دووانە تەبا و ناتەباکانی مێژوویەکی ٧٥ساڵە - KDPmedia\nHomeوتاردووانە تەبا و ناتەباکانی مێژوویەکی ٧٥ساڵە\nدووانە تەبا و ناتەباکانی مێژوویەکی ٧٥ساڵە\nدووانە تەبا و ناتەباکانی مێژوویەکی ٧٥ساڵە، پوختەی ئەزموونەکان (بەشی یەکەم)\nکورتە ئاماژەیەک؛ مێژوویەک پڕ لە دووانەی تەبا و ناتەبا\nمێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە کۆمەڵەی «ژێ- کاف»ـەوە دەست پێدەکا. لەو کاتەوە هەتا ئێستا ئەو مێژووە پتر لە ٧٥ ساڵی خایاندووە. شاسواری ئەو مێژووە، واتە حیزبی دێموکرات، ئاڵاهەڵگری پرسی ڕەوای نەتەوەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و خەباتە سەرەکییەکەشی، لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ئێران بووە. بەڵام ئەو حیزبە لە نێوخۆیشیدا لە ڕووی ڕێبازی فکری و سیاسی و بەرنامەی تێکۆشانەوە، کەم وا هەبووە به‌بێ کێشە و ململانێی نێوخۆیی بووبێ. بە تایبەتی ململانێی نێوان دوو مەیلی جیاواز _من ناوم ناون مەیلە تەبا و ناتەباکان_ کە هەر دوو مەیل لە نێو حیزب و لە کۆمەڵی کوردستاندا، هەبوون. لەم وتارەدا ئاوڕێک لە چەند دەستەیەک لەو مەیلانە و ململانێی نێوانیان دەدەمەوە و، دەرسێک و ئاکامێکیش کە حیزبی دێموکرات لەو ململانێیانە وەری گرتوون یا پێویستە وەریان بگرێ، ئاماژە پێ دەکەم بۆ ئەوەی هەر وا لە خۆوە پشتیان تێنەکەین و لە داهاتووشدا چرای ڕێگای تێکۆشانمان بن:\nسەربەخۆییخوازی و خودموختاریخوازی\n(یەکەم دەرکەوتنی دووانە تەبا و ناتەباکانی ئەم مێژوویە)\nناچمە سەر ئەو هەلومەرجە ناوچەیی و نێودەوڵەتییە کە گەشەکردنی هەست و شعووری ناسیۆنالیستیی کورد و هەڵدانی بزووتنەوە نەتەوەییەکەی لێ کەوتەوە و لە ئاکامدا، ڕووناکبیران و پێشەنگانی نەتەوەیی و سیاسیی کورد لە سەرەتاوە کۆمەڵەی ژێ_کاف، دواتر حیزبی دێموکراتی کوردستانیان لە درێژەی هەمان ڕێچکەدا دامەزراند و ئاڵای کوردستانیان هەڵدا و کۆماری کوردستانیان ڕاگەیاند. باسی دەسکەوت و کار و کردەوەکانی کۆماریش ناکەم بۆ ئەوەی بابەتەکەم بەوە درێژ نەکردبێتەوە و زیاتر ئەو شتانەی مەبەستمن، باسیان بکەم.\nهێندێک لە وتارەکانی پێشەوا قازی محەمەد لە سەرەتای دامەزرانی کۆماردا، مانشێتی ڕۆژنامەی «کوردستان» لەبارەی ڕووداوی ٢ی ڕێبەندان (جێژنی ئیستیقلال و سەربەخۆیی کوردستان)، شێعر و بابەتەکانی چاپەمەنیی ئەو کاتی حیزبی دێموکرات، ئەو خوێندنەوەیان لێدەکرێ کە ئەو کارەی کراوە، ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی کوردستان یا پێکهێنانی دەوڵەتێکی سەربەخۆ بووە. هەڵدانی ئاڵا، پێکهێنانی سپای میللی، بوونی مەهاباد بە ڕووگەی خەباتکارانی پارچەکانی دیکەی کوردستان و، کۆمەڵێک کردەوە و لێدوانی دیکەی ئەو سەردەمەش، ئەو بەرداشتە بەهێز دەکەن. بەڵام هەر خودی پێشەوا، لە وتووێژە چاپەمەنییەکانی دواتریدا، باس لە خودموختاری دەکا. دەچێتە تاران و هەوڵی ڕێکخستنەوەی پێوەندییەکانی تاران_مەهاباد و قەبووڵاندنی بڕیاری خودموختاریی کوردستان بە دەوڵەتی مەرکەزی دەدا. هەر ئەو کات حیزبی دێموکرات و کۆماری کوردستان لەگەڵ هێزە دێموکرات و پێشکەوتنخوازەکانی ئەو سەردەمەی ئێران لە بەرەیەک دایە. ئەمانەش بەڵگەن بۆ ئەوەی پێناسەیەکی دیکە بۆ کۆماری کوردستان بکەین و نەک وەک ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی، بەڵکوو وەک چارەسەری پرسی نەتەوەیی لە چوارچێوەی ئێراندا خوێندنەوەی بۆ بکەین.\nئەم ناتەباییە هەست پێکراوە، ئەم دوو ڕوخسارە جیاوازەی کۆماری کوردستان لەنێو مێژوونووسان و سیاسییەکانی کورد‌دا، زۆر جار بووە بە هەوێنی لێکدانەوەی جیاواز و جاری وایە دژ بە یەک. ئەوەی بۆ خۆم پێی گەیشتووم ئەوەیە کە ڕێبەران و سەردەمدارانی ئەو کاتە، جگە لەوەی کە ئارەزووی سەربەخۆیی کوردستانیان لە دڵدا بووە، لە سەرەتاوە بە لێکدانەوەیەکی خۆشبینانە لە ڕووداوەکان، چوونەتە نێو پرسەکە. خوێندنەوەیان بۆ سیاسەتی یەکیەتیی سۆڤیەت و پشتیوانییەکەی لە حکوومەتی میللی ئازەربایجان و کۆماری کوردستان، خۆشبینانە بووە. بەڵام ڕۆژ بە ڕۆژ زیاتر لە واقیعیەتی سیاسی، لە لاوازبوونی بناغەکان بۆ ئەو سەربەخۆییەی لە سەرەتاوە بیریان لێ کردۆتەوە، حاڵی بوون. لە ئاکامدا، واقیعیتر تەعامولیان لە گەڵ ڕووداوەکان کردووە و گەیشتوونەتە ئەو قەناعەتە، لە ڕێگای پێناسەکردنەوەی وەک دەسەڵاتێکی خودموختار لە چوارچێوەی ئێراندا، لەنێو گێژاوی ڕووداو و ئاڵوگۆڕە خێراکانی نێوان ئێران و وڵاتانی دراوسێدا، ئەو جمهوورییە بپارێزن.\nدیارە ئەو ململانێیە لە نێو دوو مەیلی سەربەخۆییخوازی و چارەسەرکردنی پرسی نەتەوەیی کوردی ڕۆژهەڵات لە چوارچێوەی ئێراندا، لە قۆناغەکانی دواتریش، جاری وایە لاواز، هێندێک جار بە هێز، هەر هەبووە. ململانێی نێوان ویستێکی ڕەوای گەورە بەڵام هەتا ئێستا نامومکین، لە گەڵ ویستێکی نەتەوەیی بچووکتر بەڵام لە واقیع نیزیکتر. دروشمی ئێستای حیزبی دێموکراتی کوردستان، سەنتیزێکی ژیرانە و هەر لەو کاتەدا بوێرانەیە لە پێکەوە حاواندنەوەی ئەو دوو مەیلە: «پێکهێنانی کۆماری کوردستان لە چوارچێوەی ئێرانێکی دێموکراتیکی فیدڕاڵدا» کە بناغەکەی لە سەر «یەکیه‌تیی داخوازانە و دادپەروەرانە» دامەزرابێ. گرنگیی ئەو دروشمە لە پێداگری لە سەر»پێکهێنانی کۆماری کوردستان» دایە کە هاوکات وێڕای دابینبوونی مافی نەتەوەیی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، سیستمی حکوومەتی لەو بەشەی کوردستانیشی ڕوون کردووەتەوە و دیاریکردنی ناو و جۆری سیستمی حکوومەتیی کوردستانی نەبەستووەتەوە بە ڕەزامەندی و بڕیاری دەوڵەتی ناوەندی. هەر لەو کاتەشدا یەکیه‌تیی داخوازانە و دادپەروەرانەی وەک مەرج بۆ مانەوە لە ئێرانێکی دێموکراتیک و فیدڕاڵدا، دەستنیشان کردووە. ئەوەی کە گومانی تێدا نییە ئەوەیە کە خۆبواردنی ڕێژیمەکانی ئێران لە قبووڵ و بەڕەسمی ناسین و دابینکردنی مافە نەتەوەیەکانی کورد لە ئێران و بەردەوامبوونیان لە سەر سەرکوتی ئەو نەتەوەیە، هەروەها دژایەتیی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی لەگەڵ داننان و بەڕەسمی ناسینی ئەو مافانە، مەیلی سەربەخۆییخوازی و جیابوونەوە لە ئێران لە نێو کورددا و هەر بەم پێیە لە نێو حیزبی دێموکراتیشدا، بە هێزتر دەکەن.\nدووهەم دووانەی تەبا و ناتەبا، سەرانسەری بوون و ناوچەیی بوون\nحیزبی دێموکرات هەر لە سەرەتای دامەزرانییەوە هەمیشە لەگەڵ ئەو گرفتە بەرەوڕوو بووە کە لە لایەک بۆخۆی حیزبێکی ناوچەییە و ئەو پرسەش کە ئاڵاهەڵگرییەتی _پرسی کوردی ڕۆژهەڵات_ هەر ناوچەییە، بەڵام بەردەنگەکەی و بەرامبەرەکەی _ەو ئادرەسەی کە دەبێ وەڵامدەری ئەو داوایە بێ_ دەسەڵاتی سەراسەریی وڵاتێکی گەورەیە. چارەسەربوونی پرسی نەتەوەیی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە چوارچێوەی ئێراندا پێویستیی بەوە هەیە کە نیزامێکی دێموکراتیک لە ئێران لە سەر کار بێ کە مافی کورد قبووڵ بکا و بە ڕەسمی بناسێ و دابینی بکا. قبووڵی ئەو داوایە لە لایەن نیزامی سیاسیی ئێرانەوە، هەر یەک تاقە ڕێگای نییە. لە حاڵەتێکی تایبەتدا دەکرێ، دەوڵەتی ناوەندی زۆر لاواز بێ و بزووتنەوەی کورد زۆر بەهێز بێ و داوا و مافەکانی ئەو گەلە، بە سەر تاراندا بسەپێندرێن. بەڵام حاڵەتی هەرەباش ئەوەیە کە سیستمەکە هەم لە نێوەرۆکدا و هەم لە میکانیزمی هاتنە سەرکار و بەڕێوەچوونەکە‌یدا، دێموکراتیک بێ و وێڕای قبووڵی مافی کورد، کوردیش بە ڕادەی سەنگی خۆی لە بەڕێوەبردنی دەسەڵاتی ناوەندیدا بکاتە شەریک. بەڵام حیزبی دێموکرات، حیزبێکی نەتەوەیی و تایبەت بە ناوچەیەکی دیاریکراوی ئێرانە و سەرانسەری نییە. کەوایە چۆن دەتوانێ کاریگەریی لە سەربزووتنەوەی سەرانسەری هەبێ؟\nئەوە کە لە چەند قۆناغدا حیزبی دێموکرات هەوڵی داوە بەرەیەکی سەرانسەری لە هێزە دێموکرات و پێشکەوتنخوازەکان پێک بێ، لە مەوقعیەتی سیاسیی خۆی و کوردی ڕۆژهەڵات (ناوچەیی بوون) لە نێو وڵاتیکی گەورە و سیستمێکی سەرانسەریدا، سەرچاوە دەگرێ. نیزیکیی سیاسی و تەشکیلاتی لەگەڵ حیزبی توودە لە دەیەی ٣٠ی هەتاوی، هاوپەیمانی لە گەڵ موجاهیدین لە دەیەی ٦٠ی هەتاوی، کۆمەڵێک هاوکاری و هاوپەیمانەتیی سنووردار و کەم ماوەی دیکە لەم دوو دەیەی دواییدا لەگەڵ ڕێکخراوە ئێرانییەکان، لەم یەک دوو ساڵی ڕابردووشدا، چوونی بۆ نێو دوو ئیتیلافی سیاسی لەگەڵ لایەنە کورد و ئێرانییەکان، ڕیشەیان لەم واقیعەی سیاسەتی ئێمە دایە.\nئاماژەکردنم بەو دوو واقیعە بەرامبه‌ر یەک وەستاوە, لە ڕیزی دووانە تەبا و ناتەباکانی مێژووی حیزبدا، بەو مانایە نییە کە لە حیزبی ئێمەدا، مەیلی بوون بە حیزبێکی سەرانسەری (ئێرانی) هەیە. مەبەستەکە ئەوەیە کە ئێمە لەگەڵ ئەوەی حیزبی ناوچەیەکی دیاریکراو و پرسێکی دیاریکراوین، بەڵام ناتوانین سروشتی چارەسەری مەسەلەی خۆمان لە ئاستی سەرانسەریدا نەبینین. دیارە لە هەر قۆناغ و سەردەمێکدا، هەوڵ دراوە ڕێگەیەک بۆ لێکگرێدان و پێکهاتنی ناوچە و مەرکەز، بزووتنەوەی ناوچەیی و سەرانسەری بدۆزرێتەوە. ئەمەش کێشەیەکە نە دەتوانین خۆی لێ لادەین و بڵێین لە خێری دەگوزەرێین، نە هەتا ئێستا دەسکەوتێکی ئەوتۆمان لێ وەرگرتووە.\nئەزموونی مێژووی ململانێی ئەو دوو واقیعە بەرامبەر یەک وەستاوە، پێمان دەڵێ ئێمەی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، نابێ کوێرکوێرانە بچینە نێو هاوپەیمانەتی لەگەڵ هێزە ئێرانییەکان. کە دەچینە نێو هاوپەیمانەتی لەگەڵیان، دەبێ وەک هێزە سیاسییەکانی کوردستان و، بە یەکگرتوویی بچین نەک بە بەربڵاوی و ناهەماهەنگی. هەروەها لە سەر ئەساسی داننانی هاوپەیمانەتییەکە بە پرسی نەتەوەیی لە ئێران و قبووڵی مافە نەتەوەیییەکان بێ نەک دڵخۆشکردن و هەڵفریوان بە بەڵێن و قسەی بێکردەوەی هەڵگیراو بۆ دوای سەرکەوتن و بەدەسەڵات گەیشتنیان. دەتوانم بڵێم ڕێنوێنیی ئێمە وەک حیزبی دێموکراتی کوردستان بۆ سیاسەتکردن لەم پانتاییەدا، پوختەی ئەو ئەزموونەیە. حوکمێکی کە بەبێ دوودڵی دەتوانین بیدەین ئەوەیە ئەگەر تەبایی و هاوکاری و هاوپەیمانەتی لەنێوان هێزە سیاسییەکانی کوردستاندا پێک بێ و، ئەم هاوپەیمانەتییە، بتوانێ لە لایەک داوا و مافەکانی خەڵکی کوردستان بباتە نێو ئامانجە سیاسییەکانی ئیتیلاف لەگەڵ هێز و لایەنەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی، لە لایەکی دیکەشەوە، لە ناوەندی ڕێبەری و بڕیاردانی یەکگرتن لەگەڵ ئەو هێز و لایەنانەدا ڕۆڵ و شوێنێکی شیاوی هەبێ، شانسی وەدیهاتنی چاوەڕوانی و داخوازەکانی خەڵکی کوردستان، لە ئەگەری گۆڕانی سیاسی لە ئێراندا، زۆر بە هێزتر دەبێ. شاراوەش نییە کە پێکهێنانی ئامادەیی لە نێو خەڵکی کوردستان بۆ پشتیوانی لەو هاوپەیمانەتییە لە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئاڵوگۆڕەکانی داهاتوودا، پێویستە یەکێک لە ئەرکە گرنگەکانی حیزبی دێموکرات و هێزە سیاسییەکانی دیکە بێ.\nسێهەم دووانەی تەبا و ناتەبا، چەپ بوون و نەتەوەیی بوون\nیەکەم بەرنامەی حیزبی دێموکراتی کوردستان، کە لە ٨ خاڵ پێک هاتووە و بە مانیفێستی ئەو حیزبە لە کاتی دامەزرانیدا دێتە ئەژمار، تەنیا یەک مادەی تێدایە کە نێوەرۆکێکی کۆمەڵایەتی هەیە (مەبەستم پێوەندیدار بە ژیان و بەڕێچوونی خەڵکەوەیە). مادەکەش ئەوەیە:\n«٥- دەبێ لە سەر ئەساسی قانوونێکی گشتی لە نێوان لادێیی و خاوەن مڵکدا ڕێککەوتنێک پێک بهێنرێ و دواڕۆژی هەر دوو لا دابین بکرێ.»\nدیارە هەم هەلومەرجی ئەو کات، هەم تەرکیبی حیزب بە تایبەتی ڕێبەرانی، هەم پێشکەوتنی کۆمەڵگه‌کەش، هەر ئەوەی لێ چاوەڕوان دەکرا کە زۆرترین گرنگیدان بۆ پرسی نەتەوەیی و کەمترین ئاوڕدانەوەش بۆ کێشە و پرسە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی کۆمەڵ بێ. بەڵام لەگەڵ تێپەڕینی زەمان، ئەو کەم بایەخدانە، گۆڕانی بە سەر دادێ. هۆکارەکەی هەر چییەک بووبێ، بڵاوبوونەوەی بیری چەپ و سۆسیالیستی لە جیهاندا بە گشتی و لە ئێراندا کە مەبەستی ئێمەیە بە تایبەتی، پێکهاتنی گۆڕان لە کۆمەڵی کوردستان لە ڕووی گەشەی شارنشینی، خوێندەواری، پەلهاویشتنی سەرمایەداری بۆ شارەکانی کوردستان و هتد، هاتنی نەسلێکی نوێ بۆ نێو ڕێبەری و کادرە بەرزەکانی حیزب، دەبێتە هۆی ئەوە بیری چەپ (گرنگیدان بە چەوسانەوەی چینایەتی و لایەنگری لە دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و ئامانجی سۆسیالیزم و خۆ بە‌دۆست زانینی وڵاتانی سۆسیالیستی و هیزە چەپەکان) لە حیزبی دێموکراتدا جێگای خۆی بکاتەوە. لە کۆنگرەی سێهەمەوە، ئەم مەیلە، هەم لە بەرنامەی حیزب، هەم لە سیاسەتی ڕۆژانەی حیزبدا، به‌بێ ئەوەی پرسە سەرەکییەکە کە پرسی نەتەوەیییە وەبن خۆی بدا، دێتە ئاستێکی بانتر.\nلەو کاتەوە هەتا ئێستا زۆر گۆڕان بە سەر بەرەی سۆسیالیستیی جیهان و بەرەی چەپدا هاتووە، شتێک بە ناوی وڵاتانی سۆسیالیستی و کۆمەڵگە و سیستمی سۆسیالیستی نەماوە. خودی فکر و ئایدۆلۆژیای چەپیش تووشی قەیران و خۆنەقدکردنەوە و بەخۆداچوونەوەی گەورە بووە. ژانی ئەو گۆڕانانە و هەژانەکانی، هێزە سیاسییەکانی کوردستان و یەک لەوان حیزبی دێموکراتیشیان گرتووەتەوە. حیزبی دێموکرات، سەرەڕای ئەو گۆڕانە جیهانییانەش هەتا ئەو کاتەی حیزبێکی یەکگرتوو بوو، سۆسیالیزمی دێموکراتیکی وەک ئامانجی دواڕۆژی خۆی هێشتبۆوە. دیارە «حیزبی دێموکراتی کوردستان» هەتا ئێستاش سۆسیالیزمی دێموکراتیکی لە بەرنامەی خۆیدا هێشتووەتەوە، هەڵبەت بە خوێندەوەیەکی نوێتر، جیاواز لە پێشوو و، گونجاو لەگەڵ واقیعی جیهانی ئێستا. بەرنامەی ئێستای حیزب لە زۆر ڕەهەندی دیکەشدا کاریگەریی بیروباوەڕی چەپی پێوە دیارە و ئەم حیزبە پێیان وەفادار ماوەتەوە.\nلە مێژووی حیزبی دێموکراتدا، وا هەبووە مەیلێک خوازیاری پشتگوێخستنی ئەوی دیکە بووە، یا ئەوی دیکەی پێ سەرەکی و گرنگ نەبووە. بەڵام لە سەر‌یەک، پرسە سەرەکییەکە، هەر پرسی نەتەوەیی بووە و هاوکات هەتا ئێستاش پرسی کۆمەڵایەتی و هەبوونی بەرنامە و چارەسەر بۆ ئەو پرسە لە ڕوانگەیەکی چەپەوە، جێی پێ لەق نەبووە. ئەمەش خاڵێکی بەهێزی سیاسەت و بەرنامەی ئەو حیزبەیە. چونکە هەم گرنگیدانە بە کێشەکانی دوای چارەسەربوونی پرسی نەتەوەیی و، کۆمەک دەکا بیری گرنگیدان بە کۆمەڵێک پرس و لایەنی ژیانی خەڵک و دواڕۆژبینی لەم پێوەندییەدا، لە ڕوانین و خوێندنەوە و کاری فکری و سیاسیی حیزبدا بەردەوام حزووری هەبێ. هەم ناچاری دەکا پشت نەکاتە مەیدانێکی دیکەی کار لە نێو خەڵک (کڕیکاران، چین و توێژە زەحمەتکێشەکان و خەڵکی هەژار و ڕەشوڕووت) و بەم جۆرە پشتیوانیی ئەوانیش لە خۆی دەپارێزێ.\nئەشکەنجە لە بەندیخانەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێراندا\nتاكگه‌رایی له‌پێناو غرووری نه‌ته‌وه‌ییدا


توندوتیژی دژی ئافرەتان لە کاتی جەنگ و ململانێ | MERI\nتوندوتیژی سێکسی لە دژی ئافرەتان لە کاتی جەنگ و ململانێ، پرسێکە کە بەدرێژایی مێژوو پشتگوێ خراوە. تەنانەت لە ئێستاشدا، ئەم بابەتە پێدەچێت بەهەند وەرنەگیرێت، سەرەڕای سەرنج و بۆچوون لە ساڵانی ڕابردوو. لە ڕاستیدا، توندوتیژی لە دژی ئافرەتان لە کاتی جەنگ گەیشتۆتە ڕێژەیەکی یەکجار زۆر و بۆتە بەشێكی دانەبڕاو لە جەنگ لە زۆربەی ململانێکاندا.\nدەستدرێژی و توندوتیژی سێکسی لە کاتی ململانێکان وەک نیشاندانی سەرکەوتن و تۆقاندنی دانیشتوان و پەرتەوازەکردنی خێزان و لە هەندێک کاتیش، گۆڕینی پێکهاتەی ئێتنی دانیشتووان. هەندێکجار دەستدرێژی سێکسی بە ئامانجی توشکردنی ئافرەتان بە نەخۆشی ئایدز ئەنجامدەدرێت بۆ ئەوەی ئەو کۆمەڵگایە لە نانەوەی منداڵ بێبەشبکەن، یاخود بە پێچەوانەوە، لەو کاتەی کە باری ئێتنی لە ڕێگەی نەوەی ڕەگەزی نێر دەگوازرێتەوە، ئافرەت ناچار بە نانەوەی منداڵ. زۆرکات بۆ زەلیلکردنی کەس و کارە ڕەگەز نێرەکانی ئافرەت، مێرد یاخود کەسانیتر، دووچاری دەستدرێژی سێکسی دەبنەوە. ڕاپۆرتە یەک لەدوای یەکەکان باس لە دەستدرێژی سێکسی سەر ئافرەتان بە بەرچاوی پیاوەکانیان تەنانەت منداڵەکانیشیان دەکەن.\nنادیە موراد تەها، قوربانیەکی یەزیدی ژێردەستەی تیرۆریسانی داعش، لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایش دەربارەی ڕفاندنی ئافرەتان لە کاتی جەنگ.\nلە مانگی ئابی ٢٠١٥، ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان هۆشداری دا کە، لە عێراق و سوریا، توندوتیژی سێکسی وەک تاکتیک بەمەبەست بەکارهاتووە، ئەم کارانەشی بە تاوانی جەنگ لە قەڵەم داو، لەگەڵ دەنگۆی ئەوەی کە داعش “دەستدێژی سێکسی” بەهەمان شێوە کۆیلەی سێکسی وەک ئاینزا داهێناوە. بەڵام توندوتیژی لە دژی ئافرەتان لەم جۆرە بەهیچ جۆرێک نامۆ نیە.\nهەر بارودۆخێکی جیاواز تایبەتمەندی خۆی هەڵدەگرێت و زۆر گرنگە کە شێوازێکی شیکاری هەمەلایەنە بەکار بهێندرێت، بۆ خۆ بەدوورگرتن لە گشتاندن. بەڵام بەگوێرەی مەزەندەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان:\nلە ڕواندا، نزیکەی ٥٠٠ هەزار ئافرەت لە جینۆسایدی ساڵی ١٩٩٤ دەستدێژی سێکسیان کراوەتەسەر، لە کردەوەیەک کە بە “جینۆسایدی دەستدێژی سێکسی” دەناسرێتەوە.\nلە سیرالیۆن ٦٠ هەزار ئافرەت لە ماوەی ساڵانی شەڕی ناوخۆ ١٩٩١ – ٢٠٠٢ دەستدێژی سێکسیان کراوەتەسەر.\nلە لیبیریا، ٤٠ هەزار ئافرەت دووچاری دەستدرێژی سێکسی و خەتەنەکردن بوونەتەوە لە ساڵانی ١٩٨٩ – ٢٠٠٣.\nلە بۆسنیا (ئەوروپا) ٦٠ هەزار ئافرەت ەستدێژی سێکسیان کراوەتەسەر لە ساڵانی ١٩٩٢-١٩٩٥.\nلە کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ، زیاتر لە ٢٠٠ هەزار ئافرەت دەستدێژی سێکسیان کراوەتەسەر لە ملانێکان کە زیاتر لە دەساڵیان خاندووە.\nڕێژەیەکی بەرز لە توندوتیژی سێکسی لە ململانێ شاراوەکان ئاشکرابوون (بۆ نموونە لە ململانێ ڕابردووەکانی مەینەمار و جەزائیر).\nئافرەتانی تاوانلێکراو لەم وڵاتانەدا بوێرانە بەڵگەی دەستدێژی سێکسیان لە دادگاییکردندا پێشکەشکردووە بۆ نموونە لە کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ و شوێنی تریش، کە تەنانەت هەندێکجار بە تەواو خۆیان داپۆشتووە لە دادگا بۆ ئەوەی نەناسرێنەوە چونکە دەستدرێژیکەران لە نێو ئامادەبووان بوونە.\nلە مانگی ئابی ٢٠١٥، ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان هۆشداری دا کە، لە عێراق و سوریا، توندوتیژی سێکسی وەک تاکتیک بەمەبەست بەکارهاتووە، ئەم کارانەشی بە تاوانی جەنگ لە قەڵەم داو، لەگەڵ دەنگۆی ئەوەی کە داعش “دەستدێژی سێکسی” بەهەمان شێوە کۆیلەی سێکسی وەک ئاینزا داهێناوە.\nلەبارەی بەکۆیلەکردنی سێکسیەوە، داعش نامۆ نیە (هەرچەندە زۆر سەیرە کە هەست بە شەرمەزاری ناکەن، بەڵکو ئەو تاوانانە بڵاودەکەنەوە). بەڵگەی بەکۆیلەکردنی سێکسی لە گواتیمالا، ئەمریکای ناوەڕاست لە ساڵانی هەشتاکان، هەروەها لە ململانێکانی ئەم دواییە لە باشووری سودان، هەیە. لە وڵاتی چاد لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥، دادگای دەستدرێژی سێکسی گوێبیستی بەڵگەی ئەو ئافرەتانە بوو کە وەک کۆیلەی سێکسی براون لە ماوەی ساڵانی هەشتاکان لە لایەن سوپای دیکتاتۆری ئەوسا، بەهەمان شێوە لە ئافرەتانی تەمەن ١٣ ساڵ و لەوانەی کە ناچارکراون سەیری دەستدرێژیکردنە سەر کچەکانیان بکەن.\nنموونەی تر بریتیە لە ئافرەتانی ئاسوودەیی “Comfort Women” لە ژاپۆن و کۆریا لە ساڵانی چلەکان – بەکارهێنانی ئافرەت و کچانی ڕفێندراو بەزەبری هێز و وەک کۆیلەی سێکسی لەگەڵ خۆیان بردوون بۆ وڵاتانی داگیرکراو لە لایەن ژاپۆن لە جەنگی دووەمی جیهان. هەندێک لەم ئافرەتان ئێستا توانیویانە قسەبکەن دوای زیاتر لە ٧٠ ساڵ و لە کۆتایی تەمەنیان، وەک شکاندنی “بێدەنگیەکی زۆر درێژ و قسەکردن لەسەر پر ئازارترین شت”.\nتوندوتیژی سێکسی زۆرکات بەردەوامە تەنانەت لە قۆناخی دوای جەنگیش. پیاوان ناچارکراون کە بە توندوتیژی مامەڵە بکەن، هەموو لێکۆڵینەوەکان ئاماژە بە زۆربوونی توندوتیژی جێندەری و کاریگەری زیانبەخشی بەسەر پەیوەندیە خێزانیەکان دەکەن. کاریگەریەکانی ئەم توندوتیژیە بەردەوامە لە دوای جەنگ، وەک راتەکانی دەروونی “trauma”، ڕەتکردنەوە لە لایەن خێزان و کۆمەڵگا، سکپڕی و منداڵی نەویستراو لە سەرئەنجامی دەستدرێژی سێکسی، ڕەتکردنەوەی ئەو منداڵانە، لەکەدارکردن و دوورخستنەوەی ئەو ئافرەتانە، بڵاوبوونەوەی توشبوون بە نەخۆشی گوازراوەی سێکسی و ئایدز، خۆکوشتن و ناچارکردن بە خۆکوشتن (بەهۆی فشاری مێرد و ئەندامانی کۆمەڵگا)، دەستدرێژی سێکسی بۆسەر ئافرەتانی ئاوارە بەهۆی جەنگ کە بێبەشبوون لە پارێزگاری پیاوانیان، لە کەمپی ئاوارەبوون.\nکاریگەری ئەو وەحشیگەریە ئەوەندە گەورەیە کە بۆ هەندێک لەو قوربانیانە ڕزگاربوون خراپترە لە مەرگ.\nبۆیە، ململانێ و شەڕانگێزی توندڕەوان، کە ئێمە لەم ناوچەیەدا [ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەیبینین]، دەبێتە سەرچاوەی توندوتیژی زیاتر و کاریگەری نەرێنی لەسەر پەیوەندی خێزانیەکان، هاوشێوەی زۆرداریەکانی تر، تراژیدیای جەنگ لە جەستەی ئافرەتان لە ئایندەدا ڕەنگدەداتەوە.\nلە ڕاپۆرتی نەتەوە یەکگرتووەکان و چاودێری مافەکانی مرۆڤ، بەشی هەرە زۆری ئەوەی کە توێژەران بەچاوی خۆیان دیویانە دۆخی تۆقاندن و کونکردنی ڕەحم بە گوللە و پارچەکردنی بەشە هەستیارەکانی ئافرەت بە شووشە و چەقۆ و تێهەڵدانی بێرەحمانەی ئافرەتی دووگیان تا لەبارچوونی کۆرپەکانیان و دەستدرێژی سێکسی بەکۆمەڵ و کەمپی تایبەت بە دەستدرێژی سێکسی و فرۆشتنی ئافرەتان لە پیاوێک بۆ پیاوێکی تر بۆ چەندین جار، لەخۆ گرتووە. کۆمیسۆنەکەی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کۆتایی ڕاپۆرتەکەدا دەڵێت “کاریگەری ئەو وەحشیگەریە ئەوەندە گەورەیە کە بۆ هەندێک لەو قوربانیانە ڕزگاربوون خراپترە لە مەرگ”.\nهەوڵە نێودەوڵەتیەکان بۆ بەڕەنگاربوونەوەی توندوتیژی سێکسی لە جەنگ کاری ئازایانەی چەندین ساڵە لەخۆدەگرێت لە لایەن چالاکوانان کە پێشەنگی ئەو تێگەیشنە جیهانیەن کە دەستدرێژی سێکسی تاوانی جەنگە، بەهەمان شێوە بەگوێرەی زۆربەی بڕیارە نێودەوڵەتیەکان، کە گرنگترینیان بڕیاری ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانی ژمارە ١٣٢٥ کە ١٥ ساڵ لەمەوبەر دەرکراوە و وە چەندین بڕیاریتری بەدوای خۆیدا هێناوە. ئەمانەش چوارچێوەی ئاشتی و ئاسایشی ئافرەتانیان لە جیهان پێکهێناوە، بە جەختکردنەوە لەسەر بەشدری ڕزگاربووان و چالاکوانان لە بنیاتنانی چارەسەری. ئەم ڕێکارە نێودەوڵەتیانە زۆر گرنگن و کاریگەری ئەرێنیان دەبێت، تەنانەت ئەگەر لە ئاستی ریتۆریکیش بێت. بەڵام لەهەمان کاتدا، ڕەخنەیان لێگیراوە وەک باوکسالاری و دەسەڵاتی کەم بۆ جێبەجێکردن و نەبوونی تەمویلی پێویست.\nبەدلنیایەوە، ئافرەتان تەنیا قوربانی نین. دەتوانن ڕۆڵی سەرەکی لە شەڕ بۆ ئاشتی وەک شەڕڤان ببینن. (بۆ نموونە ئافرەتە بوێرە پێشمەرگەکان) و بنیاتنەرانی ئاشتی (بۆ نموونە لە خەڵاتی نۆبڵ بۆ ئاشتی بۆ سێ ئافرەتی بنیاتنەری ئاشتی لە لیبیریا و یەمەن). کۆمیسۆنەکەی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کۆتایی دا دەلێت: “لەهەموو کیشوەرەکان، لە کەمپی پەنابەران، مەیخانەکان، شوێنەکانی لەشفرۆشتن، گرتووخانەکان، ئافرەتە ڕزگاربووەکان باسی مەینەتیەکانی خۆیان بۆ چاکبوونەوە لە توندوتیژی و ئازاری دەروونی کرد بۆمان. زۆر ئەستەمە بتوانرێت لە ئاستی ئەو توندوتیژیە تێبگەین کە چۆتە نێو ژیانیانەوە…بەڵام لەگەڵ ئەوەش شتێکی ترمان بەرچاوکەوت. چەندین ئافرەتمان دیت کە لە ڕاتەکانی دەروونی ڕزگاریان بووە، وە ویست و ئازایەتی پێویستیان دۆزیوەتەوە بۆ پەیوەستبوونەوە بە ژیان…بە دووبارە بنیاتنانەوەی کۆمەڵگا”.\nبەدڵنیایەوە وێنای توندوتیژی سێکسی لە کاتی جەنگ یەک ڕەنگ نیە. ئافرەت و خەڵکانی تریش – دەتوانن بەسەر ئەو وەحشیگەریە سەرکەون لەوکاتەی کە ئازار و مەینەتیانەی چەشتوویانە دەبنە قێزەونترین و بێویژدانیترین تاوان بەرامبەر بە مرۆڤایەتی.\nبەرگەگرتن و بوێری ئافرەتان و ڕۆحیەتی مرۆڤ هەندێک جار هەر سەردەکەوێت.


به‌هۆی ده‌ستبه‌سه‌ردا گرتنی بڕێكی زۆرتوتنی نێرگه‌له‌ی به‌سه‌رچوو و تێكه‌ڵكردنی به توتنی تر، نێرگه‌له‌ی مه‌لیك داده‌خرێت و نوێنه‌ری ته‌ندروستی له لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌ت رایده‌گه‌یه‌نێت نێرگه‌له كێشان هۆكاری نه‌خۆشیه مه‌ترسیه‌كانه، له‌كاتی به‌سه‌رچوونی توتنه‌كه‌دا زیانه‌كانی چه‌ند به‌رامبه‌ر ده‌كات.\nئازاد نه‌بی، نوێنه‌ری ته‌ندروستی له لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌ت ووتی: به‌هۆی به‌سه‌رچوونی ماوه‌ی به‌كارهێنانه‌كه‌یه‌وه له فرۆشگای (نێرگه‌له‌ی مه‌لیك) ده‌ست به‌سه‌ر زیاتر له 170 كیلۆگرام توتنی نێرگه‌له‌ی ماوه‌به‌سه‌رچوودا ده‌گیرێت كه خاوه‌نه‌كه‌ی تێكه‌ڵی ئه‌و توتنانه كردووه كه ماوه‌كه‌ی به‌سه‌ر نه‌چووه و به كافتریای نێرگه‌له‌كانی فرۆشتووه.\nنوێنه‌ره‌كه‌ی ته‌ندروستی ووتیشی: به‌پێی رێنماییه ته‌ندروستییه‌كان، نێرگه‌له كێشان یه‌كێكه له هۆكاره‌كانی توشبوون به نه‌خۆشیه مه‌ترسه‌كان و به سه‌رچاوه‌ی گواستنه‌وه‌ی هه‌ندێك نه‌خۆشییه ڤایرۆسیه‌كان داده‌نرێت.\nووتیشی: نێرگه‌له كێشان له‌كاتی ئاسایی مه‌ترسی بۆسه‌ر به‌كارهێنه‌رانی هه‌یه، له‌كاتی به‌كارهێنانی توتنی ماوه به‌سه‌رچوو زیانه‌كانی چه‌ند به‌رامبه‌ر زیاد ده‌كات.\nهه‌روه‌ها، به‌بڕیاری لیژنه‌ی باڵا فرۆشگای نێرگه‌له‌ی مه‌لیك داده‌خرێت و ئه‌و بڕه توتنه‌ی ده‌ستی به‌سه‌ردا گیراوه له‌ناوده‌برێت و خاوه‌نه‌كه‌شی رووبه‌رووی یاسا ده‌كرێته‌وه.\nئازاد نه‌بی ئاماژه‌ی بۆئه‌وه‌شكرد، لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی به‌رده‌وام سه‌ردانی كافتریاكانی نێرگه‌له ده‌كه‌ن و رێگری له هه‌بوونی مناڵی خوار هه‌ژده ساڵ ده‌گرن و ئه‌گه‌ر كافتریایه‌ك نێرگه‌له‌یان پێشكه‌ش بكه‌ن، شوێنه‌كه داده‌خرێت و خاوه‌نه‌كه‌شی رووبه‌رووی یاسا ده‌كرێته‌وه.\n2240 زائر، ولايوجد أعضاء داخل الموقع


میتراییزم لە کوردستانەوە بۆ ئەورووپا\nعه‌زیز مورادی 17/05/2021 - 11:13 ڕاپۆرت\nمیتراییزم، یان میهرپەرستی، یەکێکە لە گەورەترین یەزدانەکانی بەر لە زایین لە کوردستانی کەونارا و هیندستان. کۆنترین باسێک، کە لەوبارەیەوە کراوە، مێژووی بۆ 3500 ساڵ بەر لە ئێستا دەگەڕێتەوە.\nسیستەمێکی ئایینی لە دەوری ئەم یەزدانە لە کوردستانی کەونارا و ئەورووپای ئەو سەردەمەدا دروست بوو، کە بە یەزدانی پیت و بەرەکەت، تیشک، هاوڕێیەتی، جوامێری و جەنگاوەری ناسراو بوو، بەڵام پاش چەند سەدە لە کوردستانی ئەو سەردەمە و ئەورووپا، ئەو ئایینە پاشەکشەی کرد، ئەگەرچی بووە سەرچاوەی جوڵانەوەیەکی کرداریی (ئۆمانیستی)، کە بەئاشکرا و بەنهێنی کاریگەریی لەسەر گەلان و کۆمەڵگەی ئەو کاتەی ناو کوردستان و ئەورووپادا گێڕا.\nبۆیە پێویستە وەکوو ئایینێکی کوردیی لەگەڵ ئایینگەلی وەکوو زەردەشتی، زەروانی، مانەوی و مەزدەکی لەلایەن نووسەران و توێژەرانی کوردەوە زیاتری لەسەر بنووسرێ و توێژینەوەکان لەوبارەیەوە فراوانتر بکرێن، چونکە سەرچاوەی سەرهەڵدان و گەشەکردنی ئەم ئایینانە کوردستان بووە و لەو کاتەوە و ئێستاشی لەگەڵدا بێ، بەدەگمەن وڵاتێک دەست دەکەوێت ناوەندی ژمارەیەک ژیار و ئایینی گەورە و بەهێز بووبێت.\nلەناو ئەو پاشایانەی دوای ئەسکەندەری مەکدوونی لە ناوچەی ئەرمەنیا و کوماگنە (ناوچەیەکی کۆنە لە سووریا) دەسەڵاتیان بەدەستەوە بووە و هەموویان بەشێک بوون لە ئیمپراتۆریای کوردستان، ناوی میترا (میهرداد) باو بووە و ئاشکرای دەکات، کە میتراییزم، یان میهرپەرستی لەو ناوچانە باڵادەست بووە. ناوی ژمارەیەک لە پاشاکانی حکوومەتی ئەشکانیش میترا (میهرداد) بوون.\nجیا لەوەش، بەردەنووسێکی ناسراو لە نەمرووداغی باکووری کوردستان هەیە، کە بە گرنگترین بەڵگەی میتراییزم لە میزوپۆتامیا ناوی دەرکردووە. ئەم بەردەنووسە تایبەتە بە ئانتیخووس، پاشای کوماگنە، لە ساڵی 69 بۆ 38ی بەر لە زایین، کە تێیدا ئاماژە بە ناوی میترە، هلیۆس، ئاپلون و هرمس کراوە. ئەو چوار ناوە هەر یەکێکن و مەبەست لێی میترایە و ئەو ناوانە وێنەی یەزدانێکە، دەستی راستی پاشای گرتووە، وەکوو پاڵپشت و یاوەر. هرمس یەزدانی رێناسی رۆحەکانە، کە یەزدانەکانی سەرزەوی و ئاسمان پێکەوە گرێ دەدا. میتراش هەمان رۆڵی گێڕاوە و پەیوەندیی لەنێوان ئاهوورامەزدا و ئەهریمەن دروست کردووە.\nبە قسەی پلووتارخووس مێژوونووسی یۆنان، میتراییزم یەکەم جار لە رێی سەربازەکانی ئیتالیا گەیشتە ئەورووپا و سەرەتا ئایینی جەنگاوەران بووە. میترا بە جەنگاوەر ناسراوە و هەمیشە ئامادەیە بۆ یارمەتیدانی ئەو کەسانەی لە رێگای خێر و چاکەدا دەجەنگن. لە ئایینی میترادا، یەکێک لەو قۆناغانەی دەبێ پەیڕەوکار بەجێی بگەیەنێت، قۆناغی سەربازییە و زیاترین پەیڕەوکارانی میترا لە رۆما، لەناو هێزەکانی سوپادا بوون، کە خۆیان بە سەربازی میترا و جەنگاوەری یەزدان لەسەر زەوی دەزانی.\nئەم جۆرە بیرکردنەوەیە لە سەدەی دووەمی پاش زایین لە ئەورووپا گەشەی سەند، بۆ نموونە، ڤالریانووس ماکسیمیانووس وەکوو ئیمپاتۆرییەک لە پوتئۆڤیو لە باکووری رۆژئاوای یۆگسلاڤیا دروست بوو، کە لەو سەردەمەدا چەندین میهرگە (مزگەوتی میهرپەرستەکان)ی دروست کرد لە ئاپوولوم، نومیدی و لامبز هەوڵی ئەوەیان دەدا، ئایینی میهرپەرستی لە سنوورەکانی ئەفریقا نزیک بکەنەوە، بەڵام لە سەدەی سێیەمی زایینیدا، لەناو سەربازانی رۆما کێبرکێیەک بۆ گەشەپێدانی ئایینی میتراییزم و کریستیان دروست بوو و ئاورلیانووس لە ساڵی 274 ویستی ئایینێکی حکوومەتیی لەبەرامبەر میهرپەرستی بنیات بنێت. دیوکلسین، ئیمپراتۆریای رۆما پاڵپشتیی لە میتراییزم دەکرد، بەڵام گەشەکردنی خێرای کریستیان لە ساڵی 400 شکستی بە میتراییزم هێنا.


لە بەغداوە پێمان دەڵێن گەشتەكەمان باخچەی ئاژەڵانی هەولێری تێدایە؟\nباخچەی ئاژەڵانی هەولێر، یەكێكە لە پڕۆژە گرنگ و جوانەكانی گەشتیاری لە هەرێمی كوردستاندا؛ جگە لە هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان، گەشتیاری عەرەب زۆر شەیدای ئەو شوێنەن و رۆژانە جمەی دێت لە گەشتیاری عەرەب.\nكاتێك دەچیتە ناو باخچەی ئاژەڵانی هەولێر، هەست بەوە دەكەیت لە شوێنێكی جیاوازدایت، چونكە پێشتر هەرێمی كوردستان باخچەیەكی ئاژەڵانی بەو شێوەیەی بە خۆیەوە نەبینیوە؛ گەشتیار و هاووڵاتیان دڵخۆشن بە پڕۆژەیەكی لەو شێوەیە.\nئەحمەد شێخ، خاوەنی یەكێك لە گروپە گەشتیارەكانی بەغدایە، ئەو هەفتانە گەشتیار لە بەغدا و خوارووی عێراقەوە دەهێنێتە هەرێمی كوردستان؛ لە یەكێك لە كافێكانی باخچەی ئاژەڵانی هەولێر قاوەی دەخواردەوە و دڵخۆشییەكی زۆری پێوە دیار بوو.\nكاتێك لێیم پرسی وەكوو رۆژنامەی ”هەولێر“ دەمانەوێت سەرنجت لەسەر باخچەی ئاژەڵانی هەولێر بزانین، ئەو یەكسەر گوتی : " زۆر شوێنێكی دڵڕفێنە و گەشتیار زۆر دڵی بەو شوێنە خۆشە".\nئەلشێخ ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد: " لە بەغداوە گەشتیارەكان پرسیاری باخچەی ئاژەڵانی هەولێری لێ دەكەن و، دەڵێن بەو مەرجە دێین بمانبەن بۆ ئەو شوێنە.\nگوتیشی: " هەولێر بە لای ئێمەوە شارێكی جیاوازە، ئێمە وەكوو بەهەشتی دەچوێنین، چونكە شارێكی دڵڕفێنە و ئەوەی ئێمە بمانەوێت هەیە. جیا لەوەش خەڵكەكەی زۆر میواندۆستن و زۆریش رێز لە بێگانە دەگرن، بۆیە تەنیا هەولێر بە لای منەوە خۆشە و لێی بێزار نابم".\nنرخی چوونە ژوورەوەی باخچەی ئاژەڵانی هەولێر تا ئاستێك گونجاوە و، هەموو كەسێك دەتوانێت سەردانی بكات، كە بەم شێوەیەی خوارەوەیە:\nئەگەر بتەوێت بە سەیارەی خۆت بچیتە ناو باخچەی ئاژەڵانی هەولێر، چەند كەس لەناو سەیارەكە بێت كێشە نییە، تەنیا (٢٠هەزار) دینار دەدەیت.\nئەگەر بەبێ سەیارەش بتەوێت بچیتە ناو باخچەی ئاژەڵانی هەولێر، بۆ هەر نەفەرێك تەنیا ٥ هەزار دینارە و، بەو پارەیە دەتوانێت سەیری هەموو ئاژەڵەكانی ناو باخچەی ئاژەڵانی هەولێر بكەیت.\nشارەزایانی ئابووری، ئەم نرخەیان پێ گونجاوە، چونكە توێژی هەژارانیش دەتوانن ئەو شوێنە ببینن، جگە لەوەی لەناو پڕۆژەكەدا، كابینەی گەشتیاری لێیە، كە هاووڵاتیان دەتوانن بەكاری بهێنن و خواردنی تێدا بخۆن.\nباخچەی ئاژەڵانی هەولێر یەكێكە لەو شوێنانەی كە بەرزی و نزمی زۆر تێدایە، ئەمەش وای كردووە پڕۆژەكە جوان بێت و لەو بەرزییەوە شاری هەولێر بە شێوەیەكی تر و جوانییەكی تر دەبینیت.\nلەگەڵ هەموو ئەمانەدا، پڕۆژەی باخچەی ئاژەڵانی هەولێر بێ كەموكوڕی نییە، بەتایبەت لەڕووی سەوزاییەوە كەموكوڕی زۆرە.\nئەندازیاری تەلارسازی (ئازیز عوسمان)، كە لە باخچەی ئاژەڵانی هەولێر چاومان پێی كەوت و لەسەر پڕۆژەكە قسەی بۆ "هەولێڕ" كرد. ئەو ئەندازیارە پڕۆژەكەی پێ گرنگ و باشە، بەڵام لەڕووی سەوزاییەوە باسی لەوە كرد، نابێت ئەو شوێنە گەورە و گرنگە سەوزاییەكەی بەو شێوەیە بێت.\nلە بەشێكی تری قسەكانیدا گوتی: "شوێنەكە هیچ كێشەیەكی نییە لەڕووی گەورەییەوە و، ئاژەڵەكانیش جۆرەكانی زۆرن و ئەوەی حەز بە سەیركردنی بكات دەتوانێت دەیان جۆری ئاژەڵ ببینێت، بەڵام لە هەموو دونیا باخچەی ئاژەڵان دەبێت سەوزایی زۆربێت، بە جۆرێك ئاژەڵ هەست نەكات لەناو قەفەسدا زیندانیكراوە و دەبێت وا بزانێت لەناو دارستاندایە. بڕوا بكەن، لە باخچەی ئاژەڵانی هەولێر دەتوانن ئەو سەوزاییە زۆرە بوونی هەبێت، چونكە زۆر زۆر گەورەیە و بەشی سەوزاییەكی زۆر دەكات".\nلە باخچەی ئاژەڵانی هەولێردا، شوێن بۆ سەوزایی دانراوە و ئەوەی پێیدا تێپەڕ ببێت هەست بەوە دەكات شوێنەكانی سەوزایی جیا كراوەتەوە، بەڵام هیچ هەوڵ و كاركردنێك نییە بۆ ئەوەی ئەو شوێنە گرنگە بەسەوزایی پڕ بكرێتەوە، ئەمەش بووەتە جێگەی رەخنەی زۆرێك لە گەشتیار و ئەوانەی سەردانی دەكەن.\nباخچەی ئاژەڵانی هەولێر لەسەر رووبەری ٢٠٠ دۆنم زەوی دروست كراوە و، گەورەترین باخچەی ئاژەڵانە لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان و عێڕاقدا.\nلەناو باخچەی ئاژەڵانی هەولێردا، ١٥٠ جۆرە لە ئاژەڵ و باڵندە و گیانلەبەری دەگمەنی تێدایە، كە پێشتر لە عێراق ئەو ئاژەڵانە بوونی نەبووە.\nسێ دەریاچەی ئاوی تاڤگەدار و مەند لەخۆ دەگرێت، ئەمەش سیمای پڕۆژەكەی جوانتر كردووە. كارزان گلی - هه‌ولێر


چواره‌مین خولی فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمی "سلێمانی" به دروشمی "شێرپه‌نجه‌ی زه‌وی" له رۆژانی 1 تا 7ی ئۆکتۆبەری 2019 له شاری سلێمانی له هه‌رێمی کوردستان، به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nبه‌پێی راپۆڕتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی راگه‌یاندنی چواره‌مین خولی فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمی "سلێمانی"، چواره‌مین خولی فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمی "سلێمانی " Slemani له لایه‌ن کۆمپانیای سینه‌مایی "مه‌ستی فیلم" به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی "فوئاد جه‌لال"، به سه‌رۆکایه‌تی "مه‌لا به‌ختیار" به‌رپرسی به‌شی پاڵپشتیی ئه‌م فێستیڤاڵه و له که‌سایه‌تییه‌کانی به‌رجه‌سته‌ی سیاسیی هه‌رێمی کوردستانی عێراق، به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هونه‌ریی "دانه‌ر عومه‌ر فارس" و به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌رنامه‌داڕشتنی خاتوو "لینا ره‌زا" و به نمایشکردنی فیلمه‌کانی ده‌رهێنه‌ره‌کانی 50 وڵاتی جیهان؛ پێکهاتوو له به‌رهه‌مه‌کانی ساڵانی 2018 و 2019ی زاینی له دوو به‌شی رکابه‌ریی سه‌ره‌کیی "سینه‌مای جیهان" (نێونه‌ته‌وه‌یی) که بریتییه له؛ به‌رهه‌مه‌کانی درێژی سینه‌مایی و کورته فیلم، به‌ڵگه‌فیلم، ئه‌نیمه‌یشێن و ئه‌زموونی و به‌شی رکابه‌ریی "سینه‌مای کوردی" (نه‌ته‌وه‌یی) که بریتییه له؛ به‌رهه‌مه‌کانی درێژی سینه‌مایی و کورته فیلم، به‌ڵگه‌فیلم، ئه‌نیمه‌یشێن و ئه‌زموونی و هه‌روه‌ها سازدانی وۆرکشۆپه‌کانی پسپۆڕانه‌ی سینه‌مایی و کۆڕ و کۆبوونه‌وه‌ی به‌رهه‌مهێنانی هاوبه‌ش؛ به دروشمی "شێرپه‌نجه‌ی زه‌وی" له رۆژانی 1 تا 7ی ئوکتۆبه‌ری 2019ی زاینی له 5 هۆڵی "سیتی سینه‌ما"، "سینه‌ما سالم"، هۆڵی "ئه‌منه سووره‌که" و هه‌روه‌ها له ته‌لاری "هونه‌ر" له شاری سلێمانی پایته‌ختی فه‌رهه‌نگ و هونه‌ری هه‌رێمی کوردستانی عێراق به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nلەلایه‌ن ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ناوبژیوانی فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمی "سلێمانی" 14 خه‌ڵاتی ته‌ندیسی زێڕینی "کاجی زێڕین" و خه‌ڵاتی پاره‌ی نه‌غدی که بریتییه له به‌شی رکابه‌ریی فیلمه درێژه‌کانی "سینه‌مای جیهان" و "سینه‌مای کوردی"؛ به باشترین فیلمی نێونه‌ته‌وه‌یی، باشترین ده‌رهێنان، باشترین ده‌قی سیناریۆی فیلم، باشترین وێنه‌گرتنی فیلم، باشترین کورته فیلمی نێونه‌ته‌وه‌یی و خه‌ڵاتی تایبه‌تی ده‌سته‌ی ناوبژیوان به هه‌ڵبژێردراوان پێشکه‌ش ده‌کرێت و هه‌روه‌ها له به‌شی رکابه‌ریی کورته فیلمه‌کانی "سینه‌مای جیهان" و "سینه‌مای کوردی" خه‌ڵاته‌کانی باشترین فیلمی نه‌ته‌وه‌یی، باشترین ده‌رهێنان، باشترین ده‌قی سیناریۆی فیلم، باشترین فیلمی به‌ڵگه‌یی، باشترین کورته فیلمی نه‌ته‌وه‌یی و خه‌ڵاتی تایبه‌تی ده‌سته‌ی ناوبژیوان به براوه‌کانی ئه‌م فیستیڤاڵه پێشکه‌ش ده‌کرێت و 4 خه‌ڵاتی تایبه‌ت له لایه‌ن کۆمپانیای سینه‌مایی "مه‌ستی فیلم" پێشکه‌ش ده‌کرێت.\nهه‌روه‌ها له‌م خوله‌ی فیستیڤاڵه‌که‌دا، خه‌ڵاتی "ته‌ها که‌ریمی" سینه‌ماکاری کۆچکردووی ئێرانی که لە رووداوێکی هاتووچۆدا له شاری سلێمانی کۆچی دوایی کرد؛ له لایه‌ن بنه‌ماڵه‌ی ئه‌و خوالێخۆشبووه به باشترین سینه‌ماکار پێشکه‌ش ده‌کرێت.\nئه‌م بابه‌ته  532 جار خوێندراوه‌ته‌وه


چۆن حەج دەست پێ بكەم؟وه چه‌ند ڕۆژ ده‌خایه‌نێت و كاره‌كانى ئه‌و ڕۆژانه چین؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nحەج و عومرەچۆنێتى حەج کردنچۆن حەج دەست پێ بكەم؟وه چه‌ند ڕۆژ ده‌خایه‌نێت و كاره‌كانى ئه‌و ڕۆژانه چین؟\nچۆن حەج دەست پێ بكەم؟وه چه‌ند ڕۆژ ده‌خایه‌نێت و كاره‌كانى ئه‌و ڕۆژانه چین؟\n* كارەكانی ڕۆژی یەكەمی حەج (8 / ذو الـحجة) :\nئیحرام كردن بۆ حەج :\n1 ـ لە شوێنی خۆتەوە لە ناو مەكەدا (واتە لە ئوتێلەكەی خۆت ) ئیحرام دەبەستیت بۆ حەج ، وە نی یەتی حەج لە دڵدا دەهێنیت و بە دەنگی بەرزیش دەڵێیت : (لَبَّيكَ اللهُمَّ حجـاً).واتە : ئەی خوایە وەڵامی تۆ دەدەمەوە بۆ حەج كردن و، بەردەوام دەبم لەسەر وەڵام دانەوەی تۆو پاپەند دەبم بەگوێ ڕایەڵی فەرمانەكانی تۆ.\nدوای ئەوە دەڵێیت:(اللهُمَّ هذهِ حَجـةٌ لا رياءَ فيها ولا سُمعة) .واتە : ئەی خوایە ئەوە حەجێكە تەنها بۆ ڕەزامەندی تۆ دەیكەم، هیچ ڕیایی و پێش چاوێتی خەڵكی و ناوبانگ دەركردن و شوهرەت پەیداكردنی تێدانیە.\n2 ـ دوای ئەوە دەكەویتە ڕێ بۆ (مـیـنا)، وە بەردەوام بە دەنگی بەرز تەلبیە دەكەیت :(لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ ، لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ ، إِنَّ الْحَمْدَ، وَالنِّعْمَةَ، لَكَ وَالْمُلْكَ، لاَ شَرِيكَ لَكَ ).تاڕۆژی جەژن تا كاتی ڕەمی كردن\nلە (مـیـنا) نوێژی : (نیوەڕۆ و عەسر و مەغریب و عیشا و بەیانی) دەكەیت و شەویش لەوێ دەمێنیتەوە ، وە نوێژە چواریەكان كورت (قەصر) دەكەیتەوە بۆ دوو ركعات ، بەڵام كۆكردنەوە (جەمع) نی یە لێرەدا و دەبێت هەر نوێژێك لە كاتی خۆیدا بكرێت .\n* كارەكانی ڕۆژی دووەمی حەج : ڕۆژی عەرەفە (9 / ذو الـحجة) :\nئەگەر خۆر هەڵات لە میناوە دەكەویتە ڕێ بۆ عەرەفە وە لە ڕێگا تەلبیە دەكەیت یان: ( الله اكبر ) دەڵێیت، و تاوەكو خۆر ئاوا دەبێت لە عەرەفە دەمێنیتەوە و بەردەوام دوعا و زیكر و قورئان بخوێنە،وە لەڕێگا پێش گەیشتن بە عەرەفات لەشوێنێك دادەبەزیت كەپێی دەڵێن (نەمیرە) _ئەگەر بۆت گونجا_وە تاوەكو پێش نیوەڕۆ لەوێ دەمێنیتەوە. دوایی كە نیوەڕۆ داهات تۆزێكی تر دەڕۆیت و دەگەیتە شوێنێكی تر پێ دەڵێن: ( عورەنە ) لەپێش عەرەفەیە، وە لەوێش لادەدەیت و خەتیب وتار دەدات و نوێژی نیوەڕۆو عەسر دوو ڕكات دوو ڕكات بەجەماعەت لەگەڵ خەڵكی دەكات لەكاتی نیوەڕۆو كورتیشیان دەكاتەوە بۆ دووڕكات، وە هیچ سوننەتی پێش و پاشی لەگەڵ ناكەن.\nوە هەر كەسێكیش بۆی نەكرا بە جەماعەت ڕابگات، ئەوە خۆی هەردوو نوێژەكە بە كورت كراوەیی لەكاتی نیوەڕۆدا دەكات، جاخۆی بەتەنها بێت، یان بەجەماعەت لەگەڵ ئەو كەسانەدا كە وەكو ئەون.\nدوای نوێژ ئەو شوێنە كە ( عورەنە )ی ناوە جێ دە هێڵیت و دەچیت بۆ عەرەفە ،وە ئەگەر توانیت بچۆ بۆ لای بەردەكانی ژێر شاخی عەرەفە (دامێنی عەرەفە ) وە لەوێ بوەستەو بمێنەوە، ئەگەر نەگەیشتیتە ئەوێش ئەوە لە هەر شوێنێكی تری عەرەفە بوەستیت هەر وەستانەو دروستە.\nوە سوننەت نییە سەركەویتە سەر كێوی ( ڕەحمە ) لە عەرەفات و لەوێ بوەستیت . وە لەهەر شوێنێكی تری عەرەفە وەستایت ڕوو دەكەیتە قیبلەو دەست بەرزدەكەیتەوەو دوعا دەكەیت وتەلبیە دەكەیت.\nوە بە زۆری ئەم تەهلیلەیە دەڵێیت: (لا إلهَ إلاّ اللهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ لهُ المُلكُ ولَهُ الحَمْدُ وهوَ عَلَى كُلِّ شيءٍ قَدير).\nوە زۆر داوا لەخوا بكە ئازادت بكات و ڕزگارت بكات لە دۆزەخ، چونكە هیچ ڕۆژێك نیە بەئەندازەی ڕۆژی عەرەفە خوا بەندە لەئاگر ئازاد بكات. وە لەو ڕۆژەدا پەروەردگار فەخر دەكات لەسەر فریشتەكانی بەو بەندانەی كە لەعەرەفە دەستیان بەرزكردۆتەوەو لێی دەپاڕێنەوە.\nجا گوێ مەدە ماندو بوون و بەردەوام بەو بپاڕێوە، وە هەروەها ئەم كاتە پیرۆزەی عەرەفە لەدەست نەدەیت بەقسە كردن و دانیشتن و خەوتن و گەڕان و وێنە گرتن و سواری وشتر بوون!!\nوە سوننەتە ئەم ڕۆژە بەڕۆژوو نەبیت كە بۆ حەج چوویتە عەرەفە.\nوە ڕاوەستانی عەرەفە ڕوكنێكی حەجەو هەر كەسێك لە بەشێكی ئێوارەی عەرەفە یان شەوی جەژن لە عەرەفات ڕانەوەستێت حەجەكەی بەتاڵە. كە وەستانەكەت لەڕۆژدا بوو ئەوە پێویستە لەوێ بمێنێتەوە تاخۆر ئاوا بوون، وە جێهێشتنی عەرەفە پێش ئەو كاتە حەرامەو هەركەسێ وابكات دەبێت داوای لێخۆش بوون لە خوا بكات و فیدیەیەكیش بدات كە سەربڕینی حەیوانێكە لەحەرەم بۆ هەژارانی ئەوێ.\nدوای ڕۆژ ئاوا بوونی ئێوارەی عەرەفە\nئەنجا دوای خۆر ئاوابوونی ڕۆژی عەرەفە دەكەویتە ڕێ بۆ (موزدەلیفە) ، وە زۆر بە هێمنی و لەسەر خۆیی دەڕۆیت و پەلەو پاڵە پەستۆ ناكەیت، بەڵام ئەگەر چۆڵایی هەبوو بەخێرایی دەڕۆیت.\nوە لە (موزدەلیفە)دا هەردوو نوێژی مەغریب و عیشا بە (جەمع و قەصر) لە كاتی عیشادا دەكەیت ، ئەنجا دەخەویت تاوەكو بەیانی و پاشان هەڵدەسیت بۆ ئەنجام دانی نوێژی بەیانی لە كاتی خۆیدا هەر لە (موزدەلیفە)دا ، دوای نوێژی بەیانی ئەگەر توانیت دەچیت بۆ (الـمشعر الـحرام) و لەوێ ڕوو لە قیبلە دەكەیت و (الـحمد لله ، الله أكبر ، لا إلـَه إلاَّ الله) دەڵێیت و دوعا و زیكری خوا دەكەیت تاوەكو دەوروبەر ڕووناك دەبێتەوە .\nئەنجا دوای ئەوە دەگەڕێیتەوە بۆ (مـیـنا) بە تەلبیە كردنەوە و لە ڕێگا (7) بەرد هەڵدەگرێت. وە كە گەیشتیتە ئەو شوێنەی مینا كە پێ دەڵێن (بطن محسَّر ) ڕۆیشتنەكەت خێرا دەكەیت ئەگەر مەجالت بوو؛ چونكە لەو شوێنە فیلەكانی ئەبرەهەی كافر وەستان و ماندوو بوون, وە لە جاهیلیەتدا لەوێ وەستان, بۆیە پێغەمبەر صلى الله عيه وسلم بە پێچەوانەی ئەوان بە خێرایی و ئازایی لەوێ دەڕۆیشت, نەك ماندوو بێت و بوەستێت.\n* كارەكانی ڕۆژی سێ یەمی حەج ڕۆژی جەژن (10 / ذو الـحجة) ) :\n1 ـ ئەنجا كە گەیشتیتە (مـیـنا) ڕێگەی ناوەڕاست دەگریتەبەر بۆ سەر حەوزی (الـجمرة الكبرى = جمرة العقبة) بۆ بەرد هاوێشتن بۆ ناو حەوزی (جمرة العقبة) ،و لەگەڵ هەموو بەرد هاویشتنێك (الله أكبر)دەكەی. دوای ئەمە پۆشاكی ئیحرام لادەبەیت و هەموو شتە حەرام كراوەكانی كاتی ئیحرامت بۆ حەڵاڵ دەبێت تەنها (جیماع) نەبێت .\n2 ـ سەر بڕینی حەیوانێك لە (مـیـنا) یان لە (مەككە)ـدا .\n3 ـ سەر تاشین یان قـژ كورت كردنەوە .\n4 ـ تەوافـی گەڕانەوە بە دەوری كەعبەدا (طـواف الإفاضة) .\nبەڵام ئەم تەوافە بە جلەكانی خۆتەوە دەكەیت و شانی ڕاستت دەرناخەیت .\n5 ـ سەعی نێوان صـەفا و مەروە .\nئەگەر پاش و پێشیان بكات و بەم تەرتیبە نەیان كات هەر دروستە.\nپاشان دەگەڕێیتەوە بۆ (مینا)\nأ- لە كاتی هاوێشتنی بەردەكان ڕوو دەكەیتە حەوزەكەو لای چەپت دەكەوێتە لای مەككەو لای ڕاستیشت دەكەوێتە لای مینا. بەم شێوەیە سوننەتە.\nب - دروست نیە پێش خۆر هەڵاتن بەردەكان بهاویت مەگەر لەوانە بیت كە روخسەتیان پێدرابوو دوای نیوەی شەو لە موزدەلیفە بگەڕێنەوە بۆ مینا لە ئافرەتان و لاوازان و خاوەن عوزرەكان.\nج - نابێت پێش ئەم ڕۆژە حەیوانەكە سەر بڕیت و دروست نیە .\n* كارەكانی ڕۆژی چوارەمی حەج (11 / ذو الـحجة) :\nئەنجا كە گەڕایتەوە بۆ (مـیـنا) سێ شەو و سێ ڕۆژ لە (مـیـنا) دەمێنیتەوە و هەموو ڕۆژێك (دوای نیوەڕوان) ئەم كارانە ئەنجام دەدەیت :\n1 ـ بەرد هاوێشتن بۆ ناو حەوزی یەكەم (رمـي الـجمرة الأولـى)، ئەنجا ڕوو لە قیبلە دەكەیت و دوعا دەكەیت .\n2 ـ بەرد هاوێشتن بۆ ناو حەوزی دووەم (رمـي الـجمرة الثانية) ، ئەنجا ڕوو لە قیبلە دەكەیت و دوعا دەكەیت .\n3 ـ بەرد هاوێشتن بۆ ناو حەوزی (جـمرة العقبة) ، وە دوای ئەوە هیچ ڕاناوەستیت و دەگەڕێیتەوە بۆ (مـیـنا).\nوە پێویستە لە مینا نوێژە فەرزەكانت بە جەماعەت بكەیت و باشتریش وایە لە مزگەوتی ( خیف ) بێت ئەگەر توانیت. چونكە 70 پێغەمبەر علیهم السلام نوێژیان لێكردووە.\nوە مانەوەی شەو لە مینا واجبە لە سەر غەیری ژنان و بێ توانایان و خاوەن عوزرەكان.\n* كارەكانی ڕۆژانی پێنجەم و شەشەمی حەج (12 ـ 13 / ذو الـحجة) :\nوەك ڕۆژی چوارەم دەكەیت (واتە : بەرد هاوێشتن بۆ ناو هەر سـێ حەوزەكە) .\nوە دروستیشە تەنها دوو ڕۆژ لە (مـیـنا) بمێنیتەوە بۆ ڕەمی كردن و دوایی بگەڕێیتەوە بۆ مەككە ، بەڵام مانەوەی شەو و ڕۆژی سێیەم سوننەتە و چاك ترە.\nبەڵام ئەگەر ڕۆژی (12 )ی ذو الحجة تاوەكو خۆر ئاوا مینات بەجێ نەهێشت, ئەوا واجبە سێهەم شەوو ڕۆژیش 13ی ذو الحجة بمێنیتەوەو هەمان كاری ڕۆژی پێشتر بكەیتەوە.\nئەنجا دوای تەواو بوونی ڕۆژەكانی مانەوەت لە (مـیـنا) واجباتی حەج تەواو دەبێت و دەگەڕێیتەوە بۆ (مەككە) و لەوێ دەمێنیتەوە ، وە هەوڵ بدە ئەو ماوەیە هەر لە مزگەوت بیت, چونكە یەك نوێژی ئەو مزگەوتە بە (100,000) سەد هەزار نوێژی شوێنی تر هەیە وە زۆر تەواف بكە.\nدوای تەواو بوونی حەج تەوافی ماڵ ئاوایی ( طواف الوداع )\nكە كاتی ڕۆشتنەوەت هات و ویستت مەككە جێ بهێڵیت, ئەوە پێویستە لە سەرت ئاخر شت بە دەوری كەعبەدا حەوت جار بسوڕێیتەوەو تەوافی ماڵ ئاوایی ( طواف الوداع ) بكەیت, بەبێ سەعی لە نێوان سەفاو مەروە.\nبەڵام ئەگەر ئافرەت كە لە حاڵەتی ( حيض يان نفاس ) دا بوو, ئەوا ڕوخسەت دراوە بەبێ تەوافی ماڵ ئاوایی مەككە جێ بهێڵێت.\nوە لە كۆتایدا قاچی چەپت پێش بخەو لە مزگەوت وەرە دەرەوە بڵێ:\n( اللهم صل على محمد وسلم, اللهم إنى أسالك من فضلك ).\nوە سوننەت نیە بچیت بۆ ئەو مزگەوتانەی تری مەككەو دەوری مەككە.\nوە هەروەها سوننەت نیە بچیت بۆ ئەشكەوتی (حراء) و شوێنەوارەكانی تر.\nوە سوننەت نیە بە تایبەت بۆ نوێژ بچیت بۆ مزگەوتی عائیشە لە (تەنعیم).\nبەڵكو ئەو چونانەت هەمووی بێ سودەو مەسرەفێكی بێ خێرەو كارێكی داهێنراوەو بێ بەڵگەیە.\nقەدەغە كراوەكان بە هۆی (ئیحرام)ەوە کامانەن ؟ حەجی باش كامەیە؟ (ئاگاداریەك بۆ تۆی حاجی بەتایبەت) گومان هەبوون لەژمارەی تەواف و سەعى نێوان سەفا ومەڕوەدا واجبەكانی حەج کامانەن ؟ تەواف و سەعى نێوان سەفا و مەروە ئەبێ بە دوای یەکدا بکرێت و نابێ بەینیان هەبێ\nسەردان: ١,٦٦٨ بەش: چۆنێتى حەج کردن\nپرسیاری دواترئایا دروستە ژن و پیاو ئەندامى زاوزێى یەكتر بمژن و بیلێسنەوە؟ پرسیاری پێشترحەج چەند ڕوکنى هەیە و ڕوكنەكانی حەج کامانەن ؟


United Nations Iraq - دەرخستنی بابەت لەلایەن تاگەکان: مافه‌كانی مرۆڤ\nدوو شەممە, 10 کانونی یەکەم 2018 10:09\nنوسینگەی مافەکانی مرۆڤ هەڵسا بە ئەنجامدانی یەکەم مێزگرد دەربارەی دادپەروەری تاوان لە نەینەواو دامەزراندنی تۆڕی نەینەوا بۆ مافەکانی مرۆڤ و دادپەروەری.\nنوسینگەی مافەکانی مرۆڤی سەر بە نێردەی نەتەوەیەکگرتوەکان بۆ هاریکاری عیراق ( یونامی) لە ٥ی کانونی یەکەمی ٢٠١٨ دا مێزگردێکی یەک ڕۆژەی ئەنجامدا لەگەڵ پارێزەران و چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی نەینەوا بە مەبەستی تاوتوێکردنی سیتەمی دادپەروەری تاوان لە نەینەوا لە دوای کەوتنی داعشدا. بەشداربوان لەم مێزگردەدا هەڵسان بە ئاڵوگۆڕکردنی ئەزموونی خۆیان لەسەر چەسپاندنی دادپەروەری و مامەڵەکردن لەگەڵ قوربانیانی توندوتیژی سێکسی و گڕوپە فەرامۆشکراوەکان. ئەمەو ئەم مێزگردە یەکێک بوو لە گەلێک کۆڕو کۆبونەوانەی تر کە لە مانگەکانی داهاتوودا دەربارەی بابەتەکانی پەیوەست بە دادپەروەری لەم پارێزگایەدا ئەنجام دەدرێت.\nئۆفیسی مافەکانی مرۆڤی یونامی خولێکی ڕاهێنان دەربارەی "ئازادی ڕا و ڕادەربڕین" ڕێکدەخات\nسێ شەممە, 06 تشرینی دووەم 2018 11:57\nئاسه‌واری تیرۆری داعش: ڕاپۆرتی نەتەوە یەکگرتووەکان زیاتر لە ٢٠٠ گۆڕی به‌كۆمه‌ڵ لە عیراقدا هەیە\nبەغدا / جنێڤ، ٦ی تشرینی دووه‌می ٢٠١٨- بەگوێرەی راپۆرتی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان کە ڕۆژی سێشەممە دەرچوو، زیاتر له ٢٠٠ گۆڕی به‌كۆمه‌ڵ دۆزراوەتەوە لەو ناوچانەی پێشتر لە ژێر دەسەڵاتی داعشدا بوون لە عیراق ، ئەم گۆڕانە لاشەی هەزاران قوربانی تێدایە. ڕاپۆرتەکە تیشک دەخاتە سەر هەڵمەتەکانی تیرۆر و توندوتیژی داعش و پشتگیری له داواكانی خانه‌واده‌ی قوربانیان ده‌كات لە ئاشکراکردنی ڕاستییەکان و دادپەروه‌ری.\nشەممە, 12 ئایار 2018 15:12\nخولێکى راهێنان بۆ رێکخراوە ناحکومیەکان لە دهوک لە لایەن ئۆفیسى مافەکانى مرۆڤى یۆنامى\nدهوک ، 7-9 ى ئایارى 2018- ئۆفیسى مافەکانى مرۆڤ لە نێردەى نەتەوە یەکگرتوەکان بۆ هاوکارى کردنى عیراق هەڵسا بە رێکخستنى وۆرک شۆپێک لە دهوک بۆ چالاکوانانى مافەکانى مرۆڤ و ستافی ئەو رێکخراوە ناحکومیانەى کە لە بوارى مافەکانى مرۆڤ کار دەکەن.\nچوار شەممە, 13 کانونی یەکەم 2017 07:57\nیونامی لێکۆڵینەوە دەربارەی ڕاپۆرتی پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ لە توزخورماتو دەکات\nبەغدا، ١٢ی کانونی یەکەمی ٢٠١٧ – تیمێکی نوسینگەی مافی مرۆڤی نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاریکاری عیراق (یونامی) لە بەرواری ٧ی کانونی یەکەمی ٢٠١٧دا سەردانی توزخورماتویان لە پارێزگای سەڵاحەددین کرد بەمەبەستی لێکۆڵینەوە لەو ڕاپۆرتانەی کە باس لە ڕووخاندنی سزائاسای موڵکی دانیشتووانی ئەو شارە دەکات، ئەوانەی کە بەهۆی پێکدادانەکان لەو ناوچەیە لە مانگی تشرینی یەکەمەوە ئاوارەبوون و هەروەها ڕاپۆرتی تۆقاندن وەک ڕێگرییەک لەبەردەم گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ سەر ماڵ و حاڵی خۆیان بە سەلامەتی.\nشەممە, 09 کانونی یەکەم 2017 09:22\nکۆرسێکی ڕاهێنان لەسەر فێرکردنی مافەکانی مرۆڤ بۆ مامۆستایان لە هەرێمی کوردستانی عیراق\nدهۆک 7ی کانونی یەکەمی 2017- پتەوکردنی هۆشیاری لە بواری مافەکانی مرۆڤدا لە هەرێمی کوردستانی عیراق تەوەری سەرەکیی ڕاهێنانێکی سێ ڕۆژی بوو بۆ 24 مامۆستای ناوەندی لە دهۆک.\nیەک شەممە, 19 تشرینی دووەم 2017 00:00\nخولی ڕاهێنانی ئازادی ڕادەربڕین لە دهۆک بەڕێوەچوو\nدهۆک، عێراق، ١٩ی تشرینی دوومی٢٠١٧ – ئۆفیسی مافەکانی مرۆڤی نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاریکاری عێراق (یونامی) خولێکی ڕاهێنانی لە شاری دهۆک بۆ ڕۆژنامەڤانان، ڕاگەیاندکاران و چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە بواری ئازادی ڕا و ڕادەربڕین لە هەرێمی کوردستانی عێراق ئەنجامدا.\nخولی ڕاهێنانی مافەکانی مرۆڤ بۆ مامۆستایان لە کوردستان\nهەولێر، ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ — ئۆفیسی مافەکانی مرۆڤی نێردەی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ هاریکاری عێراق (یونامی) بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی پەروەردەی هەرێمی کوردستانی عیراق، خولێکی ڕاهێنانی چوار ڕۆژەی دەربارەی پەروەردەی مافەکانی مرۆڤ بۆ ٢٣ مامۆستا – کە تیایاندا ٩ مامۆستای ئافرەت بەشداربوون – لە هەولێر، لە رێکەوتی ١٣ بۆ ١٦ی تشرینی دووەمدا ڕێکخست. ئەمەش دووەمین خول بوو کە لەلایەن ئۆفیسی مافەکانی مرۆڤەوە ئەنجامدرابێت، لە چوارچێوەی زنجیرەیەک خولی تر کە لەلایەن حکومەتی فلاندەرزی و وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستانی عێراقەوە پاڵپشتی دەکرێت.\nدوو شەممە, 23 تشرینی یەکەم 2017 14:15\nخولی ڕاهێنانی نێردەی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ هاریکاری عێراق (یونامی) بۆ مامۆستایان لە هەرێمی کوردستانی عیراق\nهەولێر/سلێمانی، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ - ئۆفیسی هەرێمی مافەکانی مرۆڤی سەر بە نێردەی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ هاریکاری عێراق (یونامی)، هەڵسا بە ئەنجامدانی خولی ڕاهێنان لە هەرێمی کوردستانی عێراق بۆ بەرەوپێشبردنی تواناکانی مامۆستایان بۆ ووتنەوەی مافەکانی مرۆڤ لە قوتابخانەکان\nدوو شەممە, 09 تشرینی یەکەم 2017 08:55\nپته‌وكردن و پاراستنی مافه‌كانی هه‌زاره‌ها ئاواره‌ی ناوخۆیی عێراقی بابه‌تێكی جوهه‌ری ماندێتی نووسینگه‌ی یونامی مافه‌كانی مرۆڤه\nچه‌ند ئاواره‌ی ناوخۆیی ده‌ستیان به خۆراك و په‌ناگه و خزمه‌تگوزاری گه‌یشتووه و ئایا مافه‌كانیان له گه‌یشتن به‌م مافه سه‌ره‌كییانه پێشێل نه‌كراوه، ئه‌مانه پێشه‌نگه چالاكی نووسینگه‌ی مافه‌كانی مرۆڤی سه‌ر به نێرده‌ی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ هاریكاری عێراقن له چوارچێوه‌ی كاره‌كانی بۆ پاراستنی خه‌ڵكی سڤیل.\nپەڕەى 2 لەکۆى 5 پەڕەدا


لێگانێس - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\n24/02/19 لێگانێس 1 - 1 ڤالێنسیا بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n04/03/19 لێگانێس 1 - 0 لێڤانتی بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n09/03/19 ئاتلەتیکۆ مەدرید 1 - 0 لێگانێس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n20/03/19 لێگانێس 11 : 00 ڕایۆ ماخاداهۆندا زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n30/03/19 گێتافی 13 : 00 لێگانێس زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n04/04/19 لێگانێس 20 : 30 ڕیاڵ ڤالادۆلاید زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n07/04/19 دێپۆرتیڤۆ ئالاڤێس 12 : 00 لێگانێس زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n15/04/19 لێگانێس 21 : 00 ڕیاڵ مەدرید زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n21/04/19 ڤییاڕیاڵ - لێگانێس زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nPichu Cuéllar 34 years old 26 0\nBustinza 27 years old 16 0\nJuanfran 30 years old 17 0\nئێزکوێل مونۆز 28 years old 2 0\nئا. نیۆم 30 years old 17 1\nK. Omeruo 25 years old 21 0\nد.ڕیێس 26 years old 5 0\nJ. Silva 24 years old 22 1\nد. سیۆڤاس 30 years old 25 1\nRodri Tarín 22 years old 13 0\nN. El Zhar 32 years old 21 3\nEraso 28 years old 10 0\nرێجیۆ 28 years old 13 0\nروبێن پێرێز 29 years old 24 0\nÓscar Rodríguez 20 years old 24 3\nMikel Vesga 25 years old 19 1\nJosé Arnáiz 23 years old 2 0\nM. Braithwaite 27 years old 10 3\nG. Carrillo 27 years old 23 5\nY. En-Nesyri 21 years old 24 8\nSabin Merino 27 years old 8 0\nMichael Santos 26 years old 12 0


هه‌شتی مارس، تێپه‌راندنی قۆناغی لاواندنه‌وه\nبیرهێنانەوەیی ٨ی مارس لە كوردستان هێشتا چوارگۆشەیی یەكەمیی تێنەپەڕاندووە. ئەم ڕۆژە لە جیهاندا لە دوایی سەرهەڵدان وناڕەزایی فراوانیی ژنانی ئیشكەر دیاركراوە، كە هێشتا لە كوردستان ئێمە لەو قۆناغەداین كە داوائەكەین ژنان دەرەفتیی كاركردنیی زیاتریان پێبدرێت. هێشتا پەنجا لە سەدیی ژنان لە هەرێمی كوردستان له ده‌ره‌وه‌ی ماڵ ڕێگەیی كاركردنیان پیێنادرێت. تاوەكو ئێستا بەزۆر دەرهێنانیی كچان لە قوتابخانە نەتوانراوە ڕێگەیی لێبگیرێت. بونی ئافره‌تی نه‌خوێنده‌وار له ناوچه په‌راوێزخراوه‌كان هێشتا له ئاستێكی به‌رز دایه.\nڕێكخراوەكانی ژنان لەكوردستان مێژوویەكی دورودرێژیان نییە، لەوماوەیەشدا ڕۆڵی گرنگیان بینیوە لە وشیاركردنەوەی زیاتری ژنان، پێگەیاندنی ژنی سەركردە، فشار دروستكردن بۆناوەندەكانی بڕیارو یاسادانان. توانیویانە پرسی ژنان بەچەندین هەنگاو ببەنە پێشەوە، بەڵام هێشتا نەتوانراوە كێشە بنەڕەتییەكە كە بریتییە لە دادپەروەری نێوان نێرو مێ لە بواری كاركردن، خوێندن، بەشداری سیاسی و ئابوری بكەنە ستراتیژی كاركردنی ساڵانەی خۆیان. هێشتا به‌شێكی زۆر هه‌وڵه‌كان بۆ به هاناوه‌چونی ئه‌و ئافره‌تانه‌یه كه ڕووبه‌ڕووی توندوتیژی وكوشتن ده‌بنه‌وه،\nبەحوكمیی ئەزمونی خۆم وكاركردن لەو ڕێكخراوانە شاهیدی ئەوە دەدەم كە ئەم ڕێكخراوانە ڕۆژانە بەفریای ژنان وكچان وخێزانەكان دەكەون، بەتایبەتی ئەو ژنانەی ڕوبەڕوی توندتویژی بونەتەوە وە دەبنەوە. هەر لەپێشكەش كردنی خزمەتگوزاری كۆمەڵایەتی، دەرونی، یاسایی، تەندروستی، تائاستی بەرگریكردن وگەڕانەوەیان بۆناو گۆمەڵگە و پاراستنی ژیانیان و گێڕانەوەى ئاسودەيی بۆناو خێزانەكان.\nئه‌وه‌ی ئه‌م ڕێكخراوانه ده‌كه‌ین یه‌كجار گرنگه، به‌ڵام كاره‌كه لێره ته‌واو نابێت چونكه ئه‌مه وه‌ك ئه‌وه‌یه ئێمه له نه‌خۆشخانه‌كان چاره‌سه‌ری باش پێكه‌ش بكه‌ین بۆ نه‌خۆشه‌كان، به‌ڵام هه‌وڵی بنبركردنی نه‌خۆشیه‌كه نه‌ده‌ین و كار بۆ خۆپاراستن نه‌كه‌ین.\nهەر لەبەرئەمەیە كەپێویستە ستراتیژی كاری ڕێكخراوەكانی بواری ژنان قۆناغی بەرگریكردن و پاراستنی ژیانی ئافرەتان تێپەڕێنێت، و هەنگاو بنێت بۆ بنبڕكردنی ئەو هۆكارانەی ئافرەتان لاوازدەكات لەبەرامبەر ئەوكەسانەی كە توندوتیژیان دەرهەق ئەنجام دەدەن. بۆئەمەش پەروەدە و خوێندنی بەزۆر بۆ ئافرەتان، كاریگەرترین ڕێگایە لە دروستكردنی ئافرەتی بەهێز بۆ خۆپاراستن لە بەرامبەر كەسانی توندوتیژكاروە پێدانی دەرفەتی زیاتر لەڕێگەی پێشكەوتنی ئاستی خوێندن و پەروەردە، بۆئەوەی هەم بەمافەكانی خۆیان ئاشنا بن هەمیش تاكێكی سەربەخۆتری لێدروست بێت.\nئەم هەوڵانەش دەكرێت لەم هەنگاوانەدا خۆی ببینێتەوە:\n١. كاركردن بۆكاراكردنی یاسای خوێندنی بەزۆر وە دانانی سزای توند بۆئەو دایك وباوكانەی كە كچەكانیان لە خوێندن بێبەش ئەكەن\n٢. بونی كارئاسانی لە ڕوی یاسای وپەرەپێدانی مرۆيی لە كەرتی حوكمی و لە كەرتی تایبەت بۆئافرەتانی خوێندەوار بەجۆرێك پشكی ئافرەتان لە دامەزراندن لەوشوێنانەدا زیاتر بكرێت. ئەمەش وەك هاندانێك بۆهێنانە دەرەوەی ئافرەت لە ماڵ وەهاندانی بۆخوێندن.\n٣. بونی قەرزی بچوك بەبێ سود وباج بۆئەو ئافرەتانەی پرۆژەی بچوكی خۆیان دائەمەزرێنن\nلێرەدا ئەتوانین نمونەیەكی وەك هندستان بەهەند وەربگرین لەدوای سەربەخۆبونی سود لەو ئەزمونە وەربگیرێت. لە هندستان له دوای ساڵی (١٩٤٧) كەكاری پێكرا بۆهێنانە ناوەوەی ئافرەت بۆسەرجەم كایەكانی ژیان لەڕێگەی هاندانی پەروەردە و دابینكردنی خوێندن بۆئافرەتانی كەمینەو چینەكانی خوارەوە. ڕەنگە ئێمە لەكوردستان ئەم پلانە بەكاربێنین بۆ هاندانی ئەو ئافرەت وكچانەی لە ناوچە دورەدەستەكان ودەرەوەی سەنتەری شارەكان دەژین، چونكە بەزۆر وازپێهێنانی ئافرەتان لەقوتابخانە لە ناوچە دورەدەستەكان زیاتره ، زیاتره، و ده‌رفه‌تی كاریش بۆ ئافره‌تان له ده‌ره‌وه‌ی سه‌نته‌ری شاره‌كان یه‌كجار كه‌مه.\nئاماره‌كانیش ئه‌وه پشتراست ده‌كه‌نه‌وه كه توندوتیژییەكانیش بەهەمان شێوە لەناوچە دورەدەستەكاندا زیاترە. نزمی ئاستی خوێندەواری لە كەسی توندوتیژكار وە ئەوكەسەشی كە توندوتیژی بەرامبەر كراوە ئێجگار زۆرە.\nڕه‌نگه په‌روه‌رده ئه‌و شوێنه بێت كه شۆرشی ژنان له كورستان بتوانێت زۆرترین ده‌سكه‌وتی تیا به‌ده‌ست بێنێت، هه‌نگاوه‌كانی له پاراستن و لاواندنه‌وه‌ی ژنانه‌وه بۆ كێبركێكردن و گه‌شتن به لوتكه‌ی ده‌سه‌ڵات و ئابوری له كۆمه‌ڵگه‌دا په‌ره‌پێبدات.\nماسته‌ر له كۆمه‌ڵناسی گشت


لە تۆمارێکی دەنگیدا هونەرمەند زیاد ئەسعەد باس لە دۆخی تەندرووستی خۆی دەکات – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/07/01 - 11:18 PM\nکۆمپانیای بابیلۆن لە ڕێگەی ڕۆژنامەنووس عەبدولغەفار عەبدوڵاوە گفتوگۆیەکی دەنگیان لەگەڵ هونەرمەند زیاد ئەسعەد ئەنجامدا و ناوبراو ئاماژە بەوە دەدات کە دۆخی تەندرووستی زۆر باشە.\nلە تۆمارە دەنگیەدا هونەرمەند زیاد ئەسعەد دڵنیایی دەدات بە هەوادارانی خۆی کە ئەو باری تەندرووستی جێگیرە، تەنها لە ساڵی ٢٠١٦ دا توشی جەڵدەی مێشک بووە و لەو کاتەدا دۆخی تەندرووستی خراپ بووە، بەڵام دواتر توانیویەتی بەسەریدا زاڵبێت و توانا بۆ بەشی لایی ڕاستی جەستەی بگەڕێتەوە.\nزیاد ئەسعەد ئاماژە بەوە دەدات کە بەشێک لە دانیشتنە هاوڕێیانەکانی بڵاوکراوەتەوە، لەکاتێکدا ئەوە شتێکی تایبەت بووە و هەڵەی کردووە کە متمانەی بەو کەسانە کردووە.\nگوێبیستی تۆماری دەنگی هونەرمەند زیاد ئەسعەد ببە:\nچەند وێنەیەک کە دەیسەلمێنێت تا لە ژیاندا بیت شتی سەیر دەبینیت\nنەریمان بابان لەبەر دۆخی ڕۆژئاوا کۆنسێرتەکانی لە هەولێر و سلێمانی دوادەخات\n2019/10/15 - 10:31 PM\nهونەرمەند نەریمان بابان ڕایگەیاندووە کە لەبەر دۆخی ڕۆژئاوا کۆنسێرتەکانی لە هەولێر و سلێمانی دوادەخات.\nنەریمان بابان ڕایگەیاند”وەک بڕیار بوو لە مانگی 11/2019 دوو کۆنسێرتی گەورە لەشاری سلێمانی و هەولێری پایتەخت ساز بکەین بەڵام وەک هاوخەمیەک بۆ ئەو کارەساتەی کە تورکی دڵ پڕ لە قین بەسەر گەلەکەمانی هێناوە لەم کاتەدا بە پێویستی ئەزانین کە کۆنسێرتەکان دوا بخەین”\nنەریمان بابان وتیشی”لە ئێستادا ئێمە ئەرکی گرنگترمان لە سەر شانە ئەویش کۆمەک کردنی پارچەکەی تری جەستەی کوردوستانی بەشکراوە، سەرکەووتن هەربۆ کوردی نەبەردو ئازایە خودامان لە پشت بێت”


سیمیۆنی باس لە یارییەكەی بەرشەلۆنە دەكات\nدیێگۆ سیمیۆنی راهێنەری یانەی ئەتڵەتیكۆ مەدریدی ئیسپانی ئاماژەی بە ئاست بەرزی یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنەی ركابەری دەكات و پێش رووبەرووبونەوەكەی ئەمشەویان یانە كەتەلۆنیەكە بە باشترین یانەی جیهان هەژمار دەكات.\nئەتلەتیكۆ مەدرید لە دوایین پێنج یاری خۆیدا چوار بردنەوە و یەكسانبوونێكی تۆماركردووە هەربە هۆیەشەوە بۆ پلەی سێیەمی ریزبەندی لالیگا سەركەوت .\nلە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیشدا ئەو راهێنەرە ئەرجەنتینیە رەتیكردەوە لێدوان لەسەر كێشە ناوخۆییەكانی یانەی بەرشەلۆنە بدات و لەبەرامبەریشدا ستایشی تواناكانی ماركۆس یۆرێنتی یاریزانی یانەكەی كرد كە لە دوایین 9 گۆڵی رۆخیبلانكۆس رۆڵی لە 7 گۆڵدا هەبووە .\nسیمیۆنی ووتیشی : یۆرێنتی لیۆنێل میسی یانەكەمان نیە ئەو لە یاریزانێكی ئاست مامناوەندەوە ووردە ووردە برەوی بە تواناكانی دەدا كاتێكش لە یاریگادا تەنها 20دەقیقە دەردەكەوێت باشترین ئاست پێشكەش دەكات و چی لە توانایدا بێت پێشكەشی یانەكەی دەكات و هیواخوازیشین لەسەر ئەو ئاستە بەرزەی بەردەوام بێت و یارمەتی زیاتری یانەكەی بدات سەبارەت بە یانەی بەرشەلۆنە سیمیۆنی دووپاتیكردەوە : لەوەی رووبەرووی باشترین یانەی جیهان دەبنەوە و روونیشیكردەوە یانە كەتەلۆنیەكە لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا كۆنترۆڵی لالیگای كردووە و تا دوا ساتەكانیش لەسەر نازناوی ئەم وەرزە دەجەنگن .


بەهۆی کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەیەکی ئۆکرانی لە ئێران 176 کەس گیانیان لەدەستدەدەن\nسەرۆکی ئۆکرانیا ڤلۆدمیر زیلینسکی ڕایگەیاند هیچ کەس لە ناو فڕۆکەکەی هێڵی ئاسمانی ئۆکرانیا زیندوو نەماوە کە سەرلەبەیانی ڕۆژی چوارشەممە دەستبەجێ پاش هەستانی لە فڕۆکەخانەی تاران کەوتە خوارەوە.\nئەو گەشتە بەرەو کەیڤی پایتەختی ئۆکرانیا دەچوو و سەرۆک وەزیری ئۆکرانیاش دەڵێت 167 سەرنشین و 9 کارمەندی نێو فڕۆکەکەی تێدا بوون.\nسەرۆکی هێڵی ئاسمانی نێودەوڵەتی ئۆکرانیا یەڤێن دایخن لە لێدوانێکدا ڕایگەیاند ئەو فڕۆکەیە یەکێک بوو لە هێڵە ئاسمانییە هەر باشەکانی کە هەیانبووە و " کارمەندەکانی زۆر باش و باوەڕپێکراو بوون".\nئەو هێڵە ئاسمانییە هەر پاش ڕووداوەکەی چوارشەممە هەمو گەشتەکانی بۆ تاران ڕادەگرێت و دەڵێت فڕۆکەکە لە ساڵی 2016 دروستکرا بوو و ڕۆژی دووشەممە پشکنینی ئاسایی بۆ کرابوو.\nوەزیری دەرەوەی ئۆکرانیا ڤادیم پریستایکۆ ڕایگەیاند سەرنشینەکانی نێو فڕۆکەکە خەڵکی 7 وڵاتی جیاواز بوون. 82 هاووڵاتی ئێرانی، 63 کەنەدی، 11 ئۆکرانی، 10 سویدی،4 ئەفغانی، 3 ئەڵمانی و 3 بەریتانی.\nوەزارەتی دەرەوەی ئەفغانستانیش لە بەیاننامەیەکدا دەڵێت 10 هاووڵاتی ئەفغانی لە نێو ئەو فڕۆکەیەدا گیانیان لەدەستداوە و داوای لە باڵیۆزخانەی ئەفغانستان لە تاران کردووە هاوکاری بکات بۆ گێڕانەوەی تەرمەکان بۆ ئەفغانستان.\nوەزیری کاروباری دەرەوەی کەنەداش دڵگرانی وڵاتەکەی ڕاگەیاند بەهۆی لەدەستدانی 63 هاووڵاتی کەنەدی لە ناو ئەو فڕۆکەیەو گوتی لەگەڵ حکومەتی ئۆکرانیا لە پەیوەندیدان بۆ زانینی هۆکارەکانی کەوتنە خوارەوەی ئەو فڕۆکەیە.\nبەپێی یاساو ڕێسا نێونەتەوەییەکان بەرپرسیارێتی لێکۆڵینەوە لە ڕووداوەکە دەکەوێتە سەر ئێران چونکە لەوێوە هەستاوەو دەستبەجێ کەوتۆتە خوارەوە، تەلەفیزیۆنی دەوڵەتی ئێران دەڵیت هەردوو سندوقە ڕەشەکانی نێو فڕۆکەکە دۆزراونەتەوە.\nکەوتنە خوارەوەی فڕۆکەکە هاوکاتە لەگەڵ گرژی و ئاڵۆزییەکانی نێوان ئێران و ئەمەریکا، چەند کاتژمێرێک بەر لە کەوتنی ئەو فڕۆکەیە ئێران چەندین موشەکی گرتە بنکە سەربازییەکانی کە هێزەکانی ئەمەریکای لێیە لە ناو عێراق بۆ تۆڵەکردنەوە لە کوشتنەکەی فەرماندەی هێزی قودس قاسم سولەیمانی کە لە ڕۆژی هەینی لە هێرشێکی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئەمەریکا لە عێڕاق کوژرا.\nلە میانەی لێدوانێکیدا بۆ ئاژانسی دەنگوباسی نیمچە فەرمی ئیرانی مهر سەرۆکی هێزی ئاسمانی سڤیلی ئێران عەلی عەبدزادە ڕایگەیاندووە هەردوو سندوقەڕەشەکان لەو وڵاتەی کە ڕووداوەکە تیایدا ڕوویداوەشی کردنەوەی بۆ دەکرێت بە پێی یاسای نێونەتەوەیی. ئەو گوتیشی لێکۆڵەرانی ئۆکرانیش بەشێک دەبن لە لێکۆڵینەوەکان. بەڵام گوتی ئێران ڕێگە نادات ئەمەریکا لە هیچ قۆناغێکدا دەستبخاتە نێو لێکۆڵینەوەکان.


کتێبە ئاسمانییەکان، بە پێی ئیسلام ئەو کتێب و پەیامانەن کە خوا دایبەزاندوون بۆ پێغەمبەر و نێردراوەکانی، وەک لە قورئاندا هاتووە؛ إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِن بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإْسْحَقَ وَيَعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا (نیسا:١٦٣) (کوردی: به‌ڕاستی ئێمه نیگامان بۆ تۆ ناردووه هه‌ر وه‌کو چۆن نیگامان بۆ نوح و پێغه‌مبه‌رانی دوای ئه‌و ناردووه، هه‌روه‌ها نیگامان ناردووه بۆ ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق و یه‌عقوب و (هه‌ندێک) له کوڕانی یه‌عقوب و عیسا و ئه‌یوب و یونس و هاروون و سوله‌یمان، زه‌بوریشمان به داود به‌خشیووه.) \nزەبوور ئەو کتێبەیە کە خوا بۆ داوودی دابەزاندووە وەک لەم ئایەتەدا هاتووە؛\n(نیسا:١٦٣) (کوردی: به‌ڕاستی ئێمه نیگامان بۆ تۆ ناردووه هه‌ر وه‌کو چۆن نیگامان بۆ نوح و پێغه‌مبه‌رانی دوای ئه‌و ناردووه، هه‌روه‌ها نیگامان ناردووه بۆ ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق و یه‌عقوب و (هه‌ندێک) له کوڕانی یه‌عقوب و عیسا و ئه‌یوب و یونس و هاروون و سوله‌یمان، زه‌بوریشمان به داود به‌خشیووه.) \n(مائیدە:٤٤) (کوردی: به‌ڕاستی ئێمه کاتێک ته‌وراتمان نارده خواره‌وه ڕێنموویی تیادا بوو، نوور و ڕووناکیش بوو، ئه‌و پێغه‌مبه‌رانه‌ی که هه‌میشه ملکه‌چ و فه‌رمانبه‌ردار بوون حوکمی ئه‌وانه‌یان پێده‌کرد که ببونه جوله‌که، هه‌روه‌ها زانا په‌روه‌ردگار ناسه‌کانیان و زانا شه‌رع ناسه‌کانیشیان، حوکمیان ده‌کرد به‌وه‌ی داوایان لێکرابوو بیپارێزن، که ئه‌ویش کتێبی خوا (ته‌وراته).) \n(ئەنعام:١٥٤) (کوردی: پاشان کتێبی ته‌وراتمان به موسا به‌خشی بۆ ئه‌وه‌ی نازو نیعمه‌تی ته‌واو بڕژین به‌سه‌ر ئه‌و که‌سه‌دا که به‌چاکی پیاده‌ی ده‌کات و جیاکه‌ره‌وه و ڕوون که‌ره‌وه‌ی هه‌موو شتێک بێت و ڕێنموویی و میهره‌بانیش بێت، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وانه باوه‌ڕی دامه‌زراو بهێنن به‌گه‌یشتنه‌وه‌یان به په‌روه‌ردگاریان.) \n(مائیدە:٤٨) (کوردی: ئێمه قورئانمان هاوڕێ له‌گه‌ڵ هه‌موو حه‌قیقه‌ت و ڕاستیه‌کدا بۆ تۆ دابه‌زاندووه، ڕاستی و دروستی کتێبه‌کانی پێش خۆیشی دیاری ده‌کات و چاودێره به‌سه‌ر هه‌موویاندا.)\n(یوونوس:٣٧) (کوردی: وه‌نه‌بێت ئه‌م قورئانه له‌لایه‌ن که‌سێکه‌وه داڕێژرا بێت و هه‌ڵبه‌سترا بێت جگه له‌خوا، به‌ڵکو ڕاستی و ڕه‌وانی کتێبه ئاسمانیه‌کانی پێش خۆشی دووپات ده‌کاته‌وه، هه‌روه‌ها ڕوونکه‌ره‌وه‌ی بیرو باوه‌ڕو ئه‌رکه‌کانه، به‌ڕاستی هیچ گومان له‌وه‌دا نیه که ئه‌م قورئانه‌له‌لایه‌ن په‌روه‌ردگاری هه‌موو جیهانه‌وه ڕه‌وانه‌کراوه.) \n(یووسوف:١١١) (کوردی: ه‌نه‌بێت ئه‌م قورئانه قسه‌و باسێك بێت هه‌ڵبه‌سترابێت، به‌ڵکو به‌ڕاست دانه‌ری ئه‌وه‌یه که له پێش خۆیه‌وه هاتووه (ته‌ورات و ئینجیل) و ڕوونکه‌ره‌وه و جیاکردنه‌وه‌ی هه‌موو شتێکی پێویسته له‌ئایندا، ڕێنمومیی و ڕه‌حمه‌تیشه بۆ که‌سانێك باوه‌ڕ ده‌هێنن.) \nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کتێبە_پیرۆزەکان_لە_ئیسلامدا&oldid=942210»\nدواجار لە ٢٢:٠٤ی ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٢:٠٤ی ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


ئاگادارییەک لە سه‌ركونسوڵگه‌ری ئێران له سلێمانی\n2021.06.13 - 11:23\nسه‌ركونسوڵگه‌ری كۆماری ئیسلامی ئێران له سلێمانی ئاگاداری هاوڵاتیانی خۆی لە پارێزگاکە دەکاتەوە کە چەند سندوقێکی جێگیر و هەندێکی گەڕۆکیش ئامادەکراون تاوەکو بتوانن دەنگی خۆیان بدەن بۆ هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی کۆماری ئێران.\nلە ئاگادارییەکدا کە کۆپییەکی دەستی "ناس کورد" کەوتووە، سه‌ركونسوڵگه‌ری كۆماری ئیسلامی ئێران له سلێمانی "ئاگاداری هاونیشتیمانیانی خۆشه‌ویستی دانیشتووی پارێزگاكانی سلێمانی، هه‌ڵه‌بجه و ئیداره‌كانی گه‌رمیان و راپه‌رین ده‌كاته‌وه كه سیازده‌یه‌مین خولی هه‌ڵبژاردنه‌كانی سه‌رۆكایه‌تی كۆماری ئیسلامی ئێران له سنوری ئه‌م سه‌ركونسوڵگه‌ریه‌دا له ڕۆژی هه‌ینی به‌رواری 28ی خوردادی 1400 كۆچی-هه‌تاوی به‌رامبه‌ر به 18ی حوزه‌یرانی 2021ی زاینی هاوكات له‌گه‌ڵ ته‌واوی وڵات دا له شاره‌كانی سلێمانی، هه‌ڵه‌بجه و كه‌لار به‌ڕێوه‌ده‌چێت."\nداواش لە "هه‌موو هاوڵاتیه‌كی ئێرانی كه ته‌مه‌نیان لانی كه‌م 18 ساڵ بێت و دیاری كراوی له 28/03/1382 و پێشتر له دایك بووبێتن، به خستنه‌ڕووی شناسنامه یاخود پاسپۆرت مافی به‌شداری كردن له هه‌ڵبژاردنه‌كانیان ده‌بێت."\nداوا له "هاونیشتیمانیانی ئێرانی ده‌كه‌ین به ره‌چاوكردنی گشت پرۆتۆكۆله ته‌ندروستیه‌كانی وه‌ك پۆشینی ده‌مامك و ره‌چاوكردنی دووری كۆمه‌ڵایه‌تی له ناوه‌نده‌كانی ده‌نگدان ئاماده بن و لانی كه‌م پێنوسێكی خۆیان پێ بێت."\nبەپێی ڕاگەیەنراوەکە، ناوه‌نده‌كان و كاتژمێره‌كانی ده‌نگدانی هاونیشتیمانیانی ئازیزی ئێرانی له سنوری سه‌ركونسوڵگه‌ری كۆماری ئیسلامی ئێران له سلێمانی به‌م شێوه‌یه‌ی لای خواره‌وه‌یه:\n1- سندوقی دانراو له بینای سه‌ركونسوڵگه‌ری كۆماری ئیسلامی ئێران له‌به ناونیشانی: سلێمانی – جاده‌ی 60 مه‌تری- به‌رامبه‌ر به‌نزینخانه‌ی بینایی- به‌ختیاری تازه- كۆڵانی 41 ژماره 80- له كاتژمێر 8ی سه‌رله‌به‌یانی تاكو 6ی سه‌رله ئێواره.\n2- ئاماده‌بوونی سه‌ندوقی گه‌ڕۆك له شاری كه‌لار به ناونیشانی شه‌قامی سه‌ره‌كی كه‌لار-به‌رامبه‌ر نه‌خۆشخانه‌ی كه‌لار- قوتابخانه‌ی ئه‌ڵوه‌ن- كاتژمێر 8ی سه‌رله‌به‌یانی تاكو 11ی پێش نیوه‌ڕۆ.\n3- ئاماده‌بوونی سه‌ندوقی گه‌ڕۆك له شاری كه‌لار به ناونیشانی قوتابخانه‌ی هه‌ڵه‌بجه‌ی كچان له سه‌رو فه‌رمانگه‌ی قایمقامیه‌تی هه‌ڵه‌بجه- كاتژمێر 2ی سه‌رله‌ئێواره تاكو 5ی ئێواره.\nئاگادارییەک لە وەزارەتی دارایی و ئابورییەوە\n2021.06.13 - 09:45\nتەندروستیی هەرێم هۆشداری لە شەپۆلی سێیەمی کۆرۆنا دەدات\n2021.06.26 - 18:24\nئومێد خۆشناو: لە سایەی چاوکراوەیی هێزە ئەمنییەکان شاری هەولێر پارێزراوە\n2021.06.26 - 18:14\nبەرپرسێکى ئەمریکى دوایین پێشهاتى دانوستانەکان لەگەڵ ئێران ئاشکرادەکات\n2021.06.25 - 15:50\n2021.06.23 - 14:59


حكومه‌تی عێراق: له‌بڕیاری ده‌ركردنی هێزه‌كانی ئه‌مریكا پاشگه‌ز نابینه‌وه\n14/01/2020 275 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nوته‌بێژی حكومه‌تی عێراق ده‌ڵێت، له‌بڕیاری كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له عێراق پاشگه‌ز نه‌بوونه‌ته‌وه.\nویلیام وه‌رده، وته‌بێژی نوسینگه‌ی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق ڕه‌تیكرده‌وه كه حكومه‌ت هیچ ڕێككه‌وتنێكی نوێی بۆ مانه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له عێراق كردبێت، جه‌ختیشده‌كاته‌وه له‌وه‌ی "له‌بڕیاری كشانه‌وه‌ی ئه‌مریكا پاشگه‌زنابینه‌وه".\nوته‌بێژی نوسینگه‌ی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق باس له‌وه‌شده‌كات، "حكومه‌ت تا ئه‌م ساته پابه‌نده به‌وه‌ی كه بڕیاره‌كه‌ی په‌رله‌مانی عێراق جێبه‌جێبكات".\nئه‌و قسانه‌ی وته‌بێژی نوسینگه‌ی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق له‌كاتێكدایه، میدیای ڕووسی ئه‌وه‌ی بڵاوكرده‌وه كه عێراق ڕازییه به‌مانه‌وه‌ی سوپای ئه‌مریكا له وڵاته‌كه‌ی به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌ی له‌چوارچێوه‌ی هێزه‌كانی ناتۆ بێت.


رێنمایی بۆ رۆژنامه‌نوسان له‌باره‌ى روماڵی حاڵه‌ته‌كانى خۆكوشتن\n8/5/2018 1 910 جار بینراوە\nنوسینی: Cristiana Bedei\nروماڵی روداوى خۆكوشتن به‌ته‌نیا روداوێكى خه‌مگین یان دڵته‌زێن نییه بۆ رۆژنامه‌نوسان، به‌ڵكو قورسییشه.\nله‌م جۆره روماڵه‌دا، رۆژنامه‌نوسان روبه‌ڕوى قورسیی زۆر ده‌بنه‌وه، هه‌ر له مه‌ترسیی ئاماده‌كردنى راپۆرتێك كه نابه‌رپرسیار بێت، تا ده‌گات به‌وه‌ى بڵاوكردنه‌وه‌ى داتا و زانیارییه‌كان ره‌نگه ببنه هۆی زیادبونى ئازار و ناڕه‌حه‌تى و شه‌رم بۆ ئه‌وانه‌ى به‌هۆی روداوه‌كه‌وه توشى زیان بون.\nوروژاندنى گفتوگۆ له‌باره‌ى حاڵه‌ته‌كانى خۆكوشتن، ده‌شێت رویه‌كى ئیجابیی و باشی هه‌بێت، به‌ڵام زۆر قورسه بتوانی هاوسه‌نگییه‌ك دروست بكه‌یت له‌نێوان زانیارییه ورد و پشتراستكراوه‌كان و رێگریی كردن له هه‌ر زیانێكى ناپێویست كه به كه‌سه‌كان بگات.\nله‌كاتى روماڵی خۆكوشتن دا "كه هۆكارى ژماره ده‌ى زۆرینه‌ى مردنه‌كانى ئه‌مریكایه له‌هه‌مو ته‌مه‌نه‌كان"، كه‌میش زۆره، ئه‌مه‌ش به‌و مانایه‌ى كه ورده‌كاریی كه‌م بخه‌ره رو و ناونیشانى نا وروژێنه‌ر به‌كاربێنه و كه‌مترین ده‌ستێوه‌ردانیش بكه له چیرۆكه‌كه‌دا.\nرۆژنامه‌نوسان له‌م روماڵه‌یاندا ناتوانن هه‌مو كات ره‌وشه‌كه باشتر بكه‌ن، به‌ڵام لانی كه‌م پێویسته له‌سه‌ریان كه خراپتری نه‌كه‌ن.\nداوامانكرد له ژماره‌یه‌ك شاره‌زاى راگه‌یاندن و ته‌ندروستى عه‌قڵییی بۆ ئه‌وه‌ى رێنمایی خۆیان بۆ رۆژنامه‌نوسان بخه‌نه‌ڕو له‌كاتێكدا ویستیان روماڵی ئه‌م بابه‌ته بكه‌ن.\n1. خۆت دور بگره له ده‌سته‌واژه‌ى وه‌كو "خۆكوشتنى سه‌ركه‌وتو"\nناتاشا دیفۆن، ژنه نوسه‌رێكه كه دامه‌زرێنه‌رى میساقی رۆژنامه‌وانى ته‌ندروستى عه‌قڵیه له شانشینی یه‌كگرتو، ده‌ڵێت: ده‌سته‌واژه‌ى "خۆكوشتنى سه‌ركه‌وتو" نه‌ك هه‌ر ورد نییه، به‌ڵكو وه‌ها پیشان ده‌دات كه خۆكوشتن كارێكى باش و ئیجابی بێت، هه‌روه‌ك بێزاركه‌ریشه بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ى كه به روداوه‌كه خۆشه‌ویستیان له‌ده‌ستداوه.\nده‌شڵێت: بۆچونێك هه‌یه ده‌ڵێت "ئه‌گه‌ر خه‌ڵكى وابزانن كه خۆكوشتنیان كاردانه‌وه‌ى ده‌بێت له‌روى یاساییه‌وه، ئه‌مه وایانلێده‌كات لێی پاشگه‌ز ببنه‌وه"، به‌ڵام ئه‌م رایه له‌راستیی دا ئه‌فسانه‌یه، چونكه خۆكوشتن تاوان نیه، به‌ڵكو بابه‌تێكى په‌یوه‌ندیی به ته‌ندروستى عه‌قڵییه‌وه هه‌یه.\nبۆیه به‌كارهێنانى زمانێكى گونجاو، ره‌نگه هاوكارى خه‌ڵكانێك بكات كه پێویستیان به‌هاوكارییه، بۆ داواكردنى.\n2. ورده‌كاریی مه‌خه‌ره رو\nدیفۆن، ده‌ڵێت: زۆر به‌ڵگه هه‌یه كه ده‌یسه‌لمێنن خسته‌نه‌ڕوى ورده‌كاریی زۆر و ناپێویست له‌باره‌ى ئه‌وه‌ى كه‌سه‌كه چۆن خۆی كوشتوه، ره‌نگه لێكه‌وته و كاریگه‌ریى بۆ سه‌ر وه‌رگران هه‌بێت، به‌تایبه‌تى ئه‌وانه‌ى مه‌ترسی خۆكوشتن یان زیانگه‌یاندن به‌خۆیان له‌سه‌ره، ئه‌مه‌ش خۆی له‌خۆیدا هاندانى خه‌ڵكیه بۆ خۆكوشتن.\nپێش ماوه‌یه‌ك، جۆن دانیسۆفیسكی، جێگری سه‌رۆكى كوالێتى له ئاژانسی ئه‌سۆشێتد پرێس، رایگه‌یاند كه له‌و چیرۆكه‌ى له‌باره‌ى خۆكوشتنى (ئه‌نتۆنى بۆردان و كایت سبید) بڵاویانكردوه‌ته‌وه، هه‌ندێك ورده‌كاری ناپێویستیان لاداوه، هه‌روه‌ك هانى رۆژنامه‌نوسانیشیان داوه كه كه‌مترین زانیاریی له‌باره‌ى شێوازی خۆكوشتنى كه‌سه‌كان بخه‌نه‌ڕو و نه‌یكه‌نه بنه‌ماى چیرۆكه‌كه‌یان.\nله‌و نمونه جوانانه‌ش له‌م روه‌وه له‌به‌رده‌ست دان، روماڵی سی ئێن ئێن بو بۆ خۆكوشتنى (بۆردان)، كه له‌بری ئه‌وه‌ى هه‌قیقه‌ت و چۆنیه‌تى روداوه‌كه بخاته‌ڕو، باسی رابردو و كاره‌كانى ناوبراوى كردوه.\n3. به‌رده‌وام زانیاریی له‌باره‌ى هاوكاریی بخه‌ره رو\nره‌نگه رسته‌یه‌كى ساده، ژیانى كه‌سێك رزگار بكات، هه‌ربۆیه له راپۆرته‌كانت دا ده‌توانیت هه‌ندێك ده‌ستەواژه به‌كاربێنیت بۆ هاوكاریكردنى ئه‌وانه‌ى مه‌ترسی روبه‌ڕوبونه‌وه‌ى خۆكوشتنیان لێده‌كرێت، له‌نمونه‌ى: "ئه‌گه‌ر ده‌زانیت له كێشه‌یه‌ك دایت، ده‌توانى په‌یوه‌ندیی به‌م ژماره ته‌له‌فۆنه‌وه بكه‌یت....".\nله‌مباره‌وه ستیڤانى كۆجن، جێگری سه‌رۆكى به‌شى په‌یوه‌ندیه‌كان و به‌بازاڕكردن له ده‌زگاى ئه‌مریكی بۆ به‌رگرتن به خۆكوشتن، ده‌ڵێت: "بونى ئه‌م ده‌سته‌واژانه هاوكارییه‌كى خێرای ئه‌و كه‌سانه ده‌كات كه چیرۆكه‌كه‌ت ده‌خوێنه‌وه و خۆیان یان كه‌سێكى نزیكیان پێویستیان به‌هاوكاری هه‌بێت بۆ به‌رگرتن به خۆكوژیی".\nهه‌روه‌ك ده‌بێت ره‌چاوى به‌كارهێنانى هێماكانى ئاگادار كردنه‌وه بیت، بۆ ئه‌وه‌ى خێزان و هاوڕێكان به‌هۆیه‌وه بزانن.\n4. واپیشان مه‌ده كه یه‌ك روداو هۆكارى خۆكوشتنه\nخۆكوشتن پرۆسه‌یه‌كى ئاڵۆزه، به‌گشتى ده‌ره‌نجامى چه‌ندین هۆكاره له‌گه‌ڵ بونى نه‌خۆشی عه‌قڵیى ئیتر پێی زانرابێت و چاره‌سه‌ركرابێت یان نا.\nكۆجن، ده‌ڵێت: خۆت به‌دور بگره له‌كاتى ئاماده‌كردنى راپۆرته‌كه‌ت دا له‌باره‌ى ئه‌وه‌ى خۆكوشتنه‌كه ته‌نها یه‌ك هۆكارى هه‌یه، بۆنمونه بڵێیت كه‌سێك له‌هاوسه‌ره‌كه‌ى جیا ده‌بێته‌وه یان بێكار ده‌بێت په‌نا بۆ خۆكوشتن ده‌بات، چونكه توێژینه‌وه‌كان ده‌ریانخستوه كه هیچ كه‌سێك به‌هۆی یه‌ك كێشه‌وه كۆتایی به‌ژیانى خۆی ناهێنێت، به‌ڵكو به‌هۆی كۆمه‌ڵێك هۆكاره‌وه ئه‌وه ده‌كات.\nده‌شڵێت: "پیشاندانى ئه‌وه‌ى كه یه‌ك هۆكار له پشت خۆكوشتنه‌وه‌كه‌یه، واده‌كات وه‌رگر به هه‌ڵه له خۆكوشتن بگات و پرۆسه‌كه‌ى له‌پێش چاو ئاسان ده‌كات".\nئه‌گه‌ر روداوه‌كه په‌یوه‌ندیی به لایه‌نى عه‌قڵی یان ئالوده‌بون به ماده‌ى هۆشبه‌ره‌وه هه‌بێت، واباشتره تۆزێك چوارچێوه‌ى راپۆرته‌كه‌ت فراوانتر بكه‌یت و تیایدا ئاماژه به‌وه بكه‌یت ئه‌م كێشانه قابیلی چاره‌سه‌رن.\nده‌ڵێت: "دڵنیابه له‌وه‌ى له به‌كارهێنانى زمان و شێوازى نوسین و وێنه، په‌یامی ئه‌وه بگه‌یه‌نیت كه ده‌توانرێت به‌رگریی و خۆپارێزیی له خۆكوشتن بكرێت".\nوه‌رگێڕانى: یه‌كه‌ى رۆژنامه‌نوسی مافه‌كانى مرۆڤ له رادیۆی ده‌نگ\nژمارەی سەردان 3,885,358 ژمارەی میوان 10


ئێران, ٠١ ی مانگی چوار ٢٠١٢\nیه‌کشه‌ممه ١ ی مانگی چوار ٢٠١٢\nڕه‌حیمی ڕه‌شیدی ده‌ڵێت له هه‌لومه‌رجێکی دیاری کراودا قازی محمد له نێوان ده‌سته‌وه‌ستانی و خۆڕاگریدا هات خۆڕاگری هه‌ڵبژارد و کۆماری کوردستانی ڕاگه‌یاند، بۆیه من پێموایه ئه‌و ڕۆژه شیاوی ئه‌وه‌یه که بکرێته ڕۆژی شه‌هیدانی کوردستان\nی مانگی سێ ٣١, ٢٠١٢\nفه‌یسه‌ڵ عه‌لی : سزاکان نابنه مایه‌ی ئه‌وه‌ی ئێران ده‌ست له پیتاندنی یۆرانیۆم هه‌ڵگرێت\nسه‌رۆکی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا بڕیاری گرتنه به‌ری هه‌نگاوی نوێی داوه وه‌ک سه‌پاندنی سزا دژ به بازرگانیی نه‌وتی ئێران.\nسه‌رۆک ئۆباما بڕیاری سزا بۆ سه‌ر هه‌نارده‌ی نه‌وتی ئێران په‌سه‌ند ده‌کات\nسه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکا براک ئۆباما هه‌نگاو به‌ره‌و پێش ده‌نێت بۆ دیاری کردنی سزا دژ به هه‌نارده‌ی نه‌وتی ئێران. دوای ئه‌وه‌ی که ڕایگه‌یاند به ڕاده‌ی پێویست نه‌وتی خاو له بازاڕی جیهاندا هه‌یه که هاوپه‌یمانانی ئه‌مه‌ریکا زیانیان پێ ناکه‌وێت ئه‌گه‌ر نه‌وت له ئێران نه‌کڕن.\nمـێزگردی هه‌فتانه : ده‌وڵه‌تی کوردی\nله‌وه‌تای ڕاپه‌ڕینه‌که‌ی به‌هاری ساڵی 1991 ه‌وه هێنده‌ی ئه‌م ماوه‌یه‌ی ڕابردوو باس له ئه‌گه‌ره‌کانی پێکهێنانی ده‌وڵه‌تی کوردی نه‌کراوه.\nی مانگی سێ ٢٩, ٢٠١٢\nغه‌فور مه‌خموری: کورد له پێناو مافه نه‌ته‌وییه‌کانی زۆر کارتی به‌ده‌سته‌وه‌یه وه‌ک کارتی کشانه‌وه له به‌غدا\nغه‌فور مه‌خموری سه‌رۆکی یه‌کیه‌تی نه‌ته‌وه‌یی دێموکراتی کوردستان : مالکی به‌رۆ دیکتاتۆریت و به‌رۆ تاکره‌ویی هه‌نگاو ده‌نێت و به باوه‌ری من ئه‌گه‌ر مالکیش نه‌بێت هه‌ر یه‌کێکی تر له شوێنی مالکی بێت به‌و ئاراسته‌یه‌دا کار ده‌کات.\nدکتۆر حسێن خه‌لیقی : ئێرانیه‌کان پێشوازیه‌کی ساردیان له سه‌ره‌ک وه‌زیری تورکیا کرد\nڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان سه‌ره‌ک وه‌زیری تورکیا بۆ سه‌ردانێکی دوو ڕۆژی گه‌یشتۆته تاران پایته‌ختی کۆما‌ری ئیسلامی ئێران. وه‌ک سه‌رچاوه‌کانی هه‌واڵ ئاماژه‌یان پێکردووه مه‌به‌ستی سه‌ره‌کی ئه‌م سه‌ردانه ئه‌نجامدانی وتووێژه له‌گه‌ڵ گه‌وره کاربه‌ده‌ستانی ئێرانیدا له‌سه‌ر به‌رنامه ناوکیه مشت و مڕ له‌سه‌ره‌که‌ی کۆماری ئیسلامی.\nی مانگی سێ ٢٦, ٢٠١٢\nکانونی نووسه‌رانی کوردستان پـشـتیوانی خۆی له مانگرتووانی کورد له فه‌ڕه‌نسا ده‌رده‌بڕێت\nکانونی نووسه‌رانی کوردسـتان ڕاگه‌یاندنێـکی سه‌باره‌ت به مانگرتووانی نووسه‌رانی کورد له ستاسبۆرگی فه‌ڕه‌نسا بڵاوکردۆته‌وه\nئیدریس ئه‌حمه‌دی ده‌ڵێت له په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ سوریادا به‌رژه‌وه‌ندی عێراق و ئێران هاوته‌ریبن\nئیدریس ده‌ڵێت حکومه‌تی مالیکی نیگه‌رانه له‌وه‌ی که ئه‌گه‌ر شۆڕش له سوریا سه‌ربکه‌وێت ئیخوان موسلمین و سوننه‌کان ده‌سه‌ڵات ده‌گرنه ده‌سته‌وه و ده‌توانێت هاوسه‌نگی هێز له ناوچه‌که‌دا بگۆڕێت و ململانێ و کێشه‌کانی تایفی که له عێراق هه‌یه بته‌وبکات


سەید فەرهاد حەیدەری: کورسییەکانی رۆژهەڵات لە نێوان دوو لایەن دابەشکرا | یاریکورد یاهەق\nHome یاریکورد و یارسان سەید فەرهاد حەیدەری: کورسییەکانی رۆژهەڵات لە نێوان دوو لایەن دابەشکرا\nسەید فەرهاد حەیدەری: کورسییەکانی رۆژهەڵات لە نێوان دوو لایەن دابەشکرا\nبڕوا ناکەم ئێمە وەک کۆمەلگەی یارسان بەشداری لە کۆنگرەی نەتەوەیی کورد دا بکەین.\nئامادەکردنی/ جەمال نەجاری\nپاش ئەوەی ڕۆژی دووشەممە 22ـی 7ـی 2013ـدا لە نووسینگەی سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان و بە ئامادەبوونی 39 لایەنی سیاسیی هەر چوار پارچەی كوردستان لەسەر داوا و بە سەرپەرشتیی مەسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان، كۆبوونەوەیەك بۆ باسكردنی هەنگاوەكانی بەستنی كۆنگرەی نەتەوەیی كورد و دانانی لیژنەی ئامادەكاری ئەنجامدرا بە شێک لە لایەنە کوردییەکان نارەزاییان دەربڕی کە بۆچی خراونەتە پەراوێز و ئاوڕیان لێ نەردراوەتەوە، یەکێک لەو لایەنانە رێکخراوی یاریکوردە کە رێکخراوێکی سیاسی یارسانەکانی رۆژهەڵاتی کوردستانە.\nیاریکورد لە راگەیاندراوێکدا بەستنی کۆنگرەی نەتەوەیی کورد بە هەنگاوێکی گەورە دەزانێت بۆ لێک نزیکبوونەوەی لایەنە کوردییەکان بەڵام لەهەمان کاتیشدا رەخنە لەوە دەگرێت کە لە ناوچەکانی ئیلام و کرماشان و کۆمەڵگەی یارسان هیچ کەسایەتییەک و لایەنێک بانگهێشت نەکراون.\nسەید فەرهاد حەیدەری کەسایەتی دیاری ئایینی یارسان و بەرپرسی رێکخراوی یاریکورد کە نیشتەجێی پاریسە، لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رادەگەیەنێت: ئێمەش وەک هاوڵاتانیانی دیکەی کوردستان دەمێکە چاوەڕوانی بەرێوەچوونی وەها کۆنگرەیەکین، چونکە کوردستان ولاتێکی مەزنە و نەتەوەی کوردیش نەتەوەیەکی گەورەیە و دەبوایە هەموو لایەنەکان لە کۆبوونەی سەرەتاییدا ئامادە بوایە بۆ ئەوەی بیروڕای خۆیان دەرببڕن و ئەزموون و تواناییەکانی خۆیان بخەنە روو، بەڵام بەداخەوە ئەوەی دەبیندرێ ئەوەیە کە نوێنەری هەموو لایەنەکان لەو کۆنگرەیەدا ئامادە نابن و نوێنەرانی کامەیەتییە ئایینییەکانی کوردستان و رێکخراوەکانی دیکەی کوردستان لەبیر کراون.\nسەید فەرهاد حەیدەری رایگەیاند: شەش ساڵ لەمەو بەر لە نزیکەوە چاوم بە یەکێک لە رێبەرانی گەلی کورد کەوت، کاتێ من باسی کۆمەڵگەی یارسانم کرد ئەو رێبەرە وتی: تا ئێستا من نەمزانیوە شتێک بە ناوی کۆمەڵگەی یارسان لە کوردستان بوونی هەبێت! ئێستا هەر ئەمانە دین کۆنگرەی نەتەوەیی کورد بەرێوە دەبەن کە بە تەواوی کوردستان ناناسن و ئاگاییان لەسەر هەموو پێکهاتەکانەوە نییە، ئەگەر سەیر بکەین 20 لایەن و ركخراوی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان هەیە کە هەر کام لەمانە نوێنەرایەتی چین و توێژێکی تایبەت دەکەن، بەڵام 9 لایەن بانگهێشت کراون و دەبینین هیچ لایەنێک لە کۆمەڵگەی یارسان لە ئیلام و کرماشان و خورەمشار و دەوروبەری هەمەدان دەعوەت نەکراوە!\nسەبارەت بە کۆکاری بانگێشت نەکردنی لایەنەکانی یارسان سەید فەرهاد حەیدەری سەرسووڕمانی خۆی دەردەبڕێت و ئاماژە بەوە دەکات لە ماوەی رابردوودا لە ئێران سێ هاوڵاتی یارسانی بەهۆی نارەزایی دەربڕین ئاگریان لەجەستەی خۆیان بەردا و هەموو راگەیاندنە کوردییەکان هەواڵی یەکەمیان تایبەت بوو بە کێشەی یارسانەکان لە ئیران بەڵام کە باس لە کۆنگرەی نەتەوەیی دەکرێت فەرامۆش دەکرێن! نەتەوەی کورد هەر ئەوانە نین کە هەڵگری ئایینی ئیسلامن، لە ناو نەتەوەی کورددا چەند ئایین و بیروباوەڕی جیاواز هەیە. کلتووری جیاواز هەیە، شێوەزاری جیاواز هەیە، ئەگەر کۆنگرەی نەتەوەیی کورد تەنیا کوردە موسوڵمانەکان بەشدار بن ئەوە مەشروعیەت پەیدا ناکات. ناوبراو وتیشی: بڕوا ناکەم ئێمە وەک یارسانەکان بەشداری کۆنگرەی نەتەوەیی بکەین، چونکە کێشە بەتەنیا هی من نییە و مافی زۆرینەی لایەنەکان پێشێل کراوە. ئێمە هیوای زۆرمان بەو کۆنگرەیە هەبوو، رێز و حورمەتم بۆ دیموکراتەکان و کۆمەڵەکان هەیە، بەڵام ئەو پێنج کورسیەی کە بۆ بۆ گەلی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان دیاریکرابوو، لە نێوان دوو حیزب (کۆمەڵە و دیموکرات) دابەشکرا و لایەنەکانی دیکە فەرامۆش کران.\nسەید فەرهاد حەیدری لە کۆتایی لێدوانەکەیدا رایگەیاند؛ ئەگەر دەرفەتی باش لە لایەن حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە بە لایەنەکان درابا بۆ نەمانی کێشەکان و بۆ ئەوەی نوێنەرانی هەموو لایەنەکان بەشدار بوایەن، هیوای سەرکەوتن بۆ کۆنگرەی نەتەوەیی کورد دەخوازم و ئومید دەکەم کۆنگرە بۆ یەکسانی کۆمەلایەتی کار بکات و کوردستان لە کۆمەڵگەیەکی بەکارهێنەرەوە بۆ کوردستانێکی بەرهەمهێنەر ببات و لە رووی ئابوورییەوە کوردستان ببێ بە وڵاتێکی بەهێز و ئەوانەش کە بەشدار دەبن ببن بە مامۆستایانی راستەقینەی دیموکراسی بۆ نەوەکانی داهاتوو.\nژمارەی بینین 1,191


Submitted by sysop on شە, 27/05/2017 - 14:22\nسێشەممە, 30. جۆزەردان 2017 - 10:00\nSubmitted by konferenz on هە, 10/03/2017 - 12:29\nسێشەممە, 21. خاکەلێوە 2017 - 20:30\nSubmitted by konferenz on سش, 07/03/2017 - 20:35\nچوارشەممە, 29. خاکەلێوە 2017 - 18:30\nسێشەممە, 28. خاکەلێوە 2017 - 17:30\nSubmitted by konferenz on سش, 07/03/2017 - 20:25\nیەکشەممە, 26. خاکەلێوە 2017 - 15:00\nSubmitted by konferenz on سش, 28/02/2017 - 20:01\nچوارشەممە, 15. خاکەلێوە 2017 - 20:00


ڕۆڵی باڵیۆزخانه‌ی وڵاتانی ڕۆژئاوا له ئاڵۆزییه‌کانی عێراق - جام کوردی\nشرۆڤه‌کارێکی به‌ریتانی ڕایگه‌یاندووه:\nڕۆڵی باڵیۆزخانه‌ی وڵاتانی ڕۆژئاوا له ئاڵۆزییه‌کانی عێراق\nشرۆڤه‌کارێکی سیاسی له له‌نده‌ن له‌و بڕوایه‌دایه که باڵیۆزخانه‌کانی ئه‌مریکا و به‌ریتانیا له عێراق هه‌لومه‌رجی ئابوری عێراقی پاش شکستی داعش له پێناو مسۆگه‌ربوونی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی خۆیان به کار دێنن.\nبه پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، ڕۆدنی شکسپیر شرۆڤه‌کاری به‌ریتانی به ئاژانسێکی ئێرانیی ڕاگه‌یاندووه که باڵیۆزخانه‌کانی ئه‌مریکا و به‌ریتانیا له عێراق له قۆناغی پاش شکستی داعش، هه‌لومه‌رجی ناله‌باری ئابوری بۆ مسۆگه‌ربوونی ئامانجه‌کانی خۆیان به کار دێنن و په‌ره به کێشه‌کانی ئه‌م وڵاته ده‌ده‌ن.\nناوبراو له وه‌ڵامی پرسیارێک سه‌باره‌ت به هۆکاره سه‌ره‌کییه‌کانی ئاڵۆزییه‌کانی ڕۆژانی ڕابردووی عێراق وتی: ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌تی کار نه‌بێت خه‌ڵک پێویستیان به دابینکردنی بژێوی ژیانی خۆیان هه‌یه. باڵیۆزخانه‌کانی بیانی به تایبه‌ت ئه‌مریکا، به‌ریتانیا و هۆڵه‌ندا به‌رده‌وام په‌ره به کێشه و گرفته‌کانی عێراق ده‌ده‌ن، جێبه‌جێکردنی ئه‌م کارانه‌ش کاتێک خه‌ڵک هه‌ست به ئاسایشی ئابوری نه‌که‌ن زۆر ئاسانه.\nبه هۆی ڕووداوه‌کانی ڕۆژانی ڕابردووی عێراق تا ئێستا ژماره‌یه‌ک له دانیشتووانی ئه‌و وڵاته کوژراون و بریندار کراون. زۆربه‌ی شاره‌زایانی کاروباری عێراق له‌و بڕوایه‌دان که کێشه و گرفته‌کانی به ڕێگای ئاڵۆزی و ناسه‌قامگیری ئه‌منی چاره‌سه‌ر ناکرێت.\nکۆبوونه‌وه‌ی به‌رهه‌م ساڵح و تره‌مپ له داڤۆس به‌ڕێوه‌چوو


وتووێژ:ئیبن جولجول - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nمن ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی ئیبن جولجولم کرد. تکایە بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە:\nئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160305150342/http://kaahe.org/health/ar/3756-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%AC%D9%84.html بۆ https://www.kaahe.org/health/ar/3756-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%AC%D9%84.html زیاد کرا\nکاتێکی شاد!—InternetArchiveBot (سکاڵاکردنی کێشە) ٠٤:١٣، ٦ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160514131550/http://www.kalamsaha.com/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%AC%D9%84%D8%9F/ بۆ http://www.kalamsaha.com/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%AC%D9%84%D8%9F/ زیاد کرا\nکاتێکی شاد!—InternetArchiveBot (سکاڵاکردنی کێشە) ١٥:٢٧، ٢٧ی ئابی ٢٠١٨ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:ئیبن_جولجول&oldid=582423»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٢٧ی ٢٧ی ئابی ٢٠١٨ نوێ کراوەتەوە.


سێ رۆژ پرسە لە عێراق راگەیەندرا\nفاروق محەمەد |\nلە دووەم گوتاریدا بۆ خۆپیشاندەران، سەرۆک وەزیرانی عیراق، سێ رۆژ پرسەی بۆ قوربانیانی خۆپیشاندانەكان راگەیاند و بەڵێنیدا تەواوی خۆپیشاندەرە دەستگیرکراوەکان ئازادبکرێن و بریندارەکانیش لەسەر ئەرکی حکوومەت چارەسەر بکرێن و قەرەبووی کەسوکاری قوربانیانیش بکرێنەوە.\nلە ماوەی کەمتر لە هەفتەیەکدا عادل عەبدولمەهدی، سەرۆک وەزیرانی عێراق دووەم گوتاری بۆ خۆپیشاندەران و خەڵک پێشکەشکرد، تیایدا سێ پرسەی بۆ قوربانیانی خۆپیشاندانەكان راگەیاند و بەڵێنیدا تەواوی خۆپیشاندەرە دەستگیرکراوەکان ئازادبکرێن.\nعەبدولمەھدی گوتی: "ئەنجامی لێکۆڵینەوەی مەیدانیمان بەدەست گەیشتووە، لێکۆڵینەوەی زیاتریش لەو رووداوانە دەکەین کە لەکاتی خۆپیشاندانەکاندا روویاندا، هەروەها دەست دەکەین بە رێکاری قەرەبووکردنەوەی ماددی و مەعنەوی کەسوکاری قوربانیان ".\nگوتیشی: "رێنمایی توندمان بۆ بەکارنەهێنانی گولـلە دەرکردووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ژمارەیەکی زۆری قوربانی لە خۆپیشاندەر و هێزە ئەمنییەکان کەوتەوە ".\nهەرچەندە ئاماری دروستی قوربانیانی خۆپیشاندانەکانی ئەمدواییە لە بەردەستدا نییە، بەڵام وەک زۆربەی سەرچاوە میدیاییەکان باسی دەکەن، تا ئێستا زیاتر لە 165 کەس کوژراون و نزیکەی شەش هەزار کەسیش لە خۆپیشاندەر و هێزە ئەمنییەکان برینداربوون.\n02 بۆ دەستپێکردنەوەی پرۆژە وەستاوەکان حکوومەت زۆرترین بودجە بە سلێمانی دەدات\n03 روونکردنەوەیەک لە نووسینگەی سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە


پژاک: تێکشکاندنی هێڵی خیانەت، خاوەندارێتییە لە ڕێبازی شەهیدان – کوردی – RojNews.News\n05/11/2020 - 9:21:21 am\nپژاک لە ساڵوەگەڕی شەهیدبوونی دوو کاردێری پێشەنگی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، لەگەڵ وەبیرهێنانەوەیان، بە ئاماژەدان بە ئاڵۆزی نانەوەی پەدەکە لە هەرێمی گارە، ڕایدەگەینێت: تێکشکاندنی هێڵی خیانەت، خاوەندارێتییە لە ڕێبازی شەهیدان.\nئەمڕۆ مەجلیسی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان – پەژاک، لە ١٤ـەمین ساڵوەگەڕێ شەهیدبوونی دوو فەرماندەی پێشەنگ و قارەمانی پارتەکەی بە ناوەکانی؛ خدر خرنگە ناسراو بە (عاکیف مامۆ زاگرۆس) و فەهمی رۆستەمی ناسراو بە (سیروان ناری) ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە.\nلە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە: لە٥ی نوامبەری ٢٠٠٦ی زاینی لەئەنجامی ڕووداوێکی سرووشتیدا، دوو فەرماندەی پێشەنگ و قارەمانی پارتەکەمان بە ناوەکانی؛ خدر خرنگە ناسراو بە (عاکیف مامۆ زاگرۆس) و فەهمی رۆستەمی ناسراو بە (سیروان ناری) پەیوەستی کاروانی شەهیدان بوون، بە هاتنی ساڵڕۆژی شەهیدبوونی دوو هەڤاڵی سەربەرز و هێژامان یادیان بەرز ڕادەگرین و بەڵێنی درێژەپێدانی تێکۆشان و بەدیهێنانی ئاواتەکانیان دووپات دەکەینەوە.\nهەروەها هاتووە: هەڤاڵ عاکیف و سیروان وەک دوو فەرماندە و پێشەنگی گەلەکەمان لەگەشەدانی تێکۆشانی نەتەوەیی و دیمۆکراتیک خاوەن رۆڵ بوون و شوێنپەنجەیان لەدامەزراندن و پێشخستنی پەژاک و بەشداریی گەنجان بۆ ناو ڕیزەکانی تێکۆشان بەرچاوە، تایبەت لە بڵاوکردنەوەی هزر و ڕامانی ڕێبەر ئاپۆ لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە بێوچان کار و خەباتیان بەڕێوە بردووەو بۆ ئاشنا کردن و پەیوەستبوونی گەنجان و ژنان بە ژیانی ئازاد و دیمۆکراتیک، بێ ناوبەر کارو خەباتیان بەڕێوە بردووە.\nدوای کورتەیەک لەسەر کەسایەتی و خەباتی ئەو دوو شەهیدە تێکۆشەرە، لە بەشێکی دیکەی ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە: لەکاتێکدا یادی شەهیدبوونی دوو گەریلای پێشەنگ و قارەمانی گەلەکەمان بەرز ڕادەگرین، لەلایەن پارتی دیمۆکراتی کوردستانی عێراق- پەدەکە،ـوە بە سەپاندنی شەڕ بەسەر بزووتنەوەی ئازادیخوازی کوردستان، خیانەت بە هیوا و ئاواتی شەهیدان و گەلی کورد دەکرێت و هەوڵی لەباربردنی دەستکەوتی شەهیدانی کوردستان دەدرێت، پەدەکە بە لەشکەرکێشی بۆ سەر هەرێمەکانی پاراستنی میدیا، ئەجیندای دەوڵەتی فاشیستی تورک جێبەجێی دەکات و بووەتە مەقاشی دەستی ئاکەپە و مەهەپە، بۆیە سیاسەتی شەڕانگێزی پەدەکە لەدژی گەلی کورد، ئەو هەلە مێژووییەی بۆ گەلەکەمان ڕەخساوە لەباردەبات و مەترسی کۆمەڵکوژکردنی کوردان زیاتر خۆش دەکات.\nلە کۆتاییش هاتووە: بۆیە لەم رۆژە مێژووییەدا داوا لەگەنجان و ژنانی کوردستان دەکەین بە بەرپرسیارێتی شۆڕشگێڕانەوە خاوەندارێتی لەدەستکەوتی شەهیدانی ڕێگای ئازادی بکەن و بۆ تێکشکاندنی هێڵی خیانەت و داگیرکەری لە کوردستان بەشداری ڕیزەکانی گەریلا ببن و تێکۆشان لەدژی خیانەت و داگیرکەری گوڕتر و بەرینتر بکەن، هاوکات سەرجەم پێکهاتەکانی کۆمەڵگا و هەر تاکێکی ئازادیخواز پێویستە لەم قۆناخە هەستیارەدا ئەرکی ئەخلاقی و شۆڕشگێڕانەیان بەجێ بهێنن.


دەقگرتن بە ''دەق'' دەقگرتنە بە مەرگبوونى دەق.\nئێمە ناتوانین لە دەقێک تێبگەین ئەگەر ئەو دەقە هەڵقوڵاوى ناخى کێشەکانى مرۆڤ نەبێت،یان لە دەرەوەى تێگەیشتنى بیر و ژیرى مرۆڤ بێت، ئەگەر دەقێکیش چارەسەرێکى مام ناوەندیش بێت بۆ کێشەکانى رۆژانەى مرۆڤ،ئەوە دەقێکە لە هەناوى کێشەکانەوە هەڵقوڵاوە نەک لەئاسمانەوە دابەزى بێت.\nمرۆڤ لەسەر زەوى دەژیت نەک ئاسمان،مرۆڤ جوڵەو ڕەفتارەکانى جۆرێکە لە تێکەڵى چاکە و خەراپە،کەواتە زەوى شوێنێکە بۆ ژیانى مرۆڤ و ئاسمانیش چەترێکە بۆ سێبەرى ژیان،نەک جێگەى ژیان.کەواتە شوێنێک ئەگەر ژیانى لێ نەبَت چۆن دەتوانێت دەقێکى بۆ ژیان لێ بخولقێت.مرۆڤ باجى خەراپە و پاداشتى چاکەى خۆى لەسەر زەوى وەردەگرێت،نەک لەئاسمان.بەدرێژاى مێژووش ژیارى مرۆڤایەتى بەم شێوەیە بووە.مرۆڤ بۆ نەتوانێت دەقێک بگۆڕێت کە قابیلى گۆڕان بێت ئایا مرۆڤ بۆ ئەوە هاتوە دەقەکان بیگۆڕن؟\nئەى مرۆڤ خۆى دەورى چیە بۆ گۆڕان؟\nئەگەر دەقى ئایینى بۆ گۆڕانى مرۆڤ هاتوە بۆ پێش لەدایک بوونى مرۆڤ دەق بوونى نەبو؟ خۆ ئەگەر لە دەقێکیشدا باس لەگۆڕان کرابێت بۆ تا مرۆڤ خۆى گۆرانگارى نەکات ناوترێت لەدەقەکانیش گۆڕانکارى باس کراوە!. دەقێک ئەگەر لەدواى لەدایک بوونى مرۆڤ بۆ مرۆڤ هات بێت ودەقێکیش پێش لەدایک بوونى مرۆڤ هەبوو بووبێت،ئایا جیاوازن یان نا؟ ئەگەر دەقى یەکەم هەڵبژێرین،کە لەدواى لەدایک بوونى مرۆڤ بۆ مرۆڤ هاتوە ماناى وایە ئەو دەقە قابیل بەگۆڕانە،چونکە بۆ مرۆڤ هاتوە مرۆڤیش لەجوڵە و لەگۆڕاندایە،ئەگەر دەقى دووەمیش هەڵبژێرین کە پێش لەدایک بوونى مرۆڤ هەبوو بووە ماناى وایە ئەو دەقە لەلایان ژیرى مرۆڤەوە قابیل بە ڕەتکردنەوەیە چونکە پێش پەیدابوونى مرۆڤە،کەواتە بۆ مرۆڤ نەهاتوە . دەق لەژێر کاریگەرى خودى دەق ڕەنگە بتوانێت بۆ چەندین شێوە خۆى بنوێنێت،بەڵام ناتوانێت مرۆڤ لەخودى مرۆڤ بوونى خۆى بۆ دەق بگۆڕێت. مرۆڤ بۆ مرۆڤ بوونى خۆى مرۆڤانە بە"بیر" بیر لە مرۆڤ و شتەکان و دەقەکانیش دەکاتەوە،هەروەک چۆن "دەق" لەبەرامبەر مرۆڤدا،لە نێو دەقەوە بۆ دەق بوونى دەق دەقى بە دەق بوونى خۆى گرتوە.\nگریمان دەق بۆ گۆڕینى ناوەرۆکى ژیانى مرۆڤ هاتوە،ئەى ئەگەر دەق خۆى قابیل بەگۆڕان بوو؟ لەکاتێکدا دەق خۆى لەگۆڕان بەدور بگرێت چۆن دەتوانێت مرۆڤ بگۆڕێت!.بۆ ئەم گریمانەیەش " گۆڕان لەنێو :دەق:دا " وەکو " گۆڕان لە :بیر:ى مرۆڤ "وەکو یەک نیە چونکە زۆر جار دەق بە گریمانەش ناگۆڕدرێت و وەکو بیرى مرۆڤ بجوڵێت،چونکە دەق خامێکى ڕەقە لەبەردەم گۆڕاندا.\nکە باسى دەق دەکەین و دەڵێین پێویستى بەگۆڕانە،لەبەر ئەوەیە ئێمە " ئێستا " لەجیهانێکى نوێ بەبیرێکى نوێ دەژین ئەگەر ڕابردوش لەئێستا باشتر بوبێت،چونکە منى مرۆڤى سەدەى بیست و یەک لەهەزارەى سَیەمدا ڕەنگە نەتوانم لەگەڵ ئەو دەقە یان نەریتە یان کلتورە خۆم بگونجێنم کە ڕابردوى مۆرڤى هەزارەى پێش تر و جیهانى کۆن بێت.ئایا بۆ هەر منى مرۆڤ لەگەڵ دەقى ڕابردو خۆم بگونجێم بەڵام بۆ کاریگەرى ئەو دەقە کە بۆ من ناگونجێت تێناپەڕێت؟،یان خۆى ناگۆڕێت و خۆى ناگونجێنێت ؟ لەکاتێکدا لە جیهانى نوێدا دەبێ دەق دەقێکى نوێ بێت و ناکرێت مرۆڤ لە جیهانێکى نوێ دا بەدەقێکى کۆن دەق بگرێت.\nناکرێت چیتر لە ژیان و ژیارى نوێدا بەکەرەستەى کۆن مامەڵە لەژینگەیەکى جیاوازدا بکرێت. ئایا مرۆڤى رابردو ئەگەر ئەوانیش رابردوى خۆیان پشتگوێ نەخستبایە پێش دەکەوتن؟.جیهانى نوێ لەدەقى ئەو مرۆڤانەوە دروست دەبێت کە بە دەقى نوێ جیهان بەرەو جیهانێکى نوێ ئاراستە دەکەن،ئەو دەقانەى دەقیان بە ڕابردو گرتوە و خۆیان لەگۆڕان بەدور دەگرن ،تەنیا بیرى ئەو مرۆڤانە دەیخوێنێتەوە کە بیریان وەکو دەقى رابردو دەقى گرتوە.


وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە پڕۆژە یاسایەک سەبارەت بە رێکخستنی رێگاوبانی گشتی دادەڕێژێت\nهه‌ڵمه‌ت بتوێنی 24/02/2021 - 00:23 كوردستان\nوه‌زاره‌تى ئاوه‌دانكردنه‌وه و نیشته‌جێكردنى حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان سه‌رقاڵى داڕشتنی پڕۆژە یاسایەکی تایبه‌ته به ڕێگاوبانی گشتی لە هەرێمی کوردستان.\nمه‌ریوان مه‌لا حه‌سه‌ن،گوته‌بێژى وه‌زاره‌تى ئاوه‌دانكردنه‌وه و نیشته‌جێكردن به (باسنیوز)ی ڕاگه‌یاند: "هه‌رچه‌نده یاساى ڕێگاوبانی گشتی له هه‌رێمى كوردستان هه‌یه، به‌ڵام كه‌موكووڕیی تێدایە، ئێستا ده‌مانه‌وێت به شێوازێكى نوێ كه له‌گه‌ڵ دۆخی ڕێگاوبانى ئێستا بگونجێت، پڕۆژه یاسایه‌كى دیكه ئاماده بكه‌ین".\nگوتیشى: "بۆ ئه‌و مه‌به‌سته لیژنه‌یه‌كى تایبه‌تمان پێك هێناوه و ده‌ستمان كردووه به ئاماده‌كاریى پێویست بۆ ئەوەی بزانرێ کە بڕگە و ماددەكانى ناو پڕۆژه یاساكه چۆن بن له ڕووى لایه‌نى تەکنیکی و یاسایی، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته ڕا و پێشنیارى به‌ڕێوه‌به‌رى ڕێگاوبانه‌كانى پارێزگاكان وه‌رده‌گیرێت".\nمەریوان مەلا حەسەن ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌ش كرد کە: "ئه‌و یاسایه ڕۆڵى گرنگى له رێکخستنی کارەکانی وەزارەت لە بواری پاراستنی رێگاوبانی گشتی و قەدەغەکراودا ده‌بێت كه دواجار له‌به‌رژه‌وه‌ندى پاراستنی بەکارهێنەرانی رێگا گشتییەکاندا خۆى ده‌بینێته‌وه".