زۆربوونی دانیشتووانی ئێراق بەراورد بە کوردستان\nزۆربوونی خێرا لە ڕووی ژمارە لە هەر پێکهاتەیەکی زیندوو ڕووبدات مەترسیی ئەوەی لێدەکرێت نەتواندرێت سەرەدەریی زانستی لەگەڵ بکرێت.\n"زۆربوونی خێرای ژمارەی دانیشتووان وەکو پەتا زیانبەخشە"\nزۆربوونی دانیشتووانی ئێراق زیانی بۆ کوردستان هەیە؟\nبۆچی زۆربوونی خێرای دانیشتووانی ئێراق زیانی بۆ کوردستان هەیە؟\nلە ڕووی زانستییەوە چۆن لێکدانەوە بۆ زۆربوونی ژمارەی دانیشتووان دەکرێت؟\nزۆربوونی خێرا لە ڕووی ژمارە لە هەر پێکهاتەیەکی زیندوو ڕووبدات مەترسیی ئەوەی لێدەکرێت نەتواندرێت سەرەدەریی زانستی لەگەڵ بکرێت. خراپتر لە هەموویان؛ زۆربوونی خێرای ژمارەی دانیشتووانە، بە راددەیەک نەتواندرێت پلان و بەرنامەیەکی زانستی بۆ مامەڵکردن لەگەڵ دیاردەکە دابڕێژرێت. لە ڕووی زانستەکانی "ئاماری دانیشتووان" یان "دانیشتووانناسی" و "ژینگەی دانیشتووان"، کە تایبەتمەندن بە ژمارەی دانیشتووان و و دووەمیش بە ژینگەی زیندەوەران، مامەڵە لەگەڵ ئەو دیاردە سرووشتیە دەکرێت. لە هەردووک لایەن، زۆربوون و کەمبوونی خێرای دانیشتووان زیانی بەرچاوی هەیە.\nزۆربوونی دانیشتووان بە گشتی پەیوەستە بە پێشکەوتنی بەرچاوی لایەنی تەکنەلۆجیای پزیشکی، شێوازی ژیان و تەندروستی گشتی، بەڵام ئەو کارتێکارە گشتیانە بەسەر جوگرافیا سیاسییەکان گشتگیر ناکرێن و دەبێت بە وردی لێکۆڵینەوە بکرێت و بزاندرێت بۆ نمونە بۆ ئێراق وەها بە خێرایی دووچاری تەقینەوەی ژمارەی دانیشتووان بووە.\nبۆچی زۆربوونی ژمارەی دانیشتووان کێشەیەکی پەتا ئاسایە؟\nزۆربوونی خێرای ژمارەی دانیشتووان کێشەیە و لە گەشەی ئاسایی و سرووشتی زۆربوونی دانیشتووان دەرچووە. ئەم دیاردە نەرێنییە بۆ چەند هۆکارێک دەگەڕێتەوە. یەکێک لە هۆکارەکان؛ بریتیە لە نەبوونی پلان بۆ دانیشتووان تا لەگەڵ توانستی دەوڵەت و بەردەستبوونی داهات و خزمەتگوزارییەکان بگونجێت. ئەمە لە وڵاتانی جیهانی سێیەم و وڵاتە دروستکراوەکانی دوای داگیرکاریی ئەوروپی دەوڵەتە شکستخواردووەکان بە زەقی درکی پێ دەکرێت. هۆکارێکی دیکە پەیوەستە بە لاوازیی ئاستی رۆشنبیری گشتی و درک نەکردن بە تێچوو و پێویستییە دەروونیی و پەروەردەیی و جەستەیی و ژیانییەکانی هەبوونی منداڵی زۆر. هۆکاری ئایینیش هەیە، شوێنکەوتووی ئاینیەکان سنووردارکردنی منداڵبوون بە دژە-ئایین لەقەڵەم دەدەن.\nلە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زۆربوونی خێرای ژمارەی دانیشتووان زیانی بەرچاوی هەیە، لەوانە؛ زۆربوونی تاوان، زۆربوونی کێشە کەسییەکان، کێبڕکێ و ململانێی نایاسایی و نا ئاسایی، تەسک بوونەوەی ئازادییە کەسییەکان، کێشەی گەشە و پەروەردەیی نێو خێزانەکان لە پەروەردەکردنی وەچەکانیان، گومڕایی و لادانی گشتی لە شێوەی بێڕێزی و قسەی زبر و تووندوتیژیی، ئیرەیی پێگە و دەستکەوت. زۆربوونی کێشە کۆمەڵایەتییەکان و ناڕەزاییە گشتییەکان لە کۆمەڵگە راستەوخۆ پەیوەستن بە کێشە ئابوورییەکان، ئەمە بەهۆی بێ پلانی دامەزراوەکانی حکومەت و دامەزراوە ئایینی و کۆمەڵایەتییەکانە، کە بەرپرسن بۆ تەشەنەکردنی ژمارەی دانیشتووان. لە ڕووی زانستییەوە دەرئەنجامە خراپە ئابورییەکان پێکدێن لە؛ نایەکسانی دابەشبوونی داهات، سنووردارکردنی ڕادە و داهاتی گشتی لە ڕێگەی کەمکردنی پاشەکەوت و وەبەرهێنانی سەرمایە. بێجگە لەمە دەرئەنجامێکی تری زۆربوونی خێرای ژمارەی دانیشتووان دروستکردنی فشارە لەسەر زەوی و زاری کشتوکاڵی و زیادکردنی خواست بۆ بەرهەمی زیاتر، کە دیسان بەرهەمەکەش ناتەندروست دەبێت. دەرئەنجامێکی تریش بریتیە لە زۆربوونی لەڕادەبەدەری ژمارەی بێکار، کە ژمارەی رەهای ئەمانیش گەنجن و بە ئاسانی لەلایەن هێزە گەلپەروەر و بەرهەڵستکارەکان وەک کەرەستەی هەڵبژاردن و سیاسیی لە ململانێکانیان سوودیان لیوەردەگرن.\nتوێژینەوەی ناوەندە زانستییە جیهانییەکان چ هۆشدارییەکمان پێدەدەن؟\nپێشبینی دەکرێت ژمارەی دانیشتووانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تا ساڵی ٢٠٥٠ زیاتر لە دوو ئەوەندە زیاد دەکات. ڕەنگە ئەمە لە وڵاتێکی وەکو "ئێراق" زیاتریش بێت لە سێ ئەوەندە. ڕاوێژکاری ئابووری سەرۆکوەزیرانی ئێستای ئێڕاقیش هۆشداریداوە لەوەی زۆربوونی ژمارەی دانیشتووان لە وڵاتەکە لە هەموو وڵاتانی هەرێمەکە زیاترە. ئەمە لە کاتێکدایە زۆربوونی ژمارەی دانیشتووانی خۆجێی لە هەرێمی کوردستان زۆر هێواشە و لە هەندێک شار و ناوەندی شاری وەکو "سلێمانی"، کە چڕی دانیشتووانیان زۆرە، رێژەی زۆربوون زۆر نزیکە لە زۆربوونی ئاسایی وڵاتانی پێشکەوتوو.\nڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەرێمێکی پڕکێشەیە و جوگرافیای دانیشتووانی بە درێژایی مێژوو گۆڕانی بەسەردا هاتووە، ئەمە بە جۆرێکە ژمارەی دانیشتووانی پێکهاتە داگیرکارەکان و ئەوانەی کۆچیان بۆ ناوچەکە کردووە (ئێراق و سوریا و تورکیا)، زۆر زیاترە لە خۆجێیەکان و بوونەتە زۆرینە. بێگومان ئەو زۆربوونەش لە بارودۆخی ئاسایی روونادات، بە تایبەت لە سەردەمە زووەکان، بەڵام زۆرینەکان لە نەتەوە سەردەستەکانی ئەم پێکهاتە سیاسییانە بەردەوام ئایینیان وەک چەک بەکارهێناوە بۆ ئاوێتەکردن، سەرکوتکردن و لەناوبردن و ناچارکردن بە جێهیشتنی وڵاتەکان. ئەمە دوای فراوانخوازی موسڵمانی عەرەبی و کۆچی تورکی عوسمانی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەستیان پێکردووە و ئێستاش هەوڵ هەن بۆ گۆڕینی جوگرافیای دانیشتووان، بە تایبەت لە کاتێک تێبینی دەکرێت کێبڕکێ لەسەر ژێرخان و داهات زەقتر بۆتەوە و پێکەوەژیان و لێبوردەیی ئایینیی و نەتەوەیی زیاتر کز دەبن. هاوکات، کێبڕکێی ئایینزایی و مەزهەبیش هۆکارن تا پێکهاتەیەک لە ڕێگەی هاندانی وەچەخستنەوە ژمارەی دانیشتووانی خۆی بەسەر سیاسەت و سەروەری و جوگرافیای دانیشتووانی وڵاتەکان زاڵ بکات.\nجێگۆڕکێ ئاساییە، بەڵام دەبێت بە یاسا رێک بخرێت و کاریگەرییەکانی بەهەند وەربگیرێن.\nئاساییە مرۆڤ هەوڵی جێگۆڕکێ بدات و "نەتەوە یەکگرتووەکان" لە جاڕنامەی مافەکانی مرۆڤ ئەو مافەی پەناخوازان چەسپاندووە، بەڵام ئەوەی نائاساییە و دەکرێت بە کەمترین زیان مامەڵەی لەگەڵ بکرێت، رێکخستنی دیاردەی ئاوارەی نێوەخۆیی و پەنابەری دەرەکییە. بە داخەوە؛ بە هۆکاری مێژووی لە دروستکردنی ئێراقەوە تا شکستی یەک بە یەکی رژێمە دەسەڵاتدارەکانی "ئێراق" تا بە ئیمڕۆ دەگات، پێکهاتەکان لە ژێر دەسەڵاتی پێکهاتەی سەردەست و فەرمانڕەوا ژمارەیان کەم بووە و بەرەو نەمان چوون. بۆ نموونە لە ناوەڕاستی سەدەی رابردوو زیاتر لە چواریەکی ژمارەی دانیشتووانی تەنیا ناوەڕاستی شاری "بەغداد" جوو بوون، ئەو پێکهاتەیەی مێژووی نیشتەجێبوونیان لە "ئێراق" زۆر لە عەرەب کۆنترە و بۆ سەردەمی ئاشوورییەکان دەگەڕێتەوە، کەچی ئەوان بە تەواویی بە لەناوچوو هەژمار دەکرێن و لە ئێراق نەماون. دوای ئەوان فەرمانڕەواکانی ئێراق، زیانی بێشوماریان لە پێکهاتەی "کورد" بە تایبەت و پێکهاتەکانی کوردستان و ئێراقدا، ئەمەش بە سەپاندنی سیاسەتی شۆڤینی و نەژادپەرستی بە عەرەبکردن و راگواستن و کۆمەڵکوژی (ئەنفال). دوای رژێمەکەی سەدام و لاوازی حکومەتەکان و دەستێوەردانی هەرێمیی، مەسیحی و ئێزیدییەکان کرانە ئامانج و ژینگەی ژیانیان تێکدرا و هەڕەشەی لەناوچوونیان لەسەرە. لەو لا، لە هەرێمی کوردستان، ژمارەی پێکهاتە نا کوردستانییەکان لە هاوردە و پەنابەر و ئاوارەکان لە زۆر بوونێکی مەترسیدارە، ئەمەش بۆ دوو هۆکار دەگەڕێتەوە؛ یەکەمیان ترس و تۆقینی پێکهاتە بندەست و ژمارە کەمەکانە لە ئێراق، دووەمیش بۆ بوونی سرووشتی پێکەوەژیان و لێبوردەیی ئایینی و نەتەوەیی کوردستان دەگەڕێتەوە.\nداهاتووی ئێراق چۆن دەبێت و چ کاریگەری لەسەر هەرێمی کوردستان دەبێت؟\nزۆربوونی ژمارەی دانیشتووانی "ئێراق" لە کاتێکدایە گۆڕانکاریی ژینگەیی وەکو کەمبوونی ئاو گۆڕانکاری مرۆیی و گۆڕانکارییە نەرێنیە سیاسی و ئابورییەکان بە زەقیی درکیان پی دەکرێت و ترس لە نەبوونی ئاساییش زۆربوونی تیرۆر زیاتر دەبێت. بێجگە لەوەش، حکومەتی "ئێراق" بێ پلان و بەرنامە دەردەکەوێت لە ئاست کێشەی پێکهاتەکان و دانیشتووانی وڵاتەکە بە گشتی. لە لایەکی تر، بەهۆی تەسک بوونەوەی ئازادییەکان و زاڵبوونی دەمارگیری نەتەوەیی مەزهەبی لە عەرەبستانی "ئێراق"، بە تایبەت زۆربوونی هێزی سێبەری وڵاتە هەرێمییەکان، کۆچی زیاتری عەرەبی سووننە و پێکهاتە نا-عەرەبیەکانی عەرەبستانی ئێراقیش زیاد دەکات. دوور نییە پشتگوێ خستنی پارێزگە سوننەنشینەکانیش بە ئەنقەست بێت، تا گۆڕان لە جوگرافیای دانیشتووانی ناوچەکانیان ڕووبدات. ئەمەش بۆ "هەرێمی کوردستان" زیانی مەزنی ئابووری، ئارامیی، کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیی و دواجار سیاسیشی لێ دەکەوێتەوە کاتێک بە هەڵبژاردن پرسەکان یەکلایی دەکرێنەوە، چونکە خواستی وەچە خستنەوە لای ئەوان زیاترە، نەگەڕانەوەی ئاوارەکان و دابەشبوونیان لە نێوان شارەکانی هەرێمی کوردستان، بێجگە لە هۆکاری پشتگوێ خستنیان لە لایەن دەسەڵاتدارانی بەغدا و رەتکردنەوەیان بەهۆکاری سیاسی.\nچارەسەر چییە و دەبێت لە هەرێمی کوردستان چۆن مامەڵە بکرێت؟\nهۆکارەکانی سەرەوە وادەکەن گۆڕانێکی خێرا لە جوگرافیای دانیشتووانی هەرێمی کوردستان ڕووبدات، کە لە توانای کۆمەڵگە و حکومەت نەبێت سەرەدەرییان لەگەڵ بکات. ئەو گۆڕانکارییە ناسروشتیەش بە زیانێکی فەرهەنگی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەشکێتەوە، چونکە بە داخەوە، پەرلەمانی هەرێمی کوردستان سیاسەتێک یان یاسای تایبەت بە پاراستنی فەرهەنگ و زمانی نەچەسپاندووە تا بیانییەکان و پەنابەران هانبدات یان مەرجدار بکرێت، زمانی کوردی فێر ببن. لە لایەکی تریش لە ڕووی خاوەندارێتی موڵک و سامان باج و ڕێکار و یاسای پێویست بەردەست نین. ئەگەر سیاسەتی زمانپارێزی و پاراستنی بەرژه‌وەندی کۆمەڵایەتی و سیاسی و ئابووری دانیشتووانی هەرێمی کوردستان بەردەست نەبن و جێبەجێ نەکرێن لە خزمەتی دانیشتووانە خۆجێیەکانی هەرێمی کوردستان، ئەوا هەڕەشە لەسەر سەرلەبەری لایەنە جیاجیاکانی هەرێمی کوردستان دروست دەبێت و فشار و گلەیی و خۆپێشاندان و ناڕەزایی هاوڵاتیانی خۆجێییش زیاتر دەبن. بۆیە گرنگە حکومەت وەکو هەرێمێکی فیدراڵ یاسا و ڕێسای تایبەت بە خۆی دەربکات، کە خزمەت بە بوونی سیاسی و سەروەریی یاسایی خۆی وەک پێکهاتەیەکی یاسایی سیاسی و تەواوی دانیشتووانی خۆجێیی بکات، بۆ ئەمەش دەکرێت سوود لە ئەزموونی هەرێمی خۆبەڕێوەبەریی "کوێبێک" وەربگیردرێت پێکهاتە پەنابەر و ئاوارەکان ئاوێتەی کۆمەڵگە ببن، ئەگەر ناشتواندرێت بگەڕێندرێنەوە شوێنەکانیان، تا لە بری ئەوەی کوردستان بگۆڕن، ئاویتەی کوردستان ببن و ببنە کوردستانی و سووود لە تواناکانیان وەربگیردرێت.


ساڵەکان - قەڵەم\nخەریکی پێچانەوەی جانتاکەی بوو. دەستێک کەواوپانتۆڵ، دوو ژێرکراسی، دوو شۆرت، جووتێک گۆرەوی لەگەڵ دەستماڵێکی سپی کە دەورەکەی بە کاموا چنرابوو. دایکی چاوەکانی بە فرمێسکەوە بوون، بەڵام دەنگی دەرنەدەهات. بەپەنجە لەتەنیشت یەکەکانیدا زووزوو فرمێسکەکانی خاوێن دەکردەوە و، دەیگوت:\nـ رۆڵە وامەکە، وازبێنە،... ئاخر بۆ کوێ؟\nکوڵمە داهێزراوەکانی گەش گەش دەدرەوشانەوە.\nـ دەڕۆم، دەچم نیشتمان ئازاد دەکەم.\nـ ئا، نیشتمان.\nـ لە کوێ،... لە کوێوە؟\nـ لەودیو سنوورەوە، دەچم بۆ لای ئەوان.\nـ دول لە گیانیان ئەوانیش ساڵانی ساڵە لەوێن،... ئاخر چۆن؟\nـ دێینەوە،... چەک لەشان هەموو پێکەوە. نیشتمان وەها نەبێ رزگار نابێ.\nـ مەبەستت ئەوەیە دێنەوە و دووایی دیسان دەڕۆنەوە...؟\nئەم سەری لەسەر جانتاکەی هەڵگرت. بەلاچاو سەیرێکی دایکی کرد.\nـ وەهایە، بەڵام یەکێک لەم هاتنەوانە ئاخرینیان دەبێ. هەمیشە وەها بووە.\nـ تۆ ئێرە بەجێ دێڵی دەڕۆی لەو دیو سنوورەوە نیشتمان رزگار بکەی؟\nـ بەڵێ، چاکی بۆ چووی!\nفرمێسکەکان کەمێک کەمیان کردبوو. لە دەرەوە هەرایەکی سەیربوو. چۆلەکەکان دەڵێی لەسەر شتێک شەڕیان بوو.\nـ باشە بۆ لێرەوە رزگاری ناکەی،... ها بۆ لێرەوە نا؟... منیش یارمەتیت دەدەم. قەولت پێدەدەم،... سوێندت بۆ دەخۆم!\nـ لێرەوە نابێ، دوژمن پێت دەزانێ و دەتگرێ، جگە لەوە کە تفەنگت پێ نەبوو ئاسانتر دەتگرن،... دەتکوژن،.... لە زیندانت دەخەن،... نا نا لێرەوە نابێ.\nـ من تێناگەم چۆن بۆ رزگاریی نیشتمان، نیشتمان جێ دێڵی؟... تێناگەم!\nـ رۆژێک تێدەگەی.\nـ خۆ دەزانی ئەوانی تر چەند سالە رۆیشتوون... خۆ دەزانی؟\nـ ئەی چۆن نازانم.\nـ ساڵەکان گوزەراون، مانای ئەوەیە ئەوەندەی ساڵ نەماوە، من ئەوەندەم پێ ناچێ،... وەک ئەوان نابم.\nـ خۆ دەزانی زۆریان بەو دیوی سنوورەکانی ئەولای خۆیاندا رۆیشتن، خۆدەزانی؟\nـ مەبەستت خاریجە؟\nـ مەبەستم خاریجە.\nـ ئەوە بەزیوەکانن.\nـ ئەی ئێمە چی من و باوکت و... دیارە گەورە بوویت دەتوانی بۆ خۆت بژیت، مەبەستم ئەوە نیە لەبەر ئێمە بڕیاربگۆڕی، لەبەر خۆت دەڵێم.\nـ دایە،... دایە گیان! دڵنیا بە بەسەرکەوتن دێمەوە، هەمیشە دونیا وەها بووە، هەندێ کەس لە پێشەوە رۆیشتوون و ئەوانی تریش بە شوێنیاندا.\nـ ئەرێ پێشەوە.\nـ تۆ دەچی بۆ ئەو دیوی سنوور و ساڵی جارێک دێیتەوە و ئەوسا دەڵێی پێشەوە؟\nـ دایەگیان، پێشەوە ئاوەها نا، پێشەوە لە جۆرێکی تر.\nدەنگی چۆلەکەکان نەدەبڕایەوە، بگرە هەتا دەهات زیادیشی دەکرد. هەردووکیان خەیاڵیان چووە سەریان. باشە بڵێی لەسەر چی شەڕبکەن؟\nـ هەر ئیستا دەڕۆی؟\nـ هەر ئیستا.\nـ بە باوکت ناڵێی؟\nـ پێویست ناکا،... تازە تۆ پێی بڵێ!\nـ ئەرێ تۆ؟\nـ بۆ من؟\nکوڕەکەی بێدەنگ بوو.\nـ نازانم، رەنگە لەبەر ئەوەی تۆ زیاتر لە من لەگەڵیا ژیاوی.\nهەڵدەستم. دێمە پشتی درگاکە و بە ئارامی هەوڵدەدەم کەمێک زیاتر بیکەمەوە، وەها کە جوانتر گوێم لە قسەکانیان بێت. نازانم بۆ، بەڵام زیاتر لەوەی بەزەییم بە دایکما بێتەوە بەزەییم بە براکەمدا دێتەوە. رەنگە گوناهی هەراهەرای چۆلەکەکان بێت. یان رەنگە گوناهی ئەوە بێت ئەو هێشتا ناتوانێ لەگەڵ باوکی (باوکم) بدوێ.\nبڕیاردەدەم رۆژانی داهاتوو لەسەر ئەو دوواڕستەیەی وا لە پشت درگاکەوە گوێم لێبوو، بیربکەمەوە. لەسەر ئەوەی، ئەوانەی وا لەگەڵ یەکتر زۆرتر دەژین دەتوانن رەحتتر لەگەڵ یەکتریش بدوێن.\nتۆ بووی بە قەدەری من\nبە پێنووسێکی پرتەقاڵی\nوردە شیعرێکی وام بۆ نووسیوی\nهەموو بەیانییان کە خۆر هەڵدێ\nوشەکانی گەش گەش دەبریسکێنەوە


ناوه‌ڕۆكی رێككه‌وتنی پارتی و یه‌كێتی له‌سه‌ر كه‌ركوك\n10:56 - 11/07/2019\nناوه‌ڕۆكی رێككه‌وتنی پارتی و یه‌كێتی له‌سه‌ر كه‌ركوك\nبەپێی رێككەوتنێكی نهێنی كە پەیسەرپرێس بەشێكی بڵاودەكاتەوە ئەمرۆ پارتی و یەكێتی پارێزگاری كەركوك ئاشكرا دەكەن.\nبریارە كاتژمێر 11:30ی خولەكی پێش نیوەرۆی ئەمرۆ مەكتەبی سیاسی پارتی و یەكێتی لەشاری سلێمانی كۆببنەوە. دواتر لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا ناوی كاندیدی پارێزگاری كەركوك ئاشكرا بكەن كە تەیب جەبارە.\nبەپێی ئەو زانیاریانەی پەیسەرپرێس لەسەرچاوەیەكی ئاگادارەوە دەستی كەوتووە پێشتر یەكێتی و پارتی رێككەوتنێكی نهێنی 5 خاڵی یان دەربارەی كەركوك كردووە. بەغدادش ئاگاداری ناوەرۆكی رێككەوتنەكەیان و پێی رازی بووە.\nیەكێك لەخاڵەكانی رێككەوتنەكە گەڕانەوەی پێشمەرگەیە بەهاوبەشی بۆ دەرەوەی كەركوك هەروەها كار ئاسانی بۆ گەڕانەوەی كۆمپانیا نەوتیەكانی هەردوولا و پێدانی چەند پۆستێكی كەركوك بەپارتی لەبەرامبەر پۆستی پارێزگار.\nهه‌روه‌ها پاراستنی ئاسایشی شارەكە بەهاوبەشی و وەرگرتنەوەی بارەگاكانی پارتی و پێكهێنانی لیژنەیەكی هاوبەش بۆ گفتوگۆكردن لەگەڵ بەغداد.\nسەرچاوەكەی پەیسەرپرێس دەڵێت: دوای پێكهێنانی حكومەت وەفدێكی هاوبەشی پارتی و گۆران و یەكێتی سەردانی بەغداد دەكەن و لەگەڵ سێ سەرۆكایەتیەكەی عێراق و شیعە و سوننە كۆدەبنەوە، بۆ گفتوگۆكردن لەسەر ئاساییكردنەوەی دۆخی كەركوك و ناوچەدابڕێندراوەكانی تر، دواتر هەرێم و بەغداد بۆ چارەسەری ئەو كێشەیە لیژنەیەكی هاوبەش دروست دەكەن.


کوردپرێس :: Kurdpress News Aganecy - 8 هه‌زار سه‌ربازی سوپای تورکیا دێنه خاکی سووریا\n8 هه‌زار سه‌ربازی سوپای تورکیا دێنه خاکی سووریا\nبه‌شی تورکیا- سوپای تورکیا زیاتر له 8 هه‌زار هێزی سه‌ربازی ده‌نێرێته سووریا تاکوو ئۆپه‌راسیۆنی باب به شێوه‌ی ڕاسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ هێزه تورکه‌کان بگه‌یێنێته ده‌رئه‌نجام.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس به‌گێڕانه‌وه له ڕۆژنامه‌ی ئایدینلیکی تورکیا، سه‌رچاوه‌یه‌کی ئاگادار له هێزه چه‌کداره‌کانی تورکیا که نه‌یانه‌ویست ناویان ئاشکرا بکرێت له لێدوانێکدا ڕایگه‌یاندووه: له ماوه‌ی ڕۆژانی داهاتوودا سوپای تورکیا ستراتێژیی خۆی له ناوخۆی سووریا ده‌گۆڕێت و له جیاتی پشتیوانی کردن له هێزه سوپای ئازادی سووریا خۆی ده‌چێته گۆڕه‌پانی شه‌ڕی ڕاسته‌وخۆ.\nناوبراو له لێدوانه‌کانیدا ڕوونیشی کرده‌وه: له ڕۆژانی ڕابردوودا گواستنه‌وه‌ی وه‌جبه‌کان و جیهازاتی سه‌ربازی بۆ سنووره باشوورییه‌کانی تورکیا به شێوه‌ی چڕوپڕ له ده‌ستووری کاری سوپای تورکیا دانراوه و 8 هه‌زار هێزی سه‌ربازیی تورکیا بۆ سێ ناوچه‌ی جۆراوجۆر له باکووری سووریا ده‌نێردرێن.\nئه‌م لێدوانانه له بارودۆخێکدا خراوه‌ته‌ڕوو که ڕۆژی ڕابردووش ڕه‌جه‌ب ته‌ییب ئه‌ردۆغان، سه‌رۆک کۆماری تورکیا له گفتوگۆ له‌گه‌ڵ هه‌واڵنێراندا وتبووی: به‌رنامه‌ڕێژییه‌کی نوێمان ئه‌نجام داوه که ئۆپه‌راسیۆنی باب له کورت ترین ماوه‌ی مومکیندا به ده‌رئه‌نجام بگه‌یێنین. ئه‌م بابه‌ته له ماوه‌یه‌کی زۆر کورتدا ئه‌نجام ده‌درێت. پاشان ده‌ست ده‌ده‌ینه پاککردنه‌وه‌ی مه‌نبه‌ج.\nکۆدی بابه‌ت: 67201 | به‌روار: ۱۳۹۵/۱۰/۱۸ | کاتژمێر: 9 : 6


له کاتێکدا که له کوردستان «کوردستان»ه‌کان به‌ردباران ده‌کرێن، پرخه‌ی شه‌قامی کوردی له خه‌وی خه‌فڵه‌تا ده‌کاته ئاسمان – Denegkan\nله کاتێکدا که له کوردستان «کوردستان»ه‌کان به‌ردباران ده‌کرێن، پرخه‌ی شه‌قامی کوردی له خه‌وی خه‌فڵه‌تا ده‌کاته ئاسمان\nbyهه‌ژین\tJune 1, 2008\tگشتی\nکاتێك که سه‌ری « دوعا» به کوته بلۆك پڵیشێندرایه‌وه، که‌م نه‌بوون ئه‌وانه‌ی له‌پاڵ ڕه‌وایه‌تیدان به کوشتنی مرۆڤانه‌دا، وتیان و نووسیان و هاواریان لێ هه‌ستا، که ئه‌مه له که‌ڵچه‌ری کورده‌وه دووره و ده‌ستکیسه‌ی دوژمنانه. ئیتر له‌و ڕۆژه‌وه نه‌ك کوشتن و زیندانیکردن و به‌ردبارانکردنی ژنان که‌می نه‌کرد، به‌ڵکو ڕه‌شه‌کوژی ژنان په‌ره‌ی‌سه‌ند و تاڕاده‌یه‌کیش له‌ژێر په‌رده‌ی سوونه‌تی خێله‌کیدا، ڕه‌وایه‌تی پێدراو و بووه شتێکی ئاسایی.\nناسیونالیسته ڕادیکاڵه‌کان، هۆی ڕه‌شه‌کوژی ژنان بۆ ئیسلام و کارایی که‌ڵچه‌ری نه‌ته‌وه دراوسێکان به‌تایبه‌ت نیوه‌دوورگه‌ی عه‌ره‌بی ده‌گێڕنه‌وه. ئیسلامییه‌کان، ئه‌م دیارده‌یه بۆ تێنه‌گه‌یشتنی خه‌ڵك له چۆنیه‌تی سزا ئایینییه‌کان، ده‌گێڕنه‌وه. میری دیموکراتی هه‌رێمی کوردستان و پارته‌کانی نێو پارله‌مانیش له‌ژێر په‌رده‌ی سوونه‌تی خێڵه‌کی دا به‌جۆرێك ڕه‌وایه‌تی پێده‌ده‌ن. ڕیكخراوه‌کانی ژنانی سه‌ر به ده‌سه‌لات و پارته‌کانی، لاپه‌ڕه‌ی بلاوکراوه دژ به ژنییه‌کانیان به وێنه‌ی قوربانیان ده‌رازێننه‌وه. زۆرینه‌ی ڕۆشنبیران و نووسران له‌سه‌ر ئه‌و رایه‌ن که ئه‌مه دیوێکی که‌ڵچه‌ری کوردی نییه و چه‌په‌کانیش به پیاهه‌ڵدانی کۆمه‌ڵگه‌ی عیراقی و کوردستانی، ده‌یانه‌وێت بۆمان بسه‌لمێنن، که ڕه‌گوڕیشه‌ی ئه‌م تاوانانه له پێکهاته‌ی کۆه‌مڵگه‌دا نییه و ئیسلامی سیاسی – خۆیان واته‌نی- زیندووی کردوونه‌ته‌وه. باشه با وای دابنێین، که ئه‌م پاگه‌ندانه دروستن و دیارده‌ی ژنکوژی به‌شێك له که‌ڵچه‌ری ڕه‌سه‌نی کورد نییه، ئه‌گه‌ر ئه‌مه وایه، کوا دژه‌کاردانه‌وه‌ی شه‌قامی کوردی به‌رامبه‌ر به کوشتن و سووتاندن و له ژێرخاندا داڕزاندنی ژنان و ئازادیخوازان؟ ئه‌گه‌ر دیارده‌یه‌ك به کۆمه‌ڵگه‌یه‌ك نامۆ بێ و ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵگه دژی بن، چۆن ڕۆژ له دوای ڕۆژ په‌ره‌ده‌ستێنێت؟\nپاگه‌نده‌ی نامۆییبوونی دیارده‌کان، ئێواره‌یه‌کی هاوینی ساڵی 1992ی بازاری شێخه‌ڵڵای هه‌ولێری پایته‌خی میری هه‌رێمی وه‌بیرهێنامه‌وه؛ ئێواره بوو، کچ و کوڕێكی لاو ، که له زانکۆی سه‌لاحه‌دین خوێندکار بوون. ده‌ستی یه‌کتریان گرتبوو و هێواش به‌ده‌م قسکردن و پێکه‌نینه‌وه به‌ره‌و چواڕیانه‌که‌ی شه‌قامی زانکۆ ده‌ڕۆیشتن. له‌پڕ له هه‌موو لایه‌که‌وه وه‌ك ئه‌وه‌ی کاتژێری سفر دانرابێت، ها و هویان لێکرا و درانه به‌ر ته‌ماته، هه‌رچی کڕیار و فرۆشیاری ئه‌و بازاره بوو، به گه‌له‌کۆمه‌کێ دوایان که‌وتن، خه‌ڵکه‌که به راده‌یه‌ك زۆربوون، که له کوردستاندا که‌م خۆپیشاندانم دیتووه، هێنده لاوان به‌شداری تێدا بکه‌ن. ئه‌مه کاردانه‌وه‌ی شه‌قامی کوردی بوو به دیارده‌یه‌ك که نامۆ بوو پێی. به بڕوای من گه‌ر ژنکوژی دیارده‌یه‌کی هاورده‌ی ده‌ره‌وه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستان بووایه، وه‌ك ئه‌و کچ و کوڕه لاوه، له هه‌ر چوارلای کوردستانه‌وه کۆمه‌ڵگه به‌رامبه‌ری ڕاده‌په‌ڕی!\nمن به‌پێچه‌وانه‌ی ئه‌و بۆچوونانه له چه‌په‌وه بۆ ڕاست، پێموایه ژنکوژی یه‌کێکه له کۆڵه‌که‌کانی راگرتنی خێزانی کوردی و به‌شێکی هه‌ره‌زیندووی که‌ڵچه‌ری کوردییه. له هه‌ر شوێنێك که ژن به ژن و گه‌وره به بچووك و شیربایی و ماره‌یی و خشڵ و پێشه‌کی هه‌بێت، ژنکوژیش له‌وێنده‌رێ هه‌یه و ئاماده‌یه! ئایا ئه‌وانه‌ی که ده‌یانه‌وێت ژنکوژی له لیستی پێكهێنه‌ره‌کانی که‌ڵچه‌ری کوردیدا ده‌رهاوێن، ده‌توانن نائاماده‌یی ئه‌وانه‌ی که نێوم هێنان، بسه‌لمێنن؟\nئه‌گه‌ر ئاوڕێك له مێژووی کورد به گشتی بده‌ینه‌وه، ئه‌وا ته‌نانه‌ت له ئایینی «زه‌رده‌شتی» و «ئێز‌زیدی»شدا که ناسیونالیسته‌کان به شانازییه‌وه خۆیانیان پێوه هه‌ڵده‌واسن، ژن پێگه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایرتی نزمی دراوه‌تێ و زه‌مینه‌ی کۆیله‌ڕاگرتنی له‌لایه‌ن پیاوه‌وه، ڕه‌خسێندراوه. هه‌روه‌ها ئه‌وه ته‌نیا پیاوانی ئایینی و سه‌رۆکخێڵه‌کان نین، که دنه‌ی ئه‌و که‌ڵچه‌ره دواکه‌وتووه ده‌ده‌ن، به‌ڵکو ده‌سه‌لاتداره دیموکراته‌کان و لاوه مۆبایل به‌ده‌سته‌کانیش به سوودوه‌رگرتن له ده‌سه‌ڵاتی ڕامیاری و تازه‌ترین ته‌کنۆلۆژی، ژنان له کۆیله‌ی نێوماڵ و خێڵه‌وه به‌ره‌و کۆیلایه‌تی سێکسی و ملدان به داخوازییه‌کانی بازاری پیشه‌سازی سێکسی ده‌به‌ن.\nهه‌روه‌ها ئه‌وه نه‌نك و دایك و خوشك و دژ و هه‌وێو براژن و ژنانی گه‌ڕه‌کیشن، که به ڕۆڵی خۆیان، هانی پیاوانی خێڵ ده‌ده‌ن و فووده‌که‌نه پیاوه‌تییان و ده‌ستخۆشانه‌ی کوشتنی «کوردستان»ه‌کانیان لێده‌که‌ن! چونکه ئه‌مانه له‌یه‌ك کاتدا هه‌م پارێزه‌ری که‌ڵچه‌ری خێڵه‌کیانه‌ی کوردن و هه‌م گیرۆده و کۆیله‌ی بێچاره‌ی ئه‌و که‌ڵچه‌ره‌ن. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که ژنکوژی و مرۆڤکوژی ڕه‌گوڕیشه‌ی له که‌ڵچه‌ری کوردا هه‌یه، بۆیه له‌م سه‌رده‌مه‌ی ڕوخانی سنووره‌کان و ته‌کنۆلۆژیای زانیاریه‌کاندا ژنکوژی ده‌گاته ترۆپی خۆی و به سوودوه‌رگرتن له‌و ته‌کنۆلۆژییانه، ژنکوژی مۆدێرنیزه ده‌کرێت. ئه‌وانه‌ی که شانازی به که‌ڵچه‌ری دواکه‌وتووانه‌ی خێڵ و نه‌ته‌وه ده‌که‌ن، با (ژنکوژی) و (ژن به ژنه) و (گه‌وره به بچووك) و (ژنبه‌خشین له‌بری خوێن) و (چه‌ند ژنه) و ( ماره‌بڕینی سه‌رلانك) و …تد له که‌ڵچه‌ری کوردی ده‌رکه‌ن، ئه‌وسا وردبنه‌وه و بزانن، بێجگه له (ده‌ست ماچکردنی جه‌ژنان و قه‌یسی و برنجه‌که‌ی به‌یانی جه‌ژن) و (مردووپه‌رستی و تازیه)، چی لێ ده‌مێنێته‌وه؟\nهه‌روه‌ها ژنکوژی ته‌نیا تایبه‌ت به گوندێك، ناوچه‌یه‌ك، شارێك، خێڵێك، ئایینێك نییه، به‌ڵکو دیارده‌یه‌کی سه‌راپاگیره و له‌مسه‌ر تا ئه‌وسه‌ری کوردستان په‌یڕه‌وی لێ ده‌کرێت و له هه‌موو سه‌رده‌مه‌کاندا ئاماده‌یی هه‌بووه، به‌ڵکو ئه‌وه پێشتر ته‌نیا ئاساییبوونی بووه لای زۆرینه‌ی هه‌ره‌زۆر، بۆیه که‌متر دیتراوه و بیستراوه و قسه‌ی لێکراوه، ئه‌گینا ته‌نانه‌ت پارته ڕامیاره‌کانیش به‌پێی ئاماده‌ییان له مه‌یدانه‌که‌دا پارێزگارییان له‌م که‌ڵچه‌ره کردووه. نموونه‌ش زۆرن چ له شاخ و چ له شار، ته‌نانه‌ت بزووتنه‌وه‌ی چه‌کداری له داڵده‌دانی که‌سانی مرۆڤکوژدا هه‌میشه له‌گه‌ڵ ڕژێمی به‌عسدا له پێشبرکێدا بووه. یه‌که‌م هه‌نگاوی پارته‌کانی ئه‌و بزووتنه‌وه‌یه له شاریبوونه‌وه‌یدا، هێنانی ڕه‌شه‌کوژی ژنان نه‌بوو له ئه‌شکه‌وت و لادێکانه‌وه – وه‌ك ئه‌وه‌ی هه‌ندێك خۆ به شاری زان، پاگه‌نده‌ی بۆ ده‌که‌ن- به‌ڵکو هه‌ڵکردنی چرای سه‌وز بوو هه‌ر له ڕۆژانی یه‌که‌می پاش ڕاپه‌ڕینی ئازاری 1991ه‌وه، که به ڕه‌زامه‌ندی سه‌رکرده شارییه‌کانی ئه‌و بزووتنه‌وانه، هه‌ڵکرا!\nبه‌م پێیه ده‌بینین، که ژنکوژی و بێنرخی مرۆڤ به‌گشتی، به‌شێكی هه‌میشه زیندووی ئایین، خێڵ، که‌ڵچه‌ری ڕه‌سه‌نی نه‌ته‌وه و هۆشی رامیاری و په‌یوه‌ندییه ئابووری و کۆمه‌لاتییه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی باشووری کوردستانی – که فره‌تر جێی باسی منه- پێکهێناوه. زه‌مینه و پایه‌کانی ئه‌م ڕه‌شه‌کوژییه له ناوجه‌رگه‌ی شاره‌کاندا و له‌نێو شارییه خۆپه‌سه‌نده‌کاندا بۆژاوه‌ته‌وه. ژنکوژی ته‌نیا له‌و ساته‌وه ده‌ست پێناکات، که چه‌قۆ، به‌نزین یا به‌رد و بلۆك ئاماده ده‌کرێت، به‌ڵکو ژنکوژی له‌و ساتانه‌وه ده‌ست پێده‌کات، ژن له سه‌رووی ویستی خۆیه‌وه پۆشاکی به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێنرێت، خۆێندنی بۆ دیاری ده‌کرێت یا له خوێندن ده‌رده‌هاورێت، مێردی -لێره‌دا واژه‌ی هاوسه‌ر گونجاو نییه - بۆ ده‌ستنیشان ده‌کرێت، ژنان بۆ زکێکی نێرینه هه‌زار و یه‌ك نووشته ده‌خۆن، خه‌سوان له‌سه‌ر نه‌زۆکی یا نێرینه نه‌یاوردن، بووکه‌کانیان ده‌رده‌که‌ن، بووکان له‌بری مه‌رجی هاوسه‌ری ڕێزگر و هۆشمه‌ند، داوای کیلۆ ئاڵتوون و ده‌فته‌ره دۆلار ده‌که‌ن و …تد، له‌وێوه ده‌ست پێده‌کات، که پیاوانی هه‌وه‌سباز به نوێترین ته‌کنۆلۆژیا ژنان ده‌که‌نه کۆیله‌ی خۆیان، له‌وێوه ده‌ست پێده‌کات، که ژنانی کوڵان به‌سه‌ر یه‌کدییه‌وه ده‌بنه پۆلیس، له‌وێوه ده‌ست پێده‌کات، که خودی ژنان له به‌رامبه‌ر مشتێك زێردا خۆیان به پیاوان ده‌فرۆشن، له‌وێوه ده‌ست پێده‌کا، که نێرینه‌کانی خێزان، پێشه‌کی هه‌موو ڕابواردنه‌کانی زاواکه‌یان به ده‌فته‌ره دۆلار وه‌رده‌گرن!\nئه‌م دیاردانه‌ی که به‌نزین به‌سه‌ر ژنکوژیدا ده‌که‌ن، هه‌میشه به‌شێك بوون له که‌ڵجه‌ری خه‌ڵكی کورد و له ده‌هه‌ی نه‌وه‌دی کۆتایی سه‌ده‌ی رابوردوو و سه‌ره‌تای ئه‌م سه‌ده‌یه‌دا له پێشکه‌وتووترین شوێنی باشووری کوردستاندا، که شاری سلێمانییه گه‌یشته ترۆپك و ئه‌وه‌نده کارایی نیگه‌تیڤی دانا، که کوڕانی هه‌ژار بیرییان له دروستکردنی ڕێکخراوی ڕه‌به‌ندان ده‌کرده‌وه!\nئه‌گه‌ر هێشتاکه که‌سانێك په‌یدا ده‌بن و ئاماده‌ن به‌رگری له بێگه‌ردی و دووری که‌ڵچه‌ری کوردی له‌م تاوانه ده‌که‌ن و ده‌یده‌نه پاڵ هۆکار و که‌سانی دی، ئه‌وا به هێنانه‌وه‌ی نموونه‌یه‌کی تر، پرسیاریا ئاراسته ده‌که‌م و هیوادارم پێش نکۆڵیکردنه‌که‌یان یا دژوه‌ستانه‌وه‌یان به‌م بۆچوونه‌ی من، وه‌لام بۆ پرسیاره‌کان په‌یدا بکه‌ن. بۆچی بۆ مه‌ڕسه‌ربڕین و قۆچکردن بۆ سه‌رۆك پێشکه‌وتووترین شاری کوردستان – وه‌ك ئه‌وه‌ی که پاگه‌نده‌ی پایته‌ختی ڕۆشنبیری بۆ ده‌که‌ن- ئاماده‌یه ببێته گه‌وره‌ترین قه‌سابخانه‌ی دونیا، به‌لام بۆ کاردانه‌وه و وه‌ستانه‌وه به‌رامبه‌ر به نه‌ریتی ژنکوژشتن – که ناسیونالیسته‌کان به که‌ڵچه‌ری ڕه‌سه‌نی کوردی نازانن- خۆپیشاندانێکی هه‌زارکه‌سی په‌یگیر به‌ڕێ ناخرێت و کۆمه‌ڵگه ئاماده نییه بیسه‌لمێنێت، که به‌رده‌باران و ژه‌هرکوژی و سوتاندن و له ترومبێله‌وه فرێدان و له ئاودا خنکاندن و له شاخه‌وه به‌ردانه‌وه‌ی ژنان به‌شێك له که‌ڵچه‌ری وی نییه؟\nپارساڵ کاتێك که « دوعا» بلۆکباران کرا، من له کوردستان بووم و له نزیکه‌وه ئاگام له کۆڕ و کۆمه‌ڵه‌کان بوو. هه‌ر له ڕۆژی یه‌که‌مه‌وه له‌گه‌ڵ هه‌ندێك هاوه‌ڵدا پێشنیاری ئه‌وه‌م کرد، که هه‌نگاوی یه‌که‌م پێویسته له سه‌رتاسه‌ری کوردستاندا کۆڕی ماته‌مینی ئێوارانه به داگیرساندنی مۆم له ناوه‌ندی شار و شارۆچکه‌کاندا به‌رپابکرێت و هه‌روه‌ها خۆپیساندانی به‌رده‌وام ڕێکبخرێت، گرنگترین کارێك ئه‌وه‌یه که له سه‌رتاسه‌ری کوردستانه‌وه ڕێپێوانی گشتی به‌ره‌و ئه‌و شوێنه‌ی که « دوعا»ی تێدا بلۆکباران کرا، به‌ڕێ بخرێت و له هه‌مان کاتیشدا فشار بۆ میری هه‌رێم بهێنرێت، تاوه‌کو ڕۆژی بلۆکبارانکردنی « دوعا»، وه‌ك ڕۆژێکی فه‌رمی بۆ خۆشه‌ویستی و دژایه‌تی ژنکوژی بناسێنێت و له‌و شوێنه‌ی که « دوعا»ی لێ کوژرا، په‌یکه‌رێکی گه‌وره‌ی بۆ بتاشرێت. به‌لام داخه‌که‌م، کورد به‌گشتی به چه‌په‌کانیشه‌وه، هه‌ر ئه‌و ساته و له‌کاتی ڕووداودا ده‌که‌ونه خۆ و ئه‌وه‌ش هه‌ر بۆ ده‌رخستنی ناوه و سه‌رمایه‌گوزاری رامیاری له‌سه‌ر ڕووداوه‌که. بۆیه ده‌وێرم بڵیم له‌مسه‌ر بۆ ئه‌وسه‌ری کوردستان هه‌زار که‌س  په‌یدا ناکه‌ی، که به کرده‌وه و په‌یگیرییه‌وه دژی ژنکوژی بن و له‌و پێناوه‌دا ئاماده‌ی کارکردن بن! ئه‌گه‌ر له کوردستان هه‌زار هه‌ڵسورا و چالاکی یه‌کسانیخوازی په‌یگیرمان هه‌بووایه، له‌وانه‌بوو « کوردستان»یش به ده‌ردی « دوعا» نه چووایه.\nئه‌گه‌ر ئه‌مه وا نه‌بووایه، ئه‌وا که‌سانی ناموسپه‌رست و هۆش جه‌نگه‌ڵی، وا به سانایی و بێ ترس و سڵه‌مینه‌وه به ڕۆژی نیوه‌ڕۆ له ئه‌روپاوه نه‌ده‌گه‌ڕانه‌وه کوردستان و ژنانیان نه‌ده‌دایه به‌ر ده‌ستڕێژ، ئه‌گه‌ر له کۆمه‌ڵگه‌دا هێزێكی به‌ره‌نگاریکه‌ر به‌رامبه‌ر به‌م دیارده‌یه هه‌بووایه، ئه‌وا له ڕێوڕه‌سمێکی که‌رنه‌ڤاڵیدا ساڵێك پاش بلۆکبارانکردنی «دوعا»، «کوردستان عه‌زیز»ی ته‌مه‌ن ١٦ساڵ، خه‌ڵکی گوندی «کۆلکه‌ڕه‌ش»، شارۆچکه‌ی«(سکتان»*ی سه‌ر به ده‌ڤه‌ری«کۆیێ»، به به‌رچاوی هه‌مووانه‌وه به‌ردباران نه‌ده‌کرا.\nبه‌رای من ئه‌وه ته‌نیا پیاوانی خێڵ نین، که ده‌بێت نه‌فره‌تیان لێ بکرێت، به‌ڵکو ده‌بێت ده‌سه‌ڵاتدارنی میری هه‌رێم – که به به‌رتل و خزمخزمێنه کچانی هه‌لاتوو ده‌ده‌نه‌وه ده‌ست که‌سوکاریان و بکوژه‌کانیش ئازاد ده‌که‌ن- و هه‌موو ئه‌و کوردانه‌ی – به ژن و پیاوه‌وه- که له به‌رامبه‌ر کوشتنی ژناندا بێده‌نگه و بێهه‌ڵوێستی هه‌ڵده‌بژێرن، نه‌فره‌تباران بکرێن. چونکه بێده‌نگی و بێهه‌ڵوێستی نیشانه‌ی ڕه‌زامه‌ندییه به کارێك که له کۆمه‌ڵگه‌دا ڕووده‌دات!\nبۆ که‌سانێك که نایانه‌وێت، به‌ر ئه‌و نه‌فره‌ته بکه‌ون و به کوشتنی هه‌ر مرۆڤێك ویژدانیان ئازاریان ده‌دات، ئێستاش دره‌نگ نه‌بووه و ده‌توانین و ده‌کرێت فره کاری کارا و پۆزه‌تیڤ بۆ به‌رگرتن به‌و ڕه‌شیکوژییه‌ی که بووه‌ته شتێکی سروشتی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستان، بکرێت و ئه‌نجام بدرێت. ده‌کرێت و ده‌توانین، له ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وه‌ی که هه‌ر چێییه‌ك هه‌ین، وه‌ك تاکی ئازاد و ئازادیخواز دوور له به‌رژه‌وه‌ندی پارتایه‌تی و ئایدۆلۆژیگه‌ری، وه‌ك مرۆڤێکی ویژدان زیندوو هه‌ر که‌سه‌و له شوێنی خۆمانه‌وه قۆڵی لێهه‌ڵماین، چۆن ژنکوژان چه‌قۆ و به‌رد و چه‌که‌کانیان سوار ده‌که‌ن، ئێمه‌ش ده‌توانین بێینه سه‌ر شه‌قامه‌کان و نه‌فره‌تیان لێبکه‌ین و به‌ره‌یه‌کی ئازادیخواز به‌ڕوویاندا هه‌ڵخرێنین.\nدوا واشه، تف له که‌ڵچه‌رێك که مرۆڤکوژی پایه‌یه‌تی و تف له پیاوه‌تییه‌ك که پایه‌یه‌کی کۆیلایه‌تی ژنانه، تف له سه‌روه‌ری هه‌رێمێك که کوته‌کی ده‌ستی ژنکوژانه، تف و نه‌فره‌ت له‌و ژنانه‌ی که بۆ کوشتنی ژنان، ده‌ستخۆسانه له پیاوان ده‌که‌ن، تف له‌و پارتانه‌ی که ته‌نیا له کاتی ڕووداودا له‌سه‌ر کوته کاخه‌زیك هه‌ڵوێستی خۆیان ده‌رده‌بڕن و له پێناو موچه‌ی مانگانه‌که‌یاندا له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتدا له به‌رامبه‌ر که‌ڵچه‌ری چه‌قۆکێشیدا شازش ده‌که‌ن. تف له‌وانه‌ی که به شان و باڵی سه‌رده‌مێکدا هه‌ڵده‌ده‌ن، که کوشتن و برسیه‌تی و بیسه‌رپه‌نایی و ئاواره‌یی و فرۆشتنی مناڵان و ژنان له بازاره‌کانی سێکسفرۆشیدا وه‌ك کۆیله‌ی سه‌رده‌م، تێیدا مۆدێرنیزه کراوه و گه‌یشتووه‌ته لووتکه.\nبمبوورن، « دوعاکان، کوردستانه‌کان» بمبوورن. خۆزگه ده‌متوانی ببمه بومه‌له‌زه‌یه‌ك و له ساتی ده‌رچوونی گیانی ئێوه‌دا ئه‌م دونیایه‌م به‌سه‌ر مرۆڤه گه‌مژه و بێهه‌ڵوێسته‌کاندا ژێر و ژوور ده‌کرد، خۆزگه ده‌متوانی ببمه بۆمبایه‌ك و ته‌خت و شکۆی گشت ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌م دونیایه‌م هاوساتی که‌وتی جه‌سته‌ی بێگیانی ئێوه، له‌ته‌ك زه‌ویدا یه‌کسان ده‌کرد. خۆزگه و خۆزگه و خۆزگه بوونه‌وه‌رێکی تاك خانه بوومایه نه‌ك مرۆڤ نه‌ك هاوسه‌رده‌می ئه‌و دڕندانه‌ی که ئێوه‌یان به‌ردبارانکرد، چونکه مرۆڤبوون له ڕێوشوێنێکی ئاوا و له کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی ئاوا بێده‌نگ به‌رامبه‌ر تاواندا، مایه‌ی شه‌رمه‌زارییه. چونکه کۆیله‌تی، ئه‌وه‌ی که زوڕناژه‌نانی ده‌سه‌لات به‌یانی تا ئێواره به‌نێوی هاووڵاتی ئازاد و یه‌کسان له سایه‌ی سه‌روه‌ریدا به بالایدا هه‌ڵده‌ده‌ن، ئه‌گه‌ر نه‌توانی له‌نێوی به‌ری، ئه‌وا مانه‌وه له سایه‌یدا و بێده‌نگه له به‌رامبه‌ریدا شه‌رمه‌زارییه.. شه‌رمه‌زارییه.. شه‌رمه‌زارییه..\nسه‌رچاوه‌ی هه‌واڵی به‌ربارانکردنی «کوردستان» :\nسایتی ئه‌مڕۆ 29.05.2008 http://www.emrro.com/disan.htm\nPrevious یەكگرتوو- كڵاوی بۆ سەرۆكی هەرێم و حوكمەتیش دووری.\nNext قه‌ره‌وڵی قه‌ڵه‌مه‌کانی نوسه‌رانی حیزب وپێوه‌ڕین و ڕه‌خنه‌ی خه‌ڵک و نوسه‌ران!


چەند رێنماییەك بۆ ئارامكردنەوەی دەروون | دەزگاى زارى کرمانجى\nچەند رێنماییەك بۆ ئارامكردنەوەی دەروون\n-هەناسەدان، كاتێك بە قوڵی و هێواشی هەناسە دەدەیت دەروون ئارام دەبێتەوە، بۆ ماوەی چەند چركەیەك چاوت دابخە و هەناسەی قوڵا هەڵمژە دوای چەند چركەیەك هەناسە بدەرەوە، چەند جارێك دووبارەی بكەرەوە.\n-تەماشاكردنی مەلەی ماسی، دەتوانیت لە ماڵەوە تەماشای مەلەكردنی ماسی بكەیت یارمەتیدەرێكی زۆرباشە بۆ ئارامكردنەوەی مێشك، هەروەها یارمەتی كمكردنەوەی پەستانی خوێن دەدات لە توێژینەوەیەكی زانستیدا دەركەوتووە ئەو كەسانەی لە ماڵەوە ماسی بەخێو دەكەن ئارامتر و دڵخۆشترن.\n-وەرزشكردن یارمەتیدەرە بۆ ئارامكردنەوەی مێشك و هەست بە ئاسودەیی دەكەیت، دۆخی دەروونت باشتر دەبێت و شەوان باشتر دەخەویت.\n-گوێ گرتن لە میوزیك، دۆخی دەروونت باشتر دەكات، سەرنجت زیاتر دەبێت بەڵام پێویستە بە سەرنجەوە گوێ بگریت.\n-یارمەتیدانی كەسانی دیكە، هەمیشە هەوڵبدە یارمەتی دەورووبەرت بدەیت پەیوەندییە كۆمەڵایەتیەكانت باشتر دەبێت و زیاتر هەست بە دڵخۆشی دەكەیت، سترێست كم دەبێتەوە، دڵت باشتر لێدەدات و كاریگەری ئەرێنی لەسەر سیستمی بەرگری لەش دەبێت.\n-پیاسە كردن لە شوێنی كراوە، پیاسە كردن لە شوێنی فراوان و سروشت وا دەكات باشتر توانای بیركردنەوەت هەبێت و زیاتر پشوو بە مێشكت بدەیت، لە توێژینەوەیەكدا دەركەوتووە مانەوەی 20 خولەك لە باخچە یا پارك وا دەكات زیاتر سەرنجت هەبێت.\n-ماوەیەك پشوو وەربگرە، بەردەوامبوون لەسەر ئەو روتینانەی ژیانت دەروونت ماندوو دەكات، مانگی جارێك پێویستە چەند رۆژێك تەرخان بكەیت بۆ ئەوەی لە تەواوی ئەو روتینانەی ژیانت دوور بكەویتەوە و پشوو وەربگریت، گەشت بكەیت یا لەم شوێنە دووربكەوە.\n-وێناكردن یارمەتی ئارامكردنەوەی مێشك دەدات، بەوەی چاوت دابخەیت و بیهێنیتە پێش چاوت لەو شوێنەیت كە ئارەزووت لێیەتی، گوێ بیستی دەنگی چۆلەكە و شەپۆڵی دەریا دەبیت بەم شێوەیە ئارم دەبیتەوە.


Kurdi.info - Kurdish Language Learning - فێر بوونی زمانی كوردی\nچاره‌نووسی منداڵانی ناو گرتووخانه‌کان\nئاماده‌کردنی: ئه‌میر باباخانی\nڕێنسانس نیوز؛ له ئێران گرتووخانه ماڵی هێندێک له‌و منداڵانه‌یه که دایکه‌کانیان تووشی تاوان هاتوون. زۆربه‌ێ ئه‌و منداڵانه نه ته‌نیا له به‌ندیخانه‌دا له دایک ده‌بن، به‌ڵکوو زۆربه‌ی ته‌مه‌نی خۆشیان هه‌ر له‌وێدا تێپه‌ڕ ده‌که‌ن.\nفاتمه گوارایی، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی پارێزگاریکردن له مافی به‌ندیکراوان ده‌ڵێ: "زۆربه‌ی ئه‌و منداڵانه به هۆی ئه‌و زه‌جرانه‌وه که له زیندانه‌کاندا ده‌یبینن، له داهاتوودا جاریکی دیکه‌ش تووشی زیندان ده‌بنه‌وه."\nبه پێی راپۆرتی بی بی سی خاتوو گوارایی هه‌روه‌ها ئاماژه به ئه‌وه‌ش ده‌کات که ژماره‌ی به‌ندیکراوه‌کانی ژن نیزیک به سێ تا شه‌ش له سه‌ده و ژماره‌یه‌کیش له‌و ژنانه وێڕای منداڵه‌کانیان له به‌ندیخانه‌کان دان، به‌ڵام زیندان شوێنه‌وارێکی زۆر خراپ له‌سه‌ر ئه‌و منداڵانه داده‌نێ.\nبه‌یان عه‌زیزی ئه‌و کارناسه‌ی که له‌سه‌ر منداڵه زیندانیه‌کان لێکۆڵینه‌وه ده‌کات، ده‌ڵێت که "منداڵان ده‌بنه قوربانی شه‌ڕ و هه‌ڵڵای نێوان ژنانی زیندانی". ئه‌و هه‌ر وه‌ها ده‌ڵێت که "جاری وایه ژنانی زیندانی بۆ تۆڵه ئه‌ستاندنه‌وه له دایکێک، له منداله‌که‌ی ده‌ده‌ن و زۆر جارانیش دایکه‌که به هۆی ئه‌و بارودۆخه روحیه که تووشی بووه، خۆی بۆ خۆی له منداڵه‌که‌ی ده‌دات."\nناهید که‌شاوه‌رز یه‌کێک له چالاکانی بزوتنه‌وه‌ی ژنان که به‌مزووانه له به‌ندیخانه ئازاد بووه، ئه‌زموونی خۆی له به‌ندی ژنان ئاوا باس ده‌کات: "به‌شێکیان سازکردوه که دایکه‌کان و منداله‌کان له‌م به‌شه‌دا بوون. دووکه‌ڵی جگه‌ره، هات و هاوار، توند و تیژی و له‌سه‌ریه‌ک بارودۆخێکی زۆر خه‌راپیان هه‌یه." ئه‌و هه‌روه‌ها ده‌ڵێت که ژنێکی دیوه که هاوبه‌ندیه‌کانی تا توانیویانه لێیان داوه و له پاشانیش له پلیکانه‌کانیان هاویشتۆته خواره‌وه. ئه‌وه‌شی ڕوونکرده‌وه که "مادده‌سڕکه‌ره‌کانیش که به ئاسانی له‌نێو زیندان‌دا ده‌ستاوده‌ست ده‌کرێن" و گوتیشی: "به‌ڕاستی بارودۆخی ئه‌وێ بۆ منداڵان هیچ باش نییه."\nهه‌روه‌ها له‌م راپۆڕته‌ی بی بی سیدا هاتووه که عیشره‌ت قولیپوور، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی پارێزگاری له مافی منداڵان، له‌سه‌ر ئه‌وباوه‌ڕیه که "زیندان و زه‌جری رووحی که منداڵ له‌و شوێنه‌دا ده‌یبینێ، جارێکی دیکه‌ش له‌ته‌مه‌نی گه‌وره‌یی‌دا تووشی به‌ندیخانه‌ی ده‌کاته‌وه و سه‌ر له‌م شوێنه ده‌ردێنیته‌وه."\nژنانی زیندانی زۆرجاران بۆخۆیان ئاگاداری ئه‌و بارودۆخه هه‌ن، به‌ڵام نه بنه‌ماڵه‌یه‌کیان بۆ ئاگاداری له منداڵه‌کانیان هه‌یه و نه بۆخۆیان له‌سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌ن که منداڵه‌کانیان بنێرن بۆ شوێنی دیکه وه‌ک " بێهزیستی " که ئاگاداری له منداڵه‌کانیان بکه‌ن.\nچه‌ند ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له زیندانی ئه‌وینی تاران شوێنێکی حاوانه‌وه‌ی منداڵان پێک هێنرابوو و منداڵانی به‌ندکراو، له که‌مترین که‌ره‌سته‌ی پێویست، وه‌ک که‌لوپه‌لی کایه‌کردن و ... هتد که‌ڵکیان وه‌رده‌گرت و پێڕاگه‌یشتنێكی سه‌ره‌تاییش هه‌بوو به‌ڵام ئه‌و شوێنه‌ش داخرا.\nله درێژه‌ی راپۆڕته‌که‌دا هاتووه که ئێستا ده‌وڵه‌ت ئیزنی ئه‌وه ده‌دات که به پێی ئه‌ساسنامه‌ی به‌ندیخانه‌کان، ژنان منداڵانیان تا ته‌مه‌نی دوو ساڵی له لای خۆیان له زیندان رابگرن.\nفاتمه گوارایی پێشنیاری ئه‌وه ده‌کات که سزاگه‌لی به‌شێوه‌ی جێگر به جێگه‌ی سزای زیندان بۆ دایکانی تۆمه‌ت‌بار دیاری بکرێ. دایکان به‌هه‌ر هۆیه‌ک بکه‌ونه ناو زیندانه‌کان، شوێنگه‌لێک بۆ په‌روه‌رده‌کردنی منداڵان ساز بکرێت ، هه‌ر وه‌کی له پێشوودا شوێنێکی له‌و شێوه‌یه له زیندانی ئه‌وین‌دا هه‌بوو. یا لانی که‌م دایکانی زیندانی به‌شێکی تایبه‌تیان بۆ ته‌رخان بکرێت که شوێنه‌واری زیندان له‌سه‌ر منداڵان له داهاتوودا به که‌مترین راده‌ی خۆی بگات.


فەنزوێلا : شافیزینیم و كێشەی زەوی خانوو …. عەلی مەحمود محەمەد : چاوی گەل\nفەنزوێلا : شافیزینیم و كێشەی زەوی خانوو …. عەلی مەحمود محەمەد\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئازار - 5 - 2019\nلە ئەبرێلی ساڵی 2002دا, شافێز خەریكی تێركردنی برسییەكان و نەهێشتنی نەخوێندەواری و بەخشینی زەوی بوو بە جوتیارانی هەژار, ئەمەریكا كودەتای بەسەردا كرد, واتا كێشەی ئەمەریكا چارەسەری برسێتی نییە, ئەگەر وایە خۆ شاری كۆكۆتای كۆڵۆمبی كە ناوەندی ناردنی كۆمەكەكانە بۆ فەنزوێلا زیاتر لە 50%ی هەژارن, مردنی منداڵان لەوێ چەند جاری فەنزوێلایە, كوشتن زیاترە, لە هەموو سەردەمی 21 ساڵەی شۆڕشی شافێزدا بە ئەندازەی ساڵێكی تیرۆری سیاسی لە كۆڵۆمبیا خەڵك نەكوژراوە كە تەنها لە ساڵی 2018 ەدا زیاتر لە 288 چالاكی كۆمەڵایەتی تیرۆر كراون, چوار جاری هەموو كوژراوانی ئۆپۆزسیۆن لە 20 ساڵی رابردوو , 14 ملیۆن یەمەنی لە لێواری مەرگن, 3,4 ملیۆن ئەرجەنتینی رۆژانە یەك ژەمە خۆن, لە كاتێك لە سەدەی نۆزدە داهاتی تاكی ئەرجەنتینی بە ئەندازەی بەریتانیەك بوو, كەچی بە 4 بارهەڵگر خواردنەوە دەیەوێت هاوكاری فەنزوێلا بكات تا لە رێگەیەوە كودەتا ئەنجام بدات, لە كاتێك توندترین ئابلوقەی سەپاندووە بەسریدا و دەستی بەسەر 20 ملیار دۆری ئەم وڵاتەدا گرتووە.\nنكرۆما یەكەم سەرۆكی ئەفریقا بوو” غانا” داوای سەربەخۆیی كرد لە ساڵی 1957, بە كودەتایەكی سەربازی لادرا, كەمینەی هاوڵاتیان فرمێسكیان بۆ رشت, لێ تا ئێستاش كلتوری كوام نكرۆما بۆ سەربەخۆیی لە سەرتاسەری ئەفریقا ماوە, بۆ شافێزو مادۆرۆش هەروایە هەرچەندە تا هەنووكەش زۆرینە لە گەڵیدان, لام رونە شافێز جیفارای دوارۆژی ئەمەریكای لاتینە.\n6 ملیۆن كۆڵۆمبی, ملیۆنێك پیرۆیی و ئیتاڵی و پورتغالی و 2 ملیۆن عەرەب پەنابەرن لە فەنزوێلا, كەچی فرمێسك بۆ یەك ملیۆن فەنزوێلی ئاوارە دەڕێژن كە زۆریان بە بنەچە كۆڵۆمبین نەك فەنزوێلی و لە قەیراندا گەڕاونەتەوە بۆ وڵاتی خۆیان.\nناتوانن مادۆرۆ بە بونی چەكی ناوكی كوكوژ و هاوكاری تیرۆر تاوانبار بكەن, ئیتر چیرۆكی دیكەی بۆ دەهۆننەوە, هەرچەندە مادۆرۆش هەڵەی هەیە, لێ ئەوە مافی هاووڵاتیانی فەنزوێلییە سزای بدەن, وەك مۆخیكا سەبارەت بە مادۆرۆ وتی: ئەو خیانەتكاری نیشتمان نییە, وەلێ شێتە وەك بزن,\nوەلێ ئایا بزن دەتوانێت گەلەكەی لە رێوی سەرمایەدارو ئەمپریالزم رزگار بكات؟؟؟؟.\nئەمەریكا بە سێ تۆمەت حكومەتی مادۆرۆ تۆمەتبار دەكات, هەژاری كەچی ژمارەی هەژارانی خۆی چەند بەرامبەرە باسی هاوپەیمانە نزیكەكانی مەكەن, زەبروزەنگ لە وڵاتی خۆی نەك هاوپەیمانەكانی زۆر زیاترە, عەدالەتی هەڵبژاردن ئەوا بە قسەی جیمی كارتەر سەرۆكی پێشوی ئەمەریكا لە فەنزوێلا زۆر زیاترە, باشترین نموونەش ترامپ 3 ملیۆن دەنگی كەمتر هێنایەوە لە هیلاری كەچی بووە سەرۆك.\nئەمەریكا دەیەوێت كێشەی ئابوورییەكان فەنزوێلا قول بكاتەوە نەك چارەسەری بكات, دەرمان بە خۆڕایی بوو, ئێستا نەماوە بەهۆی ئابلوقەوە, خواردن پشتیوانی دەكرا, ئێستا هاوردە كەمكراوەتەوە, ئەوان دەترسن چەند مانگی داهاتوو ناردەی نەوتی فەنزوێلا دوو بەرامبەر زیاد بكات و چارەسەری كێشەكان بكات, بۆیە ناهێڵن, با بزانین لە دوو سێكتەر خانو وە زەوی شۆڕشی فەنزوێلا چی بۆ هاووڵاتیانی كردووە؟.\nشافێزو چارەسەری بێلانەیی\nكاتێك لە دیسەمبەری 1999 چەند مانگێك بوو شافێز گەیشتبوو بە دەسەڵات, لافاو زیاتر لە 50 هەزار هاوڵاتی فەنزویلی كوشت, شاری كەراكاس زۆرینەی 60% باریۆسن, چینكۆ نشینی قەراغ شارن, هەژارنشینی تەجاوزی ناو چینكۆكان, لافاو بە سانایی رایانی دەماڵی, بۆیە شافێز بڕیاری دا هەموو خێزانێك ببنە خاوەند خانوویەكی شایستەو ژیانێكی شەرافەتمەندەی تێدا بەرنە سەر, ئەوكات وێڕای ئەوەی شەو رۆژ لەناو قوڕاو لیتەدا بوو , هەموو زیان لێكەوتانیشی قەرەبوو كردەوە, لێ\nلە 30 ئەبرێلی ساڵی 2011 دا بڕیاری دا خانوو بۆ هەموو هەژارانی وڵاتەكەی دروست بكات, هەموو هاووڵاتیەكی هەژار لە رێگای ئەنتەرنێتەوە ژمارەیەك وەردەگرێت و بە پێی ئەو ئامارانەی ناونووسینەكان تۆماری دەكات و ژمارە بەندی دەكرێت, لیستەكان لەسەر ئەنتەرنێت بڵاو كراونەتەوە, هەمان چركە ژمارەی خۆت وەردەگریت بۆیە ناتوانرێت دەستكاری بكرێت, بە پێی بڕیارەكە تا ساڵی 2017 دوو ملیۆن و پەجا هەزار خانوو بەسەر هەژاران دابەش كرا, لە ساڵی 2018 ەش 537000 خانوو دابەشكرا, كۆی گشتی تا ئێستا 2587000 خانوو بەسەر هەژاراندا دابەشكراوە, بۆ ئەوانەی هەژارن خانوەكە بە خۆڕاییە, بۆ ئەوانەشی موچەكەیان دوو هێندەی لانی كەمی كرێیە 50%ی نرخی خانووەكەیان بە قست بێ قازانج لێوەردەگرترێتەوە, نەخشە وابوو لەساڵی 2019 درێژە بە پرۆژەكە بدرێت و 700000 خانووی دیكە دروست بكرێت بۆ هەژاران, پرۆژە بۆ دروستكردنی 5 ملیۆن خانوە بۆ سەرجەم هەژارانی فەنزوێلا تاكو ساڵی 2025, وێڕای قەیرانەكان و دابەزینی نرخی نەوت حكومەتی فەنزوێلی 22 ملیار دۆلاری لە دروستكردنی خانوو خەرج كردووە بۆ هاووڵاتیان, سەرباری 1020812 خانوو تازە كراوەتەوە بۆ هاووڵاتیان, هەروەها بۆ سودمەندبوونی هەمووان لە یاسای دیموكراسیەتی زەوی , هەر كەسەو پارچەیەك زەوی مافی خۆیەتی وەربگرێت بۆ نیشتەجێ بوون, لە ساڵی 2018 ەدا 1418320 تاپۆ دراوە بە هاووڵاتیان, پێشتر هەژاران و هاووڵاتیانی باریۆسی كەراكاس لە زەوی تەجاوزدا لەناو چینكۆكاندا بە برسێتی و نەخوێندەواری ژیانیان دەبردە سەر, ئێستا نەخوێندەواری بووە رابردوو, چینكۆكانیش بوونە ئاپارتمان, وەك ماف بونە بە خاوەند زەوی نیشتەجێ بوون.\nئەوەی شایانی باسە لە ساڵی 1928 ەوە تاكو 1998 كە 70 ساڵە نەتوانراوە خانوو بە ئەندازەی ئەو 7 ساڵە بۆ هاووڵاتیان دروست بكرێت, وێڕای ئەوەی پێشتر خەون بوو خانوو بۆ رەش پێست و تێكەڵەكان بێت.\nوێڕای قەیرانی توندی ئابووری كەچی تا ئێستا یەك قوتابخانەو نەخۆشخانە دانەخراون, یەك پزیشكی كوبی دەرنەكراوە, ئێستا ژمارەیەكی زۆری پزیشكان فەنزوێلین كە پێشتر خەون بوو.\nئەوەی شایانی باسە حكومەتی فەنزوێلا دووجاری كوردستان نەوت دەفرۆشێت, بەڵام ژمارەی دانیشتوانی 6 جار زیاترە و 10 ملیۆن موچە خۆری هەیە, هاوكات نرخی تێچوی دەرهێنانی نەوتەكەشی 150%ی نەوتی كوردستانە, كەچی حكومەتی كوردستان لە ساڵی 2013 ەوە توانیویەتی تەنها 1000 خانوو لە پرۆژەی خانووی كۆرییەكان تەواو بكات, دوای سەندنی پارەیەكی زۆریش لەوانەی وەریدەگرن, ئەمە بچوكترین جیاوازی حكومەتەكەی دوبەی كوردستان كە هەولێرە لە گەڵ حكومەتەكەی مادۆرۆ لە كەراكاس.\nزەوی بۆ جوتیاران\nفەنزوێلا بە بونی موڵكداری گەورەی زەوی ناسراوە, تەنها 1000 كەس لە مەلاكەكان خاوەند 57,7%ی زەوی وڵاتن, خوان فیسینتی غۆمیز كە بە پاڵپشتی ئەمەریكییەكان گەیشتە دەسەڵات , لە نێوان ساڵانی ( 1908-1935) دەسەڵاتداری فەنزوێلا بوو , 10%ی زەوی وڵاتەكەی لەسەر ناوی خۆی تاپۆ كرد, لەو سەردەمە بەشی كەرتی كشتوكاڵ لە رێژەی 70%ی بەرهەمی نەتەوەییەوە دابەزی بۆ تەنها 22%, واتا بەشی لە ئابووری وڵات 314,2% دابەزی.\nبە دوایدا لە پەنجاكان پشكی كشتوكاڵ لە كۆی ئابووری وڵات دابەزی بۆ 10% , پیشەسازیش لە 50% ەوە لە ساڵی 1990 دابەزی بۆ 24% لە ساڵی 1999, تەنانەت پاشە كشەی پشكی پیشەسازی لە كۆی ئابوری وڵات هەموو وڵاتانی ئەمەریكای لاتینیشی گرتەووە , لە 36% ەوە بۆ 29% دابەزی.\nلە سەردەمی دووەمی حوكمڕانی رۆمۆلۆ بیتانكۆرت 13-2-1959 بۆ 13-3-1964كە پێشتر قوتابییەكی كۆمۆنیستی رادیكاڵ بوو لە فەنزوێلا و دواتر ببوە ئەندامی حیزبی شیوعی كۆستاریكا و لە كۆتادا بووە سۆسیال دیموكرات, دەستكرا بە دابەشكردنی ئەو زەویانەی بەرهەمی لێ ناهێنرا بەسەر جوتیاراندا, لە بەرامبەردا پارەیەكی زۆر درا بە خاوەند زەوییەكان.\nلە دوای حەفتاكانەوە بەهۆی نەوتەوە, زیاتر لە 90%ی هاووڵاتیانی فەنزوێلی چوونە شارەكان, پێشتر دوو لەسەر سێی هاووڵاتیان لە لادێ دەژیان, بەهۆی نەخۆشی هۆڵەندییەوە كەرتی كشتوكاڵ داڕما, زۆربەی پێداویستی خۆراك لە دەرەوە بە تایبەت ئەمەریكاوە هاوردە دەكرا, كە شافێز هاتە سەر حوكم لە ساڵی 1999 كەرتی كشتوكاڵ تەنها 6%ی بەرهەمی نەتەوەیی وڵاتی پێك دەهێنا, هاوكات 75 بۆ 80% پێداویستی خۆراك لە دەرەوە هاوردە دەكرا.\nلەسەردەمی شافێزدا هەوڵێك درا بۆ چارەسەركردنی ئەم گرفتە كوشندەیە, بەرهەمی كشتوكاڵی لە نێوان ساڵانی 1999 بۆ 2009 بە رێژەی 22% چووە سەر , هاوكات رێژەی تاوزە خۆراك كە هەر هاووڵاتیەك وەریدەگرێت 45% چووە سەر , لە 2202 كالۆرییەوە لە ساڵی 1998 بۆ 3,182 كالۆری لە ساڵی 2011 زیادی كرد, وێڕای زیادبوونی ژمارەی دانیشتووان بە رێژەی 25% لەو ماوەیە, هاوكات هاوردەی كاڵای كشتوكاڵیش بە رێژەی 227% زیادی كرد, بەهۆی خۆشگوزەرانی خەڵكەوە, ساڵی 2012 فەنزوێلیەكان 26 ملیۆن تەن خواردنیان خواردووە,94,8% زیاتر لە ساڵی 2003.\nلە ساڵی 2006 شافێز بڕیاریدا هەر جوتیارەی 40 هیكتار زەوی پێ بدات. كۆی گشتی 180000 خێزان كە ملیۆنێك هاووڵاتی دەگرتەوە, لە كۆی 1,7 ملیۆن هاووڵاتی گوندنشینی فەنزوێلا , 5,9 ملیۆن هیكتار زەوییان بەسەردا دابەش كرا, تا ئێستا تەنها 25%ی زەوی كشتوكاڵی فەنزوێلا بەكار هاتووە بۆ كشتوكاڵ, تا هەنووكە 5%ی خاوەند زەویەكان 70 بۆ 80%ی زەوی وڵاتیان بەدەستەوەیە, كە 2% یان خاوەند 60%ی زەوییەكانن, ئەوانیش ئەو زەوییە پان و بەرینە بە پیتانەیان بە بۆشی هێشتۆتەوە, لە كاتێكدا رێگا نادرێت جوتیاران دەست بەسەر ئەو زەوییانەدا بگرن چۆڵن و بە ئەنقەست بە بۆشی هێڵراونەتەوە, تەنانەت رێگرن لەسەر دەست بەسەردا گرتنی سامان و زەوی ئەو سەرمایەدارو ئاغایانەی بەشداری كودەتاكەیان كردووە, مەلاكەكان وێڕای ئەوەی زەوییەكانیان بەكار ناهێنن, هاوكات بە توندی رێگرن لە دابەشكردنی زەوییەكانیان لە لایەن حكومەتەوە بەسەر جوتیاراندا, تەنانەت لە نێوان ساڵانی 2000 بۆ 2012 زیاتر لە 120 جوتیار لەسەر كێشەی زەوی كوژراون, زیاتر لە كۆی كوژراوانی ئۆپۆزسیۆن لە 20 ساڵی رابردوو, كە تا ئێستا زیاتر لە 300 جوتیار یان كوژراون یان بێ سەروشوێنن, زۆربەی بكوژەكان ئەندامی كارای ئۆپۆزسیۆنن. مادۆرۆ لە بری چارەسەركردنی كێشەی زەوییە بێ بەرهەمەكان , داوای كرد لە هاووڵاتیان كەروێشك بەخێو بكەن بۆ رزگار بوون لە قەیران, لە كاتێكدا دەیان ملیۆن هیكتار زەوی بە پیتی كشتوكاڵی وەك شەڕی ئابووری دژ بە حكومەت بە چۆڵی هێڵراوەتەوە.\nنوسەر : chawigal لەبەرواری مارس - 20 - 2019 - 0 سەرنج\nشیعەو ئارامی لەکام پەڕتووکی ئاسمانی بوونی هەیە؟! …. شوانە حسن ابوبکر\nفرۆشتنی کەرکوک لە لایەن لاهور جەنگی و پاڤێل تاڵەبانی وای کرد شیعە و عەرەبە شۆڤێنیەکان پێشێڵکاری ماف و دەستور بکەن لە شاری کەرکوک حەق بووئەوانەی […]\nشۆڕش و ئەنجامەکەی …. ئومید ناسح جیهانی\nنوسەر : chawigal لەبەرواری مارس - 17 - 2019\nراستییەكان لە یادی 53 ساڵەی داستانی هەندرێندا, كێ كردی؟ ….. عەلی مەحمود محەمەد\nنوسەر : chawigal لەبەرواری مارس - 15 - 2019\nئەركێك لە یادی 104 ساڵەی تاوانی كۆمەڵكوژی خوشك و برا ئەرمەنییەكاندا…. عەلی مەحمود محەمەد\nحاكم شێخ له‌تیف: سه‌رۆك شه‌هاده‌ی بۆچیه و نایه‌وێ\nنوسەر : chawigal لەبەرواری مارس - 8 - 2019\nبنەماڵە و سیاسەت و بزنس…. نووسینی: فوئاد زیندانی\nنوسەر : chawigal لەبەرواری نیسان - 28 - 2019\nمنداڵانی توخمی پیاوە داعشییەکان بێ تاوانن…. جیهاد موحەمەد\nنوسەر : chawigal لەبەرواری نیسان - 26 - 2019\nله ساڵیادی نووسه‌رو رۆشنبیری تیكوشه‌ر دانا جه‌لال …. ئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب\nنوسەر : chawigal لەبەرواری نیسان - 23 - 2019\nچۆن چاکی کەین !؟ فەرەیدون کونجرینی\nنوسەر : chawigal لەبەرواری نیسان - 22 - 2019\nنوسەر : chawigal لەبەرواری نیسان - 17 - 2019\nنوسەر : chawigal لەبەرواری مارس - 18 - 2019 - 0 سەرنج\nماچم کە ” مرا ببوس “….  شیعر : حیدر رقابی …. ئاهەنگ : مجید وفادار گۆرانی : حسن گلنراقی(1)\nماچم کە..ماچم کە بۆدوا جار…ماچم کە كە ڕوەو چارەنووس ئەڕۆم خودا ئاگادارت بێ بەهاری ئێمە تێپەڕی بوو بە ڕابردوو من لە گەڕان بە دوای چارەنووسا […]\nپەروەردەکـردنی منـداڵان بە متمانە بەخـۆبوون…. رەزا شوان\nشەهید ….  شیعر:پشکۆ ناکام\nنوسەر : chawigal لەبەرواری مارس - 5 - 2019\nکورته شیعریکی:خا لیدبایه زیدی(دلێر)\nنوسەر : chawigal لەبەرواری نیسان - 21 - 2019


ئه‌فسانه‌کانی عیراق له یاریی ماڵئاوایی ئه‌حمه‌د سالاردا به‌سه‌ر ئه‌ستێره دێرینه‌کانی کوردستاندا سه‌رکه‌وتن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nئه‌فسانه‌کانی عیراق له یاریی ماڵئاوایی ئه‌حمه‌د سالاردا به‌سه‌ر ئه‌ستێره دێرینه‌کانی کوردستاندا سه‌رکه‌وتن\n2019/06/11 - 9:24 PM\nئه‌حمه‌د سالار، ئه‌ستێره‌ی پێشوی یانه‌کانی سلێمانی و نه‌ورۆز پاش ١٦ ساڵ یاریکردن ماڵئاوایی له یاریگا سه‌وزه‌کانی تۆپی پێ کرد و وه‌ک ڕێزلێنانێک بۆ پێشکه‌شکاریه‌کانی یارییه‌کی دۆستانه‌ی گه‌وره‌ی بۆ ئه‌نجامدرا.\nڕووبه‌ڕوبونه‌وه‌ی ماڵئاوایی ئه‌حمه‌د سالار له یاریگای (مه‌لعه‌به‌که) له‌شاری سلێمانی به ئاماده‌بونی به‌شێک له ئه‌فسانه‌کانی عیراق و کوردستان ئه‌نجامدرا، تیایدا ئه‌فسانه‌کانی عیراق به ئه‌نجامی سێ گۆڵ به‌رامبه‌ر دوو گۆڵ سه‌رکه‌وتنیان به‌ده‌ستهێنا.\nله‌ئه‌فسانه‌کانی عیراق هه‌ریه‌ک له: ئه‌حمه‌د رازی، یوونس مه‌حموود، نه‌شئه‌ت ئه‌كره‌م، هاوار مه‌لا محه‌مه‌د، نور سه‌بری، ساماڵ سه‌عید، باسم عه‌باس، حه‌بیب جه‌عفه‌ر، هه‌روه‌ها له ئه‌فسانه‌کانی کوردستان چه‌ندین ناوی زه‌نگۆڵه‌دار به‌شداریان کرد ناودارترینیان پێکهاتبون له: سه‌فا نووری، محه‌مه‌د خۆشناو، كاروان محه‌مه‌د، سه‌میر بابۆ، پرسیار عه‌بدولره‌زاق، رافد به‌دره‌دین، جاسم محه‌مه‌د حاجی، محه‌مه‌د حه‌مه‌خان.\nپرۆفایلی ئه‌حمه‌د سالار\nـ له 1985 له شارۆچكه‌ی چه‌مچه‌ماڵ له دایكبووه.\nـ له 1999 له یاریگای یانه‌ی ئاشتی ده‌ركه‌وت\nـ له 2001 په‌یوه‌ندی به یانه‌ی كه‌مال سه‌لیمی پێشوه‌وه كردووه\nـ له 2004 درێسی یانه‌ی سلێمانی پۆشیوه\nـ دووجار له‌گه‌ڵ یانه‌ی سلێمانی بووه‌ته پاڵه‌وانی خولی پله‌یه‌كی عێراق\nـ له‌گه‌ڵ یانه‌ی سلێمانی بۆ خولی نایابی عێراق سه‌ركه‌وتووه\nـ یاری بۆ یانه‌كانی، پێرسی پێشوو و زێره‌ڤانی ئێستا، پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی، پێشمه‌رگه‌ی هه‌ولێر، نه‌ورۆز كردووه.\nـ له وه‌رزی 2006 ـ 2007 گۆڵكاری خولی كوردستان بووه\nـ له 2007 بانگهێشتی هه‌ڵبژارده‌ی ئۆڵۆمپی عیراق كراوه\nـ له 2010 گۆڵكاری سه‌ر ئاستی پارێزگاكانی كوردستان بووه\nـ گۆڵكاری مێژوویی یانه‌ی سلێمانییه به 130 گۆڵ\nـ له خوله‌كانی كوردستان 45 گۆڵی تۆمار كردووه\nیانەی برایەتی بۆندی لەگەڵ ئیڤان خالید واژوکرد


چەشتنی ئازار و ناسۆری بەردەوام! تارق بوراک بەشی ٢٧ – fgulen\nچەشتنی ئازار و ناسۆری بەردەوام! تارق بوراک بەشی ٢٧


عێراق گرێبەستێكی نەوتی لەگەڵ كۆمپانیایەكی چینی واژۆكرد Speda Tv\nحه‌سه‌ن فه‌یسه‌ل 19/05/2022 - 17:56 بڵاوکراوەتەوە لە ئابووری\nوه‌زاره‌تی نه‌وتی عێراق به مه‌به‌ستی جێبه‌جێكردنی ڕێكاره سه‌ره‌تاییه‌كان بۆ هه‌ڵكه‌ندنی 22 بیره‌نه‌وت له پارێزگای میسان له باشووری ئه‌و وڵاته، گرێبه‌ستێكی له‌گه‌ڵ كۆمپانیای "COSL"ى چینی واژوو كرد.\nكۆمپانیای هه‌ڵكه‌ندنی بیره‌نه‌وت سه‌ربه وه‌زاره‌تی نه‌وتی عێراق له‌مباره‌یه‌وه راگه‌یه‌ندراوێكی بڵاو كرده‌وه، تێیدا هاتووه: ئه‌و گرێبه‌سته‌ی له‌گه‌ڵ "COSL" ى چینى واژوو كراوه وه‌ك پشتیوانییه‌كه بۆ گرێبه‌ستێكی دیكه كه پێشتر له‌گه‌ڵ ئه‌و كۆمپانیایه بۆ هه‌ڵكه‌ندنی 22 بیره نه‌وت له كێڵگه نه‌وتییه‌كانی میسان.\nعێراق به مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ی تا 2025 به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت به‌تێكڕایی له رۆژێكدا بگه‌یه‌نێته شه‌ش ملیۆن به‌رمیل كاره‌كانی فراوانكردنی گۆڕه‌پانه‌كانی نه‌وت و هه‌ڵكه‌ندنی بیره‌نه‌وتی خێرا كردووه.\nعێراق رۆژانه به تێكڕایی چوار ملیۆن و 600 هه‌زار به‌رمیل نه‌وت به‌رهه‌م ده‌هێنێت و له دوای سعوودیه به گه‌وره‌ترین به‌رهه‌مهێنه‌ری نه‌وتی خاو له ئاستى جیهان داده‌ندرێت. به‌جۆرێك له‌سه‌دا 92ی خه‌رجییه‌كانی حكوومه‌تی عێراق له رێگای داهاتی نه‌وته‌وه دابین ده‌كرێت.\nبه‌پێی راپۆرتی مانگانه‌ی رێكخراوی وڵاتانی هه‌نارده‌كاری نه‌وت (ئۆپیك) له پاڵ سعوودیه و ئیمارات، عێراق به به‌رزترین شێوه به‌رهه‌می نه‌وتی خاوی له‌ناو وڵاتانی ئه‌ندام له ئۆپیكدا زیاد كردووه.


بافێڵ تاڵەبانی‌و مەسرور بارزانی..\nبازەكە لەسەر شانی كامیان زووتر دەنیشێتەوە؟\n8808 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئەوەی لەهەرێمی كوردستان ڕویدا‌و ڕوودەدات، هەندێك بەململانێی ناوخۆی دادەنێن، هەندێكیش بەململانێی هەرێمیی، كەسانێك هەن بۆچونیان وایە ئەوەی ڕوودەدات دەرەنجامی سیاسەتی هەڵەی سەركردە سیاسییەكانە، بەڵام لەپشت هەموو ئەمانەوە شتێكی دیكە خۆی مەڵاسداوە، ئەویش ئاڵوگۆڕی دەسەڵاتی باوكەكانە بۆ كوڕەكانیان.\nبافێڵ تاڵەبانی كێیە؟\nبافێڵ تاڵەبانی، كە دوو ساڵ بەر لەدامەزراندنی یەكێتی نیشتمانی كوردستان‌و هەڵگیرسانەوەی شۆڕشی نوێی گەلی كورد لەدایك بووە، ئیستا تەمەنی 44 ساڵە، بافێڵ كوڕە گەورەی جەلال تاڵەبانی سكرتێری كۆچكردوی یەكێتی نیشتمانیی كوردستانە، تاڵەبانی باوك لەخۆشەویستی بۆ تاڤگەی (بافێڵ،) كە لەچەمی ڕێزانە لەسنووری پارێزگای سلێمانی، كوڕەكەی ناو ناوە بافێڵ.\nبافێڵ لەو ساڵانەدا لەدایك بوو، كە هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد لەزانكۆی (موستەنسرییە) لە بەغدا، سەرقاڵی خوێندنی دەروونناسی بووە.\nتا ساڵانێكی زۆر پاش ڕاپەڕینی بەهاری 1991-ی گەلی كورد، بافێڵ تاڵەبانی لەسەر شانۆی سیاسەتی حزبەكەی كارەكتەرێكی ون بوو، هەندێك دەڵێن، كوڕە گەورەكەی تاڵەبانی ساڵانی دوای ڕاپەڕین لەزانكۆی ئۆكسفۆرد سەرقاڵی خوێندن بووە، بۆیە بواری نەبووە وەك كارەكتەرێكی سیاسی دیار لەحیزبەكەیدا دەربكەوێت، هەندێك كەسی دیكە پێیان وایە بۆ بافێڵ تاڵەبانی ئەستەم بوو لەئامادەبوونی تاڵەبانی باوكدا ڕۆڵێكی كاریگەر بگێرێت، چونكە ئەو ساڵانە تاڵەبانی باوك لەگەرمەی ململانێكانی خۆیدا لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان دەژیا.\nیەكەم دەركەوتنی ڕاستەقینەی تاڵەبانی كوڕ لەسەر گۆڕەپانی حزبەكەی بەپۆستێكی هەواڵگری‌و سەربازی بوو، كاتێك لەساڵی 2002 دەزگای دژەتیرۆری لەناو یەكێتیدا دروستكرد، دەزگایەك لەو ساڵانە‌و ساڵانی دواتریش ڕۆڵی دەبێت لەسەركوتكردنی توندڕەوە ئیسلامییەكان‌و چەكدارانی ئەنسارئیسلام.\nتاڵەبانی كوڕ، لەدەزگایەكی ئەمنییەوە بۆ بڕیاردان لەیەكێتیدا\nبافێڵ تاڵەبانی، كە پۆستە فەرمییەكەی لەناو یەكێتیدا بەرپرسی دەزگای دژایەتی تیرۆرە، ئەوەش بەوتەی مەلا بەختیار بەرپرسی دەستەی كارگێڕی ئەو حیزبە، بەڵام لەماوەی ڕابردوودا بافێڵ تاڵەبانی وەك نوێنەری سكرتارییەتی تاڵەبانی باوك دەچووە كۆبوونەوەی مەكتەب سیاسی‌و سەركردایەتی ئەو حزبە.\nبافێڵ تاڵەبانی، كە بەوتەی كەسە نزیكەكانی "خاوەن دەرونێكی گەرمە‌و كەمێك توڕەیە"، ئامادەبوونی لەكۆبوونەوە باڵاكانی ئەو حیزبەدا، "سەرەتا وەك نێوەندگیرێك لەنێوان دوو باڵە ناكۆكەكەی ئەو حیزبە لێكدرایەوە"، ئەوەش بەوتەی چەند بەرپرسێكی ئەو حیزبە، بەڵام دواتر تاڵەبانی كوڕ لەنێوەندگیرێكەوە بووە بڕیاردەر لەچەندین پرسی هەستیاردا، بەتایبەت لەپرسی ڕیفراندۆم‌و لێكەوتەكانی پاش ڕیفراندۆم.\nبەڵام دەركەوتنی ڕاستەقینەی بافێڵ تاڵەبانی ڕۆژێك بەر لەئەنجامدانی ڕیفراندۆمی (25/10)ی هەرێمی كوردستان بوو، كاتێك ڕاگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە‌و ڕایگەیاند، "سەركردایەتی سیاسی كورد بڕیاریاندا بەقبوڵكردنی پێشنیازەكانی وڵاتانی هاوپەیمان، بۆ دواخستنی ڕیفراندۆم لەئێستادا".\nئەو ڕاگەیەندراوە ئەگەرچی دواتر خودی بافێڵ تاڵەبانی بەدرۆیخستەوە‌و ڕایگەیاند، "هەڵەكە لەلایەن كارمەندێكی نوسینگەكە"یەوە ئەنجامدراوە، بەڵام هەرخودی شێوازی نووسین‌و ئەو زانیاریانەی لەو ڕاگەیەندراوەدا هەبوون، دەیسەلمێنێت هەڵەیەك نەبووە بەسەر ناوبراودا تێپەڕ ببێت.\nبەگوێرەی بەدواداچوونێكی شارپرێس لەچەند سەرچاوەیەكی جیاوازی ناو یەكێتی "سەركردایەتی سیاسی كورد بڕیاری دواخستنی ڕیفراندۆمیان دابوو، بەڵام بافێڵ تاڵەبانی لەڕاگەیاندنی ئەو هەواڵەدا پەلەی كرد، چونكە پارتی دەیویست بە بەرنامەیەك ئەو ڕیفراندۆمە دوا بخات، بەڵام بافێڵ سەرجەم هەوڵەكانی پارتی پوچەڵكردەوە".\nلەگەڵ پوچەڵكردنەوەی هەوڵەكانی پارتی بۆ دواخستنی بە بەرنامەی ڕیفراندۆم، یاخود وەك ئەو پەندە كوردییەی دەڵێت "ڕیسەكەی لێكردەوە بەخوری" زانیارییەكی دیكە هەیە، كە دەست شارپرێس كەوتووە، ئەویش هاتنە سەرخەتی مەسرور بارزانی بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم لەكاتی خۆیدا.\nپاش ئەوەی بافێڵ تاڵەبانی بەر لەئەنجامدانی ڕیفراندۆم هەرێمی كوردستانی بەرەو شاری ئەڵمانیا جێهێشت، لەپەیامێكدا ڕۆژی ئەنجامدانی ڕیفراندۆمەكە ڕایگەیاند "بۆ كارێك لەئەڵمانیام‌و لەڕۆژانی داهاتوودا ڕوونكردنەوەی زیاترم دەبێت".\nئەگەرچی روِونكردنەوەكانی ڕۆژانی دواتری بافێڵ تاڵەبانی سەرەتا ڕوونكردنەوەی سیاسی نەبوون، چونكە پاش ماوەیەكی كەم هەواڵی كۆچی دوایی جەلال تاڵەبانی ڕاگەیەندرا، بەڵام دوای پرسەی تاڵەبانی، بافێڵ دوبارە گەڕایەوە گۆڕەپان، بەڵام ئەمجارە بەكارێك گەڕایەوە، كە پێدەچێت پارتی هەرگیز بیری لێنەكردبێتەوە، ئەویش ڕێككەوتن بوو لەگەڵ حكومەتی عێراق بۆ ئەوەی سوپا جارێكی دیكە بگەڕێتەوە كەركوك.\nبافێڵ تاڵەبانی، ئەندازیاری ڕێككەوتنی یەكێتی لەگەڵ حكومەتی ناوەند\nڕۆژی كۆبوونەوەكەی یەكێتی‌و پارتی لەدووكان، بافێڵ تاڵەبانی بەكۆمەڵێك فایلەوە، كە سەرەتا وەك وەرەقەی ئاسایی تەماشا دەكرا، بە بەردەم میدیاكاران‌و كامێرای كەناڵەئاسمانییە نێوخۆی‌و بیانییەكاندا ڕەتبوو، سەرەتا كەس نەیدەزانی ئەو فایلانە واژووی ڕەزامەندی ژمارەیەك لەئەندامی سەركردایەتی یەكێتییە، بۆ ئەوەی بەبێ شەڕ، بەبێ تەقە، سوپا بگەڕێتەوە ئەو ناوچانەی كەركوك، كە لەناو خودی ئەو فایلانەدا شوێنەكان ڕونكرابووەوە.\nگەرچی مەسعود بارزانی لەكۆبوونەوەكەدا ئەو ڕێككەوتنەی بافێڵ تاڵەبانی لەگەڵ حكومەتی عێراق ڕەتدەكاتەوە، بەڵام كار لەكار ترازابوو، چونكە بەهەموو شێوەیەك سوپای عێراق ئامادەبوو بچێتە كەركوكەوە، هەر چەند كاتژمێرێك پاش ئەو كۆبوونەوەیەش، سوپا هێرشەكانی بۆسەر كەركوك دەستپیكرد.\nتاڵەبانی كوڕ چاوی لەكورسییەكەی تاڵەبانی باوكە\nهەرچەندە بەرپرسانی یەكێتی نایانەوێت قسە لەبارەی ئەو كەسەوە بكەن، كە لەداهاتوودا دەچێتە سەر كورسییەكەی جەلال تاڵەبانی، بەڵام نایشارنەوە ئێستا لەناو یەكێتیدا نیمچە كۆدەنگییەك بۆ شوێنگرتنەوی جەلال تاڵەبانی لەلایەن بافێڵ تاڵەبانییەوە دروستبووە، تەنانەت لەگرتە ڤیدیۆییەی، كە تاڵەبانی تێیدا بەزمانی ئینگلیزی پەیامێكی بۆ عێراق‌و جیهان نارد، لەڕووی فۆڕمی دانیشتن‌و شوێنەكەیەوە، هاوشێوەی تاڵەبانی باوك بوو.\nمەسرور بارزانی، ئەو كەسەی پارتییەكان پێیدەڵێن برا گەورە\nمەسرور بارزانی، كە خاوەنی نازناوی براگەورەیە، ئێستا تەمەنی 48 ساڵە، لەكاتی شۆڕشی ئەیلول لەدایك بووە‌و كوڕە گەورەی مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستانە، بەگوێرەی بەدواداچوونێكی شارپرێس، مەسرور بارزانی یەكەم كەس دادەنرێت، كە مەسعود بارزانی بەردەوام ڕاوێژی پێدەكات.\nمەسرور بارزانی، كە زانستە سیاسییەكانی لەئەمریكا خوێندوە، ئێستا یەكێكە لەو سەركردانەی ناو پارتی، كە شوێنەكەوتە‌و سەركردەیەكی زۆری حیزبەكەی لەگەڵدیە، "تەنانەت ئێستا لەناو پارتیدا باڵێك هەیە بەناوی هەڵۆكان، كە مەسرور بارزانی سەرۆكایەتی دەكات لەبەرانبەر باڵەكەی نێچیرڤان بارزانی". ئەوەش بەوتەی چاودێرانی سیاسی.\nمەسرور بارزانی چووە شوێنی پۆستەكەی باوكی\nدەزگای پاراستن، كە بەبڕبڕەی پشتی ئەو حیزبە دادەنرێت، ئێستا لەلایەن مەسرور بارزانییەوە سەرۆكایەتی دەكرێت، كە لەڕابردوودا ئەو دەزگایە لەلایەن مەسعود بارزانییەوە سەرۆكایەتی دەكرا، بۆیە لەیەكەم هەنگاودا بارزانی كوڕ ئەو پۆستەی وەرگرت، كە پێشتر باوكی سەرپەرشتیكار‌و فراوانكەری بوو.\nئەوەی وایكرد كێرڤی مەسرور بارزانی لەناو پارتیدا بەرزببێتە، دەركەوتنە بەردەوامەكانی بوو لەپاڵ باوكیدا لەشەڕەكانی پێشمەرگە دژ بەچەكدارانی داعش، تەنانەت هەندێك كەس پێیان وابوو پلانی شەڕكردنی پێشمەرگەكانی ژێردەستی پارتی، لەلایەن مەسرور بارزانییەوە سەرپەرشتی دەكرێت.\nبەڵام دەبێت ئاماژە بەخاڵێكی دیكەی گرنگ بدەین، كە وایكرد مەسرور بارزانی بەخێراییەكی بێوێنە بچێتە سەر گۆڕەپانی سیاسیەتی حیزبەكەی، بریاری یەكلاكەرەوە بدات‌و چاوەڕوانی ئەوەی لێبكرێت ئایندەی ئەو حیزبە بەڕێوە ببات، ئەویش دروستكردنی ئەنجوومەنی ئاسایش بوو لەلایەن ناوبراوەوە لەساڵی 2002 دا، هەروەها دانانی مەسرور بارزانی بەڕاوێژكاری ئەو ئەنجوومەنە.\nئەنجوومەنەكە نە پەرلەمان نە حكومەت توانای لێپرسینەوەیان نییە لێی، بەڵكو ئەو دەزگایە ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بەسەرۆكایەتی هەرێمەوە‌و مەسعود بارزانی لێی بەرپرسە.\nبەگوێرەی بەدواداچوونێكی شارپرێس، "مەسرور بارزانی یەكێك بووە لەبەرهەڵستكارە سەرسەختەكانی ئەو ئاڕاستەیەی داوای دواخستنی ڕیفراندۆمیان كردووە، تەنانەت باسی لەوە كردووە نابێت بەرانبەر بە ئەو، بافێڵ تاڵەبانی خاوەنی ڕۆڵێكی كاریگەرتر بێت لەپرسی ڕیفراندۆمدا".\nپارتی‌و یەكێتی كۆنگرەیەكی یەكلاكەرەوەیان لەبەردەمدایە، پارتی بەهۆی شەڕی داعش‌و یەكێتی بەهۆی كێشە ناوخۆییەكانییەوە، چەند ساڵێكە كۆنگرەیان دواخستووە، بۆیە تا ئێستا ڕوون نییە كە باز-ی سەركردایەتی داهاتووی حیزبەكانیان، لەسەر شانی كام لەم دوو كوڕە گەورەیە تاڵەبانی و بارزانی دەنێشێتەوە.


ئێران 35 ساڵ دوای شۆرشی 1357 ی هه‌تاوی. لوقمان زەهرایی – Giareng\nئێران 35 ساڵ دوای شۆرشی 1357 ی هه‌تاوی. لوقمان زەهرایی\n22ی رێبه‌ندانی ئه‌م سال 35 ساڵ به سه‌ر شۆرشی گه‌لانی ئیران دا تێده‌په‌رێ که بۆ ئازادی و ژیانێکی باشتر و دادپه‌روه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی ده‌سه‌ڵاتی 50 ساڵه‌ی بنه‌ماله‌ی په‌هله‌وییان تێکه‌وه پێچا‌و و بۆ هه‌میشه به زبڵدانی مێژوویان ئه‌سپارد. له ماوه‌ی ئه‌و 3 ده‌هه و نیوه دا که ئاخونده شیعه‌کان بوونه‌ته ده‌سه‌ڵاتداری ئێران وکۆماری ئیسلامیان به رێفراندۆمێکی پرله ریا وچه‌واشه‌کاری به سه‌ر خه‌ڵکی ئێراندا سه‌پاند. لێره‌دا جێگای خۆیه‌تی پرسیار بکرێ، که خه‌ڵکی ئێران به گشتی وکورد له رۆژهه‌لاتی کوردستان به تایبه‌تی چ ده‌سکه‌وتێکیان له دوای 35 ساڵ ده‌سه‌لاتی ئاخونده شیعه‌کان بووه و ئایا ئاکامی ئه‌و شۆرشه خویناوییه که کوردی رۆژهه‌لاتیش چالاکانه تێێدا به‌شدار بوو، هیچ خێروبێری بۆ به دیاری هێنان؟ بۆ وڵام دانه‌وه به‌و پرسه سه‌ره‌کییه، پێویسته له چه‌ند ره‌هه‌نده‌وه ئه‌و بابه‌ته گرینگه شرۆڤه بکرێ و لایه‌نه‌کانی جۆراجۆری بخرێته به‌رباس.\nیه‌که‌م، هۆکاره‌کانی سه‌رهه‌ڵدان و ڕاپه‌رینی خه‌ڵک له دژی ده‌سه‌ڵاتی حه‌مه ره‌زاشای په‌هله‌وی له ئێران به گشتی وله کوردستان به تایبه‌تی چ بوون؟ ئایا داواکارییه‌کان وئامانج وهیواکان له کۆی ئێراندا وه‌ک یه‌ک بوون؟ ئایا هه‌موو ئه‌وانه‌ی له سه‌راسه‌ری ئێراندا له خۆپێشاندانه‌کاندا به‌شدار بوون ده‌یانزانی بۆچی وله پێناو چیدایه که ده‌بێ شا بڕوا وبه راستی ده‌یانزانی چیان ده‌وێ دوای رۆیشتنی شا و روخانی حکومه‌ته‌که‌ی؟ ئه‌و که‌سانه‌ی که ده‌لێن ” ئاخونده‌کان شۆرشی خه‌لکی ئێرانیان دزی و به تاڵانیان برد” چه‌نده بۆچوونه‌که‌یان نزیکه له راستی وئایا به راستی مه‌لاکان کوت وپڕ هاتنه نێو گۆڕه‌پانه‌که و به بێ به‌رنامه و پلانی پێشوتر سواری شه‌پۆلی ئێحساساتی کۆمه‌ڵانی خه‌لک بوون وبه سیاسه‌تی پۆپۆلیستی” به ئامانجه‌که‌یان که دامه‌زراندنی ده‌سه‌لاتێکی دینی بوو گه‌یشتن وخه‌لکیان وه‌کوو ئامرازی ئه‌و ئامانجه‌یان به‌کار هێنا ودوایه‌ش وڵامی چاکه‌ی خه‌ڵکیان به گرتن وزیندان وکوشتن دایه‌وه؟\nدووهه‌م، ئایا به راستی هه‌موو خه‌ڵکی ئێران دژی ده‌سه‌لاتی په‌هله‌وی بوون و زۆرینه‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی که به‌شداری شۆرش و خۆپێشاندانه‌کان بوون بۆ ئه‌وه‌ی بوو که باوه‌ریان به دامه‌زرانی حکومه‌تێکی دینی وئیسلامی بوو؟ ئایا ئه‌و خه‌ڵکه لایان وابوو که رێژیمی پاشایه‌تی بنه‌ماله‌ی په‌هله‌وی دژی دین و باوه‌ره دینیه‌کانیانه؟ ئایا خه‌لکی ئێران به گشتی تا پێش سه‌رکه‌وتنی شۆرشی 1357ی هه‌تاوی نه‌یانده‌زانی دینی ئیسلام چیه وهیچ ئاگادارییه‌کیان له‌و دینه نه‌بوو، یان نه‌خێر به پێچه‌وانه‌وه که لایه‌نی راستی مه‌سه‌له‌که‌یه، زۆرینه‌ی خه‌لکی ئێران موسولمان بوون و ڕۆژانه چ له مال وچ له مزگه‌وت ئه‌رکه ئاینیه‌کانی خۆیان به جێ ده‌گه‌یاند وئیسلامیان وه‌کوو ده‌ینی خۆیان قه‌بول کردبوو؟\nسێهه‌م، جێگه وپێگه‌ی ئه‌حزابی چه‌پ و سێکولار ودێموکراسی خواز له‌و شۆرشه و له روونکردنه‌وه‌ی خه‌ڵک که له داوی ئاخونده‌کان نه‌که‌ون چ بوو؟ ئایا چه‌په‌کان وئه‌حزابی چه‌پ وبیروباوه‌ری چه‌پی که به‌شێکی زۆری ئه‌حزابی ئێرانیان به کوردیشه‌وه به خۆیان خه‌ریک کردبوو، چه‌نده له نێو جه‌ماوه‌ر دا جێگه‌وپێگه‌یان هه‌بوو وچه‌نده خه‌ڵک ده‌یزانی که نیزامی سۆسیالیستی و کۆمۆنیستی چیه؟ خه‌ڵک چه‌نده به باوه‌ر وئیده‌کانی وان ئاشنا بوون وچه‌نده سیاسه‌ته‌کانیان خه‌ڵک په‌سه‌ند بوو؟ ئایا ئه‌حزابی چه‌پ به گشتی ده‌یانزانی کێشه و گرفتی خه‌ڵکی ئێران چیه و توانیبویان ده‌رکێکی واقعی له کۆمه‌ڵگای ئێران بکه‌ن وبه‌وجۆره‌ی که هه‌یه بیانناسن؟ ئایا ئه‌حزابی چه‌پ هیچ به‌رنامه‌یه‌کی روون وشه‌فاف وئاشکرایان بۆ دوای نه‌مانی رێژیمی پاشایه‌تی هه‌بووه وبه راستی ئه‌و ئه‌حزابه سه‌ر به‌خۆ بوون یان سه‌ر به یه‌کێتی سۆڤیه‌تی ئه‌و سه‌رده‌م بوون؟\nبیچگه له‌و کۆمه‌ڵه هۆکاره‌ی له سه‌ره‌وه باس کرا، مه‌سه‌له‌یه‌کی گرینگ که ده‌بێ هه‌ڵوێسته‌ی له سه‌ر بکرێ و ده‌بێ به وردی هۆکاره‌کانی شرۆڤه بکرێ، ئه‌و جێگه وپێگه‌یه بوو که ئاخونده‌کان له نێو کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک دا هه‌یان بوو، به تایبه‌ت له نێو خه‌لکی گونده‌کان وچینی هه‌ژار ومام ناوه‌ندی شاره‌کاندا. ئه‌و چینانه له لایه‌ن ده‌سه‌لاتی پاشایه‌تی به ته‌واوی پشت گوێ خرابوون وئاستی خراپی ژیانیان ونه‌بوونی خزمه‌تگوزاری پێویست و نه‌خوینده‌واری و دوورکه‌وتنه‌وه‌ی رۆژ له گه‌ڵ رۆژی حکومه‌تیش له هه‌ژار وچه‌وساوه‌کان رێگای بۆ ئاخونده‌کان خۆش کردبوو که له‌و ده‌رفه‌تانه که‌ڵکی باش وه‌رگرن و ناکۆکیکه‌کانی نێوان خه‌ڵک وحکومه‌ت به قازانجی خۆیان بقۆزنه‌وه و بیکه‌نه ئامرازی ده‌ستیان بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی رێژیمی حه‌مه ره‌زاشا بۆهێنانه به‌رباسی خواسته‌کانیان.\nپێویسته ئه‌وه‌ش بکوترێ که به هۆی مه‌زهه‌بی بوونی کۆمه‌لگای ئێران و مانه‌وه‌ی له چوارچێوه‌ی سوننه‌تی دا و بێگانه بوون و دوور بوونی به دونیای مودێرنی ئه‌و سه‌رده‌م ، مزگه‌وته‌کان هه‌م جێگای عیباده‌ت بۆوه و هه‌میش جێگای کۆبۆنه‌وه بۆ باس له سه‌ر کێشه سیاسی وکۆمه‌لاتییه‌کان و ئاخونده‌کان به‌رده‌وام خاوه‌نی جێگه وپێگه‌یه‌کی به هێزی کۆمه‌لایه‌تی بوون وخه‌لک هه‌رده‌م متمانه‌یان پێێان بوون وبه قسه‌یان کردوون.\nنه‌بوونی ئازادی سیاسی و نه‌بوونی ئازادی ڕاده‌برین وقه‌ده‌غه بوونی ئه‌حزابی سیاسی دژبه‌ری بنه‌ماله‌ی په‌هله‌وی ونه‌بوونی رێکخراوه‌کانی کۆمه‌لگای مه‌ده‌نی به هه‌موو ته‌یف و قشره‌کانیه‌وه ونه‌بوونی رۆژنامه‌ی ئازاد وسه‌ربه‌خۆ و دیکتاتۆری بنه‌ماڵه‌ی په‌هله‌ویش له سه‌روی هه‌مووانه‌وه چێنی روناکبیری کۆمه‌ڵگای خستبوو ته‌نگه‌ژه‌وه و ژوماره‌یه‌کی زۆر له چالاکانی سیاسی و رۆژنامه‌وانان ونوسه‌ران وشاعیران و ته‌نانه‌ت ئاخونده‌کانیشی که‌وتبونه زیندانه‌وه.\nله حه‌شیمه‌تی 30 میلیۆنی ئه‌و سه‌رده‌می ئێران رێژه‌یه‌کی یه‌کجار زۆر له خه‌لک نه‌خوینده‌وار بوون و ئاستی خوینده‌واری خوینده‌واره‌کانیش له شاره‌کان دا زۆر نزم بوو. له دێهات  ئه‌و رێژه‌یه زیاتر له 90 ده‌رسه‌د بوو وله شاره‌کانیش رێژه‌ی نه‌خوینده‌واری له نێو پیاوه‌کان دا زۆر له سه‌رێ بووه. رێژه‌ی خویندکارانی زانکۆش له ئاستێکی به‌رچاو نه‌بووه، چونکه هه‌موو بنه‌ماڵه‌یه‌ک ئه‌و ئیمکان وده‌رفه‌ته‌یان به تایبه‌تی له بواری مالیه‌وه نه‌بووه که رۆله‌کانیان بۆ خویندنی بالا بنێرن بۆ زانکۆ.\nله نێو ژنانیش ئه‌وه هه‌ر باسی ناکرێ که خویندن و مه‌دره‌سه چوونیان نه‌ک هه‌ر ئیمکانی نه‌بوو، به‌ڵکوو له زۆر شوین به گوناح و حه‌رام سه‌یر ده‌کرا. بافتی کۆمه‌ڵگاش له کۆی خۆیدا تایفه‌یی وعه‌شیره‌یی بوو. ده‌ره‌به‌گ وسه‌رۆک عه‌شیره‌ت و ئاغاکان هه‌مه‌کاره‌ی دێهات بوون وله شاریش نفوزی زۆریان هه‌بوو وهه‌مووشیان پشتیان به حکومه‌ت قایم بوو.\nدیکتاتۆری رێژیمی په‌هله‌وی ونه‌بوونی ئازادی سیاسی ونه‌بوونی هێزێکی قانونی به ناوی ئۆپۆزیسیۆن وکۆبونه‌وه‌ی هه‌موو ده‌سه‌لاته‌که له ده‌ستی شه‌خسی شا دا و به‌ستراوه‌یی رێژیمه‌که‌ی به ئینگلیس وئامریکا وهه‌ژاری ونه‌داری وله په‌راوێز خرانی به‌شێکی زۆر له خه‌ڵکی کۆمه‌ڵگای ئێران و نه‌خویندنه‌وه‌یه‌کی دروست و واقعبینانه‌ی ئه‌حزابی چه‌پی و لاواز بوونی جێگه‌و پێگه‌یان له ناو خه‌ڵکدا، هه‌مووی بوونه هۆی ئه‌وه‌ی که ئاخونده‌کان له نفوز وجێگه وپێگه‌یه‌کی به هێز که له ناو خه‌ڵک داهه‌یان بوو ئه‌و په‌رێ که‌ڵک وه‌رگرن و ببنه مه‌یدان داری گۆره‌پانه‌که و وجله‌وی شۆرشه‌که بگرنه ده‌ست خۆیان و له دوای سه‌رکه‌وتنی شۆرشه‌که‌ش یه‌کسه‌ر ببنه خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات وهه‌مه‌کاره‌ی وڵات ودوای قایم کردنی جێگه‌وپێگه‌ی خۆیان که‌وتنه گرتن وڕاوه‌دوونان وکوشتنی نه‌یارانی رێژیمی ئیسلامی به رێبه‌ری خومه‌ینی.\nخومه‌ینی له رێگای پروپاگه‌نده‌ی ئاخونده‌کانه‌وه و به هۆی دژایه‌تی کردنی رێژیمی پاشایه‌تی و ته‌بعید کرانی بۆ عێراق و دوایه‌ش وه‌ده‌رنانی له‌و وڵاته ونێردرانی بۆ فه‌رانسه جێگه و پێگه‌یه‌کی تایبه‌تی وای بۆ خۆی دروست کردبوو که له گۆره‌پانی سیاسی ئێراندا وله سه‌رده‌می شۆرشه‌که دا هیچ ره‌قیبێکی نه‌بوو که بتوانێ مل ملانه‌ی له گه‌ڵ بکا و له دژی بوه‌ستێته‌وه. ته‌نانه‌ت ئه‌حزابی چه‌پ وکۆمونیستی ئێرانیش که‌وتنه پشتگری ولاینگری له خومه‌ینی و پێیان وابوو که ده‌بێ پشتگری خۆمه‌ینی بکه‌ن بۆ رووخاندنی رێژیمی پاشایه‌تی. غافل له‌وه‌ی که خومه‌ینی نه دیموکراسی خوازه، نه سۆسیالیسته ونه کۆمۆنیسته.\nگه‌وره‌ترین حیزبی چه‌پی ئێرانی حیزبی توده بوو که سه‌ربه‌خۆیی سیاسی نه‌بوو. هه‌رچی له مسکۆ پێیان کوترابا بێ سێ ودوو جێ به‌جێیان ده‌کرد وله راستیدا ئه‌و حیزبه زۆرتر له خزمه‌ت سیاسه‌ت وئه‌هدافی یه‌کێتی سۆفیه‌ت دا ده‌جولایه‌وه. هه‌روه‌کوو دیتراش له هه‌ڵسه‌نگاندن وسیاسه‌ته‌کانی به نیسبه‌ت خومه‌ینی وداروده‌سته‌که‌ی به هه‌ڵه چوو. پێێان وابوو، چونکه خومه‌ینی دروشمی دژی ئامریکا ده‌دا، ئه‌وه دۆستی سۆفیه‌ته و نابێ دژایه‌تی بکرێ وده‌بێ پشتگری نیزامی تازه به ده‌سه‌ڵات گه‌یشتووی ئێران بکه‌ن. ئاکامی خه‌یانه‌تی حیزبی توده‌ش به کۆمه‌ڵانی خه‌لک وخۆش خزمه‌تیان به کۆماری سێداره بوو به هۆی ئه‌وه‌یکه سه‌رانی ئه‌و حیزبه یه‌ک له دوای یه‌ک بکه‌ونه زیندان وناچار بکرێن که تۆبه بکه‌ن وبه قه‌ولی ئاخونده‌کان ببن به موسولمان.\nله رۆژهه‌لاتی کوردستانیش هه‌ل ومه‌رجه‌که به نیسبه‌ت باقی ناوچه‌کانی ئێران به تایبه‌ت له به‌راوه‌رد به شاره گه‌وره‌کانی دیکه گه‌لێک خراپ بوو. کوردستان ناوچه‌یی نیزامی وئه‌منیه‌تی بوو. له بواری ئابورییه‌وه زۆر دواکه‌توو بوو. نه کارگه ونه کارخانه‌یه‌ک ونه زانکۆیه‌کی لێ نه‌بوو. له دوای رووخانی کۆماری کوردستان ودوای تێکشانی راپه‌رینی چه‌کدارانه‌ی ساڵه‌کانی 1347 ـ 1346 به هه‌زاران سه‌رباز و ژاندارم وجاش ته‌نگیان به خه‌ڵک هه‌ڵچنیبوو. خه‌لک نه‌دار وبێکار بوون و ئاستی خوینده‌واریش ته‌نانه‌ت له شاره‌کانیش له‌و ئاسته دا نه‌بوون که ده‌با ببا وژیان وگوزه‌رانی خه‌لکێش به هۆی پشت گوی خستنیان له لایه‌ن حکومه‌ته‌وه هه‌ر زۆر خراپ بوو. خه‌لک به هۆی ده‌زگای ساواکی رێژیم زۆر له ژێر فشار دابوون و به سه‌دان رۆله‌ی ئازادیخوازی کورد له زیندانه‌کانی رێژیمی حه‌مه ره‌زاشا دابوون. به گشتی کوردستان وه‌کوو وڵاتێکی داگیرکراوی لێهاتبوو.\nخه‌بات وتێکۆشانی چالاکانی سیاسی به تایبه‌تی ئه‌ندامانی حیزبی دێموکراتی کوردستان که‌وتبوو ده‌ره‌وه‌ی سنوره‌کانی رۆژهه‌لاتی کوردستان و زۆربه‌ی ئه‌ندامانی ئاشکرای حیزبی دێموکرات له هه‌ل ومه‌رجێکی زۆر دژوار وله ژێر گوشار و هه‌ڕه‌شه‌ی ده‌زگای ساواکی رێژیمی په‌هله‌وی له باشوری کوردستان ده‌ژیان و ژوماره‌یه‌کی که‌میشیان به وڵاتانی ئوروپایی دا بلاوببونه‌وه.\nهاوکات له گه‌ڵ ده‌ست پێکردنی خۆپێشاندانه‌کانی سه‌راسه‌ری له ئێران دا، له رۆژهه‌لاتی کوردستانیش جه‌ماوه‌ری چه‌وساوه و ماف پێشڵ کراوی کورد هاتنه سه‌ر شه‌قامه‌کان وهاوڕا له گه‌ڵ خه‌لکی باقی ئێران تاکوو رووخانی رێژیمی حه‌مه ره‌زاشا له مه‌یدان دامانه‌وه وگه‌ڵیک فیداکارییان کرد وکۆمه‌لێک که‌س بوونه قوربانی. سه‌رکه‌وتنی شۆرشی گه‌لانی ئێران نه‌ک نه‌بوو به هۆی ئه‌وه‌ی که ئێش وئازاره‌کان ونه‌هامه‌تی و بێ مافیه‌کانی کورد له رۆژهه‌لاتی کوردستان که‌م بێته‌وه، به‌لکوو به پێچه‌وانه‌وه ده‌وله‌تی ئیسلامی شیعه‌ی تازه به ده‌سه‌ڵات گه‌یشتوو به رێبه‌ری خومه‌ینی فه‌رمانی جیهادی له دژی گه‌لی کورد ده‌کرد وئاکامی ئه‌و سیاسه‌ته چه‌پل وشومه‌ی خومه‌ینی و سیاسه‌تی پاوان خوازانه ودژه دێموکراتی ودژه ئینسانی حکومه‌ته‌که‌ی که له ماوه‌ی 35 سالی رابردووه درێژه‌ی هه‌بووه، هیچ خێروبێری بۆ رۆژهه‌لاتی کوردستان نه‌بووه وبه پێچه‌وانه به‌شی کوردی رۆژهه‌لات له په‌راوێز خستن و سوکایه‌تی وگرتن و زیندان وئه‌شکه‌نجه وئێعدام وپه‌تی سێداره وله‌شکرکێشی وداگیرکا‌ری بووه.\nکۆماری ئیسلامی هه‌ر له سه‌ره‌تای هاتنه سه‌رده‌سه‌ڵات کۆمه‌لێک سیاسه‌تی گرتۆته به‌ر بۆ ئه‌وه‌ی شۆرشی ئیسلامی به هه‌موو ناوچه‌که ودونیا دابڵاو بکاته‌وه وئاکامی ئه‌و سیاسه‌ته دوای 35 ساڵ ئێرانی تووشی کاره‌سات و قه‌یرانی سیاسی وئابوری و کۆمه‌لایه‌تی زۆر گه‌وره کردووه وئێرانی ئه‌مرۆ له دونیا دا وڵاتێکی په‌راوێزخراو وبێزراوه. بۆ به‌رچاو روونی زیاتر ئاماژه به چه‌ندین خاڵی گرینگ له‌و باره‌وه پێویسته.\nپه‌لامار دانی سه‌فاره‌تی ئامریکا له لایه‌ن کۆمه‌لێک گه‌نجی توندئاژۆی ئیسلامی که خۆیان به ” قوتابیانی رێبازی ئێمام خومه‌ینی ” ده‌ناساند. له‌و کردوه تێرۆریستیه دا 66 دیپلۆمات وکارمه‌ندی سه‌فاره‌تی ئامریکا بۆ ماوه‌ی 444 رۆژ به بارمته گیران وئه‌و کرده‌وه که به ئه‌مروفه‌رمانی خومه‌ینی جێ به جێ کرا، هه‌ر له سه‌ره‌تاوه خه‌بات وشۆرشی گه‌لانی ئێرانی وه‌کوو حه‌ره‌که‌تێکی تێرۆریستی ده‌رخست. خومه‌ینی له‌و په‌یوه‌ندیه دا ده‌لێ ” ئه‌و شۆرشی دووهه‌می ئێرانه ”.\nشه‌ڕی 8 ساڵه‌ی نێوان کۆماری ئیسلامی ورێژیمی روخاوی سه‌دام حوسێن. ئاخونده‌کان به پێ داگرتن له سه‌ر ئه‌وه‌ی له ” رێگای که‌ربه‌لاوه ده‌گه‌نه قودس” درێژه‌یان به‌و شه‌ڕه ماڵویرانکه‌ره دا وبه میلیۆن له خه‌لکی ئێرانیان بۆ ئامانجه شومه‌کانیان به کوشت دا وبه هه‌زاران بریندار وبه سه‌دان که‌س به ده‌ستی سپای عێراق به دیل گیران وبه ده‌یان شاری ئێرانی زیانی قورسی گیانی وئابوری به‌رکه‌وت وئاخرێکه‌شی خومه‌ینی ناچار بوو جامی ژه‌هر بخواته‌وه و راوه‌ستانی شه‌ڕ قه‌بول بکا وله ” رێگای که‌ربه‌لاوه نه‌گه‌یشته قودسیش”. ئێستاشی له گه‌ل بێ قه‌ره‌بووی ئه‌و هه‌موو زیان وزه‌ره‌ره‌ی که له ئاکامی شه‌ڕی 8 ساڵه به‌رخه‌لکی شاروگونده‌کانی ئێران که‌وت نه‌کراوه‌ته‌وه وکۆماری ئیسلامی بۆ مه‌به‌سته سیاسیه‌کانی خۆی وبۆ ئه‌وه‌ی حکومه‌تی شیعه‌ی عێراق له ژێر ئه‌مروفه‌رمانی خۆیدا ڕابگرێ وده‌ستی باڵای هه‌بێ له‌و وڵاته دا بێده‌نگی لێکردووه وباسی وه‌رگرتنه‌وه‌ی خه‌ساره‌ت له ده‌وله‌تی شیعه‌ی عێراق ناکا.\nهه‌وڵدانی رێژیمی مه‌لایان بۆ په‌ره‌پێدان وته‌کمیل کردنی پرۆژه‌ی ناوه‌کی بۆ ده‌ست پێراگه‌یشتن به بۆمبی ئه‌تۆمی که له سه‌رده‌می رێژیمی په‌هله‌وی ده‌ستی پێکردبوو، دواجار وای لێهات که کۆماری ئیسلامی به هۆی مل هوری و دژایه‌تی کردنی بڕیارنامه نێو نه‌ته‌وه‌ییه‌کان وشورای ئه‌منیه‌تی رێکخراوی نه‌ته‌وه یه‌کگرتۆکان وشاردنه‌وه‌ی ناوه‌رۆکی به‌رنامه ناوه‌کییه‌کانی له ئاژانسی نێو نه‌ته‌وه‌یی وزه‌ی ناوه‌کی ودرێژ پێدان به پیتاندنی یۆرانیۆم ودانان و به کارگرتنی به هه‌زاران سانتریفوژی نوێ، کۆمه‌لگای نێونه‌ته‌وه‌یی له دژی خه‌لکی ئێران به‌سیج کرد و قورسترین گه‌مارۆکانی ئابوری ومالی وبازرگانی خرایه سه‌ر ئێران وگه‌لانی ئێرانی به‌ره‌و قه‌یرانی یه‌کجار گه‌وره بردووه و هه‌ژاری وبێکاری و نه‌داری به‌رۆکی خه‌ڵکی گرتووه.\nپشتیوانی ویارمه‌تی دانی گروپه ئیسلامیه توندره‌وه‌کان وگروپه تێرۆریستیه‌کانی شیعه وسوننه له وڵاتانی جۆراوجۆر و له رێگای دابین کردنی چه‌ک وچۆل ودانی پاره وده‌ستێوه‌ردانی له کاروباری ئه‌و وڵاتانه که نموونه‌ی هه‌ره زه‌قی ئه‌و ده‌ستێوه‌ردانه له ناوچه‌ی ژێرده‌سه‌لاتی فه‌له‌ستینیه‌کان وله وڵاتانی لوبنان، یه‌مه‌ن، به‌حره‌ین،عێراق، ئه‌فغانستان وسوریه یه. پشتگری ویارمه‌تی دانی مالی وسه‌ربازی رێژیمی مه‌لایان له رێژیمی جه‌نایتکارو ئینساکوژی به‌شار ئه‌سه‌د بۆته هۆی ئه‌وه‌یکه زیاتر له 100.000 ئینسانی بێ تاوان بکوژرێن وبه هه‌زاران بریندارو چه‌ند میلیۆنیش ئاواره و ده‌ربه‌ده‌ربن. رێژیمی مه‌لایان بۆ مانه‌وه‌ی خۆی خه‌لکی سورییه‌ی کردۆته قه‌ڵغانی به‌ڵا گێره‌وه وچ باکی له‌وه‌ی نیه ئه‌گه‌ر هه‌موو ئه‌و وڵاته له گه‌ل عه‌رز ته‌خت بکرێ وتاقه که‌سێکی تێدا نه‌مێنێ. گرینگ ئه‌وه‌یه که سیاسه‌ته شومه‌کانی خۆی له ناوچه‌که به‌رێوه ببا.\nرێژیمی مه‌لایان به هۆی ئه‌و گوشارانه‌ی که له سه‌رێتی و بۆ ئه‌وه‌ی خۆی له رووخان وهه‌ره‌س هێنان ڕزگار بکا و به هۆی ئه‌وه‌ی پێویستی به پاره هه‌یه وتووشی قه‌یرانی که‌می پاره هاتووه به ناچار مل که‌چی داواکانی گروپی 5+1 بووه و له ئاخرین کۆبونه‌وه‌ی ناسراو به ژنێڤی 2 تایبه‌ت به قه‌یرانی ئه‌تۆمی ئێران ملی بۆ هه‌موو داواکانی رۆژئاوا شۆڕ کرد و ئاماده بووه که له ماوه‌ی 6 مانگدا هه‌موو ئه‌و خاڵانه‌ی که له سه‌ری رێککه‌وتوون جێ به جێ بکا وله به‌رابه‌ر دا برێک پاره‌ی گل دراوی خۆی پێ ده‌ده‌نه‌وه.\nپه‌ره‌پێدانی فه‌ساد وماده سڕکه‌ره‌کان و فه‌حشا له کۆمه‌ڵگای ئێراندا ورێژه‌ی خۆکوشتن وته‌ڵاق هه‌ڕه‌شه‌ی زۆر گه‌وره‌ن بۆ سه‌ر پێکهاته‌ی بنه‌ماله وکۆمه‌ڵگای ئێران. گرتن وکوشتن وسێداره وتێرۆری ده‌وله‌تی که له لایه‌ن ده‌زگای ئیتلاعات وده‌زگا ئه‌منی ونیزامیه‌کانی رێژیمی مه‌لایان وداروده‌سته‌ی وه‌لی فه‌قی به‌رێوه ده‌چێ، ئێرانیان کردۆته‌وه زیندانێکی مه‌خۆف بۆ ئازادیخوازان وجودابیران. په‌ره‌پێدانی سیاسه‌تی تێرۆریزمی ده‌وله‌تی وتێرۆرکردنی نه‌یارانی سیاسی رێژیم له ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ی ئێران و پێشێل کردنی ئازادی تاک وکۆیه‌کانی مه‌ده‌نی وسیاسی نه‌ته‌وه‌کانی غه‌یری فارس له ئێراندا وله په‌راوێز خستنیان و به‌شداری پێ نه‌کردنیان له ده‌سه‌ڵات و رێگه لێ گرتنیان له به‌رێوه‌به‌ری کاروباری ناوچه‌کانی خۆیان.\nله رۆژهه‌لاتی کوردستان ده‌سکه‌وتی خه‌لک له ماوه‌ی 35 ساڵ ته‌مه‌نی کۆماری ئیسلامی دا زۆر روونه و ڕه‌نگ بێ پێویست نه‌کا که خاڵ به خاڵ باس بکرێ. هه‌موومان به باشی کۆماری سێداره‌مان ناسیوه وباش ده‌زانین که دوژمنی کورده وهیچی بۆ کوردی رۆژهه‌ڵات به دیاری نه‌هێناوه جگه له ته‌حقیر وسوکایه‌تی وجێ به‌جێ کردنی سیاسه‌تی تێرۆری ده‌وله‌تی وتیرۆری رێبه‌رانی کورد و سه‌دان کادروپێشمه‌رگه‌ی سه‌ر به حیزبه‌کانی رۆژهه‌لات و بێبه‌ش کردنی کورد له هه‌موو مافه مه‌ده‌نی و سیاسیه‌کانی. مه‌سه‌له‌یه‌کی گه‌لێگ گرینگ که ده‌بێ ئاوڕی لێبدرێته‌وه وهه‌ڵوێسته‌ی له سه‌ر بکرێ، دابڕدابڕبوونی حیزبه‌کان وبه یه‌که‌وه هه‌ڵنه‌کردنیان و لێک جیابونه‌وه ولێکدابڕانی ناوخۆی حیزبه‌کانه که کۆمه‌لێک خه‌ساری قه‌ره‌بوو نه‌کراوه‌ی له جه‌سته‌ی زامداری خه‌باتی ڕزگاری خوازی له رۆژهه‌لاتی کوردستان داوه وئه‌وه‌ش بۆته هۆی ئه‌وه‌ی که خه‌باتی کورد له رۆژهه‌لاتی کوردستان به ئاقارێکی نادیار دا بڕوا و کۆماری ئیسلامی بتوانێ بێ هیچ ترس وبه‌ربه‌ستێک له سه‌ر عه‌رزی واقع هه‌مه جۆره سیاسه‌تێک له دژی خه‌لک له رؤژهه‌لاتی کوردستان جێ به جێێ بکا. له راستیدا حیزبه‌کانی رۆژهه‌لاتی کوردستان له مه‌یدانه‌که وه‌ده‌رنراون و به ته‌واوی بێده‌سه‌ڵات کراون.\nهۆکاره‌کانی پاشه‌کشه ولاواز بوونی خه‌باتی ڕزگاری خوازی له رؤژهه‌ڵاتی کوردستان وقه‌تیس مانه‌وه وده‌ربازنه‌بوونی له‌و قه‌یرانه‌ی تووشی بووه، بێ مافی وسوکایه‌تی وته‌حقیرکرانمان له لایه‌ن ده‌سه‌لاتدارانی کۆماری سێداره ده‌بێ هه‌موومان به تاک وکۆ بجولێنێ وله خۆمان بپرسین که چلۆن وبه چ شێوازێک له‌و قه‌یرانه ڕزگارمان ده‌بێ و چۆن وبه چ رێگا و شیوازێک ده‌توانین خه‌باتی ڕزگاری خوازی له رۆژهه‌لاتی کوردستان ببوژێنینه‌وه وبه هه‌وڵ وهیمه‌ت وتێکۆشانی هه‌موومان کارێک بکه‌ین که کوردی رۆژهه‌لاتیش ده‌نگی له نێو ده‌نگان بێ وسه‌ری له نێو سه‌ران بێ.


ئه‌ی بازرگانی کردن به‌ئاینه‌وه دروسته؟!. ... نه‌جمه‌دین شێخ بزێنی - سوید\nبه‌پێی هه‌واڵیکی ڕوداونێت که‌ئه‌مڕۆ، واته٢/٦/٢٠١٥، به‌ڵاو کرایه‌وه، فراکسیۆنی پارته ئیسلامیه سیاسیه‌کان، کۆمه‌ڵ و یه‌کگرت و بزوتنه‌وه، له پاڕله‌مانی کوردستان، بایکۆتی کۆبونه‌وه‌که‌یان کردوه، له دژی بڕیاری وه‌ر گرتنی قه‌رزی نێو ده‌وڵه‌تی بۆ هه‌رێم، به‌بیانوی ئه‌وه‌ی سودی دێته سه‌ر و حه‌رامه!.\nلێره‌دا سه‌یر و سه‌مه‌ره له‌وه دایه، سه‌رکردایه‌تیه‌کانی ئه‌م سێ پارته سیاسیه، ئه‌گه‌ر زۆرینه‌ی کۆمه‌ڵگاکه‌ی کوردستان، به‌نه‌زان و گێل و خه‌ڵه‌فاو و بێ ئاگا، له‌ناوه‌ڕۆکی ئاینی ئیسلام و خودا په‌رستی بێگه‌ردئه‌زانن، ئه‌ی نابو بیر له‌وه بکه‌نه‌وه، هه‌ربه‌پێی ڕێژه‌ی هه‌ودارانیان، زۆرینه‌ی هه‌ره‌زۆری خه‌ڵکی کوردستان، له‌گه‌ڵ ئه‌وڕه‌وت و هه‌ڵوێسته ئاینیه سیاسییه‌ی ئه‌واندا نین، زۆر باش ئاگاداری ئه‌وه‌هه‌ن، خۆڵ نه‌کرێته چاویانه‌وه به‌ڕاگه‌یاندنی ناڕاست و دروستی ئه‌وان، به‌تایبه‌تی ڕوناکبیرانی به‌توواناو زانا له‌بوواری ئاینیه‌وه، بێده‌نگ نابن و دێنه سه‌ر خه‌ت به‌رانبه‌ریان، کاتێ هه‌ڵوێستیان له‌دژی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی زیان به‌خش بێت!.\nئاشکرایه شێکاری کردن له‌سه‌ر دروست بونی ئه‌وپارته سیاسیه ئیسلامیانه کات و ساتی زۆری ئه‌وی لێره‌دا نامانه‌وێت بچینه ناو ئه‌و بابه‌ته ئاڵۆزه‌وه، که‌چه‌ندین سه‌ره‌په‌تی لێ په‌یدا ئه‌بێت، بۆیه به‌چند پرسیاێک، کۆتایی به‌باسه‌که ئه‌هێنین وه‌ک:-\n١/ ئایه بازرگانی کردن به‌ئاینه‌وه حه‌رام نیه؟ ئه‌گه‌ر ئه‌ولایه‌نانه مه‌به‌ستیان خودا په‌رستیه، به‌ده‌ر له‌وه‌ی ئه‌ندامه‌کانی ئه‌وان به‌گشتی و زۆرینه‌ی خه‌ڵکی کوردستانیش، به‌ر له‌په‌یدا بونی ئه‌وان هه‌رپابه‌ندی ئاینی ئیسلام بونه، به‌بێ هیچ مه‌به‌ستێکی ماکی و میناکی، که‌واته دروستبونی ئه‌وان به‌چه‌ند ڕێکخراوێ سیاسی له‌پێناوی چیدایه، خۆ ئه‌گه‌ر بۆ هاوسه‌نگیش بێت به‌رانبه‌ر به‌لایه‌نه عه‌لمانیه‌کان، ئه‌بو له‌یه‌ک ڕێخستندا خۆیان کۆ بکردایه‌ته‌وه، نه‌وه‌کو به چه‌ند ڕێکخراو و چه‌ند سه‌رکردایه‌تیه‌ک، هه‌ر ئه‌وه خۆی له‌خۆیدا خزمه‌ت کردنه به‌چه‌ند که‌سایه‌تیه‌ک! وه‌ک ئه‌بینرێت هه‌مو بونه به‌ملیۆنێر به‌هۆی ئه‌و ڕێبازه‌وه، که‌واته بازرگانی کردنه به ئینی ئیسلامه‌وه، نه‌ک خزمه‌ت کردن به‌و ئاینه، قورئانیش ئاماژه‌ی به‌وه کردوه که ئیسلام هه‌موی حیزبی خودایه( آلا إن حزب‌الله هم‌المفلحون)!.\n٢/ به‌پێی ناوه‌ڕۆکی شه‌ریعه‌تی ئیسلام هه‌ر دراوێک، سه‌رچاوه‌ی داهاته‌که‌ی پاک نه‌بێت حه‌رامه، ئایه ئه‌و پاره‌یه‌ی، له‌سه‌رچاوه‌ی، زه‌ریبه‌و، غه‌رامه‌و، گومرگ و باجی گازینۆی شه‌وانه‌و، ئوتێلی پێج ئه‌ستێره‌و، شوێنی گه‌شت و گوزار، که زیاتر داهاتی مه‌ی خوواردنه‌وه‌و قوماره حه‌ڵاله؟. ئه‌ی موچه‌کانتان له‌وپاره‌یه نیه؟!.\n٣/ به‌پیی شه‌ریعه‌تی ئیسلام، ده‌ستکه‌وتی هه‌رکارێک، درۆی تێدا بکرێ حه‌رامه، ئایه ڕاسته مامۆستاعه‌لی باپیر، پێغه‌مبه‌ری ئیسلام هات بۆ لایۆ، خۆشی چووه خزمه‌تی خوداو. گوفتوگۆی له‌گه‌ڵدا کرد، خۆ به‌و پییه‌بێ که‌پێغه‌مبه‌ری دیبێت، پله‌ی ئه‌سحابه‌ی ئه‌بێت، خوداشی بینیبێ، په‌یغه‌مبه‌ره، ئیتر بۆ کاری له‌سه‌ر نه‌کرد ئه‌گه‌ر ڕاستبو ئه‌وکاره‌ی له‌خه‌ودا بینیبو، ئه‌ی سه‌رکرده ئیسلامیه‌کان، بۆ چاوپۆشیان له‌و درۆیانه کرد؟!.\n٤/ له‌مامۆستا عه‌لی باپیر ئه‌پرسین، داهاتی ئه‌و(٢٠٠) هه‌زار دۆلاره‌ی، که به‌خشی به‌ڕێکخراوه‌که‌ی له‌کوێوه سه‌رچاوه‌ی گرتووه، زه‌کاته یان سه‌رفتره‌یه، یان به‌رهه‌می ئه‌و نه‌ته‌وه ڕه‌ش و روته‌یه، که‌ده‌یان ساڵه خوێنی بۆ ئه‌ڕێژێ، کاتێ هاتۆته به‌رهه‌م، بۆته ده‌ستکه‌وتێکی حازره‌کی ئیسلامه سیاسیه‌کان، ئێستا له‌ناوپاڕله‌مان، بۆ خۆڵ کردنه چاوی نه‌زانان و نه‌فامانی خودا په‌رستان، باسی حه‌رامی قه‌رزی نێو ده‌وڵه‌تی ئه‌که‌ن، وه‌ک ئه‌وه‌ی نه‌زانن ئه‌وپاره‌یه‌ی له‌به‌غداوه دێت، قه‌رزی نێو ده‌وڵه‌تی تێدایه، به‌ڵام دیاره حه‌رام نیه چونکه برا موسوڵمانه‌کانی به‌غدا وه‌ریان گرتووه له‌ناچاریدا!!.\nله‌کۆتاییدا، هیوادارین پاڕله‌مانی کوردستان، که زۆرینه‌ی ده‌نگیان به‌ده‌ست هێناوه، گوێڕایه‌لی لایه‌نی به‌ناو ئیسلامی سیاسی نه‌بن، چونکه له‌لایه‌که‌وه، له‌سه‌ر بنه‌مای سیاسی ئه‌و هه‌ڵوێسته‌یان وه‌رگرتووه، له لایه‌کی تره‌وه‌ش، ئه‌گه‌ر ئه‌و جۆره هه‌ڵوێستانه‌یان بۆ بچێته سه‌ر، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که‌مینه‌یه‌کی که‌مینه‌ن، ئیتر زیاتر هه‌نگاو ئه‌نێن و ئه‌بن به‌به‌ربه‌ست، بۆ هه‌نگاونانی پێشکه‌وتوانه له‌به‌رژه‌وه‌ندی گه‌لی کوردستاندا.\nبه‌هه‌زاران قورئان خوینیان، ڕۆژانی هه‌ینی له‌گۆڕستانه‌کان، ئه‌سوڕێنه‌وه هه‌ژار و نه‌زان ئه‌روتێننه‌وه به‌ناو یاسین خویندنه‌وه بۆ مردوو‌کانیان، له‌کاتێكدا قورئان خوێندنه‌وه به‌پاره، به‌هه‌مو جۆرێک حه‌رامه‌و، به‌هیچ شێوه‌یه‌کیش سودی نیه بۆ ئه‌ومردووه، که‌واته خه‌ڵه‌تاندنی خه‌ڵکی نه‌زانه‌و، ئه‌چێته خشته‌ی غه‌ش کردنه‌وه، په‌یغه‌مبه‌ری ئیسلامیش فه‌رمویه‌تی( من غشنا لیس منا) واته فێڵباز له‌ئیسلام به‌رییه، که ئه‌توانین بڵێین ئه‌وه‌ی بازرگانی به‌ئاینه‌وه‌ش بکات، هه‌رفێڵه، بۆیه لێره‌دا جارێکی تریش، له‌سه‌رکردایه‌تی پارته ئیسلامیه سیاسیه‌کان ئه‌پرسینه‌وه: ئایه بازرگانی کردن به‌ئاینه‌وه دروسته؟؟!!!.


4 بەندكراوی كورد 76 رۆژە مانیان لە خواردن گرتووە\nلەلایەن رووداو 23/1/2014\nرووداو - تۆرنتۆ\nبەگوێرەی راپۆرتێكی رێكخراوی لێبووردنی نێودەوڵەتی (ئەمنیستی ئینتەرناشناڵ)، چوار بەندكراوی كورد نزیكەی 76 رۆژە لە زیندانی قزل حەسار لە شاری كەرەجی نزیك تارانی پایتەختی ئێران، مانیان لە خواردن گرتووە و بەوهۆیەوە ژیانیان لە مەترسیدایە.\nهەر چوار بەندكراوی كورد جەمشید دێهقانی و برا بچووكەكەی جیهانگیر دێهقانی، حەمید ئەحمەدی و كەمال مولای لە رۆژی 4ی تشرینی دووەمی رابردووەوە تەنیا ئاویان خواردووەتەوە. ئەو چوار زیندانییە لە 30ی كانوونی یەكەمی رابردووەوە بەردەوام لەهۆش خۆیان دەچن و شلەمەنی ئینتراڤێنسیان پێدەدرێ لە كلینیكی زیندانەكەدا. بەڵام كاتێك بەهۆش خۆیان دێنەوە هەموو چارەسەرێكی پزیشكی زیندانەكە رەتدەكەنەوە.\nئەم چوار زیندانییە كە لەلایەن دادگای ئینقیلابی ئێرانەوە سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنراوە، ناڕەزایی لە دژی فەرمانی لەسێدارەدانیان و بارودۆخی خراپی ناو زیندانەكە لە رێگەی مانگرتنەوە دەردەبڕن.\nبەپێی راپۆرتی پزیشكی، ئەو زیندانیانەی مان لە خواردن دەگرن و تەنیا ئاو دەخۆنەوە، پاش 40 رۆژ تووشی نەخۆشی و لاوازییەكی سەخت دەبن. لەدەستدانی توانای بیستن و بینین و لاوازی و دڵ تێكەڵهاتن لەو نیشانانەن كە لەو كەسانەدا دەردەكەون.\nدرەنگی و زوویی دەركەوتنی نیشانەكان بەپێی توانای جەستەییان دەگۆڕێ، بەڵام پاش 55 بۆ 75 رۆژ مانگرتن لە خواردن مەترسی مردن لەسەر ژیانیان گەورە دەبێ. بەكارهێنانی خواردن و ڤیتامین و ماددەی كانزایی دەركەوتنی ئەو نیشانانە دوادەخات، بەڵام كاریگەرییە درێژخایەنەكانی كەم ناكاتەوە.\nوادەردەكەوێ هیچ كام لەو چوار زیندانییە ڤیتامینیان بەكارنەهێناوە.\nلە 14ی تشرینی دووەمی ساڵی 2010، بە تۆمەتی "دژایەتیكردنی خودا" و "بڵاوكردنەوەی فەساد لەسەر زەوی" لەلایەن دادگای شۆڕشەوە لە تاران سزای لە سێدارەدان بەسەر ئەو چوار هاووڵاتییە كوردەدا سەپێنرا. تەنانەت لەكاتی دادگاییەكەیاندا رێگەیان پێنەدرا پارێزەری بەرگریكاریان هەبێت.\nشەش كەسی دیكە بە ناوەكانی بەهرام ئەحمەدی، ئەسغەر رەحیمی، بەهنام رەحیمی، محەممەد زاهیر بەهنامی، كەیوان كەریمی و هۆشیار محەممەد كە لەگەڵ ئەوان دەستگیركرابوون، هەموویان لە 27ی تشرینی دووەمی 2012 لە سێدارەدران.\nچوار زیندانییەكە دەڵێن تاوانی ئەوان تەنیا ئەنجامدانی چالاكی ئاینیی ئاشتیخوازانە بووە لەسەر گفتوگۆكردنی وانەی ئاینی بۆ منداڵان لە مزگەوتەكانی ناوچەكەیان.\nئەو زیندانیانە تۆمەتبار كراون بە كوشتنی مەلایەكی سوننەی نزیك لە دەسەڵاتدارانی ئێران لە ئەیلولی 2009دا. زیندانییەكان ئەو تۆمەتە رەتدەكەنەوە و دەڵێن ئەوان لە زینداندا بوون كاتێك ئەو مەلایە كوژراوە.\nبەپێی راپۆرتی ئەمنستی ئینتەرناشناڵ، بەر لە پرۆسەی دادگاییكردن ئەو زیندانیانە ئەشكەنجەدراون و مامەڵەی خراپیان لەگەڵ كراوە، تەنانەت هەڕەشەی گرتنی ئەندامانی خێزانەكانیان لێكراوە، هەروەها بە زۆر نووسراوی دانپێدانانیان پێ ئیمزاكراوە بەبێ خوێندنەوەی.\nراپۆرتەكە داوا لە رای گشتی دەكات كە فشار بخەنە سەر دەسەڵاتدارانی ئێران بۆئەوەی ئەو چوار زیندانییە كوردە لە سێدارە نەدەن.\nنیشانەکردن : ئێران , بەندكراوانی كورد\n1792 ژمارەی بینین


لەم شێوازەدا باریکەی پێست لادەبردرێت. ناوچەی بانکی قژ لە لایەن ستافی بەئەزموونەوە لەژێر میکڕۆسکۆپ (وردبین)ەوە دابەش دەکریت بە یەکەی 1، 2، 3 یان 4ی قژ. ئەم کارە لەژێر زووم و گەورەکردنەوەی میکڕۆسکۆپدا جێبەجێ دەکرێت. کەوایە ئەگەری زیان گەیشتن بە ڕیشەی قژ زۆر کەمە و لە لایەکی ترەوە ئەندازە و قەبارەی پەیوەند کردنەکانی تر گونجاو لەگەڵ ژمارەی قژی ناو یەکەی قژ جیاوازە. ئەمە بوم واتایەیە کە یەکەکانی یەک قژی ئەستووراییەکی کەمتریان هەیە، یەکەیانی 2 قژی تۆزێک ئەستوورتر و یەکەکانی 3 یان 4 قژێکی زۆر ئەستوورتریان هەیە.\nهەر ئەم بابەتە دەبێتە هۆی ئەوە کە پزیشک لە شوێنی چاندنی قژدا کە بە شێوەی ئاسایی یەکەکانی یەک قژی لە پێشەوەی هێڵی قژدا دەچێنێت، کونی بە ئەندازە و قەبارەی چکۆڵەتر بەدی بێنێت. بۆ وێنە ئەو ناوەندانەی کە دەیانهەوێت چڕی زۆری قژ لە کۆبوونەوەیەکدا و لە پێشەوەی هێڵی قژدا بەدی بێنن، کونی بە تیرەی 0.7 یان 0.8 میلی مەتر لە هێڵی قژدا بەدی دێنن بۆ ئەوەی یەکەکانی قژێک کە تەنیا داگرێ قژێکن لەو ڕیزانەدا بچێندرێن، ڕوونە گەر پەیوەند کردنەکانی ئامادەکراو لە لایەن ستافەوە، زۆر بە ڕادەی پێویست باریک نەبن توانایی چاندنی ئەوان لەم کونانەدا لە توانادا نابێت و یەکەکانی قژی 2 دانەیی لە کونی بە تیرەی 1 تاکوو 1.2میلی مەتر و یەکەکانی قژی 3 یان 4 دانەیی لە کونی 1.2تا 1.5 میلی مەتریدا پەیوەند دەکرێن. ئەم بابەتە دەبێتە هۆی یەکەم هەرچی تیرەی کونەکان چکۆڵەتر بێت دەکرێ ژمارەی زۆرتر قژ لە یەکەی ئاست و رووبەردا بچێنرێت و چڕی زۆرتر لە پەیوەند کردنی قژ بەدی بێت کە لە وێنەی ئاکامی پەیوەندیدا زۆر گرینگە و دەرئەنجامەکە باشتر دەکات و دووهەم هەرچی کونەکان چکۆڵەتر بن، ئەگەری زیان گەیشتن بە خوێنبەرەکان و گەیاندنی خوێن بە پێست لە چاندن بە چڕی زۆردا کەمترە، هەندێک جار بینراوە لە هەندێک بابەتی چاندنی قژدا، کونی جۆراوجۆر لە تەنیشت یەک لە شوێنی کەچەڵیدا بەدی دێت کە خوێن گەیاندنی پێستی لەم شوینەدا تووشی ئاڵۆزی دەبێت و ئەم ناوچەیە تووشی نەکەرۆس (پووکان یان ڕزینی شانە شانەی لەش) دەبێت و پێست لەناو دەچێت و یەکێکە لەو کاریگەرییە دەگمەنانە لە پەیوەند کردن و چاندنی قژدا کە قەرەبوو ناکرێتەوە. کەوایە کەڵکوەرگرتن لە کونی بە ئەندازە و قەبارەی چکۆڵەتر ئەگەری ئەم کاریگەرییە کەمتر دەکاتەوە. سێهەم هەرچی ئەندازە و قەبارەی کونەکان چکۆڵەتر بن دەرئەنجامی پەیوەند کردن جوانترە، چونکوو کونی گەورەتر دەبێتە هۆی بەدیهاتنی برین لە شوێنی چاندن و هەر ئەم دیمەنە لەسەر پێست دۆخێکی نائاسایی لە تەنیشت قژە پەیوەندکراوەکاندا وەکوو وێنەی پێستی پڕتەقاڵی بەدی دێنێت کە نیشاندەری ناوچەی پەیوەندکراوە. ئەم وێنەیە گۆڕانکارییەکانی پێستی پڕتەقاڵی لەسەر پێست و ناڕێکی کەم لە ناوچەی پەیوەندەکانی چاندراو بە کونی گەورە پێشان دەدات کە ئاکامی پەیوەند کردنێکی نائاساییە. لەم شێوازەدا بڕین لە بەشێک لە پێستدا لە ناوچەی بانکی قژدا بەدی دێت و باریکەیەکی پێستی شکڵ بە ناوی فلاپ (FLAP) لە پشتەوەی سەر لادەبردرێت. درێژایی ئەوە دەبەسترێتەوە بە شێوازی نەشتەرگەری و بەگشتی مەودای نێوان گوێچکەکانی نەخۆش و پاناییەکەی دەبەسترێتەوە بە پشکنینی بەوردی پزیشکی نەشتەرگەر و ڕادەی نەرم و نیایی ( جیڕی) نەخۆشەوە، باریکەی پێستی لابردراو لەژێر میکڕۆسکۆپ لە لایەن ستافی بەئەزموونەوە بە یەکەکانی قژ کە بریتییە لە یەکەی 1، 2، 3 یان 4 قژی دابەش دەکرێت کە بە هەرکام لەو یەکانە دەڵین یەکەی فولیکولی. ئاشکرایە کە لەم شێوازەدا زیان گەیشتن بە ناوچەی بانکی قژ کەمترە لە شێوازیFIT و ناوچەکانی سەرەوە و خوارەوەی باریکەی لابردراو بە ساغی دەمێنێتەوە بۆ ئەوەی لە کاتی پێویستدا لە قۆناغەکانی دواییدا دوبارە بەکار بهێندرێنەوە. لەم شێوازەدا کار و ئیشی گرووپی لە لایەن پزیشک و ستافێک کە لە وردکردنی باریکەی پێست بۆ یەکە بەجیاکانی قژدا پسپۆڕن، پێویستە کە پێێان دەڵێن ستافی CUTTER و ستافی بەئەزموون بە مەبەستی بردنە ناوی یەکەکانی قژ لەو کونانەی دروست کراون کە پێیان دەڵێن ستافی IMPLANTER. کرداری گونجاوی هەموو ستاف و پزیشکەکە کاریگەرییەکی راستەوخۆی لە دەرئەنجامی چاندنەکەدا دەبێت.\nلەم شێوازەدا پێویست ناکات قژەکانی پشتەوەی سەر بەر لە نەشتەرگەری کورت بکرێنەوە و تەنانەت توانایی چاندنی قژت درێژیش هەیە. زۆرتر لە 95%ی قژە لابردراوەکان بە شێوەی دروست پەیوەند دەکرێن. (ڕادەی زیان پێگەیشتنی ڕیشەکانی قژ بە هۆی کەڵک وەرگرتن لە میکڕۆسکۆپ زۆر کەمە) ئەم خاڵە دەبێتە هۆی نایابی و سەرکەوتنی ئەم شێوازە لە کەسانێکدا کە لە بەراورد لەگەڵ شێوازی FITدا ڕێژەی بانکی قژی سنوورداریان هەیە. قژی ناوچەی پشتەوەی سەر و تەنیشت زیانیان پێناگات و پاشماوەی پێستەکە بە مەبەستی لابردن لە قۆناغەکانی دواییدا ساغ دەمێنێتەوە.\nکەموکوڕییەکانی شێوازی FUT\nلە کاتی شارەزا نەبوونی پزیشکدا ئەگەری زیان و مانەوەی شوێنی برین لە ناوچەی پشتەوەی سەردا هەیە. لەم شێوازەدا پزیشکی بەئەزموون و لێهاتوو دەتوانێت ناوچەی لابردنی پێست چاک بکاتەوە وەها کە هێج جۆرە نیشانەیەک لە شوێنی برینەکە نەمێنێتەوە.\nشوێنی برینی نادیار و ون چییە؟\nخراپترین ئاڵۆزی و نیشانە لەم شێوازەدا بەدی هاتنی شوێنی برین لە ناوچەی بانکی قژ دایە کە شوێنی برینێکی هێڵی شکڵ لە پشتەوەی سەر و تەنیشتی سەر بەدەی دێت. ئەم بابەتە دەبێتە هۆی ئەوە کە زۆربەی نەخۆشەکان بۆ بەرگری لەم وێنەیە، شێوازیFIT هەڵبژێرن. شیاوی باسکردنە کە پزیشکی نەشتەرگەری ڕاهاتووی ژێر چاوەدێری ئەنجومەنی جیهانی چاندنی قژی سرووشتی شێوازێکی تایبەت لە تەقەڵ لێدانی ناوچەی لابردنی باریکەی پێستدا بەکار دێنن کە ئاکامەکەی دەبێتە ئەوە کە هێڵی لابردنی قژ لە پشتەوە و تەنیشتی سەردا نادیار بێت، وەها کە 4 مانگ پاش کورت کردنەوەی قژی کەسەکە پاش چاندنی قژ هێڵی لابردن نادیار دەبێت. شیاوی باسکردنە کە ئاڵۆزی و نیشانەی بەدی هاتنی هێڵی شوێنی برین کە دەکرێت چاک بکرێت، لە هەڵسەنگاندن لەگەڵ لەناوبردنی بەربڵاو کە لە یەکەکانی قژی ناوچەی بانکی قژ لە هەندێک لە نەخۆشەکان لە شێوازیFITدا بەدەی دێت، بەراورد ناکرێت.\nنیشانەکانی پاش نەشتەگەری چاک کردنەوەی قژ\nلەوانەیە نەخۆش تۆزێک هەست بە ئێش بکات کە بە دەرمان کۆنتڕۆڵ دەکرێت. بەدەگمەن مەترسی و ئاڵۆزی هەیە چونکوو تەنیا توێژاڵی دەرەوەی پێست دەگرێتەوە. لەوانەیە دوو یان سێ ڕۆژ پاش نەشتەرگەری تۆزێک ئاوسانی و شین بوونەوە لە دەوری چاودا بەدی بێت، دانانی سەهۆڵ و خەوتن بە شێوەی ڕاکشاو دەتوانێت ئەم گرفتانە بگەیێنێتە کەمترین ئاست. نزیکەی 2 تاکوو 4 حەفتە پاش نەشتەرگەری چاک کردنەوە، قژ دەست دەکات بە وەرین. نزیکەی 6 مانگ دواتر قژی نوێ وەدیار دەکەوێت و بە هەمان ڕادە و هەروەکوو لە پێگەی سەرەکییەکەی بوو، نزیکی یەک لەسەر چوار تاکوو 1.5 ئینچ گەشە دەکات. لەوانەیە چەند کۆبوونەوەی چارەسەر کردن پێویست بکات و ئەو نەخۆشانەی دەیانهەوێ چڕی و ناسکی و جوانی لە هێڵی قژدا بەدی بێنن زۆر جار بۆ چاندنی قژی زۆرتر دێنەوە.


خولی پلە یەکی یۆنان - ئۆڵیمپیاکۆس پیرایوس vs ئاستێراس تریپۆلیس - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\nئاپۆلۆن سمیرنیس vs. پاس گیانینا ئایک ئاسێنس vs. پانیۆنیۆس سانسی vs. پانایتۆلیکۆس ئاگرینیۆ لاریسا vs. پاناسیناکۆس ئاترۆمیتۆ vs. Lamia ئۆڵیمپیاکۆس پیرایوس vs. ئاستێراس تریپۆلیس ئاریس vs. لێڤادیاکۆس ئاستێراس تریپۆلیس vs. ئاپۆلۆن سمیرنیس ئاترۆمیتۆ vs. لاریسا پاس گیانینا vs. ئاریس\nئۆڵیمپیاکۆس پیرایوس vs ئاستێراس تریپۆلیس 2-1\nM. Camara (G) 18'\n67' M. Tonso (G)\nب. ناتچۆ (G) 90'+2 (دروستکرا لە لایەن: Guerrero)\n'84 بۆ ب. ناتچۆ\n'74 بۆ ج. فیتاتزیدیس\n'79 بۆ José Luis Valiente\n'72 بۆ Koka\n'62 بۆ M. Tonso\n'46 بۆ مارک فێرناندێز\n'46 بۆ G. Kotsiras\n'62 بۆ N. Kaltsas\n'72 بۆ L. Christodoulopoulos\n'74 بۆ K. Fortounis\n'79 بۆ M. Manias\n'84 بۆ M. Camara\n4 M. Camara 18'\n7 K. Fortounis 65'\n26 ج. ڤوکۆڤیج 77'\n1 نیکۆس پاپادۆپۆلۆس گ 90+1'\n17 M. Iglesias 4'\n19 K. Tsilianidis\n93 José Sá گ\n6 ب. ناتچۆ بۆ M. Camara 84' 90+2'\n10 ج. فیتاتزیدیس بۆ K. Fortounis 74'\n18 Koka بۆ L. Christodoulopoulos 72'\n6 José Luis Valiente بۆ M. Manias 79'\n7 مارک فێرناندێز بۆ G. Kotsiras 46'\n10 M. Tonso بۆ N. Kaltsas 62' 67'\n28 A. Douvikas\n27/02/19 CUP ئاستێراس تریپۆلیس 4 - 1 ئێرگۆتێلیس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n30/03/19 SUL لاریسا 18 : 30 ئاستێراس تریپۆلیس زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n03/04/19 CUP پاوک 18 : 00 ئاستێراس تریپۆلیس زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n14/04/19 SUL پاس گیانینا 18 : 00 ئاستێراس تریپۆلیس زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n21/04/19 SUL ئۆفی 18 : 00 ئاستێراس تریپۆلیس زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە


2019-12-09 [07:27 AM]\nلێژنه‌ى كاروباری پێشمه‌رگه له‌په‌رله‌مانى كوردستان، به‌مه‌به‌ستی سه‌ردانیكردنى مه‌یدانیى هێزه‌كانی پێشمه‌رگه، سەردانی پێشمەرگەکانی فەرماندەی دهۆک و لەشکری رۆژى لە روژئاوای دیجلەو زوماری سەر بەفەرماندەکانی زێرەڤانیى كرد.\nله‌راگه‌یاندراوێكدا لێژنه‌ى كاروباری پێشمه‌رگه له‌په‌رله‌مانى كوردستان بڵاوی كرده‌وه كه‌دوای پێكهێنانی دوو لیژنه‌ى لاوه‌كی به‌مه‌به‌ستی سه‌ردانیكردنى مه‌یدانیى هێزه‌كانی پێشمه‌رگه، شاندێكی لیژنەی کاروباری پێشمەرگە بەسەرۆكایه‌تیی رێڤینگ هروری سەرۆکی لیژنەو ئه‌ندامییه‌تیى حیکمت محمد عه‌بوزێد ئه‌ندامی لیژنه‌كه سەردانی پێشمەرگەکانی فەرماندەی دهۆک و لەشکری رۆژى لە روژئاوای دیجلەو زوماری سەر بەفەرماندەکانی زێرەڤانیى كرد.\nلێژنه‌ى كاروباری پێشمه‌رگه له‌په‌رله‌مانى كوردستان راشیده‌گه‌ێنێت كه شانده‌كه سەردانی لیوای ٤ی زێرەڤانیی لەسەررێگه‌ی موسڵ و فەرماندەی سپیلکى میحوەری سەرپەرشتیی لە ته‌لسقف کرد.\nئاماژه به‌وه‌ش ده‌كه‌ن كه لیژنەی دووەم بەسەرۆكایه‌تیی عوسمان سێدەری جێگری سەرۆکی لیژنە و ئه‌ندامییه‌تیی رزگار محمد بڕیاردەری لیژنەكه‌و باڵامبۆ محمد ئەندامی لیژنەكه سەردانی خانەقین-ى کردو لیوای 5ی پێشمەرگەو فەوجێکی لیوای 16و لیوای 4 و سەنگەره‌كانی پێشمەرگەیان له کۆلەجۆ بەسەر كرده‌وه.\nله‌كۆتادا لێژنه‌ى كاروباری پێشمه‌رگه له‌په‌رله‌مانى كوردستان رایده‌گه‌ێنێت ، مه‌به‌ست له‌سه‌ردانه مه‌یدانییه‌كانى هه‌ردوو لیژنه لاوه‌كییه‌كه بۆ لە نزیکەوە ئاگاداربوونه لە بارودۆخ و پێداویستییەکانی هێزه‌كانی پێشمەرگە بەهۆی هاتنی وەرزی زستان، هەروەها گوێگرتن لە داواکارییەکانیان و گەیاندنی به‌لایەنی پەیوەندیدار.


خه‌ڵـکی خانه‌قین هه‌ڕه‌شه‌ی بڕینی ڕێـگای مونزریه ده‌که‌ن ئه‌گه‌ر بێت و ئێران ئاوی ئه‌ڵوه‌ن به‌ر نه‌داته‌وه\nی مانگی حه‌وت ١٠, ٢٠١١\nوه‌ک ده‌ربڕینی ناڕه‌زایی به‌رامبه‌ر به وشـکردنی ئاوی ڕووباری ئه‌ڵوه‌ن که له ئێرانه‌وه دێته خانه‌قینه‌وه، ژماره‌یه‌ک له هاوڵاتیانی ناوچه‌ی خانه‌قین ڕێـگه هاتوچۆیان له نزیـک مه‌رزی مونزریه گرت و ڕێـگه‌یان نه‌دا هیچ که‌سێـک له‌و ڕێـگه سه‌ره‌کیـیه‌وه بچێته ناو ئێران و یاخود له ئێرانه‌وه بێت.\nئه‌و هاوڵاتیـیانه که ژماره‌یه‌ک که‌سـانی ڕۆشنبیریان له‌گه‌ڵدا بوو، به‌یانـنامه‌یه‌کیان ده‌رکردووه و تیایدا داوا له کۆماری ئیسلامی ئێران ده‌که‌ن ئاوی ئه‌ڵوه‌ن به‌ربداته‌وه تاوه‌کو ڕه‌ز و باخی هاوڵاتیانی ناوچه‌که دووچاری وشکبوون نه‌بن.\nله‌و باره‌یه‌وه یه‌کێک له‌وانه‌ی به‌شـداری له گرتنی ڕێـگای مونزریه‌دا کردبوو، له په‌یوه‌ندیـیه‌کی ته‌له‌فونیدا له‌گه‌ڵ ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا گوتی نوێنه‌رێـکی ئێران به‌ڵێنی داوه ده‌نگی ئه‌وان بگه‌یه‌نێته به‌رپـرسـانی باڵای وڵاته‌که‌ی و ئه‌و کێشه‌یه چاره‌سه‌ربکرێت.\nئه‌و هاوڵاتیـیانه هه‌تاکو 18 ی ئه‌م مانگه مۆڵه‌تیان به ئێران داوه و ده‌ڵێن ئه‌گه‌ربێت و ئاوی ئه‌ڵوه‌ن به‌ر نه‌درێته‌وه ئه‌وا جارێـکی دیکه ڕێـگای نێوان هه‌ردوولا ده‌گرن و ناهێڵن هاتوچۆ له‌و مه‌رزه نێوده‌وڵه‌تیـیه‌وه بکرێت.\nجێی ئاماژه پـێـکردنه له‌م سـاڵانه‌ی دواییدا ئێران ئاوی ڕووباری ئه‌ڵوه‌ن ده‌گرێته‌وه و زیانێـکی زۆر ده‌گه‌یه‌نێته ڕه‌ز و باخ و کوشتکاڵی خه‌ڵـکی ناوچه‌ی خانه‌قین. ده‌شڵێن ئێران به‌نداوی بۆ ئاوی ئه‌و ڕووباره دروسـتکردووه.\nحکومه‌تی عێراقیش لای خۆیه‌وه چه‌ندین جار به فه‌رمی داوای له ئێران کردووه ئاوی ڕووباری ئه‌ڵوه‌ن له وه‌رزی هاویندا نه‌گرێته‌وه، وه‌لێ سـاڵانه ئه‌م کێشه‌یه دووباره ده‌بێته‌وه.\nده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی ڕاپـۆرته‌كه بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ، ماوه‌كه‌ی 1:30 خوله‌كه.


:: AM:10:01:21/09/2021 \nشەوی ڕابردوو هەڵمەتی دڕاندنی پۆستەرەكانی دكتۆر ئەشواق جاف كاندیدی ژمارە 22ی پارتی لە بازنەی سێ لە هەڵەبجە، دەستی پێ كردووە، بەرپرسی ناوچەی پارتی لە هەڵەبجە دەڵێ، حزبەكان وایان دانابوو بە هاوپەیمانی ڕێگر دەبن پارتی كورسی بەدەست بهێنێت، بەڵام كاتێك دەزانن خەڵك زیاتر روو لە پارتی دەكەن، دەستیان بە دڕاندنی پۆستەرەكان كردووە.\nفارووق كەمال ڕەشید بەرپرسی لیژنەی ناوچەی هەڵەبجەی پارتی دیموكراتی كوردستان، بە "وشە"ـی ڕاگەیاند، هەندێك لایەن ئەوەیان پێ هەرس ناكرێت كە كاندیدی پارتی بەهێزە و هەڵسانەوەیەكی پارتی هەیە و هاووڵاتییان زیاتر ڕوو لە پارتی دەكەن، بۆیە سێ پۆستەری گەورەی ئەشواق جاف دڕێنراوە، یەكێك لە پۆستەرەكان چەند مەترێك دوورە لە بازگەی زەمەقی ئاسایش.\nوەك زیاتر خستیەڕوو، لە فولكەی تەپەتۆڵەكە و دەروازەی شارەدێی سیروان و دەروازەی پارێزگای هەڵەبجە لە نزیك بازگەی زەمەقی، هەر سێ پۆستەرەكە لە یەك كاتدا دڕێنراون، پۆستەری كاندیدەكانی لایەنەكانی تر لێ نەكراونەتەوە، هاوپەیمانێك لە نێوان حزبەكان پێكهێنراوە لە سنوورەكە بەو ئامانجەی پارتی كورسی بەدەست نەهێنێت، بەڵام ئێستە دەبینن خەڵكێكی زۆر ڕوو لە پارتی دەكات و پشتیوانی بۆ كاندیدەكەیان دووپات دەكەنەوە، تەنانەت خەڵكی دەرەوەی ڕێكخستنەكانی پارتیش دەڵێن دەنگیان بۆ كاندیدی پارتییە و سەردانی بنكەی بانگەشەكانیان دەكەن.\nئەوە هیچ لە ورەی ئێمە كەم ناكاتەوە\nئەو دەڵێت، "ئێمە بەو لایەنانە دەڵێین كە پۆستەری كاندیدەكانمان دەدڕێنن، ئەوە هیچ لە ورەی ئێمە كەم ناكاتەوە، بەڵكو زیاتر ورەمان پێ دەدات، لە دەرگا به دەرگای هاووڵاتییان دەدەین بۆ ئەوەی دەنگ بە پارتی و كاندیدەكانمان بدەن، كاندیدەكەی ئێمە نیشتمانپەروەرە و هەموو كەس كاندیدەكەی ئێمە دەناسێت، لە ڕابردوودا لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق چۆن داكۆكی لە مافەكانی گەلەكەمان دەكرد."\nبەگوتەی فاروق كەمال، دەزگاكانی تەناهی بەرپرسن، بۆ نموونە یەكێك لە پۆستەرەكان چەند مەترێك لەولای بازگەی ئاسایشە، ناكرێ ئاگایان لە لێكردنەوەی پۆستەری كاندیدەكەی ئەوان نەبێت، پرسیاریان لێ كراوە كێ كردوویەتی، دەڵێن نەیانبینیوە و ئاگایان لێ نەبووە.\nهەڵەبجە / عەزیز هەورامی


https://1baiser.com ئایا ئیسلام بە شمشێر بڵاو بووەتەوە؟ |\nHome بیروڕا ئایا ئیسلام بە شمشێر بڵاو بووەتەوە؟\non: ته‌مموز 07, 2018 In: بیروڕا, سەرەکیNo Comments\nگوتەیەکی باو هەیە کە دەوترێت ئیسلام بە زەبری هێز، یان بە شمشێر، بڵاوبوەتەوە، یان خەڵک بە شمشێر کراونەتە موسوڵمان. ئەم گوتەیە بوەتە شتێکی بنچینەیی لە گوتاری تەقلیدیی دژە-ئیسلام یان ڕەخنەگرتن لە ئیسلام، و لەناو گوتاری کوردیی ناسیۆنالیست و عەلمانیی کوردی (ی ئایدیۆلۆجیست و ـ بەتایبەتی ـ حیزبی) زۆر دوبارە دەبێتەوە سەبارەت بە داگیرکردنی کوردستان لە لایەنی سوپای دەوڵەتی «خیلافەت»ـەوە، و ئیتر باوە دەوترێت کە کورد بە زەبری شمشێر موسوڵمان بوە. بەڵام ـ لە بنەڕەتەوە ـ «ئایا ئیسلام بە شمشێر بڵاو بوەتەوە؟»، ئەمە ئەو پرسیارەیە کە وەڵام‌دانەوەی لەرزەی خستوەتە بیری ئیسلامیەوە، و وای لێ کردوە کە نکولی لە «جیهادی طەلەب» و حاشا لە مێژوی «فتوحات» ی ئیسلامی بکات؛ ئێمە ئێستە دەتوانین وەڵامی بدەینەوە بەبێ نکولی و حاشاکردن.\nئەم گوتەیە بەو شێوەیەی کە باوە و بڵاودەکرێتەوە؛ بەلای کەمەوە ورد نیە، و بەڕەهایی ڕاست نیە، وەکو بەڕەهاییش هەڵە نیە. چونکە ئەمە ئەگەر وردی بکەینەوە؛ تەنها بۆ فرەپەرستی عەرەب، لەناو نیمچەدورگەی عەرەبی؛ ڕاست دەردەچێت.\nجا بە وردی بکەینەوە:\nئەگەر مەبەست لە بڵاوبونەوەی ئیسلام؛ بڵاوبونەوە و فراوان‌بونی «دەسەڵات»ی ئیسلامی بێت؛ ئەوە ڕاستە کە دەسەڵاتی ئیسلامی بە شمشێر بڵاو بوەتەوە و چەسپێنراوە. شۆڕش و ڕاپەڕینیش لە هەندێک شوێن کراوە و دیسان بە شمشێر کپ کراوەتەوە و شوێنەکە جارێکی تر گیراوەتەوە، و هەمو جارێکیش داگیرکاری و تاڵانکاری کراوە.\nبەڵام ئەگەر مەبەست لە بڵاوبونەوەی ئیسلام؛ موسوڵمان‌بونی خەڵک بێت؛ ئەمەیان بە جۆرێکی ترە:\nـ بۆ عەرەب، خەڵکی نیمچەدورگەی عەرەبی؛ ڕاستە، چونکە یاسا ئیسلامیەکە بۆ ئەوان یان موسوڵمان‌بونە یان شەڕ وکوشتار. ئیسلام لە کۆتاییدا جگە لە موسوڵمان‌بون یان شەڕ و کوشتار هیچ بژاردەیەکی تری لە عەرەب وەرنەگرتوە. بۆیە ڕاستە بوترێت ئەوان بە شمشێر کراونەتە موسوڵمان (هەڵبەتە ئەمە بەشێک لە خێڵ و ئاوەدانیەکان دەگرێتەوە، و گەلێکیان بۆ خۆیان بونەتە موسوڵمان و هەڵ‌گری ئیسلام یان ئیسلامیان وەکو «ئەمری واقیع» قبوڵ کردوە، و هەندێکیان لەبریی ترسی شمشێر تەمای دەسکەوت و دەسەڵات پاڵی پێوە ناون بچنە ڕیزی هێزە ئیسلامیەکە).\nـ بەڵام بۆ جگە لە عەرەب و لە دەرەوەی نیمچەدورگەی عەرەبی؛ زەحمەتە نمونەیەک لە مێژوی ئیسلامی و بەتایبەتی سەرەتای هەڵمەتەکانی «فتوحات» بدۆزینەوە کە لە هەڵمەتێکدا گەلێک کە ئایینێکی تری هەبوە هەر لەگەڵ هاتنی هەڵمەتە ئیسلامیەکەدا بوبێتە موسوڵمان، چونکە یان ڕێ‌کەوتون لەسەر سەرانە و باج و نەگەیشتوەتە شەڕ، یان شەڕ و بەرگرییان کردوە، ئیتر پێ‌نازانین خەڵکی شوێنێک یەک‌سەر سەرپشکیی موسوڵمان‌بونیان هەڵ‌بژاردبێت، هەتا بوترێت خەڵک لە ترسی شمشێر موسوڵمان بوە.. شتێكی ئاشکرایشە کە گۆڕینی ئایین کارێکی ئاسان نەبوە و شوێنکەوتوانی هیچ ئایینێکیش، بەتایبەتی لە ڕابردودا، بەو ئاسانی و خێراییە وازیان لە ئایینی خۆیان نەهێناوە، بەتایبەتی لەسەر دەستی سوپایەک نەک کۆمەڵێک بانگخواز کە بە هێمنی و بە ئارامی و پشوی درێژ بانگەوازی ئایینیی خۆیان بکەن. ئیتر دوایی؛ خەڵک وردە-وردە بونەتە موسوڵمان، دوای ئەوەی لەسەر سەرانە و باج ڕێ‌کەوتون؛ دوای ماوەیەک (کە جاری هەبوە سەدەیەک یان زیاتری پێ چوە) ئیسلامیان وەرگرتوە و موسوڵمان بون. ئەمەش دیارە بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ ئاشنابون بە ئیسلام و بڵابونەوە و هەژمونی کولتوری ئیسلامیی زاڵ و بەشێکیشی دەگەڕێتەوە بۆ هەوڵی ڕزگار‌بون لە بارودۆخی هاوڵاتیی پلەدو و بۆ دەست‌کەوتنی هەمو مافەکانی هاوڵاتیی پلەیەک کە موسوڵمانە.\nڕاستە بەپێی ڕێبازێک [ڕێبازی زۆرینەیەک: شافیعیەکان، حەنبەلیەکان (دیارترینی دو گێڕانەوە لە ئەحمەدەوە)، (ئیبن ئەلماجیشون) لە مالیکیەکان، و (ئیبن حەزم) لە ظاهیریەکان] بۆ فرەپەرستانی نا-عەرەبیش؛ هەر وەکو عەرەب بە سەرانە و باج ڕێکەوتنیان لەگەڵ ناکرێت و بە هەمان شێوەیە یان دەبێت موسوڵمان ببن یان کوشتار دەکرێن. بەڵام وا دەرناکەوێت ئەم ڕێبازە لە مێژوی ئیسلامی و بەتایبەتی مێژوی «فتوحات»ـدا ئەوەندە کاری پێ کرابێت. یان ڕەنگە موسوڵمانانی یەکەم زەردەشتیەکان (و هەتا صابیئەکان و پاشماوەی شوێنکەوتوانی ئایینە ئێرانیە کۆنەکە)ـیان لکاندوە بە «ئەهلی کیتاب»ـەوە، بۆیە لە مێژوی «فتوحات»ـدا، بەتایبەتی لە سەدە کۆچیەکانی یەکەمدا، جەنگێک نابینینەوە بۆسەر کۆمەڵانێک کە فرەپەرستی بتپەرست ناسێنرابن، و هەر بۆیە ئەم ڕێبازەی کە بە وەرگرتنی سەرانە لە فرەپەرستی نا-عەرەبیش ڕازی نابێت؛ وا دەردەکەوێت کاری پێ نەکراوە. هەر چۆنێک بێت؛ ئەو مامەڵەیەی کە سوپای «فتوحات» کردویەتی لەگەڵ گەلانی نا-عەرەب بەم شێوەیە بوە کە بە ڕێکەوتن لەسەر سەرانە یان باجی زەوی‌وزار و بەروبوم لێیان ڕازی بون، و «مەرجی یان موسوڵمان‌بون یان شەڕ»یان بۆ دانەناون. بۆیە ئەوەی کە بەرگریی کردوە؛ ئەوە دیارە ئامادە نەبوە نە موسوڵمان ببێت و نە وڵات بدات بە دەستەوە و سەرانە بدات، و ئیتر لەناوبراوە، ئیتر ئەوەی تری لەسەر باجێک ڕێ‌کەوتون لە بەرامبەری ئەوەی ژیان و ئایینیان پارێزراو بێت، یانی ئامادە بوە سەرانە بدات بەڵام لەسەر ئایینی خۆی بمێنێتەوە و نەبێتە موسوڵمان. ئیتر ئەمانە دوایی وردە-وردە و بە هەڵ‌بژاردنی خۆیان موسوڵمان بون، ئەگەرچی پاڵنەری موسوڵمان‌بونەکەیان بەشێکی خۆڕزگارکردنە لە سیاسەتی ئیسلامیی جیاکاری بەرامبەریان، لە باجەکان و لە دۆخی هاوڵاتیی پلەدو و ئەو «توندوتیژیە نەرم»ـەی بەرامبەریان بەبەردەوامی پراکتیس دەکرێت، بەتایبەتی سنورداربونی چالاکیی ئایینییان و ڕێگرتن لە بیناکردنی پەرستگا و بانگەوازی ئایینی (سەرباری هەندێک شەپۆلی توندوتیژیی خوێناوییش). هەڵبەتە لە هەندێک بڕگەی مێژوی ئیسلامیی دواتریشدا دەبینین، بەتایبەتی لە بەرکەوتندا لەگەڵ ئەو ئایینانەی کە بتپەرستیی ئاشکران نەک فرەخواییەکی گشتی، فەرمانڕەوای ئیسلامی سور بوە لەسەر ڕوخاندنی پەرستگا و بتەکانیان و بە ڕێکەوتن لەسەر سەرانە دەستی لێ هەڵ‌نەگرتون، وەکو (سوڵتان مەحمودی غەزنەوی) لە هەڵمەتەکانیدا بۆسەر باکوری هیندستان، لە سەرەتای سەدەی (٥ ك.)، کە مێژو دەڵێت حەفتدە هەڵمەتی کردوەتە سەر هیندستان، و پەرستگا و پەیکەری خواوەندەکانی ڕوخاندوە و سەردار و دەسەڵاتدارەکانی ناچار بە موسوڵمان‌بون و ملکەچی بۆ دەسەڵاتەکەی کردوە، و دەسەڵاتی ئیسلامیی خۆی لە باکوری هیندستان چەسپاندوە. ئیتر بەدوای ئەو هەڵمەتانەدا ئیسلام لە باکوری هیندستان بڵاوبوەتەوە. بەڵام هەتا لەم حاڵەتەشدا دەبینین موسوڵمان‌بونی خەڵک بەگشتی لە باکوری هیندستان دوای موسوڵمان‌بونی فەرمانڕەواکانیان و دامەزرانی دەسەڵات بوە، و ئەنجامی هەڵمەتەکانی لە کاتی خۆیاندا ملکەچ‌بونی ناوچەکان بوە بۆ دەسەڵاتی ئیسلامی و بەستنەوەیان بە بەڕێوەبردنی ئیسلامیی دەوڵەتی غەزنەویەوە، و لە هەندێک حاڵەتدا بۆ هەندێک شوێن سوڵتان مەحمود لەسەر سەرانە ڕێکەوتنی کردوە.\nکەواتە گەلانی نا-عەرەب بە شێوەیەکی گشتی بە زەبری شمشێر نەکراونەتە موسوڵمان، و بۆیە ئەم گوتە باوە ورد دەرناچێت، بەڵکو گەلانی ناعەرەب بە زەبری شمشێر وڵاتیان داگیرکراوە و دەوڵەت و دەسەڵاتیان ڕوخێنراوە و ئەوانەی بەرگرییان کردوە لە بەرامبەری ئەو داگیرکاریەدا لەناوبراون، و ئەوەیشی بەرگریی نەکردوە یان لە کۆتاییدا ڕێکەوتنی کردوە؛ خراوەتە ژێر باری سەرانە و باج.. بەم شێوەیە بوەتە هاوڵاتیی پلەدو، و ئینجا بەڕێوەبردنی ئیسلامی لە ناوچەکەیاندا دامەزرێنراوە و بانگەوازی ئیسلامی تێدا تاوی سەندوە و کولتوری ئیسلامی بوەتە کولتوری باڵادەست کە ئایینی ڕەسمیی دەوڵەتە، بەم شێوەیە بارودۆخێک ڕەخساوە کە خەڵکەکە دوای چەند دەیەیەک یان چەند سەدەیەک هاتونەتە سەر ئایینی ئیسلام، و ئەمە لە هەندێک شوێن خێرا بوە و زۆری نەخایاندوە، و لە هەندێک شوێنیش ئەوەندە سست بوە کە هەتا ئێستەش بەشێکی زۆری خەڵکەکەی لەسەر ئایینی خۆیان ماونەتەوە.\nئەوەش ڕاستە کە زۆربەی هەرەزۆری جیهانی موسوڵمان‌نشین ئەو وڵات و ناوچانەن کە کاتی خۆی هەڵمەتی فتوحاتیان گەیشتوەتەتێ، کە لە خۆرهەڵاتەوە بە باکور و خۆرئاوای هیندستان دەست‌پێ‌دەکات، و لە خۆرئاوایشەوە بە نیمچەدورگەی ئیبیریا (ئەندەلوسیا) کۆتایی دێت. بەڵام تێگەیشتنی واقیعیی ورد لەم ڕاستیە ئەمە کە بە هۆی هەڵمەتی «فتوحات» ی ئیسلامی دەسەڵاتی ئیسلامی لەو شوێنانە دامەزراوە، و خێڵە عەرەبە موسوڵمانەکانیش بە ناوچەکانی جیهانی ئیسلامیی ئەو کاتەدا بڵاو بونەتەوە، ئیتر خەڵکی خۆجێیی ئەو ناوچانە هەرچەند سەرەتا ئەوەیان هەڵ‌بژاردوە لەسەر ئایینی خۆیان بمێننەوە وسەرانە بدەن، بەڵام دوای ئەوە وردە-وردە موسوڵمان بون و کولتوری ئیسلامی زاڵ بوە بەسەریاندا، هەرچەند گەلێک لەو کۆمەڵگایانە جۆرە ڕێبازێکی تایبەت یان ئایینێکی ئاوێتەی لە ئیسلام بۆ خۆی جیاکردوەتەوە.\nبەم شێوەیە گوتەی موسوڵما‌ن‌بونی خەڵک بە زەبری هێز، یان موسوڵمان‌کردنیان بە شمشێر؛ تەنها وەکو دەستەواژەیەکی گشتی و کشێنراو ڕاستییەکی تێدایە، و ئەگەر ورد بکرێتەوە؛ بە دروستی گوزارش لە واقیعە مێژوییەکە ناکات. تەنها ئەوەندەیە گەلانی ناعەرەب دوای داگیرکردنی وڵاتەکانیان بە زەبری هێز و سوپا ئیتر کەوتونەتە ژێر باری بەڕێوەبردن و کولتوری ئیسلامی و ئەمە وای کردوە ئیسلام ببێتە «ئەمری واقیع» و خەڵکانێکی زۆر ئیسلام وەربگرن، بەم شێوەیە «شمشێر» تەنها هۆکارێکی ناڕاستەوخۆیە بۆ موسوڵمان‌بونیان، یان ـ بە دەربڕینێکی تر ـ داگیرکردن و «فەتح»ی وڵاتەکەیان تەنها ڕێخۆشکەرە بۆ موسوڵمان‌بونیان. ئەگەرنا لە سەرچاوە مێژوییەکاندا نابینینەوە گەلێکی ناعەرەب لەگەڵ هەڵمەتی ئیسلامیدا بۆسەریان و پێشنیارکردنی موسوڵمان‌بوندا بۆیان؛ یەک‌سەر، لە ترسی شمشێر یان لە ترسی باری سەرانەدان، بوبێتنە موسوڵمان!\nهۆکارێکی بڵاوبونەوەی گوتەکە بەم شێوە فشەڵ و نا-وردە؛ ئەوەیە هەندێک لەوانەی بانگەشەی بۆ دەکەن؛ بە شێوەیەکی کاڵ‌وکرچ دایدەڕێژن، و زیاتریش ئەوەیە بیرمەند و بانگخوازە ئیسلامیەکانیش کاتێک لێیان دەگێڕنەوە وەکو ڕێخۆشکردنێک بۆ وەڵامدانەوەیان؛ ئەوەندەی تر سادەی دەکەنەوە، بەڵکو وای لێ دەکەن کە ببێتە گوتەیەکی سادە و لاواز کە وەڵامدانەوەی ئاسان بێت. ئەمەش میکانیزمێکە لە ئەدەبیاتی بەرگریکاری (ئەپۆلۆجیایی) کە بریتیە لە داڕشتنەوەی بەڵگەی نەیار «خصم» لە شێوگێکی کورت و لاواز و شێواودا، بۆ ئەوەی لێدان و کوتانی ئاسان بێت! بە شێوەیەک ئەوەندە کون و کەلەبەری تێدابێت؛ کە بواری تەقاندنەوەی هەبێت! لە کاتێکدا ئەگەر بەڵگەکە بەدروستی و شارەزایانە و لەسەر دەستی بیرمەندی لایەنی نەیار خۆیەوە دابڕێژرێت و بخرێتە ڕو؛ ئەوەندەش لاواز نیە کە بانگخوازە ـ بۆ نمونە ـ ئیسلامیە بەو ئاسانیە پێی بوێرێت یان بتوانێت بە هەڵەیەکی دابنێت.