شۆڕشی ڕۆژئاوا لە نێوان پشتیوانی و پیلانگێڕیدا كۆمەكی سیاسی پێویستە !! – Denegkan\nشۆڕشی ڕۆژئاوا لە نێوان پشتیوانی و پیلانگێڕیدا كۆمەكی سیاسی پێویستە !!\nئاشكرایە لە ڕۆژئاوای كوردستان خەبات و تێكۆشان و بەرخۆدانێكی مەزن لە چواچێوەی شۆڕشێكی كوردانەدا لە ئارادایە، دیارە ئەو شۆڕشە هاوكات لە گەڵ سەرهەڵدانی ناڕازایی هاوڵاتییانی سوریا لە دژی ڕژێمی بەعس دەستی پێكردووە، بەڵام بە پێچەوانەی ناوچە عەربییەكانەوە لە ڕۆژئاوای كوردستان دەستكەوتی زۆربەرچاو بە دەست خراوە، هەر لە سەرەتاوە نەیارانی كورد بەچاوی پیڵانگێڕییوە دەیانڕوانیە دەست كەوت و پێشكەوتنەكانی كورد و لە هەوڵی ئەوەدابون شۆڕشی ئازادی كورد سەركوت بكەن یان بە ئاراستەی بەرژەوەندییەكانی خۆیاندا بیبەن، بۆ ئەوەش زۆر رێگایان تاقیكردەوە لە پێناو دەستەمۆ كردنی شۆڕشی سەربەخۆی رۆژئاوای كوردستاندا، هەڵبەتە بە هاوكاری هێزو لایەنی كوردیش كارەكانی خۆیان دەكرد، كاتێك لە هەنگاوی یەكەمی پیلانگێرَییەكەیان سەركەوتو نەبون قۆناغی دووەمیان دەست پێكرد، لە قۆناغی دووەم دا شەڕێكی ناڕەوایان خستە رۆژئاوای كوردستانەوە و بەرەی شەڕی دژی ڕژێمەكەی بەشار ئەسەد فرامۆشكراوڕووی چەكەكان ئاراستەی شۆڕشی كورد كرا، ئەوشەڕە ناڕەوایەش بەهێزە چەتە تونڕەوەكان ئەنجام درا كە خۆیان بە ناوی “بەرەی نوسرەو دەوڵەتی عێراق و بیلادی شام” ناساندووە ، ڕەگ و ڕیشەی ئەو گروپە تونڕەوانەش ڕێكخراوی القاعیدەی تیرۆریستە كە تەواوی دنیا بە ڕێكخراوێكی تیرۆریستی پێناسەی دەكات، بەڵام ئەوەی جێی پرسیارە ئەوەیە هەمان ئەو گروپەشەڕانگێزو تونڕەوانەی وڵاتانی ئەوروپاو ئەمریكاو هاوپەیمانی ناتۆ گوایە دژایەتی دەكەن؟!! كاتێ شەڕیان خستەماڵی كوردەوە نەك چاوپۆشیان كرد بەڵكو بە شێوەیەكی ئاشكرا هاوكاریان كردن، ئەوەش لە ڕێگەی دەوڵەتی توركیاوە كە وڵاتێكی دۆستی ئەمریكاو ئەندامی ناتۆیە، ئەگەر ناتۆ لە هەموو جیهاندا دژایەتی تیرۆری كردبێت ئەوا بە پێچەوانەوە لە رۆژئاوای كوردستان لە رێگەی توركیاوە هاوكاری كردووە، وەك ئاشكرایە دوژمنانی شۆڕشی رۆژئاوای كوردستان لە قۆناغی دووەمی پیلانگێڕییەكەشیاندا سەركەوتونەبون، ئەوەی كە هیچ كەسێك چاوەڕوانی نەبوو بە خودی گروپە تیرۆریستەكانیشەوە ئەو شكستە گەورانەبوو كە یەك لە دوای یەك بەرەی نوسرە گیرۆدەی دەبێت، هەر لە دەس پێكی شەڕە كانی سەریكانی و چل ئاغاو تەل كۆچەرو ترپە سپی و سەرچەم ناوچە ئازادكراوەكانی كوردستان تا ئێستاش ئەو گروپانە هەر لە شكستی گەورەدان، بە پێی راگەیانراوەكان زیاتر لە سێ هەزاركەس لەو تیرۆریستانە كوژراوە ئەمەش یەكەم جارە لە مێژووی خۆیاندا شكستی بەو شێوەیە گەورە بخۆن، هەڵبەتە ئەو سەركەوتن و پارستنەی خاكی ئازادكراوی رۆژئاوای كوردستان بە خوێنی گەش و گیانی پیرۆزی چوار سەد كچ و كوڕی تێكۆشەری كوردستان هاتۆتە بەرهەم لە ناویاندا شەڕڤان موسلم كوڕی ساڵح موسلم هاوسەرۆكی پارتی یەكێتی دیموكراتی ئەوە یەكەم جارە كوڕی سەرۆكی حزبێك لە سەنگەری بەرگریدا شەهید بكرێت، ئەوەی لە ئەم نوسینەدا ئاماژەی پێدەكرێت تەنها سەرە قەڵەمێكەو بۆ بەرچاو ڕوونیە چونكە بەرخۆدانی گەلی رۆژئاوای كوردستان لە بەرامبەر پیلانگێڕیەكان بەئاسانی پێناسە ناكرێت، سەرڕا هەموو دەسكەوتەكانی گەلی كورد لە رۆژئاوای كوردستان گەورە ترین دەستكەوت و قازانجی گەل ئەوەبوو لە سەرەتای شۆڕشەوە زۆر ژیرانە مامەڵە لە گەڵ بارودۆخەكەدا كراو بەكەم ترین زیان زۆر ترین دەستكەت بە دەست خرا و سەرو ماڵی هاوڵاتیان پارێزرا ،لە كاتێكدا لە ناوچە عەربیەكاندا گەورەترین زیان و ماڵ وێرانی بەسەرخەڵكدا هاتووە و هیچ دەسكەوتێكێش بە دەست نەخراوە، هەر ئەوەش وای كرد چەند وڵاتێكی عەرەبی سونەو رژێمی توركیای دژەكورد پیلانگێڕی یەك لە دوای یەك دژی رۆژئاوای كوردستان بەرپابكەن،جێی خۆیەتی ئاماژە بەوە بكرێت كە پشتیوانی ئۆپۆزسیونی عەربی سوریا و ئەو وڵاتانەی ئاماژەی پێكرا لە هەندێ لایەنی كورد كە بەناوی “ئەنجومەنی نیشتمانی كوردی سوریا” لە چوارچێوەیەكدا خۆیان بنیاد نابوو هاوكات دژایەتی كردنی بەشێكی تری كورد كە لە ژێرناوی “ئەنجومەنی گەلی رۆژئاوای كوردستان ” كاری خۆیان دەكرد ئاماژەیەكی ئاشكرای پیلانگێڕی دوژمنانی كورد بوو، لە گەڵ ئەوەشدا پارتی یەكیتی دیموكراتی “پە یەدە” كە هێزی یەكەمی رۆژئاوای كوردستانەو لە چوارچێوەی ئەنجومەنی گەلی رۆژئاوای كوردستاندایەو بنیاد نەری ئاسایش ویەكێنەكانی پاراستنی گەلە نەرمی نواندووە و چاوی لە زۆر پیلان و ئاژاوەگێڕی پۆشیوە كە لە لایەن هیزی كوردیەوە ئەنجام دراوە، دیارە ئەوەش بە بڵگەوە لە ڕاگەیاندنەكانەوە بەڵاو كراوەتەوە كە دەست تێكەڵ كردن لە گەڵ رژێمی توركیا بونی هەبووە، دروست بونی دەستەی باڵای كورد لە هەردوو ئەنجومەنەكەی رۆژئاوای كوردستان بە چاودێری سەرۆكی هەرێم لە هەولێری پایتەختی هەرێمی كوردستان دەسكەوتێكی گرنگ وجێگەی هیوای كورد بوو، بەڵام جێی داخە زۆری پێ نەچوو وەزیری دەرەوەی توركیا داود ئوغڵو سەردانی هەولێری كردوو لەگەڵ بەشێكی دەستەكەدا كۆبونەوەی ئەنجامدا ئەوەش دەستەی باڵای كوردی بێ كاریگەر كرد، ئێستا بەرەو پێشچۆنێكی تر هاتۆتە ئاراوە رۆژی سێ شەممە 12\_11\_2013 شۆڕشی رۆژئاوای كوردستان هەنگاوێكی گرنگی بەرەو پێشەوە هاویشت، ئەوەش ڕاگەیاندنی بەرێوەبەرایەتی كاتی بۆ رۆژئاوای كوردستان بوو ، ئەوە بەرێوە بەرایەتییە وەك پەرلەمانێك ئامادەكاری بۆ هەڵبژاردن و دامەزراندنی حكومەت دەكات، دامەزرێنەرانی بەڕێوەبەرایەتییەكاتیەكە 35 حزب و رێكخراوو كەسایەتی وپێكهاتەی جیاواز لە خۆدەگرێت وئەندامەكانی ژمارەیان 82 كەسەو لە كورد و عەرەب و ئاسوری و كریستیانی و چەچانی و ئەرمەنی پێك هاتووە و بە سەر سێ هەرێمی جەزیرەو كۆبانی و عەفریندا كارەكانیان دابەشكردووە، هاوكاتی ئەو بەرێوەبەرایەتیە كوردیەی لە قامیشلۆ ڕاگەیاندارا ئۆپۆزسیونی سوریاش لە توركیاولە شاری ئەستەمبوڵ حكومەتی كاتی سوریایان ڕاگەیاند، ئەوەی سەیرە ئەو حكومەتە هێشتا شوێنێكی ئازاكراوی نییە كابینەی حكومەتەكەی لێ دابنات، هەڕەشەی ئەوەدەكات كە ئەوان حكومڕانی سەرجەم ناوچەكوردیەكانیش دەكەن ئەوەش وەك ئاماژەیەك بۆ ئەوەی بە هیچ شێوەیەك ئازادی كورد قبوڵ ناكەن،بەداخەوە سێ لایەنی كوردی كە نزیكی پاردتی دیموكراتی كوردستانن و سەرۆكەكانیان لە هەولێر نیشتەجێن بە شداری بەرێوەبەریەتیەكەی قامیشلۆ نەبون و نەخێری بۆدەكەن بەڵام بۆ حكومەتە كاتیەكەی ئەستەمبوڵ بەڵێ دەكەن؟! بەشێك لەومژارانەی ئاماژەم پێكرد تا ڕادەیەك ئاساییە چونكە پیلانگێڕی دوژمنانی كوردەو هەرئەوە چاوەڕوان دەكرێت لە دوژمن ، بەڵام ئەوەی نائاساییە و مەترسیەو جێی هەڵوەستە كردنە لێداوانەكەی بارزانییە پێش ئەوەی لە سەرداوای ئەردۆغان سەردانی شاری ئامەد بكات وتی شۆڕش لە رۆژ ئاوای كوردستان نییە و پەیەدە هاوكاری ئەسەد دەكات و بەڕێوە بەرایەتیەكاتیەكەشی بە كارێكی هەڵە پێناسەكرد هەروەك داود ئۆغڵو هەمان شتی وت، ئەم جموجۆڵ و ترافیكە سیاسی و سەربازیانە لە كوردستانەوە بۆ وڵاتانی هەرێمی و جیهانی ئەنجام دەدرێت دەكرێت لە بەرژەوەندی گەلی كورد بشكێتەوە ، بە پێچەوانە تەنها لایەنێك زیانمەند نابێت بەڵكو تەواوی گەلی كورد دەكەوێتە تەڵەی دوژمنانەوە، سەردانی بارزانی بۆ وڵاتانی كەندا و دواتر بۆ ئامەد و كۆبونەوە لە گەڵ ئەردۆغان ولە لایەكی تر ئامادەكاری بۆ كۆبونەوەی جنێڤ دوو كە هەوڵێك هەیە كوردانی دۆستی توركیا بەشداری پێبكرێت هەروەها بۆ یەكەم جار بەشداری پێكردنی نوێنەری وەزارەتی پێشمەرگە لە كۆنفرانسی نێودەوڵەتی ناتۆ لە بەلجیكا ئەمانە كە ئەجەندایان ناڕوونە پێوێستە ڕونكردنەوەی ئاشكرا بۆ گەلی كورد و لایەنە سیاسیەكان بكرێت هەموو ئەوانە دەكرێت لە بەرژەوەندی نەتەوەیی كورد بە كار بهێنرێت، ئەركێكی نەتەوەیی دەكەوێتە سەر شانی تەواوی لایەنە سیاسیەكانی كوردستان بە تایبەتی لایەنەكانی باشوری كوردستان كە دنیای دەرەوە زیاتر بە ڕویاندا كراوەیە پێویستە خاوەنی هەڵوێست بن و ئاگاداری هەر پیلانگێڕییەكی نوێ بن ، پێویستە خاوەنی قسەی ڕەوای خۆیان بن هەروەك چۆن پانزە حزبی نێو دەسەڵات و ئۆپۆزسیون و دەرەوەی ئەوانیش جگە لە پارتی دیموكراتی كوردستان داوایان لە ڕای گشتی نیودەوڵەتی كرد كوردانی رۆژئاوای كوردستان بە ناوی دەستەی باڵای كوردەوە بە شداری كۆبونەوەی جنێڤ دوو بكەن، بە هەمان شێوە داوا بكە وڵاتانی رۆژئاواو ئەمریكا پشتیوانی خۆبەڕوەبەری كوردان بكەن هەروەك چۆن لە ساڵی 1991 پشتیوانی باشوری كوردستانیان كرد.\nPrevious ئەیرەقیب وپێشنیازێک …… پارێزەر: خالید مەجید فەرەج\nNext گفتوگۆی داستانی شکاندنی زیندانی سێدارەی موسڵ


سه‌باره‌ت به راپۆرته بێ بنه‌ماكه‌ی كه‌ناڵی ( ئێن ئاڕ تی) له رۆژی یه‌كشه‌ممه (١٠\_٣\_٢٠١٩) بڵاویكردوته‌وه ، راگه‌یاندنی زانكۆی سلێمانی به پێویستی ده‌زانێ ئەم روونكردنه‌وه‌ی بۆ ڕای گشتی بڵاوبکاته‌وه.\nگه‌رچی  ئه‌مه جاری یه‌كه‌م نییه كه‌ناڵی (ئێن ئاڕ تی) هێرشی ناڕه‌وا ده‌كاته سه‌ر زانكۆی سلێمانی ، پێشتریش به به‌رده‌وامی هه‌واڵی ناڕاست و بێ بنه‌ما له‌باره‌ی زانكۆی سلێمانی و ستافه ئه‌كادیمی و ئیدارییه‌كه‌ی بڵاوكردۆته‌وه‌و پێویستی به روونكردنه‌وه‌ی زۆر نییه، چونكه ئێمه پێمان وایه ده‌بێ لایه‌نێك به‌دواداچوون و لێكۆڵینه‌وه له ڕاستی و دروستی توێژینه‌وه‌كان و دامه‌زراوه‌یه‌كی زانستی و ئه‌كادیمی وه‌كو زانكۆی سلێمانی بكات كه هیچ نه‌بێ كه‌مێك شاره‌زایی لەو بواره‌دا هه‌بێت، نه‌ك به‌و شێوەیە‌ی ئه‌م كه‌ناڵه  به زمانێكی عه‌وامیی دوور له ئیتیكی ڕاگه‌یاندن بڵاوی كردۆته‌وه و له بری ئه‌وه‌ی كه‌ناڵی ناوبراو بڵندگۆیه‌ك بێت بۆ گه‌یاندنی راستییه‌كان و خزمه‌تكردنی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان و پاراستنی ده‌ستكه‌وته‌كانی، كه‌چی په‌نا بۆ هه‌موو شتێك ده‌بات له پێناو مه‌رامێكی به‌رته‌سكی سیاسی .\nسه‌ره‌ڕای ئه‌و ناوزڕاندن و ته‌شهیره‌ی به‌رامبه‌ر شه‌خسی سه‌رۆكی زانكۆ كراوه و ده‌كرێت، سه‌رۆكایه‌تی زانكۆی سلێمانی داوا له وه‌زاره‌ت خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه زانستی و لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان ده‌كات له راستی و دروستی ئه‌م راپورته‌ی كه‌ناڵی (ئێن ئاڕ تی) بكۆڵنه‌وه، چونكه ئه‌مە یه‌كه‌م هه‌وڵی چه‌واشه‌كاری كه‌ناڵی ناوبراو نییه به‌رامبه‌ر بە زانكۆی سلێمانی ، و سه‌رۆكایه‌تی زانكۆش ده‌مێكه له نیه‌ت و هه‌ڵپه و مه‌رامی كه‌ناڵه‌كه و داینه‌مۆی كارپێكه‌ری تێگەیشتووە، هه‌ره‌وه‌ها ئه‌وه‌ش ده‌زانین رای گشتی كوردستان له‌و ڕاستتییە تێگه‌یشتووە. كه ئه‌م جۆرە هه‌وڵانه‌ی كه‌ناڵی ناوبراوه جگه لە دژایه‌تیكردنی زانكۆی سلێمانی و چه‌ند دامه‌زراوه‌یه‌كی تری ئه‌كادیمی ئه‌م ده‌ڤه‌ره، هیج مه‌به‌ستێكی تری نییه…. به‌ڵام به پێویستی ده‌زانین به چه‌ند خاڵێك ئه‌م روونكردنه‌وه بۆ ڕای گشتی بڵاو بكه‌ینه‌وه:-\n١_ ئه‌و دوو توێژینه‌وه‌ی (ئێن ئاڕ تی) باسی ده‌كات توێژینه‌وه‌ی هه‌ڵهێنچراون و هی زانكۆی سلێمانی نین ، به‌ڵكو نامه‌یه‌كی ماسته‌ری زانكۆی مه‌نسووره‌ی وڵاتی میسره و سه‌رۆكی زانكۆی سلێمانی خۆبه‌خشانه سه‌رپه‌رشتیاری دووه‌می ماسته‌رنامه‌كه بووه، بڵاوكردنه‌وه‌ی توێژ‌ینه‌وه‌كانیش له‌و گۆڤاره‌دا هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی به به‌رێز سه‌رۆكی زانكۆی سلێمانییه‌وه نه‌بووه، به‌ڵكو به بڕیاری زانكۆی مه‌نسووره بووه هه‌روه‌ك چۆن مافی خۆیانه له هه‌ر گۆڤارێك توێژینه‌وه‌كه‌یانیان بڵاوبكه‌نه‌وه .\n٢-بوونی هه‌ڵه له ناو، ناونیشان ، ناوی كۆلێج و زانكۆ شتێكی باوه هیچ له بایه‌خ و گرنگی توێژینه‌وه‌كان كه‌م ناكاته‌وه و كاتێكیش توێژینه‌وه‌كه نێردراوه بۆ گۆڤاره‌كه به شێوه‌یه‌كی ره‌سمی و له رێگه‌ی ئیمه‌یله‌وه داوای راستكردنه‌وه‌ی كردووه، به‌ڵام وەڵام نه‌دراوه‌ته‌وه و به به‌ڵگه  ئه‌وه ده‌سه‌لمێنن.\n٣- به‌رێز سه‌رۆكی زانكۆی سلێمانی له ساڵی ٢٠١٢ پله‌ی زانستی پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ری وه‌رگرتووە و به هیچ شێوه‌یه‌ك له ساڵی ٢٠١٢ توێژینه‌وه‌ی بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی پله‌ی زانستی به‌كارنه‌هێناوه، هه‌ر وه‌ك له به‌شێكی راپۆرته‌كه‌دا باس ده‌كرێ.\n٤- به‌رێز سه‌رۆكی زانكۆ نه بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی پله‌ی زانستی نه بۆ وه‌رگرتنی پاداشت و كۆكردنه‌وه‌ی خاڵی زانستی به كاری نه‌هێناوه گه‌رچی مافی خۆشیه‌تی ئەو كارە بكات، به‌ڵام ته‌نها خۆبه‌خشانه بووه\n٥- ئه‌م چه‌واشه‌كارییانه‌ی (ئێن ئاڕ تی) تازه نین و پێشتریش به چه‌ندین شێوه هێرش ناڕه‌وا ده‌كاته سه‌ر سه‌رۆكی زانكۆی سلێمانی ته‌نها بۆ له‌كه‌داركردنی ناوبانگی زانكۆ و سه‌رۆكی زانكۆی سلێمانییه به تایبه‌ت كه ئێستا له به‌رزترین پله‌دایه و هه‌رگیز ئه‌و پێگه‌ی ئێستای نه‌بووه له ریزبه‌ندی زانكۆكانی جیهان دا.\n٦- له رۆژانی داهاتوو دا لیژنه‌ی هه‌ڵسه‌نگاندنی گۆڤاره زانستییه‌كانی زانكۆی سلێمانی روونكردنه‌وه‌ی پێویست له‌و باره‌یه‌وه ده‌خاته‌ڕوو و به‌شێوه‌یه‌كی نا فه‌رمی كه‌ناڵه‌كه‌ش ئاگاداركراوه‌ته‌وه له‌و زانیارییه بێ بنه‌مایانه‌ی پێ دراوه كه به‌ده‌ر له دژایه‌تیكردنی زانكۆ و ئه‌و پێشكه‌وتنانه‌ی له‌سه‌رده‌می ئێستادا به‌ده‌ستی هێناوه، هیچ مه‌به‌ستێكی تری نییه، ژماره‌كان له‌باره‌ی پێگه‌یی زانستی زانكۆكه‌مان و ئاستی به‌رزی توێژینه‌وه‌كانی گه‌واهی راستییه‌كه‌ن.\n٧- له كۆتاییدا زانكۆی سلێمانی به  مافی خۆی ده‌زانێت توندترین رێكاری یاسایی به‌رامبه‌ر به‌م هه‌واڵه بێ بنه‌مایانه‌ی كه‌ناڵی (ئێن ئاڕ تی) و چه‌واشه‌كارییه‌كانی به‌كاربهێنێت.\nراگه‌یاندنی زانكۆی سلێمانی


کوردیپێدیا - شوکڕوڵڵای بابان\n👫 شوکڕوڵڵای بابان | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nساڵی 1923 لەسنە لەدایکبووەو چەندین ساڵ لەڕادیۆکانی کرماشان، سنه، تاران وەکو بێژەر، توێژەری ئەدەبی، شاعیر، وەرگێڕو نووسەر کاری کردووەو لەئێران و لەنێو ئەدیبانی کورددا ناوێکی دیارو بەرچاوه.\nفوئاد بابان کوڕی خوالێخۆشبوو لەوتوێژێکی تایبەتدا پێی راگەیاندین: باوکم سەعات 12:05 شەوی رابردوو لەماڵەکەی خۆی لەتاران کۆچی دوایی کرد، بڕیاریشە پێشنیوەڕۆی رۆژی یەکشەممە 18-11-2012 لەگۆڕستانی بەهەشت زارای تاران و لەبەشی هونەرمەنداندا بەخاک بسپێردرێت، دواتر لەگۆڕەپانی فاتیمی لەتاران مەراسیمی ماتەمینی بۆ ئەو هونەرمەندە کوردە بەڕێوەدەچێت و بڕیاریشە رۆژانی داهاتوو لەسنەش مەراسیمێک بەڕێوەبچێت.\nبەشێک لە ژیانو چالاکییەکانی شوکروڵڵای بابان\nشوکروڵڵای بابان دوای وەرگرتنی بڕوانامەی دواناوەندی لەسنە چۆتە تاران و توانی لەزانکۆی تارانداو لەسێ بەشی ئیلاهیات، دەرونناسی و یاسادا بڕوانامەی بەکالۆریۆس وەربگرێت. بابان چالاکیی خۆی لەساڵی 1958 لەڕادیۆی تاران دەستپێکردووە کە ئەوکاتە رۆژانی 15 خولەک بەرنامەی بەزمانی کوردی بڵاودەکردەوه، دواتر ماوەی ئەم بەرنامەیە بۆ کاتژمێرێک زیادکراوەو بەهەردوو زاراوەی سۆرانی و کرمانجی پێشکەشکراوە. لەماوەی کارکردنی رادیۆی کوردی تاراندا، بابان وەکو بەرپرس و بێژەری بەشی کوردی چالاک بووە. دوای چەندین مانگ رادیۆی کوردی کرماشان کراوەتەوە کە بەرنامەکانی خۆی بەهەردوو زاراوەی سۆرانی و کەڵهوڕی پێشکەش دەکرد، بەکردنەوەی ئەم رادیۆیە رادیۆی کوردی تاران داخراو هەموو کارمەندانی گوازرانەوە بۆ کرماشان، بابان لەرادیۆی کوردی کرماشان تاکو ساڵی 1969 وەکو بەرپرس، بێژەرو وەرگێڕ کاری کردووە.\nشوکروڵڵای بابان بەهاوکاریی مامۆستایانی ناوداری کورد بەدیع الزەمانی، عەبدولڕەحمان سەراجەدینی، سدیق موفتی زادەو شێخ عابد لەساڵی 1959 تاکو 1963 رۆژنامەی کوردستانیان بەزمانی کوردی لەتاران بڵاوکردۆتەوە. خوێندنەوەی شیعری کوردی لەڕادیۆی کرماشان ناوبانگێکی زۆری بۆ شوکروڵڵای بابان پەیدا کردوو لەهەموو ماڵ و شوێنەکانی کوردستاندا بەتامەزرۆییەوە گوێی لێدەگیرا. بابان لەتەمەنی کارکردنیدا وەکو بەرپرسی رادیۆ لەسنەو کرماشان و ورمێ کاری کردووە، هەروەها سێ کتێبی بەناوەکانی (سەڵاحەدین ئەیوبی، پاڵەوانی کورد)، (گوڵزاری کوردستان)، (فەرهەنگی زمانەوانی فارسی کوردی) نووسیووه.\nرۆژی 16-11-2012 لە شاری تاران لە تەمەنی 89 ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.\n1. 👁 فرهنگ (فارسی کوردی)\n2. 👁 فرهنگ بابان (فارسی – کردی)\n3. 👁 فەرهەنگی فارسی کوردی\n1. 👁 16-11-2012\n2. 👁 18-11-2012\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 27 2010 10:59AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 5 2016 11:01PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 13 KB Mar 27 2010 10:59AM هاوڕێ باخەوان


وەزارەتی تەندروستیی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، لە ماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 115 كەسی نوێ تووشی كۆرۆنا بوون، یەك كەسیش بە هەمان هۆكار مردوون.\nوەزارەتی تەندروستیی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەندراوێكدا لەبارەی ئاماری 24 كاتژمێری ڕابردووی پەتای كۆرۆنا ئەمڕۆ چوارشەممە 17ی شوبات ڕایگەیاند، “لە هەرێمی كوردستان 115 كەسی نوێ تووشی كۆرۆنا بوون، زۆرترین ژمارەی توشبوونیش لە پارێزگای هەولێر بووە كە 51 كەس توش بوون”.\nلەبارەی مردن بە كۆرۆنا تەندروستیی هەرێم ئاشكرایكردووە، “لەو ماوەیەدا یەك توشبووی كۆرۆنا لە هەرێم گیانیان لەدەستداوە، كە لە ئیدارەی گەرمیان بووە”.\nژمارەی ئەو كەسانەشی لەو ماوەیەدا چاكبوونەتەوە بریتییە لە 112 كەس.


16:51 - 28 جۆزەردان 2717\nکوردستان میدیا: کتێبی چیرۆکی ناتەواو، کە لێکۆڵینەوە و کۆکردنەوەی مەریەم حوسێن خاهـه، لە لایەن بەهار حسێنی ئەندامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە وەرگێڕدرایە سەر زمانی کوردی.\nچیرۆکی تاتەواو، بەرهەمێکی توێژینەوەیی و لێکۆڵینەوەییە سەبارەت بە ١٠ ساڵی ڕەش لە ئێعدام و ڕەشەکوژی لە ئێراندا کە بە دەیەی ڕەشی ٦٠ ناسراوە. بەڕێوەبەری پرۆژەی ئەو کتێبە خاتوو شادی سەدرە و ئەو بەرهەمە لە لایەن ڕێکخراوی دادپەروەری بۆ ئێران (عدالت برای ایران)ەوە کە ڕێکخراوێکی مافی مرۆڤیی ناحکوومیی ئەهلییە لە تاراوگە لە چاپ دراوە.\nبەهار حسێنی سەبارەت بەو کتێبە بە کوردستان میدیای گوت؛ ئەو کتێبە هاواری بەڵگەمەند کراوی دایکان و بنەماڵەی هەزاران زیندانیی سیاسییە کە لە دەیەی ٦٠ی ئێراندا و بە تایبەتی لە هاوینی ڕەشی ١٣٦٧دا کۆمەڵکوژ کران و لە گۆڕە بە کۆمەڵەکاندا دفن کران. باس لەو گۆڕستانانە دەکات کە لە لایەن دەوڵەتەوە ناوی لەعنەت ئابادیان لەسەر دانرا، بەڵام بنەماڵەی ئێعدام کراوەکان بە خاوەران ناساندیانن.\nناوبراو گوتیشی؛ ئەم کتێبە دەتوانێت هاندەر و سەرەتایەک بێت بۆ توێژینەوەیەکی بەربڵاو سەبارەت بە زیندانیانی سیاسیی ئێعدام کراوی کورد لە ماوەی زیاتر لە سێ دەیە دەسەڵاتداریی کۆماری ئیسلامیدا و بەتایبەتی ئێعدام کراوە کوردەکانی دەیەی ٦٠ی ئێران.


کۆمیسیۆنی ته‌شکیلاتی حیزبی دێموکرات، هۆشداری بە هێزه چه‌کداره‌کانی ڕێژیم له کوردستان دا\nزایینی: ٠٣-٠١-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٦/١٠/١٣ - ١٢:١٩ تاران\nکوردستان میدیا: کۆمیسیۆنی ته‌شکیلاتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، لە ئاگادارییەکدا هۆشداری بە هیزه چه‌کداره‌کانی ڕێژیم له کوردستان دا.\nئاگاداریی کۆمیسۆنی ته‌شکیلات بۆ هێزه چه‌کداره‌کانی ڕێژیم له کوردستاندا\nله درێژه‌ی خۆپیشاندانه‌کانی سه‌رانسه‌ریی گەلانی ئێران دژ بە ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران، ڕێکه‌وتی ١٠ی به‌فرانبار له شاری ورمێش خۆپیشاندانێکی به‌رین به‌ڕێوه چوو. هێزە سەرکوتکەرەکانی ڕێژیم که پێشتر خۆیان بو سه‌رکۆتی خه‌ڵک ئاماده کردبوو، له پیلانێکی به‌رنامه بۆدارێژراو، بۆ سه‌رکوت و بڵاوه‌کردنی خه‌ڵک به شێوه‌یه‌کی به‌رین که‌ڵکیان له جاش و به‌سیجەکانی ناوچه وه‌رگرت که زۆربه‌یان خه‌ڵکی ده‌شته‌بێڵ کە سه‌ر به پایگای به‌سیجی کانی سپین.\nئه‌م کاره‌ی ڕێژیمش له درێژه‌ی پیلانه‌کانی پێشووتری دایه که ده‌یه‌وێ له‌م کات و ساته هه‌ستێاره‌دا، کێشه و دوو به‌ره‌کیی له نێوان دوو گەلی کورد و ئازه‌ری دروست بکات و ئاراستەی خۆپیشاندانه‌کان به لاڕێدا ببات.\nله‌م خۆپیشاندانه‌ی شاری ورمێ، چه‌ندین که‌س له خۆپیشانده‌ران بریندار و چه‌ندین که‌سیش ده‌سبه‌سه‌ر کران، هه‌روه‌ها چه‌ندین که‌سیش له به‌سیجییه‌کان بریندار بوون.\nکۆمیسۆنی ته‌شکیلات بو جارێکی دیکه هه‌موو هیزه چه‌کداره‌کانی کۆماری ئیسلامیی له کوردستان به‌گشتی و هێزه‌کانی ڕیژیم له ده‌شته‌بێڵ به‌تایبه‌تی ئاگادار ده‌کاتەوە، نه‌بنه ئامرازی سه‌رکوتی خه‌ڵکی وه‌زاڵه‌هاتوو و هه‌تا درەنگ نه‌بووه، بگه‌رێنه‌وه باوه‌شی خه‌ڵک. لێرەوە دووپاتی دەکەینەوە، کە ئەم جۆرە کەسانە لە هەڵسووکەوتی خۆیان بەرانبەر بڕیاری گه ل بەرپرسیارن.\nحیزبی دێموکراتی کوردستانی ئیران\n١٣ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی


بەیاننامەی رێكخراوەكان بە بۆنەی رۆژی دادپەروەری لە كوردستان – Peshmergekan\nرۆژی دەسپێكی دادگاییكردنی تاوانبارانی جینۆساید بوو لە كوردستان, كە یەكەمجار بوو لە مێژووی ئەم گەلە كەسانێكی تۆمەتبار بە تاوانی گەورە بچنە بەردەم دادگا لەو پایتەختەی كە بڕیاری كۆمەڵكوژییەكەی لێوە دەرچووە, پرۆسەی دادگاكە لە 21-8-2006 بە دادگاییكردنی تۆمەتبارانی كەیسی ئەنفال دەستی پێكرد, دادگاكە هەرچەندە ناوخۆیی بوو و پڕ بوو لە كەماسی و لە ئاستی مەزنی تاوانەكاندا نەبوو و لە روی ناساندنی تاوانەكان لە ئاستی جیهانی بێ بەرهەم بوو وەلێ زۆر بڕیاری گرنگی دا , 4 كەیسی كۆمەڵكوژی خەڵكی كوردستانی بە جینۆساید ناساند, بەڵام مەخابن بڕیارەكانی دادگا لە دادگاییكردنی تاوانباران بە تایبەت تاوانبارانی ئەنفال لە كوردستان نەك جێ بە جێ نەكران , بگرە پارتە سیاسییەكان بە تایبەتیش دەسەڵاتداران بە شێوازی جۆراو جۆر دەیانپارێزن و هەندێك جار دەسەڵاتداران پۆستی گرنگیشیان پێ دەدەن, تەنانەت لە حكومەتی ناوەندی و شاری بەغداش كە بڕیاری دەستگیركردنەكەیانی لێوە دەرچووە, ئەمەش وایكردووە لە سەنگ و گرنگی بڕیارەكانی دادگا كەمبكاتەوە, كەس و كاری قوربانیانیش نەك نەیانتوانیوە سزای ئەو پارت و لایەنانە بدەن كە تاوانباران دەپارێزن, بگرە زۆر جار لە گەڵیاندا سەردانی ئەو لایەنانە دەكەن , ئێمە لە رۆژی دادپەروەری لە كوردستان (21-8) , كە رۆژێكی گرنگ و پڕە بەهایە بۆ دادپەروەری لە كوردستان داواكارین :\n1- تەواوی ئەوانەی ناویان لە لیستی تۆمەتبارانی ئەنفال و كەیسەكانی دیكەدا هاتووە, بە زوترین كات دەستگیر بكرێن و دادگای بكرێن, وە لە كوردستان وەك تۆمەتباری هەڵاتوو لە دادگا مامەڵەیان لە گەڵدا بكرێت.\n2- هاوكات لیستەكانیان بدرێتە پۆلیسی ئینتەرپول , بۆ ئەوەی هەڵاتووەكانیان لە وڵاتانی دەرەوە بگرترێن و دادگایی بكرێن.\n3- لە وڵاتێكدا رۆژی دادپەروەری ناچەسپێت كە یاسا سەروەر نەبێت و دەزگای دادوەری و رێكخراوی مافی مرۆڤ بەهێز و دەزگای تایبەتمەندی بەهێزی چاودێریكەر نەبێت, پێویستە هەمووان ملكەچی یاسا بن و تاوانباران لە سزا رزگاریان نەبێت بەرامبەر ئەو تاوانە زەقانەی لە رابردوودا ئەنجامیان داوە, بە تایبەتیش تاوانبارانی تاوانە نێودەوڵەتییە گەورەكانی جینۆساید و تاوانی جەنگ و تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی .\nرێكخراوی كوردستان بێ جینۆساید ( Kurdistan without genocide )\nتۆڕی رێكخراوە كوردستانییەكان لە پێناو دادگای تاوانی نێو دەوڵەتی (374 رێكخراو( –Koncicc\nتۆڕی رێكخراوە كوردستانییەكان لە پێناو قەدەغەكردنی چەكی ناوكی(123 رێكخراو( – Ican – Kurdistan


ديداری نێوان کۆمەڵەی شۆڕشگێڕ و حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران\nئەمڕۆ سێِشەممە رێکەوتی 6 مانگی ژوئێنی 2017ی زاینیی لە درێژەی زنجیرە چاوپێکەوتنی وەفدی کۆمەڵە سەبارەت بە کۆتایی هاتنی گۆنگرەی 15ی کۆمەڵە، وەفدێکی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕ بە سەرپەرەشتی هاوڕێ ئەبووبەکر مودەڕسی بە دیدارێکی فەڕمی سەردانی بنکەی دەفتەری سیاسی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێرانیان کرد و لە لایەن بەڕێز کاک مستەفا هیجری و وەفدی یاوەری پێشوازیی گەرمیان لێکرا.\nسەرەتا هاوڕێ ئەبووبەکر مودەڕسی کورتە راپۆرتێکی سەبارەت بە چۆنیەتی بەستن و دەرئەنجامەکانی کۆتایی هاتنی کۆنگرەی 15ی کۆمەڵەی پێشکەش بە وەفدی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران کرد. هاوڕێ ئەبووبەکر بە ئاماژە بە کۆتایی هاتنی سەرکەوتووانەی کۆنگرەی 15 لە سەر بریار و پەسەندکراوەکانی کۆمەڵە قسەوباسێکی پێشکەش کرد و دواتر بە ئاماژە بە راسپاردەی پەیامی گۆنگرەی کۆمەڵە لە سەر هاوکاری و یەکگرتوویی هەرچی زیاتری حیزب و لایەنە سیاسیەکان جەختی کردەوە.\nدواتر بەڕێز مستەفا هیجری سکرتێری گشتی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران وێڕای پیرۆزبایی گەرمی خۆی و سەرکرایەتی حدکا لە سەرکردایەتی هەڵبژێردراوی کۆنگرەی 15ی کۆمەڵە کرد. بەڕێز مستەفا هیجری بە ئاماژە بە دواپێشهاتەکان و دەرفەتەکانی بەردەم کورد بە گشتی و کوردستانی رۆژهەڵات بە تایبەتی ئاماژە و جەختی زیاتری لە سەر بابەتی هاوکاری لاینە سیاسیەکان کرد.\nتەوەرێکی دیکەی دیدارەکەی نێوان رێبەری هەردولا بریتی بوو لە پەیوەندی نێوان کۆمەڵەو دیموکرات، لەوانە پێداچوونەوە، پێداگری لە سەر کاری هاوبەشی نێوان هەر دوولا لە ئاستە جۆراوجۆرەکان و باس لە پەرەپێدانی هاوپەیمانی نێوانمان و هاوکاری نێوان هەموو هێزەکانی کوردستانی رۆژهەڵات ئاڵ و گۆڕی بیروڕای لە سەر کراو هەر لایەنە روانگەو بۆچوونی خۆی خستە روو، لەم بارەشەوە پێویستی هاوکاری و تەبایی نێوان حیزبەکان پێداگری لە سەر کرا.\nله‌م دانیشتنه‌دا که له که‌ش وهه‌وایه‌کی دۆستانه وسه‌میمی دا به‌رێوه‌چوو هه‌ردووک لا جه‌ختیان له‌سه‌ر په‌ره‌پێدانی کۆبوونه‌وه وهاوکاری زیاتر کرده‌وه ودواتر هه‌یئه‌تی میوان له لایه‌ن بەڕێزانی حیزبی دیموکراته وه به‌گرمی به رێ کران.


بومەلەرزەیه‌كى نوێ له‌باشوورى ڕۆژهه‌ڵاتى مه‌نده‌لى ڕوویدا\nالثلاثاء 28 كانون ثاني 2020 - 00:53\nوەزارەتی گواستنەوە رایگەیاند بومەلەرزەیه‌كى نوێ لە باشورى ڕۆژهه‌ڵاتى شارى مه‌نده‌لى نزیك له سنوری عێراق و ئێران رویداوە.\nوەزارەتی گواستنەوە،ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه لە راگەیەندراوێکدا كه‌ده‌ستى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقیه(اه‌ع)كه‌وتووه، بڵاویكرده‌وه، دەستەی کەشناسی و بومەلەرزەزانی ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه رودانی بومەلەرزەیەک لە کاتژمێر 11،37،20 خولەکی شەو تۆمارکردوە به‌گوڕى 4،5به‌پله‌ى رێخته‌ر کە بە دیاریکراوی باشوورى ڕۆژهه‌ڵاتى شارى مەندەلی لە پارێزگای دیالە هەژاندوە به‌دوورى(22)كیلۆ مه‌تر له‌سنوورى عێراق وئێران.\nئەوەش هاتوە، بومەلەرزەكه هاوڵاتیان له‌ناوه‌ندى پارێزگاى دیاله به‌ڕوونى هەستیان پێکردوە ،تاوه‌كو ئێستا هیچ زیانێك دیارى نه‌كراوه ،داوایشى له‌هاوڵاتیان كرد هۆشیاربن ودوور بكه‌ونه‌وه له‌پرۆپاكه‌نده وهه‌واڵى درۆ وپابه‌ندى رێنماییه‌كانى بومه‌ڵه‌رزه بن\nئه‌وه له‌كاتێكدایه شارى مه‌نده‌لى ڕۆژهه‌ڵاتى پارێزگاى دیاله پێنج بومه‌له‌رزه‌ى به‌پله‌ى جیاجیا له‌به‌ره‌یانى سێشه‌ممه تاوه‌كو ئێستا روویانداوه.\n1.یاسرى:داخستنى پارێزگاى نه‌جه‌ف له‌ڕۆژانى جه‌ژنى غه‌دیر\n2.ده‌ستپاكى نوێنه‌رایه‌تى ستایشى هه‌نگاوه‌كانى كازمى ده‌كات له‌باره‌ى دواخستنى فڕینى فڕۆكه‌یه‌ك له‌فرۆكه‌خانه‌ى به‌غدا\n3.فه‌رمانگه‌ى هه‌ڵبژاردن ئاماده‌كارییه‌كانى هه‌ڵبژاردنه‌كان تاوتوێ ده‌كات\n4.یاسایی نوێنه‌رایه‌تى واده‌ى تاوتوێكردنى یاساى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران دیارى ده‌كات


ڕۆژنامەیەک نهێنی و هۆکاری ڕۆیشتنی مێسی لە یاری ئارجەنتین و ئیسپانیا ئاشکرا دەکات – یاریگا سپۆرت\nHome/ڤیدیۆی گۆڵه‌كان/ڕۆژنامەیەک نهێنی و هۆکاری ڕۆیشتنی مێسی لە یاری ئارجەنتین و ئیسپانیا ئاشکرا دەکات\nڕۆژنامەیەک نهێنی و هۆکاری ڕۆیشتنی مێسی لە یاری ئارجەنتین و ئیسپانیا ئاشکرا دەکات\nکارۆخ ڕواندزی 2018/03/30\nڕۆیشتنی لیۆنێل مێسی لە دوای گۆڵی شەشەمی ئیسپانیا بەرانبەر ئارجەنتین چەندین پرسیاری لای میدیاکانی جیهان دروست کرد، بۆیە ڕۆژنامەیەکی ئارجەنتینی هۆکاری ڕۆیشتنی مێسی و جێهێشتنی یاریگای بەر لە کۆتاییهاتنی یارییەکە ئاشکرا کردوە.\nڕۆژنامەی (لاناسیۆن)ی ئارجەنتینی ئاماژەی کردوە کە ڕۆیشتنی مێسی دوای گۆڵی شەشەمی ئیسپانیا بەهۆی تووڕەبوونی لە یاریزانان نەبوە بەڵکۆ بۆ ئەوەبوو تا زوو بچێتە ژووری خۆگۆڕینی یاریزانان و پێشوازی لە یاریزانانی هەڵبژاردەی وڵاتەکەی بکات و لە ئاسەوارەکانی ئەو شکستە بۆ یاریزانان کەمبکاتەوە و دڵنەواییان بکات، لە رۆژنامەکە هاتوە کە لەگەڵ گەیشتنی یاریزانان مێسی پەیامێکی ئاگرینی بە یاریزانان گەیاند و پێی گوتن “سەرتان بەرز بکەنەوە ، بەیەکەوە ئەو یارییە و هەموو ئەو کاتە سەختانە تێپەڕ دەکەین، هەروەها مێسی بۆ ورە بەرزکردنەوەی یاریزانان ستایشی ئاستی تیپەکەی لە گێمی یەکەم کرد و وەکو سەرکردەیەکی هەڵبژاردەکە هەڵسکوکەوتی کردوە و سامپاولی ڕاهێنەریش ئەو کارەی مێسی بە لاوە ئاسایی بووە و بە دەستتێوەردانی کارەکەی هەژمار نەکردوە.\nئاشکرایە کە مێسی بەهۆی سووکە پێکانێک نەیتوانی بەشداری لە یاری بەرانبەر ئیسپانیا بکات و لەو یارییەش ئیسپانیا بە ئەنجامی 6-1 سەرکەوتنی تۆمار کرد و ئەوەش وای کرد مێسی بەر لەکۆتایی هاتنی یارییەکە چیتر سەیری یارییەکە نەکات و یاریگا جێبهێڵێت.


by admin on Tue Aug 10, 2010 3:33 am\nناحیا بامه‌ڕنێ ئێکه ژناحیێن سه‌ر ب قه‌زا ئامێدیێ ڤه و سه‌نته‌رێ ناحیێ ئانکو باژێرکێ بامه‌ڕنێ یێ سه‌ربه‌خوویه و سه‌ر ب چ گوند و و هوزا ڤه‌نینه ، ژلایه‌کێڤه بنارێ چیایێ مه‌تینه و ده‌ڤه‌را به‌رواری باڵایه و ژ لاێی دیڤه دکه‌ڤیته لناڤ ده‌ڤه‌را دوسکی داسه‌نته‌رێ ناحیێ نێزیکی (7کم) ژ قه‌زایێ دووره .\nپشتی سه‌رهه‌لدانێ و ل (16 / 2 / 2000) ێ ب بڕیاره‌کا حکومه‌تا هه‌رێما کوردستنانێ ب فه‌رمی بوویه ناحیه. نێزیکی 32 گوندا سه‌ر ب ڤێ ناحیێ ڤه‌نه ، ژوان 24 گوند د ئاڤانه و ( گوند ژی کاڤلن .\n که‌رتێ چاندنێ یێ گه‌شداره و (چار) که‌رتێن چاندنێ د سنورێ ناحیێ دا هه‌نه ، دیسان ئه‌ف ده‌ڤه‌ره ل رۆژێن ره‌شێن ئه‌نفالا دا توشی سۆتن و کاڤلکرنێ بوویه و خه‌لکێ ده‌ڤه‌رێ ده‌ربه‌ده‌ری تورکیا و ئیرانێ بووینه تا سالا (1991)ێ بۆ جارا دوویێ زڤرینه‌ڤه سه‌ر کاڤله‌گوندێن خۆ وب هایکاریا ڕێکخراوێن خێرخواز و حکومه‌تا هه‌رێما کوردستانێ و ب پشته‌ڤانیا حکومه‌تا هه‌رێما کوردستانێ و پارتی دیموکراتی کوردستان ده‌ڤه‌ر هاتیه‌ف ئاڤاکرن .\nبامه‌ڕنێ جهه‌کێ ناڤدار و به‌رنیاسه وه‌ک هاڤینگه‌ه و جهه‌کێ خودان دیروک و جهێ ته‌کیا نه‌قشه‌به‌ندییان تا بوویه جهه‌کێ زانستی .\nگه‌له‌ک که‌سێن ئاینی ل خاندنگه‌هێن بامه‌رنێ ده‌رچووینه ، که‌سانێن دیندار و هۆ‌زانڤان و روشه‌نبیرێن باش ل باژێرکێبامه‌ڕنێ په‌یدا بووینه .\nو ژکه‌فندا بامه‌ڕنێ ب چاندنی نافداره و بارا پتر خه‌لکێ وێ ب جوتیاریێ ژیانا خۆ دبه‌ره‌سه‌ر و بیاڤه‌کێ باش بو چاندنێ هه‌یه کو کو دگه‌هیته (8794)کیلومه‌ترێن دووجایی ، روبه‌رێ باژێری دبیته نێزیکی (1125)کیلومه‌ترێن دووجایی و هه‌روه‌سان بیاڤێ چاندنێ یێ ده‌ڤه‌را بامه‌ڕنێ بته‌بایی دگه‌هیته نێزیکی ( 77804 ) کیلومه‌ترێن دووجایی) .\nسنورێن ناحیا بامه‌رنی :\nژ لایێ باکۆری ڤه‌ناحیا کانی ماسێ یه ، ژ لایێ باشوری ڤه ناحیا سه‌رسنکێ و ده‌ڤه‌را سپنه‌یه ، رۆژ ئاڤایی روبارێ خابیره ، ل رۆژ هه‌لاتی قه‌زا ئامێدیێ یه .\nژمارا خێزانێن سه‌ر ب سه‌نته‌رێ ناحیا بامه‌ڕنێ د گه‌هنه ( (271 خێزانا ویێن سه‌رانسه‌ری ناحیێ د گه‌هنه(1268) خێزانا و ژمارا که‌سانێن لسه‌نته‌رێ باژیری دژین دبنه (1458) که‌س و ل هه‌می ناحیێ دگه‌هنه ( (6555 که‌سان .\nگوندێن ئاڤا لده‌ڤه‌را ناحیا بامه‌ڕنێ : ( بامه‌ڕنێ - شێخ مه‌ما - وه‌رمێلی - تنێ - باپیرێ - زێوا شێخ پیراموس -دووکه‌رێ - هه‌سن پیرکا - بانکا - غلبیش - کانیکا - پاسێ - ئه‌رزێ - داودیێ - گه‌ره‌گوهێ - ئه‌ره‌دنا فه‌لا - کانی به‌ڵاڤێ - که‌لاشێخو - ته‌علاڤا - گولێ - شرتێ -هه‌مزا - کانی به‌ڵاڤا فه‌لا -دهێ ).\nژمارێن قوتابخانێن ناحیا بامه‌ڕنێ : -\nژمارا قوتابخانێن سه‌ره‌تایی (21) قوتابخانه‌نه .\nژمارا قوتابخانێن ناڤنجی(2) قوتابخانه‌نه .\nژمارا قوتابخانێن ئاماده‌یی (1) قوتابخانه‌نه .\nژمارا بنگه‌هێن ساخله‌میێ ل سنورێ ناحیا بامه‌ڕنێ (3) بنگه‌هن .\nوچه‌ند‌ین جهێن گوزاری ل ده‌ڤه‌را بامه‌ڕنێ هه‌نه :\n( گویزا جندیا ، که‌ڤروکا ، کانیا گیسکێ ، گه‌رێ ، گه‌ره‌سه‌ن ، ئه‌ره‌دنا ، گه‌لیێ دیهێ ، چه‌م سیسکێ ، دووکه‌رێ ، کانی به‌ڵاڤێ )\nدام و ده‌زگه‌هێن حکومی ل ناحیا بامه‌ڕنێ :\nڕێڤه‌به‌ریا ناحیێ ، بنگه‌هێ پولیسا ، جێگریا ئاسایشێ ، باژێرڤانیا بامه‌ڕنێ ، بنگه‌هێ ئاگرڤه‌مراندنێ ، پوسته‌و گه‌هاندن ، هۆبا چاندنێ _ بنگه‌هێ سامان و ئاژه‌ڵی _ بنگه‌هێ که‌ش ناسیێ _ و 3 بنگه‌هێن ساخله‌میێ .\nناڤێن وان هێژایێن پوستێ ڕێڤه‌به‌ریا ناحیا بامه‌ڕنێ وه‌رگرتی :\n(1)ئیسماعیل محه‌مه‌د ئه‌حمه‌د ل رۆژا 19/8/2000 تاکۆ 3/7/2002\n(2) سه‌ربه‌ست سه‌بڕی ئیسماعیل ل رۆژا 3/7/2002 تاکۆ 28/9/2005\n(3) سه‌روه‌ر سه‌عید دێوالی ل رۆژا 28/9/2005 تاکۆ


عێراق و فەرەنسا بەڵگەنامەی هاریكاریی ستراتیژی نێوانیان ئیمزادەكەن\nمحەمەد حەكیم، وەزیری دەرەوەی عێراق و جان ئێف لۆدریان بەڵگەنامەی هاریكاریی ستراتێژی نێوان بەغداو پاریس-یان لەچەند بوارێكی جیاجیادا ئیمزاكرد كە میكانیزمی كرداریی بۆ جێبەجێكردنی لەخۆدەگرێت.\nئاوێنە: بەپێی بەیاننامەیەكی وەزارەتی دەرەوەی عێراق، ئیمزاكردنی ئەو رێككەوتنە لەچوارچێوەی پەرۆشی هەردو وڵاتدا دێت بۆ گەیاندنی پەیوەندییە دوقۆڵییەكانیان بە ئاسۆیەكی فراوانتر كە ئەوەش خواستی هەردو گەلی عێراقی و فەرەنسییە.\nرێككەوتنەكە چەند پرسێكی سەرەكی بۆ هاریكاریی نێوانیان لەسەر ئاستی راوێژی سیاسی، پتەوكردنی پڕۆسەی ئاڵوگۆڕی دیپلۆماتی، پەرەپێدانی هاریكاریی دامەزراوەیی، هاریكاریی سەربازی و ئەمنی، پەرەپێدانی بەرنامەكانی مەشقپێكردنی تایبەت و گونجاو لەبواری دژایەتی تیرۆر، بەشداریكردنی فەرەسنیا لەگەشەپێدانی تواناكانی عێراق و هەروەها دروستكردنی كۆمپانیای ئابوری و ئاڵوگۆڕی بازرگانی.\nمحەمەد حەكیم جەختی لەسەر خواستی بەغدا كردۆتەوە بۆ چالاككردنی هاریكارییەكان لەگەڵ فەرەنساو هەروەك تەئكیدیشی لەسەر پابەندیی هاوبەشیی هەردو وڵات كردۆتەوە.\nئیمزاكردنی ئەو رێككەوتنە دوای ئەوە هات كە رۆژی رابردو عادل عەبدولمەهدی، سەرۆك وەزیرانی عێراق بەسەرۆكایەتی وەفدێكی باڵای عێراقی لە بەرلینەوە گەیشتە پاریس و لەگەڵ بەرپرسانی باڵای فەرەنسا دیداری ئەنجام دا.\nبەرهەم ساڵح: بەهیچ جۆرێك مۆڵەت نادەین سود لەبنكەكانم...\n"له‌ماوه‌ی دو مانگی رابردودا زیاتر له 54 هه‌زار د...\nپارتی: سەرۆك وەزیرانی عێراق كاندیدانی وەزارەتە بەتاڵ...


بەرپرسێكی پارتی: داعش دەزانێت حەشدی شەعبی بەرگری ناكات\nزریان حاجی 12/08/2019 - 19:44 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nبەرپرسێكی پارتی لە جەلەولا ڕای دەگەیەنێت، ڕێكخراوی تیرۆرستیی داعش لە سنوورەكەدا خۆی ڕێك خستووەتەوە و دەشزانێت كە حەشدی شەعبی ئەجێندای دەرەكی جێبەجێ دەكات و بەرگری لە خەڵك ناكات، بۆیە چالاكییەكانی چڕ كردووەتەوە.\nعامر ڕەفعەت، بەرپرسی ناوچەی پارتی لە جەلەولا بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: ”هێزێكی دیكەی حەشدی شەعبی لە سەلاحەدینەوە بۆ سنوورەكە هێنراوە، داعشیش خۆی ڕێك خستووەتەوە و كار بۆ ئاڵۆزكردنی زیاتری دۆخی ناوچەكە دەكات“.\nگوتیشی: ”بە بیانووی داعش حەشدی شەعبی هێزی زیاتر بۆ سنوورەكە دەهێنێت، ئەمە لەكاتێكدایە كە حەشدی شەعبی تەنیا ئەجێندای دەرەكی جێبەجێ دەكات، مەبەستی پاراستنی دۆخی سنوورەكە نییە، بەشەوان داعش كردەوەی تیرۆرستی ئەنجام دەدات و هێزە عێراقییەكان و حەشدی شەعبیش تەنیا ڕەبایەیان لە سنوورەكە هەیە و توانای پاراستنی سنوورەكەیان نییە“.\nبه‌رپرسه‌كه‌ى پارتى ئەوەشی خستە ڕوو، كە ئێستا فەوجی ٢٨ى سەر بە لیوای ٢٦، بەبیانووی داعش هاتوونەتە سنوورەكە، هێزەكە لە گوندی شێرك بە دیوی حەلوان لە سنووری جەلەولا جێگیر كراوە.\nعامر ڕەفعەت ڕوونیشی كردەوە كە ئێستا داعش هەرچەندە لە ڕووی ئیدارییەوە لاواز بووە، "بەڵام لە ڕووی سەربازییەوە بەهێزن و دەشزانن كە میلیشیاكانی حەشدی شەعبی لە سنوورەكەدا ئەجێندای دەرەكی جێبەجێ دەكەن و بەرگری ناكەن، بۆیە چالاكییەكانیان چڕتر كردووەتەوە و هەوڵی ئاڵۆزكردنی دۆخی ناوچەكە دەدەن".\nئاماژەی بەوەش كرد ”داعش ئێستا دەزانێت هێزێكی وەك پێشمەرگە لە سنوورەكەدا نییە تا بەرگری بكات، بۆیە چالاكی دەكات، پێویستە بەزووترین كات هێزی پێشمەرگە بگەڕێتەوە سنوورەكە، ئەگەر بێت و هێزە كوردییەكان نەگەڕێنەوە ئەوا تەنانەت ناتوانین لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانیش ئەو دەنگانەی هەمان بوو، بیهێنینەوە، هاونیشتمانیانمان باجی هەموو ئەمانە دەدەن".


هۆشیارجەمال: عێراق نیشتمانی سەرۆکە کوژراوەکان لە پێش زاینەوە تا ساڵی 2003 . – WTARIKURD\nڕەنگە کەس گومانی لەوە نەبێت ئەم زەمینەی لە ئێستادا ئیراقی پێدە گوترێت، کە پێشتر بە ناوی جیاجیاوە دەناسرا، وەک (وڵاتی نێوان دوو ڕوبار و دۆڵی فورات و میزۆپۆتامیا) یەکێکە لە دەوڵەمەندترین دەوڵەتەکانی نێو کیشوەرەکانی جیهان لە بەرهەم هێنانی شارستانیەتی جۆراو جۆردا، کە هەریەک لەو شارستانیەتانە لەقۆناغی جیادا لەبەشێکی ئەم خاکەدا بنیاد نراون، لەنموونەی شارستانیەتی سۆمەری و ئەکەدی و گۆتی و بابلی و کلدانی ئاشوری و ساسانی و ئیسلامی و… هتد.\nدیارە هەریەکەیان بە ئاست و قەبارەی جیاجیا پشکیان هەبووە لە داهێنان و نەخشاندن و دەستکەوتەکانی نێو مێژووی مرۆڤایەتی، بەڵام شارستانیەتەکانی عێراق لە سەرجەم قۆناغەکاندا بریتی نین لە داهینان و دەستکەوتو دۆزینەوە، بەڵکو بەشێکی مێژووی ئەم خاک و خەڵك و شارستانیەتانە پرن لە دیاردەی قێزەون و کلتوری کوشتن و تۆقاندن و تیرۆر وێران کاریی تا ئەو ئەندازەی خودی پاشاو خەلیفە و والی و سوڵتان و سەرۆکەکانیش بوونەتە قوربانی ململانێ و جەنگی نێوخۆی.\nمێژووی کوشتنی پاشاو سەرۆکە کوژاوەکانی عێراق لە پێش زاینەوە دەست پیدەکات، کە یەکەم پاشا ناوی “لوکاک زاکیری” یە. کە ماوەی 25 ساڵ فەرمانڕەوا بووە، سەرئەنجام ئەم پادشایە لەلایەن پادشایەکی ئەکەدیەوە دەکوژرێت و کۆتایی بە دەسەڵاتەکەی دەهێنرێت، بەمەش سەردەمێکی نوێ لەفەرمانڕەوایەتی سەرجۆنی ئەکەدی لە عێراقی کۆن دەست پێدەکات.\nئەم پاشایە توانی کۆنترۆلی دەوروبەری وڵاتی بابل و پاشان شاری (ئاکاد)ی کرد بە پایتەخت و ناوی خۆیانا پاشای ئەکەد، دواتر پەلامارەکانی بۆسەر وڵاتانی تر دەست پێدەکات، وەتوانی ناوچەی ئیبلا لەسوریا داگیر بکات و پاشان هێرشەکانی بۆسەر چیاکانی ئۆرۆس و خاکی ئیلام دەست پێبکات، بەمەش توانی ئیمراتۆرێتێکی گەورە بنیاد بنێت، بەڵام هەندێک ئامار باس لەوەدەکەن کە لە سەردەمی ئەم پاشایەدا 17 هەزار کەس لەکاتی حکومرانی ئەمدا کوژراون و بگرە ژمارەیەکی زۆر دیلیان هەبووەو بە شێکیان دەکوژرێن، سەرەڕای تاڵان و ڕاو ڕوتێکی زۆر، وەک زانراوە ئەم پاشایە سڵی لەکوشتن نەکردۆتەوە، بۆنموونە تەنها لە پەلامارەکانیدا بۆسەری پاشماوەی سۆمەریەکان 5700 کەسی لێ بەدیل گرتوون و کوشتونی، سەرئەنجام ئەم پاشایە لە کۆشکەکەی خۆیدا کوژراوە، کە زۆربەی ئاماژەکان بۆئەوە دەچن لەلایەن براکەیەوە کوژراوە.\nئەم پاشایە ماوەی 15 ساڵ فەرمانڕەوایەتی دەکات، ئەو راپەرینانەی پێشتر بوونی هەبوو لە عیراق ڕووبەڕی ئەمیش دەبێتەوە، بەڵام بەزەبری هێز دایمرکاندۆتەوە، بەپیی زانیارەکان کۆتایی ئەم پاشایە، لەناو کۆشکەکەی خۆیدا کوژراوە، ئاماژەیە بە بوونی پیلانێکی ناوخۆیی دەدەن، چونکە نە لەدەرەوە و نە لەمیدانی جەنگدا نەکوژراوە.\nهەندێک لە سەرچاوەکان دەڵێن سەردەمی ئەم شایە سەردەمێکی پر لە ئارامی و ئاشتەوای بووە، هەندێکیش بە پێچەوانەوە دەڵێن سەردەمی حکومڕانیەکەی پڕ بووە لە توندو تیژی و کوشت و کوشتار، سەبارەت بەکوشتنی ئەم شایە چەندین چیرۆک دەگوترێ، بەڵام ئەوەش زانراوە شا نعمان لە لایەن کیسراوە دەستگیر کراوەو بە دیلی دەبرێتەوە پایتەخت و لەوێ دەیکوژن.\nجگە لەم پادشایانە چەندین پادشای تر لە پێش زاین لەعێراق حوکمیان کردووە یان کوژراون یان خۆیان کوشتوە، کە بریتین لە (شا ئەبین سین، شا ئەو توحیکال، شا شرکلی شری، شا سیلی ادد، شا ڕیم سین، شا یەخدون لیم، شا توکولتی، شا شاروکینی، شا سەرجوونی دووەم، شا سەنحاریب، شا شمش شمکوکین، شا ئەمیل مەردوخ، شا نەرجال، شا، المنز بن ماء، شا عومەری کوڕی هیند).\nئەم شەپۆلی کوشتن و خوێن ڕشتنە بەردەوامبووە لە هاتنی ئیسلامەوە تا سالی 1258 چەندین پاشای تر کوژران. کە بە شەهیدکردنی ئیمامی عەلی کوڕی ئەبی نالیب دەست پێدەکات، کە لەدوای ئەوەی خەواریجەکان لەدژی ئیمامی عەلی و معاویە وەستاون، سەرئەنجام بەڕێگای پیلانێکەوە کار بۆ تیرۆکردنی هەریەک لە ئیمامی عەلی و معاویە و عەمری کوڕی عاس دەکەن بۆ جێبەجی کردنی ئەم پیلانەش سێ کەس تەرخان دەکەن کەچی ئەرکی تیرۆکردنی عەمری کوڕی عاس شکس دەهێنێت، بەڵام ئەوەی کەبۆ تیرۆرکردنی ئیمامی عەلی تەرخان کرابوو سەرکەوتوودەبێت و ئیمامی عەلی شەهید دەکرێت.\nئیمامی حەسەنی کوڕی ئیمامی عەلی، کە دەسەڵاتی گرتە دەست لە ڕیگای پلانێکەوە شەهید دەکرێت، کە زۆربەی سەرچاوەکان چیرۆکی لەناوبردنی ناوبراو دەگەڕینەوە بۆ ئەوەی معاوەیە لە ڕیگای پێدانیدەست کەوت و چەند بەڵینێکەوە بۆ (جعدە بنت الاشض) ی خیزانی ئیمامی حەسەن، بەفیتی معاویە دەرمان خواردکراوە پاشان دوای ماوەیەک ئیمام بەو هۆکارە دەمرێت و سەردەنێتەوە.\nئەم خەلیفەیە دەسەڵات دەگرێتە دەست لەهەنگاوی یەکەم دابە فەرمانێک لە (المائون)ی برای دەکاتە والی خۆراسان و دەوروبەری، بەڵام دواتر ناکۆکی و ململانێی توند دەکەوێتە نێوان هەردوو براوە، تا ئەو ئاستەی شە ڕ و خوێن ڕشتنی لێدەکەوێتەوە، کە بەرئەنجام ئەمین دەکوژریت و لەکۆماوی خوێندا سەردەنێەوە.\nوەک دەگێرنەوە ئەم خەلیفەیە یەکێک لە کارە قێزەونەکانی قرکردن و کوشتنی خەڵکی شاری حلە بووە، کەسوپای ناردە سەر شارەکە و زیاتر لە 4000 هەزار کەسی کوشت، دواجار خەلیفە توشی نە خۆشی دەبێت و چواردەورەکەی پلان دادەنێت بۆ کوشتنی لە ڕێگای پزیشکەوە، کە پلانەکە بەم شێوەیە دەبێت کە پزیشکەکە ئامۆژگاری خەلیفە دەکات کە بۆماوەیەک لە گەرماوێکدا بمێنێتەوە، کاتێک خەلیفە ئەم پێشنیارە ڕەت دەکاتەوە، بڕیار دەدەن بە زۆر بیکەنە گەرماوەکەوە و دەرگاکانی لێ دابخەن، پاش ماوەیەک مانەوە بەهۆی بەرزی پلەی گەرمیەوە گیان لەدەست دەدات. جگە لەم خەلیفانە زۆربەی خەلیفەکانی تری ئەو کات کوژارون یان خۆیان کوشتوە وەک ( خەلیفە ئەلموستەعیسم،خلیفە ئەلراشد، خەلیفە ئەلموستەرەشید، خەلیفە عبدوللەی کوڕی موعتەز، خەلیفە ئەلموقتەدر، خەلیفە ئەلموعتەمەد، خەلیفە ئەلموهتەدی، خەلیفە ئەلموعتەز، خەلیفە ئەلموستەعین، خەلیفە ئەلمونتەسیر، خەلیفە ئەلمتەوەکیل).\nئەم شەپۆلی کوشتن و خوێن ڕشتنەی هاوڵاتیانی عێراق و پاشاکان و خەلیفەکان هەر بەردەوامی هەیە لە ساڵانی 1258 بۆ 1921 بەردەوام بوو کە چەندین پاشای تر کوژراون. و لەدوای کەوتنی دەوڵەتی عەباسی لەسەر دەستی مە‌غۆلەکان ئیتر وەک وڵاتێکی یەکگرتوو بوونی نەما، دواتر کوشتو کوشتاریکی زۆر ڕوویدا بەتایبەت لە بەغداد و هەندێک شار و شارۆچکەی تر و یەکەم سەرکردەی ئەم قۆناغە کە دەکوژرێت ” عەلائەدین ئەلجوینی”یە کە لە خانەوادەیەکی ئیرانی لە دایک بووە و شارەزایەکی باشی لە بواری ئەدەب و بەڕێوەبەردندا، دواجار ئەم سەرکردەیە لەکاتی چون بۆمزگەوت بە چەقۆ دەکوژرێت .\nئەم سوڵتانە لەسەرەتادا هەندێک چاکسازی و گۆڕانکاری بکات، بەڵام هەر لەناوخۆی وڵاتدا ڕێگری بۆ ئەم هەوڵانەی دروست بوو، چونکە فەرماندە و پلەدارە عەسکەریەکان ڕێگربوون لە چاکسازیانە و لەدوای دروستبوونی شەڕو ئاژاوە سوڵتان ئەحمەد دەکوژرێت.\nئەم پاشایە دووجار حوکمی بەغدادی کردوە یەکەم جار لە سالی 998ک و دواتر لەکار دەخرێت و چەند پۆستیکی تری پێ دەدرێت و پاشان بۆجاری دووم دەبێتەوە حاکمی بغداد ودواتر لە ساڵی 1031 ک دەکوژرێت.\nئەم پاشایە بە ڕەچەڵەک کوردە، دوای گەیشتنی بە دەسەڵات سەردانی چەندین پرۆژە دەکات و چەند گۆرانکاریەک دەکات لەساڵی 1922 ئامادەی دانانی بەردی بناغەی هیڵی شەمەندەفەردەبێت، ئەم پاشایە لای نەتەوەی عەرەب بە خوێنڕێژ ناسراوە، لەکۆتاییدا هەردووکورەکەی و خۆی دەکوژرێن.\nئەمە جگە لە چەندین پاشای تر کە لەم سەردەمەدا کوژراون وەک (شا سالح، فۆلازی کوڕی ئیسان، جیهان شا، بیر بۆداق، خەلیلی کوڕی حەسەن، ئیبراهیم خان، زولفیقار، ڕۆستەمی کوری مەسقود ، محەمەدی کوری یوسف، موراد بەگ، یوسف پاشا، بەکر سۆباشی، دەلی حوسێن پاشا، سەمین موسا پاشا، مستەفا پاشا، سلێمان پاشا، نازم پاشا).\nلەدوای کۆتایی هاتنی جەنگی یەکەمی جیهان و روخاندنی دەوڵەتی عوسمانی و پێکهێنانی دەوڵەتی عێراق و دیاری کردنی سنوری، کە وا ئیستا دەگاتە نزیکی سەد ساڵ و دوو جۆر سیستەمی حکومڕانی بوونی هەبووە سیستەمی پاشایەتی و سیستەمی کۆماری، کە لەسەردەمی پاشایەتی دا سێ پاشا حکومی کردوە، وەک شافەیسەڵی یەکەم گومان هەیە کوژرابێت و شا غازی گومان هەیە کوژرابێت، بەڵام شافەیسەڵی دووەم لەساڵی 1958 لەسەردەستی ئەفسەرە ئازادیخوازەکان بە سەرپەرشتی عبدولکەریم قاسم خۆی و زۆربەی خێزانەکەی کوژران.\nیەکەم سەرۆکی سیستەمی کۆماریە، کە حوکمی عێراقی کردوە، هاوڵاتیانی ئەو سەردەمە شاهیدی ئەوە دەدەن کەسەردەمێکی زێرین بووە و عێراق لە قۆناغێکی نوێدابووە، بەڵام دواتر و لەساڵی 1963 لەسەر دەستی بەعسیەکان کوژرا و پاشان عبدولسەلام عارف بووە سەرۆک کۆماری عێراق و گومان لەجۆری مردنەکەی دەکرێت، کە لەکاتی سەردانی بۆشاری بەسرە بە مەبەستی بەسەرکردنەوەی چەند پڕۆژەیەک، بەڵام فرۆکەکەی لە ئاسماندا بەشێوەیەکی گومان دەکەوێتە خوارەوە.\nیەکێکە لە دیکتاتۆرترین سەرۆکەکانی عێراق، کە بەرپرسە لەکوشتنی هەزاران کەسی وڵاتەکەی خۆی بەتایبەت هەردوو نەتەوەی کورد و عەرەبی شیعە جگە لەجەنگی هەشت ساڵەی لە گەڵ ئیران و هێرش بۆسەر کوەیت، دواجار لەسالی 2003 لەلایەن ئەمریکاوە روخینرا، و پاشان لەسالی 2006 لەسێدارەدا. ئەم سەرۆک و پاشا خەلیفانەی لە عێراق حوکمیان کردوە دواجار دوای خۆیان وڵاتێکی پر لەشەر و نیمچە ئاشوب جەنگی بەردوامیان بە جێهێشت.\nتێبنی/ بۆ ئامادەکردنی ئەم بابەتە سود لە کتێبی عێراق… نیشتمانی پاشا و سەرۆکە کوژراوەکان حەسەن بارام بینراوە.\nعەلی مەحمود: لە یادی 105 ەمین ساڵەی تاوانی كۆمەڵكوژی ئەرمەنیەكاندا.


ته‌كنه‌لۆژیای زانیاریه‌كان و هه‌ڵبژاردن پرۆگرامه‌كان، قۆناغه‌كان، چۆ‌نیه‌تی سوود وه‌رگرتن لێی. سۆشیال میدیا چۆن ده‌توانێت خزمه‌ت به كاندید بكات؟ | سه‌نته‌ری دیراسات و توێژینه‌وه و ئه‌كادیمیای پارتی\nم.لقمان قادر رواندزی\nزانكۆی پۆلیته‌كنیكی هه‌ولێر\nتەكنەلۆژیای زانیارییەكان، لە هەموو بوارەكانی ژیان بە مەبەستی باشتر ڕاپەڕاندنی هەنگاوەكان بەرەو سەركەوتن بەكاردەهیندرێت. بۆیە لەم توێژینەوەیەدا باس لە گرینگی سوودەكانی بەكارهێنانی تەكنەلۆژیای زانیاری دەكەین، لە پرۆسەی هەڵبژاردن بە ئامانجی چۆنیەتی بەڕیَوەبردنی پرۆسەكە لە بەرژەوەندیی كاندید. لە وڵاتە پێشكەوتووەكان كاندید چۆن توانیویەتی بە مەبەستی بانگەشەی هەڵبژاردن بەكاریبهێنێت و ببێتە هۆكارێك بۆ سەركەوتن و گەیشتنی بە پەرلەمان، باشترین نموونەیش لەو ڕووەوە ولاتة یەگرتووەكانی ئەمریكایە. لە سەرەتادا هەوڵدرا بە ڕ‌ێگای كۆمپیوتەری كەسی (PC) هەڵبژاردنیش وەك لایەنەكانی دی ژیانیی ڕۆژانە لەم تەكنەلۆژیایە سوودمەند بێت و كێشە و گرفتەكانی هەڵبژاردن كەمبكرێنەوە. هەرچەندە هەنگاوەكانی بە سادە و ساكاری دەستیان پێكرد، بەڵام وەكو هەموو بوارەكانی دى لە ڕێگای مانگی دەستكردەوە گەشەیان سەند و وەك دەگوترێت جیهان بوو بە گوندێكی زۆر بچوك.\nلە وڵاتە پێشكەوتووەكان شیَوازی هەڵبژاردنی كلاسیكی گۆڕدرا بۆ هەڵبژاردنی ئەلیكترۆنی و ناونرا بە (Online Election).\nئێستا دەستەوواژەیەكی نوێ لە جیهاندا هاتووەتە ئاراوە كە پێیدەگوترێ (دیمۆكراتیەتی ئەلیكترۆنی) كە لەم لێكۆڵینەوەیەدا بە وردی باسی لێوە دەكەین.\nیەكەم: پێناسەی تەكنەلۆژیای زانیارییەكان\nتەكنەلۆژیای زانیارییەكان بریتییە لە هەموو ئەو ئامێرانەی وەك: (كۆمپیوتەر، سكانەر، چاپكەر، خوێنەری باركۆد، ... هتد) و پرۆگرامی پسپۆڕیی بوارە جیاجیاكان كە بەكارهێنەر بۆ مەبەستەكانی خۆی بیەوێت سوودی لێوەربگرێت.\nئەم دەستەواژەیە لە كۆتایی ساڵانی (1990)ەوە بە شێوازێكی خێرا بڵاوبوویەوە و ئاسانكاری بۆ مرۆڤایەتی دەكات، كە لە هەموو بوارەكانی ژیانی بە سەركەوتوویی بەكاریبهێنێت.\nتەكنەلۆژیای زانیاریەكان خودی خۆی ئامانجی نییە، بەڵكو هۆكارە بۆ گەیشتن بەو پلانەی داڕێژراوە بۆ داهاتوو و هەنگاوەكان كورت و پتەوتر دەكات و تێچوونی پرۆژەكان كەمتردەكاتەوە و بەمەبش زیاتر پەرەدەسێنێت و گرنگی پێدەدرێت.\nپێكهاتەی تەكنەلۆژیای زانیاریەكان:\nزاناكان پێكهاتەی تەكنەلۆژیای زانیاریەكانە دابەشدەكەن بوَ سێ پێكهاتەی سەرەكی، ئەوانەش:\nیەكەم: كەلوپەلە بەكارهاتووەكان:\nئەو ئامێر و كەلوپەلانە دەگرێتەوە كە بەكارهێنەر بۆ كاركردن سوودیان لێ وەردەگرێت كە ئەمانەش دابەش دەبنە سەر چوار یەكە:\nا- یەكەی داخیڵكردن (Input Unit) :\nهەموو ئەو كەلوپەلانە دەگرێتەوە كە بۆ داخیلكردنی داتاكان بۆ ناو كۆمپیوتەر مرۆڤ بەكاریان دێنێت، تا دواتر چارەسەر بكرێت.\nگرنگترین و سەرەكی ترینیشیان بریتین لە (Key Board) و (Mouse) و (Pen) و بۆ بواری پرۆسەی هەڵبژاردنیش ئامێرێكی تایبەتیان داهێناوە كە بە هۆیەوە داتا و زانیاریەكان داخیلی كۆمپیوتەر دەكرێن.\nب- یەكەی چارەسەركردن (CCP) :\nیەكەی چارەسەركردنی هەموو ئەو داتایانەی كە داخیل بە كۆمپیوتەر دەكرێن، واتە كۆنترۆڵكردنی و دابەشكردن و بڕیاردان لەسەر هەنگاوەكانی داهاتووی كارپێكردن.\nئەم یەكەیە بە یەكەیەكی سەرەكی دادەنرێت لە كۆمپیوتەر و بەرپرسە لە تێكچوون و خێرایی و باری ئاسایشی داتاكان، لەم ڕووەوە چەندین كۆمپانیا كار بۆ ئەوە دەكەن كە قەبارەی كۆمپیوتەرەكان بچوكتر بكەنەوە و كاراتر و خێراتریان بكەن.\nج- یەكەی بیر(Memory) :\nیەكەی پێوان لە كۆمپیوتەر بە (Byte)ە و دوو شێوازی سەرەكیمان هەیە بۆ هەڵگرتن و مامەلەكردن لەگەڵ داتاكان:\nیەكەمیان هەڵگرتنی داتاكان بە شێوەیەكی هەتاهەتایی، لەم شێوازەدا دەتوانرێت داتاكان لەناو خودی كۆمپیوتەرەكەدا بێت، تان بخرێتە سەر فلاش میمۆری و هاردی دەرەكی بۆ پاراستنیان.\nجۆری دووەمیش هەڵگرتنی داتاكان بە شیوەیەكی كاتی كە پێیدەوترێت (RAM).\nزاناكان ڕوژ لە دوای ڕوژ داهێنانی پێشكەوتووتر تۆماردەكەن بۆ زیادكردنی قەبارەی ئەو ئامێرانەی كە داتاكانیان تێدا دەپارێزرێت و هەڵدەگیرێن بۆ ماوەیەكی دوورودرێتر، بە بێ ئەوەی زیانیان پێبگات، بۆ ئەم مەبەستەیش ئێستا خەریكی ئەوەن داتاكان لەناو (DNA) هەڵبگرن و بۆ ئەم كارەش چەندین كۆنگرە و كۆنفرانس كراوە و لەوانەیە لە ماوەیەكی كورتدا شۆڕشی داتاكان ڕابگەیەنن.\nد- یەكەی دەرخستە (Output Unit ) :\nپاش چارەسەركردنی داتاكان بۆ ئەوەی بەكارهێنەر سوودی لێوەرگرێت، بە دوو شیواز دەردەكەون:\nیەكەمیان شێوازی بینینەكە بۆ ئەم كارەش مۆنیتەر بەكاردەهنێرێت، لە سەرەتادا مۆنیتەرەكان دوو ڕەنگ بوون بەڵام لە ئێستادا (17) ملیۆن ڕەنگ لە خۆ دەگرێت.\nجۆری دووەمیش بریتییە لە چاپكردنی ئەو داتایانەی كە لە بەردەستدان، بۆ ئەم كارەیش ئامێری چاپكەر (PRINTER) بەكاردەهێنێرێت، لە مەیەشیاندا زانا و كۆمپانیاكان لە پێشبڕكێدان بۆ داهێنانی چاپكەرێك كە بتوانێت لە چركەیەكدا زۆرترین پەڕە چاپ بكات.\nلەسەرەتادا كۆمپانیای (Microsoft) هەڵستا بە ئامادەكردنی سێ پرۆگرام كە لەسەر زۆرترین كۆمپیوتەرەكان بەكاردەبرێن و كاردەكەن، بەڵام لەبەر فراوانی و خێرایی هەڵكشانی كاركردن بە پرۆگرامەكان، كۆمپانیا تایبەتمەندەكان بەكاری دیزاینی پرۆگرامەكان هەستان بە دیزاینی پرۆگرامی تایبەت بە بوارە جیاجیاكانی ژیانی مرۆڤایەتی، وەك پرۆگرامی (PhotoShope) بۆ بواری هونەری تەشكیلی و پرۆگرامی (AutoCAD) بۆ بواری ئەندازیاری، .. هتد.\nسێیەم: داتاكان ((Big Data\nلە ئەنجامی ئەو هەموو بەكارهێنان و كەڵەكەبوونی داتاكان، گرفتێك هاتەپێش، كاركردنی بەكارهێنەرانی كۆمپیوتەر كە ئەویش خؤی لە چۆنێتیی پاراستن و سوودوەرگرتن لە داتاكان دەبینێتەوە، بە تایبەتیش لە بواری هەڵبژاردن چونكە ڕۆژانە دەبێت داتاكانی نوێبكرێنەوە، بۆ ئەمەیش گرنگی زۆر بە (Server) درا تاوەكو شوێن بۆ ئەو هەموو داتایانە بكرێتەوە، لە ئێستاشدا (Claude Server) بەكاردەهێنێرێت بۆ جێگیركردنەوە و لە خۆ گرتنی ئەو هەموو داتایانە.\nدووەم: هەڵبژاردن و تەكنەلۆژیای زانیاریەكان:\nهەڵبژاردن وەك لوتكەی دیمۆكراسی لە جیهان پێناسە دەكرێت و ئەویش وەك گشت لایەنەكانی دی ژیانی مرۆڤایەتی، ئاواتەخواز بوو كە هەر هیچ نەبێت لە ڕووی كارگێڕییەوە سوود لە كۆمپیوتەر و كەلوپەلەكانی دی بواری تەكنەلۆژیا وەربگرێت، ئێستا لە هەندێك وڵاتی پێشكەوتوو بە تایبەتی وڵاتە ئەسكەندەنافییەكان لە 100% بە هەموو ڕوویەكەوە ئەم تەكنەلۆژیایە بەكاردەهێنرێت.\nقۆناغەكانی بەكارهێنانی تەكنەلۆژیای زانیارییەكان لە هەڵبژاردن:\nئەو زانایانەی توێژینەوە دەكەن لەسەر بەكارهێنانی تەكنەلۆژیای زانیارییەكان بۆ هەڵبژاردن، بەكارهێنانەكان دابەشی سەر سێ قۆناغ دەكەن:\nقۆناغی یەكەم: (1950 – 1970)\nئەم قۆناغە بە سەرەتای دەستپێكردنی تەكنەلۆژیا دەژمێردرێت كە ئەو سەردەمە بە سەردەمی كۆمپیوتەر (Computer) دەناسرێت بۆ بوارەكانی ڕێكخستن و كارگێڕیی هەڵبژاردن.\nگرنگترین كارەكانی لە رووی كارگێڕی و پەیوەندیی نێوان كۆمەڵگا و دەوڵەتی بۆ ئەنجام گەیاندنی ئەم پرۆژە-نەتەوەییە هەموو دەوڵەت و ئاسانكاری بۆ كردبوو، لە رووی دابینكردنی هەموو ئەو ئامێرانەی كە ئەو سەردەمە بۆ جارەسەكردنی گرفتەكان بەكار دەهاتن، چونكە هەندێك ئامێر هەن بە تایبەتی ئامێرەكانی تەكنەلۆژیای زانیاریەكان، تەنیا دەوڵەتەكان دەتوانن مامەلەیان پیَوە بكەن، وەك ((Main Freameلە سڵی 1960 بۆ یەكەمین جار نیوەی دەنگدانی وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بە ڕێگای ئامێری تایبەت بە هەڵبژاردن دەنگیان دا، ئەمەیش بە ڕێگای (كارتە میكانیكییەكان) ()وە بووە.\nقۆناغی دووەم: (1970 - 1990)\nقۆناغی پرۆگرامینگ و تۆڕەكان (SoftWare and NetWorking)\nئەم قۆناغە پشت ئەستوور بوو بە سەركەوتنەكانی قۆناغی یەكەم لە رووی كەمكردنەوەی تێچوو و كاتەوە، ئەمجارە كۆمپانیا تایبەتمەندەكان بە بواری ئامادەكردن و دیزاین و بەرێوەچوونی هەموو كارەكانی هەڵبژاردن لە بنكەكانی دەنگدان تا مەڵبەندی سەرەكی و راگەیاندنی كۆتایی ئەنجامی هەڵبژاردن هەستا بە بەرهەمهێنانی پرۆگرامی تایبەت بەم كارانە.\nیەكەم جار بە ڕێگای كێبڵ و پێكەوە بەستانی كۆمپیوتەرەكان لە شارە گەورەكان دەستی پێكرد تاكو داتاكان لە كات و ساتی خۆیاندا بگەنە شوێنی مەبەست.\nئەمە بێجگە لە چاككردنی پەیوەندیی نیَوان هاوڵاتی و كاندیدەكان، كە ئەمەیش وەكو تاقیگەیەكی سەرەتایی بوو بۆ (دیمۆكراسی ئەلیكترۆنی(\nلەم هەنگاوەدا گرنگی بە گرووپ و پێكەوە كاركردن و دەربازبوون لە تاكەكەسی و كۆكردنەوەی زۆرترین خەڵك دەدرێت، ئەمەیش هۆكارێكە بۆ كەمكردنەوەی تێچووی بانگەشە و هەڵمەتەكانی كاندیدەكان.\nلە ساڵی 1970 بۆ یەكەمین جار سكانەر بۆ كاری هەڵبژاردن بەكارهات، ئەمەیش بە شێوەیەك بوو كە فۆرمێك دروستدەكرا و نیشانەی چەند پارت و كاندنێكی لەسەر بوو، هاوڵاتی لەناو جوارگۆشەیەك كە لە بەردەم نیشانەی پارت و كاندیدەكان بوو، هەڵبژاردەی خۆی دیاری دەكرد، پاسان ئەم فۆرمانە سكان دەكران و دەكرانە ناو ئامێری كۆمپیوتەر و ئەركی ئامێرەكەیش ئەوە بوو كە نیشانەكانی دەكردە داتا، ئەمە یەكەم هەنگاوی كرداری بوو لە هەڵبژاردن بەلاَم خاڵی لاوازی ئەو ئامێرانە لەوەدا بوو كە نەدەتوانرا بە شیوەیەكی زۆر خێرا، ئەو هەموو فۆرمانە سكان بكرێن.\nلە ساڵی 1993 لە وڵاتی نەرویج بۆ یەكەم جار هەڵبژاردن بە یارمەتیی كارتی هەڵبژاردنی ئەلیكترۆنی ئەنجامدرا و ئەنجامەكەیش بە سێ كاتژمێر ڕاگەیەندرا.\nلە ساڵی 1996 پاش ئەوەی كە پرۆگرام و ئامێری تایبەت داهێنرا، (98%)ی دەنگدەران، بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی و پەرلەمان ئەم شێوازەیان بەكارهێنا و تا رادەیەكیش سەركەوتنی بەدەستهێنا.\nقۆناغی سێیەم: لە 2000 تاكو ئەمڕۆ\nقۆناغی دیمۆكراتیی ئەلیكترۆنی:\nلە ئەنجامی ئەو پێشبڕكییەی كە لە نیَوان كۆمپانیاكاندا دەكرا بۆ دابینكردنی پرۆگرام و پێكەوە بەستانی بنكەكانی هەڵبژاردن بە مەڵبەندەكانی هەڵبژاردن، باشترین ئۆفەریان پێشكەش بە وڵاتان دەكرد، ئەمەیش وایكرد كە چەندین داهێنان بكەن لە بواری پەرەپێدانی ئامێرەكانی دەنگدان و كۆكردنەوەی دەنگەكان لە یەك پاكێجدا.\nلەو ڕووەوە كە هاوڵاتی سەرجاوەی یەكەمە، زۆرترین بایەخی پێدەدرێت و ئامێرێك كە دەكەوێتە بواری جێبەجێكردنەوە دەبێت رەچاوی ئەوەی تێدا بكرێت كە ئایا بەكارهێنەرەكەی مرۆڤێكی ئاساییە یان كەمئەندامە، تاكو بتوانرێت بە شیوەیەكی سروشتی بەكارهێنەرەكەی بۆ ئەركی دەنگدان بەكاریبهێنێت.\nئەم سەردەمە سەردەمی لیبراڵیەت و كەمكردنەوەی ڕۆڵی دەوڵەت و سەربەستییەكی ڕەهایە كه دابین بكررێت بؤ دەنگدەر، ئەمەش بە ئامادەكردنی باشترین پرۆگرام بۆ دەنگدان و ڕێگریكردن لە ساختەكاری و خێرایی دەرهێنانی ئەنجامەكان و پێشكەشكردنی ژمارەی كورسی و هێڵكارییە پیَویستەكان و ئامادەكردنی جەندین ئامار كە دەستەبەركرێت بۆ پارتەكان تاكو شیكردنەوەی لەسەر بكەن.\nكردارەكانی مۆنیتەرنیگ بۆ ڕۆژی هەڵبژاردن و كۆكردنەوەی داتاكان زیاتر شەفافبوون و پێویستی بە لەشكرێك نەبوو، وەك جاران كە كەسانێكی زۆریان پیویست بوو بۆ ڕاپەڕاندنی ئەم پرۆسەیە.\nكەواته تەكنەلۆژیای زانیاریەكان هۆكاربوون بۆ پیشخستنی دیمۆكراسی لەو ولاتانەی كە پشتیان بە داهێنانی نوێ بەستبوو و بۆ نەهێشتنی ئەو گرفتانەی كە تووشیان دەهات.\nدەوڵەت و پەرلەمان چەندین یاسا و ڕێنماییان دەكرد بۆ ئاسانكاری و نەهێشتنی گەندەڵی و دۆزینەوەی بجوكترین هەلی هەڵەكردن و كارەكەیان 100% كردە ئەلیكترۆنی، هەر لە سەرەتای تۆماركردنی ناوی هاوڵاتیان و خۆتۆماركردنی كاندیدەكان و بانگەشەی هەڵبژاردن و ڕۆژی پرۆسەكەوە تا دەگاتە كاتی بڵاوكردنەوەی ئەنجامە كۆتاییەكانی پرۆسەی هەڵبژاردن.\nلە ساڵی 2000 بۆ یەكه م جار لە ئەڵمانیا دەست بە دەنگدانی ئەلیكترۆنی كرا.\nلە ساڵی 2001 كە بە شیوەیەكی فەرمی لە وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا دەنگدانی ئەلیكترۆنی دەستی پێكرد، ئامارەكان ئەوەیان خستەڕوو كە ڕێژەی بەشداربووان ئەوانەی كە تەمەنیان لەنیَوان (18 - 55) ساڵییە. حەوت جار زیادی كردووە، ئەمەش وایكرد كە كاربەدەستەكانی ئەو وڵاتە بە شیوەیەكی فەرمی بانگەشەی بۆ بكەن.\nلە ساڵی 2001 لە سویسرا بۆ یەكەمین جار دەنگدانی ئەلیكترۆنی دەستی پێكرا و ڕێژەی دەنگدان بە (9%) زیادی كرد.\nلە ساڵی 2003 لە بەریتانیا بۆ یەكەم جار لە ڕێگای (پۆست)ەوە بەڕێوەچوو و رێژەی بەشداریكردن بەرزبووەوە بۆ (50%).\nلە ساڵی 2005 لە وڵاتی ستۆنیا دەستكرا بە دەنگدانی ئەلیكترۆنی.\nلە ساڵی 2010 لە فەرەنسا ژمارەیەك زانكۆ بۆ هەڵبژاردنی قوتابیان دەنگدانی ئەلیكترۆنییان كرد بۆ ئەوەی لایەنە لاوازەكان دەستنیشان بكەن پێش ئەوەی بە شێوەیەكی فەرمی لە پەرلەمان و سەرۆكایەتیی فەرەنسا بەكاربهێندرێت.\nیه‌كه‌م: Electoral Knowledge Network (ACE):\nتۆری زانیاری هه‌لبژاردن له سالی 2006 له نێوان شه‌ش رێكخراوی كاركه‌ر له بواری هه‌لبژاردن راگه‌یاندرا و گرنگترین كاره‌كانی له رووی په‌ره‌پێدانی توانای كاركردنی كارمه‌ندانی هه‌لبژاردن به تایبه‌تی له رووی كارگێری و ته‌كنیكی و ئه‌م تۆره له لایه‌ن هۆبه‌ی یارمه‌تدیانی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانی(UNEAD) به‌رێوه‌ده‌چێت.\nئه‌م سوودانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه:\n-ئاماده‌كردنی خزمه‌تگوزاریه ئه‌لیكترۆنیه‌كان و داتا له سه‌رجه‌م ولاته‌كان و به‌راوردكاری له نێوان هه‌لبژاردنه‌كانی ناوخۆ و وڵاتانی دى.\n-پێكه‌وه به‌ستنه‌وه‌ی پسپۆرانی بواری هه‌لبژاردن له وڵاته جیاجیاكان بۆ ئه‌وه‌ی سوود له زیره‌ك و به‌رهه‌مه‌ندی یه‌كتر ببینن.\n-یارمه‌تیدانی یه‌كتر له فێربوون و پالپشتی كردنی یه‌كتر له به‌رێوه‌بردنی هه‌لبژاردنه‌كان.\nدووه‌م: پرۆژه‌ی بنیاتنان له بواری دیموكراتی و حه‌كمه و هه‌لبژاردن (BRIDGE Project):\nئه‌ن پرۆژه‌یه له سالی 2002 دروست كراوه به هه‌ماهه‌نگی له نیوان نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان و په‌یمانگای نێوده‌وله‌تی بۆ دیموكراتی و یارمه‌تیدانی هه‌لبژاردن، كه به‌ربلاوترین تۆره كه كار ده‌كه‌ن له‌م بواره‌دا گرنگترین كاره‌كانیان ... ئاماده‌گی ده‌رخستن بۆ پێشاندانی هه‌موو هاوكاریه‌ك بۆ وڵاتانانه‌ی كه داوای هاوكاری ده‌كه‌ن له بواری هه‌لبژاردن و تاوه‌كو ئه‌مرۆ ئه‌م پرۆژه‌یه بنكه‌یان له 100 وڵات هه‌یه و زیاتر هه‌ول بۆ راهێنان و چاودێری كردنی هه‌لبژاردن ده‌كه‌ن.\nسێیه‌م: ده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنی(Election Online):\nیه‌كێك له گرنگترین سووده‌كانی ته‌كنه‌لۆژیای زانیاریه‌كان ده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنیه كه له‌لایه‌ن ژماره‌یه‌ك ولاتی پێشكه‌وتوو پشتی پێده‌به‌سترێت، به‌لام پاش ئه‌وه‌ی یاسای تایبه‌تیان ده‌ركرد ئه‌مه‌ش ده‌گه رێته‌وه بۆ ئه‌و سووده‌ی كه هه‌یبوو له فه‌رزكردنی ده‌نگدان و به‌مه‌ش خه‌لك زیاتر روویان له ئامێره‌كانی ده‌نگدان كرد، لایه‌نیكی دی ئه‌وه بوو كه كه‌م ئه‌ندامه‌كان توانیان سوودمه‌ندی یه‌كه‌م بن له‌م شیوازه هه‌لبژاردنه. باشترین نمونه‌ش هه‌لبژاردنه‌كانی سه‌رۆكایه‌تی بوو له فه‌ره‌نسا كه به نمونه‌ی پاكی و بێگه‌ردی له رووی ته‌كنیك ده‌ستنیشان كرا.\nجۆره‌كانی ده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنی:\nبه دوو شیواز ده‌تواندرێت سوود له ته‌كنه‌لۆژیا وه‌ربگیرێت.\nیه‌كه‌م: شێوازی یه‌كه‌م كه ناسراوه به ده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنی وه‌ك:\nده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنی له‌ناو بنكه‌كانی هه‌لبژاردن له رێگه‌ی ئامێرێك كه پێكهاتووه له مۆنیته‌رێك و كیبۆردێك كه ته‌نها به‌رنامه‌یه‌كی تایبه‌تی له‌سه‌ره، یه‌كه‌م جار ده‌نگده‌ر ژماره‌ی نه‌هێنی تایبه‌ت به‌خۆی داخیل ده‌كات كه ئه‌م سیسته‌مه پێ ده‌گوترێت (Direct Recording Electronic) (DRE) ئینجا له مۆنیته‌ره‌كه لیستێكی بۆ ده‌كرێته‌وه كه پێك هاووه له ناوی كاندید، وێنه، ناوی ئه‌و پارته‌ی كه پالپشتی ده‌كات له‌گه‌ل لۆگۆكه‌ی ئینج كلیك له‌سه‌ر یه‌كێكیان ده‌كات و نامه‌یه‌ك له‌سه‌ر مۆنیته‌ره‌كه ده‌رده‌چێت پێی ده‌لێت كه پرۆسه‌كه به سه‌ركه‌وتووی كۆتایی هات.\nده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنی به ئامێرێك كه له شوێنێكی تایبه‌ت بێت وه‌ك مۆل یان نوسینگه‌ی پۆسته یان هه‌ر شوێنێك كه شاره‌وانی ده‌ستنیشانی ده‌كات و ئه‌ویش ته‌نها پێكهاتووه له مۆنیته‌رێك و به‌ستراوه‌ته‌وه به تۆری ئه‌نترنێت و ده‌نگده‌ر وه‌ك جاری پێشوو ته‌نها ژماره‌ی نهێنی داخیل ده‌كات و سیسته‌مه‌كه‌ی بۆ ده‌رده‌چێت جیاوازی ئه‌م جۆره له جۆری یه‌كه‌م ته‌نها ئاسانكاریه بۆ ئه‌و به‌رێزانه‌ی ناتونن بگه‌نه مه‌لبه‌ندی ده‌نگدان.\nده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنی له مال یان هه‌ر شوێنێك كه ده‌نگده‌ر ئاره‌زوو ده‌كات، ده‌نگده‌ر ته‌واو سه‌ربه‌سته له شیوازی و شوێنی ده‌نگدان ته‌نها به بوونی ئامێرێك كه به‌سترابێته‌وه به سیسته‌می سه‌ره‌كی هه‌لبژاردن وه‌ك له‌سه‌ر مۆبایل یان ته‌له‌فزیۆنی ماله‌وه ... وه‌ك:\n- به‌كارهێنانی مۆبایل (Smart Mobile).\n- به‌كارهێنانی ته‌له‌فزیۆنی تفاعلی (Interactive TV).\n-به‌كارهێنانی كۆمپیوته‌ر یان لابتۆب.\nدووه‌م: ئاماده‌كردنی فۆرم و دواتریش به ئامێری سكانه‌ر داتاكان ده‌گوازرێته‌وه بۆ ناو به‌رنامه‌یه‌كی تایبه‌ت به شیكردنه‌وه‌ی داتا و ده‌رهێنانی رێژه‌ی به‌شدار بوون و ره‌گه‌ز و ته‌مه‌ن و به‌ڵام ئه‌و ره‌خنه‌ی له‌و شێوازه ده‌گیرا له‌وه دابوو بۆ سكان كردنی ئه‌و هه‌موو فۆرمانه پێویستی به كات هه‌بوو و له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ده‌ستی مرۆڤیشی تێدابوو پرۆسێسه‌كه تووشی هه‌له دةبوو و نزیك ده‌بوو له گه‌نده‌لی بۆیه هه‌ندێك ولات خۆیان به‌دوور راگرت له به‌كارهێنانی ئه‌م شێوازه به‌لام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی تێچووی كه‌متر بوو له جۆری یه‌كه‌م هه‌ندێك ولات تاوه‌كو ئه‌مرۆش به‌كاری ده‌هێنن به تایبه‌تی ئه‌و ولاتانه‌ی كه تۆری ئه‌نته‌رنێتی به‌هێز و چالاكیان نیه و خه‌لكه‌كه‌شی رۆشنبیری ئه‌لكترۆنیان نیه.\nلایه‌نه باشه‌كانی ده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنی:\nگرنگترین سووده‌كانی له سێ خالی سه‌ره‌كی ده‌بێت:\n- له‌به‌ر ئه‌وه‌ی لاوه‌كان زیاتر كار له‌سه‌ر داهێنانی نوێ ده‌كه‌ن، بۆیه هۆكارێكه بۆئه‌وه‌ی گه‌نج و لاوه‌كان روو له سندوه‌قه‌كه‌كانی هه‌لبژاردن بكه‌ن.\n- ئاسانكاری بۆ كه‌مئه‌ندام و ئه‌و ده‌نگه‌رانه‌ی كه له شوێنی دووره ده‌ستن و ناتوانن بێنه ناو شاره‌كان.\n-كه‌م كردنه‌وه‌ی كات و تێچوو.\n- پرۆسه‌كه زیاتر شه‌فاف ده‌بێت.\n-كاندیده‌كان نزیكتر ده‌بن له هاوڵاتی و ده‌توانن راسته‌وخۆ بیروباوره‌كانیان بگۆرنه‌وه و گرفت و كێشه‌كانیان بزانن.\n- ئاماده كردن و ده‌رهێنانی چه‌ندین ئامار و هێلكاری بۆ رێژه‌ی ده‌نگدان.\n- كه‌مكردنه‌وه‌ی هه‌له له ئه‌نجامی ئه‌وه‌ی كه كاره‌كان ده‌ستی مرۆڤی تێدا نیه.\n- خاله لاوازه‌كانی ده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنی:\nبه‌لام گرنگترین خاله لاوازه‌كانی ئه‌م جۆره ده‌نگدانه له‌مانه‌ی خواره‌وه ده‌بێت:\n- هاك كردنی تۆره‌كانی ئه‌نته‌رنێت ئه‌گه‌ر به شێوه‌یه‌كی سیسته‌مایز پارێزراو نه‌بێت.\n- گۆرانكاری له داتاكانی ده‌نگده‌ر ئه‌مه‌ش زیاتر كۆمپانیای سه‌رپه‌رشتیه‌كان ده‌توانن گۆرنكاری تێدا بكه‌ن.\n- بران و گرفته‌كانی ئه‌نترنێت به تایبه‌تی له‌و وڵاتانه‌ی كه تۆری ئه‌نته‌رنێتی سه‌ربه‌خۆیان نیه\n- نه‌بوونی پسپۆری تایبه‌ت له كاتی بوونی گرفت له سیسته‌م یان ئامێره‌كان.\n- ده‌بێت خه‌لك به چاكی شاره‌زا و رۆشنبیریه‌كی چاكی هه‌بێت بۆ به‌كارهێنانی ئه‌پلكێشنه‌كان ئه‌مه‌ش به خالی لاواز ده‌زاندرێت چونكه هه‌موو به‌كارهێنه‌ر ئه‌و توانایه‌یان نیه.\n- ده‌بێت بیر له دابینكردنه‌وه‌ی ته‌زوی كاره‌با و تۆری ئه‌نته‌رنێتی به‌رده‌وام بكرێته‌وه كه ئه‌مه‌ش له هه‌ندێك وڵات ئه‌سته‌مه بۆ ماوه‌ی 24 تا 48 كاتژمێر هه‌بێت.\n- گرانی ئه‌و ئه‌پلیكێشنانه‌ی كه ده‌بێت بوونیان هه‌بێت له مه‌لبه‌ندی گشتی و ناوه‌نده‌كانی ده‌نگدان و پالپشتیش كرابێت له لایه‌ن كۆمپانیایه‌كی باوه‌رپێكراوی خاوه‌ن مێژوویه‌ك كه كاری كردبێت له‌م بواره.\nچواره‌م-هه‌لبژاردن و سۆشیال میدیاكان:\nزۆر جۆر سۆسیال میدیا هه‌ن له جیهان به‌ڵام ئه‌وه‌ی زۆرترین به‌كارهێنه‌ری هه‌یه دووی سه‌ره‌كین یه‌كه‌میان (تویته‌ر) و ئه‌وه‌ی ديیان (فیسبوك)، بۆ هه‌لبژاردن كاندیده‌كان به‌م شیوه‌ی خواره‌وه به‌كاری ده‌هێنن:\nزیاتر به تویت ناسراوه و كاندید یان ئه‌كاوونتی پارته سیاسیه‌كان بۆ ده‌ربرینی بیروراكانی خۆیان به‌كارده‌هێنن و زیاتر كه‌سه ناسراوه‌كان رۆژانه یان له كاتی پێویست رایه‌ك بلاو ده‌كه‌نه‌وه و ده‌بێته جێگه‌ی مشتومه‌ری زۆر و هۆكارێكی سه‌ره‌كیشه بۆ كۆكردنه‌وه‌ی ده‌نگی ئه‌و كه‌سانه كه بریاریان نه‌داوه كه بچنه سه‌ر سندوقه‌كانی هه‌لبژاردن.\nزیاتر كاندیه‌كان بۆ گواستنه‌وه هه‌وال و چالاكی به‌كاری ده‌هێنن، و زۆر فه رمی نیه و ناتواندرێت پشتی پێببه‌سترێت ئه‌مه‌ش ده‌گه‌رێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی كه توانای هاككردنیان هه‌یه، بۆیه ئیمه بێشنیار ده‌كه‌ین كه زیاتر پشت به تویته‌ر ببه‌سترێت.\nباراك ئۆباما كه (44) ه‌مین سه‌رۆكی هه‌لبژێردراوی ولاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا بوو سه‌ركه‌وتنه‌كانی له‌سه‌ر (ماكین)ده‌گه‌رێته‌وه بۆ رێكخستن و بانگه‌شه‌ی هه‌لبژاردنه‌كانی خۆی به شێوه‌یه‌كی پلاندارێژراو بوو ئه‌مه‌ش ده‌گه‌رێته‌وه بۆ ئه‌و مالپه‌ره‌ی كه بۆیان دیزاین كرد كه به‌شێوه‌یه‌كی سه‌رسورهێنه‌ربوو هه‌ر كه سێك سه‌ردانی بكردایه سه‌رسام ده‌بوو به لۆگۆ و موڤمێنتانه‌ی به‌كاری هێنرابوون بۆ سه‌رنج راكێشانی به‌كارهێنه‌رانی مالپه‌ر و راسته‌وخۆش به‌سترابوونه‌وه به گۆڤار و رۆژنامه و كه‌ناله ئاسمانه‌یه‌كان و سه‌نته‌ره‌كانی توێژینه‌وه جیهانیه‌كان كه وای ده‌كرد هه‌ر چالاكیه‌كی بیكردبایه به چاو تروكانێگ له هه‌موو میدیا گرنگه‌كانی جیهانی ده‌بینرا. له ئابی سالی 2008 كه كۆمپانیای (هیتوایز) كه تایبه‌ته به توێژینه‌وه بۆ به‌كارهێنانی مالپه‌ره جیهانیه‌كان كه بۆیان ده‌رچوو مالپه‌ری باراك ئۆباما (72%) به‌كار هاتبوو به‌لام مالپه‌ری مه‌كین (28%) سه‌ردانی هه‌بوو. به‌لام له مالپه‌ری فیسبوك باراك ئۆباما (1.7) یه‌ك ملیۆن و حه‌وتسه‌د هه‌زار (Friend)ی هه‌بوو به‌لام ماكین ته‌نها سێ سه‌د هه‌زار فرێندی هه‌بوو... له وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا مالپه‌ریكی دیش هه‌یه به شێوه‌یه‌كی به‌رفراوان به‌كار ده‌هێندرێت ئه‌ویش ناوی (مایسبیس)ه كه باراك ئۆباما ئه‌ویشی به شێوه‌یه‌كی زانستی و مۆدێرن به‌كار ده‌هێنا و ژماره‌ی هاورێكانی گه‌یشته پێنچ سه‌د هه‌زار كه‌س...\nباراك ئۆباما به‌وه‌ش نه‌وه‌ستا به‌لكو له مالپه‌ره‌كه‌ی كه به‌ناوی (My Barek Obama) یان (My BO) بوو خزمه‌تگوزاریه‌كی نوێ داهێنا ئه‌ویش به‌شدار كردنی هه‌واداره‌كانی و گوێگرتن له رایه‌كانیان و له‌ناو مالپه‌ره‌كه‌یان ده‌یانتوانی پێیچێك بۆ خۆیان دروستبكه‌ن و تێبینیه‌كانیان له‌سه‌ر هه‌لمه‌تی بانگه‌شه‌كه‌ی بنووسن و ته‌واو سه‌ربه‌ست بن له ده‌رخستنی رایه‌كانیان ئه‌گه‌ر دژی بیرو باوره‌كانی ئۆباماش بێت ئه‌مه‌ش خالی به‌هێزی و لێكجیاكه‌روه‌ی بوو له‌گه‌ل (مكین). شتێكی دیش كه بۆ یه‌كه‌مین جار كرد ئه‌وه‌یش كۆكردنه‌وه‌ی پالپشتی دارایی له‌ناو مالپه‌ره‌كه‌ی و به‌مه‌ش ژماره‌یه‌كی دارایی نوسیبو رۆژانه هه‌واداره‌كانی پاره‌یان تێی ده‌خست بۆ سه‌رخستنی له هه‌لبژاردنه‌كان كۆی ئه‌و پاره‌ی كرده‌وه له مایۆی 2006 گه‌یشته یه‌ك ملیار دۆلاری ئه‌مریكی ئه‌مه‌ش به 10جار زیاتر بوو له هه‌موو ئه‌و پاره‌ی كه جوَن كیَری كۆی كردبۆیه‌وه .\nتوێژینه‌وه‌كان ئه‌وه‌شیان ده‌رخست كه باراك ئۆباما یه‌كه‌مین سه‌رۆك بوو كه ته‌واو پشتی به لاو و ئه‌وانه به‌ست كه ته‌مه‌نیان له ژێر 30ی سالیدایه و به‌مه‌ش سه‌ركه‌وتنێكی مێژوويی تۆمار كرد.\n(دۆنالد ترامپ ) كه به‌ینی له‌گه‌ل میدیا و رۆژنامه‌گه‌ری له‌وپه‌ری خراپی دابوو، و كه‌متر پشتی به ته‌كنه‌لۆژیا ده‌به‌ست هه‌رچه‌نده باشترین پسپۆره‌كانی بواری ته‌كنه‌لۆژیای زانیاریه‌كان هاوكاری بوون، به‌لام هیلاری كلینتۆن كه پێش 72 كاتژمێر هه‌ر له پێشه‌وه‌ی هه‌موو راپرسینه‌كاندابوو له ئه‌نجامی یه‌ك هه‌له‌ی بچووكی تیمی ته‌كنه‌لۆژی و تواندرا ئیمێله‌كانی هاك بكرێن و هه‌موو نهێنیه‌كانی ئاشكرا بوون و ترامپ توانی سوودیان لێوه‌ربگرێت و له كۆتایی سه‌ركه‌وت ئه‌مه‌ش ده‌گه‌رێته‌وه بؤ زیره‌كی به‌كارهێنانی ته‌كنه‌لۆژیای زانیاریه‌كان. ئه‌مه‌ش ده‌گه‌رێته‌وه بۆ زیره‌كی (ستیف بانون) كه سه‌رۆكی هه‌لمه‌تی هه‌لبژاردنه‌كانی بوو توانی به شێوه‌یه‌كی دروست شكست به هیلاری كلینتۆن بهێنێت و كه زیاتر پشتی به تویته‌ر به‌ست نه‌ك فیسبوك ئێستا به سه‌رۆكی پلانه ستراتیژیه‌كانی ترامپه .\nئه‌م هێلكاریه‌ی خواره‌وه ئه‌وه‌مان بۆ ده‌رده‌خات كه كامه سه‌رۆك زیاتر پاره‌ی بؤ سۆشیال میدیاكان ته‌رخان كردووه..\n1-\tجيدور حاج بشير، أثر الثورة الرقمية والاستخدام المكثف لشبكات التواصل الاجتماعي في رسم الصورة الجديدة لمفهوم المواطنة: من المواطن العادي إلى المواطن الرقمي”، مجلة دفاتر السياسة والقانون، الجزائر. جزائر العاصمة, العدد الخامس 15 ، 2016.\n2-\tد.محمد لعقاب , تاثير الانترنت على العمل السياسي اوباما نموذجا، الناشر دار الصباح ، القبة، الجزائر الطبعة الاولى,2009.\n4- Drew, Dan, and David Weaver. “Voter Learning in the 2004 Presidential Election: Did the Media Matter?” Journalism & Mass Communication Quarterly 83.1\n5- Merritt, George, and Associated Press. “Several States Scrap Electronic Voting ; Security , Programming Flaws Cause Return to Paper Ballots.” The Washington Post January 20, 2008, sec. A-SECTION: A04.\n6- Olsen, Florence. “Researchers from Caltech and MIT Track Improvements to Voting Process.” Chronicle of Higher Education 49.16; 16 (2002): A38.\n7-Panagopoulos, Costas, and Daniel Bergar. “Online Fund-Raising and Contributors in the 2004 Presidential Campaign.” Social Science Computer Review 25.4 (2007): 484-93.\n8- Schussman, Alan and Earl, Jennifer. “From Barricades to Firewalls? Strategic Voting and Social Movement Leadership in the Internet Age”. Sociological Inquiry v. 74 no. 4 (November 2004).\nیه‌كه‌م: پێناسه‌ی ته‌كنه‌لۆژیای زانیاریه‌كان\t1\nپێكهاته‌ی ته‌كنه‌لۆژیای زانیاریه‌كان\t2\nدووه‌م: هه‌لبژاردن و ته‌كنه‌لۆژیای زانیاریه‌كان\t3\nقۆناغه‌كانی به‌كارێهێنانی ته‌كنه‌لۆژیای زانیاره‌یكان له هه‌لبژاردن\t3\nپرۆگرامه به‌ناوبانگه‌كان\t6\nسێیه‌م: ده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنی(Election Online)\t7\nجۆره‌كانی ده‌نگدانی ئه‌لیكترۆنی\t7\nچواره‌م-هه‌لبژاردن و سۆشیال میدیاكان\t9


بۆچی گەلان رادەپەڕن؟\nبۆچوون / بیروڕا :: 22/01/2019\nبرینڤتون موور، زانای بەناوبانگی ئەمریكی لە بواری سیاسەتدا، دەڵێت: لەبری پرسیارە تەقلیدیەكەی كە بۆچی گەلان رادەپەڕن؟ پێویستە بپرسین بۆچی زۆرتر راناپەڕن؟.. ئەو پێی وایە مەسەلەكانی هەژاری و جیاوازی رەگەزیی بابەتی تازە نین بەڵكو بەشێوەیەكی كارەساتبار نەگۆڕن و لە هەموو سەردەم و سەرزەمینێكدا هەن بێ ئەوەی ببنە مایەی شۆڕش و راپەڕینی گەلان هەرچەندە پێویستیش بن لە هەموو بزووتنەوەیەكدا، بۆیە هەژاری و ستەمی رەگەزیی هۆكاری راستەوخۆی راپەڕینەكان نین.\nموور دەڵێت دابڕانی كتوپڕ لە گرێبەستە نەنووسراوە كۆمەڵایەتیەكە، واتا ئەوەی كە پێی دەڵێین شۆڕش یاخود راپەڕین، هەمیشە دەرەنجامی گۆڕانكارییە تەكنەلۆجی و ئابورییەكانە، ئەو گۆڕانكارییانەی كە كارتەكان تێكەڵ دەكەن و دەرفەتی بە نرخ دەرەخسێنن بۆ چاوخشاندنەوە بە دەستكەوتە كۆنەكان كە گەل لەدەستیداون.\nهەندێك دەستەبژێر لەوە بێتواناترن پێشبینیی بكەن چی بەسەر میلـلەتەكەیاندا دێت، تەنانەت كاتێكیش كە رووداوەكان روودەدەن ئەم دەستەبژێرە ناتوانن تێیبگەن و لێكیبدەنەوە، بۆیە وەكو توخمی مشەخۆر دەردەكەون و شەرعیەتیان وەكو دەستەبژێری كۆمەڵگە نامێنێت.\nگۆڕانكارییە هاوچەرخەكان كە لە بازاڕی كاردا روودەدەن و بوونەتە هۆی زیاتر بەكارهێنانی ئامێر و رۆبۆتەكان و كەمبوونەوەی پێویستی بە هێزی كار كۆڵەكەیەكی بنەڕەتیی بازاڕی كاریان هەژاند، ئەوەشی كە دوورە لەم گۆڕانكارییانە و توانیویەتی كارە دەستەبژێریەكەی بپارێزێت ئێستا لە جاران ناچارترە قوربانیی زیاتر بدات بۆ دابینكردنی بژێویی ژیانی.\nئەم دیاردەیە لە هێلەك زەردەكاندا دەبینین كە هەموو رۆژانێكی شەممە مەیدانە گەورەكانی فرەنسا داگیردەكەن. ئێستا خاوەن داهاتە كەمەكان هەست بە ستەمی ئابوری و پەراوێزخستنی كۆمەڵایەتی دەكەن. ئەمەش بەشێك لە رەهەندەكانی تووڕەیی هێلەك زەردەكان لێكدەداتەوە دژی زیادكردنی باج لەسەر هەژاران و كەمكردنەوەی لەسەر دەوڵەمەندەكان. لێرەدا ئاماژەیەكی گرنگ زۆر پێویستە كە لەم سەردەمەی جیهانگیریی سەرمایەداریی لیبراڵی دڕندە كاربەدەستانی دەوڵەت ئەو خەسڵەتەیان نەماوە كە فەرمانڕەوایی هەموو چینەكان بن بەڵكو بەشێوەیەكی هەلپەرستانە چوونەتە پاڵ دەستەبژێرە ئابورییە بۆرژوازیەكەوە و لەهەمانكاتدا مشەخۆریشن. ئەم دەستەبژێرە، كە جلە چڵكنەكەی لەهەموو ترافیك لایتەكانی سەرتاسەری فرەنسادا دراون بە تەنافدا و ریسواییەكانیان بوونەتە مایەی گاڵتەپێكردنی هێلەك زەردەكان، بریتین لە وەزیر و پەرلەمانتارەكان كە خۆیان دزیوەتەوە لە باج و دادپەروەریی یان كلكیان گرێداوە لەگەڵ باندە گەندەڵەكانی دارایی و ئابوریی وڵاتدا. ئێستا بە ئاشكرا دیارە كە هەموو رێكخراوە سیاسیەكان، واتا حیزب و سەندیكاكان، هیچ متمانەیەكیان لەلای میلـلەت نەماوە و بوونەتە چەند برغویەك لەناو مەكینەكەی سیستمدا، ئەگەرچی هەندێكیشیان بەرگریی دەكەن لە جێگرەوەكانی ئەم سیستمە. ئەمە بۆمان دەردەخات كە بۆچی تا ئێستا هیچ حیزبێك نەیتوانیووە بزووتنەوەی هێلەك زەردەكان بگرێتەخۆ یان چوارچێوەیەكی بۆ دابنێت.\nقەیرانەكەی فرەنسا پێمان دەڵێت بۆچی بزووتنەوەی هێلەك زەردەكان ناچار بووە خۆی خۆی رێكبخات و راستەوخۆ بێتە مەیدان. ئیتر پێویستیان بە ناوبژیوانیی رێكخراوە سیاسی و سەندیكاییەكان نەماوە و پەنادەبەنەبەر ئەوەی راستەوخۆ رووبكەنە نوێنەرانی دەسەڵات لە كۆشكی سەرۆكایەتی یان لە بارەگای پارێزگار و قایمقامەكان و بگرە تەنانەت راشكاوانە داوادەكەن ئەو بارەگایانە داگیربكرێن و ناوەندە هەستیارەكانی دەوڵەت لەكاربخەن، پاشان رێگەوبانە سەرەكییەكان و ئەنبارە گەورەكانی سووتەمەنی.\nمحەمەد كشكار:: 22/01/2019


حکومه‌تی عێراقی هاتوچۆی ڕۆژ قه‌ده‌غه ده‌کات\nحکومه‌تی عێراقی فه‌رمانی به قه‌ده‌غه‌کردنی هاتوچۆی ڕۆژ داوه له پێناو ڕاگرتنی ئه‌و توندوتیژییه تایفه‌گه‌رییه‌ی له وڵاته‌که‌دا په‌یدا بووه و بۆته هۆی کوشتنی زیاتر له 130 که‌س له‌وه‌ته‌ی مزگه‌وتێکی شیعه‌کان له شاری سامه‌را ته‌قێنرایه‌وه.\nته‌له‌فزیۆنی ڕه‌سمی عێراقی ئه‌م فه‌رمانه‌ی ڕۆژی هه‌ینی ڕاگه‌یاند که هاتوچۆ له‌سه‌ر شه‌قامه‌کانی به‌غدای پایته‌خت و پارێزگاکانی چوارده‌وری وه‌ک دیاله، بابل و سه‌ڵاحه‌دین قه‌ده‌غه ده‌کات، ئه‌مانه‌ش ئه‌و پارێزگایانه‌ن که ته‌قینه‌وه‌کانی ڕۆژی چوارشه‌ممه‌یان لێ ڕوویدا.\nئه‌م فه‌رمانه‌ش له ڕۆژی هه‌ینی‌دا هات تاوه‌کو به‌هۆی کۆبونه‌وه‌کانی نوێژی هه‌ینیه‌وه، توندوتیژی نوێ سه‌رهه‌ڵنه‌دات.\nهاوکات، ڕێبه‌ری سیاسی شیعه‌ی ناوداری عێراقی، عه‌بدولعه‌زیز ئه‌لحه‌کیم ڕۆژی هه‌ینی داوای یه‌کڕیزی و ته‌بایی نێوان سونه‌کان و شیعه‌کان کرد. سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌نی باڵای شۆڕشی ئیسلامی له عێراق پیاوانی سه‌دام حوسه‌ین و یاخیبوان و که‌سانی سه‌ر به ئه‌لقاعیده‌ی تاوانبار کرد به هه‌وڵدان بۆ سه‌رهه‌ڵدانی توندوتیژی تایفه‌گه‌ری له وڵاته‌که‌دا.\nله لایه‌کی تره‌وه، لێپرسراوانی له‌شکری عێراقی ده‌ڵێن کۆمه‌ڵێک چه‌کدار ڕۆژی هه‌ینی هێرشیان کردۆته سه‌ر ماڵێک له شارۆچکه‌ی له‌تیفیه‌ی باشوری به‌غدا و له ئاکامدا به لایه‌نی که‌مه‌وه سێ که‌س کوژراوه.\nهه‌روه‌ها له‌شکری ئه‌مریکی ده‌ڵێن هیزه‌کانی هاوپه‌یمان په‌لاماری ناوچه‌یه‌کی باکوری به‌غدایان داوه و له ئه‌نجامدا ئه‌میری له‌شکری ئه‌لقاعیده‌یان له ناوچه‌که‌دا کوشتووه. له‌شکری ئه‌مریکی ده‌ڵێت ئه‌بو ئه‌سما شاره‌زایه‌کی که‌ره‌سته‌ی ته‌قینه‌وه بووه و ده‌ستی له دروستکردنی ئامڕازی ته‌قینه‌وه‌دا هه‌بووه.


یه‌كێتی ئه‌وروپا نیگه‌رانه‌نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ لایه‌نه‌كان: ئاشتی بپارێزن - Kirkuknow\nیه‌كێتی ئه‌وروپا نیگه‌رانه\nنه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ لایه‌نه‌كان: ئاشتی بپارێزن\nكه‌ركوك، 12-5-2018، پشكنینی هاوڵاتیه‌ك له كاتی به‌شداری له‌ده‌نگدانی په‌رله‌مانی عیراق فۆتۆ: كاروان ساڵحی\nیه‌كێتی ئه‌وروپا، نیگه‌رانی خۆی ده‌ربڕی له‌و بارگرژییانه‌ی دوای كۆتایی هه‌ڵبژاردنه‌كان سه‌ریهه‌ڵداوه و نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانیش داوا له لایه‌نه‌كان ده‌كات، ئاشتی بپارێزن و كێشه‌كان به رێگه‌ی یاسایی چاره‌سه‌ر بكه‌ن.\nهه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانییه‌كه‌ی 12ی ئایاری عیراق، به به‌شداری نزیكه‌ی 11 ملیۆن كه‌س له كۆی 24 ملیۆن ده‌نگده‌ر به‌رێوه‌چوو بۆ دیاریكردنی 329 په‌رله‌مانتار و رێژه‌ی به‌شداری گه‌یشته سه‌دا 44، ئه‌وه‌ش به‌پێی ئاماره‌كانی كۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان.\nوته‌بێژی ئاژانسی كاروباری ده‌ره‌وه‌ی یه‌كێتی ئه‌وروپا له به‌یاننامه‌یه‌كدا ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی عیراقی به هه‌نگاوێكی سه‌ره‌كی ناوبردووه به‌ره‌و بیاتنانی دیموكراتی له وڵاتدا، به تایبه‌ت كه یه‌كه‌م پرۆسه‌یه دوای سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعشدا.\nله‌باره‌ی ئه‌و هه‌وڵانه‌ی باس له توندوتیژی و بارگرژی ده‌كه‌ن، یه‌كێتییه‌كه نیگه‌رانی خۆی نیشانداوه و داوایكردووه، قۆناغی دوای ده‌نگدان به زویی ته‌واوبكرێت، به‌پێی رێكاره‌كان مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ پێشێلكارییه‌كاندا بكرێت، تا له كۆتاییدا ده‌گه‌ن به پێكهێنانی حكومه‌تێك وه‌ڵامده‌ره‌وه‌ی پێویستی و به‌رژه‌وه‌ندی گه‌لی عیراق بێت.\nئه‌و نیگه‌رانییه دوای ئه‌وه‌دێت، ئه‌نجامه به‌راییه نافه‌رمیه‌كانی هه‌ڵبژاردن ناكۆكی توندی له نێوان به‌شێك له‌لایه‌نه‌كاندا به تایبه‌ت له كه‌ركوك و هه‌رێمی كوردستاندا دروستكرد، نارازییه‌كان پێیانوایه ده‌ستكاری ده‌نگه‌كانیان كراوه.\nستێفان دوجاریک، وتەبێژی سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتوەکان له په‌یامێكدا پیرۆزبایی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی عیراقی كردوه و ده‌ستخۆیشی ده‌كات له‌وانه‌ی له سه‌ركه‌وتنی پرۆسه‌كه‌دا به‌شداربون به تایبه‌ت ئاوارە ناوخۆییەکان.\nنه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان داوا لە هەموو لایەنە سیاسییەكان و هەوادارانیان دەکات ئاشتی بپارێزن لە میانەی هەژمارکردنی دەنگەکان، هەموو کێشەکانی پەیوەندیدار بە هەڵبژاردن لە ڕێگەی ڕێکارە یاساییەکانەوە چارەسەر بکەن، پرۆسەكه بە زووترین کات تەواو بکەن لەڕێگەی دامەزراندنی حکومەتێکی گشتگیره‌وه.\nكۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان، بڕیاره ئه‌مشه‌و ئه‌نجامی به‌رایی هه‌ڵبژاردن له هه‌شت پارێزگای عیراق رابگه‌یه‌نێت دوای وردبینی و لێكۆڵینه‌وه له سكاڵاكان له نێویاندا هه‌رێمی كوردستان و كه‌ركوك، ئه‌وه‌ش دوای ئه‌وه‌ی شه‌وی رابردو ئه‌نجامه‌كانی 10 پارێزگای ئاشكراكرد.


سەربەست عباس کوردى: پارێزگارى سلێمانى لە نێوان قەیران و ململانى زۆن و ئەحزابە سیاسیەکان؟. – WTARIKURD\nئەگەر چى شارى سلێمانى لە ئیستادا بەدۆخ و قەیرانێکى دژوارى سیاسى لە کەشێکى بەناو دیموکراسیدا تێپەڕ دەبیت، و کیشمە کیشمى سیاسى سەرتاپاى شارى داگیر کردووە. بە مانا لۆژیکیەکەى ئەو جەنگە ساردەى پارتە سیاسیەکان دژ بەخەڵک و ئیدارەى ئەم شارە بەرپایان کردوە جیگەى قبوڵ نیەو بێ شعورى و بێڕێزیە بەرامبەر بەخەڵک و دەنگدەرانى ئەم شارە.\nخەڵکى ئەم شارە ڕەنگاو ڕەنگە هەر لەسەردەمى دروست بوونى شارەوە تاوەکو ئەمرۆ حوکمى تاکڕەویان قبوڵ نەبووەو ناشیان بیت.\nبێگومان ئەگەر لەم ساتە وەختەدا حوکمەتى هەریم ڕووبەڕووى ئەو هاوکیشە ناوخۆى و دەرەکیانە نەبوایەتەوە، کە تایبەتی ترینیان کیشەى ( موچەو بودجەو داش) ە ” گومانى تیدا نەبوو خەلکى شارى سلیمانى ئەم فەزاحەتە سیاسیەى ئیستاى پارتە سیاسیانەى قبوڵ نەدەکرد کە لەسەردەستى لیستە براوەکان پاریزگار تووشى هاتووە.\nشارى سلیمانى لەنیوان قەیران و بەداشى زۆنەکاندا!\nزۆنى سەوز: پشکى هەرە زۆرى ئەم قەیرانە لە ئەستۆى ئەم زۆنەدایە، ئەگەرچى ئەم زۆنە ماوەى 22 ساڵە حوکمڕانى سەرجەم دامو دەزگا ئیداریەکان دەکات لە شارى سلیمانى، بەلام بەفعلى و لەسەر ئە رزى واعق لەدواى هە ڵبژادنەکانى سالى 2009 وە تاکو ئەمرۆ ئەم هێزە حوکمرانە لە ڕووى پێگەى جەماوەریەوە بەدووەم هیز دێت لەم پاریزگایەدا لەدواى بزووتنەوەى گۆڕانەوە” بە ڵام ( دەسەڵات و هێزو بوون بەئۆبۆزسیۆن) ى چوار ساڵەى بزووتنەوەى گۆڕان درێژەى بەکارتى حوکمڕانى ئەم زۆنەداوە.\nئەنجامى هەلبژاردنى پاریزگاکان پیى ووتین ( لاى سەرەوە جیگەیان نابیتەوەو لاى خوارەوەش دانانیشن) ئەم رستە ووتە ئاسایە زۆر بە مانایە بۆ ئەم دۆخەى ئیستاى یەکیتى “\nهەرچەندە لەگەل ئەوەى کە یەکێتى لە هەلبژاردنەکاندا لەپاریزگاى سلیمانى براوەى دووەم بووە بەڵام” پێش هەڵبژادنیش ئەم حیزبە قەبارەى خۆى بەدەستى خۆیەو بینى بوو” هێرشى ناڕەواى میدیاکانى سەبارەت بە (دکتۆر هە ڤاڵ) ” و تۆمەتى بوون بە باعسى بوون” و بەڕێکردنى هەڵبژاردنیکى تەمومژاوى بەگومانى ساختەکردن” لەگەڵ هەموو ئەمانەش بەکورسیەک چەند هەزار دەنگیگ لەدواى بزووتنەوەى گۆڕانەوە هات . جا خودى قسەکە لێرەدایە، یە کێتى پێش هەڵبژاردن و دواى هە ڵبژاردیش لەمیدیاکانى خۆیەوە زور بەڕاشکاوانە ووتویتى و جە ختیش لەوە دەکاتەوە کە ئەوان خودى (د.هە ڤاڵ) یان قبوڵ نیەو قبولیشى ناکەن ببێتە پارێزگار؟ واتە پێش هەڵبژادن ئەم حیزبە خودى ( د.هە ڤاڵ) ى وەک کارتیکى بیانووى ئاساو چەکى چەقبەستووى دۆخەکەى بە کارهیناوە.\nخودى بێدا گیریە کەى یە کیتى لە وە دایە کە (هیزو چە ک و ئێران ) دریژە پێدە رى ئە م دۆخە ن ” لە خودى میدیا کانیاندا هێز بە شێوە یە کى ناڕاستە و خۆ وەک ترس بە کار دە هینن و نا ئارامى و پە شیوى چوار ساڵى ئایندە دە خە نە پێش چاوى لیستە کانى تر. بە تایبە تى لە حیزبە ئیسلامیە کان دا ڕە نگى داوە تە و گاریگە ریشى تا ڕادە یە ک هە بووە لە سە ریان.\n(دە ولە تى ئێران) ش هێزێکى کەى ناوچە کە یە و ئە وەێت باڵا دە ستى خۆى لە ناوچە کە دا پیشان بدات.\nبە هۆى دۆست نزیکى لە یەکیتى و باراستنى خودى بەرژەوەندیەکانى خۆى” دەیەویت یەکێتى ( ئە کتیڤ ) بکاتەوە، و نایەوێت یەکێتى دەستبەردارى ئەم بۆستە ببێت و هەتاکو بەرژەوەندیەکانى خۆشى لەم چوار ساڵەدا لەنگەر نەگرێت لەسەر دەستى حیزبە کانى تر.\nلیستى خزمەت: بە شیکى زۆرى ئە م فە زاحە تەى ئیستاش ئە کە ویتە ئە ستۆى ئە وان (هە رچى کۆبوونەو لێدوان)ى ئە مانیشە لە سە ر ئە رزى واقع لە چوار چیوەى مید یا دە رنە چووە.\nبە ڵکو زۆرجار لێدوانى نامەنتیقى و گاڵتە جارى و ساویلکە یشى تیدایە”. یەکەم جاریشە لە مێژووى سیاسى ئە م دوو حیزبە کارتیکى وایان پێ بێت ، بتوانن کە گۆڕانکارى لە دەستەڵاتى سیاسى یان ئاڵوگۆڕى دە ستەڵاتیکى مەرکەزى خۆجى پاریزگایەک بکەن.\nساویلکەى و نامەنتیقى ئەم لیستە لەوە دایە لە هەموو لێدوان و کۆ بوونەوە کانیاندا جەخت لەوە دەکەنەوە کە لە دواى ڕێکەوتنى (بزووتنەوەى گۆڕان و یەکیتى نیشتیمانى کوردستان ) لە سەر پۆستى پاریزگار و ئەنجومەن ئەمان دەنگى خۆیان دەخەنە پال ئەو لیستەى کە خۆیان دەیانەویت !\nئە م لیستە لە بیرى چووە ئە گە ر (بزووتنە وەى گۆران و یە کیتى ) بگەنە ڕێکە وتن واتە (23 ) کورسى دەکات کە مەش ڕێژەى یاساى بۆ بەڕێوەبردنى پارێزگاو ئە نجوومەنى پارێزگا تێ دەپەرێنیت !\nئیتر لە ساحەى سیاسى کورسیەکانى ئەمان کەس پارەى پێ نادات ” واتە ئەرزشى نامێنێت و زەرمە ندى سەرەکیش لیستى خزمەت خۆىدەبیت .\nچونکە ڕێکەوتنى ( بزووتنەوەى گۆڕان و یە کێتى ) واتە بەشکردنى پۆستەکان بە (پاریزگاى هە ڵە بجە) شەوە” یان ئەم لیستە پشتگوى دەخریت یان دەبیت بەکەمیش ڕازیبن یان بەناچارى ئەبێت ئەمە قبوڵکەن، چونکە مێژووش شایەتى بۆ ئەم جۆرە مامەڵەکردنە ئەدات کە پیشتر دەستەڵات لەگەڵ حیزبە ئیسلامیە کان بوویانە !!\nبۆچى لیستى خزمەت (یە کگرتووى ئیسلامى و کۆمەڵى ئیسلامى ) لێدوانى و ڕاى جیاوازیان هەیەو پشتیان لە هاوپەیمانە ئۆپۆزسیۆنەکەیان کرد کە بزووتنەوەى گۆرانە؟\nچونکە (یە کگرتووى ئیسلامى ) بە ئاشکرا ترسى نا ئارامى و هێزى دەستەڵاتى لى نیشتووە و ناشویریت بە ئاشکرا راِ ى خۆى دەرببڕێت! ئەمە لەلایەک و لە لایەکى تریشەوە کە باس دیتە سەر باسى پاریزگار جارجارە بە ئاشکرا لە میدیانە وە هێرش بۆ سەر (د.هە ڤاڵ ) ئەکەن. وە هەرچى سەرکردەکانى ئەم حیزبەشە بە ئاشکرا دەڵین و ترسى گەورەیان لە (د.هە ڤاڵ) هەیەو پیان وایە کاریگەرى لەسەر پێگەى جەماوەیى یەگرتوو دەبێت لە داهاتوودا.\nهە رچى ( کۆمە لى ئیسلام ) شە کەوتۆتە نێوان بەرداشى سەرکردە و پێگەى جەماوەرى خۆى ” بەهۆى دوست نزیکى و گوێڕایەڵ بوونى بە دەوڵەتى ئیسلامى ئێرانەوە، دەبیت سە رکردەکانى مەسڵاحەتى یەکێتى لە بەرچاو بگیرێت ” لە لایەکى کەشەوە جەماوەرى ئەم حیزبە نیگەرانن لە هەڵویستى سەرکردە سیاسیەکانى” پیان وایە حوکمى تاکڕەوى دریژ دەکەنەوە..\n(زۆنى زەردی) ش لە ماوەى ڕابردوو بە ئاشکرا دەنگى خۆى داوەتە پاڵ بزووتنەوەى گۆڕان ” بەهۆى ئەو هاوپەیمانیە هەستارو ساوایەى کە ئیستا لەگەڵ ئەو بزووتنەوەدا هەیە تى. لە لایەکى کەیشەوە پارتى دەیەویت حەق بکاتەوە لە یەکیتى “چونکە بە درێژاى ماوەى حوکمرانى یەکیتى لە ئیدارەى شارى سلیمانى، سەرانى پارتى پێیان وا بووە غەدر لە کادرو ئەندامەکانیان کراوە، و لە پۆست و کار و بارى ئیدارى ببەش کراون. هەرچەندەش مانەوەى ئەم دۆخە چەق بەستووە خزمەت بەلیستى زەرد دەکات و لە بەرژەوەندى پارتی خۆیەتى” چونکە ئەم حیزبە بەهۆى ئە وەى کە لە هەردوو ئیدارە ى خۆجیى (هە ولێر و دهۆک)پشتى کردە حیزبە کان و هەموو شتیکى ئەو دوو پاریزگایەى بۆ خۆى برد” بۆیە لەسەر ئەرزى واقعى سیاسى” پارتى بە بەشى کەمى پارێزگاى سلیمانیش ڕازیە.\nئەگەرچى دوو کورسیەکەى (حسک و مە سیحیە کان ) بووتە مەزهەلەترین کورسى ناو ساحەى سیاسى و جارجارە لەمیدکانەوە دەردەکەون. بێ ئە وەى بزانن ئەم دوو کورسیە لە ساحەى سیاسی دا مامەڵەى پێوە ناکریت و تەنها یەکێتى خاوەنیەتى و هەر یەکەیان بە بوون بە ئەندامى ئە نجوومەنى پاریزگا کورسیەکانیان ڕادە ست کردووە. دڵنیام ئەگەر دۆخەکە تۆزیک لە بارتر بووایە بۆ یەکێتى ئەوە بێگومان بە خەون و خەیاڵیش ئەندامى ئەنجومەنیشیان نەدەبینى.\nئەگەرچى ئەم شارە ئیستا بۆنى سیاسى لێى دیت و هاوولاتیان لە لە چاوەروانى نۆ کۆ بوونە و پێنج مانگ ئارام کرتن رەنگە ئیتر وا هەست بکەن کە کاتى شکاندنى بیدەنگیەکان هاتووە.\n.پیدە چیت سە بر و ئارامى هاولاتیان بە رگە ى کۆبوونە و رە حمى سیاسى حیز بە کان نەگرن بۆیە بێوستە هە ر چى زووترە رێکخراوى مە دە نى و دام دە زگا حوکمى و ناحوکمى و چالاکەوانى سیاسى هە یە ڕۆڵى خۆیان ببینن و دادگایش هە ستیت بە کارى یاساى و بریارى هەڵوەشاندنەوەى ئە م ئەنجوومەنە دەربکات و ئەندامانى ئەنجوومەنەکەش دادگاى بکریِن.\nتێبینی – ئەم بابەتە کەموکوڕی ئیملایی و فۆنتی زۆری هەبوو، هەندێکیمان چاککردووە. ئەی تری لەبەر کەمی کات دواتر چاکی دەکەین.


زیاتر لە 8000 هەزار خوێن بەخشمان هەیە | دەزگاى زارى کرمانجى\nسەرۆكی رێكخراوی بەخشینی خوێن و ژیان، لە دیدارێكی زاری كرمانجیدا، تیشك دەخاتە سەر كێشەو گرفت و كارو چالاكییەكانی رێكخراوەكەیان و دەشڵێت " سەرەڕای كاركردنیان بە خۆبەخشی پشت بە ئەندامانمان دەبەستین بۆ بەڕێوەبردن و ئەنجامدانی كاروچالاكیەكانمان.\nلەبەردەوامی قسەكانیدا، هونەر عەبدلواحید هەسنانی، سەرۆكی رێكخراوی بەخشینی خوێن و ژیان، بە زاری كرمانجی راگەیاند: "رێكخراوەكەمان لە ١٤ـی١ـی ٢٠١٥ بە فەرمی لە فەرمانگەی رێكخراوە ناحكومیەكان تۆمار كراوە، ئۆفیسی سەرەكیمان لە قەزای سۆرانە و لە زۆر بەی شارو شارۆچكەكان ستافی كارگێڕیمان هەیە بە شاری كەركووكیشەوە، كە لەو شارو شارۆچكانە زیاتر لە 17 لقمان كردونەتەوەو سەربە رێكخراوەكەمانن و هەریەكەو بە ستافێكی كاراو بوون ئەندامانیان لە سنوورەكەیان خزمەت پێشكەش بە هاووڵاتییان دەكەن و لەكاتی پێویستدا هاووڵاتییان بۆ نەخۆش و كەس و كاریان، پەویوەندی رێكخراوی سەرەكی و لقەكانمان دەكەن و جۆری خوێنەكەیان بۆ دابین دەكرێت".\nلەبەشێكی دیكەی قسەكانیدا سەرۆكی رێكخراوی بەخشینی خوێن و ژیان، بە زاری كرمانجی گووت: " لە كۆی بارەگای سەرەكی و 17 لقی سنوورەكەمان زیاتر لە ٨٠٠٠ خوێن بەخش ناوی خۆیان تۆمار كردوەو لەوانە ١١٤٠ ئەندام هەڵگری ناسنامەی رێكخراون، كە١٢٠ یان وەك كارگێر سەرپەرشتی كاروچالاكیەكانی رێكخراو دەكەن، شێوازی وەرگرتنی ئەندامانیش بریتییە لەوە هەر كەسێك توانای خوێن بەخشینی هەبێت و ئارەزووی ئەندامێتی هەبێت، پەیوەندی بە رێكخراو و ستافی لقەكانی سنوورەكەی دەكات و وەك ئەندام ناوی تۆمار دەكرێت و جۆری خوێنەكەشی دەستنیشان دەكرێت، بۆ ئەوەی لە كاتی پێویستی پەیوەندی پێوە بكەین تا سەردانی فلان سەنتەرو نەخۆشخانەو بانكی خوێن بكات بۆ بەخشینی خوێن".\n هونەر عەبدلواحید هەسنانی، سەرۆكی رێكخراوی بەخشینی خوێن و ژیان، دەشڵێت: "ژمارەی گشتی و لقەكانی رێكخراوەكەمان لە سەرجەم نەخۆشخانە و بانكەكانی خوێن هەیە، لە كاتی پێویست كەس و كاری نەخۆش پەیوەندیمان پێوە دەكات و ئێمەش لە ڕێگای خوێن بەخشە دڵسۆزو خۆبەخشەكانمان خوێنی پێویستی بۆ دابین دەكەین، هەروەها لەكاتی پەیوەندی كردن بەو ئەندامەی كە داوای خوێن بەخشینی لێدەكەین، لە پێناو تەندروستی ئەو پرسیاری ئەوەی لێدەكەین، ئایا ماوەی چەندە خوێنت بەخشیووە چونكە پێویستە چەند مانگێك تێپەڕبێت ئەو كات جارێكی دیكە خوێن ببەخشێتەوە".\nسەرۆكی رێكخراوی بەخشینی خوێن و ژیان، ئەوەشی ئاشكرا كرد: "هەوڵمانداوە لەماوەی چەند ساڵەی دامەزراندنی رێكخراوەكەمان ئاماری بەخشێنی خوێن لەلای خۆمان تۆمار بكەین، بەمەش تا ئێستا بە گشتی زیاتر لە 24 هەزار بوتڵ خوێنمان بەخشیووە، بەمەش ئەنداممان هەیە چەندین بوتڵ خوێنی بەخۆبەخشانە بەخشیووە، لە هەمانكاتیشدا خەڵكی دیكەش هاتووە لە رێگەی لقەكانمان و رێكخراوەكەمان خوێنیان بەخشیووەو هاوكاربوونە".\n هونەر عەبدلواحید، راشیدەگەینێنت: " جگەلەوەی لە رێگەی ئەو كەسانەی كە نەخۆشیان هەیە خوێنیان پێدەبەخشین لە هەمانكاتیشدا، لە هەر شوێنێك بانكەكانی خوێن یان نەخۆشخانەو سەنتەرێكی تەندروستی پێویستیان بە خوێن بێت و پەیوەندیمان پێوە بكەن و بە كەمترین كات هەڵمەتی خوێن بەخشین ئەنجام دەدەین و ئەنجامیشمان داوەو توانیومانە بە دەیان بوتڵ خوێن لەم جۆرە هەڵمەتانە ببەخشین، پزیشك و كارمەندانی تەندروستیش هاوكارمان دەبن، بۆ وەرگرتنی خوێن و گرتنەبەری رێكارە تەندروستییەكان لەو جۆرە هەڵمەتانەی خوێن بەخشین".\nسەرۆكی رێكخراوی بەخشینی خوێن و ژیان، ئاماژەشی بەوەدا: "جگەلە بەخشینی خوێن لە لایەن ئەندامانی رێكخراوەكەمان، بەتایبەتی ئەمساڵ بۆ چارەسەری تووشبووانی كۆرۆنا پلازمای خوێن بەكارهێنرا، بۆ پەیداكردنیشی كەمیك ئاستەم بوو، بەڵام خۆشبەختانە تا ئێستا هەر نەخۆشێك پێویستی پێ بووبێت و پەیوەندی پێوە كردبین پلازمای پێویستمان بۆ دابین كردوەو بەردەوامیش دەبین لەسەر ئەم جۆرە كارە مرۆڤانەیە".\nهونەر عەبدلواحید هەسنانی، ئەوەش دەخاتەروو: "ماوەیەك بوو كێشەی سەرەكیمان نەبوونی شوێنێك بوو بۆ ئەوەی بتوانین كاروباری لقەكەمان تێدا بەڕێوەبەرین و زیاتر خزمەت پێشكەش بكەین، خۆشبەختانە دوای هەوڵی بەردەوام، بە سوپاسەوە لە لایەن د. كاروان جمال بەڕێوەبەری تەندروستی سۆران، شوێنێكی شایستە دابین كرا بۆ ئۆفیسی سەرەكی رێكخراوەكەمان".\nلەدوا قسەكانیدا سەرۆكی رێكخراوی بەخشینی خوێن و ژیان، رایگەیاند: " كێشەو گرفتە سەرەكیەكانمان زیاتر، نەبوونی پاڵپشتی ماددیە ئەوەش وای كردوە سەرەڕای كاركردنیان بە خۆبەخشی پشت بە ئەندامانمان ببەستین بۆ بەڕێوەبردن و ئەنجامدانی كاروچالاكیەكانمان، بە هەرگیز لە پێناو كاری مرۆڤانە كۆڵنادەین و خزمەتی بەردەوام پێشكەش دەكەین.


كارتێكرنا گڤاشتنێن دەروونی لسه‌ر كه‌سۆكییا مرۆڤى - وارمیدیا\nكارتێكرنا گڤاشتنێن دەروونی لسه‌ر كه‌سۆكییا مرۆڤى\nمێژوویا به‌لاڤكرنێ: 2015/08/24 - 5:19 م\nئه‌و گڤاشتنێن زێده یێن لسه‌ر مرۆڤێن نوكه هه‌ین، كارتێكرنێ ل ئالیێ ده‌روونى و له‌شى ژى دكه‌ن. له‌شێ مرۆڤى تا ئاسته‌كێ دیاریكرى شیانێن رووبرووبوونا كاریگه‌ریێن وان گڤاشتنان هه‌نه. گرفتا مه‌زنا وان گڤاشتنێن ده‌روونى ده‌مه‌كى ده‌ستپێدكه‌ت كو بۆ هه‌یامه‌كا دوور و درێژ به‌رده‌وام بن، ژبه‌ركو ئێدى بۆ له‌شى ب زه‌حمه‌ت دبیت ڤه‌گه‌ڕیته ئاستێ ئارامێ خوه یێ جاران.\nئه‌ڤێن ل خوارێ هنده‌ك ژ كاریگه‌ریێن گڤاشتنێن ده‌روونینه:\nــ گڤاشتنا ده‌روونییا زێده، دبیته سه‌ده‌ما تێكدانا كاركرنا سیسته‌مێ به‌رگرییا له‌شى و ئه‌ڤه ژى رێیێ بۆ چه‌ند نه‌خوه‌شییه‌كان زێده دكه‌ت.\nــ گڤاشتنێن ده‌روونى، پالده‌ره بۆ مرۆڤى بۆ جگاره‌كێشانێ و زێده خوارنێ و كێم لڤین، ئه‌ڤه ژى هه‌موو رێخوه‌شكه‌رن بۆ تووشبوون ب نه‌خوه‌شیێن به‌رچاڤێن ڤى سه‌رده‌مى وه‌كو نه‌خوه‌شیێن بۆریێن خوینێ، شه‌كرێ و…هتد.\nــ گڤاشتنێن ده‌روونى، شیانێن هزریێن مرۆڤى كێمدكه‌ن.\nــ گڤاشتنێن ده‌روونى، فشارا خوینێ بلند دكه‌ت و ئه‌گه‌رێ تووشبوونێ ب نه‌خوه‌شییا دلى و جه‌لته‌یا مێشكێ زێده دكه‌ت.\nــ گڤاشتنێن ده‌روونى، كارێ كۆئەندامێ هەرس تێكدده‌ت، دبیت ژى ببیته سه‌ده‌ما ئازارا مه‌عیده‌ى، ئازارا ریڤیكان و زكچۆنێ.\nــ گڤاشتنێن ده‌روونى، پرسكان زیده‌تر لێ دكه‌ت.\nــ ژبه‌ر بلندبوونا ئاستێ هۆرمۆنا كۆرتیزۆلێ د ده‌مێ گڤاشتنێن ده‌روونى دا، ئه‌گه‌رێ قه‌له‌وبوونێ زێده‌تر لێ دكه‌ت، ب تایبه‌تى ژى خرڤه‌بوونا دۆهناتیێ ل ده‌ورێن زكى.\nدێ چاوا رووبرووى گڤاشتنێن ده‌روونى بین؟\nبێهنڤه‌دانا پێدڤییا رۆژانه، یۆگاكرن، وەرزش و لڤین د كه‌ش و سروشتێ ڤه‌كرى دا و ئەنجامدانا چالاكیێن جڤاكى و خێرخوازی، ئه‌ڤه هه‌موو دێ هاریكاربن د كێمكرنا گڤاشتنێن ده‌روونى دا و دوباره ئارامبوونا ده‌روونێ مرۆڤى و پاشان ئاساییبوونا كریارێن فیزیۆلۆجیێن له‌شى.\nئه‌ڤه ئه‌و كارتێكرن و نه‌خوه‌شییه بوون كو ژ ئه‌نجامێ گڤاشتنێن ده‌روونى لده‌ف مرۆڤى په‌یدادبن و مرۆڤى گه‌له‌ك لاواز و بێسه‌روبه‌ر دكه‌ن هه‌م ژ روویێ ده‌روونى ڤه كو به‌رده‌وام مرۆڤ د قه‌له‌قه‌كێ دایه و یێ ئارام نینه و هه‌رم ژى ژ روویێ له‌شى ڤه كو ئێدى له‌شێ مرۆڤى وه‌كو به‌ری شیان و هێزێن به‌رگرییا چو نه‌خوه‌شییان نابیت، ئه‌ڤجا داكو مرۆڤ نه‌گه‌هیته ڤێ قۆناغێ و ژیانا مرۆڤى نه‌خوه‌ش بیت و ژنوو ل چاره‌سه‌رییان بگه‌ڕیت، یا باشتر ئه‌وه كو مرۆڤ لبه‌ر خوه راوه‌ستیت و هه‌ر ده‌ما تووشى خه‌مۆكى یان باره‌كێ ده‌روونى بوو، هه‌ر زوو بزاڤێ بكه‌ت خوه ژێ قورتال بكه‌ت، ئه‌ڤجا تو ب خوه ل سه‌ده‌مێن وێ بگه‌ڕى و ژناڤببه‌ى، یان ژى سه‌ره‌دانا نۆشدارى تایبه‌تمه‌ندێ نه‌خوه‌شیێن ده‌روونى بكه‌ى و راوێژێ پێ بكه‌ى، پاشان لگۆره‌ى شیره‌تێن وى خوه ژ وى بارێ ده‌روونى قورتالبكه‌ى.


ده‌بێ کۆتایی به‌م بێ بێسەروبەرییە بهێنین که له عێراق دروست بووه - Mehr News Agency\n25 kewçêrê 2018 - 09:17\nNews Code 22633\nده‌بێ کۆتایی به‌م بێ بێسەروبەرییە بهێنین که له عێراق دروست بووه\nسەرۆك وه‌زیرانی عێراق بۆ پێكهێنانی حكومەتی نوێی عێراق ڕایگەیاند: یەكەم کار ده‌بێت كۆتایی بەو بێسەرو بەرییە بهێنین كە لە عێراقدا دروستبووە".\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی هه‌واڵی مێهر له شارپرێس، عادل عەبدولمەهدی لەمیانی وتارێكدا لە پەرلەمانی عێراق رایگەیاند: حكومەتی عێراق دوو كاری زۆر سەرەكی هەیە، ئەگەر هیچ كام لەوانە جێبەجێ نەكرێن ئەوا حكومەت هیچ رۆڵێكی نییە.\nعادل عه‌بدولمه‌هدی وتی: چاو بە پەیڕەوی ناوخۆی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراقدا دەخشێننەوە لە ماوەی سێ ساڵی داهاتوودا، بۆ ئەوەی وەزیرانی ئەركەكانیان لە ئەستۆ بگرن و بەرپرسیارێتیی هەڵبگرن.\nئاماژەی بەوەشكرد: "دەبێت حكومەتی ئەلیكترۆنی شوێنی سیسیتمی كۆنی حكومەت بگرێتەوە، ئێمە دەزانین ئێستا سەدان پۆست لە عێراقدا بە وەكالەت بەڕێوەدەبرێت، بۆیە دەبێت كۆتایی بەو فەوزاو بێسەروبەرییە بهێنین و حكومەتێكی تەندروست پێكبهێنین".\nراشیگەیاند: دەبێت هاوڵاتیان مافەكانیان بۆ دەستەبەربكرێت، و دوو كاری زۆر سەرەكی هەن كە ئەركی حكومەتی عێراقە، ئەگەر هیچ كام لەوانە جێبەجێ نەكرێن ئەوا حكومەت هیچ رۆڵێكی نییە، كە یەكەمیان دەبێت كۆتایی بەو بێسەرو بەرییە بهێنن.\nجه‌ختیشی کرد: " دەبێت كۆتایی بە دەست تێوەردان لە بوارە جیاوازەكان بهێنین، بەتایبەت لە رووی سەربازییەوە، یەك دەوڵەت هەیە لە عێراقدا هەموومان ئینتیمامان هەیە بۆی، دەبێت هێزەكانی پۆلیس و پێشمەرگە و هێزەكانی دیكە پشتیان پێبەسترێت".


Comments Off on ئاوێتەبوونی پارادۆکسەکان و مردن لە بارەی (ئاورا)ی (کارلۆس فۆ ئێنتس)ەوە.\nComments Off on لە بارەی رۆمانی (سوارچاکێکی نەبوو) ی (ئیتالۆ کالڤینۆ)\nComments Off on لە بارەی رۆمانی (راپۆرتی مەرگێکی پێشوەخت راگەیەندراو) ی (گابریل گارسیا مارکیز)\nComments Off on لە بارەی (دوو پشک) ی (حوسێن مورتەزاییان ئابکەنار) و بەرهەمی تریش\nComments Off on لە بارەی (تازیەدارانی بەیەل) ی (غولام حوسێن ساعێدی)\nComments Off on دنیای تارمایی … هۆشەنگ شێخ محەمەد\nComments Off on (مانی) ژیان و پەیامەکەی\nComments Off on هەست دەکات کە رووتە\nWritten on May 3, 2011, by هۆشه‌نگ\n(٠)ماوەیێکە لە خوێندنەوە و نووسیندا دوورم، ئەوشۆ (٣٠/٤/٢٠١١) دەستم دایە (مێرگی مێرگ) ویستم بزانم چاپە نوێیەکەی، چی نوێی تێدایە؟مام شوان، هەر بەو هەناسەیەی دەمێکە (١٨) هەژدە ساڵە پێی ئاشنام و Continue Reading »\nComments Off on مرۆڤی زیندوو\nمێژووى شەقڵاوە ناو و فرمانڕەوایی\nWritten on April 27, 2011, by هۆشه‌نگ\nتێبينى:ئەم بابەتە، بەشێكە لە نووسينێكى درێژتر، لەسەر مێژووى شەقڵاوەدا، بەڵام لەبەر ئەوەى دڵنيانيم كەى پرۆژەكە تەواو دەبێت. بۆيە پێم باش بوو جارێ ئەو بەشە بڵاوبكەمەوە. ناوى شەقڵاوە: سەبارەت بەناو و Continue Reading »\nComments Off on مێژووى شەقڵاوە ناو و فرمانڕەوایی\nکێشه‌کان و بێده‌نگبوونی رۆشه‌نبیران\nWritten on December 31, 2010, by هۆشه‌نگ\nهۆشه‌نگ شێخمحه‌مه‌د دیاره به‌م دواییه. کێشه‌ی غه‌ڕامه‌کردنی “هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د” له دادگه‌ی دهۆک به بڕیاری حاکم “تاهر سلێڤانێ” و دادگه‌کردنی “فه‌رهاد پیرباڵ” له هه‌ولێر به شه‌ش مانگ زیندانی و کێشه‌ی Continue Reading »\nComments Off on کێشه‌کان و بێده‌نگبوونی رۆشه‌نبیران\nروون کردنه‌وه‌یه‌ک بۆ هه‌ر خوێنه‌رێک\nWritten on December 6, 2010, by هۆشه‌نگ\nبۆ به‌رگریکردن له خۆم نا، له ئه‌ده‌ب و نوسینیش نا، له قه‌زا و دادگه و سیسته‌م و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌م ولاته بێسه‌روبه‌ره‌ش نا، ته‌نیا بۆ به‌رگریکردن له به‌خته‌وه‌ری Continue Reading »\nComments Off on روون کردنه‌وه‌یه‌ک بۆ هه‌ر خوێنه‌رێک\nWritten on August 18, 2010, by هۆشه‌نگ\nفرمێسکه‌کان روانینه‌کان روونتر ده‌که‌نهۆشه‌نگ شێخمحه‌مه‌د دوای بینینی فلیمی (خۆشه‌ویستی له زه‌مه‌نی کۆلێرادا) ، که کارئه‌کته‌ره‌که (53) ساڵ چاوه‌رێی ئه‌و رۆژه‌ی کرد بگاته خۆشه‌ویسته‌که‌ی. ئه‌وه‌م به خه‌یاڵدا هات:(ئیدی بۆ هه‌ر Continue Reading »\nComments Off on فرمێسکه‌کان روانینه‌کان روونتر ده‌که‌ن\nنووسین ئیڕاده‌یه، نه‌وه‌ك بیركردنه‌وه\nWritten on October 17, 2009, by هۆشه‌نگ\nهۆشه‌نگ شێخ محه‌ممه‌د05/08/2009 (1)گه‌ڕان له دووی جوانی جوانی سانتیاگۆ وه‌ك له رۆمانه‌كه‌دا كه له‌سه‌ر زاری "ڤینۆس" باسی ده‌كرێت:(مه‌ڵبه‌ندێكی تا بڵی قه‌شه‌نگ و دڵگیره. هه‌ر كه لێی نزیك ده‌بیته‌وه، هه‌ر Continue Reading »\nComments Off on نووسین ئیڕاده‌یه، نه‌وه‌ك بیركردنه‌وه\nجه‌نگیز ئیتماتۆڤ ، جوانی به‌خشین\nWritten on October 7, 2009, by هۆشه‌نگ\n28/08/2009 خوێندنه‌وه‌ی جه‌نگیز ئیتماتۆڤ، له سێ رۆماندا، (یه‌كه‌مین مامۆستا ، رۆژه‌كه له سه‌ده‌یه‌ك درێژتر ده‌بێته‌وه و شاخی سه‌گه به‌ڵه‌ك) كه به‌م دواییه ده‌رفه‌تی خوێندنه‌وه‌یانم بۆ ره‌خسا. ئه‌وه‌بوو له‌سه‌ر یه‌كه‌مین Continue Reading »\nComments Off on جه‌نگیز ئیتماتۆڤ ، جوانی به‌خشین\nچه‌ند وشه‌یه‌ك له‌سه‌ر رۆمانی (یه‌كه‌مین مامۆستا)ی جه‌نگیز ئیتماتۆڤ\nWritten on September 21, 2009, by هۆشه‌نگ\nچه‌ند وشه‌یه‌ك له‌سه‌ر رۆمانی(یه‌كه‌مین مامۆستا)ی جه‌نگیز ئیتماتۆڤهۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د05/08/09 له‌باره‌ی جه‌نگیز ئیتماتۆڤه‌وه‌جه‌نگیز ئیتماتۆڤ له 12/12/1928 له قه‌رغیزیا له دایكبووه، كه سه‌ره‌تای قۆناغی ده‌سه‌ڵاتی ستالین بوو، باوكی (توركول ئیتماتۆڤ) نووسه‌ر بووه Continue Reading »\nComments Off on چه‌ند وشه‌یه‌ك له‌سه‌ر رۆمانی (یه‌كه‌مین مامۆستا)ی جه‌نگیز ئیتماتۆڤ\nWritten on September 12, 2009, by هۆشه‌نگ\nئه‌مین مه‌علوفئه‌مین مه‌علوف رۆماننوسێكی مه‌سیحی لوبنانییه، له ساڵی 1949 له دایكبووه، له 1976 كۆچی كردۆته فه‌ڕه‌نسا، له هه‌شتاكانیشه‌وه به زمانی فه‌ڕه‌نسی ده‌ستی به نووسینی رۆمان كردووه، له گرنگترین كاره‌كانی:……. بۆ Continue Reading »\nComments Off on سه‌مه‌رقه‌ند خه‌یام و فیزیای مێژوو و روحی مێژوو\nژيان له ئاوێنه‌دا، ژيان له هه‌قيقه‌تدا\nWritten on September 1, 2009, by هۆشه‌نگ\nهۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د10/08/2009 هه‌ولێر پێشه‌كيه‌كى كورت:له بن سێبه‌رى دارگوێزێكى به‌ته‌مه‌نى شه‌قلاَوه‌دا به‌شێكى زۆرى ئه‌م رۆمانه‌م خوێنده‌وه، رۆمانێك كه ده‌توانێت له خه‌ڵك و ده‌وروبه‌رت دا بپچرِێنىَ. ته‌نيا وشه‌كان و Continue Reading »\nComments Off on ژيان له ئاوێنه‌دا، ژيان له هه‌قيقه‌تدا\nWritten on August 20, 2009, by هۆشه‌نگ\n20/08/09 خوێندنه‌وه‌ی هه‌ندێ وتار و كۆمێنێت و بۆچوونی نووسه‌رانمان، له‌سه‌ر یه‌كدی، له‌سه‌ر كۆمه‌ڵێ پرس و رووداوی كوردستان، له‌وانه‌ش سووتاندنی هه‌ندێ كتێبی فه‌رهاد پیرباڵ، زۆر شت له ئه‌قڵییه‌تی نووسه‌رانی كورد نیشان Continue Reading »\nComments Off on نووسه‌ری كورد، له نێوان سیاسه‌ت و رۆشنبیریدا\nWritten on July 7, 2009, by هۆشه‌نگ\nحه‌لاجله كاتى كوشتنيدا هۆ‌شه‌نگ شێخ محه‌مه‌د حه‌لاج له كاتى هه‌لَواسين و كوشتن و له خاچدانيدا پرسيارى عه‌داله‌ت و ماف و هه‌ق و ده‌سه‌لاَت و هه‌قيقه‌ت و شه‌ريعه‌ت و سه‌بر و Continue Reading »\nComments Off on حه‌لاج له كاتى كوشتنيدا\nWritten on July 1, 2009, by هۆشه‌نگ\nدوا وشه هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د وشه كه دوايى نايه‌ت، دێت به‌ناو ئازاديدا به‌رِه‌لاَم ده‌كات دوا وته بۆ به‌رد.. غه‌يرى مه‌حه‌به‌ت هيچى ديكه‌م نيه بۆ تۆغه‌يرى ميهره‌بانى هيچى ديكه‌م نيه بۆ تۆفانه‌كانغه‌يرى ئاوه‌دانى Continue Reading »\nComments Off on دوا وشه\nWritten on June 9, 2009, by هۆشه‌نگ\nخوێندنه‌وه‌ی حه‌لاجهۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د حه‌لاج وه‌ك سۆفی و وه‌ك نووسه‌ر:ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ حه‌لاج بخوێنینه‌وه، ئه‌وه سه‌ره‌تا ده‌بێت دوو وێنه‌ی حه‌لاج لێك جیاكه‌ینه‌وه، یه‌كه‌میان حه‌لاجی سۆفییه و دووه‌میشیان حه‌لاجی شاعیر و نووسه‌ره.له Continue Reading »\nComments Off on خوێندنه‌وه‌ی حه‌لاج…..هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د\nWritten on April 22, 2009, by هۆشه‌نگ\nوێنه‌كانی هۆشه‌نگ 20/4/2009 له دڵۆپه ئاوێكدا نووستووه به شێوه‌ی په‌ریله هه‌ناسه‌یه‌كدا به‌رده‌بێته‌وه به وێنه‌ی په‌ڕی نێرگزێكله هه‌ورێكدا ده‌بارێ وه‌ك شه‌ڕابێكی سووروه‌ك تیشكێك له بۆشایی له هه‌تاو به‌رده‌بێته‌وه‌له هه‌نارێكدا وه‌ك په‌پووله Continue Reading »\nComments Off on وێنه‌كانی هۆشه‌نگ\nشۆپنهاوه‌ر و نيچه…\nWritten on April 14, 2009, by هۆشه‌نگ\nپه‌یوه‌ندی شۆپنهاوه‌ر ونیچه له‌سه‌ر چه‌ند ئاستێكدا ده‌كرێ باسی لێوه بكرێت، یه‌كه‌میان له لایه‌نی كاریگه‌ریی شۆپنهاوه‌ر له‌سه‌ر نیچه، دووه‌میان جیابوونه‌وه‌ی نیچه له شپه‌یوه‌ندی شۆپنهاوه‌ر ونیچه له‌سه‌ر چه‌ند ئاستێكدا ده‌كرێ باسی لێوه Continue Reading »\nComments Off on شۆپنهاوه‌ر و نيچه…\nتۆ ……هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د\nWritten on April 7, 2009, by هۆشه‌نگ\n( تۆ ) هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د01/04/09 نزانم تۆ له دارسێوێكى ره‌ش به‌ربوويته‌وه‌يان له په‌لكه رێحانێكى شينباو؟ تۆ له لاسكى گوڵه گه‌نمێكى كه‌سك گوڵت گرتووه‌يان له گوڵه باغێكى سوور، وه‌ريوى؟ نزانم تۆ له قۆزاغه‌ى په‌پووله‌يه‌كى Continue Reading »\nComments Off on تۆ ……هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د\nWritten on April 3, 2009, by هۆشه‌نگ\nحه‌لاج و ئيرِاده‌ى به‌ڕه‌ڵايى* وێنه‌كانى حه‌لاجحه‌لاج له فۆرِمه باوه‌رِدارييه‌كه‌يدا، زه‌نديقييه‌كه‌يدا و به‌ڕه‌ڵاكه‌يدا هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د تا ئێستا نووسين له‌سه‌ر حه‌لاج، به‌رده‌وام نووسينى بۆ دوو وێنه په‌لكێش كردووه، يه‌كه‌ميان، شه‌هيدێك كه ره‌مزه بۆ سته‌مى Continue Reading »\nComments Off on حه‌لاج و ئيرِاده‌ى به‌ڕه‌ڵايى\nخه‌یام له نێوان شعر و فه‌لسه‌فه‌دا،…\nWritten on March 30, 2009, by هۆشه‌نگ\nخه‌یام له نێوان شعر و فه‌لسه‌فه‌دا،كفر و ئیماندا و چێژ و بێهوده‌ییدا هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د3/2/2009 جگه له خه‌یام زۆرانی تریش له شاعیران و سۆفی و فه‌یله‌سوفان به تایبه‌تی له كۆمه‌ڵگه Continue Reading »\nComments Off on خه‌یام له نێوان شعر و فه‌لسه‌فه‌دا،…\nله نامه‌كانی سوهره‌وه‌ردی…..\nWritten on February 23, 2009, by هۆشه‌نگ\nله نامه‌كانیسوهره‌وه‌ردیشێخی ئیشراق، شێخی شه‌هید ئاماده‌كردن و وه‌رگێڕانی: هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌دپێداچوونه‌وه‌ی زمانه‌وانی: باسل صابر خۆشناو بۆ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م کتێبه سه‌یری پاشکۆ بکه‌ن……\nComments Off on له نامه‌كانی سوهره‌وه‌ردی…..\nگفتوگۆییەك لەگەڵ نووسەر ئیسماعیل حەمەئەمین\nWritten on January 22, 2009, by هۆشه‌نگ\nگفتوگۆییەك لەگەڵ نووسەر ئیسماعیل حەمەئەمین هۆشەنگ شێخ محەمەد ئەمەى خوارەوە چەند راو سەرنجێكن لەسەر وەڵامەكانى نووسەر ئیسماعیل حەمەئەمەین كە لە سایتى دەنگەكان لە 16.01.09 بڵاوكراوەتەوە. بەناوى دیمانەیەك لەگەڵ گۆڤارێكى وەهمى و رۆژنامەنووسێكى Continue Reading »\nComments Off on گفتوگۆییەك لەگەڵ نووسەر ئیسماعیل حەمەئەمین\nشۆپنهاوەر،فەیلەسوفى رەشبینى….هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د\nWritten on November 17, 2008, by هۆشه‌نگ\nشۆپنهاوەر،فەیلەسوفى رەشبینى….هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د بۆ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م بابه‌ته سه‌یری پاشکۆ بکه‌ن\nComments Off on شۆپنهاوەر،فەیلەسوفى رەشبینى….هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د\nWritten on November 6, 2008, by هۆشه‌نگ\nروحى هۆشەنگ و هۆشەنگى روح 26/10/2009 هەولێر چ وێرانە دڵ چ خەراباتە مێشك دێت و دەچىَ لە نێوان شك و ناشك لە نێوانى من و تۆدا ئەى خودى ختمى گومان لە كوێم بوو تواناى مان و Continue Reading »\nComments Off on روحى هۆشەنگ و هۆشەنگى روح\nراپۆرتێك سەبارەت بە كۆڕى شاعیرانى شەقڵاوە\nWritten on June 3, 2008, by هۆشه‌نگ\nبۆ نووسەر هۆشەنگ شێخ محەمەد رۆژى 24/5/2008 نووسەر هۆشەنگ شێخ محەمەد لە شارۆچكەى شەقڵاوە كۆڕێكى لە ژێر ناونیشانى (شاعیرانى شەقڵاوە) پێشكەش كرد. نمایشێك بوو بۆ پەرتووكى شاعیرانى شەقڵاوە،……..\nComments Off on راپۆرتێك سەبارەت بە كۆڕى شاعیرانى شەقڵاوە\nهەناسەكانى پایز…. هۆشەنگ شێخ محمەد\nWritten on May 20, 2008, by هۆشه‌نگ\nلە چاومەوە، لە روحمەوە، بەرەو پایز بەوە * * * * * * پایز رووێكى من و ، رووێكى دنیایە * * * * * * پایز، جوانیى درەختە لە هەڵوەرینى خۆیدا * * * Continue Reading »\nWritten on May 14, 2008, by هۆشه‌نگ\nزەردەشت وەها ئاخاوت…… كتێبێك بۆ هەمووان و كەس نا هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د….. به‌شی یه‌که‌م…… دیارە ئەو بەرهەمەى نیچە لە نێوان ساڵەكانى (1883-1885) وەك لە سەرەوەش ئاماژەمان پێدا، نووسراوە، یەكێكە لە كتێبە هەرە بەناوبانگەكانى Continue Reading »\nComments Off on خوێندنەوە لە نێوان مەرگى نووسەر و مەرگى تێكستدا\nWritten on May 12, 2008, by هۆشه‌نگ\nهۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د….. فردریك ڤیلهێلم نیچە لە "15/10/1844" لە گوندى رۆكن لە خێزانێكى دینیدا لە دایك بووە، هەم باپیر و هەم باوكى قەشەى پرۆتستانتى بوون، بەڵام ئەو هەر زوو بووە یەكێك لە Continue Reading »\nComments Off on نیچە، ژیان و بەرهەم:\nWritten on May 6, 2008, by هۆشه‌نگ\nهۆشەنگ شێخ محەمەد….. ئاى لە تۆ كە پاییزانە دەبارییە سەر نیگا و شعر و دەفتەرە كۆنەكانى عومرم ئاى لە من كە بەهارییانە ئەڕژێمە ناو ژیان و چەمەكان پڕ ئەكەم لە بۆنى كتێب ئاى Continue Reading »\nComments Off on هەر پاییزانە\nزمان و رۆح\nWritten on April 14, 2008, by هۆشه‌نگ\n…… هۆشەنگ شێخ محەمەد لێرەدا من نامەوىَ وەڵامى هیچ نووسەر و خەمخۆر و بایەخدارانى زمانى ستانداردى كوردى و نیشتمانى بدەمەوە بەقەد ئەوەى ئەمەوىَ تەنیا لە روانگەى ئەزموونى خۆمەوە باس لە زمان و Continue Reading »\nWritten on February 8, 2008, by هۆشه‌نگ\nلەبارەى فانتازیاوە عەشق رەنگە موعجیزە خەلق بكات، بەڵام خۆى هەرگیز موعجیزە نیە. * * * * * * * عەشق رەنگە شەڕى گەورە بە مرۆڤ بكات، بەڵام خۆى جەنگ نیە. * * * * Continue Reading »\nبەشى دووەم: چەند هەناسەیەكى عاشقانە…هۆشەنگ شێخ محەمەد\nWritten on January 31, 2008, by هۆشه‌نگ\nبەدواى عەشقدا مەگەڕىَ، عاشقانە بگەڕىَ. * * * * * * * * بۆ دەسگیرانەكەت باسى عەشق مەكە، عاشقانە قسەى بۆ بكە. * * * * * * * * بۆ یارەكەت باسى گۆرانییە Continue Reading »\nWritten on January 29, 2008, by هۆشه‌نگ\nلە عەشقدا روح لە قوڵایى ئەگەڕێت. لە عەشقدا تەنیا قوڵایى هەیە. ئەوانەى باس لە خیانەت و بێوەفایى و كۆچى یار و شتى لەو بابەتانە ئەكەن، ئەوانە غەریبن لە قوڵایى ناگەڕێن. روحیشیان ئاراستەیان Continue Reading »\nWritten on October 28, 2007, by هۆشه‌نگ\nشعرى: ژنە شاعرى سکۆتلەندى جاکى کاى.وەرگێڕانى لە ئینگلیزییەوە:هۆشەنگ شێخ محەمەد کە خۆشەویستیت لەدەست دا لە روخسارتا دیار ئەکات؟لە دەنگى خۆتدا ئەیبیستى؟چەند شێوە لە روخسارتدا مکیاژ ئەکەیت؟کاتێ یەکێ پرسیار ئەکات: Continue Reading »\nComments Off on مۆم


کوردیپێدیا - وێنەیەکی سێڵفی لەگەڵ نەوشیروان مستەفا\n📷 وێنەیەکی سێڵفی لەگەڵ نەوشیروان مستەفا | پۆل: وێنە و پێناس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nوێنەیەکی سێڵفی لەگەڵ نەوشیروان مستەفا\nلەهەمان شوێن، باسی چۆنێتی سێڵفی گرتنەکەی بۆ کردم\nکاک ئاراس نەسروڵا، وتی عەسران، پاش ئەوەی لە ئیش دەگەڕێمەوە پیاسە دەکەم، لێرەوە تێپەڕیم و بە لاچاو زانیم پیاوێک هەیە و سەرپێییانە ڕوانیم وەکو کاک نەوشیروان هاتە پێش چاوم، کە تەنها چەند مەترێک له و دیو دیوارە بەردینەکەوە لێم دوربوو، لێی تێپەڕیبوم، گەڕامەوە و له و ئاستەدا کە وێنەکەی لێ گیراوە دوبارە تەماشام کردەوە و دڵیان بوم خۆیەتی، وتم سڵاوت لێ بێت کاک نەوشیروان، ئەویش بەدەم وەڵامدانەوەی سڵاوەکەمەوە لێم نزیک بۆوە و وتم ئاسایە وێنەیەکت بگرم؟\nوەڵامی دابویەوە کە بۆچی نایەیتە ئەمدیو؟! بەڵام سەرسامبوم و وتم ئینجا چۆن ئەتوانم بازبدەمەوە ئەودیوەوە؟! ئەگەر بکرێت لێرەوە رەسمێک بگرین، وتی زۆر ئاساییە و من ئامادەم... لەم قسانەدا بوو دەستی خستە سەر لێواری دیوارەکە و وێنکە گیرا.\nوێنەیەک لەگەڵ یەکێک لە هەستیارترین کەسایەتییەکانی کوردستان، بەبێ لەدەرگادان و بەبێ تێپەڕین بە پرسگە مۆن و پاسەوانە مرقنەکان...\nلەکاتێکدا چەندین کەسایەتی و سەرکردە هەبوون لەوکاتەدا، هەوڵی زۆریاندەدا بتوانن کاک نەوشیروان ببینن، بەڵام رێگای پێ نەدەدان.\nعەقڵ رێگا بەهیچ کەسێک نادات خەریکی بەراوردکردن بێت لەنێوان کەسایەتی ئەم پیاوە و ئه و سەرکردانەی ئێمە لەم وڵاتەدا ئەیانناسین، هەموو کەسێکی ئاسایی، تەنانەت خاوەن پێداویستیی تایبەتەکانیش ئاسان دەیانتوانی بیبینن، بەڵام من حزبێکی دەسەڵاتدار دەناسم لەم کوردستانە چەند ساڵێک لە سەرۆکەکەیانەوە تا دەگاتە مەکتەب سیاسی و سەرکردایەتیەکانیشیان چاوەڕێی نەرمیی نواندنێکی کاک نەوشیروان بون رێگایان پێبدات بیبینن، بەڵام رەتی دەکردنەوە...\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Feb 7 2018 11:00AM تۆمارکراوە\n👁 ئەم بابەتە 2,307 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 91 KB Feb 7 2018 11:01AM بەناز جۆڵا\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 4,774 چرکە!


کوردیپێدیا - روبار\n🏰 روبار | پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nگەڕەکێکی شارنشینە لە شارۆچکەی ئامێدیئامێدی سەر بە پارێزگای دهۆکدهۆک.\n#ئامێدی | #دهۆک |\n1. 👁 ئامێدی\n2. 👁 ئیبراهیم زلا\n3. 👁 بانیا مێرستەک\n4. 👁 بێباد نەسارا\n5. 👁 پیروزانا\n6. 👁 دربێ\n7. 👁 دێرەش\n8. 👁 رەزوک\n9. 👁 سەردەبکێ\n10. 👁 شریفا\n11. 👁 مرێبکا\n12. 👁 مێرستەک\n13. 👁 کانیا مالا\n14. 👁 کوانێ\n15. 👁 کۆمەڵگەها کوانێ\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Aug 6 2019 10:37PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 8 2019 1:07PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n👁 ئەم بابەتە 566 جار بینراوە


سیوف سەیف : ڕۆژانە چەندین ئافرەتی دهۆك فێری شوفێری دەكەم | دەزگاى زارى کرمانجى\nموڕشید برادۆستی - زاری كرمانجی : ئافرەتێك لە شاری دهۆك نوسینگەیەكی فێربوونی كاری شوفێری داناوە و ڕۆژانە چەندین ئافرەت فێری لێخوڕینی ئۆتۆمبێل دەكات .\nسیوف سەیف ئافرەتێكی دانیشتووی پارێزگای دهۆكە و كچە رۆژنامەوان و چاڵاكوانی دیاری پارێزگاكەیە, جیا لە كاری ڕاگەیاندن, هەڵساوە بە دانانی نوسینگەی فێركردنی شوفێری تایبەت بە ئافرەتان .\nسیوف سەیف ڕاهێنەری فێربوونی شوفێری بە زاری كرمانجی گووت" رۆژانە بە ئۆتۆمبێلی جۆرا و جۆری نوسینگەكەمان كە سەرجەم مەرجەكانی هاتووچۆیان تێدایە و مۆدیل بەرزن, لە شوێنی گونجاو ڕاهێنان بەو ئافرەتان دەكەین كە دەیانەوێ لە سنووری دهۆك ببنە شوفێر, لە ماوەیەكی دیاری كراودا بە شێوەیەكی باش فێری لێخوڕینی ئۆتۆمبێلیان دەكەین.\nزیاتر گووتی" لە بەیانییەوە لە تا ئێوارەیەكی درەنگ, لە نوسینگەی سەهند لە دهۆك هەموو رۆژ ئافرەتان فێری شوفێری دەكەین, لە ماوەی تەنها 10 ڕۆژ دەتوانین فێری شوفێریان بكەین بە شێوەیەكی زۆر باش .\nسیوف كە ماوەی زیاتر لە مانگێكە دەستیداوە بەو كارە و دڵێ" زۆر ئاسودەم, هەستێكی گەلەك خۆشە لەسەر دەستی من ژمارەیەكی زۆر ئافرەت فێری لێخوڕینی ئۆتۆمبێل دەبن و لە داهاتوودا وەك شوفێر دیاردەكەون .\nدووپاتی كردەوە" ئافرەت هەرچەندە ناسكە, بەڵام لەكاتی فێربوونیدا زۆر بە تەركیزە و هەوڵدەدات بەباشی فێری شوفێری بن و ئەوەی گرنگە ئافرەت كاتێك دەبێتە شوفێر لە پیاوان زیاتر یاسا و ڕێتمایەكان جێبەجێ دەكەن و كەمتریش تووشی ڕووداوی هاتووچۆ دەبن, زۆر بە جورئەتن لەكاتێكدا ئەركیی ماڵەوەشیان هەیە و لە پیاوان ئەركیان قورستریشە .\nسیوف ئاشكرای دەكات" فێركردنی شوفێری و لێخوڕینی ئۆتۆمبێل بۆ ئێمە كارێكی ئاسان نییە, چونكە لێخوڕینی ئۆتۆمبێل حاڵەت و ڕوداوی نەخوازراوی زۆری تێدایە, دەبێ ئەم كارە زۆر بە شێوازێكی ڕێكوپێك بكرێت چونكە خەلكێكی زۆر لە ژێر دەستمان فێری شوفێری دەكرێن .\nسیوف سەیف هەرچەندە كاری سەربەستی خۆی هەیە دەڵێ" هەر كارێك بۆمن گونجاو بێت دەیكەم, ئافرەتی كوردیش لە كۆنەوە تا ئێستە دیارە چەند بە ئازای هەموو كارێكی قورس و سوكی كردوە بۆ ڕای كردن و بەڕێوەچوونی گوزەری ژیانی, بۆیە داوا لە ئافرەتان دەكەم پشت بەخۆیان ببەستن هەوڵ بدەن وەك پیاوان كار بكەن".


تەکنۆلۆژیا | خواکوڕك\nسناپ چات كێشه‌ی تێده‌كه‌وێ به‌كارهێنه‌رانی ده‌بێت زۆر ووریابن\nدانەر: Bzhar garmyanion: 2017/07/29 8:34 AIM: Views: 256\nسیسته‌می نوێی ئه‌پڵ بۆ به‌كارهینه‌رانی تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی سناپ چات بووه به مایه‌یی نیگه‌رانی و تا ئێستاش كۆمپانیایی سناپ چات هه‌وڵی گرفت و چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كه‌ی نه‌داوه. وه‌ك ئاشكرایه...\tRead more\nبه‌ڤیدیۆ: خانوێك به هه‌شت ده‌قه دروست ده‌كرێت\nدانەر: سەركان كوردستانیon: 2017/07/28 3:59 PM Views: 349\nخانوێك به‌شێوه‌یه‌كی سكه دروست ده‌كرێت كه له‌سه‌ر باڵهه‌ڵگرێك هه‌ڵده‌گێرێت له‌هه‌ر شوێنێك بته‌وێت له‌ماوه‌ی هه‌شت خوڵه‌ك خۆی ده‌كاته‌وه و ده‌بێته خانوێكی ئاماده”. Read more\nكۆمپانیاى نیڤا بریكارى سه‌ره‌كى كۆمپانیاى فۆرد داخرا\nدانەر: سەركان كوردستانیon: 2017/07/22 3:52 PM Views: 832\nكۆمپانیاى نیڤا بریكارى سه‌ره‌كى كۆمپانیاى فۆرد له عێراق ، دواى (10) ساڵ كاركردن داخرا ، ئه‌وه‌ش به هۆى ئه‌وه‌ى كێشه‌ى بۆ هه‌ندێك له به‌كارهێنه‌رانى ئوتۆمبیلى فۆرد له كوردستان دروستكردو...\tRead more\nدانەر: سەركان كوردستانیon: 2017/07/20 2:35 PM Views: 562\nخواكوڕك خانوەکەی ئێستای ئۆباما کە لەیەکێک لەگەڕەکەکانی واشنتن ،ئەم خانوە لەساڵی ١٩٢٨ دا دروستکراوە. لە ٩ ژور و ٨ گەرماو پێکھاتوە، ئەم خانوە لەنزیک باڵوێزخانەی بەریتانیاو فەرەنساو ئایزلەن...\tRead more\nگۆگڵ رێ له تیرۆر و تیرۆریستان ده‌گرێت به‌م هه‌نگاوه\nدانەر: Bzhar garmyanion: 2017/07/16 10:36 AIM: Views: 253\nخواكوڕك كۆمپانیایی گۆگڵ له هه‌واڵیكیدا رایده‌گه‌ێنێت” له پێناو رێگریكردن له تیرۆر و رێگه‌گرتن له تیرۆریستان بۆ ئه‌وه‌ی كاری نه‌شیاو بڵاو نه‌كه‌نه‌وه هه‌ستی خه‌ڵك بریندار نه‌كه‌ن،...\tRead more\nبۆ ئه‌وه‌ی گورچیله‌تان به‌ردی تیا نه‌مێنێ و درووستی نه‌كات ئه‌وا ئه‌م گیراوه‌یه بخۆن\nدانەر: Bzhar garmyanion: 2017/07/14 8:06 AIM: Views: 9,056\nخواكوڕك گورچیلە یەکێکە لە ئەندامە گرنگەکانی لەش و بەھۆی کۆبوونەوەی ھەندێک پاشەڕۆ و ماددەی زیادەوە ھەندێک جار بەرد دروست دەکات، تا تووشی کێشەی بەردی گورچیلە نەبن ئەم خواردنەوەیە بخۆنەوە، كه...\tRead more\nكانون دوو جۆر كامێرای كوالیتی بەرز دەخاتە بازاڕەوە\nدانەر: شوان زرارon: 2017/07/08 10:40 PM Views: 544\nخواكوڕك كۆمپانیای كانون دوو جۆر كامێرای دیكە دەخاتە بازارەوە كە بە (٦ دی مارك ٢) و (ریبیل ئیس ئیل ٢) ناسراوە، بەڵام هەریەكەیان لەویتریان جیاوازترە و شێوازی وێنەگرتنی وەك كوالیتی 4k وایە. كام...\tRead more\nبۆ ئەوانەی ئۆتۆمبیلی ئۆتۆماتیكیان پێیە پیویسته ئه‌م زانیارییانه بزانن\nدانەر: Bzhar garmyanion: 2017/07/08 10:28 AIM: Views: 12,236\nخواكوڕك لێخوڕینی ئۆتۆمبیل گێڕ ئۆتۆماتیك زۆر ئاسانە و شۆفێر ماندوو ناكات و به‌شێكی زۆر له مرۆڤه‌كان پێیان باشه كه ئۆتۆمبێلی گێر ئۆتۆماتیك به‌كاربهێنن، بەڵام رەچاو كردنی ئەم خاڵانەی خوارەوە...\tRead more\nپێش كڕينى هه‌ر مۆبايلێكى ده‌ستى دوو ئه‌م سێ كۆده لێبده و هه‌موو زانیارییه‌ك به‌ده‌ست بهێنه\nدانەر: Bzhar garmyanion: 2017/07/08 9:40 AIM: Views: 7,874\nخواكوڕك له ئێستادا بازاڕی ده‌ستی دوو بۆ فرۆشتنی ئامێره ئه‌لیكترۆنیه‌كان به‌تایبه‌تی مۆبایل، بازاڕیكی گه‌رمی هه‌یه، هه‌ڵكێكی زۆر رووی تێده‌كه‌ن، به‌ڵام به‌بێ ئه‌وه‌ى هيچ زانيارييه‌كى له‌سه...\tRead more\nئه‌وانه‌ی نه‌خۆشی شه‌كره‌یان هه‌یه هه‌رمێ بخۆن\nدانەر: Bzhar garmyanion: 2017/07/07 10:37 AIM: Views: 1,155\nخواكوڕك نەخۆشی شەکرە یەکێکە لەو نەخۆشیە درێژخایەن و بێزارکەرانەی کەپێویستی بەچاودێری تایبەت و سیستمی خۆراکی و ژیانی وورد ھەیە، بۆیە چەند مادەیەکی خۆراکی ھەن کە کارەکە ئاسانتر دەکەن لەنێویاند...\tRead more