دۆناڵد تڕەمپ لەدوای بەجێهێشتنی کۆشکی سپی چی دەکات؟\n(دۆناڵد ترەمپ) هەتا (٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١) لەناو کۆشکی سپیدا دەمێنێتەوە، بەڵام لەدوای ئەوە سەرۆکایەتیەکەی ڕادەستی براوەی سەرۆکایەتی نوێی ئەمەریکا دەکات و پەیوەندی دەکات بەیانەی سەرۆکەکانی پێشووتری ئەمەریکاوە.\nلەمێژووی سەرۆکەکانی پێش خۆیدا، سەرۆکەکانی پێشووی ئەمەریکا هەریەکە خۆی بەکارێکەوە سەرقاڵ کردوە، بۆ نمونە هەندێک لە سەرۆکەکانی پێشووی ئەمەریکا بە کاری مرۆیی و، پەروەردە و، نوسین و، وێنەکێشان و... هتد خۆیان سەرقاڵ کردوە، بەڵام (دۆناڵد ترەمپ) کەمتر کەلتورێکی سیاسی هەبوە و، بۆ ئەو دۆخی دوای سەرۆکایەتی جیاواز دەبێت.\n(تیم کالکینس) پرۆفیسۆری بواری مارکێتینگ لە زانکۆی کێلۆگ لەبارەی (دۆناڵد ترەمپ) ەوە دەڵێ، ئەو زۆربەی نەریتەکانی شکاندون، بۆیە هیچ هۆکارێک نیە کەوا (دۆناڵد ترەمپ) وەکو سەرۆکەکانی پێشوو هەڵسوکەوت بکات.\nئەی کەواتە چۆن دەبێ و چی دەکات، ئەوانەی خوارەوە ئەو ئەگەرانەن:\nیەکەم: لەوانەیە جارێکی دیکە خۆی بەربژێربکاتەوە:\nلەوانەیە ئەوە کۆتایی خواستی سیاسی (دۆناڵد ترەمپ) نەبێ و پێدەچێ بۆ دووەم خولی سەرۆکایەتی لەئایندەدا خۆی بەربژێربکاتەوە، هەروەکو (گرۆڤەر کلێڤیلاند)ی پێشوو.\n(گرۆڤەر کلێڤیلاند) تەنها سەرۆک بووە لەدوای بەجێهشتنی کۆشکی سپی دوای چوار ساڵ گەڕاوەتەوە و، ئەو یەکەم جار ساڵی (١٨٨٥) سەرۆکی ئەمەریکا بوە، دوای دۆڕانی، جارێکی دیکە لەساڵی (١٨٩٣)ێدا بۆتەوە سەرۆکی ئەمەریکا.\nبەپێی دەستووری ئەمەریکا، هیچ کەسێک لەدوو خول زیاتر ناتوانێت سەرۆکایەتی ئەمەریکا بکات، زۆربەی ئەوانەی لە (دۆناڵد ترەمپ) ەوە نزیکن ئەو هیواخوازیەی بۆ سەرۆکایەتی ئەمەریکا تێدا بەدیدەکەن.\n(میک مولڤێنی) سەرۆکی دەستەی ستافەکانی پێشووی کۆشکی سپی لەو بارەوە گوتی، بەدڵنیایی (دۆناڵد ترەمپ) لەلیستی بەربژێرەکانی سەرۆکایەتی ساڵی (٢٠٢٤) دەبێت.\nدووەم: شەڕە یاساییەکانی دەکات:\nبەڕێز (ترەمپ) بەهۆی پێگەکەی کە سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا بوو لە کێشە یاساییەکانی دووربوو، بۆیە لەدوای بەجێهێشتنی کۆشکی سپی دەشێ ئەو گرفتە یاساییانەی کە هێشتا ماونی ڕووبەڕووی ببنەوە.\nهەندێک لەو کێشە یاساییانەی ئێستا لە لێکۆڵینەوەدان لە نیۆرک، لەوانە ناردن و پێدانی پارە بە دوو ئافرەت کە دەگوترێ پەیوەندی سۆزداری لەگەڵیاندا هەبوە، وە بەڕێز (ترەمپ) ئەو تۆمەتانەی ڕەتکردونەتەوە.\nهەروەها دوو کەیسی دیکەیشی هەیە کە شاڵاوی سێکسی کردۆتە سەر دوو ئافرەتی جیاجیا، ئەو دوو کەیسەشی ڕەتکردۆتەوە.\nهەروەها خوشکەزایەکەی (ماری ترەمپ) کەیسێکی لەدژی (ترەمپ) و دوو ئەندامی دیکەی خێزانەکەیان کردۆتەوە و تاوانباریان دەکات بە گەندەڵێ و گەلەکۆمەی خێزانی.\nسێیەم: ڕزگاکردنی ئیمپایەری بازرگانیەکەی:\nپێش ئەوەی بەڕێز (ترەمپ) ببێتە سیاسی ئەو بازرگانێکی سەرکەوتوو و بەناوبانگ بووە، وە ئەستێرەیەکی دیاری بواری تەلەفزیۆن و میدیا بوە و ناوی لەسەر ڕۆژنامە و شاشەی تەلەفزێۆنەکان ناوێکی ناسراوبوە.\nلەوانەیە بگەڕێتەوە ئەو شوێنەی کە چوار ساڵ پێش ئێستا بۆ سەرۆکایەتی ئەمەریکا بەجێیهێشت و جارێکی دی بگەڕێتەوە دنیای بازرگانی.\n(نیۆرک‌تایمز) ڕاپۆرتێکی لەسەر قەرزەکانی بەڕێز (ترەمپ) هەبوە و تیایدا نوسیویەتی نزیکەی (٤٠٠ ملیۆن دۆلار) قەرزی هەیە کە لەماوەی دوو بۆ سێ ساڵی دیکەدا بۆی دێنەوە، ئەوە تەنها بەشێکی کەمە لەو داهاتە زۆرەی کە ڕێکخراوی (ترەمپ) هەیەتی.\nبێگومان ڕێکخراوی (تڕەمپ) ژمارەیەکی زۆر هۆتێل و یانە و کۆرسەکانی (گۆڵف) ی هەن، هەروەها باڵەخانەی بڕاندی (ترەمپ) ی لە مۆمبای و، ئیستانبوڵ و، فلیپین و، واشنتن هەن، وە کۆرسی یاری (گۆڵف) ی لە ئەمەریکا و، بەریتانیا و، دوبەی و، ئەندۆنیسیا هەیە.\nئەگەر گەڕانەوە بۆ بواری بازرگانی هەڵبژێرێت ئەوا چەندین ئیشی زۆر لەپێشی هەن بیانکات و بەشێک لەو بازرگانیانەی ئێستا بەهۆی پاندێمێکی کۆڕۆناوە لەڕووی داهات و ئیشەوە خراپ پێکراون دەبێ ڕزگاریان بکات، لەسەر ئەو بابەتە (فۆربس) لە ڕاپۆتێکیدا نوسیویەتی زیانەکانی بواری دارایی و بازرگانی کۆمپانیایەکانی بەهۆی کۆڕۆناوە دەگاتە (یەک ملیار دۆلار).\nچوارەم: پیشەی میدیایی:\nبەڕێز (تڕەمپ) بە تەلەفزیۆن کەسێکی غەریب نەبوە، ئەو چەندین دەرکەوتن و بەرنامەی لەبواری تەلەفزیۆنیدا هەبوون و ئەستێرەیەکی دیار بوە.\nزۆر قسە و باس هەن کە لەدوای کۆشکی سپی خولیای دانانی تەلەفزیۆنێکی سەربەخۆی هەیە، یان ئاژانسێکی هەواڵی و میدیایی ئەمەریکایی.\nسەرۆکەکانی پێشووی ئەمەریکا بەشێکیان خۆیان بەنوسینەوە سەرقاڵکردوە و، مامەڵەی کتێبەکانیان داهاتێکی زۆری لەدوای بەجێهێشتنی کۆشکی سپی بۆ هێناون، لەوانە (باراک ئۆباما و مێشێل ئۆباما) لەڕێگای فرۆشتنی کتێبەکانی خۆیانەوە نزیکەی (٦٥ ملیۆن) دۆلاریان دەستکەوتوە، هەروەها (جۆرج دەبلیو بۆش) لە کتێبی یاداشتەکانی (١٠ ملیۆن دۆلار)ی دەستکەوتوە، وە (بێڵ کلینتۆن) یش توانایەکی بەرزی لەنوسیندا هەیە.\nبۆ بەڕێز (تڕەمپ)یش کە بازرگان و میدیاکاری پێشوو بوە دەتوانێ لەبواری میدیایی و چەناڵێ تایبەتی بەخۆیدا داهاتی زۆر کۆبکاتەوە و بەردەوام بێ لە بازرگانیەکەی. هەروەها قسە هەیە کە دەیەوێ لەڕێگای میدیا و تەلەفزیۆنەوە ڕووبەڕووی ئەوانە ببێتەوە کە هۆکاری شکستەکەی لەهەڵبژاردنەکانی ئەمەریکا بوون.\nپێنجەم: خۆ خانەنشین کردن و دنیای ئارامی:\nبەڕێز (ترەمپ) وەکو هەر سەرۆکێکی دیکەی ئەمەریکا خاوەن موچەی خۆی دەبێ لەدوای بەجێهێشتنی کۆشکی سپی.\nیاسای سەرۆکەکانی پێشووی ئەمەریکا کە لەساڵی (١٩٥٨)ەدا جێبەجێکراوە پارە و خزمەتگوازاری زۆری بۆ سەرۆکەکان بڕیوەتەوە لەدوای تەواوبوونی ئەرکەکەیان، ئەو بڕە پارەیەی وەریدەگرن لەساڵی (٢٠١٧)ەدا ساڵانە نزیکەی (٢٠٧،٨٠٠ دۆلار) بوە.\nهەروەها سەرۆکەکانی پێشووی ئەمەریکا خزمەتگوزار و پاسەوان و، خەرجی تەندروستی و ستافەکانیان و، گەشتیان بۆ سەرف دەکرێت. وە بەڕێز (ترەمپ) ئێستا کە تەمەنی (٧٤ ساڵ) ە لەوانەیە بڕیاری ژیانێکی ئارام بدات.\nبەڵام (کاڵکینس) وای نابینێت سیناریۆی خۆخانەنیشینکردن ئەو ڕێگایەبێت کە بەڕێز (تڕەمپ) هەڵیدەبژێرێت، چونکە هەموو ژیانی لەجوڵە و دەرکەوتندا بردۆتەسەر ئەو حەزی لەدنیای بێدەنگی نیە.\nلەمانگی ئۆکتۆبەردا، بەڕێز (تڕەمپ) لەیەکێک لەدەرکەوتنەکانیدا گوتی، ئەگەر لەهەڵبژاردنەکاندا بدۆڕێت ئەوا هەستێکی زۆر خراپی دەبێت، وە گوتی، (لەوانەیە پێویست بێت وڵات بەجێبهێڵم، جا نازانم؟).


هۆشداریی له چۆڵبوونی كفری دەدرێت – کوردی – RojNews.News\n28/02/2020 - 8:27:43 pm\nشەممە, 22 سبت 2018 – 09:49 ڕۆژنیوز – هاوڕێ و بۆتان\nبه پێی ئامارێكی فه‌رمی قائیمقامییه‌تی شارۆچكه‌ی كفری سه‌ر به‌ئیداره‌ی گه‌رمیان کە بۆ ڕۆژنیوز پشتڕاستکراوەتەوە، تەنها له ساڵی ٢٠١٧دا ١٣٠٠ خێزان شارۆچكه‌كه‌یان جێهێشتووه و ڕوویان له شار و شارۆچكه‌كانی دیکەی باشوری كوردستان كردووەو کۆچکردنیش بەردەوامیی هەیە.\nکەمی خزمەتگوزاری، نەبوونی هەلیکار، نەبوونی پزیشکی تایبەت و دەیان هۆکاری دیکە وایان کردووە، کە هاوڵاتییانی کفری زێدی خۆیان بەرەو شارەکانی دیکە بەجێبهێڵن، ستار حه‌مید، هاوڵاتییه‌كی دانیشتووی شارۆچكه‌کەیە و دەڵێت: به‌هۆی زاڵبونی خراپی دۆخی ژیانەوە خه‌ڵك به‌دوای ژیاندا ده‌گه‌ڕێت، لێره‌ش هیچ هه‌لێكی كار نییه، جگه له‌وه‌ش خه‌ڵك بۆ ئازاری گورچیله‌ش ده‌بێت ڕووبكات كه‌لار، یان سلێمانی و هه‌ولێر.\nستار حه‌مید، کە بۆ ڕۆژنیوز دەدوا، وتیشی: خراپی كه‌رتی ته‌ندروستی هۆكاری پله یه‌كه بۆ كۆچی دانیشتوانی شارۆچكه‌كه، چونكه خه‌ڵكانێك له‌م پێناوه‌دا به‌هۆی هاتووچۆكردنیان بۆ شوێنه‌كانی دیکە، توشی كاره‌ساتی هاتووچۆ بووه و مردنی لێكه‌وتوه‌ته‌وه، جگە لە زیانە مادییەکان.\nكامه‌ران مه‌جید، هاوڵاتیه‌كی دیكه‌یه کفرییە و بە ڕۆژنیوزی وت: له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كفری وه‌ك پێویست پرۆژه‌ی خزمه‌تگوزاری تێدا جێبه‌جێ ناكرێت و له‌لایه‌ن حكومه‌تەوە پشتگوێی خراوه، بۆیه خه‌ڵكیش تا دێت زیاتر بار ده‌كات و ده‌چێته شوێنه‌كانیتر، ئه‌گه‌ر ئه‌م دۆخه‌ش به‌رده‌وام بێت، دوور نییه چه‌ند ساڵێكیتر ببێته چوڵه‌وانی.\nسه‌ڵاح جاسم، خاوه‌نی نوسینگه‌یه‌كی کڕین و فرۆشتنی خانو و زەوییە، بۆ ڕۆژنیوز باس لە سەردانی هاوڵاتیان دەکات کە دەیانەوێت شارۆچکەکە بەجێبێڵن و دەڵێت: ڕۆژانه چوار تا پێنج هاوڵاتی سه‌ردانم ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی خانوه‌كانیان بۆ بفرۆشم، ڕێژه‌كه‌ش له زیادبووندایه و به‌پێی ئامارێكی فه‌رمی قائیمقامی شارۆچكه‌كه، له‌ماوه‌ی ساڵی ڕابردوودا ١٣٠٠ ماڵ كفریان جێهێشتوه.\nپێچەوانەی ئەو هۆکارانەی هاوڵاتیان بۆ جێهێشتنی شارۆچکەکە باسی دەکەن، قادر فاتیح، سه‌رۆكی شاره‌وانی كفری، بۆ ڕۆژنیوز وتی: ڕه‌نگه هۆكاری ئه‌و كۆچكردنه بگه‌ڕێته‌وه بۆ باشبونی دۆخی ئابوری خه‌ڵك، چونكه خه‌ڵك به‌دوای ژیانێكی باشتردا ده‌گه‌ڕێت، پرۆژه‌ی خزمه‌تگوزاری كراوه، به‌ڵام وه‌ك پێویست نییە.\nدابەشكردنی پۆستەکانی کەرکوک بە ڕێژەی ٣٢٪ ناڕەزایی لێ دەکەوێتەوە


كوردستان 16/10/2021 - 20:30 دیاری ئەحمەد\n"دانیشتووانی گوندەكە ناڕازین"\nهێزە عێراقییەكان، دەیانەوێت بنكە و بارەگا لە ناوەندی گوندێكی كوردنشینی سەر بە كەركووك دروست بكەن و هاووڵاتییەكی گوندەكەش زانیاری لەو بارەوە دەخاتە ڕوو.\nعیماد تۆپزاوەیی، خەڵكی گوندی تۆپزاوای كەركووكە، بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: "گوندی (تۆپزاوا) نزیك شاری كەركووكە و بەدیاریكراوی دەكەوێتە نزیك فولكەی حەویجە و زیاتر لە 1500 خێزانی كوردی تێدایە كە گەورەترین گوندە لە سنووری پارێزگای كەركووك لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە، گوندەكەمان لە ساڵی 2003ەوە كێشەی نەبووە و بەشێكی بەرچاوی گەنجانی گوندەكە پێشمەرگە و ئاسایشن، ئێستاش هێزێكی سوپا هاتونە و هەروەها بلۆكیشیان هێناوە دەیانەوێت لە ناوڕاستی گوندەكە بارەگا دروست بكەن كە ئەوەش لای خەڵكی گوندەكە پەسەند نییە و بەشێك لە دانیشتووانی گوندەكە ئەمڕۆ شەممە 16/10/2021، گردبونەوە".\nگوتیشی: "هیچ یاسایەك ڕێگە نادات سوپا و سەرباز لە ناو ماڵان و كۆڵاندا بێ و كەسێك بەناوی عمید محەمەدە كە عەمیدی سوپای عێراقە و ئێستا دانیشتووی گەڕەكی واستی شاری كەركووكە ئەو بلۆكانەی هێناوە بۆ دروستكردنی بارەگا و باسی لەوە كردووە كە 20 سەربازی تێدا دەبێت و خەڵكیش ناڕازین".\nهاوكات ئەو هاووڵاتییە، ئەوەشی خستە ڕوو: "خەڵكی گوندەكە خاوەنی ئەنفالێكی زۆرن و گۆڕەكانیشیان هەر لە مەزارگایەكی گوندەكەیە و ساڵانەش یاد دەكرێنەوە و ئێستاش خەڵكەكە لەو كردەوەیەی سوپا نیگەرانن و داوا دەكەن چارەسەری ئەو كێشەیەیان بۆ بكەن".


هاشم ساڵح، دەربارەی کتێبە تازەکەی: بۆچی جیهانی عەرەبی دەسووتێت؟ – سه‌رده‌م\nتازەترین چاوپێکەوتن لەگەڵ هاشم ساڵح، دەربارەی کتێبە تازەکەی: بۆچی جیهانی عەرەبی دەسووتێت؟\nسازدانی: گەیلان محەمەد\nقەیران و شکستە بەردەوامەکانی واقیعەکەمان کە ئاوساوە بە دواکەوتوویی، هۆکارە سەرەکییەکەی بۆ نەبوونی ئەو پرۆژانە دەگەڕێتەوە کە ئامانجیان، کردنەوەی دۆگماکانە، ئەو دۆگمایانەی بە درێژایی چەندین سەدە، بەسەریەکدا کەڵەکە بوون. لەبەر ئەوەیە، ئێمە لە حاڵەتی داخرانی مێژوویدا دەژین. ئەوەی گۆڕانکاری و وەرچەرخانی لەسەر ئاستی فیکری و عەقڵانی قورستر کردووە، ئەوەیە سیستمە سیاسییەکان، بۆ پڕکردنەوەی ئەو درز و کەلێنانەی لە رەوایەتیاندا هەیە، پەنا دەبەنە بەر گوتارە چەقبەستووە کلسگرتووەکان. لێرەوە ئەم ژینگە سیخناخە بە رق و کینە، ژینگەیەکی لەبار نییە بۆ گەشەکردنی رەوتی عەقڵانی، کە رەوتێکە کار بۆ دامەزراندنی دیدگایەکی مرۆڤدۆستانەی کراوە دەکات، دوور لە هەر دیدێکی مەزهەبی و تائیفی و رەگەزپەرستی.\nبەڵام لەگەڵ ئەم هەمو تەنگی و خنکان و نائومێدییە بەردەوامانەدا، هەندێک هەوڵی جدیی هەیە، بۆ دەستنیشانکردنی سەرچاوەی ناتەواوییەکە (خەلەلەکە) و بنکۆڵکردنی ئەو دیاردانەی هۆکارن بۆ دواکەوتنی ژیاریی. ئەوەی نووسەر و توێژەری سوری هاشم ساڵح، ئەنجامیدەدات، لە میانەی بەرهەمە بەپێزەکانی و بەشدارییە فیکرییە بەردەوامەکانی، لە کۆڕبەندە جیهانی و عەرەبییەکان و خوێندنەوە قووڵەکانی بۆ قەیرانە ئاوێتەییەکانمان، کۆمەک و پاڵپشتییەکە بۆ پرۆژەی رۆشنگەریی عەرەبی، چەمکە مەعریفییەکان دەبەخشێت بەو پرۆژەیە و دیاردەکانی داڕمان و چەقبەستنی فیکریی ئاشکرا دەکات. هاشم ساڵح حاڵەتی سڕبوونی عەقڵیمان، دەخاتە بەردەم فیکری ئەوروپی. فیکرێک وزە و زیندوویەتی خۆی، لە دەستپێکە تازەکانی و توانای بۆ لێکهەڵوەشاندنەوەی داخرانە تاریکەکان و کەڵەکەبووە لەکارکەوتووەکان، وەردەگرێت. بەمەش لەسەر ئاستی فیکریی، هیچ بوارێک ناهێڵێتەوە بۆ پشتگوێخستنی، ئەو ماوە زەمەنییە دوور و درێژەی، ئێمە لەوان جیادەکاتەوە.\nبەم دواییانە، کتێبێکی تازەی هاشم ساڵح، بەم ناونیشانە بڵاوبووەتەوە “بۆچی جیهانی عەرەبی دەسوتێت؟”، لەبڵاوکراوەکانی دەزگای (المدی)یە، سەبارەت بە ناوەرۆکی کتێبەکە و ئەو تایبەتمەندیانەی ئەم کتێبە لەخۆیدەگرێت، بە بەراورد کردنی لەگەڵ کتێبە زۆر و زەوەندەکانی پێشتری، ئەم چاوپێکەوتنەمان لەگەڵی سازکرد.\n*ئایا دەتوانیت پوختەیەکی کورتی ناوەرۆکی ئەم کتێبە نوێیەتمان بۆ باس بکەیت: بۆچی جیهانی عەرەبی دەسوتێت؟\n-بەڵێ. سەرەتا دەمەوێت سوپاسی مامۆستا فەخری کەریم بکەم، کە یەکێکە لە رابەرانی رای گشتی و رۆشنگەریی فیکریی لە جیهانی عەرەبیدا، بۆ بڵاوکردنەوەی ئەم کتێبە، لە دەزگای المدی بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە. من بە تایبەتی ئەوە دەڵێم، چونکە کتێبەکە قەبارەیەکی گەورەی هەیە و چاپکردنی زەحمەت و تاقەتپڕوکێنە. ئەمە قەبەترین کتێب و لەوانەیە گرنگترین کتێبیش بێت کە تا ئێستا، دەرفەتی بڵاوکردنەوەیم بۆ رەخساوە. هەروەها دڵخۆشم بەوەی ئەمە یەکەمجارە، کتێبێکی من لە عێراق بڵاودەبێتەوە. ئەوەی زۆر دڵخۆشی کردووم، بەرگی کتێبەکەیە. هەستدەکەم بەرگێکی جوانە و تەواو لەگەڵ ناوەرۆکی کتێبەکەدا گونجاوە. ئەمە سەبارەت بە لایەنی شێوە و دیزاینی کتێبەکە.\nهەرچی پەیوەندی بە ناوەرۆکی کتێبەکەوە هەیە، ئەوا لە کۆمەڵێ بابەت پێکهاتووە، هەندێکیان پێشتر بڵاوکراونەتەوە و هەندێکی دیکەیان تازەیە و؛ لێرەدا بۆ یەکەمجارە بڵاودەکرێنەوە. لەوانە: قەیرانە گەورەکە کە لە ئێستادا خەوی لە جیهان زڕاندووە: تیۆلۆژیای تەکفیریی یان تەکفیری تیۆلۆژیا لە ئیسلامدا. من لە ساڵی 2019، پوختەیەکی کورتی ئەو باسەم، بە زارەکی لە کۆنگرەیەکی گەورە، لە بارەگای یۆنسکۆ لە پاریس خستەڕوو. بەڵام لەم کتێبەدا، زۆر بەرفراوانم کردووە و پێشتر بە زمانی عەرەبی، لە هیچ شوێنێکدا بڵاونەکراوەتەوە. ئەم بابەتە بەشی دووەمی کتێبەکە پێکدەهێنێت. هەروەها بەشی سێیەمی کتێبەکەش تازەیە: ئایا بێ شۆڕشێکی ئاینی، سەرهەڵدانێکی راستەقینەی عەرەبی دێتەئاراوە؟ بە هەمان شێوە بەشی چوارەمیش: لە ئەبو زەبی، ئیسلام و مەسیحی، یەکتر لە ئامێز دەگرن. بەشی پێنجەم: لە ئەدۆنیسەوە بۆ ئارکۆن یان بە پێچەونەوە. بەشی شەشەم: گفتوگۆیەکی گەرم لەگەڵ نیتچە و هیگڵ و قسەی کۆتایش بۆ ئەفلاتون-ە. بەشی حەوتەم: لە نیسەوە بۆ بەرشلۆنە: جەنگی رۆشنگەریی عەرەبی خەریکە دەستپێدەکات. هەمو ئەو بەشە گەورانە، تازەن و لێرەدا بۆ یەکەمجارە بڵاودەکرێنەوە. سەرباری ئەوانە، کتێبەکە چەندین ناونیشانی تازەی دیکەش لەخۆدەگرێت، وەک مشتومڕێکی هێمن لە چاخانەیەکی پاریس، یان تیۆلۆژیای تەکفیر و تەقینەوە دەگاتە پاریس، یان بانگەوازێک بۆ برا ئازیزەکانم لە ئەهلی سونە و جەماعەت، یان کەی بۆ یەکەمجار ئەدۆنیس-م بینی؟…هتد.\nبەڵام تەنانەت ئەو بابەتانەش کە پێشتر بڵاوکراونەتەوە، دەستکاریی زۆربەیانم کردووە، هەم پوختتر و باشترم کردوون، هەم کەم تا زۆر، بۆم زیاد کردوون. ئەمەم بە تایبەتی بۆ بەشی یەکەم ئەنجامداوە: لە سەردەمی ڤۆڵتێرەوە بۆ سەردەمی عەفیف ئەلئەخزەر. لێرەدا ئەم بەشە زۆر فراوانتر و قووڵتر کراوەتەوە. هەروەها نابێت ئەو چاوپێکەوتنە درێژەم لەبیربچێت لەگەڵ “رەزا غەنیم”، ئەویش چاوپێکەوتنێکی تازەیە و لە کتێبەکەدا بۆ یەکەمجارە بڵاودەکرێتەوە. بگرە تەنانەت ئەو چاوپێکەوتنەی دکتۆرە “ریتا فەرج” سازیکردبوو، لێرەدا فراوانتر و قووڵتر کراوەتەوە. بۆچی ئەم هەمو قسەیە دەڵێم؟ چونکە هەندێک هاوڕێ، پێیانوابوو کۆی کتێبەکە، بریتییە لە کۆکردنەوەیەکی هەڕەمەکی، بۆ وتارە پەرشوبڵاوەکانی پێشتر کە هیچ شتێک پێکەوەیان نابەستێت. ئەمە نە راستە و نە وردە، لەبەر ئەوە پێویست بوو ئاماژەی پێبدەم.\n*تۆ دەڵێت رۆشنبیران، نەیانتوانیوە پێشبینی تەقینەوەکان یا گڕگرتنەکان بکەن، کە لە جیهانی عەرەبیدا روودەدات. ئایا ئەمە وا دەخوازێت، پێویستە پێداچوونەوە بە رۆڵ و وەزیفەی رۆشنبیردا بکەین؟\n-بەڵێ. ئەو پرسیارەی لە رابردوودا و لە ئێستاشدا لەخۆمی دەکەم، ئەمەیە: بۆچی رۆشنبیرانی عەرەب، پێشبینی تەقینەوە کەلەپوورییە گەورەکانیان نەکردووە، کە بەم دوایانە روویاندا و تەڕ و وشکیان پێکەوە سووتاند؟ بۆچی چاوپۆشییان، لە مەترسی گروپە تەکفیرییەکان کرد، ئەو گروپانەی دونیایان وێران کردووە و چی خراپە هەیە ئەنجامیانداوە و بوونەتە هەڕەشە، لەبەردەم پێکەوە ژیانی برایانە و ئاشتیانەی، نێوان سەرجەم پێکهاتەکانی یەک کۆمەڵگا؟ وەڵامی من بۆ ئەو پرسیارە، ئەمەی خوارەوەیە: چونکە ئەوان زیاد لە پێویست بە ئایدۆلۆژیکراون. بەئایدۆلۆژیکردنی سیاسەت و دروشمە دیماگۆکییەکان، کوێری کردوون و ناتوانن واقع وەک خۆی ببینن. ئاشکرایە ئایدۆلۆژیا بۆ خۆی، سروشتێکی پاوانخوازیی هەیە: بەو مانایەی عەقڵت لێدەبات و دەست دەگرێت بەسەریدا. ئیدی واتلێدەکات، نەتوانیت واقیع بە هەمو پێکهاتەکانی و ئاڵۆزییەکانییەوە، ببینیت. ئا ئەمەیە بەئایدۆلۆژیاکردنی مێگەل یان جەماوەر، وەک ئەوەی گۆستاف لۆبۆن، لە کتێبە بەناوبانگەکەیدا: سایکۆلۆژیای جەماوەر، باسیدەکات.\nئاشکرایە جیاوازییەکی بنچینەیی هەیە، لە نێون فیکری ئایدۆلۆژی یان فیکری بە ئایدۆلۆژیکراو/ لەگەڵ فیکری زانستی و واقیعی بەرپرسیار. من لێرەدا وەک چۆن ئایدۆلۆژیای ناسیۆنالیزمی تووندڕەوی عەرەبی، تۆمەتبار دەکەم. بە هەمان شێوەش ئایدۆلۆژیای گەمژانەی کۆمۆنیست-یش بە تۆمەتبار دەزانم. خۆشبەختانە بەم دوایانە، واقیع، هەمو ئەو ئایدۆلۆژییە کوێرانەیەی راماڵی. ئەمە مانای وا نییە، ناسیۆنالیزمی عەرەبی، رەوایەتی نییە. بەڵام بەو مەرجەی، ناوەرۆکێکی مرۆییانەی کراوەی هەبێت، نەک ناوەرۆکێکی رەگەزپەرستانەی تەسکی هەبێت و رەقی لەوانی دیکە بێت، وەک کوردەکان لە خۆرهەڵات یان ئەمازیغییەکان لە خۆرئاوا.\n*بە بەراورد بە کتێبەکانی پێشووتر، تایبەتمەندی ئەم کتێبە لە چیدایە؟\n-هەموی ئەوەی تا ئێستا نەمتوانیوە بیڵێم، لێرەدا، لەم کتێبەدا وتوومە. ئەوەی لە کتێبەکانی پێشترمدا بوێری ئەوەم نەبووە بیڵێم، لێرەدا بوێری وتنیم هەبووە. هەوڵم نەداوە خۆم لە کێشە سەرەکییەکە بدزمەوە، کە هەنووکە جیهانی عەرەبی دەتەقێنێتەوە، بەڵکو ڕووبەڕووی بوومەتەوە و شتەکانم بە ناوی خۆیانەوە ناوناوە. مەبەستم لە کێشەکە، کێشە تائیفی و مەزهەبییەکەیە. بە درێژایی کتێبەکە، هیچ کارێکی دیکەم نەبووە، ئەو کێشەیە نەبێت. ئایا سەرکەوتو بووم لە چارەسەرکردنی یان شکستم هێناوە؟ ئەمە مەسەلەیەکی دیکەیە، زەمەن و خوێنەری عەرەب، وەڵامی دەدەنەوە. دوای روودانی ئەو هەمو وێرانکاریی و کوشتن و بڕینەی بە ناوی ئاین، یان راستتر بەناوی لێکدانەوەیەکی تاریکبینانەی ترسناک بۆ ئاین ئەنجامدەدرێت، چیتر بێدەنگی هیچ مانایەکی نەماوە. دوای بن لادن و زەرقاوی و بەغدادی و ئەلقاعیدە و داعش و دەیانی دیکە، ئیدی کاتی ئەوە هاتووە، راستەوخۆ بڕۆینە ناو کاکڵەی بابەتەکەوە! چیتر ناکرێت لەسەر ئەم کێشە ئاڵۆسکاوە، کە لەناوەوە هەناومانی داڕزاندووە، بێدەنگ بین.\nمەبەستم لەو کێشەیە، فیتنە گەورەکەیە کە پێش 1400 ساڵ لەمەوبەر، یان کەمەکێک زیاتر، روویداوە. لەبەر ئەوە، بۆ یەکەمجارە بوێری ئەوەم هەبوو، زۆر راشکاوانە و بە ڕوونی، قسەی لەبارەوە بکەم، بێ پێچ و پەنا و هێنان و بردن. ئەمە ئەو فیتنەیەیە کە تا ئەم چرکەساتەش، نەمانتوانیوە شوێنەوارەکانی یان عاقیبەتەکانی بەجێبێڵین. ئەوە کەلێنێکە لە مێژوویەکی دوور و درێژ. فیکری عەرەبی لە ئێستادا، ناتوانێت بە شێوەیەکی راست و دروست، دەستنیشانی بکات، ئەمە چ جای ئەوەی چارەسەری بکات. چونکە یا ئەوەتا فیکرێکی تەقلیدی کۆنی سەدەکانی ناوەڕاستە، یا ئەوەتا فیکرێکی رووکەشانەی زیاد کە پێویست بەسیاسیکراو و بە ئایدۆلۆژیکراوە. ئاشکرایە ئێمە پێویستمان بە فیکرێکی دیکەیە کە هێشتا روناکی بەخۆیەوە نەبینوە. ئەم فیکرەی دیکە، ئەوەیە من لێرەدا هەوڵدەدەم هێڵە پانەکانی بکێشم، ئەویش لە میانەی خستنەڕووی کێشەی تیۆلۆژیای تەکفیکریی یان تەکفیری تیۆلۆژیی لە ئیسلامدا. پاشان لە میانەی جەختکردنم لەسەر مەسەلەی رۆشنگەریی عەرەبی، بەو پێودانگەی چارەسەرێکی گونجاوە بۆ کێشەکە.\nکێشەی تەکفیر و دژەکەی رۆشنگەریی، ساڵی رابردوو، لە کۆنگرەیەکی گەورەی یۆنسکۆ، سەبارەت بە ئیسلام لە سەدەی بیست و یەکدا (26-27 شوباتی 2019)، قسەمان لەبارەیەوە کرد. لەوێدا سەبارەت بەم مەسەلە زۆر هەستیارە، بە زمانی عەرەبی، بابەتێکم پێشکەش کرد. لێرەدا و لە ناوەرۆکی ئەم کتێبەدا، هەمان بابەتم جێگیرکردووە، بەڵام دوای ئەوەی تا پێمکراوە، فراوانتر و قووڵترم کردووەتەوە، وەک ئەوەی پێشتر ئاماژەم پێدا. هەمو ئەوەی دەتوانم لێرەدا بیڵێم، ئەوەیە من ئەم بابەتەم، لە هەمو لایەکییەوە شەن و کەو کردووە،. چی توانای خۆم هەبوو، هەمویم خستەگەڕ، تاکو ئەو ئاستەی بابەتەکە بەدەستمەوە هیلاک بوو. پاشان کەوتمە بەراوردکردنی فیتنە گەورەکەی لای ئێمە، لەگەڵ ئەو فیتنە گەورەیەی لەوێ، لای مەسیحییەکان روویدا، لە نێوان هەردوو مەزهەبە گەورەکەی مەسیحییەت: مەزهەبی کاسۆلیک و پرۆتستانت. ئەو دوو مەزهەبە گەورەیەی ئەوان، لای ئێمە بەرامبەرە بە هەردوو مەزهەبە گەورەکەمان سونە و شیعە. بەراوردکاریی بنەمای مەعریفە و تێڕوانینە، بە دژەکانی ئەو بەراوردکردنە، شتەکان دەردەکەون و باشتر رووندەبنەوە. لەم بوارەدا، سود وەرگرتن لە ئەزموونی گەلانی پێشکەوتوو، خراپ نییە. چونەکە ئەوانیش، بە چاوی خۆیان، ئاگری مەزهەبی و جەنگە ناوخۆییەکانیان بینی و تابڵێی بەدەستییەوە تەوەلا ببوون. بەڵام ئەوان دواجار، لە رێگەی فیکری مەزنی رۆشنگەرییەوە، لێیدەرچوون و رزگاریان بوو.\nلێرەوە سودوەرگرتن لە ئەزمونی گەلانی پێشکەوتوو، زۆر سودبەخش و زەرورییە. ئەو پرسیارانەی لێرەدا خۆیان دەخەنەڕوو، بریتین لەمانە: ئەوان چۆن چۆنی کێشەکەی خۆیان چارەسەر کرد، کەچی ئێمە ناڵێم چارەسەری بکەین، بەڵکو ناتوانین تەنانەت لانی کەم، بە شێوەیەکی راست و دروست، دەستنیشانی بکەین؟ ئەوان چۆن و بە چ شێوەیەک، توانییان دەوڵەتێکی مۆدرێن دامەزرێنن، تێیدا هەموان لە رووی هاوڵاتیبوون و ماف و ئەرکەکانەوە یەکسانن. بەڵام ئێمە نەمانتوانیوە ئەوە بکەین؟ پاشان و بە شێوەیەکی دیاریکراو: ئەوان چۆن توانییان دابەشبوونە مەزهەبییە وێرانکەرەکە تێپەڕێنن و یەکێتییەکی نیشتیمانی جێگریان پێکهێنا، کەچی ئێمە نەمانتوانیوە؟ ئا لێرەدا جیاوازیی مێژوویی نێوان عەرەب و خۆرئاوا دەردەکەوێت.\nبەڵام ئەمە بەو مانایە نییە، ئێمە لەسەر رێچکەی رۆشنگەریی و پێشکەوتن و گەشەکردن ناڕۆین. وەلێ پێویستە ئەوە بزانین، ئەوەی ئەوان لە ماوەی سێ سەدەدا بەدەستیانهێنا، ئێمە ناتوانین لە ماوەی سێ ساڵدا بەدەستی بێنین! کەواتە با کات بدەین بە کات، تاکو هەلومەرجەکە پێبگات و گۆڕانکاریی ببێتە ئەگەرێکی مومکین. پێویست ناکات لە رێگەی هەڵەشەیی و پەلەکردنەوە “چێشتەکە بسوتێنین”. چونکە جەنگی رۆشنگەریی عەرەبی کە بەڕێوەیە، ئاسانتر نییە لە جەنگی رۆشنگەریی ئەوروپی، کە فەیلەسوفە گەورەکانیان، لە سەرەتای سەدەی حەڤدەهەمەوە، پێیهەستان. نا نەخێر، جەنگی رۆشنگەریی عەرەبی، گەشتێکی خۆش نییە بەنێو دۆڵێکی پڕ لە گوڵ و گوڵزار، هەرگیز گەشتێکی ئاسان نییە. بگرە بریتییە لە ژانێکی سەخت، دژوار، دوور و درێژ. چونکە دڕندەیی و مەترسی فێندەمێنیتاڵیزمی ئیسلامی، هیچی لە دڕندەیی و مەترسی فێندەمێنیتاڵیزمی مەسیحی کەمتر نییە. ئەوەی لای ئێمەش، لە مێشک و دڵ و دەرونی خەڵکیدا، رەگی داکوتیوە و جێگیربووە، وەک جێگیربوونی شاخەکان. دواجار دەڵێم: حاڵی حازر جەنگی جەنگەکان، دایکی جەنگەکان، دەستی پێکردووە: مەبەستم جەنگی رۆشنگەریی عەرەبییە، واتە جەنگی یەکلایکردنەوەی خود دژ بە خود!\n*بۆچی شۆڕشەکان تەنها بۆ ڕەهەندی سیاسی کورتدەکرێنەوە؟\n-بەڵێ، قسەکەت راستە. ئەوەی روویدا، خۆپیشاندانەکان یان شۆڕشەکان، کورتکرانەوە بۆ رەهەندی سیاسی. رەوایەتی ستەمی سیاسی و رژێمە پۆلیسییەکان، لەلایەن رۆشنبیرانەوە، سەرکۆنە و پرۆتستۆ کران. بەڵام سەرکۆنە و ئیدانەیەکی روون و ئاشکرای ستەمی ئاینی نەکرا. واتە ئیدانەی گروپە تەکفیرییەکان نەکران کە مەترسییان کەمتر نییە، ئەگەر زۆر زیاتر نەبێت. لەبەر ئەم هۆکارەیە، بەهاری عەرەبی شکستیهێنا و رەوایەتی و راستگۆیی خۆی لەدەستدا. دەبینین ئەوان، واتە رۆشنبیران، ئیدانەی رێکخستنەکانی ئیسلامی سیاسی ناکەن، بۆ نمونە وەک ئیخوان موسلمین و گروپە پێشەنگە بکوژەکان. بگرە تەنانەت ئیدانەی داعش-یش ناکەن! خۆ ئەگەر ئیدانەشیان بکەن، ئەوا لە بن لێویانەوە و تاڕادەیەک بە ناچاری و پێناخۆشبوونەوە دەیکەن. من کاتێک ئەمە دەڵێم، بیر لەو رۆشنبیرە ناسراوانە دەکەمەوە کە لە پاریس یان لەندەن یاخود لە پایتەختەکانی دیکەی ئەوروپا دەژین. ئەوانە بانگەشەی ئەوە دەکەن، گوایە تێکۆشەری رێگای ئازادی و کەرامەتن. بگرە لە پێناو دیموکراسی و مافەکانی مرۆڤ تێدەکۆشن! کەچی یەک وشە چییە، دەربارەی تائیفییەت یان مەزهەبییەت ناڵێن کە لەسایەی ئەوەی پێیدەوترێت بەهاری عەرەبی، تا بڵێی گەشەیان کردووە و بووژاونەتەوە. هەمو ئەو رۆشنبیرانە یان ئەو چالاکوانە سیاسییانە، چاوی خۆیان لە ئاست، ستەمی تیۆلۆژیای ئاینی نوقاندووە. لە روانگەی دیدی منەوە، ستەمی ئاینی، مەترسیدارترین جۆری ستەمە، چونە لە تێڕوانینی گشتیدا، رەوایەتی لە ئاسمانەوە وەرگرتووە. ئەمە بوو، فەیلەسوفانی رۆشنگەریی ئەوروپا، لەدژی راوەستان. چونکە ئەوان، زۆرباش دەرکیان بەوە کردبوو، لەسایەی ئەو ستمە دینی و هەژمونەی بەسەر عەقڵ و رۆحدا هەیبوو، هیچ مانایەک بۆ ئازادی و دیموکراسی نەمابوەوە. ئەوە ئەو ستەمە ئاینییە بوو، رەوایەتی ئیلاهی بەخشیبووە دەوڵەتە کۆنەکەی تیۆلۆژیای سەدەکانی ناوەڕاست. لە هەمان کاتدا، رێگربوو لە دروستکردنی دەوڵەتێکی مەدەنی عەلمانی مۆدرێن، دەوڵەتێک لەسەر بنەمای تائیفی یان مەهەبی، مامەڵەی لەگەڵ هاونیشتیمانییەکانیدا ناکات. وەک ئەوەی دەوڵەتی تیۆلۆژیای ئاینی، بە زەق و زۆپی و بە ئاشکرا دەیکات.\nلێرەوە تێناگەم بەهارێکی عەرەبی، یوسف قەرزاوی یان راشد غەنوشی، رابەرایەتی بکات، چۆن دەبێت بە بەهار! هەروەها تێناگەم رۆشنبیرانی عەرەب، بۆچی و لەپای چی، لەبەردەم ئیخوان موسلمین، کزۆڵە و ملکەچن. کەچی لە هەمانکاتدا، بانگەشەی مۆدێرنە و تازەکردنەوە و خوێندنەوەی هیگڵ و مارکس دەکەن! ملیان بۆ رێکخستنە ئیخوانچییەکان شۆڕکردووە و دروشمی ئازادی و دیموکراسی-شیان بەرزکردووەتەوە! ئایا گروپە تەکفیرییەکان، کە پێکەوەژیانی کۆمەڵگایەک، لەبەریەک هەڵدەوەشێنێتەوە، دەتوانێت ببێت بە بەهارێکی عەرەبی؟ لەم کتێبەدا، هەوڵمداوە روبەڕووی هەمو ئەوانە ببمەوە.\n*ئایا بە شێوەیەکی گشتی، وا لە قسە و شیکردنەوەکانت تێبگەین، لێکدانەوەی عەقڵانی بۆ تێکستە ئاینییەکان، روونادات، پێش دەستپێکردنی بزووتنەوەیەکی چاکسازیی، لەناوەوەی دەزگای ئاینی یان دەزگای تیۆلۆژیی؟\n-نا، نا، دەزگایەکی تیۆلۆژیی تەقلیدی وەک ئەزهەر و هاوشێوەکانی، ناتوانن ئەو چاکسازییە ئەنجامبدەن کە دەمانەوێت. ئەمە لە مەحاڵ مەحاڵترە. دروستکەری کێشە، ناتوانێت چارەسەری کێشەکە بکات. بۆ ئەوەی لەوە دڵنیابین، ئەوەندە بەسە سەیرێکی ئەو ململانێ شاراوە و نادیارە بکەین کە لە نێوان شێخی ئەزهەر لەلایەک، لەگەڵ سەرۆکی رۆشنگەریی میسر عبدالفتاح ئەلسیسی لەلایەکی دیکە بکەین. هەروەها نابێت ئەو بەرکەوتنە توند و نەزۆکەی شێخی ئەزهەر، لەگەڵ سەرۆکی زانکۆی قاهیرە دکتۆر محەمەد عوسمان ئەلخشت، لەبیربکەین. دەبینین شێخی ئەزهەر کەسێکە، تەنانەت ناتوانێت تەکفیریی داعش-یش بکات! لەبەر ئەوە، کەسێکی وەک ئەو، چۆن دەتوانێت چاکسازیی ئاینی ئەنجامبدات؟ نەخێر، هیچ خێرێک لەم دەزگا ئاینییە کۆن و پوارتکاوەدا نییە کە زەمەن بەجێیهێشتووە و باوی نەماوە. بۆچی؟ چونکە بە تەواوەتی لەژێر هەژموونی عەقڵیەتی تاریکبینی سەدەکانی ناوەڕاست و سەدەکانی پاشەکشەیە. بەراوردی خوێندنی پەروەردەی ئیسلامی لە ئەزهەر، لەگەڵ خوێندنی پەروەردەی مەسیحی، لە پەیمانگای کاسۆلیک لە پاریس یان کۆلێژی تیۆلۆژیای پرۆتستانتی لە ستراسبۆرگ، بکە. جیاوازییەکەیان وەک جیاوازی نێوان ئەرز و ئاسمانە، بگرە هەر ناکرێت بەراوردیان بکەین. لێرە، واتە لە بەرەی مەسیحییەت، رێز لە عەقڵت دەگرن، کەچی لەوێ، رەتیدەکەنەوە. لێرە، لەبەر رۆشنایی تازەترین چەمکی زانستی و مێژویی و فەلسەفیی و دوای قۆناغی چاکسازیی و رۆشنگەریی فەلسەفی، قسە لە ئاین دەکەن. کەچی لەوێ، واتە لە حاڵەتی ئیسلام، بە جۆرێک قسە لە ئاین دەکەن، وەک ئەوەی میلی کاتژمێرەکە راوەستابێت و نەسوڕێتەوە، یان وەک ئەوەی لە ماوەی هەزار ساڵ لەمەوبەر تا رۆژی ئەمڕۆ، لە کایەی مەعریفەی ئاینی و توێژینەوەی ئاینی و تێگەیشتن لە ئاین، هیچ شتێک رووینەدابێت. ئەوان تا ئێستاش، لە بەردەم چرکەساتی شافعی و غەزالی و ئەشعەری و فەتواکانی ئیبن تیمە…هتد راوەستاون. من زۆر چێژ لە خوێندنەوەی تیۆلۆژیستە گەورەکانی مەسیحی وەردەگرم، لە نمونەی هانز کۆنگ و ئەوانی دیکە. کاتێک بەرهەمەکانی ئەوانە دەخوێنمەوە، وەک ئەوە وایە بەرهەمی فەیلەسوفەکان دەخوێنمەوە، نەک بەرهەمی پیاوانی ئاینی. ئەوان دید و بڕوا ئاینییەکانی خۆیان، لەسەرەوە و بە زۆری زۆرداری و بە تۆپزی، ناسەپێنن بەسەرتدا. وەک ئەوەی شێخەکانی ئیسلام دەیکەن و تا ئێستاش، لە تەوقی سەریانەوە تاکو بنی پێیان، نوقمی عەقڵیەتی سەدەکانی رابردوون.\nپێویستە ددان بەم راستییە تاڵەدا بنێین: زۆر بەداخەوە، ئێمە تا بڵێت دواکەوتووین، نەک تەنها لە زانستی فیزیا و بایەلۆژیی و تەکنەلۆژیادا، بەڵکو بە شێوەیەکی تایبەت لە زانستی ئاینیشدا دواکەوتووین. بەڵام بەپێچەوانەوە وا هەست دەکەین لە زانستی ئاین تێگەیشتووین! کەچی تا ئێستاش، فیکرێکی تازە دەربارەی ئیسلام بوونی نییە. ئەو شتەی بوونی هەیە و جێگیر و رەگداکوتاوە، بریتییە لە فیکری تەقلیدیی تائیفی یان مەزهەبی کۆن کە بەدرێژایی چەندین سەدەیە، جووینەوەی بۆ دەکرێت و دووبارە دەبێتەوە. ئەمە ئەو فیکرەیە تا هەنووکەش لە ئەزهەر یان لە کۆلیژەکانی شەریعەت و پەیمانگا تەقلیدییەکانی ئاین کە لە ژماردن نایەن و ساڵانە بە سەدان و هەزاران فێندەمێنیتاڵیست بەرهەمدەهێنن، دەخوێنرێت و دەوترێتەوە. ئەمە با قوتابخانە تاریک و پڕ زوڵمەتەکانی تالیبان، لەولاوە بووەستێت. شتێکی ترسناکە. مادام ئەم خوێندنە ئاینییە کۆنە، باڵادەست و رەگداکوتاوە، بۆیە نە چارەسەر هەیە و نە رزگاربوون.\nلە جیهانی عەرەبیدا، رۆشنگەرییەکی بەهێز رووینەداوە، وەک ئەوەی لە ئەوروپا روویدا. هەروەها فەیلەسوفانی گەورە و مەزنیش دەرنەکەوتوون، شان لە شانی ئەوانەی ئەوروپا بدەن، لە نمونەی دیکارت و سپینۆزا و ڤۆڵتێر و دیدرۆ و جان جاک رۆسۆ و کانت و هیگڵ و نیتچە و پۆل ریکۆر و هانز گۆنگ لەم سەردەمەی ئێستاماندا. ئەوە ئەو فەیلەسوفانە بوون، ئەوروپایان لە تاریکی سەدەکانی ناوەڕاست دەرهێنا و ئەوروپایان خستە بەردەم، رۆشناییەکانی سەدەکانی مۆدێرنە. ئیدی لەو کات و ساتەوە، دەوڵەتی مەدەنی و ئازادیی و دیموکراسی و فیکرەی یەکسانی لە هاوڵاتیبووندا، بووە کارێکی کردەیی. لە جیهانی عەرەبیدا، هیچ فیکرەیەکی عەقڵانی لەسەر ئاین نییە. هیچ نییە تەنها فیکرە کۆنەکە نەبێت کە بۆمان ماوەتەوە. کەس ناتوانێت لە دوورییەکی دیاریکراوەوە، لەبەرامبەر ئەو بیروباوەڕە ئاینییانە راوەستێت، کە لەگەڵ شیری منداڵیدا خواردویەتییەوە، تاکو راستییەکانی چۆنە، ئاوا بە راستی و دروستی بیانبینێت. کەس بوێری ئەوە ناکات، رەخنە لەو عەقیدە دۆگمایانە بگرێت کە هەر لە منداڵییەوە، لەلایەن تائیفەکەی یان ئاینەکەی یاخود مەزهەبەکەی، وەریگرتووە و دەرخواردی دراوە. ئەمە مانای ئەوە نییە، من بانگەشەی پەلاماردانی ئیسلام و بیروباوەڕە ئاینییەکان دەکەم! ئیسلام یەکێکە لە ئاینە گەورەکانی مرۆڤایەتی. پڕە لە گەنجینەی زانستی و ئەزموون و پەند و رەوشت بەرزیی. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، لایەنێکی تاریک و نیگەرانکەری هەیە کە هەمو جیهانی تۆقاندووە: واتە فەتواکانی تەکفیر و جیهاد و جەنگ و لێدان و بڕین. جگە لەوانە، کەلەپووری ئیسلامی، تا ئێستاش، بە پێچەوانەی کەلەپووری مەسیحی لە ئەوروپا، بە شێوەیەکی زانستی نەخوێنراوەتەوە. کتێبخانەی فەرەنسا، هەزاران کتێب لەخۆدەگرێت، لەو کتێبانەدا، دیدێکی مێژویی و زانستی و فەلسەفی، بۆ خوێندنەوەی مەسیحییەت خراونەتەڕوو. ئەی دەبێت لە کتێبخانەی ئینگلیزی یان ئەڵمانی چی هەبێت؟\nگومانی تێیدا نییە، دێرەکان و کڵێساکان، پڕن لە کتێبی پیاهەڵدان و نەریتخواز. ئەم جۆرە کتێبانەش رەوایەتی خۆیان هەیە. بەڵام لەپاڵ ئەوانەدا، کتێبگەلێکی رۆشنگەریی رەخنەیی نایاب، بۆ رەخنەگرتن لە عەقیدەی مەسیحی هەیە. وەلێ لای ئێمە، دەربارەی ئیسلام، تەنها کتێبی پیاهەڵدانی نەریتخواز هەیە. ناتەواوییە ترسناکەکەی، کتێبخانەی عەرەبی ئا لێرەدایە. شۆڕشی راستەقینە روودەدات، یان بڵێ بەهاری عەرەبی راستەقینە، ئەو کاتە روودەدات، کە کتێبی تازە سەبارەت بە ئیسلام دەردەچێت، هاوئاستە لەگەڵ ئەو کتێبانەی سپینۆزا و ڤۆڵتێر و رۆسۆ و کانت و رێنیان و …هتد، دەربارەی مەسیحییەت بڵاویانکردووەتەوە. سەروەختێک تاقە کتێبێک دەربارەی ئیسلام دەردەکەوێت و مانای هەبێت، چپڵەی بۆ لێدەدەم و بێ چەند و چوون لەبەردەمیدا دەچەمێمەوە و دەڵێم بە راستی بەهاری عەرەبی دەستی پێکردووە. ئا ئەمە، تەنها پێودانگێکە بۆ روودانی گۆڕانکاریی راستەقینە لە جیهانی عەرەبی. ئەمە ئاماژە گەورەکەیە، بەوەی مێژوو دەستی بە شڵەقان کردووە. وەلێ پێویستە ئەو شڵەقانە مێژووییە، نەک بە تەنها لە جیهانی عەرەبیدا رووبدات. بەڵکو پێویستە لە جیهانی کوردیی و تورکی و ئێرانی و پاکستانی-ش رووبدات. واتە لە سەرتاپای جیهانی ئیسلامیدا رووبدات.\nهیوادارم تاقە کتێبێک سەبارەت بە ئیسلام دەرکەوێت، هاوئاست بێت لەگەڵ کتێبەکەی سپینۆزا: وتارێک دەربارەی تیۆلۆژیای سیاسی کە روناکییەکی رەخنەیی پرشنگدار، دەخاتە سەر بیروباوەڕەکانی یەهودییەت و مەسیحییەت. ئومێدەوارم تاقە کتێبێک سەبارەت بە ئیسلام بڵاوببێتەوە، هاوشانبێت لەگەڵ کتێبەکانی جان جاک رۆسۆ یان ڤۆڵتێر لەسەر مەسیحییەت. هیواخوازم تاقە کتێبێک سەبارەت بە ئیسلام بڵاوببێتەوە، شان لە شانی کتێبەکەی کانت بدات: ئاین تەنها لە سنوری عەقڵدا. هەمو ئەو کتێبانە، پێش دوو سەد یان سێ سەد ساڵ لەمەوبەر بڵاوبوونەتەوە! ئەی سەبارەت بە کتێبەکەی ئارنست رێنان چی بڵێین کە لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەهەم دەرکەوت و هەرایەکی گەورەی نایەوە. چونکە بۆ یەکەمجار، میتۆدیی مێژوویی بەسەر مەسیحییەت و ژیانی مەسیحدا جێبەجێ کرد. ئەمە با ئەو کتێبانەی دیکە لەولاوە راوەستێت کە لە سەدەی بیست و بیست و یەکدا دەرکەوتن و باس لە تازەکردنەوەی تێگەشتن لە مەسیحییەت دەکەن، لەبەر رۆشنایی سەردەم و دۆزینەوە زانستییەکاندا؟ لە خۆرئاوا، هەمو کاتژمێرێک، تازەکردنەوەی ئاین بەردەوامە. کەچی چەقبەستنی فیکری ئاینی لە جیهانی عەرەبی، لە هەزار ساڵ لەمەوبەرەوە تا ئەم کاتەی ئێستاش، هەر بەردەوامە.\nلێرەدا یەک حاڵەتی ئاورتە هەیە، ئەوەیش ئەمەیە: تازەکردنەوەی فیکری ئیسلامی بە راستی روویداوە. بەڵام نە لە جیهانی عەرەبی و نە لە جیهانی ئیسلامیدا نییە. بەڵکو لە جیهانی خۆرئاوای ئەوروپا- ئەمریکادایە. رۆژانە ئەو تازەکردنەوەیە لە زانکۆکانی وەک سۆربۆن و شیکاگۆ و برنستۆن و… هتد روودەدات. لەوێ ئازادی بیرکردنەوە لە ئاین، بوونی هەیە و فەراهەمکراوە. بەڵێ تازەکردنەوەی ئیسلام روویداوە. وەلێ بە زمانی عەرەبی نا، بەڵکو لە زمانە خۆرهەڵاتناسییە گەورەکانی وەک فەرەنسی و ئینگلیزی و ئەڵمانی. کەچی لەگەڵ ئەوەشدا، تا ئێستاش قسەی سووک بە خۆرئاوا و خۆرهەڵاتناسی دەڵێن، کە لە رێگەی ئەوانەوە بۆ یەکەمجارە، میتۆدی مێژوویی، بەسەر کەلەپوری ئیسلامیماندا پراکتیزە بکەین. لێرەوە لەبری ئەوەی ئێمە سوپاسیان بکەین، قسەیان پێدەڵێین و نەفرەتیان لێدەکەین و جامی رق و کینەی خۆمان، بەسەر ئەواندا قڵپدەکەینەوە. وای لەو نەتەوەیەی، نەتەوەکانی دیکە، بە دواکەوتن و نەزانینی پێدەکەنن.\nبەم دوایانە لە پاریس، کتێبێکی ئینسایکلۆپیدیایی و دەستەجەمی قەبارە گەورە، بە سێ هەزار لاپەڕەوە، سەبارەت بە قورئان بڵاوکرایەوە: قورئانی مێژوونووسان. لەو کتێبەدا دۆزینەوەی سەرسوڕهێنەر هەیە، سەبارەت بە کتێبی دامەزراندنی ئیسلام، کێ گوێی لێ بووە؟ لەوەش گرنگتر: کێ بوێریی ئەوەی هەیە وەریگێڕێتە سەر زمانی عەرەبی؟ بەڵێ تازەکردنەوەی ئیسلام، بە شێوەیەکی نایاب بوونی هەیە. بەڵام لەسەر دەستی گەورە خۆرهەڵاتناسە ئەکادیمییەکان، نەک لەسەر دەستی رۆشنبیرانی عەرەب کە نوقمی ئایدۆلۆژیا ئاسانەکان و دیماگۆگییەکان بوون.


هەپەگە: دەیان سەربازی توركیا كوژران و برینداربوون – تۆڕی میدیایی خەڵک\nهەپەگە: دەیان سەربازی توركیا كوژران و برینداربوون\n2020/06/18 - 9:24 PM\nهێزەكانی پاراستنی گەل (هەپەگە) ڕایدەگەیەنێت لەمیانی بەرەنگاربوونەوەیان لەدژی هێرشەكانی سوپای توركیا بۆ سەر ناوچەی هەفتانین، دەیان سەربازی سوپای توركیا كوژران و دەیانی تریش برینداربوون.\nناوەندی چاپەمەنی هێزەكانی پاراستنی گەل (هەپەگە) لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند: گەریلاكانیان لە بەرەی بەرەنگاری لەدژی سوپای توركیا لە (هەفتانین) توانیویانە دەیان سەربازی توركیا بكوژن و بریندار بكەن، هاوكات ڕاگەیەنراوەكە ئاماژەی بە شەهید بوونی دوو گەریلا كردووە.\nهەپەگە ڕاشیگەیاندووە: سوپای توركیا ژمارەیەك هێرشی ئاسمانی بۆ سەر ناوچەكانی زاب و گارا و مەتین ئەنجامداوە.\nجێی ئاماژەیە، سوپای توركیا چەند ڕۆژێكە ئۆپراسیۆنی سەربازیی بۆ سەر ناوچەی هەفتانین دەستپێكردووە، بەڵام هێزەكانی پاراستنی گەل بەهەموو شێوەیەك پەرپەرچی هێرشەكانیان داوەتەوە.\nتوركیازابگاراگەریلامەتینهەپەگەهەفتانینهێزەكانی پاراستنی گەل\nیەكێتی داوایەكی بەپەلە لە حكومەتی عیراق دەكات\nپشتگیری لە داوا ڕەواكانی پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی دەكات\n3 مانگە داخراون\nمەككەى پیرۆز دەرگای مزگەوتەكان دەكاتەوە


ئەمریکا چەک و چۆڵی زیاتر رەوانەی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست دەکات\nسلێمانی... ده‌ست به‌سه‌ر بارهه‌ڵگرێكی ئاوی له‌ده‌به‌نراودا ده‌گیرێت\n2019-05-11 [10:28 AM]\nوەزارەتی بەرگریی ئەمریکا (پێنتاگۆن) ئاشکرایکرد لەدوای ھەڵکشانی ئاستی گرژییەکان لەگەڵ ئێران، کەشتیی جەنگیی خشۆک "USS Arlington" و مووشەکھەڵگرێکی بەرگریی ئاسمانیی پاتریۆتی رەوانەی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست کردووە.\nلە راگەیەندراوێکدا کە لەلایەن پێنتاگۆنەوە بڵاوکراوەتەوە، ھاتووە "بریکاری وەزیری بەرگریی (پاتریک شاناھان) وەک بەشێک لەو ھێزە سەربازییە زیادەیەی کە فەرماندەیی ھێزە ناوەندییەکان ئەمریکا (CENTCOM) لە ناوەڕاستی ئەم ھەفتەیەدا داوایکردبوو،\nرەوانەکردنی کەشتی "USS Arlington" - ئێل پی دی-٢٤ و مووشەکھەڵگرێکی بەرگریی ئاسمانیی پاتریۆتی بۆ ناوچەی ئەرکی فەرماندەییەکە، پەسەندکردووە".\nلە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوە دراوە کە بەھۆی دەنگۆی ئەوەی ئێران پلان بۆ ئەوە دادەنێ ھێرش بکاتە سەر ژمارەیەک لە ئامانجەکانی ئەمریکا، سەرەتای ھەفتە ئەم گرووپەیان بۆ ناوچەکە رەوانەکردووە، گرووپی ھێرشبەری کەشتی جەنگی "USS Abraham Lincoln" بەشداری لە ھێزی ئەرکی بۆردومان دەکات و تیایدا ھاتووە: "وەزارەتی بەرگری لە نزیکەوە چاودێری چالاکییەکانی سوپا و پشتیوانانی و رژێمی ئێران دەکات".\nئەمریکا سەرەتای ھەفتە بۆ بەرپرچدانەوەی ھەرچەشنە ھەڕەشەیەکی ئێران، کەشتی جەنگی "USS Abraham Lincoln" کە لە چوار فڕۆکەی بۆردومانی جۆری kapasiteli B-٥٢ پێکھاتبوو کە توانای ھەڵگرتنی کڵاوەکی ئەتۆمیان ھەیە رەوانەی کەنداو کرد.\nئەم هەواڵە 5833جار خوێندراوەتەوە


Курдипедиа - پژاک: پێویستە ڕوناکبیران بە ڕوانگەی شۆڕشگێڕیەوە ڕووبەڕووی داگیرکاری ببنەوە\n📝 پژاک: پێویستە ڕوناکبیران بە ڕوانگەی شۆڕشگێڕیەوە ڕووبەڕووی داگیرکاری ببنەوە | Группа: курдские документы | Язык статьи: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nپژاک: پێویستە ڕوناکبیران بە ڕوانگەی شۆڕشگێڕیەوە ڕووبەڕووی داگیرکاری ببنەوە\nڕاگەیەنراوی پژاکپژاک بەم شێوەیەیە:\nئەرکی و بەرپرسیاریەتی شۆڕشگێڕی بە یەکەوە گرێدراون. رەوتی شۆڕش لە گەڵ هەمو تەنگ و چەڵەمەکانی بەرەو پێش دەچێت، گرنگترین ئەرکی روناکبیر ئەوەیە کە لە رەوتی شؤڕش دا بەرپرسیاریەتی شۆڕشگێڕی خۆی بە جێ بگەیەنێت. دەزانین روناکبیری بەرپرسیار شۆڕشگێڕێکی راستەقینەیە. شۆڕشگێڕ لە گەڵ زەلکاوی دۆگماتیسمی چەقبەستو لە هەنگاوی یەکەمی دا فاسلەی گرتوە و بە تێگەییشتن لە ماتریالیزمی دیالکتیک، بە کرانەوەی بۆ کۆمەڵگایەکی دێمۆکڕاتیک هەنگاوی بوێرانەی هەڵدێنێتەوە. تێئۆری و پڕاکتیک بە یەکەوە گرێ دەدات و بە پڕاکتیک دەرهێنانی تێئۆری ئەرکی شۆڕشگێڕی و روناکبیری خۆی دەسەلمێنێت. شۆڕشگێڕ هاوکات کە بیردەکاتەوە پڕاکتیک دەکات و لەو دەمەدا کە پڕاکتیک دەکات لە رەوتی بیرکردنەوە کەم ناهێنێت. لە سەردەمی هەستیاردا ئەرکەکانی روناکبیری شۆڕشگێڕ زۆرتر دەبن.\nلە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاڵوگۆڕیەکی مەزن خەریکە بەڕێوە دەچێت. شوێنێک کە هەم لانکەی شارستانیەت بوە و هەمیش ناوەندی پێکەوە ژیان. ئێستاش هێژمۆنخوازان، لە روانگەی جیاوازەوە خەریکی دەست تێوەردان و ماندگاری ئەزمونی شکستخواردوی سیستمی کۆپیەکراوی سیستەمی دەوڵەت نەتەوەی خۆیان بە روانگەی پۆزیتیویستین. دەزانین کە پلانی همۆژێن و یەکڕەنگ کردنی کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی ناوەڕاست توشی گرفت و قەیران هاتوە و ئەم پرۆسەیەش وێرانی و کاولکاری و دڕدۆنگی و چەندبەرەکی لەگەڵ خۆی هێناوە و بە کاناڵی ئیسلامی توندرەو ناوچەکەیان کردۆتە زەلکاوێک بۆ دانیشتوان. پاشکەوتویی هزر و فکر لە قالبی جیاوازدا خەریکە مەیدان دەگرێت و بە دەیان ساڵ کۆمەڵگا، بەرەو پاش دەباتەوە. ئەم شەڕە بەشێک شەڕی زێهنیەت و پارادیگماسالە و بەشێکیشی بۆ بەردەوامی پلانی شکستخوادوو لە سەر بەستەری وێرانی ناوچەکە لە ئارادایە. بەتاڵ کردنی کۆمەڵگە لە بەهاکانی مرۆڤایەتی و روحی بەرزی شۆڕشگێڕی و تێکۆشانی مافخوازی و ژیانێکی بەرومەتە.\nسیستمی داگیرکاری بە رێگەی پڕۆژەی جیاواز، وەک یەکدەست کردنی کۆمەڵگە و بێ ئیرادەکردنی تاک و بەڵاڕێ دابردنی رەوتی شۆڕشگێڕی و روناکبیری، بەردەوام حەولی دەستەمۆکردنی هەمو ئیرادەیەکی روناکبیری داوە. لەم کاناڵەوە دەستەڵات حەول دەدات بۆ کۆنتڕۆڵکردنی تەواوی جومگەکانی جڤاک. شەڕێکی بەردەوام لە ئارادایە ئەویش شەڕی ناسنامە و ئێرادەی گەل دژی بە کۆیلەکردن و دەستەمۆی کۆمەڵگە لە لایەن دەستەڵاتەوەیە. شەڕێکی قوڵ و ماسکدارە و هەمو دەرفەتەکان بەکار دەهێنن بۆ بە لاڕێدابردنی مرۆڤ لە ناو ئەم بازنەیەدا. بەتاڵکردنی مێشک و ئیرادە لە رێگای بێ هیوایی و نیشاندانی ئەزمونی تێکشکاو بۆ جەماوەر و هاوکات، دەستەڵات لە بەرامبەر کۆمەڵگەدا خۆ بەهێز نیشاندەدات کە وەک بێ رکەبەر نیشان بدرێت.\nلەم سەردەمەدا مرۆڤ و کەسایەتی روناکبیر پێویستە ئەرک و میسیۆنی مێژویی خۆی بزانێت و لە روانگەی شۆڕشگێڕیەوە بکەوێتە مەیدانی پاراستنی گەل و نیشتمان و ئازادی کۆمەڵگەکەی. شەر لە گەڵ سیستم بە سیستمی شۆڕشگێڕی بەربەرەکانی لەگەڵ دەکردرێت و بۆیە روناکبیری گەلەکەمان پێویستە بە روانگەی شۆڕشگێڕیەوە روبەڕوی داگیرکاری و پاشکەوتوکردنی کۆمەڵگە ببێتەوە، و روناکبیری شۆڕشگێر کەسایەتیەکی بوێر و ئازایە کە ئەرکی پاراستنی بەها دێمۆکڕاتیکەکانی ئازادی کۆمەڵگەی لە سەر شانە، هێز و ئیرادە و پوتانسیەڵە جیاوازەکانی روناکبیران پێویستە لە بەربەرەکانی تاک ببێتە تێکۆشانێکی بە هەرەوەزی ئیرادەمەند بۆ بەبەرەکانی لە گەل دیکتاتۆران و کۆنەپەرەستی. بەرهەمی تێکۆشانی تاک بۆ وەدەست خستنی دەستکەوتی شۆڕشگێڕی لەم سەردەمە هەستیارەدا پێویستە بە روحی شۆڕشگێڕی و بەرپرسیاریەتی بە کۆ بکرێتەوە بۆ ئەوەی بتوانن ئەنجامێک لە تێکۆشانی خۆیان بۆ بەرەوپێش بردنی رەوتی ئازادیخوازی بگرن.\nلەم سەردەمە هەستیارەدا پێویستە روناکبیر لە شێوازی قالبی تەنگی بوچونی تاک بێتەدەر و بە روحی تێکۆشانی شۆڕشگێڕی و تێگەهێشتن لە سەر ئەرکی هەستیار و مێژویی بتوانن رۆڵی پێشەنگایەتی کۆمەڵگە بگرنە دەست و بۆ بەربەرەکانی لەگەڵ پاشکەوتویی و بە کۆیلەکراوی مێشک و زێهنیەتی بەشێک لە کۆمەڵگە تێکۆشانێکی بە کۆمەڵ بەم روحە شۆڕشگەڕیەوە بەرنە پێش. بە بەرپرسیاریەتی و هەستیاریەوە ببنە ئەو پێشەنگە روناکبیرە شۆڕشگێڕە کە رەوتی مێژویی نیشتمانەکەیان بە ئاقاری دڵخوازی پێشکەوتنخوازی بۆ داهاتوی نیشتمان پێشەنگایەتی بکەن و بە ئەنجامی بگەیەنن.\n 📡 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری ئەی ئێن ئێف نیوز - 02-09-2020\n➕ Добавил (Roj Hejar) на Sep 3 2020 9:27PM\n👌 Эта статья была рассмотрена и выпущена (Hawrê Baxewan) на Sep 4 2020 10:49AM\n✍ Этот пункт недавно дополнено (Roj Hejar) на: Sep 3 2020 9:33PM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 217\n📊 Статистика Статьи 380,997\nПохожие файлы 49,164


بەرپرسی میـحوەری رۆژئاوای كەركووك گۆڕا\nئەمڕۆ لە رێوڕەسمێكدا بە ئامادەبوونی ژمارەیەك لە فەرماندە و پێشمەرگەكان، كەمال كەركووكی پۆستی بەرپرسی میـحوەری 5ی ھێزی پێشمەرگەی لە رۆژئاوای كەركووك رادەستی نووری حەمە عەلی كرد، بڕیاریشە لە چەند رۆژی داھاتوودا كەمال كەركووكی وەك بەرپرسی ئەنجوومەنی سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان لە پارێزگای كەركووك دەست بەكاربێت.\nئاراس ئەحمەد، پەیامنێری كوردستان24 لەنێو رێوڕەسمی ئاڵوگۆڕكردنی بەرپرسی میحوەری 5ی ھێزی پێشمەرگە لە رۆژئاوای كەركووك رایگەیاند: "لەو رێوڕەسمەدا ئەمڕۆ كەمال كەركووكی كە پێشتر بەرپرسی ئەو میحوەرە بوو، پۆستەكەی رادەستی نووری حەمە عەلی كرد".\nنووری حەمە عەلی، بە كوردستان24 راگەیاند: "درێژە بە ئەرك و كارەكانی سەربازی دەدەین لەو میحوەرە، داواش لە كەناڵەكانی راگەیاندن دەكەین گرنگی زیاتر بە میحوەری كەركووك بدەن".\nئاماژەی بەوەشدا: "ئەو میحوەرە گرنگی خۆی ھەیە، چونكە كەركووكە و ئەو شارە لە مێژوودا، لە پێناو كەركووك كۆڵمان نەداوە و كۆڵنادەین".\nنووری حەمە عەلی، بەرپرسی میحوەری 5ی ھێزی پێشمەرگە راشیگەیاند: "لە چوارچێوەی ئاڵوگۆڕییەكان، لەسەر بڕیاری سەرۆك بارزانی وەك بەرپرسی میحوەر دەست نیشان كراوم".\nسەبارەت بە كردنەوەی رێگای ھەولێر- كەركووك و مانەوەی پێشمەرگە لە سنووری پردێ گوتی: "لەو بڕوایەداین ھەفتەی داھاتوو پێش جەژنی قوربان، رێگاكە بكرێتەوە. پێشمەرگەش لە شوێنی خۆی دەمێنێتەوە و تا فەرمانمان پێدەكرێت".\nبە گوێرەی زانیارییەكانی پەیامنێری كوردستان24، لە چەند رۆژی داھاتوودا كەمال كەركووكی وەك بەرپرسی ئەنجوومەنی سەركردایەتی پارتی لە پارێزگای كەركووك.


خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له به‌رده‌م ته‌قینه‌وه‌یه‌كی گه‌وره‌دایه |\nHome بیروڕا ناوخۆیی ئاڵنگاریی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له به‌رده‌م ته‌قینه‌وه‌یه‌كی گه‌وره‌دایه\non: حوزه‌یران 27, 2018 In: ئاڵنگاریی, بیروڕا, ناوخۆییNo Comments\nكورد و ئێران، كورد و سوریا، كورد و توركیا، كورد و عێراق… كورد و كورد له هه‌ر چوار ده‌وڵه‌ته سه‌رده‌سته‌كه‌شدا، له گه‌رمه‌ی به‌ریه‌ككه‌وتنێكی هه‌ڵكشاودان كه سه‌قامیگریی ناوچه‌كه، ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی و ژیانی تاكه‌كان له هه‌رێمی كوردستانیش ده‌خاته به‌ر مه‌ترسی.\nڕۆژی ١٣ی ئه‌م مانگه، ڕۆس هاریسن لێكۆڵه‌ری به‌رجه‌سته‌ی په‌یمانگه‌ی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له زانكۆی جۆرج تاون، په‌یامێكی تاریكی بۆ خه‌ڵكی جیهانی سێ به گشتی و به‌تایبه‌تتر بۆ دانیشتووانی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ڕاگه‌یاند: ״خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له به‌رده‌م ته‌قینه‌وه‌یه‌كی گه‌وره‌دایه.״\nئه‌م پسپۆڕه ڕوونی كردووه‌ته‌وه كه گوشاره‌كانی ئه‌مه‌ریكا، وڵاتانی عه‌ره‌بی كه‌نداو و ئیسرائیل، ئێران هان ده‌دات زیاتر په‌لی چین و ڕوسیا بگرێت و ده‌ستیان له كاروباری ڕۆژئاوای ئاسیا، عێراق و سوریا وه‌ربدات. له هه‌ردوو ده‌وڵه‌ته‌كه‌ش دا خه‌ڵك و خاك و مه‌سه‌له‌ی كورد، ڕووبه‌ڕووی مه‌ترسی زیاتر ده‌بنه‌وه.\nله ڕۆژئاوای كوردستان، ڕژێمی ئه‌سه‌د به پشتیوانیی به‌شێك له گرووپه شیعه چه‌كداره عێراقییه‌كان هه‌ڵمه‌تێكی سه‌ربازیی ده‌ست پێ كردوه و له دێره‌زوره‌وه به‌ره‌و قامیشلۆ به نیازی پێشڕه‌وییه. هه‌مان كات، چه‌كداره یاخییه ئیسلامگه‌را توندڕه‌وه‌كان، له باكوور و باشووری ڕۆژئاوای سوریا بۆ ڕێڕه‌وێك ده‌گه‌ڕێن كه بگوازرێنه‌وه بۆ سنووری دێره‌زور به‌ره‌و ئه‌لبوكه‌مال له دیوی سوریا و له‌گه‌ڵ له‌شكركێشی به‌ره‌و حه‌سه‌كه له باكوری ڕۆژهه‌ڵاتی سوریا، به‌ره‌و باشوری ڕۆژهه‌ڵاتیش پێشڕه‌وی بكه‌ن و له ناوچه‌ی جزیره‌وه له پارێزگای نه‌ینه‌وا له عێراق، به‌ره‌و زنجیره چیای حه‌مرین، و ناوچه كوردستانییه‌كانی كه‌ركوك، دیالی، سه‌ڵاحه‌دین و موسڵ بڵاو ببنه‌وه.\nله دیوی ڕۆژهه‌ڵات، جووڵه‌یه‌كی نه‌رم به‌ڵام ترسناك له‌سه‌ر ئاسایشی ڕژێمی ئیسلامی ده‌ستی پێ كردوه و وا سێ ڕۆژه مانگرتنی بازاڕییه‌كان له چه‌ند ناوچه‌یه‌كی تاران، ئیسفه‌هان و كرماشان به‌رده‌وامه. له پاڵ ئه‌مه‌شدا، زنجیره‌یه‌ك كۆبوونه‌وه‌ی به‌شێك له هێزه‌كانی ئۆپۆزسیۆنی كوردی ڕۆژهه‌ڵات له ده‌ره‌وه ده‌ستی پێ كردوه و كه‌ناڵه په‌یوه‌نداره‌كانیش به پاشماوه‌كانی ڕژێمی شای ئێران ڕه‌زا محه‌مه‌د ڕه‌زا شا، وه‌كو فریادڕه‌سی گه‌لانی ئێران ده‌ناسێنن و له مانگی ١٢ی ساڵی ڕابردوه‌وه، بیرۆكه‌ی چه‌سپاندنه‌وه‌ی ڕژێمی پاشایه‌تی له ئێراندا گه‌رموگوڕتر بره‌و پێ ده‌ده‌ن.\nله توركیا، هه‌ده‌په توانی به‌ربه‌ستی حزبی ده‌سه‌ڵات بشكێنێت و بگه‌ڕێته‌وه په‌رله‌مان، به‌ڵام ئه‌و سه‌ركه‌وتنه، سێ كێشه‌ی جه‌وهه‌ریی له‌گه‌ڵ خۆی هه‌ڵگرتووه. له سێستمی سه‌رۆكایه‌تیی توركیادا، ئه‌ردۆگان بوو به سه‌رۆكێكی هه‌تاهه‌تایی كه هیچ هێزێك به‌م نزیكانه ناتوانێت كێبڕكێی بكات، په‌رله‌مان پێگه‌كه‌ی خۆی دا به سه‌رۆك، به‌شێك له كورد پابه‌ند بوو به كاری سیاسی و پاساوی بۆ خه‌باتی چه‌كداری له ده‌ست دا و به‌شێكیش له كورد، له ناوچه‌كانی وه‌كو شرناخ، كه به درێژایی مه‌سه‌له‌ی كورد له توركیادا، خاڵی به‌هێزی كوردایه‌تی بووه، ده‌نگیان بۆ ئه‌كه‌په دا. هه‌موو ئه‌و دیمه‌نه، چاودێر ده‌گه‌یه‌نێته ئه‌و ئه‌نجامه‌ی كه پێگه‌ی كورد له توركیا و باڵی ئیقیلمیی په‌كه‌كه له سوریا و توركیا و عێراق پاشه‌كشێ ده‌كات و كوردی باكور، بۆ به‌دیلی تر ده‌گه‌ڕێت كه له نه‌بوونیدا، ئه‌كه‌په بۆشاییه‌كه‌ی پڕ ده‌كاته‌وه.\nله عێراق، كورد له به‌رده‌م ته‌عریبێكی نوێ دایه له ناوچه‌كانی دیاله و سه‌ڵاحه‌دین و موسڵ و كه‌ركوك. زیادبوونی جموجوڵی گروپی تیرۆریستیی له ناوچه كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئیداره‌ی هه‌رێم، بۆته هۆی بڵاوبوونه‌وه‌ی ترس و تۆقاندنی زیاتری ئه‌و خێزانه كوردانه‌ی له ناوچه‌كانیان ماونه‌ته‌وه. له‌به‌ر ئه‌وه‌ش كه ڕێگه به هێزی پێشمه‌رگه و ده‌زگا ئه‌منییه‌كانی كوردستان نادرێت بوونی به‌هێزیان هه‌بێت له لایه‌ن حكومه‌تی عێراق و كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تییه‌وه، به‌شێك له‌و خێزانانه له‌ژێر گوشاری هه‌ڕه‌شه‌ی داعش و به به‌رچاوی هێزه‌كانی سوپا و پۆلیسی عێراق و حه‌شدی شه‌عبی، ناچار ده‌بن كه ناوچه‌كانی خۆیان چۆڵ بكه‌ن.\nوه‌كو جارێك تۆماس فریدمان نووسیبووی، پشتێنه‌كانتان توند ببه‌ستن. هه‌وراز و نشێوی زۆر له‌ڕێیه.\nفەهرەست لە (ئیبن نەدیم)ـەوە بۆ (سینان ئەنتۆن)


میدیای كوردی و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی ئه‌نجامی ریفراندۆم\nدیاره لێره باسم له ئه‌ركی میدیا نیه وه‌ك ده‌رخستنی راستیه‌كان و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی هه‌یه وه‌ك خۆی. هه‌مووان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دان كه راستگۆیی یه‌كێك له سیفه‌ته سه‌ره‌كیه‌كانی هه‌ر میدیایه‌كی رێزلێگیراو بێت و به جوانی حه‌قیقه‌ته‌كان ده‌ربخات و بێ زیاد وكه‌م هه‌موو هه‌واڵه‌كان بڵاوبكاته‌وه. به‌ڵام له هه‌موو دونیا خه‌تی سوور و بنه‌ماجێگیره‌كان و ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی و به‌رژه‌وه‌ندی باڵای میله‌ت هه‌یه، ده‌كرێت تۆیه‌كی میدیا راستیه‌ك بڵاوبكه‌یته‌وه گیانی ملیۆنه‌ها خه‌ڵك بخه‌یته مه‌ترسیه‌وه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی راستگۆیی ده‌پارێزیت، ئاسایشی گه‌لێك بخه‌یته چاڵه‌وه، وه‌ڵا چیه هه‌واڵه‌كه وه‌ك خۆی ده‌گوێزیته‌وه، به‌رژه‌وه‌ندی میله‌ت پێشیل بكه‌یت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كرده‌وه‌كه وه‌ك خۆی بگوێزیته‌وه. ئه‌مه له پێشكه‌وتوترین و ئارامترین ده‌وڵه‌تی دونیادا نیه، سه‌ره‌رای بونی سه‌قامگیری كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و سیاسی تێیاندا. كه‌چی له‌كوردستان كابرا خۆی لێ بووه به موردوخای و محه‌مه‌د حه‌سه‌نێن هه‌یكه‌ل و به‌راست و چه‌پدا هه‌واڵ بڵاوده‌كاته‌وه و ته‌شهیریش ده‌كات و بێ ئه‌وه‌ی له لایه‌نی یاسایی و سیاسیه‌وه هه‌واڵه‌كان وه‌ك خۆی بخوێنێته‌وه و ده‌ردانه‌كانی له‌به‌رچاو بگرێت.\nئه‌وه‌ی له‌م چه‌ند رۆژه‌دا به‌رچاو ده‌كه‌وێت، باس و خواسی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌رئه‌نجامی ریفراندۆمه. ئه‌وه‌ش كه شایانی لێوردبونه‌وه‌یه كه هه‌موو میدیاكان باس له هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌م پرۆسه‌یه ده‌كه‌ن، بێ ئه‌وه‌ی له رووی یاسایی و زۆرئاساییشه‌وه له‌مه‌ر ئه‌م كرده‌وه پرسیار له یاساناسێك بكه‌ن و وه‌ك توتی قسه‌ی به‌رپرسانی عیراق و میدیاكانیان ده‌جونه‌وه و له‌مه‌ر راستی توانای هه‌ڵوه‌شانه‌وه یان هه‌ڵنه‌وه‌شانه‌وه‌ی ده‌رئه‌نجامی ریفرندۆم نوتقیان ڵێوه نایه‌ت كه به نایاسایی له‌قه‌ڵه‌می بده‌ن و راستیه‌كه بلێن كه بۆ هیچ كه‌س و لایه‌ن و ده‌سه‌ڵاتێك نیه هه‌لیوه‌شێنێته‌وه، كه‌چی له هه‌ر كرده‌وه‌یكی تردا ئه‌گه‌ر په‌یوه‌ندی به كاری نێوخۆییه‌وه هه‌بێت، هه‌میشه راوبۆچون و هه‌ڵوێستی خۆیان ده‌رده‌برن و شیكردنه‌وه‌ی هه‌مه‌جۆری بۆ ده‌كه‌ن. ئه‌وه‌تا باس له داواكاری هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی ئه‌رئه‌نجامی ریفراندۆم له لایه‌ن به‌غداوه ده‌كه‌ن بێ ئه‌وه‌ی بڵێن ئه‌م كاره مه‌حاڵه و هه‌موو بریارێكی له‌وباره‌وه بێت به هیچ ده‌سه‌ڵاتێك ناكرێت نه ته‌شریعی و نه جێبه‌جێكار و نه‌ش دادوه‌ری، كه‌چی ده‌نوسن حكومه‌تی هه‌رێم ده‌رئه‌نجامی ریفرندۆم هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه و وه‌ك دیوكیۆمێنتێك له میژوودا بۆ هه‌مو لایه‌ك تۆماری ده‌كه‌ن و ئازار و زیانه‌كانی گه‌لی كوردستان زیاتر ده‌كه‌ن و ته‌نانه‌ت ئه‌م پرسه وه‌ك خۆی بۆ لێروانینی له دوارۆژێكی نزیكیشدا شیناكه‌نه‌وه. به‌ڵێ ئه‌گه‌ر سه‌ركردایه‌تیه‌كی له‌و جۆره‌مان هه‌یه كه هه‌ڵه‌ی گه‌وره ده‌كات و پرسه‌كه‌مان ده‌خاته مه‌ترسیه‌وه، كه‌چی میدیایه‌كی رێنوێنیكه‌ریشمان نیه بۆ ئه‌وه‌ی پرسه گرنگ و مه‌سه‌له گه‌وه‌ركان له‌به‌رچاو بگرێت و ئه‌و جۆره هه‌ڵوێستانه له‌سه‌ر سه‌ركردایه‌تیه كورتبینه‌كه‌ش ئاڵۆزتر و قورستر نه‌كات، به‌داخه‌وه ته‌نها له‌پێناو پربینین و فرۆشتنی ه‌ده‌زگا میدیاكه‌ی خۆیان هه‌موو یاسا و ریسایه‌ك پێشێل ده‌كه‌ن و له‌وه‌ش به‌دبه‌ختیتر ئازار و مه‌ینه‌تیه‌كان و قوربانیدانی گه‌لی كورد له‌به‌رچاو ناگرن و ته‌نها بۆ خۆده‌رخستن وه‌ك ئۆپۆزسیۆن ته‌نانه‌ت بنه‌ما سه‌ره‌كیه‌كانی نه‌ته‌وایه‌تی و نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌به‌رچاو ناگرن وهه‌ر هیچ نه‌بێت با وه‌ك وڵاتانی دونیا له‌م كاته‌دا به‌رژه‌وه‌ندی باڵا له‌سه‌رووی هه‌موو شتێكه‌وه‌یه دانێن. ئه‌وه‌ی روونه زۆرێك له‌م كاته زۆر ئاڵۆزه‌ی جیهاندا كه تا ئێستا نه‌ته‌وه و ده‌وڵه‌ت له هیچ جێگایه‌ك وه‌لانه‌نراوه و سنوور و قه‌واره پێویستی سه‌ره‌كی سه‌رجه‌م گه‌لانه چ جای گه‌لێكی بنده‌ستی وه‌كو كورد، كه‌چی كاكی برا خۆی و ده‌زگاكه‌ی به پۆست ده‌وڵه‌ت و پۆست نه‌ته‌وه له‌قه‌ڵه‌م ده‌دات و گوایه باوی ده‌وڵه‌ت و نه‌ته‌وه نه‌ماوه و هه‌موو گه‌لی كوردستان ده‌خاته ژیر ره‌حمه‌تی نه‌ته‌وه‌یه‌كی سه‌رده‌ت دواكه‌وتوووه‌وه نه‌ك سیستمێكی پێشكه‌وتنوخوازه‌وه.


دوازده جۆرێن زمانى - وارمیدیا\nمێژوویا به‌لاڤكرنێ: 2018/05/15 - 2:50 م\nو. ب ده‌ستكارى: وارڤان\nد هه‌ر زمانه‌كیدا، كۆمه‌كا زاراڤان هه‌نه، ئاستێن زمانى و جۆرێن بكارئینانێ و بیاڤێن بكارئینانێ ناڤ دكه‌ن. هندى زمانزانى پێشكه‌ڤتیتر و زانستیتر بت، هندى پتر خزمه‌تا لێكۆلینێ و لێگه‌ڕانێ هاتبته‌كرن، زاراڤ پترن.\nد كوردیدا، چونكى بیاڤێ زمانزانیێ به‌رته‌نگه، ته‌نێ هندى تلێن ده‌ستان مه زاراڤ داڕێشتینه، وه‌كو؛ زمان/ ئه‌زمان- زار/ دیالێكت- ده‌ڤۆك- و هنده‌ك جاران ژێرزار و ژێرده‌ڤۆك… بۆ ئاستێن جودایێن ئێكزمانى دهێنه بكارئینان. ژ كه‌ڤن وه‌ره، جۆره‌كێ زمانچێكرنێ ل ناڤ كوردان هه‌یه، دبێژنێ چزاڤزى. ده‌نگه‌كى د ئێخنه ناڤ یان پێش و پاشى هه‌ر ده‌نگه‌كى یان بڕگه‌یه‌كێ یان په‌یڤه‌كێ…هتد. بۆ زمانێن جودا یان جۆرێن ئاخڤتنێ چ دئێك زمان دا یان د زمانێن جوداجودا دا، یان یێن ژێكدوور دبن، ته‌نێ ستانده‌رد یان ئه‌ده‌بى یان نڤێسكى بكار دهێت، جۆرێن دى زاراڤ بۆ نه‌هاتینه داڕێشتن یان ل ده‌ستپێكێنه.\nد ئنگلیزیدا، جۆره زه‌نگینیه‌ك هه‌یه. مارك نیكۆلى Mark Nichol دوازده جۆر رێزكرینه، من باش زانى ب ده‌ستكارى ڤه‌گوهێزمه كوردى.\nئارگۆت Argot: (ژ فره‌نسى؛ كۆما پارسه‌ك و خوازخوازۆكان) ئه‌ڤه جۆره‌كێ چزاڤزییه، گرۆپه‌ك هنده‌ك په‌یڤان یان جۆره‌كێ گوهاڕتنا زمانى بكاردئینن داكو كه‌س تێنه‌گه‌هت. هنده‌ك هه‌مان زاراڤى دبێژنه جارگۆن jargon.\nكانت Cant: (ژ ئنگلیزى؛ شێوازێ خواستنێ، ژ لاتینى- كانێرێ؛ ستران گۆتن) ئه‌ڤه ژى وه‌كو جارگۆن و ئارگۆت، جۆره‌كێ چزاڤزییه، داكو كه‌سێن نه ژ گرۆپى تێنه‌گه‌هن.\nزمانێ گه‌لێرى یان كۆلانكى Colloquial Language: ئه‌ڤه ئه‌و په‌یڤ و زمانه یێ خه‌لك بكاردئینت و ده‌ربازى نڤێسینێ نه‌بوویه. هنده‌ك جاران ئه‌ڤ زاراڤه بۆ كێماسى و كێمكرنێ بكار دهێت، هه‌كه‌رچى به‌س بۆ زمانێ نه‌فه‌رمى دهێته گۆتن. زمانێ گه‌لێرى یان كۆلانكى، چ په‌یڤ بن یان ئیدیۆم و ده‌ربڕین و په‌ند، ژ ده‌ڤه‌ره‌كێ بۆ ئێكا دى، ژێكجودانه. ئانكو هه‌مان په‌یڤ یان ده‌ربڕین ل هه‌ر جهه‌كى بۆ مه‌ره‌مه‌كا جودا بكار دهێن. هنده‌ك Demotic (گه‌لێرى یان مللى؛ ژ دیمۆسا گریكى ب مانا گه‌ل یان خه‌لك) بۆ هه‌مان مه‌ره‌مێ بكار دئینن.\nكریۆل Creole: (ژ فره‌نسى، ژ پۆرتوغالى crioulo: كه‌سێ هاتىیه خودانكرن. زمانێ ئه‌وانه یێن ل وه‌لاته‌كێ دى بووین) جۆره‌كێ پتر ئالۆزێ وه‌راركرنا پیجنه pidgin. ئه‌ڤه ژ دو یان پتر زمانێن ماك په‌یدا دبت و خه‌لكه‌ك وه‌كو زمانێ نه‌ته‌وه‌یى بكاردئینت.\nزار یان دیالێكت Dialect: زار شێوازێ ئاخڤتنا خه‌لكه‌كىیه ب گۆره‌ى جوداهىیێن جیۆگرافى یان فاكته‌رێن جڤاكى.\nجارگۆن Jargon: (ژئنگلیزى، ژ فره‌نسى؛ ویچویچ، چریورى. دبێژنه ئاخڤتنا نه‌به‌رفه‌هم، له‌وچه‌یى) دبێژنه ئه‌وان په‌یڤ و فرێزێن ل بزاڤ یان پیشه‌یه‌كێ بكاردهێن، بۆ نموونه؛ زمانێ وه‌رزشڤان یان فیته‌ر یان دوختۆران. ئه‌ڤ جۆرێ زمانى پتر بۆ خزمه‌تا هووركارى و دروستییا تێگه‌هشتنێیه. هنده‌ك جاران بۆ ڤه‌شارتنا راستىیێیه ژ خه‌لكێ ده‌رڤه‌ى پیشه‌ى، وه‌كو دوختۆرێن نه‌ڤێن نه‌ساخ یان بندار تێبگه‌هن.\nلینگۆ Lingo: (ژ پرۆڤینچاوى؛ ژ لاتینى Lingua- زمان) ئه‌ڤ زاراڤه، شێلى بۆ ئاخڤتنا كۆمه‌له‌كى یان ده‌سته‌كه‌كێ بكاردهێت، له‌و ل شوونا گه‌له‌ك زاراڤێن دى بكار دهێت.\nزمانێ فه‌رمى یان زمانێ تێكگه‌هشتنێ یان زمانێ ستانده‌رد Lingua Franca: ئه‌ڤه ئه‌و زمانه یێ بۆ تێك-گه‌هشتنا خودان دو زمانێن جودا بكار دهێت. هه‌كه‌رچى پیجن و كریۆل كو تێكله‌یێ دو زمانانن، ئو دگه‌ل وه‌ختى دبنه زمانێ تێكگه‌هشتنێ. لێ پترىیا جاران، لینگوا فرانكا، دبێژنه زمانه‌كێ جیهانى یان گه‌له‌ك گه‌لێن بیانى بۆ تێكگه‌هشتنێ بكار دئینن. ئه‌ڤ زاراڤه ژ (زمانێ فره‌نگان Lingua franca) هاتىیه داڕێشتن كو بۆ ده‌مه‌كێ درێژ، زمانێ هه‌ڤپشكێ دۆلا ده‌ریا ناڤه‌ڕاست بوو، خه‌لكێ ل په‌ڕاڤێن ده‌ریا سپى بۆ تێكگه‌هشتنێ بكاردئینان. ئنگلیز گه‌له‌ك ناڤێن دى ژى ل ئه‌ڤى جۆرێ زمانى دكه‌ن وه‌كو؛ زمانێ پر bridge language یان ناڤگین زمانێ گشتى common language یان زمانێ بازرگانىیێ trade language یان زمانێ هاریكار auxiliary language یان زمانێ هه‌لگر vehicular language یان زمانێ هه‌ڤبه‌ند link language.\nپاتوا Patois: (ژ فره‌نسى؛ زمانێ خوه‌جهـ یان نه‌ته‌وه‌یى بۆ كۆلۆنىیێن ئۆرۆپیان) دبێژنه زمانێ نه‌ستانده‌رد یان نه‌فه‌رمى. وه‌كو زمانێ ده‌ڤه‌ره‌كێ د ده‌وله‌ته‌كێدا یان زمانێ گرۆپه‌كى د ناڤ ئێكێ مه‌زن دا. هنده‌ك جاران ب نزمى ل ئه‌ڤى زمانى دنێڕن، چونكى یان نه زمانێ ده‌وله‌تێیه یان زمانێ ده‌سته‌كا بێهێز و خوارێیا جڤاكییه.\nزمانێ پیجن Pidgin: دبێژنه زمانێ سانه‌هیكرییێ خه‌لكه‌كى، وه‌ختێ ب زمانه‌كێ بیانى دئاخڤن. ئه‌تیمۆلۆجیا فۆلكلۆرى ئه‌وه كو ژ زمانێ كۆتران pigeon هاتىیه، لێ راستىیا وێ ئه‌وه، ئه‌ڤ په‌یڤه ژ لێڤكرنا چینیان بۆ په‌یڤا ئنگلیزى business په‌یدابوویه. دگه‌ل وه‌ختى، زمانێ پیجن دبته كریۆل.\nكۆلانكى Slang: دبێژنه ئه‌وێ ئاخڤتنێ یان په‌یڤێن خه‌لكه‌ك بكار دئینن و هێشتا ده‌ربازى زمانێ فه‌رمى نه‌بووینه. په‌یڤێن كۆلانكى یان دهێنه چێكرن یان مانایه‌كا نوو دده‌نه ئێكا هه‌یى داكو مه‌ره‌مێ ڤه‌شێرن یان خه‌لك تێنه‌گه‌هت. هنده‌ك جاران بۆ ده‌مه‌كێ درێژ په‌یڤ دمینن كۆلانكى، نه‌خاسمه په‌یڤێن بۆ ئه‌ندام یان كریارێن جنسى بكار دهێن. لێ، گه‌له‌ك جاران په‌یڤێن كۆلانكى جڤاكى ڤه‌دگرن و دچنه ناڤ فه‌رهه‌نگا فه‌رمى.\nخوه‌مال یان خوه‌جهـ یان مللى Vernacular: دبێژنه زمان یان زارێ نه‌ته‌وه‌یى، به‌رانبه‌ر زمانه‌كێ دى كو بكار دهێت یان زمانێ ماك. وه‌كو زمانێن ژ لاتینى په‌یدابووین، یان زاره‌كێ نه‌بوویه ستانده‌رد یان فه‌رمى ل وه‌لاته‌كى، به‌رانبه‌ر زارێ بوویه ستانده‌رد، كو ئه‌و ژى وه‌ختێ خوه مللى بوو.


هه‌رێم: له دوای ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆمه‌وه كه‌رتی پیشه‌سازی ڕوبه‌ڕوی چه‌ندین كێشه بوه‌ته‌وه\nله دوای ڕیفراندۆمه‌وه حكومه‌تی عێراق گومرگی له‌سه‌ر به‌رهه‌می ناوخۆیی هه‌رێم داناوه\nبه‌هۆی دانانی گومرگ له سه‌ر به‌رهه‌مه ناوخۆییه‌كانی هه‌رێم له لایه‌ن حكومه‌تی عێراقه‌وه ئاڵوگۆڕی بازرگانی 50% كه‌میكردووه, زیادكردنی باج و ڕسومات و كرێی كاره‌با و سوته‌مه‌نی له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه چه‌ندین كێشه‌ی بۆ كه‌رتی پیشه‌سازی دروستكردووه و نزیكه‌ی هه‌زار كارگه له هه‌رێم كێشه بۆ ساغكردنه‌وه‌ی به‌رهه‌مه‌كانیان دروست بووه.\nسه‌ره‌ڕای قه‌یرانی دارایی و وه‌ستانی پرۆژه‌كان و خه‌رجنه‌كردنی سلفه‌ی به‌ڵێنده‌ران كه زیانی گه‌وره‌ی به‌كه‌رتی پیشه‌سازی هه‌رێم گه‌یاند, هاوكات زیادكرنی باج و ڕسومات و كرێی كاره‌با و سوته‌مه‌نی به‌شێكی تری ئه‌و كێشانه‌ن كه له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه له ساڵی 2017 دا بۆ كه‌رتی پیشه‌سازی و بازرگانی دروست كرا, له‌دوای ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆمیشه‌وه به‌غداد گومرگی له‌سه‌ر به‌رهه‌مه ناوخۆییه‌كانی هه‌رێم داناوه و ئه‌وه‌ش كاریگه‌ری خراپی له‌سه‌ر ساغكردنه‌وه‌ی ئه‌و به‌رهه‌مانه له باشوور و ناوه‌ڕاستی عێراق دروستكردووه.\nبه‌پێی ئاماره‌كان نزیكه‌ی هه‌زار كارگه‌ی گه‌وره و بچوك و مامناوه‌ند له هه‌رێمی كوردستان له‌كاردان و به‌هۆی ئه‌و كارگانه‌وه هه‌لی كار بۆ زیاتر له 20 هه‌زار كه‌س ڕه‌خساوه, به‌شێك له‌كارگه گه‌وره‌كانی وه‌ك چیمه‌نتۆ و ئاسن له 30 %به‌رهه‌مه‌كانیان له‌ناوخۆ ساغده‌كه‌نه‌وه و له 70 % به‌رهه‌مه‌كانیان هه‌نارده‌ی شاره‌كانی باشور و ناوه‌ڕاستی عێراق ده‌كه‌ن.


January 7, 2018 – Dengekan\nله ڕۆژهه‌ڵاتی گیرۆده‌بودا به فه‌رهه‌نگه (پریمیتیڤ)كان و ترادیسیۆنه كۆمه‌ڵایه‌تی و لاهوتیه‌كان؛ مرۆڤ پێویستی به دیموكراسیه‌تێكی باڵانسگیر هه‌یه تا ببێته بنه‌ما بۆ دروستبوونی تێگه‌یشتنێكی گشتگیر له چه‌مكه‌كانی ئازادی و مافه گشتیه‌كانی Continue Reading »\nهه‌ر له كۆنه‌وه له‌و رۆژه‌ی كه مرۆڤ له‌م زه‌ویه نیشته‌جێبووه( ئاین) یانیش ڕێبازه ئاینیه‌كان وه‌ك یاسایه‌ك له ژیانی مرۆڤه‌كان به‌كارهاتووه, ئاین رۆلێكی گه‌وره‌ی هه‌بووه له ناو كۆمه‌ڵگه‌وخێزاندا بۆیه ئاین هه‌ندێك Continue Reading »\nله خۆ پیشاندانه‌كانی حه‌ڤده‌ی شوباتی 2011 هیچ دروشمێك له دروشمه‌كانی خوپیشانده‌ران داوای رۆیشتنی ده‌سه‌لاتدارانی ئه‌م هه‌رێمه‌یان نه‌ده‌كرد به‌لكو چه‌مكی سه‌ره‌كی و له پێشینه‌ی داواكاریه‌كانی ئه‌و ده‌مه‌ی خۆپیشانده‌ران كه به ره‌و Continue Reading »\nله‌م وه‌زعه ئاڵۆزه‌ی ئه‌م قۆناغه فره ره‌هه‌نده شێواوه‌ی ناوچه‌كه و كوردستان. عه‌بقه‌ریه‌كی خاوه‌ن زانیاری هه‌مه‌جۆر و ده‌سترۆیشتویه‌كی پر مه‌عریفه‌تی ده‌وێت سه‌ری لێده‌ربكات نه‌ك ئه‌وانه‌ی سه‌ر شاشه و تازه‌پێگه‌یشتووانی دوور له Continue Reading »\nبه‌خێرهاتی ساڵی تازه دڵـی ئـێـمـه پڕلـه‌ڕازه ئاخۆناخت پڕخۆشـیـیه؟؟!! یان وه‌كوپار به‌بێ نازه چاومان وه‌كوكاسه‌ی مه‌ستێك دوور ده‌ڕوانـێ پـڕ نیازه توخوا وه‌ره و ده‌م به‌خه‌نده گوێمان كه‌یله بێ ئاوازه باهاتنـت ئـاوازێك Continue Reading »


ئەحمەد جاسم ؛ ڕەحمەتی ل وەزارەتا ڕەوشەنبیری – كولتور مه‌گه‌زین\nBy كولتور مه‌گه‌زین\t Last updated تشرینی دووهەم 18, 2015\nڕەحمەتی ل وەزارەتا ڕەوشەنبیری – پشکا پەیوەندییان\nئەحمەد جاسم چیرۆکنوس\nپشتی مەلای تەرقینا خوە بدۆماھی ئینای ، بەرپرسەکێ پلە بلند گۆتارەک خۆاند : ئیسفێ کەرەم ئاغای\nمرۆڤەکێ مێرخواز بوو ، ھەردەم پشتەڤانێ گەل و نەتەوەییا خوە بوو ، چ جار سەرێ خوە بو کەسێ شوڕ نە دکر ، مروڤەکێ نەفس مەزن نەبویە دگەل ھەڤالا ، ھەردەم بەرژەوەندییا گشتی ۆ ئاسایشا نەتەوەیی بەرچاڤ وەردگرت.\nپشتی گوتار ھاتیە خواندن ، ھەمی مرۆڤێن حازر ، خوە ب رێزکرن ، چوونە دەستێ برایێ ڕەحمەتی ۆ داخوازا ژێبرنا گۆنەھان ۆ خوە شکرنا جھی وی ل ئاخرەتێ کرن . وی بەرپرسێ پلە بلند دەستێ سیروانی گرت ۆ برە ڕەخەکی :\nـــ دڤێت پەرتۆکەکێ ل سەر ژیانا وی چێکەی ، ئەڤە فەرمانە ژ سەری ۆ من تو یێ ژێگرتی .\nپاشی گەلەک نەما و ل سەر زێدەکر : بوتە ژی باشە دێ دو فلسەک گەھنە تە .\nفەرمانا وی بەرپرسی دلێ وی نەخوش نەکر ، بەلکو ب شانازی ڤە زانی ئەۆ ببیتە جھێ باوەریێ و بڤی ئەرکی ڕاببیت ، ژبلی کۆ دێ ھندەک پارا وەرگریت ، وەکی چەوا گوتیێ (دوفلس) ! . ( ل جەم ڤان بەرپرسان دوفلس تشتەکێ مەزنە ، ژ بەرکو خوەدی ھێز و سامانەکێ بێ سەر و بنن ئێدی پارێن مەزن ل جەم وان بچویک بوینە ، ڕەنگە دو فلس ئانکو دوملیون ۆ نەشەرتە پتر ژی ماکی دزانیت ؟)\nپشتی بورینا حەفتیەکێ ژ تازیێ ، ب مەرەما چێکرنا کتێبی ل سەر ژیانا ڕەحمەتی بەرێ خوە دا گوندی ، پشتی پرسیارکرنێ دیاربوو کو ژ مالا وی تەک کەسەکێ مای ئەو ژی برایێ وی یە ئەوێ ل ڕێورەسمێن ڤەشارتنا وی حازر بوی .\nدەما چویە دیدارا برایێ وی ، ھەر زوی ژ بخێر ھاتن و وە رگرتنا سلاڤێ وسوحبەتێن وی زانی ، برایێ ڕەحمەتی مروڤێ خوەدێ یە و نەخواندەڤایە ، ژبلی ڤێ گەلەک یێ دێم بێ گونەھە و کانێ چ ددلی دایە یێ ل سەر دەڤی ، نەڤیا گەلەک دەمی ببەت ؛ شێوازێ خوە یێ دیالوکێ بکارئینا کو ب رێکەکێ بشێت ھەمی ھیر و مێرا ژ برایێ وی بزانیت و پروژێ کتێبێ بو وی دیارنەکەت . وەکی چەوا کەسەکێ ٢٠ سالان مروڤی دوستینیی دگەل ھەبیت ؛ ژێ پرسێ کانێ بەرپرسێ پشکا پەیوەندییا ل وەزارەتا ڕەوشەنبیری د زاروکینی و سنێلە ییا خوە دا یێ چەوا بو . برایێ وی دەستدا چێکرنا جگارەکا توتنێ و چو سوحبەتێ …\nـــ بابێ مە ئاغایێ گوندی بو ، حالێ مە گەلەک یێ خوەشبو ؛ کەسێ چ گازندە سەر مەنە بون ، بەس ڕەحمەتیێ برایێ من ئیشنەلا خودێ ژێ ڕازی ببیت تەبیعەتەکێ کرێت ل دەڤ بو ، دێکلێت خەلکێ گوندی ددزین ، ھندەک جارا ھێڤنێ قنینێت غازێ بو گوندیییا نەدھێلان ، مە قوتا ژ خوە بو ، بابێ من ل چلێ زڤستانێ\nگراس؛ خۆدی خۆم لەپشت سنەوبەرەکانەوە\nدحەمامێ ڤە گرێدا چ فایدە نەکر ، ل دوماھیێ برە باژێرێ ل دەڤ دختورەکێ نەفسانی ، پاش برە دەڤ ھەڤالەکێ خوە ل وی حینی مەسئولەکێ مەزن بو ، دا بو وی سەحکەتە شولەکی ، ل تە ناڤەشێرم دەمێ بابێ من بریە باژێری و وی بڕیاڕ دای بمینتە ل وێرێ ؛ سەرێ مە ژێ رەحەت بو و ئێدی ئەم شیاین ل دیوانا خەلکی بڕوینینە خوار! .\nپشتی کو ژ دەڤ برایێ ڕەحمەتی ھاتیەڤە ؛ ھزار و ئێک پرس دسەرێ وی دا دزڤرین ( چەوا بەرپرسێ پشکا پەیوەندییا ل وەزارەتا ڕەوشەنبیری دزیکەربو ، ئەو چ نەخوشییا دەڕونی یە مروڤی دگەھینتە ئاستێن ھوسا بلند ، ل دەسپێکێ بەرپرسێ سەنتەرەکێ ڕەوشەنبیری و پاشی چالاکڤانێ رێکخراوەکا نە حکومی ، شنی بگەھیتە وەزارەتێ ! .. براستی تشتەکێ نەیێ بەرعاقلە )\nد ڤیا بزانیت چ نە خوەشی ل جەم بەرپرسێ پشکا پەیوەندییا ل وەزارەتا ڕەوشەنبیری ھەبو . بەرەڤ نەخوشخانێ ل بەشێ ئامار و ئەرشیفی چوو ، پڕوفایلێ وی ڤەکر ؛ دەستدا خواندنا ڕاپورتێ ، ل رێزێن ئێکێ بێھنا وی چک بو ؛ مروڤ ھزردکەت یێ ماڕاسونێ دگەل خواندنێ دکەت و چاڤێن یێ ل سەر بەرپەڕی زیق بوین ، بەردەوامی دا خواندنێ ؛ ھێدێ ھێدی خوە وەکی کەسەکێ تاوانبار ل ھیڤییا بریارا جێبەجێکرنا حوکمێ سێدارەدانێ ب ناڤ چاڤێن وی دا ھاتە خوار ، بەری ب داوی بینیت ڤەجنقی و بنیڤ تۆڕەیی ڤە گازی بەرپرسێ پشکا ئەرشیفی کر :\n– برا ھوون دخەلەتن ، قەت چێنابیت ئەڤ نەخوشیە ل وی بیت .\nبەرپرسێ پشکێ دەستدا ڕاپۆرتێ و ب ھۆوربینی خواند ، پاشی بدێمێ مروڤەکێ حێبەتی بەرسڤ دا :\n– چ خەلەتی دڤێ ڕاپورتێ دا نینن ، ل ١٩ ئەیارێ ل سالا ١٩٩٢یێ ئەڤ ڕاپورتە یاھاتیە دڕوستکرن و ھەمی داتا یێن ھاتینە دوپاتکرن و ناڤێ وی … نەھێلا ئاخفتنا خوە تمام کەت و بڕی :\n– ئەز دزانم بخوینم ، لێ قەت نابیت ئەڤە نەخوشییا وی بیت\nئینا وی فەرمانبەری ب شێوازەکێ ڕەق بەرسڤا وی دا :\n– تو نیشا مە نادەی ، ئەڤە ھەمی تشت یێ ھاتیە نڤێسان ، ڤی مروڤی نەخوشیەکا دەرونی ھەبو ، تاکو دوماھی چرکە ژ ھەناسێ پەیوەندی دگەل خوە نەبون !\nکولتور مەگەزین: ئەزمونە نوێیەکان ئەو نوسەرانە کە تاوەکو ئێستا بەربڵاونین لەبڵاوکردنەوەدا، بێگومان بەختەوەردەبین ئەم ڕووبەڕە بکەن بۆ شوێێنیکی جیدی بۆ بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکانیان .


قسه‌یه‌ک ده‌گه‌ڵ سه‌رۆکی حکوومه‌تی کوردی به‌ڕێز کاک نێچیره‌وان بارزانی. برایم جه‌هانگیری – Giareng\nلە 6 کانونی یەکەم , 2013\nکورد ده‌ڵێ گرێ که به ده‌ستی ده‌کرێته‌وه بۆ ده‌بێ به ددان بیکه‌یه‌وه. حکوومه‌تی باشوور و وه‌ک ده‌رده‌که‌وێ له سه‌رووی هه‌مووشیانه‌وه کاک نیچیره‌وان بارزانی راست وایان لێقه‌وماوه، ئه‌وان زۆر به ساده‌یی 7 – 8 کوردی رۆژهه‌ڵاتیان گرت که ده‌کرا پاش 24 سه‌عات و به وه‌رگرتنی ته‌عه‌هودێک ئازادیان بکه‌ن و هیچ کێشه‌یه‌کی بۆ هیچ لایه‌ک نه‌نابایه‌وه و به راستی حکوومه‌تیش تووشی ئه‌و ئابڕووچوونه نه‌بووبا که وه‌ک سووتاو هه‌ر خه‌ریکه پێوه‌ده‌چێ. به‌ڵام وادیاره به‌رپرسانی حکوومه‌تی هه‌رێم ده گوێی گا دا نووستوون! ئه‌وان جگه له‌وه‌ی که رێگایه‌کی دروست و شیاوی حکوومه‌تێکی کوردی و دیمۆکراتیکیان له پێوه‌ندی ده‌گه‌ڵ ئه‌و گیراوه کورده رۆژهه‌ڵاتیانه هه‌ڵنه‌بژارد به‌ڵکوو له دوا هه‌ڵوێستان دا و وه‌ک سه‌رۆکی حکوومه‌ت واته نێچیره‌وان بارزانی له وڵامی رۆژنامه‌نووساندا ده‌ڵێ ئه‌وانه گێره شێوێنن.\np u k media: له‌وه‌ڵامی پرسیارێكی رۆژنامه‌نوساندا سه‌باره‌ت به ئه‌و هێرشانه‌ی كه كراونه‌ته سه‌ر كۆنسوڵخانه‌ی ئێران له شاری هه‌ولێر، نێچیرڤان بارزانی رایگه‌یاند: رێگه ناده‌ین له هه‌رێمی كوردستان ئاژاوه‌گێڕی دروست ببێت، ئه‌وانه‌ی كه هه‌وڵی تێكدانی ئاسایشی هه‌رێم ده‌ده‌ن گێره‌شێوێنن و رووبه‌ڕووی یاسایان ده‌كه‌ینه‌وه.”


ڕێکخراوی دەرەوەی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان – hkkurdistan\nHome6ئەرشیفی بابەتەکان6ڕێکخراوی دەرەوەی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان\nسەبارەت بە سزادانی ئومێد بەرۆشکی وزیندانیەکانی بادینان نامەیەکی کراوەی ئاڕاستەی رێکخراوی ئەمینستی ئەنتەرناشنال و ڕیکخراوە ئینساندۆست و پیشکەوتنخوازەکان کرد!\nلەدرێژەی کەمپەینه‌كه‌یدا بۆ داکۆکی لە ئازادی لە کوردستان و دژ بە بڕیاری سزادانی ئومێد بەرۆشکی، کە لە بەرواری ٢٣/٦/٢٠٢١ دادگای تەمیز لە دهۆك سزای زینداکردنی بۆ ماوەی ١٤مانگ و غرامەی ٢٤٠ هەزار دیناری بەسەردا سه‌پاند، ڕیکخراوی دەرەوەی حزبی کۆمۆنیستی کریکاریی کوردستان نامەیەکی کراوەی ئاڕاستەی ڕێکخراوی ئەمنستی ئەنتەرناسیونال و دەیان ڕێکخراوی کرێکاری و ئەحزابی چەپ و کۆمۆنیست و ئەندام پەرلەمانەکانی ئەوروپا کرد.\nلەنامەکەدا دەڵێت” لە کاتێکدا ئێمە بەتوندی ئیدانەی سزای ناڕەوای ئومێد بەرۆشکی و تەواوی زیندانیەکانی بادینان دەکەین، داوا لە ئێوە دەکەین کە بەئەرکی راگەیەنراوی خۆتان لە بەرگری لە مافەکانی ئینسان و ئازادی هەلسورانی سیاسی و کاری رۆژنامەنووسی، هەڵبسن و لە رێگای کەناڵەکانی خۆتانەوە، بە شێوەی ئاشکرا ئیدانەی ئەم ڕەفتارە و سزا ناڕەوایانەی پارتی بکەن و گوشاریان بخەنە سەر تا بریاری سزادانی ئومێد و سەرجەم زیندانیەکانی تری بادینان هەڵبوەشیتەوە و ئازاد بکرێن و هاوکات قەرەبووی مادی و مەعنەوی بکرێنەوە… ”\nڕێکخراوی دەرەوەی حزبی کۆمۆنیستی کڕێکاریی کوردستان\nنامەیەکی کراوە بۆ ئەمنستی ئەنتەرناشنال و ڕێکخراوە ئینساندۆست و پێشکەوتنخوازەکان!\nئەمڕۆ بەرواری ٢٣/٦/٢٠٢١ دادگای تەمیز لە هەولێر سزای زینداکردنی بۆ ماوەی ١٤مانگ و غرامەی ٢٤٠ هەزار دیناری بەسەر رۆژنامەنووس ئومێد بەرۆشکیدا سەپاند. ئومێد بەرۆشکی جگە لە رەخنەگرتن لە گەندەڵی و داوای موچە بۆ فەرمانبەران و بەشداری لە خۆپیشاندانەکاندا هیچ تاوانێکی ئەنجام نەداوە. ئەم سزایە لەدرێژەی پیشێلکاری ئاشکرای کاری رۆژنامەنووسی و ژێرپێخستنی مافی هەڵسوڕانی سیاسیدایە کە دەسەڵاتی سیاسی لە هەرێم و بەتایبەتی لە هەولێردا، پەیڕەوی لێدەکات.\nئێمە لە رێکخراوی دەرەوەی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان لە کاتێکدا بەتوندی ئیدانەی سزای نارەوای ئومید بەرۆشکی و تەواوی زیندانیەکانی بادینان دەکەین، داوا لە ئێوە دەکەین کە بە ئەرکی ڕاگەیەنراوی خۆتان لە بەرگری لە مافەکانی ئینسان و ئازادی هەلسورانی سیاسی و کاری رۆژنامەنووسی، هەڵبسن و لە رێگای کەناڵەکانی خۆتانەوە، بە شێوەی ئاشکرا ئیدانەی ئەم ڕەفتارە و سزا ناڕەوایانەی پارتی بکەن و گوشاریان بخەنە سەر تا بڕیاری سزادانی ئومێد و سەرجەم زیندانیەکانی تری بادینان هەڵبوەشێتەوە و ئازاد بکرێن، و هاوکات قەرەبووی مادی و مەعنەوی بکرێنەوە.\nلەگەڵ سڵاوی دوبارەمان


پێش 3 هەفتە 921 جار خوێنراوەتەوە\nدۆناڵد تره‌مپ ڕایگه‌یاند: له‌گه‌ڵ كورده‌كان ناوچه‌ی نوێ له‌سوریا ده‌ستنیشانده‌كه‌ن و، ده‌شڵێت: هه‌نگاوه‌كانی ئاگربه‌ست له‌باكوری خۆرهه‌ڵاتی سوریا به‌باشی به‌ڕێوه ده‌چن.\nله‌دواین تویتیدا ده‌رباره‌ی دۆخی سوریا و چاره‌نوسی هێزه كوردییه‌كان، دۆناڵد تره‌مپ، سه‌رۆكی ئه‌مریكا ئاماژه‌ی به‌وه‌كردوه، له‌گه‌ڵ كورده‌كان ناوچه‌ی نوێ له‌سوریا ده‌ستنیشانده‌كه‌ین، له‌ئیستاشدا سه‌ربازه ئه‌مریكییه‌كان نه له‌ناوچه‌ی راگرتنی جه‌نگن و نه‌له‌ناوچه‌ی شه‌ڕه‌كه‌دان.\nتره‌مپ نووسیویشییه‌تی: مارك ئه‌سپه‌ری وه‌زیری به‌رگری وڵاته‌كه‌ی پێیراگه‌یاندوه، هه‌نگاوه‌كانی ئاگربه‌ست له‌باكوری خۆرهه‌ڵاتی سوریا به‌باشی به‌ڕێوه ده‌چن، جگه له هه‌ندێ پێكدادانی كه‌م كه له‌ناوچه‌كه هه‌بوه، هیچ شتێكی ئه‌و تۆ ڕووی نه‌داوه.\nسه‌رۆكی ئه‌مریكا ئاشكراشیكردوه: له‌سوریا ئاسایشی نه‌وته‌كه‌یان پاراستوه و سه‌ربازه‌كانیشیان كشاندۆته‌وه، ئه‌وه‌ش ئاماژه‌یه‌كه بۆ سه‌ركه‌وتنیان له‌سیاسه‌تی كشانه‌وه‌ی سه‌ربازه‌كان و پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندی وڵاته‌كه‌یان.


په‌رله‌مانتارانی یه‌کیه‌تیی ئه‌ورووپا به نا ده‌نگیان دایه به‌ندگه‌لی Telekom - Radio Sweden Kurdish - ڕادیۆی سوید - Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nپه‌رله‌مانتارانی یه‌کیه‌تیی ئه‌ورووپا به نا ده‌نگیان دایه به‌ندگه‌لی Telekom\nبڵاو کرایه‌وه torsdag 7 maj 2009 kl 17.34\nبه پێی ئه‌و پێشنیازه‌ی که له لایه‌ن لیژنه‌ی پیشه‌سازییه‌وه له په‌رله‌مانی ئه‌ورووپا داڕێژرابوو گه‌ر که‌سێک له‌ڕێی ئینته‌رنێته‌وه بێ پرسی خاوه‌نی هه‌ر به‌رهه‌مێک کۆپی بکات ئه‌وا به‌بێ دادگایی کردن مافی به‌کارهێنانی ئینته‌ر‌نێتی لێ ده‌سه‌نرێته‌وه و پاشان پڕۆسه‌ی دادگایی کردنی ده‌ست پێ ده‌کات. ئه‌م پیشنیازه دوێنێ به زۆرینه‌ی ده‌نگ له‌لایه‌ن په‌رله‌مانتارانی ئه‌ورووپاوه ڕه‌ت کرایه‌وه.\n- به‌ڵێ هیواکه‌مان هاته دی، Göran Färm ئه‌ندامی په‌رله‌مانی ئه‌ورووپا له‌سه‌ر لیستی سۆسیالدیموکراته‌کان خۆشحاڵی خۆی به‌رامبه‌ر به ئه‌نجامی ده‌نگدانه‌کان ده‌رده‌بڕێت و ده‌ڵێت ئه‌مه هه‌نگاوێکه بۆ توندوتۆڵکردنه‌وه‌ی ئه‌و ڕێسایانه‌ی که تایبه‌تن به به‌رگرتن له‌و که‌سانه‌ی که به نایاسایی له ڕێی ئینته‌رنێته‌وه به‌رهه‌می خه‌ڵکی تر کۆپی ده‌که‌نه‌وه.\nکاڵ شیلته‌ر ئه‌ندامی په‌رله‌مانی ئه‌ورووپا له‌سه‌ر لیستی پارتی ژینگه هاوده‌نگه له‌گه‌ڵ ێۆران فارم و ده‌ڵێت له کۆتاییدا ده‌نگی ئێمه سه‌رکه‌وت به‌سه‌ر ئه‌و ده‌نگانه‌ی که وه‌خت بوو خۆیان به زۆر ده‌سه‌پاند، بۆ یه‌که‌م جاره به هه‌زاره‌ها هاووڵاتی ده‌نگی خۆیان گه‌یاندۆته ئێمه تا کاریگه‌ری خۆیان له‌سه‌ر کارو بڕیاره‌کانی ئێمه له‌م په‌رله‌مانه‌دا بنوێێنن، ئه‌و ده‌ڵێ به‌ڕاستی شادومانم.\nله‌بری ئه‌و پێشنیازه وه‌لا خراوه زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی په‌رله‌مان ده‌نگیان به پیشنیازێکی تر دا که به‌پێی ئه‌ویان پێش ئه‌وه‌ی مافی به‌کارهێنانی ئینته‌رنێت له‌که‌سی گومانلێکراو بسه‌نرێته‌وه ده‌بێت ئه‌و که‌سه بدرێته دادگا و ڕاستی له یاسا لادانی ڕوون بکرێته‌وه. پارتی چه‌پ و سه‌وزو لیبراله‌کان ده‌ستپێشخه‌ر بوون بۆ ده‌نگدان به‌م پیشنیازه نوێیه.\nئه‌ندامی په‌رله‌مانی ئه‌ورووپا له‌سه‌ر لیستی پارتی مۆدێراته‌کان کریسته‌ر فیه‌لنه‌ر ده‌ڵێت ڕه‌ت کردنه‌وه‌ی پێشنیازه کۆنه‌که مشتێک بوو له لووتی فه‌ڕه‌نسیه‌کان درا، به‌و مانایه‌ی که ناکرێت خه‌ڵکی به گوومانی داگرتنی به‌رهه‌می نایاسایی به بێ لێکۆڵینه‌وه‌ی دادگادا له به‌کارهێنانی ئینته‌رنێت بێبه‌ش بکرێن.\nجێی باسه که ئه‌و پیشنیازه‌ی به به‌ندگه‌لی تێلێ کۆمی یه‌کیه‌تیی ئه‌رووپا ناسراوه ئامانجی سه‌ره‌کی لێی توندوتۆڵکردنه‌وه‌ی ڕێساکانی تایبه‌ت به پاراستنی به‌کارهێنه‌رانی ئینته‌رنێت و هاندانی هێزی کێبه‌ڕکێیه له پێناو گه‌شه‌پێدانی تۆڕه ته‌له‌فۆنی و ئه‌له‌کترۆنییه‌کان له وڵاتانی ئه‌ندامی یه‌کیه‌تیه‌که‌دا.\nبه‌ڵام ئه‌وه‌ی له ده‌نگدانه‌کانی دوێنێدا جه‌ختیان لێکرایه‌وه‌و ده‌نگیان له‌سه‌ر درا زیاتر پرسی پاراستنی به‌رهه‌مه ئینته‌رنێتییه‌کان و به‌کارهێنه‌رانی ئینته‌رنێت بوو. به‌هه‌رحاڵ ئه‌وه‌ی که‌جێی باس و لێکۆڵینه‌وه‌ی ئه‌م دواییانه‌ی یه‌کیه‌تیی ئه‌ورووپا بوو پرسی چۆنیه‌تی سزادانی ئه‌و که‌سانه‌بوو که به نایاساییی به‌رهه‌می که‌سانی تر که مافی کۆپیکردنه‌وه‌یان ته‌نها بۆ خاوه‌نه‌که‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بوو\nجێێ باسه هه‌ندێک له ووڵاتانی ئه‌ندام له‌و یه‌کیه‌تیه‌دا پێیان وابوو که ده‌بێت گومانلێکراو به‌بێ لێکۆڵینه‌وه‌ی دادگا له‌مافی به‌کارهێنانی ئینته‌رنێت بێ به‌ش بکرێن، هه‌ندێک ووڵاتی تر لیکۆڵینه‌وه‌ی دادگا پێش بێبه‌شکردنی گومانلێکراو له به‌کارهێنانی ئینته‌رنێت به مه‌رج دانا، پێشنیازی یه‌که‌میان دوێنێ به ده‌نگی زۆرینه‌ی نا وه‌لا خراو و ئه‌وه‌ی دووه‌میان پشتگیری زۆرینه‌ی به‌ده‌ست هێنا، به‌ڵام بۆ خستنه کاری ده‌بێت ئه‌نجومه‌ن وپه‌رله‌مان پشتگیری له‌م پیشنیازه نوێیه بکه‌ن تا ببێته یاسا.\nجێی سه‌رنجه ئه‌رکی تاووتوێکردنی ئه‌م پرسه‌ش که چاوه‌ڕێ ده‌کرێت زیاد له نیوه ساڵێک بخایه‌نێت ده‌که‌وێته سه‌ر شانی په‌رله‌مانی نوێی ئه‌ورووپا که بڕیاره له دوای هه‌ڵبژاردنه‌کانی مانگی یونی داهاتوو دیاری بکرێت و که سه‌رۆکایه‌تیه‌که‌ی بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ له‌ده‌ستی سویددا ده‌بێت.


قامشلوو - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلەگەڵ قامیشلۆ لێت تێک نەچێت.\nQimişlû - قمشلو - Qameshlu\nپۆتانەکان: 37°12′40.5″N 45°13′47.5″E / 37.211250°N 45.229861°E / 37.211250; 45.229861پۆتانەکان: 37°12′40.5″N 45°13′47.5″E / 37.211250°N 45.229861°E / 37.211250; 45.229861\n١٬٦٤٨ مەتر (٥٬٤٠٧ پێ)\nقامشلوو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دۆڵ، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nقامشلوو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی کەمانە.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی دووڕبە.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی زێوە.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی بەردەکەشک.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٧٢) کەس و (٣٤) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=قامشلوو&oldid=901586»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:١١ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


سه‌رنجێك له‌باره‌ی كتێبی ڕواندز مێژوو وبیره‌وه‌ری … سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی – Dengekan\nbySadiq Said Rwandze\tFebruary 7, 2019\tGeneral, Opinion, Slider\n(ڕاستكردنه‌وه‌ی مێژووێكی ناته‌واو)\nیه‌كێك له‌وبواره‌گرنگانه‌ی پێویستی به‌قوڵبوونه‌وه و ورده‌كاری و ساغكردنه‌وه‌هه‌یه، بواری مێژووه. نووسین و توێژینه‌وه‌له‌بواری مێژوودا، ئه‌رك وبه‌رپرسیاریه‌تییه‌كی ئاكاری وكۆمه‌ڵایه‌تی گه‌وره‌یه. چونكه له‌ڕێگه‌ی مێژوو، ئێمه‌ئاشنای ڕابردوو، ڕووداوو دیارده‌كانی ژیانی پێشوترمان ده‌بین. له‌مێژوودا، گرنگترین بنه‌ما كه‌پێویسته ڕه‌چاوبكرێت، بێلایه‌نی و سه‌ربه‌خۆبوونه. واته‌نووسینه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی هه‌یه وه‌ك خۆی نه‌ك ئه‌وه‌ی نووسه‌ری مێژووده‌یه‌وێت. له بنه‌ڕه‌تیشدا، نابێ ئه‌وه‌مان له‌بیربچێت كه‌مێژوو ئه‌وه‌یه‌كه‌ڕوویداوه، نه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ده‌گێردرێته‌وه. ئه‌گه‌رمێژوو، نووسین وگێڕانه‌وه بێت، ئه‌وا هه‌موومان ده‌بینه مێژووناس. به‌ڵام به‌پێچه‌وانه‌وه، ئه‌وه‌ی ڕوویداوه ئه‌وه‌مێژووه، كه‌ده‌بێ ته‌نها له‌دیدگایه‌كی مێژوویی، به‌ده‌ر به‌له‌به‌رچاوگرتنی هه‌رتایبتمه‌ندییه‌كی كه‌سی،یاخود كۆمه‌ڵایه‌تی، یاخود سیاسی و ئایدۆلۆژی بیبینین. بۆیه‌شه ده‌بینین زۆرجار له‌میانه‌ی خوێنه‌وه‌ی مێژووی ڕووداوێك ئێمه جۆرێك له‌گومانمان بۆ دروست ده‌بێت.\nچونكه هه‌رمێژووه ده‌توانێت ڕاستییه‌كان وه‌ك خۆی بنووسێته‌وه، یاخودچیڕۆكێك له‌چه‌واشه‌كاری دروست بكات. له‌لایه‌كی دیكه‌وه، مێژوو وه‌ك ناونیشان هه‌رته‌نها بوارێكی دیاریكراوناگرێته‌وه، به‌ڵكوچه‌ندان لایه‌نی دیكه‌ی وه‌ك سیاسی وجوگرافی و كۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌رهه‌نگی له‌خۆده‌گرێت. بۆیه‌گرنگه ئه‌وانه‌ی مه‌به‌ستیانه له‌بواری مێژوودا كارێك بكه‌ن، سه‌ره‌تا میتۆدوچوارچێوه‌ی ئه‌وكاركردنه‌یان دیاربكه‌ن.چونكه زۆئه‌سته‌مه به‌ته‌نها له‌دووتوێی ڵاپه‌ڕه‌كانی كتێبێكدا،بتوانرێت هه‌موولایه نه‌شاراوه‌كانی مێژووی شارێك یاخود كه‌سایه‌تییه‌ك بخرێنه‌ڕوو. به‌پێچه‌وانه‌وه كارێكی له‌وشێوه‌یه، ده‌بێته مێژووێكی نیوه‌چل و ناته‌واو. له‌وڕوانگه‌یه‌وه كتێبی(ڕواندز مێژوو بیره‌وه‌رییه‌كان) یه‌كێكه له‌وكتێبانه‌ی كه‌له‌ڕووی ناونیشانه‌وه، ناونیشانێكی فراوان و هه‌مه‌لایه‌نه‌ی هه‌یه، به‌ڵام له ڕووی ناوه‌ڕۆكه‌وه چه‌ندین كه‌موكورتی و ناته‌واوی هه‌یه. ئه‌گه‌رنووسه‌ری كتێبه‌كه، ته‌نها لایه‌نێكی فه‌رهه‌نگی، یاخود سیاسی، یاخود كۆمه‌ڵایه‌تی یان هه‌رلایه‌نێكی دیكه‌ی وه‌رگرتبا، به‌بڕوای من نه‌ئه‌كه‌وته ئه‌و هه‌ڵانه‌وه.وه‌لێ چونكه هه‌وڵیداوه زۆرترله‌بوارێكی مێژووی وه‌ربگرێت، ئیدی سه‌ره‌نجام مێژووێكی ناته‌واوی بۆنووسیونه‌ته‌وه. له‌ڕاستیدا، مێژوو زانینه، هوشیاریه‌كی قووڵی ده‌وێت.\nده‌بێ ئه‌وه‌ی كاری تێدا ده‌كات به‌بیرتیژی وهه‌ستیارییه‌وه توێژینه‌وه بكات. بۆئه‌وه‌ی سه‌ره‌نجام مافی هیچ لایه‌كییان پشتگوێ نه‌خات. له‌مێژوودا بێلایه‌نی گرنگه.نابێ ئه‌وه‌ی مێژوو ده‌گێڕێته‌وه، له‌ژێركاریگه‌ریه‌تی هیچ دیدگایه‌ك حوكم به‌سه‌رشتێك دابدات. ئه‌م كتێبه له‌چه‌ندین لایه‌نه‌وه پێویستی به‌ڕاستكردنه‌وه‌یه. پێشترییش چه‌ندنووسه‌رێكی دیكه له‌باره‌ی لایه‌نێكی دیاریكراوی شاری ڕواندز كتێبیان نووسیوه، وه‌ك لایه‌نی جوگرافی و سرووشت و به‌ربوومه كشتوكاڵی و ناوی كارێز و دیارده سرووشتییه‌كان و چه‌ند لایه‌نێكی دیكه(وه‌ك نووسینه‌كانی مامۆستا ئومێد شێركۆ كه جێگه‌ی پێزانینن). بۆیه سه‌رله‌نوێ باسكردنه‌وه‌یان له‌و كتێبه‌دا، هیچ خستنه سه‌رێك بۆخوێنه‌ران زیادناكات.ده‌بوو ئاماده‌كاری كتێبه‌كه، له‌مێژووی ئه‌ولایه‌نانه‌ی كۆڵیباوه كه‌تاكوئێستا به‌رباس نه‌دراون. ئه‌م كتێبه له‌دووبه‌شی سه‌ره‌كی كه‌چه‌ندین بابه‌تی دیكه‌یان لێده‌بێته‌وه، پێكهاتووه.\nله‌به‌شی یه‌كه‌مدا به‌گشتی مێژووی ڕواندزومیرانی سۆران به‌رباس دراون.هه‌رچی به‌شی دووه‌می كتێبه‌كه‌یه كه‌ئه‌ویان زۆرترجێی سه‌رنجی ئێمه‌یه، باسی سنووری جوگرافی و كارگێڕی شار، باسی كه‌سایه‌تییه‌كان، پیشه‌وه‌ره‌كان، خوێندن، هونه‌رو شاعیره‌كان ده‌كات.ئاماده‌كاری كتێبه‌كه، چۆنی مه‌به‌ست بووبێت به‌وشێوه‌یه له‌باسه‌كان دواوه. به‌بێ ئه‌وه‌ی ڕه‌چاوی هیچ بنه‌مایه‌كی لۆژیكی و زانستی بكات. بۆنموونه: ده‌كرێ بپرسین ئاماده‌كاری كتێبه‌كه، له‌سه‌رچ بنه‌مایه‌ك كه‌سایه‌تییه‌كانی شاری دیاریكردووه؟ كامانه‌ن تایبتمه‌ندییه‌كان؟ ئایاكه‌سێك كوتاڵ فرۆش بێت به‌سه‌بۆئه‌وه‌ی ناوی بچێته ڕێزی كه‌سایه‌تییه‌كانه‌وه؟ده‌بوو نووسه‌ری كتێبه‌كه ئاگایی ئه‌وه‌ی هه‌بووایه كه‌كه‌سایه‌تی ئه‌ومرۆڤانه‌ن كه‌ڕۆڵێكی داهێنه‌رانه‌یان له‌مێژوودا گێڕاوه‌وخزمه‌تیان به‌شاره‌كه‌كردووه.دواتر ڕه‌نگه ئه‌وانه به‌لای نووسه‌ری كتێبه‌كه كه‌سایه‌تی بن، به‌ڵام ئایا لای هه‌مووان وایه؟ بێگومان نه‌خێر.له‌و ڕوانگه‌یه‌وه ئێمه له‌م وتاره‌دا به‌كورتی و پوختی به‌شێك له كێماسییه‌كانی ئه‌و كتێبه ده‌خه‌ینه ڕوو. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش، ته‌نها له‌سه‌ربه‌شی دووه‌می كتێبه‌كه ده‌وه‌ستین و به‌شی یه‌كه‌می بۆ كه‌سانی پسپۆر له‌وبواره جێدێڵین.\nلێره‌وه‌ش برگه‌به‌برگه‌ی بابه‌ته‌كانی كتێبه‌كه ده‌خه‌ینه ڕوو، دواتریش ئه‌وهه‌ڵانه ڕاست ده‌كه‌ینه‌وه كه نووسه‌ری كتێبه‌كه تێی كه‌وتووه به‌هۆی ئه‌وه‌ی پرس و ڕاوێژی به‌كه‌س نه‌كردووه، كه‌به‌داخه‌وه په‌تایه‌كی گه‌وره‌ی زۆربه‌ی نووسه‌رانی ئێمه‌یه كه‌شه‌رم له‌پشته‌وه‌یتی. به‌ومانایه‌ی چۆن ده‌بێت كه‌سێك له‌وشاره‌زاتربێت و ئه‌وخۆی هه‌مووشتێك ده‌زانێت. له‌به‌شی دووه‌می كتێبه‌كه‌یدا، نووسه‌ر ئاماژه‌ی به‌چه‌ندلایه‌نێك كردووه، كه‌له‌خواره‌وه ئاماژه‌یان پێده‌كه‌ین:_\nیه‌كه‌م:_ سنووری جوگرافی و كارگێڕی ڕواندز:_\nنازانم نووسه‌ر له‌دیاریكردنی سنووری جوگرافی و كارگێڕی شاری ڕواندز، پشتی به‌چ نه‌خشه‌و ئامارێك به‌ستووه.ئایا له‌یه‌كه‌ی كارگێڕی شار، یاخود به‌شی ئامارو به‌دواداچوون پرسیویه‌تی چ شوێنێك سنووری ڕواندزه؟ بۆنموونه: له‌ڵاپه‌ڕه(226)دا نووسیویه‌تی(دۆڵی ئاڵانه‌و دۆڵی بێخال). سه‌ره‌تا ده‌بوونووسه‌رئه‌وه بزانێت گونده‌كانی دۆڵی ئاڵانه نه‌له‌ڕووی كارگێڕی، نه‌له‌ڕووی جوگرافییه‌وه هیچ په‌یوه‌ندییه‌كیان به‌قه‌زای ڕواندزه‌وه‌نییه.به‌ڵكوئه‌مانه سه‌ربه‌ناحیه‌ی خه‌لیفان وقه‌زای سۆرانن. ئه‌مه له‌لایه‌ك له‌لایه‌كی دیكه‌وه زۆرم پێ سه‌یره كه‌سێك له‌ڕواندز ژیاو گه‌وره بێت وله‌بواری مێژووی شاریشدا كتێب بنووسێت، به‌ڵام نه‌زانێت شتێك نییه به‌ناوی(دۆڵی بێخاڵ). به‌ڵََكوته‌نها گوندێك هه‌یه‌به‌ناوی بێخاڵ. نووسه‌رهه‌رله‌وبه‌شه‌دا، ناوی چه‌ندگوندێكی نووسیوه كه‌ده‌كه‌ونه سنووری قه‌زای ڕواندز. به‌ڵام سه‌یرله‌وه‌دایه، قه‌ڵه‌مبازی كردووه. بۆ نموونه:باسی كه‌ڵێته‌و وه‌رتێ ده‌كات،به‌ڵام پیروسوان و به‌رسیرینی بازداوه، كه‌نیوئه‌وه‌نده‌ی وه‌رتێ له ڕواندزدوورنینه. هه‌میشه‌ش وه‌رتێ و دۆڵی خانه‌قا، له‌باڵه‌كایه‌تی نزیكه وه‌ك له‌ده‌وروبه‌ری ڕواندز.هاوكات ناوی ئه‌وگوندانه‌شی بیر چووه‌كه‌هه‌موویان سه‌ربه‌ڕواندزن. ئه‌وانیش:_( پیروسوان_به‌رسیرین_ زه‌روا_ جنێراوه_ چنێران. زارگه‌ڵی_ بۆكریسكان_پرده‌شاڵ_بێلینگر_به‌رسول _چۆمه‌رخین_بانه‌سارد).ڕه‌نگه هی تریش هه‌بن، وه‌لێ ئێمه به‌خه‌یاڵمان دانه‌یه‌ت. هه‌رله‌و بابه‌ته‌دا، نووسه‌ر به‌ئاره‌زووی خۆی سنووری دۆڵ و شاخ و گردی دیاریكردووه. نووسیویه‌تی:_( دۆڵی خاڵه ڕه‌ش له‌خه‌لان بیاوكۆتایی دێت). له‌كاتێكدا هه‌موومان ده‌زانین دواسنوورو خاڵی گه‌لی خاڵه ڕه‌ش، سه‌رچاوه‌ی ئاوی بێخاڵه له‌و شوێنگه‌ی تێكه‌ڵ به‌ئاوی ڕووباری كاولۆكان ده‌بێت.به‌هه‌مان شێوه نووسه‌رله‌ناساندنی ناوی كانیاو ئه‌شكه‌وته‌كاندا، ده‌یان كارێزی به‌ناوبانگ و ئه‌شكه‌وتی بیرچووه كه‌زۆرله‌وانه ناسراوترن كه‌له كتێبه‌كه‌یدا باسی كردوون.\nپڕكه‌موكورترین به‌شی ئه‌وكتێبه، كه‌سایه‌تییه‌كانه. نازانم كه‌سایه‌تی له‌ڕوانگه‌ی نووسه‌ری كتێبه‌كه‌وه‌چ شوناسێك ده‌گرێته‌وه. كێ كه‌سایه‌تییه؟ بۆكه‌سایه‌تییه؟ چۆن بۆته‌كه‌سایه‌تی؟ ناكرێت له‌ناساندنی كه‌سایه‌تییه‌كانی شاردا، ڕه‌چاوی هیچ شوناسێك بكرێت و بكرێته‌پێوه‌ر. وه‌ك خزمایه‌تی و براده‌رایه‌تی وده‌وڵه‌مه‌ندی وكوێخایه‌تی و زۆرشتی دیكه‌ش. نووسه‌ری كتێبه‌كه، هه‌ركێی ئاره‌زوو كردبێت، وه‌ك كه‌سایه‌تی به‌ناوبانگی شاربه‌خوێنه‌رانی ده‌ناسێنێت. بۆمن وه‌ك خوێنه‌رێك و هاووڵاتییه‌كی شاریش،ئاسایه ئه‌وانه هه‌لاوێرد بكه‌م. به‌ڵام بۆخوێنه‌رێكی دیكه‌ی ناڕواندزی، ڕه‌نگه وابزانێت ئه‌مانه هه‌موویان داهێنه‌روبلیمه‌ت وخزمه‌تكاری ڕواندزبوونه.بێگومان ئه‌مه‌م به‌لاوه‌ئاساییه، وه‌لێ ئه‌وه‌ی جێگه‌ی ڕه‌خنه‌وڕه‌تكردنه‌وه‌یه‌ئه‌وه‌یه‌كه تۆ بێی خۆت له‌كه‌سانێك ببوێری كه‌شاری ڕواندزبه‌مێژوو قه‌رزاریانه.كه ڕۆڵێكییان هه‌بووه له‌به‌رزكردنه‌وه‌و نه‌خشاندنی مێژووی ڕواندزله دووتوێی ڵاپه‌ڕه‌كانی مێژوودا.نووسه‌رله‌كتێبه‌كه‌یدا،ئه‌گه‌رچی له‌په‌راوێزی بابه‌تێكه‌وه ئاماژه‌ی به‌ناوی(مامۆستاوهونه‌رمه‌ندی پێشه‌نگ زرارمحمد) داوه، وه‌لێ به‌بڕوای من ده‌بوو له‌بابه‌تێكی درێژو له پاژێكی سه‌ربه‌خۆدا، ده‌یان ڵاپه‌ڕه‌ی له‌سه‌رژیان و داهێنانه‌كانی ئه‌و مامۆستایه بنووسیبا.\nنازانم ئه‌گه‌رناوبراو له‌ڕێزی كه‌سایه‌تییه‌كانی شارنه‌بێت كێی تركه‌سایه‌تییه؟ ئه‌وهونه‌رمه‌نده ڕۆڵێكی هه‌ره‌گرنگ و بناغه‌دانه‌ری بینیوه له‌ده‌سپێكی هونه‌رله‌شاری ڕواندزبه‌هه‌موولقه جیاوازییه‌كانییه‌وه. مامۆستا زرارچه‌ندین نه‌وه‌ی له‌بواری هونه‌رییه‌وه پێگه‌یاندووه كه‌ئێستا كه‌سانی داهێنه‌رن له‌سه‌رئاستی كوردستان. هه‌ركه‌سێك باسی ڕواندزو هونه‌ربكات، باسی مێژووی شاربكات، وه‌لێ مێژووی ئه‌وهونه‌رمه‌نده نه‌بینیت، به‌بڕوای من هه‌وڵێكی بێهوده‌ی داوه. مێژووی هونه‌رله‌ڕواندزبه‌ستراوه به‌ناوی ئه‌وهونه‌رمه‌نده‌وه، ئیدی چۆن ده‌بێت به‌یه‌ك دوو دێڕوله‌په‌راوێزدا ناوی بهێنین؟من ده‌زانم و ئاگادارم له‌ئاستی كۆمه‌ڵایه‌تی و په‌یوه‌ندی كۆمه‌لاِیه‌تیدا، زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی مامۆستا زرار پێی گه‌یاندن، چ كه‌سانێكی بێ وه‌فاو هه‌ڵپه‌رست وخۆپه‌رست به‌رامبه‌ربه‌وده‌رچوون، به‌ڵام نابێ ئێمه له‌نووسینه‌وه‌ی مێژوودا هه‌مان ڕێگه‌ی ئه‌وان بگرین و سته‌می لێبكه‌ین.مامۆستا زرارشایسته‌ی ئه‌وه‌یه چه‌ندین كتێبی له‌باره‌وه بنووسرێت، نه‌ك ته‌نها له‌په‌راوێزی بابه‌تێكدا ناوی بهێنین. دیسانه‌وه نووسه‌رناوی كه‌سایه‌تییه‌كی دیكه‌ی وه‌ك خوالێخۆشبوو( عه‌لی مه‌كته‌به)ی بیرچووه، هه‌رچه‌نده به‌كورتی ئاماژه‌ی به‌ویش كردووه. به‌ڵام من ده‌پرسم كه‌سێك له‌ساڵی 1943دا، كتێبخانه بكاته‌وه‌هه‌وڵی خوێندن وبه‌كلتووریكردنی خوێندنه‌وه بدات، له‌كاتێكدا ئه‌وسه‌رده‌مه سه‌رده‌می ده‌ره‌به‌گایه‌تی و ئایینگه‌رایی و دواكه‌وتوویی بووه،ئاخۆ ڕۆڵ له‌وه‌نیشتمانی ترومێژووییترده‌بێت؟ نازانم نووسه‌ری كتێبه‌كه، چۆن بوێری ئه‌وه‌ی هه‌بووه به‌كورتی و ڕاگوزه‌رله‌باره‌ی ئه‌و كه‌سایه‌تییانه‌وه بدوێت له‌كاتێكدا چه‌ندین ڵاپه‌ڕه‌ی بۆكه‌سانێك ته‌رخانكردووه كه‌نیوئه‌وه‌نده‌ی ئه‌وانه ناوبانگییان له‌شاردا نییه‌و سه‌رقاڵی ژیانی زه‌نگینی وتایبه‌تی خۆیان وكۆكردنه‌وه‌ی پاره‌بوونه. له‌ڕاستیدا له‌باره‌ی كه‌سایه‌تییه‌كانه‌وه سه‌رنجی زۆرم ماون، وه‌لێ مشتێك نموونه‌ی خه‌روارێكه.\nسێیه‌م:_ كوردایه‌تی و خه‌بات له‌ڕواندز:_\nبێگومان وه‌ك حوێنه‌رێك و هاووڵاتییه‌كی شاریش،تووشی شۆك بووم كاتێ بینیم نووسه‌ری كتێبه‌كه، ته‌نها به‌دووڵاپه‌ڕی ئه‌ی فۆڕباسی كوردایه‌تی وپێشمه‌رگه‌ی كردووه. نووسه‌ربیری چووه باسی شارێك ده‌كات كه‌مه‌ڵبه‌ندی كوردایه‌تی و خه‌بات و قوربانیدانه.بێ ئاگابووه له‌وه‌ی باسی شوێنێك ده‌كات هه‌رگیز پۆڵووی شۆڕش و پێشمه‌رگایه‌تی تێدا نه‌بۆته سووتو، به‌ڵكو به‌شنه‌بایه‌ك گه‌شاوه‌ته‌وه. شاری ڕواندز له مێژووی شۆڕشه‌كانی كورددا، یه‌كێكه له‌شاره هه‌ره‌دیاره‌كان. چ له شۆڕشی ئه‌یلول،چ له‌شۆڕشی دوای نسكۆش سه‌دان ڕۆڵه‌ی تێكۆشه‌ری پێشكه‌ش به‌نیشتمان كردووه. كوردایه‌تی له‌ڕواندز، ئه‌نسكلۆپیدیاو فه‌رهه‌نگه، نه‌ك ته‌نها به‌دووسێ ڵاپه‌ڕه‌یه‌ك باس ناكرێت، به‌ڵكوته‌نها قۆناغێكی شۆڕش چه‌ندبه‌رگی كتێبێكی ده‌وێت. هه‌ربۆنموونه:ته‌نها شه‌هیدانی سه‌نگه‌ری یه‌كێتی سه‌دان شه‌هیده، ئه‌مه وێرای شه‌هیده تێكۆشه‌ره‌كانی هاوڕێیانی شیوعی وپارتی و سۆسیالست و هێزه‌كانی دیكه.كه‌چی نووسه‌ری كتێبه‌كه به‌ته‌نهاناوی چه‌ندشه‌هیدێكی نووسیوه. له‌ئه‌نفاله‌كاندا، پێشمه‌رگه‌كانی دۆڵی ئاكۆیان بۆماوه‌ی سێ مانگ شه‌ڕی ده‌سته‌ویه‌خه‌یان كردوو كێل كێل و جوانه‌گایان جێ نه‌هێشت. تاكودوایین هێزله‌ئه‌نفالدا پاشه‌كشه‌یان كرد.كوردایه‌تی له‌ڕواندزئه‌وه‌نییه‌كه‌نووسه‌ری كتێبه‌كه تێی گه‌یشتووه‌و به‌رباسی داوه. ڕواندزوخه‌بات، ڕواندزوكوردایه‌تی و پێشمه‌رگه،دووانه‌یه‌كن هه‌رگیزله‌یه‌كتری جیاناكرێنه‌وه. ناكرێت باسی بابه‌تێكی قووڵ ومێژوویی له‌وشێوه‌یه‌بكه‌ین به‌ڵام مافی خۆی نه‌ده‌ینێ. چۆن ده‌بێت باسی كوردایه‌تی به‌دووسێ ڵاپه‌ڕه‌بكه‌ین وناویشی بنێین مێژوو.ڕه‌نگه به‌كورتی مافی بابه‌تێكی له‌وشێوه‌یه نه‌ده‌ین. بۆیه‌باشتربوونووسه‌ری كتێبه‌كه، مه‌سه‌له‌ی كوردایه‌تی و تێكۆشانی خه‌ڵكی ڕواندزبۆكه‌سانێك جێبێڵێت كه‌زانیاریی ومێژووی زیاتریان لایه‌له‌م ڕووه‌وه.نه‌ده‌بوو نووسه‌رناوی چه‌ندشه‌هیدێكی تێكۆشه‌ربنووسێت، به‌ڵام سه‌دانی تر نه‌نووسێت.\nچواره‌م:_ شاعیره‌به‌ناوبانگه‌كانی ڕواندز:_\nله‌وباسه‌یدا، نووسه‌ری كتێبه‌كه ناوی چه‌ند به‌ڕێزێكی نووسیوه، وه‌ك شاعیرانی هه‌ڵكه‌وتوو به‌ناوبانگی ڕواندزده‌یانناسێنێ.ڕێزم بۆئه‌وبه‌ڕێزانه‌وبه‌رهه‌مه‌كانیان هه‌یه‌وله‌وه‌دا هیچ كۆمێنتێكم نییه. ته‌نها ده‌مه‌وێ له‌سه‌رئه‌وه بووه‌ستم كه‌شاعیری به‌ناوبانگ یانی چی؟ ئایابه‌ناوبانگ بوون به‌شیعره‌یابه‌ناو؟ نووسه‌ری كتێبه‌كه به‌پێی كام توێژینه‌وه‌و لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌ده‌بی له‌شیعری ئه‌وشاعیرانه‌داگه‌شتۆته ئه‌وده‌ره‌نجامه‌ی ئه‌وشاعیرانه به‌ناوبانگ نیشانبدات،به‌ڵام ده‌یان شاعیری جواننووسی دیكه‌ی شاره‌كه‌مان پشت گوێ بخات.ئێمه‌مانان كه‌ساڵانێكه له‌نێوكایه‌ی شیعروخوێندنه‌وه‌ی شیعرداین، تاكوئێستا ئه‌ومافه‌مان به‌خۆمان نه‌داوه به‌هیچ كام له‌وشاعیرانه بڵێین به‌ناوبانگ.بێگومان نه‌ك له‌به‌رئه‌وه‌ی به‌تواناوده‌قی جوانیان نییه، به‌پێچه‌وانه‌وه له‌سۆنگه‌ی ئه‌وه‌ی شوناسێكی له‌وشێوه‌یه به‌رپرسیاریه‌تییه‌كی ئه‌ده‌بی ومێژوویی گه‌وره‌یه. كه‌چی نووسه‌ری كتێبه‌كه هاتووه‌ناوی چه‌ند به‌ڕێزێكی نووسیوه‌و به‌شاعیری به‌ناوبانگ ده‌یانناسێنێت كه‌هه‌ندێكییان تاكو ئێستا ته‌نها له‌فه‌یسبووك شیعرده‌نووسن و تاكه‌یه‌ك كۆمه‌ڵه شیعری بڵاوكراوه‌شیان نییه‌و بگره شیعره‌كانیشیان له‌ئاستی ناوه‌ڕۆكدا شیعری یه‌كجار لاوازوناهونه‌رین. وێرای هه‌موو ئه‌مانه‌ش، نووسه‌ری كتێبه‌كه‌له‌كاتێكدا باسی ئه‌وكه‌سانه ده‌كات، به‌ڵام چاوی له‌ئاست چه‌ندین شاعیری دیكه‌ی شاری ڕواندز نووقاندووه.\nله‌ڕواندزچه‌ندین شاعیری دیكه هه‌ن.وه‌ك:_(ئاكۆ ئاكۆیی_ ئازاد جوندیانی_ تالب سه‌رانه‌یی_ مسته‌فای سۆفی عه‌لی_ _یاسین برایم كه‌زۆرتر شیعربۆ مناڵان ده‌نووسێت _ )و چه‌ندانی تریش.هه‌رله‌بابه‌تی شاعیرانی به‌ناوبانگی ڕواندز، ئاماده‌كاری كتێبه‌كه هه‌ڵه‌ی سه‌یری وایكردووه، جێگه‌ی شۆخین. بۆنموونه: پارچه شیعرێكی (خه‌یام)ی شاعیری كردووه به‌هی (نه‌زهه‌ت)ی شاعیر. یاخودپێرستی ناوی شیعره‌كانی كۆمه‌ڵه شیعرێكی (ئیسماعیل كورده)ی كردووه به‌هۆنراوه‌و ناوی ناوه هۆنراوه‌ی یه‌كه‌م. نووسه‌ر له‌وه‌دوورتریش ده‌ڕوات وده‌نووسێت شیعره‌كانی هه‌ندێكییان قوڕسن وهه‌ندێكیشیان قسه‌وباسی ئاسایین. وه‌ك خوێنه‌رێكی به‌رده‌وامی شیعر،ده‌مه‌وێ له‌نووسه‌ری كتێبه‌كه بپرسم قسه‌وباسی ئاسایی شیعره؟.شایه‌نی ئاماژه‌كردنه‌كاك سالح خۆشی خستۆته‌ڕێزی ناوی ئه‌وبیست شاعیره‌هه‌ڵكه‌وتووه‌وبه‌ناوبانگه‌ی شاری ڕواندز!!.گه‌رچی داوای لێیبووردنیش له‌وانی ترده‌كات كه‌ناویانی نه‌نووسیوه،به‌ڵام ده‌كرێ كه‌سێك مێژووبنووسێته‌وه، به‌ڵام به‌نیوه‌ناچڵی و ناته‌واوی؟یان چ لایه‌نێكی مه‌به‌ست بووئه‌وه‌بنووسێت، ئه‌وانی تریش فه‌رامۆش بكات؟.\nپێنجه‌م:_ قوتابخانه‌كانی ڕواندز:\nنووسه‌رله‌كتێبه‌كه‌یدا، چه‌ندڵاپه‌ڕه‌یه‌كی بۆناوی قوتابخانه‌كان و په‌روه‌رده‌وفێركردن، ته‌رخانكردووه. تیایداله‌ئامارێكدا ناوی چه‌ند قوتابخانه‌یه‌كی نووسیوه. وه‌لێ چونكه هیچ شاره‌زایه‌كی له‌ناوی قوتابخانه‌كان نه‌بووه‌وڕاوێژیشی به‌كه‌س نه‌كردووه ئیدی كه‌وتۆته هه‌ڵه‌ی سه‌یره‌وه.كه‌لێره‌دا ئاماژه‌یان پێ ده‌ده‌ین:\n1-نووسیویه‌تی:_( قوتابخانه‌ی دڵدار). ئێستا هیچ قوتابخانه‌یه‌ك له‌سنووری په‌روه‌رده‌ی ڕواندز نییه ناوی قوتابخانه‌ی دڵداربێت. گریمان ئه‌گه‌رنووسه‌رپاساوی ئه‌وه بێت كه‌ئه‌و، ئه‌و زانیاریانه‌ی له كاتێكدا تۆماركردووه كه‌قوتابخانه‌كه‌هه‌بووه، ئه‌واپاساوێكی لاوازه. چونكه ئه‌وباسی قوتابخانه‌ی دیكه‌ده‌كات، كه‌دووساڵه له‌سنووری په‌روه‌رده ی ڕواندزكراونه‌ته‌وه.\n2_دووجارناوی قوتابخانه‌ی گه‌رده‌گه‌ردی نووسیوه.\n3_نووسیویه‌تی:_(قوتابخانه‌ی پێنووس بۆكوڕان وكچانه). بێگومان ئه‌مه‌هه‌ڵه‌یه. چونكه‌ئه‌وقوتابخانه‌یه ته‌نها ڕه‌گه‌زی كوڕله‌خۆده‌گرێت و پۆله‌كانی هه‌فت و هه‌شت و نۆی بنه‌ڕه‌تی ده‌گرێته‌وه.\n4_نووسیویه‌تی:_(قوتابخانه‌ی كاولۆكان) هه‌ڵبه‌ته كاولۆكان نییه‌و ئێستابۆته‌قوتابخانه‌ی تاتانی بنه‌ڕه‌تی.\n5_له‌گوندی بێخال، ته‌نها قوتابخانه‌ی بێخاڵ نییه وه‌ك ئه‌وه‌ی نووسیویه‌تی، به‌ڵكوقوتابخانه‌یه‌كی دیكه‌ش هه‌یه‌به‌ناوی ئاریا.\n6_نووسه‌رقوتابخانه‌ی سیسته‌می خێرای به(نه‌هێشتنی نه‌خوێنده‌واری نووسیوه). له‌كاتێكدائه‌مه‌سیسته‌مێكی تایبه‌ته‌ونه‌هێشتنی نه‌خوێنده‌واری نییه وه‌ك ئه‌وه‌ی نووسه‌رتێی گه‌یشتووه.\n7_نووسیویه‌تی:_(سێ قوتابخانه‌ی دواناوه‌ندی له‌سه‌نته‌ری شارهه‌ن). بێگومان هه‌فت قوتابخانه‌ن نه‌ك سێ.\n8_ نووسه‌رشوناسی سه‌ره‌تایی له‌جیاتی بنه‌ڕه‌تی بۆقوتابخانه‌كان نووسیوه، له‌كاتێكدا یانزه‌ساڵه قوتابخانه‌كان بوونه‌ته بنه‌ڕه‌تی و به‌ناوی سه‌ره‌تایی نه‌ماوه.\nشه‌شه‌م:_ هونه‌رو هونه‌رمه‌ندان:_\nله‌كتێبه‌كه‌یدا، نووسه‌ر بابه‌تێكی به‌ناوی هونه‌رو هونه‌رمه‌ندانی ڕواندز نووسیوه. به‌ڵام ته‌نها باسی مۆزیك وشانۆ ده‌كات. باسی شێوه‌كاری و وێنه كێشان وهونه‌ره‌كانی دیكه ناكات.وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌وانه ناچنه‌خانه‌ی هونه‌ره‌وه. وێرای ئه‌مانه‌ش، له‌وبابه‌ته‌یه‌دا كاك سالح چه‌ندهه‌ڵه‌یه‌كی كردووه، كه ئاماژه‌یان پێ ده‌ده‌ین:_\n1_نووسیویه‌تی:_(تیپی پاشای گه‌وره له‌ساڵی 1979) بووه ناسراوترین تیپ. له‌كاتێكدا ئه‌م تیپه یه‌كه‌م به‌رهه‌می له‌ساڵی 1983 تۆماركردووه، ئیدی نازانم چۆن له‌و ساڵه‌دا بۆته ناسراوترین تیپ؟.\n2_ نووسیویه‌تی:_( تیپی پاشای گه‌وره بووه‌هۆی دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵه‌ی هونه‌رو وێژه‌ی كوردی). نازانم كه‌سێك له‌بواری مێژوودا كتێبی قه‌به‌بنووسێت، چۆن ئاگاداری ورده‌كارییه‌كان نییه. كۆمه‌ڵه‌ی هونه‌رو وێژه‌ی كوردی له 20_8_1978 دامه‌زراوه‌و هیچ په‌یوه‌ندی به‌تیپی مۆزیكی پاشای گه‌وره نه‌بووه. به‌ڵكو ڕێكخراوێكی هونه‌ری سه‌ربه‌خۆبوو، كه‌مه‌ڵبه‌ندی گشتی له‌هه‌ولێربووه.\n3_ نووسیویه‌تی:_( په‌یمانگای هونه‌ره جوانه‌كانی ڕواندز به‌شی شانۆو وێنه‌و مۆزیك له‌خۆده‌گرێت). به‌ڵام بۆ زانیاریی نووسه‌ری كتێبه‌كه‌و ڕاستكردنه‌وه بۆخوێنه‌رانیش، به‌شی شانۆ له‌په‌یمانگای هونه‌ره جوانه‌كانی ڕواندز نییه.\nشه‌شه‌م:_ هه‌ڵه‌ی دیكه:_\nله‌ڕاستیدا، كتێبه‌كه‌ی كاك ساڵح له‌زۆرڕووه‌وه پێویستی به ڕاستكردنه‌وه‌و بژاركردن هه‌یه. چ له‌ڕووی زمان وداڕشتن وڕێنووس ڕێساكانی نووسینه‌وه، كه‌له‌وباره‌یه‌وه‌هیچ شتێك ناڵێین چونكه ده‌زانین ئه‌زموونی نووسینی نییه. به‌ڵام ده‌یان هه‌ڵه‌ی دیكه‌ی مێژووی ڕووداوه‌كان و به‌رواره‌كانی كردووه.ناوی چه‌ندان پیشه‌وه‌روئه‌وانه‌ی له‌بواره‌جیاوازه‌كانی دیكه‌به‌سه‌ریكردوونه‌ته‌وه، بیرچووه. كه‌هه‌ندێكییان له‌كاروپیشه‌كه‌یان ناسراویشن.كه نامه‌وێ ئاماژه یان پێ بده‌م چونكه كاتی ده‌وێ و ئه‌مه‌ش بۆئێمه‌ده‌بێته دابڕان له‌خوێنه‌وه‌ی به‌رهه‌می دیكه. ناكرێ مێژوو به‌نیوه ناچڵی بنووسرێته‌وه.ده‌بوونووسه‌ری كتێبه‌كه، بوارێكی دیاریبكردایه كه‌له‌گه‌ڵ توانستی ڕۆشنبیری و بواری كاركردنی ئه‌ویه‌كبگرێته‌وه. نه‌ك چه‌ندان لایه‌نی جیاواز و مێژوو، ڕووداوی هه‌مه‌جۆربئاخنێته كتێبه‌كه‌ی.زۆرزه‌حمه‌ته ته‌نها له‌بوارێكدا، هه‌موولایه‌نه‌مێژووییه‌كانی كه‌سانێك و شارێك به‌سه‌ربكه‌ینه‌وه‌و مافی ته‌واوی خۆشی بده‌ینێ. به‌ڵام پێده‌چێ نووسه‌ری كتێبه‌كه، ئه‌و هه‌وڵه‌ی دابێت و به‌داخه‌وه تیاشیداسه‌ركه‌وتوونه‌بووه. ئاخركورده‌واری وته‌نی (پێنچ كاڵه‌ك به‌ده‌ستێك هه‌ڵناگیرێن)…\n*په‌راوێز_ ناوی كتێب( ڕواندز مێژوو بیره‌وه‌رییه‌كان)/ نووسینی( سالح محمد سالح) بڵاوكراوه‌ی كتێبخانه‌ی ئه‌حمه‌دی خانێ_ سۆران 2018..\nتێبینی/ئه‌م بابه‌ته به دووبه‌ش له هه‌فته‌نامه‌ی(ڕێگای كوردستان) ئۆرگانی حزبی شیوعی كوردستان ژماره‌كانی(1152و1153)ی ڕۆژانی 11-18ی 12-2018بڵاوكراوه‌ته‌وه…..\nPrevious چ ژیانێکە …. ئەحمەد حاجی سامی\nNext بەفر باری … محەمەد بەرزی\nلە سێپتێمبەردا … زانا سامان\nمنداڵ لە چەقی کۆمەڵگەدا.. مەحمود چاوش\nئایا دروستە وانەی ئایینی داسەپێنرێت بەسەر سیستمی خوێندندا … شیرین عەبدوڵا


رێگاي ئێوه خۆڕھه ڵاتي ناوين » هێرشی شاناز بۆ سەر کۆسرەت رەسوڵ\nهێرشی شاناز بۆ سەر کۆسرەت رەسوڵ\nشاناز برایم ئەحمەدی خوشکی هێرۆ برایم ئەحمەد هاوسەری جەلا تاڵبانی سکرتێری کۆچکردووی یەکێتی نیشتمانی کوردستان هۆکاری هەموو کێشەکانی حزبەکەی، دەخاتە ئەستۆی سەرکردەیەکی باڵای یەکێتی.\nشاناز برایم ئەحمەد لە پەیامێکدا، کە میدیاکانی یەکێتی بڵاویان کردووەتەوە و بۆ کۆسرەت رەسوڵ عەلی، جێگری سکرتێری گشتیی یەکێتی، ناردووە، رایگەیاندووە، بارودۆخی یەکێتی گەیشتووەتە ئاستێک، کە هیچ سیمایه‌كى حزبایه‌تى به حزبه چل‌و چوار ساڵه‌كه‌مانه‌وه دیار نەماوە. پەیامەکەی تایبەتە بە ئەنجامدانی کۆنگرەی یەکێتی، کە چەند ساڵێکە لێرەو لەوێ داوای بەستنی دەکرێ و سەرکردەکانی یەکێتی لەسەر ئەنجامدانی رێک ناکەون، و تێیدا شاناز برایم ئەحمەد بە کۆسرەت رەسوڵ عەلی دەڵێت، ئایا تا ئه‌و راده‌یه متمانه‌تان به‌یه‌كتر نه‌ماوه، كه مه‌ترسیتان له هێنانى هێزو چه‌كداری یه‌كتر هه‌بێت بۆ سه‌ریه‌ك له ناو هۆڵى كۆنگره؟\nشاناز پێی وایە دوای کۆچی دوایی جەلال تاڵەبانی سکرتێری کۆچکردووی یەکێتی، ئەرکی بەڕێوەبردنی حزبەکە زۆرتر کەوتووەتە ئەستۆی کۆسرەت رەسوڵ عەلی، به‌ڵام به‌داخه‌وه به‌و ئه‌ركه هه‌ڵنه‌ستاون و ئەندامانی یەکێتی لێی بێ ئومێدبوونه. داوا لە کۆسرەت رەسوڵ عەلی دەکات ئه‌گه‌ر ته‌نیا بۆ جارێكیش بێت به‌رژه‌وه‌ندی یه‌كێتى بخه‌نه سه‌روو به‌رژه‌وه‌ندییه تایبه‌تییه‌كان‌و گوێ له جه‌ماوه‌ری یه‌كێتى بگرن.\nشاناز برایم ئەحمەد بە سەرسوڕمانەوە لە جێگری سکرتێری گشتیی یەکێتی دەپرسێ هێشتاش ده‌تانه‌وێ پاساوى نوێ بدۆزنه‌وه و هۆشداریش دەدات، کە نه‌به‌ستنى كۆنگره‌و خۆدزینه‌وه له‌و ئه‌ركه دیموكراسییه یه‌كێتى ده‌خاته به‌رده‌م مه‌ترسییه‌كی زۆر گه‌وره‌تره‌وه! شاناز لەکۆتایدا هەموو بەرپرسیارێتییەکی بارودۆخی ئێستای یەکێتی دەخاتە ئەستۆی کۆسرەت رەسوڵ و داوای لێ کردووە، به‌رپرسیارییه‌تى مێژوویی سه‌رشانتان جێبه‌جێ بكه‌ن.\nبرچسب ها : رەخنە , شاناز برایم ئەحمەد , کۆسرەت رەسوول عەلی , یەکێتی


بەڕێوەچوونی سمینارێکی تەشکیلاتی بە بەشداریی رێزدار مستەفا مەولوودی سکرتێری گشتیی ح د ک لە وڵاتی سوئێد.\nناوەندی هەواڵ- سوید: رۆژی شەممە ٢٦ی ئاگۆستی ٢٠١٧ی زایینی کومیتەی حیزبی دیموکراتی کوردستان لە وڵاتی سوید، سمینارێکی تەشکیلاتی بە بەشداری سکرتێری گشتیی حیزب رێزدار مستەفا مەولوودی بۆ ئەندامانی تەشکیلاتی حیزب لە شاری وێسترئۆسی وڵاتی سوید پێکهێنا.\nسمینارەکە سەرەتا بە سروودی دوژمن شكێنی ئەی ڕەقیب و پاراستنی خولەکێک بێدەنگی بۆ ڕێزگرتن لە شەهیدانی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانەی کوردستان دەستی پێکرد. پاشان بەڕێوەبەری بەرنامەکە، خاتوو کوێستان بابایی، وێڕای بە خێرهێنانی بەشداران، خشتەی کاری سمینارەکەی پێشکەش کرد. بە دوای ئەو دا هاوڕێ بەڕێز کاک کەمال گروێسی بەرپرسی کومیتەی گشتی حیزب لە وڵاتی سوید، باسێکی تێروتەسەلی سەبارەت بە کاروچالاکییەکانی کومیتە و دۆخی تەشكیلاتی حیزب لەو وڵاتە و ئەرک و داواکاریی و چاوەڕوانییەکانی ئەندامانی حیزب لە ڕێبەری و سکرتێری نوێی حیزبەکەمان پێشکەش کرد.\nئینجا بەڕێز مستەفا مەولوودی سکرتێری گشتی حیزبی دیموکراتی کوردستان باسێکی پڕ ناوەرۆکی لە سەر دۆخی سیاسی جیهان، ئاڵوگۆڕە بە پەلەکانی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوین و پێشهات و ئەگەرە سیاسی و گۆڕانکارییە چاوەڕوان نەکراوەکانی لە ئێران و کوردستان پێشکەش کرد. کاک مستەفا مەولوودی لە قسەکانی بە تێر و تەسەلی باسی پرسەکانی پێوەندیدار بە حیزب و ئەندامان و کاروباری ئێستای حیزب و ئەرکی ئەندامان و هەلومەرجی هەنووکەیی خەبات لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئەرک و مافەکانی ئەندامانی حیزب لە تاراوگەی کرد.\nبەڕیز مەولوودی لە بەشێک لە قسەکانیدا باسی پێویستیی لێکگرێدانی خەبات و شاخ و شاری کرد و بە بایخەوە باسی کارە فەرهەنگی و کۆمەڵایەتییەکانی نێوخۆی وڵاتی کرد و پێیوابوو کە ئەو هەنگاوانە هەرچەند بچووک بن، دەبێ پشتگیرییان بکرێ و حیزبی ئێمە پێشەنگی پشتگیریی لەم جۆرە کارانە بووە و دەمێنێتەوە.\nسەبارەت بەرپرسی یەکگرتنەوەی دوو لایەنی دێموکرات بەڕێزیان گوتی: پرسی تێکەڵبوونەوەی دوو لایەنی دیموکرات ئەمرێکی زەروری وپێویست و گرینگە، داواکاری بەشی هەرە زۆری کۆمەڵانی خەڵکی کوردستانە لە ناوخۆ، ئەوە جگە لەوەی کە بە یەکگرتنەوە دوو حیزبی دیموکرات و حیزب و لایەنە سیاسییە لێک دابراوەکانی دیکەی گۆڕەپانی خەبات، خەڵک دڵگرمتر و خەبات بە تین تر دەبێ. حیزبی بە درێژایی ساڵانی لەت بوونی حیزب، هەوڵی داوە کە دەروازەی وتووێژ و دانوستان لەگەڵ هاوڕێیانی پێشووماندا بە کراوەیی بێڵێتەوە و لەو پێناوەش دا هەوڵی زۆری داوە. لە دوایی قۆنایغی هەوڵەکانیشماندا بۆ ئەو پرسە، حیزبی ئێمە نەخشە رێگای یەکگرتنەوەی بە نووسراو داوە بە حدکا و لێژنەکانی هەردووک لا کاری لەسەر دەکەن.\nسەبارەت بە کاروباری پێشمەرگە و خەباتی بەرگریی ئاماژەیان بەوە کرد کە حیزبی دێموکرات پەرە بە راهێنانی پێشمەرگە دەدا و خۆی بۆ هەر ئەگەرێک لە داهاتووی ئێران و کوردستاندا ئامادە دەکا.\nلە پەیوەندی لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی ئێران بەڕێزیان گوتی: نەمان و لادانی ئەم رژێمە لە سەر دەسەڵات باشترین بژاردەیە و بە نەمانی کۆماری ئیسلامی ناوچەکە بەرەو هێمنایەتی و سەقامگیری هەنگاو دەنێ.\nبەڕێز سکرتێری گشتی حیزب لە پەیوەندی لەگەڵ ڕووداوە نەخوازراوەکەی ناوچەی باڵەکایەتی و گوندەژۆر، کە تێیدا چەند کەس بوونە قوربانی و بنکە و بارەگای حیزبەکانی ڕۆژهەڵات، جێگیر لەو ناوجەیە لە لایەن کۆمەڵێک کەسەوە سووتێندران، بەداخبوونی خۆی لەو رووداوە دەربڕی و هیوای خواست دۆخەکە هێوڕ ببێتەوە و مانەوەی بنکەکانی حیزب لەو ناوچەیە هەروەک جاران مسۆگەر بێ.\nسەبارەت بە پرسی رێفراندۆمی سەربەخۆیی باشووری کوردستان بەڕێزیان بە ئاماژە بە سیاسەت و ستراتیژی حیزبی دیموکراتی کوردستان لە پەیوەندی لەگەڵ مافە ڕەواکانی کورد و خەباتی ئەو حیزبە بە درێژایی ٧٢ ساڵ بۆ بە دەستهێنانی ئەو مافانە، پێی لە سەر ئەوە داگرتەوە کە حیزبی ئێمە پشتیوانی لەو کارە دەکا و پێی باشە خەڵکی باشووری کوردستان بۆخۆیان بڕیار لە چارەنووسی خۆیان بدەن و ئەمەش رێگایەکی تەواو دێموکراتێکە و مافی خۆیانە.\nدواین بەشی سمینارەکە پرسیار و تێبینییەکانی بەشداران بوو کە بەرێز مەولوودی بە وردیی و حەوسەلەوە وەڵامی پرسیارەکانی دایەوە.\nکومیتەی حیزبی دیموکراتی کوردستان- سوید\nبگه‌رێوه|ئەم بابەتە 8475 جار بینراوە| بینێره| چاپ


یوسف محەمەد: یاساکەی ئەمڕۆ هەنگاوێکی گرنگە بۆ وەستاندنی هەڵەیەکی رابردو\nد.یوسف محەمەد، رایدەگەیەنێت: یاسای هەڵپەساردنی دامەزراوەی سەرۆکایەتی هەرێم، هەنگاوێکی گرنگە بۆ وەستاندنی هەڵەیەکی دیکەی رابردو و، رێککەوتن لەسەر سیستمی پەرلەمانیی تەواو لە خولی داهاتوی پەرلەمان.\nسەرۆکی پێشوی پەرلەمان ئەو دەنگۆو ئیدیعایانە رەتدەکاتەوە کە لە خولی داهاتوی پەرلەمان، مەسعود بارزانی سەرۆکی پێشوی هەرێم بۆی دەبێت جارێکی تر خۆی بۆ ئەو پۆستە کاندید بکاتەوە.\nلە نوسینێکیدا بەناونیشانی (یاسای هەڵپەساردنی دامەزراوەی سەرۆکایەتیی هەرێم) کە لەبەشی بیروڕای سایتی سبەی بڵاوبوەتەوە، د.یوسف محەمەد سادق سەرۆکی پێشوی پەرلەمانی کوردستان ئاماژەی بەوەکردوە؛ هەر لە سەرەتای تێپەڕاندنی یاسای سەرۆکایەتیی هەرێم، ئەم دامەزراوەیە وەک سەفقەیەک بەرامبەر بە سەرۆکایەتیی کۆماری عێراق دروستکرا، نەک پێویستیی هەرێمی کوردستان و سیستمی حوکمڕانییەکەی بە بونی دامەزراوەیەکی لەم شێوەیە، هەر ئەو کاتیش "کاک نەوشیروان" زنجیرەیەک وتاری سەبارەت بەم پرسە نوسی و، ڕەخنەی جدیی لە یاساکە گرت.\nد.یوسف محەمەد، جەخت دەکاتەوە کە لەگەڵ سیستمی پەرلەمانین هاوشێوەی بەغدا بەو مانایەی سەرۆک لە ناو پەرلەمانەوە هەڵبژێردرێت، نەک لەناو خەڵک و دەسەڵاتەکانی شکڵی بن و لە ژێر چاودێریی پەرلەمان بێت.\nئاماژەی بەوەکردوە؛ نە لە رابردو و نە لە ئێستاش لە پێناو بەستنی سەفقە بۆ وەرگرتنی هەر پۆستێک چ لە بەغدا و چ لە هەرێم نەمانویستوە و نامانەوێت کارکردن بەم یاسایە دریژە بکێشێت.\nسەرۆکی دەستلەکارکێشاوەی پەرلەمان نوسیویەتی: ئەوکاتەی دژی درێژکردنەوەی ماوەی سەرۆکایەتیی هەرێم بوین و داوای هەمواری یاسای سەرۆکایەتیمان کرد، پەیوەندیی بە کێشەی شەخسی و دژایەتی کردنی هیچ کەسەیاتییەکەوە نەبو، بەڵکو لە روانگەی بڕوا بونمانەوە بو بۆ گۆڕینی سیستمی حوکمڕانیی هەرێم، هەر بۆیەش لە ئێستا و داهاتوشدا لەگەڵ ئه‌نجامدانی هەڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم نین، بەپێی ئەم یاسایەی ئێستای سەرۆکایەتیی هەرێم، تەنانەت ئەگەر کاندید بۆ ئەو پۆستە گۆڕانیش بێت.\nد. یوسف محەمەد ئەوەی خستوەتەڕو کە؛ هەرکات بویسترێت پێش پەسەندکردنی دەستوری هەرێم، هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی هەرێم ئەنجام بدرێت، ئەوا هەر بەپێی ئەم یاسایەی ئێستای سەرۆکایەتیی دەکرێت کە مافی خۆ کاندیدکردنی تەنها بە دو خول دیاریکردوە، نەک هەر ئەوە، بەڵکو لەو پڕۆژەیەی ساڵی (2013) وەک لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆن بۆ هەمواری پڕۆژەی دەستوری هەرێمی کوردستان، ئامادەمانکردوە، مادەی (63)ی پڕۆژەکەمان ئاوا داڕشتۆتەوە کە؛ ماوەی ویلایەتی سەرۆکی هەرێمی کوردستان چوار ساڵە، کە لە رۆژی سوێندخواردنیەوە دەست پێدەکات و دەکرێت تەنها بۆ ویلایەتی دوەمیش هەڵبژێردرێتەوە بەپێی ئەم دەستورە و یاسا کارپێکراوە پەیوەندیدارەکان، واتە هەر کەسێک تەنها دو جار مافی خۆ کاندید کردنی هەیە بەپێی یاسای سەرۆکایەتی بێت یان دەستور.\nد.یوسف محەمەد سادق، دوپاتی کردوەتەوە کە سورن لەسەر پرەنسیپە جێگیرەکانیان و لە خولی ئایندەی پەرلەمانی کوردستانیش هەر کار بۆ هێنانەکایەی سیستمێکی حوکمڕانیی خەڵک سالار دەکەن و ئەو یاسایەی ئەمڕۆ لە پەرلەمان پەسەندکرا هەنگاوێکی گرنگە بۆ وەستاندنی هەڵەیەکی دیکەی رابردو، رێککەوتن لەسەر سیستمی پەرلەمانیی تەواو لە خولی داهاتوی پەرلەمانی کوردستان.


سلێمانى ... بڕێکى زۆر گۆشتى سور له‌ناوده‌برێت\nسه‌رۆکى لیژنه هاوبه‌شه‌کانى قائیمقامیه‌تى سلێمانى رایگه‌یاند: ئه‌و ئاژه‌ڵه‌ى له‌سه‌ر شه‌قام و شاڕێکاندا ده‌فرۆشرێت دوور له رێنماییه‌کانى ڤێرته‌رنه‌رى سه‌رده‌برێن و گۆشته‌که‌ى جێى مه‌ترسییه بۆسه‌ر ته‌ندروستى به‌کارهێنه‌رانی.\nگۆران قادر، سه‌رۆکى لیژنه هاوبه‌شه‌کان ووتی: له‌لایه‌ن لیژنه‌ى سێ-ى سه‌ربه لیژنه هاوبه‌شه‌کانه‌وه ده‌ست به‌سه‌ر هه‌شت ئاژه‌ڵى سه‌ربراودا گیراوه، که خاوه‌نه‌که‌ى به‌نیازبووه له‌سه‌ر شه‌قام و شارێکان، به‌هاوڵاتیانى بفرۆشێت.\nسه‌رۆکى لیژنه هاوبه‌شه‌کان ووتیشی: پێشتر ئه‌و گۆشتفرۆشانه ئاگادار کراونه‌ته‌وه، ته‌نها له کوشتارگه‌ى سلێمانى ئاژه‌ڵ سه‌رده‌برێت و رێگه نادرێت گۆشتفرۆشه‌کان له‌ماڵه‌کانیان ئه‌وکاره بکه‌ن، هه‌روه‌ها فرۆشتنى گۆشت له‌سه‌ر شه‌قامه‌کان و ئه‌و شوێنانه‌ى مه‌رجه‌کانى ته‌ندروستى جێبه‌جێ ناکه‌ن، رێگه پێدراو نیه.\nووتیشی: ئه‌و ئاژه‌ڵانه‌ى له‌سه‌ر شه‌قام و شارێکاندا ده‌فرۆشرێت له‌لایه‌ن به‌رێوه‌به‌رایه‌تى ڤێرته‌رنه‌رى پشکنینان بۆ ئه‌نجام نه‌دراوه دوور له رێنماییه‌کانیان سه‌رده‌برێن، هه‌روه‌ها گۆشته‌که‌ى مه‌ترسى بۆسه‌ر ته‌ندروستى به‌کارهێنه‌رانى دروست ده‌کات.\nگۆران قادر ئاماژه‌ى به‌ئه‌وه‌کرد، به‌فه‌رمانى قائیمقامى سلێمانی، ئاژه‌ڵه سه‌ربراوه‌کان ڕاده‌ستى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى ڤێرته‌رنه‌رى سلێمانی، و ئه‌و ئامێر و ئه‌وکه‌لوپه‌لانه‌ى بۆکارى گۆشتفرۆشتن به‌کارده‌هێنرێت به لیژنه هاوبه‌شه‌کان، ده‌کرێت، به‌مه‌به‌ستى له‌ناوبردن، هه‌روه‌ها خاوه‌نى ئاژه‌ڵه‌کانیش رووبه‌رووى یاسا ده‌کرێته‌وه.\nمیوانی ماڵپەڕ : 1035


بەختیار شارەزورى : یەکەم بڵاوکراوەى داعش .. گۆڤارى ( دابق ) .. گەڕانەوەى خەلافەت . – WTARIKURD\nئەگەر داعش خەونى تورکیا بێت ، بۆ گەڕانەوە بۆ دەسەڵاتى عوسمانى و پێ ى وا بێت سنورى فەرمانڕەواى تورکیا لە بەرامبەر ئێرانى سەفەویدا پاشەکشەى کردوە ، ئەوا دەبێت ئەو ڕاستییە بزانین کە ئێران دواى ڕوخانى شا ، پێویستیەکى ئەمریکا بوو بۆ دروستکردنى پشتێنەیەکى ئیسلامى بە چواردەورى سۆڤیەت و پەیمانى وارشۆدا ، وەک دژە ئایدیایەکى مارکسى ، بەڵام خەون بینین و گەڕانەوە بەو واتایە دێت کە تورکیا کاتەکان و زەمینەى سیاسى ناخۆێنێتەوە ، خۆ ئەگەر گروپى ئەردۆغانى ، وێناى ئەوە بکات کە ڕوخانى بنەماکانى ئەتاتورک وەک وێنەى ڕوخانى شا دێت و دەتوانێت ولایەتەکانى وەربگرێتەوە ، ئەوا تورکیا ئێستە بوەتە ناوەندى بەریەککەوتنەکانى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست ، لە لایەکەوە دەیەوێت وەک وڵاتێکى ئیسلامى بچێتە ناو ئەکێتى ئەوروپاوە ، ئەیەوێت لە ناوەندى تورکیادا سستمى دیموکراسى بە دیدێکى ئیسلامیانەى تازەگەرییەوە بمێنێتەوە ، لەلایەکى ترەوە دەیەوێت لە ڕێ ى داعشەوە بگەڕێتەوە بۆ سنورى فەرمانڕەواى عوسمانى و سعودیە و قەتەر هەتا میسر ببێتە فەرمانڕەواى خۆى ، لە لایەکەوە دەیەوێت نمایندەى ئیسلامى سونى بکات وەک جەمسەرێک بەرامبەر بە ئێرانى شیعى سەفەوى ، خۆ ئەگەر ئێران توانیبێتى لە لبنانەوە تا حوسیەکان و تا عەلەویەکان و لەولاشەوە لە کشمیرەوە تا پاکستان و هەتا ئازباینجانیش دەسەڵاتى هەبێت ، ئەوا بۆ تورکیا زەحمەتە لاساى ئێران بکاتەوە ، چونکە تا ئێستا گروپێکى توندڕەوى شیعە دروست نەبوە سنورى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست ببڕێت و لە ئەوروپا و ئەمریکا هەڕشەى قورس بێت بۆیان ، بەڵام سونەى توندڕەو هەر لە قائیدە وە تا داعش و تا بزاوتى خوراسانیش . هەڕەشەى توندن بۆ ئەوروپا و ئەمریکا ، بۆیە ئەگەر ئێران نمایندەى جەمسەرى ڕوسى بێت ، ئەوا تورکیا جگە لە قوڵایى ستراتیژى و هەڵکەوتەى جوگرافى و دەروازەیەکى گرنگى ئابورى دنیا ، ناتوانێت ببێتە ئەو وڵاتەى کە تەواوى سونەکانى دنیا لە ژێر چەترى خۆیدا کۆبکاتەوە و ڕاستەو خۆ هەڕەشە نەبێت بۆ ئەمریکا و ئەوورپا ، بۆیە خەونى تورکیا زۆر زەحمەتە بۆ گەڕانەوە بۆ سنورى دەسەڵاتى عوسمانى .\nئەو گۆڤارەى کە داعش بڵاوى دەکاتەوە کە ناوى ( دابق )ە کە 50 لاپەڕەیە ، بەشێکى ترە لە درێژکراوەى خەونى تورکەکان بۆ سنورى دەوڵەتى عوسمانى ، بەڵام ئەمە زۆر زەحمەت دەبێت ، چونکە تورکیا کە نەتوانێت کێشەى سیاسى ناوخۆى خۆى چارەسەر بکات ئەوا ناتوانێت ئەو خەونە بکاتە واقع ، ( دابق ) کە بە شەڕى مەرج دابقیش ناسراوە ، ئەو شوێنەیە کە عوسمانیەکان و مەمالیک تێدا بەریەککەوتن ، عوسمانیەکان بە سەرکردایەتى سوڵتان سەلیمى یەکەم سەرکەوتن ، بوە سەرەتایەک بۆ سەرکەوتنەکانى عوسمانی بەسەر مەمالیکدا ، هەتا وڵاتى میسر ڕوِیشت و کۆتاییان بە دەسەڵاتى مەمالیک هێنا (1516) ، واتا ئەگەر تومان باى ڕازى نەبوبێت بە دەسەڵاتى عوسمانى ، ئەوا ئەم خەونەى تورکیا بۆ ئێستا لە خەونى حوشتر دەچێت ، چونکە لە کۆبانیدا کۆتاى بەم خەونە دێت و گواستنەوەى شەڕەکانى پەکەکە بۆ ناو تورکیا ئەو نامەیەیە کە نەک ناتوانێ خەون بە سنورەکانى عوسمانیەوە ببینێت ، بەڵکو خۆشى لەبەردەم ئەگەرى تێکچونى شیرازەى ناوخۆیدایە .\n( دابق ) بە تەواوەتى ئەوەى سەلماند کە داعش بە سیناریۆ و تاکتیکەکانى ئەوێت جێبەجێکارى خەونەکانى تورکیا بێت ، خۆ ئەگەر لە سنورى زۆنى زەردا گەڕانەوە بێت بۆ میرنشینى بادینان و دەسەڵاتەکانى تورکیا تەنها بەخشینى دیارى و ناو نانى بێت ، ئەوا لە ڕوژئاوا و لە کۆبانى و لەسەر دەستى ئاپۆدا ، ئەوە بۆ دنیا و تورکیا سەلمێنرا ، کە ناتوانن لە بەرامبەر پەکەکە و پەیەدەدا ئەو خەونە جێبەجی بکەن و ئاپۆ دەبێتەوە بە شیخ عبداللەى نەهرییەکى تر ، بە پێچەوانەوە دەبێت سیاسەتێکى تر بگرێتە بەر ، بە دیوێکى تردا ئەمریکاو ئەوروپا دەیانەوێت هاوسەنگى بپارێزن ، لە لایەکەوە بدەن لە داعش تا پەکەکە شەڕى ناو تورکیا نەکات ولە لایەکى ترەوە گڵۆپى سەوز بۆ تورکیا هەڵکەن تا هاوکارى داعش بکات بۆ ئەوەى هەڵنەگەڕێنەوە لە تورکیا، ئەمەش بۆ پاراستنى گەورەترین دەروازە و دەرگاى ئابورى جیهانە ، ئەویش بەندەرى جیهان و بۆریەکانى نابۆکۆ و گەروى بسفۆڕە ، خۆ ئەگەر لە شەڕى چاڵدێراندا کوردەکان بە حوکمى سونە بونیان شەڕى سەفەوییەکانیان کردبێت بۆ عوسمانیەکان لە سەردەستى مەلا ئیدریسى بەدلیسیدا ، ئەوا ئاپۆ نەک وێنەى بەدلیسەیە بەڵکو دەبێتە شیخ سیعدى پیرانێکى تر و جارێکى تر تورکیا دەخاتەوە بەردەم مافى تەواوى کوردەکان لە چوارچێوەى تورکیایەکى دیموکراتیدا ، چى تر خەونى سوارەى حەمیدیەى عبدولحمیدى دووەم دووبارە نابێتەوە ، خۆ ئەگەر وا نەبێت ئەوا بە تەواوەتى تورکیا دەبێتە ناوەندى بەریەککەوتنى شەڕەکانى ڕوژهەڵاتى ناوەڕاست .\nئەگەر گۆڤارى ( دابق ) درێژکراوەى بڵاوکراوەى ( انسبایر ) ى قائیدە بێت لە 2010 دا، ئەوا ئەمەیان جیاواز لە قائیدە ، گۆڕینى ستراتیژى هێزە ئیسلامییە توند ڕەوەکانە ، گۆرینى دژایەتى ئەمریکا و پێگەى ئەفغانساتانە ، بە فەتح کردنى وڵاتە ئیسلامیەکان و لەناوبردنى مرتەدەکان و دروستکردنەوەى نەخشەى عوسمانى بە شێوەیەکى تر ، ئەگەر بەم پێوەرانە سەیرکەین ، ئەوا تورکیا نییەتى نیە کێشەى کورد بە شێوەیەکى ئاشتى چارەسەر بکات ، بەڵکو دەیەوێت لە ڕێگەى داعشەوە و بە هێز و ترساندن بگەڕێتەوە بۆ سنورى عوسمانى .\nدابق و کۆبانێ .\nئەگەر دابق وەک ئاماژەیەک بێت بە گەڕانەوە بۆ سنورى عوسمانى و ئەمریکا و ئەوروپا وەک سەرەتا گڵۆپى سەوزى بۆ هەڵکردبێتن ، ئەوا ئەگەر خەونى داگیرکارى سەر بگرێت ، ڕوو دەکاتە ئەوروپا و ئەمریکا ، بە تایبەت شەڕى تەقینەوەکان لە ناو قوڵاى وڵاتانى ئەوروپا و ئەمریکادا ،بە دیوێکى تردا ئەگەر ئەمریکا و فەرەنسا و بەریتانیا نەوێرن سەرباز ڕەوانەى بەرەکانى دژى داعش بکەن ، ئەوا لە کۆبانێدا سەلمێنرا … خەونى ناو گۆڤارى دابق ناتوانرێ جێبەجێبکرێت ، یەپەگە شەڕى ترسنۆکەکانى جیهان دەکات ، بە مانایەکى تر لە بۆچونەکەى بەخیتار عەلیەوە ، ئەگەر کورد بەردەوام ئەو وێنەیەى دابێت بەدەرەوەى خۆى ، کە پێویستى بە فریاد ڕەس هەیە ، ئەوا لە کۆبانیدا تەواو پێچەوانە بوەتەوە کە وڵاتانى گۆنگرەى پاریس ئەگەر ئاسمانیان بە دەستەوە بێت ئەوا پێویستیان بە خۆین و شەڕى زەمینى هەیە و یەپەگە دەبێتە فریاد ڕەسى کۆى وڵاتانى گۆنگرەى پاریس ، بە مانایەکى تر شەڕ دژى داعش ، پێویستى بە ئاسمانى وڵاتانى کۆنگرەى پاریس و خۆین و شەڕى زەمینى پەکەکە و پەیەدە هەیە ، ئەوەى گرنگە لەم قۆناغەدا کوردیش بگەڕێتەوە بۆ مێژوو هەموو هێزە کوردییەکان لە سەر مێزى ( پەیمانى پیرۆز ) ى بەدرخان پاشاى میرى بۆتان کۆبکاتەوە و بەرامبەر ئەم ڕێکەوتنە نێو دەوڵەتیە بوەستنەوە و ببنە هێزێک کە ئەمریکا و ئەوروپا ناچار بن هاوپەیمانى بن ، کە کۆى یارییەکە دەکاتە ئەوەى بڵێین سەنگەرى شەرەڤانانى ئێمە دیوارى بەرگرى کردنە لە دنیا .\nدکتۆر کەمال میراودەلی : نەوتی کوردستان بۆ دامەزراندنی خەلافەتی ئیسلامیی ..