تێری ئیگڵتۆن؛ شیعر چییە؟ (بەشی سێیەم و کۆتایی) – سه‌رده‌م\nتێری ئیگڵتۆن؛ شیعر چییە؟ (بەشی سێیەم و کۆتایی)\nچوار: شیعر و پراگماتیزم\nرێگەیەکى تر بۆ بەیانکردنى مەبەستمان لە فیکشن، بانگەشەکردنى ئەوەیە کە شیعر داوامان لێ دەکات مامەڵەیەکى “نا پراگماتیکی” لەگەڵ ئەو شتانەدا بکەین کە دەیانڵێت. ئەوان دەربارەى جێبەجێکردنى پراکتیکییانە و یەکسەرییانەى شتێک نین، گەرچی شتەکانیش بە جۆرێکى ناڕاستەوخۆ جێبەجێ بکەن. سروودی نیشتیمانیی بەریتانى “خودایە شاژن ڕزگار بکە” جۆرێکە لە دوعا وەک هەر دوعایەکى تری پاڕانەوەئامێز، کە گوازرشت لە ئومێدێک دەکات خودا هێند بەبەزەیی دەبینێت کە داواکارییەکانمان جێبەجێ بکات(مەبەستم ڕزگارکردنى شاژن)، وەک دەرەنجامێکى ڕاستەوخۆی گۆکردنى وشەکان لە لایەن ئێمەوە. بەڵام ئاکتى قسەکردنەکە لە ڕاستییدا ناپراگماتیکییە: دەنگ دەداتە ئەم ئومێدە لەپێناو دەربڕینی حورمەتی کەسێک بۆ سەرۆکایەتیی دەوڵەت. زۆربەى ئەوانەى سروودی نیشتیمانیى دەڵێنەوە هەڵنادرێنە بێئومێدییەکەوە کە ببێتە هۆی خۆکوشتن، کاتێک بە شەهوەتەوە لەگەڵ گوتنى ئەو دێڕانەدا دەنگ هەڵدەبڕن و دەبینن کە شاژن هەمیشە هەر وەک خۆی ناڕزگارکراوە، هەر وەک هەمیشە بەخیلە بۆ نۆکەرانى، هەمان شێوەى ئەو کاتە کە دەستیان بە سروودەکە کرد.\nدەمانتوانى ئەنسرۆپۆلۆژیستە ئەفسانەییەکەى ئەلفا سێنتاوری بهێنینە بەرچاومان کاتێک گوێ لە قسەکانمان دەگرێت و نازانێت لە نێوان شتانى تردا، مەبەستمان جێبەجێکردنى شتەکانە- بەر پەیوەندیەکانى نێوان ئەو گوتانە ی کە گوتومانن و ئەو کردارانەى کە کردوومانن ناکەوێت، تەنانەت بەر هەبوونى ئەو پەیوەندیانەش ناکەوێت. بە جۆرێک، زمانمان وەک شیعر دەبیستێت- وەک ڕێوڕەسمێک(ceremony) بە پیت کە تەنها لەپێناو خۆیدا بوونى هەیە. لەگەڵ ئەوەشدا خودی ئەم ڕێوڕەسمە بەشێکە لەوەى کە دەیکەین، ئاقیبەتگەلێکى پراکتیکیی هەیە بۆ بەشەکانى تری شێوازى ژیانمان. شیعر دامەزراوەیەکى کۆمەڵایەتییە، نزیکایەتی ئاڵۆزی هەیە لەگەڵ بەشەکانى تری بوونى کلتوریماندا. بۆ نمونە مامەڵەکردنى زمان بەشێوەیەک کە ڕاستەوخۆ پەیوەندیدار نەبێت بە دۆخێکى ماتێریاڵیەوە، پێویستى بە ئامادەکاریەکى زۆری ماتێریاڵیی هەیە.\nڕەنگە بیرۆکەى شیعر وەک گوتارێکى نا پراگماتیی لەڕێی ئەم شیعرەى ویلیام کارلۆس ویلیامسەوە ڕوونبکرێتەوە، کە وەک نامەیەک بۆ ژنەکەى دەخوێنرێتەوە:\nئەمە تەنها بۆ گوتنە\nئەو هەڵووژانەم خواردووە\nکە لە سندووقی بەفرەکەدا بوون\nئەو هەڵووژانەى کە ئەگەری زۆری هەیە\nتۆ بۆ نانى بەیانى هەڵتگرتبن\nزۆر شیرین و\nتەنانەت ڕەنگە شیعرەکە نامەیەکیش بووبێت بۆ ژنەکەى. دەقێکى پارۆدی(تەنز(١))یش دەربارەى نووسراوە، لە لایەن کنیس کۆچەوە:\nئەو خانووەم جنى کە تۆ داتنابوو هاوینی داهاتوو تێیدا بژین.\nداواى لێبوردن دەکەم، بەڵام بەیانیی بوو، منیش هیچم نەبوو بیکەم\nدارسێرەکانیشی زۆر کێشیان دەکردم.\nپێکەوە بە گوڵە ئەلکیاکان پێکەنیتین\nپاشان من سابوونى شلم پێیاندا پرژاند\nبمبوورە. بە سادەیی، نازانم چی دەکەم.\nئەو پارەیەم بەفیڕۆ دا کە تۆ پاشەکەوتت کردبوو\nتاکو دە ساڵی داهاتوو پێی بژین.\nئەو پیاوەى داواى کرد پیسکە بوو\nبای مارتی خۆگییریش لەسەر سەکۆکە\nزۆر تەڕ و سارد بوو.\nدوێنێ ئێوارە سەمامان دەکرد و قاچتم شکاند.\nبمبەخشە، سەمازان نەبووم و\nویستم لێرە بیت لەم قاووشە،\nئەم قاووشەى کە من تێیدا پزیشکم!\n(ویلیامز شاعیر و پزیشکیش بوو) ئەو نیشانەى سەرسووڕمانەى کۆتایی پێویست نییە، بەڵام پارۆدیەکەى کۆچ، لەگەڵ ئەوەشدا کە گاڵتەئامێزە، کۆمێنتێکى سەرنجڕاکێشى ناوەکیی دەربارەى ئۆرجیناڵەکەى ویلیامس دەدات. وا دەردەکەوێت (یان وا حۆی دەردەخات) کە شیعرەکەى ویلیامس وەک گەڕانە بۆ پۆزشهێنانەوە بۆ ڕەفتارى خودپەسەندیی و نابەرپرسیارێتی، لەڕێی سەرسامکردن بە ئیمتیازاتێک کە بەهۆی شاعیربوونەوە پێیدراوە. شاعیران، وەک بینراون، خۆیان بە مەعفوو لە کۆتە مۆراڵییە گشتییەکان دەبینن. شێوازى هەستکردنى خودسەنتەریان پێویستیەکانیان بەسەر وادانانەکانى ئەوانى تردا سەردەخات، ئەو سادەییەش کە لە ڕێیەوە دان بەمەدا دەنێن بەشێکە لە پێگەیشتوویی ئاکارییان. هەستیارییە بانگەشەبۆکراوەکەیان جۆرێکە لە ڕەقیی.\nڕەنگە شاعیران بە ئاسانى دان بە هەڵەکانیاندا بنێن لەبەر ئەوەى دەزانن کە وەک منداڵە چەتوونەکان دەبەحشرێن. ئەو هەستیارییە قەشەنگەى کە پێوەی دەنازن لە ڕاستییدا تەنها بەرەودواچوونێکى ئاکارییە. لە هەر حاڵەتێکدا بێت، داواى لێبوردنەکەى ویلیەم بۆ خواردنى هەڵووژەکان بەشێوەیەکى سەیر ناپەیوەستە: داوای لێبوردن دەکات بۆ بردنى هەڵووژەکان، پشتبەستوو بەو حەقیقەتەى کە بەتام دەرچوون. بەڵام ئەو بەمەى نەزانیوە ئەو کاتەى خواردونی. ئەگەر بەتام دەرنەچوونایە چی؟ زیاتر وەک ئەوە وایە بڵێیت: ” ببورە کە تەقەم لە سەگەکەت کرد، زۆر چێژم لێ بینی”.\nبە هەرحاڵ رێگایەکى تریش هەیە بۆ ڕوانین لە پارچەکە. ئەویش بینینیەتى وەک شیعرێک دەربارەى ئیگۆییزمى هەرزەکارانەى شاعیران، زیاتر لە شیعرێک دەربارەی سرووشتى خودی شیعر. شیعرەکە لە شێوەى نامەیەکدا خراوەتەڕوو، کە پارچە زمانێکى پراگماتییە، دەربارەى کردەیەکە بە ڕادەیەکى یەکسان پراگماتیی یان ئینسترۆمێنتاڵ، کرداری عەمبارکردنى میوەیەک لەپێناو ئەوەدا کە لە نانى بەیانیدا بخورێت. داڕشتنى نامەکە لەم فۆرمە پارچەپارچەیەدا ئەرکە پراگماتییەکە هەڵدەوەشێنێتەوە، زیاتر لەوەى کە ئاخێوەرەکە ئەرکى پراگماتیی عەمبارکردنى میوەکەى هەڵوەشاندۆتەوە. ئەوەى ئاخێوەرەکەى کێشکردووە، هەستەکیێتیی واقیعی خودى هەڵووژەکانە، ساردیی و شیرینییە بەلەزەتەکەیانە. ئەمە بەو واتایەی کە پەیوەندیی ئەو بە هەڵووژەکانەوە “شاعیریی”ە زیاتر لەوەى ئینسترومێنتاڵ(ئامرازیی) بێت. ڕەنگە ناڕەزایی دەرببڕدرێت کە کردەى خواردنى شتێک هەر هێندەى عەمبارکردنى لە بەفردانێکدا پراگماتییە، بەڵام مەبەستەکە ئەوەیە کە شاعیر بە تەواوى وریاییەوە بەرامبەر بە تایبەتمەندییەکانیان، هەڵووژەکان “بەکاردەهێنێت”؛ زیاتر لەوەى تەنها دەستیان بداتێ وەک هەر میوەیەکى تر. ئەمەیە کە بنەڕەتى عوزرخوازییەکەى دیاریی دەکات، نەک ئەو پۆزشە پێشبینییکراوەى کە برسیی بووە. لە ڕاستییدا، ڕەنگە هیچ برسیشی نەبووبێت، شیعرەکە هەرگییز پێشنیارى ئەمە ناکات وەک پاکانەیەک بۆ ڕەفتارەکەى.\nکەواتە جیا لە بزواندنى وێنەدانەوەی دەقێک سەبارەت بە تاوانباربوون بەهۆی خواردنى میوەى قەدەغەکراوەوە لە ناخماندا، شیعرەکە شتێکى تریش دەکات، نیشانمان دەدات کە شیعرییەت و پراگماتیکێتی هەمیشە لەنێوان یەکتردا سەربەخۆ نین. هەروەها لە بەهاى بەکارهێنانیشدا -یان بەها لە بەکارهێناندا (و.ک)- لای کارل مارکس ڕاستە، کە دەربارەى بەکارهێنانى شتەکانە بە شێوازگەلێکى گونجاو لەگەڵ ئەو تایبەتمەندییانەى کە هەڵگرین. بۆ مارکس پێچەوانەى “بەهای ئاڵوگۆڕ”، کە بە ماناى بەکارهێنانێکى تەواو ئینسترۆمێنتاڵی بابەتەکان دێت بەبێ گرنگییدان بە خاسییەتە بەشەکییەکانیان، کشانەوەى تەواوەتیی نییە لە بەکارهێنانى شتەکاندا، بەڵکو بەکارهێنانیانە بە لەبەرچاوگرتنى کوالیتییە هەستەکییەکانیان. کەواتە بیرۆکەى بەهای بەکارهێنان جێگرەوەى وەرگری چێژویست(aesthete)ە بەلایەکدا، کە بۆ ئەو تەواوى بەکارهێنان پێشیلکردنە؛ بە لایەکى تریشدا جێگرەوەى کەسی ناڕۆشنبیرە، کە هیچ هەستێکى بۆ ژیانى ناوەکیی شتەکان نییە.\nتائێرە شیعر، وەک هەڵووژە کە چێژمان دەداتێ، جۆرە ئەرکێک(function)ی پراگماتیی هەیە. ئەم ئەرکە بە نزیکیی وابەستەى بوونی هەستەکیی شیعرە. ئێمە تەنها ئینسترۆمێنتاڵانە شیعر بەکار ناهێنین، زیاتر لە ئاخێوەرەکە کە سەرنجی لای هەڵووژەکانە زۆر بە سادەیی لەبەر ئەوەى برسیەتى. چەندێک ئەم پەیوەندییە بە هەڵووژەکانەوە شیعریی و پراگماتییە، هێندەش خودی دەقەکە، کە لە شێیوەى نامەیەکى بەپەلە نووسراودایە و لەگەڵ ئەوەشدا لە چوار دێڕی کۆتاییدا دەگاتە جۆرە چڕیەکى قووڵتر. “Forgive me – بمبەخشە” بۆ نمونە، کەمێک تەمسیلیی دەردەکەوێت، لە کاتێکدا کە “Sorry”یش هەمان شتی پێ دەکرا. هەر بە ڕاست تاوانباریی و تێربوونیش هەیە لە شاعیربووندا: شاعیربوون واتە بەستنى پەیوەندییەک جیاواز لەو پەیوەندییەی ئەوانى تر هەیانە بە جیهانەوە، گەرچی ئەمە (پێچەوانەى میتۆلۆژیای باو) لە تێگەیشتنێکى زیاترەوە بۆ ئەو جیهانە دەخەمڵێت، نەک کەمتر. کەواتە ڕەنگە کۆچ تەواو هەڵە نەبێت: شاعیر دەتوانێت فامێکمان دەربارەى ساردی و شیرینی شتەکان بداتێ، کە زۆر بە سادەیی نانى بەیانیی سبەینێی تێدا ببینین؛ بەڵام ئەمە پێویستى بە (بەناپراگماتیکیکردنەوە)یەکى جیهان هەیە، ئەم بەناپراگماتیکییکردنەوەیەش مەترسی خۆی و بەهاى خۆی هەیە. ئەغڵەب کەسێک کورسیی لیژنەى قەڵاچۆکردنى برسێتی ناداتە شاعیرێک.\nپێنج: زمانى شیعری\nدوایین بەش لە پێناسەکەماندا کە لە بەرچاوى دەگرین “لەڕووى گوتن و پیتەوە داهێنانئامێز”ە. ئەمە دەربڕینێکى لاوازە، بەڵام لە داڕشتە کەمتر لاوازەکانى وەک “لەڕووى گوتن و پیتەوە خودئاگا” وردترە. شیعر زۆربەى جار بەوە دەناسرێتەوە کە زمانێکە سەرنج بۆ خۆی دەکێشێت، یان زمانێکە تەرکیز لە خۆی دەکات، یان (بەپێی چەمکسازییە سیمیۆتیکیەکە) زمانێک کە تێیدا دال بەسەر مەدلوولدا دەستباڵا دەبێت.\nبەپێی ئەم تیۆریە، شیعر نووسینێکە کە بوونە ماتێریاڵیەکەى خۆی دەنوێنێت، لەبری ئەوەى خاکییانە لە بەردەم پیرۆزترینی پیرۆزەکان(Holy-of-Holies)ی مانادا بیسڕیتەوە. شیعر گوتراوێکى قووڵکراوە، تژیکراو و چڕکراوەیە.\nتاقە کێشەى ئەم تیۆریە ئەوەیە کە زۆرینەى ئەو نووسراوانەى ئێمە پێیان دەڵێین شیعر، بەم جۆرە ڕەفتار ناکەن. بۆ نمونە ئەم پاسجەى “دوایین پاشنیوەڕۆم لەگەڵ مامە دێڤرۆکس وینسلۆ”ی رۆبەرت لۆوێڵ:\nلە بیستونۆ ساڵییدا مامم سەرەمەرگی بوو.\nباپیرم گوتى:” تۆ وەک منداڵان ڕەفتار دەکەیت”،\nکاتێک مام و مامۆژنم سێ کچە ساواکەیان بەجێ هێشت و\nبۆ دوایین مانگى هەنگوینی چوون بۆ ئەوروپا…\nلە ترساندا لەرزیم.\nمنداڵ نەبووم –\nنەبینراو و هیچ نەبین. ئەگریپینا بووم\nلە خانووە زێڕنەکەى نێرۆدا…\nلە لامەوە ئەو دەرگا سپیەى باڵاپێوان بوو\nکە باپیرم زیادکردنەکانى بەژنی ماممی لەسەر پێوا بوو.\nلە 1911دا، بەژنى لە شەش پێدا لە نەشونما کەوتبوو…\nکەسێک دەتوانێت ئەم پاسجە بێنێتە بەرچاوى کاتێک بە پەخسان داڕێژراوە، بە بێ ئەوەى دەرکەوتنێکى سەیری هەبێت، بە بێ بازدانە سڕینەوەییەکانى دێڕەکان لە چەشنى: ” منداڵ نەبووم – نەبینراو و هیچ نەبین. ئەگریپینا بووم لە خانووە زێڕنەکەى نێرۆدا…”. شیعر ڕێ بەو گۆڕینە خێرایانەی لۆژیکی خەیاڵگەر دەدات، کە تێیاندا زمان زیاتر بە پەستاندن و کۆکردنەوە کار دەکات، زیاتر لەوەى بە پەیوەندیگەلێکى تەواو نووسراو کار بکات. بەڵام پێنج دێڕی یەکەم و سێ دێڕی کۆتایی دەتوانرا لە شێوەى پەخساندا باش دەربکەون.\nیان ئەم دێڕانەى کانتۆس-ی ئێزرا پاوند:\nهاتە ژوورێ و گوتى: “ناتوانین بیکەین،\nبەو نرخە نا، ئێمە ناتوانین بیکەین”.\nئەمە لە دوایین جەنگدا بوو، لێرە لە ئینگلتەرا،\nئەویش پارچەی چێدەکرد بۆ تۆربایینێک\nلە جۆرە فڕۆکەیەکى سوپاییدا؛\nلێکۆڵەرەکەش دەڵێت: “چەند ڕەفز؟”\nجۆییش دەڵێت: “ئێمە هیچ ڕەفزێک وەرناگرین، ئێمە …”\nلێکۆڵەرەکەش دەڵێت: “کەواتە بێگومان\nتۆ ناتوانیت بیکەیت”.\nکشاندنى مەبەستێکە بینینی ئەم جۆرە شتە وەک خودئاگاییەکى حەرفی، لەو جۆرەى کە یەکێک دەشێت، بۆ نمونە، لە نزیکی هەموو جێیەکدا لای جێرارد مانلی هۆپکین بیدۆزێتەوە:\nI caught this morning morning’s minion، kingdom\nof daylight’s dauphin، dapple-dawn-drawn Falcon، in his riding\nOf the rolling level underneath him steady air، and striding\nHigh there، how he rung upon the rein of a wimpling wind\nبە دانپیانانەوە، ئەمە نمونەیەکى زۆر سەیری ڕۆَڵی دالە- نمونەى زمان کە بە درەوشاوەیی تەرکیزی پێخراوەتە سەر خۆی. لەو جۆرەیە کە کەسێک لە هەندێ بەکارهێنانى دیاریکراوی کێشیشدا دەیدۆزێتەوە:\n( Julia Ward Howe، ‘Battle-Hymn of the Republic)\n. . . While I nodded، nearly napping، suddenly there came a tapping،\nAs of someone gently rapping، rapping at my chamber door.\n‘’Tis some visitor’، I murmured، ‘tapping at my chamber door –\n(Edgar Allan Poe، ‘The Raven)\nI went into a public-’ouse to get a pint o’beer،\nThe publican ’e up an’ sez، ‘We serve no red-coats here’.\nThe girls be’ind the bar they laughed and giggled fit to die،\nO it’s Tommy this، an’ Tommy that، an’ ‘Tommy، go away’;\nBut it’s ‘Thank you، Mister Atkins’، when the band begins to play . . .\n(Rudyard Kipling، ‘Tommy)\nBy the shores of Gitche Gumee،\nBy the shining Big-Sea-Water،\nStood the wigwam of Nokomis،\nDaughter of the Moon، Nokomis . . .\n(Henry Wadsworth Longfellow، ‘The Song of Hiawatha)\nئەم جۆرە کێشانە دەنگەدەنگێکى خراپ درووست دەکەن، بیستنى ماناکە قورس دەکەن بەهۆی دەنگەدەنگی بەردەوامیانەوە. شیعرەکان وا دەردەخەن کە بە ڕاست دەربارەى خۆیان بن. گەر تا سەر سنوور ببرێت، ئەم جۆرە شتە دەبێتە شیعرێکى شکەست.\nبیرۆکەى مۆدێرنى “ماتێریاڵێتیی دال” – وشەکان بەرکەوتە، نەغمە و چڕیى تایبەت بە خۆیانیان هەیە، کە شیعر باشتر لە هونەرە حەرفیەکانى تر بەکاری دەهێنێت- ئەگەری ئەوەى هەیە لای جۆن میڵتۆن لە باشترین شێوەدا بەکارهێنرابێت، نەک شاعیرێکى مۆدێرن:\n. . . There was a place\n(Now not، though Sin، not Time، first wrought the change)\nWhere Tigris، at the foot of Paradise،\nInto a gulf shot underground، till part\nSatan، involved in rising mist; then sought\nWhere to lie hid. Sea he had searched and land،\nFrom Eden over Pontus، and the pool\nMaeotis، up beyond the river Orb;\nDownward as far antarctic; and، in length،\nAt Darien، thence to the land where flows\nGanges and Indus . . .\n(Paradise Lost، Book 9)\nخوێندنەوەى ئەم جۆرە دێڕانە تەقریبەن کارێکی فیزیکیە، لە کاتێکدا چاو ماندوو دەبێت لە دەرخستنى سینیتاکسی ئاڵۆز و کردنەوەى ڕێگایەک بەناو ناوە ئوسووڵیە دژڕەوتەکاندا. لە (‘Satan’)ەوە کە درامییانە دەردەکەوێت بۆمان دەمێک لە دێڕی شەشەوە دەڕۆین بۆ حەوت، پێویستە تێگەیشتنى دێڕەکان بە ڕاگیری لە زەینماندا بهێڵینەوە کاتێک دواى پێچ و دەورەکانى دەکەوین بەناو وێلگە گرامەریەکەى میڵتۆندا. کێشی ئازاد خاومان دەکاتەوە، ناچارمان دەکات ئاهەنگ‌گێڕیی مۆسیقا بەرزە میلتۆنیەکە ئەزموون بکەین لە تەواوى نمایشە بەهرەمەندانەکەیدا. لە (‘Sea he had searched and land’)ەوە تا (Ganges and Indus)، وا دەردەکەوین کە گەڕانەکانى ساتان لە سووڕان و گۆڕانە بێوچانەکانى سینتاکس و بەریەککەوتنى ماندووکەری گرێکاندا دووبارە دەکەینەوە، هێشتا ئاراستەى ڕێڕەوێکى بێفەڕ نەکراوین و دەگێڕدرێینەوە بۆ ڕێڕەوێکى تر. کارلێکێکى ئاڵۆز هەیە لە نێوان کێش و دەنگی قسەکەردا، کە هەریەکیان ڕێی خۆی بە ناوەوە و دەرەوەى ئەوی تردا دەبات. دەنگی قسەکەر بە جۆرە نەرمی و فرەییەکى هاوشێوەى کێشی ئازادی ئینگلیزیەوە بەناو کڵێشە وەزنیەکەدا دەڕوات؛ بەڵام تۆنی باڵای شیعرەکە قەشەنگانە لەو هەموو سووڕان و پێچکردنەوە سینتاکسیە ڕزگارى دەبێت.\nکەواتە شاعیران ماتێریالیستانى زمانن. لەگەڵ ئەوەشدا زۆرینەى شیعر فەزیلەتەکانى سادەیی و ڕوونی پەرە پێدەدات. ئەمە بەشەکیانە بۆ هەندێک لە شیعرەکانى سەدەى هەژدەیەم ڕاستە، کە فەزیلەتەکانى ڕۆشنگەریی دەخەنە ڕوو، سادەیی و هاوسەنگی و وردی دەخەنەڕوو؛ بەڵام لەبەر هەندێک هۆکار، ئەمە بۆ بەشێکى زۆری شیعرە مۆدێرن و پۆست-مۆدێرنەکانیش ڕاستە. مۆدێرنیزم، لەگەڵ شتگەلێکى تردا، وێنەى قەیرانی ئیمان بەرامبەر بە زمان دەداتەوە. گومانگەراییەک هەیە بەرامبەر بە مێتافۆڕی سەرەڕۆ و جووڵە زمانیە شانۆئامێزەکان لە سەردەمێکدا کە پاساوی باشی هەیە بۆ گومانکردن لە ڕیتۆریکی گەمەئامێز، چ لە ئۆتۆکراتەکانەوە بێت یان لە دیعایەکارەکانەوە. هەروەها بێباوەڕیی بەرامبەر بە زمان هەیە لە سەردەمێکدا کە ئەزموون زیاد لە پێویست ئاڵۆز یان زیاد لە پێویست ترسناک دەردەکەوێت بۆ دۆزینەوەى گوزارشتى گونجاو.\nئەم پاسجەى جۆناسان سویفت لە “بەیتەکان دەربارەى مەرگی د.سویفت” کە تێیدا نووسەر گفتوگۆی کارنامەى خۆی دەکات، مۆدێلێکى ڕوونیی ڕۆشنگەریە:\nڕەنگە ڕێ بە عەمید بدەم،\nساتیری زۆری هەبوو لە ناخیدا\nکۆڵنەدەر دیاربوو بۆ دەربڕینی\nچونکە هیچ سەردەمێک وەک ئێستا شایەنى نەبوو.\nلەگەڵ ئەوەشدا مەبەستى هەرگیز کینە نەبوو\nهێرشی کردە سەر کەموکووڕی، بەڵام ناوى نەبرد؛\nهیچ تاکێک نەیدەتوانى بێزار بێت\nلەکاتێکدا مەبەست هەزاران بوون\nساتیرەکانى دوورن لە هەر نەنگیەک\nبەڵام هەموو مرۆڤ دەشێ ڕێکی بکەن…\nئەمە شیعرە لە ئاهەنگ، کێش، ئابوری و وردیی کاریگەری حەرفییدا؛ بەڵام هیچ شتێکی حەرفیانە خودئاگا نییە تێیدا. هەمان شت بۆ شیعرێکى پێشبڕکێکەرانی دواتری سویفتیش ڕاستە، بێرنارد ئۆدۆنگ:\nپەنچەکانم بەسەر ڕەفەکانەوە دەلەرزێن\nبەر شتێکی سەرنرجڕاکێش دەکەوم: کتێب،\nبۆ ماوەى زیاتر لە سی ساڵ بە جافێکی لەخۆڕازی\nناوەکەمم لەسەریان نمایش کردووە.\nئێستا ئەوەم بیرخراوەتەوە، دێتەوە یادم\nمەشقکردن لەسەر پەڕەی زبر\nبۆ گەیشتن بە وەها جووڵەیەکى دڵڕازیکەر لە واژۆدا.\nبۆ ماوەیەک خوار دەردەچوون\nبە جافی نووک خڕ؛ پاشان لە هەر جێیەک\nبە بەکارهێنانى هەر ئامرازێکى نووسین: جافی ساچمەدار، تەنانەت سووریش.\nلەم ماوەیەدا شڵەژام کە زانیم\nئیدی بە قەڵەم ڕەساس واژۆ دەکەم. هەڵبەت بە (HB)\nبەڵام ئایا ئەو کاتە دێت\nکە نووکگەلی کاڵتر بەکەڵکم بێن؟\n2B، 3B، 4B . . .\nStumbling my fingers along the shelves،\nI observe an interesting thing: books\nI have had for more than thirty years\nFeature my name in proud fountain-pen.\nNow I’m reminded of it، I recall\nPractising on rough paper to reach\nSuch a convincing dash of signature.\nFor a while they went slantwise،\nIn legible ballpoint; then anywhere،\nWith any implement: rollerpoint، red even.\nRecently I am perturbed to find\nI’ve started to sign in pencil. HB،\nNaturally; but will the time come\nWhen less permanent leads will do?\nئەمە ڕوونیە زمانیەکەى شیعری مۆدێرنى هەیە، خۆشکراو بە جیناسێکى ورد و وریا (‘Stumbling’/‘shelves’، ‘Feature’/‘fountain-pen’). زەخرەفەیەکى جار جارەى کارەکانیش هەیە وەک (‘Such a convincing dash of signature’) کە دێڕەکە لە حورمەتگرتنێکى ئایرۆنیانەى خودئاگاى متمانەبەخۆی واژۆی شاعیرەکەدایە لە هەڕەتى لاویدا، بە کورتیی بەرز دەبێتەوە بۆ فەخامەتی کێشێکى یامبی پێنج هەنگاو. “لەرزین – stumbling “یش وشەیەکى باشە بۆ دەستپێکردنى شیعرێک دەربارەى پیربوون. بە هەرحاڵ، دیسان هیچ کام لەمانە ناکرێت پێی بگوترێت وێنەدانەوەى دەستباڵابوونى دال بەسەر مەدلوولدا، یان بەرکەوتە(texture)ى زمان بەسەر ماناکەیدا. ئەمە لەو جۆرە شتە نیە کە کەسێک بە متمانەوە لە خراپترین کارەکانى ئالگێرنۆن چارلز سوینبورندا دەتوانێت تێبینی بکات:\nبە کەوانى چەماوە و بە تیردانى ڕوولەخاڵیبوونەوە وەرە،\nپاکیزە دەبێت خانمى نوور کامڵ بکات،\nبە لووتێکەوە لە با و چەندین ڕوبار،\nبە غەوغایەکەوە لە ئاو و بە قودرەتەوە؛\nکەوشەکانت ببەستە، تۆ دەبێ خێرا بیت،\nبەسەر ڕەونەقدا و خێرایی پێیەکانت؛\nچون خۆرهەڵاتی کز ڕادەکات، خۆرئاواى زەردهەڵگەڕاو دەلەرزێت،\nبە دەوری پێیەکانى ڕۆژ و پێیەکانى شەودا.\nکەس ناتوانێت حاشا بکات لە شیعربوونى ئەمە، کە رێک هەر ئەمەشی کەمە. لە شێوازی سیمبوڵیستیدا، مۆسیقای ئەفیونئاسای وشەکان کار بۆ کزکردنى مانا دەکات. جۆرێکى توندتری ئەم حاڵەتە لە شیعری بێماناى لویس کارۆڵ ” Twas brillig، and the slithy toves”دا دەدۆزێتەوە، کە هەر بە ڕاست شیعرێکى سیمبولیستیە. ڕەنگە هەر بەو ڕادەیەش بێت کە سوینبورن مانا تەڵخ دەکات، کە مانایەکى هێندە زۆریش لەگۆڕێ نیە بۆ خستنەڕوو. ئەو دێڕەى کۆتایی کە خودئاگایانە جوانە، بە تەرزێکى هزرمەندانە خاڵییە (ڕۆژ و شەو چۆن دەتوانن پێیان هەبێت؟)، قورسیشە ببینین چۆن دەتوانیت کەوشێک لەگەڵ خێرابووندا ببەستیت. بۆ هەموو نەفەسقورسیە نرخێندراوەکەى، پاسجەکە تەواو ئەقڵیە: ” بە لووتێکەوە لە با و چەندین ڕوبار” ئابستراککردنێکى لێڵە و ” بە قودرەتەوە” دیارە کە پاشگرێکى لاوازە. ” خۆرهەڵاتی کز ڕادەکات، خۆرئاواى زەردهەڵگەڕاو” تەنها ئامرازی حەرفین بۆ سووڕانەوە لە شوێنى وەرگرتنێکى تەواو ڕەسەندا. پاسجەکە پڕە لە جووڵەی زەخرەفەکراو و خاڵییە لە ناوەڕۆک.\nشیعر زمان بە شێوازى ڕەسەن یان سەرنجڕاکێش بەکار دەهێنێت؛ بەڵام هەموو کاتێک ئەمە ناکات، لە هەر حاَڵەتێکیشدا ئەمە هەمان شت نیە لەگەڵ تەرکیزکردنێکى جێگیر بۆ سەر دال. ئەمە فەرامۆش کراوە لە لایەن ئەو تیۆریانەوە کە تێیاندا وشەى “شیعریی” زۆر بە سادەیی بە ماناى “لەڕووى گوتن و پیتەوە خودئاگا” دێت. کەواتە “لەڕووى گوتن و پیتەوە داهێنانئامێز” چەندیش ناڕوون بێت، دەبێت بەکەڵکتر بێت. لێرەدا وشەی “داهێنانئامێز” ویستراوە کردەیی بێت زیاتر لەوەى وێناکراو بێت: تەنها بەو مانایە نایەت کە شیعر هەمیشە سەرکەوتووە لە داهێناندا، بەو پێیەی کە ئەمە ئەگەری شیعری خراپ لەناو دەبات.\nبینیمان کە پارچەپارچەکردنى دەقێک لەسەر پەڕەیەک ئاماژەیە تاکو بە خەیاڵ وەری بگرین. بەڵام ڕێنماییەکیشە تاکو سەرنج لە خودی زمانەکە بدەین- تاکو وشەکان وەک ڕووداوى ماتێریاڵی ئەزموون بکەین، نەک رێک نیگا بەناویاندا بکەین بۆ مانا. لە زۆرینەى شیعردا، پرسیارەکە ئەزموونکردنى وشە یان مانا نییە، بەڵکو وەڵامدانەوەى هەردووکیانە پێکەوە، هەستکردنە بە بۆندێکى ناوەکی لە نێوان ئەو دوانەدا. زیاد لە پێویست هەستیاربوون بەرامبەر زمان، بە زەروورەت ئەوە ناسەپێنێت کە زمانى بەردەست بە شێوەیەکى سەیر “گرنگ و لەپێشە”. شیعر دەشێ لەڕووى گوتن و پیتەوە داهێنانئامێزبێت بە بێ ئەوەى بە درەوشاوەیی سەرنج بۆ ڕاستەقینەکە ڕابکێشێت. شیعرەکان جیاوازن، بەپێی ئەو نیسبەتەى لەنێوان دال و مەدلوولدا بونیادی دەنێن؛ هەروەها هەموو قوتابخانە شیعریەکان و سەردەمە کلتووریە جیاوازەکان و کارە جیاوازەکانى نووسەرێکیش. هەر ئەمە بوو کە لە لایەن فۆرمالیستە ڕووسەکانەوە زۆر پشتگوێ خرابوو، کە یەکەم گروپی مۆدێرن بوون ڕەخنە بکەن لەپێناو ناساندنى شیعر وەک سنوورشکاندنى دالەکان بەسەر مەدلوولەکاندا، ئێستاش دەتوانین بەرەو ئەوان پێچ بکەینەوە.\n(١) هەڵبەت تەنز بەو مانایە نا کە لای خۆمان باوە. “Parody”: هونەرێک کە بە چەشنێکى کۆمیدیانە باس لە کار، دیاردە، یان کەسە ناسراوەکانى پێش خۆی بکات. دەکرێت دۆنکوی شۆت-ی سێرڤانتس، ئاگاداربە لە پشیلەکە-ی ویلیام باڵدوین، گەشتەکانى گۆلیڤەر-ی جۆنەسان سویفت بە نموونە دابنرێن.


ئەدەب ئمڕوو.. ئایندەی نەوەگان\nكه‌نعان حاته‌م/ لە مناڵی، وەختا لە ئاوایەیل خوەمان وەدەس بەعس لە خانەقین دەرکریایمن، هاتیمنە بەغداد، باپیرم چوینکە خاوەن رییه‌ن گەورایگ بوی، وناچار بوی گشتی وەمفتی بفروشێد، لەماوەی موڵەت بارکردنەگە، لەبەغدادیش خوەشی هات تەنیا کاوڕیگ بیاشتاد، چی کاوڕیگ لەبازاڕ هاورد، بەساگەی قەی تەنیا دارەخورماگەی ناو ماڵمان، روژیگ مناڵەیل بازی سەختیگ وەل کاوڕەگ کردن، تا باپیرم هاوار کرد؛ ( چە تواین لەی بەسە زوانە). من ک مناڵیگ بیم، نیشتم ئی قسەی باپیرمە شیەو کردم، ئایا ئەگەر ئی کاوڕە بەسەزوان نەویاتاد، بەڵکم زواندار بویاتاد چ جیوازییگ داشت؟\nئەو مەوقە زانستم، زوان هێز گەورایگە، تەنانەت ئەرا کاوڕیگیش، ک ئەگەر ئی کاوڕە زوان بیاشتاد، کەسیگ لەی مناڵەیلە ویرەی نەوی زیان وەپی بڕەسنێد.\nئەگەر وەسادەیی باس لە ئەدەب بکه‌یمن، ئووشیمن؛ ئەدەب هونەر قسەکردنە، شایەت ئی ناسنامە فرە ئاسان بوود، وفرەیش وە سادەیی بزانیەێد، وەلی ئەگەر یەک پلەیتر بچیمنە بان لە باسکردنی، شایەت بزانیمن ک ئەدەب بنەمای سەرەکیە ئەرا ژیانیگ کۆمەڵایەتی سەرکەفتگ، ک هەڵبەت سەرکەفتن کۆمەڵ وەخاسی تیەێدو ئەرا سەرکەفتن تاک.\nئەگەر ئەدەب هونەر قسەس، ئایا کام کارو رەفتار لە ژیانمان وە قسەیگ دەسنێکەێدەپی؟، هەرلیوا پرسیارەگە بڕانیمن، کام پڕۆژەی خاسێگ وەقسەیگ نێەدامەزریەێد، هەڵبەت گشت پڕۆژەیل خراو، هەمیش وە قسەیگ دامەزریەێد.\nئەگەر لیواسە، بنەڕەت هەرچە کارو رەفتارە ها لەبان قسەیگ، ئیجا، کام جوور لە قسە؟، چەنی کێشەو گرفت وجەنگ ومرافە وە تەنیا قسەیگ دەسکردەپی، و وەتەنیا قسەیگ کۆتایی هاورد؟.\nلەیلاو رەسیمنە ئەنجامیگ ک قسە بنەمای ئەنجامە، ویەو بایەسە باس بکەێمن لەتەوەر گرنگی ئەدەب، وبایەسە ئەدەبیگ گونجیاگ ئەرا نەوە هاتگەگان بنەیمن، ک یەکەمین مەرجەگانی زوانە، وبایەسە دڵسوزی پیشەیی زیاتر ئەرا زوان کوردی نیشان بیەیمن، جوور زوانیگ بوودە رینما ئەرا نەوەگان هاتگ، هیمان زوان کوردی ها ناو بەشبەشەکی ، ک ئەرا دەیان ساڵە چوود کورد کەفتیەسە ئارامییگ، ودەرفەت گونجیاگیگ ئەرا داناین زوان ئیستاندەر کوردی، هیمان هەر لایەنیگ وهەر ناوچەیگ خوازێد زاراوەگەی خوەی بچەسپنێد، جوور زوانیگ فەرمی، نەڕەسیمنە یەکلاکردنەوەی ئەوە ک لە هەر زاراوەیگ ئەرا نموونە ١٥% قسەگان بچوودە ناو زوانیگ ئیستاندەر، تا ئەرا گشت زاراوەگان ئاسان و گونجیاگ بوود، وهەستیگ زیاتر وە یەکێتی ناوچەیل کورد دروس بکەێد.\nلە راسی ئیمە کار فرەیگ هالە نوامان، تا بڕەسیمنە زوانیگ ئیستاندەر، هەرچەن ئیمە خاوەن نەتەوەیگ رەسەنیمن لەبان ئی زەویە، وئەگەر بایمنەو ئەرا باس گرنگی ئەدەب ئەرا کۆمەڵگا، وئایەندەی نەوەگان، هیمان زوان یەکەمین پلەس لەو باسە.\nبیجگە ئەوە ک خوازیمن پسپۆڕەیل زوانەوانی گشت بەشەگان کوردستان، کۆنگرە بوەسن وپلان دانەن، وەبی هویچ دەسوەردانیگ لە لایەنیگ تر، تا یەکەمین گام وەرەو بنەمای نەوەگان هاتگ دانەن، ک خوەی زوانە، و خاسەوکردن لە فرەیگ قسەیل ک ئیسە وەکاری تیەرێمن، تا بوودە یەکیگ لە بنەمایل ئەدەب دویارووژ.\nقسەکردن، بایەسە لە هەست و خەیاڵ ئەویگ قسەگە ژنەفێد وینە درەوس بکەێد، تا لەدویای ئەوە شیعر و ئەو هونەرەگان ئەدەبی، وینەی جمشت لە یاد بژنەفەیل دروسبکەێد، تا بوودە ئەدەبیگ جموجوڵکەر، وسه‌ردی رەسینەوەی هەستی لەلی نه‌مێنێ، وشیوەی نووسانن زوانەگە رەسنێدە جهان، ئەگەر زوانەگەد رەسیە جهان، سکاڵا وداواکاری نەته‌وەگەیش رەسێدە جهان، وهەر رووداویگ لە ناوچەیگ کوردنشین بوودە روژەفیگ جهانی.\nدویەم پلە لە پلەگان ئەدەب، خوەی گواستنەوەی پیکهاتەگان ئەرا هەستیگ مرۆڤایەتیه، ک هەست خوەی ری دڵو مەغز مرۆڤە، ک وەیەک قسە بڕیگ لە ئایەم بوونە خاوەن یەک هەست، ئەرا نموونە، ئەگەر بووشیمن (کوردستان)، خود هەستەگە دروس بوود لەلای گشت خوەنەوارەیل ئی قسە.


کوردیپێدیا - 26-08-2017\n📅 26-08-2017 ℹ | پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا) | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nخەڵکی باڵەکایەتی ١٣ پێشمەرگە دەستگیردەکەن و شەش کاتژمێر مۆڵەت دەدەنە کۆمەڵە\n- پاش ئەوەی دوێنێ ڕۆژنامەی ڕۆژەڤا مەدیاڕۆژەڤا مەدیا داخرا، ئەمڕۆ گروپێکی ڕۆژنامەنووس لە شاری ئامەدی باکوری کوردستان ڕۆژنامەی وڵاتوڵات-یان کردەوە.\n- سوپای پاسداران لە ناوچە سنوورییەکانی پیرانشارپیرانشار و سەردەشتسەردەشت ژمارەی هێزەکانی زیادکردووە و چەندین جۆر چەکی قورس و نیمچە قورسی لە بنکەکانی جێگیرکردووە. سەرچاوەیەکی ئاگادار بە رووداوی راگەیاند، سوپا پلانی هێرشکردنەسەر بنکە و بارەگاکانی حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستانی هەیە لە ناوچە سنوورییەکان. \n- کومیتەی منداڵانی ڤەژین، کارنەڤاڵێکی شادی و خۆشی بۆ منداڵانی شاری مەریوانمەریوان لە دەوروبەری گۆلی زرێبار بەڕێوە برد.\n- بۆمبێکی چێندراو لە بەرزاییەکانی ناوچەی خەرابەڕووتخەرابەڕووت، بە ئۆتۆمبێلێکی هێزەکانی پێشمەرگەدا تەقییەوە کە بەهۆیەوە شۆفێرەکە شەهیدبوو و 6 پێشمەرگەش بریندار بوون.\n- دوای گرژیی و ئاڵۆزییەکانی ئێوارەی دوێنێ-ی گوندی گوندەژۆرگوندەژۆر لە دەڤەری باڵەکایەتیباڵەکایەتی، کە بووەهۆی کوژرانی دوو برا و بریندار کردنی دوو برای دیکە لەلایەن پێشمەرگەکانی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانکۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران- (کۆمەڵەی عەبدوڵڵا موهتەدیعەبدوڵڵا موهتەدی)ەوە، خەڵکی باڵەکایەتی چەکیان هەڵگرت و ئاڵۆزیی لە ناوچەکە بەردەوامە.\n- خەڵکی دەڤەری باڵەکایەتی 13پێشمەرگەی کۆمەڵە و دیموکرات دەستگیردەکەن و شەش کاتژمێر-یش مۆڵەت دەدەنە کۆمەڵەی شۆڕشگێڕان بۆ ڕادەستکردنی تۆمەتباران.\n- لە گۆڕستانی مەمی خەلانمەمی خەلان لە شارەدێی چۆمان، تەرمی ئەو دوو هاوڵاتییە بە خاکسپێردران، کە لەلایەن پێشمەرگەکانی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێرانەوە کوژران.\n- قایمقامی چۆمانچۆمان رایگەیاند، رەوشی چۆمان و ناوچەکە ئارام بووەتەوە و تاوانبارانی دوێنێ خۆیان رادەستی یاسا کردووە.\n- کۆنفرانسی تێدێکس دهۆکدهۆک ئەمڕۆ لە دهۆک بەڕێوەدەچێت و تێیدا 11 کەس باسی ئەزموونی سەرکەوتنیان دەکەن.\n- ژان ئیڤ لو دریان، وەزیری دەرەوە و فلۆرانس پارلی، وەزیری بەرگریی فەرەنسا گەیشتنە هەولێرهەولێر.\n- کۆگایەکی چەک و تەقەمەنی لە نزیک فڕۆکەخانەی هەولێرفڕۆکەخانەی هەولێر گڕی گرت و بەهۆیەوە زنجیرەیەک تەقینەوەی گەورە ڕوویاندا بە جۆرێک کە دەنگی تەقینەوەکان لە زۆربەی گەڕەکەکانی هەولێر بیستران.\n- درەنگانی شەوی رابردوو لەشاری کەرکوککەرکوک کارمەندێکی ئاسایش گیانی لەدەستدا، کاتێک ئۆتۆمبیلێک خۆیکرد بەناو مەفرەزەیەکی ئاسایشدا.\n- درەنگانی شەوی ڕابردوو، منداڵێکی ئێزدی تەمەن 6 ساڵ لە شاری عەزازی سوریا کەبەرەی نوسرە تێیدا باڵادەستە ڕزگارکرا و گەیشتەوە دهۆکدهۆک.\n- بە ئامادەبوونی هەزاران هاووڵاتیی کوردی سەربەخۆخواز، کە لە وڵاتانی یەکێتیی ئەوروپا دەژین، فێستیڤاڵی پشتگیریی لە ریفراندۆمریفراندۆم و سەربەخۆیی کوردستان، بەڕێوە چوو.\n- بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیکەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێمی کوردستان لە راگەیەندراوێکدا دەڵێت، لە کاتژمێر 3:36ی پاش نیوەڕۆی ئەمڕۆ بەکاتی هەولێر بومەلەرزەیەک لە دووری 6 کیلۆمەتر لە کۆیەکۆیە و قەڵادزەقەڵادزەوە رویداوە.\n- بینالی یەڵدرم سەرۆک وەزیرانی تورکیا رایگەیاند هەر هاوکاریی و پاڵپشتییەکی زیاتری ئەمریکا بۆ یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگەیەپەگە) کێشە بۆ تورکیا دروست دەکات.\n- کاروانێکی سەربازیی سوپای تورک کە بەرەو سنور هەرێمی عەفرینعەفرین بەڕێکەوتبوو، گەیشتە سەر سنوورەکانی عەفرین.\n#ڕۆژەڤا مەدیا | #وڵات | #پیرانشار | #سەردەشت | #مەریوان | #خەرابەڕووت | #گوندەژۆر | #باڵەکایەتی | #کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستان | #عەبدوڵڵا موهتەدی | #مەمی خەلان | #چۆمان | #دهۆک | #هەولێر | #فڕۆکەخانەی هەولێر | #کەرکوک | #ریفراندۆم | #کەشناسی و بوومەلەرزەزانی | #کۆیە | #قەڵادزە | #یەپەگە | #عەفرین |\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی رۆژنیوز - 26-08-2017\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی خەندان - 26-08-2017\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی رووداو - 26-08-2017\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی دواڕۆژ - 26-08-2017\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی باسنیوز - 26-08-2017\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی کوردپا - 26-08-2017\n1. 👁 دهۆک: 24 دەمژمێران 3 کەس خەندقین\n2. 👁 دوو گۆڕێن 500 کەسی یێن زیندانیێن بادۆش هاتنە دیتن\n3. 👁 گەرما بەرهەمی ساڵی 2017ی هەنجیری ئاکرێی کەمکردووەتەوە\n4. 👁 وەزیری تەندروستی: ئاماری شێرپەنجەی هەرێم وەک وڵاتانی دراوسێیە\n1. 👁 بەیاننامەیەک لە وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینییەوە لەسەر لێدوانەکانی مەهدی سومەیدەعی دەربارەی ریفراندۆم\n2. 👁 پەیامی بارزانی بۆ فێستیڤاڵی سەربەخۆیی کوردستان لە کۆڵنی ئەڵمانیا\n3. 👁 راگەیاندنی کۆمەڵەی زەحمەتکێشان سەبارەت بە روداوەکەی دەڤەری باڵەکایەتی\n4. 👁 لەدووای کۆبوونەوەی نێوان بارزانی و دوو وەزیرەکەی فرەنسا راگەیەندراوێک بڵاوکرایەوە\n5. 👁 مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتمانی کوردستان راگەیەندراوێک لەسەر روداوەکەی رۆژی 25-08-2017 سنوری باڵەکایەتی بڵاودەکاتەوە\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 26 2017 12:00AM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 26 2017 9:39AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 28 2017 9:43AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 91 KB Aug 26 2017 9:40AM هاوڕێ باخەوان


ئەوە باخچە نییە…. ئەوە بەندیخانەیە! …. نووسینی : رەزا شـوان : چاوی گەل\nئەوە باخچە نییە…. ئەوە بەندیخانەیە! …. نووسینی : رەزا شـوان\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئازار - 9 - 2020


خه‌ندان زانیاری له‌باره‌ی كوژرانی ئه‌فسه‌رێك و برینداربونی ژماره‌یه‌ك پۆلیسی سلێمانی بڵاوده‌كاته‌وه\n10:21 - 04/12/2021\nوته‌بێژی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی رایگه‌یاند، ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ شه‌ممه، هێزێكی پۆلیسی توندوتیژی دژ به‌ژنان به‌مه‌به‌ستی جێبه‌جێكردنی فه‌رمانێك چونه‌ته ناوچه‌ی تانجه‌رۆ، به‌ڵام ته‌قه‌یان لێكراوه و ئه‌فسه‌رێك كوژراوه و دو پۆلیسی دیكه‌ش برینداربون.\nسه‌ركه‌وت ئه‌حمه‌د وته‌بێژی پۆلیسی سلێمانی به خه‌ندان-ی راگه‌یاند، هێزێكی پۆلیسی توندوتیژی دژ به ژنان به‌مه‌به‌ستی جێبه‌جێكردنی فه‌رمانێكی ده‌ستگیركردن، چونه‌ته ناوچه‌ی تانجه‌ر، به‌ڵام داواكراوه‌كه و كه‌سانی دیكه روبه‌ڕویان بونه‌ته‌وه و ته‌قه‌یان لێكردون.\nئه‌فسه‌رێك به‌پله‌ی نه‌قیب كوژراوه و دو پۆلیسی دیكه‌ش برینداربون\nوتیشی، "له‌ئه‌نجامی ئه‌و روداوه، ئه‌فسه‌رێك به‌پله‌ی نه‌قیب له‌گه‌ڵ دو پۆلیسی دیكه برینداربون، تاوه‌كو گه‌یه‌ندراون به‌نه‌خۆشخانه، ئه‌فسه‌ره‌كه به‌هۆی سه‌ختی برینه‌كه‌یه‌وه كۆتایی به‌ژیانی هاتوه".\nتیمه‌كانی پۆلیس و ئاسایش گه‌یشتونه‌ته شوێنی روداوه‌كه و لێكۆڵینه‌وه‌یان ده‌ستپێكردوه\nئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد، تیمه‌كانی پۆلیس و ئاسایش گه‌یشتونه‌ته شوێنی روداوه‌كه و لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌وباره‌یه‌وه ده‌ستپێكردوه.\nله‌لای خۆشیه‌وه، سامان نادر به‌ڕێوه‌به‌ری سه‌نته‌ری فریاكه‌وتنی خێرای سلێمانی 122 به خه‌ندان-ی راگه‌یاند، ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ شه‌ممه، دوای روداوێكی ته‌قه‌كردن، چوار كه‌س به‌برینداری له‌ناوچه‌ی تانجه‌رۆوه گه‌یه‌ندراونه‌ته نه‌خۆشخانه‌ی فریاكه‌وتن.


نامەکانتان گەییشتوون .\nنامەکانتان گەییشتوون و ئێوە ناخوازن لە وەڵامنەدانەوەی ئێمە بگەن، کە ئێمەش بێدەسەڵاتین و دەسەڵاتی ئێمە لە تیرۆرکردنی ناڕازییان و ڕاگرتنی جەماوەر و پاسەوانی بیرەنەوتەکان و جێبەجێکردنی پلانەکان و کڕینی چەك و واژۆکردنی ڕێکەوتننامەکان و قەرزکردن، هیچی یدکە نییە و ژییان و منداڵ و ھاوسەرانمان بەبارمتەگیراون. ئێوە ناتانەوێت تێبگەن؛ ئەگەر ئێمە فزەبکەین، وەك (جۆن پاوڵی یەکەم John Paul I)  نیوەشەوێك دەماکوژن . گوێرادڕین دەبەنگینە، مەگەر سەری ئێوە تەپاڵەی تێدایە، ئاوا تێناگەن و زۆرینەی خەڵکی ناڕازیشتان وەك خۆتان دەبەنگکردووە؛ تێناگەن کە ئێمە ناتوانین و مافی وەڵامدانەوەمان نییە و ئەگەر وەڵامبدەینەوە، لە دوو شت زیاتر نییە، یان هەر وەك ئێوە تەنیا دەتوانین خەڵك خۆشباوەڕتربکەین، یان فیشەکێك لەنێو دەمی ناڕازییانی سەرکێش بتەقێنینەوە. دەبەنگینە ئێوە بەو نامە دەبەنگانەی خۆتان تەنەکەی خۆڵی ئێمەتان پڕکردووە و ناهێڵن خەڵکی ناڕازای بەخۆی بیربکاتەوە و لەوە تێبگات، کە ئەگەر ئێمە ڕاستگۆیانە وەڵامی پرسیار و داخوازییەکانی خەڵك بدەینەوە، تەمەنمان چەند چرکەیەك زیاتر نابێت و بارمتەگیراوێکی دیکەی وەك ئێمە دەخەنە شوێنمان و باری خەڵکیش وەك ئێستا هەر "چل مەن" دەبێت. بەڵام ئەگەر خەڵکی بەخۆی خۆی ڕێکبخات و ڕێکخستن و بەڕێوەبردنی خۆی بکاتە ئەڵتەرناتیڤی ئێمە، هەم ئێمە لەم بارمتەبوونە ڕزگاردەبین و هەم سندووقی نێو دەوڵەتی دراو و بانکی جیهانی و بانکی نێوەندیی ئەوروپا و دەوڵەتانی زلهێز ناتوانن بارمتەگیراوێکی دیکە بخەنەوە شوێنی ئێمە. ئیدی بەسە و چیدیکە نامە ئاراستەی ئێمە مەکەن و بە دەبەنگی خۆتان خەڵك خۆشباوەڕ و چاوەڕوان مە‌هێڵنەوە، با چیدیکە خەڵکی چاوەڕوانی سۆزداریی ڕۆبۆتێکی وەك ئێمە نەکات و بە تەرسەقولبێژیی ئێوەش وڕ و گێژنەبێت؛ با خەڵکی بەخۆی بیربکاتەوە و لە بێوەڵامی ئێمە تێبگات، تکایە چیدیکە نامەی تەرسەقولاوی بۆ ئێمە مەنێرن!\n وەڵامێك بۆ ئەو نووسەر و ڕۆژنامەگەر و "ڕۆناکبیر"انەی کە پاش چارەکە سەدەیەك تاڵانی و گەندەڵی و سەرکوتکاریی دەسەڵاتی بۆرجوازی کورد، هێشتا دەبەنگانە نامە بۆ دەسەڵاتداران دەنووسن و خەریکی بزواندنی سۆزی ڕۆبۆتەکانی نەزمی نوێی بازار (نیئۆلیبرالیزم) و ختووکەدانی خۆشباوەڕیی خەڵکی نەدار و بێدەسەڵات و چاوڕێهێشتنەوەی ناڕازیانن و بە نەتەوەگەرایی (ناسیونالیزم) هۆشی ناڕازییان بەنگدەکەن. لێرەدا مەبەستی من نووسەران و ڕۆژنامەگەران و "ڕوناکبیران"ی دەرباری دەسەڵات و پارتییەکان نییە، چونکە ئەوان لە خۆشباوەڕییەوە دەربارنین و ھوشیارانە لە پاوانگەریی و چەپاوڵگەریی دەسەڵاتداران داکۆکیدەکەن؛ مەبەستم نووسەر و ڕۆژنامەگەر و "ڕوناکبیران"ێکن، کە خۆشباوەڕانە بە "نەتەوە" و "وڵات" و "ھاووڵاتی" و "سەرۆکی باش" و "پارتیی باش" و "پارلەمان و پارلەمانتاری باش" و "فەرمانداریی و دەوڵەتی باش" ھۆشی نەداران و بێدەسەڵاتانی ناڕازی ژاراویدەکەن و ڕۆژانە لەنێو کاناڵەکانی مێدیا نامە ئاراستەی دەسەلاتدارانی بۆرجوازی کورد دەکەن و خەریکی ئامۆژگاریکردنی دەسەڵاتدارانن، بۆ ئەوەی "سەرکوتگەرێکی دڵسۆز و بەسۆزی خەڵك" بن.\n (جۆن پاوڵی یەکەم John Paul I) پاپای ڤاتیکان بوو، ٢٦ی ئۆگوست تاکو ٢٨ی سێپتەمبەری ١٩٧٨، ماوەی پایپبوونی تەنیا سی و سێ (٣٣) بوو و نیوەشەوێك ناڕۆشنانە مرد. بۆ زانیاریی زیاتر سەردانی ئەم لینکە بکەن: https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_John_Paul_I\n* www.hejeen.wordpress.com ، www.facebook.com/hejen.pze


سبەینێ خۆرگیران ڕوودەدات - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەپێی ڕاپۆرتە تایبەتەكانی بواری گەردوونناسی، سبەینێ یەكەم دیاردەی خۆرگیرانی ئەڵقەیی ڕوودەدات، بەڵام لە هەرێمی كوردستان و عێراق نابینرێت.\nبەپێی ڕاپۆرتێك، كە پێگەی (ناشناڵ جیوگرافیك) بڵاویكردۆتەوە، لە ماوەی ئەمساڵی ٢٠٢١ەدا دوو دیارەی خۆرگیران و دوو دیاردەی مانگ گیران ڕوو دەدەن و لە زۆربەی وڵاتان دەبینرێن، كە لە 26ی مانگی ڕابردوودا یەكەم دیاردەی مانگ گیرانی تەواوەتی ڕوویدا، بەڵام لە هەرێمی كوردستان دیاردەكە نەبینرا.\nمحەمەد كەمال، شارەزای كەشناسی و بواری گەردوونی بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، سبەینێ پێنج شەممە 10ی حوزەیران خۆرگیران ڕوودەدات و وڵاتانی خۆرهەڵاتی ئاسیا و ئەوروپا دەگرێتەوە و لەهەرێمی كوردستان ڕوونادات.\nئاشكراشی كرد، كە جارێكی دیكە دیاردەی خۆرگیران و مانگ گیران لە كۆتایی ساڵ ڕوودەدەنەوە و لە هەرێمی كوردستان دیاردەی مانگ گیرانەكە دەبینرێت.\nلای خۆشیەوە، ڕایان میلیگان، مامۆستا لە فیزیای گەردوونی لە زانكۆی كوینز بلفاست ڕایگەیاندووە، سبەینێ 10ی حوزەیران دیاردەی خۆرگیرانی ئەڵقەیی ڕوودەدات، كە تێیدا مانگ دەچێتە بەردەم خۆر و بەشێكی زۆری تیشكی خۆر بەشێوەی (ئەڵقەیی) دەگرێت.\nئاشكراشی كردووە، كە بەو هۆیەوە پلەكانی گەرما دادەبەزن، بەڵام لەكاتی نەمانی خۆرگیرانەكە زۆر مەترسیدارە سەیركردنی خۆر، چونكە چەندین تیشكی زیان بەخش دەگەنە سەر زەوی\nخۆرگیرانی ئەڵقەیی بۆیە بەو ناوە ناسراوە، چونكە مانگ لەبەردەم خۆر دەبێت و بەهۆی بچوووی مانگەوە لەبەردەمی خۆردا، ناوەڕاستی تیشكی خۆر دەگرێت و تیشكەكانی بەشێوەی ئەڵقەیی و بازنەیی بەدەوری مانگدا دەردەكەون.\nپلەكانی گەرما دادەبەزن و كەشوهەوا فێنك دەكات\n06 حوزەیران 2021 4.40 pm\nخەڵك- توێژەرێكی گەردوونی میسری ڕۆژی وەستانی حاجییان لە عەرەفە و یەكەم ڕۆژی جەژنی قوربانی پیرۆزی ئەمساڵی دیاریكرد.…\n30 نیسان 2021 11.00 am\nخەڵك- بەپێی ڕاپۆرتە گەردوونییەكان و ڕۆژمێری كۆچی سعودیە، مانگی ڕەمەزانی پیرۆزی ئەمساڵ 30 ڕۆژی تەواوە و 13ی ئایار…\n27 نیسان 2021 5.30 pm\nخەڵك- ڕێكخراوی فەلەكناسی كوردستان ئاشكرای دەكات، كە ئەمشەو دیاردەی گەردوونی (سوپەر موون) لە ئاسمانی هەرێم ڕوودەدات…


چۆن پارێزگاری لە قژو نینۆکت دەکەیت\nنەتەوە | 15:56:21 2015-11-04 | (1,242) جار خوێندراوەتەوە\nبایۆتین و ڤیتامین (H) زیاتر لە مۆز، پاقلەمەنی، هێلکە وماسی سالەموون دا هەن .\nنینۆک و قژ لە پرۆتینێک بە ناوی کێراتین پێک هاتوون و پێویستی بە گرنگی پێدانە.\nبەهۆی کەمی پرۆتین لەلەشدا زۆر جار قژ و نینۆکمان لاواز دەبن و دەبنە هۆی روکەشێکی ناشرین.\nلەبەر ئەم هۆیەش دەبێت ئاگادری ئەو خۆراکانە بیت کە دەیانخۆیت,لێرەدا باس لە چەند خۆراکێک دەکەین کە بەسوودن بۆ بەهێز کردنی قژو نینۆکت.\n١- بایۆتین وڤیتامین (H)\nزۆر گرنگە بۆ بەهێز کردنی نینۆک، نەهێشتنی مخۆرکە لە قژدا و بریقەدان بە قژ. بایۆتین و ڤیتامین (H) زیاتر لە مۆز، پاقلەمەنی، هێلکە وماسی سالەموون دا هەن .\n٢- چەوری ئۆمێگا ٣\nئەم چەوریە زیاتر بۆ بریقەی قژ و بەهێزکردنی بەکاردێت، (Omega-3) زیاتر لە چەوری ماسی بەتایبەتی تونا و سەلەموون، گوێز و هێلکە و سپێناخ دا بەدی دەکرێت.\nلەبەر ئەوەی کە پرۆتین پێکهاتەیەکی سەرەکیە لە قژ و نینۆکدا بێگومان زۆر بەسوودە بۆ بەهێز کردنی، نینۆک و قژ لە پرۆتینی کێراتین پێک هاتوون، پرۆتین زیاتر لە گۆشتی مریشک و ئاژەڵ، هێلکە، شیرەمەنی، خواردنی دەریای بەدی دەکرێت.\n٤- ڤیتامین (A)\nجگە لە سوودەکانی ڤیتامین (A) بۆ چاو لەگەڵ بەرگری لەش، سوودێکی زۆری هەیە بۆ بەهێز کردنی پێستی سەر کە لە دواجاردا دەبێتە هۆی جوانی و بەهێزی قژ، فیتامین (A) زیاتر لە گوێزەر، برۆکۆلی، پەتاتە، سپێناخ، مانگۆ، زەردێنەی هێلکە و پەنیردا دەوڵەمەندن.\nهەروەک ڤیتامین (A) بۆ بەرگری لەش زۆر بەسوودە، بەڵام لە هەمان کاتدا یاریدەدەری لەشە بۆ دروستکردنی پرۆتینی تازە و دەبێتە هۆی نەهێشتنی لاوازی و وشکی قژ، لەبەر ئەم هۆیەش زینک گرنگن بۆ دروست بوونی قژ و نینۆک. ماددەی زینک لە گازۆ، رۆبیان و پاقلەدا هەیە.


MSN دوو رۆژی پشووەکانیان لە کوێ بوون – یاریگا سپۆرت\nHome/هه‌واڵه‌كان/خوله‌كانی ئه‌وڕوپا/MSN دوو رۆژی پشووەکانیان لە کوێ بوون\nMSN دوو رۆژی پشووەکانیان لە کوێ بوون\nکاروان فاخر 2016/03/09\nمێسی - نێیمار - سوارێز\nمێسی – نێیمار – سوارێز\nلویس ئێنریکێ, راھێنەری یانەی بارسێلۆنای ئیسپانیا پاش ئەوەی بریاریدا دوای یاری یانەکەیان بەرامبەر ئیبار, دوو رۆژ پشوو بداتە یاریزانانی یانەکەی, ھەریەک لە یاریزانان میسی, سوارێز و نێیمار پشووەکانیان جیا بوو لەگەڵ ھاورێکانیان.\nلویس سوارێز, یاریزانی ئۆروگوایی کەتەلۆنیەکان لەو دوو رۆژە سەردانی یانەکەی پێشووی, واتە لیڤەرپول کرد و لە یاریگای راھێنانەکانی ئەو یانەیە چاوی کەوت بە ھاورێکانی پێشووی, دوای ئەوەش گۆلکارە ئۆروگواییەکە سەردانی بەرپرسانی ئەو یانەیەی کرد.\nنێیمار داسیلڤا, ھێرشبەری برازیلی کەتەلۆنیەکان گەشتێکی دوور و درێژی ھەبوو, ناوبراو لەو دوو رۆژەدا خۆی گەیاندە وڵاتەکەی تا بەشداری لە ئاھەنگی لە دایک بوونی خوشکی بکات.\nبەڵام لیۆنێل میسی ئارجانتینی, ناوبراو بریاریدا زۆر لە ئیسپانیا دوور نەکەوێتەوە و گەشتی وڵاتی ئاندۆاری کرد تا لە رۆژانی بەفری ئەو وڵاتەدا لەگەڵ خێزانەکەی گەشتێکی خۆشیان ھەبێت.\nسوارێز مێسی نێیمار


رەوتی سەدر ترسی هەیە لەلایەن ئەمریكاوە بكرێتە ئامانج – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » رەوتی سەدر ترسی هەیە لەلایەن ئەمریكاوە بكرێتە ئامانج\nلە دژی مانەوەی هێزە بیانییەكانە لە عیراق\nرەوتی سەدر ترسی هەیە لەلایەن ئەمریكاوە بكرێتە ئامانج\nرەوتی سەدر كە لەلایەن موقتەدا سەدرەوە رابەرایەتی دەكرێت، قسە لەسەر ئەو زانیارییانە دەكات كە باس لە ئەگەری بەئامانجگرتنی دەكەن لەگەڵ چەند هێزێكی تر، بەهۆی یەكخستنی هەڵوێستیان لەدژی بوونی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق.\nحاكم زاملی، سەركردە لە ڕەوتی سەدر، لە 14ی ئاداری 2019، لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاندبوو»ناكرێت بەرانبەر بە پیلانەكان ئەمریكا لە ناوچەكەدا بێ ئاگابین، ئەوەی گوێی خۆی بەرانبەر بە پیلانەكانی ئەمریكا بخەوێنێت، لەسەر ئەجێندای وڵاتەكە ڕێدەكات، بۆیە بەدووری نازانین ئەمریكا دەست لە ڕەوتی سەدر یان هێزێكی تر بوەشێنێت، بە تایبەت كە رەوتی سەدر لە 2003وە تائێستا، لە دژی ئاراستەی پاوەنخوازیی و داگیركاریی و دزینی نەوت و خاپوركردنی ژێرخان و یارمەتینەدانی عیراق و جێبەجێكردنی ئەجێنداكانی وڵاتە لە ناوچەكەدا وەستاوەتەوە».\nبە گوتەی زاملی»رەوتی سەدر تاكە هێزە كە رووبەڕووی ئەمریكا بۆتەوە لە دوو جاردا، ڕاپەڕینی یەكەم و ڕاپەڕینی دووەم، و شەهید و برینداری لەو پێناوەدا بەخشیوە، و زیانی گەورەشی بە ئەمریكاییەكان گەیاندووە».\nئەو سەركردەیەی ڕەوتی سەدر دەڵێت»بەدووری نازانن ڕەوتی سەدر بكرێتە ئامانج، بە تایبەت كە رەوتەكە بەپێی ئەجێندا و پرۆگرام و ئاراستەی ئەمریكایی لە عیراق و ناوچەكەدا رێناكات».\nپێشتر پێگەیەكی عیبری هەواڵگری، باسی لە مەترسییەكی گەورەی ئیدارەی ئەمریكا كردبوو بەهۆی یەكخستنی هەڵوێستەكان لەنێوان ڕەوتی سەدر و لایەنە شیعەكانی تری عیراق سەبارەت بە ڕەتكردنەوەی بوونی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق، هۆشداریشی دابوو لەو مەترسیانەی كە ڕەنگە ڕووبەڕووی هێزەكانی ببێتەوە لە عیراق لەسەردەستی كەتیبەكانی حزبوڵڵا و عەسائیبی ئەهلی حەق.\nپێگەی «دیبكا فایل» لە ڕاپۆرتێكیدا دەڵێت، مایك پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا، بە تەلەفۆن قسەی لەگەڵ عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی عیراق كردووە و نیگەرانییەكانی ئیدارەی ئەمریكای بەرانبەر بە هێزەكانی مقاوەمە و حەشدی شەعبی دەربڕیوە، داواشی كردووە بنكەی ئەمریكایی دابمەزرێنن، بەڵام عەبدولمەهدی بە پۆمپیۆی ڕاگەیاندووە كە ناكرێت ئەمریكا لەڕووی یاساییەوە، بنكەی سەربازی نوێ لە عیراقدا دابمەزرێنێت، بە هەمان شێوە هێزەكانی مقاوەمە لە عیراقدا بەهێز و دەستڕۆیشتوون.\nهەر لە ڕاپۆرتەكەدا هاتووە، ئیدارەی ئەمریكا وەڵامەكەی عەبدولمەهدی بە ڕەتكردنەوەی پلانەكانی داناوە بۆ دامەزراندی بنكەی سەربازی نوێ بۆ ئەو هێزە سەربازیانەی كە ترەمپ دەیەوێت لە سوریاوە بیانگوازێتەوە بۆ عیراق، ئاماژەی بە دروستكردنی چەند بنكەیەكیش كردبوو لەئێستادا لە باكووری عیراق لە نزیك شاری كەركوك و لەبەرانبەر بنكەی ئاسمانی ئەمریكایی لە پارێزگای ئەنبار.\n«دیبكا فایل» پێیوایە، هێزەكانی ئەمریكا ڕووبەڕووی مەترسییەكی تر دەبنەوە كە ئەویش ڕەوتی سەدرە، بە تایبەت دوای بانگەشەكەی نەسار روبەیعی سەرۆكی لیژنەی سیاسی رەوتەكە بۆ داڕشتنی یاسایەك كە هێزە ئەمریكایی و بیانییەكان پابەند بكات بە جێهێشتنی عیراق، ئیدارەی ئەمریكاش ئەم هەنگاوەی بە نسكۆیەكی ناچاوەڕوانكراو دادەنێت، لەكاتێكدا موقتەدا سەدر خۆی بۆ یەكخستنی هەڵوێستەكان لەگەڵ لایەنەكانی تردا لە دژی بوونی ئەمریكایی لە عیراق، ئامادە دەكات.\nراپۆرتەكە ئاماژە بە زیادكردنی هێزە سەربازییەكانی ئەمریكا دەكات لە عیراق و سوریا، باس لە پۆلێنكردنی بزوتنەوەی نوجەباش دەكات (یەكێكە لە هێزە شیعەكان) بە «ڕێكخراوێكی تیرۆریستی» بەو هۆیەی هێزێكی تایبەتی بۆ سوپای سوریا فەراهەمكردووە كە پڕچەكە بە موشەكی ئێرانی و تانكی (72- تی)ی روسی و ئەركەكانیشی خۆی لە گێڕانەوەی جۆلانی سوریادا دەبینێتەوە.\nراپۆرتەكە باس لەو مەترسیانە دەكات كە ڕووبەڕووی هێزەكانی ئەمریكا دەبنەوە لە عیراق و سوریا لەلایەن كەتیبەكانی حزبوڵڵا و عەسائیبی ئەهلی حەق.\n«دیبكا فایل» دەڵێت»ئەمریكا پاڵپشتی زیاتری بۆ هێزەكانی لە عیراق، لە ئیسرائیل و ئەردەن و ئەوروپا (بە تایبەت لە بولگاریا و رۆمانیا)وە، رەوانە كردووە.\nپێگەكە ئاماژەی بە بوونی ئاراستەیەك كردووە كە لێوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریا و عیراق، خۆیان بۆ كاركردن لە دژی گردبوونەوەی هێزە عیراقییە شیعەكان ئامادەكردووە كە لە خۆرئاوای عیراق و خۆرهەڵاتی سوریا، چالاكی و جموجۆڵیان هەیە.


عوسمان عومەر: کەسایەتى ئەتاتورک شایستەى رێز نییە! ئێردوغانیش هەمان ڕێبازى هەیە. – WTARIKURD\nعوسمان عومەر: کەسایەتى ئەتاتورک شایستەى رێز نییە! ئێردوغانیش هەمان ڕێبازى هەیە.\nپێش چونە ناو بابەتى پاڵپشتى ماسۆنیەت بۆ مستەفا کەمال و ئەو ئینقلابەى بەسەر دەوڵەتى عوسمانى دا کردى و خیانەتکردنى لە فرۆشتنى فەلەستین و خۆرهەلاتى ناوەراست بە کۆلۆنیالیزمى بەریطانى لە پێناو دامەزراندنى کۆمارى تورکیا بەسنورى ئیستایەوە، پیویستە پێش هەمو شتێ بزانرێ هەڵسوکەوت و ژیاننامەى ئەم ڕابەرە رووحیەى ئیستا تورک شانازى پێوە دەکەن و لێیان کردوین بەفریشتە و گەورەیان کردووە, بەداخەوە دەڵێم: تا ئیستا لەلایەن رۆشنبیران و خویندەواران و سیاسیەکانى دەوروبەرو هەندێ لایەن و کەسایەتى ئیسلامى نازانن چ کەسایەتیەکى سوک و بەدرەوشتى هەبووەو، یا دەزانن و خۆیان گێل دەکەن و نازانن وەک بوکەڵەیەک بووە بەدەستى ئینگلیزەکانەوە و چۆن یارییان پێ کردووە و، یەکیک لە جولەکەکانى دۆنەمە و ماسۆنیەکانى ئەو سەردەمە بووە, نازانن کە ئەوە بیروباوەرى بەو شێوەیە بووە لەسەر ئیسلام کە گوتویەتى: زبڵى سەرگوفەک واتە سەرەنوێلکى میژووە لە لایەن هەتێوێکى بەدەوى بیابان دروستکراوە, ئەم دینە وەک کەلاکێکى بۆگەنە بەردەوام ژیانمان ژەهراوى دەکات” با لەو گوتارە بکۆڵنەوە ئینجا دوعا بۆ ئیردۆغان بکەن.\nئەتاتورکى گۆڕبەگۆر سالى 1880 لەکوجاجیک لەبنەمالەى ئەفرانتۆلار کە زۆربەیان جولەکەبوون ئەو بنەمالەیە لەسەدەى 14 و 15 دا کۆچیان کردوە بۆ ئەنادۆل و دواتر لەشارى سالۆنیکى یۆنانى نیشتەجێبوون, ئەوکات سەردەمە لەژێر قەلەمڕەوى عوسمانیەکان بووە. لەدایکێک بەناوى زوبەیدە لەلایەن کەسێکى ئەلبانیەوە سکى پردەکرێ لەماڵێکى سۆزانى بەعەرەبى پێى دەوترێ (مواخیر )لەدایک بووە, على رەزاى ئەفەندى فەرمانبەرى گومرگ و بازرگانى داروتەخت بووە, بەناو باوکى هیچ کات چارەى نەویستوەو بە کورى خۆى نەزانیوە, ئەتاتورک هەر لەسەردەمى مناڵیەوە کەسێکى کەلەرەق و شەڕانگێز و توندڕەو لەگەل منالانى هاوتەمەنى خۆى, لەقوتابخانەش خۆشەویست نەبووە لەلایەن هاوڕێکانیەوە لەو قوتابخانە ئاینییەى لێى دەخوێند, بەزۆر گواستراوەتەوە بۆ خویندنگایەکى تر, لەوێش بەهۆى سەرکێشى و شەرانگێزی و بەربەرەکانى هاورێکانى لەوێش دەرکراوە, ئەو مناڵە زۆڵە بەگەورەبونى کێشەکانى زیادى کرد واى لە دایکە سۆزانیەکەى کرد کە بینێرێتە خویندنگەى سەربازى سالۆنیک ساڵى 1895، دواتر نێردرایە خویندنگەى بالاى مۆناستیر لە مەکدۆنیا و سالى 1899 دەرچووە و دواتر پەیوەندى بەکۆلیژى سەربازى ئەستنەبولەوە کردوەو. سالى 1905 دەرچوە وەک ئەفسەرێک لە سوپاى سێهەم لە سالۆنیک دامەزراوە. هەمو بیرو هزرو بۆچونەکانى دژایەتى ئاینى ئیسلام بووە, هەربۆیەش پەیوەندى بە کۆمەڵەى ئیتحاد وتەرەقى کردوە کە ماسۆنیەکانى سالۆنیک دایانمەزراندوە لەگەل کۆمەڵێ گەنج کە هاوکارییان لەجولەکە دۆنەمیەکان وەردەگرت.\nبۆ زانیارى خوێنەرانى بەرێز جولەکەکانى دۆنەمە ئەوانەن کەلەئەندەلوسەوە کۆچیان کردوە بەرەو تورکیا دەرگاى نیشتەجێبونى بۆکردنەوەو وەک خۆیان دەڵێن: دەچەوسێنرانەوە لەلایەن دادگاکانى پشکنینەوە, ئەم جولەکە دونمیانە بەپێى سەرچاوە میژوییەکان زۆر بێ رەوشت و هەوەس بازو خەریکى بێ باوەڕى و کارى سوزانیەتى و بەردەوام خەریکى ئاهەنگ بون، لەو ئاهەنگانە ژنەکانى خۆیان بەیەکتر دەگۆڕیەوە. خەریکى ژەهراوىکردنى کۆمەڵگاى ئیسلامى بون ئەوەش لە رقى سولتان عبد الحمیدى دووەم، کە دژى زایۆنیستەکان بوو کەچاویان بڕیبوە خاکى فەلەستین. ئەم جولەکە دۆنمیانە کارێگەرییان هەبوو لە لادانى سولتان عبد الحمید ساڵى 1909و دانانى شازادە رەشاد , هەمان پرێس و فشاریان لەسەر ئەویش دەکرد ناچارکراوە کۆمەلەى ئیتیحاد و تەرەقى بەشدارى سیاسەت و کاروبارى دەولەت بکات تا وایان لێهات بونە هێزێکى سیاسى و سەربازى و سالى 1914 وایان لە دەولەتى عوسمانى کرد کە بچێتە پاڵ ئەلمانیا لەجەنگى یەکەمى جیهان.\nبابزانین تورک کێن؟\nبە پێى سەرچاوە مێژوویەکان تورک چەند هۆزێکى مەنگۆلى بون لە ئاسیایی بچوک بەهۆى قاتوقڕی و بێدەرامەتى ئاوارەى دەولەتى عەباسى بوون و ڕوویان لەبەغدا کردوە لەسەردەمى هارونە رەشید، ژنەکانیان سەماکارو لەش فرۆش بون, پیاوەکانیان گەوادییان بۆ دەکردن. دەیانهێنن بۆدیوانى هاڕون بۆ سەماکردن، ئەویش حەزى دەچێتە یەکێکیان, پرسیار لە قەومیەتى دەکرێ پێی ڕادەگەیەنرێ کە ئەوانە ئاوارەن و قەومیەتیان نییە، کەواتە (الذين تركوا بلادهم ) ناويان دەهێنرێ واتە تورک لەم تەرکە بلادەوە هاتوە, لەم ژنە سەماکارە کورێکى دەبێ ئەویش بەلاى خاڵوانی دا دەیشکێنێتەوە بەم جۆرە گۆریان بۆ خیلافەتى عەبباسى هەڵکەند لەسەردەمى هێرشەکانى هۆلاکۆ بۆ سەربەغدا.\nدیوە شاراوەکانى ژیانى ئەتاتورک\nمێژوونوسى ئینگلیزى ئێچ سى ئارمسترۆنگ لە کتێبى ( الذئب الاغبر بەعەرەبى و بە ئینگلیزى Graywolf و بەکوردى خۆشمان گورگە بۆر بە تورکیش بوزکورت و تاکە گەلیشن رەچەلەکى خۆیان دەبەنەوە سەرگورگ و بەپێى سەرچاوە میژوویەکان لەسەردەمى سولتان سلێمان قانونى خۆیان ناونا تورک. باس لە دیوە شاراوەکانى ژیانى ئەتاتورک دەکات و دەلێت: ئەو بێ ئەندازە ئالودەى سیکس بووە, تەنانەت لەقسەکردنیش دا تامەزرۆى دەستەواژەو سەرگورشتەى سیکسى بووە، بۆ نمونە کاتێک لە رۆمانیا وەک سەربازى یەدەگ کاریى کردوە هەموو شەوەکانى بەخواردنەوە و ڕابواردن لەگەل سۆزانیەکان بەسەر بردووە. کاتێکێش بووە بە سەرۆک کۆمارى تورکیا فەرمانى کرد هەرچى پەردەى پەنجەرەى کۆشکى کۆمارى هەیە لاببردرێ تا هەمو خەلک بیبینن کە دەخواتەوە, یەکێک لەبەدرەوشتیەکانى ئەتاتورک خووى پێوە گرتبوو رابواردن لەگەل ژنى بازرگان و بەرپرسەباڵاکانى تورکیا بەرامبەر جێبەجێ کردنى خواستەکانیان, تەنانەت لە ئەنکەرە ماڵى تۆفیق روشدى وەزیرى دەرەوەى ئەوکاتى تورکیاى کردبوە مەلها و خودى تۆفیقیش گەوادى بۆ دەکرد تا لێى ڕازى بێ لە پێناو تێرکردنى ئارەزوە سکسیەکانى سەرۆکەکەى. نمونەیەکى ترى هەڵسوکەوتە بێ رەوشتیەکانى ئەتاتورک ئەوە بووە، کە زۆر لەگەل نێردە دبلۆماسیەکان بێ رێزو بێشەرم بووە تەنانەت چەندجارێک گێچەلى سیکسى بەکچى بالوێزى فەرەنسا کردووە لەوەش سەیرو سەمەرە تر بەردەوام سەردانى خوێندنگاى کچانى دەکرد ئەوەى زۆر جوان بوایە دەست نیشانى دەکرد و دواتر پیاوەکانى دەچون بۆیان دەهێنا. هەر ئەو ئەتاتورکە جارێکیان لە شەودا سەردانى بەشێکى ناوخۆیی کچان دەکات و بەزۆر کچێک پەلکێش دەکات بۆ شوێنى حەوانەوەى خۆى, ئەم رەفتارە نا ئاسایی و نا شایستەیەى ئەتاتورک ئاژاوەیەک دەخاتە ناو ئەنجومەنى نوێنەران, دواتر بۆ پەردە پۆشکردنى ئەو ئابڕوچونە یەکێک لەهاوکارانى ئەتاتورک هاوسەرگیرى لەگەڵ ئەو کیژە دەکات وەک پاداشتێک پلەکەى بەرز دەکرێتەوە.\nئەتاتورکى گۆربەگۆڕ بەناو هاوسەرێکى هەبووە ناوى لەتیفەهانم، بەلام هیچ منالێکى نەبووە بەهۆى ئەو نەخۆشیە سکسیانەى بەرۆکیان گرتبوو, تەنانەت لەتیفە ئوشاکى هاوسەرى پاش ماوەیەکى کورت لێى جیابۆتەوە و زۆر ڕاستى دەبارەى ژیانى ئەتاتولاک ئاشکرا بووە، وەک کارى هاورەگەزبازى لەگەل یەکێک لەخزمەتکارەکانى و چەند هەولێکى دەست درێژى سیکسى بۆسەر خوشکە بچوکەکەى, جگە لەکارى بەدرەوشتى دزێکى گەورەو فێڵبازبووە وەک نمونە هیندیەکان بڕە پارەیەکى زۆریان بۆ تورکیا نارد بۆ پشتگیرى دۆزى ئیسلام، بەلام ئەتاتورک بەو بڕە پارەیە بانکى کارى دامەزراند و سەرجەم پشک و سەندەکانى کرد بەناوى خۆیەوە.\nژیان و بیرەوەریەکانم لەنوسینى رەزا نوور وەزیرى تەندروسى، باس لەوەدەکات ئەو هاوکاریەى دەولەتە ئیسلامیەکان بۆ تورکیایان دەنارد نزیکەى یەک ملیۆن جونەیهى ئیسترلینى بووە، ئەتاتورک بەزۆر زەوى لەجوتیارەکانى زەوت دەکرد, دواتر هەر ئەو زەویانەى بەهەزار قات بە دەولەت دەفرۆشتەوە, لە شوێنێکى تردا باس لە ترسنوکى ئەتاتورک دەکات و نمونەیەک دەهێنێتەوەو دەلێت: جارێکیان سەردانى خوێندنگایەکى کردووە لەپڕ بەهۆى رەشەباوە دەرگاکە بەقایمى دادەخرێ و ئەتاتورک لەم ژوور بۆ ئەو ژوور رادەکات, یەکێک لەجەنراڵەکانى باس لەوە دەکات و دەلێت: جارێکیان دانیشتبوین لە پڕ هەورێکى رەش و تەماوى بەرى ئاسمانى گرت و ئەتاتورک لە پەنجەرەوە ئەوەى دیت بەپەلە رایکردووە و گوتویەتى سوپاى خەلیفە هاتون من بکوژن.\nبۆچى ناوى ئەتاتورکى هەلبژاردوە؟\nمستەفا کەمال تا ڕادەی شێتى بەخۆى سەرسام بووە وەک ئیردۆغانى ئیستا ئەتاتورک واتە باوکى تورک لە بنەچەدا سڕبیەو لە دایکێکى سۆزانى جولەکە وەک لە پێشەوە ئاماژەم پێداوە لەدایک بووە, گۆربەگۆر یاسایەکى دەرکردوە بەناوى یاساى ئەتاتورک و قەدەغەکردنى طربوش لەسەرکردنى دەکردوە. یەکێک لەزانا ئاینیەکانى ئەو سەردەمەى تورکیا بەناوى شیخ محمەد ئەفەندى لەسەر ئەوە لەسێدارە دراوە، دواتر پشێوى ئاڵۆزى پەیدا بوو لەسەر یاساى قەدەغەکردنى طربوش ناونرا( شۆرشى کلاو )تەنانەت جارێکیان لە ئاهەنگێک دا بالوێزى میسر کە دەچێ بۆ ئاهەنگى یادى کومارەکە سالى 1932 ئەتاتورک پێى دەلێ: دەبێ ئەو طربوشە لەسەرت دانێى بە پاشاکەتان بلێ کە من ئەتاتورکم و ئەو یاسایەم دەرکردووە گرژى و ئالۆزى دەکەوێتە نێوان هەردوو وولات. دواتر توفیق روشدى وەزیرى دەرەوە، کە دەچێ بۆلاى باڵوێز و پۆزشى بۆ دەهێنێتەوە گوایە ویستویەتى سوعبەتى لەگەل بکات.\nنەخۆشکەوتنى ئەتاتورک و مردنى\nبەپێى ڕاپۆرتە پزیشکیەکانى ئەوکات ئەتاتورک لە کۆتاییەکانى تەمەنى توشى نەخۆشى جگەر هاتووە بە هۆى ئاڵودەبونى خوادنەوەى مەى و ئاوێکى زۆر لە سکى دا قەتیس بووە و پزیشکەکانى بە دەرزى ئاویان لێ دەردەهێنا و تەنانەت یادەورى لەدەست دابوو. بەپێى بەڵگە نامە نهینیەکان لە رۆژنامەى سەندەى تایمزى 14ى شوباتى سالى 1968 بلاوى کردۆتەوە لەسەرەمەرگ دا بانگى بالوێزى بەریطانیاى کردووە، کە بفەرموێ کە دواى خۆى ئەو ببێتە سەروک کۆمار. بالوێزیش زۆر بەلایەوە سەیر دەبێ و داواى بوردن دەکات لەوکارە، چونکە ئەتاتورک سیخوڕ و پیاوى موخابەراتى ئینگلیز بووە.\nعوسمانیەکان گەلان و میلەتانى خاوەن کەلتورى ژێر دەستەیان بەردەوام بە مەترسى و هەرەشە لەسەر بونیان زانیوە، بۆیە هەولێان داوە گەلانى کورد, ئەرمەن و بولگار و چەندین نەتەوەى تر جینۆ ساید بکەن و ئەوەش بە ئەرکێکى نەتەوەیی و رەگەز پەرستانە بیربکەنەوە.\nلە کۆتاییدا دەلێم: ئیردۆغانیش هەمان ڕێبازى ئەتاتورک پەیرەو دەکات و بەپارەی سامان و نەوتى کورد ـ کورد دەکوژێ و خاکى داگیردەکات و بەنداو دروستدەکات و، ئاو لەکورد دەگرێتەوە و خاکى کوردان ژێر ئاو دەخات تا کەلتورو مێژووى رەسەنایەتى و شارستانیەتى کور لە باکور و رۆژئاڤا بفەوتێنێ و نکۆلى لە گەلێکى خاوەن شارستانیەت بکات لەسەرخاکى خۆى، کەچى هەرباوەرى پێدەکرێ و سەردانى دەربارى دەکرێ. هیوادارم رۆژێک دابێت چۆن ئارمسترونگ نهینى ژیان و هەڵسوکەوت و رەفتارە نەشیاوەکانى ئەتاتورکى خستۆتە ڕوو ئاوا نوسەرێک ژیان و رەگەزپەرستى رەفتارە نەشیاوەکانى ئیردۆغان بنوسێتەوە.\n• بۆ ئەم بابەتە سودم لەچەند سەرچاوەیەکى ئەنتەر نێت وەرگرتوە\n• سودم لە چەند پەرەگرافێکى نوسینێکى هاوڕێى ئەزیزم کاک ئاسۆ نورى وەرگرتوە\nرەزا شوان: پەروەردەکـردنی منـداڵی سەرکـردە.


پیلانی کاولکاریی سروشتی کوردستان و بێدەنگیی کۆمەڵگای نێونەتەوەیی بەردەوامە\n13:14 - 10 پووشپەڕ 2719\nکوردستان میدیا: پیلان و پلانە نەگریسەکانی ڕێژیمی داگیرکەری ئسیلامیی ئێران لەسەر کاولکاریی سروشتی کوردستان و بێدەنگیی کۆمەڵگای نێونەتەوەیی هەروا بەردەوامە.\nڕۆژی یەکشەممە، ٩ی پووشپەڕ، جارێکی تر، مۆرە و بەکرێگیراوانی تایبەت بە پیلانی کاولکاری و لەنێوبردنی ژینگە و سروشتی کوردستان، دەستی تاوانیان بۆ شوێنە گەشتیارییەکانی کوردستان درێژ کردەوە و ئەم جارەیان ئاگریان لە زەل و قامیشەکانی دەوروبەری گۆلی زرێبار لە شاری مەریوان بەرداوە، کە هیلانەی دەیان باڵندە و باڵداری جۆراوجۆر بووە و باڵندەکانیش بە هێلانەکانیانەوە سووتاون.\nلەم پەیوەندییەشدا، لە ماوەی یەک دوو ڕۆژی ڕابردووشدا، دیسان ئاگری نەیاران و داگیرکەرانی کوردستان بە چاوساغیی بەکرێگیراوان بەربووەتەوە سروشت و ژینگەی کوردستان لە گوندەکانی "بەیەڵە"، "کانی دینار" و ناوچەی هەورامانی سەربە شاری مەریوان و چەند هێکتار لە سروشت و ژینگە و دارستانەکانی ئەو ناوچانە سووتاون.\nهەر لەم پەیوەندییەدا، جاشە خۆفرۆشەکانی ڕێژیم، جارێکی تر لە دەوروبەری شاری مەهاباد ئاگریان لە جاڕە گەنمەکانی خەڵکی زەحمەتکێشی ئەو ناوچەیە بەرداوەتەوە و چەندین هێکتار لە جاڕە گەنمەکان سووتاون و ڕەنجی خەڵکی ئەو ناوچەیە بەخەسار چووە.\nهەروەها چڵکاوخۆرانی ڕێژیم لەو شارەدا، جارێکی تر دەستیان داوەتە بڕینی داری دارستانەکانی زاگرۆس و بە ماشینە بارهەڵگرە گەورەکان، بۆ شوێنە نادیارەکانی دەرەوەی کوردستانیان گواستووەتەوە.


27/09/2021 1913 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nوه‌زیرى په‌روه‌رده‌ى حكومه‌تى هه‌رێم ئاشكرایده‌كات، دوو ڕۆژ به‌ر له‌ده‌ستپێكردنى هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ى عێراق‌و ڕۆژێكیش دواى هه‌ڵبژاردن، خوێندن له‌هه‌رێمى كوردستان ڕاده‌گیرێت.\nله‌كۆنگره‌یه‌كى ڕۆژنامه‌وانیدا له‌شارى هه‌ولێر، ئالان حه‌مه سه‌عید وه‌زیرى په‌روه‌رده‌ى حكومه‌تى هه‌رێم ئاشكرایكرد، خوێندنى لەقوتابخانەو ناوەندەکانى خوێندن دوو ڕۆژ بەر لەدەستپێکردنى هەڵبژاردن‌و ڕۆژێکیش دواى هەڵبژاردن ڕاگیرێت له‌سه‌رتاسه‌رى هه‌رێمى كوردستان.\nبه‌وته‌ى وه‌زیرى په‌روه‌رده‌ى حكومه‌تى هه‌رێم، دوو ڕۆژ پێشئه‌وه‌ى هه‌ڵبژاردن ده‌ستپێبكات، سه‌رجه‌م ناوه‌نده‌كانى خوێندن ڕاده‌ستى كۆمسیۆنى باڵاى هه‌ڵبژاردنه‌كان ده‌كرێت‌و ڕۆژێکیش دواى هەڵبژاردن په‌روه‌رده ناوه‌نده‌كان وه‌رده‌گرێته‌وه‌و ڕێكیان ده‌خاته‌وه بۆ ده‌ستپێكردنه‌وه به‌پرۆسه‌ى خوێندن، واته بۆ ماوه‌ى سێ ڕۆژ خوێندن له‌هه‌رێم ڕاده‌گیرێت.\nڕۆژى 10ى مانگى داهاتوو واده‌ى ده‌ستپێكردنى هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خته‌ى عێراقه‌و له‌سه‌رتاسه‌رى عێراق خوێندنگه‌كان ده‌كرێنه ناوه‌ندى ده‌نگدانى هاوڵاتیان، به‌و هۆیه‌شه‌وه له‌عێراق‌و هه‌رێمیش خوێندن ڕاده‌گیرێت.\nسه‌رۆك كۆمار: پێویسته ھەموو ئەوانه‌ى دەستیان لەتاوانەکانی داعش هه‌یه په‌لكێشى دادگا بكرێن\nپەیوەندییەکانی ڕوسیاو ڕۆژئاوای کوردستان له‌چ دۆخدایە؟\nپێکهێنانی حکومەتی نوێى عێراق چەند مانگێک دواده‌كه‌وێت\nدواى مه‌لا به‌ختیار ژه‌هرخواردكردنى سه‌ركردایه‌تیه‌كى یه‌كێتیش پشتڕاستكرایه‌وه\nسەرکردایەتیەکى یەکێتى پەیامێک ئاراستەى حزبەکەى دەکات\nژماره‌ی ئۆتۆمبێل حه‌وت ملیۆنی تێپه‌ڕاند‌و هه‌ر شه‌ش كه‌س ئۆتۆمبێلێكى به‌رده‌كه‌وێت\nشارپرێس خشته‌ى دابه‌شكردنى موچه‌ى ڕۆژى یه‌كشه‌ممه بڵاوده‌كاته‌وه\nنوێترین زانیاریی له‌باره‌ى ژه‌هرخواردكردنى سه‌ركرده‌یه‌كى باڵاى یه‌كێتیه‌وه ئاشكراده‌كرێت\nهەر فڕۆکەیەک بەئاسمانی عێراقدا تێپەڕێت 450 دۆلاری لێوەردەگیرێت\nحەوت فراکسیۆنى پەرلەمانی کوردستان راگەیەنراوێکى بەپەلە بڵاودەکەنەوە\nوەزارەتی دارایی هەرێم کێشەی مامۆستایانی وانەبێژی چارەسەرکرد\nپەرلەمانی کوردستان لەجۆ بایدنەوە بۆ جەلال پەرێشان\nپارتى ژماره‌یه‌ك به‌رپرسى باڵاى له‌پۆسته‌كانیان دورده‌خاته‌وه\nمۆسیقا لەدیدی جوبران خەلیل جوبرانەوە\nتەلەبە لە نێوان بەرھەم ساڵح و ئێستادا\nدیزاینی بازنەکانی ھەڵبژاردن بە دڵخوازی سێ لایەن


17/12/2021 725 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nلە دوای دروستبوونی ئیسلامی سیاسی بە تایبەتی ئیخوان موسلیمین لە کۆتایی بیستەکانی سەدەی رابردوودا لە میسرو بڵاوبوونەوەی لە نیشتیمانی عەرەبیدا لە ناویشیاندا عێراق، وادەردەکەوێت لە ڕیگای عێراقەوە بیرو ئایدیۆلۆجیاو رێکخستنی ئەم رێکخراوە لە شەستەکانی سەدەی رابرددا گەیشتبێتە باشوری کوردستان و لە ساڵی هەشتاکانی سەدەی رابردوودا، بە تایبەتی بە کاریگەری شۆڕشی ئیسلامی ئێران هەم لە کوردستاندا و هەم لە جوگرافیای سونەی عێراقدا شوێنکەوتوانی ئیخوان زیاتر پەرەیان سەند. هاوکات لە جوگرافیای شیعەی عێراقدا پارتە سیاسیە شیعەکان کە راستەوخۆش سەربە ئێران بوون پەرەیان سەند. لە باشوری کوردستان لە ساڵانی هەشتاکاندا، پارتی ئیسلامی دەستی دایە چەک و شانبەشانی پارتە سیاسیە کوردیەکان لە شاخ بوو. بێگومان سەرباری ئەوەی کە ئەم پارتە ئیسلامیە ئیلهامی لە ئیخاون موسلیمینەوە وەرگرتبوو، پارتێکی سونەی ئیسلامی بوو، بەڵام پەیوەندی بەهێزی لەگەڵ ئێراندا هەبوو. هەر بە کاریگەری کۆماری ئیسلامی و لەگەڵ ئەو رابوونەوە ئیسلامیەی کە لە چارەکی دوایی سەدەی بیستدا سەریهەڵدا، نەک هەر کوردستان بەڵکو شەپۆلی رابوونەوەی ئیسلامی تورکیایشی گرتەوەو پارتی رەفای ئیسلامی تورکی دروستبوو. لە سەروبەندی شۆڕشی ئیسلامیدا حیزبوڵای کوردی لە باکوردی کوردستان دامەزرا..حیزبوڵای کوردی سەربە مەزهەبی سونەن، دامەزراندنیان لە ساڵی ١٩٧٩دا، بەشێوەیەکی لەبەرچاو بە کاریگەری شۆڕشی ئیسلامی بوو. لە ساڵانی ١٩٩٠ەکاندا زۆر نزیکبوو لە حکومەتی ئێرانەوە(١)..لە پاڵ شۆڕشی ئیسلامی ئێراندا، پەرەسەندنی لقی کوردی ئیخوان موسلیمین لە سوریاو، رووداوە تووندوتیژەکانی حەمای سوریا لە ساڵی ١٩٨٢ دا و رابوونەوەی ئیسلامی جیهانی راستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر پێگەی حیزبوڵای کوردی لە تورکیا هەبووە(٢). لە ساڵی ٢٠٠٠ دا، پۆلیسی تورکیا حیزبوڵای کوردی هەڵوەشاندەوە، کە تاوانبارکرابوو بە هەوڵدان بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی ئیسلامی(٣). لە دوای هەڵوەشاندنەوەی ئەم پارتە ئیسلامیە پارتێکی تر لە پاشماوەو زیاتر رێخستنەکانی ئەم پارتە دروستبوو بە ناوی هوداپار کە ئەمیش سەربە ئێران بوو. بەرنامەکەی دوو پایەی هەبوو قورئان و نەریت(٤). بۆچوونی لەوجۆرە هەبوو لە باکوری کوردستان کە دەیگوت ئەو پارتە سیاسیانەی کە لەوێ دروستبوون چەپ و عیلمانین و هێچ کام لەوانە نوێنەرایەتی کوردی مسوڵمان ناکەن و ئەوەش وادەکات کە لە هەڵبژاردندا رووبەرێکی فراوان لە کوردی مسوڵمانی کۆنەپارێزو نەریتی دەنگ بە پارتی دادو گەشەپێدان بدەن، بۆیە ..پێویستبە دامەزراوەیەک هەبێت کە پێکەوە دەنگ بە چارەسەری ئیسلامیانە بدات و پشتگیری کوردو بەرەی کوردایەتیش بکات(٥). لە شاڵاوی هەڵبژاردنی پەرلەماندا ساڵی ٢٠١٥، سەیت شاهین لە بەردەمی خەڵکدا گوتی: ئێمە دەمانەوێت داوای پشتگیری بکەین بۆ ئەوەی ببینە دەنگی ئیسلام لە پەرلەماند(٦). بێگومان حیزبوڵای کوردی و هوداپاریش وەکو دوو پارتی ئیسلامی بەردەوام لەگەڵ پارتە کوردییەکان بە پارتی کرێکاران و پارتە مەدەنیەکانی تریشەوە ناکۆک بوون و دوژمنایەتیان دەکردن و ناڕاستەوخۆ لەبەر دژایەتی پارتە کوردیەکان بوونەتە هاوپەیمانی پارتە ئیسلامیە تورکەکانی وەکو پارتی سەعادەت و پارتی دەنگی خەڵک و پارتی دادو گەشەپێدان کە پارتی فەرمانڕەواو خاوەن دەوڵەت بوو.\nیەکگرتووی ئیسلامی باسی پارێزگاریکردن لە ماف و دەستکەوتە دەستورییەکانی کورد دەکات. لێرەدا دیارە مەبەستی یەکگرتوو ئەو خاڵانەی دەستوری عێراقیە کە گوایە تیایدا دان بە بەشێک لە مافەکانی کورددا نراوە. ئەوەی لە دەستوری عێراقیدا وەکو ماف و دەستکەوتی کورد دیاریکراوە ناوهێنانی عێراقە وەکو دەوڵەتێکی فیدراڵی و داننانە بە کوردستانی پێش نەورۆزی ساڵی ٢٠٠٣دا وەکو دەسەڵاتێکی فیدراڵی. دیاریکردنی ئەو مێژووە واتە نەورۆزی ٢٠٠٣، بۆ ئەوەیە بگوترێت کەرکوک و رووبەرێکی فراوانی باشوری کوردستان سەربە هەرێمی کوردستان نین. یەکگرتوو ئەو مافانە دەپارێزێت کە لەو دەستورەدا هاتوون. بێگومان ئەو خاڵەی ناو دەستوری عێراقی بە فشاری زۆرینەی عەرەب و بە تایبەتی شیعە سەپێندراوەو لە دوای ئەو دەستورەش ئەستەمە کەرکوک و ئەو ناوچانەی تر بێنەوە سەر کوردستان. کەواتە یەکگرتووی ئیسلامی پەیوەست بە کورد پارێزگاری لەو شتانە دەکات کە دەستوری عێراقی دانی پێداناوە، کە ئەویش لە ئاستی یەکەمدا هێشتنەوەی هەرێمی کوردستانە وەکو بەشێک لە عێراق و هێشتنەوەی کەرکوک و ناوچەکانی تری ژێر سایەی حکومەتی ناوەندیە لە ژێر دەستی حکومەتی ناوەنددا. واتە لەم رووەوە گوتاری یەکگرتووی ئیسلامی گوتارێکی عێراقیە و بەو روانینە کاردەکات کە مانەوەی کورد لە سایەی دەوڵەتی عێراقدا بەردەوام دەبێت و ئەم پارێزگاری لە ماف و دەستکەوتە دەستورییەکان دەکات، چونکە هەرگیز حکومەتی عێراقی بە پێی ئەو دەستورەی دایناوەو کوردیش لەگەڵیدا بەشدار بووە، رێگا بە دابەشبوونی عێراق نادات، واتە گوتاری کوردی لە گوتاری عێراقی جیاناکاتەوە. یەکگرتوو پارێزگاری لەو دەستکەوتە دەستورییانە دەکات، ئەو دەستکەوتانەی لە رووی دەستوریەوە حکومەتی عێراقی بە کوردی داوە. بەڵام بێگومان ئەو دەستکەوتانەی لە دەستوری عێراقیدا تەنیا بە نووسین بە کورد دراون، ئەگەر وەکو خۆیشیان جێبەجێبکرێن، هێشتا لە رووی گوتاری ناسیونالیزمی خاوەن شوناسەوە شتێکی کەم و ناتەواون، چونکە لە رووی راستی و رەوایەتیەوە مافی هەر نەتەوەیەکە دەوڵەتی سەربەخۆی خۆیی هەبێت و خۆی بەڕێوەببات. لێرەوە دیارە یەکگرتووی ئیسلامی خۆی بە پارێزەری ئەو دەستکەوتانە دەزانێت کە دەستوری عێراق دانی پێداناون. ئاستی ئەو دەستکەوت و مافانەی کورد، کە دەستوری عێراقی دانی پێداناون لە ئاستی گوتاری ناتەواوی نەتەوەیدان، لە کاتێکدا ناسیونالیزمی ئایینی هەڵگری گوتاری تەواوی نەتەوەییە. بۆ نموونە گوتاری ناسیونالیزمی ئایینی عەرەبی و تورکی و فارسی لە سەروەری نەتەوەیی هەریەکە لەو نەتەوانەدا پێناسە دەکرێت. بەڵام پارتی ئیسلامی کوردی بڕوایان بەسەروەری دەوڵەتی نیستیمان هەیە لەو وڵاتانەدا کە ناسیونالیزمی ئایینی نەتەوە سەردەستەکان فەرمانرەوان و کوردیش نەتەوەی دووەمەو ژێردەستەو پاشکۆیەو هیچ سەروەرییەکی نیە. لێرەوە گوتاری پارتی ئیسلامی کوردی وەکو گوتاری پارتە شیوعیەکانی رابردووی ئەم وڵاتانەی کوردستانیان بەسەردا دابەشکراوە گوتاری نیشتیمانیە کە دەبێتە گوتاری نەتەوەی دەسەڵات بەدەست، واتە عەرەب و تورک و فارس. لێرەوە ئاشکرا دیارە کە پارتی ئیسلامی کوردی هەڵگری گوتاری نەتەوەیی نیەو بەو پێیەش پارتە ئیسلامیە کوردیەکان پارتی ناسیونالیزمی ئایینی کوردی نین، بەڵکو پارتی ئیسلامی نیشیمانی ئەو وڵاتانەن کە کوردستانیان بەسەردا دابەشکراوەو دەوڵەتەکانیان داگیرکەری کوردستانن. ئەمەش لە ئاستی قوڵدا لەبەرئەوەیە کە بیری ئایینی داننانێت بە رۆڵی ناسیونالیزمدا لە بنیادنانی بنەما رۆحی و گشتی یان گەردونیەکانی ئاییندا، چونکە بنیادی ئایینی بەگشتی بنیادێکی رەهایەو سەرچاوەکەی ئیلهام یان وەحیەکی هاتووە لە دەرەوەی کۆمەڵ و کۆمەڵایەتیبوون، واتە گەوهەری بیری ئایینی گەردوونی یان جیهانیەو دان بە سنوورە ئیتنیکیەکاندا نانێت و جیهان وەکو یەکەیەک دەبینێت و سنوری جیاکەرەوە بۆ ئەو، هێڵی نێوان بڕوادارو بێ بڕوایە، نەک جیاوازی رەگەزی و ئیتنیکی و نەتەوەیی. واتە ئایین و بەو پێیەش گوتاری ئایینی لەسەروی نەتەوەو جوگرافیاوەیە. بەڵام کاتێک ئایین دەبێتە بنەمای دروستبوون و دەرکەوتنی ناسیونالیزمی ئایینی، ئەوا دەبێتە بەشێک لە گوتاری ناسیونالیزم وەکو گوتاری ناسیونالیزمی عەرەبی و فارسی و تەنانەت تورکیش لە هاتنی ئیسلامی سیاسیەوە بۆ سەر کورسی دەسەڵات لە تورکیادا. بێگومان جیاوازی گەوهەری هەیە لە نێوان بنەماکانی ئایین و نەتەوەداو ئەوەش کاریگەری هەیە لەسەر شێوەی کارکردنی پارتە ئایینیەکان لە ناویاندا پارتە ئیسلامیەکانی کوردستانیش. بەڵام شتێکی دیارو لەبەرچاو هەیە کە کورد وەکو پێکهاتەیەک لە نەتەوە خاوەن سەروەرییەکان جیادەکاتەوە، ئەویش ئەوەیە کە کورد نەتەوەیەکی دابەشکراو و داگیرکراوەو خاوەنی سەروەری نیەو ئەمەش ئەرکێکی نوێ بۆ کۆی پارتە سیاسیەکان و کۆمەڵگاش دێنێتە پێشەوە، کە بەدەستهینانی سەروەیە، ئەویش تەنیا لە دروستکردنی دەوڵەتدا دەستەبەر دەبێت. وەکو گوتمان بنەماکانی ئایین و نەتەوە یەکن، واتە سەرچاوەی ئایین کە خاسیتی پیرۆزیی هەیە لە شوێنێکی باڵاوە دێن، شوێنێکی نادیار کە لەسەروی مرۆڤەوەیە. نەتەوە لە بنەڕەتدا بوویەکی دنیایی و سیاسیە. هەریەکە لە ئایین و نەتەوە دەیانەوێت مانا بە ژیان ببەخشن. بەڵام ناسیونالیزمی ئایینی رێککەوتن لە نێوان ئەم جیاوازانەدا ناکات، بەڵکو زیاتر پێوانە ئایینیەکان دەکاتە بنەماو بەکاریان دێنێت بۆ پێناسەکردنی نەتەوەو ئەندامانی نەتەوە(٧). لە راستیدا ناسیونالیزم وەکو بەرهەمی شۆڕشی پیشەسازی و عەقڵانیەت و عیلمانیەت دەردەکەوێت. ئەمەش وادەکات کۆکردنەوەی ئایین و ناسیونالیزم وەکو دوو رەگەزی پێکەوە نەگونجاو و تەنانەت ناکۆک دەردەکەون. لە کاتێکدا مۆدێرنیستەکان ناسیونالیزم وەکو بەرهەمی مۆدێرنێتە سەیر دەکەن، بیری ئایینی و شوناسە ئایینیەکان وادەبینن لەگەڵ شوناسە نەتەوەییەکاندا نەگونجاو بن. لەسەر ئەم بنەمایە زۆر لە توێژەرانی ئەم بوارە ئایین و نەتەوە وەکو جێگرەوەی یەکتر سەیر دەکەن و چەمکی ناسیونالیزمی ئایینی وەکو یەکگرتنی دوو دژ دەبینن(٨). هەر لەم رووەوەو لە رونگەی مۆدێرنێتەوە کۆکردنەوەی ئایین و ناسیونالیزم پێکەوە وەکو شتێکی نەگونجاو دەردەکەوێت چونکە بەشێک لەو ئەرکانەی لە رووی کۆمەڵایەتیەوە کە ئایین پێشتر بینیونی، ناسیونالیزم وەکو جێگرەوەی ئایین ئەو ئەرکە کۆمەڵایەتیانە دەبینێت. ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی لە پەرەسەندنی ناسیونالیزمدا جێگایەک بۆ ئەوە نامێنێت کە ئایین کاری کۆمەڵایەتیبوون بکات. لە راستیدا ئایین بواری بۆ یەکبوونی کۆمەڵایەتی پێکهاتە کۆمەڵایەتیەکان بە نەتەوەشەوە کردۆتەوە. ناسیونالیزم لەم رووەوە وەکو شوێنگرەوەی ئایین دەردەکەوێت و کاردەکات و دوای جێبەجێکردنی پێداویستیەکانی تاکەکەس دەکەوێت و لێرەشەوە زەمینە بۆ دروستکردن و پتەوکردن و بەهێزکردنی شوناسی دەستەجەمی یان شوناسی گروپ خۆش دەکات.. ناسیونالیزمی نوێ ئایینی خستۆتە دەرەوەی ئەوەی کە کارکەرێکی سەرەکی بێت لە پەیوەندییەکانی گروپ یان پێكهاتە مرۆییەکاندا. لەم رووەوە ئەندرسۆن و گیلنەرو هۆبزباوم رایان وایە ئایین لەگەڵ ناسیونالیزمی نوێدا ناسازێت و دەشێ ناسیونالیزم شوێنی ئایین بگرێتەوەو ببێتە ئایینێکی سیاسی. ئایین خاسێتێکی کۆمەڵگای نەریتی بووە کە لە هاتنی ناسیونالیزمی نوێدا شوێنی پێ لەق کراوە(٩). مەبەستی ئەم نووسەرانەی بواری ناسیونالیزم ئەوەیە کە ناسیونالیزم وەکو ئایدیۆلۆجیایەکی کۆمەڵایەتی بنەما یان رەگوڕیشەی ئایینی هەیە. هەربۆیە لە دەرکەوتن و گەشەکردنی ناسیونالیزمدا سەرئەنجام ناسیونالیزم پەل دەکێشیت بۆ ئەو رووبەرانەی ئایین کاریان تێدا دەکات و سەرئەنجام کاریگەری ئایین لەو رووەوە هۆکاری بەهێزو یەکەمینی دروستکردنی شوناس و پرۆژەی دەستەجەمی بێت کاڵتر دەبێتەوەو کەم دەبێتەوە. بێگومان ئەمەی گوتمان روانینی مۆدێرنێتەو عیلمانیە بۆ ناسیونالیزم و پەیوەندی نێوان ئایین و ناسیونالیزم. بەڵام لەپاڵ ئەم بۆچوونەشدا، دەشێ وەها سەیر بکرێت کە دەرکەوتنی ناسیونالیزمی ئایینی و تەنانەت فاندمێنتالیزمی ئایینی بەگشتی لە ئەنجامی شکستەکانی ناسیونالیزمی عیلمانیدا بێت، لەو رووەوە کە ناسیونالیزمی عیلمانی نەیتوانیووە پێداویستیەکانی تاکەکەس و کۆمەڵ لە هەموو ئاستەکاندا جیبەجێ بکات، بە تایبەتی لە ئازادی و یەکسانی و برایەتی و لە بەدەستهێنانی سەروەری و لە پیادەکردنی دیموکراسی و دادپەروەری چەمکی هاوولاتیبووندا.


رەوشی كەرتی تەندروستی لە موسڵ\n8699 ژمارەی بینین\nموسڵ لەچاوی واشنتندا\nماوەی بەرنامەكە 24 خولەك دەبێت، نامۆ عەبدوڵڵا پێشكەشی دەكات، تێیدا دوایین لێدوانەكان و جموجۆڵەكانی ئەمریكا سەبارەت بە موسڵ شیدەكرێنەوە، راپۆرتی مەیدانی تێدا دەبێت لەوبارەوە بەرپرس و شرۆڤەكارێكی ئەمریكی تێدا میوانداری دەكرێت.\nموسڵ لە ئەنقەرەوە\nماوەی بەرنامەكە 24 خولەك دەبێت، رێبوار كەریم وەلی پێشكەشیدەكات، تێیدا گرنگترین لێدوانی بەرپرسانی توركیا، جموجۆڵەكانی توركیا لەگەڵ بەرپرسان و شرۆڤەكارە نێودارەكانی توركیا باسدەکرێن، شرۆڤەكانی رۆژنامەكانی توركیا دەخرێنەڕوو، رۆژانە لەكاژێر 10:30 شەو بە کاتی هەولێر پەخشدەبێت.\nبەرنامەیەکە تێیدا دوایین گۆڕانكارییەكان بەشێوەی سریدی و ئینفۆگرافیك لەسەر باركۆواڵ و لەگەڵ شرۆڤەكاری سەربازی و ستراتیژیدا شیدەكرێنەوە، ماوەی بەرنامەكە 24 خولەك دەبێت، كاژێر 10:05 شەو بە کاتی هەولێر پەخشدەبێت . شیفا گەردی پێشكەشیدەكات.\nبەرنامەیەكی 15 خولەكی رۆژانەیە، لەسەر رووداوەكانی شەڕی موسڵ دەبێت، بەرنامەكە لە كاژێر 19:40 ی ئێوارە پەخشدەكرێت. بەهرۆز فەرەیدون ئامادە و پێشكەشیدەكات، بەرنامەکە مەیدانییە و چیرۆکەکانی شەڕی موسڵ دەگوازێتەوە.


شاره‌زایانی فه‌ره‌نسی راهێنان به كارمه‌ندانی عێراقی ده‌كه‌ن له‌سه‌ر رێوشوێنه‌كانی لابردنی مین. [خاوه‌نی وێنه: وه‌زاره‌تی به‌رگری فه‌ره‌نسا]\nفەرەنسا چالاکانە پشتیوانیی له هەوڵەکانی عێراق کردووە لە بنه‌بڕکردنی مەترسیی مینە چێنراوەکان و تەقەمەنییە نەتەقیوەکان کە لەدوای "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) بەجێماون لەو ناوچانەی پێشتر کۆنتڕۆڵی کردبوون، شارەزایان بە دیارونایان وت.\nبۆ چارەسەری ئەو کێشەیە -- کە یەکێکە لە بەربەستەکانی گەڕانەوەی خێزانە ئاوارەکان -- شارەزا فەرەنسییەکان هاتوونەتە پێشەوە، چەندین خولی راهێنانیان بۆ کارمەندانی عێراقیی پەیوەندیدار بە هەوڵەکانی هەڵگرتنەوەی مینه‌وه رێکخستووە.\nلە میانه‌ی خولێکی "لێکۆڵینەوەی پاش هێرشه‌كان" کە لە کانونی یەکەمدا ئەنجامدرا، ئەندازیارانی سەر بە هێزی ئه‌ركی نارڤیکی فەرەنسی، راهێنانیان بە ئاژانسی دژەتیرۆری عێراق کرد بۆ هەڵگرتنەوەی بەڵگە لەدوای تەقیاندنەوەی تەقەمەنییەکی دەستکردی ساختە.\nکارمەندانی ئاژانسی دژەتیرۆر، کە لەلایەن هێزی ئه‌ركی ناڤریکه‌وه راهێنانیان پێکراوە وەک بەشێک لە ئۆپەراسیۆنی شامال، لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕی دژ بە داعش خزمەتدەکەن و زۆربەی جار دەچنە شوێنی روودانی تەقینەوەکان.\nکۆمەڵێک شارەزای فەرەنسی لە عێراق راهێنان بە کارمەندانی مینهەڵگرەوە دەکەن لە ژینگەی جیاوازدا. [خاوەنی وێنە: باڵیۆزخانەی فەرەنسا لە بەغدا]\nسەربازێکی عێراق ئامێرێکی تەقەمەنی پوچەڵدەکاتەوە کە لە گوندی حەشتەری ناحیەی مەخموری باکوری عێراق لەلایەن داعشەوە چێنراوە، 19 تەمموز. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی بەرگری عێراق]\nئۆپەراسیۆنی شامال یەکەیەکی فەرەنسیی ئۆپەراسیۆنی ویستی سه‌ركه‌وتنه، كه هاوپەیمانییەکی 80 وڵات و رێخراوه کە لە دژی داعش یەکیانگرتووە. ئۆپەراسیۆنەکە کاردەکات بۆ پشتیوانیکردنی سەربازان له مه‌یداندا و هەروەها دابینکردنی خولی راهێنان بۆ هێزە ئەمنییەکانی عێراق.\nفەرەنسا سێشەممە (7 کانونی دووەم) بەفەرمی رایگەیاند کە "هیچ نیازێك"ی نییه بۆ کشاندنەوەی سەربازەکانی لە عێراق کاتێک بارگرژی و ئاڵۆزییەکانی زیادبوون بەهۆی کوشتنی جەنەراڵێکی ئێرانی لەلایەن ئەمریکاوە.\nبەگوێرەی وەزارەتی بەرگری فەرەنسا، وڵاتەکە به 200 سەرباز به‌شدارییكردووه له هاوپەیمانی نێودەوڵەتیدا دژ بە داعش، کە ئەرکی 160 سەربازیان راهێنانکردنە بە ئه‌ندامانی سوپای عێراق.\nوەزیری بەرگری، فلۆرێنس پارلی سێشەممە وتی: "لە هەینییەوە ئەمنییەتی ئەو سەربازە فەرەنسیانەمان پتەوتر کردووە کە لە عێراق جێگیرن."\nپارلی وتی: "گرنگترین ئەرک لەمڕۆدا هەمان ئەرکی دوێنێیە و پێویستیشە هەمان ئەرکی سبەینێ بێت: شەڕی دژ بە داعش و گروپەکانی تر لەسەر زەوی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لەگەڵ پڕوپاگەندەکەی لەسەر ئینتەرنێت."\nخولی راهێنانی پێشکەوتوو\nوتەبێژی وەزیری بەرگری عێراق، لیوا تەحسین خەفاجی بە دیارونای وت چارەسەرکردنی کێشەی تەقەمەنییە نەتەقیوەکان ئاڵەنگارییەکی ئاڵۆز بووە.\nوتی: "چەندین پارچە خاکی پانوبەرین هەن کە بەتەقەمەنی ئاڵوده‌بوون، لەکاتێکدا چەندین بۆمب لە نێو خانووەکان و سەر رێوبانەکان و بیناکان و شوێنگەلێک چێنراون کە به خه‌یاڵی هیچ کەسێکدا نایەن."\nناوبراو وتی بۆئەوەی ژیانێکی ئاسایی بگەڕێندرێتەوە بۆ ناوچە ئازادکراوەکان، گرنگە سەرەتا ئەو ناوچانە پاکبکرێنەوە، "لەم بابەتەشدا هاوبەشە نێودەوڵەتییەکانمان، بەتایبەتیش فەرەنسا، پشتیوانیی پێویستیان پێشکەشکردووین".\nخەفاجی وتی فەرەنسا خولی راهێنانی پێشکەوتووی دابینكردووه بۆ تیمە ئەندازیارەکانی سەر بە وەزارەتەکانی بەرگری و ناوخۆ سەبارەت بە هەڵگرتنەوە و پووچەڵکردنەوەی مینە چێنراوەکان و بۆمبەکان بە شێوەیەکی سەلامەت.\nلە 2019، 12 شارەزای وەزارەتی ناوخۆ بڕوانامەیان وەرگرت دوای تەواوکردنی خولێکی راهێنانی پێنج مانگی لە فەرنسا لەسەر چۆنێتی مامەڵکردن و پووچەڵکردنەوەی ئەو بۆمبانەی لەسەر پردەکان و روبارەکان و ژێرئاودا چێنراون.\nوتی راهێنەرە فەرەنسییەکان خولی راهێنانی پوچەڵکردنەوەی بۆمیان لە ناوەندێکی راهێنان لە سەلمان پاک، باشوری بەغدا، رێکخست بە تەرکیزکردنە سەر بۆمبی کیمیایی، لەگەڵ دابینکردنی کەرەستەی پاراستن و دۆزینه‌وه‌ی بۆمب بۆ ناوەندەکە.\nخەجافی وتی خولەکان یارمەتی شارەزایانی عێراقیان داوە "لێزانی و کارامەیی ئاستبەرز بەدەستبهێنن و بیانگەیه‌ننه ئاستێک كه بتوانن ئەزموون و شارەزایەتییەکەیان بگوێزنەوە بۆ هاوکارەکانیان".\nوتی هەروەها فەرەنسا یارمەتی دروستکردنی توانای تەکنیکیی عێراقییەکانی داوە لە بواری هاوکارییە مرۆییەکانی پەیوەندیداردا بە مین و داوای لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش کرد بۆ دابینکردنی پشتیوانیی زیاتر بۆ ئەم هەڵمەتە گرنگە.\nوتی: "هێشتا پێویستییەکی زۆرمان بە کەرەستەی زیاتر هەیە کە بۆ دۆزینەوە و چارەسەرکردنی تەقەمەنییەکان و کەمکردنەوەی مەترسییەکەیان پێویستن."\nوتیشی: "بەرەوپێشچوونێکی زۆر باشمان بەخۆوە بینووە لە کەمکردنەوەی مەترسیی مینە چێنراوەکان و پاراستنی ژیانی دانیشتوانی ناوچەکاندا." ئاماژەی کرد به‌وه‌ش كه به‌ڵام مەترسییەکە هێشتا بوونی هەیە.\nلەپاڵ راهێنانەکاندا، حکومەتی فەرەنسا، بەیارمەتی نەتەوە یەکگرتووەکان، لە ساڵی 2018 رابردوودا بڕی 590,000 دۆلار یارمەتیی داراییی پێشکەشی کۆمپانیا نێوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان کرد کە کار لەسەر پاککردنەوەی تەقەمەنییە دەستکردەکان و مینه‌کان ده‌كه‌ن له‌و ناوچانەی لە دەست داعش رزگارکراون.\nگەڕاندنەوەی ژیانی ئاسایی\nسوپاس بۆ یارمەتییەکانی فەرەنسا و یارمەتییە نێودەوڵەتیەکان، کۆمپانیای پاککردنەوەی مینی عێراق، فەهەد توانیوێتی ئەو بەرنامە و پلانانە جێبەجێبکات کە ئامانجیان پاكکردنەوەی تەواوی ئەو ناوچانەیە کە تەقەمەنییەکانی داعشیان تێدا چێنراوە، بەڕێوبەری کۆمپانیاکە محەمەد عەتیە وتی.\nبە دیارونای وت: "توانیمان نزیکەی له‌سەدا 80 ئەو شارانە پاکبکەینەوە کە بە مینە چێنراوەکان و پاشماوەکانی تیرۆریستان ئاڵوده‌بوون." هەروەها ئاماژەی کرد بۆ ئەوەش کە ناوچە پاککراوەکان پێکدێن لە خوێندنگەکان، ناوەندەکانی تەندروستی و پڕۆژەکانی بنیاتنانەوەی ژێرخان.\nوتی له‌پاڵ ئەوەشدا، بەهاوکاری کۆمپانیا ئەمریکییەکانی پاكکردنەوەی مین، جانوس و تێترا تێک، فەهەد نزیکەی 200 ناوچەی ئاڵوده‌بووی لە پارێزگا ئازادکراوەکان پاککردۆتەوە.\nبەكۆمه‌كی یارمەتییە داراییەکانی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، کۆی گشتی 30,000 موشەکهاوێژ و 125 تەن مینی چینراو و بۆمبی نەتەقیو لەناوبراون.\nشرۆڤەکاری ئەمنی، سەرمەد بەیاتی ستایشی هەوڵەکانی فەرەنسای کرد لە یارمەتیدانی عێراق لە کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی تیرۆریزم لەڕێی پشتیوانیکردنی هەڵمەتەکانی پاککردنەوەی مینە چێنراوەکانه‌وه.\nبە دیارونای وت فەرەنسا بەشداریکردووە لە هەوڵەکانی خێراکردنی گەڕانەوەی ئاوارە ناوخۆییەکان، دوای ئەوەی پاشماوە تەقەمەنییەکانی شه‌ڕ پاککراوەنەتەوە.\nوتی بەڵام رێگای بەردەمی به‌ته‌واوی رزگاربوون لە تەقەمەنییەکانی داعش "هێشتا درێژە و هەوڵی جددیتری بەرپرسانی عێراق و نێودەوڵەتیی پێویستە".


هەنگەوانەكان داوای قەدەغەكردنی دەرمانە قڕكەرە كشتوكاڵییەكان دەكەن – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/02/14 - 12:38 PM\nكۆمەڵەی هەنگەوانانی كوردستان داوا دەكەن ڕێگری بكرێت لە هاوردەكردنی هەموو ئەو دەرمانە قڕكەرانەی زیان بە سامانی هەنگ دەگەیەنێت.\nسەرۆكی لیژنەی بەدواداچوونی نوسینگە و كۆمپانیا كشتوكاڵییەكانیش لە لیژنەهاوبەشەكانی قائیمقامیەتی سلێمانی ڕایگەیاند، ڕێگری تەواو لەهەموو ئەو مادەو دەرمانە قڕكەرانە دەكرێت كە زیان بە هەموو بەرهەمە كشتوكاڵییەكان دەگەیەنێت.\nكۆمەڵەی هەنگەوانانی كوردستان دوای كۆبونەوەیان لەگەڵ ئاوات محەمەد قائیمقامی سلێمانی لە نوسراوێكدا كە ئاڕاستەی ناوبراویان كردووە، داوا دەكەن ڕێگری تەواو بكرێت لە فرۆشتنی هەموو جۆرەكانی مادەی قڕكەری زیان بەخش لەنێو بازاڕەكانی شاری سلێمانی بەتایبەت ئەو مادانەی كە دەبنە زیان گەیاندن بە سامانی هەنگ.\nپێش جەژن ڕێگای پردی دەباشان لە سلێمانی دەكرێتەوە


به‌هۆی کۆرۆناوه رێژەی برسێتی لە جیهاندا بەرز بووه‌ته‌وه\n2020-06-29 [03:05 AM]\nبەرنامەی جیهانی بۆ خۆراک، لە نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت بەهۆی بڵاوبوونەوەی کۆرۆناوە بە ملیۆنان خەڵک لە جیهاندا ڕووبەڕووی برسێتی بوونەتەوە، له‌لایه‌كی دیكه بەڕێوبەری جێبەجێکاری بەرنامەی جیهانی بۆ خۆراک دەڵێت، تا ئەو کاتەی ڤاکسینی دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا دەدۆزرێتەوە، خۆراک باشترین ڤاکسینە.\nدەیڤد بیزلی، بەڕێوبەری جێبەجێکاری بەرنامەی جیهانی بۆ خۆراک دەڵێت "تا ئەو کاتەی ڤاکسینی دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا دەدۆزرێتەوە، خۆراک باشترین ڤاکسینە."\nئەم هەواڵە 6697جار خوێندراوەتەوە


کوردیپێدیا - مەلا حەمەدەمین گوێزلینگەیی\n👫 مەلا حەمەدەمین گوێزلینگەیی | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nمەلا حەمەدەمین گوێزلینگەیی\nپێشمەرگەی دێرین و خاوەنی خەڵاتی بارزانی. رۆژی 17-06-202017-06-2020 کۆچی دوایی کرد.\n📅 رۆژی کۆچی دوایی: 17-06-2020\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 17 2020 3:32PM تۆمارکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 28 KB Jun 17 2020 3:34PM هاوڕێ باخەوان\n📊 ئامار بابەت 382,821


چەقبەستوویی سیاسیی عێڕاق كۆتایی هات – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on حوزه‌یران 23, 2022 حوزه‌یران 23, 2022 778 جار بینراوە\nئایا چوارچێوەی حكوومەتی نوێی عێڕاق چۆن دەبێت؟\nلەنێو لایەنە كوردییەكان كێ زەرەرمەندی سەرەكی ئەم قۆناغە نوێیە دەبێت؟\nئەو داواكارییانەی پارتی چین كە سەرجەمییان رەتكراونەتەوە؟\nبە بەشداری 201 پەڕلەمانتار كۆبوونەوەی نائاسایی پەرلەمانی عێراق ئەمڕۆ بەڕێوەچوو، لە كۆبونەوەكەدا پەرلەمانتارانی نوێ كە ژمارەیان 64 پەرلەمانتار بوو لەجێگەی پەرلەمانتارە دەستلەكاركێشاوەكانی فراكسیۆنی سەدر سوێندی یاساییان خوارد. 20 لەو پەرلەمانتارە نوێیانە لەسەر شەش لایەنەكەی نێو لایەنەكانی چوارچێوەی هەماهەنگی هەژمار دەكرێن و ئەوانی تریش سەربەخۆ و سونەكانن.\nبەو هەنگاوەی ئەمڕۆی پەڕلەمانی عێراق كە هاوپەیمانەكانی پێشووی سەدر كە پارتی و سوونەكان بوون بەشدار بوون، بەتەواو بوونی سەدرییەكان لە پەڕلەمان چەقبەستووی سیاسی كۆتایی پێهات. هەروەك چۆن كۆتایی بەم پرۆژەیەش هێنا كە سعودیە و ئیمارات و توركیا بە پشتیوانی ئەمریكا دایان رشتبوو بۆ لاوازكردنی هەژمونی ئێران، ئەویش لەرێی پشتیوانی هاوپەیمانی رزگاری نیشتیمان بە سەرۆكایەتی سەدر، بەجۆرێك جارێكی تر ئێستا زۆرینەی پەرلەمانی كەوتەوە دەست لایەنەكانی نزیك لە ئێران.ئێستا لە ڕووی یاسایی و سیاسییەوە رێگا لەبەردەم چوار چێوەی هەماهەنگی بە پشتیوانی یەكێتی و بەشێك لەلایەنەكانی تر و، ڕازی بوونی سووننەكان ئاسان بووە بۆ دانانی كاندیدێك بۆ پۆستی سەرۆك وەزیران، ئەوەشی دەمێنێتەوە یەكلاكردنەوەی پۆستی سەرۆك كۆمارە لە نێو كورد.\nبەگوێرەی شیكردنەوەی ستاندەر، لەم قۆناغە نوێیە دوای سەدر، كە ئێستا تەنها شەقامێكی تووڕە و نارازی بەدەست ماوە و، پێشناچێت وا بەئاسانی بهێڵێت نەیارە سەرسەختەكەی كە نووری مالیكیە حكوومەتی نوێ بە ئاسانی پێكبهێنێت، دووەم زەرەر مەندترین لایەن پارتی دیموكراتی كوردستان دەبێت، بەو پێیەی ئێستا سێ مەرجی بۆ پێكهێنانی حكوومەتی نوێ هەیە كە ئەگەری زۆرە جێبەجێ نەكرێن.سەرچاوەیەكی ئاگادار بەستاندەری راگەیاند، پارتی داوای كردووە چوارچێوەی هەماهەنگی پشتیوانی كاندیدەكەی بكات، بەڵام داواكە ڕەتكراوەتەوە، دواتر داوای كردووە رێگای پێبدرێت كاندیدەكی بگۆڕێت بۆ ئەوەی بتوانێت بەكاندیدێكی بەهێزتر كێبركێی كاندیدی یەكێتی بكات، ئەو داوایەش رەتكراوەتەوە، دوایین داواكارییشی گۆرینی بەرهەم ساڵح بووە لەلایەن یەكێتی، بۆ ئەمەش چوارچێوەی هەماهەنگی وتوویانە ئەمە لای یەكێتی خۆیانە. سەبارەت بە دوو داواكاریەكەی ترییش سەرچاوەكە وتی، داوای 200 ملیار دینارەكەی مانگانە و هەڵوەشاندنەوەی بریاری دادگای فیدراڵییان كردووە، كە ئەمانەش رەتكراوەتەوە.\nبەو پێیەش بێت، لایەنەكانی پێكهێنەری حكوومەت سەرجەم داواكارییەكانی پارتی رەتدەكەنەوە، لەو دۆخەش پارتی دەبێت هاوشێوەی سەدر بایكۆتی پرۆسەی سیاسی بكات، یاخود بە لاوازی بچێتە ناو حكوومەت، كە چاودێران پێیان وایە بە لەبەرچاوگرتنی بڕیارەكانی پێشووی پارتی ئەگەری دووەم نزیكترە بەشداری ئەمڕۆشیان لە دانیشتنی پەڕلەمان ئاماژەیەكی ڕوونی ئەم بۆچونەیە.\nبڵاوکراوەی پێشوومەهێڵن نەوتی سەدەی نوێ منداڵەکانتان و داهاتوویان بکوژێت\nبڵاوکراوەی نوێتربریتانیا لە بازنەی شەڕی ڕوسیاو ئۆکرانیا


سه‌رۆک ئۆباما ده‌ڵێت زۆر نیگه‌رانی کۆبانیـیه\nسه‌رۆکی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا براک ئۆباما ده‌ڵێت زۆر نیگه‌رانه سه‌باره‌ت به شاری کۆبانی که له ئێسـتادا شه‌ڕوانانی کورد به‌رگری لێده‌که‌ن تاوه‌کو نه‌که‌وێته ژێر ده‌سـتی چه‌کدارانی داعشه‌وه.\nسه‌رۆک ئۆباما له‌گه‌ڵ زیاتر له 20 سه‌رکرده‌ی له‌شـکری وڵاتاندا کۆبووه‌وه له بنکه‌یه‌کی هێزی ئاسمانی له ده‌ره‌وه‌ی واشنتنی پایته‌خت بۆ وتووێژکردن سه‌باره‌ت به توندڕه‌وان.\nسه‌رۆک ئۆباما ده‌ڵێت له ئێستادا 60 وڵات به‌شـدارن له‌م هاوپه‌یمانێتیـیه‌دا به‌م زیاتر له 20 ئه‌ندامه‌ی ئێسـتا له‌م کۆبوونه‌وه‌یه‌دان، له‌وانه عێراق، وڵاتانی عه‌ره‌بی، تورکیا، هاوپه‌یمانێتی ناتۆ و هاوبه‌شه‌کانی تریشمان له سه‌رانسه‌ری جیهاندا.\nهاوکاتی ئه‌م کۆبوونه‌وه‌یه دوکه‌ڵ به‌ری ئاسمانی شاری کۆبانی گرتبوو له ده‌مێـکدا توندڕه‌وانی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی به‌رده‌وامن له هه‌وڵه‌کانیان بۆ کۆنترۆڵکردنی ئه‌م شاره‌ی سه‌رسنووری تورکیا.\nسه‌رۆک ئۆباما ده‌ڵێت " ناکرێت ئه‌مه ته‌نها له ڕێی ئۆپه‌راسیۆنی له‌شـکریـیه‌وه بکرێت، پـێویسته هه‌ڵمه‌ته‌کان هه‌موو ڕه‌هه‌نده‌کانی هێز و ده‌سه‌ڵاتمانی تیادابێت. پـێویسته کارێـکی باشتر بکرێت له ڕوانگه‌ی ئاڵوگۆڕکردنی ڕوانینه‌کان بۆ ئه‌وانه‌ی ئێسـتا سه‌رنجیان داوه‌ته شه‌ڕکردن له ناو عێراق و سوریادا.\nپه‌نتاگۆن ده‌ڵێت فڕۆکه جه‌نگیـیه‌کانی ئه‌مه‌ریکا و عه‌ره‌بسـتانی سعودیـیه، هه‌ردوو ڕۆژی دووشه‌ممه و سێشه‌ممه 21 هێرشی ئاسـمانیـیان کردووه و به‌ره‌و پـێشـچوونه‌کانی داعشیان ڕووه‌و کۆبانی خاوکردووه‌ته‌وه.\nڕاپـۆرتی شه‌ڕی دژی داعش


دەستپێکردنی چاکسازی ناو پەرلەمان\n874 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nپاش ئەوەی لە دانیشتنی رۆژی ١٨ ی شوبات وەک دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستان ، لە لایەن زۆرینەی پەرلەمانتارە بەڕیزەکانی کوردستان ، متمانەمان پیدرا، لەگەل بەریزان سەرۆک و سکرتیری پەرلەمانی کوردستان دەستمان بە گرتنە بەری ڕی و شوینی ئیداری پیویست کرد بۆ شەفافیەتی زیاتری کاری پەرلەمان و هەرچی زیاتر باشتر ریکخستنەوەی کاروباری ئیداری پەرلەمان و چەسپاندنی دادپەروەری و شەفافیەتی زیاتر و نەهیشتنی بەهەدەردانی سامانی گشتی و ریکخستنەوەی خەرجیەکان.\nوەک دەستەی سەرۆکایەتی ئیستای پەرلەمان ، لە خۆمانەوە دەستمان پێکرد و ئەو کراوەییەی لەدەسەلاتی سەرفی دارایی و هاوکارییەی کە دەستەی سەرۆکایەتی هەیبووە نەمانهێشتووە. لە رۆژانی رابردوو، لەگەل سەرجەم راویژکارەکان و بەریوەبەرکانی ناو پەرلەمان کۆبووینەتەوەو ئەم سیاسەت و شیوەی کارەمان بۆ روونکردوونەتەوە. رامانگەیاندووە ، بەرزکردنەوەی پلە ، بە میزاج و نایاسایی بە تەواوەتی رەتدەکەینەوە، دیاردەی واستەو واستەکاری ، بە هەدەردانی بودجەو میزاجیەت لە هاوکاری و ئیمتیازات بە تەواوەتی رەتدەکەینەوە.\nلە کۆبوونەوەی رۆژی ٢٧ ی ٢ ی ٢٠١٩، لەگەل سەرجەم سەرۆک فراکسیۆنە بەریزەکانی پەرلەمانی کوردستان ، پێمان راگەیاندن کە بە بێ هیچ جیاوازییەک ، بۆ کاری پەرلەمانتاری پرەسنیپی دادپەوروەری بەرامبەر سەرجەم پەرلەمانتارە بەریزەکان دەگرینە بەر. پێمان راگەیاندن ، بە پیچەوانەی خولەکانی دیکە ریگا نادەین لە بودجەی گشتی هاوکاری بێ بنەما بە بیانوی جۆراوجۆر بۆ پەرلەمانتار خەرج بکریت، ریگا نادەین لە سامانی گشتی بابەتی ئۆتۆمبیل کرین رووبدات. لە بری ئەوە ، پیشنیارمان بۆ کردوون کە شەفافانە ، مانگانە بری %٢ ی موچەکانیان بخریتە سندوقیک و پەرلەمانی کوردستانیش بە هەمان بڕ، هاوکاری ئەو سندوقە بیت بۆ حالەتی تەندروستی و حالەتی لە ناکاو و پێویستیان. ئەمەش بۆ بنبر کردنی بە هەدەردان و بریاری میزاجیانە. بۆ کاروباری گواستنەوە و کاری رۆژانەی پەرلەمانتاران و هاتوچۆی شارو شارۆچکەکان و بەسەرکردنەوەی هاولاتیان ، پیمان راگەیاندن کە چاوەریی ئەوە نەبن لە بودجەی پەرلەمان ئۆتۆمبیل دابین بکریت، لە بری ئەوە چەند پیشنیاریکیان پیدراوە ، کە بە قیستی مانگانە لە موچەکانیان ، بە زەمانەتی پەرلەمان ئۆتۆمبیل بۆ خۆیان دابین بکەن .\nشیوازی کاری ئیمە شەفافانە بەردەوامە بۆ ئەوەی پەرلەمانیکی بەهێز و کراوەمان هەبیت. پرس و راویژ بە فراکسیۆنە بەریزەکان بۆ کاروباری پەرلەمان و ئیدارەدانی نەهجی ئیمەیە.


زایینی: ٠٦-٠٣-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١٢/١٦ - ١٠:٣٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nئەوەی لە نووسراوە مێژووییەكاندا لەهەمبەر بابەتی فیمینیستیەوە بەرچاو دەكەوێ و هەروەهاش لە قسە و باسە فیمینیزمییەكاندا هەموو كاتێك بە شێوەیەكی جیدی ئاوڕی لێدەدرێتەوە، پێویستیی فێركردن و بارهێنانی بوارە جۆراوجۆرەكان بۆ ژنان و كچانە. مافی خوێندنیش گرینگترین مژار بووە و ئیستاكەش هەر بەردەوامە.\nنیزامی پیاوسالار بە لەپەراوێز خستنی ژنان لە خوێندن و بارهێنان لە قۆناغە جۆراوجۆرە مێژووییەكاندا، كەڵكی وەرگرت و پوانگەلێكی وەدەست هێنا، تاكوو لەو ڕێگەیەوە زیاتر توێژی ژن بچەوسێننەوە و دەسەڵاتی كۆمەڵگا بەدەستەوە بگرێ. هەوڵدانیان بۆ بەدەستەوەگرتنی دەسەڵات كە لە بنچینە و ڕیشەی سەرهەڵدانی نیزامی پیاوسالاری و مڵكداریەتی تایبەتی بووە و هەر لە سەرەتای سەرهەڵدانی ئەم قۆناغە كە هێشتا ژنان سەربەخۆیی خۆیان لەدەست نەدابوو، بەرۆكی گرتن و لە بەرژەوەندی ئەم نیزامەدا بۆ ئەوەی كە بەربەرەكانێی دەسەڵات تەنیا لە نێو ڕەگەزی نێردا قەتیس بێتەوە و كارەكانی خۆیان ئاسانتر بكەنەوە. هەموو كاتێك خووی لەسەرەخۆ بوونی ژنان هەوڵی دۆزینەوەی ڕێكار و چارەسەرگەلێكی پوزەتیڤ بووە بۆ لەناوبردنی كێشەكان و بەربەرەكانێ كردن لەگەڵ ڕووداوە جۆراوجۆرەكاندا و پیاو هەموو كاتێك بەشەڕ و كێشەنانەوە و دانانی بەربەست لەسەر ڕێگەی بەرامبەری، مەترسییەكی گەورە بووە بۆ پەرەدان بە دەسەڵاتخوازیی پیاوان و ئەگەریش ژنان لەو قۆناغەدا توانای بەرابەری و ئەكتیڤ بوونی خۆیان دەرخستبا، بە سانایی دەیانتوانی دەسەڵاتخوازی و ئاسایشی پیاوان تووشی ئاڵۆزی بكەن.\nئەم ڕێكارە زیرەكانە دەتوانێ هەمان ئەو بابەتگەلە بێت كە بە ناهەقی لە پەیڤی پیاوانەدا بە نێوی مەكری ژنانە باسی لێوە دەكەێ. بە پەراوێز خستنی ژنان لە بەدەستهێنانی ئاگایی و فێربوون، هەلی دەركەوتنی بیرۆكەكانیشیان لێ‌سەندراوەتەوە و ئەم لەپەراوێزخستنە تا سەدەی بیستەمیش لە زۆربەی وڵاتاندا، دژ بە ژنان پێڕەو كراوە و شتێكی باو و ڕەوا بووە لە نێو كۆمەڵدا و تا بە ئەمڕۆكەش لە نێو بەشێك لە كۆمەڵگە گەورەكان و بە ڕواڵەت پێشكەوتووەكانیشدا (بۆ نمونە وڵاتێك وەك ئێران) بە شێوەیەكی بەربڵاو دەبینرێت. بەڵام ژنانیش لەو ساڵانەدا بێكار دانەنیشتوون و زیاتر لە سێ سەدەیە تێكۆشانی بەربڵاوی فیمینیزمییان دەست پێكردوە و توانای وەرگرتنەوەی مافی خوێندنیان بووە.\nژنانی چینە جۆراوجۆرەكان، كە لە بوارگەلێكی جۆراوجۆرەوە وەك دانانی كلاسی ئاموزشی، بەدواداچوونی خواستە كۆمەڵایەتی و سیاسیەكانیان، فشارهێنان بۆ سەر نیزام و كولتوورە دواكەوتووەكان، و... بە قەبووڵكردنی زۆر باجی گەورە توانیویانە نیزامی پیاوسالاری ناچار بە گەڕانەوە بكەن و مافە بنەڕەتییەكانی خۆیان، بەتایبەتی مافی خوێندن بەدەست بێننەوە.\nبەڵام نیزامی پیاوسالار بە كەڵك وەرگرتن لە دەسەڵات و كولتوورە نەریتییەكان لە بوارگەلێكی دیكەوە كەوتەوە مەیدانی بەربەرەكانێ، تا هەوڵە فیمینیزمییەكان كە لە كۆمەڵگا جیاوازەكانەوە سەریان هەڵداوە بخەنەوە پەراوێز و گۆشەگیریان بكەنەوە. بەڵام بەخۆشییەوە ئەم هەوڵانە نەك نەبوونەتە كۆسپ، بەڵكوو هۆكاری چارەسەرین. هەرچەندە ئەمڕۆكە بە تێكۆشانی فیمینیستەكان پێڕەوگەلێكی كردەیی و نوسراوەیی كە ژنان لە خوێندن دوور دەخاتەوە لە بەین چووە، بەڵام هەنووكەش دەتوانین بڵێین كە ئەم هەڵاواردنانە لە نێو كۆمەڵگە جیاوازەكان و بە تایبەت كۆمەڵگا نەریتییەكاندا هەر ماوون و تەنیا جۆر و شێوازی هەڵاواردنەكە گۆڕدراوە و ڕواڵەتێكی دیكەی بەخۆوە گرتووە و لە قەوارەیەكی دیكەدا مانەوەی خۆی دەپێوێ و هەوڵ بۆ لەپەراوێزخستنی ژنان لە بەدەستهێنانی ئاگایی و بەرزكردنەوەی ئاستی زانیاری و...، لە قەوارەگەلێكی نوێ و بەنێو پێشكەوتوودا، دەدا.\nئەمڕۆكە لە وڵاتە پێشكەوتووەكان و لە حاڵی پێشكەوتندا، بارهێنان و بەرزكردنەوەی پێگەی ژنان ئەركێكی کۆمەڵایەتییە، كە ئەمەش بەهەوڵ و تێكۆشانی ڕێكخراوە فیمینییستیەكان و ژنانی هەڵسوڕ و بەتوانایە، كە توانیویانە لایەنە دوگم و وشكەكانی نیزامی پیاوسالاری تێك بشكێنن.\nبەڵام ئەم پێگەیاندن و بارهێنانەش لە كۆمەڵگا نەریتییەكاندا لە فێركردنێكی ئاكادیمیكیدا كورت كراوەتەوە و هەڵاواردنەكە گۆڕدراوە و بەم شێوەیە ژنان مافی خوێندنیان هەیە، بەڵام تەنیا لە ئاستی خوێندنی ئاكادیمیكی و بەس.\nئەمە لەحاڵێكدایە كە ئەمڕۆكە خویندنی تیۆری و ئاكادیمی وڵامدەری پێداویستیەكانی هەر تاكێك نیە. لە لایەكەوە هەنووكە كولتووری دژ بە ژن كە بە بیرۆكە خەیاڵییەكان و بەناهەق لە نیزامی پیاوسالاردا دەبیندرێت و لە قۆڵایی ڕوانگەی كۆمەڵگا جوراوجۆرەكاندا ماوەتەوە و لە لایەكی دیكەوە دەستڕاگەیشتن بە ئاگایی تیۆریی و ئاكادیمیكی بۆ هەموان ئاسان بووە، كە ناكرێت وەك پوانێك كە پیاوان بە ژنانی دەدەن، بێتە ئەژمار. پیاوان و ژنان لە یەك ئاستدا توانای دەستڕاگەیشتنیان بە ئاگایی ئاكادیمی هەیە، بۆیە بەرزبوونەوەی ئاستی ئاگاییش بە یەك ئەندازە دەچێتە سەرەوە و ڕوانینە بەرتەسكەكانی نیزامی پیاوسالاری لەبەین دەبا.\nدیارە بە بەرتەسك كردنەوە و چوارچێوەدانان بۆ ژنان لە بوارە جۆراوجۆرەكانی ئاستی كۆمەڵایەتی و سیاسی لە كۆمەڵدا، دەتوانێ بایەخی خوێندنە ئاكادیمییەكانی ژنان بەرێتە ژێر پرسیار و كۆمەڵگا زیاتر بەرەو ئاڵۆزی بەرێت.\nئەمڕۆكە بەدەستهێنانی ئاگایی و پێگەیاندن، گرینگی تایبەتی خۆی هەیە و ڕێكخراوە فیمینیستیەكان بە بەدەستهێنانی تەنیا مافی خوێندن، نیزامی پیاوسالاری بەتەواوی بنبڕ ناكەن و ئەم نیزامە بە پانتایی تێكۆشانە فیمینیستیەكان بۆ بەدەستهێنانی مافی خوێندن بۆ ژنان، ئەم مەیدانەی چۆڵ كردووە و بەربەرەكانێكەیان لە لایەكی دیكەوە دەست پێكردووە و نابێ ئەوە لە بیر بكرێت كە ئەم نیزامە بە درێژایی سەدەكانی پێشوو دەستی داوەتە هەر فرت و فێڵێك تاكوو بتوانێ دەسەڵات و بەرژەوەندیی خۆی بپارێزێت.\nئەمڕۆكە نیزامی پیاوسالار لە هەوڵی ئەوەدایە تا بە پەراوێزخستن و لە ژێر گوشاردانانی ژنان لە كۆمەڵگادا، دیسانەوە بیانگێڕێتەوە چوارچێوەی ماڵداریەتی و ئیمكانی بەدەستهێنانی ئاگایی كۆمەڵایەتی و سیاسییان لێ زەوت بكات. بە كورتی ئاگایی ئاكادیمیكی ژنان بێ‌كەڵك بكات.\nئەم پێشهاتەش بەشێك لە ژنانی خوێندەوار كە ساڵانێكە خوێندنی ئاكادیمیكی تەواو دەكەن و پسپۆڕی بەدەست دێنن، بە هۆی بوونی ئاڵۆزی و گیر‌وگرفتی كۆمەڵایەتی و لۆمە كردنی كۆمەڵگای پیاوانە، ماڵداریەتیان لە لەنێو كۆمەڵدا بوون، پێ باشتر بووە. هەڵبەت بە بوونی ئەم بەربەستانەش بەتەواوەتی نیزامی پیاوسالاری نەیتوانیوە لەو كردەیەی خۆی سەركەوتن بەدەست بێنێ.\nلە درێژەی تێكۆشانە بەربڵاوە كۆمەڵایەتییەكانی ژنان و لەمەیدان بوونی ڕێكخراوە كۆمەڵایەتییە ئەكتیڤەكانی بزاڤی ژنان كە هەوڵیان بارهێنان و پێگەیاندن و بردنەسەری ئاگایی ڕەگەزی ژنان و بەدەستهێنانەوەی مافی ژنان و... بووە، هۆكارێكن بۆ ئەوەی كە ئەمڕۆكە ژنان بە هێزێكی زیاترەوە بتوانن بەربەرەكانێ لەگەڵ نیزامی پیاوسالار بكەن و مەیدان لە بەرژەوەندیی ئەو نیزامە چۆڵ نەكەن.\nئامادەیی و بەهێزیی پسپۆڕانی ژن لە بوارە جیاوازەكان، ڕۆژنامەنوسان و مامۆستایانی ژن، تێكۆشان لە بزاڤە فیمینیستیەكان و...، كۆسپێكی بەهێزی پێشگیری لەبەرەوپێشچوونی دووبارەی نیزامی پیاوسالارین.\nهەر بەو شێوەیەی كە باسمان كرد نیزامی پیاوسالار لە هەوڵی ئەوەدایە تا بە پەراوێزخستن و لەژێر فشاردانانی ژنان لە كۆمەڵگا و بنەماڵەدا، ئیمكانی بەدەستهێنانی ئاگایی كردەیی و تاقیكاری لە ژنان وەربگرێتەوە و بەجۆرێك لە جۆرەكان هەوڵدانی ئاكادیمی و زانستی ژنان بخاتە ژێرپرسیارەوە.\nیەكێك لە پرسیارەكان كە لەم ڕاستایەدا دێنە پێشەوە ئەوەیە، كە ئایا نیزامی پیاوسالار بە چ شێوەیەك لەم كارەدا سەركەوتن بەدەست دێنێ؟\nنیزامی پیاوسالار بە هەڵگەڕانەوەی كۆمەڵگا بۆ قەبارە هەڕەشەكەرەكەی و لەپەراوێزخستنی ژنان و دروستكردنی نائەمنی لەسەر ڕێگەی پێشڤەچوونی ژنان‌و كچان، ئەم بیرۆكەیەی گەشە پێداوە كە ژنان بۆ پاراستنی ئەمنیەت و ئاسایشی خۆیان باشترە لەپەراوێزخراو و لە ماڵەوە بن، تاكوو لەو ڕێگەیەوە دووبارە هەلێكی دیكە لەژنان وەربگرنەوە، لە هەمبەر بەدەست هێنانی ئاگایی كۆمەڵایەتی و سیاسی، بۆ سەروەری نیزامی پیاوسالاری.\nئەگەر بە وردی چاو لێبكەین دەبینین كە كۆمەڵگای نائەمن هەروەك چۆن بۆ ژنان ترسناكە بۆ پیاوانیش ترسناك دەبێ و ئەگەر تەنیا هێزی جەستەیی و فیزیۆلۆژیی پیاوانە، كە پیاوان لە ترس دوور دەخاتەوە، ئەوا ژنانیش دەتوانن ئەو هێزە بەدەست بێنن، كە بە كردەوەش ئەم بابەتە دەركەوتووە.\nئەمڕۆكە بیرۆكەی لاوازبینینی ژن، بە ڕوانگەیەكی كۆن و دواكەوتوو دێتە ئەژمار و زانستە سروشتییەكانیش دەریان‌خستوە كە تواناییە فیزیۆلۆژییەكان بە هیچ جۆرێك ناتوانن هۆكارێك بن بۆ بەهێزی یا لاوازی ژنان لە چاو پیاوان.\nئەم هۆكارگەلە نیزامی پیاوسالاریان ناچار بە خستنە ڕووی پیلانگەلێكی نوێ بۆ لەپەراوێز خستنی ژنان كردووە و یەكێك لەم پیلانانە دروستكردنی كەشی نائەمنی بۆ ژنان و دانانی ڕۆڵی پاسەوان بۆ پیاوانە و گەورەترین هەڵگری ئەم بیرۆكەیەش كۆمەڵگا و بنەماڵەی نەریتین.\nبەو ئەندازەیەی كە پیاوان توانای بەرگریكردن لە خۆیان هەیە، ژنانیش ئەو توانایەیان هەیە و لە لایەكی دیكەشەوە درووستبوونی ڕێكخراوە فیمینیستیەكان بۆ بەربەرەكانێ لەگەڵ ئەم نائەمنییە ئامانجدارەش، دەتوانێ كۆمەكێكی گەورە بێت بۆ داماڵینی نیزامی پیاوسالاری.\nلە قۆناغی ئێستادا زیاد لەوەی بەدەستهێنانی ئاگایی ئاكادیمی بۆ مرۆڤەكان پێویستە، بەدەستهێنانی ئاگایی كۆمەڵایەتی و قەوارەی كۆمەڵایەتی كۆمەڵگا و دەوروبەری ژیان پێویستیەكی زیاتری بەرەوپیشچوونە. لە حاڵێكدا نیزامی پیاوسالار لە لەپەراوێز خستنی ژنان سەركەوتن بەدەست بێنێ، دەرفەتی مەترسیهێنەر لە بەرەوپێشچوونی ژیان، هەم بۆ ژن و هەم بۆ پیاو، دێتە پێشەوە و دەبێ لەبیرمان نەچێ كە كۆمەڵگای نابەرانبەر و تووش بوو بە پەراوێز نشینی، كۆمەڵگایەكی نەخۆشە و پێویستی بە چارەسەری بنەڕەتییە.\nسەرجاوە: ئینتێرنێت، "تریبون فمینیستی ایران"


شاره‌وانی كه‌ركوك ئاگاداری چۆنێتی جێبه‌جێكردنی پرۆژه‌كانی شاره‌كه نییه\nشاره‌وانی كه‌ركوك ئاگاداری چۆنێتی جێبه‌جێكردنی پرۆژه‌كانی شاری كه‌ركوك نییه‌و به‌بێ گه‌ڕانه‌وه بۆیان كاره‌كان ئه‌نجامده‌درێت.\nسه‌ردار عه‌لی، به‌ڕێوبه‌ری شاره‌وانی كه‌ركوك، له لێدوانێكیدا بۆ (هه‌واڵ)، رایگه‌یاند:”ئه‌و پرۆژانه‌ی له كه‌ركوك جێبه‌جێده‌كرێت وه‌كو شاره‌وانی هیچ زانیارییه‌كمان له‌سه‌ری نییه”، ئه‌وه‌شیخسته‌ڕوو:”به‌پێی ئه‌و رێكارانه‌ی هه‌یه پێویسته شاره‌وانی پرۆژه‌كانی خۆی دابنێت و تاكو بودجه‌ی بۆ دابنرێت و بدرێته ته‌نده‌ر بۆ جێبه‌جێكردنی، به‌ڵام له ئێستادا له پارێزگاوه بڕیاره‌كان ده‌رده‌چێت و جێبه‌جێده‌كرێن”.\nبه‌وته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌وانی كه‌ركوك، به‌شێك له‌و پرۆژانه‌ی له كه‌ركوك جێبه‌جێده‌كرێن نه ده‌زانین كێ ده‌یكات و نه‌ده‌شزانین چۆن دراوه به ته‌نده‌ر و ئالیه‌تی كاركردنیان چۆنه، هه‌روه‌ها باسی له‌وه‌شكرد:”به‌پێی رێكاره‌كان ئه‌و پارانه‌ی ره‌وانه ئه‌كرێت هه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ك به‌رنامه‌ی خۆی دائه‌نێت و به‌پێی پلانه‌كان پاره‌ی بۆ خه‌رجده‌كرێت به‌ڵام ئێستا پرۆژه‌كان خۆیان جێبه‌جێیده‌كه‌ن و ئێمه ئاگادارنین”، وتیشی:”ئه‌و كارانه‌ی جێبه‌جێیده‌كه‌ن كاری شاره‌وانییه، كه‌چی ئێمه ئاگامان لێیی نیه و خۆیان ده‌یكه‌ن”.\n11/24/2018 12:58:40 AM


Theinstapic | ♥stranger - نامۆ - غرباء♥ @muhammad._.abdulrahman Instagram Profile\n♥stranger - نامۆ - غرباء♥\nmuhammad._.abdulrahman Instagram Posts\n" محمد عبدالرحمن " ـ بۆ بـینـینے بابـەتے ئایـنے بانگەواز بۆ ئیسلام قورئان و سونەت وەڵامدانەوەی گومانەکان ↩ زیــاتـر ببیـنە\n▫عبدالله ـی ڪوڕۍ موبارەڪ بەڕەحمەت بێت دەی فەرموو: زوهدو لە خوا ترسان دەسەڵاتێڪە ڪە لەسەرو دەسەڵاتی پاشاو ڪاربەدەستانی دونیاوەیە ، چونڪە ڪەسی لە خوا ترس تەنها پێویستی بە الله ـیە ﷻ بەڵام پادشاو ڪار بە دەستان پێویستیان بە خەڵڪییە .. ▪بۆیە ڪاتێڪ لێیان پرسی خەڵڪی ڪێن؟! ▫فەرمووی: زاناڪانن * ▪وتیان ئەی پاشا ڪێیە؟! ▫فەرمووی: لە خوا ترسەڪانن .. ▪وتیان ئەی ڪەسی بێ نرخ ڪێیە؟! ▫فەرمووی: ئەوانەن ڪە بەهۆی دینداریەوە ڪاسبی ئەڪەن و خۆیان بەخێو ئەڪەن .. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ * بۆیە فەرموی زاناڪان بریتین لە خەڵڪ ٫ لەبەر ئەوەی ڪە شوێنێڪ زانای تیا نەبوو ئەو شوێنە ئەبێتە جاهل خانەو دینیان نامێنێ ، بۆیە باش بوونی خەڵڪ بە بوونی زانایانەوە ئەوەی ئەمڕۆش ئەی بینین لە ڪوفرو ئیلحاد و بێ ڕێزی بەرامبەر بە ئیسلام هۆڪاری ئەوەیە ڪە زاناو مامۆستا نەماون ڪە لەسەر ڕێبازی رسول الله بن بەڵڪو بەناو زاناڪان خۆیان بەشێڪن لەم ئیلحادو بێ ڕەوشتیەی ئەبینرێت ، مەرجیش نییە ئەوەی عەمامەیەڪی لەسەر ڪرد زانا بێت ، زۆرجار بەهیمەیەڪ دەرئەچێت .. » والله المستعان ..\n» ووتەیەڪۍ زێڕین .. ▫ٳمام ٲحمد ـۍ ڪوڕۍ حنبل رحمة الله تعالۍ علیە فەرمووۍ: «سۆزو بەزەیی اللە لە بەندەیەڪ بێت حەق نەبێت گوێی پێ نادات شوێن پێشینی چاڪ ڪەوتووە ٫ دەستی گرتووە بە سوننەتەوە ٫ ئیقتیدا بە پیاو چاڪانەوە دەکات ٫ وە دوورە پەرێزە لە ڪەسانی داهێنەرو بیدعەچۍ و تەرڪی دانیشتن و ڪۆڕو ڪۆبوونەوەیان ئەڪات و قسەو گوفتاریان لێ دادەبڕێت ٫ بەهیوای داخوازی و نزیڪ بوونەوەی لە اللە و بۆ سەرخستن و سەر بڵندڪردنی دینەڪەی پشت بە اللە دەبەستێت». ▫پاشان فەرمووۍ: «یا اللە گومڕایی مورجیئەکان پوچ بڪەرەوە ٫ فێڵی قەدەرییەڪان ئاسان بڪەرەوە ٫ دەوڵەتی ڕافیزە لەناو بەرە ٫ شوبهەی ئەوانەی خاوەن ڕەئین پووچ بڪەرەوە ٫ سەلامەتمان بڪە لە ڪەیدۍ خوارجەڪان ٫ یا اللە تۆڵە لە جەهمییەڪان بڪەرەو پشتیان بشڪێنە». ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ || طبقات الحنابلة ترجمة أحمد بن جعفر الإصطخري ..\nدادوەرییەکی خراپ دەکەن !! 🔻 لینکی ڤیدیۆ لە یوتوب 🔻 https://youtu.be/jnkLZapvyIs\nحـەفصــەی ڪچی سیـرین دەم وچـاوی دائەپـۆشی ڪە پیـرەژن بـوو .!! پێیــان ئەوت خـــوای گەورە فەرمــــویەتی : (( فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَن يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ )) بۆ ئەو ئافرەتانەی پیرن ئومێدی شوڪردنیان نەماوە هیچ تاوانێڪیان لەسەر نیە ئەگەر هەندێڪ لەپۆشاڪةڪانیان لابەرن ڪەدەست و دەموچاویانە .. ئەویش پێیانی ئەفەرموو : دە ئایەتەڪە تەواو بڪەن ڪە خــــــوای گەورە فەرمـــوویەتی : (( وَأَن يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَّهُنَّ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ )) ( النور : 60 ) بەلام خۆ ئەگەر لایان نەبەن و داپۆشراو بن ئەوە چاڪترە بۆیان خــــــوا بیسەری زانایە . ڪەچی ئافرەتانی ئەمڕۆ موناقەشەی دروستیەتی ڪابۆ و جلی ڪورت دەڪەن و خیـلافیان لەنێـــوان خـــــــۆیاندا دروستڪردوە ...!!\nنائومێد مەبن ئەی بەندەکانم !!\nالله اکبر ☝\nحسبنا الله ونعم الوکیل☝\nڪۆمەڵ ڪوژی موسڵمانــان دەستی پێګرد. لە هەموو جیهــان لەشرق تاوەڪو غرب هەڵمەتی ڪوشتن و بڕینی ئەهلی ئیمان دەستی پێڪرد.. من پێش چەند مانگێک پۆستم لەسەر هرج .. واتە القتل ڪرد گووتم بەرەو ڪووشتنی زۆر زــیاتر ئەچین ئێستاش وا زۆر خراپتر بوە وە زۆر خراپتریش ئەبێت بەڵام، هەمووی دەرهەق بەهلی ئیمــانە بۆچی؟؟ چونڪە مهدی دەرنـــاڪەوێت تەنیــا لەو ڪاتەی زەوی پڕە لە جــــورا وظلمــا..... وێنەڪان یەڪێکیان... نیوزلندە ڪومەڵکوژی نێو مزگەوت ئاگر بــارانەڪەش سووریـــا ئەمەریکاو هاوپەیمانەکانی قتل و عامی موسڵمانان ئەڪەن... ڪێ فشەو پێکەنینی بەم قســــانە دێت با پێبکەنێت دواتر ئەبێت بگرێیت،، لینکی پۆستی پێشووتر لەسەر الهرج ... https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=224156075177219&id=100027484846027\n#بسم _الله_الرحمن_الرحيم #ئەحکامەکانی _قەزا_کردنەوەی_ڕۆژووی_ڕەمەزان #پۆستی _سێیەم ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ بەپشتیوانیی الله، لەم پۆستەدا باسی قەزا کردنەوەی ڕۆژوو دەکەین بۆ #موسوڵمانێکے _مردوو..... ئەگەر موسوڵمانێکی موەحید چەند ڕۆژێکی مانگی ڕەمەزانی فەوتاندبێت، پاشان بمرێت بەرلەوەی ڕۆژووەکانی پڕبکاتەوە، #ئایا _ڕۆژووەکەی_بۆ_دەگیرێتەوە_یان_نا؟؟ #هـەروەها _کـێ_بـۆی_بـگــرێـتــەوە؟ لەم پۆستەدا باسی دەکەین........ #سەرەتا _دەڵێین: ئەگەر موسوڵمانەکە لەبەر هۆکارێکی شەڕعیی نەیتوانیبێت ڕۆژووەکانی پڕ بکاتەوە حەتاکو مرد، ئەوا لەم حاڵەتەدا پێویست ناکات هیچ کەسێک ڕۆژووەکەی بۆ پڕ بکاتەوە یانیش خۆراکی بۆ بکاتە فیدیە؛ چونکە ئەو موسوڵمانە لەبەر هۆکارێکی ڕێگاپێدراو نەیتوانیوە بەڕۆژوو ببێت. #تێبینی : لەپۆستی دووەمدا باسی ژمارەیەک لە هۆکارە شەڕعییەکانم کرد کە ڕێگا بە موسوڵمان دەدات بۆ شکاندنی ڕۆژووەکەی. هەر کەسێکیش بە یەکێک لەو هۆکارانە ڕۆژووەکەی فەوتابێت حەتاکو مردبێت ئەوا هیچ گوناحبار نییە، پێویستیش ناکات ڕۆژووەکەی لەبری بگیرێتەوە. بۆ ئەمەش چەند بەڵگەیەکی بنچینەیی و قاعیدەمان هەیە، هەروەک نێردراوی الله -صلی الله عليه وسلم- فەرمووی: ((وإذا أمرتكم بشيء فأتوا منه ما استطعتم)). [صحيح البخاري > فەرموودەی ژمارە: ٧٢٨٨]. #واتە : ((ئەگەر فەرمانی شتێکم پێ کردن ئەوا بەپێی تواناتان جێبەجێی بکەن)). جا بەڕاستیی ئەم حەدیسە لەلایەن زانایان کراوەتە قاعیدە و بنچینەیەکی گرینگ کەوا لە هەموو عیبادەتێکدا پەیڕەو دەکرێت، بۆیەش زانایان دەڵێن ئەگەر موسوڵمانێک بەهۆی عوزرەوە ڕۆژووەکەی فەوتاند حەتاکو مرد، ئەوا گوناحبار نییە. #بەڵام ئەگەر موسوڵمانێک ڕۆژووە واجبەکانی فەوتاندبوو (وەکو ڕۆژووی مانگی ڕەمەزان، یاخود ڕۆژووی نەزر)، ئینجا دەیتوانی بیگرێتەوە بەڵام نەیگرتەوە حەتاکو مرد، لەمەدا سەلەفی ساڵح -رضي الله عنهم- خیلافیان هەیە. بەپێی لێکۆڵینەوەی من، سەلەفی ساڵح بەسەر ٤ بەرە دابەش بوونە، بەڵام دووانیان تێگەیشتنیان حەقتر و پێکاوترە لەوانی تر، کە ئەم دووەن: #بەرەی _یەکەم :: ئەوانەن کە دەڵێن موسوڵمانە مردووەکە ئەگەر هەر جۆرە ڕۆژووێکی فەوتاوی هەبێت ئەوا کەسوکارەکەی دەتوانن لەبری ئەودا بەڕۆژوو ببن، پێویستیش ناکات خۆراک بدەن بە هەژار. بۆ ئەمەش چەند بەڵگەیەک هەن: #یەک :: ئیمامی البخاري لە کتێبی سەحیحەکەی تۆماری کردووە: ((جاء رجل إلی النبي -صلی الله عليه وسلم- فقال: يا رسول الله، إن أمي ماتت وعليها صوم شهر، أفأقضيه عنها؟ قال: "نعم". قال: "فدين الله أحق أن يقضی")). [صحيح\nخالیدی كوری وه‌لید له ١٨ ی ڕه‌مه‌زاندا له‌سه‌ر جێگادا مرد...به‌ڵام پێش ئه‌وه‌ی بمرێ زۆری پێ ناخۆش بوو وه زۆر ئه‌گریا و ئه‌ی وت: من مردنێكی ترسنۆكانه مردم له‌سه‌ر جێگا! عوله‌مه‌یان ئه‌فه‌رموون: به‌ڵام ئه‌و خۆی هه‌ستی به شتێك نه‌كرد ...سه‌ركردایه‌تی هه‌موو غه‌زاكانی كرد و له هه‌موشی دوژمنه‌كانی شكاند.....به‌ڵام نه‌ئه‌بوو ئه‌و شه‌هید ببێ به‌ڵكو ئه‌بوو له‌سه‌ر جێگادا بمرێ! وه له‌سه‌رجێگاش مرد! چونكه پێغه‌مبه‌ری خوا نازناوی شمشێری خوای به (خالد) به‌خشی بوو... چۆن ئه‌بێ شمشێری خوای گه‌وره به‌ده‌ستی مرۆڤ بشكێت؟؟!! لە ڕاستیدا ئەمەش یەکێکە لە موعجیزەکانی پێغه‌مبه‌ری سەروەرمان (صلی الله علیە وسلم).. . . هەر خوێنەر مەبە بە لایک و کۆمێنت یارمەتی دەرمان بە.\n#شیرینی _دان_له_مه‌ڵاشوو_سوننه‌تێكی_فەرامۆکراو! شیرینی دان لە مەڵاشوو سوننەتێکی پێغه‌مبه‌ره صلی الله علی وسلم ،له صه‌حیحی بوخاری بەفەرموودە ژمارە(3619)هاتووه له ئه‌سماوه ره‌زای خوای لێبێت عن أسماءَ رضي الله عنها: (أنها ولدت عبد الله بن الزبير، فأتت به النبي صلى الله عليه وسلم، فوضعته في حجره فحنكه بتمرة ، ثم دعا له وبرَّك عليه) روه بخاری (3619) واتا : كاتێك كه عبدالله ی كوڕی زوبێری بوو،هێنای بۆ لای پێغه‌مبه‌ر درودی خوای لێبێت،خستیه ناو حوجره‌كه‌یه‌وه و مه‌ڵاشووی به خورما شیرین كرد،دواتر دوعای بۆ كرد و داوای به‌ره‌كه‌تی بۆ كرد)،هه‌روه‌ها بوخاری بۆمان ده‌گێڕێته‌وه بەفەرموودەی ژمارە(5045)له ئه‌بی موسای ره‌زای خوای لێبێت فه‌رموویه‌تی (ولد لي غلام فأتيت به النبي صلى الله عليه وسلم فسماه إبراهيمَ، فحنكه بتمرة ودعا له بالبركة)رواه بخاری(5045) واتا :(منداڵێكم بوو هێنام بۆ لای پێغه‌مبه‌ر درودی خوای لێبێت ناوی نا ابراهیم،مه‌ڵاشووی شیرین كرد و دوعای به‌ره‌كه‌تی بۆ كرد). مه‌ڵاشوو شیرین كردن بریتیه له جوینی شتێكه و خستنیه‌تی بۆ ناوی ده‌می منداڵ و سواندنی به چه‌ناگه و مه‌ڵاشوویدا،مه‌ڵاشوو دیوی سه‌ره‌وه‌ی ناوه‌وه‌ی ده‌مه، پێغه‌مبه‌ر درودی خوای لێبێت ئه‌و كاره‌ی ئه‌نجام داوه دواتریش ئومه‌ته‌كه‌ی شوێنی كه‌وتوون له‌سه‌ر په‌یڕه‌وكردنی ئه‌و سوننه‌ته به درێژایی سه‌دان ساڵ. له‌م دواییانه‌دا توێژینه‌وه‌یه‌ك بڵاو كراوه‌یه تێیدا باسی گرنگی شیرینی كردنی مه‌ڵاشوو ده‌كات،كه ڕه‌نگه ژیانی منداڵه‌كه له سه‌ره‌تاوه تا كۆتایی بگۆڕێت. له نێوان ساڵانی 2008 و 2010 له نه‌خۆشخانه‌ی Waikato Women’s Hospital له وڵاتی نیوزله‌ندا،توێژینه‌وه‌یه‌ك ئه‌نجامدرا له‌سه‌ر منداڵانی تازه له دایك بوو؛ئه‌وانه‌ی ماوه‌ی كۆپه‌له‌ییان ته‌واو كردبوو له سكی دایكیان و ئه‌وانه‌ی خوده‌ج،ئه‌وانه‌ی دوچاری مه‌ترسی دابه‌زینی ئاستی شه‌كری خوێن ده‌بوونه‌وه؛له‌دوای تێكچوونێكی به‌ربڵاو به ڕێژه‌ی 15% له‌شساغه‌كاندا،كه ڕه‌نگه ببێته خراپ بوونی خانه‌كانی مێش گه‌ر بێت و چاره‌سه‌ر نه‌كرێت به خێرایی – هۆكاره‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ دایكه‌كه توش بوو بێت به نه‌خۆشی شه‌كره،یان منداڵه‌گه گه‌شه كه‌م و كوڕه یان كێشی سروشتی نیه چ به زیاده چ به كه‌می،به ڕێژه‌ی دیاریكراو،ئه‌مه‌ش وا ده‌كات منداڵه‌كه بخرێته به‌ر شیكاری شه‌كره به یه‌كه‌ی چاودێری ورد ئه‌مه كار ده‌كاته سه‌ر شیردانی سروشتی منداڵه‌كه كه پێویستی پێیه‌تی له ڕۆژه سه‌ره‌تاكانی ته‌مه‌نیدا و دوچاری مه‌ترسی تری ده‌كات. توێژینه‌و\n🏷 َإبن الجوزی دەفەرموێت : باش بزانە الله تعالی موفەقت بکات کەوا وەرزەکانی تەمەن پێنجن : ▪ وەرزی یەکەم : لە کاتی لە دایک بوونە تاکو تەمەنی پێگەیشتن و بالغ بوون ، وە ئەوەش ، تەمەنی پانزە ساڵیە . ▪ وە دووەم : لە تەمەنی بالغ بوونیەتی تاکو کۆتایی تەمەنی گەنجیەتی ، وە ئەوەش تاکو تەواو بوونی تەمەنی سی و پێنج ساڵیە ، ( وە ئەوە تەمەنی گەنجایەتییە ) ▪ وە سێیەم : لەو کاتەوە تاکو پەنجا ساڵی تەواو دەکات ، وە ئەوەش تەمەنی چوونە نێو ساڵە و پێگەیشتنە ، لەبەرئەوە دەوترێت ( چووەتە نێو ساڵ ) لەبەرکاتی پێش ئەو کاتەیە . ▪ وە چوارەم : لە دوای پەنجا ساڵییەوە تاکو حەفتا تەواو دەکات ، وە ئەوەش تەمەنی پیرێتی ـیە . ▪ پێنجەم : لە دوای تەمەنی حەفتا ساڵیە تاکو کۆتایی تەمەن ، وە ئەویش تەمەنی پەککەوتەیە . ************************************** ───┅─═⇔⇔🗻⇔⇔═─┅─── ٚ لە خـودا ترسان و زانستی شەرعی زامنی بەردەوامی و پێکانی مەبەستن ───┅─═⇔⇔🗻⇔⇔═─┅─── **************************************** 🏷 قال ابن الجوزي : اعلم وفقك الله تعالى أن مواسم العمر خمسة: ▪ الموسم الأول : من وقت الولادة إلى زمان البلوغ، وذلك، خمس عشر سنة. ▪والثاني : من زمان بلوغه إلى نهاية شبابه، وذلك إلى تمام خمس وثلاثين سنة، (وهو زمن الشباب). ▪والثالث : من ذلك الزمان إلى تمام خمسين سنة، وذلك زمان الكهولة. وقد يقال: (كهلِ) لما قبل ذلك. ▪الرابع: من بعد الخمسين إلى تمام السبعين، وذلك زمان الشيخوخة. ▪والخامس : ما بعد السبعين إلى آخر العمر، فهو زمن الهرم. ❥


کوردیپێدیا - بەشیر خەلیل حەداد\n👫 بەشیر خەلیل حەداد | 🏷 پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nبەشیر خەلیل حەداد\nلەسالی 1956 لە قەڵای هەولێرهەولێر لەخێزانێکی دیار و بەناوبانگ و ئایین پەروەر لەدایک بووە،کەوا باپیرەی (حاجی تۆفیق)ئاسنگەریکی زۆر بەناوبانگ بوو لەدروست کردنی (هەوداس و داس و گشت پیداویستیەکشتوکاڵیەکان) هەر بۆیەزۆربەی جووتیاری گوندەکانی دەورووبەری هەولیر کارەکانیان لای ئەو بوو. د.بشیر خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی هەر لەهەولێر تەواو کردووەو پاشان چوەتەخانەی مامۆستایان لەشاری دهۆکدهۆک دواتریش لەیەکیک لەگوندەکانی چواردەورەی قەڵادزێقەڵادزێ دامەزراوە. پاشان لەساڵی 1998 بەکالۆریۆسی لەزمانی عەرەبی لەکۆلیژی پەروەردەی زانکۆی سەڵاحەددین لە هەولیر وەرگرتووە و بوەتەمامۆستا لەپەیمانگەی مەلبەندی مامۆستایان لە هەولیر و دواتر لەساڵی 2003 ماستەری لە کۆلیژی (الامام الاوزاعی)دا وەرگرتووە کە ناوونیشانی ماستەرنامەکەی (التبشیر فی کوردستان العراق بعد عام 1991)بوو، بۆ دواجاریش پلەی دکتۆرای لەهەمان کۆلیژدا بەپلەی (امتیاز) بەدەست هیناوە، کەناوونیشانی دکتۆرا نامەکەی(المسلمون بین عالمیة الاسلام وعولمة الغرب)بوو. شایانی باسە ئیجازەی عیلمیشی لەلایەن باشترین و بەریزترین مامۆستایانی هەولیر وەرگرتووە. ئیستا مامۆستای زانکۆیە لە کۆلیژی شەریعە لە هەولیر و لەهەمان کاتیشدا وتارخوینی مزگەوتی حاجی جلیل خەیاتە لە هەولیر.\nرۆژی 16-09-201816-09-2018 بووە جێگری دووەمی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Nov 8 2008 4:56PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 18 2018 11:37AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.2 23 KB Sep 18 2018 11:37AM هاوڕێ باخەوان\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 16 KB Sep 18 2018 11:37AM هاوڕێ باخەوان


کوردیپێدیا - هەڤرین خەڵەف\n✌ هەڤرین خەڵەف | 🏷 پۆل: شەهیدان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nئەمینداری گشتی حزبی سوریای ئایندە، ئێوارەی رۆژی 11-10-2019 لەکاتێکدا بە ڕێگای گشتی نێودەوڵەتی بەرەو قامیشلۆقامیشلۆ دەچوو، کەوتە بۆسەیەکی چەتەکانی هاوکاری سوپای داگیرکەری تورک کە بۆ ئۆتۆمبیلە رێگوزەرەکان دایدەنێن. شەهید بوو.\nهەڤرین ساڵی 1983 لە شارۆچکەی دێرک-ی رۆژئاوای کوردستان لە خانەوادەیەکی نیشتمانپەروەر لەدایکبوە.\nخوشکێکی شەهیدەڤو دایکی یەکێک بوە لەو کەسانەی لە ریزەکانی پەکەکەپەکەکەدا کاری کردوە و چاوی بە عەبدوڵڵا ئۆجەلانعەبدوڵڵا ئۆجەلان کەوتوە.\nهەڤرین کۆلێژی ئەندازیاری کشتوکاڵی لە حەڵەب تەواو کردوە.\nلەساڵی 2012 لەگەڵ دەستپێکردنی شۆڕشی رۆژئاوادا، هەڤرین چالاکانە بەشداری لە شۆڕشەکەدا کردوەو بەرپرسیارێتی رێکخستنی گەنجانی لەئەستۆ گرتوە.\nدواتر بۆتە بەرپرسی رێکخستنی دامەزراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی.\nپاشان بۆتە بەرپرسی ئەنجومەنی ئابوری لە شاری قامیشلۆ.\nدواتر پاش راگەیاندنی پێکهاتەی بەڕێوەبەریی خۆسەریی، بۆتە جێگری دەستەی وزە لە هەرێمی جزیرەو پاشان بۆتە هاوسەرۆکی دەستەی ئابوری لە هەرێمەکە.\nلەسەرەتای ساڵی 2018 لەگەڵ کۆمەڵێکی کەسایەتی دیکەی سوری دەستی کردوە بە دامەزراندنی حزبێکی سوری.\nرۆژی 27ی مارسی 2018 لە کۆنگرەی دامەزراندنی پارتی سوریای دواڕۆژدا کە رەققە بە بەشداری چەندین کەسایەتی کوردو عەرەب و سریانی بەڕێوەچو، هەڤرین خەڵەف وەک سکرتێری گشتی پارتەکە هەڵبژێردرا.\n⏫ پلەی پارتایەتی سکرتێر - سەرۆک - هاوسەرۆک\n🎓 جۆری خوێندن 🌱 کشتوکاڵ\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Oct 12 2019 5:32PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Oct 12 2019 11:07PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Oct 13 2019 12:20PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 25 KB Oct 12 2019 5:33PM هاوڕێ باخەوان