ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایش مشـتومڕ له‌سه‌ر توندوتیژیـیه‌کانی ناو سوریا ده‌که‌ن\nبڕیاره ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان بۆ ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه‌ش به‌رده‌وامبێت له گفتوگۆکانی ده‌رباره‌ی به‌رنووسی بڕیارێـک بۆ مه‌حکومکردنی توندوتیژیـیه‌کان له سوریا، ئه‌مه‌ش له کاتێـکدا هێزه‌کانی ئاسایشی سوریا سه‌رکوتکردنه‌کانیان له دژی نه‌یارانی حکومه‌ت زیاتر کردووه.\nئه‌نجومه‌نی ئاسایش دووه‌م ڕۆژی گفتوگۆکانی ده‌سـتپـێـده‌کات سه‌باره‌ت به هێرشی هێزه‌کانی سه‌رۆک به‌شـار ئه‌لئه‌سه‌د بۆ سه‌ر خه‌ڵـکی سیڤیلی سوریا ئه‌وانه‌ی ناڕه‌زایی به‌رامبه‌ر حکومه‌ت ده‌رده‌بڕن.\nهاوکات حکومه‌تی سوریا دووچاری گوشـاری زیاتری نێونه‌ته‌وه‌یی بووه له‌سه‌ر سه‌رکوتکردنی دڕندانه‌ی بۆ خه‌ڵـکی خۆی. ئیتاڵیا ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه باڵیۆزی خۆی له سوریا بانگهێشـتکرد.\nچاوه‌ڕوان ده‌کرێت هه‌ر ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا له‌گه‌ڵ چالاکوانانی سیاسی سوری له واشنتن کۆبـبێته‌وه. ئه‌م کۆبوونه‌وه‌یه ده‌بێته یه‌که‌م هه‌وڵی خانم هێله‌ری بۆ له نزیکه‌وه ئاگاداربوون له ئۆپـۆزسیۆنی سوری له ده‌ره‌وه له‌وه‌تای له مانگی سێـیه‌وه خۆپـیشـاندانه‌کانی دژه حکومه‌ت ده‌سـتیان پـێـکردووه.\nله سوریاش، دانیشـتوانی شـاری حه‌ما گوتیان تانکه‌کانی له‌شـکر شه‌وی دووشه‌ممه ده‌سـتیان کرده‌وه به تۆپـبارانکردنی خه‌ستی شـاره‌که. ئاژانسی هه‌واڵه‌کانی ڕۆیته‌رز ده‌ڵێت 3 هاوڵاتی دیکه‌ی سیڤیل ڕۆژی سێشه‌ممه کوژراون کاتێـک هێزه‌کانی سه‌ر به به‌شـار ئه‌له‌ئه‌سه‌د ته‌قه‌یان له خه‌ڵـکی شـاره‌که کردووه.\nچالاکوانان و گه‌واهده‌ران ده‌ڵێن له میانه‌ی هێرشه‌کانی ڕۆژی دووشه‌ممه‌ی هێزه‌کان له چه‌ند شـارێـکدا به لای که‌م 24 که‌سی سیڤیل کوژراون.


گاردیان: بەرپرسانی كورد شوێنی بەغدادیان ئاشكرا كرد بەڵام..\nرۆژنامەی گاردیانی بەریتانی بڵاویكردەوە، ژنی وەزیری نەوتی داعش لەبارەی شوێنی ئەبوبەكر بەغدادی سەركردەی داعش زانیاری باشی داوە بە دەزگای هەواڵگری ئەمریكی و كوردی. گۆڤارێكی فەرەنسیش بڵاویكردوەتەوە، كە بەغدادی چۆتە لیبیا و ئێستا لەوێیە.\nرۆژنامەی "گاردیان"ی بەریتانی لە راپۆرتێكیدا باس لەوەدەكات، ژنی وەزیری نەوتی داعش دوای ئەوەی دەستگیركراوە زانیاری باشی داوە بە دەزگای هەواڵگری ئەمریكی و كوردی و ساڵی 2016یش ناونیشانی ماڵێكی موسڵی داوە بەهەواڵگری كوردی كە لەوانەیە بەغدادی خۆی تێدا حەشاردابێت، بەڵام ئەمریكیەكان رەتیانكردوەتەوە بۆردومانی بكەن لەسەر ئەو زانیاریانەو دوایی بۆیان دەركەوتوە زانیاریەكان دروستبون و لەوێدا بوە.\nبەگوێرەی رۆژنامەكە، لە گرتوخانەیەكی شاری هەولێر چاوپێكەوتنی لەگەڵ (نەسرین ئەسعەد ئیبراهیم) ناسراو بە (ئوم سەیاف) ئەنجامداوە، ئەویش دوای ئەوەی لەپرۆسەیەكی هێزێكی تایبەتی ئەمریكا لەساڵی 2015 لە كێڵگەی نەوتی عومەر لە دێرزۆری سوریا دەستگیركراو هەر لەو پرۆسەیەدا مێردەكەی (فەتحی بن عون) تونسی ناسراو بە (ئەبو سەیاف) كوژرا، كە یەكێك بوو لەهاوڕێ نزیكەكانی ئەبوبەكر بەغدادی.\nروونیشكراوەتەوە، ئوم سەیاف، كە تەمەنی 29 ساڵە، گەورەترین ژنە داعشیە، كە تائێستا دەستگیركرابێت و لەسەرەتاوە رەتیكردوەتەوە هاوكاری لێكۆڵەران بكات، بەڵام لەسەرەتای 2016دا دەستیكرد بەهاوكاریكردن و چەندین زانیاری دا بەدەزگای هەواڵگری ئەمریكی CIA و هەواڵگری كوردی، كە ئەو زانیاریانە رۆڵیان هەبوە لەراوەدونانی بەغدادی.\nبەپێی رۆژنامەكە، بەهۆی ئەو زانیاریانەوە هەواڵگری ئەمریكا و كوردی توانیان شوێنی گواستنەوە و خۆشاردنەوەی ئەبوبەكر بەغدادی دیاری بكەن و ناونیشانی ماڵێكی موسڵی داوە بەهەواڵگری كوردی، كە بەغدادی خۆی تێدا حەشار دەدات، هەرچەند هەواڵگری كورد ئاماژەیان بەوەدا لەو ماڵەدایە، بەڵام ئەمریكییەكان رەتیانكردەوە لەسەر ئەو زانیاریانە بۆردومانی ئەو ماڵە بكەن، دواتر بۆیان دەركەوت زانیاریەكان دروست بون و بەغدادی لەوێدا بوە.\nرۆژنامە بەریتانیەكە باس لەوەشدەكات، (ئوم سەیاف) سەرچاوەیەكی گرنگی زانیاری بووە بۆ زانینی هەڵسوكەوت و كەسایەتی بەغدادی و چەندینجار چاوی بەناوبراو كەوتوە و زۆر بەوردی زانیاری لەسەر ئەندامانی خێزانەكەی و كەسانی دەوروبەری و كار و ئەركەكانیان لەرێكخراوەكەدا داوە بەهەواڵگری ئەمریكی و كوردی، سەبارەت بەشوێنی ئێستاشی (ئوم سەیاف) پێیوایە لەئێستادا بەغدادی لە عیراقە، چونكە تاكە وڵاتە هەست بە ئارامی و پارێزراوی بكات تێیدا بەپێچەوانەی سوریاوە.\n(ئوم سەیاف) لە چەندین تاوانی قێزەونەوە تێوەگلاوە لەوانەش رفاندنی ژنان و كچانی ئێزدی و كارمەندانی دەزگا خێرخوازی و فریاكەوتنەكان لەوانەش "كایلا مولەر"ی ئەمریكی و بردنیان بۆ ئەبوبەكر بەغدادی و سەركردەكانی دیكەی رێكخراوەكە و دەستدرێژیكردنەسەریان، لەئێستادا سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنراوەو هەواڵگری كوردی دەڵێت "هەرچەندە ئوم سەیاف زانیاری گرنگ و پڕ بەهای داوە، بەڵام پێناچێت سزاكەی كەمبكرێتەوە".\nلەلایەكی دیكەوە گۆڤاری "جۆن ئافریك"ی فەرەنسی بڵاویكردوەتەوە، ئەبوبەكر بەغدادی هەڵاتووە بۆ لیبیا و لەئێستادا دەسەڵاتدارانی تونس لەبارودۆخێكی ئەمنی تایبەتدان بەهۆی ئەوەی لەلایەن هاوپەیمانێتی نێودەوڵەتییەوە زانیاریان دراوەتێ، كە بەغدادی لە لیبیای هاوسێیاندایە.\nپێشتریش ماڵپەڕی "تونیزی نیمیریك"ی تونسی بڵاویكردبوەوە، دوای تێكشكانی رێكخراوەكەی لە شارۆچكەی باغۆزی سوریا، ئەبوبەكر بەغدادی سەركردەی داعش هەڵاتوە بۆ لیبیا.


په‌يامى سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان بۆ يادى كاره‌ساتى شه‌نگال - The Presidency of the Kurdistan Region - Iraq\nئه‌مڕۆ به ئازارێكى قووڵه‌وه يادى شه‌ش ساڵه‌ى جينۆسايدى ئێزدييان و كاره‌ساتى شه‌نگال ده‌كه‌ينه‌وه. به ڕێز و شكۆوه هه‌موو ئه‌و خوشك و برا ئێزدييانه‌مان به‌بير ده‌هێنينه‌وه كه بوونه قوربانيى تاوانكارييه‌كى بێهاوتاى تيرۆرستانى داعش. هيچ كه‌سێك بڕواى نه‌ده‌كرد له سه‌ده‌ى بيست و يه‌كدا مرۆڤايه‌تى جارێكى دى مه‌رگه‌ساتێكى وا ده‌بينێته‌وه كه هه‌موو جيهان شۆك ده‌كات. سڵاو و دروود بۆ گيانى پاكى قوربانيیانى كاره‌ساتى شه‌نگال و ته‌واوى خوشك برايانى ئێزدى.\nله كاتێكدا ئه‌م ياده به‌ئازاره ده‌كه‌ينه‌وه، به‌داخه‌وه هێشتا برينى خوشك و برايانى ئێزديمان خوێنى لێ ده‌چۆڕيت و به هه‌زارانيان له كه‌مپه‌كانى ئاواره‌ييدا ده‌گوزه‌رێنن. شه‌نگال و ناوچه‌كانى ديكه‌ى ئێزدييان هێشتا ئاوه‌دان نه‌كراونه‌ته‌وه و زه‌مينه‌يه‌كى له‌بارى گه‌ڕانه‌وه‌ى سه‌قامگيرى و گێڕانه‌وه‌ى ژيانيان تێدا نييه. شه‌نگال كراوه‌ته مۆڵگه‌ى چه‌كدارانى ناياسايى كه بێباكانه له‌سه‌ر برين و خه‌مى ئێزدييان خه‌ريكى به‌ڕێوه‌بردنى ئه‌جێندا و به‌رنامه‌ى سياسيانن.\nله‌م ياده‌دا دووپاتى ده‌كه‌ينه‌وه كه هه‌رێمى كوردستان له‌سه‌ر هه‌وڵه‌كانى بۆ دابينكردنى سه‌قامگيرى و گێڕانه‌وه‌ى ئارامى و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ى شه‌نگال و كردنى به پارێزگا به‌رده‌وام ده‌بێت، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته له‌گه‌ڵ حكوومه‌تى فيدراڵى عێراق و ئيداره‌ى پارێزگاى مووسڵ هه‌موو هاوكارى و هه‌ماهه‌نگييه‌ك ده‌كات، هه‌روه‌ها له‌سه‌ر ئاستى نێوده‌وڵه‌تيش كار ده‌كات تا به هاوكاريى يووئێن و يوونيتاد ئه‌و تاوانه به جينۆسايد ده‌ناسرێت و تاوانكاران ده‌درێنه دادگا و قوربانييان قه‌ره‌بوو ده‌كرێنه‌وه.\nسڵاو له گيانى پاكى ئه‌و پێشمه‌رگه قاره‌مانانه‌ى به سه‌رپه‌رشتيى ڕاسته‌وخۆى جه‌نابى سه‌رۆك مه‌سعوود بارزانى، شه‌نگاليان ڕزگار كرد و له‌وپێناوه‌دا گيانيان به‌خشى. سوپاس و پێزانين بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى له ناوخۆ و ده‌ره‌وه هاوكارييان پێشكه‌ش به ئێزدييان كرد. خوشك و برايانى ئێزدى دڵنيا ده‌كه‌ينه‌وه بۆ دابينكردنى دادپه‌روه‌رى و داهاتوويه‌كى باشتر هه‌ميشه له‌گه‌ڵياندا ده‌بين.


June, 2021 | CFS Center\nHome / About Us / 2021 / June\nبۆ بینینی بابه‌ته‌كه به PDF كلیك له‌م به‌سته‌ره بكه:- ژمارە (7)ی ئایاری 2021ی گۆڤاری ئایندەناسی لە ڕووى زمانییەوە، لاى یۆنانییە کۆنەکان وشەى “تیۆریا” بۆ “تێڕامان” بەکار هاتووە، بەمەش جەختیان لەسەر ئەوە کردووە کە تێڕامان بریتییە لە تێڕوانینێکى عەقڵیانەى پەتى بۆ بابەتەکان بەبێ ئەوەى ئەم تێڕوانینە بکەوێتە ژیر کۆنترۆڵى هەستەوەرەکان وەک بابەتى\nبۆ بینینی بابه‌ته‌كه به PDF كلیك له‌م به‌سته‌ره بكه:- ژمارە (7)ی ئایاری 2021ی گۆڤاری ئایندەناسی كتێبی “شەڕی وزەی گەورە” له‌لایەن “جان مارى شۆفالی” نووسراوە و لميس عه‌زب وەرێگێڕاوەتە سەر زمانی عەرەبی. ئەم بەرهەمە بە يه‌كێك له كتێبه گرنگه‌كانی بوارى ئاسايشى وزه دادەنرێت، كە تیایدا بابه‌تى جه‌نگى گه‌وره‌ى ئاينده شرۆڤه ده‌كات لەنێوان\nئامادەكردن: عەدنان ئەحمەد دوای چەند مانگێک ناکۆکی و کێشە و دەیان گفتوگۆی نێوان شاندی حکومەتی ھەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراق لە لایەک و نوێنەرانی کورد و پەرلەمانتارانی فراکسیۆنە ناکوردییەکان لە پەرلەمانی عێراق، دواجار و لە ٣١ی ئازار بودجەی ساڵی ٢٠٢١ی عێراق لە پەرلەمانی عێراق دەنگی لەسەر درا و پەسەند کرا.\nنووسەران: – حەجر ئەردەستانی، خوێندکاری دکتۆرا لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی زانکۆی تەربیەت مودەڕس – محەمەد ڕەزا تاجیک، ئەندامی لیژنەی زانستیی زانکۆی شەھید بەھەشتی – مەسعوود موسەوی شفائی، ئەندامی لیژنەی زانستیی بەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی زانکۆی تەربیەت مودەڕس موحسین ئیسلامی، ئەندامی لیژنەی زانستیی بەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی زانکۆی تەربیەت مودەڕس سەرچاوە: وەرزنامەی\nنووسین: سیروان کاژجۆ وەرگێڕان: پێشەوا جەلال سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن بۆ سیاسەتی ڕۆژهەڵاتی نزیک پرۆفایلی نووسەر: ڕۆژنامەنووس و توێژەر، کار دەکات لەسەر سیاسەتی کورد، میلیشیای ئیسلامی، توندڕەوی و ململانێ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. کاری بۆ ژمارەیەک لە ناوەندی هەواڵ و توێژینەوە لە واشنتۆن دی سی و دەرەوە ئەنجام داوە، هەروەها دوو بەشی\nکاریگەریی وزە لە پەیوەندییەکانی تورکیا و هەرێمی کوردستاندا (١٩٩١-٢٠٢١)\nئامادەکردن و وەرگێڕان: هێمن محەمەد قادر بۆ بینینی بابه‌ته‌كه به PDF كلیك له‌م به‌سته‌ره بكه:- ژمارە (7)ی ئایاری 2021ی گۆڤاری ئایندەنا بەرایی لەم توێژینەوەیەدا هەوڵ دراوە لە ڕوانگەی تیۆری هاوپەیوەستبوونی دوو لایەنەوە لە پەیوەندییە ئەمنی، سیاسی و ئابوورییەکانی نێوان تورکیا و حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ماوەی نێوان ساڵانی (١٩٩١-٢٠٢١) بکۆڵێرێتەوە و\nجەنگی دراماکان ململانێی تورکی-عەرەبی لە کەرتی سینەمادا\nئەحمەد قادر عەلی خوێندکاری دکتۆرا لە بەشی ڕادیۆ و سینەما و تەلەڤزیۆن لە زانکۆی گازی – ئەنقەرە بۆ بینینی بابه‌ته‌كه به PDF كلیك له‌م به‌سته‌ره بكه:- ژمارە (7)ی ئایاری 2021ی گۆڤاری ئایندەناسی پوختە ڕۆژبەڕۆژ کاریگەریی دراماکان وەک بەرنامەی هاوبەشی بینەران لەسەر وەرگران لە زیادبووندایە، لەم چوارچێوەیەشدا دراماکان بە سیاسی کراون و\nهۆگر ئیبراهیم حەکیم مامۆستای كۆلێژی زانسته سیاسییه‌كانی زانكۆی سه‌لاحه‌دین بۆ بینینی بابه‌ته‌كه به PDF كلیك له‌م به‌سته‌ره بكه:- ژمارە (7)ی ئایاری 2021ی گۆڤاری ئایندەناسی بەرایی پڕۆسەی سیاسی لە هەرێمی كوردستان، وابەستەی كۆی ئەو ڕووداو و گۆڕانكارییانەیە كە لە ماوەی سێ دەیەی ڕابردوودا ڕوویان داوە، بەتایبەت ئەوەی پەیوەستە بە هاوكێشەی هێز و


спасибо بێژەکردن: چۆن спасибо بە ڕووسی, تایلەندی بێژە بکەن\nداخوازی بێژە کردنی نوێ بێژە کردن بە: تایلەندی ڕووسی تەتەری (tt) ئەڵمانی (de) ڕووسی (ru) ئیسپانی (es) ئینگلیزی (en) فەڕەنسی (fr) ژاپۆنی (ja) پۆڵەندی (pl) هوڵەندی (nl) چینی ماندارین (zh) (mo) (tly) (alq) (mos) (zdj) (wni) (swb) (wlc) (hif) (enm) (ang) (xghu) (sxu) (bho) (arq) (ary) (mag) (myn) (kln) (shi) (ksw) (vep) (krl) (qjio) (jusi) (bem) (ain) (shn) (cay) (sli) (bin) (lld) (toi) (tisa) (plig) (cpx) (ltc) (aeb) (gaa) (apw) (jje) (gil) (cop) (juai) (pam) (lki) (acy) (ems) (qya) (non) (mns) (xog) (ogb) (bcq) (tvx) (tcz) (agx) (dtp) (uby) (mnk) (snk) (pot) (sty) (rcf) (fla) (hbo) (zsm) (sjn) (ett) (jliu) (quc) (jbo) (io) (ada) (mwn) (cic) (paw) (hop) (cho) (syc) (xmf) (acm) (gag) (tjin) (otk) (abn) (obu) (yrl) (taiu) (ekp) (siiy) (jlua) (koi) (bfz) (crg) (chn) (kpy) (got) (qxq) (gun) (oka) (pbb) (ppl) (ann) Botlikh (bph) Judeo-Spanish (lad) آديگان (ady) ئابازا (abq) ئاراگۆنی (an) ئاربێرەش (aae) ئارەپاهۆ (arp) ئارۆمانی (rup) ئازەرباینجانی (az) ئاسامی (as) ئاشووری ئارامی-نوێ (aii) ئافار (aa) ئافریکانس (af) ئاکان (ak) ئالبانی (sq) ئالەوت (ale) ئامهاریک (am) ئاواری (av) ئایماری (ay) ئەبخازی (ab) ئەتۆنی (eto) ئەرزیا (myv) ئەرمەنی (hy) ئەڤەنکی (evn) ئەڵمانی (de) ئەڵمانی خوارین (nds) ئەڵمانی سوابی (swg) ئەڵمانی سویس (gsw) ئەمازیغی ناوەندی (tzm) ئەمیلیان (egl) ئەندۆنیزیایی (ind) ئەوەیی (ee) ئەوۆندۆ (ewo) ئوتریشی (ast) ئودموورت (udm) ئوردو (ur) ئوزبەکی (uz) ئوسیتی (os) ئوکراینی (uk) ئوکیناوایی (ryu) ئویغور (ug) ئۆجیبوی (oj) ئۆرۆمۆ (om) ئۆریا (or) ئۆساجی (osa) ئۆکسیتان (oc) ئیتالیایی (it) ئیرلەندی (ga) ئیسپانی (es) ئیسپرانتۆ (eo) ئیستۆنی (et) ئیسلەندی (is) ئیگبۆ (ig) ئیلۆکۆ (ilo) ئینتەرلینگوا (ia) ئینگلیزی (en) ئینگوشی (inh) ئینوپیاک (ik) ئینوکتیتوت (iu) ئیوایجا (ibd) ئێم بی ئی (mfo) باردی (bcj) باسکی (eu) باشقیری (ba) باڤاریایی (bar) بامبارایی (bm) برەتۆنی (br) بریبری (bzd) بهاسای نیپالی (new) بەختیاری (bqi) بەلوچی (bal) بەنگالی (bn) بورمەیی (my) بوروشاسکی (bsk) بوریاتی (bxr) بولغاری (bg) بوویەیی (pcc) بۆسنی (bs) بیسلاما (bi) بیکۆلی ناوەندی (bcl) بیلاڕووسی (be) بیهاری (bh) پاپیامەنتۆ (pap) پالاویی (pau) پالەنکورۆ (pln) پالی (pi) پانگاسینان (pag) پلات دیچ (pdt) پەشتوو (ps) پەنجابی (pa) پوولار (fuc) پۆرتووگالی (pt) پۆڵەندی (pl) پیتجانتجاتجارا (pjt) پیکارد (pcd) پیەدمۆنتی (pms) تاجیکی (tg) تاگالۆگ (tl) تالۆسان (tzl) تامیل (ta) تاهیتیانی (ty) تایلەندی (th) تبتیکی (bo) تسوانا (tn) تسۆنگا (ts) تلینگیت (tli) تەتەری (tt) تەتەری کریمەیی (crh) تەتووم (tet) تەلوگۆ (te) تەوارقی (tmh) تورکەمانی (tk) تورکی (tr) تورکی عوسمانی (ota) توسکارۆرا (tus) توڤانی (tyv) توی (tw) تۆک پیزن (tpi) تۆکی پۆنا (tok) تۆندانۆ (tdn) تۆنگا (to) تیگرینیا (ti) جامایکایی (jam) جاوەیی (jv) چامۆرۆ (ch) چرۆکی (chr) چوڤاشی (cv) چیچانی (ce) چیچەوا (ny) چیکی (cs) چینی جین (cjy) چینی شیان (hsn) چینی گانی (gan) چینی ماندارین (zh) چینی ووو (wuu) حەسسانییە (mey) خاسی (kha) خانتی (kca) خەمر (km) خۆزا (xh) داگبانی (dag) دانمارکی (da) دزۆنگخا (dz) دەری (prs) دیڤەهی (dv) دیملی (zza) دینکایی (din) زولو (zu) ڕاپانویی (rap) ڕوسین (rue) ڕوکیگا (cgg) ڕووسی (ru) ڕۆماگنۆلی (rgn) ڕۆمانشی (rm) ڕۆمانی (rom) ڕۆمانیایی (ro) ڕۆهینگیایی (rhg) ژاپۆنی (ja) ژوانگ (za) ساردينی (sc) ساموايی (sm) سامی باکووری (sme) سانسکریتی (sa) سانگۆ (sg) سرانان تۆنگۆ (srn) سکۆتلاندی (sco) سلۆڤاکی (sk) سلۆڤێنی (sl) سەرایکی (skr) سەرەر (srr) سواتی (ss) سواحیلی (sw) سوودانی (su) سویدی (sv) سۆتۆ (st) سۆربیانی ژوورین (hsb) سۆماڵی (so) سیدیغ (trv) سیربیایی (sr) سیسیلی (scn) سیلهەتی (syl) سیلیزیایی (szl) سیندی (sd) سینهالی (si) شۆشۆنی (shh) شۆنا (sn) عەرەبئ شامی باکوور (apc) عەرەبی (ar) عەرەبی کەنداو (afb) عەرەبی میسری (arz) عیبری (he) فارسی (fa) فارۆیی (fo) فرانکۆ-پرۆڤەنچال (frp) فریزی ڕۆژاوایی (fy) فریولی (fur) فلەمی (vls) فەڕەنسی (fr) فوژۆ (fzho) فولاهی (ff) فیجیایی (fj) فینلاندی (fi) ڤەندا (ve) ڤۆرۆیی (vro) ڤۆلاپوک (vo) ڤیەتنامی (vi) قرغیزی (ky) قەرەچایی-بالکاری (krc) قەرەقاڵپاق (kaa) كينيارواندا (rw) کاباردیایی (kbd) کابیل (kab) کاتالانی (ca) کازاخی (kk) کاشوبی (csb) کالاڵیزوت (kl) کالمیک (xal) کامپیدانی (sro) کانادهای (kn) کانتۆنیایی (yue) کانوری (kr) کچوایی (qu) کرواتی (hr) کری (cr) کریکی (mus) کریۆ (kri) کریۆلی کیپ ڤەردان (kea) کریۆلی لۆویزیانا (lou) کریۆلی موریتانی (mfe) کریۆلی هایتی (ht) کلینگۆن (tlh) کەبوانۆ (ceb) کەشمیری (ks) کوانیامایی (kj) کوچی (kfr) کوردی (ku) کورمانجی (kmr) کۆتاڤا (avk) کۆرسی (co) کۆرنیش (kw) کۆری (ko) کۆمی (kv) کۆنکەنی (gom) کۆنگۆیی (kg) کیاتونی زاپۆتەک (zpf) کیروندی (rn) کیکویو (ki) کیمبوندویی (kmb) گادێلیی سکۆتی (gd) گاسی (guz) گالیسی (gl) گوارانی (gn) گوجەراتی (gu) گورجی (ka) گیلەکی (glk) لاتڤیانی (lv) لاتگالی (ltg) لاتۆکا (lkt) لاتینی (la) لازی (lzz) لاکی (lbe) لاۆیی (lo) لەزگی (lez) لوبا-کاتانگا (lu) لوڕی باشووری (luz) لوڕی نینجایی (lrc) لوشووتسی (lut) لوکسەمبورگی (lb) لوگاندایی (lg) لوۆیی (luo) لۆزی (loz) لۆمبارد (lmo) لیتوانیایی (lt) لیگوریایی (lij) لیمبورگی (li) لینگالا (ln) ماپودونگون (arn) مارشاڵی (mh) ماری (chm) مازندەرانی (mzn) ماسباتینۆ (msb) مالاگاسی (mg) مالایالام (ml) مالایی (ms) ماڵتی (mt) مانچو (mnc) مانکسی (gv) ماوری (mi) ماوری دوڕگەکانی ئایلاند (rar) مایا یوکاتەک (yua) مەراتی (mr) مەسکالەرۆ-چیریکاوا (apm) مەکدۆنی (mk) مەیتەیی (mni) مەینفرانکیش (vmf) مۆکشا (mdf) مۆنگۆلی (mn) مۆهاوک (moh) میکمەک (mic) مین دۆنگی (cdo) مین نان (nan) مینانگکابو (min) ناپلی (nap) ناسکاپی (nsk) ناڤاشۆ (nv) ناکسی (nxq) ناهواتی (nah) ناورو (na) ندەبەلەی باشوور (nr) ندەبەلەی باکوور (nd) ندۆنگا (ng) نەرویژی بۆکماڵ (no) نەرویژی نینۆرسک (nn) نەنەتسی توندرا (yrk) نوسو (ii) نوقایی (nog) نوو (ngh) نیپاڵی (ne) هاکا (hak) هاواییی (haw) هاوسا (ha) همۆنگ (hmn) هەرەرۆ (hz) هەنگاری(مەجاری) (hu) هوڵەندی (nl) هوڵەندی پەنسیلڤانیا (pdc) هیری مۆتو (ho) هیلیگاینۆنی (hil) هیندی (hi) واڵوون (wa) وەنیزی (vec) وۆلۆف (wo) ویڵزی (cy) یاکوتی (sah) یەیی (yey) یوپیک (esu) یۆروبا (yo) یۆنانی (el) یۆنانی کەون (grc) ییدی (yi)\nچۆن گۆ دەکرێ спасибо\nبیستراوە: 3.2M جار\nспасибо بێژە کردن بە ڕووسی [ru]\nحینجەی دەنگناسی: [spʌˈsʲibə]\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Skvodo (نێر لە ڕووسیا)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن AlexanderNevzorov (نێر لە ڕووسیا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن luba1980 (مێ لە فەڕەنسا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Vospi (نێر لە ڕووسیا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن geraskov (نێر لە ڕووسیا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Catavr (نێر لە ڕووسیا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن jellik (مێ لە ڕووسیا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن klukva (نێر لە ڕووسیا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن black_pyramids (مێ لە ڕووسیا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن nesds (نێر لە کەنەدا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Magrat (مێ لە ڕووسیا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Negresky (مێ لە ڕووسیا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن tehpoison (نێر لە ئوکراینا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن dSave (نێر لە ڕووسیا\t)\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Spinster (مێ لە ڕووسیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی спасибо بە ڕووسی\nهاوبەشکردنی بێژەی спасибо بە ڕووسی:\nспасибо نموونە لە دەستەوشەیەک\nСпасибо, но не стоит этого делать. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن orikanekoi (مێ لە ڕووسیا)\nогромное спасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن zhivanova (مێ لە ئوکراینا)\nОгромное спасибо! گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ilyusha (نێر لە ڕووسیا)\nСпасибо, было очень вкусно! گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Verana (مێ لە ڕووسیا)\nСпасибо за внимание! گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن orikanekoi (مێ لە ڕووسیا)\nспасибо بێژە کردن بە تایلەندی [th]\nспасибо گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Kening (نێر لە ڕووسیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی спасибо بە تایلەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی спасибо بە تایلەندی:\nوشەی: четыре, водка, здравствуй, город, трамвай


کوبا و سوریاش لە ترسی کۆرۆنا سنوریان داخست – Aryen TV\nکوبا و سوریاش لە ترسی کۆرۆنا سنوریان داخست\nدەسەڵاتدارانی کوبا و سوریە بڕیاری داخستنی سنووری ووڵاتەکانیان دا. بڕیاری ئەو دوو ووڵاتە دوای تەشەنەکردنی ڤایروسی کۆرۆنا دراوە.\nکوبا کە ژمارەیەک زۆر توریزم سەردانی دەکەن نوێترین ووڵاتە کە بڕیاری داخستنی سنورەکانی بۆ ماوەی یەک مانگ داوە.\nسەرۆک کۆماری کۆبا وتویەتی کە هاوڵاتیانی کۆباێی کە لە دەرەوەی ووڵاتن دەتوانن بگەڕێنەوە بەڵام بەو مەرجەی دوو هەفتە قەرەنتینە بکرێن.\nهەر لە چۆارچێوەی مەترسیەکانی ڤایروسی کۆرۆنا دا ڕژیمی سوریاش بڕیاری داخستنی سنورەکانی بەڕووی خەڵکی بێگانەدا داوە.\nهەتا ئێستا لە سوریە هیچ گیردوەبوێەک بەو پەتایە تۆمار نەکراوە.چاوەدێران و شارەزایان لەوباوەڕدان کە مەترسی ڤایروسی کرۆنا لە سوریە زۆر زیاترە لە وەڵاتانی دیکە و ئەوەش بە هۆکاری ئاڵۆزی و شەڕ و نەبونی ئیمکانیاتی پێویستی پزشکیە.\nئێران بووەتە ناوەندی ڤایروسی کۆرۆنا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و هاتن و چونی هێزە سەربازیەکانی ڕژیمی ئێران بۆ سوریە ئەتوانێ ئەو ڤایروسە بە ئاسانی بۆ ئەوێش بگۆازێتەوە و لەوە ناچی ڕژیمی ئەسەد توانایی و دەسەڵاتی بەربەست کردنی هاتن و چونی هێزەکانی ڕژیمی ئێرانی هەبێ.\nPrevious لە باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریا ڕێکارەکانی ڕووبەڕووبوونەوەی کۆرۆنا چڕکرانەوە\nNext ژووری پارێزەرانی سەدە: پێویستە دەست بەجێ ڕێوشوێنی پێویست لە ئیمرالی بگیرێتە بەر


ANF | ئاکاد ڕەقا: هێرشی سوپای تورکی داگیرکەر، بەردەوامی کۆمەڵکوژی سێفۆیە\nئاکاد ڕەقا: هێرشی سوپای تورکی داگیرکەر، بەردەوامی کۆمەڵکوژی سێفۆیە\nئاکاد رەقا فەرماندەی ئەنجومەنی سەربازی سوریانی شاری ڕەقا ڕایگەیاند، هێرشی سوپای تورکی داگیرکەر بۆ سەر باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا بەردەوامی پڕۆژەی عوسمانی نوێیە. بەردەوامی کۆمەڵکوژی سێفۆیە کە لە ئەنجامدا بە هەزاران سوریانی و ئەرمەن کۆمەڵکوژ کران.\nهه‌ینی, 8 Nov 2019, 08:46\nهێرشەکانی دەوڵەتی تورکی داگیرکەر و چەتەکانی (داعش و ئەلنوسرە) لەدژی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا بەردەوامە. هەموو پێکهاتەکانی هەرێمەکە و گوندەکانی ئاشوریەکان لە ناوچەی تل تەمر دوای سەرێکانی و گرێ سپی دەبنە ئامانجی چەتەکان.\nلەبارەی ئەم دۆخەوە ئاکاد ڕەقا فەرماندەی ئەنجومەنی سەربازی سوریانی شاری ڕەقا باسی مێژووی عوسمانیەکان کرد و ڕایگەیاند، مێژووی عوسمانی لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا خۆی دووبارە دەکاتەوە. هەمان ڕێبازی دڕندەیی بەکاردەهێنێت و خەڵکی ناوچەکە قڕ دەکات. خاکەکەیان داگیر دەکات.\nئاکاد وتی، " سوپای تورکیا کەسانی نەفسنزمیان کرد بە چەتە و لە لایەن سەربازی و بیردۆزیەوە پەروەردەکران و هەڵەیان خەڵەتاندن کە دوژمنی سەرەکیان لە باکوور و ڕۆهەڵاتی سوریایە."\nڕاشیگەیاند، فتوایان دەکرد کە هەر کەسێک بەرامبەر خۆیان ببینن، سەریان ببڕن بە بێ جیاوازی گەورە و بچوک و ژن و پیاو. ئەمەش هەمان رێبازی دەوڵەتی عوسمانیە کە کۆمەڵکوژی سێفۆی ئەنجامدا و منداڵانیان کوشت بۆ ئەوەی گەورە نەبن و تۆڵەیان نەکەنەوە.\nئاکاد باسی شاری ئەسکەندەرۆنی کرد کە تورکیا بە بیانووی درۆ و ناڕاست داگیریکردووە و وتی، "دیموگرافی و زمان و هەموو نیشانەیەک کە دەلالەت لە شاری ئاشوریەکان دەکات، گۆڕا. هێرشەکانی سەر عەفرین کە لەبەرچاوی هەموو جیهان ئەنجامدران، نیشانەی ئەو ڕێبازەیە.\n'ڕووداوەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا جێگەی شەرمە'\nئاکاد سەرسۆرمانی خۆی لە بێدەنگی و هەڵویستی جیهان وئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی بەرامبەر کۆمەڵکوژیەکانی سوپای تورک لەدژی خەڵکی مەدەنی و کردەوەکانی چەتەکانی داعش لەژێر ئاڵای تورکیا دەربڕی.\nئاکاد بەم شیوەیە بەردەوامی بە قسەکانیدا، "لەناوبردنی چەتەکانی داعش لە لایەن قەسەدەوە، تورکیای نیگەران کرد و بەو هۆیەوە دەیەوێت چەتەکان زیندووبکاتەوە. لەبەرئەوەش چەتەکانی داعش باشترین خزمەتکاری تورکیان و بۆ ئەوەش دروست بوون."\nهەروەها ئاکاد ڕایگەیاند، کردەوەکانی دەوڵەتی تورک و چەتەکانی داعش و ئەکنوسرە بەردەوامی کۆمەڵکوژی سێفۆیە کە عوسمانیەکان ئەنجامیاندابوو.\nلە کۆتایی قسەکانیدا ئاکاد ڕەقا وتیشی، "ئەوان بروایان بە هێزەکانی هەسەدە هەیە و بەو هێزە سەربەرزن. قەسەدە دەتوانێت دەستکەوتەکانی هەزاران شەهیدی خۆی بپاریزێت و هەروەها لەسەر بەرخۆدان و لەناوبردنی داگیرکەری بەردەوام دەبێت."


دایکی ئەندامێکی لەمێژینەی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە شاری نەغەدە کۆچی دوایی کرد – KDPmedia\nHomeنۆروێژدایکی ئەندامێکی لەمێژینەی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە شاری نەغەدە کۆچی دوایی کرد\n11/01/2022 نۆروێژ, هەواڵ\nرۆژی دووشەممە ١٠ی یانواری ٢٠٢٢ی زایینی، پوور “مریەم کەوانی ” خەڵکی گوندی “نەستان”ی ناوچەی سەردەشت و دایکی هاوڕێی خۆشەویستمان کاک “سلێمان سلێمان پوور” پێشمەرگەی دێرین و کەمئەندامی حیزب، بەهۆی نەخۆشییەوە لە گوندی باڵەخچی شاری نەغەدە کۆچی دوایی کردووە.\nدایە “مریەم” ئەو مرۆڤە روحسووک، قسەخۆش، سەنگین و دڵ و دەروون پاکە و کوردپەروەرە بوو کە هەمیشە دڵی بۆ ئازادیی کوردستان لێی دەدا و چاوەڕێی لە باوەشگرتنەوە کوڕە پێشمەرگە و دوورەوڵاتەکەی و هاوڕێ و هاوسەنگەرانی بوو.\nناوەندی راگەیاندنی دەرەوەی وڵاتی حیزبی دێموکراتی کوردستان وێڕای کومیتەی نۆڕوێژی حیزب، پرسە و سەرە خۆشی گەرمی خۆی پێشکەش بە هاوڕێی ئازیزمان کاک “سلێمان سلێمانپوور” و سەرجەم بنەماڵەی بەڕێزیان و خزم و کەسوکاریان دەکات خۆی بە شەریکی خەمیان دەزانێ.\nناوەندی ڕاگەیاندنی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە دەرەوەی وڵات


گواردیۆلا دانی بە شکستەکەیدا نا\nپیپ گواردیۆلا، راهێنەری ئیسپانی یانەی مانچستەر سیتی ئینگلیزیی، سەبارەت بەوەی لەم وەرزەدا نەیانتوانیوە هیچ جامێک بەدەستبهێنن، رایگەیاند:''ئەگەر بهاتایە و لە بارسێلۆنا و بایەرن میونخ هەمان شتم بەسەر بهاتایە، ئەوا کۆتاییان بە گرێبەستەکەم دەهێنا''.\nپیپ گوادیۆلا، لە لێدوانێکدا بۆ میدیای بەریتانی ئاماژەی بەوەکرد کە لەم وەرزەدا شکستیان خواردووە و وتی: ''لە دۆخی ئاساییدا راهێنەرێک کە لە شوێنی من بێت و راهێنەرایەتی یانەیەکی گەورەی لەدەستدا بێت، دەبووایە دەربکرێت. لێرە شانسێکی دیکەیان دا بە من و هەوڵ دەدەم لە وەرزی داهاتوودا ئەمە بە باشترین شێوە بەکاربهێنم''.\nگواردیۆلای تەمەن ٤٦ ساڵ دانی بەوەدا نا کە ئەگەر لەو یانانەی پێشتر را‌هێنەرایەتی کردوون دۆخێکی لەو شێوەیەی بەسەر بهاتایە، ئەوا دەرفەتی دووەمیان نەدەدایە و رایگەیاند ''ئەگەر بهاتایە و لەبارسێلۆنا و بایەرن میونخ هەمان شتم بەسەر بهاتایە، ئەوا کۆتاییان بە گرێبەستەکەم دەهێنا. لەو یانانە دەبێت یارییەکان بەریتەوە و ببیتە مانشێتی رۆژنامەکان بۆ رۆژی دواتر. ئەگەر بێت و نەیبەیتەوە و سەرنەکەویت، ئەوا لە ئەرکەکەت دوور دەخرێیتەوە''.\nیانەی مانچستەر سیتی بە سەرۆکایەتی گواردیۆلا، ئەمساڵ لە قۆناغی ١٦ی خولی یانە پاڵەوانەکاندا، لە نیوەی کۆتایی جامی ئینگلتەرادا و لە قۆناغی چوارەمی جامی خولدا ماڵئاواییان کرد. مانچستەر سیتی لە ریزبەندی چوارەمی خولی پرێمیەر لیگدایە بە ٧٢ خاڵ کە یانەی چێڵسی بوویە پاڵەوانی.\n1202 جار خوێندراوەتەوە\nڤیدیۆ.. رۆچوونی زه‌وی له فلیپین گوندێك ده‌كات به‌ژێره‌وه ...


حوکمی گاڵتە کردن بەخوا یان پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم : ماڵپەڕی وەڵامەکان\nبیروباوه‌ڕهەڵوەشێنەرەوەکانى ئیسلامحوکمی گاڵتە کردن بەخوا یان پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم\nحوکمی گاڵتە کردن بەخوا یان پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم\nحوكمى سوعبەت و گاڵتەیەك چییە كە كەسێك دەیكات بەڵام گاڵتەى تێدایە بە خوا یان پێغەمبەر ﷺ یان دین؟\nئەم كارە كە بریتیە لە گاڵتە بە خوا یان پێغەمبەرەكەى ﷺ یان كتێبەكەى یان دینەكەى هەرچەندە بە سوعبەتیشەوە بێت و بۆ پێكەناندنى خەڵكى بێت ئەوا كوفر و نیفاقە، ئەوە كت و مت ئەوەیە كەلە سەردەمى پێغەمبەرى خوادا ﷺ ڕوویدا سەبارەت بەوانەى كە وتیان:\n((ما رأينا مثل قرائنا هؤلاء أرغب بطوناً، ولا أكذب ألسناً ولا أجبن عند اللقاء)) واتە: دووڕوەكان بە پێغەمبەر و هاوەڵە قورئان خوێنەكانیان ووت: نەمان بینیوە وێنەى ئەوانە ورگ زل و زمان درۆزن و ترسنۆك لەكاتى شەڕدا.\nئەم كارە كە بریتیە لە گاڵتە بە خوا یان پێغەمبەرەكەى ﷺ یان كتێبەكەى یان دینەكەى هەرچەندە بە سوعبەتیشەوە بێت وبۆ پێكەناندنى خەڵكى بێت ئەوا كوفر و نیفاقە، ئەوە كت ومت ئەوەیە كەلە سەردەمى پێغەمبەرى خوادا ﷺ ڕوویدا سەبارەت بەوانەى كە وتیان:\nئەوەبوو بەوهۆیەوە ئەم ئایەتە دابەزى: (وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ)(التوبة: من الآية65) واتە: وە ئەگەر ـ ئەى نێردراوى خوا ﷺ ـ لێیان بپرسى سەبارەت بەو قسانەى كە تانەى پێ دەدەن لە تۆ و هاوەڵانت ؟ ئەوان لە وەڵامدا دەڵێن : لە ڕاستیدا ئێمە تەنها قسە و باسمان دەكرد و هیچ مەبەستێكمان نەبوو. چونكە دواى ئەوە هاتن بۆ لاى پێغەمبەرو ﷺ وتیان لەڕاستیدا ئەو قسانەى قسەى دەم ڕێگابوو بۆ خۆشی بوو، ئەوەبوو پێغەمبەرى خوایش ئەوەى كە خواى گەورە فەرمانى پێ كردبوو پێى ووتن:\n( أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُون)(65) (لا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ )(التوبة: 65، 66) واتە: ئایا گاڵتە بە خواى پەروەردگار و ئایەتەكانى و پەیامبەرەكەى دەكەن ؟ ئەى گرۆى دوڕوان بڕوبیانوو مەهێننەوە ، چونكە بێ نرخە و وەرناگیرێت ، بەدڵنیایەوە كافر و بێباوەڕبوون بەو قسەیەى كە گاڵتەتان پێكرد و وتتان.\nلەڕاستیدا پەروەردگار و دین ووەحى لایەنێكى ڕێزلێگیراوە، و بۆ هیچ كەسێك دروست نیە كە گاڵتەى تێدا بكات بۆ پێكەنین و سوعبەت كردن چونكە ئەو كارە كوفرە، و بەڵگەیە بۆ بەسووك سەیركردنى بۆ خواو پێغەمبەرانى وكتێبەكانى و شەرعەكەى، وە ئەوەشى ئەم كارە دەكات واجبە تۆبە بكات و بگەڕێتەوە بۆ لاى خوا وپەشیمان بێتەوە لەوەى كردوویەتى، چونكە ئەوە لە نیفاق و دوڕوییە و لەسەریەتى داواى لێخۆشبوون لە خوا بكات وكاروكردەوەى خۆى چاك بكات و ترس وبیم و خۆشەویستى وگەورەیی خوا بخاتە دڵیەوە. والله ولي التوفيق .\nمورتەد حوكمى چیە؟ وە غسل العار چیە و حوكمى چیە؟ حوكمی کەسێک چیە کە تۆمەتی زینا بداتە پاڵ عائیشەی دایکی ئیمانداران ؟ وە بۆچوونی زانایانی ئیسلام چۆنە لەو بارەیەوە ؟ چۆنێتى هەڵسوکەوت و هاوڕێیەتى لەگەڵ کەسێکدا کە جوێن بە دین دەدات هه‌ڵوه‌شێنه‌ره‌وه‌كانى شایه‌تومان چیـه؟ ئینكارى کردنى ژیانى دواڕۆژ\nسەردان: ١,٢٤٤ بەش: هەڵوەشێنەرەوەکانى ئیسلام\nپرسیاری دواترحوكمى هەماهەنگى و ڕێكخستن لەنێوان ژن و مێرددا بە سیحرپرسیاری پێشترئایا بیدعەی حەسەنە لە دیندا هەیە؟


"تا 2050 ژمارەی دانیشتووانی عیراق دەگاتە 80 ملیۆن" - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی پلاندانانی عیراق جەخت لەوەدەكاتەوە، بەپێی هەڵسەنگاندنەكان ژمارەی دانیشتووان ساڵانە 850 هەزار بۆ یەك ملیۆن زیاد دەكات و پێشبینی دەكات، تا ساڵی 2030 بگاتە 50 ملیۆن كەس.\nعەبدولزەهرە هینداوی وتەبێژی وەزارەتی پلاندانانی عیراق ڕایگەیاند، هەڵسەنگاندەكان باس لەوەدەكەن ژمارەی دانیشتووانی عیراق ساڵانە 850 هەزار بۆ یەك ملیۆن كەس زیاد دەكات و ڕێژەی گەشەی ساڵانە 2.6%ە.\nوتەبێژی وەزارەتی پلاندانانی عیراق ڕوونیشیكردەوە، بۆیە بەپێی پێشبینیییەكان ژمارەی دانیشتووان تا ساڵی 2030 دەگاتە 50 ملیۆن كەس هەروەها تا ساڵی 2050 دەگاتە 80 ملیۆن كەس.\nعەبدولزەهرە هینداوی ئاماژەی بەوەشكرد، پێشبینی دەكرێت لە 3 ساڵی داهاتوو ڕێژەی گەشەی ساڵانە پاشەكشە بكات ئەوەش بەپێی بەدواداچوونەكان كە ئاماژەن بۆ ئەوەی ڕێژەی گەشە دابەزیوە، بۆیە ئەگەریشی هەیە پێشبینیەكان ڕاست دەرنەچن و تا 2050 ژمارەی دانیشتووان نەگاتە 80 ملیۆن.\n19 حوزەیران 2021 9.35 pm\nخەڵك لەمەودوا ھاوردەكردنی ئۆتۆمبێل بە پێی تایبەتمەندی عیراقی دەبێت، وەزارەتی پلاندانانی عیراقیش ڕایدەگەیەنێت،…


لە دوای كۆبوونەوەكە جڤاتی نیشتمانی بزوتنەوەی گۆڕان راگەیەنراوێكی بڵاوكردەوە، كە تێیدا هاتووە "جڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆڕان بە وردی هەڵسەنگاندنی بۆ بەشداری لە كابینەی نۆی حكومەتی هەرێم كرد. قەیرانی قوڵی سیاسی و ئابوریی و دارایی هەرێمی كوردستان ئەنجامی حوكمڕانی خراپ و نادادپەروەری و گەندەڵی رابردووە".\nجڤاتی نیشتمانی جەختیشی كردۆتەوە لەسەر ئەنجامدانی چاكسازی و گۆڕانكاری ریشەیی، دەڵێت "بەشداری بزوتنەوەی گۆڕانیش لە كابینەی نۆ تەنیا بەم ئامانجەیە و، لەم چوارچێوەیەشدا پشتیوانی تەواوی تیمی خۆی دەكات لە حكومەتدا".\nجڤاتی نیشتمانی بزوتنەوەی گۆڕان، ئەوەشی خستۆتەڕوو "حكومەتی هەرێمی كوردستان پێویستە پابەند بێت بە راگەیندراوی كۆتایی كۆبونەوەی ئەنجومەنی وەزیران لە ٢١ی ٦ی ٢٠٢٠ كە تەنها بۆ یەك مانگ موچەی فەرمانبەران كەم ئەكرێتەوە و ئەو رێكارە كاتییە. بزوتنەوەی گۆڕان جەخت ئەكاتەوە كە حكومەت هەرێم پابەندبێت بەو بەڵێنەوە".\nئاماژەی بەوەشداوە، كە پێویستە "چاكسای ریشەیی لە كەرتی نەوت و گاز، داهاتی ناوخۆ، خاڵە سنورییەكان، باج ئەنجامبدرێت، هەروەها گۆڕان رێكەوتن لەگەڵ حكومەتی فیدراڵی بە پێویست ئەزانێت، لەم پێناوەشدا پێویستە هەردولا پابەندی ماف و ئەركەكانیان بن".\nبزوتنەوەی گۆڕان لە راگەیەنراوەكەیدا، جەختی كردتەوە كە "پێویستە دەستەبەجێ تەواوی داهات بگەڕێتەوە بۆ خەزێنەی حكومەت و كۆتایی بە قۆرخكاری و دەستێوەردانی كۆمپانیای حیزبی بهێندرێت. ئەمەش هەنگاوێكی گرنگە بۆ زیادكردنی داهات و پێدانی موچەی هاونیشتیمانیان لە كاتی خۆیدا".\nدەقی راگەیەندراوی جڤاتی نیشتمانی بزوتنەوەی گۆڕان:


وادەی كۆتاییهاتنی داعش راگەیەنرا\nكۆتا خشتەی دابەشكردنی موچە راگەیەندرا\nنەتەوە | 16:44:50 2016-06-30 | (1,623) جار خوێندراوەتەوە\nنیردەی تایبەتی سەرۆكی ئەمریكا لە هاوپەیمانی دژ بە داعش گەشبینە بەوەی بتوانرێت لە ماوەی یەك ساڵدا كۆتایی بە داعش بهێنرێت.\nبرێت مەكگۆرك، نێردەی تایبەتی باراك ئۆباما، سەرۆكی ئەمریكا لە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش لە وەڵامی پرسیاری ئەندامێكی لیژنەی پەیوەندیەكانی دەرەوەی ئەنجومەنی پیران دەربارەی ئەوەی ئایا دەتوانرێت لە ماوەی 14 مانگدا كۆتایی بە داعش بهێنرێت، وتی: " هەوڵدەدەین لەو وادەیە زووتر كۆتایی پێبهێنین و لە ئێستادا بەرەو ئامانجی سەرەكیمان دەڕۆین".\nوتیشی "بانگەشەكانی داعش لە ئینتەرنێت بە سەركەوتوویی لەلایەن تاك و كۆمپانیاو تۆڕە جیهانیەكانەوە ڕێگریان لێگیراوە و چەكدارە بیانیەكانی نێو ئەو رێكخراوەیە دەیانەوێت بگەڕێنەوە وڵاتی خۆیان و سەركردەكانی داعشیش دەسەڵاتیان بەسەر چەكدارەكانیاندا نەماوە ".\nبرێت مەكگۆرك ئاماژەی بەوەشكرد ناوچەكانی ژێر دەستی داعش لە كەمبوونەوەدان و لە ١٨ مانگی ڕابردوودا كەمتر لە لەسەدا ٥٠ ی ئەو ناوچانەی لە عێراق كۆنتڕۆڵیانكردبوو لە ژێر دەسەڵاتیانداماوە هەروەها لە سوریاش لەسەدا ٢٠ی ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتیان كۆنتڕۆڵكراوەتەوە".\nداوای لێپچینەوە لە بەرپرسێكی باڵای عیراق دەكرێت\nکەرکوک.. بۆ رۆژی ئاڵای كوردستان ئەم بڕیارە درا\nتەقینەوە ئەم شارەی کوردستان دەهەژێنێت\nیەکێتی میکانیزمی چارەسەری كێشەكان رادەگەیەنێت\nمووچەی ئەم وەزارەتانە دابەش دەكرێت\nداوای لیستی مووچه‌ی دوو مانگی فه‌رمانبه‌ران ده‌كرێت\nهەواڵێك بۆ فەرمانبەران، لەبارەی پارەكەی بەغدا بۆ موچە


ئەزموون وەک ئاخاوتنێک لەناو ژیان - قەڵەم\nلەناو کۆمەڵگاى کوردیدا هیچ سەرچاوە و وزەیەکى ئەدەبى بە ئاستى شیعر نەبووەتە، بنەماى پەیوەندى و مایەى بەرهەمهێنانى بیرکردنەوەى چالاک. واتە: ئەندێشەى چاک، کردارى چاک، گوتارى چاک. هەروەها بەو پایە کۆمەڵایەتى و ڕۆشنبیرییەش پەسند نەکراوە و نەدرەوشاوەتەوە.\nگیانى زمانى دەربڕینى کوردیش، تا ئێستا هەر بە تەنیا لەناو پرۆژە شیعرییەکاندا زیندووە، کوردیش ویستى شیعر نووسین و هەستیاریى شیعرى زۆر بەهێزە، تواناکانى خۆى تێدا تاقى دەکاتەوە، هەڵکەوتە کۆمەڵایەتییەکەشى وەرى دەگرێت و ڕەوایى بە بەردەوامبوون و پەرەسەندنى دەدات، داهێنان بە وەرگرتنى قووڵایییەکانى ژیان بەرهەم دآ، لەم بەرهەمهێنانەشیدا ژیان دەخاتە ناو پرۆژەى دۆزینەوەوە.\nبۆ شاعیرى نوێبەخش وەرگرتنى قووڵایییەکانى ژیان زیندووبوونەوەى زمانە، زمانى دۆزینەوەش زمانێکى یەک ئاراستەیى نییە، بەپرسیارى زۆرەوە لە ئاستە هەمەچەشنەکانى خۆى دەکۆڵێتەوە، قووڵایییەکان هێزى وشە و ئەزموونى تێدا نووستووە، لە دەربڕیندا ئەم هێزە تاقى دەکرێتەوە و دێتە ناو پرۆژەى دۆزینەوەوە.\nبەشێوەیەکى سەرەتایى نوێبەخشى لە ژیان و بیر و بیرکردنەوەى کۆمەڵگا دەرکەوتووە و هەنگاوى بۆ نراوە، بنەماکانى گۆڕان بەرەو پێداویستییە هاوچەرخەکان و هۆشیارى دەبێتە پێوەرى دۆزینەوەى ئەدەبى، هەروەها نوێبەخشى هۆ و ئامانجە بۆ پەیوەندیکردن بە چالاکییەکانى ژیانەوە، بەشێکیش نییە لە ژیان. ڕاستەوخۆ ژیانە، مرۆڤ لەبارى بەختەوەریدا وەک خوداوەند دەژێنێت، ئەفسوونێکى واشى تێدایە گیان و جەستە لە بڵندى بحەوێنێتەوە.\nبابەت ورووژاندن و شێوازى شاعیر هەستکردنە بە جوانییەکانى ژیان و شۆڕبوونەوە بۆ ناو ناواخنى سروشت و لەدایکبوونى وەرزەکان و گونجان و تەبایی نێوانیان. واش بەرانبەر ڕابهێنآ هەست بەم شۆڕبوونەوە و گونجان و تەبایییەى نێوانیان بکات.\nهەستى نووسینیش بە ساتەوەختى زۆر ناسک، یان زۆر دژوار تێدەپەڕآ. تێڕوانینەکان ئاڵوگۆڕیان تآ دەکەوآ و دەڕسکێن.\nشیعرى ڕاستەقینەى خاوەن جیهانبینى، کە خودى مرۆڤ دابڕێژێتەوە، لە ژیریی و پەند و سۆز و خەونى ڕۆمانسییانە بەدەر نییە، ئەگەر شیعریش ڕووت کرایەوە لە ژیریی و پەند و سۆز و خەونى ڕۆمانسییانە بە هیچ جۆرێک ڕاستەقینە و خاوەن جیهانبینى نییە، کە خودى مرۆڤ دابڕێژێتەوە.\nشاعیرى نوێبەخش هیچ کاتێک چاوەڕوانى هاندان و ستایش ناکات، هەر کاتێکیش چاوەڕوانى هاندان و ستایشى کرد، ئەوە بڕواى بەوە نییە ئەوەى، کە نووسیویەتى خۆبوونى و داهێنان بێت. دەربڕینى نایاب بەهۆى کردارى گەیاندن و هۆشیاریى زمانەوە لە ئاستى ئاسایى دەپەڕێتەوە بۆ ئاستى ئێستێتیکا و خۆبوونى، دەبێتە خاوەن پرسیار لە نێوان وریاییى زمان و وریاییى ئاخاوتن.\nزمانى ئێستێتیکا، شێواز و ئەدگارى خۆى لە دەربڕینکردن و دەربڕینەوە وەردەگرێت. لە ئەزەلەوەش گیان، گیانى جەستەیەکە شێوەیەکى دیاریکراوى بۆ ژیان و نەشونما دۆزیوەتەوە، شێوازیش ناوەند و گیانى نووسەرە، هیچ گیانێکیش بۆ جەستەیەکى دیکە وەرناگیرێت.\nشێواز و شیعرییەت و زمان، ئەزموون بۆ ئایندە پێشنیازیان دەکات، ئایندەش پەیوەندى بە هەموویانەوە هەیە، بەشدارین لە چالاککردن و بەڕێوەبردنى، پەیامى هونەریى مرۆڤگەلێکە، کە هەوڵى سڕینەوە و لەبەین بردنى ئەو شتانە نادات، کە ژیان دەخەنە بارێک بەرگرى لە بە ژیانبوون و ئازارى خۆى دەکات.\nژیان و بوون و دنیاش لەناو شیعرى نایاب و ئێستێتیکى و خۆبوونیدا نوێن، لەناو ڕۆشنبیریى کوردیدا نوێبەخشى هێشتان بە ڕوونى شوێنى شیاوى بۆ نەکراوەتەوە، ئاخاوتن لەبارەیەوە دەبێتە هەرا و زەنا، پێویستە ئەو بڕیارانەى لەم بارەیەوە بوونەتە مایەى سەرنج، بە ئاستێکى دیکەوە بخرێنە ناو ئاخاوتنەوە.\nئایە ئاخاوتنەکانمان لە خودى نوێبەخشیى دەقەوە دەرچوونە، یان لە دەرەوەى دەقەوە وەرگیراون و لە جەستەى تەنک و ناسکى دەق پراوەى پآ دەکەین، کە جەستەى تەنک و ناسکى دەق هیچ پراوەیەک وەرناگرێت جگە لە پراوەى گیان نەبێت.\nنووسینێک گەیشتبێت بە ئاستى دەق، پەیوەندیى ئاستدارى چارەنووسسازى بە ئێستێتیکا و خۆبوونییەوە هەیە، کە هەمیشە وەک سەرچاوەیەکى ڕوون، هێزێکە بۆ بەرهەمهێنانى سەرچاوەى دیکە، بەرەنجامى خودێکى هەژاو و هۆشمەند و وریایە. بەشێکیش لە خودى هەژاو و هۆشمەند و وریا گەیشتوون بەو هەقیقەتە، کە شیعر بگەڕێتەوە ناو سۆز و هەست و ڕوونى و ئاشکرایى لە دەربڕیندا، ئەمەش وەک دیاردەیەک پێویستە بخرێتە ناو ئاخاوتنەوە. زۆر جاران گۆڕانکارییە ڕەچاونەکراوەکان کاریگەریى ڕاستەوخۆیان لەسەر چۆنیەتیى بیرکردنەوەى کۆمەڵگا و بیر و دەربڕینى تاکى نووسەرەوە هەیە. دەبێتە بابەتى نووسینەکانیان، بەڵام نابێتە ماناى ڕوون و دیار، بگرە لە چێژدا دەبێتە سرووشى مانا و چالاکیى وێنە، سرووشى مانا و چالاکیی وێنەش شاعیر لەوە نزیک دەخەنەوە بچێتە ناو جیهانبینى تەسەوفەوە.\nزەبرێک هەیە ناوى مێژوو، هەموومان وەک شیر دەکوڵێنێت، بۆى دەردەکەوێت چەندمان هەوێن دەبین و چەندیشمان هەڵدەبزڕکێین.\nپانتایى جیاکارم لە بەرهەمەکانمدا خوڵقاندووە، لە پانتایییەکدا دەستنیشان ناکرێم. ئەرآ لە پانتایییە شیعرییەکاندا، دەچمەوە سەر چ پانتایییەکى خۆ تایبەتیکردن. تایبەتکار بۆى هەیە تەواوى هەبووەکانى، کە تواناى کاریگەرییان تێدا دەرکەوتووە، ڕاکێشێتە ناو بیرکردنەوەى چالاکى، کە بەردەوام هێما و هێماپێکراو بەرهەم دەهێنێت. لە یەک کاتیش لەناو هەموو پانتایییەکاندا کار بکات و دەستیان بۆ ببات.\nبەرانبەر بە ئاگایى خۆم جەنگاوەرێکى مەشقکردوو و ئەهلى زیندووێتى دڵ و یەکێـتى ئەشقم، پانتایى ئێستێتیکا و ڕێبازى وردبوونەوەم لە ژیانمدا هەڵبژاردووە، دەمەوێت بە ڕاناوى نادیار زمانى تێدا هەستیار بکەم، هەستیاریى تەواوى زمانى کوردى لە شیعرى کلاسیکیماندا تواوەتەوە و دەرکەوتووەتەوە. کاتێک شیعرى کلاسیکى دەخوێنمەوە هەست دەکەم تەواوى زمانى کوردى ڕووبەڕووم وەستاوەتەوە. دەمباتە ناو جیهانێک، کە قسەى لەبارەى دۆزینەوە و بوون کردووە، نەک گێڕانەوە. خەون و ناوەندى وشە هەوڵدانن بۆ خۆناسین. لە ماڵى گەورەى شیعردا هەموومان پێکەوە داواى شیعرییەت دەکەین، ئەو داوایە وزەى گەشەکردنى جوانى و بەرزکردنەوەى ئاستى هەقیقەتى گیانى و دراماى ژیانە. جوانیى زمان لە جوانیی ئەو کەرەستەوە دێت، کە دەربڕینى لێ دەکات، زمان شانەیەکى زیندووى زۆر قووڵە لە جەستە و پێکهاتەى مرۆڤ لە گۆڕانى دید و پەیوەندییەکاندا.\nجیاییى تاقیکردنەوەى من ئەوەیە: جیهانى پارچە پارچە دەخوڵقێنم و پەیوەندیی هێما و هێماپێکراویش دەپچڕێنم و دەستنیشانیان ناکەم. سەرچاوەکانى نووسین و ئاستەکانى دەنگ و تێبینیکردن و سەرنجدانم لە جوانیى بێگەرد و بآ هاوتاى ژیان وەردەگرم، دەگمەن و تاقانە دەبن بە هێما و هێماپێکراو.\nشیعر چەند بچێـتە ناو ژیان و دنیاى خودایى و هەقیقەتى ڕۆژگار، هێندەى دیکە گیانى تا هەتایە پەروەردە دەکا و دەیپارێزێت و ئەفسانە لەخودى خۆیەوە برەو پێدەدا.\nشتێک لە نووسین، کە وەک ئەزموونێک پێشکێشم کردبێـت، بەکاربردنى زمانى خەونە بۆ زمانى نووسین و ڕاچەناندن و چالاککردنى ناخى پڕ توانایى و یادەوەرى. دواجار تواندنەوەى چالاکییەکانى بیر لە هەستیاریى نووسیندا.\nچامەى درێژى فرە دەنگ و ئاستدار، پڕۆژەیەکى کامڵە و لەسەر ئاستى بوون و کرانەوەى بەردەوام ڕادەوەستێت، سروشتى دایکى هەستەکانمە، ئاسۆیەکى ئەفسانە ئاسایییە، ناتوانم لێى دەربازبم بە کامڵترین فۆرمى شیعریى دەزانم و پەیڕەوى دەکەم، لە ڕایەڵى ڕستەکانیدا تواناى جووڵاندنى فرە دەنگى و فرە پەیوەندی دەڕسکێت. مانا و زمان دەگەڕێتەوە ئەو ئاستدارییەى هێزى نووسین ئاشکراى دەکات و دەیهێنێتە گۆڕآ. واتە: قووڵبوونەوە بە ناخى بیندراو و شەپۆلى شوێن و سیماى بوون.\nڕوانینى گەردوونى بار و بوار بۆ گەشەسەندنى شیعر دەڕەخسێنێت، ببڕای ببڕ پەیوەندیى بە شۆڕشى گەیاندن و فۆرمەکانییەوە نییە. خەیاڵ و ئەو ئاسۆیەى جیهانى بەهۆیەوە وێنا دەکەیت، لە دەرەوەى کەناڵەکانى ڕاگەیاندن کارى شیعرییەت بەڕێوە دەبەن، لە کەڵک وەرگرتن: دەست واڵا و دیموکراسین، سەرسامیى خۆشیان بە نەشونماى نوێبەخشیى گیانى ژیان ناشارنەوە.\nدەتوانین لەوە دڵنیابین، کە شیعر هەموو سەنگایى ساتە وردەکانى بە تەنیا خستە سەر هەڵقوڵانى خەیاڵ، وەک بەرزایی و ناوەندى کاریگەر چووە ناوى و کرۆکى ژیانى بە هۆیەوە وێنا کرد. بێگومان لەبارێک نزیک دەبینەوە، شیعرى تاک دەنگى دەبێتە خۆنیشاندانێک و دەربڕین لەو بارە بێهێزەدا.\nدەکرآ لە بچووکبوونەوەى دنیا لە بینینى شاشەدا، یان هەر فۆرمەکى گەیاندنەوە، شیعرى فرە دەنگ لە چنین و ڕایەڵى توند و تۆڵى ببێـتە جێگرەوەى خەیاڵ وەک بەرزایی و ناوەندى کاریگەر.\nلە شیعرى فرە دەنگیدا خەیاڵ ڕەگەزى سوودبینینە، بەرزایی و ناوەندى کاریگەر نییە. نیشاندانى باوەڕ و گیانى کراوە و دەوڵەمەندیى ئەم شێوازە، بەئەندازەیەک لە چیرۆک و شانۆنامە و ڕۆمان و ئەدەبى پەخشاندا بە ئاشکرایى دەگاتە لووتکەى بینین و تێگەیشتنى ڕوون.\nلە شیعرى درامیدا گفتوگۆ لەگەڵ هەست و ئەقڵى خوێنەر و شاکەس و کەسایەتییە جۆراوجۆرەکان دادەمەزرێنێت، هاوتایییەک دەدۆزێتەوە لەبارى نووسیندا پەیڕەوى دەکات. لە پێکهاتە و بنەماى منى شیعریدا پێکدێت و دەبیندرێت، خۆى لە منى تاکە کەسى شاعیر دەکشێتەوە، ڕۆڵ و ئاستى شاکەس و کەسایەتییە جۆرا و جۆرەکان و چێژێک دەگەیەنن، چێژى ئاراستەکراوى شاکەس و کەسایەتییە جۆراوجۆرەکان و واتاناسى.\nزۆرێک لە شیعرى ئیمڕۆمان لەسەر سیستمى تاکدەنگى منى شاعیر وەک ڕەگەزێکى کارپێکەر بەڕێوە دەچێت، ئەم شێوازەش وەک هونەر هەرچى پێبوو بەخشی، چاوەڕوان ناکرێت هونەرێکى کاریگەریى پآ مابێت بۆ بەخشین و سەرسامى، چونکە هیچ شتێک ڕوونادات قسەکەر یەک قسەکەرە و پانتایى نووسینەکەى داگیرکردووە، هەروەها بوونى شیعریش وەک شێواز و شێوە دەخاتە مەترسییەوە. لە کارایى و زیندوویى و هێز دوورى دەخاتەوە، کە کارایى و زیندوویى و هێز بارێکن هەمیشە زیندوومان دەکەنەوە و سەرچاوەى سەرسوڕهێنەرن.\nیەکەمین کردەى هەستیارکردنى زمانە، ڕستەکان درێژ دەکاتەوە بە مەبەستى گەیشتن بە چاوگە دەنگییەکان، چاوگە دەنگییەکانیش هەمیشە ئاگایى زمان تێیدا دەبێتە بارى ڕاستەقینەى نووسین و وزەى ترپە و ئاواز، لەم بارەیەوە ڕوو دەدات. چەند ترپە و ئاوازێکى لێ دەبێتەوە، جۆراوجۆریى ترپە و ئاواز: خەسڵەت و مۆرک و ئاماژەى ناسینى ئەم ژانرەن، پشت بە وێنەهێنانەوەى یەک لە دواى یەکیش نابەستێت، زیاتر گێڕانەوە دەکاتە خۆبووژانەوە و دەرکەوتن و ئاراستە وەرگرتن.\nدەقەکانم، ئەوانەى چاپم کردوون و ئەوانەى چاپیشم نەکردوون، هەمیشە لەسەر مێزى کارکردن دەستیان بۆ دەبەم، هەر چەند ڕستەیەکیان دەستکارى دەکەم و چەند لاپەڕەیەکیان دەخەمە سەر و چەند لاپەڕەیەکیشیان لێ لادەدەم. تا ئێستاش نەگەیشتووم بەدوا داڕشتنیان. ئەو هونەر و دڵەڕاوکێیەى دەستکاریکردنەش لە کارکردنى بآ وچانى کاتژمێر، گواسترایەوە ناو بارى دەروونیى شاعیریەتیى من.\nکاتژمێر تەکان دەدا بەرەو ناو دەقى کات. دەقى کاتیش هەمیشە ئەو چرکەیەى جوانە تێیدا چاوەڕوانیت، کە هێز دەخاتە ئەو چرکەیەى بۆى دەڕوات، ڕۆیشتنى منیش هەمیشە بەرەو دەقى شیعرییە. هەموو شتەکانى کاریگەرییان بە نەشونماى ژیانەوە هەیە. لە زەینمدا ئامادەیان دەکەم و دەیانکەم بە بەشێک لە چالاکییەکانى بیرکردنەوەم. دەستکاریى بەردەوامیش کارێکى دروستە بۆ نووسەرى پڕ تواناى پەڕینەوە، بۆ ناو پرسیارەکانى، کە بوون بەیەک جۆر دەستنیشان ناکەن، بەرگرى و دەربڕین لە داهێنان دەکەن، چونکە هەر جارێک، کە دەستکاریى دەکات، بەو نیازە بە تەواوى ژیان لەناو دەقەکەیدا ببینێت، یان ژیان بە تەواوى بهێنێـتە ناو دەقەکەیەوە و بیگەیەنێت بە ئاستى خەونى نووسین. ئەویش یەک لە مەحاڵەکانى نووسینە، نووسین هەوڵدەدات بۆ مەحاڵ، مانەوەش لەناو ئەو مەحاڵە سووربوونى نووسەرە بۆ بینینى ژیان بە تەواوى لەناو دەقى بێگەرددا.\nشاعیر، سەر گەرمییەکانى خۆى لە سنوورى بیرکردنەوە و جیهانبینییەوە دەست پێدەکات و گیانى چالاکە بەگشت جوانییە هاوبەشەکان. ئاراستەى ئاڵۆزکردنى جوانییە هاوبەشەکان نییە. سادەکردنەوەیەتى، بەرپرسە بەرانبەر بەرزبوونەوە و ڕسکاندنى ڕوانینى پڕ شیعرییەت و جووڵەى ئاخاوتن لە زماندا، پەیوەستیشە بەوەى پەیوەندییەکانى نێوان جوانى و فۆرمەکانى کۆمەڵگا وەک پرۆژەیەکى پەرەپێدان وەربگرێت.\nکارى گوتار دامەزراندنیش لە پەیوەندییەکانەوە بکاتە وێنەیەکى ڕاستەقینەى ئەزموونکراوى هەقیقەتى مرۆڤ. لە هەمان کاتدا لە تواناکانى دەربڕیندا بەرزیان بکاتەوە ناو ڕایەڵ و تانوپۆى ڕستە و ترپە و ئاوازى ویژدانیان، لێیەوە وەک نیشان و نیشانە پیشانیان بدات، هەروەها دەسەڵاتى هەستیاریشى بەسەر ئاشکراکردنى چارەنووسى جوانى لە شێوازى نادیاردا پاڵپشت لە بەرزبوونەوەکەى بکات.\nتەوەرەکانى هەست و سۆز و خەون بخاتە گەڕ بۆ هێشتنەوەى بەردەوامیى چێژى گیانی. جوانى وەک ڕەگەزێکى چالاک و بنیادنەر لە پێکهاتەى دەقدا بکاتە ناوەندى بە یەکگەیشتنى پەیوەندییەکان و باوەڕهێنان بە هەقیقەت و تواناکانى ژیان. بۆ واتاى ڕاستەقینەى لەناو دەوروبەرێکى بآ هێز لە هۆشیاریى فیکریدا، ئاکار دابڕێژێت. بەدواداچوونى مێژووى گیان و ئەوانى دیکە و چاونەترسیش بەرەو ڕووى ئەم ئاکار داڕشتنە بکاتە ماڵى هەر هەموومان و گەوهەر و ناوکى هونەری مانا دەرنەکەوتووەکان هەڵداتەوە.\nکردەى نووسین وەک سەرەتایەکى هەمیشەیى و خاڵە یەکتربڕەکانى کات بپارێزێت. بە فراوانییەکى ئاستدار و کاریگەریش بانگەوازى لایەنداریى تەواوى ڕابگەیەنێت، دواجار بە ئاستى بەهاى مرۆڤ بیناسێنێت، بپرسێت ئەرآ ئاستدارییەکانى شیعر و مرۆڤ چین، لە واقیعدا جێبەجێیان بکات و جێى پەسندى بن. تا چەند توانیویەتى جوانى و هونەر بگەیەنێتە ئاستى ژیان و درکاندن.\nوشە لەناو فەرهەنگدا بە یەک مانایى سنووردارە، لەسەر ئاستێکى جێگیر و نەگۆڕیش پەیوەندى بۆ دەستنیشان کراوە. واتە: لەناو ژیان و بزووتنەوەى بەرەو پێشچوون کار و چالاکیى لێ وەرگیراوەتەوە و خانەنشین و لا کەنارە.\nشیعر، هێز لە خودى زمان وەردەگرێت، بەزمانى ناو ژیانیش شیعرییەتى دەڕژێتآ و پەیوەندییەکانى بە جیهان دەبەستێتەوە، کار و چالاکیی وشە گەرمەکانى ناو ژیان، وشە بآ هێزەکانى ناو فەرهەنگیان لە خەیاڵگەى نووسەرى خود وریا دەربەدەر کردووە. هەست بە نائومێدییەکى ترسناک دەکەم لەو وشانەى لەناو فەرهەنگاندا وەنەوز دەدەن. دواى گواستنەوەیان بۆ ناو ڕستەى شیعریى کتوپڕ خەوى دووبارەکردنەوەى لێ دەکەوێت. لەبارى دووبارەکردنەوەشیاندا، بچووکتر دەبنەوە. دەستەواژە لەناو فەرهەنگدا خۆشباوەڕ و بآ ئومێدە، بەیەک مانایى دڵى داکەوتووە و فۆرمەکانى کۆتایى پێهێناوە.\nشاعیریش لەناو فەرهەنگدا سڕ دەبێت، نەک سەرسام. لە وشەکانى بەردەست و زەینى خۆیەوە دەست پێدەکات. ڕۆشنبیرانى ئەکادیمی و فەرهەنگنووس و زمانەوان لە وشەکانى ناو فەرهەنگدا کار و چالاکییەکانیان بەرهەم دێنن. لە فەرهەنگدا ئاستى جیاکارى زمان نییە. هەموو داهێنانێکى زمان لە ئەدەبدا لە دەرەوەى فەرهەنگ ڕوودەدات، دەقى نایابیش لە کرۆکدا لە پەیوەندیى زمانەوە سەرکەوتن وەردەگرێت.\nلەناو مێژووى ئەدەبدا، ئەدەبێک نییە لە وشەکانى ناو فەرهەنگەوە سەرکەوتنى بە دەست هێنابێت، بۆیە فەرهەنگ لاى من بووە تەلیسمێکى بکوژ، زوو خۆم لە قەڵەمڕەوى دەسەڵاتى دەرهێنا. ژیان فەرهەنگى شیعرە، هەر شاعیرێکیش هانا بۆ وشەکانى ناو فەرهەنگ ببات، نامۆیی و دەستەپاچەى خۆى بە شیعر ئاشکرا دەکات. مامەڵەى لەگەڵ وشەى ئامادەکراوە، بایەخى ساتە هۆشیارییەکانى ناوەوەى خۆى لە دەست داوە، ئەگەر نووسینێکى ئەدەبیش ساتە هۆشیارییەکانى ناوەوەى نووسەر، خرۆشانى تواناکان و چالاکیى نەبووبێت. دەقێکى بەتاڵە لە ئەفسوون و هۆشیاریى نووسین.\nوەک پرۆژەیەک مانیفێستى شیعریى خۆم ڕاگەیاند، بۆ ئەوەى ئەم ڕاگەیاندنە ببێتە پاڵپشت و تیشکۆ بۆ ئەزموونى شیعریم. مانیفێست و خۆڕوونکردنەوە، پەنجەمۆر و ڕوانینى تایبەتیى نووسەرن، بە کەرەستەیەکى خەمڵیو و ئەزموونێکى ڕاستەقینە بەرانبەر نووسین. بۆ نووسین و گەڵاڵەکردنى، بە قووڵى سەرجەم دەقەکانى خۆم بە تواناى گۆڕان لە ژیان و هونەر هێنایەوە ناو زەینم. لە مەوداى خاڵى لاوازى، تا خاڵە سەرسوڕهێنەکانى ئەزموونم وەرگرت، بەوپەڕى هۆشمەندى جیاکاریى هەستکردن لە مەوداکانى مامەوە و تآ فکریم، تا بووە پرۆژەى باش بیرکردنەوە و گفتوگۆیەکى ڕۆشن. بنەماکانیم لە شەوق و کاکڵە و ناخى ئەو مەودایانە دۆزییەوە، کە لە واقیعى نووسیندا هێناومەتە گۆڕآ. ئەو واقیعەى چۆنیشى بیر لێ دەکەمەوە و دەیجووڵێنم.\nپێش نووسین بیر لە مانا ناکەمەوە، دواى نووسین مانا دەدۆزرێتەوە، هەروەها بیر و ڕاکانى ڕامگەیاندوون، هەموویان لە دەقەکاندا شوێنى ژیربێژى و ئەو ئاماژە و نیشانانەى تێیدا بەرهەم هاتوون، ئاشکران. چارەسەرى هەندێک لە هەستە ڕۆمانسییە سەرەتایییەکانیشم کردوون، هێڵم بە ژێر دێڕِە لاواز و سەرسوڕهێنەکانى کێشاون. خەونم کردووە بە فۆرمى دەستپێکردن و دووبارە گەڕانەوە بۆ واقیعێکى دامەزراوى خەونى.\nشیعر وەک درێژبووەوەى قۆناخى پێشترى وەرناگیرێت، لە هەندێک ڕەگەز یەک دەگرنەوە، لە زۆر ڕەگەزیش تەواو ئاستیان دەکەوێـتە نێوان، دژى قۆناخ و ڕێباز و قوتابخانە و دابەشکردنم، دەقى داهێندراو بەسەر تەواوى ژیاندا دابەش دەبێت.\nژیان و خوێندنەوەى ڕووداو و دیاردەکان بەیەک ئاراستە نایەن، بە جیاکاری بیرى یاخى و کەرەستەکانى شیعرى لە کەشى شێوە گۆڕیندان، ئاستیش بەرەو گۆڕان و تێکەڵاوبوون وەردەگرن. هیچ قۆناخێکیش ناتوانێت قۆناخى پێشەخۆى تەواو لەناو خۆیدا ون بکات، داهێنانەکانى لە گۆشەیەکى تەنگەبەر گەمارۆ بدات. جیاکارییەکان سروشتین. جیاکارییەکانى ئەو قۆناخ و ئەزموونانەى لە داهاتووشدا دەبنە هۆ و مایەى گفتوگۆى گۆڕانکارى هەمدیس هەر سروشتى دەبن.\nشیعر لە زماندا ڕەونەقى شیعرییەت بەدەست دەهێنێت، زمانیش بە ئاراستەى هاتنى، ئاستى گۆڕان و تێکەڵاوبوون وەردەگرێت.\nئایە زمانى قۆناخەکانى ژیان درێژەپێدەر و دووبارەکردنەوەى یەکن. بە جیاکاریى ئەو دەستکەوتە هونەرییانەى لە ئاکامى پەرەسەندنى بیر و پێویستییە کۆمەڵایەتی و شارستانییەکان ئەزموون کراون و دامەزراون، یان بابەت و مەبەستەکان شێوازیان دەگۆڕێن و نیشانەکانى هەست پێدەکرێن. زمانى شیعر، شیعرییەت لە زمانى قۆناخێکى دیاریکراو وەرناگرێت. واتە: زمانى شاعیرێک، لە زمانى شاعیرێکى ترەوە دەستپێناکان، هەموو سەردەم و مەوداکان ڕادەکێشێتە ناو بازنەى بەڕێوەچوونى خۆى، هێز دەڕژێنێتە ناو تەکانەکانى بۆ بەکاربردن و ئاماژە ژیربێژییەکان.\nهیچ قۆناخێک نابیندرێت، داهێنان تاجى لەسەر هێمایەکى دلێرى نەنابێت و ئەستێرەیەکى بەرهەم نەهێنابێت. نموونە: قۆناخى کلاسیکى تاجى داهێنانى خستە سەرى (نالى). قۆناخى یەکەمى نوێبەخشى، تاجى داهێنانى خستە سەرى (گۆران). لە قۆناخى دووەمى نوێبەخشیدا، ئاستێکى تر دێتە گۆڕێ و ناتواندرێت داهێنەرێک وەک تاک و ئەستێرە دەستنیشان بکرێت و هەموو هونەرەکانى تێدا کۆببووبێتەوە.\nنموونە: هەندێک فۆرم و شێواز و گوتارى شیعریی لاى: (لەتیف هەڵمەت) هەیە. لاى: (ئەنوەر قادر محەمەد) نییە. هەندێک فۆرم و شێواز و گوتارى شیعرییش لاى: (شێرکۆ بێکەس) هەیە. لاى ئەوانى تر نییە، یان هەندێک فۆرم و شێواز و گوتارى شیعریی لاى : (فەرهاد شاکەلى) هەیە. لاى هیچێکیان نییە. کەواتە: لەم قۆناغەدا فۆرم و شێواز و گوتارى شیعریی پەرەى سەندووە و ئاستى کۆى وەرگرتووە، تاک وەک ئەستێرە و هێمایەک وەرناگیرێت. فرە هێمایى هاتووەتە ناو داهێنانى شیعرى کوردییەوە، بەڵام لە قۆناخى کلاسیکى و قۆناخى یەکەمى نوێبەخشیدا، هەموو هونەرەکان لە هەریەک لە (نالى و گۆران)دا کۆببوونەوە. بۆیە تواندرا وەک تاک و ئەستێرە دەستنیشان بکرێن. لەگەڵ ئەمەش قوتابخانە و قۆناخ و ڕێباز و تەوژم.....تاد، لەناو دەچن. تەنیا شیعر، شیعرى بێگەرد. بە پلەى یەکەم دەمێنێتەوە. درێژەپێدان و مێژوویى نین. هەندآ بارى قووڵى سەرسامی تەسەوف لە شیعرى ئەمڕۆ دەبیندرێن و دەڕبڕین لە ژیان دەکەن.\nسیماکانى لە قۆناخى کلاسیکى ڕەونەقیان بیندراوە، وەک پێویستییەک لەمڕۆدا ئەزموون دەکرێنەوە، ئەو پێویستییە ونبوونى نوێبەخشى نییە لەناو کلاسیکدا، ئەو شتانەى لە ڕۆژ و ڕۆژگارى خۆیاندا بەرەو بە ئەدەببوون دەچن، شتەکانى لەناو کۆمەڵگادا ئەدەبن و ئەوانى تواناشیان تێدایە ببنە ئەدەب، دەقئاوێزان بە جیاکاریى، بنیادى دامەزراندنە. هێڵى ڕوونی ڕوانینەکان بخاتە بارى قووڵبوونەوە و سیما هاوبەشەکان بناسێنێت. زمانى جیاکار، ترپە و ئاوازى جیاکارى لێ دەبێتەوە. شێوەکانى دەربڕینیش لە ترپە و ئاواز وەردەگرێت. وەک فۆرم و پێکهاتەى ڕستە بەندیش جیاکارییەکان بەرەو چەندان ئاراستەى جیاکار ڕاماندەکێشن و بە کارامەیى بە گەڕمان دەخەنەوە بۆ دوانەخستنى ژیان، کە ژیان خۆى کردەیەکى دواخراوە. خاوەن فۆرم و توانایەکى سەرسوڕهێنیشە.\nمن چێژ لە سەردەمى خۆم. واتە: ئێستا وەردەگرم و بە ئاسۆ و دوورییەکى گەرم و ئاسوودەى دەزانم، خۆم فریو نادەم بە ڕابردوو و داهاتووەوە، ئەمە منى دوورخستەوە لەوەى شیعرى خۆسوورکردنەوە و هەڵوێستى دروستکراو بنووسم. ئەدەبێکى بە کاکڵ و زیندوو لە گومانى ناڕوونى ڕابردوو و داهاتووەوە بەرهەم نایەت. لەم لێوردبوونەوەوە هەستم بۆ ژیان و هەڵبژاردنى شتەکانى دەوروبەر هەڵوێستى وەرگرت. شەپۆلى هۆشیاری لە ناخمدا خۆى هەڵاوێشت و بەڵگەى ئەوەى پیشان دا، لە ناختدا پەیامبەرێک خوڵقاوە پێویستى بە دەربڕین و نووسینى کتێبێکە بۆ هەمووان.\nلەو خرۆشانەى خەون و واقیع و ژیان داوایان لە گیانم کرد، پێویستە کۆمان بکەیتەوە، خاڵى بەیەکگەیشتنمان شیعرە. فەزاى زیندووى پەیامبەریەتى لە بوونم ڕسکا. گۆڕانێکى ڕیشەیى لە ڕوانینە سەرەتایییەکانم بەرپا بوو، بەڵام لە ڕووبەڕووبوونەوەیەکى گیانیى یەکەمین ئامادەبوونى نووسین لە سەلیقە و چێژمدا چەخماخەى دا. خۆى وەک کاتێکى بەرجەستە لە بینین و نووسین پیشان دا. ژیان و مەرگم لەناودا کردە سەرمەشقى پایەداربوون.\nسروشتى دەربڕینیش دەگۆڕێن، هەندآ جار واقیع و ژیان جێدەهێڵم و دەچمە ناو خەون. هەندآ جارى دیکەش خەون جێدەهێڵم و دەچمە ناو جوانییەکانى واقیع و ژیان. ئەم جێگۆڕکێکردنە بیرکردنەوە و گفتوگۆ و بینین و دەروونم ئازاد دەکەن و دەچمە ناو کەشى نووسین. واتە: دۆزینەوەى واقیعى نووسین. نووسینیش لە هەموو شوێنێکدا هەیە. تا لە بۆشایییەکانیش پێویستە شاعیربم، لە مردنیشدا وەڵامى پێداویستییە شیعرییەکان بدەمەوە. سوپاس بۆ خودا چارەنووسى لەدایکبوونم لە وڵاتێکدا بووە، شیعرى تێدا خۆشەویستە.\nنووسین لەبارەى دەقەکانم ڕێکخراون، ئایە بوونەتە هۆیەک لە دید و دیدگایانەوە بە خۆمدا بچمەوە، ڕەخنە ئامرازێکە بۆ باش تێگەیشتن لە ئەدەب، جۆرە سەرلێشێوانێک بۆ خوێنەر بەدى ناهێنێت. سەربەخۆیى دەق و خوێنەر گرینگە، کردەیەکى شارستانى و زانستییە، ڕۆشنبیر سەداسەد خۆشحاڵە پێى، بەڵام لەو ڕەخنانەى وەک مەبەست ڕایدەکێشمە ناو ئەو نووسینەوە یەکێکیانم بۆ دەستنیشان نەکرا پسپۆڕانە لەناو دەقێکم بە پرۆگرامێکى ئەکادیمى، یان خەیاڵێکى داهێنەرانە کارى کردبێت و بەشێک لە کردەى ڕەخنەییى لەناو خۆیدا هەڵگرتبێت. کەم ئەزموونى و کەم و کورتیى دەقى منى خستبێتە بەردەم کۆمەڵێک نیشانە، یان خوێنەرى خستبێتە خوێندنەوەیەکى تایبەتییەوە، کە پشت بە میتۆدەکانى ڕەخنەگر ببەستێت.\nئەو دیاردانە وامان لێ دەکەن بپرسین، ئەرآ ئەم نووسینانە بۆ ڕێکدەخرێن. هەقیقەت لە کوێیە. ئایە هیچ لەو نووسەرانەى، کە ڕۆشنبیریى خۆیان ئامادەیى لە نووسینە ڕێکخراوەکەدا نەبینیوە، توانیویانە پەیوەندییەکانى نێوان دەقەکانم بخوێننەوە و خۆیان تێیدا ئامادە بکەن بۆ کارێکى زانستییانە، کە تواناى مانەوەى هەبێت، خاڵێک، یان چەند خاڵێکى قەناعەت پێکەر بخاتە ناو گفتوگۆوە، کە مەترسى بێت بۆ ئەو بیروڕا هونەرییانەى من پێشکێشم کردوون، ئاراستە و بڕواى ئەدەبى منیان پێکهێناوە.\nڕەخنەگرانى ئەکادیمى و خەیاڵ ساغیش، توانیویانە پانتایییەکى هەمیشە ئامادەى ئەزموونم پیشان بدەن. هەستیارییەکى قووڵى تێدابێت لەناوى ئاسوودە بیر بکەمەوە و پەیوەست بم بە خەونى نووسین. هەمیشە بڕوایەکى پتەویشم بە جیهانى منداڵییەوە هەیە. ئەو هەستە پاکەى لە گیانى منداڵیەتى پەروەردە کراوە. هەمان هەستى پاکیش لە سروشتدا دەجووڵێت. منداڵى و سروشت ناوەندێکن لە هەموو لایەکەوە بۆیان دەچم.\nلە پەیوەندییە برادەرییەکانم بە هەموو هەستەکانمەوە ڕێز لەبەرانبەر دەگرم، کەچى زوو لەوە حاڵى دەبم بەرانبەر پێویستە وەک گوێزێکى پووچ لە لێژاییدا فڕآ بدرێت. چۆلەکە پشت و پێش و تەنیشتى خۆى دەبینێت. خاوەنى بینین و مەودایەکى بێشوماریشە. بە پێچەوانەى چۆلەکە یەک ئاراستەى بینینم بۆ ژیان هەیە. ئاراستەى بینینى هەقیقەت و بەرزایی ڕۆشنبیرى و داهێنان، پەیڕەویشى دەکەم. چ زیانێکیش بەو هۆیەوە پێم بگات پێى زەرەرمەند نابم.\nدیاردەى بێزراو لە ئەزموونى شاعیریەتیى من بیندراوە، هەبووە بە نووسینێک بردوومیەتە کەشکەڵان، دواى ماوەیەکى ئێجگار کورتیش هەر خودى هەمان کەسى خاوەن ئاراستەى کەشکەڵان، بوونى ئەدەبیمى ڕەت کردووەتەوە، کە ئەو ماوە ئێجگار کورتە ناتواندرێت وەک گۆڕان و ئەزموون لە دید و دیدگا تەماشا بکرێت.\nئەگەر نووسەر خۆى لە ئەنجامى ئەزموون و کارکردنى لەناو ئاماژە ئەدەبییەکاندا گەیشتبێت بەو دوو ئاراستەیەى کارکردنە و هاتبێتە سەر ڕۆشنایی باوەڕێک، وەک ئاکامى وەرچەرخانێک بیر لە ئاستەکان دەکەمەوە و پێى خۆشحاڵ دەبم. ئەگەر مایەى سوودوەرگرتن بێت، سوودیشى لێ وەردەگرم، بەڵام ئەگەر لەژێر چاوڕوونى و ڕازیکردنى دژەکانم ئەو هەڵگەڕانەوەیەى کردبێتە داو و هێڵێک و کردەى نووسینى بەدوادا ببات، لەوانەیە بتوانێت لە ماوەیەکى ئێجگار کورتدا بە چەند ئاراستەیەکى دیکەشدا کێش و نیشانە و ئاراستەکردن وەربگرێت. کارى ڕەخنەگر لەسەر ئەم پایە دەوەستێت سەنگى ئەدەب لە ڕۆشنبیریى کوردیدا دەربخات. هەندێک نووسین لە ئاستى هەرە بەرز ڕایانگرتووم. بێگومان ئەمەیان زێدەڕۆیى تێدایە. هەشە بە شێوەیەک دایپڵۆسیوم لە نزمترین ئاستى ئەدەبى دیاریکراوى کردووم. ئەمەشیان بێگومان ونکردنى ڕۆشنبیریى تێدایە.\nخۆشم لەو دوو بەرەى دژ بەیەکە باش حاڵیم، داهێنان لەو پاداشتە نییە، کە لە ڕەخنەگر، یان هێزى باڵادەستى سیاسی وەردەگیرێت. خورپەى دڵ فەرمانڕەوایى بەردەوامیى داهێنانە. دیارییەکە خودا و زمان ئەو خورپەی دڵەمان دەدەنآ و ئاشکراى دەکەن.\nهیچ ڕستەیەک لەبارەى نووسینێک نامدرەوشێنێتەوە، ئەگەر هەست و دەروونى نووسەرەکەى تێیدا ئازاد نەبێت تا سەر ئێسکان گیر بخوات لە خوڵقاندنى دوو دیوى و کلکایەتى، لەگەڵ هەموو نووسینێکدام، تەنیا لەگەڵ ئەو نووسینەدا نیم ڕک و بوغز و تاکتیکى سیاسەت تێیدا دەستەڵاتدار بێت. ئەو نووسینانە هۆشیاریى ڕەخنەیان تێدا بەکار نایەت. زیاتر چاودێرى نووسین و هەڵکووتانە سەر و پەلاماردانن. ئەمجۆرە ڕەتکردنەوانەش تەنیا شکست بۆ خاوەنەکەى تۆمار دەکەن. شکستییەکەش دەبێتە بابەتى لادانى ڕەخنە لە میتۆدە ڕەخنەیییەکان و ئەم و ئەو ڕازیکردن لەسەر ڕەنجى ئەو دەقانەى خاوەنى هەقیقیترین بنەماى شیعرییەتن.\nهەندێک لە نووسینى بێزراو بە شێوەیەکى گاڵتەجاڕانە ئاماژەیان بەو وێنە شیعرییە: (شەمەندەفەر گوڵەبەڕۆژەى مێژوو دەکرتێنێت) داوە.\nلە ئایندەشدا گاڵتەکردن بە ئەزموونى سەرکێشان بەردەوام دەبێت. پێش منیش گاڵتە بە ئەزموونى سەرکێشانى دى کراون، دواتریش بوونەتە هێمایەکى ڕوون و زۆر درەوشاوە. نموونە: گۆران، کە توانیویەتى سیماى داهێنانى تاقانەى خۆى دەربخات، چووەتە ناو هەندێک کۆڕ و کۆمەڵ، نیمچە ڕۆشنبیرى کەم ئەزموون و ناڕۆشن بە: (هەلوور بەلوور تەکامە- زەرد و سوور و شەمامە) تانەیان لێداوە. لەبەر ئەوەى شیعرى لە دەرەوەى ژیان دەرهێنا و کردى بە ژیان، ئاسۆ و دوورى و پانتاییەکیشى بۆ خوێنەرى نموونەیى جێهێتشت. ئەم دەربڕینەیان وەک بەهانەیەک دەهێنایەوە، کە لەسەر ئەم کێشە خۆماڵییە سیماکانى شیعرى کوردى دەرخستووە و بە کارامەیی و وردى هەوڵى تێگەیشتنى کێشە خۆماڵییەکانى داوە، من لێرەدا سەرنجەکانم دەرخستووە و لێم نەکۆڵیوەتەوە. واتە: ئەم دەڕبڕینەم تەنیا بۆ ڕوونکردنەوەیە . بەهەرحاڵ ئەرآ ئەو ڕێزدارانە کآ بوون و لە مێژوودا چییان پآ کرا. لەمڕۆدا ئێمەمانان چەندیان دەناسین، وەک ڕەگ و سەرچاوەى چێژبەخش پەیوەندییە نادیارەکانى خەیاڵکردن و بیرکردنەوەمان لێک ئاشکرا بکەن. لە لێکجیابوونەوە و پێکەوەبوونیانیش هاوگونجانێک نیشان بدەن، یان لە پانۆراماى داهێنان لە کوێندەر دەستنیشانیان بکەین. ئەوانەى هەقیقەتى داهێنانى مەزنیان زانیوە ئەوە دەزانن، کە (گۆران) توانى دیوانى نوێبەخشى شیعرى کوردى بنووسێت، لەگەڵ تێپەڕینى ڕۆژگار پێگە و ناوبانگ و شاعیرییەتى زیاتر بدرەوشێتەوە لەوەى، کە خۆى لە ژیاندا مابوو، هەیبوو. کەواتە: بەرهەمهێنانى شیعرى بێگەرد ئەفسوونى هەموو سەردەمەکان و بەگەڕخەرى هێزى ژیانە. لێکدانەوەى شیعر، یەک لەو گوناهانەیە، کە لێخۆشبوونى بۆ نییە، لە لەدەستدانى ئەزموونى ئێستێتیکاى بەشێک لە نووسینى کوردى، لە لێکدانەوەى ئەم وێنە شیعرییەم داواى بووردن لە گیانى بەهێزى ئەم گوناهە دەکەم، ڕەنگە خوێنەر هەندێک جار تێگەیشتنى بۆ دەق بگاتە ئاستى تێگەیشتنى نووسەرەکە و قووڵتریش بچێت.\nدەقى من کەم تا زۆرێک هۆشیارییەکى جیاکارى هێناوەتە گۆڕآ و لەناو کولتوورى کوردییەوە هاتووەتە بەرهەم، ڕەنگە هۆیەکەشى ئەوەبێت ویستبێتم لەناو ئەم کولتوورەدا هەوڵ بۆ خۆبوونى خۆم بدەم. ئەم وێنەیەش بەرهەمى بیرى گەرمى منە، خەیاڵى شاعیرییەتیم لە هێنانە پێشەوەى منداڵى تاقى کردووەتەوە.\nیەک لە جەژنەکانى هەفتایەکان، جەژنانەکانم پەنجا فلس بوو، لەگەڵ یەک لە کوڕەکانى مامم چووین پەنجا فلسەکەمان خستە سەر هێڵى ئاسنینى شەمەندەفەر بەو نیازەى، کە بەسەریدا بڕوات پەنجا فلسەکە گەورە دەبێت و فۆرمى سەد فلسى وەردەگرێت. بە ئەنجامى ئەو کردارە دەتوانین چێژ زیاتر لە جەژن وەربگرین. کەچى بە شێوەیەکى وا هەردوو دیوى پەنجا فلسەکەى سڕییەوە شوێنەوارى پارەى پێوە دیار نەما. جا شەمەندەفەر لە چێژى جەژنێک بێبەشى کردووم و چێژى ساتێک لە منداڵیى کوشتووم و نەفەسبڕ دنیاى ئەفسووناوى دەستکارى کردم.\nلەم وێنەیەدا سڕینەوەکەم وەک کاردانەوەیەک کار پێکردووە و جووڵاندوومە. بەلاى زۆرێک شەمەندەفەر هۆى گەیاندن و گەشت و خۆشحاڵیی و بڵاچەى ئاواتە، بەڵام لە دید و دیدگاى ئەو کاتى من وەک دڕندەیەکى ترسناک تەماشا دەکرا، هەروەها وەک وێنەیەکى ڕووبەڕووبوونەوە و گرژبوون بەکار براوە. شەمەندەفەر هاوتا کراوە بە کەسایەتیى دیکتاتۆر و جووڵێندراوە، کە هۆى نەشونماکردنى ژیان و زمان و نیشانە دەسڕێتەوە و دەوروبەرێکى نالەبار و بەربەستە بۆ گەشەکردن و پێشکەوتن.\nهێزى خود لەم وێنەیەدا دەسەڵاتدارە، دەقئاوێزانییەکى نیشانە ناسیشم لە نێوان هێزى نووسین و هۆشمەندیى کۆمەڵگادا دۆزیوەتەوە. دۆزینەوەى ئەم دەقئاوێزانییە لە کێشى ڕەخنەنووسێک نییە، کە خاوەنى پرۆژەى دۆزینەوە نەبێت.\nشوێن و هێما و هێزى خودی چالاک لە دەربڕینەکانمدا وێنەیان زۆرە، بەڵام تا بڵێى پڕ سرووشى هەمەچەشنى مرۆڤ و شێوە و شێوازى تەقینەوەى خێرا.\nلەبارخراپیى کێشە و گرفتى ڕەخنەى ئەدەبى کوردیدا، هەندێک لە نەوەى پێش خۆم و نەوەى دواى خۆمى گوێڕایەڵیان، بەهەوڵى گرووپێکى لێک نزیک، نووسینم لەبارە ڕێکدەخەن. بە ئاشکراش کار بۆ ئەم هاوکارییەیان دەکەن. گرووپ دووبارەکردنەوەى ڕەفتارى خێڵایەتییە، بەهەمان جۆر و دەستوورى سەلەفییانە بەڕێوە دەچێت. هەر خەوندیدەیەک ئەفسانە و ناوەندێکى زاڵ و کاریگەرە لە نووسیندا، ئەو ئەقڵییەتە کۆنخوازانەى بڕوایان بە بیرکردنەوەى ئەوى دى نییە. ترسى هەڵوەشانەوە وەک عەلیشیشى گیڤبووەوە دەیانباتەوە ناو قەبارەى سروشتیى خۆیان. کەواتە: دژایەتیکردنەکە بە سروشتى و تۆمارکردنى ناکۆکیى ئەوى دى وەردەگرم. نووسەر بینینى ژیان و سەیرى دنیاکردنى، بووە کۆنترۆڵکردنى ئەوى دى، لەگەڵ دەروون و بیرکردنەوەى خۆى گەییوەتە کۆتایییەکى بێزراو. نووسەرێکیش لەگەڵ خودى خۆى گەیشتە کۆتایى، گوڕنەتەڵە و مردۆخە، پێویستە بچێت داوا بکات لە خانەى پیر و پەککەوتووەکان ناونووس بکرێت. بگرەوبەردەم لەگەڵ ئەوى دى نییە، بینینى ژیان و سەیرى دنیاکردنم لەگەڵ دەروون و بیرکردنەوەى خۆمدا، هەمیشە لە ئەزموون و نیشانە ناسیدایە. گرووپ دەستکردى دەسەڵات و هێزى باڵا دەستى سیاسییە. کار پێکردنیشى بە نیازى ڕآ پآ بزرکردن و دووچارى گرفتکردنى ئەوى دى، خۆى ترسێکى کەمەرشکێنە لە ئەزموونى پڕ شایەن بە ئاماژە، باوەڕ پتەویشم بەهێزى خەونبینیم بۆ نوێبەخشى، وا دەبینم یەک یەک دەگلێن و ڕووبەڕووى داهێنان شەرمەزار و چاو بەرەوژێر دەبن. خاوەن پرۆژەش دەبێت بە خاوەنى ئەو سەروەرییە بێدەنگەى کە دەقە، هەروەها جیاکاریى نەوە جیاکارەکانیش بە دیاردەیەکى تەندروست دەزانم و ڕێزى لێ دەنێم، بەڵام بێز لەو بارە ناسروشتییە دەکەمەوە لەسەر بنیادى ڕوانین دروستى ناکەن و ئیرەیى و حوکمى پێشینەى بآ سوود بەڕێوەى دەبات. بە هیچ جۆرێکیش بیرم لەوە نەکردووەتەوە هێڵى هاوبەشى خۆم لە شیعرى کوردیدا جیا بکەمەوە، بەڵام هەردەم ئەو بیرکردنەوەیە دەمخواتەوە، کە هەنگاوێکى چوست و بنچینەیى دیکەبم لە ئەزموونى قەناعەت پێهاتووى خۆم. لە هەموو ناوەندێکى بە گێچەڵیش دوور دەکەومەوە، سەرگەرمى بەدیهێنانى خەونى نووسین دەبم، جۆشێکى خۆڕسک و لەخۆوە و باشم بۆ خوێندنەوە و نووسین لا پەیدا بووە. لەگەڵ ئەمەش: سەرجەم ئەزموونى هیچ شاعیرێکى کوردم بەدڵ نەبووە، بەڵام شیعرى تاک تاک و هەڵبژاردەم بەدڵ بووە و ماچم کردووە. ئەم بارەى خۆم بۆ ئەزموونى ئەوانى دى، بەهەمان چەشنیش لای ئەوانى دى بۆ ئەزموونى خۆم بە ڕەوا دەزانم.\nلە سەرجەم دەقەکانیشدا ئاراستەیەکى خەونیم دەربڕیوە، خەون سرووش و سروشتی پێغەمبەرانە خودا دەیدات بە کەسی پەیامدار. من وەک کەسایەتى، خەونێکم لە شیعرەوە بەرهەمهاتووم، خەونیش ڕادەگەیەنم. نادیارییەک لە خەوندا هەموو گەمارۆکانى شکاندووە، نووسین ڕاوى ئەو نادیارییەیە. خەون درەوشانەوەى واقیعە، زمان لە دەقى خەونیدا ئامرازى گەیاندن نییە، ئامرازى سرووش و چالاکیى وێنە و ناسینى ڕەنگەکانە. ئاسانە بگەیت بە ئەوى دى، بەڵام ئاسان نییە بگەیت بە خودى وریاى خۆت، کە گەیشتی بە خودى وریاى خۆت، دەرەوە و ئەوى دى بەلاتەوە دەبنە شتێکى لاوەکى، یان زۆر لاوەکى. گەیشتووم بەو قەناعەتە ڕەهایە، تەمەن و کات هەر هێندە بار و بوار و ماوەم دەدەن بزانم من چیم لە ژیان دەوێت، بە گرینگیشى نازانم، بزانم دەرەوە و ئەوى دى چییان لە من دەوێت.\nئیلتیزامم بە بڕوا هونەرییەکانى خۆمەوە هەیە، کولتوورى تایبەت بە خۆشم هەڵبژاردووە و کارى پێدەکەم. هەستیش دەکەم کۆمەڵگاى ئێمە چووەتە ناو نەریت و ڕابردوووەوە، پێویستە دەربهێندرێت، مانەوەى تواناى هەڵدەبزڕکێنێت و زیان بە گەشەسەندنى دەگەیەنێ و خەمڵینى دوا دەخات.\nشێوازى خوێندنەوە بەشێک لە بەهاى چێژى لەناو خۆیدا هەڵگرتووە، سەرەنجام ئەم گواستنەوەى چێژەش دەبێتە بەشێک لە ڕۆشنبیریى گوێگر.\nشیعر وەک دەق، شیعر وەک شێوازى خوێندنەوە. دوو یەکەن لە یەک سەرچاوەوە پەرەیان نەگرتووە.\nوەک دەق دەسەڵاتى جوانى و بیرکردنەوە لە چێژدا دروست دەکات.\nوەک شێوازى خوێندنەوەش، دەنگ و جووڵە و هێماکانى دەست و ڕوخسار ڕۆڵى جوانى و بیرکردنەوە دەگێڕن و دروستى دەکەن.\nئەزموونى شیعر خوێندنەوەى ناو هۆڵ و بەر میکرۆفۆنم هەیە، بەڵام شێوازى خوێندنەوە و دەنگ و جووڵە و هێماکانى دەست و ڕوخسارم پەیوەندیى خۆى لەگەڵ گوێگر نادۆزێتەوە، نەتوانینى گواستنەوەى مانا و جوانى لە نائاگاییم دەجووڵێت و مەوداکانى بیرکردنەوەى خۆم لەگەڵ مەوداکانى چێژى گوێگر سەرچاوەکانیان تا ڕادە و ئاستى ڕژانە ناویەک لێک نزیک نابێتەوە.\nشیعر شوێنى ڕاستەقینەى گرتووە. چڕبوونەوەى چێژى کۆمەڵگاى کوردیش لە شیعردا بووەتە ناوەند. هیچ هونەرێکى دى هێندەى ئەم بەشە پەروەردەى چێژى کۆمەڵگاى نەکردووە. هەندێک خورپەى بزربووى ناخ هەن، ڕەگەزەکانى دیکەى ئەدەبى نایدۆزنەوە. تەنیا شیعر لەبارى درەوشانەوەیدا دەتوانێت بیاندۆزێتەوە. نووسین و هونەر ئاراستەیان بەرەو ژیان و چێژە، بەڵام کردەى داهێنانى پەتى، ستایشى ژیان نییە لە پێناوى چێژدا، تێڕوانینى نوآ لەبارەى ژیان و چێژ دەخوڵقێنآ و دەیکاتە قەناعەتى مرۆڤ، مرۆڤى نوێبەخش و بەخشندەش ڕازەکان دەدۆزێتەوە.\nبە هیچ شێوەیەک بڕوام بە تێپەڕاندن نییە، بگرە بڕوام بەگۆڕان و جیهانبینیى جیاکار هەیە. تا ئێستاش نەمتوانیوە بڕوا بەوە بهێنم (نالى)، (باباتاهیر)ى تێپەڕ کردووە، هەروەها (گۆران) جەستەى شیعرى کلاسیکى بەتەواوى جآ هێڵاوە. ئێمەمانانیش خاڵى جیابوونەوەى ڕەهامان لەگەڵ نەوەى پێش خۆماندا نابێت. دەقئاوێزانییەکى بەهێز لە نێوان هەموو نەوەکاندا ئاشکرایە و لەوانەى دواى ئێمەمانانیش بەردەوامى دەمێنێت. وا دەبینم هەر ڕۆژ و ڕۆژگارێک جیهانبینیى خۆى بەسەر کەسى خاوەن جیهانبینیى ڕۆشنکەر و هێماى هەمەچەشن دەسەپێنآ. وەک چۆن هەموو وەرزێک بە فراوانى سەیرى ئاو و هەواى تایبەت بەخۆى دەکات و دەیسەپێنێتیش، ئەم ئاو و هەوایەش کەم و زۆرێک کاریگەری بە بارستى خۆى بەسەر نەشونماى درەختەکان جآ دەهێڵێت. ئەوەى تێبینیم کردووە نەوەى پێش ئێمە ستوونى ژیانیان هێنایە ناو شیعر و ئەزموونیان کرد. ئێمە ستوونى و ئاسۆیى و بازنەیى ژیان و خەیاڵ و خەونمان هێنایە ناو شیعر و فراوانتر ئەزموونمان کرد و درەوشاوە و دەوڵەمەندتر ناساندمان.\nنەوەى دواى ئێمەش کۆمەڵێک جیهانبینیى زیاد دەکەنە سەر قۆناخى شیعرى ئێمە. ئەمە یاساى ژیانە و دەبێت قبووڵمان بێت. قبووڵکردنى ئەم هەقیقەتە ناوەندێکى چەسپاوە لە بڕوابەخۆبوون و هەقیقەت بینین و دیاردەکانى پەیوەندیدار بە چییەتى بوونەوە.\nپرۆژەى تێپەڕاندنم نییە، زیاتر خەوندیدەى پێکهێنانى هێڵ و هێماکانى خۆمم، شیعرییەت سیماى ڕوونى گشت نەوەکانە و شانەیەکى زیندووى زۆر قووڵە لە جەستە و پێکهاتەى مرۆڤدا.\nدەقئاوێزانى دەتگەیەنێت بە فۆرمى ڕۆشنبیری و بیرکردنەوەى چالاک و دەتدرەوشێنێتەوە. ئەگەر ڕۆشنبیرییەک دەقئاوێزانى لەگەڵ گیانى بەهێزى ڕۆشنبیریى دنیا نەهێنێتە ئاستى هەست پێکردن، نەیتوانیوە لە پەیوەندی و گفتوگۆ و بیرکردنەوەى ئەوانى دیکەدا، ببێتە کەسایەتییەک بتوانێت زانستى ژیان کۆ بکاتەوە. ڕۆشنبیرییەکیش نەتوانێت ببێتە کەسایەتییەک. زانستى ژیان کۆ بکاتەوە، لەناو ڕۆشنبیریى دنیا خەیاڵى باش بەڕێوە نەچووە.\nلە بەرزبوونەوەى هێڵى هونەرى دەتوانێت لەناو ڕۆشنبیریى دنیا نیشتەجآ بێت و لە گەڕان بۆ بنەڕەتیش چالاک و بەرهەمدار بێت، خەسڵەت و ئاسۆى خۆبوونى بدۆزێتەوە. چرکەساتى ئاسۆى خۆبوونیش، چرکەساتێکى گەرم و ئاسوودە و چڕە لە ژیاندا.\nلە دامێنى هەر دەقێکم، مێژوویەک تۆمارکراوە، بڵێى بڕوام بەوە هەبێت نووسین هەڵچوون و کاتى تایبەتییە، یان بەهرە و سرووش ماوەیەکى دوور و درێژ بەردەوام بەشدار و هاوکارم بن لە نووسینى بەشە پێکهێنەرەکانى دەق. لەو تەمەنەى نووسینمدا، کە نزیکە چارەگە سەدەیەکە بەکامى دڵ لەناو سنوورەکانى لە هاتوچۆدام. ڕاوى چەند دەقێکم کردوون، ئەوانەى نووسیویشمن هێشتان لە نووسینیان تەواو نەبوویمە و نەگەیشتووم بەدوا داڕشتنیان. بڕواشم وایە بەهرە و سرووش کار لە ئامادەبوونى نووسەر دەکەن بۆ کەشى خرۆشان، بەڵام وەک هاندەر و خورپەیەکى شاراوە نەک شتێکى بنەڕەتى و تەواوکەرى بنیادى بەردەوامیى نووسین، لە نووسیندا زیاتر تێڕامان و خەون و ئێستێتیکاى ویژدانى بە پلەى یەکەم کاریگەرى و بەشداریى بەردەوامیم دەدەنآ. ناخى وریام ئامادەى بنیادى بەردەوامیى نووسین دەکەن.\nسەرەتاکانى نووسین لە هۆشیارى و یاداشت و خەونمدا ئامادە دەبێت. چاوەڕوانى کەشى نووسین دەکات. لەوانەیە ئەم کەشە چێژبەخشە شکۆ و بەهرە و سرووشى نووسین بێت و بنەماکانى بەڕێوە ببات. تا ڕادەیەکى زۆر باش نووسین پێویستى بە ژیرى هەیە، تا دەستت بەسەر ئامرازە هونەرییەکاندا بشکێت و ئەفسوونى نووسین بەهۆى بەهرەیەکى پەروەردەکراودا بەجآ بهێنێت.\nلەناوەوەى خۆم بە بۆچوون و تێگەیشتنى زاهیدێک ژیانم هەڵبژاردووە و بە چاوى دەمار و خوێن و پشت سەیرى شیعرى کوردى دەکەم و شیعرى: زمان و ئێستێتیکى و مرۆڤدۆستانەشم خۆشدەوێت، شیعر هەڵگرى وزەى ژیانە. لەناو شیعریشدا ژیان دووچارى نەسرەوتن و هەندێک جەنگى پێویستى کردووم. بوێرییەکانى ڕووبەڕووبوونەوە بەرانبەر ئەو مەترسییانەى لە لەناوچووندا دەبن بە هەست، کتێبى دەگمەنن هەوڵ دەدەم تێیان بگەم، دواجاریش بیاننووسمەوە، ئەو ژیانەم لا جوان و پەسندە، هەست و خەون لەناو دەقى شیعریدا دەیکەنە ئاماژە و ئاخاوتن. لە ئاخاوتندا لە خاڵى هاوبەش نزیک دەبینەوە، یان دەگەین بە وەڵامێک بۆ ئاخاوتن. خەون و یادەوەرى لە سێبەریدا بە یەکترى دەگەن و دەبن بە واقیعێک لە واقیعەکانى بوون. لە نێوان پەسندکردن و ڕەتکردنەوەى خوێنەرانى هۆشیار و خوێنەرانى ئاساییدا نووسین لەکوآ خۆى دەدۆزێتەوە. جیاکاریى نێوان خوێنەرى زۆر و جەماوەر ئاشکرایە. قۆناخى شیعرى کلاسیکى کوردى پڕ خوێنەرە، بەڵام جەماوەرى نییە.\nئەو مشتومڕە لە نهێنیى ئەو دەقانەدا بە دەست دەکەوێت، وەک سەرچاوەى چێژبەخش پێویستمان بە خوێندنەوەیانە. پەیوەندییەکى دڵخۆشکەریان لەگەڵ مووچڕک و تەزوو و خورپەى شاراوەى ناخ پێکهێناوە.\nمن یەک بەبارى خۆم، کە پەستى دامدەگرێت و لە هەموو دنیا بآ ئومێد دەبم پەنا بۆ دیوانى: مەحوى، یان دیوانى: حاجى قادرى کۆیی، یان دیوانی: گۆران، یان دیوانی: دیلان.....تاد، دەبەم، ئامادەم دەکەنەوە بۆ گرینگیدان بە هەموو بوارەکانى ژیان، یان دەگەمە فۆرمى گەیشتن بە هەموو شتەکان و ناخى خۆم. هەر هەموو ئاستێکیش ڕێز لە ژیان دەنێـت و هەوڵى بەرەو پێشەوەى و ئایندەى باشتر دەدات، هەریەکیش بە تێگەیشتنى خۆى چێژى لێ وەردەگرێت. نووسەریش لەسەر بنەما و فراوانبوونى مەوداکانى زمان و هێشتنەوەى بە زیندووێتى ئەو متمانەیەى دەبێتە خەونێکى بەدیهاتوو، لە خەونەوەش دەست پێدەکاتەوە. من خەونم هەیە، لە خەونەکانمدا دەست پێدەکەمەوە و دەچمە ناو مەوداکانى بیرکردنەوە و نووسین.\nوشەى: خەون و منداڵى و مردن، بێئاگاییم دەجووڵێنن و لام دووبارە دەبنەوە، دەبێت لە پەرەسەندنى خۆیاندا قسەم لەبارەیانەوە هەبێت و چوارچێوەیەکیان بۆ بگرم، فەزا و ڕەگەزى ئەم وشانە دیدگاى منیان دیل نەکردووە، زیاتر بەلاى خۆیاندا بەکێشیان کردووم. لەناو مندا ڕەگیان وریایە و بەگەشەکردنم ناساندوون، کەشوهەوان بۆ ئەزموونى خەونیم، لە شیعردا ئیلتیزامم بە فەزاى بوونەوە هەیە، نەک فەزا و ڕەگەزى وشە. بوون لە دەقدا دەبێتە شەپۆلى مانا و جوانی و شیعرییەت. شیعرى من مەبەستى مێژوویى تێدا نییە. داڕشتنێکى بوونى و خەونییە. کار لەناو خەون دەکەم بۆ دروستکردنى جیهانبینى، خەون و منداڵى و مردن پرسیارى ئەزەلین، نەکراوە وەڵامێکى ڕەها بۆ پرسیارەکانى ئەزەلییەت بدرێنەوە، هەر وەڵامێکى دەبێتەوە کۆمەڵێک پرسیارى دیکە. دووبارە نیاز و کەڵکەڵەى گەڕان و دۆزینەوە گەرم دەکەنەوە، دەمانخاتە بەردەم ئازادیى دەربڕین، خەون و خەیاڵمان دەجووڵێنێت، دەکرێت ئەم پرسیارە دوابخرێت بۆ دواى کۆتایى زەوى، یان دواى دۆزینەوەى بزەى مۆنالیزا و بەختیارى تا هەتایى، بڕوا بە بەختیارى تا هەتایە، کاریگەرترین و بەپیتترین ناوەرۆکى مێژووى گیانى پێکهێناوە.\nبەلامەوە گرینگە هەموو ئاستێک ببێتە لایەنگرى دەقەکانم، یان نا. بەهاى سەربەستى شوێنى نووسینى لە جیهان دۆزیوەتەوە، بە تەواوى ماناى سەربەستى، سەربەستیم لە جۆرى بیرکردنەوە و هونەرە جوانەکان و چێژى نووسین بۆ خۆم دابین کردووە، سەربەستى لەناو هەستیاریى نووسین دەتوێنمەوە، کەسى دووەمیش بەهەمان سەربەستى بەڕێوە دەچێت. منى وەک نووسین بەلاوە گرینگە، یان نا. ئەو قەناعەتەشى لا وێنا دەکەم بە هەموو تواناى گیانى و هێزى ئەقڵیمەوە ئاماژەکان بە دەربڕین و ناوەندى بەرهەمهێنان دەگەیەنم، بارێکى گیانیش لەناوەندى نووسین چێژى هاندانم دەگەیەنێتە پلەى توانەوە و تێکەڵاوبوون بە زۆرێک لە شتەکان. هەوڵیش دەدەم ژیانی چێژدار و بەجوانى پەیوەست بخزێنمە گیانى ئادەمیزادەوە. ئادەمیزادیش بگەڕێنمەوە بارى یەکەمین فڕین. ئێستێتیکاى هاوبەش و ڕۆشنایییەکانى ناو دەق دەکەمە هونەرى لێکدانەوە و تێگەیشتن بۆ پەخشکردنەوەى ڕۆشنایییەکانى خەیاڵ و ئەندێشەى وەرگر. وابەستەى کولتوورى پڕ چالاکیى کوردیم، ئەو کولتوورەى پەیوەندیى بەهەر هەموو کۆمەڵگاوە هەیە. بەرهەمى هۆشمەندییەتى، کەواتە ئێمە ناوەرۆکى گشتیى کولتوورین. تێکۆشانێکى سەخت دەکەم، ناوەرۆکێکى دەوڵەمەند و بە پیت و فەڕ بم.\nکولتوور بەو بارە زیندووەى خوڵقاندوویەتى، بەناوبانگترین جۆرى دەربڕینى ڕۆشنبیرییە. تا پاشەڕۆژێکى دووریش هەر بەو شێوە چالاکەى دەمێنێتەوە. مامەڵەى من لەگەڵ نووسیندا مامەڵەى ئیماندارە لەگەڵ خودا و سەرچاوە. خودا و سەرچاوەش دەبنە پرسیار و گفتوگۆ، پرسیار لە چییەتى بوون و نەبوون و شوێنەزا. دواجاریش دەمەوێت بزانم ئەو دۆزینەوانە چین، کە پێیان گەیشتووم، پرسیار و گفتوگۆمان چۆن بوونەتە یەکانگیربوونەوەى ئاسۆکانى ناوەند و نووسینیان لێوە درێژ بووەتەوە.\nجوانى لە سادەیى و قووڵبینییەوە دەخوڵقێت. لێڵیش شتە سادەکان لەناو دەبا و دڵى جوانى تێدا هێور ناکرێتەوە. لە بەشێک لە بەرهەمى هەشتایەکانم لە بنیادى قووڵى تەمومژدا کارم کردووە، تەمومژ لە ئەنجامى جوانیى زمان دروست دەبێت، لێڵیش لە ئەنجامى بنیادى ڕووکەش و هەڵەى زمانەوە.\nنموونە: بێزمانێک دەچێتە لاى مرۆڤێک، داوایەک دەخاتە ڕوو. بێزمانەکە لاى خۆى مانا و لێکدانەوەیەکى بۆ داواکەى هەیە و دەزانێت چى دەوێت، بەڵام لەبەر ئەوەى ڕوونیى زمانى نییە. ناتوانێت داواکەى لە بەرانبەر بگەیەنێت.\nشاعیر هەن ڕوونیى زمان و جیهانبینییان نییە. لە دەروون و هەستى یەکئاستیى خۆیان مانایەکیان بۆ نووسینەکەیان داناوە، بەڵام ناتوانن ئەم مانایەیان بە شێوازێکى ڕوون لە بەرانبەر بگەیەنن، لێڵى ئەم نەگەیشتنەیە. ژیان خۆى پڕە لە شێوازی گۆڕان و جموجووڵ، تەنانەت ڕەنگى سروشتیش گۆڕان لە خودى خۆى پەروەردە دەکات. درەخت لە پارچە زەوییەکى بچووکدا کەشوهەواى نەشونما وەردەگرێت، هەموو ساڵێکیش گەڵاکانى خۆى لەناو دەدا و هێماى ڕوون و شێوازى گەڵا نوێیەکانى دەکاتە کردەیەکى ڕاست. یەک شێوازیش لە ئەزموونى خەوندیدە و وێڵى دۆزینەوەى ژیانى بە پیت و دەسەڵاتدار نابێت. مانەوە و کارکردنیش لەناو شێوازێک ڕایەڵ و تانوپۆى داهێنان هەڵدەوەشێنێتەوە، هەموو سەربەخۆیى و دەسەڵاتێکى کەلکێشیش زەوت دەکات، گیانى بەردەوامبوونیش دادەڕزێنێت. ئەو شێوازەى لەناوەڕاستى هەشتایەکانەوە ئەزموونم کرد، هەوڵم دا لەو ئەزموونەدا کار لەناو ماناى زمان بکەم و ماناى بابەت بمرێنم.\nئەزموونێک بوو، ویستە هونەرى و کەلکێشییە زمانەوانییەکانم تێیدا پێشکێش کرد. دواى ئەم پێشکێشکردنەش خواستى گۆڕان لەناوەوە هەژاندمى، هەستم کرد کارێکى دیکە هەیە بۆ کردن، دنیایەکى دیکە هەیە بۆ بینین و شێوازى ژیان. کاتێک ڕێگا بەخۆم دەدەم ئەزموونێک واز لێ بێنم و سەرگەرمى ئەزموونێکى دیکە بم، دیارە وەک ئەزموون گەیشتوومەتە دوا ئاستى و لام تەواو بووە، ئەگەر لەناویشیدا بمێنمەوە دووچارى خۆدووبارەکردنەوە و پێکوتە دێم، خۆدووبارەکردنەوە و پێکوتەش کەشى نووسینم لەبەرچاو دادەخەن، لەو بار و بوارەدا هێزى خود و ڕستە کاریگەرەکانى مرۆڤى نوێبەخشیش بۆ جوانى و ژیان بآ کاریگەر دەبن.\nڕاگەیاندن کەناڵ و ناوەندێکى خزمەتگوزارە بۆ کردەى ڕۆشنبیرى. لەناو ڕۆژنامەوانیى کوردیدا گەیشتووم بە ئەزموونى بەپیتى زۆرێک لە نووسەرانى کورد و سوودمەند بوویمە بە بیر و بۆچوون و فۆرمەکانیان. لەلایەکى دیکەشەوە هێندەى لە بەشێک لە ڕۆژنامەوانى بە ناهەق لەبارەى منەوە نووسراوە، هێندە بەهەق لەبارەى ئەهریمەنەوە نەنووسراوە. سەرەڕاى ئەمانەش بەبآ هیچ هۆیەک بە مەبەست و هەڵەى ئەنقەست ناوم لە لێکۆڵینەوە و چاوپێکەوتنە ئەدەبییەکان دەسڕنەوە. بەشێک لە ڕۆژنامەوانیى کوردى هەوڵى تێدا دراوە هەقیقەتى شیعرى من بشێوێنێت. لە ڕۆژگارى ژیاندا ئەوانەى لە چێژى باوخوازەوە تەماشاى ڕستە کاریگەرییەکانى ژیان دەکەن تاوانکارن، نوێبەخشەکانیش قوربانیى ئەو هێزە باڵادەستانەن، کە تاوانکاران دەجووڵێنن و ئامادەیان دەکەن بۆ بەجێهێنانى مەرام و تاکتیکە سیاسی و شکستە ئەدەبییەکانیان، دیمەنە سادە و کاریگەرەکانى ژیان وەردەگرم بە تێکەڵاوکردنى فۆرمەکانى گەیاندن چەند ئاستێکى زمانەوانیى شیعرییەتى تێدا دەکەمە ستوونى تایبەتکردن و درەوشانەوە. وەک دەقى بە ئەدەببوو دەیخەمە بەردەم کۆمەڵێک نیشان و پرسیار، شتە سادەکانیش بەردەوام لە سرووتى تایبەتى و دانایى لەناو خوڵقاندنى نووسین زانیاریى ویژدانى و گەرمایى هەستەکانن. بوونمان لەناو خۆیاندا لەپێناو ژیان و جیهانبینییەکى باشتر بەرجەستە دەکەن، تا لە ژیان کاریگەرى و کردەوەى خۆیان نیشان بدەن.\nبێدەنگى لە قووڵایى نەزاندراودا پەیوەندیى دیکە لەگەڵ ژیان دەدۆزێتەوە، پەیوەندییە ساردبووەکانیشى لەگەڵ واقیع زیندوو دەکاتەوە. هەندێک شت لە واقیع وەردەگرێت، لە بیرکردنەوەى ڕێکى دەخاتەوە و ئامادەى گوتنى دەکات. پێکهاتەى سرووتى کەسایەتیم لە نیشتەجێبوون لەسەر زەمین بۆ خۆ گونجاندن لەناو سەرچاوەکانى ژیان وا هەڵکەوتووە. ئاخاوتن لەناو دەق دروست دەکەم. لە قسەکردن خودى ئامادەکراو دێتە پێشەوە، لە ئاخاوتنى ناو دەقیش ئەفسوونى خودى وریا و هۆشمەند. ئەگەر زۆر بدوێم، تێڕامانى ناوەوەم دەکوژێت و بنیادى ئامادەبوونى بەردەوامیى نووسینم دەشڵەژآ، ئەفسوونى خودیشم بەتاڵ دەبێت. زۆر دوان تەنیا بۆ کەسى سیاسی گونجاوە، بار و بوار بۆ گفتوگۆ لەگەڵ ئەوى دى دروست بکات، نووسەریش بار و بوار بۆ تێڕامانى تاکییەتى و هەستەکانى خۆى دەستەبەر دەکات. خۆم بە تێگەیشتن لە کرۆکى ڕۆژگار و بێباکى گرتووە، پرۆژەکانم بەهۆى زمانەوە پەرە پێدەدەم، نازانم ئەوەى نووسیومە باشە، یان نا. بەڵام بەو ڕاستییە گەیشتووم پێویستە لە هەوڵى تێڕامان و بێدەنگى بەردەوامبم.\nبێدەنگى لاى من مانا قووڵەکانى خەون ئاگادار دەکاتەوە و پرسیارى ژیان و بوونى هەیە.\nهەمیشە خۆم لە گفتوگۆ و دیمانە ڕۆژنامەوانییەکان بەدوور گرتووە، ئەو دەسکەوتانەى لە بار و بوارى شیعرەوە بە دەستم هێناون، دەکرآ بکرێـنە جێگرەوەى هەموو گوتن و نووسینێکى دیکە. هیچ نیازێکى گوتنیشم نییە لە دیمانە ڕۆژنامەوانییەکان بیکەم بە ناوەندى دەربڕین و درکاندن. هەموو ساتە هۆشیارى و نهێنى و هەستکردنەکانى ڕایەڵ و تانوپۆى نووسینیان چنیوم لە هەناوم خۆیان ڕاپسکاندووەتە دەرەوە و لە دەقەکانم درکاندوومن. خۆ تەرخانکردنیشم بۆ بەرهەمهێنانی دەق بەلاوە گرینگ و ناوەندە. دەق بنەماى پەیوەندییەکان جوان و فراوان دەکات، فۆرمەکانى دەروونیش دەگۆڕێت. سەرەتا شتە گشتییەکان دەدۆزمەوە. دواتر گیانى بزێوى شتەکان دەنووسمەوە و هەستى تێدا دەخوڵقێنم.\nنووسین و قسەکردن لەبارەى شیعر بە کردەى دۆزینەوە تآ ناگەم، زیاتر گواستنەوە و گەیاندنە. هەوڵ دەدەم خۆمى لێ بپارێزم، لەگەڵ ئەوەش لە هەموو بابەتێک پتر، تامەزرۆى خوێندنەوەى دیمانە ڕۆژنامەوانییەکانى شاعیرانى بە ئەزموون و ژیننامەى کەسایەتییانم.\nتێڕوانین و زۆر وردبوونەوەش لە شیعر دەمانباتەوە بۆ سەردەمى لەدایکبوونى یەکەمین مرۆڤ. نووسین ناتوانێت لەبارەى یەکەمین مرۆڤ ڕستەیەک، تەنیا ڕستەیەک بەهێز بکات، تەنیا لەرزەى گیان دەتوانێت لەناویدا وردبێتەوە و بگات بەبارى تێڕامانى یەکەمین مرۆڤ.


دانوستانی دووبارە لە گەڵ ئەمریکا ناکەین - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ Azar ٨ ١٣:٣٦\nNews Code 29574\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، سەید عەباس عێراقچی جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران لە وتووێژ لە گەڵ کەناڵی "NRC"ی هولەندیا، خوازیاری هەوڵی زیاتری ئەورووپا لە پێناو پاراستنی بەرجام بوو.\nجێگری وەزیری دەرەوە بیری هێنایەوە کە هێشتاش دەکرێت ڕێککەوتنی ناڤۆکی بپارێزرێت و درێژەی پێ بدرێت و جەختی کرد: بەرجام لە هەلومەرجی "ئۆڕژانسی"دایە و ئەوی تا ئێستا لە ئەنجامی پابەندیمان بە بەرجام بینیومانە، گەمارۆی نوێ بووە و ئەگەر بڕیارە ڕەوتەکە بەو جۆرە درێژەی بێت، ئێمەش ناچار لە گۆڕینی هەڵوێستمانین.\nعێراقچی جەختی لەوەش کرد کە لە رێگەی بەرجامەوە فێر بووین خۆڕاگری زۆر بە سوودترە لە پاگەندەی هاوکاری.\nسەید عەباس عێراقچی، خەسارگەلی گەمارۆکان لە سەر ئێرانی حاشاهەڵنەگر ڕاگەیاند و وتی: سەرەڕای ڕەوابوونی هاوکاریی ئێران و ئەورووپا، کۆمپانیاگەلی ئەورووپی پاش گەمارۆکانی ئەمریکا لە ئێران چوونەدەرێ. وڵاتانی ئەورووپی دەڵێن دەیانەوێ پابەندی بەرجام بن، بەڵام ئەورووپا نیشانی داوە کە ناتوانێ یان نایەوێ هەمبەر بە زاڵبوونی ئەومریکا بە سەر سیستەمی دارایی بوەستێت.\nدیپلۆماتی باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران وێرای داخوازی لە ئەورووپا بۆ دانانی سندووقێک لە پێناو پاراستنی کۆمپانیاکانی خۆی لە بەرامبەر تەمبێی ئەمریکا، بیری هێنایەوە کە تاران حەز بە دانوستانی دووبارە لە پرسەکانی بەرجا یان پلانی مووشەکیی لە گەڵ ئەمریکا ناکات.


هەڕەشەکانی تورکیا دۆخی شنگال ئاڵۆز دەکات – Politic Press\nڕوونكردنەوەیەك لەبارەی هێرشكردنە سەر دەزگایەکی هەواڵگریی ئیسرائیلی لە هەرێم\nئەم بابەتە 112 جار بینراوە\nفەیسەڵ ساڵح، ئێزدییەکی تەمەن 46 ساڵە و لە یەکێک لە گوندەکانی شنگال لەگەڵ دایکی و سێ برایدا دەژی، ئەو بە ماڵپەڕی فرانس پرێسی وت: ئێمە لە دۆخێکی سەختدا و لەناوەندی هەڕەشەی جۆربەجۆردا دەژین.\nساڵح رۆژانە کاردەکات و دەیەوێت ماڵێک لە دەرەوەی قەزای شنگال بدۆزێتەوە تا لە حاڵەتی تێکچوونی بارودۆخی قەزاکە پەنای بۆ ببات.\nئەو بە فرانس پرێسی راگەیاند، زۆرترین شت کە خەڵکی شنگال لێی دەترسن ئەوەیە پێکدادان لەنێوان هێزە تورکییەکان و هێزە شیعەکان و پارتی کرێکارانی کوردستان لە قەزاکەیان رووبدات.\nلەلایەکی دیکەوە مەحما خەلیل، قائیمقامی شنگال رایگەیاند، ئەو هێزانەی لەناو شنگالدان بوونەتە بەربەست لەبەردەم گەڕانەوەی ئاوارەکان و ئاسایبوونەوەی دۆخی شنگال، وتیشی: پێویستە لەپێناو سەقامگیربوونی شنگالدا بگەینە رێگەچارەیەک و سود لە وانەکانی رابردوو وەربگرین.\nلەدوای شەش ساڵ لە دەرکردنی رێکخراوی چەکداری داعش لە شنگال، ناکۆکییەکانی قەزاکە بەهۆی دەستوەردانی هەرێمییەوە بەردەوامە و ئەو توندوتیژییە نوێیانەش مەترسی لەسەر ژیانی کەمینە ئێزدییەکانی ناوچەکە دروست دەکەن.\nئەو هێزانەی لەناو شنگالدان بوونەتە بەربەست لەبەردەم گەڕانەوەی ئاوارەکان و ئاسایبوونەوەی دۆخی شنگال\nقەزای شنگال جێی کۆبوونەوەی کەمینە ئێزدییەکان و عەرەب و کەمینەکانی دیکەی وەک تورکمانەکانە، دەکەوێتە دووری 80 کیلۆمەتر لە باکوری موسڵی ناوەندی پارێزگای نەینەوا، ئەم قەزایە بە سێگۆشەیەکی ستراتیژی لەقەڵەمدەدرێت کە عێراق و تورکیا و سوریا پێکەوە دەبەستێتەوە، هەر ئەم هۆکارەشە وای کردووە گرنگیەکی ستراتیژی گەورەی هەبێت.\nبەر لە ساڵی 2014، شنگال ناوچەیەکی کێشەلەسەری نێوان حکومەتی عێراق و حکومەتی هەرێمی کوردستان بوو، دواتر کەوتە دەستی رێکخراوی چەکداری داعشەوە و بە هەزاران کچ و ژنی ئێزدییان رفاند و دەستدرێژیان کردەسەریان و بە سەدان پیاو و منداڵیشیان لەناوبرد.\nسەرباری ئەوەی مانگی تشرینی دووەمی ساڵی 2015 هێزە کوردییەکان بە پاڵپشتی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی ئەو رێکخراوە چەکدارییەیان لە قەزاکە دەرکرد، کەچی هێشتا شنگال لە دۆخی ناجێگیری و ناسەقامگیریدایە و گونجاو نییە بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان.\nلەلایەکی دیکەوە یاسین تەها، شیکەرەوەی سیاسی کە لە قەزای شنگال نیشتەجێیە بە فرانس پرێسی راگەیاند، ئەمڕۆ شنگال شوێنی کۆبوونەوەی ئەجێندا و لایەنە ناکۆک و دژبەیەکەکانە، وتیشی: لە ئێستادا شنگال لە دۆخێکی ئاڵۆز و پڕ ناکۆکیدا دەژی کە رەنگە لە هەر ساتێکدا بێت دۆخەکە بقڵیشێتەوە.\nئەمڕۆ شنگال شوێنی کۆبوونەوەی ئەجێندا و لایەنە ناکۆک و دژبەیەکەکانە\nیاسین تەها لەبارەی رێککەوتنی ئاسایکردنەوەی شنگال کە لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی رابردوو لەنێوان حکومەتی عێراق و حکومەتی هەرێمدا واژۆ کرا وتی: هەموو لایەنەکان لە شنگال رەتی دەکەنەوە دەستبەرداری هەژموونی خۆیان لە قەزاکە بن.\nبەپێی بڵاوکراوەکەی فرانس پرێس، حکومەتی هەرێمی کوردستان شنگال بە بەشێک لە ناوچە خۆسەرەکانی ژێر دەسەڵاتی خۆی لەقەڵەمدەدات، بۆیە بە بوونی ئەندامانی پارتی کرێکارانی کوردستان “پەکەکە” لە قەزاکە ئاسودە نییە.\nلە قەزای شنگال پەکەکە چەند مۆڵگەیەکی هەیە، هەر ئەمەش تورکیای توڕە کردووە و هانیداوە بۆ ئەوەی لەپێناو هێرشکردنەسەر ئەو مۆڵگانە، سنورەکان تێبپەڕێنێت، لەوبارەیەوە یاسین تەها دەڵێت: تورکیا چاودێری دۆخی شنگال و زیادبوونی هەژموونی پەکەکە لەو قەزایە دەکات.\nکانوونی یەکەمی رابردوو، تورکیا هەڕەشەکانی لەبارەی بۆردومانکردنی ناوچە شاخاوییەکانی نزیک شنگال زیادکرد و هەڕەشەی داگیرکردنی ناوچەکەی کرد، بەر لە چەند رۆژێکیش رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆکی تورکیا وتی: هەمیشە پەیمانی ئەوە دەدەم کە شەوێک لەناکاو دێین!\nهێزە شیعەکان شنگال بە وێستگەیەکی گرنگ دادەنێن بۆ گەیشتن بە سوریا\nلەلایەکی دیکەوە یاسین تەها باس لەوە دەکات، هێزە شیعەکان شنگال بە وێستگەیەکی گرنگ دادەنێن بۆ گەیشتن بە سوریا کە تێیدا چەندین هێزی دیکەی شیعە بوونیان هەیە و لەپاڵ رژێمی بەشار ئەسەد، سەرۆکی سوریا دەجەنگن.\nلایخۆیەوە بەرپرسێکی باڵای ئەمنی عێراق لە شنگال جەختی لەوەکردەوە، لە ناوچەکەدا هەمووان بەدوای بەرژەوەندییەکانیاندا دەگەڕێن، وتیشی: ئەندامانی پەکەکە لە ناوچەکەدان و کوردەکان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە شنگال ناسەقامگیرە هەتا دووبارە بگەڕێنەوە ناوچەکە، لەلایەکی دیکەشەوە هێزە شیعەکان دەڵێن سەقامگیری شنگالمان دەوێت.\nلەماوەی رابردوودا مستەفا کازمی، سەرۆک وەزیرانی عێراق هەوڵیدا ناکۆکییەکان کەمبکاتەوە لەوبارەیەوە بەرپرسێکی باڵای سەرۆکایەتی وەزیران ئاماژەی بەوەکرد، پەیوەندی بەردەوام لەنێوان تورکیا و عێراقدا هەیە بۆ رێگریکردن لە هەر جۆرە دەستدرێژییەکی تورکیا بۆ ناوچەکە.\nلایخۆیەوە نەسیبە یونس، توێژەر لە ئەنجومەنی ئەوروپا بۆ پەیوەندییە دەرەکییەکان رایگەیاند، ئەگەر لە شنگال ناکۆکی دروست ببێت کازمی زۆر شت لەدەست دەدات.\nبەپێی زانیارییەکانی عەلی عەباس، وتەبێژی فەرمی وەزارەتی کۆچ و کۆچبەرانی عێراق، نزیکەی 90 هەزار خێزانی شنگال ئاوارەن و %90ی ئەو ئاوارانەش پەنایان بۆ کوردستان بردووە.\nTags: پەکەکە شنگال مستەفا کازمی\nکازمی هەوڵ بۆ بنیادنانەوەی بەغدا دەدات\nئاسایكردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كانی عێراق و ئیسرائیل سه‌ری مسته‌فا كازمی ده‌خوات؟\nفەڕەنسا زیاتر لە كوردستان پشت بە بەغدا دەبەستێت\nوەزارەتی تەندروستی هەرێم هۆشداریی لە نەمانی ڤاكسین دەدات (87 بینین)


سەرەنجام - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nسەرەنجام (واتە:بەرئەنجام یان ھەر سەرەنجام) ناوی پەرتووکی پیرۆزی ئایینی یارسان یاخود ئەھلی حەقە. ئەم پەرتووکە ھەموو وتووێژەکانی سوڵتان سەھاک لەگەڵ یارەکانی لە سەردەمی پردیوەر لەخۆ دەگرێت. ھێشتا نوسخەیکی تەواو لەم پەرتووکە لە چاپ نەدراوە و چەند کتێبێک لە ئێران و باشووری کوردستان چاپ کراون، بەڵام ھیچکامیان هەموو وتە پیرۆزەکانی یارسان لەخۆ ناگرن. زۆربەی دەقی نامەی سەرەنجام بە گۆرانیییە، بەڵام چەن دێڕی سۆرانیشی تێدایە.\n^ "ahle-haqq". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٦ی ئازاری ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "یارسان،". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨. لە ڕێکەوتی ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ صفی زاده، صدیق، نامه سرانجام کلام خزانه، تهران، هیرمند، 1375.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=سەرەنجام&oldid=648574»\nدواجار لە ٠٤:١٤ی ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٤:١٤ی ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


دەستووری عیراق هەموار دەكرێتەوە؟\nنوێنەرانی كورد لە لیژنەی هەمواركردنەوەی دەستوور:رێگە نادەین دەسەڵاتەكانی هەرێمی كوردستان كەمبكرێتەوە\nنزیكەی ساڵێكە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لیژنەیەكی لەسەر ئاستی سەرۆكی فراكسیۆنەكان بۆ هەمواركردنەوەی دەستوور پێكهێناوە، كە تێیدا شەش كورد نوێنەرایەتی فراكسیۆنە كوردستانییەكان دەكەن، ئەو نوێنەرانە تەئكیددەكەنەوە «رێگە نادەین دەسەڵاتەكانی هەرێمی كوردستان كەمبكرێنەوە».\nئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، لە مانگی 10ی ساڵی 2019 لە دانیشتنێكدا، بەپێی مادەی 142 متمانەی بەخشی بەو لیژنەیەی بۆ هەمواركردنەوەی دەستوور پێكهێنرابوو، لە مانگی 11ی هەمان ساڵدا ئەو لیژنەیە كە لە 18 نوێنەر لەسەر ئاستی سەرۆكی فراكسیۆنەكان و سەرۆكی لیژنەی یاسایی پێكهاتبوو، دەستی بەكارەكانی كرد.\nد.جوان ئیحسان سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق كە هاوكات ئەندامی لیژنەی هەمواركردنەوەی دەستووریشە، بە كوردستانی نوێ-ی راگەیاند: كاری ئەو لیژنەیە بەپێی ئەوكاتەی بۆی تەرخانكرابوو، دەبوو لە ماوەی چوار مانگدا تەواو بكرایە، بەڵام پێكهێنانی حكومەت و پەتای كۆرۆنا و كۆمەڵێك پرسی هەنووكەیی كارەكانی دواخست، ئەگەرچی لەسەرەتادا كاری باشی لەسەركرا، وتیشی: بەوپێیەی نەتوانرا لەماوەی ئەو چوارمانگەدا لیژنەكە كارەكانی رایی بكات، ئێستا بەردەوام بوونی كارەكانی لیژنەكە كەوتۆتە سەر ئەنجومەنی نوێنەران، لەوێ بڕیار دەدرێت بەردەوام بێت، یان بسپێردرێت بە لیژنەیەكی دیكە، راشیگەیاند: ئەگەر كارەكانی ئەو لیژنەیەش بوەستێنرێت، بۆ دروستبوونی هەر لیژنەیەكی دیكە، كورد بەشدار دەبێت و رێگە نادرێت دەسەڵاتەكانی هەرێم كەمبكرێنەوە.\nیەكدەنگیی كورد گرنگە\nد.عەبدولباری مودەریس سەرۆكی فراكسیۆنی سەربەخۆ لە ئەنجومەنی نوێنەران و نوێنەری كورد لە لیژنەی هەمواركردنەوەی دەستوور، بە كوردستانی نوێ-ی راگەیاند: لە ئەگەری هەمواركردنەوەی دەستوور و بەپێی ئەو مادە دەستوورییانەی كە هەن، كورد هیچ زیانێكی پێناگات، راشیگەیاند: یەكدەنگیی كورد، زامنی دەستەبەركردنی مافە دەستوورییەكانمان دەبێت.\nدەكەوێتە خولی داهاتووی نوێنەرانەوە؟\nلە پاش تەواوكردنی كارەكانی ئەو لیژنەیە، ئەنجامی كارەكانی بەرزدەكرێتەوە بۆ سەرۆكایەتیی ئەنجومەنی نوێنەران، سەرۆكایەتیش لە دانیشتنێكدا دەیخاتە دەنگدانەوە و دوای ئەوە دەچێتە قۆناغی راپرسییەوە، بەڵام د.جوان ئیحسان بە پرۆسەیەكی زەحمەت ناویدەبات، د.عەبدولباریش «بە دوری دەزانێت لەم خولەی ئەنجومەنی نوێنەراندا بچێتە قۆناغی راپرسییەوە».


سوپاسنامە‌ی مامۆستا عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده پاش وه‌رگرتنی دوکتوڕای فه‌خری ئەوکاتەی مرۆڤ نازانێ چ بڵێ و چ بنووسێ\nعه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده 14 / 3 / 2019\nلە یەکەم ڕۆژەکانی مانگی مارسی ٢٠١٩دا مامۆستایەکی بەڕێزی زانکۆی کۆیە ئاگاداری کردم کە ئەنجومەنی زانکۆ بڕیاری داوە دوکتۆرای شانازی (فەخری- ئیفتیخاری) بداتە تۆ. چونکە بەڕاستی و بێ خۆبەکەمگرتن پێم‌وابوو ئەم بەخشینە زۆر لە خزمەتەکانی من گەورەترە بەدڵەوە داوام کرد کە واز لەو بیرۆکەیە بێنن. بەڵام لە وەڵام‌دا پێی‌گوتم کە شتەکە لە بیرۆکە تێپەڕیوە و تەنانەت ڕەزامەندیی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستییشی بۆ وەرگیراوە. ئاکام، بە خۆشحاڵی و سوپاسەوە پێشوازیم لە بڕیارەكه کرد و ئەوە بوو کە ڕۆژی یەکشەممە ١٠/٣/٢٠١٩ بۆ بەڕێوەچوونی ڕێوڕەسمی بەخشینی بڕوانامەکە دیاری کرا. هێشتا چەند ڕۆژێکی مابوو بگەینە ١٠ی ئادار کە ئاگادار کرام ئەنجومەنی ئاکادیمیای کوردییش لە مانگی ١١ی ٢٠١٨دا بڕیاریان داوە بە بەخشینی ئەندامەتیی شانازی (شەرەف) گەورەم بکەن و ساغ بوونەوە کە هەر ئەو ڕۆژە و لە هۆڵی سەرۆکایەتیی زانکۆی کۆیە بڕوانامەکەم پێ ببەخشن.\nحەز دەکەم وەبیر بێنمەوە کە ئەمە سێیەمین جار بوو ئەکادیمیای کوردی منی بەسەر دەکردەوە: لە سەردەمی سەرۆکایەتیی بەڕێز دوکتۆر شەفیق قەزازدا بە بەخشینی ئەندامەتیی پشتیوان (مؤازر) گەورەی کردم و لە دەورانی سەرۆکایەتیی بەڕێز دوکتۆر نووری تاڵەبانی‌دا بەبۆنەی ٧٥ساڵەی لەدایکبوونم لەوحی ڕێزلێنانی پێ‌بەخشیم و ئێستاش کە بەڕێز دوکتۆر عەبدولفەتاح بۆتانی سەرۆکایەتیی ئه‌کادیمیای کوردیی لەئەستۆیە بە دانی ئەندامەتیی شەرەف منەتباری دەکردم.\nڕۆژی ١٠/٣/٢٠١٩ سەعات ١٠ی بەیانی بە ئامادەبوونی بەڕێز دوکتۆر وەلی مەحموود سەرۆکی زانکۆ و ئەندامانی ئەنجومەنی زانکۆ لەلایەک و بەڕێز دوکتۆر عەبدولفەتاح سەرۆک و سێ بەڕێزی دیکە لە ئەندامانی ئەنجومەنی ئەکادیمیای کوردی لەلایەکی دیکە و بە بەشداریی دەیان کەس لە گەورەئەدیبان و نوێنەرانی بەشێک لە حیزبە سیاسییەکان و کەسایەتییە ئەدەبی و سیاسی و کۆمەڵایەتیییەکان و سکرتێر و چەندکەس لە ئەندامانی ڕێبەری و ژمارەیەکی زۆر لە کادر و ئەندامانی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان و خەڵکی شارەکانی کوردستان ڕێوڕەسمێکی بەشکۆ لە هۆڵی سەرۆکایەتیی زانکۆی کۆیە پێک‌هات.\nله‌و ڕێوڕەسمەدا مامۆستای زانا و ئەدیب دوکتۆر عوسمان دەشتی کە یەکێک لە ئەندامە بەڕێزەکانی لیژنەی ئامادەکردنی ئەو ڕێوڕەسمە بوو، بۆخۆی بەڕێوەبردنی بەرنامەکەی وەئەستۆ گرت و بە خوێندنەوەی هێندێ دەقی جوانی ئەدەبی لە نووسینی خۆی و هێندێ شێعری گەورەشاعیرانی کورد لە نێوئاخنی بەرنامەکان‌دا چێژێکی تایبەتیی بە ڕێوڕەسمەکە بەخشی. ئەو وتە بەنرخانە کە لە زمانی بەڕێوەبەری بەرنامەوە، یان لە وتاری ڕێزدار دوکتۆر حەیدەر لەشکری‌دا لەلایەن زانکۆوە و بەڕێز دوکتۆر ڕێبوار سیوەیلی‌دا لەلایەن ئەکادیمیاوە دەرهەقی من گوتران هەر ئەوەندە دەتوانم بڵێم پتر لە خۆشحاڵی مایەی بەخۆداشکانەوەی من بوون.\nسەرەنجام بەوپەڕی سوپاس و پێزانینەوە لەلایەن پڕۆفیسۆر دوکتۆر وەلی مەحموودەوە بڕوانامەی دوکتۆرای شانازی لە بواری وەرگێڕان‌دا و لەلایەن پڕۆفیسۆر دوکتۆر عەبدولفەتاح بۆتانی‌یەوە بڕوانامەی ئەندامەتیی شانازیی ئەکادیمیای کوردیم پێ‌بەخشرا.\nوەفا و پێزانین داوام لێدەکەن کە بڵێم لە کۆیەی مەڵبەندی هەڵکەوتنی زانایان و ئەدیبان و هونەرمەندان و…، کۆیەی بەهرەپەروەریش ئەمە سێیەم جار بوو کە خزمەتە فەقیرانەکانی من پاداش دەکران. پێشتر جارێک بە بەخشینی خەڵاتی سەید برایم و جارێک بە بەخشینی لەوحی ڕێزلێنان لەکتێبخانەی گشتی و لەلایەن وەزارەتی ڕۆشنبیریی حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە بەسەر کرابوومەوە.\nبڵاوبوونەوەی خەبەری بەخشینی دوکتۆرای فەخری لەلایەن زانکۆی کۆیەوە بە من -کە هەر وەک لەوێدا گوتم لە پاداشی کارەکانی من زیاترە و ڕۆبی زانکۆ بەبەری من گوشادە- شەپۆلێک لە دەستخۆشی لە زانکۆ و پیرۆزبایی لە منی لە کوردستان و دەرەوەی کوردستان وەڕێ خست. بە سەدان کەس لە ئەدیبان و ئەدەبدۆستان و دۆستان و هاوڕێیانم بە تەلەفون، بە کورتەپەیام، بە ئیمەیل یان لە ڕێگای تۆڕە کۆمەڵایەتی‌یەکانەوە خۆشحاڵیی خۆیان لەو ڕووداوە دەربڕی و پیرۆزبایی¬یان لەمن کرد. ڕەنگە زیادم نەگوتبێ کە بڵێم ئەگەر هەموو نووسینەکانی سەروەران لەوبارەیەوە بخەینەوە سەر یەک، شتێکی زۆری لە سەرجەم ئەو بەرهەمانە کەم نابێ کە بە قەڵەمی من کراونە کوردی و ئێستا لەسەریان خەڵات دەکرێم.\nلە ڕێوڕەسمی بەخشینی بڕوانامەی دوکتۆرای شانازی و ئەندامەتیی شانازیی ئەکادیمیادا بە زمانێک کە بەڕاستی بۆخۆم لێی شەرمەندە بووم و شایانی ئەو کۆڕە نەبوو،سوپاس و پێزانینی خۆم پێشکێشی هەردوو دەزگای زانستی -زانکۆی کۆیە و ئەکادیمیای کوردی-کرد. ئێستاش کە دەمەوێ سوپاسی لوتف و گەورەیی ئەوانە بکەم کە بەڕێگای جۆربەجۆردا و بەو وشە و ڕستە بایەخدارانە پیرۆزبایی‌یان لێ‌کردووم، قەڵەمم لە زمانم کۆڵەوارترە، بەتایبەتی کە نەم‌توانیوە و ناتوانم وەڵامی یەک‌بەیەکیان بدەمەوە. کەوایە لێرەش‌دا وێڕای سوپاس و پێزانینم بەو سەروەرانە دەڵێم “کەمی من و کەرەمی ئێوە” و ئەمن مەمنوون .\nئیزن دەخوازم بڵێم دەگەڵ ئەوپەڕی شانازیم بەو بڕوانامەیە و دەگەڵ ئەوەی بۆ منی سەوداسەری ڕێگای ڕزگاریی کوردستان هیچی لە بڕوانامەی زانکۆکانی کامبریج و هاروارد کەمتر نیە، ئەوەی زۆرتر منی خۆشحاڵ و سەربەرز کرد ئەو شەپۆلە پیرۆزبایی و میهرەبانی‌یە بوو. به‌ڵام ڕێگام بدەن دوو تێبینی دەرببڕم یەکەم ئەوە که جێی خۆیه‌تی بەسەرکردنەوەکەی ئەکادیمیای کوردییشمان له‌به‌رچاو بێ، دووەمیش ئەوە کە چەند کەسێک -بێگومان لەڕێی لوتفەوە- منیان بە دوکتۆر ناوبردبوو. ئەمن نەبوومە دوکتۆر، دوکتۆرا بەرهەمی دەوری بیست ساڵ دەرس‌خوێندن و دانیشتن لەبەر دەمی مامۆستایە. لەحاڵێک‌دا ئەمن دەقیقەیەک لەپای تەختەڕەشەی قوتابخانە ڕانەوەستاوم. وەرگرتنی ئەو بڕوانامەیە کە زۆریشی پێ سەربەرزم تەنیا بەمانای وەرگرتنی نمرەی قبووڵی لە سەر وەرگێڕانەکانمە و چیش لەوە خۆشتر؟ هیوادار و تکاکارم هیچ‌کەس ئەو عینوانە بۆ من بەکار نەهێنێ. جارێکی دیکە سوپاس بۆ زانکۆی کۆیە، ئەکادیمیای کوردی و هەموو ئەوانەی بە هەر ڕێگایەک‌دا بەسەریان کردمەوە.


دەست لە چیای پیری یارسانی پیرەمەگرون هەڵبگرن و مەیکەنە زەردەشتی نووسینی: سۆران حەمەڕەش | یاریکورد یاهەق\nHome یاریکورد و یارسان دەست لە چیای پیری یارسانی پیرەمەگرون هەڵبگرن و مەیکەنە زەردەشتی نووسینی: سۆران...\nدەست لە چیای پیری یارسانی پیرەمەگرون هەڵبگرن و مەیکەنە زەردەشتی نووسینی: سۆران حەمەڕەش\nلەو کەسانەم کە بڕوای تەواوم بە مافی تاکەکان هەیە لە هەڵبژاردنی هەر ئاینێک کە بە گونجاوی دابنێن بۆ خۆیان، جا ئەو ئاینە ئیسلام، کریستیان، بودی، زەردەشتی…یان هەر ئاینێکی تر بێت، بەڵام وەک مێژوونوسێک ئەوەی کە پێم قبوڵ ناکرێت تێکدانی مێژووی کوردە بۆ داکۆکی کردن لەو ئاینەی کە هەر تاکێکی کورد بۆ خۆی هەڵدەبژێریت. بەوجۆرە هەرچەندە مرۆڤ مافی خۆیەتی کە ئاینێکی بنەچە عەجەمی وەک ئاینی زەردەشتی بۆ هەمیشەیی بە ئاینی خۆی دابنێت و من ئەوپەڕی ڕێز لەو بۆچوونە دەگرم بەڵام با واز لە بەزۆر بەزەردەشتیکردنی بێبنەماییانەی فەرهەنگ و مێژووی کورد بێنن.\nئەم هەوڵی بەزۆر بە زەردەشتیکردنەی فەرهەنگی کوردی لەم دواییەدا چیاکانی کوردستانیشی گرتۆتەوە و ئەو چیا سەرکەشە ئەفسوناویەی پیرەمەگرونیش لەو هەوڵە نوێیە دەرباز نەبووە. چیای پیرە مەگرون (بڕوانە وێنەکەی ناوەڕاست)، بەرزترین چیایە لە نزیک شاری سلێمانی لە باشوری کوردستان. ئەم چیایە جوانیەکی تایبەت دەبەخشێت بە شارەکە و هەمیشە شوێنێکی تایبەتی هەیە لە دڵی خەڵکی ناوچەکەدا. بۆیە زانا و کەسایەتیی کورد (تۆفیق وەهبی) کە ساڵی ١٩٨٤ دا لە شاری لەندەن کۆچی دوایی کرد، دوای دەیان ساڵ ژیان لە هەندەران پێش مردنی وەسێتی کردبوو کە تەرمەکەی بگەڕێننەوە بۆ شاخی پیرەمەگرون و لەو ساڵەدا لەوێ نێژرا .\nلە ڕابردووشدا ئەو چیایە ئەفسوناوی تر بۆ خەڵکی ناوچەکە دەرکەوتووە، بە تەیابەت لە سەردەمی دێریندا کە هەموو شتێک بەرگی ئاینی لەبەردابووە و زۆربەی جار چیا بەرزەکان پیرۆز سەیرکراون و خەڵک قوربانی بۆ کردوون. ناوچەکە لە سەردەمێکی دێرینەوە ئاوەدان بووە و دەوروبەری چیاکە چەنین شوێنەواری تێدایە لەوانە دوو پەیەکەرە هەڵکەندراوەکەی دامێنی ئەو چیایە، کە بریتین لە میرقوڵی و ڕەبەنە کە وا دەردەکەوێت وێنەی دوو پادشای ناوچەیی سەدەکانی یەکەمی زاینی بووبێتن و لەوێدا هەڵکۆڵرابن (بڕوانە وێنەکەی لای دەستی ڕاست و چەپ). لە مێسۆپۆتامیای دێرینیشدا چیاکە ناسراو بووە و شوێنیکی ئاینی گرنگی هەبووە و لە سەرچاوەکاندا ناوی هاتووە. کۆنترین ناوی ئەو چیایە بریتیە لە (کینیبە/کینیبا) ئەو شاخە لە بنەچەدا لولوبیەکان کە خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکە بوون، ئەو ناوەیان بۆ داناوە.\nچیاکە لە داستانی گەلگامێشدا ئاماژەی پێکراوە بەوەی کە لە کاتی لافاوەکەدا کەشتیەکە بەو چیایەوە گیرساوەتەوە و ئەوان بە بە چیای (نیموش) ناویان هێناوە. ناوی نیموش ئەو ناوەیە کە لە بابلی سامیدا بۆ ناوە ڕەسەنەکەی کە بریتی بووە لە کینیبە، دانراوە. لەسەرچاوە دێرینەکانیشدا ئەو بۆچوونەی مێسۆپۆتامیا ڕوونکراوەتەوە کاتێک کە زیاتر لە دوو هەزار و نۆ سەد ساڵ لەمەوبەر پاشای ئاشوری، ئاشوربانیپاڵ هێرش دەکات بۆ ناوچەی شارەزوور و ئاماژە بە شاخی پیرەمەگروون دەکات و دەڵێت “چیای نیموش ئەو چیایەی کە لۆلۆبیەکان پێی دەڵێن کینیبە”. بینینی شاخی پیرەمەگرون بۆ ئاشور بانیپاڵ گرنگ بووە بۆ سەلماندنی فراوانکردنی دەسەڵاتی و ڕۆڵی ئاینی ئەو چیایە لە سەردەمی دێریندا بۆیە لە تێکستێکدا دەڵێت “من یەکەم پاشای ئاشوریم کە چیای ڕزگاری نوحی بابل ببینم کە کەشتیەکە دوای لافاوەکە لێی جێگیر بوو”.\nئەمە تەرجومەی قسەی پادشای ئاشوریە و ئەوانەی کە تەرجومەیان کردووە ناوە کۆنەکەی نوحیان لابردووە و بۆیە لەو تەرجومەدا کردوویانە بە نوحی بابلی. وەک ڕوون دەبێتەوە لە ڕابردووی دێریندا پیرەمەگرون بە شوێنی گیرسانەوەی کەشتیەکە دانراوە و شوێنێکی پیرۆز بووە. هەر چەندە سەرچاوەکانی دواتر هەموویان ئاماژە بە شاخی جودی باکوردی کوردستان دەکەن کە زیاتر بەو ئەفسانەیەوە بەستراوەتەوە. لە ڕاستیدا زۆر لە چیاکانی ئەو ناوچەیە بە پیرۆز دانراون، لۆلۆبیەکان چیای (نیشپی/نیشبە) کە لەوە دەچێت چیای بەمۆ بێت کە نزیک دەربەندیخانە، ئەو چیایەیان لا پیرۆز بووە و شوێنی تایبەتی لایان هەبووە و پەرستوویانە.\nئەوەی کە ڕوونە چیای پیرەمەگرون لە سەرەتای شارستانیەتەوە لە ناو خەڵکی ناوچەکە و خەڵکانی دەرەوەی ناوچەکەش شوێنیکی تایبەتی هەبووە. ئەم شاخە دواتر کە کەس نازانرێت بە تەواوی لە چ مێژوویەکدا، ناوەکەی گۆڕاوە بۆ پیرەمەگرون. زۆربەی سەرچاوەکان لەسەر ئەو بۆچوونەن کە ناوە نوێکە لە بنەچەدا بریتی بووە لە (پیر عومەر گەردون)، لە زمانی کوردیدا ناوەکە کورتکراوەتەوە و کراوە بە (پیرە مەگرون) کە پیرێکی یارسانی بووە و هەتاوەکو سەرەتای سەدەی بیستەم لە ناو کورد دا بە پیرێکی یارسانی ناسراو بووە. دوای ئەوەی کە ئەو پیرە لە دامێنیدا نێژراوەوە، ناوی شاخەکە لە مێژوویەکی نەزانراودا گۆڕاوە بۆ پیرەمەگروون. ئەدمۆنس لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا کە بە کوردستاندا زۆر گەڕاوە و شتی زۆر وورد و نایابی تۆمار کردووە، ئەو چیایەی بە ناوی پیرێکی ت کە پیرەمەگرون کەسێکی یارسانی بووە.\nئەمڕۆ چەندین شوێن لە کوردستاندا هەن کە ناوی پیر و بابە و کاکەیان پێوەیە لە هەمان کاتدا سەدان بەڵگەنامەی ناو یارسانەکان هەن کە زانیاری لەسەر کڵام و ژیانی هەر یەک لەو پیرانەی تێدایە. یەک سەرچاوەی مێژوویی بڕواپێکراوە نیە کە بیسەلمێنیت یەک لەو پیرانە زەردەشتی بوون لە کاتێکدا کە سەدان سەرچاوەی ڕوون هەیە کە دەیسەلمێنن کە سەدانیان یارسانی و ئێزدی بوون. ئەم کێشەیە پیری یارسانی مەزن، پیرشالیاریشی گرتۆتەوە و ئەویش بە زۆر لە سەدەی بیستەمدا خوێنەوار و هەندێک لە مێژوونوسە ناسیۆناڵیستەکان بۆ پشتگیری لە بۆچوونی خۆیان مێژووی ئەو پیاوە مەزنەیان تێکداوە و کردوویانەتە زەردەشتی (پێشتر بابەتم لەسەر نووسیوە). لە ڕاستیدا گەر تەپوتۆزی بۆچوونی ئەم هەشتا ساڵە لەسەر ناوچەکانی لوڕستان هەتاوەکو شارەزوور و هەورامان لابەریت ئەوا ئەوەی دەمێنیتەوە بەرگێکی یارسانی ڕوونە لە ناوچەکەدا.\nنەتەوەی کورد مێژوو و فەرەهەنگێکی دەوڵەمەندی پڕ بەڵگەنامەی هەیە کە زۆرینەیان لەوێدا بێناز ماونەوتەوە و هێشتا کاری ئەوتۆیان لەسەر نەکراوە. هەروەها بە هەزاران دێڕ کڵامی یارسانی هەن کە زۆرینەی خوێنەواری کورد نەیانبینیون و بە نزیکی هیچ لەسەر خاوەنەکانیان نازانن. کەچی زۆر بە ئاسانی خەریەکە مێژووەکەمان بێ بەڵگە تێکدەدەین و بەرگێکی عەجەمیی بەدەستی خۆمان بەبەری فەرهەنگەکەماندا دەکەین. هیچ نەتەوەیەک نیە لە جیهاندا ئاگاداری ئاینە زینددوەکەی خۆی نەبێت و نەیەوێت لێی تێبگات، سەرەڕای ئەوە پەنا بۆ ئاینێک نیمچە مردوو بەرێت کە هی خۆی نیە و بەزۆریش بیەوێت بیسەپێنێت بەسەر مێژوو و فەرهەنگەکەیدا.\nلای هەمووان ڕوونە کە داگیرکەرانی کوردستان بۆ سەدان ساڵە مێژوومان تێکدەدەن، لەبەر ئەوە ئەوەی کە ئەمڕۆ پێویستمانە و گرنگە، تێگەیشتنێکی زانستیانەی پشتبەستوو بە بەڵگەنامەیە لەسەر مێژوو و فەرهەنگی کوردی، دوور لە دەمارگیری و زاڵکرنی ئایدیۆلۆجیا و بیروباوەڕی شەخسی بەسەر مێژوودا. ئەو هەوڵەی دەدرێت بۆ هەڵبەستنی بەرگێکی زەردەشتی بەسەر مێژوو و فەرهەنگی کوردیدا، هیچ جیاوازی تێدا نابینم لەگەڵ ئەو هەوڵانەی کە لەلایەن داگیرکەرانی کوردستانەوە دەدرێت بۆ سڕینەوەی مێژوو و فەرهەنگی کوردی. جیاوازی سەرەکی ئەوەیە ئەوەی یەکەمیان بۆ مەبەستی تێکدانی مێژووی کوردە و ئەمەی دووەمیان بۆ مەبەستی بنیاتنانەوەیەتی بێ ئەوەی کە بزانن فەرهەنگ و مێژووەکەی پێ تێکدەدرێت. با تاکەکان ئازاد بن لە هەڵبژاردنی ئاینی خۆیاندا، بەڵام با ئەو هەوڵە نازانستییە بێ بنەمایەی کە دەدرێت بۆ بە زەردەشتیکردنی فەرهەنگ و مێژووی کوردی، لە لێتێگەیشتنی ئاینی یارسانی و ئاینەکانی تری کوردستاندا بخرێێتە گەڕ بۆ ئەوەی کۆمەڵگە و تاکی کورد جارێکی تر ئاشنابکرێتەوە بە فەرهەنگی دروستی خۆی و لە ئەنجامدا کۆمەڵگەیەکی زیاتر هوشیار بە خۆ بنیات بنێین کە لەسەر بناغەیەکی پتەوی زانستیی مێژوویی بنیات بنرێت نەک ئایدۆلۆجیا و خەیاڵاتی شەخسی.\nژمارەی بینین 1,944


موژدەیەکی خۆش لەبارەی چارەسەری نەخۆشیی شێرپەنجەوە\n10/06/2022 244 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئەنجامی تاقیکردنەوەیەکی نوێی کە لەسەر سامپڵێکی بچووکی تووشبووانی نەخۆشیی شێرپەنجە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا ئەنجامدراوە، دەرکەوتوە کە سەرجەم بەشداربووەکان بەتەواوەتیی لەنەخۆشییەکەیان چاکبوونەتەوە و بەسەر گرێ شێرپەنجەییەکانیاندا زاڵ بوون.\nئەو دەرمانەی لەو تاقیکردنەوە کلینیکییەدا بەکارهێنراوە پێیدەوترێت "dostarlimab" و ناوە بازرگانییەکەشی بریتییە لە "Jemperli"کە بەگشتیی بۆ چارەسەرکردنی شێرپەنجەی ناوپۆشی منداڵدان بەکاردەهێنرێت، بەڵام تاقیکردنەوەکان ئەوەیان سەلماندووە کە دژ بە شێرپەنجەی ڕیخۆڵەش زۆر کارایە.\nئەم ئەنجامە سەرەتاییانە ئاماژەی ئەوەیان بەدەستەوەداوە کە چارەسەرەکە بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر کاریگەرە، وەک تیمی توێژینەوەکەش ڕایانگەیاندووە ڕەنگە ئەوە یەکەم تاقیکردنەوە بێت کە تێیدا هەموو نەخۆشانی شێرپەنجە چاک ببنەوە.\nلەوبارەیەوە، لویس دیاز جونیۆر، پزیشکی پسپۆڕی بواری شێرپەنجە لە سەنتەری شێرپەنجەی میمۆریال سلۆن کیتەرینگ وتویەتی: "پێموایە ئەمە یەکەمجارە لە مێژووی شێرپەنجەدا ئەمە ڕووبدات".\nجێگای سەرنجە کە ئەم سامپڵە تەنها 12 نەخۆشی لەخۆگرتبوو، کە هەموویان گرێ سێرپەنجەییەکانیان بازدانێکی جینیان هەبوو کە پێی دەوترێت (MMRd)، لەکاتێکدا ئەو جۆرە نەخۆشانە بۆ چارەسەرکردنیان دەبێت پێش دەرهێنانی گرێ شێرپەنجەییەکە بخرێنە ژێر چارەسەری کیمیاییەوە.


وەفدێكی پەیەدە سەردانی ناوەندی سەركردایەتی كۆمەڵەی كرد - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nرۆژی چوارشەممەی رابردوو، 13 مانگی مەی 2015 وەفدێكی پارتی یەكێتی دیموكراتیك (پەیەدە) بەسەردانێك گەیشتنە ناوەندی سەركردایەتی كۆمەڵەی زەحمەتكێشان‌و لەلایەن وەفدێكی كۆمەڵەوە بەگەرمی پێشوازییان لێكرا.\nوەفدەكەی پەیەدە كە لەلایەن بەڕێز غەریب حەسۆ، نوێنەری پەیەدە لە هەرێمی كوردستان سەرپەرشتی دەكرا، لەكۆبوونەوەیەكدا لەگەڵ وەفدی كۆمەڵە كە هاوڕێ عومەر ئێلخانیزادە سەرپەرشتی دەكرا، پشتیوانی خۆیان لە خۆپیشاندانەكانی خەڵكی شاری مەهاباد‌و رۆژهەڵاتی كوردستان دەبڕی‌و ئامادەیی خۆیان بۆ هەرچەشنە هاوكارییەك لەوبارەوە رایگەیاند.\nلە دیدارەكەدا هەروەها بە باسكردن لە بارودۆخی ئێستای كوردستان‌و ناوچەكە، جەخت لەسەر هاوكاری‌و نزیكی زیاتر لەنێوان هەردوو لا كرایەوە.\nهەر لەو كۆبوونەویەدا سكرتێری گشتی كۆمەڵە بە ئاماژە بە سەركەوتنی كورد لە رۆژئاوا، ئەزمونی كانتۆنەكانی لەو بەشەی كوردستانیبەرز نرخاند‌و ئامادەیی كۆمەڵەی بۆ هاوكاری‌و نزیكی زیاتر لەگەڵ رۆژئاوای كوردستان‌و پەیەدە دووپاتكردەوە.\nhttps://www.komala.com/wp-content/uploads/2015/05/garibha.jpg 453 700 عەتا https://www.komala.com/wp-content/uploads/2014/03/logo.png عەتا2015-05-18 16:18:452015-05-18 16:18:45وەفدێكی پەیەدە سەردانی ناوەندی سەركردایەتی كۆمەڵەی كرد\nسوید.. كۆمەڵە‌و 9 حیزبی كوردستانی پشتیوانی خۆیان لە خەڵكی رۆژهەڵاتی كوردستان ... بەشداریی كۆمەڵە لە كۆنفرانسی هاوپەیمانی پێشكەوتنخواز لە هۆلەند...


✌ Şahîn Seîdo - Kendal Kobanê شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 2 2018 11:04PM\nNasnav: Kendal Kobanê Nav û Paşnav: Şahîn Seîdo [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 94% ✍ س.ئـ. 2-3-2018 23:04:12\n📝 أسماء الشهداء منذ بدء الغزو التركي وحتى 14-02-2018 في اقليم عفرين بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 16 2018 11:57AM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 1 ✔ 81% ✍ هـ.ب. 16-2-2018 11:57:15\n✌ ايريش امد (سروت اوز) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 12 2018 9:08AM\nالاسم الحركي: ايريش امد الاسم الحقيقي: سروت اوز [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 90% ✍ م.ب. 12-7-2018 9:08:53\n✌ بروسة غمكين (جوليا سكو) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 8 2018 7:47PM\nالاسم الحركي: بروسة غمكين الاسم الحقيقي: جوليا سك [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 92% ✍ م.ب. 8-7-2018 19:47:59\n📊 پڕۆژەیەکی گەشتیاری لە دوکان جێبەجێدەکرێت ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 14 2018 7:53PM\nدواڕۆژ، سامان قوبادی کۆمپانیای زەریا پڕۆژەیەکی گە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 14-2-2018 19:53:00\n📊 پێنجوێن: لەمەرزە نافەرمییەکان هاووڵاتیان رۆژانە زیاتر لە 20 ملیۆن دینار داهاتیان هەبووە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 14 2018 9:06AM\nدواڕۆژ، رێبین حەسەن قائیمقامی قەزای پێنجوێن ئاشکر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 93% ✍ س.ئـ. 14-2-2018 9:06:15\n✌ حیدر حنان شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 10 2018 10:51AM\nالاسم الحقيقي: حيدر حنان اسم الأم: فيدان اسم الأ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 90% ✍ م.ب. 10-7-2018 10:51:58\n✌ حەمیدە دودکانی میلان - بەرفین زیلام شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 20 2018 10:50AM\n👁 ئەم بابەتە 2,159 جار بینراوە\nخەڵکی شاری ماکۆی ڕۆهەڵاتی کوردستانە، ڕۆژی 14-02-20 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 82% ✍ س.ئـ. 20-2-2018 10:50:47\n📝 دۆزینەوەی تەرمی زیندانییەکی لەئاودەستی زیندانی سنە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 16 2018 11:00AM\nک م م ک: بەپشت بەستن بەهەواڵی تۆڕی هەواڵگری هەنگاو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ م.ب. 16-2-2018 11:00:54\n📝 دەسبەسەری کردنی چالاکوانێکی مەدەنی کورد لەشاری سنە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 16 2018 11:03AM\nک.م.م.ک: شەممە 21ی ڕێبەندانی 1396ی هەتاوی خوێندکار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ م.ب. 16-2-2018 11:03:50


بنکەی ھاوبەشی پێشمەرگە و سوپای عێراق لە کەی وەنی كه‌ركوك ده‌کرێتەوە\n4/5/2021 - 11:46\nسەرچاوەیەکی ئاگادار لە حکوومەتی عێراق ئاشکرای کرد، بە ھۆی زیادبوونی مەترسیی داعشەوە، حکوومەتی عێراق رازی بووە کە بنکەی ھاوبەشی پێشمەرگە و سوپای عێراق لە ناوچەی (کەی وەن) لە کەرکووک بکرێتەوە، کە پێشتر خاڵی ناکۆکی نێوان وەزارەتی پێشمەرگە و وەزارەتی بەرگریی عێراق بوو.\nسەرچاوەکە، به ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموکراتی کوردستانی راگه‌یاندووه، حکوومەتی عێراق پێشتر رازی نەبوو کە بنکەی ھاوبەشی پێشمەرگە و سوپای عێراق لە (کەی وەن) بکرێتەوە و بە ھەموو شێوەیەک ڕەتی دەکردەوە، پێشمەرگەش رازی نەبوو لە شوێنی دیکە بکرێتەوە، کە ئەمەش خاڵی ناکۆکی نێوان ھەردوولا بوو، بۆیە دروستکردنی چوار ژووری ھاوبەش لە ناوچە کوردستانییەکان، لەبەر ئەوە دواکەوتبوو.\nهه‌روه‌ها راشیگه‌یاندووه: ئێستا بە ھۆی زیادبوونی مەترسیی داعش و ھێرشی رۆژانەی تیرۆریستان بۆ سەر ھێزە عێراقییەکان، حکوومەتی عێراق رازی بووە کە بنکەی ھاوبەشی پێشمەرگە و سوپا لە (کەی وەن) لە کەرکوک بکرێتەوە.\nلای خۆشیەوە، لیوا قارەمان کەمال، جێگری سوپاسالاری پێشمەرگە. به ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموکراتی کوردستان رایگەیاند، حکوومەتی عێراق داوای کردووە بە زووترین کات ژووری ھاوبەش لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێمی کوردستان دروست بکرێن، چونکە دەمێکە بڕیاری لێ دراوە و داوا کراوە بە زوویی جێبەجێ بکرێت و دەست بە دروستکردنیان بکرێت.\nلیوا قارەمان باسی لەوەش کردووه، پێشتر فەرمانیان دەرکردبوو بە بێ پرس و ڕاوێژ بە ئێمە و ئێمەش ڕەتمان کردەوە، بۆیە ئێستا بە ھۆی مەترسیی داعش رازی بوونە ئەو کارە بە ھاوبەشی بکرێت و بە رەزامەندیی ھەردوولا بێت، بۆیە دەست بە رێکارەکان دەکرێت، بۆ ئەوەی ئەو چوار ژوورەی بڕیاریان لێ دراوە، دروست بکرێن، چونکە داعش بووەتە مەترسییەکی جیددی.