هواوی وای ٧ پڕایم - ٢٠١٩ - Huawei Y7 Prime 2019 - وێبسایتی شتومەک\nHomeمۆبایل و تابلێتمۆبایلمۆبایلی زیرەکهواوی وای ٧ پڕایم – ٢٠١٩ – Huawei Y7 Prime 2019\nهواوی وای ٧ پڕایم – ٢٠١٩ – Huawei Y7 Prime 2019\nقەبارەی شاشە: ٦.٢٦ ئینچ، ٧٢٠ x ١٥٢٠ پیکسڵ\nمیمۆری: ٣٢ گێگابایت، شوێنی میمۆری دەرەکی هەیە\nسیستەمی کارپێکەر: ئەندرۆید ٨.١ ئۆریۆ ڕووکاری EMUI ڤێرژنی ٨.٢\nلێواری شاشەکەی جوانن\nشاشەکەی لەبەر ڕووناکی خۆردا زۆر ڕووناک نییە\nبۆ گەیمە قوورسەکان گونجاو نییە\nتایبەتمەندیی خێرا شەحنکردنەوەی نییە\nهواوی، لە کۆکردنەوەی تایبەتمەندییەکانی مۆبایلە پێشرەوەکان لە ناو مۆبایلێکی مامناوەندیدا کارێکی ناوازەی کردووە و ئەم مۆبایلەش یەکێکە لەو مۆبایلە مامناوەندییانە. ئەگەر سەیری دیزاینەکەی بکەیت، زۆر ناوازە دەردەکەوێت. هەرچەندە مۆبایلی Vivo Y91 بە نزیکەیی هەمان نرخی هەیە، بەڵام ئەم مۆبایلە لە باری دیزایندا دەکەوێتە پێش ئەوەوە. دوورییەکانی مۆبایلەکە بریتیین لە ١٥٨.٩ بە ٧٦.٩ بە ٨.١ میلی مەتر و کیشی نزیەکی ١٦٨ گرامە کە بۆ کەسێک کە دەستی بچووک بێت کەمێک قوورس دەردەکەوێت. بەڵام دیزاینە ڕێکوپێکەکەی یارمەتیدەرە لەوەی لە ناو دەستدا ئاسوودەبەخش دەربکەوێت. لەسەر پشتەکەی، ڕەنگێکی گۆڕاوی هەیە کە لە سەوزەوە بۆ شین دەڕوات و زۆر ناوازە دەردەکەوێت. هواوی بەوە ناسراوە کە ڕەنگی جیاواز تاقی دەکاتەوە. مۆبایلە مامناوەندییەکانی وەکو Huawei Nova 3i لەبەرچاو بگریت یان پێشڕەوەکانی وەکو Huawei Mate 20 pro، هەموو مۆبایلەکان ڕەنگێکی جیاوازیان بۆخۆیان وەرگرتووە. دەبڵ کامێرا بە شێوەی ستوونیی لەسەر بەشی سەرەوەی لای چەپ دانراوە، لە کاتێکدا لەسەر بەشی خوارەوەی لای چەپ لۆگۆی کۆمپانیاکە هەیە. سکانەری پەنجەمۆر لە ناوەڕاستەوە قەراری گرتووە. لەسەر لای ڕاست، دووگمەی داگیرساندن/کوژاندنەوە و دووگمەی دەنگ هەن. هەردوو دووگمەکە لە شوێنێکی تەواو گونجاودا دانراون کە پەنجە بە ئاسانیی دەیانگاتێ. لەسەر لای چەپ تەنها شوێنی دەبڵ سیمکارت هەیە. ئەوەش مانای ئەوەیە کە دەتوانیت ٢ سیمکارت یان سیمکارتێک و میمۆری دەرەکیی بەکار بهێنیت.\nلەسەر لێواری خوارەوە، دەرچەی micro USB و شەبەکەی سپیکەر هەیە، ڕاستە دوو شەبەکە هەیە بەڵام تەنها دانەیەکیان وەکو سپیکەر کاردەکات ئەوەی تریان وەکو مایکڕۆفۆن کاردەکات. لەسەر لێواری سەرەوە دەرچەی هێدفۆن و مایکی دژە-ژاوەژاو هەیە. هەرچەندە لاشەی مۆبایلەکە لە پلاستیکە و چوارچێوەکەشی لە پلاستیکە، جوانیەکی سەرنجڕاکێشی هەیە. تاوەکو مۆبایلەکە نەگریت بەدەستەوە نازانی ئایا لا پلاستیک یان شووشە درووست کراوە. گرنتی مۆبایلەکە بەدەستەوە نایابە بەڵام بۆ کەسێک دەستی بچووک بێت لەوانەیە قوورس دەربکەوێت.\nپانێڵێکی IPS LCD ی ٦.٢٦ ئینچی هەیە. کەلێنێکی شێوە دڵۆپ لەسەر ڕووی سەرەوەی هەیە. وردیی پیشاندانی بریتییە لە 720 x 1520 و ڕێژەی ڕووکارەکەی ١٩:٩ یە. هەروەها چڕیی پێکسڵەکانی 269ppi ە. بەم شێوەیە ڕێژەی شاشە بۆ لاشەکەی یەکسانە بە ٨٠%. شاشە گەورەکە بۆ بەکارهێنانی ڤیدیۆ و وێنە گونجاوە. ڕەنگەکانی سەر شاشەکە بەرەو ڕەنگی شین ڕۆشتوون بەڵام ئەمە شتێکە لەسەر زۆربەی مۆبایلەکانی هواوی بەدی دەکرێت و لەسەر مۆدێلەکەی پێش خۆی واتە Hauwei Y7 Prime 2018 هەبوو. هەروەها مۆبایلەکانی تری وەک Honor 7C و Huawei Y5 Prime 2018. جیا لەوە شاشەکە تەواو ڕوونە و درووستکردنەوەی ڕەنگەکان وردە. ڕەنگەکان نە ژوورتێرن نە کاڵن. لەگەڵ ئەوەشدا ناکرێت بوترێت لە هەموو ڕوویەکەوە باشە، کاتێک لە دەرەوە بەکاری دەهێنیت وەکو شاشەی مۆبایلە هاوتاکانی نییە ئەگەر خراپتر نەبێت. ئەم حاڵەتە کۆسپ دەخاتە بەر بینینێکی ڕوون لەبەر تیشکی خۆردا. هەرچەندە Honor 9 Lite هەمان نرخی هەیە، کەچی کوالیتی شاشەکەی زۆر باشترە. تەنانەت Xiaomi Redmi Note 6 Pro کوالیتی شاشەکەی باشترە. بۆیە ناکریت بەهۆی نرخەکەیەوە بیانوو بۆ شاشەکەی بهێنرێتەوە.\nمۆبایلەکە ڕووی EMUI 8.2 ی هواوی خۆی بەکاردەهێنێت کە لەسەر Android Oreo 8.1 بینا کراوە. چەند بژاردەیەکی ناوازەت دەخاتە بەردەست کە ناکرێت ئاماژەیان پێ نەدرێت. هەر لە بژاردەی کۆگای ئەپەکانی سەر شاشەکەوە بگرە تا دەگاتە سەر ڕێکخستنی ڕەنگەکان. هواوی هەمیشە EMUI بەرەو پێش دەبات. خۆ ئەگەر بەکەسیکردنەکەی ئەوەندە قوورس نەبووایە، ئەوا پرۆسێسی مۆبایلەکە زۆر ئاسانتر دەبوو. هەرچەندە زۆربەی مۆبایلە چین-یەکانی وەک Oppo و Vivo و ئەوانی تر کۆگای ئەپەکانیان نییە، بەڵام EMUI لەوان باشترە و هەروەها گەڕان بەناو سیستمی ڕێکخستنەکانیدا ئاسانتر و سادەترە. هەروەها simple mode هەیە کە دەتوانیت لە ڕێخستنەکانەوە بچیت بۆ سیستم و بدیۆزیتەوە. تێیدا ئایکۆنەکان و فۆنتەکە گەورە دەکات و هەرکاتێک دەست بدەیت لە شاشەکە دەنگێک درووست دەکات. ئەم حاڵەتە بۆ ئەو کەسانە باشە کە بیناییان لاوازە. لە لایەکی ترەوە، چونکە مۆبایلەکە Oreo بەکاردەهێنێت. پێڕاگەیشتن و بێدەنگکردنی ئاگادارکردنەوەکان ئاسانترە. هەموو ئەوەی پێویستە بیکەیت ئەوەیە بۆ ماوەیەک دەست لەسەر ئاگادارکردنەوەیەک دابنێت تا بژاردەکانت بێنە بەردەست. هەروەها چەند ڕێگایەک هەیە لێیانەوە بەناو مۆبایلەکەدا گەڕان ئەنجام بدەیت. دەتوانیت ڕێگا ئاساییەکە بەکاربهێنیت یان ڕێگای جووڵەکان بەکار بهێنیت ئەویش لەم ڕێگایەوە بۆی دەڕۆیت: ڕێکخستنەکان-سیستم- سیستمی هاتوچۆ بەناو مۆبایلەکەدا.\nکارکردن و باتری\nپڕۆسێسەری Snapdragon 450 بەکاردەهێنێت، ڕامەکەی ٣ گێگا بایتە و میمۆریەکەی ٣٢ گێگا بایتە. پێشتر Oppo A7 هەبوو کە هەمان پڕۆسێسەری بەکاردەهێنا بەڵام ڕامەکەی ٤ گێگا بوو بەڵام ئەم مۆبایلە بە شێوەیەکی ناوازە هەمان ئەو کارکردنە دەستەبەر دەکات کە Oppo A7 پێشکەشی کردووە، هەرچەندە ڕامەکەی کەمترە. ئەوەی پەیوەندیی بە کارکردنی benchmark ەکانەوە هەیە، هەر وەکو چاوەڕوانی دەکرێت لە ئاستێکی مامناوەندیدایە. بەڵام وەکو پێشتر ئاماژەی پێدرا ڕکابەریی Oppo A7 دەکات هەرچەندە ڕامەکەی کەمترە. دەکرێ مۆبایلەکە بە خێرا دابنرێت. لە کاری ڕۆژانەدا بەباشی کاردەکات. لە تاقیکردنەوەکانی هەمبەر کارکردنی ڕاستەقینەدا، لەکاتی گەڕان بەناو مۆبایلەکەدا، بەکارهێنانی ئینتەرنێت، تۆڕی کۆمەڵایەتیی، نامە و تەلەفوندا هەست بە هیچ کۆسپ و دواکەوتنێک نەکراوە. هەموویان بە باشیی کاریان کردووە. لە ڕاستییدا تێبینی ئەوە بکە کە کارکردنی مامناوەندیی هەرگیز بۆ مۆبایلە مامناوەندییەکان نەبووە بە کێشە. ئەوە بەکارهێنانە قوورسەکانە کە داوای زیاتر لە مۆبایلەکە دەکەن و لە ئەنجامی ئەوەشدا ئەو مۆبایلانەی وردەکارییەکانیان لە ئاستێکی نزمدایە کارکردنیان باش نابێت. لەگەڵ ئەوەشدا لەم مۆبایلەدا، هەرچەندە پڕۆسێسەرێکی ئاست بەرز بەکارناهێنێت، بەڵام کارکردنێکی تەواو مامناوەندیی پێشکەش دەکات. بەڵام کاتێک کار و ئەپە قوورسەکان بەکاربهێنیت ئەوا هەست بە خاویی دەکەیت. مایەی سەرسوڕمانە کە دەبینیت مۆبایلەکە دەتوانێت گەیمە قوورسەکانی وەک Deer Hunter و Real Racing کارپێبکات، ئەمە لە کاتێکدا چەندین ئەپ لە باگراوندیشدا کراونەتەوە. بەڵام ئەم گەیمانە تەواو بێ کێشە کاریان نەکردووە، جاروبار هەست بە خاویی و دواکەوتن کراوە.\nهەرچی پەیوەندی بە باتریەوە هەیە، توانای باتریەکەی بریتییە لە 4000mAh کارکردنەکەی یەکێکە لە باشترینەکان. لە تاقیکردنەوەدا لە دوای Vivo Y91 و Vivo Y95 پلەی سێهەمی بەدەست هێناوە. لە بەکارهێنانی مامناوەندیدا، بۆ یەک کاتژمێر ١٢% دادەبەزێت، ئەمە لە کاتێکدا لە کارکردنی قوورسدا ١٥% دابەزیوە. ئەمەش مانای وایە تەمەنی باتریەکە ناوازەیە.\nدەبڵ کامێرا لەسەر پشتەکەی هەیە. یەکێکیان بە کوالیتی ١٣ مێگا پێکسڵ و کرانەوەی هاوێنەی f/1.8، ئەوەی تریان ٢ مێگا پێکسڵ بۆ هەستکردن بە قووڵیی تا باگراوندی تەڵخ بدات بە وێنەکانت. بەپێی پێویستییەکانی وێنەکەت چەندین حاڵەت هەیە دەتوانیت بەکاریان بهێنیت. کامێراکە خۆی حاڵەتی پۆترێتی نییە بەڵام بەشێوەیەکی ئۆتۆماتیکیی دەموچاو لەناو وێنەکەدا دەناسێتەوە و ڕێکخستنەکە دەکات بە پۆرترێت. هەرچی پەیوەندیی بە کارکردنی کامێراکەوە هەیە، ئەوا کارکردنێکی باشی هەیە. بەڵام خۆ ناکرێت چاوەڕوانی ئەوەی لێ بکەیت وەک مۆبایلێکی پێشڕەو کاربکات. لەگەڵ ئەوەشدا کامێراکە تەواو باشە و وردیاتی جوان دەگرێت. لە Auto mode دا درووستکردنەوەی ڕەنگەکان تەواو باشە و HDR بەباشی گۆشە تاریکەکانی وێنەکە ڕووناک دەکاتەوە. بەڵام کاتێک AI کارا دەکەیت ڕەنگەکان ژوورتێر دەبن و ناسروشتیی دەردەکەون. کاتێک تەنەکان تەواو ڕووناکن کامێراکە نایاب کاردەکات. لە ڕووناکیی کەمدا، هەست بە نۆیز دەکرێت بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی نرخەکەی نابێتە جێی گلەیی. حاڵەتی کرانەوەی فراوان، نایابانە لە مۆبایلە گرانترەکانی هواوی باشترە. کامێراکە تەنەکە دەناسێتەوە و باگراوندەکەی تەڵخ دەکات بەبێ ئەوەی کاربکاتە سەر تەنەکە. لەسەر ڕووی پێشەوە کامێرایەکی ١٦ مێگا پێکسڵ هەیە. بەڵام ئەوەی کە دەبینیت ژمارەی مێگا پێکسڵەکە بەرزە کارکردنی بەو شێوەیە بەرز نییە. وێنە سێلفیەکان زۆر سروشتیی دەرناکەون. ئەمە جیا کەوەی تایبەتمەندیی پۆرترێتی نییە. بە شێوەیەکی گشتیی، کامێرایەکی نایابی هەیە کە پێش ڕکابەرەکانی دەداتەوە.\nیەکێک لە خاڵە دیارەکانی ئەوەیە کە نرخی هەرزانە. لەم نرخەدا کۆمەڵیک شتی نایابت پێشکەش دەکات. دیزاین و کوالیتی درووستکردنی ناوازەیە، جگە لەوەی کە کەمێک گەورە دەردەکەوێت بەڵام ئەمە شایەن بە پشتگوێخستنە. هەرچەندە پڕۆسێسەرەکەی ئاست بەرز نییە بەڵام باڵانسێکی باشی لەنێوان نرخەکەی و کارکردندا ڕاگرتووە. پێشتر سۆفتوێری هواوی باش نەبوو بەڵام ئێستا تازە و پوخت دەکرێتەوە. لەبارەی کامێراوە هاوتای ڕکابەرەکانیەتی کەچی نرخی ئەوان گرانترە. باتری دیارترین تایبەتمەندیی ناوازەیە لە مۆبایلەکەدا.\nکۆد: Huawei-Y7Prime-2019 بەش: مۆبایلی زیرەک\nبەرواری ڕاگەیاندن مانگی ١، ساڵی ٢٠١٩\nبەرواری دەرچوون مانگی ١، ساڵی ٢٠١٩\nقەبارە ١٥٨.٩ x ٧٦.٩ x ٨.١ میلیمەتر\nکێش ١٦٨ گرام\nسیمکارت دەبڵ سیم (هایبرد)\nتایبەتمەندی تر –\nقەبارە ٦.٢٦ ئینچ\nتایبەتمەندیی تر EMUI 8.2\nسیستەمی کارپێکەر ئەندرۆید ٨.١ ئۆریۆ\nچیپسێت Qualcomm SDM450 Snapdragon 450 14 nm\nسی پی یو Octa-core 1.8 GHz Cortex-A53\nپڕۆسێسەری گرافیک Adreno 506\nشوێنی میمۆری دەرەکی هەیەتی (microSD)، تا ٥١٢ گێگابایت، شوێنی سیمی دووەم دەگرێت\nمیمۆری ناوەکی ٣٢ گێگابایت – ٣ گێگابایت ڕام\n١٣ مێگاپیکسڵ، f/1.8،PDAF\n٢ مێگاپیکسڵ، هەستەوری قوڵیی\nبلوتوز ڤێرژنی ٤.٢، تایبەتمەندیی A2DP, LE\nشوێنی ڕەبت microUSB 2.0\nهەستەوەرەکان هەستەوەریی پەنجەمۆر(لە بەشی پشتەوە) تاودانپێو، هەستەوەری نزیکیی، قیبلەنما\nجۆر باتری لیثیۆم-ئایۆن 4000mAh، لێناکرێتەوە\nAram (ئەم کڕیارە کاڵاکەی کڕیوە) – 22/05/2019\nنرخ و كوالیتی و تایبەتمەندێتی بەرزە\nAram – 22/05/2019


دکتۆر هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر: نابێت جارێکی تر کورد بکه‌وێته‌وه ناو به‌رداشی ڕۆم و عه‌جه‌م\nی مانگی حه‌وت ٠٢, ٢٠١٤\nله‌گه‌ڵ کۆبوونه‌وه‌که‌ی په‌رله‌مانی عێراقدا جارێکی تریش جیاوازیه‌کان له‌ناو لایه‌نه سیاسیه‌کانی هه‌رێمی کوردستانی عێراقدا و به تایبه‌تیش له نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستاندا.\nڕاگه‌یاندنه‌کانی کاربه‌ده‌ستانی ئه‌و دوو لایه‌نه ئاماژه‌ن به بوونی جیاوازی ڕوانینه‌کان له‌سه‌ر چۆنیه‌تی سه‌ر و سه‌ودا کردن له‌گه‌ڵك عێراقد.\nدکتۆر هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر، پسپۆڕی ڕاگه‌یاندن له زانکۆی سلێمانی ده‌ڵێت پێده‌چێت ئامانجی لایه‌نه‌کان هاوبه‌ش بن و هه‌موویان یه‌ک ئامانجیان هه‌یه بۆ هه‌ژموون و ده‌سه‌ڵاتی کورد له ناوچه دابڕێندراوه‌کان به‌ڵام وه‌ک ده‌ڵێت جیاوازیه‌که له‌وه‌دایه یه‌کێتی نیشتیمانی ده‌خوازێت هه‌نگاوه‌کان له چوارچێوه‌ی به‌ندی 140 ی ده‌ستوری عێراقدا بێت و پارتی و کۆی لایه‌نه‌کانی تریش له‌وبڕوایه‌دان که پێویسته کورد ده‌بێت له هه‌ولێره‌وه بڕیار بدات له‌سه‌ر پرسی ناوچه دابڕێندراوه‌کان و هه‌روه‌هاش چاره‌نوسی کوردیش.\nله میانه‌ی وتووێژه‌که‌یدا له‌گه‌ڵ به‌ڵین ساڵح دکتۆر هه‌ڤاڵ ده‌شڵێت له‌وبڕوایه‌دایه پاش وتاره‌که‌ی سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستانی عێراق له په‌رله‌مانی هه‌رێم که بڕیاره سبه‌ی 5شه‌ممه پێشکه‌شی بکات، هاوڕاییه‌ک له نێو لایه‌نه سیاسیه‌کاندا بێته ئاراوه و ده‌شڵێت ئه‌گه‌ر هێزێک له ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و هاوڕاییه بمێنێته‌وه ئه‌وا ئیدی یانی چوونه ده‌ره‌وه له ستراتیژیه‌تی نیشتیمانی و له کارنامه‌ی نیشتیمانیش.\nدکتۆر هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر سه‌باره‌ت به پاراستنی باری ئاسایشی له ناوچه دابڕێندراوه‌کان که ئێستا له‌ژێر کۆنترۆڵی هێزی پێشمه‌رگه‌ی هه‌رێمی کوردستاندان، ده‌ڵێت پاراستنی ڕه‌وشی ئاسایشی له‌و ناوچانه و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی هه‌ر هه‌ڕه‌شه و مه‌ترسیه‌ک ده‌که‌وێته سه‌ر تێگه‌یشتن له‌و ڕه‌وشه‌ی له ناوه‌ڕاستی عێراقدا روو ده‌ده‌ن و ده‌شڵێت ئه‌گه‌ر ته‌واوی بارودۆخه‌که خرانه بانه‌ی داعشه‌وه ئه‌وه یانی له‌ده‌ستدانی هه‌موو ئامانجه ستراتیژیه‌کان.\nوتووێژ له‌گه‌ڵ دکتۆر هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر


The Body Shop Saudi Arabia Make-up Catalogue by sarah .\nMar 06, 2011 · به بونه ى بوك گواستنه وه خاتوو ئه له منيوم بو قورقوشمى كورم به ريزتان وگه رديله كانتان وه ك گه وره ى بنه ماله ى شيخ سترونتيوم ده ست نيشان كراون كه بفه رمون بوخواردنى'ترشى هايدروكلوريك'له ريكه وتى\nمحجره ى ئه له منيوم. محجر ى ئه له منيوم - محطم. بانكيشتنامه ي هاوسه ر كيري زؤرخؤشه به دلته (په,- محجر ى ئه له منيوم, به بؤنه ى كواستنه وه ي خاتوو ئه له منيوم بؤقورقوشمي كورم به ريزتان و كه رديله كانتان وه ك بنه ماله ي.\nصور هوايلكس محجره arabcrushers. دداسن محجره sbm الشركة, مؤقتًاموقع ديكورات محجره صور هوايلكس محجره صور ددسن محجره مرسومة بقلم الرصاص محجره ى ئه له منيوم صور سياراة محجره احل فورد محجره [أكثر من]\nMamule machine الالة معمول حلقي - 2 آب (أغسطس) 2012 . الالة الاولى من نوعها لم يسبق ان تم الالة لانتاج المعمول الحلقي الالة اطالية سعر الالة يعتمد على كمية الانتاج المطلوبة لمزيد من التفاصيل.\nله كومپانياي بريار بهادين هه مو جوره ئه له منيوم و پلاستيك و شوشه و محاجه ره ي ستيل به جوانترين شيوه و باشترين جوري موادلامان ده ست ده كه ويت . كومپانياي بريار بهادين بو دروست كردني ده ر په .\nHamoudi Hamdan | Facebook\nديكورات محجرة. دداسن محجره- sbm الشركة, مؤقتًاموقع ديكورات محجره صور هوايلكس محجره صور ددسن محجره مرسومة بقلم الرصاص محجره ى ئه له منيوم صور سياراة محجره احل فورد محجره [أكثر من] أختام محجرة السنابل\nJalal Mala Mustafa | Facebook\nPublishing platform for digital magazines, interactive publications and online catalogs. Convert documents to beautiful publications and share them worldwide. Title: ديوان درر على الطريق للراحلة الشاعرة إشراق حمدي, Author: tahar, Length: 138 pages, Published: 2016-12-31\nSana Soran موجودة على فيسبوك. انضم إلى فيسبوك للتواصل مع Sana Soran وأشخاص آخرين قد تعرفهم. يمنح فيسبوك الأشخاص القدرة على المشاركة ويجعل العالم أكثر انفتاحاً حتى يسهل التواصل.\nکارگه ی كه وانته رى سوڵتان\nمحجر جورج عبدالله للرخام . محجر ى ئه له . [الدردشة على الانترنت] الة كسر الحجر - saudicrushingplant. الة كسر الحجر والمعادن لكسرفي مصنع حجر المحاجر, مصانع معالجة الخبث كسارة محجر . .\nشعر کردی جنوب - چه ن شیئر له کتاو«گرمه شین»علی الفتی. نه جي منه نه جي تِ به و تا بچيمن هَه ي, دَه وار ئَه ل دامه تا دِژمن نَه, حبیب اله بخشوده-شعر . [الدردشة على الانترنت]\nكيفية بور عينة في مجال التعدين. مفهوم الشحن في تعدين الفحم - takamiseeu. Nov 18, 2010 · وكلما تقدم العمل في تعدين راق الفحم الحجري انتقلت هذه الدعائم اذية إلى الأمام وتركت السقف خلف عمال التعدين لينهار وبعد أن يتم استهلاك .\nغفار محمد è su Facebook. Iscriviti a Facebook per connetterti con غفار محمد e altre persone che potresti conoscere. Grazie a Facebook puoi mantenere.\nShakar Abdulla | فەیسبووک\nغفار سلیمانی è su Facebook. Iscriviti a Facebook per connetterti con غفار سلیمانی e altre persone che potresti conoscere. Grazie a Facebook puoi.\nكومپانياى ئه زمه ر .Azmar co. 1,129 likes · 37 talking about this. (كومپانياى ئه زمه ر) بو دروستكردنى "ده رگا و په نجه ره ى ئه له منيوم وپلاستيك(PVC)" "كه وانته رى ئه له منيوم و MDF و بالون پريس.\nكاركه ى ئه له منيوم وى بروا - Home | Facebook\nمهزة محجر رمله - arthesouthshorepages, في العالم، كسارة الفك هي, لتشغيل كسارة مواد بناء بطاقة, مكونة من 400 كجم . . محجر ى ئه له .\nFatah H Mhamad | Facebook\nله ولامي ووتاره كه ي ئه ردوغاندا له نووئترين تويتدا ترامپ نرخي گه ماروي گومركي سه ر ئه له منيوم و پولاي دو قاطي كرد و ئه وه ش فشارئكي تر بو سه ر ئابوري توركيا (50) ٪ بو سه ر پولا و كانزا زيادي كرد .\nتولاس بؤ كه وانته رى ئه ورو بى - Home | Facebook\nالمصنعين آلة محطم في أمريكا. ZENITH rock crusher, rock crusher machine, View rock crusher ZENITH rock crusher, rock crusher machine,US 1000 99999 / Set, New, Cone rock crusher is the most ideal equipment for large stone crushing factory and\nDaste 2 *ده سي دوو\nShakar Abdulla لە فەیسبووکە. چوونە پاڵ فەیسبووک بۆ پەیوەندی لەگەڵShakar Abdullaو کەسانی تر کە خۆت ئەتەوێ بیان ناسی فەیسبووک توانایی ئەوە دەدات بە خەڵک کە زانیاری لەگەڵ یەکتر هاوبەش بکەن و.\nله شدن ماشین محجر ى ئه له منيوم التلوث له محطة طحن متعددة پسر ویدئو له هل له ذخيرة لمسدس سميث اند ويسون طاحونة عيار ٦ ملم له قابل حمل و تلفن همراه خرد کردن سنگ دستگاه آفریقای جنوبی له شدن .\n(PDF) (بــــاب الـــوَعْــرَة: حـــكـــايـــات .\nDidar Hakim لە فەیسبووکە. چوونە پاڵ فەیسبووک بۆ پەیوەندی لەگەڵDidar Hakimو کەسانی تر کە خۆت ئەتەوێ بیان ناسی فەیسبووک توانایی ئەوە دەدات بە خەڵک کە زانیاری لەگەڵ یەکتر هاوبەش بکەن و جیهان.\nSam Gian | Facebook\nمحجر ى ئه له منيوم - محطم. بانكيشتنامه ي هاوسه ر كيري زؤرخؤشه به دلته (په,- محجر ى ئه له منيوم, به بؤنه ى كواستنه وه ي خاتوو ئه له منيوم بؤقورقوشمي كورم به ريزتان و كه رديله كانتان وه ك بنه ماله ي.\nAso Jamali Mukhtar is on Facebook. Join Facebook to connect with Aso Jamali Mukhtar and others you may know. Facebook gives people the power to share and.\nFatah H Mhamad está en Facebook. Únete a Facebook para conectar con Fatah H Mhamad y otras personas que tal vez conozcas. Facebook da a la gente el poder de compartir y .\nRebaz Omar is on Facebook. Join Facebook to connect with Rebaz Omar and others you may know. Facebook gives people the power to share and makes the world.\nRubar Rzgar is on Facebook. Join Facebook to connect with Rubar Rzgar and others you may know. Facebook gives people the power to share and makes the.\nمحجره ى ئه له منيوم. . محجر ى ئه له له كا تى به رز كردنه وه ى فا يل له ميد يا فايه ر ئه م تصميم درج مع محجر شروط له كا تى به رز كردنه وه ى فا يل له ميد يا فايه ر ئه م .\n(PDF) National Environmental Strategy-Iraq-full doc-Ar .\nفيما بعد ، وراء ، فوق.|له پاش ئه و ، دوا ، له سه ر فيما عدا.|بيجگه له فيما يتعلق ب ( في لغة القانون ).|سه باره ت به ( له زمانى ياسادا ) فيما يتعلق ب.|ئه وه ى په يوه ندى هه يه به\nله عفرها وجها عليه مهابة ** ولا تحفل الصم الجنادل من ثوى وما ثأره فيكم ولكن ثأره ** شريح أرادته الأسنة والقنا وكان يوم جبلة من أعظم أيام العرب وأذكرها وأشدها وكان قبل الإسلام بسبع وخمسين سنة .\nماكنه لطحن حبه الرمل - rom-up\nتازه ترين ديزاين له كاركه ي ئاسنكه ري ره هه ند ببينه. 1K likes. Journalist. Jump to. Sections of this page. Accessibility Help. Press alt + / to open this menu. Facebook. . كارگه ى ئه له منيوم و پلاستيكى وارين .\nبانكيشتنامه ي هاوسه ر كيري زؤرخؤشه به دلته (په,- محجر ى ئه له منيوم, به بؤنه ى كواستنه وه ي خاتوو ئه له منيوم بؤقورقوشمي كورم به ريزتان و كه رديله كانتان وه ك بنه ماله ي(شيخ سوديوم) ده ست .\nRozha Shex Raza | Facebook\nKizhan Xalil Sallah لە فەیسبووکە. چوونە پاڵ فەیسبووک بۆ پەیوەندی لەگەڵKizhan Xalil Sallahو کەسانی تر کە خۆت ئەتەوێ بیان ناسی فەیسبووک توانایی.\n(PDF) اإلجتماعي التواصل شبكات الناعمة األمريكية .\nراكب إللي من ثلاث شهور مر الشارع من غلا راعيه له يدق سلفه مره . لا تمشى عاين اللي فيه كنه مصارع مايطالع فالبشر الا على اخر فره . . محجر ى ئه له منيوم - sunshineautoharleyparts.xyz.\nالصفحة السابقة:طحين العظام الصغيرة آلة مطحنةالصفحة التالية:موقع عمل اليات ثقيلة\nالمزيد عن محجر ى ئه له منيوم


منداڵانی عێراق بەهۆی شەڕەوە دووچاری زیانی گیانی و دەرونی دەبنەوە\nبە پێی ڕاپۆرتێکی نوێ بە ملیۆنان منداڵ لە عێراق دووچاری زیانەکانی دەرونی و جەستەیی بوون بەهۆی ئەو شەڕەی کە لە ماوەی سێ ساڵە گەیشتووەتە ئاستێکی بێپێشینەی توندوتیژی لە وڵاتەکە.\nڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ منداڵان ڕایدەگەیەنێت بە ملیۆنان منداڵی عێراقی لە نێو بازنەیەکی بێ کۆتایی شەڕ، توندوتیژی و هەژاری گیریان خواردووە.\nئەو ڕاپۆرتە نوێیەی کە لە ژێر ناونیشانی " هیچ شوێنێک نییە ڕوویتێبکەیت" بڵاو کراوەتەوە ژمارەیەک ئاماری سەرسوڕهێنەری تێدا خراوەتەو ڕوو کە باس لە ڕاستییە تاڵەکانی ژیانی منداڵان لە عێراقدا دەکات، کە زۆر هەژارن ، لە دڕندایەتییەکانی شەڕدا پەروەردە بوون و بە دەوام مەترسی لەسەر ژیانیان هەیە.\nUNICEF ڕادەگەیەنێت، لە ماوەی سێ ساڵی ڕابوردوودا زیاتر لە هەزار منداڵ کوژراون و زیاتر لە هەزار و سەد منداڵ بریندار بوون و زیانیان لێ کەتووە. UNICEF دەشڵێت زیاتر لە 3 ملیۆن کەس بەهۆی ئەو شەڕەوە ئاوارە بوون نیوەی ئەوانە منداڵن. ئاژانسە دەڵێت لە کاتێکدا ئەوان هەڵاتوون زیاتر لە چوار هەزارو 650 منداڵ لە خێزانەکانیان دابڕاون.\nگوتەبێژی UNICEF کرستۆف بولیراک بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاند ئەو منداڵانەی کە دابڕوان ڕووبەڕووی مەترسییەکی زۆر دەبنەوە " ئەوان دابەشکراون بەسەر کۆمەڵگە و کەمپە قەرەباڵغەکاندا. ئەو مندالانەش کە گەورەیەکیان لەگەڵدا نییە ئاگاداریان بێت ڕووبەڕووی مەترسی زیاتری دەستدرێژی سێکسی و توندوتیژی دەبنەوە یان دەبن بە قوربانی قاچاخچێتی کردن بە مرۆڤەوە."\nڕاپۆرتەکە دەشڵێت هێرشی ئێستای هێزەکانی عێراقی بۆ کۆنترۆڵ کردنەوەی ڕۆژئاوای شاری موسڵ لە دەستی ملیتانەکانی داعش زەمینەیەکی کارەساتاوی بۆ مندڵان هێناوەتە ئاراوە. بولیراک دەڵێت نزیکەی 50 هەزار منداڵی عێراقی لە ناو شارەکە گیریان خواردووە " منداڵەکان ڕووبەڕووی مەترسی مەرگ، بریندار بوون دەبنەوە و چەندین ڕاپۆرتمان هەیە لەسەر زیانی دەرونی بۆ هەو ژیانیان. توندوتیژییەکانی ڕەققەو موسڵ فشاری بردووە بۆ خێزانەکان هەوڵ بدەن هەڵبێن، بەڵام زۆربەیان بە بەردەوامی هێرش دەکرێتە سەریان کاتێک دەیانەوێت دەربچن و لە پرۆسەیەدا بریندار دەبن و دەکوژرێن.\nUNICEF دەشڵێت زیاتر لە پێنج ملیۆن منداڵ پێویستی بە هاوکاری دەستبەجێ هەیە. دەڵێت زیاتر لەسەدا 7 ی منداڵانی ژێر تەمەن پێنج ساڵ بەهۆی بەدخۆراکی و برسێتییەوە گیانیان لە دەستدەدەن. زیاتر لە یەک ملیۆن منداڵ وازیان لە خوێندن هێناوە و بە گشتی 3 ملیۆن منداڵ ناخوێنن.


ژەهراوی بوونی ٢٦ کەس لە پارێزگای ورمێ بەهۆی خواردنەوەی ئەلکۆڵ – چاونیوز\nژەهراوی بوونی ٢٦ کەس لە پارێزگای ورمێ بەهۆی خواردنەوەی ئەلکۆڵ\nچاونیوز: بە هۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لەنێو خەڵکدا و هەڵەتێگێشتن و دەنگۆی ئەوەیکە خواردنی مەشڕووب پێش بە تووشبوونی ڤایرۆسی کۆرۆنا دەگرێ، خەڵکێکی زۆر ئەلکۆلی دەسکردیان خواردۆتەوە کە بەم هۆیەوە زۆر کەس ژەهراوی بوونە، چاویان کوێر بووە یان گیانیان لەدەست داوە.\n“باقر بەهرامی” بەرپرسی ناوەندی ئورژانسی زانکۆی زانستی پزیشکی پارێزگای ورمێ ڕایگەیاند، تا ئێستا ٢٦ کەس بە هۆی بەکارهێنانی ئەڵکۆڵ بە جێگای مەشڕووب لەو پارێزگایە ژەهراوی بوون.\nناوبراو بە ئاماژەدان بە ژمارەی ئەو کەسانەی بەهۆی خواردنەوەی ئەلکۆل و بەکار‌هێنانی بە شێوەیەکی خراپ ژەهراوی بوونە گوتی: لە ٢٠ی ڕەشەمەی ٩٨ەوە هەتا ٩ی خاکەلێوە، ٢٦ کەس بەهۆی بەکارهێنان و خواردنەوەی ئەلکۆل ژەهراوی بوونە کە لە نێویاندا ٥ کەس بەو هۆیەوە گیانیان لەدەست داوە کە ٣ لەوان ژنن و ئەوانی تر پیاون.\nجێی ئاماژەیە، زۆرترین ئاماری ژەهراوی بوون لە شاری ورمێ تۆمار کراوە کە تا ئێستا ژمارەیان گەیشتووەتە ١١ کەس.\nشایانی باسە، ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی بۆ پێشگرتن و کۆنتڕۆڵکردنی ئەو ڤایرۆسە هیچ هەوڵێک نادا و فرۆشیارانی هەلپەرەستی مەشڕووبە ئەلکۆلییەکانیش ویستوویانە لەم ڕێگەیەوە سوودی زیاتر لە مەشرووب فرۆشتن وەدەست بێنن.\nخواردنەوەی، ئەڵکۆڵ، ورمێ، مردن\t۱۳۹۹-۰۱-۱۰\nتاگەکانی بابەتخواردنەوەی، ئەڵکۆڵ، ورمێ، مردن


بارزانی: شەنگال بە دەست کۆمەڵیک هێزەوەیە هیچ پەیوەندیان بە بەرژەوەندی ئێزدییەکانەوە نییە – لڤین پرێس\nبارزانی: شەنگال بە دەست کۆمەڵیک هێزەوەیە هیچ پەیوەندیان بە بەرژەوەندی ئێزدییەکانەوە نییە\nسەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان داوای یەکریزی لە ئێزدییەکان دەکات و دەڵێت ئازاری ئێزییدییەكان بەردەوامە و شنگال لە دەستی كۆمەڵێك هێز و چەكدارە كە هیچ پەیوەندییان بە بەرژەوەندیی شنگال و ئێزیدییەكانەوە نییە.\nمەسعود بارزانی، پەیامێکی لە بارەی ساڵیادی کارەساتی سينگال بڵاوکردەوە و رایگەیاند: لە كاتی پەلاماردانی تیرۆریستان بۆ سەر كوردستان، ئێزیدییەكان بەهۆی كوردبوون و بیروباوەڕی ئایینیانەوە كەوتنە بەر شاڵاوی رق و بێویژدانیی تاوانبارانی داعش و جینۆساید كران.\nسەرۆکی پارتی دەشڵێت: جێگەی داخێكی زۆریشە دوای تێپەڕینی حەفت ساڵ بەسەر ئەو كارەساتەدا هێشتا ئێش و ئازاری ئێزییدییەكان هەر بەردەوامە و شنگال لە دەستی كۆمەڵێك هێز و چەكدارە كە هیچ پەیوەندییان بە بەرژەوەندیی شنگال و ئێزیدییەكانەوە نییە.\nئەو دەشڵێت: هەر ئەو هێز و چەکدارانەش ڕێگربوونە لە گەڕانەوەی خەڵك و ئاوەدانكردنەوەی شنگال. بۆ خوشك و برایانی ئێزیدی ئەوە دووپات دەكەمەوە كە بە هەموو توانایەك لەگەڵ داخواز و ئازارەكانیان دام.\nبارزانی داوای یەکڕیزی لە ئێزدییەکان کردووە و دەشڵێت: لە ناوخۆیان یەكڕیز بن و ئومێدیان هەبێت و دڵنیاشیان دەكەمەوە هەر شتێك لەسەر بنەمای زوڵم و خۆسەپاندن بێت دواجار هەر كۆتایی دێت و ئەو دۆخە نائاسایی و نایاساییەی ئێستا لە شنگالدا هەیە هەتا سەر نابێت و دەبێ خوشك و برا ئێزیدییەكانمان بە سەربەرزی بگەڕێنەوە بۆ سەر ماڵ و حاڵی خۆیان.\nئەمڕۆ ماوەی حەوت ساڵ بەسەر کارەساتی ئێزدییەکان تێپەڕی کرد کە تا ئێستاش بەشیک لە ئێزدییەکان حزبەکەی مەسعود بارزانی بە هۆکاری ئەو کارەساتە دەزانن و پێیانوایە پیسەمرگەکانی پارتی بەرگریان لە خەڵکی ناوچەکە نەکردووە و پێش خەڵک شوینەکانیان بەجی هێشتووە.\nلەو کاتەدا مەسعود بارزانی سەرۆکی هەریمی کوردستان و فەرماندەی گشتی هیزە چەکدارەکان بوو، فەرمانیشی دەرکر لیژنەی لێکۆڵینەوە بۆ پاشەکشەی هێزی پێشمەرگە پێک بهێندرێت بەڵام تا ئێستا هیچ ئەنجامێک بۆ رایگشتی بڵاو نەکراوەتەوە.\nدوڕان کاڵکان: بەرپرسانی یەکێتی ڕێگا بەوە نادەن سلێمانی وەک هەولێر و دهۆکی لێبێت\nکلیپەکەی دینا کە گۆرانیەکی حەسەن زیرەکی وتبویەوە سڕایەوە


هەوڵی بێ سەمەر بۆ فریودانی خەڵکی کوردستان – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nهەوڵی بێ سەمەر بۆ فریودانی خەڵکی کوردستان\nژوئن 23, 2015 ژوئن 23, 2015\nلەم حەفتە و مانگانەی دواییدا کوردستان، گوایە کەوتۆتە بەر “سرنجی” کاربەدەستانی دەوڵەتی و یەک لەدوای یەکیان بە بیانوی جۆراوجۆر دەچن بۆ ئەم ئوستانە. یەکێك باس لە زەرورەتی دەست پێکردنی تەرحە عومرانی و ئاوەدانیەکان لەم ئوستانەدا دەکات و “مژدە”ی بەکردەوە دەرهێنانی بەڵێنە ئیجرا نەکراوەکان ئەدات، ئەویتریان باسی مەسایل و موشکلاتی توێژە جۆراوجۆرەکانی خەڵکی کوردستان و رێگای زاڵ بوون بەسەریاندا دەکات، یەکێکی وەک عەلی یونسی دەستیاری تایبەتی سەرۆک کۆماریش بۆ کاروباری ئەقوام و کەمینە دینی و مەزهەبیەکان کە رۆژی سێشەممە ٢٦ ی مانگی جۆزەردان بۆ بەشداری لە مەڕاسمی رێزگرتن لە دوو کەس لە ئۆستادانی کوردزمان، چوبووە شاری سنە، خەڵکی کوردستانی بە ”\nئێرانی رەسەن، خەڵکێکی با فەرهەنگ و ئاشتی خواز، ناساند. دەبێ بپرسین چی رویداوە کە کوردستان لەم دەوریەدا بەم شێوەیە بۆتە جێی “سرنجی” کاربەدەستانی کۆماری ئیسلامی؟راستیەکەی ئەوەیە کە ئەم رژیمە چ بە ناردنی هێزی نیزامی و ئەمنیەتی بۆ کوردستان و چ رەوانە کردنی کاربەدەستانی دەوڵەتی، دەیەوێ کوردستانی ئێران لە بازنەی کاریگەری ئەگەری رووداوە سیاسییەکان لە ناوچەکەدا دوور بخاتەوە. بۆ ئەم کارەش لە ڕێگای جۆراوجۆرەوە دەست بەکار بووە، توند کردنەوەی فەزای سەرکوت و خەفەقان، لەگەڵ چڕ کردنەوەی ” سرنجەکان” بەم هۆیەوە هاوکات بوون تا هەردوو بچنە خزمەت لابردنی ئەم نیگەرانیانە و قایم کردنی پێگەی رژیم لە کوردستانداعەلی یونسی لە وتووێژ لەگەڵ هەواڵنێران و رۆژنامە نووساندا، کۆمەڵێک بابەتی لە پێوەند لەگەڵ خەڵکی کوردستان باس کرد کە لە لایەکەوە قوڵایی ریاکاری حاکمیەتی ئیسلامی لە بەرانبەر خەڵکی کوردستاندا جارێکی تر بە زەقی نیشاندا و لە لایەکی ترەوە، نیگەرانی کاربەدەستانی رژیمی لە قووڵ بوونەوەی خەباتی خەڵکی کوردستان ئاشکرا کرد. لەم روەوە پێویستە ئاوڕێک لە هەڵبژاردەیەک لە قسە و بۆچونەکانی لە هەردوو بارەوە، بدەینەوەسەرەتا یونسی دەستی کرد بە تاریف و تەمجید لە خەڵکی کوردستان و وتی: “هێندێک هەوڵیاندا کە کوردەکان وەک خەڵکێکی شەڕ خواز، نامێهرەبان و یاسا شکێن نیشان بدەن و هەوڵیاندا کوردەکان بە تەجزیە تەڵەب بناسێنن”. یونسی روونی نەکردەوە کە “ئەمانە” کێن؟ بەڵام خەڵکی کورد و هەموو ئینسانە ئازادی خوازەکان لە سەرتاسەری ئێران، ناو و نیشانی ئەم “کەس و لایەنانە” بە باشی دەزانن. دەزانن کە “ئەمانە” بێجگە لە حاکمیەتی کۆماری ئیسلامی نەبوون و نین. حاکمیەتێک کە هەر بەم بیانوانە هێرشێکی بەرینی نیزامی لە ٢٨ی گەلاوێژی ساڵی ٥٨ لە درێژەی سەرکوتی خەباتی سەرتاسەریدا لە ئێران، لەدژی خەڵکی کوردستان دەست پێکرد. دەزانن کۆماری ئیسلامی بوو کە شار بە شار و دێ بە دێی ئەم کوردستانەی بۆمباران و گوللەباران کرد و ژمارەیەکی زۆری لە خەڵکی ئەم کوردستانە خەڵتانی خوێن کرد، وێرانی و ئاوارەییەکی زۆریشی لێکەوتەوە. دەزانن کە ڕژیمی ئیسلامی بە بیانوی جودا خوازی، ژمارەیەکی زۆری لە زۆربەی شارەکانی کوردستان بە دەستی خڵخاڵی جەللاد لە دادگایی کرانی سەرپێیدا، ئێعدام کرد و ژمارەیەکی بەرچاویشی بەم تاوانە تەبعید کرد یان لە زیندانەکاندا ئەسیر و خستنیە ژێر ئەشکەنجە و ئەزیەت و ئازارەوە. دەزانن کە ٣٦ ساڵ حاکمیەتی ئیسلامی بۆ خەڵکی کوردستان گەلێک نایەکسانی و هەڵاواردن و بێ مافی لەگەڵدا بووە و لەم ماوەیەشدا ڕەوتی سەرکوتی ئەم خەڵکە کە خوازیاری مافی پێشێل کراوی خۆیانن، هەروا بە شێوەی جۆراوجۆر درێژەی هەیە.\nیونسی ریاکارانە وتی: “کوردەکان هەرچی زیاتر بەرەوپێش بچن ئەوە ئێرانە کە پێشڕەفت دەکات و هەرچی زیاتر داب و نه‌ریت و رەسم و فەرهەنگ، هونەر و ئەسالەتی بەنرخ و کۆنیان زیاتر بناسرێت ئێران زیاتر قازانج دەکات”. بەڵام بەرهەمی ئەم روانینە لە کردەوەدا چی بووە؟ ناوچە کورد نشینەکان، لە دەورەکانی رابردودا و لەدەورەی حاکمیەتی رژیمی ئیسلامیشدا بەردەوام عینوان و نیشانەی ناوچەی بێبەش و گەشە نەکردوی بەدوای خۆیدا کێشاوە. دەبێ بپرسین ئەم بەرەوپێش چوونە کەی و چۆن بەرهەم دێت؟ کام دەست کوردستانی بە ئانقەست و ئاگاهانە تا ئێستا دوای ٣ دەیە لە گەشەی ئابووری، لە گەشەی خزمەتگوزاری گشتی بە نیسبەت پێداویستیەکانی ئەو قۆناغە بەدوور گرتووە؟ ئایا دەستێک جگه له دەستی هەمان “ئەوانە” کە کوردستانیان وەک سەرزەمینێکی بێگانە داگیر کرد، دەکرێ لەکاردا بێت؟ دەستێک کە لە قۆڵی رژیمی ئیسلامی حاکمەوە دەرهاتوە و بەتوندی ئالودە بە سیاسەتی شوینیستییە، بەرەوپێش چوون یان لانیکەم لابردنی کەم و کورتیەکان لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا تەحەمول ناکات. بەم هۆیەوەیە کە لە سەرتاسەری ئەم ناوچەیەدا لەگەڵ پڕۆژە گەورە ئابووریە گرنگەکانی بەرهەمهێنان و پیشەسازی و بنەما ئابووریەکاندا سەرەڕای بوونی ئیمکاناتی سروشتی زۆر و زەمینەی بەهرەبەرداری گەورە، بەرەوڕوو نین. بە پێچەوانەوە، شاهیدی زیاد بوونی سەرسوڕهێنەری ژمارەی بێکارانین. ئاسەوارەکانی ئاوا بارودۆخێک، زیاد بوونی بەرچاوی گرفتی ئیعتیاد، زیاد بوونی ئاماری خۆسوتاندن و خۆکوژی لە کوردستان و باقی گرفتە کۆمەڵایەتیەکان دەکرێ لە زومرەی “بەرەپێش چوونەکان”ی کوردستان لە دەورەی حاکمیەتی رژیمی ئیسلامیدا بزانرێت.\nئەو لە بەشێکی تری قسەکانیدا روونی کردەوە: “دیدگا و روانینی بەرپرسانی باڵای نیزام لە پێوەند لەگەڵ ئەقوام و مەزهەبەکان لە وڵاتدا بەردەوام ئەرێنی بووە و ئێستاش هەروایە.” ئەو بە ئانەقەست درۆ دەکات، بە پێچەوانەی هاوبیرە ئەرشەدەکانی لە نیزامدا روانگەیەکی ئەمنیەتی بۆ کوردستان هەیە. کوردستان تا ئێستاش میلیتاریزە کراوە، دەزگا ئیتلاعاتی و ئەمنیەتیەکان بە شێوەیەکی بەرین لە کوردستاندا چالاکن تا فەزای سەرکوت و خەفەقان توندتر بکەنەوە، تا ئەم فەزایە بە یارمەتی فریوکاریەکانی لەجۆری قسەکانی یونسیەوە بێت و کوردستان “ئارام” رابگرێت. خەڵکی کوردستان ئەم ڕوانینە “ئەرێنیە” لە ئێعدامی هەڵسوڕاوانی سیاسی و مەدەنی، لە گرتن و ئەزیەت و ئازار دانی بێوچانی هەڵسوڕاوانی کرێکاریدا تەرجومە دەکەنەوە، ڕوانینێکی “موسبەت” کە خەباتی رەوای خەڵکی کوردستان بۆ کۆتایی هێنان بەم نایەکسانی و زوڵم و زۆرداریانە بە گوللە و زیندان و ئێعدام و ئەشکەنجە وڵام داوەتەوە.خەڵکی کوردستان بە روونی هەستیان بەوە کردوە کە لە بەرانبەر ئەم رژیمەدا هیچ رێگایەک بێجگە لە پشت بەستن بە هێزی خەباتی خۆیان بۆ دابین کردنی ماف و ئازادیە پێشێل کراوەکانیان لەبەر دەمدا نییە. نە تەعریف و تەمجیدی ریاکارانە و نە نیشاندانی نیگەرانی و دودڵیەکان و دانی هۆشدار، هیچکام کاریگەیان نییە. خەڵکی کوردستان دەزانن تەنیا لە رێگای پەرەگرتنی خەباتی خۆیان و گرێدانەوەی ئەم خەباتە لەگەڵ بزوتنەوە ناڕەزایەتی و رادیکاڵەکان لە سەرتاسەری ئێراندا، دەتوانن ویست و داواکاریەکانیان لەوانە لاچوونی ستەمی نەتەوایەتی دەستەبەر بکەن.\nPrevious Article قه‌یرانی ئاو له ئۆستانی كرماشان\nNext Article هەوڵی بێ سەمەر بۆ فریودانی خەڵکی کوردستان


به هه‌ڵه‌کانی خۆیدا نابا و به هاوکاری کۆمه‌ڵگای نێو ده‌وله‌تی به‌ڵێنی ئه‌وه‌ی دابا که له‌و وڵاته هه‌ڵبژاردنێکی ئازاد و دێمۆکڕاتیک به‌رێوه ده‌با و سیسته‌می وڵات به‌ره‌و سیسته‌مێکی پلۆرال و ئازاد ده‌با به دڵنیاییه‌وه ئێستا ئه‌و کاره‌ساته ئینسانیی و مرۆڤییه رووی نه‌ده‌دا و گیانی هه‌زاران و بگره ده‌یان هه‌زار ئینسانی بێتاوان ده‌پاریزرا.\nهه‌ر ویدۆیه‌ک که چاوی لێده‌که‌ی هه‌ر که‌سه و به قازانجی خۆی و به نیازی تایبه‌تی خه‌ریکی قاره‌مان بازی و به‌رگرییه له خاک و له نییشتمان و له سه‌روه‌ری و ...... هه‌ر کامه‌شی که ده‌یبینی کۆمه‌ڵێ گه‌نجی بێتاوانی تێدا بووته قۆچی قوربانی، ئه‌و گه‌نجه‌ی به نه‌مانی ئه‌و، دایک و باب و خوشک و برای بۆ هه‌تا هه‌تایه جه‌رگیان هه‌ر بۆسۆی دێ و بڵێسه‌ی ئاگری لێهه‌ڵده‌ستێ. مه‌مانانیش هه‌ر که‌سه و به جۆرێک و به دوور له باری ئینسانی عاتیفی مه‌سه‌له‌که بۆ ئامانجی تایبه‌ت له ناو ئه‌و گۆماوی خوێنه مه‌له ده‌که‌ین.\nله‌م نێوه‌دا جه‌بهه‌ته‌لنوسره و ده‌وله‌تی ئیسلامی شام مه‌ترسیدارترین گروپی ترۆریستی سوریا و بێڕه‌حمترین ده‌سته‌ی سه‌ر به ئه‌لقاعیده له‌م ناوه دا بازاریان گه‌رمه، ئه‌لنوسره چهدرانای ده‌وڵه‌تی ئیسلامی شام به‌رهه‌م و مناڵه زۆڵه‌که‌ی به‌شار ئه‌سه‌دن، ئه‌وانیش هه‌ر جار ناجارێک به تایبه‌تی له ڕێگای خۆ ته‌قاندنه‌وه و ته‌قیبنه‌وه‌کان هچووم ده‌که‌نه سه‌ر چه‌ند شوێنێک و بێ ئه‌وه‌ی ره‌حم به هیچ که‌س بکه‌ن وه‌ک ئاگری بێئامان پاک و پیس به یه‌که‌وه ده‌سووتێنن. ئه‌وان ئێستا له سوریا باێ باڵیان داوه و خرڕ‌که بوون و به‌شێکی ئه‌و وڵاته‌یان له‌به‌ر ده‌ست دایه و له لایه‌ن وڵاته عه‌ڕه‌بییه ده‌وڵه‌مه‌نده‌کانه‌وه به ئاشکرا پشتگیریان لێده‌کری. به‌داخه‌وه کورد له سوریا تووشی شه‌ڕێکی لابه‌لا بووه له‌گه‌ڵ ئه‌و تروریسته ئینسانکوژانه. ئه‌گه‌رچی له بارێکه‌وه و له‌ترسی ئه‌و گرووپه توندڕه‌وانه ره‌نگه کورد خۆی رێکبخات و ریکخستنه‌کانی کورد به‌هێز ب‌ن به‌ڵام به دڵنیاییه‌وه وزه و توانایه‌کی زۆریش ده‌بێ بۆ به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی ئه‌و مڵۆزمه‌ی کۆمه‌ڵگای به‌شه‌ری دابنێ.\nکۆمه‌ڵگای نێو ده‌وڵه‌تی پاش ئه‌وه‌ی له به کار هێنانی چه‌کی شیمیایی له لایه‌ن ئه‌سه‌ده‌وه ئاگادار و دڵنیا بوو که له‌و دا زیاتر له 1000 که‌س ژن ومنداڵ و پیر وگه‌نجی بێتاوان بوونه قوربانی بڕیاری دا که گورزێکی سه‌ربازی له ئه‌سه‌د بوه‌شێنێ، به‌ڵام کاتێ هۆشی هاته‌وه سه‌رخۆ و له هێز و توانای گرووپه توندره‌وه ئیسلامیه‌کان ئاگادار بوو و هه‌ستی کرد که له دوای لێدانی حکوومه‌تی ئه‌سه‌د و له ئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانی خه‌ڵک دژی رێژیمی سوریا و پرش و بڵاو بوونی ئه‌رته‌ش و دام و ده‌زگا حکوومیه‌کان و دروست بوونی بۆشاییه‌کی کاتی ، ئه‌وا دوور نییه گرووپه توند ره‌وه‌کان و ترۆریستانی سه‌ر به ئه‌لقاعیده له‌و وڵاته ده‌ستیان به‌و چه‌که کۆمه‌ڵکوژیانه ڕابگا که رێژیمی ئه‌سه له‌به‌ر ده‌ستی دان، ئه‌وه‌ش مه‌ترسیه‌کی گه‌وره‌یه بۆ سه‌ر رۆژئاوا و به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانیان له هه‌موو دنیا دا. بۆیه و بڕیاریان دا جارێ واز له لێدانی حکومه‌تی سووریا بێن و زیاتر هه‌وڵ بده‌ن چه‌که کۆمه‌ڵکوژیه‌کانی حکووومه‌تی سووریا به هاوکاری رووسیا له ناو به‌رن. رووسیا که تا ئێستاش له دیفاعی بێ ئه‌م لاو ئه‌ولا له سووریا واز ناهێنێ تا ئه‌وکاتی ده‌گه‌ڵ هه‌موو بریار و سیاسه‌تێکی غه‌رب له باره‌ی سووریاوه دژایه‌تی ده‌کرد. کاتێ ئه‌و پێشنیاره‌ی ئه‌مریکاییه‌کانی بیست بۆ له‌ناو بردنی چه‌که کۆمه‌ڵکوژیه‌کان ده‌س به‌جێ هاوڕایی خۆی له گه‌ڵ ئه‌مریکا له‌و باره‌وه ده‌ربڕی. رووسیا له‌و باره‌وه به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی ده‌گه‌ڵ ئه‌مریکا یه‌کده‌گرنه‌وه چونکه ئه‌ویش له لای خۆی ده‌گه‌ڵ چه‌کدارانی ئیسلامی سه‌ر به چیچان چه‌ند ساڵه له شه‌ڕ دایه.\nهه‌رکه‌س له فکری خۆی و دوارۆژی خۆیدایه‌و له هه‌مانکاتدا شه‌ڕ له سووریا هه‌روا به‌رده‌وامه و رۆژ نیه ئاکامی ئه‌وشه‌ڕ وکاولکارییه قوربانی زیاتری لێ نه‌که‌وێته‌وه. ئێستا سوریا و شار و ناوچه‌کانی ئه‌و وڵاته بۆته وێرانه‌یه‌ک و له راستی دا چ ئه‌سه‌د بڕوات و چ جارێ بمێنێ ئه‌و وڵاته وێرانه به‌م زوانه رووی ئاسووده‌یی به خۆیه‌وه نابینێ. به‌داخه‌وه له‌م نیوه دا له جیاتی ئه‌وه‌ی هه‌موو گرووپ وهیزه سیاسییه سیکۆلاره‌کانی سووریا له سه‌ر ئه‌ساسی رێک که‌وتنێکی به‌ڵگه‌یی و یاسایه‌کی دێمۆکراتیک و داپه‌روه‌رانه بۆ داهاوتووی سوریا رێک که‌وتبان له هه‌موو کات پڕش و بڵاوترن .\nباس کردن له کوژرانی رۆژانه چه‌ند سه‌ت که‌س له سووریا و ئاماری کوژرانی زیاتر له 130 هه‌زار ئینسان هه‌ر به‌زار خۆشه. کاتی باسی کوژران و قوربانیانی ئه‌وشه‌ڕه ده‌کرێ به هیچ جۆرێ ناتوانرێ دیمه‌ن و وێنه‌یه‌کی راسته‌قینه له لووتکه‌ی ئه‌و کاره‌ساته نیشان بده‌ین و هه‌ستی بێبکه‌ین مه‌گه‌ر بۆ خۆمان ئه‌و ته‌جره‌به تاڵه‌مان هه‌ست پێکردبێ و که‌سێکی نزیکی خۆمان له ده‌ست دابێ. تازه قوربانی بوونی ئه‌و که‌سانه‌ی که خه‌ڵکی ئاسایین و سه‌ر به هیچ لایه‌نێک نین و له‌م نێوه‌شدا بێده‌سه‌ڵاتترین مرۆڤه‌کانن و له خۆڕا بوونه سووته‌مه‌نی ئه‌و ئاگره ماڵوێرانکه‌ره دڵهه‌ژێنترین دیمه‌نی ئه‌و کوشتار و خوێنڕشتنه‌یه که له سووریا ڕووده‌دا. به‌ڵام به دیتن و زانینی هه‌موو ئه‌و کاره‌ساته مرۆڤیانه، ئایا پاش ئه‌و هه‌مووه خوێنڕشتنه بڵیی دیکاتۆڕه‌کانی دیکه، ئه‌وانه‌ی له ده‌روبه‌رمان دان و بینه‌ری ئه‌و رووداوانه‌ن، بیرێک له خۆیان وله خه‌ڵک بکه‌نه‌وه و به‌ر له‌وه‌ی ئه‌وه‌ی له سووریا رووده‌دا له لای ئه‌وانیش ده‌ست پێبکا بڕیار بده‌ن به کرانه‌وه‌ی سیاسیی له وڵاتدا و ده‌سه‌ڵات به سه‌ر هه‌موو به‌شه‌کانی کۆمه‌ڵگا دا دابه‌ش که‌ن.


هەپەگە کوژرانی ٣٠ سەرباز و تێکشکانی بارەگایەکی سەربازیی ڕاگەیاند - RojNews\nهەپەگە کوژرانی ٣٠ سەرباز و تێکشکانی بارەگایەکی سەربازیی ڕاگەیاند\nگەریلاکانی هەپەگە و یەژاستار لە دژی بارەگایەکی سەربازیی سوپای تورک لە ئاگری چالاکییان ئەنجامدا، لە ئەنجامدا بارەگاکە بەتەواوی تێکشکێندرا و ٢٠ سەربازیش کوژران، کە یەکێکیان فەرماندەی بارەگاکە بووە.\nئەمڕۆ، ناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەکانی پاراستنی گەل-هەپەگە لەسەر ماڵپەڕی فەرمییدا ڕاگەیەندراوێکی سەبارەت بە چالاکیی گەریلاکان لە ئاگری و چەند ناوچەیەکی دیکەی باکوری کوردستان بڵاوکردەوە.\nلە ڕاگەیەندراوی هەپەگەدا هاتووە: سوپای تورک لە قۆناغی نوێی شەڕدا لە بازیدی سەر بە ئاگری، بارەگایەکی سەربازیی نوێی دروستکردبوو، گەریلاکانمان لە قۆناغی شۆڕشگێڕانەی سەرکەوتندا، ڕۆژی ١٥ی نیسان کاتژمێر ٠١:٠٠ی پاشنیوەڕۆ لە دژی ئەو بارەگایە چالاکییان ئەنجامدا، لەو چالاکییەدا هەموو پێگەکانی سوپای تورک کرانە ئامانج و بارەگاکە بەتەواویی خاپوورکرا.\nهەروەها، هاتووە: لە ئەنجامدا ٢٠ سەربازی سوپای تورک کوژران، کە یەکێکیان فەرماندەی بارەگاکە بوو، ژمارەیەکی زۆریش برینداربوون و ئەوانی دیکەش چەکەکانیان دانا و ڕایانکرد.\nلە بەردەوامیی ڕاگەیەندراوی هەپەگەدا هاتووە: ڕۆژی ١٨ی نیسان، کاتژمێر ٠٣:٥٥ خولەکی پاشنیوەڕۆ، گەریلاکانمان لە قاسمخانی سەر بە قەرس چالاکییەکی دیکەیان ئەنجامدا، لەو چالاکییەشدا دوو سەربازی سوپای تورک کوژران و سەربازێکی دیکە برینداربوو.\nلە بەشێکی دیکەی ڕاگەیەندراوەکەشدا هاتووە: ڕۆژی ١٦ی نیسان کاتژمێر ٠٨:٠٠ی سەرلەبەیانی، گەریلاکانمان لە گردی گوزێی سەر بە شرناخ، لە دژی گروپێک لە سەربازان و کۆنتراگەریلاکانی سوپای تورک چالاکییان ئەنجام دا، لەو چالاکییەدا هەشت سەرباز کوژران و ژمارەیەکی دیکە برینداربوون.\nهەپەگە هەروەها ئاشکراشی کردووە: سوپای تورک بە یەکینە نهێنییەکانییەوە لە ڕۆژی ١١ی نیسانەوە ئۆپەراسیۆنێکی لە خیزانی سەربە بەدلیس دەستپێکردووە، گەریلاکانمان بەو یەکینانەیان زانی و لە دژیان چالاکییان ئەنجامدا، لەو ناوچەیە شەڕ ڕوویدا و گورزی سەخت لە دوژمن دراوە، بەڵام ئەنجامەکانی ئەو شەڕە ڕانەگەیەندرا.


كورد فه‌یلى، گه‌وراترین قوربانى شوناسنامه‌ى نه‌ته‌وه‌یى - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nكورد فه‌یلى، گه‌وراترین قوربانى شوناسنامه‌ى نه‌ته‌وه‌یى\nهه‌زاران ساڵ وه‌رجه ئیسه، ك وه‌رجه عه‌ره‌ب له‌وڵات ناونى دوچه‌مان ژیانه. فره‌یگ له‌سه‌رچه‌وه‌یل تاریخى ئشاره وه ئه‌وه كردنه ك نازناو كورده‌یل فه‌یلى چووده‌و ئه‌را پاشا(بیلى)، ئه‌و پاشا ك سولاله‌ت عیلامیه دروسكرد و چه‌نه‌ها ساڵ له‌و ناوچه‌یله فه‌رمانڕه‌وا بوینه، ك حوكمه‌گه‌یان كه‌فیگه ناونى(2220 – 2670) وه‌رجه زایین. ئه‌یه بیجگه ئه‌وه‌ك كورده‌یل فه‌یلى چه‌نه‌ها هووز و بنه‌ماڵه‌و ئه‌شره‌تن و ئه‌و ناوچه‌یله ك كورده‌یل فه‌یلى له‌تیان نیشته‌جى بوینه كه‌فنه ناونى خاك عراق و ئیران وه‌گووره‌ى تاریف جوگرافى ئمڕوو. ئمجا له‌عراق ناوچه‌یل فه‌یلیه‌یل كه‌فیگه باشوور خوه‌رهه‌ڵات هه‌رێم كوردستان و ئى ناوچه‌یله گریگه‌و( به‌دره، جه‌سان، كووت، زرواتیه، مه‌نه‌لى خانه‌قى...)تا ڕه‌سیگه به‌غداى پایته‌خت. به‌غداى پایته‌ختیش تاڕاده‌یگ شوونیگ بویه له‌ناوچه‌یل كورد فه‌یلى ك هه‌ردوگ دیم ئاو دجله دابه‌ش بوینه له كه‌رخ و ڕسافه، له‌به‌ش رسافه له‌ى شوونه‌یله نیشته‌جین جوور(جه‌میله ، سه‌وره، حه‌ى ئه‌لئه‌كراد، باب شێخ، صه‌دریه، ده‌هانه، شۆرجه...)، له كه‌رخیش له‌ى شوونه‌یله جوور (به‌یاع، عتێفیه، كازمیه....)، یه‌یش بیجگه دگان وه‌پیناین(اعتراف) عه‌بدولكه‌ریم قاسم جوور به‌ڵگه‌یگ تاریخى له‌باوه‌ت كوردبوین و فه‌یلیبوین ئه‌و ناوچه‌یله) یه‌یش له‌وه‌ختى ك شاند یا وه‌فدیگ له كورده‌یل فه‌یلى له‌شوون شووڕش 14ى ساڵ 58 ئه‌را مباره‌كبایى سه‌ردانى كردوین و ئه‌ویش وتویگ : ناوچه‌یل ئیوه له كناره‌یل خوه‌رهه‌ڵات ئاو دجله دریژه‌و بوود و ئه‌و ناوچه‌یلیشه شوون ره‌سه‌ن ئیوه‌س. یه‌یش بیجگه ئه‌وه‌ك ناو فره‌یگ له‌و شوونه‌یله تائیسه‌یش كوردیه‌و نه‌تویه‌نریاگه بكریه‌یگه عه‌ره‌بى، چوینكه قویلایى تاریخى دیرن. وه‌ل ئه‌وه‌یشا ئویشن وشه یا كه‌لیمه‌ى(به‌غداد) ك ئه‌ویش گوزارشیگ كوردیه‌و له (باغ داد)ه‌و هاتگه ك (باغ) ماناى باخچه‌و (داد)یش پیاویگ بویه خاوه‌ن باخچه‌گه یا وه ماناى داد یا عه‌دڵ تیه‌ێ. بیجگه ئه‌وه‌یش ئه‌گه‌ر زیاتر بچیمنه بندروس وشه‌یلیگه‌و دوینیم تا ئیسه‌یش له به‌غدا له‌ڕوى قاپى گه‌وراى ئیمام مووساى كازم سڵام خودا له‌لى نویسیاگه( باب الدروازه)، ده‌روازه ئاشكراس ك وشه‌یگ كوردیه‌و هویچ مانایگ له عه‌ره‌بى نه‌یریگ ، گشت ئه‌یانه گوزارشن له‌وه‌ك ئى ناوچه‌یله ناوچه‌ى كورد بوینه‌و ته‌عریب كریانه‌و كورد له‌و ناوچه‌یله وه‌ره‌و خوه‌رهه‌ڵات نیشته‌جى بویه‌و كورده‌یل فه‌یلییش پیكهاته‌ى سه‌ره‌كى و ڕه‌سه‌ن خه‌ڵك ئه‌و ناوچه‌یله بوینه، به‌ڵكوو ئه‌گه‌ر كه‌میگ بچیمنه دویاوه ئه‌را تاریخ دویرتر، دوینیم ك سه‌رده‌مه‌یلیگ كورده‌یل فه‌یلى حوكم گشت عراق كردنه وه سه‌رۆكایه‌تى میر فه‌یلى( زولفه‌قار ئه‌حمه‌د سوڵتان موسوللو) له‌وه‌ختى ده‌ور به‌غدا داو حوكمى كرد له(1523 – 1533)و كرده‌ى پایته‌خت خوه‌ى و چه‌نه‌ها سه‌ربازگاى كوردى دروسكرد له شاره‌یل عراقى.\nوه‌ل ئه‌وه‌یشا كورده‌یل فه‌یلى وه سستم میرنشینیه‌یل كار كردنه‌و چه‌نه‌ها میرنشینى داشتنه‌و ئاخرین میرنشینى حوكم (غوڵام ره‌زاخان) بویه ك یه‌كیگ بویه له‌و كه‌سه‌یله ك كاندید كریا ئه‌را وه‌رگرتن پاشایه‌تى عراق، وه‌لى ئنگلیز مه‌لك فه‌یسه‌ڵ هه‌ڵوژان له‌وه‌ر خاتر به‌رژه‌وه‌ندى خوه‌یان.\nئیسه‌یش دویاى ئه‌و هه‌مگه تاریخه له ڕه‌سانه‌یه‌تى، كورده‌یل فه‌یلى ئاواره‌و ده‌روه‌ده‌ر شاره‌یل كریان و بیبه‌ش كریان له هه‌ق شوناسنامه‌ى عراقى وه‌بى ئه‌وه‌ك هویچ بنه‌مایگ مه‌نتقى، ك خاوه‌ن هه‌زاران ساڵ له‌تاریخ پڕ ده‌سكه‌فت شارستانى و خاوه‌ن راكانى خاك و نیشتمان بوینه. وه هه‌رحاڵ بیبه‌شكردن كورد له هه‌قه‌یلى وه‌تایبه‌ت له‌شوناسنامه گه‌وراترین كیشه‌ى ئنسانیه له‌بان ئاست دونیا. بیگومان هه‌ر له‌شوون دروسبوین كوومار عراقیش، حكوومه‌ته‌یل یه‌ك له‌شوون یه‌ك ده‌س كردنه ته‌عریبكردن ناوچه‌یل كورد فه‌یلى و كه‌مه‌وكردن شماره‌یان، چوینكه كورده‌یل فه‌یلى وه ئه‌وه ناسریان ك مه‌ردمانیگ به‌هره‌مه‌ن و مه‌یدانیگ ئابوورى گرنگ وڵات له‌وه‌رده‌سیان بوى، به‌ڵكوو له فره‌چشت له‌نواى هاووڵاتیه‌یل عه‌ره‌ب بوین له‌و ناوچه‌یله ك له‌تیان ژیان چ له‌ڕوى كلتوور و ریز و حورمه‌ت كومه‌ڵایه‌تى چ له‌دارایى یا سه‌روه‌ت و پایه‌ى ئابوورى و چ له‌ڕوى فامستن و هویره‌وكردن سه‌رده‌میانه، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش خاوه‌ن یه‌كیگ له گه‌وراترین بازاڕه‌یل بوین ك ناسریا وه بازاڕ (شۆرجه)و بیجگه ئه‌وه‌یش ئنتماى بته‌ویگ داشتن ئه‌را نیشتمان و كورد و كوردستان و ناویانیش له‌بان ناوه‌یله‌و بوى له جموجویل ڕزگاریخواز كورد و چه‌نه‌ها شه‌هید و قوربانى دانه له‌وه‌ر خاتر هه‌ق و ئازادى مه‌ردم كوردستان، ته‌نانه‌ت له پارته‌یل كوردییش و له‌وانه‌یش (پارت دیموكرات كوردستان) له سه‌ركردایه‌تى تا پێشمه‌رگایه‌تى به‌شدار بوینه. هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش سه‌رۆك بارزانى له‌كتاوه‌گه‌ى خوه‌ى( بارزانى و جموجویل ئازادیخواز كورد) ئشاره‌ت وه‌و راسیه كردگه‌و ئویشیگ : پیشوازیكردن كورده‌یل فه‌یلى وه شیوازیگ فره فراوان بوى له هاتن ئه‌را ناو پارت و یه‌یش وه‌سه‌به‌ب هس نیشتمانپه‌روه‌رى پاك و بیگه‌ردیان بوى و له‌لیانیش ره‌سیه پله‌ى سه‌ركردایه‌تى له حزب.\nوه‌لى له‌بان ئه‌و هه‌مگه هه‌وڵ و ته‌قلاى كورده‌یل فه‌یلیه، نووڕید ئیسه بوینه‌سه گه‌وراترین قوربانى شوناسنامه‌ى نه‌ته‌وه‌یى و هه‌قه‌یلیان ناته‌سه دویاوه‌و گشت ئه‌و پاشیلكاریه دژ وه قانوونه‌یل ناوده‌وڵه‌تى و پرنسیپه‌یل هه‌ق ئاده‌میزاده‌و كرده‌وه‌یگ شۆڤێنى دویاكه‌فتگه‌و توان گشت مه‌ردم هه‌مان هویره‌وكردن وشوناسنامه‌ى ئه‌وان داشتوود، بیگومان یه‌یش ره‌فتاریگه ك دویاجار مه‌رگ وارنیگه بان مه‌ردم و بیجگه ماڵویرانى هویچ تر ئه‌را كومه‌ڵگا نیاریگ .\nفه‌یلیه‌یل كورد بوینه‌و ئیسه‌یش هه‌ر كوردن و هه‌ر وه‌كوردییش مینن، تا دویه‌كه سته‌م فره‌یگ ده‌رهه‌قیان كریا له‌لایه‌ن دوشمنه‌یله‌وه‌و نیه‌ود ئمڕوو دووس و برایه‌یلیان پشت له‌لیان بكه‌ن و بایه‌سه هێزه‌یل كوردى وه‌چه‌و فره‌یگه‌و ته‌ماشایان بكه‌ن و گشت توانایه‌یلیان بخه‌نه كار له‌وه‌ر خاتر په‌یوه‌ندى برایانه‌و بیجگه ئه‌وه‌یش كورده‌یل فه‌یلى به‌شیگن له كورد و سته‌م فه‌یلیه‌یلیش به‌شیگه له سته‌م ملله‌ت كوردستان و نه‌ته‌وه‌ى كورد، له‌وه‌ر ئه‌وه بایه‌سه گشت هه‌وڵیگ بدریه‌یگ ئه‌را راسه‌وكردن و نه‌هیشتن ئه‌و سته‌مه‌و بایه‌سه هه‌وڵ بدریه‌یگ ئه‌را وه هاناچگن كورده‌یل فه‌یلى و ئه‌را قه‌ره‌بوو یا ته‌عویزكردنیان و داین شوناسنامه‌ى عراقى وه‌پیان و گشت هه‌قه‌یل ڕٍه‌واى خوه‌یان جوور به‌شیگ دانه‌وڕیاگ و ره‌سه‌ن له خه‌ڵك كوردستان و عراق، یه‌یش تویه‌نیم بویشیم: هه‌م جى وه جیكردن ئه‌ركیگ نه‌ته‌وه‌یى و نیشتمانیه‌و هه‌م هه‌وڵیگ ستراتیجیه ئه‌را دابینكردن ئاینده‌ى رووشنایگ ئه‌را گشت ملله‌ت كورد.


دەستەڵات ئەسەندرێ، نابەخشرێ\nلە هەموو سەردەمێکدا دەستەڵات، تواناو هێزی ئابووری و سیاسی و فکریی چینێکی باڵا دەست بووە. ئەو چینە لەم سەردەمە مۆدێرنەماندا، سەرمایەدارانن. ئەو چینەیش هەمیشەو لە هەموو چەرخێکدا، بەهۆی دەسەڵاتی دەوڵەتەوە، ئیرادەی خۆیی سەپاندووە بەسەر زۆرینەی کۆمەڵدا. دەسەڵاتی دەوڵەت لە دروست بوونی چینەکانەوە سەریهەڵداوەو هەر بەو هۆکارە مێژووییەش، وەک دامودەزگای بەڕێوەبەرو ڕێکخەر، بۆتە بەشێکی دانەبڕاو لە ژیانی کۆمەڵگاو بگرە هەموو پەیوەندیە بنچینەییەکانی ئەم کۆمەڵگایەی بەستووە بە بوونی خۆیەوەو بۆتە ناوەندی بریار بەسەر کۆمەڵدا. واتە لەگەڵ ئەوەی کۆمەڵ دابەش بووە بە دوو بەرە، دوو چین، بەڵام دەسەڵاتی دەوڵەت، هەموو شتێک هەر یەک لایەنە ئەبینێت. چین بوونی نیە لە دەوڵەتدا، بەرژەوەندیی جیاواز جێی نابێتەوە لە کۆمەڵگای دەوڵەتدا. هەر بەو جۆرە، سەروەرێتی یەک لایەنەیەو حوکمێکی سەپێنراوە بەسەر هەمو پێکهاتە کۆمەڵایەتیەکاندا، سەروەرێتیەکە لە دەوڵەتدا بەرجەستە بووە، ئیتر با هەموو ڕۆژێکیش، دەیانجار بقیژێنن بە گوێمانداو بڵێن دەوڵەت بەرژەوەندیی هاوبەشی هەموانە. ئەو خەباتە بێ ووچان و بەردەوامەی زۆرینەش کە هەمیشە ڕووبەڕووبوونەوەیە لەگەڵ دەسەڵاتی دەوڵەتدا، شاهیدی ئەوەیە کە دەوڵەت بەرژەوەندیی چینی باڵادەست دەپارێزێت نەک هەموان. کۆششە شۆڕشگێریەکانی ئەو زۆرینەیەش گەلێجار لە مێژوودا، گەیشتۆتە ئاستی بنەبڕ کردنی دەسەڵاتی دەوڵەت. چاکترین نموونەی مێژوویی، شۆڕشی کۆمۆنەی ۱۸۷۱ بوو کە وەک بروسکەیەک، مەنهەجی مێژوویی ئەو زۆرینەیەی نیشانداوە کە بریتیە لە سڕینەوەو خاپوور کردنی عەرشی دەسەڵات. ئەم هەوڵە مێژوییە تاکە هەوڵێک نەبووە لە مێژوودا. زیندووکردنەوەی ئەو هەوڵە لە شۆڕشەکانی ڕووسیا ١٩٠٥ و ١٩١٧، ئەڵمانیا ١٩١٨، هەنگاریا ١٩٥٦، پۆلۆنیا ١٩٨٠ دووبارە بۆتەوە. ئەو مێژووە ئەوەشمان لە لا زیندوو ئەکاتەوە کە:\nیەکەم: بزووتنەوەی پرۆلیتاریا ئەبێت ئەو نەرێتە شۆڕشگێریە دووبارە بکاتەوە، دووبارەبوونەوەشی، فروانتر بوونی دەخوازێت. وە هەتا سەرمایە مابێت، گەڕانەوەش بۆ ژیانێکی کۆمۆنی، بەشی هەرە گرنگی پرۆگرامە مێژووییەکەی پرۆلیتاریا ئەبێت.\nدووهەم: هەر خودی ئەو بزووتنەوە مێژووییە ئەوەش ڕوون ئەکاتەوە، شۆڕشی کۆمۆنە حەزو ویستی ئەدیبان و زانایان و فەیلەسوفان نەبوو، حیزب و بیرمەند لەپشتی رووداوەکەوە نەبوو، بەڵکو کۆمەڵێک هۆکاری مێژوویی، خولقێنەری بوو، قوربانیدانی ۱٠٠٠٠٠ کارگەر کە گەورەترین گۆڕستانیان لە پاریسدا دروست کرد، چاکترین دەلیلی مێژووییە بۆ سەلماندنی ئەو ڕاستیەی ئەوە کارگەرانن موعجیزەی مێژوویی دەخوڵقێنن نەک بلانکی یان مارکس یان پرۆدۆن یان باکۆنین.\nئەوەی لێرەدا دەمانەوێت یادی بخەینەوە کۆمۆنە نیە، ئەوە بابەتێکی مێژووییەو هەموان توانای پیاچوونەوەیان هەیە لەسەری. باسەکەی ئێمە دەسەڵاتی دەوڵەتە لە هەموو قۆناخە جیاجیاکانی کۆمەڵدا لە کۆیلایەتی فیوداڵیەوە تا دەوڵەتە مۆدێرنەکەی بۆرژوا لە ئەمڕۆدا .هەموو جۆرێکی دەوڵەت، بە خەلیفەو شازادەو سوڵتان و پادشاو ئیمپراتۆرو سەرەککۆمارەوە؛ یەک سروشتیان هەبووە، چەوساندنەوە. ئەمانەش بە هەر شێوەیەک هاتبێتنە سەر تەختی دەسەڵات، بە خوێنی خەڵکی شۆرشگێر، وەک گۆڕینی قەیسەر بە لینین، مەلیک بە قاسم، شاهەنشا بە خومەینی، یان بە پیلان و فرت و فێڵی سیاسی، وەک گۆڕینی عەبدولڕەحمان عارف بە سەدام، یان بە دیموکراسیەت، وەک گۆڕینی گۆرباتشۆف بە بۆتین، ئۆباما بە ترەمپ، هیچ نەبووە گۆڕینی فۆرمی سیاسی دەوڵەت و گۆڕینی عەمر نەبێت بە زەید. واتە ئەم گۆڕانکاریە سیاسیانە، هەرگیز بە لەناوچوونی دەسەڵات ئەژمار ناکرێ. وە ئەگەر لە دیدی ماتریالیزمی مێژووییەوە، تیشکمان خستە سەر دەسەڵاتی دەوڵەت، ئەوا ئەبێت هەر بگەڕێینەوە سەر خاوەندارێتی تایبەتی کە دەسەڵاتی لێوە لە دایک بووە. خاوەندارێتی تایبەتی، مەرجی بوونی دەسەڵاتە، مەرجی بوونی چینێکی باڵادەستە. هەر لەم روانگەیەشەوە دەگەینە ئەوەی: چینی پرۆلیتاریا خەبات ناکات بۆ سەندنی حوکم، بەڵکو خەبات ئەکات بۆ تێکوپێک شکاندنی دەسەڵات لەڕێگای لێسەندنەوەی دەسەڵات لە چینە خاوەن موڵکەکان و گۆڕینی بە بەرێوەبردنێکی کۆمەڵایەتی، ئەو بەڕێوەبەرێتیەی دەسەڵات، بە دەزگای سیاسی و حیزبی ڕێکی ئەخات و ئەیکاتە سەروەری کۆمەڵگا، ئەو دەزگا سیاسی و حیزبیانەی کە هەر خۆیان، سەرچاوەی مشەخۆری و گەندەڵین.\nئێمە هەموو دیاردەو رووداوەکانی کۆمەل، دەبەستینەوە بەو مەرجە مێژوییانەوە کە بوونەتە مەرجی ململانێیەکی بەردەوام لە کۆمەڵدا، ئەو مەرجەی لە پەیوەندی بەرهەمهێنانی سەرمایەداریدا بەرجەستە بووە، ئەو مەرجەی کە هەر خۆی، ڕێگای گەڕانەوە بۆ ژیانی هەرەوەرزی دەستنیشان دەکات، ئەو مەرجەی کە هەموو ڕۆژێک نیشانمان ئەدات، درێژەکێشانی وەک مەرجی مانەوەی دەسەڵات، تادێت قوورسایی سەرشانی کۆمەڵ زیاد ئەکات، وەیلاتی خراپتری لێ ئەکەوێتەوە، وەک جەنگ، هەژاری، برسێتی، بێکاری، وێرانکردنی سروشت، هتد. ئەمانە هیچیان لە ئاسمانەوە نەباریون، بەڵکو هەمووی دەرئەنجامی بوونی سیستمی گەندەڵی سەرمایەداریە. ئیتر با فەیلەسووف و گۆرانیبێژەکانی سەرمایە، ئەمانەو هەموو خراپەکاریەکانی تریش، لە دەرەوەی سیستمی ئابووری و سیستمی سیاسی ( دەسەڵاتی دەوڵەت) ببینن، ئیتر با جارێک خەتای سروشت بگرن و ووشکە ساڵی بکەنە بیانوو بۆ نەبوونی پێداویستیەکانی بژێوی و گرانی و قاتو قڕی، جاریکی تر پیاوچاکان و پیاوخراپان بکەنە نموونەی ئەم هەموو سەرگەردانیە. ئەی ئەوە نیە هەژارانی ئەفریقیا بۆ پاروە نانێک داماون و پیاوچاکان و دیموکراسیە لیبرالیستەکان و سیکۆلارەکانش، ساڵانە، بە ملیۆنان تەن خۆراک فڕێ ئەدەنە دەریاوە بۆ ماسیە بەسەزمان گوناهەکان؟ ئەی ئەوە نیشانەی زۆریی شتومەکی پێویست نیە بۆ ژیان کە لە مەخزەنەکاندا کەڵەکە دەبن بەهۆی بەرتەسک بوونەوەی بازاڕی فرۆشتنەوە کە ڕکابەریی سیستمەکە خۆی لە پشتیەوەیەتی؟ ئەی هەر ئەوە نیشانەی ئاشکرای ئەو قەیرانە دەوریانە نیە کە هەموو پارسەنگیکی ئابوورییان تێکداوەو تەنها شتێک بەدەست سەرمایەداریەوە مابێتەوە بۆ بەڵانس گرتنەوەی ئابوورییە وێرانکارەکەی، جەنگی ڕکابەریە لە پێناوی بەرزکردنەوەی قازانجدا؟ ئەی ئەوە نیە ئیدارەکەی سەرمایەداریی، بۆتە ئیدارەی جەنگ و وێران کردن و دەربەدەرکردن و ئاوارەکردنی ئەو ملیۆنانەی لە زۆریی شتومەکدا برسین نەک لە نەبوونی پێداویستیدا؟ ئەی ئەوە نیە دەسەڵاتی دەوڵتش بۆتە دینەمۆی ئەم هەموو وێرانکاریە لەسەر زەوی؟\nبەڵێ تەنها هۆکار، سەرمایەداری و دەسەڵاتی دەوڵەتە. ئەو وێرانکاریەش بەردەوام ئەبێت، ئەگەر چینە شۆڕشگێرەکە هەڵنەسێتە سەرپێ و شەڕی یەکلاکەرەوە بەرپا نەکات، ئیتر با ئابووریزانەکان، هەزاران چارەسەری درۆینە بۆ سەرمایە دابنێن، با چەپیش هەر لە خەونەکانی خۆیا بخولیتەوەو جاریک دەوڵەت سیۆلار بکات و جارێکی تر پەرلەمان بەهێز بکات. هەموو چینە یەک لە دوای یەکەکان، تەنها دەسەڵاتیان بەهێز کردووە. تەنها پرۆلیتاریایە ئەو دەسەڵاتە لە کۆمەڵدا ئەسڕێتەوە، ئەمەش بە گێڕانەوەی بریار بۆ کۆمەڵگایەک کە ژیانی هەرەوەزکاریی تیایا ئەبێتە بنچینەی پەیوەندیە ئینسانیەکان.


ڕێبوار کەریم: ئەو پارەی بێ بەرامبەر دەدرێتە هەرێم موچەی 682 هەزار کەسە\nئەندامێکی پەرلەمانی عێراق، ئاماژەبەوەدەکات لە هەنگاوەکانیان بۆ گواستنەوەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم بۆ سەر حکومەتی عێراق بەردەوام دەبن، جەخت لەسەرئەوەشدەکاتەوە کۆمەڵگای نێودەوڵەتیان لە تەشهیر و هێرشەکانی سەریان ئاگادار کردووەتەوە.\nلەم گفتووگۆیەدا لەگەڵ دەنگی ئەمەریکا، دکتۆر ڕێبوار کەریم مەحمود، یەکێک لەو پەرلەمانتارانەی هەوڵی گواستنەوەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم دەدات بۆ سەر حکومەتی عێراق، دەڵێت" هەموو هەنگاوێک کە دەستی دەدەیتێ، لەڕووی یاسایی و ئیداری و دارایی و تەکنیکیەوە، کۆمەڵێک ڕێوشوێنی خۆی هەیە، ئێمە ئەو ڕێوشوێنانەمان دیاریکردووە بۆ چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ وردەکاریەکان، بۆیە ئیشی خۆمان دەکەین و بەرچاومان ڕوونە."\nسەبارەت بە لەمپەرەکانی بەردەمیان لەلایەن حکومەتی هەرێمەوە، دکتۆر ڕێبوار کەریم مەحمود، دەڵێت"لەم هەنگاوەدا ئیشمان بەهەرێم نیە، هەرێم لەمپەرە لەبەردەم هەموو هەوڵێکدا بۆ چاکسازی و ڕزگارکردنی موچە خۆرانی هەرێم لەو نەهامەتیەی ئەوان بەسەریاندا هێناون، لەمپەرەکان نەک ساردمان ناکاتەوە، بەڵکو زیاتر هانمان دەدات بۆ چارەسەرکردنی بەشێک لەکێشەکان، ئێمە گوێ بە لەمپەر نادەین."\nلەبەشێکی تری قسەکانیدا بۆ دەنگی ئەمەریکا، پەرلەمانتارەکەی عێراق ئاشکرایکرد، ژمارەیەک پەرلەمانتاری تر پێچەوانەی ئەوان هەنگاو دەنێن، کار بۆ شکست هێنان بە پرۆژەکەیان دەکەن، وتی"هەندێک پەرلەمانتاری تر هەوڵی پێچەوانەیان هەیە، بەڵام ئەوانە کەمینەن، زۆربەی پەرلەمانتارانی عێراق لە پێکهاتە جیاوازەکان، پشتیوانی پرۆژەکەن و ژمارەشیان لەزیادبووندایە، تا بیسەلمینن، بێ جیاوازی لە خەمی موچەخۆرانی هەرێمیشن."\nدەربارەی بۆچوونی سەرۆک کۆمار لەسەر گواستنەوەی موجەی فەرمانبەران، کە ئەم پەرلەمانتارە بە نزیک لەسەرۆک کۆمار هەژمار دەکریت، دکتۆ ریبوار وتی"هیچ زانیاریەکم لەسەر ڕای سەرۆکایەتی کۆمار نیە، ئەزانم لەگەڵ چارەسەرکردنی کێشەکانن بەشێوەی ڕیشەیی، بەڵام لەسەر ئەم پرۆژە، زانیاریم لەسەر بیروبۆچوونیان نیە."\nبەشێک لە موچەخۆرانی هەرێم نائومێدن لەهەوڵەکان بۆ گواستنەوەی موچەکانیان بۆ سەر عێراق، بەو پێیەی عێراق ئامادە نیە موچەی موچەخۆران بدات و هەرێم نەوت و داهاتی ڕادەست نەکات، لەو بارەیەوە دکتۆر ڕێبوار دەڵێت"ئێمە لەگەڵ حکومەتی عێراق گفتووگۆمان کردووە، ئەو پارەی حکومەت بێ بەرامبەر دەیداتە هەرێم، پارەی 682 هەزار و 21 کەسە، ژمارەی موچەخۆرانی هەرێم جگە لە بندیوار، کەمێک لەوە زیاترە، مادام پێشنیارمان کردووە، پارەکە بە حساب بانکی بێت، ژمارەیەکی بەرچاو ناوی وەهمیش ئاشکرا دەبێت، بەدڵنیاییەوە حکومەتی عێراق بەرامبەرمان نەوەستاوەتەوە."\nجەختیشیکردەوە"ئێمە دەبێت لەپەرلەمان ڕێوشوێنەکان بگرینە بەر، دواتر لەگەڵ حکومەتی عێراق قسەی جیاوازترمان دەبێت."\nلەکۆتایی قسەکانیدا بۆ دەنگی ئەمەریکا، دکتۆر ڕێبوار کەریم مەحمود ئەندامی پەرلەمانی عیراق، روونیکردەوە تەشهیر و قسەی لابەلایان بەرامبەر دەکرێت و هەوڵی ساردکردنەوەشیان دەدرێت، بەڵام ئەوانە لە هەوڵەکانیان ساردیان ناکاتەوە و ڕایان ناگرێت، وتی" کومەڵگای نێودەوڵەتیمان تەنانەت لە تەشهیرکردنەکانیشیان ئاگادار کردووەتەوە، باکمان بە لەمپەرەکانیش نیە."


ڤاكسینی فایزەر بەرانبەر كۆرۆنای نوێ كاریگەرە\n:: PM:07:15:10/01/2021 \nئێستە دنیا نیگەرانی دەركەوتنی سێ تیرەی نوێ ڤایرۆسی كۆرۆنایە، كە بەهۆی بازان لە هەریەكە لە بەریتانیا و باشووری ئەفریقیا و ژاپۆن دەركەوتوون، جیا لە بڵاوبوونەوەی ئەو تیرە نوێیانە لە بەریتانیا و هەشت ویلایەتی ئەمەریكا و چەند وڵاتێكی دنیا، توێژینەوەیەك باسی كاریگەریی ڤاكسینی فایزەر دژ بە كۆرۆنای نوێ دەكات.\nسێ تیرەی نوێی ڤایرۆسی كۆرۆنا دەركەوتووە\nتوێژینەوەیەكی نوێ ئاشكرای كردووە كە ڤاكسینی فایزەر- بیۆنتیك دژ بە تیرە نوێیەكانی ڤایرۆسی كۆرۆنا كاریگەرە، كە بەر لە چەند هەفتەیەك لە بەریتانیا و باشووری ئەفریقیا سەریان هەڵدا و لە زۆر ناوچەی دنیا بڵاو بوونەتەوە، ئەو توێژینەوە نوێیە ئەگەرچی بچووكە، بەڵام هیوای گەورە لە پرۆسەی رووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسەكە دەبەخشێت، كە دنیای خستووەتە ناو نیگەرانی و ترسێكی گەورەوە.\nكۆمپانیای فایزەری ئەمەریكی لەگەڵ ژمارەیەك توێژەری زانكۆی تەكساس بۆ ئەنجامدانی چەند تاقیكردنەوەیەك هاوكار بوون، بۆ زانینی كاریگەریی ڤاكسینەكە بۆ سەر ئەو ڤاكسینەی بەرهەم هاتووە، وەك "فۆكس نیوز"ی ئەمەریكی بڵاوی كردەوە، توێژەران نموونەی خوێنی 20 كەسیان وەرگرت لەوانەی ڤاكسینی فایزەریان پێ دراوە، لە تاقیگە دەركەوت كە ئەو بازدانەی رووی داوە، نابێتە كێشە بۆ كاریگەریی ڤاكسینەكە.\nفیلیپ دورمیتسر، گەورە بەرپرسی زانستی لە فایزەر ئەنجامی توێژینەوەكەی بە زۆر دڵنیاكەرەوە وەسف كرد، بەوەی ئەو بازدانەی لە ڤایرۆسەكە رووی داوە نابێتە بەربەست لەبەردەم كاریگەریی ڤاكسینەكە.\nچاویلكه‌یه‌كی نایاب دروست ده‌كرێ\nمردن بەهۆی كۆرۆنا دوو ملیۆن كەسی تێپەڕاند\nچارەسەری سەرئێشەی دوای نانخواردن


سه‌رۆك كۆماری عیراق له میانی راسپاردنی مسته‌فا كازمی بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی عیراق رایگه‌یاند، "ده‌مه‌وێت سوپاسی زورفی بكه‌م كه هه‌ڵوێستی بوێرانه‌ی هه‌بو له‌م ره‌وشه‌دا".\nد. به‌رهه‌م ساڵح سه‌رۆك كۆمار له وتارێكدا كه نوێنه‌رانی ته‌واوی پێكهاته‌كانی عیراق و نوێنه‌ری نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كان ئاماده‌یبون رایگه‌یاند، "دوای ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی عادل عه‌بدولمه‌هدی، به‌پێی رێوشوێنه ده‌ستورییه‌كان چه‌ند كه‌سێكی دیكه راسپێردران بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت، هه‌مو لایه‌نه‌كان سه‌ره‌رای مشتومڕه‌كان پابه‌ندی ئه‌و رێوره‌سمانه بون، ئێستا نامه‌وێت كه بیانویه‌ك بهێنمه‌وه بۆ ئه‌و ماوه گرنگه‌ی كه له‌ده‌ستمانداوه له‌كاتێكدا گه‌لی عیراق چاوه‌ڕێی ئێمه‌یه‌و ئه‌ركی ئێمه‌یه كه وا په‌له بكه‌ین له پێكهێنانی حكومه‌ت و ئێمه پابه‌ندبوین به رێڕه‌وه‌كان، ئه‌مڕۆ ره‌وشێكی نوێ ده‌بینین، به‌ڕێز عه‌دنان زورفی كشایه‌وه له پێكهێنانی حكومه‌ت و نامه‌یه‌كی فه‌رمی بۆ ناردوین، ده‌مه‌وێت ئه‌مڕۆ سوپاسی بكه‌م كه پابه‌ندبو و هه‌ڵسه‌نگاندنی هه‌بو بۆ به‌رژه‌وه‌ندی نیشتیمانی و هه‌ڵوێستی بوێرانه‌ی هه‌بو له‌م ره‌وشه‌دا، پێش كه‌مێك قسه‌م له‌گه‌ڵكرد و جه‌ختی كرده‌وه پاڵپشتی پرۆسه‌ی و یه‌كێتی عیراقه سوپاسی ده‌كه‌م بۆ ئه‌م هه‌ڵوێسته".\nله به‌شێكی دیكه‌ی وته‌كانیدا وتی، "ئه‌مڕۆ مسته‌فا كازمی راده‌سپێرین بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی عیراق، كازمی كه‌سێكی خه‌باتكاره، رۆشنبیره، ناسراوه به ده‌سپاكی و میانڕه‌وی و رشده بۆ دابینكردنی مافه گشتیه‌كانی عیراقییه‌كان، ئه‌مه به‌رپرسیارێتییه‌كی گه‌وره‌یه كه برام مسته‌فا كازمی پێی راده‌سپێردرێت، ده‌خوازین سه‌ركه‌وتوبێت له‌م روه‌وه".\nبه‌رهه‌م ساڵح راشیگه‌یاند، "ده‌مه‌وێت په‌نجه له‌سه‌ر راستیه‌ك دابنێم، له‌ماوه‌ی رابردو مشتومڕو ناكۆكی زۆر چڕ له‌نێوان لایه‌نه سیاسیه‌كان و ناكۆكه‌كان هه‌بون، ئه‌مڕۆ به پشتیوانی خواو دڵسۆزان، لایه‌نه سیاسییه‌كان رێككه‌وتن بۆ ده‌ستنیشانكردنی كازمی بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت، قۆناغێكی زه‌حمه‌تمان تێپه‌ڕاند، پرۆسه‌ی سیاسی روبه‌روی گومان و پرسیاری به‌رده‌وام بوه‌وه، نامه‌وێت باسی ورده‌كارییه‌كان بكه‌م به‌ڵام ده‌بێت په‌ندی لێوه‌ربگرین".\nله درێژه‌ی وته‌كه‌یدا سه‌رۆك كۆماری عیراق وتیشی، "ئه‌مڕۆ له كۆشكی سه‌لام كۆبوینه‌وه، به ئاماده‌بونی ئه‌م به‌ڕێزانه كه نوێنه‌رایه‌تی پێكهاته‌كان ده‌كه‌ن، هه‌موان رشدن له‌سه‌ر پێكهێنانی حكومه‌تێكی نیشتیمانی كه پشت به بڕیاری نیشتیمانی ده‌به‌ستێت و به‌رنامه‌ی چاكسازی پێشكه‌شده‌كات كه هاووڵاتی عیراقی چاوه‌ڕێیه‌تی، خوداوه‌ند پشتیوانت بێت برامان مسته‌فا كازمی، ئه‌ركه‌كه‌ت زه‌حمه‌ته، به‌ڵام دڵنیام هه‌موان لێره به‌دڵنیاییه‌وه پاڵپشتی تۆ ده‌بن و تۆش هاوكاری عیراق ده‌بیت، به‌ره‌و هه‌ڵبژاردنێكی بێگه‌رد ده‌چین كه مافی هاووڵاتی عیراق ده‌دات هه‌ڵبژاردنێكی بێگه‌رد و راست كارده‌كات بۆ نه‌هێشتنی لێكه‌وته‌كانی ئه‌م قه‌یرانه ته‌ندروستیی و ئابورییه‌ی روبه‌روی وڵات بووه‌ته‌وه".\nدوای ئه‌و وتانه سه‌رۆك كۆمار روی له مسته‌فا كازمی كردو پێی وت: "شه‌ره‌فمه‌ندم به‌وه‌ی كه نوسراوی راسپاردن پێشكه‌شی تۆ بكه‌م، ده‌خوازم سه‌ركه‌وتوبیت".\nدواتر له وه‌ڵامدا مسته‌فا كازمی كاندیدی راسپێردراو بۆ پێكهێنانی كابینه‌ی نوێی حكومه‌تی عیراق وتی: "شه‌ره‌فمه‌ندم كه ئه‌م راسپاردنه قبوڵ بكه‌م، هه‌مومان خزمه‌تكاری گه‌لی عیراقین هیوادارین له ئاستی به‌رپرسیارێتی بین له‌ئاستی گه‌ل و مێژو، سوپای هه‌مو لایه‌نه سیاسییه‌كان ده‌كه‌م كه كاریانكرد بۆ یه‌كگرتووی عیراق".


سەردانی وەزیری ڕۆشنبیری – Zheen Archive Center\nسەردانی وەزیری ڕۆشنبیری\nسەعات ٩,٥ی سەرلەبەیانیی یەک‌شەممە ٢٠٢١/١٢/٥ بەڕێزان کاکەحەمەی حەمەسەعید، وەزیری ڕۆشنبیری و مامۆستا ئەیووب ڕۆستەم، ڕاوێژکاری وەزارەت، سەریان لە “بنکەی ژین” دا. ئەندامانی ئەنجومەنی بنکە لە پێشوازییان‌دا بوون و پێکەوە کۆبوونەوە. هەردوو لا قسەیان سەبارەت بە مەسەلە هاوبەشەکانی تایبەت بە کاروبارەکانی بنکەکەمان کرد و هاوڕابوون لەسەر ئەم سێ خاڵە کە تەوەری سەرەکیی بابەتەکانی جێی باس بوون:\n١. ناچاریی هەوڵدان بۆ دابینکردنی پێویستیی داراییی بنکەی ژین، وەک دەزگایەکی ئەرشیفیی گرنگی هەرێم، کە ناگونجێ کارەکانی بەهۆی کێشەی دارایییەوە پەکیان‌بکەوێ.\n٢. پێکهێنانی لیژنەیەک لە دوو نوێنەری وەزارەتی ڕۆشنبیری و دوو نوێنەری بنکەی ژین و قانوونناسێک، بۆ گەڵاڵەکردنی پڕۆژەیەک سەبارەت بە چۆنایەتیی کارکردنی بنکەی ژین و حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی ڕێککەوتنێک‌دا کە سەربەخۆیی و بەردەوامیی بنکەی ژین دابین‌بکا.\n٣. پێشنیازی پێکهێنانی لیژنەیەکی ڕاوێژکاری کرا بە سەرۆکایەتیی بەڕێز وەزیری ڕۆشنبیری و ئەندامێتیی نوێنەرانی هەر یەکە لە بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ڕۆشنبیریی سلێمانی، دەزگاکانی سەردەم، ئینیستیتووتی کەلەپووری کورد، جەمال عیرفان و بنکەی ژین، بۆ هاوئاهەنگی و چالاکیی هاوبەش و بەرنامەڕێژی.


گەل بڕیار لە سەر چارەنوسی خۆی دەدات!\nگەلان بۆ بە دەست هێنانی ئازادی و سەربەستیی لە گەلان و وڵاتانی دیکە ئیزن وەر ناگرن، گەلانی ژێر دەست و خەباتگێڕ بۆ بەدەست هێنانی سەربەخۆیی و کەرامەتی ئیسانی خۆی\nپێویست بەوە ناکات کەڵک لە ڕێگا چارە ئاڵۆزەکان وەر بگرێت و سیاسەت وەک بەردی مەحەک ببینێت و لەو ڕێگایەوە هەوڵی بۆ بدات، کام لە گەلان پێش ئەوەی کە سەربەخۆیی وەر گرتە بێت، قۆناغەکانی وەک "خودموختاری" فیدرالیزم و دابەشکردنی دەسەڵاتی تاقی کردووەتەوە؟\nدەیان لە گەلانی ژێر دەست، پێش ئەوەی کە هەوڵ بۆ جێگیر کردنی فیدرالیزم و خودموختاری بدەن، پێش ئەوەی کە هەوڵ بۆ دابینکردنی دیموکراسی و ئازادی بدەن، هەوڵیان بۆ چارەسەری بنچینەترین و ئەساسیترین پرس، واتە پرسی نەتەوایەتی داوە. هیچکام لە گەلانی ژێر دەست تا بە سەربەخۆیی نەگەن و دەوڵەتی نەتەوایەتی پێک نەهێنن، دەست لە خەبات و قربانیدان هەڵ ناگرن، ئیتر پێویست بەوە ناکات کە بە سیاسەتی مار پێچی بچنە پێشەوە، وڵاتانی داگیرکەر سەدان ساڵە بە سیاسەتی مارپێچی لە گەڵ نەتەوە ژێر دەستەکاندا هەڵسوکەوت دەکەن، چلۆن دەبێت گەلانی ئازادیخواز و تامەزرۆی سەربەستیش لە هەمان تاکتیک و سیاسەت کەڵک وەربگرن؟ ئایا ئەمە یاری کردن بە چارەنوسی خۆیان نییە؟\nناسنامەی گەلان ئەو ناسنامەیە نییە کە خەڵکانی تر لە وڵاتانی تر بۆیان دەنووسن، ناسنامەی گەلان ئەو بەرخۆدانانەیە کە ڕۆڵە بەنرخەکانی هەر گەل تۆماری دەکەن، نەتەوەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەتاییبەت نەتەوەی کورد مێژووێکی ڕوون و ئاشکرای نییە و لە فەقری مێژووی دا ژیان بە سەر دەبەین، هەر ئەوەی کە پێمان دەڵێن ئێمەش دووبارەی دەکەینەوە، هەر کام لە سەرکردەانی سەردەمی خۆی گوێ ڕایەڵی لایەنێکی دەرەکی بووە و بەرخۆدانێکی ئەزموون کردووە کە لە خزمەت و بەرژەوەندی دووژمنان بووە، لە بەر ئەوە زانیاری مێژوویی تەواومان لە سەر نەتەوەی خۆمان پێ نییە، بۆیە هەمیشە لە سیاسەت دا سەلێشێواوین و دوست و دوژمنی خۆمان ناناسین، کاتی ئەوە گەیشتووە کە لاپەڕێەکی نوێ لە مێژووی نوێی گەلەکەمان تۆمار بکەین و ئیتر لە گەڵ خەون و خەیاڵی دروستکراوی دەستی بێگانە نەژین.\nئایا کاتی ئەوە نەگەیشتووە کە لە گەڵ گەلی خۆماندا ڕاستوگۆ بین و ئەوان لە چارەسەری پرسی نەتەوایەتی بەشداری پێبکەین، ئایا ئەگەر گەلی ئێمە لە ڕێفراندۆمێکدا بەشداری بکات، دەنگ بە مانەوە لە گەڵ وڵاتانی داگیرکەر دەدات یان جیا دەبێتەوە؟\nبێگومان دەنگ بە جیا بوونەوە دەدات. ئەمڕۆ ئەگەر نەتەوەی کورد لە چارەنووسی خۆیی دا بەشدار نەبێت، سبەی باجەکەی بە ژێر دەستی دەداتەوە.\nلێرەدایە کە دەبێت بە سیاسەتی پڕ لە هەڵەی خۆماندا بچینەوە و سیاسەتێک لە سەر بنچینەی واقع و ڕاستی کۆمەڵەکەمان دابڕێژین کە زێتر لە بەرژەوەندی گەل دا بێت و بەرژەوەندی هیچ تاک و گرووپێک لە بەر چاو نەگرین، ئەو سیاسەتە دەبێت سیاسەتێکی نەتەوەیی و لە سەر چارەسەری پرسی کورد لە چوارچێوەی سەربەخۆییدا خۆ ببینێتەوە، چونکو گەلی ئێمە ساڵانیکە تینوی ئەو سیاسەتە و تینوێتی بە خوێنی خۆی پێ دەشکێنن.\nمافی نەتەوەایەتی و پرسی سەبەستیی و سەربەخۆییی نەتەوەیەک وەک پێوەندی عاشقانەی نیوان کچ و کوڕێکی عاشقە کە تا لە باوەشی یەک نەخەون و نەسرەون و ئیرزا نەبن، تێر نابن و هیچ چێژ و خۆشییەک لەو لە گەڵ یەک بوونە نابینن، مافی گەلانی ژێر دەستیش بە دابینکردنی دیموکراسی و ئازادی بەدی نایەت. هێنانە گۆڕی چمکەکانی فیدرالیزم و خودموختاریش تەنیا خۆدزینەوەیە لە چارەسەری یەکجاری و بە لاڕێدا بردنی زهنییەتی گشتییە لە پێناو بەرژەوەندی تاک، گرووپ و حیزب.\nنەتەوە ماف زەوت لێکراوەکان بە درێژایی مێژوو لە ژێر ستەمی نەتەوایەتی ناڵاندوویانە و بە نا شایەستەترین شێوە چەوساونەتەوە، چۆن دەتوانن بەو نیگایەوە لە گەڵ ئەو نەتەوانەدا پێکەوە هەڵبکەن، ئەگەر مافی ئەو نەتەوانەش لە چوارچێوەی ئەو وڵاتانە دا بەدەست بێت، دیسانەوە لە باری کەلتووری، ئابووری، زانستی، دەروونی و تێهەڵچونە کۆمەڵایەتییەکان ئەوان لە پێشترن و هەر زاڵن بە سەر ئەو نەتەوانەدا. یان دەیان نەتەوە لە سەر ئەم گۆی زەوییە هەیە کە زمان، فەرهەنگ، کەلتوور، مێژوو و خاکی هاوبەشیان هەیە، کەچی لە گەڵ یەکدا هەڵ ناکەن و چەند دەوڵەتیان ساز کردووە، بۆ نمونە، عەربەکان، یان نۆروێژ، سوێد، دانمارک و کۆرە وە هتد!\nئیتر چ پێویست دەکات منی کورد لە گەڵ دوژژمنی هەزار ساڵە لە نێو یەک ماڵ پێکەوە بژین، دووژمنێک کە ڕابردووی لە کوشتن، ئاسمیلەکردن، تێکشکان و شۆردنەوەی کەلتووری بۆ من زێتر هیچ سەمەرێکی نەبووە، خۆدزیینەوە لەم ڕاستیانە لە بەرژەوەندی دووژمن و سیاسەتی داگیرکەری دایە.\nزۆر جار باس دێتە گۆڕێ دەڵێن سەرۆک کۆماری ئێران مرۆڤێکی دژ بە کوردە یان دەڵێن سەرۆک وەزیری عێراق یاری بە چارەنووسی کوردەوە دەکات، ڕاستیەک لێرەدا هەیە کە بەشێک لە ئێمە نایبینن، یان دەیبینین و گرنگی پێ نادەین، ئەویش ئەوەیە موشکیلی ئێمە فڵان سەرۆکوەزیر و سەرۆک کۆمار نییە، بەڵکوو موشکیلی ئێمە ئەو کەلتوورەیە کە لە ناو ئەواندا زاڵە و باوەڕێکی قوڵیان پێیەتی، ڕژیمی فاشیستی شا لە ڕژیمی خۆمەینی خرابتر بووە یان لە عێراقیش هەروەها، خاتەمی کاتیک لە ئێران بە دەسەڵات گەیشت، ئایا مافی کەلتووری کورد باسی لێوە کرا؟ یان هەوڵێک بۆ چارەسەری پرسی کورد بەڕێ کەوت، بەڵام بە هاتنە سەری کاری ئەو لە ئێران کۆمەڵێک ئازادی و مافی مەدەنی لە گەڵ خۆی بۆ فارسەکان هێنا. ئەوە لە توانای سەرۆکۆمار یان سەرۆک وەزیرێک دا هەیە کە کۆمەڵێک ئاڵوگۆڕ بۆ نەتەوەی باڵا دەستی پێ بێت، بەڵام بۆ منی کورد هەر هەمان دیکتاتور و خوێنمژە، هەر بۆیە پێم وایە مانەوە لە چوارچێوەی وڵاتانی داگیرکەری کوردستان وەک کەسێک وایە کە مەلە نەزانێت و لە ناو گۆماوێکی قوڵدا پەلەفڕتە بکات.\nلە نزیکەوە لە گەڵ کۆمەڵێک لە سیاسەتمەداران و بە ناو ڕۆشەنبیرانی فارس دیالۆگ و گفتۆگۆمان کردووە، بە دڵنیایەوە ئەوان ئازادی و دیموکراسیەکیان دەوێت کە مافی کورد و نەتەوەکانی دیکەی تێدا نەبێت و هەر ئازادی و دیموکراسیەک ئەگەر باسی مافی کوردی تێدا بکرێت وەک سەرەتایەک بۆ جیا بوونەوە دەیبینن و بۆیان هەزم ناکرێت و وەک مەترسی بۆ سەر دەسەڵاتی خۆیان چاوی لێ دەکەن, لە لایەکی دیکەشەوە ئێمە وەک نەتەوەیەکی ژێر دەست یاری کەرێکی باش نین و یاری کردن لە گەڵ ئەوان بۆ ئێمە دژوارە، لە بەر ئەوە کە ئەوان هەموو جۆرە ئەخلاقێکی ئینسانی و سیاسی بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانیان ژێر پێ دەخەن .\nلە چەند ساڵی ڕابردوو کۆمەڵێک لە سیاسەتمەداران و ڕۆشەنبیرانی فارس داوای بەڕێەوە چونی ڕێفراندۆمێکیان لە ئێران کرد، بۆ ئەوە کە ئەگەر خەڵک دەنگیان بە ڕژیمی کۆماری ئیسلامی نەدا، دەرفەت بۆ ڕەقساندنی ئاڵوگۆڕێک لە سیستمی سیاسی ئێران بێتە گۆڕێ، وەک باسکرا و دیترا و بینرا ئەم کۆمەڵە کەسە پشتیوانی لە سیستمێکی سیکولاری نا دینی دەکەن، وەک کۆماری سیکولاری ئەمڕۆی تورکیە. هێنانە گۆڕەی پرسی ڕێفراندۆم لە ئێران تەنیا لە بەر ئەوەیە کە پێشگری لە هەر ڕووداوێکی نەخوازراوو کونترڕۆڵنەکراو بکەن، چونکو پێیان وایە کە ئەگەر کۆماری ئیسلامی بە هێزی وڵاتێکی دەرەکی بڕۆخێت، ئیمکانی ئەوە هەیە کە یەکێ لە نەتەوەکان جیا بێتەوە و جوگرافیای سیاسی ئێران تێک بچیت و ئەوەش ببێتە سەرەتایەک بۆ جیا بوونەوەی نەتەوەکانی دیکە، بەشێک لە پارتەکانی رۆژهەڵات لەم یارییە دا تێوەگلاون و دژایەتی هێرشی نیزامی بۆ سەر ئێران دەکەن. هێزی کورد دەبیت لە هەموو جۆرە هەوڵ و هەڵێک بۆ ڕۆخاندنی ئەو ڕژیمە کەڵک وەر بگرێت، لە بەر ئەوە مانەوەی ئەو دەسەڵاتە لە بەرژەوەندی کوردا نییە و قورس لە سەر بزوتنەوەی کورد لە ناوخۆ دەکەوێت، ئۆپۆزیسیۆنی فارسیش، ئەو بەشەی کە لە دەرەوەیە ژیانی ئاسایی خۆی تێدەپەڕێنێ و لە ناوخۆشەوە لە باری ئابووری، سیاسی و کەلتوریەوە بەرە پێش دەچێت و ڕاگەیاندنە فارسیە جیهانییەکانیشیان لە دەستە و بە هەر شێوە پێیان خۆش بێت لە دژی نەتەوەکانی دیکەی ژێر دەست لە ئێران لێدوان دەدەن و مافەکانیان پێ ڕەوا نابینن.\nبەداخەوە ئەم جۆرە سیاسەت کردنە تەنیا لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان نییە، بەڵکو باشوری کوردستانیشی تەنیوەتەوە، هەر وەک ئاگادارن لە چەند ڕۆژی ڕابردوو هەواڵی جۆربەرجۆر لە سەر جموجۆڵەکانی هێزی دیجلە بڵاو دەبێتەوە کە گێچەڵ بە هێزە کوردییەکان دەفرۆشن، هۆکاری ئەو ڕووداوانەی کە ئەمڕۆ ڕوو دەدات ئەوەیە کە سەرکردەکان لە باشور لە کەسانێیکی کۆمەڵایەتی و سوسیال پێکنەهاتوون و نازانن دۆستە سیاسیەکانیان چۆن هەڵبژێرن، گرفتێکی دیکەی ئەو سەرکردانە ئەوەیە کە دۆستایەتی مەرجی یەکەمە بۆ داڕشتنی ئیستراتیژیەکەیان و تا دۆست نەبن لە گەڵ کەسێک لە کایەی سیاسی لە گەڵی یاری ناکەن، هەربۆیە هەمیشە لەو دەرفەتەی کە بۆ دۆستەکان دەڕەقسێنن، لە کۆتایی دا پەشیمانی پێوە دەکێشن، هەر وەک ئاماژەم پێدا، ئەوە تەنیا خەڵکە کە یاری بە چارەنووسیانەوە دەکرێت.\nپارتە ڕۆژهەڵاتییەکانیش ماوەیەکە لە کوردستانی باشور ئوردوگانشینن، ئەوە خۆی لە خۆیدا دەتوانێت دەرفەتێکی باش و لە بار بێت بۆ داڕشتنی ئیستراتیژیکی سیاسی و نەتەوەیی باش و بە کەڵک و هەروەها دەتوانێت دەرفەتێکیش بێت بۆ خۆ ڕێکخستنەوە و بە پێڕەو پڕۆگرامەکانییان دا بچنەوە و گۆنجاوترین خاڵەکان لە نێو بەرنامەکانیان دا بگونجێنن، بەڵام بەداخەوە ئوردوگانشینی خاڵە لاوازەکانی پتر بوو و هۆکارێکیش بوو بۆ جیا بوونەوە و باڵباڵ بونی پارتەکان، بە دەر لەوەش پارتەکانی ڕۆژهەڵات ئەزمونی کوردستانی باشور کۆپی دەکەن و هەر چی یەکێتی و پارتی دەیکات ئەوانیش دووبارەی دەکەنەوە. هەڵگرتنی درووشمی فیدرالیزم لە پاش ئەوە بووە کە یەکێتی و پارتی ئەو درووشمەیان بۆ سیستمی سیاسی عێراق پێشنیار کرد، هاوپەیمانێتی ئیستراتیژی نێوان یەکێتی و پارتی بووە هۆی ئەوە کە لە ڕۆژهەڵاتیش ئەو جۆرە هاوپێمانییەتیە بەسترێت، ئەم ئەزمونانە دەرفەتی باشن، بەڵام دەبێت بە شێوەی خراب کەڵکی لێوەر نەگرن، با مافە نەتەوەیەکانی نەتەوەی کورد لە ڕۆژهەڵات بە دیموکراسی و ئازادی نەبەستینەوە، چونکو ئاکامەکەی دەتوانێت نمونەی وڵاتی تورکیە بێت، کە لەوێدا ئازادی و دیموکراسی بۆ تورک هەیە و بۆ کوردیش بەندیخانە و سیاچاڵەکان، ئاکامی سیستمی دیوکراتی ئەوەیە کە زۆرینە دەسەڵات بەدەستەوە دەبێت و کەمینەش دەبێت هەر چاوەڕوانی دەرفەتێکی دیکە بێت.\nئەم هەڵە گەورە سیاسیە لە کۆبونەوەی پراگیشدا دەبیندرێت، لەوێ نوێنەرانی کورد زۆرتر باس لە چارەسەری دیموکراتیانە پرسی کورد دەکەن، باس لە جێگیرکردنی دیموکراتی و ئازادی لە ئێرانی داهاتوو دا دەکەن، پرسی کورد بە دیموکراتی چارەسەر نابێت، دیموکراتی پرسێکی گشتیە وتاییبەت بە دابینکردنی مافی نەیەوەیەکی دیاریکراو نییە، ئەوە هەڵەیە کە چارەسەری پرسی کورد بە دابیکردنی دیموکراتی لە ئێران ببەستینەوە، جێکەوتنی کەلتوری دیموکراتی کاتی دەوێت و نەتەوەی کوردیش ئەگەر دیموکراتیانە لە چارەسەری پرسی خۆی بروانێت دەبێت سەبری ئەیوبی هەبێت، ئەو گومانەش هەیە کە ئەگەر دیموکراتی وەک خۆی جێنەکەوت و وەک عێراق و تورکییەی لێهات، ئەو کات هەڵوێستی کورد چی دەبێت؟ ئامانجی ئۆپۆزیسیۆنی فارسیش هەر ئەو کات کوشتنەیە کە دەیانهەوێت لە سیستمی بە ناو دیموکراتی دەستان بکەوێت، لە بەر ئەوە لە دانی هەر جۆرە باجێک بە کورد پێشگیری بکەن، تا ناوەند دسەڵاتی خۆی بەهێز دەکات، کەسێکی وەک مالیکی نەیتوانی ئەو پێشگیرییە بکات، چونکو تاکە کەسی بڕیاردەر لە گۆڕەپانەکە نەبووو، بەڵام ئەمڕۆ بە پشتیوانی چەند لایەنێکی ناچەیی هەوڵ بۆ کەمکردنەوەی دەسەڵاتی کورد دەدات، یان کاتێک کە کۆماری کوردستان ڕۆخنا، هۆکارەکەی ئەوە بوو کە حکومەتی ناوەند بەهێزتر ببوو و ڕووسەکان لە ناوچەکە کشانەوە و ئینگلیزیکەنایش هەروەها و لە نێو خەڵکیش دەرفەت لە بار نەبوو. ئێمە ئەزمونێکی باشمان هەیە، ئەوە دەتوانێ یارمەتیدەرمان بێ لە دووبارە نەکردنەوەی هەڵەکانمان.\nلە کۆی ئەم وتارە دا دەتوانم ئەنجامی باسەکەم بەم شێوەیە کۆ بکەمەوە کە ئەرکی گرنگی ئەو بەشە لە پارتە کوردییەکان کە خوازیاری ئێرانێکی فیدڕاڵین ئەوەیە کە لە مافی نەتەوەی کورد پارێزگاری بکەن و بۆی تێبکۆشن، نەک هەوڵ بۆ ئیسباتکردنی نیاز پاکی کورد بدەن، گەلی کورد تاکوو ئیستا حکومەت و دەسەڵاتی نەبووە، کورد نەتەوەیەکی ژێر دەست بووە و بۆ مافی سروشتی خۆی خەبات دەکات، ئەوە ئەرکی فاشیستە پان ئێرانیستەکانە کە دەبێت بیسەلمێن کە لەمپەر لە سەر ڕێگای کورد درووست نەکەن و فێڵ لە کورد نەکەن، جێگەی بایەخ نییە کە هندێک لە حیزبە کوردییەکان ئەوەندە باسی پرسی فیرالیزم و جێگیرکردنی ئەو سیستمە لە ئێران بکەن، ئەگەر فیدرالیزم وەک چمکێکی سیستمی سیاسی لە ڕۆژهەڵات جێبکەوێت، پێم وانییە کە وەک باشوری کوردستان بە باشی جێگیر بێت، ئەوە کە دەبینین ڕۆژ لە دوای ڕۆژ دەسەڵاتی عیراق چۆن هەڵسوکەوت لە گەڵ ئەم چمکە دا دەکات، کاکە ناکرێت و نابێت و ناتوانین لە گەڵ دووژمنی سەدان ساڵە لە ژێر یەک چەتر و لە ناو یەک ماڵدا بژین، کاکە ئێمە ناتوانین لە گەڵ ئەواندا کایە بکەین، ئەوان بە ئەزموونێکی زۆر و ئێمەش بە قسەی دوو کەسی وەک مالکی لە بەر دڵی کەسێکی وەک ئەو حازرین هاوپەیمانێتی نیشتیمانی تێک بدەین، کورد قەد نابێت بیر لە چارەسەری پرسی خۆی لە چوارچێوەی ئێران، یان عێراق و وڵاتێکی دیکە بکاتەوە. ڕێگا چارە تەنیا و تەنیا سەربەخۆییە، سەربەخۆییش هەر چەندێک خوێن هەڵ بگرێت دەبێت بیدەین و بۆی تێبکۆشین تا پێی دەگەین.\nAritma mohammadi ئاریتما موحەممەدی aritma86@gmail.com


Number of Returns Exceeds Number of Displaced Iraqis: UN Migration Agency | IRAQ MISSION\nعدد العائدين يتجاوز عدد النازحين العراقيين: وكالة الأمم المتحدة للهجرة\nأربيل - لأول مرة منذ بداية الأزمة في العراق في كانون الأول ٢٠١٣، تجاوز عدد العائدين إلى مناطقهم الأصلية عدد النازحين في البلاد.\nقال السيد جيرارد وايت، رئيس بعثة المنظمة الدولية للهجرة في العراق: "إن العراقيين الذين ما زالوا نازحين هم من أكثر الفئات تضررا، حيث يواجهون عقبات كثيرة في العودة، بما في ذلك الضرر والدمار الذي لحق بمنازلهم والبنية التحتية المحلية، والحالة المالية المحدودة وقيود أخرى."\nالرجاء أنقر هنا للحصول على تقرير مصفوفة تتبع النزوح الجولة ٨٦ – ٣١ كانون الأول ٢٠١٧:\nالرجاء أنقر هنا للحصول على بيانات مصفوفة المنظمة الدولية للهجرة لتتبع النزوح حول حركات النزوح في العراق:\nژمارەى گەڕاوەکان لە ژمارەی ئاوارەکان تێدەپەڕێت: ئاژانسی نەتەوەی یەکگرتووەکان بۆ کۆچ\nهەولێر – بۆ يەكەم جار لە دەست پێكردنی قەيرانەکانی عێراق لە كانونى يەكەم ٢٠١٣ وە، ژمارەى ئەو خەڵکەی دەگەڕێنەوە بۆ شوێنە بنەڕەتییەکان لە ژمارەی ئاوارەکان تێپەڕبووە لە ووڵاتدا.\nلە ماوەی چوار ساڵی ڕابردوو، قەیرانەکان لەگەڵ داعش بە قوولى كاریگەری لەسەر وڵات هەبووە، كە بووە هۆى ئاوارەبوونی نزيكەى شەش مليۆن كەس. سەرۆكی وەزيران عەبادي سەركەوتنى عێراقى بەسەر داعش ڕاگەياند لە ٩ی كانونى يەكەمی ٢٠١٧. تا كۆتاييى ٢٠١٧ ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ (ئاژانسى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ كۆچ)، دياريى كرد کە نزیکەی ٣.٢ مليۆن كەس گەڕاونەتەوە بۆ شوێنی بنەڕەتیی، لە كاتێكدا نزیکەی ٢.٦ مليۆن ئاوارە ماون.\nدوابەدوای چاكبوونى بارودۆخى ئەمنی لە شوێنە وەرگیراوەکان، ژمارەيێكى زۆر لە ئاوارەکان بۆ شوێنی بنەڕەتیی خۆیان گەڕانەوە، بەشێوەيەكى سەرەكى بۆ پارێزگای ئەنبار (لە سەدا ٣٨، کە دەکاتە زياتر لە ١.٢ مليۆن كەس)، نەينەوا (لە سەدا ٣٠، نزيكەى ٩٧٥ هەزار كەس)، و سەڵاحەدین (لە سەدا ١٤، نزيكەى ٤٦٠ هەزار كەس). ئەم سێ پارێزگانە خراپترين كاری تێ كرا بەهۆی داگیرکردنی داعش، لە سەدا ٨٦ لە ئاوارەکانی تازە خەڵکی ئەم سێ پارێزگایەن لە وولاتەکەدا.\nبەماوەیەکی کورت لەدواى ئۆپەراسیۆنەکانی وەرگیرانەوەی موسڵ کە لە تشرينى يەكەمی ٢٠١٦ دەستپێکرد، ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچی عێراق دوو شوێنى ئاوارەبوونی بارى ناكاوی دروستكرد، يەكێکیان لە حاج عەلى و يەكێک لە گەيارە، کە بەهەردووکیان تواناى خانەخوێکردنی نزیکەی١١٠ هەزار كەسى ئاوارەی هەبووە. شوێنەكان بە هاوبەشى لەگەڵ وەزارەتى كۆچ و کۆچبەرانی عێراقی دروست كراون، هەردوو شوێنەکان دەکەونە باشورى رۆژ هەڵاتی پارێزگاى نەينەوا.\nئەم دوو شوێنە تا ئێستا زياتر لە ٧١ هەزار كەسى ئاوارە خانەخوێ دەکەن، هەروەها کەرەستەی حەسانەوە، خزمەتگوزاريى پزيشكى و پشتگيريى دەروونی و کۆمەڵایەتی لە ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ وەردەگرن، وە جۆراوجۆرى خزمەتگوزاريى ديكە لە هاوكارییەکانی مرۆييى ديكە وەردەگرن.\nبەڕێژەی ٥٥٪ لە ئاوارەکان گەڕانەوە بۆ ناوخۆی پارێزگاکە، ئەمە ئاڕاستەيەكى گشتییە کاریگەری هەبووە لە سەر پارێزگاکان کە لەوانەيە بەردەوام دەبێت چوونکە ژمارەى ئاوارەکان لە ناو پارێزگاکە تا ئێستا بەرزە. لە ڕاستيدا، زۆربەی ئاوارەکان (لە سەدا ٥٧یان) ئێستا لە نەينەوايە چڕ بوونەتەوە لەگەڵ نزیکەی ٩٧٪ی ئاوارە لەناوخۆی پاریزگاکە.\n” عێراقییەکان کە تا ئێستا ئاوارەن لە هەمووان زیاتر زیانیان لێکەوتووە، چوونکە ڕووبەڕووی بەربەست دەبن بۆ گەڕانەوەیان، هەروەك ماڵەکانیان و ژێرخانى ناوچەيى زيانی پێکەوتووە یان بەتەواوی تێكدراوە، حاڵەتی دارايى و نەویستنی ديكە،“ گێڕارد وەێیت سەرۆکی نێردەی ڕێکخراوی نێودەوەتی کۆچ لە عێراق گوتی.\nلێکۆلینەوەیێك لەلايەن تۆماری ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ بۆ بەدواداچوونی ئاوارەکان ئەنجام دراوە بۆ دیاریکردنی ئاڕاستەی گەڕانەوە و ئاوارەبوونی خەڵکەکە لەسەر تاسەری عێراقدا کە قەیرانەکان کاریگەری هەبووە بەسەریاندا، هەروەها لێکۆلینەوەی هۆكان کە مەیلی گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ شوێنی بنەڕەتی سنووردار دەکات، لێکۆلینەوەکە هەڵسەنگاندنی یەکخستنی شوێنەکان دەگرێتەوە (كانونى يەكەمی ٢٠١٧) و بەربەستەکان بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ شوێنە گەڕێنراوەکانی عێراق (حوزەيرانی ٢٠١٧).\nداتای تۆماری ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ بۆ بەدواداچوونی ئاوارەکان دەربارەی ئاوارەبوون لەسەر تاسەری عێراقدا دەتوانرێت لەم لینکە بدۆزرێتەوە:\nبۆ زانیاری زیاتر، تکایە پەیوەندی بە ساندرا بلاک بکە لە ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ لە عێراق، ژمارە:\n+964 751 234 2550، ئیمێل: sblack@iom.int


له ئامانه‌تی ئاشتیدا بن   19/5/2017\nله‌پاش چه‌ند كاتژمێرێك گفتوگۆكردن له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی كۆنسه‌ی كه‌جه‌كه، چوینه سه‌ر سفره‌ی نان خواردن، گفتوگۆكه‌مان هه‌ر درێژه‌ی هه‌یه، له قه‌ره‌یڵانم پرسی، ئه‌گه‌ر بێت و هه‌رێمی كوردستانی عیراق، له‌گه‌ڵ ئه‌نقه‌ره و واشنتۆن هه‌ڵوێست له‌به‌رامبه‌ر په‌كه‌كه وه‌ربگرێت و بیانه‌وێت په‌كه‌كه له قه‌ندیل ده‌ربكه‌ن، ئه‌و كات چی رووده‌دات؟\nقه‌ره‌یڵان زۆر دڵنیاییه‌وه وه‌ڵامی دامه‌وه‌و وتی»ئه‌گه‌ر بێت و بارزانی و تاڵه‌بانی له‌دژی ئێمه هێرش بۆ سه‌ر قه‌ندیل بكه‌ن، ئه‌و كات خۆیان زه‌ره‌رمه‌ند ده‌بن».\nئه‌وه ئاشكرایه كه هه‌ریه‌ك له تاڵه‌بانی و بارزانی، بۆ ئه‌وه‌ی هاوسه‌نگی په‌یوه‌ندییه‌كانیان رابگرن له‌گه‌ڵ واشنتۆن و ئه‌نقه‌ره، له باكوری عیراق، تاراده‌یه‌ك رێگری له چالاكییه‌كی په‌كه‌كه ده‌كه‌ن. به‌تایبه‌ت له‌لایه‌ن پارتی دیموكراتی كوردستانه‌وه، فشاری زۆر له‌سه‌ر په‌كه‌كه هه‌یه له ناوچه‌كه‌دا، به‌ڵام ئه‌و فشاره‌ش تاڕاده‌یه‌ك سنوری خۆی هه‌یه، واته له‌لایه‌ن هه‌رێمی كوردستانه‌وه تاڕاده و سنورێك ده‌توانن فشار بۆ سه‌ر په‌كه‌كه ببه‌ن، هه‌ردوولایان ئه‌م راستییه ده‌زانن. ئینجا كوردان پێیان وایه ئیتر جارێكیتر شه‌ڕی برا كوژی ناكه‌ن و جارێكیتر كورد له‌دژی كورد نابێت بجه‌نگێت، چونكه ئه‌و ئه‌زمونه تاڵه‌یان له رابردوودا هه‌بووه.\nپه‌كه‌كه‌یش ساڵانێكی زۆره له‌ناو كوردانی هه‌رێمی كوردستاندا ره‌گی خۆی داكوتیوه و سۆزێكی گه‌وره‌ی له‌ناوچه‌كه هه‌یه.\nله‌كاتی گفتوگۆكردنم له‌گه‌ڵ موراد قه‌ره‌یڵان، له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته و هه‌ڵوێستی بارزانی و تاڵه‌بانی له‌سه‌ر په‌كه‌كه له قه‌ندیل، قه‌ره‌یڵان زۆر له وته‌كانیدا زۆر به‌دڵنیاییه‌وه ده‌دوا، ته‌نانه‌ت هاوسۆزی خۆی بۆ جه‌لال تاڵه‌بانی نه‌شارده‌وه‌و به‌پێكه‌نینه‌وه وتی «هه‌میشه مام جه‌لال ئه‌و بابه‌ته ده‌هێنێته به‌رباس، كه ئه‌نقه‌ره ده‌یه‌وێت گوێبیستی بێت، بۆ نمونه كۆنفرانسی كورد و مه‌سه‌له‌ی چه‌ك دانانی په‌كه‌كه».\nدواتر ده‌رباره‌ی له قه‌ره‌یڵان ده‌پرسم سه‌باره‌ت به‌په‌یوه‌ندیی نێوان بزوتنه‌وه‌ی گوله‌ن و په‌كه‌كه، هه‌روه‌ها ده‌رباره‌ی چالاكییه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی گوله‌ن له هه‌رێمه كوردییه‌كانی توركیا پرسیاری لێده‌كه‌م.\nقه‌ره‌یڵان هیچ خۆشحاڵ نییه به‌بونی بزوتنه‌وه‌ی گوله‌ن له‌ناوچه‌كه و به‌م شێوه‌یه باسی گوله‌نییه‌كان ده‌كات: بۆچی له‌ماوه‌ی سێ-چوار ساڵی رابردوودا، بزوتنه‌وه‌ی گوله‌ن هێرش و دوژمنایه‌تی خۆیان بۆ ئێمه زیاتر كردووه؟، ده‌شڵێت « گوله‌نییه‌كان ده‌یانه‌وێت خۆیان له‌سیسته‌می ده‌وڵه‌تدا جێگیر بكه‌ن، له‌به‌ر ئه‌و هۆیه‌شه له‌م ساڵانه‌ی دوایدا له حكومه‌تی ئاك پارتییه‌وه خۆیان نزیككردۆته‌وه، له‌و رێگه‌یه‌وه هێز و پێگه‌ی خۆیان به‌هێزتر كردووه، هاوكات له ئه‌مریكاوه پشتیوانی ده‌كرێن، ئه‌مریكا له‌ڕێگه‌ی گوله‌نییه‌كانه‌وه خۆیان ده‌خزێننه وڵاتانی ئیسلامییه‌وه، هه‌میشه گوله‌نییه‌كان ئه‌وه راده‌گه‌یه‌نن كه له‌دژی په‌كه‌كه و هه‌ڵوێستیان له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تدایه، به‌مه‌ش زیاتر خۆیان له‌ناو جومگه‌كانی ده‌وڵه‌تدا جێگیر ده‌كه‌ن، له مڕۆدا مه‌ترسییه‌كانی گوله‌ن به‌ته‌واوی ده‌رناكه‌وێت، به‌ڵام له داهاتوودا ده‌بنه مه‌ترسییه‌كی جدی له‌سه‌ر پێكهاته‌ی ده‌وڵه‌تی توركیا، سه‌باره‌ت به‌بونی ئه‌وان له هه‌رێمه كوردییه‌كان، زۆر ئاماده‌ییان له ناوچه‌كه نییه، ئه‌وانه‌ی دێنه ناوچه‌كه، ته‌نها له‌ڕێگه‌ی ئاك پارتییه‌وه‌یه، وه‌ك پۆلیس، مامۆستا، یان له‌و كه‌سانه‌وه نزیكن كه دیندارن و موحافه‌زه‌كارن».\nله‌م باره‌یه‌وه ئه‌م وته‌یه‌ی قه‌ره‌یڵان زۆر سه‌رنجی راكێشام، كه ده‌ڵێت «دامركاندنه‌وه‌ی په‌كه‌كه كارێكی حه‌تمییه، با وادابنێین په‌كه‌كه له‌ناوچه‌كه كۆتایی پێهاتووه، ئه‌و كات كێ ده‌زانیت چی روو ده‌دات؟ ناوچه كوردییه‌كان ده‌بێته ناوه‌ندێكی دواكه‌وتوو، له‌مێژه ئێران هه‌وڵی له‌وباره‌یه‌وه هه‌یه، ده‌یانه‌وێت وه‌ك ئه‌لته‌رناتیڤێك ره‌وتی ئیسلامی له‌ناوچه‌كه په‌ره‌پێبده‌ن. له رابردوشدا كاتێ حیزبوڵا هاته ناوچه‌كانی كورستانه‌وه، له‌ڕێگه‌ی ژیته‌م (باڵی هه‌واڵگیریی سه‌ربازی توركیاوه) نه‌بووه، به‌ڵكو له‌ڕێگه‌ی ئێرانه‌وه بووه، ته‌نانه‌ت نوێنه‌ری ئێران له‌گه‌ڵ من دانیشتنی سازكرد و داوایان لێكردین روبه‌ڕووی حیزبوڵا نه‌بینه‌وه!».\nقه‌ره‌یڵان ده‌شڵێت «له‌به‌ر ئه‌م هۆكارانه، گه‌مه‌ی زۆر له‌ناوچه‌كه هه‌یه و گه‌مه‌كان كۆتایی پێنایه‌ت. بۆ نمونه ده‌وترێت، كورده‌كان له ناوچه‌كه‌دا وه‌ك پێكهاته‌یه‌كی سیكولار بونیان هه‌یه، له‌به‌ر ئه‌وه‌شه هه‌ریه‌ك له پارته‌كه‌ی بارزانی و پارته‌كه‌ی تاڵه‌بانی له‌ناوچه‌كه وه‌ك ئه‌لته‌رناتیڤێك له‌به‌رامبه‌ر به په‌كه‌كه خزمه‌ت به‌ڕه‌وتی ئیسلامی ده‌كه‌ن. ئه‌گه‌ر توركیا ئاگاداری ئه‌م راستییه نه‌بێت، ئه‌وا له‌دوا رۆژدا، ناوچه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی توركیا مه‌ترسی ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر ده‌بێت كه ره‌وتی شیعی ئیسلامی رادیكاڵ به پشتیوانی ئێران به‌هێزبێت».\nپرسیارێكی تاڕاده‌یه‌ك نالۆژیكی له قه‌ره‌یڵان ده‌كه‌م، ده‌پرسم له‌ناو سه‌ركردایه‌تی په‌كه‌كه‌دا، ناكۆكی هه‌یه؟، ده‌نگۆی ئه‌وه هه‌یه له‌گه‌ڵ جه‌میل به‌یك، بیروڕاتان جودایه و رێكناكه‌ون، به‌وه‌ی ئێوه پێتان وایه ئیتر ده‌بێت پرسی كورد له چه‌ك رابماڵێت و په‌كه‌كه چه‌ك دابنێت، له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌شدا جه‌میل به‌یك، داكۆكی له درێژپێدانی خه‌باتی چه‌كداری و شه‌ڕ ده‌كات و ده‌ڵێت «ده‌وڵه‌ت له هیچ شتێكی ئێمه تێناگات، ته‌نها له زمانی چه‌ك نه‌بێت!».\nسه‌رۆكایه‌تی كۆنسه‌ی په‌كه‌كه له پێنج كه‌س پێكهاتووه، سیانیان ئاماده‌ییان هه‌بوو، ئه‌وانیش قه‌ره‌یڵان، بۆزان ته‌كین، سۆزدار ئاڤێستا، له‌كاتی ئه‌م پرسیاره‌م كرد، سه‌یری یه‌كترییان كردوو پێكه‌نین.\nله‌و ماوه‌یه‌دا، جه‌لال تاڵه‌بانی وه‌ك سه‌رۆككۆماری عیراق سه‌ردانی ئه‌سته‌مبوڵ ی كرد، له خوانێكدا له‌گه‌ڵ چه‌ند رۆژنامه‌نوسێكی هاوه‌ڵی، هه‌مان شت باسكراوه، كه له‌ناو په‌كه‌كه بیروڕای جیاواز هه‌یه.\nقه‌ره‌یڵان ده‌پرسێت: ئایا تاڵه‌بانی باوه‌ڕی به‌مه هه‌یه؟ له‌وه‌ڵامدا وتم نازانم. له‌ڕاستدا تاڵه‌بانی باوه‌ڕی به‌و ناكۆكییه‌ی نێوان قه‌ره‌یڵان و به‌یك هه‌بوو، له‌سه‌ر مێزی نان خواردنه‌كه ئاماژه‌ی پێكرد بوو.\nقه‌ره‌یڵان ده‌شڵێت «له‌گه‌ڵ هه‌ڤاڵ جومعه (جه‌میل به‌یك)، هیچ ناكۆكییه‌كمان له‌سه‌ر بیروڕا نییه، ماوه‌ی 30 ساڵه له‌گه‌ڵ هه‌ڤاڵ جومعه پێكه‌وه خه‌بات ده‌كه‌ین، له‌هه‌مان سه‌نگه‌ر خه‌بات بۆ هه‌مان دۆز ده‌كه‌ین، هیچ جیاوازییه‌ك له بیروڕامان نییه».\nچوار سه‌عات له گفتوگۆكردنمان كۆتایی پێهات، له لادێكه له‌به‌رده‌م خانووه‌ه قوڕه‌كه‌دا، ماڵئاواییم له قه‌ره‌یڵان كرد، له‌و كاته وێنه‌مان گرت، چوارده‌ورمان قه‌ره‌باڵه‌خ بوو، ژماره‌یه‌كی زۆر له گه‌ریلای كچ و كوڕ به چه‌كه‌وه وه‌ستابوون، به گه‌رمییه‌وه ده‌یانڕوانه ئێمه. له شاخی قه‌ندیله‌وه به‌ره‌و خوار ده‌بینه‌وه، دوباره به‌لای كانییه گه‌وره‌كه‌دا تێپه‌ڕ ده‌بین، له‌به‌رامبه‌رمان لۆرییه‌ك به‌ره‌و پێرمان هات، سه‌یاره‌كه‌ی ئێمه وه‌ستا، تاكو رێی به‌هاتنی لۆرییه‌كه بدات، پشتی لۆرییه‌كه پڕ بوو له كچی گه‌ریلا. له شوێنی ئێشكگرتنیان ده‌گه‌ڕانه‌وه. هه‌ندێكیان گوڵیان له قژییانه‌وه دابوو، به‌پێكه‌نینه‌وه ده‌ستیان بۆ ئێمه به‌رزده‌كرده‌وه و سڵاویان ده‌كرد، یه‌ك له گه‌ریلا كچه‌كان گۆرانی ده‌چڕی.\nبۆچی قه‌ده‌غه‌بوو گۆرانی به كوردی بڵێین؟\nناوی ئه‌سپه‌رایه، له‌ساڵی 1981 له ڤارتۆی سه‌ربه موش له‌دایك بووه، كاتی خۆی باوكی له‌زیندانی ئامه‌د له‌ژێر ئه‌شكه‌نجه‌دا گیانی له‌ده‌ستداوه. ئه‌و ده‌ڵێت «نه‌مویستووه ئه‌ركی سه‌ربازی بۆ ئه‌و ده‌وڵه‌ته بكه‌م كه باوكمی كووشتووه».\nكاتێ سه‌ربازه‌كان له‌لادێكه‌یان وازیان له ئه‌سپه‌را نه‌هێناوه‌و به‌هۆی باوكییه‌وه بیانویان پێگرتووه، ئه‌ویش به‌ره‌و ئه‌سته‌مبوڵ هه‌ڵهاتووه، ئه‌سپه‌را ده‌ڵێت «ئه‌گه‌ر خانه‌واده‌كه‌ت سیاسه‌تكار بن، ئه‌وا تۆش به‌جۆرێك وه كه‌سێكی سیاسه‌تكار له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێیت».\nكاتێ ده‌چێته ئه‌سته‌مبوڵ، هه‌میشه پرسیاری ئه‌وه‌ی به‌خه‌یاڵیدا یه‌ت، كه ده‌ڵێت «ئێمه كوردین، باشه بۆچی ناتوانین به زمانی كوردی گۆرانی بچڕین؟»\nمامێكی چوبوه شاخ و هه‌موو ته‌مه‌نی له شاخدا به‌سه‌ر بردووه، ده‌ڵێت «مامم بۆ ئێمه، بۆ زمان و گۆرانی ئێمه چوته شاخ و خه‌باتی كردووه». ده‌شڵێت «وه‌ك كوردێك هیچ هه‌ڵبژارده‌یه‌كت له‌به‌رده‌مدا نییه، یان ئه‌وه‌تا به‌رخودان ده‌كه‌یت یان ئه‌وه‌تا ده‌چیته شاخ، بۆیه منیش هاتمه شاخ».\nئه‌سپه‌ره له‌ته‌مه‌نی 16 ساڵیدا، له وان-ه‌وه چۆته ئه‌و كه‌مپانه‌ی په‌كه‌كه، كه له‌سنوری ئێرانه‌وه نزیكن.\nره‌وان، له 1976 له ڤارتۆ له‌دایك بووه\nخانه‌واده‌كه‌ی ده‌وڵه‌مه‌ند بووه. له‌و لادێیه‌ی كه باوكی له‌سه‌ر ئه‌ركی خۆی خوێندنگه‌یه‌كی لێدروست كردووه، تا قۆناغی دووه‌می ناوه‌ندی تیا خوێندووه، باوكی وه‌ك كه‌سێكی به‌هێز و دیار كه توانای ئه‌وه‌ی هه‌بووه خوێندنگه‌یه‌ك له‌سه‌ر ئه‌ركی خۆی دروست بكات، به‌ڵام نه‌یتوانیوه رێگری له‌وه بكات كه كوڕه‌كه‌ی به‌هۆی به‌كارهێنانی زمانی كوردیی له خوێندنگه‌كه، سزا نه‌درێت!\nره‌وان به‌م شێوه‌یه چیرۆكی خۆی ده‌گێڕێته‌وه « له قۆناغی سه‌ره‌تاییدا، ئه‌وه‌ی به‌زمانی كوردی قسه‌ی بكردایه، سزا ده‌درا، پۆلیسی مه‌ده‌نی له‌ناو خوێندنگه‌كه هه‌بوو، سیخورییان به‌سه‌ر ئه‌وانه‌وه ده‌كرد كه به‌زمانی كوردی قسه‌یان ده‌كرد، یاخود له‌ماڵه‌وه به كوردی ده‌دوان».\nره‌وان ده‌شڵێت «ئه‌گه‌ر رێگه‌یه‌ك هه‌بوایه بۆ داكۆكی كردن له مافی خۆم، به‌بێ ئه‌وه‌ی خوێن بڕێژرێت، ئه‌وا ئه‌و رێگه‌یه‌م هه‌ڵده‌بژارد، به‌ڵام ده‌ركه‌وت كه هیچ رێگه‌یه‌كیترمان له‌به‌رده‌مدا نییه، جگه له شاخ، له‌مڕۆدا ئه‌گه‌ر له‌توركیا ناوی كورد به‌ئاسانی بهێنرێته سه‌رزمان، له‌به‌رئه‌وه‌یه كه ناچار بوون دان به‌و واقیعه بنێن، بۆ ئه‌وه‌ش خوێن و فرمێسكی زۆری بۆ رێژراوه».\nره‌وانه‌كان له‌دژی ئه‌و زیهنییه‌ته چونه‌ته شاخ، ئه‌و زیهنییه‌ته‌ی كه پاكتاوی پێناسی و كه‌لتوری كوردی كردووه، ره‌وان ته‌مه‌نی 16 ساڵان بوه كه چه‌كی هه‌ڵگرتووه.\nهه‌موو سوپای تورك، ناتوانێ قه‌ندیل كۆنتڕۆڵ بكات!\nله 2ی مایسی 2009، سه‌ردانی قه‌ندیلم كرد، لای ئێواره‌كه‌ی له‌نێو شاخه‌كاندا ده‌گه‌ڕام، نامقی هاوپیشه‌م، پێم ده‌ڵێت «كاكه حه‌سه‌ن هه‌موو رۆژێك ئه‌م شاخانه بۆردومان بكه‌یت، هیچ له مه‌سه‌له‌كه ناگۆڕێت!».\nله‌پاش چه‌ند رۆژێك، جه‌نه‌ڕاڵ یه‌شار بیوككانت، سه‌رۆكی پێشووی سوپای ئه‌ركانی توركیا، له‌كاتی به‌شداریكردنی له‌به‌رنامه‌ی 32 رۆژ له‌گه‌ڵ محه‌مه‌د عه‌لی بیراند، دانی به راستییه‌كدا نا و وتی «هه‌موو هێزی سوپای توركیا ناتوانێت قه‌ندیل كۆنتڕۆڵ بكات».\nله‌كاتی گه‌ڕانه‌وه‌مان له قه‌ندیله‌وه به‌ره‌و رانیه، هه‌مان پرسیار به‌خه‌یاڵمدا ده‌هات، ئایا په‌كه‌كه خۆی نوێ ده‌كاته‌وه؟ په‌كه‌كه باوه‌ڕی به خۆی ده‌بێت؟ ده‌رفه‌تی ئاشتییه‌كی راسته‌قینه ده‌بێت؟ ئایا چه‌كه‌كان تاسه‌ر بێده‌نگ ده‌كرێن؟\nله توركیا ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه هه‌موو شتێك بگۆڕێت، ته‌نانه‌ت به په‌كه‌كه‌شه‌وه، به‌ڵام دڵنیا نیم تێڕوانینی ده‌وڵه‌ت به‌ته‌واوی بگۆڕێت.\nبه‌بۆچونی من ئیتر ده‌وڵه‌ت، سوپا و حكومه‌تی توركیا، به‌دوای رێگه‌چاره‌سه‌رێكیتردا ده‌گه‌ڕێن، ئیتر ئه‌و تێڕوانینه به‌ربڵاوه كه ده‌زانن له‌ڕێگه‌ی شه‌ڕ و چه‌كه‌وه ناتوانن په‌كه‌كه له‌ناوببه‌ن.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، شكاندنی پره‌نسیبه ئه‌ستوره‌كانی ده‌وڵه‌ت و گۆڕانكارییه‌كی گه‌وره، كارێكی ئاوا ئاسان نییه له ئه‌نقه‌ره.\nساڵانێكه هه‌مان پرسیار ده‌كرێت، ئایا ئیراده‌یه‌كی سیاسی جدی له‌ئارادا هه‌یه؟ ئه‌مه وه‌ك چیرۆكێكی بێ بنه‌ما وایه، ئایا ئه‌مجاره قه‌ناعه‌ت به سوپا ده‌كرێت؟ له‌وانه‌یه مه‌سه‌له‌كه له‌م خاڵه‌دا چه‌قبه‌ستووه‌دا مابێته‌وه. هاوكات دوو پرسیار لێره‌دا دروست ده‌بێت: یه‌كه‌م: ئایا سیاسییه‌كان نییه‌تیان جدییه له چاره‌سه‌ركردنی پرسه‌كه؟ ئایا سیاسییه‌كان فیزیۆن و رێگه‌نه‌خشه‌یه‌كی واقیعیانه‌یان هه‌یه؟\nكاتێ له قه‌ندیله‌وه ده‌گه‌ڕاینه‌وه، ئه‌م پرسیارانه‌م له‌خۆم ده‌كرد، ده‌مگوت تۆ بڵێی ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان وه‌ك سه‌ركرده‌یه‌ك كه دركی به‌واقیعی پرسی كورد كردووه، بتوانێت به‌بڕیارێكی جدییه‌وه چاره‌سه‌ری پرسی كورد بكات و به‌هه‌موو ئیراده و توانایه‌كییه‌وه ئه‌م پرسه بخاته سه‌رمێزی گفتوگۆ و چاره‌سه‌ری بكات؟\nبیری وته‌كانی قه‌ره‌یڵانم كه‌وته‌وه كه وتی «له سه‌ره‌تادا چه‌كه‌كان بێده‌نگ بكرێن و هیچ لایه‌ك هێرش بۆ ئه‌ویتر نه‌كات».\nئایا جێبه‌جێكردنی ئه‌مه، كارێكی زۆر زه‌حمه‌ته؟ بۆ ئه‌م كاره سه‌ره‌تا پێویسته په‌كه‌كه به‌ته‌واوه‌تی له‌مه‌یدانی شه‌ڕ دوربكه‌وێته‌وه‌و خۆی ون بكات له‌و شوێنانه‌ی كه ئه‌گه‌ری روبه‌ڕووبونه‌وه‌ی له‌گه‌لچ سوپا هه‌یه، هێزه‌كانی بكشێنێته‌وه.\nله تشرینی یه‌كه‌می 2007، به‌مه‌به‌ستی چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ جه‌لال تاڵه‌بانی، سه‌رۆككۆماری عیراق، سه‌ردانی به‌غدادم كرد، تاڵه‌بانی ده‌رباره‌ی په‌كه‌كه وتی « په‌كه‌كه توانیوێتی به‌باشی ئاگربه‌ستی رابگه‌یه‌نێت، به‌ڵام به‌پێی پێویست له‌هه‌ندێ ناوچه نه‌كشاوه‌ته‌وه، بگره له‌و ناوچانه ده‌مێنێتـه‌وه كه ئه‌گه‌ری روبه‌ڕووبونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ سوپا زۆره».\nله‌م باره‌یه‌وه قه‌ره‌یڵان ره‌خنه له سوپای توركیا ده‌گرێت و ده‌ڵێت «كاتێ ئێمه ئاگربه‌ست راده‌گه‌یه‌نین و بڕیاری وه‌ستانی چالاكییه‌كان ده‌ده‌ین، كه‌چی سوپا هێرش بۆ سه‌رمان ده‌كات، ئێمه‌ش ناچار ده‌بین به‌رگری له خۆمان بكه‌ین».\nئه‌م مه‌سه‌له‌یه شتێكی نوێ نییه، له‌یه‌كه‌م ئاگربه‌ستی په‌كه‌كه له به‌هاری ساڵی 1993 له رۆژه‌ڤدا بوو، ئه‌و كات سوله‌یمان ده‌میره‌لی سه‌رۆكوه‌زیرانی توركیا، له‌وباره‌یه‌وه پێیوتم : «په‌كه‌كه ئاگربه‌ستی راگه‌یاندووه‌و نییه‌تی چه‌ك دانانی هه‌یه، كه‌چی سوپای توركیا به تانك و فڕۆكه‌وه هێرش بۆ سه‌ر په‌كه‌كه ده‌كات، ئه‌مه لۆژیكی نییه و ده‌بێت باش بیری لێبكرێته‌وه».\nپه‌یامه‌كه‌ی تاڵه‌بانی بۆ توركیا\nله نیسانی 1993، كاتێ جه‌لال تاڵه‌بانی له شام چاوی به عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان ده‌كه‌وێت، دواتر یه‌كه‌م ئاگربه‌ستی دێته‌كایه‌وه، تاڵه‌بانی ئه‌م په‌یامه ده‌داته به‌رپرسانی توركیا: پێویسته سوپای توركیاش پابه‌ندی ئاگربه‌ست بێت، ئه‌گه‌ر نیه‌تی ئه‌نجامدانی ئۆپه‌راسیۆنی به‌هاریه بۆ سه‌ر قه‌ندیل، ئه‌وا پێویسته ئۆپه‌راسیۆنه‌كه رابگرێت و له ئاینده‌یه‌كی نزیكدا كار بۆ لێبورده‌یی گشتی بكرێت، هاوكات بۆ چاره‌سه‌ری پرسه‌كه، پێویسته كه‌ناڵه‌كانی دیالۆگ له‌ڕێگه‌ی سیاسه‌ته‌وه فراوانتر بكرێت.\nله نیسانی ساڵی 1993 كاتێ له بیقاع چاوپێكه‌وتنم له‌گه‌ڵیدا ئۆجه‌لان كرد، به‌هه‌مان شێوه په‌یامه‌كه‌ی به‌ڕونی خسته‌ڕوو.\nهه‌ر له‌و كاته‌دا بوو، كه له بینگۆل، 33 سه‌ربازی بێ چه‌ك به‌رفیشه‌ك دران و كوژران، به‌مه‌ش كۆتایی به یه‌كه‌م ئاگربه‌ست هێنرا، كه تا ئه‌مڕۆش كه‌س له راستی ئه‌نجامده‌ری ئه‌و روداوه نازانێت، باس له‌وه ده‌كرێت له‌لایه‌ن په‌كه‌كه‌وه ئه‌و ده‌ستدرێژییه كرابێت، وه‌ك هه‌وڵێك بۆ په‌كخستنی پڕۆسه‌كه بوبێت، هه‌ر له‌و كاته‌دا بوو كه تورگوت ئۆزاڵی سه‌رۆككۆمار كۆچی دوایی كرد و له هه‌رێمه كوردییه‌كاندا گۆمێكی خوێناوی دروست بوو. 17 هه‌زار كه‌سی مه‌ده‌نی به‌تاوانی بكه‌ر نادیار له‌ناوچه‌كه كورژان، ئه‌رگه‌نه‌كۆنچییه‌كان هاتنه مه‌یدانه‌كه‌وه‌و قه‌توعامێكی بێ سنوریان ئه‌نجامدا.\n16 ساڵ به‌سه‌ر ئاگربه‌ستییه‌كه‌ی 1993 تێپه‌ڕی...\nئۆجه‌لان ده‌ستگیركرا، به‌ڵام په‌كه‌كه كۆتایی نه‌هات.\nله‌كاتی گه‌ڕانه‌وه‌مان له قه‌ندیله‌وه، له‌ناو سه‌یاره‌كه بیر له‌وته و په‌یامه‌كانی موراد قه‌ره‌یڵان ده‌كه‌مه‌وه، ئه‌گه‌ر بێت و ئاگربه‌ستییه‌كی نوێ بێته‌كایه‌وه، ئایا وه‌ك ئه‌وه‌ی 1993، مه‌ترسی په‌كخستنی ده‌بێت؟ ئایا ده‌توانرێت رێگری له هه‌ر هه‌وڵێكی تێكدارانه بكرێت؟ یه‌كه‌م هه‌نگاو ده‌بێت چۆن و چی بكرێت؟ ئایا بێده‌نگ كردنی چه‌كه‌كان كارێكی زۆر گرانه؟\nبه‌بۆچونی من، پێویسته هه‌ردوولا ده‌ست له‌سه‌ر چه‌كه‌كانیان لاببه‌ن، لێره‌دا ئه‌وه‌ی پێویسته ئیراده و بڕیاره، ئه‌گه‌ر ئه‌وانه هه‌بێت ئه‌وكات چه‌كه‌كان بێده‌نگ ده‌كرێن. گومان له‌وه‌شدا نییه، كه‌سانێك له‌نێوان هه‌ردوولا هه‌ن، كه ده‌خوازن شه‌ڕ درێژه‌ی هه‌بێت، بۆیه ده‌شبێت رێگری له هه‌ر روداوێكی نه‌خوازراو بۆپه‌كخستنی پڕۆسه‌كه بكرێت. ئه‌مه خاڵێكی هه‌ستیاری پڕۆسه‌كه‌یه، كاتێ ئاگربه‌ستێكی وا دێته‌ئاراوه كه چه‌كه‌كان بێده‌نگ كرا بێت، له‌پشتی ئه‌وه‌وه ده‌بێـت زه‌مینه‌ی دیالۆگ فراوانتر بكرێت .\nله 2ی مایسی 2009 گه‌یشتنه هه‌ولێر\nله‌ڕۆژی دواتر، كاتێ له‌ڕێگه‌ی خابوره‌وه به‌ره‌و توركیا گه‌ڕاینه‌وه، هه‌ستێكی سه‌یرم لا دروست بوو، هه‌ستێكی نامۆ و نائارام بوو، بۆئه‌وه‌ی پڕۆسه‌یه‌كی نوێی ئاشتی ده‌ستپێبكات، متمانه‌م به ده‌وڵه‌ت نییه، گومانیشم له‌وه هه‌یه كه ئه‌ردۆغان وه‌ك سه‌رۆكوه‌زیران، تاچه‌ند ئیراده‌ی سیاسی بۆ چاره‌سه‌ركردنی پرسه‌كه نیشان ده‌دات.\nدیپلۆماتكارێكی یه‌ك له وڵاتانی ئه‌وروپا، له‌سه‌ره‌تای ساڵانی 1990، له‌منی پرسی كێ پرسی كورد چاره‌سه‌ر ده‌كات، ئۆزاڵ یاخود ده‌میره‌ل؟ وه‌ڵامه‌كه‌ی خۆی دایه‌وه‌و وتی « ئۆزاڵ ده‌توانێت».\nله‌كاتێكدا یاسای ئاوارته و راگه‌یاندنی باری نائاسایی له‌هه‌رێمه كوردییه‌كان، سانسۆر و رێگرییه‌كانی به‌رده‌م زمانی كوردی، بڕیاره‌كانی به‌رته‌سككردنه‌وه‌ی ئازادی راده‌ڕبڕین و یاساكانی روبه‌ڕووبونه‌وه‌ی تیرۆر هه‌مووی به‌ئیمزای تورگوت ئۆزاڵ كرابوو. هاوكات ئۆزاڵ خوێندنه‌وه‌یه‌كیتری بۆ پرسه‌كه هه‌بوو، ئه‌مه له چاوی كورداندا درك به‌وه ده‌كرا. كورده‌كان پێیان وابوو تورگوت ئۆزاڵ له دڵه‌وه هه‌ست به پرسی كورد ده‌كات و ده‌یه‌وێت چاره‌سه‌ری پرسه‌كه بكات، هه‌ربۆشه جێی متمانه‌ی كوردان بوو.\nباشه ئه‌گه‌ر بێت و تورگوت ئۆزاڵ له‌ژیاندا بمایه، ئایا ده‌یتوانی پرسی كورد چاره‌سه‌ر بكات و ئاشتی هه‌تاسه‌ری بۆ توركیا ده‌سته‌به‌ر بكات؟ پێموانییه، له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌موو بڕیاره‌كان له‌ده‌ستی ئۆزاڵدا نه‌بوو، بگره ده‌سه‌ڵاتی سوپاش هه‌بوو. ته‌ناته پارتی سیاسی ئۆپۆزسیۆن هه‌بوو كه وه‌ك سوپا بیریان ده‌كرده‌وه له‌سه‌ر پرسه‌كه، ته‌نانه‌ت له‌ناو پارته‌كه‌ی ئۆزاڵیشدا، كاسانی له‌و جۆره هه‌بوو. واته زۆر زه‌حمه‌ت بوو ئۆزاڵ به‌سه‌ر هه‌موو ئه‌مانه سه‌ربكه‌وێت.\nئه‌گه‌ر بیر له ده‌میره‌لیش بكه‌ینه‌وه، له ساڵانی 1980 كان به‌تایبه‌ت له كوده‌تاكه‌ی 12ی ئه‌یلول، زیندانی كراوه، ته‌نانه‌ت له ساڵی 1991 كاتێ ده‌بێته سه‌رۆكوه‌زیران له‌سه‌ر پرسی كورد ده‌ڵێت «پێویسته بونی كورد له توركیا بناسێنین». به‌ڵام پاش ماوه‌یه‌كی كورت له‌و وته‌یه‌ی، دۆسیه‌ی كورد ره‌وانه‌ی ده‌سه‌ڵاتی سوپا ده‌كات و هیچ رێكارێكی سیاسی ناگرێته‌به‌ر.\nململانێی ئه‌ردۆغان و سوپا\nله‌مایسی 2009، كاتێ له هه‌رێمی كوردستانه‌وه به‌ره‌و توركیا ده‌گه‌ڕامه‌وه، ئه‌مانه به‌خه‌یاڵمدا هات،\nسه‌رۆكی ئاك پارتی، له رابردوودا پڕۆفایلێكی ئیسلامی سیاسی هه‌بوه، له‌خوێنیدا ره‌گی موحافه‌زه‌كار و نه‌ته‌وه‌په‌رستی هه‌یه، ده‌شێ بڵێین ئه‌مانه هۆكارێكن بۆئه‌وه‌ی رێگر بێت له‌وه‌ی هه‌ست و تێگه‌یشتنێكی بۆ پرسی كورد نه‌بێت. له‌ناو ئاك پارتیشدا بیرورا و تێڕوانینی جیاواز له‌سه‌ر پرسی كورد هه‌یه. هاوكات ئه‌ردۆغان سه‌رۆكێكه كه تا ئه‌مڕۆ دركی و هه‌ستی به‌بونی پرسی كورد كردووه، وه‌ك سه‌رۆكوه‌زیرانێك، له‌م رووه‌وه زیاتر له‌یه‌كچونێكی له‌گه‌ڵ ئۆزاڵ هه‌یه. ته‌نانه‌ت جارو بار، پێیوایه ده‌بێت پرسی كورد له چه‌ك و شه‌ڕ جیابكرێته‌وه‌و به‌سیاسه‌ت چاره‌سه‌ری بۆ بكرێت، به‌ڵام كاره‌كته‌ری ئه‌ردۆغان ناجێگیره به‌وه‌ی زوو توڕه ده‌بێت و نه‌رم ده‌بێته‌وه.\nكۆتاییه‌كه‌ی ئه‌مه چۆن ده‌بێت نازانم. له‌به‌رئه‌وه‌ی بۆ ئه‌م مه‌سه‌له‌یه، هێزێكی به‌هێزی سیاسی پێویسته كه خۆی بكاته خاوه‌نی ئه‌م پرسه و ئیراده‌یه‌كی سیاسی بێ سنور بنوێنێت.\nكاتێ له كوردستانه‌وه به‌ره‌و توركیا ده‌گه‌ڕامه‌وه‌و بیرم له‌م هه‌موو شتانه ده‌كرده‌وه، بێ ئومێدی و ره‌شبینی دایگرتم، له‌هه‌مانكاتیشدا پێموابوو كه توركیا جگه له پڕۆسه‌ی ئاشتی و چاره‌سه‌ری پرسی كورد هیچ بژارده‌یه‌كیتری له‌به‌رده‌ستدا نییه. بێگومان ده‌شێ هه‌ندێ وڵات هه‌بن كه بخوازن توركیا درێژه به‌شه‌ڕ بدات و بگره خاكه‌كه‌ی دابه‌ش بێت و ناسه‌قامگیری له‌و وڵاته درێژه‌ی هه‌بێت.\nبونی فره‌یی له پێكهاته‌ی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ناو خاكی توركیا، هه‌روه‌ها به‌هۆی سیاسه‌تی هه‌ڵه‌ی ئه‌م واییه‌ی ده‌وڵه‌ته‌وه له‌به‌رامبه‌ر كه‌مایه‌تییه‌كان، له‌به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌و مه‌رامه‌ی ئه‌و وڵاتانه‌یه. هه‌ندێكیان ده‌ستوه‌ردان له‌مه‌سه‌له‌ی كورده‌وه ده‌كه‌ن، هه‌ندێكیتریشیان ده‌ست له دۆسیه‌ی ئه‌رمه‌نییه‌كانه‌وه ساڵی 1915 وه ده‌ده‌ن. هه‌ندێكیتر له‌مه‌سه‌له‌ی قوبرس و دینه‌وه ده‌ستوه‌ردان ده‌كه‌ن.\nباشه له‌وڵاتی ئێمه، تێگه‌یشتنێك هه‌یه بۆ ئه‌و وڵاتانه‌ی ده‌ست له‌كاروباری ناوخۆی توركیاوه وه‌رده‌ده‌ن؟ به‌ڵێ هه‌یه. هه‌میشه ده‌ڵێن : یه‌كێتی ئه‌وروپا ده‌یه‌وێت توركیا دابه‌ش ببێت، بۆیه دیموكراسی زۆرینه بۆ ئێمه به‌سود نابێت.\nتوركیا پشتی له‌دیموكراسی و دادپه‌روه‌ی كردووه، به‌مه‌ش ده‌رفه‌ت ده‌دات هێزی ده‌ره‌كی زیاتر ده‌ستوه‌ردان له‌كاروباری ناوخۆی توركیاوه وه‌ربدات. توركیایه‌ك كه په‌یوه‌ندیی خۆی تێك بدات له‌گه‌ڵ وڵاتانی ئه‌وروپا و ئه‌مریكا، ده‌رفه‌تی زیاتر ده‌دات ده‌ستوه‌ردانی ده‌ره‌كی زیارتر بێت.\nئه‌گه‌ر بێت و پرسی كورد چاره‌سه‌ر نه‌كه‌یت و كێشه‌ی قوبروس به‌هه‌ڵسه‌پێراوی بهێڵێته‌وه، مه‌سه‌له‌ی دین و ده‌وڵه‌ت و پرسی دیموكراسی چاره‌سه‌ر نه‌كه‌یت، مه‌سه‌له‌ی ئه‌رمه‌نییه‌كان و 1915 له‌رووی مێژوییه‌وه به‌چاره‌سه‌رێكی دیموكراتی و دادپه‌روه‌ری نه‌گات. ئه‌وكات سه‌قامگیری له توركیا نایه‌ته‌گۆڕێ، به‌مه‌ش ئاسانكاری و ده‌رفه‌تی زیاتر ده‌دات وڵاتانی ده‌ره‌كی ده‌ستوه‌ردان له‌كاروباری ناوخۆی توركیاوه بكه‌ن.\nتوركیا روبه‌ڕووی ده‌ستوه‌ردانی ده‌ره‌كی بۆته‌وه. ئه‌مه به‌رده‌وامه، له غیابی دیموكراسی و دادپه‌روه‌ری وه‌ك گه‌مه‌یه‌كی پیلانه له‌دژی توركیا ده‌كرێت، ئه‌مه‌ش بۆته یه‌ك له‌و مه‌سه‌لانه‌ی كه توركیا پێوه‌ی ده‌ناڵێنێت.\nله حوزه‌یرانی 2009، مه‌سه‌له‌ی چاره‌سه‌ركردنی پرسی كورد، جارێكیتر بوه بابه‌تی رۆژه‌ڤی توركیا، به ئازادییانه گفتوگۆی له‌سه‌ر ده‌كرا. ته‌نانه‌ت رێچكه‌یه‌كی روون له‌سه‌ر پڕۆسه‌یه‌ك هاته‌ئاراوه، ئومێده‌كان زۆر بوو، به‌وه‌ی ده‌وترا تۆ بڵێی ئه‌مجاره پڕۆسه‌یه‌كی جیاوازتر بێت و ئاشتی سه‌قامگیر بێت. به‌داخه‌وه پڕۆسه‌كه ماوه‌یه‌كی كه‌می خایاند و كۆتایی پێهات، به‌ڵام ئه‌مجاره‌یان چاوه‌ڕوانییه‌كان زیاتر بوو. بۆ ئه‌وه‌ی ده‌رگای ئاشتی و دیالۆگ واڵا بكرێت، هه‌لومه‌رجی ناوخۆ و ته‌نانه‌ت ده‌ره‌كیش گونجاو بوو به قه‌ندیلیشه‌وه.\nله وتاره‌كه‌م له به‌هاری 2009 له رۆژنامه‌ی میللیه‌ت به‌م جۆره نوسیبوو:\nبۆ چاره‌سه‌ری مه‌سه‌له‌ی كورد و په‌كه‌كه، پێویسته ره‌چه‌ته‌یه‌كی بێ بنه‌ما نه‌خرێته‌ڕوو، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌مه گرنگترین پرسی توركیایه. وه‌ك خاڵی ده‌ستپێك پێویسته چه‌كه‌كان له‌لایه‌ن هه‌ردوولاوه به‌ته‌واوه‌تی بێده‌نگ بكرێن، قه‌ندیلیش ئاماژه‌ی به‌وه كردووه و ئه‌مه لۆژیكییه. پاش ئه‌وه هه‌ردوولا به‌فه‌رمی بۆ رایگشتی ئاگربه‌ست رابگه‌یه‌نن. په‌كه‌كه پابه‌ندی ئاگربه‌سته‌كه ده‌بێت و له‌هه‌ندێ ناوچه‌كه بۆئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ری روبه‌ڕووی سوپا نه‌بێته‌وه، گه‌ریلاكانی ده‌كشێته‌وه. هه‌ریه‌ك له ئیمراڵی و قه‌ندیل بۆ پڕۆسه‌كه ئه‌وه‌ی له‌سه‌رشانیان بێت جێ به‌جێ ده‌كه‌ن، به‌تایبه‌ت ده‌رباره‌ی بێده‌نگ كردنی چه‌كه‌كان و وه‌ستاندنی چالاكییه‌كان. له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌شدا حكومه‌تی توركیا و ده‌سه‌ڵاتی سیاسی، هۆشداری بداته سوپا كه ئۆپه‌راسیۆن بۆ سه‌ر په‌كه‌كه نه‌كات و رایبگه‌یه‌نێت كه له‌سه‌ر مێزی گفتوگۆ له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه داده‌نیشێت.\nلێره‌دا ئه‌گه‌ر بێت و ئیراده‌ی سیاسی هه‌بێت له‌لایه‌ن هه‌ردوولاوه، ئه‌وا چه‌كه‌كان بێده‌نگ ده‌كرێن و پڕۆسه‌ی دیالۆگ دێته‌ئاراوه و میكانیزمێكی نوێ ئاشكرا ده‌كرێت. له‌م پڕۆسه‌یه‌دا مرۆڤه‌كان له‌شاغ ناكوژرێن، ئیتر نه دایكی گه‌ریلایه‌ك، نه‌وه‌ك دایكی سه‌ربازێك جه‌رگی ناسوتێت. ئه‌مه‌ش ده‌رفه‌تێكی باش ده‌داته ئاشتی، به‌ڵام سه‌ره‌تا ئاگربه‌ستێكی راسته‌قینه مه‌رجه. دواتر پڕۆسه‌ی دیالۆگ. له‌و نێوه‌نده‌شدا، ئازادییانه گفتوگۆ له‌سه‌ر پڕۆسه‌كه بكرێت، پارته سیاسییه‌كان و رێكخراو و روناكبیران هاوكاری و پشتیوانی سه‌رخستنی پڕۆسه‌كه بكه‌ن. به‌مه‌ش قۆناغ به قۆناغ پرسی كورد به‌ره‌و چاره‌سه‌ری ده‌چێت و له‌ماوه‌ی چه‌ند ساڵێكدا به‌چاره‌سه‌رێكی موتله‌ق ده‌گات.\nبا مرۆڤه‌كان له شاخ نه‌كوژرێن، دڵی دایكان نه‌سوتێن، ئایا ئه‌مه هۆكارێك نییه بۆئه‌وه‌ی پڕۆسه‌یه‌كی نوێ ده‌ستپێبكرێت؟\nله حوزه‌یرانی 2009، له‌توركیا كه‌شێكی پۆزه‌تیڤ له‌سه‌ر پرسی كورد له‌ئارادا هه‌بوو. په‌كه‌كه یه‌كلایه‌نه ئاگربه‌ستییه‌كه‌ی تاكو 15ی ته‌مموز درێژ كرده‌وه، ته‌نانه‌ت وای نیشان ده‌دا تاكو ئه‌یلول ئاگربه‌سته‌كه درێژبكاته‌وه. توركیا له لێواری ده‌ستپێكردنی پڕۆسه‌یه‌كی نوێ بوو.\nهه‌ریه‌ك له ئیمڕاڵی، قه‌ندیل، خه‌ڵكی هه‌رێمه كوردییه‌كان پێیان واببو ئیتر ئه‌م دۆخه به‌و شێوه‌یه درێژه‌ی پێنادرێت و كاتی ئاشتی راسته‌قینه هاتووه. به‌مه‌ش تاده‌هات داوا ده‌كرا چه‌كه‌كان بۆ هه‌تاسه‌ری بێده‌نگ بكرێن. نیشانه‌ی ئاشتی هه‌ر له قه‌ندیل و ئیمڕاڵییه‌وه نه‌هات، به‌ڵكو هه‌مان خواست له ئه‌نقه‌ره‌ش هه‌بوو. عه‌بدوڵا گول-ی سه‌رۆككۆماری توركیا، ئاماژه‌ی به‌وه ده‌كرد ده‌رفه‌تی ئه‌مجاره نابێت له‌ده‌ست بدرێت، هاوكات ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغانی سه‌رۆكوه‌زیران، هه‌مان بۆچونی گولی هه‌بوو، له‌كاتی پێشكه‌شكردنی وتارێك له بینگۆل باسی له ده‌ستپێكردنی پڕۆسه‌یه‌كی نوێ كردو وتی « ده‌مانه‌وێت به خواست و نییه‌تێكی باشه‌وه چاره‌سه‌ری پرسی كورد بكه‌ین».\nهاوكات ئه‌حمه‌د تورك، سه‌رۆكی پارتی كۆمه‌ڵگه‌ی دیموكراتی (ده‌ته‌په)، بانگه‌وازێكی له‌م جۆره‌ی هه‌بوو، «ئه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری پرسه‌كه‌ی به‌بێ چه‌ك ده‌وێت، با ده‌ستی له‌چه‌كه‌كان به‌ربدات».\nئومێدی ئاشتی 12پیاوی خراپ!\n«براكه‌م له شاخه، كوڕی مام له شاخه، ده‌وڵه‌ت ده‌ڵێت، ئه‌وانه‌ی له‌شاخن، هه‌موییان ده‌كوژین، باشه بۆچی ناپرسن پێنج هه‌زار كه‌س له‌به‌رچی چونه‌ته شاغ».\nله‌هاوینی 2009، كه‌شێكی پڕ ئومێد، ده‌رباره‌ی پڕۆسه‌ی ئاشتی له‌ئارادا هه‌بوو. حكومه‌ته‌كه‌ی ئه‌ردۆغان نییه‌تێكی باشی له‌و باره‌یه‌وه خسته‌ڕوو ده‌یویست هه‌نگاوێك بنێت. ده‌نگۆی ئه‌وه‌ش هه‌بوو كه ئاماده‌كاری بۆ هه‌ندێ هه‌نگاوی پراكتیكی بۆ ئاشتی كراوه. ئه‌وه بوو پڕۆسه‌كه چه‌ند جارێك ناوه‌كه‌ی گۆڕدرا و له كۆتایدا پڕۆسه‌كه به‌ناوی «كرانه‌وه‌ی دیموكراتی و پرسی كورد» ده‌ستیپێكرد. به‌ڕێوه‌بردنی پڕۆسه‌كه له‌لایه‌ن ئه‌ردۆغانی سه‌رۆكوه‌زیران بوو كه ئه‌ركی میكانیزمی پڕۆسه‌كه‌ی به وه‌زیری ناوخۆ راسپارد. ته‌نانه‌ت به‌شر ئه‌ته‌ڵای كرایه وه‌زیری ناوخۆ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته.\nله 1ی ئابی 2009، له ئه‌كادیمیای پۆلیسی له ئه‌نقه‌ره، له‌لایه‌ن وه‌زیری ناوخۆی توركیاوه 15 رۆژنامه‌نوس له‌ناویاندا منیش بانگهێشت كرابووم، به‌مه‌به‌ستی گفتوگۆكردنی له‌سه‌ر پڕۆسه‌كه بانگهێشت كراین بۆ كۆبونه‌وه‌یه‌كی داخراو و دور له میدیاكان. جگه له‌ئێمه چه‌ند پسپۆڕێكی ئه‌كادیمی پۆلیسی ئاماده‌ییان هه‌بوو.\nرۆژێك پێش كۆبونه‌وه‌كه چومه ئه‌نقه‌ره، له‌گه‌ڵ هاوپیشه‌كانم عه‌لی بایرامئۆغڵو و فه‌همی كورو له كۆشكی چانقایا، چاومان به سه‌رۆككۆمار كه‌وت، تا شه‌وێكی دره‌نگ له‌سه‌ر پڕۆسه‌ی كرانه‌وه‌ی دیموكراتی گفتوگۆمان كرد. عه‌بدوڵا گولی سه‌رۆككۆمار به‌ئومێد بوو له‌پڕۆسه‌كه. باوه‌ڕی وبوو كه پڕۆسه‌یه‌كی ئاشتی نوێ له‌توركیا ده‌ستپێده‌كات و كاردانه‌وه‌ی ئیجابی بۆ سه‌ر توركیا ده‌بێت. له وته‌كانیدا پێنج خاڵم وه‌ك تێبینی نوسی به‌م شێوه‌یه:\n1- له‌پڕۆسه‌ی كرانه‌وه‌ی دیموكراتیدا، سوپا ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی ده‌وه‌ستێنێت.\n2- ئه‌مجاره‌یان حكومه‌ت باڵاده‌سته له پڕۆسه‌كه نه‌وه‌ك سوپا.\n3- له‌م پڕۆسه‌یه‌دا هه‌موو رێگه‌یه‌كی دیالۆگ له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كه‌یتر كراوه ده‌بێت.\n4- هه‌ر هه‌نگاوێك له‌لایه‌ن كورده‌كانه‌وه بنرێت بۆ ئه‌م مه‌به‌سته به‌هه‌ند وه‌رده‌گیرێت\n5- جه‌ساره‌تی ته‌واوه‌تی له‌لایه‌ن ئه‌ردۆغان وه نیشاندراوه بۆ پڕۆسه‌كه.\nگول تێڕوانینی زۆر ئیجابی بوو.\nله‌ڕۆژی دواتر له كۆبونه‌وه‌ی ئه‌كادیمیای پۆلیس، له‌گه‌ڵ به‌شیر ئه‌ته‌ڵای وه‌زیری ناوخۆی توركیا، كۆبونه‌وه‌ی پێنج سه‌عاتی خایاند، ئه‌ته‌ڵای هیچ قسه نه‌كرد، ته‌نها تێبینی و سه‌رنجه‌كانی ئێمه‌ی به‌شداربوانی ده‌نوسی له‌سه‌ر پرسی كورد و پڕۆسه‌كه. وه‌ك رۆژنامه‌نوسێكی دێرین، یه‌كه‌مجارم بوو وه‌زیرێك ببینم به‌و جۆره به‌گرنگییه‌وه تێبینی و وته‌كانی ئێمه به‌وردی بنوسێته‌وه.\nله كۆبونه‌وه‌دا، وتارێكم به‌ناوی پرسی كورد و دروكه‌وتنه‌وه له توندوتیژی و چه‌ك، پێشكه‌ش كرد. كه تیایدا نه‌خشه‌رێگه‌یه‌كم خسته‌ڕوو.