سه‌باره‌ت به ئازادیی به‌یانی بیروڕا - Mansoor Hekmat\nسه‌باره‌ت به ئازادیی به‌یانی بیروڕا\nگفتوگۆ له‌گه‌ڵ ڕادیۆی "شه‌راره‌ها"ی ستۆکهۆڵم\nجه‌مشید ئه‌تیابی: ئه‌م کاته‌تان باش ئاغای حیکمه‌ت. ئه‌گه‌ر ده‌کرێ بفه‌رموون سه‌ره‌تا ڕوونکردنه‌وه و تێگه‌یشتنی خۆتان سه‌باره‌ت به ئازادی و مافی ئازادیی به‌یانی بیروڕا، وه دوای ئه‌وه په‌یوه‌ندیی له‌گه‌ڵ ئازادی و دیموکراسیدا باس بکه‌ن، به‌گشتی له بنه‌ڕه‌تدا تێگه‌یشتنی ئێوه ده‌رباره‌ی ئازادی و دیموکراسی چۆنه؟\nمه‌نسوور حیکمه‌ت: ئه‌م شته‌ی که ئه‌یڵێیت، چه‌مکێکی ئێجگار گشتگیر له خۆ ده‌گرێ. من باش ده‌زانم مه‌به‌ستی سه‌ره‌کیی ئه‌م باسه کامه‌یه، وه چ شتێک بۆته هۆی ئه‌وه‌ی که بگاته ئه‌و ئاسته که ڕادیۆی ئێوه‌ش به‌رنامه‌ی له‌باره‌وه په‌خش بکات. بریا هێلکه‌یه‌کی دیکه‌شیان بهاویشتایه، به‌ڵکوو باسی سۆسیالیزمیش مه‌تره‌ح بووایه. به‌ڵام پێم وایه، ئه‌و هێڵه گشتییانه‌ی که بتوانێ باسی ئازادیی به‌یان ته‌رح بکات، ئه‌مانه‌یه: یه‌که‌م، ئازادیی به‌یان و ده‌ربڕینی بیروڕا ته‌نها به مانای وتن و قسه‌کردن نایا‌ت. له شوێنێک له نووسینێکدا (که وا بزانم له لایه‌ن ئاغای عه‌سکه‌ر ئاهنین له کانوونی نووسه‌ران بوو)، نووسیبوویان که ڕشته‌ی نووسه‌ر و هونه‌رمه‌ند، زۆر زیاتر له میکانیکییه‌ک یا له کرێکارێکی ساده، پێویستی به ئازادیی ده‌ربڕین هه‌یه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی کاره‌که‌ی نووسین و وتنه، بۆیه سه‌باره‌ت به ئازادیی به‌یان هه‌ستیار‌تره. ئه‌م وێنایه له ئازادیی ده‌ربڕین، که گوایا ئازادیی به‌یانی بیروڕا واتای، ئازادیی وتن، ئازادیی په‌خشان، ئازادیی نووسین ئه‌دا به‌ده‌سته‌وه، وێنایه‌کی هه‌ڵه‌یه. ئازادیی به‌یان و ده‌ربڕین وه‌کوو یه‌کێک له مافه مه‌ده‌نییه‌کانی مرۆڤ، ئازادیی به‌رجه‌سته‌کردنی وجووده، ئازادیی وتن و قسه‌کردن بۆ خه‌ڵکی، نووسین، سازکردنی فیلم، ناڕه‌زایه‌تی نواندن، درووشمدان و هوتافکێشان، وه به هه‌ر شێوازێک نمایشکردنی بیروڕای زات و هه‌ستی تاک سه‌باره‌ت به هه‌ر مه‌سه‌له‌یه‌ک و گه‌یاندنی به گوێی کۆڕ و کۆمه‌ڵه‌کان، به ڕای گشتی و به کۆمه‌ڵگاکه‌ی. هه‌ر تاکێک مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه که به ئاگاداریی کۆمه‌ڵگای بگه‌یه‌نێ که چۆن بیر ئه‌کاته‌وه و چ هه‌ستێکی هه‌یه. هه‌موو که‌سێک مافی خۆیه‌تی که سه‌رنجی کۆمه‌ڵگا بۆ لای دیدگا و بیروباوه‌ڕی خۆی، بۆ لای هه‌ستی خۆی و ڕه‌خنه‌ی خۆی ڕابکێشێ، به ڕای من ئه‌مه‌ش نابێ هیچ سنوورێک بناسێ، واته به‌گوێره‌ی بۆچوونی نه‌ریتی کۆنی کۆمۆنیستی.\nبیست ساڵ به‌ر له ئێستا، کاتێک ئێمه به‌رنامه‌ی یه‌کێتیی تێکۆشه‌رانی کۆمۆنیستمان ده‌نووسی، گه‌ڕاینه‌وه بۆ به‌رنامه‌ی بۆڵشه‌ڤیزم. له‌وێشدا فۆرمووله‌ی "ئازادیی بێ قه‌ید و شه‌رتی به‌یان" هه‌بوو، "ئازادیی بێ قه‌ید و شه‌رتی سیاسی" و له‌وانه‌ش "ئازادیی بێ قه‌ید و شه‌رتی ده‌ربڕین". به ڕای ئێمه به ته‌واوی ئاقڵانه بوو، چونکه ڕێگه‌دان به هه‌ر جۆره کۆت و به‌ندێک بۆ ئازادیی ده‌ربڕین، به مانای ده‌ستواڵاکردنی که‌سانێک که ئه‌توانن ئه‌م کۆت و به‌ندانه له کۆمه‌ڵدا هه‌موار بکه‌ن. مرۆڤێکی ئاسایی ناتوانێ ده‌زگایه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی، یا ده‌زگایه‌کی سیاسیی سانسۆر یا کۆنترۆڵ بکات، له هه‌ر سیسته‌مێکدا هه‌میشه سه‌ره‌وه(ده‌سه‌ڵات)یه که خواره‌وه(هاووڵاتیان) سانسۆر ده‌کات. به‌م پێیه، دانانی هه‌ر جۆره قه‌ید و به‌ندێک (وه‌کوو ئازادیی ده‌ربڕین بۆ خه‌ڵک، یا ئازادیی ده‌ربڕین بۆ لایه‌نگرانی نیشتمان، یاخود ئازادیی به‌یان بۆ مرۆڤه شۆڕشگێڕه‌کان، وه یا ئازادیی بیروڕا بۆ بیروباوه‌ڕی بنیاتنه‌ر)، دیارده‌یه‌ک پێناسه ئه‌کات وه‌کوو قازی و داوه‌ری ئه‌م فاکته‌رانه، که ئه‌ویش ده‌وڵه‌ته، ده‌وڵه‌ت یا هه‌ر مه‌قامێکی تر له کۆمه‌ڵگادا. هه‌ڵبه‌ته له وڵاتی ئێمه‌دا که هه‌موو که‌س ده‌وڵه‌ته، جۆرێکه له ده‌زگای ئیسلام و ئاخونده‌کان.\nئازادیی بیروڕا و ئازادیی ئه‌ندێشه، ده‌بێ بێ کۆت و به‌ند بێ. ئێمه ئه‌مه‌مان له هه‌مان بیست ساڵ پێشتر له به‌رنامه‌ی یه‌کێتیی تێکۆشه‌رانی کۆمۆنیستدا نووسی و ده‌ستبه‌جێ سه‌دای ناڕه‌زایه‌تیی زۆرێک له شۆڕشگێڕانی ئه‌و وڵاته به‌رز بووه‌وه که ئه‌یانووت، ده‌بێ ئازادی بۆ خه‌ڵک بێ و سه‌رکوتیش بۆ دژی خه‌ڵکی، یان ئازادی بۆ کرێکاران و زه‌حمه‌تکێشان و سه‌رکوتیش بۆ چه‌وسێنه‌ران، وتیان ئه‌م "ئازادیی بێ کۆت و مه‌رجه سیاسییه" لیبڕا‌ڵییه و ئه‌مانه "فه‌رهه‌نگی به‌سه‌رچووه‌کانه" (لێره‌دا مه‌به‌ست کۆمۆنیزمه/ و.)، یان له به‌رنامه‌یاندا نووسیوه، که ئه‌مه‌ش ترۆتسکیستبوونی ئه‌مانه ئه‌خاته ڕوو، یاخود بۆ نموونه ئه‌مه نیشانه‌ی ناشۆڕشگێڕبوونی یه‌کێتیی تێکۆشه‌رانی کۆمۆنیسته. من ئه‌و کاته‌م له یاده، که به‌نیازبوون ڕۆژنامه‌ی "میزان"، ڕۆژنامه‌ی ئه‌ندازیار بازرگان دابخه‌ن. ده‌ستیان دایه پرۆپاگه‌نده‌ی ئه‌وه، ئه‌مانه هاتوون به فۆرموولبه‌ندییه‌که‌وه، که به‌رگری له بڵاوکراوه‌ی میزان نیشان ئه‌دات، وه ئه‌م فۆرموولبه‌ندیی ئازادیی بێ قه‌ید و شه‌رته‌ی به‌یان ئه‌چێته خزمه‌تی ئه‌م کاره‌یانه‌وه.\nئه‌مڕۆ له‌و کاته‌وه زۆری به‌سه‌ردا تێپه‌ڕیوه و ئێستا پێم وایه، ئیتر هه‌موو که‌س چه‌مکی ئازادیی بێ قه‌ید و شه‌رت لانی که‌م سه‌رزاره‌کیش بێ ئه‌ڵێته‌وه. سه‌ره‌نجام شتێک که به ڕای من ده‌بێ ببێته جێگای سه‌ر‌نج ئه‌وه‌یه، که ئه‌مه ده‌سته‌واژه‌یه‌که، ته‌نها به سیاسه‌ته‌وه په‌یوه‌ست نییه، به ته‌نها نه‌به‌ستراوه به شۆڕش و خه‌باتی شۆڕشگێڕانه‌وه، به‌ند نییه به ئازادیی حیزبگه‌لی سیاسی وه یان وه‌ک ده‌گوترێ، به ئازادیی ده‌ربڕینی بیروڕاوه سه‌باره‌ت به کۆمه‌ڵگا. ئازادی، هه‌ر جۆره خۆ ده‌رخستنێکی تاکه‌که‌سه، که تێڕوانینی خۆی ده‌رباره‌ی ئه‌م جیهانه بخاته ڕوو. یه‌کێک له‌و باسانه که بۆ نموونه له ئه‌مه‌ریکا و بڕێک وڵاتانی دیکه که سه‌باره‌ت به ئازادیی به‌یان مه‌تره‌حه، مه‌سه‌له‌ی ئازادیی ده‌ربڕین و چه‌مکی پاکداوێنی و نه‌جابه‌ته. باسی پۆرنۆگرافی(إباحي) بۆ نموونه، ئایا خه‌ڵک مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه که وێنه و فیلمی ڕه‌فتاری سێکسی خۆیان بگرن و نیشانی خه‌ڵکی تری بده‌ن یان نا؟ وه یاخود، ئایا هێشتا له ئه‌مه‌ریکا خه‌ڵکیی ناڕازی، مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه ئاڵای ئه‌مه‌ریکا بسووتێنن، یا ده‌بێ ئه‌و کاره قه‌ده‌غه بکرێ؟ تا ئه‌م ساته‌ش نیشتمانپه‌رستان و باڵی ڕاست له ئه‌مه‌ریکا نه‌یانتوانیوه قه‌ده‌غه‌بوونی سووتاندنی ئاڵای ئه‌مه‌ریکا (له‌ناو یاسادا) بگونجێنن. ئه‌سڵی ئازادیی به‌یان و ده‌ربڕین ده‌ڵێ، که ناتوانیت ئه‌م کاره بکه‌یت. خه‌ڵکی ناڕازیی ئه‌مه‌ریکا مافی خۆیانه به سووتاندنی ئاڵای ئه‌مه‌ریکا قسه و بیروڕای خۆیان ڕابگه‌یه‌نن. ئه‌مه‌وێ بڵێم، ئازادیی به‌یان به ته‌واوی ته‌نها به سیاسه‌ته‌وه نه‌به‌ستراوه‌ته‌وه، به حیزبی سیاسی و شۆڕشگێڕ و به کۆمه‌ڵگای ئیستیبدادییه‌وه، به‌ڵکوو هه‌ر جۆره کۆنترۆڵێک له لایه‌ن کۆمه‌ڵگاوه بۆ سه‌ر ئه‌وه‌ی که که‌سێک بتوانێ، قسه‌ی خۆی به هه‌ر شێوازێک که خۆی پێی باشه به‌گوێی خه‌ڵکی بگه‌یه‌نێت. ئه‌مه باسی ئازادیی به‌یان و ده‌ربڕینه و ده‌بێ ته‌واوی قه‌ڵه‌مڕه‌وه‌کان بگرێته به‌ر. یه‌ک شت که له به‌رنامه‌ی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریدا هه‌یه و ئه‌مه‌وێ سه‌رنجی گوێگرانی ڕادیۆکه‌تانی بۆ ڕاکێشم ئه‌مه‌یه، ئێمه له‌وێدا وتوومانه ئازادیی ڕه‌خنه‌گرتن، وه هیچ فاکتۆر و هیچ پیرۆزییه‌ک که به‌نیاز بێ، ئازادیی ڕه‌خنه‌گرتن سنووردار بکات قبووڵ ناکه‌ین. بۆ نموونه، کاتێک که ڕه‌خنه له‌گه‌ڵ هه‌ستی به کۆمه‌ڵی گرووپێکی تایبه‌ت به‌ریه‌ک بکه‌ون. به بڕوای ئێمه، ده‌بێ ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ هه‌ستی به کۆمه‌ڵی گروپێکی تایبه‌تی، قه‌ومی یا جه‌ماوه‌ری، به‌ریه‌کیش بکه‌ون، دیسان ڕه‌خنه‌گرتن هه‌ر ڕێگه‌پێدراوه. یاخود کاتێک له‌گه‌ڵ باوه‌ڕی ئایینیی که‌سێکدا ده‌که‌وێته ناکۆکییه‌وه. به بڕوای ئێمه پیرۆزی ئایینی، میللی، نیشتمانی و یا ئه‌و فاکتۆرانه‌ی له چه‌شنی ئابووریی نه‌ته‌وه‌یی یا ئاساییشی وڵات هیچ کامیان ناتوانێ ببێته هۆی ئه‌وه‌ی که ڕێگا بۆ ده‌وڵه‌ت بکاته‌وه، تا به‌ر به خۆده‌رخستنی تاک و ده‌ربڕینی هاووڵاتیان بگرێت.\nئه‌مه ته‌واوی باسی چه‌مکی ئازادیی به‌یان و ڕاده‌ر‌بڕینه به واتای ماف، سه‌ره‌نجام ئێستا شتێک له په‌یوه‌ند به مه‌سه‌له‌ی وتارخوێندنه‌وه، وه یان حوزووری پیاوانی ڕژێم له ده‌ره‌وه‌ی وڵات هه‌یه، باسێکی هێناوه‌ته پێشه‌وه، ئایا ناڕه‌زایه‌تی له دژی وتارخوێندنه‌وه‌یه‌ک، بۆ نموونه پیکتکردنی وتارێک، یاخود ڕێگرتن له خوێنده‌وه‌ی وتارێک، ئایا پێشێلکردنی ئازادیی ڕاده‌ربڕینی وتاربێژه یان نا؟ ئه‌مه ئه‌وه ده‌خوازێ که مرۆڤ بۆ ئه‌و باسانه‌ی که تا ئێستا کردوویه‌تی ته‌نها یه‌ک ڕوونکردنه‌وه زیاد بکات، ئه‌ویش ئه‌مه‌یه که ئازادیی ڕاده‌ربڕین، ئازادیی خواره‌وه‌یه. پارێزراوبوونی قسه و به‌یان و ده‌ربڕینی خواره‌وه‌یه له به‌رامبه‌ر سه‌ره‌وه‌دا. له ڕووی حوقووقییه‌وه، پێناسه‌ی ئازادیی به‌یانی بیروڕا ئه‌مه‌یه. به‌م واتایه که ئه‌گه‌ر تۆ قسه بکه‌یت و مه‌سه‌له‌ن من ده‌نگه‌ده‌نگ بکه‌م و قسه‌ی ئێوه به گوێگر نه‌گات، من ڕێم له ئازادیی به‌یانی بیروڕای ئێوه نه‌گرتووه، به‌ڵکوو به پێچه‌وانه‌وه، من خه‌ریکم ئازادیی به‌یانی خۆم به‌کرده‌وه ده‌ردێنم. من به هاوار و ده‌نگه‌ده‌نگکردن، به شاورلێدان و غه‌ڵبه‌غه‌ڵب، ڕێگا ئه‌گر‌م له‌وه‌ی ئێوه بتوانن قسه‌کانتان بکه‌ن. ئێوه ئازادن قسه‌ی خۆتان بکه‌ن، هیچ که‌س ئه‌و مافه‌ی ئێوه‌ی زه‌وت نه‌کردووه. به‌ڵام من به قسه‌کردنی خۆم یا به سازکردنی هه‌ر جۆره ئاکسیۆنێک وه‌کوو خۆپیشاندان و پیکت، ئه‌بمه کۆسپ له‌به‌رده‌م گه‌یشتنی قسه‌کانتان به‌و جه‌ماوه‌ره‌ی که مه‌به‌ستتانه. ئه‌مه هیچ ڕه‌خنه و خه‌وشێکی تێدا نییه. ئه‌توانم نموونه بهێنمه‌وه، له‌بیرمه چه‌ند ساڵێک به‌ر له ئێستا، فاشیسته‌کان له سوێد خۆپیشاندانێکیان کرد، ئه‌گه‌ر هه‌ڵه نه‌بم له ستۆکهۆڵم بوو، خه‌باتکارانی دژی فاشیزمی سه‌رده‌می جه‌نگی دووه‌می جیهانی به‌و پیرییه‌ی خۆیانه‌وه هاتن و به چه‌تر و گۆچانه‌کانیان ڕاویان نان. هه‌موومان به‌م کاره خۆشحاڵ بووین، که‌سیش نه‌ی وت کاکه لێی گه‌ڕێن با فاشیسته‌کان قسه‌کانیان بکه‌ن. فاشیسته‌کان ده‌بێ قسه‌ی خۆیان بکه‌ن، خه‌ریک بوون قسه‌یان ده‌کرد، ئازادیی به‌یانی خۆشیان له ده‌وڵه‌تی سوێد وه‌رگرتبوو، دابینیان کردبوو، مێز و کورسیان دانابوو، وه بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌مانه بتوانن میتینگه‌که‌یان به‌رپا بکه‌ن، پۆلیس پارێزگاری لێ ده‌کردن. لایه‌نی به‌رامبه‌ر که له‌گه‌ڵ ئه‌م فاشیزمه جه‌نگاوه و ماهییه‌تیان ده‌ناسێ، هاتووه سوود له ئازادیی به‌یان و ده‌ربڕینی خۆی وه‌رده‌گرێ، هاتووه هاوار بکا، ڕیسواگه‌ری بکا، هاتوهاوار بکات و نه‌هێڵێ میتینگی ئه‌مانه به‌و جۆره‌ی خۆیان ده‌یانه‌وێ بچێته پێشه‌وه. یا هه‌ر بۆ نموونه ئه‌گه‌ر فاشیسته‌کان بیانه‌وێ له‌ناو گتۆی جووله‌که‌کاندا له جێیه‌ک یاخود له گتۆی موسڵمانه‌کانی جێگایه‌ک پێشانگایه‌ک دابنێن و دژایه‌تیکردنی خۆیان بۆ بێگانه نیشان بده‌ن، ئاشکرایه که خه‌ڵک کۆ ئه‌بێته‌وه و هووهایان لێ ده‌کێشێت، هاوار و ده‌نگه‌ده‌نگ به‌رپا ئه‌که‌ن و ناهێڵن ئه‌مانه قسه‌کانیان بکه‌ن. ئه‌مه پێشێلکردنی ئازادیی به‌یانی ئه‌و فاشیسته نییه، به‌ڵکوو ئه‌مه ده‌رکه‌وتنی ئازادیی به‌یان و ڕاده‌ربڕینی قوربانیانی فاشیزمه که له‌وێدا هه‌ستاوه و بۆته ڕێگر له‌به‌رده‌م دووباره‌بوونه‌وه‌ی ئه‌و قسانه‌دا. ئازادیی به‌یانی بیروڕا، چه‌مکێکه له په‌یوه‌ندیی نێوان ده‌سه‌ڵات و ئه‌و که‌سانه‌ی که له‌ژێر سایه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌دا ده‌ژین، له په‌یوه‌ندیی نێوان ده‌وڵه‌ت و هاووڵاتیاندا، له په‌یوه‌ندیی نێوان ده‌سه‌ڵاتداران و ئه‌و خه‌ڵکه‌ی له‌ژێر سایه‌ی ئه‌واندا ژیان به‌سه‌ر ده‌به‌ن، نه‌ک په‌یوه‌ندییه‌کی ئاسۆیی نێوان دوو هاووڵاتی. ئه‌مه‌یان به هیچ جۆرێک له‌گه‌ڵ ده‌سته‌واژه‌ی ئازادیی به‌یا‌ندا یه‌ک ناگرێته‌وه. ئه‌مه په‌یوه‌سته به جوامێری، ئه‌ده‌ب، دڵفراوانی، تۆلێرانس و ئه‌م شتانه‌وه، به‌ڵام به چه‌مکی ئازادیی به‌یان و پێناسه‌ی حوقووقیی ئازادیی به‌یانی بیروڕاوه، که خه‌ڵکی ته‌مه‌نێک له پێناویدا خه‌باتیان کردووه به‌ند نابێته‌وه. هاتوهاوارکردنی دراوسێیه‌ک بۆ بێده‌نگکردنی هاوسێکه‌ی ته‌نیشتی، په‌یوه‌ندییه‌کی به ده‌سته‌واژه‌ی ئازادیی به‌یانه‌وه نییه.\nجه‌مشید ئه‌تیابی: ئاغای حیکمه‌ت ئێوه له قسه‌کانتاندا وتتان، که هه‌میشه له سه‌ره‌وه، یانی له لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه‌یه که سانسۆر ئه‌نجام ئه‌درێ و هه‌قی ئازادیی به‌یان له هاووڵاتیان زه‌وت ئه‌کرێت. به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م مافی ئازادیی بیروڕایه له کۆمه‌ڵگایه‌کدا نه‌خرێته ژێرپێوه، دوو دیدگا له ئارادایه، یه‌کێکیان ئه‌وله‌وییه‌تی ئازادی به‌سه‌ر دیموکراسیدا ئه‌دا و ده‌ڵێ، له ڕێگه‌ی دابینبوونی ئازادیی ته‌واوکه‌ماڵه‌وه‌یه که ئه‌شێ به دیموکراسیی واقیعی واته، دابه‌شکردنی عادیلانه‌ی داهات له کۆمه‌ڵدا بگه‌یت، تێڕوانینێکی تر ده‌ڵێ، بۆ ئه‌وه‌ی مرۆڤ بتوانێ ئازادیی به‌یانی کامڵ مسۆگه‌ر بکات و به‌کرده‌وه جێبه‌جێی بکات، پێویسته که دیموکراسی به مانای واقیعیی خۆی (یانی دابه‌شکردنی عادیلانه‌ی سه‌روه‌ت و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خاوه‌ندارێتی تایبه‌تی و خاوه‌ندارێتی کۆمه‌ڵایه‌تی) له کۆمه‌ڵگادا به‌رقه‌رار بێ. ئێوه له‌م باره‌یه‌وه چۆن بیر ده‌که‌نه‌وه؟ پێت وایه که دیموکراسی له‌پێشتره تا ئازادی، یاخود ئازادی له‌پێشتره له‌چاو دیموکراسیدا؟\nمه‌نسوور حیکمه‌ت: ڕاستییه‌که‌ی ئه‌م پێناسه‌یه‌ی که تۆ بۆ دیموکراسی کردت، له فه‌رهه‌نگی زمانه‌وانی مندا ناوی سۆسیالیزمه. یه‌کسانیی ئابووری و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خاوه‌ندارێتیی تایبه‌تی له فه‌رهه‌نگی زمانه‌وانی مندا ناوی سۆسیالیزمه. به‌ڵام من له مه‌به‌ستتان ده‌گه‌م. که‌وایه ڕێگه بده‌ن من به فۆرمووله‌ی سۆسیالیزم وه‌ڵامی بده‌مه‌وه و له‌م زمانه که‌ڵک وه‌رگرم. ئایا ئازادیی به‌یانی بیروڕا شتێکه که قه‌راره دوای سۆسیالیزم جێبه‌جێ ببێ، یاخود شتێکه که خۆی ئامرازی جێبه‌جێبوونی سۆسیالیزمه؟ با بلێین کۆمه‌ڵگایه‌کی ئازاد. ئایا ئازادیی به‌یان پێشمه‌رجی کۆمه‌ڵگایه‌کی ئازاده یا به‌رهه‌می ئه‌وه؟ ئه‌گه‌ر وا دابنێم، پرسیاره‌که‌ی ئێوه به‌م شێوه‌یه‌یه که من لێی تێگه‌یشتم، به چه‌ند ڕسته‌یه‌ک ئه‌توانم وه‌ڵامه‌که‌ی بده‌مه‌وه. به ڕای من ئازادیی به‌یانی بیروڕا، مافێکی ده‌سبه‌جێ و بێ ئه‌ملا و ئه‌ولای هه‌میشه‌یی هه‌ر مرۆڤێکه که دێته دنیاوه، چ بڕیار بێ کۆمه‌ڵگا به‌ره‌و سۆسیالیزم بڕوا، چ نه‌ڕوا، چ هه‌ر شتێک سبه‌ینێ چاوه‌ڕوانمان بێ، ئازادیی به‌یان و ده‌بڕین له خودی خۆیدا گرنگه، له خودی خۆیدا مافێکی سروشتی و هه‌قێکی زاتیی هه‌ر مرۆڤێکه و پێویسته له هه‌ر سیسته‌مێکدا دابین بکرێ. به‌م جۆره نییه که که‌سێک به من بڵێ: دۆستی ئازیز ته‌ماشاکه، ئێمه له‌پێناوی ئه‌وه‌ی که به ئاراسته‌ی سۆسیالیزمدا بڕۆین، ده‌بێ لێره‌دا بۆ نموونه، ده‌می که‌سانێک داخه‌ین و من بڵێم که ئه‌ها، مادامێکه ئه‌مانه‌وێ به‌ره‌و سۆسیالیزم بڕۆین، که‌واته قه‌یدی نییه با ده‌می ژماره‌یه‌ک دابخه‌ین. ئه‌مه به‌شێکه له مافی خه‌ڵک. ڕێگام بده‌ن به شێوه‌یه‌کی کاتی من ئاوا پێناسه‌ی بکه‌م: "ئازادیی به‌یانی بیروڕا"، مافێکه که به‌ده‌ر له وجودی ناسنامه‌ی ته‌ره‌ف، وه خودی بوونیی (مه‌به‌ست، بوونی فیزیکییه لێره‌دا/ و.) که‌سه‌که، ئه‌و هه‌قه له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌هێنێ. بڕیار نییه مرۆڤ ئیعتیبارنامه‌یه‌ک پێشکه‌ش بکات، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م مافه وه‌ربگرێ. هه‌ر مرۆڤێک وه‌ختێ له‌دایک ئه‌بێ و پێ ئه‌خاته سه‌ر ڕووی زه‌وی، مافی خۆیه‌تی له‌گه‌ڵ ئه‌م جیهانه‌ی که پێی تێناوه، ئازادانه کار و کاردانه‌وه‌ی هه‌بێ. هیچ که‌سێکی دیکه هه‌قی نییه، وه بۆی نییه که بێت و ڕێ له په‌یوه‌ندیی ئازادانه‌ی ئه‌م مرۆڤه له‌گه‌ڵ ناوه‌ندی ژیان و ده‌وروبه‌ریدا بگرێ. به‌م پێیه ئازادیی بیروڕا، یه‌ک مافی ده‌سبه‌جێیه، له هه‌ر شوێنێک بێت. چ سۆسیالیزمێک به‌ڕێوه بێ، چ به‌ڵێنی کۆمه‌ڵگایه‌کی ئازاد درابێ و چ نه‌درابێ، مافێکه که پێویسته هه‌ر هه‌مان ئان و سات وه‌ربگیرێ و بشدرێ. به بڕوای من ناکرێ و ناتوانرێ، به شێواز و ڕه‌وشتی نا‌ئازاد، هیچ کۆمه‌ڵگایه‌کی ئازاد بهێنرێته ئاراوه. من وای بۆ ئه‌چم، که ناتوانرێ هیچ سۆسیالیزمێک له ڕێگای سنووردارکردنی ئازادیی مرۆڤه‌کانه‌وه له کۆمه‌ڵگای ئێستادا که ئاراسته‌که‌ی به‌ناو ڕێگای جۆرێک له نه‌بوونی ئازادی و جۆرێک له داخراندا تێپه‌ڕێ بهێنرێته ئاراوه. ئه‌گه‌ریش له مێژوودا شتی وا ڕووی دابێ، ئه‌وه سۆسیالیزم نه‌بووه ... (پچڕانی ده‌نگ)، یا سه‌رهه‌ڵدانی سه‌رمایه‌داری له یه‌ک وڵاتدا هه‌یه، ئه‌مانه به‌ناوی سۆسیالیزمه‌وه کاریان کردووه. وه‌کوو حاڵی حازر، چۆن هه‌ر که‌سێک قووت ئه‌بێته‌وه و ده‌ڵێ، من لایه‌نگری دیموکراسیم. ئێستا له ناو ڕژێمه‌کانی دنیادا زۆر هه‌ن لایه‌نگری دیموکراسین و خه‌ریکه هه‌زار و یه‌ک تاقیکردنه‌وه له دیموکراسی دێته ئاراوه. بێگومان که‌سێک که دیموکراته (له گیومه)، ئه‌توانێ پێتان بڵێ که ئه‌مانه دیموکرات نین و ئه‌مه‌ش دیموکراسی نییه. سه‌باره‌ت به سۆسیالیزمیش هه‌ر هه‌مان شکڵه. خه‌باتی سۆسیالیستی له هه‌ر ساتێکیدا، یه‌ک خه‌باتی ئازادیخوازانه و ئازادئه‌ندێشانه‌یه. خه‌باتێک نییه که بڵێم ده‌ورانێکی سه‌ختی هه‌یه، ده‌وره‌یه‌ک ده‌بێ خۆشمان و ئه‌وانی تریش سانسۆر که‌ین، مه‌حدوودییه‌ت بکێشین و ئه‌ساره‌ت و داخران ته‌حه‌مول که‌ین، ئیتر ئازاد ئه‌بین و ئینجا ئینشائه‌ڵڵا له‌و کۆمه‌ڵگا ئازاده‌دا ڕۆژێک دێین و ئازادیی به‌یانی بیروڕای خه‌ڵکی ده‌گێڕینه‌وه بۆیان. ئازادیی به‌یان و ئازادیی ده‌ربڕین، ده‌بێ هه‌ر ئێستا و له هه‌ر ڕژێمێکدا ده‌سته‌به‌ر بکرێ، مێژوو به هه‌ر ئاراسته‌یه‌کدا بیه‌وێ بڕوات.\nجه‌مشید ئه‌تیابی: ئاغای حیکمه‌ت، ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ی که ئێستا ئێوه خستتانه ڕوو ڕاسته. له لایه‌کی تره‌وه ده‌بینین که ته‌کنه‌لۆژی و سه‌رمایه هێنده پێشکه‌وتوون، هه‌ر له سه‌ته‌لایته‌کانه‌وه بگره تا ده‌گاته ئه‌م ڕادیۆ ناوچه‌یییه‌ی ئێمه، بۆ به‌یانی بیروڕای خۆیان به‌کاری دێنن. به‌ڵام ئه‌وانه‌ی که سه‌ته‌لایتیان هه‌یه، ئه‌توانن به‌رنامه‌کانیان له ئاستی ناوچه‌ی جیاجیای جیهاندا په‌خش که‌ن. ئێمه ئه‌و ئیمکانه‌مان نییه و هه‌ر چۆنێک بێ، لێره‌دا باسی دیموکراسی له په‌یوه‌ند به مه‌سه‌له‌ی مالییه‌وه دێته پێشه‌وه. واته له ڕووی ئابوورییه‌وه ئێمه ئه‌و توانایه‌مان نییه و ئه‌گه‌ر ئه‌م ڕادیۆیه بکرایه بۆ ئێران په‌خش بکرایه، ئه‌و کاریگه‌رییه‌ی که ئه‌یتوانی دایبنێ له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌ی که ئێستا ته‌نها له یه‌ک شاردا دایئه‌نێ، له سه‌دا سه‌د جیاوازی ده‌کرد.\nمه‌نسوور حیکمه‌ت: له قسه‌کانتان تێئه‌گه‌م. به‌م مانایه که تۆ ئه‌یڵێی له ڕووی ماددییه‌وه، ئازادیی به‌یان و ئازادییه فه‌ردییه‌کان به‌م شێوه‌یه ناتوانێ جێبه‌جێ ببێ، مه‌گه‌ر ئه‌مه‌ی که یه‌کسانی له کۆمه‌ڵدا به‌رقه‌رار بووبێ، که هیچ ئیمتیازێک له ده‌ستی که‌سدا نه‌بێ و میدیاکان له ده‌ستی که‌سێکدا کۆ نه‌بووبێتنه‌وه و ئه‌سڵه‌ن مۆنۆپۆڵ نه‌کرابن. من ئه‌مه ده‌زانم و به ته‌واوی قبووڵمه. به‌ڵام له‌نێوان ئازادیی به‌یانی بیروڕا وه‌کوو مافێک و وه‌کوو هه‌قێک که ده‌کرێ که‌م یان زۆر سوودی لێ وه‌ربگیرێ، له‌گه‌ڵ ئازادیی به‌یان و ده‌ربڕیندا وه‌کوو واقیعییه‌تێک که خه‌ریکه هه‌ر ڕۆژه له زینده‌گی مرۆڤه‌کاندا پراتیک ئه‌کرێ، ئه‌بێ جیاوازی دابنێین. کاتێ ئه‌ڵێین ئازادی هه‌قێکه که هه‌ر له ئێستاوه ده‌بێ مرۆڤ هه‌یبێ، له ئاستی ڕواڵه‌تیدا به شێوه‌ی مافێک هه‌ر له ئێستاوه ئه‌بێ هه‌تبێ. واته تۆ ده‌توانی بڵێی ڕاسته که من وه‌کوو (مرداک) Keith Rupert Murdoch میدیاکانم له‌ژێرده‌ستدا نییه و من سه‌رۆکی CNN نیم، یان ژۆرنالیستی CNN نیم، یاخود سه‌رۆکی فڵان ئه‌نجوومه‌ن و په‌رله‌مان نیم و ناتوانم قسه‌کانم به‌گوێی خه‌ڵکی بگه‌یه‌نم، به‌ڵام ئه‌وه کێیه که به شێوه‌ی نێگه‌تیڤ له‌به‌ر‌ده‌م قسه‌کردنی ئێمه‌دا ڕێگره؟ ئه‌گه‌ر قسه بکه‌م، له‌گه‌ڵ هێزی سه‌رکوتگه‌ر به‌ره‌وڕوو نابمه‌وه؟ جیاوازییه‌ک که له نێوان کۆمه‌ڵگایه‌کی ئیستیبدادی وه‌کوو ئێران له‌گه‌ڵ ئه‌ورووپای ڕۆژاوا یان ئه‌مه‌ریکادا هه‌بێ، هه‌ر ئه‌مه‌یه. که هه‌ڵبه‌ته لێره‌دا هه‌م ڕێژه‌یییه، هه‌م به هه‌زار که‌ڵه‌ک ده‌می مرۆڤ دائه‌خه‌ن. وه‌لێ تێکڕای مه‌سه‌له‌که وا ده‌رئه‌که‌وێ، جیاوازییه‌ک که هه‌یه، ئه‌مه‌یه، ئه‌گه‌ر لێره قسه‌یه‌ک بکه‌یت، ده‌نگتان به‌گوێی که‌سێک ناگات، به ته‌نیشتانه‌وه ڕه‌ت ئه‌بن، بڵندگۆتان به‌ده‌سته‌وه نییه و کارایی قسه‌تان که‌مه. به‌ڵام پۆلیس و هێزی سه‌رکوت، نایا‌ت به هۆی ئه‌و قسانه‌وه که کردووته، بتگرێ و بتبات. له کۆمه‌ڵگایه‌کی وه‌کوو ئێراندا، نه‌ک هه‌ر ته‌نها هیچ میدیایه‌کتان له ده‌ستدا نییه و ده‌نگتان به گوێی که‌سێک ناگات، به‌ڵکوو ئه‌گه‌ر ڕاپۆرتت له‌سه‌ر بدرێ که قسه‌کانت ته‌نها به گوێی دوو نه‌فه‌ریش گه‌یشتووه، هه‌ر به‌و هۆیه‌وه که قسه‌یه‌کی له‌م چه‌شنه‌ت کردووه، به‌ده‌ر له‌وه‌ی ئه‌م قسانه‌ت کردووه، یان نا، ئیتر تۆ تاوانباریت و ئه‌خرێیته ژێر چاودێرییه‌وه و سه‌رکوت ده‌کرێی. هه‌بوونی ئازادیی به‌یانی بیروڕا به‌و واتایه‌یه، که له ڕووی یاسایییه‌وه تۆ بۆت هه‌بێت قسه‌ی خۆت بکه‌یت. وای دابنێ تۆ له سوێد ئه‌ته‌وێ فیلمێ به‌رهه‌م بێنیت و تیایدا ڕه‌خنه له ده‌زگای مه‌زهه‌ب و ئایین بگریت، بۆ نموونه بڵێیت مه‌سیح له خورافه‌یه‌ک زیاتر نییه، یاخود مه‌سیح بوونی ماددیی نه‌بووه (لێکۆڵینه‌وه ئه‌مه‌ی نیشان داوه)، یان به‌نیاز بیت شانۆگه‌رییه‌ک ده‌ربهێنی و دوایین وه‌سوه‌سه‌ی مه‌سیح ڕوون بکه‌یته‌وه. ئه‌مه خه‌و‌شێکی تیا نییه. لانی که‌م له هێڵی گشتیدا به‌ڕێوه‌به‌ری سانسۆر نایه‌ت پێت بڵێ، تۆ ناتوانی و بۆت نییه ئه‌م شانۆگه‌رییه به‌رهه‌م بێنی، تۆ ناتوانی ئه‌م قسه‌یه بکه‌یت، ناڵێ ئه‌مه پێچه‌وانه‌ی یاسایه، یان ئه‌تگرین زیندانت ئه‌که‌ین، یان ئه‌شکه‌نجه‌ت ئه‌ده‌ین. له ئێران به‌م شێوه‌یه نییه. له ئێران ئازادیی به‌یانی بیروڕا مافێکه وه‌کوو یه‌ک هه‌قی شکڵی، وه‌کوو شتێک که ئه‌گه‌ر چی تۆ ئامراز و پاره‌ت نییه که له ئاستی فراواندا پیاده‌ی که‌یت، وه‌لێ ته‌نانه‌ت لانی که‌م، به شێوه‌یه‌کی گشتی تۆ ناتوانی قسه‌کانیشت بکه‌یت. له ئێران به‌یانی بیروڕا و ڕه‌خنه قه‌ده‌غه و تابوو و سنوورداره. جیاوازی ئه‌م دوو سیسته‌مه ئا له‌م شوێنه‌دایه. هه‌ڵبه‌ته (هه‌ر وه‌کوو وتم) هه‌مان سیسته‌م (ڕۆژئاوا)یش کاری تۆقێنه‌ر ده‌کات، ئه‌م سیسته‌مه خه‌ڵک خانه‌نشین ئه‌کات، له‌سه‌ر کار ده‌رئه‌کات، هیچ کرێکارێک ده‌رباره‌ی ئه‌و شوێنه‌ی کاری تێدا ئه‌کات، ناتوانێت قسه‌یه‌ک بکات، له به‌رامبه‌ر خاوه‌ن کاره‌که‌یدا ناتوانێ قسه‌یه‌ک بکات. هه‌ر کارمه‌ندێک ناتوانێ هه‌ر چی بخوازێ سه‌باره‌ت به ئیداره و سه‌رۆکه‌که‌ی بیڵێ. ئه‌و ژۆرنالیستانه‌ی که له میدیا جیاجیاکاندا کار ده‌که‌ن ئه‌گه‌ر وتاره‌کانیان جێگای ڕه‌زامه‌ندیی سه‌ره‌وه نه‌بێ، پله‌ی کاریان سه‌رناکه‌وێ، سه‌ره‌نجام ڕه‌وشێک و شێوازێکی دیکه جگه له پۆلیس و سوپا و ڕێکخراوه‌کانی سه‌رکوت بۆ کۆنترۆڵی بیروباوه‌ڕ و سانسۆری بیروڕا له ئارادایه. جیاوازیی ئه‌م دووانه هه‌ر ئه‌مه‌نده‌یه. من قسه‌ی تۆ به‌م مانایه به ته‌واوی تێئه‌گه‌م. بۆ ئه‌وه‌ی مرۆڤ به ڕاستی هه‌ر جۆره ئازادییه‌ک به شێوه‌یه‌کی ئایدیاڵ و ئاسایی و مسۆگه‌ر به‌ده‌ست بهێنێ و ته‌نانه‌ت له سوودبینین له ئازاداییه‌کانیشدا یه‌کسان بن، ده‌بێ بنه‌مای ئابووریی کۆمه‌ڵ له‌سه‌ر بنه‌مای یه‌کسان دامه‌زرابێت. هیچ گومانێک له‌مه‌دا نییه. به‌ڵام من وا تێگه‌یشتم باسێک که ئێستا هه‌مانه، (زیاتر) سه‌باره‌ت به هه‌قی ئازادیی به‌یانه تا پراتیکبوونی ئازادیی به‌یان. چونکه ئه‌گه‌ر به ڕاستی بمانه‌وێ به ئاستێک بگه‌ین که کۆمه‌ڵگایه‌کی ئازادمان هه‌بێ، که له ڕووی بونیاد و پێکهاته ئابوورییه‌که‌یه‌وه ئازاد بووبێ و به‌شێکی کۆمه‌ڵ بۆ به‌شه‌که‌ی دیکه‌ی بێگاری نه‌کات، پێشتر ده‌بێ قسه و باسی زۆر زیاترمان له‌م ڕژێمه داخراوه‌دا به‌بێ بوونی هه‌ر ئه‌م میدیا و ڕاگه‌یاندنانه کردبێ. پێویسته له دژی ئه‌م ڕژێمه‌ی ئێستا ڕاپه‌ڕین، وه ئه‌مه‌ش یه‌ک واقیعییه‌ته که میدیاکان و ده‌زگاکانی ئه‌فکارسازی له ده‌ستی چینی ده‌سه‌ڵاتداردایه و شۆڕشێک که ده‌بێ له به‌رامبه‌ر ئه‌م سیسته‌مه‌دا به‌رپا بکرێ، ده‌بێ له خاڵی هه‌ڵسانی زۆر خوارتره‌وه ده‌ست پێ بکات، وه‌لێ سه‌ره‌تا پێویسته هه‌ر له‌م سیسته‌مه‌دا ئازادیی به‌یان و ئازادیی بیروڕا به‌ده‌ست بهێنرێ. به جۆرێک که بتوانی له‌ڕێی ڕۆژنامه بچووکه‌کان و ڕادیۆ بچووکه‌کانه‌وه قسه‌کانی خۆت بکه‌یت. ئه‌مه خۆی یه‌ک جیاوازی ماددییه. به‌س ته‌نها به‌مه‌ی که بۆ نموونه، لێره میدیا و که‌ناڵه‌کانی ڕاگه‌یاندن له‌ده‌ستی چینی ده‌سه‌ڵاتداردا کۆبۆته‌وه، ئازادیی به‌یانی بیروڕا لێره به هه‌مان ڕاده‌ی وڵاتێکی وه‌کوو ئێران و عه‌ره‌بستانی سعوودی له به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌دا نییه.\nجه‌مشید ئه‌تیابی: ئاغای حیکمه‌ت، ئێوه له‌و قسانه‌دا که فه‌رمووتان، ئه‌وه‌تان ته‌رح کرد، که له ڕژێمێکی عادیلانه‌دا، وه له سیسته‌مێکی سۆسیالیستیدا، بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو که‌س بتوانێ به شێوه‌یه‌کی ته‌واو له مافی ئازادیی به‌یان به‌هره‌مه‌ند بێ، پێویسته ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندن و چاپه‌مه‌نییه‌کان بکه‌ونه ژێر کۆنترۆڵی ده‌وڵه‌ته‌وه. ئایا دوای سه‌رنگونبوونی ڕژێم، ئه‌گه‌ر هاتوو (به هه‌ر حاڵ ئه‌مانه کۆمه‌ڵێک ئه‌گه‌رن که ئێمه له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌وانه‌وه باسه‌کانی خۆمان ئه‌به‌ینه پێشه‌وه) ده‌سه‌ڵات بکه‌وێته ده‌ستی چه‌پ، به باوه‌ڕی ئێوه، ده‌بێ سه‌رله‌نوێ مافی ئازادیی ده‌ربڕین و ئیمکاناتی به‌یان و تێڕوانین بۆ پیاوانی کۆماری ئیسلامی به فه‌رمی بناسرێ یان نا؟ مه‌به‌ستم هه‌ڵگرانی بیروباوه‌ڕی کۆماری ئیسلامییه، نه‌ک کابینه ده‌وڵه‌تییه‌کان، که تا ئێستاش له ناوه‌ندی کاردان.\nمه‌نسوور حیکمه‌ت: ڕێگه‌م بده‌ن سه‌ره‌تا پێشه‌کیی پرسیاره‌که ڕاستکه‌مه‌وه. من نه‌م وت ده‌بێ ده‌وڵه‌ت بێت، ده‌خاڵه‌ت بکات و ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندن و میدیا بکرێنه ده‌وڵه‌تی. دواتر ئه‌گه‌ر پێویست بوو ئه‌توانین سه‌باره‌ت به‌وه قسه‌بکه‌ین ...\nجه‌مشید ئه‌تیابی: نه‌خێر، به هه‌ر حاڵ سه‌باره‌ت به کۆنترۆڵی ناوه‌ندی (میدیا و ڕاگه‌یاندن) ...\n... به‌ڵێ هه‌ر ئه‌وه، من بڕوام به‌مه نییه. ته‌نانه‌ت وا تێده‌گه‌م، کۆمه‌ڵگای ئه‌مڕۆکه خه‌ریکه شێوازی دیکه ئه‌هاوێته ده‌ره‌وه. بۆ نموونه ئینته‌رنێت و تۆڕه‌کانی ڕادیۆیی و ته‌له‌ڤیزیۆنی ده‌زگای ده‌نگی و ویژواڵ و ده‌نگوڕه‌نگ که له‌سه‌ر تۆڕی ئینته‌رنێت هه‌یه. به‌م پێیه سبه‌ینێ هه‌ریه‌ک له ئێمه ئه‌توانێ له‌سه‌ر تۆڕی ئینته‌رنێت ڕ‌ادیۆ و ته‌له‌ڤیزیۆنمان هه‌بێ و به‌م مانایه ئه‌مه خه‌ریکه مۆنۆپۆڵی زۆرێکیان ده‌شکێنێ. به‌ڵام ئێستا نامه‌وێ بگه‌ڕێمه‌وه سه‌ر ئه‌وه. من تێگه‌یشتنێکی وام نییه، که ده‌بێ ده‌وڵه‌تێکی به‌خشنده و ده‌وڵه‌تێکی ژیر بهێنرێته ئاراوه، که ده‌زانێ، له توانایدایه هه‌موو شتێک کۆنترۆڵ، یان پشکبه‌ندی بکا و بۆ هه‌ر یه‌کێکمان ٢٠ ده‌قیقه ئانتێن فه‌راهه‌م و دابه‌ش کات. با جارێ ئه‌مه له‌ولا بوه‌ستێ.\nسه‌باره‌ت به باسی پیاوانی کۆماری ئیسلامی یاخود به گشتی لایه‌نگرانی کۆماری ئیسلامی: له سبه‌ینێی شۆڕشدا، به‌دوای به ده‌سه‌ڵاتگه‌یشتنی چه‌پدا، حوقووقی ئه‌مانه له ڕووی ئازادیی به‌یانه‌وه چۆن ئه‌بێ؟ پێم وایه ئه‌مه پرسیاره‌که‌ی تۆ بوو. به ڕای من پێویسته له نێوان ئازادیی ده‌ربڕین و ڕه‌خنه و وتنی قسه‌ی خۆدا، له‌گه‌ڵ ڕێکخراوبوون و کارکردن وه‌کوو یه‌ک بزووتنه‌وه‌ی سیاسیی دیاریکراو، جیاوازی دابنێین. من له‌سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌م، که مه‌حه‌کی ئازادیی به‌یانیی بیروڕا ئه‌وه‌یه، که کۆمه‌ڵگا ته‌حه‌مولی هه‌بێ، ناهه‌موارترین ئه‌فکار ببیستێ. هه‌ڵگری ناهه‌موارترین و قورسترین بیروڕا، ئه‌بێ بتوانێ بڵێ، من ئه‌م بیرکردنه‌وه‌یه‌م هه‌یه و بخوازێ قسه‌ی خۆی به گوێی خه‌ڵکی بگه‌یه‌نێ و بخوازێ قسه‌کانی بخاته ڕوو. من له دووتوێی ئه‌م شته‌دا خه‌وشێک نابینم. تۆ وا دابنێ (لایه‌نگری ڕژێمی ئیسلامی بخه لاوه) خودی ئیسلام به‌لای منه‌وه به هه‌مان ڕاده‌ی ئیسلامی سیاسی کوشنده‌یه، خودی مه‌سیحییه‌ت و ئایین به هه‌مان ئه‌ندازه شۆکهێنه‌ر و کوشنده‌یه، که ئینکیزیسیۆنی* ئیسپانیا و کوشتاری به کۆمه‌ڵی سه‌ده‌کانی ناوه‌ڕاستیان، خودی ئه‌مه‌ی که بۆ نموونه قاره‌مانانی وڵاتان، قاره‌مانانی جه‌نگیشیانه، که له ڤێتنام کوشتار ئه‌که‌ن و پاشان ئه‌گه‌ڕێنه‌وه مه‌دالیا وه‌رئه‌گرن، به ئه‌ندازه‌ی کافی جه‌رگبڕه. ڕووداوی زۆر هه‌ن، که ئه‌گه‌ر تۆ دانیشیت و بخوازی بیانژمێری که کامیان له‌گه‌ڵ من ده‌که‌وێته ناکۆکییه‌وه و من ته‌حه‌مولی کامه‌یان ناکه‌م، ئه‌توانی یه‌ک لیستی بڵندباڵا له‌و شتانه‌ی که ئه‌که‌ونه خانه‌ی دژی تۆ‌وه ناشیرینن، ناهه‌موارن و له فه‌رهه‌نگی ئازادیدا کوفرن، ڕیز بکه‌یت، به ڕاستی ئه‌توانی لیستیان که‌ی. که‌سێ که به‌رگری له کاری منداڵان ئه‌کات، که‌سێ که خه‌ریکه ته‌بلیغ بۆ ئه‌وه ده‌کات که خه‌ڵک ده‌بێ خۆیان پا‌ره‌ی داووده‌رمانیان بده‌ن و خه‌ریکه دوو جۆر پزیشکیی ڕێک ئه‌خات، یه‌کێک بۆ هه‌ژاران و یه‌کێکیش بۆ ده‌و‌ڵه‌مه‌ندان، بۆ نموونه، که‌سێک دێت و خه‌ڵک مه‌حکووم ئه‌کا، که له هه‌لومه‌رجی ژینگه‌یه‌کی تا‌یبه‌تیدا زینده‌گی بکه‌ن، به‌بێ ئه‌وه‌ی ئاگایان له‌وه بێ که خه‌ریکن تاقیکردنه‌وه‌ی کیمیایی یاخود تاقیکردنه‌وه‌ی ڕادیۆئه‌کتیڤیان له‌سه‌ر ئه‌نجام ئه‌ده‌ن، هه‌موو ئه‌م کارانه‌یان له کۆمه‌ڵگادا ئه‌نجام داوه. ئه‌مانه هه‌ر هه‌موویان شۆکهێنه‌ر و دڵته‌زێنن. وه‌لێ ئازادیی به‌یان و ده‌سته‌واژه‌ی ئازادیی ده‌ربڕینی بیروڕا یانی، ئه‌مه‌ی که کۆمه‌ڵگا ته‌حه‌مولی هه‌بێ ناهه‌موارترین، غه‌ریبترین، سه‌یرترین و دژترین ئه‌فکار و بیروڕا ئیمکانی ده‌رکه‌وتنی هه‌بێ و بهێڵن خه‌ڵک بیانبیستن. چونکه ئه‌گه‌ر به‌نیاز بیت ئه‌مه بسڕیته‌وه، ئه‌و کاته ده‌بێ قازییه‌ک و دادوه‌رێک پێناسه که‌یت که بڵێ، کام بیروڕا به‌ڵێ با هه‌بێ و کامیان نه‌خێر با نه‌بێ. ئه‌مه‌ش ئیتر سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانی سانسۆر و داخران و سه‌رکوته. ئازادیی به‌یان یانی، هه‌ر که‌سێک هه‌قی هه‌یه قسه‌ی خۆی بکات، چونکه له پێشدا نازانین حه‌قیقه‌ت کامه‌یه، لانی که‌م وا فه‌رز ئه‌که‌ین که له پێشدا نازانین حه‌قیقه‌ت کامه‌یه. لانی که‌م ده‌بێ ڕێگا بده‌ین هه‌موو که‌س قسه‌ی خۆی بکات. له‌نێوان ئه‌مه‌دا جیاوازی هه‌یه، له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ی که سیسته‌مێک ئیجازه بدا بۆ نموونه، فاشیسته هیتله‌رییه‌کان دووباره خۆیان ڕێک خه‌نه‌وه و په‌لامار به‌رنه سه‌ر گه‌ڕه‌کی قه‌ومه‌کانی تر و کوشتاریان که‌ن، یا مه‌سه‌له‌ن ئیسلامییه‌کان سه‌رله‌نوێ خۆیان ڕێکخراو که‌نه‌وه و له‌ناو قوتابخانه سه‌ره‌تایییه‌کانی ئێمه‌دا بۆمبگوزاری بکه‌ن. له نێوان ئه‌م دووانه‌دا جیاوازی هه‌یه. له نێوان ئه‌وه‌ی که موسڵمانێکی فۆنده‌مێنتالیستی کۆنه‌په‌رست ئیجازه‌ی هه‌بێ قسه‌ی خۆی بکات و ڕۆژنامه‌ی خۆی ببێ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ڕێکخراوێکی ئیسلامی کۆنه‌په‌رست هه‌بێ که ئیجازه‌ی پێ بێ، بۆمب بته‌قێنێته‌وه، فه‌رق هه‌یه. وه ته‌واوی ئاڵۆزیی کاری ده‌وڵه‌تێکی ئازادیخواز و ده‌وڵه‌تێکی ئازاد ئه‌مه‌یه، که ده‌بێ ئه‌م سنووره ڕابگرێت. ئه‌گه‌ر ئێوه ده‌ستبکه‌ن به داخستنی ده‌می خه‌ڵکی، ئیتر کۆمه‌ڵ ئازاد نییه. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئێوه میکانیزمگه‌لێک بهێننه ئاراوه که کۆمه‌ڵ بتوانێ له به‌رامبه‌ر بزووتنه‌وه کۆنه‌په‌رسته‌کاندا، حه‌ره‌کاتی دژه‌مرۆیی، به‌رگری له خۆی بکات، ئه‌و کاته‌یه که ڕژێمێکی سیاسیی ئازاد دێته ئاراوه. به‌م واتایه ده‌ڵێم، ئه‌گه‌ر دوای سه‌رکه‌وتنی شۆڕشی چه‌په‌کان، ئه‌گه‌ر (که‌سانێک) وتیان ئێمه هێشتا بڕوامان وایه، که خومه‌ینی له‌سه‌ر هه‌ق بوو، من ئه‌گه‌ر له ئیداره‌ی ئه‌وێدا کارێکم به‌ده‌س بوو ده‌ڵێم: بابه، ڕێگا بده‌ن با قسه‌ی خۆی بکات. ئه‌گه‌ر بینیمان خه‌ریکه ڕێکخراو دائه‌مه‌زرێنێ، به هه‌موو خه‌ڵک ئه‌ڵێین ئه‌دره‌سی ڕێکخراوه‌که‌ی له کوێیه. ده‌بێ نووسینگه‌یان هه‌بێ، خیتاب و وتاریان ده‌بێ ئاشکرا بێ. ڕێگا ناده‌ین پیلانگێڕی بکه‌ن. ئه‌گه‌ر بخوازن گرفت، یا ڕێگریی بۆ مافی که‌سێک پێک بێنن، ئه‌گه‌ر به‌نیاز بن کاری نایاسایی ئه‌نجام بده‌ن، ده‌ستبه‌جێ به‌رامبه‌ر ئه‌و کاره نایاسایییه‌یان ده‌وه‌ستینه‌وه. ده‌رباره‌ی که‌سانێکیش که له‌م سیسته‌مانه‌دا به‌شداربوون، به بڕوای من ئاده‌میزاد یا بێتاوانه، یاخود گوناهباره. ئه‌گه‌ر تاوانباره (له‌باره‌ی ئایینده‌ی ئێرانه‌وه وای داده‌نێین، که ئێران کۆمه‌ڵگایه‌کی ئازاد_ه که_ یاسایه‌کی عادیلانه‌ی تێدایه)، ئه‌و سزایه‌ی که بۆ ئه‌و تاوانه یان ئه‌و گوناهه گونجاوه، ده‌درێ به ئه‌نجامده‌ری تاوانه‌که و جگه له‌وه ئیتر ئازار نادرێ. ئه‌گه‌ر که‌سێک به‌ره‌ڵا کرا که له‌سه‌ر شه‌قام بڕوات، بچێته زانکۆ ده‌رس بخوێنێ، یان وانه بڵێته‌وه، ئه‌توانێ سواری پاس بێ، ئه‌توانێ له که‌نار و له‌پاڵ باقیی خه‌ڵکیدا زینده‌گی بکات و ته‌واوی مافه‌کانی خۆشی هه‌بێ. سه‌ره‌نجام سه‌باره‌ت به سزادان و زه‌وتکردنی حوقووقی که‌سانێک که له‌گه‌ڵ ئه‌م ڕژێمه‌دا کاریان کردووه، به ڕای من تاوان و گوناه ده‌بێ به شێوه‌ی فه‌ردی پێناسه بکرێ، وه سزاش پێویسته هه‌ر به فه‌ردی پێناسه بکرێ. گوناهباربوونی به کۆمه‌ڵ و سزادانی به‌کۆمه‌ڵ به لای منه‌وه ئێجگار خه‌ته‌رناکه و نابێ ئه‌م کاره ئه‌نجام بدرێت. بۆ نموونه، نابێ بووترێ هه‌موو ئه‌وانه‌ی که له‌ناو کۆماری ئیسلامیدا له ئیداراتدا کاریان ده‌کرد، فڵان مافی مه‌ده‌نی له‌ده‌س ئه‌ده‌ن. چونکه یه‌که‌م مونسیفانه نییه، دووه‌م، بابه‌تی ئه‌م تاوانه دیار نییه، ئه‌سڵی ئه‌م تاوانه، یاخود که‌سێک که ئه‌م تاوانه‌ی ئه‌نجام داوه چ جۆره که‌سێک بووه. هه‌ر که‌سێ که له‌ناو کۆماری ئیسلامیدا داوا و سکاڵای له‌سه‌ره، ده‌بێ خۆی و په‌روه‌نده‌که‌ی سه‌یر بکرێ و ببرێته داگا. له‌وانه‌یه سێ ساڵ زیندانی به‌سه‌ردا بدرێ، یان هه‌ر هیچ زیندان نه‌کرێ، ڕه‌نگه غه‌رامه بکرێ، یا له‌وانه‌یه ناچار به هه‌زار کاری تر بکرێت، وه‌لێ نابێ گوناه و تاوان به‌کۆمه‌ڵ، یان به شێوه‌ی ده‌سته‌گه‌لی پێناسه بکرێ. نابێ قه‌رار و بڕیاره‌کان به گوێره‌ی بیروباوه‌ڕ لێک هه‌ڵپێکرێن، وه نابێ بڵێین، که‌سانێک که باوه‌ڕیان به دیارده‌یه‌ک هه‌یه، له‌م یاخود له‌و مافی مه‌ده‌نی بێبه‌شن. به بڕوای من ئه‌مه ڕێ پێدراو نییه.\nجه‌مشید ئه‌تیابی: ئاغای حیکمه‌ت، له کۆتاییدا ئه‌گه‌ر قسه‌یه‌ک یا‌خود په‌یامێکت بۆ هاووڵاتیانی ئێمه هه‌یه، بۆ گوێگرانی خۆشه‌ویستی ئه‌م ڕادیۆیه، ئه‌توانیت بفه‌رمووی، وه ئه‌گه‌ر نا، با ئێمه سوپاسی ئێوه بکه‌ین.\nمه‌نسوور حیکمه‌ت: ڕاستییه‌که‌ی جێگای خۆیه‌تی وه‌کوو که‌سێکی حیزبیی وه‌فادار بۆ حیزبه‌که‌ی خۆی، هه‌موو گوێگرانی ئێوه بانگه‌واز که‌م، که ڕۆژنامه‌کانی ئێمه بخوێننه‌وه. پێـم وایه هه‌ر که‌سێکی به‌ویژدان، ڕابردووی سازمانیی شه‌خسیی خۆی له بیست ساڵی ڕابردوودا قورسایی نه‌خاته سه‌ر شانی، هه‌ر که‌سێ که به ڕاستی ئه‌و خواست و وتارانه‌ی که له‌ناو ڕۆژنامه‌کاندا هه‌ن به یه‌کتر به‌راورد بکات، هه‌ر که‌س که ئامانجی سیاسیی ڕه‌وته‌کان له مه‌حه‌ک ئه‌دات، وه‌کوو مرۆڤێکی ئازادیخواز و سۆسیالیست ئه‌توانێ به‌م ئاکامه بگات، که کاتی ئه‌وه هاتووه به حیزبی کۆمۆنیستی کرێکارییه‌وه په‌یوه‌ست بێت. له‌ناو بزوتنه‌وه‌ی ئێمه‌دا مۆد نییه که مرۆڤ بێته ده‌ره‌وه و بانگه‌واز بکا، جه‌ماعه‌ت بێنه ناو حیزبی ئێمه‌وه. به‌ڵام ئێمه ده‌بێ ئه‌م کاره بکه‌ین. چونکه ده‌رفه‌تی زۆر نه‌ماوه. کۆماری ئیسلامی له‌ناو قه‌یرانێکی قووڵدایه. ده‌بێ کار له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕژێمه یه‌کلا بکرێته‌وه. به بڕوای من ئه‌م جاره‌یان پێویسته سۆسیالیسته‌کان، کۆمۆنیسته کرێکارییه‌کان، چینی کرێکار سه‌ربه‌خۆ بێنه مه‌یدان. له‌ژێر ئاڵای خۆیاندا ده‌رکه‌ون و ئیتر ڕێگا نه‌ده‌ن ئه‌م کۆمه‌ڵه‌ی که له‌م یه‌کسه‌د ساڵه‌دا، مێژووی ئه‌م وڵاته‌ی به‌م ته‌ره‌ف و ئه‌و باردا به‌کێش کردووه و ئیستیبداد دوای ئیستیبدادیان له گیرفان ده‌رهێناوه، مه‌یداندار بن. من بانگه‌واز و داوام بۆ هه‌موو ئه‌و که‌سانه‌ی که به‌رنامه‌ی ئێوه ده‌بیستن ئه‌مه‌یه که_ زۆر ساده_ بێن له‌ناو حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریدا و له‌گه‌ڵ حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریدا یه‌ک بگرن. من وا تێئه‌گه‌م، ده‌توانین ئاڵوگۆڕی گرنگ له‌و وڵاته‌دا بهێنینه ئاراوه. زۆر سوپاسی موحیببه‌تیشتان ئه‌که‌م.\nجه‌مشید ئه‌تیابی: به خۆشحاڵییه‌وه. ئێمه زۆر سوپاسگوزارین ئه‌و کاته‌ت به ئێمه به‌خشی و په‌سه‌ندت کرد که دیمانه‌ت له‌گه‌ڵماندا ببێ. سه‌رفراز و سه‌رکه‌وتوو بیت.\n[*] ئینکيزيسيۆن Inquisition: ناوی ده‌زگای دادگای کڵێسای کاسۆلیکییه، که له سه‌ده‌ی ١٥ و ١٦ی زایینیدا ئه‌رکی سه‌رکوت و تیرۆری ئازادییه‌کان بووه و زانایان و لێکۆڵه‌رانی تاوانبار ده‌کرد به کوفر و ئیلحاد. هه‌ر که‌سێکیش ئیدانه‌ی مه‌حکه‌مه‌ی بکردایه، یا ده‌کوژرا، یا ده‌سووتێنرا.\nتێبینی: ئه‌سڵی ئه‌م باسه زاره‌کییه. ئه‌م ده‌قه‌ی به‌رده‌ستتان له لایه‌ن "داریووش باغانی"وه، له‌به‌ر فایلی ده‌نگیی ماڵپه‌ڕی "ڕۆزه‌نه"دا نووسراوه‌ته‌وه. فاتیح شێخیش سه‌رله‌نوێ له‌گه‌ڵ فایله ده‌نگییه‌که‌یدا به‌راوردی کردووه و نووسیویه‌تییه‌وه.\nسه‌رچاوه: درباره آزادى بيان hekmat.public-archive.net\nKurdish translation: Hama Ghafoor


ئەحمەد سەحاف، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی عێراق رایگەیاند: سەرجەم بژاردەكان لەبەردەم وڵاتەكەی كراوەن بۆ وەڵامدانەوەی پێشێلكردنی سەروەری عێراق لەوانەی دەستدرێژییەكانی توركیا.\nئاوێنە: ئەحمەد سەحاف لە لێدوانێكدا بە ئاژانسی سپوتنیك-ی روسی راگەیاند: كردەوە تاكلایەنەكان ئاسایشی سنورەكان بەهێزناكەن و ناشبنە مایەی پەرەپێدانی هەوڵە هاوبەشەكان بۆ روبەڕوبونەوەی "تیرۆر".\nسەبارەت بە هێرش و بۆردومانەكانی توركیا لەنێو خاكی عێراق، وتەبێژەكەی وەزارەتی دەرەوەی عێراق وتویەتی"سەرجەم بژاردەكان كراوەن لەبەردەم عێراقدا بۆ وەڵامدانەوەی پێشێلكردنی سەروەری وڵات."\nئاماژەی بەوەشداوە وەڵامدانەوەی دەستدرێژییەكانیان بۆ سەر سەروەری عێراق بە بەیاننامەی ئیدانەكردن، پاشان بە یاداشتی ناڕەزایەتی و بانگهێشتكردنی باڵیۆزی توركیاو هەروەها باڵیۆزی ئێران دەستپێكردوە.\nوتوشیەتی"بەم هەنگاوانەوە ناوەستینەوە، بەڵكو دەكرێت پەنابەرینە بەر كۆكردنەوەی دەنگیی عەرەبی لەڕێگەی كۆمكاری وڵاتانی عەرەبی و هەروەها كۆكردنەوەی دەنگیی ئیسلامی لەڕێگەی رێكخراوی هاریكاریی ئیسلامی، دەكرێت بگەینە پێشكەشكردنی سكاڵا لە نەتەوە یەكگرتوەكان و ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی."\nجەختیشی كردۆتەوە كە عێراق لە سیاسەتی دەرەوەیدا چەند بنەمایەكی رەچاوكردووە بۆ رێزگرتن لە پەیوەندییەكان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ، لەوانە دەستوەرنەدانە لە كاروباری ناوخۆی هیچ وڵاتێك و پێشێلنەكردنی سەروەرییەكەی و رەچاوكردنی بنەماكانی دراوسێی باش، دەبێت هەموانیش بەو شێوەیە مامەڵە لەگەڵ عێراق بكەن.\nئەوەشی خستۆتەڕو"ئەگەر هەڕەشەگەلێكی ئەمنی لەسەر سنوریی هاوبەشی عێراق لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ هەبێت، ئەوا چەندین جار داوامان كردوەو جەختمان كردۆتەوە بۆ هەموان كە عێراق ئامادەیە بۆ هاریكاری لە زامنكردنی سنورە هاوبەشەكانی و هەر كردەوەیەكی تاكلایەنەمان رەتكردۆتەوە كە ببێتە لێدان لە سەروەری عێراق، یاخود زیان بە موڵك و ماڵی گشتی و تایبەت بگەیەنێت."\nروحانی: دژی مانەوەی هێزه‌كانی ئەمریكاین لەعێراق \nوەزیرانی دەرەوەی عێراق و ئێران کۆبوونەوە \nتەندروستی عێراق: لە ٢٤ کاتژمێری رابردودا چوار هەزار و ٧٠ توشبووی کۆرۆنا تۆمارکراون


بە هۆی کۆرۆناوە کێ دەکەوێتە قەیرانەوە، سەرمایەداریی یاخود ئێمە؟ | Zaher Baher\nبە هۆی کۆرۆناوە کێ دەکەوێتە قەیرانەوە، سەرمایەداریی یاخود ئێمە؟\nتکایە واز لە کتێب و شیکردنەوەی و لێکداندوەی کتێب بێنە سەبارەت بە قەیرانەکان. خوێندنەوەی کتێبیی سیاسی و ئابووریی هەر دەبێت تەنها بۆ ئەوە بێت کە بیرمان پێبکاتەوە نەك بۆ دەرخکردن و وتنەوەی برگەکانی نێوی و خواستنی جێ بەجێکردنی.\nدەەتوانم بلێم کە قەیران تاڕەدەیەك قەیرنی ئابوورییە نەك سەرمایداریی. زیاتر لە چەرخێکە سەرمایەداریی نەك هەر لە قەیرانا نەبووە بەڵکو لە تەمەنی 14 ساڵییەوە ئێستا گەیشتۆتە تەمەنی 18 تافی لاوێتی و بەکارییی .\nکاتێكیش کە قەناعەت بەوە دەکەین کە قەیران قەیرانی ئابوورییە، ئەو پرسیارە دێتە کایەوە ئایا ئەو قەیرانە ئابوورییە بۆ کێ ؟ لەسەر کێ؟ .\nبەڕای من ئەو قەیرانە ئابوورییە قەیرانی ئابووری ئێمەیە نەك سەرمایەداری و کۆمپانییەکانی. ڕەنگە چەند کۆمپانیایەك هەرەس بهێنن لەر ڕاتەکاندنی خۆیان و تەسفییەکردنی حساباتی نێوانیان بەلام سەرمایەداریی وەکو هەیکەل و وەکو هەیمەنە و وەکو وجوودی دەمێنێتەوە و بە گوڕتر و گەشەکردووتر دەبێت . ئەمەش بەردەوامدەبێت تا خەڵکی بەدیلێك دەدۆزێتەوە لە ڕێگایەکەوە کە کە تەواو ڕەتی شتە باوەکانی سەردەم و 100 ساڵەی پێشتریش بکاتەوە. تا ئەو کاتەی کە ئێمە وەکو هێزێکی یەکگرتوی هۆشیار خۆمان ڕێكدەخەین .\nهەر لە ئێستاوە، دانی باجی کۆرۆنا لەسەرمان وردە وردە دەردەکەوێت دەبێت بیدەین . من لێرەدا هەر دوو نموونە دەهێنمەوە . یەکەمیان لە بریتانیا : ئەمڕۆ هێڵی ئاسمانی بریتانی بە تەواوی پێی لەوە نا کە بە ناچاریی دەبێت زۆربەی فڕۆکەکانیان پارك بکەن بە هۆی نەبوونی سەفەرکەرانەوە ، بەهۆی قەدەخەکردنیان بۆ هەندێك وڵات . بۆ ئەمەش ناکرێت ئەوان زەرەرمەندی یەکەم بن بۆیە هەر لە ئێستاوە بڕیاریان داوە کە کارگەر و کرێکارەکانیان کەم بکەنەوە واتە چی دی لەسەر کار نەبن. بڕیارەکەی ترامپ وەکو دوێنێ وتم پشتی ئابووری ئەوروپا دەشکێنێت. چواریەکی تەیارەکانی هێڵی ئاسمانی بریتانیا کە بۆ ئەمەریکا دەچن دەبێت لە یەکێك لە ولاتە ئەوروپییەکانا بنیشنەوە وەکو ترانسێت، ئەمەش بە گوێرەی بڕیارەکەی ترامپ قەدەخەیە تەیارەی ئەوروپی یا هەر تەیارەیەکی دیکە کە لەوێوە نەفەر هەڵگرێتو سەرکەوێ، سەفەر بۆ ئەمەریکا بکات .\nلە ئەڵمانییا: لوفتانزای ئەڵمانی ئەوانیش بە هەمان دەردی هێڵی ئاسمانی بریتانیا و خراپتریش چوون و زەرەرمەند بوون داوا لە مێرکڵ دەکەن کە تەدەخول بکات. ئەوانیش هەمان پلانیان هەیە وەکو هێڵی ئاسمانی بریتانیا.\nئەمە ئەمڕۆیە بەیانی سەرەی دەزگە و لایەنە گەشتیارییەکان دێن کە ستافەکانیان دەرکەن بە هی ئوتێلەکانە وە مەکەتەبەکانیان و…. تد دوای ئەوە ئەو کارگە و کارخانەی بەدوادا دێت کە پەیوەستن بەم دوو شوێنەوە: هێڵی ئاسمانی فڕین و بەشی گەشتوگوزار و مولحەقەکانی.\nکێشەکە ئا لێرەدا ناوەستێ ئەمە وەکو قالۆنچە ڕەشەکان ئاوایە کە ئێمەی کۆنە خەڵکی گوند دەیزانین ، هەموو قالۆنچەیەك کە دەچووە کونەکەیەوە یەکێکی دیکەی بەدوای خۆیدا ڕادەکێشتا. هەر بەم شێوەیەش هەموو کرێکارێكی بەتاڵە یەکێكی دیکە بە دوای خۆیدا ڕادەکێشێ و بێ کاری دەکات.\nکورتەی قسەی من ئەوەیە : قەیرانەکە کەم یا زۆر لە سەری ئێمەدا دەشکێتەوە کۆمپنیاکان هەر چەشنێك بن، زۆر کەمتر زەرەرمەند دەبن هەم بەهۆی کەمکردنەوەی خەسارەکەیانەوە بە دەرکردنی کارمەند و کرێکارەکانیان و هەم بە قەرەبووکردنەوەی بڕێك لە زەرەرەکەیان لە لایەن دەوڵەت و بانقەکانەوە.\nPrevious postئاماری دەوڵەمەندبوونی ساماندارن لە ساڵی 2019 دا\nNext postوەی لە قوونێ و وەی لە دۆشاوێ\nکۆرۆنا کێشەیەکی چینایەتییە لە هەموو بوارەکانیا هەر لە ڕوودانیەوە تاکو قوربانییەکانی دەستییشی\nقەیرانت بۆ دروستدەکەن ، ڕاپێچی کونجی ماڵەوەت دەکەن، گەر بێیتیشە دەرەوە بۆ بازاڕیی، بە گولەی پلاستیك مامەڵەت دەکەن


ی هەنگوینی ئێران لە رۆژهەڵاتی كوردستان بەرهەمدێت | Iran Roundtable\nی هەنگوینی ئێران لە رۆژهەڵاتی كوردستان بەرهەمدێت\nلەباربوونی كەشوهەوای رۆژهەڵاتی كوردستان بۆ بەخێوكردنی هەنگ، وایكردووە خەڵكێكی زۆر بەكاری هەنگەوانییەوە خەریك بن، بەو هۆیەش نزیكەی نیوەی ئەو هەنگوینەی لە ئێران بەرهەم دێ، بەرهەمی هەنگەوانانی كوردە.\nهەنگەوانی پیشەیەكی كۆنە و بەپێی هەندێ ئامار نزیكەی 8 هەزار كەس لە رۆژهەڵاتی كوردستان هەنگ بەخێو دەكەن و ساڵانەش 19 هەزار تۆن بەرهەمی هەنگوینیان هەیە كە دەكاتە 40%ی هەموو ئەو هەنگوینەی لە ئێران بەرهەم دێت.\nرۆژهەڵاتی كوردستان كەشوهەوای كوێستانیی گونجاوی هەیە و باخ و لەوەڕگەی زۆرە، تاوەكو هەنگەوانان سوودی لێوەربگرن بۆ بەخێوكردنی مێشی هەنگ. لە پارێزگاكانی رۆژهەڵاتی كوردستان پارێزگای ورمێ ساڵانە زۆرترین بەرهەمی هەنگوینی هەیە كە دەگاتە 17 هەزار تۆن، ئەوەش وایكردووە بە سەنتەری بەرهەمهێنانی هەنگوین لەسەر ئاستی هەموو ئێران بناسرێ.\nپارێزگای ورمێ 8 ملیۆن و 820 هەزار سندووقی مێش هەنگوینی هەیە كە هەر سندووقێك 22 كیلۆ هەنگوین بەرهەمی هەیە، بەڵام ئەو سندووقە مێشانەی بەشێوەیەكی كلاسیكی خزمەت دەكرێن، ساڵانە تەنیا 8 كیلۆ هەنگوینیان هەیە.\nشاری خۆی لە باكووری پارێزگای ورمێ ساڵانە بە بەرهەمهێنانی 10 هەزار تۆن هەنگوین پلەی یەكەمی بەرهەمهێنانی هەنگوینی لەو پارێزگایەدا هەیە.\nباقی ئەحمەدی، كە هەنگەوانێكی شارۆچكەی مەهابادی سەر بە پارێزگای ورمێیە بە (رووداو)ی گوت "ساڵانە رێژەیەكی زۆر هەنگوین بەرهەمدێنین، بەڵام وەكو پێویست گرنگیمان پێنەدراوە، ئاسانكاری بۆ هەناردەكردنی بەرهەمەكانمان نەكراوە". گوتیشی "ئەو هەنگوینەی ئێمە بەرهەمی دێنین بەرهەمێكی سروشتییە، چونكە ئێمە شەكر بەكارناهێنین لە پەروەردەكردنی مێش هەنگەكان، بەڵام هەنگوینەكەمان نەیتوانیوە جێی خۆی لە بازاڕە جیهانیەكاندا بكاتەوە و وەك بەرهەمێكی تەواو سروشتی خۆی بناسێنێ".\nماوەی چەند ساڵێكە كارگەیەكی تایبەت بە لە قوتونانی هەنگوینی هەنگەوانانی ناوچەكە دامەزراوە، ئەو كارگەیە ساڵانە بەرهەم لەو هەنگەوانانە وەردەگرێ، بەڵام بەو مەرجەی هەنگوینەكەیان سروشتی بێت و دەستكاری نەكرابێ.\nناسر ئاریا، بەرپرسی كارگەی هەنگوینی ئالانی كوردستان لە مەهاباد، كە هەنگەوانیشە بە(رووداو)ی گوت "بەپێی ئەو ئەزموونەی هەمانە لە كاری هەنگەوانی، هەوڵمانداوە ئەو كارە بكەینە پیشەیەكی مۆدێرن و لە قاڵبە كلاسیكییەكەی دەربچین".\nهەرچەندە ناسر دەڵێت ئەو هەنگوینەی ئەوان بەرهەمی دێنن 100% سروشتییە و فێڵی تێدا نەكراوە، بەڵام هێشتا هەنگوینەكەیان ناوبانگێكی جیهانی پەیدا نەكردووە "چونكە هەنگوینێكی زۆر لە ئێران هەناردە دەكرێت كە بەشێكی فرت و فێڵی تێدا كراوە و خراپە، ئەوەش وایكردووە خەڵك لە هەنگوینی ئێرانی بەگومان بن". گوتیشی "هۆكاری ناودارنەبوونی هەنگوینی رۆژهەڵاتی كوردستان ئەوەیە كە بەرهەمی ئێمە ناوی ئێرانی لەسەرە و هەر بەو ناوە دەچێتە بازاڕەكانی جیهان".\nئەو خاوەن كارگەیە ئاماژەی بەوەدا كە هەندێك لە بەرهەمی هەنگەوانانی رۆژهەڵاتی كوردستان راستەوخۆ لەلایەن وڵاتانی دەوروبەرەوە دەكڕدرێتەوە و قوتوبەند دەكرێت، بەو هۆیەوە چەند بەرامبەر قازانجی لێدەكەن، بەڵام گوتی "هەر ئەو بەرهەمە كە ناوی ئێرانی لەسەرە، كەس نایكرێت".\nكێشەی بەردەوامی كڕیاران جیاكردنەوەی هەنگوینی باش و خراپە لە یەكدی، تاوەكو ئێستا چەندین رێگە باسكراوە بۆ ئەو جیاكردنەوەیە لەوانەش دانانی هەنگوین لەناو بەفرگر. بەڵام باقی ئەحمەدی هەنگەوان دەڵێت "هەندێك خەڵك سەلاجەیان كردووە بە ئامێری پشكنینی هەنگوین، ئەم كارە شتێكی هەڵەیە، هەنگوین دەبێت لە 20 - 36 پلەی سەدی بپارێزرێت، بەڵام پلەی بەفرگر بە تێكڕایی لە نێوان 1-10 پلەی سەدییە، بۆیە ئەگەر هەنگوینەكە ئەسڵیش بێت، وا هەست دەكرێ شەكری تێدایە".\nگۆڕانكاری كەشوهەوای جیهان و ئەو خۆڵبارینانەی لە باشووری عێراق روودەدەن و درێژ دەبنەوە بۆ باشوور و رۆژهەڵاتی كوردستان، بە قسەی هەنگەوانان كاریگەری كردووەتەوە سەر بەرهەمی هەنگوین.\nناسر ئاریا، بەرپرسی كارگەی هەنگوینی ئالانی كوردستان گوتی "ماوەی چەند ساڵێكە ئەو تەپوتۆزە كە لە عێراقەوە دێتە رۆژهەڵاتی كوردستان زیانی زۆری لە ئێمە داوە، رێژەی بەرهەمی ئێمەی هێناوەتە خوارەوە و دەبێتە هۆی قڕبوونی هەنگەكانمان".]ی هەنگوینی ئێران لە رۆژهەڵاتی كوردستان بەرهەمدێت


[چیرۆكی كورت چییە؟]\nThursday, 02.04.2016, 19:36\nنووسینی / ئەلێكس كیجان\nوەرگێڕانی بۆعەرەبی/ د. محەمەد عوبەیدالله\nئامادەكردنی / ڕێبازمحەمە جەزا\nلەم نووسینەدا دوپرسم : چیرۆكی كورت چییە؟ وەڵامی سەرەتاییم ئەوەیە ، چیرۆكێكە دەكرێت لەیەك دانیشتندا بخوێندرێتەوە و رۆشنگەرانە بێت بۆخوێنەر، كتوپرَو ئاڵتوونی بێت وەكو تیشكی خۆر ، ناوەڕاستی هەوری چڕ بدڕێنێت . ئەمەش دەمانگەیەنێتە ئەوەی (چیرۆكی كورت ) ی ڕاستەقینە – بەڕای من – زۆرتر لە قەسیدەوە نزیكتربيَت تاكو لەرۆمان. ئەوەی دادپەروەرانەیە لەم گوتەیەدا ، بەشێكی زۆر لە قوتابیەكانم بەم (قسەیەم) بڕواناكەن و هەندێكیان بەشێوەی جیاواز دەپرسن : ( گەشتێكی درێژە – ( Long Ramblings > ؟ یان جۆرێكن لە نۆڤێلا ؟ ئایا بەدڵنیاییەوە ئەوە شیعر نیە؟! شیعرو ئاراستە شیعریەكانی لەپاڵ ئەوەدا كە بانگهێشتمان دەكات بۆگفتوگۆی مەوداكانی وشە ، كەی چیرۆكی كورت درێژدەبێتەوە یان هەر بە (كورتی )دەمێنێتەوە؟ ئایا خاڵێكی دیاریكراو هەیە چیرۆكی كورت (نۆڤێلا- Novella) ببێتە (رۆمان – Novel) ؟! ئایا (پیرەمێرد و زەریا) ی هێمنگوای كورتتردەبێتەوە يان بەراِساتی رۆمانە ؟!\nبۆدەستپێكردن بە وەڵامدانەوە ، لێمگەڕێن سنورێك دابنێم بۆ ژمارەی وشەكان ، لێم گەڕێن بائێستا ڕێكبكەوین لەسەر مامەڵە كردنمان لەگەڵ چیرۆكی كورتدا لەبەرزترین ئاستیدا دەبێت (10,000) وشەبێت . بێگومان دەكرێت كەسێكی تر خۆی بخاتە ناوبابەتەكەوە و بەشێوەیەكی ئاهەنگساز یانە – بەڵام رۆمان پێكدێت لە (9,999)وشە . من هەوڵنادەم ئەوە دیاری بكەم ، لەبەرئەوە لێمگەڕێن هەندێك لە پێناسەكانتان بۆكورت بكەمەوە لەبارەی (چیرۆكی كورت) ، پێناسەی پوخت وچڕ وپڕ: چیرۆكێكە دەكرێت لەماوەی یەك كاتژمێردا بخوێندرێتەوە ، بەڵام جێگیربێت لە یادەوەریدا / مەودای تەمەن . ئەوەی تاكوئێستاش بە فعلی لە بواری چیرۆكی كورتدا دەدرەوشێتەوە نووسینەكانی (ناثان ئەنجلاندەر – Nathan Englander) لەوانە : (پیاوی بیست و حەوتەم ) یەكێكە لەو چیرۆكانەی لە یادەوەریدا دەمێنێتەوە بەدرێژایی تەمەن ، چیرۆكێكە هیوادەخوازین بیخوێنینەوە و دواتریش هەوڵی خوێندنەوەی تری دەدەین بۆجارێكی ترو شەیدامان دەكات و وادەكات بەشێوەیەكی نامۆ حەزبكەن نووسەری بوینایە .\nلێرەدا پێناسەی تر هەن : یەكێك لە نووسەرەكان دەڵێت : (كەمتر لە 5,000 وشە رۆمان نییە) رۆمان و شەقڵەكانی لەگەڵ هەیكەلی چیرۆكی كورتدا ناگونجێن ، بەَڵكو هاوشێوە دەكرێن لە دیواربەند كردن و چێوەی وێنەی پچوكدا . سەرەتا پێویستمان بە ووردەكاری و ڕوونكردنەوەی ڕووخسارێكی پچووكە لە سروشتی مرۆییدا ، بەزۆریی كەسێتى لە هەندێك ڕووداوو ئەزموون تێپَەڕناكات كەدەبێت بیگۆڕێت و لەبەر ئەم هۆكارە (چیرۆكی كورت ) وەكو نەریت (ووتنی شتێكە) ، زۆرجار بەرتەسك وكورتە ، بەڵام جار هەیە گەیشتنی تەواوی سەرنجە كە كاریگەری دروستدەكات لە جێبەجێكردنداو ساتەكانی ژیان دەدات بە خوێنەر ، یان شتێك كە بە ئەزموونی (ئاینی – رۆحی) یان رۆئیای دیمەن دەرناكەوێت و پێویست ناكات سروشت دووبارە بكاتەوە هەرگیز . لێم گەڕێن ، بیرتان بهێنمەوە ، بۆساتێك ، چیرۆكی كورتی نمونەیی لای من ئەو چیرۆكەیە كە بە ( هەستەكانی شاعیر) نووسرابن لەرٍووی زمانەوە ، بەووردی و فەرمانڕەوایی شاعیرەوە بەقاڵب و دەنگ و ئیقاعەكانی وشەوە ، لەكاتێكدا بە (ئەم پێكهاتانە) دەست پێدەكەین ، دابەشبوونی بنەڕەتیان لەكارەكەدا بۆدروستدەبێـت . ئەمە زۆرتر لەرۆماندا تێبینی دەكرێت . لە قەسیدەدا : وشەكان ڕووتەڵن /لەڕووكاردا ، هەڵگری مانایەكی تەواو نین ، بەڵكو كارلێك دەكەن ، دەنگەكان كارلێك دەكەن و لەهەمانكاتدا چۆنێتی دابەشكردنیان لەسەرلاپەڕە (جوگراقیای دەق) دەردەخات . قەسیدە هەوڵدەدات داهێنان بكات لە پەرتكردنی حەقیقەتداوجێبەجێكردنی لە پێكهاتەیەكی مرۆییدا تابیكاتە بەستەرێكی دڵنیاكەرەوە و دەكرێت بەشێوەی جیاواز دیالێكتیكی لەبارەوە بكەین دەربارەی واتاو درێژی ئەو دیالیكتیكە كەدەبێتە هۆی ئەوەی شەوێك تێپەڕێنین وبارگاوی بین بە دووكەڵ. بەڵام (ڕاست هیڵز – Rust Hills) لەكتێبە نایابەكەیدا (نووسین بەگشتی و چیرۆكی كورت بەتایبەتی ) ئەوە ڕه تدەكاتەوە و پێناسەی (چیرۆكی كورت ) دەكات بەوەی كە شیاندنی (خود)ە بۆ قسەكردن دەربارەی سروشتی خۆی .\nدەڵێت ئەوەی كە چیرۆكی كورت شتێكمان پێدەڵێت بە كەس بەدی نایەت .\nچیرۆكی كورت بەڵگە دەهێنێتەوە بۆ پەیوەندیە دەنگسازیەكان(نغمە) ی نێوان هەموو توخمەكانی تر زیاتر لە هەر شێوەیەكی هونەری تر، لەگەڵ توانای هەڵاواردن لة (شيعرى طؤرانيدا) . يةكيَك لةو هؤكارانةى كة قوتابي دروستدةكات ئةوةيةكة ثيَناسةى هةبيَت دةربارةى ضيرؤكى كورت ، ئةوة بنويَنيَت لةبوونيدا وةكو هةرشتيَكى تر وةكو حيكايةتة دةطمةنةكان و سكيَضةكان و ويَنة كيَشان بةقةلَةم ... ئةوةش هةولَيَكة بؤ طةيشتن بة رِيَطاى طونجاوى طروثةكان و ئةو نووسينانة رِازاوةدةكةن ، بةلاَم بةثيَضةوانةى ئةو شعورة نارِازيةوة خويَنةر واليَدةكات بطةريَت بةدواى ليَدانة فكرية - رؤحيةكاندا ، لةنووسينى ضيرؤكى كورتى مةزندا ، بةلاَم جيَطرةوةى ئةوة دةبيَت ميانةيي و نيَوةندطيري بيَت لة ضيَذدا . لانى كةم وشةكان كةبةكاريان ديَنين ، بةبيَ ئةوةى بةخالَ دياري بكةين – ليَطةرِيَن و مؤلَةت بدةين خةيالَى ئةوةبكةين كةبةذمارة (1500 ) وشة دابنيَين – ئةم كارة قورسة بةلاَم ضؤن كةسيَتيةك لةدايك دةبيَت /دةردةكةويَت و خاوةنداريَتى ئةو رِوداوانةبكات كة كةسيَتيةكة دةطؤرِن هةرضةندة كةميش بيَت . ئةم كيَشةية : (كيَش ، خيَرايي ، جةخت ، وةستانى موزيكى ، رِيَطاى رؤشنكردنةوة وهةروةها ضؤنيةتى دريَذكردنةوة) ... هةموو ئةمانة زؤريش لةضارةسةرو كؤنترؤلَكردن قورسترن ، هةرضةندة ئةطةرخاوةنى ثانتاييةك يان بؤشاييةكى بةرتةسكبن تا دةست بةسةر كاريطةريةكانماندا بطرين . لةبةرئةوة بؤ ئةو دؤخةى ئيَستاثيَي ناويَت ، (10,000)وشة وةكو بةرزترين و دريَذترين بؤضيرؤكى كورت بةسة ، بةلاَم حةدى نزمترين ضةندة؟ ئةوبرِة ضةندة لةوكؤشكةدا؟ ئايا وتم ضيرؤكى كورت (1500) وشة نايكاتة ضيرؤكى كورت ؟ باشة ، نووسةرة مةزنةكان بةرِيَذةى خؤيان لة (600) وشة تيَثةرِبوون و نووسةرةكان وادايان رِشتووة لة (1100)وشةدا . ضيرؤكةكةم (Commuter- طةشتيار) لة (599) وشةدا دارِشتووةو ضيرؤكةكةي ترم (مرج الكلاب – praririe Dogs) لة (760)وشة ، بةلاَم ضيرؤكى (Forty – two) لة (799)وشة ، بةلاَم دريَذترين ضيرؤكةكان ، يةكةميان : (هنرى ثيَنجةم 1050) وشةيةو دووةميان : ضيرؤكى (سةط – Dog) بة (1100) وشة داريَذراوة ودةكريَت هةموويان بة ضيرؤكى كورت دابندريَن بةلاَم بةبىَ ئةو ذمارةو وشانة ، لةوانةية هةتا (500)وشة .\nدرةنط طةيشتمة سنورى وشةسازى وةكو جؤريَك يان شيَوةيةكى نويَي ضيَذ وهةروةها جؤريَكى ليَزانانة لةرِاهيَنانى فكرى كة ئةدةب بةرهةلَستي دةكات . لةبريتانيا سالاَنة دةستثيَشخةرى هةية بؤ( برينين – Brians) ، ( كةلةدواى نووسةر " برين ئةلَدس – Brian Aldis" )، جؤرة ضيرؤكيَكى جةماوةرى ناسراوى هةية و رِيَك لة (50) وشةدا ، بؤنمونةى ئةوجؤرة ضيرؤكة بةضاوثؤشين لةوةى كةلةزمانيَك دةطوازريَتةوة بؤزمانيَكى تر ذمارةكة دةطؤرِيَت بؤنمونة :\n1. بةرِيَكةوت ، ذنة ثاريَزةرةكى (سمكريا- تةنةكةضى ) بوو ، سةرسام بوو بةخؤى لةطةلَ ئةوةشدا توخميَكى ثةسةندى نةبوو ! (ذنةكة) بيري كردةوة ، دةتوانيَت باش بيَت . ثرسي : ئايا هارى باوةرِى ية دةتوانيَت باش بيَت ؟ ثاشان زانى كةدةتوانيَت ببيَتة كةسيَكى مةزن . ضونكة خؤى وةك ثاريَزةرو لةطةلَ تةنةكةضيةكداية ، ئةمةش كؤتايي نية .\n2. فرانك باوةرِى بةبةختة ، فرانك جطةرة زؤردةكيَشيَت ، بةلاَم ئةوةدةزانيَت كةبةنؤرةى دلَ يان شيَرثةنجةى (الرئة – سي ) نامريَت . فرانك زؤربةى كات لةذيَردووكةلَداية بةدريَذايي كات . رؤذيَكيان لة ضيَشتخانةكةى (طاز- غاز)بةردةبيَتةوة ، فرانك دةيةويَت بيطريَتةوة ، فرانك هةرطيز بة نؤرةى دلَ و شيَرثةنجةى سي نةمرد .\nئةوضيرؤكانة ثيَكةنين هيَنةرو رِازاوةن وجؤريَكيشن لةتةواوكارى ، بةلاَم زؤر خوازراونين لةدلَماندا بؤطؤرِينى روئيامان لة ذياندا . لةوانةية ببيَتة ضيرؤك لةرِووى تةكنيكةوة ، كورتيشة وةكة دياريمانكرد ، بةلاَم ئايا ئةوة ضيرؤكى كورتة؟! من دياليكتيكيانة دةلَيَم ضيرؤك نيية . ئيَدطار ئالن ثؤ نووسي : ثيَويستة ضيرؤكى كورت خاوةنى كاريطةرى تةواوبيَت لةسةرتاكو هةموو وشةيةك ، هةموو رِستةيةك ، ثيَويستة مهمةيةكى تيابيَت . ئةطةر ئاراستةى هةر رستةيةك بةرةو رِووداوى نوىَ وكاريطةرى نةرِوات ، ئةوا نووسةر لةهةنطاوي يةكةمدا تووشي دارِوخان دةبيَت . لةدارِشتنى طشتيدا نابيَت وشةيةك بنوسين بىَ ئةوةى مةبةستيَكى ئاراستةكراوى هةبيَت لةناو نةخشةى يةكطرتووى ثيَشووتردا . ئةوةى لة فكرى ضيرؤكى كورتى تازةدا هةية بةثلةى يةكةم ئةوةية ( من ضيم ) لةناو ئةوةى ثيَي دةوتريًَت (ثيمة) ، رِاست هيلَز ثشتى دةبةست بة ثةيوةندية ئاوازدارةكان و توخمةكانى ضيرؤكى كورت لاى ئةو ثيَكديَن لة ( جيَطيريي ، ضرِى ، دياريكراوى ) هيض شتيَك بةرِيَكةوت نايةت . ئةوجؤرة بيركردنةوةية تاكطةرايانةية لةرِاستيدا دةكريَت كاريان تيادا بكريَت وببنة رؤمان ، بةلاَم لةدانيشتنيَكدا لةطةلَ خويَنةر دةكريَت (ضيرؤكى كورت ) ئةوة بقؤزيَتةوة خويَنةر بخريَتة ئاستى (تحدى)يةوة . ئةطةر ضيرؤكةكة ئاستى بةرز بوو ، ئةوا ئةزموونةكة بةهيَزو كاريطةر وضالاكة .\nبةلَىَ ، ليَرةدا طةيشتمة ثيَناسةكةى خؤم ، ضيرؤكى كورت جؤريَكة لة طيَرِانةوة ى دةطمةن ، لة (10,000) وشة تيَثةرِناكات ولة (500) وشةش كةمترنية و ئةوةى زؤر بلاَوة دةكةويًَتة نيَوان ( 1500 – 5000)وشةوةو لةيةك دانيشتندا دةخويَندريَتةوة ، بةلاَم لةطةلَ (كات و كيَشدا) و بةجولاَندنى خويَنةرو كاريطةرى دانان لةسةريان . ضيرؤكى كورت جؤريَكيشة لةبةرتةسكى لة ليَوردبوونةوة لةبةر هةمهيَنانى كاريطةرى لةسةرتاك . ماناى ضيرؤك (بةدةربرِينيَكى بةربلاَو) ، رِووداويَك دةطؤرِيَت بؤ رِووداوةكان يان رِةتكردنةوةى طؤرِان لةناو يةك دؤخدا ! هةموو بنةماكانى ضيرؤكى كورت نزيكن لة : ئيندماج ويةكبوون ، زمان ، دةنط بةرزكردنةوة ، ميزاج ، دةنطة جياوازةكان ، هةروةكو ناوى وشةكان ، هةروةها ئيقاعيش . ئيزابيَل ئةليندى نووسي : (رؤمانةكانى من ميواندارى وردةكارى و تةواوكارى دةكةن ، تةنها كار و كار و كار ، تؤ هةميشة كاردةكةيت ) . لةطةلَ ئةوةشدا ضيرؤكى كورت توندو قورسة ، وادةكات ضيرؤك لةخؤيدا دةكاتة نمونةيةكى تةواو .\nئەرشیفی (ڕێباز حه‌مه جه‌زا)ی نووسەر\nكێشه‌ی (بوون ) : له نێوان هه‌ردووشاعیر (به‌رزان عومه‌ر و به‌كر پشده‌ری ) دا\nگەرانەوە بۆ شوناسی شانۆ و لێکۆڵینەوە لە ژینالۆژیای شانۆی کورد\nشانۆچۆن سه‌ری هه‌ڵدا؟


عومه‌ر به‌شیر پێنجه‌م سه‌رۆكى عه‌ره‌ب له به‌رده‌م دادگادا\n:: PM:01:47:17/06/2019 \nدوێنێ یه‌كشه‌م بۆ یه‌كه‌مجار عومه‌ر حه‌سه‌ن به‌شیر سه‌رۆكى لادراوى سوودان چووه به‌رده‌م دادگا، به‌مشێوه‌یه عومه‌ر به‌شیر پێنجه‌م سه‌رۆكى وڵاتانى عه‌ره‌ب ده‌بێت كه له لایه‌ن دادگاى وڵاتانى خۆیانه‌وه دادگایى كراون.\nزۆربه‌ى سه‌رۆكه‌كانى عه‌ره‌ب له نیوه‌ى دووه‌مى سه‌ده‌ى بیسته‌م به هه‌ستێكى نه‌ته‌وایه‌تى هاتنه سه‌ر ده‌سه‌ڵات و دواتریش بوون به دیكتاتۆر به‌سه‌ر گه‌له‌كانیان، زۆرێك له سه‌رۆكانى عه‌ره‌ب ئه‌گه‌ر سیسته‌مى وڵاته‌كه‌شیان كۆمارى بێت، كه‌چى هه‌وڵیان داوه رۆڵه‌كانى خۆیان له شوێنى خۆیان بهێڵنه‌وه و یانیش هێنده‌ى بكرێ به هۆى هه‌مواركردنى ده‌ستوور ماوه‌ى ده‌سه‌ڵاتى خۆیان درێژ بكه‌نه‌وه.\nبه‌ڵام دواى راپه‌ڕینى به‌هارى عه‌ره‌بى زۆرێك له‌م سه‌رۆكانه پێگه‌یان له‌رزى و هه‌ندێكیان دوورخرانه‌وه و چه‌ند دانه‌یه‌كیان كوژران و هه‌ندێك له سه‌رۆكه‌كانیش رووبه‌ڕووى دادگا كرانه‌وه، له ماوه‌ى كه‌متر له ده ساڵى رابردوو ئه‌م سه‌رۆكانه له ده‌سه‌ڵاتیان دوورخراونه‌ته‌وه، زین عابدین بن عه‌لى سه‌رۆكى توونس، محه‌مه‌د حوسنى موباره‌ك سه‌رۆكى میسر، عه‌لى عه‌بدوڵا ساڵح سه‌رۆكى یه‌مه‌ن، دواتریش محه‌مه‌د مورسى سه‌رۆكى میسڕ، عه‌بدولعه‌زیز بۆته‌فلیقه سه‌رۆكى جه‌زائیر و عومه‌ر حه‌سه‌ن به‌شیر سه‌رۆكى سوودان.\nشتێكى تریش كه خه‌ریكه له وڵاتانى عه‌ره‌بى ده‌بێته دیارده، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه سه‌رۆكى ئه‌م وڵاته عه‌ره‌بیانه له لایه‌ن دادگاى وڵاتانى خۆیان دادگایى ده‌كرێن، تا ئێسته‌یش پێنج سه‌رۆكى عه‌ره‌بى له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵێ و خراپ به‌كارهێنانى ده‌سه‌ڵات و پێشلیكردنى یاسا داگایى كراون.\nئه‌م زنجیره‌یه به سه‌دام حوسێن ده‌ست پێ ده‌كات و ره‌نگه به عومه‌ر حه‌سه‌ن به‌شیریش كۆتایى نه‌یه‌ت. سه‌دام حوسێن له ساڵى 2003 له سه‌ر كار لابرا و له ساڵى 2006 له‌لایه‌ن دادگاى وڵاته‌كه‌ى بریارى له‌سێداره‌دانى بۆ ده‌رچوو و دواتریش بڕیاره‌كه جێه‌جێ كرا، دواى سه‌دام حوسێن زه‌ین عابدین بن عه‌لى سه‌رۆكى توونس له‌لایه‌ن دادگایى وڵاته‌كه‌ى بڕیارى گرتنى هه‌تاهه‌تایى بۆ ده‌رچوو، هه‌رچه‌نده خۆى راى كردبوو له سعوودیه نیشته‌جێ بوو. دواتر محه‌مه‌د حوسنى موباره‌ك سه‌رۆك كۆمارى میسر له لایه‌ن دادگاى وڵاته‌كه‌ى بڕیارى گرتنى بۆ ده‌رچوو، دواى ماوه‌یه‌ك زیندانى ئازاد كرا. هه‌ر له میسر محه‌مه‌د مورسى له ده‌سه‌ڵات لابردرا و دواتریش له لایه‌ن دادگاى وڵاته‌كه‌ى دادگایى كرا و ئێسته‌یش له زیندانه.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌م دیارده‌یه له نۆهه‌ده‌كانى سه‌ده‌ى رابردووه‌وه تا ئێسته له چه‌ندان وڵات به‌دى كراوه و ته‌نیا له‌سه‌ر وڵاتانى عه‌ره‌بى نه‌بووه. له ماوه‌ى بیست ساڵى رابردوو گه‌لێك سه‌رۆك له دنیا گیراون به تۆمه‌تى جیاجیا دادگایى كراون، جا له‌و كاته بێ كه له سه‌رۆكایه‌تى دا بوون، یان دواى نه‌مانیان بووه له ده‌سه‌ڵات. له‌وانه سلۆڤۆدان میلۆسۆفیج سه‌رۆكى پێشووى سڕبیا ماوه‌یه‌كى زۆر له زیندان وو له بارودۆخێكى گوماناویش گیانى له ده‌ست دا. نیكۆلا ساركۆزى سه‌رۆكى پێشووترى فڕه‌نسا ئێسته‌یش دادگاییه‌كه‌ى ته‌واو نه‌بووه، چونكه به‌وه تۆمه‌تبار ده‌كرێت كه پاره‌ى له موعه‌فه‌ر قه‌زافى سه‌رۆكى پێشووى لیبیا وه‌رگرتووه، بنامین نه‌تانیاهۆى سه‌رۆكى ئیسرائیل به تۆمه‌تى گه‌نده‌ڵى چه‌ند جارێك له دادگاكان لێكۆڵینه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ كراوه. دوایین دادگاییش دادگاییه‌كه‌ى حه‌سه‌ن به‌شیرى سه‌رۆكى پێشووى سوودان بوو، كه دوێنێ له خه‌رتووم ده‌ستى پێكرد.\nعومه‌ر حه‌سه‌ن به‌شیر به‌هۆى كوده‌تایه‌كه‌وه له ساڵ 1989 وه ده‌سه‌ڵاتى گرته ده‌ست و له 11ى نیسان رابردوو له ده‌سه‌ڵات لادرا و دواتریش ره‌وانه‌ى زیندانى كۆپه‌ر كرا و دوێنیش بۆ یه‌كه‌مجار دواى ئه‌و ماوه‌یه وێنه‌ى به‌شیر له میدیاكانى دنیا بڵاوكرایه‌وه.\nهه‌رچه‌نده پێشتریش عومه‌ر به‌شیر له‌سه‌ر تاوانى دژ به مرۆیى بڕیارى گرتنى له‌لایه‌ن دادگاى نێوده‌وڵه‌تییه‌وه بۆ ده‌رچووه، به‌ڵام ئه‌مجاره له‌لایه‌ن دادگای وڵاته‌كه‌ى به تۆمه‌تێكى جیاوازتر دادگایى ده‌كرێت، ئه‌ویش تۆمه‌تى گه‌نده‌ڵییه.\nوه‌ك تێبینى ده‌كرێت له دادگاییكردنى سه‌رۆكه عه‌ره‌بییه‌كان، سه‌رۆكه‌كان به‌و یاسایه دادگایى كراون كه پێشتر له‌سه‌رده‌مى حوكمڕانى ئه‌وان دانراون یانیش خۆیان واژوویان له‌سه‌ر كردووه. ئه‌و تۆمه‌تانه‌ى ئاراسته‌ى عومه‌ر به‌شیرى سه‌رۆكى سوودانیش كرا، به هه‌مان شێوه بوو.\nبه‌گوێره‌ى راپۆرتێك كه له ئاژانسى فرانس پرێس بڵاوكراوه‌ته‌وه، چه‌ند تۆمه‌تێك ئاراسته‌ى عومه‌ر به‌شیر كراوه، عه‌لا ده‌فعولڵا به‌رپرسى پۆلیس زانیارى ئه‌وه‌ى به ئاژانسه‌كه داوه به‌شیر كاتێك بانگ كراوه، تۆمه‌ته‌كانى ئاراسته كراوه، له وانه، به‌گوێره‌ى هه‌ردوو مادده‌ى پێنج و نۆ به بوونى دراوى بیانى تۆمه‌تباره، به گوێره‌ى مادده‌ى شه‌ش به ده‌وڵه‌مه‌ندبوونى حه‌رام تۆمه‌تباره، به‌پێى ماده‌ى حه‌وتیش به‌شێوه‌یه‌كى نایاسایى دیاریى وه‌رگرتووه.\nله مانگى نیسان دواى لادانى به‌شیر سه‌رۆكى ئه‌نجوومه‌نى كاتى سوودان به به‌هاى 133 ملیۆن دۆلار دراوى بیانى له ماڵى به‌شیر دۆزراوه‌ته‌وه.


ئاکۆ برایم : ئەى خواى رەبول عالمین رزگارمان کەیت لەرۆتین . – WTARIKURD\nئەگەر پێشبڕکێ بکرێت لەسەر زۆرى رۆتین ، یان تۆمارکردن بۆکتێبیى گینیس ، ئەوا بەدڵنیاییەوە ئەیلێم ئەم مەملەکەتەى خۆمان کوللى ساڵێکى خوایى بەبێ مونافیس مەرتبەى یەکەم بەدەست ئەهێنێت .\nنازانم خۆم بێ شانسم یان خەتاى رۆتینە ، یان ئیش و کارەکانى من بەعەمرى ئەو خوایە عەرقەلە وگرفتى تێ ئەکەوێت ، سوێنتان لەسەرم نیە وام لێهاتوە ئەگەربۆ تەسلیمکردنى پارەى ئاو و کارەباش بچم یەک جانتاى سیخناخ موستەمسەک و شت لەگەڵ خۆم ئەبەم ، ئەڵێم ئێى نەوەک بیانویەک بگرن ، یان داواى شتێک لەوانەم لێ بکەن . تا کارتى زانیارى بوو، کارتى زانیارى ساڵ و مانگ ورۆژمان ژمارد، واسیتەو ئەملاو لاى دنیامان کرد ، تاسەرەمان هات ، خوشى خۆشى ئەوەیان بەگوێمان دایا کە ئەو کارتى زانیارى یە زۆر موعتەبەرە و جێگاى هەمووشتێک ئەگرێتەوە ، کەئەوەت پێ بوو ئیتر بێ خەم ، لەهیچ شوێنێک بیانوت پێ ناگرن وناڵێن فڵانەو فیسارە شت بێنە . کەچى بەداخەوە ، پاش ئەو هەموو چاوەڕوانى و هیلاکیە، هێشتا ئەو کارتە بەئەندازەى پشتگیرى ئەنجومەن و موختار قیمەتى نى یە.دەى ئەوە تەواو بوو وتیان ئەبێت هەموو کەسێک هەویە وجنسیەى تازەبکاتەوە ، دەى بۆئەوەش هەزار ئەملا ولامانکرد ، بەهەزار واسیتە و تەکلیف و رجا سەرەکەیان بۆ پێش خستم بۆ ئەم مانگى شەشە ، جا مەسەلەکە لێرەوە دەست پێدەکات .\nیەکەمیان وێراى دەست خۆشیم بۆ ئازیزانى جنسیە وئەحوال مەدەنى ، با سووکە گلەیى یەکیشیان لێ بکەم، کە ئەو هۆسە و قەرەباڵغى و ئیزدحامە ، سەبەبى رەئیسى ئەوەڵ وئاخر خۆیانن، بۆخۆیان حەز ئەکەن خەڵک ئاوا عەزاب بکێشێت و ، ئەمسەر و ئەوسەربکات و خۆشیان تووشى نارەحەتى و بێزارى ببن ، ئەگەرنا چارە زۆر زۆر سانا و ئاسانە، ئەو سروشتى ئیش و کارو شوێنى کارکردن و مامەڵەیان بۆساڵانى هەشتاکان زۆر گونجاو لەبار بوو ، بەڵام ئێستا خەڵک دەهێندە زیادى کردوە ناکرێت بەعەینەن تەریقە وتەفکیرى ئەوسا ئیش بکەین ، لازمە ئەوانیش بەچەشنى دائیرەى تەربیبە و تاپۆ و شارەوانى ، دائیرەکەیان بکەن بودوو بەش ، بەشى رۆژ هەڵات و بەشى رۆژئاوا . بەمەش بەبەردێک یەک دەرزەن چۆلەکە ئەکوژن . خەڵک ئیشى باش ئەڕوات ، مامەڵە دواناکەوێت ، زۆر و زەغت لەسەریان کەم ئەێتەوە ، موزەفە داماوەکانیشى ئاهێک یەتەوەبەبەریانا.\nوەک عەرزمکردن من سەرەى ئەم مانگى شەشیان بۆنوسیوم ، ئەگەر ماین و نەمردین ئەوا بەخزمەتى هەویەى فسفۆڕى ئەگەم ، جا بیل موناسەبە ئەو رۆژە سەردانى مەتکەبێکم کرد، بۆوەرگرتنى کارتى ئەلیکترۆنى ئینتیخابات ، کاتێک برادەرى کۆمیسۆن تەماشاى هەویەکەى کردم وسەیرى سەرو فەساڵى کردم ، لەخۆمەوە ترسم لێ نیشت ، وتم حەتمەن موشکیلەیەک هەیە . عەرزیکردم براى بەڕێزم هەویەکەت کۆنە و دەساڵى بەسەرا چووە . بۆیە ئەبێت بچیت تازەى کەیتەوە . من حەپەسام وئەبڵەق بووم ، وتم یەعنى چى تێ ناگەم ، باشە ئەمە هەویەیە یان گۆشتى هیندى وقیمەى بەرازیلى تا بەسەر چووبێت ؟! وتم : براکەم فەرموو ئەوە هەویەى ئەحوال مەدەنى ئەوە جنسیەى عێراقى و ئیجازەى سایەقى و کارتى زانیارى کارتى ئەنجومەن ، هەویەى دائیرە ، هەویەى سەندیکاى رۆژنامە نووسان ، بەچل وچوار هەزار پێغەممەر هەمووى ئیسپاتى ئەکات کە ئەوە خۆمم . باشە فەرەزنا هەویەکەم کۆنە ، فەرموو ئەوە بەڵگەى دائیرەى نفوس کە سەرەیان نوسیوە بۆ ئەو عانە . نەخێر ئەوبەڕێزە نەیکرد و نەیکرد ، وتى یەک کارتۆن هەویە و موستەمسەکت پێ بێت یەک تورى قوڕاوى ناهێنێت و ناخوا ، ئیلاو بیلان هەر هەویەى تازە و فسفۆڕیم ئەوێت .\nسەرتان نەیەشێنم چوومە خزمەت کۆمسیۆنى باڵا و شەرحى حاڵم بۆکردن،وتم برایان خوا قبوڵناکات لەم کات وزروفەدا ، کە هەمووتان ئاگادارى وەزعەکەن ، ئەزانن چ موئامەرەو تەڵەیکمان بۆنراوەتە لەلایەن مالیکى وعەرەبەکانى بەغاوە ، ئێوە لەبرى ئەوەى تەشجیعى خەڵک بکەن و ئاسانکاریان بۆبکەن تا بچین کارتەکانیان وەربگرن ، کەچى بیل عەکس بیانوى نا مەنتیقى و ناڕاست دەهێننەوە ، کەئەمەش ئەبێتە ئیزعاجکرن وبێزارى و رق وقینى خەڵک ، تا دەست بەردارى ئەو حەقە شەرعى یەى خۆى بێت . کە لەئەخیردا بەزەرەرى کورد دەشکێتەوە ، من ناڵێم شتى ناقانونى بکەن و لەخەت لابەن ، نەخێر مەخسەدم ئەوەیە کە بەعزە کێشەو گرفتێکى تەکنیکى وسادەى وەکو ئەوەى من دێتە پێشەوە ، چ پێویست ئەکات ،بەوشێوەیە مامەڵەم لەگەڵدا بکەیت . تا خوا کردى برایانى کۆمیسۆنى باڵا هەزار جار ماڵەکەیان ئاوا بێت ، بەتەلەفونێک ئەو کێشە سادە وساکارەیان بۆ من و هەزاران کەسى ترحەل کرد . کە هیچى نەئەویست . من لەسەرێکیشەوە ناهەقى ئەوبەڕێزە ناگرم کە ئاوا هەڵسوکەوت و مامەڵە ئەکات ، چونکە ئەویش بەم ئاو وهەواى رۆتین و واسیتە وتەکلیف و تەکلیف کاریەى ئێرە پەروەردە بووە ، رەنگبێت بۆخۆشى سەدان جار بۆ مامەڵەیەکى بچوک و ئاسان دەیان سین و جیم و ئەملاولایان لەگەڵدا کردبێت .\nوا ئێستا حەز ئەکات تۆڵەى خۆى لەبابابەکى قوڕبەسەرى وەکو من بکاتەوە. خاتیمەى کەلام تکا ورجا لەو بەڕێزە و زۆرێک لەبەڕێزانى دائیرە و شوێنەکانى تر ئەکەم ، تا بۆیان ئەکرێت ئاسانکارى و هاوکارى بۆخەڵکى بکەن و هەتا درەفەت و رێکارى یاسایى هەیە لەئیشەکەیاندا بەڕیان بکەن ، شتى بچوک و کەم بایەخ و لا بەلا نەکەنە گرفت و عەرقەلە .\nیەکەم:- چى دەبێت ئەکەر لەسەر تابلۆى ئاگادارى یان دیوارى ئەو جێگایە رێنمایەکان و پێداویستیەکانى ئەو مامەڵەیە بنووسرێت ، بۆئەوەى هاوڵاتى و سەردان کار بزانێت بۆاریکردنى مامەڵەى ئیشەکەى چى پێویستە ؟!. نەک وەکو ئەوەى زۆر شوێن پەیرەوى دەکەن ، دەچیتە سەرەوە نیوسەعات و سێ چارەک دەوەستیت تا دەگەیتە بەردەمى کابرا ، کاتێک تەماشاى مامەڵەکەت دەکات ، دەڵێت فلان شتى ماوە، کە دەشپرسى ئەى بۆ ناینووسن و بڵاوى ناکەنەوە ؟ دەڵى ئەوەبۆمودیرى باس بکە .\nدووەم :- بۆخۆشیان زۆر ناخۆشە،کاتێک مامەڵەیەکت دەکەوێتە لاى بەڕێزێک پێت دەڵێت : ناکرێت و نایاسایى یە ، بەڵام عانێک سەرووخوێ لێ ئاگادار دەکەیت و مەسەلەکەى بۆروون دەکەیتەوە ، حاڵى دەبێت کەهیچ کێشەیەکى تیا نى یە بەهامش یان نووسراو یان تەلەفونێک فەرزى دەکات بەسەر کابرا دا ، تا ئەو کارەبکات ، ئەمەش بۆ ئەو بەڕیزانە زۆر ناخۆش و ئیحراجیە . . جا بۆئەوەى توشى ئەو حاڵەتە ناخۆشە نەبین و ، خەڵکیش بەچاوى رق و بوغزەوە تەماشامان نەکات ، بۆچ هەر لەئەوەڵەوە خۆمان ئەو چاکە وپیاوەتى وئاسانکاریە نەکەین ، کە سوور دەزانین رێگا پێدراوە و یاسایى یەو هیچ گرفتێکى تیا نى یە؟ یان وەکو وتم شێت و شەیداى رۆتین و حەز ئەکەین هەمیشە برا گەورە بێت .\nدێهات عوسمان : مەسعود بارزانی , کوردستان بەرەو کوێ دەبات ؟؟ .


دانیشتنەكە دەستیپێكرد لەسەر یاسای بودجەی 2019 پەرلەمانی عیراق وەزیری نەوت و دارایی بانگهێشت دەكات – تۆڕی میدیایی خەڵک\nلەسەر یاسای بودجەی 2019 پەرلەمانی عیراق وەزیری نەوت و دارایی بانگهێشت دەكات\n2019/07/11 - 3:18 PM\nدانیشتنی ژمارە سی و دووی پەرلەمانی عیراق، بەسەرۆكایەتی محەمەد حەلبوسی سەرۆكی پەرلەمان دەستیپێكرد و وابڕیارە لە دانیشتنی ئەمڕۆدا لەسەر جێبەجێنەكردنی تەواوەتی بڕگەكانی بودجەی گشتی 2019، هەریەك لە وەزیرەكانی نەوت و دارایی و نوێنەرانی سەرۆكایەتی وەزیران و دیوانی چاودێری دارایی ئامادەبن كە پێشتر لەلایەن پەرلەمانەوە بانگهێشتكرابوون.\nدوانیوەڕۆی ئەمڕۆ پێنج شەممە، دانیشتنی ژمارە سی و دووی وەرزی دووەمی یاسادانانی پەرلەمانی عیراق بە سەرۆكایەتی حەلبوسی دەستیپێكرد، بڕیار بوو لە دانیشتنەكەدا دەنگ لەسەر پرۆژە یاسای هەمواری یەكەمی یاسای ئەنجومەنی پارێزگاكانی ژمارە (12)ی ساڵی 2018 بدرێت و دەنگ لەسەر پرۆژە یاسای مافی شەهیدانی بنكەی ئاسمانی و ڕاسپاردەكانی تایبەت بە چارەسەركردنی قەیرانی نیشتەجێبوون، بدرێت.\nهەروەها وابڕیارە لە دانیشتنی ئەمڕۆی پەرلەماندا، هەریەك لە وەزیرەكانی نەوت و دارایی و سەرۆكی دیوانی چاودێری دارایی و نوێنەری سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران ئامادەبن، بۆ گفتوگۆ لەسەر جێبەجێنەكردنی تەواوەتی یاسای بودجەی ساڵی 2019، وێڕای خوێندنەوەی دووەم بۆ پرۆژە یاسای یاسای پەیوەندییەكان و زانیارییەكان.\nلە دانیشتنەكەی ئەمڕۆدا، دەنگدان لەسەر پرۆژە یاسای هەمواری یەكەمی یاسای هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكان دواخراوە.\nپەرلەمانی عیراق لە بەیاننامەیەكی كورتدا ڕایگەیاند”دەنگدان لەسەر پرۆژە یاسای هەمواری یەكەمی یاسای هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكان ژمارە (12)ی ساڵی 2018 دواخرا”، بەبێ ئەوەی وادەیەكی نوێ بۆ دەنگدان لەسەری دیاریی بكات.\nبودجەی 2019عيراقپەرلەمانی عیراقعيراقهەرێمی كوردستان\nپاشماوەی پردە كۆنەكەی چەمی ماوەت-قەشان دەرهێندرا\nوەزارەتی پەروەردە بڕیارێكی لەبەرژەوەندی خوێندكاران دەركرد


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| پرێزدنت بایدن و ددان پێدانان بە ژینوسایدی ئەرمەنەکان\nApril 2021 26 - 15:15:20\nبایدن لە گوتارەکەی خۆی بە بۆنەی ناساندنی ژینۆسایدی ئەرمەنەکان لە لایەن ئیمپڕاتۆری عوسمانیی تورکان گوتی: "هەر ساڵ لەو ڕۆژە، ئێمە یادی ئەو ژیانانە دەکەین کە لەسەر دەمی ئیمپڕاتۆرێتیی عوسمانیی ژینۆساید کران؛ ئێمە جارێکی دیکە بەڵێن دەدەین کە نەهێڵین ستەمێکی ئەوهایی ڕوو بداتەوە. ئەو تاوانە لە ٢٤ ئەپڕیلی ١٩١٥ بە دەستگیر کردنی ئەقڵمەندان و كەسانی خاوەن پێگەی ئەرمەنەکان لە ئیستانبوولێ لە ڕێگەی کامپەینی ڕیشەکەند کردنی ئەرمەنەکان دەستی پێکرد کە تێیدا ئێک و نیو ملیۆن ئەرمەن دوورخرانەوە، قەتڵوعام کران، و بە کۆمەڵ بۆ مەرگ هەنێردران. ئێمە ڕێز و ستایش بۆ قوربانییەکانی Meds Yeghern مێدس یێغێرن " تاوانی مەزن" دەنێرین بۆئەوەی وەحشەتناکیی ئەو تاوانەی ئەنجام درا هەرگیز لە مێژوودا بزر نەبێ. ئێمە ئەو ڕووداوە لەبیر ناکەین و هەمیشە چاودێردەمێنین لە دژی هەر نفوزێکی زۆرداریی وکینە بە هەموو شێوە و فۆڕمەکانی..."\nلە وەختێك کە ڕەجەب تەیب ئەردۆغان هەمیشە نکۆڵی لەوە کردوە کە کوشتاری ئەرمەنەکان گەیشتبێتە ئاستی ژینۆساد، و زۆر بە سەختیی لۆبی دەکرد بۆ ئەوەی نەهێڵی کە پرێزدنت بایدن لەنێو گوتارەکەی هەڵوێستی ئەمریکایێ لەمەڕ زژینوسایدی ئەرمەنەکان بە جیهانێ ڕابگەینێ. بایدن، ڕۆژی هەینی، ٢٣ ئەپڕیلێ لە پێوەندییەکی تیلەفۆنیی ڕاستەوخۆ بە ڕەجەبی کوت بوو کە وی کوشتاری ئەرمەنەکان وەك ژینۆساید لە لایەن ئەمریکایێ دەناسێ. ئیدی ئەو بوو کە ڕۆژی دواتر، شەمو، بایدن گوتارەکەی خوێندەوە.\nلە ٢٠ ژانیوەری کە پرێزدنت بایدن سوێندی سەرۆکایەتیی یاد کرد، لە کاتێك پێوەندی بە ژمارەیێکی زۆر لە ڕێبەرانی جیهانێ کرد، وەلی ڕەجەب تەیبی لە دەرەوەی ئەو پێوەندییە دانا و گچکەترین سەرنجی پێنەدا. لە کاتی کە کاندیدی سەرۆکایەتیش بوو، بایدن لەسەر ڕەفتاری ڕەگەزپەرستانەی تورکیایێ لە دژی کوردانی کوردستانی بندەستی سووریایێ زۆر بەتوندیی هاتە دەنگ و کوتی دەبێ تورکیا بۆ ئەو هێرشانەی کردیتیە سەر کوردان لێپێچینەوەی دەگەر بکرێ.\nهەر دوای گوتارەکە بایدن، ڕەجەب کوتی، "تورکیا پارێزگاریی لە هەقیقەت دەکا لە دژی ئەو درۆیەی کە بە ژینۆسایدی ئەرمەنییەکان ناو دەبردرێ."\nپێوەندییەکانی ئەمریکا ـــ تورکیا لەو ساڵانەی دوایی گەیشتە ئاستێكی ئاوها نزم کە پێشینەی نەبووە؛ هۆکارەکەشێ ئەوە بوو کە ئەردۆغان بەردەوام دژایەتیی ئەمریكایێ دەکرد بەتایبەت دوای کۆدێتا شکاوەکەی ٢٠١٦. ئەردۆغان فەتحوڵا گولەنی بە فاکتەری ئەو کۆدێتایە لە ژێر سێبەر و پشتیوانی ئەمریکایێ دەزانی.\nگرژییەکانی نێوان ئەو دوو وڵاتە گەیشتە ئاستێك کە تورکیای ئەردۆغانێ مامەڵە دەگەڵ ڕووسیایێ بکا بۆ کڕینی سیستەمی مووشەکی لە ساڵی ٢٠١٧. لە تەنیشت هەندێش، دەنێو ئەو ڕەهەندە، ئەردۆغان زۆر بە دژواریی ڕەخنەی لە ئەمریکایێ دەگرت کە ئەمریکا پشتگیریی لە هێزەکانی کوردان لە سووریایێ دەکا. ئەردۆغان دەیویست کە پاکتاوی نەژاردیی لە کوردستانی بندەستی سووریایێ بکا و کەسێکیش ڕەخنەی لێنەگرێ!\nدەستردێژییەکانی دیکەی ئەردۆغانێ لە لیبیایێ، سوودانێ، ئێڕاقێ بە نیازی زندیی کردنەوەی ئـیمپڕاتۆرێتیی عوسمانیی هێسك ڕزیو، و سیاسەتی خراپی ئەردۆغانێ لەگەڵ وڵاتانی ئۆڕوپایێش هۆکارێکی دیکەی تێکچوونی پێوەندییەکانی تورکیایێ بوو لەگەر ئەمریکایێ و وڵاتانی دیکەی ڕۆژاوایێ. ئیدی کار گەیشتە ئەوە کە پرێزدنت بایدن، شەهامەتمەندانە، کوشتاری ئەرمەنەکان لە ساڵی ١٩١٥، وەك ئێکەك لە گەورەترین ژینوسایدی سەدەی بیست بناسێنێت.\nهەر دوای گوتارەکەی بایدن، خانمی نانسی پێلۆسیی، سەرۆکی خانەی جڤاکی نوێنەران لە کۆنگرێسی ئەمریکایێش لە پەیامەکەی خۆی گۆتی، "کوشتاری ئەرمەنەکان کارەساتێكی گەورە بوو لە سەدەی بیستەم...ئێمە ئەرکی ئەخلاقییمان لەسەرە کە نابێ لەبیری بکەین..." پێلۆسیی لە درێژەی قسەکانی ئاماژەی بە سیاسەتی دوژمنکارانەی تورکیایێ لە دژی کوردانیش کرد و کوتی، "هێرشەکانی دژوواری تورکیایێ بۆ سەر کوردان وەبیرهێنانەوەیێكی ترە لەو مەترسییە سامناکەی کە ئێمە لە ژیانی خۆمان دەبینین..."\nئەو هەڵوێستە نوێیەی ئەمریکایێ لە دژی تورکیایێ بەیانگۆی ئەو ڕاستییەیە کە تورکیا چیدی ئەو پێگە گرینگەی لە لایەن ئەمریکایێ نەمایە، و ئەمریکا و وڵاتانی دیکەی ناتۆش هەر هێندە نرخ بۆ ئەندامێتیی تورکیایێ لە ناتۆ دادەنێن هێندەی تورکیا نرخ بۆ ناتۆ دادەنێ. ئەو گۆڕانکارییە مەزنە لە سیاسەتی ئەمریکایێ لە بەرامبەر تورکیایێ وەرچەرخانێکی مێژوویی مەزنە و ئاگەدار کردنەوەیێكی توندە بۆ تورکیای ئەردۆغانێ کە جیهان لەو سیاسەتگەلە سەقەتە ماندوو بوە و چیدی بە هۆی ئەوەی بەنێو "هاوپەیمانی ڕۆژاوایە" چاو لە ملهوڕیی ئەردۆغانێ ناپۆشرێ.\nئەو گۆڕانکارییە دەکرێ وەکی سەرەتایێك لە سیاسەتێكی نوێی ئەمریکایێ حسێبی لەبۆ بکرێ کە تێیدا سەرەتای کۆتایی پێهێنانی ڕژێمی تۆتالەتێریی ئەردۆغانێی تێدا ببیندرێ. لە لایێکی دیکە، لە وانەیە ئەردۆغان ئەو گۆڕانکارییە لە سیاسەتی ئەمریکایێ لەناو باوەڕەکانی ئیسلامیی ــ ڕەگەزپەرستیی خۆی لە تورکیایێ بۆ بەهێز کردنی پێگەی خۆی بەکار بهێنێ.\nبەڵام، لەهەر حاڵەتێك، سەردەمی سیاسەتی ئەردۆغانێ ١٠٣ ساڵە، لەگەڵ داڕمانی ئیمپراتۆرێتییە گەنیوەکەی عوسمانیی بەسەر چوە و ئاستەمە جیهانی سەدەی ٢١ تەحەمولی سیاسەتێك بکا کە ئاوێتەی ئیسلامی سیاسیی و شۆڤێنیزمی تورکیی بێ.\nئەو سەرکەوتنە کە بەرهەمی خەباتی بێوچانی دیپلۆماسیی ئەرمەنەکانە، لە میللەتی ئەرمەن پیرۆز بێ. هەروەك چلۆن ئەو دەسکەوتە بۆ میللەتی ئەرمەن سەرکەوتنە، لە ئاستێکی دیکە بۆ میللەتی ئێمەش دەسکەوتێکی مەزنە. میللەتانی کورد و ئەرمەن لە بەرامبەر تورکیای ڕەگەزپەرست و تاریك ئێك سەرنوێشتی نێوکۆییان هەیە.


شازده بچكۆله له گوڵی كه‌ویری پرسی: بنیامه‌كان له كوێن؟\nگوڵ گوتی: بنیامه‌كان؟ پێموایه شه‌ش حه‌وت دانه‌یه‌ک ده‌بن. زۆر ساڵ پێش دیتمن! به‌ڵام كه‌س نازانێ له كوێ په‌یدایان ده‌بێ. با ده‌گه‌ڵ خۆی ده‌یانبا. ئاخر نه‌كا بنیامه‌كان ڕیشه‌یان نییه له‌و بێ ڕیشه بوونه زۆر دڵته‌نگن!\nهه‌ندێ جار، ویــستــی گوتن یا نووسینی هه‌ندێ شت له ویستی ماچ كردنی خۆشه‌ویسته‌که‌ت كه خه‌وتووه، ده‌چێ! ده‌ترسی ئه‌گه ماچی كه‌ی، وه‌خه‌به‌ر بێ و خه‌ونێكی خۆشی به نیوه‌چڵی بمێنێته‌وه! ئه‌گه‌ریش ماچی نه‌كه‌ی، حه‌سره‌تی ماچ كردنی له خه‌ودا، به دڵت ده‌مێنێته‌وه! یان له‌وه ده‌چێ بته‌وێ كارێک بكه‌ی به‌ڵام بترسێی ئه‌و جۆره‌ی ده‌ته‌وێ، بۆت نه‌كرێ! وه‌ک ئه‌وه‌یه ویستی مردنت هه‌بێ به‌ڵام له‌وه بترسی له‌وێش خودایه‌ک نه‌بێ، ڕێک وه‌ک ئێــــــــره بێ!\nهه‌ندێ جار بڕیــــــــاری گوتن یا نووسینی هه‌ندێ شت وه‌ک ئه‌وه‌یه له سه‌ر لێواری تیژی ژیان وه‌ستابی... له‌وێ كه ژیان پاڵی به مه‌رگه‌وه داوه و سێبه‌ریان كه‌وتۆته سه‌ریه‌ک و لێک ناكرێنه‌وه!\nكه نووسه‌رێک ده‌مرێ، قاره‌مانه‌كانی چیرۆكه ناته‌واوه‌كه‌ی، چییان به سه‌ردێت؟ چاره‌نووسه ناته‌واوه‌كه‌یان به ده‌ست كێ ده‌نووسرێ؟


کوا دەوڵەتو دامەزراوەی بەهێزو یەکگرتو تا نەهێڵێت ووڵات داگیر بکرێت..؟ – Dengekan\nکوا دەوڵەتو دامەزراوەی بەهێزو یەکگرتو تا نەهێڵێت ووڵات داگیر بکرێت..؟\nbyMozafar Abdullah\tJune 4, 2018\tGeneral\nلە چەند ڕۆژی ڕابردودا دوو ڕوداو ، کە بە جۆرێک لە جۆرەکان پەیوەست بوون پێکەوە، ئەوانەش لەشکرکێشی چەند بارەی سوپای تورکیاو گرتنەوەی ئاوی دیجلە بوو، بونە دوو ڕوداو و هەواڵی گەورەو گەرمی میدیاکانو پرسو ڕای گشتی .بە تایبەتی ڕوداوی لەشکرکێشی یەکە ،کە ئەمە نە یەکەم جارەو نە دوا جاریش دەبێت، بوە هۆی بەرزبونەوەی دەنگی ناڕەزایەتی بەشێک لە خەڵکیو لایەنە سیاسی یەکانو ئەندام پەرلەمانەکان لە ئاستی کوردستان و عێراق.\nوە بە شیوەیەکی گشتیش ئەوانەی ناڕەزایەتی یان دەربڕیوە ،بە تایبەتی ئەو چەند ئەندام پەرلەمانەی کوردستان ،لە راگەیاندنیکدا داوای هەڵوێستگیری لە پەرلەمانو حکومەتی هەرێم و عێراق دەکەن بۆ دەرکردنی هێزی سەربازی ترکیا.\nدیارە هیچ گومانیش لەوەدانی یە کە ئەم لەشکرکیشی یەی دەوڵەتی تورکیا بۆ کوردستان ، بە جیا لە گۆشە نیگای جیاوازوناکۆکی ئێمەوە بۆ نیشتیمانو دەوڵەتو سەروەری یاساییو ئەمانە، بەڵام هەر لە ڕوانگەی یاساو ڕێسا نێو دەوڵەتی یە بۆرژوایی یەکانیشەوە خۆی لە خۆیدا پێشیلکاری یە. جا پرسیارەکە لێرە ئەوەیە کوا ئەو دەوڵەتو دامەزراوە لە عیراقدا کە کوردستانیش بەشێکە لێی تا سەروەری خۆیان بپارێزنو بەرگری لێ بکەن وا هەندێک لە خەڵکو ئەو لایەنانەو ئەندام پەرلەمانانە داوا دەکەن تا لە دژی ئەم لەشکرکیشی یەی تورکیا هەڵویست وەرگرێت و وەدەریان نێت؟\nبە ڕای من وەڵامی ئەم پرسیارە سادەیە زۆر ڕۆشنە ئەویش ئەوەیە کە شتێک نی یە بە ناوی دەوڵەتو دامەزراوەی بەهێزو یەکگرتو لەسەر ئەم پارچە جوگرافیەی کە پێی دەڵێن عێراقو هەرچەندە رەسمیەتی نێودەوڵەتیشی هەیە.\nلێرەدا بە پێویستی دەزانم کەمێک ئەم وەڵامو ڕایەم ڕوشن کەمەوە.\nوەک ئاشکرایە لە ساڵی ١٩٩١ ئەمریکا بۆ بەرژوەندنی یەکانی خۆی بەبەهانەی جۆراجۆرەوە گەورەترین شەڕو داگیرکاری لە دژی عێراق بەرپاکرد. ئەگەر چی ئەمریکا ئەو کات مەبەستی لەو شەڕە روخانی ڕژێمی بەعس نەبو. بەڵام هەر بۆ بەرژەوەندی یەکانی خۆیان کوردستانیان بە کردەوە لێی دابڕی بێ ئەوەی بیکەن بە ووڵاتێکی سەربەخۆ.سەرەنجام وەک کەمپێکی ئاوارەییان لێکردو پارتی و یەکێتیشیان وەک دوو هێزی عەشیرەتی وچەکدارکرد بە پاسەوانی ئەم کەمپی ئاوارەیییەو خەڵکەکەشی لەسەر خێرو هاوکارییە نێودەوڵەتی یەکان دەژیان.\nپاشان لە درێژەی هەمان سیاستو ستراتیژی باڵی ڕاستڕەوی بۆرژوا ئەمپریالیستی ئەمریکا جاڕێکی تر بەبەهانەی جۆراوجۆرەوە ساڵی ٢٠٠٣ شەڕیان بەرپاکردەوەو ئەم جارە عێراقیان تەواو داگیرکردو ڕژێمی فاشی قەومی و نیمچە ئیسلامی بەعسیان ڕوخاند.دوایی زیاتر لە دوو ساڵ بەڕیوەبردنی لە لایەن ئەمریکاوە بە سەرپەرشتی پۆل برێمەر کۆمەڵێک دەستەو تاقمی چەتەو ڕێگرو ئینسانی کوژی ئیسلامی و قەومی یان هەروەک کوردستان کرد بە دەسەڵاتدار.بۆ شەرعیەتدان بە دەسەڵاتەکەیان هەر چەند ساڵ جاڕیکیش گاڵتەجاڕی یەک بەناوی هەڵبژاردنی پەرلەمانو حکومەتەوە بەڕیدەخەن . ئیتر لەو ساوە یانی نزیک بە سی ساڵە کوردستان و ١٥ ساڵیشە هەمو عێراقیان کردۆتە گۆڕەپانی ململانێ سیاسی وشەڕی بە کردەوەی نێوان ئەو لایەنانەو دەخاڵتو لەشکرکێشی ڕژێمەکانی ناوچەکەو گیژاوو کارەساتی گەورەیان بۆ خەڵکەکەی پێکهێناوە.تورکیاو ئێرانو زۆر ڕژیمی تریش لەشکرکێشی و تەڕاتێنی خۆیانی تێدا دەکەن.بەم شێوەیە کوردستانو عێراقیان کردوە بە لاوازترین دەوڵەت کە خاوەنی هیچ دامەزراوەیەکی یەکگرتوو بەهێزی وەک پەرلەمانو حکومەتو سوپاو..هتد نی یە.ئەوەی هەیە وەک ووتمان تەنها دەسەڵاتی میلیشایی کۆمەڵێک باندە بەناوی پێهاتەی دینیو تایەفیو قەومو خێڵو بنەماڵەیی یەوە.ئەمانەش گرێدراون بە خودی ئەمریکاو تورکیاو ئێرانو سعودیەو ..هتد.\nبۆیە مایەی گاڵتەجاری یە کە ئەم ئەندام پەرلەمانانە ، کە دڵنیام لە ئێمە باشترئەم ڕاستی یانە دەزانن، بەڵام داوا لەم دەسەڵاتە دەکەن تا هەڵوێست وەگرێت لە دژی لەشکرکێشی تورکیا.\nئاخر ئەمانە خۆیان وەک ئاماژەمان پێدا لەئاکامی شەڕو لەشکرکێشی ئەمریکاو ڕوخانی دەوڵەتی عیراق ،کە لە لایەن حزبو ڕژێمێکی زۆر بەهێزی قەومیو نیمچە ئیسلامی فاشی وەک بەعسو سەدام بەڕێوە دەبرا هاتنە سەر دەسەڵات، ئیتر چۆن دەیانەوێتو دەتوانن هەڵویست وەرگرن لەدژی لەشکرکیشی تورکیاو دەوڵەتو ڕژێمەکانی ناوچەکە.\nجا ئەوەی ئەمریکاو هاوپەیمانەکانیشی بۆ نایانەوێتو ناتوانن عێراق ببێتەوە ئەو دەوڵەتە بەهێزە سەربەخۆیەی وەک بەعس کە بتوانێت سەروەری خۆی بپارێزێت ئەوە بێگومانە ئەوکات ئەو دەوڵەتە بەهێزە یەکەم هەنگاو دژی شەڕو داگیرکاری و لەشکرکیشی ئەمریکاو هاوپەیمانەکانی دەوەستێتەوە.\nبۆیە ئەوە نزیک بە سی ساڵە هەم عێراق بە کوردستانیشەوەو هەم ناوچەکە لە بەردەوامی شەڕو کارەساتوقەیرانی سیاسیو کۆمەڵایەتیو ئابوریدایە ،کە ڕزگاربونو دەرچونی وا ئاسان نی یە. نە لە تواناییو نە لە ویستی ئەمریکاو ڕژێمەکانی ناوچەکەیە کۆتایی بەم قەیرانانە بێنن.هەمویان قازانج لەوە دەکەن کە ئەم دۆخە قەیراناوی یە درێژەی هەبێت.بەڵام بێگومانە کە سەرەنجام هەر کۆتایی پێ دێت .جا چ ئەوەی بە سەرکەوتنی یەکێک لە زلهێزەکانی دونیاو هاوپەیمانەکانیان تەواو بێت یاخود سەرەنجامی ناڕەزایەتی و ڕاپەرینی جەماوەری ستەمدیدەو ئازادیخواز کۆتایی بە دەسەڵاتی ئەم دەستەو تاقمانەو بێنێتو ڕێگاش بگرێت لە دەخاڵەتی هەر دەوڵەتێکی ناوچەیی و جیهانی و وەک هەر دەوڵەتێکی ئاسایی جیگاوڕیگا پەیدا بکاتەوە لە پەیوەندی یە نێو دەوڵەتی یەکانەوە . ئەگەرچی هەردوو ئاییندەکە بە ڕای من وا نزیک نایاتە بەرچاو .بەڵام دەسکۆتاکردنوروخانی دەسەڵاتی ئەم تاقمانە لە ئاستی کوردستانو عیراق پێشمەرجی هەر ئاڵوگوڕیکە بە قازانجی ئەمنو ئاساییشی خەڵکیو پاراستنی سەروەری یاسایی ئەم ووڵاتە.\nPrevious چه‌ند قه‌سیده‌یه‌كی شاعیر قاسم سعودی … و: نه‌ژاد عزیز سورمێ\nNext مردنێکی له‌بیرکراو شه‌کیب عه‌قراوی سه‌ندوقه داخراوه‌که‌ی پاراستن … فــەهـــد گـــردەوانـی\nبۆچی دەبێت شارەزای فەلسەفەی مۆڕاڵ بین؟.. ئازاد شکور\nDec 19, 2021\tClosed\nبیره‌وه‌ریه‌كانیان به پێی پێداویستیه‌كانی رۆژ ده‌نوسنه‌وه ! عیماد عه‌لی\nگەر لێرەبایت … کاوە عوسمان عومەر\nحەزدەکەم ئەوەندە بژیم …. سەباح ڕەنجدەر


دوورگەی ئایسلاند و سكۆرسیزی - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nدوورگەی ئایسلاند و سكۆرسیزی\nسینەما Jan 26, 2021\nفيلمى (Shutter island 2010) فیلمێکی سایکۆلۆجیی هەست بزوێنە و لەلایەن دەرهێنەری ناوداری ئەمریکی مارتن سکۆرسەیسیەوە کاری دەرهێنانی بۆ کراوە، مارتن لەدایکبووی ساڵی ١٩٤٢ە دەرهێنەر و پرۆدیوسەر و سکرین رایتەر و ئەکتەریشە، یەکێکە لە ناوە دیارەکانی هۆلیودە، هەروەها بە یەکێک لە دەرهێنەرە زۆر گرنگەکان دادەنرێت لە مێژوی سینەمادا. کارەکانی مارتن زیاتر لە دەوری کۆمەڵێک بیرۆکەی وەک ناسنامەی ئیتاڵی-ئەمریکی، کۆنسێپتی کاسۆلیکی وەک گوناح و باوەڕ و رزگار بوون لەلایەن عیسای پێغەمبەرەوە، ماشیسمۆ کە بە مانای پیاو بوون دێت (پیاو بوون بەو مانایەی کە بەرپرسیارە و ئەرکی پاراستن و بەرگری کردنی خێزانێکی هەیە )، هیچگەرا، تاوان و زۆرێک لە فیلمەکانی بەوەدا دەناسرێنەوە کە توند و تیژییان تێدایە و زمانێکی بازاڕییان تێدا بەکار هاتووە، هەروەها میوزیکی ڕۆک لە فیلمەکانیدا هەمیشە بەرگوێ دەکەوێت و ئامادەیی هەیە.\nلە ١٩٩٠ فیلم فاوندەیشنی دامەزراند کە رێکخراوێکی نا حوکومییە بۆ فیلم، لە ساڵی ٢٠٠٧ ۆرڵد سینەما فاوندەیشنی دامەزراند، لە ساڵی ٢٠١٧دا پرۆژەی کەلەپوری فیلمی ئەفریقیی ناساند.\nلە ساڵی ١٩٥٤دا مارشاڵێکی فیدراڵی بە ناوی تێدی دانیێڵس و هاوکارەکەی بە ناوی شاک ڕاسپێردراون بۆ لێکۆڵینەوە لە دیارنەمانی نەخۆشێک لە نەخۆشخانەی ئاشکلیفی شەتەر ئایلاندی لە نزیک بۆستن. نەخۆشخانەکە تایبەتە بە چارەسەر کردنی ئەو تاوانبارانەی کە نەخۆشیی دەرونییان هەیە، لێکۆڵەرەکان دەست دەکەن بە لێکۆڵینەوە لە دیار نەمانی ڕەیچڵ سۆلاندۆ کە نەخۆشێکی نەخۆشخانەکەیە و بەهۆی کوشتنی هەر سێ منداڵەکەیەوە بە ڕێگای خنکاندن لەو نەخۆشخانەیە زیندانی کراوە، لێکۆڵەرەکان ناچار دەبن بۆ ماوەیەک لەو دورگەیە بمێننەوە بەهۆی هەڵکردنی زریان و کەش و هەوایەکی نالەبارەوە، هەموو هۆکارەکانی پەیوەندی کردنیان بە دەرەوەی دورگەکە دەپچڕێت و لە هەمان کاتدا کۆمەڵێک لە زیندانییان هەڵدێن، کە بە مەترسیی گەورە دادەنرێن لەسەر کۆمەڵگا. تێدی بەڕێوبەری نەخۆشخانەکە دەبینێت کە ناوی دکتۆر جۆن کۆڵییە و لێکۆڵەر داوای لێ دەکات دۆسیەی هەمو کارمەندانی نەخۆشخانەکەی بخاتە بەر دەست بەڵام، دکتۆر جۆن ڕەتی دەکاتەوە هەر وەک چۆن پشکنینی منارەکە و ژووری سی رەت دەکاتەوە بە بیانوی ئەوەی کە منارەکە پێشوەخت پشکنراوە. دوای هەوڵێکی زۆر تێدی و هاوەڵەکەی دەتوانن پشکنینەکە ئەنجام بدەن بەڵام شۆک دەبن بە گەڕانەوەی زیندانیی هەڵهاتوو دانیێڵز سۆلاندۆ، بەبێ هیچ زانیارییەکی قاییلکەر سەبارەت بەو شوێنەی کە بۆی ڕۆیشتووە. ئەو ماوەیە تێدی بە بەردەوامی خەونی ناخۆش و ترسناک دەبینێت بە هاوسەری کۆچکردویەوە دۆلۆریس شاناڵ کە گوایا بە ڕوداوی ئاگر کەوتنەوە مردووە. لە کاتی لێکۆڵینەوەدا لە ناو نەخۆشخانەکەدا تێدی نەخۆشێک دەبینێت، خانمێکە گوایا هاوسەرەکەیی کوشتووە، خانمەکە بە نهێنی بۆی دەنوسێت "ڕاکە" تێدی گومان لە بوونی شتێکی نا اسایی و مەترسی دار دەکات لە دژی ئەنجام بدرێت.\nئەم فیلمە لە ڕۆمانێکی دێنیز لیهانەوە وەرگیراوە کە ساڵی ٢٠٠٣ بڵاو کراوەتەوە، لیۆناردۆ دێکاپریۆ ڕۆڵی تێدا دەگێڕێت و باس لە ڕوداوی دیار نەمانی بکوژێک دەکات لە ساڵی ١٩٥٤دا لە یەکێک لە نەخۆشخانە دەرونییەکانی تایبەت بە تاوانباران، مارشاڵێکیش لەم ڕووداوە دەکۆڵێتەوە و شتەکان زۆر ئاڵۆز و لوغزاوی دەردەکەون لە نەخۆشخانەکە، ڕوداوەکان لە دەوری جەنگێکی دەروونی دەسوڕێنەوە لە نێوان نەخۆشەکاندا، چۆنیەتیی دەربڕینی خەمەکانیان و هاڵهاتن بەرەو وەهم، ماوەی فیلمەکە ١٣٨ خولەکە و داهاتەکەی ٢٩٠ ملیۆن دۆلاری تێپەڕاندووە، هەروەها بەخێرهاتنێکی باشی لێکرا لەلایەن ڕەخنەگرانی بواری سینەماوە و پاش ماوەیەک چووە ڕیزی باشترین فیلمەکانی دونیاوە.\nمارتن سكۆرسیزی، فیلمساز و بەرھەمھێنەر و سیناریۆنووس و نواندنكاری ئەمێریكی؛ لە ١٧ی تشرینی یەكەمی ساڵی ١٩٤٢ لە نیویۆرك لەدایكبووە. بەشێكی زۆر لە فیلمەكانی بە باسە توندوتیژییەكانی و میوزیكە ڕۆكەكانی دەناسرێنەوە. ساڵی ١٩٩٠ ڕێكخراوێكی بەرھەمھێنانی فیلم بەبێ دەستكەوت و ساڵی ٢٠٠٧ ڕێكخراوی سینەمای جیھانی دادەمەزرێنێت، ساڵی ١٩٦٤ لە كۆلێژی نیویۆرك بڕوانامەی دبلۆم لە ئەدەبی ئینگلیزی و ساڵی ١٩٦٦ ماستەر لە ھونەرە جوانەكان لە ھەمان كۆلێژ بەدەست دەھێنێت. ساڵی ١٩٦٧ یەكەم فیلمی بەناوی (Who’s That Knocking At My Door) بەرھەم دەھێنێت، كە لە ڤێسیڤاڵی فیلمی شیكاكۆدا نمایش دەكرێت. پاشان ساڵی ١٩٧١ دەچێتە ھۆڵیود و چاوی بە چەندین دەرھێنەری لێھاتوو دەكەوێت وەك "Steven Spielberg و Francis Ford Coppola و Brain De Palma و George Bertha"، كە ھاندەری دەبن بۆ ھەنگاونان بەرەو ھۆڵیود و فیلمی باشتر. سكۆرسیزی لەو دەرھێنەرانەیە كە لە فیلمەكانیدا نواندنكار و تەكنیككاری دووبارە بەكاردەھێنێت، بۆ نموونە: نۆ فیلم لەگەڵ "ڕۆبێرت دی نیرۆ" و پێنج فیلم لەگەڵ "لیۆناردۆ دی كاپریۆ" و ھەروەھا "ثێلما سكۆنمەیكەر"ی ئێدیتەر (دەستكاریكار) كە سەرجەم فیلمەكانی سكۆرسیزی دەستكاری كردووە. مارتن سكۆرسیزی براوەی چەندین خەڵاتی جیاجیایە بۆ باشترین دەرھێنەر و باشترین فیلم و سینەماتۆگرافی و بە یەكێك لە كاریگەرترین فیلمسازەكانی مێژووی سینەما دادەنرێت.


ANF | یادی شه‌هیدان به‌دران، محه‌مه‌د، موراد، عوسمان و عه‌بدولكه‌ریم كرایه‌وه\nگه‌ریلای هه‌په‌گه سه‌عید تانت (به‌دران جوودی) و ٤ چه‌كداری دیكه به ناوه‌كانی محه‌مه‌د تانت، موراد ئاتاك (زه‌كی)، عوسمان ئیلهان و عه‌بدولكه‌ریم ئیزه‌ر كه له ئه‌نجامی هێرشی ئاسمانی شه‌هیدبووبوون، یادیان كرایه‌وه.\nدووشه‌ممه, 22 Apr 2019, 20:00\n٢٢ی نیسانی ٢٠١٧ له سنووری قه‌زای ئامێدیی باشووری كوردستان له ئه‌نجامی هێرشی ئاسمانیی ده‌وڵه‌تی توركی داگیركه‌ر گه‌ریلای هێزه‌كانی پاراستنی گه‌ل (هه‌په‌گه) سه‌عید تانت ناسراو به به‌دران جوودی له‌گه‌ڵ ٤ چه‌كداری دیكه به ناوه‌كانی محه‌مه‌د تانت، موراد ئاتاك (زه‌كی)، عوسمان ئیلهان و عه‌بدولكه‌ریم ئیزه‌ر شه‌هیدبوون.\nئه‌مڕۆ له وارگه‌ی په‌نابه‌رانی شه‌هید ڕۆسته‌م جوودی له قه‌زای مه‌خموور مه‌ڕاسیمی مه‌ولوود ساز كرا و به درووشمی «شه‌هید نامرن» یادی ئه‌و شه‌هیدانه كرایه‌وه. هاوڵاتییان سه‌ردانی گۆڕی شه‌هیدانیان كرد.


دكتۆر عارف گۆران: دەبێت ئەو ڕاستیە بزانین، كە ھیچ ڤاکسێنێک سەد لە سەد نەخۆش ناپارێزێت\nئەحمەد 27/07/2021 - 09:41 هەواڵ/تەندروستی\n4- پێنج مانگ پێش ئێستا لە نووسینێكمدا ئاماژەم بەوە كرد، کە مردن بە ھۆی ڤایرۆسی کۆرۆنا دوای وەرگرتنی ڤاکسین دەبێت بە دیاردەیەکی دەگمەن . ھەفتەی ڕابردوو لێکۆلینەوەیەکی گەورە لە ئەمریکا بلاوکراوەتەوە، كە لە کۆی ھەژدە ھەزار مردن بە ھۆی ڤایرۆسی کۆرۆنا کەمتر لە ١٪ لەو نێو ئەو کەسانەدا بووە، کە ھەردوو ژەمی ڤاکسینەکانیان وەرگرتووە ، بە واتایەکی تر بە گوێرەی ئەو ئامارانەی کە تاکوو ئێستا لەبەردەستە ڤاکسینەکان بە رێژەی ٩٩٪ خەلک لە مردن بە ھۆی کۆرۆنا دەپارێزێت .\nدکتۆر عارف گۆران، پسپۆری ڕاوێژکاری نەخۆشیەکانی ھەناو- لەندەن


جێگرى سه‌رۆك په‌رله‌مان:دانیشتنى نائاسایی په‌یوه‌سته به‌گه‌یشتنى كابینه‌ى وه‌زارییه‌وه\nالأحد 03 أيار 2020 - 10:09\nبه‌شیر حه‌داد جێگرى دووه‌مى سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران دیاریكردنى دانیشتنى متمانه‌دان به‌ڕه‌وانه‌ى ناوه‌كانى كابینه‌ى وه‌زارییه‌كه له‌لایه‌ن مسته‌فا كازمى سه‌رۆك وه‌زیرانى ڕاسپێردراوه‌وه په‌یوه‌ست كرد.\nحه‌داد به‌ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع)ڕایگه‌یاند"كازمى كارنامه‌ى حكومه‌ت ڕه‌وانه كردووه پێشبینیش ده‌كه‌ین له‌ڕۆژانى داهاتوودا ناوه‌كانى كابینه وه‌زاریه‌كه‌یش ڕه‌وانه بكات،وله‌دواى گه‌یشتنى ناوه‌كان واده‌ى سازكردنى دانیشتنى تایبه‌ت به‌متمانه‌دان دیارى ده‌كرێت".\nله‌باره‌ى میكانزمى ده‌نگدانه‌كه حه‌داد ڕوونیكرده‌وه"دانیشتنى متمانه‌دان له‌هۆڵى كۆنگره‌كان ده‌بێت له‌به‌ر فراوانى هۆڵه‌كه وله‌نێوان په‌رله‌مانتارێكه‌وه بۆ په‌رله‌مانتارێكى تر ڕووبه‌رێك ده‌بێت بۆ خۆپارێزى ته‌ندروستى"،دووپاتیشیكرده‌وه"سه‌رجه‌م ڕێوشوێنه ته‌ندروستى وخۆپارێزییه‌كان له‌كاتى دانیشتنى ده‌نگدان له‌سه‌ر حكومه‌ته‌كه‌ى كازمى په‌یڕه‌وده‌كرێت".\nوتیشى"سه‌رۆكایه‌تى په‌رله‌مان داواى له‌په‌رله‌مانتاران كردووه سبه‌ى دووشه‌ممه ئاماده‌بن له‌به‌غدا وه‌كو ئاماده‌كارییه‌ك بۆ سازكردنى دانیشتنه‌كه له‌ڕۆژانى داهاتوودا"،ئاماژه‌یشى دا"ڕه‌نگه دانیشتنه‌كه له‌كۆتایی ئه‌م هه‌فته‌یه بێت".\nمحه‌مه‌د حه‌لبوسى سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران ڕێنمایی دابوو به‌ئاماده‌بوونى په‌رله‌مانتاران سبه‌ى دووشه‌ممه بۆ به‌غدا.\nوتیشى"گه‌شتێك له‌هه‌ردوو فرۆكه‌خانه‌ى هه‌ولێر وسلێمانى وگه‌شتێكیش له‌فرۆكه‌خانه‌ى به‌سڕه ئاماده‌كراوه بۆ گواستنه‌وه‌ى په‌رله‌مانتاران سبه‌ى دووشه‌ممه بۆ به‌غدا"،ڕوونیشیكرده‌وه"دواتر واده‌ى سازكردنى دانیشتنه‌كه دیارى ده‌كرێت".


ئەمرۆ لەمێژوودا – پەڕە 3 – History Of Kurd\nHome / ئەمرۆ لەمێژوودا (page 3)\n2017-07-03\tئەمرۆ لەمێژوودا لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەمرۆ لە مێژوو\nئەمرۆ لە مێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە روویداوە لە سالانى رابردوو بە درێژایی مێژوو. 3/7/1981ز، بۆ یەکمجار هەواڵى نەخۆشی ترسناکى(ئایدز) بڵاوکرایەوە. 3/7/2008ز، کۆچى دوایی( دکتۆر عەبدولوەهاب مسیری) گەورە نوسەرى میسری. 3/7/1835ز، سولتان محمود فەرمانى دا بە عەلی عەشقەر بچێتە بەغدا بۆ سەرپەرشتی …\n2017-07-02\tئەمرۆ لەمێژوودا لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەمرۆ لە مێژوو\nئەمرۆ لە مێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە روویداوە لە سالانى رابردوو بە درێژایی مێژوو. 2/7/1958ز، بە فەرمى هەلوەشاندنەوەى یەکێتى نێوان شانشینى عێراق و ئوردن ڕاگەیاندرا. 2/7/1963ز، سالح مهدى عماش ئەندامى سەرکردایەتى رژێمی عێراق هێرشی سوپای عێراقی بۆ سەر باشوورى کوردستان بە سەیرانێکى …\n2017-07-01\tئەمرۆ لەمێژوودا لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەمرۆ لە مێژوو\nئەمرۆ لە مێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە روویداوە لە سالانى رابردوو بە درێژایی مێژوو. 1/7/2003ز، کردنەوەى فرۆکەخانەى هەولێر 1/7/2004ز، ئامادەکردنى سەدام حوسێن و هاوەلەکانى لە بەردەم دادگاى تاوانەکاندا لە عێراق. 1/7/1959ز، کۆچى دوایی( هاشم الرفاعی) خاوەنى قەسیدەى( نامەیەک لە شەوى لە سێدارەداندا) …\n2017-06-30\tئەمرۆ لەمێژوودا لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەمرۆ لە مێژوو\nئەمرۆ لە مێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە روویداوە لە سالانى رابردوو بە درێژایی مێژوو. 30/6/1930ز، پەیمانى نێوان عێراق و بەریتانیا مۆرکرا بۆ بە ئەندام بوونى عێراق لە کۆمەلەى گەلاندا. 30/6/1963ز، فرۆکەکانى سوریا هاوکارى فرۆکەکانى عێراقیان کرد لە بۆردومان کردنى ناوچەکانى باشوورى عێراق. …\n2017-06-29\tئەمرۆ لەمێژوودا لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەمرۆ لە مێژوو\nهەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە روویداوە لە سالانى رابردوو بە درێژایی مێژوو. 29/6/762ز، دانانى بەردى بناغەى شارى بەغداد لەلایەن ئەبو جەعفەرى مەنسورەوە. 29/6/1925ز، لە سێدارەدانى شێخ سەعیدی پیران و هاوەڵەکانى لە دیاربکر 29/6/1966ز، ڕێکەوتنامەى شەڕ وەستان مۆر کرا لەلایەن مستەفا بارزانى و عبدالرحمان …\n2017-06-28\tئەمرۆ لەمێژوودا لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەمرۆ لە مێژوو\nئەمرۆ لە مێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە روویداوە لە سالانى رابردوو بە درێژایی مێژوو. 28/6/1914ز، یەکێک لە سربە نیشتیمانییەکان( ئەرشیدۆفی) جێگرى شاى نەمساى کوشت، کە بوو هۆى سەرهەڵدانى بڵێسەى شەڕى یەکەمى جیهانى دواى کەمتر لە مانگێک لە تەمووزى هەمان ساڵ. 28/6/1930ز، کۆمەڵەى …\n2017-06-27\tئەمرۆ لەمێژوودا لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەمرۆ لە مێژوو\nئەمرۆ لە مێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە روویداوە لە سالانى رابردوو بە درێژایی مێژوو. 27/6/1977ز، سەربەخۆیی (جیبۆتى) لە فەرەنسا. 27/6/1985ز، کۆچی دوایی(بورهان قانیع)ى نوسەر لە هەولێر 27/6//1979ز، کۆبوونەوەى پارتى دیموکراتى کوردستانى ئێران و پارتى دیموکراتى کوردستانى عێراق بۆ چارەسەرکردنى کێشەکانى نێوانیان(حدکا) و …\n2017-06-26\tئەمرۆ لەمێژوودا لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەمرۆ لە مێژوو\nئەمرۆ لە مێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە روویداوە لە سالانى رابردوو بە درێژایی مێژوو. 26/6/1945ز، مۆرکردنى پەیمانى سانفرانسیسکۆ کە بە پێی ئەو پەیمانە رێکخراوى یۆنسکۆ دامەزرا. 26/6/1992ز، شاندێکى فەرەنسى سەردانى باشوورى کوردستانیان کرد بۆ رێکخستنى سەردانەکەى خاتوو (دانیال میتران) بە مەبەستى بەرگری …\n2017-05-28\tئەمرۆ لەمێژوودا لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە له ساڵیادی مه‌رگی (الإتحاد)ا\nله ساڵیادی مه‌رگی (الإتحاد)ا كاروانی پڕ سه‌روه‌ریی ڕۆژنامه‌یه‌كی جوانه‌مه‌رگ مسته‌فا ساڵح كه‌ریم * ((هه‌ڤاڵینه .. ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر بیرمان له ده‌رچوونی ڕۆژنامه‌یه‌كی ڕۆژانه‌ی كوردیی كرده‌وه، هه‌رچه‌نده به‌لای هه‌ندێ له ئه‌دیبان و ڕوناكبیرانه‌وه ئه‌ركێكی گران بوو، به‌ڵام به‌هیمه‌تی هه‌موو لایه‌ك ڕۆژنامه‌ی (كوردستانی نوێ) وه‌ك ڕۆژنامه‌یه‌كی ڕۆژانه به زمانی كوردی و له …\n2017-05-19\tئەمرۆ لەمێژوودا, ناوداران لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە هەموو زانیاریەکان لەسەر نەوشێروان مستەفا بخوێنەوە\nهەموو زانیاریەکان لەسەر نەوشێروان مستەفا بخوێنەوە نەوشیروان مستەفا كؤجى دواييكرد – رێکخەری گشتیی بزووتنەوەی گۆڕانە. – ساڵی 1944 لە گەڕەکی سەرشەقام (بەرخانەقا)ی شاری سلێمانی لە دایکبووە، خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و دواناوەندی لە سلێمانی تەواو کردووە. – ساڵی 1967 کۆلێژی زانستە سیاسییەکانی لە زانکۆی بەغدا تەواو کردووە. – لە …


(3) ئاوارەیی- Diaspora – Knwe.org\nسەرەکی » ئاراستە » (3) ئاوارەیی- Diaspora\n(3) ئاوارەیی- Diaspora\nهەڵسەنگاندنی کەیسەکانی دیاسپۆرا لە زانکۆ و ناوەندە ئەکادیمیەکانی وڵاتاندا لەو لق و بەشانەیە ڕووی لە هەڵکشان کردووە، پرسی ئاوارەیی تەنیا بە لقێکی زانستی کۆمەڵایەتییەوە سنووردار نەکراوە. لە ڕابردوودا چوارچێوەی لێکدانەوەکان بۆ جێگۆڕکێی فیزیایی و جەستەیی گرووپەکان لە دونیادا بۆ هەڵسەنگاندنی کۆچی جووکان و چیرۆکی کۆچی کۆچبەران بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی لەخۆ گرتبوو، بەڵام لە ئێستا سەرەڕای ئەوەی کە چینییەکان، کۆرییەکان، گەلانی ئەمریکای لاتین، هیندییەکان، ژمارەیەکی بێ ئەندازە لە گرووپە فەرهەنگییەکان کە لە دەرەوەی نیشتیمانی سەرەکی خۆیان دەژین، دەگرێتە خۆ. لە تایبەتمەندییەکانی خوێندنەوەی ئاوارەیی، دەتوانین ئاماژە بە لێکدانەوەی پەیوەندی و خواست بۆ پێکەوە هەڵکردنی فەرهەنگی بکەین، کە بە یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی ئەم جێگۆڕکێیانە هەژماردەکرێت.\nتوێژەران لە بنەڕەتدا ئارەزووی دەکەن بزانن کە گرووپی ئاوارەکان تا چه ئاستێك کولتووری دایكیان دەپارێزن و تا چ ڕادەیەك لە ڕەوتی توانەوە و تێکەڵبوون لەگەڵ فەرهەنگ و کولتوورێکی تردا ئەم بابەتە بنەڕەتییانە لە بیر دەبەنەوە. لە سەردەمی نەتەوەخوازی، بە جیهانی بوون و هەڵکشانی لێشاوی کۆچبەران و پەنابەران (پەنابەر) چاوەڕوان دەکرێت کە کەیسەکانی پەیوەست بە ئاوارەیی زیاتر لە وەی تا ئێستا بینیومانە لە لێکۆڵینەوەکانی پەیوەندی نێودەوڵەتیدا سەرنجی توێژەران ڕابکێشێت.\nدەستەواژە یا چەمکی «ئاوارەیی» یەکەمین جار بۆ وەسف و بارودۆخی ئەو جوولەکانە خرایە ڕوو، كه دوای دوورخستنەوەیان له بابل، له دەرەوەی فەلەستین ژیانیان بەسەرئەبرد، لەوكاته بە دواوە بازنەی لە خۆگرتنی ئەو دەستەواژەیە بەربڵاو تر بووە، ئێستا هەر گرووپێك کە لە دەرەوەی نیشتیمانی سەرەکی خۆی بە پەرشوبڵاوی بژیت دەگرێتە خۆ. هەرچەند لە نێو ئەوانەشدا لە هەموان زیاتر ئەو منداڵه ئەفریقیانە جێگەی سەرنجن، کە لەسەدەی حەڤدەوە بە زۆر لە ئەفریقیاوە لە زێدی خۆیانەوە هەڵکەندران و وەکو کۆیلە گوازرانەوە بۆ جیهانی نوێ.\nبەهۆی جیاوازی لە ئەزموون و جۆرەکانی ئاوارەیی، پێداگری لەسەر خستنەڕووی پێناسەیەکی گشتگیر و فرە رەهەند بۆ ئەم چەمکە بێسوودە، لە جێگەی پێناسە و ناساندن، سەرنجدان لە بوونی جۆرە جیاوازەکانی ئاوارەیی و جیاوازی دانان لە نێوانیاندا هەم گرینگی زۆرتری هەیه و هەم رێگە خۆشکەر ترە.\nلەبنەڕەتدا سێ جۆر ئاوارەیمان هەیە:\nیەکەم- دەکرێت سەرەتا تەرکیزمان لەسەر گەلانی قوربانی وەك: جوولەکەکان، ئەرمەنییەکان و ئەفریقییەکان بێت. ئەم گرووپانە لە دەرئەنجامی مێژووییەكی لێوانلێو لە ئازاردان و سەركوتکاری لە نیشتمانی خۆیان هەڵاتوون یان بە زۆر دەرکراون.\nدووەم- ئاوارە کرێکار و ئیمپریالیستەکانمان هەن، كه نموونەکەی بە پێی ڕیزبەندی هیندیەکان و ئینگلیزەکان دەگرێتەوە. زۆربەی گرووپەكان لە ئاكامی مێژووی ئیمپیریالیزم لە شوێنی لە دایكبوونی خۆیان جێگۆڕکێیان پێکراوە و پێکهاتە یان کۆمەڵگایەکیان لە دەرەوەی نیشتمانی خۆیان پێكهێناوه. سەبارەت بە ئاوارەکانی ئینگلیز پێویستە بگوترێت، ئەوان زۆرتر منداڵی فەرمانبەرانی دەزگا کارگێرییەکانی کۆلۆنیالیزمی ئینگلیزن، لە جیاتی گەڕانەوە بۆ نیشتمان لەو وڵات و شوێنانەی کە داگیریانکردوون، ماونەتەوه.\nسێیەم- ئەمانە ئەو گرووپانەن کە لێهاتوویی و لێوەشاوەییان لەکار و بازرگانیدا وایکردووە لە دەرەوەی نیشتیمانی دایکیان نیشتەجێ ببن و بگەنە لوتکەیی سەرکەوتن، وەك: بازرگانە چینی و لوبنانییەکان.\nلە کۆتایدا دەپرسین، ئاخۆ دەكرێت بەهۆی ئەم جۆراوجۆرییە لە کەیسەکانی ئاوارەییدا بڕیارێکی گشتی و بەكەڵك دەربکرێت؟\nلە ڕاستیدا وڵامەکە نەرێنی دەبێت، بەڵام دەتوانین ئەوە بڵێین لە هەموو کەیسەکانی ئاوارەییدا، کێشەی هاوبەش شووناسی فەرهەنگییە، هەرچەندە ئاوارەکان بە شێوازی زۆر جیاواز وڵامی دەدەنەوە.\nناسنامەی ئاوارەکان، بۆ دوولا دەڕوانێت: شوێنی لەدایکبوونی سەرەکی ئەوان و شوێنی نیشتەجێبوونیان. ئەندامانی گرووپی ئاوارەكان زۆربەیان هیچکات لە نیشتیمانی خۆیان نەژیاون، ئەمە لە کاتێکدا کە ئەزموونی تێکەڵبوون و توانەوە لە نیشتمانە نوێکەیاندا بە پێچەوانەی ئەو تێگەیشتنەیە کە هەیە، لەجیاتی چارەسەر و دامرکاندنەوە، هەستی بە پەراوێزخراو بوونیان گەشە پێدەدات. هەر بۆیە دۆخی ئاوارەیی جۆرێکی چارەنووسی ناڕوونی بەرهەمهێناوە و ئەمەش جێگای سەرنجە.\nئاوارەکان بە دەگمەن وڵاتێکی دیاریکراویان هەیە بۆ نیشتەجێ بوون. بەپێچەوانەوە، ئەوان نوێنەری جۆرێک لە بەرێکخراوبوونی کۆمەڵایەتی-فەرهەنگین، کە تەمەن و پێشینەیان لە دەوڵەت زۆرترە. دەوڵەت لەشێوە تازەکەی کە بەڕێکخراوبوونێکی سیاسییە، تەمەنی نزیکی 400 ساڵە و ناگاتە تەمەنی ئاوارەیی.


كوه‌يت له‌ترس حه‌شد شه‌عبى داواى هاتن هيزه‌يل بريتانى ئه‌كا\nشه‌فه‌ق نيوز/ مايكڵ دافنبورت باڵوێز بريتانى له كوه‌يت، ئاشكراى داواكارى كوه‌يتى كرد ئه‌را دابينكردن وجوود سه‌ربازى بريتانى له وڵاته‌گه وه‌شيوه‌يگ وه‌ختى، ئه‌ويش له‌وه‌ر ترس له روێداگه‌يل گه‌ورا ك شايه‌ت باێده توويش ناوچه‌ێ كه‌نداو.\nله‌ى باوه‌ته‌و، سه‌رچه‌وه‌يل سياسى كه‌نداو له لێدوانه‌يل رووژنامه‌گه‌رى ئه‌وه ده‌رخستن ك كوه‌يت وه هويچ شيوه‌يگ ئسراحه‌ت ئه‌را نياز حه‌شد شه‌عبى له عراق ناكاو دڵنيا نيه له‌لێ، وه‌تايبه‌ت له قوناغ دوياى هه‌ڵوژاردنه‌يل عراق له ئايار ئاينده ك ئه‌گه‌ره‌يل ئه‌وه هه‌س سه‌ربكه‌فێد له هه‌ڵوژاردنه‌يل و له‌هه‌مان وه‌خت ئسراحه‌تيش ئه‌را وازيه‌يل ئيرانيش ناكا له‌ناونى گشت ماوه‌يگ جاريگ.\nجى باسه، هه‌مان سه‌رچه‌وه‌يل باس له‌وه‌يش كردن و وتن: حه‌شد ك جوور هووكاريگه وه‌ده‌س ئيرانه‌و له عراق رێ ئه‌را خوه‌ى ديه‌سه‌و ئه‌را به‌شدارى له هه‌ڵوژاردنه‌يل له وه‌ختيگ ك رى وه ميليشيايه‌يل چه‌كدار نه‌دريا.


دەست لەکارکێشانەوەی عەبدولمەهدی و سەرەتای گەمەکە\nدڵشاد ئه‌نوه‌ر 30/11/2019 156 جار خوێنراوەتەوە\nدەست لەکارکێشانەوەی عادل عەبدولمەهدی سەرۆک وەزیران کۆتایی گەمەکە نیە، هەروەک کۆتایی هاتنی خۆپیشاندان دوای کشانەوەی عەبدولمەهدی، یانی رۆیشتنە ماڵەوە بێ دەستکەوت، بەڵام بەردەوام بوونی، شتی تر و دەستکەوتی گەورە تر بەدوای خۆیدا دێنێت، کە ئەو دەستکەوتانە کاریگەریشیان لەسەر هەرێم دەبێت.\nعادل عەبدولمەهدی رووکاری پێشەوەی حیزبە گەندەڵەکانی عێراق بوو، رووکاری پێشەوەی ئەو وڵاتانەیە کە دەست لە کاروباری نێوخۆیی عێراق وەردەدەن، بۆیە خۆپیشاندەرانیش کاتێک دروشمی "نرید الوطن" یان بەرز کردبوویەوە، دەیانزانی شەرەکەیان لە عەبدولمەهدی گەورەترە.\nئەوان بەهەموو هێزێکیان لە پشت عەبدولمەهدی بوون، یاخود بە واتایەکی تر، عەبدولمەهدیان کردبووە واجیهە و خۆیان لە پشتەوە دیفاعیان لێدەکرد.\nشکانی عادل عەبدولمەهدی یەکسانە بە شکانی چی حیزبی کلاسیکی و گەندەڵی عێراق، کە واجیهەی حیزبە گەندەڵەکانی عێراق تێکشکێنرا، ئیتر نۆرەی حیزبەکان خۆیانە!\nتەحەدیات و شەری گەورەی بەردەم خۆپیشاندەران لەمەودوایە، گەر خۆپیشاندەران بەردەوام بن، حیزبەکانیان تێکشکاند و یاسای هەڵبژاردن و رێوشوێنەکانی هەڵبـژاردنیان گۆڕی، ئەوا دوای عادل، نۆرەی تێکشکانی حیزب و بڕینی دەستی دەرەکی دەبێت.\nبە تێکشکانی حیزب و بڕینی دەستی دەرەکی، یانی بە دامەزراوەبوونی دام و دەزگاکانی عێراق، یانی تەحقیق بوونی ئامانجی "نرید الوگن"، چونکە لێرەوە بریار لە دەستی حزب دەردەهێنرێ، لێرەوە بریار دەگەرێتەوە بۆ جەماوەر.\nبێگومان هەرێم بەشێکە لە عێراق، مەعقول نیە بەغدا بۆ بە دامەزراوەیی بوون هەنگاو بنێت، کەچی لێرە بریار بەدەست کاک فڵان بارزانی و کاک فیسار تاڵەبانی بێت!\nبۆیە گەر بەغدا هەنگاو بۆ بە دامەزراوەیی بوون هەڵبگرێ و خۆپیشاندەران گەیشتنە ئامانجەکانیان، ئەوا هەرێم کە بەشێکە لە عێراق، کاک فڵان و فیسان ناتوانن بەردەوام بن لە دەمڕاستی کردنی هەرێمێکی نادامەزراوەیی لە عێراقێکی دامەزراوەییدا، بۆیە بەردەوامبوونی خۆپیشاندانەکان لەمەودوا بۆ داهاتووی هەرێمیش گرنگ دەبێت


سه‌رۆكی زانكۆ كۆلێجی ته‌كنیكی ته‌ندروستی به‌سه‌ركرده‌وه – زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی\nسه‌رۆكی زانكۆ كۆلێجی ته‌كنیكی ته‌ندروستی به‌سه‌ركرده‌وه\nبه‌مه‌به‌ستی ئاگاداربوون له چۆنێتی به‌ڕێوه‌چوونی پرۆسه‌ی خوێندن له كۆلێج و په‌یمانگاكانی سه‌ر به‌زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی ، كۆلێجی ته‌كنیكی ته‌ندروستی به‌سه‌ركرده‌وه‌و له كارو چالاكی و كێشه‌كانیانی كۆڵیه‌وه.\nئه‌مڕۆ 30ی كانونی دووه‌می 209 له سه‌ردانێكی مه‌یدانیدا پ.ی.د.ئالان فریدون علی امین سه‌رۆكی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی سه‌ردانی ڕاگرایه‌تی و تاقیگه و به‌شه زانستییه‌كان و هۆڵه‌كانی خوێندنی كۆلیجی ته‌كنیكی ته‌ندروستی كرد و له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی كۆلێجه‌كه‌دا كۆبوویه‌وه.\nله سه‌ردانه‌كه‌دا سه‌رجه‌م به‌شه‌زانستییه‌كان و تاقیگه‌كانیان به‌سه‌ركرایه‌وه كه له‌ماوه‌ی ڕابردووداو له‌سه‌ر بودجه‌ی زانكۆ به شێوازی نوێ و كه‌ره‌سته‌و ئامێری پێشكه‌وتوو دروست كرابوون له پێناو به‌رژه‌وه‌ندی خوێندكاران و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی زانستیان تا بتوانن وانه پراكتیكییه‌كانیان له ناوكۆلێجی ته‌كنیكی ته‌ندروستیدا بخوێنن.\nسه‌رۆكی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی پشتیوانی خۆی بۆ ئه‌م كۆلێجه‌و خوێندكارانیان دوپاتكرده‌وه.\nساڵنامه‌ی كارو چالاكییه‌كانی زانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی به‌چاپ گه‌یه‌نرا\nزانكۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی و ده‌زگایه‌كی میدیایی نێوده‌وڵه‌تی ڕێككه‌وتنامه‌یه‌كیان واژۆ كرد\nله زانكۆى پۆلیته‌كنیكى سلێمانى سیمنارێكى زانستى بۆ وه‌زیرى خوێندنى باڵا به‌رێوه‌چوو\nناو تۆمار کردن بۆ کۆرسە نوێیەکانی ئینگلیزی و ئامادەکاری IELTS بەردەوامە....\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه تشرینی یه‌كه‌م 2020 ئه‌یلول 2020 ئاب 2020 ته‌مموز 2020 حوزه‌یران 2020 ئایار 2020 نیسان 2020 ئازار 2020 شوبات 2020 كانونی دووه‌م 2020 كانونی یه‌كه‌م 2019 ئاب 2019 ته‌مموز 2019 حوزه‌یران 2019 ئایار 2019 نیسان 2019 ئازار 2019 شوبات 2019 كانونی دووه‌م 2019 كانونی یه‌كه‌م 2018 تشرینی دووه‌م 2018 تشرینی یه‌كه‌م 2018 ئه‌یلول 2018 ئاب 2018 ته‌مموز 2018 حوزه‌یران 2018 ئایار 2018 نیسان 2018 ئازار 2018 شوبات 2018 كانونی دووه‌م 2018 كانونی یه‌كه‌م 2017 تشرینی دووه‌م 2017 تشرینی یه‌كه‌م 2017 ئه‌یلول 2017 ئاب 2017 ته‌مموز 2017 حوزه‌یران 2017 ئایار 2017 نیسان 2017 ئازار 2017 شوبات 2017 كانونی دووه‌م 2017 ئاب 2016 ته‌مموز 2016 ئایار 2016 نیسان 2016 ئازار 2016 شوبات 2016 كانونی دووه‌م 2016 كانونی یه‌كه‌م 2015 تشرینی دووه‌م 2015 تشرینی یه‌كه‌م 2015 ئه‌یلول 2015 ئاب 2015 ته‌مموز 2015 حوزه‌یران 2015 ئایار 2015 نیسان 2015 ئازار 2015 شوبات 2015 كانونی دووه‌م 2015 كانونی یه‌كه‌م 2014 تشرینی یه‌كه‌م 2014 ئه‌یلول 2014


رابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی لە سەر گڵکۆی ئیمام خومەینی(رە) و گڵکۆی شەھیدان ئامادە بوو - SAHAR KURDISH (Sorani)\nکانونی دوھەم 31, 2021 11:04 Asia/Tehran\nرابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی ھەروەھا بە ئامادەبوون لەسەر مەزاری شەھیدانی پلە بەرز بەھەشتی ، رەجایی ، باھونەر و شەھیدانی رووداوەکەی حەوتی پوشپەڕی 1360 ی ھەتاوی ، لە خوای تەعالا داوای پلەی بەرز و شازی بۆ کردن .\nبەڕێزیان لە پاشان لەسەر گڵکۆی شەھیدانی سەرفراز ئامادە بوو و دروود و سڵاوی نارد بۆ گیانی پاکی بەرگریکارانی ئیسلام و ئێران .\nئەمڕۆ یەکشەممە 12 ی رێبەندان رێکەوتە لە گەڵ 31 ی ژانیڤەری 2021 ی زایینی ، دەسپێکی دەیەی پیرۆزی شۆڕشی ئیسلامیی ئێرانە .\n42 ساڵ لەمەوبەر لە وەھا رۆژێک دا ، 12 ی رێبەندانی ساڵی 1357 ی ھەتاوی ( یەکی شوباتی 1979) ، ئیمام خومەینی (رە) بنیاتنەری مەزنی کۆماری ئیسلامیی ئێران ، دوای 15 ساڵ دووری و دوورخرانەوە لە نیشتمان ، لە نێو پێشوازیی گەرموگوڕی خەڵک پێی نایەوە خاکی ئێران .


هەرێم و عێراق لە ڕێککەوتن نزیک دەبنەوە\nهەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراق، لەبارەی شایستە داراییەکانی هەرێم و ناردنی پشکە بودجەکەی، خەریکە لە ڕێککەوتن نزیک دەبنەوە، هەرێم ڕەزامەندی نیشانداوە لەسەر ڕادەستکردنی 250 هەزار بەرمیل نەوت یاخود داهاتەکەی بەبەغدا و هێزە عێراقیەکانیش تاڕادەیەک نەرمیان نواندووە.\nنزیک بوونەوەی هەرێم و بەغدا لە ڕێککەوتن، دوای چەندین سەردانی وەفدی هەرێم بۆ بەغدا و نێوانگیری کردنی سەرۆک کۆمار دێت، بۆیە بەشێکی زۆر لەو هێزانەی پێشتر دژی ڕێککەوتن بوون، لە ئێستادا نەرمیان نواندووە، بەڵام هێشتا کۆسپ لەبەردەم ڕێککەوتنەکەدا ماوە.\nمەیادە نەجار پەرلەمانتاری عێراقی پارتی دیموکراتی کوردستان، بەدەنگی ئەمەریکای وت"کەشی گفتووگۆکانی نێوان هەرێم و بەغدا و گفتووگۆکانی نێو لیژنەی دارایی ئیجابین، ئینشەڵا ڕێککەوتن دەکرێت."\nبەپێی گفتووگۆ و لێکگەیشتنەکان، هەرێم 250 هەزار بەرمیل نەوت یاخود داهاتەکەی ڕادەستی کۆمپانیای سۆمۆی عێراقی دەکات، لەبەرامبەریشدا حکومەتی عێراق مانگانە بودجە بۆ هەرێم دەنێرێت، کە ڕەنگە بڕەکەی بگاتە سەرووی 400 ملیار دینار.\nمەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستانیش، ئامادەیی هەرێمی بۆ ڕادەستکردنی 250 هەزار بەرمیل نەوتەکە نیشاندا، لەپێناو ناردنی شایستە داراییەکانی هەرێم، وتی"بەڵام داواکردنی هەموو دۆسیەی نەوت، پێچەوانەی دەستورە و قابیلی قەبوڵ نیە."\nلای خۆشیەوە هۆشیار عەبدوڵا ئەندامی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق، لە لێدوانێکدا بۆ دەنگی ئەمەریکا، ڕوونیکردەوە تێگەیشتنێک هەیە بۆ ڕێککەوتن لەسەر 250 هەزار بەرمیل نەوت یاخود داهاتەکەی، وتی"بۆیە 250 هەزار بەرمیل نەوت دیاریکراوە، وا حسابکراوە، ئەو 460 هەزار بەرمیلەی هەرێم دەیفرۆشێت، داهاتی سافی 250 هەزار بەرمیلی بۆ دەمێنێتەوە، چونکە نەوتی هەرێم زۆری تێدەچێت و بەهەرزانیش دەیفرۆشێت."\nجەختیشیکردەوە"تێگەیشتن هەیە بۆ ڕێککەوتن لەسەر 250 هەزار بەرمیلەکە، بەڵام پێویستی بە تەخریجە و دەرهێنانێک هەیە، تا بتوانرێت لەنێو پەرلەمان تێپەڕێنرێ، هەرچەندە هێزەکان لەسەر ئەمە نزیکن لە ڕێککەوتن، بەڵام بەهۆی هەڵبژاردن و باڵادەستی گوتاری پۆپۆلیستیەوە، کۆمەڵێک خەڵک هەن هێشتا دژ و توندن."\nبەپێی بەدواداچوونەکانی دەنگی ئەمەریکا، بۆ نزیککردنەوەی هەولێر و بەغدا لە ڕێککەوتن، بەرهەم ساڵەح سەرۆک کۆماری عێراق، لەگەڵ سەرۆکی زۆربەی هێزەکاندا قسەیکردووە، بەڵام گرفتی بەردەم ڕێککەوتنەکە، پەرلەمانتارەکانە، کە هەندێکیان لەم دۆسیەیەدا، پابەند نابن بە بڕیاری حیزبەکانیانەوە، ئەمە جگە لەوەی لای هەندێک پەرلەمانتاری کوردیش، هێشتا مەترسی پابەند نەبوونی هەرێم نەڕەویوەتەوە.\nمەیادە نەجاری پەرلەمانتاری پارتی، جەختیکردەوە"هەرێم بۆ ڕێککەوتن ئامادەیە و نیازپاکی نیشانداوە، تا پابەند بێت بە ڕادەستکردنی 250 هەزار بەرمیل نەوتەکە بە سۆمۆ."\nپێشتر حکومەتی عێراق مانگانە 320 ملیار دیناری مانگانە بەهەرێمی کوردستان دەدا، بێ ئەوەی هەرێم هیچ بڕە نەوتێکی ڕادەست بکات، بەڵام لە حاڵەتی ئەنجامدانی ڕێککەوتندا، دەبێت هەرێم 250 هەزار بەرمیل نەوت لە بەرامبەر بڕە پارەیەکدا کە ڕەنگە سەرووی 400 ملیار دینار بێت، ڕادەستی عێراق بکات.


كاك مه‌سعود بارزانى رۆڵى یه‌كگرتووى ئیسلامى كوردستان به‌رزده‌نرخێنێت\nوەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی راگه‌یه‌نراوێك بڵاوده‌كاته‌وه\nئه‌مینداری گشتی یه‌كگرتوو پرسه‌نامه‌یه‌ك ئاراسته‌ی بنه‌ماڵه‌ی مامۆستا عبداللە هەرتەلی ده…\nپارێزگاى هه‌ڵه‌بجه، رێكارى نوێ بۆ دابه‌شكردنى موچه ده‌گرێته‌به‌ر\nسه‌رۆكی سه‌ركردایه‌تی یه‌كگرتوو: لە ھەموو حاڵەتێکدا کاری خێرخوازی ئیشی حکومەت نیە\nمەڵبەندی یه‌كگرتوو پرسه‌نامه‌یه‌ك ئاراسته‌ی بنه‌ماڵه‌ى مامۆستا عبدالله هەرتەلی ده‌كات\nئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری هه‌رێم، ئامارى ئه‌و به‌ندكراوانه بڵاوده‌كاته‌وه كه ئازاد ده‌كرێن\nله‌سه‌ر دابه‌زینى نرخى نه‌وت، سەرۆکی ئەمریکا هه‌ڕه‌شه ده‌كات\nعێراق.. پێنج كوتلەی شیعە سەرۆكی دەزگای هەواڵگری بۆ سەرۆكوەزیران كاندید دەكەن\nئەمریكا دەستپێشخەری بۆ رێككەوتنێكی ستراتیجی لەگەڵ عێراق دەكات و بەغداش پێشوازی لێدەكات\nیەکێتی مامۆستایانی کوردستان راگه‌یه‌نراوێكى بڵاوكرده‌وه\nhiwa 20/02/2020 - 10:51 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستانی\nرۆژى چوارشه‌ممه 19-2-2020 به‌رێز مامۆستا سه‌لاحه‌دین محه‌مه‌د به‌هائه‌دین ئه‌مینداری گشتی یه‌كگرتووی ئیسلامیی كوردستان به‌یاوه‌ری د.هادی عه‌لی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی و د. سه‌لاحه‌دین بابه‌كر کارگێری ئه‌نجومه‌نی جێبه‌جێكردن و د. محه‌مه‌د هاودیانی ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی و به‌رپرسی په‌یوه‌ندیه‌كانی یه‌كگرتوو سه‌ردانی به‌رێز كاك مه‌سعود بارزانی یان كرد.\nله دیداره‌كه‌دا كاك مه‌سعود بارزانی وێرای به‌خێرهاتنی گه‌رمی مامۆستا سه‌لاحه‌دین محه‌مه‌د به‌هائه‌دین و وه‌فدی یاروه‌ی، پیرۆزبایی سه‌ركه‌وتنی كۆنگره‌ی هه‌شته‌م و دووباره هه‌لبژاردنه‌وه‌ی مامۆستا سه‌لاحه‌دین به ئه‌مینداری گشتی پێشكه‌ش كرد و ، ڕۆڵ و هه‌ڵوێسته‌كانی یه‌كگرتووی له پرۆسه‌ی سیاسی و قۆناغه ناسك و هه‌ستیاره‌كانی ژیانی سیاسی هه‌رێمی كوردستان و عێراق و ناوچه‌كه به‌رز نرخاند .\nله‌به‌شێكی دیكه‌ی كۆبونه‌وه‌كه‌دا گفتوگۆ و بیروڕا ،\nسه‌باره‌ت به گۆڕانكاری و پێشهاته سیاسییه‌كانی هه‌رێم و عێراق و ناوچه‌كه ئالوگۆڕ كرا ، بەتایبەتی ئه‌و قه‌یرانه سیاسیه‌ی كه ئێستا عێراق پێیدا گوزه‌رده‌كات و چۆنیەتی پێكهێنانی كابینه‌ی نوێی حكومه‌تی لەبه‌غدا.\nهه‌روه‌ها له‌ته‌وه‌ره‌یه‌كی دیكه‌ی دیداره‌كه‌دا ره‌وشی سیاسی هه‌رێم و ته‌حه‌ددیاتی به‌رده‌م خه‌ڵكی كوردستان و ئه‌و هه‌ڕه‌شه مه‌ترسیانه‌ی كه رووده‌كه‌نه ئاسایشی كۆمه‌ڵایه‌تی و به‌ها باڵاكانی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستانی ده‌كه‌نه ئامانج گفتوگۆی له‌سه‌ركراو چۆنیه‌تی رووبه‌رووبونه‌وه‌و میكانیزمی چاره‌سه‌ركردنیان خرانه‌ڕوو.