Diplomatic Magazine | چه‌كدارن به‌ڵام به كڵاوی شینه‌وه... نهێنی دامه‌زراندنی میلیشیا نوێیه‌كه‌ی سه‌در\nچه‌كدارن به‌ڵام به كڵاوی شینه‌وه... نهێنی دامه‌زراندنی میلیشیا نوێیه‌كه‌ی سه‌در\nكڵاو شینه‌كان به دواین زنجیره له گه‌شه‌پێدانی میلیشیاكانی موقته‌دا سه‌در ڕێبه‌ری ڕه‌وتی سه‌در داده‌نرێت، كه له ساڵی (2003)ه‌وه به ڕه‌نگ و شێوه‌ی جیا جیا ده‌ستی به دامه‌زراندنی گروپی چه‌كداری هه‌مه‌جۆر كردووه.\nله چه‌ند ڕۆژی ڕابردوودا، خۆپیشانده‌ران چه‌ندین پێشێلكاری میلیشیاكانی كڵاو شینه‌كانیان تۆمار كردووه، كه بۆ به‌جێگه‌یاندنی داوا تایبه‌ته‌كه‌ی سه‌در دژ به خۆپیشانده‌ران ئه‌نجامیان داوه.\nله شاری نه‌جه‌ف شوێنكه‌وتوانی سه‌در گولله‌یان به‌سه‌ر ئه‌و خۆپیشانده‌راندا ته‌قاند، كه دژی ڕاسپاردنی محد تۆفیق عه‌لاوی ده‌یانویست ڕێگاكان دابخه‌ن.\nناوی كڵاو شینه‌كان له كۆتایی مانگی ئۆكتۆبه‌ری ساڵی ڕابردوودا وه‌ده‌ركه‌وت، ئه‌مه‌ش دوای ئه‌وه هات كه سه‌در داوای له به‌شێك له شوێنكه‌وتووانی كرد له مه‌یدانه‌كانی خۆپیشانده‌ران به تایبه‌ت مه‌یدانی ئه‌لحبوبی له سه‌نته‌ری شاری ناسریه له باشووری عیراق ئاماده‌بن.\nكڵاو شینه‌كان ڕێكخستنێكی بێ چه‌كن كه له‌سه‌ره‌یا ئه‌لسلام له دایك بوون، كه ئه‌ویش به‌شێكه له میلیشیاكانی سوپای مه‌هدی كه موقته‌دا سه‌در له‌دوای ساڵی 2003ه‌وه دایمه‌زراند\nڕۆڵی كڵاو شینه‌كان زیاتر له مانگی كانوونی یه‌كه‌مدا وه‌ده‌ركه‌وت، ئه‌و كاته‌ی به لێشاو ڕوویان له مه‌یدانی ته‌حریری به‌غدای پایته‌خت ده‌كرد.\nكاری ئاشكرای كڵاو شینه‌كان بۆ نێوبژیوانی خۆپیشانده‌ران و هێزه ئه‌منیه‌كان بوو، بۆ ئه‌وه‌ی بكه‌ونه نێوانیان و پێكدادان له نێوانیاندا ڕوو نه‌دات، ئه‌مه‌ش له‌و كاته‌دا بوو كه سه‌در پشتگیری له خۆپیشانده‌ران ده‌كرد، پێش ئه‌وه‌ی بۆچوونی له‌سه‌ر خۆپشانده‌ران بگۆڕێت و ده‌ستبه‌رداریان ببێت.\nڕۆژی 25ی كانوونی دووه‌م، سه‌رپه‌رشتیاری خۆپیشاندانه‌كانی عیراق موقته‌دا سه‌دری به (خیانه‌ت له شۆڕش) تۆمه‌تبار كرد، چونكه دوای ئه‌وه‌ی لایه‌نگرانی له خۆپیشاندانه‌كانی به‌سره كشانه‌وه، هێزه ئه‌منیه‌كان هه‌ڵیانكوتایه سه‌ر مه‌یدانی خۆپیشانده‌ران و بڵاویان پێكردن، ئه‌مه‌ش گومانی لای چالاكوانان دروست كرد كه سه‌در له‌و پلانه‌دا تێوه گلاوه.\nمهدی الغزی شاره‌زای گروپه شیعیه‌كان له‌باره‌ی كڵاوشینه‌كانه‌وه ده‌ڵێت:" كڵاو شینه‌كان ڕێكخستنێكی بێ چه‌كن كه له‌سه‌ره‌یا ئه‌لسلام له دایك بوون، كه ئه‌ویش به‌شێكه له میلیشیاكانی سوپای مه‌هدی كه موقته‌دا سه‌در له‌دوای ساڵی 2003ه‌وه دایمه‌زراند".\nسه‌در پێشتر ڕایگه‌یاندبوو كه میلیشیایه‌كی چه‌كداری بۆ شه‌ڕ و دژایه‌تی ئه‌مریكیه‌كان به ناوی (سوپای ئیمان مه‌هدی) داده‌مه‌زرێنێت، كه دواتر 10 گروپی شیعه‌ی چه‌كداری لێجیا بوویه‌وه، به‌ڵام سه‌در سوپای مه‌هدی و هێزه تایبه‌ته‌كه‌ی دوای ته‌قینه‌وه‌كانی هه‌ردوو گڵكۆی ئیمام عه‌سكه‌ری له ساڵی 2006دا سڕ كرد.\nكاری ئاشكرای كڵاو شینه‌كان بۆ ئه‌وه‌بوو خۆپیشانده‌ران و هێزه ئه‌منیه‌كان له یه‌كتر داببڕن، بۆ ئه‌وه‌ی پێكدادان له نێوانیاندا ڕوو نه‌دات، به‌ڵام به تێپه‌ڕ بوونی كات كاره‌كه‌یان بۆ هێرش كردنه سه‌ر خۆپیشانده‌ران گۆڕی\nسه‌در دوای ئه‌وه‌ی له ساڵی 2006 میلیشیاكانی خۆی هه‌ڵوه‌شاندووه، دژی هه‌موو چالاكیه‌كی میلیشیایی بوو، به‌ڵام دوای ئه‌وه‌ی گروپی تیرۆرستی داعش شاری موسڵی كۆنتڕۆڵ كرد، دووباره ده‌ستی به چالاك كردنه‌وه‌ی میلیشیاكان كرده‌وه و جارێكی دیكه سه‌رایا ئه‌لسلامی دامه‌زراند.\nسه‌رایا ئه‌لسلام به لقێكی سوپای مه‌هدی داده‌نرێت، كه ئه‌ویش به‌شێكه له هێزه‌كانی حه‌شدی شه‌عبی، كه بۆ جه‌نگی دژی داعش له ساڵی 2014دا دامه‌زراون، سه‌رایا ئه‌لسلام له ناو حه‌شددا له دوو لیوا پێكدێن، ئه‌وانیش لیواكانی( 313 و 314)ن.\nله‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنی خۆپیشاندانه‌كانی عیراق له مانگی ئۆكتۆبه‌ری ساڵی ڕابردوودا،سه‌در دامه‌زراندنی كڵاو شینه‌كانی ڕاگه‌یاند، كه له ره‌حمی سه‌رایا ئه‌لسلامه‌وه له دایك بون، كڵاو شینه‌كان هه‌ندێك ئاماژه‌یان هه‌ڵگرتووه كه ده‌یسه‌لمێنێت سه‌ر به فه‌رمانده‌ی به‌غدای سه‌ره‌یا ئه‌لسلامن.\nخۆپشانده‌ران له كاتی خۆپیشاندانی ملیۆنیدا، كه له كۆتایی مانگی ڕابردوودا ئه‌نجامدرا، چه‌كدارێكی سوپای مه‌هدیان به‌دی كردووه كه نازناوی (ابو درع)ی پێدراوه، ئه‌م چه‌كداره به هۆی ڕۆڵی له ململانێی تائیفی له عیراقدا، بۆته كه‌سێكی ناسراو، چونكه ڕۆلێكی سه‌ره‌كی له ڕفاندن و كوشتنی هاوڵاتیانی سونیدا بینیوه، سه‌در له ساڵی 2011دا ئاشكرای كرد كه ئه‌بو درع به‌هۆی ئه‌نجامدانی تاوان بۆ ئێران هه‌ڵاتووه.\nئه‌و شاره‌زای گروپه شیعیه‌كان ده‌ڵێت:" كاری ئاشكرای كڵاو شینه‌كان بۆ ئه‌وه‌یه خۆپیشانده‌ران و هێزه ئه‌منیه‌كان له یه‌كتر داببڕن، بۆ ئه‌وه‌ی پێكدادان له نێوانیاندا ڕوو نه‌دات، به‌ڵام به تێپه‌ڕ بوونی كات كاره‌كه‌یان بۆ هێرش كردنه سه‌ر خۆپیشانده‌ران گۆڕی".\nكڵاو شینه‌كان زیاتر له گه‌نجانی كه‌م ته‌مه‌ن پێكدێن، فه‌رمانده‌كانیشیان ته‌مه‌نیان 40 ساڵ و به‌ره‌و سه‌ره‌وه‌یه، كه له ڕاستیدا فه‌رمانده‌ی سه‌رایا ئه‌لسلام یان سوپای مه‌هدین\nهه‌ینی ڕابردوو موقته‌دا سه‌در داوای له شوێنكه‌وتووانی كرد ، به چڕی به‌شداری له خۆپیشاندانه‌كانی مه‌یدانی ته‌حریری به‌غداد بكه‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی خۆپیشانده‌ران له چه‌كداره‌كان و بێ ڕه‌وشته‌كان بپارێزن، به‌ڵام ئامانجی سه‌در ئه‌وه نه‌بوو، به‌ڵكو ئامانجی ئه‌وه بوو به‌و هۆیه‌وه كۆنترۆڵی مه‌یدانه‌كانی خۆپیشانده‌ران بكات و ڕێكه‌وتنێكی پڕ ده‌ستكه‌وت له‌گه‌ڵ محمد تۆفیق عه‌لاوی كاندیدی سه‌رۆك وه‌زیران ئه‌نجام بدات.\nهه‌ر ئه‌و ڕۆژه كڵاو شینه‌كان ڕوویان له خێوه‌تگه و بینای چێشتخانه‌ی توركی له مه‌یدانی ته‌حریر كرد، ئه‌وان ته‌نها مۆڵه‌تی 48 كاتژمێریان به خۆپیشانده‌ران دا، كه ئه‌و شوێنانه چۆڵ بكه‌ن، ئه‌گه‌ر نا به‌هێز ده‌ریان ده‌كه‌ن.\nله كۆتاییدا ئه‌وه‌ی سه‌در ئه‌نجامی دا، پشتكردن بوو له خۆپیشانده‌ران و ڕووكردن بوو له به‌رژه‌وه‌ندییه كه‌سیه‌كانی، به‌مه‌ش هاوسۆزی خۆپیشانده‌ران و خێزانه هه‌ژاره‌كانی له ده‌ستدا، ده‌ركه‌وتنی كاری سه‌ره‌كی كڵاوشینه‌كانیش كه ته‌نها بۆ دروستكردنه‌وه‌ی میلیشیا و هێرش كردنه سه‌ر خۆپیشانده‌ران بوو، ئه‌وه‌ندی دیكه ڕووی ڕاسته‌قینه‌ی موقته‌دای نیشانی هاوڵاتیانی عیراق دا.


د.یوسف محەمەد: لە ئێستادا چوار لایەنەكە لەگفتوگۆی دواخستنی هەڵبژاردن یان بایكۆتی بەكۆمەڵن\nله سەرەتای بەشی یەکەمی وتووێژێكی ژیار محه‌مه‌د له‌بەشی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ د. یوسف محه‌مه‌د سه‌رۆكی ده‌سله‌كاركێشاوه‌ی په‌رله‌مانی هه‌رێمی كوردستان و سه‌رۆكی لیستی هه‌ڵبژاردنەكانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان بۆ په‌رله‌مانی عیراق له‌باره‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كانی په‌رله‌مانی هه‌رێمی كوردستانه‌وه ده‌ڵێت"بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان خۆی به‌ته‌نها له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانی تر له‌گه‌ڵ دواخستنی هه‌ڵبژاردنه‌كانن، هه‌ر سه‌باره‌ت به‌م پرسه یه‌كێتی و پارتی به‌جیا سه‌ردانی ئه‌م لایه‌نانه (چوار لایه‌نه‌كه) یان كردووه.، ده‌شڵێت"له ئێستادا چوار لایه‌نه‌كه له‌گفتوگۆی دواخستنی هه‌ڵبژاردنه‌كان یاخود بایكۆتی به‌كۆمه‌ڵن پێكه‌وه, یا هەر بژاردەیەکی تر بۆ زامنکردنی پاکی هەڵبژاردنەکان"\nدوێنێ په‌رله‌مانی عیراق له‌پاش نزیكه‌ی چوار مانگ له ئه‌نجامدانی هەڵبژاردنه‌كان یه‌كەم دانیشتنی خۆی ئه‌نجامدا، به‌ڵام فراكسیۆنی گۆڕان به‌شداری كۆبونه‌وه‌كەی نه‌كرد.\nد.یوسف محه‌مه‌د سه‌رۆكی ده‌سله‌كاركێشاوه‌ی په‌رله‌مانی هه‌رێمی كوردستان و سه‌رۆكی لیستی هه‌ڵبژاردنەکانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان بۆ په‌رله‌مانی عیراق ئاماژه‌ی به‌هۆكاری به‌شدارینه‌كردنی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان كرد له‌كۆبونه‌وه‌كەی دوێنێی په‌رله‌مانی عیراق، لەوبارەیەوە وتی: هۆكاری به‌شداری نه‌كردنمان له كۆبونه‌وه‌ی دوێنێی په‌رله‌مانی عیراق وه‌ك ڕێزگرتنێك بوو له‌هه‌ستی ده‌نگده‌ره‌كانمان به‌تایبه‌ت ئه‌و ده‌نگده‌رانه‌ی كه ده‌نگه‌كانیان دزرابوو ڕه‌نگه ئه‌مه شتێكی ڕه‌مزی بێت بۆیان به‌ڵام زۆركات شته ڕه‌مزییه‌كانیش نرخی خۆیان هه‌یه وه‌ك ده‌زانرێت، به‌ڵام ئێمه ته‌نها به‌مه‌وه نه‌وه‌ستاوین نوێنه‌ره‌كانمان به‌رده‌وام هه‌وڵیاندا، چه‌ندین بڕیار له‌په‌رله‌مانه‌وه ده‌رچوو پڕۆسه‌ی سیاسی له‌عیراق په‌كی كه‌وت به‌ڵام به‌داخه‌وه دواتر به‌هۆی فشاره هه‌رێمی و نێوده‌وڵه‌تیه‌كانه‌وه ساخته‌كاریه‌كه به‌سه‌رچوو به‌ڵام ئێمه چ وه‌ك كاندیده ده‌رچوه‌كان چ وه‌ك بزوتنه‌وه‌كه‌ش بڕیاری به‌شدارینه‌كردنمان دا له‌گه‌ڵ سێ لایه‌نه‌كه‌ش ئێمه كاری هاوبه‌ش ده‌كه‌ین به‌ڵام سه‌باره‌ت به‌به‌شداریكردنیان له‌كۆبونه‌وه‌كه ئێمه له‌وان تێده‌گه‌ین وه هیوادارین ئه‌وانیش تێگه‌یشتنیان هه‌بێت."\nسه‌باره‌ت به‌وه‌ی تا كه‌ی له‌سه‌ر ئه‌م هه‌ڵوێسته‌یان به‌رده‌وام ده‌بن و به‌شداری كۆبونه‌وه‌كانی په‌رله‌مانی عیراقی ناكه‌ن؟ د.یوسف محه‌مه‌د وتی: جڤاتی نیشتمانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان پێویست ده‌كات كۆبێته‌وه چونكه تا ئێستا دانی به ئه‌نجامی هه‌ڵبژردنه‌كان نه‌ناوه وه پێویست ده‌كات له‌و ڕوه‌وه بڕیاربدات."\nسه‌باره‌ت به ڕای بزوتنه‌وی گۆڕان له‌سەر دواخستنی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی هه‌رێم، د.یوسف محمه‌د وتی: ئێمه له‌گه‌ڵ دواخستنی هه‌ڵبژاردنه‌كانین خۆمان به‌ته‌نها و له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی تر له‌به‌ر چه‌ند هۆكارێك چونكه به‌ڕاستی ده‌بێت هه‌ڵبژاردن ئه‌نجام بدرێت نه‌ك ساخته‌كردنی ئیراده‌ی خه‌ڵك به‌ڕاستی ئه‌وه‌ی له‌كوردستاندا تا ئێستا كراوه ساخته‌كردنی ئیراده‌ی خه‌ڵك بووه نه‌ك هه‌ڵبژاردن جارانی پێشوو ئه‌و ساخته‌كاریه هه‌بووه به‌ڵام ئه‌مجارە لەهەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراق به‌ڕێژه‌یه‌كی زۆر زۆر زیاتر بوو كه كۆی پڕۆسه‌كه‌ی له‌به‌رچاو خه‌ڵك ناشیرین كرد. "\nله‌باره‌ی ناوی ئه‌و لایه‌نانه‌ی له‌گه‌ڵ بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانن بۆ دواخستنی هه‌ڵبژاردنه‌كان؟ د. یوسف محه‌مه‌د وتی" ئێستا زیاتر چوار لایه‌نه‌كه دیدی هاوبه‌شیان هه‌یه به‌هه‌ندێك جیاوازیشه‌وه. به‌ڵام هه‌ر سه‌باره‌ت به‌م پرسه یه‌كێتی و پارتی به‌جیا سه‌ردانی ئه‌م لایه‌نانه (چوار لایه‌نه‌كه) یان كردووه."\nوتیشی: به‌داخه‌وه تا گره‌نتی هه‌ڵبژاردنێكی پاك و بێگه‌رد له‌كوردستان نه‌بێت هه‌ڵبژاردن نیه ئه‌وه‌ی بكرێت به‌ڵكو ساخته‌كردنی ئیراده‌ی خه‌ڵكه، وه دوای ئه‌وه ئه‌مه هه‌ر خۆی دواخستنی هه‌ڵبژاردنه‌كان نیه چونكه هه‌ڵبژاردن هه‌ربۆخۆی دواكه‌وتوو ده‌بوو ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر ئه‌نجامبدرایه له‌ساڵی (١٩٩٢)وه‌وه تا ئێستا هیچ كات هه‌ڵبژاردن له‌كوردستان له‌كاتی خۆیدا نه‌كراوه، بۆیه پێویسته هه‌ڵبژاردن له "میزاجی شه‌خسی" و حیزبی بێته‌ده‌ر بكرێته پڕۆسه‌یه‌كی دیموكراسی."\nسه‌باره‌ت به‌وه‌ی كێشە ناوخۆییه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان چه‌ند كاریگه‌رییان له‌سه‌ر داواكاری بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان هه‌بووه بۆ دواخستنی هه‌ڵبژاردنه‌كان؟ د.یوسف محه‌مه‌د وتی" ئه‌و هۆكاره‌ی په‌یوه‌ندیداره به بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه‌وه به‌دڵنیاییه‌وه ئێستا بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان كێشه‌ی ناوخۆیی هه‌یه وه‌ك زۆر له‌حیزبه‌كانی تر به‌ڵام بۆ كه‌سێكی وه‌ك من پێم وایه كێشه دروست نه‌كات بۆ هه‌ڵژاردن گۆڕان ئه‌گه‌ر كێشه‌ی هه‌یه له‌وه‌ده‌چێت له‌هه‌ڵبژاردنێكدا زیان بكات و ده‌نگی پاشه‌كشه بكات به‌ڵام ئه‌گه‌ر دۆخی خۆی چاك بكات ڕه‌نگه ده‌نگی زیاتر بهێنێته‌وه ئه‌وه كێشه‌یه‌ك نیه، ئه‌وه‌ی كێشه‌یه ئایا ده‌توانرێت له‌هه‌ڵبژاردندا ئیراده و ده‌نگی ڕاسته‌قینه‌ی خه‌ڵك له‌سندوقه‌كانی ده‌نگداندا ڕه‌نگ ده‌داته‌وه؟ "\nد.یوسف محه‌مه‌د ئه‌وه‌شی وت" ئه‌بێت ئێمه جارێ دڵنیابین هه‌ڵبژاردن دواده‌خرێت یا نا؟ وه به‌چ پڕۆژه‌یه‌ك دواده‌خرێت باشه هه‌ڵبژاردن دوابخرێت ئه‌ی چی ده‌كرێت؟ ئایا به‌هه‌مان ئه‌م دۆخه به‌رده‌وام ده‌بێت؟ وه هه‌ڵبژاردن دواتر بكرێت به‌هه‌مان شێوه‌ی ئێستا؟ یا بۆ نمونه "هه‌روه‌ك نمونه" له‌ڕێگای چه‌سپاندنی سیستمی بایۆمەتری بۆ هه‌ڵبژاردنێكی پاك و بێگه‌رد وه‌ك وتم چ گۆڕانكاریه‌ك له‌هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌ین جارێ ده‌بێت باس له‌سه‌ر ئه‌مه بێت دواتر بابه‌تی بایكۆت یا به‌شداری من پێم باشه وه پێداگرم ئه‌و چوار لایه‌نه پێكه‌وه هه‌ڵووێستێكی یه‌كگرتویان هه‌بێت سه‌باره‌ت به‌م پرسه."\nپاش ئه‌وه‌ی د.بەرهەم ئەحمەد ساڵح سه‌رۆكی حیزبی هاوپه‌یمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری ڕایگه‌یاند" هاوپه‌یمانیه‌تیه‌كه‌یان بەشداری له‌هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌ماندا ناكه‌ن"، له‌باره‌ی بۆچونی بزوتنەوه‌ی گۆڕان و دوو لایه‌نه‌كه‌ی دیكه؟ د.یوسف محه‌مه‌د وتی" ئێستا وتووێژ هه‌یه له‌نێوان چوار لایه‌نه‌كه به هاوپه‌یمانی-شه‌وه له‌سه‌ر پرسی دواخستنی هه‌ڵبژاردن یا بایكۆتكردن، یا هەر بژاردەیەکی تر بۆ زامنکردنی پاکی هەڵبژاردنەکان، من پێش ئه‌و بابه‌ته ناكه‌وم به‌ڵام هیوادارم بگه‌نه هه‌ڵوستێكی یه‌كگرتووی هاوبه‌ش."\nسه‌باره‌ت به‌وه‌ی هاوپه‌یمانی چۆن به‌شداری ئه‌و گفتوگۆیانه ده‌كات له‌كاتێكدا پێش وه‌خت بڕیاری به‌شداری نه‌كردنی هه‌ڵبژاردنی دا؟ د.یوسف محه‌مه‌د وتی"ئه‌وان " هاوپه‌یمانی" حیزبێكن بۆ خۆیان ئازادن چ هه‌ڵوێستێكیان ده‌بێت به‌ڵام ئه‌گه‌ر هه‌ڵوێستێكی "ده‌سته‌جمعیش" هه‌بێت شتێكی باشه ."\nچاوه‌ڕوان بن به‌شی دووه‌می گفتوگۆكه چه‌ندین پرسی گرنگ باس ده‌كات، بابه‌تی به‌شداری كردنی كورد له‌پڕۆسه‌ی سیاسی عیراق، ئه‌گه‌ری هاوپه‌یمانی له‌نێوان چوار لایه‌نه‌كه و پارتی و یه‌كێتی؟ هه‌روه‌ها ئه‌و ده‌نگۆیانه‌ی له‌ماوه‌ی ڕابردوو له‌پاش یاسای سڕكردنی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و هه‌مواری یاسای تیرۆر له‌سه‌ر د.یوسف بڵاوكرایه‌وه، له‌گه‌ڵ ئایا پۆستی جێگری دووەمی سه‌رۆكی په‌رله‌مان وه‌رده‌گرێت؟ ئایا چۆته هه‌ولێر و له‌گه‌ڵ پارتی كۆبۆته‌وه؟د. یوسف وەڵامی هەموو ئەوپرسیارانە دەداتەوە.\nده‌قی وتووێژه‌كه‌ی ژیار محه‌مه‌د له‌ده‌نگی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ د.یوسف محه‌مه‌د


گریانی منداڵ کەی پێویستی بە سەردانیکردنی پزیشک هەیە؟\n30/07/2021 236 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nپسپۆڕێکی بواری چارەسەری دەروونیی لەئەڵمانیا دەڵێت گریانی منداڵ بەگشتیی بابەتێکی سرووشتییە، بەڵام هەندێک جار گریانەکە دەگاتە حاڵەتێکی ناسرووشتیی، بۆیە پێویستە سەردانی پزیشکی پێ بکرێت.\nسۆزانا هۆمێل خانمە پسپۆڕی بواری چارەسەری دەروونیی ئەڵمانیی دەڵێت: ئەگەر هات و منداڵی ساوا لانیکەم لەماوەی سێ مانگدا رۆژانە سێ کاتژمێر و هەفتانە سێ رۆژ گریا، لەکاتێکدا لەڕووی شیرپێدانی گۆڕینی دایبی و هەڵگرتنەوە هیچ گرفتێکی نەبێت، ئەوە لەوکاتەدا پێویستە سەردانی پزیشکی پێ بکرێت.\nهۆمێل هەروەک دەڵێت: زۆر گریانی منداڵی شیرەخۆرە بۆچەند هۆکارێک دەگەڕێتەوە، یەکێکیان لەوانەیە هۆکارێکی ئەندامیی بێت وەک گەڕانەوەی خواردن لەگەدەوە بەرەو سورێنچک کە دەبێتە هۆی سووتانەوەی گەدە، جگە لەوەی پێدانی خواردنی رەق بەر لەتەواوکردنی چوار مانگی و نەبوونی خەو و پشوودانی تەواو هۆکارن بۆ درووستبوونی گریانی زۆری منداڵ.\nلەپاڵ ئەوانەدا، رەنگە بوونی گیرانێک لە بڕبرەی پشت یان بێزاریی منداڵ بەرانبەر بە رووناکی و ژاوەژاو و جوڵەکانی بەردەمی هۆکارێک بن بۆ گریانی زۆری منداڵ.


پاشماوەی كابینە وەزارییەكەی عیراق لە نێوان چاكسازیی و بنیاتناندا – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » پاشماوەی كابینە وەزارییەكەی عیراق لە نێوان چاكسازیی و بنیاتناندا\nپاشماوەی كابینە وەزارییەكەی عیراق لە نێوان چاكسازیی و بنیاتناندا\nعادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی عیراق كە لە 2ی تشرینی یەكەمی 2018وە بۆ پێكهێنانی حكومەت راسپێردرا، تائێستاش سێ وەزارەتی سەرەكی حكومەتەكەی بە بەتاڵی ماونەتەوە و بۆ چەند جارێكیش كاندیدەكانیان لەلایەن چاكسازیی و ئەنجومەنی نوێنەرانەوە پەسەند نەكراون و رەتكراونەتەوە.\nئەوەی زیاتر لەم نێوەندەدا جێگەی مشتومڕ و ململانێی نێوان دوو كوتلە سەرەكییەكەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقە لەڕووی یەكلایی كردنەوەی پاشماوەی كابینە وەزارییەكەی عەبدولمەهدی، كاندیدی وەزارەتی ناوخۆیە كە لەلایەن بنیاتنانەوە جەخت لەسەر كەسێتی فالح فەیاز، راوێژكاریی ئاسایشی نیشتمانی دەكرێتەوە بۆ پۆستەكە، بەڵام لەبەرانبەردا كوتلەی چاكسازیی و بە تایبەتیش سائیرون و نەسر، ئەو ناوە رەتدەكەنەوە و دەڵێن بەهیچ شێوەیەك رێگە نادەن فەیاز لەو پۆستەدا دەستبەكار ببێت، ئەمە بۆتە مایەی گرێكوێرە و پێویستی بە ئۆدیبێكی زیرەكە بۆ كردنەوەی.\nفالح فەیاز رێگرە\nماوەیەكی زۆر تێپەڕیوە بەسەر بەخشینی متمانە بە حكومەتی عیراق كە لەلایەن عادل عەبدولمەهدییەوە سەرۆكایەتی دەكرێت، و دەنگیش لەسەر زیاتر لە نیوەی كابینە وەزارییەكە دراوە، جگە لە سێ وەزارەت كە تاوەكو ئێستا یەكلایی نەكراونەتەوە، لەو نێوەندەشدا ئاستەنگە گەورەكە لەسەر هەردوو وەزارەتی ناوخۆ و بەرگرییە كە جێگەی ناكۆكی نێوان هەردوو هاوپەیمانی بنیاتنان و چاكسازیین.\nهاوپەیمانی بنیاتنان لەلایەن هادی عامری سەرۆكی كوتلەی فەتح و نوری مالیكی سەرۆكی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاساوە سەرۆكایەتی دەكرێت، فالح فەیاز سەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبی و سەرۆكی دەزگای ئاسایشی نیشتمانیان بۆ پۆستی وەزارەتی ناوخۆ كاندید كردووە، ئەمەش لەلایەن هاوپەیمانی چاكسازییەوە رەتدەكرێتەوە كە كوتلەی سائیرونی موقتەدا سەدر، و كوتلەی حیكمەی عەممار حەكیم، و كوتلەی نەسری حەیدەر عەبادی، سەرپەرشتی دەكەن.\nچاكسازی پێداگرە لەسەر ئەوەی كە كاندیدێكی سەربەخۆ و بەدوور لە كوتلە و حزبە سیاسییەكان پۆستی وەزارەتی بەرگری وەربگرێت، لەبەرانبەردا بنیاتنان جەخت لەسەر دانانی فەیاز دەكاتەوە، ئەمەش بۆتە مایەی دواخستنی دوایین زنجیرەی پێكهێنانی حكومەت.\nلەلایەكی ترەوە هەندێك لە زانیارییە رۆژنامەوانییەكان لە زاری سەرچاوە سیاسییەكانەوە باس لەوە دەكەن، بنیاتنان لەگەڵ پێداگری لەسەر ناوی فالح فەیاز بۆ پۆستی وەزارەتی ناوخۆ، ناوەكانی قاسم ئەعرەحی وەزیری ناوخۆی پێشوو، و ئەحمەد ئەسەدی وتەبێژی دەستەی حەشدی شەعبیشی وەك جێگرەوەیەك بۆ فەیاز داناوە، ئەمەش لەلایەن هەندێك لە پەرلەمانتارانی هاوپەیمانییەكەوە رەتدكراوەتەوە و هەندێكی تریش پێیانوابووە كە ئەعەرەجی و ئەسەدی جیاوازییان نییە لەگەڵ فەیاز و دەكرێت لەبری فەیاز یەكێك لەو دوو ناوە بۆ پۆستەكە دەستنیشان بكرێت.\nسوربوونی هاوپەیمانی بنیاتنان\nعامر فایز، پەرلەمانتاری هاوپەیمانی بنیاتنان، لەو بارەیەوە لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاندبوو»تائەم ساتەش (كاتی ئامادەكردنی ئەم نوسینە)، هیچ كاندیدێكی ترییان نییە بۆ وەزارەتی ناوخۆ جگە لە فەیاز، قاسم ئەعرەجی و ئەحمەد ئەسەدیش پەرلەمانتارن و پەرلەمانتاریش ناكرێتە وەزیر».\nئەمەش لەكااێكدایە كە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە خولەكانی پێشوویدا، دەنگیداوە بۆ بەوەزیركردنی هەندێك ئەندامەكانی، لەوانەش قاسم ئەعرەحی كە پەرلەمانتاری هاوپەیمانی نیشتمانی بوو لە خولی پێشوودا، و ئەنجومەنی نوێنەران لە 30ی كانوونی دووەمی 2017 دەنگی بۆدا تا ببێتە وەزیری ناوخۆ.\nبەڵام بە گوتەی فایز»فالح فەیاز یەكێكە لە سەركردەكانی هاوپەیمانی بنیاتنان، بەڵام حزبی نییە، و سەر بە كوتلەكانی بەدر و عەسائیب نییە و لە هیچ كوتلەیەكیش نییە، بەڵكو بە لیستێك هاتووە كە ژمارەیەك پەرلەمانتاری لەگەڵدایە و هاوپەیمانی لەگەڵ بنیاتناندا بەستووە، ئەو پێشتر لەسەر رەوتی ئیسڵاحی ئیبراهیم جەعفەری حیساب دەكرا، بەڵام لەو رەوتەشدا نەماوە و جیابۆتەوە».\nفایز دەڵێت»رێكەوتن كرابوو كە ناوی فەیاز وەك كاندید پێشنیار بكرێت و كارەكە بۆ ئەنجومەنی نوێنەران لێبگەڕێن، گەر ئەنجومەنی نوێنەران فەیازی پەسەند نەكرد، هەر لەنێو هاوپەیمانی بنیتناندا بەشوێن كەسێكی تردا بگەڕێن بۆ پۆستەكە».\n«ناوەكانی تر نەخراونەتەڕوو»\nبەهادین نوری، پەرلەمانتاری هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا لای خۆیەوە رایگەیاندبوو»ناوەكانی ئەحمەد ئەسەدی و قاسم ئەعرەجی، هەرگیز نەخراونەتە بۆ پۆستی وەزیری ناوخۆ و تاكە كاندید بۆ ئەو پۆستە فالح فەیازە».\nبەگوتەی نوری»رێكەوتنە سیاسییەكانی نێوان كوتلەكان ئەنجامیان نەبوو، تائێستا نەگەیشتوونەتە چارەسەر، گەر رەوشەكە بەمشێوەیە بمێنێتەوە، لە دانیشتنەكانی پەرلەماندا پەنادەبەن بۆ دەنگدان لەسەر فەیاز».\nئەو پەرلەمانتارەی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا دەڵێت»فەیاز لەنێوان پێنج ناوی تردا، كاندیدی عادل عەبدولمەهدییە و پێویستە كوتلە سیاسییەكان رێز لە هەڵبژاردەكەی عەبدولمەهدی بگرن، چونكە ئەوان ئازادییان كردووە لە هەڵبژاردنی كابینەكەی»، تەئكیدی لەسەر خستنەوەڕووی فەیازیش كربوو بۆ دەنگدان لە پەرلەماندا تا ببێتە وەزیری ناوخۆ.\nلەگەڵ پێداگری فەتح و دەوڵەتی یاسا، سائیرون بە هەموو شێوەیەك رەتیدەكاتەوە كەسێتی فالح فەیاز بۆ پۆستی وەزیری ناوخۆ قبوڵ بكات، ئەمەش لەسەر زاری چەند سەركردە و پەرلەمانتارێكی كوتلەكە تەئكیدی لەسەر كراوەتەوە.\nجەمال فاخر، پەرلەمانتاری سائیرون لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا لەو بارەیەوە رایگەیاندبوو»هاوپەیمانی سائیرون لە سەرەتاوە داوای كردووە، وەزارەتە ئەمنییەكان بدرێنە دەست كەسانی سەربەخۆ و بەدووربن لە حزبایەتی و كەسانی لێوەشاوە و كارامە لەو پۆستانەدا دابنرێن»، رەتیشكردبۆوە ئەوان كێشەیان لەگەڵ ناوەكاندا هەبێت.\nبە گوتەی ئەو پەرلەمانتارەی سائیرون»ئەو ناوانەی خراونەتەڕوو، تائێستا دەنگییان لەسەر نەدراوە، بەڵام ئەوان پێداگرن لەسەر ئەوەی كە دەبێت وەزارەتە ئەمنییەكان لەلایەن كەسانی سەربەخۆ و بەدوور لە حزبایەتی بەڕێوەببرێن».\nهەر لەو چوارچێوەیەدا، بەدر زیادی پەرلەمانتاری هاوپەیمانی سائیرون ، بەدووری زانیبوو فالح فەیاز كاندیدی وەزارەتی ناوخۆ لە دانیشتنەكانی داهاتووی پەرلەماندا تێبپەڕێنرێت، تەئكیدیشی لەسەر هەڵوێستی «جێگیر و نەگۆڕی» هاوپەیمانییەكەی كردبۆوە سەبارەت بە كاندیدكردنی فەیاز.\nزیادی كە یەكێكە لە سەركردەكانی سائیرون رایگەیاندبوو»هاوپەیمانی سائیرون لە سەرەتاوە هەڵوێستی خۆی راگەیاندووە سەبارەت بە رەتكردنەوەی كاندیدكردنی فەیاز بۆ وەزارەتی ناوخۆ، بەو پێیەی سەرپێچیكردنی ئەو مەرجانەیە كە تەوافوقی لەسەركراوە بۆ بەوەزیركردن»، ئاماژەی بە تەوافوقی حكومەتی ئێستاش كردبوو كە لە مەرجەكانی پێكهێنانی، دانانی وەزیرە سەربەخۆ و تەكنۆكراتەكانە بۆ وەزارەتە ئەمنییەكان.\nبە گوتەی زیادی»فەیاز سەرۆكی كوتلەیەكی سیاسی حزبییە، ئەمەش هۆكاری سەرەكی رێگرییەكانە لەبەردەم وەرگرتنی پۆستی وەزارەتی ناوخۆ، لەو بارەیەشەوە هەڵوێستمان نەگۆڕە و لەوبڕوایەداین لە دانیشتنەكانی داهاتووی ئەنجومەنی نوێنەراندا رێگنەدرێت بە تێپەڕاندنی فەیاز، چونكە ئێمە راوبۆچوونی خۆمان لەسەر دەنگدان بەو كەسێتییە راگەیاندووە».\nبەدر زیادی، داوای لە عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیران كردبوو»ناوی كاندیدە سەربەخۆكان بۆ پاشماوەی وەزارەتەكان پێشكەش بكات، بەتایبەت بۆ وەزارەتە ئەمنییەكان كە بەشێوەیەكی گشتی كار بۆ خزمەتكرد بە عیراق دەكەن كە پێویستە بەدووربن لە حزبایەتی و بەرژەوەندی بەرتەسك».\nلە 24ی كانوونی یەكەمی 2018، ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق دەنگیدا لەسەر كاندیدەكانی وەزارەتەكانی كۆچ و كۆچبەران و پەروەردە، ناوی فەیسەڵ جربا كاندیدی وەزارەتی بەرگریش پەسەند نەكرا و رەتكرایەوە، كاندیدەكانی وەزارەتی ناوخۆ و دادیش نەخرانەڕوو، ئەمەش لەبەر تەواونەبوونی رێژەی یاسایی پەرلەمانتاران، بەو هۆیەی پەرلەمانتارانی كوتلەی چاكسازیی و ئاوەدانكردنەوە دانیشتنەكەیان جێهێشت.


ژان پۆڵ سارتەر و ریمۆن ئارۆن – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » ژان پۆڵ سارتەر و ریمۆن ئارۆن\nژان پۆڵ سارتەر و ریمۆن ئارۆن\nجەیمس . د. فلیكنسۆن\nژان پۆڵ سارتەر (1905_ 1980) ، لەگەڵ ڕیمۆن ئارۆن (1905_ 1983)، لەیەك سەردەم و قۆناغدا ژیان. لە قۆناغەكانی خوێندندا هاوڕێ و هاوپۆل بوون. لە سەروبەندی كاروانی فیكریشیاندا، زیاد لە جارێك لێك زویر بوون و ناكۆكی كەوتۆتە نێوانیانەوە. هەردووكیان لەنێو هاوتەمەن و هاوسەردەمانی خۆیاندا، دیارترین و ناسراوترین رۆشنبیر بوون.\nبەدرێژایی نیو دانە سەدە، هەریەكەیان بەئاراستەی پێچەوانەی ئەوی دیكەیان ملی ناوە. سەروەختێكیش لە ساڵی 1980دا سارتەر كۆچی دواییكرد، زۆرێك لە لێكۆڵیاران و رەخنەگران گەڕانەوە سەر دەسكەوتە فیكری و فەلسەفیەكانی هەریەكەیان، ئەویش بۆ بەرگریكردن لە دوو چەمكی ناكۆك و دژبەیەكی رۆڵی رۆشنبیر لە فەرەنسادا.\nژان پۆڵ سارتەر نمونەی هونەرمەند و مۆرالیستێكی توندو سەرسەخت و ئانارشیستێك بوو كەهەمیشە، لە جەنگێكی بەردەوامدا بوو لەگەڵ ئایدیا و ئایدیۆلۆژیای بۆرژوازیەت دا، وەلێ ڕیمۆن ئارۆن توێژەرێكی سەنگین و رەخنە گرێكی بابەتی و دووربین بوو كەرێگەی بەخۆی نەدەدا، خەونی شۆڕشگێڕانە لەخشتەی بەرێت و فریوی بدات. لەكاتێكدا سارتەر جەختی لە ئەكت نواندن دەكردەوەو دەیویست خۆی لەهەموو ئەو شتانە هەڵقورتێنێ كە رویان دەدا، ئەوا ئارۆن بیركردنەوە و تێڕامان و وردبوونەوەی بەگرنگ دەزانی.\nسارتەر لە دەسەڵات بەدگومان بوو، خۆی لێبەدوور دەگرت، بەڵام پشكنینی بۆ دەكردو لەخەمی شرۆڤەكردنیدا بوو. دەنگ و سەدای ئەم دوو هاوڕێ ناكۆك و نەیار بەیەكە (بەپێی دەربڕینێكی میشێل كۆنتا) (1)، بوو بەدوو جەمسەری دژبەیەك لەسەدەی بیستەمداو مشتومڕی فیكری و رۆشنبیری نێوانیشیان، گەیشتە ئاستی دادڕان و لێكجیابوونەوە و دابڕان.\nئەم مۆدێلی ناكۆكی و پەیوەندییە پڕ مشتومڕەی نێوان سارتەر و ڕیمۆن ئارۆن، بەتوندی لەگەڵ ترادسیۆنی فەرەنسیدا یەك دێتەوە.\nبەپێچەوانەی ئیتاڵی و بەریتانی و ئەڵمانەكانەوە كەپێیان وایە، بیرمەندێكی یۆنیڤێر سالی وەك دانتێ یان شكسپیر یاخود گۆتە، نمایندەی كلتوری نیشتیمانیانە. فەرەنسییەكان حەز بەوە دەكەن لە كلتوری نیشتمانی خۆیاندا، لە بیرمەندە ناكۆك و دژبەیەكەكان دا بۆ ئەو نموونەیە بگەڕێن.. ئەوەتا دیكارت و باسكال، نمایندەی فەلسەفەن لە سەدەی حەڤدەهەمداو هەریەك لە ڕاسین و كۆرنایش، بەزمانحاڵی تراژیدیای كلاسیك ئەژمار دەكرێن، هەریەك لە ڤۆڵتێر و ژان ژاك ڕۆسۆش، بڕشتی و دەوڵەمەندی چاخی ڕۆشنگەری نیشان دەدەن.\nهەریەك لەو بیرمەندە داهێنەرانەش، دەبوونە مایەی پارسەنگ دانەوەی دووبەرەی ئەرێنی، بەڵام ناكۆك و دژبەیەك (ئەقڵ و ویژدان، لۆژیك و ئیمان، هزر و بێگەردی، سروشتی و دروستكراو…)، ئەمانە هەماهەنگیان لەگەڵ یەكتردا دەكردو دیدگایەكی یەكانگیرو پلورالستیان پێكدەهێنا.\nدوای ئەمانە رۆشنبیریی فەرەنسی، كەمتر لەو جۆرە رۆشنبیرە دژ و ناكۆك بەیەكانە بەرهەم دێنێت. بەپێچەوانەوە هەنووكە دەبینین ئاڕاستەكە بەو جۆرەیە، تاكە یەك نموونە زاڵ و باڵادەست بێت و ئەو رۆشنبیرانەش كەناوبانگ دەردەكەن و لە گرنگی خۆیان بەئاگادێن، كەمتر لێبوردەن و ئەوانی دیكە دەخوێننەوە.\nواتە ئێمە تادێت، لەو پێناسە نەرمو نیانە دوردەكەوینەوە كەفیكتۆر هۆگۆ لەچامەی (ئاگرپەرستەكان)دا باسی دەكات. هۆگۆ ساڵی 1856 ئەو قەسیدەیەی نووسیوەو تیایدا وەك مرۆگەلێك كەلەخزمەتی مرۆڤایەتیدا بن، وەسف و پێناسی هونەرمەندان و بیرمەندان دەكات.\nلەراستیدا رۆڵ و پێگەی رۆشنبیر لە مێژووی كلتوری هاوچەرخی فەرەنسی دا، رۆڵ و پێگەیەكی گرنگی هەبووەو پێناسەی جیاجیای بۆكراوە. وەك ئەوەی ئایا دەبێت رۆشنبیر سەرەتاو بەر لەهەر شتێ دادوەرێكی ئەخلاقی بێت، وەك ئەوەی ئەمیل زۆلا لە كێشەكەی دریفۆسدا وازیكرد؟ یاخود دەبێت چالاكوانێكی سیاسی بێت، وەك ئەوەی رۆمان ڕۆلان (2) لە جەنگی جیهانی یەكەمدا ئەنجامی دا؟ یان پێویستە وەك پاسەوان و چاودێری بەها كلتووری و ستاتیكیەكان رەفتار بكات، وەك ئەوەی لەپاش دووەم جەنگی جیهانیەوە، گۆڤاری (كاتە نوێیەكان) (3) داوای دەكرد؟ یاخود دەبێت كایەی كلتوری و كایەی سیاسی تێكەڵ بەیەك بكات و لەكاتی قەیرانە گەورەكان دا، خۆی لەكاروباری سیاسی هەڵقورتێنێت، وەك ئەوەی ژولیان باندا (4) لە كتێبی (ناپاكی رۆشنبیران) دا (ئەو كتێبەی ساڵی 1927 چاپ بوو)، جەختی لێدەكردەوەو هەتا ئەم ساتەوەختەش، بەژێدەرێكی گرنگ لەبواری جەدەلی كلتوریدا ئەژمار دەكرێت؟\nئەو نەوەیەی سارتەر و ئارۆن سەر بەوانن، زنجیرەیەك قەیرانیان رووبەڕوو بووەوە كەمشتومڕو گفتوگۆی زۆر توندیان لێكەوتەوە. هەریەك لەوانە ئەوی دیكەی بەوە تاوانبار دەكرد كەناپاكی دەرهەق بەئەرك و پەیامەكەی خۆی كردووە. هەریەكەشیان بەهرەو لێهاتوی بەرزی حۆیان، لەكایەی مشتومڕ و دیبەیتكردن دا نیشان دەدا، بۆ خاتری بەرگریكردن لە چەمكی (رۆشنبیری راستەقینە).\nراوبۆچوونی ناكۆك و دژبەیەكی نێوان سارتەر و ئارۆن بەردەوام بوو، لەگەڵیشدا لەسەر چەند پرانسیپێك كۆك و هاوڕا بوون، گەرچی ئەوانە پەنهان و ژێر بەژێر بوون. ئەم دوانە لە میانەی ئەو مشتومڕە دوور و درێژەیاندا، هەوڵیان دەدا هەریەكەو لەروانگەی تایبەتی خۆیەوە، پێناسەی رۆشنبیر بكەنەوەو رۆڵ و پێگەشی لە كۆمەڵگەی فەرەنسی هاوچەرخدا دیاری بكەن.\nیەكەمجار كەژان پۆڵ سارتەر و ڕیمۆن ئارۆن چاویان بەیەك كەوت، ئەوكاتە بوو هەردووكیان خوێندكار بوون لە خانەی باڵای مامۆستایان لە پاریس. ئەوەش لەساڵی 1924دا بوو. لەنێو ئەو دامەزراوە ئەكادیمیە ئاست بەرزەدا، هەریەكەیان خۆی بۆ وەرگرتنی بڕوانامەی تەبریز لەوانەی فەلسەفەدا ئامادە دەكرد. خوێندنی فەلسەفە بەقوڵی لەو دامەزراوەیەدا، پێویستی بەوە بوو خوێندكار رەنجێكی زۆری بۆ بەخەرج بدات. كەمێكی كەمی خوێندكاران ئەو سەركێشیەیان دەكردو ئەو رێگە كورت و كەم خایەنانەیان دەگرتەبەر كەلەنێوان خوێندنگەكەیان و سۆربۆن دا هەبوو، تا ئامادەی وانەكان بن. لەبری ئەوە دەچوونە كتێبخانە ئاست بەرزەكانی پاریس، بۆ سوود وەرگرتن و دەست راگەیشتن بەو سەرچاوانەی پێویستیان بوو. ئەوان لەو قۆناغەدا، بەفەلسەفەی كلاسیك و ئەدەبی فەرەنسی ئاشنابوون و هەروەها سەروكاریشیان، لەگەڵ رۆشنبیری گشتی دا هەبوو.\nڕیمۆن ئارۆن باس لەوە دەكات، سەروەختێك چۆتە خانەی باڵای مامۆستایان، هەستی خۆشی دایگرتووەو لەو بارەیە نوسیویەتی و دەڵێت: (هەرگیز لە ژیانمدا چاوم بەو ژمارە زۆرەی خەڵكی ژیر و لێهاتوو نەكەوتبوو، خەڵكانێك كەلەگۆڕەپانێكی بچكۆلانەدا كۆدەبوونەوە).\nلەو دامەزراوە بەرز و باڵایەدا، ژان پۆڵ سارتەر و ڕیمۆن ئارۆن لەریزی هەرە پێشەوەی خوێندكارە زیرەك و لێهاتووەكاندا بوون. لەگەڵ پۆڵ نیزان (5) و (كەهاوڕێیەكی گیانی بەگیانی سارتەر بوو) لەگەڵ چەند هاوڕێیەكی دیكەدا، كۆمەڵێكی داخراویان بەناوی (هاوڕێ بچكۆلانەكان) پێكهێنابوو. ئەوانە هۆشیاربوون بەوەی كەسانی لێهاتوو بەهرەمەندن. لەنێو ئەو بازنەیەدا، پەیوەندییەكان هەم كێبڕكێ و ململانێی پێوە دیاربوو، هەم رێزگرتن لە یەكتریش لەنێوانیاندا بوو. وەك چۆن لە جدیەت و شۆخیكردنیش بێ بەش نەبوو.\nڕیمۆن ئارۆن دەڵێت: (من و هاوڕێكانم لەنێو خۆماندا گاڵتەمان دەكرد، بەهۆی ئاسان نوسینی سارتەرەوە). شایەنی باسە ئارۆن یەكێك بووە لەوانەی، سەرسام بووە بەفراوانی ئاسۆی خەیاڵی هاوڕێكەی (واتە سارتەر) و ئەو باوەڕبوونە زۆرەی بەخۆی.\nجارێكیان سارتەر بەئارۆن دەڵێت: ( بەزەحمەتی نازانم سستمێكی فەلسەفی بەئاستی ئەو سستمە فەلسەفیە بهێنمە ئارا، وەك ئەوەی هیگڵ كردی). هەروەها جارێكیان (ساڵی 1926)، بەسیمۆن ژولیڤێی هاوڕێی دەڵێت: ( من كەسێكم خواست و ویستی بێ سنوورم هەیە)، هاوكات لە درێژەی قسەكانیدا دەڵێت: (بەڵام خواستم چییەو خەون بەچییەوە دەبینم؟ من نمایندەی شكۆمەندی دەكەم، وەك ئەوەی هۆڵی سەمایەك بێت پڕ لە خەڵكی خواپێداو و جل و بەرگی گرانبەهایان لەبەردا بێت و خانمانێكیشی لێ بێت سنگ و مل رووت كەپێكەكانیان لە پێكەكەم دەدەن. ئەمە ئەو وێنەیەیە كەلەسەردەمی منداڵیمەوە لە مێشكمدایەو بیری لێدەكەمەوە. وەلێ بەر لە هەر شتێ من دەمەوێت داهێنان بكەم و شتێ بونیاد بنێم، ئیتر هەر شتێ بێت، گرنگ ئەوەیە بونیاد بنێم).\nئەوە سارتەر، ئەی ڕیمۆن ئارۆن چی؟ ئەڵبەت ئەویش خواست و ویستی خۆی هەبووەو لە هەوڵی ئەوەدای بووە، ئەوانەی لەدەستی دێت بیخاتە روو. لای ئارۆن بەهرەی وردبینی و جیاكاریی كردن، زۆر لە خەیاڵ و فانتازیا گەورەتر بوو. هێزی سارتەر لەو بەئاسانی راگەیشتنەی دابوو كەلەچوارچێوەیەكی دیاریكراودا، ئایدیاكانی پێ رێكدەخست، بەڵام هێز و توانای ڕیمۆن ئارۆن لەوەدابوو كەئایدیاكانی لێكشیتاڵ دەكرد، بەخاتری ئەوەی پەی بەكەموكوڕی لۆژیك بەرێت تێیاندا. وەك چۆن دەیویست ئاڵۆزی و تەسلیم و تایبەتمەندیەكانیشی، دەستنیشان بكات.\nئەمەش لەیەكەم وتاریدا بەدەردەكەوێت كەسەروەختێك خوێندكار بوو لە پەیمانگای باڵای مامۆستایان بڵاویكردەوەو تیایدا رەخنە ئاڕاستەی ئەو بۆچونە سادەیەی ژولیان باندا دەگرێت، لە كتێبەكەیدا (ناپاكی رۆشنبیران) كەباس لەو هەلومەرجانە دەكات رۆشنبیر ناچار بەئیلتیزامی سیاسی دەكەن. لەكاتێكدا زۆربەی مەسەلەكان نەسپین و نەرەشن، بەڵكو خۆڵەمێشین.\nئارۆن جەخت لەوە دەكاتەوە كەرۆشنیر دەبێت، بژی و لە جیهانێكی خۆڵەمێشیدا بڕیار بدات و هەڵبژێرێت. بەدرێژایی كاروانی دوور و درێژی فیكری خۆی، ئارۆن ناچاربووە لەبەرامبەر ئەو رەخنەگرانەی تۆمەتباریان دەكرد بەوەی، مەودایەكی گەورە لەنێوان ئەو شتانەدا دەهێڵێتەوە كەسەروكاریان لەگەڵ شرۆڤەكاریەكانی دا هەیە، راستی و دروستی ئایدیاكانی بسەلمێنێ. بەڵام لەبەر ئەوەی هۆشیار بووە بە بەهێزی بەلگە و ئارگیۆمێنتەكانی، ئەوا خۆی بەسستمێكی خودێتی پێویستەوە ناچاردەكرد، بۆ گەیشتن بەراستیەكان.\nپارادۆكسەكە لەوەدایە، خواست و ویستی بەرەو ئەوەیان دەبرد، تا جەخت لەوە بكاتەوە كەلەتوانایدایە خۆی لە هەموو پێشداوەرییەك بەدوور بگرێت، بۆ خاتری ئەوەی بگاتە بەرچاوڕونیەكی تەواو. ئەوەی ئەو لێی دەترسا ئەوەبوو، جوولەكە بوونی و پلەو پایەی وەك بیرمەندێك لەنێو دەستە بژێرانی فەرەنسی دا، رێگربن لەوەی نەتوانێت بەدروستی پەی بەجیهانی دەرەكی بەرێت. لێرەدا ئەو نزیكە لە چەمكی (رۆشنبیری دۆش داماو) كەكارل مانهایم(6) باسی دەكات، سەروەختێك رازی بووە بەوەی ئەو كێشە و ململانێیانە یەكلایبكاتەوە كەخۆی تەرفەدار نەبووە تیایاندا.\nدوای ئەوە ئارۆن خۆی وەك (شایەدێكی دەروەست) دیاری دەكات، واتە لە ناوەڕاستی رێگادا لەنێوان دەروەستی و بابەتی بووندا. واتە ئەو لایەندارو دەروەستە، بەڵام لەهەمان كاتیشدا بەدگومانەو بەشێوەیەكی هەستەوەرانە مامەڵە دەكات.\nوەك ئارۆن، ژان پۆڵ سارتەریش شانازی بەوەوە دەكرد كەبەرەو ئەودیوی روكاری دیاردەكان دەچێت. بەڵام لەكاتێكدا ئارۆن بەتاوتوێكردنی بونیادو سیستمی لۆژیكەوە خەریك بوو، سارتەر وای بەچاكتر دەزانی سەرقاڵی جیهانی ناوەكی و هەست و ویژدانی خۆی بێت.\nوەك نووسەرێك تایبەتمەندیەكی وەهای هەبوو، بتوانێت پەی بەوردترین و ئاڵۆزترین شت لە رەفتاری ئەوانی دیدا بەرێت. وەك درۆزنە زەردەخەنەیەك، رستەیەكی هیچ و بێمانا، بێدەنگیەكی چاوەڕواننەكراو.. هەموو ئەمانەش دەكرێت دەرفەتی ئەوەمان بدەنێ، تابزانین ئەوی دی بیر لەچی دەكاتەوەو لەخەمی چیدایە.\nسارتەر لەكاتێكدا بەلێكۆڵینەوە لەوانی دیكەوە خەریك بوو، پشتی بەتوانستی خۆی بۆ هاوشێوەبوون دەبەست لەگەڵیاندا. لەبەر ئەوەی پێی وابوو هەست پێشدەستی بەسەر تێگەیشتندا هەیەو دەیویست مەودایەك لەنێوان خۆی و ئەواندا هەبێت و هەوڵی دەدا، ئەو بۆشاییە پڕبكاتەوە كەرێگربوون لەوەی بتوانێت بەناخیان و بەژیانی ناوەكیان دا رۆبچێت.\nسارتەر زیاتر لە ڕیمۆن ئارۆن، گرنگی بەهاوشێوە بوون لەگەڵ ئەوی دیدا دەداو وەك ئامڕازی توێژینەوە، رۆچون و قوڵبوونەوە بەناخی ئەوانی دیدا، بەكارێكی پێویست دەزانی. تەنانەت بۆ بڕیاردانی ئاكارییش، سارتەر پشتی بەو شتانە دەبەست.\nلە توێژینەوەكانیدا دەربارەی ئەو هۆكارە سایكۆلۆژیە شاراوانەی، كاریگەری لەسەر رەفتاری هاوڕێكانی لە خوێندنگەی باڵای مامۆستایان جێدێڵێت، هەمیشە سەركۆنەی ترس و لەخۆبایی بوون و بەرژەوەندیی تایبەتی كردووە. بەڵام توندترین و زبرترین رەخنەیەك گرتبێتی، لەچینی ناوەڕاستی فەرەنسی بووە كەجۆرێك لە فیز و لەخۆڕازی بوونیان پێوە دیاربووە.\nئەوانەی سەر بەم چینەن، زیاتر لەهەوڵی تێركردنی حەزو ئارەزووەكانیاندان، بەبێ ئەوەی بیر لە ئەرك و سیستەم و هەڵسوكەوتی بەجێ بكەنەوە، لەگەڵ ئەوەشدا دەیانەوێت پشت بەو بەهایانە ببەستن، بۆ پاراستنی پێگە كۆمەڵایەتییە تایبەتیەكەی خۆیان. ئەوانە لەو بڕوایەدان بۆ ئەوە پاڵێوراون، كەچی دان بەپوچی ئەو لاف و بۆچوونەیاندا نانێن. بەبڕوای سارتەر هیچ كەسێك وەك مرۆڤی بۆرژوازی، خۆبەزلزان و چارەگران نییە.\nلەتاقیكردنەوەی بڕوانامەی (تەبریز)دا لەسەر ئاستی نیشتمانی، ڕیمۆن ئارۆن بەرزترین پلەی بەدەست هێنا، بەڵام سارتەر سەركەوتوو نەبوو. یەكێك لەو خوێندكارانەی لەو رۆژەدا ئامادەبووە، باس لەوە دەكات و دەڵێت: (كاتێك ڕیمۆن ئارۆن گوێبیستی ئەنجامەكان بوو، كاسكێتەكەی فڕێداو خستییە ژێر پێیەوەو بەتوڕەییەوە كەوتە هات و هاواركردن: خوێڕی و هیچ و پووچەكان، سارتەریان لە تاقیكردنەوەكاندا دەرنەچاند).\nئارۆن زانی چۆن چۆنی ئەو تاقیكردنەوە قورسە تێپەڕێنێ، وەلێ سارتەر زۆر گوێی نەداێێ. وای پێباش بوو دید و بۆچوونە تایبەتەكانی خۆی لەبەردەم ئەوانەی تاقیاندەكردەوە، بخاتە روو. ئەڵبەت لەو كارەیدا سەركەوتوو نەبوو. بۆیە ساڵی دواتر تۆڵەی خۆی دەكاتەوە. ساڵێ دوای ئەوە لەگەڵ سیمۆن دی بۆفواردا، بەشداری تاقیكردنەوەكان دەكاتەوەو باشترین پلە بەدەست دێنێت. بەرزتر لە پلەكەی ڕیمۆن ئارۆن و سیمۆن دی بۆڤواریش دەبێتە دووەم.\nساڵانی خوێندنی قوتابخانەی باڵای مامۆستایان و قۆناغی دواتر، بەبڕشترین سەردەمێكە كەسارتەر و ئارۆن تێیدا راوبۆچوونیان ئاڵوگۆڕكردووە. بۆ ماوەیەكی كورتیش لە یەك شوقەدا ژیاون و ساڵانێكی زۆریش بەمشتومڕو قسەكردنەوە خەریك بوون. گفتوگۆ و مشتومڕی نێوانیان، كەم تا زۆر وەك عادەتێكی رۆژانەی لێهاتبوو. سارتەر راهاتبوو بەوەی دواین تیۆریا فەلسەفیەكانی خۆی بخاتەڕوو، بەڵام ئارۆن زوو بەزوو دەكەوتە رەتكردنەوەو وەڵامدانەوەی یەك بەیەكیان.\nشایانی باسە سیمۆن دی بۆفوار، ئامادەی ئەو مشتومڕانە دەبوو، لەوبارەیەوە دەنووسێت و دەڵێت: (ڕیمۆن ئارۆن هەموو وزەو توانای خۆی بەگەڕدەخست، بۆ خاتری لێكهەڵوەشاندنەوەی تیۆریاكانی سارتەرو لەوەشدا لێهاتوو بوو، دەیتوانی بەرامبەرەكەی سەغڵەت بكات و هەركاتێكیش دەیتوانی تەنگی پێهەڵبچنێ، دەمودەست پەلاماری دەدا. بەدوو چاوی شینی زیرەكی زۆر درەوشاوەی لەقوڵاییدا چەقیوو، بەتۆنێكی گاڵتەجاڕیەوە، دەیووت: هاوڕێ گچكەكەم، دوو رێگە نا، بەڵكو تەنها یەك رێگات لەبەردەمدایە.. سارتەریش دەكەوتە خۆی تالەو تەڵەزگەیە رزگاری بێت كەتێیكەوتبوو. بەڵام بیركردنەوەی ئەو زیاتر بەلای فانتازیادا دەچوو، وەك ئەوەی بەلای لۆژیكدا بڕوات. هەر بۆیە بەزەحمەت دەیتوانی خۆی لەو تەڵەیە رزگار بكات كەتێیكەوتبوو. من بیرم نایەت هیچ كات گەیشتبێتە ئەوەی، قەناعەت بەڕیمۆن ئارۆن بكات. وەك چۆن بەبیرمدا نایەت كەئەو توانیبێتی، بڕوای سارتەر بەبۆچونەكانی لەق بكات).\nخواستی (بیناكردن) لای سارتەر، بەو جۆرەی سیمۆن ژۆلیڤێ باسی دەكات، خۆی لە لۆژیكی ڕیمۆن ئارۆن ڕادەپسكاند. ئەویان پێشنیازی دەكردو ئەوی دیكەشیان پێشنیازەكەی پەسەند دەكردو سەرلەنوێ ئەم پرۆسەیە دووبارە دەبووەوە.\nئارۆن چاری نەبوو، جگە لەوەی سارتەر قایل بكات بەوەی، تەنها پێشەكیە لۆژیكییەكانی بەهێند بگرێت. هەر ئەمەش وای لێدەكات دەست بەرداری پێگەی خۆی ببێت، وەك رەخنەگرێك. ئەم بابەتەش درێژەی دەبێت و لە دواتردا دووبارە دەبێتەوە.\nلەماوەی ئەو دە ساڵەی دەكەوێتە نێوان تەواوكردنی خوێندنیان لە قوتابخانەی باڵای مامۆستایان و جەنگی دووەمی جیهانی، ئیدی جیاوازی نێوانیان لە ئایدیا و بیرو بۆچوندا زۆر زەق دەبێتەوە.\nلەكاتێكدا سارتەر خەریكی باس و توێژینەوەكانی دەبێت، دەربارەی هەست و نەستە ناوەكیەكانی مرۆڤ و لەساڵی 1938 دا (هێڵنج) دەنووسێت، ئەوا لەو كاتانەدا ئارۆن بەبەردەوامی سەرقاڵی سیاسەت دەبێت. ئەو ساڵانەی كەلەئەڵمانیا دەبێت لە 1930 بۆ 1933 و سەرەتا لە كۆلن وەك یاریدەدەری لیۆشبیتزێر (مامۆستای بەناوبانگی زمانی رۆمانی) و پاشان لە بەرلین، بواری ئەوەیان بۆ رەخساند تا بەوردی و لە نزیكەوە، چاودێری هەڵكشانی نازیزم بكات.\nئەوەش بۆ خۆی حاڵەتێكی دەگمەن بوو بۆ كەسانی هاوتەمەنی ئەو، لە رۆشنبیرانی فەرەنسا. لەبەر ئەوە دەیویست لەو شتانەی دەیانبینێت، ئاگاداریان بكاتەوە.\nئەو وتارانەشی لەو ماوەیەدا لە گۆڤارەكان دا بڵاویكردونەتەوە، زۆر رەشبینیان پێوە دیارە، سەبارەت بەدیموكراسی لە ئەڵمانیادا. ئەو كۆنزێرڤاتیڤانەی ناو حكومەتی ئەڵمانیا كەهیوا خوازبوون هتلەر بۆ گەیشتن بەئامانجە سیاسیەكانیان بەكاربێنن، ڕیمۆن ئارۆن لای خۆیەوە ئەو هەڵوێستەی ئەوان بە (ترسناك) وەسف دەكات و پێیوابووە، هتلەر ناهێڵێت ئەوەیان بەسەرەوە بچێ و لێیان خۆش نابێت. ساڵانی 1932 دەڵێت: (كۆنزێرڤاتیڤەكان ریسك دەكەن و رەنگە ببنە قوربانی ئەو هێزەی ئومێدیان لەسەر هەڵچنیووە).\nئەڵبەت ئەوەش بووە مایەی دروستبوونی سیستمێكی تۆتالیتاری لە ئەڵمانیا، بەهۆی هەڵەگەلێكی سیاسی كوشندەوە. ئەمەش كاریگەری گەورەی لەسەر ئاراستەی بیركردنەوەی ڕیمۆن ئارۆن بەجێهێشت.\nبەر لە هەڵگیرسانی دووەم جەنگی جیهانی، ئارۆن هەستی بەمەترسی نەرمی نواندنی بێمەرجی وڵاتانی ئەوروپی كردبوو. لەبەرامبەر هتلەرداو بەرگریكردنی لە دیموكراسی دژ بەدوژمنانی دیموكراسی، بەپێویست دەزانی. ئارۆن ئەو جیاكارییەی ماكس ڤیبەری پێ پەسەندبوو كەباسی لە رێسا رەهاكانی، مۆراڵ و رێسا رێژەییەكانی دەكردو پێیوابوو دەبێت رۆشنبیران ئەمەیان هەڵبژێرن، سەروەختێك خۆیان وەها دەبیننەوە كەناچارن لەبەرامبەر مەسەلەیەكدا خۆیان یەكلابكەنەوە.\nئارۆن بەر لەهەر شتێ لەو بڕوایەدا بوو، دەبێت رۆشنبیر ئاگاداری یاسا تایبەتیەكانی دونیای سیاسەت بێت، بەجۆرێك بتوانێت رێنوێنی و ئامۆژگاریی بەسوود، پێشكەش بەوانی دیكە بكات. هەروەها پێیوابوو پێویستە رۆشنبیر پسپۆر و شارەزا بێت (ئەمەش ئەوەیە كەلەدواتردا، خۆی هەوڵی بۆ دەدات)..\nلەلایەكی دیكەوە ئەو پسپۆری و شارەزاییەی لە بوارە جیاواز و جیاجیاكاندا بەگرنگ دەبینی، بۆ خاتری خۆ بەدوورگرتن لە بڕیاری نادروست و گشتاندنی نابەجێ. لەم سەرروبەندەدا سەرنجی لەسەر پەرچەكرداری هاوڕێكانی بوو لە پاریس، دەرهەق بەو روداوانەی لەبەری ئەوبەری رووباری (ڕاین)، رویان دەداو ئەوانەشی بەكاردانەوەكانی خۆی بەراورد دەكرد.\nدەرەنجامی هەموو ئەوانە ئەو باوەڕەیان لە ئارۆندا دروستكرد كە (رۆشنبیری گشتی)، بەس نییە بۆ كۆنترۆڵكردنی هێزە سیاسیەكان. ئەو هێزە سیاسیانەی لەوەدا بوون ئەوروپای پێش جەنگ، بەرەو ئەوروپای دوای جەنگ بگۆڕن. هۆشیاری سیاسی ڕیمۆن ئارۆن، لەیەك كاتدا بەرەنجامی تێفكرین و ئەو هەلومەرجە دژوارە بوو كەتیایدا دەژیا.\nشایەنی باسە دواترو بەهۆی ئامۆژگاریی ئارۆنەوە، ژان پۆڵ سارتەر روو لە بەرلین دەكات و ئەوەش لە پایزی ساڵی 1933دا دەبێت. هەرچەندە بارودۆخی هەردووكیان وەك یەك بوو، بەڵام ئەزموونی هەریەكەیان لەوی دیكەیان جیاوازتر بوو. لەكاتێكدا ئارۆن لە بەرلین پەی بەدونیای سیاسەت دەبات، دەبینین سارتەر سەرلەنوێ دەكەوێتەوە ناو ئەو فەزا گەرموگوڕەی هاوڕێیەتی رۆشنبیران و ئەوەش فەزایەك بوو، هەر لەو سەردەمانەوە جێی بایەخی ئەو بوو كەخوێندكار بوو لە قوتابخانەی باڵا.\nلەكاتێكدا ڕیمۆن ئارۆن سەرگەرمی خوێندنەوەی ماكس ڤیبەر بوو، سارتەر گرنگی بەئەدمۆند هۆسێرل و مارتن هایدیگەر دەداو دەیویست لە بەرهەم و نووسینەكانیاندا، ئەو شتانە بدۆزێتەوە كەپەرە بەبیروبۆچوونە فەلسەفیە تایبەتەكانی دەدەن.\nلەوبارەیەوە دەڵێت: (چالاكی رۆشنبیریم لە بەرلین كەلەو دەمانەدا سەرەتاكانی هەڵكشان و باڵادەست بوونی نازیزمی بەخۆوە دەبینی، زۆر بەگوڕو پڕ دەسكەوت بوو). بەڵام خۆی لەقەرەی سیاسەت نەدەداو پێیوابووە، سیاسەت تەڵەیەكەو بۆ كەسانی سەرەڕۆو هەڵەشە نراوەتەوە. ئاخر سیاسەت لەو كاتەدا بۆ ئەو، بریتی بووە لە درۆ و دەلەسەو گەندەڵی و فرت و فێڵ و مانۆڕكردن. رەنگە هۆكاری ئەمەش ئەوە بووبێت، كاتێك خوێندكاری ئامادەیی دەبێت، مامۆستا پەروەردەكارە دڵسۆزەكەی ئێمیل شارتێ، وەهای فێركردووە تاوریای سیاسەت بێت و لەهەموو جۆرە دەسەڵاتێكی سیاسی خۆی بەدووربگرێت.\nلەو ماوە كەمەی كەلەبەرلیندا بەسەری دەبات و دەمەدەمی هەڵكشانی تەوژمی نازیزم دەبێت، هیچ گۆڕانێك لەو بیروبۆچوونانەیدا روونادات. بەمجۆرە ئەو دۆزینەوانەی لە ساڵانی سیەكانی سەدەی بیستەمدا بوونە چاوگی بۆچوونە لیبرالیەكانی ڕیمۆن ئارۆن، كاریگەرییان لەسەر ژان پۆل سارتەر جێنەهێشت.. بەم پێیە دەكرێت بڵێین، هەردووكیان سەر بەدوو نەوەی جیاواز لەیەكبوون.\nئارۆن بەترس و بیمێكی زۆرەوە، سەرنجی ئەوەی دەدا كەچی لە ئەڵمانیا روودەدات و پاشان لە ئیسپانیاو دواتریش لە فەرەنساو چۆن چۆنی ئەو سێ وڵاتە، بەرەبەرە رووەو سیستمێكی تۆتالتیاری هەنگاویان دەنا. هەرچی سارتەریشە، ئەوا دوای تێپەڕبوونی دە دانە ساڵ بەسەر ئەوەدا، بەئاگا هاتەوە. واتە ئەو كاتە دركی بەمەترسیەكە كرد كەئەڵمانیا شەڕی لەدژی وڵاتەكەی راگەیاندوو، ئەوەش بووە باعیسی ئەوەی كار و چالاكییە ئەدەبی و فەلسەفییەكانی لێ تێك بدات.\nئەوەی ئەو لەكاتی داگیركاری ئەڵمانیا بۆ فەرەنسا پێیدەگات، ئارۆن پێشتر دركی پێكردبوو. ئەویش لە تێزەكەیدا بۆ بەدەستهێنانی بروانامەی دكتۆراكەی ساڵی 1938، لەژێر ناونیشانی (پێشەكیەك بۆ فەلسەفەی مێژوو). ئەوەی لەو تێزەیەدا جەختی لێدەكردەوە، ئەوەبوو: (هەموو كەسێك وابەستەی سەردەم و رۆژگاری خۆی دەبێت و پێویستە لەسەری، ڕوبەڕوی قەیران و كێشەكانی ببێتەوە، تەنانەت ئەوانەشی كەئەو لێیان بەرپرسیار نییەو دەستی تێیاندا نەبووە).\nئارۆن جەخت لەوە دەكاتەوە، هیچ مرۆڤێك ئەوەی پێنەدراوە خاوەنی حەقیقەتی تەواوەتی بێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا لە بارودۆخە زۆر دژوارەكانی وەك شەڕ یان شۆڕشدا، دەردەكەوێت كەدانایی دەستەوستانەو لەباریدا نییە، رێ بەروودانی ماڵوێرانی بگرێت.\nساڵێك دوای ئەوەی تێزەی دكتۆراكەی پێشكەش دەكات، دووەم جەنگی جیهانی روودەدات و لەو كاتەشدا، ئارۆن خەریكی ئامادەكردنی لێكۆڵینەوەیەكە لەبارەی ماكیاڤیلییەوە..


شاندێكی حكوومەتی هەرێم لەگەڵ ئەردۆغان كۆبوونەوە\nبۆ بەشداریكردن لە كۆنگرەی جیهانیی ئیدارەدانی كارسازی، شاندێكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان لە توركیان و لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ئەو وڵاتە كۆ دەبنەوە.\nئەمڕۆ دووشەم 16ی نیسان/ ئەپریل، لە شاری ئیستانبوڵی توركیا، كۆنگرەی جیهانیی ئیدارەدانی كارسازیی 2018 بە بەشداری شاندێكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان دەستی پێ كرد و لە كۆنگرەكەدا سێ هەزار كەس لە 170 وڵاتەوە بەشدارییان كردووە و تا 19ی ئەم مانگەیش كۆنگرەكە بەردەوام دەبێت.\nبەپێی راگەیەنراوێكی وەزارەتی پلاندانانی حكوومەتی هەرێم، شاندی حكوومەت كە پێكهاتوون لە عەلی سندی وەزیری پلاندانان، عەبدولسەلام هەركی بەرپرسی پێوەندییەكانی هەرێمی كوردستان و توركیا، شیروان ئەسعد قادر بریكاری وەزارەتی پلاندانان، زاگرۆس فەتاح بەڕێوەبەری گشتیی پڕۆژەكانی وەزارەتی پلاندانان و سیروان محەمەد سەرۆكی دەستەی ئامار لە توركیان و بەشدارن لەو كۆنگرەیەدا.\nبەپێی ڕاگەیەنراوەكە، شاندی هەرێمی كوردستان بە فەرمی لەلایەن وەزارەتی ئابووریی توركیاوە بۆ بەشداریكردن لەو كۆنگرەیە بانگێشت كراون.\nلە ڕۆژی یەكەمی كۆنگرەكەدا عەلی سندی لەگەڵ نیهات زەیبەكچی وەزیری ئابووریی توركیا، كۆ بووەتەوە و گفتوگۆیان لەبارەی چۆنیەتیی پەرەپێدانی پێوەندییە ئابوورییەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و بەشەكانی تری عێراق لەگەڵ توركیا كردووە. هەروەها ژمارەیەك كۆبوونەوەی تر لەگەڵ بەشداربووانی كۆنگرەكە ئەنجام دراون.\nبەپێی زانیارییەكان لەو كۆنگرەیەدا رەجەب تەیب ئەردۆ‌غانی سەرۆك كۆماری توركیا گوتارێكی پێشكەش كردووە و دواتر لەگەڵ شاندی حكوومەتی هەرێمی كوردستان كۆ بووەتەوە.\nئه‌م بابه‌ته 223 جار خوێنراوه‌ته‌وه


وەزیری شارەوانی ئاشكرای دەكات، بۆ پرسی كۆكردنەوەی خاشاك و پرۆسەی ریسایكلین لە شارەكاندا، چەند كارگەیەكی تایبەت بەو بوارە دروست دەكرێن.\nساسان عەونی، وەزیری شارەوانیی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بە (باس)ی راگەیاند، یەكێك لەو كارانەى، كە خەریكە لەسەر ژینگەی كوردستان دەبێتە مەترسی، دروستنەبوونی پڕۆژەكانی ریسایكلینی ستانداردە، گوتی: "یەكێك لە بایەخە گرنگەكانی سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان كە دەیەوێت لەم كابینەیەدا بكرێت، دروستكردنی كارگەی ریسایكلینە لە شار و شارۆچكەكانی كوردستان".\nزیاتر گوتیشی: "بەشێكە لە بەرنامە گرنگەكانی وەزارەتی شارەوانی، كە هەوڵ دەدات پەرە بەو كارگەی ریسايكلینانە بدات، كە ئێستا لە كوردستان هەن، وەك كارگەكانی دهۆك، ئاكرێ، سلێمانی و ئامێدی، كە لە واری دروستكرندان، ئەویش بە رێگەی چارەسەركردنی ئەو خاشاك و پاشەڕۆیانە بە رێگەیەكی زانستی، كە هیچ زیانێكی بۆ ژینگەی كوردستان نەبێت".\nبەپێی ئاماری وەزارەتی شارەوانی، رۆژانە لە هەولێر 2 هەزار و 400 تەن و لە سلێمانی هەزار و 200 تەن و لە دهۆکیش هەزار تەن زبڵ و خاشاک کۆ دەکرێتەوە، مانگانەش حکوومەت دەبێت 12 ملیار دینار بداتە کۆمپانیاکان.\nوەزیری شارەوانی گوتیشی: "ئەو شوێنانەیشی كە كارگەی ریسایكلینی تێدا نییە، هەوڵ دەدەین كۆمپانیای پێشكەوتوو بانگهێشت بكەین بۆ ئەوەی باشترین كارگەی ریسایكلینیان تێدا دروست بکات".\nوەزارەتی شارەوانی دەستی كردووە بە دروستكردنی كارگەیەكی گەورەی جیاكردنەوە و چارەسەركردنی خۆڵ و خاشاك لە سنووری سلێمانی، كارگەكە لەسەر رووبەری 30 دۆنم زەوی دروست دەكرێ، كە لایەن كۆمپانیایەكی جێبەجێكارەوە پڕۆژەكە كاری تێدا دەكرێت و سەرجەم شارەوانییەكانی سنووری چەمچەماڵ و دوكان لێی سوودمەند دەبن.\nئەم پڕۆژەیە یەکێکە لە پڕۆژە گرنگ و ستراتیژییەکانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، لەسەر بودجەی وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزارەوە تەواو دەكرێت، ماوەی گرێبەستی پڕۆژەکە 36 مانگە و بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی شارەوانییەکانی سلێمانی سەرپەرشتیی دەکات و لە 20%ی كارەكانی كراوە.\nکارگەكە، توانای جیاکردنەوەی 500 تەن خۆڵ و خاشاکی لە ماوەی 16 سەعاتدا هەیە، ڕێژەی جیاکردنەوەی بۆ کەرەستەی ڕیسایکلین لە ٪60 و ڕێژەی کەرەستە بۆ داپۆشین لە ٪40 و بەرهەمهێنانی پەین 300 تەنە، هەروەها کەرەستەکانی پلاستیک، کارتۆن، کاغەز، شووشەوات، کانزا، پەڕۆ لەیەکتر جیا دەکاتەوە.


ئه‌مڕۆ دوو ساڵ به‌سه‌ر داستانی پردێ تێده‌په‌ڕێت - Hekar.net : Hekar.net\nهێزی پێشمه‌رگه به‌تێكشاندنی تانکی ئەبرامزی ئەمریکی توانی پێش له په‌لاماری ملیشیاكانی حەشدی شەعبی بگرێت\nدوای رووخانی رژێمی عێراق قۆناغێكی نوێ له‌حوكمڕانی هاته‌كایه‌وه حكوومه‌تی نوێی عێراقى فیدراڵ درووست بوو و یاسا و ده‌ستورێكی نوێ له‌سه‌ر بنه‌مای رێككه‌وتن و هاوسه‌نگی نووسراویه‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی مافی نه‌ته‌وه و پێكهاته‌و ئایینزاكان پارێزراو بێت.\nجێبه‌جێ نه‌كردنی ده‌ستووری نوێ له‌لایه‌ن سه‌ركرده یه‌ك له دوای یه‌كه‌كانی عێراق بووه هۆی ئه‌وه‌ی سه‌ركردایه‌تی سیاسی كورد، بیر له بژارده‌یه‌كی دیكه بكاته‌وه كه ریفراندۆم بوو، ڕیفراندۆمیش رێكارێكی ته‌واو ده‌ستووری و دیموكراتییه وسه‌ره‌نجام له 25ی 9ی 2017 به ده‌ستخستنی له‌سه‌دا 93ی ده‌نگی به‌ڵێ ریفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی ئه‌نجامدرا و سه‌ركه‌وت.\nسه‌ره‌ڕای ده‌ستووری و یاسایی بوونی ریفراندۆم، حكوومه‌تی عێراق بڕیارێكی ناده‌ستووری و نایاسایی ده‌ركرد و فه‌رمانی جوڵاندنی هێزی سه‌ربازی به‌ره‌و ناوچه‌كانی كوردستانی دا.\nسه‌ركردایه‌تی كورد كه‌وته به‌رده‌م ده‌ركردنی بڕیارێكی دیكه‌ی چاره‌نووسساز و دوای كۆبوونه‌وه‌ی سه‌رجه‌م هێز ولایه‌نه سیاسیه‌كان، به‌تێكڕای ده‌نگ بڕیار درا، هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان رووبه‌رووی هه‌ر په‌لامارێكی سه‌ربازی بوه‌ستێته‌وه كه له دژی كوردستان ئه‌نجام بدرێت.\nرۆژی 16ی ئۆكتۆبه‌ر سوپای عێراق گه‌یشته سنووری كه‌ركووك، ئه‌وه‌ش دوای ئه‌وه‌ی پێشووتر چه‌ند كه‌سێكی ناو لایه‌نێكی سیاسی كوردستان، ژێر به‌ژێر رێككه‌وتنیان له‌گه‌ڵ عێراق و سوپاكه‌ی كرد و به‌شێك له هێزه‌كه‌یان له كه‌ركووك كشانده‌وه و ڕێگه‌یان بۆ هاتنی سوپا و و میلیشیان حه‌شدی شه‌عبی خۆش كرد و خیانه‌تیان له گه‌له‌كه‌یان كرد، ئه‌مه‌ش بووه هۆی هاتنه ناوه‌وه‌ی میلیشیاکانی حەشدی شەعبی بۆ ناو شاری کەرکووک.\nرۆژی 20ی ئۆکتۆبەر، حەشدی شەعبی بە پاڵپشتیی و چاوپۆشی كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی، هەوڵیدا هێرش بکاتە سەر هەولێر و داگیری بكات كه ئامانجی سه‌ره‌كی بریتی بوو له نەهێشتنی قەواره و ئه‌زموونی هەرێمی کوردستان.\nبه‌ڵام هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان له‌به‌ره‌ی پردێ و سحێلا زۆر قاره‌مانانه توانیان ئه‌م پیلانه‌ی حكومه‌تی عێراق تێك بشكێنن.\nهێزی پێشمه‌رگه له‌میحوه‌ری پردێ كه دواتر به‌داستانی پردێ ناسرا، به‌تێكشاندنی تانکی ئەبرامزی ئەمریکی، کە بەهێزترین تانکی جیهانە، توانی پێش له په‌لاماری ملیشیاكانی حەشدی شەعبی بگرێت و بیان وه‌ستێنێت.\nهه‌روه‌ها هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان له میحوه‌ری سحێلا ، له‌شه‌ڕێكی نابه‌رامبه‌ر و به رۆحێكی گیانفیدایانه سه‌ری نه‌چه‌ماند و رووبەڕووی هێرشی ملیشیاكانی حەشدی شەعبی بووەوە و توانییان ئه‌و هێرشەش تێک بشکێنن.


نوسین: کێن بڕێدمایەر\nوەرگێڕان: سمکۆ عەزیز\nدووەم دادگایکردنی مێژوویی سەرۆکی پێشوو دانۆڵد ترامپ رۆژی سێشەممە لە ئەنجومەنی سیناتی ئەمەریکا دەستپێدەکات و تیایدا ترامپ تاوانبارکراوە بەوەی مانگێک لەمەوبەر خەڵکی بۆ یاخیبوون هانداوە، کاتێک لایەنگرانی هاندابوو بەرەنگاری یاسادانەران ببنەوە لە باڵەخانەی کۆنگرس لەو دەمەی سەرکەوتنی جۆو بایدنی دیموکراتیان بەسەر ترامپدا لە هەڵبژاردنی ساڵی 2020 پشتڕاستدەکرد.\nناڕەزایـیەکە گۆڕدرا بۆ ئاژاوەگێڕی، لەو دەمەی نزیکەی 800 کەس لەلایەنگرانی ترامپ هروژمیان کردە نێو باڵەخانەی کۆنگرس و دەرگا و پەنجەرەکانیان شکاند و هەندێک لە ئۆفیسەکانی کۆنگرسیان تاڵانکرد و لەگەڵ پۆلیس بەشەڕهاتن. 5 کەس کوژران ، لە نێویاندا پۆلیسێکی کۆنگرس کە مردنەکەی وەک تاوانێکی کوشتن ئێستا لێکۆڵینەوەی لێدەکرێت. هەروەها ئاژەوەگێڕێک لەلایەن پۆلیسێکەوە تەقەی لێکرا.\nکۆماری و دیموکراتەکان کە لە ئێستادا لە ئەنجومەنی سینات هەریەکیان لە 100 کورسیـیەکەی ئەنجومەنەکە 50 کورسیان گرتووە، تاوتوێی کەیسی لێپێچینەوە لە ترامپ دەکەن. زۆرێک لە سیناتۆرەکان خۆیان شایەتحاڵی پشێویەکەی 6 ی مانگی یەک بوون کە لەبەر سەلامەتی ژیانیان لە هۆڵی سینات هەڵهاتن.\nبەهۆی ئەوەی دوو لەسەر سێی دەنگ پێویستە بۆ تاوانبارکردنی( مەحکومکردنی) ترامپ ، دەبێت 17 کۆماری لە دژی ترامپ هاوڕێی کۆماری خۆیان دەنگ بدەن بۆ ئەوەی ترامپ مەحکوم بکرێت ، گریمان هەموو 50 دیموکراتەکەی سینات دەنگ بدەن بۆ بە فەرمی تاوانبارکردنی ترامپ . بەمەش ترامپ بە شێوەیەکی نیمچە دڵنیا بێ تاوان دەردەچێت هەروەک چۆن ساڵیک لەمەوبەر ترامپ تۆمەتبارکرا بەوەی داوای لە سەرۆکی ئۆکرانیا کردبوو شتی خراپ لەسەر بایدن بدۆزێتەوە بەر لە هەڵبژاردنی مانگی یازدەی ساڵی رابردوو.\nدەرئەنجامی لێپێچینەوەکە هەرچییەک بێت ، ترامپ دەبێتە یەکەم سەرۆکی ئەمەریکا لە ماوەی پتر لە دوو سەدەدا لە مێژووی وڵاتەکە بۆ دوو جا ر لێپێچینەوەی لەگەڵدا بکرێت .\nبە هەفتەیەک دوای هروژمکردنە نێو باڵەخانەی کۆنگرس ، ئەنجومەنی نوێنەران بڕیارێکی بۆ تۆمەتبارکردنی ترامپ بە "هاندان بۆ یاخیبوون " پەسەندکرد بە 232 دەنگ بەرامبەر 197 دەنگ. لە نێو ئەو 232 ئەندامەی ئەنجونەنی نوێنەران 10 ئەندامیان کۆماری بوون.\nپاشان لە 20 ی مانگی یەک ، بایدن وەک 46 هەمین سەرۆکی وڵات سوێندی خوارد و چێتر ترامپ لە دەسەڵاتدا نەما و بۆ دوا جاری بە فڕۆکەی Air Force One بۆ تەلارەکەی لە کەناری ئەتلەنتیک لە فلۆریدا ڕۆیشت و لەو کاتەوە لەوێ ماوەتەوە.\nترامپ داوایەکی دیموکراتەکانی ڕەتکردوەتەوە بۆ گەواهیدانی بۆ بەرگریکردن لە میانەی داداگیکردنی. ئێستاش پـێشبینی ناکرێت ترامپ ئامادەی داداگیکردنەکە ببێت.\nدەشێت ماوەی دادگایکردنەکەی هەفتەیەک یان زیاتر بخایەنێت.\nنۆ ئەندامی دیموکراتی ئەنجومەنی نوێنەران کە ژمارەیەکیان پـێشتر داواکاری گشتی بوو، بوونەتە بەڕێوەبەری کەیسەکە و لە دژی ترامپ پـێشکەشی دەکەن. دەڵێن ترامپ هانی لایەنگرانی دابوو بۆ بەرهەڵستیکردن لە دۆڕاندنی لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا لە کۆنگرس و ئیدیعاش دەکەن تەنیا ترامپ بەرپرسیاربوو بۆ ئەو ئاژەوەیەی کە بەدوایدا هات.\nترامپ لە 6 ی مانگی یەک لە میانەی گردبوونەوەیەکدا لە نزیک کۆشکی سپی هانی لایەنگرانی خۆی دا بێن بۆ واشنتن و گوتی ئەوەی ڕوودەدات کۆنترۆڵ ناکرێت ئەمەش بە ماوەیکی کەم بەر لەوەی لایەنگرانی ترامپ بە پێ بچن بۆ باڵەخانەی کۆنگرس.\nترامپ درێژەی بە چەند هەفتەیەک لە ئیدعای بێبنەما دا سەبارەت بەوەی کە ساختەکاری لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیەکەدا کراوە و گوایە ئەوەش بووە مایەی لەدەستدانی بۆ خولێکی دیکەی 4 ساڵی سەرۆکایەتی.\nجارێک لە وتەکەیدا بۆ پتر لە یەک کاتژمێر، ترامپ بە لایەنگرانی گوت " بە ئاشتیانە و نیشتمان پەروەریانە پەیامی خۆتان بگەیەنن" ئەوەش بە رۆیشتنتانە بۆ باڵەخانەی گۆنگرس.\nبەڵام هاوکات ترامپ بە لایەنگرانیشی گوت کە " وڵاتەکەمان زۆی چێشتووە و چیتر توانای نەماوە و ئەمە هەمووی لەو پێناوەدایە. بەکارهێنانی دەستەواژەیەکی گونجاو ئەوەی ئێوە لە راستیدا داتان‌هێنا ، ئێمە دزییەکە رادەوەستێنین ." گوتیشی " ئێمە شەڕی بۆ دەکەین " و ئێمە بە "توندی شەڕی لە پێناودا دەکەین و چیتر ئێوە نابنە خاوەنی وڵاتێک ."\nبەر لە داداگیکردنەکە ، ئەو 9 ئەندامەی ئەنجومەنی نوێنەران کە کەیسەکە بەڕێوەدەبەن، لە یاداشتێکی یاسایـیدا نووسیویانە " بەرپرسیارێتی سەرۆک ترامپ لە ڕووداوەکانی 6 ی کانوونی دووەمدا هیچ گومانی تێدا نیـیە " و ئەو ڕەفتارەی سەرۆکی پێشوو دەبێت بە دەستەواژەیەکی ڕوون و بێ هیچ پێچووپەنایەیەک بە قبوڵنەکردن رابگەیەندرێت ،" تەنانەت ئەگەر چیتر ئەو لە دەسەڵاتیشدا نەماوە.\nدەستوری ئەمەریکا رێگەدەدات بە لابردنی بەرپرسان ئەگەر بە " ئەنجامدانی تاوانی گەورە و بەدرەفتاری تاوانبار کران ." دەیڤد شۆون و بروس کاستەر ئەو دوو پارێزەرە خاوەن ئەزموونەی داداگا، ئەوەی ترامپ کەیسەکەی خۆی پێسپاردوون گوتوویانە لەبەر ئەوەی ترامپ چیتر سەرۆک نییە و ناتوانرێت لە پۆستەکەی لاببرێت ، هەربۆیە مەحکومکردنی نادەستورییە.\nبەهەر حاڵ ئەنجومەنی سینات داداگایی لێپێچینەوەی لە بەرپرسانی پشوو کردووە و ڕێگەیان پێنادات بە دەست لە کارکێشانەوەیان خۆیان لە داداگییکردن دەربازبکەن بە هۆی شیانی ئەنجامدانی کارێکی هەڵەوە ، هاوشێوەی کەیسی ساڵی 1876 ، یان لە کەیسەکەی ترامپدا ئەو کاتەی ترامپ ئۆفیسی بەجێهێشت کە خولی سەرۆکایەتییەکەی کۆتایی هات . پارێزەرانی ئەنجومەنی نوێنەران بۆ لێپێچینەوەکە دەڵێن ترامپ هانی بۆ یاخیبوونەکە دا و لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانەوە کە لێپێچینەوە بۆ لابردنی لەگەڵدا کرا ، ئەو کاتە ترامپ هێشتا هەر سەرۆک بوو.\nسیناتۆر ڕاند پۆل بۆ ستانی کینتاکی ، کە پشتیوانکارێکی بەهێزی ترامپە هەوڵی دا لەسەر بنەمای دەستوری بەربەستی دادگاییکردنەکەی ترامپ بکات ، بەڵام 5 ئەندامی کۆماری دەنگی خۆیان خستە پاڵ دەنگی سەرجەم 50 ئەندامی دیموکرات لە دەنگدانێکدا کە 55 بەرامبەر 45 بوو ، بۆ دەستکردن بە داداگیکردنەکە . بەڵام دەنگدانەکە ئاماژەی پشتیوانی دیاری کۆمارییەکانی بۆ ترامپی خستەڕوو کە بۆ بێتاوان ناساندنی لە تۆمەتەکان هێشتا گرنگە و لەوە زیاتر کە بە فەرمی ڕێگری لە مەحکومکردنی ترامپ بکات.\nسیناتۆر ڕاند پۆڵ\nسیناتۆر ڕاند پۆڵ دەڵێت "هیچ ئەگەری مەحکومکردنی ترامپنییە " ئەگەر ترامپ بە فەرمی مەحکومکرا، ئەنجومەنی سینات لە دەنگدانێکی سانای زۆرینە ، دەتوانێت بۆ هەتا هەتایە قەدەغەی دووبارە گرتنە دەستی پۆستی حکومی لە ترامپ بکات .\nرۆژی سێشەممە هاوکاتی ئەوەی داداگیکردنەکە بە ڕژدی دەستپێدەکات ، پارێزەرانی ترامپ و هەروەها بەڕێوەبەرانی ئەنجوومەنی نوێنەران دووبارە دادگایی ترامپ دەکەن و پێشبینی دەکرێت مشتومڕ لەسەر دەستوریەتی ئەنجامدانی داگییەکە بکەن. بەڵام وەهای دابنێین کە دەنگدانی ئەنجومەنی سینات لەو بارەیەوە بەڕێوەبچێت ، ئەو کاتە بەڕێوەبەرانی ئەنجومەنی نوێنەران رۆژی چوارشەممە دەست دەکەن بە پێشکەشکردنی کەیسەکەیان و دەشێت چەند بەشێک لە گرتە ڤیدیۆییەکانی چەندان کاتژمێری پشێوییەکە پیشانبدەن .\nدواتر پارێزەرانی ترامپ بە داکۆکیکردن لێی وەڵام دەدەنەوە . بە گوێرەی رێکەوتنێک کە رۆژی دووشەممەی رابردوو لەلایەن ڕابەرانی کۆنگرسەوە راگەیەندرا ، هەر یەک لە دوو لایەنەکە 16 کاتژمێریان بە درێژایی دوو رۆژ هەیە هەتا بەڵگەکانی خۆیان بخەنە ڕوو.\nپارێزەرانی ترامپ بەرگرییەکی توندیان کردووە و دەڵێن سەرۆکی پێشوو بەرپرسیارێتی ئەوەی لە 6 ی مانگی یەکدا ڕووی دا ناکەوێتە ئەستۆ.\nلە یاداشتێکی کورتدا کە پارێزەرانی ترامپ رۆژی دووشەممەی ڕابردوو پێشکەشیانکرد، گوتیان کەیسەکەی دژ بە ترامپ دەگاتە ئاستی" شانۆگەرییەکی سیاسی" کە دیموکراتەکان لە دژی ترامپ ئەنجامی دەدەن. پارێزەرانی ترامپ ئاماژەیان بەوە کرد ترامپ تەنها مافی مسۆگەرکراوی دەستوری خۆی بۆ ئازادی ئاخافتن بەکار هێنا کاتێک ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی ڕەتکردەوە و گوتیشیان کە ترامپ بە ڕاشکاوانە داوای لە لایەنگرانی کردبوو بەشداری لە ناڕەزاییەکی ئاشتیانەدا بکەن.\nپارێزەرانی ترامپ گوتیان " لە بری ئەوە ، ئەمە تەنها هەوڵێکی خۆپەرستانەی ڕابەرایەتی دیموکرات بوو لە ئەنجومەنی نوێنەران بۆ قۆستنەوەی هەستی ترس و پەشۆکاوی ئەوەی دووچاری هەموو ئەمەریکاییەکان لە سەر ئاستی سەرجەمچینی سیاسی بووەوە ، بە بینینی کاولکاری لە 6 ی مانگی یەک لە باڵەخانەی کۆنگرس کە لەلایەن چەند سەد کەسێکەوە ئەنجامدرا."پارێزەرانی ترامپ گوتیان لە بری ئەوەی کاربکەن بۆ ساڕێژکردنی زامی وڵات، یان بەلای کەم سەنگ خستنەسەر لێپێچینەوە لەو یاسادانەرانەی هروژمیانکردە سەر کۆنگرسەوە ، کەچی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران ( نانسی پیلۆسی ) و هاوپەیمانەکانی ، پشێویەکانی ئەو ساتەوەختە بۆ دەستکەوتی سیاسی خۆیان بەکاردێنن."\nلە وەڵامدا ، دیموکراتەکانی ئەنجومەنی نوێنەران ئەوانەی داداگایی ترامپ دەکەن گوتیان " ئێمە لە وڵاتێکدا دەژین کە یاسا حوکمڕانی دەکات ، نەک توندیژی کۆمەڵێک ئاژاوەگێڕ کە لەلایەن سەرۆکەکانەوە هاندەدرێن ، واتە ئەو سەرۆکانەی کە ناتوانن دۆڕاندنیان لە هەڵبژاردندا قبوڵ بکەن."\n" بەڕێوەبەرانی لێپێچینەوە لە ترامپ نووسیویانە بەڵگەکانی لەسەر ڕەفتاری سەرۆک ترامپ هەن زۆرن ." گوتیشیان " ترامپ هیچ پاساوێکی ڕەوای نییە بۆ بەرگریکردن لە کارەکانی و هەروەها هەوڵەکانی بۆ خۆدەربازکردنیش لە بەرپرسیارێتی، بە تەواوی بێئاکام دەبن و دەڵێن هەروەک لە مادەی لێپێچینەوەکەدا تۆمەتبارکراوە ، سەرۆک ترامپ پێشێلی سوێندی گرتنەدەستی پۆستەکەی کرد و هەروەها خیانەتیشی لە هاوڵاتیانی ئەمەریکایی کرد."


ئەوقافی سلێمانی: ئەو مامۆستایانەی پابەندی ڕێنماییەكانی کۆرۆنا نەبوون سزا دەدرێن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەوقافی سلێمانی: ئەو مامۆستایانەی پابەندی ڕێنماییەكانی کۆرۆنا نەبوون سزا دەدرێن\n2020/03/11 - 1:51 PM\nبەڕێوەبەری ئەوقافی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، ئەو مامۆستا ئایینیانەی پابەندی ڕێنماییەکانی بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا نەبوون سزادەدرێن.\nئاكۆ حەسەن بەڕێوەبەری ئەوقافی سلێمانی بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، ئەو مامۆستا ئایینیانەی پابەندی ڕێنمایی و بڕیارەکانی تایبەت بە بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا نەبووبن، سزا دەدرێن.\nئاماژەی بەئەوەشدا، ژمارەیەک مامۆستای ئایینی لەسلێمانی و ڕانیە و شارەزوور و زۆرینەی ئەوقافەکان بانگێشتی وەزارەتی ئەوقاف کراون و سزادەدرێن.\nهەفتەی پێشوو بڕیاردرا وەك ڕێكارَكی خۆپارێزیی بۆ رێگرتن لە بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا نوێژی كۆمەڵ و هەینی لە مزگەوتەكاندا ئەنجام نەدرێت، بەڵام ژمارەیەک مامۆستای ئایینی بە بڕیارەكەوە پابەند نەبوون.\nئەمە لەکاتێکدایە، لەهەرێمی کوردستان 16 حاڵەتی ڤایرۆسی کۆرۆنا تۆمارکراوە، کە لەناویاندا کەسێک چاکبۆتەوە و کەسێکیش گیانی لەدەستداوە، بۆیە حکومەت ڕێوشوێنی بۆ ڕووبەڕووبونەوەی ئەم ڤایرۆسە گرتووەتەبەر.\nئەوقافی سلێمانیسلێمانیڤایرۆسی كۆرونا\nڕۆحانی داوا لە ئێرانییەكان دەكات هاتووچۆی نێوان شارەكان ڕابگرن\nسەدر: هەر چارەسەرێكی كۆرۆنا لە ئەمریكاوە بێت ڕەتیدەكەمەوە


سێ ساڵە، كوردستان و ئازادییەكان، عیراق و ناوچەكە، فرمێسك بۆ نەمانی درەختە سەوزەكەی ئازادی دەڕێژن.. فرمێسك بۆ ئەو رابەرەی، ئەندازیاری لەخۆبوردووی كۆتایی شەڕی ناوخۆی كوردستان بوو. بۆیە لە دەربازكردنی شەڕی ئەهلی لە عیراقیشدا مام جەلالەكەی سەمامی ئەمان بوو! توانی یەك مەودا لەنێوان شیعەو سوننە، كوردو عەرەب، توركمان و مەسیحیەكان، كاكەیی و ئێزدیەكان، چەپ و دیموكرات و راستڕەوەكان، بوەستێ.\nئەندازیارێك، پەیوەندی هێزە كوردستانیەكانی بەجۆرێ رێكخستەوە، برینە قوڵەكانی كۆن و نوێی شەڕی ناوخۆی ساڕێژ كردەوە. دوو گەورەترین رابەری نەیاری كوردایەتی، لەنیو سەدەدا كردە هاوسەنگەر (تاڵەبانی و بارزانی).\nلە مێژووی سیاسی خۆیدا شانازی مێژوویی گەلێكن. بەڕای من، پێنج شانازی، لە هەموو شانازیەكانی كاریگەرترن.\nیەكەم: بەرپاكردنی شۆڕشی دوای خیانەتنامەی 1975 جەزائیر.\nدووەم: چارەسەركردنی ریشەیی شەڕی ناوخۆ، لە دوای رێكەوتنامەی واشینتۆنەوە – 1998.\nسێیەم: باوەڕبونی رەها بە دیموكراسی و ئازادی و مافی ژن.\nچوارەم: چەسپاندنی فیدراڵی كوردستان.\nپێنجەم: كەسوكاری شەهید و پێشمەرگەی زۆر خۆش دەویست.\nسەرەنجامی بەرپابونی شۆڕش، سەرەڕای تەواوی كەموكوڕی و كارە نابەجێكان، گەیشتە راپەڕین و راپەڕینیش، گەیەندرایە هەڵبژاردن؛ هەڵبژاردنیش تاجی فیدراڵیەتی نایە سەر سەری نەتەوەی كورد!.\nنەهێشتنی شەڕی ناوخۆ، لەنێوان یەكێتی و پارتی، هەردوو لایەنی بۆ قۆناغی روخاندنی سەدام ئامادە كردو دوای سەدامیش، دەستوری هەمیشەیی و فیدراڵ و مادەی 140 هاتنەدی. ئەوەتا ئێستاش كاریگەرییەكانی ئاشتی لە كوردستاندا، ماوە. بۆیە كێشەكانی هێزەكانی كوردستان زۆرترن لەسەردەمی شەڕی ناوخۆ، كەچی كولتوری ئاشتی هێشتا زاڵە!. ساڵی 1994 تەنها گومرگی برایم خەلیل سەرچاوەیەكی سەرەكی شەڕەكان بوو، ئێستا چەندین گومرگ و تاڵانی نەوت و شرینی نەوتیش زیادی كردووە. كەچی شەڕیش ناقەومێ!!.\nئازادیەكانیش.. لەمەیاندا، مام دەیزانی لە وڵاتێكی دواكەوتووی تازە سەرفرازكراوی شەڕی ناوخۆ، جێبەجێكردنی ئازادیەكان دژوارە. بۆیە، لە شاخەوە دروشمی (نان و ئازادی) بەرز كردەوە. باشترین هەڵوێستی بۆ نوسەران و ئەدیبان هەبوو.. ئەمەش لە بەرگری كردنی لە چیرۆكەی (سەگوەڕ)ی محەمەد موكریەوە بەرجەستەكرد.. كە فەرمووی: نوسین بە نوسین و گوللە بە گوللە وەڵام بدەنەوە.\nلەدوای راپەڕینیش، نان و ئازادی، بەردەوام بوو. كە بوم بە بەرپرسی رێكخراوە دیموكراتیەكان، مانگانە هاوكاری زیاتر لە (500) نوسەر و هونەرمەندی دابین كرد. هەتا رێكەوتنی نەوت بەرامبەر خۆراك، بەردەوام بوو. ئەوپەڕی ئازادیشی دانێ.\nهێشتا سەنگەرەكان، بۆكڕوزی بەدبەختیەكانی 31/ی ئابی لێدەهات، فێستیڤاڵی گەلاوێژمان سازدا. بەڕێزان مام و كۆسرەت رەسول عەلی، پشتیوانیان كردین. لە بەشێكی فێستیڤاڵەكاندا، مام خۆی ئامادە دەبوو.. جەختیشی دەكردەوە، ئازاد بن، رەخنە بگرن. لەمنیشەوە دەست پێ بكەن.\nهەر لە درێژەی ئەم سیاسەتە، سەكۆی ئازادی پاركی ئازادی دروست كردو فەرمووی: هەموو لایەك و هەموو نوسەرێك ئازادە لێرە، رۆژێك هەڵبژێرێ بۆ رەخنەكانی و بۆچونەكانی و ناڕەزایەكانی.\nكە دەیفەرموو، لەمنەوە دەست پێ بكەن، مەبەستی رەخنەگرتن بوو لە هەڵەكانی.. سیاسەتەكانی، بۆچونەكانی خۆی و یەكێتی، نەك پیایاندا هەڵبدەن. ئەیزانی، لە شۆڕش و لەدوای راپەڕین هەڵە زۆر كراوە. كەموكورٍِیش زۆرن. بۆیە، دەست و قەڵەمی نوسەرانی بۆ رەخنە ئازاد دەكرد. مام هەرگیز لە رەخنە نەدەترسا.. تەنها ملهوڕ و ستەمكارەكان، رێگە نادەن رەخنەیان لێ بگیرێ و لە رەخنە دەترسن.\nلەسەروبەندی دوا رێككەوتن بوین لەگەڵ پارتیدا، كە بڕیار بوو دانیشتنێكی پەرلەمان بێتە سلێمانی. كتێبی سەیر سەیر لەسەر مێژووی كۆمەڵە و یەكێتی، لەدەڤەری زەرد بڵاوكرایەوە، تەنانەت پێشەنگی شەهیدانی كوردستان، شیهاب شێخ نوریش كرابووە پیاوی رژێم، كەچی مام هەر گوێشی پێنەداو گوتی: چارەنوسی كورد، لەم كتێبانە گرنگترە.\nلە هەڕەتی توانایدا بوو، كێشە كەوتبووە ناو یەكێتی و گەندەڵی لە حكومەت تەشەنەی دەسەند.. لە چاودێر وتارێكم نوسی و نوسیم:\nمام جەلال.. نامەوێ جەنابت، چارەنوست وەكو جواهرلال نەهرۆ، جەمال عەبدولناسر، كاسترۆو كیم ئیل سۆنگ بێ.. دەمەوێ وەكو باوكە بونیات نەرەكانی دیموكراسی بچیتە مێژووەوە. وتارەكەی خوێندبوەوە. بانگی كردم و فەرموی: ئافەرین مەلا بەختیار.\nچاودێر.. تاقە رۆژنامەیە لە حیزبەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، بەندە، لە مام جەلالم رابینی، بەبێ بڕیاری سكرتێری گشتی دەری بكەم. دوای (13) ژمارە، چاودێری دیبوو.. دیسان بانگی كردم و فەرمووی: هەقبوو.. زوتر دەری بكەی.\nبەدرێژایی سەدان ژمارەی چاودێریش، هەزاران رەخنە و هەڵوێستی جیاوازی بڵاودەكردەوە، تەنانەت لەسەر یەكێتی، حكومەت و مام جەلالیش، بۆ تاقە جارێكیش، ئەم رابەرە، بانگی نەكردم و سەرنجم رابكێشێ:\nـ نەی ووت: مەلا بەختیار، رەخنە لە یەكێتی و من مەگرن.\nـ نەی ووت: مەلا بەختیار، حكومەت هی خۆمانەو رەخنەی لـێ مەگرن.\nـ نەی ووت: مەلا بەختیار، رێگە مەدەن قەڵەمی نەیار لە چاودێردا وتار بڵاوبكەنەوە.\nـ نەی ووت: لەسەر فەلسەفەی سەدەكانی ناوەڕاست مەنوسن.\nدوای كۆچی هەمیشەییت.. عیراق لەبەردەم مەترسی گەورەدایە..\nدوای كۆچی هەمیشەییت.. كوردستان بۆتە مەیدانی لێك ترازان.. لەبری سازان.\nدوای كۆچی هەمیشەییت.. ئازادیەكانیش، مەترسی جۆراوجۆریان لەسەرە.\nیادت بەخێر.. رابەرەكەی ئازادی..


ساسان عەونی نوێترین توێژینەوەی فۆکۆیامای کردە کوردی\n:: PM:01:23:30/03/2021 \nساسان عه‌ونی نووسه‌ر و وه‌رگێڕ، كتێبێكی نوێی به ناونیشانی "چۆن دیموكراسی له ته‌كنۆلۆژیا ڕزگار ده‌كرێت؟" بڵاو كرده‌وه، ئێسته له ناوه‌نده‌كانی كتێبفرۆشی به‌رده‌سته.\nدوایین توێژینەوەی فرانسیس فۆکۆیاما، گەورە نووسەری ئەمەریکی ناودار لەژێر ناونیشانی "چۆن دیموکراسی لە تەکنۆلۆژیا ڕزگار دەکرێت؟" لەلایەن ساسان عەونی، نووسەر و وەرگێڕ لە شێوەی نامیلکەیەکی قەبارە مامناوەند بۆ سەر زمانی کوردی هاتووەتە وەرگێڕان.\nلە کتێبەکەدا کە چەند دانەیەکی لەلایەن وەرگێڕەوە پێشکەشی کتێبخانەی "دەزگەی میدیایی وشە" کراوە، جیا لە توێژینەوەکەی فۆکۆیاما، پێناسەی ئەو چەمک و دەستەواژانە کراوە کە نووسەر بەکاری هێناون، هەروەها لە پێشەکییەکەیدا گرینگیی توێژینەوەکانی نووسەری خستووەتە ڕوو كە بۆچی بەپێویستی زانیوە بیكاتە كوردی.\nپێویستە بگوترێت، فرانسیس فۆكۆیاما، زانا و فەیلەسووف و ئابووریناسی گەورەی ئەمەریكی كە مامۆستای زانكۆی هارڤاردە، بەهۆی كتێبی "كۆتایی مێژوو و دوا ئینسان" ناوبانگەكەی بە دونیادا بڵاو بووەوە و ئیدی لەو كاتەوە هەر توێژینەوە و كتێبێكی هەبێت، بە خێرایی تیشك بڵاو دەبیتەوە و بۆ سەر هەموو زمانە زیندووەكان وەردەگێڕدرێت. ئەم توێژینەوە نوێیەی، هێشتا بۆ زۆربەی زمانەكان وەرنەگێڕدراوە و تەنانەت نەكراوە بە عەرەبی، فارسی و توركی.\nساسان عەونی لە بەرگی كتێبەكەدا، وەك دەروازەیەك بۆ چوونە ناو توێژینەوەكەی فۆكۆیاما نووسیویەتی: پرسی هێز و دەسەڵاتی ئابووری و سیاسیی كۆمپانیا زەبەلاحەكانی تەكنۆلۆژیا لەسەر تەواوی كایەكان، هەروەها قۆرغكردنی داتا و زانیارییەكان و بوارنەدان بە كێبڕكێ، ماوەی چەند ساڵێكە لەلایەن بیرمەند و پسپۆڕ و زانای بوارە جیاوازەكان، بە تایبەتیش ئابووری و یاسا و سیاسەت، كەوتووەتە بەر باس و شرۆڤەكردن و شیكردنەوەی هەمەلایەنە و بیركردنەوە لەسەر سنووردانان بۆ ئەو مەترسییانە و نەخشەدانان بۆ دروستكردنی جێگرەوە و سیناریۆی ئەوتۆ كە لە ئاستی بەرزی چڕبوونەوەی ئەو هێزانە، (هێزی دارایی و داتا و ئاراستەی سیاسی) لەدەست كۆمپانیاكان، كەم بكاتەوە.\nلەم توێژینەوەیەدا، جیا لە فرانسیس فۆكۆیاما، هەریەك لە باراك ڕایشمان و ئەشیش گۆیل كە دوو توێژەر و مامۆستای زانكۆن، بەشدارییان كردووە.\nساسان عەونی، وەزیری شارەوانی و گەشتوگوزاری كابینەی نۆیەمی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، جیا لە دەیان وتار، ئەمە نۆیەم كتێبێتی لە نێوان نووسین و وەرگێڕاندا بڵاویان دەكاتەوە.


@page.hizr instagram Behdini ھەڤالەكێ (ھەڤالەكا) خو تاگ بكە بێژێ;"مواليد ٢٠٠٦ ژن ئينا يان\nھەڤالەكێ (ھەڤالەكا) خو تاگ بكە بێژێ;"مواليد ٢٠٠٦ ژن ئينا يان ٢٠٠٧ شوي كر، ھێشتا تە ژن نەئيناي يان تە شوي نەكريە! 😂 . . . @yaserhali\t@page.hizr\n594 likes, 24 comments. Filter: Normal\nhndren_18\tألا بذكر الله تطمئن القلوب\n😱كامن بكرن هه كه دئ خوكوزم😰\nqeydar.feysel\tاستغفرالله العظيم❤😌\n@bewar.mziry de bo min wesf ke 😂😂😂\nvera_7ayata_7ayat\t7ayata 7ayat Bjit Pishmarga😂😜👌\nnehad_kurdish_\t✏NeHaD zAxOi\nVet Ve Harikarak Habet 😂😬\naryan_halaq_\tاريان حلاق\nههخخخ ئه فه دئ100مئرا كه ت ههههههخخخ\nkaram_nizar\tKaram Nizar Doghati\n@khalid_doxati_ ئه و ات ت... ههه\n@helena.barzany 😂xuda p ra7ma dlexo bdava hhhh\nkhalid_doxati_\tKhalid B Doxati\n@karam_nizar تو بينا تووووو 😂😂😂\n@seko_mzere ئه فه دبيژته ........باب 😂😂😂\nHahahahaha Bla Bo Vana Bet @b_alind 😂\nseraj - duhoki\nUOD📚_🔬Engineer Of Agriculture🍁\nزاخو سيكا دئرئ.\n🍁 Sipan Hakari 🍁\nHamoo Gulli ❤گوللي مه\nHavali tshtaki piroza🌹🌹\nBe dang ✋✋✋✋😢😢\nWAAR MEDIA OFFICiAL PAGE\n🇩🇦 🇷🇾🇦🇳 🇩🇺 🇸 🇰 🇮\nDarivan Fukri Nerway\nزته غه ريبم دادئ😢\nBenim hala umudum var😜\n👑b4rw4r1👑 ites the beast😜\nژیانه کا خوش\nseraj u sedad\n😍N E Ch I R 🤗 K O Ch A R❤\nNAWROZ UNI ✏📈📊\n(خودێ یێ رزقێ عاملێ بەر مەیخانێ ددەت , پا چتوڤ'چەوا' یێ وی کەسی نادەت یێ کو خودێ و پێغەمبەرا ناسیت و ئیسلاما درست گرتی) "یا کورێ ئادەمی ژ رزقێ خو نەترسە و پشتراستبە خودێ دێ بو تە هەر ئینیت" . @page.hizr\t212 ♡ 2 ✍ March 21\n. . @page.hizr\t447 ♡ 23 ✍ March 21\nدلێن شكەستی هێشتا هیڤیا ب هاتنا بوهـاڕێ مای ئیلاهـی هەمێ هیڤیێ مە توی.، مە ب هیڤی و ئومێد بێخە . @page.hizr\t475 ♡ 4 ✍ March 21\nل سەیرانێ نڤێژێن خو ژبیرنەکەن 🌹 . @page.hizr\t641 ♡ 5 ✍ March 21\nدادئ تو به هشتا منى ❤ . . @page.hizr\t1039 ♡ 58 ✍ March 21\nمه زناهى تنى بو خودى يه به لى مخابن نوكه ئه و كه سين بى هه ست يى وى مه زناهيى بو خو دانن . @page.hizr\t608 ♡ 9 ✍ March 21\nد رۆژا ئێکێ یا نەورۆزێ دا 5 روودانێن ترافیکی رووداینە. د وان روودانان دا 21 کەس برینداربوویە و چو وەلاتیان د وان روودانان دا گیانێ خوە ژ دەست نەدایە. @page.hizr\t763 ♡ 5 ✍ March 21\nزاروکەك ل (سوری) يێ دبێژت: روژانه ئەم(6) نڤێژان دکین 6⃣✔ •نڤێژا سپێدێ. •نڤێژا نیڤرو. •نڤێژا ئێڤاری. •نڤێژا مەغرەب. •نڤێژا عەیشا. •نڤێژەك ژی هەروژ لسەر جنازێ شەهیدەکێ! . @page.hizr\t1055 ♡ 13 ✍ March 21\n😁😁 . . @page.hizr\t875 ♡ 29 ✍ March 21


باڵانسی سیاسی لە کورستان\nبۆئەوەی کۆمەڵگایەکی ئارام و خۆشگوزەران بیناسازی بکرێت، ئەوە دەبێ هاوسەنگی کۆمەڵایەتی، سیاسی، ئابوری، ژینگە، فەرهەنگی لە کۆمەڵگادا هەبێت.\nفاکتەرە سەرەکیەکان بۆ باڵانسی کۆمەڵگا؛\n١.فاکتەری ناسیونال (فاکتەری ناوەخۆ)\n٢.فاکتەری ئەقلیمی (فاکتەری دەرەوە)\n٣.فاکتەری ئەنتەرناسیونال (فەکتەری دەرەوە)\nلە ناوەخۆ باڵانسی کۆمەڵگا خۆی لە هەمو چۆنایەتیەکانی کۆمەڵگا دەگرێتەوە، چۆناییەتیش بریتین لە؛\nچۆنایەتی ئابوری، چۆنایەتی سیاسی، چۆنایەتی کۆمەڵایەتی، چۆنایەتیەکانی ژینگە، چۆنایەتی پرۆسێسەکان (سیستەم و بەڕێوەبردن).\nلە کوردستان ناهاوسەنگی لە هەمو مەیدانێکدا هەیە بچوکترین نمونە، موچەی کرێکاران و فەرمانبەران و موچەی ئەندام پەرلەمان و بەڕێوەبەریەکان، نا هاوسەنگی لە نەخشەسازی شارەکان وگەڕەکە کان جیاوازیەکی زۆریان هەیە. بەنمونە کەم ئەندامەکان هیچ حسابیان بۆ ناکرێ لە نەخشەسازی باڵەخانە و شارەکاندا. ئەم جیاوازیانە لە هەمو دایرە و قوتابخانە وسیستەمی پەروەردە و ژیانی ئاسایی هاوڵاتیان هەستیان پێدەکرێت.\nئەم هەمو جیاوازیانە لە کەلتوری کۆمەڵگا و کەلتوری رێکخراوەیی تا رەگی کۆمەڵگا چون. هەمو کەس لەم کۆمەڵگایە هەستیان پیدەکات و رەزالەتی بە هەمو بێ ماف و کەم دەرامەتەکان و خەڵکی هەژار دەدەن. ئەم هەمو نا تەباییە کە لە ئاستەکان هەیە خەڵکی هەست بە پەیوەندی و بڕوابون بە دەسەڵات و حیزب و رێکخراوەکانی کەم دەکاتەوە، مرۆڤەکان توشی سینیزم دەبن و بون. هەمو ئەم خەلکانە لە نێو واقعی کۆمەڵگادا هەمو ئەم جیاوازیە و نایەکسانیە هەست پێدەکەن. بۆ ئەوەی کۆمەڵگایەکی ئارام و خۆشگوزەران هەبێ دەبێ ئەم پێشمەرجانەی کە بوەتە هۆی دروستکردنی ئەم نایەکسانیە لەبەین ببردرێن. ئەمەش پەیوەندی بە چۆنیەتی سیستەم و ستراتیژ و کەلتور و رێکخراوبون لە کۆمەڵگادا هەیە.\nئەم هێزە ناوخۆیە کاتێ یەکگرتو دەبێ کاتێ کە خەڵکی لە کوردستان هەستی نەتەوایەتی و ئینتمای نەتەوییان لە واقع بە عەمەلی بۆ رون بوەوە. خەڵکی دەبێ لە پراکتیکدا هەست بە نەمانی ئەم جیاوازیانە بکەن یان لانی کەم کەم ببێتەوە.\nچاکسازی لە کۆمەڵگا و بونی هاوسەنگی لە چۆنایەتیەکانی کۆمەڵگا لە گرەوی هاتنە مەیدانی کۆمەڵانی خەڵکە بە هۆشیاری و دیموکراسی لە رێگای دیالۆگ و دور لە توندوتیژی دایە. هەم دەسەڵات و هەم ئۆپۆزسیۆن و هەم هاوڵاتیان ماف و ئەرک و لێپرسراویەتیان هەیە. بەڵام بەداخەوە لەم نێوەدا هەر دەسەڵات لەم نێوەدا تجاوز بە ماف و ئەرک و لێپرسراویەتی دەکا، هەم ئۆپۆزسیۆنێکی کارا نەیتوانیوە ئەلتەرناتیڤی دروست بخاتەڕو، هاوڵاتیان هەردەم قوربانین.\nئەگەری دامەزراندنی حکومەتی بنکەفراوان هەیە، یەکێ لە هەرە ناڕۆشنیەکان و دڵەڕاوکێیەک کە کۆمەڵانی خەڵک هەی بێ نەبونی چاودێریەکی جدیە لە کاروبارەکانی حکومەت، چونکە ئۆپۆزسیۆنێ نیە لە رێگای شەقام و لە رێگای هێزەکانیەوە بتوانێ بەربەرەکانێ حکومەت بکات. ئەم مۆدێلە لە حوکمکردنە بۆ دەسەڵات خۆشترین مۆدێلە، بەڵام بۆ کۆمەڵانی خەڵک نا چالاکترین مۆدێلی حوکمە، چونکە حکومەتێکی بێ رکابەرییە و هەموان لە دەسەڵاتدان و دابەشکردنی دەسەڵاتە لەگەڵ سەرمایەی کۆمەڵایەتی (خەڵکی وای بۆ دەچن _ رەنگە هیچ بنەمایەکی نەبێ). ئەگەر حکومەتی بنکەفراوان توانی بەردی بناغەی کۆمەڵگایەکی هاوسەنگ و پتەو بینابکا ئەوە سەرکەوتنێکی گەورەیە لەم دەورانەدا، بەڵام ئەمە قورسترین ئەرکە لەمکاتەدا.\nپاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی، یەكلاکردنەوەی هەمو گرفتە مێژوی و سیاسی و ئابوری و خاک لەگەڵ حکومەتی عێراقی بەناو فیدراڵی، مەسەلەی سنور و هێزەکانی تری نێو کوردستان بەتایبەت لە ناوچە کانی ماددەی ١٤٠دا.\nحکومەتەکانی عێراقی و ئێرانی و سوری و تورکی هەمویان هەماهەنگ کار بۆ شکستی کیانێکی نەتەوەیی دەکەن. میللەتی کورد بە نا یەکگرتوی لە هەمو ناوچەکانی خۆیدا ناتوانێ لەم دەورانە باڵانس لەگەڵ دراوسێکانی بپارێزێ. دوژمنان یەکرتون و گەل پەرتەوازە.\nنەبونی دیپلۆماسیەتیكی کوردی لەم دەورانەدا و ناهاوسەنگی لە تواناکانی ماددی و سەربازی و دیپلۆماسی بەنمونە ئێرانیەکان و تورکەکان لەم نێوەدا کێشەکانیان لەلایەک دەگوزنەوە بۆ کوردستان لەلایەکی تریش لە هەوڵی خواردن و بردنی پارچە خۆشەکەی کێکی وزەی کوردستاننن. کورد وەک نەتەوە هەماهەنگ نیە لەم دەورانە و لە لایەکی تر مەوقعیەتی ئێران لە ناوچەکە لەگەڵ تورکیا لە رۆژهەڵاتی ناوەندا رۆشنە، کە چ کاریگەریەکیان هەیە هەر لە کێشەی ئیسرائیل و عەرەب، شۆڕش لە سوریا، لە کوردستان و میسر و ...هتد.\nرەنگدانەوەی ئەم نا هاوسەنگیە لە ناوخۆ، لە ئەقلیم بە خستنەبەری هەمان نا هاوسەنگی لە ئەنتەرناسیۆنال بۆ مەقعیەتی گەلی کورد دروستکردوە. هەڵوێستی دیپلۆماسیەتی کوردی و هەژاری لەم نێوەدا بوەتە هۆیەکی گرنگ بە لەدەستدانی لایەنگری و هاوسەنگی لە پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکاندا. لەلایەکی تریش وڵاتانی زلهێز هەردەم بەئاشکرا دەڵێن قازانجی بەرزی نەتەوەیی وڵاتانی خۆیان دۆست و دوژمنانی وڵاتەکانیان دیاری دەکەن و هیچ دۆست و دوژمنێکی هەمیشەییان نیە، تەنها قازانجی بەرزی نەتەوەیی بەردەوامیان هەیە.\nئەگەر حکومەتی ئایندەی کوردستان کاربکات بۆ هاوسەنگی کۆمەڵگا دەبێ لە خۆیەوە دەست پێبکات و لە چوار خاڵی سەرەکی ستراتیژ و کەلتور و سیستەم و رێکخراوبون بە بەرنامەی دروست و کارنامەی دروست. هێرشە دەرەکیەکان لەسەر کۆمەڵگای کوردستان زۆر زۆرن و هەمەلایەنن، نەک هەر مەسەلەی سەربازی و تیرۆر و هێرش بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەیی، نەک هەر مەسەلەی سنور و ناوچە دابڕاوەکان، بەڵکو سیاسەتەکانی ناوەخۆ و مەسەلەکانی وزەو سامانە نەتەوەییەکان و داهاتی نەتەوەیی و داهاتی تاکەکان و مەسەلەی پەروەردەو خوێندن و مرۆڤ وەک سەرمایەیەکی سەرەکی و گرنگ لە کۆمەڵگادا. ئەوەی گرنگی پێبدرێ گۆڕین لە کەلتور و باوەڕێکە کە مرۆڤ ئەسیر و بێکار و بێ بەرهەم دەکات، کۆمەڵگا دەکاتە کۆمەڵگایەکی بەرخۆری. هەروەها مەسەلەی گرنگیدان بە دیپلۆماسیەتی نەتەوەیی و کارکردن بۆ هاوتەبایی و یەکترقەبوڵکردن لەگەڵ وڵاتانی ئەقلیم و نەتەوە جیاجیاکاندا. بەڵام بەم شێوەیە کارکردنەی ئێستا ئەم هەمو وەزعانەی هەیە زۆر زەحمەتە هیچی لێ سەوز ببێت.\nلە نا باڵانسەوە بۆ باڵانس قوربانی لە هەموان دەوێ، دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆن و هاوڵاتیان، بەڵام بەشی شێر بەر دەسەڵات دەکەوێ، هێشتا زوە حوکم لەسەر حکومەتی بنکە فراوان بدەین لە چوار ساڵی ئایندەدا، بەڵام مێژو شەرم لە کەس ناکات.\n29/12/2013 بینین: 6009


📅 27-12-2019 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 31,947 گل سئرکریائە(دێینە)\nباکووری کوردستان - بە پێی ناوەندی بوومەلەرزەزانی [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 13 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-11-2019 18:58:05\n☂ حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان اهزاب و سازمانەل\n📅 زمان اضافه کردن Jan 29 2009 1:50PM\n👁 اێ بەخشە 12,361 گل سئرکریائە(دێینە)\nلە ساڵی 1985دا دامەزراوە و ئەندامی لیستی هاوپەیمان [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 29-1-2009 13:50:04\n👁 اێ بەخشە 54,172 گل سئرکریائە(دێینە)


“ئەمڕۆ گۆڕان پرسی کاندیدەکانی تاوتوێ دەکات و لەم هەفتەیەشدا لەگەڵ پارتی کۆدەبێتەوە”\n10:25 یه‌ك شه‌ممه 28 نیسان 2019\nبڕیارە ئەمڕۆ جڤاتی نیشتیمانی گۆڕان کۆببێتەوە و گفتوگۆ لەسەر دوو پرسی تایبەت بە پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت بکات و ئەندامێکی جڤاتی نیشتیمانی بزووتنەوەکەش دەڵێت، لەم هەفتەیەدا لەگەڵ پارتی کۆدەبنەوە.\nخەلیل سەرکانی، ئەندامی جڤاتی نیشتیمانی گۆڕان بە ناس کورد-ی ڕاگەیاند، “لە کۆبوونەوەی دوێنێی جڤاتی گشتیدا دوو ڕاسپاردە دراوە بە جڤاتی نیشتیمانی، ئەوانیش جەختکردنەوەیە لە چاکسازیکردن لە وەزارەتی پێشمەرگە و چۆنێتی دیاریکردنی کاندیدەکانمان بۆ پۆستەکانی کابینەی نوێ”.\nوتیشی، ئەمڕۆ جڤاتی نیشتیمانی گفتوگۆ لەسەر میکانیزمەکانی دیاریکردنی کاندیدەکان دەکات بۆ پۆستەکانی حکومەت بۆ ئەوەی ئەوانەی لە ڕابردوودا ڕوویاندا دووبارە نەبنەوە و هیچ بەرپرسێکیان بزووتنەوەکە جێنەهێڵن.\nلە ماوەی ڕابردووشدا سەرچاوەیەک لە جڤاتی نیشتیمانی بە ناس کورد-ی ڕاگەیاندبوو، ڕێوشوێن و مەرجی توندیان داناوە بۆ ئەو کەسانەی پۆست وەردەگرن و هەرکەس لە سیاسەتی بزووتنەوەکە لابدات، ڕاستەوخۆ پۆستەکەی لێوەردەگیرێتەوە.\nخەلیل سەرکانی ئاماژەی بەوەشکرد، خاڵێکی دیکە کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆ، خاڵێکی ڕێکەوتنەکەیان لەگەڵ پارتی کە تایبەتە بە چاکسازیکردن لەنێو هێزەکانی پێشمەرگەدا و یەکگرتنەوەی سەرجەم هێزەکانە و سوورن لەسەر جێبەجێکردنی ئەو خاڵە.\n“یەکێتى دەیویست ڕێککەوتنەکەمان لەگەڵ پارتی تێک بدات”\nسەبارەت بە ڕازیبوونیان بە زیادکردنی جێگرێک بۆ سەرۆکی هەرێم، ئەندامەکەی جڤاتی نیشتیمانی باسی لەوەکرد، ” یەکێتی دەیویست ڕێکەوتنەکەی ئێمە و پارتی تێک بدات نازانم بۆ هێندە پۆستیان بەلاوە گرنگە، بەڵام ئێمە بۆ ئەوەی کێشەکە هێندە درێژە نەکێشێت ڕازی بووین جێگرێک زیاد بکرێت و ئەوە یەکلایی بووەتەوە کە سەرۆکی هەرێم دوو جێگری دەبێت.\nسەبارەت بە وادەی کۆبوونەوەیان لەگەڵ پارتی و دوا گفتوگۆیان لەبارەی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت خەلیل سەرکانی ڕوونیکردەوە، بە دیاریکراوی نازانن چ ڕۆژێک، بەڵام لەم هەفتەیەدا کۆدەبنەوە و ڕێکەوتنی کۆتایی لەسەر پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت دەکرێت.\nپارتی و گۆڕان\nپێکهێنانی حکومەتى هەرێمی کوردستان\nجڤاتی نیشتمانی گۆڕان\nسائیرون سازش لە مافی خۆی دەکات و پەرلەمانتارێکى فەتحیش هۆشداری دەدات لە “شەڕى ناوخۆ” "خۆپیشاندەران بەرەیەکى سەرەکى دیاریکردنى سەرۆکوەزیرانى نوێن"\n"پێویسته ده‌رچه‌یه‌كى یاسایى بدۆزرێته‌وه"\n13:35 دوو شه‌ممه 25 تشرینی دووه‌م 2019\nگه‌ڕانه‌وه‌ى ئینته‌رنێت بۆ ئێران لایەنە شاراوەکانى خۆپیشاندانەکانى ئاشکراکرد\n13:54 دوو شه‌ممه 02 کانونی یەکەم 2019


ژنێكی مسوڵمان ده‌بێته سه‌رۆكى سه‌نگاپووره\nله‌كاتێكدا ژنه مسوڵمانێك له كه‌مینه‌ى مه‌لایۆ ده‌بێته یه‌كه‌م سه‌رۆكى ژن له مێژووى سه‌نگاپووره، ده‌نگی ناڕه‌زایه‌تى دژ به‌رز ده‌بێته‌وه كه بێ هه‌ڵبژاردن بووه‌ته سه‌رۆك.\nحه‌لیمه یه‌عقووب سه‌رۆكى په‌رله‌مانى پێشوو، وه‌ك یه‌كه‌مین ژن له پێكهاته‌ی كه‌مینه‌ى مسوڵمانان ده‌بێته سه‌رۆكى سه‌نگاپووره بێ ئه‌نجامدانى هه‌ڵبژاردن، ئه‌مه‌ش دواى ئه‌وه‌ى ئه‌وانه‌ى كێبه‌ركێى حه‌لیمه‌یان ده‌كرد مه‌رجه‌كانى بوونیان به سه‌رۆكى تێدا نه‌بوو.\nمه‌رجه‌كانى بوون به سه‌رۆكى سه‌نگاپووره ئه‌وانه‌ن كه ده‌بێت ماوه‌ى سێ ساڵ ئیداره‌ى كۆمپانیایه‌كى دابێت كه سه‌رمایه‌كه‌ى له 500 ملیۆن دۆلاری سه‌نگاپووری (310 ملیۆن یۆرۆ) كه‌متر نه‌بێت كه كێبه‌ركێكارانى به‌رامبه‌ر حه‌لیمه ئه‌و مه‌رجه‌یان تێدا نه‌بوو.\nحه‌لیمه (63 ساڵ) دایكی پێنج منداڵه و بڕیاره سبه‌ى پێنجشه‌م 14ى ئه‌یلوول به فه‌رمی پۆستى سه‌رۆك كۆماری سه‌نگاپووره بۆ ماوه‌ى شه‌ش ساڵ وه‌ربگرێت، دواى ئه‌وه‌ى له هه‌ڵبژاردنى 2013 پۆستى سه‌رۆكى په‌رله‌مانى ئه‌و وڵاته‌ى وه‌رگرت، به‌ڵام ده‌ستیله‌كار كێشایه‌وه بۆ وه‌رگرتنى پۆستى سه‌رۆكى وڵات.\nلی هسیان لونگ سه‌رۆك وه‌زیرانى سه‌نگاپووره‌یه له حزبی كاری گه‌لی فه‌رمانبه‌ڕه‌وا كه له ساڵى 1959 وه ده‌سه‌ڵاتى سه‌نگاپووره‌یان به ده‌سته.\nده‌ستنیشانكردنى حه‌لیمه وه‌ك سه‌رۆكى سه‌نگاپووره، ناڕه‌زایه‌تى زۆری خه‌ڵكى وڵاته‌كه‌ى به‌دوای خۆیدا هێنا به تایبه‌ت له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، به‌هۆى ئه‌وه‌ى بێ هه‌ڵبژاردن و به ته‌زكییه ئه‌و پۆسته‌ى پێدراوه.\nهه‌ڵبژاردنى حه‌لیمه به سه‌رۆكی سه‌نگاپووره بێ ئه‌نجامدانى هه‌ڵبژاردن، وا ده‌كات حه‌لیمه ببێته یه‌كه‌مین ژن له پێكهاته‌ی مسوڵمانى كه‌مینه‌ى مه‌لایو دواى هه‌مواری ده‌ستووری وڵات ساڵى 2016 كه ئامانج لێى به‌شداری زیاترى پێكهاته ئاینى و نه‌ته‌وه‌یییه‌كانى سه‌نگاپووره بوو له پۆسته باڵاكان.\nله سه‌نگاپووره چینییه‌كان زۆرینه‌ى ره‌هاى دانیشتووان پێكده‌هێنن.\nحه‌لیمه یه‌عقووب ده‌ڵێ ئه‌گه‌رچى من به هه‌ڵبژاردن نه‌هاتووم، به‌ڵام پابه‌ند ده‌بم به خزمه‌تكردنى گه‌لى سه‌نگاپووره به‌بێ جیاوازی.\nرێژه‌ى دانیشتووانى سه‌نگاپووره سێ ملیۆن و 777 هه‌زار كه‌سه به‌پێى ئاماری ساڵى 2000، له‌م رێژه‌یه‌دا 80%یان چینین و 14%یان مالاوین و 08% هیندین و 01%یان ئۆراسیاوین. له رووى ئاینه‌وه 33% له‌سه‌ر ئاینى بووزین، 18% كریستیان, 17.8% هیچ ئاینێكیان نییه، 14.6% مسوڵمان، 8.5% تاویی و 4% هیندۆسن.


ئەنوەر قەرەداغی و سەعدوون کاکەیی لە سنە میوانن - جام کوردی\nدوو مۆسیقار و موزیسیەنی ناودار لە هەرێمی کوردستان وەکوو یەکەمین میوانەکانی کۆنگرەی ناودارانی کورد بوونە سنەی ناوەندی پارێزگای کوردستان.\nبە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، مامۆستایان ئەنوەر قەرەداغی و سەعدوون کاکەیی گەورە هونەرمەندانی بواری مۆسیقای کوردی لە هەرێمی کوردستان وەکوو میوانی تایبەت بۆ بەشداریی لە کۆنگرەی ناودارانی کورد گەیشتنە شاری سنە.\nکۆنگرەی ناودارانی کورد بڕیارە ۱۱ و ۱۲ی پووشپەڕی لە سنە بەڕێوەبچێت.\nبڕیارە لە ماوەی بەڕێوەچوونی کۆنگرەی ناودارانی کورد مامۆستایانی کورد ئەنوەر قەرەداغی و سەعدوون کاکەیی چەند بەرهەمێکیش پێشکەش بکەن.\nئارەش حسێن پەناهی سەرۆکی لێژنەی ئامادەکاریی کۆنگرەی ناودارانی کورد ڕایگەیاند کە هەموو ئامادەکارییەک بۆ پێشوازیی لە میوانانی بیانی کراوە.\nهەروەها ئاماژەی بەوەش کرد کە زیاتر لە ١٠٠ هەواڵنێری ناوخۆیی و بیانی کاری ڕووماڵی ئەم ڕووداوە گرینگە دەکەن.\nشیاوی باسە سەید عەباس ساڵحی وەزیری فەرهەنگ و ئێرشادی ئیسلامی ئێران بۆ بەشداریی لە ڕێ و ڕەسمی کۆتایی کۆنگرەی ناودارانی کورد سەفەری ئەم شارە دەکات.\nجەلال قەلعە شاخانی بەڕێوەبەری گشتیی دایرەی فەرهەنگ و ئیرشادی ئیسلامی پارێزگای کوردستان وێڕای ڕاگەیاندنی ئەم هەواڵە ڕاشیگەیاند کە مەراسیمی کۆتایی کۆنگرەی ناودارانی کورد بە بەشداریی میوانانی ناوخۆیی و بیانی بۆ ناساندن و ڕێز گرتن لە ٣٠ بلیمەت و ناوداری کورد بەڕێوە دەچێت.\nمامۆستا عەدنان بەرزنجی بەرپرسی نووسینگەی کۆنگرەی ناودارانی کورد، سەبارەت بە وردەکارییەکانی کۆنگرە بۆ جام کوردی، وتی: بە گوێرەی بەرنامەی داڕێژراو بۆ کۆنگرەی ناودارانی کورد لە هەموو بەشەکان لەوانە؛ هونەر، وێژە، هۆنراوە، کارداهێن، وەرزش، زانست و ... وێڕای ڕێزگرتن لە بلیمەتانی هەڵبژێردراو ئەوان بناسرێن و بۆ بە ئەنجام گەیاندنی کارەکان و گەیشتن بە ئامانجەکان، شەش لێژنەی زانستی بە ئامادەبوونی پسپۆڕان و کەسایەتی شارەزا پێک هاتووە.\nجام کوردی ئەنوەر قەرەداغی سەعدوون کاکەیی سنە میوان


بزانە هۆکارە بۆ توشبوون بە چەند نەخۆشی؟\nپسپۆڕێکی زانستی خۆراک هۆشداری بە دایکان و باوکان دەدات لە زیانەکانی جبس لەسەر منداڵەکانیان و ئاماژە بەوەدەکات، خواردنی جبس هۆکارێکە بۆ توشبوون بە نەخۆشییەکانی شێرپەنجە دڵ و گورچیلە و پەستانی خوێن و چەندین نەخۆشی دیکە، بەو هۆیەشەوە فرۆشتنی جبس لە سەرجەم ناوەندەکانی خوێندن لە سلێمانی قەدەغەکراوە.\nلەشکر حەمید، پسپۆڕی زانستی خۆراک لە نوسراوێکدا کە لە ماڵپەڕی بەڕێوەبەرایەتی تەندروستى سلێمانی بڵاوکراوەتەوە ئاماژەی بەوەکردووە، جبس له‌كۆمه‌ڵێك پێكهاته پێكدێت وه‌ك، زه‌یت، خوێ، مەوادى پارێزه‌ر، نیشاسته، تام و ڕه‌نگ و بۆن، كه به‌شێوازێكى ناته‌ندروست مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵ بكرێت و ڕێژه‌یه‌كى زۆر به‌كاربهێنرێت كاریگه‌ریى له‌سه‌رته‌ندروستى مرۆڤ به‌گشتى و منداڵ به‌تایبه‌تى دروست دەکات.\nباسی لەوەشکردووە، لە پێكهاته‌ى جبسدا زه‌یت به‌كاردێت كه به‌هۆى پله‌ى گه‌رمى و چه‌ندجار گه‌رمكردنى زه‌یته‌كه‌وه ده‌بێته هۆى دروستبوونى “ئه‌ڵدیهاید و كیتۆن” کە ماددەیەکی ژەهراوییە، هه‌روه‌ها كارلێكردنى پێكهاته‌ى زه‌یته‌كه كاریگه‌ریى هه‌یه له‌سه‌ر ته‌ندروستى و ده‌بێته هۆى دروستبوونى نه‌خۆشیه‌كانى دڵ و به‌رزبونه‌وه‌ى ئاستى چه‌ورى و زیادبوونى كۆلسترۆڵ له‌جه‌سته‌ى مرۆڤدا، هه‌روه‌ها ده‌بێته‌هۆى زیاد كردنى كێش، كه ئه‌وه‌ش هۆكاره بۆ تووش بوون به‌نه‌خۆشیه‌كانى شێرپه‌نجه.\nبە وتەی لەشکر حەمید، زۆرى سوربونه‌وه‌ى جبس له‌ناو ڕۆندا ده‌بێـته هۆى دروستبوونى مادده‌ى ئه‌كریلامید كه ماده‌یه‌كه له‌دروستكردنى پلاستیكدا به‌كاردێت و زیان به‌ته‌ندروستى مرۆڤ ده‌گه‌یه‌نێت و به‌رگریى ناهێڵێت، هەروەها به‌كارهێنانى تیژى و ترشى بۆ تامداركردنى جبس ده‌بێته هۆى كلۆربوون و داخورانى ددانه‌كان و دروستبوونى حه‌ساسیه‌ت و برینداركردنى دیوارى گه‌ده.\nئاماژەی بەوەشكردووە، بوونى ڕێژه‌یه‌كى زۆر نیشاسته ده‌بێته هۆى به‌رزبونه‌وه‌ى ڕێژه‌ى شه‌كر له‌خوێندا، ئه‌و منداڵانه‌ى ڕێژه‌یه‌كى زۆر جبس به‌هه‌موو جۆره‌كانییه‌وه ده‌خۆن ده‌بێته هۆى ئالوده‌بوون بۆخواردنى جبس و ئاره‌زووى خواردنى دیكه‌ى نامێنێت، هەروەها ڕێژه‌یه‌كى زۆر خوێ له دروستكردنى جبسدا به‌كاردێت كه ئه‌وه‌ش ده‌بێته هۆى به‌رزبونه‌وه‌ى په‌ستانى خوێن و زیان به‌گورچیله‌كانى منداڵ ده‌گه‌یه‌نێت .\nبەهۆی ئەو زیانانەی جبسەوە، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى گشتى ته‌ندروستى سلێمانى فرۆشتنى جبسی به‌هه‌موو جۆره‌كانییه‌وه له‌سه‌رجه‌م ناوه‌نده‌كانى خوێندن به ئه‌هلى و حكومیه‌وه قه‌ده‌غه كردووه.\n14:23 یه‌ك شه‌ممه 29 کانونی یەکەم 2019\nسلێمانی؛ ئەو هەڵۆیەی بە تاپڕی ڕاوچییەک کوژرا بەخاک سپێردرا\n10:57 یه‌ك شه‌ممه 22 کانونی یەکەم 2019\nهەڵوێستێکی سەیری کوڕێکی کورد بەرانبەر کوڕێکی عەرەب.. “خەجاڵەتی کردم”


سوپای عێراق، ئەو شارو ناوچانە ئاشكرا دەكات كە دەستی بەسەرداگرتون - ئاوێنه\nسەرجەمی ئەو شوێن و ناوچانەی بۆیان دیاریكرابو دەستیان بەسەریدا گرتوەتەوە\nسوپای عێراق، ئەو شارو ناوچانە ئاشكرا دەكات كە دەستی بەسەرداگرتون\nفەرماندەی ئۆپەراسیۆنەكان لە كەركوك، راگەیەنراوێكی لەسەر ئەو ناوچانە بڵاوكردەوە كە كۆنترۆڵی كردونەتەوە، راگەیەنراوەكە ئاماژەی بەوە كردوە سەرجەمی ئەو شوێن و ناوچانەی بۆیان دیاریكرابو دەستیان بەسەریدا گرتوەتەوە.\nئاوێنە: فەرماندەی ئۆپەراسیۆنەكان لەشاری كەركوك، ئاشكرای كردوە سەرجەمی ئەو شوێن و جێگایانەیان كۆنترۆڵكردۆتەوە، كە پێشتر لەلایەن حكومەت و فەرماندەی هێزە چەكدارەكانی عێراق، حەیدەر عەبادی بۆیان دیاریكرابو.\nلەراگەیەنراوەكەدا ئاماژە بەگرتنەوەی شاری كەركوك، خانەقین، گوڵاڵە، قەزای دوبز، ناحیەی مولتەقی، كێڵگە نەوتیەكانی خەبازە و بای حەسەنی باكور و باشور ، مەخمور، بەعشیقە، بەنداوی موسڵ، ناحیەی عەوینات، شەنگال ، رەبیعە، كراوە.\nهەروەها ئاماژەی بە بڵاوكردنەوەی هێزەكانی سوپای عێراق و حەشدی شەعبی لەو شارو ناوچانە كردوە.


ڕاگەیاندنی ڕێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد بە بۆنەی ٨ی مارس ڕۆژی جیهانی ژنان - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nڕاگەیاندنی ڕێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد بە بۆنەی ٨ی مارس ڕۆژی جیهانی ژنان\nگەر بمانەوێت لە چەند دێرێکدا پێناسەیەکی کورت لە ژن بکەین دەتوانین بڵێین ژن بوون واتە قورسترین ئەرک و بەرپرسیاریەتیەکی گەورە.هاوکات کە ژنێکی کوردیش بووی ئەمەیان زامی ژن بوونت تێکەڵ ئەکات لەگەڵ خەمی ژێر دەستەیی نەتەوەکەت و لێرەدا خەباتی ئەمجارەی ژن پێکانی دوو ئامانجی یەکسانی ڕەگەزیی و دیاریکردنی مافی چارەنووس و سەربەخۆیی نیشتمانەکەتە.\nگەر لاپەڕەکانی مێژوو هەڵدەینەوه و چاو لە، یەک بە یەک لە ڕووداوکان بکەین و ڕۆڵی ژنی تێدا بەدی بکەین و هەڵیسەنگێنین، دەبینین کە ژنی کورد لە سەرووی هەموو ژنانی وڵاتانی دیکە، بە ئازایەتیەوە خۆی دەنوێنێت. ئەمە شانازیەکی گەورەیە بۆ ژنی کورد کە لە وڵاتێکی داگیرکراو و لە ژێر چەوساندنەوەی نەتەوەییدا، ئازاتر و چاونەترسانەتر خۆی نیشان بدات.\nبەڵام کە باس لە ئازایەتی دەکرێت بە دڵنیایەوە بەمانای ئازاد بوون نیە هەروەک چۆن خەبات بۆ ڕزگاریی نەتەوەیی بە تەنها ناتوانێت بەدیهێنەری یەکسانیی ڕەگەزیی بێت.\nلەم ساڵ و لە حاڵێکدا نزیک دەبینەوە لە سەد و هەشتەمین ساڵیادی ٨ی مارس ڕۆژی جیهانی ژن، کە بە تێپەڕبوونی زیاتر لە یەک سەدە شاهێدی بنەبەڕبوونی هەندێک داب ونەریتی کۆن و دژە ژنین و خودی ژنانیش لە خەبات بۆ نەهێشتنی ئەم ژێردەستەییەدا، کۆڵیان نەداوە.\nهاوکاتڕۆژانە شاهێدی بەرزبوونەوەی ئاماری کوشتن و سووتاندنەکانی ژنانین ودەبینین هێشتاکە قوربانیدان لەم پێناوە لە زیادبووندایە.\nلە ئێران و بە تایبەتی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەژێر دەسەڵاتی ئیسلامی و بە چاوەدێری سیستمێکی گەندەڵی دژە مرۆیی ، نەک هەر ژن بەڵکوو پیاویش دەکەوێتە داوی قوربانیدان و هەست و سۆزی باوکایەتی و برایەتی و خۆشەویستی کوێر دەبێت. ئەوەتا دەبینین بە تێپەڕبوونی چواردەیە دەسەڵاتی کۆماری ئیسلای ئێران، گڕوتینی قەتڵە نامووسیەکان پەرەی سەندووە. لەپاڵ ئەمەش ڕۆژبەڕۆژ زیاتربوونی لەشفرۆشیەکان و بەزۆر بە هاوسەرگیری پێکردنی منداڵانی کەم تەمەن. زیادی کردووە.\nلێرەدا بە پێویستی ئەزانین ئاماژەیەک بکەین بە هەلوورج و باری خراپی ئابووری کۆمەڵگای ئێستای ئێران و بەتایبەتی کوردستان بە هۆی نەبوونی ئیمکاناتی زیاتر لە هەر حاڵێکدا، کە ئەمەش بە دڵنیایەوە کاریگەریی نەرێنی و نێگەتیڤی لەسەر باری دەروونی تاکەکانی کۆمەڵگا دروست دەکات و لە ئاکامدا ئاماری تووندوتیژیە خێزانیەکان و زیندووکردنەوەی کلتوورە دژە ژنەکان، زیاد دەکات.\nخەبات بو یەکسانی و تێکۆشان لە پێناو سەربەخۆییەکانی ژن لە هەربووارێکدا، ئەرکی سەرشان و هاوکات تاکە ڕێگەی ڕزگاریی هەر ژنێکە له ژێر ستەمی ڕەگەزیدا، کە بە دڵنیایەوە ئەمەش بە بەرزکردنەوەی ئاستی وشیاری خودی ژنان بەدی دێت.\nجێی باسە بە بەراوردێک لە نێوان ئەم ساڵانەی دوایی و لانی کەم زیاتر لە ۱۰ ساڵ لەوەو پێش دەتوانین ببینین کە چلۆن هەڵسووڕاوانی خوێندکاریی، لاوانی هەڵسووڕاوی بواری ژنان و جەوانانی بە هەڵوێست و نەترس بەتایبەت لە ڕەگەزی ژنان، لە ڕیزی پێشەوەی هەموو ڕێپێوانە ناڕەزایەتی دەربڕینەکان دژ بە کۆماری ئیسلامی ئێران بوون و هەن و بە بەڕنامەڕیزیەکی بێ شکست بەرەو پێشەوە دەچن.\nئەمە دەرخەری ئەوەیەکە لاوانی ئەمڕۆیی گڕوتنێکی جیاوازتری تێدایە، خاوەن بیروفکرێکی نوێخواز و گونجاوترە لەم سەدەی بیست و یەکەدا کە تێیدا دەژین. کۆمەڵگا هەموو کات پێویستی بە کەسانی یەکسانیخوازو ڕۆشنبیر هەیە.\nکەواتە ئەمە پشتڕاستکردنەوەی ئەم وتەیەیە کە دەڵێت، ئاستی وشیاری ژنان، دەرخەری ئاستی وشیاری کۆمەڵگایە.\nرێكخراوی ئاسۆی ژنی كورد لە 8ی مارسی ئەمساڵدا وێڕای پیرۆزبایی لە سەرجەم ژنانی جیهان بە تایبەتی ژنانی کورد، جارێكیتر جەخت لە سەر گرنگیدان بە بەرزکردنەوەی ئاستی وشیاریی کۆمەگا بە تایبەتی ژنان دەکات و هاوکاتیش خوازیاری یەكریزی ژنانی كورد لە هەر پارچەیەکیکوردستانە، چونکە پێی وایە بەو شێوە یەکڕیزیە دەتوانرێت قایم تر ئامانجەکانی وەدیهاتنی خواستەکانی ژنان بپێکێت.\nهیواخوازین لە داهاتوودا ڕیزی خەباتی ژنان لە ئاستێکی بەرزی فکری و ڕێژەییدا خۆی ببینێتەوەو هەر بەم هیوایەشەوە بەرەو پیری هەشتی مارسی ئەمساڵەوە بچین.\nلە کۆتاییدا ڕێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد ئامادەیی خۆی بۆ هەر جۆرە هاوکاریەک و کارێکی هاوبەش لە پێناو بەرەوپێش بردنی خەباتی یەکسانیخوازیدا، دەربەڕێت.\nمەرگ ونەمان بۆ کۆماری ئیسلامی ئێران\nسەركەوێ بزووتنەوەی یەكسانیخوازی ژنان\nمانگی ڕەشەممەی ١٣٩۷\nیەکی مارسی ٢٠١۹\n2019/03/01 /by ئەدمین\nhttps://www.komala.com/wp-content/uploads/2014/01/aso-womens-1.jpg 259 600 ئەدمین https://www.komala.com/wp-content/uploads/2014/03/logo.png ئەدمین2019-03-01 19:26:292019-03-01 19:26:29ڕاگەیاندنی ڕێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد بە بۆنەی ٨ی مارس ڕۆژی جیهانی ژنان\nرێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد بە بۆنەی ٨ی مارس سمینارێک لە سوێد بەڕێوەدەبات... راگەیاندنی کۆمەڵە.. پیرۆز بێ ٨ مارس، رۆژی جیهانی ژن...


سێیه‌م ئه‌زموونی به‌رگریكارێکی کورد له قه‌ته‌ر ستارلیگدا\nیاری كۆتایی خولی یانە پاڵەوانەكانی ئەورپا لە توركیا دەكێشرێتەوە؟\nهاکان لەسەر سڵاوە سەربازیەکەی هاتە دەنگ\nئاگاداری کاتی یارییەکانی ئەمڕۆ سێشەممە بن\nکوردە پیشەگەرەکان :: 11/07/2019 :: 254 جار بینراوە\nجیهان :: 54 خولەک پێش ئێستا\nکاتی یارییەکان :: 3 کاتژمێر پێش ئێستا\nپاش ئه‌وه‌ی وه‌رزی رابردوو 2018-2019 به‌شێوه‌ی خواستن بۆ یانه‌ی ئه‌هلی دۆحه یاری كرد، له‌دووه‌م ئه‌زموونی هاوشێوه‌دا به‌رگریكاره كورده‌كه‌ی یانه‌ی ئه‌لسه‌د-ی قه‌ته‌ری و هه‌ڵبژارده‌ی ئۆڵۆمپی قه‌ته‌ر بۆ وه‌رزی داهاتوو له‌گه‌ڵ یانه‌یه‌كی تری خولی ئه‌ستێره‌كانی تۆپی پێی یانه‌كانی قه‌ته‌ر (قه‌ته‌ر ستار لیگ) درێژه به‌یاری كردن ده‌دات.\nئه‌حمه‌د سوهه‌یل هه‌مه‌وه‌ندی به‌رگریكاری لاو و به‌هره‌مه‌ندی كوردی یانه‌ی ئه‌لسه‌د-ی قه‌ته‌ری پاش ئه‌وه‌ی وه‌رزی پێشوو 2018-2019 بۆ ماوه‌ی نیو وه‌رز به‌شێوه‌ی خواستن درا به‌یانه‌ی ئه‌هلی قه‌ته‌ری، بۆ وه‌رزی 2019-2020 به‌هه‌مان شێوه له‌لایه‌ن یانه‌كه‌یه‌وه به‌شێوه‌ی خواستن دراوه به‌یانه‌ی ئه‌لوه‌كڕه-ی هاونیشتمانی.\nله‌ناوه‌ڕاستی مانگی حوزه‌یرانی رابردوودا رۆژنامه‌ی (الشرق)ی قه‌ته‌ری ئاشكرای كرد كه ئه‌حمه‌د سوهه‌یل هه‌مه‌وه‌ندی به‌رگریكاری یانه‌ی ئه‌لسه‌د بۆ وه‌رزی 2019-2020 به‌شێوه‌ی خواستن په‌یوه‌ندی به‌یانه‌ی ئه‌لوه‌كڕه-ی قه‌ته‌رییه‌وه ده‌كات، (رۆژی 10ی ته‌مموزی 2019) یانه‌ی ئه‌لوه‌كڕه به‌فه‌رمیی بڵاوی كرده‌وه كه بۆ ماوه‌ی 1 وه‌رز و به‌شێوه‌ی خواستن ئه‌حمه‌د سوهه‌یل-ی به‌رگریكاری هه‌ڵبژارده‌ی ئۆڵۆمپی قه‌ته‌ر-یان له‌یانه‌ی ئه‌لسه‌د-ه‌وه گواستووه‌ته‌وه ریزه‌كانیان، ئه‌مه‌ش بۆ به‌هێزكردن و پاڵپشتی كردنی هێڵی به‌رگرییان.\nبه‌پێی زانیاریی میدیاكانی وه‌رزشی قه‌ته‌ر ئه‌حمه‌د سوهه‌یل-ی ته‌مه‌ن 20 ساڵ له‌میانه‌ی كه‌مپێكی ده‌ره‌كی یانه‌كه‌دا كه له‌توركیا رێكیده‌خات، په‌یوه‌ندی به‌یانه نوێیه‌كه‌یه‌وه ده‌كات و هاوبه‌شی مه‌شق و راهێنان و ئاماده‌كارییه‌كانی یانه‌ی ئه‌لوه‌كڕه بۆ وه‌رزی 2019-2020 ده‌كات.\nئه‌مه‌ش سێیه‌م ئه‌زموونی یاری كردنی ئه‌حمه‌د هه‌مه‌وه‌ندی یاریزانی لاوی كورد و چه‌ق و دڵی به‌رگریی ده‌بێت له‌ستار لیگی یانه‌كانی قه‌ته‌ر و دووه‌م ئه‌زموونی یاری كردنیشی ده‌بێت به‌شێوه‌ی خواستن له‌خوله‌كه‌دا.\nشایه‌نی باسه ئه‌حمه‌د سوهه‌یل سابیر هه‌مه‌وه‌ندی كوڕه گه‌وره‌ی سوهه‌یل سابیر-ی گۆڵپارێزی كورد و پێشووی یانه‌ی ته‌ڵه‌به و هه‌ڵبژارده‌كانی لاوان و ئۆڵۆمپی و یه‌كه‌می عیراق-ه و له‌ئه‌كادیمیای ئه‌سپایه‌ر-ی قه‌ته‌ری پێگه‌یشتووه و دواتر بۆ تیمه‌كانی ئاستی ته‌مه‌نی یانه‌ی ئه‌لسه‌د یاری كردووه و وه‌رزی 2016-2017 له‌تیمی لاوانه‌وه بۆ تیمی یه‌كه‌می یانه‌ی ئه‌لسه‌د سه‌رخراوه و ناوی له‌خولی ئه‌ستێره‌كانی تۆپی پێی یانه‌كانی قه‌ته‌ر تۆماركراوه به‌ڵام یاری پێنه‌كراوه و دوو وه‌رزی دواتر 2017-2018 و 2018-2019 به‌شێوه‌یه‌كی فه‌رمی له‌خوله‌كه‌دا له‌گه‌ڵ یانه‌كه‌ی به‌شداری پێكرا و دوای ئه‌وه‌ش بۆ نیوه‌ی دووه‌می وه‌رزی 2018-2019 به‌شێوه‌ی خواستن روویكرده یانه‌ی ئه‌هلی دۆحه.\n-ناو: ئه‌حمه‌د سوهه‌یل سابیر عه‌لی هه‌مه‌وه‌ندی.\n-به ئه‌حمه‌د سوهه‌یل هه‌مه‌وه‌ندی ناسراوه.\n-ساڵڕۆژی له‌دایكبوون: 8-2-1999.\n-شوێنی له‌دایكبوون: له‌شاری به‌غداد/ عیراق\n-ره‌گه‌زنامه‌ی قه‌ته‌ری هه‌یه.\n-باڵا: 183 سم.\n-كێش: 74 كگم.\n-یانه: ئه‌لسه‌د/ قه‌ته‌ر.\n-ئه‌و یانه‌یه‌ی به‌خواستن یاری تێدا ده‌كات: ئه‌لوه‌كڕه / قه‌ته‌ر.\n-ماوه‌ی خواستنه‌كه‌ی: 1 وه‌رز (2019-2020).\n-هه‌ڵبژارده: ئۆڵۆمپی قه‌ته‌ر ژێر ته‌مه‌ن 23 ساڵ.\n-وه‌رزی 2017-2018: 10 یاری له‌گه‌ڵ یانه‌ی ئه‌لسه‌د له‌قه‌ته‌ر ستارلیگ و 7 یاری له‌ئاسیا چامپیۆنس لیگ ئه‌نجامداوه.\n-وه‌رزی 2018-2019: 1 یاری له‌گه‌ڵ یانه‌ی ئه‌لسه‌د له‌قه‌ته‌ر ستارلیگ و 1 یاری له‌جامی میری قه‌ته‌ر ئه‌نجامداوه.\n-ساڵی 2017 له‌گه‌ڵ یانه‌ی ئه‌لسه‌د نازناوی جامی میری قه‌ته‌ری به‌ده‌ستهێناوه.\n-وه‌رزی 2018-2019: 6 یاری و 1 گۆڵ له‌گه‌ڵ یانه‌ی ئه‌هلی دۆحه له‌قه‌ته‌ر ستارلیگ.


مزۆی فالووس – كولتور مه‌گه‌زین\nBy كولتور مه‌گه‌زین\t On ئازار 9, 2019\nسوریالیزم \_ سلڤادۆر دالی؛ فالوس - كاری ئاوی و لیتۆگراف- ١٩٧٢ Phallus Familier by Salvador Dali, 1972. Watercolour, gouache and felt-tip pen on a lithograph\nمزۆ لێرە زۆر دڵخۆش دیارە، ھەر چەند ئێستا لە بەردەم لێژنەی پزیشکی شێتخانە وەستاوە،\nبەڵام لە پێکەنینی خۆی ناکەوێت، کە دەمدەکاتەوە پێبکەنێت، خڕێنە ڕزیوەکانیشی بەدیار دەکەون. ھەرگیز کەس نەیبینیووە دەست بووەشێنێت. تەنیا ئەوە نەبێت لەبەر خۆی وڕێنە دەکات.\nگەنجێکی ناشیرن نییە، بێسەر و بەرە، ھەموو کات بە کراسە رەشە پنی پنیەکەی و شلوارە ڕەنگ شەکەرییەکەی دەردەکەوێت. زۆر جاران کە کەسێکی لێ ھەڵدەکەوت بیبات بیشوات و پاکی بکاتەوە، زۆر جوان و پۆشتە دەبێ، جگە لە کەولۆسی ددانەکانی ھیچ عەیبێکی تری پێووە دیار نامێنێ. جارێک وەستا کەیوانی ده‌لاك، بۆ گاڵته سەکسوکێکی ڕیشی دانابوو، نەک ھەر زۆر لێی جوان بوو، ئەگەر دەستی بە وڕێنە نەکردبا کەس نەیدەزانی ئەوە مزۆ شێتە.\nگەرچی لێرە لە ناو چوار دیواری ژوورێکی شێتخانە وەک بەندییە، بەڵام ئاسوودە تر دیارە، پێشتر منداڵانی گەڕەک بە دوای دەکەوتن و بەردیان تێدەگرت، یان بانگیاندەکردە چایخانە و دایان دەنیشاند، فەلافلێک و چایەکیان دەرخوارد دەدا دواتر وەک مەیموون ھەڵیاندەپەڕاند و ڤیدیۆیان تۆمار دەکرد، شەویش ڤدیۆکەی لە فەیسبووک و ئینستاگرام و تیکتۆک و سناپچات بڵاودەکردەوە.\nمزۆ، کە لە دایک بوو شێت نەبوو، منداڵێکی چاو و بڕۆ ڕەشی، سور و سپی بوو، دایکی حەیرانی دەبوو. حاجی وسوی باپیری ، ھەموو جارێ کە مزۆی دەبینی، دەیگووت؛ « موزەفەر دەبێتە مەلا، کوری خۆمە، دەزانم دەبێتە مەلا»…ھەر خۆشی ناوی لێنابوو مزەفەر. لە سەردەمی لاویەتی خۆی زۆر جار چووبووە تەکیەی شێخ مزەفەری ئەسحابە. زۆر سەرسام بوو بە تەقوا و عیبادەتی شێخ موزەفەری ئەسحابە. ھەموو دەم ناوی شێخ موزەفەری بەدەمدادەھات. ئەگەر سوێندێکی خواردبایە، سوێندی بەسەری شێخ موزەفەری ئەسحابە دەخوارد، ئیتر ئەوە قسەی کۆتایی دەبوو.\nكێری باڵدار – ئاسه‌واری كۆنی ڕۆمانی – مۆزه‌خانه‌ی بریتانیا له‌له‌نده‌ن\nA winged phallus at the British Museum in London\nھەر بوو بە پێنج ساڵ ، خەدیجە خانی دایکی دەستی مزۆی گرت و بردییە لای شێخێک تا فێری عیلمی بکات. ئەوە دەستپێکی تێکچوونی ژیانی مزۆ بوو. شەوانە بەترس و لەرز و بە بیرکردنی دایک و باوکی بەسەردەبرد. زۆر شەوان لە ترسان میزی لەبن خۆیدەکرد، بەیانییەکەی دەروێشەکانی شێخ دارکاریان دەکرد و دۆشەکەکەیان پێ دەشووشت.\nچەند شەوێک لە ماڵی شێخ مایەوە، شەوێک مزۆر خەونێکی ترسناکی بینیبوو، لە خەویدا بینیبووی پشیلەییەکی ڕەش بەدواوەیەتی دەیەوێت بیخوات. لە ترسان ھەڵاتبووە دەرەوە. ھەرکە گەیشتبووە بەردەرگا گوێی لە ناڵە و نڕکەی دەروێشان ببوو. لێیان چووبووە پێش و لە پەنجەرە سەیری کردبوون. بینیبووی دەروێشەکان خەنجەر لەخۆیان دەدەن و خوێنیان لێ نایە، گڵۆپی نیۆنی سپی دەخۆن خڕمە خرمی شکانی شوشە دەگاتە گوێی… یەکێک لە دەروێشەکانی بینیبوو، کە چنگی لە پشکۆی ناو سۆپەی داران دابوو، پاشان قووتی دابوو. لە ترسان لە زریکەی دابوو، تا توانای ھەبوو ھەڵات بوو. لەوکاتەوە مزۆ شێت بوو و بە ھەرچی دوعا و نوشتەی شێخانە چاک نەبووەوە.\nله‌و ڕۆژه‌وه ڕۆژەوه خانه‌واده‌ی مزۆ هه‌ڕۆژه‌ی لە دەرگای شێخێکیان دەدا، تاکو ئێستاش پەڕۆیەکی سەوزی لە دەستی دایە و نوشتەیکیان لە کلێتە خەتخەتەکەی بەستووە. باوکی مزۆ پیاوێکی توڕە و توند بوو، دەستی گرتبوو بردبوویە لای شێخەکە و گووتبووی: « یاشێخ دەروێشت خەنجەری لە خۆیان دەدەن ھیچیان لێنایەوە نامرن، گوڵەگەنمەکان لە دوای یەکتری ڕێزدەکەن و بە دیواری ھەڵدەگێڕنن، ئێستاش کوڕەکەی من چاک بکەنەوە.»… شێخ زحر لێی توڕە بوو بوو. دەری کردبوون، ھەڕەشەی ئەوەی لێکردبوو ئەگەر جارێکی تر داوای شتی وا بکات، ئەوا جنەکانی دەنێرتە گیانی.\nمزۆ پێشتر ھەر لەسەر شەقامەکان بوو، زۆر دەگەڕا، لەو گەڕەک بۆ ئەو گەڕەگ، لەو سەر شەقام بۆ ئەو سەر شەقام، تەنانەت ھەندێک جاران سنووری شارەکانیشی بە پیادە دەبڕی و دەگەڕایەوە. یەک دوو جاریش لە ھەڵمەتی ھەڵبژاردن حیزبی باڵا دەستی شار بۆ بانگەشە پشتی پێبەسترابوو. ھەندێ دروشمی پێ ھەڵواسیبوو، تیشێرتێک بە لۆگۆی حیزب و ڕەنگی حیزبیان لەبەرکردبوو، لە ڕادیۆکان ناوی خوێندرابووەوە، گوتبوویان:« موزەفەر گەنجێکی شارە و بەھۆی دڵسۆزیەکەی بۆ حیزب بە ڕێپێوان لە شاری خۆمان روویکردووتە شاری بەرامبەر و گەڕاوەتەوە.»\nئێستا مزۆیان ھێناوەتە شێتخانە، تاوه‌کو چیتر لە ناو شار نەسوڕێتەوە کێشە بۆ ھیچ کەسێک دروستنەکات…دوای ئەوەی بەیانیەک لەبەر دەرگای ماڵی بەرپرسێک كێری خۆی دەردێنێ و پێشانی کچەکانی بەرپرسەکەی دەدات، ئیتر کچەکانی بەرپرسەکە بە گلەیی و گازندە دەگەڕێنەوە لای باوکیان، بۆڵە بۆڵ بەسەر باوکیاندا دەکەن. بە باوکیان دەلێن:« کە دەچینە دەر مزۆ گوونی دەردێنێ و پێمانپێدەکەنێت. ئێمە لەبەردەم سایه‌ق پاسەکەمان و کوڕانی گەڕەک ھەست بە تەریق بوونەوە دەکەین»\nتەنانەت یەکێک لە کچەکانی گووتبووی؛« ھیچ نەبێت تووکە بەری بتاشن، خۆم بینیم عارەقەی پێدا دەچۆڕاوە. بێزم لێی دەبۆوە.»…. ئیدی باوکیان چووبە لای بەڕێوەبەری شارەوانی سکاڵای خۆی بردبووە بەردەمی. بەڕێوەبەری شارەوانی گووتبووی:« پێشتریش بەڕێوەبەری خوێندنگایەکی کچان لەسەر مزۆ سکاڵای کردووە.» ئاخر بینیبوویان چەند جارێک چووبووە بەردەم خوێندنگای کچان و كێری لەبەرامبەر دەرھێنابوون، بانگیکردوون و هاواری كردووه؛ وەرن گوونم بگرن …»\nتەنانەت بینیبوویان کچێکی تەمەن ھەشت ساڵی چووبوو فالووسی مزۆی بەدەستی گرتبوو بە مزۆی گووتبوو:« گوونی تۆ زۆر گەورەیە، لە وانەکی سەید برایمی دوکاندار گەورەترە، ھەموو جارێک کە دەچم بنێشت و کێک و شەکرۆکانی لێ بکڕم، سەید برایم پێمدەڵێت ئەگەر وەختی نوێژان بچم و گوونی بگرم، ئەوە بنێشت و کێک و شەکرۆکەی زیاترم دەداتێ. چەند جارێک گوونیم به‌ده‌ست گرتووە. ئەگەر شەکرۆکە و کێک و بنێشتم بۆ بکری ھی تۆش دەگرم.»\nباسی لەوە کرد، جارێکیش بەرپرسێکی به‌شی ناوخۆیی کچان، سکاڵای لە مزۆ کردووە. چەند جارێک مزۆی لە ژووری خوێندکارەکان بینیبوو، تەنانەت جارێک بەڕووتیش لە ژوورێ ھاتبووە دەرەوە.کچەکان مزۆیان دەبرد دەیان شوشت و لە خۆیانیان دەپەڕاند و دواتر نانێکی چاکیان دەرخوارد دەدا. دواتریش ھەڕەشەیان لێدەکرد ئەگەر لە دەرەوە كێریان لێ دەربێنێ و جنێویان پێبدا ، ئەوا لێدەدەن و دەیدەنە دەستی پۆلیس.\nسوریالیزم \_ سلڤادۆر دالی؛ فالوس – كاری ئاوی و لیتۆگراف- ١٩٧٢\nPhallus Familier by Salvador Dali, 1972. Watercolour, gouache and felt-tip pen on a lithograph\nیەکێک لە کچەکان کە پێشتریش بردبوویە ناو به‌شه ناوخۆییه‌كه، دەیزانی مزۆ دەبێ بترسێندرێت. جاری پێشوتر مزۆ لەدەرەوە ناسیبوویەوە، چووبووە بەردەم کچەکە و بێئەوەی ھیچ بکات پانتۆڵەکەی ھێنابووە خوارێ. بە پۆلیس دەیان ترساند.\nمزۆ زۆر لە پۆلیس دەترسا، جارێک گرتبوویان زۆریان لێدابوو. ئاخر مزۆیان بینیوو لەژێر پەیکەری پارزگاری شار میزی کردبوو، تەنانەت بینیبوویان کە ویستوویەتی پە میزی بەرز بھاوێت، تا بەسەر پەیکەرەکە بیپڕژێنێ.\nبەڕێوەبەری شارەوانی دوای سکاڵای فه‌رمانبه‌ره‌كه ڕاستەوخۆ مزۆ دەستگیر دەکا، بەڵام بەمشێوەیەش ناتوانن ڕێگری لەمزۆ بکەن…کچێک لە کچەکانی فه‌رمانبه‌ره‌كه‌ی شار کە سکاڵای تۆمار کردبوو، پەرستار بوو لەو شێتخانەیە، گرنگیەکی تایبەت بە مزۆ دەدا. پێشتر کەس نەیبینیووە لە شێتەکانی تر نزیکبێتەوە، تەنانەت زۆرجار جنێو قسەی ناشیرن بە شێتەکانی تر ده‌گووت . بەڵام بەرامبەر مزۆ جیاوازە، زوو زوو دەیبات پاکی دەکرده‌وه و جلی پاکی شێتخانەی لەبەر دەکرد. بەڕێوەبەری شێتخانە بیستبووی، کە ئەودەمی مزۆی دەبات بیشوات و تووکە بەری بتراشێت، له‌گه‌ڵ مزۆدا سێكس ده‌كات.\nلە ترسی ئەوەی مزۆ نەبێتە ھۆکاری داخستنی شێتخانەکەیان، نان بڕاو نەبن، بەر لەوەی باوکی پەرستارەکە بەوشتانە بزانێ، مزۆی دایە دەستی لیژنەیەکی پزیشکی، تاکو چارەسەرێک بۆ ئەم باروودۆخە بدۆزنەوە.\nمیھری خان، کە پزیشکێک بوو، لە ناو لیژنەکە، بۆ ھەڵسەنگاندنی باروودۆخەکە، داوایکرد ھەندێک کافوور بدەنە مزۆ. دواتر جلەکانی مزۆی داکەند و بەنەرمی دەستی لە فالووسی مزۆ خشاند…مزۆ وەک سەری كیسەڵ لە قاوغی ھاتە دەر و لەبەردەمیان قیت بووە. بە لێژنەکەی ڕاگەیاند، تاکە ڕێگا بۆ چارەسەر ئەوەیە مزۆ بخەسێنن.ئیدی بە کۆدەنگی لیژنەکە بڕیاریان دا، تا چیتر مزۆ یاری بە نانیان نەکات، بیخەسێنن.\n+ تێبینی؛ فالووس –phallus – وشه‌یه‌كی لاتینیه بۆئه‌ندامی نێرینه‌ی پیاو به‌كاردێت.