جوتیارانی زیانلێكەوتووی لافاو قەرەبوو دەكرێنەوە\nلیژنەی كشتوكاڵ لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق كار بۆ پێكهێنانی لیژنەیەك دەكات بۆ قەرەبوكردنەوەی جوتیاران و خاوەن ئەو مەزراو بێستانانەی كە بەهۆی باو بۆران و لافاوەوە زەرەرمەندبوونە".\nمەنسور بعێجی، ئەندامی لیژنەی كشتوكاڵ لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاند:" هەر جوتیارێك بەهۆی باران و لافاوەوە زەرەرمەندبووە مافی خۆیەتی داوای قەرەبووكردنەوە لە دەوڵەت بكات و ئێمەش لەرێگەی لیژنەكانمانەوە بە هەماهەنگی لەگەڵ حكومەت كار بۆ قەرەبووكردنەوەیان دەكەین، چونكە ئەمە دەچێتە چوارچێوەی كارەساتە سروشتیەكانەوە بۆیە دەبێت بە زووترین كات قەرەبووبكرێنەوە".\nبعێجی روونیشیكردەوە::" بێگومان هەموو جوتیاران و خاوەن مەزراو بێستانەكان خەرجییەكی زۆریان داوەتە تۆو پەیینی كیمیایی و چاوەڕوانی وەرزی دروێنەدەكەن".\nناوبراو وتیشی: باران و گەرداو هەموو كێڵگەكانی لێتێكدان بۆیە لەسەر حكومەتە قەرەبوویان بكاتەوە، بۆ ئەوەی لە وڵاتێكی كشتیاریدا زیانی گەورە نەكەوێتە ئەستۆی جوتیاری عێراقی و ئەمەش مافی سروشتی هەر جوتیارێكە لە هەموو جیهان و رێزی لێدەگیرێت، بۆیە بۆ زامنكردنی بەرهەمهێنانی بەردەوامی جوتیاران لەكاتی سەرهەڵدانی كارەساتە سروشتیەكان دەبێت قەرەبوو بكرێنەوە".\n4/13/2019 2:11:34 PM


پـوخـتـەی ژیـانــی كــۆمـەڵایـــــەتی و سیـاسیی جۆن ستیوارت میڵ\n3. حكومەتی نوێنەریی.\n1. جان ستیوارت میل، دربارەی ازادی، ترجمەی محمود صناعی،1388،چاپ اول\n2. سایت ویكی پیدیا


کوردیپێدیا - تەها سڵێمان\n👫 تەها سڵێمان | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nرۆژنامەنووس و بەرپرسی کۆمیتەی محەلی گەرمیان و ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حزبی شیوعی کوردستانە.\n1. 👁 ئەنفال و کۆمەڵکوژی کورد\n2. 👁 پڕبوون لە ئاو\n3. 👁 پڕۆژەیەک بۆ شکاندنی بێدەنگی لەسەر پرسی ئەنفال، گفتو گۆیەکی کراوە لەگەڵ نوسەرو رووناکبیر کازێوە ساڵح\n4. 👁 تێگەیشتن لەئەنفال وەک جینۆسایدی کورد\n5. 👁 جینۆساید لە باکوری کوردستان\n6. 👁 جینۆسایدی ئێزدییەکان گوندی کۆجۆ\n7. 👁 جینۆسایدی گەلی کورد\n8. 👁 جینۆسایدی کوردستان\n9. 👁 حیکایەتەکانی ئەنفال\n10. 👁 خوێندنەوەیەک بۆ: بزووتنەوەی رزگاریخوازی کوردی و ئەزموونی دیموکراسییەت\n11. 👁 دوو تێکست بۆ ئەنفال\n12. 👁 لە پەراوێزی (ئەنفال)دا\n13. 👁 لە دادگای باڵای تاوانەکانی عێراقەوە دۆسیەی بارزانییەکان 3\n14. 👁 لە دادگای باڵای تاوانەکانەوە دۆسیەی ئەنفال 1\n15. 👁 لە دادگای باڵای تاوانەکانەوە دۆسیەی ئەنفال 2\n16. 👁 لە دادگای باڵای تاوانەکانەوە دۆسیەی فەیلییەکان 4\n17. 👁 کتێبی جینۆسایدی کورد تاوانی ئەنفال\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 7 2010 3:41PM تۆمارکراوە\n👁 ئەم بابەتە 12,354 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 16 KB Sep 7 2010 3:41PM هاوڕێ باخەوان


کۆدی هەواڵ: 4242\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 11:39 - 2021/11/28\nکوردپرێس: تەلەڤزیۆنی کوردستان24 رایگەیاند: "درەنگانی شەوی رابردوو چەکدارانی داعش لە کوڵەجۆ هێرشیان کردە سەر سەنگەرەکانی پێشمەرگە، دوای رووبەڕووبوونەوە، هێزی پێشمەرگە توانی هێرشەکەی داعش تێک بشکێنن، بەڵام بەهۆی تەقینەوەی بۆمبێک بە هەمەرێکی هێزی پێشمەرگە، 5 پێشمەرگە شەهیدبوون".\nپەیامنێری کوردستان 24 روونیکردەوە: "لە سەرەتاوە کە چەکدارانی داعش هێرشیان کردووە، هێزی پێشمەرگە شکستی بە هێرشەکە هێناوە، چوار پێشمەرگە برینداربوون، دواتر هێزی پشتیوانی ویستویانە بریندارەکان بگوازنەوە، لەوکاتە بۆمب بە هەمەری هێزی پێشمەرگە دا تەقیوەتەوە و پێنج پێشمەرگە شەهید بوونە".\nیەکێک لەو پێشمەرگانەی لەکاتی هێرشەکە لەو سنوورە بووە، دەڵێت: "سەرەتا چەکدارانی داعش بە چەکی قەناس تەقەیان کرد، ئێمەش بە هانای پێشمەرگەکان هاتین لەو خاڵە، بەڵام بەهۆی تەقینەوەی بۆمبێک دوو ئەفسەر بە پلەی رائید و سێ پێشمەرگە شەهید بوون".


دکتۆر سەربەست نەبی\nلە ماوەی 5 ساڵی ڕابردوودا ئەمە پێنجەمین جارە مۆسکۆ ئەو بڕیارانەی پەیوەندییان بە سوریاوە هەیە ڤیتۆ بکات.\nئایا بەم جۆرە پشتیوانیە ڕوسیا دەتوانێت حکومەتی سوریا ڕزگاربکات لەو هەموو قەیران و تەنگژانەی ڕووبەڕووی بوونەتەوە؟\nدکتۆر سەربەست نەبی، شیکەرەوەی سیاسی دەڵێت ئەم ڤیتۆ نوێیەی مۆسکۆ لە ئەنجومەنی ئاسایش کردی ڕەوشی سوریا دەباتە قۆناغێکی نوێوە بەتایبەتیش لە ململانێی نێوان مۆسکۆ و واشنتۆندا زیاتر دەکات وە وەک دەڵێت لەو ڕوانگەیەوەی هیچ ئاماژەیەک لە ئارادا نییە بۆ جۆرێک لە یەک نزیکبوونەوەیان چونکە مۆسکۆ و دیمەشق ڕێککەوتون لەسەر ئەوەی هیچ وتووێژێکی سیاسی نەکەن تا ئەوکاتەی شەڕەکانی حەڵەب یەکلادەبنەوە.\nلە میانەی وتووێژەکەیدا لەگەڵ بەڵێن ساڵح، دکتۆر سەربەست نەبی ئاماژەش بەوە دەکات تورکیا ئامادەیە هەرچ شتێک بێت بۆ ڕوسیای بکات بە ئامانجی ئەوەی ئەو ناوچانەی لەشکری تورکیای لێیە لە سوریادا (جەرابلوس) فراوانتر بکات و دەشڵێت بەشیکی ئامانجەکەی دەسەڵاتدارانی ئانکەرە لێسەندنەوەی شاری مینبجە لە هێزی سوریای دیموکرات.\nدکتۆر سەربەست دەڵێت کورد لە ڕۆژئاوا بڕیاری لە دەستدا نییە و هەرچی ئەنجومەنی نیشتمانی کوردی سوریایە (ئەنەکەسە) بڕیاری نەتەوەیی و سیاسی فرۆشتووە و لەسەر پڕوپاگەندە لە دژی هێزی بەرامبەری دەژی، لە دەمێکدا هێزی دووهەمیش پارتی یەکێتی کورد (پەیەدە) زۆر بە کەڵکی خەڵک نایەت و بێزاریەکیشی لەناوخەڵکدا دروست کردووە.\nوتووێژ لەگەڵ دکتۆر سەربەست نەبی


16:14 - 1 پووشپەڕ 2719\nئاژانسی کوردپا: دەسکورتی، کۆڵبەرێکی کوردی خەڵکی شاری نۆدشەی لە چارەسەریی پزیشکی بێبەری کردووە.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی \_"ئەحمەد ڕازی\_"، تەمەن ٤٧ ساڵ، خەڵکی شاری نۆدشە، بە هۆی هەژاری و دەسکورتی، توانای تێچووی پزیشکیی بۆ چارەسەریی سەرمابردوویی قامکەکانی دەستی نییە.\nئەم کۆڵبەرە لە ملەی تەتەی هەوراماندا، تووشی ئەم ڕووداوە بووە و لە کاتی کۆڵبەریدا تووشی سەرمابردوویی قامکەکانی دەستی بووە.\nناوبراو بە هۆی کێشەی ماڵی و دەسکورتی، توانای دانی تێچووی نەخۆشخانە بۆ چارەسەریی پزیشکی نییە.\nبە وتەی ئەم کۆڵبەرە کوردە، ناوبراو پاش ئەوەیکە پێنج ڕۆژ لە نەخۆشخانەی شاری کرماشاندا بۆ چارەسەریی پزیشکی خەوێندرابوو، بە هۆی هەژاری و دەسکورتی لەسەر ڕەزامەندیی خۆی، بەناچاری نەخۆشخانەی بەجێهشتووە.\nهەتاکوو ئێستا ناوەندە پەیوەندییەدارەکانی حکوومەت، هیچ هەنگاوێکی بەکردەوەیان بۆ یارمەتیدانی پزیشکیی ئەو کۆڵبەرە کوردە، ئەنجام نەداوە.


دە خاڵی گرینگ لەبواری نایەكسانی رەگەزی كە ئەمرۆكە روودەدات. \nدە خاڵی گرینگ لەبواری نایەكسانی رەگەزی كە ئەمرۆكە روودەدات.\nوەرگێران بۆ فارسی:بەنەفشە جەمالی\nو: جەعفەر ڕەشی (كۆمار)\nبەشێكی زۆر لە جۆرەكانی نایەكسانی رەگەرزی هیچكات پیاوان تووشی نایەن،جیاوازیگەلێك كە ساڵانێكی زۆر ئاسایشی جەستە و دەرونی ژنان تووشی مەترسی دەكات، لە درێژەی ئەم بابەتەدا دەخاڵی نایەكسانی رەگەزی كە ژنان لە هەمووی جیهان تووشی دەبن ئاماژە پێ دەكری:\n*درێژایی تەمەنی مناڵانی كچ: لە وڵاتانی هیند و چین،كە دوو وڵاتی پرحەشیمەتی جیهانن،زانیارییەكی گرینگ هەیە لە بابەت ئەوەی كە تا چ رادەیەك حەزیان بە زیندوومانەوەی مناڵانی كچی ژێر پێنج ساڵ هەیە.لە وڵاتی چین رێژەی گیان لەدەستدانی مناڵانی كچ حەوت لەسەد زۆرترە لە گیان لەدەستدانی مناڵانی كور. لە وڵاتی هیند لە سەر بنەمای لێكۆلینەوەیەك كە لە نێوان ساڵەكانی 2000 بۆ 2010 بە ئەنجام گەیشتووە، مەترسی گیانلەدەستدانی مناڵانی یەك بۆ حەوت ساڵ، حەفتاوپێنج لە سەد زۆرترە لە مناڵانی كور.\nدەست ڕاەگەیشتن بە چاوەدێرییە پزیشكێكان، پێش و پاش منداڵبوون:بە پێی ئامارە جیهانێكان لە ساڵی 2017 لە وڵاتانێك كە لە حاڵی گەشەسەندندان 1.6 میلیارد ژن لە تەمەنی دووگیانیدا بوون، كە لەم رێژەیە تەنیا 63لەسەدیان لانی كەم چوار جار لە كاتی دووگیانیدا سەردانی ناوەندی پزیشكیان كردووە و تەنیا 72 لەسەد ئەوان لە ناوەندی دەرمانی و پزشكی مناڵیان بووە. تەواوی ئەو ژنانەی كە لە كاتی دووگیانی یان دوای مناڵبوون تووشی نەخۆشی بوون بە هۆی منداڵبوونەوە تەنیا یەك لەسەر سێی ئەوان چاوەدێری پزیشكیان بۆ كراوە.لە ساڵی 2017وە لانی كەم 308هەزار ژن لە وڵاتانێكی كە لەحاڵی گەشەسەندندان بە هۆی ئاسەوار و ئاكامی پێش دووگیانی گیانی خۆیان لە دەستداوە.2.7 میلیۆن كۆرپە لە مانگی یەكەمی لەدایكبوونی خۆیان گیانیان لەدەستداوە.زۆربەی ئەو گیانلەدەستدانانە لە ئەگەری بوونی چاوەدێریە پزشكی و بێهداشتێكان دەكرا روو نەدات و پارێزراو دەبوون.\n*ئاموزش:كەمتر لە چل لە سەدی وڵاتانی جیهان دەستپێراگەیشتن فێركاری یەكسانیان لە نێوان كچان و كورانیان خستۆتە ژێر باری جێبەجێكردنەوە و كەمتر لە 39لەسەدی ئەم وڵاتانە بەش و رێژەی رەگەزییان بۆ كچان و كوران تەرخان كردووە بۆ گەیشتن بە ئاستی ناەندی لە خوێندندا.وەدەستهێنانی پێشكەویی لە بواری خوێندندا لە ئاستی سەرەتایی و ناوەندی دەتوانێ زیاتر لە 420میلیۆن نەفەر لە گەردوونی فەقیری و نەداری بخاتە دەرەوە. ئەم بابەتە دەتوانێ زۆرترین كاریگەری لە سەر ژیانی كچان و ژنان دابنێ.ژنان و كچانێك كە شایەد هیچكات ناتوانن لە ژیانینادا پێیان بخەنە قوتابخانە. حەتا كاتێك كە كچان دەچن بۆ قوتابخانەش جیاوازی رەگەزی بوونی هەیە.یەك لە سەر چواری مناڵە كچەكان دەڵێن، بە ئاسوودەیی ناتوانن كەڵك لە ئاودەستەكانی قوتابخانە وەرگرن.ئیحتمالی ئازار و ئەزیەتی رەگەزی و چەوسانەوە و كەڵكی وەگرتنی نەشیاو لە مناڵانی كچ زۆر زۆرترە.توندوتیژی لە سەر بنەمای رەگەزی لە قوتابخانەكانیش یەكێكی دیكە لە لەمپەرە بەربڵاوەكانی پێشگرتن لە خوێندن و بێ بەشبوونی كچانە لە مافی فێركاری و بەرەوپێشچوون.\n*بێسەوادی(نەخوێندەواری):رێژەی774 میلۆن نەخوێندەواری بەتەمەن لە جیهاندا بوونی هەیە كە دوولەسەرسێی ئەوان لە ژنان پێكیدێنن.123میلۆن تازەلاوی نەخوێندەوار لە جیهاندا بوونی هەیە كە 61لەسەدی ئەوان لە كچان پێكهاتووە.رێژەی نەخوێندەواری ژنان لە 20ساڵی ڕابردوودا گۆرانكاری بەسەردا نەهاتووە.ئەمە نە تەنیا لە سەر ژیانی ژنان لە سەر ژیانی مناڵەكانیشیان كاریگەری دەبێت. ئیحتمانی زیندوو مانەوەی مناڵانی ژێر پێنج ساڵ كە دایكیان خوێندەواوریان هەیە 50 لەسەد زیاترە.\n*سەربەخۆیی ئابووری:زۆربوونی رێژەی بەشداری ژنان لە ئابووریدا،دەبێتە هۆی گەشەی بەپەلەی ئابووری،بەڵام ژنان بەردەوام لە بواری بەشداری ئابووری بە شێوەی نایەكسان لە ئاست پیاواندا رێژەیان كەمترە و تووشی كێشەن.\nلە ساڵی 2013،رێژەی دامەزراندنی پیاوان بۆ كاركردن بە پێی رێژەی حەشیمەت72,2لەسەد،لە بەراورد بە رێژەی ئاستی دامەزراندنی ژنان47,1لەسەد بووە. مەزەندە دەكرێ حەقدەستی ژنان لە ئاستی جیهانی دەتوانێ تا 76لەسەد زیاد بكرێ لە ئەگەرێكدا بۆشایی بەشداری ئابووری نێوان ژنان و پیاوان لە ناو بچێ، كە ئەمە نرخەكەی بری 17تریلیۆن دۆلار مەزەندە دەكرێ. ژنان هەروەها بەرپرسایەتی نایەكسانیان لە بابەت ئەو كارانەی كە حەقدەست وەرناگرن،هەیانە.ژنان یەك بۆ سێ ساعەت زیاتر لە پیاوان،كات تەرخان دەكەن بۆ كاری ماڵەوە.ژنان دوو بۆ دە ساعەت لە رۆژخۆیان تەرخان دەكەن بۆ پەروەردە و چاوەدێری لە مناڵان،پەكەوتووان و نەخۆشان.هەروەها ژنان یەك تا چوار ساعەت لە ڕۆژدا كەمتر لە پیاوان لە چالاكیی ئابووریدا كە داهاتی هەبێ بەشداریان هەیە.كاتێكی كە ژنان بۆ كاری ماڵەوەی تەرخان دەكەن بە شێوەی راستەوخۆ و بەشێوەی نێگەتیف لە سەر بەشداری و سەربەخۆیی ئابووری ئەوەان گاریگەری دەبێت.\n*توندوتیژی دژی ژنان:كاریگەری نەگەتیف و دەرونی ئازاروئەزیەتی رەگەزی و دەستدرێژی دەتوانێ زیانی قەرەبوونەكراوی لە سەر جێگیربوون و ژیانی ژنان هەبێت.ژنانێك كە لە ژێر توندوتیژی فیزیكی و توندوتیژی رەگەزین دووقات زیاتر لە بەردەم لە ناوچوونی كۆرپەی ناو زگیاندان.ئیحتمالی ئەوەی كە تووشی خەمۆكی بن لە ئەواندا زۆرترە،و لە بەشێك لە ناوچەكاندا (1,5)قات زیاتر ئیحتمانی تووش بوون بە وایرۆسی ئایدزیان هەیە لە ئاستی ئەو ژنانەی كە توندوتیژیان لە لایەن هاوبەشی ژیانینان پێنەكراوە، زۆرترە.\nبڵاوبوونەوەی ئازاری رەگەزی و توندووتیژی دژی ژنان كێشەیەكی قول و سیستماتیكە و یەكێك لە جۆرەكانی نایەكسانی رەگەزییە،لە هەمووی جیهان،120میلۆن كچ – كە رێژەیان كەمێك زۆرتر لە یەك لە سەر دە كەسە- ئەزمونی پێوندی ئیجباریان لە گەڵ یەكێك لە جۆرەكانی ئازاری رەگەزی كە وەكوو تاوان چاوی لێدەكرێ لە درێژەی ژیانی خۆینادا تووشی هاتوون.\n*خەتەنەی ژنان:لانیكەم 200میلۆن ژن و كچ لە جیهاندا تووشی جۆرێك لە جۆرەكانی خەتەنە بوون.زۆربەی ئەو كچانە پێش ئەوەی تەمەنیان ببێت بە پێنج ساڵ خەتەنە كراون.لەم بوارەدا بێهۆش كردن یان سركردن زۆر جار ئەنجام نادرێ و ئێشێكی زۆری لەگەڵە و خوێنرێژی زۆر بە هۆی برینی لە ناكاو ئەندامی مێیینە یان رەگەخوێنبەرەكان ئیحتمالی هەیە رووبدات.عفونەتی ئەندامی مێیینەی ژن كە خەتەنە دەكرێ زۆرە و مەترسیدارە.خەتەنەی ژنان هەروەها دەبێتە هۆی چوونەسەری ئیحتمالی سزاریەن و خوێنبەربوون دوای مناڵبوون.كە ئەمە هەمووی ئاكامی ئەو شۆكەیە كە بە كەڵك وەرگرتن لە هێز لە كاتی خەتەنە كردن تووشی ژن دەبێت، بێ هۆكار نییە كە بەشێك لەو ژنانەی دوای خەتەنە تووشی كێشە بوون، پیان دەوترێ كە لە بوواری رەوانی تووشی كێشە بوون.\n*پێكهێنانی ژیانی هاوبەشی مناڵان:لە هەموو جیهاندا تەقریبی 750میلۆن كچی ژێر 18سال بە ناچار تووشی ئەوە هاتوون كە ژیانی هاوبەش پێكبێنن و شوو بكەن.ئەو كچانەی كە ناچار دەكرێن بە تەمەنی كەم ژیانی هاوبەش پێكبێنن، زۆربەیان تووشی ئەوە دەبن كە زۆر زوو و لە تەمەنی ژێَر هەژدە ساڵی بە ئەزموونی دووگیانی تێپەر بن كە ئەوە خۆی هۆكارێكی گرینگە بۆ ئەوەی نەتووانن درێژە بە خوێندن بدەن،وەكوو دایك و هاوسەری، ئەو مناڵانە لە چاوچێوەی ماڵدا دەفەوتێن و ئیحتمالی ئەوەی كە تووشی توندوتیژی بنەماڵەیی بنە زۆر ۆزرە. پێكهێنانی ژیانی هاوبەشی مناڵان یەكێك لە رووخێنەرترین جۆرەكانی نایەكسانی رەگەزییە، چوونكەدەبێتە هۆی ئەوەی كە ژنان تووشی ئاستەنگی بن لە گەیشتن بەم هەڵ و ئیمكانەی كە دەبێتە هۆی دەركەوتنی توانیایی تاكەكەسیان.\n*قاچاق و بازرگارنیكردن بە مرۆڤ:ژنان و كچان 71لەسەدی لە قوربانیانی قاچاقی مرۆڤ لە جیهاندا پێكدێنن.سێ لە سەر چواری ئەم قوربانییەكانی قاچاقی مناڵان،مناڵانی كچن.ژنان و كچان75لەسەدی قوربانیانی قاچاغی مرۆڤ پێكدێنن كە كەڵكی رەگەزیان لێوەردەگیرێ.\n*بوون لە دەسەڵاتدا(دەسەڵاتی سیاسی):لە ساڵی 2016، تەنیا22,8 لەسەد لە نوێنەرانی پەرڵمان و پەرڵمانی وڵاتان لە ژنان پێكهاتووە.\nئەم خاڵانە تەنیا بەشێك لەو هەزارجیاوازییەی كە، كەڵكوەرگرتنی نەشیاو و بێ ئاگایییە كە ژنان رۆژانە تووشی دێن، مافی ژنان مافی مرۆڤە كە هەر تاكێك لە هەر كۆمەڵگایك تووشی پەشوكاوی دەكات و كاریتێدەكات.\nسەرچاوە: اخبار روز\nئه‌م بابه‌ته 3253 جار خوێنراوه‌ته‌وه


ئایا دۆخەكە هەروا دەمێنێت؟\nخوێندنەوەیەكی كورت بۆ ڕووداوەكانی ئەم دواییانەی كوردستانی باشوور و ناوچەكە\nبە دوای بوون بە سەرۆك كۆماری دۆناڵد ترامپ وەك سەرۆك كۆماری ئەمریكا و بە تایبەتی بە دوای لێدوانە توندەكانی بەرامبەر بە ڕژیمی ئێران و ڕێكەوتنە ناوكییەكەی پێج زلهێزە جیهانییەكان و ئاڵمان لەگەڵ كۆماری ئیسلامی لە كەمپینی تەبلیغی بەر لە هەڵبژاردنی بۆ ئەو پۆستە، چاوەڕوان دەكرا هەڵوێستی جیددی و بنەڕەتی بەرامبەر بە دەور و ڕۆڵی ئێران لە پێوەندە ناوچەیی و جیهانییەكان لە لایەن ئەمریكاوە بێتە ئاراوە. سەرەنجام پاش چەند مانگ لە دەست بە كار بوونی ترامپ وەك سەرۆك كۆمار لەئەمریكا، ترامپ ١٣ی ئۆكتۆبری ٢٠١٧ ئامادە نەبوو جارێكی دیكە دڵنیایی دەربارەی پاپەندنی ڕژیمی ئێران بەرامبەر بە ڕێكەوتنە ناوكییەكە پشت ڕاست بكاتەوە و لە ڕۆژی ٣١ی ئۆكتوبر (٩ی خەزەڵوەر) یاسای ناسراو بە "كاتسا" بخاتە بواری جێ بەجێ كردنەوە.\nیاسای "كۆنترۆڵ كردنی دوژمنانی ئەمریكا لە ڕێگەی گەمارۆوە" (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act) ناسراو بە كاتسا، ئاماژەیە بەو گەمارۆ نوێیانەی كۆنگرەی ئەمریكا كە لە كۆتارییەكانی ژوئییەی ئەمساڵ (٢٠١٧) دژی ئێران، ڕووسیە و كۆریای باكوور پەسند كرا و لە ڕۆژی ٢ی ئوت (١١ی گەلاوێژ) لە لایەن دۆناڵد ترامپەوە واژۆ كرا.\nلە پێوەندی لەگەڵ ڕژیمی كۆماری ئیسلامی ئێرانەوە، ئەم پەسند كراوە ستراتێژی ناوچەیی ئەمریكا بۆ بەرەنگاری لەگەڵ "هەڕەشەكانی ئێران"، سەپاندنی گەمارۆی زۆرتر دژی بەرنامە موشەكییە بالێستیكییەكانی ئێران، سەپاندنی گەمارۆ بە سەر ناوەند حەقیقی و حقوقییەكانی پێوەندی دار لەگەڵ سپای پاسداران، سەپاندنی گەمارۆی زۆرتر دژی ناوەندنی حەقیقی و حقوقییەكانی پێشێل كردنی مافەكانی مرۆڤ لە ئێران، سەپاندنی گەمارۆی چەك و چۆڵ، بەردەوامی گەمارۆكان دژی ئێران سەبارەت بە "پشتیوانی ئێران لە تیرۆریزم"، ڕاپۆرتی هەماهەنگی گەمارۆكانی نێوان ئەمریكا و یەكێتی ئۆرووپا و ڕاپۆرتی شارۆمەندانی ئەمریكایی دەستبەسەركراو لە لایەن ئێرانەوە لەخۆ دەگرێت.\nئەم یاسایە سەرۆك كۆماری ئەمریكا ئەركدار دەكات لە ماوەی ٩٠ ڕۆژدا، فەرماندە و دەست و پێوەندكانی سپای پاسداران و باسكی دەرەوەی سپای پاسداران واتە هێزی قودسیش وەك "پشتیوانی تیرۆریزم" لە پێڕستی لیستی گەمارۆ نوێكاندا بگونجێنێت. پاش هەموار كردنەوەی خاڵی ١٠٥ی ئەم یاسایە لە لایەن وەزارەتی خەزانەداری ئەمریكاوە، لە ڕۆژی ٣١ی ئۆكتۆبر (٩ی خەزەڵوەر) بخرێتە بواری جێ بەجێ كردنەوە.\nبە سەرنجێكی وردتر لە ڕێكەوتی ئەم پرۆسەیە ئێمە شاهیدی دەست وەشاندن و دەست تێوەردانی زیاتری ئێران بە تایبەتی سپای پاسداران لە ناوچەكە دا بووین. شەوی ١٥ لە سەر ١٦ی ئۆكتۆبر (ڕێك دوو ڕۆژ پاش پشتڕاست نەكردنەوەی پابەندی ئێران بە "بەرجام" لە لایەن ترامپەوە و گەمارۆی نوێ لە سەر سپای پاسداران وەك دەزگایەكی داپلۆسێنەری مافی مرۆڤ و پشتیوانی تیرۆریزم) سپای پاسدارانی ڕژیمی كۆماری ئیسلامی بە فەرماندەیی قاسم سلێمانی لە ئۆپراسیۆنێكی پلان بۆ دارێژراو بە هاوكاری ئەرتەشی عێراق و حەشدی شەعبی هێرشیان كردە سەر كوردستانی باشوور و شاری كەركوكیان داگیر كرد و تا ناوچەی "پردێ" لە ٥٠ كیلۆمێتری هەولێری پایتەختی هەرێمی كوردستان هاتن و لە زۆرێك لە ناوچە جێ ناكۆكەكانی هەرێمی كوردستانی باشوور و بەغدا چەندنی كارەساتی مرۆییان دژی خەڵكی سڤیل و ئاسایی بە تایبەتی لە دوبز و خورماتوو و شەنگال خولقاند.\nئەم كارەی ئێران و سپای پاسداران دەهەن كەجی بوو بەرامبەر بە ئەمریكا و سیاسەت و ستراتێژی نوێكەی دژی ئێران.\nبە چاوپۆشی لە وردەكاری ڕووداوەكانی ئەم دواییانەی هەرێمی كوردستانی باشوور، بەڵام ڕۆڵی ئێران بۆ سەپاندنی هێژێمۆنی سیاسی خۆی لە ناوچەكە و بێ هێز كردنی دەسەڵاتی هەرێمی كوردستان وەك دۆستێكی گرنگی ئەمریكا و ڕۆژئاوا و بەتایبەتی لە شەڕی دژی داعش ئاشكرایە. ئەم بەرفراوانكردنەی هێژێمۆنی سیاسی و سەربازییە و هەنگاونان بۆ تەواو كردنی پرۆسەی دروست كردنی هیلالی شیعە لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، كەوتنە مەترسی بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی ئەمریكایە لە ناوچەكەدا.\nستراتێژی نوێی ئەمریكا\nئەگەر لەماوەی ٨ ساڵی سەرۆك كۆماری باراك ئۆباما سیاسەتی هەڵكردن و جێ كردنەوەی ئێران و سازان لەگەڵ ئێران وەك هێزێكی ناوچەیی بۆ كۆنترۆڵی كردنی ڕژیمی تاران بوو، بە پێچەوانەی سیاسەتی ڕاگەیەنراوی كۆشكی سپی بە دوای هاتنە سەركاری ترامپ بریتییە لە كۆنترۆڵ كردنی ڕژیمی تاران لە ڕێگەی بڕینەوە یان كورت كردنەوەی دەستە ئوختاپووسییەكانی ئێران بۆ ئاژاوە نانەوە لە ناوچەكە و پاراستنی بەرژەوەندییەكانی ئەمریكایە. بریتییە لە بەربەست دانان لە بەردەم دەست پێڕاگەیشتنی ئێران بە چەكی ناوكی و گەشەدان بە سیستمی موشەكی بالیستیكی دوورهاوێژ بە توانانی هەڵگرتنی كڵاوی ناوكی كە دەتوانی ئاسایشی ناوچەكە و هەموو جیهان بخاتە مەترسییەوەیە. ئەمە لە كاتێكدایە كە ڕژیمی ئیدئۆلۆژیكی تۆتالیتێرە كە سەرەتایی ترین مافەكانی مرۆڤ و هاووڵاتییەكانی خۆی ڕۆژانە و سیستماتیك پێشێل دەكات. سپای پاسداران وەك باسكی سەربازی و ئابووری ئێران كە كۆڵەكەی سەرەكی مانەوەی ئەم ڕژیمەیە دەكاتە ئامانجی گەمارۆ و لە كار خستن بەتایبەتی كە ئەو كاتەی كە لە سێ هۆكاری بەردەوامی ڕژیمی تاران كە بریتین لە: "سەرسامی و بە سەرسامی ڕاگرتنی خەڵك بەرامبەر بە ڕێبەر و كاریزما"كەیان نەماوە یان لە ئاستی كۆمەڵگادا زۆر لاواز بووە، "كڕینی خەڵك و موحتاج و بەنیاز ڕاگرتنی خەڵك بۆ ڕاكێشانی پشتیوانی خەڵك لە سیاسەتەكانی" و "بەكار هێنانی زۆر و ترساندنی خەڵك و ناچار كردنی خەڵك لە ترسی ئەنجامە سەركوتگەرییەكانی ڕژیم بۆ خواست و سیاسەتەكانیان.\nعەرەبستان و ئیسرائیل و سیاسەتی گۆڕینی ڕژیم لە ئێران\nپاش ساڵی ١٩٧٩ (١٣٥٨) و هاتنە سەر كاری ڕژیمی كۆماری ئیسلامی بە ئیدئۆلۆژی ئیسلامی شیعەوە سەرەتایی ناكۆكی و ئاژاوە بووە لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. بە چاوخشاندنێكی خێرا بە سەر مێژووی نزیك بە چوار دەیەی ڕابردوو بە ئاشكرا دەردەكەوێت كە توند بوونەوەی ململانێی و بەریەك كەوتنی دوو مەزهەبی جیا لە ئیسلام واتە شێعە و سونی بە هاتنە سەركاری كۆماری ئیسلامی لە ئێرانەوە دەست پێدەكات. بە واتایەكی تر دوو جەمسەری كردنەوەی ئیسلامی سیاسی و بوار خۆشكردن بۆ بەریەك كەوتنی ڕێڕەوانی هەر كام لە دوو ئایینزایی شێعە و سونی لە دەورەی نوێ بە هاتنە سەركاری كۆماری ئیسلامییەوە دەست پێدەكات. ترامپیش لە وتارەكەی بۆ خستنە ڕووی ستراتێژی نوێی ئەمریكا بەرامبەر بە بەرجام باسی لەوە كردووە كە "هەڵەبووە لە ساڵانی پێشووتر بۆ كەم كردنەوە گرژییەكان و بەریەك كەوتنەكانی دوو ئایینزای شێعە و سونی بە تەنیا دژایەتی ئیسلامی سیاسی سونە كراوە" واتە دەبێت لە دەورەی داهاتوودا چاوەڕێی بەگژداچوونەوەی ئیسلامی سیاسی شێعە بكرێت كە كۆماری ئیسلامی پێشەنگایەتی و نوێنەرایەتی دەكات، بین.\nڕژیمی كۆماری ئیسلامی پاش هاتنە سەركاری بە سیاسەتی ڕێگەی قودس لە كەربەلاوە دەگوزەرێت و بەتایبەتی لە سەردەمی شەڕی ئێران و عێراق و دیاری كردنی ڕۆژی قودس (دوایین هەینی مانگی ڕەمەزان) و ناوزەد كردنی ئیسرائیل وەك منداڵی زۆڵی ئەمریكا و دژایەتی "جوو" و یەهوود لە ژێر لەوای داكۆكی كردن لە فەلەستین بە لایەنگیری هێزە فەلەستینییەكانی "حەماس" لە بەرامبەر بزووتنەوە "فەتح" بەشێك لە جیهانی عەرەبی بەرامبەر بە خۆی موتەوەهیم كردبوو. بەڵام لە هەفتەكانی ڕابردوو ئێمە شاهیدی هاتنە ئارای هاوپەیمانییەتییەكی ستراتێژی نێوان حەماس و فەتح بووین كە ئەمە دەكرێت بە مانای بەربەست دانان بێت بۆ دەست تێوەردانەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران لە پرسی عەرەب و ئیسرائیل.\nپێشوازی هەر دوو وڵاتی عەرەبستانی سعوودی و ئیسرائیل لە ستراتێژی نوێی ئەمریكا و یان گوتاری "ڕژیم چێنج"ی ئەمریكا بە دوای جۆرێك لە هاوپەیمانییەتی ئیسرائیل و عەرەبستان لە ناوچەكە هاوتەریبی سیاسەتی نوێی ئەمریكا لەگەڵ سیاسەتی عەرەبستان و ئیسرائیل بەدی دەكرێت.\nلە ماوەی سەرۆك كۆماری باراك ئۆباما پێوەندییەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل لە ساردترین سەردەمانی پێوەندی ئەم دوو وڵاتە بوو. ئیسرائیل نەیارانی سەرسەختی بەرجام و ڕێكەوتنە ناوكییەكەی ئێران و وڵاتانی ڕۆژئاوایی و بە تایبەتی ئەمریكا بوو، بەتایبەتی كە هەموو كات كۆماری ئیسلامی هەڕەشەی سڕینەوەی ئیسرائیل لە سەر نەخشەی جیهانی كردووە و ئەم ڕێكەوتنەش سازان لەگەڵ وڵاتێك بوو كە بوونی ئەو ڕژیمەی دەخستە مەترسی جیددییەوە. بەڵام ئەمڕۆكە و بەم سیاسەت و ستراتێژییە نوێیە ئەمریكاوە پێوەندییەكانی ئەمریكا و هاوپەیمان سەرەكییەكەی لە ناوچەكە تا دێت گەرم و گوڕ و هاوتەریبتر دەبێت.\nبەر لە ڕاگەیاندنی ستراتێژی نوێی ئەمریكا بەرامبەر بە ئێران وا لێك دەدرایەوە كە ئەمریكا سپای پاسداران دەخاتە لیستی ڕێكخراوە تیرۆریستییەكانی دەروە (Foreign Terrorist Organizations) كە سەر بەر وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكایە، بەڵام وای نەكرد. ئەم كارە دەیتوانی گەمارۆی زۆرتر و بەربەرینتر دژی كۆی گشتی سپای پاسداران بسەپێنێت و وەك ئەلقاعیدە و داعش بیانكاتە ئامانجێكی سەربازی لە سەرتاسەری جیهان، كارێكی لەو شێوەیە دەیتوانی هەموو هاوپەیمانە ئۆرووپاییەكانی واشینگتۆن بخاتە بەردەم ئەگەر و كێشەی زۆرەوە. جەعفەری فەرماندەی سپای پاسداران كاتێك باس لەو موشەكە دورهاوێژەكان بە بوردی ٢٠٠٠ كیلۆمێتری دەكات، جۆرێك دڵنیایی دانە بە هاوپەیمانە ئورووپاییەكانی ئەمریكا بۆ شەق خستنە نێوان ئەمریكا و ئۆرووپا لە گرتنەبەری سیاسەتێكی هاوبەش دژی ئێران.\nبەم حاڵەوە ترامپ بە پشت بەستن بە "یاسای بەرەنگار بوونەوەی دوژمنانی ئەمریكا لە ڕێگەی گەمارۆوە" (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act) داوای لە وەزارەتی خەزانەداری كرد گەمارۆ بخاتە سەر سپای پاسداران. بە پێی یاسای كاتسا و بە تایبەتی فەرمانی بەڕێوەبەرایەتی ١٣٢٢٤ – كە لە ڕاستی دا جۆربووشی كوڕ پاش هێرشە تیرۆریستییەكانی ١١ی سێپتامبر دەریكرد- نووسینگەی كۆنترۆڵی سەرمایەی دەرەكی وەزارەتی خەزانەداری ئەمریكا ناسراو بە ئۆفەك (OFAC) زۆر خێرا هاویشتییە لیستی "تیرۆریستە جیهانییە تایبەتەكان (Specially Designated Global Terrorists) و "نەتەوە تایبەتەكان" (Specially Designated Nationals). بەم واتایە كە یاسای نوێ سپای پاسدارانی كۆماری ئیسلامی دەكاتە "بەرپرسی ئاژاوەگێڕییە نێونەتەوەییەكان، پشتیوانی لە تیرۆری نێونەتەوەی و بەرنامەی موشەكی بالیستیك" و بەم شێوەیە گەمارۆی چڕوپڕ و گشتگیر دەخاتە سەر كەسایەتییە بیانییە پێوەندیدارەكانی سپاوە.\nكارپێكردنی یاسای "كاتسا" بەمانای هاتنە دەرەوەی ئەمریكا لە "بەرجام" (ڕێكەوتنە ناوكییەكەی ئێران و گرووپی وڵاتانی ١+٥)ـە و ئەمە دۆخێكی تەواو جیاواز دێنێتە ئاراوە.\nبە دوای ڕووداوەكانی ئەم دواییانەی ناوچەكە و بەتایبەتی عێراق و كوردستان ئاسۆی ستراتێژی نوێی ئەمریكا بەرامبەر بەو نافەرمانی و جەمسەرسازییەی ئێران لێڵ كردووە.\nئەوەی ئاشكرایە ئەمریكا بە دوای هێرشی داعش و تێكشان و پەرەم پەرەم بوونی ئەرتەشی عێراق، بە نۆژەن كردنەوەی ئەرتەشی عێراق و ڕاهێنانیان، هێشتا دەستی لە عێراق بەر نەداوە. هێشتا بە دوای دەرهاویشتنی عێراق لە بازنەی نفووز و حەوشەی چۆڵی ئێران بۆ تەران تەران و ڕمبازێنی سەربازی و سیاسی و ئابوورییە لە ڕێگەی هێشتنەوەی عیبادی وەك سەرۆك وەزیرانی عێراق لە بەرامبەر مالكی و باڵی ئێران لە عێراق.\nگۆڕینی هەڵوێستی یەكێتی ئۆرووپا بە تایبەتی فەڕانسە و ئاڵمان و بریتانیا بۆ ڕەخنە گرتنی ڕاشكاوانەتر لە موشەكەكانی ئێران و باس كردن لە چاكسازی یان هەموار كردنەوەی ڕێكەوتنە ناوكییەكەی ئێران و بەرجام هەندێك نیشانەن لە بۆ گۆڕینی ئاراستەی ڕووداوەكانی ئەم دواییانەی ناوچەكە و دواجار بەرامبەر بە ئێران. جیا لەوەش لە ڕاگەیاندراوی وەزارەتی دەرەوی ئەمریكا بەرامبەر بە هەڵوێسی كاك مەسعوود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان بۆ درێژ نەكردنەوەی ماوەی سەرۆكایەتییەكەی و بەرز نرخاندنی ئەو هەڵوێستەی كاك مەسعوود و لە هەمان كاتیشدا پێداگری لە پارێزگاری كردن لە دەسەڵاتێكی بەهێز حكومەتی هەرێمی كوردستان لە باشوور (عێراق) و بە ناوهێنانی نچیروان بارزانی و قوباد تاڵبانی پاڵپشتی خۆی بۆ ئەم دەسەڵاتە دووپات كردۆتەوە. ئەمە بەو مانایە دێت كە هەرێمی كوردستان و دەسەڵاتێكی بەهێز لەو ناوچەیە بە لەمپەرێكی كاریگەر دەزانێت لە بەرامبەر كۆماری ئیسلامی و دەست تێوەردان و ئاژاوەگێڕییەكان و گۆڕانێكی بە ئەسپایی لە هەڵوێستی دوو هەفتە لەمەوبەری ئەمریكا بەرامبەر بە كوردستان.


ئویغور - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nئویغورەکان بەشێکن لە نەتەوەکانی لقی تورکی ڕەگەزی زەرد کە دەگەڕێنەوە بۆ ھۆزە پەرتەوازەکانی گەلانی مەنگۆل، بەشی ھەرە زۆری نەتەوەی ئویغور موسڵمانی سوننە‌ن. بەپێی ئامارێکی ساڵی ٢٠٠٨، ژمارەیان دەگاتە (٤١) میلیۆن کەس لە جیھاندا، کە بەشی ھەرە زۆریان دەکەوێتە ھەرێمی شینجیانگی چینی و باقی تری نەتەوەی ئویغور بەسەر دەوڵەتەکانی تر دابەش دەبن وەک کازاخستان، مەنگۆلیا، تورکیا، ئەفغانستان، پاکستان، ئەڵمانیا، ئیندۆنیزیا، ئوسترالیا، تایوان،سعودیە. نەتەوەی ئویغور ١٠ سەدە بەرلە ئێستا خاوەن دەوڵەتی سەربەخۆی خۆیان بوون بە ناوی تورکستانی ڕۆژھەڵات، بەڵام لە ساڵانی ١٧٥٩ و دواتریش ١٧٨٦ بەشێکی گەوەری لکێنرا بە چینەوە و لە ساڵی ١٩٥٠دا بەیەکجارەکی بووە بەشێک لە چینی کۆمۆنیستی. لە ساڵانی ١٩٣٣ و ١٩٤٤ ئویغورییەکان توانیان خۆیان لە دەسەڵاتی چین ڕزگاربکەن، بەڵام ئەم سەربەخۆییە زۆری نەخایاند و خێرا کەوتنەوە ژێر دەستەڵاتی ئەو وڵاتە.\nلە ساڵی ٢٠٠٤دا ئویغورییەکانی تاراوگە٬ حکوومەتێکیان لە تاراوگە دروست کرد کە ئەنوەر یوسف سەرۆکایەتی دەکات و خاوەن دەستوورە.[ژێدەر پێویستە]\nئویغورەکان لە سەدەی بیست و یەکدا بەردەوام لە چین چەوساونەتەوە. بۆ نموونە دەیان مزگەوتیان لەلایەن حکوومەتی چینەوە ڕووخێنراوە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئویغور&oldid=616012»\nدواجار لە ١٤:٣١ی ١٩ی نیسانی ٢٠١٩ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٤:٣١ی ١٩ی نیسانی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


دیداره‌كه‌ى پیرمام، دۆستایه‌تییه‌كه‌ى ده‌مه‌زه‌رد كرده‌وه\n07:40 - 06/02/2020\nدیداره‌كه‌ى پیرمام، دۆستایه‌تییه‌كه‌ى ده‌مه‌زه‌رد كرده‌وه\nدووه‌م كۆبوونه‌وه‌ى بارزانى و به‌رهه‌م ساڵح له دواى گرژى و تێكچوونه‌كانى ئۆكتۆبه‌رى هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆك كۆماره‌وه، كه‌وته قۆناغێكى ئاڵۆزه‌وه، به‌یانى ئه‌مڕۆ قافڵه‌ى ئۆتۆمبێله‌كانى به‌رهه‌م ساڵح به رێگاى پیرمام-دا سه‌ركه‌وتنه‌وه، هه‌ردوولا كۆبوونه‌وه‌یه‌كى ته‌واو جیاوازتریان له‌وانه‌ى پێشوو كرد. له دۆخێكدا پارتى له به‌غدا و له‌نێوخۆى یه‌كێتیش، چاوى له ساڵحه، رۆژانه پێشهاتى گه‌رم هه‌یه و گۆڕانكارییه‌كان خێران.\nكورد له‌گه‌ڵ توندبوونه‌وه‌ى نێوانى ئه‌مریكا و ئێران، هه‌ستیارترین فایلى، بابه‌تى لایه‌ندارى و بێلانییه له نێوان ئه‌و دوو وڵاته‌دا، كه ناتوانێت پشت له هیچ كامیان بكات. به‌رپرسانى كورد ده‌زانن ئه‌م كێشه‌یه جدییه. یه‌كێك له ته‌وه‌ره‌كانى كۆبوونه‌وه‌كه‌ى ئه‌مڕۆى پیرمامیش هه‌ر ئه‌و بابه‌ته بوو كه پێده‌چێت هه‌ردوولا بۆچوونه‌كانیان له ده‌ورى بازنه‌یەكدا بخولێته‌وه(سیاسه‌تى بێلایه‌نى و گوێڕایه‌ڵى زیاترى ئه‌مریكا)، به‌ڵام به‌رهه‌م ساڵح هه‌ندێك په‌یام و قسه‌ى شیعه‌كانى پێبووه.\nرەنگە بارزانى و به‌رهه‌م ساڵح مشتومڕى دۆزینه‌وه‌ى چاره‌یه‌كى هاوسه‌نگیان كردبێت\nبه‌پێى زانیارییه‌كانى په‌یسه‌ر پرێس، شیعه‌كان په‌یامى ئه‌وه‌یان بۆ كورد ناردووه، كه ده‌یانه‌وێت دڵنیابنه‌وه ئایا هه‌رێمی كوردستان رێگه‌ی به ئه‌مریكا داوه بنكه‌ی سه‌ربازی بكاته‌وه یاخود نا؟ ئه‌مه پرسیارێكى قورسه بۆ كورد، پێده‌چێت بارزانى و به‌رهه‌م ساڵح مشتومڕى دۆزینه‌وه‌ى چاره‌یه‌كى هاوسه‌نگیان كردبێت بۆ ئه‌و بابه‌ته.\nشیعه‌كانى عێراق له دواى كوشتنى قاسم سلێمانى، هه‌ڵشاخان به بابه‌تى بوونى هێزه ئه‌مریكییه‌كان له عێراق-دا، له‌سه‌ر ئه‌مه رۆیشتن و تا ده‌ركردنى بڕیارى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران بردیان. گروپه توندڕه‌وه‌كانیش له هه‌ڕه‌شه و گوڕه‌شه‌كانیان درێغییان نه‌كرد. سه‌رنجى ئه‌مریكییه‌كان له‌سه‌ر هه‌رێمى كوردستان زیاتر بوو تا ئه‌وه‌ى بڕیارى كردنه‌وه‌ى دوو بنكه‌یان له سلێمانى و هه‌ڵه‌بجه ده‌ركرد، په‌یسه‌ر سێ هه‌فته له مه‌وبه‌ر ئه‌و زانیارییه‌ى بڵاوكرده‌وه.\nئه‌و پێشهاتانه‌ش شیعه و ئێرانییان له كورد دردۆنگ كردووه، به‌ڵام ئه‌و راستییه‌ش ده‌زانن كورد له‌و ململانێیه‌دا كاره‌كته‌رى ڤیتۆ به‌ده‌ست نییه، ئه‌مریكییه‌كان له‌سه‌ر وه‌ڵامى كورد ناوه‌ستن. كوردیش هه‌رگیز ناتوانێت نه‌خێر به ڕووى ئه‌مریكییه‌كاندا به‌رز بكاته‌وه و بوونى ئه‌وان بۆ كورد گرنگه و به سووده. به‌پێى زانیارییه‌كان بارزانى وه‌ڵامێكى ئه‌وتۆى نه‌بووه بۆ ئه‌م بابه‌ته تا به شیعه‌كان بگه‌یه‌ندرێت.\nناوخۆى یه‌كێتى له‌دواى كۆنگره روونتر نه‌بووه‌و تا ئێستا لێڵه، دواى مانگ و نیوێك له كۆنگره، پرسه گرنگه‌كانى وه‌ك سه‌رۆك، جێگره‌كانى، سه‌ركردایه‌تى، ئه‌نجومه‌نى سیاسى و ده‌سه‌ڵاته‌كانیان، به هه‌ڵپه‌سێردراوى ماوه‌ته‌وه. دژه پارتییه‌كان براوه‌ى گێمى یه‌كه‌مى كۆنگره بوون كه ده‌نگدانى یه‌كلایى كرده‌وه، پارتى بۆ گێمى دووه‌م به چڕى له‌سه‌ر خه‌ته.\nهه‌ر سێ بارزانییه‌كه پشتیوانی بەرهەم ساڵح-ن بۆ سەرۆکی یەکێتی\nپارتى به ڕوونى پشتیوانى له به‌رهه‌م ساڵح ده‌كات بۆ پۆستى سه‌رۆكى یه‌كێتى و خوازیار نییه ئه‌و به‌رپرسانه‌ى له‌سه‌ر حسابى توندییان به‌رامبه‌ر پارتى پێگه‌ى حزبییان گه‌وره‌بوو ببنه ده‌مڕاستى یه‌كێتى. یه‌كێك له ته‌وه‌ره‌كانى كۆبوونه‌وه‌كه‌ى ئه‌مڕۆ ناوخۆى یه‌كێتى بووه، زانیارى هه‌یه كه هه‌ر سێ بارزانییه‌كه، مه‌سعود بارزانى، مه‌سرور و نێچیرڤان بارزانى، پشتیوانى به‌رهه‌م ساڵح-ن، تا ئه‌وه‌ى لۆبییان بۆ كردووه ببێته سه‌رۆكى یه‌كێتى.\nپارتى بۆ ئه‌مه كارى زۆرى به به‌رهه‌م ساڵح-ه، زانیارى هه‌یه له كۆبوونه‌وه‌كه‌ى ئه‌مڕۆش ئه‌م پشتیوانییه جارێكى دیكه، دراوه‌ته‌وە به‌گوێى به‌رهه‌م ساڵح-دا.\nپارتى به بایه‌خى زۆره‌وه چاودێرى هه‌نگاوه‌كانى عه‌لاوى ده‌كات بۆ پێكهێنانى حكومه‌ت، خه‌میه‌تى به ناوى چاكسازى و له‌ژێر فشارى شه‌قامى عێراقیدا رۆڵى له به‌ڕێوه‌به‌ردنى حكومه‌ت و ده‌سه‌ڵاتدا ده‌ستكارى بكرێت. پێشتر نێچیرڤان بارزانى له‌گه‌ڵ به‌رهه‌م ساڵح له‌سه‌ر خه‌ت بووه تا كورد هه‌ماهه‌نگ بن بۆ وه‌رگرتنى به‌شى خۆیان له عه‌لاوى، پارتى به‌شه زۆره‌كه‌شى ده‌وێت.\nبه‌پێی زانیارییه‌كانى په‌یسه‌ر پرێس، به‌رهه‌م ساڵح، سێ په‌یامی محه‌مه‌د تۆفیق عه‌لاوی و شیعه‌كانی پێ بووه. ده‌رباره‌ی یه‌كپارچه‌ی خاكی عێراق، پابه‌ندبوون به‌رێككه‌وتنه‌كان و دۆسیه‌ی ناوچه جێناكۆكه‌كان، ته‌وه‌ری سێیه‌م به‌شداری كورد له كابینه‌ی داهاتوو به جۆرێك، مه‌رج به‌سه‌ر حكومه‌تدا نه‌سه‌پێنن، كه‌سانێكیش كاندید نه‌كه‌ن كه پێشتر له‌حكومه‌ت پۆستی باڵایان هه‌بووه.\nشاندی پارتی ته‌نها گوێیان گرتووه، وه‌ڵامی كۆتایی سه‌رۆك كۆماریان نه‌داوه‌ته‌وه\nپارتى خوازیاره وه‌زیره‌كانى به تایبه‌ت فواد حسێن بمێنێته‌وه، ئه‌م مه‌رجه پێش وه‌خته له ئێستاوه كێشه‌ى بۆ دروست بووه. سه‌رچاوه‌كه‌ی په‌یسه‌ر پرێس ده‌ڵێت شاندی پارتی ته‌نها گوێیان گرتووه، وه‌ڵامی كۆتایی سه‌رۆك كۆماریان نه‌داوه‌ته‌وه، به‌ڵكو گوتویانه دیراسه‌ى دۆخه‌كه و ئه‌و په‌یامانه ده‌كه‌ن.\nبه‌پێی زانیارییه‌كان به‌رهه‌م ساڵح په‌یامی شیعه‌كان و عه‌لاوی ده‌گه‌یه‌نێته یه‌كێتی، پارتیش په‌یامێكی نیگه‌رانی له رێگه‌ی سه‌رۆك كۆماره‌وه، بۆ سه‌ركردایه‌تی نوێی یه‌كێتی ناردووه.\nپێده‌چێت کۆبوونەوەکەی پیرمام نێوانى به‌رهه‌م ساڵح و پارتى خستبێته‌وه سه‌ر سكه‌ى خۆى\nله كۆبوونه‌وه‌كه‌ى پیرمام سه‌باره‌ت به نێوانى یه‌كێتى و پارتى، بڕیار دراوه له‌دوای كۆتایی هاتنی هه‌مواری په‌یڕه‌وی ناوخۆی یه‌كێتی و هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك و جێگره‌كانی، كۆبوونه‌وه‌ی دوو قۆڵی یه‌كێتی وپارتی له‌سه‌ر ئاستی باڵادا به‌رێوه‌بچێت.\nبه‌رهه‌م ساڵح له‌نێوان ناكۆكییه‌كانى ئێستاو رابردووى یه‌كێتى و پارتى وه‌ك سیاسییه‌كى هاوسه‌نگ ناوى رۆیشتووه، كه هه‌رگیز خۆى له پارتى ته‌را نه‌كردووه، له یه‌كه‌م دیدارى له دواى دڵره‌نجانى پارتى به‌هۆى بوونى به سه‌رۆك كۆمار له ده‌ره‌وه‌ى سازانى كورد، له مه‌راسیمى سوێند خواردنى نێچیرڤان بارزانى له پۆستى سه‌رۆكى هه‌رێم، له به‌رده‌م بارزانى و راگه‌یاندنه‌كان و میوانه‌كان ستایشى زۆرى رۆڵى بارزانى كرد، كه نیگه‌رانى نێوخۆى یه‌كێتیشى لێكه‌وته‌وه، دیار نییه له كۆبوونه‌وه داخراوه‌كه‌ى ئه‌مڕۆ به‌رهه‌م ساڵح به هه‌مان زمانى ١٠ى ته‌مووز قسه‌یكردووه یاخود نا. به‌ڵام دیداره‌كه‌ى پیرمام دۆستایه‌تییه‌كه‌ى ده‌مه‌زه‌رد كرده‌وە، پێده‌چێت نێوانى به‌رهه‌م ساڵح و پارتى خستبێته‌وه سه‌ر سكه‌ى خۆى.


سەلاح رەشید: بەنەوەی نوێ دەڵێم قۆناغەكە هەڵەدەگرێ رو لەنوێخوازی بكەین\nئامادەكردنی : رێگای كوردستان\nسەلاح رەشیدی هونەرمەند وەك هونەرمەندێكی ناسراو چەندین ساڵە بەدەنگە خۆشەكەی گۆرانی دەچرێ، ئەو لە هەشتاكانداو لەگەڵ شەوكەت رەشیدی برای رۆڵێكی ئێجگار باشیان بینی لە پێشخستنی هونەری كوردی، تەلەفزیۆنی كەركوك مینبەرێك بوو بۆ پەخشكردنی ئەدای ئەو هونەرمەندانەو ئەوانیش زۆر بوێرانە توانیان ئەوەی هونەری كوردی دەیەوێ لەوێدا بیكەن، ئەمجارەیان مامۆستا سەلاح میوانی ئەدەب‌و هونەرەو بەم شێوەیە لەهونەری ئەوساو ئێستا دەدوێ.\nساڵانی هەشتاكان بۆ هونەری كوردی زۆر سەخت بوو، چونكە كۆسپ‌و فلتەرەكان هێندە زۆربوون، بەزەحمەت دەتتوانی كارێكی پڕ بەویستی خۆت ئەنجام بدەی، من لەشەستەكان لەگەڵ كۆمەڵێك هونەرمەندی دی لەسلێمانی تیپی سۆلافمان دروستكرد، لەم تیپەدا ئەندام بووم‌و چەندین كارمان ئەنجامدا.\nخێزانەكەی ئێمە خێزانی هونەری بوو، باوكم نایژەن بوو شەوكەتی برام بەهۆی كارەكەیەوە گۆرانی بێژو مۆسیقاروئاواز دانەر بوو حەزی لە كەرنەڤاڵ و چالاكییە هونەرییەكان بوو، لەساڵی 1984 لەتەلەفزیۆنی كەركوك كاری دەكردو بەرنامەی ئارەزوومەندانی دانا، وەك ستۆدیۆی ئەستێرانی ئێستا، بەڵام بۆ ئەو زەحمەت بوو، هەرچەندە بەهۆی ئەم بەرنامەوە چەندین هونەرمەند ناسران، شاری كەركوك بووە مینبەرو تەلەفزیۆنەكەش ئاراستەكەی گۆردرا، بۆیە هێندەی نەبرد بەعسیەكان ئەم بەرنامەیان وەستاند، بەڵام خۆی مایەوە.\nساڵی 1986 بوو وەڵامی بۆ ناردمە سلێمانی كەمن‌و ئیبراهیم خەبات چەند ئاوازێك ئامادەكەین‌و ئەو دەتوانێ بۆمان تۆمار بكات.\nمن (بەهاری عومرم‌و ئەستێرەی شەوان) كاك ئیبراهیم خەیاتیش (ئێمە گیانێكین‌و ئەگەر گەردوون) تۆمارمان كردوو ناوبانگی ئێمە لەم رێگەیەوە بڵاوبۆوە.\nدیسانەوە بەعس بەمەی زانی‌و ئیدی هەر بەرهەمێكی دیمان دەبرد رەتدەكرایەوە برایەتی من‌و شەوكەت زۆر بەهێزبوو وەك هاوڕێیەك لەئاستی هونەردا یەكتریمان پێناسە دەكرد، من ئامێری نایم بەكاردەهێناو شەوكەتیش ئاواز دانەرو گۆرانی بێژبوو هانی بەردەوام بوونی دام، چونكە ئەو دەیزانی توانایەك لای من هەیە.\nساڵانی شەست‌و حافتاكان دواتر لە هەشتاكان بۆ من ئەو سەرەتایانە بوون، كە لەسلێمانی‌و هەولێرو بەغدا بەشداری ئاهەنگەكان بكەم بناسرێم ئەوەش ئەو هاندانانە بوو كە شەوكەتی برام لەپشتمەوە وەستابوو.\nلەساڵی 1966 لەسلێمانی كۆمەڵەی هونەرە جوانەكان پێكهات لەژێر ناوی كۆمەڵ‌و هونەری وێژەی كوردی كە ئێستا كۆمەڵەی هونەرە جوانەكانی كوردە، ساڵانێك لەوێدا ئەندام بووم‌و چەندین گۆرانیم تۆماركرد.\nسەردەمی دوای راپەرین\nرۆژگاری سەربەستی هاتەكایەوە خەونی هەموومان هاتنە دی نەمتوانی ئەمندامیەتی لەهیچ گروپێكی هونەری وەگرم، بۆیە نەلەهەولێرو نەلەسلێمانی هیچ كارێكی هونەریان بۆ نەكردم، بەڵام لەساڵی 1993 دا بۆ یادی حزبی شیوعی عێراق سرودێكم لەسەر 31ی ئادار داناو تائێستاش لێدەدرێتەوە، ئەم سرودە بەهاوكاری كاك (سەرباز جەمال) تۆماركرا.\nدواتر بۆ رۆژی شەهیدی شیوعی سرودی (من بۆ شەهیدان چی بڵێم چاكە) داناو هەردوو تێكستەكە هی (حەسیب قەرەداغی) بوو، ئاوازەكانیش هی خۆم.\nئەگەر باس لەشێوازو ستایلی نوێ بكەین هەست دەكەین لەپاشەكشەدایە، چونكە تێكست‌و ئاوازەكان لەگەڵ كلیپەكان ناگونجێن، تەنها سەماو سروشتی دەرەوەی هەرێم پیشان دەدرێت، بەگراوندەكان خۆماڵی نین، ئەوانەش خزمەت ناكەن، ئەگەرچی هەندێ گۆرانی بێژی باش هەن، كە تێكستی شاعیرە كلاسیكیەكانیان كردۆتە ئاوازو كەلەپووری نەتەوەییان پاراستووە، ئەوانەش جێگای دەست خۆشین.\nبۆیە بەنەوەی نوێ دەڵێم قۆناغەكە هەڵدەگرێ، روو لەنوێ خوازی بكەین، بەمەرجێ ستایلی هونەری كوردی پشت گوێ نەخەین، با لەچوار چێوەی كەلەپووری نەتەوەكەمان دەرنەچن، لاسایی توركو عەرەب‌و فارس بەسە، ئاخر كوا سیاچەمانەی گۆرانی شاعیر كە وەسفی ناوچەیەكی شاخاوی دەكات، لەگەڵ ئەم ئاوازە بیانییەدا یەك دەگرنەوە.\nمن دەمێكەو لەدیدارێكی كوردساتدا لەساڵی 2008 دا گوتوومە با گۆرانی كوردی بگوازینەوە قۆناغێكی نوێ نوێی بكەینەوە، بەڵام بەو مانایەنا لاسایی رۆژئاوا بكەینەوە، هەرچەندە هەندێك هەن توانیان كۆكتێلێك لەم نێوەندەدا دروست بكەن‌و ئێمە و نەوەی نوێش بە ئاوازەكانیان رازی كەن، هەموو ئەوانە جێگەی دەست خۆشین.\nدوواكاری هونەریم ئاوازێكە بۆ سیاچەمانەكەی گۆران‌و بەم نزیكانە تۆماری دەكەم، هەوڵمداوە ئاوازو ناوەرۆكی تێكستەكە ئەوە بێت كە كەلەپوری نەتەوەكەم دەیەوێ واتە تایبەتمەندی خۆیم داوەتێ.\nئێستاش كۆمەڵێك بەرهەمی نوێم لەژێر دەستایەو هەندێ لەبەرهەمە كۆمەكانیش نوێ دەكەمەوە.


پزیشکێکی پسپۆڕی خۆراک لەهەرێمی کوردستان دەڵێت، خواردنەوەی خواردنەوە گەرمەکان وەک( چا، ئاوی گەرم وشیر) لەهاوین و لەشوێنێکی کراوەدا زیاتر یارمەتی کەمکرنەوەی تینوێتتی دەدات بەراورد بەخواردنەوەی ئاوی سارد و خواردنەوە ساردەکان لەشوێنێکی داخراودا.\nکامەران ژاژەڵی، پسپۆڕی زانستی خۆراک ( 14ی تەموزی 2021) لەمیانەی بڵاوکردنەوەی بابەتێک لەتۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک نوسیویەتی، "خواردنەوەی چای گەرم لەهاویندا، کاتێ پلەی گەرمی زۆر بەرزە ڕەنگە سەیربێت بە لای زۆر کەسەوە کە یارمەتی کەمکردنەوەی تینوێتی دەدات، بە مەرجێک ئەو شوێنەی لێ ئەخورێتەوەکراوە بێت و هەوا بەباشی ئاڵوگۆڕ بکات".\nدەشڵێت، "دەبێت خواردنەوە گەرمەکان لە شوێنێکی کراوەدا بخورێنەوە، نەوەک لەناو ژوورێکی داخراودا کەهەوا گوڕکێی تیا نەبێت، خواردنەوەی چا یا هەر خواردنەوەیەکی گەرم دەبێتە هۆی کشانی ملولەکانی خوێن و زیادکردنی ڕێژەی ئارەق کردنەوە و دابەزینی پلەی گەرمی جەستە".\nژاژەڵی ئاماژەی بەوەشکردووە، " بەڵام لە ژوور و شوێنی داخراودا خواردنەوەی ئاوی سارد یا شەربەتی فرێشی سارد یان ئاو و لێمۆی سارد یارمەتی کەمکردنەوەی تینوێتی دەدات، بۆیە لە دەرەوەی ژوور و لە شوێنە کراوەکان خواردنەوەی چا یا شیرێکی گەرم یا ئاوی گەرم باشترە لە ئاوی سەهۆڵاو یا شەربەتی فرێشی سارد".\nپزیشکە کوردەکەی زانستی خۆراک ئاماژەی بەوەشکردووە، "خواردنەوە ساردەکان ڕێژەی ئارەق کردنەوە کەم دەکەنەوە و نابنە هۆی شکاندنی تینوێتی و دوای ماوەیەکی کورت دووبارە تینووت دەبێتەوە."\nدەشڵێت، " خواردنەوەی چای ئەعشابی گەرم وەک گوڵەبەیبوون یا لێمۆ و نەعنای گەرم یا شیری گەرم لە چا و قاوە باشترە، هەروەها پێویستە لەهاوین دا مرۆڤ دوور بکەوێتەوە لە خواردنەوە گازی و وزە بەخشەکان، ڕۆژانە چەند جارێ سەوزە و میوە بخوات".


وەڵامێك و بەرگرييەك لە بيروباوەڕى ئەهلى سووننەو جەماعە لەسەر بابەتى: (ئايا جنى دەچێتە لاشەى مرۆڤەوە.؟).\nوەڵام - ژمارەی پرسیار 3709\nسەرەتا چوونى (جنى) بۆناو لاشەى مرۆڤ يەكدەنگى زانايانى ئەهلى سووننەو جەماعەى لەسەرەو كۆ دەنگى (إجماع)ى لەسەرە. وە هيچ كەس و لايەنێك و گروپێك ئينكارى ئەم بۆچونەى ئەهلى سووننە ناكەن بێجگە لە تاقمى موعتەزيلەو ئەو گروپانە نەبن كە عەقڵ پێش دەق و بەڵگە دەخەن.\nزۆر بەكورتى سەبارەت بەوە کە (جنیى بڕواتە نێو لاشەو جەستەى ئادەمیەوە، ئیمامى (ئیبن تەیمیە) دەڵێت: (دُخُولُ الجِنِّ في بَدَنِ الإنْسَانِ ثَابِتٌ بإتّفاَقِ أهْلِ السُنَّةِ والجَمَاعَةِ). واتە: یەکدەنگى ئەهلى سوننەو جەماعەى لەسەرە کە (جن) دەچێتە لاشەى مرۆڤەوە. وە گوتویەتى: (وَلَيْسَ فِي أَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يُنْكِرُ دُخُولَ الْجِنِّيِّ فِي بَدَنِ الْمَصْرُوعِ وَغَيْرِهِ، وَمَنْ أَنْكَرَ ذَلِكَ وَادَّعَى أَنَّ الشَّرْعَ يُكَذِّبُ ذَلِكَ، فَقَدْ كَذَبَ عَلَى الشَّرْعِ، وَلَيْسَ فِي الْأَدِلَّةِ الشَّرْعِيَّةِ مَا يَنْفِي ذَلِكَ). واتە: هیچ پێشەوایەکى موسوڵمانان ئینکارى ئەوە ناکەن کە (جن) دەچێتە لاشەى نەخۆش و غەیری نەخۆشیش، وە هەرکەس ئینکارى ئەوە بکات و بڵێ ئەم شەرع و دینى خودایە ئەو بابەتە بەدرۆ دەخاتەوە، ئەوە درۆی بە دەم دین و شەرعى خوداوە کردووە، وە هیچ بەڵگەیەکى شەرعیش نیە کە ئەم بابەتە ڕەت بکاتەوە. (تەفسيرى رامان).\nوە زۆرينەى فەرموودەناسان و (محدثين ) و راڤەكارانى قورئانى پيرۆزيش لەسەر ئەو بۆچوونەن،\nلەوانە: ئيمامى قورتوبي و ئيبن كەسيرو ئيبن تەيمييەو ئيمامى ئەحمەدو ئەبولحەسەنى ئەشعەرى و ئيبن حەجەرو ئيبن حەزم و ئيبن قەييمى دكتۆرى سەردەمى خۆى و شێخى ئالوسى و شێخ محمد حامدى فەرموودەناسى سەردەم و ليژنەى فەتواى بەردەوامى سعودى و شێخ عوسەيمين و شێخ بن بازو مامۆستا مەلا ئەحمەد كاكه مەحموود و دەيان و سەدان زاناى گەورەى ئەهلى سوننە لەسەر ئەو ڕايەن.\nوە لە كتێبە ئاسمانييەكانى ديكەشدا هەمان ڕا هاتووەو پەسەندە كە بەڵێ جنۆكه دەچێتە لاشەى مرۆڤەوەو زيانى پێدەگەيەنێت، ئەڵبەتە بە ويست و قەدەرى خودا.\nدەيان و سەدان فەرموودە هاتووە بۆ خۆ پارێزى لە جنۆكەو خراپەكارييەكانى جنۆكەو پێغەمبەرى ئازيز پەناى پێگرتوون..\nئەوانەى دڵ نەخۆش نين و رق لە دڵ نين بەرامبەر بە سووننەت با تەماشاى بوخارى و موسليم و سەرچاوە فەرموودەكانى ديكه بكەن.\nپەيجى شێخ ئەحمەد كاكه مەحموود - www.ahmadkaka.org


ئافرەتێک بە ڕووتی لە قودسی کۆن\nپولیسی ئیسرائیلی ڕایگەیاند کە ڕۆژی یەکشەممەی ڕابردوو ئافرەتێکی تەمەن ٣٢ ساڵەیان ڕاگرتووە دوای ئەوەی تەواوی جل و بەرگەکانی لە بەردەم دیواری بۆراق داکەندووە لەو ناوچەیەی کە تەرخان کراوە بۆ ئافرەتان وە دائەنرێت بە پیروزترین شوێن لای یەهودیەکان لە شاری قودسی کۆن ، وە پیاوانی ئاسایش دەستبەجێ لاشەی ڕووتی ئەو ئافرەتەیانن بەپەلە داپۆشتووە بۆ خۆلادان لە ڕووداوی نەخوازراو و دژوار لەگەل نوێژکەرانی یەهود کە لە شوێنەکەدا بوونیان هەبووە .\nوە ئەو دیوارە لای یەهودیەکان بە دیواری گریان (حائط المبکی) ناسراوە وەلای موسڵمانانیش بە دیواری بوراق ناسراوە وە ئەکەوێتە بەشی ڕۆژهەڵاتی شاری قودس کە لەساڵی ١٩٦٧ وە لە ژێر داگیرکاری ئیسرائیلدایە ، وە ئەهودیەکان وای دائەنێن کە دیواری گریان بەشێکی پاشماوەی هەیکەلی سلیمانە ، دوای ئەوەی ڕۆمەکان سالی ٧٠ی زاینی کاولیان کرد وە ئەم دیوارە ئەکەوێتە تەنیشت گۆڕەپانی مزگەوتی ئەقساوه.\nکۆی سه‌ردان: 16742174


ئه‌مڕۆ هه‌ینى 19ى نیسان، پۆلیسی ڕاپەڕین به ڕۆژنامه‌نووسانى ڕاگه‌یاند، ئەو كەسەی لە ناو بازاڕی ڕانیە لەلایەن هێزەكانیانەوە براوە بۆ بنكەی پۆلیس، "بەهیچ شێوەیەك نه‌گیراوه، به‌ڵكو ئەو كەسە باری دەروونی كەمێك ناتەواوە و ڕەوانەی نەخۆشخانە كراوە بۆ چارەسەر."\nشۆڕش ئیسماعیل گوتەبێژی پۆلیسی راپەڕین، لەبارەی دەنگۆی گرتنى كەسێك كە وەك شێخ خۆی ناساندووە و پێشبینی گەڕانەوەی سەدام حوسێنی سه‌رۆكى ڕ ژێمى پێشووى عێراقى كردووە، ڕای گەیاند، "ئەو كەسە نه‌گیراوه‌ە، بەڵكو ئەو كەسە باری دەروونی كەمێك ناتەواوە و لەلایەن هێزەكانیانەوە براوە بۆ بنكەی پۆلیس و دواتر ڕەوانەی نەخۆشخانە كراوە بۆ وەرگرتنی چارەسەر."\nزیاتر گوتى، "بەداخەوە هەندێك دەزگای میدیایی بەبێ وەرگرتنی گوتەی فەرمی هێزەكانی پۆلیس، لە زاری شایەتحاڵەكانی ئەو شوێنەوە تۆمەتی ئەوەیان بڵاو كردووه‌تەوە كە شێخێكی ساختە گیراوە، كە بەهیچ شێوەیەك ئەوە ڕاست نییە."


Monthly report .. Continued human rights violations in Iranian Kurdistan – rojane\nMonthly report .. Continued human rights violations in Iranian Kurdistan\nDate: November 1, 2020Author: Mohammed Amini 0 Comments\nThe Kurdistan Human Rights Association said that last month, six border workers (Kolber) were shot dead by Iranian military forces, 27 Kurdish civil activists were arrested and six prisoners were executed.\nSince the beginning of this year, 58 kolbers have been killed, 217 Kurdish civil activists have been arrested by Iranian security forces, and 37 Kurdish prisoners have been executed.\nMy latest report on NRT:\nلەنوێترین ئاماری پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا ئاماژە بە کوژرانی شەش کۆڵبەر و لەسێدارەدانی شەش زیندانی کورد دراوە لە ماوەی مانگی ١٠ی ئەمساڵدا، هەر وەک ئەوەش خراوەتەڕوو کە هەڵمەتی دەستگیرکردنی چالاکوانانی کورد لەو مانگەدا بەردەوام بووە.\nکۆمەلەی مافی مرۆڤی کوردستان کە رومالی رەوشی مافەمانی مرۆڤ لە رۆژهەڵاتی کوردستان دەکات، لە راپۆرتی مانگانەی خۆیدا سەبارەت بە پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ ئاماژەی بەوەکردووە، کە لە مانگی رابردوودا شەش کۆڵبەر و کاسبکاری کورد بە تەقەی هێزە سەربازییەکانی ئێران کوژراون و ١١ کۆڵبەر و کاسبکاری کوردیش برینداربوون.\nکوژران و برینداربوونی کۆڵبەران دۆسیەیەکی کراوەیە لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە بە هۆی خراپی دۆخی ئابوری لەو بەشە و نەبوونی هەلیکار بەشێکی زۆری دانیشتوانی ناوچە سنورییەکان روویان لە کۆڵبەری کردووە.\nبەگوێرەی ئامارەکانی کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان لەسەرەتای ئەمساڵەوە ٥٨ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد کوژراون و ١٤٨ کۆڵبەر و کاسبکاریش برینداربوون.\nبەشێکی تری راپۆرتی ئەو رێکخراوەیە تەرخان کراوە بۆ پرسی گرتن و دەستبەسەرکردنی چالاکوانان و لەو رووەوە ئاماژە بەوەکراوە، کە لە مانگی ١٠ ی ئەمساڵدا ٢٧ چالاکوانی سیاسی و مەدەنی دەستبەسەرکراون و بەشێکیان بەرەوڕووی ئەشکەنجە و ئازاردان بوونەتەوە.\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤ ئاماژەی بەوەشکردووە، لەسەرەتای ئەمسالەوە ٢١٧ چالاکوانی کورد لەلایەن هیزە ئەمنیەکانی ئێرانەوە دەستگیر و راپێچی گرتووخانە کراون.\nئێران لەدوای چین دووەم وڵاتی جیهانە لە رووی زۆریی ژمارەی جێبەجێکردنی سزای لەسێدارەدانەوە و لەو رووەشەوە لە راپۆتەکەدا سەبارەت بە جێبەجێکردنی ئەو سزایە لە رۆژهەڵاتی کوردستان باس لەوەکراوە، کە لە مانگی ئۆکتۆبەری ئەمساڵدا شەش هاوڵاتی کورد بەتۆمەتی جیاجیا لە سێدارەدراون و بەوەش ژمارەی ئەو کوردانەی لەسەرەتای ئەمسالەوە سزای مەرگیان بەسەردا جێبەجێکراوە، گەیشتوەتە ٣٧ کەس.\nدیوێکی تر رەنگدانەوەی قەیرانی قوڵی ئابوری و دارایی لەسەر هاوڵاتیانی ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان هەڵکشانی ئاماری خۆکوشتنە و لەو بارەیەشەوە لە راپۆرتەکەی کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستاندا هاتووە، کە مانگی رابردوو سێ پیاو و ژنێک کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێناوە و بەوەش لەسەرەتای ئەمساڵەوە ٥٨ کەس لە رۆژهەلاتی کوردستان خۆیان کوشتووە، کە هۆکاری بەشێکیان هەژاری و دەستکورتی بووە.\nئەو رێکخراوە جەختی لەوەشکردۆتەوە، کە بەهۆی رێگرییەکانی حکومەتی ئێران لە چالاکی رێکخراوە سەربەخۆکانی چاودێری رەوشی مافەکانی مرۆڤ ئەو ژمارانە بەشێکی کەمی پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤە لە رۆژهەڵاتی کوردستان.\nExecutionHuman Rights Violationsirankolberkurdistankurds\nPrevious Previous post: Iran kidnaps leader of Ahwaz al-Nidal group in Turkey\nNext Next post: Statement of Kurdish Pen Center of PEN International .. The danger of a civil war in Iraqi Kurdistan


ململانێی بادینی، سلێمانی و هەڵەبجەیی، هەولێرییەكانی نێو یەكگرتووی ئیسلامی زیاتر دەبێت، لەو چوارچێوەیەشدا ململانێكان لەسەر پۆستی سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتوو لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق گەیشتنە لوتكە.\nبەپێی زانیارییەكان، دوای چەندین رۆژ مشتومڕ و گفتوگۆ لەسەر دانانی سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتوو لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، دواجار بە بڕیاری سەڵاحەدین بەهادین ئەمینداری گشتی یەكگرتوو پۆستەكە بۆ جەمال كۆچەر پەرلەمانتاری یەكگرتوو لە سنوری پارێزگای دهۆك لە دەڤەری بادینان یەكلابوەوە.\nبەپێی ئەو زانیارییانە، جەمال كۆچەر پەرلەمانتار و نوێنەر لە پارێزگای دهۆك و موسەننا ئەمین پەرلەمانتار و نوێنەر لە پارێزگاكانی سلێمانی و هەڵەبجە كێبڕكێیان بوو بۆ بردنەوەی كورسی سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتوو.\nجەمال كۆچەر و موسەننا ئەمین خۆیان بە شایستە دەزانی بۆ وەرگرتنی ئەو پۆستە بە لەبەرچاوگرتنی رابردویان لە بەغداد و رۆڵ و پێگەی تایبەتی خۆیان لەنێو حیزب و جەماوەری یەكگرتودا، بەڵام دواجار جەمال كۆچەر كێبڕكێكەی لە موسەننا ئەمین بردەوە.\nسەرچاوەیەكی ئاگادار لەبارەی ململانێكانی نێو یەكگرتوو وتی: ململانێكان لەنێو یەكگرتودا لەسەر چەند ئاستێكن، پێشتر لەنێوان بادینی و سۆرانییەكان بوو، ئێستا باڵی هەولێرییەكانیش پەیدابون، بەتایبەتی دوای رێوشوێنەكانی سەركردایەتی لە دژیان.\nوتیشی: باڵی هەولێرییەكان بەهۆی ئەوەی نەیانتوانی هیچ كاندیدێك سەربخەن بۆ ئەنجومەنی نوێنەران لە هەڵبژاردنەكانی ئۆكتۆبەری رابردودا و دواتر لەلایەن سەركردایەتییەوە رێوشوێنیان لەدژ گیرایە بەر و بەشێكیان سزا دران، بۆیە لاواز بون و پەراوێز خراون، ئەوانیش نیگەرانن لە هەردوو باڵی بادینییەكان و سلێمانی و هەڵەبجەییەكان.\nیەكگرتووی ئیسلامی كوردستان لە ساڵی 1994دا دامەزراوە و هەرچەند لە زۆرینەی ماوەكاندا خۆی بە ئۆپۆزسیۆن دەزانێت، بەڵام لە چەند كابینەیەكی حكومەتی هەرێمدا بەشداریكردوە.\nیەكگرتووی ئیسلامی كوردستان لە سنوری بادینان و هەڵەبجە جەماوەری تایبەتی خۆی هەیە بە پلەی یەكەم و دواتریش لە سلێمانی و هەولێر.


په‌یوه‌ندی نێوان ئه‌ڤۆكادۆ و كێش دابه‌زاندن ئاشكراده‌كرێت\n9/9/2018 03:02 PM\nئه‌ڤۆكادۆ یه‌كێكه له‌و خواردنانه‌ی ده‌وڵه‌مه‌نده به چه‌ورییه ته‌ندروسته‌كان و سوودێكی زۆر به ته‌ندروستی ده‌گه‌یه‌نێت و له ڕێجیمه‌كانی دابه‌زاندنی كێشدا بوونی هه‌یه، بۆ زیاتر لێكۆڵینه‌وه له‌كاریگه‌ری ئه‌ڤۆكادۆ له‌سه‌ر دابه‌زاندنی كێش توێژه‌ره‌كان له زانكۆی لۆما لیندا، پێن سته‌یت، توفتس و زانكۆی كالیفۆرنیا سه‌رقاڵی توێژینه‌وه‌یه‌كن له‌سه‌ر ٢٥٠ كه‌س.\nله‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا به‌شداربووه‌كان ده‌كرێن به دوو گروپه‌وه، گروپی یه‌كه‌م هه‌موو ڕۆژێك یه‌ك ئه‌ڤۆكادۆ ده‌خۆن بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ، گروپی دووه‌م له مانگێكدا یه‌ك یان دوو ئه‌ڤۆكادۆ ده‌خۆن بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ، به‌رامبه‌ر به‌م هاوكارییه‌ش هه‌ر كه‌سێك له به‌شداربووه‌كان ٣٠٠ دۆلاری ده‌درێتێ.\nمه‌به‌ستی سه‌ره‌كی توێژینه‌وه‌كه بۆ زانینی ئه‌وه‌یه تا چه‌ند خواردنی یه‌ك ئه‌ڤۆكادۆ له ڕۆژێكدا كاریگه‌ری ده‌بێت له تواندنه‌وه‌ی چه‌وری كه‌ڵه‌كه‌بووی ورگدا، گریمانه‌ی توێژینه‌وه‌كه‌ش بۆ تاقیكردنه‌وه‌ی ئه‌وه‌یه كه ئه‌ڤۆكادۆ به‌ڕاستی ده‌توانێت یارمه‌تی كێش دابه‌زاندن و تواندنه‌وه‌ی چه‌وری ورگ بدات.\nئه‌و مه‌رجانه‌ی ده‌بێت له به‌شداربووه‌كاندا بێت ئه‌وه‌یه ته‌مه‌نی له ٢٥ ساڵ كه‌متر نه‌بێت و ئه‌گه‌ر پیاو بێت كه‌مه‌ری به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه ٤٠ ئینچ و ئه‌گه‌ر ژن بێت كه‌مه‌ری به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه ٣٥ ئینچ بێت.توێژینه‌وه‌كه له ئێستادا به‌رده‌وامه و تاوه‌ك ئێستا ئه‌نجامه‌كان ده‌رنه‌چووه.


چوار په‌رله‌مانتاری دیكه‌ی ئێران تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون\nئه‌ندامی ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی په‌رله‌مانی ئێران، محه‌ممه‌د عه‌لی وه‌كیلی له هه‌ژماری فه‌رمی خۆی له تویته‌ر رایگه‌یاند دوای ئه‌وه‌ی دوو په‌رله‌مانتار تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون، پشكنین بۆ ٣٠ په‌رله‌مانتاری دیكه كراوه.\nوه‌كیلی به خۆبواردن له ناوهێنانی ئه‌و په‌رله‌مانتارانه نووسیوویه‌تی: "به‌پێی ئه‌نجامی پشكنینه‌كان تاكو ئێستا ئه‌نجامی چوار له‌و ٣٠ هاوپیشانه‌مان پۆزه‌تیڤ ده‌رچووه".\nلێپرسراوی په‌یوه‌ندییه‌كان له وه‌زاره‌تی ته‌ندروستیی ئێران، كیانوش جیهانپوور، سه‌باره‌ت به ژماره‌ی حاڵه‌ته‌كانی تووشبوون به ڤایرۆسی كۆرۆنا له وڵاته‌كه‌ی، دوێنێ رایگه‌یاندبوو: "تا ئه‌مڕۆ ٢٦ كه‌س له هاووڵاتییانمان گیانیان له‌ده‌ستداوه. ژماره‌ی حاڵه‌ته‌كانی تووشبوونیش بۆ ٢٤٥ حاڵه‌ت به‌رزبووه‌ته‌وه".\nڤایرۆسه‌كه له ئێران به خێرایی بڵاوده‌بێته‌وه و پێشتر ده‌ركه‌وت هه‌ریه‌ك له جێگری وه‌زیری ته‌ندروستیی ئه‌و وڵاته، ئیره‌ج حه‌ریرچی، په‌رله‌مانتاری تاران، مه‌حمود سادقی و سه‌رۆكی لیژنه‌ی ئاسایشی نیشتمانیی و سیاسه‌تی ده‌ره‌وه له په‌رله‌مانی ئێران، موجته‌با زوننور، جێگری سه‌ركۆماری ئێران بۆ كاروباری ژنان و خێزان، مه‌عسوومه ئیبتیكار تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون.


كاروان فارس ـ ئەمریكا\nپارتی دیموكراتەكان هەمیشە ڕێچكەشكێنی مەسەلەی فێمەنیزم‌و ئازادی كەسی‌و ڕەگەزیەكان‌و داكۆكیكاری مافەكانی مرۆڤ‌و كۆچبەرو پەیڕەوكردنی ئازادیە نەتەوەیی‌و دینەكانیان زیاتر بایەخ پێداوە، هەمیشە تەركیزیان لەسەر بەڕێوەبردنی وڵات كردۆتەوە هەوڵی باشتركردنی ژیان‌و گوزەرانی كۆمەڵگای ئەمریكیان داوە بەتایبەتی لەبواری پەروەردەو تەندروستی هەوڵ‌و كاركردنیان بۆ ئەو دوو سێكتەرە لەبەرنامەی كاری سەرۆكی وڵات‌و دامودەزگاكانی حوكمڕانى ئەو وڵاتە زیاتر ڕەنگیداوەتەوە، لەبەرامبەردا كۆماریەكان زیاتر گرنگیانداوە بەسیاسەتی دەرەوەو هەژمونی ئەمریكا بەسەر وڵاتانی دونیادا.\nبۆیە لەزۆرینەی هەڵبژاردنەكاندا دیموكراتەكان دەنگی ئافرەتەكانیان زیاتر بەدەستهێناوەو پلەو پۆستی باڵایان پێداون لەسیستەمی حوكمڕانی ئەمریكادا، لەمێژوی ئەمریكادا نەبوە ئافرەتێك ببێته جێگری سەرۆكی ئەمریكا، به‌ڵام ئێستا كامێلا هاریسی جێگری سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا بەدەنگی لایەنگرو ئەندامی پارتی دیموكراتەكان ئەو پۆستە باڵایە بەڕێوەدەبات، كاریگەری لێهاتویی ئەو ژنە ڕەش پێسە یاساناس‌و بەتوانایە دەبینین لەداهاتودا لەسەر ئاستی ناوخۆو دەرەودا، جگە لەمە دیموكراتەكان بەسەرۆكایەتی بایدن هاریس خەریكی پێكهێنانی كابینەكەیانن لەپۆستە باڵاو كاریگەرەكانی ئیدارەی داهاتوو و كۆشكی سپیدا، ڕێژەی ژن یەكجار زۆر بەدیدەكرێت.\nلەمێژوی ئەمریكادا نەبوە ژن (ئافرەت) بەو ڕێژە زۆرە پۆستی باڵایان پێبدرێت بەتایبەتی لەپۆستە باڵاكانی بەڕێوەبردن‌و خەزێنەو بودجه‌و دامودەزگاكانی سیاسەتی ئابوری لەكۆشكی سپی (ئیدارەی سەرۆكایەتی ئەمریكا).\nدیموكراتەكان لەشكاندنی ڕیكۆرد بەردەوامن، چەندان ئافرەتی بەتوانایان كاندیدكردوەو زۆرینەشیان لەكابینەكەی باراك ئۆباماو كەمپینی هەڵمەتەكانی هەڵبژاردنی بایدن-هاریسدا ڕۆڵیان هەبوە:\n1ـ كەیت بێدینگفیلد وەك بەڕێوەبەری پەیوەندیەكانی كۆشكی سپی دەستبەكاربوە، كەیت لەڕابردوو بەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی ئۆباما بوە، هەروەها لەكەمپینی هەڵمەتی هەڵبژاردنەكانی ٢٠٢٠دا بەرپرسی پەیوەندیەكانی جۆبایدن-كامێلا هاریس بوە.\n2ـ ئاشڵی ئیتێن وەك بەڕێوەبەری پەیوەندیەكانی جێگری سەرۆكی ئەمریكا دەستبەكاربوو، ناوبراو لەڕابردودا بەڕێوەبەری پەیوەندیەكان‌و گەورە ڕاوێژكاری سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران (نانسی پیلۆسی) بوە، هەروەها لەكاتی هەڵمەتی هەڵبژاردنەكانیشدا وەك گەورە ڕاوێژكارێك هاوكاری كەمپینی بایدن-هاریس كردوە.\n3ـ ئەلیزابێس ئەلكسەندەر وەك بەڕێوەبەری پەیوەندیەكانی خانمی یەكەمی كۆشكی سپی دەستبەكاربوو، ئەلیزابێس لەخولی یەكەمی سەرۆكایەتی ئۆباما-بایدن سكرتێری ڕۆژنامەوانی جۆبایدن بوە.\n4ـ جێن پساكی وەك سكرتێری ڕۆژنامەوانی كۆشكی سپی دەستبەكاربوو، ساكی لەسەرۆكایەتی ئۆبامادا چەندین پۆستی باڵای هەبوە لەوانە بەڕێوەبەری پەیوەندیەكانی كۆشكی سپی‌و وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا.\n5ـ كارین جانپیەر وەك جێگری سكرتێری ڕۆژنامەوانی كۆشكی سپی دەستبەكاربووـ ئەو خاتونە ڕەش پێستە وەك گەورە ڕاوێژكارێك لەهەڵمەتی هەڵبژاردنەكانی ئەمریكا كامێلا هاریسی كردوە.\n6ـ سیمۆن ساندێرس وەك گەورە ڕاوێژكارو سەرۆكی وتەبێژی جێگری سەرۆكی ئەمریكا دەستبەكاربوو، ئەو ڕەش پێستە لەڕابردودا وەك گەورە ڕاوێژكاری بێرنی ساندێرس كاریكردوە هەروەها لەكەمپینی بایدن-هاریس وتەبێژی هاریس بوە.\n7ـ پیلی تۆبار وەك بەڕێوەبەری پەیوەندیەكانی هاوپەیمانان لەكۆشكی سپی دەستبەكاربوو، ئەم خاتونەش لەڕابردودا خزمەتی كردوە لەدەنگی ئەمریكا بۆ مەسەلەی داكۆكیكردن لەكۆچبەران، هەروەها وه‌ك بەڕێوەبەری پەیوەندیەكانی كەمپینی بایدن-هاریس كاریكردوە.\nهەروەها لەڕۆژی سێشەممەدا كەوا بڕیارە جۆبایدن لەویلایەتی دەلەوێر لەكۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا چەند پۆستێكی تریش ڕابگه‌یه‌نێت كە چوار ئافرەتی تر پۆستیان پێدەدرێت لەكابینەی داهاتوو كە بەسەرۆكایەتی جۆبایدین - هاریس بەڕێوەدەچێت.\nئەو چوار مێنەیەش بریتین له:\n1ـ نێرا تاندین كە وەك بەڕێوەبەری نوسینگەی بەڕێوەبردن‌و بودجه‌ى كۆشكی سپی پاڵێوراوە، ئەم ژنە ٥٠ ساڵە دەبێتە یەكەم ژنی ئاسایی كە ئەو پۆستە باڵایە وەربگرێت لەئەمریكا.\n2ـ سیسیلیا ڕەوس وەك سەرۆكی ڕاوێژكارانی ئابوری پاڵێوراوە.\n3ـ هەیسەر بۆوەشی وەك ئەندامی ئەنجومەنی ڕاوێژكاری ئابوری پاڵێوراوە.\n4ـ جەنێت یەلین وەك سكرتێری گەنجینە پاڵێوراوە.


کۆکراوەی هونەریی "سلایدی پۆزەتیڤ: کۆکردنەوەی گشتی - دامەزراندنی هونەر: Goethe-Institut Irak\nکۆکراوەی هونەریی "سلایدی پۆزەتیڤ: کۆکردنەوەی گشتی-بەغدا" (DIAPOSITIV: PUBLIC COLLECTION_BAGHDAD) لە فەزای گشتییدا\nDIAPOSITIV: PUBLIC COLLECTION_BAGHDAD) بریتی بوو لە پرۆژەیەکی کۆکردنەوەی هونەریی کارە شێوەکارییەکانی خانمە هونەرمەند میشێلا رۆچ، کە بریتی بوو لە کۆکراوەیەک بە پێکهاتەی ٥٠٠ وێنەی سلایدی پۆزەتیڤی هونەری لە بارەی کەلتووری دێرینەوە تا کاتی ئێستا. کە هەمووی لە سندووقێکی شەشپالۆ لە پاڵ یەکدا هەڵواسرابوون. ئەم کۆکراوە گشتییە پێشانگایەک بوو بۆ ڕێبواران و بۆیان هەبوو بچنە ژوورەوە و دیاکان هەڵببژێرن و دەستکاریان بکەن و بە شێوازێکی تر ڕێکیان بخەنەوە و مۆزاییکیان بکەن.\nئەمە لە ١/١/٢٠٠١٦ لە ناو وێرانەکانی تەلاری دادگای ئەلموتەسەریفییە لەسەر شەقامی موتەنەبی بەغدا دامەزێنرا وو. دانیشتوانی بەغدا بانگهێشتکرابوون، کە بچنە ناو ئەو ژوورە شەشپالۆییە و بە یارمەرتی تیمێکی هونەری عێراقی بەپێی ئەندێشەی تایبەتی خۆیان، پێشانگایێک لە وێنەکان دابمەزرێنن. پتر لە ٤٠٠ ڕێبوار و خەڵکی مەراقدار بەشداری ئەو چالاکییەیان کرد.\nهەڵواسینی کۆکراوەی ئەو وێنە سلایدانە، بووە هۆی ئەوەی کە چەندین کۆکراوەی بچووکی تری وێنەیی کە بەپێی بابەتی بژاردەی مێوانەکان پۆلین کرابوون، بێنە ئارا. لە مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە هاوچەرخەکان (هۆلی گولبنکیان) کۆکراوەکە بە هەڵواسراوی لە ٩/١/ تا ١٤/١/٢٠١٦ وەک پێشانگەیەکی دامەزراوەی گشتی خرایە بەرچاوان. لە کاتی کردنەوەی پێشانگاکە نزیکە ٢٥٠ مێوان هاتبوون.\nکۆنسێپتەکە و کۆکراوە وێنەییە جیاجیاکان هەمووی لە کەتەلۆگێک چاپ دەکرین، کە لە کۆتایی پێشانگاکە بڵاودەکرێتەوە.\nDIAPOSITIV: PUBLIC COLLECTION_BAGHDAD) لەلایەن نووسینەگەی پەیوەندییەکانی پەیمانگەی گوێتە/عێراق بەکۆکاری لەگەڵ بەشی هونەری شێوەکاری و مۆزەخانەی عێراقی و وەزارەتی ڕۆشنبیری عێراق لە ڕووی داراییەوە پشتگیری دەکریت و جێبەجێ دەکرێت.


کوردیپێدیا - لە ماوەی قەدەغەی هاتووچۆدا 10 هەزار و 200 بوتڵ خوێن بەخشراونەتە بانکی خوێنی هەولێر\n📊 لە ماوەی قەدەغەی هاتووچۆدا 10 هەزار و 200 بوتڵ خوێن بەخشراونەتە بانکی خوێنی هەولێر | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلە ماوەی قەدەغەی هاتووچۆدا 10 هەزار و 200 بوتڵ خوێن بەخشراونەتە بانکی خوێنی...\nبەشێک لە هاونیشتمانیان لە رۆژی جیهانیی خوێن بەخشین بە جێبەجێکردنی رێنماییەکانی خۆپاراستن لە کۆرۆنا، چوون خوێن ببەخشن.\nسلێمان عەوڵا کاسبکارێکی شاری هەولێرهەولێرە، جۆری خوێنەکەی (O+)ە، زیاتر لە 60 یەکەی خوێنی بەخشیوە، یارمەتیدەر بووە لە رزگارکردنی ژیانی چەندین نەخۆش، دەڵێ زۆر ئاسوودەم کە خوێن دەدەمە کەسێک بۆئەوەی بگەڕێتەوە ناو ماڵ و منداڵی خۆی، لە ساڵی 1991ەوە من خوێن دەبەخشم، 60 بۆ 65 بوتڵ خوێنم بەخشیوە، ئامادەم هەرکاتێک نەخۆشخانەیەک پێوسیتی بە خوێن بێت، خوێنی پێ ببەخشم.\nکاسبکارێکی دیکەی هەولێر بەناوی محەممەد کامەران پێشتر دایکی پێویستی بە خوێن بووە، دەڵێ، ئێستا کە دایکی باش بووە، خوێن دەبەخشێت بە هەمان ئەو شوێنەی خوێنی داوە بە دایکی.\nبانکی خوێنی هەولێر بە پێی ستانداردی جیهانی کاردەکات، تاکە بانکە کە خوێن وەردەگرێت لە هەولێر و بەردەوام یەکەی خوێنی پێویست رەوانەی 39 نەخۆشخانە لە هەولێر دەکات، لە ساڵی 2019 زیاتر لە 62 هەزار یەکەی خوێنیان وەرگرتووە؛ لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی تووشبووانی ڤایرۆسی کۆرۆنا، ئێستا پلازمای خوێنیش بۆ چارەسەری تووشبووانی ڤایرۆسەکە وەردەگرن بۆ نەخۆشخانەکانی تایبەت بە کۆرۆنا.\nد. هۆشیار یاسین، بەڕێوەبەری بانکی خوێنی هەولێر دەڵێ لە هەموو جۆرەکانی خوێن هەم زائید و هەم ناقس بڕێکی باشمان لە خوێن هەیە، هەرگیز ناگاتە ئەو ئاستەی نەخۆش پێویستی پێبێت و نەتوانین بۆی دابین بکەین، لە دەستپێکی ئەم پەتایە بە نووسراوی فەرمی وەزارەتی تەندورستیمان ئاگادارکردووە کە ئامێری پێویست و سێتی پێوستمان هەیە بۆ دابینکردنی پلازما، خۆشبەختانە چەند حاڵەتێک هەبوون لەوانەی چاکبووەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنان، هاتوون و پلازمامان لێیان وەرگرتووە.\nکۆمەڵەی خوێنبەخشانی کوردستان لە ساڵی 2002 دامەزراوە، لە پارێزگای هەولێر زیاتر لە 10 هەزار ئەندامی خوێنبەخشی خۆبەخشیان هەیە، تەنیا لە ماوەی کەرەنتین و قەدەخەی هاتووچۆدا زیاتر لە دوو هەزار بوتڵ خوێنیان بەخشیوەتە بانکی خوێنی هەولێر. سەرجەم ئەو بوتڵە خوێنانەش لە ماوەی قەدەخەی هاتووچۆدا بەخشراونەتە بانکی خوێنی هەولێر زیاتر لە 10 هەزار و 200 بوتڵە.\nعەبدولقەهار عەلی، سکرتێری گشتیی کۆمەڵەی خوێنبەخشانی کوردستان ئاماژە بەوە دەکات خزمەتی ئەو کۆمەڵگایەمان کردووە و ئەو نەخۆشانەی پێویستیان بە خوێن بووە، یان نەخۆشانی تالاسیما، لەلایەن پارێزگار و قایمقام و چەند باجێکی رێگەپێدانمان دەستخست تاوەکو خوێنبەخشان بگوازینەوە بۆ بانکی خوێن بە پێگیرکردن بە رێنمایی تەندورستی، بۆئەوەی باڵانسی خوێن دانەبەزێت لە بانکی خوێن.\nلە ساڵی 2005 رێکخراوی تەندورستیی جیهانی 14ی حوزەیرانی وەکو رۆژی جیهانیی خوێن بەخشین دیاریکردووە، دروشمی ئەمساڵیان خوێن ببەخشە، ژیان بپارێزە یە.\n#هەولێر | #15-06-2020 |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Jun 15 2020 4:04PM تۆمارکراوە


September 2019 – College Of Education\nCollege Of Education > News > 2019 > September\nوۆرکشۆپی نێودەوڵەتی هاوبەشی لێکۆلینەوەکانی کەلتوور و دەستنوسی سریانی\nکاتژمێر 10 سەرلەبەیانی ئەمرۆ 23-9-2019 بە ئامادەبوونی سەرۆکی زانکۆی سەڵاحەدین بەڕێز د.احمد انور دزەیی و سەرۆکی زانکۆی کاسۆلیک لە هەولێر بەرێز د.سباح المالح و راگری کۆلێژی پەروەردە بەڕێز د.سعید عمر ابراهیم و یاریدەدەری راگر د. سمیر جودت بلال و مامۆستایان و فەرمانبەرانی کۆلێژی پەروەردە و قوتابیانی بەشی زمانی سریانی رێورەسمی کردنەوەی وۆرکشۆپی نێودەوڵەتی هاوبەشی لێکۆلینەوەکانی […]\nئاگاداری قوتابیان خۆشەویست دەکەین ئەمرۆ رێککەوتی 19-9-2019 دەتوانن ئەنجامەکان لەو لینکە وەرگرن. http://result.su.edu.krd/education/\nوۆرکشۆپێک بۆ مامۆستایانی موسڵ و دەوروبەری\nڕێكه‌وتی 7/9/2019 مامۆستای به‌شه‌كه‌مان (م.ی.عمر حمه احمد) مامۆستا له‌به‌شی ڕێنمایی ده‌رونی، ۆركشۆپێكی به‌ریوه‌برد بۆ ژماره‌یه‌ك له مامۆستایان و چاڵاكانی كۆمه‌ڵی مه‌ده‌نی شاری موصڵ و ده‌وروبه‌ری، به‌ناونیشانی(استحداث نوادي القراءة داخل المدارس) بۆ ماوه‌ی سێ ڕۆژ به‌رده‌وام ده‌بێت. شايانى وتنه ئه‌م زنجیره ۆرك شۆپه له‌چوارچێوه‌ی پرۆژه‌ی(بنیادنانی تواناكانی له‌خوێندنی بنه‌ڕه‌تی و ئاماده‌یی…) به‌ڕێوه ده‌چێت كه یه‌كێتی ئه‌وروپا پاڵپشتی […]\nلأسلوبیة الصرفیة فی شعر الجواهری – دراسة فی خطاب الذات\nجرت الیوم اڵأربعاء 11/9/2019 مناقشة طالبة الماجستیر شە نگ محمد أدیب محمد رۆوف عن رسالتها الموسومة (( الأسلوبیة الصرفیة فی شعر الجواهری – دراسة فی خطاب الذات )) وتألفت لجنة المناقشة من أ.د.جلیل حسن محمد رئیساأ.د.حسین نوری محمد عضواأ.د.هیوا عبدالله كریم عضوا أ.م.د.عبدالستار صالح أحمد عضوا ومشرفا وأجیزت الرسالة بتقدیر امتیاز ، الف مبارك للطالبة […]\nدەست بەکاربوونی مامۆستایانی بەشی زمانی کوردی\nئەمرۆ ڕێکەوتی 1/9/2020ئەنجومەنی بش کۆبوونەوەی ئاسای خۆی ئەنجامدا بە ئامادەبوونی سەرۆک بەش و گشت مامۆستایانی بەش ، لەوکۆبوونەوەیدا پیرۆزبای ئاراستەی گشت مامۆستایانی کرا بەبۆنەی دەست بەکاربوونیان لەبەش هەروەها چەندین بابەت تاوتوێ کرا لەوانە دەوامکردنی مامۆستایان بەشێوەیکی ڕێک و پێک ، هەلواسینی خشتەی وانەکان هەریک لەژووری مامۆستاکان و چۆنیەتی دابەشکردنی کۆرسی دکتۆراوماستەر ، دابەش کردنی وانەکان […]\nتاوتوێکردنی تێزی دکتۆرای قوتابی خوێندنی بالا ڕێبوار محمد اسماعیل\nڕۆژی پێنجشەمە ڕێکەوتی 29/8/2019 کاتژمێر9:00 بەیانی لەهۆلی( عبداللە حداد ) تاوتوێکردنی تێزی دکتۆرای قوتابی خوێندنی بالای بەشی زمانی کوردی(ڕێبوار محمد اسماعیل ) بەڕێوەچوو، لەژێر ناونیشانی (دەقی شیعری لەنێوان تیۆری لاسایکردنەوەو گوزارشتکردندا (شیعری کرمانی خواروو بەنموونە )).


ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم بڕیاری دا وەرزی یەکەمی ساڵی نوێی خوێندن بە شێوەیەکی ئەليکترۆنی دەست پێ بکات بەڵام بڕیارەکە خوێندکارانی پۆلی دوانزەى ئامادەیی ناگرێتەوە.\nئەمڕۆ چوارشەممە، 2ی ئابی 2020، مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی حکومەت و قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیران و چەند وەزیرێکی پەیوەندیدار کۆبوونەوە بۆ تاوتوێکردنی بژاردەکانی دەستپێکردنی ساڵی نوێی خوێندن 2020-2021 لە ناوەند و دامەزراوەکانی خوێندنی پەروەردە و خوێندنی باڵا لە ھەرێمی کوردستان.\nبەپێی ڕاگەیەنراوی حکومەتى هەرێم، لە دەستپێکی کۆبوونەوەکەدا، هەر یەک لە ئالان حەمە سەعید، وەزیری پەروەردە و عەبدولحەکیم خەسرۆ، سەرۆکی فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوون ( لە جیاتی وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی) ڕاپۆرتێکی بەرفراوانیان دەربارەی چۆنێتی و ئەگەر و بژاردەکانی دەستپێکردنی ساڵی نوێی خوێندن خستەڕوو بە لەبەرچاوگرتنی ڕێکارەکانی خۆپارێزی و ڕینماییە تەندروستییەکان.\nدەشڵێت، دواتر سامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستی ڕاپۆرتێکی هەڵسەنگاندنی بۆ دۆخی تەندروستی ئێستای هەرێمی کوردستان ئامارەکانی پەتای کۆرۆنا (کۆڤید 19) و پێشھات وئەگەرەکان خستەڕوو.\nڕاشیگەیاند، "دوای تاوتوێکردنی هەموو ئەگەرەکان و بەهۆی بەردەوامی تەشەنەکردنی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان و لە پێناوی بەردەوامیدان بە پرۆسەی خوێندن وفێرکردن و پاراستنی بەرژەوەندی قوتابیان وخوێندکارانی ھەرێمی کوردستان و لەسەر پێشنیاری وەزارەتە پەیوەندیدارەکان، ئەنجومەنی وەزیران بڕیاریدا وەرزی یەکەمی ساڵی نوێی خوێندنی 2020-2021 بە شێوەی خوێندنی ئەلیکترۆنی دەست پێ بکات ( جگە لە قۆناغی دوازدەی ئامادەیی) و وەزارەتە پەیوەندیدارەکانیشی ڕاسپارد لە چوارچێوەی دەسەڵاتی خۆیان ڕێنمایی و ئامادەکاریی پێویست بکەن بۆ ڕاگەیاندنی رۆژژمێری وەرزی یەکەمی خوێندن لە گشت ناوەندەکانی خوێندن و دیاریکردنی یەکەم ڕۆژی دەستپێکردنی ساڵی نوێی خوێندن بە شێوەی ئەلیکترۆنی."\nئاماژەى بەوەشکرد، "ئەنجومەنی وەزیران سەرەڕای دووپاتکردنەوەی گرنگیی پابەندبوونی ھاوڵاتیان بە ڕێنماییەکانی خۆپارێزیی لە کۆرۆنا کە بەداخەوە لە تەشەنەکردندایە، وەزارەتی تەندروستیشی ڕاسپارد کە ڕێنماییە تەندروستیيەکانیان لەمبارەیەوە ڕێکبخەنەوە و بە ھامەھەنگيی لەگەڵ فەرمانگەی میدیا و زانیاری بەردەوام بن لە ھەڵمەتەکانی ھۆشیارکردنەوەی خۆپارێزیی و وەزارەتی دارایی وئابووری و سەرۆکایەتی دیوانی ئەنجومەنی وەزیرانیش، ڕاسپێردران کار بکەن بۆ دابینکردنی پێداویستی دارایی بۆ ئەم پرۆسەیە بە ھەماھەنگی ھەردوو وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی."


ئاستی پشتگیریکردنی بیردۆزی پەرەسەندن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبابەتی ئاستی پشتگیریکردنی بیردۆزی پەرەسەندن لەنێو زانایان و خەڵکی گشتی و کۆمەڵەکانی تردا بابەتێکە بەشێوەیەکی بەردەوام سەرھەڵدەدات لە گفتوگۆکانی نێوان پەرەسەندن و دروستکردن و پەل دەکێشێت بۆ کێشە و باسە پەروەردەی، ئایینی، فەلسەفی، زانستی وسیاسییەکان. بابەتەکە جێگەی ناکۆکییە لەو وڵاتانەی خاوەنی ئاستێکی بەرزن لە پەسەندنەکردنی زانستی پەرەسەندن لەلایەن دانیشتوان و خەڵکە گشتییەکەوە بەڵام پەرەسەندن لە قوتابخانە و زانکۆ حکومییەکان دا دەخوێنرێت.\nنزیکەی ھەموو (٩٧٪) کۆمەڵگەی زانستی پەرەسەندن پەسەند دەکەن وەک بیردۆزێکی زانستی سەردەست لە زیندەزانی ھەمەجۆری دا. کۆمەڵە و ڕێکخراوە زانستییەکان بە توندی بەرھەڵستکەرانی بیردۆزی پەرەسەندنیان پوچەڵ و بەھەڵە خستۆتەوە کە پشتگیری بۆچونی نەخشەسازی زیرەک دەکەن.\nچەندەھا ڕێباز و ڕێکخراوی ئایینی پتەو ھەن لە چەندەھا وڵاتی جۆراوجۆردا کە بیردۆزی پەرەسەندن دژ و ناکۆکی بیرۆکەی (دروستکردن)ە کە ئەمە بیرۆکەیەکەی سەرەکیی و ناوەندیی باوەڕەکانیانە و بۆیە لە ئەنجام دا ھەڵدەستن بە ڕەت کردنەوەی پەرەسەندن. نموونەی ئەو وڵاتانەش: ویلایەتە یەکگرتووەکان، باشوری ئەفریقا، ھیندستان، کۆریای باشور، سەنگاپور، فلیپین، بەڕازیل و ھەروەھا چەند شێونکەوتووەیەکی کەم لە وڵاتەکانی شانشینی یەکگرتوو، کۆماری ئێرلەندا، یابان، ئیتاڵیا، ئەڵمانیا، ئیسڕایل، ئوستراڵیا، نیوزەلەندا و کەنەدا.\nچەندین بڵاوکراوە و چاپکراو تاوتوێی بابەتی پەسەندکرن دەکەن کە یەکێک لەوانە بەڵگەنامەیەکە لەلایەن (پەیمانگای نەتەوەیی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان)ەوە نووسراوە.\n١ پشتگیری زانستی\n٢ بەرنامەی "ستیڤ"\n٣ پشتگیری پەرەسەندن لە پزیشکی و پیشەسازی دا\nزۆرینەی کۆمەڵگە و پەیمانگا زانستییەکان پشتگیری بیردۆزی پەرەسەندن دەکەن وەک تاکە شیکردنەوەیەک کە دەتوانرێت بە تەواوی بە بەرپریسار دابنرێت لە بوارەکانی زیندەزانی، زانستی بە بەردبووەکان، زیندەزانی خانەیی، بۆماوەکان، زانستی مرۆڤ و زانستەکانی دی. بەپێی ڕاپرسییەکی ساڵی ١٩٩١ لە ٥٪ زانا ئەمریکییەکان (ئەوانەی دەرەوەی زانستی زیندەزانی) خۆیان وەک لایەنگری بۆچۆنی (دروستکردن) دەناسێنن.\nھەروەھا، کۆمەڵگەی زانستی نەخشەسازی زیرەک بە نازانستی، زانستی نادروست یان زانستی پروپاتاڵ (بێکەڵک) لە قەڵەم دەدەن. پەیمانگای نەتەوەیی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لێدوانیان داوە کە نەخشەسازی زیرەک و «بانگەشەکانی تری کاریگەری ھێزی دەرەوەی سروشت لە سەرچاوەی ژیان دا» زانستی نیین لەبەر ئەوەی ئەم بۆچونانە ناتوانرێت بە تاقیکردنەوە ھەڵسەنگاندنی بۆ بکرێت و ھیچ جۆرە پێشبینی کردنێک ناھێنە کایەوە و پێشنیاری بەرھەمھێنانی ھیچ گریمانەیەکی نوێ ناکەن لە خۆیان دا.\nچەندەھا ڕێکخراوی زانستی و توێژینەوە لە سەرتاسەری دنیادا ھەستاون بە بڵاوکردنەوەی بەییانامە بۆ پشتگیریکردنی بیردۆزی پەرەسەندن. یەکێتی ئەمریکی بۆ بەرەوپێشچوونی زانست (American Association for the Advancement of Science - AAAS) کە گەورەترین کۆمەڵەی زانستییە لە جیھان دا و ١٣٠ ھەزار ئەندام و ٢٦٢ کۆمەڵە و پەیمانگای زانستی ھاوپەیمانی ھەیە کە لە زیاد لە ١٠ میلیۆن کەس بەژدارە، ھەستاون بە بڵاوکردنەوەی چەندەھا بەییانامە و ئەنجامدانی چەندەھا چاوپێکەوتنی ڕۆژنامەوانی بەمەبەستی پشتگیریکردنی پەرەسەندن. ناوەندی پەیادری (پەیمانگای نەتەوەیی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان) کە ھەڵدەستن بە دابینکردنی ڕاوێژکاری بۆ تەواوی نەتەوەکە چەندین کتێبیان چاپکردووە کە پشتگیری پەرەسەندن دەکات و ڕەخنە لە بیرۆکەی دروستکردن و نەخشەسازی زیرەک دەگرێت.\nلە ٨ ی مانگی شوباتی ٢٠٠٧ دا پەیمانگای دۆزینەوە (Discovery Institute) ھەستا بە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە زیاد لە ٧٠٠ زانا پشتگیری نەخشەسازی زیرەک دەکەن. ئەم ڕاگەیاندنە بووە ھۆی ھاندانی (ناوەندی نەتەوەیی بۆ پەروەردەی زانستی - National Center for Science Education) ھەستن بە ئەنجامدانی ڕاپرسییەک بە ناوی (بەرنامەی ستیڤ) بەمەبستی پشتگیریکردنی پەرەسەندن. لەم ڕاپرسییەدا تەنھا ئەو زانایانە مافیان ھەبوو خۆیان تۆمار بکەن کە ناویان (ستیڤ - Steve) یان شێوەیک نزیک لە ستیڤ بوو (وەک: ستێڤن- Stephen، ستێفانی- Stephanie و ستێفان- Stefan). مەبەست لەم شێوە ڕاپرسییە گاڵتەجاڕییەک بوو بەرامبەر بەو «بەناو» زانایانە کە ڕێکخراوە لایەنگرەکانی بنەماکانی دروستکردن ھەڵدەستن بە دانانیان وەک سەرچاوەی باوەڕپێکراو و زانستی. ھەروەھا ڕاپرسییەکە پیشاندەری ئەوەیە تەنھا ئەو زانایانەی ناویان ستیڤە (زیاد لە ١٣٧٠ کەس) کە پەسەندی پەرەسەندن دەکەن ھێشتا ژمارەیان زیاترە لە تێکڕای ئەو زانایانەی پشتگیری نەخشەسازی زیرەک دەکەن.\nپشتگیری پەرەسەندن لە پزیشکی و پیشەسازی دا[دەستکاری]\nیەکێک لە سکاڵا باوەکانی لایەنگرانی دروستکردن بریتییە لەوەی کە پەرەسەندن ھیچ سووێکی نییە و ھەرگیز سوودی نابێت و ھەرگیزش بۆ ھیچ شتێک بەکارنەھێنراوە. بەپێی لایەنگرانی دروستکردن لە کاتی نەمانی بیردۆزی پەرەسەندن ھیچ شتێک لە دەست ناچێت و بەڵکو تەنانەت لەوانەیە سوود بە زانست و پیشەسازیش بگەیەنێت.\nبەڵام لە ڕاستی دا، پەرەسەندن سوودی کردەیی ھەیە لە پیشەسازی دا و ڕۆژانە بەکاردێت لەلایەن لێکۆڵەرانەوە لە بوارەکانی پزیشکی، زیندەزانی کیمیایی، زیندەزانی خانەیی و زانستی بۆماوەکان بەمەبەستی داڕشتنی گریمانە و پەیڕەوە زیندەییەکان بۆ نەخشەسازی تاقیکاری و ئامادەکردنی کارپێکردنەکان. ھەتا ئایاری ساڵی ٢٠١٩، لە ماڵپەری (PubMed) ٥٥٤٬٩٦٥ لێکۆڵینەوەی زانستی ھەن کە ناوی «پەرسەندن» دەھێنن. کۆمانییاکانی دەرمان پەرەسەندنی زیندەییەکان بەکاردەھێنن لە بەرەوپێشبردنی بەرھەمە نوێیەکانیان دا و ئەم دەرمانە تازانە بەکاردەھێنن بۆ بەرەنگاربوونەوەی بەکتریا و ڤایرۆسە پەرەسەندووەکان.\n^ Delgado، Cynthia (2006-07-28). "Finding evolution in medicine". NIH Record. 58 (15). لە ڕەسەن (hmtl)ەوە ئەرشیڤ کراوە لە 2008-11-22. لە ڕێکەوتی 2007-10-22 ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Noah، Timothy (2000-10-31). "George W. Bush, The Last Relativist". لە ڕێکەوتی 2007-10-23 ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Pyke، Nicholas (2004-06-13). "Revealed: Tony Blair's link to schools that take the Creation literally". The Independent. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 2007-09-28. ; full article at Ohanian، Susan. "Outrages". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧. لە ڕێکەوتی 2007-10-23 ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ Meinert، Peer. "Wir drehen die Uhr um 1000 Jahre zurück ("We put the clock back a 1000 years")" (بە زمانی german). لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 2007-10-14. لە ڕێکەوتی 2007-10-23 ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی) ڕاگرتنی CS1: زمانی نەناسراو (link)\n^ "Serbia reverses Darwin suspension" (stm). BBC News. 2004-09-09. لە ڕێکەوتی 2007-10-23 ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "And finally..". Warsaw Business Journal. 2006-12-18. لە ڕێکەوتی 2007-10-23 ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Numbers, Ronald L. (2009). Galileo goes to jail: and other myths about science and religion. Cambridge: Harvard University Press. پەڕەکان 221–223. ISBN 978-0-674-03327-6.\n^ Numbers، Ronald L. (2009). "Myth 24: That Creationism is a Uniquely American Phenomenon". Galileo goes to jail and other myths about science and religion. Cambridge and London: Harward University Press. پەڕە 217. ISBN 978-0-674-03327-6. لە ڕێکەوتی 2011-09-03 ھێنراوە. Antievolutionists in Australia celebrated in August 2005, when the minister of education, a Christian physician named Brendan Nelson, came out in favor of exposing students both to evollution and ID... بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Numbers، Ronald L. (2009). "Myth 24: That Creationism is a Uniquely American Phenomenon". Galileo goes to jail and other myths about science and religion. Cambridge and London: Harward University Press. پەڕەکان 217, 279. ISBN 978-0-674-03327-6. لە ڕێکەوتی 2011-09-03 ھێنراوە. Three years later the New Zealand Listener surprised many of its readers by announcing that "God and Darwin are still battling it out in New Zealand schools." بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Numbers، Ronald L. (2009). "Myth 24: That Creationism is a Uniquely American Phenomenon". Galileo goes to jail and other myths about science and religion. Cambridge and London: Harward University Press. پەڕە 217. ISBN 978-0-674-03327-6. لە ڕێکەوتی 2011-09-03 ھێنراوە. Writing in 2000, one observer claimed that "there are possibly more creationists per capita in Canada than in any other Western country apart from US." بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Working Group on Teaching Evolution, National Academy of Sciences (1998). Teaching about evolution and the nature of science. Washington, D.C: National Academy Press. ISBN 978-0-309-06364-7. ; available on-line: United States National Academy of Sciences (1998). Teaching About Evolution and the Nature of Science (ebook). Washington DC: National Academy Press. ISBN 978-0-309-06364-7. doi:10.17226/5787. لە ڕێکەوتی 2007-10-23 ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Myers، PZ (2006-06-18). "Ann Coulter: No evidence for evolution?". Pharyngula. scienceblogs.com. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 2006-06-22. لە ڕێکەوتی 2006-11-18 ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ IAP Statement on the Teaching of Evolution Archived ١٧ی تەممووزی ٢٠١١, لە وەیبەک مەشین. Joint statement issued by the national science academies of 67 countries, including the United Kingdom's Royal Society (PDF file)\n^ See: 1) List of scientific societies rejecting intelligent design 2) Kitzmiller v. Dover page 83. 3) The Discovery Institute's A Scientific Dissent From Darwinism petition begun in 2001 has been signed by "over 600 scientists" as of August 20, 2006. A four-day A Scientific Support For Darwinism petition gained 7733 signatories from scientists opposing ID. The AAAS, the largest association of scientists in the U.S. , has 120,000 members, and firmly rejects ID. More than 70,000 Australian scientists and educators condemn teaching of intelligent design in school science classes Archived 2006-06-14 لە وەیبەک مەشین.. List of statements from scientific professional organizations on the status intelligent design and other forms of creationism.\n^ National Science Teachers Association, a professional association of 55,000 science teachers and administrators in a 2005 press release: "We stand with the nation's leading scientific organizations and scientists, including Dr. John Marburger, the president's top science advisor, in stating that intelligent design is not science. …It is simply not fair to present pseudoscience to students in the science classroom." National Science Teachers Association Disappointed About Intelligent Design Comments Made by President Bush Archived 2011-02-12 لە وەیبەک مەشین. National Science Teachers Association Press Release August 3, 2005\n^ Faculty of Science, University of New South Wales. 20 October 2005. Intelligent Design is not Science - Scientists and teachers speak out Archived 2006-06-14 لە وەیبەک مەشین.\n^ "List of 68 international scientific societies on the Interacademy Panel (IAP) that endorse a resolution supporting evolution and a multibillion year old earth, June 2006." (PDF). لە ڕەسەن (PDF)ەوە ئەرشیڤ کراوە لە 2006-12-05. لە ڕێکەوتی 2007-01-04 ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ Attie AD، Sober E، Numbers RL، Amasino RM، Cox B، Berceau T، و ھی تر. (2006). "Defending science education against intelligent design: a call to action". J Clin Invest. 116 (5): 1134–8. PMC 1451210 . PMID 16670753. doi:10.1172/JCI28449.\n^ The Imminent Demise of Evolution: The Longest Running Falsehood in Creationism Archived 2009-02-07 لە وەیبەک مەشین., G. R. Morton, Copyright 2002 G.R. Morton\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئاستی_پشتگیریکردنی_بیردۆزی_پەرەسەندن&oldid=688398»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٤:١٦ی ١٢ی ئایاری ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


قاسملوو و رێبەریی ستراتێژی\nLocal\tWeb\tماڵپه‌ر هه‌واڵه‌کان چالاکی لاوان ژنان لینکی ماڵپه‌ڕه‌کان ڤیدیۆکان وێنه‌کان ئارشیف په‌یوه‌ندی Home هه‌واڵه‌کان قاسملوو و رێبەریی ستراتێژی\nقاسملوو و رێبەریی ستراتێژی\tقاسملوو و رێبەریی ستراتێژی\nمەجید حەقی – فینلاند\nپێشکەش بە 25مین ساڵڤەگەری تیرۆری دکتۆر قاسملوو هاورێیانی\nگۆڕانی کۆمەڵگا جیاواز لە گۆڕانی حیزبەکان و تەنانەت دەوڵەت نیە. لە کەس شاراوە نیە کە سەرکەوتنی حیزبەکان و گەشەسەندنی رێکخراوەیی، پێشکەوتنی میدیایی و پێوەندیە کۆمەڵایەتیەکانیان شوێندانەرە لە سەر ئاستی هەستی بڕوابەخۆبوونی کۆمەڵگای کوردستان و پێشکەوتنی کۆمەڵایتی – سیاسی و ئابووریی نیشتیمانی.\nبە لەبەرچاو گرتنی ئاسەواری خراپی ناسیۆنالیزمی کۆنباو نەریتی دەیەکانی پەنجای زایینی لە کوردستان و سێکتاریزم و تەکرەوی حیزبەکانی چەپی ئێران بە سەر رەوتی گەشە سەندنی بزاڤی نەتەوایەتی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا قاسملوو لە ساڵەکانی سەرەتای رێبەری خۆیدا لانی کەم دوو دیاردەی گرنگی بۆ حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە وەدی هێنا کە ئاسەواری ئەو ئەمرۆش لە سەر حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دەبیندرێت و لە زۆر بوارەوە ئەو حیزبە سەرەرای کەموکۆریەکانی بەسەردا سەپاو بەهۆی ژینگەی سیاسی ئێستای کوردستان و ئێران هەروەها تەنگەژەی رێبەری (بحران رهبری) لە ناو بزاڤی کورد بە گشتی و لەناو حیزبی دێموکراتدا بەتایبەتی – لە پارت و رێکخراوەکانی دیکەی کوردستان جیا دەکاتەوە. قاسملوو وەک یەکەم هەنگاو حیزبی دێموکراتی بەرەو سەربەخۆیی سیاسی و رێکخراوەیی رێبەری کرد و بەوە فەلسەفەی باوەر بە خۆبوون. سەربەخۆیی مرۆڤ وەک تاک و وەک بەشێک لە کۆمەڵگا کە پێوەندیەکانی لە گەڵ جیهانی دەرەوە لە سەر بنەمای بەرژەوەندی باڵای نەتەوایەتی و لە چوارچێوەی بناغە ئەخڵاقیەکانی رەوشتی سیاسی و رێزگرتن لە کەڕامەتی مرۆڤ و بەها مرۆڤانیەکان بوو. هەنگاوی دیکەی قاسملوو لە کۆنگرەی شەشەمی حدکا دا وەڵام دانەوە بەو پرسیارە بوو: کە گەر بێت و مافی دیاری کردنی چارەنووس کە ئەوکات لە دروشمی "خودموختاری"دا خۆی دەنواند جێبەجێ کرا، ئەرک و رەساڵەتی حیزب چی دەبێت و چۆن کۆمەڵگا بەرەو سەر مەنزڵی بەختەوەری و پێشکەوتن رێبەری بکات. هەڵبژاردنی سۆسیالیزمی دێموکراتیک وەک ئامانجی دوارۆژی حیزب نە تەنیا دیاری کردنی ستراتێژی درێژخایەنی ئەو حیزبە بوو، بەڵکوو دیاری کردنی ئەرکێکی ئەمرۆییش بوو بۆ ئەوەی خەباتی نەتەوایەتی لە کوردستان تەنیا یەک رەهەندی ناسیۆنالیستی نەبێت و پرسە جڤاکی و کۆمەڵایەتیەکانیش وەک پرسی ژنان و نەریتە کۆنباوەکانی کوردستان هاوشانی خەبات بۆ رزگاری نەتەوە بەرەو پێش ببردرێت. هەرچەند بەداخەوە ئەو رەهەندە لە خەباتە دوای تیرۆری قاسملوو و شەرەفکەندی پەراوێز خراوە. هەوڵی قاسملوو ئەوە نەبوو پێوەندیە کۆن باوەکان بپارێزێت و کۆمەڵگا وەک خۆی بمێنێت و رەوشی "مەوجوود" ببێتە بنەمای پێوەندیەکانی ناو خۆی حیزبی. بۆ ئەوەی حیزب بتوانێت کوردستانی بێت و ئەندامانی حیزب کوردستانی بیر بکەنەوە، یەکێک لە بزاڤە هەرە گرنگەکانی قاسملوو هەولدان بۆ خاشەبەڕ کردنی دیاردەی نێپۆتیزم (خزمگەرایی و ناوچەگەرایی) لە ناو حدکا دا بوو دیاردەیەک کە لە ساڵانی رێبەری ئەودا بەرە بەرە جێی خۆی دەدایە، شایستە سالاری و رێبەریی تواناییەکان - هەر بەداخەوە دوای شەهید بوونی، حیزبی دێموکرات راست بە نەخۆشی نیپۆتیزم بەچۆکدا هات و هەلی گەشە سەندنی لێی ئەستێندرایەوە.\nهەموو ئەو دامودەزگایانەی کە لە سەردەمی دکتۆر قاسملوودا لە ناو حدکا دا دەمەزران، بۆ وەڵامدانەوە بە پرسیارگەلێکی درێژخایەن و پەروەردەی کادر و شارەزا بۆ بوارە جۆراوجۆرەکانی پێوەندیدار بە ژیانی رێکخراوەیی و ئیداری حیزب و کۆمەڵگا بوو. نزیک بوونەوەی قاسملوو بۆ پرسەکان نزیکبوونەوەیەکی ستراتێژیک بوو و مێتۆدی رێبەری ئەو "رێبەریی ستراتێژی" بوو. بە خوێندنەوەیەکی خێرای کورتە باسێک لە سەر سۆسیالیزم، دەتوانین بەو ئاکامە بگەین کە لە روانگە قاسملوودا کاری رێکخراوەیی و حیزبی سیاسی گەشە کردنی ستراتێژیە(crafting strategy). ستراتێژی بریتیە لە پلانێکە بۆ داهاتوو کە هێزی خۆی لە ئەزموونەکانی رابردوو و خەونەکانی داهاتوو وەردەگرێت. ستراتێژی پلانێکە، کە ئامانجە سەرەکیەکانی رێکخراو و جۆری هەڵسوکەوتی سیاسی و رێکخراوەیی پێکەوە گرێ دەدات. ستراتێژیەک کە بە جوانی دامەزرابێت دەتوانێت ببێتە هۆی پێکهێنانی هەلی پێشکەوتن و گەشە سەندنی رێکخراو و توانایی رێکخراو بۆ بەرەورووبوونەوە لە گەڵ لێگەر و چالشەکان بەرز دەکاتەوە.\nدەڵێن بۆ ئەوەی پێشبینی داهاتوو بکەیت، پلانی بۆ برێژە. بەو پێیە لە ماوەی ژیانی خۆیدا وەک رێبەرێک، قاسملوو کۆمەڵێک پرسیاری گرنگی ستراتێژیک هێنایە ناو بزاڤی نەتەوایەتی کورد، کە وەڵامدانەوەی بەوان کورت و کورمانجی گرینگترین ئەرکەکانی رێبەرایەتی حیزبی دێموکراتن:\n-1 دیاری کردنی ئاسۆی بزووتنەوە و حدکا لە رۆژهەڵاتی کوردستان و بە پێی ئەو دیاری کردنی ئامانجەکانی دوور و نزیکی حیزب و شی کردنەوەی ئەرکەکانی ئەمرۆی بزاڤ؟\n2- پێشبینی گۆرانکاریەکانی ژینگەی چالاکی حیزب: چاوەروانیەکان لە داهاتوو و سیناویۆکانی ژینگەی ژیانی سیاسی\n-3هێلەگشتیەکانی پێوەندیدار بە ستراتێژی و ئامانجی داهاتووی حیزبی دێموکرات. بەو واتایە کە ئامانجە درێژخایەنەکانی حیزب کە رێکخراو بۆ خۆی دەروەست بکات.\n-4دیاری کردنی بەرنامەکانی کورتخایەنی گەشە سەندنی رێکخراوەیی و سیاسی حیزب. داڕشتنی پلانی ئۆپێراتیڤ بە پێی رەوشی ئەمرۆ و پێشبینی ئاڵترناویتەکانی چالاکی بۆ داهاتوو و بەرنامەرێژیان\n5- گۆڕانی جۆری چالاکی و هەلسوکەوتی حیزبی و گونجانی چالاکی حیزب لە گەل ستراتێژی و ئامانجە درێژخایەنەکان و لەبەرچاوگرتنی پێویستی نەوە جۆراوجۆرەکان.\nوەک دوا قسە ئامانجی قاسملوو پێکهێنان و داڕشتنی ستراتێژیەک بوو، کە لەودا شێوەی کار و سیناریۆکانی ناوچەیی و ئامانجی دواڕۆژ پێکەوە هاوگونج بن و هەلومەرجی نەوەکانی بەشدار لە خەبات لە بەرچاو بگیرێت و بەشداریان بدات لە رەوتی بڕیارداندا.


هاوپەیمانان سەربازگەیەكی تر ڕادەستی سوپای عیراق دەكەنەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/03/31 - 10:48 PM\nوتەبێژی هێزە هاوبەشەكانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، لە شاری موسڵ، هێزەكانی هاوپەیمانان كۆشكێكی سەرۆكایەتی كە لەسەرەتای چوونەوە ناو شارەكەوە وەك سەربازگەیەك بەكاریان هێنابوو ڕادەستی هێزەكانی سوپای عیراقیان كردەوە.\nلیوا تەحسین خەفاجی وتەبێژی هێزە هاوبەشەكانی عیراق ڕایگەیاند:” ئەو هێزەی هاوپەیمانان كە لەو سەربازگەیەدابوون، كاری مەشقپێكردن و هەواڵگری و لۆجیستیان بۆ هێزەكانی سوپای عیراق ئەنجام دەدا”.\nوتەبێژی هێزە هاوبەشەكانی عیراق ڕوونیشكردەوە:”ئەو ئەركانە كۆتاییان هات و سەربازگەكەش ڕادەستی هێزەكانی سوپای عیراق كرایەوە”.\nلیوا تەحسین خەفاجی وتیشی:”ئەوە چوارەمین سەربازگەیە كە هاوپەیمانان لەم ماوەیەدا ڕادەستی هێزەكانی سوپای عیراقی بكەنەوە”.\nعیراقلیوا تەحسین خەفاجیموسڵهێزەكانی هاوپەیمانان


کوردیپێدیا - Kurdish king (Mîr) with his queen (Banû)\n🎵 Kurdish king (Mîr) with his queen (Banû) | پۆل: کارە هونەرییەکان | زمانی بابەت: 🇬🇧 English\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Jan 14 2015 12:04PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 29 2016 10:35PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 30 KB Jan 14 2015 12:04PM م. ب.


26/3/2018 11:06 AM\nسه‌باره‌ت به كاریگه‌ری تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له‌سه‌ر خێزان به‌گشتی و منداڵ به‌تایبه‌تی، ره‌نگین نوری عه‌زیز رێنماییكاری ده‌روونی بۆ سایتی خاك دواو وتی: له سه‌رده‌می ته‌كنه‌لۆژیادا به‌كارهێنانی ئامێره ته‌كنه‌لۆژییه‌كان زۆرو هه‌مه‌چه‌شنن و له‌ناكاو كه‌وتنه به‌رده‌ستمان، به شێوه‌یه‌كی به‌رچاو به‌بێ جیاوازی ته‌مه‌ن و رێنمایی له‌لایه‌ن خێزانه‌وه بۆ منداڵه‌كان به‌كارده‌هێنرێت. ته‌نانه‌ت منداڵ هه‌یه زیاتر له ئه‌پێكی هه‌یه له سۆشیاڵ میدیا، ئه‌مه‌ش كارێكی ناته‌ندروسته.\nوتیشی: به‌گشتی جگه له پێشكه‌وتن و كارئاسانییه‌كانی سۆشیال میدیاو راگه‌یاندنه‌كان و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، زیانێكی زۆری هه‌یه، به‌وپێیه‌ی كاتێك خوگرتوویی دروستده‌بێت ئه‌وا ده‌بێته هۆی دووركه‌وتنه‌وه‌ی تاك له په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، ئه‌مه جگه له تێكچوونی باری ته‌ندروستی به‌تایبه‌ت چاوكزی، ئازاری شان و مل، به‌دخۆراكی، كه‌مخه‌وی..\nله‌ڕووی زیانه‌كانی شۆشیال میدیا ئه‌و رێنماییكاری ده‌روونیه ده‌ڵێت: جگه له زیانه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، زیانی ته‌ندروستی هه‌یه وه‌كو شه‌كه‌تی، نه‌خوێندنی فێرخوازو نه‌خوێندنه‌وه‌ی كتێب، هه‌ربۆیه بۆ خوێندكاران و منداڵ كاتی زۆر ده‌بات و توشی فشاری ده‌روونی ده‌بن و هه‌روه‌ها دڵه‌ڕاوكێ زیاد ده‌كات و توشی له‌بیرچوونه‌وه‌و له‌به‌رنه‌كردن ده‌بن. له‌لایه‌كی تریشه‌وه گرفتی سۆزداری بۆ نه‌وجه‌وانان دروستده‌كات.\nوتیشی: گرفتێكی تر له‌گه‌ڵ فرێنده‌كانی دروستده‌كات، به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی كۆمه‌ڵێك یاری ده‌كه‌ن و كڕین و فرۆشتن و خاڵی تێدایه بۆ ئه‌و ته‌مه‌نه گونجاو نییه، فیلم و ڤیدیۆی توندوتیژیش زیانی ده‌روونی و مێشكی لێده‌كه‌وێته‌وه. هه‌ربۆیه دایك و باوك ده‌بێت ئاگاری ئه‌وه‌بن كه منداڵ هه‌ركات مۆبایل و ئایپادی هه‌بوو یان كاتی زۆری به فیلمه‌وه به‌سه‌ربرد، به‌دڵنیایی توشی كێشه‌ی ده‌روونی و ترس و دڵه‌ڕاوكێ ده‌بێت، به‌وه‌ش ره‌نگه دواتر كێشه‌ی كه‌سایه‌تی و توندتیژی و دواكه‌وتنی خوێندنی لێبكه‌وێته‌وه، بۆیه پێویسته منداڵه‌كانیان له‌م ئامێرانه به‌دوور بگرن.\nئه‌و رێنماییكاره باشترین رێگای روونكرده‌وه تا زیانه‌كانی ئه‌م ئامێرانه رابگیرێت و وتی: به‌كارهێنانی ئامێری تایبه‌ت به‌پێی ته‌مه‌ن، بۆ نموونه ئایپاد بۆ منداڵ (2-18) ساڵ به‌كاربهێنرێت و دووربێت له تێل و نێت و سۆشیال میدیا، هه‌روه‌ها به‌كارهێنانی یاری گونجاو و په‌روه‌رده‌یی به‌پێی ته‌مه‌ن، چونكه یارییه په‌روه‌رده‌ییه‌كان خوگرتووت ناكه‌ن هێنده‌ی یاری ئه‌كشن و سیباقات و كه‌یف خۆشییه‌كان. ئه‌مه جگه‌له‌وه‌ی پێویسته به‌پێی كات به‌كاربهێنرێت، دایك و باوك كۆنترۆڵی كاته‌كان دابنێن یان وه‌ك و پاداشت به‌كاریبهێنن و له‌كاتی خوێندنیش پێویسته نه ئایپاد نه پله‌یسته‌یشن به‌كارنه‌هێنرێت له پشووه‌كان و هانی فێرخواز بدرێت زیاتر فێری زمانه‌كان بێت یان له نیو كاتژمێر زیاتر ئامێرێكی ته‌كنه‌لۆژیا به‌كارنه‌هێنن.\nله كۆتاییدا ره‌نگین نوری ئاماژه به‌وه ده‌كات كه یارییه خێزانیه‌كان و یاری كورده‌واری و منداڵانه كه‌مبوونه‌ته‌وه، بۆیه منداڵ په‌ناده‌باته به‌ر ته‌كنه‌لۆژیا، پێویسته دایكان و باوكان له ماڵه‌وه دۆخێكی گونجاو بۆ منداڵه‌كانیان بگونجێنن تا دووربن له‌و ئامێرانه.


5/26/2019 6:06:49 PM 121 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nپرسی تۆماركردنی سكاڵای فەرمانبەران لەدژی حكومەتی هەرێم بەهۆی دابەشنەكردنی دوو موچەی ئەمساڵ كە لەلایەن بەغداوە رەوانەكراوە، كاردانەوەی لێدەكەوێتەوەو ئەندامێكی ئەنجومەنی نوێنەرانیش رایدەگەیەنێت: شێوازی دابەشكردنی موچە دەگۆڕێت و حكومەتی عیراقیش دەتوانێت ناردنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم رابگرێت، تا چارەنووسی موچە نەدراوەكان ئاشكرا دەكرێت.\nجەمال كۆچەر، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق راگەیاند: نازانم تۆماركردنی سكاڵا لەلایەن موچەخۆرانی هەرێمەوە لە بەغدا بۆ پێنەدانی دوو موچەی ئەمساڵ چ كاریگەرییەكی دەبێت، بەڵام حكومەتی عیراق دەتوانێت فشار لەهەرێم بكات و ناردنی پارەكەش رابگرێت، تا بزانێت ئەو پارەی ناردوویەتی چۆن خەرجكراوە.\nوتیشی: ساڵی 2017 لەسەر موچەی فەرمانبەرانی هەرێمەوە، چەند پەرلەمانتارێك سكاڵامان لە دادگای فیدراڵی تۆماركرد، بەڵام دوای دوو مانگ وەڵامیان داینەوە كە ئەوە ئیشی ئەوان نییەو ناتوانن هیچ شتێك بكەن.\nجەمال كۆچەر پێشنیازێكی ئاراستەی فەرمانبەرانی هەرێم كردو وتی: پێویستە داوا بكەن موچەكانیان بكرێت بە كارتی زیرەك، ئەوە بەشێكە لە یاسای بودجەی ساڵی ٢٠١٩ دەبێت دابەشكردنی موچە ببێت بە كارتی زیرەك و بڕیاریشە تا ساڵی ٢٠٢٣ موچەی هەموو عیراق لە رێگای كارتی زیرەكەوە دابەشبكرێت.


كەركوك، پیلانێكی گەورەی داعش لە ڕۆژانی جەژندا پوچەڵدەكرێتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nكەركوك، پیلانێكی گەورەی داعش لە ڕۆژانی جەژندا پوچەڵدەكرێتەوە\n28 كەس لە كرماشان گومانی ڤایرۆسی كۆرۆنایان لێدەكرێت\nیەكەم بەشی شەپۆلی نوێ كۆچبەران گەیشتنە یۆنان\n2019/06/01 - 12:15 PM\nپسپۆڕێكی ئەمنی دەڵێت، هێزە ئەمنییەكان پیلانێكی داعش لە ڕۆژانی جەژنی ڕمەزانی پیرۆزدا پوچەڵدەكەنەوە.\nڕۆژنامەی (الشلاق الاوسط)، لە زاری هیشام هاشمی، پسپۆڕی ئەمنی بڵاویكردەوە”ڕێكخراوی داعش لە راستيدا ئامكادەكاریی بۆ كارێكی گەورەتر دەكرد لە تەقینەوەكانی ئەم دواییەی كەركوك، بە تایبەتیش لە ڕۆژانی جەژنی ڕەمەزانی پیرۆز، بەڵام دەزگا ئەمنییەكان توانیان ئەو پیلانە پوچەڵ بكەنەوە”.\nبە وتەی هاشمی”فڕۆكەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی، بە هاوبەشی لەگەڵ دەزگا ئەمنییەكانی عیراق، لەماوەی ڕابردوودا زنجیرەیەك پرۆسەیان لە دژی ئامانجەكانی ڕێكخراوی داعش ئەنجامدا كە پێشتر نەخشەی بۆ دانرابوو، لەو پرۆسانەشدا ژمارەیەك لە ئەندامانی ڕێكخراوەكە لە سنوری پارێزگەی نەینەوا دەستگیركران”، ئاماژەی بە بەرپرسارێتی ئەو تۆڕەش كرد لە كاریی سوتاندن و ئاگركەوتنەوە لە كێڵگە كشتوكاڵییەكان و دەغڵ و دانانی هاووڵاتیان.\nهێزە ئەمنییەكان ناوبەناو ئۆپەراسیۆن لە دژی ڕێكخراوی داعش ئەنجام دەدەن و ئەو پیلانانەش پوچەڵدەكەنەوە كە لەلایەن ئەندامان و شانە نوستووەكانی ڕێكخراوەكەوە دادەنرێن، لەو نێوەندەشدا توندڕەوەكان دەستگیردەكرێن یان دەكوژرێن.\n“بارزانی لەسەر كەركوك هۆشداری داوەتە بەرپرسە عیراقییەكان”\nجۆرە مێشێكی نوێ زیانێكی زۆر بە هەنگەوانانی كوردستان دەگەیەنێت\n2020/02/28 - 10:32 PM\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ڕایدەگەیەنێت، هەشتەم حاڵەتی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنایان تۆماركردووە.\nد.سەیف بەدر وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرایكرد، هەشتەم حاڵەتی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنایان لە وڵاتدا تۆماركردووە.\nوتەبێژی وەزارەتی تەندروستی عیراق ڕوونیشیكردەوە، تووشبووەكە ژنێكی تەمەن 35 ساڵە و لە وڵاتی ئێران گەڕاوەتەوە و ئەمڕۆ لە نەخۆشخانەی كەرخ لە پشكنینی بۆ ئەنجامدراوە دەركەوتووە كە هەڵگری ڤایرۆسەكەیە.\nپێشتر، حەوت حاڵەتی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە عیراق تۆماركرابوون، 4 حاڵەت لە كەركوك و 2 حاڵەت لە نەجەف و حاڵەتێكیش لە بەغدا.\n2020/02/28 - 7:16 PM\nپەڕلەمانتارێکی کورد، لەپەڕلەمانی عیراق دەڵێت: پارە لە بەغداوە هاتوە.\nد.ڕێبوار کەریم پەڕلەمانتاری سەربەخۆ، لە پێگەی تایبەتی خۆی لەتۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک نوسیوویەتی: پارەی ئەم مانگە لەبەغداوە هاتوەو لە ڕۆژی یەکشەممە (۱_۳_۲٠۲٠) لەژێر دەستی هەرێم دەبێت.\n،ئەو پەڕلەماتارە نوسیوویەتی: هەرێم ڕایگەیاندووە ئەو پارەیەی لە بەغداوە دێت بەشی مووچە ناکات و خۆی پارەی تری دەخاتەسەر، کەواتە تا ئەو پارەیە دێت بۆ خۆی لەوەی کە دەیخاتەسەری مووچەی چەند شوێنێک دابەش ناکات.\nد.ڕێبوار ئەوەشی نوسیووە”تا کەی بەشێکی زۆری داهاتی هەرێم بەنادیاری دەمێنێتەوە؟\nکوا باقیاتی داهاتی نەوت جگە لەو بڕە کەمەی دەدرێتە وەزارەتی دارایی، کوا پارەی داهاتی ناوخۆ کە بەردەوام زیاد دەکات؟\nکوا داهاتی ئەو باج و سەرانانەی کە بەردەوام لەسەر خەڵک زیاد دەکات لەدەرەوەی یاساو تەنها بەپێی رێنماییەک”.\nلەکۆتایدا ڕێبوار کەریم دەڵێت: هیچ پاساوێك بۆ دواخستنی مووچەی فەرمانبەران نییەو ناکرێ هەرێم لەوەزیاتر سەبری هاوڵاتیان تاقی بکاتەوە.\n2020/02/28 - 5:01 PM\nپسپۆڕێكی یاسایی ئاشكرایدەكات، سەرۆك كۆماری عیراق دەتوانێت بەبێ گەڕانەوە بۆ كوتلەی زۆرینە، كاندیدێكی دیكە ڕابسپێرێت ئەگەر سبەینێ پەڕلەمان متمانەی بە محەمەد عەللاوی نەدا.\nدوای ئەوەی دوێنێ پێنج شەممە پەڕلەمان ڕێژەی یاسایی تەواو نەكرد، بڕیارە سبەینێ پەڕلەمانی عیراق بۆ متمانەدان بە كابینەكەی محەمەد تۆفیق عەللاوی كۆببێتەوە، ئەمەش لەكاتێكدایە كورد و سوننە و بەشێك لە شیعەكان لە عەللاوی ناڕازین و دەنگی پێنادەن.\nتاریق حەرب پسپۆڕی یاسایی عیراقی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، لەڕووی دەستورییەوە بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عیراق دەتوانێت بڕگەی 5 لە ماددەی 76 لە دەستوری عیراق جێبەجێ بكات و بەبێ گەڕانەوە بۆ كوتلەی زۆرینەی پەڕلەمان كاندیدێكی دیكە بۆ سەرۆك وەزیران ڕابسپێرێت.\nوتیشی”كاتێك زۆربەی كوتلەكانی شیعە و سوننە و كورد دەنگ بە محەمەد عەللاوی نەدەن و لە پەڕلەمان تێی نەپەڕێنن، سەرۆك كۆمار دەتوانێت ئەو هەنگاوە بگرێتەبەر”.\nیەکەم گومانلێکراوی توشبووی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە کۆریایی باکور گوللەباران کرا\nبەهای تمەن بەشێوەیەكی بەرچاو دابەزی\nخەڵک ـ بەشی هەواڵ بەرێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانی، ڕایدەگەیەنێت: هەفتەی داهاتوو هەفتەیەکی هەستیارە بۆ خۆپارێزی، لەپەتای کۆرۆنا لە شاری سلێمانی...


ساڵنامه‌ی كارو چالاكییه‌كانی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی به‌چاپ گه‌یه‌نرا – زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی\nبه‌ئامانجی پاراستنی ئه‌رشیف و ده‌رخستنی كارو چالاكییه‌كانی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی بۆ ساڵی 2017 ، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ڕاگه‌یاندنی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی ساڵنامه‌ی كاروچالاكییه‌كانی به‌چاپ گه‌یاند.\nساڵنامه‌كه پێكهاتوه له به‌شێكی زۆر له‌و كارو چالاكییه زانستی و ته‌شریفاتی و كارگێڕییانه‌ی كه له‌ماوه‌ی ساڵی ڕابردوودا به ئه‌نجام گه‌یه‌نراون و سه‌رجه‌م هه‌واڵی كۆلێج و په‌یمانگاكانی سه‌ر به‌زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی له خۆ ده‌گرێت.\nئه‌م ساڵنامه‌یه ده‌ستكه‌وتێكی تره له ده‌ستكه‌وته‌كانی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ڕاگه‌یاندن كه به ستافێكی كه‌مه‌وه چه‌ندین خزمه‌تیان پێشكه‌ش به زانكۆ كردووه.\nبڕیاره به ستایلێكی نوێ و كوالێتی به‌رزتر بۆ ساڵانی داهاتوو به‌رده‌وامی هه‌بێت.\nهەڵەبجە: وەرگرتنەوەی نمرەی خوێندكاران بە ئەلكترۆنی كرا\nپرۆژەیەکی نوێ بۆ خوێندکارانی کۆلێژی تەکنیکی میدیا ئامادە دەکرێت\nبەڕێوەچوونى پانێلى دووەمى كۆنفرانسى " میدیا و پرسی نەتەوەیی "\nئاگادارییەک لە بەڕێوەبەرایەتی تۆماری گشتی زانکۆوە


بەهرۆز جەعفەر: ڕیفراندۆم لە دۆخی شەڕدا. | wtarikurd\nبەهرۆز جەعفەر: ڕیفراندۆم لە دۆخی شەڕدا.\nنوسینی : بەهرۆز جەعفەر | 25.08.2017 5:47 PM | بەشی: سیاسی | بێ کۆمێنتە\nزانیاریی و داتاکان، ئەوە نیشان ئەدەن کە ئێستا کوردستان لە دۆخی شەڕدایە، بە تایبەتی ناوچەی کەرکوک و سولەیمانی، شەڕێک هاوشێوەی بەرئەنجامەکانی شکستی ڕۆڵی دەوڵەت و دەستەڵات لە باکوری ئەفریکا، کە هۆزەکان تێک بەربوون، ڕەشوەو دەستەڵات و هەمەر لەخۆ کۆکردنەوەو دەستوەردانی دەرەکی سەرەتاکەیەتی. لە شارێکی وەک کەرکوک دا، ناوی نزیکەی بیست و پێنج ئەفسەرت پێ بڵێم کوردن و، یەکێتین و، بە پرس و ئاگاداری بەرپرسانی شارەکە بوون بە “حەشدی شەعبی”. سەدان دۆنم زەوی داگیرکراو، سەیتەرە و مەرکەزی پۆلیس فرۆشتن، باند دروستکردن و خەڵک کوشتن و، کێبڕکێی دەوڵەمەندی، کەسێک لە هەڵەبجەوە هاتووەتە دەوروبەری کەرکوک بە بڕی 250000 دووسەت و پەنجا هەزار دۆلاری ئەمریکی (واتە 25 دەفتەر) بووە بە ئامر لیوا…!.\nچ لە سەرشاشەی تەلەفزیۆن، چ لە نووسین، چ لە کۆڕوکۆڕبەندی سیاسیەکان، ڕای جێگیری من وایە، کە نیشتیمانسازی و کارکردن بە کاردانەوەو ڕق و کینە ناچێتەسەر.\nدەوڵەت گرنگی: مێژوویی، سیاسیی، دەستوریی، فەرهەنگی، ئابوریی، نێودەوڵەتی. گەورەی هەیە. تەنانەت لە ڕەنگ و دەنگ و سایکۆلۆجیەتی تاکەکانیشدا ڕۆڵی هەیە، ئینجا بۆ (کورد) یش (دەوڵەت) ێک دووجار لە خودی خۆی زیاتر گرنگە، چوارچێوەیەکە لە ناوەوەیدا هەموو کۆنسێپتەکانی تر لە بۆتەی دا دەق ئەگرن، بەم دۆخەی ئێستای کوردستان لە پڕ ئەکەوێتە بەردەم هاتنە ژوورەوەی ڤایرۆسی ئەملاولا، جگە لە میکرۆبەکانی ناو خودی خۆی، لەبەرئەوەی دەستەڵاتێک نیێە هەموان بە مەعریفەیەکی پیرۆزەوە سەرقاڵ بکاو لە دەوری کۆببنەوە.\nئێمە بۆ دروستکردنی ئەم (دەوڵەت) ـە، نە پێویستمان بەو دەنگە دەنگەیە کە پارتی دیموکراتی کوردستان و موشتەقاتەکانی دروستیان کردووە، نە ئەو نەخێرانەی کە نازانن کەی و لە کوێدا و بۆچی ئەڵێن نەخێر!. لە ڕاستیدا ڕیفراندۆم وا ناچێتە سەر!. بەلای کەمی کوردستان ئەخاتە دۆخی شەڕێکی دژواری نێوخۆیی و هەندێ پرۆژەی هەمەچەشنی ئیقلیمیەوە.\nئێمە پێمانوایە، بونیادنانی دەوڵەت-State Buillding پێویستی بە (بیناکاریی نەتەوەیی- Nation Buillding) بە (سەرسکە خستنی ئابوریی گەشەکردووی بەردەوام- Sustanable Economic Developement) ئەکرێت لە ژێر ڕۆشنایی دوایین گۆڕانکارییە هەرێمایەتیەکاندا، ئەوەش بە سەرپێخستنی ناوەندی بیرکرنەوەی بەهێز و کاریگەر ئەبێت، کە ڕۆڵیان لە نیشتیمانسازی دا هەیە، ئێمە ویستمان وا بکەین پارتی دیموکراتی کوردستان نەک سەنتێک لە دارایی نەخستە خزمەت، بەڵکو ڕێگریشیان کرد لە کارئاسانیەکانی دەرەوەی هەرێم و لەوەش زیاتر لە هەرێم مۆڵەتی کارکردنەکەیان پێنەداین و کاتی زۆریشیان کوشتین. ئیتر دڵمان گەورەیەو، ئیشی خۆمان ئەکەین، ئەوانەی ئیمڕۆ ئامادە نین سبەی مافی تانەدانیان نییە، ئێمە مرۆڤگەلێکین بۆ خەونی گەورە ئامادەگیمان هەیە لە ژیاندا، نە ئەو مرۆڤانە بین بە دیار دەستەواژە خورافی و نا واقعیەکانی کەسانی ناو دەستەڵاتەوە دابمێنین و ڕابوەستین.\nبۆ پاڵپشتی زیاتری، ئەو ئایدیایەی ئێمە پێشکەشمان کردووە، بڕواننە فۆڕم و شکڵگرتنی دەوڵەت و پاشانیش شکستهێنانی دەوڵەت لە جیهانی عەرەبیدا (State formation and State de-formation in the Arab World after the Arab uprising in -2011-)\nئەو فاکتەرانەی کە ڕۆڵیان هەبو لە دروستبونی دەوڵەت دا لە دوای ڕووخانی دەوڵەتی عوسمانی و جەنگی جیهانی یەکەمەوە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چی بوون؟. ئەی ئەو فاکتەرانە چیین بوونە هۆی شکستی ڕۆڵی دەوڵەت لە دوای بەهاری عەرەبی و شۆڕش لە تونس- لیبیا- میسر- سوریا، هەڵبەتە پێشوتریش لە عێراقی ساڵی 1991 و دواتر لە عێراقی ساڵی (2003 هەتا 2017) هێشتا خوێن ئەڕژێت!.\nعیماد عه‌لی: هه‌زار ره‌حمه‌ت له كفندز.\nشه‌ریف هه‌ژاری: له‌م ته‌وقیته‌دا هۆكاره‌كانی ده‌ركردنی نوێنه‌ره‌كه‌ی یه‌كێتیی له توركیادا چین!؟


دکتۆر عەبادی پێشوازی دەکات لە وەزیرانی دارایی و نەوت و رۆشەنبیریی پێکەوە و تاوتوێی چارەسەر\nدکتۆر عەبادی پێشوازی دەکات لە وەزیرانی دارایی و نەوت و رۆشەنبیریی پێکەوە و تاوتوێی چارەسەری ئەو قەیرانانەی لەگەڵدا کردن کە وڵاتەکە پێیاندا تێدەپەڕێت\n2021.06.06 - 12:24 39 like 0\nسەرکردەی هاوپەیمانی نەسڕ دکتۆر حەیدەر عەبادی، دوێنێ شەممە لە نووسینگەکەی خۆیدا، پێشوازیکرد لە هەریەک لە وەزیرانی دارایی بەڕێز عەلی عەلاوی، و وەزیری نەوت بەڕێز ئیحسان عەبدولجەبار، و وەزیری رۆشەنبیری بەڕێز حەسەن نازم.\nلە دیدارەکەدا، تاوتوێی کۆمەڵێک دۆسێیەی پەیوەست بە رێکارە حکومییەکان کرا بۆ بوژاندنەوەی کۆمەڵێک سێکتەر، و زیادکردنی داهاتی نانەوتی، و ئەنجامدانی چاکسازیی لە وەزارەتەکاندا، و چارەسەرکردنی ئەو قەیرانانەی کە وڵاتەکە پێیاندا تێدەپەڕێت.\nو دکتۆر عەبادی جەختکردەوە لەوەی وڵاتەکە رووبەڕووی ئاڵەنگاریی گەورە بووەتەوە، و پێویستی بە هەوڵدانی زیاترە بۆ تێپەڕاندنیان، و گەیاندنی وڵاتەکە بە کەنارێکی ئارام، ئەمەش پێویستی بە چاکسازییەکی راستەقینە هەیە لە وەزارەتەکاندا، و هەروەها کەمکردنەوەی رێکارە بیراکرۆسییەکان، و دەرکردنی بڕیاری درووست، و چارەسەرکردنی نشووستییەکان.\nدکتۆر عەبادی ئاماژەشی کرد بۆ گرنگی دابینکردنی ژینگەی گونجاو بۆ هەڵبژاردنە پێشوەختەکە، لەڕووی ئاسایش و هونەرییەوە، و هەموو ئاسانکارییەکیش بۆ کۆمسیۆنی هەڵبژاردنەکان بکرێت بۆ ئەوەی بە ئەرکی خۆیان هەستن و رۆڵی خۆیان بگێڕن، هەروەها ئاماژەشی بەوە دا کە وڵاتەکە لە بەرامبەر هەلێکە بۆ گۆڕان لەپێناو خزمەتکردنی گەلەکەمان و بەجێهێنانی پێویستییەکانیان.


بۆچی گەنجانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە پێکهێنانی ژیانی هاوبەش دەترسێن؟\nڕاپۆرت 16/10/2021 - 09:37 شەریف فەلاح\n"لە هەر سێ حاڵەتی ژیانی هاوبەش، یەکیان جیا دەبنەوە"\nکوڕ و کچێکی گەنج کە هەردوویان بەناو بازاڕی کەلوپەلی ناوماڵی شاری مەهاباددا بەردەوام لە نرخەکان دەپرسن و بە حەسرەتەوە لە قەنەقە و فەڕش و مۆکێت و کەلوپەلەکانی دیکە دەڕوانن، دەڵێن دوو ساڵە مارەبڕوای یەکترین، بەڵام لەبەر نەبوونی خانوو و گرانیی کەلوپەلی ناوماڵ هێشتا نەمانتوانیوە زەماوەند بکەین و ئەم دۆخە خەریکە نائومێدمان دەکات.\nکچان و کوڕان سەڵتی هەڵدەبژێرن\nبە ڕوانینێک بە گۆڕانکاری بەسەر جۆر شێوازی ژیان لەم سەردەمە لە جیهان، بێگومان ئەو گۆڕانکارییانە ئێران و کوردستانیشی گرتووەتەوە، ئەگەر چاوێک بە میدیاکاندا بگێڕین بە دەیان ڕاپۆرت و هەواڵی کۆمەڵایەتیی تایبەت بە گرفت و لەمپەرەکانی بەردەم ژیانی هاوبەشی گەنجانمان بەرچاو دەکەوێت. ئەو گرفتانە بوونەتە هۆی ئەوەی کە تەمەنی دیاریکراوی ژیانی هاوبەش چووەتە سەرەوە و بەشێکی زۆر لە کچان و کوڕان ئیتر بیر لە ژیانی هاوبەش و زەماوەند ناکەنەوە و سەڵتی و ژیانی تەنیایی و دوور لە قەرەباڵغیی بنەماڵە بە باشتر دەزانن.\nهەرکام لە کچان و کوڕانی کورد بۆ هەڵبژاردنی ژیانی سەڵتی، هۆکار و پاساوی جۆراوجۆر دەهێننەوە، هەر لە بێکاری و دۆخی شپرز و ناسەقامگیریی ئابوورییەوە بگرە تاکوو سەرقاڵبوون بە خوێندن و گرانی و نەبوونی خانوبەرە.\nئەم پرسە دەکرێ وەک خەسارێکی جدیی کۆمەڵایەتی لێک بدرێتەوە و ئەگەر ڕێگەچارەی گونجاوی بۆ دەستنیشان نەکرێت لە داهاتوودا کاریگەریی نەرێنیی زۆری لەسەر کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەبێت، چونکە دیارە سەرهەڵدانی ئەم دیاردەیە جۆرێک لە لاساییکردنەوەی کۆمەڵگە و شارەکانی دیکەی ئێرانە، ئێستا لە تاران و ئیسفەهان و شیراز و تەورێز ژیانی سەڵتیی کچان و کوڕان بووەتە باو و جۆرێک لە ژیان و کاتێک لە گەنجانی کورد و ئێرانی دەپرسن بۆچی زەماوەند ناکەن، تەنیا وەڵامیان ئەوەیە لە دۆخە شپرز و ناجێگیرە ئابوورییەدا کە هیچ هیوایە نییە کی دەتوانێ ژیان پێکەوە بنێت؟\nکۆمەڵناسێک: هەندێ کولتوور و دابونەریت بەربەستن\nکچ و کوڕێکی گەنج دەست لەناو دەست بەناو بازاڕی مەهاباددا دەسووڕێنەوە، ئەم کچ و کوڕە گەنجە کە سەرەتای ژیانیانە و دەبوا بزە و پێکەنین لەسەر لێویان بێت و بۆ بە هیواوە لە داهاتوو بڕوانن، کەچی خەمبار و دڵپڕ لە خەمن، لەبەر گرانیی کەلوپەل و پێداویستییەکانی ژیان، ناتوانن بڕیار بدەن و بەردەوام لە نرخەکان دەپرسن و بە حەسرەتەوە لە قەنەقە و فەڕش و مۆکێت و کەلوپەلەکانی دیکە دەڕوانن، دەڵێن دوو ساڵە مارەبڕوای یەکترین، بەڵام لەبەر نەبوونی خانوو و گرانیی کەلوپەلی ناوماڵ هێشتا نەمانتوانیوە زەماوەند بکەین و ئەم دۆخە خەریکە نائومێدمان دەکات.\nلەم بارەوە غەفوور شێخی، کۆمەڵناس، توێژەری کۆمەڵایەتی و مامۆستای زانکۆی ئازادی مەهاباد بە پێگەی میدیایی (پەیامنێرانی گەنج)ی ڕاگەیاندووە: "دۆخی ناسەقامگیری ئابووری کاریگەریی زۆری بەسەر کەمبوونەوەی ڕێژەی ژیانی هاوبەش داناوە، کێشەی فەرهەنگی، نەبوونی هیچ ئومێد و هیوایەک بۆ ژیانی هاوبەش، پرسی خزمەتی سەربازی، گرانیی کەلوپەلی ناوماڵ و درێژەدان بە خوێندن و زۆر گرفتی دیکەی هاوشێوە بەشێکن لە بەربەستەکانی ژیانی هاوبەشی گەنجانی ئێرانی کە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ زیاتر پرسە دەستێنێت، بوونی هەندێ کولتووری وەک دابینکردنی کەلوپەلی ناوماڵ (جهیزیە) لەلایەن بنەماڵەی بووکەوە لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بۆ زۆر بنەماڵە بووەتە گرفتێکی چارەسەرنەکراو".\nئامارەکان ڕاستییەکان دەخەنە ڕوو\nبەپێی زانیاری و داتای ناوەندی ئاماری ئێران، 25 ساڵ پێش، ژیانی سەڵتی لە ئێران بۆ پیاوان نزیکەی 1.1٪ و بۆ ژنانیش 1.2 بووە، حەزکردن بە ژیانی سەڵتی لەناو ژنانی ئێرانی زۆر زیاترە لە پیاوان، بە جۆرێک لە ساڵی 1996وە تا ساڵی 2016 ئەو ئامارە لەناو پیاوان دوو بەرانبەر زیادی کردووە، بەڵام ژمارەی ئەو ژنانەی بە سەڵتی ژیاون سێ بەرانبەر زیادی کردووە و لەڕاستیدا ئامارەکە لەناو ژنان گەیشتووەتە 1.6٪.\nدەبێ ئەوەش لە بەرچاو بگرین کە زانستی حەشیمەتناسی، تەمەنی 40 ساڵ بۆ ژیانی سەڵەتی بۆ ژنان بە ڕەوا دەزانێت. بەپێی دوایین ئاماری ناوەندی ئێران ئێستا 10٪ی ژنانی تەمەن 35 تا 39 ساڵی ئێرانی بە سەڵتی دەژین و ئەمە لە کاتێکدایە کە ژنانی تەمەن 40 تا 44 ساڵ ئەو ڕێژەیە 6/8٪ە و لەناو ژنانی تەمەن 50 تا 54 ساڵێس ڕێژەکە گەیشتووەتە 1.3٪ کە بە سەڵتی دەژین.\nلە هەر چوار حاڵەتی ژیانی هاوبەش، یەکیان جیا دەبنەوە\nماڵپەڕی تەسنیم-ی ئێرانی بە پشتبەستن بە بە نوێترین ئاماری بەڕێوەبەرایەتیی ڕەگەزنامە لەبارەی جیابوونەوە لە ئێران ئاشکرای کردووە، ئێستا بارودۆخی ژیانی هاوبەشی لە ئێران زۆر خراپە و بەهۆی قەیران و خەسارە کۆمەڵیەتییەکانەوە بەرەو هەڵدێر دەڕوات و بەپێی داتاکان لە شەش مانگی یەکەمی ساڵی 2020دا لە ئێران، 127 هەزار و 318 حاڵەتی ژیانی هاوبەش تۆمار کراوە و تەنیا لە وەرزی بەهاری پاردا 34 هەزار و 659 حاڵەتی جیابوونەوە تۆمار کراوە و بەو پێیە دەردەکەوێت لە هەر سێ حاڵەتی ژیانی هاوبەش یەکیان لێک جیا دەبنەوە و ئامار و داتاکان دەری دەخەن زۆربەی ئەو حاڵەتانەی لێک جیا دەبنەوە ماوەی ژیانی هاوبەشیان زۆر کەمە و زۆربەیان کەمتر لە دوو ساڵ پێکەوە ژیاون.\nداتاکانی ناوەندی ئاماری ئێران دەریان خستووە کە ڕێژەی حاڵەتەکانی جیابوونەوە بە بەراوەری ساڵی پێشوو 39٪ زیادی کردووە و حاڵەتەکانی ژیانی هاوبەشیش لە هەمان ساڵدا 2٪ کەمی کردووە.\nسەعید پێوەندی یەکێک لە کۆمەڵناسانی ناسراوی ئێرانی لە لێدوانێکدا بۆ تۆڕی میدیایی بی‌بی‌سی ڕایگەیاندووە: "کە گۆڕانکاری بەسەر شێوازی ژیان لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا هاتووە و جۆرێک لە زەماوەند بەناوی "زەماوەندی سپی" لەو وڵاتە جێگەی گرتووە کە کچان و کوڕان بە رێککەوتن و بەبێ لە بەرچاوگرتنی هیچ یاسا و ڕێوشوێنە شەرعی و کۆمەڵایەتییەکان پێکەوە دەژین و ئامانجیان تەنیا ژیانە پێکەوە و هیچ بەڵێنی و دەروەستییەکیان لە هەمبەر یەکتردا نییە. "\nئاماژەی بەوەش کردووە: "هەتا دێت جیاوازیی بیروبۆچوون لە نیوان نەوە یەک لە دوای یەکەکانی کۆمەڵگە دروست دەبێت و لێک تێنەگەیشتن و خەونی جیاواز و ڕوانینی جیاواز بۆ پرسی ژیان و ئایین و خێزان و ژیانی هاوبەش، بوونەتە هۆی لێکدابڕانی نەوەکان لە یەکتر و کچ و کوڕ پاش تەمەنی 18 ساڵی هیچ مەیلیان بە ژیانی هاوبەش نییە و بە دوای کاری سەربەخۆدا دەگەڕێن و نایانەوێ وەک نەریتی باوی کۆمەڵگە و باب و باپیرانیان بژین، یان سەڵتی هەڵدەبژێرن، یان لەگەڵ کچ، یان وکڕی دڵخوازی خۆی ڕێک دەکەون بە جیا لە بنەماڵە و بە شێوەی ژیانی سەردەمیانە کە ئێستا باوە بژین کە ئەمەش بەپێی یاساکانی ئێران قەدەغەیە و نایاساییە".\nماڵپەڕی میهر-ی ئێرانی بڵاوی کردووەتەوە بەپێی ئامار و داتایەک کە بڵاو کراوەتەوە تەنیا لە ساڵی ٢٠١٩ زیاتر لە 13 هەزار حاڵەتی ژیانی هاوبەش لە پارێزگای سنە تۆمار کراوە و نزیکەی سێ هەزار حاڵەتی جیابوونەوەش تۆمار کراوە، بەو پێیە لە ەهر چوار حاڵەتی زەماوەند، یەکیان جیا بوونەتەوە.\nلە ورمێ و سنە و کرماشان دۆخەکە چۆنە؟\nبەپێی ئامار و داتاکانی دامەزراوەی تۆماری رەگەزنامەی ئێران کە تایبەت بە سێ پارێزگای ورمێ، سنە و کرماشان بڵاو کراوەتەوە لە ماوەی حەوت ساڵدا ڕێژەی حاڵەتەکانی زەماوەند و جیابوونەوە خراوەتە روو کە بەم چەشنەی خوارەوەیە.\nلە ساڵی 2004 لە پارێزگای کرماشان، لە بەرانبەر هەر 89 حاڵەتی ژیانی هاوبەشدا حەوت حاڵەتی جیابوونەوە تۆمار کراوە، کەچی ساڵی 2011 لە بەرانبەر هەر 25 حاڵەتی ژیانی هاوبەشدا پێنج حاڵەتیان جیا بوونەتەوە.\nلە ساڵی 2004 لە پارێزگای سنە، لە بەرانبەر هەر 40 حاڵەتی ژیانی هاوبەشدا هەشت حاڵەتی جیابوونەوە تۆمار کراوە، کەچی ساڵی 2011 لە بەرانبەر هەر 97 حاڵەتی ژیانی هاوبەشدا پێنج حاڵەتیان جیا بوونەتەوە.\nلە ساڵی 2004 لە پارێزگای ورمێ، لە بەرانبەر هەر 47 حاڵەتی ژیانی هاوبەشدا 12 حاڵەتی جیابوونەوە تۆمار کراوە، کەچی ساڵی 2011 لە بەرانبەر هەر 20 حاڵەتی ژیانی هاوبەشدا هەشت حاڵەتیان جیا بوونەتەوە کە لە پارێزگای ورمێ ڕێژەی حاڵەتەکانی ژیانی هاوبەش بە ەبراورد لەەگڵ سەرتاسەری ئێران نەختێک لێک نزیکن، بەڵام ڕێژەی حاڵەتەکانی جیابووەنەوە لە ماوەی حەوت ساڵدا زەنگ و ئاگادارکردنەوەیەکی پڕ مەترسییە بۆ لێکهەڵوەشانی بنەماڵە لەو پارێزگایە.\nدۆخی بێکاری و بوونی دیارەی کۆڵبەری لە شارە سنوورییەکانی ڕۆژهەڵات و نەبوونی دەرفەتی کار و کارگەی وەبەرهێنان لە پارێزگاکانی ڕۆژهەڵات و لەسەرەوەبوونی ڕێژەی هەژاری، هەروەها لێک تێنەگەیشتن، جیاوازیی فەرهەنگی و ئایینی، جیاوازی بیروبۆچوون لە پەروەردە و بارهێنانی منداڵان و پابەندبوون بە بیروباوەڕە نەریتییەکان، هەروەها تووشبوون بە مادە هۆشبەرەکان و نەخۆشیی دەروونی و خەمۆکی بەشێکن لە هۆکارەکانی جیابوونەوە، هەر بۆیە گەنجان کەمتر مەیلیان لە ژیانی هابەشە و لێی دەترسێن و ئەزموونی کەسانی دەوروبەر و خراپیی دۆخی کۆمەڵایەتی و سیاسی لەمبارەوە زۆر هۆکارە.


وەزارەتى پەروەردە لە چەند وانەیەک نمرە دەبەخشێت بە خوێندکاران\n6870 جار خوێندراوەتەوە\nسامان سیوەیلی وتەبێژی وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەنووسیدا ئەمڕۆ یەکشەممە (١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩) ڕایگەیاند، "لە وانەى کوردى پرسیارى ١٤ ڕاى جیاوازى لەسەرە، بۆیە دوو نمرە دەدرێت بە خوێندکاران، لەبارەى پرسیارى یەکەمیش لە هەمان بابەت، دوو وەڵام راست دادەنرێت، کە بریتین لە وەڵامى D و B، هەر وەڵامێکیان دیارى کردبێت، ئەمەش دوو نمرەى پێ دەدرێت، خۆشبەختانە لە سەرووى هەزار خوێندکار نمرەى ١٠٠یان هێناوە لە کوردى."\nسەبارەت بە وانەى بیرکارى وتى، "هەندێ گلەیى هەبووە، زیاد لە هەزار و ١٠٠ خوێندکار نمرەی ١٠٠یان لە وانەى بیرکارى هێناوە، هاوکات لە وانەى عەرەبى کە هەندێ تێبینى لەسەربووە، لە پرسیارى ١٥ و ٣٧ لە گروپى A دوو نمرە دەبەخشرێت بە خوێندکار بە هەر جۆرێک وەڵامیان دابێتەوە، هەروەها لە پرسیارەکانى ٢ و ٢١ وەڵامەکانى A-B بە ڕاست دادەنرێت، هەروەها پرسیارى ٢٣ هەڵبژاردنەکانی A-D بە ڕاست دادەنرێن، بۆیە هەریەکێک لەم وەڵامانە دیاریکرابن ئەوا دوو نمرەیان پێ دەدرێت، بۆیە بەدەر لەمە پرۆسەکە سەرکەوتوو بوو."\nوتەبێژى وەزارەتى پەروەردە ڕاشیگەیاند، لە تاقیکردنەوەکانى پۆلى ١٢ى ئامادەیى ١١٥ هەزار و ٩٤٥ خوێندکار و لە تاقیکردنەوەى پۆلى ٩ى بنەڕەتییش ١١٨ هەزار و ٣٨٣ خوێندکار بەشدارییان کرد، هەروەها لە ڕێگەى ٢٧ هەزار مامۆستا و بەڕێوەبەرى هۆڵ و سەرپەرشتیار چاودێریى پرۆسەکە کرا.\nهاوکات شۆڕش غەفورى بەڕێوەبەرى ڕاگەیاندنى وەزارەتى پەروەردەى حکومەتى هەرێم لەو کۆنفرانسە ڕۆژنامەوانییەدا ڕایگەیاند، تاقیکردنەوەکان لە دواى هەڵبژاردنەکان گەورەترین پڕۆسەیە کە نزیکەى ٢٥٠ هەزار خوێندکار و مامۆستا و سەرپەرشتیار بەشداریی تێدا دەکەن، خۆشبەختانە ئەمساڵ پێشکەوتنى باشى بەخۆیەوە بینى لەگەیاندنى پرسیارەکان و چاپ و جۆرى پرسیارەکان و دانانى وەڵامى نموونەیى و گرەنتى وەڵام، تاوەکو چاپکردنى لاپەڕەى سۆما بۆیەکەمجار بە ٢٦ جۆرى پرسیار چاپ بکرێت، بۆ ئەوەى دادپەروەرى دروست بێت و کێشەى ڕێژەى گزى کردن کەم ببێتەوە.\nئاماژەی بەوەشکردووە بەداخەوە هەندێ کەس لەتۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بەرپرسانە مامەڵە ناکەن و وا ناکەن لە پڕۆسەیەکى وەهادا دەروونى خوێندکاران جێگیربێت و بشڵەژێنن، ئەمەش بۆ مەرامى بەدەستهێنانى پارە بووە بە بڵاوکردنەوەى هەندێ هەواڵى ناڕاست لەسەر ئەزموونەکان، هەروەها بەشێک لە مامۆستایانى وانەى تایبەتیش کە ژمارەیان زۆر کەمە، لە ڕێگەى لایڤەوە هەندێ قسەیان لەسەر ئەزموونەکان کردووە.\nوتەبێژی وەزارەتی پەروەردە لە کۆتایی کۆنفڕانسە ڕۆژنامەوانییەکەدا ڕوونیکردەوە، بە زووترین کات ئەنجامەکان ڕادەگەیەنن و داواکارن خوێندکارانیش هیچ نیگەرانییەکیان نەبێت.\nڕاشیگەیاند، ڕێکارى پێویست بەرامبەر هەرکەسێک دەگیرێتەبەر ئەگەر پڕوپاگەندەیەکى بڵاوکردبێتەوە، یاخود هەوڵیدابێت ئامێرى هێنابێت، لە سلێمانى ٣ تۆمەتبار دەستگیرکران و دران بە دادگا کە ٣٠٠ ئامێریان هێنابوو بۆ فرۆشتن.\nلە ڕۆژی ٢٦ى مانگى ڕابردوو لە ھەرێمی کوردستاندا بە بەشداریى ١١٥ ھەزار ٩٤٩ خوێندکاری قۆناغی ١٢ی ئامادەیی تاقیکردنەوەی ئەزموونە گشتییەکان لە بەشەکانی زانستی و وێژەیی و پیشەیی دەستیپێکرد و ئەمڕۆ ١٦ی حوزەیران کۆتایی بە تاقیکردنەوەکان هات.\nبەشێک لە خوێندکاران باس لەوەش دەکەن، هەڵەی تایپ و ڕێزمان لە تاقیکردنەوەی ئەزموونە گشتییەکانی قۆناغی ١٢ی ئامادەییدا بوونی هەبووە، لە هەندێک تاقیکردنەوەدا پرسیاری دەرەکییان بۆ هاتووەتەوە.