کۆمارى ئیسلامى دژى حیزبەکانى ڕۆژهەڵات فشارى خستووەتە سەر عێراق | AvaToday\nکۆمارى ئیسلامى دژى حیزبەکانى ڕۆژهەڵات فشارى خستووەتە سەر عێراق\nدوێنێ سێشەممە مستەفا کازمی سەرۆکوەزیرانی عێراق سەردانی ئێرانی کرد و لەو سەردانەیدا چاوى بە خامنەیی رێبەری کۆماری ئیسلامی و حەسەن روحانی سەرکۆمار و ئیسحاق جەهانگیری جێگری یەکەمی سەرکۆمار و عەلی شەمخانی سکرتێری ئەنجوومەنی ئاسایشی ڕژێم کەوت.\nئەوەى کە لە زۆرینەى کۆبوونەوەکانى سەرۆکوەزیرانى عێراق و بەرپرسە باڵاکانى ڕژێمى ئاخوندى لە ئێران قسەى لەسەر کراوە، سێ بابەتى سەرەکى بوون کە بەرپرسانى کۆمارى ئیسلامى پێداگرییان لەسەر کردوونەتەوە:\nیەکەم: هاوکارى عێراق لە پشتیوانى ماڵى و ئابوورى ئێران و ئاسانکارى بۆ تەراتێنى کۆمارى ئیسلامى لە ناوچەکە\nدووەم: دژایەتى حیزبەکانى ڕۆژهەڵاتى کوردستان کە لە هەرێمى کوردستانن و دەرکردن و لاوازکردنیان لە عێراق\nسێیەم: دەرکردنى ئەمریکییەکان لە خاکى عێراق\nعەلى شەمخانی کە چاوى بە مستەفا کازمى سەرۆکوەزیرانى عێراق ددەکەوێت، زۆرینەى باسەکەیان پرسى "هەناردەکردنى چەک بۆ میلیشیاکانى ژێر دەسەڵاتى کۆمارى ئیسلامى و لاوازکردنى حیزبەکانى ڕۆژهەڵات"ـە و لە ڕاگەیێنراوەکەشیاندا باسى ئەوە کراوە کە دەبێت سەرۆکوەزیرانى عێراق پێش بە چالاکییەکانى حیزبەکانى ڕۆژهەڵات لە عێراق بگرێت، چونکە چالاکییەکانیان دژى ئاسایشن و بەرژەوەندییەکانى هەردوو وڵات دەخەنە مەترسییەوە".\nمستەفا کازمى کە لە ڕێگەى پەرلەمانەوە هەڵبژێردرا بۆ سەرکوەزیرانى عێراق، ماوەیەکى زۆر نییە کە ئەم پۆستەى وەرگرتووە و سەردانى ئێران و سعودیە و ئەمریکاى خستووەتە نێو بەرنامەى کارى خۆیەوە بۆ ئەم ماوەیە و دوێنێ سەردانى ئێران و بەرپرسانى کۆمارى ئیسلامى کرد.\nعەلى شەمخانى و مستەفا کازمی\nعەلى لاریجانى سەرۆکى پەرلەمانى کۆمارى ئیسلامى و مستەفا کازمى سەرۆکوەزیرانى عێراق


01:48 - 25/11/2020 186 جار خوێندراوەتەوە\n(ڕینیسانس، بزوتنەوەیەکی رۆشنبیری بوو، کاریگەریی بەهێزی لەسەر ژیانی فیکری ئەوروپی لەکۆتاییەکانی سەدەکانی ناوەڕاستدا هەبوو. لەئیتالیا سەری هەڵداو لە سەدەی شانزەهەمدا وەکو ئاگر لەپوش بەربوبێ هەموو ئەوروپای تەنیەوە .کاریگەری لەسەر فەلسەفە وئەدەب وهونەر وموسیقا وسیاسەت وزانستەکان وئاین هەست پێدەکرا وەڵامی زۆر لەمەسەلە فیکریە بێ وەڵامەکانی سەدەکانی ناوەڕاست دەدایەوە. لەهەرە خەسڵەتە دیارەکانی سەردەمی رینەیسانس ئەوەبوو زاناکانی شیوازی ئینسانیان لە توێژنەوەدا بەکار دەهێنا و هونەرمەندان بەدوای واقیعیەت و هەستە ئینسانیەکاندا لە هونەردا وێڵ بوون).\nلەسەدەکانی ناوەراستدا کە لە سەدەی پێنجەوە دەستپێدەکات تاوەکو سەدەی پانزەی زاین، واتا لە روخانی ئیمپراتوریەتی رۆمانی رۆژئاواوە تاوەکو رینەیسانس (Renaissanc) کە دروست بەئیتاڵی دەکاتە لەدایکبوونێکی نوێ Rinascimento . خەڵكی ئەو دەمانە زانیاریەکانیان وەکو خۆی وەردەگرت بەواتا ئەگەر پرسیارێکیان دەربارەی یەکێک لەو زانیاریانە لێبکرایە کەلەمێشکیانا چەسپیوە دەیان گووت نازانین خۆی وایە. وەیان (چوزانم هەروام بیستوە).\nبەڵام کاتیک خۆری رینەیسانس هەڵهات ، ئیدی ئەوە لەمێشکی خەڵک دەرهات و ئاراستەی بیرۆکەیەکی نوێ لەئەقڵە جەمعیەکەدا چەسپی کە دەیگوت ناکڕێ باوەڕ بەهیچ شتێک بکەیت تاوەکو تێی نەگەیت .ئەقڵی خەڵک وردە وردە سەری لە تاریکی جەهلەوە دەردەهێنا و ئازاد دەبوو ئیدی خەڵکی کەوتنە رەخنە گرتن لەو بیروباوەڕانەی کە وەکو حەقیەتەکان چەسپیبوون رەخنەگرتن لەکەنیسە واتا پیاوانی ئاینی و هەتا لەدەقە ئاینیەکانیش دەگیرا. بەواتایەکی تر(هیریتیکیزم)- heretic-(هەرتەقە) سەری هەڵدا (شەریعەتی کەنیسە دەڵێ هەر مەسیحیەک ئینکاری یەکێک لەو راستیانە بکات کە پەیوەندی بەئیمانی ئیلاهی و کاثۆلیکیەوە هەیە بە هێریتیک لەقەڵەم دەدرێ. (لای موسڵمانان بەزەندیق ناو دەبرێ). ئەوان رێنمایی و وانەکانی کەنیسەیان خستە بەر رەخنەو تانە لێدان لەئاکامی ئەو بزافە ئەقڵی و فیکریەدا ریفۆرمی لاهوتی پروتستانتی لەسەدەی شانزەهەم دا لەسەر دەستی مارتن لوثەر کینگ دا سەری هەڵدا. کەبەهۆیەوە کەنیسەی پرۆتستانتی لەکەنیسەی کاثۆلیکی جیابۆوە .شایەنی باسە ئەوان شەرعیەتی پسوڵەی لێبوردن کە قەشەکان دەیان فرۆشت بەخەڵک بۆئەوەی لەوەدنیا وەکو پاسپۆرتێک بۆ چونە بەهەشت پێیان بێت پوچەڵ کردوە و وتیان لێبوردن نیعمەتێکی خوداییەو بێ بەرانبەرە تەنها مەرج باوەر هێنان وموخلیسیە بۆ یەسوعی مەسیح.لەوەش گرنگتر دەیان گووت هەموو مەسیحیەک پلەی کەهەنوتی موقەدەسی هەیە بەمەیش لەدەسەڵات (قودسیەتی) قەشەکانیان دا و گوتیان کتێبی موقەدەس تاکە سەرچاوەی زانیاریە ئاینیەکانە واتا پێویست بە راڤەکردنی ناکات لەلایەن قەشەکانەوە هەروەها رێگەیان بەقەشەدا کە ژن بهێنێت .\nجەدەلێکی زۆر لەسەر ئایا بۆچی رینەیسانس لە فلورەنسەدا لە سەدەی چواردەمیندا بەرپا بوو لەجێیەکیتر نەبوو ؟.تێبینی مێژوو نوسان و زاناکان ئەوەبوو کە فلورەنسە تایبەتمەندیەکی ناوازەی ژیانی رۆشنبیریی پێوە دەبینرا کەبوو بەهۆی ئەو بزافە رۆشنبیریە. زۆرینە پێداگریان لەسەر رۆڵی خانەوادی مەيدچی - خانەوادەیەک بوون بانکداریان دەکرد هەروەها چەند سیاسەتمەدارێکی ناوداریان تیاهەڵکەوتبوو لێشیان ببوە پاپا- لە یارمەتی دان بۆ چالاککردن وبوژاندنەوەی هونەرەکاندا حوکمداری فلورەنسە بەهێزترین سپۆنسەری رۆشنبیری رینەیسانس بوو لەئیتاڵیا . لورینزۆ دیمیدچی حوکمداری فلورەنسە یارمەتی زۆر لە هونەرمەندانی موستەحەق بەیارمەتی دەدا لەوانە لیونارد داڤینتشی وڤیلیبینو لیبی و مایکل انجلو و رافاییل و هتد.هەندێک لە زانایانی مێژوو دەڵێن فلورەنسە تەنها بە سودفە راستر بە شانس بوو بە شوێنی لەدایک بوونی رینەیسانس چونکە هەرسێ عەبقەری وەکو دافینشی و بوتیچیلی ومایکل ئەنجلۆ لە توسکانا لەدایک ببوون بۆچونێکی تر دەڵی راستە ئەوانە لەوناوچەیە لەدایک بوون بەڵام زۆر هۆکاری زاتی ومەوزوعی بەشدار بوون لەدروست کردنی ئەو بارو دۆخە رۆشنبیریە کە وای کرد کە بەهرەی خەلاقی ئەم هونەرمەند و زانایایە دەرکەوێت.\nلێرەوە پرسیارێک سەر هەڵدێنێ ئایا تەنها یارمەتی مادی واتا بوونی سەروەت هونەر دەخولقێنێ؟ ئەگەر وایە خۆ لای ئێمەش ماوەیەک زۆر سەخیانە پارە لەسەر هونەرو ئەدەب سەرف دەکرا مخابن هونەرێکی وا بەرهەم نەهات خاڵێکی وەر چەرخان یان لانی کەم بەرەو پێش چونێکی پێوە دیار بێت.بەبۆچوونی بەندە گەر خانەوادە سەرمایە دارەکەی میدیچی یارمەتی هونەرمەندو بیرمەند و زانا راستەقینەکانیان نەدایە ئەوانیش رەنجەکەیان بەبا دەچوو و چ هونەرێکیان پی نەدەخرایە سەر هونەرەکەی سەدەکانی ناوەڕاست کەواتە دەبێ سپۆنسەریش هوشیاری هونەری ورۆشنبیری ومەعریفی بەرزی هەبێت تاوەکو هەمو کەس خۆی لێنەکات بە رۆشنبیر و هونەرمەندو لەبری ئەوەی یارمەتیەکە بگاتە دەست موستەحەقکان لەوبواردە تەخشان وپەخشانی سەر ناشایستەکان ببێ. بۆیە دەتوانم بڵێم کە بەرزی ئاستی مەعریفی خانەوادەی میدیچی هیچی کەم تر نەبووە لە هۆکارەکانی دیکەی رێنەیسانس.\nهۆیەکی تر لەهۆ گرنگەکانی رینەیسانس ئەو بۆچونەیە کە دەڵێ لە ئاکامی لە دەستدانی قوستەنتینە پایتەخەتی بێزەنتە لەساڵی 1453 بەدەست سوڵتان محمد ئەلفاتح بوو بەهۆی کە زۆربەی زانا یۆنانیەکان لەوێ هەڵبێن و رووبکەنە ئەوروپا ولەگەڵ خۆیان دەستنووسە یۆنانیە بەهادارەکانیان بەرن کەبوو بەسەرەتایە بۆ دەست پێکردنی لێکۆڵینەوە لەسەریان و دواتر کارا بوونی بزاڤی زانستی ورۆشنبیری .\nمێژوو نووسان دەڵێن ئەو کارەساتە وێرانکاریەی کە مەرگی رەش (تاعون) بەسەر فلۆرەنسەیدا لەنێوان 1348 و 1350 دا هێنا هۆیەکی تری بەهێز بوو بۆ سەرهەڵدانی رینەیسانس وبەڵگەیەک بوو بۆ گۆڕینی تێروانینی ئیتالیەکان بۆ دنیای دەروپشتی خۆیان .چونکە تاعون زۆر بە خەستی ئیتالیای گرتەوە لەوێشەوە بۆ ئەوروپا .هەر لە فلورەنسە نیوەی دانیشتوانەکەی کوشت ئەوە وای لەبیرمەندەکان کرد لەبری بیرکردنەوە لە ئەوەدنیا واتا ژیانی دوای مردن و رۆحانیات لەدنیا نزیک ببنەوە و وکاری بۆ بکەن چونکە دەڵێن چیدی نەک هەر بیرمەندان عەوامیش ئەوباوەڕەی جارانیان بەو ئیمانداریە نەما کە کەنیسەو وەعزو ئیرشادی قەشەکان بەگویاندا دەدان لەوانە کەخەڵکی ساڵح نەک هەر لەم دنیایە دوعای گیرایە خۆشیەکانی ئەوەدنیاش دەباتەوە دەڵێن سەیریان کرد ئەوانەی کە بە تاعون مردن زۆربەیان نوێژکەرو ساڵحەکان بوون ! دزو جەردەو رێگرو پیاو کوژەکانی بەدەگمەن دەکوشت!\nهۆیەکی تری سەرهەڵدانی رینەیسانس جەنگەکانی خاچ پەرستان بوو کە ژمارەیەکی زۆر لە دەربەگەکانی تیا بەشداربوو کوژران دواتر هەندێک لەدەربەگەکان وازیان لەمڵكداری هێناو خەریکی بازرگانی بوون بۆیە جوتیارەکان ئازاد بوون چونکە پێشتر دەربەگ خاوەنی زەوی وجوتیارەکانیش بوو .ئەو ژمارەکەمەیشی کەمایەوە بەرگەی گۆڕانکاریە بنەرەتیەکانی کۆمەڵایەتی و ئابووری و فەرهەنگی وسیاسی رینەیسانسیان نەگرت و لەناو چوون.\nشۆرشی فیکری لە تەجلا سەرەکیەکانی کانی رینەیسانسی ئەوروپی بوو ئەو کلتوری بەئامانجی گونجاندی لەگەڵ حازردا زیندوو دەکردەوە ئاینی لە خراپ راڤەکردنی پیاوانی ئاینی سودمەند لەئاین رزگار کردوو وای کرد کە ببێ بەئامرزێک بۆ ئارامی بەخشین بەئیماندار کاتێک کە پێوستی بەئارامیەکی رۆحی دەبێ.دەتوانین بڵێین ئەوان ئاینیان ئیلغانەکرد بەڵکو لە کۆت وزنجیری پیاوانی لاهوت کە بۆ بەرژەوەندی دنیایی خۆی بەکاریان دەهێنا رزگاریان کرد .\nوەکو لای سەرەوە باسمان کرد نمونەی بەرنگاربوونەوەی پسوڵەی لێبوردن لەلایەن ئوستادی لاهوت مارتن لوثەرەوە یەکێک بوو لەو دەرکەوتە رەنگینانەی ئەو بوژانەوەیە. بۆیە بەراستی دەتوانرێ ناو ببرێ بە بزافی زیندوو کردنەوەی زانیاریەکان ئەودەمە رۆشنبیرەکان سەرقاڵی جێماوو ئاسەوارەکانی ئەدەب وهونەری یۆنانی ورۆمانی کۆن بوون و لێکۆڵینەوەیان لەسەر دەکرد و سودیان لێدەبینی ئەوانەی بەم لێکۆڵینەوانەوە خەریک بوون پێیان دەگوترا ئینسانیەکان چونکە ئەوان گرنگیان بە توێژینەوە لەسەر ئینسان خۆی دەدا ئەوەش لەمێژوی مرۆڤایەتیدا شتێکی نوێ بوو .چونکە لەسەدەکانی ناوەراستدا ئینسان خۆی گرنگ نەبوو تەنها گرنگی دەردرا بە پاکی رۆح بۆ ونزیک بوونەوە لەخوداوە کە دەیکردە نوێژو رۆژو و برسێتی و بەکەمێکی زۆر کەم قانع بوون واتا هەوڵنەدان بۆ باشکردنی ژیانی سەر زەمین بەهیوای پاداشتی ئەوەدنیا .نموونە بۆ ئەوە: نەدبوو قەشەکان ژن بهێنن بۆئەوەی لە لەزەتەکانی دنیا بەدوور بن. دەبوو ئەدەب وهونەرەجوانەکان وەکو وێنەکێشان وپەیکەر سازی بەدور بێت لە مرۆڤ و لەخزمەتی لاهوتدا بێت. دەتوانین بڵێین ئامانجی بزووتنەوەی ئینسانی (مرۆیی) ئەوەبوو کە مرۆڤ خەریکی لێکۆڵینەوە لەسەر خۆی بێت بەدەر لە بیرو باوەڕو ئیعتیقادی ئاینی دەورو بەری. لاینەگیرانی بزوتنەوەی ئینسانی دەیان گوت دەبێ مرۆڤ باوەڕی بەخۆی و بە گەورەیی تواناکانی خۆی بۆ گۆران هەبێت.\nپیترارکا فەیلەسوف وشاعیری گۆرانی کەبەیەکەمین سەرکردەی ئەو بزوتنەوەیەو بەباوکی مرۆڤایەتی دادەنرێت دەڵێ : (دەبێ مرۆڤ بەپلەی یەکەم گرنگی بەژیانی سەر زەوی بدات ژیانی دوایی واتا پاش مردن بیرو هۆشی داگیر نەکات) .دەکرێ بڵێین ئەوە فەلەسەفەی قۆناغی نوێی رینەیسانس بوو کە بوو بەپەیرەوێک هەموو ئەوروپای گرتەوەو لەبری چاوەڕوانی ژیانی خۆشی دوای مردن ژیانی سەرزەویان بە زانست پیش خست. ئەو زۆر بە راشکاویی وبەتوندی رەخنەی لەکەنیسە گرت و ئاواتی خواست کە گەلی ئیتالیا سەرکردایەتی جیهان بەرەو فەلسەفەیەکی نوێ بکات .\nلەسەرەتای سەردەمی رینەیسانسەوە ئەدەب دەستی بەگەشانەوە کرد،ئەوان بەلاسایی کردنەوەی نەریتی ئەدەبی کۆن قەسیدە و نامەکانی خۆشەویستیان دەنوسی داستان و کارەسات و لاواندنەوەیان بۆ لەدەستدانی ئازیزان بە جوانی شیواز وهەڵبژاردنی جوانی ووشەکان دەنوسی بەواتایەکی تر پەنایان بۆ دەستەواژە ئەدەبیە لاتینی گریکیەکان دەبرد بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بۆنێکی نوێتر لەبەر هەمەکانیان دەهات ئەم ئەدەبە بەوە ناسرابوو کە چێژ و کاتی خۆش بەسەر بردنی بە خوێنەر دەبەخشی ، گرنگی نە دەدا بە فێر کردن و وەعزدانی (ئیشارەتە بۆ ئەدەبی سەردەمی سەدەکانی ناوەڕاست کە وەعزو ئیرشادی ئاینی بوو واتا ووشک بوو تەنها فێرکردن بوو).ئەدیبەکانی رینەسانس گرنگیەکی زۆریان بەشانۆ دا شانۆی خۆشی بەخش و خەم بەخش ( مأساة و ملهاة) کەجێگەی شانۆی ئاینی کە لەئاکارەکانی ئەدەبی سەدەکانی ناوەڕاست بوو گرتەوە .\nواقیعی و نزیکتر بوو لە عاتیفەی راستیی مرۆڤەوە. بەو شیوەیە ئەدەب بوو بەگوزارش لە کەسایەتی ئەدیب و گەلەکەی واتا نزیک بوو لە خۆشی وناخۆشی ئینسان گەلێکەوە کەلە سنورێکی جوغرافی وئەتینیکی دیاری کراودا گوزەرانیان دەکرد. ئەدیبە ئیتالیەکان رابەری ئەو رێبازە بوون دەستیان تیادا باڵاتر بوو لەئەدیبانی ئەو سەردەمەی ئەوروپادا. بەڵام لەفەرەنسا ئاراستەی ئەدیبان بەرەو داهێنان لەپەخشاندا زیاتر بوو ئەوەیش لە چیرۆکەکان و یاداشتەکان و شیکارییە دەرونیەکاندا چڕ دەبۆوە لە بەریتانیا شانۆی سەرکێشيەکان (مغامرات) و روداوە چاوەڕوان نەکراوەکان و شێکاری مرۆڤ لە ئاکارەکانیا رەنگی دایەوە.لە ئیسپانیا گرنگی درا بەئەدەبی سوار چاکیی و ئەو خەسڵەت وپێوەرە ئەخلاقیە بەرزانەی کە سوارچاک دەبوو پابەندی بێت.\nلەبواری هونەریدا: رۆحی رینەیسانس بەجوانترین شیوە لە هونەرە جوانەکاندا بەرجەستە بوو دەتوانین بڵێین کە ئیتالیا لانکەی سەرەکی ئەو رابوونە هونەریە بوو هەر لەسەدەی پانزەهەمەوە لەوێ بەگرنگی دان بە هونەری کلاسیکی کۆن دەستی پێکرد لە سەرەتاکانی سەدەی شانزەهەمەوە هەندێک لە هونەرمەندان تۆزی بیرچوونەوەیان لەسەر جوانی کارە هونەریە کۆنەکان هەڵدایەوەو دەستیان کرد بە لاسایی کردنەوەیان وەکو رۆحیەت و وەکو گوزارش. بەڵام لاسایی کردنەوەیەکی کوێرانە نا بەڵکو بە داهێنانەوە . بەشیوەیەک کەبەرهەمەکانیان کەسایەتی خۆیان و رۆحی سەردەمەکەی خۆیان کەتیا دەژین بنوێنێ. بابەتی سەرەکی هونەر مرۆڤ بوو گرنگیان بەجوانی لەش و هێزی و تواناکانی دا .جوانی مرۆڤیان پیشان دەدا کچەکانیان بێ پۆشاک وێنە دەکێشا. ئەوەش ئاماژەیەک بوو کە ئەوان هونەریان لە ژێر دەسەڵاتی کەهەنوت کە قاڵبێکی دیاری بۆ وێنە کێشان بۆ داڕشتبوون دەبوو لەچوار چێوەیدا بمێننەوە دەرهێنا هونەر بوو بەگوزارشتێکی سەربەست لە ئەقڵی هونەرمەند و عەبقەریەتی ئەو ئەقڵە و هیچی دیکە. شارەکانی ئیتالیا رۆڵی بەرچاویان بینی لەپێناوی پێشکەوتنی هونەرەکاندا خۆشبەختانە حاکمەکانیان پێشبڕکێیان دەکرد لە سپۆنسەریی هونەرمەندان و هەریەکەیان دەیویست خۆی ببێ بە خاوەنی جوانترین وبەهادارترین کۆمەڵەی هونەری بەرز بەتایبەتی وینەو پەیکەرتاشین. رۆما لەوەدا پشکی شێری بەرکەوت لەوشارە بەو گوڕو نیازە هانی هونەرمەندان دەدراو باربویان دەکراو رێزیان لێدەگیرا کە بیکەن بە میحرابی هونەرەکەیان. رۆما هەر لەکۆنەوە لانکەی هونەر بووە بۆیە هونەرمەندانی سەردەمی رینەیسانس رابوردوویەکی هونەریان لەبەر دەستا بوو کە ئیلهامی لێوەرگرن و تێکەڵ بە فیکری حازری بکەن بۆئەوەی لەهەمان کاتدا کە لەجوانی ئەورابردووە سود وەردەگرن بەوفکرەی خۆیان داهێنانی تیابکەن. لەسەر دەمی هەردوو پاپا گولی دووەم و لیۆی دەهەم کە سەر بەخانەوادەی میدچی بوون کۆشکی ڤاتیکان بەشیوەیەکی عەبقەریانە بەوێنە رازێنرایەوە.\nدەڵێن هەندێک لە پاپاکانی سەردەمی رینەیسانس لەهەوڵی دامەزارندنی دەوڵەتێکی عەلمانیدا بوون ئەوروپیە باکوریەکان هەستیان کردبوو کە ئەو پاپایانە وەکو میرەکان هەڵسوکەوت دەکەن بەرای ئەوان ئەوان دەیانویست دەسەڵاتی دنیایان لەسەر حسابی گرنگیدانیان بە ژیانی رۆحی و پاراستنی بەرژەوەندیەکانی دنیای مەسیحی برەو پێبدەن. دیارە گومانەکانیان لەجێگەی خۆی دابووە هەر لەرۆما وانەبوو لەمیلان و لە فلورەنسەش هەمان شیوە ماڵەکەی لورنزو دی میدیچی گەورە دەوڵەمەندی ئەوێ وەکو ئەکادیمایەکی هونەری لێهاتبوو هونەرمەندان لیونارد دافینچی و مایکل ئەنجلۆ و رفائیل سەردانیان دەکرد ئەو هونەرمەندانە تابلۆکانیان بە رۆحێکی ئینسانی دنیایی مامەڵە دەکرد و گەیشتن بەکەماڵی هونەری وەکو گرنگی پیدانیان بەپلەی یەکەم دەهات هەرچی دەربڕینی ئایینیە کەوتبووە ریزەکانی دواوە بەرهەمەکانیان جوانی روکارو لەش ولاریان پیشان دەدا و گرنگیان بە هەستی مرۆڤانە لەبری مکور بوون لە پیشاندانی شکۆی ئاینی و سامی کاریزماو رەقی دەربڕینەکان لە وێنەکانی کەسەکاندا وەکو لەهونەری وێنەکێشان و پەیکەرسازی سەدەکانی ناوەڕاست باو بوو. بۆ نموونە وێنەی بزەکەی مۆنالیزا ی هونەرمەند لیوناردو دافینچی و پەیکەری (دێڤید) ی مایکل انجلۆ کە بەروتی دروستی کردووە رونترین بەڵگەی تێڕوانینی هونەرمەندانی سەردەمی رینەیسانسە بۆ ئەو قسەیەی لای سەرەوەمان.\nلەسەدەکانی ناوەراستدا ژیانی زانستی وەیان بیرکردنەوەی زانستی نەدەبوو لەچوارچێوەی موقەدەسی کەنیسەدا زیاتر هەنگاو بنێت. دۆزینەوە و داهێنانە زانستیەکان دەگمەن بوون ئەوانەی کە سەرقاڵی ئەو بوارە بوون نەیان دەتوانی وەکو تاک بیر بکەنەوە واتا دور لەبیرکردنەوەی جەمعی موبارەک کە کەنیسەو پیاوەکانی لاهوت رابەرایەتیان دەکرد. دەبو باوەڕی تەواویان بەوەی کە باپیرانیان گوتوبویان وبەرێنمایەکانی پیاوانی لاهوت کەلەسەری پەروەردە ببون هەبێت .دەبوو زانست رەزامەندی وموبارەک بایی کەنیسەی لەسەر بوایە هەندێک لە پاپاکان زۆر بەتوندی بەرەنگاری هەر لێکۆڵینەوەیەکی زانستی دەبوونەوە ئەگەر پێچەوانەی لێکۆڵینەوە ئاینییەکە بوایە بۆ نموونە قسەکەی ئەرستۆ کە پێش زاین کردبووی گوایا زەوی جێگیرەو کەون بەدەوریا دەخولێتەوە ببوو بە یەکێک لەکۆڵەکە موقەدەسەکانی لاهوتی مەسیحی وەک وهەقیقەتێکی موتلەق سەیری دەکرا تا زانای فەلەک ناس کوبرنیکوس ئەو هەقیقەتەی لەرێگای زانستەوە هەڵوەشاندەوە ودواتر گالیلۆی لەسەر موحاکەمە کرا لەژیر فشاری حوکمی توندی کەنیسەدا دۆستانی لەراکەی پەشیمانیان کردەوە کەبڵێ من هەڵە بووم بەڵام کەلە دادگا دێتە دەرەوە بە نوکی گۆچانەکەی لەزەوی دەدا و دەڵی هەر دەخولێتەوە واتا زەوی جێگیر یان مەرکەزی کەون نییە. شایەنی ئاماژەیە لەم ساڵانەی دوایدا واتا سەدەی بیستو یەکەمین کەنیسەی کاثۆلیکی ئیعتیباری بۆ گالیلۆ گەراندەوەو داوای لێبوردنی لێکرد چوونکە زانست سەلماندی کە کەنیسە نەوەک گالیلۆ کەهەڵەبووە.دیارە پاپا بەگوێی ئەو ووتە عەرەبیەی لەوەدا کردووە کە دەڵی ( الأعتراف بالخطأ فضيلة) واتا داننان بە هەڵەی خۆتدا کارێکی باشە.\nئەوەی کە یارمەتی کارابوونی دۆزینەوە زانستیەکانیدا جارێکی کە پەردە لەسەر لابردنی دەقە کۆنەکان و داهێنانی چاپ کەیارمەتی بڵاو بوونەوەی زانیاری وفکری بەشیوەیەکی خێراو بەر بڵاو دا دەڵێن لەو سەدەمەدا زانست وهونەر بەشیوەیەکی سەرنج راکێش ئاوێتە ببون هونەرمەندەکان رۆشنبیر بوون لیونارد داڤینچی وێنەی سەرنج راکیشی لەسەر سروشت وتوێکاری دەکێشا تاقی کردنەوەی سەرکەوتوی لەسەر توێکاری پزیشکی و دینامیکیەتی هەواو هەروەها بنەماکانی شێوازەکانی لێکۆڵینەوەی دارشت بۆیە نوسەرو فیزیایی نەمساوی (فریتوف کابرا 1939 لە نەمسا لەدیک بووە)ناوی لێدەنی باوکی زانستی نوێ .لەبواری جوگرافیاو دۆزینەوەکانیدا کریستوفەر کۆلومبوس جیهانی نوێی دۆزیەوە کەپێشتر کەس نەیدەزانی هەیە هەر لەسەدەمی رینەیسانسەوە بزافی گومان لەهەموو هەقیقەتە کۆنەکان دەستی پێکردوو ئیدی بەدوای وەڵامی نوێدا بۆ هەموو پرسەکان دەگەران . هەرچەندە ئەو سەردەمە دۆزینەوەیەکی زانستی بەو واتایەی ئێستا نەبوو بەڵام دەسپێکی گرنگ و دەروازەیەکی گەورە بوو کەلەسەر توێژینەوەی زانستی کرایەوە لەبەر دوو هۆ یەکەم: بە وەلاخستنی دەورو تاسیری پیاوانی لاهوت لەسەر زانست دوهەم: دۆزینەوەی پەیرەوی زانستی لەلێکۆڵینەوەدا و گرنگی دان بە ماتماتیک کەبوون بەبەردی بناغەی فەلەکناسی وەکو زانست و فیزیا و زیندەوەر زانی و زانستی توێکاری. بۆ نمونە (فرانس بیکون) بیرمەندی ئینگلیزی ئەو سەردەمە کە سەر بە پەیرەوی تاقیگەری (تجریبی)بوو دەیگوت ( ئەگەر مرۆڤ بە دڵنیایی دەست پێبکات بە گومان کۆتایی پێدێت بەڵام ئەگەر بە گومان دەست پێبکا بەدڵنیایی کۆتایی پێدێت).\nالدکتور نورالدين حاطوم..... تأریخ عصر النهضة الأوروبية\nلويس عوض............. ثورة الفكر في عصر النهضة الأوروبية\nمحمد بن حماد فرنس بیکون .......دوانەیی گومان و یەقین\nکیث پاوند..... لماذا ساد العري في رسومات فناني “عصر النهضة”… وهل يعود لأسباب دينية أم شهوانية؟\nبيتر وليندا موري...... فن عصر النهضة


حوسێن حەمەد: 17 بۆ 20 كاتژمێر كارەبای نیشتیمانی بە هاووڵاتیان دەدرێت\nMON, 22 JUL 2019 13:53 Erbil, GMT +3\nSUN, 14 APR 2019 11:02 | KDP.info\nهەولێر-KDP.info- بەڕێوەبەری گشتیی كارەبای هەولێر، دڵنیایی دەداتە هاووڵاتیان لە پێدانی كارەبای نیشتیمانی لە 17 كاتژمێرەوە بـۆ 20 كاتژمێر لە شەو و ڕۆژێكدا. دەشڵێ، بەم زووانە كار بە پێوەری زیرەك دەكرێـت.\nحوسێن حەمەد، بە ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموكراتی كوردستانی ڕاگەیاند: "كارەبای بەرهەمهاتووی سەرجەم وێستگەكانی بەرهەمهێنانی كارەبای پارێزگاكانی هەرێم دەچێتە تۆڕی نیشتیمانیی كارەبای هەرێمەوە، كە بریتییە لە هێڵی 132 كەیڤی، هەر پارێزگایەكیش بەشەكارەبای خۆی لەم هێڵەوە وەردەگرێـت، بەپێی ئەو ڕێژەیەی دیاری كراوە بە گوێرەی وەرزەكانی ساڵ، لە وەرزی بەهار ڕێژەی پارێزگای هەولێر 41.5%ی پێ دەدرێـت، كە بەشەكارەبای پارێزگاكە بەپێی خشتە دابەش دەكرێـت بەسەر هاونیشتیمانیاندا، لە ئێستاشدا 17 بۆ 20 كاتژمێر لە شەو و ڕۆژێكدا كارەبا دەدرێـت بە هاووڵاتیان، جگە لەو شوێنانەی كێشەی ته‌كنیكى لە تۆڕە كارەباییەكانیاندا هەیە، كە ناتواندرێـت وەك پێویست كارەبایان پێ بدرێـت".\nحەمەد گوتیشی: "پڕۆژە گەورەكانی وەكو پڕۆژەی ئاوی ئیفرازی هەولێـر، فڕۆكەخانە و نەخۆشخانە گەورەكان، كارەبای 24كاتژمێرییان بۆ دابین كراوە، بۆ جێگاكانی دیكەش وەك فەرمانگە و دامودەزگا حكوومییەكان و ناوچە پیشەسازییەكان، هەوڵ دەدرێـت بە گوێـرەی پێـویستی و كاتی شوێنەكان كارەبایان پێ بدرێـت، بۆئەوەی بتوانن زۆرترین سوود لەو كارەبایە وەرگرن كە بۆیان دابین دەكرێـت".\nناوبراو ئاماژەی به ئەوەش كرد: "بۆ كۆنتڕۆڵكردنی بەكارهێنانی كارەبای نیشتیمانی و بەهەدەردانی كارەبا و زێدەڕۆیی سەر تۆڕەكانی كارەبای نیشتیمانی، پڕۆژەی پێوەری زیرەك لە سەرەتای كارپێكردنیەتی، كە یەكێكە لە پڕۆژە ستراتیژییەكانی وەزارەتی كارەبا، بە تەواوبوونی پڕۆژەكەش، لەلایەك ئەو ڕێژەی ونبوونەی كارەبا كە ئێستا زیاترە لە 35%، زۆر كەم دەبێتەوە، هاوكات بەشێك لەو دۆسیانەی لە فەرمانگەكانی كارەبا هەن، نامێنن و كارئاسانیی زۆر دەكرێت لە ڕاییكردنی مامەڵەی هاووڵاتیان و چاككردنەوەی كارەبا لە كاتی تێكچوونی".\nسەبارەت بە پێدانی سێكتەری كارەباش بە كەرتی تایبەت، حوسێن حەمەد دەڵێـت: "هیچ بڕیارێكی لەو شێوەیە نییە، بەڵام ئەگەر حكوومەت بیەوێت سێكتەری كارەبا بدرێت بە كەرتی تایبەت، ئەوا پێویستە زەمینەسازی و ئامادەكاریی باش بكرێت و بە چەندین قۆناغ ئەنجام بدرێت، بۆ ئەوەی پڕۆسەكە سەركەوتوو بێـت".


لە بارەی ئەزموونی شیعرییەوە.. ستیڤان شەمزینی – Dengekan\nbyStivan Shamzinani\tMarch 12, 2021\tGeneral, Literature\nشاعیرەکان لە دایک دەبن، بەڵام هەرگیز نامرن\nهەرچەند بە پێویستی نازانم، کەچی ئەنگێزەیەک لە ناوەوە پاڵم پێوە دەنێت شتێک لە بارەی ئەزموونی خۆمەوە بخەمە بەر دیدی خوێنەران. لێ راگەیاندنەکان کەمترین گرنگیان بە بەرهەمەکانم داوە، بەڵام ئەمە هیچ کاریگەرییەکی ئەوتۆی نەکردۆتە سەرم، بایەخ پێنەدان و ئاوڕنەدانەوە لە دەق و کتێبەکانم بەڵگەی بێ کەڵکی بەرهەمەکانم نین بە قەدەر ئەوەی نیشانەیە بۆ مۆنۆپۆڵکردنی کایەی رەخنەیی و میدیایی لەلایەن پێڕە رۆشنبیریی و حزبییەکانەوە، بەو هۆیەی نە حزبیم، نە حەواسی ئەوەم هەیە بچمە تەکەتولە رۆشنبیرییەکانەوە، هەمیشە لە پەڕاوێزێکەوە ئاوازی خۆم دەژەنم. بیرمە چەند ساڵێک بەر لە ئێستا لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا گووتم “من رۆژنامەوانێکی جیدیم لە زەمەنێکی ناجیدیدا”. رەنگە پاش ساڵانێک، ئەو مافە بەخۆم بدەم، بڵێم لە رۆژنامەوانێک زیاترم، جا بۆ ئەوەی بزانم چیم، دەبێت سەرلەبەر لە ئەزموونی خۆم بڕوانم، هەرچەند جارێ ئەو دەرفەتەم بۆ نەڕەخساوە.\nئەوەی ئامانجمە لێرەدا، باسی شیعر نییە بە ئەبستراکتی، یان پێشکەشکردنی چەند تیۆرییەک نییە لە هەمبەر شیعر، ناشخوازم بچمە ناو پێناسە خودییەکانم بۆ چەمکی شیعر و شیعرییەت. ئەوە هەڵدەگرم بۆ کاتێکی تر. دەمەوێت لە بارەی ئەزموونی خۆمەوە هەڵوەستە بکەم. دەربارەی ئەزموونی خۆم بدوێم بەشێوەیەکی کورت و خێرا. ئەگەرچی لە سەرەتای لاوییەوە ئەکتیڤستێکی کۆمەڵایەتی و جەماوەریی و کادری حزبێکی چەپ بووم، بەڵام هەمیشە و زیاتر لە هەر شتێک بە خوێندنەوەوە سەرقاڵ بووم، پاشتر و دوای ئەزموونێکی زۆری خوێندنەوە و تێڕامان لە دنیا بڕیارمدا بنووسم. یەکەمین نووسینەکانی من بە وتار و ریپۆرتاژی رۆژنامەوانی دەستیان پێکرد، بێ ئەوەی نکۆڵی لەوە بکەم لە تەمەنی دە ساڵاندا شیعری کێش و سەرواداری سادەم دەنووسی، ئەوانە هیچ کات بڵاونەکرانەوە و بە ساوایی ژیانیان لە دەستدا. لە بواری کاری رۆژنامەوانیدا ساڵانێکی زۆرم بەسەر برد و ماوەی یانزە ساڵیش وەک سەرنووسەری چەندین گۆڤار و رۆژنامە کارم کرد، ئەمەش بۆشاییەکی گەورەی خستە نێوان من و کاری ئەدەبییەوە.\nگەڕانەوەم بۆ لای ئەدەب، یان جیهانە راستەقینەکەی خۆم، زیاتر لەو کاتەوە دەستپێدەکات تووشی نەخۆشی شێرپەنجە بووم، لەگەڵ ئەوەی بە پرۆسەیەکی سەختی چارەسەرکردندا تێپەڕیم “بە ئێستاشەوە هەر بەردەوامم لە چارەسەرکردن”، بەڵام دوورکەوتنەوەم لە کاری رۆژنامەوانی ئەو دەرفەتەی خستە بەردەستم، بتوانم لە کایەی ئەدەبییدا بە نووسینی شیعر قۆناغێکی تر یان سەردەمێکی تازە لە ژیانی رۆشنبیریی و نووسین دەستپێبکەم. نووسین بۆ من لە هەر شتێکی تر زیاتر بایەخی هەبووە، هەڵبەتە خوێندنەوە لە نووسین زیاتر گرنگی و حزوری هەبووە لام. جارێکیان لێیان پرسیم بۆچی دەژیت؟!. ئەوەی چاوەڕێ نەبوون ئەم بەرسڤە بوو: “دایکم بۆ ئەوە پەروەردەی نەکردم لە غەریبیدا ون بم، باوکیشم بۆ ئەوە گەورەی نەکردم لە دەرەوەی نیشتمان ببمە کرێکارێکی بێدەنگی دەستی کاپیتالیزم. من بۆ ئەوە پەروەردە و گەورە بووم بنووسم”.\nزۆجار ئەو هەستەم بۆ دروست دەبێت، وەک “ژاک درێدا” پێداگریی لەسەر دەکرد بەوەی هەموو شتێک گووتراوە. لەبەر خۆمەوە دەمگووت شتێکی تازە نەماوە بینووسم!!. زۆرجاریش دڵنەواییم لە “بلانشۆ”ەوە وەردەگرت بە جەختکردنەوەی لەسەر ئەوەی دەبێت شتە گووتراوەکان بە فۆرمی جیا جیا بڵێینەوە. لەم سۆنگەوە وێڵی فۆرم و سەبکێکی شیعریی بووم تایبەت بێت بەخۆم، نازانم چەند سەرکەوتوو بووم لەمەدا، بەڵام هەموو هەوڵی خۆم لەمەدا چڕ کردەوە. هیچ نەبێت بە فۆرمێکی کوردانەی تایبەت بنووسم. بەشێوەیەک پۆڵێنکردنم لەسەر رێبازێکی ئەدەبی دیاریکراو ئەرکێکی قورس بێت. لەمەدا دەبوو ئەدەبی کلاسیکی کوردیی تا ئەندازەیەکی باش وەلانێم، نەک لەبەرئەوەی کۆن بووە، بەپێچەوانەوە لەو بڕوایەدام نوێگەریی هەمیشە قاچێکی لەناو کۆندایە، بەڵکو بەو هۆیەی شیعری کلاسیکی ئێمە سەر بە کولتووری عەرەبییە، زۆرینەی شاعیرانی کلاسیک جگە لە موفرەدات، تەنانەت کێشی عەرەوزی عەرەبیان بەکارهێناوە. لێ پاشخانی رۆشنبیریی ئێمە تەنێ شیعرە، داخەکەم بۆ ئەوەی شیعرێکی تەواو کوردیی بنووسیت، جگە لە باباتاهیری عوریان و خانی ناتوانیت کەڵک لە هیچ شاعیرێکی تر وەربگریت تا دەگاتە سەردەمی “گۆران”.\nتۆزێکی تر دەگەڕێمەوە دواوە بۆ ئەوەی لە باسی ئەزموونی تایبەتی خۆم دوور نەکەومەوە، هەرچەند لە گەنجیدا چالاکوانێکی مارکسیست بووم، چەپڕەوێکی مەکتەبی بووم، ئەمەش هیچ کات نەبووە هۆکاری ئەوەی پاسیڤ بم لە بواری کاری مەیدانی و جەماوەرییدا، لەگەڵ ئەوەی مارکسیزم، فەلسەفە و رێبازێکی هیوابەخشە، ئێمە بە حوکمی ئەو فەزا و هەلومەرجە کەوتبووینە ژێر رەشبینییەکی سەیرەوە، کە لە گروپی “رەهەند”ەوە هەژموونی کردبوو بەسەر ئێمەی چەپڕەویشدا. کەم نەبوون ئەو گەنجانەی خۆیان کوشت یان بیریان لەخۆکوشتن دەکردەوە، لە باشترین حاڵدا نیشتمانیان کردە جانتای سەفەرەوە و بەرەو هەندەران ملی کۆچێکی نادیاریان گرتە بەر. وەک شەخسی خۆم، چەندان جار ختوورەی خۆکوشتن بەناو مێشکمدا گوزەری دەکرد، بەتایبەت دوای ئەو تێکشکانە مەزنەی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری لە ساڵی 2000دا، کە بەهۆی پەلاماردانی میلیشیاکانی یەکێتییەوە روویدا، ئەوەی پەشیمانی دەکردمەوە نووسین بوو، لێ لە سەرەتای پرۆسەی نووسیندا بووم، بەڵام ئەوە هیوای دەدامێ، ئەگەر ئەو تێکشکانە ئێستاکە بوایە کە خاوەنی چەندان کتێبی چاپکراوم، بێ دوودڵی خۆکوژیم دەکرد، چون ئیدی نووسینیش وەک هیوایەک خۆی نیشان نەدەدا، لەبەرئەوەی ئەودەم لە سەرەتادا بووم، دەبوو بگەمە ئەمڕۆ، ئەو هیوایە زیندوو رایگرتم.\nلەم ساتەدا وتەیەکی “سلاڤۆی ژیژەک” وەک بروسکە بە مێشکمدا تێدەپەڕێت: “نووسین ژیانی رزگار کردم، ساڵانێکی زۆر لەمەوبەر بەهۆی کێشەی تایبەتی عەشقەوە، بۆ ماوەی دوو هەفتە لە دۆخی خۆکوشتندا بووم، بە خۆم دەگووت: دەتوانم خۆم بکوژم، بەڵام دەقێکم هەیە دەبێت تەواوی بکەم، سەرەتا تەواوی دەکەم دواتر خۆم دەکوژم!، پاشتر دەقێکی تریش دروستبوو، ئیتر بەو جۆرە بەردەوام بووم، ئەوەتا هێشتا هەم”. هەر لە راستیدا خۆکوشتن زیاتر پیشەی نووسەرانە، ئەوسا بیرم لە خۆکوشتن دەکردەوە!!، هەندێ هاوڕێ پێیان دەگووتم تۆ رۆشنبیریت چۆن ئەو کارە دەکەیت؟ لێ کەمترین بڕوام بەو قسەیان هەبوو سەبارەت بە رۆشنبیربوونم، هاوکات دەیترساندم، چون خۆکوشتن لە ناو رۆشنبیراندا بەرچاوترە وەک لە رەشۆکەکان، بەو پێیەی راددەی هۆشیاریی و هەستیارییان بەرزترە. ئەی کەواتە چۆن خۆم نەکوشت؟. وەک وتم لەبەرئەوەی چەند پڕۆژەیەکی نووسینم لە ئەجیندا دانابوو. نووسینە رۆژنامەوانییەکانم لە خۆکوشتن رزگاریان کردم. ئەی شیعر چی کرد؟. شیعر دنیای لا شیرینتر کردم، بە تایبەت لە هەنووکەدا بەدەم ناڵین و ئازاری شێرپەنجەوە تێکستە شیعرییەکانم بۆ ژن و ژیان دەنووسم.\nلە دیتنی مندا، وەزیفەی شیعر گێڕانەوەی مرۆڤە بۆ رەسەنێتی خۆی، ئەگەرچی شیعرەکانم پەیوەندیی بەهێزیان بە نیشتمانەوە هەیە “بێ ئەنگێزەی ناسیۆنالیستی”، لەگەڵ ئەمەشدا خۆشەویستی پانتاییەکی فراوانی لە دەقەکانمدا داگیرکردووە. لە رۆژی ڤالانتاینی 2002دا لە دیدارێکدا “رەسوڵ هەمزاتۆڤ”ی شاعیری داغستانی، پێداگریی لەوە دەکات خۆشەویستی ئیلهامدەر و ژێدەری لە دایکبوونی شیعرە. زیاتر لەمەش دەڕوات و دەڵێت “شیعر بەبێ خۆشەویستی هیچ واتایەک ناگەیەنێت”. ئەمەش دووپاتکردنەوەی هەمان وتەکەی بوو لە یادی سەد ساڵەی فەرمانگەی تەلەفۆناتی وڵاتەکەیدا “شاعیرەکان یەکەمین پسپۆر بوون، ئەوان دڵی مرۆڤەکان پێکەوە دەبەستن”. خۆشەویستی بەشێوەی گشتیی، خۆشەویستی نێوان هەردوو رەگەز بە تایبەت، بۆ من ماتریاڵێکی شیعریی بووە، وەک خولگەیەک کۆی بەرهەمەکانم بە دەوری ئەو پرسەدا دەسوڕێنەوە.\nبەدەر لەمە شیعر لە قووڵایی رۆح و هەستمدا وەک وزەیەکی نادیار هەبووە، لەو کاتانەشی خۆم تەرخانکردبوو بۆ کاری رۆژنامەوانی لە هەندێک وتاردا شاعیرانە قسەم کردووە، تەنانەت جارێک وتارێکی سیاسییم بە زمانێکی شیعریی نووسی، پاشتر زانیم ئەمە شیعرە نەک وتاری رۆژنامەوانی، نە توانیم وەک شیعر، نە وەک وتار بڵاوی بکەمەوە. ئێستاش ساڵی 1998م بیرە، منداڵێکی هەشت نۆ ساڵەی لاوازی چاو بە قوڵدا چوو، دەنگی گریاناویی رژایە ناو گوێیەکانم، لەبەردەم پیاوگەلێکی زۆردا بە کوڵ دەگریا، بە سینیەکەی لا کەمەرییەوە واقی وڕمابوو لە تاڵێتی ئەو هەموو ترۆزییەی دەبوو بیانفرۆشێت، تاکو بتوانێت مشتێ پارەی ئاسن دەست بخات بۆ کڕینی نیو کیلۆ ئارد و بیباتەوە بۆ ماڵەوە. ئەو دیمەنە هەستی بزواندم، ئاگری لە هەناوم بەردا. لێی چوومە پێش، پێم وت ترۆزییەکم بۆ قاش بکە ئەگەر تاڵ نەبوو، هەموو ترۆزییە تاڵەکانی تریش کە فڕێتداون بە هەمان نرخ لێت دەکڕمەوە، ترۆزییەکی بۆ قاش کردم، تۆزێک ترش و خوێی کرد بەسەردا، شانسی هێنا ئەمەیان تاڵ نەبوو، نەمدەویست فێری سواڵکردنی بکەم، بەڵام بەو فێڵە هەموو ترۆزییە تاڵەکانم بە نرخێکی شیرین و گەشانەوەی دەموچاوی مناڵەکە کڕی، دەستم کرد بە گیرفانمدا چوار پێنج دینار ئاسنم پێدا. ئەو سوپاسی کردم و رۆشت، نەیزانی ئەویش شتێکی زۆر گرانبەهای بە من بەخشی کە شیعر بوو، ئەوە یەکەمجار بوو دوای ئەو شیعرە وەزن و قافیەدارانەی لە منداڵیدا نوسیبوومن، خولیای شیعرنووسینم بۆ بگەڕێتەوە، لێ شیعرێک لە دایک بوو، هەروەک وتم بە هۆی ونبوونم لە کاری جەماوەریی و رۆژنامەوانیدا نەبووە هۆی بەردەوامی زیاتر. ئەمەش ئەزموونی دووەمی شیعرنووسینم بوو.\nئەزموونی سێهەمم لە رۆژی 18ی شوباتی 2011ەوە دەست پێدەکات. رووداوەکانی رۆژی حەڤدەی شوباتی سلێمانی زۆر کاریگەریی گەورەی لەسەر هەست و دەروونم جێهێشت، بۆیە لەو رۆژەدا شیعرێکم نووسی “لە کۆمەڵەی شیعری سۆناتای خۆشەویسیتیدا چاپ بووە”. ئەوەش بووە هۆی ئەوەی وردە وردە بگەڕێمەوە ناو جیهانە راستەقینەکەی خۆم، وەلێ ئەو شیعرە بڵاوکرایەوە، بەڵام چەند بارە بەهۆی خۆ تەرخانکردنم بۆ کاری رۆژنامەوانی بوارم نەبوو بە تەواوەتی خۆم بۆ شیعرنووسین یەکلایی بکەمەوە. جیاوازیی ئەم قۆناغە لەگەڵ ئەوانی پێشوو لەوەدابوو شیعرەکانم پاراست و زۆریان لە چوار کۆمەڵە شیعرییەکەی پێشوومدا چاپ بوون، “بەم نزیکانە لە نیسانی 2021 کۆمەڵەی پێنجەمی شیعرەکانم دەکەونە بەر دیدی خوێنەر” هەندێکیشیان هەر ماون، لە دیدی خۆمدا لەوە لاوازترن بخرێنە بەر چاوی خوێنەر. لەگەڵ تووشبوونم بە نەخۆشی شێرپەنجە، وردە وردەش دوورکەوتنەوەم لە کاری رۆژنامەوانی بواری ئەوەم بۆ رەخسا زۆرتر لەگەڵ شیعر بژیم. هەروەک هاوڕێیەک تێبینی کردووە، من تاکە شاعیرم لە منداڵدانی رۆژنامەوانییەوە هاتبێتمە دەرەوە، هەمیشە کردەکە پێچەوانە بووە، رەنگە ئەو تایبەتمەندییە زمانییەی منیش سەری لەو نهێنییەوە دەربچێت.\nهەر بە دەستی ئەنقەستیش ناچمە سەر شەقامی هیچ رێبازێکی ئەدەبی، هەرچەند زۆرتر بە زمانی بێگانە دەخوێنمەوە، کەم تا زۆر ئاگاداری قوتابخانەکانی شیعرنووسینی خۆرئاوایی هەم، نامەوێت بکەومە حاڵەتی کۆپیکردن، بەڵکو گەرەکمە سەبکی شیعریم تەواو کوردیی بێ، مەگەر هەموو داهێنانی “گۆران” لە نوێکردنەوەی شیعری کوردیدا گەڕانەوە نەبوو بۆ کێشی پەنجەی کوردیی لە بری ئەو عەرەوزە بەرەگەز عەرەبییەی فەراهیدی دایهێنابوو؟. دێتەوە بیرم جارێکیان خانمە نووسەرێکی رۆژهەڵاتی کوردستان پرسیاری ئەوەی لێکردم ئاگاداری دنیای ئەدەبی دەرەوەی کورد هەم؟. چون بە قسەی ئەو، شیعرەکانم بە ئەندازەیەک کوردین وەک ئەوەی هیچ بەرهەمێکی بیانیی کاریگەریی بەسەرمەوە نەبێت!!. ئەم پرسیارە ئەگەرچی بە زمانێکی رووشێنەر بوو، کەچی خۆشحاڵیی پێبەخشیم، بەوەی خوێندنەوە و کاریگەربوونم بە ئەدەبی خۆرئاوایی و غەیرە کوردی، نەیتوانیوە وا بکەن شیعرەکانم مۆرکی کوردەواری خۆیان لە دەستبدەن و وەک لاسایکەرەوە دەربکەوم. ئاخر تۆ ئەگەر کاریگەر بوونت بە “فروغ” ئەوە بێت، کۆپی خەیاڵ و فۆرمی ئەو بکەیت، منی خوێنەر خودی “فروغ”م لەبەردەستە بۆ خوێندنەوە. ناچارنیم کۆپی بخوێنمەوە، مادام ئۆرگیناڵەکەی بە ئاسانی پەیدا دەبێت.\nبابەتێکی تر دەمەوێت روونکردنەوەی لە بارەوە بدەم، تایبەت بە کتێبی شیعریی “سۆناتای خۆشەویستی” و کۆی کتێبە شیعرییەکانی پێشووشم. ئەویش دووبارەبوونەوەی چەند وشەیەکە، ئەم دووپاتبوونەوەیە هەژاریی زمان و فەرهەنگی وشە نییە، هێندەی ئەوەی مەغزای تری لە پشتە، یەکێک لەوانە جەختکردنەوەیە لەسەر بایەخی ئەو وشانە!. لێرەدا دەتوانین نموونەی هەردوو وشەی “دڵ و رۆح” وەربگرین وەک لە زۆرێک لە تێکستەکاندا چەندبارە بوونەتەوە. رۆح لێرەدا هەمان ئەو رۆحە نییە لە دیدی ئاینییەوە ئەنالیز کراوە، بەڵکو مەجازە و هەمان ئەو مێشکەیە سەرکردایەتی جەستە دەکات ئەمەش لە ژێر کاریگەریی ئەفلاتۆنیزمدا شکڵی گرتووە. دڵ لە دەقەکاندا دڵێکی سیمبولییە، نەک ئەو ئەندامەی لەش کە دەکەوێتە بەشی چەپی ژێر قەفەزەی سینگ. بەڵکو ئەو وزە چالاکەیە بەرپرسە لە هەستە مرۆییەکانمان، دەتوانم بڵێم هەمان ئەو ئێنرژییە پۆزەتیڤەیە زانستی نوێ زۆرترین جەختی لێ دەکاتەوە.\nلە کۆتایشدا دەخوازم ئەوە بڵێم، زۆرترین دەقە شیعرییەکانی ناو هەر چوار بەرهەمە چاپکراوەکەم “1000 لاپەڕەن” لە نەخۆشخانە نووسراون، پشووە ئازاراوییەکانم خۆمم بۆ خوێندنەوە و نووسین قۆستۆتەوە. نیتچە هەمیشە دەیووت “کاتێک پشوو دەدەم دەست بۆ کتێبێک دەبەم”. منیش بەهەمان شێوە لە پشووی نێوان چارەسەرەکاندا دەخوێنمەوە، کاتی خەوتنم قاڕس دەکەم بۆ شیعرنووسین، شیعرگەلێک ئەگەرچی پۆڵێنکردنیان دژوارە بەڵام لە کن خۆم نازناوی شیعریان پێدراوە. جیاواز لەمەش هەموو زۆرینەی ئەو دەقانەی گەیشتوونەتە خوێنەر لەناو نۆتی هاندییەکەم یان لەسەر کاغەز نووسراون، تەنانەت ئەم نووسینە ناپێویستەش هەر لەناو نۆتی مۆبایلەکەمدا تایپ دەکەم، شاعیرێک نیم لەو فەزایەدا بژیم بە فەزای شاعیرانە ناسراوە، بیرکردنەوەکانم ئەگەر تاڵ و کورت نەفەسیش بن، نابێت ئەوەمان لە یاد بچێت مرۆڤ لەم کاتانەدا هێندەی بۆ ئارامی و سەقامگیریی بایۆلۆژیی دەگەڕێت، کەمتر بیری بە لای ئارامییە رۆحییەکانی خۆیدا دەچێت. جگە لەوەش هیچ کات پێداچوونەوە و پاکنووسێک بۆ دەقەکانم ناکەم، چونکە خۆم مەبەستم بووە چۆن لە دایک بوون، بەهەمان شێوەی سروشتی خۆیان بگەنە خوێنەر. تەنیا هەندێ هەڵەی رێزمانی و ئیملایی چاک دەکەم ئەویش هەر خۆم ئەم کارەم دەگرمە ئەستۆ، بۆیە لە بارەی هەڵەی چاپەوە داوای لێبوردن دەکەم، نەدەکرا لەبەر نەبوونی هەڵەبڕێک تا یارمەتیمان بدات، بەرهەمەکانم بۆ چاپ دوابخەم. ئەوەی ماوەتەوە بیڵێم، ئەمە توانای راستەقینەی ئەدەبی من نییە، بەڵام کێ دەڵێت ئەم نەخۆشییە یەخەمان بەر دەدات تاوەکو توانا شاراوەکانم بخەمە گەڕ؟ گرەنتی نییە، هەر لەم روانگەوە کتێبەکانم دەخەمە بەر دیدی خوێنەران.\nPrevious کام بەرهەم هەیە دەستی کرێکارو جوتیاری پێوە دیار نەبێت؟.. تاهیری حاجی حەسەن\nNext بیرەوەریی و ئەگەرەکانی تەواوەتی لە گێڕانەوەدا.. شاخەوان شۆڕش


له‌لایه‌ن: ئەنەس جومعە - به‌روار: 2021-09-18-11:34:00 - کۆدی بابەت: 6620\nهێڵی درێژی سفر چییە؟\nهێڵەکانی درێژی کۆمەڵێک هێڵی خەیاڵین کە بە دەوری زەویدا بە شێوەیەکی ستوونی (سەرەوە و خوارەوە) دەسوڕێتەوە و لە جەمسەرەکانی باکور و باشور بەیەک دەگەن، هەر هێڵێکی درێژی بە یەک پلە دەپێورێت، هەروەها مەودای دەوری زەوی بە ٣٦٠ پلە دەپێورێت، هێڵی درێژی سفریش یان سفر پلە دەکەوێتە ناوەڕاستی گۆی زەوییەوە، کە بە گرینیچی شانشینی یەکگرتوودا تێپەڕدەبێت، بۆیە بە هێڵی گرینیچ ناونراوە، هەروەها پێشی دەوترێت هێڵی درێژی ستونی، کە بە شێوەیەکی سەرەکی بەستراوە بە کاتی نێودەوڵەتییەوە.\nهێڵەکانی درێژی بەکاردێن بۆ پێوانی ڕۆهەڵات و ڕۆژئاوای هێڵی درێژی سفر، کە پێوانەی نیوەی ڕۆژهەڵاتیی گۆی زەوی دەکرێت بە پلەکانی ڕۆژهەڵاتی هێڵی درێژی سفر، هەروەها نیوەکەی تر واتا نیوەی ڕۆژئاوای، بە پلەکانی ڕۆژئاوای هێڵی سفر دەپێورێن، هەروەها هێڵی سفر هێڵەکانی ڕۆهەڵات دابەشدەکات بۆ ١٨٠ هێڵ و ڕۆژئاواش بە هەمان شێوە، پلەلانی هێڵەکانی درێژی دابەش دەکرێن بۆ ٦ خولەک، هەر خولەکێکیش لە هێڵەکانی درێژیدا دەبێتە ٦٠ چرکە، بۆ نموونە هێڵی درێژی پاریس، فەڕەنسا ٢ پلە ٢٩ ڕۆژهەڵات (٢ پلە، ٢٩ خولەک ڕۆژهەڵات)، هێڵی درێژی بەڕازیلیە، لە بەڕازیل بریتییە لە ٤٧ پلە، ٥٥ ڕۆژئاوا ( ٤٧ پلە، ٥٥ خولەک ڕۆژئاوا).\nئەو وڵاتانەی هێڵی درێژی سفریان پێدا تێدەپەڕێت\nهێڵەکانی درێژی بە کۆمەڵێک وڵاتدا تێدەپەڕن بە درێژایی هێڵەکە لە باکورەوە بۆ باشور، بۆ نموونە هێڵی گرینیچ وا ناونراوە چونکە بە گرینیچدا تێدەپەڕێت لە شانشینی یەکگرتوو، بەڵام هێڵی درێژی سفر تەنها لە گرینیچدا کورت نابێتەوە، بەڵکو بە هەشت وڵاتدا تێدەپەڕێت، ئەوانیش:\n- شانشینی یەکگرتوو.\n- بۆرکینا فاسۆ\nجیاوازی هێڵی درێژی سفر و هێڵەکانی پانی سفر\nنەخشەکێشان زەوییان دابەشکردووە بۆ تۆڕێک لە هێڵی خەیاڵی، کە پێیان دەوترێت هێڵەکانی درێژی و بازنەکانی پانی لە بە شێوەی درێژی و پانی بەدەوری زەویدا درێژ دەبنەوە بە پێی پێناسەکانیشیان، بازنەکانی پانی سفر یان ئەوەی پێی دەوترێت هێڵی یەکسانی هێڵێکی نەبینراوە بەهەمان شێوەی هێڵی درێژی سفر، کە هێڵی پانی سفر زەوی دابەشدەکات بۆ دوو بەش، باکوور و باشور، لەکاتێکدا هێڵی درێژی سفر زەوی دەکردە هەردوو بەشی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، یەکتربڕەکان بریتین لەو خاڵانەی کە هێڵەکانی درێژی و پانی یەکتر دەبڕن، کە دەکرێت بەکاربهێنرێن بۆ دەستنیشانکردنی هەر خاڵێک لەسەر زەوی.\nزانینی وردی ئەو یەکتربڕانە زۆر گرنگە بۆ کردە سەربازییەکان وەکوو دیاریکردنی شوێنی دوژمن، هەروەها کردە ئەندازیارییەکان وەکوو دەستنیشانکردنی باشترین شوێن بۆ دروستکردنی خانوو، هەروەها یارمەتیدەری فڕۆکەکانە لە نیشتنەوەیان یان هەڵدانی یارمەتییەکان لە شوێنی دیاریکراو.\nیەکتربڕی هەردوو هێڵی دێژی و پانی سفر لە ناوەڕاستی پێکهاتەی ئاویدا دەبێت، کە دەکەوێتە نزیکەی ٣٨٠ میل دوور لە باشوری غانا و ٦٧٠ میل دوور لە ڕۆژئاوای گابۆن، ئەم شوێنە دەکەوێتە ناو ئاوەکانی کەمەرەیی ڕۆژهەڵاتی دەریای ئەتڵەسی لە ناوچەیەک کە پێی دەوترێت خەلیجی غینیا.\n"longitude", .national geographic. Edited. ٢- "Countries That Lie on the Prime Meridian", thoughtco. Edited.\n"What is at Zero Degrees Latitude and Zero Degrees Longitude?", geographyrealm. Edited.\n"Where Do the Prime Meridian and the Equator Intersect?", thoughtco.com. Edited.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : هێڵی درێژی سفر


لەم کورتەبابەتە دەمەوێت قسە لەسەر کێشە هەرە گەورەکەی دنیای جیهانگیریی بکەم کە من لێرە ناوم ناوە تەسکبینیی، کە مەبەستم لێی تەسکبیرکردنەوەو بچوکبینینی کێشەکانی دنیای جیهانگیرییە. بەواتایەکی دیکە نزیکبوونەوە لە پرسگەل‌و کێشەو گرفتە جیهانییەکان لە دیدێکی لۆکاڵییەوە.\nبەڵام وای بەچاکدەزانم کە سەرەتا هەندێک قسە لەسەر جیهانگیریی بکەم. جیهانگیریی زۆر قسەی لەسەر کراوەو بەزۆر شێوە باسکراوە، بەڵام من لێرە لە دوو وشە، یان چەمک، کورتیدەکەمەوە: قەبارە (scope) و خێرایی (speed). مەبەستم چییە لەو دوو وشەیە؟ ئەوە ڕونی دەکەمەوە.\nخۆی کاتێک باس لە جیهانگیریی دەکرێت هەندێک دەیگێڕنەوە بۆ سەردەمی بەفرین (ice age) چونکە ئەوکات مرۆڤ توانی لە بەشی ڕۆژهەڵاتی دنیا بەرەو بەشی ڕۆژئاوای (ئەمریکا) بڕوات‌و مرۆڤ لە تەواوی گۆی زەوی بوون پەیداکات. هەندێکی دیکە دەیگێڕنەوە بۆ هەندێک ڕووداوی مێژوویی وەک دروستبوونی ئیمبراتۆرییەتی ڕۆمان، یان گەشەو تەشەنەی ئیسلام بە جیهاندا، یان هاتنی جەنگیزخان‌و داگیرکردنی بەشێکی زۆری دنیا، یان کۆڵانیزەکردنی ئاسیاو ئەفریقاو ئەمریکا لەلایەن هێزە ئەوڕوپییەکان، یان ڕووخانی دیواری بەرلین‌و باڵادەستبوونی ئەمریکا لەسەرتاسەری دنیا.\nهەر یەکێک لەم ڕووداوانە کاریگەریی خۆی هەبووە لەسەر جیهانگیریی بەڵام ئەو جیهانگیرییەی کە لە نەوەتەکانی سەدەی ڕابردوەوە پەیدابووە زۆر لەو جیهانگیرییە ناکامیڵانەی پێشخۆی دنیای بچوککردۆتەوە. بچوکردنەوەکەش لەو دوو وشەیە یان چەمکە دەردەکەوێت کە ئاماژەمپێکردن، قەبارەو خێرایی، وەک قەبارەی هاتوچۆو و خێرایی هاتووچۆ؛ قەبارەی بازرگانی‌و خێرایی بازرگانی؛ قەبارەی پەیوەندییەکان‌و خێرایی پەیوەندییەکان ...هتد. هاتوچۆ و بازرگانی‌و پەیوەندی لە جیهاندا هەر هەبووە بەڵام هیچ کاتێک نە بەم قەبارەیە نە بەم خێراییە. ئەو هێزە یان پاڵنەرەی لە پشت هەموو ئەو جوڵانەدایە پێشکەوتن‌و شۆڕشی پیشەسازی‌و تەکنۆلۆجیایە، جا پاڵنەری ئەمە سیستەمی سەرمایەدارییە یان بیرۆکەکانی نیولیبرالەکان ئەوە شتێکی دیکەیە.\nجیهانگیریی وەک هەر دیاردەیەکی دیکە چەندین خاڵی پۆزەتیڤ‌و چەندین خاڵی نێگەتیڤی هەیە کە لێرە ناکرێت بە درێژی باسیان بکەین بەڵام بەخێرایی ئاماژە بە هەندێکیان دەکەین. بۆنمونە، لە کاتێکدا کە گواستنەوەی کۆمپانیا بچوک‌و گەورەکانی دنیا لە ئەوڕوپاو باکوری ئەمریکا بۆ ئاسیاو ئەفریقیا بۆتە مایەی بێکاربوونی ملیۆنان کرێکار لە ئەوڕوپاو ئەمریکا، لەهەمانکاتدا هەمان پڕۆسە بۆتە مایەی دروستبوونی هەلی کار بۆ ملیۆنان بێکار لە ئاسیاو ئەفریقا، بەتایبەتی لە چین‌و هیند کە سەدان ملیار خەڵک لەم دوو وڵاتە لەژێر هێڵی هەژاری بە کەڵکوەرگرتن لە دەرکەوتەکانی جیهانگیری دەرچوون‌و ئێستا یان کرێکاری دەستبەکارن یان لە چینی مامناوەندی گوزەران دەکەن. جیهانگیریی لەوکاتەی کە بۆتە مایەی بەیەکەوەبەستنی (interconnectedness) و پشتبەیەکتربەستنی (interdependence) وڵاتان ئەمیش بووە بە مایەی دوورخستنەوەی تارمایی شەڕو بەرقەراربوونی ئاشتی لە بەشی هەرە زۆری جیهان، لە هەمانکاتدا، بۆتە مایەی وێرانبوونی ژینگەو پەیدابوونی جیاوازییەکی گەورەی چینایەتی چ لە ناوخۆی وڵاتەکان چ لەنێوان وڵاتەکان.\nسەرەڕای ئەمانەو دەیان خاڵی پۆزەتیڤ‌و نێگەتیڤی جیهانگیریی کە لێرە جێگەیان نابێتەوە چونکە لەم بابەتە دەمەوێت قسە لەسەر یەکێک لەو پرس‌و کێشە گەورانەی دنیای ئەمڕۆ بکەم کە دەکرێت بە دەرکەوتێکی جیهانگیریی هەژماربکرێت کەچی تا ئێستا بێچارەسەر ماوەتەوە.\nبەڕای من کێشەی هەرە گەورەی جیهانگیریی ئەوەیە کە دنیای جیهانگیربوو ڕووبەڕووی کۆمەڵێک کێشە بۆتەوە (لەوانە: وێرانبوونی ژینگە، بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی جیهان، تیرۆریزم، کۆچ‌و پەنابەری، ماددە بێهۆشکەرەکان تا دەگاتە بڵاوبوونەوەی نەخۆشییە گواستراوەکان کە ئەمڕۆ خۆی لە کۆڕۆناڤایرۆس دەبینێتەوە) بەڵام سەرەڕای جیهانیبوونی کێشەکان کەچی بەگشتیی نزیکبوونەوە لە کێشەکان لەلایەن دەوڵەتەکان لۆکاڵییە، واتە لە دیدێکی تەسکبینیی لۆکاڵییەوە دەبینرێن‌و مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت، بۆنمونە:\nکاتێک سەرۆکی ئەمریکا ناوی کۆڕۆناڤایرۆس وەک ڤایرۆسێکی چینی دەبات، ئەمە بێجگە لەوەی کە تاوانبارکردنی چینە بە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە لە هەمانکات مانای ئەوەیە کە دەبێت چین چارەسەری بکات چونکە ئەوان بوونەتە مایەی بڵاوبوونەوەی. کاتێک چین دێت لەنێو ئەو هەموو وڵاتە کە دووچاری نەخۆشییەکە بوون یارمەتی ئێران‌و عێراق دەدات لە بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسەکەو دەڵێت ئەمە بۆیە دەکەین چونکە ئەم دوو دەوڵەتە کەوتونەتە سەر ڕێگای ئاوریشم (one road one belt). ئەمانە هەموو نیشانیدەدەن کە نزیکبوونەوەی وڵاتەکان بۆ ئەم کێشە جیهانییە نزیکبوونەوەیەکی لۆکاڵییەو پەیوەندی بە بەرژەوەندی نیشتیمانییەوە هەیە نەک مەترسی ئەم ڤایرۆسە لەسەر مرۆڤایەتی.\nکاتێک ئەمریکا لە پێکهاتنی پاریس (Paris Agreement) بۆ کەمکردنەوەی ڕێژەی گازە ئاڵودەکەرەکان دەکشێتەوەو بەرژەوەندی سەرمایەدارەکانی ئەمریکا دەخاتە پێش بەرژەوەندی ژینگەو مرۆڤایەتیی، ئەمە نیشانەی پێشخستنی بەرژەوەندی تەسکی دەوڵەتە بەسەر بەرژەوەندی گەورەی ژینگەو مرۆڤایەتیی. هاوکات نیشاندانی ئەوەیە کە نزیکبوونەوە لە کێشەکان نزیکبوونەوەیەکی لۆکاڵییە نەک جیهانیی.\nکاتێک پەنابەرو کۆچبەرەکان دەرگاکانی وڵاتان لە ئەوڕوپا دەکوتن‌و وڵاتان تەلبەند زیاددەکەن‌و دەرگاکان بەڕوویاندا دادەخەن بێ ئەوە بیر لەوە بکەنەوە کە تا سەقامگیریی‌و گەشەی ئابوری لە ئاسیاو ئەفریقا بەرقەرار نەبێت ئەوە ئەوان لە هەڕەشەی کۆچبەران ڕزگارییان نابێت، ئەمە نیشانەی نزیکبوونەوەی لۆکاڵانەیە بۆ کێشەیەکی جیهانیی.\nکاتێک تیرۆریزم لە ئەفغانستان‌و عێراق‌و سوریا گەشەدەکات‌و وڵاتان بەگشتیی ئەم کێشەیە بە کێشەی دنیای ئیسلام‌و موسڵمانان دەزانن ئەمە تێگەیشتنێکی لۆکاڵییە بۆ کێشەیەکی جیهانیی.\nبۆیە بەڕای من تا لۆکاڵانە لە کێشەکانی ئەمڕۆی دنیای جیهانگیربوو بڕوانین ناتوانین کێشەو گرفتەکانمان چارەسەر بکەین. خۆئەگەر دیدو تێڕوانیمان گۆڕی ئەوکات بیرکردنەوە لە میکانیزم‌و چارەسەرەکان دەستپێدەکەن‌و بەرەنگاربوونەوەیان ئاسانترو کاریگەرتر دەبێت.\nگوایە ئەمڕۆ ئیمانۆئێل ماکرۆن، سەرۆکی فەڕەنسا، لەگەڵ سەرۆکی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ، بە تەلەفۆن قسەیان کردوەو باسی هاوئاهەنگییەکی جیهانییان کردوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا. هیوادارم یەکێک لە خاڵە پۆزەتیڤەکانی ئەم پەتا نەگریسە، کۆڕۆناڤایرۆس، بەخۆداچوونەوەیەک بێت کە ڕێگەخۆشکەر بێت بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ هەموو کێشە جیهانییەکان لە دیدێکی جیهانییەوە نەک لۆکاڵیی.


ANF | دەوڵەتی تورک گورچیلەی گەنجێکی ڕۆژئاوای دزیوە\nگەنجێکی خەڵکی دربێسی کە لەسەر سنوور لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە بریندارکرابوو، براوەتە نەخۆشخانە و گورچیلەیەکی بە دزیەوە دەرهێنراوە.\nپێنجشه‌ممه, 5 Dec 2019, 10:51\nباسل محەمەد نەزیر کە گەنجێکی تەمەن ٢٧ ساڵ و خەڵکی دربێسی ڕۆژئاوای کوردستانە، دوو ساڵ لەمەوبەر دوای ئەوەی لەسەر سنوور لەلایەن سەربازانی تورکەوە بریندار دەکرێت، بە برینداری ئەشکەنجە دەدرێت و دەبردرێتە بارەگای سەربازی جەندەرمەکانی دەوڵەتی تورک لە مێردین و دوای ئەوەش دەگوازرێتەوە بۆ نەخۆشخانەی قۆسەر.\nباسل لە نەخۆشخانە نەشتەرگەریی بۆ دەکرێت و بۆ هاوکاریی خانەوادەکەی دەگەڕێتەوە بۆ دربێسی، دوای گەڕانەوەی نەخۆش دەکەوێت و دیسان دەیبەنە نەخۆشخانە و دوای پشکنین، لەوێ بۆی دەردەکەوێت کە گورچیلەیەکی دەرهێنراوە.


کوردیپێدیا - سکرتاریەتی ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم لە راگەیەندراوێکدا حەوت داواکاریی ئاراستەی هاوڵاتیان کرد.\n📝 سکرتاریەتی ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم لە راگەیەندراوێکدا حەوت داواکاریی ئاراستەی هاوڵاتیان کرد. | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nسکرتاریەتی ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم لە راگەیەندراوێکدا حەوت داواکاریی ئاراستەی هاوڵاتیان کرد.\nسکرتاریەتی ئەنجومەنی باڵای رێفراندۆمرێفراندۆم لە راگەیەندراوێکدا و بە مەبەستی زیاتر رێکخستنەوەی هەڵمەتی بانگەشەی رێفراندۆم، و پابەندبوون بە بەها نیشتیمانییەکان و رێکارە یاساییەکان، داوا لە هاوڵاتیانی کوردستان دەکات لە کاتی بانگەشەی رێفراندۆم رەچاوی ئەم خاڵانەی خوارەوە بکەن.\n1. دوورکەوتنەوە لە بەکارهێنانی هێما و ئاڵا و رەمزی هەر لایەنێک یان وڵاتێک جگە لە ئاڵای کوردستان.\n2. دوورکەوتنەوە لە بەکارهێنانی ناو و وێنەی سیمبۆل و سەرکردەکان وەکو پروپاگندە یان بانگەشەی رێفراندۆم\n3. دوورکەوتنەوە لە بێرێزی کردن یان هێرش کردنە سەر سەرکردە و ئالا و سیمبولی هەر لایەنێک یان ولاتێک\n4. پاراستنی ئارامی شار و شارۆچکەکان، و پاراستنی موڵکی گشتی.\n6. هاوکاری و هەماهەنگی لەگەڵ دەزگا ئەمنییەکان و پۆلیس و فەرمانگە حکومییەکان.\n7. جەخت دەکەینەوە لەسەر ئازادی رادەربڕین و رێگەدان بە ئەنجامدانی چاڵاکی و هەڵمەت و بانگەشەی رێفراندۆم بە ئازادی و بە شێوەیەکی شارستانی و ئاشتیانە، و بەپێی یاسا و رێنماییە کارپێکراوەکانی هەرێمی کوردستان، و رێنماییەکانی کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەلبژاردن و راپرسی.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 14 2017 9:19AM تۆمارکراوە


📊 بابەت 371,866 | وێنە 58,128 | پەڕتووک PDF 10,771 | فایلی پەیوەندیدار 40,178 | 📼 ڤیدیۆ 165 | 🗄 سەرچاوەکان 14,034 |\n📅 31-05-2018 ℹ | 🏷 پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا) | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری ئەی ئێن ئێف نیوز - 31-05-2018\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری دواڕۆژ - 31-05-2018\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری رووداو - 31-05-2018\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری ئاوێنە - 31-05-2018\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 31 2018 12:00AM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 31 2018 9:01AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 2 2018 12:47PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 92 KB May 31 2018 10:25PM هاوڕێ باخەوان\n📝 وەزارەتی دارایی خشتەی دابەشکردنی مووچەی بڵاو کردەوە 31-05-2018 | 🏷 پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nوەزارەتی دارایی خشتەی دابەشکردنی مووچەی بڵاو کردەوە 31-05-2018\nبۆ / سەرجەم کەناڵەکانی راگەیاندن\nب/ هەواڵی مووچە\nبەڕێوەبەرایەتی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی وەزارەتی داراییوەزارەتی دارایی و ئابووری رایدەگەینێت، مووچەی ئەم وەزارەت و شوێنانە دابەشدەکرێت.\nیەکەم_ رۆژی یەک شەممە 3/6/2018، مووچەی وەزارەتی پەرەوەردە دابەشدەکرێت.\nدووەم_ رۆژی دووشەممە 4/6/2018\n2_وەزارەتی دارایی و ئابووری\nسێ هەم_ رۆژی سێ شەممە 5/6/2018.\n1_وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی\n2_وەزارەتی شەهیدان و ئەنفالکراون\n3_ کەس و کاری شەهیدان و ئەنفالکراون و زیندانیانی سیاسی\nچوارەم_ چوار شەممە 6/6/2018.\n2_وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن\n3_وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئاینی\nپێنجەم_پێنج شەممە 7/5/2018.\n4_وەزارەتی پیشەسازی و بازرگانی\nشەشەم_ یەک شەممە 10/6/2018\n1_وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن\n2_وەزارەتی کارو کاروباری کۆمەڵایەتی\n3_ خاوەن پێداویستیە تایبەتەکان\n1_وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو\n2_دیوانی چاودێری دارایی\n3_ دەستەی مافی مرۆڤ\n4_ دەستەی ناوچەکوردستانیەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم\n5_ دەستەی ژینگە\n6_ دەستەی وەبەرهێنان\n7_ دەستەی دەسپاکی\n8_ کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن و راپرسی هەرێم\n9_ دەزگایی مین\nهەشتەم_ سێ شەممە 12/6/2018\n1_ وەزارەتی رۆشنبیری\n2_ سەرۆکایەتی هەرێم\n3_ سەرۆکایەتی پەرلەمان\n4_ سەرۆکایەتی ئەنجوومەنی وەزیران\nنۆیەم_ چوار شەممە 13/6/2018\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 31 2018 10:07PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: May 31 2018 10:57PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: May 31 2018 10:57PM باشترکراوە


(ئازاردانی موسوڵمانە چەوساوەکانی شاری مەککە)\nنمونەیەک لە خۆشەویستی عبدالمطلب بۆ پێغەمبەر ﷺ\nکەندری کوڕی سەعید دەگێڕێتەوە لەباوکیەوە و دەڵێت:(لەنەفامیدا چوم بۆحەج و بینیم پیاوێک زۆر پەرۆشانە دەسوڕایەوە و تەوافی دەکرد بەچواردەوری کەعبەدا و دەیوت :((رب ردّ ٳلی راكبي محمداً ردهُ ربي ٳليّ واصطنع عندي یداً)). واتە:ئەی پەروەردگار محمدی سوارچاکی خۆمم بۆ بگێڕەوە خوایە ئەم چاکەیەم لەگەڵدا بکە. منیش وتم ئەمە کێیە ؟ وتیان:ئەمە عبدالمطلبی کوڕی هاشمە ، هەندێ وشتری لێ ون بووە و کوڕێکی خۆی ناردووە بە دوایاندا هێشتا نەگەڕاوەتەوە کوڕەکەش هەرگیز وانەبووە دوابکەوێت بۆ هەر ئیشێکی ناردبێ زوو گەڕاوەتەوە ، وە دەفەرموێت : ئەوەندەی پێنەچوو پێغەمبەرﷺ پەیدا بوو وشترەکانیشی لەگەڵ خۆی هێنابوەوە کە عبدالمطلب بینی پێی وت :(یا بنيُلقد حزنت علیك كالمرأة حزناً لا یفارقني أبدا)واتە:کوڕم خەمێکم بۆخواردی هەرگیز لەبیرم ناچێتەوە هەر لە دڵم دایە وەک دایکێکی جگەر گۆشە چەند خەمی منداڵی خۆی دەخوات بەو شێوەیە منیش خەمی تۆم بوو )\nسەرچاوە ژیانی پێغەمبەری خوا ﷺ لە قورئان و فەرمودەکاندا . لاپەڕە ۲۷\nنوسینی : مامۆستا محمد ملا فائق شارەزووری\nمردنی دایکی پێغەمبەری خوا ﷺ و گرتنە ئەستۆی لەلایەن باپیرەیەو...\nشەشەم: کارکردنی پێغەمبەرﷺ لە شوانی...


حوکمی نوێژی جەماعەت چی یە بەنیسبەت ئافرەتەوە ؟ ئایا لە ماڵەوە خێرترە یان لە مزگەوت؟ ئەگەر بە تەنها خشوعى زیاتر بوو دەتوانێ بە جەماعەت نەیکات؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nنوێژنوێژى جەماعەتحوکمی نوێژی جەماعەت چی یە بەنیسبەت ئافرەتەوە ؟ ئایا لە ماڵەوە خێرترە یان لە مزگەوت؟ ئەگەر بە تەنها خشوعى زیاتر بوو دەتوانێ بە جەماعەت نەیکات؟\nحوکمی نوێژی جەماعەت چی یە بەنیسبەت ئافرەتەوە ؟ ئایا لە ماڵەوە خێرترە یان لە مزگەوت؟ ئەگەر بە تەنها خشوعى زیاتر بوو دەتوانێ بە جەماعەت نەیکات؟\nنوێژی جەماعەت واجب نی یە لەسەر ئافرەت ، ونوێژ کردنی ئافرەت لەماڵی خۆیدا بەتەنها باشتره لەنوێژکردنی بەجەماعەت لەمزگەوتدا .\nئیمامی ئەبو داود (567) لە ابْنِ عُمَرَ رضي الله عنهما فەرموودەیەکی گێڕاوەتەوە و دەڵێ : پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی : ( لَا تَمْنَعُوا نِسَاءَكُمْ الْمَسَاجِدَ ، وَبُيُوتُهُنَّ خَيْرٌ لَهُنَّ ) وصححه الألباني في "إرواء الغليل" (515) .\nواتە : ڕێگری لەئافرەتەکانتان مەکەن لەچوونیان بۆ مزگەوت ، وماڵەکانیان باشترە بۆ ئەوان .\nوەزانایانی ( اللجنة الدائمة ) دەڵێن :\n" واجب نی یە لەسەر ئافرەتان پێنج نوێژە فەرزەکە بەجەماعەت لەمزگەوتدا ئەنجام بدەن ونوێژ کردنی ئافرەت لەماڵی خۆیدا بەتەنها باشتره لەنوێژکردنی بەجەماعەت لەمزگەوتدا ، جا نوێژەکە سوننەت بێت یاخود فەرز ، بەڵام گەر ویستی لەمزگەوتدا نوێژ بکات ڕێگری لێ ناکرێت بەمەرجێ ئادابەکانی ئیسلام جێ بەجێ بکات لەدەر چوون و نوێژ کردنیدا ، بەشێوەیەک دەرچێت بۆن لەخۆی نەدات و نوێژ لەپشتی پیاوانەوە بکات "فتاوى اللجنة الدائمة" (8/213).\nوە (شيخ ابن باز رحمه الله ) دەڵێت :\nبەنیسبەت ئافرەتەوە نوێژ کردنی لەماڵی خۆیدا بەتەنها باشتره لەنوێژکردنی بەجەماعەت لەمزگەوتدا جا بەتەنها بیکات یاخود بەجەماعەت .\nجا ئەگەر لەماڵدا نوێژی جەماعەت کرا باشتر وایە ئافرەت لەگەڵیاندا نوێژ بکات و بەتەنها نەیکات ، جا جەماعەتەکە ئافرەت بن یاخود پیاوانی مەحڕەمی .\nوە (ابن أبي شيبة) لە "المصنف" (4989) دا لە (أُمّ الْحَسَن)ەوە گێڕاویەتیەوە و دەڵێت : (أَنَّهَا رَأَتْ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَؤُمُّ النِّسَاءَ ، تَقُومُ مَعَهُنَّ فِي صَفِّهِنَّ )، وصححه الألباني في "تمام المنة" (ص154) .\nواتە : أُمَّ سَلَمَةَی خێزانی پێغەمبەری صلى الله عليه وسلم بینی پێش نوێژی بۆ ئافرەتان دەکرد ، لەناوڕاستیانەوە دەوەستا .\nوە ( البيهقي (5138) ڕیوایەتی کردووە کە : (أن عائشة رضي الله عنها أمت نسوة في المكتوبة ، فأمتهن بينهن وسطا )وصححه النووي في "الخلاصة" كما في "نصب الراية" للزيلعي (2/39) .\nواتە : عائشة رضي الله عنها پێش نوێژی بۆ کۆمەڵێ ئافرەت کرد لەنوێژی فەرزدا پێش نوێژی بۆ کردن و لەناوڕاستیانەوە وەستا .\nوەزانایانی(اللجنة الدائمة ) دەڵێن :\nگەر ئافرەتان لەماڵدا بەجەماعەت نوێژ بکەن باشترە ، وپێش نوێژەکەیان لە ڕيزی پێشەوە لەناوڕاستیانەوە ڕادەوەستێت ، وکامیان قورئان خوێندنی باشتر بێت و زانا تر بێت بەئەحکامەکانی دین ئەوەیان پێش نوێژی دەکات " انتهى من "فتاوى اللجنة الدائمة" (8/213) .\nبەڵام بەنیسبەت ئافرەتێکەوە کە بەتەنها خشوعی زیاترە ، باشتر وایە گەر لەماڵدا جەماعەت کرا ئەویش لەگەڵیاندا نوێژی جەماعە بکات (وئەوە خێرێکی گەورەیە) ، بۆئەوەی گومانی خراپی پێ نەبرێت کە ڕقی لە جەماعەت و پێش نوژەکەیە .\nوترسی ئەوەی لێ دەکرێت هەست کردنی بەخشوع لەنوێژی بەتەنهادا تەنها وەهم و گومانێک بێت ، شەیتان بیەوێت لەو ڕێگەیەوە ڕێگری لێ بکات لەو خێرە گەورەیە .\nجا باش وایە ئەو ئافرەتە : لەگەڵ جەماعەت نوێژ بکات لەماڵدا ، وهەوڵ بدات خشوعی هەبێت لەنوێژدا .\nسەردان: ٤٤٦ بەش: نوێژى جەماعەت\nپرسیاری دواترجیاوازی نێوان ( النبيِّ) و (الرسول) چی یە ؟پرسیاری پێشترچ دوعایەک بخوێنین بۆ ئەوەى منداڵەکانمان دووربن لە چاوپیسى و خراپە و شەڕى شەیتان؟


پێشبڕکێی شاهانە: یاریەکی نوێ دەربارەی ئاسەواری عێراق - Ruya Foundation For Contemporary Culture In Iraq\nكانونی دووەم 7, 2019 پێشبڕکێی شاهانە: یاریەکی نوێ دەربارەی ئاسەواری عێراق\nچەند مانگێک لەمەوبەر، پیشانگای ساڵانەی گلۆبەل گراند شۆ لە دوبەی لە پرۆژەی دیزاین و تەکنەلۆژیا لەلایەن قوتابیانی داهێنەر لە قوتابخانەکانی سەرتاسەری جیهان کرایەوە. دیزاینەر و هونەرمەندی دانیشتووی عەمان الدرة العمر، کە دەرچووی ئەو دواییەی زانکۆی ئەڵمانی ئوردنی یە، پێشبڕکێی شاهانەی پێشکەشکرد، یاریەکی تەختەی نوێیە کە یاریزانەکان فێری ئاسەواری دێرینی عێراق دەکات. العمر لە هەفتەی دیزاینی دوبەی دەربارەی پرۆژەکە قسەی بۆ رویا کرد.\nپێشبڕکێی شاهانە، الدرة العمر، زانکۆی ئەڵمانی ئۆردنی\nبۆچی یاریەکی تەختەت هەڵبژارد وەکو سەکۆیەکی داهێنەربۆ فێربوون؟\nیەکێک لە کۆنترین یاریە تەختە بۆردەکانی جیهانە، یاری شاهانەی ئور، کە لە عراق دۆزراوەتەوە. ئەو یاریە ٥٠.٠٠٠ ساڵیە ئەوەندە کۆن و پایەدارە کە تاکوو ئەمڕؤش زیندووە. لەو ساڵانەی دوایی دا ئەو یاریە دوبارە گەڕاوەتەوە، لە کاتێکدا خەڵک وێڵی ئاوێتەبوونەوەی پەیوەندیە کۆمەڵایەتیکانە و ئەمەش لە شاشەکان رزگاریان دەکات. نەوەی نوێی عێراق حەز بە فێربوون و زانینی ئەسەواری عێراقی ناکات. یاری تەختە بۆرد کاراتر و ئاسانتر لە پەرتوک و دۆکیۆمێنتاری دەستمان پێی دەگات. هەروەها دەمەویست پرۆژەیەک پەرەپێبدەم کە بتوانێ خەڵک کۆبکاتەوە.\nچی شتێک بووەتە هۆی دابەزینی زانیاری لەسەر مێژووی کۆنی عێراق؟\nچەند شاڵێک لەمەو پێش سەردانی دەرگای عەشتارم کرد لە مۆزەخانەی پیرگامۆن لە بەرلین. ئەوە بریتی بوو لە خۆشترین کاتەکانم لێرە. نەوەی کۆنی عێراق زانیاری باشیان لە سەر میژووی دێرین و دیرۆکی ووڵاتەکەیان هەیە، بەڵام نەوەی ئێستا زانیاریان کەمترە، بەتایبەتی ئەوانەی کە عێراقیان جێهێشت. کاتێک من و خێزانەکەم لە ساڵی ٢٠٠٥ عێراقمان جێهێشت، باوانم دابونەریتی عێراقیان پاراست، بەڵام ئێمەیان فێری مێژووی دێرینی عێراق نەکرد.\nلەو یاریەدا یاریزانەکان چۆن فێری ئاسەواری دێرینی عێراق دەبن؟\nتەختە یاریەکە هێمای شارێکە و یاریزانەکان پێویستە پێشبڕکی بکەن بۆ تێپەڕبوون، بۆ ئەوەی بگەن بە پلەی پاشا. ئەو تەختەیە شێوەی بازنەییە، وەکو سەدەکانی ناوەڕاستی شاری بەغدا، و ئاستی جیاجیا لەسەر زنجیرەی هەڕەمی کۆمەڵایەتی شارەکانی مێزۆپۆتامیای کۆن دانراوە. یاریزانەکان کارتەکان کۆدەکەنەوە بۆ ئەوەی لەناو یاریەکەدا بەرەوپێش بچن، کە دابەشدەکرێتە سەر چەند پۆڵێنێک وەکو داهێنان و بەرهەمی هونەری و کەسایەتیەکان. حەزدەکەم خەڵک ئەو یاریە بکەن چونکە چێژبەخشە، نەک لەبەر ئەوەی پەروەردەییە. هەرچەند زیاتر بیکەن، زیاتر لە دەستەواژە و وێنەکان تێدەگەن.\nگەورەترین ململانێی داهێنانی یاری تەختە چی بوو؟\nکاتێک یاریەکی نوێ دادەهێنێت هەموو شتێک روودەدات، بۆیە گەورەترین ململانێ ئەوە بوو چۆن رێسا و سنوورەکان پیادەبکەیت. هەمووجارێک کە رێسایەکی نوێم دەناساند، دەبوایە رەچاوی چەندین شت بکەم. ئایا ئەوە چێژبەخشە؟ ئایا یاریزانەکان زیاتر لە ناو یاری دەهێڵێتەوە؟ ئایا یارمەتی یاریزانەکان دەدات شتی نوێ فێربن؟ خۆم یاریزانێکی بەهێز نیم، و چەندین یاری جیای ستراتیژ و پێشبڕکیم کرد بۆئەوەی باشتر لێیان تێبگەم. هەر یەک لە بەشەکانی ئەو یاریەم لەگەڵ خێزان و هاورێکانم کردووە.\nحەزدەکەیت یاری تەختە چ دەستکەوتێکی هەبێت؟\nئەمڕؤ عێراقیەکان دابەش بوونە سەر بیروباوەڕی جیاوازی ئایینی و سیاسی. بەرزکردنەوەی هوشیاری لەسەر کولتوری هاوبەشی دێرینمان دەتوانێ هەموومان پێکەوە کۆبکاتەوە و هەستی ناسنامەی عێراقی بوونمان بەهێزدەکات. کاتێك توێژینەوەم لەسەر ئەو پرۆژەیە دەکرد، بەو ئەنجامە گەیشتم کە هاوکات ئاسەواری عێراق گەنجینەیەکە بۆ گشت مرۆڤایەتی. یەکەم نمونە بۆ دابەشکردنی لە عێراق ئامادەکراوە، بەڵام لەو کاتەی کە ئەو یاریە فراوانکراوە مەبەست لێی بەشداری پێکردنی جەماوەری سەرتاسەری جیهان بووە.


ژوانگه ی ژنی كورد : توند و تیژی ده وله تی و سیسته ماتیک له ئیران به یارمه تی یاسای ئیسلامی\nتوند و تیژی ده وله تی و سیسته ماتیک له ئیران به یارمه تی یاسای ئیسلامی\nبه بونه ی 25نوامبر روژی جیهانی به ره نگار بوونه وه له گه ل توند وتیژی دژ به ژنان\nئه م وتاره سای رابردو له سمیناریکی یه کیه تی ژنانی دیموکراتی کوردستان پیشکه ش کرابوو.\nحه‌د‌و سنووری ژیانی ژنان له ئێراندا قانوونی كراوه. یاساكان به گشتی ژن به جینسی ده‌رجه چه‌ند به حیساب دێنن‌و ئه‌م ده‌رجه‌شیان له ریشه‌ی كۆمه‌ڵگادا جێ كردووته‌وه. ژن له یاساكانی ئیسلامیی ئێراندا وه‌ك تاك‌و ژنبوون به ره‌سمی نه‌ناسراوه، به‌ڵكوو ته‌نیا كاتێ كه دایك یا ژنی پیاوێكه، پێگه‌ی هه‌یه، ئه‌ویش نه پێگه‌ی به‌رانبه‌ر. به‌رچاوترین مه‌سه‌له‌ی ئاماژه‌پێكراو له‌و یاسایه‌دا كامڵنه‌بوون‌و سه‌ربه‌خۆنه‌بوونی ژنه. زانستی كۆمه‌ڵناسی له سه‌ر گرینگبوون یا پێشكه‌وتووتربوونی یاسا له ئاستی كولتوور ئاماژه ده‌كات تا بتوانێ به‌م جۆره كولتووری كۆمه‌ڵگا به‌ره‌وپێش به‌رێت. ناسینی یاساكان له ئێران به‌رانبه‌ر به ژن‌و هه‌روه‌ها ناسینی به‌ڵگه‌نامه‌ی مافی مرۆڤ و جاڕنامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی مافی ئابووری‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌و كولتووری بۆ هه‌مووان پێویسته. هه‌ربۆیه له‌م وتاره كورته‌دا ده‌ستم داوه به ناساندنی چه‌ند یاسای ئێران سه‌باره‌ت به ژنان‌و وه‌زعی ئه‌وان له قانووندا. پاش تێكهه‌ڵچوون‌و شۆڕشی ساڵی 1979ی زایینی له ئێراندا، سه‌دان ژن له‌دار دراون، بۆنه‌و چۆنییه‌تیی ئه‌م كوشتنانه جیاواز بووه، به هۆی كار‌و چالاكیی سیاسی به‌رانبه‌ر به زوڵمی ده‌سه‌ڵات‌و به هۆی به‌شدارنه‌بوون له شه‌پۆلی قه‌بووڵی نابه‌رابه‌ریدا. له ناو ئه‌م ژنانه‌دا، ژنانی دووگیانیشی تێدا بوو. زۆر جاریشدا ژنان‌و كچان له زوڵم‌و ده‌سدرێژیی جینسی قسه‌یان كردووه‌و ئه‌گه‌ر مافه‌كانی مرۆڤ ژێر پێ نرابێت، به‌شی ژنان له‌م ژێرپێبوونه زیاتر بووه. تا ئێستا 22 ژن به‌ردباران كراون‌و چه‌ندین كچی ته‌مه‌ن 17 ـــ 10 ساڵان به هۆی كۆیله‌یی جینسی له زیندانیش ئه‌زیه‌ت كراون‌و كوژراون. ته‌نیا له تاراندا زیاتر له 4000 كچی راكراو له ماڵه‌وه هه‌یه‌و زیاتریان بۆ ژیانی سه‌ره‌تایی ناچار به له‌شفرۆشین. هه‌ژاری‌و نه‌داری به‌شی زۆربه‌ی ژنانه‌و یاساكانیش به به‌شكردنی ناعادیلانه‌ی پووڵ‌و سه‌روه‌ت ژنان هه‌ژار‌و فه‌قیرتر ئه‌هێڵێته‌وه... . رێژه‌ی خۆكوشتنی ژنان‌و خۆسووتاندن له شاره بچكووكه‌كاندا زۆر له سه‌ره‌وه‌یه‌و زیاتریش ته‌مه‌نیان له ته‌مه‌نی گه‌نجی دان. ته‌مه‌نێك كه ئه‌شێ بۆ درووستكردنی وڵات‌و ژیانی خۆیان به‌كار بهێنرێت. ته‌نیا ژماره‌یه‌كی كه‌متر له 15% له ژنان كار ده‌كه‌ن‌و تێكه‌ڵبوون له كۆمه‌ڵگادا پێویستی به ئیزنی پیاو دراوه‌و رێژه‌ی نه‌خۆشی نه‌فسانی‌و رووحی چووته‌وه سه‌ره‌وه. یاساكان له ته‌واوی ئه‌و رووداوانه‌دا رۆڵێكی رۆشن‌و به‌رچاویان هه‌یه.\nله‌م وتاره‌دا باس له یاساكانی ژێره‌وه ده‌كرێت:\n1ـ یاسای "ازدواج"\n2ـ یاسای "ته‌ڵاق"، واته جیابوونه‌وه‌ی ژن‌و پیاو\n3ـ سه‌رپه‌ره‌ستیی منداڵ\n5ـ ته‌مه‌نی "بلوغ"، واته پێگه‌ییو بۆ تاوانباری قانوونی\n7ـ میرات‌و كه‌له‌پوور\n9ـ پاڵپشتیی گه‌واهدار\n10 ـ سه‌رۆك كۆماری\n11ـ بڕیاری جل‌وبه‌رگی ژنان\n12ـ به‌ردباران به هۆی زینا\n13ـ پشتگیریی كۆمه‌ڵایه‌تی\n14ـ "دیه" یان پاره‌ی خوێن\n1ـ یاسای "ازدواج"، هاوسه‌رگرتن:\nله ئێران به گشتی "ازدواج" رووداو كار‌و بارێكی تایبه‌ت‌و گرنگه. لێكۆڵینه‌وه له سه‌ر ئه‌م رووداوه پێویسته. لێكۆڵینه‌وه له‌سه‌ر یاساكان له ئێران سه‌باره‌ت به هاوسه‌رگیری به جوانی پیشان ئه‌دات كه چه‌ند‌و تا چ ئاستێك یاساكان له سه‌ر ژیانی ژناندا كاریگه‌ریی هه‌یه. بۆ ئاگاداریی ئه‌و كه‌سانه‌ی وا ده‌یانهه‌وێ بزانن له كام ژماره له قانووندا سه‌باره‌ت به هاوسه‌رگرتن باس كراوه، ژماره‌ی ئارتیكله‌كان له كۆتایی ئه‌م وتاره‌دا هاتووه.\nچاو له ژماره‌ی (1)ی په‌راوێزه‌كان بكه‌ن.\nیه‌كه‌مین هه‌نگاو بۆ هاوسه‌رگرتنی كچێك، به گوێره‌ی یاسای ئێستا له ئێران " مه‌رجی رازیبوونی باوك". (2) چاو له په‌راوێز بكه كه بۆ عه‌ینی ده‌سته‌واژه له نێو قانوونی نووسراوی ئێراندا هاتووه.\nمانای ئه‌مه چیه؟ ئه‌گه‌ر باوكێك نه‌یه‌وێت كچه‌كه‌ی شوو بكات، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر كچه‌كه ته‌مه‌نی بگاته چڵ ساڵیش، مامۆستای زانكۆ بێت یا هه‌ر ئیش‌و كارێكی گرینگیشی ببێت، بۆی نیه شوو بكات‌و هاوسه‌ر بگرێت، مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی كه داداگا رازی بێت‌و رای جیاوازی له سه‌ر بدات.\nله حه‌قیقه‌تدا كچێكی پاقژ‌و عازه‌ب ئه‌بێ ئیجازه‌ی باوك با باوكی باوكی ببێت. باوك یا باوه‌گه‌وره بۆیان هه‌یه ماره‌ییه‌كه پاش زه‌ماوه‌ند به رۆشتن بۆ دادگا هه‌ڵوه‌شێننه‌وه. ئه‌م یاسایه له دوو سه‌ره‌وه به‌رانبه‌ر به حه‌قی ژن وێستاوه، یه‌كه‌م ئیزی باوك‌و باوان، دووهه‌م بۆ چی دایك هیچ رۆڵێكی بۆ ته‌رخان نه‌كراوه؟\nبه‌شی خراپتری ئه‌م یاسا ئه‌وه‌یه كه باوك ده‌توانێ بێ پرسی كچه‌كه‌ی حه‌تا پێش ته‌مه‌نی 13 ساڵی كچه‌كه‌ی بدات به پیره پیاوێكی هه‌فتا ساڵه. ئه‌م یاسا زه‌ره‌رێكی زۆری له بواری كۆمه‌ڵناسییه‌وه داناوه. بێ مێردمانه‌وه‌ی ژنانی گه‌نج، خۆكوشتن‌و راكردن له ماڵه‌وه، ناره‌حه‌تیی رۆحی‌و چوونه سه‌ری راده‌ی ته‌لاق‌و هتد، ته‌نیا به‌شێك له ده‌رئه‌نجامه‌كانی ئه‌م یاسا ماف زه‌وتكه‌ره‌یه.\nژن به شووكردن به‌شێك له مافی خۆی كه تا ئه‌و كاته به ده‌ست باوكه‌وه بووه، ئه‌سپێرێت به مێرد. شوێنی ژیان، ئیزن‌و ده‌رفه‌تی سه‌فه‌ر‌و له وڵات ده‌رچوون، كاركردن له ده‌ره‌وه‌ی ماڵ، له‌و مافایانه‌یه كه به ده‌ست پیاوه به ژنی بدات یان نا. به گوێره‌ی قانوون، شوێنی ژیانی ژن ئه‌بێ جێگه‌یه‌ك بێت كه مێرده‌كه‌ی ده‌یه‌وێت یان ئه‌و جێگایه‌یه كه مێرده‌كه‌ی له‌وێ كار ده‌كات. ئه‌گه‌ر ژنه‌كه قه‌بووڵی نه‌كات مێرده‌كه‌ی بۆی هه‌یه ژنه‌كه‌ی ده‌ر بكات یان له‌گه‌ڵ ژنێكی دیكه بژیت.\nـ پێوه‌ندیی جینسی ژن‌و پیاو به گوێره‌ی یاسای هاوسه‌رگرتن به‌ده‌ست پیاو دراوه، به‌م جۆره كه ئه‌گه‌ر پیاو بڕیار بدات ژن ده‌بێ! حازر به پێوه‌ندیی جینسی‌و خه‌وتن له‌گه‌ڵ مێرده‌كه‌ی بێت، ئه‌گه‌ریش مه‌یلی به‌و پێوه‌ندییه نه‌بێت.\nـ سه‌رۆكایه‌تیی بنه‌ماڵ به ته‌واوی به ده‌ست پیاو دراوه.\nـ ژنی ئێرانی ناتوانێت بێ بڕیار‌و ئیزنی قانوون له‌گه‌ڵ كه‌سێكی بێگانه‌و غیره ئێرانی ژیانی هاوبه‌ش پێك بێنێت، به‌ڵام پیاو پێویستیی به ئیزنی یاسایی نیه.\n2ــ ته‌ڵاق‌و جیابوونه‌وه:\nبه گوێره‌ی یاساكان له ئێران جیابوونه‌وه مافێكی هه‌ڵبژارده‌و تایبه‌ت به پیاوه. پیاو ده‌توانێت‌و بۆی هه‌یه هه‌ر كاتێ بیهه‌وێت ژنه‌كه‌ی ته‌ڵاق بدات. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ژنه‌كه داوای جیابوونه‌وه بكات مه‌رجی زۆری بۆ دانراوه كه له زۆربه‌ی جاره‌كاندا سه‌لماندنی نامومكینه. هێندێ: له‌و مه‌رجانه بۆ وێنه پیاوه‌كه خه‌رجی ماڵ نه‌كێشێت ، ئێعتیاد به مادده سڕكه‌ره‌كان یان چه‌ند ساڵ له زینداندا بوو بێت، له زیاتری كاته‌كاندا ژن ئه‌وه‌نده بۆ سه‌لماندنی ئه‌و مه‌رجانه‌ی دادگا هاتووچوو ده‌كات. (چاو له په‌راوێز بكه‌ن (3).\nبۆ ئاگاداری زیاتر له ژماره‌ی ئارتیكله‌كان كه له یاسای مه‌ده‌نی ئێران سه‌باره‌ت به ته‌ڵاق هاتووه ته‌ماشای په‌راوێزكه بكه‌ن (4).\nئه‌گه‌ر ژن داوای ته‌ڵاق كات ماره‌ییه‌كه‌ی كه له كاتی زه‌ماوه‌نددا قه‌رار‌وبڕی كراوه له ده‌ست ده‌دات. له زۆربه‌ی كاته‌كاندا پیاوه‌كان ئه‌وه‌نده ره‌زایه‌ت به جیا بوونه‌وه نادات تا ژنه‌كه مافی ئابووری خۆی ببه‌خشێت ئه‌م یاسا ژنی مه‌جبوور به قه‌بوڵی زۆر له زوڵم‌و زه‌خته‌ی كه له لایه‌ن هاوسه‌ره‌كه‌یه‌وه پێی ده‌كرێت ده‌كات، به مانایه‌كی دیكه ژن ده‌بێ راوه‌ستێت تا پیاو ئه‌گه‌ر ویستی له‌گه‌ڵی بژی، ئه‌گه‌ر ویستی لێی جیا بێته‌وه.\n3ـ مافی چاوه‌دێری‌و سه‌رپه‌ره‌ستی منداڵ:\nچاوه‌دێری‌و سه‌رپه‌ره‌ستی منداڵان دوو وشه‌ی جیاواز‌و دوومانای جیاوازیان هه‌یه. چاوه‌دێری به مانای ئاگاداری له منداڵ به‌ڵام سه‌رپه‌ره‌ستی به‌رێوه‌بردنی كار‌وباری ئابووری، بریاردان له سه‌ر ده‌رس خوێندن‌و رۆشتن بۆ قوتابخانه، جیگه‌ی ژیانی منداڵ‌و ئیجازه‌ی چوونه‌وه ده‌روه‌ی وڵات، وه‌زعی نه‌خۆشین‌و هتد. به گوێره‌ی یاسای ئێران دایك له هیچ كاتێكدا ناتوانێ سه‌رپه‌ره‌ستی منداڵه‌كه‌ی وه‌ئه‌ستۆ بگرێت. ئه‌گه‌ر باوك یان باوان(باوكی باوك) له هه‌وێڵا نه‌بن یا مردبێتن دایكه‌كه ناتوانێ "قیم"ی منداڵه‌كه‌ی بێت، ته‌نیا ئاگاداری ئه‌وی له سه‌ر شان ئه‌بێت. له‌و كاته‌دا سه‌رپه‌ره‌ستیی منداڵه‌كه به ده‌ست پارێزه‌ری گشتی (چاو بكه له په‌راوێز 6)، دایك ده‌توانێ حیسابێكی بانكی بۆ بكاته‌وه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر به پاره‌ی خۆی مالێكی بۆ بكڕێت، باوكه‌كه ئه‌توانێت هه‌ر كاتێك بڕباری دا بیفرۆشێت‌و زنه‌كه‌ش هیچ كارێكی پێ ناكرێت.\nبه‌شێكی دیكه له مافی سه‌رپه‌ره‌ستی ئه‌گه‌رێته‌وه بۆ كاتی نه‌خۆشیی منداڵ‌و پێویستیی به عه‌مه‌لیات‌و نۆژداری بێت. باوك ئه‌شێ ئیجازه‌و بڕیاری نۆژدارییه‌كه بدات، واژۆی دایك هیچ نرخێكی نیه، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر باوكه‌كه ئه‌م مافه به دایك بدات، یاسا ئه‌مه به مافێكی باوكانه به ناوی "به‌ڵگه‌ی چاره‌نووسی" (چاو له په‌راوێزی 7 بكه) ده‌زانێت.\nئه‌م یاسایه، به‌تایبه‌ت دایك به هیچ شێوه‌یه‌ك به كه‌سێكی شیاو‌و به‌نرخ له ژیانی منداڵ مرۆڤێكی به‌توانا كه ده‌توانێ سه‌رپه‌رشتیی مدناڵی خۆی بێت، نازانێت. باوك، باوه گه‌وره، پارێزه‌ر‌و ... له دایك به‌نرختر ده‌زانێ.\nبۆ خوێندنه‌وه‌ی یاساكان سه‌باره‌ت به‌م به‌شه به‌و ئارتیكلانه‌ی كه له په‌راوێزدا هاتووه، چاو بحشێنن.\nفره‌ژنی یه‌كێكی دیكه له یاسا ڕه‌گه‌زخواز‌و نابه‌رابه‌ر له یاساكانی ئێران دایه. له‌م یاسایه‌دا، پیاو ده‌توانێ چوار ژن ماره‌بڕاوی هه‌میشه‌یی‌و هه‌ر چه‌ند ژنی كاتی ببێت. ئه‌م یاسایه نه ته‌نیا ژن به نیوه‌و یه‌ك چواره‌می پیاو داده‌نێت، به‌ڵكوو رێگه‌ی درۆ‌و خه‌یانه‌ت ئه‌كاته‌وه. كۆمه‌ڵناسان‌و ده‌روونناسان بۆچوونه‌كانی خۆیان به‌رانبه‌ر به مێردكوژی له ئێران رۆڵی یاساكان له‌م جۆره نابه‌رابه‌رییه ده‌زانن. بۆ ژماره‌ی یاساكان سه‌باره‌ت به فره‌ژنی چاو له په‌راوێزی 9 بكه‌ن.\n5ـ ته‌مه‌نی پێگه‌یشتن بۆ تاوانباری قانوونی:\nته‌مه‌نی پێ‌گه‌یشتن بۆ تاوانباری بۆ كچان 9 ساڵ‌ی مانگی به‌رانبه‌ر له‌گه‌ڵ 8 ساڵ‌و 9 مانگی هه‌تاوی‌و بۆ كوڕان 15 ساڵی مانگیی به‌رانبه‌ر به 14 ساڵ‌و 6 مانگی هه‌تاوییه. ئه‌گه‌ر كچێك كه له ته‌مه‌نی 9 ساڵیدایه، تاوانێك لێ سه‌ربدات، وه‌كوو ئینسانێكی "باڵغ"و گه‌ییو چاره‌سه‌ر ده‌كرێت‌و حوكمی سێداره‌شی بۆ ئه‌بڕێته‌وه.\nئه‌م یاسابه زۆر سه‌یره، له كاتێكدا كه مافگرتن دێته پێش، ژن‌و كچ به هۆی جینسییه‌ته‌وه مافیان كه‌متره له پیاو، له كاتی تاونباری مافی چاره‌سه‌ركردنیان، مافی نیگاتیڤیان زیاتر پێ ئه‌به‌خشرێت.\n"هاووڵاتی" رۆڵێكی زۆر گه‌وره له ژیانی مرۆڤدا كایا ده‌كات. هۆی گرینگبوونی ئه‌م دیارده‌یه ئه‌وه‌یه كه پێوه‌ندیی نێوان تاك‌و ده‌سه‌ڵات دیار ده‌كات‌و چۆنیه‌تیی ئه‌و روون ئه‌كاته‌وه. چۆنیه‌تی‌و مافه‌كان له كاتی "ازدواج"، مولك‌و ماڵ، چاره‌سه‌ركردنی یاسایی له كاتی تاوانباریدا".\nبه گوێره‌ی یاساكانی ئێران، هاووڵایه‌تیی دایك به منداڵه‌كه‌ی ناگات. به‌و مانایه كه باوك ئه‌گه‌ر به‌ڵگه‌ی هاووڵایه‌تیی ئێرانی ببێت، منداڵه‌كه ئه‌بێت به ئێرانی. ئه‌گه‌ر دایكه‌كه ئێرانی بێت‌و باوكه‌كه ئێرانی نه‌بێت، منداڵه‌كه ناسنامه‌ش ناگرێت.\nژن له زۆر جاریشدا هاووڵایه‌تیبوونی خۆی به هۆی ووكردن به پیاوێكی بیگانه كه ئێرانی نه‌بووه، له ده‌ست ئه‌دات. ئه‌مه زۆر یاسایێكی زاڵمانه به‌رانبه‌ر به سه‌دان منداڵه كه باوكی عێراقی یان ئه‌فغانییان هه‌یه كه له كاتی ئاواره‌یی‌و په‌نابه‌ری له ئێراندا له‌گه‌ڵ ژنی ئێرانیدا زه‌ماوه‌ندیان كردوه.\nبۆ ناسینی ژماره‌ی یاساكه‌و خوێندنه‌وه‌ی ئه‌وان چاو له ژماره 11ی په‌راوێزه‌كه بكه‌ن.\n7ـ میرات‌و كه‌له‌پوور:\nله یاسای مه‌ده‌نیی ئێراندا هاتووه كه ئه‌گه‌ر باوك بمرێت، كوڕی ماڵه‌كه دوو به‌رانبه‌ری كچی ماڵه‌وه میرات‌و كه‌له‌پووری پێ ئه‌گات. ئه‌گه‌ر ژنه‌كه‌ی مابێت، ته‌نیا یه‌ك به‌ش له هه‌شت به‌شی ملك‌و سه‌روه‌تی پێ ده‌گات.\nئه‌گه‌ر پیاوه‌كه منداڵی نه‌بێت، ژنه‌كه یه‌ك چواره‌م له مڵك‌و ماڵی پیاوه‌كه‌ی ئه‌بات، ئه‌گه‌ر ژنێك بمرێت‌و هاوسه‌ر‌و منداڵی بێت، مێرده‌كه یه‌ك چواره‌م له مڵك‌و ماڵی ژنه‌كه‌ی سپێ ئه‌گات‌و ئه‌گه‌ر منداڵی نه‌بێت، نیوه‌ی به میرات ئه‌بات. ئه‌مانه ماناه‌ی ئه‌وه‌یه كه پیاو دوو به‌رانبه‌ری ژن میراتی به‌ر ده‌كه‌وێت.\nله‌مه گرینگتر‌و ناخۆشتر ئه‌وه‌یه كه ئه‌گه‌ر ژنێك بمرێت‌و كه‌سی نه‌بێت، ته‌واوی مڵك‌و مال به پیاوه‌كه‌ی ئه‌گات، به‌ڵام ئه‌گه‌ر پیاوێك بمرێت‌و كه‌سی نه‌بێت، ته‌نیا یه‌ك چواره‌م به ژن ئه‌گات‌و باقییه‌كه‌ی ده‌وڵه‌ت هه‌ڵی ده‌گرێت.\nئه‌م یاسایه زۆر قووڵی‌و سه‌باره‌ت به گیشتنی ملك‌و دارایی به ته‌واوی بنه‌ماڵه‌ی دایكی‌و باوكی پیاو‌و ژنه‌كه له یاسای مه‌ده‌نیی ئێراندا باس كراوه‌و له ته‌واویدا مافی ژن ژێرپێ نراوه. ئه‌م یاسایه ده‌سه‌ڵات نزیكتر‌و به‌رحه‌قتر له ژن له بنه‌ماڵه دائه‌نێت.\nبۆ خوێندنه‌وه‌ی یاساكان به ئارتیكله ناوبراوه‌كان له په‌راوێزدا چاو بخشێنن. (12)\n8ـ ره‌شه‌كوژی له یاساكانی ئێراندا:\nله "یاسای ئیسلامیی تاونباری" (13) له ئێراندا، پیاو ئیزنی هه‌یه كه هه‌ر كاتێك ژنه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ پیاوێكی دیكه دابوو، بیكوژێت. ئه‌و پیاوه به كوشتنی ژنه‌كه تاونبار نابێت‌و ئه‌به‌خشرێت. ئه‌م یاسایه ده‌ستی پیاوانی له كوشتنی ژناندا ئازاد داناوه. زۆر جار ته‌نیا به گومانێكی هه‌ڵه، پیاو ژنه‌كه‌ی به نێوی پاراستنی شه‌ڕه‌فی ئه‌كوژێت، به‌ڵام به‌ڕاستی لێیان روونئ ئاشكرا نیه كه ژنه‌كه‌یان له‌گه‌ڵ پیاوێكی دیكه بۆبێت. ئه‌م پیاوانه هه‌روه‌ها ده‌توانن له دادگادا بڵێن ژنه‌كه‌یان دڵسۆز‌و به‌وه‌فا نه‌بوه‌ه. یاسای ئیسلامی به‌رگریان لێ ده‌كات. هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر باوكێك كچه‌كه‌ی خۆی له سه‌ر نامووس‌و به ناوی شه‌ڕه‌ف‌و پاراستنی شه‌ڕه‌ف بكوژێت، به گوێره‌ی یاسای ئیستانداردی جۆری سزا (14) دادگایبی ناكرێت.\nبۆ ناسینی زیاتری ئه‌م به‌شه به ژماره‌و "یاسای ئیسلامی تاوانباری" بكه‌ن كه له په‌راوێزدا هاتووه، (15)\n9ـ پاڵپشتی گه‌واهده‌ر (16):\nبه‌شێك له رووداو‌و كاروبار هه‌ن كه به چاوی یاسای ئێران ژنان ناتوانن گه‌واهی‌و شاهیدی بده‌ن. وه‌كوو ئازاری جینسیی منداڵان به ده‌ست پیاوان، هموسكسوالیته، قاحبه‌گه‌ری‌و له‌شفرۆشی، خواردنه‌وه‌ی ئه‌لكوول.\nـ ئه‌گه له جێگه‌یێكدا گه‌واهی ژن قبووڵ بكرێت، شاهیدی دوو ژن به‌رانبه‌ر به شاهیدیی پیاوێكه.\nـ ئه‌گه‌ر ژنێك شاهیدی به رووداوێم بدات، قبووڵی ناكه‌ن تاكوو پیاوێكیش گه‌واهی به‌و رووداوه نه‌دات.\nژماره‌ی ئارتیكله‌كان له په‌راوێزدا بخوێننه‌وه. (17)\n10ـ سه‌ركۆماری: له یاسای ده‌ستووری بنچینه‌یی حكوومه‌ت (18)دا ئارتیكلی 15 له وشه‌ی "رجل سیاسی" كه به مانای پیاوانی سیاسی‌و تێگه‌یشتووه بۆ سه‌ركۆماری‌و حكوومه‌ت ناوبراوه. ئه‌مه به مانای ئه‌وه‌یه كه سه‌ركۆماربوونی ژن به ره‌سمی نه‌ناسراوه.\n11ـ بڕیاری جل‌وبه‌رگی ژنان: بڕیاری ناچاریی جل‌وبه‌رگی هه‌ڵبژێردراو له لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌وه بۆ ژنانی هه‌موو نه‌ته‌وه‌و ئایینێك دیاری كراوه. ئه‌مه ئه‌و ئایینانه‌ش كه له ده‌ستووری مه‌زهه‌بیاندا داپۆشینی سه‌ر‌و له‌ش نه‌هاتووه مه‌جبوور ده‌كات كه به ده‌ستوور‌و ئایینی ئیسلامی بچنه پێشه‌وه.\nئه‌مه له ئارتیكلی 102ی ده‌ستووری بنچینه‌یی حكوومه‌تدا هاتووه.\n12ـ به‌ردباران به هۆی زیناوه: به‌ردبارانكردن رێگه‌یێكه كه له یاسای ئیسلامی تاونباری بۆ كوشتنی زۆر نائینسانی ئه‌و كه‌سانه‌ی وا به حیاسبی یاسا له‌گه‌ڵ كه‌سێكه دیكه‌دا پێوه‌ندیی جینسی ده‌گرن. زیاتر له‌م به‌ردبارانكردنانه به سه‌ر ژنان دێت، چوونكه ده‌ستی پیاو بۆ په‌یداكردنی بیانوو‌و هۆی قاننوونی ئه‌و پێوه‌ندییه ئازاد داندراوه. هه‌روا كه له به‌شی دیكه‌دا ئیشاره‌م پێكرد، ئه‌توانێ تا هه‌ر چه‌ند دانه ژنی كاتی بێت. هه‌ربۆیه له چه‌ند ساڵی رابردوودا ته‌نیا پیاوێك به‌ردباران كراوه.\nئه‌م یاسایه نابه‌رابه‌ری‌و زوڵمی تا راده‌یه‌ك بردوه‌ته پێش كه كاتی به‌ردبارانكردن پیاو تا كه‌مه‌ر، ژن هه‌تا ژێر چه‌ناكه له ناو چاڵدا ئه‌بن. ئارتیكلی 114ی یاسای مه‌ده‌نی بخوێننه‌وه. هه‌روه‌ها ئارتیكلی 102ی یاسای ئیسلامی تاوانباری.\n13ـ دیه یا پاره‌ی خوێن: ئارتیكلی 209 یاسای سه‌ره‌تایی حكوومه‌ت سه‌باره‌ت به دیه‌یه. دیه پاره‌پێكی كه به بنه‌ماڵه یا كه‌س‌وكاری كوژراو یاكوو زه‌ره‌ریێكی گیانی له لایه‌ن كه‌سێكه‌وه لێ چووه. له یاسا ئیسلامییه‌كانی ئێران نرخی گیانی ژن نیوه‌ی گیانی پیاوه. ئه‌گه‌ر خۆشك‌و برایێك له شه‌قامێكدا به‌ر ماشێنێك كه‌وت‌و هه‌ردووكیان قاچیان بشكێت، پاره‌یێك كه بۆ قه‌ره‌بووكردن‌و بژاردنی ئه‌و ... ئه‌درێت بۆ كوڕه‌كه دوو به‌رانبه‌ری كچه‌كه‌یه.\nئه‌گه‌ر ژنێك پێنج مانگه دووگیانی بێت‌و له پێكدادانی ماشیندا بكوژرێت، پاره‌یێك كه ئه‌درێت به بنه‌ماڵه‌كه‌ی، نیوه‌ی پاره‌یێكه كه بۆ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی گیانی منداڵه‌كه كه هێشتا كۆرپه‌كه‌ی نێو زكی دایكه‌یتی. ژماره‌ی ئارتیكله‌كان له په‌راوێزدا هاتووه. (19)\nئه‌م یاسایه له ساڵی رابردوودا پاش گوشار‌و زه‌حمه‌تی زۆری چالاكانی مافی مرۆڤ له ده‌ستووری گۆراندایه. شیركه‌ته‌كانی بیمه بۆیان هه‌یه پاره‌ی به‌رانبه‌ر به بنه‌ماڵه‌كان بده‌ن.\nبه سه‌ر ته‌واوی ئه‌و به‌دبه‌ختی‌و چاره‌سه‌رییانه‌دا، ژنان به ته‌واوی خه‌ریكن به‌رانبه‌ر به زوڵمك‌و زۆرداری راده‌وه‌ستن. چالاكڤانانی مافی مرۆڤی ژنان رۆژ به رۆژ زیاتر سه‌ر هه‌ڵدێنن‌و ژنان به خوێ،دن‌و نووسین ئه‌كێشن‌و هان ئه‌ده‌ن. هه‌ربۆیه 60%ی خوێ،ده‌وارانی زانكۆ له ئێراندا ژنانن‌و زۆر له لاپه‌ڕه‌نووسان ژنانن. له نێو ئه‌م چالاكییانه‌دا، چالاكیی گرووپێك كه پاش 3 ساڵ به سه‌دان‌و هه‌زاران كه‌س گه‌یشتووه، زه‌ق‌و به‌رچاوه. ئه‌م گرووپه به هۆی ئه‌وه‌ی كه له شیشێكی بنچینه‌یی وه‌ك ئێستاش له به‌رانبه‌ر یاساكاندا كه له هه‌موو بوراێكه‌وه هه‌ڵاواردنی جینسیی ژنان ئه‌به‌نه پێش. ده‌ستیان پێ كردووه‌و زۆر به‌رچاو‌و گرینگن.\nئه‌مان به نێوی كه‌مپه‌ینی یه‌ك میلیۆن واژۆ بۆ گۆرانی یاساكان له ئێراندا به‌ناوبانگن‌و تا ئێسته‌ش خه‌ڵاتی "اولاف پالمه"و خه‌ڵاتی سیمۆن دووبواری بردووته‌وه. راوه‌ستان له به‌رانبه‌ر ئه‌م یاسا نابه‌رانبه‌رانه كه له وتاره‌كه‌دا باسم كرد، كاری سه‌ره‌كیی ئێمه وه‌ك كه‌مپه‌ینی یه‌ك میلیۆن واژۆیه.\n(1)ـ ئارتیكلی 993، 1005، 1041، 1043، 1044، 1048، 1049، 1060، 1075، 1082، 1105، 1106، 1107، 1108، 1217، 1123ی یاسای مه‌ده‌نیی ئێران.\n(2)ـ "شرگ اجازه پدر" (Candition of the Fathers Consent)\n(3)ـ "رچایت شوهر" (Husbands Consent)\n(4)ـ ئارتیكلی: 1120، 1122، 1123، 1129، 1130، 1133، 1145، 1146\n(5)ـ "حق حچانت و ولایت فرزندان"\n(6)ـ ئارتیكلی: 18ی یاسای پاسپۆرت، ئارتیكلی 1167، 1168، 1169، 1170، 1173، 1180، 1181، 1183، 1184، 1185، 1199، 1207، 1233، 1236، 1241، 1251\n(7)ـ "دادستان" (Attorney General)\n(8)ـ "قمری" (Monifest Desting)\n(9)ـ ئارتیكلی 900و 901و یاسای مه‌ده‌نی\n(10)ـ "تابعیت" (Citizenship)\n(11)ـ ئارتیكلی 976، 986، 987ی یاسای مه‌ده‌نی\n(12)ـ ئارتیكلی 899، 900، 901و 907\n(13)ـ "قانون مجازات اسلامی" (Islamic Cnminal Law)\n(15)ـ 220و 630ی "یاسای ئیسلامیی تاوانباری"\n(16)ـ به فارسی "شهادت" (Bearing Witness)\n(17)ـ 74، 75، 118، 119، 128، 137، 171،ی یاسای ئیسلامی تاوانباری، ئارتیكلی 230ی یاسای ئایینی دادره‌سی\n(18) "قانون اساسی" ج. ا. ا مادده‌ی 15 (Constitution)\n(19)ـ ئارتیكلی 294، 295، 300، 301ی یاسای ئیسلامی تاوانباری\nكه‌ڵك وه رگرتو له كه‌میپه‌نی یه‌ك میلیۆن واژۆ بۆ گۆرانكاری\nPosted by vok Radio at 4:59 PM\nتوند و تیژی ده وله تی و سیسته ماتیک له ئیران به یا...\nله گه ل سوره یا فه لاحPENGAV وت و ویژی


مەسرور بارزانی بۆ ئێستا پێویست بوو؟\nلە دوای جەنگی جیھانی دووەم و کۆتایی ئەم جەنگە ووڵاتی بەریتانیا یەکێک بوو لەو ووڵاتەنەی کە داگیرنەکرا، سەرۆک وەزیرانی ئەو کات وینستۆن چەرچڵ بۆ ماوه‌ی دوو خوولی جیاواز سه‌رۆك وه‌زیرانی به‌ریتانیا بووه، خوولی یه‌كه‌م له سه‌رده‌می جه‌نگی جیهانیی دووه‌م، واتا ساڵی 1940 تاكو 1945، خوولی دووه‌میش له ساڵی 1951 تاكو 1955، بەڵام دوای تەواو بوونی جەنگ بەریتانیەکان ئامادە نەبوون دەنگی پێ بدەنەوە و پێیان گووت؛ تۆ سەرکەوتوو بوویت لە جەنگ و نەتھێشت وولاتەکەمان داگیر بکرێت، ئێستا جەنگ تەواو بووە ئێمە پێویستمان بە کەسێکی سیاسیە بۆ ووڵات نەک کەسێکی سەربازی.\nئەگەر کوردستان باشوور بکەین بە نمونەیەک بەرامبەر خەلکی بەریتانیا کە دوای جەنگ بە ھاوکاری ھاوپەیمانان توانی سەرکەوتن تۆمار بکات بەرامبەر تیرۆرستانی داعش، بەڵام لەو سەردەمە پێچەوانەی تەواوی ووڵاتانی دونیا لە جێگایی کەسی سیاسی کەسی سەربازی و ئەمنی دەبێتە سەرۆک وەزیران، ئەو قۆناغەی ئێستا کوردستان باشوور تێدا دەگوزەرێ دەبوو حزبی براوەی ھەلبژاردن بە تەواوی دیراسیە ئەو بابەتە بکات.\nئێستاش کاریگەری ئەو ئابلوقەیە تارمایەکەی بەسەر کوردستان ھەر ماوە، بۆیە زەروریەتی کەسێکی سیاسی و خاوەن پێگە بۆ ئێستا کوردستان بە قەد ئۆکسجین گرنگ بوو لەوەی کەسێکی سەربازی و ئەمنی بھێنە پێشەوە\nکوردستانی باشوور لە دوای قۆناغی شەری تێرۆر و گەرانەوی ئارامی بۆ ناوچەکە توشی شکستێکی گەورە بوو بە بڕیاردانی ریفراندۆم، جگە لە لەدەست دانێ سەدا ٥١ ی خاکی ھەرێم، توشی ئابلوقەیەکی سیاسی و دارایی زۆر کرایەوە، تاکو ئێستاش کاریگەری ئەو ئابلوقەیە تارمایەکەی بەسەر کوردستان ھەر ماوە، بۆیە زەروریەتی کەسێکی سیاسی و خاوەن پێگە بۆ ئێستا کوردستان بە قەد ئۆکسجین گرنگ بوو لەوەی کەسێکی سەربازی و ئەمنی بھێنە پێشەوە،\nئەوە ئاماژەم پێی کردووە رەشبینی نیە بۆ دۆخی ئێستایی کوردستان بەڵام ئێمەومانان دەبێت ھەولی ئەوە بدەین ھەمیشە دەست بخەینە سەر برینەکان بەر لەوەی توشی شکستی زیاتر ببینەوە لەوەی ئێستا ھەیە، چونکە گۆڕانکاریەکان بەردەوامە، لە ھەمان کات لە بەغدا ئەگەری گۆرانکاری بەھێز ھەیە کە دکتۆر عادل عبدولمھدی لە پۆستی سەرۆک وەزیران دوور بخرێتەوە، ئەوەیان بۆ کورد رەنگە بە تەواوی دۆخەکە بگۆریت بە تایبەتی لە پرسی دارایی مووچەی فەرمانبەران، لایەنە عێراقیەکان ھەولێ ھێناوەی حەیدەر عبادی و یاخود طالب شغاتی دەدەن، ئەو دوو کەسەش پێگە و ئەزمومێکی باشیان ھەیە لە عێراق و بەرامبەر بە کورد، پرسیارەکە لێرە ئەوەیە ئاخۆ مەسرور بارزانی پێشوو پۆستی ئەنجومەنی ئاسایشی بەرێوە بردووە کە بە باشی نەیتوانیەوە سەرکەتوو بێت کە خودی خۆی لەو پۆستە ئەمنیە کەسێکی ئەمنی بوو، دەتوانێت لە پۆستی سەرۆک وەزیران کە پۆستێکی سیاسیە نزیکی دوو مانگ دەبێت بەرێوەی دەبات تاکو ئێستا نەیتوانیووە بچووکترین مافی فەرمانبەران کە مووچەکەیەتی یەکلای بکاتەوە، ئاخۆ لەگەر گۆڕنکاریەکان تا چەند سەرکەتوو دەبێت ؟


3/8/2016 - Kurdistan Regional Government Representation in the United States\nنوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە واشنگتۆن یادەوەریی دووەم ساڵگەڕی جینۆسایدەكان بەرز ڕادەگرێت\nواشنگتۆن، دی سی (us.gov.krd)\nلە دووەم ساڵگەردی پەلاماردانی شەنگال، “نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ويلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمريكا” هاوخەمی خۆی دەردەبڕێت بۆ ئەو خێزانانەی کە ئازیزانیان بوون بە قوربانیی لەو جینۆسایدەدا کە داعش ئەنجامی دا. خەمێکی گەورەی ئێمە بە تایبەت ئەو منداڵ و ئافرەتانەیە کە هێشتا دەستبەسەرن، کە هێشتا رۆژانە مەینەتی و ئازار دەچێژن بە دەستی تاوانبارەكانی داعش.\nکاتێک تیرۆریستانی داعش لە ٣ ی ئابی ٢٠١٤ شاری شەنگالیان داگیر کرد، کە زۆرینەی ئێزیدین، هەزاران کەسیان کوشت و ڕفاند، دەیان هەزار کەسیان ئاوارە کرد، ئەمانە پەنایان بۆ چیای شەنگال و هەرێمی کوردستان برد. لەو کاتەوە، حکومەتی هەرێمی کوردستان بێوچان لەسەر چوار بەرەوە خەباتی کردووە:\n１) ڕیشەکێشکردنی داعش لەو ناوچانەی کە دەستی بەسەردا گرتوون و جەختکردنەوە لەوەی نەتوانێت ئازاری ئەو هاووڵاتیانە بدات کە لەژێر فەرمانڕەوایی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەژین. تا ئەمڕۆ، زیاتر لە ١٤٠٠٠ میلی چوارگۆشە لە داعش پاك کراوەتەوە، بە شەنگالیشەوە، لەگەڵ دەوروبەری، و هەروەها گوند و شارۆچکە ستراتیجییەکانی دەوروبەری موسڵیش. تا ئێستا زیاتر لە ١٥٠٠ پێشمەرگە شەهید بوون و زیاتر لە ٨٠٠٠ ی تریش بریندار بوون لە کاتی پرۆسەکانی ئازادکردنەوە و لە پەلامارە بەردەوامەکانی داعش بۆ سەر سەنگەرەکانی پێشمەرگە.\n２) دابینکردنی هاوکاریی مرۆیی بۆ زیاتر لە ٤٠٠٠٠٠ ئێزیدی کە پەنایان بۆ هەرێمی کوردستان هێناوە. ئەمان و ئەو ١.٨ ملیۆن ئاوارە عێراقی و پەنابەرە سوریایانەش کە پەنایان بۆ کوردستان هێناوە.\n３) درێژەدان بە هەوڵەکانی رزگارکردنی ئەو ئافرەت و منداڵانەی کە داعش کردوونی بە کۆیلە. ژمارەیەکی زۆر لەوانە ئازاد کراون بەڵام هێشتا زیاتر لە ٣٢٠٠ دیلی تر ماون لای داعش.\n４) کۆکردنەوەی بەڵگەنامە و پاراستنی گۆڕە بەکۆمەڵەکان و هاوکات لۆبیکردن لەلای حکومەتان لە سەرتاسەری جیهان تا نەتەوە یەكگرتووەكان کەیسی جینۆسایدەکە ڕەوانەی دادگای تاوانی نێودەولەتیی بكات.\nهەرێمی کوردستان دواپەناگەیە بۆ ژمارەیەكی زۆر لەو ئێزیدییانەی هەڵهاتن. تەنێ لە پارێزگای دهۆك نزیکەی ٦٥ دەرسەت لە ئاوارەکان، ئێزیدین. “حکومەتی هەرێمی کوردستان” یەکەمین حکومەت بووە کە تاوانەکانی داعشی بە جینۆساید ناساندووە. نوێنەرایەتییەكانی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە دەرەوە بەردەوامن لە داکۆکی و هەوڵ بۆ دابینکردنی پشتگیری و هاوکاری بۆ سەرجەم پێکهاتە ئایینی و نەتەوەییەكانی کوردستان و عێراق.\nحکومەتی هەرێمی کوردستان ئاگادارە لەو هەستەی کۆمەڵگەی ئێزیدی دەربڕیوە کە وا هەست دەکات هێزەکانی ئاسایش لە سەرتاسەری عێراقدا ئەوانی بەجێهێشتووە. حکومەتی هەرێمی کوردستان بەرپرسیارێتیی خۆی لەم بوارەدا لە ئەستۆ گرتووە و پابەند دەبێت بە هەموو هەولێکەوە بۆ پاراستنی تەناهی و ئازادی ڕادەربڕین و مافی یەكسان بۆ سەرجەم پێکهاتەكان. ئێستا زیاتر لە هەر کاتێکی تر ئەوە گرنگە کە ئێزیدی و ئاسوری و پێکهاتەکانی تری کۆمەڵگەکەمان دەرفەتیان هەبێت کە رۆڵی پڕبایەخی خۆیان ببین لە ئاییندەی کۆمەڵایەتی و سیاسی هەرێمی کوردستاندا.\nلە دەیان ساڵانی ڕابردوودا چەند جارێک جینۆساید لە عێراق دووبارە بۆتەوە. یەکێك لە هۆکارەکانی ئەم سووڕە بریتی بووە لەو پارێزراوێتییەی کە هەبووە، ئەوەی کە زۆر لەو کەسانەی تاوانبارن بە ئەنجامدانی تاوانی قێزەون هەرگیز پەلکێش نەکراون بۆ پێش دادگا.\nلە پاش تاوانی ئاوا قێزەون، ئەوە بەرپرسیارێتیی هەموو جیهانە کە هاوکاری کۆمەڵگە مەینەتبەشەكان بدەن لە شەنگال و نەینەوا بۆ ئاشتەوایی لەگەڵ یەکتر و بۆ رێگری لە جینۆسایدی تر لە ئاییندەدا. بەڵام بە بێ هەبوون و سەپاندنی توند و ئاشکرای دادپرسی و بەرپرسیاربوون، ئاشتەوایی نایەتە دی. حکومەتی هەرێمی کوردستان ئامادەیە بۆ بینینی رۆڵی پێشەنگ لەم بوارەدا بەڵام پێویستی بە هاوکاری تەکنیکی و تواناسازیی سیستمی داپەروەرێتیە بۆ ئەوەی کار لەسەر کەیسی ئاوا ئاڵۆز و گەورە بكات. داوا لە کۆمەڵگەی نێودەولەتی دەکەین لەم بوارەدا هاوکاریمان بکەن چونکە زۆر گرنگە بۆ ئاییندەی ئاسایشی ناوچەکە. هەروەها داوا لە دادگای تاوانی نێودەوڵەتی دەکەین فایلێك دژ بە داعش بکاتەوە بۆ ئەو تاوانە قێزەونانەیان کە پێویستی بە بەرسڤی دادوەریی هەیە لەسەر ئاستی جیهاندا.\nبەیان سامی عبدالرحمان، نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ويلایەتە یەكگرتووەکانی ئەمريكا وتی “هیچ تاوانێك لە جینۆساید قێزەونتر نییە، ئەو خەم و ئازارەی ئەم تراژیدیایە دروستی کردووە، هەرگیز لەبیر ناچێتەوە. زۆر جار گوێمان لێ بووە کە دەیانگوت “جارێکی تر نابێت هەرگیز ئەوە ڕووبداتەوە”، بەڵام دەرکەوت ئەو قسەیە مانایەكی نەبوو. پێویستە ئەم سووڕی جینۆسایدە کۆتایی پێ بهێنرێت لە عێراق و پێویستە پشتگیریی پێشکەشی ئەو قوربانییانە بکەین کە پێویستیان بە یارمەتی ئێمەیە.”


پارێزگاری سلێمانی رایگەیاند، کۆرۆنا ڕێگای ژیان و هەناسەو خوێنی لە ملیۆنان کەس گرتوە و له په‌یامێكدا بۆ هاوڵاتیان ده‌شڵێت: "تکایە بە بەستنی ماسکێک تەندروستیی خۆت و خەڵک و ژیان و بژێویی و کارو کەسابەت و بازاڕ بپارێزن، ژیانی ئێوە، لە سزادانی هەر سەرپێچیکەرێک، بەهادارترو بەنرخترە".\nهەڤاڵ ئەبوبەکر، پارێزگاری سلێمانی لە پەیامێکی هۆشداریدا كه له هه‌ژماری خۆی له فه‌یسبوك بڵاویكردۆته‌وه، ده‌ڵێت: "بەرێزان، رۆژانەو شەوانە، بە بەردەوامیی هەمومان لەبەردەم هەڕەشەی مەرگێکی راستەقینەدا وەستاوین، هەمومان شایەتی مەرگی دەیان و سەدان ئازیزمانین، ماڵ و کۆڵان و کوچەو گەڕەک و شەقام و شارو وڵات و گەردون، ڕەنگی مەرگیان گرتوە، کۆرۆنا ڕێگای ژیان و هەناسەو خوێنی لە ملیۆنان کەس گرتوە".\nئاماژەی بەوەشکردوه، "تا ئەمڕۆ جگە لە خواپاراستنمان، تاکە چارەسەر خۆپارێزییە، بەستنی ماسکێک لە شوێنە داخراوەکان و پاراستنی دوریی نێوانمان لە شوێنە کراوەکاندا، جگە لەوەی دەبێتە پاراستنی خۆمان و دەوروبەرو خۆشەویستانمان، یارمەتیدەریش دەبێت بۆ ئەوەی جارێکی تر چڕیی و زۆریی توشبوان و لێشاوی شاڵاوی پەتاکە ناچارمان نەکەن دەست بە کۆرەنتینەو قەدەغەی تەواوی هاتوچۆو داخستنی هەمو شوێنەکان بکەینەوە".\nهەڤاڵ ئەبوبەکر دەشڵێت، "تکایە بە بەستنی ماسکێک تەندروستیی خۆت و خەڵک و ژیان و بژێویی و کارو کەسابەت و بازاڕ بپارێزن، رێکارەکان بۆ هاندانی ئێوەی بەڕێزن بۆ خۆپارێزیی، نەک بۆ سزادان، ژیانی ئێوە، لە سزادانی هەر سەرپێچیکەرێک، بەهادارترو بەنرخترە".\nوەزارەتی ئاوەدانکردنەوە: شوقە به‌سەر کەمدەرامەتان دابەش دەکرێت\nحکومەتی هەرێم لەبارەی دابەشکردنی موچە کۆدەبێتەوە\nله‌باره‌ی پرۆسه‌ی خوێندنه‌وه بڕیاردرا\nواده‌ی دابه‌شكردنی موچه‌ی مانگی 10 ئاشكرا ده‌كرێت\nپێنج ملیۆن دینار ده‌درێت به كه‌سوكاری به‌شێك له فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم\nفراكسیۆنی پارتی په‌یامێكی توند ئاراسته‌ی حزبه‌كانی تر ده‌كات\nئه‌ڵمانیا.. ئۆتۆمبێلێك 17 كه‌سی كرد به ژێره‌وه\nدایكێك به تۆمه‌تی به‌ندكردنی كوڕه‌كه‌ی ده‌ستگیركرا\nعیراق.. گیان له‌ده‌ستدان به كۆرۆنا له‌به‌رزبوونه‌وه‌دایه\nحكومەتی ئێران لەگەڵ بڕیارەكەی پەرلەماندا نییە بۆ كشانەوە لە رێككەوتنی ئەتۆمی\nهۆشداری دەدرێت: هەڵبژاردن دەبێتەهۆی دروستبونی كارەساتێكی گەورە لە عیراقدا\nپزیشكەكەی مارادۆنا باسی دواساتەكانی بەهرەمەندەكە دەكات


موسڵمان ئاگاداربه پاره هه‌موو شتێك نییه!!! | ماڵپەری ئیمان وەن\nموسڵمان ئاگاداربه پاره هه‌موو شتێك نییه!!!\nكوردستان - گه‌رمیان\nبارە هەموو شتێک نیە مووسڵمان ئاگادار بە !!\nالسلام علیكم ورحمة الله وبركاته،\nئەتوانین خانووی بێ بکڕین ،\nبەڵام، نیشتیمانی بێ ناکڕێت !\nئەتوانین کات ژمێری بێ بکڕین،\nبەڵام ، ئایە ئەتوانین کاتی بێ بکڕین ؟\nئەتوانین بلەو بایەی بێ بکڕین،\nبەڵام ، ناتوانین ڕێزی بێ بکڕین !\nئەتوانین جێگای نەرم و بالیفی گەرمی بێ بکڕین،\nبەڵام ، ئایە ئەتوانین خەوی بێ بکڕین؟\nئەتوانین دەرمانی بێ بکڕین ،\nبەڵام ، تەندروستی بێ ناکڕێت !\nلە وانەش سەیر تر ئەوەیە کە ئەتوانین خوێنی بێ بکڕین !!\nبەڵام ، ئایە ژیانی بێ دەکڕێت ؟؟\nبە دڵنیایەوە نە خێر ، دەی ئەگەر بارەیەک لەبەردەم ئەم هەموو جوانیەدا چۆکی دا دابێت ! شەرمەزاری نیە بۆ ئێمە کەوا بە چۆکدا بۆی بکەوین و هەموو بەهاو ڕێزو و جوانییەکانی خۆمانی لە بێناودا لە یاد بکەین؟! کە لە کاتێکدا خوای بەروەردگار ، جوانترین وگەورەترین ڕێزی لێناوین کە دەفەرمێت( لقَدْ خَلقْنَا الْإِنسَانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ)﴿٤﴾سورة التین، واتا ئێمە مرۆڤمان دروست کردە بە جواترین شێوە ، واتا هەموو ئەو جوانیانەی کە مرۆڤەکان دەیان بینن لە خودی خۆیاندا هەیە،\nکەواتا بێویستە کە چۆن بە جوانترین و سەر بەرزترین دروستکراوی خوای بەروەردگار درووست کراوی ئاواش بێویستە تەنها لە بەردەم خودایەکدا بە چۆکدا بکەوین کە خاوەنی هەموو جوانی و قودرەت و دەسەڵات میهرەبانییەک بێت و بە دی هێنەری هەموو بینراو نە بینراوەکان بێت ، بەڵام بە داخەوە ئەوەی کە ئێستا لە ناو خەڵکانێکدا بە دیدەکرێت جیاوازیەکی ئەوتۆی نیە لە گەڵ شوێنکەوتوانی (لات و عوزا) کەی سەردمی جاهیلیەت ،\nئەوان لە روو بەرستنەوە کرا بوون بە هاوەڵی خوای گەوەرە ،وە (بارە) ش لە رووی خۆشەوێستیەوە ، بە جۆرێک کە دەبینین خۆشەویستی بارە ئەوەی کە لە یادی خەڵکانێکی نەهێڵابێت بەرستش و مردن و قیامەت و قیەم و ئەخلاقە ، تەنانەت کار گەشتۆتە ئەو ڕادەیەی کە خەڵکانێک باوەڕیان وایە کە بەهاریکاری نەکردنی کوفر و نە چونە نێو ڕیزی تاغوتەکانەوە و نەکردنی کاری ناشەرعی و کاسبی حەرام نەبێت لە برسان دەمرن !!\nهەر بە ئاشکرا خۆیان لەو ئایەتە بیرۆزەی خوای بەروەردگار گێل کردوە کە لە سورەتی (الشورى) دەفەرمێت(لهُ مَقَالِیدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأرْضِ ۖ يبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يشَاءُ وَيقْدِرُ ۚ إِنَّهُ بِكُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ) واتا جڵەوی هەموو ئاسمانەکان و زەوی هەر بەدەستی ئەو زاتەیە، رزق و رۆزی فراوان دەکات بۆ هەر کەسێک کە خۆی بیەوێت ،یان کەمی دەکات و سنووری بۆ دا دەنێت ، (هەمووشیان بۆ تاقیکردنەوەیە لە لایەکەوە و بەرێوەبردنی ژیانیشە لە لایەکی ترەوە) ، بەڕاستی ئەو خوایە بە هەموو شتێک زانایە،\nدەی ئیتر مووسڵمان بە ئاگا وەرەوە چیتر لە بێناوی بارەدا مەبە بە جاسووس بەسەر برا موسڵمانەکەتەوە و خاک و نیشتیمانەکەت بە کوفر مەفروشە لە بێناوی بڕێک بارەدا، چونکە رزق لای بەروەردگارە نەکوو لای ئەوانەی کە تۆ شوێنی کەوتویت و وا ئەزانیت هۆکاری مانەوەت لە ژیاندا ئەو بڕە بارەیەیە کە بە جاسوسی یان بە کاری ناشەرعی بەیدای دەکەیت .\nوصلى الله على النبی ،،اللهم اجعلها فی سبیلك\nمیوانی ئەمڕۆ: ٧٠\nمیوانی هەفتە: ٩٣٣\nكۆی گشتی: ٦١٦٢٢٠


کوردیپێدیا - عێراق رۆژانە 100 هەزار لیتر نەوت بۆ هەولێر دەنێرێت\n📊 عێراق رۆژانە 100 هەزار لیتر نەوت بۆ هەولێر دەنێرێت | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nعێراق رۆژانە 100 هەزار لیتر نەوت بۆ هەولێر دەنێرێت\nسەرۆکی لیژنەی وزە و سامانە سروشتییەکان لەئەنجومەنی پارێزگای هەولێر، ئاماژە بەوەدەکات، حکومەتی عێراقی رۆژانە 100 هەزار لیتر نەوت رەوانەی پارێزگای هەولێر دەکات، دەشڵێت"بۆ دابەشکردنی نەوتی سپی مانگانە پێویستیان بە 100 ملیۆن لیتر نەوت".\nنافیز ناوپردانی، سەرۆکی لیژنەی وزە و سامانە سروشتیەکان لەئەنجومەنی پارێزگای هەولیر، بەدواڕۆژی ڕاگەیاند، پارێزگاری هەولێر پێشتر داوای لە حکومەتی ناوەندی کردووە بۆ دابینکردنی بەشە نەوتی سپی ماڵان لەئێستادا حکومەتی عێراقی رۆژانە 100 هەزار لیتر نەوت بۆ پارێزگای هەولێر رەوانە دەکات و بەسەر هاوڵاتیان دابەشدەکرێت.\nسەرۆکی لیژنەی وزە و سامانە سروشتیەکان لەئەنجومەنی پارێزگای هەولێر، وتیشی"بۆ پێدانی یەک بەرمیل نەوت بۆ هەر خێزاێنک مانگانە پێویستیان بە 100 ملیۆن لیتر نەوت هەیە، بەڵام حکومەتی عێراقی رۆژانە رێژەیەکی کەم دەنێرێت.\nناوبراو ئەوەشی خستەڕوو، دابەشکردنی نەوت لەهەرێمی کوردستان شتێکی رێژەییە لەپارێزگاکان، چونکە وەزارەتی سامانە سروشتیەکان لەهەرێم پێدانی نەوتی لەئەستۆی خۆی لاداوە و دڵنیایشی داوەتە پارێزگاکان کە بەهیچ شێوەیەک توانای دابین کردنی نەوتی سپی ماڵانی نیە تاوەکو دابەشبکرێ بەسەر هاوڵاتیان.\nنافیز ناوپردانی، روونیشیکردەوە، ئەو بەشە نەوتەی لەبەغداوە دێتە هەرێمی کوردستان لەماوەی دوو مانگی رابردوو بە چەند قۆناغێک نزیکەی 10 تا 15 ملیۆن لیتر گەیشتووە ئەمەش بڕێکی کەمە و ناتوانرێ دابەشی سەر هەموو پارێزگای هەولێر بکرێ، بۆیە سەرەتا ئەولەویەت دراوە بەناوچە شاخاویەکان بۆ نمونە لە چۆمان و سیدەکان لەوێ نەوت دابەشکراوە، بەڵام تائێستا دابەشکردنی نەوت نەگەیشتۆتە ناو سەنتەری شاری هەولێر.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 30 2016 10:53PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 30 2016 10:54PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 4,821 جار بینراوە


ترەمپ پاڵێوراوی دیموکراتەکان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا بە شێت ناودەبات\nسه‌رۆكی ئه‌مریكا پاڵێوراوی چاوه‌ڕوانكراوی دیموكراته‌كانی بۆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی داهاتوو به "شێت" ناوزه‌د ده‌كات.\n(دۆناڵد تره‌مپ) سه‌رۆكی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا (بێرنی سانده‌رز)ی سیناتۆری ویلایه‌تی (ڤێرمۆنت)ی به "شێت" ناوزه‌د كرد كه ده‌یه‌وێت به‌شداری له كێبڕكێی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی ساڵی داهاتوو بكات.\nتره‌مپ له تویتێكدا له (تویته‌ر) نووسی: (بێرنی)یه شێت به‌شداریی له كێبڕكێكه‌دا كردووه، هیوای سه‌ركه‌وتنی بۆ ده‌خوازم.\nلای خۆیه‌وه، (بێرنی سانده‌رز)یش به تویتێك وه‌ڵامی (تره‌مپ)ی داوه‌ته‌وه‌و نووسیویه‌تی: "شێتی ئه‌وه‌یه سه‌رۆكێكمان هه‌یه نه‌ژادپه‌رستی، ڕه‌گه‌زپه‌رستی، دوژمنایه‌تیی بیانی‌و ساخته‌كاری ئه‌نجام ده‌دات".\nله‌لایه‌كی دیكه‌وه، به‌پێی زانیارییه‌كان (فایز شاكر)ی موسڵمان سه‌رپه‌رشتی كه‌مپینی هه‌ڵبژاردنی (بێرنی سانده‌رز)ی پاڵێوراوی چاوه‌ڕوانكراوی دیموكراته‌كان بۆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی داهاتوو ده‌كات، به‌مه‌ش (شاكر) یه‌كه‌م به‌ڕێوه‌به‌ری كه‌مپی هه‌ڵبژاردنی ئه‌مریكایه كه موسڵمان بێت.


زانکۆی سۆران - ئەنجامدانی دیدارێک سەبارەت بە مێژووی ئەدەب\nئەنجامدانی دیدارێک سەبارەت بە مێژووی ئەدەب\nبڵاوكراوەتەوە لە هەینی, 15 ئایار 2020 22:07\nڕۆژی پێنجشەممە ڕێكه‌وتی ١٤/٥/٢٠٢٠ کاتژمێر ٩:٠٠ ی شەو، به به‌شداری ژماره‌یه‌کی بەرچاو له مامۆستایانی زانکۆی سۆران و زانکۆکانی تری کوردستان، به‌شی کوردی فاكه‌ڵتیی پەروەردە، دیدارێکی به ناونیشانی (مێژووی ئه‌ده‌ب و چۆنیه‌تی و ڕێگاكانی نووسینه‌وه‌ی) ئەنجامدا.\nدیدارەکە بە ڤیدیۆ کۆنفرانس لە ڕێگای پلاتفۆرمی گۆگڵ میت بەڕێوەچوو.\nله سەره‌تادا له لایه‌ن بڕیاردەری بەشی کوردی بەڕێز "م. ی. سیروان عبداللە احمد" بەڕێوەبەری وۆرکشۆپەکە، بەخێرهاتنی ئامادەبووان کرا و دواتر بۆ پێشکەشکردنی بابەتەکانیان دەرفەت درا بە قسەکەرانی وۆرکشۆپەکە.\nبابەتەکان بەمشێوەی خوارەوە پێشکەشکران:\n١- م. ی. طاڵب عبدالصمد عبدالرحمن بە بابەتی ( چیه‌تیی مێژووی ئه‌ده‌ب )\n٢- م. ی. مزەفەر مستەفا اسماعیل بە بابەتی ( ئه‌و كارانه‌ی تا ئێستا بۆ نووسینه‌وه‌ی مێژووی ئه‌ده‌ب كراون و كه‌موكورتییه‌كانیان ).\n٣- م. ی. سەرباز مەجید بە بابەتی ( چۆن له داهاتوودا مێژووی ئه‌ده‌ب بنووسینه‌وه )\nپرسی نووسینه‌وه‌ی مێژووی ئه‌ده‌بی كوردی، له نێو بابه‌تی مێژووی ئه‌ده‌بدا، پرسێكی ئاڵۆزه و مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئه‌م پرسه، كۆمه‌ڵێك پرسیار به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت. بۆیە پێویستە لە داهاتوودا وردتر و زانستییانەتر، هەوڵی نووسینەوەی مێژووی ئەدەبی کوردی بدرێت و هەوڵبدرێت ئەم گرفت و کەموکوڕییانەی کە ڕوویانداوە، دووبارە نەبنەوە و چارەسەربکرێن. هەروەها پێویستە هەوڵ بدرێت بۆ کۆکردنەوە و نووسینەوەی مێژووی ئەدەب، کە لەخۆگری هەموو زار و شێوەزارە ناوچەییەکان بێت، ئەمەش بە ئامانجی سوودگەیاندن بە فەرهەنگ و زمانەکەمان.\nتوێژەران لە چوارچێوەی بابەتەکانیاندا بە وردی تیشکیان خستەسەر گرفت و کەموکوڕییەکانی چۆنییەتی نووسینەوەی مێژووی ئەدەبی کوردی و چەندین سەرنج و پێشنیازی جۆراوجۆریان لەم بارەیەوە خستنەڕوو. لە کۆتاییدا ئاماده‌بووان پرسیار و پێشنیازه‌كانیان ئاراستەی قسەکەرانی وۆرکشۆپەکە کرد.


هه‌فته‌یه‌كه له‌هه‌رێمی كوردستاندا و له‌ژێر ناوی ( ده‌نگم ببیسته ) له‌لایان ئه‌نجومه‌نی باڵای كاروباری خانمان و به‌چاودێری سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێم هه‌ڵمه‌تێكـ ڕاگه‌یه‌نراوه و به‌ڕێوه‌ده‌چێ وبڕیاره هه‌فته‌یه‌كی تر بخایه‌نێت ، ئه‌م هه‌ڵمه‌ته بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی تووندووتیژی دژ به‌ئافره‌تانه و كاروچالاكیه‌كانیان له‌و چوارچێوه‌یه‌دا به‌رده‌وام ئه‌بێ ! ئه‌گه‌ر چی هه‌ڵمه‌ته‌كه له‌خودی خۆیدا هه‌نگاوێكی باشه و ئه‌شێ به‌ئاراسته‌ی خزمه‌تكردن بێ ، وه‌لێ پێویسته ئاماژه به‌چه‌ند ڕاستیه‌كـ بكرێ :\n1- ڕێكخراوه‌كانی ژنان له‌هه‌موو وردو درشتی پرسه‌كانی تایبه‌ت به‌ژنان ده‌ستێوه‌ردان ئه‌كه‌ن وئازایانه گرفت وكێشه‌كان ده‌ست نیشان ده‌كه‌ن و زیاد له‌ڕیگه چاره‌و جێگره‌وه‌یه‌كـ بۆ هه‌ر گرفتێكـ ده‌خه‌نه ڕوو ! كه‌چی هێشتا به‌لای زۆرینه‌ی ئه‌م ڕێكخراوانه گوایه نوێنه‌رایه‌تی ته‌واوی ژنان وخانمانی هه‌رێم ده‌كه‌ن خاڵ وبڕگه‌یه‌كـ له‌كارنامه‌و پلانی هیچ یه‌كـ له‌و ڕیكخراوه‌نه‌دا نه‌هاتووه قسه له‌سه‌ر دیارده‌ی به‌ربڵاوی كچانی قه‌یره وئافره‌تانی بێوه‌ژن وجیابووه‌وه بكه‌ن ! له‌وێشه‌وه كارئاسانی بۆ پروسه‌ی هاوسه‌رگیری ودووباره گه‌ڕانه‌وه‌ی ئومێد بۆ هه‌ر كچ و ژنێكـ بگێڕنه‌وه كه‌ئاماده نین چیتر درێژه به‌ژیانی ته‌نهایی وهه‌ستكردن به‌كه‌می ونائارامی ده‌روونی قبوڵ بكه‌ن ! پرسیاره‌كه ئه‌مه‌یه ئایا ئه‌گه‌ر دیار‌ده‌ی ترسناكی كچانی قه‌یره وبێوه‌ژنی بێ لانه وسه‌رپه‌رشتیار و سه‌دان ئافره‌تی ده‌ركراوو جیابوه‌وه به‌لای ئه‌وانه‌وه گرفته نه‌بێ چیتر گرفته !؟ ئه‌گه‌ر هه‌ر به‌ڕاست ئه‌م دیارده‌یه بووه‌ته گرفته بۆچی وه‌كـ كێشه‌كانی تری ژنان ودیارده‌كانی تر تیشكی پێویستی ناخرێته سه‌ر وبه‌رنامه‌ی گونجاوی بۆ دیاری ناكرێ ! یاخود ناچارین باوه‌ڕ به‌وه بكه‌ین كه ئه‌ركی ڕێكخراوه‌كان ته‌نها كۆكردنه‌وه‌ی داتا وزه‌قكردنه‌وه‌ی هه‌ندێ دیارده وعورفه‌كانی ناو كۆمه‌ڵگا وبه‌كه‌ره‌سته كردنی كێشه‌كانی ژنانه !\n2- هه‌موو ئه‌و كاره‌سات وناهه‌مه‌تیانه‌ی كه له‌مێژوودا به‌سه‌ر میلله‌ته‌كه‌ماندا هاتووه وهێشتا درێژه‌ی هه‌یه وبه‌رده‌وامه وه‌كـ مه‌علوومه پشكی شێری به‌ر ژنان وكچانی به‌ش مه‌ینه‌تی ئه‌م هه‌رێمه كه‌وتووه ، سه‌رچاوه‌كه‌ی سیاسه‌تی شكستخواردووی حزب حزبێنه‌و به‌رژه‌وه‌ندی بنه‌ماڵه‌یی سه‌رانی پارتی ویه‌كێتی بووه ، كه‌چی هێشتا كاره‌كته‌ره سه‌ره‌كیه‌كانی ئه‌م هه‌ڵمه‌ته كادری حزبی و سه‌ر به‌باره‌گا حزبیه‌كانی جووتی حزبی بنه‌ماڵه‌ن ! ئه‌پرسین ئه‌گه‌ر به‌رپرسان وده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێم سته‌مكار وبه‌رپرسیاری نادادی وسته‌مه كۆمه‌ڵایه‌تیه هه‌مه چه‌شنه‌كانی ناو كۆمه‌ڵگای كوردین بۆچی ئه‌ندامان وسه‌رپه‌رشتیارانی ئه‌م ڕێكخراوانه خۆیان له‌ئه‌ندامێتی پارتی ویه‌كێتی به‌دوور ناگرن ! یاخود ئه‌گه‌ر ئه‌وان ڕاستگۆو پیشه‌ییانه كاروچالاكی ئه‌نجام ده‌ده‌ن و ته‌نها مه‌به‌ستیانه كێشه‌و گرفته‌كانی ژنان چاره‌سه‌ر بكه‌ن بۆچی هێشتا وابه‌سته و دابه‌سته‌ی حزب وكه‌سایه‌تیه‌كانی ناو پارتی ویه‌كێتین !؟ بۆچی هه‌تا ئێستا نه‌یانتوانیوه له‌ده‌ره‌وه‌ی پارتی ویه‌كێتی به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ربه‌خۆ و ئاوێته به‌داب و نه‌ریتی كۆمه‌ڵگای كورده‌واری وبێ لایه‌ن وچاو له‌خواری ده‌سه‌ڵاتداران ئه‌ركـ و چالاكیه‌كانیان ڕاپه‌ڕێنن !؟\n3- به‌داخه‌وه به‌شێكـ له‌و خانم و ژنه دیار و ده‌ست ڕۆیشتووانه‌ی ناو ڕێكخراوه‌كان له‌ژیانی ئاسایی خۆیاندا نه‌یانتوانیوه ئه‌زموونێكی سه‌ركه‌وتووی چاو لێكراوی چوارده‌وری خۆیان بن ، چ له‌سه‌رده‌م وهه‌ڕڕه‌تی كه‌نجێتی وه‌كـ كچ و دواتریش وه‌كـ هاوسه‌ر ودایكـ ، ئه‌وان له‌ژیاندا نمونه‌ی كه‌سایه‌تیه‌كی سه‌رنه‌كه‌وتووی نامۆ به‌خێزان و گه‌ڕه‌كـ و كۆمه‌ڵگا ناسراوون وده‌ناسرێنه‌وه ! هه‌ر بۆیه ناكرێ چاو له كاردانه‌وه‌و نیازه بوغزاویه‌كانی به‌شێكـ له‌و خانمانه به‌هه‌ند وه‌رنه‌گرین ، كه ئه‌ندامبوون و ئاماده‌یی ئه‌وان له‌ناو ڕێكخراوه‌كاندا نه‌قۆزنه‌وه وتۆڵه‌ی شكستی خۆیان له‌كۆمه‌ڵگا و ئه‌وانیتری هاوڕه‌گه‌زی خۆی نه‌ڕێژێت ! به‌تایبه‌تی ئه‌گه‌ر ئاین وداب ونه‌ریته جوان وپه‌سه‌نده‌كانی كۆمه‌ڵگای كورده‌واری به‌لای ئه‌وانه‌وه له‌پشته‌وه‌ی شكستی ئه‌زموونی كه‌سێتی وژیانی تایبه‌تی بن ! ئه‌مه له‌كاتێكدا بۆ وه‌ڵاتێكی وه‌كـ عێراق وكۆمه‌ڵگایه‌كی وه‌كـ كوردستان به‌دوور نیه كه بێ سانسۆر و پشكنین ده‌رگای كراوه‌یه به‌ڕووی هه‌موو سنووره‌كان و ئه‌گه‌ری دزه كردنی به‌رنامه نامۆ وهاورده‌كانی لێ ئه‌كرێ به‌بێ جێاوازی !\n4- به‌داخه‌وه به‌شێكی تر له‌و ڕێكخراوانه و له‌ناو ڕێكخراوه‌كانیشدا ژماره‌یه‌كی به‌رچاو له ژنان وخانمان جگه له‌وه‌ی له‌پشتی په‌رده‌وه به‌رنامه وپلانه‌كانی له‌لایان پیاوانه‌وه داده‌ڕێژرێت و باوكـ سالاریانه به‌رنامه ڕێژیان بۆ ده‌كه‌ن ، بۆخۆشیان وه‌كـ پیاو ده‌پۆشن و پیاوانه هه‌ڵسوكه‌وت و مامه‌ڵه ده‌كه‌ن و نێرینه ئاسانه هاتوو هاوار ئه‌كه‌ن وتار ولێدوان و پێشنیاره‌كانی نێرینانه ده‌خه‌نه ڕوو ! ڕه‌نگه هه‌ر ئه‌مه‌ش له‌نه‌ستی هه‌ر یه‌كـ له‌واندا چه‌سپابێ كه ئیدی جێاوازیه‌كـ نه‌ماوه‌ته‌وه له‌نێوان ئه‌و وه‌كـ ژن و مێ و ئه‌ویتری نێر و پێاو ! هه‌ر بۆیه به‌هه‌موو قه‌ناعه‌تیانه‌وه هه‌وڵ بۆ یه‌كسان كردن وهاوتاكردنی پیاوان و ژنان ئه‌ده‌ن ! به‌جۆرێكـ پێاو و ژن له‌یه‌كـ كاتدا هه‌م نێر و هه‌میش مێ بن !!


زانکۆی ڕاپەڕین - ئەمڕۆ زانکۆلاین کارا دەکرێت\nبڵاوکراوەتەوە لە 06 ئەیلول 2017 . سەردانەكان: 686\nوەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی بڕیاریدا لە ئەمڕۆوە (زانکۆلاین) بۆ دەرچوانی خولی یەکەمی قۆناغی ١٢ی ئامادەیی کارا بکرێت.\nلەو بارەیەوە عەباس ئەکرەم وتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ڕایگەیاند: ئەمڕۆ چوارشەممە، ڕیکەوتی (٢٠١٧/٩/٦) لە کۆبونەوەی لێژنەی باڵای وەرگرتن، کە بەسەرپەرشتی د.یوسف گۆران وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی بەڕێوەچو، تێیدا بڕیاردرا لە سەعات (٥)ی سەرلەئێوارەی ئەمڕۆ ڕێکەوتی (٢٠١٧/٩/٦) وێبسایتی زانکۆلاین بەناونیشانی (www.regayzanko.com) بۆ ماوەی هەشت ڕۆژ واتە تا سەعات (١٢)ی شەوی ڕێکەوتی (٢٠١٧/٩/١٤) بۆ دەرچوانی خولی یەکەمی قۆناغی ١٢ی ئامادەیی کارا بکرێ.\nوتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی دەرچوانی ١٢ی ئامادەیی ئاگادار دەکات، بۆ بەدەستهێنانی ناوی بەکارهێنەرو وشەی تێپەڕ (یوزەیەر نەیم و پاسۆرد) دەتوانن لە کاتی کارابونی (زانکۆلاین) بەکۆدی تاقیکردنەوەکانی قۆناخی دوانزەی ئامادەیی بچنە ناو سیتسمی زانکۆلاین، دواتریش ژمارەی تەلەفۆنی خۆیان تۆمار بکەن و، پاشانیش لەڕێگەی کورتە نامەیەکەوە ناوی بەکارهێنەرو وشەی تێپەڕ (یوزەیەر نەیم و پاسۆرد)یان بەدەست دەگات و، دواتر دەتوانن بچنە ناو سیستمی زانکۆلاین بۆ هەڵبژاردنی بەش و کۆلێژ و پەیمانگە لە زانکۆکان.\nعەباس ئەکرەم وتیشی، لە کۆبونەوەکەدا جەخت لە جێبەجێکردنی بڕیاری ئەنجومەنی وەزارەت کراوەتەوە، بەشێوەیەک لە ئێستادا تەنها دەرچوانی خولی یەکەم دەتوانن لە ڕێگەی (زانکۆلاین) داوا پێشکەش بکەن و، لە کاتێکی دیکەدا (زانکۆلاین) بۆ دەرچوانی خولی دوەم کارا دەکرێتەوە، ڕونیشکردەوە دەرچوانی ساڵی پار خولی یەکەم و دووەم ئەوانەی کە ناویان لە هیچ بەش و کۆلێژێک نەگەڕاوەتەوە بەهەمان شێوە دەتوانن لەو ماوەیەدا واتە تا سەعات (١٢)ی شەوی ڕێکەوتی (٢٠١٧/٩/١٤) دەتوانن لە ڕێگەی (زانکۆلاین) داواکاری پێشکەش بکەن.\nعەباس ئەکرەم لە لێدوانەکەیدا ڕایگەیاند: کۆمەڵەی پزیشکی، ئەندازیاری،بەشی یاسا، بەشەکانی زیندەوەرزانی و کیمیا و کۆمپیوتەر لە کۆلێژەکانی زانست، بەشی زمانی ئینگلیزی لە کۆلێژ و سکوڵەکانی زمان و زانستە مرۆڤایەتییەکان و ئەدەبیات لە ڕێگەی (زانکۆلاین) خوێندکاران دەتوانن داواکاری پێشکەش بکەن، هەروەک دەرچوانیش سەرپشککراون کە داواکاری بۆ چەند شوێن پێشکەش بکەن.\nبۆ ئەو دەرچوانەی کە کارتی نیشتیمانیان دەرکردوەو، ناسنامەی باری شارستانی و ڕەگەزنامەییان لێ وەرگیراوەتەوە، لەکاتی پرکردنەوەی فۆرمی پێشکەشکردن لە(زانکۆلاین) و، لە هەر شوێنێک داوای ژمارەی ڕەگەزنامەو ناسنامەی باری شارستانی، ئەوا دەتوانن ژمارەی کارتی نیشتیمانیان بنوسن تا کارەکانیان بەتەواوەتی بۆ ڕایبکرێ.