ئه‌و بڕیاره نایاسایه هه‌ڵوه‌شێنه‌وه – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ته‌مموز 22, 2019 364 جار بینراوە 0 سەرنج\nوا بۆ چوار ساڵ ده‌چێت حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان به‌شێوه‌یه‌كى نایاسایى پله به‌رزكردنه‌وه‌ى فه‌رمانبه‌رانى شارستانى ڕاگرتووه، دواى باشتربوونى بارى دارایى حكومه‌ت، به‌ر له چوار مانگ به‌ر له ئێستا به‌رپرسى میلاكاتى حكومه‌ت، ڕاپۆرتێكیان له‌باره‌ى پله به‌رزكردنه‌وه بۆ باوكى ئاڤان ( نێچیرڤان ئه‌حمه‌د) به‌رزكردۆته‌وه، ئه‌وان به ڕوونى داواى گه‌ڕانه‌وه‌ى پله به‌رزكردنه‌وه‌یان كردبوو، به كارێكى نایاسایى و به حه‌قى فه‌رمانبه‌رانیان زانیوه، كه به زووترین كات ئه‌و مافه بگه‌ڕێته‌وه.\nڕێباز حه‌ملانى وه‌زیرى پێشووى دارایش فشارى زۆرى كرد، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌و كابرایه سوودى نه‌بوو، ئاماده‌نه‌بوو له رێگه‌ى سه‌رۆكى حكومه‌ت و جێگره‌كه‌ى بڕیارێك له‌وباره‌یه‌وه ده‌ربكرێت.\nبه ڕاگرتنى پله به‌رزكردنه‌وه، ته‌نها ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه زه‌ره‌رمه‌ندى یه‌كه‌من كه له پله پێنج بۆ ده‌ن، زۆربه‌ى ئه‌وانه‌ن كه موچه‌كه‌یان له نێوان 300 بۆ ملیۆنێك دیناره.\nله دانیشتنى سبه‌ى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران ، جگه له‌وه‌ى مه‌سرور بارزانى به‌رپرسيارى یه‌كه‌مه له هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى ئه‌و بڕیاره، پێویسته هه‌ریه‌ك له وه‌زیرى دارایى و ئومێد سه‌باحى، سه‌رۆكى دیوان و قوباد تاڵه‌بانى، جێگرى سه‌رۆكى حكومه‌ت، له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا قسه‌یه‌ك له‌وباره‌یه‌وه بكه‌ن، بڕیاریش له‌باره‌ى گه‌ڕانه‌وه‌ى پله به‌رزكردنه‌وه‌ى فه‌رمانبه‌ران بده‌ن.\nمادام موچه دزراو و پاشكه‌وتكراوه‌كانتان پێناگه‌ڕێته‌وه‌و ده‌تانه‌وێ به ده‌وام زیادكردن ته‌ڕو وشك به‌یه‌وه‌كه‌و بسووتێنن، فه‌رموون له كۆبوونه‌وه‌ى سبه‌ى دووشه‌ممه‌ى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران ئه‌و بڕیاره بده‌ن، واز له بریارو ڕێنمایى ئینشائى و سواو بهێنن.\nپێویسته فه‌رمانبه‌ران له‌و حه‌قه‌ى خۆیان خۆش نه‌بن، له دواى دانیشتنى سبه‌ى دووشه‌ممه، ئه‌گه‌ر هیچ شتێك بۆ پله به‌رزكردنه‌وه نه‌كرا، بچنه دادگاى كارگێرى و داواى ئه‌و مافه یاسایه‌ى خۆیان بكه‌نه‌وه.\nفه‌رمانبه‌ران ده‌ستیان له‌و په‌رله‌مانه ئاست نزم و مردووه شووشتووه، چونكه ئه‌وان نه ئه‌هلى ئه‌و شوێنه‌ن، نه هى ئه‌وه‌شن خه‌ڵك به نوێنه‌رى خۆیان بزانن؟!\nبه‌پێى خه‌ملاندنه‌كانى وه‌زاره‌تى دارایى، ساڵانه ته‌نها یه‌ك ملیار دینار عێراقى به‌هۆى پله به‌رزكردنه‌وه‌ى فه‌رمانبه‌ران ده‌چێته سه‌ر بودجه‌ى گشتیى.\nبڵاوکراوەی پێشووگەرِاندنەوەی ئاشتی هەورامی لە پەنجەرەوە\nبڵاوکراوەی نوێترڕەوشی هەنوكەیی ڕۆژهەڵاتی ناوین و ئەگەری جەنگێكی نوێ :\nمەسرور بارزانی بەڵێنەکەی نەبردە سەر\nPosted on كانونی یه‌كه‌م 30, 2019 كانونی یه‌كه‌م 30, 2019 0 815\n(دلشاد)ەکان بۆ دەکوژرێن !\nPosted on كانونی دووه‌م 1, 2020 0 275\nPosted on كانونی دووه‌م 4, 2020 0 1529\nسەرۆکى وڵاتێکى زلهێز دەیەوێت نەخشەى عێراق بگۆرێت, لەوەیە لە بەرژەوەندى کورد بێت!!!\nPosted on كانونی دووه‌م 6, 2020 كانونی دووه‌م 6, 2020 0 5478\nرێبەری باڵای شۆڕشی ئێران داواى کۆتایی بوونى ئەمریكا دەکات لە ناوچەکە\nPosted on كانونی دووه‌م 8, 2020 كانونی دووه‌م 8, 2020 0 212


بەخۆدا چوونەوەی بە كەڵك نەك بەگژداچوونەوەی خەڵك | دەزگاى زارى کرمانجى\nبەخۆدا چوونەوەی بە كەڵك نەك بەگژداچوونەوەی خەڵك\nوتەیەكی بەهێز هەیە كە دەڵێت (هێندەی بەدوای كەموكوڕییەكانی خەڵك دائەچین نیو هێندە بە دوای كەموكوڕییەكانی خۆمانەوە بواین هەموو كەموكوڕییەكانمان بنبڕ دەكرد).\nمرۆڤی ژیر و هۆشمەند و لەخۆ بوردە لە هەموو دواكەوتن و شكەست و نشوزێك یەكەم جار لۆمە و سەرزەنشتی خۆی دەكات پاشان هی خەڵكی "خوای پەروەردیگاریش مەدح و ستایشی ئەوانە ئەكات كە هەمیشە لۆمەی نەفسی خۆیان دەكەن، خوای گەورە سوێندی بەمجۆرە نەفسانە خواردووە "نفسی لوامە" كە هەمیشە بەخۆدا ئەچنەوەو لێپرسینەوە لەگەڵ خۆیان دەكەن.\nپەروەرێن داوامان لێ دەكات شتێ نەڵێین كە بە خۆنەیكەین، نابێ فەرمان بەخەڵكی بكەین و خۆشمان فەرامۆش كەین" مرۆڤی دڵ و دەرون نەخۆش بەس رەخنەی روخێنەر لە خەڵك دەگرێ و بەچاوی ئێش و چاویلكەی رەشەوە ئەروانێتە دەورووبەری سیفەتی بۆق و مێشەرەشكەی هەیە، هەمیشە ئارەزوی لە زەڵكاوی پیس و بەرین هەیە " ئەمجۆرە مرۆڤانە متمانەیان بەكەس نییە هەموو خەڵكیان پێ خراپە و هەمیشە حەز بە خۆدەرخستن و ناو هێنان و خۆنمایشكردن دەكەن، پێیان خۆشە لەسەر ئەو كارەی كە نەشیانكردووە سوپاسیان بكرێ و دوپشك ئاسا مامەڵە لەگەڵ دەورووبەریان دەكەن، كەسیان لەچنگ ڕزگارنابێ.\nبەداخەوە ئەڵێم هێشتاش بەشوێن كەم وكوڕییەكانی كەسانی دیكەدا دەگەرێین و دەیان خەینە بەر تیری پرسیار و لێپرسینەوە، گەر یەكێك تا گەردەنی نوقمی قوڕبووبێت تۆش تەنها بەر قوڵەپێت كەوتبێت مافی ئەوەت نییە بە كەسەكەی بەرامبەرت بڵێیت ئەو هەموو قوڕە چییە پێتەوە، پێویستە لە خۆت بپرسییەوە بۆچی قولەپێم قوڕاوی كردوە، نقوم بوونی كەسێكی تر لە قوڕدا تا ئاستی گەردەنیشی بە تۆوە پەیوەندار نییە تۆ تەنها دەتوانیت دور لە گومانی خراپە و غەیبەت و تانە و تەشەر دوعای ڕزگار بوونی لەخوا بۆ بكەیت.\nچۆن دەتوانین بە كەموكوڕییەكانی كەسانی دیكەوە خەریك بین و لێپرسینەوەیان لەگەڵدا بكەین لە كاتێكدا خۆمان گرفتاری دەیان بگرە سەدان كەم وكوڕین.\nبیركردنەوەیەكی زۆركەم و كورت و رووكەش سەبارەت بەكەسانی دی و رەخنە لێ گرتنیان وەك ئەوەی باشی مرۆڤەكانی دیكەی بە تاوان دانابێت و بەدیارییەوە بتلێتەوە، نەك پەیوەندی بە جوانی رەفتار و كردار و گوفتار هەبوو بێت، بەردەوام خەریكی لێپرسینەوە بووە لەگەڵ خودی خۆی و دەورووبەری.\nئێمەش دەبێت ئەوە دروشمان بێت و تەنها لە نەفسی ماسیوا دانەبڕاوی خۆمان تانەو تەشەر بدەین و لێپرسینەوە بكەین.\nئیمامی عومەر ئاسا كە ئەی فەرموو "سوپاسی ئەو كەسە دەكەم كە عەیبەكانم بەخەڵات بۆ بهێنێتەوە" كوردیش جوانی وتووە " زل لەچاوی خەڵك دەبینێت كاریتە لەچاوی خۆی نابینێت". یا هەموو خەڵك لەئاست عەیبەكانی خۆی كۆرەیە " یا عەیبەكانی خۆی بە دوربین سەیر دەكات هی خەڵكی بەزەڕە بین".\nگوتراوەگەر مرۆڤ ساڵح و چاكساز بوو، هەموو دونیا چاك دەبێت، خوای گەورەش هیچ میللەتێ ناگۆرێ و چا ناكات تا مرۆڤەكان نەگۆڕێن و چاك نەبن، لە خۆی دەست پێ نەكات و قەڵای نەفسی خۆیان فەتح نەكەن. كۆتاشت كە ئەمەوێ بیڵێم ئەم وتە پڕ واتایەیە كە ئەڵێت " لە جیاتی گلەیی لە تاریكی بكەین بامۆمێك داگیرسێنین".


دڵشاد ئه‌نۆر7/7/2018 566 جار بینراوە\nبزوتنه‌وه‌ى گۆڕان له‌نێوان به‌هێزبوونه‌وه و پوكانه‌وه‌دا\nله رۆژى دامه‌زراندنى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕانه‌وه تاوه‌كو ئه‌مڕۆ، گه‌ر دیقه‌ت بده‌ین، ده‌بینین ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه به سێ قۆناغ دا تێپه‌ڕیوه، قۆناغه‌كان بریتین له: قۆناغى گه‌شه كردن، قۆناغى چه‌ق به‌ستن ، ئه‌و قۆناغه‌ى ئێستا تێیدایه به قۆناغى پوكانه‌وه داده‌نرێت.\nكاتێك ساڵى 2009 بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان دامه‌زرا، ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه هێنده له به‌هێزبوون و گه‌شه‌كردندا بوو، خه‌ڵك بێ گوێدانه نان بڕاوكردن و هه‌ڕه‌شه لێكردن، به‌وپه‌ڕى حه‌ماسه‌ته‌وه پشتگیرى له‌م بزوتنه‌وه‌یه ده‌كرد، چونكه ئومێدى پێى هه‌بوو، پێیوابوو له‌ده‌ست جوت حیزبه گه‌نده‌ڵه‌كه قوتارى ده‌كات و خه‌ونه‌كانى دێنێته دى.\nهه‌ڵه سیاسیه یه‌ك له‌دواى یه‌كه‌كانى ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه، دووباره‌كردنه‌وه‌ى هه‌مان هه‌ڵه‌كانى پارتى و یه‌كێتى، راست نه‌كردن له‌گه‌ڵ جه‌ماوه‌ردا، به‌تایبه‌ت یه‌كێك له بانگه‌شه‌سه‌رنج ڕاكێشه‌كانى سه‌رده‌مى ئۆپۆزسیۆن بوونى گۆڕان، پێدانى پۆست بوو به‌كه‌سه‌كان له‌سه‌ر بنه‌ماى لێهاتویى، كه‌چى كاتێك چووه حكومه‌ته‌وه، هه‌رچى بێ فه‌ڕ و ناكارامه‌بوو پۆستى پێدا.\nپاشان به‌شداربوونى كارتۆنى له‌حكومه‌تێكى لاواز دا كه‌نه‌یتوانى تێیدا هیچكام له‌به‌ڵێنه‌كانى بێنێته دى. گۆڕانى خیتابی ئیعلامى و سیاسى ، نه‌بوونى ناوه‌ندى قه‌رار و فره كوێخایى و فره خیتابى، لاوازى ئه‌و كه‌سانه‌ى ناردنیه حكومه‌ت و په‌رله‌مان و دواجار رۆیشتنى ئه‌و كه‌سانه بۆ ناو هێزه‌كانى تر، له‌گه‌ڵ زۆر هۆكارى تردا.\nهه‌موو ئه‌وانه بووه هۆى كشانه‌وه‌ى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان له قۆناغى گه‌شه‌سه‌ندنه‌وه بۆ قۆناغى چه‌ق به‌ستن، وه‌كو بینیمان كه ساڵى 2014 بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان 24 كورسى به‌ده‌ست هێنایه‌وه، واته كورسیه‌ك كه‌متر له ساڵى 2009.\nده‌بووایه ئه‌وكات گۆڕان موراجه‌عه‌ى خۆى بكردایه، هۆكاره‌كانى چه‌ق به‌ستنى دیاری بكردایه و عیلاجى بكردایه‌ن، بێگومان گه‌ر وایبكردایه، حاڵى نه‌ده‌گه‌یشته ئه‌مڕۆ.\nكاتێك گۆڕان له ساڵى 2014 موراجه‌عه‌ى خۆیى نه‌كرد، تا گوڕوتین به‌خۆى بدات و له‌قۆناغى چه‌ق به‌ستویه‌وه بۆ قۆناغى گه‌شه‌سه‌ندن بگه‌رێته‌وه، مه‌سه‌له‌كه‌ى مه‌شى كرد، بێگومان دواى قۆناغى چه‌ق به‌ستن، قۆناغى پوكانه‌وه دێت.\nئێستا گۆڕان له قۆناغى به‌ره‌و لاواز بوون و پوكانه‌وه‌دایه،گه‌ر فریاش نه‌كه‌وێت حاڵى خراپتر ده‌بێت. به‌ڵام كاتى له‌به‌رده‌ستدا ماوه بۆ خۆ به‌هێزكردنه‌وه و گه‌ڕانه‌وه بۆ نێو یاریه‌كه به هێزه‌وه، به‌ڵام ئایا سود له‌هه‌ڵه‌كانى رابردووى ده‌بینێت؟ ئایا پاساو بۆ شكسته‌كانى ده‌هێنێته‌وه یاخود هه‌وڵى چاره‌سه‌ركردنیان ده‌دات؟ ئایا ئیراده‌یه‌كى جدى له‌نێو ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه‌دا بۆ خۆچاككردتن هه‌یه؟\nئه‌و پرسیارانه‌و زۆر پرسیارى تر، هه‌وڵه‌ده‌م له خواره‌وه، به‌كورتى وه‌ڵامیان بده‌مه‌وه.\nئایا له‌نێو گۆڕاندا كێشه‌ى نێوخۆیى هه‌یه؟\nوه‌ڵامى ئه‌و پرسیاره ڕوون و ئاشكرایه، به‌ڵێ بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان گه‌ر به‌قه‌د حیزبه‌كانى تر كێشه‌ى تێدا نه‌بێت، كه‌مترى تێدا نیه.\nئاخر، كێشه‌ى نێوخۆیى چى یه ، به‌شێك له ئه‌ندامانى خانه‌ى راپه‌ڕاندنه‌كه‌ت قسه له‌گه‌ڵ یه‌كترى نه‌كه‌ن!\nهه‌ندێكیان ئیستیقاله‌یان كردبێت و بێزاربووبن، له‌و دۆخه‌ى گۆڕانى تێدایه‌و چوبێتنه ماڵه‌وه!\nئاخر، له‌وه كێشه‌تر ناو ته‌له‌فزیۆنه‌كه‌ت ته‌سفیه‌وته‌سفیه‌كاریه‌كى وا ده‌ستی پێكردبێت، له‌سه‌ر بنه‌ماى نزیكایه‌تى نارازیه‌كان، به‌جومله خه‌ڵك بنێریته ماڵه‌وه.\nیانى تۆى به‌حساب چاكسازیخواز، پاساو بۆ ئه‌م هه‌موو كێشه ده‌هێنیته‌وه و درۆ له‌گه‌ڵ جه‌ماوه‌ره‌كه‌تدا ده‌كه‌ى ، ئیتر چ جیاوازیه‌كه‌ت له‌گه‌ڵ ئه‌وانیتردا هه‌یه؟\nكێشه له‌وه كێشه‌تر چى بێت، به‌رپرسى دیارى بزوتنه‌وه‌كه‌ت ببرێته سه‌ر به‌رزاییه‌كانى سلێمانى به‌بیانوى داوه‌ت و دواتر له‌وێ شله برژينريته سه‌ر كراسه‌كه‌ى داو، هه‌ر له‌لایه‌ن هه‌ڵسوراوانى خۆته‌وه لێیبدرێ؟\nكێشه له‌وه گه‌وره‌تر چى بێت، رۆژانى پێش هه‌ڵبژاردن بریاره قادرى حاجى عه‌لى وتارى ره‌سمى بزووتنه‌وه‌كه‌ت له‌هه‌ولێر بخوێنێته‌وه، له‌ملاوه بێیت خێرا جلى فه‌رمى بۆ حه‌مه‌تۆفیق ئاماده‌بكه‌ى كه‌له‌وكاته‌دا كراسێكى زه‌ردى له‌به‌ربووه، وتاره‌كه‌ى به‌یتێ و له‌كه‌ى ئێن ئێن بیخوێنێته‌وه، تا گرنگى وتار خوێندنه‌وه‌كه‌ى قادرى حاجى عه‌لى نه‌هێڵیت.\nبه‌ڵێ كێشه‌كان زۆرن، بوار بۆ شاردنه‌وه‌یان نه‌ماوه، خه‌فه‌كردنى كێشه‌كان دواجار ته‌قینه‌وه‌ى نێوخۆیى لێده‌كه‌وێته‌وه، به‌ڵام كاركردن بۆ عیلاج كردنیان نوێ بوونه‌وه به‌دواى خۆیدا دێنێت.\nپاساو هێنانه‌وه بۆ شكست !\nیه‌كێتى و پارتى و حكومه‌ته‌كه‌شیان، به‌و هه‌موو كێشه‌نێوخۆیى و گه‌نده‌ڵى و كلكایه‌تیه‌ى بۆ وڵاتانى ده‌وروبه‌ر ده‌یكه‌ن، ته‌نها شتێكیان باش بووه نه‌یانداوه له ژێرى خراپه‌كاریه‌كانیان و وتویانه خراپین ، خۆمان باشده‌كه‌ین.(ئه‌ڵبه‌ت خۆیان پێباش ده‌كرێت یان رۆژگار به‌ڕێ ده‌كه‌ن، شتێ تره و لاى خه‌ڵك ڕوونه)\nگه‌وره‌ترین گرفتى گۆڕان ئه‌وه‌یه پاساو بۆ شكسته‌كانى ده‌هێنێته‌وه، خۆى له‌چاره‌سه‌ركردنى گرفته نێوخۆییه‌كانى ده‌دزێته‌وه، له‌جیاتى هه‌وڵدان بۆ چاره‌سه‌ركردنى كێشه نێوخۆییه‌كانى، هه‌ندێك هه‌رزه‌سیاسیان، ده‌ڵێن"قسه‌كردن له‌سه‌ر كێشه‌كانمان ، پلانى یه‌كێتى و پارتیه."\nئاخر چى ده‌به‌نگێك بڕوا به‌وه ده‌كات كه یه‌كێتى خۆى هێنده كێشه‌ى هه‌یه، كورده‌وارى وته‌نى له گه‌رمه‌كه‌ى كێشه‌كانى دا كلكى ئاژه‌ڵ ده‌بچڕێت، ئێستا چۆن ده‌یپه‌رژێته سه‌ر گۆڕان؟\nئینجا گه‌ر ده‌زانیت یه‌كێتى و پارتى له‌پلاندان بۆت، بۆ نارۆیت كێشه‌كانت چاره‌سه‌ر بكه‌یت و بوار به‌یه‌كێتى و پارتى ده‌ده‌یت وه‌كو پلان دژت به‌كارى بهێنن.\nئاخر زویر بوونى جه‌ماوه‌ره‌كه‌ت و دووركه‌وتنه‌وه لێت، به‌پاساو هێنانه‌وه‌ى ته‌زویرات چاره‌سه‌ر نابێت، ده‌بێت ئیعتراف بكه‌یت كه هه‌ڵه‌ت هه‌بووه، خه‌ڵكه‌كه‌ت لێت عاجزن و ده‌نگیان پێنه‌داوى.\nله جیاتى پاساو هێنانه‌وه كاتت كه‌م له‌به‌رده‌ستدا ماوه، ده‌رفه‌ت له‌و كاته وه‌ربگره‌و خه‌ڵك ئاشت بكه‌ره‌وه، خۆت چاك بكه‌و ئومێدى بۆ بگێره‌ره‌وه، بزان هه‌ڵبژاردنى داهاتو دۆخه‌كه پێچه‌وانه ده‌بێته‌وه یاخود نا!\nهه‌موو به‌رپرسه‌كانى گۆڕان ده‌زانن و له‌ده‌ره‌وه‌ى ئیعلام دانى پێدا ده‌نێن، كه چوار كورسیه‌كه‌ى نه‌وه‌ى نوێ هى ئه‌وان بووه، خه‌ڵك له‌وان بێ ئومێد بووه، بۆیه ده‌نگى به‌نه‌وه‌ى نوێ داوه، یاخود ده‌زانن بۆشایى هه‌بووه و نه‌وه‌ى نوێ قۆستویه‌تیه‌وه.\nهه‌موو به‌رپرسه‌كانى گۆڕان ده‌زانن، ته‌زویرات كراوه ، به‌ڵام نه‌ك به‌و حه‌جمه‌ى ئه‌وانى پێداڕوخێن، به‌ڵكو ده‌زانن هۆكاره‌كه ده‌نگدانى جه‌ماوه‌ره نارازیه‌كه بووه، كه‌پێشتر ده‌نگده‌رى گۆڕان بوون و ئێستا له‌دۆخى نائومێدى دان.\nسه‌ربارى ئه‌وه‌ى كه هه‌موو گۆڕان ده‌زانن خه‌له‌له‌كان له‌كوێدایه، كه‌چى له‌جیاتى هه‌نگاونان بۆ عیلاج كردنیان، دێن پاساویان بۆ دێننه‌وه و به‌ته‌خوین كردنى خه‌ڵكانى ره‌خنه‌گڕ، خۆیان له‌كه‌م و كوڕیه‌كان ده‌دزنه‌وه.\nبێ ماناترین پاساوى هه‌ندێ له‌هه‌رزه سیاسیه‌كان ئه‌وه‌یه، مادام كێشه ناوخۆییه‌كان له‌سه‌ر دزى و پاره دابه‌شكردن نیه ئاسایین. ئه‌مه پاساوێكى هه‌ر زۆر نالۆژیكى و بێ مانایه، تۆ جارێ پاره‌ت به‌ده‌سته‌وه نیه شه‌ڕته، خۆ پاره‌و به‌رژه‌وه‌ندیت كه‌وته لا مه‌گه‌ر خوا بۆ خۆى بزانێت، چیتر ده‌كه‌ى!\nئایا ئیراده‌ى خۆ چاككردن له‌نێو گۆڕاندا هه‌یه؟\nئه‌وه‌ى تا ئه‌م ساته‌وه‌خته‌ى كه تێیداین و ده‌یبینین، ئه‌وه‌یه ئیراده‌ى خۆ چاككردن له‌م بزوتنه‌وه‌یه‌دا نابینرێت، له‌جیاتى هه‌نگاونان به‌ئاراسته‌ى خۆچاككردن، پاساو بۆ كێشه‌نێوخۆیى و هه‌نگاوه هه‌ڵه‌كان ده‌هێنرێته‌وه.\nسێ چین و دامه‌زراوه له نێو گۆڕاندا هه‌ن، كه ئه‌ركیانه فشار بۆ باشكردنى دۆخى نێوخۆیى بزووتنه‌وه‌كه‌یان دروست بكه‌ن، ئه‌وانیش به‌هۆى به‌رژه‌وه‌ندى و لاوازى و بوونیان به‌به‌شێك له‌كێشه‌كان، ناتوانن به‌و ڕۆڵه هه‌ستن.\nبه‌شى یه‌كه‌م، ئه‌ركى جڤاتى نیشتیمانیه، په‌نجه بخاته سه‌ر برینه‌كان و كار بۆ چاككردنیان بكات، به‌ڵام ئه‌م ئه‌نجومه‌نه لاوازه و ئه‌ندامه‌كامنیشى به‌شێكن له سیراعه ناوخۆییه‌كان.\nبه‌شى دووه‌م، سه‌ركرده دێرینه‌كانى یه‌كێتین، ناڵێم هه‌موویان، زۆربه‌یان بوونه‌ته به‌شى سه‌ره‌كى گرفته‌كان.\nسێیه‌م، ئه‌وانه‌ن كه‌پێیانده‌وترێ رۆشنبیر و پێشتر به‌ده‌م و چاوى تازه و زمانحاڵى گه‌نجان ناوده‌بران، ئه‌مانه هێنده له خه‌مى خۆ كاندیدكردن و پۆست پێداندان، بیریان لاى داهاتوى بزووتنه‌وه‌كه‌یان نیه.ئه‌مانه بزانن به‌رژه‌وه‌ندیان لاى كام ئاراسته‌ى ناو گۆڕانه، به‌كون فه‌یه‌كونێك بو لاى باده‌ده‌نه‌وه، ئه‌مانه ئیشیان ته‌نها پۆست كردن و قسه‌كردنه، ئه‌گینا له‌ڕووى عه‌مه‌لیه‌وه له‌نێو گۆڕاندا نه‌ك قسه‌یان ناخوات، به‌ڵكو هه‌میشه لاى باڵى به‌هێزن تا گه‌ر پۆستێك هه‌بێت بیانداتى ،یاخود له‌كاتى هه‌ڵبژاردندا بیانكه‌نه سه‌رۆك لیست و كاندیدیان بكه‌ن.\nئایا ئومێد له‌به‌رده‌م گۆڕان دا ماوه؟\nبێگومان گه‌ر بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان كارى جدى بو چاره‌سه‌ركردنى گرفته نێوخۆییه‌كانى بكات و هه‌ڵه‌كانى رابردووى چاره‌سه‌ربكات، به‌ڵێ ئومێد ماوه بۆ به‌هێز بوونه‌وه‌ى ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه.\nئومێده‌كه له‌وێدایه، زۆربه‌ى خه‌ڵكى كوردستان هێنده له‌یه‌كێتى و پارتى بێزاربوون، هه‌میشه به‌دواى به‌دیل دا ده‌گه‌ڕێن، تا ڕووى لێبكه‌ن.جگه له‌گۆران تا ئيستا به‌ديلى تر دروست نه‌بووه، واته شانسى گۆران له‌نه‌بوونى به‌ديلى فيعلى و به‌هيزدايه.\nنه‌وه‌ى نوێ كاتێك چوار كورسى ده‌هێنێت، مه‌سه‌له‌كه به‌هێزى شاسوار و ستافه‌كه‌ى نیه، به‌ڵكو مه‌سه‌له‌كه نه‌بوونى به‌دیله، كاتێك خه‌ڵك له‌گۆڕان نائومێدبوو، به‌ناچارى ده‌نگ به‌هێزێكى تازه ده‌دات.\nگومانیشى تێدا نیه، شاسوار عه‌بدولواحید ناتوانێت ئیداره‌ى ئه‌و جه‌ماوه‌ره بدات كه‌ده‌نگیان پێدا ، ناتوانێت ڕایانبگرێت، مه‌سه‌له‌كه واده‌بینرێت جوڵانه‌وه‌كه‌ى زیاتر كه‌ف و كوڵه و دامركانه‌وه‌ى له‌سه‌ر كات وه‌ستاوه.\nبێگومان گه‌ر گۆڕان به‌خویدا بچێته‌وه، جه‌ماوه‌ره‌كه‌ى پێشوترى كه‌چوونه لاى نه‌وه‌ى نوێ، جارێكى تر دێنه‌وه بۆ لاى، ئه‌وانه‌شى ده‌نگیان پێنه‌داو نائومێدبوون لێى، بۆلاى ده‌گه‌رێنه‌وه، به‌ڵام گه‌ر خۆشى باش نه‌كات و به‌م دۆخه‌وه بمێنێته‌وه، ئه‌وا له‌هه‌ڵبژاردنه‌كانى داهاتوودا گۆڕان زۆر به‌بچووكتر ده‌بینین.


16:38 PM IRAQ\nTUESDAY, 23 APRIL 2019 - 09:38\nبەشی ئێران- ڕێبەری باڵی شۆڕشی ئیسلامیی ئێران لە دیدار لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی پاکستان و شاندی یاوەری ڕایگەیاند: پێوەندیی نێوان گەلانی ئێران و پاکستان پێوەندییێکی قووڵە و جەختی کردەوە پێچەوانەی خواستی دوژمنان پێوەندییەکانی نێوان ئێران و پاکستان دەبێت پتەو بکرێتەوە.\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، شانەی ڕاگەیاندنی نووسینگەی ئایەتۆڵڵا خامنەئی ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران بڵاوی کردەوە: لە دیدارەکەدا ئاماژە بە بنەما مێژوویەکانی پێوەندیی هەردوو وڵات دراوە و ڕێبەری ڕایگەیاندووە: ئەو پەڕی شکۆی نیمچە کیشوەری هیند لەسەردەمی دەسەڵاتدارێتیی موسوڵمانەکاندا بووە و گەورەترین زەبری چەوسێنەرانی بەریتانی بەم ناوچەیە لەناوبردنی شارستانییەتی ئیسلامیی بووە.\nڕێبەری شۆڕشی ئیسلامی لەدرێژەدا ڕێزی لە کەسایەتییە گەورەکانی پاکستان گرت و باسیان لە ئیقبال لاهووری و محەمەد عەلی جناح کرد و وتیان: پێوەندیی باش لە بەرژەوەندیی هەردوو وڵاتدایە، بەڵام پێوەندییەکان دوژمنی جیدییان هەیە کە دەبێت دژی خواستی ئەوان هەنگاو هەڵبگرین هاوکارییەکان و پێوەندییەکان پەرە پێبدەین.\nلای خۆیشیەوە سەرۆک وەزیرانی پاکستان ئاماژەی دا بە پێوەندییە مێژووییەکانی ئێران و وڵاتەکەی و ڕایگەیاند: هەندێک نایانهەوێت تاران و ئیسلام ئاباد بە یەکتر نزیک ببنەوە بەڵام ئێمە بەسەر کێشەکاندا زاڵ دەبین و هەوڵ دەدەین پێوەندییەکانی هەردوو وڵات بەهێزتر بکەینەوە.


سەرەتا»مۆبایل»ئه‌ندرۆید Android»ئەپڵیكەیشن»به‌رنامه‌یه‌كی نایاب بۆ بلۆک کردنی نامە و تەلەفۆن\nلەلایەن Darya ismail لە 19/10/2016 0 Comments\nئه‌مجاره به‌رنامه‌یه‌كی نایابتان پێ ئاشنا ئه‌كه‌ین كه به‌كاردێ بۆ بلۆک کردنی نامە و تەلەفون بۆ ئەندرۆید و ئایفۆن ،كه به‌رنامه‌یه‌كی نایابه و ئاسانه له به‌كارهێنان ،به‌هؤی ئه‌م به‌رنامه‌یه‌وه ئیتر كێشه‌تان نامێنێ له كاتی بلۆک کردنی نامە و تەلەفون، هه‌روه‌ها بڕی ئه‌و به‌ڵانسه‌شتان بۆ ئه‌گه‌رێته‌وه كه له كاتی بلۆك كردنی كه‌سێك كۆمپانیاكانی په‌یوه‌ندی وه‌ری ئه‌گرن. وه به‌رنامه‌یه‌ك بۆ بلۆك كردن و هه‌روه‌ها زانینی ناوی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه په‌یوه‌ندیت پێوه‌ئه‌كه‌ن بۆ هه‌ردوو سیسته‌م.\nبه‌رنامه‌ی Calls Blacklist PRO به‌رنامه‌یه‌كی نایابه بۆ ئه‌م كاره كه زیاتر له 6,734 جار داونڵۆدكراوه وه نرحه‌كه‌ی نزیكه‌ی 1$ به‌ڵام ئێمه به‌خۆرای بۆمان ئاماده كردوون ، وه هه‌روه‌ها به‌رنامه‌ی Hiya Caller ID and Block بۆ ئایفۆن كه هه‌مان كار ئه‌نجام ئه‌دا وه هه‌روه‌ها بۆ زانی و ناسنی ناوی ئه‌و كه‌سانه‌ش به‌كاردێ كه په‌یوه‌ندیت پێوه‌ئه‌كه‌ن .\nلینكی داگرتنی به‌رنامه‌ی Calls Blacklist PRO بۆ ئه‌ندرۆید\nلینكی داگرتنی به‌رنامه‌ی Hiya Caller ID and Block\nئه‌مه‌ش لینكی به‌رنامه‌یه‌ی Hiya Caller ID and Block بۆ ios (ئایفۆن)\nبابەتەكانی پێشووترگۆڕینی پلەی ستۆر لە عێراقەوە بۆ ئەمەریکا\nبابەتی دواتر چۆنیەتی بڵاوکردنەوەی پەخشی راستەوخۆی فەیسبوک بۆ هەردوو سیستەمی ئەندرۆید و IOS


یەکەم کۆرنسۆس 9\n<< < یەکەم کۆرنسۆس 9 > >>\n١ ئایا سەربەست نیم؟ ئایا نێردراو نیم؟ ئایا عیسای گەورەمانم نەبینیوە؟ ئایا ئێوە بەهۆی یەزدانەوە ئەنجامی کاری من نین؟ ٢ ئەگەر هاتوو بۆ خەڵکی دیکە نێردراو نەبم، ئەوا بۆ ئێوە نێردراوم، چونکە یەکبوونتان لەگەڵ مەسیح بەڵگەیە کە من نێردراوم.\n٣ بۆ ئەوانەی دادوەریم دەکەن ئەمەیە بەرگریم: ٤ ئایا مافی خواردن و خواردنەوەمان نییە؟ ٥ ئایا مافمان نییە خانمێکی باوەڕدار بکەینە هاوسەر و هاوڕێمان لە گەشتەکانماندا، وەک نێردراوانی دیکە و براکانی مەسیح و پەترۆس* ؟ ٦ یاخود تەنها من و بەرناباس ئەو مافەمان نییە، دەبێت هەر ئیش بکەین؟\n٧ کێ هەبووە بە خەرجی خۆی سەربازی کردبێت؟ کێ ڕەزێک دەچێنێت و لە بەروبوومەکەی ناخوات؟ یان کێ شوانایەتی مێگەلێک دەکات و لە شیرەکەی ناخوات؟ ٨ ئەم قسانە وەک مرۆڤ دەکەم؟ ئایا تەوراتیش ئەمانە ناڵێت؟ ٩ چونکە لە تەوراتی موسا نووسراوە: [لە کاتی گێرەکردن دەمی گا مەگرە.]* ئایا خودا بایەخ بە گا دەدات؟ ١٠ بێگومان لە پێناو ئێمە وای فەرمووە، مەگەر نە؟ بەڵێ، لە پێناوی ئێمەدا نووسراوە، چونکە ئەوەی دەکێڵێت پێویستە بە هیواوە بکێڵێت، ئەوەی گێرە دەکات بەو هیوایە دەیکات کە بەشی لە بەرهەمەکەدا هەبێت. ١١ ئەگەر ئێمە شتی ڕۆحیمان بۆتان چاندووە، ئایا زۆرە ئەگەر شتی ماددی لە ئێوە بدروینەوە؟ ١٢ ئەگەر خەڵکی دیکە مافی پشتگیرییان* لەسەرتانە، ئایا ئێمە لەپێشتر نین؟\nبەڵام ئەم مافەمان بەکارنەهێنا، بەڵکو بەرگەی هەموو شتێک دەگرین، نەوەک کۆسپ دابنێین بۆ مزگێنی مەسیح. ١٣ ئایا نازانن ئەوانەی خزمەتی پەرستگا دەکەن لە شتەکانی پەرستگا دەخۆن، ئەوانەی خزمەتی قوربانگاش دەکەن لە قوربانگادا بەشدارن؟ ١٤ بە هەمان شێوە مەسیحی خاوەن شکۆ فەرمانی داوە، ئەوانەی کە مزگێنی ڕادەگەیەنن گوزەرانیان لەسەر مزگێنییە.\n١٥ بەڵام شتێکم لەمە بەکارنەهێناوە. منیش ئەوانە نانووسم، تاکو بۆ من ئاوا بێت، چونکە مردنم باشترە لەوەی یەکێک شانازیم پووچەڵ بکاتەوە. ١٦ ئەگەر مزگێنی بدەم شانازیم نییە، لەبەر ئەوەی پێویستە و خراوەتە ئەستۆم. قوڕبەسەرم ئەگەر مزگێنی نەدەم! ١٧ چونکە ئەگەر خۆبەخش ئەوە بکەم، ئەوا پاداشت دەکرێم. بەڵام ئەگەر بە ناچاری بێت، ئەوا متمانەی بریکاریەتیم دراوەتێ. ١٨ ئیتر پاداشتم چییە؟ ئەوەیە کاتێک مزگێنی دەدەم، بەخۆڕایی مزگێنی بدەم و داوای مافی تەواوی خۆم وەکو مزگێنیدەر نەکەم.\n١٩ هەرچەندە سەبارەت بە هەمووان سەربەستم، بەڵام خۆم کردە کۆیلەی هەمووان تاکو زیاتریان لێ بەدەستبهێنم. ٢٠ بۆ جولەکە خۆم وەک جولەکە لێکرد، تاکو جولەکە ببەمەوە. بۆ ئەوانەی لەژێر شەریعەتن* وەک لەژێر شەریعەت، کە خۆم لەژێر شەریعەت نیم، تاکو ئەوانەی لەژێر شەریعەتن بیانبەمەوە. ٢١ بۆ ئەوانەی بێ شەریعەتن، وەک بێ شەریعەت بم، هەرچەندە بێ شەریعەتی خودا نیم، بەڵکو لەژێر شەریعەتی مەسیحدام، تاکو ئەوانەی بێ شەریعەتن بیانبەمەوە. ٢٢ بۆ لاوازان بوومە لاواز، تاکو لاوازەکان ببەمەوە. بۆ هەمووان بوومە هەموو شتێک، تاکو بە هەر شێوەیەک هەندێک ڕزگار بکەم. ٢٣ هەموو ئەمانە لە پێناوی پەیامی ئینجیلدا دەکەم، تاکو تێیدا بەشدار* بم.\n٢٤ ئایا نازانن هەموو ئەوانەی لە گۆڕەپان ڕادەکەن، هەموو ڕادەکەن، بەڵام تەنها یەکێک خەڵات دەکرێت؟ کەواتە ڕابکەن تاوەکو خەڵاتەکە بەدەستبهێنن. ٢٥ هەر یەکێک ململانێ بکات لە هەموو شتێک خۆ ڕادەگرێت. ئەوانە تاکو تاجێکی لەناوچوو بەدەستبهێنن، بەڵام هی ئێمە لەناو نەچووە. ٢٦ کەواتە ڕادەکەم نەک وەکو یەکێک ئامانجی نەبێت، بۆکسێن دەکەم نەک وەک لە هەوا بدەم. ٢٧ بەڵکو لەگەڵ لەشم توند دەبم و دەیکەمە کۆیلە، نەوەک لەدوای ئەوەی بۆ خەڵکی دیکە جاڕم داوە، خۆم ڕەت بکرێمەوە.


28 پەرلەمانتاری ھەرێمی کوردستان داوا لە حکومەت دەکەن چیتر دابەشکردنی موچە دوانەخات - SAHAR KURDISH (Sorani)\n28 پەرلەمانتاری ھەرێمی کوردستان داوا لە حکومەت دەکەن چیتر دابەشکردنی موچە دوانەخات\nئادار 25, 2020 16:19 Asia/Tehran\n28 پەرلەمانتاری ھەرێمی کوردستان داوا لە حکومەت دەکەن چیتر دابەشکردنی موچە دوانەخات و رایدەگەیەنن، "لە ئێستادا توێژی فراوانی موچەخۆرانی هەرێم، سەرەڕای گیرۆدەبونیان بەم ڤایرۆسە، لەدۆخێکی سەختی گوزەراندان و ئەمەیش کاریگەریی بەسەر ژیانیان و دابینکردنی خواردن و پێداویستییە رۆژانەییەکانیانەوە دروستکردوە".\nبە پێی راپۆرتی وێستگە نیوز ، لە پەیامەکەی ئەو 28 پەرلەمانتارەدا کە ئاراستەی حکومەتیا ھەرێمی کوردستانیان کردووە، هاتووە، " ئێمەی پەرلەمانتاران کە لە خوارەوە ئیمزامانکردوە، وێڕای ئەوەی ستایشی هەوڵی حکومەتی هەرێم دەکەین لە روبەروبونەوەی ڤایرۆسی "کۆرۆنا/ کۆڤید19"دا، داوادەکەین چیتر بەهیچ پاساوێک دابەشکردنی موچەی موچەخۆرانی هەرێم دوانەکەوێت، بەتایبەتیی کە لە ئێستادا توێژی فراوانی موچەخۆرانی هەرێم، سەرەڕای گیرۆدەبونیان بەم ڤایرۆسە، لەدۆخێکی سەختی گوزەراندان و ئەمەیش کاریگەریی بەسەر ژیانیان و دابینکردنی خواردن و پێداویستییە رۆژانەییەکانیانەوە دروستکردوە".\nدەشڵێن، " بۆیە داواکارین پێش کۆتایی ئەم مانگە، موچەی مانگی (12)ی ساڵی رابردو دابەشبکرێت و میکانیزمێکی گونجاویش دابنرێت بۆ دابەشکردنەکە، بەجۆرێ کە رەچاوی تەندروستیی هاوڵاتیان بکرێت لە تەشەنەنەسەندنی ڤایرۆسی "کۆرۆنا"دا".\nچین بڕیاری داوە بە بڕی زیاتر لە یەک ملیار دۆلار پرۆژەیەکی گەورە لە ھەولێر بنیات بنێت\nهاوژینی کاوه گه‌رمیانی: تا ئێستا لە ھیچ دۆسیه‌یەکی تیرۆردا، تیرۆرکەران سزا نەدراوان و دۆسییەکانیشیان لەدادگاکانی کوردستان داخراون


لە عیراق ڕۆژێكی ئەم هەفتەیە پشوو دەبێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلە عیراق ڕۆژێكی ئەم هەفتەیە پشوو دەبێت\nڕۆژی پێنجشەممەی ئەم هەقتەیە، بەبۆنەی ساڵیادی دامەزراندنی سوپای عیراقەوە، لە سەرجەم دام و دەزگا حكومییەكانی پارێزگاكانی عیراق پشووی فەڕمییە.\nبەپێی خشتەی پشووەكانی حكوومەتی عیراق ڕۆژی پێنجشەممە 6-1-2022 لەسەرجەم دام و دەزگا حكومییەكان بەبۆنەی ساڵیادی دامەزراندنی سوپای عیراقەوە پشووی فەڕمییە.\nحكومەتی عیراق هەموو ساڵێك ئەو ڕۆژە دەكاتە پشووی فەڕمی، كەركووك و خانەقین و خورماتوو و شنگال و ناوچە كوردستانییەكانی دیكە و تەواوی شارو شارۆچكەكانی عیراق دەگرێتەوە.


یه‌كه سه‌ربازییه‌كانی عێراق له بیابانی ئه‌نبار جێگیربوون وه‌ك به‌شێك له قۆناغی چواری ئۆپه‌راسیۆنی ئه‌منیی 'ئیراده‌ی سه‌ركه‌وتن' له 27 ئاب. [خاوه‌نی وێنه: وه‌زاره‌تی به‌رگری عێراق]\nهێزه‌كانی عێراق دووشه‌ممه (16 ئه‌یلول) قۆناغی پێنجه‌می ئۆپه‌راسیۆنی ئه‌منیی "ئیراده‌ی سه‌ركه‌وتن"یان ده‌ستپێكرد بۆ پاككردنه‌وه‌ی پاشماوه‌كانی "ده‌وڵه‌تی ئیسلامی" (داعش) له بیابانی ئه‌نبار تا سه‌ر سنووری سعودیه-عێراق.\nوته‌بێژی فه‌رمانده‌یی ئۆپه‌راسیۆنه هاوبه‌شه‌كان، عه‌مید یه‌حیا ره‌سوڵ وتی فه‌رمانده‌ییه‌كانی سوپا و پۆلیس له پارێزگاكانی ئه‌نبار و كه‌ربه‌لا به‌شداری له ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌دا ده‌كه‌ن، له‌گه‌ڵ یه‌كه‌كانی به‌غدا و بابل و به‌سره و پاسه‌وانانی سنوور، هێزه‌كانی پاراستنی شاڕێكان و حه‌شدی شه‌عی.\nهێزه‌كانی عێراقهه‌ڵمه‌ته‌كه‌یان ده‌ستپێكردله 7 ته‌مموز، كه قۆناغه‌كانی پێشووتری هه‌ڵمه‌ته‌كه ته‌ركیزی له‌سه‌ر سڕینه‌وه‌ی پاشماوه‌كانی داعش بوو له ناوچه گه‌وره‌كانی ده‌وروبه‌ری به‌غدا و پارێزگاكانی ئه‌نبار، دیاله، نه‌ینه‌وا و سه‌ڵاحه‌دین.\nره‌سوڵ سێشه‌ممه به دیارونای وت ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ی ئێستا ناوچه‌یه‌كی به‌رفراون به مه‌ودای 60,000 كیلۆمه‌تر له‌نێوان پارێزگاكانی ئه‌نبار و كه‌ربه‌لا و نه‌جه‌ف ده‌گرێته‌وه.\nهێزه‌كانی عێراق حه‌شارگه‌كانی داعش له بیابانی ئه‌نبار ده‌كه‌نه ئامانج وه‌ك به‌شێك له یه‌كه‌مین قۆناغی ئۆپه‌راسیۆنی ئه‌منیی 'ئیراده‌ی سه‌ركه‌وتن' له 8 ته‌مموز. [خاوه‌نی وێنه: هێزه‌كانی پاسه‌وانانی سنوور]\nناوبراو وتی: "ناوچه‌كه له‌لایه‌ن ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی گه‌ڕان و پشكنین و راماڵینه ئاسمانی و زه‌مینییه‌كان له باشوری شاڕێی نێوده‌وڵه‌تییه‌وه درێژده‌بێته‌وه تا سنووری عێراق له‌گه‌ڵ سعودیه [رێگای نوخیب-عه‌رعه‌ر]."\nوتی ئه‌و ناوچانه خاكێكی ئاڵۆزیان هه‌یه به‌هۆی به‌رزونزمیی خاكه‌كه و ئه‌شكه‌وت و دۆڵه بیابانیانه‌كانه‌وه، كه ئه‌مه له وادی قه‌زافدا به‌ڕوونی ده‌رده‌كه‌وێت.\nره‌سوڵ وتی: "ئۆپه‌راسیۆنه‌كه دوای گه‌یشتنی چه‌ند راپۆرتێك راگه‌یه‌نرا، كه له‌لایه‌ن سه‌رچاوه هه‌واڵگرییه‌كانمانه‌وه به‌ده‌ستمان گه‌یشتبوون ده‌رباره‌ی خۆحه‌شاردانی پاشماوه‌كانی داعش له ناوچه‌كه."\nناوبراو وتی: "سه‌ربازه‌كانمان له‌ئێستادا گه‌ڕانێكی ته‌واوه‌تی بۆ تیرۆریسته‌كان ئه‌نجامده‌ده‌ن له چه‌ند ئاڕاسته‌یه‌كی جیاوازه‌وه بۆ ده‌وره‌دانیان و رێگریكردن له هه‌ڵاتنیان." وتشی فڕۆكه‌كانی عێراق و هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی هێرشی ئاسمانییان له ناوچه‌كه ئه‌نجامداوه.\nره‌سوڵ وتی ئۆپه‌راسیۆنه‌كه "ناوه‌ستێت تا ته‌واوی ئامانجه‌كانی نه‌پێكێت له پاككردنه‌وه‌ی ناوچه‌كه له پاشماوه‌كانی داعش و بنه‌بڕكردنیان له‌وێ".\nوتیشی ئه‌نجامه‌كانی ئۆپه‌راسیۆنی"ئیراده‌ی سه‌ركه‌وتن" گه‌یشتۆته خاڵی "لاوازكردن و رووخاندنی دوژمن و لاوازكردنی له به‌رپه‌چدانه‌وه‌كانی هێرشه سه‌ركه‌وتووه‌كانمان".\nعێراق رێگاكانی رۆژئاوای ئه‌نبار ده‌كاته‌وه له‌گه‌ڵ باشبوونی ئاسایشدا\nشاره‌زایه‌كی ناوخۆ به دیارونای وت ئێستا چوار رێگای بیابانه‌كه كراونه‌ته‌وه به‌ڕووی خه‌ڵكدا له پاش پێنج ساڵ دوای ئه‌وه‌ی داعش دای به‌سه‌ر پارێزگاكه‌دا.


رێڕه‌وی کۆمۆنیستی به‌ره‌و خودکۆیله‌یی | چرای ئازادی\nچرای ئازادی > توێژینەوە > رێڕه‌وی کۆمۆنیستی به‌ره‌و خودکۆیله‌یی\nرێڕه‌وی کۆمۆنیستی به‌ره‌و خودکۆیله‌یی\n♦ کارڵ پۆپەر\nهیچ بیریارێکی تیۆری به هێنده‌ی فرێدریش ڤۆن هایاک به‌شداری به‌سودی نه‌کردوه له تێگه‌شتن له هه‌ره‌سهێنانی حوکمی سۆشیالیستیدا. هایاک ئه‌م کاره‌ی له په‌رتوکێکی بچوکدا ئه‌نجامداوه به‌ناوی “رێگا به‌ره‌و کۆیله‌یه‌تی”، که بۆ یه‌که‌م جار له ساڵی 1944 دا بڵاوکرایه‌وه، ئه‌و کاته‌ی که کۆتایی جه‌نگی جیهانی دووه‌م له ئاسۆدابوو.\nدوای ئه‌وه‌ش چه‌ندین به‌رهه‌می دیکه‌ی گرنگی نوسی له په‌رتوک و وتار. یه‌کێک له گرنگترینی ئه‌و به‌رهه‌مانه په‌رتوکێًک بوو به‌ناوی ”ده‌ستوری سه‌ربه‌ستی” که له ساڵی 1960دا بڵاوبوه‌وه.\nبڵاوکراوه‌کانی دیکه‌ی هایاک له سێ به‌رگدا به‌ناوی “یاسا، یاسادانان ، سه‌ربه‌ستی” له نێوان ساڵانی 1973و 1979دا بڵاوبونه‌ته‌وه.\nکاتێک هایاک ته‌مه‌نی 89 ساڵ بوو، په‌رتوکێکی به هاوکاری ده‌بلیو بارتلی بڵاوکرده‌وه، که به په‌رتوکێکی زۆر سه‌رکه‌توو داده‌نرێت له‌ژێر ناوی “له‌خۆباییبوونی کوشنده” که له ساڵی 1989دا بڵاوکرایه‌وه. ئه‌و په‌رتوکانه کۆمه‌ڵه په‌رتوکێکن که خاسیه‌تێکی زانستی زۆر باڵایان هه‌یه. له هه‌مانکاتیشدا ئه‌و په‌رتوکانه گورزی کوشنده‌ن له رژێمه تۆتالیتار و سه‌رکوتکه‌ره‌کان.\nهه‌روه‌ها ئه‌و په‌رتوکانه به‌شدارییه‌کی باشیانکرد له روخاندنی دیواری به‌رلیندا که له سه‌رده‌می خرۆشۆفدا دروستکرابوو، و هه‌روه‌ها رمانی په‌رده‌ی ئاسنینی ستالین. \nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هایاک به ته‌نها خۆی نه‌به‌ستبوه‌وه به نوسینی ئه‌م په‌رتوکه سیاسییه سه‌رسوڕهێنه‌ره گرنگانه‌وه.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هایاک زانایه‌کی مه‌زن و مرۆڤێکی دانسقه‌بوو، پارێزگاریشبوو له شێوازی ژیان و بیرکردنه‌وه‌ی و په‌روه‌رده‌یدا. و به‌شداری هیچ چالاکییه‌کی سیاسیشی نه‌کردوه. به ماویه‌کی که‌م پاش جه‌نگی جیهانی دووه‌م، کۆمه‌ڵه‌ی “مۆنت پێلیرین”ی دامه‌زراند. ئامانج له دامه‌زراندنی ئه‌و کۆمه‌ڵه‌یه بریتیبوو له راگرتنی هاوسه‌نگی به‌رامبه‌ر ژماره‌ی بێشوماری ئه‌و بیریاریارانه‌ی که سۆشیالیزمیان هه‌ڵبژارد.\nهایاک هه‌ستی به‌وه‌کرد که به‌ته‌نها ئه‌وه به‌س نه‌بوو که کتێب و لێکۆڵێنه‌وه بنوسێًت. بۆیه کۆمه‌ڵه‌یه‌کی دامه‌زراند له بیریار و زانای ئابووری زانستی، که ئاراسته‌که‌ی پێچه‌وانه‌ی ئه‌و ره‌وته سۆشیالیستییه باوه‌ی زۆرینه‌ی رۆشنبیران و بیریارانبوو که باوه‌ڕیان به داهاتوییه‌کی سۆشیالیستی هه‌بوو. کۆمه‌ڵه‌که له سویسرا و له ساڵی 1947 له چیای پیلیرین دامه‌زرا، ئه‌و چیایه‌ی که ده‌یڕوانی به‌سه‌ر که‌ناری باشوری ده‌ریاچه‌ی جنێڤدا.\nمایه‌ی شانازییه که من یه‌کێک بووم له‌و که‌سانه‌ی هایاک بانگهێشتیکردبوون بۆ ئه‌وه‌ی ببنه دامه‌زرێنه‌ری ئه‌و کۆمه‌ڵه‌یه. میلتن فریدمان و ئارۆن دایرێًکته‌ر له نێو دامه‌زرێنه‌راندابوون. ئه‌م کۆمه‌ڵًه‌یه هه‌تا ئێستا له بووندایه و به‌درێژایی ساڵانی کارکردنی، کاریگه‌ری گه‌وره‌ی هه‌بووه له‌نێو بیریاراندا، به‌تایبه‌ت ئابوریناسان.\nبه‌بڕوای من، یه‌که‌م و ره‌نگه گه‌وره‌ترین ده‌ستکه‌وتی ئه‌و کۆمه‌ڵه‌یه بریتیبوبێت له هاندانی ئه‌وانه‌ی که شه‌ڕیان له دژی باڵاده‌ستی بیشوماری جۆن مه‌ینارد کینزی و قوتابخانه ئابورییه‌که‌ی ده‌کرد.\nهه‌رچه‌نده من خۆم ئابوریناس نیم، له‌به‌ره ئه‌وه ره‌نگه شیاو نه‌بم بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌و کاریگه‌رییه مێژوییه‌ی کۆمه‌ڵه‌ی مۆنت پێلێرین هه‌یبوه. ئه‌رکی هه‌ڵسه‌نگاندن (که به بڕوای من گرنگه) ده‌که‌وێته ئه‌ستۆی مێژوونوسانی داهاتوو له‌وه‌ی که په‌یوه‌سته به تیۆره و سیاسه‌تی ئابورییه‌وه. \nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا و له جێگه‌ی خۆمه‌وه که بۆ ساڵانێک ئه‌ندامی قوتابخانه‌ی له‌نده‌نی ئابووری بووم، توانیم ئه‌و شوێن پێلیژکردنه‌ی په‌یڕه‌وی سۆشیالیستی ببینم که له چه‌ند ساڵی دوای جه‌نگدا زۆر به‌هێز بوو.\nبۆ مێژوش ده‌یلێم که ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه، که هایاک له په‌رتوکه‌که‌یدا “رێگه به‌ره‌و کۆیله‌یه‌تی” سازیکرد، پێشڕه‌وێکی گرنگی هه‌بوو. مه‌به‌ستم له لۆدڤیک فۆن میسسی مامۆستای هایکه که بۆ یه‌که‌مجار له ڤییه‌ننا به خزمه‌تیگه‌یشتم له سه‌ره‌تای ساڵی 1935 به‌هۆی بایه‌خدانی ئه‌وه‌وه به یه‌که‌م په‌رتوکی من. و پاش نزیکه‌ی شه‌ش مانگ هایاکم له له‌نده‌ن بینی.\nمیسس ئه‌و که‌سه بوو که یه‌که‌م قوڵترین ره‌خنه‌ی هاوچه‌رخی ئاراسته‌ی سۆشیالیزمکرد: پیشه‌سازی نوێ له‌سه‌ر ئابوری بازاڕی ئازاد به‌نده، سۆشیالیزمیش، به‌تایبه‌ت پلانرێژی سۆشیالیستی (التختطیط الاشتراکي)، دژی ئابوری بازاڕی ئازاده، به‌و پێيه‌ش ده‌رئه‌نجامی سه‌رنه‌که‌وتنه(پلانڕێژی سۆشیالیستی له‌و سه‌رده‌مه‌دا زۆرترین بره‌وی هه‌بوو له نێوه‌نده فیکرییه‌کاندا).\nبیرۆکه‌که‌ی میسس بایه‌خێکی گرنگی هه‌بوو، وه‌ک چۆن ئێستا هه‌موو که‌سێک ده‌توانێت درکیپێبکات. \nهایاک بڕوای وابوو، وه‌ک به خۆشمی وت، که ئه‌ویش وه‌ک من، له هه‌ڕه‌تی لاویدا مه‌یلی بۆ سۆشیالیزم هه‌بووه. ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌ش نه‌بم، وابزانم له یه‌کێک له نوسینه‌کانیدا ئاماژه‌ی پێداوه.\n گرنگیشه له‌بیرمان نه‌چێت که هایاک له یه‌که‌مینی ئه‌و که‌سانه‌یه که تیۆره پڕبایه‌خه‌که‌ی میسسیان په‌سه‌ندکرد و په‌ره‌یه‌کی چاکیان پێدا.\nره‌هه‌ندی دووه‌می زیادکرد بۆ تیۆره‌ییه‌که که زۆر گرنگه ئه‌ویش وه‌ڵامدانه‌وه‌ی پرسیاری: چی روده‌دات ئه‌گه‌ر بێت و حکومه‌تێک هه‌وڵبدات ئابوری سۆشیالیستی یان پلانرێژی سۆشیالیستی بێنێته ئارا و بیخاته‌گه‌ڕ؟\n وه‌ڵامه‌که‌ش بریتیبوو له: ئه‌و کاره ته‌ها له رێگه‌ی هێز و تۆقاندن و کۆیله‌گه‌ری سیاسییه‌وه ده‌کرێت. ئه‌م تیۆره‌یه‌ی دووه‌م که له روی زانستییه‌وه هیچی له تیۆره‌ی یه‌که‌م که‌متر نیه، له به‌رهه‌می هایاکه. و هه‌رچۆن هایاک تیۆره‌ی یه‌که‌می میسسی په‌سه‌ندکرد، به‌هه‌مان شێوه‌ش میسس ده‌موده‌ست تیۆره نوێیه‌که‌ی هایاکی په‌سه‌ندکرد.\nجارێکی دیکه ده‌مه‌وێت ئه‌وه دوپاتبکه‌مه‌وه که من نه ئابوریناسم و نه مێژوونوسی تیۆره ئابورییه‌کانیشم. ئه‌و سه‌رنجه مێژووییانه‌ش که خستمنه‌روو، ده‌کرێت راست ده‌رنه‌چن کاتێک لێکۆڵێنه‌وه له هه‌موو به‌ڵگه‌نامه مێژووییه‌کان ده‌کرێت و به تایبه‌ت نامه‌گۆڕینه‌وه‌کان. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌کرێت یه‌کێک له مه‌سه‌له سه‌رنج راکێشه‌کان بێت.\nمیسس، پاش هایاک، گرنگترین ئه‌ندامی دامه‌زرێنه‌ری کۆمه‌ڵه‌ی مۆنت پیلیرینه. من به‌رده‌وام ئاگاداری به‌شدارییه بێوێنه‌کانی میسس بووم بۆ ئه‌و کۆمه‌ڵه‌یه و زۆریش پێی سه‌رسامبووم. ده‌مه‌وێت جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌و خاڵه بکه‌مه‌وه چونکه ئێمه هه‌ردوکمان درکمان به‌و دژیه‌کییه گه‌وره‌یه‌ی نێوان بیروبۆچونه‌کانمان کردبوو له بواری مه‌نهه‌جی و ئه‌بستمۆلۆجیادا.\nواهه‌ست ده‌که‌م میسس منی وه‌ک نه‌یارێکی مه‌ترسیدار ته‌ماشاده‌کرد، ره‌نگه به‌و که‌سه‌ی دانابم که کۆکبونی ره‌هاییم له‌گه‌ڵ مه‌زنترین قوتابییه‌کانیدا لێزه‌ودکردبێت که ئه‌ویش هایاک بوو.\nمه‌نهه‌جییه‌تی میسس به کورتی خودخوازانه‌بوو (زاتی)که وای لێکردبوو بانگێشه بۆ راستی ره‌ها بکات له‌باره‌ی بنه‌ماکانی زانستی ئابوری. مه‌نهه‌جییه‌تی من بابه‌تی بوو، که گه‌یاندمییه ئه‌و دنیابینییه‌ی که زانست له هه‌ڵه‌کردن به‌دوورنیه و به ره‌خنه له خۆگرتن و خۆراستکردنه‌وه‌وه گه‌شه‌ده‌کات.\nیان به شێوه‌یه‌کی رونتر، خستنه‌روی بیرۆکه‌یه‌ک و هه‌وڵدان بۆ به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی ئه‌و بیرۆکه‌یه. من زۆر رێزی میسسم ده‌گرت که چه‌ندین ساڵ له من به‌ته‌مه‌نتربوو، که‌وای کردبوو کارێکی بێفایده‌بێت روبه‌ڕویببمه‌وه.\nمیسس زۆر جار قسه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌کردم، به‌ڵام هه‌رگیز له‌وه زیاتر نه‌ده‌ڕۆیشت که جیاوازیمان هه‌یه له بیروڕادا. له راستیدا ئه‌و هیچ جۆره گفتوگۆیه‌کی راسته‌قینه‌ی نه‌ده‌کرد که ره‌خنه‌ی راسته‌وخۆی تێدابێت. ئه‌ویش به هه‌مان شێوه‌ی من، بایه‌خی بۆ ئه‌و خاڵه هاوبه‌شانه داده‌نا که هه‌بوو، و ئه‌وه‌شی ده‌زانی که من زۆربه‌ی تیۆره بایه‌خداره‌کانیم په‌سه‌ندبوو و زۆریش پێی سه‌رسامبووم.\nبه‌ڵام به شێوه‌ی ناراسته‌وخۆ ئه‌وی پیشاندام که من که‌سێکی مه‌ترسیدارم، سه‌رباری ئه‌وه‌ی من هه‌رگیز ره‌خنه‌م له بیروڕاکانی نه‌گرتبوو ته‌نانه‌ت له په‌یوه‌ندیشمدا له‌گه‌ڵ هایاکدا، و هه‌تا ئێستاش هه‌روام و ناشمه‌وێت بیگۆڕم. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له‌لای هه‌ندێک که‌س ئه‌وه‌م درکاندبوو که جیاوازی بیروڕامان هه‌یه، به‌ڵام به‌بێ تێوه‌گلان له وتووێژی ره‌خنه‌یی. ئه‌مه‌نده به‌سه سه‌باره‌ت به‌و رۆژگارانه.\nئیمبراتۆرییه‌تێک که درۆ به‌ڕێوه‌یده‌بات\nده‌مه‌وێت ئێستا هه‌نگاوێک بچمه پێشه‌وه‌و ئه‌و رۆژگارانه تێپه‌رێنم، و سیما دیاره‌کانی ئه‌و تیۆره‌یه بخه‌مه روو که ئه‌م لێکۆلێنه‌وه‌یه‌ی له‌سه‌ر به‌نده.\nده‌کرێت دواجار نه‌مانی یه‌کێتی سۆڤییه‌ت به هه‌ره‌سی ئابوری دابنرێت، به‌هوی نه‌بوونی بازاڕی ئازاده‌وه. واته له ئه‌نجامی ئه‌وه‌ی ناومبرد به تیۆره‌ی یه‌که‌م که میسس دایهێناوه. به‌ڵام پێموایه که تیۆره‌ی دووه‌م که تیۆره‌ی کۆیلایه‌تییه و هایاک دایهێناوه، پربایه‌ختره بۆ تێگه‌یشتن له‌وه‌ی که رویدا و تا ئێستاش له روداندایه له ئیمبراتۆرییه‌تی سۆڤییتی پێشوودا.\nئه‌ویش له‌به‌ر ئه‌وه‌یه که ئه‌م تیۆره‌یه به‌دواداهاتن و پاشکۆی هه‌یه، که ده‌کرێت به‌م شێوه‌یه کورتبکرێته‌وه:\nرێگا به‌ره‌و کۆیله‌تی ده‌بێته مایه‌ی نه‌مانی گفتوگۆی ئازاد و عه‌قڵانی. یان به شێوه‌یه‌کی دیکه، نه‌مانی بازاڕی ئازادی بیروڕا. ئه‌مه‌ش گه‌وره‌ترین کاریگه‌ریی وێرانکه‌ری ده‌بێت له‌سه‌ر مرۆڤ، ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ش که پێیان ده‌وترێت سه‌رکرده. ئه‌مه‌ش ده‌رئه‌نجام ده‌بێته مایه‌ی ئه‌وه‌ی قسه‌ی زل و بێمانا ببێته شای هه‌موو شتێک. ئه‌و ده‌سته‌واژانه‌ی که زۆربه‌یان درۆن و له سه‌رکرده‌کانه‌وه ده‌رده‌چن به مه‌به‌ستی خودسه‌پاندن و خودمه‌زنکردن.\nئه‌مه‌ش ئاماژه‌ی کۆتایی توانسته‌کانیانه بۆ بیرکردنه‌وه. ئه‌وانه خۆیان ده‌بنه کۆیله‌ی درۆکانیان، به‌هه‌مان شێوه‌ی خه‌ڵکانی دیکه. ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی نه‌مانی توانایان بۆ حوکمکردن. ئه‌وانه له‌به‌ر چاو بزرده‌بن ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر سته‌مکاریش بن.\nبه شێوه‌یه‌کی سروشتی، ئه‌م مه‌سه‌لانه تاراده‌یه‌کی زۆر ده‌گه‌رێنه‌وه بۆ توانای تاکه‌کان. به‌ڵام پێشموایه به پله‌ی یه‌که‌م پابه‌ندن به درێژی ماوه‌ی کۆیله‌یه‌تییه‌که‌وه.\nپه‌سه‌ندکردنی درۆکان وه‌ک دراوی فیکری جیهانی، راستی وه‌ده‌رده‌نێت، هه‌روه‌ک چۆن دراوی ساخته دراوی راسته‌قینه وه‌ده‌رده‌نێت.\nگۆرباچۆڤ یه‌که‌م سکرتێری گشتی پارتی کۆمۆنیستی یه‌کێتی سۆڤییه‌ت بوو که چه‌ندین سه‌ردانی خۆرئاوای کرد. پێموایه رێگه‌ی تێناچێت له سه‌ردانی یه‌که‌م و دووه‌میدا هیچ حاڵیبوبێت. به‌ڵام زۆر که‌یفی به‌و پێشوازیلێکردنه ده‌هات که لێیده‌کرا و دوباره و چه‌ندباره ده‌بونه‌وه. پاشان تێبینی شتێکی کرد.\nمه‌به‌ستم له‌وه نیه که تێبینی ئه‌وه‌ی کردبێت که خۆرئاوا ده‌وڵه‌مه‌نده و کرێکاری ئه‌مه‌ریکی ژیانی باشتربوه له کرێًکاری سۆڤیه‌تی. به‌ڵکو مه‌به‌ستم له‌وه‌یه که گۆرباچۆڤ تێبینی ئه‌وه‌ی کرد که ئیمبراتۆرییه‌تی سۆڤییه‌تی “وڵاتێکی ئاسایی نه‌بوو”، وه‌ک چۆن خۆشی ئاماژه‌ی پێدا که ئومێدی خواست روسیای سۆڤیه‌تی بکاته “وڵاتێکی ئاسایی”.\nبه‌شێوه‌یه‌ک له شێوه‌کان، ره‌نگه له ناخی خۆیدا، درکی به‌وه کردبێت که ئیمبراتۆرییه‌ته‌که‌ی خۆی دوچاری جۆرێک له ده‌ردی عه‌قڵیی چه‌پێنراو بوبێته‌وه، که له راستی و واقیعدا وابوو، به سه‌رکرده‌کانیشییه‌وه. ده‌رده‌که‌ش بریتیبوو له حوکمڕانی درۆ.\nله‌ده‌ستدانی ئازادی به‌هۆی ترسی به‌رده‌وامه‌وه له تۆقاندن شتێکی سه‌خته که وا له‌وانه ده‌کات که له سایه‌یدا ده‌ژین به‌شێک له مرۆڤبوون و به‌رپرسیارێتی فیکری و به‌شێک له به‌رپرسیارێتی ئه‌خلاقییان له‌ده‌ستبده‌ن. \nیه‌که‌م شت ئه‌وه‌یه ئه‌و که‌سانه ناتوانن له کاتی پێویستدا ناڕه‌زایی ده‌رببڕن. ئنجا ناتوانن ده‌ستی یارمه‌تی درێژبکه‌ن بۆ ئه‌وانه‌ی پێویستیان پێیه‌تی، ته‌ناته‌ت بۆ هاوڕێکانیشیان. له‌سه‌رده‌می فه‌رمانڕه‌وایی ستالیندا ئه‌مه کاریکردبوه سه‌ر هه‌مووان، ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ش که له سه‌ره‌وه‌ی هه‌ره‌می ده‌سه‌ڵاتدابوون.\nسه‌رجه‌می بیرکردنه‌وه‌ی واقیعی و راسته‌قینه، هه‌موو ئه‌و بیرکردنه‌وانه‌ی له‌سه‌ر درۆ به‌ندنه‌بوون، به‌لایه‌نی که‌مه‌وه له چوارچێوه‌ی ده‌سه‌ڵاتدا، چه‌قیانبه‌ستبوو له ده‌وری زامنکردنی مانه‌وه‌ی خوددا.\nبه‌شێکی ئه‌و دیمه‌نه، که هه‌موو دیمه‌نه‌که نه‌بوو، له‌و وته زه‌به‌لاحه‌ی خرۆشۆفدا ده‌رکه‌وت (که وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا پاشتر بڵاویکرده‌وه) که له 4ی حوزه‌یرانی ساڵی 1954دا پێشکه‌شیکرد که به‌م وته‌یه‌ی کۆتاییهات “هه‌ربژی ره‌مزی سه‌رکه‌وتنی حیزبمان، لینینزم. (چه‌پڵه‌لێدانێکی گه‌رم و به‌رده‌وان و به هه‌ستانه سه‌رپێ و هوتافکێشان کۆتاییپێهات).”\nبه‌ڵام وه‌ک هه‌موومان ده‌زانین، خرۆشۆف هه‌رزوو، زۆریش زوو نا، له‌لایه‌ن بیرۆکراتیه‌تی حیزبه‌وه وه‌لانرا. جێهێشتنی خرۆشۆفیش پرۆسه‌ی نزمبونه‌وه‌ی ئاستی فیکریی هه‌ره‌می ده‌سه‌ڵاتی پارتی کۆمۆنیستی خێراترکرد، له ناوه‌وه و ده‌ره‌وه‌ی ئیمبراتۆریه‌ته‌که‌دا. سه‌رباری پێڕه‌وی ئاڵۆزی مارکسی-لینینی، به‌و فه‌لسه‌فه‌یه‌شه‌وه که به “ماتریالیزمی دیاله‌کتیک” ناسراوه، ته‌نها ئه‌م دۆگما مێژوییه‌ی لێجێما که له بیره‌وه‌رییه‌کانی خرۆشۆف “خرۆشۆف بیریه‌تی”دا هه‌یه که ده‌ڵێت ”راماڵین و سڕینه‌وه‌ی رژێًمی سه‌رمایه‌داری مه‌سه‌له‌ی سه‌ره‌کییه له گه‌شه‌کردنی کۆمه‌ڵگادا.”\nخاپورکردنی سه‌رمایه‌داری- و جیهان\nزۆر جار ئابوریناسان کۆمه‌ڵگا رۆژئاواییه‌کانمان به “کۆمه‌ڵًگای سه‌رمایه‌داری” ناوده‌به‌ن. مه‌به‌ستیشیان له “سه‌رمایه‌داری” له کۆمه‌ڵًگاکانماندا له‌وه‌یه که خه‌لًًَکی ده‌توانن ئازادانه موڵک و ماڵ و پشکه داراییه‌کانین بکرن و بفرۆشن. یاخود ئه‌گه‌ر خواستیان هه‌بوو، ده‌توانین سه‌رکێشی به موڵک وماڵًیانه‌وه بکه‌ن له‌بازاڕی پشکه‌کان (بۆرسه).\nبه‌ڵام ئه‌وه‌یان بیرده‌چێته‌وه که ده‌سته‌واژه‌ی “سه‌رمایه‌داری” بوه به ده‌سته‌واژه‌یه‌کی باو له‌سه‌ر ده‌ستی مارکس و مارکسزیمه‌وه.\nله ئه‌ده‌بیاتی مارکسیزمدا مانایه‌کی دیکه‌ی هه‌یه. له زمان و تیۆره‌ی مارکسیزمدا، سه‌رمایه‌داری ئه‌و رژێمه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌یه که هه‌موو خه‌ڵک ده‌کاته کۆیله به‌وه‌ی که به چنگه‌کانی ده‌یانگرێت، نه‌ک ته‌نها کرێکاره‌کان به‌ڵکو خاوه‌ن سه‌رمایه‌کانیش. میکانیزمی سه‌رمایه‌داری وا له هه‌مووان ده‌کات، نه‌ک ئه‌و شته بکه‌ن که خوازیارن بیکه‌ن.به‌ڵکو پێویسته له‌سه‌ریان ئه‌و شته بکه‌ن ناچارکراون بیکه‌ن.\nسه‌رمایه‌داری وه‌ها راڤه‌کراوه که میکانیزمێکی ئابووری وه‌های هه‌یه که به‌ربادترین و لێده‌ربازنه‌بووترین ده‌رئه‌نجامی هه‌یه، ئه‌ویش خۆی له‌م شتانه‌دا ده‌بینێته‌وه: به‌دبه‌ختی روو له زیادبوونی کرێکاران و به پرۆلیتاریکردنی زۆربه‌ی سه‌رمایه‌داران.\nله خه‌باتی رکابه‌ردا ”سه‌رمایه‌دارێک زۆربه‌ی ئه‌وانی دیکه ده‌کوژێت” وه‌ک مارکس ده‌ڵێت. و سه‌رمایه‌ش ده‌که‌وێته ده‌ستی چه‌ند که‌سێکی که‌مه‌وه، ژماره‌یه‌کی که‌می ده‌ڵه‌مه‌ندی بێله‌زه‌ت، له به‌رامبه‌ریشدا ژماره‌ی بێشوماری چینی پرۆلیتاریای به‌دبه‌خت و برسی. مارکس به‌م جۆره وێنای سه‌رمایه‌داری ده‌کات.\nشتێکی ئاشکرایه که “سه‌رمایه‌داری” له‌و جۆره هه‌رگیز بوونی نه‌بووه. ئه‌وه ته‌نها وه‌همێکبووه، بێ هیچ زیاد و که‌مێک. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، ئه‌م جۆره وه‌همانه کاریگه‌ری خۆیان به درێژایی مێژوو له‌سه‌ر مرۆڤایه‌تی جێهێشتوه.\nئه‌رکی مه‌زنی پارتی مارکسی، ئه‌رکی سیاسه‌تی مارکسیزم، بریتیبوه له له‌ناوبردنی ئه‌م رژێمه کۆمه‌ڵایه‌تیه وه‌همییه. خرۆشۆف بواری بۆ ره‌خسا ئه‌وه کاره بکات. و چاره‌سه‌ره‌که‌شی بۆمبی گه‌وه‌ری ئه‌ندرێ ساکارۆف بوو. ئه‌و کات ساکارۆف ته‌مه‌نی 39 ساڵ بوو که چه‌ندین ساڵبوو خه‌ریک بوو و چه‌ندین جاریش نیوه فه‌شه‌لی هێنابوو له دروستکردنی بۆمبێکی ئه‌تۆمیدا که چه‌ندین جار له‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا به‌هێزتربێت.\nله پایزی ساڵی 1961دا سه‌رکه‌وتنی به‌ده‌ستهێنا. ده‌ره‌ئه‌نجامی تاقیکردنه‌وه‌ی بۆمبه گه‌وه‌ره‌که‌ی سه‌که‌وتووبو.\nوه‌ک خۆی نوسیبوی: ئه‌و بۆمبه “هه‌زاران جار له‌و بۆمبه به‌هێزتربوو که درا به هیرۆشیمادا.” \nبیر له‌وه‌بکه‌ره‌وه ئه‌و قسه‌یه مانای چیه: ژماره‌ی دانیشتوانی هێرۆشیما پێش بۆمبارانکردنی، 340 هه‌زاز که‌س بوه. ئایا “هه‌زاران جار به‌هێزتر” مانای ئه‌وه‌یه که ته‌نها یه‌ک بۆمب ده‌توانێت ناوچه‌یه‌ک وێرانبکات که ژماره‌ی دانیشتوانه‌که‌ی 340 ملیۆن که‌س زیاتربێت؟\nزۆر زیاتر له ژماره‌ی دانیشتوانی ویلایه‌ته یه‌کگرتووه‌کان؟ له‌وانه‌یه وه‌ڵامه‌که نه‌خێر بێت چونکه له سه‌رتاسه‌ری جیهاندا شوێنێک نیه که چری دانیشتوانه‌که‌ی ئه‌وه‌نده بێت. له هه‌موو بارێکدا، هه‌ر ناوچه‌یه‌ک له جیهاندا که چری دانیشتوانه‌که‌ی زۆر بێت ده‌کرێت به ته‌واوه‌تی وێران بکرێت به ته‌نها یه‌ک بۆمب.\nپێده‌چێت خرۆشۆف له بولگاریا بوبێت کاتێک هه‌واڵی سه‌رکه‌وتنی تاقیکردنه‌وه‌ی بۆمبی گه‌وره‌ی ساکارۆفی بیست. و له بیره‌وه‌ره‌ییه‌کانیدا “خرۆشۆف بیریه‌تی” ده‌ڵێت “له کاتی سه‌ردانه‌که‌مدابوو بۆ بۆلگاریا که بیرۆکه‌ی ئه‌وه هات به‌سه‌رما که موشه‌کی هه‌ڵگری سه‌ری ئه‌تۆمی له کۆبا دابنێم، به‌بێ ئه‌وه‌ی بواربده‌م به ویلایه‌ته یه‌کگرتوه‌کان به‌وه بزانن که ئه‌و مۆشه‌کانه‌م داناوه، و کاتێکیش پێیده‌زانن، کارله‌کار ترازاوه و هیچیان پێناکرێت.”\nئه‌و بیرۆکه‌یه بیرۆکه‌یه‌کی شێتانه‌بوو. ئه‌و کاته‌شی که پێویست بوو موشه‌که‌کان بگه‌ڕێنێته‌وه، 38 موشه‌کیان گه‌یشتبونه جێ، که بۆمبی هه‌ریه‌که‌یان “چه‌ندین هه‌زار جار” له‌وه‌ی درا به هیرۆشیمادا به‌هێزتربوون. و ئه‌گه‌ر واشمان دانا که “چه‌ندین ” ته‌نها سێ ئه‌وه‌نده ده‌گه‌یه‌نێت: که‌واته مانای ئه‌وه‌یه 114 هه‌زار بۆمب له‌و بۆمبه‌ی درا به هیرۆشیمادا.\nخۆشبه‌ختانه ئه‌و بۆمبانه تا ئه‌و کاته به‌ته‌واوی ئاماده‌نه‌بوون. خرۆشۆف ده‌ڵێت “کاتێک ئه‌و موشه‌کانه‌مان له کوبا دانا، مه‌به‌ستمان هه‌ڵگیرساندنی جه‌نگ نه‌بوو.” من بڕوای پێده‌که‌م، مه‌به‌ستی هه‌ڵگیرساندنی جه‌نگ نه‌بوو به‌ڵکو به یه‌کجار هاویشتنی 150 هه‌زار بۆمب بوو که هه‌ریه‌که‌یان به‌قه‌ده‌ر ئه‌وه‌ی هێرۆشیما ده‌بوون. ئه‌مه به‌و پێًیه‌ی که 12 یان زیاتر له‌و بۆمبانه به‌رٍٍِێوه‌بوون بۆ کوبا.\nهه‌روه‌ها له نوسینه‌که‌یدا ده‌لًَێت “برواناکه‌م ئه‌مه‌ریکا هه‌رگیز روبه‌ڕوی هه‌ڕه‌شه‌ی راسته‌قینه‌ی وێًرانکه‌ری وه‌ها بوبیًَته‌وه.” منیش پێم وایه ئه‌م قسه‌یه راسته. له راستیدا ئه‌وه مه‌ترسیدارترین هه‌ڕه‌شه بووه له هه‌موو مرۆڤایه‌تی به درێژایی مێژوو.\nخرۆشۆف له توانایدابوو ئه‌مه‌ریکا به‌یه‌ک پیاکێشان خاپور بکات. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا موشه‌که‌کانی ئه‌مه‌ریکاش ده‌ته‌قێنران و روسیایان وێران ده‌کرد ده‌رئه‌نجام سه‌رجه‌م مرۆڤایه‌تی له‌ناو ده‌چوو به‌تایبه‌ت به تیشکی ئه‌تۆمی.\nبه‌ڵام خرۆشۆف دۆڕاندی. ویلایه‌ته یه‌کگرتوه‌کانیش رێکوپێک پرچه‌گبوو. یه‌کێتی سۆڤییه‌ت دۆڕاندی و شیڤه‌ر ناتزه ئاڵای سپی هه‌ڵکرد. له‌و باره‌دا، هه‌نگاریا رێگه‌ی به لاوانی ئه‌ڵمانیای خۆرهه‌ڵاتدا که بچنه ده‌ره‌وه. به‌م پێیه‌ش بارودۆخه‌که والێهات که گۆرباچۆف نه‌یده‌توانی هیچ بکات. به‌م شێوه‌یه‌ش ئه‌ڵمانیای خۆرهه‌ڵات هه‌ره‌سیهێنا و ئه‌وانیتریشی به‌دوادا هات.\nهه‌موو ئه‌مانه به‌هۆی ئه‌و ئه‌رکه مارکسییه‌وه رویدا که ده‌یویست دۆزه‌خی سه‌رمایه‌داری له‌ناوبه‌رێت له کاتێکدا ئه‌و شته هه‌ر له بنه‌ڕه‌ته‌وه بوونی نه‌بوو.\nئه‌توانین بڵێین که مارکسیزم که‌وته چاڵێکی تاریکی فیکرییه‌وه. که‌وته حاڵه‌تی سفری خه‌یاڵه‌وه.\nپێویسته وه‌ک ئاگادارکردنه‌وه‌یه‌ک ته‌ماشای بکه‌ین بۆ زانینی ئه‌وه‌ی که ئایدۆلۆجیا له توانیدایه چی به‌ده‌ستبێنێت. ئاشکراشه که مه‌ترسییه‌که هێشتا نه‌ڕه‌ویوه‌ته‌وه. و ئه‌م مه‌سه‌له‌یه پێویستی به به‌رپرسیارێتی فکرییه بۆ ئه‌وه‌ی قوتارمان بکات.\nسه‌باره‌ت به کۆماره‌کانی یه‌کێتی سۆڤییه‌تی جاران، هیچ پلانرێژییه‌کی ئابوری دانراو له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه ناتوانێت یارمه‌تیده‌ر بێت (ئه‌مه له‌و باره‌دا که ده‌وڵه‌ت بونی هه‌بێت). ئه‌و یارمه‌تییه‌ی پێویستیانه له ئابوریناسه‌کانه‌وه نایه‌ت، له هایاکی ئابوریناسیشه‌وه نایه‌ت. به‌لًَکو ده‌شێت به ته‌نها له هایاکی فه‌یله‌سوفی سیاسییه‌وه بێت.\nهیچ ده‌وڵه‌تێک له‌توانایدانیه ئه‌رکی بنیاتنانی سیسته‌مێکی ئابوری کاریگه‌ر بگرێته ئه‌ستۆ. به‌ڵام ئه‌رکی هه‌موو ده‌وڵه‌تێکه هه‌ڵبستێت به بنیاتنانی حوکمی یاسا. ده‌توانین ئه‌مه له هایاکه‌وه فێربین. له یه‌کێتی سۆڤییه‌ت حوکمی یاسا بوونی نه‌بوو، و هه‌تا ئێستاش نیه‌تی.\nیاسای په‌سه‌ند و شیاو بۆ پراکتیزه‌کردن بوونی نیه، هه‌وه‌ک چۆن دادوه‌ری په‌سه‌ند بوونی نیه. له‌وێ ته‌نها پاشماوه‌کانی حوکمی حیزب هه‌یه، ئه‌و دادوه‌رانه هه‌ن که په‌یوه‌ندییان به حیزبه‌وه هه‌یه.\nمادامێکیش بارودخه‌که وه‌ک خۆیه‌تی، هیچ جیاوازییک نیه له نێوان شه‌رعییه‌ت و تاوانکاریدا. ئێستا پیێویسته حوکمی یاسا له سفره‌وه ده‌ستپێبکات. له‌کاتی نه‌بونی حوکمی یاسادا، ئازادی به‌دی نایه‌ت، و به‌بێ بونی حوکمی یاسا، ئابوری بازاڕی ئازاد مه‌سه‌له‌یه‌کی وه‌دینه‌هاتوو ده‌بێت.\nئه‌م لایه‌نه‌ی کاره‌کانی هایاکه که زۆر هه‌نووکه‌ییانه پێویستن له یه‌کێتی سۆڤییه‌تی جاران


پزیشکێتی دەروونی لە شارستانیەتی ئیسلامیدا – History Of Kurdistan\nHome / مێژووی ئیسلام / شارستانیه‌ت / پزیشکێتی دەروونی لە شارستانیەتی ئیسلامیدا\nپزیشکێتی دەروونی لە شارستانیەتی ئیسلامیدا\nزريان احمد 2016-04-12\tشارستانیه‌ت, مێژووی ئیسلام لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە پزیشکێتی دەروونی لە شارستانیەتی ئیسلامیدا 2,590 Views\nئێمەنامانەوێت وەکو ئەم کەسانە بیر بکەینەوە کە پێیان وایە نەخۆشی دەرونی شتێکی نوێیە و دایدەماڵن لە مێژووی مرۆڤایەتی، بەڵکو ئێمە پێمان وایە مادام\nکەسێتی مرۆڤەكان بەم جۆرە بووە هەمیشە بونیادی مرۆڤ ئامادەیی ئەوەی تیایە بەرەو ئەم حاڵەتە بڕوات.\nهەندێ لەسەرچاوە شوێنەواریەكان ئەوە بەدەرئەخەن كە مرۆڤی چاخی بەردین، هەستاون بە هەڵكۆڵینی سەری ئەو نەخۆشانەیان كەوا نەخۆشی نەفسیان بووە، چونكە پێیان وابوو ڕۆحێكی شەرەنگێزە چۆتە ناو سەریەوە و بەو جۆرە ڕزگاری دەبێت، بەڵام بۆ یەكەمجار ئەم نەخۆشیە لەلایەن یۆنانیەكانەوە مۆركێكی زانستیانەی كرا بە بەردا بەتایبەتی لەلایەن پزیشكی گەورەی یۆنانی بوقرات و لەپاشانیش جالینۆس، بۆچونیان وایوو كەوا نەخۆشیە نەفسیەكانیش هاوشێوەی نەخۆشیە جەستەییەكان بەرزونزمیان هەیە و پەیوەندی نیە بە ڕۆحە شەڕەنگێزەكانەوە. هەرچی لەسەدەكانی ناوەڕاستی ئەوروپاشدایە دەبینین دوبارە بابەتی ڕۆحی شەڕەنگێز و شەیتان هاتنە ئاراوە و بابەتەكە لە زانستی بون خرا، بەڵام لەسەدەی نۆزدە ئەم بابەتە بەرەو پێشتر چوو لەسەر دەستی هەندێ زانای تر لەوانە (جوستاف فخنز 1801-1877ز) و (ولیام فنت 1832-1920ز)، بەمەش زیاتر پەرە بەم بوارە دراو نەخۆشخانە و دەرمان و چارەسەری تایبەتیان بۆ دانا.\nلەڕاستیدا و بەشێوەیەكی دیار و ڕوون ئیسلام پڕۆگرامێكی ڕاستەقینەیە بۆ باشكردنی لایەنی دەرونی و كۆمەڵایەتی و سیاسی و ئابوری كۆمەڵگا، ئەمەش بەدیار دەكەوێ لەڕێگای قورئان و فەرمایشتە پیرۆزەكانی پێغەمبەری سەردارەوە كە دواتر دێینە سەرباسیان، بەڵام ئەوەی پێویستە لێرەدا ئاماژەی پێبدەم ئەوەیە ئەم زانستە لە مێژوودا دەتوانین پۆلێنی بكەین بۆ سێ بەش:\n1. میللەتە دێرینەكانی دۆڵی دو ڕوبار و چین و یۆنانی و….\n3. سەردەمی نوێ .\nئەوەی لێرەدا مەبەستمە دەورانی موسڵمانەكانە، بەڵام بۆ ئەوەی بەرچاو ڕونیەكتان هەبێ لەسەر سەردەمانی پێشوو تیشكێكی دەخەینە سەر:\nباوەڕیان وابوو هێزێكی نادیار لەم گەردونەدا هەیە كە كاریگەری لەسەر ڕەوشت و هەڵسوكەوتی مرۆڤ هەیە، هەربۆیە زۆرجار كاریگەری ئەم هێزە نادیارە لەسەر مرۆڤەكان بەدەردەكەوێ، بۆیە بۆ ئەمەش چەند كەسێ خۆیان تەرخان كردبوو تا بارودۆخی نائارامی ئەم جۆرە كەسانەی بهێننەوە سەرخۆ ئەوانیش پیاوانی پەرستگاكان بوون كە بە چارەسەری پیرۆز! حاڵی كەسەكانیان چاك دەكردەوە .\nئەم شارستانیەتە كە بە شارستانیەتی فیكر و فەلسەفە بەناوبانگە، باوەڕیان وابوو هێزە نادیارەكان كاریگەریان لەسەر سلوك و ڕەفتارەكانی مرۆڤ هەیە و ئەمەش ڕەنگدانەوەی دەبێ لەسەر ڕەفتاری مرۆڤ. یەكەم كەس بەشێوازێكی زانستیانە لەم بابەتەی ڕوانی (بوقراتی) پزیشك بوو، دەیگوت:”نەفس مەركەزیەتی مێشكە، ئەوێش شوێنی تێكەڵبونی تەواوی بەشە جیاجیاكانی جەستەی مرۆڤە، بەهۆی ئەو پێكداچونەش زۆرجار نەخۆشیە دەرونیەكان دروست دەبن و سەرهەڵئەدەن”، بەڵام ئەوانەی دوای بوقرات هاتن وردە وردە ئەمەیان سڕیەوە و، وتیان:”نەفس سەرچاوەی فیكرە، دڵیش سەرچاوەی هەست و سۆزە، هەربۆیە ئەوەی هەستمان پێدەدات دڵە، بۆ ئەمەش پێویستی بە جوڵان هەیە كە (رۆح) پێی هەڵدەستی، هەربۆیە رۆح دەبێ لە ناوەڕاستدا بێت و مەركەزیەتیشی دڵ بێت نەك نەفس” .\nڕۆمانیەكان گرنگیان بەم بوارە داوە، چ لەلایەنی زانستیەوە و چ لەلایەنی كۆمەڵایەتیشەوە، وە هەوڵی چارەسەركردنیان داوە بەشێوازی پزیشكیانە بۆ ئەو نەخۆشیانەی چارەسەریان هەیە و بۆ ئەوانەش چارەسەریان نیە!. هەروەها لەنێو یاسای ڕۆمانیدا، خاڵی تایبەت بە توشبوانی نەخۆشیە نەفسیەكان هەبوو، تیایدا دان بە ماف و حقوقیاندا نرابوو .\nپزیشكێتی نەفسی لە وڵاتی موسڵماناندا\nپزیشكێتی لە شارستانیەتی ئیسلامیدا لەبابەتی دەرونیەوە درەوشانەوەیەكی گەورەی بەخۆیەوە بینی، بەڵام كەمن ئەو قەڵەم بەدەستانەی خۆرئاوا كەوا بە ئینسافەوە باس لەو وەرچەرخانە گەورەیە بكەن كە لەسەدەكانی ناوەراستدا بەسەر خەڵكی خوێنەواری ئەوروپادا هات لەپاش وەرگێڕانی كتێبە پزیشكیەكانی موسڵمانەكان و جارێكی تر وەرگرتنەوەی شارستانیەتی (هیند و چین و میسری و یۆنانی و رۆمانی و سریانی و … ) بەدیدێكی ئیسلامیانەو پڕ لەداهێنانكاریانەی جوانی مەنتقی!\nپزیشكێتی دەرونی لە شارستانیەتی ئیسلامیدا دابەش دەبێتە سێ قۆناغ:\n1. دەركەوتن و گەشەسەندن\n3. لەبیركردن و دەرك نەكردن\nیەكەم: سەردەمی دەركەوتن و گەشەسەندن\nجۆرج مۆرا دەڵێ: “موسڵمانەكان لەم بوارەدا بەهۆی پێشكەوتن و پێشەنگیانەوە لە هەمبەر پشت بەستنیان بەلایەنی ئاینی و ئەخلاقی و زانستی لەسەروی تێڕوانینی ئەوروپیەكانەوەن “. پاشان دەڵێ: “لەبەرامبەر ئەمەشدا دەبینین ژمارەیەكی زۆر نەخۆشخانەی عەقڵی لەبەغداد هەبون لەسەدەی (8ز/ 2ك)، هەروەها بە نزیكەیی لە دیمەشق لە سەدەی (9)ز و لە قاهیرە لەسەدەی (13ز/ 7ك)”. ئەمەش دانی پێدا نراوە لەلایەن ڕۆژهەڵاتناس و گەڕیدەكانەوە كە لە سەدەی (12)ز گەشتیان كردووە بەرەو ڕۆژهەلات و بەرزی ئاستی چارەسەری نەخۆشانیان دیوە و لەیاداشتەكانی خۆیاندا تۆماریان كردووە.\nمێژونوس (ئیفلیگا Eviliga) بەدوور و درێژی باس لە ژیانی نەخۆشخانەكانی جیهانی ئیسلامی دەكات كە چۆن پڕ بووە لە باخچە و نەوافیر و باڵندە و شوێن و دیمەنی سەرنج ڕاكێش، ئەمە جگە لە چارەسەری پلە پلەییانە و لەگەڵ بونی حەمام و خواردنی ڕۆژانە. پاشان دەڵێ: “نەخۆشخانەكان هەمویان عیادە و قوتابخانەی پزیشكیان هەبوو جیا لە شوێنی تایبەتی نەخۆشەكان، نرخی دەرمانەكانیش بۆ كەسانی گەدا و هەژار جیاواز بوو بەپێی جۆری گوزەرانی خەڵكی پارەیان لێوەردەگیرا”. دواتریش باس لە كاریگەریەكانی ئەم كەشە دەكات لەسەر جیهانی خۆرئاوا و دەڵێ:”بونی ئەم جۆرە نەخۆشخانانە كاریگەریەكی زۆری هەبوو لەسەر خۆرئاوا، بەتایبەتی لە ساڵی 1365ز كاتێ لەلایەن موحەممەدی پێنجەمەوە نەخۆشخانەیەكی تایبەت بەو بوارە كرایەوە “.\nد.سەلیم عەممار دەڵێ:”ئیسلام و موسڵمانان توانیان بە زیندوكردنەوەی شارستانیەتە دێرینەكان و زیندو ڕاگرتنی زانست و فەلسەفەكانی یۆنانی و بیزەنتی و فارسی و ساسانی و سریانی و …. لەگەڵ سود وەرگرتن لە عەقڵیەتێكی ئەخلاقی و كۆمەڵایەتی كە ئیسلام سەرچاوەكەی بوو، لەپێش هەمویەوە قورئان كە داوای یەكڕیزی و پێكەوە بون و بەدەمەوەچون و هاوكاری دەكات و ئەمەش هەنگاوێكی باش بوو لە چارەسەركردنی نەخۆشیە دەرونیەكان و بەرزكردنەوەی نەفسیەتی تاكی موسڵمان و تێكەڵكردنەوەی لەگەڵ كۆمەڵگادا “.\nبەر لەوەی بچەمە سەر قۆناغەكانی ئەم زانستە لە جیهانی ئیسلامیدا پێم خۆشە چەند سەرنجێكی خۆم بدەم لەسەر هاندانی ئاینی ئیسلام لەسەر ئاسودەكردنی دڵ و دەرونەكان\nقۆناغەكانی دەركەوتن و پێشكەوتنی ئەم زانستەش دابەش دەكەین بۆ دوو بەش:\nأ/ نەخۆشخانە عەقڵیەكان\nلەساڵی (93ك/ 707ز) بۆ یەكەمجار لەسەردەمی خەلیفەی ئومەوی وەلیدی كوڕی عەبدولمەلیك لە شاری دیمەشق یەكەم نەخۆشخانەی تایبەت بە نەخۆشیە عەقڵیەكان كردەوە، لەگەڵ دابینكردنی پێداویستی و ژیانێكی تەندروستانە و ئاسایش. پاشان لەساڵی (151ك/ 765ز) لە دەورانی خەلیفەی عەباسی (ئەبو جەعفەری مەنصور) لە شاری بەغداد یەكەم بەشی تایبەت بە نەخۆشیە عەقڵیەكان كردەوە، دواتریش لەسەرجەم پایتەختی وڵاتانی ئیسلامی ئەنجام درا لە ڕۆژهەڵات تا ڕۆژئاوا. بەناوبانگترین نەخۆشخانەش لەم سەردەمەدا بیمارستانی (قەلاوون) بوو كە لەساڵی 872ز بنیاتینا و بەشی نەخۆشیە عەقڵیەكانیش یەكێك بوو لە دیارترین بەشەكانی ئەم نەخۆشخانەیە. ئەوەبوو لەسەر شێوەی ئەم نەخۆشخانەیەش كەسێك بەناوی (سان جان دی یو) لە ڤالێنسیا (Valence) لەساڵی (705ك/1304ز) تایبەت بە نەخۆشیە عەقڵیەكانی كردەوە، دواتریش چووە فەڕەنسا و داوای لە مەلیكە (ماری دی مدسی Marie de Medies) كرد كەوا لەسەر هەمان شێوە نەخۆشخانەیەكی دی لە شاری پاریس بكاتەوە، لە ئێستادا دەبینین ئەم نەخۆشخانەیە ماوە كە بەناوی (شارنتۆن Charenton)ەوە بنیاتنرا . ئەوەی بەرچاوم دەكەوێ لەم نەخۆشخانەیەدا ئەوەیە لەسەدەی (14ز/8ك)دا توانی ئەم نەخۆشانەیە ببێتە جێگای سەرنج و دەنگدانەوەیەكی یەكجار گەورە، بەتایبەتیش كاتێ نەخۆشخانەكە دابەشكرا بۆ چوار بەشی سەرەكی، ئەوانیش:(نەشتەرگەری، چاو، هەناوی، عەقڵی)، هۆكاری ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕایەوە كە دەوڵەمەندانی وڵات زۆر بەدەمیەوە بوون و خەرجی و مەسرەفیان دەكێشا و ئەمەش وای كردبوو پزیشكان و چاودێر و سیستەرەكانی چاكتر و باشتر وەزیفەی خۆیان بەجێ بهێنن. بۆ هەر نەخۆشێكیش دوو چاودێریان دانابوو، ئەمە جگە لە پزیشكەكان كە ڕۆژانە سەردانیان دەكردن، لەگەڵ پزیشكی ئێشكگری شەوانە كە لەگەڵ چەند چاودێرێكی تری نەخۆشخانە، دەگەڕان بەسەر نەخۆشەكاندا و دەیاندواندن و سوعبەت و چیرۆكیان بۆ دەگێڕانەوە، تاوەكو بە هێمنی بخەوێت، لەپاش دەرچونیشی لە نەخۆشخانە (5) دیناری ئاڵتونی پێدەدرا تاوەكو لە ماڵەوە پشویەك وەربگرێ و یەكسەر نەچێتەوە بۆ كار . لەسەردەمی دەوڵەتی سەلجوقی و عوسمانیشدا جگە لە نەخۆشخانەكان چارەسەری نەخۆشەكان گوازرایەوە بۆ مزگەوت و دواتریش تەكیەكان جێی ئەوانیان گرتەوە كە لە ڕاستیدا بۆ خۆی دامەزراوەیەكی دینی سۆفی بوو، لە هەمان كاتیشدا شوێنی تایبەت بە تیمار و چارەسەری نەخۆشیە عەقڵیەكانیش بوو، ئەم تەكیانەش بۆ ماوەی چەندین سەدە بەردەوام بوون. لەسەدەی نوێشدا لە ئەمریكا كاتێ بنكەی پزیشكی دەرونی كرانەوە لەسەر ئەو شێوازەی عوسمانیەكان بوو. جگە لەمەش چەندین نەخۆشخانەش كرانەوە تایبەت بە نەخۆشیە دەرونیەكان، بەناوبانگترینیان نەخۆشخانەی سوڵتان (سولەیمانی قانونی) بوو .\nب/ بیردۆز و پۆلێنكاریەكان\nزانایانی پێشینی ئێمە لە نمونەی (ئەلكندی، ئەبی بەكری ڕازی، ئیبن سینا، مسكویە، ئیبن حەزم، غەزالی، فخرالدین ڕازی، ئیبن تەیمیە، ئیبن قەیم جوزیە،….) توانیویانە بە نوسین و تۆماركراوەكانی مێژوو هەوڵەكانی خۆیان بەدیار بخەن بەڕادەیەك بۆچونەكانیان زۆر نزیك بووە لە پزیشكانی نەفسی هاوچەرخ . لەوانە ئیبن سینا (370-428ك) بیردۆزی (لەبیرچونەوە)ی دانا، ئەمەش تەنها و تەنها لە سەدەی نوێدا بەدەرخرا لەلایەن (جینكنز ودالنباخ) لەساڵی (1924)ز كە هەمان قسەی ئیبن سینای كردو وتی:”لەبیرچونەوە، بەپێی بەسەرچونی كات ڕونادات، بەڵكو بە هۆكاری مەشغوڵی مرۆڤ و زۆربونی چالاكی و بەیەكدادانی بۆچونە جیاواز و كۆن و تازەكان لە مێشكیدا ڕودەدات “. ئیبن سینا لەبابەتی گۆڕانكاریە مسیۆلۆجیەكانیشەوە وتویەتی مرۆڤ لەكاتی جۆشخواردندا گۆڕانكاری بەسەر جەستەیدا دێت لەلایەنی فسیۆلۆجیەوە، لەسەر ئەم بیرۆكە لە ئێستادا دەبینین ئامێری تایبەت بە كەشفی درۆ دروستكراوە و لە لێكۆڵینەوە جینائیەكاندا سودی لێوەردەگیرێ. یاخود لەبارەی ڕەفتارگەرییەوە ئیبن سینا و بافلۆف (فێربون و كەسایەتی) بەمەرج دائەنێن بۆ ڕەفتارەكانی مرۆڤ.\nعەقڵ و ئیرادە، بەرپرسیارێتی و هەڵبژاردن\nدەرونناسانی ڕۆژئاوا مرۆڤ بە ئاژەڵێك ئەزانن، كە یاری دەستی پاڵنەرە جەستەیی و دەرونی و ناوەكیەكانیەتی، لەحاڵێكدا لەڕوانگەی ئیسلامەوە مرۆڤ بونەوەرێكی عاقڵ و ژیر و بەرپرسیار و هەڵبژێر و ئازادە و هەركاتێك ئیرادە بكات دەتوانێت بەسەر خۆی و ژینگەكەی زاڵ بێت، هەر لەبەر ئەم هۆیەیە ئەركی ئەنجامدانی ئەركەكانی لەسەرە، چونكە عەقڵ بە وزەیەك بۆ ناسین ئەزانێت، ئیرادەش بەدەرخەری بونایەتی، بەرپرسیارێتی بە هۆكاری قبوڵكردنی پەیمان لە مرۆڤ، هەروەها لەو باوەڕەدایە ئەگەر مرۆڤ لەم گەردونەدا بەهێز بكرێت و ڕێنمایی بكرێت ئەتوانێت ببێتە بونەوەرێكی بەرز و باڵا و ئەگەر واش نەبێت دەبێتە بونەوەرێك كە لەدەستی هەوەس و مەیل و شەیدابونەكانی ئاژەڵ ئاسا و سەرگەردان و نامرۆڤانە ژیان بەسەر ببات.\nئیبن سینا و فارابی لەوانەن كە لەبارەی هۆكاری خەمەكانەوە دواون و هۆكاری ئەمەشیان بۆ كاریگەری هەندێ لەشتەكانی دەوروبەر و ئەو هەستانەی مرۆڤ تیایدا دروست دەبێت بەرامبەر بە ناخ و دەرەوەی خۆی، واتە بە جۆرێك لە جۆرەكان تەحلیلی نەفسیان كردووە بەپێی زانستی ئەمرۆ. هەروەها لە كتێبەكەی قانون بەدرێژی لەبارەی نەخۆشی (شێت بون)ەوە دواوە كە خۆرئاوا دوای (800)ساڵ لەو بارەیەوە قسەی كردوە. ئەبوبەكری ڕازیش لە (گب الروحانی)دا باسی لە پلەبەندی كردووە لە فێركردندا، ئەمەش دەكاتە 10سەدە لەپێش خۆرئاواوە، كاتێ باس لە كەسی نەخۆش دەكات و دەڵێ:”سەرەتا دورخستنەوەی لە شتە شەهوانیەكان و سەرجێی كردن، پاشان دوركەوتنەوە لەبابەتی موناقەشە و بیركردنەوە و ئەو شتانەی عەقڵ و هەڵبژاردنیان پێویستە، دواتر بەهۆی ڕێگری لە شتە شەهوانیەكان تاقەیەكی باشی تێدا دروست دەبێت و بارودۆخی بەرەو باشتر دەچێت، لەگەڵ وەسفكردنی لەلایەن خەڵكیەوە و دوبارە حەز لە تێكەڵی دەكاتەوە لەگەڵ خەڵكیدا “. ئەمەش لە قورئاندا ئاماژەی پێكراوە كاتێ خوای گەورە خویەكی خراپی وەكو (مەی و عارەق خواردنەوە)مان بەشێوەیەكی پلەبەندی بۆ حەرام دەكات. یاخود ئەبو حامیدی غەزالی لە (إحیا‌و علوم الدین)دا لێكۆڵینەوەی لەسەر سلوك و رشەفتاری مرۆڤەكان كردووە و پێی وایە پەرچەكردارەكانی مرۆڤ دەبێت لەژێر كاریگەری پەروەردەدا بێت، ئەمەش پێویستی بەخۆڕاگرتنی نەفس و موجاهیدەكردن هەیە تاوەكو ببیتە خاوەن كەسایەتیەكی باشتر. غەزالی هەروەها بابەتی عەقڵ و دینیش لەیەك دەدا لە ناسینی خوددا و دەڵێ:”ئەوەی خۆی بناسێ، خواش دەناسێ. ئەوەی سیفات و كارەكانی بزانێ لە دونیا و ئاڵوگۆڕەكانی ژیان و داهێنانەكانیشی تێدەگات، وە لەباشی و چاكی فریشتەكان و خراپەی شەیتانەكان و فیڵەكانیان تێدەگات، ئەمەش هاوكاریەكی چاكە بۆ ئەوەی لە پەیامی پێغەمبەر و سروش بۆ دابەزینی تێبگات و ئیمان بە موعجیزە و شتە پەنهانیەكان بهێنێت، دواجاریش سەعادەت و خۆشی بەدەست دێنێت و تەنها ئامانجی لیقای ئیلاهی دەبێت “.\nسەبارەت بەناوچەی قەیرەوانیش لە قوتابخانەی پزیشكی ئەوێ یەكەم كەس لەم بوارەدا بەدەركەوت بەناوی (ئیسحاق كوڕی عمران) كە (11) مەقالەی نوسیوە، لەنێویاندا و لەدوو پەیامیدا باسی لە مالینخۆلیا كردووە: لەیەكەمیاندا پێناسەی نەخۆشیەكەی كردووە و هۆكار و ئەو گۆڕانكاریانەی بەسەر مرۆڤەكەدا دێن، لەمەقالەی دووەمیشدا هۆكار و ڕێگاكانی چارەسەركردنی داناوە كە لە چەند خاڵێكدا ئاماژەیان پێدەكەین:\n1. چارەسەر بەشێوازێكی دەرونیانە، ئەویش لەڕێگای وتەی شیرین و فێڵی مەنتقی و قسەی پێكەنیناوی و دواندنی لە كەشێكی ئارام لەنێو دارستان و باخچەكاندا.\n2. شێلانی جەستەی بەڕۆنی كەتان و خەردەل و بادەم، بەتایبەتی سەری كە زۆر پێویستە.\n3. چارەسەر بەخواردن، لەڕێگای ئامادەكردنی ئەو خواردنانەی حەزی لێیەتی و لەگەڵ تەندروستیدا یەك دەگرێتەوە، چونكە خواردن كاریگەریەكی باشی هەیە.\n4. چارەسەر بە دەرمان و ئامادەكردنی ئەو دەرمانانەی پێویستن بۆی، لەوانە (ئەفتیمون، سقموین، ئەفیون ).\nئیبن جزار (مردووە لە 369ك) یەكێكە لە گەورە زانایانی سەردەمی خۆی لە مەغریب، باوەڕێكی زۆری بە كارلێكی هێزی نێوان جەستە و نەفس هەبوو، ئەمەشی لە پەیامەكەیدا بەناوی (النفس) ڕونكردۆتەوە. هەروەها لە جەزائیر چەندین پزیشكی بەتوانا هەبون لەم سەردەمەدا كە شارەزاییەكی زۆر باشیان هەبوو لە پزیشكێتی عەقڵیدا، لەوانە (علی كوڕی اصیل عنابە، عبدالله كوڕی الوهرانی،…).\nلەسەردەمی زێڕینی خانەی حیكمەت لە قەیرەوان لە ئەفریقیا لەنێو دەوڵەتی (حفصیە)دا لە كۆتاییەكانی سەدەی (11-15)ز خێزانێكی صقلی بەناوبانگ هەبوون، ئەوانیش:(ئەحمەد صقلی، محمد كوڕی عوسمان صقلی)بوون، پاش خوێندنەوەیەكی باش لەسەر نەخۆشیە دەرونیەكان، گەیشتن بە چەند بنچینە و بناغەی سەرەكی ئەم زانستە، ئەوانیش:”هەستان، خەوتن، خەوبینین، ترس، كابوس، وەهم” ئەمانە بەبۆچونی ئەم پزیشكە صقلیانە هۆكاری سەرەكی دروستبونی نەخۆشی دەرونین و كاریگەری خراپیان لەسەر جەستەی مرۆڤ دەبێت. لێهاتویی ئەم خێزانە بەشێوەیەك بوو تاوەكو ئێستاش وەكو وتەیەكی باو تونسیەكان دەڵێن:”ئەی پزیشكی صقلی چارەسەرێ بەفریادم بخە بۆ گیان و ڕۆحم “.\nپاش ئەوەی مەغریبی عەرەبی بووە بناغە و شوێنگەی شارستانیەتی ئیسلامی و لایەنی پێشكەوتنی دەرونی تاكەكان، بەهێزترین و كاراترین كەسایەتی دیاری ئەو بوارە بەدەركەوت ئەویش (ئیبن خەلدونە 732ك/1332ز-808ك/1406ز) كە بە دامەزرێنەری زانستی كۆمەڵناسی دادەنرێت. ئەم زانایە باوەڕی وابوو ئەوەی زۆر كاریگەری لەسەر هەڵسوكەوت و جموجوڵی تاكەكان و لایەنی ویراسی (بۆماوەیی) هەیە مرۆڤەكان خۆیانن. هەروەها پێی وابوو هەستەكان لای گیانداران و ڕووەكەكان بە قسەكەر و قسەنەكەرەوە یەك جۆرە و ئەمەش سەرچاوەی دروستبونی قوتابخانە و بیردۆزی (جشتالت)ە لە ئێستادا .\nلە ئەندەلوسیش نەشتەرگەری بەناوبانگی ئەندەلوسی ئەبو قاسم ئەلزەهراوی، لە كتێبەكەی خۆی (التصریف لمن عجز عن التألیف) لەپەیامی دووەمدا باس لە بناغە و بنچینەكانی پەروەردە دەكات و پێی وایە ئیرشاد و تەبلیغ كردن پێویستە، تاوەكو شتە خراپ و سەرنج بەرەكان بەرەو لاڕێی نەبەن. پێشی وایە ئەگەر ئامۆژگاری وەرنەگرت، دواجار بە زۆر و ئیجباری ناچاری بكەیت . هەروەها ئەدیب و مێژونوس و فەقیه و فەیلەسوف و ئیمام (ئەبو محمد كوڕی حەزمی ڤاهری)(384-456ك) لەبارەی ئەم زانستەوە پێی وایە دین ڕۆڵێكی كارای هەیە لەكارەكانی مرۆڤدا و كاریگەری لەسەر هەڵسوكەوتەكانی مرۆڤ جێدەهێڵێت، ئەمەشی لە كتێبە بەناوبانگەكەی خۆیدا (گوق الحمامە) باسكردووە، كە كتێبێكی وەصفیە بۆ چینە جۆراوجۆرەكانی كۆمەڵگای قورتوبی ئەندەلوس و زیاتر لەلایەنی دەرونیەوە هەڵسەنگاندنەكان دەكات، ئەم كتێبە زیاتر لەلایەن ڕۆژهەڵاتناسی هۆڵەندی (ڕینهارت دوری) لە زانكۆی (لیدن) زیاتر پەرەی بەم كتێبەدا و تا ئێستاش بۆ (25) زمانی دونیا وەرگێڕدراوە بەهۆی ناوازەیی و بەهێزی كتێبەكەوە .\nلێرەدا بەپێویستی دەزانم سەرنجتان بۆ چەند بیروبۆچونێكی فەلسەفی زانا موسڵمانەكان ڕابكێشم هەرچەندە زیاتر تەئویلكردنی هەندێ لە تێكستە قورئانیەكانە و كردنیانە بە عەقڵانی مرۆڤیانە، ئەوانیش ئەمانەن:\nكۆمەڵانی ئیخوان صەفا بۆچونیان وابوو كە شەیتان و فریشتە دوو كائینی غەیبی نین، بەڵكو شەیتان بریتیە لە مرۆڤی خراپ و زەرەردەر و فریشتەش بریتیە لە مرۆڤی باش و چاك و سودبەخش. ئەحمەد زین لە بابەتێكیدا دەڵێ:”ئیخوان صەفا پێیان وایە شەیتان نیە بەو جۆرەی گورپ و كۆمەڵێ بن و گەورەیەكیان هەبێ بەناوی ئیبلیس، بەڵكو ئەوە نەفسیەتی مرۆڤەكانە ڕووە و شەیتانی و هێزە شەیتانیەكان دەڕوا، یان بە پێچەوانەوە بەرەو هێزی فریشتەیی دەچێ، هەربۆیە كاتێ ڕۆح و جەستە جیادەبنەوە، ئەگەر ڕۆحە پیس بوو دەبێتە شەیتان و ئەگەریش ئیماندار و ساڵح بوو ڕۆحەكەی فریشتەیە “. هەروەها لەیەكێ لەپەیامەكانیاندا بەناوی (ئەخلاق) ئاماژە بەوە دەكەن :”مادەم مرۆڤ خەلیفە و جێنشینی خوایە لەسەر زەوی، هەربۆیە كاتێ ڕووە و چاكە و باشی هەنگاوی نا دەبێتە فریشتە و كاتێكیش بەرەو خراپی هەنگاوی نا دەبێتە شەیتان ” واتە بۆچونیان وابووە ئەم كۆمەڵەیە كە زاراوەی فریشتە و شەیتان دوو چەمكی مەعنەوین و بۆ خودی مرۆڤ خۆی بەكاردێن بەپێی جۆری هەڵسوكەوتەكانی و كارەكانی. بەڵام لەگەڵ ئەمانەشدا چەند بۆچونێكی ورد و جوان و سەرنج ڕاكێشیان هەیە لەبارەی پەروەردەكردنی تاكەوە و پێیان وایە دەبێ كەشی كەسی فێرخواز بەم جۆرە بێت:\n1. گوێگرتن. 2. پرسیاركردن و بێدەنگی. 3. ڕمان و بیركردنەوە. 4. ئەوەی فێریبویت كاری پێبكەیت. 5. دوور بون لە خۆبەزلزانین. 6. ڕاستگۆیی. 7. ڕێزگرتن و قەدر زانینی مامۆستاكەی.\nهەروەها لەبارەی هەستیاری مرۆڤەوە پێیان وایە، مرۆڤ لە دوو كاتدا هەستیارە: لەكاتی سێكس و چێژ وەرگرتنی جەستەدا، لەكاتی تۆڵەسەندنەوەدا.\nخەسڵەتی دەرونی مرۆڤ لەدیدی ئەم كۆمەڵەیەوە پۆلێن كراوە بۆ چوار بەش بەپێی جۆری هەڵسوكەوت و ئاكارەكانی:\n1. ئاكارە سروشتیەكان: خێر و شەڕ.\n2. ئاكارە دەرونیەكان: باشی و خراپی.\n3. ئاكارە عەقڵیەكان: زانین و نەزانین.\n4. ئاكارە ئاینیەكان: پاداشت و سزا .\nد.سلیم عمار دەڵێ:”ئەتوانین بڵێین ئەم زانستە لەنێوان سەدەی (1-7ك/6-13ز) لەئەوپەڕی گەشە و پێشكەوتندا بوو، بەڵام لەدوای سەدەی (16)ز بەرەو لاوازی چوو”، بەتایبەتی كە بۆچونی زەندیقی و خراپی هەریەكە لە زانستی فەلسەفە و دەروون بڵاوبۆوە بەكاریگەری بۆچونەكانی ئیبن تەیمیە و ئیبن قەیم، هەرچەندە پێم وایە هەڵە حاڵی بونی مرۆڤەكان بووە لە وتەكانی ئەم دوو زانا بەرێزە چۆن ئێستا هۆكاری كارە تیرۆریستی و كۆمەڵكوژیەكان دەگەڕێننەوە بۆ ئەم دوو كەسایەتیە، هەربۆیە پێم وایە ئەوان نەك هەر دژ نەبون بەم زانستە لەو لایەنەوە مەبەستم نیە كە زانستەكەیان بەهۆكارێ زانیوە بۆ كەمبونەوەی تەوەكولی مرۆڤ بەخواوەند، بەڵكو مەبەستم خودی نوسینەكانی ئەم كەسایەتیانە خۆیانە كە بەرهەمەكانیان پڕاوپڕە لە بابەتی نەفسی و چۆنیەتی زاڵبونی شەیتان بەسەر مرۆڤدا و ئەو هۆكارانەی دڵ ئەمرێنێ و چین ئەو شتانەی دەرونی مرۆڤ بەرەو خراپە دەبەن و سەدان بابەت و لێكدانەوەی قوڵیان هەیە لەسەر ڕۆح و تایبەتمەندی و هەڵسەنگاندنی كەسی موسڵمان و كردنی بە كەسێتیەكی كۆمەڵایەتی و دانەبڕاو لە ژینگە و تایبەتمەندێتی خۆی.\nلەگەڵ هاتنی ئەم لاوازیەدا كە بەسەر ئەم زانستەدا هات لەسەدەی (16)ز بەدواوە و تاڕادەیەكی زۆر لایەنی زانستیانەی فەرامۆشكرا هەرچەندە تاوەكو سەدەی بیستەم و ڕوخانی خیلافەت چەندین هەوڵی بچوك بچوك هەن لەوانە: لە تونس لەلایەن (حمودە پاشا 1782-1814ز) نەخۆشخانەیەكی تایبەتی كردەوە بۆ نەخۆشیە عەقڵیەكان و تەكیەیەكیشی دانا هەربۆ ئەو مەبەستە. هەروەها ئەمیرە (عەزیزە عپمانه) وەقفی نەخۆشخانەیەكی تایبەت بە نەخۆشیە عەقڵیەكانی كرد لەسەدەی (12ك/19ز) وەكو بنكەیەكی خەیری. لەسەدەی (13ك/20ز) دەبینین ماڵ و خانەكەی (سیدی فرج) شوێنی چارەسەری نەخۆشیە عەقڵیەكان بوو، كە بە زەكات و سەرفیترە بەڕێوە دەبرا .\nسێیەم: لەبیركردن و دەرك نەكردن\nئەوەی لەدوای سەدەی (16)ەوە بەدیاركەوت لەجیهانی ئیسلامی فەرامۆشكردن و پشت هەڵكردن و لەبیركردن و دەرك نەكردن بوو بە گرنگی و بایەخی ئەم زانستە، هەربۆیە لەپاش چەندین سەدە و ئاڵوگۆڕی جۆراوجۆر ئەم زانستە تەواو نامۆبوو، لەهەمان كاتدا ئاشنابوو بە خۆرئاواییەكان و بەپێچەوانەوە لەجیهانی ئیسلامیشدا زیاتر لایەنە دەرونی و نەخۆشیە دەرونیەكان مۆركی سەدەكانی ناوەڕاستی خۆرئاوایان لێنیشت و كەسەكان مامەڵەیان لەگەڵ ئەم نەخۆشیەدا وەكو بابەتێكی كوفر و ئیمان و زاڵبونی هێزی شەیتانی و بەكارهێنانی تەلیسم و جادوو لێكدەدایەوە، بۆیە لایەنی زانستیانەی بابەتە دەرونیەكان لەدوای سەدەی (16)ەوە بەرەو لاوازی چوو، لەپاش نەمانی خیلافەتیش بەتەواوی لەبەین چوو.\n1. د.أحمد عكاشە: الطب النفسی المعاصر، ص9.\n2. د.عبدالرۆف ثابت: مفهوم الطب النفسی، ص6-7.\n3. د.گارق بن علی الحبیب: الطب النفسی فی بلاد المسلمین، ص15.\n4. Comprehensive texbook of Psychiatry2nd ed. Vol1, pages: 26-37.\n5. مجلە العربیە للطب النفسی، السنە الثالثە، العدد اڵاول، ینایر 1984، ص5.\n6. أحمد بن میلاد: الطب العربی التونسی، ص31.\n7. History of Psychiatry In Ottoman Era and Modern Turkish Psychiatry, page: 34-35.\n8. Jenkins J.G, Dalenbach KM.Obliviscence during Sleep waking Am J of Psychology, 1924, page:60\n9. الرازی: الطب الروحانی، ص32.\n10. الغزالی: معارج القدس فی مدارج معرفە النفس، ص7.\n11. د.سلیم عمار و د.شمس الدین حمودە، مجلە تونس الطبیە، 1980، عدد 1-2. ص480-483.\n12. د.فخری الدباغ: مقدمە فی علم النفس، ص13.\n13. د.سامی خلف حمارنە: تأریخ التراپ العلوم الطبیە عند العرب والمسلمین، ص334.\n14. د.أحمد محمد عوف: صناع الحضارە العلمیە، ج1/ ص58.\n15. أحمد ابراهیم الزین: العلوم و الكائنات الخفیە عند فلاسفە الإسلام، ص25.\n16. اخوان الصفا: الرسائل، ج1/ ص296.\nNext كورد و باكوری كوردستان له‌سه‌ره‌تای مێژووه‌وه هه‌تا شه‌ڕی دووه‌می جیهان – 3 به‌رگ


داهاتووی هواوەی نادیارە و نرخی مۆبایلی هواوەی P30 Pro ـیش دابەزینێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی – کەی ئای تی ئێن\nهەواڵ 27, ئایار 2019\nداهاتووی هواوەی نادیارە و نرخی مۆبایلی هواوەی P30 Pro ـیش دابەزینێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی\nلە دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ سزای بەسەر كۆمپانیای هواوەی سەپاند بە تۆمەتی سیخوڕیکردن بەسەر ڕاژە ئەمریکییەکان، لە ئێستادا نرخی بەرهەمەكانی كۆمپانیای هواوەی بە ڕێژەیەکی زۆر بەرز دابەزیوون و خواستیان لەسەر کەم بوونەتەوە.\nلە ئێستادا كۆمپانیای هواوەی له دوای سامسۆنگه‌وه، پڕفرۆشترین كۆمپانیای مۆبایله. هواوەی توانیویەتی ململانێیەكی زۆر بەهێز بكات لەگەڵ كۆمپانیاكانی دیكە لە ڕووی فرۆشتنی مۆبایلەوە. شارەزایان باس لەوە دەكەن ڕێكەوتنی بازرگانی نێوان چین و ئەمریكا كۆتایی بە كێشەكانی نێوانیان ناهێنن. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەمریكا ئەو سەركەوتنانەی هواوەی پێ ناخۆشە.\nماڵپەری Forbes لە ڕاپۆرتێکدا ڕایگەیاند یەكێك لە بەناوبانگترین مۆبایلی جیهان كە ناوی سامسۆنگ 10 پڵەسە، لەسەر ماڵپەڕی musicmagpie.co.uk بە ڕێژەی 45% نرخی دابەزیوە بە شێوەی *Trade-in و بە 650$ دەفرۆشرێت، لەگەڵیدا مۆبایلی هواوەی P30 Pro ـیش بە رێژەی %90 نرخی دابەزیوە و بە شێوەی Trade-in لە ئێستادا بە 130$ دەفرۆشرێت.\nبریارەكەی ئەمریكا لەوەوە دێت كە گوایە كۆمانیای هواوەی پەیوەندی پتەوی هەیە لەگەڵ حکومەتی چین و سیخوریمان بە سەرەوە دەكات، بەو تۆمەتەوە ئەمریكا كۆمپانیای هواوەی خستە لیستی رەشەوە. هواوەی سیستەمی وەگەڕخەری ئەندرۆید بەكاردەهێنێت. لە لێدوانێکدا بەرێوەبەری كۆمپانیای هواوەی ڕایگەیاند:\nئێمە لە مێژە خۆمان بۆ ئەو دۆخە ئامادە کردووە، بەلام پێمان باشە كار لەگەڵ کۆمپانیاکانی گووگڵ و مایكرۆسۆفت بکەین.\nهەرچەندە بە بڕیارەکەی حکومەتی ئەمریكا زیانێكی گەورە بەر هواوەی دەكەوێت، بەلام لە هەمان كاتیشدا زیان بەر ئەمریكاش دەكەوێت. لە ماوەی ڕابردوودا هەریەكە لە كۆمپانیای ئۆرانجی فه‌ڕه‌نسی، دویتچی ئه‌ڵمانی، BT ـی به‌ریتانی، حكومه‌ته‌كانی ئوسترالیا و نیوزله‌ندا بڕیاریاندا نه‌وه‌ی پێنجەمی پەیوەندی تۆڕەکانیان لەگەڵ كۆمپانیای هواوەی هاوبەشی پێ نەکەن.\nئێستا، کۆمپانیای هواوەی لە بارودۆخێکی هەستیاردایە و لە لێواری لەناوچوونە. بە بروای شارەزایان ،ئەگەر چین و ئەمریكا ڕێکبکەوتنایە كێشەكە لە بازرگانی دەچووە دەرەوە، بەڵام هەر بەردەوام دەبوو.\n*Trade-in: پڕۆسەیەکی بازاڕکردنە پێشکەش بە کڕیار دەکرێت کاتێک مۆبایلێکی کۆن بە نوێ دەدات، ئەوا کۆمپانیای فرۆشیار داشکاندن لە مۆبایلە نوێیەکە بۆ کڕیارەکە دەکات لە بەرامبەر پێدانەوەی مۆبایلە کۆنەکە بە ئەوان. ئەم پڕۆسەیە بۆ بەرهەمی تریش دەکرێت و پشت دەبەستێت بە دۆخی مۆبایلە کۆنەکە لە ڕووی پاکی و ئیشکردن و شوخت و چوستی و پاتری و چەندین شتی تر…(سەرچاوە: businessdictionary.com)\nپرسیار؛ بۆچوونت چییە دەربارەی داهاتووی هواوەی؟\nتاگەکان ئەمریکا DonaldTrump Huawei ترەمپ چین سزاکانی هواوەی هەواڵ هواوەی


رێگاي ئێوه خۆڕھه ڵاتي ناوين » جەبار یاوەر: دامەزراندنی گرووپی چەکداری لەلایەن پەکەکەوە نایاساییە\nسکرتێری گشتی وەزارەتی پێشمەرگەی هەرێمی کوردستان جەبار یاوەر وتی هەرجۆرە دامەزراندنی گرووپی نایاسایی لەهەرێمی کوردستان لەلایەن پەکەکەوە کردەوەیەکی نایاسایی و پەسەند نەکراوە.\nناوبراو لەدیمانە لەگەڵ کاناڵی کوردستان 24 دا وتی: پرسی هێرشە تۆپخانەیەکانی تورکیا و ئێران بۆ سەر خاکی هەرێم بەهۆی بوونی ئۆپۆزسیۆنی چەکداری ئەو وڵاتانە پرسێکی گرنگی نەتەوەیی و دەبێت دەوڵەتی ناوەندی ئێراق لەمبارەوە دەستێوەردان بکات. ئابووری هەرێم بەتەواوەتی گرێدراوی ئێران و تورکیایە و پێکدادان و ئاڵۆزی لەو سنوورانەوە دەبێتە هۆی کێشەی رژد بۆ ئابووری و ژیانی هاوڵاتیان.\nناوبراو لەدرێژەدا وتی: هێرشەکانی تورکیا تا ئێستا بۆتە هۆی چۆڵکردنی زیاتر لە 450 گوندی سەر سنوور و قوربانی و برینداربوونی هاوڵاتیان و ئەمە لەکاتێکدایە کە تورکیا لەگەڵ پەکەکە هیچ پەیوەندیەکی بەوانەوە نییە و دەبێت پەکەکە ئەمە لەبەر چاو بگرێت کە بەهیچ بیانوویەک نابێت خاکی هەرێم بکاربێنێت بۆ دژایەتی وڵاتێکی دراوسێ چوونکە ئەمە مەرجەکانی بۆ هەرێم دژوارتر دەکات. هیچ پەیوەندیەک لەنێوان پەکەکە و هێزی پێشمەرگەدا نییە چوونکە پێشمەرگە هێزێکی فەرمی و یاساییە و بەگوێرەی یاسا رێگەپێدراو نییە کە پەیوەندی لەگەڵ هێزێکی ئۆپۆزسیۆن و دژبەری وڵاتێکی دەرکی هەبێت.\nیاوەر لەکۆتایدا وتی: هەرێمی کوردستان خوازیاری چارەسەربوونی کێشەکانە لەرێگای گفتگۆوە و هەوڵ دەدات کێشەی تورکیا و پەکەکەش بەمجۆرە چارەسەر بکات و دەبیت هەموو هێزەکان لەهەرێمدا لەژێر فەرمانی وەزارەتی پێشمەرگەدا بن. هەرێمی کوردستان دەسەڵات و پەرلەمانی فەرمی خۆی هەیە، پەکەکە ناتوانێت هەڕەمەکی گرووپێکی چەکدار دەبمەزرێنێت و ئەمە لەدەرەوەی یاسایە و هیچ کات هێزێکی دژبەری وڵاتێکی بیانی ناتوانێت باسی پاراستنی هەرێم بکات.\nبرچسب ها : پەکەکە , جەبار یاوەر , چەکدار , دەمامکدار , نایاسایی , هەرێمی کوردستان


Tuesday, 04.04.2017, 8:56\nكۆمه‌ڵگاكانی ڕوژهه‌لاتی به‌گشتی، كوردیش به‌تایبه‌تی هاوره‌گه‌زبازی لە لا قێزه‌وه‌نده و ناشرینە، ئەوانەی ئەو کارە دەکەن، وەک كه‌سانی نامۆ بە کۆمەڵگا سه‌یریان دەکەن، ئەمە به‌پێچه‌وانه‌ی كۆمه‌لگای ئه‌وروپی و ئه‌مەریكی و یابانی و وڵاتانی تر، ئەو وڵاتانە وەک مافی تابەت بەخۆ، بۆ كه‌سایه‌تییه‌كان ده‌گێڕنه‌وه، كه ژیانی تایبه‌تی خۆیانە چۆن هه‌ڵسوكه‌وت له‌گه‌ل جه‌سته‌ی خۆیاندا ده‌كەن، به‌ڵام ئه‌وه‌ی لای كۆمه‌لگای ئێمه جێگای دووڕووییه ئەوەیە كه به‌روژی روناك چه‌ندین به‌رپرسی باڵای حیزبی، سه‌روك خێل و كۆنه سه‌رۆك جاشمان هەیە، لە هەموو روویەکەوە كه‌سانی دارماوی ئه‌خلاقێن، كه‌چی لەبەر ئەوەی پله‌ی سیاسی و ده‌سه‌ڵاتیان هەیە، ئیتر چاوپۆشی لەو كاره قێزه‌وه‌ندانەیان ده‌كه‌ن، ئەمانە هەموویان لە ناو یەک بەلەمدان لە هەموو شتێکدا هاوبەشن، کەچی كاتێك ئه‌و پرس و كه‌سایه‌تیه دیارانه ده‌چنه شوێنه گشتیه‌كان رێزی تایبه‌تیان لێده‌گیرێت! بەپێچەوانەوە ئەگه‌ر کەسێك له به‌ر هه‌ژاری هه‌مان كار بکات و ناوی زڕابێت، به‌چاوی سووک و نامۆ تێی دەڕوانن! ئەم دەبڵموڕالییەی کۆمەڵگا لە ئاست هەڵسەنگادنی کەسەکان، پەیوەستە بەو پۆست و پلە سیاسیی، یان ئابوورییەی ئەوانە هەیانە، لەمەشدا هەمیشە هەژارەکان بوونەتە قوربانیدەر.\nكاره‌ساتێكی تری به‌رپرسه‌كانی پارتی و یه‌كێتی ئه‌وه‌یه، كه له رووی سیاسیی و ئه‌خلاقی و كۆمه‌ڵایه‌تی بە تەواویی داڕماون، هەر بۆیە ماوەیەکە لە ناو نووسەران و خەڵکی عەوامدا ئەو ناوەیان بەسەردا دابڕاوە لە بری (سیاسیی) پێیان دەڵێن (سەرسەری)، ئەم وشەیە هەرچەندە وشەیەکی ناوبازاڕییە و وەکو جوێن دێتەوە، بەڵام هەردوو وشەکە لەیەکەوە نزیکن و رەوشت و رەفتارەکانی ئەم سیاسەتبازانەی کورد وای کردووە، پێیان بگوترێت (سەرسەری)، چونکە ژیان لای ئەم بەرپرسانە بۆته رابواردن، پاره، ئوتوموبیلی جوان و نوێ، دیداری تیڤێ و سێكسكردن. من نامەوێت بە ئاشکرا ناوی کەس بهێنم، کەوا بەرپرسی وا هه‌یە، ئیستا ده‌زانی هاوسه‌ره‌كه‌ی له‌گه‌ڵ بەرپرسێکی تردا پەیوەندیی هەیە، یان لەگەڵ پاسه‌وانه‌كانیدا ئەو کارە دەکات، لای بۆته ئاسایی، چونكه خۆی له هەموو شتێک بۆتەوە، لە بیروباوه‌ر و به‌ها جوانەکان داشوراوه‌ته‌وه، ئەگەر مرۆڤ باوه‌ڕی سیاسی و خوو و رەوشتی كۆمه‌لایه‌تی لایدا و له پره‌نسیب ده‌رچوو، ئیتر هه‌موو شتیكی تری لا ده‌بێته ئاسایی، له‌م باره‌یەوه ده‌یان چیرۆكی قێزه‌وه‌ن له‌نێوان ئه‌و به‌رپرسانه‌دا هه‌یه، تاراده‌یەک به‌شێكیان خه‌ریكی ژن گوڕینه‌وه‌شن.\nلە بەرنامەیەکی تەلەفیزیۆنییدا پێشکەشکاری بەرنامەکە لە یەکێک دەپرسێت ئەگەر تۆ بخەنە شوێنی نێچێرەڤان، یان قوباد دەتوانیت بار و دۆخەکە چارەسەر بکەیت؟ ئەویش لە وەڵامدا وا دەڵیت، من ئاوات بەوە ناخوازێت ببم بە هیچ کام لەوانە. ئەم بەراوردکردن و رەفزکردنە هەڵوێستێکی زۆر جوانە، چونکە ئەمڕۆ هیچ کەس لە خەڵکی کوردستان ئەوانەی خاوەن رەوشتی بەرزن ئاوات بەوە ناخوازێت بچێتە شوێنی هیچ کام لەو بەرپرسانە و کوڕەکانیان، رەنگە خۆشیان لە ناخەوە ئاوات بەوە بخوازن، کە ببنەوە بە کەسێکی ئاسایی و لە رێگەی بە هاوڵاتییبونەوە لەو بێ نرخییەیان کەمێک بۆ بگەڕێتەوە و بەهایەک بگەڕێننەوە بۆ خۆیان، چونکە ئەوانە خاوەنی دەسەڵات و پارە و ژیانێکی خۆشن هیچی ئەو نرخە کۆمەڵایەتیی و شەرەفە ناهێنێت کە لە دەستیان داوە، بە کورتی بڵێم ئیستا هەموو بەرپرس و سەرانی کورد لە باشوور، تەنانەت ئەوانەی رۆژهەڵاتیش خاوەنی شەرەف و موراڵ نیین.\nمروڤ گه‌ر سه‌یری وه‌فده‌كه‌ی پارتی و یه‌كێتی بکات، کە بۆ لای پارته‌كان دەچن، به‌ده‌ر له‌و گاڵته‌كردنه نوێییه به مه‌سه‌له‌ی ریفراندوم، وه‌فده‌كه‌ش بۆ خۆی جیگای پێكه‌نین و گاڵتەجاڕییە، ئه‌و لیژنه‌یەی دروستیان كردوه دوانیان هاوره‌گه‌زبازن، دوانه‌كه‌ی تر یه‌كێکیان فایلداره، هوشیار زێبارییش هه‌رچی گومان و كاری قێزه‌وه‌ندیی بەدڕەوشتیە تێیدا کۆبۆتەوە، ئێمە لێره‌دا قسه له‌سه‌ر مه‌لا به‌ختیار و روژ نوری شاوەیسیش ده‌كه‌ین، كه لە مێژە پارتی و یه‌کێتییەکان باشتر لە ئێمه ده‌یان ناسن، هه‌ردووکیان كه‌سانی هاوره‌گه‌زبازن، لە کاری بەدڕەوشتی له‌گه‌ل ژن تێر بوونە، بۆیه ماوه‌ی چه‌ند سالێكه په‌نا بۆ كاری هاوره‌گه‌زبازی ده‌به‌ن، ئه‌مه‌شیان نه‌ك له‌بواری بروابونیان به‌هۆمۆ بوون بێت، به‌ڵكو به‌هۆی ئه‌وه‌ی لە رووی سیاسیی و کۆمەڵایتیی و هەموو روویەکی تریشەوە كه‌سانی لێکەوتەن (منحط)ن، بۆیه لێره‌دا پرسیار ده‌كه‌ین: ئایا خه‌لكی كوردستان به‌گشتی و حیزبه‌كان به‌تایبه‌تی شه‌رم له‌خۆیان ناكه‌ن ئه‌وانە دادەنێن بۆ سەرپەرشتی پرسی ریفراندوۆم، کە خەڵکی کوردستان بڕوای نە بە ریفراندۆمیشە، نە بە خۆیان و نە بە دامودەزگاکانیان؟ هەر هیچ نەبوایە بۆ ئەوەی خەڵک بە باشی بە ریفراندۆمەکەیان بخەڵەتانایە، دەبوو دوو دەموچاوی دیکەیان بهێنابایە! من دەزانم کە حیزب و بەرپرسەکان بۆ خۆشیان کەم تا زۆر لەم دوانە شەریفتر و باشتر نیین، بەڵام جێی خۆیەتی هەر ئەو پرسیارە بکەین، چونکە دەزانین حیزبەکان داری زەقنەبووتن، بۆیە نمونەی وەکو مەلا بەختیار و رۆژ نوری شاوەیس و ئەوانی دیکە پێوەی گیرساونەتەوە. هیچ بەرپرسێک، هیچ سەرکردەیەک، تەنانەت منداڵەکانیشان، کەسانی شەریف نیین، هەرچیان هەیە دۆڕاندویانە، بۆیە دەیانەوێت لە رێگەی خۆیان و ئەو ناشەرفانەوە کوردیش بە دۆراندن بدەن.\nمەحمود سەنگاوی وەسڵی دزێتی خۆی دەردەکات


وەرزش – پەڕە 11 – knwe.org\nسەرەکی » وەرزش (پەڕە 11)\n2018-12-13\tوەرزش سەرنج جێ بهێڵە\nسێرجیۆ بۆسكێتسی ئه‌ستێره‌ی هێڵی ناوه‌ندی یانه‌ی بارسێلۆنا چووه ریزی ئه‌و یاریزانانه‌ی كه له چامپیۆنس لیگ 100 یاری یاخود زیاتریان كردوه كه ژماره‌ن بوو به 37 یاریزان. بۆسكێتس له یاری یانه‌كه‌ی به‌رامبه‌ر به تۆتنهام له گێمی دووه‌م به‌شداری كرد به‌مه‌ش بووه دووه‌م یاریزانه‌كه‌ی كه له به‌رامبه‌ر تۆتنهام یاری ژماره 100 له چامپیۆنس لیگ ده‌كات و پێشتریش له جه‌وله‌ی دووه‌م جێرارد پیكێ ...\nمینا گولی به ئامانجی وریاكردنه‌وه‌ی دانیشتوانی جیهان له پاراستنی سه‌رچاوه ئاوییه‌كان كه هه‌ڕه‌شه‌ی له ناوچونیان له‌سه‌ر به‌شداری 100 ماراسۆن ده‌كات له ماوه‌ی 100 رۆژدا كه به‌ده‌وری زه‌ویدا ده‌سووڕێته‌وه. مینای ته‌مه‌ن 48 ساڵ خه‌ڵكی ئوسترالیایه و رۆژانه 42 كیلۆمه‌تر ده‌بڕێت كه ئه‌مه ماوه‌ی راكردنی ماراسۆنه‌و گه‌شته‌كه‌شی له شاری نیویۆرك له 24/11 ده‌ست پێكردوه و تا ئێستا به وڵاتانی فه‌ره‌نسا و ڤاتیكان ...\nسیۆر رۆس پێشبڕكێی 30 كیلۆمه‌تری برده‌وه\nسیۆر رۆسی نه‌رویژی دووه‌م سه‌ركه‌وتنی له‌م وه‌رزه‌ی پاڵه‌وانێتی جیهانی خلیسكانی سه‌ر به‌فری برده‌وه به‌مه‌ش سه‌ركه‌وت بۆ پله‌ی دووه‌می ریزبه‌ندی. ناوچه‌ی بیتۆسلینی نه‌رویژ میوانداری قۆناغی حه‌وته‌می پاڵه‌وانێتی جیهانی خلیسكانی سه‌ر به‌فری له جۆری كرۆس كه‌نتری كردو له‌سه‌ر ئاستی كوڕانیش ركابه‌ری له‌نێوان 2 به‌شداربووی نه‌رویژی بوو. رۆس له پێشبڕكێی 30 كیلۆمه‌تردا له ركابه‌ریه‌كی به‌هێزدابوو له‌گه‌ڵ مارتین سۆندبی هاونیشتمانی و له كۆتایشدا توانی ...\nیوفا پاڵێوراوانی پێكهاته‌ی ساڵی ئاشكراكرد\n2018-12-12\tوەرزش سەرنج جێ بهێڵە\nیه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا له پێگه‌ی ره‌سمی خۆی ناوی ئه‌و 50 یاریزانه‌ی بلاوكرده‌وه كه ركابه‌ری له‌سه‌ر باشترین پێكهاته‌ی ساڵ ده‌كه‌ن و هانده‌رانیش مافی ئه‌وه‌یان پێده‌درێت پێكهاته‌كه دیاری بكه‌ن. هه‌موو ساڵێك یه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا باشترین پێكهاته دیاری ده‌كات و دیاری كردنی پێكهاته‌ش له‌لایه‌ن هانده‌رانی تۆپی پێ ده‌بێت له‌سه‌ر تاسه‌ری جیهان كه ده‌توانن له پێگه‌ی ره‌سمی یوفا پێكهاته‌ی خۆیان دیاری بكه‌ن ...\nرۆناڵدۆ داوا له میسی دەکات بچێته خولی ئیتالیا\nكریستانۆ رۆناڵدۆی ئه‌ستێره‌ی تۆپی پێ خۆشحاڵی خۆی به یاریكردن بۆ یانه‌ی یۆڤانتۆس ده‌ربڕی و ئه‌و یانه‌ی به خێزانێكی گه‌وره ناوبردو داواشی له میسی كرد هاوشێوه‌ی ئه‌و په‌یوه‌ندی به یانه‌یه‌كی خولی ئیتاڵیاوه بكات بۆ ئه‌وه‌ی له‌و خوله ركابه‌ری یه‌كتری بكه‌ن. رۆناڵدۆ له دێدارێكی له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌ی لاگازێتا دیللۆ سپۆرت هانده‌رانی یانه‌ی ریاڵ مه‌دریدی توڕه كردو رایگه‌یاند یۆڤانتۆس باشترین یانه‌یه یاریم له ریزه‌كانی ...\nماركۆس ئیهنین دواین پاڵه‌وانێتی ئه‌سپسواری برده‌وه\nماركۆس ئینینگی ئه‌ڵمانی دواین پاڵه‌وانێتی گراندسلامی ئه‌م وه‌رزه‌ی پێشبڕكێكانی ئه‌سپسواری برده‌وه كه له‌شاری جه‌نه‌وای ئیتاڵیا به‌ڕێوه‌چوو. دواین گراندسلامی ئه‌م وه‌رزه‌ی ئه‌سپسواری تایبه‌ت بوو به پێشبڕكێی بازدان كه ماركۆس ئیهنینگ به سواری پرێت ئه‌ی توانی پله‌ی یه‌كه‌م به‌ده‌ست بهێنێت. ماركۆس توانی ماوه‌ی پێشبڕكێكه به‌بێ ئه‌نجامدانی هیچ هه‌ڵه‌یه‌ك به 38 سانیه‌و له‌سه‌دا 41ی سانیه‌یه‌ك ببڕێت كه به‌هۆی ئه‌مه‌وه بڕی 354 هه‌زار دۆلاری ...\nرۆبن ره‌نگه له كۆتایی وه‌رز وازهێنان رابگه‌یه‌نێت\nئارین رۆبنی ئه‌ستێره‌ی یانه‌ی بایرن مونشن رایگه‌یاند به‌دووی نازانێت له كۆتایی وه‌رز كاتێك بۆنده‌كه‌ی له‌گه‌ڵ بایرن مونشن كۆتایی دێت وازهێنانی یه‌كجاره‌كی له تۆپی پێ رابگه‌یه‌نێت. رۆبنی 34 ساڵ بۆنده‌كه‌ی كۆتایی ئه‌م وه‌رزه له‌گه‌ڵ بایرن كۆتایی دێت و پێشتریش خۆی رایگه‌یاندوه كۆتایی وه‌رز ریزی بایرن مونشن جێده‌هێڵێت. سه‌باره‌ت به هه‌نگاوی دوای بایرن مونشنیش رۆبن وتی: ره‌نگه به‌شێوه‌ی كۆتایی واز له یاریكردن ...\n2018-12-11\tوەرزش سەرنج جێ بهێڵە\nلاپەرە 11 لە 113« سەرەتا...«910111213\t»\t203040...کۆتا »


سروش هه ڵه‌بجەیی16/8/2019 194 جار بینراوە\nسیاسەت لە کووردستان لە دەلاقەیەکی دووڕوانەدا\nشارێک شەرمەزارەکی بۆ مێژووو تۆمارکرد بێ ئەوەی خەڵکەکەی بە ئاگابن!\nئەوو شارەی نازناوی شەرفداریووڕۆشنیبروویی بەرخودان جەنگی هه بوو لە پێناوو پێگەی کوردایەتیوو ڕەسەنایەتی بە مێژووی سەدساڵی ڕابردوو خەباتگێریوو خەباتکاربوە هه میشە لە سەر پێبوو بۆ لە باوەش کردنەوەی شەهیدانی . شارێک ناسنامەی هه ڵمەتووو قووربانیبووو ئەمڕۆۆۆ هه ڵمەتی لەبیرکردووو هۆڵیکی پێ نەدرا یادی،چله، ڕۆڵەیەکی سەربەرزی وەک ((شەهید هه ڵمەت)) تێدابکاتەوە\nدەکرێێ بپرسین پرسیارێ؟بکەین هە ڵبەتە زۆر دوورە گەر بڵێێم هه موو ئەم پرسیارە بە ؟مێشکیاندا بێ بەڵام دەبێ ئێێمە بیخەینە مێشکووناخی هه رتاکێ بڵێێن\nبۆچی ؟؟؟؟؟؟ وەدووبارەبۆچی؟؟،\nبۆچی سیاسەت بابەتکەی ماریای وا گەورە کرد!.\nدەکرێ بپرسیین بۆچی سەرجەم ڕاگەیاندنەکان ئەم بابەتەیان گەورە کردووو بەشێوازێکی تایبەت بێ جیاوزیی حزب میدیاکانی حزبووو سە ڵتنە کانی حزب گەوورەیان کرد لە وەی زیاتر لە بابەت قوڵە کانی تر وایان کرد تەنانەت سوسیال میدیاووو تاوکووو ڕادەی سەرۆکی پەرلەمان لیدوان بدات لە تویتەر یخۆی؟؟؟ بەڵام لەکاتێکدا شەیدێک نوسەرێکی هاوچەرچ کە ڕۆڵەی ئەم خاکە کەخەڵکی ئەم شارەیە ڕێگە بە چلەکەی ؟لە هۆڵێکدا نادرتووو هیچ ڕاگەیاندنێکووو هیچ بەرپرسێکی ؟حزبی بەشداری چلەکەی نابێ..\nئەگەر؟لەچاویدووژمنان ؟ئەو هه رچیەک بێ ... خۆئیمەی کوورد دووژمنی یەکتر نێنووو خەموو برینوووئازارووو ناڵە ووو ئاخەکانمان یەکە ووو دووژمنیشمان هه ریەکەووو ئامانجیشمان یەکە،لەکۆمەڵگەی ئێمەدا شتە بەرچاوەکان گەورە ترن لەشتە شاراوکان،، کارکردنی ڕاگەیاندنکان لەگەورە کردنی هه ر بابەتێکووو بچوک کردنی هەربابەتێک پێمان دەڵێ کە ڕاگەیاندنی ئازاد لەکوردستاندانیە !\nشە هیید بوونی مرۆڤێکی مەزن بێ ئاگاکردنی خەڵک وە مەشغۆڵ کردنی خەڵک بەووتەی مەلایەک بۆ ئەوەی یادی شەهیدیکی مەزن لەبیر بکرێیت.گەشتن ئامانجی خۆیان\nڕاستە ئەووقسانەی ئەوو مەلایە کردی جێی قبوڵ نیە دڵگرانم وەک ژنێک کاتێ ژنێک بدرێتە بە رچەقۆۆی وتەی ناشرین .... وەدەبێێ لە دادگا مافی خۆی وەرگریتەوە بەڵام ڕاستیەکی حەشا هه ڵنەگر هه یە کە بونی کلیپەکەی ماریا هه ورامی سەرەتا وەک چاولێکەری هونەرمەندی عرب نجوی کرم تووشی زۆر ڕەخنەبویەوە بەڵام دەزگاوو ؟ڕاگەیاندن ئەم ڕەخنانەیان بە هه ند وەرنەگرت چونکە کاتەکە هیچ شتێکی تێدا نەبووو،لە کاتێکدا زۆرینەی خەڵک ناڕەزاییان بەرامبەر شێوازی کلیپەکەی ماریا هه بووو بەڵام لەوکاتی یادی ... ((شەهیدی گەورە)) دیار غه ریب هاتە پێشەوە بۆ گەورە کردنی بابە تەکە ڕاگە یاندنی حزب ووییستی بابەتی گەورە ترووو قوڵتر لە بیری خەڵک بباتەوە .. کە چلەی شەهید مەزن بوووو کە تەنانەت لە شار ڕۆشنبیراندا هۆڵێکی پێ ڕانەبییرا ... بەڵام خەڵک لە بەر مەشغووڵبونان بیریان چووو ئەوو شارە لە چ خەجاڵەتیەکدا لەماوەی ئەم ڕۆژەدا گوزەری کرد!!!! .. تۆۆماری شەرمەزاری بۆ مێژووو شاریک کەڵە پیاوێک لەدەست بدات،بەڵام دانیشتوانی شار بێ ئاگابوون کەچی لە پشتی ئەم گەورە کردنەوەبوو... بەڵام مێژووو ئەم تۆمارە دەهێڵێتەوە.\nمن وەک خۆم دەڵێێم پێێویستە مەلاکان سنوری ڕەوشتوو ئەدەبی قسەکردنیان بزانن . بە زمانی ناشرین ئامۆژگاری ناکرێت ...خوای گەورە لەقورئانی پیرۆزدا ئەفەرموێت .. (ادعو الی سبیل ربک بالموعظةوالحسنة))مە لا هەڵۆ جڵەووێ توندڕەوی بۆنەگیراوو ووشەی نەشیاووی بەکار هێنا .. دەبێ لەدادگا ئەمە یەک لابکرێ .... نەک ئەم ڕۆۆداوە بەکار بهێێنی بۆ لەبیر بردنەوی بابەتێکی لەوە قوڵترووو گەورەتروووو کە دووژمنانی ئەم گەلە بەکپ کردنی دڵخۆشبن بەداخەو پشگیری ئەوە ناکەم خەڵک بەوشێوە بێ ئاگابن نە زاننن بێ ئاگا کراوون بێ هه ڵویست کراون بەرامبەر ڕوحی شەهیدێکی گەورەی شارە کەیان بێ ئەوەی خۆیان بزاننن لەوە تێبگەن بۆچی بابەتی ماریا هه ورامی وا گەورە کرا.


ئایا دۆسێى كورده‌یل فه‌یلى دویاى 31 / 10 / 2010 به‌سریه‌ید؟\nكردن و چه‌پاوكردن هه‌قه‌یل كورده‌یل فه‌یلى وه مه‌رجیگ حوكم خوه‌ى له‌ى كه‌یسه له 31 / 10 / 2010 ده‌ربكه‌ید... حوكمه‌گه‌یشى وه هه‌ر شیوه‌یگ بوود ... گرنگ ئه‌وه‌سه ئایا دۆسێى كورد فه‌یلى خریه‌یده كنار و هه‌قیان گوم كریه‌ید؟ یا وه معجزه‌یگ په‌رله‌مان شاكاریگ قانوونى ده‌ركه‌ید ك بنه‌مایه‌یل بته‌ویگ دروس كه‌ید ئه‌را ئه‌وه‌گ كورده‌یل فه‌یلى هه‌قه‌یل خوه‌یان بسیننه‌و وئاینده‌ى ڕووڵه‌یلیان مسۆگه‌ر بكه‌ن، بى ئه‌وه‌گ بكه‌فنه ناو گیچه‌ڵ ده‌وده‌وان له وه‌زاره‌ت داخلیه وه‌ره‌و وه‌زاره‌ت كووچ و كووچبه‌ره‌یل؟\nله باوه‌ت ئه‌و مادده‌یل قانوونیه ك كه‌یس كورده‌یل فه‌یلى وه پیان خریاسه وه‌رده‌س دادگاى باڵاى تاوان، پسپۆر یا خه‌بیر قانوونى مونزر فه‌زل له په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق ئویشى:" له سه‌ره‌تا ئیمه بایه‌سه ڕیز له بڕیار دادگا بگریم و، وه باوه‌ڕ من وه‌سف قانوونى گونجیاى ئه‌را ئه‌و تاوانه‌یله ك ده‌رهه‌ق كورده‌یل فه‌یلى ئه‌نجام دریانه، قڕانكردن ڕه‌گه‌ز به‌شه‌رى(جینۆساید)ه و، یه‌یشه له كه‌یسه‌یلیگ تر ڕوى دا جوور ئه‌نفال ملله‌ت كورد له كوردستان عیراق.\nفه‌زل زیاتریش وت:"وه‌رج له ریككه‌فتننامه‌ى 11ى ئادار 1970 كورده‌یل فه‌یلى تویش ئۆپه‌راسیۆنه‌یل كووچوه‌پى كردن هاتن و له وه‌خت جه‌نگ عیراق - ئیرانیش و ئى كاریشه ئاكامه‌یل قانوونى گه‌ورایگ خسته‌وه و بایه‌سه سزاى قانوونى ئه‌و كه‌سه‌یله بدریه‌ید ك پلان ئه‌راى دانان و به‌شدارى كردن له جیوه‌جیكردنى، ئه‌وه بیجگه قه‌ره‌بووكردن ماددى و مه‌عنه‌وى قوربانیه‌یل و كه‌س و كاره‌یلیان له ناو عیراق و له ده‌یشتیشى".\nله باوه‌ت ڕى داشتن ته‌مییزكردن حوكم له كه‌یس كورده‌یل فه‌یلى فه‌زل ئویشى:"ڕى دیرى حوكمه‌گه‌ى ته‌مییز بكریه‌ى تاگه‌ر وه‌سف قانوونى بڕیار حوكم ئاڵشت بكریه‌ى، وه‌لى وه‌سف كردن تاوانه‌گه وه تاوان دژ وه به‌شه‌ریه‌ت هه‌میش تاوانیگ ناوده‌وڵه‌تیه، جوور تاوان جینۆساید ، وه شیوه‌یگ ئاشكراتره‌ك : ڕژیم وه‌رین ئى تاوانه دژ وه كورد فه‌یلى ئه‌نجامدا چوینكه كوردن و په‌یڕوى كه‌ر مه‌زه‌و دیاریكریاییگن و، وه‌ى شیوه بایه‌سه ئى تاوانه‌یله وه تاوان قڕانكردن ده‌سه‌جه‌مى وه‌سف بكریه‌ى ك ئاكامه‌یل قانوونى جیاجیایگ دیرى له حوكمداین و قه‌ره‌بووكردن و چشته‌یلیگ تر ك هه‌وه‌جه وه ورده‌كارى فره‌یگ دیرى ئه‌را شیه‌وكردنى".\nداواكه‌ر گشتى وه‌رین له دادگاى باڵاى تاوان و نوێنه‌ر له په‌رله‌مان حازرى جعفر صادق الموسوى له په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق ئویشى:" بایه‌س بوى دادگا ئى توومه‌تباره‌یله وه گووره‌ى مادده‌ى (11) هه‌واڵه‌ى دادگا بكردیا، یه‌عنى وه تاوان قڕانكردن ده‌سه‌جه‌مى، نه‌ك وه مادده‌ى (12) ك تایبه‌ته وه‌تاوانه‌یل دژ وه به‌شه‌ریه‌ت".\nالموسوى زیاتریش وت :" داواكار گشتى تویه‌نى بڕیار هه‌واڵه‌كردنه‌گه ته‌مییز بكه‌ید، چوینكه یه یه‌كیگه له ده‌سڵاته‌گانى و ئه‌گه‌ر ئى كاریشه كرد پشتگیرى و لایه‌نگرى له دادپه‌روه‌رى كه‌ید".\nالموسوى داوا له ئه‌نجوومه‌ن نوێنه‌ره‌یل كرد ك :"قانوونیگ ته‌شریع بكه‌ى ئه‌را قه‌ره‌بووكردن كورده‌یل فه‌یلى و خێزانه‌یلیان".\nسیاسه‌تمه‌دار محمد جاسم اللبان له په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق ئویشى:"بایه‌سه ئه‌و تاوانباره‌یل و بكوشه‌یله وه‌سزاى خوه‌یان بڕه‌سن ك ئه‌و تاوانه‌یله دژ وه‌كورد فه‌یلى وه تایبه‌ت و ملله‌ت عیراق وه‌گشتى ئه‌نجام دانه، حكوومه‌ت ئاینده‌یش بایه‌سه به‌رنامه‌ى ته‌واویگ تایبه‌ت وه‌ى چینه دابنه‌ید و، گشت هه‌قه‌یلى به‌یده‌وه و، ئیمه ئمڕوو نووڕیم ك كورده‌یل فه‌یلى، هه‌رچه‌نى ك تویش ئه‌و هه‌مكه به‌دبه‌ختیه هاتنه، وه‌لى هیمان ئه‌وه‌گ هاتوانایان پیشكه‌شى بكه‌نه عیراق دریغى له‌لى نیه‌كه‌ن".\nله باوه‌ت دادگاى باڵاى تاوان له كه‌یس كورده‌یل فه‌یلى اللبان ئویشى:" باوه‌ڕ نیه‌كه‌م كه‌یسه‌گه په‌یوه‌ندى وه ته‌وسیفه‌گه‌یه‌و داشتوى، وه‌لى گرنگى ها له ئنسافكردن ئى چینه و په‌یاكردن ده‌زگایه‌یل قانوونییگ، ك وه‌رگرى یا دیفاع له‌لییان بكه‌ید و هه‌قه‌لیان ئه‌رایان بسینید وه ڕیگه‌ى فشارخستن وه‌بان حكوومه‌ت و په‌رله‌مان و؛ هێزه‌یل سیاسییش بایه‌سه ئه‌ركه‌یل سه‌رشان خوه‌یان له‌ى باوه‌ته جیوه‌جى بكه‌ن".\nنویسه‌ر فه‌یلى عبدالله حسین على له په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق ئویشى:"یه‌كیگ له به‌رنامه شاریایه‌گان به‌عس، كاركردن بوى ئه‌را له‌ناوبردن دویره‌وخستن كورده‌یل فه‌یلى له مه‌یدانه‌یل سیاسى هه‌ر له ساڵ 1963 و زیاتریش له 1970 دیار دا له شوون جاڕداین ڕیككه‌فتننامه‌ى 11 ئادار، ك له‌و وه‌خته سه‌دام حوسه‌ین جیگر سه‌رۆك كۆمار بوى و وتویده مه‌حمود عوسمان:"ئه‌وه‌گ وه چه‌و خوه‌م دیمه‌سه‌ى باوه‌ڕ وه‌پى نیه‌كه‌م ك ئى شماره‌ى فره گه‌ورا له‌ى خودنیشانداین گه‌ورا بوینم".مه‌قسه‌دیشى ده‌رچوین زیاتر له نیم ملیۆن كورد بوى له خودنیشانداین پیشوازى كردن له سه‌ركرده‌یل كورد له به‌غدا، هه‌ر له‌و ڕووژیشه‌وه بوى ك ڕژیم وه‌رین ده‌سكرده كاركردن وه‌شیوه‌ى به‌رنامه‌داریگ ئه‌را كووچوه‌پیكردن و بى شوون و نوینكردن كورده‌یل فه‌یلى... ئمڕوو ئیمه‌یش ئومیدواریمن ك دادگاى باڵاى تاوان وه شیوه‌یگ فراوانتره‌ك كاربكه‌ید تاگه‌ر هه‌رچى تاوانه بكه‌یده په‌ن".


هێزەکانی دژەتیرۆری هەرێمی کوردستان لە پارێزگای دیالە ڕووبەرووی تیرۆریستانی داعش بوونەوە\nکۆدی هەواڵ: 5940\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 10:25 - 2022/05/11\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- هێزەکانی دژە تیرۆری هەرێم لە سنووری ناحیەی زنانەی سەر بە قەزای کفری ڕووبەڕووی تیرۆریستانی داعش بوونەتەوە.\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، تۆڕی میدیایی ئێستا لە سنووری گەرمیان گواستییەوە، هێزەکانی دژە تیرۆری هەرێمی کوردستان بە مەبەستی ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنێک دژی تیرۆریستانی داعش لە سنووری ناحیەی زنانەی سەر بە قەزای کفری ڕووبەڕووی تیرۆریستانی داعش بوونەتەوە و تا ئێستا شەڕەکە بەردەوامە.\nئاماژە بەوە کراوە، پێشتر تیرۆریستانی داعش چەند جارێک هەڵیانکوتاوەتە سەر گوندنشینانی ناوچەکە و هێزەکانی دژە تیرۆر ئامانجیان بنبڕکردنی جموجۆڵی تیرۆریستانی داعشە لەو سنوورانە.


وشەی (مامۆستا) لە (ماموەستا)وە هاتووە. واتە دوو وشەی لێکدراوە (مام + وەستا). مام بۆ ڕێزە و وەستاش بۆ یەکێ بەکاردێنرێ، لە کارەکەیدا دەسڕەنگینبێ و شوێنکارێ بەڕێوەبەرێ، شاگردێ یا چەن شاگردێکی لەبەردەسدابێ، وەک وەستای ئاسنگەر، وەستای دارتاش، وەستای فیتەر … یا کارێکی دیکە بکا، پێویستی بە شوێنکار نەبێ، وەک وەستای گەچکاری، وەستای خشتدانان، وەستای لبغ … ئەمەش لە بنەڕەتدا، لە پیشەکانەوە وەرگیراوە، لەبری ناوەکەی خۆی بۆ نموونە (مام عەلی تەنەکەچی، مام رەحیمی ئاسنگەر، مام نەریمانی دارتاش) ئەو (3) وشەیە کورتکراوەتەوە. پاشان (ماموەستا) لە قسەکردن و دواتریش لە نووسیندا، بۆ (مامۆستا) گۆڕاوە. چونکە لە زمانی کوردیدا، زۆربەی ئەو وشانەی (وە)ی تێدابووە، وردەوردە گۆڕاوە، پیتی (ۆ) جێی بە جووتە پیتی (و + ە) لەقکردووە و ئەم زاراوە نوێیەی لێ پەیدابووە، ئەمەش لە زۆربەی ئەو وشانەدا بەدیدەکرێ، کە بە ئەو شێوەیە گۆڕاون. بۆ نموونە: (بڵاوبۆتەوە: بڵاوبووەتەوە، کردۆتەوە: کردووەتەوە، ڕووناکبۆتەوە: ڕووناکبووەتەوە، ڕوونبۆتەوە: ڕوونبووەتەوە، تێهەڵچۆتەوە: تێهەڵچووەتەوە، گلیدابۆوە: گلیدابووەوە، گەڕابۆوە: گەڕابووەوە، لەکۆڵبۆتەوە: لەکۆڵبووەتەوە، مۆڕبۆتەوە: مۆڕبووەتەوە، بیرچووبۆوە: بیرچووبووەوە، دامەزرابۆوە: دامەزرابووەوە، جیابۆتەوە: جیابووەتەوە ..) (2) بە کێ دەڵێن مامۆستا؟!\n(مامۆستا) زاراوەیەکە، بۆ نێر و مێ بەکاردێنرێ، هیچ هەڵەش نییە، هەرچەندە هێندێ کەس دەڵێن: (مام وەستا) بۆ نێر و (پور وەستا)ش بۆ مێ دەبێ! بەڵام ئەم بۆچوونە ڕاست نییە. لەبەرئەوەی زمانی نووسینی کوردی، وەک زمانی عەرەبی نییە، جیاوازی لە نێوان نێر و مێدا هەبێ، جگە لە هەردوو خواردیالێکتی هەورامانی و باینانی نەبێ، ئەوانیش زمانی نووسین نین. بە ئەو شێوەیەش بێ، هێندەی دیکە، زمانەکەمان تێکدەدا!\nچۆن مامۆستاکان لە یەکدی جیادەکەینەوە؟\nلە زمانی کوردیدا، هەر کەسێ لە هەر بوارێکی خوێندن و پەروەردە و زانستدا کاریکرد، هەر پێی دەڵێن: مامۆستا. چونکە زمانی کوردی، وەک زمانی عەرەبی نییە، هەم هێندە زاراوەی جیاوازی بۆ هەر قۆناغێکی خوێندن هەبێ، هەم جیاوازی نێوان نێر و مێی تێدابێ. بۆ نموونە: مامۆستای سەرەتایی بە عەرەبی (موعەلیم – موعەلیمە)، مامۆستای ناوەندیی و ئامادەیی (مودەڕیس – مودەڕیسە) و مامۆستای زانکۆش (ئوستاز – ئوستازە) وەردەگرن.\nلەبەرئەوە، لە زمانی کوردیدا، مامۆستا بۆ هەموو قۆناغەکانی خوێندن بەکاردێ، بەڵام پێویستە، جۆر و پلەی خوێندن و خوێندنگەکە، لە دوای وشەی مامۆستاوە دیاریکرێ. بۆ نموونە: مامۆستای سەرەتایی، مامۆستای ناوەندیی، مامۆستای ئامادەیی، مامۆستای پەیمانگە، مامۆستای زانکۆ. مامۆستا دەبێ، ئەو قۆناغەی خوێندنی تەواوکردووە، بڕوانامەی هەبێ، لە یەکێ لە دەزگەکانی خوێندن و پەروەردەدا کاربکا، ئینجا پێی دەڵێن: مامۆستا. بەڵام بە داخەوە، ئێستە جگە لە ئەوەی، لەنێو بازاڕەکان و لەنێو کۆمەڵی کوردەواریدا، وشەی مامۆستا بە شێوەیەکی بەربڵاو بڵاوبووەتەوە، بە هەڵە بەکاردێنرێ و بە هەموو کەسێکیش دەڵێن: مامۆستا! ئەمەش چەن هۆیەکی هەیە:\n1.بۆ ڕێزگرتن لە کەسێکی خاوەن کەسایەتی ناسراو یا نەناسراو.\n2.بۆ کەسێکی بە تەمەن.\n3.ڕامیارەکان ئەمەش لە عەرەبەکانەوە فیربوون.\n4.پیاوانی ئایینی و سەرکردەی پارتەکانی ئیسلامی ڕامیاری.\n5.دەسڕەنگینەکان وەک نووسەر، هۆنەر، هونەرمەند، زمانەوان …\n6.هێندێ جاریش بۆ پلارهاویشتن و گاڵتەپێکردن بۆ یەکێ بەکاردێنرێ و پێی دەڵێن: ئاخر مامۆستا وا نابێ! بەڵام واتای ڕاستەقینەی مامۆستا، تەنیا هەر ئەو کەسانە دەگرێتەوە، کاری مامۆستایی دەکەن و لە دەزگەیەکی خوێندندا، وانە دەڵێنەوە. ئەگینا ئەوانی دیکە، ناوی تایبەتی خۆیان هەیە و مامۆستا نین. (3)\nمامۆستا و پیاوانی ئایینی\nجاران لە (کوردستان)، ئەو پیاوانەی لە مزگەوتەکاندا کاریاندەکرد، وەک بانگدەر، پێشنوێژ، قورعانخوێن و گوتاربێژەکان، یا ئەوانەی لە حوجرەکاندا، مناڵانی کوردیان فێری قورعان خوێندن دەکرد، بە هەموویان دەگوت: مەلا و خۆشیان شانازیان پێوە دەکرد، حوجرەکانیشیان هەر بە ناوی خاوەنەکانیانەوە بوو، وەک حوجرەکانی (مەلا عەبدوڵڵا، مەلا حەبیب، مەلا حەبیب …)، قوتابخانەی کەشتی نوحی مەلا نەجمەدین. کەچی ئێستە ناوی مەلا زۆر کزبووە و خەریکە وردەوردە، بەرەو نەمان دەروا، هەرچیش لە بواری ئاییندا کاربکا، بە مامۆستا بانگیدەکەن! ئەز پێم وایە، بانگدەر، پێشنوێژ، قورعانخوێن و گوتاربێژەکان، هیچیان مامۆستا نین، با بڕوانامەی تایبەتیشیان هەبێ، چونکە لە بواری پەروەردە و خوێندندا کارناکەن، بەڵکوو هەموویان هەر مەلان. بەڵام ئەوانەی پلەیەکی بەرزی تایبەتییان هەیە، پێشەوای ئایینین!\nلەگەڵ ئەوەشدا، گەر کەسێ پەیمانگە، یا زانکۆی تەواوکردبێ، بابەتە ئایینییەکانی خوێندبێ، یا بڕوانامەیەکی بەرزی ماستەر و دوکتۆرای، لە بوارێکی دیاریکراوی ئاییندا هێنابێ، لە یەکێ لە دەزگەکانی خوێندندا کاربکا، ئەوا شایانی ئەوەیە، نازناوی مامۆستا وەرگرێ. بەڵام گەر لە ئەو بوارانەدا کارنەکا، مامۆستا نییە!\n(4) لە ئەم دواییانەشدا، گرفتێکی دیکە سەریهەڵداوە، ئەویش ئەوەیە، وشەی (ئوستاز)ی عەرەبی زۆر بەکاردێنرێ. لەنێو بازاڕ و لەنێو کۆمەڵی کوردەواریشدا، بە هەموو کەسێ دەڵێن (ئوستاز)، بێ ئەوەی هێندێکیشیان بزانن، واتای چییە! گوایە، ڕێز لە ئەو کەسە دەگرن، بۆیە پێی دەڵێن: (ئوستاز). ئەی باشە، هەر بە ئەو وشە عەرەبییە، ڕیز لە ئەو کەسە دەگیرێ، ئەی ناکرێ، بە کوردی ڕێزی لێ بگرن و بە مامۆستا بانگیکەن؟!!\nجارێ برادەرێ لە فەیسبووکدا، کورتیلە گوتارێکی نووسیبوو، باسی (ئوستاز) کردبوو، گوایە لەگەڵ (ئوستاد) جیاوازە، یەکەمین عەرەبی و دووەمیشیان کوردییە. بەڵام لە ڕاستیدا وا نییە، بەڵکوو (ئوستاد)یش هەر لە (ئوستاز)ی عەرەبییەوە وەرگیراوە و هۆنەرە کلاسیکییەکان بەکاریان هێناوە!\n* ڕۆژێ لە سەرەی بەردەم فەرمانگەیەکدا، لە ڕیزدا وەستابووم، کوڕێکی لاوی ڕیشن هات، ڕووی دەمی لە پۆلیسەکە کرد و گوتی: (ئوستاز)، من تەنیا پرسیارێکم هەیە، با بچمە ژوورەوە. منیش لەبری پۆلیسەکە، یەکسەر وەڵاممدایەوە و گوتم: جارێ ئەم پیاوە (ئوستاز) نییە، بەڵکوو پۆلیسە. دوومیش ئەم سەرە درێژە دەبینی، تۆش هیچت لە ئێمە زیاتر نییە، فەرموو سەرە بگرە. گوتی: گرنگ نییە، ئەم پیاوە (ئوستازە) یا پۆلیسە، گرنگ ئەوەیە، ئیشەکەم بۆ ڕاییکا. منیش گوتم: لای من زمانەکە، لە ئیشەکەی تۆ گرنگترە! پۆلیسەکەش گوتی: ئەوا ئەم برادەرە، لەجیاتی من وەڵامیدایتەوە، بڕۆ سەرەکەوە. ئیدی بە ناچاری چووە دواوە.\n580 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Thursday, September 13, 2018


کاک نه‌وشیروان چی کرد ؟……فه‌لاحی شێخ ڕه‌ئووف – Denegkan\nکاک نه‌وشیروان چی کرد ؟……فه‌لاحی شێخ ڕه‌ئووف\nبه نووری باده که‌شفی زوڵمه‌تی ته‌قوا نه‌که‌م چبکه‌م\nبه شه‌معێکی وه‌ها چاری شه‌وێکی وا نه‌که‌م چبکه‌م\nکه‌م که‌س هه‌یه به هێنده‌ی من باوه‌ڕ و ئومێدی به پرنسیپی گۆڕان هه‌بێت. مه‌به‌ستم له گۆڕان له هه‌موو بواره‌کانی ژیانی کۆمه‌ڵگا و تێکڕای دامه‌زراوه‌کانیدا. چونکی بڕوا هێنان به‌م پرنسیپه حه‌تمیه و ته‌نها رێگاشه بۆ به‌ره‌و پێشچوون و گه‌شه‌کردن. هه‌ر ئاڵوگۆرێک که رووئه‌دات، بۆ نمونه له کۆمه‌ڵگادا، زاده‌ی بیر و تێگه‌یشتنی تاکه‌کانیه‌تی له‌و کات و شوێنه‌دا، ئیتر بۆیه هیچ گۆڕانێک که‌م وبێ به‌ها نیه. به تێگه‌یشتنی من ئه‌وانه‌ی ئه‌مڕۆ له هه‌رێمی کوردستان بانگه‌شه‌ی گۆران ده‌که‌ن به‌لای که‌می رێچکه‌ی جۆرێک له گۆرانیان شکاند و سه‌روه‌ریه‌کیان بۆ خۆیان تۆمار کرد، که هه‌رئه‌وه‌ش به‌هایه‌کی تایبه‌تی هه‌یه له بزووتنه‌وه‌ی نیشتمانی کوردستان. من وه‌ک لایه‌نگری چاکسازی و گۆران بڕوام وایه هه‌موو هه‌وڵێک له‌و بواره‌دا به شێوه‌یه‌کی گشتی کارێکی پیرۆز و جێی شانازیه. به‌ڵام به‌داخه‌وه هه‌ندێک له‌و هه‌وڵانه زوو تێک ده‌چن و ته‌مه‌نیان کورته.\nلیستی گۆڕان، سه‌ره‌تا وه‌ک جوڵانه‌وه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی، سۆشیال مۆڤمه‌نت، سه‌ری هه‌ڵدا و په‌یامێکی پێبوو. به‌ڵام هێدی هێدی له جوڵانه‌وه‌یه‌کی نیه‌ت پاکی ئه‌مه‌کداره‌وه وا ده‌گۆڕێت به‌ره‌و سه‌نگه‌رێکی نا جوامێرانه و سه‌ره رۆ. به هۆی خۆ تێکوتانی هه‌ندێک هه‌لپه‌رست و ئاژاوه چی خه‌رێکه ئه‌گاته ئه‌وه‌ی خودی خاوه‌نی مه‌سه‌له‌که‌ش خۆی تیا نه‌ناسێته‌وه. من بێگومانم کۆمه‌ڵێک خه‌ڵکی به‌توانا و دڵسۆز له یه‌کێتی ترازاون و که‌وتونه‌ته به‌ره‌ی کاک نه‌وشیروان و لیستی گۆڕانه‌وه. ڕاسته کاک نه‌وشیروان لای خه‌ڵکێکی زۆر به پیاوێکی ڕێزدار و پڕ شه‌هامه‌ت ئه‌ناسرێت. به‌لای منیشه‌وه کاک نه‌وشیروان له‌وه گه‌وره‌تره که هه‌ندێک که‌سی پیلانگێر و دۆڕاو بۆیان هه‌بێت له‌پشتی ئه‌و زاته‌وه رووی ته‌قه‌ی قین و بوغزیان بکه‌نه قه‌ڵای ینک که نه ماڵی مام جه‌لا‌له نه مه‌لا به‌ختیارو نه د. به‌رهه‌م و ئه‌وانی تره به‌ڵکو ماڵی شه‌هیدان و ماندونه‌ناس و هه‌زاره‌ها پێشمه‌رگه و هاووڵاتی و سه‌ربازی نه ناسراوه.\nئه‌وه‌نده‌ی من دوور و نزیک کاک نه‌وشیروانم ناسیبێت هه‌ندێک خه‌سڵه‌تی که‌سایه‌تی ئه‌و زاته جێگای سه‌رنج و تێڕامانن به هه‌ندێکیان موعجیب بووم و به‌خیلیم پێی ده‌برد به‌ڵام بێگومان وه‌ک هه‌ر مروڤێکی تر لایه‌نی تریشی هه‌یه که پێویست ناکات به‌خیلی پێ به‌رین. ئه‌توانم بڵێم کاک نه‌وشیروان له کۆی هه‌موو سیفه‌ته‌کانی، که‌سایه‌تیه‌کی ڕێزدار و خۆشه‌ویسته لای زۆر که‌س. پیاوێکی زانا و هه‌ستیاره بۆیه هه‌میشه جێگای متمانه و پرس پێکردن بووه و وه‌کو مه‌رجه‌عێکی سیاسی ینک ڕۆلی بینیوه و هه‌میشه قوتبێکی دیار بووه، ئه‌ستێره‌یه‌که له ئاسمانی کوردایه‌تی بۆ هه‌تا هه‌تایه ئه‌دره‌وشێته‌وه.\nجا پیاوێک ئه‌وه‌نده گرنگ بێت له نێو بزوتنه‌وه‌ی نیشتمانی کوردستان بێگومان هه‌میشه سه‌نگی خۆی ده‌بێت و له هه‌موو رووداوێکدا ئه‌توانێت رۆلی هه‌بێت. بۆیه کاتێک زه‌نگی ناڕه‌زایی و داواکاری خه‌ڵک لێدرا کاک نه‌وشیروانیش وه‌کو زۆرێک له رووناکبیران وسیاسه‌تمه‌داران جۆرێک له سیمپاتی نیشان دا. دیاره ئه‌و کاته ئه‌ویش له لای خۆیه‌وه سه‌رقاڵی دۆزینه‌وه‌ی ڕێگا چاره‌یه‌ک بوو. به‌ڵام مه‌خابن کاک نه‌وشیروان ئه‌و‌کاته خۆ ووته‌نی هه‌ستی به رێسپۆنسی پێویست نه‌کرد له له‌لایه‌ن سه‌رکردایه‌تی ینک. چونکه له دیدارێکدا له پایزی ساڵی 2005 پاش مه‌زبه‌ته‌که‌یان دژی به رێز جه‌نابی مام جه‌لال من وه‌کو هاورێیه‌ک چوومه لای کاک نه‌وشیروان و زۆر باش گوێم لێ گرتبوو کاتێک وه‌ڵامی هه‌موو پرسیاره فوزولیه‌کانی منی ئه‌دایه‌وه. ئه‌و کاته له هه‌ندێک مه‌عاناتی کاک نه‌وشیروان تێگه‌یشتم. که تاڕاده‌یه‌کی زۆر لێکچونی هه‌بوو له‌گه‌ڵ ناڕه‌زایی شه‌قامی کوردی. هه‌رچه‌ند زۆر به ئاشکرا گازه‌نده‌ی نه‌ده‌کرد و هه‌موو شتێکی نه‌ده‌وت. ئه‌گه‌ر چی ناڕازی بوو له زۆر شت به‌لام هه‌رده‌م له قسه‌کانیدا گرنگی ئه‌دا به پاراستنی یه‌کریزی ناو ینک. به‌ڕاشکاوی داوای هه‌ندێک گۆڕانی ده‌کرد له سیستێمی کاری حزبی و ڕێکخراوه‌یی و به‌رێوه‌بردنی ده‌زگا حکومیه‌کان، بۆ نمونه دادپه‌روه‌ری و شه‌فافیه‌ت زۆر جار دووباره ده‌بوونه‌وه.\nله هه‌ل و مه‌رجی موماره‌سه‌کردنی ده‌سه‌ڵاتدا پێویسته ئیراده‌ی سیاسی هه‌بێت بۆ ئیشکردن به پرنسیپی گۆڕان. به‌ڵام له چی جێگایه‌کی ئه‌م دونیایه پرۆسه‌ی ریفۆرم به‌بێ گرفت و ئاسته‌نگی به‌رقه‌رار بووه. که‌سێکی وه‌ک به‌رێز کاک نه‌وشیروان بۆ ده‌بێت ئه‌وه‌نده سه‌رسه‌خت و بێ کۆمپرۆمیس کۆمه‌ڵێک ئیعتیبارات بسڕێته‌وه و پاش مێژوویه‌کی ئه‌وه‌نده دوور و درێژ قه‌ڵای ینک چۆڵ بکات و خۆی یاخی بکات له دۆسته دڵسۆزه‌کانی. به‌وه‌ش نه‌وه‌ستێت و به فیتی ده‌سته‌یه‌کی به‌ناو ریفۆرمیست خۆی به‌ته‌واوی له سه‌نگه‌ری ینک دابڕێت و ڕێگای گه‌ڕانه‌وه له خۆی دابخات و ژماره‌یه‌کی زۆر زۆر له ئه‌ندامان و کادرانی ینک ده‌ستخه‌ڕۆ بکات. چونکه به ڕاستی مه‌رج نیه هه‌رکه‌س بروای به گۆڕان و جاکسازی هه‌بێت ده‌بێت ینک به جێبهێڵێت و بچێت له گرده‌که شناسنامه‌ی نوێخوازی و پشتیوانی گۆڕان و چاکسازی په‌یدا بکات.\nبه پێچه‌وانه‌وه ئێستا، پاش ئه‌وه‌ی زه‌نگی گۆڕان لێدراوه، له ناو ینک که‌ش وهه‌وایه‌کی باشتر و له‌بارتر هه‌یه بۆ پیاده‌کردنی پرۆسه‌ی چاکسازی و گۆڕان. ئه‌گه‌ر گیانی خۆ نوێکردنه‌وه و چاکسازی زینده‌به‌چاڵ نه‌کرێت و ئیدامه‌ی هه‌بێت. ئه‌وکاته ده‌رده‌که‌وێت مه‌رج نیه گۆڕان ته‌نها به یاخی بوون و ماڵ جیاکردنه‌وه مه‌یسه‌ر بێت. به‌ڵکو پرۆسه‌یه‌کی مێژوویی وگرنگه و پێویستی به کۆمه‌ڵێک فاکته‌ری له بابه‌تی ده‌سه‌ڵات و توانای هزری و ئیراده و نه‌فه‌س درێژی هه‌یه بۆ جێ به جێ کردن، ئه‌وانه‌ی له ماناو ناوه‌ڕۆکی فکری گؤڕان تێده‌گه‌ن باش ئه‌زانن گۆڕان و گه‌شه‌کردن پرۆسه‌یه‌کی شمولی و درێژخایه‌نه. گۆڕان ئامانجه بۆیه هه‌ر لایه‌نێک بیه‌وێت و بتوانێت په‌یره‌وی پرۆسه‌ی گۆڕان بکات سه‌روه‌ری تۆمار ده‌کات.\nئایا کاک نه‌وشیروان هێشتا بڕوای وایه پڕۆسه‌ی گۆڕان به‌س له ده‌ره‌وه‌ی ینک سه‌رئه‌که‌وێت ؟ ئایا کاک نه‌وشیروان له ئێستاوه هه‌ست به شێواوی ناکات له ناو جه‌ماوه‌ری لیستی گۆڕان ؟ ئایا کاک نه‌وشیروان هیچ به‌راوردێکی ئێستا و جارانی خۆی کردوه یان هه‌ڵسه‌نگاندنی چۆنه ؟ ئایا کاک نه‌وشیروان په‌شیمان نیه ؟…..هتد لێره‌دا پێم باشه تیشک بخه‌مه سه‌ر چه‌ند بابه‌تێکی ناو مانیفێستی (په‌یام و به‌رنامه‌ی لیستی گۆڕان)، ئاشکرایه هه‌وڵه‌کانی کاک نه‌وشیروان بۆ گۆڕان له ئێستادا چه‌ند ته‌وه‌رێک ده‌گرێته‌وه له وانه بۆ نمونه\nپێکهێنانی به‌ره‌یه‌کی ئۆپۆزیسۆن\nلیستی گۆڕان تا ئه‌م کاته به هه‌موو پێوه‌رێک ئه‌توانێت به چه‌ند کورسیه‌ک بگاته ناو په‌رله‌مانی کوردستان، جێگای ده‌ستخۆشیه. به‌ڵام زۆرئه‌سته‌مه بتوانن ده‌سه‌ڵات وه‌ربگرن. به‌ڵکو ته‌نها وه‌کو به‌ره‌یه‌کی ئۆپۆزیسێون ده‌بنه ئه‌مری واقیع، که ئه‌وه‌ش له خۆیدا وه‌رچه‌رخانێکی پۆزه‌تیڤه بۆ کاری په‌رله‌مانی. له‌ڕاستیدا به‌ره‌یه‌کی ئۆپۆزیسۆنی هه‌ڵوه‌شاو ڕاڕا ده‌بن که هیچ بنه‌مایه‌کی ئایدۆلۆژی و فه‌لسه‌فی یه‌کگرتوویان نیه. کۆمه‌ڵه تاکێکی لێک جیاوازن هه‌م له تێگه‌یشتن و شاره‌زایی هه‌م له باکگراوند و دید و مه‌رامی کاری سیاسیان. ئه‌مه‌ش خۆی له خۆیدا کارێکی سه‌خت و پڕ سه‌رئێشه ده‌بێت بۆ سه‌رۆکی لیسته‌که‌یان که بتوانێت جڵه‌ویان بگرێت و وه‌ک ئێلێمێنتێکی به‌هێز به‌کاریان بهێنێت بۆ چه‌سپاندنی به‌رنامه‌ی سیاسیان. له باشترین حاله‌تدا له‌توانایاندا هه‌یه له ناو دانیشتنه‌کانی په‌رله‌مان دانووستانی زۆر بکه‌ن له‌سه‌ر ڕاپۆرت و بڕیاره‌کان که ئه‌مه‌ش ده‌بێت به هه‌ند وه‌ربگیرێت. ئه‌گه‌رچی زۆر جاریش درێژ دادڕی ڕه‌نگه مه‌له‌ل دروست بکات.\nجێ به جێکردنی دادپه‌روه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی\nشانسی/ مه‌ترسی وه‌رگرتنی دسه‌ڵات بۆ لیستی گۆڕان به‌بڕوای من زۆر که‌مه، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ش جێ به جێ کردنی دادپه‌روه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی له‌سه‌ر‌ده‌ستی ئه‌واندا نابێت و ئه‌وانه‌شی به‌ته‌مایان کردوون با هه‌ر چاوه‌ڕوانیان بن. به‌ڵام ئه‌توانن پشتیوانێکی باشی پرۆژه و پێشنیاره‌کانی کابینه‌ی نوێ بن و پشکیان هه‌بێت له سه‌روه‌ریه‌کان. یان ئه‌گه‌ر ویستیان با پێچه‌وانه کار بکه‌ن و هه‌ر په‌یمانێکیان دابوو به خه‌ڵک با لێی پاشگه‌ز ببنه‌وه. چونکه ئه‌و زه‌نگه‌ی لێدرا بۆ گۆڕان براده‌رانی ینک و پدک به ئاگا هێناو دیاره ئه‌وانیش ده‌که‌ونه خۆ. به کورتی بڵێین پاش هه‌ڵبژاردن تۆپی گه‌مه سیاسیه‌کان ده‌که‌وێته لای کابینه‌ی نوێ. هه‌ر بۆیه لیستی گۆڕان ده‌بێته پاشکۆ و بۆیان ناکرێت مه‌شخه‌ڵی پێشره‌وایه‌تی له کابینه‌ی نوێ وه‌ربگرن. ئه‌وه‌ی گۆڕان ده‌یویست بیکات کابینه‌ی نوێ به‌زیاده‌وه ئه‌توانێت جێ به جێی بکات و ببێته نمونه‌یه‌کی باش له به‌رنامه‌ی گۆڕان. ئه‌و جه‌ماوه‌ره‌ش که داوای چاکسازی و گۆڕانیان ده‌کرد سه‌رفراز ده‌بن و رێفورمیسته‌کانیش بێکارده‌بن.\nپرنسیپێکی زۆر به جێیه. کێ هه‌یه پشتیوانی له‌م داوا دیمۆکراتیه نه‌کات و لای په‌سه‌ند نه‌بێت ؟ هیوادارم لیستی گۆڕان کاریگه‌ریان زۆرهه‌بێت له به‌کارهێنان و په‌یڕه‌وکردنیدا. با ئه‌وان ببنه زامنی ئه‌و ڕێبازه نوێیه. گرنگ ئه‌وه‌یه شه‌فافیه‌ت ببێته کلتوری سیاسی نوێمان. به‌ڵام گرفته‌که هه‌ر ئه‌ونده نیه ده‌سه‌ڵات و دامه‌زراوه‌کانی شه‌فاف بکرێن و به پرنسیپی ئاشکرا و دیمۆکراتیانه کاروباره‌کان به‌ڕێوه بچن. به‌ڵکو ئیتر ئه‌و کاته داواکه هه‌مووان ده‌گرێته‌وه و ده‌بێت هه‌موو لایه‌ک کارته‌کانی با به‌روودا و ده‌ست بکاته‌وه. خۆ زۆرێک له‌وانه‌ی له به‌ره‌ی گۆڕانن یان له‌وێ خۆیان مه‌ڵاس داوه زۆر بێوه‌ی تر نین له هینه‌کانی تری به‌رانبه‌ریان.\nبواری ڕۆشنبیری و میدیا\nته‌وه‌ری ڕۆشنبیری له ناو په‌یام و به‌رنامه‌ی لیستی گۆڕان زۆر بابه‌ت به گرنگیه‌وه باس ده‌کات. به‌ڵام بۆ داوا ناکات بۆ نمونه ڕادیۆ و ته‌له‌فیزۆنی نیشتمانی دابمه‌زرێت. تاکو ببێته فۆرومی ڕای جیاواز و بنکه‌ی داهێنانی هونه‌ری و کلتوری. ده‌زگایه‌کی له‌و جۆره، که له‌سه‌ر که‌س ماڵ نیه و که‌س ناتوانێت خۆی بکات به خاوه‌نی یان ده‌ست بگرێت به سه‌ریدا، هه‌روه‌ها باشترین ئالته‌رناتیڤه بۆ داهێنان و گه‌شه‌ی به‌هره‌مه‌ندان.\nبابه‌ته‌که به‌گشتی هه‌ڵده‌گرێت زۆر زیاتری له‌سه‌ر بڕۆین. به‌ڵام من لێره‌دا به کورتی ده‌یبڕێنمه‌وه و ته‌نها ده‌مه‌وێت باری سه‌رنجه‌کانی خۆم بکه‌مه بنه‌مای لێکدانه‌وه و شیکار بۆ رووداوه‌کانی ئه‌م سالانه‌ی دوایی. من وا تێده‌گه‌م که کاک نه‌وشیروان نه‌یتوانی سه‌رکه‌تووبێت له گه‌یاندنی په‌یامه‌که‌یدا به‌ره‌و گۆڕان و ته‌نها سیناریۆیه‌کی تراژیدی تۆمار کرد. هه‌رچه‌نده ئه‌م به‌رئه‌نجامه‌ش چاوه‌ڕوانکراو و سروشتیه بۆ شڵه‌قاندنی گۆمێکی به‌و جۆره له گۆڕه‌پانی سیاسیدا. به بروای من کاک نه‌وشیروان نابێت وا بناسرێت که ئه‌ندازیاری بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه. به‌ڵکو ئه‌ویش وه‌ک هه‌ر تاکێکی تری هه‌رێمی کوردستان هه‌ستیکردوه به ناڕێکی له دادپه‌روه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی و بێ سه‌روبه‌ری سیسته‌می به‌ڕێوه‌بردن. ئه‌گه‌ر سه‌روه‌رییه‌ک بۆ کاک نه‌شیروان تۆمار بکرێت له‌م رووداوانه‌دا ئه‌وا زیاتر په‌وه‌ندی به پێشینه و مه‌کانه‌که‌یه‌وه هه‌یه له ناو ینک. ئه‌گینا پێش کاک نه‌وشیروانیش ده‌نگی ناڕه‌زایی خه‌ڵک ده‌بیسترا له هه‌رێمی کوردستان. زۆرێک له رووناکبیران باسیان لێوه‌کرد بێ ئه‌وه‌ی بتوانن ئه‌و ناڕه‌زاییه له چوارچێوه‌یه‌کدا ڕێکبخه‌ن و به‌رنامه‌ی بۆ دابنێن. من خۆم ئاگاداری چه‌ند هه‌وڵێکی بێهوده‌ی دڵسۆزانه‌م له لایه‌ن خه‌ڵکانێکی که‌م توانا و نه‌ناسراوه‌وه.\nبه‌ڵام کاک نه‌وشیروان هه‌ل و مه‌رجی پێویستی هه‌بوو، یان ڕاستتر بڵێن کارێکی زۆر سه‌خت نه‌بوو بتوانێت بزوتنه‌وه‌یه‌کی عه‌فه‌وی به‌و جۆره رێکبخات و به‌رنامه‌ی بۆ دابنێت. تا ئێره وایه و ڕاسته. هه‌روه‌ها کاک نه‌وشیروان ڕه‌نگه بیتوانیایه هه‌مان رۆڵ و باشتریش له‌ناوه‌وه‌ی ینک ببینێ. له ڕاستیدا كێشه‌کانی کاک نه‌وشیروان کاتێک ده‌ستی پێکرد که باڵی به ناو ڕیفۆرم له ینک هاتنه ده‌ره‌وه و خۆیان خزانه ناو مه‌سه‌له‌که و بوونه به‌شێک له گۆڕان و بگره تا ڕاده‌یه‌کیش سه‌رکه‌وتوو بوون له‌وه‌ی مۆرکی خۆیانی لێبده‌ن. ئه‌نجامه‌که‌شی هه‌ر ئه‌وه‌یه ،، کێ کردی و کێ خواردی،، ئه‌وه‌ی ڕاستی بێت ده‌بوو کاک نه‌وشیروان له هه‌ڵبژاردنی خه‌ڵکه‌کاندا زۆر ووریا تر بوایه و ئه‌و زۆر و بۆریه‌ی نه‌ویستایه. چونکه بۆ سه‌رده‌می ئێستای خه‌بات به‌رنامه زۆر گرنگتره له ژماره، واته چۆنایه‌تی گرنگتره له چه‌ندایه‌تی. ئه‌و ده‌بوو زیاتر له‌سه‌ر به‌رنامه کاری بکردایه و تواناکانی له‌ویا خه‌رج بکردایه، نه‌ک به پێچه‌وانه‌وه.\nمن شکم هه‌یه له‌وه‌ی کاک نه‌وشیروان زۆر ئاگاداری که‌سه‌کانی ده‌وروبه‌ری بێت و بزانێت له‌شکری گۆڕان ئه‌مرۆ کێن و له کێ دروست بوون. به بڕوای من کاک نه‌وشیروان پێویستی به که‌سێکی وه‌کو کاک شازاد سائب هه‌بوو وه‌کو پشتیوان نه‌ک به‌کر مه‌رگه‌وه‌ڕیه‌کانی ده‌وروبه‌ری. ئه‌وکاته ڕه‌نگ بوو رووداوه‌کان به ئاکارێکی تردا بچوونایه و هیچ له‌م رووداوه دراماتیکیانه روویان نه‌دایه. ئه‌گه‌ر چی ئه‌م گریمانه، هیپۆتیسی، تاقینه‌کراوه‌ته‌وه به‌ڵام روونکردنه‌وه ئه‌به‌خشێت. هۆکاره‌که‌ی هه‌رچی بیت گرنگ نیه. ئه‌وه‌ی لێره‌دا ده‌بێت گرنگی پێ بدرێت ئه‌وه‌یه گه‌یشتینه ئێستا و ده‌بێت له‌گه‌ڵ ئه‌م واقیعه‌دا ڕه‌فتار بکه‌ین. زۆر له دڵسۆزانی ئه‌و به‌رێزه، وه‌کو خودی به‌رێز جه‌نابی مام جه‌لال و خه‌ڵکانی تریش که هێچ مه‌رامیان نه‌بوو جگه له دڵسۆزی نواندن، تکایان لێکرد له ناو ینک دا به‌رده‌وام بێت له خه‌باتیدا، به‌لام نه‌یویست. دیاره ئه‌و خۆی سوور بوو له سه‌ر هه‌ڵبژاردنی ڕێگایه‌کی تر، ئه‌وه بڕیاری خۆی بوو. بۆ زانینی ڕاستی و دروستی ده‌بێت چاوه‌ڕوانی مێژوو بین بۆمان بسه‌لمێنێت. من دڵنیام کاک نه‌وشیروان ئه‌مه‌ی نه‌ده‌ویست. به‌ڕاستی له کاتی خۆیدا کاک نه‌وشیروان میراتگرێکی بێ چه‌ند و چۆن بوو له ماڵی ینک . به‌داخه‌وه ئه‌مانه‌ی له ده‌ست چوو یان ڕه‌نگه هێشتا نه‌چوه بچێت!! سه‌د حه‌یف به‌رێزیان بوونه ساقه سه‌ری خه‌ڵکانی هه‌لپه‌رست و ئاژاوه چی و پیلان گێڕ. لێره‌دا به پێویستی نازانم له بنی هه‌مانه‌که بده‌م و که‌سایه‌تیه‌کانی ده‌وری کاک نه‌وشیروان پۆلێن بکه‌م. ئه‌وه‌یان با بمێنێت بۆ كاتی خۆی.\nفه‌لاحی شێخ ڕه‌ئووف\nPrevious زمانی شیعر…..له‌تیف عومه‌ر\nNext پشتپەردەی هەڵبژاردنەکانی ئێران……هه‌ژێن