له ساڵی 1999 تیمێک فیزیکزان له نه‌مسا (ئوتریش) کۆمه‌لێک (مولکیول)یان که له شکلی تۆپی فۆتبۆڵ بوون به‌ره‌و ( به‌ربه‌ست)ێک هاوێشت. (مولکیول)ه‌کان هه‌ر یه‌که‌ی له 60 (ئه‌تۆم)ی (کاربون) دروست ببون ، هه‌ندێک جار به‌مانه( تۆپه‌کانی بووکی)  ده‌گوترێ چۆنکو (ئه‌رشتێکت) (بووکمنێستێر فوله‌ر) هه‌ندێک بینایی له‌و شکل و شێوازه دروست کردوه. گومبه‌زه( جیئودزی)یه‌کانی (فوله‌ر) شایه‌دگه‌وره‌ترین ته‌نی (گۆیین) له ژیانماندا بن و هه‌ر وه‌هاش (تۆپه‌کانی بوکی) بچوکترینه‌کانن. (به‌ربه‌سته‌کان) که زانا کان تۆپه‌کانیان به‌ره‌و ڕویی ده‌هاوێشت دوو درزی تێدا بوو که تۆپه‌کان ده‌یان توانی لێوه‌ی ده‌ر بچن له ده‌ره‌وه‌ی دیواره‌که(به‌ربه‌سته‌که) فیزیکزانه‌کان په‌رده‌ێکیان دانابوو بۆ ئاشکراکردن و حه‌سێب کردنی ئه‌و (مولکیول)ئانه‌یی که ده‌رده‌چوون.\nئه‌گه‌ر ئێمه بمانه‌وێ تاقیکردنه‌وه‌ێک وه‌ک ئه‌وه‌ی سه‌ره‌وه به‌ڵام به تۆپی فۆتبۆڵی ڕاستی ئه‌نجام بده‌ین پیویستیمان به یاریچێکه که وه‌شاندنه‌که‌ی تاڕاده‌ێک له‌رزۆک بێت، هه‌ر وه‌ها توانای ئه‌وه‌یی هه‌بێت که به‌رده‌وام تۆپه‌که به‌و خێراییه بهاوێژێت که ئێمه ده‌مانه‌وێ. له نێوان یاریچییه‌که‌و تۆڕێکی گه‌وره‌ی گۆڵ دیوارێکی دوو درزی داده‌نین . زۆربه‌ی ئه‌و تۆپانه‌ی که یاریچییه‌که ده‌ی هاوێژێت ده‌درێت له دیواره‌که و ده‌گه‌ڕێته‌وه به‌ڵام هه‌ندێک له تۆپه‌کان له یه‌کێک له درزه‌کانه‌وه تێپه‌ڕ ده‌بن و ده‌چنه ناو تۆڕی گۆڵه‌که‌وه. ئه‌گه‌ر درزه‌کان تۆزێک گه‌وه‌ره‌تر بن دو هێلی هاوڕێک له تۆپ له لاکه‌ی تره‌وه ده‌ر ده‌که‌ون به‌ڵام ئه‌گه‌ر درزه‌کان تا راده‌یه‌ک زۆر گه‌وره‌تربن هێڵی چونه ده‌ره‌وه‌ی تۆپه‌کان بڕێک له یه‌کتر دور ده‌که‌ونه‌وه، وه‌ک له وێنه‌که‌دا ده‌بینرێت .\nئه‌گه‌ر سه‌رنج بده‌ن ده‌بینن که ئه‌گه‌ر ئێمه یه‌کێک له درزه‌کان بگرین له‌و درزه‌وه تۆپ ناروات و ئه‌مه کاریگه‌ری له سه‌ر هێڵه‌تۆپی درزه‌که‌ی تر دانانێت . ئه‌گه‌رهه‌ردوو درزه‌که بکه‌ینه‌وه ئه‌مه ده‌بێت به هۆی ئه‌وه‌یی که ژماره‌یی تۆپه‌کان له لاکه‌ی تر زیاتر بێت. ئه‌گه‌ر له‌و دیو درزه‌کانه‌وه ژماره‌ی تۆپه‌کان ببژێرین کۆی گشتی تۆپه‌کان ده‌کاته کۆی تۆپه‌کانی هه‌ر دوو درزه‌که واته ژماره‌ی تۆپه‌کانی هه‌ردرز سه‌ر به‌خۆیه له ژماره‌ی تۆپه‌کانی درزه‌که‌ی تر. ئه‌مه حه‌قیقه‌تێکه که له ژیانی ڕۆژانه‌ی هه‌مووماندا ڕووده‌دا. به‌ڵام ئه‌مه ئه‌وه نه‌بوو که توێژه‌ره نه‌مساوییه‌کان کاتێک (مولکیول)ه‌کانیان ده‌هاوێشت به‌دی یان کرد.\nله تاقیکردنه‌وه‌یی نه‌مساوییه‌کاندا به کردنه‌وه‌یی دووه‌م درز له راستیدا ژماره‌یی ئه‌و (مولکیول)انه‌یی که ده‌گه‌یشتنه بڕێک له خاڵه‌کانی سه‌ر په‌رده‌که زیادی ده‌کرد به‌ڵام ئه‌مه ده‌بوو به هۆیی که‌م کردنه‌وه‌یی ژماره‌که له خاڵه‌کانیتر، وه‌کوو وێنه‌یی ژێره‌وه. له ڕاستیدا هه‌ندێک شوێن هه‌یه که کاتێک هه‌ر دوو درزه‌که کراوه‌بێت هیچ (تۆپێکی بووکی) لێی ناکه‌وێت ، به‌ڵام کاتێک یه‌کێک له درزه‌کان کراوه‌بێت تۆپه‌کان له هه‌موو شوێنێک ده‌که‌ون. ئه‌مه تۆزێک سه‌رسوڕ هێنه‌ره، چۆن ده‌کرێت که کردنه‌وه‌یی درزێکی زیاتر ده‌بێت به هۆی ئه‌وه‌یی که هه‌ندێک خاڵ (مولکیول)ی که‌متری پێبگات؟\nئێمه ده‌توانیین سه‌ره داویی وڵامه‌که به سه‌رنج دان به تاقیکردنه‌وه‌ی  ورده‌کارییه‌کان په‌یدا بکه‌ی‌ن. له تاقیکردنه‌وه‌که‌دا زۆر له تۆپه فۆتبۆڵیه (مولکیول)یه کان له خاڵی ناوه‌راستی په‌رده‌که‌دا ده‌نیشنه‌وه تۆزێک له‌و دورتر ژماره‌ێکی زۆر که‌م به په‌رده‌که ده‌گه‌ن به‌ڵام نه‌ختێک بچینه سه‌روتر دوباره ژماره‌ی مولیکوله‌کانی بینراوی گه‌یشتوو زیاد ده‌کات. ئه‌م شێوازه له‌گه‌ڵ کۆکردنه‌وه‌یی تۆپه هاتوه‌کان له هه‌ر درزێکه‌وه به شێوازی جیاجیا یه‌ک ناگرێته‌وه ، به‌ڵام له‌وانه‌یه ئێوه وه‌ک له به‌شی سێهه‌مدا بینیتان، تێگه‌یشتبێتن که ئه‌مه شێوازه تایبه‌تمه‌ندی (به‌یه‌کدا چون)ی شه‌پۆله‌کانه. ئه‌و شوێنانه‌یی که هیچ( مولکیول)ێکی پێناگات ، به‌رامبه‌ره به ناوچانه‌یی که له‌ودا شه‌پۆله ڕوناکییه هاتووه‌کان له درزه‌کانه و‌ه جیاوازی ڕۆگه‌یان هه‌یه و (به‌یه‌کدا چوون)ی تێکده‌ر دروست ده‌بێت، هه‌روه‌ها ئه‌و ناوچانه‌ی که زۆرترین (مولکیول)یان پێده‌گات به‌رامبه‌ره به‌و حاڵته‌یی که ئه‌و شه‌پۆلانه‌یی که پێیده‌گه‌ن هاو(ڕه‌وگه‌ن ) و (به‌یه‌کداچون)ی دروستکه‌ر ڕوده‌دات. له یه‌که‌م (دوو هه‌زاره ) یان بڕێک زیاتر ساڵ له بیرکردنه‌وه‌یی زانستی ئه‌زموونی ئاسایی و تێگه‌یشتنی ڕاسته‌و خۆ بنچینه‌ی شیکردنه‌وه‌یی تیوری بوون. له‌گه‌ڵ پێشکه‌وتنی تێکنۆلۆجیا و فه‌راوان بوونی مه‌ودایی بینینی (دیارده)کان ، ئێمه ده‌ستمان کرد به دۆزینه‌وه‌یی ره‌فتاری سروشت له‌و شوێنانه‌ی که تا راده‌ێکی زۆر له‌گه‌ڵ ئه‌زمونی ڕۆژانه‌مان وهه‌روه‌ها تێگه‌شتنه راسته‌وخۆکانمان یه‌کی نه‌ده‌گرته‌وه ، که (تۆپه‌کانی بووکی) شایه‌دی بۆ ده‌ده‌ن. ئه‌م تاقی کردنه‌وه‌یه ته‌نها جۆرێکه له دیارده جۆر به جۆره‌کان که ناتوانن بکه‌ونه چوار چێوه‌یی زانستی کلاسیکییه‌وه، ئه‌مانه به زانستێکی تر شرۆڤه ده‌کرێن که ناوی فیزیکی کوانته‌می لێنراوه.\nله راستیدا( ریچارد فاینمه‌ن ) نووسیبویی که تاقیکرنه‌وه‌یی دوو درزه‌که وه‌کوو ئه‌وه‌یی که ئێمه له سه‌ره‌وه باسمان کرد" هه‌موو نهێنییه‌کانی مکانیکی کوانته‌می تێدایه"\nپرینسیپه‌کانی فیزیکی کوانته‌می به‌رپا کراو له یه‌که‌م ده‌یه‌کانی سه‌دده‌ی بیسته‌م کاتێک ده‌رکه‌وت تیوری(نیوتن)ی ناتوانێت شرۆڤه‌ی سروشت له ئاستی ئه‌تۆمی-یان ژێر ئه‌تۆمی بکات گه‌شه‌ی سه‌ند.تیورییه بنچینه‌ییه‌کانی فیزیک شرۆڤه‌ی هێزه‌کانی سروشت و چۆنیه‌تی کارلێکردنی ته‌نه‌کان له سه‌ر یه‌ک ده‌که‌ن. تئورییه کلاسیکییه‌کان وه‌کوو ( نیوتن)ییه کان له سه‌ر ئه‌و چوار چێوه‌یه‌ک دروست کراون که گێرانه‌ویی ئه‌زمونه‌کانی ژیانی ڕۆژانه‌ن، له‌ودا (ته‌ن)ه مادییه‌کان بوونی ته‌نیایان هه‌یه و ده‌توانن له شوێنگه‌لێکی دیاریکراو ، ڕێگه‌گه‌لێکی دیاریکراو و هتد دا جێگیر بکرێن. فیزیکی کوانته‌می چوار چێوه‌یه‌ک بۆ تێگه‌یشتن له‌وه‌ی که ره‌فتاری سروشت له جیهانی ئه‌تۆمی یان ژێر ئه‌تۆمیدا چۆنه دروست ده‌کات، به‌ڵام وه‌ک به ورده‌کاری زۆرتره‌وه ده‌یبینین ئه‌م زانسته گه‌ڵاڵه‌ێکی مه‌فهومی به ته‌واوی جیاواز پێشکه‌ش ده‌کات که له‌ودا ته‌نه‌کان شوێن و ڕێگه و ته‌نانه‌ت ئاینده و ڕابردوویان به وردی دیاری ناکرێت.\nکوانته‌م تیوریه‌کانی هێزه‌کانی وه‌کوو (ڕاکێشان) یان (کارۆموگنه‌کاری) له ناو ئه‌م چوارچێوه‌دا دروست کردوه‌ته‌وه.\nئا‌یا ئه‌و تیوریانه‌یی که له سه‌ر چوارچێوه‌ێک دروستکراون که زۆر نامۆیه به ئه‌زمونه‌کانی ڕۆژانه‌مان که له لایه‌ن فیزیکی کلاسیکییه‌وه مودیله کروان ده‌توانن ئه‌م ئه‌زمونانه شرۆڤه بکه‌ن؟ ئه‌وان ده‌توانن ، ئێمه‌و ده‌وربه‌رمان خاوه‌نی ساختارگه‌ڵی ئاڵۆزین که له ژمارێکی زۆر گه‌وره‌ی ئه‌تۆم دروست کراوین، ئه‌تۆمی زیاتر له ئه‌ستێره‌کان و گه‌ردونی بینراو بوونی هه‌یه. چونکو ئه‌تۆمه‌کان په‌یره‌ویی له پرینسیپه‌کانی فیزیکی کوانته‌می ده‌که‌ن ، ده‌توانرێ پینیشان بدرێت، که کۆمه‌له‌ێکی گه‌وره له تۆپی فۆتبۆڵ و (جیمبۆ جیت) و (شه‌له‌م) و ته‌نانه‌ت ئێمه‌ش بۆ دورکه‌وتنه‌وه له (بلاوبوونه)ی درزه‌کان ده‌بێت ڕێنمایی بکرین . بۆیه هه‌موو به‌شه‌کانی ته‌نه‌کانی ژیانی ڕۆژانه به پێی فیزیکی کوانته‌مین ، یاساکانی نیوتن بریتیه له تیورێکی کاریگه‌ر که به دروستی ره‌فتاری هه‌موو ته‌نه‌پێکهاته‌کان له ژیانی ڕۆژانه‌ماندا شرۆڤه ده‌که‌ن، ئه‌مه مومکینه نامۆ بێت که زۆر کات له زانستدا ره‌فتاری کۆمه‌ڵه‌یه‌ک له ته‌نه‌کان جیاوازه له گه‌ڵ ره‌فتاری یه‌که به یه‌که‌یان به ته‌نیایی. وڵامدانه‌وه‌یی (عه‌سه‌ب)(نیرۆن) زۆر زه‌حمه‌ته له وڵامدانه‌وه‌یی مێشک بچێت ، هه‌ر وه‌ها به زانینی زانیاری ده‌رباره‌ی (مولکیول)ێکی ئاو ناکرێت لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی ره‌فتاری ده‌ریاچه‌یه‌ک بکرێت. ده‌رباره‌ی یاساکانی نیوتن فیزیکزانان هێشتا خه‌ریکن ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌یی که چۆن ئه‌م یاسایانه له ناوچه‌یی فیزیکی کوانته‌می دێنه ده‌ره‌وه لێکۆڵینه‌وه ده‌که‌ن. ئێمه ده‌زانین که پێکهێنه‌ره‌کانی ته‌نیک له فیزیکی کوانته‌می و یاساکانی (نیوتن)یش نزییک کردنه‌وه‌ێکی باشه بۆ ره‌فتاری ماکرۆسکۆپی ئه‌و ته‌نه که پێکهێنه‌ره‌کانی په‌یره‌ویی له کوانته‌م ده‌که‌ن.\nپێش بینیه‌کانی تیوری نیوتنی له‌گه‌ڵ ئه‌و روداوانه‌یی که له ئه‌زموونی ڕۆژانه‌یی ژیانماندا ڕوده‌ده‌ن یه‌ک ده‌گرنه‌وه. به‌ڵام ئه‌تۆم و مولکیولی  ته‌نیا ب شێوازێک کارده‌که‌ن که به قوڵی جیاوازه له‌وه‌یی ژیانی ڕۆژانه‌مان. فیزیکی کوانته‌می مودێلیکی تازه‌یه له حه‌قیقه‌ت ، که وێنه‌ێکی نوێمان له گه‌ردون پێنیشان ده‌دات. ئه‌مه ئه‌و وێنه‌یه که که زۆر له مه‌فهومه کانی به شێوازی بنچینه‌یی له‌گه‌ڵ تێگه‌یشتنی ڕاسته‌وخۆمان له سروشت یه‌ک ناگرێته‌وه.\nتاقی کردنه‌وه‌یی دوو درزه‌که یه‌که‌م جار له ساڵی 1927 له تاقیگه‌یی (بێل) له لایه‌ن دوو فیزیکزان)ی کرداری واته (کلینتۆن داڤیسۆن و لیستیر گیرمیر) ئه‌نجام درا.  لێکۆلینه‌وه‌یان ده‌کرد له سه‌ر ئه‌وه‌یی چونه که گورز ه‌یه‌ک له ئیلیکترۆنه‌کان –ئه‌و ته‌نه‌یی که زۆر سوکتره له( تۆپه‌کانی بووکی)- کارلیک له گه‌ڵ کریستالی (نیکل) ده‌کات. ئه‌و راستییه‌یی که (ته‌نۆلکه‌کان) وه‌کوو شه‌پۆلێک له ئاو ره‌فتار ده‌که‌ن، یه‌کێکه له‌و تاقیکردنه‌وه سه‌رسوڕهێنه‌رانه‌یی که بوون به ئیلهام بۆ فیزیکی کوانته‌می. به هۆی ئه‌وه‌یی که ئه‌م ره‌فتاره له سکێلی ماکرۆسکۆپیکدا نابینرێن. زاناکان بۆ ماوه‌ێکی زۆر ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌یی که چۆن (ته‌ن)ه گه‌وره‌و ئاڵۆزه‌کان ده‌توانن تایبه‌تمه‌ندی شه‌پۆلی پێنیشان بده‌ن وڕ ببوون.ئه‌گه‌ر بکرێت ڕوداوه‌که به (ته‌ن)ه گه‌وره‌کانی وه‌ک خه‌لک یا (که‌رگه‌ده‌ن) پێنیشان بدرێت به‌ته‌واوه‌تی ده‌بێت به هۆی دروست بوونی جوڵه‌ێکی گه‌وره ، به‌ڵام به گشتی ته‌نه گه‌وره‌کان زۆر که‌متر کاریگه‌رییه کوانته‌میه‌کان پێنیشان ده‌ده‌ن. بۆیه نابێت چاوه‌ڕوانی ئه‌وه بکه‌ن که گیان له‌به‌رانی باخچه‌یی ئاژه‌ڵان بتوانن به هۆیی ته‌لی قه‌فه‌سه‌کانیانه‌وه تایبه‌تمه‌ندی شه‌پۆلی له خۆیان پێنیشان بده‌ن. هه‌رچه‌ند فیزیکزانه کردارییه‌کان زۆر حه‌زیان لێیه دیارده‌ی شه‌پۆلی به ته‌نی گه‌وره‌تر ببینن . زاناکان ئاواته خوازن که ڕۆژێک تاقیکردنه‌وه‌که‌یی (تۆپه‌کانی بووکی) به که‌ڵک وه‌رگرتن له (ڤایرۆس) که نه ته‌نیا گه‌وره‌تر به‌ڵکوو بوونه‌وه‌رێکی زیندووش حیساب ده‌کرێت ئه‌نجام بده‌ن .\nبه ته‌نیا چه‌ند ڵایه‌نێکی که‌می (فیزیکی کوانته‌می) پێویستن بۆ تێگه‌یشتن له‌و (ئیستدلالانه‌ی ) که ئێمه له به‌شه‌کانی داهاتوویی ئه‌م کتێبه باسیان ده‌که‌ین. بۆ هه‌موو که‌سێک جێگه‌ی سه‌سۆڕمانه کاتێک (ته‌نۆلکه) مادییه‌کان وه‌کوو شه‌پوول ره‌فتار ده‌که‌ن به‌ڵام ره‌فتاری روناکی وه‌کوو شه‌پۆل که‌س تووشی سه‌رسوڕمان ناکات. ره‌فتاری شه‌پۆلی روناکی له‌لای هه‌موو مان زۆر سروشتی دێته پێش چاو، که وه‌کوو راستی بۆ ماوه‌یه‌یی نزیکه‌یی دوو سه‌ده قه‌بوڵ کرابوو. کاتێک گورزه‌یه‌ک روناکی بده‌یت له دوو درزه‌که‌یی تاقیکردنه‌وه‌که‌یی پێشوو دوو شه‌پۆل ده‌رده‌چن و له سه‌ر شاشه‌که به یه‌ک ده‌گه‌ن. له هه‌ندێک شوێندا به‌رزییه‌کان ده‌که‌ونه سه‌ر یه‌ک ئه‌وکات خالی روناک دروست ده‌بێت له هه‌ندێک شوێنیشدا به‌رزی شه‌پۆلێک و نزمی شه‌پۆله‌که‌ی تر ده‌که‌ونه سه‌ر یه‌ک که ئه‌وده‌م خالی روناک دروست ده‌بن. فیزیکزانی ئینگلیزی ( تۆماس یونگ) ئه‌م تاقیکردنه‌وه‌یی له سه‌ره‌تایی سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌مدا که خه‌لک باوه‌ڕیان وابوو که روناکی شه‌پۆله نه‌ک لێشاوێک له ته‌نۆلکه وه‌ک ئه‌وه‌یی که نیوتن باوه‌ڕی پێی بوو ،ئه‌نجامدا .\nهه‌ندێک که‌س مومکینه وابیر بکه‌نه‌وه که (نیوتن) له‌وه‌یی که وتوویه‌تی روناکی ته‌نۆلکه‌یه نه‌ک شه‌پۆل هه‌ڵه‌یی کردووه. به‌ڵام ئه‌و ڕاستی ده‌کرد کاتێک که ده‌ی گوت روناکی وه‌ک لێشاوێک له ته‌نۆلکه کارده‌کات، که له ئیمرۆدا ئێمه پییان ده‌ڵیین (فوتون) . ئیمه خۆمان ته‌رکیبه‌ێکن له ژمارێکی زۆری ئه‌تۆم، روناکییه‌ک که ئێمه خۆمان ڕۆژانه هه‌ستی پێده‌که‌ین له ژمارێکی زۆر فۆتۆن دروستکراوه ته‌نانه‌ت گلۆپێکی شه‌وانه‌یی 1 واتی به بیلیون بیلیون فۆتۆن له چرکه‌یه‌کدا ده‌ر ده‌کات. فۆتۆنی ته‌نها به شێوه‌ێکی ئاسایی هه‌ست پێناکرێت به‌ڵام ئێمه له تاقیگه‌دا ده‌توانین جۆگه‌له‌یه‌کی کزی یه‌ک فۆتۆنی دروست بکه‌ین ، که ده‌توانین فۆتۆنه‌کانی به ته‌نیایی وه‌کوو (ئه‌لی‌کترۆن)ه‌کان یان (تۆپه بووکیه)کان ده‌ربخه‌ین. ده‌کرێت تاقی کردنه‌وه‌یی (یۆنگ) به به‌کارهێنانی گورزه‌ێکی ته‌نک له فوتۆن که به جیاوازی چه‌ند چرکه‌یه‌ک ده‌گه‌ن به به‌ر به‌سته‌که ئه‌نجام بده‌ینه‌وه. ئه‌گه‌ر ئه‌مه ئه‌نجام بده‌ینه‌وه و له یه‌ک که‌وتنه‌کان له دوری به‌ربه‌سته‌که له سه‌ر په‌رده‌یه‌ک تۆمار بکه‌ین ده‌بینین هه‌مان( به یه‌کداچوون )بۆ دانه به دانه‌یی فۆتۆنه‌کان ڕوو ده‌ده‌ن، ئێمه ده‌توانیین هه‌مان شێواز ( به یه‌کداچوون) له ئه‌نجام دانی تاقیکردنه‌وه‌یی (دایسۆن-گرمر) بۆ (ئه‌لکترۆن) یان ( تۆپه‌کانی بووکی) دوباره بکه‌ینه‌وه هه‌مان شت له کاتدا له سه‌ر په‌رده‌که ده‌بینرێ. بۆ فیزیکزانه‌کان ، ئه‌مه دۆزینه‌وه‌ێکی سه‌ر سورهێنه‌ر بوو : ئه‌گه‌ر (ته‌نۆلکه‌یه‌ک) بتوانێت له‌گه‌ڵ خۆییدا (به‌یه‌کدا چون) بکات، مانای وایه تایبه‌تمه‌ندی شه‌پۆلی به ته‌نها هی گورزه‌یه‌ک یان کۆمه‌ڵێک زۆر له فۆتۆن نییه به‌لکو ئه‌مه بۆ (ته‌نۆلکه)ێکی ته‌نیاش رویی ده‌دا. یه‌کێکی تر له بنچینه سه‌ره‌کییه‌کانی (فیزیکی کوانته‌م) ی بریتیه له(پرینسیپی نادیاری) که له لایه‌ن (ورنێر هایزنبێرگ) له ساڵی 1926 پێشکه‌ش کراوه. (پرینسیپی نادڵنییاییه‌وه) پێمان ده‌ڵێت که ئێمه ناتوانیین هاوکات هه‌ندێک داتایی تایبه‌تی پێکه‌وه بپێوین بۆ وێنه ناکرێت( شوێن) و( خێرایی) ته‌نۆلکه‌یه‌ک پێکه‌وه دیاری بکرێت.\nبه پێی( پریسیپی نادڵنییایی) ، بۆ وێنه ، ئه‌گه‌ر نادیاری له پێوانی شوێن له گه‌ڵ نادیاریی له پێوانی (ته‌وژم)( بارستایی که‌ره‌تی خێرایی) له گه‌ڵ یه‌کدا که‌ره‌ت بکرێن ئاکامه‌که‌ی هه‌رگیز بچوکتر نابێت له‌و بڕه دیاری کراوه‌یی که ناوی نه‌گۆڕی (پلانک)ی لێنراوه. هه‌رچه‌ند ئه‌مه ژاوه ژاوه، به‌ڵام ده‌کرێت  به ساده‌یی به‌م شێوه‌یه شیبکرێته‌وه:\nئه‌گه‌ر به وردی خێرایی ده‌پێویت مانای وایه به وردێکی که‌متر ده‌توانی شوێن بپێویت هه‌ر وه‌ها به پێچه‌وانه‌وه. بۆ وێنه ئه‌گه‌ر نادیاری له شوێندا نیوه بێت ئه‌وکات( نادڵنیایی) له پێوانی خێرایی ده‌بێت به دوو به‌رامبه‌ر . گرینگه به‌راوردێک له نێوان ئه‌و یه‌کانه‌یی وه‌کوو (میتر) و (کیلۆگرام) و (چرکه) که له ژیانی ڕۆژانه‌مانه‌دا ده‌یان پێوین و نه‌گۆڕی (پلانک ) بکه‌ین . نه‌گۆڕی پلانک زۆر زۆر بچوکه که به پێی یه‌که‌کانی سه‌ره‌وه بریتیه له ده‌ورو به‌ری\n. وه‌کوو به‌رئه‌نجام ئه‌گه‌ر ته‌نێکی بچوکی ماکرۆسکۆپی وه‌کوو تۆپێکی فۆتباڵ به نیوه‌تیره‌یی 1میلی متر و بارستایی یه‌ک له سه‌ر سێ کیلۆگرامت هه‌بێت ، هێشتا ئێمه ده‌توانین خێراێکی به وردێکی یه‌کجار زۆر ته‌نانه‌ت یه‌ک له سه‌ر میلیارد میلیارد میلیارد کیلۆمتر له سه‌ر کاژێر. به هۆیی یه‌که پێواوراوه‌کان و (بارستایی) 3/1 تۆپه‌که (نادڵنییایی) له شوێن به بڕی 1000/1 به‌راورد بکه‌ین.\nبه‌ڵام له هه‌مان یه‌که‌دا بۆ (ئه‌لکترۆن) به بارستایی\nبارۆدۆخه‌که به‌ته‌واویی جیاوازه، ئه‌گه‌ر ئێمه شوێنی (ئه‌لکترۆن) به وردی نزیکه‌ی قه‌باره‌ی یه‌ک ئه‌تۆم دیاری بکه‌ین به پێی پرینسیپی نادڵنییایی هه‌ڵه له دیاری کردنی خێرایی (ئه‌لکترۆن) ده‌بێت به موجه‌ب و ناقس 1000 کیلۆمتر له چرکه‌یه‌کدا که له هه‌ر حال دا دیاری کردنێکی زۆر ورد نییه.\nبه پێی (فیزیکی کوانته‌می) هه‌رچه‌ند زانیارییه‌کانمان زۆر بێت یان هه‌ر چه‌ند توانای حیساب کردنه‌کانمان به هێز بێت ناتوانین به دڵنییاییه‌وه پێش بینی پرۆسیسه فیزیکییه‌کانی داهاتوو بکه‌ین ، چۆنکو ناتوانین دڵنییا بین له دیاری کردنیان. دوایی دیاری کردنی بارۆدۆخی سه‌ره‌تایی، سروشت خۆیی ئاینده‌یی پرۆسه‌که دیاری ده‌کات که به شێوازی بنچینه‌یی (نادڵنییایی) له‌گه‌ڵدایه. به وته‌ێکی تر سروشت ناتوانێت ته‌نانه‌ت له ساده‌ترین بارۆدۆخدا ئه‌مر بکات به سه‌ر پرۆسه‌کاندا. له جیاتی ئه‌وه کۆمه‌ڵێک ئه‌گه‌ر ده‌خاته به‌رده‌ست که هه‌رکام له ئه‌گه‌ره‌کان ئه‌توانن حه‌قیقه‌ت بن. قسه‌یه‌که‌ی (ئه‌نیشتاین) هه‌یه که خودا پێش بریار دان له سه‌ر هه‌ر پرۆسه‌ێکی فیزیکی زار فڕێ ده‌دا .که ئه‌م ئیده‌یه بۆ ئه‌نیشتاین بێزارکه‌ر بوو ، هه‌رچه‌ند خۆیی یه‌کێک بوو له باوکه‌کانی (فیزیکی کوانته‌م)ی به‌ڵام له دواییدا بوو به ره‌خنه‌گرێکی توند.\nوا دێته پێش چاو که (فیزیکی کوانته‌می) باوه‌ڕی به‌وه نییه که یاسا فه‌رمانڕه‌وایی له سه‌ر سروشت ده‌کات واته باوڕی به (نا دترمینیسم ) هه‌یه ، به‌ڵام شته‌که به‌و شێوازه نییه، له جیاتی ئه‌و رێبه‌رایه‌تیمان ده‌کات به‌ره‌و فۆرمێکی تازه له (دترمینیسم): وای دابنێ سیسته‌مێکمان له کاتێکدا هه‌یه ، یاسکانی سروشت ئیحتمالی گۆڕان له داهاتووه‌کان و ڕابردوه‌کان دیاری ده‌کات نه‌ک ئه‌وه‌یی که به دڵنییایی ڕابردوو و داهاتوو دیاری بکات. ئه‌مه بۆ زۆر له زاناکان خۆش نییه  تیورییه‌ک قه‌بووڵ بکه‌ن که له‌گه‌ڵ تاقیکردنه‌وه‌دا یه‌ک ده‌گرێته‌وه له جیاتی ئه‌وه‌یی یه‌ک گرتنه‌وه‌یی له‌گه‌ڵ پێش فه‌رزه زێهنییه‌کانیان هه‌بێت.\nشتێک که له تیورێکی زانستی ده‌خوازرێ ئه‌وه‌یه که ده‌بێت بتوانرێ تاقی بکرێته‌وه. به‌ڵام سروشتی ئه‌گه‌ری پێش بینیه‌کانی فیزیکی کوانته‌می به‌و مانایه، که نامومکینه پێشگووییه‌کان ته‌ئید بکرێن ، که‌وابوو تیورییه‌کانی کوانته‌می مه‌رجێ تیورێکی باوه‌ڕ پێکراویان تێدا نییه.به‌ڵام له‌گه‌ڵ سروشتی ئه‌گه‌ری ئه‌م پێشگوویانه ئێمه هێشتا ده‌توانین تیورییه‌کانی کوانته‌می تاقی بکه‌ینه‌وه. بۆ وێنه ئێمه ده‌توانیین تاقیکردنه‌وه‌ێک چه‌ندین جار ئه‌نجام بده‌ین، که ئاکامه جیاوازه‌کان گۆڕانکارییه‌کانیان ده‌توانێت پێش بینیه ئه‌گه‌رییه‌کان ته‌ئید بکات. تاقیکردنه‌وه‌یی (تۆپه‌کانی بووکی) بهێنه‌وه پێش چاوی خۆت، پێش بینیه‌کانی (فیزیکی کوانته‌می ) پێمان ده‌ڵێت که هیچ شتێک ناتوانێت له شوێنێکدا جێگیر بێت ، چۆنکو ئه‌مه ده‌بێت به هۆی ئه‌وه‌یی که خێراییه‌که‌ی بکاته بێ کۆتایی. له ڕاستیدا به پێی (فیزیکی کوانته‌م)ی هه‌ر ته‌نۆلکه‌یه‌ک بۆی هه‌یه به ئه‌گه‌رێک له هه‌رشوێنێک دا له‌م گه‌ردونه‌دا بوونی هه‌بێت. واته هه‌رچه‌ند که ئه‌گه‌ر یان ئیحتمالی بوونی (ئه‌لکترۆن ) له نێو ئامێری دوو درزی یۆنگ زۆر زۆره به‌ڵام ئه‌و ئه‌گه‌ره‌ش هه‌یه (ئه‌لکترۆن)ه‌که له جیاتی ئه‌وێ له شوێنێکی زۆر دورتر واته له ئه‌ستێره‌ی (ئالفا –قنتروس) بێت، یان له ناو بابۆله‌کانی کۆفیتریایی فه‌رمانگه‌که‌تاندا بێت. وه‌کوو ده‌رئه‌نجامێک، ئه‌گه‌ر ئێوه شه‌ق له (تۆپه بووکی)یه‌کی کوانته‌می هه‌ڵبده‌ن و تۆپه‌که فڕێبده‌ن نه بڕی زانیارییه‌که‌ت و نه بڕی شاره‌زاییه‌که‌ت نابن به هۆی ئه‌وه‌یی که شوێنی که‌وتنه‌که به وردی بتوانیت دیاری بکه‌یت. به‌ڵام ئه‌گه‌ر تاقیکردنه‌وه‌که بۆ چه‌ندین جار دووباره بکه‌یته‌وه ئه‌و داتایانه‌ی که کۆ ده‌بنه‌وه پێنیشان ده‌ری ئه‌گه‌ری دۆز ینه‌وه‌ی تۆپه‌که له شوێنه جۆربه‌جۆره‌کانه. ئه‌و که‌سه‌ی تاقیکردنه‌وه‌که ئه‌نجام ده‌دات ته‌ئیدی ده‌کات که ئاکامی تاقیکردنه‌وه‌که له‌گه‌ڵ پێش بینی تئورییه‌که‌دا یه‌کده‌گرێته‌وه.\nگرینگه له‌وه بگه‌ین که (حه‌قیقه‌ت)ی ئه‌گه‌ره‌کانی فیزیکی کوانته‌می جیاوازه له‌گه‌ڵ ئه‌و ئه‌گه‌رانه‌یی که له فیزیکی نیوتنی یان ئه‌و ئه‌گه‌ره‌ی که ئێمه له ژیانی رۆژانه‌دا ته‌جروبه‌ی ده‌که‌ین. ده‌کرێت ئه‌مه به به‌راورد کردن له نێوان دوو جۆر شێواز یه‌کێکیان به هۆی (تۆپه‌کانی بووکی) ئه‌ویی تریان که به هۆی کون بوونی په‌رده‌ی ئامانج له فڕێدانی نه‌یزه‌دا دروست ده‌بێت باشتر تێبگه‌ینرێت. له یاری فڕێدانی نه‌یزه‌دا ئه‌گه‌ر یاریچییه‌که بیره‌ێکی زۆر نه‌خواردبێته‌وه زۆربه‌ی نێزه‌کان ده‌که‌ون له نزییکی خالی ناوه‌راست و به دورکه‌وتنه‌وه له‌و خاڵه ژماره‌یی کونی دروستکراو به هۆی نێزه‌کان که‌م ده‌بێته‌وه. بۆ (تۆپه‌کانی بووکی)، هه‌رنێزه‌ێک ده‌توانێت به پێی کات بکه‌وێت له هه‌ر شوێنێک که پێنیشانده‌ری ئیحتماله کانه ، له ژیانی رۆژانه‌دا ئه‌م شته ده‌کرێت ئاوا باس بکرێت که بۆ هه‌ر نێزه‌یه‌ک ئه‌گه‌رێک هه‌یه بۆ که‌وتن له خاڵێک ، به پێچه‌وانه‌ی تۆپه‌کانی بووکی، ئه‌گه‌ر له ئه‌وه‌که‌ی تر پێوه‌ندی هه‌یه له‌گه‌ڵ نا‌ته‌واو بوونی زانیاریمان له سه‌ر دۆخی سه‌ره‌تایی. ده‌توانین قسه که به‌م شێوه‌یه باشتری بکه‌ین ده‌توانرێ به وردی شوێنی نێزه‌که دیاری بکرێت ئه‌گه‌ر گۆشه‌که‌ی ، خولانه‌وه‌کری ، خێراییه‌که‌ی و شتی تریش به وردی بزانرێت واته ده‌توانین شوێنی که‌وتنی نێزه‌که له په‌رده‌که به که‌یفی خۆمان دیاری بکه‌ین. که‌لک وه‌رگرتن له (ئه‌گه‌ره‌کان)بۆ شرۆڤه‌یی روداوو پێشهاته‌کانی ژیانی رۆژانه ره‌نگ دانه‌ویی زاتی سروشت له پروسه‌که‌دا نییه به‌لکوو ته‌نیا چاوپۆشی کردنمانه له هه‌ندێک لایه‌نی دیاری کراو پرۆسه که.\nئه‌گه‌ره‌کان له تیورییه کوانته‌مییه‌کاندا جیاوازن، ئه‌وان ره‌نگدانه‌ویی نا دڵنیایی بنچیینه‌ین له سروشتدا، مودیله کوانته‌مییه‌کانی سروشت هه‌لگری هه‌ندێک پرینسیپن که دژه نه‌ته‌نها له‌گه‌ڵ ئه‌زموونی ژیانی ڕوژانه‌دا به‌لکوو له‌گه‌ڵ تێگه‌یشتنمان له مه‌فهومی حه‌قیقه‌تیش. ئه‌وانه‌یی که ده‌ڵێن تێگه‌یشتن له پرینسیپه‌کان زۆر قورسه ، گرۆپێکی باشن، گروپێک که ( ئه‌نیشتاین)ی تێدایه یان ته‌نانه‌ت (فاینمه‌ن)ی تێدایه که شرۆڤه‌ی تیوری کوانته‌می کردوه، ئێمه به زوویی باسی ده‌که‌ین. له راستیدا ، فاینمه‌ن جارێک نووسیبویی " من وا بیر ده‌که‌مه‌وه که‌س به ته‌واوی له مکانیکی کوانته‌می نه‌گه‌یشتوه" به‌ڵام فیزیکی کوانته‌می له‌گه‌ڵ بینیندا یه‌کده‌گرێته‌وه، له هێچ تاقیکردنه‌وه‌یه‌کدا نه‌که‌وتوه هه‌رچه‌ند له هه‌موو تیورییه‌کانی تر ی زانست زیاتر تاقی کراوه‌ته‌وه.\nله 1940 ه‌کان ریچارد فاینمه‌ن تێڕوانێنێکی تری به نیسبه‌ت جیاوازی نێوان جیهانی کوانته‌م و جیهانی نیوته‌نیه‌وه هه‌بوو. (فاینمه‌ن) له ژێر کاریگه‌ری پرسیاری چۆن شێوازی (به‌یه‌کداچوون) له تاقیکردنه‌وه‌یی دوو درزه‌که‌دا دروست ده‌بن دابوو. جارێکی که بچوره‌وه سه‌ر تاقیکردنه‌وه‌یی دوو درزه‌که ده‌زانی که کاتێک هه‌ردوو درزه‌که کراوه‌یه شێوازی به یه‌کدا چوونه‌که یه‌کسان نییه به کۆی شێوازی کاتێک هه‌ریه‌ک له درزه‌کان به جیا جیا دابخه‌یت و شێوازی به یه‌کداچوونه‌که ، بۆ هه‌ریه‌کیان وه‌ربگریت. کاتێک هه‌ردوو درزه‌که کراوه بن ئێمه ده‌توانین زنجیره‌یه‌ک له باندگه‌لی تاریک و روون ببینین، تاریک ئه‌و شوێنه‌یه که ته‌نۆلکه له سه‌ری نانیشێته‌وه که ئه‌گه‌ر یه‌کێک له درزه‌کان کراوه‌بێت شوێنی نیشتنه‌وه یان نه‌یشتنه‌وه‌یی ته‌نۆلکه‌کان ده‌گۆڕێت ئه‌مه له‌وه ده‌چێت مانای وابێت که ته‌نۆلکه‌کان له کاتی سه‌فه‌ر به‌ره‌و درزه‌کان زانیاری سه‌باره‌ت به‌وه‌یی یه‌ک یان دوو درز کراوه‌یه وه‌رده‌گرن، که زۆر دوره له ره‌فتاری ته‌نه‌کان له ژیانی رۆژانه‌دا ، که تۆپێک به‌ره‌و درزێک بهاوێژرێ بۆ نیشتنه‌وه درزه‌که‌ی تر چ کراوه بێت چ داخراو کاریگه‌ری له سه‌ری نابێت.\nبه پێی فیزیکی نیوتنی ئه‌گه‌ر تاقیکردنه‌وه‌که له جیاتی (مولکیول) به تۆپی فۆتبۆڵ بکرێت هه‌موو ته‌نه‌کان له رۆیشتنیان به‌ره‌و په‌رده‌که رێگه‌ێکی به ته‌واوی دیاری کراو ده‌بڕن . هیچ شتێک نییه ببێت به هۆی ئه‌وه‌یی که لادانێک رو‌بدات و ته‌نۆلکه‌ێک بکه‌وێت له ته‌نۆلکه‌ێکی تر که به‌ره‌و درزه دراوسێکه هاوێژراوه. به پێی مودێلی کوانته‌می ده‌وترێت که ته‌نۆلکه له کاتدا له نێوان خاڵی سه‌ره‌تا و کۆتاییدا هیچ شوێنێکی دیاری کراوی نییه. (فاینمه‌ن) تێگه‌یشتبوو که (ته‌نۆلکه) له روێشتنی له سه‌رچاوه‌وه به‌ره‌و په‌رده هیچ چه‌شنه رێگه‌ێکی دیاری کراوی نییه به‌لکوو هه‌موو ریگانه‌ی که دوخاڵی سه‌ره‌تاو کۆتایی پێکه‌وه ده‌به‌سنه‌وه ده‌توانێت بگرێته به‌ر . ئه‌م وته‌یه‌یی فاینمه‌ن پێنیشان ده‌دات که (فیزیکی کوانته‌می) جیاوازه له (فیزیکی نیوتنی) .حاله‌تی هه‌ر دوو درزه‌که بابه‌ته‌که‌یه، چونکو له جیاتی ئه‌وه‌یی ته‌نۆلکه‌که یه‌ک ڕیگه بگرێته به‌ر هه‌موو رێگه‌کان هاوکات ده‌گرێته‌به‌ر ، ئه‌م بابه‌ته به ته‌واوی له چیرۆکه زانستیه‌کان ده‌چێت. فاینمه‌ن شێوازێکی ماتماتیکی پێشکه‌ش کرد- کۆکردنه‌وه‌یی فاینمه‌نی له سه‌ر مێژوه‌کان- جارێکی تر هه‌موو یاساکانی (فیزیکی کوانته‌می) به که‌لک وه‌رگرتن له‌م ئیده‌یه دروست کرده‌وه. شێوازی ماتماتیکی له‌گه‌ڵ کێشانی وێنه‌یی فیزیایی له تیوریه‌که‌ی فاینمه‌ن جیاوازی هه‌یه له‌گه‌ڵ فیزیکه کوانته‌میه سه‌رتاییه‌که به‌ڵام پێشبینیه‌کانی هه‌ر دووکیان یه‌ک شتن.\nله تاقیکردنه‌وه‌یی دو درزیی ئیده‌کانی فاینمه‌ن ده‌ڵێن که ته‌نۆلکه‌یه‌ک له چوون به‌ره‌و یه‌کێک له درزه‌کان یان درزه‌که‌ی تریان چه‌ندین رێگه‌ی له به‌رده‌مدایه؛ رێگه‌کان وه‌ک په‌تی به‌کره ده‌کێشرین به‌ره‌و یه‌که‌مین درز له دووهه‌مین درزه‌وه ده‌گه‌ڕێنه‌وه جارێکی تر ده‌چنه‌وه یه‌که‌م؛ رێگه‌کان هه‌روه‌ها ده‌چنه ریستورانێک که مێگۆی لێده‌خۆرێ ، هه‌ر وه‌ها چه‌ندین ده‌وری هه‌ساره‌ی ژوپیته‌ر ده‌ده‌نه‌وه پێش ئه‌وه‌یی بگه‌ڕێنه‌وه شوێنه‌که‌ی خۆیان. ته‌نانه‌ت ده‌توانن هه‌موو پانتایی گه‌ردون بچن و بگه‌ڕینه‌وه. ئه‌مه بۆچوونی فاینمه‌نه، که شی ده‌کاته‌وه چۆن (ته‌نۆلکه)یه‌ک ده‌زانێ کام یه‌ک له درزه‌کان کراوه‌یه.- ئه‌گه‌ر یه‌کێک له درزه‌کان کراوه‌بێت ئه‌و رێگانه‌یی که به‌ره‌و ئه‌و درزه ده‌چن ده‌گرێته به‌ر. کاتێک هه‌ردوو درزه‌که کراوه بێت ئه‌و رێگانه‌ی که به‌ره‌و دودرزه‌که ده‌چن، له سه‌ر په‌رده‌که له یه‌ک ده‌که‌ون و به یه‌کداچوون دروست ده‌که‌ن . وا دێته پێش چاو که ئه‌مه شێتانه بێت به‌ڵام له ئیمرۆدا بۆ زۆربه‌یی مه‌به‌سته‌کانی فیزیکی بنچینه‌یی ئه‌مه به‌کار ده‌هێنرێ- بۆ مه‌به‌سته‌کانی ئه‌م کتێبه‌ش- سه‌لمێندراوه که داڕشتنی فاینمه‌ن زۆر به که‌ڵک تره له داڕشتنه سه‌ره‌تاییکه.\nتێڕوانینی فاینمه‌ن سه‌باره‌ت به حه‌قیقه‌تی کوانته‌می زۆر گرینگه بۆ تێگه‌یشتن له‌و تیورییه‌یی که ئێمه به زوویی پێشکه‌شی ده‌که‌ین، بۆیه باشتر وایه بڕێک کات بۆ باشتر تێگه‌یشتنی ته‌رخان بکه‌ین. بێنه پێش چاوی خۆت پرۆسه‌ێکی زۆر ساده که له‌ودا ته‌نۆلکه‌ێک به شێوه‌ێکی سه‌ربه‌ست له خالی (ئا) وه ده‌ست ده‌کات به جوڵه. به پێی مودێلی نیوته‌نی (ته‌نۆلکه)که له سه‌ر هێڵێکی رێک به‌رده‌وام ده‌بێت. دوایی کاتێکی وردی دیاری کراو ده‌بینین که ته‌نۆلکه‌که له سه‌ر هه‌مان هێڵ گه‌یشتوه‌ته خاڵی (با). له مودێلی فاینمه‌ن (ته‌نۆلکه)ێکی کوانته‌می هه‌موو ئه‌و رێگانه‌یی که (ئا) ده‌بستن به (با)وه ده‌گرێته‌به‌ر، بۆ هه‌ر رێگه‌یه‌ک ژماره‌یه‌ک کۆ ده‌کاته‌وه که ناوی لێنراوه (ره‌وگه). ره‌وگه بریتیه له پێنیشاندانی شوێن له ده‌ورێکی شه‌پۆلێکدا که شه‌پۆله که یان له به‌رزیدایه یان نزمی و یان له شوێنی له نێوانی ئه‌و دوانه‌دا. نوسخه‌ی ماتماتیکی فاینمه‌ن بۆ حه‌سێب کردنی ره‌وگه‌که پێنیشان ده‌دا کاتێک ره‌وگه‌ی رێگه جیاوازه‌کان له‌گه‌ڵ یه‌کدا کۆ ده‌کرێنه‌وه " فه‌روانی ئه‌گه‌ره‌کان" بۆ گه‌یشتینی ته‌نۆلکه‌که له خاڵی (ئا) به‌ره‌و خاڵی (با) دروست ده‌بێت. که دوو جایی ئه‌م فه‌روانی ئه‌گه‌ره بڕی راستی ئه‌گه‌ره‌که یه بۆ گه‌یشتنی له خالی یه‌که‌مه‌وه به خاڵی دوه‌م.\nبۆ ئه‌نجام دانی پێشنیاره‌که‌ی فاینمه‌ن له حه‌سێب کردنی فه‌راوانی ئه‌گه‌ره‌کان که ته‌نۆلکه‌یه‌ک بۆ چوون له خاڵی (ئا)وه به‌ره‌و خاڵی (با) ده‌بێت ره‌وگه‌کان یان ئاراسته‌داره‌کان کۆ بکرێنه‌وه. ژماره رێگه‌کان بێ کۆتاییه بۆیه کارکردنه‌که تۆزێک ئاڵۆزه به‌ڵام ئه‌مان کارده‌که‌ن و به سوودن. بڕێک له ڕێگه‌کان له وێنه‌یی ژێره‌وه پێنیشان دراون.\nتیوری فاینمه‌ن به روونی پێنیشانی ده‌دات که چۆن وێنه‌یی کێشراویی نیوتنی له سروشت ده‌کرێت له وێنه کوانته‌مییه‌که‌وه جاریکی تر بدۆزرێته‌وه هه‌رچه‌ند وا دێته پێش چاو که ئه‌م دوانه زۆر له یه‌ک جیاوازن. به پێی تیوری فاینمه‌ن ره‌وگه‌یی پێوه‌ندیدار به هه‌ر ڕێگه‌ێکه‌وه به‌نده له سه‌ر نه‌گۆڕی پلانک. تیوریه‌که ده‌ڵێت به سه‌رنجدان به‌وه‌یی که نه‌گۆڕی پلانک زۆر بچوکه کاتێک به‌شداری کردنی ئه‌و ڕێگه‌یانه‌ی که زۆر نزیکن له یه‌ک کۆ ده‌کرێته‌وه رۆگه‌کان به شێوه‌ێکی ئاسایی زۆر به خێرایی ده‌گۆڕین وه‌ک له وێنه‌که‌یی سه‌ره‌وه ده‌رده‌که‌وێت ئه‌مه ده‌بێت به هۆی ئه‌وه‌یی کۆکه‌یان ببێت به سفر. به‌ڵام تیورییه‌که ده‌ڵێت که هه‌ندێک له ڕێگه دیاری کراوه‌کان (ره‌وگه)کانیان به شێوازێکه که به‌ره‌و هێڵێکی راست مه‌یلیان هه‌یه بۆیه ته‌نۆلکه‌که زۆر حه‌زی به رۆیشتن له سه‌ر ئه‌م رێره‌وانه‌یه. ئه‌وه زانراوه که بۆ ته‌نه گه‌وره‌کان رێگه‌کان زۆر نزیکن له‌و پێشبینیانه‌ی که کۆکردنه‌وی نیوتنیه بۆ ره‌وگه هاوشێوه‌کان که زۆرترین به‌شدارییان هه‌یه ، تیوری نیوتن ته‌نها ئه‌و رێگانه‌یی که ئه‌گه‌ره‌که‌یان له سه‌ره‌وه‌یه پێش بینی ده‌کات . لێره‌دا پێش بینی بۆ ته‌نه‌گه‌وره‌کان وه‌ک ئه‌وه‌یه که تیوری نیوتن باسی ده‌کات.\nوه‌کوو نمونه‌یی پێشوو وای دابنێ لێشاوێک ته‌نۆلکه به‌ره‌و به‌ربه‌ستی تاقیکردنه‌وه‌یی دوو درزه‌که ده‌نێرین  و داتاکانی یه‌که‌م میلیون ته‌نۆلکه که له‌وێوه تێپه‌ڕ ده‌بن کۆ ده‌که‌ینه‌وه، کاتێک ژماره‌یی ئه‌و (ته‌نۆلکه)انه‌یی که له شوێنه جۆر به جۆره‌کانی په‌رده‌که‌دا ده‌نیشنه‌وه وێنا ده‌که‌ین ده‌بینین شێوازی به‌یه‌کدا چوون دروست ده‌بێت ، هه‌روه‌ها کاتێک ره‌وگه پێوه‌ندیداره‌کان به هه‌رکام له‌و ڕێگانه‌یی که خاڵی (ئا) به خاڵی (با) وه گرێده‌ده‌ین  پێکه‌وه کۆ ده‌که‌ینه‌وه ده‌بینین ئه‌گه‌ری نیشتنه‌وه له شوێنه‌کان رێک وه‌ک ئه‌وه‌یی پێشوو بۆ (به‌یه‌کداچوون) ده‌رده‌چێت.\nئێستا وایی دابنێ ئێمه تاقیکردنه‌وه‌که دوباره بکه‌ینه‌وه، ئه‌م جاره‌یان روناکی ده‌ده‌ین له درزه‌کان خالی (س) خالی (س) ئه‌و شوێنه‌یه که ته‌نۆلکه‌کانی پێدا ده‌ڕۆن که ده‌توانێت یه‌کیک له درزه‌کان بێت. ئه‌مه ناوده‌نین زانیاری " کام – رێگه" چونکو به هۆی ئه‌مه‌وه ده‌زانین که کام (ته‌نۆلکه) له درزی (ئا) وه ده‌چێت بۆ درزی (با) یان به پێچه‌وانه‌وه، ئێستا به هۆی ئه‌وه‌یی که ده‌زانین کام ته‌نۆلکه له کام درزه‌وه ده‌روات ئێستا کۆی ڕێگه‌کان بریتیه له ته‌نها ئه‌و رێگانه‌ی که له درزی یه‌که‌م یان درزی دوه‌مه‌وه ده‌ڕۆن، ئه‌مه به هیچ شێوه‌یه‌ک رێگه‌کانی هه‌ردو درزه‌که پێکه‌وه ناگرێته‌وه . چونکو فاینمه‌ن به‌یه‌کدا چوونی به‌م شێوه‌یه شرۆڤه‌ده‌کرد، رێگه‌کانی درزی یه‌که‌م له گه‌ڵ رێگه‌کانی درزی دووه‌م به یه‌کده‌گه‌ن و ئه‌م دیارده‌یه دروست ده‌بێت و مه‌رجیش ئه‌وه‌یه نه‌زانیت کام (ته‌نۆلکه) له کام درزه‌وه تێپه‌رده‌بێت ، که ئه‌م ده‌ستتێوه‌ردانه واته رون کردنه‌وه‌یی یه‌کێک له درزه‌کان ده‌بێت به هۆی ئه‌وه‌یی به‌یه‌کداچوونه‌که نه‌مێنێت. له ڕاستیدا کاتێک روناکییه‌که ده‌دریت له درزه‌که ده‌بێت به هۆی ئه‌وه‌یی شێوازی به یه‌کدا چوونی یه‌که‌م نه‌مێنێت و به یه‌کداچوونێکی تر نزیک له‌وه‌ی پێشوو له جیاتی دروست ببێت!. هه‌روه‌ها ده‌کرێت ئێمه ئه‌م تاقیکردنه‌وه‌یه به به‌کارهێنانی روناکێکی زۆر کز دوباره بکه‌ینه‌وه که له‌ودا (ته‌نۆلکه)کان هه‌موویان له‌گه‌ڵ روناکییدا کارلێک ناکه‌ن. له‌م حاڵه‌ته‌دا دووباره ئه‌و توانایه‌مان ده‌بێت که ئه‌مجار زانیاری " کام –رێگا" ته‌نها بۆ ئه‌و ژێر کۆمه‌ڵه له (ته‌نۆلکه)کان بدۆزرینه‌وه.\nئه‌گه‌ر بین داتاکانی ته‌نه‌کانی گه‌یشتوو، دابه‌ش بکه‌ین به پێی به ده‌ست هاتوو له زانیاری کام –رێگا و ئه‌ویی تر ده‌بینین ئه‌و ژێر کۆمه‌ڵه‌یه‌یی که زانیاریمان ده‌رباره‌ی رێگه‌که‌یه‌وه نییه به یه‌کدا چوون دروست ده‌کات به‌ڵام ئه‌و کۆمه‌ڵه‌یه‌یی که زانیاریمان ده‌رباره‌ی رێگه‌که‌یه‌وه به ده‌ست هێناوه به‌یه‌کداچوون دروست ناکه‌ن.\nئه‌م ئیده‌یه مانا گه‌لی گرینگی بۆ مه‌فهومی "رابردو"مان له‌گه‌ڵدایه . له تیوری (نیوتن)ی دا وه‌کوو کۆمه‌ڵێک له روداو فه‌رز ده‌کرێت. ئه‌گه‌ر ئێوه گوڵدانیکتان ساڵی ڕابردوو له ئیتالیا کڕێبێت و به شکاوی له سه‌ر زه‌ویی بیبنن و مناڵه‌که‌تان گێژه‌گێژ به لایه‌وه وه‌ستابێت بۆ سه‌یر کردنی بیرکردنه‌وه ده‌رباره‌ی کاره‌ساته‌که دبێت به‌مه: بڕێ په‌نجه‌ی بچکۆله پاڵی به گوڵدانه‌که‌وه ناوه‌و گولدانه‌که‌ش له که‌وتنه خواره‌وه‌دا بووه به هه‌زاران که‌رته‌وه. له ڕاستیدا به بوونی داتایی ته‌واو له کاتی ئێستادا به که‌ڵک وه‌رگرتن له تیوری نیوتن ده‌توانرێ وێنه‌ێکی ته‌واو له رابردوو پیشکه‌ش بکرێت. ئه‌مه له‌گه‌ڵ تێگه‌یشتنه هه‌ستیارییه‌کانمان یه‌کده‌گرێته‌وه، ئێش له‌گه‌ڵ چێژ ئه‌و دوو شته‌ن که پێنیشان ده‌ده‌ن که جیهان ڕابردووێکی دیاری کراویی هه‌یه ، مومکینه که‌س نه‌یبینیبێت به‌ڵام ڕابردوو بوونی هه‌یه ئه‌گه‌ر زنجیره‌ێک وێنه‌ی یه‌ک له دوایی یه‌ک لێبگریت. به‌ڵام سه‌باره‌ت به (تۆپه بووکیه)کوانته‌میه‌کان ناکرێت بوترێت که ڕێگه‌ێکی دیاری کراویان له سه‌رچاوه‌وه به‌ره‌و په‌رده‌که هه‌یه. ئێمه مومکینه به هۆی بینینه‌وه شوێنی (تۆپیکی بووکی) نیشان بکه‌ین، به‌ڵام له نێوان بینینه‌کانمان ئه‌و ده‌توانێ هه‌موو رێگه‌کانی تر بگرێته‌به‌ر. فیزیکی کوانته‌می ده‌ڵێت هیچ رێگه‌یه‌ک بوونی نییه بۆ ئه‌وه‌یی به بینینی ئێستا بزانین رابردوێک که نه‌مان بینیوه چۆن بووه وه‌ک چۆن ده‌رباره‌ی ئاینده وه‌کوو کۆمه‌ڵێک له ئه‌گه‌ر قسه‌ده‌که‌ین بۆ رابردوش هه‌ر وه‌هایه. به پێی فیزیکی کوانته‌می گه‌ردون ته‌نها یه‌ک رابردو یان یه‌ک مـێژویی نییه.\nئه‌و ڕاستییه‌یی که رابردوو ته‌نها یه‌ک شێوازی دیاری کراویی نییه به‌و مانایه که بینینه‌کان له سه‌ر ئێستای سیستمێک کاریگه‌ری له سه‌ر رابردوو دا ده‌نێت. ئه‌مه به تاقیکردنه‌وه‌ێک له لایه‌ن فیزیکزان (جان وییلیر) داکۆکی له‌سه‌ر کراوه‌ته‌وه، ئه‌م تاقی کردنه‌وه‌یه ناوی ( هه‌ڵبژاردنی-ته‌ئخیری) لێنراوه، تاقیکردنه‌وه‌یی (هه‌ڵبژاردنی-ته‌ئخیری) وه‌کوو تاقی کردنه‌وه‌یی دوو درزه‌که که پێشتر باسمان کردووه  وایه، له‌ودا ئێوه ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌تان هه‌یه که ئه‌و رێگه‌یه‌ی که ته‌نۆلکه‌که ده‌یپێوێت بیبینن . به‌ڵام له تاقیکردنه‌وه‌یی (هه‌ڵبژاردنی-ته‌ئخیری) ئێوه بڕیارتان بۆ بینین یان نه‌بینینی رێگه‌که دواده‌خه‌ن تا ئه‌و کاته‌ی (ته‌نۆلکه)که له په‌رده هه‌ستیاره‌که ده‌که‌وێت.\nئاکامه‌کانی تاقیکردنه‌وه‌یی(هه‌ڵبژاردنی-ته‌ئخیری) له گه‌ڵ ئاکامه‌کانی زانیاری کام -ڕێگایی تاقی کردنه‌وه‌یی دودرزه‌که چوون یه‌که‌ن چ بمانه‌وێ بیبینین چ نه‌مانه‌وه‌ێ.به‌ڵام له‌م حاڵه‌ته‌دا ئه‌و رێگه‌یه‌یی که هه‌ر ته‌نۆلکه‌یه‌ک ده‌ی گرێته به‌ر- ئه‌مه رابردوه‌که‌یه‌تی- دیاری کراوه دوایی ئه‌وه‌یی که ته‌نۆلکه‌که له درزه‌کانه‌وه تێپه‌ڕ ده‌بێت یان ره‌نگ بێ ناچار کرابێت بۆ بڕیار دان له‌وه‌یی که یه‌ک درز هه‌ڵبژێرێت، که به‌یه‌کداچوون دروست ناکات ، یان دوانه‌که هه‌ڵبژێرێت که به‌یه‌کداچوون دروست ده‌کات.\n(ویلییر) ته‌نانه‌ت وێرژنێکی گه‌ردوونی له تاقیکردنه‌وه‌که‌ی له به‌ر چاو گرتبوو ، که له‌ودا (ته‌نۆلکه)کان بریتی بوون له ئه‌و( فۆتۆن ) انه‌یی له (کوازه‌ره) به‌هێزه‌کانه‌وه که چه‌ندین میلیارد ساڵی روناکی له ئێمه‌وه دورن ده‌رده‌چن . ئه‌م تیشکانه ده‌توانرێ بکرێن به دوو که‌رته‌وه و جارێکی تر به‌ره‌و زه‌ویی به هۆی هاوێنه‌یی راکێشانی گه‌له ئه‌ستێره‌کانه‌وه چڕ بکرێنه‌وه. به‌هه‌ر حاڵ ئه‌م تاقیکردنه‌وه‌یه له ده‌ره‌وه‌یی توانایی تکنلۆجیایی ئیمرۆدایه، ئه‌گه‌ر ئێمه بتوانین بڕی پێویست له‌م فۆتۆنانه کۆ بکه‌ینه‌وه ده‌توانین ناچاریان بکه‌ین به‌یه‌کداچوون دروست بکه‌ن. هێشتا ئه‌گه‌ر ئێمه ئامێرێک بۆ پیوانی زانیاری کام-رێگا پێش ئاشکرا کردن دابنێن ده‌بێت به هۆی نه‌مانی به‌یه‌کدا چوونه‌که. ئه‌م هه‌ڵبژاردنی یه‌ک رێگا یان دوو رێگا چه‌ندین میلیون ساڵ له‌وه‌و پێش دروست کراوه ته‌نانه‌ت پێش ئه‌وه‌یی زه‌ویی یان شایه‌د خۆر دروست بووبێت ، به‌ڵام هێشتا له تاقیگه‌دا ئێمه له ژێرکارییگه‌رییه‌که‌یداین.\nله‌م به‌شه‌دا ئێمه ئه‌و (فیزیک کوانته‌م)یه‌مان   بۆ تاقیکردنه‌وه‌یی دوو درزه‌که به‌کاردێت، شیکرده‌وه . له دواییدا ئێمه فۆرمالیسمی فاینمه‌ن بۆ ( مکانیکی کوانته‌می) بۆ گه‌ردوون به‌کارده‌هێنین. ده‌بینین وه‌ک چۆن بۆ ته‌نۆلکه‌کان بینرا گه‌ردونیش به ته‌نها یه‌ک مێژوویی نییه ، هه‌موو مێژوه‌کانی به ئه‌گه‌رێکه ده‌کرێت بوونی هه‌بێت ، بینینه‌کانی دۆخی ئێستامان کاریگه‌ری له سه‌ر ڕابردوو داده‌نێت و مێژوه جۆربه جۆره‌کانی گه‌ردون دیاری ده‌کات هه‌روه‌کوو بینینی (ته‌نۆلکه‌کان) له تاقیکرنه‌وه‌یی دوو درزی که کاریگه‌ری له‌سه‌ر ڕابردوو ده‌بوو. ئه‌م شیکارییه پینیشان ده‌دات که چۆن یاساکانی سروشت له گه‌ردونه‌که‌مان له ته‌قینه‌وه گه‌وره‌که‌وه(بیگ بانگ) سه‌رچاوه ده‌گرن، ئێمه تۆزێک زیاتر ده‌رباره‌ی یاساکان و هه‌ندێک له‌و نهێنیانه‌ی که دروستی ده‌که‌ن  قسه‌ده‌که‌ین.


سیستەمی ئەندرۆید هەنگاوێكی گەورەی ناوە لەبازاڕەكانی جیهاندا\nزۆرجار خوێنەر ئەو پرسیارەی لا دروست دەبێت، كە ئایا كامە سیستەمی كارپێكردن لەسەر ئامێرەكان زۆرترین بەكارهێنەری هەیە.\nبەپێی لێكۆڵینەوەیەك دەركەوتووە، كە سیستەمی كارپێكردنی (ئەندرۆید) زۆرترین جەماوەری هەیەو زۆرترین كەس لەسەر ئاستی جیهان بەكاری دەهێنێت، بەئەندازەیەك لە پێشەوەی سیستەمی كارپێكردنی مایكرۆسۆفتیشەوەیە.\nدامەزراوەی (ستات كاونتەر) بۆ خزمەتگوزاری تۆڕی جاڵجاڵۆكەیی جیهانی رایگەیاندووە، بەپێی بەدواداچوونێكیان دەركەوتووە لەسەر ئاستی جیهان (%37.93) ی بەكارهێنەرانی ئامێرەكان سیستەمی ئەندرۆید بەكاردەهێنن، ئەمە لەگەڵ ئەوەی پێشكەوتنی ئەندرۆید بەسەر مایكرۆسۆفت بەڕێژەی (%0.02) بووە.\nجێگەی باسكردنە پێنج ساڵ لەمەوبەر سیستەمی ئەندرۆید بەكارهێنەرانی نەدەگەیشتە (%2.4)، ئەوەش مانای ئەوەیە هەنگاوێكی گەورەی ناوە لەبازاڕەكانی جیهاندا، سیستەمی ویندۆزیش ئەوكات ڕێژەی بەكارهێنەرانی لەسەرووی (%80) بوو.\nئەمەو سیستەمی ویندۆز لەسەر كۆمپیوتەرەكان كاردەكات، بەڵام سیستەمی ئەندرۆید لەسەر سەرجەم ئامێرەكانی مۆبایل كار دەكات، ڕێژەی بەكارهێنەرانی ئامێرەكانی پەیوەندی كردنیش ئێستا بەرز بوونەوەی زۆری بەخۆیەوە بینیوە.\nترەمپ بڕی ٥٠ ملیار دۆلار باجی گومرکی خستە سەر چین\nبه‌های بیتكۆین دابه‌زی\nبه‌رهه‌مهێنه‌رانی گێلاس لە تورکیا نیگەرانن لە دابەزینی نرخ


ئان لیندی وەزیری دەرەوەی سوید ئاشكرای كرد، تاوەكو ئێستا فینلەندا و سوید لەگەڵ توركیا نەگەیشتوونەتە رێككەوتن لەسەر بوون بە ئەندام لە ناتۆ، ئەوەش بەهۆی رێكخراوە كوردیەكان كە ئەنقەرە بە تیرۆرستیان دەزانێت.\nئان لیندی لە لێدوانێكی تەلەفزیۆنیدا سەبارەت بە هەوڵەكانی وڵاتەكەی و فینلەندا بۆ بوون بە ئەندامی هاوپەیمانی باكوری ئەتڵەسی "ناتۆ" و رێگرییەكانی توركیا وتویەتی، هەڵوێستی جیاوازمان هەیە لەگەڵ توركیا، بەڵام تێمان گەیاندووە كە ئێمە پەكەكە بە رێكخراوێكی تیرۆرست دەزانین.\nرونیشیكردووەتەوە، وەك چەندین هاوبەشی ترمان لە هاوپەیمانی ناتۆ گفتوگۆ لەگەڵ چەندین رێكخراوی كوردی تر دەكەین، توركیا پێی وایە سەرجەم كوردانی باكوری رۆژهەڵاتی سوریا سەربە یەك رێكخراون، بەڵام ئێمە پێمان وانییە و ئەمریكا و چەندین وڵاتی تریش پێیان وانییە، گفتوگۆ دبلۆماسیەكان لەگەڵ توركیا بەردەوام دەبن.\nسوید و فینلەندا هەوڵی بوون بە ئەندام لە ناتۆ دەدەن و توركیا كە یەكێكە لە هێزە سەرەكییەكانی ئەو هاوپەیمانێتییە رێگرە لە بەردەمیان، چونكە پێی وایە ئەو وڵاتانە پێشوازی لە ئەندامانی پەكەكە دەكەن.


گونجاوی شەریعەتی ئیسلامی بۆ هەموو سەردەمێك | گومانە جۆراو جۆرەكان\nگومانناسی گومانە جۆراو جۆرەكان گونجاوی شەریعەتی ئیسلامی بۆ هەموو سەردەمێك\nنوسینی : د.كریم احمد\nئەوانەی كە شارەزای سروشتی شەریعەتی ئیسلامی نین وادەزانن شەریعەتی ئیسلامی بۆ ئەم سەردەمەی مرۆڤایەتی ناشێت ، شەریعەتێك ، بە قسەی ئەوان، پێش هەزارو چوارصەد ساڵا لە ناو كۆمەڵگەیەكی عەشایەری دواكەوتووی ڕەش و ڕووتدا دابەزیبێت چۆن بۆ سەردەمی شۆڕشی زانیاری و ئینتەرنێت و سەتەلایت و مانگی دەسكرد و چوونە بۆشایی ئاسمان دەشێت ؟!.\nئاینێك لە شەریعەتەكەیدا كوشتنی مورتەدو ڕەجم كردنی پیاوو ژنی زیناكەر و دەست بڕینی دز و جەڵدە لێدانی مەشروب خۆری تێدابێت و دان بە سیستمی كۆیلایەتیدا بنێت، چۆن بۆ سەردەمی دیموكراسی و مافی مرۆڤ و ئازادی بیروباوەڕ و ڕا دەربڕین و فرە حزبی دەشێت ؟!.\nئاینێك ئافرەت بە (ناقصات العقل والدین) لە قەڵەم بدات و شایەتییان بەنیو شایەتی پیاو بزانێت و حیجاب و نیقابیان لەسەر فەرز بكات و دەنگیان و جەستەیان بە عەورەت بزانێت و ڕێگە بە فرەژنی بدات چۆن بۆ سەردەمی سەربەستی ئافرەت و یەكسانی ژن و پیاو دەشێت؟َ.\nئەمانەكۆمەڵێك بیانوون بەدەستی ئەوانەی دەڵێن شەریعەتی ئیسلامی بۆ ئەم ڕۆژە ناشێت و ئەو كەسانەی بانگەشە بۆ بەرپاكردنی شەریعەت دەكەن بە كۆنەپەرستی و بەستەڵۆكی و عەقڵ داخراوی و چەندین تۆمەتی تر تۆمەتبار دەكەن!..\nئەم بیانووانە بە ڕواڵەت ڕاست و گونجاو و لۆژیكی دێنە بەرچاو ، بەڵام ئەگەر لێیان وردبیتەوەو بچیتە بنج و بنەوانی مەسەلەكەو شتەكان گشتگیرانە تەماشا بكەیت دەبینی زۆر هەڵەو دوورن لە ڕاستی و نالۆژیكین .\nجارێ پێش هەموو شتێك ئەگەر مرۆڤەكان بزانن ئەم شەریعەتە لە دانانی ئەو خوا بەدەسەڵات و زاناو دانایەیە كە ئەم گێتی و بوونەوەرەی هێناوەتە كایەوە وا بەپەلە ئاوها تۆمەتێكی ئاڕاستە ناكەن، بەڵكو زۆر لەوە بە ئارامتر و وریاییترەوە مامەڵەی لە گەڵدا دەكەن ، چونكە ئەگەر بۆیان بسەلمێت ئەم ئاینە و شەریعەتەكەی فیعلەن لەلای خواوە هاتوون بۆ مرۆڤــ ، ئەوكاتە وا بە ئاسانی بڕیارێكی لەو جۆرە نادەن بەڵكو هەڵوێستەیەكی زۆر گەورەی لەبەردەمدا دەكەن تا ئاوها بڕیارێك دەردەكەن . پاشان ئەگەر نێرەری ئەم ئاین و شەریعەتە پابەندبوونی ئەم شەریعەتەی نەبەستبێتەوە بە بەدەستهێنانی خۆشی دونیاو ژیانی پڕلە خۆشی و نەبڕاوەی دوا ڕۆژ دیسانەوە مرۆڤەكان بۆیان هەبوو بڕیارێكی بەپەلەی لەو جۆرە بدەن . یان ئەگەر نێرەری ئەم ئاین و شەریعەتە خۆی نەیگوتایە ئەم شەریعەتە دوا شەریعەتەو هەتا ڕۆژی دوایی دەشێت ، مرۆڤەكان مافی خۆیان بوو بڵێن ئەم شەریعەتە بۆ ئەمڕۆ ناشێت. یان ئەگەر مرۆڤەكان بەبەڵگەی زانستی هەڵەو هەڵبەستراوی ئەم قورئانەیان بۆ بسەلمایە كە سەرچاوەی ئەم ئاین و شەریعەتەیە ، یان ناڕاستی پێغەمبەریان بۆ بسەلمایە وەیا لانی كەم ئەوەیان بۆ بسەلمایە كە ئەم ئاینە دەسكاری كراوەو وەكو خۆی نەماوەتەوە ،ئەو كاتە مافی خۆیان بوو پشت لەم ئاین و شەریعەتە هەڵكەن و بە گونجاوی نەزانن بۆ ئەم سەردەمە. یان لانی كەم ئەگەر مرۆڤەكان بەختەوری ڕەها یا نیمچە ڕەهایان لەم ژیانەدا بۆ خۆیان دەستەبەر بكردایە ئەوكاتە دەیانتوانی بڵێن ئێمە پێویستیمان بەم شەریعەتە نییە یا ئەم شەریعەتە بۆ ئەمڕۆی ئێمە ناشێت چونكە بەبێ ئەویش ئێمە بەختەوەریمان بەدەست هێناوە. وەیا ئەگەر مرۆڤایەتی زاڵ بووایە بەسەر مردندا ئەوە ئەوكاتە بیرۆكەی ئاین و بەهەشت و دۆزەخی هەر لە بنەوە هەڵدەتەكاندەوەو دەیسەلماند كە ئاین شتێكی دروستكراوی دەستی مرۆڤەو ڕەنگە بۆ ئەو سەردەمانەی خۆیان گونجاو بووبێتن بەڵام مرۆڤایەتی ئەمڕۆ پێویستی پێی نییە.\nبەڵام كە مرۆڤ نە توانیبێتی بەختەوەری ڕەها یا تەنانەت نیمچە ڕەهاش بەدەست بێنێت ،وە نە توانیویەتی زاڵ بێت بەسەر مردندا ،وە نەتوانیبێتی ناڕاستی قورئان یا پێغەمبەر بسەلمێنێت وسەرچاوە مرۆییەكەی ئیسلام بسەلمێنێت چۆن دەتوانێت وابە ئاسانی بڵێت ئەم ئاینە یا شەریعەتەكەی بۆ ئەمڕۆ ناشێت؟ ئەگەر مرۆڤەكان بە درێژایی هەزارو چوارصەدو ئەوەندە ساڵ ڕۆژدوای ڕۆژ بەڵگەی زیاتریان لەسەر ڕاستی و سەرچاوە خواییەكەی قورئان دەستكەوێت چۆن جورئەت دەكەن ئاوها تۆمەتێكی ئاڕاستە بكەن ؟\nلەهەمووش سەیرتر ئەوەیە كە هەندێك كەس باوەڕیان بە خواو بە ئیسلام و بە پێغەمبەر و بە بەهەشت و بە سیستمە پەرستشییەكەی ئیسلام هەیە بەڵام سیستمە تەشریعییەكەیان بەدڵا نییەو بەلایانەوە ڕاست نییە یا لانی كەم بۆ ئەمڕۆ بە گونجاوی نازانن!.\nئەمانەی دوایی خەڵكانێكی بێئاگاو نەزانن و بە بێئاگایانە لاسایی گروپی یەكەم دەكەنەوەو قسەكانیان دوپات دەكەنەوەو بیریان لە مەترسی قسەكانیان نەكردۆتەوە . گروپی یەكەمیش یان خەڵكانێكن باوەڕیان بەخواو ڕۆژی دوایی نییەو لێكۆڵینەوەی تەواویان لەسەر ئیسلام نەكردووە ، وەیا كەسانێكی شوێنكەوتووی هەواو ئارەزووەكانیانن، وەیا كەسانێكی لاسایی كەرەوەی باوو باپیرانن و بێ لێكۆڵینەوە قسەكانیان دەكەن وەیا كەسانی دوژمن و ناحەزن و پێشوادە بڕیاریان داوە ئیسلام ڕەتكەنەوەو قبوڵی نەكەن و بە هەموو شێوەیەك هەوڵی ناشیرینكردنی دەدەن.\nشایانی باسە ئەوانەی ڕەخنە لە ئیسلام دەگرن بەو ڕادەیەی ڕەخنە لە سیتستمە تەشریعییەكەی دەگرن بەتایبەت بواری یاساكانی سزای تاوانەكان (قانون العقوبات) و ئەو تەشریعانەی پەیوەندن بە ئافرەتەوە ڕەخنە لەلایەنی بیروباوەڕو سیستمە پەرستشییەكەی ناگرن. كەواتە ئاینێك ئەگەر ئەو هەموولایەنەی جوان و گونجاو بێت و جێی ڕەخنە نەبێت ، جێی خۆیەتی ئەو بوارانەی كە جێی ڕەخنەن لێكۆڵینەوەی تەواویان لەسەر بكرێت بەتایبەت گەر ئەوەش بزانین دەستورە دەستكردەكان بە یاساكانی سزای تاوانەكانیان نەیانتوانیوە تاوان بنەبڕ یا تەنانەت بە شێوەیەكی بەرچاو كەم بكەنەوە ، یان بەو تەشریعانەی دایانناوە بۆ ئافرەت توانیبێتیان ئافرەت بەختەوەربكەن و لە ژێر چەپۆكی پیاو ڕزگاری بكەن و كەرامەتی بپارێزن و ژیانێكی ئاسودەتری بۆ دابین بكەن.\nتا ئێستا ئەو تێڕوانین و بۆچوونەی ئیسلام هەیەتی بۆ خواو گێتی و مرۆڤ ( چ لە ڕووی بەدیهاتنی یا پێكهاتنی وەیا وەزیفەی لەسەر ئەرز وەیا پەیوەندیی ئەو سێیە بەیەكەوە) جوانترین و گونجاوترین تێڕوانینن . هەروەها سیستمە پەرستشییەكەی تائێستا جیی تێڕامانی زانایانەو ڕۆژدوای ڕۆژ نهێنی زیاتریان لێدەردەكەوێت . دەمێنێتەوە لایەنی تەشریعەكەی كە دڵنیام ئەگەر مرۆڤایەتی بە ئینصاف و بیلایەنانە لێكۆڵینەوەیان لەسەر بكات بەبەراورد بە تەشریعە مرۆییە دەستكردەكان و ئەو ئەنجامانەی مرۆڤ بەدەستی هێناوە لە ئەنجامی بەرپاكردنی ئەم سیستمە دەستكردانەوە گەورەیی لایەنی شەریعەتیشی بۆ دەردەكەوێت بەتایبەت بۆ بنەبڕكردنی تاوان و ئاسودەكردنی كۆمەڵگە .\nئەگەر مرۆڤایەتی بەڕاستی خواناس بێت و باوەڕی بە ڕۆژی دوایی هەبێت نەك هەر ناڵێت شەریعەتی خوا بۆ ئەمڕۆی مرۆڤایەتی ناشێت بەڵكو ژیانی خۆی واڕێكدەخات كە لە گەڵا شەریعەتی خوادا بیگونجێنێت نەك بارو دۆخێك وەبەر بێنێت نەگونجێت بۆ ئەوەی شەریعەتی خوای بەسەردا بەرپابكرێت و لەئەنجامدا خۆی بێبەش بكات لەو خەڵاتە گەورەیەی خوا پێی بەخشیوەو بەدبەختی دونیاو دواڕۆژ بەدەستی خۆی بۆخۆی بكڕێت.\nكاتێك كە خوا دەفەرموێت پیاو قیوامەی هەیە بەسەر ئافرەتدا لەبەر ئەوەی مەسرەفی ماڵا دەكێشن دەبێ مرۆڤایەتی هەوڵا بدات بارودۆخێك پێش بێنێت تێیدا پیاو زیاتر خەریكی ئیشی دەرەوەو پەیداكردنی بژێوی بێت بۆ خێزان و ژن لەماڵەوە ڕۆڵی تەواوكەری خۆی ببینێت ، بەڵام كاتێك ئەمەی پێ قبوڵا نەبێت دەبێ ئەوكاتە ئافرەتیش بنێرێتە دەرەوە بۆ ئەوەی بژێوی خۆی و ماڵ و منداڵی پەیدا بكات ، لە ئەنجامیشدا منداڵا بێ ناز بكەون و پیاوێكی زۆریش بێ ئیش بمێننەوەو گەنجان پشت لە ژنهێنان بكەن و خیانەتی زەوجی زیاد بكات و شیرازەی خێزان و دواتریش كۆمەڵگە تێك بچێت.\nیان كاتێك دەفەرموێت شایەتی پیاوێك بە شایەتی دوو ئافرەتە لە كاتی نووسینی قەرزدا دەبێ بزانین كە ئەوە بۆ سوكایەتی كردن نییە بە ئافرەت بەڵكو بۆ ئەوەیە كە پیاو زیاتر خەریكی ئیشی دەرەوەو مامەڵەی بازرگانی و كڕین و فرۆشتن بێت و ئافرەتیش زیاتر بە پەروەردەكردنی منداڵی خۆی وخزمەتكردنی ماڵی خۆیەوە خەریك بێت و لەئەنجامی ئەمەشدا شارەزایی پیاو لە بواری تایبەت بەخۆی زیاد بكات و هی ژنانیش لەبواری تایبەت بەخۆیان و پرۆسەیەكی تەواوكاری لەنێوانیاندا ڕووبدات نەك وەكو دوو ڕكابەر ڕەفتارو مامەڵە بكەن.


بۆ چارەی ئەم نەخۆشیانە شمڵی بەكاربهێنن\n2020-11-08 [01:37 AM]\n1. گرفتەكانی گەدە چارەسەر دەكات و كۆڵیسترۆڵ ئاسایی دەكاتەوە، شمڵی چەندان گرفتی هەرس چارەسەر دەكات وەكوو ئازاری گەدە، قەبزی، هەوكردنی گەدە، بەهۆی بوونی ڕیشاڵی تواوە ڕێ لە دروستبوونی قەبزی دەگرێ و ریخۆڵەكان پاك دەكاتەوەو كاریگەری دژە هەوكردنی هەیە.\n2. هەوكردنەكانی ناوەوەی لەش كەم دەكاتەوە، شمڵی یارمەتی كەمكردنەوەی هەوكردنەكانی (ئینتیهابات) ناوەوەی لەش دەدات وەكوو برینی دەم، هەوكردنی سییەكان، هەوكردنی شانەكانی لە ژێر ڕووی پێست، سیل، كۆكەی درێژخایەن، شێرپەنجە، نەخۆشی گورچیلە، بۆ چەندان ساڵە شمڵی وەكو چارەسەرێك بۆ رێكخستەوەی شەكری خوێن سوودی لێوەرگیراوە.\n3. شیری دایك زیاد دەكات، هاوكاری ئەو ئافرەتانە دەكات كە شیر بە منداڵەكانیان دەدەن، چونكە دەبێتە هۆی زیادكردنی شیری دایك.\n4. هەوكردنی دەرەوەی لەش چارە دەكات، جگە لە نزم كردنەوەی هەوكردنی ناوەوەی لەش، شمڵی هەندێك جار بەكاردەهێنرێت بۆ كەمكردنەوەی كاریگەرییەكانی هەوكردنی دەرەوەی لەش ڕێ لە دروستبوونی ئازارو هەڵئاوسانی ماسوولكەكان دەگرێت، بەتایبەتی لیمفەكان و باداری (قەبزی) و برین و ژان كرێشی قژ، بیرۆ.


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: احتمال حذف مجاهدین خلق از فهرست گروه های ممنوعه در آمریکا\nاحتمال حذف مجاهدین خلق از فهرست گروه های ممنوعه در آمریکا\nنارەزایەتی دەر برین مەردۆم لە سەر بریار دیپۆرت\nنارەزایەتی دەر برین مەردۆم لە سەر بریار دیپۆرت چەندین نەفەر لە لاێان ئدارە مهاجرەت وە:یارسان میدیا: گشت ئاگادارین ولات سوئد وە لەهاز ئنساندوسیوە لە ناو فرە لە ولاتەکان کلک نیشان کریاس وسکەێ دمۆکراسی دانەسە سینەوە بەلام بەش پەنابەر (ادارە مهاجرەت) فرە جار بێ ئەوەێکە وەزیەت و رەفتار ولاتەلێک کە مەردۆمێان ئاوارە بۆد و لە وەر زۆلم و زۆر پەناه تێرنە ولات سوئد لە وەر چەو بگرێد وە تەور بێ رەهمانە لە شون مۆدەتها ئنتزار جواو رەدێ دەیتەپێان و لە شون مۆدەتێک حۆکم تەرک ولات ئەراێان سادر کەن کە لە نەتیجە لە لاێان بەش ئەمنیەت ئەو ولاتوە (پۆلیس) ئەو فەرمانە جێوەجێ بۆد.\nخانوادەێ خۆیشکە ناهید ئەزیزی کە پێک هاتگ لە ناهید جور دایک و ٢ رۆلەێ وە ناوەکان بێژن و ئەردەشێر ئەزیزێ دەس خۆش ئی سیاسەت ئیجارەنە کە لە شۆن ماوەک فرە مەندگاری لە سوئد جواو رەدی گردنە ولە لاێان پۆلیس دەسگیر کریانەو ئیسە لە بازداشتگاه (فلن)ئنتزار دیپۆرتن.\nدیارە نە تەنیا ئی خانوادە بەلکۆ ٢ پەنابەر ئێرانی و ئەفقانی لە بازداشتگاه (مەشتا) دەسوەسەرن وچەوەرێ دیپۆرتن.لەس سەر ئیجور بریارات ئدارە مهاجرەتە نسبەت وە لە وەرچەو نەگردن هەق و هقوق ئی ئەفرادە ئیمرۆ پەنجشەمە هەلکەفت ٢٩/٩/٢٠١٢ چەندین رێکخراو وسازمان سوئدی ، ئیرانی وکۆردی لە وەر ئدارە مهاجرەت سۆئد لە( مەشتا) جەم بینوە و وە پشتیوانی خۆێان لە دژ وە دیپۆرت دەربرین .دیارە ئی هاماهەنگیە لە لایان فدراسیون سەراسەری ئیرانیەکان ساز دریاوی و جێ دەس خۆشییە کە کا پەێمان نەجەفی لە بەش کۆمیتە هاوبەش فدراسیون یارسان، سازمان دمۆکراتیک یارسان و جوانان دمۆکراتیک یارسان کە خۆی سالێک لەیەوەر لە هالەت دیپۆرت قەرار گردۆی وە همەت مەردم لەو دیپۆرتە رزگار بی وە گەردێان هەماهەنگ کردٶی کە ئیمەیچ توانیم بەشدار بیمن دەنگ خۆمان بخەیمنە پال دەنگە نارەزیەکان ئیوە نسبەت وە دیپۆرت ئەو ٢ نەفەرە و بنەمالەێ ناهید ئەزیزی. جێ قەێرزانیە چەندین کەس یارسانی و نمایەندە هەر یەک لە سازمان دمۆکراتیک یارسان وفدراسیون یارسان و سازمان دمۆکراتیک جوانان یارسان بەشدار ئەو تەزاورات دژ وە دیپۆرتە بینە.تەزاوراتەکە لە سەهات ١٨ تا سەهات ١٩ ئدامە داشت\nوەگەرد رێز وهۆرمەت\nکۆمیتە هاوبەش یارسانی\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۶/۳۱/۱۳۹۱ ۱۱:۵۸:۰۰ قبل‌ازظهر


تۆم کروز دوای ٣٣ ساڵ سوپرایز بۆ هەوادارانی دەکات\nئەستێرەی سینەمایی تۆم کروز لە داهاتوودا بەشی دووەمی فلمی " Top Gun " بڵاودەکاتەوە کە ساڵانێکە هەوادارانی چاوەڕوانی دەکەن.\nماڵپەڕی "سکای نیوز" ئاماژەی بەوەکردوە، لە فلمی " Top Gun: Maverick" کە وابڕیارە لە مانگی حوزیرانی ٢٠٢٠ پەخشبکرێت، تۆم کروز دەگەڕێتەوە بۆ کەسایەتی فڕۆکەوانی جەنگاوەر، ئەمەش دوای تێپەڕبوونی ٣٠ ساڵ بەسەر دەرچوونی فلمە ئەسڵییەکە بەناوی "Top Gun" و سەرەتای دەرکەوتنی وەك ئەستێرەیەکەی فلمی ئاکشن.\nتۆم کروز لە میهرەجانی کۆمیك کۆن وتی: بەردەوام لێیان پرسیوم کەی بەشێکی دیکەی ئەو فلمە بڵاودەکەمەوە؟ باشە ئێوە زۆر سەبرتان گرت لەگەڵمدا، بۆیە هەستمکرد دەبێت ئەمە بەجێبهێنم.\nلە ریکلامی فلمەکەدا کروز دەرکەوتووە کە چاکەتێکی چەرمی لەبەردایە، کە ئەو جۆرەیە هەموو کات لەبەری دەکات کە کەسایەتی "بێت مێچڵ" دەبینێت، هەروەها جارێك ماتۆرسکیل و جارێکیش فڕۆکەی جەنگاوەری لێدەخوڕێت و لە هەندێك دیمەندا لەناو دۆڵێکی پڕ لە بەفر دەردەکەوێت.\nئەم بەشە نوێیەی فلمی " Top Gun: Maverick" پاش چەندین ساڵ دێت لە بڵاوکردنەوەی فلمەکە کە ساڵی ١٩٨٦ بووە، لەم بەشەدا مایڵز تایڵەر رۆڵی کوڕی جۆنسی فڕۆکەوان دەبینێت کە ئەنتۆنی ئێدوارد رۆڵی کەسایەتییەکەی وەرگرتووە.\nهەرەوها جۆن هام، ئێد هاریس و ڤاڵ کیڵمەر رۆڵ لە فلمەکەدا دەبینن.


نرخی دۆلار جێگیرە و تمەن زیاتر دابەزی – تۆڕی میدیایی خەڵک\nیادگار حەسەن لە كۆمپانیای سەعید بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، نرخی دۆلار بۆ ئەمڕۆ شەممە 18-9-2021، بەپێی بازاڕی گۆڕینەوەی دراوی بیانی لە شاری سلێمانی 100 دۆلاری ئەمریكایی بە 147 هەزار 600 دینار مامەڵەی پێوە كراوە.\nوتیشی، “نرخی 100 دۆلاری ئەمریكی بە 2 ملیۆن و 745 هەزار تمەنی ئێرانی مامەڵەی پێوە كراوە”.\nئەمە لەكاتێكدایە، كە بەیانی ئەمڕۆ نرخی 100 دۆلار بە 2 ملیۆن و 710 هەزار تمەن بوو، بەڵام لەكاتی نیوەڕۆدا زیاتر دابەزینی بەخۆوە بینیوە.\nخەڵك- بەهۆی بڕیاری بانكی ناوەندی بۆ خستنەبازاڕی بڕێكی زۆری دۆلار، بەهای ئەو دراوە ئەمریكییە بەرامبەر بە دیناری عێراقی دابەزی. لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا…\nنرخی دۆلار بەرزبووەوە و تمەن شكا\nخەڵك- جارێكی دیكە نرخی دراوە بیانییەكان لە بازاڕەكانی هەرێم بەرامبەر بە دیناری عێراقی گۆڕانكارییان بەسەرداهات و تمەن بەشێوەیەكی بەرچاو شكا. ڕەوەند…


یۆڤێنتۆس ڕۆنالدۆی بکوژی خەونی چامپیۆنزلیگی دەوێت\nڤیدیۆ : ئینتەرمیلان سەرکەوت بۆ خولی یانەپالەوانەکان خۆشی و گریان تێکەل بوون\nڤیدیۆ: مالئاوی ئەندرێس ئەنێستا و مەراسیمی ئاهەنگێرانی بارسێلۆنا بۆ نازناوی لالیگا 2017-2018\nڤیدیۆ گۆڵ : لازیۆ 2 ئەنتەرمیلان 3\nڤیدیۆ : ڕیاڵ مەدرید پاڵەوانی ئەوروپایە بۆ باسکە\nڤیدیۆ : گۆڵی سێهەمی ئەنتەرمیلان دژی لازیۆ\nڤیدیۆ : گۆڵە نایابەکەی کۆتینهۆ دژی سۆسیداد\nڤیدیۆ : گۆڵی یەکەمی لازیۆ دژی ئەنتەرمیلان\nڤیدیۆ : ڕێزلێنانی بارسێلۆنا لە ئەندرێس ئنێستا\nلەلایەن کارۆخ ڕواندزی لە 2017/06/19 ئیتاڵیا, تۆپ\nوا دیارە ژمارەی ئەو یانانەی بایەخ بە کریستیانۆ رۆناڵدۆی ئەستێرەی ڕیاڵ مەدرید ڕوو لە زیادبوونن، بەپێی ڕۆژنامەیەکی ئیتاڵی یانەی یانەی یۆڤێنتۆسیش ئامادەیە لەسەر ڕۆنالدۆ ڕکابەری بکات.\nڕۆژنامەی (تۆتو سپۆرت)ی ئیتالی بڵاویکردووەتەوە کە یانەی یۆڤنتۆس ئامادەیە بری 85 ملیۆن بێ باج بە یاریزانە پورتوگالییە تەمەن 32 ساڵەکە بدات، بەگوێرەی ڕۆژنامەکە ئالیگری دەتوانێت گەر رۆنالدۆ بۆ ڕیزەکانی یۆڤی بهێنێت، بۆ چەند ساڵێک سوود لە توانا گەورەکانی ئەو یاریزانە پورتوگالییە وەربگرێت و هیڵی هێرشبردنی یانکەی تۆکمە بکات، بەڵام ئەوەی کێشەیە ئەوەیە کە یانەکانی پاریس سان جێرمان و مان یۆنایتد ئامادەن پارەیەکی زۆر لەوە زیاتر بۆ بەدەستهێنانی ڕۆنالدۆ سەرف بکەن.\nلەلایەکی دیکەوە هەر سەبارەت بە رۆنالدۆ ڕۆژنامەی (بیلد)ی ئەڵمانی ئاماژەی کردوە کە یانەی بایەرن میونشن بەهۆی مووچی بەرز رۆنالدۆ ناتوانێت گرێبەست لەگەڵ ئەو یاریزانە واژۆ بکات، بە پێی ڕۆژنامەکە هاتنی ڕۆنالدۆ بۆ یانە باڤارییەکە سیستەمی مووچەی یانەکە تێک دەدات و کێشەی زۆر بۆ یانەکە دروست دەکات.\nهەر دەربارەی کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ بەپرسان و هەوادارانی مانچێستەر یۆنایتد بە نیگەرانییەوە سەیری بابەتی ڕۆیشتنی ڕۆنالدۆ لە مەدرید دەکەن، بە گوێرەی میدیاکانی ئینگلتەرا، بەرپرسان و هەوادارانی شەیتانە سوورەکان زۆر پەرۆشن بۆ ئەوەی یاریزانەکەی پێشوویان بە هەر نرخێک بێت بگەڕێننەوە بەڵام کێشەکە ئەوەیە کەس متمانەی نییە و هەست دەکەن سیناریۆیەکی دروست کراوە و لە کۆتاییدا ڕۆنالدۆ بۆ ریاڵ دەگەڕێتەوە بۆیەش هیچ گرێبەستی فەرمی پێشکەش بە یاریزانەکە نەکراوە چاوەڕێی ئەوەن باروددۆخەکە زیاتر ڕوون ببێتەوە.\nبابەتی پێشووفه‌رمی | فلۆره‌نتینۆ پێرێز له پۆسته‌که‌ی ده‌مێنێته‌وه تاوه‌کو ٢٠٢١\nبابەتی دواتر پەیوەندی کۆنتی و چێلسی بەرەو تێکچوون دەڕوات\nیاری كردن وه‌كو تارمایی\nرۆڵی خانمان له مێدیای وەرزشی كوردیدا


حەمە ئازاد بەرزنجی: پارتی بەدوای سپۆنسەردا دەگەڕێ. – WTARIKURD\nسپۆنسەر وشەیەکی بیانی ئینگلیزییە. بەواتای پەیداکەری بودجە، پەیداکەری سەرمایە، یان بەخێوکەر دێت. بەکارهینانی ئەم وشەیە زیاتر دوای ڕاپەرین ساڵی 1991 هاتە کایەوە. کاتی خۆی حکومەتی عێراق سەرچاوەو دابینکەری هەمو بودجەیەک بو لەناو وڵاتدا. دوای دەرپەڕاندنی و کشاندنەوەی دەزگاکانی، وەک هاوکارییەک ڕێکخراوە حکومی و ناحکومییە بیانییەکان، هاتنە ناو کودستان و پڕۆژەی جۆراوجۆرو گەورەو بچوکیان جێبەجێدەکرد.\nزۆر لەو ڕیکخراوانە ئامادە نەبون ڕاستەوخۆ کار لەگەڵ حکومەتی هەرێمدا بکەن. بۆیە دەستکرا بە دامەزراندنی چەندەها ڕێکخراوی ناوخۆیی، ناحکومی، کوردی. ئەمانە پارە ( بودجە، فەند )یان لە ڕێکخراوە بیانیەکان وەردەگرت، ئەوانیش سەرچاوەکانیان یان حکومەتەکانیان بون. یان خۆیان لە کۆمپانیاو ڕێکخراوی ترەوە وەریان گرتبون.\nجاری واهەبو کەڕێکخراوە کوریەکان دەچونە لای بیانییەکان، پێیان دەوتن بڕۆن بەدوای ( سپۆنسەرێکدا ) بگەڕێن کە فەندتان بکات. واتە پارەتان بداتێ، واتە بڕۆن بەدوای بەخێوکەرێکی دیکەدا بگەڕێن.\nجا پارتی ئێستا و لە کۆنیشدا باڵی بەرزانییەکەی هەروا بون. هەمو کات لەپاڵ شۆڕشەکەدا ( کە خۆیان هیچ کاتێ ئامادەنەبون لە ڕیزی پێشەوەی قوربانیدەرەکاندا بن )، هەمیشە بەدوای سپۆنسەردا گەراون و ویستویانە پارەیەکی باش بۆ خۆیان مۆڵ بدەن. بەبەردەوامی بەدوای فەند و عەربون وەرگرتنی خۆیانەوە بون. لە پارە وەرگرتنیشدا کورد واتەنی فویان لەدۆ نەکردووەو یەکسەر هەڵیانقوڕاندوە. وە هەرکەسێکیش دەستی بۆ کیسە و تورەکەکەیشیان بردبێ ئەوا بە دەردی شێخ محەمەدی هەرسینیان بردوە.\nلە سەرەتای دروستبونیانەوە مەڵاشویان بە دراوی شورەوی جاراندا هەڵاتوە. بەڵام کەزانیویانە ڕۆڵیان لە ناوچەکەدا ڕوولەکزی دەکات، ڕوویان کردۆتە ئێرانی ساواک و ئیسرائیل و فەندیان لێوەرگرتون. وە هەرکاتێ کەوتبێتنە مفاوەزات لەگەڵ حکومەتە یەک لەدوای یەکەکانی عێراقیشدا ( هەر لە عبدالکریم، عبدالسلام، عبدالرحمان و دواهەمیشیان سەدام حسێن )، بەڵێندەر ئاسا هەردەم بەدوای فەندی خۆیاندا گەڕاون. تەنانەت یەکێ لەو ڕێکەوتننانە کەلە ساڵی 1963 دا بوە، لە نێوان عبدالسلام عارف و پارتی باڵی بارزانیدا ڕوویدا بە ( ڕێکەوتنی سێو و پرتەقال ) ناوزەندکراوە. کەهەر ئەمەش سەرچاوەی جیابونەوەی هەردو باڵەکەی ناو پارتی بو.\nلەدوای جیابونەوەش سپۆنسەری سەرەکیان هەر ساواکی ئێران و ئیسرائیل بوە. کە فەندیشیان لێبڕی یەکسەر خۆبەخۆ ئاشبەتاڵی ڕاگەیاندو فەرموی ( کاری من تەمام شود ). تەنانەت لەیەکێ لە شەڕەکاندا دژی حکومەتی عێراق کە ئەفسەرە ئیسرائیلیەکان سەرپەرشتیان کردوەو کاتی خۆی وەک بەڵگە بڵاوکراوەکانی موسادی ئیسرائیلی بڵاوکراوەتەوە. یەکێ لە ئەفسەرەکان لە یادەوەری خۆیدا دەگێڕیتەوە؛ پیویستیان بە چەند هێسترێک دەبێ بەکرێ بۆیان دەهێنن، وتویانە ئەوە هەشت هێسترەکە، کابرای ئەفسەر کە سەیردەکات چوار دانەیە دەڵێ ئەی ئەوانی دی، دەڵێن لە دۆڵەکەی ئەودیون، کابرای ئەفسەر لێی دەبی بەمەراق و دەیەوێ قسەی فەماندەکەی پارتی تاقیبکاتەوە، دەڵێ بابچین بیان بینن. کە دەچن سەیردەکات چوار کورتانی لێیە، دەڵێ کوا ئێسترەکان دەڵێن چون بۆ لەوەڕ، ئەوسا کابرا تێدەگات کە چۆن ئەمانە پەروەردە کراون.\nلەدوای ناوەڕاستی حەفتاکانی سەدەی ڕابردو و سپۆنسەریان ئیتڵاعاتی ئێرانی ئیسلامی و میتی تورکی بوە. کارەساتی هەکاریش باشترین بەڵگەیە، کەتورکیا چ کار ئاسانیەکی بۆ کردن.\nهەروەها ئێرانیش چەکدارەکانی بارزانیان بەناوی ( ڕازمەندەگانی موسڵمانی ئێراق ) تۆمار کردبون و پێناسی بۆ کردبون و موچەی بۆ بڕیبونەوە و، دەیکردن بە گژ پێشمەرگەکانی دیموکرات و کۆمەڵەدا. لە کاتی بەدیلگرتنی هەندێ لەوانەدا ئەم پێناسانانەیان لە باخەڵدا گرتبون و کاتی خۆیشی لە بڵاوکراوەکانی دیموکرات کۆمەڵەدا بڵاوکرانەوە.\nلەدوای دروستبونی حکومەتی هەرێمیش، سەرەرای خیانەتی 31 ئاب و دەستبەسەراگرتنی سەرچاوە سەرەکیەکانی داهاتی ناوخۆ، فەندی سەرەکی پارتی (نەک حکومەتی هەرێم ) گومرگی ئیبراهیم خەلیل بو، سەرەرای فەندی تورکیا. هەرچەندە ئێستا فەندەکەی تورکیا وا دەخەمڵێنرێت کە بە(ماینەس) بێ و پێچەوانە بوبێتەوە. واتە پارتی ئەجندای تورکیا جێبەجیدەکات و پارەش دەدات. بەتایبەتی دوای دەرهێنانی سەرچاوە سروشتیەکانی کوردستان ( نەوت و گاز ) و کوردستان کردن بەبازاڕ بۆ کاڵاکانی تورکیا.\nوەک باسدەکرێ و پارتیش هەر دەیشارێتەوە، تاکو ئێستاش سەرچاوەی داهاتی نەوت و گازی هەرێمی کوردستان هەر بە ناشەفافی ماوەتەوە. یەکێ لە بڕگە نادیارو نەبینراوەکان بریتیە لەو پشکە زۆرانەی نەوت کە هەر بە کەڵەگایی حکومەتی تورکیا لە لایەک و میت و کەسانی باڵا دەست و کۆمپانیا تایبەتەکانی تورکیا لەلایەکی تر دەیبەن بۆ خۆیان.\nئێستاش لەوە دەچێ و دیاریشە ڕۆژ بە ڕۆژ پارتی بەرەی ناوخۆیی و ئیقلیمی لەدەست دەردەچێ. بۆیە بەدوای سپۆنسەرێکی گەورەو قەبەی دیکەدا دەگەڕی کە تێری بکات. بێجگە لە ئێران و عێراق و تورکیا، ئەویش لە ڕوسیاو سعودیەدا خۆی دەبینێتەوە بەتایبەتی ڕوسیا. دەیەوێ درێژە بە خەباتی سپۆنسەری خۆی بدات. چونکە عێراق و ئێران چاکی لێتێگەیشتون و لەوە دەچێ پارتی و بەڵێندەرەکانی بنەماڵەی بارزانی لە سپۆنسەرییە کەڵەگاییەکەی تورکیادا زۆریان بۆ نەمێنێتەوە. ( چونکە ئەم کوڕی باشە واتە تورکیا زاڵمانە داوێتی لە وارەکەو هەموی لوشداوە ). جا پیاو ئەگەر قسەیەکیس بۆ دز بکات، لەوە دەچێ پارتی کەمێ لەتورکیا بێزار بوبێ، چونکە ئەوە نەبو کە ئەمان چاوەڕوانیان لێدەکرد.\nتورکیا هەم پارەو پشکی گەرەکە و هەم دەیەوێ زەوی زیاتر داگیر بکات و بنکەی زۆرتری سەربازیشی دەوێ لە هەرێمی کۆردستان و ئامادەش نییە بەرگری لە پارتی بکات دوای ڕیفراندۆم.\nجا ئێستا پارتی بۆیە بەسپۆنسەرە نوێیەکان ڕازییە، دەیەوێ بەبەردێ چەندان چۆلەکە بکوژێ. بەڵکو سپۆنسەرێ هەبێ هەم پارەی بداتێ، هەم بیشیپارێزێ ( لەکێ بی پارێزن لەو دوژمنە وەهمیە ناوخۆییەی کە پارتی بۆ خۆی دروستی کردوە ئەویش میللەتەکەی خۆی و حزبەکوردستانیەکانن ) و، فەندێکی قەبەش وەربگرێ، گەر بە قەرزیش بێ. ( خۆ ئەمانە قەرزکوێریشن چەند ئامادەن موچەی خوراوی پاشەکەوتەکانی فەرمانبەران بدەنەوە ئەوەندەش ئامادەن ئەم قەرزانە بدەنەوە ). ئەمە لەلایەک و لەلایەکی دی پارتی لەوە دەچێ بیەوێ گەر بواری بۆ بڕەخسێ لە باوەشی تورکیادا تۆزێ خۆی ڕاپسکێنێ وهەناسەیەکی قوڵ هەڵمژێ، لەدەستی بینەقاقا نانەی تورکیاش ڕزگاری ببێ و ، بەناوی ڕیفراندۆمەوە خۆیان دەربازبکەن و بەشۆڕشێکی گەورەی لەقەڵەم بدەن، بێگومان پاڵەوانی شۆڕشەکەش هەر بارزانییە. ئەو پارەو دەسکەوتانەی کەتائێستا بەدەستیان هیناوەو بۆ خۆیانیان بردوە و خواردویانە، کەس باسی نەکاو لاپەرەیەکی نوێ هەڵبدەینەوە بۆ ئەوەی خۆیان ئامادەکەن بۆ گەڕێکی دی سوار کۆڵی کۆمەڵگای کوردی بون و بەشیوازێکی مۆدرێن و پێشکەوتو خوازانە و لەکەشوهەوایەکی ساف و بێگەردی سەربەخۆییدا.\nحەمەئازاد بەرزنجی: شەل نییە و پای شکاوە. - 2022-01-14\nحەمەئازاد بەرزنجی: قۆناغی بێ مۆڕاڵی، یان لێدانی شوڵک بۆ سەری لوت. - 2021-10-17\nحەمەئازاد بەرزنجی: لێدە شەفیق پارەی بانگەشەی هەڵبژاردنەکەمان دەرهێنایەوە و شتێکیشی لێزیادە. - 2021-09-28\nخەونی نەوشیروان مستەفا لەسەر دەوڵەتی کوردی.


"سه‌ربه‌خۆیی ئابوری هه‌رێم، بوو به هۆکاری بڕینی قوتی خه‌ڵک" | ROJnews\n"سه‌ربه‌خۆیی ئابوری هه‌رێم، بوو به هۆکاری بڕینی قوتی خه‌ڵک"\nهەینی, 19 فبر 2016 - 14:25\nرۆژنیوز - دانێر قه‌ره‌داغی\nهه‌رێمی کوردستان وه‌ک یه‌کێک له‌و ناوچانه‌ی که زۆرترین یه‌ده‌گى نه‌وت و گازى سروشتی تێدا کۆبۆته‌وه، بووه به‌جێگای گرنگیپێدان و سه‌رنجى وڵاتانى هه‌رێمى و ده‌وڵه‌تانى جیهان، له‌و چوارچێوه‌یه‌دا ده‌وڵه‌تى تورکیا وه‌کو یه‌کێک له وڵاتانى ناوچه‌یى له‌کۆششى به‌رده‌وامدایه بۆ په‌ره‌پێدانى په‌یوه‌ندی ئابووری له‌گه‌ڵ هه‌رێمدا تا له‌و ده‌روازه‌یه‌وه پشکى گه‌وره له نه‌وتى کوردستان لوش بدات.\nرۆژنیوز به پێویستی زانی چاوپێکه‌وتنێک سازبکات له‌گه‌ڵ تارق کاکه ره‌ش محێ الدین، مامۆستای زانسته رامیارییه‌کان له زانکۆی گه‌شه پێدانی مرۆیی و شاره‌زا له سیاسه‌تی نه‌وت.\nرۆژنیوز: نه‌وت چ رۆڵێکى هه‌بوه بۆ ده‌وڵه‌تان له‌ڕووى کاریگه‌رییان به‌سه‌ر وڵاتانى دیکه و به‌هێزبوونى پێگه‌ى سیاسییانه‌وه؟\n-نه‌وت له‌ئاستی کاڵاکانی تردایه له جیهاندا و مامه‌ڵه‌ی پێوه‌ده‌کرێت، ناتوانین بڵێین کۆڵه‌که‌یه‌کی بنه‌ڕه‌تیه له ئابوری وڵاتاندا، به‌ڵام ڕۆڵێکی گرنگی هه‌یه بۆنمونه هه‌ندێ له وڵاتان ته‌نها پشتیان به فرۆشی نه‌وت به‌ستووه، هه‌ندێ وڵاتی تریش نه‌وت وه‌کو کاڵایه‌ک ته‌ماشا ده‌که‌ن وه‌کو زۆربه‌ی کاڵاکانی تر، واتا ئابوریه‌که‌یان ته‌نها نه‌وتی نیه ته‌نها له‌سه‌ر فرۆشتنی نه‌وت پێکنه‌هاتووه پیشه‌سازی تیایه کشتوکاڵی تیایه گه‌شت و گوزار تیایه، به‌ڵام هه‌ندێ وڵات به‌تایبه‌ت وڵاتانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و وڵاتانی خلیج زۆربه‌یان ئابوریه‌که‌یان له‌سه‌ر فاکته‌ری نه‌وت به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nرۆژنیوز: به‌شێکى سیاسه‌تمه‌داران و پسپۆڕانى کایه‌ى سیاسه‌ت و نه‌وت، هاوڕان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى له هه‌ر ده‌وڵه‌تێکدا به پله‌ى یه‌که‌م پشت به نه‌وت ببه‌سترێت، ئه‌وا ئه‌و ده‌وڵه‌ته ئه‌مڕۆ بێت یان سبه‌ى، به‌ره‌و لێوارى داڕمان ده‌چێت، راى ئێوه له‌مباره‌یه‌وه؟\n-بنه‌ماکانی بوون به‌ده‌وڵه‌ت سێ بنه‌مای سه‌ره‌کی هه‌یه گه‌ل، ده‌سه‌ڵاتی سیاسی و خاک، وه بنه‌مایه‌کی تریش زۆر گرنگه که‌بریتیه له ئابوری به‌هێز، هه‌ر وڵاتێک پشت به داهاتی نه‌وت ببه‌ستێ به‌ته‌نیا ئه‌وا ناتوانێ ئابوریه‌که‌ی به‌هێزبێ، چونکه نابێ پشت ته‌نها به‌فاکته‌رێک ببه‌ستێت که‌نه‌وته، له‌بازاڕه‌کانی جیهاندا نه‌وت وه‌ک کاڵا ته‌ماشا ده‌کرێت نرخه‌که‌ی له‌به‌رزبونه‌وه و نزمبونه‌وه‌دایه بۆیه ئه‌گه‌ر بێتو ته‌نها پشت به داهاتی نه‌وت ببه‌سترێت ئه‌وا بێگومان ئابوریه‌که‌ت توشی داڕمان ده‌بێت، هه‌روه‌کو ئیستا نمونه‌مان هه‌یه بۆ نمونه له خلیج ئه‌و وڵاتانه‌ی ته‌نها پشتیان به نه‌وت به‌ستووه، راسته سعودیه ئابوریه‌کی به‌هێز و خه‌زێنه‌یه‌کی ستراتیجی به‌هێزی هه‌یه، به‌ڵام دیسان ئه‌ویش ته‌نها پشتی به فرۆشتنی نه‌وت به‌ستووه به‌هه‌مان شێوه عه‌مانیش عێراقیش بۆنمونه ئیستا له‌سه‌ر ئاستی جیهانیش وه‌ری گری عێراق ته‌نها داهات هه‌ی بێت نه‌وته، ئه‌گه‌ر بێتو نرخی نه‌وت ئاوا ڕو له‌داڕمان بێت ئه‌وا به‌دڵنیایه‌وه نه ده‌توانێ موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی جێبه‌جێبکات و نه ده‌شتوانێ پڕۆژه‌کانی جێبه‌جێ بکات ئیستا له‌عێراق دا پڕۆژه‌کان وه‌ستاون ئه‌وه‌تا له هه‌رێمی کوردستان پشتمان ته‌نها به نه‌وت به‌ستووه، هاوکات نه‌وت هه‌رزانه ناتوانین موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانیشمان دابین بکه‌ین، ئه‌وا پێنج مانگه موچه‌ی فه‌رمانبه‌ران نه‌دراوه، حکومه‌ت هه‌ستاوه به‌چاکسازی چاکسازیه‌که‌ی له‌موچه‌ی فه‌رمابه‌راندا ده‌کات واتا له‌سه‌دا 60ی موچه‌که‌ی ده‌بڕدرێ بۆئه‌وه‌ی بتوانێ بیدات به‌ڕاستی ئه‌مه‌ش نیگه‌رانیه‌کی زۆری له‌ناو خه‌ڵکیدا دروستکردووه ئه‌مه‌ش ده‌وڵه‌ت داری نیه، ناتوانن به‌م شێوه‌یه ده‌وڵه‌تداری بکه‌ن بۆیه ده‌بێت به‌ته‌واوی پشت به فرۆشی نه‌وت نه‌به‌ستێ، ده‌بێ هه‌موو سێکته‌ره‌کانی تر واتا سێکته‌ری پیشه‌سازی، کشتوکاڵی، گه‌شت و گوزار و باج، ئینجا ده‌توانن ده‌وڵه‌تداری بکه‌ن.\nرۆژنیوز: هه‌ر ئه‌و سیاسه‌تمه‌دار و پسپۆڕانه‌ى کایه‌ى سیاسه‌ت و نه‌وت، هاوڕان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى له‌و وڵاتانه‌دا که به پله‌ى یه‌که‌م پشت به داهاتى فرۆشى نه‌وت ده‌به‌ستن، هه‌میشه نه‌وته‌که‌یان بوه‌ته هۆى دروستبونى سیستمێکى دیکتاتۆریى، راى ئێوه له‌مباره‌یه‌وه؟\n-ده‌توانین زۆربه‌ی وڵاتانی جیهان ئه‌و وڵاتانه‌ی نه‌وتیان هه‌یه بیانکه‌ین به دووبه‌شه‌وه هه‌یانه وڵاتی دیموکراسیشن و وڵاتی نه‌وتیشن بۆنمونه وڵاتی نه‌رویج وڵاتێکی نه‌وتیشه و زۆر دیموکراسیشه، که‌نه‌دا وڵاتێکی نه‌وتیه و دیموکراسیشه ئه‌مه‌ریکاش به‌هه‌مان شێوه، به‌ڵام له‌هه‌مان کاتدا وڵاتانی خلیج له بنه‌مادا که دروستبوون، وه‌ک سیستمێکی شمولی دروستبوون شمولیش ته‌نها خۆیان ده‌سه‌ڵات به‌ده‌ستن، ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی که ئه‌م جۆره سیسته‌مانه‌یان هه‌یه و به‌و شێوه‌یه ده‌سه‌ڵات ده‌به‌ن به‌ڕێوه زیاتر وڵاتانی نه‌وتین ته‌نها پشت به وزه‌ی نه‌وتی ده‌به‌ستن نه‌وته‌که‌ش بۆ به‌هێزکردنی ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی خۆیان بووه بۆخۆشگوزه‌رانی خه‌ڵکان نه‌بووه، بۆیه ئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌وته‌یان لێبکه‌ینه‌وه ئه‌وا حکومڕانیه‌کی بێ بنه‌ماو هیچن بۆیه ده‌بێ سه‌ر له‌نوێ ئه‌م جۆره ده‌سه‌ڵاتانه دابڕێژێنرێنه‌وه به‌شێوازێکی تر، واتا له‌سه‌ر شیوازی دیموکراسی دابڕێژرێنه‌وه نه‌ک له‌سه‌ر شێوازێکی شمولی بێت ته‌نها پشتیان به‌ستبێ به نه‌وت، ئه‌و ده‌وڵه‌تانه به‌ره‌و شمولیه‌ت ڕۆیشتون زیاتر به‌ره‌و ئه‌وه رۆیشتون که‌ده‌سه‌ڵات ته‌نها بۆخۆیان بێت و خۆشیان و نه‌وه‌کانی دوای خۆشیان هه‌ر ئه‌وان ده‌سه‌ڵات ده‌به‌ن به‌ڕێوه.\nرۆژنیوز: تا چه‌نده سامانه سروشتییه‌کان به‌گشتى و به‌تایبه‌تى نه‌وت، رۆڵى ده‌بێت له چه‌سپاندنى پایه‌کانى دیموکراسیى دا، یان به پێچه‌وانه‌وه هۆکارێک ده‌بێت بۆ برسیکردنى خه‌ڵک و خزمه‌تى مه‌رامه‌کانى ده‌سه‌ڵات؟\n-وه‌ستاوه‌ته سه‌ر چۆنێتی سیسته‌می به‌ڕێوه‌بردن له‌و وڵاته ئه‌گه‌ر ئه‌و که‌سه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌که ده‌بات به‌ڕێوه سیستمێکی دیموکراسی بێت، به‌دڵنیایه‌وه نه‌وت ده‌بێ به‌یه‌کێک له‌کاڵاکان که حکومه‌ت بۆ به‌هێزکردنی ئابوریه‌که‌ی خۆی به‌کاری دێنێت، واتا حکومه‌ت ته‌نها پشت نه‌به‌ستێ به یه‌ک سێکته‌ر که ئه‌ویش فرۆشتنی نه‌وته له‌بازاره‌کانی جیهاندا، به‌ڵکو پشت به‌هه‌موو سێکته‌ره‌کان ده‌بستێ، به‌ڵام سیستمی سیاسی ئه‌گه‌ر ته‌نها چاوی له‌سه‌ر سێکته‌ری فرۆشتنی نه‌وت بو به‌دڵنیایه‌وه کاری گه‌ری ده‌بێت، هه‌روه‌ها کاریگه‌ری له‌سه‌ر جۆی سیستمی سیاسیه‌که‌ش ده‌بێ له‌هه‌وڵی ئه‌وه‌دا ده‌بن کۆمه‌ڵێک خه‌ڵک پێی گه‌شه بکه‌ن و پێی بچنه پێشه‌وه وه نه‌ک هه‌ر بۆخۆیان هه‌وڵ ده‌ده‌ن بۆ نه‌وکانی دوای خۆشیان هه‌وڵ ده‌ده‌ن هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و فاکته‌ره بژین و ئه‌و فاکته‌ره بۆگه‌شه‌کردنی خۆیانه‌نه‌ک بۆبه‌ره‌وپێشبردنی کۆمه‌ڵگه.\nرۆژنیوز: ئایا له هه‌رێمى کوردستان دا، ده‌سه‌ڵاتدارانى هه‌رێم "سیاسه‌تى نه‌وتى"یان هه‌یه؟ یان ئه‌وه‌ى له ئارادایه ته‌نها به تاڵانبردنى نه‌وتى هه‌رێمه وه‌ک هه‌ندێ سیاسیى و که‌ناڵى مێدیایى بانگه‌شه‌ى بۆ ده‌که‌ن؟\n-به‌داخه‌وه ئێمه له‌هه‌رێمی کوردستاندا له‌سه‌ره‌تای ده‌رهێنانی نه‌وت دڵخۆشکه‌ریه‌کی زۆر هه‌بوو بۆده‌رهێنانی نه‌وت و گرێبه‌ستی نه‌وتی خه‌ڵکی دڵخۆشبون وتیان هێواش هێواش به‌ره‌و سه‌ربه‌خۆی ده‌چین، به‌ڵام هه‌رچه‌نده ئێمه یاسای 22نه‌وت و گازمان هه‌یه له‌جیاتی ئه‌وه‌ی به‌گوێره‌ی یاساکان بڕۆین که‌داهاتێکی گرنگه بۆهه‌رێمی کوردستان بیکه‌ین به‌سیسته‌م، به‌ڵام به‌داخه‌وه وامان نه‌کرد، له‌هه‌رێمی کوردستاندا نه‌وت ته‌نها لای وه‌زاره‌تێکه و له‌ناو وه‌زاره‌ته‌که‌شدا ته‌نها له‌لایه‌ن چه‌ند که‌سێکه‌وه ده‌برێت به‌ڕێوه ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر سندوقی داهاته نه‌وتیه‌کانیش له‌هه‌رێمی کوردستان بڕیاری له‌سه‌ر درا، هێشتا کاری پێنه‌کراوه راسته ئێمه ئه‌نجومه‌نێکمان هه‌یه پێی ده‌وترێ ئه‌نجومه‌نی نه‌وت که له (5) که‌س پێکهاتووه، به‌ڵام تا ئه‌م چرکه‌ساته‌ی ئه‌مڕۆ ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ش ئاگایان له‌زۆربه‌ی بابه‌ته‌کان نیه، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین نه‌وت وه‌ک فاکته‌رێکی به‌هێزبونی ده‌وڵه‌تداری به‌کاری بهێنین ده‌بێت به‌شێوه‌یه‌کی شه‌فافیانه مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا بکرێت، واتا له‌وکاته‌وه‌ی که گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ کۆمپانیا نه‌وتیه‌کان ده‌به‌سترێ تا ئه‌وکاته‌ی نه‌وت ده‌رده‌هێنرێ و ده‌ینێردرێته ده‌ره‌وه و ده‌فرۆشرێ ده‌بێت هه‌مولایه‌کی لێ ئاگادار بکرێته‌وه،  واتا ده‌سه‌ڵاتی ئه‌نجومه‌نی جێبه‌جێکار و ده‌سه‌ڵاتی پارله‌مانیش هه‌مویان ئاگایان لێبێ خه‌ڵکی بزانێ ئه‌م نه‌وته چۆن ده‌فرۆشرێ به‌شێوه‌یه‌کی شه‌فافانه بفرۆشرێ، به‌ڵام له‌هه‌رێمی کوردستان تا ئه‌م ساته‌ی ئه‌مڕۆ هیچ جۆرێک له شه‌فافیه‌ت له بابه‌ته‌کاندا نیه، ئه‌وه‌ی له‌فرۆشی نه‌وت ئاگاداره ته‌نها چه‌ند که‌سانێکی دیاریکراون، ئه‌گه‌ر به ژماره‌ی په‌نجه‌کانی ده‌ست بیانژمێرین له ژماره‌ی په‌نجه‌کانی ده‌ست که‌متریشن بۆیه فرۆشی نه‌وت و ده‌رهێنانی و ناردنه ده‌ره‌وه‌ی و کردنی به‌پاره و هێنانه‌وه‌ی بۆ وڵات به‌شێوه‌یه‌کی شه‌فاف نیه له‌هه‌رێمی کوردستان.\nرۆژنیوز: بۆچی نه‌توانراوه له هه‌رێمى کوردستان،  سیاسه‌تێکى ئابوریى زانستیى و شه‌فاف بۆ سودبینین له نه‌وت بگیرێته به‌ر، چیبکه‌ین بۆئه‌وه‌ی پرسی بابه‌تی نه‌وت شه‌فاف بێت؟\n-ده‌بێت ئه‌م سێکته‌ره بکرێت به‌سێکته‌رێکی شه‌فاف پێویسته سندوقی داهاتی نه‌وت لیژنه‌کان فرۆشی نه‌وت ته‌نانه‌ت ئه‌و بۆریه نه‌وته‌ی نه‌وته‌که ده‌باته ده‌ره‌وه و ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ی دروست ده‌کرێت، کۆمۆ و کۆدۆ هه‌موو ئه‌وبابه‌تانه هه‌موی کارا بکرێته‌وه و به‌شێوه‌یه‌کی شه‌فافانه بێ، وه ئه‌وانه‌ی نه‌وت ده‌رده‌هێنن دوای ئه‌وه‌ی ڕاده‌ستی ئه‌وانه‌ی ده‌که‌ن له‌ده‌ره‌وه‌ن تا ده‌یگه‌یه‌ننه جیهان دوای ئه‌وه‌ش نه‌وته‌که ده‌فرۆشێ دواتر به‌کێشی ده‌فرۆشێ پاره‌که‌شی ده‌چێته کوێ دواتر هه‌مووی ئاشکرا بکرێ، که خه‌ڵک زانی ئه‌وه به‌دڵنیایه‌وه به‌شێوه‌یه‌کی شه‌فاف ده‌ڕوات به‌ڕێوه داهاته‌که‌شی دیاره چۆن خه‌رجده‌کرێت، به‌ڵام تا ئه‌م کاته‌ی ئێستا ئێمه نه‌ده‌زانین چه‌ند ده‌ڕواته ده‌ره‌وه ته‌نها ده‌یبیستین له که‌ناڵه مێدیایه‌کان له عێراقه‌وه ده‌یبیستین، به‌ڵام چۆن فرۆشراوه به‌کێ فرۆشراوه پاره‌که‌ی چه‌نده و به‌چه‌ند فرۆشراوه، به‌چه‌ند له‌نرخی جیهانی که‌متر فرۆشراوه ئه‌مانه هیچی نازانین ته‌نانه‌ت وه‌زراه‌ته‌کانیش نایزانن ته‌نانه‌ت به‌شێک له ده‌سه‌ڵاتدارانی حکومه‌تیش نایزانن ته‌نها چه‌ند که‌سانێکی دیاری کراو ده‌یزانن.\nرۆژنیوز:گرنگترین ئه‌و هه‌نگاوانه چین که وا ده‌که‌ن نه‌وت رۆڵى کاریگه‌ر ببینێت بۆ بوژاندنه‌وه‌ى ژێرخانى ئابوریى له هه‌رێمى کوردستان؟\n-ئیستا ئێمه پێش قه‌یرانی دارایی قه‌یرانی سیاسی-یشمان هه‌یه پێش هه‌موو شتێک پێویسته په‌رله‌مان کارابکرێته‌وه، ئه‌و وه‌زیرانه‌ی له‌سه‌ر کاره‌کانیان لابراون بخرێنه‌وه سه‌ر کاره‌کانی خۆیان و هه‌موو کاره‌کان به‌شێوه‌یه‌کی سیستماتیک بروات به‌ڕێوه، په‌رله‌مان چاودێر بێ به‌سه‌ر هه‌موو سێکته‌ره‌کانی تره‌وه، ئه‌گه‌ر ئه‌م شتانه هه‌موی کرا به‌سیستماتیک به‌دڵنیایه‌وه نه‌وت ده‌بێت به‌نیعمه‌ت بۆخه‌ڵکی به‌گشتی، به‌ڵام تا ئه‌مانه نه‌کرێت په‌رله‌مان ئاگای له‌هه‌موو ئه‌مانه نه‌بێ تا لیژنه‌کان شیکاره‌کانیان به‌شێوه‌یه‌کی شه‌فافانه نه‌که‌ن تا داهاتی نه‌وتیه‌کان نه‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سندوقی داهاتی نه‌وتیه‌کان، به‌دڵنیایه‌وه هه‌ر به‌م شێوازه‌ی ئیستا چۆن ڕۆیشتووه هه‌ر ئاوا هیچ له‌قازانجی خه‌ڵکی کوردستان نابێت.\nرۆژنیوز: بۆچى به‌ر له‌وه‌ى هه‌رێمى کوردستان نه‌وت هه‌نارده‌بکات، داهاتى تاک له‌م هه‌رێمه‌دا به‌رز بوو، له‌کاتێکدا ئێمه دوو ساڵ ده‌بێت نه‌وت هه‌نارده ده‌که‌ین، که‌چى داهاتى تاک رووى له داکشانێکى گه‌وره کردوه؟\n-ئێمه تائیستا هه‌رێمێکین سه‌ر به عێراقین راسته ئێمه ده‌ستورمان نیه هه‌وڵدراوه ئێمه ئابوریه‌کی سه‌ربه‌خۆمان هه‌بێ، وادیاره له‌ناو ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێمی کوردستان پێیان باشه نه‌وت به‌شێوه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ بفرۆشرێت نه‌ک له‌گه‌ڵ عێراق، پێیانوایه پایه‌کانی ئابوری له‌هه‌رێمدا به‌هێز ده‌کات و ورده‌رده به‌رو سه‌ربه‌خۆیمان ده‌بات، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌م سه‌ربه‌خۆی ئابوریه بۆخۆشگوزه‌ر‌انی خه‌ڵک بێ هیچ کێشه‌یه‌کمان نیه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئێمه بینیمان به‌تایبه‌تی دوای دابه‌زینی نرخی نه‌وت له‌بازڕه‌کانی جیهانیدا ئه‌م سه‌ربه‌خۆی ئابوریه بۆسه‌ربه‌خۆی هاوڵاتیان نه‌بوو به‌پێچه‌وانه‌وه بو به‌هۆکارێک که‌وا قوتی خه‌ڵکی ببڕێت ته‌نانه‌ت نه‌توانرێ موچه‌ی هاوڵاتیان بدرێت له‌گه‌ڵ عێراق بوینایه ره‌نگه بیانتوانیایه له17% که‌ی موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی دابین بکردایه.\nرۆژنیوز: چی بکرێت بۆئه‌وه‌ی سامانه سروشتیه‌کان به‌تایبه‌ت نه‌وت به‌نیشتمانی بکرێت و که‌سانی خۆماڵی تیا دابنرێت؟\n-ئێمه یاسای نه‌وت و گازمان هه‌یه ده‌بێت به‌پێی ئه‌و یاسایه بڕوات به‌ڕێوه، واته ده‌بێت هه‌مو لیژنه‌کان به‌پێی یاسا کاربکه‌ن بۆنمونه لیژنه‌یه‌کمان هه‌یه لیژنه‌ی ده‌رهێنانی نه‌وت، ده‌بێت ئه‌مانه ئه‌ندامه‌کانی له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه هه‌ڵبژێردرێن و له‌لایه‌ن پارله‌مانه‌وه ده‌نگی له‌سه‌ر بدرێت که بۆماوه‌ی 5 ساڵ ئه‌گه‌ر بیانه‌وێت دووباره‌ی بکه‌نه‌وه دیسانه‌وه ده‌بێت بچێته‌وه په‌رله‌مان ده‌نگی له‌سه‌ر بدرێت،. لیژنه‌ی ناردنه ده‌ره‌وه‌ی نه‌وت که کۆمۆیه به‌هه‌مان شێوه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران هه‌ڵده‌بژێردرێن و له‌لایه‌ن په‌رله‌مانه‌وه ده‌نگی له‌سه‌ر ده‌درێت بۆماوه‌ی 5ساڵ، ده‌بێت لیژنه‌یه‌ک دروستبکرێت بۆفرۆشی نه‌وت لیژنه‌یه‌کی کۆکه‌ره‌وه‌ی نه‌وت پاره‌که‌شی له‌کوێ دابنرێت هه‌موی بگه‌رێته‌وه سه‌ر وه‌زاره‌تی دارایی و وه‌زاره‌تی دارای کار بۆئه‌و بابه‌تانه بکات، نه‌ک هه‌ر ته‌نها وه‌زراه‌رتی سامانه سروشتیه‌کان خۆی نه‌وت ده‌ربهێنێ و بیشی فرۆشێ و خۆشی بیهێنێته ده‌ره‌وه که‌س نه‌شزانێ به‌کێی ده‌فرۆشێ پاره‌که‌شی خۆی هه‌ڵسوکه‌وتی پێوه‌بکات، وه‌زراه‌تی سامانه سروشتیه‌کان وه‌ک سندوقێکی لێهاتووه هه‌رلایه‌نێک پاره‌ى پێویستبوو داوای پاره له‌و ده‌کات بۆ ئه‌وه‌ی پاره‌که‌ی بداتێ، به‌ڵام بۆنمونه ئێمه که له‌ناو ده‌وڵه‌تی عێراق داین ده‌وڵه‌تی عێراق وه‌زاره‌تی نه‌وت خۆی هه‌ڵده‌سێ به‌ده‌رهێنانی نه‌وت و ناردنه‌ده‌ره‌وه‌ی له‌لایه‌ن کۆمپانیای سۆمۆوه ده‌بێت دوای ده‌فرۆشرێت پاره‌که‌ی ده‌چێته بانکێکی نێو ده‌وڵه‌تیه‌وه، ئه‌و پاره‌یه‌ی چوه بانکی نێو ده‌وڵه‌تیه‌وه له‌ڕێگه‌ی ئه‌و بانکه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ وه‌زاره‌تی دارای وه‌زاره‌تی دارای پلان داده‌رێژێ چۆن ئه‌م پارانه خه‌رج ده‌کرێ ئێمه ده‌بێ به‌م شیوازه بین ئه‌گه‌ر وانه‌بین ئه‌وا به‌دڵنیایه‌وه به‌ره‌و دواوه ده‌چین.\nرۆژنیوز: ئه‌و گرێبه‌ست و داتاو زانیاریانه‌ی له وێبسایتی وه‌زاره‌تی سامانه سروشتیه‌کان دانراون، ئه‌مه ئه‌وه ناگه‌یه‌نێت، که فرۆشتنی نه‌وت شه‌فافه؟\n-من کێشه له‌گرێبه‌سته‌کان نابینم، بۆنمونه گرێ به‌ست کراوه له‌گه‌ڵ کۆمپانیایه‌کی بیانی بۆنمونه کۆمپانیای ئیکسۆ مۆبیل تۆ گرێبه‌ستی نه‌وتیت له‌گه‌ڵی کردووه ئه‌مه هه‌یه و هیچ کێشه‌یه‌ک له‌گرێبه‌سته نه‌وتیه‌که‌دا نیه، به‌ڵکو کێشه‌که له‌وه‌و به‌دواوه‌یه واتا له‌ده‌رهێنیانی نه‌وته‌که کۆمپانیا نه‌وته‌که ده‌ری ده‌هێنێ ڕاده‌ستی وه‌زاره‌تی سامانه سروشتیه‌کانی ده‌کات ئه‌ویش ده‌ری ده‌هێنێته ده‌ره‌وه دواتر ده‌یفرۆشێت، ده‌یکات به‌پاره پاره‌که‌ی له‌کوێ داده‌نرێت چۆن خه‌رج ده‌کرێ چه‌نی ده‌درێ به‌کرێی کۆمپانیاکان چه‌نی ده‌درێ به‌حه‌قی بۆ ڕۆیشتینی بۆری نه‌وته‌کان چه‌نی ده‌درێت به‌تورکیا که ده‌چێته بانکه کانی تورکیاوه چه‌نی زه‌ریبه وه‌رده‌گرێ چه‌نی دێته‌وه بۆخۆمان به‌چه‌ن ده‌یفرۆشین ئه‌مانه نازانین، به‌ڵام گرفته‌که له گرێبه‌سته‌کاندا نیه گرفته‌که له‌ده‌رهێنانی نه‌وته‌که‌و فرۆشی نه‌وته‌که‌دایه تاکردنی به‌پاره، هیوادارم حکومه‌تی هه‌رێم فرۆشی نه‌وتی به شێوازێکی شه‌فافانه بێت و له‌م قه‌یرانه‌ش رزگارمان بێت.


پرۆژەکان و کڕیارەکان\nبەخێربێن بۆ گروپەکەمان\n80 ساڵ لەمەوبەر ڤانه لە عێراقدا ناسرا و خۆی وەک براندێكی مه‌زن لە پیشەسازی کەلوپەلی ناوماڵ دا پێشكه‌شکرد و لەگەڵ ئەوەشدا نەوەی سێیەمی سەرکردایەتی پیشەسازییه‌كه دەکات لە ژێر هەمان براند به گروتینی زیاتر له پێشوو.\nهاوکاریکردن لەگەڵ پیشەسازانی ناسراوی جیهانی و دیزاینەرانی کەلوپەلی ناوخۆیی، هه‌روه‌ها چەندین ساڵ ئەزموون له سیستەمی كۆگاكردن و دابەشکردن لە عێراق و هەموو جیهان هاوکارمان بوون له دامەزراندنی ناوێكی شكۆداری خۆمان لە پیشەسازی ستانداردی جیهانیدا .\nجگه له بزنسی کەلوپەل، گرووپەکەمان چەندین جۆر لە بزنسی تر دەکات\nڤانه بۆ گواستنەوەی نێوده‌وڵه‌تی\nڤانه بۆ گواستنەوەی نێودەوڵەتی 12 ساڵ به‌ر له ئێستا دامەزراوە و ئەمڕۆش بەردەوامە لە پێشەوەچوونی به‌هێزی خۆی وه‌ك باڵێكی سه‌ره‌كی گروپه‌كه.\nکۆمپانیای میقداد نه‌جار بۆ بیناسازی\nبیناسازی پێویستی سەرەکی ئێمەیە. پیشانگا جۆراوجۆرەکان و پڕۆژە تایبەتەکانی بیناسازی وای لە گروپه‌كه کرد جەخت لەسەر وەبەرهێنان لە تیمی بیناسازیی خۆی بکات.\nئەم ناوه‌نده بازرگانییە 12500 مەتر دووجایە و لە 122 دوکانی بازرگانی و یەکەی ئیداری پێکهاتووە.\nده‌زگای حاجی میقداد نه‌جاری خێرخوازی\nدیارترین چالاکی ناوخۆیی عیماد میقداد هۆڵدینگ دەگەڕێتەوە بۆ 80 ساڵ لەمەوبەر. لە ڕۆژی یەکەمەوە دامەزرێنەرانی په‌رۆش بوون بۆ یارمەتیدانی کەسانی نه‌دار.\nکڕیارە ئازیزەکان، ئێوە گەورەترین سەرمایەی ئێمەن، و فیستیڤاڵی لۆگۆی نوێش ڤیستیڤاڵی ئێوە و هەموو ئەوانەیە کە لەم گەشتە دوورو درێژەدا پشتگیریان کردین. بەم شێوەیە، گروپەکە سەرچاوەکانی خۆی جۆراوجۆر کردووە بۆ ئەوەی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای گۆی زەوی لەخۆبگرێت بۆ ئەوەی تاكه ئامانجی خۆی به پێشكه‌شکردنی باشترین بۆ ئێوە بهێنێته‌دی، چونکە ئێوه هەمیشە شایستەی باشترینن.\nبۆ ئه‌وه‌ی باشترین بین و باشترینتان بۆ دابین بکەین، ئێمە لە نوێگەری و هەوڵ و تێکۆشانی خۆمان نەوەستاوین. خۆشحاڵین بە پێشکەشکردنی دەستکەوتەکانی گروپی ڤانه و عیماد میقداد هۆڵدینگ.\nالعنوان: شەقامی ٦٠م، بەرامبەر نەخۆشخانەی پار، باڵاخانه‌ی ژماره 588


ڕاپۆرت/ ئیسرائیل جارێکی دیکەش هێرشی کردە سەر سووریه\n12:10 - 18 پووشپەڕ 2718\nکوردستان میدیا: فڕۆکە شەڕکەرەکانی وڵاتی ئیسرائیل بۆ جارێکی دیکەش هێرشیان کردە سەر بنکە نیزامییەکانی ڕێژیمی ئەسەد لە سووریه، بەڵام لە زیانی گیانی و ماددیی ئەو هێرشە هیچ زانیارییەک لە بەردەستدا نییه.\nهەواڵدەرییەکانی ڕێژیمی سووریە، شەوی یەکشەممە ڕێکەوتی ١٧ی پووشپەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی، بڵاویان کردەوە، کە فڕۆکە شەڕکەرەکانی وڵاتی ئیسرائیل فڕۆکەخانەی "T4" هەڵکەوتوو لە ڕێفی ڕۆژهەڵاتی حومسیان کردووەتەوە ئامانج.\nتەلەفزیۆنەکانی سووریە هیچ زانیارییەکیان لە بارەی زیانەکانی ئەو هێرشە بڵاو نەکردووەتەوە و ئیدعایان کردووە، مووشەکانی ئیسرائیل پێش ئەوەی ئامانجەکان بپێکن، تەقێندراونەتەوە.\nئەرتەشی ئیسرائیل لە بارەی ئەو هێرشە هەتا ئێستا هیچ زانیارییەکی بڵاو نەکردووەتەوە، بەڵام هەواڵدەریی "ئاسۆشیتێدپرێس" باسی لەوە کردووە، مەبەسەتی ئەو هێرشەی ئیسرائیل هێزەکانی ڕێژیمی ئێران و میلیشاکانی سەر بەو ڕێژیمە لە سووریە بووە.\nلە ماوەی ڕابردوودا مشتومڕەکان لە نێوان وڵاتانی ناوچەدا بۆ دەرکردنی ڕێژیمی ئێران توندتر بووەتەوە و ئیسرائیل پێداگری دەکات، که دەبێ ڕێژیمی ئێران لە سووریەدا جێگیر نەبێت.\nلەو بارەیەوە، ڕۆژی یەکشەممە ڕێکەوتی ١٧ی پووشپەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی، "ئەمیرحوسێن عەبدوڵڵاهیان" ڕاوێژکاری تایبەتی مەجلسیی ڕێژیمی ئێران لە کاروباری نێودەوڵەتیدا، باسی لەوە کردووە، کە ئێران لە سووریەدا دەمێنێتەوە و درێژە بە کارەکانی خۆی دەدات.\nلە ماوەی ڕابردوودا، ئیسرائیل چەندین جار هێرشی کردووەتە سەر خاکی سووریه و لەو هێرشانەدا چەندین شوێنی نیزامی کە بنکەی هێزەکانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران بوونە، کراونەتە ئامانج و ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامانی سپای پاسداران کوژرا و بریندار بوون.\nڕێژیمی ئێران بەڵێنی داوە، کە تۆڵەی ئەو هێرشانەی ئیسرائیل لە کات و دەرفەتی گونجاودا دەکاتەوە.\nبەرپرسانی ئیسرائیل، پێشتریش چەندین جار لە جێگیربوونی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران لە سووریە ڕەخنەیان گرتبوو و لە دروستبوونی "بەرەیەکی نوێ" بە دژی وڵاتی ئیسرائیل لە گوڵان لە لایەن ئەو ڕێژیمە و حیزبوڵڵاوە نیگەرانی خۆیان دەربڕیبوو.\nپێشتریش به‌رپرسی "مووساد" باسی لەوە کردبوو، ڕێژیمی ئێران له ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی نێوەڕاست له ئاژاوەنانه‌وه و پاڵپشتیکردنی گرووپه تێرۆریستییه‌کان ڕۆڵی سه‌ره‌کی هه‌یه و به به‌رده‌وامی له هه‌وڵدایه ده‌سه‌ڵاتی خۆی له ناوچه‌که‌دا به‌ربڵاوتر بکاتەوە.\nئیسرائیل لەو راستایەدا زیاتر لە ٢ میلیارد دۆلاری تەرخان کردووە و بەرپرسانی ئیسرائیلی بەردەوام هەڕەشەی ئەوە دەکەن، کە بە هیچ شێوەیەک ئیزنی بەهێزبوونی ڕێژیمی ئێران و مانەوەی لە سووریەدا نادەن.\n"عاموس گیلاد" بەرپرسی پێشووی دەفتەری ئەمنییەتی دیپلۆماتیکی وەزارەتی شەڕی ئیسرائیل، رایگەیاندووە: "ئیسرائیل پێداگرە لەسەر ئەوەی کە بە هیچ شێوەیەک ئیزنی ئەوە نەدات، کە ڕێژیمی ئێران لە سووریەدا خۆی بەهێز بکات".\nناوبراو هەروەها باسی لەوە کردبوو، ئیسرائیل بۆ هێرشبردنە سەر بنکە و دامەزراوەکانی ڕێژیمی ئێران لە سووریە، ئیزن لە ڕووسیە یان لایەنێکی دیکە وەرناگرێت.\nهەر لەو پێوەندییەدا، "بنیامین نێتانیاهوو" بڕیارە سەردانی ڕووسیە بکات و لە بارەی هێزەکانی ڕێژیمی ئێران لە سووریەدا لەگەڵ "ولادێمیر پووتین" کۆ ببێتەوە.\nمانگی بانەمەڕێ ئەمساڵ، یەک ڕۆژ دوای ئەوەی کە "ولادێمیر پووتین" سەرکۆماری ڕووسیە داوای کرد هێزه بیانییەکان سووریه بەجێ بێڵن، ئەلکساندێر لاوڕۆنتیڤ"، کە نوێنەری تایبەتی پووتین بۆ کاروباری سووریەیە جەختی کردووەتە، کە ئەو بڕیارە هێزەکانی ڕێژیمی ئیران و حیزبوڵڵاش لە خۆ دەگرێت و دەبێ هێزە بیانییەکان لە سووریه بکشێنەوە.\nڕێکەوتی ٩ی جۆزەردانی ئەمساڵ، ڕۆژنامەی "تایمز ئاف"ـی ئیسرائیل لە ڕاپۆرتێکدا بڵاوی کردەوە، کە ئیسرائیل و ڕووسیه بە نیسبەت بوونی هێزەکانی ئێران لە سووریەدا بە ڕێککەوتنێک گەیشتوون و بەپێی ئەو ڕێكکەوتنە، دەبێ هێزەکانی ڕێژیمی ئێران لە سنوورەکانی ئیسرائیل دوور بن.\nلەو ڕاپۆرتەدا هاتبوو، کە بەپێی ئەو ڕێكکەوتنە، ئیسرائیل بە گەڕانەوەی هێزەکانی ڕێژێمی سووریە بۆ سەر سنووری بەرزایییەکانی گوڵان ڕازی دەبێت و لە بەرامبەر ئەوەشدا، ڕووسیە دەبێت زەمانەتی ئەوە بکات کە هیچ هێز و میلیشیایەکی سەر بە ڕێژیمی ئێران، وەکوو حیزبوڵڵای لوبنان لە ناوچەکەدا نەمێنێت.\nلە سەرەتای شەڕی نێوخۆییی سووریەوە، کە لە ساڵی ٢٠١١ـەوە لە نێوان ڕێژیمی ئەسەد و گرووپەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئەو وڵاتە سەری هەڵداوە، زیاتر لە ٣٠٠ و ٧٠ هەزار هاووڵاتیی سووریەیی کوژراون و زیاتر لە نیوەی خەڵکی ئەو وڵاتە ئاوارە بوونه، ڕێژیمی ئێران بە هەموو توانایەکەوە بەرگری لە ڕێژێمی بەشار ئەسەد دەکات و وێڕای دابینکردنی چەکوچۆڵ، شانبەشانیشی شەڕ دەکات.


03:50 - 04/07/2019\nمارسیلۆی بەرازیلی دوا رۆژەكانی لەگەڵ یانەی ریاڵ مەدرید بەسەر دەبات‌و بڕیاریداوە لەم هاوینەدا ئەو یانەیە بەجێبهێڵێت.\nرۆژنامەی سپۆرتی ئیسپانی بڵاویكردۆتەوە، مارسیلۆ یەكێك دەبێتە لەرووداوە چاوەڕواننەكراوەكانی ئەم هاوینەی بازاڕی گواستنەوە‌و لەگەڵ ریاڵ مەدرید جیا دەبێتەوە، بەتایبەتی كە تارادەیەكی زۆر دڵنیابووە لە پێكهاتەی سەرەكی وەرزی داهاتوو جێگەی نابێتەوە.\nسپۆرت ئەوەشی ئاشكراكردوە، هەریەكە لە پاریس سان جێرمان و ئەی سی میلان و یۆڤانتۆس‌و ئارسناڵ ململانێی یەكتر دەكەن بۆ گواستنەوەی مارسیلۆ‌و دەیانەوێت بە خێرایی ئەو بەرگریكارە بەرازیلیە ببەنە ریزەكانیانەوە.\nلە كۆتایی هەواڵەكەیدا سپۆرت ئەوەی بڵاوكردۆتەوە، گواستنەوەی فیلاند مێندی فەرەنسی لەلایەن ئیدارەی ریاڵ مەدریدەوە رۆیشتنی مارسیلۆ لە یانەی شاهانە خێراتر دەكات، چونكە ئەو یاریزانەش لە هەمان شوێنی بەرگریكارە بەرازیلیەكە یاری دەكات.


اکتبر 8, 2020 – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nروز: اکتبر 8, 2020\n“تاران له یه‌ك قه‌ده‌میی سۆنامیی مه‌رگی كۆرۆنا دایه”\nڕۆژی چوارشه‌ممه ١٦ی مانگی ڕه‌زبه‌ر، وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ته‌ندرووستیی كۆماری ئیسلامی ڕایگه‌یاند كه له ماوه‌ی ٢٤ كاتژمێری ڕابردوودا، پتر له ٤ هه‌زار حاڵه‌تی نوێی تووش بوون به كۆویدی ١٩ له وڵاتدا شناسایی كراوه و كۆی گشتیی نه‌خۆشانی كۆویدی …\nخۆپیشاندان له‌دژی سیاسه‌ته‌كانی سندووقی نێوده‌وڵه‌تی دراو له ئاڕژانتین\nكۆمه‌ڵێك له نه‌یارانی سیاسه‌ته‌كانی سندووقی نێوده‌وڵه‌تی دراو، ڕۆژی چوارشه‌ممه ١٦ی ڕه‌زبه‌ر له شاری “بۆینێس ئایرێس” پێته‌ختی ئاڕژانتین، هاتنه سه‌ر شه‌قامه‌كان و خۆپیشاندانیان ئه‌نجام دا. به پێی ئه‌م ڕاپۆرته، ناڕازییان له‌ڕێگه‌ی به‌ده‌سته‌وه گرتنی چه‌ندین پلاكارد كه له‌سه‌ری نووسرابوو “سندووقی نێوده‌وڵه‌تی دراو …\nبه‌رده‌وامی قه‌یرانی سیاسی له قێرقیزستان\nله دوای سێ ڕۆژ ناڕه‌زایه‌تی خه‌ڵك به‌رامبه‌ر به گه‌نده‌ڵی ڕێبه‌رانی قێرقیزستان و هه‌روه‌ها چۆنییه‌تی به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردنی پارلمانی، ڕۆژی چوارشه‌ممه ١٦ی مانگی ڕه‌زبه‌ر، پێته‌ختی ئه‌م وڵاته جارێكی دیكه بووه مه‌یدانی ناڕه‌زایه‌تی به‌رینی خه‌ڵك. به پێی ڕاپۆرته‌كان، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی …\nمانگرتن و كۆبوونه‌وه‌ی كرێكارانی فه‌زای سه‌وزی شاره‌داریی ئۆمیدیه\nكرێكارانی فه‌زای سه‌وزی شاره‌داریی ئۆمیدیه بۆ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی زیاتری ده‌نگی ناڕه‌زایه‌تیان له ئاست په‌رداخت نه‌كردنی چه‌ند مانگ حقوقی دواخراو و جێژنانه و باقی موتاڵباته‌كانیان، ڕۆژی چوارشه‌ممه ١٦ی ڕه‌زبه‌ر، ده‌ستیان له كار …\nبه‌ڕێوه‌چوونی دوو كۆبوونه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تیی له لووشان\nكرێكارانی شاره‌درایی لووشان و كرێكارانی كارخانه‌ی ئاسن و پۆڵای لووشان، ڕۆژی پێنجشه‌ممه ١٧ی ڕه‌زبه‌ر، بۆ چه‌نده‌مین ڕۆژی به‌رده‌وام به شێوه‌ی جیاجیا له ناڕه‌زایه‌تیی به په‌رداخت نه‌كرانی چه‌ندین مانگ حه‌قده‌ست و مه‌زایایان …\nدرێژه‌ی ناڕه‌زایه‌تیی كرێكارانی ئاو مه‌عده‌نی داماش\nكۆمه‌ڵێك له كرێكارانی كارخانه‌ی ئاو مه‌عده‌نی داماش، ڕۆژی پێنجشه‌ممه بۆ چه‌نده‌مین جار له ناڕه‌زایه‌تیی به درێژه‌ی بیلاته‌كلیفی كاری و گوزه‌رانیان، ده‌ستیاندایه كۆبوونه‌وه. به‌وته‌ی ناڕازییان، سه‌ره‌ڕای دواخرانی بڕی سێ مانگ له …\nڕاگه‌یاندنی بارودۆخی سوور به‌هۆی كۆرۆنا له ئێران\nكاربه‌ده‌ستانی وه‌زاره‌تی بێهداشتی ڕژیم دانیان به‌وه داناوه كه سه‌رجه‌م ٣١ ئۆستانی ئێران به‌هۆی كۆرۆنا له بارودۆخی سوور قه‌راریان گرتووه و ئه‌م دۆخه سه‌رجه‌م شاره‌كانی ئێرانی گرتووه‌ته‌وه. له حاڵێكدا كه كاربه‌ده‌ستانی …\nكۆبوونه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تیی پێرسۆنێلی پزیشكی شیراز\nكۆمه‌ڵێك له پێرسۆنێلی پزیشكی شیراز ڕۆژی پێنجشه‌ممه ١٧ی ڕه‌زبه‌ر، له ناڕه‌زایه‌تیی به ته‌رحی “پزیشكی بنه‌ماڵه” كه ده‌وڵه‌ت به‌نیازه له ماوه‌ی ڕۆژانی داهاتوودا به‌كرده‌وه‌ی ده‌ربێنێت، ناڕه‌زایه‌تییان ده‌ربڕی. به‌وته‌ی ناڕازییان، له ئۆستانی فارس و مازه‌نده‌ران ته‌رحی پزیشكی بنه‌ماڵه به‌كرده‌وه ده‌رهاتووه و به پێی ئه‌م ته‌رحه، “ویزیتی نه‌خۆشه‌كان …\nقوربانی بوونی ٨ كرێكار له ساوه\nله ئه‌نجامی ڕووداوێكی هاتووچۆ له نێوان ماشێنی هه‌ڵگری كرێكارانی كارخانه‌ی “ته‌وسه‌عه بلوری كاوه” و كامیۆنێكی شاره‌داریی، كرێكارێكی لاو به‌ناوی “مه‌نسوور ڕه‌زایی” گیانی له‌ده‌ستدا و ٧ كرێكاری دیكه‌ش به سه‌ختی برینداربوون. به پێی ئه‌م ڕاپۆرته، “مه‌نسوور ڕه‌زایی” له‌كاتی ئه‌م ڕووداوه سه‌رقاڵی كۆكردنه‌وه‌ی زبڵه‌كان …


سوپاى ئیسرائیل ناوى ئەفسەرێکى سووریى هاوکارى حیزبوڵا و سوپاى قودسى ئاشکرا کرد | AvaToday\nسوپاى ئیسرائیل ناوى ئەفسەرێکى سووریى هاوکارى حیزبوڵا و سوپاى قودسى ئاشکرا کرد\nposted onNovember 28, 2021\nبەشار حوسەین فەرماندەى بەشى ئیتلاعاتی تیپى ٩٠ـە کە پێویستییەکانى شوێنە دیدەبانییەکانى حیزبوڵا و سوپاى پاسداران دابین دەکات.\nوتەبێژى سوپاى ئیسرائیل بە بڵاوکردنەوەى ناو و وێنەى سەرهەنگ بەشار حوسەین، ڕایگەیاند کە ئەو کەسە یەکێکە لە ئەفسەرانى سوپاى سوریە و بەرپرسى زانیارییەکانە لە ناوچەى جۆلان و هاوکارى چالاکییە سەربازییەکانى حیزبوڵا لە فەرماندەیی باشوورە.\nئەم کارەى سوپاى ئیسرائیل لە چوارچێوەى هۆشدارى و هەڕەشەکانە لەسەر لەقاودانى ناوى ئەفسەرانى سوپاى سوریە کە بە گوتەى سوپای ئیسرائیل، لە خزمەتى کۆمارى ئیسلامیدان.\nبە پێى بەیاننامەى سوپاى سوریە، سەرهەنگ بەشار حوسەین، ئەفسەرى سوپاى سوریە و فەرمانەى بەشى زانیارى لە تیپى ٩٠، وەک ڕایەڵکە و پەیوەندى نێوانە فەرماندەیی باشوورى حیزبوڵا و لەشکرى یەکەمى سوپاى سوریە کار دەکات. لەگەڵ حاجى هاشم، بەرپرسى فەرماندەى باشوورى سوریە و کوڕەکەى، جەواد هاشم، بەرپرسى ناوچەى لەشکرى حەوت لە فەرماندەیی باشوور هاوکارى نزیکى هەیە.\nلە بەیاننامەکەدا هاتووە کە بەشار حوسەین بە سوودوەرگرتن لە هەڵکەوتەى کارى و بەرپرسیاریەتییەکەى کە لە فەرماندەیی زانیارى و ئیتلاعاتى سوپاى سوریەیە، خەریکى کۆکردنەوە و موتاڵاى زانیارییەکانە لە خاڵەکانى دیدەبانى و گەشتە جیاوازەکان لە ناوچەیەک کە بە پێى ڕێککەوتننامەى ١٩٧٤، بوونى کەسانى سەربازى سوریە تیایدا قەدەغەیە. هەروەها بەشێکى دیکە لە کارەکانى، دابینکردنى پێویستییە دیدەبانییەکانى حیزبوڵا و سوپاى قەودسى تیرۆریستى کۆمارى ئیسلامییە لەم ناوچەیە.\nحیزبوڵا لە زۆر بواردا زانیارى لەسەر خاڵە دیدەبانییەکان کە ئەفسەرە سورییەکە دەیانخاتە بەردەست، سوودى وەرگرتووە و ئەم کەسە بە سوودوەرگرتن لە دۆخى خراپى باشوورى سوریە و ئەو کێشانەى کە ڕووبەڕووى دانیشتووەکانى ئەو ناوچەیە دەبنەوە، درێژە بە هاوکارییەکانى لەگەڵ حیزبوڵا و کۆمارى ئیسلامى دەدات.\nوتەبێژى سوپاى ئیسرائیل لە کۆتایی قسەکانیدا گوتى: سوپاى ئیسرائیل بە وردى بەدواداچوون و کار لەسەر هەموو ئەو شتانە دەکات کە لەو سنوورە ڕوو دەدەن و ئاگادارى چالاکى هەموو ئەو کەسانەیە کە ئەمنیەت و ئاسایشى ئیسرائیل دەخەنە مەترسییەوە و ڕژێمى دیمەشق ناچارە بەرپرسیاریەتى هەموو چالاکییەکانى خۆى لە خاکى سوریە کە دژى ئیسرائیل ئەنجام دەدرێن، بە ئەستۆوە بگرێت.\nپیلانى کۆمارى ئیسلامى بۆ هانەى بڵ: خەڵکى پاوە و هەورامان مەترسییان لەسەرە\nتۆڕێکى قاچاخى ماددەى هۆشبەرى حیزبوڵاى لوبنانى ئاشکرا بوو\nلەسەر سنوورى پۆڵۆنیا و بیلاڕووس ٧ پەناخواز گیانیان لەدەست دا\nمانۆڕی سەربازى ـ ئاسمانى ئیسرائیل و ئەمریکا لە نزیک سنوورەکانى ئێران\nقارەمانە کرماشانییەکە کۆچی دوایی کرد\nعەرەبستان نیگەرانە لە بەرنامە ئەتۆمییەکەى ئێران\nفەرزاد سامانی و ساکار عەینی بۆ چوار جار لەسەر یەک دەستبەسەر کران


موه‌فه‌ق گۆران: من دڤێت بێده‌نگیا خوه ب چێكرنا به‌رهه‌مه‌كی بشكێنم | Evro News\nسه‌ره‌كى هونه‌ر موه‌فه‌ق گۆران: من دڤێت بێده‌نگیا خوه ب چێكرنا به‌رهه‌مه‌كی بشكێنم\nموه‌فه‌ق گۆران: من دڤێت بێده‌نگیا خوه ب چێكرنا به‌رهه‌مه‌كی بشكێنم\nهونه‌رمه‌ندێ سترانبێژ (موه‌فه‌ق گۆران) د دیداره‌كێ دا بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ راگه‌هاند كو ل هه‌یا ما بوری گه‌له‌ك تشت بوونه ئه‌گه‌ر كو ئه‌و ب شێوه‌یه‌كێ فه‌رمی به‌رهه‌م و سیدی و كلیپا دروست نه‌كه‌ت، به‌لێ ژ بوارێ هونه‌ری دوورنه‌كه‌فتیه ب تنێ ژ دروستكرنا به‌رهه‌ما دووركه‌فتیه وه‌ك سیدی و كلیپ، كاودانێن ب سه‌ر كوردستانێ دا هاتین ئه‌گه‌ربوون كو دووركه‌ڤیت وه‌ك دروستبوونا شه‌رێ دژی تیرۆرستێن داعش و ره‌وشا ئابووریا وه‌لاتیان و ئه‌گه‌رێ سه‌ره‌كی نه‌بوونا پاره‌ی یه كو پتر ژ داواتان ب ده‌ستڤه دئینا داوات ژی نینه و ئه‌و كارێن دهێنه كرن ژی ل سه‌ر ئه‌ركێ هونه‌رمه‌ندیه .\nناڤهاتی گۆت ژی: سترانێن من ڤیای تۆماربكه‌م و بێژم من كێم ژ ره‌نگێ خوه دیتنه ئه‌و ستایلێ من ڤیای ب ده‌ست من نه‌كه‌فتیه وه‌ك په‌یڤ و ئاواز، من باوه‌ریا هه‌ی جه‌ماوه‌رێ خوه ب ده‌ستڤه بینمه ڤه ئه‌گه‌ر به‌رهه‌مه‌كێ دروستبكه‌م دێ ب ره‌نگه‌كێ سه‌رده‌میانه دروستكه‌م، سترانێن به‌رێ من گۆتین و هه‌تا نوكه ساخ ماینه به‌لێ من دڤێت ب ستایله‌كێ نوو ئه‌ڤ جاره ده‌ركه‌ڤمه‌ڤه.\nموه‌فه‌قی ئاشكرا كر نابیت هونه‌رمه‌ند بچیته داواتان سه‌ره‌رای كو ئه‌ز دچم ژی هونه‌رمه‌ند نه بتنێ ده‌نگێ خوه دفرۆشیت به‌لكۆ زیانێ ژی دگه‌هینیته ده‌نگێ خوه ژ به‌ر كو بۆ ماوێ پێنج ده‌مژمێرا مرۆڤ سترانا ل سه‌ر ئێك بێژیت ده‌نگ تێك دچیت، نه‌چارم بچمه داواتان ئه‌گه‌ر نه‌شێم هونه‌رمه‌ند بمینم ژ به‌ر كو ئه‌ز ب هونه‌رێ خوه و ب داواتا دژیم داوات بووینه ژێده‌ر بۆ هونه‌ر و هونه‌رمه‌ندی.\nناڤهاتی خویا كر كو: وه‌ك هزر كار ل سه‌ر به‌رهه‌مه‌كی دكه‌م و من دڤێت بێده‌نگیا خۆ ب به‌رهه‌مه‌كێ بشكێنم كو سیدیه‌كی دروست بكه‌م و دو كلیپا ژی ژ به‌رهه‌می دروست بكه‌م ، هه‌موو هه‌لبه‌ستڤان نه‌شیانه هونه‌رمه‌ندا ژ خوه رازی بكه‌ن و شێوازێ سترانێ هاتیه گوهرین سترانا نوو زوو دمریت هنده‌ك جارا بۆ په‌یڤ و ئاوازا زڤریت و نوكه هونه‌رمه‌ند بزاڤێ دكه‌ن ل گه‌ل سه‌رده‌می بگونجیت، نوكه به‌هرا پتر هونه‌ر كه‌فتیه ناڤ سوشیال میدیایێ جه‌ماوه‌ره‌كێ تایبه‌ت هه‌یه بینه‌رێن هونه‌ری زیانه‌كا مه‌زن ژی گه‌هاندیه بوارێ هونه‌رێ هنده‌ك هونه‌رمه‌ندان سوشیال میدیا بخو ب كارئینا و هونه‌ر تێكدا و بوونه ئه‌گه‌ر هنده‌ك هونه‌رمه‌ند به‌رزه‌كرن، ل چو به‌رهه‌مێن خوه په‌شیمان نه‌بوویمه هه‌ر به‌رهه‌مه‌كێ من گوت و تۆمار كربیت ژ به‌ر كو هه‌تا باوه‌ریێ ب به‌رهه‌می نه‌ئینم نابێژم.\n73 queries in 0.652 seconds.


رێكخراوی وار یاداشتنامەیەكی (10) خاڵی ئاراستەی حزب و لایەنە سیاسییەكان كرد\nسێ شەممە, 11 ئەیلول 2018 07:17\nزاری كرمانجی-سۆران: بەدروشمی (بەرەو ژینگەیەكی تەندروست) شەوی رابردوو بەر لە ئەنجامدانی بانگەشەی هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی كوردستان، رێكخراوی وار بۆ پاراستنی ژینگە، یاداشتنامەیەكی (10) خاڵی ئاراستەی حزب و لایەنە سیاسییەكانی باشوری كوردستان و دەڤەری سۆران بەتایبەتی كرد.\n- پابەندبوون بە رێنماییەكانی كۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردن لە رووی بانگەشەی هەڵبژاردنەوە.\n- بانگەشەی هەڵبژاردن نەبێتە هۆی تێكچوونی باری ئاسایی شار و هەراسانكردنی هاووڵاتییان.\n- رەچاوی ئەوە بكرێت پۆستەرات و وێنەكان لە شوێنی گونجاو هەڵبواسرێن كە شوێنی گونجاوی بۆدیاری كراوە.\n- بەكارنەهینانی وێنە و پۆستەراتی لەزگەیی لە شوینە گشتیەكان.\n- پشتگیری ئەو یاساو بڕیارانە بكەن كە لە بەرژەوەندی پاراستن و چاككردنی ژینگە دان و هەوڵ بدرێت بابەتی پاراستن و چاككردنی ژینگە لە پەیڕەو و پرۆگرامیی هەڵبژاردنیاندا هەبێت و برێكی باش لە بودجەی سالانە بۆی.\n- بەكارنەهینانی شوێنە ئایینی و قوتابخانە و زانكۆ و دامودەزگایەكانی حكومی بۆ بانگەشەی هەلبژاردن .\n- بەكارنەهینانی پاركە گشتییەكان و ئەو پاركانەی لە ناو كوچە و كوڵانەكان دروست كراون، بۆ ئەنجامدانی كەمپینی پشتگیری كردن لە كیانە سیاسییەكان و كاندیدەكان لە بانگەشەی هەڵبژاردن و تابلۆیەكانی هوشیاری هاوڵاتییان.\n- بەكارهینانی پارچە قوماش بۆ نووسینی دروشم یا خود كەم بەكارهێنانی لافیتەی فلیكس ونایلۆن كە دەبنە زیان گەیاندن بە ژینگە.\n- بەكارهینانی پوستەری كاغەز باشترە لە پۆستەرانەی كە لە كاغەزێكی رووپۆشكراو بە نایلون دروست كراون و دوای تەواو بوونی بانگەشەی هەڵبژاردن هەوڵبدرێت سەرجەم ئامرازەكانی خۆیان كۆبكەنەوە.\n- رێگە نەدان بە ئەنجامدانی كاروانی ئوتۆمبێل و هۆرن لێدان كە بێجگە لە دەردانی سوتەمەنی ژەهراوی، دەبیتە هۆی پیس بوونی بیستن و كاریگەری لە سەر گۆی هاوڵاتییان دەبێت.


دوژمنایەتی لە گەل دەوڵەتی بەهێزی تورکیا ناکەین - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ ڕەشەمە ٥ ١١:٣١\nNews Code 31177\nئەنجومەنی نیشتمانی کوردی سووریا:\nدوژمنایەتی لە گەل دەوڵەتی بەهێزی تورکیا ناکەین\nئەنەکەسە ڕایگەیاند کە دیدار لە گەڵ، وەزیری دەرەوەی تورکیا، هەوڵێکی دیپلۆماتیک بوو و ئیمە لە گەڵ دەوڵەتێکی گەورە وەکوو تورکیا دوژمنایەتی ناکەین.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، سڵێمان ئوسۆ، ئەندامی کومیتەی ناوەندی ئەنجومەنی نیشتمانی کوردەکانی سووریا(ئەنەکەسە) و یەکێک لە ئەندامانی بەڕێوەبەرایەتی ئەو ئەنجومەنە لە دیدار لە گەڵ مەولوود چاوش ئەغڵوو، وەزیری دەرەوەی تورکیا بە ئاماژە بە وردەکاری ئەو دیدارە وتی: لە دیدار لە گەڵ وەزیری دەرەوەی تورکیا سەبارەت بە مافی مرۆڤ لە ناوچەکە و هەروەها هەندێک کردەوە بۆ گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکە گفتوگۆمان کرد.\nناوبراو لە درێژەدا وتی: بە گشتی لە ئەو دیدارە پرسی سووریا و دوایین گۆڕانکارییەکان لە ئەدلەب، عەفرین، سەرێکانی و گرێ سپی هاتە ئاراوە. ئەنەکەسە داوای لە وەزیری دەرەوەی تورکیا داوای کرد کە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکە ڕابگرێت و لە ئەو بوارە دەستێوەردان نەکات.\nئوسۆ لە درێژەدا وتی: وەزیری دەرەوەی تورکیاش لە لێدوانێکدا بە جەخت لە سەر ئەوەی کە دژی گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکە و پێشێل کرانی مافی مرۆڤن، وتی: بۆ سزادانی هۆکارەکانی ئەو بابەتە دوو دادگا لە بەرچاو گیراوە.\nناوبراو لە درێژەدا وتی: ناوچەکانی نێوان سووریا و تورکیا، زۆربەیان ناوچە کوردنشینەکانن، هەر بۆیە ئەبێ لە گەڵ تورکیا پێوەندی باشمان هەبێت. ئێمە لە گەڵ نەتەوەی تورکیا دراوسێین و ئەبێت پێکەوە شەر بکەین. ئێمە دژی دەوڵەتی تورکیاین و ئامانجی ئێمە تەنیا بەرگری و پارێزەری لە خۆمانە.


پارێزگارێ دهۆكێ ته‌كه‌زكر كو دڤێت پتر گرنگى ب كه‌رتێ گه‌شت وگوزارى بهێته دان | پارێزگەھا دھوك\nپارێزگارێ دهۆكێ ته‌كه‌زكر كو دڤێت پتر گرنگى ب كه‌رتێ گه‌شت وگوزارى بهێته دان\nدچارچوڤێ وان گوهورینێن دناڤ دام وده‌زگه‌هێن میرى دا دهێنه كرن ئه‌ڤرۆ سپێدێ 22/12/2020 ب ئاماده‌بونا د.على ته‌ته‌ر پارێزگارێ دهۆكێ وچه‌ند سه‌رپشكێن رێڤه‌به‌ریێ رێ ورسمێن گوهورینا رێڤه‌به‌رێ گشتى یێ گه‌شت وگوزارێ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ هاتنه گێران و(د.خیرى على ئوسێ) ل شوونا خودێ ژێ رازى (عبیدالله داوود) هاته دانان.\nلبه‌راهیێ پارێزگارێ دهۆكێ قه‌فته‌ك گول دانانه هه‌مبه‌ر وێنێ خودێ رازى عبیدالله داوود رێڤه‌به‌رێ به‌رێ یێ گه‌شت وگوزارێ وسه‌رخوشیێن خو وكارگێریا پارێزگه‌ها دهۆكێ گه‌هاندنه كه‌س وكارێن ره‌حمه‌تى وهه‌موو كارمه‌ندێن رێڤه‌به‌ریێ وپه‌سنا رولێ خودێ ژێ رازى كر كو ل هه‌شت سالێن ده‌ربازبوى خزمه‌ته‌كا باش دبیاڤێ گه‌شت وگوزارى دا پێشكێشكریه .\nهه‌روه‌سا پیروزباهى ل رێڤه‌به‌رێ نوو كر وداخازا سه‌ركه‌فتنێ بو خواست وپشته‌ڤانیا خو نیشان دا بو هه‌ر هاریكاریه‌كێ.\nپارێزگارێ دهۆكێ ئه‌و یه‌ك ژى دیاركر كو كابینا 9 یا حكومه‌تا كوردستانێ گرنگییه‌كا تایبه‌ت دایه پێشئێخستنا كه‌رتێ گه‌شت وگوزارى وخواست كو رێڤه‌به‌رێ نوو پتر گرنگیێ بده‌ته ڤى كه‌رتى وده‌ڤه‌رێن گه‌شتیارى یێن سروشتى وشونوارى باشتر ب پارێزن وپێشبێخن بو وێ یه‌كێ سه‌رنجا گه‌شتیارا راكێشن .\nژلایێ خوڤه رێڤه‌به‌رێ نوو سوزا دا كو ل جهێ وێ باوره‌یێ بیت یا پێهاتیه راسپاردن وب وه‌فادارى خزمه‌تا كه‌رتێ گه‌شتیارى بكه‌ت.


نامەی مامۆستایان و کرێکارانی ئێران بۆ کۆبوونەوەی ڕێکخراوی جیهانیی کار - Aryen News\nنامەی مامۆستایان و کرێکارانی ئێران بۆ کۆبوونەوەی ڕێکخراوی جیهانیی کار\nحوزه‌یران 3, 2022 حوزه‌یران 3, 2022\nمامۆستایان و کرێکارانی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان کەمپەینێکی واژۆکۆکردنەوەیان لەدژی گوشار و سەرکوتکارییەکانی ڕژیمی ئێران لەسەر چالاکوانانی سینفی دەست پێکردووە. واژۆکان لەگەڵ نامەیەکدا هەر لەو چوارچێوەدا ئاراستەی سەدودەیەمین کۆبوونەوەی ساڵانەی ڕێکخراوی جیهانیی کار دەکرێت.\nکۆبوونەوەی ساڵانەی ڕێکخراوی جیهانیی کار لە ڕۆژی ٢٧ی مانگی مەیەوە لە شاری ژێنێڤی سویسڕا دەستی پێکردووە و تا ڕۆژی ١١ی ژوەن بەردەوام دەبێت.\nلەو نامەیەدا داوا لە بەشداربووانی ئەو کۆبوونەوە ساڵانە کراوە سەرنجیان بخەنە سەر گوشار و سەرکوتکارییەکانی ڕژیمی ئێران لەدژی چالاکوانانی سینفی و سەندیکایی.\nلە نامەکەدا هاتووە: “دەوڵەتی ئێران لەبری ئەوەی وڵامی ناڕەزایەتیی خەڵک و چین و توێژەکان لەدژی ناکارامەیی سیاسەتەکانی و زۆربوونی فەلاکەت و هەژاری بداتەوە، پەرەی بە گوشار و گرتن و سەرکوتکاری داوە. بە دیاریکراویش ئاماژە بە شەپۆلی زیندانیکردنی ئەم ڕۆژانەی دەیان ئەندامی کانوونە سینفییەکانی مامۆستایان و سەندیکا کرێکارییەکان کراوە.\nلە نامەکە هەروەها باسی هەوڵەکانی ڕژیمی ئێران بۆ تۆمەتهەڵبەستن و پەروەندەسازی لەدژی چالاکوانانی کرێکاری و ئەندامانی سەندیکاکانی مامۆستایان کراوە و داوا لە کۆبوونەوەی ساڵانە کراوە، لەدژی سیاسەتێکی لەو چەشنە هەڵوێست نیشان بدەن.\nلە نامەکەدا تەئکید کراوەتەوە کە دەبێ گوشار بخرێتە سەر ڕژیمی ئێران بۆ ئەوەی گیراوانی سینفی و سەندیکایی دەستبەجێ ئازاد بکات.\nعوسمان ئیسماعیلی چالاکی کرێکاری بانگهێشتی دادگا کرا\nدەیان مامۆستا بۆ پشتگیری لە مامۆستایانی مانگرتووی بەندکراو مانگرتنیان ڕاگەیاند\nدانوستانە سێ قوڵیەکەی دۆحە بۆ کاراکردنەوەی بەرجام بێ ئەنجام کۆتایی هات\nبە هۆی وشکەساڵی و دەستوەردانی مرۆییەوە ٢١ ناوچە لە ئێران بوون بە بیابان\naryen tv حوزه‌یران 27, 2022 حوزه‌یران 27, 2022\nمستەفا کازمی دوای دیدار لە گەڵ کاربەدەستانی عەرەبستان گەیشتە تاران\naryen tv حوزه‌یران 26, 2022 حوزه‌یران 26, 2022\nلە ماوەی ساڵێکدا کرێ خانوو لە ئێران زیاتر لە سەدا سی بەرز بووەتەوە\nدۆخی تەندروستی ڕۆژنامەوانێک لە زیندانی ئێڤین ناجێگیرە


كوردیو - هێرش ده‌كرێته سه‌ر سوپای پاسداران\nریزبەندی نوێی گۆڵكارانی خولی یانەكانی ئیسپانیا ئاشكرابوو\nکانونی یەکەم 17th, 2018\nئەمرۆ كۆتایی بە یارییەكانی گەڕی ...\nكەرار جاسم لەبارەی گەرانەوەی بۆ عێراق بریاری كۆتاییدا\nكەرار جاسمی عێراقی و یاریزانی ...\nدوانزەیەمین پاڵەوانیەتی كلاسیكی شەترەنجی خانزاد كۆتایی پێهات\nلە شاری هەولێر كۆتایی هات بە 12مین ...\nشێوازی بەریەككەوتنی یانەكانی چامپیۆنس لیگ بزانە\nبریارە ئەمرۆ یەكێتی تۆپی پێی ...\nشەمەندەفەری چێڵسی لەسەركەوتنەكان بەردەوامە\nیانەی چێڵسی پارێزگاری كرد لە پلەی ...\nبە هاتریكی میسی ، بەرشلۆنە گۆڵبارانی لیڤانتی كرد\nبەرشلۆنە بە پێنج گۆڵی بێ بەرامبەر ...\nئەرسناڵ تامی یەكەم دۆراندنیكرد\nلەدوای 22 یاری لەسەرجەم خول و ...\nهێرش ده‌كرێته سه‌ر سوپای پاسداران\nدوو شەممە, 12 ئازار 2018 10:49\nشه‌وی رابردوو، ژماره‌یه‌ك چه‌كداری نه‌ناسراو هێرش ده‌كه‌نه سه‌ر بازگه‌یه‌كی سوپای پاسداران، له به‌یاننامه‌یه‌كدا، سوپای پاسدارانی ئێران ئه‌و هه‌واڵه‌ی پشتڕاستكرده‌وه و ژماره‌ی كوژرا و برینداره‌كانی ئاشكرا كرد.\nلە ڕاگەیەندراوێکدا، پەیوەندییە گشتییەکانی قەرارگای قودسی سەر بە هێزی زەمینی سوپای پاسدارانی ئێران بڵاویکردەوە، شەوی ڕابردوو ئەندامانی گروپێکی تیرۆریستی و چەکدار بەنیازبوون بە ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراو هێرش بکەنە سەر یەکێک لە بازگەکانی سەر سنوور لە ناوچەی سەراوانی پارێزگای سیستان و بەلوچستان.\nسوپای پاسداران ئاشكرایكردووه، به‌هۆی وریایی و بڕیاری خێرای هێزەکانمان، هێرشه‌كه‌ی ئه‌و گروپه تیرۆریستیه بێ ئاکام و مایه‌پوچ بووه و لە ئەنجامی ئەو هێرشەدا دوو چەکداری ئەو گرووپە کوژراون و دوو ئەندامی سوپای پاسدارانیش بریندار بوون.\nپەیوەندییە گشتییەکانی قەرارگای قودسی سوپای پاسداران ده‌ڵێت: یەکێک لە تیرۆریستەکان کە نەیتوانیوە لە بازگەکەمان نزیک بێتەوە، پشتێنە بۆمبڕێژکراوەکەی تەقاندۆتەوە و لەناو چووە.\nجێگه‌ی باسه، سوپای پاسداران هیچ ئاماژەیەکی بە ژمارەی ئەندامانی ئەو گروپە نەکردووه و تا ئێستاش هیچ گروپ و لایەنێک بەپرسیارێتی ئەو هێرشەی لە ئەستۆ نەگرتووە.\n14310 جار بینراوە\nسعودییە سەركۆنەی كۆنگرێس دەكات\nمنداڵێكی گەورە لەدایك بوو دوو شەممە, 17 کانونی یەکەم 2018\nداوای لیستی موچه‌ی دوو مانگی فه‌رمانبه‌ران ده‌كرێت دوو شەممە, 17 کانونی یەکەم 2018\nكۆتایی سەدەی 22 رووداوێك بەسەر زەوی دێت !! دوو شەممە, 17 کانونی یەکەم 2018\nخشتەی پێدانی کارەبا گۆڕانکاری بەسەردا دێت دوو شەممە, 17 کانونی یەکەم 2018\nبۆ چارەی كۆلیسترۆڵ و فشاری خوێن ئەم چارەسەرە بەكاربهێنن دوو شەممە, 17 کانونی یەکەم 2018\nپله‌ی وه‌زیفی له‌م فه‌رمانبه‌رو مامۆستایانه وه‌رده‌گیرێته‌وه سێ شەممە, 11 کانونی یەکەم 2018


کۆمەڵ پێشوازیی لە داواکارییەکانی بەرەی نیشتیمانیی دژی داگیرکاریی دەکات – کوردی – RojNews.News\n29/02/2020 - 1:26:10 pm\nدووشەممە, 25 يون 2018 – 13:07 ڕۆژنیوز – سلێمانی\nنیوەڕۆی ئەمڕۆ، شاندێکی بەرەی نیشتیمانیی دژی داگیرکاریی، سەردانی بارەگای ئەنجومەنی سیاسیی کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستانیان کرد لە شاری سلێمانی و لەگەڵ شاندێکی کۆمەڵ کۆبوونەوە، دوای کۆبوونەوەکەش کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسییان ئەنجامدا.\nدڵشاد بابانی، ئەندامی بەرەی نیشتمانیی دژی داگیرکاریی، لە کۆنگرە ڕۆژنامەنووسییەکەدا، داواکاریی بەرەکەیانی بۆ کۆمەڵی ئیسلامی خستەڕوو، کە بریتیبوو لەوەی، کۆمەڵی ئیسلامیی لە ڕێگای پەرلەمانتارانەوە ھەوڵبدرێت کە بڕیاری ژمارە ٣٧ی پەرلەمانی ھەرێمی کوردستان سەبارەت بە دەرکردنی بنکە و بارەگای وڵاتانی بێگانە لە ھەرێمی کوردستان جێبەجێبکرێت، ھەروەھا لە ڕێگەی پەرلەمانتارانیان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ھەوڵی کۆکردنەوەی واژۆ بدرێت، بۆ ئەوەی دانیشتنی نائاسایی بکرێت و ڕێککەوتننامەی نێوان ڕژێمی بەعس و تورکیا لە ساڵەکانی ١٩٧٨ و ١٩٨٤ ھەڵبوەشێندرێتەوە، کە ڕێگا بە ھاتنەناوەوەی سوپای وڵاتانی بێگانە دەدات.\nھەروەھا داواشیان لە کۆمەڵ کرد، کە پەیوەندییە سیاسییەکان بەکاربھێنرێت بۆ ھێنانە سەرخەتی سەرۆک کۆمار و دەربڕینی ھەڵوێستی فەرمی لەسەر ئەو داگیرکارییانە.\nلای خۆشیەوە ھاوژین عومەر، بەرپرسی ناوەندی ھەڵبژاردنی کۆمەڵی ئیسلامی کوردستان لە کۆنگرەکەدا وتی: کۆمەڵ لە هەموو پرسە نیشتیمانییەکاندا هەڵوێستی گەورەی هەبووە، کۆمەڵ لەگەڵ ئەوەیە کە لە دوو حاڵەتەوە بەر بەم داگیرکارییانە بگیرێت، هەم لە ڕووی نەتەوەییە هەمیش لە ڕووی بەزاندنی سیادەی هەرێمی کوردستان، هەربۆیە پشتگیری لەو خاڵانەی ناو یاداشتەکە دەکەین.\nوادەی تۆمارکردن کۆتایی ھات و تەنھا دوو ھاوپەیمانیی تۆمارکراون


داھاتووی نادیاری عێراق.\nدیرک ئادریاینسنس لە ھۆڵەندییەوە: یوسف عەلی پور\nبە بۆنەی شەڕی کەنداوەوە و لە ساڵی ١٩٩١دا وەزیری ئەوکاتی کاروباری دەرەوەی عێراق جەیمز بەیکر روو بە تاریق عەزیز وەزیری ئەو کاتی کاروباری دەرەوەی عێراق وتی: "ئێمە دەمانھەوێت وڵاتەکەتان خاپور بکەین و بیگەڕێنینەوە بۆ سەردەمی چاخی بەردین". ئەو وتەیەش وەدی ھات. پاوڵ وۆڵفۆویتز، جێگری وەزیری بەرگری ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٢دا رایگەیاند کە "وڵاتەکەی دەیھەوێت کۆتایی بێنێت بەوانەی کە پشتیوانی لە تیرۆریزم دەکەن". بەڵام عێراق بۆ خۆی تەفر و تونا بوو. سەربازانی ئەمریکی لەو کاتەوە کە لە کۆتایی ساڵی ٢٠١١ەوە بڕیاری پاشکەشەیان لەو وڵاتە بۆ دەرکرا، وەڵاتێکی عەیب داریان لە دوای خۆیان بەجێھێشت. بە گوێرەی مافە نێونەتەوەییەکان، ئەمریکا دەبێ لە بواری یاسایی و ئەخلاقییەوە غەرامە و نۆژەنکردنەوەی عێراق بگرێتە ئەستۆ، بەڵام بە دڵنیاییەوە ھیچ ھەنگاوێکی بۆ ھەڵناگیرێت.\nئەمڕۆ پاش نزیکەی ٩ ساڵ لە داگیرکاری و "دێموکراسی" ئەمریکا بۆ عێراق، بارودۆخی عێراق زۆر خرابترە بە بەراورد لە گەڵ پێش ھێرشی ئەمریکا. پەروەردە و تەندروستی لە عێراقدا لە دوای ساڵی ٢٠٠٣ەوە نەک ھەر باشتر نەبووە، بەڵکو بە رادەیەکی بەرچاویش دابەزیوە. بە میلیۆن کەس لە خەڵکی عێراق لە کارەبا و ئاوی پاکی خواردنەوە بێبەشن. کەم نین ئەو ژن و مناڵانەی کە بەشێوەیەکی دڵھەژێن تووشی کارەساتی جۆراوجۆر دەبنەوە. فێندەمینتالیزمی ئایینی لە رژێمی عێراقدا - ئەو رژێمەی کە بە پشتیوانیی ئەمریکا دەسەڵاتی بەدەستەوە گرت - جێگە و پێگەی ژنانی زۆر نالەبارتر کردوە و بەشێوەیەکی بەرچاو دەستی ئەوانی لە پەروەردە و دامەزراندندا کورت کردوەتەوە.\nلە لێکۆڵینەوەیەکی دوکتۆر سەعاد ئەلعەزاویدا دەردەکەوێت کە لانیکەم ٨٥٪ی ئەو ژنانەی کە خوێندنی باڵایان تەواو کردوە، بێکارن. ژنانی عێراق بەر لە ساڵی ١٩٩١ وەکو گەورەترین پارێزەری مافە بنەڕەتیەکانی ژنان و باڵاترین کەسەکان لە بواری فێرکردن و بارھێنان لە ھەموو ناوچەکەدا دەناسرانەوە. ئەگەر لە کۆمەڵگای ئەمڕۆی عێراقدا بمانھەوێت رۆڵی ژنان ھەڵسەنگێنین، دەتوانین زۆر بەھاسانی وەکو کارەساتێک ناوی بەرین. بەسەدان ژن لەم عێراقە بەناو ئازاد کراوەدا دەکوژرێن تەنیا بە ھۆی ئەوەیکە چالاکییە پیشەییەکانیان، رۆڵی سیاسیی ئەوان لەم وڵاتەدا و یان شێوازی جلوبەرگ پۆشینیان بۆ نمونە لەچک بە سەردا دانیان لە گەڵ ستانداردە باسکراوەکانی ئەوان نایەتەوە.\nکەم نین ئەو ژنانەی کە رایانکردووە یان پیشەکانیان لە دەست داوە، کە ئەوەش بۆتە ھۆی ھەڵاتنی مێشکەکان و بەھۆی ئەوەشەوە تەندروستیی کۆمەڵگا ئیفلیج بووە. لەشفرۆشی ژنان پەرەی سەندووە، رێژەی بێوەژنەکان لە عێراقدا بە ٣ میلیۆن کەس دەخەمڵێندرێت و ٥ میلیۆن مناڵی بێ دایک و باوک واتە یەک لە پێنجی مناڵانی ئەم وڵاتە لە بارودۆخێکی زۆر دژواردا دەژین. ناوەندەکانی پارێزەری مافەکانی مرۆڤ باس لەوە دەکەن کە ٤ میلیۆن کەس لە خەڵکی عێراق تا ھەنووکەش ئاوارە و دەربەدەرن، چ ئەوانەی کە تەریدەی ھەندەران بوون و چ ئەوانەش کە لە ناوی خۆی وڵاتدا ئاوارەن.\nپاش تووندوتیژییە تاقمی و عەشیرەییەکانی ساڵانی ٢٠٠٥-٢٠٠٧ زۆربەی ئەو ئاوارانە ناتوانن رووبکەنەوە شوێنە پێشوەکانی خۆیان. ئابووریی عێراق داڕماوە و کارگاکانی بەرھەمھێنانیش لەناو چوون. ئەم بەناو دێموکراسییەی کە ئامریکا بەدیاری ھێناوە، لە راستیدا گاڵتەجاڕێکە کە تێیدا شیعەکان دەستێکی باڵایان لە دەستێوەردانی سیاسەت و گەندەڵیدا ھەیە. ٩٠٪ی جەماوەری عێراق لە ماوەی نۆ ساڵی رابردوودا بەشێوەیەک لە شێوەکان تووشی خەسار بوون، زۆربەی مرۆڤەکان شایەتی کوشت و کوشتار، تەقینەوە و تووندوتیژیەکانی تر بوون. خۆتەقاندنەوە، قەتڵ و چاندنی بۆمب لە عێراقدا لە رۆژی ١٨ی دیسامبری ٢٠١١ەوە (لەو رۆژەوە کە ئامریکا زۆربەی سەربازەکانی خۆی لە عێراق کێشایەوە) ھەتا ئێستا، بوونەتە ھۆی گیان لە دەست دانی بە سەدان کەس لە جەماوەری عێراق.\nراگەیەنەرە نێونەتەوەییەکان لێرەدا زیاتر لە پێویست سەرنج دەدەنە راپۆرتی حیزبە شیعەکان. ھەواڵەکان بە بەردەوامی باسی راھێنان لە دژی گروپی سوننە و تیرۆریستیی ئەلقاعیدە دەکەن، ھەر ئەوانەی کە ھێرش دەکەنە سەر شیعەکان.\nبە بڕوای کارناسانی بواری ئاسایش، لە راستیدا گروپی ئەلقاعیدە لە عێراقدا رێکخراوێکی زۆر بچوکن، بەڵام دیسانەوەش لە مانگەکانی رابردوودا چەندین تەقینەوە لە شارەکانی موسڵ، تکریت، فەللوجە، بەغدا و … روویداوە. زۆربەی ئەو شوێنە ناوبراوانە شوێنی نیشتەجێبوونی سوننەکانن، کەواتە شەپۆلی تەقینەوەکان خۆی بەسەر ھەموو وڵاتەکەدا دەکێشێت. ئەگەر وایە بۆچی پێشێتی(اولویت) راگەیەنەرەکان ئەوەیە کە بانگەواز بۆ ناکۆکییەکانی نێوان ئەلقاعیدە و خەڵکی شیعە بکەن و خەڵکی شیعە وەکو قوربانیانی سەرەکی ناو بەرن؟ بۆچی ھیچ قسەیەک سەبارەت بە ھەزاران سوننەی تر ناکرێت کە لەم دواییانەدا لە سەرتاسەری وڵاتدا لە لایەن رژێمەوە دەست بەسەر دەکرێن؟ ئەی بۆچی ھیچ شتێک سەبارەت بە رژێمی توڕە و تۆسن و سێکتاریستیی نوری مالیکی نانووسرێت کە ماوەیەک لەمەوبەر "ئایینی شیعە"ی وەک شوناسی سەرەکیی خۆی ناو برد؟!\nسێدارە و دەستبەسەرکردن.\nلە ٢٨ی مانگی مەی ساڵی ٢٠١١دا، ئەمنێستی ئەنترناشیۆناڵ راپۆرتی ساڵانەی خۆی بڵاو کردەوە کە تێیدا نووسرابوو: مافی مرۆڤ زۆر بە توندی لە لایەن دەزگا ئەمنیەکانی عێراق و سەربازانی ئەمریکیەوە پێشێل دەکرێت. لە راپۆرتەکەدا ھاتووە: بە ھەزاران کەس دەست بەسەر کراون بێ ئەوەیکە تاوانێکیان لە سەر سەلمابێت یان دادگایی کرابن و کەم نین ئەو کەسانەی کە ساڵانێکە لە بەندیخانەکاندا بەسەر دەبەن. ئەشکەنجە و شێوازەکانی تری ئەزیەت و ئازار لە لایەن دەزگا ئەمنیەکانی عێراقەوە ئاسایی بۆتەوە. بەرپرسانی قەزایی پاش دادگاییەکی ناعادڵانە سزای لەسێدارەدان بە سەر کەکسانی گومانلێکراودا دەسەپێنن و لانیکەم ١٣٠٠کەس لە چاوەڕوانی سێدارە دان.\nرێکخراوی مافی مرۆڤ لە ٩ی مانگی فێوریەی ٢٠١٢دا ئاشکرای کرد کە لە سەرەتای ئەمساڵدا ٦٥کەس لەسێدارە دراون و وتەبێژێکی حکومەتی عێراقیش رایگەیاند کە ھێشتا کەسانی تریش ماون کە سێدارە بکرێن. لە گەڵ دەسپێکی چوونەدەرەوەی سەربازانی ئەمریکی لە دیسامبری ٢٠١١دا لە عێراق، بە شێوەیەکی بەرفراوان دەست بە سەر کردنی خەڵک لە سەرتاسەری عێراقدا دەستی پێکردبوو. بە پێی ئاماری فەرمیی وەزارەتی بەرگری و وەزارەتی ناوخۆ، ھێزە ئەمنیەکانی حکومەت لە مانگی دیسامبری ٢٠١١دا، لە ١٤ پارێزگادا ٢٢٠ ئۆپەراسیۆنیان رێکخستووە و لە ئاکامدا ١٧٢٦ کەس و لەوانە بە دەیان ژنیشیان دەستگیر کردووە. لە مانگی ژانویەی ٢٠١٢دا ٢١٠ ئۆپەراسیۆنی سەربازی رێکخراوە کە بە ھۆیەوە ١٣٨٨ کەس قۆڵبەست کراون. لە مانگی مارسدا ١٩٣جار ھێرش کراوەتە سەر شوێنە جۆراوجۆرەکان و بە ھۆیەوە ١٤٦٥ کەس قۆڵبەست کراون و چارەنووسی بەشێکی زۆر لە دەستبەسەر کراوەکانیش نادیارە و بنەماڵەکانیشیان بێ ھیوابوون لە گەڕان بەدوای ئازیزانیاندا. (لەم ئامارەدا قۆڵبەست کردن و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لە لایەن یەکەکانی دژی تیرۆر، عەشایرەکان، ھیزی پێشمەرگە لە کوردستان و ھێزە چەکدارەکانی تر لەبەر چاو نەگیراون).\nلە راستیدا عێراق یەکەمین وڵاتە لە جیھاندا کە خەڵکانێکی زۆری تێدا بێ سەر و شوێن کراوە و ئامارەکانیش باسی زیاتر لە ١ میلیۆن بێ سەروشوێن دەکەن.\nبە لەبەرچاوگرتنی ئەم کارەساتە دڵھەژێنانە ئێستا کاتی ئەوە ھاتووە کە پرسیارێک لە خۆمان بکەین: براوەی ئەم شەڕە شێتانەیە کێ بوو؟ عێراقیەکان تا ئەمڕۆش ھەر جەژنی گەڕانەوەی سەربازانی ئەمریکی دەگێڕن. نوری مالیکی سەرۆک وەزیران لە رێکەوتی ١٨ی دیسامبری ٢٠١١دا دوای گەڕانەوەی سەربازانی ئەمریکی، پەیامێکی پیرۆزبایی ئاراستەی خەڵکی عێراق کرد و پەیامی سەرکەوتنی بە گوێی خەڵکی عێراقدا دا. بەڵام بە داخەوە عێراق و جەماوەرەکەی گەورەترین دۆڕاوی ئەو کوشت و کوشتار و کاولکاریەن کە لە ساڵی ١٩٩١دا و بە شەڕی کەنداو دەستی پێکرد، بە ئابڵۆقە نێونەتەوەییەکان لە ساڵانی ٩٠دا قوڵتر بۆوە و بە ھێرشی ئەمریکا و بریتانیا لە ساڵی ٢٠٠٣دا بەوپەڕی خۆی گەیشت. ٩٩٪ی خەڵکی ئەمریکاش ناتوانرێت وەکو براوەی ئەو شەڕە ناو ببرێن. شەڕێک کە بە وتەی ئابووریناس و پرۆفیسۆر ژۆزێف ستیگلیتز زیاتر لە ٤٠٠٠ میلیارد دۆلاری لە باجی خەڵکەکەی دابین کراوە. بێگومان تێچووی ئەو شەڕەش یەکێک لە ھۆکارەکانی قوڵتربوونەوەی قەیرانێکی ئابووریی بووە کە ئەمریکا لەم ساڵانەی دواییدا تووشی بووە و بەو ھۆیەشەوە خەڵکانێکی زۆر بێکار و بێ خانە و لانە بوون.