ئەرشیفی دلاوەر عەلائەدین - دوای تووشبوون\nدوای تووشبوونی كۆرۆنا\nرووداو. ١٢ ئاداری ٢٠٢٠\nدوای تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا (كۆڤید 19)، چارەنووسی نەخۆش پەیوەستە بە كۆمەڵێك فاكتەرەوە، كە پێویستە لەكاتی خۆپاراستن رەچاوبكرێن:\n1) رێگەی گواستنەوە: دەست بۆ دەم و لوت، وەیان راستەوخۆ لە رێگەی هەناسەوە.\n2) جورعەی ڤایرۆسەكە: ژمارەی ڤایرۆسەكانی دەچنە لەشەوە\n3) تەمەن و باری تەندروستی مرۆڤە توشبووەكە.\nهاوكات تێگەیشتن لە كاروانی ڤایرۆسەكە لەناو لەشی مرۆڤ گرنگە بۆ ئەوەی خەڵك لە زانیاری و رەفتار و رێگەچارەی نەشیاو یان زیانبەخش دوور بكەوێتەوە.\nئەگەر ڤایرۆسی كۆرۆنا بە دەست بگوازرێتەوە بۆ ناو دەم و لوت، لەوێدا، چەند سەعاتێكی دەوێ تاوەكو خۆی بە خانەكانی ناو دەم و گەروو و لوت هەڵدەواسێ و دواتر نیشتەجێ دەبێ. بۆیە:\n- هەتا دەكرێ لە دوای دەست لێدانی كەلوپەلی ڤایرۆساوی، مرۆڤ دەست بۆ دەم و لوت نەبات، و ئەگەر بردیشی، بە بێ دواكەوتن دەست و دەم و لوتت بشۆرێ وغەرغەرە بە ئاو یان خوێواو بكات. ئەوە چانسێكت دەداتە مرۆڤەكە هەتا ڤایرۆسەكە لە قۆناخی یەكەم رابگری، ئەگینا دواتر هیچكام لەوانە سوودێكی ئەوتۆی نابێ.\n- ئەگەر ژمارەی ڤایرۆسەكانی دەگوازرێتەوە ناو دەم و لوت زۆربن (واتە ئەو شوێنەی دەستی پێكەوتووە زۆر پیس بووبێ)، ئەوا ڤایرۆسەكە خێراتر و بە ژمارەی زۆرتر جێگیر دەبێ و لە لەش بڵاودەبێتەوە و نیشانەكانی نەخۆشیەكە زووتر بەدەر دەكەوێ.\nدوای نیشتەجێبوون، ڤایرۆسەكە دەچێتە ناو خانەكانی دەم و لوت و گەروو. لەوێدا پێداویستی گەشەكردن و زۆربوون مسۆگەر دەكات و لە ماوەی چەند ڕۆژێكدا بە هەزاران قات زیاد دەكات. لەوێشەوە لە خانەكانی گەرووەوە لە رێگەی هەناسە و خوێنەوە بڵاودەبێتەوە بۆ ناو سیپەلاك و باقی لەش. هەر لەو كاتەشەوە كەسی تووشبوو توانای گواستنەوەی ڤایرۆسەكەی هەیە بۆ یەكێكی دیكە. واتە پێش ئەوەی خۆشی نیشانەكانی لێ دەركەوتبێ.\nدیارە لەو نێوەشدا ئامراز و كۆئەندامی بەرگری لەش دەكەونە شەڕ لە دژی ڤایرۆس. لەو شوێنەی كە شەڕی تێدا دەبێ، نیشانەكانی نەخۆشەکە دەردەكەون. دەم و گەروو و دیوی پشتەوی لووت كۆمەڵێك شانەی لیمفاویان تێدایە، كە یەكەم بەرەی شەڕكردنن. ئەوانە بەهۆی شەڕەكەوە دەست بە ئاوسان دەكەن و مرۆڤەكە هەست بە ئاوسانی مل و گەرو و كەوتن و كڕانەوەی پشتەوەی لووت و گەروو دەكات.\nلە لەشی مرۆڤێكی تەندروست و لاودا، رەنگە ئەو شەڕە لە گەروودا یەكلایی ببێتەوە، هێزەكانی بەرگری لەش لەوێدا ژمارەی ڤایرۆسەكان كەم دەكەنەوە و رێگە بە زۆربەیان نادەن تەشەنە بكەن. لەونێوەشدا كۆئەندامی بەرگری راهێنان بە خڕۆكە سپییەكان دەكات و ئامادەیان دەكات بۆ شەڕكردنی راستەوخۆ و دروستكردنی ئەنتی بۆدی. ئیتر نەخۆشیەكە سووك دەبێ و كەسەكە زووتر رزگاری دەبێ.\nدوای گەروو، ڤایرۆسەكە چەند رۆژێكی دیكە دەخایەنێ هەتا دەگاتە سیپەلاك و بۆرییەكانی هەناسە. ئەوانیش لەكاتی شەڕدا تووشی برینداری و مردنی خانەكان دەبن، بەڵام لەوانەدا – بە بەراورد لەگەڵ گەروو - شانەی لیمفاوی كەمترن و ئاستی بەرگری گشتی نزمترە، بۆیە، زیانی گەورەتریان پێ دەكەوێ. ئەوەش كار دەكاتە سەر توانای بۆرییەكانی هەناسە و سیپەلاك بۆ كاربەجێگەیاندنیان، بۆیە مرۆڤەكە تووشی تەنگە نەفەسی و كەمبوونەوەی رادەی ئۆكسجینی لەش دەكات.\nئەگەر مرۆڤی ساغ یەكەمجار ڤایرۆسی لە رێگەی هەڵمژینی هەناسە و دڵۆپی كۆكە و پژمینی نەخۆشێك تووش ببێ، ئەوا زۆربەی ڤایرۆسەكان بە راستەوخۆیی دەگەنە سیپەلاك و بۆریەكانی هەناسە و یەكەمجار ئەوێ بریندار دەكەن. لەو كەسانەدا، رەنگە یەكەمین نیشانەكانی نەخۆشی بە كۆكە و تەنگەنەفەسی بەدەر بكەون بەبێ ئەوەی كێشەی گەروو و لوت زاڵ ببێ. خۆ ئەوانەی بۆ ماوەیەكی درێژتر لەگەڵ نەخۆشێك تێكەڵ دەبن و دەكەونە گفتوگۆ و هەڵمژینی هەناسەی یەكتر، ئەوا جورعەی (ژمارەی) ڤایرۆسەكانی كە راستەوخۆ دەگەنە بۆرییەكانی هەناسە و سیپەلاك زیاتریش دەبن و نەخۆشەكە زووتر نیشانەكانی لێ دەردەدات و رەنگە نەخۆشییەكە تووندتریش بێ.\n- لە ژوورێكی داخراودا كە دەنگە دەنگی زۆری تێدایە، زۆربەی ئەوانەی قسە دەكەن، لە نزیك یەكتر دەوەستن و دەنگیان بەرزتر دەكەنەوە، بەوە پریشكی دەم و لووتیان بە ئاسانتر ئاڵوگۆڕ دەكەن و زیاتریش هەناسەی یەكتر هەڵدەمژن. هەیانە بۆ نهێنی پاراستن دەمیان لەیەكتر زۆر نزیك دەكەنەوە، بەوە دیسان جورعەی ڤایرۆسەكانیان كە راستەوخۆ لە رێگەی هەناسەوە دەگەیننە سیپەلاكی یەكتر گەورەتر دەبێ. هەتا ئەو تێكەڵاویە رووبەڕووش درێژتر بخایەنێ، ژمارەی ڤایرۆسە گوزراوەكان زیاتر دەبن.\n- بۆیەش گرنگە هەتا بكرێ، كەمترین خەڵك بۆ كەمترین ماوە لە ژوورێكدا بن، و لەكاتی قسەكردن بە لانیكەمەوە مەترونیوێك هەتا دوو مەتر لێك دوور بن، و كۆبوونەوەكانیش زوو كۆتایی پێ بێنن، و دواتر هەوای ژوورەكان بگۆڕن.\nئەگەر تووشبووێك بەرگری لەشی كەم بێ، بۆ نموونە بەهۆی نەخۆشی، یان دەرمانی هەندێ جۆرە نەخۆشی، و یان جگەرەكێشان (كە كاری بۆڕیەكانی هەناسە و سیپەلاك تێك دەدات)، ئەوا ڤایرۆسەكە گەورەترین زیان لە سیپەلاك دەدات و لەوێشەوە ناوەستێ لە سەرجەم بەرەكانی شەڕدا سەردەكەوێ و خۆی دەگەیەنێتە كۆئەندامەكانی دیكەی لەش و كاری ئەوانیش تێك دەدات. لەوانە، رەنگە گورچیلەكان لەكار بخات.\n- لەو حاڵەتەدا نەخۆش هەر دەبێ لە نەخۆشخانە بخەوێ و كۆمەڵێك ئامرازی ژووری ئینعاشی لە خزمەتدا بێ، لەوانە ئۆكسجین و هاوكاری هەناسەدان و شوشتنەوەی گورچیلە و رێكخستنەوەی فشاری خوێن و رێكخستنەوەی لێدانی دڵ و هی دیکە.\n- هەر لەبەر ئەو هۆیانەشە كە پێویستە جەخت نەك تەنیا لە پاكوخاوێنی بكرێتەوە، بەڵكو لە باشكردنی تەندروستی و جگەرە تەرككردن. هیچ كاتێك درەنگ نییە بۆ ئەوەی دەستپێبكەیت.\nبەرگری لەش و گواستنەوەی بەرگری\nدوای چاكبوونەوە، كۆئەندامی بەرگری لەش ئەو ڤایرۆسەی لەبیر دەمێنێ و ئەگەر لە ئایندەدا دیسان رووبەڕووی بێتەوە دەیناسێتەوە و هەموو ئامرازەكانی شەڕكردنی بۆ بەگەڕ دەخات. بەوە لەش بە یەكجارەكی دەپارێزێ، تەنیا لەو حاڵەتانە نەبێ كە ڤایرۆسەكە لەژێر فشاری بەرگری خەڵكدا مەجبوور دەبێ بەرگری خۆی بگۆڕێ، بەڵام ئەو گۆڕانكارییە زۆر خێرا نییە و لە زۆربەی حاڵەتیشدا گۆڕانكاری بچووكن. واتە ئەگەر لەشی مرۆڤ بۆ جاری دووەمیش بەرەنگاری ئەو ڤایرۆسە - بە بەرگە نوێیەكەی - بوویەوە، ئەوا نەخۆشییەكەی سووك دەبێ.\nهاوكات، كە ژمارەی ئەو كەسانەی لە نەخۆشییەكە رزگاریان دەبێ زۆر دەبن، بگرە دەگەنە ئاستی زۆرینە، ئەوكات هەمان ئەو كەسانە دەبنە بەربەست لەبەردەم تەشەنەكردنی ڤایرۆسەكە، وە ئاستی توشبوون كەم دەكەنەوە – واتە بەرگری كۆمەڵ.\nلە سەردەمانی پێشوو، پێش داهێنانی ئەنتیبایۆتیك، كاریگەرترین شێوازی چارەسەری نەخۆشی بریتی بوو لە گواستنەوەی سیرەم (ئاوی خوێن)ی ئەو كەسانەی لە نەخۆشییەكە چاكدەبنەوە بۆ یەكێكی توشبووی نوێی. ئەو شێوازە لە ئێستاشدا بەردەوام لە بواری نەخۆشی ڤایرۆسی كاری پێ دەكرێ، نەك تەنیا بۆ چارەسەركردن بەڵكو وەك كوتانێك بۆ رێگرتن لە نەخۆشی. ئێستاش دەكرێ بیر لەوە بكرێتەوە، بەتایبەتی لە چین كە ژمارەی ئەوانەی چاكبوونەوە و لە ڤایرۆسەكە پاكبوونەتەوە بایی ئەوەندە زیادی كردووە كە بتوانرێ بە سیرەمی ئەوان خەڵكی دیكە لە مردن وەیان نەخۆشبوون رزگار بكرێن.\nدوایین وشە: مایەی خۆشحاڵییە كە سەرباری بەربەستەكان، كەچی هەرێمی كوردستان لە زۆر وڵاتانی دیكەی دەورووبەر و بگرە ئەوروپییەكان باشتر خۆی پاراستووە. بەشێكی ئەو سەركەوتنە دەگەڕێتەوە بۆ هاوكاری و هۆشیاری تاكەكەس و كۆمەڵگە و حكومەت. هاوكات خەڵك بەدوای زانیاری بەسوود دەگەڕێ بۆ خۆپاراستن و پاراستنی خەڵكی دیكە. هیوادارین هەموو لایەك لەوەدا بەردەوام بێ.\nلە ماڵپەڕی رووداو. ١٢ ئاداری ٢٠٢٠


گەشتی مەیدانی و سوودەکانی… ئەحمەد کامەران – Dengekan\nگەشتی مەیدانی و سوودەکانی… ئەحمەد کامەران\nbyAhmad Kamaran\tFebruary 28, 2020\tGeneral\nگەشتی مەیدانی بریتیە لە گەشتێکی زانستی و ئەکادیمیانە کە تایبەتە بەو کەسانەی هەڵدەستن بە کاری توێژینەوە یاخود ئەو خوێندکار و کادیرانەی کە سەرەتا هاتونەتە نێو ناوەندێکی ئەکادیمی و زانستیانە بۆ درێژەدان و خزمەتکردنی ئەو زانستە ، هەڵبەتە ئەم گەشتەش بۆ ئەوە ئەنجام دەدرێت هەتاوەکو ئەو کادیرو خوێندکارانە بەشێوەیەکی فراوانتر ئاشنایەتیان لەگەڵ ئەو زانستە درووست بێت کە تێیدا دەخوێنن.\nدیارترین ئەو بەشە یاخود ئەو ناوەندە زانستیەی کە پێویستی بە گەشتێکی مەیدانی زۆر هەیە وە جیاوازتر لە ناوەندەکانی دیکە ئەویش بریتیە لە ( ناوەندی شوێنەوار) کە ساڵانە بە چەندین کادیری تازە پێگەیشتوو لەم ناوەندە زانستیە وەردەگیرێن بۆ ئەوەی لە داهاتوودا ببنە کادیرێکی باڵای شوێنەوارناس بۆ خزمەتی ناوچە شوێنەواری و کەلەپووریەکانی وڵاتەکەیان.\nبەڵام ئەوەی کە جێگای نیگەرانیە ئەوەیە کە حکومەت لە هەموو ڕوویەکەوە گرنگی ئەوتۆی بە بەشی شوێنەوار و شوێنەوارناسان نەداوە کە هەرچەندە لە چەند وتارێکی پێشووترم ئاماژە م بە گرنگی نەدانی حکومەت کردوە لە بەرامبەر بە شوێنەوار و شوێنەوارناسان، لەگەڵ ئەوەشدا هیچ جۆرە داهاتێکی دیاری کراو تەرخان ناکرێت بۆ ئەو کادیرو خوێندکارە تازەپێگەیشتوانە کە ساڵانە ڕوو دەکەنە خوێندنی زانستی شوێنەوار بۆ ئەنجامدانی گەشتی مەیدانی و زانستی بۆ ناوچە شوێنەواریەکانی کوردستان و دەرەوەی کوردستان ، چوونکە خۆی لە بنەڕەتدا زانستی شوێنەوار واتە ئەنجامدانی زۆرترین گەشتی مەیدانی بۆ ناوچە شوێنەواریەکان ، ئەمەش بۆ زیاتر ئاشنابوونی ئەو خوێندکارانەیە بە فراوانی ئەو زانستەی کە تێیدا دەخوێنن، نەک تەنها خوێندکار لە گۆشەیەکی ژووری داخراوی نێو ناوەندەکە زیندانی بکرێت و چەندین مەلزەمەی ژەهر خواردبکرێت، بەداخەوە لەپاش تەواوبوونی هەر چوار ساڵ خوێندنەکەی لەو ناوەندە زانستیە کەچی ئەو خوێندکارانە تەنیا کاغەزێکی بەدەستەوەیە نوسراوە تۆ بڕوانامەی بەکارلیۆس بە دەستهێناوە لەم ناوەندە زانستیە کەچی ئاستی زانستیشی هیچ…\nهەڵبەتە نوسینی ئەم وتارە پەیوەندی بەخودی خۆمەوەش هەیە چوونکە منیش لە ئێستادا لە ناوەندێکی زانستی وەکو خوێندکار دەخوێنم کە ئەویش(شوێنەوارە) .\nلێرەدا لەم وتارەم دا شایەنی باس و سووپاسە بۆ مامۆستای زۆر خۆشەویستمان کەهاوکاتیش یەکێکە لەهەرە مامۆستا بە ئەزموونەکانی نێو زانستی شوێنەوار لە کۆلێژی ئەدەبیاتی زانکۆی سەڵاحەدین ئەویش ڕێزدار(م.سازان سەباح پیڕباڵ) کە توانیویەتی بە ئەتەکێتێکی زۆر زانستیانەو ڕۆشنبیرانە خزمەتی زانستی شوێنەوار بکات،ئەگەر چی بەڕێزیان لەپاڵ خزمەتی زانستی شوێنەوار ، لەلایەکی دیکەوە وەکو خەمخۆرێک بۆ خوێنکارانی بەشی شوێنەوارناسی هەڵستا بە پێشکەشکردنی داوایەک بۆ ئەنجامدانی گەشتێکی زانستی بۆ سەر قەلاتی هەولێر بە هاوکاری دوو مامۆستای دیکەدا(م.زیاد ئەحمەد |م. مەهدی جەلال) لە بەرواری 25|2|2020 کە ئەمەش بەیەکەم گەشتی زانستیمان دادەنرێت بۆ وەرگرتنی زانیاری بەشێوەیەکی ڕاستەو خۆ دەربارەی قەلات و مێژووەکەی ، هەرچەندە مێژوویەکەی بەشوێوەیەکی زۆر ڕوون دیار نیە بەڵام بەپێی ئەو نووسینە مسماریانە بێت کە دۆزراونەتەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە لەسەردەمی شووسین و ئامارسین واتە پێش 3000 ساڵ پ.ز ناوی هاتووە، لەگەڵ ئەوەشدا کۆنترین شارە کە ژیانی تێدا هەبووە، لەهەمان کاتیشدا هەتاوەکو ئێستا تاکە شوێنەوار ە لە کوردستان ناوی لە لیستی یۆنسکۆ تۆمارکراوە کە ئەمەش جێگای بایەخ دانە بە مێژوو ولایەنی شارستانیەتی کورد، هەرچەندە بەهۆی ئەو داگیرکاری و سەرکوتکردنەی نەیارانی کورد ئەمەش وای کوردوە کە لایەنی مێژوو و پاشماوە شوێنەواریەکانی کورد بکەونە لێواری مەترسیەوە ، لەگەڵ ئەوەشدا حکومەت کەم تەرخەمی خۆی لەلایەنی شوێنەواری نیشاندەدات بەڵکو بە پێچەوانەوە دەبێت حکومەت لەپاڵ سەرجەم پرۆژەکانی دیکەی پڕۆژەی ناوچە شوێنەواریەکان گرنگیەکی ئەوتۆتری پێ بدرێت .\nئەگەر چی لە میانی ئەو گەشتە زانستیە بەسوودەمان کە بە سەرپەرشتی بەڕێز مامۆستا سازان سەباح پیڕباڵەوە ڕێکخرابوو کە توانیمان لە نزیکەوە وەکو کادیرێکی تازە پێگەیشتووی بواری زانستی شوێنەوار ، ئاشنایەتیەکی نزیک پەیدا بکەین لەگەڵ سەرجەم شوێنەکانی نێو قەلات، هەرچەندە بەشێک لە شوێنەکانی قەلات داخرابوون بەتایبەتی حەمامەکەی ئەمەش بەهۆی دووبارە دەستپێکردنەوە بە نۆژنکردنەوەی قەلات کە لەساڵی 2014 بەهۆی قەیرانی دارایی و سەرهەڵدانی جەنگی داعشەوە ڕاگیرابوون، چوونکە بەشێکی زۆری خانووەکانی نێو قەلات ڕووخاون وە هەندێکی تریشیان مەترسی ڕووخانیان لەسەر دایە بۆیە دەبێت حکومەت دەستبەجێ بەشێوەیەکی فراوان دەست بکاتەوە بە نۆژەن کردنەوەیان وە دووبارە گەڕانەوەی ژیان بۆ سەر قەلات لەگەڵ ئەوەشدا بکرێتە شوێنێکی گەشتیاری جوان و ڕازاوە بەهۆی ئەوەی قەلات دەکەوێتە نێو جەرگەی شاری هەولێر کە ئەمەش وا دەکات گەشتیارێکی زۆر ڕووی تێبکەن و لە هەمان کاتیشدا دەبێتە داهاتێک بۆ خەزێنەی حکومەت لە کەرتی گەشتیاری و لەگەڵ ئەوەشدا دەبێتە دەرگایەکی باش بۆ کردنەوەی دامەزارندنی خوێنکارانی بەشی شوێنەوار .\nبەڵام لەگەڵ ئەو گەڕانە بەردەوامیەمان بە نێو قەلات دا، دیمەنێکی زۆر ناشرینی دواکەوتوانەم کەوتە پێش چاوم کە ئەویش بریتی بوو لە نووسینی هەندێک وشەی بێکەڵک و ناشرین بەسەر دیوارەکانەوە کە ئەمەش وای کردبوو سیمایەکی ناشرین پێشکەش بکات ، هەرچەندە لەپێشتردا لە ڕێگای وتارێکم لە ڕۆژنامەی خەبات ژمارە (5733) 21|4|2019 لە ژێر ناونیشانی (ئاستی ڕۆشنبیری تاک لە بەرامبەر شوێنەوار کەلەپوور) کە تێیدا ئاماژەم بە بوونی ئەو دیاردە ناشرینانە کرد کە لەسەر دیواری ناوچە شوێنەواریەکان بوونیان هەیە، چوونکە لە ڕاستیدا بەشێکی تاکی کورد زۆر بێ بەرپرسیارانە مامەڵە دەکەن لەگەڵ ناوچە شوێنەواریەکانی خۆیان دا بەتایبەتیش ئەو دیمەنە ناشرینەی سەر قەلات کە بەچاوەکانی خۆم بینیم ، بۆیە دەبێت ئەو جۆرەکەسانە کاتێک بەم کارە هەڵدەستن ڕاستەوخۆ یاسا بە بڕێک پارە سزایان بدات بۆ ئەوەی جارێکی دەست بۆ ناشرینکردنی ناوچە شوێنەواریەکان نەبەن.\nسەرنجێکی ترم دەربارەی گەشتە مەیدانەکەمان بۆ سەر قەلات لە بەرواری 25|2|2020 ئەوەیە کە لەلاین بەشێکی خوێندکارەکانەوە زۆر کرچ و کاڵی و بێ بەهایی پێوە دیاربوو کە زیاتر خۆیان خەریکی گرتنی وێنەو سناپەوە بوون کەچی کەمتر گرنگی و تێبینیان لەسەر گەشتەکە هەبوو.\nPrevious نەوزاد بەندی و شۆڕشی مەعریفەت … لەتیف بێوار\nNext لە ڕوانگەی سەرنجەوە … عەلی حەمەڕەشید بەرزنجی\nماكرۆن چی گوت؟ … كاوه هادی\nشەوێك لە شەوانى سیمرخ.. سه‌ڵاح شوان\nAug 11, 2021\tClosed\n” حه‌ڵاڵ و حه‌رام ” له‌ته‌رازوی لیژنه‌ی فه‌توادا !…عه‌بدوڵا ساڵح\nعیشقێ بێ وشە … شیعر/کاوە عوسمان عومەر\nنرخی كورسی لە ئیمپراتۆریای جیهان” ئەمەریكا”…عەلی مەحمود محەمەد\n“دایکانی من” خەڵاتی بینەرانی فێستیڤاڵی جیهانی فیلمی کوردی “لەندەن”ی بەدەستهێنا\nپه‌نابه‌رێكی كورد خه‌ڵاتێكی نێوده‌وڵه‌تی وه‌رده‌گرێت


دۆسیە : چاوی گەل\nده‌ستبه‌سه‌ركردنی هه‌ڤاڵ ساڵح موسلیم له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی چیك-ه‌وه شه‌رمه‌زار ده‌كه‌ین….ته‌ڤگه‌ری ئازادیی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستان\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : شوبات - 26 - 2018 - 0 سەرنج\nله‌شه‌وی 24/2/ 2018له‌لایه‌ن ده‌وله‌تی چیك-ه‌وه یه‌كێكی تر له تێكۆشه‌رانی شۆڕشی دیموكراتی و نه‌ته‌وه‌یی گه‌له‌كه‌مان ڕێزدار (ساڵح موسلیم) له‌چوار چێوه‌ی پیلانێكی نائه‌خلاقی و نایاسایی و گرێدراو به به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی ده‌وڵه‌تی توركیا و هاوپه‌یمانه‌كانی به‌له‌به‌رچاوگرتنی به‌رژه‌وه‌ندییه ماددی و سیاسیه‌كانیان پیلانی گرتن و ڕفاندنی بۆ داده‌نێن. هه‌ڤاڵ ساڵح موسلیم ئه‌ندامی ده‌سته‌ی دبلۆماسی ته‌ڤگه‌ری جڤاكی دیموكراتی ته‌ڤ ـ ده‌م كه‌له‌لایه‌ن ده‌وله‌تی چیك-ه‌وه به‌فه‌رمی بانگهێشت ئه‌كرێت و به‌ڵام به‌شێوازێك دوور له نه‌ریتی مرۆڤایه‌تی له‌لایه‌ن […]\nهاوپۆل : دۆسیە\nهه‌ڵوێستی ته‌ڤگه‌ری ئازادیی بۆ ڕه‌وشی هه‌رێمی كوردستان…ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ڤگه‌ری ئازادیی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستان\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : شوبات - 13 - 2018 - 0 سەرنج\nدۆخی هه‌رێمی كوردستان تادێت خراپتر ده‌بێت و كێشه‌كان له قه‌یران زیاتر بوونه‌ته گێژاو، به‌تایبه‌تی كێشه‌كانی نێوان عێراق و هه‌رێمی كوردستان، موچه‌ی فه‌رمانبه‌ران وه‌ستانی پڕۆژه‌ئابووریه‌كان و نه‌بوونی خزمه‌تگوزاری، تێكچونی سیسته‌می په‌روه‌رده‌و خراپ بوونی بواری ته‌ندروستی وئاوو كاره‌باو ڕێگاوبانه‌كان، ڕه‌وشی كاسبكاران و بڵاوبوونه‌وه‌نه‌ی ماده‌ی هۆشبه‌رو خراپ به‌كارهێنانی ڕاگه‌یاندن به‌تایبه‌تی كه‌ناڵه‌كانی ده‌ستی ده‌سه‌ڵات بۆته ئامرازێكی ده‌ستی داگیركه‌ران بۆ تێكچونی شیرازه‌ی كۆمه‌ڵگه‌و هه‌ڵوه‌شانی كلتوری ڕه‌سه‌نی گه‌له‌كه‌مان، له‌هه‌مووشی زیاتر ناڕۆشنی ئاینده‌ی سیاسی ئه‌م هه‌رێمه‌ن، […]\nبه‌یاننامه‌ی ته‌ڤگه‌ری ئازادیی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستان بۆ عه‌فرین\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : شوبات - 6 - 2018 - 0 سەرنج\nبه‌رخودانى عه‌فرین تێکۆشانى ئازادیی و یه‌کێتى گه‌لانى سه‌رخست تێکۆشان‌و به‌رخودانى گه‌له‌که‌مان که له عه‌فرین و ماوه‌ى 18 رۆژه له به‌رامبه‌ر دووه‌م گه‌وره هێزى ناتۆ به ئه‌وپه‌ڕى مۆراڵ و هێزه‌وه به‌رده‌وام ده‌کات پشت راستى ئه‌وه ده‌کاته‌وه که به‌رخودانى گه‌لان له که‌سایه‌تى عه‌فرین که راسته‌وخۆ له سه‌نگه‌ردایه، به پشتگیرى گه‌له‌که‌مان له چوارلای کوردستان و گشتى جیهان‌و گه‌لانى ئازادییخوازى دونیا سه‌رکه‌وتووه‌و سه‌رده‌که‌وێت، بن که‌وتن و تێکشکان بۆ ده‌وڵه‌تى فاشیستى تورک‌و دکتاتۆر‌و هاوکاره‌کانیانه. […]\nهێرشه‌کانى سه‌ر عه‌فرین و داگیرکاریه‌کانى برادۆست رسوا ده‌که‌ین…ته‌ڤگه‌رى ئازادیی کۆمه‌ڵگه‌ى کوردستان\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : کانونی دووهەم - 18 - 2018 - 0 سەرنج\nهێرشه‌کانى ده‌وڵه‌تى فاشیستى تورک بۆسه‌ر عه‌فرین شه‌رمه‌زار‌و رسوا ده‌که‌ین، بانگه‌وازى له راى گشتى، هێز و لایه‌نه سیاسیه‌کان و ته‌واوى گه‌لى کورد ده‌که‌ین له به‌رامبه‌ر ئه‌م هێرشانه‌و داگیرکاریه‌کانى ده‌وڵه‌تى تورک بۆ سه‌ر هه‌رێمى برادۆست ده‌ست به چالاکى‌و ناڕه‌زایى ده‌ربڕینى بکه‌ن. هه‌ر له سه‌ره‌تاى شۆڕشى دیموکراتى گه‌لان له رۆژئاواى کورستان و سوریادا ده‌وڵه‌تى فاشیستى تورک سه‌رسه‌ختانه دوژمنایه‌تى خۆى راگه‌یاند، دواى سه‌رکه‌وتنه یه‌ک له دوایه‌که‌کانى گه‌لى کورد له رۆژئاوا و گه‌لانى سوریا […]\nئاگاداری بۆ ڕای گشتی\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : کانونی یەکەم - 19 - 2017 - 0 سەرنج\nئاگاداری بۆ ڕای گشتی ته‌واوی گه‌له‌كه‌مان ڕای گشتی ئاگادار ده‌كه‌ینه‌وه هه‌ڤاڵمان (ئازاد عومه‌ر محمد) ناسراو به‌حاجی ئازاد هاوسه‌رۆكی هه‌رێمی سلێمانی ته‌ڤگه‌ری ئازادی له‌سعات 9ونیوی ئه‌م به‌یانییه‌وه ڕۆشتۆته بازاڕ و دیار نه‌ماوه‌و له‌هه‌موو په‌یوه‌ندییه‌ك دابڕاوه، ئێمه دڵنیاین لای ئاسایشی سلێمانیه‌و له‌چوار چێوه‌ی ئه‌و شه‌پۆلی گرتن و ده‌سبه‌سه‌ر كردنانه‌دا ده‌ستبه‌سه‌ریان كردووه، ئێمه ئاسایشی سلێمانی و لیژنه‌ی ئه‌منی سلێمانی و پارێزگاری سلێمانی وه‌ك سه‌رۆكی لیژنه‌ی ئه‌منی سلێمانی ئاگادار ئه‌كه‌ینه‌وه هه‌رچی زووه چاره‌نووسی […]\nپه‌که‌که هێڵه‌کانى یه‌کلا کرده‌وه ….. ته‌ڤگه‌رى ئازادیی کۆمه‌ڵگه‌ى کوردستان\nنوسەر : ئارام لەبەرواری : تشرینی دووهەم - 27 - 2017 - 0 سەرنج\nبه‌بۆنه‌ى تێپه‌ڕبوونى 39 ساڵ به‌سه‌ر دامه‌زراندنى پارتى کرێکارانى کوردستان په‌که‌که، كه پێنانه نێو 40 مین ساڵى تێکۆشان پیرۆزبایى له ته‌واوى بنه‌ماڵه‌ى شه‌هیدان‌و ئافرێنه‌ر‌و دامه‌زرێنه‌رى بزوتنه‌وى ئازادیخوازى گه‌لى کورد رێبه‌ر ئاپۆ، ته‌واوى گه‌لى کورد، گه‌لانى بنده‌ستى رۆژهه‌ڵاتى ناوین‌و مرۆڤایه‌تى ده‌که‌ین. له‌دواى دروستبوونى چه‌ندین جوڵانه‌وه‌و سه‌رهه‌ڵدان له چوارپارچه‌ى کوردستاندا، که ته‌واوى ئه‌و سه‌رهه‌ڵدانانه کوژانه‌وه، یان نه‌یانتوانى ببنه به‌دیهێنه‌رى خه‌ون‌و ئاواته گه‌وره‌کانى گه‌له‌که‌مان‌و سنوردار به پارچه‌یه‌ک‌و ناوچه‌یه‌ک مانه‌وه، دروستبوونى پارتى کرێکارانى کوردستان […]\nله ژێر سایه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌دا هه‌ر ڕۆژه و دۆخی باشوری كوردستان به‌ره‌و خراپتر ده‌چێت\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : تشرینی یەکەم - 30 - 2017 - 0 سەرنج\nگه‌له‌كه‌مان له باشوری كوردستان به به‌رده‌وامی له خه‌بات و تێكۆشاندا بووه و دانه‌بڕاوه و ته‌سلیمكاری قبوڵ نه‌كردووه، له كوێدا پێویست بووبێت به به‌خشینی خوێن یان به پرۆسه‌ی دیموكراتی و ده‌نگدان و خه‌باتی مه‌ده‌نی، به‌ڵام له ماوه‌ی بیست وشه‌ش ساڵی ڕابردوودا ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی حوكمی ئه‌م هه‌رێمه‌ی كردووه هه‌موو ئه‌و خه‌باته شۆڕشگێڕی و مه‌ده‌نی و دیموكراتیانه‌یان له بار بردووه و بۆ مانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتیان مامه‌ڵه‌یان به ده‌ستكه‌وته‌كانی گه‌ل و شه‌هیدانه‌وه كردووه و […]\nبۆ ته‌واوی گه‌له‌كه‌مان……. بنه‌ماڵه‌یی شه‌هیدانی كه‌ركوك و دوزخورماتوو\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : تشرینی یەکەم - 18 - 2017 - 0 سەرنج\nبۆ ته‌واوی گه‌له‌كه‌مان بنه‌ماڵه‌یی شه‌هیدانی كه‌ركوك و دوزخورماتوو سه‌ره‌تا پرسه‌و سه‌ره‌خۆشی خۆمان ئاراسته‌ی بنه‌ماڵه و كه‌سوكاری شه‌هیدان ده‌كه‌ین، كه‌له هێرشی داگیركاری سه‌ر كه‌ركوك و ده‌وروربه‌ریدا كۆمه‌ڵێك پێشمه‌رگه و گه‌ریلا و خه‌ڵكی خۆبه‌خش بونه قوربانی، ئیمه ئه‌و هێرشانه وه‌ك هێرشێكی داگیركاری ده‌بینین و ئه‌قڵی نه‌ته‌وه په‌رستی و تائیفی پێشده‌خات و پێویسته رێگری لێبكه‌ین، ئیدانه‌ی ئه‌و شه‌ڕه داگیركارییه ده‌كه‌ین و له‌هه‌مانكادا شه‌رمه‌زاری هیزه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌ین، كه‌له كۆبونه‌وه داخراوه‌كاندا و […]\nبانگەوازی (ته‌ڤگه‌ری ئازادیی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستان) ده‌سته‌ی هاوسه‌رۆكایه‌تی\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئیلول - 24 - 2017 - 0 سەرنج\nهه‌ر مه‌ترسییه‌ك كه ڕوبه‌ڕوی ژیانی گه‌له‌كه‌مان ببێته‌وه، خۆمان ئه‌ركدار ده‌بینین بۆ پاراستنیان گه‌لانی ئه‌م ناوچه‌یه به درێژای مێژوو پێكه‌وه ژیاون، به بێ ناكۆكی و ململانێ، هه‌تا ئه‌و ده‌مه‌ی ده‌سه‌ڵات و زهنییه‌تی ده‌سه‌ڵاتخوازی پێشكه‌وتو دواتر به پیلانی هێزه هه‌ژمونگه‌را و ده‌سه‌ڵاتخوازه‌كان شه‌ڕی ده‌سه‌ڵات و به‌رژه‌وه‌ندی هاته ئاراوه، له ئه‌نجامدا ده‌سه‌ڵات بووه به خاوه‌ن ده‌ستكه‌وت و گه‌لیش به قوربانی و كۆمه‌ڵكوژی باجه‌كه‌ی داوه، ئه‌مڕۆش دیسان له باشوری كوردستان و عێراقدا […]\nرووداوه‌که‌ى مه‌نده‌لى سه‌ره‌تایى پیلان گێڕیه‌كه‌ى وڵاتانى دراوسێیه……\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئیلول - 13 - 2017 - 0 سەرنج\nرووداوه‌که‌ى مه‌نده‌لى سه‌ره‌تایى ئه‌و پیلان گیریه‌یى نێوان وڵاتانى دراوسێیه که ئه‌یانه‌وێت له‌سه‌ر باشوورى کوردستان ئه‌نجامى بده‌ن. به‌سوود وه‌رگرتن له‌و ئالۆزییانه‌ى نێوان هه‌رێم و حکومه‌تى عێراق له رابردوودا له‌سه‌ر ناوچه کێشه‌له‌سه‌ره‌کان. چاره‌سه‌ر نه‌کردنى کێشه‌کانى ئه‌م سنووره زیاتر بۆشایى درووست کردووه بۆ ده‌ست تیوه‌ردانى وڵاتان درووست کردنى شه‌ڕى مه‌زهه‌بى و نه‌ته‌وه‌یى نیوان کورد و عه‌ره‌ب و تورکمان. پرۆسه‌ى ئه‌نجام دانى ریفراندۆم که‌بۆخۆى پرۆژه‌ى نه‌ته‌وه‌یى کورد و حزبه کوردییه‌کان نییه ئه‌م کیشه‌یه […]


ده‌روونناسی گه‌شه‌پێدان – پەڕە 2 – ده‌روونناسی\nهه‌نگاوه‌كانی په‌ره‌پێدان به كه‌سایه‌تی\nته‌مموز 5, 2019\t0 6,860\nن؛ الاء احمد و؛ دانا سه‌لام/ ب. رێكخراوی رێنمایی سروشتی مرۆڤ وایه به‌رده‌وام بۆ سازان له‌گه‌ڵ ژینگه‌كه‌ی پێویستی به‌وه هه‌یه كه په‌ره به كه‌سا‌یه‌تی خۆی بدات، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێـت له‌گه‌ڵ گۆڕانكارییه‌كانی سه‌رده‌مدا هه‌ڵبكات، نابێت تاك له دۆڵێك بێت و گۆڕانكارییه‌كانی ژیانیش له دۆڵێكی تر، واته تاك ئاگای له‌و گۆڕانكارییانه نه‌بێت كه‌له ناو كۆمه‌ڵگادا رووده‌ده‌ن، ده‌بێ هه‌میشه كاتێك دابنێ بۆ ئه‌وه‌ی …\nرێگاكانی باشتركردنی میزاج\nته‌مموز 4, 2019\t0 7,350\nن؛ رانیا سنجق و؛ دانا سه‌لام/ ب. رێكخراوی رێنمایی باردۆخه‌كانی ژیان وا له مرۆڤ ده‌كه‌ن كه دووچاری ناره‌حه‌تی و تێكچوونی میزاج ببێته‌وه، مرۆڤ له ژیانی رۆژانه‌یدا به‌هۆی ئه‌وه‌ی مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ر ده‌كات، ئاساییه كه هه‌ندێ فشار و ناره‌حه‌تی تووشببێت. به‌ڵام نابێت ئه‌و فشارانه كاریگه‌ری به‌رده‌وامیان هه‌بێـت له‌سه‌ر تاكه‌كه به‌درێژایی رۆژه‌كه یان حه‌فته‌كه تاكه‌كه ناره‌حه‌ت بكه‌ن، له ژیانی ئاسایی دووری بخه‌نه‌وه. …\nته‌مموز 3, 2019\t0 6,556\nن؛ ئه‌ندازیار موهه‌ند و؛ دانا سه‌لام/ ب. رێكخراوی رێنمایی هۆكاره‌كانی سه‌ركه‌وتنی گۆڕان چیین؟ بۆ ئه‌وه‌ی پڕۆسه‌ی گۆڕانكاری له تاكدا سه‌ركه‌وتوو بێت، پێویسته ئه‌و خاڵانه‌ی خواره‌وه ده‌سته‌به‌ر ببن: گۆڕانه‌كه ئاره‌زوومه‌ندانه بێت نه‌وه‌ك به زۆره‌ملێ. گۆڕانكارییه‌كان له‌سه‌ر بنه‌مای پێویستی بێت. هه‌بوونی زانیاری و پلان پێش ده‌ستكردن به گۆڕانكاری. گۆڕانكاری ده‌بێت هه‌نگاو به‌هانگاو بێت. پێویستی به نیمچه ئاماده‌باشی هه‌یه، نه‌وه‌ك له‌ناكاو بێت. ده‌بێت …\nكارامه‌ييه‌كانى ژيان (life skill)\nته‌مموز 3, 2019\t0 5,692\nن؛ دانا سه‌لام/ ب. رێكخراوی رێنمایی له ساڵی 2012ـدا بیرمان له نووسینی نامیله‌كیه‌ك كردوه به ناوی (كارامه‌ییه‌كانی ژیان) پاش ماوه‌یه‌ك توانیمان چه‌ند بابه‌تێكی لێ ئاماده بكه‌ین، دواتر به‌هۆی سه‌رقاڵییه‌وه نه‌ماتوانی كاره‌كان ته‌واو بكه‌ین، تاكو ئێستا ئه‌م بابه‌تانه‌ی ئاماده‌مان كردوون هه‌ر له‌لام ماون، به‌ڵام ئێستا نامانه‌وێ چیتر بمێنێته‌وه، بۆیه لێره‌دا به شێوه‌یه‌كی چه‌ند به‌شی بڵاوی ده‌كه‌ینه‌وه، به‌هیواین كه سوودی هه‌بێت. له‌به‌رچی …\nبه‌خته‌وه‌رى تاك (2-2)\nته‌مموز 2, 2019\t0 5,758\nئا؛ كارزان شوكر/ رێنماییكاری ده‌روونی شه‌شه‌م/ ئه‌مڕۆ رۆژى تۆيه: ئه‌گه‌ر به‌يانيت لێهات چاوه‌ڕێى ئيواره مه‌به، ته‌نيا ئه‌مڕۆ ده‌ژيت نه‌ك دوێنێ كه لێت رۆشتوه به خێر و شه‌ڕیيه‌وه نه سبه‌ينێش كه هێشتا نه‌هاتووه، ئه‌مڕۆ كه رۆژه‌كه‌ى به‌سه‌رتدا هه‌ڵهاتووه ته‌نيا رۆژى تۆيه و به‌س وابزانه ته‌مه‌نت ته‌نيا رۆژيكه بيكه به رۆژى له دايك بوونت. ئه‌مڕۆ ئه‌و رۆژه‌يه كه تۆى تيیداى كاته‌كانى دابه‌ش …\nته‌مموز 1, 2019\t0 4,739\nئا؛ محمد جووتیار/ رێنماییكاری ده‌روونی و خێزانی هۆڕمۆنی هەستکردن بە ئارامی و ئاسایشی دەروونی هۆڕمۆنی (ئه‌ندرۆفین) پێکهاتەیەکی کیمیاییە لەرێگای غوده‌یەکی تایبەت بە خانە دەماری مێشکەوە لەکاتی پێوست مێشكی مرۆڤ دەریدەدات، ئەم هۆڕمۆنە وەک چارەسەرێکی سرووشتییه لەو کاتانەی کە مرۆڤ تووشی دڵتەنگی، ترس، دڵەڕاوکێ، تووشی ئازار و ناره‌حه‌تییه‌ك ده‌بیت جەستەی مرۆڤ ئەم هۆڕمۆنە دەردەدات، ئەو کات كەسەکە هەست بە ئارامی و …\nبه‌خته‌وه‌رى تاك (1-2)\nحوزه‌یران 28, 2019\t0 4,912\nئا؛ كارزان شوكر/ رێنماییكاری ده‌روونی پێشه‌كى به‌خته‌روه‌رى ئه‌م وشه‌يه‌يه كه هه‌موو مرۆڤايه‌تى به دوايدا وێلَه، ئێمه بۆ ئه‌وه‌ى به‌خته‌وه‌ر بين، به‌خۆشى بژين ده‌بێت به‌زه‌رده‌خه‌نه‌وه، به ئازايانه‌وه و گه‌شبينانانه پێشوازى له ژيان بكه‌ين. چونكه ژيان شايه‌نى ئه‌وه‌يه كه‌وا ئێمه تيا بژين كاتێك كه‌توشى گرفتێك ده‌بين له‌ژيانمان پێويسته روبه‌روى ببينه‌وه و چاره‌سه‌رى بكه‌ين، چونكه ئه‌وكێشانه‌ى كه‌وا تووشى ده‌بيين مرۆڤه‌كان دروست كردووه، هه‌رگيز …\nگۆڕانكاری پێداویستییه‌كی ژیانه (1-2)\nحوزه‌یران 28, 2019\t0 4,787\nن؛ ئه‌ندازیار موهه‌ند و؛ دانا سه‌لام/ ب. رێكخراوی رێنمایی به دوو به‌ش هه‌وڵده‌ده‌ین باس له گۆڕانكاری له ژیانی مرۆڤه‌كاندا بكه‌ین، باس له هه‌موو ئه‌و شتانه ده‌كه‌ین كه خودی گۆڕان پێویستییه‌تی به‌هۆیه‌وه مرۆڤه‌كان ده‌توان باشتر ژیانی خۆیانی پێبگۆڕێت و له قۆناغێك بچێنه قۆناغێكی تر. هه‌موو گۆڕانێك پێویستی به زانیاری هه‌یه، كه كه‌لتوور، به‌ها و ئاراسته‌كان ئه‌م زانیارییانه به مرۆڤ ده‌ده‌ن بۆ …\nچه‌ند رێگایه‌ك بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ترسه‌كانت\nحوزه‌یران 20, 2019\t0 2,917\nئا؛ مجدی سه‌عید. و؛ دانا سه‌لام/ به‌ڕێوه‌به‌ری رێكخراوی رێنمایی مرۆڤه‌كان به‌بێ جیاوازی له ژیانییان روبه‌روی ترس ده‌بنه‌وه، به‌ڵام ترسه‌كان جیاوازن، هه‌ندێكیان هه‌راسانكه‌رن و تووشی دڵه‌ڕاوكێت ده‌كه‌ن هه‌ندێكیشیان ئاسایین، ئه‌مه‌ش په‌یوه‌ندی به‌ترسه‌كه‌وه هه‌یه. له‌م بابه‌ته‌دا چه‌ند رێگایه‌ك وه‌ك به‌رچاو ڕوونی ده‌خه‌ینه روو بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی به‌هۆیه‌وه به‌سه‌ر ترسه‌كانتدا زاڵ ببیت كه رۆژانه روبه‌روت ده‌بنه‌وه، له رێگاكانیش: یه‌كه‌م/ دانانی كاتێك؛ ئه‌سته‌مه بتوانیت …\nنۆ رێنمایی بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی له‌به‌رامبه‌ر خه‌ڵك قسه بكه‌یت\nحوزه‌یران 17, 2019\t0 3,305\nدانا سه‌لام/ به‌ڕێوه‌به‌ری رێكخراوی رێنمایی ترس له قسه‌كردن له به‌رامبه‌ر خه‌ڵك یه‌كێكه له جۆره دیاره‌كانی ترسی كۆمه‌ڵایه‌تی، سه‌ره‌تا به ترسێكی كه‌م ده‌ست پێده‌كات و به‌چاره‌سه‌رنه‌كردنی ئاستی ترسه‌كه زیاتر و توندتر ده‌بێت، زۆرێك له كه‌سه‌كان ناتوانن به‌رامبه‌ر خه‌ڵك قسه بكه‌ن، ترسیان هه‌یه له خه‌ڵك و ئه‌و قسانه‌ی ده‌یكه‌ن. هۆكاره‌كانیش زۆرن و جۆراوجۆرن، به‌ڵام به پێداگیری و وره به‌رزی تاكه‌كه ده‌توانرێت به‌سه‌ریدا …


کۆیلەتی مودێڕنی کرێکارانی خاریجی لە ئیماراتی یەکگرتوی عەرەبی – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nکۆیلەتی مودێڕنی کرێکارانی خاریجی لە ئیماراتی یەکگرتوی عەرەبی\nرۆژی دووشەممە ٤ ی ئاوریل سازمانی جیهانی کار وێڕای هۆشدار دان بە دەوڵەتی قەتەر، ساڵێک مۆڵەتی داوە تا یاسای کاری خۆی بگۆڕێت. سازمانی جیهانی کار هۆشداری داوە کە لە ئەگەری نەگۆڕانی قانونی کاری قەتەر، توێژینەوەیەکی تایبەت لە مانگی مارسدا لەسەر یاساکانی کار لەم وڵاتەدا ئەنجام ئەدات. جێكای ئاماژه‌یه كه بارودۆخی کاریی لە وڵاتی قەتەر دوای ئەوە کەوتەبەر ڕەخنەی سازمانی نێونەتەوەیی کار و یەکێتیە کرێکاریەکان دنیا کە بارودۆخی کرێکارانی بیانی شاغڵ لەم وڵاتەدا گەلێک نالەبار ڕاگەیندرابوو. ئەم کرێکارە خاریجیانە کە زۆربەیان خەڵکی وڵاتانی رۆژهه‌ڵاتی ئاسیا و ئافریقان لە پڕۆژە ساختمانیەکانی تایبەتە بە بەڕێوە چوونی جامی جیهانی ٢٠٢٢ دا خەریکی کارن. چاودێرانی سازمانەکانی لایەنگری مافەکانی مرۆف، خاوەنکارانی قەتریان مەحکوم بە سوئیستیفادە لە هێزی کار، قاچاقی ئینسان و ڕاگرتنی کرێکاران لە بارودۆخێکی خراپی ژیاندا کرد.ئەمیر نشینی قەتەر ٢ ملیۆن و دووسەد هەزاركه‌س جەمعیەتی هەیە کە نزیکەی ملیۆنێک و ٩٠٠ هەزار کەسیان کرێکاری خاریجین. ئەم کرێکارانە زیاتر لە وڵاتانی هێند، پاکستان، نپاڵ و بنگلادشەوە هاتون. بەپێی قانونەکانی قەتەر کرێکاران خۆیان ناتوانن ڕاستەوخۆ بۆ کار کردن بێنە ئەم وڵاتە و وێزا وەربگرن. هەموو کرێکارێک پێویستی بە کەفیل و زامن هەیە. کاری کەفالەتیش لە ڕێگای شیرکەتەکانی واسیتەوە وەردەگێرێت و یان ڕاستەوخۆ بە وەسیلەی خاوەنکاران بەڕێوەدەچێت. بەشێک لە حەقدەستی کرێکاران شیرکەتە واسیتەییەکان وەریدەگرن. گوزەرنامەی كرێكاران لە سەرەتای هاتنیانەوە وەک بارمتە ڕادەگیرێ. حەقدەستی مامناوەندی مانگانەی کرێکاران لە قەتەر ٢٧٥ دۆلارە. حەقدەستی ئەو کرێکارانەی کە وەک خزمەتکار لای بنەماڵەکانی قەتەر کاردەکەن، لەم بڕەش کەمترە. بەشی زۆری کرێکارانی بیانی لە قەتەر قەراردادی کەتبی دامەزرانیان نییە و لەم بارەیەوە تەنیا تەوافوقی شفاهیان به‌كاردێنێن. ئەگەر بارودۆخی دژواری کار، درێژماوە بوونی ساعاتی کار، حەقدەستی کەم، توندوتیژی خاوەنکار، کاری ئیجباری، شوێنی حه‌وانه‌وه پڕ جەمعیەت و بێ کەمترین ئیمکاناتی بێهداشتی بەم وێنەیەوە زیاد بکەین، ئەم کرێکارانە دەکرێ بە واتای ڕاستەقینە ناو بنێین کۆیلەکانی سەردەمی سەرمایە.\nبەڵام ئەوەی کە لەمرۆدا لە ئەمیر نشینی قەتەر و باقی ئەمیر نشینەکانی لێواری کەنداو و هەروەها عەرەبستانی سعودی بەسەر کرێکارانی بیانیدا دێت دیاردەیەکی نوێ نییە. ساڵانێکە کە لە بەرهەمی ڕەنج و کاری کرێکاران و چەوساندنەوەی وەحشیانەیان لە خراپترین بارودۆخی ژیاندا، لەم ناوچەیە گەلێک وه‌رده‌گێرێت و کاخی ئەفسانەیی و ئاسمان خەراشی بەرز دروست دەکرێن. ساڵانێکە کە ناوه‌نده‌كانی نێونەتەوەیی لە بارودۆخی دژه مرۆڤانەی کرێکارانی خاریجی لەم ناوچەیەدا ئاگادارن. ئەوەی کە لەم مانگانه‌ی دواییەدا بۆتە هۆی ئەوەی کە بکەونە بیری ئەم کرێکارانەوە و سەبارەت بە بارودۆخی کار و ژیانیان ڕاپۆرت ئامادە بکەن، ئاشکرا بوونی گەندەڵی ماڵی بە ملیارد دۆلاریە لە فیدڕاسیۆنی نەێونەتەوەیی فوتباڵدا. وڵاتی قەتەر وەک میزبانی یاریەکانی جامی جیهانی ساڵی ٢٠٢٢ دیاری کراوە. دیاری کردنی قەتەر وەک میزبانی ئەم یاریانە لە ڕێگای دانی به‌رتیلی قه‌به نەبوایە بە سەرانی ئەم سازمانە مومکین نەبوو. بەڵام دیاری کرانی ئەم ئەمیر نشینە بۆ بەڕێوەچونی رووداوێکی گرنگی وەرزشی لە ٦ ساڵی داهاتودا، هەر لەمرۆوە بە واتای ڕژانی بە ملیارد دۆلار سەروەتە بۆ گیرفانی پەیمانکارانی نێونەتەوەیی. گوازرانەوەی سەروەتێکی عه‌زیم بۆ گیرفانی سەرمایە گوزارانی خاوەنی ئەم شیرکەتانە لە ڕێگای چەوساندنەوەی وەحشیانەی نزیک بە دوو ملیۆن کرێکار لەم وڵاتەدا نەبێت ئیمکانی نییە.\nڕاستە کە ئەم ئەمیر نشینە لەسەر دەریایەک لە نەوت نووستوه، بەڵام ئەوەی کە سه‌رنجی سەرمایە گوزارانی ڕاکێشاوە، هێزێکی کاری هەرزانە کە بەبێ بەهەرەمەندی لە کەمترین پشتیوانی یاسایی لەم ناوچەیەدا بوونی هەیە ئه‌ویش هێزی كاری هه‌رزانه. ئەو کرێکارانەی کە مافی ناڕزایەتی ده‌ربه‌ڕین و مانگرتنیان نییە، ئەو کرێکارانەی کە لە مافی هەبوونی رێكخراو بێبەشن، ئەو کرێکارانەی کە مەوقعیەتیان بە کاتی و ناجێگیر دەبینن، ئەو کرێکارانەی کە دەکرێ لە هێندێک حاڵەتدا تا ١٦ کاتژمێر لە رۆژدا کاریان پێبکرێت. ئێستا کە لە جەریانی ڕقابەتەکانی نێوخۆی فیدراسیۆنی جیهانی فوتباڵدا زەمزەمەی پێداچونەوە بەم بڕیارەدا دەگاتە گوێ، سازمانی جیهانی کاریش تازە کەوتوەتە بیری بارۆدۆخی کرێکارانی خاریجی لەم ئەمیر نشینەدا. بەهەر حاڵ ئەنگیزەکان هەرچیەک بن، ئێستا چاوی دونیا لەسەر کارەساتێکە کە لەم ئەمیر نشینە لۆکس ڕازاوەدا لە ئارادایە. لە ئاوا بارودۆخێکدا کرێکارانی دەرەکی لە قەتەر و باقی وڵاتانی لێوارەی کەنداو پێویستیان بە پشتیوانی چینی کرێکار لە ئاستی جیهانیدا هەیە. ئیفشاگەریەکانی سازمانی جیهانی کار دەبێ بە پشتیوانی یەکێتی و سەندیکا پێشکەوتوەکان و هێزی پێشڕەو و سوسیالیست لە ئاستی دنیادا پەیگیری بکرێت. ئەو ئینسانانەی کە زیاتر لە شەش بەرابەری جەمعیەتی ئەم ئەمیر نشینە پێکدێنن، بیانی نین، ئەوان خاوەنانی ڕاستەقینەی هەموو سەروەت و نێعمەتێکن کە لەم ئەمیر نشینەدا لەسەریەک کەڵکە کراوە. ٣٠٠ هەزار کەس لە کاخ و هۆتێلە ڕازاوەکاندادەژین و نزیکەی دوو ملیۆن کەس لە بنیاد نەرانی ئەم بینا ئەفسانەییانە لە بوونە خاوەنی چوار دیواریەک بێبەشن و لەنێو ژووری تاریک و لە گەرمای تاقەت پڕوکێندا لە هەموو ئیمکاناتێکی ژیان بێبه‌شن. ئەم بێ عەداڵەتیە كاه‌ساتبار و وەحشیانەیە ویژدانی ئینسانییه‌ت ئازار ده‌دات و دەکرێ ڕیشە کێش بکرێت.\nPrevious Article كۆبوونه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تیی شۆفیرتاكسییه‌كان له تاران\nNext Article بڕیاری قه‌ده‌خه‌كردنی هاتووچۆ له سلۆپی


یەک شەممە, 21. 6. 2020\tPDKI


نه‌وت پابه‌ندبوونى هه‌رێمى كوردستان به‌ڕاده‌ستكردنى 250هه‌زار به‌رمیل دووپاتده‌كاته‌وه\nالاثنين 02 كانون أول 2019 - 19:35\nوه‌زاره‌تى نه‌وت،ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه،دووپاتیكرده‌وه،عێراق پابه‌نده به‌كه‌مكردنه‌وه‌ى به‌رهه‌مهێنان به‌پێ بڕیاره‌كانى كۆبوونه‌وه‌ى وه‌زارى رێكخراوى ئۆپیك.\nعاسم جیهاد وته‌بێژى وه‌زاره‌تى نه‌وت له‌لێدوانێكى بۆ ئاژانسى هه‌واڵى عێراقیه(اه‌ع) ڕایگه‌یاند"عێراق پابه‌نده به‌كه‌مكردنه‌وه‌ى به‌رهه‌مهێنانى نه‌وت به‌پێ بڕیاره‌كانى كۆبوونه‌وه‌ى وه‌زارى ڕێكخراوى ئۆپیك وهاوپه‌یمانه‌كانى"،روونیشیكرده‌وه"ئه‌م كه‌مكردنه‌وه‌یه هاوسه‌نگى بۆ بازاڕى نه‌وت ده‌گه‌ڕێنێته‌وه ".\nئاماژه‌یشى دا "زیاده‌ڕه‌وى هه‌یه ووڵاتانى به‌رهه‌مهێنه‌رى نه‌وت هه‌وڵى له‌خۆگرتنى ده‌ده‌ن،ئه‌مه‌یش ڕه‌نگدانه‌وه‌ى ده‌بێت له‌سه‌ر هاوسه‌نگى وپاڵشتى كردنى نرخه‌كان له‌بازاڕه جیهانییه‌كان".\nله‌سه‌ر پرسێكى په‌یوه‌ندیداریشدا جیهاد دووپاتیكرده‌وه"هه‌رێمى كوردستان پابه‌نده به‌ڕاده‌ستكردنى 250هه‌زار به‌رمیل ئه‌مه‌یش پاڵپشتى بوودجه‌ى فیدڕاڵى ده‌كات وداهاتى زیاتر دابین ده‌كات كه كه‌مبوونى گرفتى له‌داهاتى بوودجه دروست ده‌كرد".


ئیراتۆسێنێس و ڕەهەندەکانی عەرد و مانگ 276 – 194 پێشزایین | بیركاری به‌كوردی\nماڵه‌وه‌ئیراتۆسێنێس و ڕەهەندەکانی عەرد و مانگ 276 – 194 پێشزایین\nئیراتۆسێنێس و ڕەهەندەکانی عەرد و مانگ 276 – 194 پێشزایین\nشوبات 4, 2017 Chenar Uncategorized\nکاتێک که مۆزه‌خانه‌ی ئه‌سکه‌نده‌رییه ڕوو له گه‌شه‌کردن ده‌کات، زۆر له زانایان و فه‌یله‌سوفانی یۆنانی بۆ مه‌به‌ستی خوێندن یاخود وانەبێژی ڕووده‌که‌نه ئه‌م شاره. به تایبه‌ت لە ڕۆژگارێکدا که مۆزه‌خانه‌که له‌سه‌ر ده‌ستی (په‌تلیمۆسی دووه‌م) کوڕی په‌تلیمۆسی یه‌که‌م شای ئه‌سکه‌نده‌رییه بایه‌خێکی زۆر گرنگی پێدرا. یه‌کێک له‌و فه‌یله‌سوفانه‌ی که له ساڵانی هه‌مان سه‌ده‌دا ڕووده‌کاته ئه‌سکه‌نده‌رییه ئیراتۆسێنێس Eratosthenes بوو.\nئیراتۆسێنێس له ساڵی 276 ی پێشزایین له سیرین Cyrene ، که شارێکه و ده‌که‌وێته لیبیای ئێستاوه، له‌دایکبووه. هه‌ر له منداڵییه‌وه زیره‌کییه‌کی له ڕادەبەدەر و شازی تێدا به‌دیکراوه. هه‌رچه‌نده له شارۆچکه‌که‌ی خۆی، واته سیرین، خوێندویه‌تی، به‌ڵام زۆربه‌ی خوێندنه‌که‌ی له ئه‌سینا، له هه‌ر یه‌ک له ئه‌کایمیاکه‌ی ئه‌فلاتون و لیسیۆمی(قوتابخانه‌ی ئه‌رستۆیی) ئه‌رستۆیی خوێندویه‌تی.\nله ساڵی 245 ی پز، کاتێک په‌تلیمۆسی سێیه‌م(ئیوگیته‌س Euergetes ) ده‌سه‌ڵاتی گرته ده‌ست، ده‌بیستێت که بلیمه‌تێک هه‌یه و ناوی ئیراتۆسێنێسه و گه‌لێک کاری فه‌لسه‌فی و ئه‌ده‌بی به‌رزی نوسیوه، بانگهێشتی دەکات بۆ ئه‌وه‌ی ته‌شریف بێنێت بۆ ئه‌سکه‌نده‌رییه و ببێت بە مامۆستای کوڕه‌که‌ی که ناوی فیلاپۆته‌ر Philopator . کاتێک په‌تلیمۆسی سێیه‌م له ساڵی 240 ی پزدا ده‌مرێت ، فیلاپۆته‌ر دەبێتە پادشا.\nله دوای مردنی سه‌رۆکی کتێبخانه‌که، فیلاپۆتەر، ئیراتۆسێنێس ڕادەسپێرێت کە ببێتە به‌رپرسی کتێبخانه‌که، ئه‌و کتێبخانه‌یه‌ی، شەش سەد هەزار ده‌سنوسی دانسقه‌ی له‌خۆده‌گرت. ئیراتۆسێنێس دەبێتە یه‌کێک له که‌سایه‌تییه هه‌ره گەورەکانی ئه‌سکه‌نده‌رییه. هاوڕێیان و توێژه‌ران له کتێبخانه‌که نازناوی پێنتاتیۆس pentathios به‌م که‌سایه‌تییه گه‌وره‌یه‌ی زانستیان به‌خشی. ئه‌م ناوه‌ش عاده‌ته‌ن له ڕۆژانی ئۆڵۆمپیاتدا به‌سه‌ر یه‌کێکدا داده‌بڕا که له پێنچ له یارییه‌کانی گۆڕه‌پان و مه‌یداندا به ڕاست پاڵه‌وان بوایه، ئه‌و یارییانه‌ش بریتی بوون له هه‌ر یه‌ک له بازدان، قورس هه‌ڵدان، ڕاکردن، زۆرانبازی و بۆکسێن. هه‌رچه‌نده ئیراتۆسێنێس له‌م یارییانه‌دا پاڵه‌وان نه‌بوو، به‌ڵام ناوه‌که به‌سه‌ر ئه‌مدا دابڕابو چونکه له هه‌موو کارێکی ده‌زانی. له‌سه‌ر زۆر بابه‌ت کاری کردووه، جگه له ئه‌سترۆنۆمی و ماتماتیک ئیراتۆسێنێس Eratosthenes له گه‌لێک لایه‌نی تره‌وه بلیمه‌تی و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌قڵیی خۆی خستۆته‌گه‌ڕ و ڕۆڵی دیاری هه‌بووه له به‌ره‌وپێشچونی زانست. ڕیفۆرمی ڕۆژمێری به جۆرێک کردووه که ساڵی بازدان leap year له‌خۆبگرێت. جگه له‌وه‌ی یه‌که‌م زانا بوو که ویستی کرۆنۆلۆژیای هه‌موو رووداوه ئه‌ده‌بی و سیاسییه‌کانی جیهان و یۆنانی کۆنی به‌ر له سه‌رده‌می خۆی بنوسێته‌وه و تۆمار بکات، هه‌روه‌ها وه‌ک له‌سه‌رچاوه‌کاندا هاتووه کاته‌لۆگی بۆ 675 ئه‌ستێره کردووه.\nله جوگرافیاشدا ڕۆڵی مه‌زنی هه‌بووه، لای وی ده‌ریاچه‌کان سه‌رچاوه‌ی روباری نیلن، زۆر به وردی ڕه‌وتی ڕوباری نیلی هه‌تا خه‌رتوم کێشاوه، به پێچه‌وانه‌ی فه‌یله‌سوفانی پێش خۆی که ته‌فسیری هه‌ڵه‌یان له‌مه‌ڕ خاسیەته سه‌یره‌کانی نیله‌وه پێشکه‌شکردووه. ئیراتۆسێنێس یه‌که‌م که‌س بوو که وه‌ڵامێکی دروستی خسته به‌رچاو کاتێک گووتی که بارانێکی به‌خوڕ له نزدیک سه‌رچاوه‌کانی ئاوی ڕوباری نیله‌وه ده‌بارێت، ئه‌مه‌ش ده‌بێت به هۆی دروستکردنی لافاو له ناوچه نزماییه‌کانی روباری نیل . هه‌روه‌ها کاتێک له بواری جوگرافییه‌وه وه‌سفی دانیشتوانی یه‌مه‌نی کردووه، چوار ڕه‌گه‌زی، Minaeans, Sabaeans, Qatabanians, and Hadramites, له خه‌ڵک جودا کردووه‌ته‌وه، هه‌تا ئێستاش، سه‌رباری گۆڕانی ده‌وروبه‌ره‌که، ناوی ئه‌م چوار ڕه‌گه‌زه عه‌ره‌بییه لە یەمەن ماون و دێنه سەر زمانی خه‌ڵک.\nبێگومان، وه‌ک زۆر له بلیمه‌تانی تری یۆنان، زۆربه‌ی بەرهەمە زانستییه‌کانی ئه‌م زاته نه‌ماون، به‌ڵام به هۆی ئیشاره‌دان به نوسینه‌کانیه‌وه و وه‌ک سه‌رچاوه ئاماژه‌پێکردن له‌لایه‌ن نوسه‌رانی تره‌وه، توانراوه گه‌لێک له به‌رهه‌مه‌کانی کۆبکرێنه‌وه.\nیه‌کێک له کاره گرنگه‌کانی بریتی بووه له کتێبێک به ناوی پلاتۆنیکه‌س Platonicus ، که ماتماتیکی فه‌لسه‌فه‌ی ئه‌فلاتون تاووتوێ ده‌کات، هه‌رچه‌نده ئه‌م کتێبه نه‌ماوه، به‌ڵام گه‌لێک ماتماتیکناسی یۆنانی ئیشاره‌یان پێداوه که هه‌ریه‌ک له بابه‌ته سه‌ره‌تاییه‌کانی وه‌ک جیۆمه‌تری، ئه‌ریتمه‌تیک و مۆسیقا له‌خۆده‌گرێت. جگه له‌وه‌ی هه‌ر له‌م سه‌چاوه‌یه‌دا باس له دوو هێنده‌کردنی شه‌شپاڵوو ده‌کات که یه‌کێکه له سێ پرسه به‌ناوبانگاکه‌ی ماتماتیکی یۆنان، دوو پرسەکه‌ی تریش بریتین له دووجاکردنی بازنه و کەرتکردنی گۆشه‌یەک به‌سه‌ر سێ گۆشەی تری یه‌کساندا [i]\nئه‌وه‌ی لێره‌دا په‌یوه‌سته به باسه‌که‌مانه‌وه بریتییه له دوو پرۆژه‌ی هێنده دانسقه و گه‌وره، که ته‌واو زیره‌کی و توانای قوڵی بیرکردنه‌وه‌ی له ئاسابه‌ده‌ری ئه‌م زاته مه‌زنه ده‌خه‌نه‌ڕوو، یه‌که‌میان بریتییه له پێوان و دیاریکردنی چێوه‌ی عه‌رد به ڕاده‌یه‌کی وه‌ها وورد که له‌گه‌ڵ به‌های ئه‌م چه‌رخه‌دا زۆر جیاوازی نییه، خۆ ئه‌گه‌ر جیاوازیش هه‌بێت ئه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ نه‌بوونی ئامێری پێشکه‌وتوی ته‌کنه‌لۆژی وه‌ک له ڕۆژگاری ئه‌مڕۆدا هه‌یه، ده‌نا میتۆده‌که‌ی له ڕووی ماتماتیکییه‌وه هیچ جۆره خه‌وشییه‌ک له‌خۆناگرێت و میتۆدێکە هه‌تا ئێستاش زیندوه. دووه‌م کاری گه‌وره‌ی بریتییه له دۆزینه‌وه و حسابکردنی دووری مانگ له عه‌رده‌وه.\nیۆنانه‌کان ده‌مێک بوو گه‌یشتبوونه ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی که عه‌رد شکڵێکی گۆیی هه‌یه. چونکه هه‌ر زو فه‌یله‌سوفان دەرکیان به هه‌قیقه‌تێک کردبو، کە سه‌رنجیان داوه کاتێک که‌شتییه‌کان بەندەرەکان جێدەهێلن هێدی هێدی له ئاسۆوه دیار نامێنن و هه‌تا له دواجاردا لوتکه‌ی چارۆکه‌کانیان وون ده‌بێت و له ئاسۆدا نقوم ده‌بن. هۆکاری ئه‌م دیارده‌یه ته‌نها ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ چه‌ماوه‌یی ڕوی ده‌ریا، خۆ ئەگەر ده‌ریا ڕوویه‌کی چه‌ماوه‌یی هه‌بێت، ئه‌وا بێگومان عه‌ردیش وا پێویست ده‌کات به هه‌مان شێوه چه‌ماوه‌یی و گۆیی بێت. جگه له‌مه‌ش مانگیران به‌ڵگه‌یه‌کی تر بوو که عه‌رد گۆییه، چونکه کاتێک عه‌رد وه‌ک سێبه‌ری سینییه‌کی خڕ مانگ دادەپۆشێت، هه‌ردووک، واته هه‌م عه‌رد و هه‌م مانگ گۆیی ده‌نوێنن. سه‌رباری ئه‌مانه‌ش مێژوونوس و گەڕیدەی یۆنانی هیرۆدۆته‌س، باس له‌وه ده‌کات که خه‌ڵکی ئه‌وپه‌ڕی باکور کاتی خه‌ویان جودایه. به‌مجۆره، ئه‌گه‌ر عه‌رد گۆیی بێت ئه‌وا هه‌ندێک به‌شی عه‌رد به هۆی تیشکی خۆرەوە ڕوناکه و هه‌ندێک به‌شی تر تاریکه.\nخۆ ئه‌گه‌ر عه‌رد شێوه‌یه‌کی گۆیی هه‌یه، باشه خه‌ڵکانێک له نیوه‌ی خواره‌وه‌ن، یا باشورری گۆی عه‌رد بۆچی ناکه‌ونه خواره‌وه؟ یۆنانه‌کان بۆ حلکردنی ئه‌م مه‌ته‌ڵه، ئه‌و ته‌فسیره‌یان هه‌بوو که گه‌ردون چه‌قی هه‌یه، چه‌قی گه‌ردون وه‌ها هه‌ڵکه‌وتووه که عه‌رد بێت، هه‌موو شتێک به‌ره‌و چه‌قی گه‌ردون کێش ده‌کرێت. عه‌رد خۆشی له حاڵه‌تێکی هه‌میشه وه‌ستاودایه، هه‌رچییه‌ک له‌سه‌ر ڕووی عه‌رد هه‌یه به‌ره‌و چه‌قی عه‌رد ده‌جوڵێت، جا له باکوری عه‌رد یاخود باشوره‌که‌ی بێت.\nئیراتۆسێنێس یه‌که‌م که‌س بوو که توانی قه‌باره و چێوه‌ی عه‌رد بدۆزێته‌وه و بپێوێت. ئه‌مه‌ش له‌و کتێبه‌یدا هاتووه که ناوی ”له‌مه‌ڕ پێوانی عه‌رد”ه. کاتێک له مۆزه‌خانه‌که‌ی ئه‌سکه‌نده‌رییه ده‌بێت، ده‌بیستێت که له خواروی میسر، کە ئێستا بە شاری ئه‌سوان ده‌ناسرێت، بیرێک هه‌یه، ئه‌م بیره گه‌لێک خەسڵەتی نایابی هه‌یه. هه‌موو ساڵێک له هاوین و له ڕۆژی 21 ی حوزه‌یراندا، له نیوه‌ڕۆدا، تیشکی خۆر به شاقووڵی له ناخی بیره‌که ده‌دات و هه‌تا بنه‌که‌ی ڕۆشن ده‌کاته‌وه. ئیراتۆسێنێس بۆی ده‌رکه‌وت که له‌و ڕۆژه‌دا و له‌و ساته‌دا و له ئه‌سوان به تایبه‌تی، خۆر به شاقوڵی له‌سه‌ر سه‌رمانه، به‌ڵام له ئه‌سکه‌نده‌رییه دیارده‌که هه‌رگیز به‌و جۆره نییه و تیشکی خۆر له‌م ساته دیاریکراوه‌دا هه‌رگیز وه‌ک ئه‌سوان شاقوڵی نییه، به‌ڵکه لار بوو، ئه‌مه‌ش هه‌رچه‌نده دووری نێوان ئه‌سوان و ئه‌سکه‌نده‌رییه سه‌دان کیلۆمه‌تر بوو.\nئیراتۆسێنێس دڵنیابوو له‌وه‌ی که عه‌رد شێوەیەکی گۆیی و چه‌ماوه‌یی هه‌یه، هه‌ر بۆیه‌ش له ئه‌سکه‌ندرییه خۆر وه‌ک ئه‌سوان به ڕۆژی نێوه‌ڕۆ له ته‌پڵی سه‌ر نادات و سیمایه‌کی شاقوڵی نییه. بیری کرده‌وه که ئه‌گه‌ر بتوانێت ئه‌م فرسه‌ته بخاته‌گه‌ڕ و به‌م هۆیه‌وه دەکرێت چێوه‌ی عه‌رد بپێوێت. هات که‌سێکی به تایبه‌ت خسته‌کار بۆ ئه‌وه‌ی به پێ دووری نێوان ئه‌سکه‌نده‌رییه و ئه‌سوان دیاری بکات. ئه‌و میتۆده‌ی بۆ ئه‌م مه‌به‌سته ئیراتۆسێنێس خستیه‌گه‌ڕ، هه‌تا بڵێی بلیمه‌تانه و زیره‌کانه بوو، هه‌رچه‌نده له ڕۆژگاری ئه‌مڕۆدا کاره‌که به‌وجۆره‌ی ئه‌و ناکرێت و ئه‌مڕۆکه مرۆ هه‌موو ئامێرێکی ته‌کنه‌لۆژی و زانستی ووردی له‌به‌رده‌ستدایه بۆ جێبه‌جێکردنی پرۆژه‌یه‌کی وه‌ها و گه‌لێک ئاسانه، به‌ڵام ئێمه لێره‌دا باس له 22 سه‌ده له‌مه‌وبه‌ر ده‌که‌ین.\nئه‌گه‌ر له‌م وێنه‌یه‌ی خواره‌وه بڕوانین، سه‌یرده‌که‌ین که تیشکی خۆر شاقوڵییانه له‌و بیره ده‌دات که له ئه‌سوان هه‌یه، ئیراتۆسێنێس هات له هه‌مان ساته‌وه‌ختدا دارێک یاخود ستونێکی له مۆزه‌خانه‌که‌ی ئه‌سکه‌نده‌رییه چه‌قاند که ته‌واو شاقوڵی بوو. پاشان ئه‌و گۆشه‌یه‌ی پێوا که داره‌که له‌گه‌ڵ تیشکی خۆردا دروستی ده‌کات، بێگومان ئه‌م گۆشه‌یه یه‌کسانه به‌و گۆشه‌یه‌ی که هه‌ردووک هێڵه خه‌یاڵییه درێژکراوه‌کانی ئه‌سوان و ئه‌سکه‌نده‌رییه، دوای یه‌کتربڕینیان له چه‌قی عه‌رددا دروستی ده‌که‌ن. که گۆشه‌که‌ی پێوا 7.2 پله بوو.\nپاشان یه‌کێکی له ئه‌سکه‌نده‌رییه‌وه به پێ نارد بۆ ئه‌وه‌ی دووری نێوان ئه‌سکه‌نده‌رییه و ئه‌سوان بپێوێت، خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌م زه‌لامه به ده‌وری عه‌ردا بسوڕێته‌وه ئه‌وا وه‌ک ئه‌وه وایه که به ده‌وری بازنه‌یه‌کدا بسوڕێته‌وه که ده‌کاته 360 پله‌ی ته‌واو. به‌ڵام لێره‌دا ئه‌گه‌ر گۆشه‌ی نێوان ئه‌سکه‌نده‌رییه و ئه‌سوان 7.2 پله بێت، ئه‌وا دووری نێوان ئه‌سکه‌نده‌رییه و ئه‌سوان به پله ده‌کاته پله(واته 7.2 له‌سه‌ر 360)، ئه‌م دابه‌شکردنه ده‌کاته یه‌ک له‌سه‌ر په‌نجا (1\_50)ی چێوه‌ی عه‌رد. کاتێک که زه‌لامه‌که‌ش به پێ دووری نێوان ئه‌سکه‌نده‌رییه و ئه‌سوانی حسابکرد، ده‌رکه‌وت که دوورییه‌که ده‌کاته 5000 ستاده[i]، ستاده پێوه‌ری دووری ئه‌و ڕۆژگاره‌ی یۆنان بوو، هه‌ر ستاده‌یه‌ک (به پێوه‌ری ئه‌وسای میسر) به نزیکی ده‌کاته 157.5 مه‌تر. به‌مجۆره ئه‌گه‌ر 5000 ستاده‌که که‌ڕه‌ت 50 بکه‌ین ئه‌وا چێوه‌ی عه‌رد ده‌کاته 250،000 ستاده. ئه‌گه‌ر ئه‌م ژماره‌یه بگۆڕین بۆ کیلۆمه‌تر ئه‌وا ده‌کاته 39690 کیلۆمه‌تر(واته سی و نۆ هه‌زار و شه‌ش سه‌د و نه‌وه‌د کیلۆمه‌تر). ئه‌م ژماره‌یه به هه‌قیقه‌ت نزیکه لە چیوه‌ی عه‌رد که له‌م چه‌رخه‌دا پێوراوه و ده‌کاته 40079 کیلۆمه‌تر( واته چل هه‌زار و هه‌فتا و نۆ کیلۆمه‌تر). ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ر بلیمەتی ئه‌م ماتماتیکناسه و نایابی میتۆدی ماتماتیکی نه‌بێت چییه؟. پاش ئه‌مه ئیراتۆسێنێس تیره‌ی عه‌ردی دۆزییه‌وه که به‌هاکه ده‌کاته 12631 کیلۆمه‌تر، دیسانه‌وه ئه‌م به‌هایه‌ش زۆر نزیکه له به‌های هاوچه‌رخه‌وه که ده‌کاته 12740 کیلۆمه‌تر.\nتوانا و ده‌سه‌ڵاتی پێوان له لای ئیراتۆسێنێس سنووره‌کانی عه‌ردی بڕی و ڕوی کرده پێوان و حسابکردنی دوری مانگ له عه‌رده‌وه. سه‌رباری ئەوەی هیچ ئامێرێک له‌و ڕۆژه‌دا له‌به‌رد ده‌ستیدا نه‌بوو، به‌ڵام بۆ که‌سایه‌تییه‌کی مه‌زنی وەها ئه‌قڵ و بیرکردنەوەی لۆژیکی باشترین ئامێر بوو، هه‌ر بۆیه‌ش توانای خۆی بۆ ئه‌م مه‌به‌سته خسته‌گه‌ڕ و هه‌وڵیدا ئه‌م دوورییه بدۆزێته‌وه.\nئەگەر لەم وێنەیەی خوارەوە وردبینەوە، ئەوا بۆمان دەردەکەوێت کە لە کاتی دیاردەی مانگیراندا، ئیراتۆسێنێس توانیویەتی بە میتۆدێکی لۆژیکییانە یەکەم تیرەی مانگ بدۆزێتەوە و دووەم جاریش تیرەی عەرد دیاری بکات. وەک دەزانین، مانگگیران بریتییە لە ڕێگرتن لە تیشکی خۆر لە لایەن عەردەوە کە بگاتە مانگ، بەمەش مانگ بە سێبەری عەرد دادەپۆشرێت.\nبەمجۆرە، کاتێک پرۆسەکە ڕودەدات، سەرەتا مانگ دەچێتە دەڤەری سێبەری عەردەوە[i]، 50 خولەک دەخایەنێت، ئەمەش ئەوە دەگەێنێت کە تیرەی مانگ 50 خولەکە، واتە هەر لەو ساتەوە کە دەچێتە سێبەری عەرد و هەتا بە تەواوی و کامڵی بە سێبەری عەرد دادەپۆشرێت 50 خولەک دەخاێنێت. پاشان هەر لەو ساتەوە کە مانگ پێ دەنێتە سێبەری عەردەوە و هەتا بە هەموو سێبەرەکەدا گوزەردەکات 200 خولەک دەخاێنێت، ئەمەش هیمایە بۆ ئەوەی کە تیرەی عەرد 200 خولەکە و چوار ئەوەندەی تیرەی مانگە. وردی و دانسقەیی ئەم ماتماتیکناسە مەزن و مێشک فراوانە لێرەدا بەدی دەکرێت.\nبێگومان ئیراتۆسێنێس لەوەبەر چێوەی عەردی دۆزییەوە و زۆر نزیکانە بەهاکەی وەها دیاریکرد کە دەکاتە 40000 (واتە چل هەزار) کیلۆمەتر، بەم شێوەیە تیرەکەی[ii] دەکاتە کیلۆمەتر، کە ئەمیش بە نزیکی دەکاتە 12700 کیلۆمەتر. لێرەوە دەتوانین تیرەی مانگ بدۆزینەوە، کە دەکاتە چواریەکی تیرەی عەرد، واتە:\nپاشان ئیراتۆسێنێس بۆی دەرکەوت کە دەتوانێت دووری مانگ لە عەردەوە بدۆزێتەوە، یەکێک لەو میتۆدانەی بەکاریهێناوە بریتی بووە لەوەی کە سودی لە پڕی مانگ وەرگرتووە. چاوێکی نوووقاندووە و قۆڵی تەواو درێژکردووە و بە سەری پەنجەی مانگی داپۆشیوە، خۆ ئەگەر سەیری وێنەکەی لای خوارەوە بکەین، ئەمەمان زیاتر بۆ ڕوون دەبێتەوە. وەک لە وێنەکەدا بەدەردەکەوێت کاتێک پەنجەمان بەوجۆرە دادەنێین و مانگ بە تەواوی دادەپۆشین، دوو بازنە دروستدەکەین، بازنەیەکی بچکۆلە و بازنەیەکی گەورە. ئەم دوو بازنەیە هاوشێوەن ، تەنها ئەوەندە نەبێت کە بازنە گەورەکە زۆر زیاتر لە بازنە بچکۆلەکە گەورەترە. لێرەوە بۆمان دەردەکەوێت کە بەهۆی بەکارهێنانی چەند یاسایەکی سێگۆشەکارییەوە، کە لەوەبەر هەر یەک لە ئەناکساگۆراس و ئەریستاکەس سودیان لێوەرگرتووە، دەتوانین بڵێین کە ڕێژەی بەرزی نینۆکمان لەسەر درێژی باڵمان یەکسانە بە ڕێژەی تیرەی مانگ لەسەر دوری مانگ لە عەردەوە.\nبەڵام درێژی قۆڵمان بە نزیکی دەکاتە سەد ئەوەندەی بەرزی نینۆکمان(واتە 100 :1 ) و تیرەی مانگیشمان لەوەبەر دیاریکرد و کردییە 3200 کیلۆمەتر، کەواتە دووری مانگ لە عەردەوە دەکاتە سەد ئەوەندەی تیرەکەی واتە 320000 ( سێسەد و بیست هەزار) کیلۆمەتر.\nتێکڕای دووری مانگ لە عەردەوە بە پێوەری ئەم چەرخە دەکاتە 384,392 کیلۆمەتر ، وەک دەبینین جیاوازییەکە نزیکەی 50 هەزار کیلۆمەترە. بێگومان هۆکاری ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئامێری تەکنەلۆژی، ئەمە تەنها زادەی ئەقڵی ئیراتۆسێنێس و ماتماتیکە و هیچی تر.[i]\nئیراتۆسێنێس لە کۆتایی ژیانیدا چاوانی لەدەستدا و بووە بنیادەمێکی نابینای تەواو، هەتا دواجار بە نان نەخوارن و خۆبرسیکردن کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\n له‌مه‌ڕ پرسی دێلیایه‌کانه‌وه، داستانێکی گه‌لێک سه‌رنجڕاکێش هەیە، چونکه وه‌ها هاتووه که خوداوه‌ند، به هۆی ئۆراکله‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی دانیشتوانی دێلیاییه‌کان Delians له به‌ڵای په‌تای تاعون ڕزگاریان ببێت، ئه‌وا پێویسته له بری ئه‌و چوخمه شه‌شپاڵووه‌ی ئێستا هه‌یانه، یه‌کێکی تر بنیات بنێن که دوو هێنده‌ی ئه‌وەی ئێستا بێت. خه‌ڵکی دێلیا ده‌چن به‌رزی چوخمه‌که دوو هێنده ده‌که‌ن، که سه‌یرده‌که‌ن به هیچ جۆرێک بیناکه نابێته دوو هێنده، له ناچارییدا په‌نا ده‌به‌نه لای ئه‌فلاتون بۆ ئه‌وه‌ی ئامۆژگارییان بکات، ئه‌فلاتون له وه‌ڵامدا ده‌ڵێت که خوداوه‌ندی ئۆره‌کڵ ده‌خوازێت و مه‌به‌ستی بووه که خه‌ڵکی یۆنان شه‌رمه‌زار بکات چونکه ماتماتیکیان فه‌رامۆش کردووه و گاڵته‌یان به جیۆمه‌تری دێت. دوایی ئەفلاتون پرسەکە دەداتە هاوڕێ و ماتماتیکناسی بلیمەت ئەرکیتاس. ئەمیش پرسەکە زۆر جوان شیکار دەکات.\n ستادە لە یۆنان لە یارییەکانی ئۆلمپیاتدا بەکاردەهات، ووشەی ستادیۆم کە بە مانای گۆڕەپانی یاری دێت بناوانەکەی ستادەیە.\n هەتا کۆتایی ساڵانی هەفتاکانیش، خەڵک لە شارێکی وەک سلێمانی، وەک لە بیرمە، بە تەنەکە لێدان و هاتوهاوار مێشکی خەڵکیان هیلاک دەکرد، بەڵکە ئەمە خودایە مانگ بەربێت. ئەم دیاردەیە لە یۆنانی کۆنیشدا باوبوە.\n چێوەی بازنە دەکاتە تیرە کەڕەت ڕێژەی نەگۆڕ(واتە پای π).\n پێویستە لێرەدا ئەو حەقیقەتە بڵێێن کە مانگ بە شێوەیەکی هێلکەیی (oval) بە دەوری عەرددا دەسوڕیتەوە، ئەمەش وەها دەکات کە لە هەندێ جێگەدا دوورییەکەی بگۆڕێت. بۆ نمونە کاتێک دەگاتە نزیکترین خاڵ لە عەردەوە، دوورییەکەی 356,334 کیلۆمەتر و کە دەگاتە دوورترین خاڵ ئەوا دوورییەکەی دەکاتە 405,503 کیلۆمەتر. واتە تێکڕای دووری مانگ لە عەردەوە دەکاتە 384,392 .\n1- Ferguson Kitty. Measuring the Universe: The Historical Quest to Quantify Space (Paperback 2000)\n2- Singh Simon. Big Bang: The Most Important Scientific Discovery of All Time and Why You Need to Know About It. (Paperback -2005)\n← ئیسحاق نیوتن (1642 – 1727)\nلاپەڕەی جوزئەکانی قورئان و بیرکاری →


عەلی دایی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nعەلی دایی لە زانکۆی شەریف بۆ تەکنۆلۆژیا - ٢٠٠٦\n٢١ی ئازاری ١٩٦٩\n‡ National team caps and goals correct as of Note: Excluding his statistics while in Esteghlal Ardabil, Taxirani and Bank Tejarat.\nعەلی دایی یاریزان و ڕاھێنەری تۆپی پێی ئێران بوو، ١٠٩ گۆڵی لە یارییە نێودەوڵەتییەکاندا تۆمار کردووە، بە شێوەیەکی زۆر لە پێش گۆڵکارانی وڵاتانی دیکەیە، لە ساڵی ٢٠٠٧ لە لایەن یەکیەتیی نێودەوڵەتی مێژوو و ئاماری تۆپی پێ (تایبەت بە فیفا) عەلی دایی لە ڕیزی ٢٦ی باشترین یاریزانانی مێژووی تۆپی پێ جیھان دەستنیشان کرا و لەم ڕیزبەندییەدا تاکە یاریزانی کیشوەری ئاسیا بوو لە نێو باشترینەکانی مێژووی تۆپی پێدا. عەلی دایی لە چەند یانەیەکی ئەڵمانیا یاریی کردووە، لەوانە بایرن میونخ کە لەگەڵیدا تا یاریی کۆتایی خولی پاڵەوانانی ئەورووپا چوو لە ساڵی ١٩٩٩ و پلەی دووەمیان بەدەست ھێنا. لە حوزەیرانی ٢٠٠٧ وەکو کادیرێکی کۆمیتەی تۆپی پێی فیفا دەستنیشان کرا.\n٢ عەلی دایی لەگەڵ یانەکان\n٣ عەلی دایی نێردراوی نیازپاکی بزووتنەوەی جیھانی\n٤ لە ھەڵبژاردەی ئێران\n٥ باشترین گۆڵکاری یارییە نێودەوڵەتییەکان\n٦ وەکو ڕاھێنەری تۆپی پێ\nعەلی دایی لە ساڵی ١٩٦٩ لە شاری ئەردەبیلی ئێران لە دایکبووە. لە ساڵی ١٩٨٧ لە بەشی ئەندازیاری زانکۆی سەنعەتیی شەریف وەرگیراوە، لەبەر یاریی تۆپی پێ لە تاقیکردنەوەکانی وەرگرتن بۆ ناو زانکۆ سەرکەوتنی بەدەست نەھێناوە و لە ھەمان ساڵ لە بەشی ئەندازیاری کشتوکاڵ لە زانکۆی ئازادی تارانی باشوور وەرگیراوە و دواتر ھەر لەم زانکۆیە لە خوێندن بەردەوام بوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٨٨ دووبارە لە کونکور بەشداری کرد و لەبەشی متالۆرژی زانکۆی سەنعەتیی شەریف وەرگیراوە و بەکالۆریۆسی خۆی لە شوباتی ١٩٩٢ بەدەست ھێنا و خێزاندارە، ئێستا لە تاران دەژیت و یەکەم منداڵی لە ساڵی ٢٠٠٩ لە دایک بوو. عەلی دایی بێجگە لە تۆپی پێ لە کاروباری بازرگانی زۆر سەرکەوتو بووە و خاوەنی چەند کۆمپانیایەکی گەورە و سوپەر مارکێت و کارگەی وەبەرھێنانی جلوبەرگی وەرزشییە، کە مارکەی جلوبەرگەکانی کۆمپانیاکەش ھەر ناوی خۆیەتی، ئەندامی ژووری بازرگانیی تارانە و لە کەرتی بیناسازی و وەبەرھێنان کار دەکات. عەلی دایی لە شارۆچکەی گوڵستانی شاری ئەردەبیل قوتابخانەیەکی دواناوەندی بە ناوی باوکی (ئەبولفەزلی دایی) دروست کردوە و یەکێکە لە کەسانی بواری دروستکردنی قوتابخانەی خێرخوازی لە شاری ئەردەبیل. عەلی دایی لە ساڵانی ئاستبەرزی خۆی چەندان یاری بۆ بواری خێرخوازی کردووە، وەکو یاری لەگەڵ ئەستێرەکانی تۆپی پێ جیھان بەرانبەر ھەڵبژاردەی بۆسنیا، کە لەگەڵ ئەستێرەکانی دنیا وەکو ڕۆبێرتۆ باجیۆ یاریی کردوە، ھەروەھا یاریی دۆستانەی ھەڵبژاردەی جیھان لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئەفریقا بە بۆنەی لەدایکبوونی ٩٠ ساڵەی نیلسۆن ماندێللا، بە یەکێک لە جوانترین یارییەکانی عەلی دایی ھەژمار دەکرێت کە ٩٠ خولەک یاریی کرد. دایی لەگەڵ مادلین ئۆلبڕایت و دێڤید بێکھام لەگەڵ ڕێکخراوی یونیسێف وەکو باڵیۆزی ئاشتی ھاوکاری دەکات.\nعەلی دایی لەگەڵ یانەکان[دەستکاری]\nعەلی دایی یاریی تۆپی پێی لە شاری ئەردەبیل لەگەڵ یانەکانی ئیستقلال و شھرداری ئەردەبیل دەست پێکرد و دوایی لەبەر خوێندنی زانکۆ لە شاری تاران ڕووی لە یانەی تاکسیرانی و دواتریش یانەی بەنکی تیجارەت کرد، لەم یانەیە ئاستی بەرزی نماییش کرد، کە بۆ یەکەم جار بانگھێشتی ھەڵبژاردەی ئێران کرا. عەلی دایی دواتر ڕووی لە یانەی بەناووبانگی ئێران (پێرسپۆلیس) کرد و دواتریش پەیوەندی بە یانەی سەددی قەتەڕی کرد، لەم یانەیەوە ڕووی لە ئەورووپا کرد. لەگەڵ یاریزان کەریم باقری پەیوەندییان بە یانەی ئەڵمانی (ئەرمینیا بیلیفێڵد) کرد، دواتر سەرۆکی ئەوکاتی یانەی بایرن میونخ و ئەفسانەی تۆپی پێ (فڕانز بێکنباوەر) عەلی دایی بۆ یانەکەی ھەرێمی باڤاریا ھەڵبژارد. یاریکردنی عەلی دایی لە یانەی بایرن میونخ لە گەورەترین دەستکەوتەکانی ژیانی وەرزشیی ئەو یاریزانە ئێرانییە بوو، کە لەگەڵ میونخدا پلەی دووەمی جامی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای بەدەست ھێنا. عەلی لەگەڵ یانەی ھێرتابەرلین بە درێسی ژمارە ٩ بەشداریی یارییەکانی جامی پاڵەوانیەتیی یانەکانی ئەورووپای کردووە و دووجاریش گۆڵی لە یانەی چێڵسیی ئینگلیزی تۆمار کردووە و جارێک گۆڵی لە یانەی میلان کردووە و بەشداریی سەرکەوتووی عەلی دایی لە خولی یانەکانی ئەورووپا، وای کرد کە یاریزانانی وەکو ناکاتا و مەھدی مەھدەڤیکیاش ڕوو لە یانەکانی ئەورووپا بکەن. دایی ساڵی ٢٠٠٦ لەگەڵ یانەی سایپای تاران وەکو ڕاھێنەر و یاریزان دەرکەوت و لەگەڵ ئەم یانەیەدا ساڵی ٢٠٠٧ پاڵەوانیەتیی شەشەمی خولی ئێرانی بەدەست ھێنا، دایی بە تۆمارکردنی دوایین گۆڵی خۆی بووە ھۆی سەرکەوتنی یانەی سایپا و بە یەکجاریش لە جیھانی تۆپی پێ ماڵئاوایی کرد.\nعەلی دایی نێردراوی نیازپاکی بزووتنەوەی جیھانی[دەستکاری]\nعەلی دایی بە ھۆی بەناووبانگبوونی لە ئاستی نێودەوڵەتی و پێگەی تایبەتی لە فیفا، وەک نێردراوی نیازپاکی بزووتنەوەی جیھانی دیاریی کرا. کە پێشتریش وەکو نوێنەری نیازپاکیی یونیسێف لە ئێران دیاری کرابوو.\nلە ھەڵبژاردەی ئێران[دەستکاری]\nلە ساڵانی یاریی خۆی زۆرتر وەکو یاریزانی سەرەکی و کاپتنی ھەڵبژاردەکەی یاریی کردووە و زۆرترین یاریی نێودەوڵەتی و زۆرترین گۆڵی لە مێژووی تۆپی پێی نێودەوڵەتی ھەیە. عەلی دایی لە جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٩٦ لە ئیمارات، شانبەشانی کەریم باقری و خوداداد عەزیزی لە باشترینەکانی ھەڵبژاردەی ئێران بوو. لە یارییەکانی پاشکۆی مۆندیالی ١٩٩٨ ی فەڕەنسا بەرانبەر ھەڵبژاردەی ئوستڕالیا، بە پاسێکی جوانی عەلی دایی بۆ عەزیزی و تۆمار کردنی گۆڵ لەلایەن عەزیزییەوە، ھەڵبژاردەی ئێران بۆ مۆندیالی ١٩٩٨ سەرکەوت. دایی لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئێران بەشداریی لە ھەردوو مۆندیالی ١٩٩٨ی فەڕەنسا و ٢٠٠٦ی ئەڵمانیا کردووە و لە ٥ یاری ھەڵبژاردەی ئێران بەشداریی کردووە و بە پاسی زێرینی عەلی دایی بۆ مەھدەڤیکیا ھەڵبژاردەی ئێران لە ھەڵبژاردەی ئەمەریکای بردەوە لە مۆندیالی فەڕەنسا. خۆشترین یاریی عەلی دایی لە یارییەکانی پاڵاوتنی مۆندیالی ٢٠٠٦ لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٤ بوو، کە ٤ جار گۆڵی ھەڵبژاردەی لاوسی ھەژاند و ناوی خۆی وەکو یەکەمین گۆڵکاری مێژووی تۆپی پێی جیھان کە ١٠٠ گۆڵی لە یارییە نێودەوڵەتییەکاندا تۆمار کردووە، نووسی.\nباشترین گۆڵکاری یارییە نێودەوڵەتییەکان[دەستکاری]\nعەلی دایی یەکێک لە باشترین گۆڵکارانی مێژووی تۆپی پێ ئێران و یەکەم گۆڵکاری یارییە نێودەوڵەتییەکانە، ھەروەھا باشترین گۆڵکاری مێژووی یارییەکانی ئاسیایە . عەلی دایی لە یارییەکانی پاڵاوتنی مۆندیالی ١٩٩٨ی فەڕەنسا بە تۆمارکردنی ٣٨ گۆڵ لە ٥٦ یاری پلەی یەکەمی گۆڵکارانی بەدەست ھێنا. لە ساڵی ١٩٩٦ بە تۆمارکردنی ٢٠ گۆڵ وەکو باشترین گۆڵکار لە لایەن یەکیەتیی مێژوو و ئاماری تۆپی پێ (IFFHS) لە یارییەکانی نێودەوڵەتی دەستنیشان کرا. دایی یەکەمین یاریزانی ئاسیاییە کە گۆڵی لە خولی پاڵەوانانی ئەورووپا تۆمار کردووە. عەلی دایی بۆ یەکەم جار وەکو یاریزانی ئێرانی بە ئەندامی لیژنەی نێودەوڵەتی تۆپی پێ فیفا ھەڵبژێردرا.\nوەکو ڕاھێنەری تۆپی پێ[دەستکاری]\nعەلی دایی دەستپێکی ڕاھێنەرایەتیی خۆی لەگەڵ یانەی سایپای ئێرانی بوو کە بە بردنەوەی جامی ئێران لەگەڵ سایپا لە ڕێکەوتی ٢ ئایاری ٢٠٠٧ وەکو راھێنەری ھەڵبژاردەی ئێران دەستنیشان کرا. لە ڕێکەوتی ٢٩ نیسانی ٢٠٠٩ لە یاریگەی ئازادی بە ئامادەبوونی ١٠٠ ھەزار، ھەڵبژاردەی سعودیە توانی ٢ بە ١ لە ھەڵبژاردەی ئێران بباتەوە، ڕۆژێک دوای یارییەکە یەکیەتیی تۆپی پێ ئێران بە فەرمی عەلی دایی لە ڕاھێنەرایەتیی ھەڵبژاردەی ئێران دوور خستەوە. بەڵام لە ھەمان ساڵ لە لایەن بەڕێوەبەرانی یانەی پێرسپۆلیس بۆندی لەگەڵ دایی کرا بۆ ماوەی ساڵ و نیوێک و بووە ڕاھێنەری ئەو یانەیە. دایی لە تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٠ لە ڕاھێنەرایەتیی یانەی پێرسپۆلیس دەستلەکارکێشانەوەی خۆی ڕاگەیاند، بەڵام سەرۆکی یانە (حەبیبی کاشانی) و کارگێڕانی یانە و یاریزانان ڕازی نەبوون، چوونی یاریزانان و کارگێڕانی یانەکە بۆ ماڵی عەلی دایی، وای کرد لە بڕیارەکەی پەشیمان بێتەوە و لە کارەکەی بەردەوام بێت، بەڵام لە ٣١ ئایاری ئەمساڵ لە دوای ڕەتکردنەوەی پێشنیازی لیژنەی ھونەریی یانەی پێرسپۆلیس کە ڕاھێنەر عەلی دایی دەبێت بە تەواوی ھاوکاری و پاڵپشتی (حەبیبی کاشانی) بکردایە، لە جێگەی عەلی دایی، یاریزانی پێشووی ھەڵبژاردەی ئێران حەمیدی ئیستیلی بە ڕاھێنەری یانەکە دەستنیشان کرا. ئێستا عەلی دایی ڕاھێنەری یانەی (ڕا ئاھن)ـە کە لە لایەن کەرتی تایبەتەوە پاڵپشتیی دەکرێ.\nویکیپیدیای ئینگلیزی - عەلی دایی\n^ Али Даеи на vatan.org.ru ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ "Али Даеи на новости "Яндекс"". Archived from the original on ٢٥ی ئازاری ٢٠١٢. Retrieved ٢٧ی ئابی ٢٠١٢. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (help) ٢٥ی ئازاری ٢٠١٢ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ Азербайджанец на Евро-2008 ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=عەلی_دایی&oldid=901205»\nیاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٦\nیاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠\nیاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤\nیاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا\nڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئێرانی


باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغدا، ئەمڕۆ چوارشەممە 18ی تشرینی دووەم، بە توندی ئیدانەی ھێرشە موشەکییەکەی دوێنێی ناوچەی سەوزی ناوەڕاستی بەغدادی کرد کە بووە ھۆی کوژرانی منداڵێک و برینداربوونی چەند ھاوڵاتییەکی دیکەی عێراقی.\nباڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد لە ھەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر بە توندی ئیدانەی ھێرشە مووشەکییەکەی دوێنێی ناوچەی سەوزی ناوەڕاستی شاری بەغدادی کرد و داوای لە حکومەتی عێراقی کرد کە ئەنجامدەرانی ئەو ھێرشە دەستگیر بکات و بە سزای خۆیان بگەیەنێت.\nباڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغدا لە تویتەر نوسیویەتی، “ئەو ملیشیا لە یاسا دەرچووانەی کە لەلایەن سوپای قودسی ئێرانەوە پشتیوانی دەکرێن، بەردەوامن لە تێکدانی سەقامگیریی عێراق و کوشتنی ھاوڵاتییانی سڤیلی عێراقی و ھەڕەشەکردن لە سەروەریی عێراق“.\nدوێنێ چەند مووشەکێک لە ناوچەی سەوز ناوەڕاستی بەغدا کەوتنە خوارەوە، لە مانگی تەمووزی ڕابردووەوە تاوەکو ئێستا چەندینجار ھێرشی ھاوشێوە ئەنجامدراوە و کاروانی گواستنەوەی کەلوپەلی لۆجستی و سەربازیی ھێزەکانی ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژبە داعش بە ڕابەرایەتی ئەمریکا لە چەند پارێزگایەکی عێراق لەلایەن کەسانی نەناسراوەوە کراونەتە ئامانج.\nئەمریکا، گرووپە چەکدارییەکانی نزیک لە ئێران لەنێویاندا حزبوڵڵا بە ئەنجامدانی ئەو ھێرشانە تۆمەتبار دەکات.\nئەو فۆتۆیانەی ژیانی کەسەکان دەگۆڕن\nلە سەرانسەری جیهان، فۆتۆگرافەرەکان هەوڵدەدەن پاداشتی کەسانی ناو فۆتۆکانیان بدەنەوە. بەڵام ئایا فۆتۆگرافی لە بنەڕەتدا بۆ قازانج کردنە؟…\nسەرۆک وەزیرانی عێراق لەگەڵ ئەندامانی ئەنجومەنی کۆمسیارانی کۆمسیۆنی هەڵبژاردنەکان و لیژنەی باڵای ئەمنیی هەڵبژاردنەکان کۆبووەوە و چەند بڕیارێكی…\nیەکێتیی مامۆستایانی کوردستان لقی سلێمانی، بایکۆتی دەوامی ڕاگەیاند، دەڵێن 10ی مانگ دەرگای قوتابخانەکان ناکەینەوە. دڵشاد مەجید، سەرۆکی یەکێتیی…


نەورۆزی کوردەواری – کوردستان و کورد\nبەرواری بڵاو کردنەوە 2020/03/20\nنه‌ورۆز هاوواتای ژیانه‌وه و ڕۆژی نوێیە. لەگەڵ هاتنی ئەم ڕۆژە و دەسپێکی وەرزی بەهار به‌فری چیا و پێدەشتان ده‌توێنه‌وه، خونچه ده‌پشکوێ، دیمه‌نی سروشت ده‌ڕازێته‌وه و هیوا له دڵی مرۆڤەکانیشدا گه‌شه ده‌کا. به هاتنی نه‌ورۆز پێویستە ئێمەش بە چاولێکەری لە سروشت خه‌م و خه‌فه‌ت و ناخۆشییه‌کانی ساڵی پارمان بسڕینه‌وه و بەرگی کەسک و سووری شادی و خۆشی بەبەریاندا بکەین و، بۆ گه‌یشتن به داهاتوویه‌کی ڕووناک گه‌شبین بین.\nنەتەوەی کورد و نه‌ورۆز ئاوه‌ڵ‌د‌ووانه‌ن، گەلی کورد هیوای بە داهاتوو گەشتر دەبێ ئاسۆی ڕوانینی زیاتر دەگەشێتەوە. جێژنی نه‌ورۆز یه‌کێک له‌و جێژنانه‌یه که نیشانه‌ی هاوپێوه‌ندی و هه‌ستی هاوبه‌شیی نه‌ته‌وه‌ی ئێمه‌یه، که به نێو هه‌زاران ڕووداوی مێژووییدا تێپه‌ڕیوه و ڕێگەیەکی پڕ لە کەند و لەندی بڕیوە و گه‌یشتۆته ئێره و بۆته لاپه‌ڕه‌یه‌کی پڕشنگدار له کولتووری نه‌ته‌وایه‌تییمان.\nگه‌لانی ئاریایی له کۆنه‌وه زۆر جێژنی جۆراوجۆریان هه‌بووه کە گرینگترینیان جێژنی نه‌ورۆز واته شۆڕشی سروشت و سه‌رهه‌ڵدان و جموجۆڵی بوونه‌وه‌ران و سه‌ره‌تای وه‌رزی گه‌رما.\nله باره‌ی چۆنیه‌تیی په‌یدابوونی جێژنی نه‌ورۆزه‌وه، سه‌رچاوه مێژووییه‌کان بیر و ڕای جیاوازیان تۆمار کردوە و هەندێک ڕووداوی مێژوویی و ئه‌فسانه‌یی کراونەتە سه‌ره‌تای په‌یدابوونی نه‌ورۆز.\nنه‌ورۆز کە واتای ڕۆژی نوێ لەخۆ دەگرێ، ڕۆژی یه‌که‌می خاکه‌لێوه‌یه که هه‌تاو له سه‌ره‌تای بورجی حه‌مه‌له، واته ڕاست له دەسپێکی به‌هاردایه. به بڕوای هەندێک لە خاوەن ڕایان خودا له‌و ڕۆژه‌دا دنیای به‌دی هێناوه و هێندێکی دیکه ده‌ڵێن: چونکه خودا له‌م ڕۆژه‌دا ئاده‌می خولقاندوه، بۆیه ناوی نراوه نه‌ورۆز. کەسانێکی تریش پێیان وایە ئه‌و ڕۆژه‌ی که جه‌مشید چۆته سه‌ر ته‌خت، ڕۆژی شه‌شی خاکه‌لێوه بووه که به نه‌ورۆزی تایبه‌تی ناودێر کراوه.\nله ده‌قه ئه‌فسانه‌ییه‌کاندا هاتوه که یه‌که‌مین شه‌ممه‌ی مانگی یه‌که‌می ساڵی 1767ـی پێش زایین، حه‌زره‌تی زه‌رده‌شت له‌دایک بووه، بۆیه ئه‌و ڕۆژه‌یان به نه‌ورۆز ناودێر کردوه، هه‌روه‌ها به پێی ده‌قێکی ئه‌فسانه‌یی دیکه کە لە شانامەی فیردەوسیدا هاتوە، نه‌ورۆز ڕۆژێکه که کاوه‌ی ئاسنگه‌ر به‌سه‌ر زوحاکدا سه‌رکه‌وت و خه‌ڵک به هه‌ڵکردنی ئاور ئه‌و ڕۆژه‌یان کرده جێژن، یان ده‌ڵێن نه‌ورۆز، ڕۆژێکه که ئاور دۆزراوه‌ته‌وه و؛ یان ئه‌و رۆژه‌یه که شه‌و و رۆژ پێکه‌وه به‌رابه‌رن.\nهه‌ر له سه‌رده‌می کۆندا، خه‌ڵک کاتێک له چنگ سه‌رماوسۆڵی زستان ڕزگاریان ده‌بوو، جێژنیان ده‌گرت و پاشان ئه‌و جێژنه گه‌یشته لای میر و حاکمه‌کان و دواتریش ده‌وڵەت و دەسەڵاتەکان ئەم ڕۆژەیان کردە بنەمایەک بۆ جێژن گرتن.\nنەورۆز لەگەڵ هاتنی کۆمەڵێک دابونەریتی کۆنی کوردەوارییش زیندوو دەکاتەوە و کەشی پێوەندییەکان لە نێوان خەڵکدا دەگۆڕێ. مرۆڤه‌کان لەم ڕۆژەدا هه‌ست ده‌که‌ن که ده‌بێ ئاڵوگۆڕ و نوێبوونه‌وه‌یه‌ک له ژیانیاندا هه‌بێ و زۆربه‌ی خێزانه‌کان هەر بەم بۆنەیەوە ماڵ خاوێن ده‌که‌نه‌وه، سه‌ردانی نه‌خۆش و ئه‌و بنه‌ماڵانه ده‌که‌ن که که‌سێکیان له‌ده‌ست داوه و، هه‌روه‌ها سه‌ردانی گۆڕی شه‌هیدان و مردووه‌کانیان ده‌که‌ن و ده‌یانهه‌وێ هه‌ر تایبەتمەندییەکی خراپ و دڵچڵکنییەک به هاتنی ئه‌م ڕۆژه نوێیه وه‌لا بنێن و ژیانێکی نوێ ده‌ست پێ‌بکه‌ن.\nیەکێکی تر لە نەریتەکان ئەوەیە زۆربه‌ی ماڵه‌کان سفره‌ی حه‌وت سین ڕادەخەن که حه‌وت شتی تێدایه و ناوی هه‌موویان به پیتی سین ده‌ست پێ‌ده‌کا. گه‌وره‌ساڵان دیاری و نه‌ورۆزانه به چکۆله‌کان ده‌ده‌ن، یان ئه‌وه‌ی ئه‌وان بۆ خۆیان بۆ نه‌ورۆزانه ده‌گه‌ڕێن و کاتێک بۆ ماڵێک ده‌چن ئه‌م هەڵبەستە کۆنانە ده‌ڵێنه‌وه: ”هه‌لاوه مه‌لاوه/ کچتان بووک/ کوڕتان زاوا، هه‌لاوه مه‌لاوه/ شتێکمان بۆ بخه‌نه نێو تاوه، هه‌لاوه مه‌لاوه/ یه‌ک هێلکه ته‌واوه، هه‌نگوینی شانه شانه/ خانمی سه‌ر باڵه‌خانه/ کوا به‌شم نه‌ورۆزانه و ... خاوه‌ن ماڵیش هه‌ر شتێک که شک بەرێ وه‌ک: هێلکه، شیرینی، سنجوو، پووڵ و هتد ده‌یدا به منداڵه‌کان و زۆر به ڕووی خۆشه‌وه به‌ڕێیان ده‌کا. کاتێک که شه‌و دادێ، واته شه‌وی ڕۆژی نه‌ورۆز، نۆبه ده‌گاته گه‌وره‌کان و کوڕان و پیاوان ده‌گه‌ڕێن، له کولانکه و به‌ر هه‌یوانه‌وه، سه‌تڵی پڕ له عه‌تر و شانه و ئاوێنه و گه‌نم ده‌خه‌نه خوارێ و خاوه‌ن ماڵ نه‌ورۆزانه‌یان پێده‌دا.\nئێمه هه‌موومان ده‌بێ هه‌وڵ بده‌ین که له نه‌ورۆزدا به‌ره‌و ژیانێکی نوێ هه‌نگاو هه‌ڵێنین و به هه‌موو توانامانه‌وه له‌دژی ناحه‌زان و که‌سانی قین له دڵ که ده‌یانهه‌وێ نکۆڵی له‌و جێژنه مێژووییه‌ی نه‌ته‌وه‌که‌مان بکه‌ن بوه‌ستین و، هه‌موو ساڵێک به گڕ و تینێکی زیاتر له ساڵانی پێشوو نه‌ورۆزی کورده‌واری بکه‌ین به جێژن.\nڕاستە نەورۆزی ئەمساڵمان بەداخەوە لەگەڵ هاتنی ئەم پەتا گشتگیرە هاوکات بوو، بەڵام کچ و کوڕان و منداڵان و پیرەکانمان لە هەموو کوردستان بە مانەوە لە ماڵەکانیان ئەم جێژنە پیرۆزەیان بەرز ڕاگرت و یادی نەورۆزیان بە زیندوویی هێشتەوە.


ماده سه‌ره‌كیه‌كانى به‌یانى یانزه‌ى ئازار1970. – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / ماده سه‌ره‌كیه‌كانى به‌یانى یانزه‌ى ئازار1970.\nگۆران حكيم 2019-05-03\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی نوێ و هاوچه‌رخی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ماده سه‌ره‌كیه‌كانى به‌یانى یانزه‌ى ئازار1970. 812 Views\nکامەران وریا قانع:\nPrevious کلێسا یان کاته‌درائیه‌ی نۆتردام\nNext ناوەکەى خۆت لەگەل خۆت ببە, شەرمەزاریە بۆمن ناوى داگیرکەرێکى قێزەونى وەک تۆ هەڵبگرم.\nپوختەیەك لەژیاننامەی شەهید مامۆستا ناصری سوبحانی


👫 Segvan Ebdulhekîm کەسایەتییەکان\n👁 ئەم بابەتە 5,044 جار بینراوە\nNivîskar û rojnamevanê kurd Segvan Ebdulhekîm (194 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 16-9-2014 14:52:40\n📕 ئەڤەیە سەگڤان عەبدلحەکیم (1948-2010) پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 13 2013 8:43PM\nبەرهەڤکرن: محەمەد سەلیم سواری 2011 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 13-3-2013 20:43:00\n📷 سەگڤان عەبدولحەکیم، محەمەد جیهاد حەسەن، عەبدوڵڵا عەباس، هاشم عەلی مەندی و فەیسەڵ وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 13 2015 1:25PM\nکارمەندانی رادیۆی کوردی بەغداد لە هەفتاکاندا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 13-3-2015 13:25:37


ته‌رمی منداڵێكی تەمەن ١٢ ساڵ دۆزرایەوە – کوردی – RojNews.News\n22/06/2020 - 1:18:44 pm\nشەممە, 20 يون 2020 – 13:20 ڕۆژنیوز ـ چه‌مچه‌ماڵ\nبه‌یانی ئه‌مڕۆ، له سنوری گوندی خوامراد له سنوری شاره‌دێی ته‌كییه‌ی سه‌ر به شارۆچكه‌ی چه‌مچه‌ماڵی سه‌ر به پارێزگای سلێمانی ته‌رمی مێردمنداڵێكی ته‌مه‌ن 12 ساڵ، به‌ناوی ئیبراهیم هێمن ڕه‌ئووف دۆزرایه‌وه.\nكامیل عه‌زیز، خاڵی منداڵەکە له‌سه‌ر ناوی بنه‌ماڵه‌کەی، به ڕۆژنیوزی وت: ته‌رمه‌كه به‌دووری كیلۆمه‌ترێك له‌خوارووی گونده‌كه‌وه له لایه‌ن شوانێك دۆزراوه‌ته‌وه، ته‌نها ئێسک و جلو به‌رگه‌كه‌ی ماوه، هیچ ئاسه‌وارێكی لێدان و فیشه‌ك به‌جه‌سته‌یه‌وه نیه، ته‌نها ئه‌وه نه‌بێت ته‌رمه‌كه ڕزیوه.\nوتیشی: منداڵه‌كەیان جگه له‌وه‌ی نا‌بیست بووه، باری ده‌روونیشی ته‌واو نه‌بووه، چه‌ندین جار له‌ماڵ چووەتە دەرەوە و خه‌ڵك دۆزیویتیه‌وه و هێناوێتیه‌وه بۆمان.\nلەبارەی ڕوداوەکەوە سه‌رچاوه‌یه‌ك له پۆلیسی چه‌مچه‌ماڵ، به ڕۆژنیوزی وت: بەپێی لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکان مێرد منداڵه‌كه بەشێوەیەکی ئاسایی كۆچی دوایی كردووه و كه‌سوكاره‌كه‌شی هیچ سكاڵایه‌كیان نه‌بووه.\nنێچیرڤان بارزانی چووە بەغدا


بۆ یەكەمجار دوو زانكۆی هەرێم تاوانی كیمیاباران بە دۆكیۆمێنت دەكەن | تۆڕی هەواڵی سلێمانی\nHome›هەواڵ›کوردستان›بۆ یەكەمجار دوو زانكۆی هەرێم تاوانی كیمیاباران بە دۆكیۆمێنت دەكەن\nفۆتۆ/ عەلى حەمە سەعید/SNN\nهەریەكە لە زانكۆكانی هەڵەبجە و سۆران بۆ یەكەمجار تاوانی كیمیابارانی هەڵەبجە بەشێوەیەكی زانستی دیكۆمێنت دەكەن، ئەوەش بە مەبەستی كۆكردنەوەی بەڵگە و دۆكیۆمێنتی زیاتر لەسەر ئەو تاوانە.\nد. نەریمان عەبدوڵا، ڕاگری كۆلێژی زانستە مرۆڤایەتییەكانی سەر بە زانكۆی هەڵەبجە بە SNNی ڕگەیاند: بە مەبەستی بە دۆكیۆمێنتكردنی زانستییانەی ئەو تاوانەی كە بەرامبەر بە هاوڵاتیانی سنوورەكە لە كیمیابارانكردنی هەڵەبجە ڕوویدا، زانكۆی هەڵەبجە و زانكۆی سۆران یاداشتێكی لێكگەیشتنمان واژۆ كردووە، كە ئەم كارە خزمەتێكی گەورە بە كەیسی كیمیابارانی شاری هەڵەبجە و كوردستان دەكات.\nئاماژەی بەوەشكرد، هەردوولا ڕێككەوتوین كە لە هەنگاوی یەكەمدا داتابەیسێكی گونجاو دروستبكەین بۆ كۆكردنەوەی دۆكیۆمێنت و زانیاری و بەڵگەنامە وەك نەخشەرێگایەك بۆ ئەنجامدانی توێژینەوەی زانستی و دواتر دۆزینەوەی میتۆدۆلۆژییەكی گونجاو بۆ كۆكردنەوەی داتای نوێ لە ڕێی دیمانەكردن لەگەڵ ئەو كەسانەی بەركەوتەی كارەساتەكەن و هێشتا لە ژیان ماون، بۆ ئەو مەبەستەش سوود لە میتۆدۆلۆژی هەندێ لە پەیپەرە بەناوبانگەكانی تایبەت بە كارەساتی هۆلۆكۆست و كەیسە هاوشێوەكان وەردەگرین.\nڕاگری كۆلێژی زانستە مرۆڤایەتییەكانی سەر بە زانكۆی هەڵەبجە ئەوەشی خستەڕوو، بڕیاریشە كە وێبسایتێكی پرۆفێشناڵ بۆ ئەرشیفكردنی ئەو داتایانە دروستبكەین لەگەڵ دروستكردنی (مۆزەخانەیەكی دیجیتاڵی) بۆ هەڵەبجە، هاوشێوەی مۆزەخانەكانی هۆلۆكۆست وهێرۆشیما، ئەمەش هاوكارێكی باش دەبێت بۆ ناساندنی زیاتری تاوانی كیمیابارانكردنی هەڵەبجە و بە جینۆسایدناسانی لە ناوەندە نێودەوڵەتییەكاندا، بۆ ئەمەش سوود لە ئەزموونی زانكۆ و كەسانی ئەكادیمی جیهانی وەردەگرین.


عه‌بادی قوربانییه‌كانى پێشمه‌رگه نادیده ده‌گرێت\nپه‌رله‌مانتارێكى عه‌ره‌ب: بێ پێشمه‌رگه مووسڵ رزگار نه‌ده‌كرا\nعه‌بادی رۆڵ و قوربانی پێشمه‌رگه په‌راوێز ده‌خات و وه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه‌ش ده‌ڵێ،پێشمه‌رگه پێویستی به پیرۆزبایی عه‌بادی و هه‌موو ئه‌وانه نییه كه وه‌ك عه‌بادی بیر ده‌كه‌نه‌وه. په‌رله‌مانتارێكى كوردیش ره‌خنه له پارتى و یه‌كێتى ده‌گرێ و پێیوایه به نیشتمانى نه‌كردنى پێشمه‌رگه وایكردووه نه‌یاره‌كانی كوردستان رێز له پێشمه‌رگه نه‌گرن. په‌رله‌مانتارێكى عه‌ره‌بیش ده‌ڵێ، ئه‌گه‌ر پێشمه‌رگه نه‌بووایه، سوپاى عێراق نه‌یده‌توانى كرده‌وه‌گه‌لى رزگاركردنى مووسڵ ئه‌نجام بدات.\nدواى سێ ساڵ له شه‌ڕى دژ به داعش، دوێنێ حه‌یده‌ر عه‌بادی سه‌رۆك وه‌زیرانى عێراق سه‌ركه‌وتنى یه‌كجاره‌كی به‌سه‌ر داعش راگه‌یاند.\nعه‌بادی له گوتاره‌كه‌یدا رۆڵى حه‌شدی شه‌عبی له رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى داعش به‌رز نرخاند، به‌ڵام به هیچ شێوه‌یه‌ك باسی رۆڵى پێشمه‌رگه‌ى نه‌كرد كه تاكه ده‌روازه‌ى كرده‌وه‌گه‌لى رزگاركردنى مووسڵ له‌لایه‌ن سوپاى عێراق له سنووره‌كانى هێزی پێشمه‌رگه‌وه بوو.\nئه‌گه‌رچى به‌پێى ده‌ستووری عێراق هێزى پێشمه‌رگه به‌شێكن له سیسته‌مى به‌رگریی عێراق، به‌ڵام تا ئێسته نه بودجه‌ی بۆ بڕاوه‌ته‌وه، نه پشكیشی هه‌یه له‌و چه‌ك و تفاقه‌ى حكوومه‌تى عێراق ده‌یانكڕێت، پرسی پێشمه‌رگه‌ش یه‌كێكه له دۆسیه ناكۆكی له‌سه‌ره‌كان.\nحه‌شدی شه‌عبی كه ژماره‌یان 100 بۆ 120 هه‌زار كه‌س ده‌بن و له‌لایه‌ن حكوومه‌تى عێراق پڕ چه‌ك ده‌كرێ و مووچه‌شی بۆ بڕاوه‌ته‌وه، به‌ڵام له راپۆرته نێوده‌وڵه‌تییه‌كانى تایبه‌ت به مافى مرۆڤ وه‌ك هیومان رایت ۆوچ و ئه‌منستى ئینته‌رناشناڵ، تۆمه‌تباره به سه‌تان پێشێلكاری دژ به هاووڵاتییانى ناوچه ئازادكراوه‌كانى ژێر ده‌سه‌ڵاتى داعش كه زۆرینه‌یان سوننه‌نشینن.\nهێزه‌كانى پێشمه‌رگه به سنووری هه‌زار و 50 كیلۆمه‌تر له خانه‌قین تا شنگال شه‌ڕى دژ به داعش كرد، هه‌زار و 824 شه‌هید و زیاتر له 10 هه‌زار برینداری داوه.\nدواى رزگاركردنى مه‌خموور و ناوچه‌كانى ترى ده‌شتى نه‌ینه‌وا، سوپاى عێراق له‌و ناوچانه‌ى له ده‌ستى هێزه‌كانى پێشمه‌رگه بوون، كرده‌وه‌گه‌لیان دژ به داعش و رزگاركردنى مووسڵ راگه‌یاند و هێزه‌كانى پێشمه‌رگه‌ش وه‌ك هێزی پاڵپشتى یارمه‌تیى سوپاى عێراقیان ده‌دا.\nوه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه له به‌یاننامه‌یه‌كدا ره‌خنه له عه‌بادی ده‌گرێت و ده‌ڵێ هیچ ئاماژه‌یه‌كی به ڕۆڵ و قاره‌مانیه‌تیی پێشمه‌رگه نه‌دا، "به‌داخه‌وه به‌ڕێز عه‌بادی جارێكی تریش نه‌یتوانی وه‌ك سه‌رۆك وه‌زیرانی وڵات مامه‌ڵه بكات و ڕۆڵی پێشمه‌رگه قاره‌مانه‌كانی كوردستان پشتگوێ نه‌خات، له كاتێكدا نیا شاهیده كه یه‌كه‌مجار پێشمه‌رگه به‌ر له هه‌موو هێزه چه‌كداره‌كانی تری عێراق كه ئه‌و ناوی هێنان و پیرۆزبایی لێكردن، ئه‌فسانه‌ی داعشی تێكشكاند و ئه‌گه‌ر پێشمه‌رگه نه‌بووایه هیچ دوور نه‌بوو ئێسته‌ش داعش نیوه‌ی جیۆگرافیای عێراقی له‌ژێر ده‌ستدا نه‌بێت".\nله به‌یاننامه‌كه‌یدا وه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه پرسی ئه‌وه ده‌ورووژێنێ كه به چ ڕوویه‌كه‌وه داوا له پێشمه‌رگه و گه‌لی كوردستان ده‌كات ئینتیمایان بۆ عێراق هه‌بێت، له كاتێكدا ئه‌مه حاڵ و مامه‌ڵه‌ی سه‌رۆك وه‌زیرانه‌كه‌ی بێت.\nله پاڵ ره‌خنه‌كانى، وه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه بێمنه‌تى ئه‌وه‌ش به عه‌بادی نیشان ده‌دات و ده‌ڵێ، پێشمه‌رگه‌پێویستی به پیرۆزبایی عه‌بادی و هه‌موو ئه‌وانه نییه كه وه‌ك عه‌بادی بیر ده‌كه‌نه‌وه.\nناو نه‌هێنانى رۆڵى پێشمه‌رگه له گوتاره‌كه‌یدا، یه‌كه‌مجار نییه و پێشتریش عه‌بادی له چه‌ندان بۆنه‌ی تر و به‌شداری له كۆنگره‌ی نێوده‌وڵه‌تى هاوپه‌یمانى دژ به داعش ناوى پێشمه‌رگه‌ى نه‌هێناوه.\nموته‌شه‌ڕ سامه‌ڕایی په‌رله‌مانتاری فراكسیۆنى هاوپه‌یمانى هێزه سوننه‌كان ده‌ڵێ، نابێت به هیچ شێوه‌یه‌ك رۆڵ و قوربانییه‌كانى پێشمه‌رگه له شه‌ڕى دژ به داعش نادیده بگیرێت، بۆیه ده‌بێت حه‌یده‌ر عه‌بادی روونكرده‌وه بدات ناو نه‌هێنانى پێشمه‌رگه هه‌ڵه‌یه‌ك بووه به‌سه‌ریدا تێپه‌ڕیوه یان مه‌به‌ستدار بووه، چونكه ژماره‌ى قوربانییه‌كانى پێشمه‌رگه كه‌م نین و پێشمه‌رگه‌ش یه‌كه‌م هێز بوو داعشی تێكشكاند.\nگوتى "ناو نه‌هێنانى رۆڵى پێشمه‌رگه له‌لایه‌ن عه‌بادی جێى داخه، چونكه خۆى باشتر ده‌زانێت كرده‌وه‌گه‌لى رزگاركردنى مووسڵ له‌لایه‌ن سوپاى عێراق پێشمه‌رگه رێى بۆ كردنه‌وه، ئه‌وان نه‌یانتوانى له‌و سنوورانه‌ى له باكوری به‌غدا له‌گه‌ڵ داعش هه‌یانبوو سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنن، بۆیه به ناچاری هاتن و له میحوه‌ره‌كانى پێشمه‌رگه‌وه كرده‌وه‌گه‌له‌كه‌یان راگه‌یاند".\nموته‌شه‌ڕ ئاماژه‌ى به‌وه‌شدا ئه‌و سیاسه‌ته‌ی عه‌بادی له ماوه‌ى رابردوودا دژ به پێشمه‌رگه و هه‌رێمى كوردستان گرتوویه‌تییه‌به‌ر، هه‌مان سیاسه‌ته پێشتر سه‌رۆك وه‌زیرانه‌كانى پێش خۆى دژ به سوننه‌كان گرتوویانه‌ته‌به‌ر و ئێسته‌شی له‌گه‌ڵدا بێت به‌رده‌وامى هه‌یه، بۆیه ئه‌و جۆره سیاسه‌ته له‌گه‌ڵ عێراقی نوێ و ده‌ستوور نایه‌ته‌وه.\nگوتى "داعش شتێكى نامۆ بوو به عێراق، جیاوازى نه‌كردووه له نێوان پێكهاته‌كانى عێراق، بۆیه هه‌موو ئه‌و هێزانه‌ى دژى وه‌ستاونه‌ته‌وه جێى رێزن و نابێت نادیده بگیرێت. جگه له‌مه‌ش سیاسه‌تى په‌راوێزخستنى پێكهاته‌یه‌ك له پێكهاته‌كانى عێراق ئه‌مه‌ش سیاسه‌تێكى هه‌ڵه‌یه و له به‌رژه‌وه‌ندی ره‌وشى ته‌ناهیی عێراق نییه". زیاتر گوتى "ده‌بێت عێراق به‌ره‌و ده‌وڵه‌تى سه‌روه‌ری یاسا هه‌نگاو هه‌ڵبگرێت، سوپایه‌كى یه‌كگرتووى بێ میلیشیا، نه‌ك چه‌ك بدرێت به میلیشیاكان و مووچه‌شیان پێ بدرێت، ئه‌مه‌ش وا ده‌كات ده‌رگه‌ى ده‌ستوه‌ردان له كاروباری عێراق واڵا بێت".\nله‌سه‌ر ناونه‌هێنانى رۆڵ و قوربانى پێشمه‌رگه له‌لایه‌ن عه‌بادی، فراكسیۆنه كوردستانییه‌كانى په‌رله‌مانى عێراق ره‌خنه‌ى توندیان له عه‌بادی گرتووه، فراكسیۆنى گۆڕانیش له به‌یاننامه‌یه‌كدا له‌سه‌ر ناو نه‌هێنانى رۆڵى پێشمه‌رگه ره‌خنه‌ى له عه‌بادی ده‌گرن.\nئه‌مین به‌كر په‌رله‌مانتاری بزووتنه‌وه‌ى گۆڕان له پاڵ ره‌خنه‌گرتن له عه‌بادی له‌سه‌ر ناو نه‌هێنانى پێشمه‌رگه، ره‌خنه له حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستانیش ده‌گرێت به‌وه‌ى نه‌یتوانیوه ئه‌و هێزه یه‌كبخات و بیكات به هێزێكى یه‌كگرتوو.\nئه‌و په‌رله‌مانتاره ئاماژه‌ى به‌وه‌شدا كه ناو نه‌هێنانى رۆڵ و قوربانى پێشمه‌رگه له‌لایه‌ن عه‌بادی، خۆى له خۆیدا تاوانه به‌رانبه‌ر به پێشمه‌رگه و قوربانییه‌كانى، هه‌ر كه‌سێكیش به‌مجۆره بیر بكاته‌وه ئه‌وا گوزارشته له‌وه‌ى ناتوانێت عێراقییه‌كان به‌یه‌ك چاو سه‌یر بكات و ئیداره‌ى ده‌وڵه‌تى عێراق بدات، گوتى "ئه‌گه‌ر هێزه‌كانى تر ده‌ستووری نه‌بن، ئه‌وا هێزی پێشمه‌رگه ده‌ستوورییه".\nئه‌مین به‌كر پێیوایه دیوى دووه‌می ناو نه‌هێنانى پێشمه‌رگه له‌لایه‌ن عه‌بادی هۆكاره‌كه‌ى ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ پارتى و یه‌كێتى كه نه‌یانتوانیوه ئه‌و هێزه بكه‌ن به هێزێكى نیشتمانى، تا ئێسته ناسنامه‌ى حزبی به‌سه‌ریانه‌وه زاڵه و له ژێر هه‌یمه‌نه‌ى ئه‌واندایه نه‌ك حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان، ئه‌مه‌شه وایكردووه نه‌یاره‌كانی كوردستان تۆمه‌ت بخه‌نه پاڵ پێشمه‌رگه.\nگوتى "ده‌بێت له‌ناو خۆى كوردستان رێز له پێشمه‌رگه بگرین و بیگه‌یه‌نینه ئاستى هێزێكى نیشتمانى و له ئینیتمای حزبی دایانماڵین، ئینجا له هیچ لایه‌نێك قبووڵى نه‌كه‌ین رۆڵ و قوربانى پێشمه‌رگه نادیده نه‌گرن"، زیاتر گوتى "له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا عه‌قڵى عرووبه له ده‌سه‌ڵاتدارانى به‌غدا هیچ كات ون نه‌بووه، به‌ڵام هه‌ڵه و كه‌موكوڕییه‌كانمان له كوردستان ده‌رفه‌ت به‌و عه‌قڵییه‌ته ده‌دات له به‌غدا گه‌شه بكات".\nئه‌م بابه‌ته 9240 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nسووریا.. ئەگەری دروستبوونی ناوچەی ئارام چەندە؟


پشت پەردەى دانیشتنى دادگا\nپێنج سزادراوى بادینان لەدانیشتنى دادگاییکردنى دوو راگیراودا کراون بە شایەت، بەڵام خۆیان رەتیان کردەوە کە شایەدیان لەو بارەیەوە دابێت و دەڵێن لەژێر "هەڕەشەدا" پەڕاویان پێ واژۆکراوە.\nئەو سزادراونە کە پێکهاتوون لە شێروان شێروانی، شڤان سعید بەڕوشکی، ئەیاز کەرەم، گوھدار زێباری و ھاریوان عیسا، ئەمڕۆ وەک شایەد لە دانیشتنى دادگایی بەدەل بەرواری و شڤان حاجی بەڕوشکی ئامادەبوون، کە دواتر دانیشتنەکە دواخرا.\nشایان عەسکەرى ئەندامى پەرلەمانى کوردستان و بەشداربووى دانیشتنەکە لەبڵاوکراوەیەکدا رایگەیاند، دادگایی کردنی مامۆستا بەدەل بەرواری و شڤان حاجی بەڕوشکی، دوای وەرگرتنی ووتەی شاھێدەکان دواخرا، کە شێروان شێروانی، شڤان سعید بەڕوشکی، ئەیاز کەرەم، گوھدار زێباری و ھاریوان عیسایان کردبوو بە شاھید لەسەریان، لەگەڵ ھەواڵدەری نھێنی ژمارە ٥٠ ( کەس نازانێ کێیە ڕەنگە ھەر بوونیشی نەبێت).\nدەشڵێت "کەسێکی تر کە سیخوری کردبوو بەسەریانەوەو لە کەیسی شێروان شێروانی و ھاورێکانیشی ئیفادەی دابوو و ئامادە نەبوو لە دادگا، ھەروەھا دوو کەسی دیکە بەڵام ئەو دووانە نە ئامادە بوون و نە ئیفادەی شاھیدیان خوێنرایەوە بەھۆی ئەوەی دەسگیرکرابوون، بۆیە دواخرا تا بانگھێشت بکرێن و شاھیدی بدەن".\nبەوتەى ئەو پەرلەمانتارە، پێنج شایەدەکەى بادینان ئەو ئیفادانانەیان ڕەت کردەوە کە بەناوی ئەوان خوێنرایەوە وەکو شایەت.\n"نوێنەری ئەنجومەنی ئاسایش داوای کرد کە دادگا واژووی شێروان شێروانی بنێرێت بۆ بەڵگەی تاوان تا بیسەلمێنن ئەوە واژووی ئەوە یا نا؟ چونکە گەر واژووی ئەوی لەسەر بێت و ئینکاری ئیفادەکەی بکات، دادگا و پرۆسەی دادگایی دەکەوێتە ژێر پرسیارەوە"، شایان عەسکەرى وایوت.\n"شێروان شێروانی ووتی من ڕەنگە ٥٠ وەرەقەم پێ ئیمزا کرابێت لەژێر ھەڕەشەی خێزانی و لێدان، و بێ ئەوەی ئیفادەشم بۆ خوێنرابێتەوە پێیان ئیمزا کردووم، پرسیارم لە نوێنەری داواکاری گشتی کردووە مافم ھەیە ئیفادەکە بخوێنمەوە پێش ئەوەی ئیمزای کەم؟ خۆی لێ تووڕە کردووم و ووتویەتی بڕوات بە ئێمە نیە؟ ووتوومە: نەخێر".\nهەروەها دەڵێت، ئەیاز کەرەم ھەر لە ھۆڵی دادبینی ڕووی کردە نوێنەری ئەنجوومەنی ئاسایش و ووتی بە زەبری ھەڕەشە ئیفادەیان لێ وەرگرتووە، "ئەوانیش چاویان خستبووە چاوی و پێدەکەنین. شڤان حاجی بەڕوشکی کە ئەمرۆ دادگایی دەکرا لە کاتی چوونە دەرەوە ھاواری کرد ساڵێکە پارێزەرم نەبینیوە".\nپێنج شاندی جیا و 35 كەسایەتی عێراق چوون بۆ دەستبەكاربوونی ڕەئیسی\n2021.08.09 - 11:50\nپێنج ژەنەراڵی بەعس نهێنییەكانی شەڕی عێراق _ ئێران ئاشكرا دەكەن\n2021.08.08 - 13:13\nبانگەوازێک لە تیمی پارێزەرانی سزادراوانی بادینانەوە: زۆر ئەزیەت دەدرێن\n2021.08.07 - 14:51\n2021.07.29 - 11:36\nبەرپرسى مەڵبەندى چەمچەماڵى یەکێتى لەسەر فەرمانى دەستگیرکردنى رونکردنەوە دەدات\n2021.08.12 - 13:17\nیەکەم لێدوانى پۆلیسى چەمچەماڵ لەسەر فەرمانى دەستگیرکردنى بەرپرسى مەڵبەندى یەکێتى\n2021.08.12 - 11:23\nبڕیار لەسەر دۆسیەى نزیکەى 2500 خانەنشینى پێشمەرگە درا\n2021.08.11 - 16:32


زایینی: ٢٩-٠٩-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٧/٠٨ - ١٨:٣٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nنامەوێ بڕۆمە نێو قووڵایی هونەر و ئیدئۆلۆژی، چوونکە باسێکی فیکری و فەلسەفیی ڕەگ‌وڕیشەدارە و لە توانای مندا نیە کە خۆ لەو باسە گرنگ و ئێجگار قووڵە بدەم. ئەوەی کە لەم سەردێڕەدا هاتووە و دەمەوێ ئاماژەیەکی پێ بکەم، باسکردنە لە دوو هێڵی جیاوازی هزری و پراکتیکی بۆ سیاسەت، ئەڵبەت سیاسەت لە مانا فیکریەکەیدا نەک لە واتا ئەدەبی و ئەدەبیاتی پۆپۆلیستیەکەیدا، کە بە واتای درۆکردن و دوو ڕوومەتی پێناسە دەکرێ.\nسیاسەت لە واتەیەکی فیکریدا، هەوڵێکی هزری- پراکتیکیە بۆ ئیدارەکردنی دەسەڵات و دەستێوەردان لە کاری دەسەڵاتدا. بەم شێوەیە، دەسەڵات ئەو هێزە چڕکراوە و مل بۆ ڕاکێشراوەیە کە کۆمەڵگایەک ڕێک دەخا و خۆی بەرهەم دەهێنێتەوە.\nبۆ ئەوەی زۆر دوور نەکەوینەوە لە ئەسڵی باسەکە، پێم وایە کە سیاسەت دوو هێڵی جیاواز دەگرێتە خۆ، هێڵێک بۆ وەگەڕخستنی تواناکانی کۆمەڵگا و هێڵێک بۆ گوێڕایەڵ کردنی کۆمەڵگا. لەو هێڵەیدا کە لەباتی ئاغاوەتی بەسەر کۆمەڵگادا دەیەوێ کۆمەڵگا وەکوو بکەرێکی چالاک دەوری هەبێ، سیاسەت لای ئەو هونەرە. هونەرێک کە لە هزرەوە سەرچاوە دەگرێ و ڕوو لە مرۆڤ دەکا و کۆمەڵگا بە بەردەنگ دەزانێ و لەوێدا ئافراندن و خولقاندن، دەبێ بە پێناسەی سیاسەتی سەرکەوتوو. لەو بیاڤەدا هونەر لە چەقبەوستوویی دوور دەکەوێتەوە و سیاسەت دەبێ بە هونەری مومکین.\nلە هێڵی دووهەمدا کە دەیەوێ کۆمەڵگا بکا بە کومەڵێ مەڕوماڵات و بەڕێوەیان ببا و ملکەچیان بکا، سیاسەت لە مرۆڤەوە دوور دەکەوێتەوە بۆ وەهم و تراویلکە. لەباتی بە بەردەنگ گرتنی کۆمەڵگا، دروشم دەبێ بە پێناسەی سەرەکی و لەباتی بەشدارکردنی کۆمەڵگا لە بەڕێوەبردنی خۆیدا، پەیامی ترس و تۆقاندنیان بۆ دەڵێتەوە. جا لەم هێڵەدا جیاوازییەک لە نێوان پەیامی ویلایەتیی فەقیهی و پەیامی دیکتاتۆریی پرۆلتاریا و پەیامی شارستانیەتی کۆنی هەخامەنشی و کاهینەکانی سومەری‌دا نیە، چوونکە ڕەنگە دەربڕینەکان یەک بن، بەڵام ئامراز و شێوازی ڕوانین بۆ کۆمەڵگا یەکە و پەیامەکەیان بۆ تۆقاندنە تاکوو لە سەر هێڵی دیاریکراوی قۆرخکەرانی دەسەڵاتەوە دوور نەکەونەوە. لێرەدا سیاسەت لە مانا مرۆڤیەکەی دوور دەکەوێتەوە و دەبێ بە ئیدئۆلۆژی. لێرەو لەم هێڵەدا سیاسەت دەبێ بە عەینی دیانەت و ئیدئۆلۆژی و شارستانیەتی کۆن! ئەوەندەی پێڕەوکردنی هێڵەکانی ئیدئۆلۆژییەکە گرنگە، ئەوەندە ژیانی مرۆڤ و بەختەوەری و ئاسوودەیی کۆمەڵگا گرنگ نیە.\nبڕۆینەوە سەر هێڵی سەرەکیی باسەکە،\nلە ڕەوتی بەئیدئۆلۆژی کردنی سیاسەتدا ئەوەندە دروشم دەدرێ کە خودی قۆرخکەرانی دەسەڵاتیش تێیدا دەمێننەوە. دروشمی "نەمان بۆ ئیمپریالیزم" و دروشمی "شەڕ شەر تاکوو سەرکەوتن" و دروشمی "دژایەتی لەگەڵ شەیتانی گەورە" و دروشمی "دژایەتیی لەگەڵ بورژوازیی باڵندە" و دروشمی "دژایەتی لەگەڵ هێڵی ناپاکی ناسیۆنالیزم" و دروشمی "سنوورە پیرۆزەکانی ئێران" و دروشمی "نیشتمانی کوروش " و...، ئەوەندە دێنەوە نێو زار و دەوترێنەوە، کە سەر لە قۆرخکەرانی دەسەڵاتداریش دەشێوێندرێ!\nلەگەڵ شەیتانی گەورە ڕێک دەکەون، کەچی هێشتا دروشمی نەمان بۆ شەیتانی گەورە لە نێو زاریاندایە! بە چەکوچۆڵی ئامریکایەوە و لە ژێر فەرمانی ژەنەڕاڵەکانی ئامریکادا لە سووریە شەڕ دەکەن و دروشمی نەمان بۆ ئیمپریالیزم و پیلانگێڕییەکانی ئامریکا دەڵێنەوە! هاوڕێ و هاوسەنگەرانیان بە دەستی ڕێژیمی خومەینی ئێعدام دەکرێ و کەچی بە وەهمی پاراستنی سنوورە پیرۆزەکان و لەبەر ترسی دابەشبوونی ئێران لەگەڵ ڕێژیمی ئیسلامیی تاران هاودەردی دەکەن و ئامادەیی بۆ پشتیوانی لە ڕێژیمی کۆماری سێدارە دەردەبڕن.\nلەم هێڵەدا ئیدئۆلۆژی سەریان لێ دەشێوێنێ و فەرامۆش دەکەن کە ئیدئۆلۆژیەکەیان زۆر دەمێکە لەگەڵ دۆخی ئێستا و سەردەم ناگونجێ و سەدان کەموکووڕی و گرفتی لێ ئاشکرا بووە، بەڵام وەهمی گەیشتن بە یۆتۆپیا بەری نەداون.\nهێڵی دیکە، سیاسەت وەکوو هونەری مومکین چاو لێ کردن، بۆ گەوجاندنی کۆمەڵگا نیە، بەڵکوو دیالۆگە لەگەڵ کۆمەڵگادا بۆ ئەوەی بە ئافراندن و خولقاندنی ڕێگای نوێ، کۆمەڵگا بە ئاسوودەیی بگا و مرۆڤ بە ئازادی. لێرەدا دروشم گرنگ نیە، بەڵکوو ئاکامی هونەرێکە کە لە نێو مومکیناتدا بەدوای باشترین و گونجاوترین ڕێگادا دەگەڕی تاکوو یان لەدەسەڵاتدا بەشدار بێ، یان سیاست بکا بە ئامانجی دەستێوەردانەکانی و بنەماکانی هێزوەگرتنی لەق بکا تاکوو قۆرخکەرانی دەسەڵات بزانن و تێ بگەن کە پرۆسەی چەواشەکارییان سەرنەکەوتووە و کۆمەڵگا نەبووە بە ڕانەمەڕ.\nلێرەدایە کە حیزبێکی وەکوو حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، لە نێوخۆ و دەرەوی نیشتمان و لە ئێران و ناوچە و جیهاندا بەدوای درگایەکدا دەگەڕێ کە بۆی بکرێتەوە و بڕواتە ژوورێ و بڵێ کە نەتەوەی کورد لە ئێرانی ژێر ستەمی ویلایەتی فەقیهیدا، نایەوێ کۆیلە بێ.\nبۆیە بە ڕاشکاوی لە هەموو درگایەکی دیپلۆماسیی مومکین دەدا و هەوڵی پێوەندی گرتن دەدا. قەتی نەشاردۆتەوە و قەتیشی ناشارێتەوە کە وەکوو نوێنەری بزووتنەوەی نەتەوەیی دێموکراتیکی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات، هەوڵ دەدا کە هاوپەیمان بۆ بزووتنەوە ڕەواکەی پەیدا بکا. لەهەوڵی هاوئاهەنگ‌کردنی حیزبەکوردیەکانی کوردستانی ئێراندا دەبێ. لە درگای بەلووچ و عەرەب و تورک و تورکمەن لە نێو ئێران دەدا. لەگەڵ حیزب و لایەنە دێموکرات وسێکۆلارەکانی ناوچە دادەنیشێ بۆ ئەوەی پشتیوانی لە خەباتەکەی بکەن. لە نێو دەوڵەتاندا دەگەڕێ تاکوو پاڵپشتی خەباتی ڕەوای کورد بن، چوونکە لە پێوەندییەکانی ئەمڕۆدا ئەسڵێک بە ناوی ئەسڵێ دەستێوەردانی مرۆیی وردە وردە جێ دەگرێ و چیدی دەسەڵاتی دیکتاتۆری وڵاتان خاوەنی ئەو پیرۆزییە نین کە گوێ بۆ هیچ یاسایەکی مرۆیی شل نەکەن.\nلەو دەلاقەیەوە، حیزبی دێموکرات بە مافی خۆی و بزووتنەوەی ڕەوای کورد دەزانێ کە لەگەڵ هەرلایەک کە بە پێویستی بزانێ و بەتایبەت ئەو حیزب و لایەن و دەوڵەتانە پێوەندی بگرێ کە کۆماری ئیسلامی و ئیدئۆلۆژییەکەی وەکوو بڤە و هێڵی سوور بانگەشەی دەکەن. ئێستە ئەو لایەن و دەوڵەتە، دەوڵەتی عەرەبستان بێ یان ئیسراییل یان بریتانیا یان ئامریکا یان هەر وڵاتێکی دیکە. چوونکە حیزبی دێموکرات دەیەوێ پێوەندی بگرێ بۆ پەیداکردنی پشتیوانی لە خەباتی ڕەوای نەتەوەیەکی بەشخوراو. لە لای حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، پێوەندی گرتن بۆ بەهێزبوونی کۆمەڵگایەکی ستەملێکراوە، نەک بۆ شتی دیکە. بەڵام ئەوەش نابێ لەبیر بکرێ کە پێوەندیی دوو لایەنەیە و ڕەنگە حیزبی دێموکرات هەوڵی پێوەندی‌گرتن بدا، بەڵام لایەنێک لەو ئاستەدا کە چاوەڕوانی دەکرێ نەیەتە پێش، کە ئەمە باسێکی دیکەیە.\nئەوەی کە لە کۆتاییدا جێگای ئاماژەپێدانە ئەوەیە کە هەندێ بیرکردنەوە وا دەنوێنن کە هەر جۆر پێوەندییەک لە نێوان هێزی کوردی و دەوڵەت و لایەنەکانی دیکە، لە ئاستی پێوەندی‌دا نامێنێ و دەچێتە ئاستی کۆیلەتی و مل ڕاکێشان. ئەم بیرکردنەوە لەوەوە سەرچاوە دەگرێ کە زۆر هێز و حیزب چ لە غەیرە کورد و چ لە نێو کورددا، لە مێژوودا هەبوون و ڕەنگە ئێستاش بکرێ نموونەیان ببینیەوە کە پێوەندییەکانیان چۆتە خانەی کۆیلەتی و بوون بە داردەستی لایەنی دیکە! ئەم ئەزموونە نادروستانە وای کردوە کە جۆرە ڕوانینێک بێتە ئاراوە و دەستی دوژمن و هەندێ لەو جۆرە هێزە کۆیلانەشی تێدا هەبێ کە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە پێوەندی‌گرتنی حیزبی دێموکرات لەگەڵ فڵان شوێن خراپە چوونکە دەبنە داردەستی ئەوان.\nحیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە مێژووی خۆیدا نیشانی داوە کە لەپێوەندی‌گرتندا چەندە لەڕووی پرەنسیپی نەتەویی و خەباتکارانە و سیاسیانە هەڵسوکەوتی کردووە و چەندە باجی بڕیاری سەربەخۆی خۆی داوە. لای حیزبی دێموکرات لە نێوان پێوەندی و کۆیلەتی‌دا بە ئەندازەی ئۆقیانووسێک مەودا هەیە.


بڕیاری دادگای میکۆنووس لە میدیاکانی “ئاڵمان و ئۆتریشـ”ـدا باسی لێ کراوە – Peshmergekan\nبەبۆنەی ٢٥ ساڵەی دەرچوونی حوکمی دادگای میکۆنووس، پەیوەندییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە وڵاتی ئاڵمان توانیان گرینگیی دەرچوونی حوکمی دادگای “برلین” و ناساندنی کاربەدەستانی باڵای ڕێژیمی ئێران و لە سەرووی هەموویانەوە “عەلی خامنەیی” وەک یەکێک لە فەرماندەرانی تێرۆری ڕێبەرانی کورد لە ئورووپا بکەنە بە ڕۆژەڤی بەشیک لە میدیا ئاڵمانی زمانەکان.\nلەو پەیوەندییەدا ڕۆژی یەکشەممە ڕێکەوتی ١٠ ئاوریلی ساڵی ٢٠٢٢ بەشێک لە میدیاکانی ئاڵمان جارێکی تر پڕژانە سەر تێرۆری ڕێبەرانی کورد لەلایەن کاربەدەستانی ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە و ئاماژەیان بە تێرۆریزمی دەوڵەتیی ئێران لە دەرەوەی سنوورەکانی کردەوە و ئەو بابەتەیان کردەوە بە ڕۆژەڤ و سەردێڕی ماڵپەڕەکانیان.\nلەم چوارچێوەیەدا، تۆڕی میدیایی “دۆیچلەند فونک” کە دەزگایەکی میدیایی فەرمیی حکومەتی “ئاڵمانـ”ـه، لە ڕاپۆرتێکی تێروتەسەلدا کە لەلایەن ڕۆژنامەنووسی بەناوبانگی ئاڵمانی “ئاندریاس باوم” ئامادە کرابوو، پڕژایە سەر ساڵوەگەڕی دەرچوونی حۆکمی دادگای برلین لە ١٠ی ئاوریلی ساڵی ١٩٩٧ ی زایینی، ناسراو بە پرۆسەی میکۆنووس.\nباوم لە بەشیکی ڕاپۆرتەکەیدا ئاماژە بە کارەساتی ڕیستۆرانی میکۆنووس و تێرۆرکردنی ڕێبەری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دوکتور شەرەفکەندی و هاوڕێیانی دەکات و ئاماژە بەوە دەکات کە هەر لە یەکەم چرکەساتەکاندا بەرپرسانی ئاڵمانی گۆمانیان بۆ لای تێرۆریزمی دەوڵەتی چوو.\n“باوم” بە ئاماژەدان بە تێرۆری دوکتور “سادق شەرەفکەندی” وەک سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، “فەتاح عەبدولی” و “هۆمایوون ئەردەڵان” لە ایەن دەزگا ئەمنی و نهێنییەکانی ڕێژیمی تاران، ئاماژە بەوە دەکات ئەو کەسانە میوانی حیزبی سوسیال دێموکراتەکانی ئاڵمان بوون.\nلەو ڕاپۆرتە تێروتەسەلەی میدیای فەرمیی حکوومەتی ئاڵمان سەرەڕای ئاماژەدان بە کوشتاری دژبەرانی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە دەرەوەی سنوورەکان و لەلایەن دەزگا ئەمنیەتییەکانی ڕێژیمی ئێران، “باوم” باس لەوە دەکات کە لەبەر بەرژەوەندییە ئابووریی و بازرگانییەکان لەگەڵ ئێران کەمتر وڵاتێک ئەو کات ئامادە بوو دژی بکەرانی ئەو کردەوانە هەڵوێستی هەبێت.\nلە بەشێکی تری ڕاپۆرتی ماڵپەڕی “دۆیچلەند فونک” باس لە پرۆسەی دادگای میکۆنووس دەکات و دەڵیت: ” پرۆسەی دادگای میکۆنووس بە دەرچوونی حوکمێک لە ١٠ ئاوریلی ١٩٩٧ کۆتایی پێهات. دادگا ئەوەی ڕوون کردبووەوە کە بکوژان تەنیا ئەوانە نەبوون کە لەسەر کورسیی دادگا، دادگایی دەکران، بەڵکوو لە نێوەڕۆکی حۆکمی دادگاکە “عەلی فەلاحیان” سەرۆکی هێزە ئیتلاعاتییەکانی ئێران وەک نووسەری ئەو کردەوانە لەقەڵەم درا.\nهەروەها ٢٥ ساڵەی دەرچوونی حۆکمی دادگای میکۆنووس و ناساندنی ڕێژیمی ئێران وەک دەوڵەتێکی تێرۆریستی لە دووتۆی ڕاپۆرتێکی دوورودرێژی ناوەندی لێکۆڵینەوەی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست “مینا-واچ” بوویەوە بە ڕۆژەڤ و بە وردی باسی لەسەر کرا.\nناوەندی لێکۆڵینەوەی یێنا-واچ کە “تینک-تانکـ”ـێکی سەربەخۆ لەسەر ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستە و ناوەندەکەی لە ڤییەن پێتەختی وڵاتی “ئۆتریشـ”ـە لە ڕاپۆرتێکی تایبەتی خۆی کە لەلایەن پرۆفیسۆر دوکتور “فلۆریان مارکل”، مامۆستای پێشووی زانستە سیاسیاسییەکانی زانکۆی ڤییەن ئامادە کرابوو، بە وردی باسی ڕەهەندەکانی حۆکمی دادگای “میکۆنووسـ”ـی کردووە.\n“مارکل” سەرەڕای ئاماژەدان بە چۆنییەتی تێرۆری دوکتور شەرەفکەندی و هاوڕێیانی لە وڵاتی ئاڵمان جارێکی تر دەپرژێتە سەر تێرۆری سکرتێری گشتیی ئەو کاتی حیزبی دێموکرات، دوکتور “عەبدولڕەحمان قاسملوو” و بەرپرسی پەیوەندییەکانی ئەو کاتی حیزب، “عەبدوڵڵا قادری ئازەر” لەلایەن دیپلۆمات تێرۆریستەکانی ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران و بێ هەڵویستیی کاربەدەستانی وڵاتی ئۆتریش وەک هۆکارێک دەبێنێت کە بووە هۆی ئەوەی ئێران بتوانێت جارێکی تر جێگرەکەی دوکتور قاسملوو واتە دوکتور شەرەفکەندی ئەمجارە لە وڵاتی ئاڵمان تێرۆر بکات.\nپرۆفیسۆر مارکل لە کۆتایی ڕاپۆرتەکەی باس لە گرینگیی دەرچوونی حۆکمی دادگای برلین دژ بە کاربەدەستانی ئەوکاتی ڕێژیمی ئێران دەکات و بە ئاماژەدان بە ناوی “عەلی خامنەئی و عەلی ئەکبەر ولایەتی” کە لەلایەن دادگاوە بۆ ئەو تێرۆرانە بە بەرپرسیار ناسێندراون، پێ وایە کە ئەمە توانیویەتی تا ڕادەیەک کۆتایی بە کۆشتاری زیاتری دژبەرانی ڕێژیم لە دەرەوەی سنوورەکانی ئێران بهێنێت.\nئەو ڕووداوە لە ناو ڕۆژژمێری پێنج ڕۆژنامەی ئاڵمانی Süddeutsche ، Kölner Stadt-Anzeiger ،\nسەرچاوە: راسانی شار و شاخ


زانکۆی سۆران - به‌شداری سەنتەری گەشەپێدانی کاری زانكۆی سۆران له كۆبوونەوەی گرووپی کاری خوێندنی باڵای عێراق\nبه‌شداری سەنتەری گەشەپێدانی کاری زانكۆی سۆران له كۆبوونەوەی گرووپی کاری خوێندنی باڵای عێراق\nبڵاوكراوەتەوە لە هەینی, 17 تشرینی دووەم 2017 20:47\nرێکەوتی ١٣/١١/٢٠١٧ به‌ڕێز "م. سیاكۆ سلێمان شێخۆ" بەڕێوەبەری سەنتەری گەشەپێدانی کاری زانكۆی سۆران، له شاری به‌غدا، بەشداری لە کۆبوونەوەی گرووپی کاری خوێندنی باڵا و بەره‌وپێشبردنی بازاڕی کار و ریفۆرمی پڕۆگرامەکانی خوێندنی باڵا و بەستنەوەیان بە بازاڕی کار، کرد.\nله‌م كۆبوونه‌وه‌یه‌دا، كه به سه‌رپه‌رشتی رێكخراوی ئایرێكسی ئه‌مریكی به‌ڕێوه‌چوو، ژماره‌یه‌ك نوێنەری کۆمپانیا و نوێنەری وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵای عێراق و کۆمەڵێک کەسایه‌تی ئەکادیمی زانکۆکانی عێراق، ئاماده‌ی بوون.\nله لێدوانێكدا بۆ ماڵپه‌ڕی زانكۆ، به‌ڕێز مامۆستا سیاكۆ گوتی: مەبەست لە کۆبوونەوەکە بریتی بوو لە راوێژ و گفتوگۆ لەسەر بەره‌وپێشبردنی کواڵیتی خوێندن بە شێوەیەکی پراکتیکی و، دروستکردنی پەیوەندی لە نێوان کەرتی تایبەت و کەرتی گشتی، له پێناوی زیاتر گونجاندنی پرۆگرامەکانی خوێندن و گرنگیدان بە تواناکان بۆ دروستکردنی ده‌رچوویەکی سەرکەوتوو و لێهاتوو بۆ بازاڕی کار.\nشایانی باسە بەڕێوەبەری سەنتەری گەشەپیدانی کاری زانکۆی سۆران، وەک ئەندامێکی ئەو گرووپە و وەک نمونەیەکی سەرکەوتوو و ئەزمووندار، به مه‌به‌ستی گواستنه‌وه‌ی ئه‌زموونی سه‌ركه‌وتووی سه‌نته‌ری گه‌شپێدانی كاری زانكۆی سۆران، بەشداری ئەم کۆبونەوەیه‌ی كردووه‌و، له داهاتووشدا وا بڕیاره، له چەندێن کۆبونەوەی تر به‌شداری بكات.\n/ زانکۆی سۆران


نامەی کۆمەڵێک نووسەری جیھانیی بۆ یەکێتی ئەوروپا: ڕێ لە کۆمەڵکوژیی کوردان بگرن\nڕۆژنامەی گاردیان نامەی کۆمەڵە نووسەرێکی جیھانیی بەناوبانگی بۆ یەکێتی ئەوروپا بڵاوکردۆتەوە، نامەکە پێد اگرتنێکی ئەخلاقییە لەسەر ئەو ڕۆڵەی پێیستە نووسەران و ڕۆشنبیران لە دونیادا بیبینن. نامەکە داوای ڕێگەگرتن لە بەردەوامی ئەو جەنگە دەکات کە ئەردۆگان بەرامبەر کوردانی ڕۆژئاڤا ھەڵیگیرساندوە. نووسەرەکان خۆیان وەک نوێنەری ویژدانە ئینسانیی و فەرھەنگییەکەی ئەوروپا نیشانئەدەن و پێیانوایە ئەوروپا نابێت لەبەرامبەر ئەم جەنگەدا بێدەنگ بێت. لەدیدی ئەم نووسەرانەدا ئەم جەنگە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە ئەوروپاوە ھەیە، چونکە ئەو چەکانەی لەم جەنگەدا بەکاردێن ئەو چەکانەن کە ئەوروپا دروستیکردون و ئەوروپا فرۆشتونی.\nئاوێنه: خاڵێک کە ئەم نووسەرانە جەغتی لێدەکەن ئەوەیە کە ئەردۆگان درۆ لەگەڵ ھەموو جیھاندا دەکات، بەوەی ئەو جەنگە وەک جەنگ ناونەبات و وەک ھەوڵدانێک بۆ سەقامگیرکردنی ئاشتیی دەیناسێنێت. بۆ ئەم مەبەستەش وشەیەک ئەمڕۆکە لە تورکیادا ناتوانرێت باسبکرێت وشەی جەنگە. ھەموو باسکردنێکی وشەی جەنگ لەو وڵاتەدا وەک تاوان و خیانەتی نیشتیمانی وێنادەکرێت، ئەو کەمە دەنگە ئازادانەش کە ماون و دەوێرن بەڕوونی بدوێن و جەنگەکە وەک جەنگ ناوبنێن، ڕووبەڕووی سەرکوت و ھێرش و زیندانیکردن دەبنەوە.\nنووسەرەکان داوادەکەن ئەوروپا یەکدەنگ بە ھانای کوردەکانەوە بچێت و گوێ لەو حیکایەتە درۆزنانە نەگرێت کە ئەردۆگان بۆ دونیای دەکات.\nنووسەرەکان: ڕۆبێرتۆ ساڤیانۆ، سڤێتلانا ئەلێکسیڤیچ، فێرناندۆ ئارامبورۆ، ماری ئەوگە، مارتن کاپارۆس، ئانی ئێرناوکس، ئیلێنا فێرانتە، بێرنارد ھێنری لیڤی، حەنیف کورەشی، سەلمان ڕوشدی، ماریۆ فارگا لۆسا، ھێرتا مولەر، ڕۆبەرت ھاریس.\nكارگەی دۆشاوی هەریر: لە سبەینێوە دەست بە وەرگرتنی تەماتە لە جوتیاران دەكەین


دوای 51 ساڵ هێشتا كورد چاوه‌ڕێی به‌غدایه\nئه‌مڕۆ 51 ساڵ به‌سه‌ر راگه‌یاندنی به‌یاننامه‌ی 11ی ئازاردا تێده‌په‌ڕێت، كه به یه‌كێك له ده‌ستكه‌وته مێژووییه‌كانی گه‌لی كورد له قه‌ڵه‌م ده‌درێت كه هاوكات به‌ده‌ر نییه له چه‌ندین كه‌موكووڕیی و دواجار به شكستی شۆڕشی ئه‌یلول، كۆتایی هات و رێكه‌وتننامه‌ی جه‌زائیری به‌شوێن خۆیدا هێنا.\nحكومه‌ته یه‌ك له‌دوایه‌كه‌كانی عیراق هه‌میشه له‌حاڵه‌تی لاوازییدا ناچاربوون له‌گه‌ڵ كورد گفتوگۆو دانوستان بكه‌ن، به‌ڵام كاتێك به‌هێزبوونه‌ته‌وه له‌بڕیاره‌كانیان پاشگه‌زبونه‌ته‌وه، نمونه‌ی زیندوش به‌یانامه‌ی 11ی ئازار و مفاوه‌زاره‌ته‌كه‌ی ساڵی (1984) ه، ئه‌گه‌رچی حكومه‌تی عیراقی له‌ساڵی 1970 دا چه‌ندان ده‌ستكه‌وتی وه‌ك به‌ڕێوه‌بردنی ناوچه خۆجێیه‌كان له‌لایه‌ن به‌رپرسانی كورد خۆیان و داننان به مافه كه‌لتوریی نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی كوردا نا، ئه‌مه‌ش ئه‌و واقعه تاڵه‌بوو كه‌حكومه‌تی عیراقی له‌و قۆناغه‌دا ناچاركرد ئه‌م مافانه به‌كورد بدات.\nله‌ماوه‌ی چوار ساڵی دوای به‌یاننامه‌ی 11 ی ئازار حكومه‌تی عیراق توانی خۆی به‌هێزبكاته‌وه و نه‌وت خۆماڵی بكات و چه‌ندان رێككه‌وتنی كڕینی چه‌ك ئیمزا بكات، هه‌رله‌و ماوه‌یه‌دا به‌نهێنی كاری بۆ رێكه‌وتنامه‌ی جه‌زائیر كرد تا بتوانێت له‌و ڕێگه‌یه‌وه شكست به‌شۆڕشی كورد بهێنێت.\nئه‌مڕۆش 51 ساڵ به‌سه‌ر راگه‌یاندنی به‌یاننامه‌ی 11ی ئازار تێده‌په‌ڕێت، به‌ڵام هێشتا كورد چاوی له ده‌ستی حكومه‌تی عیراقه تا مافه‌كانی پێ بدات.


ئەبووحەنیفە یان ئەبووحەنیفە نوعمان یان نوعمان کوڕی سابت کوڕی\nⓘ ئەبووحەنیفە یان ئەبووحەنیفە نوعمان یان نوعمان کوڕی سابت کوڕی زوتتا کوڕی مرزبان، ساڵی ٨٨ک٦٩٩ز لە دایکبووە لە کووفە و بە نەژاد ئەفغانیە، و ئەبووحەنیفە زۆربەی ژیان ..\nچوار پێشەواکەی سوننە ئەو زانا ئایینیانەن کە هەموو موسڵمانانی سوننە ڕێکەوتن لە سەر پیشەوایەتییان بە هەموو ئاڕاستەکانیانەوە، و ئەو پێشەوایانە ڕێکەوتوون لە سەر ئوسوڵەکانی فیقهـ، و جیاواز بوون لە هەندێک لە لقەکاندا، و ئەو لقانەی تێایدا جیاواز بوون چوار مەزهەبە زانستییەکەی سوننەیان پێکهێناوە و ئەو چوار پێشەوایە بە پێی ڕیزبەندی دەرکەوتنیان ئەمانەی خوارەوەن؛ محەمەد شافعی مالیکی کوری ئەنەس ئەحمەد کوڕی حەنبەل ئەبووحەنیفە نوعمان\nمەزهەبە زانستییەکانی سوننە یان هەر مەزهەبێکی فیقهی هەڵدەسێت بە پایانکردنی حوکمە شەرعیەکان لە کتێب و سوننەتدا بە پێی بنەماو ئوسوڵی زانستی دیاریکراو، و ئەکرێت ناوببرێن بە خوێندنگە مەزهەبیەکان لەبەر ڕێکەوتنیان لە بیرو باوەڕ و ئوسوڵ و شەریعەتدا بەڵام هەندێک جیاوازن لە حوکمە پایان کراوەکاندا.\nئیمام مالیکی کوڕی ئەنەس ، ٩٣ک/٧١٥ز – ١٧٩ک/٧٩٦ز، یەکێکە لە چوار پێشەوا ناودارەکەی سوننە، مەزھەبی مالیکی لە فیقھی سوننەدا ئەگەڕێتەوە بۆی و یەکێکە لە گرنگترین پێشەواکانی فەرموودەکانی پێغەمبەر، لە دایکبووە ساڵی ٩٣ک ساڵی کۆچی دوایی ئەنەسی خزمەتکاری پێغەمبەر.\nئەبووعەبدوڵڵا ئەحمەد کوڕی محەممەد کوڕی حەنبەل کوڕی ھیلال کوڕی ئەسەد کوری ئیدریس کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی ئەنەس کوڕی عەوف، بە نەژاد نەجدییە لە نیمچەدوورگەی عەرەبی پاشان مروزی. باپیرەی لە نەجد لە دوورگەی عەربییەوە ھاتووە، و ئیمام ئەحمەد لە دایکبووە لە بەغدا لە ساڵی ١٦٤ک بەرامبەر ٧٨٠ز، و گەڕاوە لە نێوانە حیجاز و یەمەن و دیمەشقدا، گوێی لە گەورەترین قسەکەرەکان ڕاگرتووە و بڕێکی زۆر زانست و زانیاری بەدەستھێناوە، و بەدوای زانست و کۆکردنەوەی فەرموودەدا گەڕاوە.\nعوسمان کوڕی عەفان ، سێیەم خەلیفەی ڕاشدینە و یەکێکە لەو دە کەسەی موژدەی بەھەشتیان پێدراوە ، و ئەوانەی لە سەرەتاوە چوونە ئیسلامەوە، و نازناوی زو لنورەینە ئەمەش لەبەر ئەوەی ھاوسەری دووان لە کچەکانی پێغەمبەر موحەمەد بووە، ڕوقیە ھاوسەری یەکەمی بوو پاشان لەدوای مردنی ئەو ئوم کەلسوم بۆتە ھاوسەری.\nعومەری کوڕی عەبدول عەزیز کوڕی مەروانی کوڕی حەکەم کوڕی ئەبوو عاس کوڕی ئومەییە، ھەشتەم خەلیفەی ئەمەوییەکان، و پێنجەم خەلیفەی ڕاشدینە بە پێی تێڕوانینی سوننە. ونەژادی لە دایکیەوە ئەچێتەوە سەر عومەری کوڕی خەتاب کە دایکی لەیلای کچی عاسم کوڕی عومەری کوڕی خەتاب بووە، بەمەش خەلیفە عومەری کوڕی خەتاب ئەبێتە باپیرەی عومەری کوڕی عەبدول عەزیز، لە دایک بووە لە مەدینە، وزانست وئوسوڵی ئایینی خوێندوە لەسەر دەستی ساڵح کوڕی کیسان لە مەدینە وزۆر سوودی وەرگرتووە لە زانایانی، پاشان مامی خەلیفە عەبدول مەلیکی کوڕی مەڕوان بانگی ئەکات بۆ دیمەشق پایتەختی دەوڵەتی ئەمەوی وفاتمەی کچی کردە ھاوسەری وکردی بە میر لەسەر ئیما ...\nئەبووحەنیفە یان ئەبووحەنیفە نوعمان یان نوعمان کوڕی سابت کوڕی زوتتا کوڕی مرزبان، ساڵی ٨٨ک/٦٩٩ز لە دایکبووە لە کووفە و بە نەژاد ئەفغانیە، و ئەبووحەنیفە زۆربەی ژیانی لەو شارەدا بە فێرخواز و زانا بردە سەر، دوای ئەوەی قورئانی لە بەرکرد لە گەنجیدا بوو لەگەڵ باوکیدا ڕوویکردە ئیشی بازرگانی، و کاتێک زانای گەورە عامر شەعبی چاوی پێی کەوت ئامژچەی بۆکرد کە ئەو لە ئەبووحەنیفەدا زیرەکییەکی گەورە و عەقڵ پێگەیشتووی ئەبینێت و ئامۆژگاری کرد کە بچێتە کۆڕی زاناکان و بە دوای زانستدا بگەڕێت، ئەمیش وەڵامی داواکەی دایەوە و ڕوویکردە زنجیرەی وانەکان، فەرموودەی ئەگێڕایەوە و زمان و ئەدەبی خوێند، و لەەبر ئەوەی زۆر گرنگی ئەدا بەوەی کە ھەموو ئەو زانستانەی ئەوترێتەوە لێی وون نەبێت کاتەکانی ئەبردە سەر بە سەردانی کۆڕەکان بە وەرەقە و قەڵەمەوە، پاشان ڕوویکردە خوێندنی زانستی ووتە ڕەوانبێژی تاکو بە شێوەیەک لێھاتوو بوو لەو بوارەدا کە بتوانێت زۆر بە سەرکەوتووانە گفتوگۆی لەگەڵ دەستە جیاوازەکانی تر ئەکرد، پاشان ڕوویکردە زانستی ئیسلامی فیقھـ و وانەکانی ئەم زانستەی وەرگرت لای حەماد کوڕی ئەبووسولەیمان، ناوبانگی دەرچوو بە خواناسی، و بازرگانێکی ناوداربوو بە دەستپاکی و ڕاستگۆیی و بەوەفایی.\nلە کووفە لە یەکێک لە شارە گەورەکانی عێراق ئەبووحەنیفە ھاتە دنیاوە و باوکی ناوی نا نوعمان بە ناوی یەکێک لە پاشاکانی عێراقی سەرەتاوە، و خۆیان خێزانێکی ئێرانی بوون ئەگەڕێنەوە بۆ شاری کابول لە ئەفغانستان، باپیری ئیسلام بووە و کاریگەر بووە بە عەلی کوڕی ئەبووتالیب و لەگەڵی بووە ، و ئەبوو حەنیفە بەم شێوەیە لە باوک و باپیرییەوە خۆشەویستی ئالبێتی وەرگرت و ھەروەھا جەعفەری سادقی مامۆستا و ھاورێی نموونەی باشی بوو لای.\nئەبووحەنیفە ڕووخساری جوان و پۆشاکی جوان و بۆنی خۆش بووە، زۆر بەڕێزبووە.\n2. سەرکردایەتی زنجیرەی زانست\n3. بنەمای مەزھەبی حەنەفی\n4. فێرخوازەکانی ئەبووحەنیفە\nئیمام ئەبووحەنیفە زۆربەی ژیانی بە فێربوون و وانە ووتنەوە بەسەر برد و زۆر زانا و فەقێ لەسەر دەستی دەرچوون، لەوانە؛ حەماد کوڕی ئەبووحەنیفە، ئیبراھیم کوڕی تەھمان، حەمزە کوڕی حەبیب زەیات، ئەبوویەحیا حمانی، عیسا کوڕی یوونس، وەکیع، وەزید کوڕی زەریع، ئەسەد کوری عەمر بەجلی، حکام کوڕی یەعلی کوڕی سەلم ڕازی، خارجن کوڕی مەسعەب، عەبدول حەمید کوڕی ئەبووداوود، عەلی کوڕی مەسھەر و زۆری تر.\n5. بڵاوبوونەوەی مەزھەبەکەی\n6. وەفاتی ئەبووحەنیفە\n7. دیاردەکانی پێشەوایەتی لە ئبەووحەنیفەدا\n8. دانراوەکانی ئەبووحەنیفە\nئەخبار توال کتێبێکی مێژووییە نووسراوەی مێژوونووس و زانای کورد ئەبووحەنیفە دینەوەری. ئەم کتێبە بە زمانی عەرەبی نووسراوە و سێ بەشی سەرەکیی هەیە.\nعەبدوڕەحمان کوڕی سەخر دوسی یان عەبدولشەمس کوڕی سەخر دوسی ناسراو بە ئەبوو ھورەیرە بە عەرەبی: أبو هریرة یەکێک بووە لە ھاوەڵە پایەبەرزەکانی پێغەمبەر. بە کۆ دەنگی ئەھلی فەرموودە ئەبوو ھورەیرە یەکەم ھاوەڵ بووە کە زۆرترین فەرموودەی ڕیوایەت کردووە و لەبەری بووە. لە سەردەمی نەفامیدا ناوی "عبدالشمس کوڕی سەخر" بوو، پاشان کە موسڵمان بوو پێغەمبەر ناوی نا عەبدوڕەحمان کوڕی سەخر دوسی؛ نازناوی دوسی دەگەڕێتەوە بۆ ناوی ھۆزی دوس کوڕی عدنان کوڕی عبدالله کوڕی زھران.\nناوی ئەبوعەبدوڵڵا موحەممەد کوڕی جابیر کوڕی سینان ئەلڕاقی حەڕڕانی شابی بەتتانی زانایەکی موسوڵمانی گەردوونزان و بیرکاریزان و ئەستێرەزان بووە و ژمارەیەک لە پەیوەندییەکانی سێگۆشەزانی داهێناوە و پێشکەشی کردووە. وە هەروەها کتێبەکەی بە ناوی چەندین سوودی گەورەی لێ وەرگیراوە لەلایەن زانایانی گەردوونزانی ڕۆژگاری کۆن بە تایبەتیش زانا\nئیبراهیم ئەلفەزاری ناوی تەواوی یەکێکە لە زانا موسوڵمانە گەورەکانی لە بوارەکانی بیرکاری و گەردوونناسی لەسەر شێواز و ڕێچکەی فارسی. ئەم زانایە لە سەردەمی دەوڵەتی عەبباسی و لە کاتی فەڕمانڕەوایی خەلیفە دا ژیاوە. پێویستە ئەوەش بزانین کە کوڕەکەشی واتە هەر زانا بووە لە بواری گەردوونناسیدا. خەلیفە فەرمانی بە خۆی و کوڕەکەی کردووە کە نووسینە هیندییەکانی بواری گەردوونناسی وەربگێڕن بۆ عەرەبی.\nئەبو کامل شوجاع بن ئەسلەم بن موحەممەد بن شوجاع موسڵمانێکی ئەندازیاری عەرەبی میسڕی بە حاسیب میسڕی یان ئەبی کامل حاسیب یش ناسراوە. بیرکاریزانێکی سەردەمی زێڕینی ئیسلام، ئەو یەکەم کەسە کە ژمارەی ناماقووڵی بەکارھێناوە بۆ شیکار کردن و ھەروەھا یەکەم کەس کە ھاوکۆلکەی بەکارھێناوە بۆ ھاوکێشەکان. لە بەرھەمەکانی: کتاب الکفایة الجمع والتفريق الطرائف في الحساب کتاب مفتاح الفلاح رسالة فی المخمص والمعشر کتاب الجبر والمقابلة.


چۆن وێنه و ڤیدیۆ و زانیارییه سڕدراوه‌كانت له سه‌ر مۆبایله‌كه‌ت ده‌هێنیته‌وه؟ بۆ ئه‌ندرۆید و ئایفۆن (ios) - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nزۆربه‌مان رووبه‌ڕووی ئه‌و حاڵه‌ته بوینه‌ته‌وه كاتێك به‌هه‌ڵه وێنه، یان ڤیدیۆ، یان نامه‌و زانیارییه‌كانی ناو مۆبایله‌كه‌مان ده‌سڕێنه‌وه‌و به‌هۆیه‌وه بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر بێتاقه‌ت ده‌بین، به‌ڵام له راستیدا ئیندێكسی زانیارییه سڕدراوه‌كان سڕاوه‌ته‌وه نه‌ك خودی فایله‌كان بۆیه هه‌تا داتایه‌كی دیكه شوێنی ئه‌و زانیاریانه نه‌گرێته‌وه له‌سه‌ر بیرگه ئه‌وا زانیارییه‌كان بوونیان هه‌یه‌و ده‌توانرێت بهێنرێنه‌وه.\nچه‌ند پڕۆگرامێك هه‌ن بۆ هێنانه‌وه‌ی وێنه‌ی سڕدراوه به‌ڵام باشترینیان پرۆگرامی Dr Foneه.\nبۆ وه‌رگرتنی به‌رنامه‌كه كلیك سه‌ره دوانلۆد بكه‌ن\nبۆ ئایفۆن و ئایپاد Download\nبۆ هێنانه‌وه‌ی وێنه‌ی سڕدراوه ئه‌م هه‌نگاوانه جێ به‌جێ بكه:\n• دوای ئه‌وه‌ی وێنه‌كانت سڕانه‌وه به‌هه‌ر هۆیه‌ك بێت، وای فای و په‌یوه‌ندی داتا (Data connection) ناچالاك بكه.\n• دواتر پڕۆگرامی به‌خۆرایی Dr Fone for Android له‌م به‌سته‌ره‌ی خواره‌وه داگره سه‌ر كۆمپیوته‌ره‌كه‌ت و ئینستۆڵی بكه.\n• پرۆگرامی Dr Fone بكه‌ره‌وه، ده‌بێت په‌نجه‌ره‌یه‌ك وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه نیشان بدات:\n• مۆبایله‌كه‌ت له‌ڕێگه‌ی كێبڵی تایبه‌تی خۆیه‌وه به كۆمپیوته‌ره‌كه‌ته‌وه ببه‌سته‌وه‌و تایبه‌تمه‌ندی USB Debuggingچالاك بكه. بۆ ئه‌م كاره‌ش بچۆره سه‌ر Settings دواتر Developer Options و پاشان USB Debugging چالاك بكه. ئه‌گه‌ر له Settingsی مۆبایله‌كه‌تدا Developer Options نادۆزیته‌وه ئه‌وه بچۆره سه‌ر Settings دواتر About phone و پاشان نزیكه‌ی 10 جار په‌نجه له‌سه‌ر Build Number بكه كه ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی ده‌ركه‌وتنی Developer Options له Settingsدا.\n• دوای ئه‌وه‌ی كه پڕۆگرامه‌كه به‌سترایه‌وه به مۆبایله‌كه‌ته‌وه، له په‌نجه‌ره‌یه‌كی نوێدا ده‌توانیت جۆری ئه‌و زانیاریه له‌ده‌ستچووه هه‌ڵبژێریت كه ده‌ته‌وێت بیهێنێته‌وه وه‌ك كورته نامه‌و وێنه‌و ڤیدیۆ و ده‌نگ و …هتد\n• له هه‌نگاوی داهاتوودا پرۆگرامی Dr Fone هه‌ڵده‌ستێت به سكانكردنی مۆبایله‌كه‌ت و له نێوان هه‌ردوو هه‌ڵبژارده‌ی All files و Deleted files دا یه‌كێكیان هه‌ڵبژێره. هه‌ر داواكاریه‌ك له‌سه‌ر مۆبایله‌كه‌ت نیشاندرا، قبولی بكه.\n• له‌وانه‌یه له‌كاتی سكانكردندا شاشه‌ی سه‌یروسه‌مه‌ره‌و ته‌نهانه‌ت دووباره هه‌ڵبونه‌وه‌ش رووبدات بۆیه هیچ ده‌ستكاری مه‌كه تا كاره‌كه ته‌واو ده‌بێت.\n• دوای ته‌واوبوونی سكانه‌كه، له په‌نجه‌ره‌یه‌كی نوێدا ئه‌و فایلانه‌ت نیشان ده‌درێت كه هاتوونه‌ته‌وه‌و تۆش فایله‌كان هه‌ڵبژێره و له‌ڕێگه‌ی دوگمه‌ی Recoverه‌وه بیانهێنه‌وه.\n1. ئه‌م كاره بۆ مۆبایله ئه‌ندرۆیده‌كانه.\n2. ده‌بێت مۆبایله‌كه رووت (Root) كرابێت.\n3. بۆ هێنانه‌وه‌ی فایلی سڕاوه له‌سه‌ر سیستمی ئای ئۆ ئێس، پرۆگرامی دیكه هه‌یه وه‌ك FonePaw.\nبه‌شی: ئایفۆن - ئایپادئه‌ندرۆیدبه‌رنامه بۆ ئایفۆن - ئایپادبه‌رنامه بۆ ئه‌ندرۆیدبه‌رنامه بۆ مۆبایل\nهاك كردنی یاری aa به‌بێ سیدیا و بێ رووت بۆ ئایفۆن و گه‌لاكسی\nReckless Racing 3 v1.1.8 APK Mod Data Torrent


کوردیپێدیا - بەرکەوتوویەکی جەکی کیمیاوی گیانی لەدەستداو 5 تریش ژیانیان لە مەترسیدایە\n📊 بەرکەوتوویەکی جەکی کیمیاوی گیانی لەدەستداو 5 تریش ژیانیان لە مەترسیدایە | 🏷 پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nبەرکەوتوویەکی جەکی کیمیاوی گیانی لەدەستداو 5 تریش ژیانیان لە مەترسیدایە\nبەرکەوتوویەکی جەکی کیمیاوی گیانی لەدەستدا و پێنج بەرکەوتووی دیکەش ژیانیان لەمەترسیدایە و لەکۆنتڕۆڵی پزیشکەکان دەرچوون.\nمیهرەبان سەلام، ئاوێنەنیوز: سەرۆکی کۆمەڵەی قوربانیانی کیمیابارانی هەڵەبجە، لوقمان عەبدولقادر، بەئاوینەنیوزی راگەیاند، ئەمڕۆ(شەممە)یەکێکی دیکە لەبریندارانی چەکی کیمیایی بەناوی (ڕەئوف محەمەد فەتاح) لەتەمەنی (73) ساڵیداو بەهۆی کاریگەریی برینەکەیەوە گیانی لەدەستدا.\nباسی لەوەشکرد، ئەو هاوڵاتییە یەکێک بوووە لەوکەسانەی هەتا ساتی گیانلەدەستدانیشی چاوەڕێی چارەسەرکردنی دەکرد، بەڵام بەداخەوە تیمێکی پزیشکی ئێرانی کە بڕیاربوو بۆ چارەسەرکردنی بەرکەوتووانی چەکی کیمیایی بگاتە هەرێم، فریای ئەو بریندارە نەکەوتووه و گیانی لەدەستداوە.\nوتیشی، بەوەش ژمارەی ئەو کەسانەی کە لەسەرەتای ئەمساڵەوە گیانیان لەدەستداوە گەیشتە چوارکەس، کۆی گشتی ئەو بەرکەوتووانەی کە بەهۆی کاریگەریی چەکی کیمیاییەوە لەسنوری هەڵەبجەدا گیانیان لەدەستداوە، گەیشتووەتە (82) کەس.\nلوقمان عەبدولقادر ئەوەشی خستەڕوو، رەئوف محەمەد فەتاح یەکێک بووە له و بریندارانەی کە لەساڵی (1988)دا لەنەخۆشخانەی مەشهەد خەوێندراوه و دۆسیەکەشی لای کۆمەڵەکەیانە.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jul 28 2013 1:12AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 26 2016 11:35PM باشترکراوە


بڕوانامەی رێزلێنان ئاڕاستەی پەیمانگای تەكنیكی سلێمانی دەكرێت – زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی\nبڕوانامەی رێزلێنان ئاڕاستەی پەیمانگای تەكنیكی سلێمانی دەكرێت\nسەرۆكایەتی زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی بڕوانامە رێزلێنانی بەخشییە بەشە زانستییەكان و بڕیاردەری بەشەكان و لێپرسراوی هۆبەكانی پەیمانگای تەكنیكی سلێمانی، لەبەرامبەر ئەو خزمەت و هەوڵانەی پێشكەشیان كردووە بۆ بەرەوپێشبردنی ئاستی زانستی پەیمانگاكەیان.\nمەراسیمی بەخشینی بڕوانامەكان بەسەرپەرشتی پ.ی.د.ئالان فەرەیدون عەلی ئەمین سەرۆكی زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی و لە هۆڵی پەیمانگای تەكنیكی سلێمانی بەڕێوەچوو كە لەلایەن مامۆستا سەڵاح قادر مەحمود راگری پەیمانگای تەكنیكی سلێمانییەوە پێشكەش بە لێپرسراوانی بەش و هۆبەكانی پەیمانگاكە كرا.\nشایەنی باسە لە هەفتەی رابردووشدا سەرۆكایەتی زانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی سوپاس و پێزانینی ئاڕاستەی پەیمانگای تەكنیكی بەكرەجۆ كرد لەپای ئەو هەوڵ ماندوبوونەی لەپێناو پێشخستنی پرۆسەی خوێندن و ئاستی زانستی پەیمانگەكەیان ئەنجامیان داوە.


ریفراندۆمچییەكانی ئێرلەندا بردیانەوە\nهەڵبژاردنی پەرلەمانی لە ئێرلەندا كرا، ئەمڕۆش ئەنجامی هەڵبژاردن ئاشكرا كرا و شێن فەین سەرۆكی پارتی راستڕەوەكانی ئیرلەندا، توانی زۆرینە بە دەست بهێنێت، ئەمەش رۆژێكی مێژووییە بۆ ئێرلەندییەكان.\nسەردەمانێك، ئەوكاتەی سوپای كۆماری ئێرلەندای باكوور دژی بەریتانیا چەنگی كرد و هەزاران كەسیان لە یەكتری كوشت، شێن فەین باڵی سیاسی ئەو سوپایە بوو، بۆیە كاتێك لە هەڵبژاردنی پەرلەمانیدا زۆرینە بە دەست دەهێنێت، میدیاكان دەڵێن رۆژێكی مێژووییە بۆ ئێرلەندییەكان.\nئاژانسەكانی هەواڵ بڵاویان كردەوە، كە پارتەكەی شێن فەین ٢٤.٥٪ی بە دەست هێناوە و ئۆپۆزسیۆنیش ٢٢.٢٪ و هەروەها پارتی دەسەڵات ٢٠.٩٪ و پارتی سەوزیش ٧.٤٪ی بە دەست هێناوە.\nئەگەرچی شێن فەین بەو رێژە دەنگە ناتوانێت بەتەنیا حكوومەت پێكبهێنێت، بەڵام لەبەر ئەوەی زۆرینەیە، پەرلەمان ئەو رادەسپێردرێت بۆ ئەوەی حكوومەتێكی هاوپەیمانی دروست بكات.\nشێن فەین لە پروپاگندەی هەڵبژاردنەكاندا، داوای لە خەڵك دەكرد دەنگی پێ بدەن، چونكە ئەگەر بێنە سەر دەسەڵات، هەموو هەوڵێك دەدەن تا لە بەریتانیا جیا ببنەوە، ئەمەش لە چوارچێوەی ئەنجامدانی ریفراندۆمێكدا.\nهەروەها تیشكی دەكردە سەر ئەو كەسانەی بێ خانوون و هەروەها كرێی خانووەكەیان زۆرە، ئەو دەیگوت بەو سیستەمەدا دەچینەوە و بێ شوێنی بۆ هیچ هاووڵاتییەك ناهێڵین.\nماڵپەڕی (BBC)_ی توركی بڵاوی كردووەتەوە، هیچ پارتێكی سیاسی ئێرلەندا ئامادە نییە لەگەڵ شێن فەیندا بچێتە ناو حكوومەتی هاوپەیمانی، بۆیە ئەگەر زۆرە هەڵبژاردن دووبارە ئەنجام بدرێتەوە.\nشێن فەین لە ١٩٧٠_دا ئەوكاتەی شەڕی بەریتانیا و ئێرلەندای باكوور گەرم بوو، ئەو باڵی سیاسی سوپای ئێرلەندانی كۆماری بوو، ئەو هەوڵی زۆریدا تا شەڕ كۆتایی پێ بێت و رۆڵێكی سەرەكی هەبووە لە پرسی چارەسەری نێوان بەریتانیا و ئێرلەندای باكوور.\nلە ساڵی ١٩٩٨ توانی پارتێكی تازە دابمەزرێنێت، بەڵام هیچ كاتێك نەیتوانیوە بێتە دەسەڵات و بەردەوام ئۆپۆزسیۆن بووە.\nلە دوا هەڵبژاردندا بەردەوام باسی لەوە دەكرد، كە داهاتی وڵات بە ناعەدالەتی بەسەر چین و توێژەكاندا دابەش دەكرێت، هەروەها باسی لە ئەنجامدانی ریفراندۆم كردووە، تا ئێرلەندای باكوور لە بەریتانیا جیا ببێتەوە، بۆیە بە بەهێزی دەركەوت و توانی لە هەڵبژاردندا ببێتە زۆرینە.