شاڵاو جه‌مال: گه‌ره‌نتی ناده‌م دره‌خت و سه‌وزاییه‌كانی تر له‌سلێمانی نه‌سوتێنررێن، سه‌وزایی تریش هه‌یه‌و شوێنی تریش هه‌یه له مه‌ترسیدایه\nی مانگی نۆ ٢٣, ٢٠٢٠\nشاڵاو جه‌مال به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كشتوكاڵی سلێمانی\nشاڵاو جه‌مال به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كشتوكاڵی سلێمانی ده‌ڵێت" پێم وایه سوتاندنی دره‌خته‌كانی سه‌ر ڕێگای تاسڵوجه له‌شاری سلێمانی ده‌ستێكی به‌ئه‌نقه‌ست و مه‌به‌ستداره خه‌ڵكانێك كه‌چاوییان له‌سه‌ره ڕه‌نگه بۆ پڕۆژه به‌ڵام خه‌یاڵییان خاوه هه‌رگیز مۆڵه‌تیان پێناده‌ین ئه‌و زه‌وییانه بكرێنه پڕۆژه هه‌م ویژدان وه هه‌م یاسا-ش له‌پشت ئێمه‌یه، ده‌شڵێت" نازانم كامێرای چاودێری له‌و شوێنانه هه‌یه یا نا ئه‌وه كاری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هاتوچۆ و ئاسایشه به‌ڵام ئه‌گه‌ر نه‌بێت بۆ دۆزینه‌وه‌ی ئه‌نجامده‌رانی سوتاندنی ئه‌و دره‌ختانه جا ئه‌گه‌ر وابێت مرۆڤ ده‌توانێت تاوانی گه‌وره‌ی کوشتنیش بکات و که‌س نه‌یبینێت، ده‌شڵێت" گه‌ره‌نتی ناده‌م دره‌خت و سه‌وزاییه‌كانی تر له‌سلێمانی نه‌سوتێنررێن ئه‌گه‌ر بێتو ئه‌مانه نه‌دۆزرێته‌وه بێگومان سه‌وزایی تریش هه‌یه‌و شوێنی تریش هه‌یه له مه‌ترسیدایه هه‌ر له دوو مانگی پێشووش له ڕێگه‌ی عه‌ربه‌ت- یش که ژینگه چاندبووی ڕووبه‌رێکی گه‌وره له‌وێ سوتێنرا."\n" ده‌ستێكی به‌ئه‌نقه‌ست و مه‌به‌ستداره "\nله‌سه‌ره‌تای وتووێژه‌که‌دا به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی کشتوکاڵی سلێمانی وتی" دیاره قسه‌مان زۆر له‌سه‌ر ئه‌وه کرد له‌که‌ناڵه میدیاییه‌کانی تریشه‌وه من بۆخۆم پێم وایه سوتاندنی ئه‌م دره‌ختانه ده‌ستێکی "عه‌مدییه"- به‌ئه‌نقه‌سته،  بابڵێین قسه‌مان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی بناری گۆیژه بێت ئه‌وه له‌وانه‌یه ئه‌وه بێت که ئه‌و سه‌یرانکه‌رانه‌ی که له به‌غداد و ناوه‌ڕاست و خوارووی عێراقه‌وه دێن و ئاگر ده‌که‌نه‌وه به‌پێی یاسای ژماره 10ی ساڵی 2013 ده‌بێت 200 مه‌تر له‌دووری دارستانه‌وه ئاگر بکرێته‌وه که به‌داخه‌وه خه‌ڵک نه ئه‌وه جێبه‌جێ ده‌کات نه‌ئێمه‌ش توانیومانه له‌ڕێگه‌ی حکومه‌ته‌وه بتوانیین ئه‌وه به‌سه‌ر خه‌ڵکدا جێبه‌جێ بکه‌ین که ئاگر نه‌کاته‌وه، به‌ڵام که له سلێمانییه‌وه بڕۆیت بۆ تاسڵوجه به‌لای ڕاستدا چه‌ند ته‌پۆلکه‌یه‌کی لێیه هه‌ر ته‌پۆلکه‌یه‌ک کۆمه‌ڵێک داری پێوه‌یه به‌چوارده‌وری شه‌قامه‌که‌دا به‌درێژایی ئه‌م 2 کیلۆمه‌تره 6-7 ته‌پۆلکه‌ی لێیه ئه‌م شوێنانه هه‌مووی ئاگری تێ به‌ردراوه واته سنه‌وبه‌ره‌کان سوتێنراوه که ئه‌مه له‌وه‌ناچێت به ڕێکه‌وت بێت و که‌سێک جگه‌ره‌یه‌ک هه‌ڵبدات."\nناوبراو ڕونیكرده‌وه"پێم وابێت خه‌ڵکانێک به‌رژه‌وه‌ندیه‌کیان هه‌بێت له‌وه‌دا که به‌رچاویان گرتبێت ئه‌گه‌ر دره‌خته‌کان بسوتێنرێن و لاببرێن ئه‌وسا ئه‌و ته‌پۆلکه‌یه به شۆفڵێک به دوو کاتژمێر ده‌توانرێت لاببرێت و ته‌خت ده‌بێت و پڕۆژه‌که‌ی ده‌رده‌که‌وێت."\n"لیژنه‌یه‌کی لێکۆڵینه‌وه دروستکراوه "\nواته وه‌ک هه‌ندێک خه‌ڵک ده‌ڵێن وه خۆشت له‌وه‌ڵامه‌که‌تدا ئاماژه‌ت پێکرد بۆ ئه‌نجامدانی پڕۆژه له‌داهاتوودا ئه‌و دره‌ختانه "سوتێنراون"؟ له‌وه‌ڵامدا شاڵاو جه‌مال وتی"من ئه‌وه نازانم پرۆژه‌ی تێدا دروست بکرێت یان نا، چونکه پرۆژه دێته‌وه به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ئێمه (کشتوکاڵ) لێکۆڵینه‌وه ده‌که‌ین و ئێمه ڕه‌زامه‌ندی ناده‌یه‌ن له‌سه‌ر ئه‌وه، من بۆ ئه‌وه ئاگام لێی نییه که‌سێک پرۆژه‌یه‌کی پێشکه‌ش کردبێت و ئه‌و دارانه به‌ربه‌ست بووبێت به‌ڵام خه‌ڵک به‌گشتی وای بۆده‌چێت که بۆچی به‌ری ئه‌وبه‌ر ئاگری نه‌گرتووه؟!"\n"ئێستا لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه دروستکراوه له‌سه‌ر ئاستی ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران له ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای سلێمانی به‌هه‌مان شێوه لیژنه دروستکراوه بۆئه‌وه‌ی بکه‌ره‌کانی سوتاندنی ئه‌و دره‌ختانه بدۆزرێته‌وه، تابزانرێت ئامانجی ئه‌وان چی بێت."شاڵاو جه‌مال به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی کشتوکاڵی سلێمانی وای وت"\n"جا ئه‌گه‌ر وابێت مرۆڤ ده‌توانێت تاوانی گه‌وره‌ی کوشتنیش بکات و که‌س نه‌یبینێت. "\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا کامێرای چاودێری هه‌یه له‌و ناوچانه‌ی دره‌خته‌کانی تێدا "سوتێنراوه-وه‌ک خۆت وا ناوی ده‌به‌یت؟ له‌وه‌ڵامدا شاڵاو جه‌مال وتی" ئه‌وه نازانم هاتوچۆ یا ئاسایش ده‌بێت کامێرای چاودێری هه‌بێت له‌وناوه یاخود نا به‌ڵام ئه‌وه شوێنێکی قه‌ره‌باڵغه و کاتێک نییه که چۆڵ بێت واته هه‌روا به‌ئاسانی خه‌ڵک ناتوانێت ڕزگاری بێت ئه‌گه‌ر بێت و ئاگری تێ به‌ربدات جا ئه‌گه‌ر وابێت مرۆڤ ده‌توانێت تاوانی گه‌وره‌ی کوشتنیش بکات و که‌س نه‌یبینێت."\n"به‌ڵێنی ئه‌وه ده‌ده‌م مۆڵه‌تی ئه‌وه نه‌ده‌م شوێنی سوتانی ئه‌و دره‌ختانه بکرێنه پڕۆژه.. هه‌م ویژدانم هه‌م یاسا له‌پشتمانه "\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئه‌گه‌ر له‌داهاتوودا ئه‌و شوێنی دره‌خته‌کانی "لێ سوتێنراون" کرا به‌پڕۆژه هه‌ڵوێستی تۆ وه‌ک به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی کشتوکاڵی سلێمانی چی ده‌بێت؟ شاڵاو جه‌مال به‌م شێوه‌یه وه‌ڵامی دایه‌وه و وتی" ئه‌گه‌ر له‌داهاتوودا ڕوویدا یاسا له‌پشتمانه که‌ئێمه وه‌کو کشتوکاڵی سلێمانی ده‌ست هه‌ڵگرتنی زه‌وی ده‌چێته ژێرده‌سه‌ڵاتی ئێمه‌وه من به‌ڵێنی ئه‌وه ده‌ده‌م مۆڵه‌تی ئه‌وه ناده‌م شوێنی سوتانی ئه‌و دره‌ختانه بکرێنه پڕۆژه."\nبه‌ڕێوه‌به‌ری گشتی کشتوکاڵی سلێمانی جه‌ختی له‌وه‌شکرده‌وه" من قبوڵی ناکه‌م فشارم لێ بکرێت هه‌م ویژدانم هه‌م یاسام له پشته ئه‌گه‌ر بێتو ده‌که‌وت ئه‌وه ده‌ستێکی "عه‌مدییه" و دوای ئه‌وه بێت و بڵێت من پرۆژه‌یه‌کی لێ ده‌که‌م ئه‌م شه‌قامه پێی ده‌وترێت شه‌قامی خێرا جووت سایدی خێرایه و "موحه‌ره‌ماتی" شه‌قامه‌که 75 مه‌تره واته له‌خه‌تی سپی کۆتا شه‌قامه‌وه 75 مه‌تر به‌هیچ شێوه‌یه‌ک نابێت هیچ شتێکی له‌سه‌ر بکرێت ئه‌وه له ماسته‌ر پلانی سلێمانی په‌سه‌ند کراوه، له ماسته‌ر پلانی سلێمانی مه‌تر به مه‌تری دیاریکراوه له‌سنوری شاره‌وانی که بکرێت به‌چی دوای ئه‌وه ده‌برێت بۆ وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و له‌وێ "جه‌نابی وه‌زیر"ی شاره‌وانی واژۆی له‌سه‌ر ده‌کات و دوای ئه‌وه ده‌برێت بۆ ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران و ڕه‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ده‌رده‌بڕێت بۆ هه‌موو گۆڕانکارییه‌ک پێویسته به‌هه‌مان پرۆسه‌ی یاسایدا بڕواته‌وه پێم وابێت ئه‌وه کارێکی قورسه."\nده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی ئایا سکاڵاتان تۆمارکردووه له‌سه‌ر "سوتاندنی" ئه دره‌ختانه له‌سلێمانی؟ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی کشتوکاڵی سلێمانی وتی" سکاڵا ده‌بێت لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار بیکات واته ده‌بێت ئه‌وه‌ی که لێپرسراویه‌تی یه‌که‌می هه‌ڵده‌گرێت، هه‌رشتێک که‌وتۆته ناو سنوری شاره‌وانییه‌وه به‌پێی یاسای ژماره 3 ی ساڵی 2018 شاره‌وانی لێی به‌رپرسه، ده‌ره‌وه‌ی سنوری شاره‌وانی بۆ زه‌وییه کشتوکاڵیه‌کان، کشتوکاڵ لێی به‌رپرسه واته له‌ناو شاردا ئه‌گه‌ر بێت و کاره‌باش شتێکی لێ بێت هه‌رچه‌نده فه‌رمانگه‌ی کاره‌باش هه‌یه به‌ڵام شاره‌وانی لێی به‌رپرسه واته ئه‌وه‌ی بکرێت به ده‌ستوه‌ردان حسابه و به‌شی یاسایی ئه‌وان ده‌بێت هاتوچۆی دادگا بکات و بۆ لای حاکم بڕوات که سکاڵاکار بێت له‌سه‌ری ده‌بێت ئه‌وان سکاڵا تۆمار بکه‌ن."\n" سلێمانی به هه‌موومان لێی به‌رپرسین به‌یه‌کێتی نیشتیمانی و پارتی دیموکراتیش که ئێمه هه‌رسێ لایه‌نه‌که‌مان له حکومه‌تین، كۆمه‌ڵ و یه‌كگرتووش دوو به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییان هه‌بوو "\nبه‌ڕێوه‌به‌ری گشتی کشتوکاڵی سلێمانی جه‌ختیکرده‌وه سوتانی دره‌خته‌کان زیانی له‌ژینگه داوه، له‌و ڕوه‌وه ده‌ڵێت "بێگومان هه‌موو سوتانێک زیان به ژینگه ده‌گه‌یه‌نێت بێجگه له‌وه‌ی که جوانی ژینگه تێکده‌دات بێگومان کاریگه‌ری خراپی ده‌بێت له‌سه‌ر ڕووبه‌ری سه‌وزایی. "\nبه‌ڵام تۆ له‌سه‌ر پشکی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌و پۆسته‌دان وه پۆستی پارێزگاری سلێمانی-ش لای حیزبه‌که‌ته خه‌ڵک پێی وایه به‌شی زۆری به‌رپرسیارێتیه‌که له‌ئه‌ستۆی ئێوه‌یه؟ شاڵاو جه‌مال به‌مجۆره وه‌ڵامی دایه‌وه " من پێم وانییه هه‌ر ئێمه ده‌سه‌ڵات بین له سلێمانی، سلێمانی به هه‌موومان لێی به‌رپرسین به یه‌کێتی نیشتیمانی و پارتی دیموکراتیش که ئێمه هه‌رسێ لایه‌نه‌که‌مان له حکومه‌تین، به‌تایبه‌تی له سلێمانی ئێمه و یه‌کێتی نیشتیمانی لێی به‌رپرسین چونکه ته‌واوی پۆسته‌کان لای ئێمه‌یه له‌گه‌ڵ یه‌کگرتوو و کۆمه‌ڵ که پێشتر 2 به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتییان هه‌بووه ئه‌گه‌ر بوترێت هه‌ر گۆڕان لێی به‌رپرسه وانییه ئاسایش یه‌کێتی لێی به‌رپرسه، پۆلیس یه‌کێتی لێی به‌رپرسه ، پۆستی تری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیان هه‌یه ئه‌وان لێی به‌رپرسن، ئه‌نجومه‌نی پارێزگا یه‌کێتییه که‌واته ده‌توانم بڵێم ئێمه به هاوبه‌شی هه‌ردووکمان له‌پارێزگای سلێمانی له هه‌ر چاکه و خراپه‌یه‌ک که له‌م پارێزگایه بکرێت. "\n"ئه‌وه په‌یوه‌ندی به‌مادده‌ی کحولیه‌وه نیه "\nده‌رباره‌ی ده‌وترێت سوتاندنی دره‌خته‌کان په‌یوه‌ندی هه‌یه به‌وکه‌سانه‌ی که‌هه‌ندێکیان سه‌رخۆشن یا گه‌شتیارن پاشماوه‌ی ئاگرکردنه‌وه‌یان جێده‌هێڵن؟ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی کشتوکاڵی سلێمانی ڕه‌تیکرده‌وه و وتی " ئه‌مه په‌یوه‌ندی به مادده‌ی کحولییه‌وه نییه ئه‌مه ته‌پۆلکه ته‌پۆلکه 20-30 د‌ره‌ختی کۆنی لێیه ئه‌مه په‌یوه‌ندی به‌وه‌وه نییه که‌سێک به ڕێکه‌وت سوتاندنی بێت یان به بێ هۆشی و بێ ئاگایی بوو بێت ئه‌مانه، من پێم وایه خه‌ڵکێکه به‌ڵام ناتوانم هیچ که‌سێک تاوانبار بکه‌م ئه‌گه‌ر بشمزانیایه ده‌موت. "\n" به‌ڵام پێم وایه خه‌یاڵی خاوه و ناتوانێت که‌ڵک له‌وه وه‌ربگرێت "\nهه‌روه‌ها له‌باره‌ی سزای ئه‌نجامده‌رانی سوتانی دره‌خته‌کانی سلێمانی؟ شاڵاو جه‌مال وتی " پێم وایه خه‌ڵکێکه هیوایه‌کی به‌وه هه‌بووه ئه‌مانه بسوتێت و بتوانێت که‌ڵکێکی ماددی لێ وه‌ربگرێت به‌ڵام پێم وایه خه‌یاڵی خاوه و ناتوانێت که‌ڵک له‌وه وه‌ربگرێت، ئه‌گه‌ر سزاکه‌ی پێبژاردن بێت ئه‌و سزایه که‌مه به‌ڵام ئه‌مه له تاوانێک ده‌چێت به‌رامبه‌ر به شارێکی گه‌وره کردبێتی واته ئه‌مه جیاوازه له‌وه‌ی که دره‌ختێکی له‌و ده‌شته بڕبێته‌وه و به‌پێی ته‌مه‌نه‌که‌ی بۆی دیاری ده‌کرێت و کۆتا شتی 150 هه‌زار دیناری لێ بسه‌ندرێت وه‌کو تاوان به‌ڵام سه‌وزایی "مه‌دخه‌لی" شارێک بسوتێت پێم وایه که به مه‌به‌ست بێت پێم وایه حکومێکی توند ده‌درێت له‌سه‌ر ئه‌وه."\nهه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی وت" به ڕووبه‌ر نازانم چه‌ندی سووتێنراوه به‌ڵام زیاتر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی باخچه‌کان که سه‌ر به‌شاره‌وانی سلێمانییه ئه‌وان ده‌زانن به ڕووبه‌ر چه‌ند سه‌وزاییمان هه‌یه و چه‌ندی لێ سوتاوه و چه‌ندی لێ وشک بووه."\n"ناتوانم ئه‌و گه‌ره‌نتیه بده‌م" "\nشاڵاو جه‌مال به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی کشتوکاڵی سلێمانی ده‌شڵێت" ناتوانم ئه‌و گه‌ره‌نتیه بده‌م که‌دره‌خت و سه‌وزاییه‌کانی تری سلێمانی نه‌سوتێنرێن، ئه‌گه‌ر بێتو ده‌ستێکی ڕه‌ش هه‌بێت و ڕقی له‌م شاره بێت له‌وانه‌یه به‌به‌رده‌وام له‌و کارانه بکات بۆیه ئێمه ناتوانیین گه‌ره‌نتی ئه‌وه بکه‌ین که شوێنێکی تر نه‌سوتێت له‌وانه‌یه به‌یانیش له شوێنێکی تر ئاگری تێ به‌ردرێت."\n"ئه‌گه‌ر بێتو ئه‌مانه نه‌دۆزرێته‌وه بێگومان سه‌وزایی تریش هه‌یه‌و شوێنی تریش هه‌یه له مه‌ترسیدایه. له دوو مانگی پێشووش له ڕێگه‌ی عه‌ربه‌ت- یش که ژینگه چاندبووی ڕووبه‌رێکی گه‌وره له‌وێ سوتێنرا. "شاڵاو جه‌مال وای وت"\nواته تۆ ده‌ڵێی ئه‌وانه‌ی سه‌ر ڕێگای عه‌ربه‌ت-ش ده‌ستی "ئه‌نقه‌ست و مه‌به‌ستدار بوون؟ چۆن له‌پاش دوو مانگ ئه‌وه‌تان نه‌زانیووه هێشتا؟\nله‌وه‌ڵامدا به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی کشتوکاڵی سلێمانیی وتی" نازانم به ده‌ستی ئه‌نقه‌ست بووه یان نا لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار ئه‌گه‌ر من بوومایه به‌به‌رده‌وامی به‌دواداچوونم بۆ ده‌کرد ئه‌وه‌ی که لێی به‌رپرسه به‌پله‌ی یه‌که‌م شاره‌وانییه،ژینگه‌یه، پۆلیسی دارستانه واته ئه‌وانه لایه‌نی په‌یوه‌ندیدارن که ده‌توانن بچنه به‌رده‌می دادگاکان و سکاڵاش له‌دژی تۆمار بکه‌ن بۆیه ئه‌گه‌ر نه‌دۆزرابێته‌وه به‌رپرسیاریه‌ته‌که‌ی ده‌که‌وێته سه‌ر شانی ئه‌وان، هه‌موو سه‌وزاییه‌ک و شوێنی دارستان مه‌رج نییه کشتوکاڵ لێی به‌رپرس بێت کشتوکاڵ زیاتر به‌رپرسه له دره‌خته به‌رهه‌مداره‌کان کاتێک که تووشی نه‌خۆشی ببن یان به‌جۆرێک له‌جۆره‌کان توشی که‌م ئاویی ببێت ، واته ئه‌مه کشتوکاڵ زیاتر ده‌توانێت به‌رپرسیارێتی هه‌ڵبگرێت و قسه‌ی له‌سه‌ر بکات به‌ڵام ئه‌وانه زیاتر ئه‌و سێ لایه‌نه به‌رپرسیاری ئه‌وه‌ن."\nده‌قی وتووێژه‌كه‌ی ژیار محه‌مه‌د له‌گه‌ڵ شاڵاو جه‌مال Sep 23/020


کامەران وریا قانع: فرمێسكى تیمساحى. – WTARIKURD\nکامەران وریا قانع: فرمێسكى تیمساحى.\nسه‌ره‌تا پیرۆزه یادى دامه‌زراندى بزووتنه‌وه‌ى گۆڕان، هه‌روه‌ها پیرۆزه له ڕێكخه‌ر و ئه‌ندامانى خانه‌ى ڕاپه‌ڕاندن كه ئه‌مرۆ ده‌ست نیشان كران.\nله دواى هه‌ڵبژاردنى ڕێكخه‌ر و خانه‌ى راپه‌رندن، شه‌پۆلێك له ره‌خنه ئاراسته‌ى ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه‌و ئه‌م كۆمه‌ڵه كه‌سایتیانه ده‌كرێن، كه‌سانێك جاڕى مردنى بزووتنه‌وه‌كه ئه‌ده‌ن، كه‌سانێكى تر بۆ گه‌نجه‌كان ئه‌گرین، كه‌سانێك ڕقیان له ته‌مه‌نه، كه‌سانێك هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه هه‌ڵبژاردنه‌كانى ناو بزووتنه‌وه‌كه به ساخته‌كارى دا ئه‌نێت، كه ڕه‌نگه ڕۆژێك له ڕۆژان خۆى به‌هۆى ئه‌و هه‌ڵبژاردنانه‌وه ئه‌م ناوبانگه‌ى ده‌ركردووه!.\nئه‌وه‌ى تێبینى ئه‌م شه‌پۆله بكات، ماڵپه‌ر و ئه‌ندامانى پارتى و یه‌كیه‌تى زۆر به گوڕ و تینه‌وه فرمێسكى تیمساحى بۆ گه‌نجانى گۆڕان ئه‌رژێن، ئه‌وان له ناو حزبێكن بۆ نموونه پارتى له هه‌موو ته‌مه‌نى حه‌فتا ساڵه‌ى دوو سه‌رۆكى هه‌بوه هه‌ر یه‌كى نزیكى 35 ساڵ سه‌رۆكه، یاخود حزبێكى وه‌ك یه‌كێتی ئێستاش سكرتیره‌كه‌ى به‌و نه‌خۆشیه‌وه كه‌س ناوێرت باسى شوێنكه‌ى بكات. زۆر بێویژدانانه بڵێن گه‌نجانى گۆران پشت گوێ خراون، یاخود به‌ربه‌رست له پێشیان دروست كراوه. ئه‌گه‌ر به وردى ته‌ماشاى ئه‌و پۆستانه بكه‌ین كه بزوتنه‌وه‌ى گۆران وه‌كو شایسته‌ى خۆی به ده‌ستى هێناوه نزیكى %99 به گه‌نج پڕكراوته‌وه، هه‌ر له سه‌رۆكى په‌رله‌مانى هه‌رێمه‌وه بۆ جێگرى سه‌رۆكى په‌رله‌مانى عێراق و بۆ وه‌زیرى كۆچبه‌ران له به‌غدا و…هتد.\nئایا گه‌نج گرنگه له ناو حزب كار بكات یاخود له ناو ده‌زگاكانى ده‌وڵه‌ت و حكومدارى. ئایا گه‌نجێك له‌ناو حزب سودى زیاتر بۆ كۆمه‌ڵگا یان له ناو ده‌زگاكانى حكومرانى، هه‌ر بۆ نموونه على حه‌مه صالح كاریگه‌رى زیاتره له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگا و حزبه ركباره‌كانى بزووتنه‌وه‌كه، یاخود گه‌نجێكى وه‌ك لێپسراوى ژورى هه‌ڵبژاردن یاخود هه‌ر ژورێكى تر؟. ئایا له دنیا وه‌فده گشتیه‌كان و سه‌فاره‌ته‌كان و حكومه‌ته‌كان زیاتر گوێ له گه‌نجێك ئه‌گرن له ناو حزب بێت یاخود له ده‌زگایه‌كى ده‌وڵه‌ت؟ دروستكردنى ئه‌م فه‌وازیه كه گوایه گه‌نج دوره په‌رێز خراوه بووچونێكى ناراسته. له یه‌ك شتدا گه‌نجه‌كان له به‌ته‌مه‌نەكان باشترن، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه زیاتر حه‌زى ده‌ركه‌وتنیان هه‌یه له ده‌زگاكان و قسه كردن، سه‌رنج راكێشترن به تایبه‌تى ئه‌و كاتانه‌ى كه هێرشى توند ئه‌كه‌نه سه‌ر پارتى و یه‌كیه‌تى، به‌ڵام مه‌رج نیه دژه پارتى و یه‌کێتییەكى توند بیت واتا گۆڕانێكى باشیت!. باشه چ رێگریه‌ك هه‌یه ئه‌م گه‌نجانه بكاته چاودێرێكى به‌هێز به‌سه‌ر رێكخه‌رو خانه‌ى راپه‌رندن؟ كێ ده‌ستى گرتون هه‌ڵه‌كان دیارى بكه‌ن و راستیه‌كان روون بكه‌نه‌وه؟. ناكرێت لێكدانه‌وه‌كان له‌سه‌ر ئه‌وه بێت مادام گه‌نج ده‌رنه‌چوه واته ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه لاواز ئه‌بێـت. باشه له ئه‌مریكا ئه‌نجومه‌نێكى گه‌وره‌ى بریار به‌ده‌ست هه‌یه ناوى ئه‌نجومه‌نى پیرانه؟ ئه‌مه وا ده‌كات گه‌نجانى ئه‌مریكى دور كه‌ونه‌وه له هێزه سیاسیه‌كانى ئه‌مریكا؟\nله كۆتایدا ئه‌م بابه‌ته قسه زۆر هه‌ڵده‌گرێت، هیوادارم كه‌س نان و پیاز به‌م هه‌ڵبژاردنه‌وه نه‌كات و بیكاته كراسه‌كه‌ى عوسمان و هه‌رچى رق و حه‌زى گواستنه‌وه‌ى بۆ لایه‌نێكى ترى هه‌یه بكاته به‌هانه‌یه‌ك بۆ خۆ پاكردنه‌وه.\nعەلی مەحمود: با ریفراندۆم و دیموكراسی راستەوخۆ ببێتە پایەی حوكمڕانی لە كوردستان.\nزه‌به‌نگ به‌هادین: سه‌رده‌می حیزبه باوه‌كان به‌سه‌ر چوو.


چیرۆكی ناردنی یەكەم فاكس لە جیهاندا لەبارەی كوردستانەوە\nسەرپیل گونەیش 01/04/2021 - 15:07 وتار\nلە كۆندا بە باشی هاتن و چوونمان نەبووە، كە دەمانگوت شاخەكانمان و دۆستەكانمان و مەغدوورییەت و ئازارەكانمان و بێتاوانیمان، بۆ ئەوەبوو وەكوو میللەتێكی دێرین كارمان كرد تا بە پێوە بمێنین.\nلە ئێستادا دەستە دەستە زیارەتكارمان هەیە و لەوڕووەوە كەمتەرخەم نەبوون، ئیدی چاومان لە رێگەدا نییە بۆ هاتن و چوونمان، چونكە دانیشتمان لەسەر كورسییەكانمان زۆرن. سەیری پێشتر مەكەن كە باسم كرد، ئەمانە تەنیا ١٠ ساڵێك بەر لە ئێستا بوو، ئەو دەستانەی ئاوا زوو زوو دەهاتن و دەچوون، قسەم لەگەڵ دۆستێكمدا كرد كە لە شوێنێكی دووردا دەژیت، ئەو گوتی ئەم میراتە پشتی بە میراتی كۆن بەستووە، كوردەكان بەو شێوەیە لە دەرەوە و لە ناوەوە كۆتاییان پێ نایەت.\nبابەتەكەمان هێنایە سەر ریفڕاندۆم لە هەرێمی كوردستان بە كەركووكەوە، پاشان قسەكانمان هاتە سەر دۆستەكانی كورد.\nئەو گوتی: ”هەرێمی كوردستان كە گەیشتووەتە ئەم ئاستەی ئێستای، لە سایەی ئەو دۆستایەتی و پەیوەندییە بووە كە لە سەردەمی مەلا مستەفا بارزانی دروستی كردووە. لە سایەی ئەو میراتە كۆنەی لە پەیوەندیدا دروست بووە، ئەمڕۆ لەڕووی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە خاترمان دەگیرێت و لۆبیمان تا ئاستێك هەیە“.\nلە راستیدا كە گوێم لەم قسانە بوو سەرم سوڕما!\nدیارە كوردەكان ئەوەندە بێخاوەن و بێكەس نەبوونە. دیارە ئێمەش وەكوو كورد ساڵانێكی زۆر دۆستمان هەبووە، كە بە تەنیا بەجێی نەهێشتووین. تەنانەت ئەوان كەسانی ئاسایی نەبوون، بەڵكوو نووسەر و رۆژنامەنووس و رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان و چەند بەرپرسێكی تر بوون وەكوو (ئەكادیمییەكان، لیبڕاڵەكان و ئەوانەی ئایدۆلۆژیای چەپیان هەبووە و كەسانی زانا و سەرۆك كۆمار و سەرۆك وەزیران و بەشێك لە وەزیرەكان دۆستی ئێمە بوون.\nهەروەها ئەوانە بۆ ئەوەی دەنگی كورد ببیستن بەردەوام هەڵیان داوە و خۆیان سەلماندووە و بۆ ئەوەی داوای ئێمە بە شەرعی بكەن و پاڵپشتی بۆ بدۆزنەوە ماندووبوونیان كێشاوە.\nگفتوگۆكەمان زیاتر درێژە پێ دەدەین...\nلەو سەردەمەدا وەكوو ئێستا نەبوو، كە لە رێگەی ئینتەرنێتەوە پەیوەندی ببەستن و تەنانەت تەلەفۆنی زیرەكیش بوونی نەبووە، بۆیە دەپرسین باشووری كوردستان بە درێژایی مێژوو ماوەیەكی زۆر خەباتی كرد و لەناو ئەو هەموو مەحروومییەتەدا چۆن توانی دەنگی بگەیەنێتە دونیا؟\nقادرشینار ئەو دۆستەی من و نیشتیمان پەروەرە بەم شێوەیە وەڵامی دایەوە: ”راستە ئینتەرنێت بوونی نەبوو، بەڵام لە ١٩٦٠ دا شتێك بەرهەم هات ئەویش فاكس بوو، كە ئەوكات وەكوو دروست كردنی پەیوەندی بەكاردەهات و وەكوو شۆڕشێكیش باسی لێوە دەكرا لەڕووی زانستەوە.\nئیدی ئەم فاكسە هەموو بەڵگەكان و ڤیدیۆیەكانی لە شوێنێكەوە بۆ شوێنێكی تر بە شێوەیەكی سەرنجڕاكێش دەگواستەوە.\nدۆستێكی كوردستان، دەستی بە بەكارهێنانی ئەم پەیوەندییە پەلەیە كرد لە بەرژەوەندی كوردستانیاندا“\nلەو سەردەمەدا ئینتەرنێت نەبوو، تەلەڤزیۆن تازە دەرچووبوو، ئیدی كوردەكان لە پایتەختەكاندا لە بیر كرابوون، بەڵام خەباتی كوردان كۆتایی پێ نەهاتبوو، سەرەڕای هەموو ئەمانە، بە شێوەیەك لە شێوەكان لە رێگەی دۆستەكانیانەوە دەنگی خۆیان دەگەیاندە دنیای دەرەوە. ئەمەش لە ساڵی ١٩٦٠ لە رێگەی فاكسەوە رووی دا.\nلەو ساڵانەدا كوردەكان لە هەر ٤ پارچەی كورستان گۆشەگیر كرابوون و لە تاریكیدا بوون، باشووری كوردستان لە رێگە مەلا مستەفا بارزانییەوە خەباتیان دەكرد بۆ بەدەستهێنانی مافەكانیان.\nسەدامی دكتاتۆر، سورەتی ئەنفالی بەكارهێنا كوردەكانی بە شێوەی زیندوو زیندەبەچاڵ كرد، پاشان بە چەكی كیمیایی بۆردومانی كردن و هەزارانی لێ كوشتن، بەڵام نە ئەم وەحشییەتە و نە خەباتی كوردان دەنگیان نەدەگەیشتە دنیای دەرەوە و پاڵپشتییان بۆ نەدەهات. ئەو سەردەمە سەردەمی بێدەنگیی دنیا بوو لەو ناحەقی و وەحشییەتانە.\nلەو سەردەمەدا كە دەنگی كورد نەدەگەیشتە دنیا، چەندان هەواڵ لە بارەی پەیوەندیی كورد و چەندان بەڵگە هەبوو لەسەر كورد، لە رێگەی فاكسەوە بۆ كەسایەتییەكانی دنیا و سەنتەری بڕیاری سیاسی نێردرا، ئەویش رۆژنامەنووسی هۆڵەندی (سیلڤیۆ ڤان رۆیی) بوو.\nلە سیلڤیۆوە لە ٢٧ی مایسی ١٩٦١ فاكسێكی مێژوویی لەبارەی كوردەوە گەیشتە دەستم، لەناویدا باسی كورد و كوردستانی تێدابوو، هەندێك بە هاندانی دۆستەكەم بە دوای سیلڤیۆوە رۆیشتم تا شتی لەبارەوە بزانم.\nدۆستەكەمان (سیلڤیۆ ڤان رۆیی)، مەگەر لەو سەردەمەدا لە ئەورووپا دامەزراوەیەكی كاریگەری بە ناوی (كۆمەڵەی كوردستانی نێودەوڵەتی) دامەزراندووە، خۆشی سەرۆكی ئەو كۆمەڵەیە بووە.\nئەم كۆمەڵەیە لە ساڵی ١٩٦٠ لە ئەورووپا چالاكییەكانی كوردی نیشان دەدا و پاڵپشتی بۆ وەردەگرت.\nسیلڤیۆ لە ساڵی ١٩٢٤ لە رۆتردام لە دایك بووە، رۆژنامەنووسێكی سەربەخۆ بووە و پڕۆفیشناڵ بووە لە چۆنیەتی بڵاوكردنەوەی بابەتەكاندا، لە هەمان كاتدا لە لە بەشی ئەرشیڤی شارەوانیی ئەمسترادام فەرمانبەر بووە.\nئەو تەنیا بەوەوە نەوەستاوە كە هەواڵ لەسەر كورد و بەڵگەكانی كۆ بكاتەوە و بە شێوەیەكی ئاگرین لە گۆڤارێكدا بڵاوی بكاتەوە وەكوو پارێزگاری لە كورد، ئەو بەڵگانەی بۆ هەموو نوێنەرەكانی وڵاتان دەنارد، بۆ رۆژنامەنووسەكانی دەرەوە هۆڵەندا و بۆ بەڕێوەبەرایەتییەكانی دەرەوەی دەنارد، ئه‌مانەشی هەموو لە رێگەی فاكسەوە ئەنجام دەدا. بەو ئیمكانییەتە كەمەی بەردەستی، بە شێوەیەكی خێرا بەڵگەكانی لەسەر كورد و ئەو كارەساتانەی بەسەری دەهات، ئەگەر كەمیش بێت، دەیناردە دەرەوە و زەمینەی خۆش كرد تا لۆبی كورد دروست بكات.\nزۆرێك دەیانگوت با لێكۆڵینەوەی زیاتر لەوڕووەوە بكەین سوودی هەیە، یاخود گومانیان لە زانیارییەكانی ئەو هەبوو، یان بۆچی ئەوانەی وا دەڵێن وەكوو ئەوە وایە پێشتر گوێم لێی بووە، ئەوانەی مەراقیان گرتبایە، دەگەڕان و دەیاندۆزییەوە.\nئەوانەی پەیوەستبوون بە دۆزی كورد، نەیانگوت ئەو كەسایەتییە بۆچی ئامانجێك وا دەكات؟ بەڵكوو دەیانگوت، دەنگ و ئەو ژیانەی شۆڕشی كورد بە دنیا بگەیەنن، ئەم نیشاندانەش هەوڵێكی نائاساییە تا هه‌ناسه‌یه‌ك هەڵمژن.\nئەو دۆستە كۆنەی ساڵی ١٩٦٠ی كورد، لە سەروبەندی ریفڕاندۆم بۆ سەربەخۆیی هەرێمی كوردستان، دیسان دەركەوتەوە و هاتەوە بەرباس.\nسەرۆك بارزانی، لە سەروبەندی ریفڕاندۆمدا داوەتی هەموو ئەو دۆستە كۆنانەی كوردی كرد، كە لە شۆڕشی ئەیلوول و دوای ئەویش كوردیان بە تەنیا بەجێنەهێشت و پاڵپشتی كوردیان كرد، رێزی لێیان گرت و گوتی ”ئێوە دۆستی راستەقینەی ئێمەن“.\nبەڵێ گوتی ئەو هێزە، لە رۆژە تاریكەكاندا ئێمەیان بە تەنیا جێنەهێشت و دۆستی راستەقینەمانن، ئەوانەشی ئێستا لە ژیاندا نەماون و دۆستی كورد بوون و پاڵپشتییان لە داوا رەواكەی كردووە، یادیان دەكەینەوە و شەڕەفێكی گەورەن بۆ ئێمە و ناویان لە دڵماندا دەمێنێتەوە.\nوەگێڕانی لە توركییەوە: كارزان گلی


نهێنی بەکارهێنانی دەست و قاچی چەپ لای بەشێک لە مرۆڤەکان چییە؟\nبەگوێرەی چه‌ند لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی مه‌یدانی لە زانکۆی ئۆکسفۆرد و تاقیگەی بایۆلۆژی بەریتانیا، دەرکەوتووە کەسانی چەپلەر خاوەن ئیرادە و مێشکێکی بەهێزن و زاڵن بەسەر کاروچالاکیەکانیاندا.\nزۆربەی کەسەکان دەستی ڕاستیان زیاتر بەکاردێنن بۆ کارەکانی ڕۆژانە، به‌ڵام به‌شێكیش له خه‌ڵك كه زیاتر به (چه‌پله‌ره‌كان) ده‌ناسرێن به ده‌ستی چه‌پ ده‌نوسن و نان ده‌خۆن و كاره سه‌ره‌كییه‌كانی رۆژانه‌یان ئه‌نجام ده‌ده‌ن.\nلە کۆی ئەو لێکۆڵینەوە بایۆلۆژیانەی لە بەریتانیا بۆ نزیکەی ٤٠٠ هەزار کەس ئەنجامدراون، تەنها ٣٨ هەزار کەس دەستە چەپ بوون، بەم پێیە لە ١٠ کەس تەنها یەک کەس (چەپله‌ر) بوون، خراونه‌ته ژێر باری لێكۆڵینه‌وه و (چه‌ندین سیفه‌تی كه‌سێتی و ئاستی بڕیار و توانای هه‌ڵسه‌نگاندن و قسه‌كردن و تێگه‌یشتن)ی كه‌سه‌كان به‌هه‌ند وه‌رگیراون.\nبۆ ئەمەش توانراوە بسەلمێنرێت، %25ی چەپلەربوون پەیوەندی بە سیفه‌ته بۆماوەییه‌كانی دایک و باوکەوە هه‌یه و ٧٥%پەیوەندی بە ژینگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه هەیە. بوونی دوانە و بەتەمەنی دایکیش رۆڵی گرنگی هەیە لە زیادبوونی حاڵەتەکاندا.\nڕاستی ئەم هۆکارە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی، مرۆڤ هەر لە سەرەتای منداڵییەوە وا ڕادەهێنرێت دەستە ڕاست بەکاربهێنێت، هه‌ندێك له كۆمه‌ڵگاكانیش وه‌كو كه‌سانی خەمبار یاخود هه‌ڵگری خوویه‌كی خراپ تێیان ده‌ڕوانن.\nله به‌شێك له‌و كۆمه‌ڵگانه‌ی په‌یڕه‌وی ئاینی ئیسلام ده‌كه‌ن ئه‌گه‌رچی هیچ ده‌قێكی پیرۆزی ئه‌و ئاینده راسته‌وخۆ دژایه‌تی چه‌پله‌ره‌كان ناكات، به‌ڵام خه‌ڵك زیاتر هانی منداڵان ده‌ده‌ن ده‌ستی راستیان به‌كاربهێنن و بۆ ئه‌و بابه‌ته‌ش چه‌ندین پاساو و نه‌ریتی ئاینی به‌كارده‌هێنن، تا ئاستی ئه‌وه‌ی ره‌نگه نانی ده‌ستی كه‌سێك نه‌خورێت ئه‌گه‌ر به‌ده‌ستی چه‌پ لێی بنێت، یان گۆشتی په‌له‌وه‌رێك یان ئاژه‌ڵێك نه‌خورێت ئه‌گه‌ر به ده‌ستی چه‌پ سه‌ربڕدرابێت...هتد ئه‌گه‌رچی هیچ ده‌قێكی پیرۆز پشتگیری ئه‌و جۆره هه‌ڵسوكه‌وته ناكات.\nكه‌سه‌كان زۆرجار فشاری زۆریان بۆ ده‌هێنن ده‌ستبه‌رداری ئه‌و سیفه‌ته بایۆلۆژییه ببن، بەڵام لە ڕاستیدا ئه‌و فشارانه پێچه‌وانه‌ی سروشتی كه‌سه‌كانه و زۆرن ئه‌و داهێنه‌ر و كه‌سه سه‌ركه‌وتوانه‌ی (چه‌پله‌ر)بوون و كه‌سایه‌تی سه‌ركه‌وتوش بون له كۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تیدا، له‌وانه: چارلی چاپڵن-ئه‌كته‌ری ناوبانگی جیهانی و باراک ئۆبامای سەرۆکی پێشوی ئەمریکا و بیڵ گەیتس- خاوه‌نی كۆمپانیای مایكرۆسۆفت و ئۆپرا– سه‌رمایه‌دار و رۆژنامه‌نوسی جیهانیی...هتد.


ئه‌و گه‌نجه به‌ڕیتانییه‌ى كه داواى ده‌كرد به‌چه‌كى ئه‌تۆم له مه‌كە بدرێت چۆن سزادرا؟\nئەندامێكی سەركردایەتی پارتی چەند زانیارییەک لەبارەى كۆنگرەی حزبەكەی ئاشكرا دەكات\nحکومەتی هۆڵەندا قەرزی گەنجان دەداتەوە “بۆئەوەى ژیانێکی نوێ” دەستپێبکەن\nڤیدیۆی هێرشی هێزە ئەمنییەکان بۆسەر خۆپیشاندەرانی گۆڕەپانی تەیەران لە بەغدا\nبارینی بەفر و باران لە هەرێم بەردەوام دەبێت\nدوو کەس بە چەند چرکەیەک لە مردن ڕزگاریان بوو.. خانووەکە ڕووخا\nهەڵەبجە؛ گەنجێک لە ڕووداوێکی هاتوچۆدا گیانى لەدەستدا و کەسێکی تر بریندار بوو\nتەقە لە خۆپیشاندەرانی بەغدا کرا و وێنەى گەورەى سولەیمانیش دانرا.. کۆتایی خۆپیشاندانەکانە؟\n20:13 چوار شه‌ممه 04 ئه‌یلول 2019\nلە ئادارى ساڵى 2018دا، له چه‌ند شارێكى وڵاتى به‌ریتانیا، نامه‌یه‌ك به ناونیشانى “ڕۆژى سزادانى موسڵمانان” به‌سه‌ر هاوڵاتیاندا بڵاوکرایەوە، له ناوه‌ڕۆكى نامەکەدا هانى خه‌ڵكى به‌ڕیتانیا درابوو له هه‌رشوێنێكى وڵاته‌كه‌یاندا خه‌ڵكانى موسڵمانیان بینى هێرش بكه‌نه سه‌ریان.\nئەو نامەیەى کە هەڕەشەى بۆ گیانى موسڵمانان دروستکردبوو، لەلایەن گەنجێک بەناوى دەیڤد بارنهامى تەمەن 36 ساڵەوە وسرابوو، میدیاكانى بەڕیتانیا ئاشکرایان کردبوو، لە به‌شێكى نامه‌كەیدا ئه‌و گه‌نجه بەڕیتانییه داواى كردووه، “به چه‌كى ئه‌تۆم له شارى مەكه بدرێت لە سعودیه”.\nدواى نزیكه‌ى پێنج مانگ به‌سه‌ر ئه‌و ڕوداوه‌دا، له‌لایه‌ن پۆلیسه‌وه دەیڤد ده‌ستگیر ده‌كرێت، به‌تۆمه‌تى ئه‌و تاوانه و چه‌ند تاوانێكى ترى هاوشێوه، دواى ئه‌وه‌ى دادگایى ده‌كرێت و دان به به‌شێك له تاوانه‌كانیدا ده‌نێت، دادگاى بەڕیتانیا سزاى 12 ساڵ زیندانیكردن به‌سه‌ریدا ده‌سه‌پێنیت.\nڕێكخراوى تل ماماى به‌ریتانیاش له ڕاپۆرتێكیدا ئاشكراى كردووه، دواى بڵاوبونه‌وه‌ى ئه‌و نامانه له‌لایه‌ن دەیڤده‌وه، 37 ڕوداوى توندوتیژى له‌دژى خه‌ڵكانى موسڵمان له سه‌رجه‌م ناوچه‌كانى به‌ریتانیادا ڕویانداوه.\nمایک پۆمپیۆ: لەگەڵ بەرهەم ساڵح باسمان لە ڕۆڵی “هەمیشەیی” هێزەکانى هاوپەیمانان کرد\nپیاوێكی 73ساڵه‌ی كورد خۆی فێری مۆسیقا ژه‌نین ده‌كات و قورئانیشی كردووه به هه‌ورامی\nشێرکۆ جەودەت: پێشنیازەکەی ئێمە زیاتر لە پێشنیازی لایەنەکانی تر پارە دەگەڕێنێتەوە\n18:21 سێ شه‌ممه 14 كانونی دووه‌م 2020\nموقته‌دا سه‌دڕ پێشنیاری داخستنی باره‌گاكانی حه‌شدی شه‌عبی ده‌كات\nله‌ماوه‌ی 15 رۆژدا حكومه‌تێكی نوێ پێكبهێنرێت\n21:36 چوار شه‌ممه 08 كانونی دووه‌م 2020\nسیستانی داوای دورخستنەوەى ناکۆکییە دەرەکییەکان لە عێراق دەکات: حکومەت لاوازە\n"دەسەڵاتی عێراق لاوازە لە قەیرانەکاندا"\n13:25 هه‌ینی 10 كانونی دووه‌م 2020\nسێ بڕیار لە ئەنجومەنى سەرکردایەتى یەکێتییەوە\n15:01 سێ شه‌ممه 14 كانونی دووه‌م 2020\n16:20 یه‌ك شه‌ممه 05 كانونی دووه‌م 2020\nزه‌نگی ده‌ستپێكردنی دانیشتنی په‌رله‌مانی عێراق لێدرا\n17:00 چوار شه‌ممه 25 کانونی یەکەم 2019\nبه‌رهه‌م ساڵح په‌یامی سه‌ركه‌وتنی كۆنگره‌ی چواره‌می یه‌كێتی بڵاوكرده‌وه [ڤیدیۆ]\nڕۆژئاواى کوردستان دەرگا بۆ ئاوارەکانى ئیدلب دەکاتەوە\nله دوو هه‌فته‌دا 235 هه‌زار كه‌س ئاواره‌بوون\n19:58 هه‌ینی 27 کانونی یەکەم 2019\n13:42 یه‌ك شه‌ممه 22 کانونی یەکەم 2019\n“پلەى سەربازی” کێشەى خستە ناو کۆنگرەى یەکێتی و هەڵبژاردنی ئەنجومەنى سەرکردایەتی دواخرا\n11:44 هه‌ینی 03 كانونی دووه‌م 2020\nعادل عه‌بدولمه‌هدی داوای به‌په‌له كۆبوونه‌وه‌ی په‌رله‌مانی عێراق ده‌كات


هەڵوێستی ٢٩ ساڵ لەمەوبەری زیندانییەک لەسەری کرایەوە بە ماڵ\n٣٠ مەی ٢٠١٧ - ٠٩ جۆزەردان ١٣٩٦ - ٠٨:٠٦ تارانبەڕۆژکراو: ١٣٩٦/٠٣/٠٨ - ٢٩-٠٥-٢٠١٧ - ١٣:١٧ تاران\n١٣٩٥/١٢/٢٢ - ١٢-٠٣-٢٠١٧ - ١٧:٢٤ تاران٢٤٦\nقه‌باره‌ی فۆنت: ئاژانسی کوردپا: دەزگای دادوەریی حکوومەتی ئیسلامیی ئێران لە سنە، تۆمەتێکی نوێی خستەپاڵ چالاکێکی کرێکاری.بەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، نێوەڕاستی حەوتووی ڕابردوو پاش بانگهێشتکرانی چالاکێکی کرێکاریی کورد، لقی ٤ی دادگای پێداچوونەوەی پارێزگای کوردستان، تۆمەتێکی نوێی داوەتەپاڵ مەحموود ساڵحی.دادوەری دادگا، ئەو چالاکە سەقزییەی تۆمەتبار کردووە کە؛ ساڵی ١٣٦٧ لەکاتی ئازادیی مەرجدار لە گرتووخانە، پلاکاردی دروشمی دژبە حیزبە کوردییەکانی بەرز نەکردووەتەوە.مەحموود ساڵحییش وێڕای پەسندکردن و پێداگری لەسەر ئەو هەڵوێستە، ڕوو بە دادوەری دادگا گوتویەتی: "ئاغای قازی، دەیەی شەست سەدان کەس بە بێ ئەوەی دادگایی بکرێن لەسێدارە دران و هەندێ لەو زیندانییانە هاوڕێیم بوون. بۆیە ئامادە نەبووم بۆ ئازادیی خۆم پلاکارد هەڵگرم."مەحموود ساڵحیڕێبەندانی ٦٧ی هەتاوی بەرپرسانی گرتووخانەی ئەوکاتی سەقز بە ناو هێنانی ٥٢ زیندانی، لەوانە مەحموود ساڵحی، کە سزاکەیان کۆتایی هاتبوو، داوای هەڵگرتن و گوتنی دروشمی مەرگ بۆ دێموکرات و کۆمەڵە" و "مەرگ بۆ ئامریکا و ئیسرائیل"یان لێ کردبوون.ئەو شێوە تۆمەت لێدانە لەماوەی ساڵانی ڕابردوودا لە دەزگای دادوەریی ئێران کەم وێنەیە، بەڵام ئەم دەسەڵاتە هەموو کاتێ بە نەبوونی سەربەخۆیی و دەخاڵەتی هێز و کەسانی ئەمنیەتی تۆمەتبار بووە.عوسمان ئیسماعیلی و مەحموود ساڵحی پێشتر بە تۆمەتی بەشداری لە ڕێوڕەسمی ڕۆژی جیهانیی کرێکاران و دامەزراندنی کۆمیتەیەکی کرێکاری، دەستبەسەر و ماوەی ١ ساڵ و ٩ ساڵ سزای زیندانیان بەسەردا سەپێندرا و دۆسیەکەیان بۆ بڕیاری کۆتایی بردرایە دادگای پێداچوونەوەی پارێزگای کوردستان.


576 جار بینراوە| لەرێکەوتى : 2017-10-04\nلەم بۆنە خەمناکەدا کە جێگەى هەڵوەستە لەسەرکردنە، پێویستە ڕێبازى مام جەلال کە پەیامى پێکەوەژیان و ڕێزگرتن لە نەتەوە و خاک و گەل بووە، بۆیە دەبێت کوردستانیان ئەوە بەبیرخۆیان بێننەوە کە دەبێت ئەو پەیامە درێژە پێبدەین دوور لە بیرى تەسکى حزبى.\nوەک چۆن کە ڕەحمەتى جەنابى مام جەلال ناسنامەى خەبات و تێکۆشان و نەسروەتن و بووە لەپێناو میللەتەکەى خۆى و میللەتانى تریش، بۆیە دەبێت دووبارە هەموومان و بەتایبەت ڕێکخراوەکان دوور لە (بیرى شەخسى حزبى) ناسنامەى نیشتمانى و مرۆیى بوون بکەینە سیمبولى کارەکانمان و بەردەوام بن لە خزمەتکردنى گەلەکەى و کارە سیاسیەکانیش بۆ لایەنە حزبیەکان واڵا بکەین و لایەنە سیاسیەکانیش بۆ خزمەتى فراوانترى کوردستان بانگهێشت دەکەینەوە و بەهیواین هەموومان لە کوردستانێکى سەربەخۆ و ئاوەدان و گەلێکى ئازاد و سەربەست بژین و هەنگاوى ئاییندەمان کۆمارى کوردستانى فیدڕاڵى بێت.\nلەم بۆنە خەمناکەدا پرسە و سەرخۆش خۆمان بەناوى فەرمانگەى ڕێکخراوە ناحکومییەکان و گشتى رێکخراوی کۆ مەڵگاى مەدەنی بۆ خانەوادە بەڕێزەکەى (هێرۆخان، کاک قوباد و کاک بافڵ) و گەلى کوردستان و یەکێتى نیشتیمانى کوردستان دەردەبرێن و هیواخوازین مام جێگەى بەهەشتى بەرین بێت.


پاش تەقینەوەی جبەخانەكانی حەشدی شەعبی لە عیراق، ترسی ئەوە هەیە بازنەی گرژییەكانی ناوچەكە فراوانتر بێ. زۆربەی زانیارییەكان ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن كە رووداوەكە دەستی ئیسرائیلی تێدایە. ئاماژەكانی ناو ئیسرائیلیش ئەم شرۆڤەیە پشتڕاست دەكەنەوە. بەڵام بەكردەوە، ئەنجامدانی ئەم جۆرە ئۆپەراسیۆنانە لە ناو عیراق، بە قازانجی ئیسرائیل ناشكێتەوە. یەكەم، لە رووی تاكتیكییەوە، ئەم گورزانە زیانێكی گەورە بە تواناكانی حەشد ناگەیەنن و دووەم، ئەم گورزانە دەشێ ببنە زیاتر بەستنەوەی عیراق بە ئێرانەوە. پێناچێ ئەمەش دوور بێ لە بیركردنەوەی سەركردەكانی ئیسرائیل. كەواتە ئەوەی زۆرتر رێی تێدەچێ ئەوەیە كە...\nخاڵی سەرنجڕاكێش لە مەسەلەكەدا ئەوەیە كە واشنتن هەرچەند مەسەلەی كڕینی سیستمی ئێس 400ی زۆر بە هەند وەرگرتووە، كەچی لەگەڵ ئەوەشدا هێشتا بە پشوو درێژی مامەڵە لەگەڵ توركیا دەكاو خۆی لە بڕیاری بە پەلە دەپارێزێ. ئەمەش نەریتێكە لە سەرۆكێكی وەك ترەمپ ناوەشێتەوە كە زۆربەی بڕیارەكانی هەڵچوونیان پێوە دیارەو بە چاكی لێیان نەكۆڵدراوەتەوە. ئەردۆغان كاتێكی گونجاوی بۆ راگەیاندنی بڕیارە یەكلاكەرەوەكەی هەڵبژاردووە، چونكە لە لایەك ئەمریكا هەڕەشەی هێرش كردنە سەر ئێران دەكات و...\nمافی هاووڵاتییە بزانێ بۆچی هەرێم لە وڵاتێكی خاوەن ئابوورییەكی گەشەسەندووەوە، لە ماوەی پێنج ساڵدا، بۆتە...


له ژێر ئاڵایه‌كی داعشدا بۆمبێك به پێنج پۆلیسدا ته‌قییه‌وه\nخه‌ندان ـ هێمن محه‌مه‌د\nسه‌رله‌به‌یانی ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه بۆمبێكی چێنراو كه له‌ژێر ئاڵایه‌كی چه‌كدارانی رێكخراوی تیرۆرستی داعشدا له قه‌ره‌ته‌په دانرابوو، به ژماره‌یه‌ك پۆلیسدا ته‌قییه‌وه‌و به‌هۆیه‌وه پێنج پۆلیس كه دوانیان ئه‌فسه‌ر بوون، بریندار بوون.\nمحه‌مه‌د حاجی عومه‌ر، لێپرسراوی كۆمیته‌ی قه‌ره‌ته‌په‌ی یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان به خه‌ندانی راگه‌یاند: "كاتژمێر 7 ی سه‌رله‌به‌یانی ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه 13 ی ئایار، له ته‌پۆڵكه‌یه‌كی به‌رانبه‌ر گه‌ڕه‌كی موره‌حه‌لین بۆمبێكی چێنراو به ژماره‌یه‌ك پۆلیسدا ته‌قیوه‌ته‌وه‌و به‌هۆیه‌وه پێنج پۆلیس بریندار بوون".\nوتیشی: "ئێواره‌ی دوێنێ سێشه‌ممه چه‌كدارانی حه‌شدی شه‌عبی له‌سه‌ر ئه‌و ته‌پۆڵكه‌یه بلۆك و كه‌ره‌سته‌ی دروستكردنی مۆڵگه‌یان داناوه، شه‌وی رابردووش له‌سه‌ر ته‌پۆڵكه‌كه ئاڵایه‌كی داعش هه‌ڵكراوه‌و بۆمبێكی چێنراو له‌ژێریدا شاردرابووه‌وه، سه‌رله‌به‌یانی ئه‌مڕۆش كاتێك ئه‌و پۆلیسانه له ناوچه‌كه‌دا بوون و گه‌ڕان و پشكنینیان ئه‌نجامداوه ئه‌و بۆمبه ته‌قیوه‌ته‌وه".\nلێپرسراوی كۆمیته‌ی قه‌ره‌ته‌په‌ی یه‌كێتی، روونیشیكرده‌وه ئه‌و پۆلیسه بریندارانه سه‌ر به پۆلیسی دیاله-ن و چواریان به ره‌گه‌ز عه‌ره‌ب و یه‌كێكیشیان توركمان بوون، سه‌رجه‌میشیان ره‌وانه‌ی نه‌خۆشخانه‌ی فریاكه‌وتنی كه‌لار كراون.\nئه‌م بابه‌ته 5233 جار خوێنراوه‌ته‌وه


لێدوانی بەکارھێنەر:FPP - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا FPP!\n—ژیار مێرلن وتووێژ  ٢١:٢٣، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦ (UTC)\nسڵاو @FPP: بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا! سوپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە. تەختەکلیلە ناستانداردەکان چەند پیتێک بەکار دەبەن کە لە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی کێشە دەنێنەوە. بۆ نموونە ھەردووک پیتەکانی ك و ک، کە بە وشەی ترەوە دەلکێنرێن ھەست بە جیاوازییەکەیان ناکرێت؛ بەڵام کێشە بۆ سیستم دروست دەکات لە کاتی گەڕان و لەوانەیە بایتی زۆرتر سەرف بکەن لە وتارەکاندا. ئەو پیتانەی کە ناستانداردن لەوانەیە یەکێک یان زیاتر لەمانە بن: ە، ي، ـهـ، ك. تکایە کیبۆردەکەت بگۆڕە بە دانەیەک کە لەم پەڕەیە پێشنیار کراوە تاکو ئەم کێشەیە چارەسەر ببێت. سەرنج بدە ئەگەر دوای دەستکارییەکانت تاگێکی ئاوا لە نزیک دەستکارییەکەت بوو: (بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد) ئەوە واتای ئەوەیە کە تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە و پێویستە بگۆڕدرێت. -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ١٣:١٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩ (UTC)\nمژدێن ساڵح بۆ سڕینەوەی خێرا ھەڵبژێردرا[دەستکاری]\nتاگێک لەسەر مژدێن ساڵح داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە:\nئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە سەردانکردنی پەڕەکە و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری سیاسەتەکان و ڕێساکان بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. Kushared (لێدوان) ١٥:٢٢، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:FPP&oldid=692662»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٢٢ی ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


هاوبه‌شیی جه‌ماوه‌ری باشترین ڕێکاری به‌ڕێوه‌به‌ردنی شاره - Mehr News Agency\n31 tîrmehê 2016 - 10:35\nNews Code 4571\nجێگری زانکۆی ئازادی ئیسلامی لقی سنه:\nهاوبه‌شیی جه‌ماوه‌ری باشترین ڕێکاری به‌ڕێوه‌به‌ردنی شاره\nجێگری فه‌رهه‌نگی زانکۆی ئازادی ئیسلامی لقی سنه وتی: ڕاکێشانی گشتی خه‌ڵک و ئه‌نجومه‌نه‌کان باشترین ده‌رفه‌ت بۆ ئیداره‌دانی شاره‌کانه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، ئارش سه‌یاری ئێواره‌ی شه‌مه له میانه‌ی قسه‌کانی خۆی که له دیداری یه‌ک ڕۆژه‌ی " سلێمانی و شاره‌وانییه‌کان" له سلێمانی به‌ڕێوه چوو، وتی: ڕاکێشانی جه‌ماوه‌ری خه‌ڵک و ئه‌نجومه‌نه‌کان له‌م سه‌رده‌مه و به تایبه‌ت بۆ ئیداره‌دانی شاره‌کان، شتێکی پێویست و گرنگه.\nئه‌و ئاماژه‌ی به به‌ربڵاوی چالاکییه شارییه‌کانی ئه‌م سه‌رده‌مه کرد و وتی: بۆ به‌ڕێوه بردنی کار و باری شار ته‌نیا یه‌ک ڕێکخراو و ئیداره‌ی ده‌وڵه‌تی ناتوانێت سه‌رکه‌وتوو بێت و هه‌ر به‌م هۆیه‌ش پێویسته له هه‌موو ده‌رفه‌ته‌کان به باشترین شێوه که‌ڵک ببرێت.\nئه‌ندامی لێژنه‌ی زانستی زانکۆی ئازادی ئیسلامی لقی سنه درێژه‌ی دا: یه‌کێک له گرنگترین ڕێکاره‌کانی ئیداره‌دانی شار، به‌شداری کردن به جه‌ماوه‌ره، به تایبه‌ت ده‌بێت شارۆمه‌ندان بۆ ئه‌م کاره په‌روه‌رده بکرێن، هه‌ر بۆیه به‌رپرسانی ئه‌م به‌شه ده‌بێت ڕێکاری په‌روه‌رده‌یی دروست و پێویست بۆ ئه‌م بابه‌ته بگرنه به‌ر و ئه‌م بابه‌ته ببێته یه‌که‌مایه‌تی ئه‌وان.\nسه‌یاری درێژه‌ی دا: له‌م سه‌رده‌مه‌دا ڕێکار و شێوازی زۆر جیاواز بۆ به‌شداری کردن به خه‌ڵک له ئیداره‌دانی شاره‌کاندا هه‌یه و ئه‌م جۆره به‌شداریانه‌ش ده‌توانن به‌ستێن بۆ به‌ڕێوه بردنی شار له لایه‌ن خه‌ڵکه‌وه ئاماده بکه‌ن و ئه‌م به‌شداریه‌ش ده‌توانێت به پێی هه‌ل و مه‌رجی کۆمه‌لگا و بارودۆخی ژیانی خه‌ڵکی له شاره‌کاندا شتێکی جیاواز بێت.\nئه‌و وتی: ئه‌مڕۆ ده‌توانین له به‌شداری کردن به شارۆمه‌ندان هه‌م بۆ ئاگادار کردنه‌وه و هه‌واڵ دان که‌ڵک بێنین، هه‌م ده‌توانین زۆر کارامه‌تر له‌م به‌شدارییه که‌ڵک ببه‌ین، به تایبه‌ت به شێوه‌یه‌کی تۆڕی و جه‌ماوه‌ری که ده‌توانێت له چوارچێوه‌ی ئه‌نجومه‌نه‌کان خۆی ساخ بکاته‌وه، هه‌ڵبه‌ت ئه‌وه‌ی ئێمه مه‌به‌ستمانه به‌شداری چالاکانه‌یه.\nشایانی باسه که دیداری یه‌ک ڕۆژه‌ی سلێمانی و شاره‌وانییه‌کان له هه‌رێمی کوردستان و به هاوکاری زانکۆی پۆلی ته‌کنیکی سلێمانی و به‌شی به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌وانی سلێمانی و بۆ ماوه‌ی یه‌ک ڕۆژ له هه‌رێمی کوردستان به‌ڕێوه چوو.


مارتن هایدگەر نە (ئینسان ئاژەڵێکی ژیرە)ی بە دڵ بوو، نە (ئینسان ئاژەڵێکی بگۆیە)ی پەســـەند دەکرد، ئاخر پێی وابوو، (ئینســـان زیندەوەرێکە لە زمان،) تەنانـــەت دەیگوت: ئەوە ئێمە نین بەم یان بەو زمان قســـە دەکەین، ئەوە ئەم یان ئەو زمانە بە ئێمە دەپەیڤێت. لە هایدگەر وابوو، بوون لە ڕێی زمانەوە خۆی نمایـــش دەکات و بـــە هۆی زمانەوە لە نهێنیی بـــوون تێدەگەین. یان دەیگوت: کـــە دەپەیڤین وەک ئەوە وایە گوێ لە بوون بگرین و بوون تەنیا لەڕێی زمانەوە\nبەرەو لامان دێت.\nهایدگەر دەیگوت: کرۆکی زمان شیعرە، ڕەخنەگرتن لە دونیا، بریتییە لە زمان و ڕەخنەگرتن لە زمانیش بریتییە لە شیعر. لە دۆخی یەکەمدا، جیهان دەبێت بە زمان و لە دۆخی دووەمدا زمان دەبێت بە جیهان. شیعر لای هایدگەر لەقاڵبدانی زمان نییە، بەڵکوو ئاوێنەیەکە بەهۆی کرۆکی زمانەوە، بوونمان پیشان دەدات و هیچ شـــتێک وەک شیعر توانای ئەوەی نییە، هەم جوانی بەرهەم بهێنێت و هەم\nحەقیقەتیشمان پێ بناسێنێت.\nلەناو هەموو دەقێکدا نهێنییەک هەیە، نهێنییەک نە لە سەرەتادا ڕۆشنە، نە لە کۆتاییدا ئاشکرا دەبێت، نهێنییەک نووسەری دەق بۆ سەلیقەی خوێنەری بەجێ دەهێڵێت. نووســـین کارێک نییە دابڕاو لە خوێندنەوە، بەڵکوو هەردوو پرۆسەکە یەکێکن، تەواو وەک خۆشەویســـتی، خۆشەویســـتیی نێوان نووسەر و خوێنەر. نووســـەری لێزان هەندێک بۆشـــایی دەهێڵێتەوە، تا خوێنـــەر پڕیان بکاتەوە. خوێنەری پاســـیڤ بە ئومێدی ئەوەیە، نووسەر هەموو شتێکی پێ بڵێت، بەڵام نووســـەری کارامـــە بۆ ئەو خوێنەرانە دەنووســـێت کە خۆیان بـــەدوای پەیامی دەقەکەدا دەگەڕێـــن. بایەخی (بەدەم چاوەڕوانیی گۆدۆوە) ئەوەیە، ســـەمۆیل بێکێـــت گۆدۆی لـــە تەمومژدا هێشـــتووەتەوە. وەک چۆن باڵاترین دەســـەڵاتی گەردوون، هێزێکی پەنهانە، هەموو دەقێکیش حەوجەی بە نهێنییەکە کە ئیشـــی\nخوێنەرە بۆ بگەڕێت.\nکە وەک جەستە ناساغ دەکەوین، بەدوای چارەسەردا دەگەڕێین، چارەسەرێک پزیشـــک بۆمانی دەنووسێت، دەقی ئەدەبی چارەســـەرێکی دەروونییە، نووسەر بۆمانـــی دەنووســـێت. نووســـەری زیـــرەک هەر لـــە ناونیشـــانی دەقەکەیەوە کەمەندکێشـــمان دەکات، نووسەری ژاپۆنی یوو هووا، ڕۆمانێکی هەیە، ناوی لێ ناوە: بیرەوەرییەکانی خوێنفرۆشێک کە ناونیشانێکی ئەوەندە سەرنجڕاکێشە، بۆ خوێندنەوەی کتێبەکە بانگمان دەکات. نووسەری تیرۆرکراو فەرەج فۆدە یەکێک لە کتێبەکانی خۆی ناو ناوە: حەقیقەتێکی بزر، کە ناونیشانێکە تژی لە نهێنی، تێیدا دەڵێت: ڕێســـاکانی ئایین جێگیرن، بەڵام ژیان بەردەوام لە گۆڕاندایە. بچۆ بیخوێنەوە، ڕاستی پەستت بکات، باشترە لەوەی بە درۆ سەرسام بیت


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | چ دەردەسەریەک لەپشت تورکیایی ئۆردوگانی دەگوزەرێت\nلە نوسینی : ئەلپ ئەلتینۆرس و/ ک. ئەمین.. سەرچاوە : ئەهرام ئۆنلاین رێکەوتی 02-05-2013 تورکیا لەلایەن زۆرانێک وەک ئەزمونێکی نمونەیی لە ناوچەکەدا وێناکراوەو نیشاندەرێت. بەتایبەتی لە دوای ئەو زنجیرە راپەڕینەی کە بە بەهاری عەرەبی ناسراوە. ئەمە لەکاتێکدایە کە یەکێک لە خاسیەتەکانی کۆمەڵگای ئەمڕۆی تورکیا بریتییە لەدابەشبوونی ئەو کۆمەڵگایە بە سەر دوو چیندا، کە بریتین لە زۆرینەیەکی هەژارو کەمینەیەکی ئێجگار دەوڵەمەند. هاوکات تادێت ئەم دابەشبونە قوڵتردەبێتەوە. ئەمە وێڕای ئەو سەرکوتکردنە سەرسەختەی کە سەندیکاکانی کرێکارانو رۆژنامەنوسانو خوێندکارانو ناسیونالیستە کوردەکان رۆژانە دووچاری هاتونو دێنەوە لەسەر دەستی دەوڵەتی ئەمڕۆی تورکیا. لە جیهانی عەرەبی ئەمڕۆدا، بەتایبەتی میسرو تونس، رۆژانە بانگەشەی نمونەییبوونی ئەو دۆزەی کە ئێستا لە تورکیا دەگوزەرێت دەکرێت. هەروەها ئەزمونەکە بووە بە یەکێک لە زەقترین پڕوپاگەندەکانی پارتو هێزە کۆنەپارێزەکان. ئیدی هەریەک لە ئیخوان موسلمین لە میسرو حکومەتەکەی نەهزە لە تونس لەو باوەڕەدان کە دەتوانن بە ئاماژەدان بە گەشەسەندنی ئابوری تورکیا لە ژێرسایەی حوکمی پارتی دادو گەشەپێدان بەسەرکردایەتی ئۆردوگان، رای گشتی خەڵکی وڵاتەکانیان بەلای خۆیاندا راکێشن. هەموو ئەم پڕوپاگەندانە لە کاتێکدا بانگەشەی بۆدەکرێت کە زۆربەی زۆری راستییەکانی ئەو رژێمەی کە رەجەب تەیب ئۆردوگان سەرۆکایەتی دەکات شاردراونەتەوە لە ژێر پەردەی گەشەسەندنە ئابوریەکەی تورکیا. هەرچەند دەبێ دان بە گەشەسەندنی ئابوری تورکیا دابنێین، بە تایبەتیش ئەوەی کە لە نێوان ساڵانی 2002 تا 2012 هاتۆتە ئاراوە کە کۆی گشتی رێژەی بەرهەمهێنانی ناوخۆییGDP ئەو وڵاتە بە گشتی گەیاندبووە 4.9٪، ئەمە جگە لە ساڵی 2009 کە رێژەکە دابەزیبوو بۆ 4.8 ٪. بەڵام ئێستا، لە 2012دا، ئەو رێژەیە دابەزیوە بۆ2.2٪ و بە جێگیری ماوەتەوە. راوەروتی سەرمایەی ئیمپریالیستی لەڕاستیدا گەر چاوێک بە تۆمارەکانی بانکی مەرکەزی تورکیادا بخشێنین دەبینین ئەم گەشەسەندنە ئابورییە تەنها دەرئەنجامی کاریگەریی راوەڕوتی سەرمایەداری هێزە ئیمپریالیستەکانە. بەتایبەتیش سەرمایەی دەرەکی. بۆنمونە تۆمارەکان ئاماژە بە رێژەی هاوردەی تورکیا دەکەنو نیشاندەدەن کە لە نێوان ساڵانی 2002 تا 2012 خۆی لە نزیکەی281.4 بلیۆن (لە کوردستان ملیاریش بەکاردێنن) دۆلار داوە. ئەمە لە کاتێکدایە کە کۆی رێژەی هاوردەکانی تورکیا لە ساڵانی 1984 تا 2001 تەنیا گەیشتبووە 36 بلیۆن دۆلار. هەربۆیە هاتنی سەرمایە دەرەکییەکان بۆ تورکیا بە هۆی زیادبوونی رێژەی هاوردەوە بەشێوەیەکی بەرچاوو زیادیکردووە، لە 65 بلیۆن دۆلار لە 1980 تا 2002 بۆ 484 بلیۆن دۆلار لە 2002 تا 2012. ئەم رێژانە بەشێوازێکی ئاشکرا هێمان بۆ کاریگەریی سیستمی سەرمایەداری جیهانی لەسەر گەشەسەندنە ئابوریەکەی تورکیا لە ژێر سایەی حکومەتەکەی ئۆردوگاندا. شایەنی باسە هاتنی سەرمایە دەرکییەکان دوو پاڵنەری سەرەکیان هەبوو: یەکەم بۆ ساغ کردنەوەی پارەی رەش، واتە جێگیرکردنی ئەو پارانەی کە پێشتر بۆ کڕینی بۆندو هەروەها لە بۆرسەکاندا کرینو فرۆشتنیان پێوەدەکرا. دووەم، ئەوهەلەی لە تورکیادا هاتە ئاراوە بۆ خاوەن سەرمایە دەرەکییەکان بۆ کڕینی گشت ئەو کۆمپانیا حکومییانە کە رژێمی ئۆردوگان لە کەرتی گشتی دەریهێنانو خستنییە بازاڕ بۆ کڕینی لەلایەن کەرتی تایبەتەوە. هەر بۆیە گەر بنواڕینە رێژەی داهاتی ناوخۆی تورکیا کە بەهۆی ئەم سەرمایە دەرەکییەوە دەستیدەکەوێت ئەوە دەبینین ئەو داهاتە 20٪ ی کۆی داهاتی گشتی ئەو وڵاتە پێکدێنێت. تۆمارەکانی بانکی ناوەندی تورکیا ئاماژە بەوەدەکەن کە لە نێوان ساڵانی 2002 بۆ 2012، کە دەکاتە ساڵانی حوکمی ئۆردوگان، داهاتی گشتی گوێزراوە لە تورکیا بۆ وڵاتە بێگانەکان 120 بلیۆن دۆلار بووە، لەمەشدا 78٪ سودی گوێزراوە (interest transfers) بووە. هەرچەندە ئابوریناسەکان ئاماژە بەم راوەڕوتە زەقەی سیستمی ئیمپریالیزمی جیهانی ناکەن کە ئابوری تورکیا توشیبووە، ئەم ئاماژەنەکردنە لە کاتێکدایە، وەک گوتمان، لە ماوەی دە ساڵی رابردودا 120 بلیۆن دۆلار لەو پارە فائیزەی کە لەلایەن کرێکارانی تورکیاوە بەرهەمهاتوە، دزراوە بۆ دەرەوەی وڵات. لەم 120 بلیۆنە 93 بلیۆن دۆلاری لە قەردی خزمەتگوزارییەکانە (debt service). دکتاتۆرییەتی کەمینەیەک ئەمە وێرای خراپی گوزەرانو کەمی داهاتی تاکەکەسی لە تورکیا هێندەی دیکە ئاماژە بەو بۆشاییانە دەدەن کە ئەم گەشەسەندنە دەب دەبەییەو قەیرانئامێزە راستییەکی ئابورییە کە تورکیا پێوەیدەناڵێت. هەروەک ئەو بەڵگەنامانەی کە وەزارەتەکانی خێزانو دادی کۆمەڵایەتی ئاماژەیانپێداوە رێژەی داهاتی تاکە کەسی لە 40٪ هاوڵاتیانی تورکیا لە ژێر لانیکەمی موچەی دیاریکراوە. لانیکەمی موچەی مانگانە لە تورکیا بە 773 لیرەی تورکی بۆ مانگێک دیاریکراوە (یەک دۆلار یەکسانە بە 1.79 لیرەی تورکی). هاوکات 6.4٪ ی خێزانەکانی تورکیا داهاتیان دەگاتە نزیکەی 250 دۆلاری ئەمریکی. شایەنی باسە ئەم رێژەیە تیشک دەخاتە سەر خراپی گووزەران و هەژاری و برسیەتی یە ئەو خێزانەکان دووچاری دێن لەو ووڵاتەدا. لەگەڵ ئەوەشدا ئەو خێزانانەی کە دەتوانن بە گوێرەی رێژەی دیاری کراوی کەمترین مووچە کار بکەن ئەوا لە نێوان نزیکەی 450 بۆ 700 دۆلار داهاتیانە مانگانە. ئەمانەش لە 23٪ ی دانیشتوانی تورکیا پێکدەهێنن. ئیدی ئەم سێ چینەی کە باسمان کرد لە (سەدا) 61.6٪ کۆی دانیشتوانی تورکیا دەگرێتەوە. کەدەکاتە نزیکەی دوولە سەر سێ کۆی دانیشتوانی ئەو ووڵاتە. شایەنی باسە ئەوەی کە دەمێنێتەوە بە چینی مام ناوەندی دەژمێرێن و لە 38 ٪ی کۆی دانیشتوانی تورکیان ئەوا داهاتی مانگانەیان بریتی یە لە 750 بۆ 3000 دۆلار، هەروەها رێژەی ئەو خێزانانەی کە داهاتەکانیان لە 3000 دۆلار و زیاترە تەنها لە (سەدا) 1.2٪ ی کۆی دانیشتوانی تورکیا پێک دەهێنن. ئیدی رێژەیەکی کەمی 0.5 ی ئەم خەڵکانەش دەتوانین بە چینی بۆرژوازی راستە قینەیان بناسین کە بریتین لە چینە سەرمایەدارەکەی نێو تورکیا. هەروەها بە گوێرەی ئەو داتایانەی کە نێوەندنی چاودێری داهات و خەرجیەکانی بانکەکانی تورکیا BDDK ئاماژەی پێداوە لە سەدا63 کۆی سەرمایەیی گشتی تورکیا لە دەستی ئەوڕێژە کەمە دایە کە تەنها لە 0.5٪ ی کۆی دانیشتوانی ئەو ووڵاتە پێک دەهێنن. هەربۆیە بە بێ هیچ گوومانێک بە پشت بەستن بەم ئامار و داتای بانکە کان دە توانین بڵێن دوولەسەر سێ ی داهاتی ئەو ووڵاتە لە ژێر رکێفی مۆنۆپۆلیست (احتکاری)ی ئەم چینە کەمە دایە. ئەوە نە بێت پارتی داد و گەشە پێدان تەنها ئەم نایەکسانیە کۆمەڵایەتی و ئابووریەی لە تورکیادا هێنابێتە ئاراوە. بەڵــــــــــــکو باشترین و زەق ترین شوێن دەستی ئەم پارتە بریتی یە لە کردنەوەی دەروازەیەک بۆ کە مینەیەک لەبازرگانە ئیسلامە سیاسیەکـــــــــان بۆ بەرزبوونەوە یان بۆ نێو خانەکانی چینە بۆرژوازیەکەی تورکیا کە پێشتر لەلایەن جەنەراڵە کانەوە کۆنترۆڵ کرابوو. نە یان دە هێشت بە هیچ شێوەیەک ئیسلامیەکان بتوانن هێندە سەرمایە کانیان گەشە پێ بدەن. سەبارەت بە چینە هەژارە کانیش ئەوا دەوڵەت جەختی ئەوەی کردووە کە بەشێکی کەمی ئەو داهاتە وەک بەرتیل دابەشکات بەسەریاندا بۆ ئەوەی پشتگیری ئەو چینە رەشوو رووتە مسۆگەر بکات لە هەڵبژاردنەکاندا. بێکاری لە تورکـــــــــیا شایەنی باسە لە ساڵی 2001 دا کە تورکیا دووچاری تەنگژی و قەیرانێکی ئابووری زۆر سەخت هاتبوو. رێژەی بێکاری لەو ووڵاتە دا نزیکەی لە 10٪ بوو. بەڵام لە ماوەی 12 ساڵی حوکمی پارتی داد و گەشە پێدان دا ئەم رێژەیە لە 9.5٪ زیاتر دانەبەزیووە. هەتا ئێستاش لەو رادەیەدا ماوە تەوە. وەلـــــــێ رێژە فەرمی یەکانی حکومەتی تورکیا بۆ هەژمارەکردنی بێکاری بە هیچ شێوەیەک جێ ی متمانە نین. ئەوەی زیاتر جێ ی متمانەیە ئەو رێژانەیە کە سەندیگاکانی کرێکاران و دەزگا سەربەخۆکان لەو ووڵاتەدا ئاماژەیان پیداوە کە رێژەی لە 15٪ ی خەڵکانی تورکیا بە بێکار دەخەمڵێنن و هەروەها ئەم رێژەیە لە نێو لاوانی ئەو ووڵاتەدا دەگاتە نزیکەی 23٪. ئەمە سەرەڕای گەشە سەندنی ئابووری ئەو ووڵاتە بە رێژەی نزیکەی لە سەتا پێنج ساڵانە. هەربۆیە دە توانین بڵێین تورکیا بە درێژایی ساڵانی حوکمی پارتی داد و گەشە پێدان (AKP) نە ی توانیوە گرفتەکانی بێکاری و کێشە کۆمەڵایەتیەکان و قەیرانە ئابووریە بنەڕیتیەکان لەو ووڵاتەدا چارەسەر بکات. ووێڕای گەشە سەندنە ئابووریە رووکەشیەیی کە لە دەیەی رابردوودا تورکیا بە خۆیەوە بینیوە. شایەنی باسە ئەمە هیچ رەنگدانەوەیەکی پۆزەتیڤانەی لە سەر گەشە سەندنی باری کومەڵایەتی تورکیا نە بووە.، ئەگەر هەشبێت ئەوا زۆر لاوازە. ئەوەی زیاتر سەرنجمان رادەکێشێت ئەو پێشێلیانەی مافە کە دەرهەق بە دەستی کار و چینی کارێکاران دەکرێت لەو ووڵا تەدا و ناچار کردنی کرێکارانی کەرتەکانی پێشەسازی بە دوورەپەرێزبوون لە سەندیگاکانی کرێکاری لەلایەک و نەدانی دەرفەت پێیان بۆ خۆڕێکخستن لەلایەکی ترەوە زەمینەیەکی زۆر باشی رەخساندوە بۆ ئیستغلال کردنی ئەو کرێکارانە لەلایەن خاوەن کارگەوە کارگە کانەوە. هەرچەندە ئەو چینەی دەستی کار پێک دەهێنێت لە تورکیا ژمارەیان دەگاتە نزیکەی 10 ملیون کەس بەڵام تەنها 0.7٪ ی ئەو کرێکارانە ئەندامی سەندیگا کرێکاریەکانن، هەروەها ئەو گرووپە کرێکاریانەی کە مافی سەربەخۆیی راستەوخۆی گرێ بەستیان لەگەڵ شوێنی کارەکانیان هەیە لەو رێژەیەش زۆر کەمترن، ئەمە لە کاتێکدا لە ژێر حوکمی پارتی داد و گەشە پێدانی تورکیادا رێژەی کرێکارەکانی کە بێ هیچ(بۆندێکی فەرمی)گـــــرێ بەستیەک لە شوێنی کارەکانیان کاردەکەن لە 387 هەزارەوە پەرەی سەندووە بۆ نزیکەی 1.6 ملیۆن کــــــــــــرێکار. شایەنی باسە ئەم کرێکارانە کە بە زمانی تورکی(تاشەرۆن) ناودەبرێن لە تورکیادا تادێت و لە گەشە سەندن دان. هەروەها پارتەکەی ئــــۆردووگان چەند جارێک هەوڵی رەخساندنی زەمینەیەکی گوونجاوی داوە بۆ زیاتر پەرەپێدانی ئەم جۆرە لەدەستی کار. شایەنی باسە کرێکارە تاشەرۆنەکان مافی پێکهێنانی یەکێتی کرێکاری و ئەندام بوونیان لە سەندیگاکانی کرێکاریەکاندا نیــــــــــــــە جووتیارەکان و خەڵکە گووند نشینەکەی تورکیا زۆر لەم کرێکارانە گوزەرانیان باشتر نیە. چوونکە هەمیشە رادەی تێچوون لەکێڵگە کانیاندا زیاترە یاخوود زۆر نزیکە لە رادەی دەست کەوت لە بەرهەم و بەروبوومەکانیان. ئیدی بە بێ بوونی هیچ قازانجێک و هەندێ کاتێش لەدەست دانی دەست مایەکانیان. جووتیارەکان ناچاری چۆڵکردنی گووندو کێڵگەکانیان دەبن هەرەوەها بۆ بەدەست هێنانی نان گوزەرانیان دەبێ گووندەکانیان جێبهێڵن و کۆچ بکەن، روولە شارەکان بکەن ئەم دیاردەیەش بەش بەحاڵی خۆی فاکتەرێکی دیکەی زیاد بوونی رێژەی بێکاریە لەو ووڵاتەدا.ە. سەرکووتکردن لە ژێر ناوی گەشە سەندنی ئابووری دا پارتی داد و گەشە پێدانی تورکیا سیاسەتێکی سەرکووت کەری یەکجار تووندو تیژی گرتۆتە بەر دژی گشت گرووپە سیاسی و ئەتنیکە جیاوازەکانی ئەو ووڵاتە بە جۆرێک نزیکەی 10 هەزار کەس زیندانی سیاسین لەو ووڵاتە دا ئەمانەش لە هەر یەک لە کورد و سوسیالیستەکان و ئیسلامی و نەتەوە پەرستەکان پێکدێن. کە هەریەکەیان سەر بە باڵێکی جیاوازی خەباتن لەو ووڵاتەدا. ئەوەی زیاتر دەرفەتی رژێمەکەی ئۆردووگانی داوە یاسای دژە تیرۆری ساڵی 1991 ە. بەجۆرێک ئەم رژێمە بەتەواوەتی ئیستغلالی ئەم یاسایەیی کردووە و ئەمڕۆ نزیکەی یەک لە سەر سێ ی ئەو کەسانەی لەجیهاندا، لە ژێر یاسای دژە تیرۆر زیندانی کراوون لە تورکیان. ئەم بەڵگەیەش دەی سەلـمێنێت کە لە ژێر حوکمی پارتی داد و گەشە پێداندا چەند بە ئاسانی دەتوانن خەڵکی لەژێر ناوی تیرۆردا بچەوسێننەوە. ئازادی نووسین و دەربڕینی بۆچوون یەکێکی دیکەن لە قوربانیەکانی سیاسەتە سەر کووت کەرەکەی پارتی داد و گەشە پێدانی تورکیا. هەر بۆیە ئەمڕۆ کە 70 نزیکەی رۆژنامە نووس حوکم دراوون لە زیندان دان،کە زووربەی زۆریان یاکوردن یاخوود چەپە ئازادیخوازەکانن. هەربۆیە هەریەک لە کۆمیتەی داکۆکی کردن لە رۆژنامە نووسانCPJ و ژۆرنەلیستە بێ سنورەکانRSF تورکیا بە یەکەم ووڵات دادەنێن لە جیهاندا بۆ زیندانی کردن و تووندو تیژی بەرامبەر رۆژنامە نووسان. هەرچەندە بەمەبەستی سڕینی ئارەقەی شەرمەزاری رژێمەکەی ئۆردووگان دووبارە پەنادەباتەوە بەر یاساکەی دژە تیرۆر و ئەم رۆژنامە نووسانە بە تیرۆریست لە قەڵەم دەدات. شایەنی باسە رۆژنامە نووسە بێ لایەن و راست رەوەکان هێشتا تاڕادەیەک لە پرووشکی ئاگری ئەم تووندوتیژیەی حکوومەت پارێزراوون. هەرچەندە ئەمانیش رۆژانە دووچاری چەندین هەڕەشە و چاوو سوورکردنەوە دەبنەو لەلایە رژێمە کەی تورکیا. شایەنی باسە ئەمڕۆکە چەندین رۆژنامە نووسیش لەکارەکانیان دەرکراوون بە هۆی هەمان سیاسەتە سەرکووت کەرەکە ی پارتی داد و گەشە پێدان. یەکێک لە کەیسە بەناووبانگانەش کەیسەکەی خاتوون ئەیس تەمەکاران بوو کە فشار و هەرەشەکانی رژێمەکەی ئــــــــــــــۆردووگان لەسەر رۆژنامەی میللیەت یەکێک لە ئۆرگانەسەرەکیەکانی تورکیا ئەو رۆژنامەیەیی ناچار کرد کە دەری بکەن لەسەر کارەکەی. سیاسەتی سەرکووت کەریەکەت پارتی داد و گەشە پێدان تەنانەت سەندیگاو یەکێتی یەکانی کرێکارانیشی گرتۆتەوە. ئیدی جەنگێکی داڕێژراوی تۆکمەی دژی ئەم رێکخراوانەش گرتۆتە بەر و هەمیشە هەوڵدە دات رێگری لە سازدانی مان گرتن و خۆپیشاندانە کرێکاریەکان بکات یەکێکیش لەو نموونە ئاشکرایانە مانگرتنی کرێکارانی هێڵی ئاسمانی تورکی بوو کە حکومەت هەوڵی زۆری دا بۆئەوەی نەهێڵێت بکرێت بەڵام دواتر کرێکاران هەر مانگرتنەکەیان ئەنجام دا.هەر بۆیە وەک نارەزاییەک بەرامبەر هەڵوێستی ئەم کرێکارانە، حکومەت پشتگیری کۆمپانیانی هێڵی ئاسمانی تورکی کرد بۆ دەرکردنی نزیکەی 300 کرێکاری لەو کۆمپانیایە.ە. شایەنی باسە کرێکارنی کەرتە گشتی یەکانی وەک پەروەردەو فێرکردن و تەندرووستی و خزمەت گووزاریەکانی دیکە بێ بەش نین لە پێشێلکاریەکانی مافیان لە لایەن رژێمەیکی ئۆردووگانەوە هەربۆیە هێزە کانی پۆلیس چەندین جار پەلاماری نووسینگەکانی سەندیگای کرێکاری کەرتە گشتی یەکانیان داوە هەروەک KESK هەروەها نزیکە 125 ئەندامی ئەو رێکخراوەشیان کردۆتە زیندانەوە. دیسانەوە بە پشت بەستن بەیاسای دژە تیرۆر. هەر بۆیە ئەم جۆرە حکومەتانە کەپشت بە سیاسەتی سەرکووت کردن و تووندو تیژی دەبەستن ئاساییە کە توێژێکی دیکە لە قوربانی یەکانی ئەم سیاسەتەیان، قوتابیان بن. نزیکەی 850 قوتابی لە زیندانە کانی تورکیادان کە زووربەیان چالاکوانە ئازادی خوازەکانی دژ بە سیستەمی سەرکووت کارین و داواکارایەکانیشیان تەنها، باشکردنی بارودۆخی خوێندکاران و نەمانی تووندوتیژیە فاشیەکەی ئەو رژێمەیە کە گرتوویەتە بەر لە خوێندندا و هەروەها باشترکردنی دۆخی کورد لەو ووڵاتە دا. ئیدی زووربەی ئەم قوتابیانە حوکمی جۆراو جۆر دراوە بەسەریاندا کە لە شەش ساڵەوە دەست پێدەکات و هەنێکیشیان زیندانی ئەبەدیان بەسەردا سەپێندراوە. پاساوی حکومەت بۆ دژایەتی کردنی خوێندکاران لەو ووڵاتە جیاوازە هەر لە تاوان بار کردنیان بە بەشداری لە خۆپیشاندانە کان تاوە کوو خوێندنەوەی مانەفێستۆی کۆمەنیست.ە شایەنی باسە کورد پلەی یەکەمی هەیە لە چەوساننەوەی لە لایەن رژێمەکەی پارتی داد و گەشە پێدان هەرچەندە لەم دواییە دا ئەم رژێمە کەو تۆتە دانوستاندن لەگەڵ رێبەری پارتی کرێکارانی تورکیا عەبدوڵڵا ئۆچ ئالان کە نزیکەی چوارد ەساڵە زیندانە لە دوورگەی ئیمرالی بەڵام ئەمە هیچ کات مانای کەم کردنەوەی ستەم و تووندوتیژی نیە دژبەو نەتەوە یە لە تورکیا نمونەش:ە. فێربوون بەزمانی کوردی تا ئەمڕۆکەش لەو ووڵاتەدا یاساغە، لە نێو کۆی زیندانە سیاسیەکاندا 8000 کەسیان سەر بە بزووتنەوەی رزگاری خوازی کوردیەکانن، هەروەها لە ئەنجامی ئەو شەڕانەی کە پارتی داد و گەشە پێدان بەرپای کردوە دژی پارتی کرێکاران نزیکەی 1500 لاو بوونەتە قوربانی لە هەردوولا. ئەمە سەرەڕای کۆمەڵ کوژیەکەی رۆبۆسکی(شەرناخ) ساڵی 2011 کە لە ئەنجامی بۆردوومانی فڕۆکە جەنگیەکانی تورکیا 34 کەس لە خەڵکانی بێ تاوانی ئەوگووندەو ناوچەکانی دەورووبەری بوونە قور بانی. تائێستاش حکومەتی تورکیا بەشیوەیەکی فەرمی سەر زەنشتی و سزای تاوان بارانی ئەم هێرشە دڕندەیەی نەکردووە بەسەڵتەنەت کردنی دەسەڵات هەرچەندە زۆر مایەیی نیگەرانیە ئەو زووڵم و سیاسەتە سەر کووت کردنەی رژێمەکەی پارتی داد و گەشە پێدان گرتوویەتە بەر لە تورکیا. بەڵام لەمە ترسناک تر هەوڵەکانی ئۆردووگان و پارتی داد و گەشە پێدانە بۆ مۆنۆ پۆلیست کردنی دەسەڵات لەو ووڵاتە دا. ئیدی پێشنیازی ئۆردووگانی ئەم چەند مانگەی رابردوو بۆ دەستکاری کردنی بەندەکانی دەستوور یەکێکە لەو هەنگاوانەی کە دەیەوێت هەرچی بوارەکانی حوکم و بڕیاردان هەیە لەو ووڵاتە دا بخەنە رێژ سایەی دەسەڵاتی خۆیانەوە. هەروەها سیستەمی دەسەڵات لە پارلەمانی یەوە بگۆڕن بۆ سیستەمی سەرۆک کۆماری بەمەش ئۆردووگان گەرەکیەتی دەسەڵاتی خۆی هێندەی دەسەڵاتی سووڵتانێک رەهابکات. لەو مافانەش کە دەیداتە خۆی بە گۆڕینی دەستوور بریتین لە هەڵوەشاننەوەی پەرلەمان و هەڵبژاردنی نیوەی ئەندامانی دادگای باڵای تورکیا و هەروەها رەت کردنەوەی یاساکانی کە پەرلەمان بریــــــاری لەسەر دەدات. ئەمە ووێڕای چەندین مافی دیکەی حوکمڕانی. هەربۆیە لەم دەیەیی رابردوودا پارتی داد و گەشە پێدان زیاتر جەختی لە سەر بەهێزکردن و فراوان کردنی دەسەڵاتەکانی پۆلیس کردووە. بۆئەوەی حکومەتێکی فاشستی پشت بەستوو بە پۆلیس و هێزەکانی ئاسایش بهێنێتە ئاراوە. هەر ئەمەشە وای لەم پارتە کردووە بۆ لاوازکردنی دەسەڵاتە سەربازیەکەی ئەو ووڵاتە کە ژەنەراڵە کان دەستیان بەسەردا گرتبوو هەروەها رابەرایەتیان دەکرد. خۆگەر چاوێک بە مێژووی پارتی داد و گەشە پێدان دابخشێنین دەبینین هەر لە سلۆگەنی (سەروەری بۆ گەل)ەوە چۆن ئەم پارتە بەردوام لە خەبات دابووە دژ بە لایەنەسەربازیەکەی ئەو ووڵاتەو هێنانە کایەی دەوڵە تێکی پۆلیستاریەتی ئیسلامی کە شوێن دەوڵە تێکی عەسکەرتاریەتی سیکولاریزم بگرێتەوە. هەرچەندە پێشتر پارتی داد وگەشە پێدان خۆی وەک پارتێکی ئیسلامی سیاسی مودێرن نیشان دەدا و پڕوپاگەندی مۆدێرنیزم و سیتە مێکی دیموکراسیەتی دەکرد.ە بەرخوودان و خەباتی بەردەاومی ئێمەو خەڵکانی ئازادی خواز دەبێت بەردوام بێت دژی پارتی داد وگەشە پێدانی و ستراتیژیەتە ئابووریە مۆنۆپۆلیستی و ئیمپریالستە کەی ئەو رژێمە. کە تەنها بۆ سەپاندنی دەسەڵاتی پشت بە تووندوو تیژی و سەرکووت کردن دەبەستێت بە هیوای ئەوەی کە کۆمەڵانی خەڵکی تورکیا رۆژ بەڕۆژ زیاتر لە راستیەکانی ئەم رژێمە تێبگەن، بۆئەوەی بە هەموومان بتوانین رۆژێک بەیەک دەنگ رەتی بکەینەوە.ە 1- پارە رەشەکان گشت ئەوپارەو سەرمایانە دەگرێتەوە کە بازرگانە سەرمایەدارەکان لــــــــە رێگەی کۆمەڵێک رێکخراو و فێرمایی ئەهلیەوە، هەوڵدەدەن هەمیشە دوورەپەڕێزلە بــــــاجی دەوڵەتەکانیان بەرهەمی بهێنن.


نووسینی ئۆتۆماتیکی لە شیعری نوێی کوردیدا – سه‌رده‌م\nنووسینی ئۆتۆماتیکی لە شیعری نوێی کوردیدا\nبابەتی ئەم کتێبە بریتییە لە لێکۆڵینەوەیەکی دوورودرێژ وقووڵ و فرە ڕەهەندی ئەکادیمی، سەبارەت بە نووسینی ئۆتۆماتیکی لە شیعری نوێی کوردیدا، ڕەنگە ئەم بابەتە یەکەم سەرچاوە بێت بە کوردی لە کتێبخانەی کوردیدا، کە خۆی لە خۆیدا پشتی بە چەندین سەرچاوەی جۆراوجۆر بەستووە و بەرهەمی جگە لە سەرچاوە جۆراوجۆرەکان، چەندین گەڕان و لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی مەیدانی و هزری و تیۆریشە، کە بێ ئەملاولا دەتوانین بە یەکێک لە کتێبە گرنگ و باشەکانی نێو ئەدەبی کوردی بیناسێنین و شایانی ئەوەیە چەندین کتێب و لێکۆڵینەوەی دیکەی بەدواد بێت و لەسەر بنووسرێت، ئەم کتێبە لە لایەن (سالار کەریم حسێن) نووسراوە و لە بڵاوکراوەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەمە.\nناوەڕۆکی کتێبەکە پێکهاتووە لە (هۆکاری هەڵبژاردنی بابەتەکە، بەشەکانی نامەکە، میتۆدی زانستیی نامەکە، سنووری نامەکە، ڕێبازی سوریالیزم و سوریالیزم لە ئەدەبی کوریدا، سەرەتایەک لەبارەی سوریالیزمەوە، سوریالیزم و ڕێبازە ئەدەبییەکانی تر، سوریالیزم و کلاسیزم، سوریالیزم و ڕۆمانتیک، سوریالیزم و داداییزم، ڕەنگدانەوەی سوریالیزم لە ئەدەبی کوریدا، ئەدەبی کۆنی کوردی و سوریالیزم، ئەدەبی نوێی کوردی و سوریالیزم، نووسینی ئۆتۆماتیکی و شیعر، نووسینی ئۆتۆماتیکی چەمک و پێناسە، پەیوەندیی ناخ و دەروون، هەژموونی فرۆید لە نووسینی ئۆتۆماتیکدا، لۆژیک و نالۆژیک ماقووڵ و ناماقووڵ، نووسینی ئۆتۆماتیکی و سۆفیگەری، میکانیزمەکانی نووسینی ئۆتۆماتیکی، میکانیزمی ڕێککەوت، خەون و کاتەکانی نێوان خەون و ئاگایی، میکانیزمی خەواندنی موگناتیسی، میکانیزمی لاشەی بەتام و هەڵاوێرکردنەوەی پرسیار، میکانزیمی گاڵتەجاڕی، میکانیزمی کۆنووسی شیعری، میکانیزمی گەمە دەنگییەکان، خەوشەکانی نووسینی ئۆتۆماتیکی، پراکتیزەکردنی نووسینی ئۆتۆماتیکی، ئاماژەکانی گوزارەی ئۆتۆماتیکی، نووسینی ئۆتۆماتیکی لە قۆناغی حەفتاکان، نووسینی ئۆتۆماتیکی لە قۆناغی نەوەدەکان.)\nلە پێشەکیی لێکۆڵینەوەکەیدا، سیروان کەریم، ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە نووسینی ئۆتۆماتیکی وەک سەرەکیترین میکانیزمی هونەری نووسین لای سوریالیستەکان، دیاردەیەکی گرنگ و جێی بایەخە، کە هەر لەگەڵ سەرهەڵدانی ڕێبازی سوریالیزمدا لە سەرەتاکانی سەدەی بیستەمەوە، شانبەشانی ئەو ڕێبازە گەشەی کردووە و پەیڕەو کراوە، هاوکات باس لەوەش دەکات کە شیعری کوردی درەنگ پێی ئاشنا بووە و تا ئێستاش لە ناوەندی ڕۆشنبیریی ئێمەدا بەرچاوڕوونی و ئاشنائەتییەکی ئەوتۆ لەبارەیەوە نییە: ئەمەش تا ڕادەیەک شتێکی نامۆ نییە، چونکە لە هەموو دنیادا هەلومەرجی سیاسی و کۆمەڵایەتی کاریگەری و هەژموونی خۆی بەسەر کاییە ئەدەبییەوە هەیە.\nنووسەر سەبارەت بە هۆکاری هەڵبژاردنی بابەتی لێکۆڵینەوەکەی، ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە چەند هۆکارێکی زانستی لە پشت هەڵبژاردنی ئەم بابەتەوە بوون، لەوانە: هەستکردنمان بوو بە گرنگی و بایەخی زانستی بابەتەکە، هەروەها نەبوونی هیچ توێژینەوەیەکی ئەکادیمی پێش ئەم نامەیە لەبارەی بابەتەکەوە بە شێوەی نامەی ماستەر و تێزی دکتۆرا لە زانکۆکانی کوردستاندا، تەنانەت لە کتێب و گۆڤار و ڕۆژنامە بڵاوکراوەکانیشدا بە دەگمەن و ڕاگوزەریی نەبێت، هیچ توێژەرێک بە لای ئەم بابەتەدا نەچووە.\nلە بەشێکدا بە ناوی (سەرەتایەک لەبارەی سوریالیزمەوە) پێناسەی ئەو ڕێبازە دەکات کە سوریالیزم ڕێبازێکی ئەدەبی- هونەری بوو لە نیوەی یەکەمی سەدەی بیستدا لە فەڕەنسا سەری هەڵدا و گەشەکردن و پەلهاوێشتنیشی کەوتووەتە نێوان هەردوو جەنگی جیهانییەوە، ئەویش لەسەر دەستی چەند نووسەر و هونەرمەندێک بوو، ئەم ڕێبازەش دوابەدوای ڕێبازی دادییزم پەیدا بووە و لە سەرچاوەی کانیاوی ئەوەوە هەڵقوڵاوە: بەڵام بە گۆڕانکاریی تەواو و سیما و جیهانبینی و تێروانینی تایبەت بە خۆیان، کە پێچەوانەی داداییزم بوون، بۆیە بۆ تێگەیشتن و باسکردنی سوریالیزم، بە باشی دەزانین ئاماژەیەکی خێرا و کورت بۆ داداییزم بکەین، چونکە ئەم دوو ڕێبازە لە زۆر ڕووەوە لە یەکترەوە نزیک بوون.\nنووسەر بەم جۆرە پێناسەی داداییزم دەکات: داداییزم لە ساڵی ١٩١٦ دا لە شاری زیوریخی ئەڵمانیا لەسەر دەستی چەند شاعیر و هونەرمەندێک ڕاگەیەنرا، پاشان لە زۆربەی وڵاتانی ئەوروپا و ئەمریکادا بڵاوبووەوە، جەوهەری بنەڕەتی و فاکتەری دروستبوونیشی دەرئەنجامی هەموو ئەو کوشتار و کارەسات و ماڵوێرانی و ئاوارەییە بوو کە مرۆڤایەتی لە جەنگی یەکەمی جیهانیدا تووشی بوو، هەستکردنهی نووسەران و دەستەبژێر و ڕۆشنبیران بوو بە ئازار و موعاناتی مرۆڤ لە خوێنڕشتن.\nبە گشتی ئەم ڕێبازە لەسەر زۆربەی ئاستەکان هەڵگەڕانەوە بوو بەسەر کۆی بەها ئەدەبی و هونەری و ئیستاتیکییەکاندا، هەروەها پێیان وا بوو کە هیچ شتێک شایستەی جدییەت نییە و ڕەفزی سەرجەم ڕێباز و قوتابخانە و بزووتنەوە ئەدەبی هونەرییەکانی پێش خۆیانیان کرد و دژی هەموو دابونەریت و عورفێکی باو وەستانەوە، وەک دوگوترێت لە ڕووی ڕۆشنبیرییەوە سوریالیزم بە میراتگری دادایی دادەنرێت، ئەویش لەبەر نزیک و لێکچوون و هاوشێوەیی زۆر لە نێوانیاندا، بەڵام بە جیهانبینی و تێڕوانینی جیاواز و ئایدیای سەربەخۆ و خاوەن بنەمای پتەوی ئەوتۆ کە هەڵگری جۆرێک لە بەردەوامی و نەمری و زیندویتی بێت: ئامانجی سەرەکیی سوریالزیم گۆڕانکاریی بنەڕەتی بوول ە ڕێگەی بزووتنەوەیەکی جیهانیی شۆڕشئاساوە لە بواری ئاگایی و هۆشیاری لە داهێنان و یەفراندنی ئەدەبی و هونەریدا.\nلە بەشێکی دیکەی کتێبەکەیدا بە ناوی (نووسینی ئۆتۆماتیکی و شیعر) نووسەری لێکۆڵینەوەکە جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە نووسینی ئۆتۆماتیکی بە یەکێک لە لە میکانیزمە سەرەکی و ڕێگە بنچینەییەکانی نووین لای سوریالیستەکان دادەنرێت، کە بەو هۆیەوە هەوڵی گەیشتنیان دەدا بە جیهانێکی تر کە تەواو جیاوازە لەو جیهانە باوەی کە هەموان پێی ئاشناین: بۆ ناسین و ڕاڤەکردنی ئەم زاراوەیە و لێکدانەوەی واتا و مەدلوولە ئەدەبییەکانی، پێویستمان بە دوو خاڵی سەرەکی هەیە، یەکەمیان بریتییە لە ناسینی زاراوەکە و ئاشنابوون و تێگەیشتن لە چەمکە گشتییەکەی لەسەر چەندین ئاست، دووەمیشیان ڕوونکردنەوە و تیشکخستنە سەر ئەو لایەنانەیە کە دەیسەلمێنن چۆن ئۆتۆماتیکییەت سەرەرای جیاوازی لەگەڵ شیعری ئاساییدا لەسەر زۆربەی ئاستەکان، بەڵام دەتوانێت لەناو گوزارەی شیعردا جێگەی بێتەوە.\nلە هەمان بەشدا نووسەر باس لەوە دەکات کە لە گۆشەنیگای زمانەوانییەوە، دەکرێت وال ە نووسینی ئۆتۆماتیکی بڕوانین، کە دەروازەیەکە بۆ ڕووتکردنەوەی زمان لە فلتەری کۆمەڵایەتی، ئەویش لەبەر ئەوەی کە پێیان وابوو دەلالەتی زمانی بە هۆی دابونەریتەوە سڕ بووە و چەقی بەستووە: لێرەوە بابەتی زمان گرێدراوی بابەتی کۆمەڵایەتی و ڕەخنەی کۆمەڵایەتی دەبێت، ئەو مەفهومەی کە لە پراکتیزەکردنی زماندا بەدەست دێت، واتاگەلێک لەخۆ دەگرێت کە پێویستە شیکاری و ڕاڤەی وردی کۆمەڵایەتیی بۆ بکرێت، لەم جۆرە نووسینەدا سوریالیستەکان دەیانویست عەڵی ڕەخنەگرانی خۆیان بخەنەگەڕ و بۆ ئەم مەبەستەش ئامڕازە زمانییەکانیان دەقۆستەوە بۆ مەرامەکانیان.\nلەم کتێبەدا ئاماژە گەلێک خراوەتە ڕوو کە ئۆتۆماتیکە کردنی شیعر بە واتای نەفیکردن و ڕەتکردنەوەی زۆرێک لەو بنەما و ستانداردانەیە کە بۆ شیعر دانراون، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی بنەمای نوێ و نەخشەی تەواو جیاوازە بۆ شیعر: هەڵبەتە ئەگەر بە سادەیی و سەرپێیانە و ڕووکەشی بەپێی میتۆدی ڕێبازی سوریالی و ڕابەرانی بە ئۆتۆماتیککردنی شیعر پێوەر و گۆشەنیگاکانیان لە شیعر بڕوانین، وا هەست دەکەین کە دژیەکییەک خۆی حەشار داوە لە چۆنێتی تێگەیشتن و مامەڵەکردن لە هەردوو جۆرەکەی شیعر.\nبەشێکی دیکەی ئەم کتێبە تەرخانکراوە بۆ خەوشەکانی نووسینی ئۆتۆماتیکی و بۆچوونە دژەکان، توێژەر لەم بەشەدا گومان نییە کە لە جیهاندا هیچ ڕێچکە و ڕێباز و ئاڕاستەیەک نییە بێ خەوش و کەموکورتی بێت و بتوانێ سەرنجی هەموان بە لای خۆیدا ڕابکێشێت و پێشوازی تەواوی لێ بکرێت، سوریالیزمیش وەک هەر دیاردەیەکی تر هەردوو لایەنی وەرگرتن و ڕەتکردنەوەی هەبووە: هەر لە بڵاوکردنەوەی یەکەم بەیاننامەی سوریالیزمەوە کە تێیدا باسی میکانیزمی نووسینی ئۆتۆماتیکی کرابوو، ئەم میکانیزمە ڕووبەڕووی جۆرێک گومان و خراپ تێگەیشتن و سوکایەتیپێکردن بووەوە، ک هەندێکیان بابەتیانە و میتۆدی بوون، بەڵام هەندێکی تریان کاردانەوەی نەیارانە بوون و جۆرێک لە دژایەتیکردن و پەلپەلیان پێوە دەبینرا، لەگەڵ تێپەڕبوونی کات و ڕۆژگاریشدا کێشەکانی نووسینی ئۆتۆماتیکی زیاتر بەرەو ئاڵۆزی چوون و ئەو سەرنجڕاکێشییەی لەدەست دا کە لە سەردەمی نەوەی یەکەمی سوریالیزمدا هەیبوو، بگرە چەند کەسانێک لە ڕابەر و نەوەی یەکەمیش دواتر خۆیان بوون بە نەیاری نووسینی ئۆتۆماتیکی.\nنووسەر ئاماژە بۆ ئەو ڕەخنانە دەکات کە لێیان گیراوە و نموونەی جان پۆل سارتەر دەهێنێتەوە کە هێرشی توندی کردووەتە سەریان و بە تێکدەری بنەماکانی زمان و بابەتیبوون تۆمەتباری کردوون، باس لە عەباس مەحمود ئەلعەقادیش دەکات کە پێی وا بوو چێژ و سەلیقەی دروستیان تێکداوە و لە جێگەی ئەو چێژی نەخۆشیان کردووە بە بنەما و شێتی دەکەن بە بلیمەتی و لۆژیک: خاڵێکی تری ڕەخنەیی گرنگ لە نووسینی ئۆتۆماتیکی ئەوەیە کە لە کاتێکدا بەشی هەرە زۆری بنەما و پایەکانی ئەم بۆچوونە لەسەر تیۆر و بیردۆزەکانی فرۆید داڕێژراوە سەبارەت بە لایەنی نەست و نائاگایی و جیهانی کپکراو و شاراوەکانی قوولایی ناخ و دەروونشیکاریی مرۆڤ و لایەنی خەون و هتد… ئەو ڕەخنانەی کە لە نووسینی ئۆتۆماتیکی گیراون، ئەو بنەما تیۆریانەی لێ بەدەر کراوە کە فەلسەفەی نووسینی ئۆتۆماتیکین، بەڵکژو ڕەخنە لە جۆر و چۆنیەتی پراکتیزەکردنی ئەو بنەما تیۆریانەیە: چونکە مەرج نییە سوریالییەکان توانیبێتیان خاڵەکانی مانیفێستەکەیان بە باشی پراکتیک بکەن و بەتاوەتی بگەنە ئەو ئاستەی کە شیعر بەدەر لە چاودێریی عەقڵی ئاگا و هەستەکان بووون.\nلە ڕاستیدا نووسین لەسەر ئەم کتێبە زۆر هەڵدەگرێت و ڕەنگە ئێمە لێرەدا تەنها بەم ناساندنە بە خوێنەر بووەستین، بەڵام بێگومانم لەوەی گرنگیی کتێبەکە لەم ناساندنە زیاترە و تەنها بە خوێندنەوەی درک بەو ڕاستییە دەکرێت، بە تایبەت بۆ نووسەران و شاعیران بایەخی کتێبەکە پترە، چونکە بەرچاوڕوونی ئێجگار زۆری تێدایە و کاریگەری لەسەر ئاستی بیرکردنەوە و دونیابینی نووسەران دروست دەکات و ئاستی ڕۆشنبیرییان هەڵدەکشێنێت.\n2021-08-09 /by Zamwa Mhamad\nhttps://sardem.org/wp-content/uploads/2021/08/Untitled-1-2.png 500 800 Zamwa Mhamad https://sardem.org/wp-content/uploads/2021/03/Sardem.org-Logo1.png Zamwa Mhamad2021-08-09 16:12:462021-08-09 16:12:46نووسینی ئۆتۆماتیکی لە شیعری نوێی کوردیدا


به‌رژه‌وه‌ندی و به‌رته‌سکییه‌کانی ڕووسیا و کورده‌کان له هاوکاریی دوولایه‌نه/ ئارمان مه‌حموودیان\nSeptember 1, 2016 - 10:08 PM\nکۆدی هه واڵ : 776228\nارمان مه‌حموودیان کارناسی کاروباری ڕووسیا له یاداشتێک بۆ کوردپرێس ده‌نووسێت: " کورده‌کان به‌باشی ده‌زانن که له دونیای ئه‌مڕۆدا، هیچ وڵاتێک به‌قه‌د ویلایه‌ته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا توانای به‌ربه‌ست لابردن و به‌ربه‌ست دانان له به‌رانبه‌ر پرۆسه‌ی دامه‌زراندنی "ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه نوێکان"ی نییه، هه‌ر بۆیه کورده‌کانیش به‌و شێوه به‌ره‌ولای مۆسکۆیه‌ک ناڕۆن که له ڕوانگه‌ی واشنتۆنه‌وه وه‌کوو "هاوپه‌یمانی دوژمنی ئه‌مریکا" ناسراوه."\nڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، ناوچه‌یه‌کی جوگرافیایی خاوه‌ن فاکته‌ری کاریگه‌ری دانه‌ر و کاریگه‌ری وه‌رگرێکی زۆره، به‌ڵام ئه‌و شته‌ی که ئه‌م ناوچه‌یه‌ی کردووه‌ته ئاڵۆزترین شوێنی سه‌ر گۆی زه‌وی و جوگرافیای سیاسیی جیهان، هه‌ژماری ئه‌م فاکته‌رانه نین، به‌ڵکوو گۆڕینی چۆنیه‌تیی هه‌رکام له‌م فاکته‌ره ڕۆڵگێڕ و بزوێنه‌رانه‌یه. گۆڕانکاری له چۆنیه‌تییه‌ک که شرۆڤه‌کارانی جیهانی نوێی له ناسین و لێکۆڵینه‌وه‌یان بێده‌سه‌ڵات کردووه.\nبۆ نیشاندانی ئه‌م ڕاپه‌ڕینی چۆنیه‌تییه، فاکته‌ری "کورده‌کان" باشترین نموونه‌یه. له ڕاستیدا له‌بواری بنه‌ماکانی گشتی و به‌کۆمه‌ڵی توێژینه‌وه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان، کورده‌کان له گرینگترین فاکته‌ره‌کانی کاریگه‌ر له گۆڕانکارییه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به ئه‌ژمار دێن، به‌ڵام هه‌ر ئه‌م خاڵی کاریگه‌ریدانه‌ره‌ش له یاریی گه‌وره‌ی ناوچه‌یی و گرینگتر له‌وه له کێبه‌رکێ جیهانییه‌کاندا، کارتێک له کۆی گشتیی کارته‌کانی ده‌سه‌ڵاتی ناوچه‌یی و جیهانی له کاریگه‌ریدانان به‌سه‌ر هاوکێشه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته.\nکورده‌کان، ئه‌کته‌رێکی باش بۆ سه‌یرانی وڵاتانی ڕۆژئاوا\nفاکته‌ری کوردیی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست جگه له‌وه‌ی که کارتێکی کاریگه‌ریدانه‌ر یان کارتێک له ده‌ستی ئه‌کته‌ره جیهانی و ناوچه‌ییه‌کان بێ، له ئاڵوگۆڕییه‌کانی داهاتووی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، ده‌سه‌ڵاتێکی بڕیارده‌ره. کورده‌کان به بوونی نزیک به 40 ملیۆن که‌س حه‌شیمه‌ت و هه‌بوونی جۆگرافیایه‌کی به‌ربڵاو، هه‌مووکات به‌شێکی په‌یوه‌ست له پێکهاتنی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به ئه‌ژمار دێن، به‌تایبه‌ت له بارودۆخی ئێستادا که ئه‌وان له‌دوای ده‌یان ساڵ له به‌ده‌ستهێنانی هه‌رێمێک و فیدڕاڵییه‌کی فه‌رمی له باکووری عێراق و سه‌ربه‌خۆیی نافه‌رمی له باشووری سووریا سه‌رکه‌وتوون.\nله ئێستادا له ئاستی گۆڕانکارییه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین، کورده‌کان له عێراق به‌شێکی گرینگ له سیسته‌می بڕیاردانی وڵاتن، له سووریا به ته‌واوی بوونه‌ته "نیمچه ده‌وڵه‌تێکی سه‌ربه‌خۆ" و له تورکیاش ئه‌کته‌رێکی زۆر به‌هێز و به‌ربه‌ستێکی جیدی له‌سه‌ر هه‌ندێک له ستراتژییه‌کانی ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی ئه‌و وڵاته‌ن. له‌پاڵ هه‌موو ئه‌م ده‌ستکه‌وتانه، بارودۆخی ئاڵۆزی ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین له‌دوای سه‌رهه‌ڵدانی داعش، کورده‌کانی بۆ به‌ره‌ی ڕۆژئاوا به میحوه‌ریه‌تی ویلایه‌ته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا کردووه‌ته فریشته‌یه‌کی ئاشتی پارێز له به‌رانبه‌ر داعش که نه بۆن و به‌رامه‌ی دژه ئیسراییلی-ڕۆژئاوایییان هه‌یه و نه نیشانه‌یه‌کی ته‌واو له ئیسلام خوازی له‌خۆیان نیشان ده‌ده‌ن و نه له تاران، ئه‌نقه‌ره و ڕیاز فه‌رمان وه‌رده‌گرن. له‌ڕاستیدا سه‌یرانی وڵاتانی ڕۆژئاوا هه‌موو ئه‌و شتانه‌ی که ماوه‌ی چه‌ندین ساڵه به‌دواوۆیه‌تی، به یه‌کجاری له‌نێو گه‌لی کوردی ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین به ده‌ست هێناوه.\nکورده‌کان و سێبه‌ری تازه سه‌رهه‌ڵدراوی کرێملین له‌سه‌ر ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست\nله‌دوای که‌وتنی یه‌کێتیی سۆڤیه‌ت، هه‌تا ماوه‌یه‌ک له ده‌نگی گه‌میه زه‌به‌لاحه‌کانی ڕووسیا له قه‌راخه‌کانی میدیترانه و جموجۆڵی سوپای سوور له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست هیچ باسێک نه‌بوو، به‌ڵام قه‌یرانی سووریا به هه‌مان شێوه که به ئاڵوگۆڕییه‌کانی خۆی، جیهانی له‌گه‌ڵ به‌ره‌یه‌کی نوێ له سه‌رسووڕمان و هه‌ڕه‌شه‌کان وه‌کوو گه‌وره‌ترین قه‌یرانی په‌نابه‌رانی سه‌ده، تیرۆریزمی داعش، شه‌ڕه ناڕاسته‌وخۆکانی زلهێزانی ناوچه‌یی- جیهانی به‌ره‌وڕوو کرد، ڕووسیاشی له‌ژێر کاریگه‌ریی خۆی دانا.\nله سه‌ره‌تای ده‌ستپێکردنی قه‌یران، ڕووسیا ته‌نیا ڕۆڵی ڕامیاری-دیپلماتیکی بۆ خۆی دیاری کردبوو، له هه‌مان حاڵدا، له‌ژێر کاریگه‌ریی هه‌ڕه‌شه‌ی ڕۆژ له‌دوای ڕۆژ زۆرتری دروستبوونی به‌ره‌یه‌کی نوێ له تیرۆریسته‌کانی قه‌فقاز، چیچان و هتد که له شه‌ڕی ناوخۆیی سووریا خولی ڕاهێنانیان بینیوه، به‌ڵام له‌دوای قه‌یرانی کریمه و ده‌ستپێکردنی شه‌ڕێکی سارد له‌گه‌ڵ ڕۆژئاوا، ڕووسیاش بڕیاری دا به هه‌بوونی ڕۆڵێکی چالاکتر له بواری شه‌ڕه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان، کارتێکی زۆرتر له یاری له‌گه‌ڵ ڕۆژئاوا به‌ده‌ست بهێنێت تا له کاتی مامه‌ڵه‌ی کۆتایی له‌گه‌ڵ وڵاتانی ڕۆژئاوا، باسکێکی به‌هێزتری هه‌بێ و لێره‌وه بوو که کرێملین به‌ره‌و کارتی زێڕینی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ڕۆیشت.\nله یه‌که‌م کرده‌وه‌دا، ڕووسیا ئۆپراسیۆنی له‌ناکاوی خۆی ده‌ستپێکرد و له زه‌ریا و ئاسمانه‌وه، پێگه‌ی گرووپه تیرۆریستییه‌کانی تێکشکاند. له‌دوای ماوه‌یه‌کیش به مه‌به‌ستی په‌ره‌دان به بنکه‌ی هه‌وایی "الحمیم"، به‌شێکی زۆرتر له کۆپته‌ره‌کانی خۆی به‌ره‌و سووریا نارد تا له شه‌ڕی زه‌وینیی ده‌وڵه‌تی سووریا له‌گه‌ڵ گرووپه دژبه‌ره‌کان، ده‌ورێکی کاریگه‌رتر بگێڕێت، پاشان به ڕێککه‌وتننێکی له‌ناکاو به‌ڵام کورتخایه‌ن له‌گه‌ڵ تاران به مه‌به‌ستی وه‌رگرتنی سووته‌مه‌نی له بنکه‌ی ئاسمانیی نۆژه‌ی هه‌مه‌دان، ڕێگای 2200 کیلۆمه‌تری بۆ کوتانی نه‌یاران بۆ 700 کیلۆمه‌تر که‌م کرایه‌وه و فرۆکه بۆمب هاوێژه ستراتژیییه‌کانی TU-22ی هێزی ئاسمانیی ڕووسیا به‌رده‌وام بنکه و باره‌گاکانی نه‌یارانی ده‌وڵه‌تی سووریایان تێکده‌شکاند.\nله هه‌موو ئه‌م ماوه‌دا، مۆسکۆ هه‌م گرووپه تیرۆریستییه‌کانی وه‌کوو داعش و ئه‌لقاعیده‌ی تێکشکاند که هه‌موو جیهان له‌سه‌ر تیرۆریستیبوونی ئه‌و گرووپانه ڕێککه‌وتوون و هه‌م ئه‌و گرووپانه‌ی دیکه وه‌کوو جه‌یشولئیسلام، فه‌تحولئیسلام، گرووپی به‌دره‌دین زه‌نگی و لقه‌کانی سوپای ئازادی سووریای تێکشکاند که هه‌ندێکیان له وڵاتانی ڕۆژئاوا زۆر نزیک بوون. له ڕاستیدا، کرێملین به‌دوای ناردنی ئه‌م په‌یامه بوو که قه‌یرانی سووریا له ڕوانگه‌ی خۆیه‌وه ده‌بینێت و چاویلکه‌یه‌کی ئه‌ورووپی یان ئه‌مریکی له‌چاو نییه.\nبه‌ڵام ئه‌و شته‌ی که له‌م نێوه‌دا سه‌رنجی هه‌مووانی به‌ره‌ولای خۆی ڕاده‌کێشا، ئه‌وه بوو که له هه‌موو ئۆپراسیۆنه‌کانی ڕووسیا، سووپای سووریا ته‌نانه‌ت یه‌کجاریش پێگه‌ی هێزه کوردییه‌کانی سووریای نه‌کرده ئامانج.\nده‌ستپێکردنی هاریکاریی فه‌رمیی کوردی-ڕووسی له چوارچێوه‌ی گۆڕانکارییه‌کانی سووریا\nله‌ڕاستیدا نه‌ته‌نیا ڕووسیا له‌گه‌ڵ کورده‌کان شه‌ڕی ڕانه‌گه‌یاند، به‌ڵکوو له ڕێکه‌وتی 10ی فێبرێوێریی 2016دا، کورده‌کانی سووریا یه‌که‌مین نووسینگه‌ی نوێنه‌رایه‌تیی بیانیی خۆیانیان له مۆسکۆ به به‌رپرسیاریه‌تیی "عه‌بدولئیسلام عه‌لی" له مۆسکۆ کرده‌وه.\nهه‌ر له‌م پێناوه‌دا بوو که سه‌رۆک وه‌زیرانی ڕووسیا، دیمیتری مێدۆدۆفیش کورده‌کانی وه‌کوو گرووپێکی نائیسلامی ناوبرد که بوێرانه له‌حاڵی شه‌ڕ له‌گه‌ڵ داعشدان. له گه‌رمه‌ی شه‌ڕی بانگه‌شه‌یی نێوان ڕووسیا و تورکیاش، ڤیلادیمیر پووتین هه‌رکات که به‌دوای سه‌لماندنی په‌یوه‌ندیی تورکیا له‌گه‌ڵ داعش بوو، بۆردومانی کورده‌کانی که له ڕوانگه‌ی ئه‌وه‌وه "یه‌کێک له ئه‌منترین هێزه سه‌ربازییه‌کان له شه‌ڕ له‌دژی داعش"ن، وه‌کوو یه‌کێک له گرینگترین هێماکانی یه‌کگرتوویی تورکیا-داعش ده‌زانێ.\nپاڵپشتیکردنی ڕووسیا له کورده‌کان ته‌نیا له چوارچێوه‌ی مژاره دیپلۆماتیک و سیاسییه‌کان قه‌تیس نه‌ماوه، به‌ڵکوو هێزی ئاسمانیی ڕووسیاش له کاتی گرتنه‌وه‌ی شاری "مابۆک" و شه‌ڕه‌کانی نزیک به‌شی باکووریی "ڕه‌قه"، شه‌ڕه‌کانی نزیک شاری "ئه‌لباب" و "حه‌ڵه‌ب"، چه‌ندین جار بنکه و باره‌گای تیرۆریستانی داعشی بۆردومان کرد و ڕێگه‌ی بۆ په‌ڕێنه‌وه‌ی هێزه کوردییه‌کان کرده‌وه.\nهه‌ڵسوکه‌وتی ڕووسیا له‌گه‌ڵ فاکته‌ری "کوردی" ته‌نیا به کورده‌کانی سووریا قه‌تیس نه‌ماوه‌ته‌وه و مۆسکۆ ڕێگه‌ی مامه‌ڵه‌کردنی له‌گه‌ڵ دیکه‌ی گرووپه کوردییه‌کان به‌تایبه‌ت کورده‌کانی عێراقیشی له‌به‌ر گرتووه، په‌یوه‌ندییه‌ک که کرێملین تێیدا هه‌وڵ ده‌دات که به‌شێکی به‌رچاو له جێگه‌ی ئه‌مریکا بۆ هه‌رێم پڕ بکاته‌وه. له ڕاستیدا ڕووسیا ڕێگایه‌کی له‌به‌ر گرت که ویلایه‌ته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا به‌رده‌وام له ئه‌نجام نه‌دانی بوو و ئه‌ویش شتێک جگه له دابینکردنی ته‌قه‌مه‌نییه‌کانی هه‌رێمی کوردستان نه‌بوو و هه‌ر به‌م هۆیه‌وه بوو که "یوگنی ئۆرگانتسۆف"، جێگری سه‌رکۆنسولی ڕووسیا له هه‌ولێر له 19ی مانگی ئه‌گێست به فه‌رمی پشتڕاستی کرده‌وه که مۆسکۆ زۆرتر له 40 تۆن چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نیی سه‌ربازی له‌ڕێگای به‌ره‌نگاری له‌گه‌ڵ داعش به حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان "دیاری" داوه.\nکرێملین به‌دوای چییه؟\nبه‌دڵنیاییه‌وه ڕووسیاش وه‌کوو هه‌ر وڵاتێکی دیکه له یه‌که‌م هه‌نگاودا به‌رژه‌وه‌ندییه نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی خۆی له‌به‌رچاو گرتووه، به‌ڵام هه‌ڵسوکه‌وت له‌گه‌ڵ کورده‌کان بۆ مۆسکۆ چ قازانجێکی هه‌یه؟ پرسیارێک که له‌وانه‌یه ئه‌م بیردۆزیانه‌ی خواره‌وه بتوانێ وه‌ڵامێک بۆ ئه‌و پرسیاره بن:\n1- بووژانه‌وه‌ی یه‌کگرتوویی پەنگراوی مێژوویی\nله سه‌رده‌می شه‌ڕی سارددا، ئه‌و کات که حکوومه‌تی په‌هله‌وی به به‌شداریی تورکیا و پاکستان، په‌یمانی سه‌نتۆیان له‌دژی مۆسکۆ واژۆ کردبوو، به مه‌به‌ستی دژایه‌تیکردن له‌گه‌ڵ تورکیا و ئێران، له‌سه‌رووی لایه‌نه کۆمۆنیستییه‌کان وه‌کوو "حیزبی تووده"، ڕووسیا دۆستانێکی دیکه‌ی بۆ خۆی دۆزیبووه‌وه که گرینگترینیان، گرووپه کورده سه‌ربه‌ستی خوازه‌کان بوو؛ هێزێک که له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تانی هاوپه‌یمان له‌گه‌ڵ ئه‌مریکا له‌شه‌ڕدا بوون و به‌توندی حه‌زیان له ئامانجه "کرێکاری- سۆسیالیستییه‌کان" بوو، حه‌زێک که بوو به هۆی ئه‌وه‌ی که چه‌ن وشه‌یه‌ک وه‌کوو "کرێکاران"، زه‌حمه‌تکێشان" و هتد له ناوه فه‌رمییه‌کانی خۆیان جێ بکه‌نه‌وه. به‌ڵام یه‌کگرتوویی پته‌وی یه‌کێتیی سۆڤیه‌ت له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌ته‌کانی به‌عسی عێراق و سووریا، بوو به هۆی ئه‌وه‌ی که ئه‌م دۆستایه‌تییه زۆرتر له حه‌زێکی "ئیدئۆلۆژیکی" تێ نه‌په‌ڕێت.\nبه‌ڵام له ئێستادا نه کورده‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست یه‌کگرتوویی پێشووی خۆیان هه‌یه که په‌یوه‌ندیداربوون له‌گه‌ڵ کورده‌کانی سووریا ببێته هۆی پڕچه‌ککردنی جیایی خوازانی دژبه‌ری ئێران و نه ئیتر ناو و هێمایه‌ک له ده‌وڵه‌تی به‌عسی عێراق ماوه‌ته‌وه، هه‌ر بۆیه به‌شێکی زۆر له‌و شته‌ی که به‌ری به یه‌کگرتنی مۆسکۆ له‌گه‌ڵ کورده‌کان گرت، له‌ناو چووه و به هه‌بوونی دوژمنێکی هاوبه‌ش وه‌کوو داعش، یه‌کگرتنی کوردی-ڕووسی ئه‌گه‌رداره؛ یه‌کگرتنێک که له ئاڵوگۆڕییه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، به‌تایبه‌ت له عێراق و سووریا، توانای چه‌قه‌کردنی ڕووسیا ده‌باته سه‌ره‌وه.\n2- گوشارخستنە سه‌ر تورکیا\nئه‌گه‌رچی ئه‌ردۆغان بۆ خستنه‌خواره‌وه‌ی فرۆکه‌ی شه‌ڕکه‌ری ڕووسی "ئه‌سه‌فی خۆی ڕاگه‌یاند"و سه‌رۆک کۆمارانی دوو وڵات، شوێنی گه‌ڕانه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه پێشووه‌کانی خۆیان دۆزییه‌وه، به‌ڵام شێوه‌ی مامه‌ڵه‌ی پێشووی تورکیا و دژایه‌تیی ئاشکرای ده‌وڵه‌تی تورکیا له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی دیمه‌شق ئه‌م په‌یامه‌ی بۆ ڕووسیا هه‌بووه که مۆسکۆ به‌رده‌وام ده‌بوا کارتێکی گوشار بۆ دژایه‌تییه ئه‌گه‌رداره‌کان له‌گه‌ڵ تورکیا هه‌بێ. به له‌به‌رچاوگرتنی مێژینه‌ی خوێنینی شه‌ڕی هێزه کوردییه‌کان له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی تورکیا و حه‌شیمه‌تی 18 ملیۆنیی کورده‌کانی تورکیا که یه‌ک له‌سه‌ر سێی ڕووبه‌ری تورکیایان به‌ده‌سته‌وه‌یه، یه‌کگرتوویی له‌گه‌ڵ کورده‌کان ده‌توانێ کارتێکی به‌هێز و زۆر کاریگه‌ر بۆ مۆسکۆ بێ، به‌تایبه‌ت نابێ له‌بیر بکه‌ین که ڕێکه‌وتی 13ی مانگی مه‌ی ئه‌مساڵ، له گه‌رمه‌ی ناکۆکییه‌کانی تورکیا و ڕووسیا، هێزه کوردییه‌کان به هاویشتنی ڕاکێتی شان هاوێژی "ئیگلای" ڕووسی، کۆپته‌رێکی کۆبرای تورکیایان خسته خواره‌وه، هه‌رچه‌ن که ئاستی باڵای جێبه‌جێکردنی چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نییه‌کان له‌نێوان نه‌یارانی سووریا له‌ڕێگای کڕین و فرۆشتن و یان به ده‌ستکه‌وت گرتن به‌ر به تۆمه‌تبارکرانی مۆسکۆ ده‌گرێت.\n3- به‌ره‌نگاری له‌گه‌ڵ تیرۆریزم\nله بارودۆخی ئێستادا، زۆرتر له هه‌ر شتێکی دیکه، مۆسکۆ نیگه‌رانی گه‌ڕانه‌وه‌ی تیرۆریسته چیچانی، قه‌فقازییه‌کانه که له ڕه‌وتی شه‌ڕی سووریا به‌باشی ڕاهاتوون و به‌دوای گه‌ڕانه‌وه بۆ زێدی خۆیان بۆ دامه‌زراندنی خه‌لافه‌تی ئیسلامیی خۆیانن، هه‌ر بۆیه ڕووسیا به‌رده‌وام به‌دوای له‌ناوبردنی هه‌موو گرووپه تیرۆریستییه‌کانه.\nبه‌تایبه‌ت که له ئێستادا هاوپه‌یمانانی ڕووسیا له شه‌ڕی وشکانیی سووریا زۆرتر له هه‌ر شتێک ته‌کریزیان له‌سه‌ر ته‌واوکردنی "گه‌مارۆدرانی حه‌ڵه‌ب" و ئازادکردنه‌وه‌ی شاری جسر ئه‌لشغوور له باکووری شاری لازیقیه"یه و شاره‌کانی "ده‌یروزور"، "ڕه‌قه"، "ئه‌لسه‌خنه" و ته‌به‌قه" له‌به‌رچاو ناگرن، ئه‌و شارانه‌ی که بووه‌ته شوێنی حه‌وانه‌وه و خۆحه‌شاردانی تیرۆریسته چیچانی و قه‌فقازییه‌کان، به‌ڵام هێزه کوردییه‌کانی سووریا که به‌هۆی پێگه‌ی جوگرافیاییان له باکووری سووریا، چاره‌یه‌کیان جگه له شه‌ڕ له‌گه‌ڵ داعش له‌م شارانه نییه، ده‌توانن هاوپه‌یمانێکی جێگه‌ی متمانه بۆ هێزه ئاسمانییه‌کانی ڕووسیا له شه‌ڕ له‌گه‌ڵ تیرۆریستان بن.\n4- مۆدێلی ڕووسی له "ڕژێمی ئیسراییل"\nڕووسه‌کان باش ده‌زانن که گرینگرین خاڵی به‌هێزی ویلایه‌ته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، نه دۆستایه‌تی له‌گه‌ڵ عه‌ره‌به‌کانی که‌نداوه و نه ده‌توانێ یه‌کگرتوویی سه‌ربازی له‌گه‌ڵ تورکیا له چوارچێوه‌ی ناتۆ. له ڕاستیدا گرینگترین خاڵی به‌هێزی ئه‌مریکا له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، ڕژێمی ئیسراییله که له‌بواری ئیتنیکی و ئایینزاییه‌وه له‌گه‌ڵ دیکه‌ی وڵاتانی ناوچه له دژایه‌تیدایه و هه‌ر ئه‌م دژایه‌تی و نا هاوبیچم بوونه، ئیسراییلی کردووه‌ته گرینگترین پێگه بۆ واشنتۆن له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست.\nهه‌ر بۆیه دامه‌زراندنی وڵاتی سه‌ربه‌خۆی کوردستان له عێراق و سووریا که پێکهاتووه له کۆمه‌ڵگایه‌کی جیاواز له عه‌ره‌ب و تورکه‌کان (هاوپه‌یمانانی ڕۆژئاوا له ناوچه‌که) و له بواری که‌لتووریشه‌وه، تیرۆریزم قبووڵ ناکات. به له‌به‌رچاوگرتنی مێژینه‌ی په‌یوه‌ندیی مێژوویی باشی ئه‌وان له‌گه‌ڵ مۆسکۆ و پاڵپشتییه‌کانی ئێستای ڕووسیا له‌وان، ده‌توانێ ببێته هۆی ئه‌وه‌ی که له دیسیپلینی داهاتووی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، کورده‌کان له‌گه‌ڵ ڕووسیا ڕۆڵێک وه‌کوو ڕۆڵی ئیسراییل بۆ ڕۆژئاوا بگێڕن.\nئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه که ڕووسیا به‌رژه‌وه‌ندیی جیدی له مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ کورده‌کان هه‌بێت، به‌ڵام نابێ ئه‌وه له‌بیر بکه‌ین که له یاری له‌گه‌ڵ کارتی کوردیی ڕووسیا، چه‌ن به‌ربه‌ستێکی جیدی هه‌یه. سێ هۆکار له‌م ناوه‌دا بۆ ڕووسیا به‌ربه‌ستی خوڵقاندووه. یه‌که‌م، ڕووسیا ده‌زانێ که ئه‌گه‌ر یاریکردن له‌گه‌ڵ کارتی کورده‌کان، به‌ربڵاوییه‌کی زۆر و بێ سنووری هه‌بێ، ده‌بێته‌هۆی دژایه‌تیکردنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کان له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانانی سه‌ره‌کیی ڕووسیا له ناوچه‌که، واته عێراق و سووریا و ئێران.\nله‌لایه‌کی دیکه‌وه، کورده‌کانیش بۆ خۆیان سنووریان داناوه. ئه‌وان به‌باشی ده‌زانن که له دونیای ئه‌مڕۆدا، هیچ وڵاتێک به ئه‌ندازه‌ی ویلایه‌ته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا توانای به‌ربه‌ست لابردن و به‌ربه‌ست دانان له به‌رانبه‌ر پرۆسه‌ی دامه‌زراندنی "ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه نوێکان"ی نییه، هه‌ر بۆیه کورده‌کانیش به‌و شێوه به‌ره‌ولای مۆسکۆیه‌ک ناڕۆن که له ڕوانگه‌ی واشنتۆنه‌وه وه‌کوو "هاوپه‌یمانی دوژمنی ئه‌مریکا" ناسراوه."\nسێهه‌مین به‌ربه‌ست و گرینگترینیان، پێکهاته‌ی ناوخۆیی ڕووسیایه. له‌دوای لێکپرژانی یه‌کێتیی سۆڤیه‌ت، مۆسکۆ به‌رده‌وام له‌گه‌ڵ هه‌ڕه‌شه‌ی ڕاسته‌وخۆ له‌دژی سه‌روه‌ریی خاکی خۆی به‌ره‌وڕوو بووه‌ته‌وه و ڕووسیا ده‌زانێت که له دونیای په‌یوه‌ندییه نوێکاندا، بزووتنه‌وه‌یه‌ک له‌وپه‌ڕی دونیادا ده‌توانێ وه‌کوو یاریی دۆمینۆ ئه‌مپه‌ڕی دونیاش بته‌نێته‌وه، هه‌ر بۆیه مۆسکۆ نایهه‌وێ که ده‌ستپێکه‌ری شه‌پۆلی "ئیتنیک خوازی" له دوو هه‌زار و 200 کیلۆمه‌تر له سنووره‌کانی خۆی بێت.\nله هه‌مان حاڵدا ڕووسیا ده‌زانێ که دیکه‌ی هێزه ناوچه‌یی و جیهانییه‌کانیش ئاگاداری ئه‌م خاڵه لاوازه‌ن و ئه‌گه‌ر بارودۆخ له ئاستی توانایی ئه‌وان خراپتر بێت، ئه‌وانیش به‌ش به‌حاڵی خۆیان به‌ره‌و به‌کارهێنانی کارته "ئیتنیکییه‌کان" ده‌ڕۆن، کارتێک که له بواری "ئایینزایییه‌وه" و له هه‌ندێک له که‌یسه‌کانیشه‌وه "ئیتنیکی" له‌گه‌ڵ ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه په‌یوه‌ندییه‌کی مێژووییان هه‌یه....


نێچیرڤان بارزانی: گرنگی به‌ژنان و نه‌ته‌وه‌كانی دیكه بدرێت له‌هێزی پێشمه‌رگه PUKmedia یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان\nکوردستان 12:09 PM - 2022-05-26\nبه‌ئاماده‌بوونی نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان مه‌راسیمی 27ه‌مین خولی ده‌رچوانی 499 خوێندكار له كۆلێژی سه‌ربازی زاخۆ به‌ڕێوه‌چوو.\nنێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان له‌مه‌راسیمه‌كه‌دا وتی: خۆشحاڵم به ئاماده‌بوونم له‌م مه‌راسیمه‌دا، پیرۆزبای خۆم ئاراسته‌ی سه‌ربازان و كه‌سوكاریان ده‌كه‌م بۆ سه‌ركه‌وتنه‌كانیان به تایبه‌تی پیرۆزبایه‌كه‌م ئاراسته‌ی ئیلداد ئه‌بریم یه‌لده‌خانی ده‌كه‌م كه تاكه خوێندكاری مه‌سیحییه له‌م خوله‌داو هیوادارم له خولی داهاتوودا سه‌ربازی دیكه‌ی مه‌سیح و توركمان و یه‌زیدی زیاتر به‌شداربن به تایبه‌ت ژنان.\nهاوكات وتیشی: پێشمه‌رگه به‌شێكه له سیستمی به‌رگریی عیراق، چونكه پێشمه‌رگه به‌شداری له شه‌ڕی داعشدا كردووه و نابێت شه‌ڕی داعش به‌كه‌م بزانین، به‌پێچه‌وانه‌وه پێویسته به‌رگری زیاتر بكرێت و له ئاماده باشیدابین و له‌سایه‌ی هێزی پێشمه‌رگه ئارامی زیاتر بۆ كوردستان ده‌سته‌به‌ر بكه‌ین، هه‌روه‌ها به بوونی هێزی پێشمه‌رگه له كوردستان سه‌ربه‌رزین .\nهاوكات باس له‌یه‌كڕیزی هه‌ردوو هێزی 70 و 80ی هێزی پێشمه‌رگه كردو ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌شكرد: پێویسته هه‌ردوو هێزه‌كه یه‌كبخرێن، چونكه هه‌ردوو هێزه‌كه سه‌ر به وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ن و هه‌ردوو هێزه‌كه سه‌ر به‌یه‌ك وه‌زاره‌تن و ئامانجیان به‌رگری كوردستانه و یه‌كڕیزی هه‌ردوو هێزه‌كه پێویسته بۆ كوردستان.\nوتیشی: وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه دروستبوو له كوردستان بۆ پاراستنی هه‌رێمی كوردستان نه‌ك بۆ به‌رژه‌وه‌ندی حزبه‌كان، چونكه پێشمه‌رگه بۆ كوردستانه نه‌ك حزب، هه‌روه‌ها نێچیرڤان بارزانی داواكاری خۆی ئاراسته‌ی په‌رله‌مان كرد هه‌موو هه‌وڵێك بخه‌نه‌گه‌ڕ بۆ یه‌كڕیزی هێزی پێشمه‌رگه.


ئاڵمان قەڵغانە دژە موشەکییەکەی و سەربازەکانی لە تورکیا دەکشێنێتەوە | مەسعوود مەناف|Masoud Manaf\nماڵه‌وه > NNSROJ\t> ئاڵمان قەڵغانە دژە موشەکییەکەی و سەربازەکانی لە تورکیا دەکشێنێتەوە\nئاڵمان قەڵغانە دژە موشەکییەکەی و سەربازەکانی لە تورکیا دەکشێنێتەوە\nNNSROJ: وەزارەتی بەرگریی ئاڵمان بەم پاساوە کە “مەترسیی هێرشی موشەکی لە سووریاوە بۆ سەر تورکیا کەم بۆتەوە”، قەڵغانە دژە موشەکییەکەی و ٢٥٠ عەسکەری لە تورکیا دەکشێنێتەوە. ئەو هێزانە نزیک بە سێ ساڵە لە بنکەیەکی سەربازیی مەرعەش، نزیک لە ناوچە سنوورییەکانی تورکیا و سووریا جێگیر کرابوون تا بەرەنگاری هێرشی چاوەڕوانکراوی موشەکیی سووریا بۆسەر تورکیا ببنەوە. لەم دوایانەدا مۆڵەتی مانەوەیان تا یەکی ژانویەی ٢٠١٦ درێژکرابۆوە بەڵام ئاڵمان ئێستا بڕیاری داوە، ئەو هێزە بکشێنێتەوە.\nلە ڕۆژانی ڕابردوودا، بەرپرسانی ئاڵمانی و نوێنەری ئەحزابی ئۆپۆزیسیۆن، ڕخنەی توندیان لە هەڵوێستی ئەردۆغان و حکوومەتی تورکیا دژ بە کوردان گرتبوو و بەرپرسی بەشی پێوەندییە دەرەکییەکانی حیزبی سەوز و حیزبی چەپ، داوایان لە حکوومەتی ئاڵمان کردبوو کە گوشار بخەنە سەر تورکیا و هێزە سەربازییەکانیان بکشێننەوە.\nوەزارەتی بەرگریی ئاڵمان ڕایگەیاندووە کە ئەو بڕیارە، ١٠٠ ئەفسەر و سەربازە ئاڵمانییەی کە لە چوارچێوەی هاوپەیمانیی جیهانی دژ بە داعش مەشق بە هێزی پێشمەرگە و سوپای عێڕاق دەکەن ناگرێتەوە و ئەرکی ئەو پۆلە سەربازە بۆ یارمەتیدانی کورد و عێڕاقییەکان درێژەی دەبێ.\n15 ئاب 2015 له 13:43\nAlmanya Savunma Bakanlığı, Alman birliklerinin Türkiye’den çekilmeyi planladığı yönünde Spiegel Online’da yer alan haberi doğruladı. Bakanlık sözsüsü, Türkiye’nin güneydoğusunda NATO’nun Patriot misyonu çerçevesinde görev yapan 250 Alman askerinin önümüzdeki aylarda çekileceğini belirtti.\n16 ئاب 2015 له 11:53\nAlmanya, Türkiye’de konuşlu Patriot savunma sistemleri ile burada görevli 260 Alman askerini önümüzdeki aylarda çekme kararı aldı. Resmi gerekçe olarak da “Suriye’den Türkiye’ye bir saldırı tehdidinin bulunmaması” gösterildi. Almanya’nın ciddi gazetelerinden Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), gerçek nedenin Türkiye’nin Suriye konusunda Almanya ve ABD gibi düşünmemesi olduğunu yazdı.\nPKK’YA YÖNELİK OPERASYONLAR VE IŞİD POLİTİKASI ETKİLİ OLDU\n16 ئاب 2015 له 12:22\nئاڵمان قەڵغانە دژە موشەکییەکەی و سەربازەکانی لە تورکیا دەکشێنێتەوە | كوردی پۆست\nشەڕ لە باکوور بەردەوامە؛ کوژران و برینداربوونی ٢٣ سەربازی تورکیا “ئێران دەیەوێ خۆ وەک قوربانی تیرۆر نیشان بدات”


Home›هەواڵ›کوردستان›قوباد تاڵەبانی سەردانی ئەرمینیا دەکات\nوتەبێژی جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان رایگەیاند: “قوباد تاڵەبانی بە سەردانێکی سێ رۆژە سەردانی كۆماری ئەرمینیا دەکات“.\nسەمیر هەورامی، وتەبێژی جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان بە SNNی راگەیاند: “قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێمی كوردستان بەسەردانێكی فەرمی دەچێتە كۆماری ئەرمینیا بەمەبەستی كەڵك وەرگرتن لە ئەزموونی ئەو وڵاتە لە كەرتە جۆربەجۆرەكانی ئای تی و خوێندنی پیشەیی و پەرەپێدانی توانای گەنجان”.\nوتیشی: “لەم سەردانە سێ رۆژییەدا کە ئەمڕۆ 14ی ئایاری 2021 دەستپێدە‌كات، جێگری سەرۆکوەزیران زنجیرەیەک کۆبوونەوە لەگەڵ گەورە لێپرسراوانی ئەرمینیا ئەنجامدەدات، لەهەمانکاتدا سەردانی چەند سەنتەرێکی ئەکادیمی و پیشەیی دەکات”.\nوتەبێژی جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان باسی لەەشکرد، “لە سەردانەكەدا وەزیری پلاندانان د.دارا ڕەشید و سەرۆكی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران ئومێد سەباح بەشدار دەبن”.


پەیوەندییەكی سەرسوڕهێنەر لە نێوان سورەتی (یوسف) و سورەتی (القصص) –\nپەیوەندییەكی سەرسوڕهێنەر لە نێوان سورەتی (یوسف) و سورەتی (القصص)\nپەیوەندییەكی سەرسوڕهێنەر لە نێوان\nسورەتی (یوسف) و سورەتی (القصص)\nو: داليا جه‌لال عه‌لی\nبیرۆكه‌ی ئه‌م كورته بابه‌ته سه‌رچاوه‌ی لە ئایه‌تێكی سەرەتای سورەتی (یوسف)ه وه وه‌رگرتووه، كه وشەی (القصص) هاتووە: (نَحْنُ نَقُصُّ عَلَیْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ)، هه‌روه‌ها سورەتێكی تريش هه‌یه له قورئانی پیرۆز به ناوی سوره‌تی (القصص).\nئه‌مه بووه هۆی ئەوەی بەراوردێك لە نێوانیاندا بكەم: به نموونه لە سورەتی (یوسف)دا باس لە باوك دەكرێ، بۆیه ئەو كەسەی دەيخوێنێتەوە لەبەرئەوەی جەخت لە باوك كراوەتەوە ئەو پرسیارەی بۆ دروست دەبێ ئەی دایك لە كوێیە؟ بەڵام لە سورەتی (القصص)دا باس لە دایك دەكرێ, بۆیه چونكە جەخت لە دایك كراوەتەوە پرسیار ده‌كرێ ئەی باوك لە كوێيە؟: (وَأَصْبَحَ فُۆَادُ أُمِّ مُوسَی فَارِغًا), وەك ئەوەی خواى گه‌وره بیەوێ له چیرۆكی (يوسف)دا جەخت لەسەر باوك بكات و لە سوره‌تی (القصص)يشدا جەخت لەسەر دایك بكات.\nسورەتی (یوسف) باس لە باوكێك دەكات سۆز و خۆشەویستی خۆی بۆ كوڕەكەی دەردەبڕێ: (قَالَ يَا بُنَیَّ لَا تَقْصُصْ رُؤيَاكَ عَلَی إِخْوَتِكَ فَيَكِیدُوا لَكَ كَیْدًا), بەڵام سورەتی (القصص) باس لە سۆز و خۆشەویستی دایكێك بۆ كوڕەكەی دەكات: ( وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَی فَارِغًا).\n(يوسف) خرایە ناو بیرى ئاو: (وَأَلْقُوهُ فِی غَيَابَتِ الْجُبِّ), (موسا)ش بە هەمان شێوە خرایە ناو ئاو (فَأَلْقِیهِ فِی الْيَمِّ وَلَا تَخَافِی وَلَا تَحْزَنِی), به‌ڵام دابڕانی نێوان باوك و كوڕ له سوره‌تی (یوسف)دا ماوەكەی ساڵانێكى زۆر دەخایەنێت (یابنی اِذهبوا فتحسسوا من یوسف وأخیە), بەڵام دابڕانی نێوان كوڕ و دایك ماوەیەكی كورت, تەنها چەند كاتژمێرێك دەخایەنێ: (فَرَدَدْنَاهُ إِلَی أُمِّهِ كَیْ تَقَرَّ عَیْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ).\nلە چیرۆكی (یوسف)دا هۆكاری دابڕانەكە براكانییەتی: (إِذْ قَالُوا لَيُوسُفُ وَأَخُوهُ أَحَبُّ إِلَى أَبِينَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ), بەڵام لە (القصص)دا خوشكەكەی هۆكاری گەیاندنەوەیان بوو: (وَقَالَتْ لِأُخْتِهِ قُصِّيهِ فَبَصُرَتْ بِهِ).\n(یوسف) لە بنی بیر دەردەهێننە دەرەوە, (موسا)ش لە ئاوەكەی دەهێننە دەرەوە, (یوسف) سەلامی خوای لێبێت دەگەیەننە كۆشك لە (میسر) بە هەمان شێوە (موسا)ش (سەلامی خوای لێبێت) گەیەنرایە كۆشك لە (میسر). (یوسف) پیاو هەڵی دەگرێتەوە و (موسا) ژن هەڵی دەگرێتەوە, بەڵام هەردووكیان وتیان: (عَسَى أَنْ يَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا). (یوسف) لە دوای چوونە كۆشك كرایە ئەمیر بەڵام (موسا) كرایە غوڵام، كەواتە لە هەردووكیاندا دوو هەڵبژاردە بوو, وەك كوڕ یان خزمەتكار.\n(یوسف) لە نێو ماڵدا تاقیكرایەوە: (وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ)، بەڵام (موسا) لە دەرەوەی ماڵ تاقیكرایەوە: (فَوَكَزَهُ مُوسَى فَقَضَى عَلَيْهِ)، (یوسف) بە داوێن پیسيی تاقیكرایەوە، لە كاتێكا (موسا) بە كوشتن تاقیكرایەوە. (یوسف) نه‌كەوتە هەڵەوە: (وَلَقَدْ رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ) به‌ڵام زیندان كرا (لَيَسْجُنُنَّهُ حَتَّى حِينٍ)، له كاتێكدا (موسا): كەوتە هەڵەوە, ئەوە بوو كه‌سه‌كه‌ی كوشت بۆیه فه‌رمووی: (قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي فَغَفَرَ لَهُ), به‌ڵام له ده‌ست فیرعه‌ون ده‌رباز بوو(فَخَرَجَ مِنْهَا خَائِفًا يَتَرَقَّبُ)، واته: بێتاوان دەچێتە زیندانەوە و تاوانبار ڕادەكات. لە چیرۆكی (یوسف)دا شایەتێك هەیە لە كەسوكاری ژنەكەیە: (وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ أَهْلِهَا) به‌ڵام شایەتیەكەی لە بەرژەوەندی (یوسف)ه، لە چیرۆكی (موسا)دا ئەوەی لە كەسوكاری خۆی بوو هانای بۆ برد و له‌سه‌ر ئه‌و كه‌سێكی له ده‌ست كوژرا: (فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِي مِنْ شِيعَتِهِ عَلَى الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ), كه‌چی شایەتیەكەشى لە دژیەتی.\nچیرۆكی (یوسف) لە دەره‌وەی میسر دەست پێ ده‌كات و لە (میسر)دا كۆتایی دێت, به‌ڵام چیرۆكی (موسا) لە (میسر) دەستی پێكرد و لە دەره‌وەی میسر كۆتایی هات، به‌م شێوه‌یه به‌راورد له نێوانیاندا زۆر زۆره و سه‌رسوڕهێنه‌ره, بە لێكدانەوەی ئەم دوو چیرۆكە نزیكەی سەد بەراوردم له نێوانیاندا دۆزییه‌وه، ئه‌مه‌ش هه‌مووی به‌هۆی بیركردنه‌وه له ئایه‌تێك لە سەرەتاى سورەتی (یوسف)دا كه دەفەرموێت: (نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ) و بە پێكەوە بەستنی تەنها ئەو وشەیە بە سورەتی (القصص)ەوە.


پلاتفۆرم یارسان: زوان گەورەترین ئەمراز سیاسی ئەڕا ئستعمار یەی گەلە و ئستعمارگەرەیل ئەڕا لە ناو بردن یەی نەتەوە دەسپێگ زوان ئەوان گرنە نیشانە\nزوان گەورەترین ئەمراز سیاسی ئەڕا ئستعمار یەی گەلە و ئستعمارگەرەیل ئەڕا لە ناو بردن یەی نەتەوە دەسپێگ زوان ئەوان گرنە نیشانە\nوەگەرد مردن زوانێگ بەس ناسنامەی یەی کەس لە ناو ناچوود بەلکێ کەسایەتی و تاک مەردم ئەو نەتەوەیشە لە ناو چوود. مناڵێگ ک داڵگ و باوگێ وەگەردێ وە زوان ترەگ بێجگە لە زوان داڵگی قسە بکەید، لە ناو زەین ئەوان ئاست و هەستێگ خوەی بۊچک بیێن جێ گرێد و دایم وەگەرد خوەی دێرێدەی ک لە سەر هەڵش و بنیش و نووڕین ئەو تەسیر مەنفی دانەید لەوانە هەست دەرەجە دوێم بیێن و قولابی بیێن هویەت.\nسیستمەیل و نزامەیل ئستعمارگەر هەمۊشە دەنە دەوڵ و یانکەی ئەوە گرن ک یەی وڵات ئەڕا پەیوەندی گردن، دەرس دایێن و خوەندن، ئاسنترەگە ک مەردمەگانێ واجووە یەی زوان رەسمی داشتۊن، ئەمانگ مودڵ سەرکەفتێ پەروەردە و سیاسی فرەیگ لە وڵاتەیل مودرن جوور سوئیس، بلژیک، کانادا و … ناراسی ئی یانکە رۊ کەید و پافشاری ئی دوەل ئستعمارگەر لە بان سیاسەت یەی زوان یەکدەس و دەنە ژێر زوانەیل و فەرهەنگەیل نەتەوەیل ترەگ، ئی دەقەلیە رۊ کەید ک تاوانن و وە ژێر زوان و هویەتێ ترەگ دایێن، ئاماجەیلێگ بێجگە بەردەداری مودرن نەیرن.\nبەردەداری مودرن و سیاسەت یەی دەوڵەت، یەی نەتەوە، یەی ئاڵا، سیاسەت رئالیتەیگە ک تەنیا وەگەرد لە ناو بردن زوانەیل چواردەور لە زوان زاڵ بی وە ئەنجام رەسێد، راسیگ سیاسی ک سەد ساڵێگ هەس دێرێ وە شیوەی وەردەوام لە ئێران جێوەجێ بووت.\nئی راسیەیلە، تایوەت دەمێگ رەسێدە دەسەڵات و سیاسەت و خوەی لە رۊمەت دەوڵەت نیشان دەید، وە ئەازەیگ ئەڕا سەرهەڵدێرەیل، نوخبەیل جەهان چواردەورێ و نەتەوەگان ئێرەنگەیی تاڵ هەس ک وە هەوای عەسەڵ دەس کەنە ناو هەر کەنۊیگ و وە چنگ دایین لە هەر پەتێگ، تەنانەت ئەیەر پایاریش نەود، خوازیارن لە ئی قوڕنە بیێنە بانە دەیشت و خوەیان وە جوور عونسورێگ ناوەندی نیشان بیەن.\nلە ئی راسا، وە چەو خشکانن وە گوفتگوەیل رۊن دیرووکی و فەلسەفی، وە تایوەت شی کردن گوفتمان، باسەیلێگ جوور ئێرانشارگەرایی، جەهان ئێرانی، وەراروود و میانروود لە وەرانوەر ماوەرا نەهر و بەین ئەلنەهر جێ دایێن و …، توانیم نە لە سەر عشق وە غولامێگ راسەکانی گوم بی، بەلکێ لە سەر بەندەگی سیاسەت و لە هەرزەتەی دەسەڵات سیاسی شی بکریەدوە. ئی ئەندیشە و وەگشی هەر ئەندیشەیگ ک ریشه لە نوستالژی زۊنە و دڵ لە گەرەو ئتوپیای بانان دێرێ، دێر یا زوی بوودە ماسک دەسەڵات و چوودە داوان دیکتاتوریەت.\nمەیەر نە ئیەسە ک هەر ئی خەمخوەرەیل فەرهەنگ و کلتور ئێرانی ک زوورمیان لە ناوەندەیل فەرهەنگی و زانستی خەریک و وە شیوەی راستەوراس یا چەفت وە رێنمایی دەسەڵات و دەوڵەتیەیل کەن، گشت ناوەیل ناوچەیل فەرهەنگی و جوغرافیایی (ئاوایەیل، چەمەیل، دەراوەگان، شوونەیل دیرووکی و…) ناوچەیل جیاجیای ئێران ک زوانیان بێجگە فارسیە، دەسپێگ وە فارسی هەڵێگەردنن و دۊیاتر ئەوە سەفتێ کەن؟ ئایا سلوکی زودایی، عەرەو زودایی، تورک زودایی، مغوڵ زودایی، بەلوچ زودایی، کورد زودایی و فرە زودایەیل ترەگ لە دیرووک ئێران لە ناو زات و خوو خوەی جیاوازێگ وەگەرد ئێران زودایی لە دیرووک خاوەر و ئاسیای میانە دێرێ؟\nکوومەڵگەی زانستی و فەرهەنگی ئێران بێجگە لە کەسەیلێگ کەم ک زوورمیانیش گوشەگیر کریانە، راس ناویشن و ریاکارانه لە سەر سفرەی خێل سیاسەت دانیشتنە، خێڵ سیاسەتێگ ک بێگانەس وەگەرد مەردم و ئاشنا وەگەرد حساو درهەم و دینار. لە سەر ئی بنەوا ماف بەرابەرێگ لە جوغرافیای ئێرەنگەیی ئێران لە ناوبەین خەڵق، ئتنیک و باوەریەیل ئیسەیی نیە و بایس ئی ناعداڵەت و نایەکسانیە بنبڕ بوود تا ک کوومەڵگەیگ چووڵ لە زوڵم و جیاکاری بایدە ئارا، هەرلەیوا خوەندن وە زوان داڵگی ئەڕا خەڵقەیل ئەمرێگ بایستەس.\nPrevious پلاتفرم یارسان: زبان بزرگترین ابزار سیاسی برای استعمار یک ملت است. استعمارگران برای نابودی یک ملت ابتدا زبان آنان را نشانه می‌روند\nNext مجمع مشورتی فعالان مدنی یارسان: پاسخ گرسنگان کشتن نیست


بـزانـە جـگـەرت چـی لـێـدێـت ئـەگـەر رۆژانـە سـیـر بـخـورێـت؟\n2744 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nسوودەكانی سیر ناژمیردرێن، لەبەر ئەوەی سیر تام‌و بۆنی خواردن خۆش دەكات ، سیستەمی بەرگری لەش بەهێز دەكات ، پرۆسەی هەرسكردن ئاسان دەكات ، پرۆسەی جێگرەوەی خۆراكی خێرا دەكات ، پەستانی خوێن دادەبەزێنێت، كاری جگەر باشتر دەكات و گەلێك ماددەی جۆربەجۆری سوودبەخشی تریشی تێدایە .\nترشی ئەمینی میسونین، كە لە پێكهاتەی سیردایە خانەكانی جگەر دەپارێزێت ، هەروەك ئەلیسین كە لە ڕیشاڵەكانی سیردایە ڕێگری دەكات لە وێرانبوونی خانەكانی جگەر ، ئەوە جگە لەوەی كارەكانی زراویش باش دەكات .\nبەڵام لەگەڵ ئەو سوودانەش ، پزیشكان ئامۆژگاری هەموو كەس ناكەن كە سیر بخۆن ، راستە بەسوودە ، بەڵام كاتێك كە جگەر ساغ و بیكێشە بێت .\nپزیشكان دەڵێن: ئەو كەسانەی جگەریان كێشەی هەیە ئەگەر سیر بخۆن ئەوە زیانی هەیە ، لەبەر ئەوەی لەكاتی دووكەرتبوونی میسۆنین‌و ئەلیسین ماددەی ژەهراوی درووست دەبێت ، كە جگەری ساغ دەتوانێت مامەڵەی لەگەڵ بكات ، بەڵام جگەری نەخۆش ناتوانێت بەرپەرچی بداتەوە و حاڵەتەكەی خراپتر دەبێت .\nلەبەر ئەوە ئەگەر ویستت سیر بخەیتە ناو سیستەمی خۆراكیتەوە ، ئەوە ڕاوێژ بە پزیشك بكە .


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیران راستگۆ نییە درۆئەکات خۆیی لە راستیەکان دەشارێتەوە ئەویی وا خۆیی ئەنجامی دەدات ئاراستی وەڵات پاریزەکانی دیکەی دەکات و چونکە خۆیان ناتوانن خەبات بکەن خەباتگێرانی راستی توومەتبار دەکەن بە چێتێکی ناراست نادرۆست.\nحیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیران هەرگێز بە خۆیدا ناچێتەوە و مێژۆەی خۆیی سەیر ناکات بوویە هەلە زۆر ئەکات جا یەکیک لە کارەکانی حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیران لە گەل ریزمدا بۆ شەهیدانی حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیران و بۆ مرۆڤە چاک و وەڵات پاریزەکانی نێۆ ریزەکانی حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیران ئەو حیزبە بە پی رۆژ سیاسەت دەکات ئەگەر زانی ئیسلامی سیاسی بە هێزە یەک دەندە دەبێت بە ئێخۆانەکانی کوردستان ئەگەر زانی خەلک بی دێنە باوەری بە دین نییە ئەوا حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیرانیش دەست بە قسەی بی بنەما دەکات دەتوانین بلێن حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیران دۆ رۆە و بە ئاسانی دەتوانێت برا کوردەکانی خۆیی بە بیگانەکان بەفرۆشێت هەر چوون سەرکردەکانی تازەی ئەو حیزبە بەریز وەڵات پاریز ئەحمەد توفیقیان کوشت لە ناویان برد هەر چوون دەستیان بە شەری براکۆژی کرد لە گەل کومەلەدا دەستیان بە کوشتاری کوردان کرد نیزێکی ١٠٠٠ پیشمەرگەیان لە یەکتر کوشت کە حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیران بە نەهێنی لە گەل ئیتلاعاتی ئیران هاوەریانی توودەی خۆیدا دانیشتنی کرد لە برا تودەیەکانی سەرکردەکانی ئەو حیزبە کە زەمانێک بەشێک لە حیزبی توودە بوو لە ئیتلاعاتی ئیران دەستوری لێدانی کومەلی وەرگرت جا دەستی بە شەری براکۆژی کرد و هێرەشی کردە سەر مەقرەکانی کومەلە و ئێستاش سەرکردەکانی ئەو حیزبە حازەر نێن داوایی لێبۆردەن لە داێکانی کورد بکەن و دان بە هەلەکانی خۆیاندا بنین وادیارە بێرۆکی تەسکی ئەو حیزبە پارە پرەستە کە زوربی ئەندامەکانی لە ئەورووپا توبەنامەیان نووسیوە بۆ کاربەدەستانی کۆماری پەتو سیداری ئیران و بە رۆژانە سەردانی سفارەتخانەکانی کۆماری سیداری ئیران دەکەن حەتا بگرە سەردانی ئیرانیش دەکەن ئەندامانی ئەو حیزبە کلاسێکیە ئێمە بە دەنگ لە لامانە کە ئەندامانی کۆمێتەکانی دەرەوەیی وەڵاتی حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیران بە زمانی خۆیان دەلێن ئێمە ئیرانین حەقی خۆمانە وەک شەهرومندانی دیکەی ئیرانی سەردانی سفارەتی ئیران بکەین ئەمە قسەی ئاقای رەسولی کە دەنگی لە لامانە.\nئێستاش لە جیاتی دژایەتی کۆماری پەتو سیداری ئیران لایەنگرانی ئەو حیزبە دژایەتی براکۆوردەکانی خۆیان دەکەن و هێرەش دەکنە سەر پارتی ژیانی ئازادی کوردستان و بی ریزیی بە شەهیدان و سەرکردەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان دەکەن لە سەر مالپەرەکانی فەیسبوکدا و مالپەرەکانی ئەو حیزبە ئێستا بووتە زمان حالی رۆژنامەکانی کۆماری پەتو سیداری ئیران و دەزگا هەوالگەرەکانی کۆماری پەتوسیداری ئیران. چێتێکی هییە کە مرۆڤ ناتوانێت قەبولی بکات ئەوێش ئەوییە کە ئەندامانی حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیران بە ئاسانی و بە بی هێچ کێشێک سەردانی سفارەتخانەکانی کۆماری پەتوسیداری ئیران دەکەن چەندین جار بە زمانی خۆیان گۆتووەیانە کە توبەنامەیان نوسیووە بۆ کاربەدەستانی سفارەتی ئیران و سەردانی ئیران دەکەن ژن ومندالەکانیان هەمیشە لە ئیرانن جا نزانم کیی دەتوانێت لە گەل ئیتلاعاتی ئیراندا بێت و بۆ ئیتلاعاتی ئیران ئێش وکار بکات؟ با ئەو بەریزانە وەڵامی ئەم پرسیارە بەدەنەوە. ئەو حیزبە ئەوندە درۆیی کردوە حەتا کومەلگایی نێۆدەولەتیش باوەری پێان نەماوە چونکە درۆ زۆر ئەکەن لە وەڵاتانی ئەورووپادا ئابروەیی کوردیشیان بردوە کێسەیکی دۆرودریژ دەنوسن بۆ ریکخراوەیی یوئەن جا دەێن بۆ ئەورووپا جا دوایی مانگێک یان دۆمانگ تەقوپوق خۆیان دەکەن بە سفارەتی ئیراندا زۆ بە تووندیی توبەنامەکەیان ئامدە دەکەن بۆ کاربەدەستانی کۆماری پەتوسیداری ئیران دواجاریش جەل و برگی خۆفرۆشی جاشایەتی دەپوشن و لە بەر دەکەن.\nلە چەند مانگی رابردو یانی مانگی ٤ ئەمسال کەسێک بە ناوەی حاجی موزەفەر ئەندامی بسیج فەرماندەی ئەو چەکدارانی وا ٥ گەریلای پارتی ژیانی ئازادی کوردستانیان لە سالی ٢٠١١ دە دا شەهید کرد سەردانی وەڵاتی سۆید دەکات چەند رۆژەێک میۆانی ئەندامانی کۆمێتەکانی دەرەوەیی وەڵاتی حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئیران بووە کە خۆم بە چاوەی خۆم بێنیم.\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۵/۲۶/۱۳۹۲ ۱۰:۴۶:۰۰ بعدازظهر


10:24 - 23/10/2020 145 جار خوێندراوەتەوە\nسەرۆکی دەستەی مافەکانی مرۆڤ رایده‌گه‌یه‌نێت، ڕۆژ به‌رۆژ ڕه‌وشی مافه‌كانی مرۆڤ له‌كوردستان به‌ره و خراپتر ده‌ڕوات و گه‌ر چاره‌سه‌رنه‌كرێت دۆخه‌كه به‌ره‌و مه‌ترسیدارتر ده‌ڕوات. هه‌روه‌ها ره‌خنه‌ش له چۆنییه‌تی مامه‌ڵه‌ی هێزه ئه‌منیه‌كان ده‌گرێت و به "هه‌ڵه" ناوی ده‌بات.\nزیا پترۆس سەرۆکی دەستەی مافەکانی مرۆڤ له هەرێمی کوردستان، سه‌باره‌ت به‌ده‌ستگیركردنی شێروان شێروانی و چه‌ند چالاكوانێك له‌شاری دهۆك، به‌ده‌نگی ئه‌مریكای راگه‌یاندووه "ئێمه وه‌ك ده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆی مافی مرۆڤ له‌هه‌رێمی كوردستان ئاگاداری ئه‌م بارودۆخه‌ین به‌تایبه‌تی ئه‌وه‌ی شێروان شێروانی، پێش سێ ڕۆژ هاوسه‌ره‌كه‌ی هات بۆ ده‌سته و سكاڵای پێشكه‌ش كرد، له‌هه‌مان كاتدا ئێمه نوسراوێكی فه‌ریمان كردووه بۆ ئاسایشی گشتی بۆ ئه‌وه‌ی بزانین چاره‌نوسی چیه، چونكه داواكاری هاوسه‌ره‌كه‌ی ئه‌وه‌بوو كه‌نازانن له كوێیه، وه باسی ئه‌وه‌یان كرد كه‌ڕفاندوویانه، به‌ڵام تائێستا چاوپێكه‌وتنییان له‌گه‌ڵ نه‌كراوه، به‌پێی یاساكان ئه‌مه هه‌ڵه‌یه، به‌لایه‌نی زۆری ده‌بێت 72 كاتژمێر كه‌سوكاری یاخود پارێزه‌ریشی هه‌بێت ئه‌مانه یه‌كێكن له بنه‌ماكانی مافی مرۆڤ، بۆیه پێویسته‌هێزه ئه‌منییه‌كان ئاگاداری كه‌سوكاری ئه‌م كه‌سه بكه‌ن كه له چ شوێنێكه بۆئه‌وه‌ی دڵنیابن، دووه‌میش ڕێگه بدرێت به‌تایبه‌تی پارێزه‌ره‌كه‌ی له‌قۆناغی لێكۆڵینه‌وه، چونكه زۆر گرنگه پارێزه‌ری هه‌بێت پێویسته مه‌جالی هاوسه‌ره‌كه‌شی بدرێت بۆ بینینی."\nباسی له‌وه‌شكردوه، كه‌چه‌ند جارێك په‌یوه‌ندی به‌به‌رپرسانی باڵای ئاسایشه‌وه كردووه، به‌ڵام پێیان نه‌وتووه كه شێروان شێروانی له‌سه‌رچی و به چ تۆمه‌تێك ده‌ستگیركراوه. هه‌روه‌ها ده‌شڵێت "گرتنه‌كه‌ی و مانه‌وه‌ی له‌ئاسایش به‌پێی ئه‌و زانیارییه سه‌ره‌تاییه‌ی كه هه‌مانه په‌یوه‌سته به‌ئاسایشی وڵاته‌وه، مه‌رج نییه هه‌ر ڕۆژنامه‌نوسێك به‌یاسای ڕۆژنامه‌نووسان و یاسای ڕۆژنامه‌گه‌ری ژماره 35ی 2007 بگیرێت. ڕه‌نگه كارێكی كردبێت كه په‌یوه‌ست نه‌بێت به‌ڕۆژنامه‌نووسیه‌وه".\nزیا پترۆس باسی له‌وه‌شكردووه "ئێمه ئێستا له‌بابه‌ته‌كه‌داین و به‌دواداچوون بۆ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه ده‌كه‌ین وه هه‌ركاتێك زانیاریمان ده‌ستكه‌وت ده‌یخه‌یته به‌رده‌م ڕاگه‌یاندن بۆ ڕای گشتی."\nسه‌رۆكی ده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆی مافه‌كانی مرۆڤ جه‌ختی له‌وه‌كرده‌وه "ڕه‌وشی مافه‌كانی مرۆڤ ڕۆژ به رۆژ به‌ره و خراپتر ده‌ڕوات، بارودۆخه‌كه وایلێهاتووه كه‌خه‌ڵكی هه‌رێمی كوردستان له‌قه‌یرانی ئابوری و دارایی و سیاسی و ئه‌م بارودۆخه‌ی كه ئێستا پێی تێپه‌ڕده‌بین، هه‌روه‌ها بابه‌تی سه‌روه‌ربوونی یاسا و دادگاكان زۆر كێشه‌مان هه‌یه، ئه‌م كێشانه كاتێك كه‌چاره‌سه‌رنه‌كران هۆكارێكی سه‌ره‌كین بۆ ئه‌وه‌ی ڕه‌وشه‌كانی مافی مرۆڤ به‌ره و خراپتر بڕوات، هه‌مان سێكته‌ره كه له‌سێكته‌ره‌كانی تر كه‌ڕه‌وشی ڕۆژنامه‌نوسان و كاری ڕۆژنامه‌گه‌ری و ئازادی ڕاده‌ربڕین، به‌تایبه‌تی پاش ئه‌وه‌ی خۆپیشاندانه‌كه كرا له زاخۆ و له دهۆك و شوێنه‌كانی تر بارودۆخه‌كه به‌ره‌و خراپتر ڕۆیشت".\nسه‌باره‌ت به‌ده‌ستگیركردنی شڤان سه‌عید و چه‌ند چالاكوانێكی دهۆك، زیا پترۆس ده‌ڵێت "ئه‌وه‌ی له دهۆك كراوه یه‌كسه‌ر هه‌واڵم داوه به‌به‌ڕێوه‌به‌ری نوسینگه‌ی دهۆك بۆئه‌وه‌ی به‌خێرایی به‌دواداچوون بۆ ئه‌و بابه‌ته بكات و به‌ڕاپۆرتێك ئاگادارمان بكاته‌وه بزانین بارودۆخه‌كه چۆن بووه، ئه‌وه‌ی كه‌من بینیم براكه‌ی نوسیبووی و دووسێ په‌یجیش بڵاویان كردبوویه‌وه، دیاره ئه‌وانیش هێزێكی ئه‌منی هاتوونه‌ته سه‌ری و ئه‌و گرته‌ڤیدیۆیه‌ش كه‌كچه‌كه‌ی قسه‌ی ده‌كرد، دیاربوو شته‌كانی ماڵه‌وه له‌شوێنی خۆی نه‌بوون دیاره سه‌یاره‌یه‌ك هه‌بوو له‌وێ ئه‌وان باس ده‌كه‌ن كه ئه‌مانه ده‌مامكیان به‌ستبووه‌و مه‌ده‌نیش بوون، به‌ڵام من ناتوانم بڵێم ئه‌مانه چین هه‌تا ڕاپۆرته‌كه‌م بۆ نه‌یه‌ت له نوسینگه‌ی دهۆك، ئنجا ئێمه ده‌توانین باسی ئه‌و بابه‌ته بكه‌ین."\nهه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی روونكردووه‌ته‌وه "چه‌ند جاریش باسمان كردووه پێویسته له‌كاتی ده‌ستگیركردنی هه‌ر كه‌سێك چه‌ند ڕێكاری یاسایی هه‌بێت، یه‌كێك له‌وانه ئه‌وه‌یه كه‌به‌بێ فه‌رمانی داده‌وه‌ر نابێت كه‌س بگیرێت، كاتێك كه ده‌چن بۆ گرتن ده‌بێت ڕه‌چاوی شكۆی ئه‌و مرۆڤانه بكه‌ن نابێت شكۆیان بشكێنرێت، به‌پێی یاسای عێراقی كه ده‌چنه‌سه‌ر ماڵێك لایه‌نی كه‌م ده‌بێت موختاری گه‌ڕه‌ك له‌گه‌ڵیان بێت كه‌موكوڕیه‌كی زۆر هه‌یه له‌لایه‌ن كارمه‌ندانی هێزه ئه‌منییه‌كان كاتێك ده‌چن بۆ جێبه‌جێ كردنی فه‌رمانێك، بۆیه ئێستا پێویسته له وه‌زاره‌تی ناوخۆ هێزه ئه‌منییه‌كان و پۆلیس خول و ڕاهێنان بكه‌نه‌وه بۆ ئه‌و كارمه‌ندانه و یه‌كه‌مین جار پێیان بڵێن له‌كاتی ده‌ستگیركردنی هه‌ركه‌سێك پێویسته مامه‌ڵه‌یه‌كی مرۆڤانه‌ی له‌گه‌ڵ بكرێت، چونكه هه‌ركه‌سێك كه ده‌ڵێن ئه‌مه تۆمه‌تباره ناتوانیت تۆمه‌ته‌كه‌ی بسه‌لمێنیت هه‌تا لێكۆڵینه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ نه‌كرێت."\nپترۆس ره‌خنه له‌هێزه‌كانی ناوخۆ ده‌گرێت و ده‌ڵێت"هێزه ئه‌منیه‌كان كه‌موكوڕیان هه‌یه، خۆمان ده‌زانیین بارودۆخه‌كه چۆنه له‌وڵاتی ئێمه ئه‌وانه‌ی ئه‌م پۆسته له لێكۆڵینه‌وه، له‌ده‌ستگیركردن نه‌گه‌یشتونه‌ته ئه‌و ئاسته‌ی ئه‌و ڕۆشنبیرییان هه‌بێت كه چۆن مامه‌ڵه بكه‌ن، هه‌تا ئێستا لایان وایه كه كاتێك كه‌سێك فه‌رمانی ده‌ستگیركردنی هه‌بێت یان بانگهێشت كرابێت، وه‌كو تیرۆرست مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن، ئه‌مه هه‌ڵه‌یه، بۆیه پێویسته هه‌ندێك شت هه‌یه ڕه‌چاوبكرێت، ئه‌مه نه‌ك ته‌نها له‌كاتی ده‌ستگیركردن كێشه‌مان هه‌یه له‌ئه‌ركه‌كانی هێزه ئه‌منییه‌كان به‌ڵكو له‌كاتی لێكۆڵینه‌وه‌ش، وه ئێمه وه‌كو ده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆی مافی مرۆڤ داوامان كردووه كه قۆناغه‌كانی لێكۆڵینه‌وه نابێت له‌هێزه‌كانی ناوخۆ بێت، پێویسته له‌لێكۆڵه‌ری دادی بێت، ده‌بێته بدرێته ئه‌نجوومه‌نی دادوه‌ری، ئه‌ویش لێكۆڵه‌ری دادیی ده‌ستنیشان بكات، به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه‌ئێستا له‌وڵاتی ئێمه ده‌كرێت پۆلیسه یاخود نائب عه‌ریفێكی ئاسایییه، به‌پێی ئه‌و یاداشته‌ی كه‌ده‌نوسرێت بۆ دادگا، به‌داخه‌وه دادوه‌ریش فه‌رمانه‌كه‌ی ده‌رده‌چێت به‌پێی ئه‌م وه‌ره‌قه‌یه‌ی كه‌بۆی دێت، هه‌ندێكجار دادوه‌ران ئه‌و خه‌ڵكه به‌چاویش نابینن، دوو پرسیاری لێبكه‌ن هه‌تا بزانن ئایا ئه‌مه چیه و چۆنه كه‌ئه‌مانه هه‌مووی هه‌ڵه‌ن."\nسه‌رۆكی ده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆی مافه‌كانی مرۆڤ پێشبینی ئه‌وه‌ی كرد ڕه‌وشی مافه‌كانی مرۆڤ به‌ره‌و خراپتر بڕوات له‌و ڕوه‌وه ده‌ڵێت "پێشبینیم ئه‌وه‌یه ئه‌گه‌ر كێشه سه‌ره‌كیه‌كانی وڵاتی ئێمه له‌سیسته‌می حكومڕانی، له‌داموده‌زگاكان، له‌وه‌ی كه ئێستا باسی ده‌كه‌ین و ده‌ڵێن چاكسازی ده‌كه‌ین، نه‌هێشتنی ئه‌م قه‌یرانه داراییه، باشكردنی ڕه‌وشی فه‌رمانبه‌ران و جوڵانه‌وه‌ی بازاڕ و ڕه‌خساندنی هه‌لیكار بۆ ئه‌وانه‌ی كه كاریان نییه، ئه‌گه‌ر ئه‌مانه چاره‌سه‌ر نه‌كرێت ڕه‌وشه‌كه به‌ره و خراپتریش ده‌ڕوات، چونكه ڕۆژ به‌ڕۆژ ڕه‌وشی ده‌روونی هه‌موو هاوڵاتیه‌ك به‌ره‌و خراپتر ده‌ڕوات كه‌ئه‌مانه هه‌مووی ده‌بێت چاره‌سه‌ربكرێت."\nهه‌روه‌ها جه‌ختیكرده‌وه " دۆخه‌كه به‌و شێوه‌یه بمێنێت به‌ڵێ به‌ره‌و مه‌ترسی ده‌ڕوات چونكه حاڵه‌تی زۆرمان هه‌یه وه‌كو ڕۆژنامه‌نوس یان خه‌ڵكانێكی ئاسایی كه ده‌یه‌وێت ڕای خۆی ده‌رببڕێت له‌سۆشیال میدیا ئه‌مانه هه‌مووی ڕێكنه‌خراوه نابێت ئه‌مانه به‌م شێوه‌یه مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ بكرێت، پێویسته ئه‌مڕۆ ڕێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی، لایه‌نی حكومی ئه‌م بابه‌ته له‌به‌رچاو بگرن، ئێستا پێویستمان به‌ڕۆشنبیرییه، تائێستا خه‌ڵكانی ئێمه ڕۆشنبیر نه‌كراوه كه به چ ڕێگایه‌ك ڕای خۆی ده‌رببڕێت."