Sunday, 04.04.2021, 15:56\nتێبینی کوردستانپۆست: ئەم بابەتەی نووسەر کە بە شێوەیەکی داواکاری ئاڕاستەی ئەو لایەنانە کراوە، ئێمە بە پێی سیاسەتی کوردستانپۆست دەستکارییمان کرد، هەروەک لەو روونکردنەوەی خۆمان ئاماژەمان پێی دابوو\n(کلیکی ئێرە بکە بۆ خوێندنەوەی روونکردنەوەکەی کوردستانپۆست)\nوه‌زاره‌تى ناوخۆى هه‌رێمى كوردستان\nوه‌زاره‌تى گواسته‌وه‌و ڕێگاو بان و ئاوه‌دان كردنه‌وه\nهه‌موو به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانى هاتوچۆى هه‌رێمى كوردستان\nلایه‌نى په‌یوه‌ندیدار و به‌رپرسیار\nلاى هه‌موو لایه‌یه‌كمان ئاشكرایه كه ڕوداوه‌كانى هاتو چۆ هه‌مووسنووره‌كانى تێپه‌ڕاندوه‌و گه‌یشتۆته ئاستێكى زۆر مه‌ترسیدار له‌سه‌ر سه‌روماڵ و گیانى هاوڵاتیان و گه‌یشتۆته لوتكه.\nڕۆژ نییه هه‌واڵێكى دڵته‌زێنى گیان له‌ده‌ستدانى ڕوڵه‌یه‌كى ئه‌م نیشتمانه له‌شاشه‌ى تێڤیكانه‌وه به چاوى خۆمان نه‌بینین . ئه‌گه‌ر كار هه‌ر ئاوا بڕوات زوو چاره‌سه‌رێكى بۆ نه‌دۆزرێته‌وه‌و ڕێگاى گونجاو نه‌گیرێته به‌رچاو ، گیان له ده‌ستدانى هاوڵاتیان چه‌ندین جار له كیان له ده‌ستدانى شه‌ڕى داعش زیاتر ده‌بێت . ئه‌گه‌ر حكومه‌ت و په‌ڕله‌مان و لایه‌نه‌كانى به‌رپرسیار به زوترین كات ، هه‌نگاوى خێراو جدى نه‌نین ، ماناى وایه به ده‌ستى ئه‌نقه‌ست خه‌ڵكى كوردستان ئه‌نفال و بێسه‌روشوێن ده‌كه‌ن . ئه‌وه‌ى جێگه‌ى نیگه‌رانى هه‌موومانه ئه‌وه‌یه كه ده‌سه‌ڵاتى به‌ناو كوردى خۆى هۆكارى سه‌ره‌كى هه‌موو گیان له ده‌ستدانه‌كانه . ئه‌مه ڕێك وه‌كو ئه‌وه وایه حكومه‌ت خۆى به‌رنامه‌ى دانا بێت بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ى ژماره‌ى دانیشتوانى هه‌رێمى كوردستان .\nئه‌مه ڕێك وه‌كو ئه‌وه وایه كه ئه‌م حكومه‌ته بۆ دژایه‌تى هاوڵاتیان پێك هێنرابێت . كه‌واته پرسیار ئه‌وه‌یه : ئایا به‌ڕاست ئه‌م حكومه‌ته‌ى ئێمه هه‌مانه حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستانه ، یان دوژمنى خه‌ڵكى كوردستانه ؟. له‌لایه‌ك به به‌رنامه خه‌ریكى برسى كردنى خه‌ڵكى كوردستانن ، ڕۆژێك به‌ناوى پاشه‌كه‌وتى موچه‌وه‌وه‌و ڕۆژێك به ناوى لێبڕینى موچه‌وه خه‌ڵك فه‌قیر ده‌كه‌ن . ئێستاش له ڕێگاى هاتوچۆوه به به‌رنامه خه‌ڵك ده‌كوژن .\nهه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ى كه به‌رپرسیارن له بوارى هاتوچۆداو له‌سه‌ره‌تاوه ناوم هێناون كه به هه‌زاران به‌رپرسى پله باڵاو قات له‌به‌رو بوینباخ له ملیان تێدایه‌و به به‌له‌پیتكه خۆیان ده‌ته‌كێنن و كه به‌یانى ده‌چن بۆ ده‌وام ڕه‌تڵێك سه‌یاره‌ى جام ڕه‌ش و له‌شكرێك پاسه‌وانیان له‌گه‌ڵدایه و زوربه‌یان بۆ چه‌ندین جار سه‌ردانى وڵاتانى بیانییان كردوه و به چاوى خۆیان دیویانه شێوازى هاتو چۆو سه‌لامه‌تى هاولاِتیان چۆن ڕێك خراوه . باشه چه‌ند كه‌سێك له‌وانه به بیریاندا نه‌هات كه هه‌وڵ بده‌ن چاو له‌وانه بكه‌ن و خزمه‌تێك به هاولاِتیان بكه‌ن ؟.\nتاكه ڕێگایه‌ك كه له‌به‌ر چاو گیراوه ئه‌وه‌یه كه زۆرترین ژماره‌ى ئوتومبیل هاورده بكه‌ن بۆئه‌وه‌ى زۆرترین پاره‌یان ده‌سكه‌وێت بێ گوێدانه ئه‌وه‌ى ڕه‌چاوى پیسبونى ژینگه‌و مه‌ترسیه‌كانى نه‌خۆشى ژێرپه‌نجه‌و گیان له‌ده‌ستدانى هاوڵاتیان له‌به‌ر چاو بگرن . بێ ئه‌وه‌ى بیر بكه‌نه‌وه كه ئه‌م ڕیگاو بانه‌ى له هه‌رێمى كوردستان هه‌یه ، ناتوانێت ئه‌م ژماره زۆره‌ى ئوتومبێل له خۆبگرێـت . ئه‌م وڵاته خه‌ریكه به ته‌واوى له دوكه‌ڵى ئوتومبێلدا به ته‌واوى ده‌خنكێت . له هه‌موى خراپتر به‌كار هێنانى سوته‌مه‌نى كوالێتى خراپ و مه‌ترسیدار كه ئه‌وه‌ش زوربه‌ى به‌رپرسه‌كانى ئه‌م وڵاته دروستى ده‌كه‌ن و هاورده‌ى ده‌كه‌ن .\nئه‌گه‌ر له ئاسمانه‌وه به‌ڕۆژ وێنه‌ى شارو شارۆچكه‌و ڕیگاو بانه‌كان بگریت ڕێك ئه‌م وڵاته له گه‌راجى ئوتومبێل ده‌چێت . له‌ناو شاره‌كان شوێنێكى سه‌لامه‌ت نه‌ماوه هاوڵاتى به پیاده هاتوچۆى به‌سه‌ردا بكات و . هه‌رچى شوسته هه‌یه بۆته شوێنى ڕاگرتنى ئوتومبێل .سه‌ره‌ڕاى ئه‌و هه‌مو ژماره‌ى زۆئوتومبیڵ كه ئێستا هه‌یه ، به به‌رده‌وامى به تڕێله ئوتومبێل هاورده‌ى ناو هه‌رێم ده‌كرێت . له ماوه‌ى ڕابودردودا نزیكه‌ى 20 هه‌زار ئوتومبیڵى مودێل نزم كه ڕیگه پێنه‌دراو نین داخڵى هه‌رێم بكرێن ، له ڕێگاى به‌رپرسه حیزبییه‌كانه‌وه به قاچاخ داخڵى هه‌رێم كران و ژماره‌شیان پێدان .\nئه‌م چه‌ند دێڕه‌ى سه‌ره‌وه ئه‌وه‌مان پێده‌ڵێت : كه له هه‌رێمى كوردستان په‌ڕله‌مان و حكومه‌ت و وه‌زیر و گوزیر و به‌ناو دامو ده‌زگاى حكومه‌ت هه‌مویان ته‌نها ناون و داموده‌زگاى شكلین و له‌ناوه‌رۆكدا ئه‌وه‌ى وڵات به‌ڕێوه ده‌به‌ن كۆمه‌ڵێك مافیاو تاڵانچین وله ژێر ناوى حكومه‌تدا سامانى وڵات تاڵان ده‌كه‌ن و هاوڵاتى به‌لاى ئه‌وانه‌وه شتێك نییه كه بایه‌خى هه‌بێت . ئه‌گه‌ر ئه‌مه ڕاست نییه‌و ئه‌وه‌ى هه‌یه حكومه‌ته ،چۆن ده‌بێت ئاوا بێ خه‌مبێت و سه‌رو ماڵ و گیاى هاوڵاتیان به‌ده‌ستى ئه‌نقه‌ست بخاته مه‌ترسییه‌وه .\nلێره زر به كورتى چۆنیه‌تى چاره‌سه‌رى كێشه‌ى هاتو چۆ به‌خاڵ دیارى دیارى بكه‌م :\n1-قه‌ده‌غه‌كردنى هاورده كردنى هه‌موو جۆره‌كانى ئوتومبێل لانى كه‌م بۆ ماوه‌ى دووساڵ ته‌نها ئه‌وئوتومبێلانه نه‌بن كه‌زۆر پێویستن .\n2-ڕاگرتنى پێدانى مۆڵه‌تى شۆفێرى لانى كه‌م بۆ ماوه‌ى یه‌ك ساڵ .\n3- بڕیاردان بۆ چاككردن و دوو سایدكردنى هه‌موو ڕێگاكانى نێوان شا رو شارۆچكه‌كانى هه‌رێمى كوردستان . ئه‌گه‌ر حكومه‌ت به‌هانه‌ى هه‌یه گوایه پاره نییه ئه‌وه ڕاست نییه‌و ته‌نها بۆ ماوه‌ى یه‌ك ساڵ ئه‌و داهاتى گومرگانه‌ى یه‌كێتى و پارتى و مافیا حیزبیه‌كان ئه‌یدزن و ناچێته خه‌زێنه‌ى حكومه‌ته‌وه ، به زیاده‌وه به‌شى هه‌موى ده‌كات .بایی سه‌دان ملیۆن دۆلار زه‌وى به‌نرخ له شوێنه گرنگه‌كانى شاره‌كان له لایه‌ن به‌رپرسه باڵاكانى هه‌ردوو حیزبه‌وه داگیر كراوه . پاره‌ى ئه‌وانه به‌شى چاككردن و دوو ساید كردنى هه‌موو ڕێگاوبانه‌كان ده‌كات .\n4- له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنى چاككردن و به جوت ساید كردنى ڕێگاوبانه‌كان، به‌رنامه دانرێت بۆ پێكهێنانى كۆمپانیاى گه‌وره‌ى گواستنه‌وه‌ى هاوڵاتیان له ڕێگاى پاسى گه‌وره‌وه سه‌ره‌تا له‌نێوان شار وشارۆچكه گه‌وره‌كاندا . بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش ده‌بێ له‌ناو هه‌موو شارو شارۆچه‌كه گه‌وره‌كاندا ته‌رمیناڵى گه‌وره‌و مۆدێرن دروست بكرێت وه‌كو چۆن له ئێران و وڵاتانى تردا هه‌یه . ئه‌گه‌ر ئه‌مه كرا ژماره‌ى ئوتومبێله‌كانى سه‌ر شه‌قامه‌كانى نێوان شاره‌كان به ڕێژه‌یه‌كى به‌رچاو كه‌م ده‌بێته‌وه‌و ئه‌و كات ڕێژه‌ى روداوه‌كانیش كه‌م ده‌بێته‌وه‌و له ڕوى مادیشه‌وه هاتو چۆ هه‌رزانتر ده‌بێت بۆ هاوڵاتیان .\n5- دواى هه‌نگاوى چواره‌م ده‌بێ بیر بكرێته‌وه سیسته‌مى گواستنه‌وه‌ى ناو شاره‌كانیش ڕێك بخرێت و چۆن له ساڵانى حه‌فتاكاندا له‌ناو شاره‌كان پاسى مه‌سڵه‌حه هه‌بوو ، به‌هه‌مان شێوه كۆمپانیاى گه‌وره دامه‌زرێنرێن و هاتوه‌چۆى هاولاِتیت ڕێك بخه‌ن. ئه‌گه‌ر به شێوه‌یه‌كى جدى و دڵسۆزانه‌و له ڕوى هه‌ست كردن به به‌رپرسیاریه‌ته‌وه ده‌ست بكرێت به‌م كاره و ئیراده‌ى ڕاسته قینه هه‌بێت ، هه‌نگاو دواى هه‌نگاو شاره‌زایی زیاتر په‌یدا ده‌كرێت و ده‌كرێت وه‌ڤد بنێرى بۆ وڵاتانى دراوسَیى وه‌كو توركیاو ئێران بۆ وه‌رگرتنى زانیارى و ئه‌وه‌ش عه‌یبه‌ى تێدا نییه.\nبۆ نمونه ده‌توانى به‌م شێوه‌یه ڕێكى بخه‌ى . پاس هه‌بێت له سلێمانییه‌وه یه‌كسه‌ر بۆ دهۆك، ته‌نها له هه‌وڵیر بوه‌ستێت . به‌ڵام جۆرێكى ترى پاس هه‌بێت ، له زوربه‌ى شارو شارۆچكه‌كاندا بوه‌ستێت .\n6-كاتێك توانیت تۆڕێكى هاتوچۆى باش له نێوان شاره‌كان و ناو شاره‌كان دروست بكه‌یت و هاتوچۆى هاوڵاتیان مسوه‌گه‌ر بكه‌ى له كاتى خۆیداو به به‌رده‌وامى ، ئه‌وكات هاوڵاتیان پێویستیان به به‌كار هێنانى ئوتومبێلى تایبه‌تى نامێنیت و هێواش هێواش شه‌قامه‌كان ئارام ده‌بنه‌وه‌و هاوڵاتیان بێ ترس به‌سه‌ر شۆسته‌كاندا هاتوچۆ چۆ ده‌كه‌ن . كاتێك له ڕێگاى ئه‌م به‌رنامه‌یه‌وه توانرا له سه‌دا 50 ى هۆكاره گشتییه‌كانى گواستنه‌وه‌ى هاوڵاتیان دابین بكه‌ى ، له به‌رامبه‌ردا له سه‌دا 50 ژماره‌ى ئه‌و ئوتومبیلانه‌ى ئێستا هه‌ن ، ئۆتۆماتێكى كه‌م ده‌ینه‌وه . حكومه‌ت چه‌ند بتوانێت له ڕێگاى ئه‌و كۆمپانیانه‌وه هاتوچۆى هاوڵاتیان مسوه‌گه‌ر بكات ، به هه‌مان شێوه‌به‌رده‌وام ڕێژه‌ى به‌كار هێنانى ئوتوبێلى تایبه‌تیش كه‌م ده‌بێته‌وه .\nدواى ئه‌وهه‌نگاوانه‌ى سه‌ره‌وه ، ده‌بێ ده‌ست بكرێت به‌م هه‌ناگاوانه‌ى خواره‌وه :\nیه‌كه‌م : ده‌توانى قه‌ده‌غه‌ى هاتوچۆ ڕابگه‌یه‌نى له هه‌ندى شه‌قامى ناوشارى سلێمانى و هه‌ولێر و دهۆك ، ته‌نها بۆ هه‌ندێك ئوموبێل پێویست نه‌بێ . بۆ نمونه له سلێمانى له شه‌قامى مه‌وله‌وى و كاوه .\nدووه‌م: دواى ئه‌وه‌ى كه دڵنیابوى له‌وه‌ى ئه‌و تۆڕى ڕێگاو بان و هاتوچۆیه‌ى هه‌یه ،زامنى هاتوچۆى هاوڵاتیانه ، زه‌ریبه‌ى زۆر بخه‌ره سه‌ر هاورده‌كردنى ئوتومبێل بۆ ئه‌وه‌ى هه‌موو كه‌سێك نه‌توانێت ئوتومبێلأ بكڕێـت . ده‌توانیت نرخى به‌نزین زۆر گران بكه‌ى بۆ ئه‌وه‌ى خه‌ڵك كه‌مترین كات ئوتومبێلى تایبه‌تى خۆى به‌كار بهێنێـت . ده‌بی َحكومه‌ت زه‌ریبه‌ى زۆر بخاته سه‌ر خاوه‌ن گه‌راجه‌كان . ئه‌وانیش نرخى ڕاوه‌ستانى ئوتومبێل گران ده‌كه‌ن و ئه‌و كات كه نرخى به‌نزین گران كراو نرخى ڕاوه‌ستانى ئوتومبێل گران كرا ، زوربه‌ى ناچار ده‌بن ئوتومبێله‌كانیان بفرۆشن .\nدواى ئه‌م هه‌ناگاوانه بڕیارى قه‌ده‌غه‌كردنى ڕأوه‌ستانى ئوتومبێل ده‌ده‌ى له قه‌راغى شه‌قامه‌كان و ئه‌و كات خه‌ڵك ناتوانێت ئوتومبێله‌كه‌ى بباته ناو سه‌نته‌رى شار .\nسێیه‌م : ده‌رهێنانى مۆڵه‌تى شۆفێرى وه‌كو ئێستا ئاسان نه‌بێت و زۆر قورس بكرێت ئه‌وه‌ش هۆكارێكى تر ده‌بێت بۆ سه‌لامه‌تى هاوڵاتیان . ئه‌وانه‌ى نوسینگه‌ى فێركردنى شۆفێرییان هه‌یه خۆیان پێویستیان به فێركردن و ده‌وره‌ى تایبه‌ت هه‌یه . سه‌رنجم داوه تا ئێستاش شۆفێرى زۆر هه‌یه نازانێت ئه‌گه‌ر ترافیك لایت نه‌بێ ، ئه‌وه‌لیات بۆ ڕۆیشتن بۆ لاى ده‌ستى ڕاسته یان چه‌پ .\nله كاتێكدا ده‌گه‌یته فولكه‌یه‌ك ، ئه‌وه‌لیان بۆ ئه‌وكه‌سه‌یه كه له‌ناو فولكه‌كه‌دایه و ئه‌وانه‌ى ده‌ره‌وه ده‌بێ بوه‌ستن ، به‌ڵام سه‌رنجم داوه لاى ئێمه ده‌بێ ئه‌وانه‌ى له‌ناو فولكه‌كه‌دان بۆ ئه‌وانه‌ى ده‌ره‌وه به‌ستن . كوڕه باسى چیتان بۆ بكه‌م تا ئێستا دوو ئیداره‌ى به سیسته‌مى هاتوچۆشه‌وه دیاره و له هه‌ولێرى پایته‌خت جۆره‌سیسته‌مێك په‌یڕه‌و ده‌كرێت و له سلێمانى سیسته‌مێكى تر. ده‌بێ ئه‌م میلله‌ته قوڕبه‌سه‌ره چاوه‌ڕوانى چى له‌م عه‌قڵ دواكه‌وتوانه بكات و دواڕۆژیان به كوێ بگات ؟.\nچواره‌م : چڕكردنه‌وه‌ى سزاى ئه‌وانه‌ى سرپێچى ڕێنمایه‌كانى هاتوچۆ ده‌كه‌ن ، به‌شێوه‌یه‌ك كه ببێت ڕێگر له كه‌مكردنه‌وه‌ى روداوه‌كانى هاتوچۆو گیان له ده‌ستدانى هاوڵاتیان . ئه‌و سزایانه‌ى ئێستا هه‌یه بۆ ئه‌وه نییه ڕوداوه‌كانى هاتوچۆى پێ كه‌م بكرێته‌وه ، بۆ ئه‌وه دانراون پاره‌یان پێ په‌یدا بكرێت . ئه‌گه‌ر سه‌رنج بده‌ن له كاتێكدا پۆلیسى هاتوچۆ شۆفێره‌كان ڕاده‌گرن و لێپرسینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ن ، ته‌نها سه‌یر ده‌كه‌ن ئایا قایشى سه‌لامه‌تیت به‌ستوه یان نه‌ت به‌ستوه . ئه‌گه‌ر قایشه‌كه‌ت به‌ستبو، ده‌ڵێ فه‌رموو بڕۆ . ئه‌گه‌ر نه‌ت به‌ستبوو ، سزاده‌درێی .\nبه‌ڵا م داوات لێناكات بۆ ئه‌وه‌ى بزانێت مۆڵه‌تى شۆفێریه‌كه‌ت ، به‌سه‌رنه‌چوه ، یان كۆنتڕۆڵى ئوتومبێله‌كه‌ت كردوه یان نه‌تكردوه . با پرسیارێك له‌وه‌زاره‌تى ناوخۆ بكه‌ین كه به‌رپرسى هه‌موو به‌رێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانى هاتوچۆیه تا ئێستا چه‌ند كه‌س له‌م هه‌رێمه مۆڵه‌تى شۆفێرى هه‌یه‌و به تایبه‌تى و له ساڵى 2020 چه‌ند كه‌س مۆڵه‌تى شۆفێرى ده‌رهێناوه ؟. ئه‌ى باشه له هه‌مان ساڵى 2020 چه‌ند مۆڵه‌تى شۆفێرى له‌شۆفێران وه‌رگیراوه‌ته‌وه له‌سه‌ر سه‌رپێچى كردن ؟. تا ئیستا یاسایه‌ك نییه له هه‌رێمى كوردستان كه مۆڵه‌تى شۆفیێرى پێ وه‌رگیرێـته‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌موو ڕوداوامه‌و ئه‌و هه‌موو كاره‌ساتانه‌ى ڕۆژانه ڕوده‌ده‌ن .\nله‌سه‌ر فول لایتێك كوڕى به‌رپرسێك خه‌ڵك ده‌كوژێت و مۆڵه‌ته‌كه‌شى هه‌ر ماوه . له ترافیك لایت ، له‌سسور ناوه‌ستێت و كه‌س پرسینه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ ناكات . ئه‌گه‌ر سزادانه‌كان زۆر قورس و كاریگه‌ر نه‌بن ، ڕوداوه‌كان هه‌ر له زیادبوندا ده‌بن . با وڵاتى سوید به نمونه بهێنمه‌وه بۆساڵى 2020 به‌م شێوه‌یه : له ساڵى 2020 1653 ڕوداوى هاتو چۆ ڕویانداوه ، به‌ڵام به هه‌موو ساڵه‌كه 190 كه‌س گیانیان له ده‌ست داوه . له ئێستاوه هه‌وڵ ده‌ده‌ن بۆ ساڵێكى تر ژماره‌ى ڕوداوه‌كان و قوربانیه‌كان كه‌م بكه‌نه‌وه . هه‌ر له هه‌مان ساڵدا 479 هه‌زار كه‌س مۆڵه‌تى شۆفێرى ده‌رهێناوه . به‌ڵام له به‌رامبه‌ردا 20903 مۆڵه‌تى شۆفێرى له خه‌ڵك وه‌رگیراوه‌ته‌وه له‌سه‌ر سه‌رپێچیكردن . كه‌واته گه‌وره‌ترین سزا كه وا له‌شۆفێر ده‌كات پایه‌ندى ڕێنمایه‌كانى هاتوچۆۆبێـت ، ترسى لێساندنه‌وه‌ى مۆڵه‌تى شۆفێرییه كه تا ئێستا له كوردستانى ئێمه‌دا ، یاسایه‌ك بۆ لێساندنه‌وه‌ى مۆڵه‌تى شۆفێرى نییه .\nله وڵاتانى ئه‌وروپا هه‌موو ئه‌وانه‌ى مۆڵه‌تى شۆفێرى ده‌رده‌هێنن له‌به‌ر نه‌بونى هۆكارى هاتوچۆ نییه ، بۆ ڕابواردن و خۆ ده‌رخستن نییه ، به‌ڵكو زوبه‌یان له‌به‌ر ئه‌وه‌یه كه به‌دواى ئیش وكاردا ده‌گه‌ڕێن ، مه‌رجى خاوه‌ن ئێش ئه‌وه‌یه مۆڵه‌تى شۆفێرى هه‌بێت ، یان هه‌ندێك جار شوێنى ئیشه‌كه‌ى دووره‌و ده‌بێ ئوتومبێلى تایه‌تى هه‌بێت .\nبۆیه ئه‌گه‌ر سه‌رپێچى بكات و مۆڵه‌تى شۆفێریه‌كه‌ى له ده‌ست بدات ، له‌ئیشه‌كه ده‌رى ده‌كه‌ن . كه‌واته ئه‌مه ده‌بێته هۆكارێك و ڕێگرێك بۆ ئه‌وه‌ى زۆر ئاگادارى خۆى بێت و سه‌رپیچى نه‌كات .له‌و وڵاتانه یاسا سه‌روه‌ره‌و واسیته نایخوات و پۆلیسێكى هاتوچۆ بۆى هه‌یه مۆڵه‌تى شۆفێرى له وه‌زیرێك وه‌رگرێته‌وه له كاتى سه‌رپێچى كردنداو ناشتوانێت هیچ قسه‌یه‌ك بكات . خۆ وه‌كو لاى ئێمه نییه له‌سه‌ر مۆڕه‌یه‌ك و لێدانى فول لایتێك ، یه‌كێك بكوژن و كه‌سیش له گوڵ كاڵترى پێ نه‌ڵێت .\nكه‌واته چ پێویست ده‌كات ئه‌م هه‌موو خه‌ڵكه زۆره مۆڵه‌تى شۆفێرى هه‌بێت كه هیچ كارێكیان نییه‌و بۆ پۆز لێدان له شه‌قامى پۆزه‌كه . له‌م هه‌رێمه‌ى ئێمه كار گه‌یشتۆته ئه‌وه‌ى ، هه‌موو ئه‌ندامانى خێزان ده‌بێ خاوه‌نى ئوتومبێلى خۆى بێت . ئه‌ى كێ به‌رپرسیاره له سه‌لامه‌تى خه‌ڵك ، یان پیسبونى ژینگه‌و بلاو بونه‌وه‌ى نه‌خۆشى شێر په‌نجه . پێشكه‌وتنى وڵات به‌وه مه‌زنده ناكرێت كه زۆترین خه‌ڵك مۆڵه‌تى شۆفێرى و ئوتومبێلى خۆى هه‌بێت .\nپێنجه‌م : چاوه‌دێرى جێبه‌جیكردنى ڕێنمایه‌كانى هاوچۆ و به‌دواداچون ئه‌ركى به‌ڕیوه‌به‌رایه‌تییه‌كانى هاتوچۆ و پۆلیسى هاتوچۆیه . به‌ڕاستى تا بڵێیى ئه‌رككێكى قورس و گرانه‌و سه‌برى ئه‌یوبى ده‌وێت له‌گه‌ڵ ئه‌و ژماره زۆره‌ى كه مۆڵه‌تى شۆفێرییان هه‌یه‌و زوربه‌یان زۆر تێنه‌گیشتون و خۆشیان به عه‌نته‌ر ده‌زانن و ته‌نانه‌ت حساب بۆ پۆلیسى هاتو چۆش ناكه‌ن به تایبه‌تى كه‌سانى حیزبى و كوڕى به‌رپرسه‌كان .\nله وڵاته پێشكه‌وتوه‌كاندا پۆلیسى هاتوچۆ ده‌بێ بڕوانامه‌ى تایبه‌تى زانكۆى هه‌بێ له‌و بواره‌دا . شاره‌زایی له یاساى هاتوچۆددا هه‌بێێت . دواجار هه‌مووئه‌وانه‌ى پۆلیسى هاتوچۆن خاوه‌نى بڕیارى خۆیانن و له شوێنى هه‌ر ڕوداوێكدا له كاتى هه‌ر سه‌رپێچییه‌كدا ، ده‌توانن بڕیار بده‌ن . وه‌كو لاى ئێمه نییه كه‌سێك سه‌پێچى ده‌كات و پۆلیسى هاتوچو به‌رزى ده‌كاته‌وه بۆسه‌روى خۆیی و ئه‌گه‌ر سه‌رپیچى كه‌ر ، مه‌سئول بوو یان كوڕى مه‌سئول بوو ، یان ناسیاوبوو ، ئه‌وه هیچى به‌رامبه‌ر ناكرێت.\nزۆرجاریش پۆلیسى هاتوچۆ ده‌ترسێت و خۆى لاده‌دا له لێپرسینه‌وه‌و سزادان چونكه زۆر جار هه‌ڕه‌شه‌یان لێكراوه‌و هێرشیان كراوه‌ته سه‌ر . بۆیه ئه‌گه‌ر حكومه‌ت بیه‌وێت ، بوارى هاتوچو بایه‌خى هه‌بێت ، ده‌بێ هه‌وڵ بدات كه‌سانى خوێنده‌وار و خاوه‌ن بڕوانامه بۆ ئه‌و بواره دامزرێنێـت و ده‌وره‌ى تایبه‌تیان بۆ بكاته‌وه‌و له هه‌موشى گرنگتر ئه‌وه‌یه پشتیوانى ته‌وایان بكات و هه‌ر كاتێك هێرشیان كرایه سه‌ر گه‌وره‌ترین سزاى ئه‌وانه بدات كه سه‌رپێچى یاساو ڕێنمایه‌كانى هاتو چۆ ده‌كه‌ن .\nله كۆتاییدا ئه‌وه‌ى ماوه‌ته‌وه بیڵێم ئه‌وه‌یه:\nڕه‌نگه هه‌ندێك كه‌س هه‌بن بڵێن ئه‌مانه‌ى باست كردون به قسه ئاسانن ، به‌ڵام له بوارى كرداریدا قورسن ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر حكومه‌تێكى نیشتمانی و خه‌مخۆرى میلله‌تمان هه‌بێت و به‌ڕاستى له خه‌مى خه‌ڵكدابێت و خاوه‌نى ئیراده بێت ، زۆر به دڵنیاییه‌وه ده‌توانم بڵێم له ماوه‌ى 3 ساڵدا هه‌موو ئه‌وانه‌ى من باسمكردون به زیاده‌وه جێ به‌جێ ده‌كرێن . هه‌موو ئه‌مانه به پاره ده‌كرێن . هه‌موشمان ده‌زانین پاره زۆره‌و زوربه‌ى داهاتى ئه‌م هه‌رێمه له لایه‌ن دوو حیزبى ده‌سه‌ڵاتدار و مافیاكانى ناو ئه‌و دوو حیزبه ، به‌تاڵان ده‌برێت . ئه‌گه‌ر ئه‌وانه واز له دزیى و تاڵانى بهێنن ، هه‌موو شتێك ده‌كه‌وێته سه‌ر سكه‌ى خۆى و وڵات به‌ره‌و پێشه‌وه ده‌چێت .


کوردیپێدیا - 00-08-1915\n📅 00-08-1915 ℹ | پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا) | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n- د.ت، ئاسوورییەکانی ناوچەی هەکاریی باکووری راگواست.\n 📕 پەڕتووک | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ساڵح موحه‌مه‌د ئه‌مین - کورد و عه‌جه‌م: مێژووی سیاسیی کورده‌کانی ئێران - چاپی یه‌که‌م - 1992 - (ئه‌م په‌ڕتووکه نێوی شوێنی چاپی له‌سه‌ر نییه و وه‌ک ده‌ڵین هی نه‌وشیروان موسته‌فایه). پێده‌چێت له هه‌ولێر چاپکرابێت. لاپەڕە: 281\n👁 ئەم بابەتە 3,988 جار بینراوە


دکتۆر نازەنین عوسمان: کێشەی متمانەی سیاسی! – WTARIKURD\nحکومەت: حاڵەتی کۆرۆنامان نییە!\nمیللەت: حکومەت درۆدەکا هەیەو دەیشارێتەوە.\nحکومەت: حاڵەتی کۆرۆنامان زۆربووە!\nمیللەت: حکومەت درۆدەکا کۆرۆنامان هەر نییە بزانە بۆ چ مەبەستێک وادەڵێت و لەبەرخاتری پارە ئەوحکومەتە هەمو شت دەکا.\nخۆئەگەرئەمە گاڵتەش بێت دەلالەتی بێمتمانەییە بە حکۆمەت و دەڵێن نیوەی گاڵتە راستیە.\nکورد زۆری کێشتوە لەدەست حکومەتەکان پێش راپەڕین ودووای راپەڕین بە شێوەی جیاواز.\nئەو چەند ساڵەی دوای راپەڕین وای لە کورد کردوە کە متمانەی بە حکومەتی کوردی نەمینێت. حکومەتە یەک لەدوای یەکەکان وحیزبەکان لەکاتی هەڵبژاردنەکان دروشمی زۆر بریقەدارو بەڵێنی زۆریان بە خەلک داوە کەلەپاشا هیچیان جێبەجێ نەکردوە یاخود بۆی نەکراوە جێبەجێی بکا، لە باشکردنی بژێوی ژیان ودابینکردنی پێداویستەکانیان لە خزمەتگوزاری تەندروستی و چاکردنی ڕێگاوبان، دابینکردنی نیشتە جێ و باشکردنی سیستمی خوێندن و دامەزراندنی دەرچوان و زیادکردنی هەلی کار.\nلەو چەند ساڵانەی دووایی کێشەی ئازادی و موچە بەزەقی گەورەبوە و زیاتر لە متمانەی هاوڵاتی کەمکردۆتەوە بەرامبەر بە حکومەت و دامو دەزگاکانی. هاوڵاتی بە چاوەکی زۆر خراپ و گوماناوە سەیری هەمو کارێک و هەنگاوێکی حکومەت دەکا هەتا ئەگەر هاتو لە بەرژەوەندی هاوڵاتیش بێت، ئەمە وای کردوە داواکاریەکانی هاوڵاتی ئێستایی بێت و داواکانی بۆ تێرکردنی سک و دابینکردنی پێداویستەکانی هەنوکویی بێت و بیر لە پڕۆژەی درێژخایان نەکاتەوە و گرینگی پێنەدا.\nهۆکار زۆرن بۆ بێمتمانایی و زیادبۆنی بەبەردەوامی، ئەو هەمو ڕێککەوتن نامانەی لەنێوان ناوەند وکورد و هەرێم، ئەوهەمو پەیمانانەی لە نێوان حزبە کانی هەرێم و پابەند نەبون پێوەی ودووڕوویی و دووگووفتاری لەگەڵ یەک رەنگی داوەتەوە لەسەر هاوڵاتی.\nهێنانەکایەی سیستمی پەرلەمانی دوای راپەڕین لەنێو میللەتێک کەهەرلەژێرحکومەتە داپڵوسێنەراکانداژیاوە و فێرە بچوکترین بنەماکانی دیمۆکراسی نەبوبو، ئەمە وایکرد هەمو حیزبەکان بکەونە ساختەکردن و ئەوساختەکاریانە جاربەجارزیادی کردوە تاوایلێهاتوە بوە بەگاڵتەجاڕی و هیج رێزێک نە بۆهەڵبژاردن و نە بۆپەرلەمانتار نەماوە.\nحیزبەکان لەکاتی بانگاشه زۆر باڵێنی گەورە و زەبەلاح دەدەن زۆر دوورە لەتوانای جێبەجێکردنیان وکە لە دوایا نەک هەرمتمانەی هاوڵاتی لەق دەبەێت بە دیموکراسیەت و هەڵبژاردن بەڵکوو دروشمەکان و ئەندام پەرلەمانەکان دەبنە سەرچاوەیاکی باش بۆ گاڵتەجاری ولەسەرلاپەڕەی سۆشیال میدیاکانیان پێپڕدەکەنەوە.\nخزم و خزمێنە و حزب و حزبێنە و واستەو واستەکاری لە دامەزراندن و ئیش دۆزینەوەو کارئاسانی سەرچاوەیەکی ترە بۆ نەمانی متمانە نەک هەربەداسەڵاتداران بەڵکو بەهەمو دام و دەزگاکان وەئەمە مەترسیەکی گەورەی لەسەر دواڕۆژی خویندن دروست کردوە و لەگرنگی خوێندن و زانستی کەمکردۆتەوە.\nناکۆکی و باڵباڵێنی نێو هەریەک لەحیزبەکان متمانە لەنێو خودی حیزبەکەی نەهێشتوە وە ئەمەبۆتە چەقبەستویی خودی حیزبەکە وە ئەندامانیان بە ناکۆکیە لابالایەکان خەریککردوە کە پەیوەندی بە ناکۆکی ئایدیۆلۆژیەوە نیە وای لە ئەندامانی حیزب کردوە باوەڕی بە گۆڕانکاری نەبێت لەڕيگای سیاسەتەوە.\nناشیرنکردن و سوککردنی حزبەکان لەنێوان خۆیان بەبەکارهێنانی شێوازی زۆر بازاڕیانە و دور لە بەهای سیاسی و کۆمەڵایاتی بەرامبەربەیەک، کاریگەری زۆرخراپی هەبوە بۆلەدەستدانی متمانەی سیاسی.\nنەمانی متمانە بە سیاسەت تەنیا بێمتمانەیی نیە لە نێوان هاوڵاتی و دەسەڵات، بەڵکو شۆربۆتەوە بۆ نێو هاوڵاتیان و نێو خێزان کە ئەمە بێمتانەیەکی ترسناکی دروست کردوە لە نێو تاکەکان کە بەچاوی گومانەوە سەیری یەکتربکەن و پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکان بخرێنە ژێر گومانەوە ،وە ئەگەر ئەمە بەردەوام بێت مەترسی دەخاتە سەردوارۆژی شیرازەی کۆمەڵگای کوردی.\nچارەسەری بێمتمانەیی سیاسی نە ئاسانەو نەخێرایە، کات و ئیشی زۆرگەرەکە، پێویستی بە گۆرانکاری گرنگ و بنەرەتی هەیە لە شێوەی بەڕێوەبردنی حکومەت و دام ودەزگاکان. ئەم ئەرکە لە زۆربەی وڵاتان دەچێتە سەرشانی پەرلەمانەکانی ، بەڵام لەکوردستان پەرلەمان ناتوانێ ئەم ئەرکە جێبەجێ بکا نەک تەنیا لەبەربێتوانایی پەرلەمانتارەکان بەڵکو لەبەرئەوەی هەمو هێزە سیاسیەکان بەکەم یان بەزۆر بەشدارن لە حوکم وهەریەکەپشکێکی بۆخۆی بردوە و بۆبەرژەوەندی حیزبەکەی کارزیاتردەکا و توانای لیپرسینەوەی وەزیرو حکومەتی نیە ، پەرلەمان لەجیاتی ئەوەی ببێت بە دەزگای چاوەدوری بەسەر حکومەت بۆتە دەستکەلای حکومەت و پارێزگاری لە بەرژەوەندیەکانی حکومەت دەکا نەک هاوڵاتی.\nبۆ گەڕاندنەوەی متمانە پێویستەچارەسەری گەندەڵی لە ریشەوە بکرێت، سەربەخۆیی قەزاو سەروەری یاسا و جیاکردنەوی دەسەڵاتەکانی تەنفیزی و تاشریعی ولێپرسینەوە و چاوەدێری یەکتر. هەڵبژاردن بەبێ دەست تێوەردانی ئەم و ئەولا. نەهێشنی ئەوبەشبەشییەی نێو حکومەت و بونی موعارەزە لەدەرەوەی حکومەت ، گۆڕینەوەی دەسەڵات و رێزگرتنی حزبەکان لە پرۆگرام و بەڵێنەکانی بانگەشەی هەڵبژاردنەکان، ئەوحکومەتەی دروست دەبیت ئەبێت بە نیەتەکی باش لە خزمەت میللەت بێت و ژیان و پێداویستی هاوڵاتی دابین بکا، زیادکردنی خزمەتگوزاریەکان و ئاسانکاری و رەوایی لە دۆزینەوەی هەلی کاربۆ گەنجان. رێگەدان و رێخۆشکردن بە میدیای ئازاد تا بتوانێت بەشداربیت لە رووماڵکردنی راستیەکان و بەرزکردنەوەی رادەی زانیاری دروست، رێگەدان بە رێکخراوە مەدەنیەکان بەبێ ئەوەی ببێ بە سێبەری حکومەت وحیزبەکان، رێزگرتنی مافی مرۆڤ و لەسەروو هەمویانەوە گەرانەوەی شکۆی مرۆڤەکان.


رۆژهات ئامەدی سیاسەتوانی باكووری كوردستان بۆ گوڵان: دژایەتیكردنی حوكمڕانیی هەرێمی كوردستان پلانی تێكڕای ناحەزانی كوردستانە و پەكەكە بەوەكالەت بۆیان جێبەجێ دەكات\n11 July 2019 10:15\nپەیامی کورد ... دوای ئەوەی سەرۆك بارزانی بانگەشەی بۆ دامەزراندنی دەوڵەت راگەیاند، پەكەكە دژایەتی خۆی بۆ دەوڵەتی كوردستان ئاشكرا كرد\nئەزموونی حوكمڕانی هەرێمی كوردستان بۆتە هیوای هەر كوردێك لە هەر چوار پارچەی كوردستان و تێكڕای رەوەندی كوردستان لە هەندەران، هەر بۆیە كاتێك هێزێكی وەك پەكەكە بە ئاشكرا هەوڵدەدات كێشە و ئاستەنگ بۆ سەركەوتنی ئەم ئەزموونە دروست بكات و باری ئاسایش و سەقامگیری تێك بدات و ئاژاوە و ناسەقامگیری بنێتەوە، ئەوا ئاشكرایە ئەم رەفتارەی پەكەكە تەنیا دژی لایەنێكی دیاریكراوی سیاسی نییە، بەڵكو دژی ئامانجی هەر كوردێكە لە هەر كوێیەكی ئەم جیهانە بێت. ماوەیەكە سەرانی پەكەكە لە قەندیلەوە هەڕەشە لەم ئەزموونە سەركەوتووەی حوكمڕانی هەرێمی كوردستان دەكەن و هەوڵیانداوە هێزێك لە ناو خاكی هەرێمدا بۆ ئاژاوەنانەوە دروست بكەن و زەمینەیەك بێننەئاراوە كە شەڕی كورد- كورد دروست بكەن، هەرێمی كوردستان كە هەموو كات هەوڵیداوە یەكڕیزی ناوماڵی كوردستان پتەو بێت و دووبەرەكی نەكەوێتە نێوان ریزەكانی و لە هەمان كاتدا وەك دەوڵەتێكی دیفاكتۆش پەیوەندیی باشی لەگەڵ دراوسێكانی هەبێت، بەردەوام هەوڵیداوە شەڕ و گێچەڵی پەكەكە بە شێوازێكی دوور لە شەڕ چارەسەر بكات، بەڵام دیارە پەكەكە بە دەست لە پشتدانی ناحەزانی گەلی كوردستان ناتوانێت واز لەو ئاراستە هەڵەیە بهێنێت، بۆیە گرنگە هاووڵاتیانی كوردستان زۆر راشكاوانە لە ئامانج و شەڕفرۆشتنی بە هەرێمی كوردستان تێبگەن، بۆ قسەكردن لەسەر ئەم بارودۆخە ئەم دیمانەیەمان لەگەڵ رۆژهات ئامەدی سیاسەتمەداری باكووری كوردستان ئەنجامداو بەمجۆرە وەڵامی پرسیارەكانی داینەوە.\n* پەكەكە لە سەرەتای دامەزراندنیەوە داوای دەوڵەتی سەربەخۆی كوردستانی بۆ هەر چوار پارچەی كوردستان دەكرد، بەڵام ئێستا خۆی دژایەتی بیری نەتەوەیی و دامەزراندنی دەوڵەتی نەتەوەیی دەكات، ئایا هەر لەسەرەتاوە شتێك لای پەكەكە هەبووە بە ناوی بیری نەتەوەیی و دەوڵەتی كوردستانەوە؟\n- هەر لەساڵی 1979وە كە پەكەكە دامەزراوە، ئامانجی زوڵاڵ بووە و دژی ستراتیژیەتی پێشكەوتنی بزووتنەوەی رزگاریخوازی كوردستان بووە و هەوڵیداوە كە خەباتی نیشتمانی و نەتەوەیی سەرنەكەوێت، ئەوجا لەبەر ئەوەی هزری نیشتمانی و نەتەوەیی رەنگدانەوەی خەباتی رێبازی بارزانی و پارتی دیموكراتی كوردستان بووە و هەر ئەوان نوێنەرایەتی ئەو ئاراستەیەیان كردووە، بۆیە پەكەكە هەمیشە دوژمنایەتی پارتی و رێبازی بارزانی كردووە، بەڵگەش لەسەر ئەمە بەم ساڵانەی دوایی یەكێك لەوانەی ماوەی چەندین ساڵ خۆی بە مامۆستای پەكەكە دەزانی لەسەر ئاستی ناوخۆ و دەرەوە، ئەویش پڕۆفیسۆر (یەڵچین كوچان) كە بە رەچەڵەك توركە، ئەم كابرایە دوای دەستگیركردنی عەبدوڵا ئۆجەلان گەڕایەوە توركیا و وتی: كاری من تەواو بوو. واتە ئەوەی مەبەستم بوو ئەنجامم دا، پاشان (یەڵچین) لەسەر پرسی (ئەرگەنەكۆن) دەستگیركرا و لەبەردەم دادگا باسی رابردووی خۆی كردو لێیانی پرسی: «ئێوە چیتان لەمن دەوێت؟ من ئەوەی لەدەستم هات بۆ توركیا كردم و توانیم گەنجی كوردی توركیا لە خەتی بارزانی دووربخەمەوە و لە پێناوی دیموكراسیی توركیا گیانی خۆی لە دەست بدات، لەم كارەدا سەركەوتووش بووم.» ئەوجا لێرەوە ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ سەرەتای دەستپێكی پەكەكە كە باسی ئەوەی دەكرد، خەبات بۆ رزگاركردنی كوردستانی گەورە دەكات، بەڵام ساڵ لە دوای ساڵ ئەو راستییە دەركەوت كە ستراتیژیەتی پەكەكە خزمەتی كوردو دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستان ناكات، هەر بۆیە دوای ئەوەی سەرۆك مسعود بارزانی بانگهێشتی دەوڵەتبوونی بۆ كوردان كرد و بووە ئەمری واقیع، ئەوجا پەكەكە دوچاری ئیحراجییەكی گەروە بوو و ناچار بوو ئامانجە راستەقینەكەی خۆی ئاشكرا بكات و رایگەیاند: ئامانجی ئێمە دژی ئەوەیە دەوڵەت بۆ كورد دروست بێت و كورد پێویستی بە دەوڵەت نییە، كورد پێویستی بە نەتەوەپەروەری و نیشتمانپەروەریی نییە، هەروەها ئەوا وەك ئەو واقیعەی ئێستا لە رۆژئاوای كوردستان هەیە، ئەوا وەك دەبینین (پەیەدە) كە جۆرێك پەیوەندییان لەگەڵ پەكەكە هەیە، لە سەرەتادا كە ئەوان لەژێر كاریگەری پەكەكە بوون، ئەوانیش دژی دروستبوونی دەوڵەت و كوردپەروەری بوون، هەر بۆیەش لە سەرەتادا سیستمی (كانتۆنیان) دامەزراند، ئاشكراشە ( كانتۆن) نە ( ناوچەیەكی ئۆتۆنومی)یە، نە (هەرێمێكی فیدڕاڵی) بەڵكو سیستمی ئەیالەتە كە كاتی خۆی (پۆل بریمەر)ی حاكمی مەدەنی عێراقیش سیستمی (فیدڕاڵیی پارێزگاكان)ی بۆ عێراق پێشنیار كرد، تەنانەت خوالیخۆشبوو مام جەلالیش كە ئەوكات سەرۆك كۆماری عێراق بوو، ئیمزای كردبوو، بەڵام سەرۆك مسعود بارزانی رەتیكردەوە و سیستمی (فیدڕاڵیی پارێزگاكان)ی قبووڵ نەكرد، ئەوجا كاتێك ئێران و رووسیا و توركیا لە سووریا شكستیان هێنا، خەریك (پەیەدە)ش شكستێكی گەورە بخوات، بەڵام ئەوە بوو رۆژئاوا و ئەمریكا بە هانای كوردەوە هاتن نەك پەیەدە، بە هۆی ئەوەوە پەیەدە رزگاری بوو. ئێستا ئەمریكا و رۆژئاوا خەریكی ئەوەن كە پەیەدە لە بیری پەكەكە دووربخەنەوە، هەر بۆیە لە ئێستادا ئەگەر سەرنج بدەین، دەبینین پەیەدە وەك پێشان لە ژێر كاریگەریی پەكەكە نەماوە، هەر بۆیە سیستمی كانتۆنیان كۆتایی پێ هێنا و، ئێستا فیدراسیۆنێكیان دامەزراندووە بە ناوی (فیدراسیۆنی باكووری سووریا)، كەواتە ئێستا دەتوانین بڵێین دوای ئەوەی پەكەكە لەسەر ئاستی كوردی توركیا قبووڵ نەكرا و لە رۆژئاواش لێی دوور كەوتنەوە، ئێستا هەوڵەكانی چڕكردۆتەوە بۆ ئەوەی لە هەرێمی كوردستان كێشە دروست بكات.\n* لایەنێكی دیكە لە ژیانی سیاسی پەكەكە ئەو ئایدیۆلۆژییە چەپە رادیكاڵیە كە هەموو حزبێكی سیاسی لە كوردستان رەتدەكاتەوە و رای دەگەیەنێت كە لەگەڵ بوونی ئەو بزووتنەوەی رزگاریخوازیی كوردستان دەست پێ دەكات، ئایا هەر لە سەرەتای دروستبوونیەوە تا ئێستا پەكەكە چەند دژایەتی بزووتنەوەی رزگاریخوازیی كوردستانی كردووە؟\n- راشكاوانە دەتوانم ئەوە بڵێم كە لە سەرانسەری هەر چوار پارچەی كوردستان (باكوور، باشوور، رۆژئاوا، رۆژهەڵات) هیچ پارت و تەڤگەرێك نەماوە كە تووشی شەڕی پەكەكە نەهاتبن و پەكەكە شەڕی پێ نەفرۆشتبن، لە هەندێك كاتدا پەكەكە وا خۆی پیشانداوە كە لەگەڵ بەشێك لە (ینك) پەیوەندی هەبووە، بەڵام خودی (ینك)یش لەشەڕ و گێچەڵی پەكەكە بەدوور نەبووە، ئەم ئاراستەیەی پەكەكە لەگەڵ ستراتیژیەتی دروستبوونی پەكەكە یەك دەگرێتەوە. لەبەر ئەوەی هەر لە سەرەتای دامەزراندنیەوە بەیاننامەیەكیان دەركرد و تیایدا رایانگەیاندبوو «بۆ سەركەوتنی پەكەكە دەبێت هێزە فیوداڵەكان (ئاغا و دەرەبەگەكان) نەمێنێت.» ئەوجا لەو بەیاننامەیەدا ناوی هێزە فیوداڵەكانی هێنابوو كە بریتی بوون لە پارتەكانی (رزگاری، كاوە، پارتی، تیكۆشین، حەسەكە و...هتد). هەر دوای دەركردنی ئەم بەیاننامەیەش لە باكووری كوردستان دەستیكرد بە شەڕ و تەسفیەی حزبەكان و، تەنیا لە ساڵانی 1979-1980 زیاتر لە 200 گەنجی كورد لە باكوور هاتنە كوشتن، لەگەڵ ئەوەی ئەوكات هیچ یەك لەو حزبانە هێزی چەكداریان نەبوو، بەڵام وێڕای ئەوەش زیاتر لە 200 گەنجی كوردیان كوشت، خۆ ئەگەر ئەو حزبانە هێزی چەكداریان هەبوایە، ئەوا لەوانە بوو بە هەزاران گەنجی كورد بكوژرێن و ببن بە قوربانی ستراتیژە هەڵەكەی پەكەكە.\n* لە دوای هەڵبژاردنەكانی 2015ی توركیا، زەمینەیەك هاتبووە پێشەوە كە كوردانی توركیا توانییان زیاتر لە 80 كورسی بە دەست بهێنن، بەڵام پەكەكە شەڕی بردە ناو توركیا و لە دەوروبەری ئامەد شەڕی خەندەقی دەست پێكرد، بەمەش گورزێكی كوشندەی لە مافەكانی كوردی توركیا وەشاند، ئایا ئەگەر پەكەكە مەبەستی ئەوەیە مافی كوردی توركیا بەدەست بهێنێت، بۆ وڵاتەكە وێران دەكات؟\n- بێگومان هەدەپە كە وەك باڵی سیاسیی پەكەكە ناسراوە لە هەڵبژاردنەكانی ساڵی 2015ی توركیا توانی 81 كورسیی پەرلەمانی بەدەست بهێنێت، ئەمەش سەركەوتنێكی گەورە بوو بۆ هەدەپە، لەبەر ئەوەی بەربەستی رێژەی 10%ی تێپەڕاندبوو و دەیتوانی وەك فراكسیۆنێكی پەرلەمانی و خاوەن 81 كورسی لە پەرلەمانی توركیا رۆڵێكی گرنگ بگێڕێت، لەمەش زیاتر لەو كاتەدا (ئاك پارتی) ئامادە بوو كە وتووێژ لەگەڵ كورد بكات، لەبەر ئەوەی بە نیازی ئەوە بوو سیستمی سیاسی توركیا بگۆڕێت بۆ سەرۆكایەتی و خۆی سەرۆك كۆماری توركیا بێت، هەر بۆیە ئەگەر لەو كاتەدا (هەدەپە) ئامادە بوایە گفتوگۆ لەگەڵ (ئاك پارتی) بكات و پێی بڵێت: ئێمە ئامادەین پشتگیریتان بكەین بۆ ئەوەی سیستمی توركیا ببێت بە سەرۆكایەتی، بەڵام ئێوە لەبەرامبەر ئەمە چی بۆ كورد دەكەن؟ من پێموایە ئەمە كاریگەرییەكی ئەرێنی دەبوو، راستە ناتوانین بڵێین كوالیس یلنێكی راستەقینە دروست بوو، بەڵام ئاكامەكەی زۆر زۆر لە شەڕی خەندەق باشتر دەبوو، لە بەرامبەر ئەمەدا (هەدەپە) بە بڕیاری سەرانی پەكەكە لە (قەندیل) دیالۆگی لەگەڵ ( ئاك پارتی) رەتكردەوە و رایانگەیاند: ئێمە نامانەوێت سیستمی توركیا ببێتە سەرۆكایەتی و ئەردۆگان ببێتە سەرۆك كۆماری توركیا، ئەم دروشمە لە بنەڕەتدا دروشمی هەدەپە نەبوو، بەڵكو دروشمی (جەهەپە) بوو كە ئێستا خەریكە دەبێتە خۆشەویستی كورد، هەروەها دروشمی ئێران بوو، كە ئەوكات لەگەڵ توركیا ناكۆكییان هەبوو، هەروەها دروشمی گرووپەكەی فەتحوڵا گولەن-یش بوو، سەرەنجام قەندیل بڕیاری دا شەڕ بكەن، ئەوە بوو شەڕی خەندەق دەستی پێكرد، لەم شەڕەدا جیا لەوەی ماڵی كوردانی باكوور وێران بوو، لە هەمانكاتدا زیاتر لە 7هەزار گەنجی كورد لەو شەڕەدا كوژران، نزیكەی نیو ملیۆن كورد لە ناوچەكانی (سلۆپی و شرناخ و جزیرە و ئامەد) دەربەدەر بوون و روویان كردە ئەستەنبووڵ و شارە توركنیشەكانی دیكەی توركیا، شەڕەكە گورزێگی ئەوتۆی لە كوردی باكوور وەشاند، هەر ماوەیەك دوای شەڕی خەندەق یەكێك لە سەركردەكانی پەكەكە لە قەندیل گوتبووی: «شەڕی خەندەق شەڕێكی هەڵە بوو»، بەڵام ئێستا هەمان هەڵە و تاوان، پەكەكە دەیەوێت لە هەرێمی كوردستان دووبارە بكاتەوە، ئەمەش بەو مانایەی هێزێكی دروست كردووە بۆ ئەوەی هەمان شەڕ لە دژی هەرێمی كوردستان دروست بكات، بە راستی ئەمە زۆر ترسناكە بۆ هەرێمی كوردستان، لەلایەكی دیكە چۆن شەڕی خەندەق لە ناو توركیا بە پیلان و دەستی هێزەكانی دیكەشی لەپشت بوو، ئەمەی كوردستانیش پیلانێكی دیكەیە كە هێزی دیكەی لە پشتەوەیە و پەكەكە بۆیان جێبەجێ دەكات، بۆیە گرنگە ئەم هەنگاوانەی پەكەكە دژی هەرێمی كوردستان و دامەزراوە شەرعییەكانی بە جددی سەیر بكرێت و خەڵكی كوردستان لەوە تێبگەن كە ئەمە مەترسییەكیگەورەیە.\n* باس لەوە دەكرێت كە ئێستا پەكەكە لەناو كوردانی توركیا جەماوەری كەم بۆتەوە و ئەوانیش بۆیان دەركەوتووە كە پەكەكە خەبات بۆ كوردانی توركیا ناكات، ئایا تاچەند ئێستا لە ناو كوردانی باكووردا پەكەكە رەتدەكرێتەوە؟\n- دوای ئەو سیاسەتە هەڵەی شەڕی خەندەقی پێ كرا و ئەو كارەسات و ماڵوێرانییەی بەسەر كوردانی باكوور هات، ئاستی جەماوەری هەدەپە لە 11% بۆ 5%دابەزی، بەڵام سیاسەتی شكستخواردووی ئەردۆگان و ئاك پارتی بە رێككەوتنیان لەگەڵ حەشدی شەعبی بۆ داگیركردنەوەی كەركووك و هەروەها داگیركردنی عەفرین لەلایەن توركیاوە، كوردی باكووری تووڕە كرد، بۆیە لە هەڵبژاردنی ئەمجارەشدا دەنگی خۆیان دایەوە بە هەدەپە، ئەمەش مانای ئەوەیە ئەم دەنگدانە لە خۆشەویستیی پەكەكە نەبوو، بەڵكو لەبەر ئەوە بوو كورد لە ئاك پارتی و ئەردۆگان تووڕە بوو، ئێستاش وەك دەبینین تەنیا لە شاری ئەستەنبووڵ شەش ملیۆن كورد دەژین، ئەمجارەش لە دووبارە هەڵبژاردنەوەی شارەوانی ئەستەنبووڵدا دەنگیان بە كاندیدەكەی (جەهەپە) دا، ئەمەش لەبەر ئەوە نییە كە جەهەپە لای كورد خۆشەویست بێت، بەڵكو پەیامێك بوو لەلایەن كوردەوە بۆ ئەردۆگان و پیێان گوت، لەبەر ئەوەی تۆ زوڵمت لە ئێمە كرد، هەر بۆیە ئەگەر ئەو هۆكارانە نەبوایە، كوردی باكوور دەنگی خۆی نەدەدا نە بە هەدەپە، نە بە جەهەپە لە هەڵبژاردنی شارەوانیی ئەستەنبووڵدا.\n* كوردانی رۆژئاوا بەشێكی زۆری كە بە نزیكەی 250 هەزار كەس مەزندە دەكرێن لە ترسی رەفتارە ناشیرینەكانی پەكەكە ئاوارەی هەرێمی كوردستان بوون و ئێستا و دوای تەواوبوونی مەترسی داعش ناوێرن بگەڕێنەوە رۆژئاوا، پرسیار ئەوەیە پەكەكە زیاتر لە هەزاران گەنجی كوردی لە شەڕەكانی داعش بە كوشت دا، ئێستاش كورد ناوێرێت لە ترسی پەكەكە بگەڕێتەوە، ئایا ئەمە تاچەند خزمەتی داگیركارانی كوردستان دەكات؟\n- بە بڕوای من، بارودۆخی رۆژئاوای كوردستان لە بەردەم گۆڕانكارییەكی گەورەدایە، كاتی خۆی (پەیەدە) وەك دەزگایەكی ئێرانی و مالیكی و رووسی رەفتاری دەكرد و زوڵمێكی زۆری لە كوردی رۆژئاوا كرد، هەر بۆیە بەشی هەرە زۆری كوردانی رۆژئاوا وڵاتی خۆیان چۆڵ كرد و ئاوارەی وڵاتانی دەوروبەر و هەرێمی كوردستان و بەشێكیشیان ئاوارەی دەوڵەتانی رۆژئاوا بوون. هەر بۆ نموونە: زیاتر لە 300 هەزار كوردی رۆژئاوا لە هەرێمی كوردستانن، زیاتر لە 300 هەزاری دیكەش لە توركیان و ئەوەندەی دیكەشیان روویان لە ووڵاتانی ئەوروپا كردووە، هەموو ئەم خەڵكەش لەبەر بێزاربوونیان لە سیاسەتی پەكەكە كە لەناو پەیەدە رەنگدانەوەی هەبوو، وڵاتی خۆیان بەجێهێشت، بەڵام واقیعی ئێستای رۆژئاوا واقیعێكی دیكەیە و قۆناخێكی دیكە لە رۆژئاوا دروست بووە كە تیایدا فەرمانڕەوای رۆژئاوا نە (پەیەدە و نە ئێران و نە رووسیا) نین، بەڵكو فەرمانڕەوای راستەقینە (ئەمریكا و فەرەنسا)ن، ئامانجی بنەڕەتی ئەمریكا و ئەوروپاش لە رۆژئاوای كوردستان، تێكشكاندنی تیرۆریستانی داعش بوو، كە ئێستا 90%ی ئەو رێكخراوە تیرۆریستییە كۆتایی هاتووە، لەم شەڕەدا نزیكەی 15 هەزار گەنجی كورد شەهید بوون، بەڵام لەبەر ئەوەی ئێستا (پەیەدە) فەرمان لە سەرانی پەكەكە لە قەندیلەوە وەرناگرێت، خەرێكە ژێرخانێك بۆ قەوارەیەكی كوردی لە رۆژئاوا دروست دەبێت و هەوڵێك هەیە بۆ ئەوەی پرۆسەی ئاشتەوایی لە نێوان كوردانی رۆژئاوا بێتەئاراوە، هەروەها دەرفەتێك دروست بووە بۆ ئەوەی زەمینەیەك دروست بكەن، كوردانی رۆژئاوا بگەڕێنەوە وڵاتی خۆیان، لە ئێستادا سەرانی پەكەكە لە قەندیل چەندین جار داوایان لە سەركردایەتی ئێستای پەیەدە كردووە، بەتایبەتی (مەزڵووم كۆبانی) كە سەردانی قەندیل بكات، بەڵام ئەو داوایەكەی رەتكردووەتەوە و، زۆر بە هەستیاری مامەڵە لەگەڵ بارودۆخەكە دەكات و تەنانەت لەناو رۆژئاواش بۆ هەموو شوێنێك ناچێت، بۆیە لێرەدا دەكرێت بڵێین، ئەگەر پەیەدە خۆی لەژێر كاریگەریی سەرانی قەندیل رزگار بكات، وەك ئێستا بە كاریگەری فەرەنسا و ئەمریكا كردوویەتی، ئەوا شەڕ و گێچەڵی پەكەكە لە رۆژئاوا كۆتایی دێت و ئاشتی دەگەڕێتەوە ئەو پارچەیەی كوردستانیش.\n* شێوازێكی دیكەی پەكەكە لە دروستكردنی چەكدارەكانی رفاندنی كوڕ و كچی مێرمنداڵی خوار تەمەن 18 ساڵانە لە كوردستان و پاشان رێگەیان لێ دەگرێت پەیوەندی بە كەسوكاریانەوە بكەن، هەروەها بڕواشیان بە پرۆسەی هاوسەرگیری نییە، ئایا تاچەند رەفتارەكانی پەكەكە شیرازەی خێزان و دابونەریتی كوردانەی تێكداوە؟\n- پێویستە راستییەك هەیە، راشكاوانە پەنجەی بخەینەسەر، ئەویش ئەوەیە كە دەبێت بزانین كەس لەبەر برسێتی رووی نەكردۆتە ووڵاتانی ئەوروپا، بەڵكو جۆرێك لە گۆشەگیری ئازادی كۆمەڵایەتی هەیە، ئەمە تەنیا كێشەی هەرێمی كوردستان نییە، بەڵكو كێشەی هەر چوار پارچەی كوردستانە، بۆیە رێكخراوێكی وەك پەكەكە كە خۆی هەست دەكات كەس بە ئارەزوومەندانە ناچێتە ریزەكانی، ئەم دەرفەتەی قۆستۆتەوە و دەڵێت وەرن من (ئەو ئازادییەتان بۆ فەراهەم دەكەم). بۆیە گەنجانی باكوور و رۆژئاوا بەو ئامانجە روو لە پەكەكە دەكەن، بەشێك لە گەنجانی باشووری كوردستانیش دەچنە ناو پەكەكە بۆ ئەوەی بەو رێگەیە بگەنە ئەوروپا، ئەمەش مانای ئەوەیە پەكەكە هەوڵیداوە سوود لە هەستی ناخۆشی ئەو خەڵكانە وەربگرێت و هەڵیانبخەڵەتێنێت. ئەمەش رەفتارێكی زۆر خراپە و بێجگە لە پەكەكە هیچ پارت و لایەنێكی سیاسی كوردستان پەنای بۆ ئەم كارە ناشیرینە نەبردووە، لێرەدا گرنگە ئاماژە بەوە بكەین، ئەو خەڵكانەشی پەیوەندی بە پەكەكەوە دەكەن، دوای ماوەیەكی كورت تێدەگەن پەكەكە ستراتیژیەتی چییە، بۆیە لێی دوور دەكەونەوە، هەر بۆ نموونە تەنیا لە هەرێمی كوردستاندا زیاتر لە 3000 كچ و زیاتر لە 5000 پیاو كە پێشتر چەكداری پەكەكە بوون، وازیان هێناوە و ئێستا لە هەرێمی كوردستانن، ئەمە بێجگە لەوانەی گەڕاونەتەوە توركیا، یان چوونەتە هەندەران، ئەگەر لەسەر ئەم ئامارە سەیر بكەین، هیچ رێكخراوێكی سیاسی نییە كە بەو ئاستە ئەندامەكانی وازی لێ بهێنن، بۆیە لەم حاڵەتەدا پەكەكە ناچارە پەنا بۆ هەر رێگەیەك بەرێت بۆ ئەوەی چەكداری تازە بۆ خۆی پەیدا بكات، بەتایبەتی گەنجانی كوڕ و كچی تەمەن 14- 15 ساڵ، بەڵام وەك لە چەند رۆژی رابردوو بینیمان، پەیەدە ئێستا دژی ئەوەیە كە ئەو گەنجە هەرزەكارانە بكاتە چەكدار، بۆیە رێككەوتنێكی لەگەڵ نەتەوە یەكگرتووەكان ئیمزا كردووە، كە نابێت كەسێك تەمەنی لە خوار 18 ساڵەوە بێت، لەناو لەشكری پەیەدە بمێنێت.\n* لە كاتیكدا پەكەكە هەتا ئێستا نەیتوانیوە گوندێكی كوردستانی توركیا ئازاد بكات، بەڵام شەڕ بە قەوارەی سیاسی هەرێمی كوردستان دەفرۆشێت و ئامانجی ئەوەیە حكومەتی هەرێمی كوردستان بڕووخێنێت، ئەمە لەكاتێكدا حكومەتی هەرێمی كوردستان جێگەی ئومێدی كوردی هەر چوار پارچەی كوردستانە، ئایا پەكەكە بۆ خزمەتی كێ دژایەتی قەوارەی سیاسی هەرێمی كوردستان دەكات؟\n- پێشتر لەسەر ئەم پرسە قسەم كردو جارێكی دیكەش دووبارەی دەكەمەوە، دژایەتیكردنی حكومەتی هەرێمی كوردستان تەنیا بۆچوون و ئاراستەی پەكەكە نییە، بەڵكو ئەمە ئاراستەی دەوڵەتانی ئیقلیمی و خەڵكانێكی داخ لەدڵ و فاشیلی باشووری كوردستانیشە كە ئامانجیان ئەوەیە ئەم حكومەتەی هەرێمی كوردستان نەمێنێت. راستە لەناو سەركردایەتی ئێستای پەكەكە لە قەندیل كۆمەڵێك سەركردەی چەپی رادیكاڵی ستالینی بوونیان هەیە و ئەگەر بۆیان بكرایە لە 24 كاتژمێردا هەوڵیاندەدا پارتی دیموكراتی كوردستان و حكومەتی هەرێمی كوردستان نەهێڵن، بەڵام ئەمەیان بۆ ناكرێت، بۆیە لەگەڵ هێزەكانی تارانیش هەوڵیاندا هاوكاری بكەن و پێكەوە كاردەكەن، ئەزموونی حوكمڕانی ئێستای هەرێمی كوردستان بۆتە هیوا و ئومید بۆ كوردانی هەر چوار پارچە و هەروەها تێكڕای رەوەندی كوردیش لە هەندەران، بۆیە ئەوان دەیانەوێت ئەم ئەزموونە نەمێنێت بۆ ئەوەی كورد بێ هیوا بێت، بۆیە گرنگە هەموو لە ئاستی ئەم پیلانە هەمەلایەنەیە هۆشیار بین كە بەوەكالەتی زۆر لایەن دەیانەوێت دژی هەرێمی كوردستان بە پەكەكەی جێبەجێ بكەن.


میتۆدی ڕه‌خنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و پراكتیزه‌كردنی له شیعری (هێمن موكریانی) دا\nسر‌دار فایق مجید 1\nعماد شکور محمود 2\n1 به‌شی كوردی / كۆلێژی زمان و زانسته مرۆڤایه‌تیه‌كان/ زانكۆی گه‌رمیان\n2 به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی په‌روه‌رده‌ی گه‌رمیان // په‌روه‌رده‌ی که‌لار\nڕه‌خنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی، میتۆدێكه له په‌یوه‌ندی نێوان ئه‌ده‌ب و كۆمه‌ڵگا ده‌كۆڵێته‌وه، هه‌روه‌كو چۆن كاریگه‌ری و ڕۆڵی ئه‌ده‌ب له كۆمه‌ڵگادا ده‌رده‌خات، ئه‌م میتۆده جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌و به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بیانه ده‌كاته‌وه كه بۆ چاره‌سه‌ركردنی بواره كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان به‌رهه‌م هاتوون، هه‌روه‌ها ده‌یه‌وێت له‌ڕێگه‌ی به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بییه‌كانه‌وه ڕه‌وتی پێشكه‌وتن و گۆڕانكاری كۆمه‌ڵگا ده‌ربخات.\nهۆكاری هه‌ڵبژاردنی بابه‌ته‌كه: له‌نێو توێژینه‌وه‌ی كوردیدا ئه‌م بواره جێگه‌ی بایه‌خی توێژه‌ران بووه، به‌ڵام له‌به‌ر گرنگی بابه‌ته‌كه و پێویستی هه‌نوكه‌یی كۆمه‌ڵگا له‌م بواره‌دا ئه‌وه ده‌خوازێت، كه له چه‌ندین ئاراسته‌ی جیاوازه‌وه گرنگی به‌م بواره بدرێت، بۆ خستنه‌ڕوو و چاره‌سه‌ركردنی هه‌میشه‌یی كێشه‌كانی كۆمه‌ڵگایی كوردی، بۆیه ئێمه‌ش له‌ژێر ناونیشانی (میتۆدی ڕه‌خنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و پراكتیزه كردنی له شیعری هێمن موكریانی)دا، ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌مان ئه‌نجام داوه.\nمیتۆدی توێژینه‌وه‌كه: له‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا میتۆدی وه‌سفی شیكاریمان په‌یڕه‌و كردووه.\nئامانجی توێژینه‌وه‌كه: له‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا، ئامانجمانه بارودۆخی كۆمه‌ڵایه‌تی سه‌رده‌می شاعیر ده‌ستنیشان بكه‌ین، كه وێنه‌یه‌كی هونه‌ریانه‌ی واقیعی كۆمه‌ڵگای كوردی پیشان داوه، هه‌روه‌ها كاریگه‌ری ده‌قی شیعری هێمن موكریانی له چاره‌سه‌ركردن و خستنه‌ڕووی كێشه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا بخه‌ینه‌ڕوو.\nپێكهاته‌ی توێژینه‌وه‌كه: ئه‌م توێژینه‌وه‌یه له پێشه‌كی و دوو به‌شی سه‌ره‌كی و ئه‌نجام و لیستی سه‌رچاوه‌كان پێكهاتووه. له به‌شی یه‌كه‌مدا باس له چه‌مك و پێناسه‌ی میتۆدی ڕه‌خنه‌ی كۆمه‌لایه‌تی كراوه. به‌شی دووه‌میش پراكتیزه‌ی كاره‌كییه، له شیعره‌كانی "هێمن موكریانی" دا .\nمیتۆدی ڕه‌خنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی\nThe concept and definition of social criticism, Hemn Mukryany's biography.\nSardar Majeed 1\nEmad Mahmood 2\nThe method of Social criticism investigates the link between literature and society and it also shows the impacts of literature on any society. This method focuses on those literary productions that resolve social problems. As far as this method, it also tries to shows progress and changes in the different societies.\nWhy this title? In Kurdish literature this topic is given so much attention as it is very significant for the society, but we as researchers think more researches are needed in this scope. For many issues of the Kurdish society could be solved through this method. The research at hand is called (Social Criticism and practicing it in Hemn Mukryany's Poetry.)\nMethod of the research: analysis method is used to analyze the poems with.\nAim of the research: the aim of the research is to identify social atmosphere during the life of the poet and to shed light on the impacts of literature on society then.\nComponents of the research: it is composed of two chapters with an abstract and a conclusion.\nsocial criticism method\nئاواره كه‌مال ساڵح، (2012) ڕه‌خنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و پراكتیزه‌كردنی له شیعره‌كانی گۆراندا، چاپخانه‌ی هاشم، هه‌ولێر.\nئه‌حمه‌د محه‌مه‌د قادر ، كاروان عوسمان (2009)، هێمن له‌نێو ئه‌ده‌بدا، چاپخانه‌ی گه‌نج، چاپی یه‌كه‌م، سلێمانی.\nتیری ئیگلتۆن (2017)، ماركسیزم و ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی، و.هاوڕێ یوسفی، چاپخانه‌ی گه‌نج، سلێمانی.\nحه‌مه مه‌نتك، (2018)، میتۆده‌كانی ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی، چاپخانه نوسینگه‌ی ته‌فسیر، چاپی یه‌كه‌م, هه‌ولێر.\nحه‌مید عه‌زیز(د)، (2014)، بنه‌ڕه‌ته‌كانی فه‌لسه‌فه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی، چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات، هه‌ولێر.\nدیویس، رۆبرت كان و فینك، لای(2017)، "ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی سه‌ده‌ی بیسته‌م"، ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی هونه‌ری هه‌ڵسه‌نگاندنی ده‌قی ئه‌ده‌بی، وه‌رگێڕانی ڕێبین هه‌رده‌ی، چاپخانه‌ی سه‌رده‌م، چاپی یه‌كه‌م، سلێمانی.؟\nكه‌ماڵ مه‌عروف(د)، (2012)، تیۆره نوێیه‌كانی ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی، چاپخانه‌ی ده‌ریا، سلێمانی.\nمارف خه‌زنه‌دار (د)،(2010)، مێژووی ئه‌ده‌بی كوردی، به‌رگی حه‌وته‌م، چاپخانه‌ی ئاراس، چاپی دووه‌م، هه‌ولێر.\nمعین خه‌لیل (د) ، ڕه‌خنه‌ی هزری كۆمه‌ڵایه‌تی هاوچه‌رخ، وه‌رگێڕانی شه‌هلا وه‌لی جه‌بار (2009)، چاپخانه‌ی خانی، چاپی یه‌كه‌م، دهۆك.\nمه‌حمود كه‌ره‌می،(1395)، چه‌مكی ئینسان له‌شیعری هێمن دا، كۆمه‌ڵه وتاری یه‌كه‌مین همایشی ناوچه‌یی(عیلمی فه‌رهه‌نگی)هێمن، چاپخانه ناوه‌ندی چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی گوتار، چاپی یه‌كه‌م، سه‌قز.\nنه‌سرین ڕه‌ئووف ئيسماعيل (2010)، ئه‌ركی شیعر له ئه‌ده‌بی كوردیدا ساڵانی(1920-1958)، چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات، چاپی یه‌كه‌م، هه‌ولێر.\nنه‌وزاد ئه‌حمه‌د ئه‌سوه‌د، (2011)، فه‌رهه‌نگی زاراوه‌ی ئه‌ده‌بی، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی سلێمانی، سلێمانی.\nهێمن شه‌ریف، (2010), سه‌ره‌تایه‌ك بۆ كۆمه‌ڵناسی, چاپخانه‌ی چوارچرا، چاپی یه‌كه‌م، سلێمانی.\nهێمن، محمدئه‌مین شێخه‌لئسلامی (1395)، سه‌رجه‌م و كۆی شیعر و په‌خشانی مامۆستا هێمن، بڵاوكراوه‌ی كوردستان، چ دووه‌م، سنه.\nسه‌ردار فایه‌ق مه‌جید(د) (2019)، بزوتنه‌وه‌ی ڕووناكبیری له ئه‌ده‌بی كوردیدا به‌نموونه‌ی شاعیران (ئه‌سیری و ئه‌حمه‌د موختار جاف)، نامه‌ی دكتۆرا، زانكۆی سلێمانی، كۆلێژی زمان، به‌شی كوردی.\nدڵشاد علی محمد(د)( 2019)، ئاسۆ عمر مسته‌فا ، ڕه‌هه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی له گۆتاری ڕه‌خنه‌ی شیعری له ئه‌ده‌بی كوردیدا، كرمانجی خواروو 1920- 1958)، گۆڤاری زانكۆی گه‌رمیان، ژماره(6)، گه‌رمیان.\nڕێبین خه‌لیل قادر(د)،(2011)، میتۆدی ڕه‌خنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی له لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌ده‌بدا، گۆڤاری ڕامان، ژماره(167)، هه‌ولێر.\nحورية محمد حمو(د),(1988), حركة النقد المسرحى فى سوريه(1967-1988)دراسة, منشورات اتحاد الكاتب العربي.\nسمير سعد حجازى(د)،(2001), النقد الادبى المعاصر(فضاياه و اتجاره), دار الافاق العربية, ط1,القاهرة.\nشلتان عبود شراد (1988), مدخل الى النقد الادبى الحديث, دار مجدلاوی للنشر، ط1، عمان.\nژماره‌ی بینینی توێژینه‌وه : 427\nمجید, سر‌دار, محمود, عماد. (2021). میتۆدی ڕه‌خنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و پراكتیزه‌كردنی له شیعری (هێمن موكریانی) دا. Journal of Garmian University, 8(2), 50-58. doi: 10.24271/jgu.2021.135377\nسر‌دار فایق مجید; عماد شکور محمود. "میتۆدی ڕه‌خنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و پراكتیزه‌كردنی له شیعری (هێمن موكریانی) دا". Journal of Garmian University, 8, 2, 2021, 50-58. doi: 10.24271/jgu.2021.135377\nمجید, سر‌دار, محمود, عماد. (2021). 'میتۆدی ڕه‌خنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و پراكتیزه‌كردنی له شیعری (هێمن موكریانی) دا', Journal of Garmian University, 8(2), pp. 50-58. doi: 10.24271/jgu.2021.135377\nمجید, سر‌دار, محمود, عماد. میتۆدی ڕه‌خنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و پراكتیزه‌كردنی له شیعری (هێمن موكریانی) دا. Journal of Garmian University, 2021; 8(2): 50-58. doi: 10.24271/jgu.2021.135377


◄ Resultaat: Found 51, page 1 of 6 Artikelen per pagina: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n💚 ئەحمەد سەید رەشید Martelaren (Al-Anfal)\n📅 Toegevoegd op Sep 15 2011 11:41AM\n👁 Dit item is 3,609 keer bekeken\nخەڵکی گوندی قەڵامکایڵی سەربە شارەدێی قادر کەرەمە. [ Meer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ H.B. 15-9-2011 11:41:25\n💚 ئەحمەد گەرمیانی Martelaren (Al-Anfal)\n👁 Dit item is 2,953 keer bekeken\nخەڵکی گوندی قەڵامکایڵی سەربە شارەدێی قادر کەرەمە. [ Meer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ H.B. 15-9-2011 11:41:24\n💚 ئەحمەد محەمەد جەباری Martelaren (Al-Anfal)\n👁 Dit item is 3,278 keer bekeken\n💚 ئەسعەد رەئوف ئەحمەد Martelaren (Al-Anfal)\n👁 Dit item is 3,331 keer bekeken\n💚 ئەمین سابیر سەید ئەمین Martelaren (Al-Anfal)\n👁 Dit item is 2,693 keer bekeken\n💚 ئەنوەر حەمە عەلی Martelaren (Al-Anfal)\n👁 Dit item is 2,149 keer bekeken\n💚 ئەکبەر حەمە خەجە Martelaren (Al-Anfal)\n👁 Dit item is 2,881 keer bekeken\n💚 بەکر سەید ئەمین Martelaren (Al-Anfal)\n👁 Dit item is 3,342 keer bekeken\n💚 تەیب مەحمود سەید قاسم Martelaren (Al-Anfal)\n👁 Dit item is 3,889 keer bekeken\n💚 جومعە حوسێن شەمسە Martelaren (Al-Anfal)\n👁 Dit item is 3,112 keer bekeken


كەركوك/ ئەیلولی 2020/ دوو گەڕەكی شارەكە لە سێ لاوە دوكەلیان پێدەگات فۆتۆ: كاروان ساڵحی\nعەزیمە و دراوسێكانی، ئێواران لەبری هەوایەكی پاك و فێنك، لە سێ لاوە دوكەڵی خۆڵ و خاشاك، سوتانی پاشماوەی نەخۆشخانە و دوكەڵی نەوتی جەبەل بۆر هەڵدەمژن. ئەم گرفتە دوو گەڕەكی كەركوكی هەراسان كردووە.\n"ئێمە لە سێگۆشەی بەرمۆدا دەژین، ماڵمان نزیک نەخۆشخانەى ئازادییە و بۆنی كورەی نەخۆشخانەكەمان بۆ دێت، هەروەها دوكەڵی سوتانی خۆڵ و خاشاكی ناوچەی چیمەن و دوكەڵی كێڵگەی نەوتی جەبەل بۆریش هەر بۆ ئێمە دێت"، عەزیمە عەزیز، دانیشتوى گەڕەكی كەرامە لە خۆرهەڵاتی كەركوك وایوت.\nعەزیمە و دراوسێكانی كە پەیامنێری (كەركوك ناو) قسەی لەگەڵ كردون، جەختیانكردەوە لەوەی بۆنی دوكەڵ ژیانی لێ تاڵكردون و ناتوانن پشوو بدەن. ترسیان هەیە كاریگەرییان لەسەر دروستبكات و ببێتەهۆی نەخۆشی جۆراوجۆر.\nئەم كێشەیە دانیشتووانی ئەو گەڕەكانەی گرتۆتەوە كە دەكەونە سەر رێگای كەركوك – سلێمانی، بەتایبەت گەڕەكی دەروازە.\nئاری ئەحمەد، لە گەڕەكی دەروازە دەژیت، وتی "دوكەڵ و بۆنێكی زۆری وێستگەی كۆكردنەوەی خۆڵ و خاشاكی ناوچەی چیمەن بۆ ئێمە دێت، كاتێك دەسوتێنرێت، تەنانەت ناتوانین ئامێری فێنككەرەوە بەكاربهێنن، چونكە دوكەڵەكە بۆ ژورەوە رادەكێشێت و تەنگەنەفەس دەبین".\nناتوانین ئامێری فێنككەرەوە بەكاربهێنن، چونكە دوكەڵەكە بۆ ژورەوە رادەكێشێت و تەنگەنەفەس دەبین\nوێستگەی كۆكردنەوەی خۆڵ و خاشاكی ناوچەی چیمەن سەر بە شارەوانی كەركوكە و دەكەوێتە بەرامبەر بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هاتوچۆ.\nئامانج لەو وێستگەیە كۆكردنەوە و دواتر گواستنەوەی خۆڵ و خاشاكی ماڵانە بۆ ناوچەیەكی تر لە نزیك ناحیەی لەیلان.\nبەڵام ئاری وتی "زۆرینەی كات دەسوتێنرێت و دوكەڵەكەی بۆ ئێمە دێت، نە دەتوانین لە ماڵەوە بین، نە دەتوانین بچینە دەرەوە... منداڵی بچوكمان هەیە و ناكرێت هەركاتێك بسوتێنرێت ماڵ چۆڵبكەین و بچینە گەڕەكیكی تر".\nشارەوانی كەركوك رۆژانە 900 تەن خۆڵ و خاشاك لەنێو شاردا هەڵدەگرێتەوە و رەوانەی دوو وێستگەى دەكات، دوای پاككردنەوە و جیاكردنەوەی پێكهاتەكانی، رەوانەی وێستگەى سەرەکى دەكرێن لە ناحیەى لەیلان و هەر لەوێ دەخرێنە ژێر زەوییەوە.\nئیسماعیل جەلال، لێپرسراوی پڕۆژەكان لە بەڕێوەبەرایەتى شارەوانى کەرکوک، جەختیكردەوە لەوەی لە ماوەى دوو ساڵی رابردودا، کێشەى نەبونى بودجەیان هەبوو بۆ هەڵگرتنەوەى خۆڵ و خاشاک کە لە بودجەى پترۆ دۆلارەوە دەدرا بە شارەوانییەکان، ئەوەش بەهۆی پەسەندنەكردنی بودجەوە. بەڵام دواتر توانیان بە هەوڵی شارەوانی و ئیدارەی كەركوك ئەو كێشەیە بە هەماهەنگی چارەسەربكەن.\nبەڵام لەگەڵئەوەشدا هێشتا كێشەی كەڵەكەبونی خۆڵ و خاشاك لەهەندێك گەڕەكی كەركوك بە چارەسەرنەكراوی ماوەتەوە.\nلە بارەی سوتاندنی خۆڵ و خاشاك، بەرلەوەی بگوازرێنەوە بۆ وێستگەی سەرەكی، ئیساعیل وتی "بەهۆى بێکاریى و بۆ پەیداكردنی بژێوی ژیان، ژمارەیەك لە خاوەن ماتۆڕسكیلەكان بەرامبەر بە بڕێك پارە خۆڵ و خاشاكی ماڵەكانیان دەگواستەوە، بەشێكیان نەیاندەبردە وێستگەی چیمەن و دەیانسوتاندن، یان فڕێیاندەدا و خەڵكی تر گڕیان تێبەردەدا، ئەمە كێشەكەیە".\nدڵنیاتان دەكەمەوە، بەهیچ شێوەیەک ئەو خۆڵ و خاشاکە لە لایەن وێستگەکانەوە ناسوتێنرێت\n"دڵنیاتان دەكەمەوە، بەهیچ شێوەیەک ئەو خۆڵ و خاشاکە لە لایەن وێستگەکانەوە ناسوتێنرێت، بەڵکو بەشێكی ئەو کەسانە ئاگری تێبەردەدەن كە بەدواى پلاستیک و ئاسندا دەگەڕێن لەناو خۆڵ و خاشاكەكەدا"، ئیسماعیل وایوت.\nشارەوانی كەركوك بۆ چارەسەری ئەو گرفتە ژوری ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكانی كەركوكی ئاگادار كردۆتەوە بۆ سزادانی ئەو كەسانەی خۆڵ و خاشاك لە دەرەوەی وێستگەكە فڕێدەدەن و دەیوستێنن.\nبەپێی ئامارەكانی شارەوانی، بێت حكومەتی ناوەندی بۆ فڕێدانی هەر تەنێك خۆڵ و خاشاك نزیكەی 500 دیناری بۆ پارێزگاكە ناردووە.\nلەحاڵەتی چارەسەركردنی گرفتی سوتاندنی خۆڵ و خاشاكیش، هێشتا ئەو دوو گەڕەكەی كەركوك (كەرامە و دەروازە) بەتایبەت ئەوانەی نزیكن لە نەخۆشخانەی ئازادی و وێستگەی نەوتی جەبەل بۆر، ناتوانن بەئاسودەیی هەوای پاك هەڵمژن.\nعەزیمە عەزیز، وتی "دوكەڵی كورەی سوتاندنی پاشماوەی نەخۆشخانەی ئازادی و جەبەل بۆر، هەراسانی كردوین و داوادەكەین ئەو گرفتەمان بۆ چارەسەر بكەن".\nشکۆفە محەمەد، ئەندامى دەستەى باڵاى کۆمەڵەى کوردستانێکى سەوز – رێكخراوێكە لەبواری ژینگەدا كاردەكات-، وتی "ئەو ماڵانەی دەكەونە نێوان وێستگەی چیمەن، نەخۆشخانەی ئازادی و كێڵگەی نەوتی جەبەل بۆر، روبەڕوی مەترسی دەبنەوە و ژینگەی ئەو ناوچەیە بەكەڵی ژیان نایات".\n"پێویستە كەلوپەلی نەخۆشخانە و پاشماوەی نەشتەرگەریی لەژێر زەویی و لە قوڵاییەکى زۆردا لەناوببرێن، بەڵام بەداخەوە رچاوی ئەوە ناكرێت"، شكۆفە وایوت.


(src)="s2.85"> له  وه  ودوا ئێوه هه  ر ئه  وانه  ن ( ئاماژه  یه بۆ جووله  كه  كانی سه  رده  می پێغه  مبه  ر ( صلی الله علیه وسلم ) خه  ریكی یه  كتركوشتنن ، ده  سته  یه  ك له ( خزمانی ) خۆتان له ماڵ و حاڵی خۆیان ده  ربه  ده  ر ده  كه  ن پشتی یه  كتر ده  گرن دژ به ده  سته  یه  كتان به تاوان و دوژمنایه  تی ، كه  چی ئه  گه  ر به  دیلی ده  ستی دوژمن بكه  وتنایه ئه  وا ئێوه فیدیه  تان بۆ ده  دان و ئازادتان ده  كردن ، له حاڵێكدا ده  ربه  ده  ركردنه  كه  یان له  سه  رتان حه  رامه  ، كه  وابوو چۆن ده  بێت باوه  ڕتان به به  شێكی ( ته  ورات ) هه  بێت و به  شێكی تری باوه  ڕتان نه  بێت ؟ ئایا پاداشتی ئه  وه  تان كه ئه  وكاره ده  كات جگه له  سه  ر شۆڕیی و سووكی نه  بێت له ژیانی دنیادا هیچی تر هه  یه  ؟ له ڕۆژی قیامه  تیشدا ده  گه  ڕێنرێنه  وه بۆ ناو سه  ختترین سزا ، خوایش بێ ئاگانیه له  و كارانه  ی كه ئێوه ئه  نجامی ده  ده  ن .\n(src)="s2.86"> ئه  وانه  ، ئه  وانه  ن كه ژیانی دنیایان كڕی و گۆڕیویانه  ته  وه به ژیانی ( به  هه  شت ) و دوارۆژ ، له  به  ر ئه  وه سزایان له  سه  ر كه  م ناكرێته  وه  و ئه  وانه هه  رگیز یارمه  تی نادرێن و سه  رناخرێن .\n(src)="s2.87"> سوێند بێت بێگومان ئێمه ته  وراتمان به  خشی به موساو به  رده  وام دوای ئه  ویش پێغه  مبه  رانمان ڕه  وانه كردو به عیسای كوری مه  ریه  م به  ڵگه  و نیشانه  و موعجیزه  ی جۆراو جۆرمان به  خشی هه  روه  ها پشتگیریمان كرد به فریشته ( جبرئیل ) ، ئایا چۆن ده  بێت هه  ر كاتێك پێغه  مبه  رێكمان ڕه  وانه كردبێت ، به  ڵام له  گه  ڵ ئاره  زووه  كانی ئێوه  دا نه  گونجا بێت ، خۆتان به  زل زانیوه  و لووتتان به  رز كردۆته  وه  و بڕواتان نه  هێناوه  ، ئه  وسا ده  سته  یه  كتان ( به  رنامه  ی خواتان ) به درۆ زانیووه  و هه  ندێكیشتان پێغه  مبه  رانتان ده  كوشت .\n(src)="s2.88"> هه  روه  ها ( جوله  كه  كانی سه  رده  می پێغه  مبه  ر ( صلی الله علیه وسلم ) وتیان : دڵه  كانمان داخراوه ( له گوفتاری تۆ ، تێناگه  ین ) نه  خێر وانی یه  ، ئه  وانه خوا نفرینی لێكردوون به  هۆی كوفرو خوانه  ناسیانه  وه  ، كه  وابوو به كه  م شت بڕوا ده  كه  ن .\n(src)="s2.89"> كاتێك له لایه  ن خواوه كتێبێك ( قورئان ) هات بۆیان ، كه  : ئه  و كتێبانه  ی ئه  وانیش په  سه  ند ده  كات و به  ڕاستی ده  زانێت ، ئه  وان پێشتر داوای سه  ركه  وتن و زاڵ بونیان به  سه  ر ئه  وانه  ی بێ باوه  ڕ بوون له خوا ده  كرد به هۆی شوێنكه  وتنیان بۆ پێغه  مبه  ر ( صلی الله علیه وسلم ) ، كه  چی كاتێك ئه  و پێغه  مبه  ره  یان بۆ هات كه ده  یانناسی ، بڕوایان پێ نه  كرد ، كه  واته با نه  فرین و له  عنه  تی خوا له  سه  ر كافران بێت .\n(src)="s2.90"> ( ئه  و جووله  كانه  ) خۆیان به  شتێكی ناپه  سه  ند فرۆشت ( هه  ڵوێستێكی نادروستیان نواند ) كاتێك كافر بوون به  و قورئانه  ی خوا ناردوویه  تی ، ( له حه  سوودی ) و سه  ركه  شیدا ( ره  خنه  یان گرت و وتیان ) : بۆچی خوای گه  وره ده  رگای فه  زڵ و لای ڕه  حمه  ت ده  كاته  وه له هه  ركه  سێك بیه  وێت له به  نده  كانی ! ! ئه  وسا ئیتر دووچاری یه  ك له دوای یه  كی ڕق و خه  شمی خوا بوون ( چونكه وه  نه  بێت ته  نها كافر بوو بن به محمد ( صلی الله علیه وسلم ) و به  قورئان ، به  ڵكو كافربوون به موساو ته  وراتیش كه داوای شوێنكه  وتنی محمدیان لێده  كات ) و بۆ كافرو خوانه  ناسان سزایه  كی ڕیسواكه  ر ئاماده  یه  .\n(src)="s2.91"> كاتێك پێیان ده  وترێت باوه  ڕ بهێنن به  وه  ی كه له لایه  ن خواوه ڕه  وانه  كراوه  ، ده  ڵێن : ئێمه ته  نها باوه  ڕمان به  وه هه  یه كه بۆ ئێمه ڕه  وانه  كراوه و باوه  ڕ ناهێنن به هه  موو ئه  وانه  ی كه دوای ( ته  ورات ) هاتووه وه  كو ( ئینجیل و قورئان ) له  كاتێكدا كه هه  ر ئه  و قورئانه حه  ق و ڕاستی یه  و به  ڕاست دانه  ری ( ته  ورات ) ی ئه  وانیشه  ، پێیان بڵێ : ئه  ی كه  واته بۆچی پێشتر پێغه  مبه  ره  كانی خواتان ده  كوشت ئه  گه  ر ئێوه ئیماندارن به ته  ورات ؟ !\n(src)="s2.92"> سوێند به خوا به  ڕاستی موسا نیشانه  ی فره  و موعجیزه  ی بۆ هێنان ، كه  چی ( كاتێ كه  چوو بۆ نزای په  روه  ردگار ، له كێوی گور ) ئێوه گوێره  كه  كه  تان په  رست ، به  ڕاستی ئێوه سته  مكارن .\n(src)="s2.93"> ( یادیان بێنه  ره  وه ئه  و سه  رده  مه  ی ) كه په  یمانمان لێ وه  رگرتن و كێوی گورمان به  سه  ردا به  رزكردنه  وه و ( فه  رمانمان پێدان ) : ئه  وه  ی پێمان به  خشیوون ( له ته  ورات ) به توندی بیگرن و لێی لامه  ده  ن و گوێ بیستبن ، ( به  ده  م ) وتیان : گوێڕایه  ڵین ، ( به  ڵام به  كرده  وه  ) پێچه  وانه  یان كردو یاخی بوون و گوێره  كه په  رستی له دڵ و ده  روونیاندا ڕوابوو به هۆی بێ باوه  ڕییانه  وه  ، پێیان بڵێ : ئیمانه  كه  تان شتی ناڕه  واتان پێ ده  كات ئه  گه  ر ئێوه ئیماندارن ؟ ! ( باوو باپیرانتان گوێره  كه په  رست و پێغه  مبه  ر كوژ ، ئێوه  ش سه  رسه  خت و بێ باوه  ڕ ) .


سەبری سلێڤانەیی: ئه‌قلێ ره‌خنه‌یی و ئه‌قلێ ڤه‌گوهازتی :: Sabri Silevani\nده‌ستپێک > سەبری سلێڤانەیی: ئه‌قلێ ره‌خنه‌یی و ئه‌قلێ ڤه‌گوهازتی\nره‌خنه ب خوه پرۆسه‌سه، زمان و فه‌لسه‌فه یه، پێدڤی ب پراکتیزێ هه‌یه. هه‌بوونا ره‌خنێ ب هه‌بوونا ئازادییێ ڤه پابه‌نده. د جڤاکێن رۆژهه‌لاتێ ده، ره‌خنه ب تنێ بۆ راگه‌هاندنێ یه، نه گه‌وهه‌ره (Substance)، به‌لێ مه‌زهه‌ره. مه‌سه‌لا ره‌خنێ ل رۆژهه‌لاتێ وه‌ک مه‌سه‌لا که‌رێ بۆریدانی یه.\nئه‌و ب خوه ره‌خنه زمان و فه‌لسه‌فه یه، به‌لێ ل ناڤا جڤاکێن رۆژهه‌لاتێ هنده‌ک واته‌یێن دی دگه‌هینت. کێ ئه‌و واته ڤه‌هاندن و کی دناڤ خه‌لکێ ده به‌لاڤه دکت؟ که‌ساتییا ساز، کو باوه‌ری ب ئازادی، زانست و که‌سێ دی هه‌یه، دکارت ره‌خنێ بپه‌ژرینت، به‌لێ که‌ساتییا نه‌ساز، کو باوه‌ری ب ئازادی، زانست و که‌سێ دی نینه، نکارت ره‌خنێ بپه‌ژرینت به‌لێ ره‌ت دکت، و هنده‌ک ئالاڤ و مێتۆدێن دژوار بکاردهینت له‌ورا توندی په‌یدا دبت. ئه‌وێ ره‌خنێ قه‌بیل نه‌کت، ئه‌و ب ئاوایه‌ک نه‌ئێکسه‌ر دبێژت ته: من باوه‌ری ب ته و ئازادی و پێشکه‌ڤتنێ نینه. ئه‌و به‌س دوو ره‌نگان دبینت، ره‌ش و سپی، ژ مرۆڤان ژی به‌س خوه دبینت، هزر دکت کو رۆژ پێ خه‌مه‌تی وی دهه‌لت و زه‌مین ژی سه‌خمه‌راتی وی دزڤرت. مرۆڤێ رۆژهه‌لاتی ب حوکمێ باندۆر و په‌ستانا دینی و کولتووری، باوه‌ری ب ئینتلیجنسێ هه‌یه به‌لێ کێم باوه‌ری ب فه‌لسه‌فێ هه‌یه هه‌رچه‌نده فه‌لسه‌فه حیکمه‌ته و دین ته‌ئکیدێ ل سه‌ر پێدڤی و گرینگییا وێ دکت، هنده‌ک جاران ل ده‌مێن ته‌نگاڤ و پێدڤی، باوه‌ری ب فه‌لسه‌فا دینی هه‌یه. خوه‌دێ نه‌گۆته حیکمه‌تا من (Theosophy)، به‌لێ گۆته حیکمه‌ت وه‌ک تێگه‌هه‌ک نه‌سینۆردار هه‌روه‌ک د ئایه‌تا قورئانێ ده دیار: "یـؤتي الحکمة من یشاء ومن یؤت الحکمة فقد أؤتي خیرا کثیرا وما یذکر إلا أولوا الألباب). هه‌لبه‌ستڤانێ کورد خانی ژی حیکمه‌ت وه‌ک تێگه‌هه‌ک تایبه‌ت بکارهینایه، ده‌مێ دبێژت: "ئه‌ز مام د حیکمه‌تا خوه‌دێ ده، کرمانج د ده‌وله‌تا دنێ ده)، لێ خوه‌دایێ مه‌رد پێدڤی ب (حیکمه‌ت / فه‌لسه‌فه، دین و زانست) نینه بۆ خوه، به‌لێ ئه‌و دانه مرۆڤی ژ بۆ رێکخستنا ژیانا مرۆڤی ل سه‌ر زه‌مینی.\nره‌خنه خواندن و لێگه‌ریانه ب هنده‌ک ئالاڤ و مێتۆدان و غایه‌تا سه‌ره‌کی هه‌لسه‌نگاندنه بۆ باندۆرێن کار و بوویه‌ران. هزرا ره‌خنێ فه‌لسه‌فه‌یا داناسینا مرۆڤی و ژیانێ یه وه‌ک هه‌بوون و ماهییه‌ت. ره‌خنه زوو ب زوو ناهێته په‌ژراندن چونکی هێژ تێگه‌هه‌ک بیانی یه دناڤا جڤاکێن رۆژهه‌لاتی ده. پراکتیزا وێ کێمه، باندۆر و که‌دا وێ کێمه، له‌ورا ناسنامه و راسته‌قینییا وێ جهێ گومانێ یه. ئه‌و که‌سێ ره‌خنا زاتی بکاربهینت، کو ژ خوه ده‌ست پێ بکت، هینگێ دێ ماف هه‌بت ره‌خنا که‌سێ به‌رانبه‌ری خوه ژی بکت، ئه‌ڤجار ره‌خنا جڤاکی بکت. به‌لێ (ئه‌ز) پرسه‌کا کۆمپلێکسه د جیهانا رۆژهه‌لاتێ ده. ئه‌وێ (ئه‌ز) گه‌له‌ک بکاردهینت، هه‌موو ساخله‌تێن پۆزه‌تیڤ بۆ خوه دبت، به‌لێ ساخله‌ته‌کێ نێگه‌تیڤ ب تنێ ژی ل سه‌ر خوه قه‌بیل ناکت. رۆژانه چه‌ند که‌س د جڤاکێ رۆژهه‌لاتێ ده دبێژن: "ئه‌ز خه‌له‌تم، ئه‌ز نزانم، ئه‌ز خرابم، ئه‌ز لاوازم، ئه‌ز کرێتم، ئه‌ز بکێرناهێم، ئه‌ز ناخوازم و...هتد؟" به‌لێ چه‌ند که‌س دبێژن: "ئه‌ز دورستم، ئه‌ز دزانم، ئه‌ز جوانم، ئه‌ز باشم، ئه‌ز بهێزم، ئه‌ز بکێردهێم، ئه‌ز دخوازم و...هتد؟" کی د (ئه‌ز) دگه‌هت؟ وه‌ک کو فرۆید ب خوه دبێژت: " کارێ من بنگه‌هه بۆ فه‌لسه‌فه‌کا نوو و جدی، هه‌تا نها کێم که‌س تێگه‌هشتنه و کێم که‌س هه‌نه کو بکارن تێبگه‌هن". ئه‌و به‌حسێ ( ئه‌ز و وی) دکت و دبێژت: "ئه‌و هه‌سپه و ئه‌ز فیرسم" ئانها ژی د جڤاکێن رۆژهه‌لاتی ده، که‌سێ به‌رانبه‌ر (ئه‌و) هه‌سپه و (ئه‌ز) فیرسم.\nئه‌قلێ ره‌خنه‌یی دکارت ببت ئینسیاتیڤ بۆ دامه‌زراندنێ. به‌لێ به‌ری هه‌رتشتی وی ئه‌قلی پێویستی ب ئازادی و ده‌لیڤا خوه هه‌یه. که‌سێن کو ژ راستییێ حه‌ز بکن و کارێ خوه وه‌ک پێدڤی دکن، ژ ئه‌قلی و پراکتیزا وی ناترسن، به‌لێ که‌سێن کو ژ راستییێ زڤێر دبن و درێغییێ دگه‌هینن کارێن خوه، ئه‌و ژ ئه‌قلی دترسن ڤێجا ئه‌و که‌س کی بت بلا ببت. ئه‌و حاکم یان سولتانێ، ئه‌و مه‌لا یان ئیمامێ، ئه‌و فه‌رمانبه‌ر یان رۆژنامگه‌رێ کارێ خوه دورست بکت، بلا ژ ئه‌قلی و پراکتیزا وی، بلا ژ ره‌خنێ و لێپرسینی، بلا ژ هه‌لسه‌نگاندن و نرخاندنێ، نه‌ترست. به‌لێ ئه‌وێ کارێ خوه دورست نه‌کت، ئه‌و دێ ژ سیتاڤکا خوه ژی ترست.\nجیهان تژی یه ژ ئه‌زموون و سه‌ربۆران ده‌ربارێ زیندیکرن و مراندنا ئه‌قلی. ل ئاورۆپا که‌نیسێ ئه‌قلێ ئاورۆپی د بوارێ (سیاسی، ئابۆری، جڤاکی و ره‌وشه‌نبیری) ده راوه‌ستاندبوو، له‌ورا دۆگما (Dogma)په‌یدا ببوو. جڤاک که‌تبوو به‌ر به‌خت و بارێ حوکمێ تیۆکراسی (Theocracy)، زه‌لامێن که‌نیسێ چو ڤیابان ئه‌و دکرن بێ کو که‌سه‌ک بوێرت لێڤا سه‌ری ل یا بنی بدت، له‌ورا گه‌نده‌لی، نه‌خوانده‌واری، هه‌ژاری و توندی په‌یدا بوو. دین وه‌ک په‌رده‌یه‌کێ بۆ خوه و کارێن خوه بکاردهینان و گاڤا کو که‌سه‌کێ ئاخڤتبا ژی، خه‌لکێ ساده و به‌له‌نگاز دبه‌ردانه وی، ئه‌ڤجار توهمه‌تا وی کوفری، زندیقی یان ئیلحاد بوو. گه‌له‌ک میناک ده‌ربارێ وێ جه‌ندێ هه‌نه به‌لێ ئه‌ز دخوازم دوو میناکان ب تنێ بهینم داکو خوانده‌ڤانێ هێژا هزرا خوه تیده بکت و دگه‌ل دۆرهێلێ مه به‌راورد بکت...\n(گالیلۆ فه‌له‌کناس بوو، وی چاخی ئه‌و ب ئالاڤێن خوه یێن تایبه‌ت ئیکتیشافێ دکت کو زه‌مین گروڤره و نه پانه هه‌روه‌ک که‌نیسێ دگۆتی. ل جهێ کو که‌نیسه سوپاسی و خه‌لاتان ئاراسته بکت، چونکی داهێنانه‌کا نوو یه، به‌رهه‌مه‌کێ نوو یه، مخابن بریارا سێداره‌دانا وی ددت، ل 8 کانوونا دوویێ سالا 1642 زه‌لامێن که‌نیسێ سه‌رێ وی ل به‌ر پێن خوه گڕیله دکن ب تنێ چونکی وی دگۆت زه‌مین گروڤره و دزڤرت. پشتی پتر ژ سێسه‌د سالان ملله‌ت و حکوومه‌تێن ئاورۆپی ب ئاوایه‌کێ فه‌رمی داخوازا لیبۆرینێ ژ گالیلۆ دکن و هێژ شه‌رمێ ژ بوویه‌را سێداره‌دانا وی دکن. هه‌روه‌سان بوویه‌را شه‌وتاندنا ژیۆردانۆ برونۆ ل ئیتالییا، ئه‌ڤی باوه‌ری ب مه‌سه‌لا به‌رجه‌سته‌بوونا (خوه‌دێ، کوڕ و روحا قودسێ) کو پیرۆزه ل جه‌م که‌نیسێ، نه‌بوو. ئه‌وی ڤیا ب ئاوایه‌کێ ئازاد ئه‌قلێ خوه پراکتیزه بکت، به‌لێ که‌نیسێ وه‌ک به‌ره‌ڤانی ژ ئه‌قلییه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندا خوه، بریاره‌کا توند د ده‌رحه‌ق وی ده دا. ئه‌و بوو پاشی به‌رگه‌هێن نووخازییێ په‌یدا بوون و ده‌ستهه‌لات ژ ده‌ست که‌نیسێ ده‌رخست. نووخازییێ شیا گرێکێن ئه‌قلێ ئاورۆپی ڤه‌کت ئه‌ڤجار ئه‌و ئه‌قله کارێ خوه بکت و مرۆڤێ ئاورۆپی پێش ببت.\nڤێگاڤێ ژی دناڤا جڤاکێ مه ده، هنده‌ک پرس هه‌نه زوو ب زوو تاکه‌که‌س نه‌وێرت خوه نێزیک بکت، ب تایبه‌ت پرسا دینی، سیاسی و سێکسی. گاڤا کو که‌سه‌کێ خوازت ئه‌قلێ خوه بکاربهینت، پرسیاران ده‌ربارێ دینی یان دیاردێن ئاسمانی بکت، هینگێ هه‌رکه‌س (ب خوه که‌سێ کوژه‌ر، زناکه‌ر و قومارکه‌ر) نانێ خوه ب ئاڤکا وی دخوت. لێ ئه‌ز پرسیاره‌کێ دکم: چما زانست نابت په‌رده به‌لێ دین دبت په‌رده؟ زانست به‌لگه و گرۆڤان دخوازت، ئه‌قلی دخوازت، به‌لێ ئه‌و نکارن بسه‌لمینن، له‌ورا موخاته‌با هه‌ستێن مرۆڤی دکن، نه‌کو ئه‌قلی. ئه‌و که‌س تێناگه‌هن و ناخوازن که‌س ب دورستی تێبگه‌هت دا کو ئه‌و خه‌له‌ت ده‌رنه‌که‌ڤن.\nل گۆر گه‌له‌ک که‌سێن دیندار، مه‌لا ژێده‌ر و بنگه‌هه بۆ راستییێ له‌ورا ده‌مێ تۆ پرسیاره‌کێ ده‌ربارێ پرسه‌کێ ئاراسته بکی، دێ بێژت (مه‌لا دبێژت / ئه‌زێ پرسیارا مه‌لایی بکم/ مه‌لا دزانت/ راست دبێژت مه‌لایی ژی وه گۆت/ دبت مه‌لا بزانت و...هتد" چما نابێژت فلان نڤیسکاری یان فیلۆسۆفی یان ژی زانایی گۆت؟ ئه‌رێ چونکی مه‌لا دزانت، یان چونکی مه نڤیسکار، فیلۆسۆف و زانا نینن؟ هه‌گه‌ر هه‌بان، تۆ بێژی ئاماژه ب ناڤێ وان هتبا کرن؟ مه‌سه‌له نه راستی و زانینه، به‌لێ مه‌سه‌له خوه‌دانێن راستی و زانینێ نه. به‌هرا پتر ژ خه‌لکێ هزره‌کا ئه‌رینێ ل سه‌ر مه‌لان هه‌یه، ئه‌و هزره بوویه مه‌نافیست بۆ هه‌ر مه‌لایه‌کێ کو په‌یاما خوه زوو بگه‌هینت، به‌لێ ئه‌ینی خه‌لکێ هزره‌کا نه‌رێنی ل سه‌ر نڤیسکار، فیلۆسۆف و زانایان هه‌یه، ئه‌و هزره بوویه سانسۆر و ناهێلت په‌یاما وان بگه‌هت.\nهه‌تا کیژان رادێ مه‌لا یان نڤیسکار دخوینت، راڤه دکت، ئه‌قلێ خوه پراکتیزه دکت؟ چاوان ئه‌م به‌هرا پتر ژ وی خه‌لکی تیبگه‌هینن، کو راستی رێژه‌داره، مه‌لا و نڤیسکار هه‌ردوو بوونه‌وه‌رن و هه‌ر ئێکێ ژ وان ئه‌قل، هزر و نێرێنا خوه ده‌ربارێ پرسان هه‌یه؟ به‌لێ زانایی یه کو مه‌لا ژ به‌رسڤان حه‌ز دکت و نڤیسکار ژ پرسیاران حه‌ز دکت. کی پتر نێزیکی زانستی یه؟ ئه‌وێ به‌رسڤان بدت، یان ئه‌وێ پرسیاران بئازرینت؟ به‌رسڤ هزرێ رادوه‌ستینت، پرسیارێ دنڤینت، گومانێ به‌ری ده‌ست پێ بکت ب دوماهیک دهینت، زانینێ داگیر دکت، به‌لێ پرسیار هزرێ دبزڤینت، گومانێ هشیار دکت، زانینێ ئاڤا دکت. دبت هه‌رکه‌سه‌کێ ئه‌قل نه‌بت، لێ دبت هه‌رکه‌سێ هزر هه‌بت هه‌گه‌ر ده‌ماغ هه‌بت، به‌لێ چاوان هزرا خوه بکاردهینت؟ هه‌رکه‌سێ ماف هه‌یه نێرینا خوه دیار بکت به‌لێ ئه‌و نێرین ژ کووڤه هینایه؟ که‌دا خواندن و ماندیبوون و ئیزایا سالانه، یان قارچکه و دجویت؟\nخوه‌دایێ میهره‌بان د قورئانا پیرۆز ده به‌حسێ چیرۆکا ئافراندنا ئاده‌م و حه‌وایێ دکت، ئه‌و دبێژت: "و أذ قال ربک للملائکة أني جاعل في الأرض خلیفة قالوا أتجعل فیها من یفسد فیها و یسفک الدماء و نحن نسبح بحمدک و نقدس لک قال أني أعلم ما لا تعلمون، و علم آدم الأسماء کلها ثم عرضهم علی الملائکة فقال أنبئوني بأسماء هولاء ان کنتم صادقین" ئه‌ڤه تێکسته (Text) وه‌ک وه‌حی ژ خوه‌دێ بۆ مه‌حه‌مه‌د پێغه‌مبه‌ری هاتییه، ما چو قوسیره هه‌گه‌ر تاکه‌که‌سه‌ک د جیهانا ئیسلامی ده وێ تێکستێ بخوینت و پرسیاران بکت؟ ئه‌رێ ئارمانج ژ قورئانێ ب تنێ خواندنه، یان تێگه‌هشتنه؟ ئه‌ز دبێژم نه ب تنێ خواندنه به‌لێ تێگه‌هشتنه، به‌لێ چاوان؟ چاوان مرۆڤ تێدگه‌هت؟ ب راڤه و ئه‌نالیزێ، یان ب خواندنه‌کا به‌به‌غائی؟ خوه‌دایێ دلۆڤان دبێژت: "و أذ قال ربک للملائکة إني جاعل في الأرض خلیفة... / خوه‌دایێ ته گۆته فرێشتان ئه‌ز دێ خه‌لیفه‌کێ ل ئه‌ردێ چێکم" ئه‌ڤه بریاره ژ جه‌م خوه‌دێ کو نیاز هینا خه‌لیفه‌کێ (ئاده‌م) ل ئه‌ردێ چێکت. پشتی خوه‌دایێ مه‌زن ئاده‌م ئافراندی، ئاده‌م ل به‌هشتێ ما و پشتی هینگێ حاوا ژ په‌راسوویا وی هاته ئافراندن. ده‌م دبۆرت (مه گۆت ئاده‌م هاته ئافراندن دا کو ل ئه‌ردێ ببت خه‌لیفه) به‌لێ ئاده‌م ژ دارێ دخوت "و قلنا یا آدم أسکن أنت و زوجک الجنة وکلا منها رغدا حیث شئتما و لا تقربا هذه الشجرة فتکونا من الظالمین، فأزلهما الشیطان عنها فأخرجهما مما کانا فیه وقلنا أهبطوا بعضکم لبعض عدو و لکم في الأرض مستقر ومتاع إلی حین" ، به‌ری خوه‌دایێ دلۆڤان ئاده‌می بئافرینت گۆته مه‌لائیکه‌تان ئه‌ز دێ وی چێکم دا ببت خه‌لیفه ل ئه‌ردێ "و أذ قال ربک للملائکة إني جاعل في الأرض خلیفة" ئه‌ڤه به‌ری ئاده‌م چێببت و ژ دارێ بخوت. پاشی، پشتی ئاده‌م هاتییه ئافراندن و ژ دارێ خواری، خوه‌دایێ ئه‌و سزادا و هنارته ئه‌ردێ "فأزلهما الشیطان عنها فأخرجهما مما کانا فیه وقلنا أهبطوا بعضکم لبعض عدو" پرسیار ئه‌ڤه یه: ئه‌رێ خوه‌دایێ ئافرینه‌ر ژ ده‌ستپێکێ ئاده‌م ژ ئه‌ردێ ئافراند دا کو ببت خه‌لیفه ل ئه‌ردێ، ئانکۆ غایه‌ت چ بوو ژ ئافراندنا ئاده‌مێ؟ ما نه ئه‌و بوو کو بهنێرت ئه‌ردێ هه‌روه‌ک د ئایه‌تێ ده دیار "و أذ قال ربک للملائکة إني جاعل في الأرض خلیفة" نه‌خوه د ئایه‌تا دی ده "فأزلهما الشیطان عنها فأخرجهما مما کانا فیه وقلنا أهبطوا بعضکم لبعض عدو" ل گۆر ڤێ ئایه‌تێ دیاره هنارتنا وی بۆ ئه‌ردێ نه غایه‌ت بوو، به‌لێ سزادان بوو. ئه‌قلێ مرۆڤی پرسیاران دکت و پرسیار مافه‌کێ ساده و ڕه‌وا نه، باشه وه‌ک پرسه‌کا دیالێکتیک، من گرتی ئاده‌می ژ دارێ نه‌خوار، ئه‌رێ هینگێ ئه‌و دا ل به‌هشتێ مینت؟ هه‌گه‌ر تۆ بێژی ئه‌رێ، ئه‌ز دبێژم خوه‌دایێ ئنیه‌ت و فه‌رمان دابوو کو خه‌لیفه‌کێ ل ئه‌ردێ بئافرینت به‌ری سوحبه‌تا دارێ بهێت و خه‌لیفه ژی ئاده‌مه. و هه‌گه‌ر تۆ بێژی نه‌خێر، نه‌خوه سه‌ده‌مێ ده‌رێخستنا ئاده‌می ژ به‌هشتێ نه خوارنه ژ دارێ به‌لێ چونکی خوه‌دایێ به‌خشه‌نده ئنیه‌تا خوه هینابوو.\nڤێجا، هه‌تا کو ئه‌م د تێکستێ بگه‌هن، لازمه بخوینن و به‌رده‌وام دیسکاسیۆنێ ل سه‌ر بکن بێ دلمان، بێ توندی، بێ خه‌به‌ر و ته‌شهیر، بێ کو که‌سه‌ک ژ مه ته‌ڤان مافی بدت خوه و که‌سێ به‌رانبه‌ری خوه کافر بکت، یان ب هه‌ر توهمه‌ته‌ک دی ل قه‌له‌م بدت. ئه‌و کارێ مرۆڤێ نه‌زانه، مرۆڤێ کو نکارت هزر و ئه‌قلێ خوه بکاربهینت. خوه‌دایێ ئافرینه‌ر نه ژخوه ئه‌قل و هزر و زمان دایه مرۆڤان، تشته‌ک د ڤێ هه‌بوونێ ده ژ قه‌ستا نه‌هاتییه، رۆژ ژ قه‌ستا ناهه‌لت، رۆژ ژ قه‌ستا نابیته شه‌ڤ، مرۆڤ ژ قه‌ستا ناهێته ڤێ جیهانێ و ژ قه‌ستا نامرت. به‌لێ هه‌تا کو مرۆڤ بزانت، گه‌ره‌که پرسیاران بکت، پرسیاران پێدڤی ب ئازادی و رێزگرتنێ هه‌نه، نه‌کو ب گریدانا ئه‌قلی و توهمه‌تان. ئاورۆپی دبێژن چو ژ هندێ سانه‌هیتر نینه کو تۆ توهمه‌ته‌کێ ب ئێکێ ڤه بهێلی.\nجاره‌کێ ژ جاران من سه‌میناره‌ک ده‌ربارێ ئیسلاما سیاسی دا. د سه‌مینارێ ده من گۆت: "ئه‌ز دبێژم به‌هشت بۆ مرۆڤێن قه‌نجن ژ هه‌موو دین و تائیفان، جه‌هنم ژی بۆ مرۆڤێن خرابن ژ هه‌موو دین و تائیفان" ئه‌ز به‌رده‌وام بووم و من گۆت: "مرۆڤێن قه‌نج نه ب تنێ ژ دینێ ئیسلامێ، به‌لێ ژ دینێ کریستیانی، جوهی و سابیئان ژی، دکارن هه‌رن به‌هشتێ" به‌لێ کابرایه‌ک ژ ناڤ جه‌ماوه‌ری رابوو، ب هێرس گۆت: "سه‌یدا تۆ جهێ رێزگرتنێ و ته‌قدیرێ یی، سمینارا ته گه‌له‌ک ب مفا بوو، به‌لێ ئه‌ز ڤێ خالێ نه دگه‌ل ته مه، قه‌ت هزر نه‌که فله، جوهی یان سابیئه بچن به‌هشتێ، چونکی: إن الدین عند الله الأسلام" و کابرا ب شانازی ل ده‌ردۆرا خوه نێری. بۆ زانین کابرا مامۆستا یه ل خواندنگه‌هێ و زارۆکێن مه ئیمانه‌تن ل نک وی دا کو وان فێر بکت. من ب ڤی ئاوایێ به‌رسڤا وی دا: "مامۆستا، تۆ مۆسلمانی و گه‌ره‌که ته باوه‌ری ب قورئانێ هه‌بت، قورئان دبێژت: أن الذین آمنوا و الذین هادو و النصاری والصابئین من أمن بالله والیوم الأخر و عمل صالحا فلهم أجرهم عند ربهم ولاخوف علیهم و لا هم یحزنون" ئایه‌ت ئاشکه‌را یه، نه‌گۆتییه (من آمن بالله و بالرسول) به‌لێ گۆته (بالله والیوم الأخر) و مه‌سه‌لا دی (إن الدین عند الله الأسلام) یان (و من یبتغ غیر الأسلام دین فلن یقبل منه) مه‌خسه‌د ب ئیسلامێ دیانه‌تا ته‌وحیدێ یه، کو هه‌ر دیانه‌ته‌کا ل سه‌ر ملله‌تا ئیبراهیم خه‌لیل بت و گه‌له‌ک زانا و نڤیسکارێن ئیسلامی و عه‌ره‌بی وه دبێژن. کابرا ل ده‌ردۆرا خوه نێری، پشتی کو په‌لێن وی بوونه خوه‌لی، روونشت جهێ خوه.\nدیانه‌ت، هه‌موو دیانه‌ت، گه‌ره‌که باوه‌ری ب ئه‌قل و هزرێ و زانستی هه‌بن، چونکی په‌یامێن خوه‌دێ نه و راڤه‌یا وان بۆ مه هێلایه. ئه‌و دیانه‌تا باوه‌ری ب هزر و ئه‌قل و زانستی نه‌بت، نه‌هێژایی مرۆڤی یه. دیاره کو خوه‌دێ ژیده‌ره بۆ ئه‌قل، هزر، زانست، ئه‌خلاق، پێشکه‌ڤتن، رێزگرتن، به‌لێ مخابن کو گه‌له‌ک که‌س دخوازن دیانه‌تێ به‌ر ب ئه‌فسانه و خورافێ ببن و ئینکارا ئه‌قل و زانستی بکن. ب هزرا من ئه‌و زیانێ دگه‌هینن دیانه‌تێ ڤێجا چ ژ نه‌زانینا وان، چ ژ ئه‌دغه‌مییا وان بت. ئه‌ز باوه‌ر ناکم خوه‌دێ ژ مرۆڤێ نه‌زان، ئه‌دغه‌م یان کیندار حه‌ز بکت. به‌ری چه‌ند سالان ژی گه‌له‌ک مه‌لا و دینداران ل ده‌ڤه‌را مه دگۆتن: "دنیا ل سه‌ر پشتا حویته‌کێ یه، هه‌ما حویت خوه بلڤینت دنیا دێ که‌ڤت" مه‌سه‌له ئه‌و نینه کا مه‌لایه‌ک یان قه‌شه‌یه‌ک دێ چ بێژت، به‌لێ مه‌سه‌له ئه‌وه کا چه‌ند باندۆرێ و زیانێ دگه‌هینت هزرا خه‌لکێ. مه‌سه‌لا حویتی، ئێکه ژ گه‌له‌ک مه‌سه‌لێن دی کو بوونه خه‌له‌تییێن کوژه‌ک دناڤ جڤاکی ده، راسته ب تنێ گۆتنه‌که ژ زارده‌ڤێ که‌سه‌کێ، به‌لێ کار و خه‌باتێن مه‌زن بۆ دڤێن هه‌تا کو باندۆرا وێ گۆتنێ نه‌مینت. که‌سێن وان گۆتنان دکن، بارێن که‌سێن زانا گران دکن له‌ورا پێشکه‌ڤتن په‌یدا نابت. سالا 2010 ێ یه و هێژ هنده‌ک که‌س ته‌نه‌که‌یان دقوتن ده‌مێ رۆژ دغه‌یرت. هێژ هنده‌ک که‌س باوه‌ر دکن کو نیازک ره‌جماندنا شه‌یتانی یه دا گوهـ نه‌دت مرۆڤێن خودان ئیمان. گه‌له‌ک فلله‌یان ژی ل ئاورۆپا هزر دکرن کو مه‌یا ئه‌و ڤه‌دخون دێ بیته خوینا عیسا پێغه‌مبه‌ری د ناڤ له‌شێ وان ده. ئه‌ڤه وه‌ک مه‌سه‌بێ ئه‌پۆلۆناری یه. ل گۆر ته‌یۆرا پرنسیپان ئه‌ڤه ب تنێ تروهاتن و ئه‌قلێ مرۆڤی گرێددن، وه‌ک من گۆتی؛ زیانێ دگه‌هینن دیانه‌تێ. ئه‌ز دبێژم هه‌گه‌ر ته بڤێت زیانێ بگه‌هینێ که‌سه‌کێ، وی دووری ئه‌قلی بکه، به‌رێ وی بده جه‌هل و نه‌زانینێ.\nئه‌وا چێدبت دووری زانستی و ئه‌قلی یه، ب تنێ ئه‌فسانه و چیرۆکن ل ده‌مه‌کێ کو قورئانا پیرۆز 57 جاران به‌حسێ ئه‌قل و هزرێ کرییه و 312 جاران به‌حسێ قه‌له‌م و نڤیسکار و نڤیسینێ کرییه. هه‌ر که‌سێن وه‌سان بوون کو په‌یڤا ئیلحاد بۆ مرۆڤێن زانا و تێگه‌هشتی وه‌ک سوکرات، ئیبن روشد، غه‌زالی، دیکارت و سپینۆتزا بکارهینان به‌لێ نکارین چو مفا یان زانینێ پێشکێشی ژیانێ و جیهانێ بکن. ژ سوکرات و هه‌تا دوماهیک زانا و فیلۆسۆفی، بوونه به‌شه‌ک ژ دیرۆکا مرۆڤاتی و هه‌بوونێ، کارێن وان بوونه رۆناهی د زولوماتا گه‌ردوونێ ده، به‌لێ که‌سێن به‌رهنگار و باوه‌ری ب ئه‌قل و زانستی نه‌بوون، د هه‌بوون و نه‌بوونا خوه ده چو مفا نه‌گاهندنه ژیان و جیهانێ. که‌سێن وه‌سان دبێژنێ قودره‌تی یان قه‌ده‌ری. کو (چما، که‌نگی و چاوان) بۆ وان نه گرینگه، گرینگ ئه‌وه ئه‌و هه‌نه و ئیدیعائێ ب راستی و زانینا ڕه‌ها دکت. به‌لێ خوه‌دایێ زانا پشتا وان ناگرت، به‌لێ پشتا مرۆڤێ زانا دگرت، ده‌مێ دبێژت (و یعلمکم الکتاب والحکمة ویعلمکم ما لم تکونوا تعلمون)، (و یعلمه الکتاب و الحکمة والتوراة والأنجیل)، (أن الله لایقبض العلم أنتزاعا ینتزعه من الناس ولکن یقبض العلم بقبض العلماء حتی اذا لم یبق عالما أتخذ الناس رؤوسا جهالا فسئلوا، فأفتوا بغیر علم فضلوا وأضلوا)، (أقرأ وربک الأکرم الذي علم بالقلم)، (فضل العلم خیر من فضل العبادة، العالم و المتعلم شریکان في الخیر ولا خیر في سائر الناس) ، (مرحبا بطالب العلم، أن طالب العلم تحفه الملائکة بأجنحتها ثم یرکب بعضهم بعضا حتێ یبلغوا السماء الدنیا من محبتهم لما یطلب)، (أنما یخشی الله من عباده العلماء) و گه‌له‌ک ئایه‌ت و حه‌دیسێن دی ده‌ربارێ زانستێ وه‌ک ئه‌رک و گرینگی بۆ مرۆڤان به‌لێ ئایه‌ته‌ک ب تنێ ژی نه‌هاتییه کو هاندانا جه‌هل و نه‌زانینێ بکت. جه‌هل و نه‌زانین موسیبه‌تا هه‌ری مه‌زنه کو مرۆڤی دگرت.\nفه‌رهه‌نگا مه تژی یه ژ گۆتنێن ژه‌هردار بۆ ئه‌قلی مینا (هه‌ما بهێله، کون ژ پاته‌یی مه‌زنتره، پشتی چی، خه‌مناکت، چو نینه، ما چی یه، شه‌رمه، دێ چێبت، ته‌وه‌کلێ بکه، بهێله ب هێڤیا خوه‌دێ ڤه) ئه‌ڤان گۆتنه ئه‌قلی دمرینن. ئه‌ز دخوازم ڤان گۆتنان ب پرسیاران راڤه بکم دا کو خوانده‌ڤانێ هێژا ب باندۆرا وان یا نه‌گه‌تیف ل سه‌ر ئه‌قلی هایدار بت: (هه‌ما بهێله / بۆ کێ بهێله‌ت؟ ئاخر ئه‌وێ بهێت کوڕێ ته یان نه‌ڤییێ ته یه) ، (کون ژ پاته‌یی مه‌زنتره / ما چو پاتێن دی نابن، هه‌گه‌ر نه‌هێته گرتن ما ئه‌و کونه مه‌زنتر نابت؟)، (پشتی چی / ما قه‌ی مرنه چاره بۆ نینه؟ ئاورۆپی دبێژن چو جار نه‌بێژه دره‌نگه، هندی هه‌ناسه هه‌بت هێڤی ژی هه‌یه)، (خه‌مناکت / چما خه‌مناکت؟ ب تنێ که‌سێ بێ دل بێ خه‌م و گازنده یه)، (چو نینه / ئه‌ڤه نڤاندنا بوویه‌رێ یه چه‌ندا بچویک بت چونکی سوکرات دبێژت پرسێن هه‌ری مه‌زن د جیهانێ ده ئه‌و پرسێن بچووکن)، (ما چی یه؟ چاوان چی یه؟ ترۆمبێلێ لیدا و کوژت، گلێشێ خوه دهاڤێژت ئه‌ردێ، ته‌زویرێ دکت، خه‌به‌ران دبێژت، بێ ئیجازه دهاژووت، ته‌هدیدێ دکت و...هتد)، (شه‌رمه / نێرینا خوه دبێژت، مافێ خوه پراکتیزه دکت، ده‌نگێ وی خوه‌شه لێ ناسترینت، به‌ری 15 سالان کیژان کچێ (ژبلی کریستیانی) دوێریا په‌نته‌لۆنی ل به‌ر خوه بکت؟ رۆژه‌ک دێ هێت هینگێ گه‌له‌ک که‌س دێ شه‌رم کن کو نها شه‌رمێ دکن)، ( دێ چێبت / چاوان دێ چێبت؟ کی دێ چێکت؟ که‌نگی دێ چێبت؟ چما تۆ ب خوه هه‌ول نادی چێکی؟ هه‌گه‌ر ته چێکر ئه‌وێ بهێت دێ ب سه‌ر ڤه زێده بکت) ، (ته‌وه‌کلێ بکه، بهێله ب هێڤیا خوه‌دێ ڤه / خوه‌دێ ئه‌قل دایه مرۆڤی و ب سایا وی ئه‌قلی مرۆڤ ژ بوونه‌وه‌رێن دی جودا یه، بکارهینانا ئه‌قلێ رێزگرتنه ل خوه‌دێ، به‌لێ ئیلغائا وی ئه‌قلی ئه‌فسانه‌کرنا خوه‌دێ یه، دبێژن زه‌لامه‌کێ حێشترا خوه هێلا به‌ر ده‌رگه‌هی و چوو جڤاتا پێغه‌مبه‌ری، پێغه‌مبه‌ری گۆتێ ته حێشترا خوه گرێدا؟ گۆت: نه‌خێر، من هێلا ب هێڤیا خوه‌دێ ڤه! پێغه‌مبه‌ری گۆتێ هه‌ره گرێده پاشی بهێله ب هێڤییا خوه‌دێ ڤه! مخابن خه‌لکه‌ک هزر دکت کو خوه‌دێ چو کار نینن، ب تنێ د خزمه‌تا وان ده یه. گۆتنه‌کا کولتووری هه‌یه ئه‌ز ژ زارده‌ڤێ ژنکان دبهیسم، دبێژت: "خوه‌دێ ده‌لیلێ بێ ده‌لیلانه"، ئه‌ڤه هه‌تا راده‌کێ جهێ ته‌ئه‌مولێ یه چونکی ئه‌و که‌سێ بێ ده‌لیل، پێدڤی ب هاریکارییێ هه‌یه، دبت ئه‌و که‌سه نه‌ساخ بت، کێمئه‌ندام بت، ژ ئالێ ئه‌قلی ڤه نه دورست بت، دناڤ نڤینان ده بت، ل بیابانێ هوندا ببت، غه‌دره‌ک مه‌زن ب سه‌ری هاتبت و یاسا و جڤاک پرسیارا حالێ وی نه‌کن، ئه‌ڤه به‌رئاقله. به‌لێ مرۆڤێ ساخ و سه‌لیم، بزاڤ و غیره‌ت هه‌بت، سه‌حه‌تا وی باش بت، ئالاڤێن خوه هه‌بن، زانا بت، هینگێ ئه‌قلێ وی ده‌لیلێ وی یه.\nئایه‌تا قورئانێ دبێژت: "و أذ قال ربک للملائکة إني جاعل في الأرض خلیفة" ئه‌رێ به‌رئاقله کو خوه‌دایێ مه‌زن، ژێده‌رێ ئه‌قل و هه‌نده‌سه و زانستی، خه‌لیفه‌یه‌ک ده‌به‌نگ، نه‌زان، ته‌وه‌کلی، ته‌مبه‌ل و خه‌مسار بۆ خوه چێبکت؟ گه‌لۆ به‌رئاقله ئه‌و که‌س ببت نوونه‌رێ خوه‌دێ؟ دیاره هه‌می ب خواندنێ ڤه گرێدایی یه، مه‌به‌ستا من نه خواندنا کاغه‌زان، به‌لێ ستراتیژییا خواندنێ بۆ هه‌ر تشته‌کێ. هه‌ر تشت د هه‌بوونێ ده قابیله بۆ ره‌خنێ و خواندنێ، نه‌کو دا تۆ ئیهانه‌تا وی تشتی بکی، یان مه‌دح و سه‌نایێ بکی، نه‌خێر. به‌لێ دا کو تۆ پتر تێبگه‌هی و ب ئاوایه‌کێ دورست سه‌ره‌ده‌رییێ دگه‌ل بکی. ل گۆر گه‌ستالیزمێ کو ته‌یۆره‌ک پسیکۆلۆژی یه، مرۆڤ ژ هه‌موویێ نه‌کو ژ پارچان دکارت راستییا تشتان بزانت، به‌لێ ئه‌و پتر بۆ زارۆکان بکاردهێت چونکی زوو ب زوو زارۆکان شیانا راڤه‌کرنا پارچێن تشتی نینه، به‌لێ بۆ مه‌زنان جودا یه، مه‌زن دکارن هه‌لوه‌شاندنێ یان ته‌فکیکێ بکاربهینن.\nئه‌ز به‌حسێ خواندنا ته‌فکیکی و راڤه‌یی بۆ ماهییه‌تا هه‌ر تشته‌کێ دکم، واته خواندنه‌کا (پارچه / جزئي) نه‌کو (هه‌می / کلي)، بۆ نموونه مرۆڤ کو ره‌هه‌ندێن وی روح، ئه‌قل، ده‌روون و جه‌سه‌ده. هه‌گه‌ر ئه‌م ره‌هه‌نده‌کێ بزانن، ناهێته وێ واتێ کو مه مرۆڤ نیاسی. هه‌گه‌ر مرۆڤ که‌سه‌کێ ناس بکت، دێ زانت چاوان سه‌ره‌ده‌رییێ دگه‌ل بکت، هه‌گه‌ر ناس نه‌کت، نزانت. بۆ نموونه خوه‌داوه‌ند، هه‌گه‌ر ئه‌م پرسیار بکن کا خوه‌داوه‌ند کی یه و چاوانه؟ هێدی هێدی ئه‌م دێ هنده‌ک به‌رسڤان بینن، یان ئه‌و به‌رسڤێن کو به‌ری هینگێ هه‌نه، وه‌ک هاریکاری ئه‌م دێ بکارهینن دا کو هنده‌ک به‌رسڤێن دی ببینن. ده‌مێ ئه‌م پرسیار دکن خوه‌داوه‌ند کی یه؟ هینگێ ئه‌م به‌حسێ خوه‌داوه‌ندی وه‌ک (هه‌می) ناکن، به‌لێ ئه‌م به‌حسێ وی وه‌ک (پارچه / أجزاء) دکن. مه‌سه‌له نه باوه‌ری یان ئیلحاده، به‌لێ مه‌سه‌له لێگه‌ریانه و ب تنێ هینگێ ده‌لیڤه هه‌یه کو ئه‌قل کارێ خوه بکت. راستی رێژه‌داره. هه‌ر گاڤه‌کا مه شیا که‌سه‌کێ ب ئاوایه‌کێ ئێکسه‌ر ناس بکن، نه‌کو هنده‌ک ل گۆر که‌یفا خوه وی بدن ناسکرن، وی چاخی گه‌ره‌که ئه‌م ل گۆر راستییا وی که‌سی سه‌ره‌ده‌رییێ دگه‌ل بکن، دا ئه‌م بسه‌لمینن کو مه ئه‌قل هه‌یه و ئه‌و ئه‌قله بوها و رێزگرتنێ ددت مه، به‌رپرسیاری ئه‌وه کو ئه‌م وی ئه‌قلی بپارێزن دا ده‌ستڤالا نه‌مینن و بکارن بوها و رێزگرتنێ بدن یێن دی ژی.\nفه‌لسه‌فه، دین و زانست هه‌موو مه‌زنن به‌لێ مرۆڤ ژ هه‌موویان مه‌زنتره ژبه‌رکو ئه‌و ژ ئه‌قلێ مرۆڤی ده‌ردکه‌ڤن، ب تنێ ئه‌قلێ مرۆڤی واته و هه‌بوونێ ددت وان. به‌لێ چونکی مرۆڤ خه‌لیفێ خوه‌دێ یه ل سه‌ر ڤی زه‌مینی، گه‌ره‌که به‌رده‌وام داهینان و دامه‌زراندنێ بکت، سینۆران ببه‌زینت، لێگه‌ریانێ بکت هه‌تا بگه‌هت ئیکتیشافێ. هه‌گه‌ر تۆ هزرا خوه بکی، میتۆلۆژی، دین، فه‌لسه‌فه و زانست هه‌موو خزمه‌تا مرۆڤی دکن و هێژ مرۆڤ نه‌زان و ساده یه. به‌لێ چونکی مرۆڤ ئیعتیرافێ ب وێ راستییێ دکت، له‌ورا راناوه‌ستت و ئه‌ڤه هێز و ئیرادا وی دسه‌لمینت و دکت سه‌روه‌رێ هه‌موو بوونه‌وه‌ران. مۆریس میتێرلینگ دبێژت: "ئەز نابێژم خوەداوەندی ب مەزنییا خوە جیھانەک بێکێماسی چێکرییە چونکی نە بەرئاقلە کو خوەدایەک وەسان مەزن، جیھانەک مەزن، بێکێماسی چێبکت. پرۆبلەم ئەوە کو خوەداوەند، بوویە سه‌ده‌م کو ھزر و رامانێ بدە تە و من، ژ بۆ چی؟ ژ بۆ کو ئەم بکارن قەنجی و خرابیێ ژ ھەڤ جودا بکن و بوێرن رەخنەیێ ل کارێن وی بگرن. هەگەر وی کارینا ھزر و رامان و لێکدانێ نە دابا مە، ھەلبەت مە ژی نەدکاری ئەم رەخنەیێ ئاڤا بکن و به‌حس بکن هه‌روه‌ک: قەنج و خراب، جوان و کرێت، سار و گەرم. بێ هزر و رامان دوور نینه ھەموو ل بال مە وەک ھەڤ با. لەورا ژی، چو جار نەبێژە کو ئەز ب کێر رەخنەیێ ناھێم ب تایبەت ل کارێن خوەداوەندی چونکی هەگەر خوەداوەندی ڤیابا، دا بریارەک دی دت، بەلێ وی بریار دایە کو تو بھزرینی، برامینی، رەخنەیێ چێبکی و تشتان ژ ھەڤدوو جودا بکی".\nبه‌شه‌ک ژ فه‌لسه‌فێ پرسیارکرنه و ب تنێ د فه‌لسه‌فێ ده به‌رسڤ دکارن ببن پرسیار هه‌روه‌ک هایدیگه‌ر دبێژت. هزرا فه‌لسه‌فی ل نک مه نینه، ئه‌م پرسیاران ناکن، بێ پرسیار مرۆڤ نکارت بزانت، به‌لێ یان ئه‌م گه‌له‌ک دزانن له‌ورا پرسیاران ناکن، یان ژی ئه‌م شه‌رم دکن، دترسن. ئه‌م هه‌می دزانن شه‌ڤ تاری یه، به‌لێ کی ژ مه دزانت تاری ب خوه چی یه؟ مه دوو پێزانین ب تنێ ده‌ربارێ تارییێ هه‌نه: ئێک، نڤیسینا په‌یڤا (تاری) کو ژ ( ت... ا... ر... ی) پیک دهێت، هنده‌ک که‌سێن نه‌خوانده‌وار وێ ژی نزانن. دوو، ره‌نگێ وێ. ب گلۆپه‌کا سفری تۆ دکاری (تاری) یێ بکی رۆناهی، به‌لێ که‌هره‌با جیهانێ هه‌موو نکارت (نه‌زانین / جهل) بکت رۆناهی. هه‌تا نها ژی گه‌له‌ک که‌سێن وه‌ک وه‌لی ئه‌مر خوه دبینن، کو زه‌کاتا وان تێرا نه‌هێلانا هه‌ژارییێ سه‌رانسه‌ر جهێن وان دیتین دکت، نزانن چاوان دبت شه‌ڤ و رۆژ! وه‌ختێ دبت شه‌ڤ، رۆژ کووڤه دچت؟ ستێر ل کووڤه بوون؟ و ده‌مێ دبت سپێده، ئه‌و ستێر کووڤه دچن؟\nئه‌م دزانن باران دبارت، به‌لێ چما دبارت؟ ئه‌م دزانن مرۆڤی روح هه‌یه، به‌لێ نزانن روح ب خوه چی یه، ئه‌م دکارن ل گۆر مه‌سه‌ب یان ته‌یارێ غه‌نۆسی (Gnose) بێژن کو روح بنگه‌هه به‌لێ هه‌تا کیژان رادێ ئه‌م ماهییه‌تا روحێ ناس دکن؟ ئه‌م دزانن مرن هه‌یه به‌لێ نزانن مرن ب خوه چی یه؟ ل ناڤا جڤاکێن رۆژهه‌لاتێ (ئه‌م ژی ته‌ڤا) مرۆڤی به‌س سه‌رهه‌ژاندن هه‌یه، چو سوحبه‌تا تۆ بکی، ئه‌و دبه‌ر ره سه‌رێ خوه دهه‌ژینت، دوور نینه هه‌گه‌ر ته درێژی ب سوحبه‌تا خوه دا، وی چاخی ئه‌و که‌سه بنڤت. ئه‌ڤه ئێک ژ باندۆرێن لاندکنێ نه.\nهه‌ژاندنا سه‌ری نه نیشانا سه‌رسامی و تێگه‌هشتنێ یه، به‌لێ زیقکرنا چاڤان، به‌شکرنا ده‌ڤی، بلندکرنا بروویان نیشانێن ده‌ستپێکا هزرکرنێ نه و هزرکرن ده‌رازینکا فه‌لسه‌فێ و تێگه‌هشتنێ یه. کێم که‌س وه دکن، به‌لێ به‌هرا پتر سه‌رێ خوه دهه‌ژینن، ئه‌لا ئه‌ساس دزانن و تێدگه‌هن.\nل سالا خواندنێ 2009 - 2010 ل خواندنگه‌هێ، دیسان من پرسیاره‌ک هاڤێته به‌ر خواندکاران، من گۆت: هۆل (ته‌په) ل سه‌ر کیده‌را خوه رادوه‌ستت؟ خواندکاره‌کێ زوو به‌رسڤ دا، گۆت: ل سه‌ر بنێ خوه! من پرسیار لێکزاڤراند: کیژکه بنێ هۆلێ؟ هینگێ من سه‌ر هه‌ژاندن نه‌دیت، به‌لێ من چاڤێن زیق و ده‌ڤێن به‌ش دیتن، شلقئاڤ که‌ته کلاسێ هه‌روه‌ک گۆله‌کا مه‌ند پشتی تۆ به‌ره‌کێ دهاڤێژی تێده. من به‌رسڤا وان نه‌دا، چونکی من چو مه‌خسه‌د ب به‌رسڤدانێ نه‌بوو، به‌لێ به‌ری دوماهیکا سالا خواندنێ من پرسیاره‌کا دی هاڤێته به‌ر وان: هه‌گه‌ر ئه‌م زه‌مینی کون بکن، ژ سه‌ری هه‌تا بنی و تشته‌کێ بهاڤێژن د وێ کونێ ده، هینگێ ئه‌و تشت دێ ل کویڤه سه‌کنت؟ هه‌روه‌سان کوڕێ من (خانی) د ده‌هسالییا خوه ده پرسیاره‌ک هاڤێته به‌ر من، گۆت: "بۆچی ره‌نگێ به‌فرێ سپی یه؟" وه‌ک هه‌لامه‌ته‌کێ، ئه‌ز د جهێ خوه ده راوه‌ستیام. ئه‌ز ژ وه ناڤه‌شیرم، من به‌رسڤ نزانی. من زانیبا ژی، دبت من نه‌گۆتبا، ب تنێ دا کو ئه‌و شانازییێ ب ئه‌قلێ خوه ببت و ئه‌و ئه‌قله وی هان بدت پرسیاره‌کا دی ئاراسته بکت. هه‌می تشت د ڤێ هه‌بوونێ ده فه‌لسه‌فه یه، ژیان، مرن، ئاسمان، زه‌مین، مرۆڤ، خوه‌زا، ره‌نگ، حه‌یوان، داروبار، ئه‌ڤین و...هتد، لێ ئه‌م ب ئه‌قله‌کێ ره‌خنه‌یی / فه‌لسه‌فی هزر تێده ناکن، به‌لێ ب ئه‌قله‌کێ ڤه‌گوهازتی سه‌ره‌ده‌رییێ دگه‌ل دکن، له‌ورا هێژ هه‌می تشت ل نک مه بیانی یه و ئه‌م ژی بۆ هه‌می تشتی بیانی نه.\nئه‌قلێ ڤه‌گوهازتی نکارت هزرین نوو ئاڤا بکت، به‌لێ هزرێن که‌ڤن (وه‌ک ئاهێن ئێکسپایه‌ر) بار دکت بێ کو کونترۆل بکت. گه‌له‌ک جاران وان هزران دووباره دکت و هه‌گه‌ر پێدڤی بوو، ئارگۆمه‌نتان بۆ په‌یدا دکت. ئه‌و ئه‌قله وه‌ک بێده‌را بێ گێره یه، ل دوماهیکێ مرۆڤی به‌ر ب دۆگمایێ دبت. ئه‌قلێ ڤه‌گوهازتی جه‌هلێ، توندی، ته‌مبه‌لی، بێغیره‌تی، ته‌وکلی، سست و خاڤی، نساخی و لاوازییێ په‌یدا دکت، ب کورتی ژ ده‌ستپێکێ که‌ساتییا مرۆڤی خه‌له‌ت ئاڤا دکت.\nئه‌قل ب خوه بهێزه، کو هه‌رگیز ب داوی ناهێت، ل نک هنده‌ک سینۆران رادوه‌ستت به‌لێ راوه‌ستیان ژبۆ به‌رده‌وامبوونێ. فرانسیس بیکون دبێژت: "ئیمانه‌ت هوون و ئه‌قلێ ره‌خنه‌یی، گوهێ خوه نه‌دن ئه‌قلێ ڤه‌گوهازتی (هزرا جیلێ به‌رێ)"، ب هزرا من گه‌له‌ک دیانه‌ت ژی وه‌ها دبێژن و هێژایه کو هنده‌ک میناکان بۆ خوانده‌ڤانێ هێژا دیار بکم...\nزه‌ره‌ده‌شت پێغه‌مبه‌ری ئه‌قلێ ره‌خنه‌یی بکاردهینا، به‌لێ قه‌ومێ وی ئه‌قلێ ڤه‌گوهازتی بکاردهینا، بۆ نموونه ده‌مێ دبێژت: "ب گوهێن خوه گوهدارییا راستییێ بکه، ب ئه‌قلێ خوه تێبگه‌هه و ب دلێ خوه ژێ حه‌ز بکه"، بالا خوه بده گۆتنا وی نه‌گۆتییه ب گوهـ، ئه‌قل و دلێ هنده‌ک که‌سێن دی. ده‌مێ ئه‌و ل سه‌رێ چیایی راوه‌ستایی، جبریل هات و ئه‌و ل گه‌ل خوه بره ئاسمانان جه‌م ئاهۆرامه‌زدا، ل وێده‌رێ گۆت: دێ ڤه‌گه‌رم و ب ناڤێ ئاهۆرامه‌زدا قه‌ومێ خوه ئاراسته‌کم، ژ زۆلۆماتێ به‌ر ب نوورهێ بم. به‌لێ قه‌ومێ وی ئێک ب تنێ دزانی.\nد ئیسلامێ ده، نێزیکێ 49 جاران په‌یڤا ئه‌قل وه‌ک (ژێده‌ر، ناڤ، کار) د قورئانا پیرۆز ده هاتییه، بۆ نموونه: "أتأمرون الناس بالبر وتنسون أنفسكم وأنتم تتلون الكتاب أفلا تعقلون" یان "ان شر الدواب عند الله الصم البکم الذین لایعقلون". عه‌لی کورێ ئه‌بۆ تالیبی دبێژت: "چو زه‌نگینی وه‌ک ئه‌قلی نینه و چو فه‌قیری ژی وه‌ک جه‌هلێ نینه" خویا یه کو د ته‌ڤایا دیانه‌تان ده ئه‌قل ل رێزا ئێکێ دهێت و هێز و بوهادارییا وی دیار دبت. میناکه‌کا دی، ئه‌و ژی ئیزایا ئیبراهیم پێغه‌مبه‌ری ژ قه‌ومێ خوه دیتی، وی دخوازت قه‌وم ئه‌قلێ ره‌خنه‌یی بکاربهینت به‌لێ قه‌ومی ئه‌قلێ ڤه‌گوهازتی بکاردهینا: "إذ قال لأبيه وقومه ماتعبدون، قالوا نعبد أصناما فنظل لها عاكفين، قال هل يسمعونكم إذ تدعون، أو ينفعونكم أو يضرون، قالوا بل وجدنا آباءنا كذلك يفعلون". هه‌روه‌سا، سه‌رهاتییا مووسا پێغه‌مبه‌ر دگه‌ل فیرعه‌ونی ل میسرا که‌ڤن: "قالوا أجئتنا لتلفتنا عما وجدنا عليه آباءنا وتكون لكما الكبرياء في\nTopic: ئه‌قلێ ره‌خنه‌یی و ئه‌قلێ ڤه‌گوهازتی\nبابه‌ت: dast xwas هاته نڤیسین ژ ئالێ: ibrahim youns به‌روار: 19/02/2013\nmamosta sabri slilevani dorhilama bce awaiaki ne din ne mahiat oak prosis pirodkn\nqer ame lbenda aqli kordi bmin emi be aql bminn\npir sopasin hormat bo pinose te\nem l benda capine....serkeftibi mamosta\nبابه‌ت: kaniyet_mira@hotmail.com هاته نڤیسین ژ ئالێ: awar به‌روار: 22/09/2011\nSilav u Rez Mamosta Sebri .\nEz gelek hez gotinen te dikem u hizren te dikem u digel te hevbirm li ser babete rexne u rexne li xo grtn , le dema to dixwazi minakeke bini , to ekam car li Qorane digeri pashi di ci hizren feylesofan,zanayan yan nviskareke. Jiberko Diyanet li ser civake me u taybet bejin millete me zale em yen pash exstin weki europiyan beri shoresh bihet krn dji qeshew,metran u deren wan. bi bawera mn to dixwazi bila em bisrman bin u ji zanine.hizre u rexne dor nekevin. le ev herdo tishte mehale jiberko dji ekn


هوشیار زێباری: ده‌بێت په‌یامی یه‌کگرتوویی نیشتیمانی به‌رزتر بێت له به‌رژه‌وه‌ندی تایفه‌گه‌رایی یان ناوچه‌گه‌رایی\nعێراق به دۆخێکی ئاڵۆزدا ڕه‌ت ده‌بێت له ڕووی ئاسایشیه‌وه و داعش و به‌عسیه‌کان و ڕێکخراوه تێرۆریستیه‌کانی تریش ده‌ستیان گرتووه به‌سه‌ر ژماره‌یه‌ک شار و شارۆچکه‌دا له‌و ناوچانه‌ی عه‌ره‌بی سوننه زۆرینه‌ی دانیشتوانه‌که‌ین.\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق ده‌ڵێت ڕووداوه‌کانی ڕۆژانی ڕابردوو وه‌رچه‌رخانێکه له ره‌وشی سیاسی عیراق و سه‌ختیه‌کی زۆر گه‌وره‌یه ڕووبه‌ڕروی ده‌وڵه‌تی عێراق ده‌بێته‌وه وه‌ک ده‌ڵێت ئه‌م په‌ره‌سه‌ندنانه‌ی ڕوویانداوه تا ئێستا گه‌وره‌ترین هه‌ڕه‌شه و مه‌ترسین بۆسه‌ر وڵاته‌که و پێویستی به چاره‌سه‌ر هه‌یه و ئاماژه‌ش به‌وه ده‌کات که ئێستا هه‌موو به‌رپرسانی عێراق گه‌یشتونه‌ته ئه‌وه‌ی به‌ر له هه‌موو شتێک پێویستی به چاره‌سه‌ری کێشه ئاسایشیه‌کان هه‌یه.\nهوشیار زێباری ده‌ڵێت ئه‌و چاره‌سه‌ریه‌ش به ته‌نها به هێزه عێراقیه‌کان ناکرێت و پێویست به هێزی تر هه‌یه وه‌ک هێزی سه‌ربازی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا و ده‌شڵیت به فه‌رمی داوا له ئه‌مریکا کراوه و له به‌غدا و له وواشنتۆنیش وتووێژکردن له‌سه‌ر ئه‌و داوایه‌ی عێراق به‌رده‌وامه.\nبه‌ڕێز زێباری ئاماژه‌ش به‌وه ده‌کات هه‌موو سه‌رکرده سیاسیه‌کانی عێراق هاوڕان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر هێزه سه‌ربازیه‌کانی ئه‌مریکا به‌شدار بێت له‌م شه‌ڕانه‌ی دژی داعش و ڕێکخراوه تێرۆریستیه‌کانی تردا ئه‌وا بێ کێشه ده‌بێت به به‌راورد له‌گه‌ڵ ده‌ست هه‌بوونی هه‌ر هێزێکی تری وڵاتانی ناوچه‌که له شه‌ڕی دژی توندڕه‌وانی سوننه‌دا.\nبه‌ڵێن ساڵح وتووێژی له‌گه‌ڵ هوشیار زێباری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراقدا کردووه.\nوتووێژ له‌گه‌ڵ هوشیار زێباری


گۆڤاری ناوداری ئەمەریکی فۆرین پۆلیسی بەمەبەستی ئامادەکردنی راپۆرتێک لەسەر ڕەوشی بازرگانی‌و وەبەرهێنان لەکوردستان، چاوپێکەوتنی لەگەڵ سەرۆکی ژووری بازرگانی‌و پیشەسازی سلێمانی ئەنجامدا، سەرۆکی ژوور دەڵێت "حکومەتی هەرێم ئاسانکاری تەواو بۆ وەبەرهێنەرانی بیانی دەکات".\nسیروان محەمەد، سەرۆکی ژووری بازرگانی‌و پیشەسازی سلێمانی سەبارەت بەرەوشی بازرگانی‌و وەبەرهێنان لەکوردستان بەگۆڤاری فۆرین پۆلیسی راگەیاند ''هەرێمی کوردستان لەڕووی ئەمن‌و ئاسایشەوە ئارامەو دەوڵەمەندیشە بەچەندین کەرەستەی خاوی پیشەسازی، حکومەتی هەرێمیش ئاسانکاری تەواو بۆ وەبەرهێنەرانی بیانی دەکات، بەڵام بەداخەوە تا ئێستا نەتوانراوە کارگە دروستبکرێت‌و کۆمپانیا جیهانیەکان کارگەکانیان بهێنە کوردستان‌و لێرە وەبەرهێنان بکەن''.\nسیروان محەمەد ئاماژەی بەوەش کرد حکومەتی هەرێمی کوردستان‌و حکومەتی عێراق یاسای پاراستنی بەرهەمی ناوخۆیان دەرکردوە، پلانیان هەیە هاوکاری تەواوی وەبەرهێنەران بکەن. سەبارەت بەکێشەو گرفتەکانی بەردەم کەرتی بازرگانی سەرۆکی ژوور وتی ''لەبەندەری ئوم قەسەر لەبەسرە کە کاڵاو شمەک داخڵ دەکرێت باج‌و روسماتێکی زۆری دەخرێتە سەرو گومرکی سەفراش لەناوچەی عوزێم کێشەی گەورە بۆ بازرگانان‌و خاوەن کارگەکانی کوردستان دروست کردوە کە کاڵاو شتومەکەکانیان هەناردەی ناوچەکانی باشورو ناوەڕاستی عێراق دەکەن، دووبارە باج‌و گومرکیان لێدەسەنرێت''.\nسەبارەت بەکارو چالاکیەکانی ژووری بازرگانی‌و پیشەسازی سليمانیش، سەرۆکی ژوور وتی ''ژووری بازرگانی‌و پیشەسازی سلێمانی لەئێستادا سەرقاڵی دوستکردنی ٩٠٠ گەنجینەیە کە لەسەر رووبەری ٥٢٢ دۆنم زەوی جێبەجێ دەکرێت‌و هەموو ستاندارو پێوەرێکی جیهانی تێدا ڕەچاو دەکرێت، ژووری بارزگانی بەشی کشتوکاڵیشی دروستکردوە بۆ گرنگیدان بەکەرتی کشتوکاڵ‌و پێشخستنی ئەم کەرتە کە تا ئێستا چەندین کارو پڕۆژەی گرنگی ئەنجامداوە، لەوانە ئەنجامدانی روپێویەکی ورد بۆ خانوی پلاستیکی‌و دیاری کردنی کێشەو گرفتەکانی‌و دۆزینەوەی میکانیزمی گونجاو بۆ چارەسەرکردنی کيشەکان".\nوتیشی "یەکێکی تر لەپرۆژەکانی ژوور بریتییە لەکردنەوەی خولێکی راهێنان بۆ ئەو ئەندازیارە کشتوکاڵیانەی خوێندیان تەواو کردوەو دانەمەزراون، دوای تەواوکردنی خولەکە لەکەرتی تایبەت هەلی کاریان بۆ دەرەخسێنرێت‌و سەرپەرشتی خانوە پلاستییەکان دەکەن''.\nلەبارەی گرنگی سەردانەکەی گۆڤاری فۆرین پۆلیسی بۆ کوردستان‌و ژووری بازرگانی‌و پیشەسازی سلێمانی، دابان نەجمەدین کارمەندی بەشی پەیوەندیەکانی ژووری بازرگانی‌و پیشەسازی سليمانی رایگەیاند '' فۆرین پۆلیسی رۆژانە ٣ ملیۆن‌و ٢٠٠ هەزار خوێنەری هەیە، بارەگای سەرەکی لەواشنتۆنی پایتەختی ئەمریکایە، راپۆرتەکانی کۆپییەکیان لێدەنێرێت بۆ بانکی جیهانی‌و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی‌و سەرجەم ڕيکخراوە ئابوریە جیهانیەکان بینەری ئەم راپۆرتە دەبن''.\nدابان وتیشی '' فۆرین پۆلیسی یەکێکە لە گۆڤارە هەرە بەناوبانگەکانی جیهان کە خوێنەرێکی زۆری هەیە، ئامادەکردنی ئەم راپۆرتەش دەبێتە هۆی ئەوەی کۆمپانیا جیهانیەکان متمانە بەهەرێمی کوردستان بکەنەوەو بگەڕێنەوە لەکوردستان وەبەرهێنان بکەن کە دوای هاتنی داعش ژمارەیەکی زۆر کۆمپانیا جیهانیەکان کوردستانیان بەجێهێشت، ئامانج لەئامادەکردنی راپۆرتەکە دووبارە متمانە دانەوەیە بەوەبەرهێنەران‌و کۆمپانیا جیهانیەکان بۆ ئەوەی بێنە کوردستان‌و کار بکەن".


سه‌باح به‌رزنجی: ئه‌وه‌ی له کوردستان هه‌یه ده‌سه‌ڵاته نه‌ک حکومه‌ت - SAHAR KURDISH (Sorani)\nMay 13, 2020 13:26 Asia/Tehran\nبە پێی ڕاپۆرتی کەناڵی ئاسمانیی سەحەر بە گێڕانەوە لە ماڵپەڕی ھیوای کوردەوە، دکتۆرسه‌باح به‌رزنجی که‌سایه‌تییه‌کی ئیسلامی و ئه‌ندامێکی خولی پێشوتری په‌رله‌مانی ھەرێمی کوردستان ڕایگە‌یاندووە: ئه‌وه‌ی له کوردستان بوونی هه‌یه ده‌سه‌ڵاته نه‌ک حکومه‌ت، که ئه‌و ده‌سه‌لاته‌ش رۆژ به رۆژ ڕەوایەتی و مه‌شروعیه‌تی نامێنێت. بۆ دڵنیاییش ئەگەر سه‌یری ڕابردوو بکه‌ین بۆمان ده‌رده‌که‌وێت کە ده‌سه‌ڵات جیاوازه له حکومه‌ت و ده‌وڵه‌تداری.\nناوبراو باسی له‌وه‌شکردووه کە: ئه‌وه‌ی له کوردستان بوونی هه‌یه ده‌سه‌ڵاته نه‌ک حکومه‌ت، ده‌سه‌ڵاته‌که‌ش به هۆی ناکارایی و نادادگه‌ریی و خۆره‌ی حیزبایه‌تیه‌وه ڕۆژ به‌ڕۆژ ڕەوایەتی و مه‌شروعییه‌تی نامێنێت.\nسه‌باح به‌رزنجی ئاماژه‌ی به‌وه‌شکردووه، دڵسۆز ئه‌و که‌سه‌یه ئه‌م ڕاستییه تاڵه به ده‌سه‌ڵات بڵێت نه‌ک مەرایی و خونکییان بۆ بکات، چونکه بەداخەوە که دۆخەکە گۆڕا مەرایی کارانیش به دوای پارووی چه‌ورتر و ئاغای تازه‌دا ده‌گه‌ڕێن.


توركیا لە هێرشەكانی بۆسەر رۆژئاوا بەردەوامە\nهێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) رایگەیاند، سوپای تورکیا و گروپە چەکدارەکانی سەر بە تورکیا بەردەوامن لە هێرشەکانیان بۆ سەر ناوچەی خاپور، کە ناوچەی کەمایەتییە نەتەوەیەکانی سریانی و ئاشوریەکانە، لە شارۆچکەی تەلتەمر.\nهێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) ئەمڕۆ لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاند، "شەڕڤانان بەردەوامن لە بەرگریکردنی دژی هێرشەکانی سوپای تورکیا و گروپە چەکدارەکانی سەر بە تورکیا، کە دەکرێتەسەر گوندی خاپور، کە ناوچەی کەمایەتیە نەتەوەیەکانی سریانی و ئاشوریەکانە، لە شارۆچکەی تەلتەمر".\nئاماژە بەوەشکراوە، "بۆ پاراستنی ناوچەی خاپو، کە ناوچەی تایبەتە بە سریانی و ئاشوریەکان، هێزەکانی ئەنجومەنی سەربازی سریانی سەر بە هێزەکانی سوریای دیموکرات، لە ناوچەی خاپور بڵاودەکرێنەوە و لێپرسراو دەبن لە ئاسایشی ئەو سەربازی ئەو ناوچەیە".\nباس لەوەشکراوە، هێزەکانی سوریای دیموکرات، پشتیوانی هێزەکانی ئەنجومەنی سەربازی سریانی دەکات و داوایان لێدەکات بەهەمو توانای خۆیانەوە هەنگاوی بەرەوپێش بنێن.\n31ی ئۆکتۆبەر ئیلهام ئەحمەد، هاوسەرۆکی ئەنجومەنی جێبەجێکاری سوریای دیموکرات رایگەیاند ، "تورکیا هێرش دەکات و شەڕڤانانی ناوەندی تەلتەمر لەناو دەبات، چۆن ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا رێگری لە تورکیا ناکات لە ئەنجامدانی ئەم کارەدا".


تەقیمکردن و تاقیکردنەوەی قوتابیان\n8/26/2019 2:11:17 PM\n6511 جار خوێندراوەتەوە\nئەم باسەی بەردەستتان توێژینەوەیەکی تیۆری و ناساندنێکی گشتگیری زانستییە دەربارەی تەقیمکردن کە بە بەشێکی دانەبڕاوی پرۆسەی پەروەردە و فێرکردن دادەنرێت لەسەرتاسەری جیھاندا. ئامانج لە نووسینی ئەم توێژینەوەیە بریتیە لە ئاشناکردنی مامۆستایان و پەروەردەکارانی ھەرێمی کوردستان دەربارەی پرۆسەی تەقیمکردنی قوتابیان، تا ببێتە ھاوکارێک بۆیان لەکاتی راپەڕاندنی کارەکانیان و وتنەوەی وانەکانیاندا.\nھەبوونی تێگەیشتنی راست و دروست دەربارەی ھەر بوار و لایەنێکی پەروەردە و فێرکردن دەبێتە ھۆی ئەوەی کارەکان بە دروستی بەڕێوە ببرێن و ھاوکات ووزەیەکی زۆریش دەگەڕێتەوە بۆ ھەمووان لەکاتی ئەنجامدانی ئەرکەکانیاندا، بەپێچەوانەوە نەزانینی راستی و دروستی ھەر بوار و بابەتێکی پەروەردەیی دەبێتە ھۆی نەھێنانەدی ئامانجەکان و بەھەدەردانی توانا و کات و پارەی لایەنە پەیوەندیدارەکان. ھەربۆیە توێژینەوە لەم بابەتە لە ئێستادا گرنگی بەرچاوی خۆی ھەیە.\nتێگەیشتن لە تەقیمکردن\nوەک پێشتر ئاماژەمان پێکرد، تەقیمکردن (یاخود نرخاندن) بریتیە لە کۆمەڵێک رێگا کە بەھۆیانەوە ئاستی پێشکەوتن و بەدەستھێنانی فێرخوازان دەزانرێت. لەرووی بنەچەوە ئەو زاراوەیە لە وشەی (assidere) لاتینی وەرگیراوە کەمانای (دانیشتن لەپاڵ یەکدا-sit by side ) دەگەیەنێت. پەروەردەکاران لەپاڵ فێرخوازاندا دادەنیشن بۆ فێربوون لەبارەی توانست و پاشاخان و ئامانجە پەروەردەییەکان و دەرئەنجامە پێشبینی کراوەکانی خۆیان و نقوم بوون لە ژیان و گۆشەنیگای فێرخوازاندا. لەگەڵ ئەوانەشدا، لە بواری پەروەردەو فێرکردندا، تەقیمکردن:\n• رێگایەکی بەدواداچوونە بۆ زانینی رادەی فێربوون.\n• رێگایەکە بۆ بەدەستھێنانی فیدباکی پێویست.\n• پرۆسەیەکە بۆ ھەڵسەنگاندنی قوتابیان لە ناو بواری پەروەردەدا.\n• پرۆسەیەکی بەردەوامە بۆ ھەڵسەنگاندنی فێرکردن و فێربوون.\n• پرۆسەیەکە پێمان دەڵێت کە چۆن فێرکردن و فێربوونی باش بەردەوام بێت.\nبۆچی تەقیمکردن ئەنجام دەدەین؟\nتەقیمکردن و تاقیکردنەوەکان شت گەلێک نین بەبێ ھۆ ئەنجام بدرێن، بەڵکو وەک تەواوی بوارەکانی دیکەی پەروەردە و فێرکردن کۆمەڵێک مەبەست ھەیە لە ئەنجامدانیان، لەوانە ئامانجی کارگێڕی، ئامانجی پێڕاگەیاندن، ھەروەھا ئامانجی فێرکاری وەک لەخوارەوە ئاماژەمان پێداون:\nئامانجی کارگێڕی - Managerial:\n• پرۆسەی تەقیمکردن سەرکەوتوویی سیاسەتەکانی حکومەت نیشان دەدات.\n• ھەروەھا لەو رێگایەوە مامۆستایان و پەروەردەکاران ئاستی پێشکەوتنی قوتابیان دەزانن.\nئامانجی پێڕاگەیاندن- Communicative:\n• پرۆسەی تەقیمکردن، زانیاری پێویست دەداتە دایکان و باوکان لەسەر پێشکەوتنی منداڵەکانیان.\n• ھەروەھا مامۆستایان و پەروەردەکاران ئاگادار دەکاتەوە لە رادەی زانیاری و کارامەییەکانی قوتابیان.\nئامانجی فێرکاری- Pedagogical:\n• تەقیمکردن ئاستی سەرکەوتنی فێرکردن ھەڵدەسەنگێنێت.\n• پاڵپشتی لە فێرکردن دەکات بە دابینکردنی فیدباک و دانانی پلانی ئایندە.\n• ھانی قوتابیان دەدات بۆ فێربوون و یارمەتیان دەدات لە گەشەپێدانی تواناکانیان.\n• یارمەتی مامۆستایان دەدات بۆ ئەوەی بزانن لەسەر رێی راستی فێرکردنن یاخود نا.\n• دڵنیایی ئەوە دەدات کە پڕۆگرامێکی باش گەیەندراوەتە قوتابیان.\n• رێگایەکە بۆچاودێریکردنی ئەوەی چ جۆرە کواڵیتیەکی پەروەردە پێشکەش کراوە.\nچ کاتێک تەقیمکردن کاریگەر دەبێت؟\nمەرج نیە ھەموو تەقیمکردنێک پێویست بێت و بەسوود بێت، بۆ ئەوەی پرۆسەی تەقیمکردن کاریگەر بێت دەبێت بیر لەوە بکرێتەوە دەمانەوێت چ شتێک بۆ خۆمان (وەک مامۆستا) و قوتابیان بەدەست بھێنین.\nبۆ ئەوەی تەقیمکردن پرۆسەیەکی کاریگەر بێت دەتوانین ئەم خاڵانەی خوارەوە وەک رێنیشاندەرێک پەیڕەو بکەین. تەقیمکردن کاریگەر دەبێت ئەوکاتەی:\n• ھەموولایەک لە مامۆستایان و پەروەردەکاران و قوتابیان و دایکان و باوکان و لایەنە پەیوەندیدارەکان بەشداربن تیایدا.\n• گرنگی دەخاتە سەر بوارێکی دیاریکراوی پەروەردە و پێشخستنی فێرخواز (وەک تاک).\n• گرێدراو بێت بە ئامانج و دەستکەوتە پەروەردەییکانەوە.\n• پەیوەندی بە بابەتەکانەوە ھەبێت.\n• پێشکەوتنی قوتابیانمان پێ بڵێت و رێنیشاندەربێت بەرەو چۆنیەتی چاککردنیان.\nزیاتر لەوەش، چۆن مامۆستایان لەکاتی وانە وتنەوەدا پلانی خۆیان ئامادە دەکەن بۆ چۆنیەتی وتنەوەی بابەتەکانیان، بەو شێوەیەش لەسەر مامۆستایان و پەروەردەکاران پێویستە پلان و ستراتیژی ئاشکرایان ھەبێت کاتێک دەیانەوێت کارەکانی خۆیان ھەڵبسەنگێنن. ھەربۆیە پێیوستە ھەموولایەنێکی پەیوەندیدار ئاگاداری ئەم پرسیارانە بن:\n• چی؟- ئامانج و مەبەستی تەقیمکردنەکەمان چی دەبێت؟\n• چۆن؟- بەچ شێوازێک ئەو کارەمان ئەنجام دەدەین؟ کێ بەرپرسە لە ئەنجامدانی کارەکەمان؟\n• لەکوێ؟- لە چ ژینگە و شوێنێکدا کارەکەمان بەڕێوە دەچێت؟\nھەروەھا پێویستە ئاماژە بەوەش بکرێت، کە تەقیمکردن کاریگەری راستەوخۆی لەسەر فێربوون و فێرکردن ھەیە، ھەربۆیە پێویستە مامۆستایان و پەروەدەکار ئەم راستیە لەبەرچاو بگرن و ھەوڵ بدەن پرۆسەی تەقیمکردن و تاقیکردنەوەکان لە پێناو فێربوون و پێشخستنی قوتابیاندا بێت نەوەک تەنھا بۆ دەرچوونی قوتابیان بێت لە پۆلێکەوە بۆ پۆلێکی تر. ئەوەی یەکەمیان کاریگەری ئەرێنیە و ئەوەی دووەمیشیان جۆری نەرێنیە.\nجۆرەکانی تەقیمکردن چین؟\nپرۆسەی تەقیمکردن، پرۆسەیەکی فرەلایەنە و کۆمەڵێک رێگای جیاواز ھەن بۆ ئەنجامدانی ئەم پرۆسەیە، ئەوەی پێویستە لەبەرچاو بگیرێت ئەوەیە کە چ شتێک تەقیمدەکرێت و چۆن تەقیمدەکرێت و لە چ ژینگەیەکدا پرۆسەکە بەڕێوە دەچێت.\nئەمانەی خوارە جۆرە سەرەکیەکانی تەقیمکردنن کە مامۆستایان و پەروەردەکاران دەتوانن لە پرۆسەی فێرکردندا بەکاریان بھێنن. دەکرێت مامۆستایان زیاتر لە جۆرێک بەکار بھێنن بۆ ئەنجامدانی تەقیمکردنەکانیان ئەوانیش بە پێی گونجان و سروشتی بابەتەکانیان.\nرێگا سەرەکییەکانی تەقیمکردن بریتین لە:\n١- ئەزموون و تاقیکردنەوەکان (Exams and Tests): لەسەرەتاوە ئاماژەمان بەم دوو چەمکە کردوە.ئەنجامدانی ئەزموون و تاقیکردنەوەکان شێواز و تایبەتمەندی خۆی ھەیە، بەوھیوایەی بتوانین لە ئایندەیەکی نزیکدا شتێک لەو بارەیەوە ئامادە بکەین.\n٢- کویز (Quiz): تاقیکردنەوەیەکی بچووکە مامۆستایان دەتوانن ناو بەناو ئەنجامی بدەن.\n٣- چاودێریکردنی پۆل ( Class Monitoring): لێرەدا مامۆستا چاودێری پۆل دەکات و بڕیار لەسەر پێشوەچوونی قوتابیان و پۆلەکە دەدات.\n٤- پێشکەشکردنی پۆل (Class Presentation): لەم رێگایەدا قوتابیان راپۆرتی زارەکی یاخود نووسراو پێشکەش بە پۆل دەکەن و مامۆستاش تەقیمی خۆی دادەنێت.\n٥- چاوپێکەوتن (Interview): لەم شێوازەدا مامۆستا چاوپێکەوتن لە گەڵ قوتابیان دەکات بە تاک تاک یاخود بە کۆمەڵ لەسەر بابەتێک و دواتر تەقیمی خۆی دادەنێت.\n٦- تەقیمکردنی ھاوتەمەن- ھاوپۆل (Peer Assessment): لەم شێوازەدا مامۆستا کاری قوتابیەکان دەدات بە یەکتری تاوەکو ھەڵسەنگاندنی بۆ بکەن و تەقیمی خۆیان بدەن بە مامۆستا. لەم شێوازەدا مامۆستا رێنیشاندەری پێویست دەدات بە قوتابیان بۆ ئەنجامدانی ئەو کارە.\n٧- راپۆرت و پرۆژە( Reports and Projects): لێرەدا قوتابیان راپۆرت و پرۆژە بە تاک تاک یاخود بە ھاوبەشی ئامادە دەکەن لەسەر بابەتێک. لەم شێوازەدا مامۆستا رێنیشاندەری پێویست دەدات بە قوتابیان بۆ ئەنجامدانی ئەو کارە.\n٨- تەقیمکردنی بەجێھێنان(Performance Assessment):\nبەکاردێت بۆ تەقیمکردنی شارەزاییە تەتبیقیەکان کە پێویستیان بە جێ بەجێکردن ھەیە.\n٩- پۆرتفۆلیۆ (Portfolio): بریتیە لە کۆمەڵێک کاری قوتابی کە لەماوەیەکی زەمەنیدا بەرھەمی ھێناوە و لەو رێگایەوە مامۆستا ئاستی پێشکەوتن یاخود پێشنەکەوتنی قوتابی دەزانێت.\n١٠- خۆ تەقیمکردن (Self Assessment): قوتابیان کارەکانی خۆیان ھەڵدەسەنگێنن لە رێگای کۆمەڵێک رێنیشاندەرەوە کە مامۆستا دایناوە بۆ ئاڕاستەکردنیان لە ئەنجامدانی ئەو کارەدا.\nپرۆسەی پەروەردە و فێرکردن کارێکی قورس و ھەمەلایەنە و ئەنجامدانیشی پێویستی بەکاری ھەرەوەزی و ھیممەتی ھەموولایەک ھەیە. یەکێک لەو لایەنانەی کە پێویستە بەردەوام کاری تێدا بکرێت بریتیە لە ئەزموونەکان و تەقیمکردن=(نرخاندن).\nخۆش بەختانە، وەزارەتی پەروەردە لە ئێستادا بەردەوامە لەسەر ئەنجامدانی پرۆسەی چاکسازی کە لەماوەی ساڵانی رابردوودا دەستی پێکردووە و لەو چوارچێوەیەشدا شێوازی ئەنجامدانی ئەزموونەکان بڕیاری گۆڕینی ریشەیی دەربارە دراوە ئەویش بە پەیڕەوکردنی (شێوازی ھەڵبژاردن) لە قۆناغەکانی خوێندن بەگشتی و پۆلەکانی ٩ و ١٢ بەتایبەتی.\nبۆ سەرخستنی ئەو پرۆسەیە، لە کۆتایی ئەم توێژینەوە کورتەدا حەزدەکەم چەند بیرۆکەیەک بخەمە روو بەو ھیوایەی سوودی ھەبێت بۆ ھەمووان:\n١. ئەنجامدانی رێژەی ١٠٠%ی شێوازی ھەڵبژاردن تەنھا بۆ پۆلەکانی ٩ و ١٢ بێت و تەنھا بۆ ئەزموونەکانی نیشتمانی و بەکالۆریا.\n٢. لە تەواوی قۆناغەکانی خوێندن و ئەنجامدانی ئەزموونەکانی وەرزیدا پێوستە مامۆستایان بە پێی سروشتی بابەتەکانیان شێوازی جۆراوجۆر بەکار بھێنن (وەک: ھەڵبژاردنMultiple Choice ، پڕکردنەوەی بۆشاییFill in the Gaps، بەیەک گەیاندنMatch، پرسیار بۆ تێگەیشتن Understanding، راست و ھەڵە True & False...ھتد) ئەویش لە پێناوی ئەوەی تەواوی تواناکانی قوتابیان لەبەر چاو بگیرێن.\n٣. ھەروەھا پێویستە لەسەر وەزارەت و مامۆستایان تەنھا گرنگی نەخەنە سەر تاقیکردنەوەی قوتابیان بەڵکو پێویستە بەشێوەیەکی سەرەکی گرنگی بخەنە سەر تەقیمکردنی قوتابیان (کە تاقیکردنەوە رێگایەکە لە رێگاکانی تەقیمکردن).\nلەو چوارچێوەیەدا، لەگەڵ ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکاندا، باشترە مامۆستایان شێوازی جۆراوجۆری تەقیمکردن پەیڕەو بکەن بەپێی گونجان و سروشتی قوتابخانە و بابەتەکانیان (وەک چالاکی رۆژانە، ئەنجامدانی کویزQuiz، چاودێریکردن قوتابیان Observation، ئەنجامدانی چاوپێکەوتن Interview، نووسینی راپۆرت و پۆرتفۆلیۆ Reports and Portfolios، رەنگدانەوە Reflection، خۆ تەقیمکردن Self-Assessment، ... ھتد). ئەم جۆرە تەقیمکردنانە ھانی قوتابیان دەدەن ببنە بەشێک لە پرۆسەی فێرکردن و مامۆستایانیش ئاستی راستەقینەی قوتابیانیان بۆ دەردەکەوێت.\n١- Mousavi, Seyyed Abbas. An Encyclopedic Dictionary of language Testing. ٤th ed. Tehran: Rahnama Press, ٢٠٠٩.\n٢- Rayment,Tabatha. ١٠١ Essential Lists on Assessment. London NewYork: Continuum International Publishing Group, ٢٠٠٨.\n٣- Schmitt, Norbert. An Introduction to Applied Linguistics. Ed. London: Arnold Publishers, ٢٠٠٢.\n٤- Thornbury, Scott. An A-Z of ELT. Oxford: Macmillan Publishers Limited, ٢٠٠٦.


هەولێر خشتەی یارییەكانی قۆناغی دووەم و ڕیزبەندی یانەكانی خولی لاوانی یانە نایابەكانی كوردستان بڵاودەكاتەوە\nئه‌مشه‌و ریال مه‌درید یه‌كه‌مین یاری خۆی له‌م وه‌رزه‌ی لالیگ…\nکار و بزاوتەكانی گرووپی ئۆفرۆدی کوردستان بۆ پێشبڕکێی ئۆتۆمبێ…\nیارییەكانی قۆناغی یەكەمی خولی لاوانی یانە نایابەكانی كوردستان كۆتایی هات و 5 یانە گەیشتنە قۆناخی كۆتایی، هەفتەی ڕابردوو یارییەكانی كۆمەڵەی دووەم كۆتایی هات و هەردوو یانەی شێروانە و نەورۆز سەركەتن و بۆ قۆناخی كۆتایی و یانەی هەڵەبجەی شەهیدیش دابەزی بۆ ڕیزی یانە پلە یەكەكان، ڕۆژی هەینی ڕابردویش لە كۆمەڵەی یەكەم 4 یاری ئەنجامدران و دوای ڕكەبەریەكی بەهێز یانەكانی پێشمەرگەی هەولێر و دهۆك و زێرەڤانی گەیشتنە قۆناخی كۆتایی و یانەی برایەتیش دابەزی بۆ ڕیزی یانە پلە یەكەكان.\nیارییەكانی كۆمەڵەی یەكەم\nلەم كۆمەڵەیەدا كە لە 8 یانە پێكهاتبوو سەرجەم یانەكان حەوت یارییانە ئەنجامدا و تا دواین گەڕیش ناسنامەی ئەو یانانەی كە دەگەنە قۆناخی كۆتایی ئاشكرا نەبوون، بەجۆرێك یارییەكان لە ئاستێكی هونەری بەرزدا بوون و تاڕادەیەكی زۆر ئاستی یانەكان لە یەكەوە نزیك بوو، دوای ڕكەبەرییەكی زۆریش یانەكانی (پێشمەرگەی هەولێر، دهۆك، زێرەڤانی) سەركەوتن بۆ قۆناخی كۆتایی، ڕكەبەری دابەزینیش لەم كۆمەڵەیەدا لە لوتكەدا بوو، یانەی برایەتی بە كۆكردنەوەی 6 خاڵ و بە جیاوازی گۆڵ لەگەڵ یانەی هەندرێن دابەزی بۆ ڕیزی لاوانی یانە پلە یەكەكانی كوردستان.\nیارییەكانی كۆمەڵەی دووەم\nیارییەكانی ئەم كۆمەڵەیە بەهۆی ئەوەی كە ژمارەی یانەكان 5 یانە بوون و لە كۆمەڵەی یەكەم كەمتر بوون، هەفتەیەك پێش یارییەكانی كۆمەڵەی یەكەم قۆناخی یەكەمی كۆتایی هات، ئەوەی جێگەی سەرنج بوو لەم كۆمەڵەیە ئەوە بوو كە یانەی پێشمەرگەی سلێمانی تا دواین گەڕیش لە پلەی یەكەمدا بوو، بەڵام لەگەڕی كۆتایی پلەی یەكەمی لەدەستدا و دابەزی بۆ پلەی سێیەم و نەیتوانی خۆی بگەیەنێتە قۆناخی دووەم كە لە گەڕی كۆتایی یاری نەبوو لە پشوودا بوو، لە دواین گەڕدا یانەكانی (شێروانە و نەورۆز) سەركەوتنی گەورەیان بەسەر هەڵەبجەی شەهید و خانەقین تۆمار كرد و بە پلەی یەكەم و دووەم سەركەوتن بۆ قۆناخی كۆتایی، یانەی هەڵبجەی شەهیدیش كە تەنیا 1 خاڵی هەبوو، دابەزی بۆ ڕیزی لاوانی یانە پلە یەكەكانی كوردستان.\nڕیزبەندی یانەكانی كۆمەڵەی یەكەم\n1ـ پێشمەرگەی هەولێر 12 خاڵ\n2ـ دهۆك 11 خاڵ\n3ـ زێرەڤانی 10 خاڵ\n4ـ زاخۆ9 خاڵ\n5ـ هەولێر 8 خاڵ\n6ـ گارە 7 خاڵ\n7ـ هەندرێن 6 خاڵ\n8ـ برایەتی 6 خاڵ\nڕیزبەندی یانەكانی كۆمەڵەی دووەم\n1ـ شێروانە 10 خاڵ\n2ـ نەورۆز 7 خاڵ\n3ـ پێشمەرگەی سلێمانی 7 خاڵ\n4ـ خانەقین 2 خاڵ\n5ـ هەڵەبجەی شەهید 1 خاڵ\nیارییەكانی گەڕی یەكەمی قۆناغی دووەم\nدوای تەواو بوونی قۆناخی یەكەمیش بۆ ماوەی یەك هەفتە خولەكە دەوەستێت و لە ڕۆژی هەینی 9/2/2018 دەستپێدەكاتەوە و یارییەكانی گەڕی یەكەمیش بەم شێوەی خوارەوە دەبێت.\nشێروانە ـ دهۆك یاریگەی شێروانە\nزێرەڤانی ـ پێشمەرگەی هەولێر یاریگەی زێرەڤانی\nیانەی نەورۆز چاوەڕوانە\nبۆ زانین یارییەكانی خولی نایابی لاوانی یانەكانی كوردستان لە 13 یانە پێكهاتبوو كە بەسەر دوو كۆمەڵە دابەشكرا بوون و قۆناخی یەكەم بەیەك قۆناخ بەڕێوە چوو، لە كۆمەڵەی یەكەم كە لە 8 یانە پێكهاتبوو 3 یانە سەركەوتن بۆ قۆناخی داهاتوو، كۆمەڵەی دووەمیش 5 یانەی لەخۆ گرتبوو 2 یانە سەركەوتن، لە قۆناخی كۆتایدا هەر 5 یانەكە بەیەكەوە بەشێوازی خول و بەیەك قۆناخ یاری دەكەن و پاڵەوانی خولەكە ئاشكرا دەبێت.


ڤیدیۆ.. لە ئەنجامی تەقەی هێزە ئەمنییەکان ژن و پیاوێک لە قەزای خەبات بریندار بوون\nبۆ جاری دووەم لە مانگێکدا بەشێک لە دانیشتوانی قەزای خەبات دژی ڕوخاندنی خانوەکانیان کە بە زیادەڕۆی دروستیان کردووە خۆپیشاندانیان ئەنجامدا و لە ئەنجامی تەقەی هێزە ئەمنییەکان ژن و پیاوێک بریندار بوون.\nپەیامنێری تۆڕی میدیایی ئێستا لە هەولێر ڕایگەیاند، دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ بەشێک لە دانیشتوانی قەزای خەبات بۆ داواکاری نە ڕووخانی خانووەکانیان لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە یان قەرەبووکردنەوەیان خۆپیشاندانیان ئەنجامدا، بەڵام هێزە ئەمنییەکان بۆ بڵاوەپێکردنیان تەقەیان کردووە.\nلە ئێستادا ڕێگەی سەرەکی هەولێر- موسڵ داخراوە و خۆپیشاندەران سورن لەسەر داواکانیان لەبارەی ئەو ماڵانەی دروستیان کردووە.\nلە ماوەی مانگێکدا ئەو کەسانەی لە قەزای خەبات لەسەر پارچە زەوی زیادەڕۆ خانوویان دروستکردووە خۆپیشاندانیان ئەنجام دەدەن و پێشوتریش لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە بەشێک لە خۆپیشاندەران دەستگیرکرابوون.\nئێران ئاوی خواردنەوەی دانیشتووانی قەڵادزێ دەگرێتەوە\nعێراق دابەشكردنی سەبەتەی دووەمی خۆراكی دەستپێكرد\nبڕیارە ئەمڕۆ لیژنەی دارایی پەرلەمانی كوردستان، خوێندنەوە بۆ ڕاپۆرتی دووەمی یاسای چاكسازی بكات و ئەندامێكی لیژنەكەش دەڵێت، تائێستا…\nهێزەکانی پێشمەرگە و ئاسایش چالاکییەکی هاوبەشییان لە ناوچەی شێخ بزێنی سەربە ناحیەی شوانی پارێزگای کەرکوک ئەنجامدا کە ئەمە…


له‌باره‌ی جۆرێك شیرینی هۆشیاری ده‌درێته هاووڵاتییان\nله‌باره‌ی جۆرێك شیرینی، قائیمقامییه‌تی سلێمانی هۆشیاری ده‌داته دایكان و باوكان\nله راگه‌یه‌نراوێكدا قائیمقامیه‌تی سلێمانی باس له بوونی جۆرێك شیرینی ده‌كات كه له شێوه‌ی جگه‌ره دروستكراوه‌و به منداڵان ده‌فرۆشرێت.\nله راگه‌یه‌نراوه‌كه‌دا هاتووه، تێبینی كراوه له هه‌ندێك له دوكان و فرۆشگاكاندا جۆرێك شیرینی هاورده‌كراو ده‌فرۆشرێت كه بۆ سه‌رنجڕاكێشانی منداڵان له شێوه‌ی جگه‌ره‌دا دروستكراوه، ئه‌مه‌ش سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی له رووی كوالێتییه‌وه وه‌كو پێویست نییه، له‌هه‌مان كاتدا جۆرێكه له هاندانی منداڵان تا به‌لاڕێدا بڕۆن و حه‌زیان بۆ كێشانی جگه‌ره دروست ده‌بێت.\nقائیمقامیه‌تی سلێمانی رایگه‌یاندووه، كه له هه‌ر دوكان و فرۆشگا و ماركێتێكدا هه‌ر جۆره شیرینی یان خواردنی منداڵان له شێوه‌ی جگه‌ره‌دا ببینرێت راسته‌خۆ فرۆشگاكه روبه‌ڕوی رێكاری یاسایی ده‌كرێته‌وه، داواشی له دایكان و باوكان كردووه رێگه نه‌ده‌ن منداڵه‌كانیان ئه‌و جۆره شیرینییه بكڕن و له‌هه‌ر شوێنێكیش به‌رچاویان كه‌وت لیژنه هاوبه‌شه‌كانی لێ ئاگادار بكه‌نه‌وه.\nپێشتریش قائیمقامی سلێمانی بڕیاری قه‌ده‌غه‌كردنی ئه‌و جۆره شیرینی و نوقڵانه‌ی دابوو كه‌له شێوه‌ی جگه‌ره‌دایه‌و سه‌رنجی منداڵانی پێ ڕاده‌كێشرێت.\nPUKmedia قائیمقامییه‌تی سلێمانی


بەتاوانی مادەی هۆشبەر دوو كەس لە سلێمانی سزادران\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایشی سلێمانی له راگه‌یه‌ندراوێكدا سزادانی دوو كه‌سی به‌تاوانی به‌كارهێنانی مادده‌ی هۆشبه‌رو ئالوده‌بوون پێیه‌وه راگه‌یاند.\nله‌درێژه‌ی كارو چالاكیه‌كانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایشی سلێمانی، به‌مه‌به‌ستی بنبڕكردن و ڕێگرتن له‌هێنان و بازرگانیكردن به هه‌موو جۆره مادده‌یه‌كی هۆشبه‌ره‌وه، هێزه‌كانی ئاسایشی سلێمانی توانیان له ناو شاری سلێمانیداو له‌چه‌ند چالاكیه‌كی جیاجیاداو به‌بڕیاری دادوه‌ر به‌پێی ماده‌ی (14) ی مخده‌رات (دوو) كه‌س ده‌ستگیر بكه‌ن، به‌تاوانی به‌كارهێنانی مادده‌ی هۆشبه‌رو ئالوده‌بوون پێیه‌وه، وه له‌كاتی ده‌ستگیركردنیاندا توانرا بڕێك مادده‌ی هۆشبه‌ریان پێ بگیرێ، دواتر له لایه‌ن دادگای تاوانه‌كانی سلێمانی 2 وه سزادران به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه:\n1- تاوانبار (ڕ، خ، ح) ره‌گه‌ز كوردی له‌دایكبووی ساڵی 1981 سلێمانی، له رۆژی 6/4/2014 ده‌ستگیركراوه له ناو شاری سلێمانیدا، سزادراوه به‌زیندانیكردن بۆ ماوه‌ی 1 ساڵ و غه‌رامه‌كردنی به‌بڕی 150 هه‌زار دینار به تاوانی ئالوده‌بوون و به‌كارهێنانی مادده‌ی هۆشبه‌ر مه‌وادی ده‌ستبه‌سه‌راگیراو بڕێك (حه‌شیش، كرستاڵ، شیشه ) رۆژی سزادان 30/6/2014.\n2- تاوانبار (و، ێ، ق) ره‌گه‌ز كوردی له‌دایكبووی ساڵی 1975 سلێمانی، له رۆژی 19/3/2014 ده‌ستگیركراوه له ناو شاری سلێمانیدا، سزادراوه به‌زیندانیكردن بۆ ماوه‌ی 1 ساڵ و غه‌رامه‌كردنی به‌بڕی 150 هه‌زار دینار به تاوانی ئالوده‌بوون و به‌كارهێنانی مادده‌ی هۆشبه‌ر مه‌وادی ده‌ستبه‌سه‌راگیراو بڕێك (حه‌شیش) رۆژی سزادان 30/6/2014.\nبه‌شی ڕاگه‌یاندنی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایشی پارێزگای سلێمانی\nلە چەمچەماڵ (٢١) تووشبووی کۆلێرا دەستنیشانکران


بایدن، هەڵوێستی خۆی لەبارەی سەردانەكەی پاپا بۆ عێراق ڕاگەیاند - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەرۆكی ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، عێراق خانەخوێی كۆنترین گرووپەكانی مەسیحیی بووە.\nجۆ بایدن سەرۆكی ئەمریكا لە ڕاگەیەنراوێكدا سەبارەت بە سەرانەكەی پاپا بۆ عێراق و هەرێمی كوردستان ئاشكرایكرد، یەكەم سەردانی پاپا بۆ عێراق، مێژوویی و دڵخۆشكەرە.\nوتیشی”هەروەك پاپا فرانسیس خۆی وتی ئەم سەردانە پەیامێكی گرنگی هەبووە كە بریتی بووە لە پتەوتركردنی برایەتی و دووپاتكردنەوەی ئەوەی كە ئومێد لە مەرگ و ئاشتی لە جەنگ، بەهێزترە”.\nڕوونیشیكردەوە، پاپای ڤاتیكان سەردانی شوێنە پیرۆزەكانی عێراق-ی كردووە و لە شاری نەجەف لەگەڵ گەورەترین مەرجەعی شیعەكان، عەلی سیستانی كۆبووەتەوە، دواتر لە شاری موسڵ رێوڕەسمی ئایینی ئەنجامداوە كە چەند ساڵێك پێش ئێستا لەژێر كۆنتڕۆڵی ڕێكخراوی داعش بووە، ئەم كارانەشی بە هێمای ئومێد بۆ هەموو جیهان ناوبردووە.