په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى – History Of Kurdistan\nHome / په‌رتووكخانه / په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى\n2019-01-18\tپه‌رتووكخانه, په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە په‌رستگای بێده‌نگی\nپه‌رستگای بێده‌نگی فه‌لسه‌فه‌ی بوزایی، بوزاو بوززیزم، پێشگۆییه‌كان نووسینی: برد. ت. ئیسپاڵدینگ وه‌رگێڕانی: بلال بسام بڵاوكار: موكریانی – هه‌ولێر چاپی یه‌كه‌م 2008 لینكی داگرتن\n2018-12-07\tپه‌رتووكخانه, په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى, پەرتووكخانەی مێژووى کورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە كتێبی ئیزدیه‌كان ( جیلوه و مه‌سحه‌فی ڕه‌ش ) بیبلۆگرافیای ئیزدیاتی\nكتێبی ئیزدیه‌كان ( جیلوه و مه‌سحه‌فی ڕه‌ش ) بیبلۆگرافیای ئیزدیاتی نووسینی : ئه‌نستانس ماری كه‌رمه‌لی وه‌رگێڕانی له فه‌ره‌نسیه‌وه : نجاة عبدالله بڵاوكراوه‌ی بنكه‌ی ژین – سلێمانی چاپی 2006 – سلێمانی داگرتنی جیلوه‌و مه‌سحه‌فی ڕه‌ش\n2018-12-06\tپه‌رتووكخانه, په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئایینه ئاسیاییه‌كان\nئایینه ئاسیاییه‌كان نووسه‌ر: میهرداد به‌هار وه‌رگێڕ: هادی عارفی چاپی یه‌كه‌م 2015 بۆ خوێندنه‌وه‌ی به‌رهه‌مه كۆنه ئاینییه‌كان پێویسته ئه‌م خاڵه له‌به‌رچاو بگیرێت، كه ناكرێ به‌چه‌شنی بیركردنه‌وه‌ی ئینسانی ئه‌مڕۆوه، چۆنیه‌تی بیرۆكه‌ی ئایینی سه‌رده‌مانی كۆن بناسینه‌وه. چونكه ده‌بێ بۆ ئه‌م مه‌به‌سته خۆمان بێنینه سه‌رشێوه‌ی بیركردنه‌وه‌و ژیانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌و تایبه‌تمه‌ندێتی ئه‌و سه‌رده‌مه بناسین. هه‌رچه‌ند …\n2018-12-05\tپه‌رتووكخانه, په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە نهێنی كۆنترین مێژوو\nنهێنی كۆنترین مێژوو نووسه‌ر: ئه‌لیكسانده‌ر گه‌ڕبۆفسكی وه‌رگێڕ: جلال تقی بڵاوكار: ناوه‌ندی جمیل ڕۆژبه‌یانی چاپی 2017 نووسراوی ئاینی ئه‌فسانه‌ی گه‌لان له ڕاستیدا، كۆنترین سه‌رچاوه‌ی مێژوون كه پێمان گه‌یشتووه، هه‌ندێك دۆزینه‌وه‌ی ئه‌م ساڵانه‌ی دوایی زۆر ڕاستی وایان سه‌لماندوه كه له‌وه پێش ته‌نها له ئه‌فسانه‌و په‌ڕاوه ئایینیه‌كاندا باس كرابوون، ئه‌مه‌ش شتیكی سه‌یر نیه …\n2018-11-29\tئاینى ئیسلام, په‌رتووكخانه, په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى, شارستانیه‌ت, شارستانیەت, مێژووى ئاینەکان, مێژووى جیهان, مێژووی ئیسلام لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە حەكایەتی دروستبوونی شارستانیەتەكان لە كتێبێكدا\nحەكایەتی دروستبوونی شارستانیەتەكان لە كتێبێكدا دانا شوانی پرسی كۆچ و رۆڵی لە دامەزراندنی شارستانیەتە مرۆییەكان پرسێكی هەرە گرنگی نێو زانستە كۆمەڵایەتیی و مرۆییەكانە، كۆچ نەك هەر بەجێهیشتن و ماڵئاواییكردنە لە شوێنێكی دیاریكراو، بەڵكو دەروازە و سەرەتایەكیشە بۆ چوونە نێو دنیایەكی تازە، سەرزەمینێكی تازە كە دواجار دەشێ نەك هەر خۆبیناكردنێك بەڵكو …\nهاوشێوه‌كه‌ی سه‌ددام(چیرۆكی ئه‌و پیاوه‌ی كه 19 ساڵ هاوشێوه‌ی سه‌ددام بوو.)\n2018-11-22\tپه‌رتووكخانه, په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە هاوشێوه‌كه‌ی سه‌ددام(چیرۆكی ئه‌و پیاوه‌ی كه 19 ساڵ هاوشێوه‌ی سه‌ددام بوو.)\nهاوشێوه‌كه‌ی سه‌ددام نووسینی: میخائیل رمضان وه‌رگێڕ: سعید بشیر بڵاوكار: خانه‌ی چاپ و په‌خشی ڕێنما – سلێمانی چاپی یه‌كه‌م 2017 چیرۆكی ئه‌و پیاوه‌ی كه 19 ساڵ هاوشێوه‌ی سه‌ددام بوو. لینكی كتێبه‌كه\n2018-11-21\tپه‌رتووكخانه, په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە چه‌ند لاپه‌ڕه‌یه‌ك له مێژووی ئه‌وروپا\nچه‌ند لاپه‌ڕه‌یه‌ك له مێژووی ئه‌وروپا نووسه‌ر: صباح علی جاف چاپی یه‌كه‌م 2014 – سلێمانی ئه‌م كتیبه بریتییه له كورته مێژوویه‌كی ئه‌وروپا، له‌م به‌شانه پێكهاتووه: – مێژووی ئه‌وروپا له سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست. – چاكسازی ئایینی. – مێژووی ڕیفۆرمی ئایینی له ئه‌وروپا. – ناپیلیۆن له ڕۆژهه‌ڵات. – فه‌لسه‌فه‌ی مێژوو لای چوار فه‌یله‌سوفی ئه‌وروپی. …\nپیشه‌كییه‌ك ده‌رباره‌ی شوێنه‌وارناسی\n2018-11-20\tپه‌رتووكخانه, په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە پیشه‌كییه‌ك ده‌رباره‌ی شوێنه‌وارناسی\nپیشه‌كییه‌ك ده‌رباره‌ی شوێنه‌وارناسی نووسينى: تقي الدباغ و: صباح پیرباڵ قصاب چاپی 2005 هه‌ولێر داگرتنی ئه‌م نامیلكه‌یه\n2018-11-18\tپه‌رتووكخانه, په‌رتووكخانه‌ى مێژووى گشتى لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە مێژووی ئێران له سه‌ره‌تاوه هه‌تا هاتنی ئیسلام\nمێژووی ئێران له سه‌ره‌تاوه هه‌تا هاتنی ئیسلام نووسه‌ر: ڕۆمه‌ن گیرشمه‌ن وه‌رگێڕ: صلاح الدین ئاشتی بڵاوكار: بنكه‌ی ژین – سلێمانی ساڵی چاپ 2013 داگرتنی ئه‌م كتیبه


کوردبوون و ناسیۆنالیزم بەشی “نۆزدەیەم”، هەڵۆ بەرزەنجەیی – Peshmergekan\nکوردبوون و ناسیۆنالیزم بەشی “نۆزدەیەم”، هەڵۆ بەرزەنجەیی\nـ تیۆری دروستەیی و دروستکردنی نەتەوە\n“هیگڵ مانایەکی عەقڵی دەدات بە نەتەوە و دەوڵەت،نەتەوە لای ئەو پێش ئەوەی هەر شتێک بێت ئایدیاڵێکی ناو عەقڵە و ئەو ئایدیاڵەش رۆحی نەتەوەیە،\nبەبێ ئەم رۆحە نەتەوە ناتوانێت ببێت.هەر ئەو رۆحەشە دەبێتە بنەمای یەکەمیی بۆ ئاین و ئاکار و هونەر و دەکەوتە کولتووریەکانی تری نەتەوە،بەبێ ئەو رۆحە کولتور بوونی مومکین نییە،چونکە کولتور پێکهاتەی کۆمەڵە دەرکەوتەکەیە کە دەرکەوتەی ئەو رۆحەن و بەبێ بوونی ئەو رۆحی بوونیان نییە”٢٦٢\nهێگل، مانایەکی ئەقڵی دەبەخشێ بە نەتەوە، بەڵام تیۆرییە دروستەییەکە، لێرەدا کولتورییەکەیە، مانای پێچەوانەی هێگل دەدات بە نەتەوە، پێی وایە لە کولتورە نەتەوەییەکەوە، ڕۆحی نەتەوە سەر دەردێنێ و پێک دێ. کەواتە ڕۆحی نەتەوە بنەما یان ئایدیاڵێک نییە، بەڵکو پێکهاتووە لە بیرەوەریی و ئیرادەی کۆیی . کولتورەکە لە رێگەی توخمەکانی خۆیەوە، ڕۆحی نەتەوە لەناو سایکۆلۆجێتی تاکەکاندا، ساز دەکات و ئەو میللەتەش، بەو ڕۆحە، یەک ئاڕاستە و یەک ئامانج دەبن. بە کورتی گەرەکیانە پێمان بڵێن، کولتوری نەتەوە، زەمینەی ڕسکانی نەتەوەیە، لەبەرئەوەی بەر لە دروستبوونی نەتەوە، کولتور هەبووە. بەڵام هێگڵ دەڵێ :\n” رۆحی نەتەوە یان نەتەوە وەک پەتییەک پێش کولتور لەناو عەقڵدا هەیە و دەبێتە بنەمای بوونی ئەو کولتورەی کە لە وەدیهاتنی ئەو ئایدیاڵە دەکەوێتەوە.تاکە نەتەوەییەکانی نەتەوە لە لای هیگڵ ئەوانەن کە پاک بوونەتەوە لەو کولتورە باوەی کۆمەڵگاکەیان “.(١٦٢ـ٢٦٣)\nکەواتە عەقڵ، لانک و پزدانی نەتەوەیە، پێش دەرکەوتنی وەک بوویەکی پەتی، لێرەدا ئامادەیە و هەیە. چونکە چ کاتێ نەبووە، کولتور، بە تایبەت هی دروستەیی بتوانێ، ئەو وێنە و ئاماژانەی ئێمە لە ڕێگایانەوە لە نەتەوە دەگەین، بۆمان دروست بکات. د. عرفان بەرامبەر بەم بۆچوونە دروستەییە دەڵێ:\n” ئەو تاکانەی کە دواتر نەتەوە پێکدەهێنن،دەبنە هەڵگری ئەوەی کە لە کولتوری ئەو کۆمەڵگایەدا هاوبەشە و هەر یەک لەوان ئامادەیی تیایە بۆ ئەوەی ئەو کولتورە هاوبەشە وەک کۆمەڵە بنەمایەک لەناویدا ریشە داکوتێ و ببێتە سەرچاوە و بنەمای هەر بنەمای هەر جوڵەو هەڵسوکەوتێک کە لەودا دەرکەوت دەکات”.(٢٦٣)\nلێرەدا جارێکی تر بایەخ دەدرێ بە بنەما کولتورییەکە، تا ڕادەی ئەوەی کە ماهیەتی نەتەوە دیاری دەکات، کولتورە پەسەندکراوەکەیە.\nـ نەتەوە لە نێوان رەگەز و کولتوردا\nئێرنست رینان، یەکێکە لەوانەی کولتوری هاوبەش، بە پێش مەرج و پێشخانی رۆحی نەتەوە دەزانێ. هاوسات بە سیستەمەشی دەزانێ، کە کولتوری کۆمەڵگا کاری پێ دەکات. بۆ سەلماندنی ئەوەی کە “بیرەوەری” هاوبەش هەوێنی نەتەوەیە، کۆمەڵێ نموونە لە مێژووەوە دێنێتەوە، وەک ئیمپراتۆرییەتەکانی چینی و میسری. باس لە جیاوازی دین لەم دوو دەسەڵاتەدا دەکات. بۆ جیاوازی رەگەز و نەتەوەش نموونەی دێنێ، کەوا ڕەگەز نابێتە بنەما بۆ دروست بوونی نەتەوە، چونکە لێرەدا کولتور نابێتە هۆکاری دروستبوونەکە. بۆ جیاکردنەوەی ڕەگەز لە نەتەوە باس لە ڕەگەزی جەستەیی و ڕەگەزی زمانی دەکات.\nد.عرفان، لەسەر ئەم باس و بۆچوونانە، بە درێژی دەڕوات، تیشک دەخاتە سەر بۆچوونی رینان، لە هۆکاری هەڵوەشاندنەوەی ئیمپراتۆەکان و دەڵێ: پێ وایە، کولتور و بیرەوەری هاوبەش هۆکاری هەڵوەشاندنەوەی ئیمپراتۆرەکان نەبووە. سەبارەت بە دەوڵەتی عوسمانیش، هەمان بۆچوون دووبارە دەکاتەوە.\nـ بنەمای پەیدابوونی کولتور و بیرەوەری هاوبەشی نەتەوەکان\nئەم بۆچوونە پێی وایە، کولتوری هاوبەشی نێوان کۆمەڵە ئەتنیکێکی جیاواز، بنەمای دروست بوونی نەتەوەیە. بە هەمان شێوە سازبوونی کولتورێکی هاوبەش لە نێوان کۆمەڵە ئەتنیکێکی جیاوازدا، دەگەڕێنێتەوە، بۆ چەند هۆکارێکی کۆمەڵایەتی و مێژوویی جیاواز. ئەمانە کەم و زۆر بنچینەی بیروڕای رینانە، بۆ دروست بوونی نەتەوە. نوسەر، جارێکی تریش ئەم بیروڕایانە شەنوکەوو دەکاتەوە، هەموو ئەو نموونانەی رینان بۆ سەلماندنی بۆچوونەکەی دروست بوونی نەتەوەی فەرنسی و ئیتالی و… تاد. هێناوێتەوە و پشتیان پێ دەبەستێت. د.عرفان ڕەتیان دەکاتەوە و پێی وایە دوورن لە لۆژیکەوە.\nـ بیرەوەری هاوبەش وەک بنەمای راستەقینەی نەتەوە\nکاتێ رینان پرسیار دەکات و مەبەستێتی بزانێ، ئەو بنەمایانەی نەتەوە لێیانەوە دێتە ئاراوە چییە؟، بۆ گەیشتن بە وەرام، بۆچوونێکی قورس دەردەبڕێ و پێی وایە، رەگەز و زمان و جوگرافیا و بەرژەوندی هاوبەش، هەموو ئەم توخمانە، چ ڕۆڵێکیان نییە و نابنە فاکتی دروست بوونی نەتەوە. بۆ نموونە: سویسرا و ئەمریکا، لە چەند ڕەگەزێکی جیاواز پێکهاتوون، کەچی نەتەوەن. بەلای رێنانەوە نەژادی پاک نییە، وڵاتانی ئینگلستان و فەرەنسا و ئیتالیا، لە کۆمەڵێ خوێنی تێکەڵاو دروست بوون. تاکی سەر بە رەگەزێک جیاوازە لە تاکی ناو نەتەوەیەکی سەر بە هەموو رەگەزەکانە، ئەوانەی هەموویان گۆڕاون بۆ پێکهاتەی نەتەوە.\nلەسەر زمانیش،رینان هەمان بۆچوونی، وەک لەسەر ڕەگەزە هەیە. لە ئەمریکا و ئینگلستان و ئەمریکای ئیسپانی دا، یەک زمان بەکار دێ، بەڵام یەک نەتەوە نین. بەپێچەوانەی ئەمەوە سویسرا، نموونەیەکی ترە، چونکە لەسەر ڕەزامەندی لایەنە جیاوازەکان دروست بووە. لەم وڵاتەدا ٣ـ٤ زمانی تێدا بەکاردێ. ئەمە گرنگ نییە، بەڵکو گرنگ هەبوونی ئیرادەی هاوبەشی خەڵکی سویسرایە بۆ یەکگرتن، سەرەڕای جیاوازی زمانەکان.\nد.عرفان وەرامێکی لۆژیکی ئەم بۆچوونە نادروستە، دەداتەوە و پێی وایە رینان لەوەدا کەوتۆتە هەڵەوە، جیاوازی نێوان دەوڵەت و نەتەوەی نەکردووە. بەڵگەنەویستە کە بۆچوونەکەشی دروستە، بە نموونە: ئەوەتا عێراق و تورکیا، یەک دەوڵەتن، دوو نەتەوە دوو زمانی جیاوازی تێدایە و کولتورە دروستەیی و نەتەوەخوازییەکە، نەبۆتە مایەی دروستکردنی نەتەوەیەک. ئێران فرە نەتەوەیە و هەرگیز نابێتە یەک نەتەوە. رینان، لەسەر ئاین و جوگرافیا و بەرژەوەندی هاوبەشیش دەدوێ، چ بەهایەکیان وەک بنەما بۆ دروستبوونی نەتەوە بۆ دانانێ.\nنووسەر بەمجۆرە وێشتگە بە وێستگە لەگەڵ خۆیدا گەشتمان بەناو باسەکەدا پێ دەکات، تا دەگاتە لای پێناسە ناسراوەکەی رێنان کە دەڵێ:\n“نەتەوە رۆحێکە،پرەنسیپێکی رۆحییە.دووشت هەن کە لەراستیدا یەک شتن ئەم رۆحە پێکدەهێنن:یەکێکیان بوونی میراتێکە لە نەریت و بیرەوەرییەکانی رابردوو، دووەم رەزامەندی هەنووکەیی و ئارەزووی پێکەوە ژیان و بوونی ئیرادەیەک بۆ درێژەدان بەو نەریت و بیرەوەرییانەی کە بەرهەمی پێکەوە ژیانن و بە میرات ماونەتەوە”.٢٧٣ ـ٢٧٤\nپاشان نووسەر، دەکەوێتە سەر بەراوردکاری و نیشاندانی جیاوازی ڕۆح لە لای رینان/ R و هیگڵ/H:\nRـ ڕۆح پێویستی بە توخمی ئیرادەیە بۆ خۆ نواندنی.\nHـ ڕۆح تاکانە و یەکە و هەر خۆیەتی.\nRـ ڕۆح لە رابردووی هاوبەشی کۆمەڵە ئەتنیکێک وەردەگرێ.\nHـ ڕۆح لە عەقڵی تاکەکانی ناو میللەتدا هەیە.\nRـ ڕۆح لەو نەریت و بیرەوەرییانە، وەردەگرێ، کە لەرابردوودا گوزراونەتەوە بۆ ئێستا و ئەوە ئیرادەیە بەرەو ئایندەی ئاڕاستە دەکات.\nHـ ڕۆح لە رێگەی ویستەوە هەوڵی خۆئاشکراکردنی خۆی دەدات، لەناو واقیعێکی ماددیدا.\nRـ ڕۆحی نەتەوە پێکهاتەیەکە لە ویست و بیرەوەرییەکانی ڕابردوو.\nHـ ڕۆح شتێکە وەدی دێت،شتێک نییە کە پێک بێت.\nRـ ڕۆح جەوهەر نییە و تاکانە نییە،پێکهاتەیەکە لە دوو توخم:بیرەوەری و ویست.\nHـ ڕۆح کاتێ عەینی/ کۆنکرێتی دەبێتەوە، کە لەکار و کردەوەی کەسەکاندا شێوەگیر دەبێت. دوای شێوەگیربوونی لە نەوەکانی داهاتوودا نابێتەوە بە رۆحێکی پەتی.\nRـ ڕۆح لە دەرەوەی خۆمانەوە دێتە ناومانەوە و حوکممان دەکات.\nHـ ڕۆح لەناوماندایە و دواتر دێتە دەرەوە و خۆی لە ڕێگەی ئێمەوە ئاشکرا دەکات.\nRـ نەتەوە پێش ئەوەی پێکهاتەی کۆمەڵە ئەتنیکێک بێت، ڕۆحە.\nHـنەتەوەی داهاتوو، ڕۆحی لەناو خۆیدا دەبێت، وەک ئەوەی پێشوو، ئەویش ڕۆحەکەی ناوخۆی شێوەگیر دەکات.\nRـ ئەم ڕۆحە پێکهاتەیەکە لە بیرەوەری هاوبەشی ئەتنیکەکانە لە رابردوودا و پاشان لە رێگەی ئیرادەی تاکە کەسەکانەوە، لە کار و کردەوەکانیاندا، ڕەنگێ پێ دەدرێتەوە.\nHـ ڕۆح ئازادە، جگە لەخۆی پەیوەست نییە، بەهیچ شتێکی ترەوە، لە خۆیدا و بەخۆی و بۆ خۆی هەیە.\nRـ ڕۆح بەبێ وابەستەبوونی بە رابردوەوە بوونی نابێت.\nHـ ڕۆح پێویستی نییە بۆ بوونی لە بوونی خۆیدا هەیە. ئەمەش بە بەڵگەی ئەوە جەوهەری ڕۆح ئازادییە.\nRـ ڕۆحی نەتەوە، لەناو کەسەکاندا، بوونێکی پێشینەی نییە و بەڵکو لە ڕابردوودایە.\nH ـ هەر لەمەشەوەیە، کە مرۆڤ لە خۆیدا ئازادە.\nRـ نەتەوە وەک تاکەکەس بەری ڕابردوویەکی دوور و درێژی ڕەنج و قوربانی گوێڕایەڵییە، نەریتی باوباپیران لە هەموو شتێک ڕەواترە. ئێمە بە ڕەنجی باوباپیران بووین بەوەی کە ئێستا هەین.\nRـ ڕۆحی ئێمە، پەیوەستە بە پێشینەکانمانەوە و بەبوونی ئەوان ئێمە هەین و بەبێ بوونی ئەوان ئێمە بوونمان نییە، ئێمە ئەوەین، ئێوە بوون، ئەوەش دەبین کە ئێوەن.\nRـ لێرەدا ئازادی نابێتە خاسیەتی جەوهەریی ڕۆح.\nRـ وابەستەبوون و بەندیەتی، خاسیەتی ئەو ڕۆحەیە، کە رینان بە ڕۆحی نەتەوەی دەزانێت.\n“نەتەوە لای هیگڵ ئایدیاڵێکە واتە رۆحێکە،ئەم رۆحە پێویستی بە توخمێکی تر هەیە کە ئیرادەیە،تا شێوەگیر بێت و بنوێنرێت.” ٣٧٥\nد. عرفان لەم بوارەدا ماندووبوونێکی زۆر دەکێشێ، تا بەر و پێشی بیروڕاکانی رینان، شی بکاتەوە و بەوانەی هیگڵی بەراورد دەکات. دواجار دەنووسێ:\n” گەر لای هێگڵ خواستە بەشەکییەکانی تاک لە خواستەکانی نەتەوەدا وەدی بێن و خواستە هەمەکییەکە عەقڵییەکانی نەتەوەش لە رێگەی وەدیهاتنی خواستە بەشەکییەکانی تاکەکانەوە وەدی بێت،ئەوە لای رینان خواستە تاکە کەسییەکانی تاکەکانی ناو نەتەوە بەردەوام دەبێت ببنە قوربانی بۆ خواستە گشتییەکانی نەتەوە،بەبێ ئەو قوربانییە،ئەو یەکبوونەی کە نەتەوە لەسەری دامەزراوە،ناتوانێت خۆی راگرێت،رێنان ئەم قوربانیدانەی تاک بە خواستەکانی خۆی بۆ خواستەکانی نەتەوە بە هۆشیاری ئاکاری ناو دەبات و ئەو هۆشیارییەش بە هۆشیاری نەتەوەیی دادەنێت.بۆ ئەوەی ئەو هۆشیارییە ئاکارییەش بوونی خۆی بسەلمێنێت،دەبێت تاکەکەس لە پێناو بەرژەوەندی گشتیدا خۆی بکاتە قوربانی “.(٢٧٦)\nئەم بۆچوونەی رینان، رێخۆشکەرە بۆ تیۆرەکانی نەتەوەخوازی لەسەدەی بیستەمدا، باس لە دروستکردنی نەتەوەکان دەکەن لە ڕێگەی ویست و خواست و ئارەزووی خۆیانەوە. بەمەش دەیانەوێ بڵێن نەتەوە بەرهەمی ڕێکەوتنی تاکەکانە، لە نێوان خۆیاندا، گرێبەستی کۆمەڵایەتی بکەن. رینان هەر لەم بوارەدا لای وایە تاکە کەسەکان وەک بەش قوربانی بە بەها و شتەکانی خۆیان دەدەن، لە پێناوی گشتدا، کە نەتەوەیە.\nنووسەر ئاماژە بەوەش دەکات، لەگەڵ ئەوەشدا تیۆرە دروستەییەکەی رینان، بە سادەیی لە سەدەی ١٩ دا بڵاوکراوەتەوە، بایەخی زیاتر پێدەدرێت لە لایەن لێکۆڵەرە مۆدێرنیستەکانی سەدەی بیستەمەوە گوزارشتی زیاتری لێ دەکرێت، تا تیۆرە سروشتیەکەی لۆبۆن، کە گرنگییەکی ئەوتۆی پێ نادرێ دەکەوێتە پەراوێزەوە و تاوانباریش دەکرێ بەوەی کە بۆن و بەرامەی ڕەگەزپەرستانە و دژە مۆدێرنیزمەی هەیە.


2/8/2018 04:26 PM\nئامادەو وەڕگێڕانی: كاشما جەلال\nسەرچاوە :- ڕۆژنامەی حوریەت (Hürriyet gazetisi )\nھەلیت ئاڕگێنج ناسراو بە سوڵتان سلێمان كە ڕۆلی سەرەكی لە درامای (mühteşam yüz yel ) ناوازەترین ١٠٠ ساڵ) دەگێڕا، لە ناوو كوردیشدا بە (حەرەم سوڵتان )ناوی دەركرد، و ڕۆڵی كەسایەتی سولتان سلێمانی دە بینی.\nجگە لەوەی دراماكە بینەریكی زۆری ھەبوو لەگەڵ ئەوەشدا كار ئەكتەری سوڵتان سلێمان چاوی بینەری زۆریی بە دوای خۆیدا ڕاكێشا...\nبا بزانین ئەو كەسەی ڕۆڵی سوڵتان سلێمانی ئەگیڕا كێیە:-\nھەلیت ئاڕگینج لە ٣٠ نیسانی ساڵی (١٩٧٠) لە شاری ئیستانبوڵ لە دایك بووە، باوكی ھەڵیت ناوی ( محمەد ( mehmed) بووە كاری موزیكژەنی كردووە جگە لەوەش كاری ئەكتەری كردووە ، دایكیشی ناوی (جانان ( canann ) بووە، كاتێك ھەلیت لە قۆناخی سەرەتای بووە لە تەمەنێكی بچوك دا دایك و باوكی لێك جیابونەتەوە، بە بارو دۆخكی ناخۆشی خیزاندا تێپەڕوە ، ھەرچۆنێكە بە ھەوڵی خۆی و پشت بەستن بە خۆی توانیوێتی قۆناخی ئامادەی تەواو بكات و لە .زانكۆلە بەشی دەریاوانی بەناوی ( istanbul teknik ünıversıtsı) ( زانكۆی دەریاوانی ئستانبوڵ) وەربگیرێت، دوای ئەوە لەبەر زۆری خولیای باوكی بۆ موزیك ئەمیش ھەمان ھەستی باوكی تیا ئەبێت و لە پاڵ دەریاوانی برەو بە جیهانی موزیكیش دەیات، بەھۆی سەركەوتنی لەو بوارەدا دەست ئەكان بە ژەنینی زۆربەی ئامیرەكان بە تایبەتی ئامیری (ساز) كە بەھۆی سەركەوتنی لەم بوارەشدا كاری موزیك بۆ خانمەنم ھونەرمەندی تورك ( ئاجدا پێكان ) ئەكات بە شیوەیەكی سەركەوتوو .\nداوتر ئەچێتە بواری شانۆ وەك موزیك ژەنێك لەو بوارەشدا ئیش ئەكات، وردە وردە خولیای ڕۆڵ گیڕانی تیادا درروست ئەبێت و تێكەڵ بە جیهانی ئەكتەریش ئەبێت لە زانكۆی( ıstanbul karektraı) ( زانكۆی ئەكتەری ئستانبوڵ ).\nیەكەم كاریشی لە شانۆیەكدا ئەبێت لە ساڵی (١٩٩٦) بە ناوی (سەركەت و من ( kral ve ben ) ) بە ھۆی سەركەوتنی لەم بوارەدا داواكاریەكی زۆری بۆ یەت لە لایەن دەرھێنەرەكانەوە بۆ ڕۆڵبینینی لە دراماكاندا، بۆ ئەم مەبەستەش ھەلیت ئاڕگێنج یەكەم كاری دراما قبوڵ ئەكات بە ناوی ( كورشا (kütşad)، داو بە داوی ئەمە چەندین ڕۆڵی تری لە دراما و شانۆ دا دەگێڕێ تاكو ساڵی (٢٠٠٢) لە درامایەكا دەركەتەوو بە ناوی (zerda) (زێردا)، بینەرێكی زۆری ھەبوو ، لە ساڵی (2004) ڕۆڵی سەرەكی گێرا لە درامای ( alye) ،ئەلیێ).\nدواتر دەست ئەكات بە دوو زنجیرە درامای تر كە وەرگێڕایە سەر زمانی عەرەب و كوردیش، ئەم دوو كارەی وای لە ھەلیت كرد سەركەتنی بگاتە لوتكە ئەوانیش درامای ( شیھرازاد ) بوو ، ئەم درامایە بە نسبەت ھەلیتەوە تایبەتمەندی خۆی ھەیە ، چونكە ھاوسەری ژیانی تێدا ناسی كە ھەردوكیان دەوری سەرەكیان ئەگێرا تیایدا، لە سڵی ٢٠٠٩ ھاوسەرگیری پێك ھێنا، ھاوسەرەكەی ناوی (بالگوزای كۆرای) یەو خاوەنی كوڕێكن بە ناوی ( عەلی ( ali) دراماكەی كەش( mühteşam yüz ناوی yel ) ناوازەترین سەد ساڵ ) بوو كە درامایەكە باسی سەردەمەی عوسمانییەكان دەكات، ھەلیت ئارگێنج رۆڵی سەرەكی سوڵتان سلێمان ئەگیڕت بە شێوەیەكی سەركەتوو ...\nجگە لە كاری دراما و موزیكو دەریاوانی لە بواری دانس كردن زۆر سەركەتو بووە، ھەرووھا چەندین ڕیكلامی تەلەفیزونی ئەنجام داوە، ئەمە بێجگە لەچەندین كاری خیرخوازی بۆبواری ژینگە دۆستی ئەنجام داوە لەگەڵ ھاوسەرەكەیدا.\nچەندین بەرنامەی تەلەڤیزوینشی پێشكەش كردووە بە شێوەیەكی زۆر پڕۆفیشناڵانە، ھەر بۆیە لە ناو توركیا بە پیاوە بلیمەتەكە ناسراوە، پێشی ئەڵێن ( on parmanda on marifet ) واتە ( لە ھەر ١٠ پەنجەكەیا ١٠ مەعریفەت ھەیە ).\nدوا كاری ئەم ئەكتەرە سەركەتووەش ئیستا درامایەكە لەگەڵ ھاوسەرەكەی لە كەناڵی ( D ) توركی بەخش ئەكرێت بە ناوی ( vatanim sensen ) (نیشتمانەكەم تۆی) كە باس لە پیاویك ئەكات گیانی خۆی ئەكاتە مەترسی لە پێناو پاراستی نیشتیمانەكەی


ژاراوی بونی کوێرەڕژێنی پەریزادە (تەسەمومی غودەی دەرەقی)\nژاراوی بوونی غودەی دەرەقی ئەو حالەتەیە کە ڕێژەیەکی زۆر لە ھۆرۆمۆنی سایرۆکسین لە کورێرەڕژێنێ پەریزادەوە دەڕژێتە خوێن . لە کۆمەلگا بە ھاری یاخود تەسەمومی غودەی دەرەقی دەناسرێت . لەو حالەتەدا زیندەچالاکیەکانی لەش زیاد لە پێویست کاردەکات و نەخۆش تووشی کۆمەلێک نارەحەتی و کێشەی تەندرووستی دەبێت ، ئەگەر حالەتەکە دەستنیشان نەکرێت بۆی ھەیە ژیانی نەخۆش بکەوێتە مەترسی.\nھۆکارەکانی ژاراوی بونی غودە چین؟\nھەموو نەخۆشیەکانی غودەی دەرەقی لە ئافرەتان زۆر زیاترە بە بەراورد لەگەل پیاو . دوو ھۆکاری سەرەکی ژەھراوی بوونی کوێرەڕژێنی پەریزادە بریتین لە:\n١.نەخۆشی گرێڤیز ( Graves Disease )\nنەخۆشی گرێڤیز یەکێکە لەو نەخۆشیانەی کە ھۆکارەکەی تێکچوونی بەرگری لەشە ، لەو حالەتەدا لەشی مرۆڤ جۆرێک لە دژەتەن درووست دەکات و کار دەکاتە سەر کوێرەڕژینی پەریزادە کە بڕێکی زۆر لە ھۆرمۆنی سایرۆکسین درووست بکات ( Autoimmune Disorder ). بەشێکی نەخۆشەکانی گرێڤیز جگە لەو نیشانانەی بەھۆی زۆری رێژەی ھۆرۆمۆنی سایرۆکسین سەرھەلدەدەن ، کاریگەری لەسەر چاویش دەبێت . نەخۆش چاوی زەق دەردەکەوێت و لە ھەندێک حالەت ئاوسان و ھەوکردنی ماسوولکەکانی قۆرایی چاو مەترسی لەسەر بینین درووست دەکات و نەخۆش پێویستی بە ھەندێک چارەسەری خێرا دەبێت. ئەو گروپە لە نەخۆشەکان دەبێت لەژێر چاودێری ووردی پسپۆری کوێرەڕژێنەکان و دکتۆری چاو سەرپەرشتی بکرێن.\n٢.ئاوسان و گرێی کوێرەڕژێنێ پەریزادە ( Toxic multinodular goitre ) . لەو حالەتەدا غودەی دەرەقی تووشی ئاواسان دەبێت و کۆمەلێک گرێ درووست دەبێت کە دەبێتە ھۆی زیادبوونی ڕێژەی ھۆرۆمۆنی سایرۆکسین لە خوێن . لە ھەندێک نەخۆش تەنھا یەک گرێ ھەیە ( Autonomously functioning nodule) ھەندێک ھۆکاری تریش ھەن کە دەبێتە ژاراوی بونی غودە ، دەکرێت لەم چەند خالە بە کورتی باسیان بکەین.\n٣.بەکارھێنانی بڕێکی زۆر لە حەبی سایرۆکسین لەو نەخۆشانەی کە تەمبەلی غودەی دەرەقیان هەیە.\n٤.هەوکردنی غودە بۆی ھەیە بە شێوەیەکی کاتی ببێتە ھۆکاری زیادبوونی رێژەی ھۆرمۆنی سایرۆکسین.\n٥.لە ھەندێک حالەتی زۆر دەگەمەن ھۆکاری تەسەمومی غودە بوونی گرێیەکە لە ژێرمێشکەڕژێن.\nنیشانەکانی ژاراوی بونی غودەی دەرەقی چین؟\nزۆری ھۆرمۆنی سایرۆکسین دەبێتە ھۆکاری ئەوەی زیندەچالاکیەلانی لەش بەشێوەیەکی خێراتر ڕووبدەن و لە ئەنجامی ئەوە کۆمەلێک نیشانە لە نەخۆش دەردەکەوێت. مەرج نیە نەخۆش ھەموو ئەو نیشانانەی ھەبێت کە لە خوارەوە ڕێزبەندی بۆ دەکەین:\n١.دابەزینی کێش بەشێوەیەکی کتوپڕ، لەکاتێک نەخۆش ئارەزووی خواردنی باشەو بڕێکی زۆر خواردن دەخوات کەچی کێشی دادەبەزێت . بەشێکی نەخۆشەکان تووشی ئیسھالی دەبن.\n٢.دلتەکوتێ، نەخۆش زیاتر لەشەو ھەست بەخێرا لێدانی دڵ و دڵەکوتێ دەکات .بۆی ھەیە لە بەشێکی نەخۆشەکان بە تایبەت ئەوانەی بەتەمەنن تووشی خێرایی و نارێکی لێدانی دڵ ببن، ئەمەش ئەگەری تووشبوون بە جەلتەی مێشک زیاد دەکات . ئەگەر نەخۆشیەکە درەنگ دەستنیشان بکرێت، بەشێک لەنەخۆشەکان تووشی پەک کەوتنی دڵ( عجز القلب ) دەبن . غودەی ھار لەوانەیە ببێتە بەرزبوونەوەی فشاری خوێن.\n٣.ھەستکردن بەگەرمی و زۆر ئارەقەکردن، بەشێک لە نەخۆشەکان تەنانەت لە زستانیش ھەست بە گەرمی دەکەن . بە شێوەیەکی گشتی نەخۆش ئارەزووی شوێنی سارد دەکات. بەشێک لەئافرەتان ئەم نیشانانە بەشێوەیەک لێک ئەدەنەوە کە گەیشتوونەتە دۆخی نەمانی سووری مانگانە ( Menopause ) . لەراستیدا نیشانەکان زۆر لەو حالەتە دەچێت.\n٤.دڵەراوکێ و زوو ھەڵچوون و لەرزین ، بە تایبەت دەست لەرزین.\n٥.ھیلاکی و لاوازی ماسولکەکان.\n٦.لاوازی سێکسی و تێکچوونی سووڕی مانگانە لە ئافرەتان.\n٨.بەشێک لەتووشبوانی گرێڤیز تووشی کێشەی چاو دەبن و کۆمەلیک نیشانەیان لێدەردەکەوێت.\nچۆن غودەی سام دەستنیشان دەکرێت ؟\nھەر کەسێک بەشێک لەو نیشانانەی ھەبێت ، وا باشە سەردانی دکتۆر بکات . پشکنینی خوێن ڕۆلی گرنگی ھەیە لە دەستنیشانکردن. لە حالەتی غودەی سام ڕێژەی (Free T4 , Free T3 ) لە خوێن بەرز دەبێت و ئەمەش دەبێتە ھۆکارێک کە لەشی مرۆڤ ھەست بە زۆری ھۆرمۆنەکە دەکات و لە رێگای مێشک و ژێرمێشکەڕژێن ھەول ئەدات کە کاریگەری ئەم زیادیە کەمبکاتەوە بە کەم دەرکردنی ھۆرۆمۆنی TSH . بە واتایەکی تر غودەی ھار دەبێتە زیادی Free T4 , Free T3 وە کەمبوونەوەی TSH بە ڕێژەیەک کە نزیکە لە سفر . ئەگەر نەخۆش دژەتەنی Anti-TSH receptor Antibody پۆزەتیڤ بوو ، ئەوە دەگەیەنێت کە نەخۆشی گرێڤیز ھۆکاری تەسەمومی غودەیە . ئەم پشکنینە لە ھەندێک حالەتی تایبەت سوودی ھەیە بۆ دیاریکردنی جۆری چارەسەری .بەشێکی ئەو نەخۆشانەی تووشی ئاوسانی غودە بوونە بۆی ھەیە پێویستیان بە پشکنینی سۆناری غودە بێت.\nچارەسەری غودەی سام چیە؟\nبەشێوەیەکی گشتی سێ جوری چارەسەری ھەیە ، ئەوانیش بەکارھێنانی حەب، ئایۆدینی تیشکدار و نەشتەرگەری . لەم چەند خالەی خوارە باسی ئەو خالانە دەکەین کە بۆ نەخۆش گرنگە.\n١.ھەنگاوی یەکەم لە زۆربەی حالەتەکان بەکارھێنانی دەرمانە. ئەو حەبەی کە بەشێوەیەکی بەرچاو بەردەستە پێی دەووترێت کاربیمازۆل (Carbimazole ) . لە ھەندێک نەخۆش کە زۆر نارەحەت بوونە بە نیشانەکانی نەخۆشیەکە دەکرێت حەبی پرۆپانانۆل ( Propranolol )زیاد بکرێت بۆ چەند ھەفتەکی کەم لە سەرەتای نەخۆشیەکە.\n٢.لە سەرەتای نەخۆشیەکە دکتۆری پسپۆر بە جورعەیەکی زۆر دەست بە چارەسەری دەکات . بۆ دیاریکردنی برەژەمی گونجاو دۆخی نەخۆش و پشکنینی خوێن زۆر گرنگە . لە ماوەی چەند مانگێک ووردە ووردە جورعەی کاربیمازۆل کەمدەکرێتەوە . لەو قۆناغە دکتۆر پێویستی بە دووبارەکردنەوەی پشکنینی خوێن دەبێت .\n٣.نەخۆش دەبێت بۆ ماوەی ھەژدە مانگ دەرمان بەکاربھێنێت ، ئەگینا ئەگەری گەڕانەوەی نەخۆشیەکە زیاد دەبێت.\n٤.بەشێک لە نەخۆشەکان ھەستیاریان بە حەبی کاربیمازۆل ھەیە ، دەکرێت حەبێکی تر ( Propylthiouracil )بەکاربھێنرێت.\n٥.لە ژمارەیەکی یەکجار کەم لەو نەخۆشانەی کە حەب بەکاردەھێنن ، بۆی ھەیە تووشی کەمبوونەوەی جۆرێک لە خرۆکە سپیەکانی خوێن ببن ، لەو ئەگەرەدا بۆی ھەیە نەخۆش تووشی ھەوکردنی ترسناک بێت ، ھەربۆیە نەخۆش ئامۆژگاری دەکرێت ئەگەر تووشی تایەکی بەرز بوو ، یاخود دەمی بوو بە برین دەبێت ئاگاداری دکتۆر بکات ، لەو ئەگەرەدا لە رێگای پشکنینی خوێن حالەتی کەمی خرۆکە سپی خوێن دەستنیشان دەکرێت .\n٦.تەنانەت دوای بەکارھێنانی دەرمان بۆ ھەژدە مانگ ، ئەگەری گەڕانەوەی نەخۆشیەکە ھەیە ، ھەر بۆیە نەخۆش دەبێت چاودێری بکرێت لە رێگای پشکنینی خوێن . لە ئەگەری سەرھەلدانەوەی نەخۆشیەکە وا باشە کە رێگای تری چارەسەری بەکاربھێنرێت ، بۆ نموونە ئایۆدینی تیشکدار یاخود نەشتەرگەری .\n٧.ئایۆدینی تیشکدار ( Radioactive Iodine ) رێگایەکی کاریگەرە بۆ چارەسەری غودەی ھار ، لە ئەمریکا بە ڕێژەیەکی زۆر بەکاردەھێنرێت . ھەموو لێکۆلینەوەکان وا دەدەخەن کە ئایۆدینی تیشکدار نابێتە ھۆکاری زیادبوونی شێرپەنجە . ئەمجۆرەی چارەسەری نابێت لە ئافرەتی دووگیان بەکاربھێنرێت، بەھەمانشێوە ئەو کەسەی ئەو جۆرەی چارەسەری بەکاردەھێنێت دەبێت بۆ ماوەیەکی دیاریکراو خۆی بە دوور بگرێت لەمندال.\n٨.نەشتەرگەری بۆ چارەسەری غودەی بە ڕێژەیەکی زۆر کەم بەکاردەھێنرێت لە ئەوروپا , زیاتر بۆ ئەو نەخۆشانەیە کە رێگاکانی تری چارەسەری سەرکەوتو نابێت، یاخود نەخۆش غودەی دەرەقی زۆر گەورەیەو کێشەی تەنگەنەفەسی بۆ نەخۆش درووستکردووە.\nپسپۆڕی ڕاوێژکاری نەخۆشیەکانی ھەناو\nپسپۆڕی وورد لە نەخۆشیەکانی شەکرەو ھۆرمۆنات


سەرۆکی زانکۆی کوردستان لە سنە: زانکۆی چەرموو بە تەمەنێکی کەمەوە خزمەتێکی زۆری کردووە - Directorate of Media\nسەرۆکی زانکۆی کوردستان لە سنە: زانکۆی چەرموو بە تەمەنێکی کەمەوە خزمەتێکی زۆری کردووە\nposted Feb 5, 2017, 5:28 AM by Directorate of Media\nلە سەردانێکدا بۆ زانکۆی چەرموو سەرۆکی زانکۆی کوردستان لە شاری سنەی ووڵاتی ئێران و وەفدێکی یاوەری سەردانی زانکۆی چەرموویان کردو لەلایەن سەرۆکی زانکۆی چەرموو و یاریدەدەرانی سەرۆکی زانکۆو راگرانی کۆڵیژەکان و ژمارەیەک لە مامۆستایان بەخێرهاتنی وەفدەکە کرا .\nلە یەکەم وێستگەی سەردانەکەیاندا سەنتەری توێژینەوەی زانستی زانکۆی چەرموویان بەسەرکردەوە لە کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت ، لەلایەن سەرۆکی زانکۆی چەرمووە گرنگی ئەم سەنتەرەیان بۆ خرایە روو.\nدواتر سەردانی کوڵێژی پەروەردە و کولێژی کارگێری گشتی و بەرێوەبردنی سامانی سروشتىیان کرد و سەرجەم بەشەکانی هەردوو کۆلێژیان بەسەرکردەوە دواتر لە سیمینارێکدا وەفدەکە باسی خوێندنی بۆ ئامادەبوان خستە روو لە ووڵاتی ئێران.\nدواتر لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەنوسیدا پرۆفیسۆر دکتۆر صلاح رەزا سعید سەرۆکی زانکۆی چەرموو رایگەیاند کە پێشتووتر پرۆتۆکۆڵی هاوبەشمان واژۆ کردوە لەگەڵ زانکۆی کوردستان لە سنە ئەم سەردانەش بۆ بەردەوامی دانە بەو پەیوەندییەی هەمانە راشیگەیاند کە ووڵاتی ئێران هەمیشە هاوکار و پشت و پەنامان بووە لەسەرجەم بوارەکاندا .\nدواتر دکتۆر فەردین ئەخلاقیان سەرۆکی زانکۆی کوردستان لە سنە لە کۆنگرە رۆژنامەنوسیەکەدا رایگەیاند کە زانکۆی چەرموو بە تەمەنێکی کەمەوە توانیویەتی خزمەتێکی بەرچاوی هەبێت لە بەرەو پێشخستنی زانست لە سنوری زانکۆکانی وەزارەتی خوێندنی باڵای حکومەتی هەرێمدا بۆیە ئومید دەکەین زیاتر بەرەوپێش بچێت ئێمەش هەمیشە هاوکاری تەواوییان دەبین .\nدواتر سەرۆکی زانکۆی کوردستان لەسنەو وەفدی یاوەری سەردانی مۆنۆمێنتی ئەنفالیان کردوو لەلایەن بەڕێوەبەری مۆنۆمێنت و فەرمانبەرانەوە پێشوازی گەرمیان لە وەفدە کرد و سەرجەم بەشەکانی مۆنۆمێتیان بەسەرکردەوە .


نرخ و تایبەتمەندییەکان و خاڵە لاوازەکانی مۆبایلی شاومی Mi Note 10 بزانە! – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/01/16 - 11:25 PM\nمۆبایلی شاومی Mi Note 10 یەکێکە لە باشترین مۆبایلەکانی کۆمپانیای شاومی کە هەڵگری کامێرایەکی بەهێزە بە ١٠٨ مێگاپێکسڵ.\nشاشەی مۆبایلەکە 6.47 ئینجی سۆپەر ئەمۆلێدە بە Full HD+ و کامێرای سێڵفییەکەی لەسەر شاشەیە بە ڕوونی 32 مێگاپێکسڵ و کرانەوەی F/2.0.\nپێنج کامێرا لە پشتەوەیدایە و سەرەکییەکەی 108 مێگاپێکسڵە و لە جۆری هەستەوەری ئایزۆسێڵی سامسۆنگە کە لە ماوەی پێشوودا شاومی ڕایگەیاندبوو کە لەسەر مۆبایلی می میکس ئەلفا جێگیر دەکرێت کامێراکانی دیکەی 8+12+20+2 مێگاپێکسڵن.\nباتری Mi Note 10 توانای 5260 میلی ئەمپێر دەبێت و لە نیو کاتژمێردا سەدا 58 بارگاوی دەبێتەوە، و وەشانی ئەندرۆید ٩ی لەسەر جێگیر کراوە، و نرخی لە بازاڕەکانی کوردستان ٤١٠ دۆلارە.\nدێینە سەر خاڵە لاوازەکانی مۆبایلەکە کە ئەمانەی خوارەوەن:\n-مۆبایلەکە بەرگری نییە بۆ ئاو و تۆز.\nهەڵگری پڕۆسێسەرێکی ئاست بەرز نییە وەکوو سناپدراگۆن ٨٥٥.\nتایبەتمەندی ئۆپتیکاڵ زوومی(نزیککردنەوەی بینایی) زۆر باش نییە.\nپشتگیری نوێکردنەوە بۆ ئەندرۆید ١٠ ناکات.


3/13/2021 4:06:30 PM\n2093 جار خوێندراوەتەوە\nئەم دشێن ب پشتراستیڤە بێژین: ئەو پەرتووکێن سیاسی و ئیداریێن ل دۆر بابەتێ ساڵۆخەتێن سەرکردە یانژی سیاسەتمەدارێ چاک ھاتینە نڤێسین، ھەمیان بەحسێ ڕوەشتێ ھەستا ب بەرپرسیێ کرینە وەکو ئێک ژگرنگترین ئەگەرێن سەرکەفتنا ھەر سەرکێشەکی چ ئیداری بت یانژی سیاسی، ل ڤان سالێن داویێ پەرتووکەکا ژێھاتێ ب درێژاھی ل سەر ڤی بابەتی کەفتە بەردەستێن خواندەڤانا ل ژێر ناڤێ: (Responsible Leadership- سەرکێشیا ب بەرپرسانە) ژلایێ ھەردوو نڤێسەران (توماس ماک) و (نیکولا بلیس) ھاتیە دانان وتێدا خویا کرینە کو ئەڤ جۆرێ سەرکردایەتیێ ڕێکەکا رۆھن و پانە ژبۆ گەھشتنا ئارمانجێن مەزن و ھەر چەوان بت (وەکی ڤێ پەرتووکێ دیارکری) دڤێت ئەڤ ڕەوشت دل و سەنتەرێ ساڵۆخەتێن سەرکردەی بت.\nھەستا بەرپرسیێ ھێڤینێ ئەقلێ سیاسەت و حوکمڕانیا ژیرانەیە، ئەو ساڵۆخەتە یێ وەرچەرخانێ د ناخێ خوەدیێ خوەدا چێدکت و ئینسانێ ب سەد ھەشتێ پلەیان ژڤی لایێ بۆ لایێ دیترێ چاکیێ ڤەدگۆھێزت، گەلۆ ما چ بۆ وەکری تا پێشەوا (عومەرێ کورێ خەتابی) ب گەھیتە گوپیتکا حوکمێ دروست و دادپەروەرانە و ناڤێ خوە و ڕێڤەبرن و سیاسەت و حوکمڕانیا خوە ب زیڕی د دیرۆکا سیاسیدا بنڤێست؟ بەرسڤ چ پێ نەڤێت ھەستا وی ب بەرپرسیێ بوو ودا گۆھـ بدین وی ب خوە چەوان ل دۆر ڤی ھەستێ پیرۆز پەیڤیە: ((لو ماتت سخلە علی شاگئ الفرات چیعە لخشیت ڕنْ ڕُسْڕڵ عنھا) ئەگەر بزنەک ل بەرئاڤا ڕویبارێ فوراتی (ژ بێ خودانی) بمرت، ددترسم پرسیارا وێ ژ من بھێتە کرن))، بەرێ خوە ب دەنێ چەوان خوە ب بەرپرس نەکو تەنھا ژ دەولەت و خەلکێ خوە دزانت بەلکو ھەتا ژ ھەمی پەیدابووی و ئاژەلان ژی، ڤی کەسایەتیێ مەزن ھەست ب بەرپرسیا رێک و ڕێبارێن گیانەوەران ژی دکر، ودلێ وی یێ ھەستیاربوو ھەمبەر ھەمیان و جاران دگۆت: ((لو ڕنّ بغلەً عپرت فی گریق العراق، ڵخشیتُ ڕن یسڕلنی اللە عنھا یوم القیامە – ھەر چەوان بت ئەگەر ھێسترەک ل ڕیا ئیراقێ ب ھەلنگڤت ئەز ددترسم خۆدا پرسا وێ ژ من بکت)).\nئەھا ئەڤ بەرپرسیە و ھەستا ب وێ ھەمبەر خودێ و خەلکێ و دیسان ھەمبەر مێژوویێ، مرۆڤێ سەرکردەی پاڵ ددت ب باشترین و دلسۆزترین شێواز ئەمانەتا ئەرکان ئەدا بکت و ھەمی دەما شەرما پرسیارکرنا ژ وی ل دونیایێ و دناڤ بەرپەرێن مێژوویێدا بەریا ل بەردەستێن خودای ب ھێتە ڕاوەستاندن و چەندین پرسیارێن ب سەھم و دژوار ژێ بھێنە کرن، دەمێ فەرمانا ئیلاھی دھێتە ڕاگەھاندن: ((ۆقِفُوەُمْ ۖ إِنَّەُم مَّسْئُولُونَ- ڕاوەستین ئەو بەرپرسیارن)).\nئەڤ دەردەسەریا نھا ئەم کورد تێدا دژین، ژ پاشکەفتنا سیاسی و ئیداری و حوکمێ فاشل ھەلبەت دا ڕەوش ب ئاوایەکێ بەرۆڤاژی بت و ل شوینا وێ – مینا ھەمی وەڵاتێن وەکی مە دەرفەت ژبۆ پەیدابووی- دا پێشکەفتن و ژیارەکا خۆش و کامەڕانی لێ بەرقەراربت، ئەگەر تەنھا ماکا ھەمی ڕەوشت و ساڵۆخەتێن قیادی ل دەڤ حوکمڕان و سەرکێشێن مە کوردان ھەبان، ئەگەر زانیبان بارێ وان چەند گرانە ژبلی ئەمانەتا جان و گیانی ھەر دینارەکا ڤی مللەتێ وھەر لێترەکا گازا وی ئەمانەتن د ستویێن واندا، ئەگەر ئەڤە ھەبا بەس بوو!\nئاستێ ھەستا بەرپرسیێ ژ گەل و ەڵات و ئەمانەتا سەروەت و سامانێن ڤی خاکی ل دەڤ بژاردەیا حوکمڕان ل وەڵاتێ مە نا گەھتە گۆزەکا وی پیڕەمێری، یێ وێنەیێ وی ل پەیچ و ئەکاونتێن تۆرێن جڤاکی ڤێ داویێ بەڵاڤبووی، مە دیت چەوان وی کەسی چەند پەزەکێن خوە کربوونە د عەەرەبانەکا ب شفشێن ئاسنی پەرجانکریدا و ھۆسان دبەرەڤ چەروانێ داھۆژت، و دەمێ پرسیار ژێ کرین بۆچی تە ھۆ کریە؟ ئەوی خوەیا کر: ئەز شڤانێ ڤان پەزانم و دێ پرسا وان ژمن ھێتە کرن، ئانکو پرسا پارستنا وان ژ مەترسیان و دیسان پاراستنا خەلکێ ژ وێ زیانا – کو مومکنە -ئەو گیانەوەرە پەیدا بکن بۆ مال و دەرامەتێ خەلکێ ئەگەر سەربەردای بن، و د بەردەوامیا ئاخفتنێن خوەدا ئاماژە دا گۆتنا سەروەرێ پێغەمبەران سلاڤ لێ بن: ((کُلُّکُمْ رَاعٍ ۆکُلُّکُمْ مَسْۆول عَنْ رَعِیَّتِەِ... ھەر کەس - مینا شڤانی – چاڤدێرە و دیسان بەرپەرسە ژ چەوانیا چاڤدێریا خوە))\nئەگەر ل وەڵاتەکێ ھەستا بەرپرسیێ ل دەڤ سەرکێشێن وی بوویە سفر و ئەگەر رۆلێ سازی و کەسێن بەرپرس ژ پرسیارکرن و دوێڤداچوونا سەرکردە و حوکمداران ھەلوەشا ھەلبەت وەکی مە ئەو دێ ژۆردانی د نھاڵا شەکستن و پاشڤەمان و ڕوی رەشیێدا چنە خوار ڤێجا بلا ب خوە ئاخ و ئەردێ وان زێربتن ژی ھەر بێ مفایە!\nژ بۆ چارەسەریا ڤی دەردێ گران پێدڤیە ھوشیاری ل پەیداکرنا ھەستا ب بەرپرسیێ و ھەلگرتنا وێ بھێتە کرن، و ل ناڤ خێزان و ل قوتابخانێ زاڕۆکێن مە ل سەر ڤی ڕەوشتی بھێنە پەروەردەکرن، نەکو ڕەڤینا ژ بەرپرسیێ یانژی مراندنا ڤی ھەستێ ھەرە مەزن بمینت.


جیاوازییەکانی نێوان توندوتیژیی سیاسی و تیرۆریزمی نێونەتەوەیی، لوقمان مێهفەر – PMNews\nلە سەرەتای باسەکەدا پێویستە تایبەتمەندییەکانی تیرۆریزمی نێونەتەوەیی و توندوتیژیی سیاسی لێک جیا بکەینەوە دواتر لەژێر تیشکی ئەم دوو چەمکەدا شیکردنەوە بۆ جووڵانەوەی چەکداری ڕزگاریخوازی نیشتمانی بکەین.\nپەیوەندی ئەم دوو چەمکە لەوەدا بەدی دەکرێت کە تیرۆریزم بەبێ توندوتیژیی ناکرێ، واتە توندوتیژیی ئامرازێکە بۆ گەیشتن بە ئامانجێک، بەڵام ناکرێت توندوتیژیی ڕەوایی لە ئەدەبیاتی سیاسیدا بە تیرۆریزم لە قەڵەم بدرێ، ئەمەش بەو مانایە دێت کە هەموو پڕۆسەیەکی توندوتیژیی سیاسی نابێ بە کاری تیرۆریستی لە قەڵەم بدرێ.\nبەپێی ئەم نێوەڕۆکە بەو قەناعەتە دەگەین کە جیاوازییەکی تەواو لە نێوان دوو چەمکی تیرۆریزمی نێونەتەوەیی و توندوتیژیی سیاسیدا هەیە، بۆیە لێرەدا بە پێویستی دەزانین کە لێکدانەوەیەکی تایبەتی بۆ چەمکی توندوتیژیی سیاسی بکەین پاشان لەگەڵ تیرۆریزمی نێونەتەوەیی بەراوردی بکەین کە بزانین جیاوازییەکەیان لە کوێدایە؟\nیەکەم/ توندوتیژیی سیاسی لەڕووی زمانەوانییەوە:\nچەمکی توندوتیژی لە بازنەی ئەو هەڵسوکەوتانەدایە کە توندی، ڕەقی و زەبروزەنگ نواندن لەخۆ دەگرێ.\nلە رووی ماناییشەوە (Violence) بەمانای توندوتیژیی دێ کە لەئەسڵی وشەی (Violentia)ی لاتینییەوە وەرگیراوە کە بەمانای بەکارهێنانی هێزی ماددی دێت بەشێوەیەکی ناڕەوا.\nدووهەم/ لە رووی تیۆرییەوە: هەموو ئەو کار و کردەوانە لە خۆدەگرێ کە هێزی توندتیژیی و زەبروزەنگی تێدا بە کار دێت و بەشێوەیەکی گشتی( مەعنەوی وماددی) شێوازێکی تاکی یان کۆمەڵی لە خۆ دەگرێ. لێرەدا گرینگە جیاوازی لە نێوان دوو جۆر لە توندوتیژییدا بکرێت، کە ئەوانیش توندوتیژیی ماددی و توندوتیژیی سیمبولیک (رەمزی)یە.\nتوندوتیژی ماددی زەرەرێکی بابەتیانە دەگەیەنێتە کەسی بەرامبەر وەک لێدان لە بەرژەوەندی،بەڵام توندوتیژی سیمبولیک کاریگەرییەکی سایکۆلۆژی لێدەکەوێتەوە.\nلەو شیکردنەوەیدا ئەو راستیە روون دەبێتەوە کە توندوتیژیی بە دوو شێوەی جیاواز لەیەکتری ئەنجامدەدرێ کە گومانی تێدا نییە ئەوەش بە پێی سروشت و تایبەتمەندیەکانی ئەو ئامانجانەی کە دەخوازرێ بهێنرێنە دی دەگۆڕێت و پێدەچێت لە زۆر کاتدا بەکار هێنانی توندوتیژی سایکۆلۆژی\nقۆناغێک بێ بەرەو تەمرینکردنی توندوتیژیی ماددی بەڵام لەئاکامدا هەردوو جۆرەکە ئامانجیان گەیشتنە بەو داواکارییانەی کە لە ڕێگای بەکار هێنانی هێزەوە هەوڵیان بۆ دەدرێ.\n“دوکتورعبدالرضا الطعان” لە کتێبی “مفهوم الثورە” بۆ پڕۆسەی توندوتیژیی ئاماژە بە بۆچوونی “کارل فۆن کلاوزۆ وتیس ” دەکات کە پێیوایە توندوتیژیی ڕوویەکە لە ڕوویەکانی شەڕ، ئامانجیش ملکەچپێکردنی دوژمنە بۆ ویست و ئیرادەی بکەر.\n“تیت هنور”یش لە کتێبەکەیدا بەنێوی “النعف السیاسی” پێیوایە کە توندوتیژیی بریتیە لە پەنابردنێکی مەترسیدارانە لەلایەن دەسەڵاتەوە، بۆتێکشکانی هێز و توانای تاکەکانی دژبەر کە بە گوێرەی یاسا بەکارهێنانی قەدەغەکراوە و ئامانج لێی پێکهێنانی گۆڕانکاریەکە کە لە بیر و هزری تاکەکانی کۆمەڵگادا جێ بگری.\nبێگومان ئاسەوارەکانی توندوتیژیی سیاسی لە سەر هەردوو ئاستی نێوخۆیی و نێونەتەوەیی جیاوازییان هەیە چ لە ڕووی ئامرازەوە، چ لەبواری سروشت و ئەو ئامانجانەی کە لە پشت سەریەوە هاندەری سەرهەڵدانیەتی. لەئاستی نێوخۆیی لە شێوازی خۆپێشاندان، کودەتا، شۆڕش و شەڕی نێوخۆییدا خۆدەنوێنی.\nلەئاستی نێونەتەوەییدا شوێنەوارەکانی زۆر زەحمەت لەقاو دەدرێن بەڵام دەکرێ ئاماژە بە بەرچاوترین نموونەکانی بکرێ کە بەدرێژایی مێژوو لە پەیوەندییە نێونەتەوەییەکاندا ڕوویانداوە و کاریگەرییەکی راستەوخۆیان لە پێکهێنانی گۆڕانکارییەکاندا هەبووە کە بریتین لە شەڕ بە هەموو جۆرەکانییەوە هەروەها کۆنتڕۆڵکردن و بە موستەعمەرەکردنی دەوڵەتە بچووکەکان لەلایەن دەوڵەتە زلهێزەکانەوە کە بەسەر چارەنووسیاندا زاڵبوون.\nکەوابوو تیرۆریزم لەبەرئەو تایبەتمەندییە کۆمەڵایەتییەی کە هەیەتی تێکەڵاوە، بە جۆرێک ناڕوونە کە هیچ لایەنێک لە شێوەی قالبێکی دیاریکراو و ڕەهادا(مطلق) ناتوانێ پێناسەیەکی تەواوی بۆ بکات، چونکە فاکتەری ئەو ئاڵۆزی و ناڕوونیانە بە پلەی یەکەم دەبنە هۆی تێکەڵاوی تیرۆریزم لەگەڵ دیاردە کۆمەڵایەتییەکانی دیکەی وەک چالاکی و جووڵانەوەی شۆڕشگێڕانە و ڕزگاریخوازانە. لە لایەکی دیکەوە توندوتیژیی سیاسی و شەڕی پارتیزانی و شەڕی رێکخراوەیی کە لە ئاکامدا ئەرکی دیاریکردنی خەسڵەتەکانی تیرۆریزمی نێونەتەوەیی بۆ لێک جیاکردنەوە دژوارتر دەکات.\nبۆ ئەوەی ئەو تایبەتمەندییانە شی بکەینەوە پێویستە لێکدانەوەیەکی ورد بۆ هەریەک لەو چەمکانەی کە لە سەرەوە هاتوون بکەین و خاڵە جیاوازەکانیان دەسنیشان بکەین.\nبەشی یەکەم/ تیرۆریزمی نێونەتەوەیی وتوندوتیژیی سیاسی\nبەشی دووهەم/ تێرۆریزمی نێونەتەوەیی و چالاکی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانە.\nبەشی یەکەم / لێکۆڵەرەوەکان زەحمەت و ماندوبوونێکی زۆریان بینیوە بۆ لێکدانەوەی هەریەک لە چەمکی تیرۆریزمی نێونەتەوەیی وتوندوتیژیی سیاسی، لەپێناو گەیشتن بە ئاکامێک کە هەریەک لەو دوو چەمکە وەک خۆی بناسرێ، بەو پێیەش کە هەر دوو چەمکەکە ئاڵۆز و تێکەڵاو بوونە. هێندێک لە لێکۆڵەرەوەکان لە سەرەتای ئایدیۆلۆژییەکی تەسکەوە هەر دوو چەمکەکە لە یەک ساتدا دەبیننەوە و هەموو خاڵە جیاوازەکانی نێوانیان ڕەتدەکەنەوە لەسەر ئەو بنەمایەی کە هەردووکیان لە ئاکامدا یەک ئامانج ومەبەستیان هەیە، بەڵام لە ڕاستیدا دەکرێ جیاوازییەکی زانستییانە لەنێوان هەردوو چەمکەکەدا بەدی بکرێت، هەر لە ناساندنی بنەما و تایبەتمەندییەکانیانەوە بگرە تا دەگاتە دەرئەنجام و کاریگەری ئاسەوارەکانی هەریەکەیان. لێرەدا تەنیا مەبەست وئامانجەکانی توندوتیژیی سیاسی کە لە بزووتنەوەیەکی ڕزگاریخوازی نیشتمانیدا بەڕێوەدەچێ شی دەکەینەوە و لەوانەی دیکە خۆدەبوێرین.\nلێرەدا ڕەوابوونی ڕەوشت و سیاسەتی خەباتی ئەو گەلانەمان بۆ روون دەبێتەوە کە لە دژی ڕێژیمە داگیرکەر، ڕەگەزپەرست و مافپێشێلکەرەکان یاخود ئەو ڕێژیمانەی کە بە هەر شێوەیەک ماف و ئازادییەکانی مرۆڤ بە هەموو ئەو کەرستانەی کە لەبەر دەستیاندایە بەهێزی چەکداریشەوە پێشێل و زەوت دەکەن، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا پێویستە جەخت لەسەر تێگەیشتنی خەباتی ڕەوای چەکداری بکرێتەوە، ئەویش بە بەکارهێنانی ئەو ڕێنوێنیانە کە لە بڕگەکانی (ڕێککەوتننامەی ساڵی۱۹٤۹ی ژنێڤ وهەر دوو پرۆتۆکۆلی پاشکۆیدا هاتووە) ئەگەرچی هەندێک گروپ ئەو سنوورە دەبەزێنن و بۆ مەبەستی تایبەتی و بەجێهێنانی بیرۆکەی خۆیان کەڵکی خراپ لەو بڕگانە وەردەگرن و چالاکییەکانیان دژی ژنان، منداڵان و هاووڵاتیانی سڤیل و بێتاوان بەڕێوەدەچێ، هەروەها داڕشتنی پلان بۆ ڕفاندنی فڕۆکە و بە بارمتەگرتن کە هەموویان دەکەونە خانەی تیرۆریزمەوە، هەر بۆیە ئەو جۆرە کردەوە توندوتیژانە شێوەی تاوان بەخۆوە دەگرێ و لەگەڵ ڕەوشی مرۆڤایەتی لە ناتەباییدایە. ئەم کردەوانە بەهەر هۆ و پاڵنەرێکیشەوە بەڕێوەبچێ ناکرێ بە کار و چالاکی سیاسی لەقەڵەم بدرێ و پاساوی بۆ بهێنرێتەوە چونکە لەڕاستیدا مەحکوم بە نەکردنە کەوابوو ناکرێ سیفەتی ڕەوایی بوونی پێبدرێ؛ بەڵام لە جووڵانەوەیەکی ڕزگاریخوازیدا بکەر بەرگریی لەو ماف و ئەو ئازادییانە دەکات کە لە تاک و کۆی کۆمەڵگا زەوت کراوە، وەک مافی دیاری کردنی چارەنووسی گەلانی ژێردەست، ڕزگارکردنی خاکە داگیرکراوەکان، هەروەها بەرەنگاری و بەرپەرچدانەوەی هێرشی دوژمنی داگیرکەر.\nئەو جۆرە بزووتنەوانە کە بە ئەرکی خۆیان دەزانن لە بەرامبەر چەند مافێکدا کە لێیان پێشێل و زەوت کراوە بەرگرییەکی ڕەوا بکەن کەچی یاسای نێونەتەوەیی بۆ تاکەکان و بۆ دەوڵەتان لەو پەیوەندییەدا بڕیاریان هەیە کە بەگوێرەی بڕگەکانی ئەو یاسا نێونەتەوەییانە کە لەسەری ڕێککەوتوون مافی بەکارهێنانی ڕەوایی هێزیان پێدراوە.\nبۆ ڕوونبوونەوەی زیاتر، خاڵە جیاوازەکانی ئەو دوو چەمکە لەیەکتر جیا دەکەینەوە کە بریتین لە:\n۱- زۆربەی فاکتەر و ئامانجی بەڕێوەبردنی تیرۆریزمی نێونەتەوەیی سەرنجڕاکێشانی ڕای گشتی جیهانییە بەلای ڕەهەند ولایەنەکانی دۆزەکەدا، جیاواز لەو ئامانجانەی کە بکەرانی پڕۆسەی توندوتیژی سیاسی ئەنجام دەدەن.\n۲- تیرۆریزمی نێودەوڵەتی ئاڕاستەی بەرژەوەندییەکی تایبەتی دەوڵەتێک یان دامەزراوەیەکی نێونەتەوەیی دەکرێ کەچی توندوتیژی سیاسی بۆ بەدەستهێنانی ماف وئازادییەکانی نەتەوەیەک، چینێک یان توێژێکی دیاریکراو تێدەکۆشێ.\n۳- پڕۆسەی تیرۆریزمی نێونەتەوەیی لە هێندێ بواردا هەوڵ دەدات کاریگەری لەسەر باری دەروونی جەماوەر دابنێ لەکاتێکدا ئەم جۆرە بیرکردنەوە لە پڕۆسەی توندوتیژی سیاسیدا بەدی ناکرێ.\n٤- تیرۆریزمی نێونەتەوەیی لە زۆربەی حاڵەتەکاندا ئامانجێکی سیاسی لەپشتەوەیە و هەندێک جار سنووری ئەو ئامانجە دەبەزێنێ و لە نێوان چەکدار و کەسانی مەدەنیدا جیاوازی ناکات و لەوێوە ڕەهەندێکی جیهانی بە پڕۆسەکە دەبەخشێ، هەرچی توندوتیژیی سیاسییە لە بەدیهێنانی ئامانجێکی سیاسی دوور ناکەوێتەوە زۆرتر حاڵەتێکی نێوخۆیی هەیە تاوەکوو ئاستێکی جیهانی.\n٥- لەبەرچاوترین دەرکەوتەکانی پڕۆسەی تیرۆریزمی نێونەتەوەیی ڕفاندنی فڕۆکە، دانانەوەی بۆمب، بارمتەگرتن و تیرۆرکردنی کەسایەتییە سیاسییە جیابیر و دژبەرەکانە، کە لە ئاکامدا تا ڕادەیەکی زۆر کاریگەری لەسەر ڕەوشی ناوچە و باری ڕۆحی و ڕەوانی جەماوەر دادەنێ.\nبەشی دووهەم/ جیاوازی تیرۆریزمی نێونەتەوەیی و چالاکی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانە.\nبەدوای سەرهەڵدانی دیاردەی ئێستیعماری (کۆلۆنیالیزم) لە‌دنیادا، جووڵانەوەی ڕزگاریخوازیی گەلان بە شێوەیەک لە شێوەکان لە پێناوی سەربەخۆییدا هاتنە ئاراوە و دژی ئەو هێزە ئێستیعماریانە کە نیشتمانیان داگیرکردبوون، شۆڕش و ڕاپەرینیان دەست پێکرد.\nقسەی تێدا نییە کە هەموو ئەو دەوڵەتە ئێستعمارییانە کە بەدرێژایی مێژوو لە پێناوی داگیرکردنی خاک و هەروەها کەڵکوەرگرتن و بەتاڵانبردنی سامانی دەوڵەتەکانی موستەعمرە بەردەوام لە هەوڵی بەرینکردنی سنووری دەسەڵاتیاندا بوونە بۆیە بەتێکڕای ئەو راپەرین و جووڵانەوە چەکدارییانەیان کە بۆ ڕزگاری نیشتمانی و ئازادی و مافی نەتەوایەتی خەباتیان کردووە بەدژی خۆیان زانیوە، بەکار و کردەوەی تیرۆریستییان داناوە و بە کردەوەیەکی دژی یاسای نێونەتەوەیی لەقەڵەمیان داوە.\nئەوەی پێویستە ڕوون بکرێتەوە جیاوازیدانانە لەنێوان ئەو چالاکییانەی بزووتنەوە سیاسییەکان لەپێناو زامنکردنی مافی چارەنووسیان بەڕێوەی دەبەن چونکە ئەو چالاکییانەی کە دەوڵەتە خاوەن دەسەڵاتەکان لەپێناو مانەوەی خۆیان لەسەر گەلانی ژێردەست پەیڕەوی دەکەن، لە ڕوانگەی خۆیانەوە بەڕەوا دادەنێن کەچی بزووتنەوە سیاسییەکانی گەلانی ژێردەستە بە ناڕەوا و تاوان دەژمێردرێن. لەبەرامبەر ئەوەشدا بۆچوونێک هەیە کە جیاوازی ناکات لە نێوان چالاکی ئەو دوو لایەنەدا و هەموویان بەتێکڕا بە تیرۆریزمی نێونەتەوەیی دەزانێ بەڵام لەو پەیوەندییەدا نەزەر و بۆچوونێکی بەهێز و جیاوازی دیکەش بەپێی بڕگەی یاسا نێونەتەوەییەکان لە سەر جووڵانەوەکان هەیە، هەموو ئەو بزووتنەوانەی کە دەوڵەتان ئێعترافیان پێکردوون، وێڕای چالاکیەکانیان بۆ گەیشتن بە مافی چارەنووس بە ڕێگایەکی شیاو و بەرحەق دادەنێن.\nبۆ جیاکردنەوەی چالاکی بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان و تیرۆریزم پێویستە لە پێشدا لە سروشتی خەباتی ڕزگاریخوازی تێبگەین و ڕەهەندەکانی شی بکەینەوە.\nخەباتی ڕزگاریخوازی بریتییە لە هەموو ئەو چالاکییە چەکدارییانەی کە ڕەگەزە گەلییەکان دوای ئەوەی بە هیچ شێوەیەکی مەدەنی وسەردەمیانە ڕێگای چالاکی سیاسی وتەشکیلاتییان پێنادرێ ناچار پەنا دەبەنە بەر خەباتی چەکداری کە پلەی هەرە توندوتیژی خەباتی سیاسییە بە ئامانجی بەرپەرچدانەوەی داگیرکردنی خاکی نیشتمان لە لایەن هێزی دەرەکی یان دەسەڵاتی حاکم. ئەم جۆرە خەباتەش پەیوەستە بە مافی بڕیاردانی چارەنووس کە بەو مانایە دێت هەموو گەلان دەسەڵاتی دیاریکردنی چارەنووسی خۆیان بەبێ دەستێوەردانی بیانی هەبێ.\nهەندێک لە نووسەر و شارەزایانی یەکیەتی سۆڤیەتی پێشوو خەباتی چەکداری یان شەڕی ڕزگاریخوازیان بەو شێوەیە پێناسە کردووە: ئەو شەڕانەی بۆ بەرگریکردنی گەل دژی هێرشی بیانی هەڵدەگیریسێ، یا خۆڕزگارکردنی گەلانە لە ژیانی کۆیلایەتی و سەرمایەداری، لەپاشان ڕزگارکردنی دەوڵەتە داگیرکراوەکان و ناسەربەخۆکانە لەژێر دەستی ئێستعمار .\nلەژێر ڕووناکی ئەو دەقەی سەرەوەدا دەگەینە ئەو راستییە کە هەموو ئەو خەبات وتێکۆشانە بە مەبەستی بەدەستهێنانی مافێکە کە زەوتکراوە و دوورە لە سیاسەتێکی پاوانخوازی کە دەکەونە نێو بازنەی پڕەنسیپی مافی چارەی خۆنووسین. لەواقیعدا ئازادیخوازەکان لەبنەڕەتدا بڕوایان بە بەکارهێنانی ئەو جۆرە توندوتیژییە نییە، بۆ نموونە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کە خاوەنی کۆماری کوردستان و ۷٤ساڵ خەباتی بێوچانە هەمیشە گوتویەتی و باوەڕیشی بەو ئەسڵە هەیە (کە پرسی کورد ڕێگاچارەی نیزامی نییە بەڵکوو ئاخریەکەی ڕێگایەکی ئاشتیخوازانەیە) بەداخەوە لەو نیەتپاکییەی حیزبی دێموکرات، کۆماری ئێسلامی ئێران کەڵکی خراپی وەرگرت و سکرتێری گشتی ئەوکاتی حیزب دوکتور عەبدولڕەحمان قاسملوو، عەبدوڵا قادری نوێنەری حیزب لە ئورووپا لەگەڵ دوکتور فازل ڕەسول کوردی باشوور لە رێکەوتی ۲۲ی پوشپەڕی۱۳٦۸هەتاوی بەرامبەربە ۱۳ی ژوئیەی ۱۹۸۹زائینی لە وییەن پێتەختی وڵاتی ئۆتریش(نەمسا) لەسەر مێزی وتووێژ بە دەستی دیپلۆماتە تیرۆریستەکانی کۆماری ئێسلامی شەهید کران.\nلەگەڵ ئەوەش حیزبی ئێمە وەک ئەسڵێک لە وتووێژ دەڕوانێ و بە یەکێک لەڕێگەکانی چارەسەرکردنی دۆزەکەی دادەنێ. چونکە دەسەڵاتدارانی حاکم بەسەر کوردستان دەبێ ئەو راستییە قەبووڵ بکەن کە جووڵانەوەی نەتەوایەتی کورد جووڵانەوەیەکی ڕەوا و بەرحەقە و زوو یا دەرنگ دەبێ مل بۆ ویست و داخوازییەکانی گەلی کورد ڕاکێشن. بێگومان تا ئەو کاتە مەشخەڵی داگیرساوی دەستی کچان و کوڕانی شار و شاخ لەژێر ناوی ڕاسان هەر گەشاوە دەبێ. لەو پەیوەندییەدا بەجێیە ئاماژە بەنموونەیەک بکەین لە ساڵانی ۱۹۷٤بۆ ۱۹۷٥وەفدی پارتی دێموکراتی کوردستان لە باشوور بە سەرۆکایەتی حەبیب کەریم کە بۆ وتووێژ لە بەغدا بوون، لە ئاخری کۆبونەوەکەدا سەدام حوسین رووی کردە حەبیب کەریم گوتی نازانم تۆ کێی و نوێنەری کام هێزی کە ئەو داواکارییانە لە من دەکەی، لە وەڵامدا حەبیب کەریم گوتی” من نوێنەری ئەوهێزەم کە لەو شاخەیە و تۆی وادار کردووە کە من بانگ بکەیه سەر ئەو مێزە”.\nئەوەی ئەو ئاکامە بەهێز دەکا ئەو پشتگیرییە یاساییە نێونەتەوەییە، کە لە میساقی ڕێکخراوە نێونەتەوەییەکان و ژمارەیەک لە بەیاننامە و ڕێککەوتنامە نێودەوڵەتییەکان بەچەندین بڕیارەوە تەئکیدیان لە پڕەنسیپی مافی چارەنووسی گەلان کردووە و پشتگیری لە هەموو ئەو پڕۆسانە کردووە کە بەو بوارانەدا گیراونەتەبەر؛ بۆ وێنە لە بڕگەی ۲ی مادەی ۱ و مادەی ٥٥ دا ئاماژەی بەگرینگی مافی چارەی خۆنووسین کردووە.\nدەڵێ لە خەباتی ڕزگاریخوازیدا نابێ زیان بە کەسانێک بگەیەندرێ کە هیچ پەیوەندییەکی بەو ململانێ و ناکۆکیانەوە نییە، وەک ڕفاندنی فڕۆکەی نەفەرهەڵگر و هەستان بە ئەنجامدانی تەقینەوە دژی گیانی هاووڵاتیان و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ و گرتن و کوشتن بە ئامانجی تێکدانی ئاسایش و بڵاوکردنەوەی ترس و دڵەڕاوکێ، لە ئەنجامدا ئەو پڕۆسەیە دەبێتە لادان لە یاساکانی شەڕ و دەرچوونە لە ئوسول و پڕەنسیپی شەڕ کەواتە دەکەوێتە نێو خانەی توندوتیژی و کاری تیرۆریستییەوە.\nکورتە کەلام؛ کۆمەڵگای نێونەتەوەیی لە زۆربەی ئەو ڕێککەوتننامانە و میساقی ڕێکخراوە نێونەتەوەییەکاندا پشتگیری لە چالاکی بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان دەکات کە ڕێسا ویاسا نێونەتەوەییەکان ڕەچاو دەکەن و لەهەمانکاتدا خەبات بۆ داخوازییە ڕەواکانیان دەکەن، بەڵام تیرۆریزم مەحکوم دەکەن چونکە بە کردەوەیەکی دژی مرۆڤایەتی دەزانن.\n١- تیرۆری نێودەوڵەتێ\n۳-حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ،بەڵگەنامەکانی کۆنگرەی حەوتەم.\n٤-مێژووی کورد لە سەدەی۱۹ هەتا۲۰\n٥- میکۆنووس بکوژانی شەرەفکەندی ریسوا دەکا


کاردانەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان بە گەمارۆدانی زەریف - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ گەلاوێژ ١٦ ١٠:٥٩\nNews Code 27799\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە مەیادین، وتەبێژی ئانتۆنیۆ گۆترێش ئەمینداری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کاردانەوە بە هەوڵی ئەمریکا لە گەمارۆدانی موحەمەد جەواد زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران، داوای پێبەند بوونی ئەمریکا بە بەڵێنەکانی کرد.\nستێفان دوجاریک لە کاردانەوە بە گەمارۆدانی زەریف لە لایەن واشنتۆنەوە وتی: ئەمریکا وەکوو وڵاتی میوانداری بنکەی نەتەوە یەکگرتووەکان ئەبێ پێبەندی بەڵێنەکانی بێت.\nناوبراو وتیشی: ئەبێ سەبر بکەین و چاوەڕوانی ڕووداگەلێک لە کۆبوونەوەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان بین، ئەمن ناتوانم لەم بارەوە پێش بینی بکەم، بەڵام ئەمریکا بە پێی ڕێککەوتننامەی وڵاتی میواندار بەڵێنگەلێکی هەیە و وەکوو یاسایەک هیوادارین کە هەر وڵاتێک پێبەندی بەڵێنەکانی بێت.\nشیاوی باسە، بڕیارە هەفتا و چوارەمین کۆبوونەوەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ٢٧ ی خەرمانانەوە لە نیۆیۆرک دەست پێبکات.


٩ کەس و ١٤ بنکەی پێوەندیدار بە ئێران گەمارۆ دران - Mehr News Agency\n27 adarê 2019 - 11:49\nNews Code 25786\nلە لایەن وەزارەتی دارایی ئەمریکا؛\n٩ کەس و ١٤ بنکەی پێوەندیدار بە ئێران گەمارۆ دران\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ٩ کەس و ١٤ بنکەی پێوەندیدار بە ئێرانی گەمارۆ دا.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، وەزارەتی دارایی ئەمریکا لە نوێترین گەمارۆکانی دژی ئێران بنکەگەلێک لە ئێران، تورکیا و ئیماراتی بە بیانووی ئەوەی کە ملیارەها دۆلار پارەیان بۆ سوپای پاسداران و وەزارەتی بەرگری و پشتیوانی هێزە چەکدارەکانی ئێران گواستووەتەوە گەمارۆ دا.\nبە پێێ ڕاگەیاندنی وەزارەتی دارایی ئەمریکا وەزارەتی بەرگری و پشتیوانی هێزە چەکدارەکانی ئێران و بانکێکی ئێرانی بە هۆی یارمەتیدانی هێزی قودسی سوپای پاسداران گەمارۆ دراون.\nموحەمەد ڕەزا ئال عەلی، ئیمان سەداقەت، عەلی شەمس مەولەوی، عەلیڕەزا ئەتابەکی، ڕەزا دەستگیری،ئایەتوڵڵا ئیبراهیمی، سڵێمان ساکان(هاووڵاتی تورکیا)، ئەسەدوڵڵا سەیفی، موحەمەد وەکێلی( دانیشتووی ئیمارات) ئەو کەسانەن کە گەمارۆ دراون.\nکۆمپانیای بانکی ئەنسار، سەڕافی ئەنسار، کۆمپانیای گوڵدن کۆمۆدیتیز(ئیمارات)، سەڕافی هیتاڵ، کۆمپانیای ئەتڵەسی ئێرانیان، کۆمپانیای لبرا مون(ئیمارات)، کۆمپانیای ناریا(ئیمارات)، کۆمپانیای تەکنۆلۆژیای زانیاری ئەنسار، بازرگانی ئەتڵەسی دوویز(تورکیا)، سەڕافی ئەتڵەس، سەڕافی ساکان، کۆمپانیای بازرگانی ساکان(ئیمارات)، کۆمپانیای بازرگانی بست لیدر(ئیمارات) و زاگرۆسی پەردیسی کیش ئەو بنکانەن کە لە لایەن وەزارەتی دارایی ئەمریکاوە گەمارۆ دراون.


Kurdîpêdiya - وڵامێک بۆ هەڕەشە و تۆمەتەکانی سەرۆک وەزیرانی عێراق\n📝 وڵامێک بۆ هەڕەشە و تۆمەتەکانی سەرۆک وەزیرانی عێراق | 🏷 Pol: Bellgenamekan | Zimanî babet: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nوڵامێک بۆ هەڕەشە و تۆمەتەکانی سەرۆک وەزیرانی عێراق\nسەرۆک وەزیرانی عێراق بەڕێز حەیدەر عەبادی لەگەڵ درێژەدانی بە سزادانی بەکۆمەڵی خەڵکی کوردستان بەپێی بڕیارە سیاسییە نادەستوورییەکانی، دوێنێ 10-10-2017 لە کۆنفرانسی ڕۆژنامەوانیی هەفتانەیدا دیسانەوە سووکایەتی بە پیرۆزییەکانی خەڵکی کوردستان کرد، هەروەها هەڕەشەی هێرشکردنە سەر کوردستانی کرد، لە هەمان کاتدا کۆمەڵێک تۆمەتی تازەیشی دایە پاڵ هەرێمی کوردستان. ئێمە لەگەڵ ڕێزگرتنمان بۆ کەسایەتیی حەیدەر عەبادی و ئەوانەیش کە پشتگیری لێ دەکەن، بە پێویستی دەزانین بە کورتی چەند ڕاستییەک بۆ خەڵکی عێراق و ڕای گشتیی جیهان ڕوون بکەینەوە:\nیەکەم: ئێمە پێمانخۆشە بەڕێز حەیدەر عەبادی کە لەژێر داوای فراکسیۆنە کوردستانییەکان و فراکسیۆنەکانی دیکەی پەرلەمانی عێراق لەکاتی متمانەپێدرانی ڕایگەیاند ڕووبەڕووی گەندەڵی دەبێتەوە، ئێستا ئەو بەڵێنەی جێبەجێ بکات، هەروەک چۆن ئێمە لەوبارەیەوە لە حکوومەتی هەرێمی کوردستان هاوکاریمان کردووە، ئێستاش بە هەموو شێوەیەک هاوکاری دەکەین. عێراق بەپێی دوایین پۆلێنکاریی ڕێکخراوی شەفافیەتی نێودەوڵەتی، یەکێکە لە 10 دەوڵەتە هەرە گەندەڵەکەی جیهان کە ژمارەکەی 166ە لەنێو 176 دەوڵەت لە جیهاندا، هەروەها دوای ئەوەی عێراق لە ساڵی 2003ەوە 850 ملیار دۆلاری لە فرۆشتنی ئاشکرای حکوومیی نەوتەوە دەستکەوت، کەچی هاووڵاتیانی عێراق وەک هاووڵاتیانی وڵاتە هەژارەکانی جیهان دەژین و عێراق خاوەن ژێرخانی ئابووری و خزمەتگوزاریی زۆر خراپە.\nدوێنێ کە بەڕێزیان بۆ گەلانی عێراق قسەی دەکرد، ئەندام پەرلەمانەکانی عێراق کە هەندێکیان نزیکی بەڕێزیانن، باسی دیارنەمانی ملیاران دۆلاری ئەمساڵی دەروازە سنوورییەکانی عێراق و فڕۆکەخانەکانی عێراق و ڕۆژانە بە دزییەوە فرۆشتنی دەیان هەزار بەرمیل نەوتی عێراقیان دەکرد لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی حکوومەتی فیدرالیی عێراقدا.\nهەرێمی کوردستان باجێکی زۆری ناسەقامگیریی باری عێراقی و پلەی عێراقی داوە لە پۆلێنکارییەکانی ڕێکخراوی شەفافیەتی نێودەوڵەتیدا و ئێمە ئامادەین بۆ هەموو جۆرە هاوکارییەک لەگەڵ حکوومەتی عێراق بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی و باشکردنی پلە و نێوبانگی عێراق لەسەر ئاستی جیهان.\nئەوەی پەیوەست بێت بە حیساباتی نەوتی هەرێمی کوردستانەوە، حکوومەتی هەرێمی کوردستان ئێستا لەگەڵ دوو لە بەنێوبانگترین کۆمپانیا جیهانییەکانی چاودێریکردن و وردبینی کار دەکات و ئێستا بە حیساباتەکانیدا دەچنەوە لە ڕابردووەوە تا ئێستا، ئامادەشین بۆ هەموو جۆرە هاوکاری و لێکۆڵینەوەیەکی هاوبەش لەگەڵ حکوومەتی فیدرالیی عێراقدا بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە لە حیسابات و داهاتی نەوتی هەرێمی کوردستان و عێراق بەگشتی لە ساڵی 2003وە تا ئێستا. لە بنەڕەتیشدا بەپێی مادەی 106ی دەستووری عێراق دەبووایە دەستەیەکی گشتی بۆ چاودێریکردنی دابەشکردنی داهاتە فیدرالییەکان لە نوێنەری حکوومەتی فیدرالی و هەرێمەکان و پارێزگاکان دروست بکرێت بۆ چاودێریکردنی دابەشکردنی داهاتەکان و قەرزە نێودەوڵەتییەکان، لەپێناو ئەوەی بە شێوەیەکی دادپەروەرانە بەسەر هەرێم و پارێزگاکاندا دابەش بکرێن بەپێی ڕێژە دیاریکراوەکان، هەرێمی کوردستان و زۆربەی پارێزگاکانی عێراقیش لەوبارەیەوە نادادپەروەرییەکی زۆریان بەرامبەر کراوە.\nدوای ئەو ئامادەییە فەرمییەی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، چیتر پێویست ناکات بە شێوەیەکی ئیستیفزازی و لە ڕێگەی ڕاگەیاندنەوە و بە مەبەستی پڕوپاگەندەی هەڵبژاردن ڕایبگەیەنن کە داوامان کردووە چاودێریی حیساباتی بەرپرسانی هەرێمی کوردستان بکرێت، چونکە ئەوە جگە لە هەڵمەتێکی سیاسیی هەڵبژاردنی، چیتر نییە.\nدووەم: ئەو بڕیارانەی بە ناوی ئەنجومەنی وەزیران و ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانیی عێراقەوە دەرکراون و نێردراون بۆ وڵاتانی دراوسێ و جارێکی دیکە بەڕێز حەیدەر عەبادی دووپاتی کردنەوە، بڕیاری سیاسین و بە مەبەستی سزادانی بەکۆمەڵی خەڵکی کوردستانن بە هاوکاری لەگەڵ وڵاتانی بیانی، ئەوانە بڕیاری نادەستوورین بەپێی دەستووری عێراق و مامەڵەکردن و داواکردنێکی ئاشکران لە وڵاتانی بیانی بە مەبەستی سزادانی بەشێک لە گەلی عێراق، بۆ ئەو مەبەستەش پێچەوانەی دەستوور بەشێک لە سوپا و هێزە چەکدارەکانی عێراق نێردراون بۆ وڵاتانی دیکە بۆ ترساندنی خەڵکی هەرێمی کوردستان و مەشقکردن لەسەر داگیرکردنی دەروازە سنوورییەکان بە یارمەتیی هێزەکانی تورکیا و ئێران، هەروەک بەڕێز حەیدەر عەبادی دەڵی فەرمانبەریشیان بۆ ئەو مەبەستە ناردوون بۆ ئەو دوو وڵاتە. ئەو دوو هەنگاوە بەپێی بنەما گشتییەکان و ماددە تایبەتییەکانی دەستووری عێراق، سەرپێچییەکی گەورەی دەستوورین و دەبێ پەرلەمانی عێراق لێیان بێدەنگ نەبێت، ئەگەر پەرلەمان بیەوێت چاودێریی جێبەجێکردنی دەستوور بکات و بڕیارەکانی دوور بن لە ململانێ سیاسییە ناوخۆییەکان و سوپای عێراقیش دوور بێ لەو ململانێیانە، هەروەک لە دەستووردا هاتووە.\nبەڕێز حەیدەر عەبادی، ئەو بڕیارانەی دوور لە بنەمای تەوافوق دەرکردوون کە بنەمای بنچینەییی دەستوورە بۆ بڕیاردان و بەڕێوەبردنی کاروبارەکانی عێراق. وەزیری کورد و وەزیری دیکەی ناڕازی لەو بڕیارانە هەن لە ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق. هەروەها لە بڕیاری ئابلۆقەدانی کوردستاندا زیانێکی زۆری بە هاووڵاتیانی عێراقیش گەیاندووە، وای کردووە گەلی عێراق بەگشتی بخاتە ناو گەمارۆیەکی ناوخۆییەوە بەسەر یەکترەوە. ئێستا بازگەکانی سوپا و پۆلیس و هێزەکانی دیکەی عێراق ڕێگە لە چوونی سەوزە و میوە و زۆر جۆرە خۆراک دەگرن کە لە هەرێمی کوردستانەوە بگەنە ناوچەکانی دیکەی عێراق، بەو هۆیەشەوە نرخەکان لەسەر شانی هاووڵاتیانی عێراق زۆر گران بوونە. هەروەها نەوتی سپی لەو ناوچانەی پارێزگای دیالە و پارێزگاکانی دیکە بڕیوە کە بەشدارییان لە ڕیفراندۆمدا کردووە، گەشتە ئاسمانییە نێودەوڵەتییەکانیشی لە هەردوو فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر و سلێمانی ڕاگرتووە.\nبەپێی هەموو بەدواداچوونەکانی ئێمە بڕیارەکە ڕاستەوخۆ لەلایەن خودی سەرۆک وەزیرانەوە دەرکراوە و هەموو دەسەڵاتەکانی گفتوگۆکردنیش لەوبارەوە لە وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی عێراق لەگەڵ هەرێمی کوردستان وەرگیراونەتەوە، خۆیشی ئامادە نییە لەوبارەوە گفتوگۆ لەگەڵ هەرێمی کوردستان بکات، بەو شێوەیەش ژیانی مەدەنی لە خەڵکی کوردستان زەحمەت کردووە کە ئەوەش پێچەوانەی کاری هەموو حکوومەتێکە کە کار بۆ هاووڵاتیانی بکات و جیاکارییەکی ڕەگەزپەرستانەیە بەرامبەر خەڵکی کوردستان، چونکە هیچ فڕۆکەخانەیەکی دیکە گەشتی نێودەوڵەتی لێ قەدەخە نەکراوە و تاوەکو ڕیفراندۆمی کوردستان، بەپێی هەموو لێدوانەکانی بەرپرسانی عێراق، فڕۆکەخانەکانی کوردستان جێگەی شانازیی ئەوان بوونە، بەڵام تاوەکو ئەمڕۆش بەردەوام لەلایەن پەرلەمانتاران و بەرپرسانی پسپۆڕی عێراقییەوە ڕەخنە لە نایاساییبوونی بەڕێوەبردنی کاری فڕۆکەخانەکانی دیکەی عێراق دەگیرێت.\nبۆ ڕێگرتن لە درێژەکێشانی ئەو سزادانە بەکۆمەڵە، جارێکی دیکە داوا لە بەڕێز حەیدەر عەبادی دەکەین کە ئێمە ئامادەین بۆ هەموو جۆرە گفتوگۆ و هاوکارییەک بەپێی دەستووری عێراق سەبارەت بە دەروازەکان، بازرگانیی ناوخۆیی، دابینکردنی خزمەتگوزارییەکانی هاووڵاتیان، بانکەکان و فڕۆکەخانەکان.\nسێیەم: بەڕێز حەیدەر عەبادی چەند جارێک لە قسەکانیدا هەڕەشەی لە پێشمەرگە کرد کە نابێ ڕێگری لە سوپا و هێزە چەکدارەکانی عێراق بکات لە ناوچە کێشە لەسەرەکان. ئێمە بە هەموو جیهانی ڕادەگەیەنین دوای ئەو هەڕەشانە ئۆباڵی هەموو شەڕ و ئاژاوەیەک کە لەو ناوچە سەقامگیرانە دروست دەبێت، دەکەوێتە ئەستۆی بەڕێز حەیدەر عەبادی سەرۆکی حکوومەت و فەرماندەی هێزە چەکدارەکانی عێراق، هەرچییەک بەڕێز عەبادیش دەیڵێت سەبارەت بە بوونی سوپای عێراق لە شار و سنوورەکانیش، بەپێی دەستووری عێراق نادەستوورییە.\nبەڕێز حەیدەر عەبادی، زیاتر لە هەموو کەسێک دەزانێت پێشمەرگە بە چەکێکی زۆر سادە، بەڵام بە خوێنی خۆی و بە ئیرادەیەکی پۆڵایین، کەرکووک و ناوچەکانی دیکەی لە داعش پاراست، دوای ئەوەی سوپای عێراق لەو ناوچانە ڕایکرد و هەموو چەکەکانی خۆیشی بۆ داعش جێ هێشتن، دواتریش ڕێککەوتن لەنێوان هەردوولا کرا بە ئامادەبوونی هاوپەیمانان بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش و هاتنی هێزەکانی عێراق بۆ ناوچەکە و بەهۆی ڕاگرتن و دواتریش تێکشکاندنی داعش لەلایەن پێشمەرگەوە بە یارمەتیی هاوپەیمانان، سوپا و هێزەکانی عێراق بە یارمەتیی هاوپەیمانان دەستیان بە ئۆپەراسیۆنەکانیان کرد بە پشتیوانیی پێشمەرگە.\nهەروەها خەڵکی ئەو ناوچانە شایەتن کە پێشمەرگە چۆن وەک یەک مامەڵەی لەگەڵ هەموو پێکهاتەکان کردووە، بەڵام دەیان ڕاپۆرتی ڕێکخراوە جیهانییەکانی چاودێریکردنی مافی مرۆڤ، هەزاران ڕووداوی گرتن و بێسەروشوێنکردن، تاڵانکردن، خاپوورکردن، کوشتن و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵیان لەسەر هێزە عێراقییەکان بڵاو کردوونەتەوە، بەهۆی ئەو ڕەفتارانە و بێسەروبەری لە بەڕێوەبردنی هەندێ لە هێزە عێراقییەکاندا، هەفتەی ڕابردوو ناوی حەشدی شەعبی خرایە لیستی شەرمەزارییەوە کە بەڕێز عەبادی بەو یاسایەی بۆ حەشدی شەعبی دەرکراوە، فەرماندەی حەشدی شەعبیشە.\nعەبادی دەڵێ گوتوویانە سنوور بە خوێن دروست دەکەین، ئەوە ڕاست نییە، بەڵکو هەموو سەرۆک و بەرپرسەکانی کوردستان ڕوونیان کردووەتەوە کە پێشمەرگە بە خوێن سنوور و شار و گوندەکانی پاراستوون، بە خوێنی خۆی سەلامەتی و پێکەوەژیان و شارستانیەتی پاراستووە، وایکرد کە شاری کەرکووک و زۆر شار و شارۆچکەی سەر بە پارێزگاکانی مووسڵ، دیالە و تکریت، وەک ئەنبار و مووسڵ و شوێنەکانی دیکە، وێران نەبن. ئێستاش دەبێ بەڕێز عەبادی ئەوانە سزا بدات کە بوونە هۆی وێرانبوونی شار و پارێزگاکان، ئەوانەی دەیان مەدەنییان بە کۆمەڵ کوشتوون، چەندین گەڕەکیان وەک تۆڵەکردنەوەی کوێرانە لە شارەکانی نێوەڕاستی عێراقدا وێران کردوون، نەک ئەوانەی بوونە هۆی پاراستنی شارەکان و شارستانیەت لە دەست هێرشی وەحشییانە. هەروەها سەرکردایەتیی سیاسیی کوردستان و حکوومەتی هەرێمی کوردستانیش چەندین جار ڕایانگەیاندووە کە هیچ شتێک دوور لە ڕێوشوێنە دەستووری و دیموکراسییەکان بەسەر هیچ ناوچەیەکدا ناسەپێندرێن، بۆ ئەو مەبەستەش بەردەوام ئامادەین بۆ گفتوگۆکردن.\nچوارەم: بەڕێز عەبادی حکوومەت و بەرپرسانی هەرێمی کوردستان بەوە تۆمەتبار دەکات کە وڵاتانی دراوسێمان دژی عێراق هان داون و شاندی هەرێمی کوردستان جددی نەبوو لە گفتوگۆکردن پێش ڕیفراندۆم، هەروەها ئەوەش ئاشکرا دەکات کە ئەو بڕیارانەی دژی خەڵکی کوردستان دەریکردوون، پێش دوو مانگ لە ئەنجامدانی ڕیفراندۆم لە گفتوگۆ نهێنییەکاندا لەگەڵ ئێران و تورکیادا باس کراون. بەڕێز عەبادی خۆی پێش هەمووان دەزانێت و وڵاتانی ناوچەکەش شایەتن کە حکوومەتی هەرێمی کوردستان هەموو هەوڵێکی دا پەیوەندییەکانی تورکیا لەگەڵ حکوومەتی عێراق ئاسایی ببنەوە، هەروەها هانی وڵاتانی دیکەی دراوسێی عێراقمان داوە کە پەیوەندییەکانیان لەگەڵ عێراق چاک بکەنەوە.\nسەبارەت بە گفتوگۆکردن لەگەڵ عێراقیشدا ئێمە ئەوکات و ئێستایش جددین، هەر ناجددیبوونی حکوومەتی عێراقیش بوو لە گفتوگۆکاندا وایکرد گەلی کوردستان ڕیفراندۆم ئەنجام بدات، بەڵام لەبەر ئەو گفتوگۆ نهێنیانەی کە پێش دوو مانگ بەڕێز عەبادی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێدا ئەنجامی داون و ئێستاش درێژەیان پێ دەدات، بە شێوەیەکی زۆر نائاسایی و نایاسایی گفتوگۆ ڕەتدەکاتەوە، لەکاتێکدا ئێمە ڕامانگەیاندووە کە بەبێ مەرج و بە پێشوازیکردن لە بانگەوازی بەڕێز ئایەتوڵڵا سەید عەلی سیستانی ئامادەین بۆ گفتوگۆیەکی کراوە لەگەڵ حکوومەتی عێراقدا بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان.\nپێنجەم: بەڕێز عەبادی تۆمەتی ئەوە دەداتە پاڵ پێشمەرگە کە وایکردووە داعشەکان ڕابکەن لە شەڕی حەویجە و پێشمەرگە دەستگیریان بکەن لە کەرکووک و ئێستاش لە ڕێگەی وەزیری ناوخۆوە داوایکردووە لیژنە پێک بێنن بۆ لێکۆڵینەوە لەگەڵ ئەو چەکدارانەی داعش لە کەرکووک. بە ڕاستی ئەوەش تۆمەتێکی دیکەی سەیر و سەمەرەیە، چونکە هێزەکانی پێشمەرگە و دەزگا ئەمنییەکانی کوردستان و حکوومەتی هەرێمی کوردستان، وەک بەشێک لە هاوپەیمانیی دژی داعش، هیچ کات ڕێگرییان لە هاوپەیمانان و حکوومەتی عێراق بۆ لێکۆڵینەوە لەگەڵ چەکدارە بەدیلگیراوەکانی داعشدا نەکردووە، بەڵکوو حکوومەتی هەرێمی کوردستان بەردەوام ئامادەیی نیشان داوە بۆ هەموو هاوکارییەک لەپێناو بەجینۆساید ناساندنی تاوانەکانی داعش و کردنی ئەو کەیسە بە کەیسێکی نێودەوڵەتی.\nهەروەها بەڕێز عەبادی ڕێککەوتنەکانی لەگەڵ پێشمەرگەدا شکاند و تاکلایەنە ئۆپەراسیۆنی حەویجەی دەستپێکرد بەمەبەستی ئیستیفزازکردنی پێشمەرگە، بەڵام پێشمەرگە لەپێناو سەرکەوتنی ئۆپەراسیۆنەکەدا هەموو کارئاسانییەکی بۆ هێزەکانی عێراق کرد و خۆی لە وەڵامدانەوەی هەموو جۆرە ئیستفزازەکانیش پاراست. پێشمەرگە بەهۆی نێوبانگەکەی لە پاراستنی هەموو پێکهاتەکانی گەلی عێراق و پاراستنی یاساکانی شەڕ، زۆر لە خەڵکی ناوچەکانی پارێزگای مووسڵ، کەرکووک، دیالە و تکریت، لەو کاتەی کە هێزەکانی عێراق ئۆپەراسیۆنی بۆ سەر ناوچەکان ئەنجام داوە لە جیاتی بەرەکانی هێزەکانی سوپا و حەشدی شەعبی، ڕوویان کردووەتە بەرەکانی پێشمەرگە. هەروەک چۆن 2 ملیۆن و 700 هەزار ئاوارەی عەرەبی سوننە لە پارێزگاکانی ئەنبار، مووسڵ، تکریت و دیالە و شوێنەکانی دیکە، ڕوویانکردووە کەرکووک و شارەکانی هەرێمی کوردستان.\nپێش دەرکەوتنی داعش، دەیان هەزار لەوانەی بەهۆی شەڕی تایفییەوە ئاوارە بوون، ڕوویانکردووەتە هەرێمی کوردستان و تا ئێستاش یەک ڕووداوی نەخوازراو بەرامبەر یەک ئاوارەش لە هەرێمی کوردستان نەکراوە. خەڵکی کوردستان وەک کەسوکاری خۆیان مامەڵەی لەگەڵ کردوون، سەرەڕای ئەوەی ئەو سەدان هەزار ئاوارەیە بەهۆی یارمەتینەدانی حکوومەتی عێراقەوە، بارگرانییەکی زۆری دروست کردووە بۆ هەرێمی کوردستان لە ڕووی دابینکردنی خزمەتگوزارییەکانەوە، چونکە بەهۆی ئاوارەو پەنابەرانەوە ڕێژەی دانیشتووانی هەرێمی کوردستان 28% زیادیکردووە.\nبەهۆی سیاسەتی تایفەگەرییەوە، دەستووری عێراق پشتگوێ خرا، دەوڵەتی هاووڵاتیبوون و مەدەنی نەما، کوشتن و بە دڕێل کونکردنی سەری سەرۆک خێزانەکان بە بەرچاوی منداڵەکانیانەوە لەناو شارەکانی عێراقدا لەسەر ئینتیمای مەزهەبی، کۆمەڵگەی عێراقی لەتکرد، بە ملیۆنان سوننە ناچار بوون ڕوو بکەنە وڵاتانی دراوسێی عێراق، ئەو سیاسەتە مەزهەبییە زەمینەی دروستبوونی قاعیدە و دواتریش داعشی لە عێراقدا خۆش کرد، کە بەپێی دوایین ئاماری نەتەوەیەکگرتووەکان کە لەو مانگەدا بڵاوکرایەوە، پێنج ملیۆن و 400 هەزار کەس بەهۆی شەڕی داعشەوە ئاوارە بوون و لەوانە هێشتا سێ ملیۆن ئاوارە نەگەڕاونەتەوە سەر ماڵەکانیان.\nشەشەم: ماوەیەکە بەڕێز حەیدەر عەبادی و دەزگا میدیاییەکانی حکوومەتی عێراق، بە مەبەست، ناوی کوردستان ناهێنن و هەمیشە بە باکووری عێراق ناوی دەهێنن، ئەوەش پێچەوانەی دەستووری عێراقە و بووەتە هۆی ئیستیفزازکردنی گەلی کوردستان، بە ڕاستیش نیشانەی ئەوەیە کە جینۆسایدکردنی گەلی کوردستان و وێرانبوونی عێراق بەهۆی شەڕی مەزهەبی لە چەند ساڵی ڕابردوودا هیچ پەندێکی لێوەرنەگیراوە، بۆیە ئێستاش ناوی کوردستان قەدەغە دەکرێت و بە بڕیاری سیاسی و جیاکاری، سزای بەکۆمەڵی خەڵکی کوردستان دەدرێت و هەوڵی ئابلۆقەدانی زیاتری خەڵکی کوردستان دەدرێت.\nلە کۆتاییدا بە بەڕێز حەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیرانی عێراق دەڵێین چارەسەری کێشەکان بە گەمارۆ و سزادانی بەکۆمەڵ بە یارمەتیی وڵاتانی دراوسێ نایێتە کایەوە، چونکە ئەوە لێکەوتەی خراپی دەبێت، هەروەک چۆن پێشێلکردنی بنەمای هاوبەشی لە دەسەڵات و پشتگوێخستنی بنەمای تەوافوق لە بڕیاردان و بەڕێوەبردنی کاروباری عێراقدا کە دوو بنەمای بنچینەیی و سەرەکیی دەستووری عێراق بوون، بووە هۆی وێرانبوونی عێراق و گیانلەدەستدانی سەدان هەزار هاووڵاتیی عێراق و ئاوارەبوونی ملیۆنان، لەبەر ئەوە ئێستا پێویستە دەست بە گفتوگۆیەکی حکوومی و سیاسی بکرێت لەنێوان حکوومەتی هەرێمی کوردستان و حکوومەتی عێراق و هەموو فراکسیۆن و لایەنە سیاسییەکانی عێراق و کوردستان، لەپێناو چارەسەرکردنی هەموو کێشەکان.\n📅 Publication date: 11-10-2017\n➕ Em babete lelayen: (Hawrê Baxewan)ewe le: Oct 12 2017 8:52AM tomarkirawe\n👌 Em babete lelayen: (Hawrê Baxewan)ewe le: Oct 13 2017 12:02PM pêdaçûneweyi bokrawe û azadkrawe\n✍ Em babete bo diwacar lelayen: (Hawrê Baxewan)ewe le: Oct 13 2017 12:02PM baştirkirawe\n👁 Em babete 2,017 car bînrawe\n2. 👁 11-10-2017


بەهای دینار لە بەرامبەر دۆلاردا جێگیر دەبێت – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » بەهای دینار لە بەرامبەر دۆلاردا جێگیر دەبێت\nپلانێكی پێنج ساڵییە\nبەهای دینار لە بەرامبەر دۆلاردا جێگیر دەبێت\nلیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق دەڵێت، بەهای خەرجی دیناری عیراقی لەبەرامبەر دۆلاری ئەمریكایی، پارێزگاریی لەخۆی دەكات و رەوشی ئێستای دراوەكەش تا پێنج ساڵی داهاتوو بەم شێوەیە دەمێنێتەوە، ئەم راگەیاندنەش لەلایەن هەندێك لە چاودێرانەوە بە ئەرێنی و دڵنیاكەرەوە بۆ هاووڵاتیان و بازرگانان لێكدانەوەی بۆ دەكرێت، پاش ئەوەی داواكارییەكی گەورە لەسەر كڕینی دۆلار دروستبوو لە ترسی سەرلەنوێ گۆڕانی بەهای دینار.\nبانكی ناوەندی عیراق لە كۆتایی مانگی كانوونی یەكەمی رابردوو، بڕیاریدا گۆڕانكاریی بەسەر بەهای خەرجی دیناردا بهێنێت لەبەرامبەر دۆلار، ئەمەش لە چوارچێوەی چارەسەرێكی خێرا بۆ رووبەڕووبوونەوەی تەنگژەی دارایی كە رووی لە وڵات كرد و بووە مایەی لەگەڕخستنی حكومەت لەڕووی دابینكردنی مووچەی فەرمانبەران كە بڕی مانگای دەگاتە نزیكەی 5 ملیار دینار، ئەمەش لەڕێی كەمكردنەوەی بەهای دینار لە 1120 دینار بۆ دۆلارێك بۆ 1450 دینار لەبەرامبەر دۆلارێك، ئەمەش جیاوازییەكی گەورەی لەنێوان داهاتەكانی وڵات و دراوی قورسی فرۆشتنی نەوتدا دروستكرد، لەگەڵ ئەو بڕەی بۆ مووچەی فەرمانبەران دادەنرێت، بەڵام لە هەمان كاتدا، بووە مایەی بەرزكردنەوەی نرخی شتومەك و پێداویستییەكان بەرێژەی زیاتر لەسەدا 30.\nئاژانسی دەنگوباسی عیراقیە (واع) لە زاری ناجی سەعیدی ئەندامی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەران بڵاویكردەوە»بەهای خەرج لەم دۆخەی ئێستایدا دەمێنێتەوە (1450 دینار بۆ یەك دۆلار)، لە ماوەی پێنج ساڵی داهاتوو».\nبە وتەی سەعیدی»حكومەت پێداگرە لەسەر جێبەجێكردنی ئەم پلانە بۆ مەبەستی هێنانەدی پێنج ئامانحی سەرەكی، یەكەمییان دارایییە كە بۆ كەمكردنەوەی كورتهێنانە لە بودجەی گشتی، ئامانجی دووەم ئامانجێكی نەختینەیە لەڕێی زیادكردنی یەدەگەكان، ئامانجی سێیەمیش زیاتركردنی كێبڕكێی بەرهەمی ئێستایە لەنێو وڵات بەڕووی كاڵا هەناردەكراوەكانی تر بۆ وڵاتانی دەوروبەر، ئەمەش ئەو ئامانجە سەرەكییەیە كە حكومەت هەوڵی بۆ دەدات لەڕێی پڕكردنەوەی كورتهێنان لە بودجەدا».\nوێڕای دیاریی كردنی بەهای دیناری عیراقی لە رۆخی 1450 دینار بۆ یەك دۆلار، بەڵام نرخەكان تائێستا بەرزتر تۆماردەكەن لەو نرخەی لەلایەن بانكی ناوەندییەوە بڕیاریی لەسەر دراوە كە رۆژانە تێكڕای نزیكەی 160 ملیۆن دۆلار دەفرۆشێت بە كۆمپانیا دارایی و بانكەكان بە مەبەستی پارێزگاریی لە بەهای خەرجی ئێستا.\nماوەیەكە بەهای دینار لە بۆرسەكانی بەغدا و هەولێر، 1480 دینار بۆ یەك دۆلار تۆمار دەكات.\nلەو بارەیەوە محەمەد هاشمی، پسپۆڕ لە كاروباریی دارایی عیراق بە میدیا عەرەبییەكانی راگەیاندووە»تەئكیدكردنەوە لەسەر بەردەوامبوونی بەهای ئێستای دینار، راگەیاندنێكە لەلایەن حكومەتەوە بۆ بازرگان و خاوەن كارەكان، تەنانەت لەسەر ئاستی هاووڵاتیانیش سەبارەت نەسڵەمینەوە لەوەی پارەكانیان بكەنە دراوی نیشتمانی».\nهاشمی دەڵێت» عیراقییەكان زیانێكی گەورەیان كرد و ئەو زیانەش گەیشتە لەسەدا 30ی پارە پاشەكەوتكراوەكانیان، كاتێك بڕیاری گۆڕینی بەهای خەرجی دەرچوو، بۆ نمونە ئەوەی 24 ملیۆن دیناری هەبوو و بەهاكەی دەیكردە 20 هەزار دۆلار، لە دوای گۆڕینی بەهای خەرج، لەئێستادا ناكاتە زیاتر لە 16 هەزار دۆلار یان كەمتر، ئەمەش وای لە هاووڵاتیان و خاوەن بەرژەوەندییەكان كرد، بگەڕێنەوە بۆ كلتوری پاشەكەوتكردن بە دۆلار كە بووە مایەی بەرزبوونەوەی داواكاریی لەسەر دراوە ئەمریكاییەكە لە بازاڕەكانی ناوخۆ».\nپێشتر مەزهەر محەمەد ساڵح، راوێژكاریی دارایی سەرۆك وەزیران رایگەیاندبوو، سیاسەتی نەختینەی نوێی وڵات، پارێزگارییە لەسەر جێگیركردنی بەهای خەرج.\nبە وتەی ساڵح»دابەزاندنی دراوی نیشتمانی لەبەرامبەر دۆلار، پشتی بە بڕیارێك بەست بۆ یەك جار، پشتی بە سیستمێكی چەسپاو بەست بۆ خەرجی»، ئەمەش وەك تەئكیدكردنەوەیەك لەسەر نەبوونی گۆڕانكارییەكی نوێ لە بەهای خەرج لەم كاتەدا.\nتەنگژەیەكی ئابوری تر بەسەر شەقام و بازاڕی عیراقدا هات كە خۆی لە جێبەجێكردنی پاكێجی سپیدا بینییەوە و لەلایەن حكومەتی عیراقەوە پێشتر قسەوباسی زۆری لەبارەوە كرا، یەكەم هەنگاوی گۆڕانكارییەكانیش خۆیان لە بەرزكردنەوەی بەهای خەرجی دۆلاردا بینییەوە بۆ 1450 دینار، دوای ئەوەی 1120 دینار بوو، ئەمەش كرایە بەهاەیەكی بەكارهاتووی فرۆشتن لەلایەن وەزارەتی دارییەوە بۆ بانكی ناوەندی.\nرێكارەكانی پاكێجی سپی، وەك پێشتر عەلی عەبدولئەمیر عەللاوی وەزیری دارایی باسی كردبوون، خۆی لە رێكارە داراییە پێویستەكاندا دەبینێتەوە كە لەگەڵ جێبەجێكردنیدا بارگرانییەكانی لەسەر چینی هەژار و مامناوەند زیاتر كرد.\nوەزیری دارایی رایگەیاندبوو، ئەنجومەنی نوێنەران و لیژنەی دارایی پەرلەمان و سەرۆك فراكسیۆنەكان، زانیارییان هەبووە لەوەی كە حكومەت ئەو رێڕەوە دەگرێتەبەر، لەو بارەیەشەوە حكومەت لەلایەن هەموو وڵاتە گەورەكان و سندوقی نێودەوڵەتی نەختینە و بانكی نێودەوڵەتییەوە بۆ پاكێجی سپیی چاكسازیی، پشتیوانی لێكرا.\nبانكی ناوەندییش كە پەیوەندیداریی یەكەمە لەو رووەوە، رایگەیاندبوو، گۆڕانكاریی (دابەزاندنی بەهای دیناری عیراقی) تەنیا بۆ یەك جارە و دووبارە نابێتەوە.\nبانكی ناوەندی بۆ پاڵپشتی لە یەدەگی بیانی، بەرگری لەو بەهایە و جێگیربوونی دەكات كە تائێستاش ئاستێكی باشی هەیە و دەتوانێت لەسەر هەنگاوەكانی بەردەوام بێت.\nبانكی ناوەندی هۆكاریی هەنگاوەكەی بۆ ئەو تەنگژە داراییە گێڕابۆوە كە بەهۆی پەتای كۆرۆنا بەسەر عیراقدا هات و بووە مایەی كەمبوونەوەی نرخی نەوت و دابەزینی ئاستی داهاتە نەوتییەكان و كورتهێنانێكی گەورەی لە بودجەی گشتیدا لێكەوتەوە، ئەمەش بووە مایەی ئەوەی وەزارەتی دارایی قەرز لە بانكەكان بكات بۆ راگرتنی هاوسەنگی لەگەڵ بانكی ناوەندی كە بڕێكی گەورەی بەسەردا داشكابوو، لەپێناو دابینكردنی مووچە و فەراهەمكردنی پێداویستییەكانی تری خەرجی پەیوەست بەو خزمەتگوزارییانەی پێشكەش بە هاووڵاتیان دەكرێن.


پیرتاج - ویکی‌پدیا\nمذهب و دین موسلمان شیعه\nبلدیه باشچی‌سی امیر فرخیان\nپیرتاج شهری (قَمئچوْقای) کوردوستان اوستانین شهرلریندن و بیجار شهرستانین چنگ الماس بخشین مرکزی دیر بۇ شهر ۱۳۹۱ جی ایلده شهر اوْلوب پیرتاج ۱۳۹۱ جی ایلین آمارلاری اساسیندا ۱٬۴۵۱ نفر (۳۰۲باش) جمعیتی واریدی. بۇ شهرین خالقی آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار.\n۲ ایقتصاد و اکین\n۳ شهر اوْلماسی\nپیرتاج شهرین خالقی تورکجه دانیشیرلار و شهرین حدودا ۲۰۰۰ جمعیتی واردیر\nایقتصاد و اکین[دَییشدیر]\nپیرتاج اهالی‌سینین اصلی گلیرلری مالدارلیق، اکینچیلیک و اۆزوم‌دن دیر. پیرتاج‌دا ۵۰ هیکتارا یاخین اۆزوم باغی اوْلاراق، ایلده ۵ توْنا یاخین اۆزوم،قاراغات و کیشمیش بوُ باغلاردان حاصیل اوْلونور. پیرتاج منطقه‌سینین مشهور اۆزوملری وار. شهرین باغلارین‌دان ۱۸ جۆره دَیرلی اۆزوم حاصیل اوْلونوب، همدان و زنجان اوستانلاری و بیجار، دیواندره و سنندج شهرلرینه گؤندریلیر. پیرتاجین گچ و دَیرلی لاشه داشی معدنی وار. بوُ شهرین لاشه داشی معدنی‌نین ۳ هیکتارا یاخین ساحه‌سی وار. قاعیده‌سیز ایستیخراجا گؤره معدن چوْخلو ضرر یئییب‌دیر. ایندیلیکده ۱۵۰ نفره یاخین اؤز باشلارینا بوُ معدن‌ده ایشله‌ییرلر. بوُ فهله‌لرین بیمه‌لری اوْلمایاراق خطر آلتیندا دێرلار. معدنین مۆشخّص بیر ایداره یا پئیمانکارا تاپیشیریلمامازلیغینا گؤره، اوْردا ایشله‌ین‌لردن عواریض آلینمیر و معدنین شهره گلیری یوْخدور.\nایرانین سیاسی و دفاعی کومیسیونونون وزیرلری ۲۲/۹/۱۳۹۱ تاریخینده ۱۶۵۱۰۹/۴۲/۴/۱ نومره‌سینده پیشنهادین اساسیندا پیرتاج کندی‌نین شهر اوْلماسی‌لا مووافیقت ائله‌دیلر. رییس جومهور بوُ مۆصوّبه‌نی ۱۳۹۱/۱۰/۳۰دا تأیید ائله‌دی.\n↑ فرهنگ جغرافیایی ایران - حاجعلی رزم آرا-۱۳۳۱ - ستاد ارتش - صفحه ۸۱\n↑ ۲٫۰ ۲٫۱ خبرگزاری جمهوری اسلامی\n↑ روستای پیرتاج ( قَمِچُقای) ، بیجار, آفتاب\n↑ ۴٫۰ ۴٫۱ صدا و سیمای مرکز کردستان\n↑ شهرداری خط مقدم خدمت‌رسانی به مردم است, قطره\n↑ مشکلات معدن سنگ لاشه پیرتاج, فولادنیوز\n↑ تصویب نامه درخصوص تبدیل روستای توپ آغاج و روستای پیرتاج شهرستان بیجار در استان کردستان به شهر, ایران مجلیسی‌نین تحقیقات مرکزی\nبۇ صفحه سوْن دفعه ۵ دسامبر ۲۰۱۸، ۲۰:۲۶ تاریخینده دَییشدیریلمیشدیر.


سەرکەوت شەمسەدین: ئەو هێزانەی پێیان وایە گۆڕانکاری ناکرێت با خۆیان هەڵوەشێننەوە\nسەرکەوت شەمسەدین ڕایگەیاند ئەو هێزانەی کە پێشتر ئۆپۆزسیۆن بوون و ئێستا لە دەسەڵاتدان دڵی خەڵک سارد.\nسەرکەوت شەمسەدین بەرپرسی سەرچاوە مرۆییەکانی جوڵانەوەی نەوەی نوێ باسی لەوەکرد سەرجەم حزبە سیاسییەکانی تر لە پارتی جیابوونەتەوە کە ئەم جیابوونەوەیە وایکردووە کە لەهەندێکیاندا جیاوازی هەبێت لە کاری سیاسیدا بەڵام دواجار عەقڵیەتی بیرکردنەوە لە ماوەی درێژدا چووەتەوە سەر ئەو حیزبە، واتا ئینشیقاق بووە، نەوەی نوێ جیاوازە لەم مۆدێلە و ئێمە لە هیچ حزبێک جیانەبووینەتەوە.\nسەرکەوت شەمسەدین لەو چاوپێکەوتنە تایبەتەیدا لەگەڵ سپی میدیا ڕایگەیاند ئەو هێزانەی کە پێشتر ئۆپۆزسیۆن بوون و ئێستا لە دەسەڵاتدان دڵی خەڵک سارد دەکەنەوە لە هەڵبژاردن کە هەڵبژاردن ناتوانێت گۆڕانکاری بکات و خزمەتی ئەو ئەجیندایەی پارتی ویەکێتی دەکات کە ئەوان جیاوازن بوون بە دوو کۆمپانیا، ئەگەر ئەم هێزانە پێیان وایە هەڵبژاردن گۆڕانکاری دروست ناکات بۆ خۆیان هەڵناوەشێننەوە، ئەوە دەبن بە دوکانی سیاسی، ئەوە کاری سیاسی نییە کە گوتاری نائومێدانە بڵاوبکەنەوە.\nسەبارەت بەوەی بۆچی خۆپیشاندان ناکەن و باسی خۆپیشاندان ناکەن و زیاتر باس لە هەڵبژاردن دەکەن، سەرکەوت شەمسەدین ڕایگەیاند "ئێمە بانگەشەمان بۆ خۆپیشاندان نەکردووە و بەڵکو پشتیگریمان کردوون، ئێمە بچینە ناوییەوە وەک خەڵک ئامادەشین قوربانی بدەین".\nتەواوی چاوپێکەوتنەکە ببینە..\nئاسایشی سلێمانی دەستگیرکردنی باندێکی شەش كەسی راگەیاند


📅 1837 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 6,227 جار بینراوە\n- رووخانی میرنشینی بادینان لەلایەن تورکەکانەوە. - [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 90% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:28\n📅 مردنی ڕەشید پاشا رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 16,871 جار بینراوە


ئەو زانیارییە هەڵانەی دەربارەی چا وتراون\n8909 جار خوێندراوەتەوە\nچا یەکێکە لەو خواردنەوانەی لە کۆنەوە تا ئێستا خەڵکێکی زۆر ئارەزووی خواردنەوەی دەکەن، زانیارییەکانیش دەربارەی چا بەنێو خەڵکیدا بڵاوبوونەتەوە کە هەندێکیان هەڵەن و زانیاریی ورد و باوەڕپێکراونین.\nماڵپەڕی سپۆتنیک لە بابەتێکی تەندروستیدا ئاماژەی بە کۆمەڵێک زانیاریی هەڵە دەکات کە لە کۆنەوە دەربارەی چا وتراون، ئەوانیش:\n- هەموو جۆرەکانی چا ماددەی کافاینیان تێدا نییە\nلە ڕاستیدا هەموو جۆرە چایەک ئەو ماددەیەی تێدایە، چونکە درەختی چا کە بە "کامیلیای چینی" ناسراوە لە پێکهاتەیاندا ماددەی کافایین بوونی هەیە.\n- چای ئینگلیزی بەناوبانگە و بۆ ماوەیەکی کەم لە ئاودا دەمێنێتەوە و بە کەڵکی خواردنەوە دێت\nئەم زانیارییەش هەڵەیە، چونکە چای ئینگلیزی بەهەمان شێوەی چای ڕەش ئامادە دەکرێت، لە ئاوی گەرمدا دەکوڵێت و دواتر بۆ خواردن دادەنرێت، تەنها کاتێک زیاتر لە ئاوەکەدا دەمێنێتەوە تام و رەنگەکەی زیاتر وەردەگرێت لەم کاتەدا باشترە ناوبەناو ئاوی گەرمی تێبکرێت.\n- چای کیسە جۆرێکی خراپە\nئەو چایانەی لە کیسەدا بە پلەیەکی بەرز کوتراون و ئامادەکراون، گەڵاکانی چا کاتێک بەو جۆرە ئامادە دەکرێت کەمێک لە زەیتەکەی بە ڕێگەی هەڵماندن نامێنێت، بۆیە بەشێکی کەم لە تامەکەی لەدەستدەدات، بەڵام ئەمە بەو مانایە نایەت هەموو چاکانی کیسە بە کەڵکی خواردن نەیەن.\n- چا ماددە خۆراکییەکەی لەدەستنادات و زیاتر دەمێنێتەوە\nئەم زانیارییە هەڵەیە، چونکە چا ناتوانرێت لە شەش مانگ زیاتر هەڵبگیرێت، لەدوای ئەو ماوە تام و ماددەی خۆراکییەکانی ناوی تێکدەچێت و ماددەی دژە ئۆکسانەکەی نامێنێت.\n- شیر لە چادا کاریگەرییە تەندروستییەکانی کەمدەبنەوە\nبەگوێرەی زانیارییەکانی پزیشکانی خۆراک هیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە ئاشکرایکردبێت کە شیر لەناو چادا ماددەی خۆراکییەکانی ناوی لەدەستبدات، بەڵکو جەستە لە توانایدایە ماددەی کاتیکین بمژێت کە جۆرێکە لە ماددەی دژە ئۆکسان و مەترسییەکانی توشبوون بە شێرپەنجە کەمدەکاتەوە، شیر لەناو چادا ئەو ماددەیە لەدەستنادات.


ناوه‌ندی هه‌واڵگری – پەڕە 13 – فیدراسیۆنی سه‌راسه‌ریی په‌نابه‌رانی عێراقی\nلە پێنجەهەمین ساڵیادی مەرگی ئالاندا ئەم دنیا ئاڵۆزکاوە پێویستە جارێکی تر لەسەرپێی خۆی دابنرێتەوە..\nڕێنمایی نوێ بۆ نوێکردنەوەو دەرهێنانی پاسپۆرت بۆ پەنابەرانی عێراقی لە تورکیا\nبەیان لەبەردەم شارەوانی سوید مانگرتنی ڕاگەیاند\nگرتن و ڕزگارکردنی پەنابەران\nدوو هەواڵ لە ناوەندی هەواڵگری فیدراسیۆنەوە: لەکەمپەێکی دیکەی پەنابەران لە یۆنان ئاگر کەوتەوە\nلەناوەندی هەواڵگری فیدراسیۆنەوە لەدەریایی ناوەراست پانزە پەنابەر ژیانیان لەدەستدا\nلەناوەندی هەوالگری فیدراسیۆنەوە: بەلەمێك لە دەریایی ئیجەدا ژێر ئاو کەوت\nلە دەریایی ئیجەدا ٣٠ پەنابەر لە خنکان ڕزگارکران\n٢٠٠ پارچە دیاری بەسەرکریکارانی ژینگە پاریز دابەشکرا\nپەنابەرێکی تەمەن ١٩ نۆزدە ساڵ لەشاری ( ئەدەنا ) ی باشوری تورکیا لەلایەن پۆلیسێکەوە تەقەی لێکراو کوژرا”\nدوا ئەنجامی لێکۆلینەوە لەگیان لەدەستدانی پەنابەرێک ڕاگەیەنرا لەندەن-٨-٩-٢٠١٧؛\nئه‌یلول 9, 2017\tماڵه‌وه, ناوه‌ندی هه‌واڵگری 0\nئەمرۆ هەینی دوایین راپۆرت لەمەرگی پەنابەر ئاوات ئەبو بەکر لە لایەن لیژنەی لیکۆلینەوە لەو کەیسە کە پیک هاتبوو لە پۆلیس بەریتانیاو پزیشکی دادوەری بەلگەو هۆکارەکانی گیان لەدەستدانی ئاواتیان بۆ کەسوکارو نۆینەرانی فیدراسیۆن لە لەندەن ئاشکرا کرد.\nچاوپێكه‌وتنی به‌رنامه‌ی ێه‌مرۆ ی ثه‌له‌فیزیۆنی په‌یام له‌گه‌ڵ ده‌شتی جه‌مال سكرتێری فیدراسۆنی سه‌رتاسه‌ریی په‌نابه‌ران سه‌باره‌ت به : بۆچی كۆچی هاوڵاتیان به‌ره‌و ده‌ره‌وه‌ی وڵات ده‌ستیپێكردوه‌ته‌وه؟\nدیپۆرتکردنەوەی ٧٠ گەشتیار لەتورکیاوە بەتوندی سەرکۆنە دەکەین.\nئاب 28, 2017\tماڵه‌وه, ناوه‌ندی هه‌واڵگری 0\nئەمرۆ هەینی ٢٥ ئابی ٢٠١٧ هیزە ئەمنیەکانی تورکیا بەشیوازێکی نامرۆڤانە ٧٠ گەشتیاری هاوڵاتی کوردستان بەزۆرە ملی دیپۆرتی هەرێمی کوردستانکردوە. ئەم گەشتیارانە لەبەرواری ٤ی ئابەوە لەنزیک ئەستەنبول لە هەڵمەتیکدا دەستگیر کراون پاشان دەگوازرینەوە بۆ گرتوخانەی عوسمانلی لە نێوان ئەدەنەو و غازی ئەنتاب دا بۆ ماوەی سی هەفتە لە زیندان دەمێننەوە. لە ...\nشەپۆلێکی زۆری هاتنی پەنابەری لە سنوورەکانی ئەمەریکاوە بۆ کەنەدا بەتایبەت بۆ هەرێمی کیبەک!\nئاب 19, 2017\tماڵه‌وه, ناوه‌ندی هه‌واڵگری 0\nفیدراسیۆنی پەنابەرانی عێراقی- کەنەدا سەرەڕای ئەوەی ساڵی پار حکومەتی کەنەدا بڕیاریدا کە نزیکەی ٣٠هەزار ئاوارەی شەڕی سوریا بگەنە کەنەدا لە ماوەی نزیکەی ٢ مانگدا. جارێکیتر شەپۆلی پەنابەری نایاسایی ڕوویان لە کەنەدا کردووە، بە تایبەت لە ڕێگای سنوورەکانی کەنەدا لەگەڵ ئەمەریکاوە. هەر لەو ناوەدا زۆرێک لە خەڵکی ئاسایی و بەرپرسەکانی کوردستانیش ...\nراپۆرتێکی کورت لەسەر دوایین هەواڵی پەنابەران لە ئەڵمانیا چنار عەلی نۆینەری فیدراسیۆن لە بەرلین\nوەک ئاشکرایە لەم ساڵانەی دوایدا ئەڵمانیا دەرگای واڵا کرد بە ڕووی پەنەبەراندا. ساڵی پار بەهۆی ناڕەزای پەستانی پارتەکانی ئەڵمانیا بەتایبەت پارتی AFD بڕیار درا بە دووبارە ڕێگەگرتن لە هاتنی بە لێشاوی پەنابەران بۆ ئەڵمانیا ،بەڵام سەڕەڕای ئەو هەوڵانە بۆ ڕێگە گرتن لە هاتنی پەنابەران لە سەرەتای ئەم ساڵەوە هەتا 1.8.2017 ...\nڕووبەڕووبوونەوەوپێکدادان ڕوودەدات لەنێوان پۆلیسی یۆنانی و پەنابەران لە کەمپی لێسڤۆس لە یۆنان. ١٠ ی تەمموزی\nته‌مموز 17, 2017\tماڵه‌وه, ناوه‌ندی هه‌واڵگری 0\n٢٠١٧Tasos Kokkinidis سالار سەعید ئاگربەربووە کەمپێکی گەورەی پەنابەری لە دوورگەیەکی یۆنانی بەناوی (لێسڤۆس)دوابەدوای پیشاندانی ناڕەزایەتیەک لەنێو کەمپەکەدا . نائارامی یەکە کاتێک ڕوویدا کە کۆمەڵێک پەنابەر دەستیاندایە نارەزایەتی لە دەرەوەی سێنتەرێک بەناوی سێنتەری پێش بەجێهێشتن (پێش ڕٶیشتن) کەلە نێو کەمپی (مۆریە)کارو فەعالیەت دەکات لە هەوڵێکدا بۆ سەرنج ڕاکێشانی ئاستی خوارەوەی باروڕەوشی ...\nدوو پەنابەر دیپۆرتی بەغدا دەکرێتەوە لەندەن ٣-٦-٢٠١٧:\nحوزه‌یران 4, 2017\tماڵه‌وه, ناوه‌ندی هه‌واڵگری 0\nشەمە ٣ حوزەیران ڕیکەوت عمر لە پەیوەندیەکی تەلەفونیدا لە گرتووخانەی کۆڵن برۆکەوە فیدراسیۆنی ئاگادارکردەوە کە ” نزیک بە ١٠کۆماندۆی حکومەتی بەریتانیا لە ٦ بەیانیەوەهاتنە ژورەکەم پێانراگەیاندم ئامادەبە ٦ ئێوارە دیپۆرتی بەغدات دەکەینەوە “\nپەنابەرێک بۆ جاری دووەم ڕێگا نەدرا دیپۆرتی بەغدا بکرێتەوە\nئایار 31, 2017\tماڵه‌وه, ناوه‌ندی هه‌واڵگری 0\nلەندەن-فرۆکەخانەی هیسرۆ٢٩/٠٥/٢٠١٧: ئەمڕۆ دووشەمە ٢٩ ئایار ئاسان ئەو پەنابەرەی بریار بوو لە ڕێگای هێلی ئاسمانی تورکی لە لەندەنەوە دیپۆرتی ئەستەمبوڵ پاشان بەغدا بکریتەوە لەدووایین ساتەکانی بەڕێکردنی بەرەو ناو فرۆکەکە بڕیاری دیپۆرتی هەلوەشایەوە. ئاسان هەروەک خۆی دەڵێت ١٤ ساڵە لە ولاتی بەریتانیا ژیان بەسەر دەبات لە پەیوەندیەکی تەلەفونیدا بە فیدراسیۆنی ڕاگەیاند”بە ...\nدژ بە ناردنەوەی بەزۆری پەنابەران بۆ عیراق دەنگدرا\nئایار 26, 2017\tماڵه‌وه, ناوه‌ندی هه‌واڵگری 0\nبەریتانیا-برایتن٢٦-٥-٢٠١٧: لە کۆنفرانسی سالانەی یەکیتی خزمەتگوزاری وگشتی وبازرگانی(PCS) بە بەشداری ٧٠٠ نۆینەر لە ئاستی بەریتانیا وسکوتلەندە کە سێ ڕۆژی خایاند لە برایتن، لە پیشنیارێکدا دەنگیاندا بە پشتیوانی لەکەمپەینی فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی دژ بە ناردنەوەی پەنابەران.\nپەنابەرێک بەهۆیەکی نادیار گیانی لەدەستدا\nئایار 17, 2017\tماڵه‌وه, ناوه‌ندی هه‌واڵگری 0\nلەندەن-١٧ئایاری٢٠١٧؛ دۆێنی سێشەمە١٦ئایار ئاوات ئەبو بەکر پەنابەرێکی کورد لەشۆێنی کارەکەی بەهۆیەکی نادیار گیانی لەدەستداو تائیستا ئەوشۆینەی ڕووداوەکە تیا ڕوویداوە داخراوەوجەستەی ئاوات لە نەخۆشخانەی ست جۆرج لە لەندەن ڕاگیراوە” بەپی ووتەی ئامۆزایەکی “ئاوات ٢٩ساڵ بوو وە لە ساڵی ٢٠٠٦وە سەرەتایی تەمەنی لاویتیەوە ڕووی لەبەریتانیا کردوەودوای وەرگرتنی ئیقامەی کاتی بۆی تازەنەکراوەتەوە بێ ...\nلە پێنجەهەمین ساڵیادی مەرگی ئالاندا ئەم دنیا ئاڵۆزکاوە پێویستە جارێکی تر لەسەرپێی خۆی دابنرێتەوە.. تشرینی یه‌كه‌م 3, 2020\nڕێنمایی نوێ بۆ نوێکردنەوەو دەرهێنانی پاسپۆرت بۆ پەنابەرانی عێراقی لە تورکیا تشرینی یه‌كه‌م 3, 2020\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه تشرینی یه‌كه‌م 2020 (7) نیسان 2020 (9) ئازار 2020 (16) شوبات 2020 (22) كانونی یه‌كه‌م 2019 (4) تشرینی دووه‌م 2019 (8) تشرینی یه‌كه‌م 2019 (8) ئه‌یلول 2019 (8) ته‌مموز 2019 (8) حوزه‌یران 2019 (4) ئایار 2019 (5) نیسان 2019 (1) ئازار 2019 (5) شوبات 2019 (4) كانونی دووه‌م 2019 (5) كانونی یه‌كه‌م 2018 (6) تشرینی دووه‌م 2018 (3) تشرینی یه‌كه‌م 2018 (5) ئه‌یلول 2018 (6) ئاب 2018 (1) ته‌مموز 2018 (1) حوزه‌یران 2018 (4) ئایار 2018 (3) نیسان 2018 (7) ئازار 2018 (6) شوبات 2018 (7) كانونی دووه‌م 2018 (3) كانونی یه‌كه‌م 2017 (4) تشرینی دووه‌م 2017 (4) تشرینی یه‌كه‌م 2017 (1) ئه‌یلول 2017 (7) ئاب 2017 (3) ته‌مموز 2017 (1) حوزه‌یران 2017 (5) ئایار 2017 (10) نیسان 2017 (19) ئازار 2017 (7) شوبات 2017 (1) كانونی یه‌كه‌م 2016 (1) تشرینی یه‌كه‌م 2016 (5) ئه‌یلول 2016 (5) ئاب 2016 (3) ته‌مموز 2016 (1) حوزه‌یران 2016 (2) ئایار 2016 (2) ئازار 2016 (10) شوبات 2016 (9) كانونی دووه‌م 2016 (8) كانونی یه‌كه‌م 2015 (5) تشرینی دووه‌م 2015 (5) تشرینی یه‌كه‌م 2015 (6) ئه‌یلول 2015 (8) ئاب 2015 (4) ته‌مموز 2015 (1) حوزه‌یران 2015 (3) ئایار 2015 (1) نیسان 2015 (3) ئازار 2015 (5) شوبات 2015 (1) كانونی دووه‌م 2015 (2) كانونی یه‌كه‌م 2014 (5) تشرینی دووه‌م 2014 (4) تشرینی یه‌كه‌م 2014 (3) ئه‌یلول 2014 (1) ئاب 2014 (7) ته‌مموز 2014 (4) حوزه‌یران 2014 (7) ئایار 2014 (4)\nهاوپۆله‌كان هاوپۆلێک دیاری بکه گروپی هانا (8) گه‌له‌ری وێنه‌كان (10) ماڵه‌وه (352) ناوه‌ندی هه‌واڵگری (221)


قه ڤده گوله ك ژ گولستانا وه حيێ\nعلم و ئيمان، يانى زانين و باوه رى دو تشتێن ژ هه ڤ جدانه، علم و زانين كارێ مه ژى يه، وه ئيمان و حه ژيكرن كارێ دله. علم كوٌمه ك ته جربه و لێكولين و ئرتباط دانا ناڤبه ينا وا دايه، ئه ما ئيمان نهوعه ك ئحساسه، ئيمان و باوه رى، ئطاعه ت و گوهدارى پێڤه تێت، ئه ما علم هه ر و هه ر نهوه ره نگه:\n(... وَ جَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُواً) يانى: ئايه تێن خودێ ب ظولم و خوه مه زن كرنێ ئنكار كرن، حال حاله ئه وا بخوه يه قين پێ هه بى.\nژ به ر ڤێيه كو قورئان ئله ه دبێژت: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا - ئه ى\nگه لى خودان ئيمانا) و نابێژت: «يا ايها الذين عَلِموا - ئه ى گه لى خودان زانينا».\nنوكته يه ك ديتر ئه ڤه يه كو ئيمان و باوه رى ئله ه دبت سه به بێ ئێمنى و رحه تيا دل، وه ك چهوا قورئان كه ره م دكت: (اَلَّذِين آمَنُوا و تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِاللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوب).\nئه ما زانين نه وه ره نگه و جار هه يه زانين ببت سه به بێ قه لهق و ته زه لزولێ.\nعلم ته مامكه رێ ئيمانێ يه:\nقورئان كه ره م دكت: (يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ والَّذِينَ اُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَات...) - يانى: خودێ ده ره جا وايێن ژ هه وه ئيمان ئينايين بلند دكت، وه ده ره جێن زه حفتر ددت وايين زانا.\nل ڤێ ئايه تێ دا ئيمان تشته ك هاتيه حه ساب كرن و علم كه تيه رهخ طه نشتێ.\nئه ڤ مه طله ب ژ ئايه تا 83 يا سوره تێ مائده ژى بباشى تێت فێهم كرن، كه ره م دكت: (وَ اِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إلَى الرَّسُولِ تَرى أَعْيُنَهُمْ تَفيضُ مِنَ لدَّمْعِ مِمّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ...) يانى: ده ما ئه وا نازل بيى سه ر پێخه مبه ر گوهلێبين ژ به ر ناس كرنا حه قى يێ چاڤێ وان ته ژى روندك


"ئەنجامدانەوەی پشكنین سوكایەتیكردنە بە خاوەن پێداویستییە تایبەتەكان"\nسکرتێری یەکێتیی کەمئەندامانی کوردستان هەڕەشەی خۆپیشاندان و مانگرتن دەکات و دووبارە پشکنینەوە بۆ خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان بە سوکایەتیکردن ناودەبات، وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتییش جەخت دەکاتەوە کە ئەو لیژنانەی ئێستا دروستکراون، تەنیا بۆ کارئاسانی و دروستکردنی پسوولەی مووچەیە.\nبڕیارێکی وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی کە ڕۆژی ٢٧ی ئابی ئەمساڵ دەرچووە و ئاڕاستەی سەرجەم بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکانی چاودێری و گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی کراوە، ناڕەزایەتی ژمارەیەک لە خاوەن پێداویستییە تایبەتەکانی لێکەوتووە و سکرتێری یەکێتییەکەش هۆشداری دەداتە وەزارەتەکە.\nبەپێی بڕیارەکەی وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی لیژنەیەکی تایبەت لە وەزارەتی ناوبراو و وەزارەتی تەندروستی و نوێنەری بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکانی چاودێری و گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی پێکدەهێنرێت و رۆژانە ئەو خاوەن پێداویستییە تایبەتانە دەبینرێن کە دوای تانەدانیان لە بڕیارێکی پێشتری لیژنەی پزیشکی دەرچوونەتەوە.\nهەرچەندە وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەم لیژنەیە تەنیا بۆ دروستکردنی پسوولەیەکی تایبەتە بە وەرگرتنی مووچە، بەڵام سکرتێری یەکێتی کەمئەندامانی کوردستان جەخت لەوە دەکاتەوە کە دروستکردنی لیژنەکە بۆ دووبارە ئەنجامدانەوەی پشکنینە بۆ خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان.\nلە ماوەی چوار ساڵی ڕابردوودا زیاتر لە دووجار پشکنین بۆ خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان کراوە و دووبارە دروستکردنەوەی لیژنەیەکی دیکەش بۆ بینینەوەیان لەلایەن لیژنەی وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، وەزارەتی تەندروستی و نوێنەری بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکانی چاودێری و گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی بە سوکایەتیکردن بە خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان و هاوکات نەبوونی متمانەش بۆ لیژنەکانی پێشتر دەگەڕێنرێتەوە.\nسامان حوسێن سکرتێری یەکێتیی کەمئەندامانی کوردستان، بڕیاری ئەنجامدانەوەی پشکنین بۆ جاری سێیەم بۆ خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان، بە ئازاردان و سوکایەتیکردن بە خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان ناودەبات.\nسەرۆکی یەکێتی کەمئەندامان هۆشداری دەداتە وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی و جەخت دەکاتەوە ئەگەر ئەم لیژنەیە ڕانەگیرێت گردبوونەوە ئەنجام دەدەن و ماندەگرن.\nسکرتێری یەکێتیی کەمئەندامانی کوردستان باس لەوەش دەکات کە ئەوان چاوەڕوان بوون مووچەی ئەو 13 هەزار خاوەن پێداویستییە تایبەتە خەرج بکرێت و قەرەبووی شەش مانگی ڕابردوویان بۆ بکرێتەوە، کەچی وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی د٢وبارە لیژنەی دروست کردووەتەوە.\nئاریان ئەحمەد بەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی ڕای دەگەیەنێت ئەو لیژنانەی ئێستا دروستکراون، لە ژێر چاودێری وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتیدان و تەنیا بۆ کارئاسانی دروستکردنی پسوولەیەکە کە تایبەتە بە مووچەکانیان.\nبەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی باس لەوەش دەکات کە هەڵە تێگەیشتنێک و هەوڵێک بۆ شێواندنی ئەو پڕۆسەیە هەیە کە لە بەرژەوەندی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان گیراوەتە بەر، "دڵنیایی دەدەینە خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان کە بەم زووانە مووچەکانیان وەردەگرن".\nپێش ئەنجامانی پڕۆسەی پشکنین کە ماوەی کە دوو ساڵی خایاند 122 هەزار کەمئەندام هەبوون، بەڵام لەگەڵ ڕاگەیاندنی پڕۆسەی پێداچوونەوەکە ژمارەی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان کەم بووەوە بۆ 107 هەزار و دوای تەواوبوونی کاری لیژنەکانیش ژمارەی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان گەیشتە 103 هەزار و 623 کەس و نزیکەی 15 هەزار کەس لە پشکنینەکان دەرنەچوون، بەڵام دوای تانەگرتن بەشێک لەوانەش وەرگیرانەوە و دواجاریش لە سەرەتای ئەم مانگەدا ئەنجوومەنی وەزیران بڕیاریدا بە خەرجکردنی مووچەی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان.\nئێستا و دوای ئەنجامدانی پرۆسەیەکی دوو ساڵە و چەند جارێک پشکنین بۆ خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان، هێشتا گومان لە زۆری ژمارەی کەمئەندامان هەیە و بەشێک لە کۆمەڵە و ڕێکخراوەکانی کەمئەندامانیش جەخت لەوە دەکەنەوە کە ئەو خاوەن پێداویستییە تایبەتانەی کە شایستەی وەرگرتنی مووچەن بوونەتە قوربانی ئەو گەندەڵی و (واستەکارییەی) لە پڕۆسەکەدا کراوە.


کۆنگرەی گەل: ئەوروپا جارێکی دیکە لە بەرامبەر کورداندا دووڕوویی خۆی نواند – کوردی – RojNews.News\nکۆنگرەی گەل: ئەوروپا جارێکی دیکە لە بەرامبەر کورداندا دووڕوویی خۆی نواند\n07/04/2021 - 4:13:17 pm\nکۆنگرەی گەل ناڕەزایەتیی خۆی بەرامبەر پشتیوانیی یەکێتی ئەوروپا لە دەسەڵاتی فاشیستی ئاکەپە-مەهەپە نیشاندا و ڕایگەیاند: یەکێتی ئەوروپا هەوڵدەدات هاوپەیمانیی فاشیستی ئاکەپە-مەهەپە، لەسەر پێی بهێڵێتەوە و جارێکی دیکە لە بەرامبەر کورداندا دووڕووی خۆیان نواند.\nدیوانی هاوسەرۆکایەتی کۆنگرەی گەل، ڕاگەیەندراوێکی لەسەر سەردانەکەی سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا و سەرۆکی کۆنسەی یەکێتی ئەوروپا بۆ تورکیا و پشتیوانیان لە هاوپەیمانی فاشیستی ئاکەپە-مەهەپە بڵاوکردەوە.\nلە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە: وەک لە ڕاگەیەندراوەکەیان بینرا، لە تورکیا مافەکانی مرۆڤ، دیموکراسی، قەیوم، کێشەی کورد، دۆسییەی داخستنی هەدەپە، داخوازی بێدەنگکردنی ئۆپۆزیسیۆن، کشانەوە لە پەیمانی ئیستەنبوڵ، کۆمەڵکوژیی ژنان، هەژاری، خۆکوشتن و بە دەیان هەزار زیندانیی سیاسی خەمی یەکێتی ئەوروپا و کۆنسەی ئەوروپا نییە، بەرژەوەندیی ئابوریی هەردوولا لە سەروی هەموو شتێکەوەیە، ئەمەش جارێکی دیکە دووڕوویی یەکێتی ئەوروپا و کۆنسەی ئەوروپا ئاشکرا دەکات.\nلە بەردەوامی بە ئاماژەدان بەوەی کە پێشلکردنی مافەکانی مرۆڤ، سیاسەتەکانی بەرامبەر ئۆپۆزیسیۆن و بە تایبەتیش کوردەکان لەلایەن ئەوروپاوە نابینرێت، هاتووە: ئەم کاردانەوەیە بەرامبەر ئەردۆغان هۆکاریی سەرەکیی بەردەوامیی شەڕی تایبەتی ئاکەپە-مەهەپە لەدژی کوردە، یەکێتی ئەوروپا و کۆنسەی ئەوروپا بەمشێویە بووەتە هاوکاری تاوانەکانی هاوپەیمانی ئاکەپە-مەهەپە.\nکۆنگرەی گەل، هەڵسوکەوتی سی پی تی بەرامبەر دۆخی ئیمرالیش ڕەخنە دەکات و دەڵیت: ئەمەش سیاسەتی دووڕوویانەی کۆنسەی ئەوروپا بەرامبەر کێشەی کورد نیشان دەدات، ئەم سیاسەتانە کە نە بۆ چارەسەرییە، زەمینەی فشار و توندیی دەسەڵاتی فاشیستی ئاکەپە-مەهەپە ئامادە دەکات.\nهەروەها هاتووە: یەکێتی ئەوروپا بە بێدەنگیی بەرامبەر داگیرکردنی عەفرین لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە، بووەتە هاوبەشی تاوانەکانی لە عەفرین، لەوانە؛ گۆڕینی دیموگرافی، دەستدرێژی، کۆمەڵکوژی، ڕفاندن و کوشتنی مرۆڤەکان و فرۆشتنی ژنانی ڕفێندراو لە وڵاتانی عەرەبی.\nلە بەشێکی دیکەی ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە: ئەم قۆناغە، قۆناغی هەڵوەشانەوەی فاشیزمە، گەلانێک کە بۆ دیموکراسی و ئازادی هەستاونەتە سەرپێی، هیچ هێزێک ناتوانێت ڕووبەڕوویان ببێتەوە، هێزە دیموکراتەکان ئەگەرە بە بەرزکردنەوەی تێکۆشان ڕێگە بە فاشیزمی ئاکەپە-مەهەپە نەدەن، یەکێتی ئەوروپا و کۆنسەی ئەوروپاش ناچار دەبن سیاسەتەکانیان بۆ بەرژەوەندیی خۆیان بگۆڕن.\nلە درێژەیدا هاتووە: داوامان لە هێزە دیموکراسیخوازەکان لە کوردستان و تورکیا ئەوەیە؛ باوەڕیان بە خۆیان و گەلەکەمان بێت، هێزەکانمان فاشیزم تێکدەشکێنن، دەسەڵاتی فاشیزم زیاتر لە پێشبینییەکان تەنگەتاو بووە، هۆکاری ئەم هێرشکارییانە لە بەهێزبوونی نییە، لە تەنگەتاو بوونییەتی، بۆیە وەک هێزە دیموکراسیخوازەکان پێویستە بزانین کە لە هەموو کاتێک باشتر دەتوانین ئەنجام بەدەست بێنین و پێشەنگایەتی گەل بکەین، بەو هەڵویستەی کە باوەڕی دەدات بە گەل و هیوای سەرکەوتن دەخولقێنێت، پێویستە پێشەنگایەتی ئەم قۆناغە مێژووییە بکەین بۆ هەڵوەشاندنەوەی فاشیزم، پێویستە یەکێتی ڕاستەقینەیە هێزە دیموکراتەکان بگرینەبەر و لەدژی فاشیزم خۆمان بگەینین هەمووان و خۆمان بەڕێکخستن بکەین.\nلە کۆتاییش هاتووە: سڵاو لەوانە دەکەین کە بە ڕۆحی نەورۆز و پارکی گەزی، تێکۆشانی دیموکراسی و ئازادی گەورە دەکەن و سەرکەوتنیان بۆ دەخوازین.\nسێ پرۆگرامی نەشیاو لە کەناڵەکانی نزیک لە پەدەکە ڕاگیران


ئیسرائیل فڕۆکه‌یه‌کی جه‌نگی سوریا به‌رده‌داته‌وه\nله‌شـکری ئیسرائیل فڕۆکه‌یه‌کی جه‌نگی سوریای خسته خوارێ پاش ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ به‌یانی ئاسمانی به‌رزایـیه‌کانی گۆلانی به‌زاند، ئه‌مه‌ش یه‌که‌م جاره له‌وه‌تای سـاڵی 1982 وه‌وه ئیسرائیل فڕۆکه‌یه‌کی سوری بخاته خوارێ.\nله‌شـکری ئیسرائیل گوتی به سیسته‌می دژه ئاسـمانی پاتریۆت له فڕۆکه‌که‌ی داوه.\nکاربه‌ده‌سـتێـکی به‌رگری ئیسرائیل ڕایگه‌یاند فڕۆکه‌که له جۆری سیخۆی SU-24 ی ڕووسی بووه و به قوڵایی 800 مه‌تر هاتووه‌ته ئاسـمانی ئیسرائیله‌وه و هه‌وڵی داوه به‌ره‌و سوریا بگه‌ڕێته‌وه پاش ئه‌وه‌ی موشه‌کێـکی پاتریۆتی بۆ هه‌ڵداروه.\nکاربه‌ده‌سـته‌که گوتیشی هه‌ردوو فڕۆکه‌وانه‌که‌ی توانیویانه خۆیان ڕزگار بکه‌ن و له خاکی وڵاته‌که‌یاندا به پا‌راشوت دابه‌زن.\nموشی یاعلۆن وه‌زیری به‌رگری ئیسرائیل له‌م باره‌یه‌وه گوتی فڕۆکه‌که به شێوه‌یه‌کی هه‌ڕه‌شه ئامێز خۆی به ئاسمانی ئیسرائیلدا کردووه و به‌ڵێنی دا ئه‌گه‌ربێت و له ئاینده‌دا ڕووداوی وه‌ها دووباره بـبێته‌وه ئه‌وا به هه‌مان شێوه کاردانه‌وه‌یان ده‌بێت.


هەرێمی کوردستان پێکدێت لە پێنچ پارێزگا و رووبەره‌كه‌ی نزیکەی چل هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشەیە، کە نزیکە لەرووبەری وڵاتی هۆڵەندا، به‌پێی دوایین ئاماری وه‌زاره‌تی پلاندانانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ژمارەی دانیشتووانی ھەرێمی کوردستان بریتییە لە پێنج ملیۆن و 755 ھەزار و 43 کەس، داتاو ژماره‌کان ئەوە نیشان دەدەن کە قەبارەی هەر خێزانێک بە گشتی بریتییە لە 1 تا 5 ئەندام”.\nپێشبینی دەکرێت ژمارەی دانیشتوانی هەرێمی کوردستان تا ساڵی (2020) بگاتە شەش ملیۆن و 171 هەزارو83 کەس، واتە ساڵانە 137 هەزارو 165 کەس بەڕێژەی (2.9٪) ی دانیشتوانی هەرێمی کوردستان زیاد دەکات.\nکابینەی پێنجەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان، رێگە خۆشکەری چەندین پڕۆژەو سیاسەتی بێ هاوتا بووە، کە پێشتر بوونیان نەبووە، ئەویش لە رێگەی دروستکردنی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی و گرتنەبەری سیاسەتێکی دەستپێشخەرانە لە بواری نەوت و گازدا و راكێشانی ئه‌و هه‌موو كۆمپانیا زه‌به‌لاحانه‌ی بواری گه‌ڕان و وه‌به‌رهێنان، بنیاتنانەوەی ژێرخانی كوردستان، هەروەها پەرەپێدانی پەیوەندی لەگەڵ ئەندامانی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی وبانگهێشتکردنی سەرمایەو وەبەرهێنه‌رانی نێودەوڵەتی لە بواری ئابووری دا.\nدەسکەوتەکانی حکومەت لە کابینەکانی شەشەم، حەوتەم و هەشتەم، سەرەڕای هەڵگیرسانی جەنگی دژ بە داعش و قەیرانی ئابووری وبڕینی بەشە بودجەی هەرێمی کوردستان لەلایه‌ن حکومەتی ناوەند، دەستکەوتی گه‌وره‌ی ستراتیژیان لە سێکتەرەکانی پەرەپێدانی کەرتی نەوت وگاز و گەشەی خێرای وەبەرهێنەرانی دەرەکی، نیشتەجێبوون و خوێندنی باڵا به‌ده‌ستهێناوه‌و هەروەها دانانی پلانێکی تۆکمە بۆ سەردانیکردنی ژمارەیەکی نوێ لە هاتنی گەشتیاران بۆ هەرێمی کوردستان یه‌كێكی دیكه‌یه‌له سه‌ركه‌وتنی كابینه‌كانی پێشووی حكومه‌ت.\nئەگەر بێتو رووبەری هەرێمی کوردستان بەراورد بکەین بەوڵاتێکی وەک هۆڵەندا، ئەوا بەپێی ئامارە فەرمیەکانی بانکی نێودەوڵەتی، وڵاتی هۆڵەندا هەژدەمین گەورە وڵاتی جیهانە لەڕووی ئابوورییەوە، عێراقیش له‌و ریزبه‌ندییه خۆی له شەشەمین وڵات ده‌بینێته‌وه له بەرهەمهێنانی نەوت وگازدا کە کوردستانیش به‌پێی ده‌ستوور بەشێکە لەعێراق، لەرووی رووبەرەوە ئەم دوو ناوچەیە هاوتان، بەڵام لەڕووی ژێرخانەوە دوو وڵاتی لێک جیان، چونکە هۆڵەندا وڵاتێکە وەک ژاپۆن وکۆریای باشوور لەڕووی سەرچاوەی سامانی سروشتییەوە هه‌ژارن، بەڵام لەڕووی تەکنەلۆجیاو هەناردەی كاڵاكانیانه‌وه ده‌وڵه‌مه‌ندن، ئه‌گه‌ربێتو ئه‌م به‌راورده له‌گه‌ڵ خۆماندا بكه‌ین ئه‌وا ده‌رده‌كه‌وێت کوردستان خاوەن 18 کێڵگەی نەوت و گازە، بڕی نەوتی یەدەگی کوردستان بە (45) ملیارد بەرمیل دەخەمڵێنرێت، بەڵام خاڵی هاوبەشی هۆڵەنداو کوردستان هەڵکەوتەی جوگرافیایی ئەم دوو ناوچەیە، کە هەریەکیان دراوسێیی چەندین وڵاتی دەوڵەمەندن لە چەند بواری جیاوازدا.\nکاریگەری حکومڕانی رێزداران نێچیرڤان بارزانی ومەسرور بارزانی چۆن دەبێت لەسەر دەوڵەمەندبوونی ئابووری کوردستان لە داهاتوودا؟\nسەدو نەوەدو شەش وڵات لە جیهاندا هەن، لەو ژمارەیە 25 وڵات دەوڵەمەندترینیانن.لە سیستەمی جیهانی دا سێ فاکتەری سەرەکی هەن بۆ جیاکردنەوەی وڵاتانی پێشکەوتوو دەوڵەمەند، هەروەها وڵاتانی هەژار. ئەوانیش بوونی دامودەزگای فەرمی نەبوونی رێژەی گەندەڵییە، لەکوردستاندا لەسایەی حوکمڕانی راوێژکاری ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان کە ئێستا به‌ربژێری پۆستی سه‌رۆكوه‌زیرانه بۆ كابینه‌ی نۆیه‌می حكومه‌ت زۆرترین هەوڵەکانی بۆ بنیاتنان و کەمکردنەوەی گەندەڵییە لەناو دامودەزگاکانی حکومەتدا، کە ئەمه‌ش بەهەنگاوێکی گرنگ وەسف دەکرێت بۆ پێشخستنی کۆمەڵگە.\nفاکتەری دووەم کە بریتییە لە کلتور، دەتوانین بڵێین کوردستان وڵاتی پێکەوەژیانی کلتورەکانە، چونکە کوردستان وڵاتی فرەنەته‌وە و ئایینەکانە، لە سایەی حوکمڕانی مەرجەع و سەرۆکی کوردستان رێزدار (مسعود بارزانی) سەرەڕای هەموو ئەو قەیرانە دارایی و سیاسیانەی بەسەر کوردستاندا هاتوون، کوردستان لە چوار ساڵی رابردوودا پێشوازی لە دوو ملیۆن ئاوارەو پەنابەر کردووە، هەروەها سەرۆکوه‌زیرانی نوێ کە سەرۆکی بۆردی دامەزرێنەرانی دەزگای خێرخوازیی بارزانییه، هەموو هەوڵەکانیان خستۆتە گەڕ بۆ ئەوەی سەرجەم پێداویستییەکانیان وەک خەڵکی کوردستان بۆ فەراهەم بکرێت، ئەمەش لە رێگەی ئه‌و سیاسەت وپەیڕەوەی بەڕێزیان بووە لە سیاسەتی نێودەوڵەتی وهەماهەنگی و دیبلۆماسیەتی نێوان وڵاتاندا، کەواتە بوونی کلتور کاریگەری پۆزەتیڤانەی هەیە لەسەر ئابووری وڵاتاندا، چونکە لە رێزبەندی دەوڵەمەندترین وڵاتانی جیهاندا، 19 وڵات ئەو وڵاتانه‌ن کە خاوەن زۆرترین ئاین وکلتورن، ئەمەش دەبێتە هۆی جۆرایەتی کلتورو دەستی کار لەبازاڕدا،کە هۆکارێکی سەرەکی راکێشانی گەشتیارە بۆ ناوچەکە.\nلە هەرێمی کوردستاندا تاکی کورد لە کلتورو نەتەوەو ئاینە جیاوازەکان لە سیستەمی حکومڕانی بەڕێوەبردنی وڵاتدا، کاریگەریەکی بەرچاویان هەبووە، ئەمەش لە داهاتوودا هۆکاری سەرەکی دەوڵەمه‌ندبوونی ناوچەکە دەبن.\nکۆتا فاکتەرو گرنگترین فاکتەر، فاکتەری جوگرافیای وڵاتە، کە بەهۆکاری سەرەکی پێشکەوتنی وڵات دادەنرێت، هەرێمی کوردستانی عێراق هەڵکەوتەیەکی جوگرافیای گرنگی هەیە بۆ پێشخستنی کوردستان.\nلە سەردەمی کابینەی هەشتەم دا دوای ئەو قەیرانانە بەتایبەت لە دابەزینی نرخی نەوتدا، بەڵام توانیویه‌تی لەرێگەی پەیوەندییە دیبلۆماسییە بەردەوامەکانی لەگەڵ وڵاتانی رۆژئاودا، بتوانێت بژێوی ژیان بۆ خەڵكی کوردستان فەراهەم بکات، بۆیە بوونی دوو سەرکردەی بەتوانا لە ناوچەکەدا داهاتووی کوردستان بەرەو داهاتویەکی نوێ ئاراستە ده‌کەن، چونکە لەماوەی رابردوودا سەرباری کێشە ئابووریه‌کانی جیهان، ئەوا کوردستان بوو بە دەرچەی رزگارکردنی عێراق لە هەناردەکانی نەوتی بۆ بەندەرەکانی جیهان.\nبۆیە لە رووی جوگرافیاو سیاسەتە ئابوورییەکانی کوردستان، ده‌توانین ئەم ناوچەیە بەراورد بکەین بە رووسیا گەورەترین وڵاتی جیهان لە رووی رووبەره‌وە، هەروەها لەرووی سیاسییەوە رووسیا دوای یەکێتی سۆڤیەت تووشی داڕمانێکی گەورەی ئابووری بووه‌وە، بەڵام بەهۆی سیاسەتەکانی ڤلادمێر پۆتین ئێستا رووسیا بەگەورەترین و کاریگەرترین وڵات دادەنرێت لەرووی ئابووری و جیۆپۆلیتیکیەوە.\nلەڕووی ئابوورییەوە سەرۆک وەزیرانی داهاتووی کوردستان چۆن دەتوانێت سوود لە ئەزموونی روسیا وەربگرێت؟\nدوای رووداوەکانی یەکێتی سۆڤیەتی جاران، روسیا تووشی شکانێکی زۆر زەرەرمەند بوو بەتایبەتی لەڕووی ئابوورییەوە، بەڵام دوای ئەوەی کەسێکی شارەزا لە بواری ئەمنی بوو بە سەرۆکی وڵاتێکی قەیراناوی، ئەوا ئێستا لەماوەی 20 ساڵەی حوکمڕانی پۆتین لە رووسیا، ئەو وڵاتە شانبەشانی ئەمریکا وەک جاران بەهێز بووه‌تەوە.\nهەرچەندە لەماوەی دەسەڵاتی ڤلادمێر پوتیندا نرخی نەوت بەرزو نزمیەکی زۆری بەخۆیەوە بینیوە، ئابووری جیهان بە گشتی سەقامگیری خۆی لە دەستداوە، بەڵام پۆتین توانیویەتی لە چەند سێکتەری تر وڵات پێش بخات، لەوانە بە نەتەوەیی و بە نیشتیمانیکردنی سیستەمی پەروه‌ردە، هەروەها رەوچاکردنی سیستەمی چاودێری وبەهێزکردنی پەیوەندییە سیاسی و دیبلۆماسییەکان.\nهەرێمی کوردستان لەماوەی رابردوودا لە کاتی ئەنجامدانی ریفراندۆم بە هەوڵە دبلۆماسیەکانی رێزدار نێچیرڤان بازرزانی و بەسەرپەرشتی سەرۆک بارزانی، توانرا رێکەوتنێکی گرنگ لەبواری گازی سروشتی بۆ ماوەی 20 ساڵ ئەنجام بدرێت، بە پێی ڕێكکەوتنەکە رۆس نەفت بۆری غازی ھەرێم بۆ بەکارھێنانی وێستگەکانی بەرھەمھێنانی کارەبا و سەرجەم کارگە ناوخۆییەکانی ھەرێم دابین دەکات و لەچەند ساڵی داھاتووشدا غازی ھەرێم بەبڕی پێویست بۆ بازاڕەکانی تورکیا و ئەوروپا ھەناردە دەكات. ھێڵی بۆرییەکە لە توانایدایە زیاتر لە 30 ملیار پێی سێجا غازی سروشتی ھەناردە بکات، سەرەڕای دابینکردنی غاز بۆ بەکارھێنانی ناوخۆیی..\nلە ئیستادارێزدار مەسرور بارزانی کە کاندیدە بۆ سەرۆک وەزیرانی کابینەیی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لەماوەی کارکردنیدا یەکێک بووە لە سه‌ركرده‌كانی کوردستان کە بەردەوام لە رێگەی پەیوەندییەکانیه‌وه هەوڵی داوە تاکی کورد هەموو مافێکی بۆ دەستەبەر بکرێت، هه‌روه‌ها لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر ئەندازیارێکی لێهاتوو بووە بۆ دابینکردنی ئەمنی وڵات.\nئەوەی گرنگە باسی لێوەبکرێت، حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ماوەی سەرکردایەتی کردنی رێزدار مەسرور بازرانی چۆن دەتوانێت سوود لە ئەزموونی کاری سەرۆکی رووسیا وەربگرێت بۆ پێشخستنی کوردستان لەسەرجەم سێکتەرەکاندا.\nکوردستان دەتوانێت لە چەند روویەکەوە سوود لە ئەزموونەکانی روسیا وەربگرێت بۆ دووبارە بونیاتنانه‌وه‌ی، هەروەها لەرووی پەیوەندیەکانی لەگەڵ رووسیادا، دەتوانێت ببێت بە بەدیلێکی سەرەکی قەتەر لە وڵاتانی بەرهەمهێنانی نەوت (OPEC).\nکوردستان لە رێگەی ئەو رێککەوتنەی لەگەڵ رۆس نەفت ئەنجامی داوە، دەتوانێت ببێت بە هەرێمێکی دەوڵەمه‌ند لە چه‌ند سێکتەرێکی جیاوازدا، گرنگترینیان هێنانی وەبەرهێنەرانی بیانە بۆ کارکردن لە کوردستاندا، ئەمەشە کاریگەری راستەوخۆی لەسەر بنیاتنانەوەی کوردستان دەبێت، بەتایبەت لە دابینکردنی هەلی کاری جۆراجۆر بۆ تاکی کورد، هەروەها پێشخستنی سێکتەرەکانی تری کار، وەک تەکنەلۆجیاو کشتوکاڵ وپیشەسازی.\nماستەر لە ئابووری پێوەری وئاماری پێشکەوتوو


ANF | کۆمەڵکوژییەکانی تورکیا و پەردەپۆش کردنەکانی پەدەکە!\nکۆمەڵکوژییەکانی تورکیا و پەردەپۆش کردنەکانی پەدەکە!\nتورکیا بەناوی شەڕی پەکەکە لە باشووری کوردستان هاووڵاتییانی مەدەنی کۆمەڵکوژ دەکات و پەدەکەش تاوانەکانی تورکیای داگیرکەر دەشارێتەوە.\nڕێباز حەسەن/ ماوە توڵهەڵەدان\nپێنجشه‌ممه, 11 Oct 2018, 09:14\nنزیکەی ٣٠ ساڵە سوپای دەوڵەتی تورکیای داگیرکەر بە شێوازی زەمینی و ئاسمانی، بە تانک و تۆپ و فڕۆکە هێرش دەکاتە سەر هەرێمەکانی زاگرۆس، خواکورک، خنێرە و قەندیل لە باشووری کوردستان.\nلە ئەنجامی ئەو هێرشە دڕندانانەدا سەدان هاووڵاتی شەهیدبوون و هەزاران کەسیش برینداربوون. بەشێکی زۆری گوندەکانی ناوچەکە بەهۆی بۆردوومانەکانەوە چۆڵکراون و خانوی هاووڵاتییان ڕووخاوە. تەنها لە هێرشی سوپای تورکیا لە ساڵی ٢٠٠٠دا بۆ سەر ناوچەی کەندەکۆڵی سەر بە ناحیەی سیدەکان ٣٩ ژن و منداڵ پێکەوە لەلایەن تورکیاوە کۆمەڵکوژکران.\nدەوڵەتی تورکیا لە ساڵی ٢٠٠٧ هێرشەکانی چڕتر کردووەتەوە بۆ سەر هەرێمە شاخاوییەکانی باشووری کوردستان و یەکێک لەو هەرێمانەی، کە زۆرترین هێرشی کراوەتە سەر لە ماوەی سێ ساڵی ڕابردوودا بناری قەندیلە.\nبناری قەندیل ناوچەیەکی شاخاویی باشووری کوردستانە، کە ٦٣-ی گوند لە خۆ دەگرێت. زۆر جار دەوڵەتی تورکیا بە بیانوی هەبوونی گەریلاکانی ئازادی، فڕۆکە شەڕکەرەکانی دەنێرێتە سەر ئاسمانی قەندیل و بێ ڕەحمانە گوندەکان بۆردوومان دەکەن، لە ئەنجامی ئەو بۆردوومانانەی تورکیادا دەیان هاووڵاتیى مەدەنی کۆمەڵکوژ کراون.\nتورکیا منداڵێ یەکساڵیش دەکوژێت\nیەکیک لەو کۆمەڵکوژییە دڕندانەیەی دەوڵەتی تورکیا لە بناری قەندیل، کۆمەڵکوژیی کورتەکە، کە لە ٢١ی ئابی ٢٠١١ خێزانیکی گوندی بۆڵێ لە کاتی ڕۆیشتنیان بۆ شاری ڕانیە لە لۆفەکانی کورتەک لە دامێنێ بناری قەندیل لە ناو ئۆتۆمبێلەکەیان بوونە ئامانجی بۆردوومانی فڕۆکەکانی سوپای تورکیای داگیرکەر، لە ئەنجامدا تەواوی خێزانەکە، کە پێکهاتبوون لە ٦ کەس شەهیدبوون و یەکێک لە شەهیدەکانیش سۆلینی تەمەن یەکساڵ بوو.\nکۆمەڵکوژیی زەرگەلی یەکێکیترە لە کۆمەڵکوژییەکانی دەوڵەتی تورکیای داگیرکەر، کە فڕۆکەکانی سوپای تورکیای داگیرکەر لە کاتژمێر ٠٤:٠٠ی ١ی ئابی ٢٠١٥ لە گوندی زەرگەلی ئەنجامیاندا.\nهاوڵاتییەک بە ناوی ڕێناس بە چاوی خۆی کۆمەڵکوژییەکەی بینیوە و ڕووداوەکەمان بۆ دەگێڕێتەوە و دەڵێت: لە شەودا فڕۆکەکانی تورکیا ١٩ رۆکێتیان لە ماڵی هاووڵاتییان دا و لە ئانجامدا ٨ هاووڵاتی شەهیدبوون و دەیان کەسی تریش بریندار بوون. ٨ خانووی گوندەکە ڕووخا و تەواوی خانوەکانی تری گوندەکەش زیانیان پێکەوت و چەند ئۆتۆمبێلێکی هاووڵاتییانیش سوتان.\nسەرەڕای ئەوەی تاکو ئێستا سوپای تورکیای داگیرکەر دەیان کۆڵکوژیی ئەنجامداوە، بەڵام وادیارە بەو کۆمەڵکوژییانەی ڕاناوەستێت و تەنانەت هەڕەشەکانی بۆ سەر ناوچەکە لە کاتى ئامادەکردنی ئەم راپۆرتەدا بەردەوامبوو و فڕۆکەکانی سوپای تورکیا بە ئاسمانی گوندەکانی بناری قەندیلەوە دەسوڕانەوە.\nهەروەها دەربارەی هەمان بابەت محەمەد حسێن هاوسەرۆک شارەوانیی بناری قەندیل بۆ ئاژانسی هەواڵی فورات ((ANF قسەی کرد وتی: هێرشی فڕۆکە جەنگییەکانی سوپای تورکیا زەرەر و زیانێکی زۆری لە خەڵکی ناوچەکە داوە و تەنها لە بناری قەندیل بەهۆی بۆردومانی فڕۆکەکانی سوپای تورکیا زیاتر لە ٢٣ هاووڵاتی شەهیدبوون و زیاتر لە ٢٠ هاووڵاتیی تریش برینداربوون و سەدان ماڵی هاووڵاتییانیش خاپووربووە.\n'کەیسی قوربانیانی بناری قەندیل دەگۆڕدرێت'\nمحەمەد حسێن هاوسەرۆک شارەوانیی بناری قەندیل لە بەشێکی تری قسەکانیدا ئاماژەی بەوەشکرد: لە کاتی بردنی تەرمی قوربانیانی بۆردوومانەکانی فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا بۆ نە خۆشخانەی قەزای سۆران لە ژێر فەرمانی پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە)دا کەیسی قوربانییەکان لە کاتی ڕاپۆرتی پزیشکی دا دەگۆڕدرێت و شەهیدبوونی ئەو هاووڵاتییانە لە بۆردوومانی فڕۆکەی تورکیاوە بۆ تەقینەوەیەکی نادیار گۆڕدراوە. ئەوەش پاساو هێنانەوەیە بۆ تاوانەکانی دەوڵەتی تورکیا.\nدوایین کۆمەڵکوژی، کە تورکیای داگیرکەر لە بناری چیای قەندیل ئەنجامیدا ئەوە بوو، کە لە یەکەم شەوی جەژنی نەورۆز فڕۆکە جەنگییەکانی سوپای تورکیا بێ ڕەحمانە گوندی سەرکان-یان لە دۆڵی باڵەیان بۆردوومان کرد و بەهۆی ئەو بۆردومانەوە ٤ هاووڵاتی بە ناوەکانی دەرباز سماقوڵی، شارۆ سەرکان، محەمەد ئیسماعیل و بێژەن مستەفا وەرتی، شەهیدبوون. ئەو ٤ هاووڵاتییە شەهیدە تەرمەکانیان لەلایەن کەسوکاریانەوە دەبرێت بۆ نە خۆشخانەی ئاشتی لە سۆران و دوای تەواوکردنی توێکاریی پزیشکی ڕاپۆرتێکی پزیشکی ڕادەستی خێزانەکانیان دەکرێت، کە لە راپۆرتەکەدا دەڵێن، بەهۆی تەقینەوەیەکی نادیار گیانیان لەدەست داوە! ئەوە لە کاتێکدایە بە بەرچاوی هەموو خەڵكی بناری قەندیلەوە فڕۆکەکانی تورکیا ئەو کۆمەڵکوژییەیان ئەنجامداوە و هەموو کەسی ئەو ناوچەیە دەنگی فڕۆکەکانی سوپای تورکیای بیستوە لە کاتی بۆردوومانکردنی ئەو گوندەدا.\n'پەدەکە پەردەپۆشی بۆ تاوانەکانی تورکیا دەکات'\nرەسوڵ قادر، ناسراوە بە مام رەسوڵ هاووڵاتییەکی گوندی سەرکان-ە و بە چاوی خۆی ئەو کۆمەڵکوژییەی بینیوە و دەڵێت: ڕوداوەکە فرۆکەکان ئەنجامیان دا. دەشڵێت، کاتژمێر ٠١:٠٥ فڕۆکەکانی تورکیا گوندەکەیان بۆردوومان کرد، من بە دەستی خۆم ئەو پارچە ساروخانم کۆکردووە، کە فڕۆکەکانی سوپای تورکیا ئەو هاووڵاتییانەی پێ شەهیدکردبوون، پارچە ساروخەکانمان ڕادەستی ئاسایش و دام و دەزگای حکومەتی هەرێم کرد.\nمام رەسوڵ وتیشی: پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) پەردەپۆشی بۆ تاوانە دڕندەکانی تورکیای داگیرکەر دەکات.\nکەسوکاری قوربانییەکانی شەهیدانی گوندی سەرکان لەو هەڵوێستەی پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) توڕەن. مستەفا وەرتی باوکی شەهید بێژەن دەڵیت: کەیسی کوڕەکانی ئێمە بە لاڕێدا بردراوە. هەموو دونیا دەزانێ کوڕەکانی ئێمە بە بۆردوومان شەهید بوون، بەڵام حکومەتی هەرێم دەڵێت، بە هۆی تەقینەوەیەکی نادیار گیانیان لەدەست داوە!.\nتاکەی دووژمنان پەلکێشی کوردستان دەکەن...؟\nمحەمىد ئیسماعیل برای یەکێکیتر لە قوربانییەکانی گوندی سەرکانە و دەڵێت: تاکەی دووژمنان پەلکێشی کوردستان دەکەن؟.\nهەروەها دەڵێت، حکومەتی تورکیای داگیرکەر خۆی ئیعتراف دەکات و دەڵێت ئێمە بۆردوومانمان کردووە، بەڵام حکومەتی هەرێـم ڕاستییەکان دەشارێتەوە و دەڵێن، بە هۆی تەقینەوەیەکی نادیار گیانیان لەدەست داوە!.\nهێمن مەحمود برای قوربانییەکی تری دەستی سوپای تورکیای داگیرکەر دەڵێت: داوا لە حکومەتی هەرێم دەکەین کەیسی کەسوکارە قوربانییەکانمان ڕاست بکەنەوە، بۆ ئەوەی هەموو دونیا راستییەکان بزانن و چیتر رۆڵەکانمان خەڵتانی خوێن نەبن.