The Relationships between the Soviet Union and the Turkey (1920-1930) and its impact on the Kurdish issue | Journal of University of Human Development\nThe Relationships between the Soviet Union and the Turkey (1920-1930) and its impact on the Kurdish issue\nAram Ali Mustafa Department of History, College of Human Sciences, University of Sulaymaniyah, Sulaymaniyah, Iraq\nRelations between Russia and Turkey have gone through five centuries at different stages, sometimes in difficult wars and conflicts, sometimes in harmony and good relations. However, conditions changed in the eighteenth century, when the Ottoman Empire was weakened and disintegrated. Russia played an important role in cutting down parts of the Caucasus and Central Asia, as well as in reducing the boundaries of the Ottoman Empire, which was considered a great nation for centuries.\nAt the end of the First World War, after the victory of the October Revolution of 1917 in Russia, Russian troops withdrew from the war fronts. The Bolshevik government exposed the secret clauses of the Sykes-Picot Agreement and concluded the Treaty of Brest-Litovsk in 1918, with the Quadruple Alliance, led by Germany and the Ottoman Empire.\nThe Ottoman Empire, like its German ally, took advantage of the withdrawal of Russian troops from the war fronts. In contrast to the agreement, attacks were launched on the Caucasus regions controlled by Russian Russia. However, following the emergence of the Turkish National Movement, led by Mustafa Kemal and the signing of the Sevre Treaty and there were changes in the war fronts, as in the political arena. Russia, which became Soviet Russia at that time, found a new friend and ally, which had common interests with Soviet Russia, against the Ottoman Empire, on the one hand, and Britain and France on the other. Both countries have benefited from this friendship and alliance.\nBut at a time when the Kurds, especially in the Ottoman Kurdistan, had a chance to move towards achieving their goals and national rights, and at least making some progress in accordance with the provisions of the Sovereign Convention on the Rights of the Kurds. As the first country to recognize and establish diplomatic relations with Turkey with the help of the Kemalist Movement in various ways, Russia, as well as economic, industrial and mining assistance, became a great supporter of Turkey in international and diplomatic forums.\nAll this, along with many other factors, helped the Republic of Turkey stand on its own feet. When the revolutions and movements against the injustice and tyranny of the Turks occurred in Northern Kurdistan in the 1920s and 1930s, Soviet Russia sided with all possible means, military and political, as well as the Turkish Republic. Which brutally suppressed these uprisings and every move of a Kurdish nationalist nature.\nئه‌فراسیاو هه‌ورامی، ڕاپه‌ڕینی شێخ سه‌عید. سلێمانی- ٢٠٠٣.\nئەفراسیاو هەورامی، کوردستانی پشت قەفقاز، (دۆسیەی تاوانەکانی ڕژێمی سۆڤێت بەرامبەر بە کوردەکانی ئەو وڵاتە)، سلێمانی – ٢٠٠٦.\nبله‌چ شێركۆ، پرسی كوردی. ئێران-١٩٩٠. وه‌رگێڕان: حه‌مه‌ی حه‌مه باقی\nدیرك کینان، کورد و کوردستان لەنێوان بەرداشی داگیرکەراندا. وەرگێڕان: سەلام ناوخۆس، چاپخانەی کاڵێ، ٢٠٠٠.\nحەسرەتیان م. ئە.، یاسا دەستوورییەکانی تورکیا و کورد لە سەردەمی نوێدا، وەرگێڕانی لە ڕووسییەوە: د. دلێر ئەحمەد، سلێمانی – ٢٠٠٧.\nكه‌مال مه‌زهه‌ر، چه‌ند لاپه‌ڕه‌یه‌ك له مێژووی گه‌لی كورد. به‌غدا- ١٩٨٥. به‌رگی یه‌كه‌م.\nمیهرداد ئیزەدی، چەردە باسێك لەبارەی کوردانەوە. وەرگێڕان: ئەمین شوانی، سەردەم، سلێمانی،٢٠٠٧.\nنوری ده‌رسیمی، ده‌رسیم له مێژووی كوردستاندا. هه‌ولێر-٢٠٠١.\nعه‌لی سه‌یدۆ گه‌ورانی، له عه‌مانه‌وه بۆ ئامێدی«گه‌شتێك به كوردستانی باشوردا». سلێمانی-٢٠٠٠.\nسادقی شه‌ره‌فکه‌ندی، کورته‌یه‌کی مێژووی بزووتنەوە نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی کورد. ستۆکهۆڵم- ١٩٩٥.\nعبدالرحمن قاسملو(دکتر). كردستان و كرد. ترجمه: طه عتیقی، APEC، سوئید- ١٩٩٦.\nأحمد داود أوغلو، العمق الاستراتیجي، موقع ترکیا و دورها في الساحة الدولیة، ترجمة: محمد جابر ثلجي و طارق عبدالجلیل، مراجعة: بشیر نافع و برهان کوروغلو، مرکز الجزیرة للدراسات، بیروت – ٢٠١٠.\nأحمد نوري النعیمي، الدکتور، العلاقات الترکیة الروسیة دراسة في الصراع و التعاون، ط الأولی، عمان – ٢٠١١.\nأستراجیان كریکور، تأریخ الثقافة و الأدب الأرمني. الموصل-١٩٥٤.\nجواهر لال نهرو، لمحات من تأریخ العالم، نقله الی العربیة لجنة من الأساتذة الجامعیین. طبعة جدیدة مراجعة و منقحة، بیروت- ١٩٨٣.\nفاضل رسول. کردستان و السیاسة السوفیتیة في الشرق الأوسط، ترجمة عن الألمانیة: غسان نعسان، مراجعة: ماموستا جعفر، مکتب الفکر و الوعي اوك، السلیمانیة – ٢٠٠٨.\nفٶاد ساکو. الاسس القانونیة لحق الشعب الکوردی في تقریر المصیر، دیترویت – ١٩٨٧.\nزنار سلوبي. المسألة الکردیة – ٦٠ عاما من النضال المسلح للشعب الکردي ضد العبودیة. ت. د،عزالدین مصطفی، بیروت- ١٩٩٧.\nقادر سلیم شمو، موقف الکرد من حرب الاستقلال الترك(١٩١٩- ١٩٢٢)، الطبعة الاولی، دهوك – ٢٠٠٨.\nمعمر فیصل سلیم خولي، العلاقات الترکیة الروسیة من ارث الماضي الی آفاق المستقبل، مرکز العربي للابحاث و دراسة السیاسات، بیروت – ٢٠١٤.\nمحمد خلیل أمیر، علاقة الأکراد بمذابح الأرمن، بدون سنة و مکان الطبع.\nАртур Цуциев, Атлас этнополитической истории Кавказа(1774- 2004), Издательство Европа, Москва – 2006.\nБерезкин А. В. и др. История Внешней политикей СССР. Том первый (1917 – 1945Наука. Москва – 1980.\nБогатуров А. Д., Системная история международных отношений в 4 –х томах !918- 1991. Т 1. События 1918 -1 945.. Москва – 2000.\nБукшпан А., Азербайджанские курды. Баку- 1932.\nБугай Н. Ф., Броев Т. М., Броев Р. М..Советские курды: время перемен, Москва – 1993.\nВаратян Э. Г., Арам Али Мустафа, Курдская проблема и позиция России(СССР) в XIX – первой третии XX в., Краснодар – 2007.\nГасратян М. А. И др., Курдское движение в новое и новейшее время. Москва- 1987.\nГасратян М. А., Курды Турции в новейщее время. Москва – 1990.\nКиссинджер Генри, Мировой порядок, Издатедьство АСТ, Москва – 2015\nКоковцов В.Н. Из моего прошлого 1903-1919 г. т II. Издане журнала иллюстриованная Россия — Париж, 1933.\nЛазарев М. С. Курдистан и курдский вопрос(1923 – 1945) РАН. ИВ. Восточная литература, Москва- 2005.29\nЛазарев М. С, Крушение турецкого господства на Арабском Востоке 1914-1918 гг., Москва – 1960.\nЛазарев М. С, Империализм и курдский вопрос (1917-1923 гг)., Москва – 1989.\nУльченко Н. Ю. Российско – турецкие отношения, современное состояние и переспективы. ИВ. Москва – 2003.\nПоцхверия Б. М. Турция между двумя мировыми войнами. Очерки внешней политики. Москва- 1992.\nСидоров А. Ю., Клейменова Н. Е. История международных отношений 1918-1939 гг., Москва – 2006.\nبەڵگەنامە ئەرشیفیی و ڕەسمییەکان\nМинистерство иностранных дел СССР. Документы внещней политики. Т. I, 7 ноября 1917 г. — 31 декабря 1918 г., Государственное издательства Политической литературы. Москва - I959.\nМинистерство иностранных дел СССР. Документы внещней политики 1921 – и, Государственное издательства Политической литературы. Москва - I960. А. А. Громыко (Председатель Комиссии)\nМинистерство иностранных дел СССР. Документы внещней политики 1924 – и, Государственное издательства Политической литературы. Москва - I963. А. А. Громыко (Председатель Комиссии)\nМинистерство иностранных дел СССР. Документы внещней политики. Т. 8,1 января — 31 декабря 1925. Москва – 1963\nЖурнал (Дружба) № 05. Камиран Бадирхан. Москва – 2003.\nОтношения между Россией и Турцией в контексте межцивилизационных взаимодействи/ Егоров Валерий:\nСборник действующих договоров, соглашений и конвенций с иностранными государствами, Москва- 1935.:\nПотемкин В.П., Дипломатии. Всемирная история дипломатии одноименной книги под редакцией В.П. Потемкина: http://www.diphis.ru/istoriya_diplomatii-c2.html\nШирокорад А. Б. Россия — Англия: неизвестная война. 1857–1907. М. ACT, 2003.: http://militera.lib.ru/h/shirokorad_ab2/index.html\nMUSTAFA, Aram Ali. The Relationships between the Soviet Union and the Turkey (1920-1930) and its impact on the Kurdish issue. Journal of University of Human Development, [S.l.], v. 5, n. 4, p. 25-40, oct. 2019. ISSN 2411-7765. Available at: <https://journals.uhd.edu.iq/index.php/juhd/article/view/314>. Date accessed: 12 may 2021. doi: https://doi.org/10.21928/juhd.v5n4y2019.pp25-40.


دوو چالاکی ڕاگەیاندن لە مەهاباد دەسبەسەر کران – چاونیوز\n6ی نیسانی , 2017\tهەواڵ ناردنی کۆمێنت 640 جار سەردانی ئەو بابەتە کراوە\nئیدارەی ئیتلاعاتی مەهاباد دوو چالاکی بواری ڕاگەیاندن لەو شارەی دەسبەسەر کرد.\n“هیوا کیایی”و “مێهدی سەلاحی” ڕۆژی یەکشەممە، ۱۳ی خاکەلێوە بە تاوانی بەڕێوەبردنی کاناڵێکی تێلێگرامی بە ناوی ” هاواری بێدەنگ” کە هەواڵ‌و بابەتی پێوەندیدار بە کرێکاران‌و منداڵانی تێدا بڵاو دەکرایەوە دەسبەسەرو زیندانی کراون.\nبنەماڵەی ئەو دوو کەسە وێڕای پشتڕاست‌کردنەوەی هەواڵی دەسبەسەرکرانی کوڕەکانیان دەڵێن لەو ۵ ڕۆژەدا تەنیا پێوەندییەکی کورتی تەلەفونی‌یان لەگەڵ ڕۆڵەکانیان بووە، بەڵام سەرەڕای بەدواداچوونی زۆر ناوەندە ئەمنیەتی‌یەکان ئامادە نەبوون زانیاریی زیاتر لەسەر شوێنی بەندکران‌و دۆخی ئەوانیان پێ‌بدەن.\nهیوا کیایی، مێهدی سەلاحی، مەهاباد، زیندانی\t2017-04-06


قادر عەزیز لەبارەی بونی سەربازگەی ئێرانی لە هەرێم رونكردنەوە دەدات\nسلێمانی؛ لەماوەی چەند رۆژێکدا دەستگیراوە بەسەر زیاتر لە یەک تۆن خۆراکی خراپبوو\n11.09.2019 07:24 PM\nقادر عەزیز، ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان\nئەندامێكی مەكتەبی سیاسی یەكێتی رایگەیاند كە لە سنوری دەسەڵاتی یەكێتیدا هیچ سەربازگەیەكی ئێران نیە بەڵام بە پێچەوانەوە لە بادینان سەربازگەی تورکیا زۆرە و حزبەكەشی چاوەروانی كردنەوەی نوێنەرایەتیەتی لە توركیا.\nقادر عەزیز، ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان، رایگەیاند "یەكێتی دژی هەموو دەستێوەردانێكی دەرەكییە بۆ ناو خاكی عێراق و هەرێمی كوردستان، بۆیە بۆردومانی بەردەوام و هاتنە ناوەوەی سوپای توركیا ئەگەر بەپاساوی جەنگی دژی گەریلاكانی پەكەكەش بێت، بەڵام ئەوە چاوتێبڕینەكانی توركیا لە هەرێمی كوردستان و عێراق ناشارێتەوە جگە لە چاوتێبڕینی لە خاكی رۆژئاوای كوردستان و تەواوی خاكی سوریا، بۆیە ئەو چاوتێبڕینانەی توركیا زۆر لەبابەتی پەكەكە گەورەترن".\nناوبراو ئەوەشی راگەیاند: بەم دواییە پەیوەندییەكانی نێوان یەكێتی و توركیا تاڕاددەیەك باشبوونیان بەخۆیانەوە بینیوە، یەكێتیش چاوەڕێی كردنەوەی نوێنەرایەتییەكەی دەكات لە ئەنقەرە.\nئەو ئەندامەی مەكتەبی سیاسی یەكێتی وتیشی: یەكێتی پەیوەندییەكی هاوڕێیەتی مێژوویی لەگەڵ كۆماری ئیسلامی ئێران هەیە، بۆیە تۆماتباركردنی یەكێتی بەوەی نوێنەرایەتی سیاسەتەكانی ئێران دەكات لەناو هەرێم تۆمەتێكی بێبنەمایە، بەڵكو ئەوە زیاتر پەیوەندی بە جوگرافیا و درێژی سنووری ناوچەكانی باڵادەستی یەكێتییە لەگەڵ ئێران.\nقادر عەزیز ئەوەشی وت كە "ئەگەر بەهەموو ناوچەكانی ژێر باڵادەستی یەكێتیدا بگەڕێی هیچ سەربازێك، یان سەربازگەیەكی ئێرانی نابینی، بەپێچەوانەی ناوچەكانی هەولێرو بادینان، كە دەیان سەربازگەی توركیای لێیە".\nناوبراو لە قسەكانیدا بۆ رۆژنامەی سەباح سەبارەت بە قەرزەكانی سەر هەرێم دەشڵێت "هیچ كەسێك بروا بەو هەموو قەرزە ناكات لەسەر هەرێم كەڵەكە بووە لەبەر ئەوەی هێشتا كەس نازانێت سەرچاوەی ئەو قەرزە كوێیە كە لێیكراوە و ناشزانریت پارەكە چۆن خەرج كراوە".\n493 جار بینراوە\nهاتوچۆی سلێمانی بۆ كەمكردنەوەی قەرەباڵغی شەقامەكان بڕیارێكی نوێی دەركرد\nدوای تەمەنێكی زۆر بەدیار شیعرەوە چی بڵێم؟ \nناوچەی ئارام ... حەقیقەتێكی تاڵ‌و داهاتوویەكی نادیار\nزۆربه‌ی باڵه‌خانه‌كانی سلێمانی مه‌رجی سه‌لامه‌تیان تێدایه\nئاسایشی سلێمانی سزادانی حەوت تاوانباری راگەیاند\nدانیشتوانی كەمپی مەخمور داواكاریەك ئاراستەی سەرۆك كۆمار دەكەن\nتەرمی گەنجێك لە زاخۆ دۆزرایەوە\nدوو سەرپێچیكار لە سلێمانی دەستگیركران


داعش، موجاهیدی بێماڵ |\nHome بیروڕا داعش، موجاهیدی بێماڵ\non: ته‌مموز 05, 2017 In: بیروڕا, ناوخۆییNo Comments\nهێزە ئیسلامیستە توندڕەوەكانی داعش هەر كۆمەڵەچەكدارێكی جیهادیستی ناوچەكە نین كە لە سنووورەكانەوە تێدەپەڕن لە هەرێمێكی تر پڕۆسەی جیهاد ئەنجام بدەن، وەك چۆن تەنیا كۆمەڵە منداڵێكی شەڕانییش نین كە ئارەزووی سەركێشی و ئاژاوە بكەن، بەڵكو ئەوان كۆمەڵەمەخلووقێكی بێماڵن و ناگەڕێنەوە بۆ ژوورە تاكەكەسییەكان.\nچەمكی موجاهیدینی بێماڵوحاڵ داهێنەرەكەی بەرپرسی گرووپی ئەلقاعیدە، ئوسامە بن لادنە. كاتێك ئەو دەستبەرداری دوژمنە لۆكاڵییەكان دەبێت و جیهاد دژ بە خۆرئاوا دەكات، درووست دەیەوێت پێمان بڵێت دوژمن دوورەدەستە. چەمكی دوژمنی دوور لای گرووپە ئیسلامییە ڕادیكاڵەكان بووه‌تە درووشمێكی سەرەكی.\nگرووپێكی ئیسلامیستی ڕادیكاڵی وەك داعش، درووست دەركەوتەی ئەم دوخەیە و كۆمەڵەمنداڵێكی بێماڵن و پۆینتی خۆیان ناخەنە سەر یەك دوژمنی دیاریكراو بەڵكو زیاد لە هەوڵێك و زیاد لە پڕۆسەیەك ئەنجام دەدەن بۆ ئەوەی پێمان بڵێن موجاهیدی بێماڵوحاڵ كێشەی لەگەڵ درووستكردنی ماڵدا هەیە.\nدەركەوتەی ئەم گرووپانە لەو وڵاتانەیە كە ماڵێكی لێكترازاون. بە مانایەكی تر ئەم هێزانە دەتوانن لەو وڵاتانە پڕۆسەی توندوتیژی ئەنجام بدەن كە ماڵێكی پڕ ئاژاوەن و سیستم تێدا لاوازە. سوریای ئەسەد و عێراقی ئێستا و ئەفغانستان. دەركەوتەی هێزێكی وەك داعش لە عێراق و شام دەركەوتەی ماڵێكی لێكترازاوە كە عێراق لە دوای پڕۆسەی ئازادی، نەیتوانیوە ماڵێكی تۆكمە بێت، هەمیشە ماڵێك بووە بۆ توندوتیژی و ڕەتكردنەوەی ئەوی تر. سوریای ئەسەد چەند ساڵێكە خوێنی لێ دەچۆڕێت. درووستكردنی ماڵێك، حكوومەتێكی لۆكاڵی لە خۆرئاوای كوردستان و دژایەتیكردنی داعش و هێزە ئیسلامیستەكانی تر درووست دەركەوتەی ئەم بێماڵییەیە كە ئەم گرووپە تەعبیری لێ دەكات و دەیەوێت ئەوی تریش بێ ماڵ بێت.\nنەبوونی دوژمنێكی دیاریكراو خەسڵەتێكی ئەم گرووپە ڕادیكاڵانەیە. كێ دوژمنە؟ كام دەسەڵات و كام ئایدۆلۆژیا؟ كام سیستەم و كام ئایدیا؟ نەبوونی دوژمنێكی دیاریكراو نەبوونی تارگێتێكی دیاریكراو بۆ شەڕكردن و ئاڕاستەكردنی تفەنگەكان، لە سیمای ئەم گرووپانەیە. ئەم هێزە كێشەی نییە كێ دەكوژرێت، هەركەس بكوژرێت لە هەر شوێنێكی دنیا ئەگەر ئەم گرووپانەش ئەنجامی نەدەن ئەوا بەرپرسیارێتییەكەی دەكرنە ئەستۆی خۆیان. لە كوێ خوێن هەبێت ڕژێنەرەكەی ئەمانن، لە كوێ دەنگی تەقینەوەیەك بێت كۆنتڕۆڵەكەی لای ئەمانە. ئەم نەبوونی دوژمنی دیاریكراوە وای كردووە وەزیفەی گرووپە ئیسلامیستە ڕادیكاڵەكان بۆ وەشاندنی شمشێرەكان ئاسانتر بێت. كە هەموو كەس دوژمن بێت، ئیدی نیشانەكە كەسێك دەپێكێت. تیرەكە بۆ یەك كەسی دیاریكراو نەبێت، هەر كەس بپێكێت ئەوە دوژمن بێت وەزیفەی ئەم جۆرە گرووپە ئاسانتر دەكات. درووست ئەم گرووپانە لەم دۆخەدا دەژین. دۆخی دیارینەكردنی یەك دوژمن، یەك هێز و یەك سیستم.\nهاتنی داعش بۆ عێراق ئەگەر بەرمەبدای ماڵێكی لێكترازاو بێت، ئەوا بە ماناكەی تر عێراق ئەزموونی لەگەڵ ئەم جۆرە هێزەدا هەیە. لە دە ساڵی ڕابردوو یان هێزە عێراقییەكان و وڵاتانی ناوچەكە ئەم وڵاتەیان كردووه‌تە زەلكاوێك كە زۆر بە ئاسانی ببێتە ماڵێكی بێماڵ بۆ ئەم جۆرە لە گرووپانە.\nئەوەی ماڵی نەبێت گوێی بە ڕووخانی ماڵی ئەوی تر نییە و دەخوازێت زۆرینە وەك خۆیان بێماڵ بژین.\nبە پشتبەستن بە میدیا و دیجیتاڵ و تەكنەلۆژیا، ئەم هێزە لە ڕێی هەواڵە بەپەلەكانەوە توندوتیژی لە شاشەی تەلەفزیۆنەكانەوە دەگوازێتەوە نێو ماڵەكانمان. میدیا كۆمەك بەم هێزانە دەكات كە لە ماڵەكانەوە تەماشای چالاكیی ئەو هێزە بكەین كە خەڵك بێماڵوحاڵ دەكەن.


فازڵ نەبی: دەبێ رێژەی 12%ی بودجەی کوردستان بکرێتەوە 17% – basknet.org\nفازڵ نەبی، بریکاری پێشووی وەزارەتی دارایی حکوومەتی عێراق،کە لە هەمان کاتدا وەک شارەزایەک بەشدارە لە کۆبوونەوەکانی وەزارەتی دارایی کوردستان بۆ پرسی بودجەی عێراق، لە گفتوگۆیەکدا چەند پرسێکی پەیوەست بە بەشە بودجەی کوردستان لە بودجەی 2019ی عێراق دەخاتە ڕوو، ئاشکرای دەکات، لە سێ بڕگەی بودجەدا 6 ترلیۆن دیناری کوردستان کەم کراوەتەوە.\nسەرەتا ئاماژەی بەوە دا، چارەسەر و دەرمانی دەردی هەرێمی کوردستان ئەوەیە، رەشنووسی بودجەی 2019ی عێراق بۆ حکوومەت بگەڕێندرێتەوە، : “ئێستاش دەرفەت هەیە، نوێنەرانی کورد لە پەرلەمان داوا بکەن رەشنووسی بودجە بگەڕێندرێتەوە بۆ حکوومەت، چونکە لە حکوومەتدا دەتوانن زۆر باشتر چاکی بکەن و بیگەڕێننەوە سەر ئەو بنەمایەی کە پێشتر بودجەی لەسەر داندراوە”.\nجەختیشی کردەوە، ئەو رەشنووسەی هەیە، رەنگدانەوەی سیاسەتەکانی حکوومەتی عەبادییە و دەبێ دەستکاریی بکرێت، گوتیشی: “بگەڕێتەوە لای حکوومەت، تێبینییەکانی کورد لەبەرچاو دەگیرێن، ئەگەر نەگەڕێتەوە حکوومەت، لە پەرلەمان هەندێک شت دەکرێت، بەڵام دەرمانی دەردی حکوومەتی هەرێمی کوردستان ناکات، چونکە ئەوکات حکوومەتی هەرێمی کوردستان ناتوانێت پابەند بێت بە بودجەکە”.\nئەو کە لەنێو بەشێک لە کۆبوونەوەکانی وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان، وەک شارەزا بۆ پرسی بودجە لە عێراقدا بەشدارە، ئاماژەی بەوە دا، لە هەفتەی رابردوودا لەسەر فەرمانی سەرۆکی حکوومەت، کۆبوونەوەیەکی گرنگ ئەنجام دراوە: “ئەو خاڵانەی کە پێویستە لە بودجەدا چاک بکرێن دیاری کراون و ئەو خاڵانە بە نووسراوی فەرمی ئاراستەی بەغدا کراون بۆ گفتوگۆکردن و چەسپاندنی”.\nفازڵ نەبی، پێی وایە دەبێ رێژەی 12%ی بەشە بودجەی کوردستان هەڵبگیرێت و بکرێتەوە 17%، گوتیشی: “هەندێک نەفەقاتی سیادی هەیە ئێمە دیاریمان کردووە، لە وەزارەتی دارایی کوردستانیش ئەو رۆژە کۆبوونەوەیەکمان کردبوو، ئەگەر ئەو بڕگانە بگەڕێنەوە خەرجیی ئاسایی، کێشەکە چارەسەر دەبێت،بودجەی کوردستان لە 17%ی بودجەی عێراق کەمتر بێت، بەکەڵکی هەرێمی کوردستان نایەت”.\nئاشکراشی دەکات “لە سێ بڕگەی بودجەی عێراقدا شەش ترلیۆن دیناریان لە بەشە بودجەی هەرێمی کوردستان کەم کردووەتەوە، تەنیا سێ بڕگە هەیە چاک بکرێن، پشکی کورد لە 9 ترلیۆن دەبێتە 15 ترلیۆن و 500 ملیار دینار”.\nسەبارەت بەو سێ بڕگەیە وتی: ”یەکیان کەمکردنەوەی پشکی 17%یە بۆ 12،67%، شتێکی نایاسایی و ناڕاستە و دەبێ بەپێی رێککەوتنەکە بڕۆین، چونکە هیچ سەرژمێرییەک لە عێراق نییە کە پشتی پێ ببەستن، لەبەرامبەریشدا لەم دوو ساڵەدا خەرجییە سیادییەکانیان بە شێوەیەکی زۆر زیادی کردووە، ئەوان لە یەک بڕگەدا بەتەنیا گورزی گەورەیان لە هەرێمی کوردستان داوە، لە پڕۆژە بودجەی ساڵی 2018 و ئێستاش لە 2019 شتێک هەیە بە ناوی پڕۆژەکانی (عقود التراخی)، لەمێژە رێککەوتنێک لەنێوان هەرێمی کوردستان و عێراق هەیە، کە نابێت ئەم پڕۆژانە لە خەرجییە سیادییەکاندا بێت، چونکە چۆن بەغدا ئەو گرێبەستانەی هەیە، کەواتە پێویست دەکات ئەوە بگەڕێتەوە بۆ خەرجیی ئاسایی و ئەگەر وابێت هەرێمی کوردستان رێژەی 17%ی لێ وەردەگرێت، ئەو بڕە پارەیەیشی کە بۆ ئەم مەبەستە تەرخان کراوە کەم نییە، بڕەکەی 12 ترلیۆن و نیوە، ئێستا خەرجیی سیادی بەگشتی 46 ترلیۆن دینارە، تەنیا یەک بڕگەی 12 ترلیۆن و نیوە، واتە ئەوەی دەمێنێتەوە 33 ترلیۆن و نیو دەبێت، ئینجا بۆ ئەوەی بە هەرێمی کوردستان بڵێین ئێمە ستەممان لە ئێوە نەکردووە. بەڵکوو پشکی ئێوەمان داوە، یەک شتیان زیاد کردووە، ئەوەیش پڕۆژەکانی وەبەرهێنانە، کە لەنێویاندا پڕۆژەکانی هەرێمی کوردستان کە لێرەدا بڕی 360 ملیار دیناریان لە کۆی 12 ترلیۆن و نیو بۆ هەرێمی کوردستان تەرخان کردووە، ئەمەش دەکاتە سنووری 2،5%، کە ئەمە گورزێکی دیکەیە لە هەرێمی کوردستان دراوە.“\nفازل نەبی جەختی کردەوە، ئەو سێ بڕگەیەی ئێمە دیاریمان کردوون لابدرێن و بودجە بکرێتەوە بە 17%، بەشە بودجەی هەرێمی کوردستان 6 ترلیۆن و 500 ملیار زیاد دەکات، ئەو کاتە بودجەی کوردستان دەبێتە 15 ترلیۆن و 500 ملیار دینار، گوتیشی: “ئەو 15 ترلیۆن دینارە بەشی پێداویستی و خەرجییەکانی هەرێمی کوردستان دەکات، ئەو کاتە حکوومەتی هەرێمیش پابەندی جێبەجێبەجێکردنی بودجە دەبێت، لەوە کەمتر پابەندی نابێت”.\nئەو روونیشی دەکاتەوە، کاتێک دکتۆر فواد حوسێن کرایە وەزیری دارایی، پێش ئەوەی دەستبەکار بێت، رەشنووسی بودجەکە تێپەڕێندرابوو: “کە وەزیری دارایی چووە بەغدا، ئیشەکە کرابوو، ئەو نەیکردووە، ئێستاش دەبێت کاک دکتۆر فواد حوسێن هەموو هێزی خۆی بەکار بهێنێت، بۆ ئەوەی بودجەکە بگەڕێندرێتەوە بۆ حکوومەت”.\nبریکاری پێشووی وەزارەتی دارایی، لەمیانەی قسەکانیدا ئاماژەی بەوە دا، ئەگەر بودجەکە نەگەڕێتەوە بۆ حکوومەت، پەرلەمان ناتوانێت دەستکارییەکی ئەوتۆی بودجە بکات، چونکە بەگوێرەی قانوون و دەستوور، ناتوانێت دەست وەربداتە زۆر بڕگە، بەڵکوو تەنیا بۆی هەیە موناقەلە و کەمکردن لە هەندێک بڕگەدا بکات.\nنەبی، پێشی وایە: “عادل عەبدولمەهدی پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ گەلی کوردستاندا هەیە، بەتایبەت پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ جەنابی سەرۆکی بارزانیدا هەیە و ئەو حەز دەکات کێشەکان چارەسەر بکات، بەڵام مومکینە ئەویش تووشی جۆرە ئیحراجییەک بووبێت لە بەغدا، بۆ چارەسەری کێشەکان”.\nباسی بڕگەیەکی رەشنووسی بودجە دەکات و دەڵێت: “لەگەڵ ئەوەی دیاری کردووە، رۆژانە هەرێمی کوردستان 250 هەزار بەرمیل نەوت هەناردە بکات، بەڵام بڕگەیەکی تر هەیە دیاری کردووە کە هەرێمی کوردستان، زیاتر لە 250 هەزار بەرمیلی هەناردە کرد، دەبێت داهاتەکەی بۆ حکوومەتی ناوەندی بگەڕێنێتەوە، هەروەها دەبێت داهاتی ناوخۆش بدات، ئەوان هاتوون سەد دەر سەد پابەندبوونەکانیان خستووەتە سەر هەرێمی کوردستان، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا 60%ی مافەکانی کوردستانیان داوە”.\nئەو بۆ باس وتیشی: “بەداخەوە پڕۆژە بودجەی ساڵی 2018 و 2019 وەکوو یەک داڕێژراوە، پڕۆژەکەی ساڵی 2019 بڕێک بە وەستاییتر داڕێژراوە لەوەی 2018، کە رەنگە پەلەیان تێدا کردبێت، بەداخەوە هەردوو پڕۆژەکە دوو خراپترین پڕۆژە بودجەن لە مێژووی عێراقی نوێ، بەتایبەت دژی هەرێمی کوردستان”.


ده‌وڵه‌تی خەلافەت سه‌گێكى گومڕایه، كه كوڕه‌كان له دایكیان جیا ده‌كاته‌وه\nمن لە رەقە بووم - 24\nمنداڵیم له دۆرتمۆند (1990-1995)\nناوم (محەمەد فاهم)ه و به‌ره‌به‌یانى ڕۆژى 23ی مانگى ئه‌پڕیڵى ساڵى 1990 له شارى دۆرتمۆند له باكوورى ئه‌ڵمانیا له‌دایك بووم، كه له خێزانێكى كۆچبه‌رى وڵاتى توونس بووین و له باوك و دایك و من و دوو خوشك پێكهاتبووین. من دوایین منداڵى خێزانه‌كه و تاقانه‌یه‌كى ئازیز و خۆشه‌ویست بووم. باوكم وه‌كوو هه‌موو پیاوانى كۆچبه‌ر له وڵاته‌دا ده‌ژیا، تا ڕاده‌یه‌ك كراوه و بڕواى به ئازادی هەبوو، به‌ڵام دایكم پێچه‌وانه‌ى ئه‌و، زۆر بایه‌خى به دابونه‌ریت و بیروباوه‌ڕ و كو‌لتووری توونسییه‌كان ده‌دا.\nكاتێك هاتمه دونیاوه، چه‌ند مانگێك به‌سه‌ر ڕووخانى دیوارى به‌رلیندا تێپه‌ڕیبوو، كه ئه‌ویش وه‌ك ده‌ستپێكى دونیایه‌كى تازه بوو، كه قۆناغی ئازادى و پێكه‌وه‌ژیان و لێك تێگه‌یشتن و ڕووخانى كۆتایی سیسته‌مى ده‌سه‌ڵاتداری بلۆكى ڕۆژهه‌ڵات بوو، به‌ڵام له دونیاى وڵاتانى عه‌ره‌بیدا، ڕه‌وته‌كه به‌ره‌و ئاراسته‌یه‌كى تر ده‌ڕۆیشت. له‌دایكبوونى من هاوتاى ده‌ركه‌وتن و گه‌شه‌كردنى بزووتنه‌وه ئیسلامخوازه‌كان بوو. چه‌ند مانگه بووم، كه ئه‌ستێره‌ى به‌ختم هاوتاى سه‌رهه‌ڵدانى بەره‌ى ئازادیى ئیسلامیى جه‌زائیر بوو. هه‌مان ئه‌و ڕه‌وته‌ى، كه ڕاى هه‌موو دونیای تا ماوه‌یه‌ك به‌خۆیه‌وه خه‌ریك كردبوو، کە دوای ئه‌ویش 10 ساڵی خوێناوى و سه‌رهه‌ڵدانى گرووپ و تاقمه ئیسلامخوازه چه‌كداره‌كان له وڵاتى جه‌زائیر و میسڕ ده‌ستى پێكرد.\nئیتر ئه‌و جێگایانه‌ى، كه كۆچبه‌رانى عه‌ره‌ب ڕوویان تێكردبوو، شه‌پۆلی ئیسلامخوازانه‌ى دونیای عه‌ره‌بیش ده‌ستى پێكردبوو و ئه‌وانیش تا ڕاده‌یه‌كى زۆر له‌مه بێبه‌ش نه‌بوون. وڵاتانى ئه‌وروپیش كه كۆچبه‌رانیان وه‌رده‌گرت، گۆڕان به په‌ناگه‌یه‌ك بۆ ئه‌ندامانى ئه‌و رێكخراو و دامه‌زراوه بنیاتگه‌رایانه، كه له وڵاتانى خۆیان دوور كه‌وتبوون. ده‌توانرێت ناونیشانى ئه‌م قۆناغه چ له جیهانى عه‌ره‌ب و چ له جیهانى ئه‌وروپادا بنێین، ده‌رچوونە گەورەکەی ئیسلامى له شووشه‌به‌نددا.\nله ئه‌نجامدا ژیان له‌ناو كۆچبه‌ران، ترسێكى هه‌میشه‌یی له له‌ده‌ستچوونى منداڵه‌كانیان له بواری دابونه‌ریت و بیروباوه‌ڕیاندا دروست كردبوو، دایكم بایه‌خێكى زیاترى به ئەرکە ئایینییه‌كان ده‌دا و زۆر به وریاییه‌وه مامه‌ڵه‌ى ده‌كرد، تا ئێمه به په‌روه‌رده‌كردنێكى پارێزراوانه‌ى توونسی بار بێنێت.\nله‌دایكبوونى من ڕووداوێكى دڵخۆشكه‌ر و گرنگ بوو بۆ خێزان و بنه‌ماڵه‌كه‌مان، نه‌ك له‌به‌ر ئه‌وه من دواى دوو كچ له‌دایك بووووم. به‌ڵكوو له‌پاڵ ئه‌ودا، داپیر و دایكیشم زۆریان حه‌ز له منداڵى كوڕ بوو. خێزانه‌كه‌م بۆ ماوى حه‌وت ڕۆژ له‌دایكبوونى منیان كردبووه جه‌ژن و شادى و خۆشی.\nلانیكه‌م ساڵى جارێك بۆ وڵاته‌كه‌شمان ده‌گه‌ڕاینه‌وه توونس، به‌دیاریكراویش بۆ شاری نابل ده‌چووین، كه شوێنى له‌دایكبوونى دایك و باوكم بوو. بنه‌ماڵه‌كه‌شمان له‌وێ نیشته‌جێ بوون. زۆر بیره‌وه‌رییه‌كى ئه‌وتۆم له شارى دۆرتمۆند له‌بیر نه‌ماوه. تەنیا ئه‌وه ده‌زانم له كۆلانه‌كه‌مان زۆر جار به یاریكردن له‌گه‌ڵ كچه‌كانى ماڵه كۆچبه‌ره‌كانى تردا دڵخۆش بووم. له‌بیرمه ئه‌وه‌ى له‌و كاتانه‌دا بێتاقه‌تى ده‌كردم، نزیكبوونه‌وه‌ى منداڵە ئه‌ڵمان بوو له منداڵه كچه كۆچبه‌ره‌كان بۆ یاریكردن له‌گه‌ڵیان.\nمنداڵییه‌كى خۆشم له شارى دۆرتمۆندا به‌سه‌ر برد. له نموونه‌ى ئه‌و شته خۆشانە، له‌گه‌ڵ دایكم له شارى دۆرتمۆند ڕۆژانى یه‌كشه‌ممه ده‌چووینه سه‌نته‌رى ته‌له‌فۆنى گشتیى شار و له‌گه‌ڵ داپیره‌مدا قسه‌م ده‌كرد. من له داپیره‌مه‌وه زۆر نزیك بووم و هاوینانیش، كه بۆ نابل ده‌گه‌ڕامه‌وه، زۆر ئاگادارى من بوو. هه‌ڵبه‌ت زۆریش په‌یوه‌ست به دایكیشمه‌وه بووم و هه‌ركاتێك كارێكى خراپم ده‌كرد، په‌نام بۆ داپیره‌م ده‌برد. به‌ڵام دایكى باوكمم زۆر خۆش نه‌ده‌ویست، چونكه هه‌میشه ڕه‌خنه‌ى له دایكم ده‌گرت، كه كوڕه‌كه‌ى لێ دوور كردووەته‌وه.\nپێنج ساڵى یه‌كه‌مى ژیانم له دۆرتمۆند گوزه‌راند و زۆر شتی منداڵیم هه‌ر له‌بیر ماوه، به‌ڵام چه‌ند ڕووداوێك هه‌یه، كه له مێشكمدا زیاتر ماونه‌ته‌وه و كه گه‌وره بووم، دایکم ئه‌وانى بۆ ده‌گێڕامه‌وه. له‌بیرمه جارێكیان له‌گه‌ڵ دایك و باوكمدا بۆ ماڵی یه‌كێك له ماڵه كۆچبه‌ره‌كان، كه ناسراومان بوون ده‌چووین، من له‌پێشیانه‌وه به‌ڕێ كه‌وتم و له‌دووره‌وه بانگیانم ده‌كرد، كه له‌ناكاو سه‌گێك له ماڵه‌كه هاته ده‌ره‌وه، ترسام و ڕام كرد و له دایك و باوكم دوور كه‌وتمه‌وه، له هاتوهاوارى دایكم و وه‌ڕینى سه‌گه‌كه له ترسا به‌ره‌و هێڵی ئاسنینى شه‌مه‌ندۆفێره‌كه چووم و مه‌ودایه‌ك له‌نێوان من و دایك و باوكمدا دروست بوو. شه‌مه‌ندۆفێر و سه‌گه‌كه بۆ ماوه‌یه‌ك مه‌ودایه‌كى خسته نێوان من و دایكمه‌وه، كه بۆ من به چه‌ند ساڵێك به‌و ته‌مه‌نه‌وه بوو. نه ئه‌وان ده‌یانتوانى من ببینن و نه منیش ئەوانم ده‌بینى، له‌دوایییدا دایكم بۆی باس ده‌كردم، كه هیچكات له ژیانیدا ئه‌وه‌نده هه‌ستى به مه‌ترسی له‌سه‌ر گیانم نه‌كردووه.\nساڵانى دواتر، كاتێك له شاری ڕه‌قه بووم، بیری ئه‌و ڕۆژه كه‌وتمه‌وه. ئایا سه‌گێك، كه له‌نێوان من و دایكم مه‌وداى دروست كردبوو، سه‌گى ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ت بوو. به‌ڵێ ده‌وڵه‌تی خەلافەت سه‌گێكى گومڕایه، كه كوڕه‌كان له دایكیان جیا ده‌كاته‌وه، به‌ڵام چ خه‌لافه‌تێك؟ ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆ له توونس، یان ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ت؟\nبه هه‌رحاڵ، دوای ڕۆیشتنى شه‌مه‌ندۆفێره‌كه و ونبوونى سه‌گه‌كه، باوكم و دایكمم بینى. ئه‌م ڕووداوه ئه‌وه‌ى بۆ من ده‌رخست، كه من چه‌نده دایكمم خۆش ده‌وێت و دایكیشم منى خۆش ده‌ویست.\nبه‌پێچه‌وانه‌ى ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ى له‌نێوان من و دایكمدا هه‌بوو، به‌ینم له‌گه‌ڵ باوكمدا ئاسایی بوو. ئه‌و باوك بوو و منیش كوڕی. له چوارچێوه‌ى ڕێزێكى به‌رامبه‌ركێی نێوان كوڕ و باوك ده‌ژیاین، هه‌ر ئه‌مه‌و به‌س!\nنزیكه‌ى چوار ساڵان بووم، كه نه‌خۆشی جه‌سته‌ى باوكمى داگرت، ئه‌و ڕۆژه‌ى كه له دۆرتمۆند بووم، ساڵانى سەرەتای نه‌خۆشیی باوكم بوو. له‌به‌ر نه‌خۆشییه‌كه‌ى خانه‌نشینیى پێش له وادەى خۆی داوا كرد. ئه‌م بابه‌ته و خه‌ریك نه‌بوون به كارى ئیداری وای كردبوو، زوو زوو سه‌ر له توونس و شاری نابل بده‌ینه‌وه، لانیكه‌م شه‌ش مانگ جارێك سه‌رمان ده‌دایه‌وه. سه‌ردانى به‌رده‌وام له توونس و دواجار بڕیاردانى یه‌كجاری بۆ گه‌ڕانه‌وه‌مان بۆ توونس هه‌مووى بڕیاری دایكم بوو. باوكم ده‌رفه‌تى هه‌ڵبژاردنى به‌و دابوو و په‌روه‌رده‌كردنى ئێمه‌یشى به‌و سپاردبوو. هه‌موو ئه‌مانه‌ش له‌به‌ر خۆشه‌ویستیى باوكم بوو، كه سەبارەت به دایكم هه‌یبوو. باوكم به‌ڕاستى دایكمى خۆشده‌ویست.\nگه‌ڕانه‌وه‌مان بۆ توونس بە هۆكارى مادى نه‌بوو، چونكه به‌هۆی خانه‌نشینى پێش وادەى باوكمه‌وه، ژیانمان باش بوو. ئه‌م بڕیاره به‌گشتى بۆ ترسی دایكم ده‌گه‌ڕایه‌وه، كه ده‌ترسا خێزانه كۆچه‌رییه‌كان له ئه‌ڵمانیا دابونه‌ریت و بیروباوه‌ڕى خۆیان واز لێ بێنن و كو‌لتووری نائیسلامییانه‌ی ئه‌ڵمانیا به‌سه‌ریاندا زاڵ بێت.\nساڵانى دواتر و دوای گه‌ڕانه‌وه‌مان و دوای ئه‌و چیرۆكانه‌ى، كه له توونس به‌سه‌رمان هاتن، له گرتن و به‌ندكردنمان، كه دواجار بۆ چوونه ناو ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ت په‌لی هاوێشت، دایكم ڕێك ئه‌وه‌ى گوت: ”ئه‌گه‌ر ده‌مزانى ئاوات لێ دێت، تۆم هه‌ر له‌و ئه‌ڵمانیا‌دا داده‌نا تا بمێنیته‌وه. غه‌ریببوونمان له ئه‌ڵمانیا هه‌زاران جار باشتر بوو له غه‌ریببوونمان له‌نێو ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ت“.\nبۆ من ئه‌ڵمانیا خه‌یاڵێكى له‌ده‌ستچوو بوو. به‌و هیوایه‌وه گه‌وره بووم، كه ڕۆژێك بۆ ئه‌وێنده‌ر بگه‌ڕێمه‌وه. هه‌ر جاره‌ی ده‌مویست بۆ ئه‌وێ بگه‌ڕێمه‌وه، شتێك ڕێگه‌ى لێ ده‌گرتم و نه‌یده‌هێشت بگه‌ڕێمه‌وه، به‌ڵام ئیتر چاره‌نووس منى به‌ره‌و ڕێگایه‌كى تر برد. له هه‌رزه‌كاریمدا دیوارێكى بڵندیان له‌نێوان من و ئه‌م هیوایه‌م كێشا.\nشۆڕش كرا و هه‌ر ئه‌مه‌ش ئاواتێكى به‌دیهاتووى له مندا چه‌كه‌ره پێ دا. توونسی دوای شۆڕش له دۆرتمۆند و ئه‌ڵمانیا و شاره‌كانى تر جوانتر و ڕازاوه‌تر ده‌هاته به‌رچاو.\nدوای قۆناغی بەندكردنم، بیرى گه‌ڕانه‌وه‌م بۆ ئه‌ڵمانیا به‌ته‌واوى له‌بیر كرد، چونكه خه‌یاڵێكى ترم له زه‌ینمدا بنیات نابوو، خه‌یاڵى كۆچكردن بۆ شام. له زه‌ینى مندا شام بووبووه ئه‌ڵمانیایه‌كى ڕاسته‌قینه.\nبه هه‌رحاڵ، نابێت ئه‌وه له‌بیری خۆم به‌رمه‌وه، پێنج ساڵی جوانى ژیانم له‌وێ برده سه‌ر و پاشان خێزانه‌كه‌مان هێدى هێدى به‌ره‌و توونس گه‌ڕانه‌وه. دایكم منى له یه‌كێك له باخچه ساواكانى نابل تۆمار كرد. هێشتا ناوى ئه‌و باخچه‌یه، كه به‌ناوى ڕاهێنه‌ره‌كه‌ی ناو نرابوو، له‌بیرمه. باخچه‌ى ساوایانى (مادام اتیه)، كه یه‌كه‌مین بیره‌وه‌رییه‌كانى جوانى ژیانمى خوڵقاند، به دڵ خۆشم ده‌ویست.


جه‌ختی لوبنان له کردنەوەی ڕێچکه‌ی وشکانی به‌ره‌و سووریا و عێراق\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی لوبنان جه‌ختی کرد که ڕێچکه‌یه‌کی وشکانی به‌ره‌و سووریا و عێراق به ئامانجی ئاسانکاری بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره سوورییه‌کان ساز ده‌کرێت.\nڕژه‌ی ڕۆژی سه‌ربه‌خۆیی لوبنان\nلوبنان جه‌ژنی هه‌فتاد و پێنجه‌مین ساڵوه‌گه‌ڕی سه‌ربه‌خۆیی خۆی به‌ڕێوه‌برد.\nزیاتر له ۸۷ هه‌زار ئاواره‌ی سووری لوبنانیان بەجێهێشت\nبه‌رپرسانی لوبنانی ڕایانگه‌یاند که له مانگی جولای ڕابردووه‌وه تاکوو ئێسته ۸۷ هه‌زار په‌نابه‌ری سووری له سه‌ر داوای خۆیان بۆ وڵاته‌که‌یان گه‌ڕاونه‌ته‌وه.\nلە ماوەی ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا؛\nزیاتر لە ٧٥٠ ئاوارەی سووری لە لوبنان و ئۆردۆن گەڕاونەتەوە\nزیاتر لە ٧٥٠ ئاوارەی سووری لە ماوەی ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا لە لوبنان و ئۆردۆن گەڕاونەتەوە بۆ ماڵ و حاڵی خۆیان.\nڕێکخراوی فڕۆکەوانی لوبنان:\nهیچ جۆرە چەکێک لە ئێرانەوە نەبراوەتە لوبنان\nرێکخراوی فڕۆکەوانی لوبنان بە دەرکردنی بەیاننامەیەک بە توندی کاردانەوەی نواند بە پاگەندەکانی کەناڵی فاکس نیوز سەبارەت بە گواستنەوەی چەک لە ئێرانەوە بۆ لوبنان.\nپەیامی سەعد حەریری بۆ بەرهەم ساڵح\nسەعد حەریری سەرۆک وەزیرانی لوبنان هەڵبژاردرانی بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری عێراقی لە بەرهەم ساڵح پیرۆز کرد\nدەستگیری هێرشبەرێکی تیرۆریست بۆ سەر باڵوێزخانەی ئێران لە بەیروت\nیەکێک لە هێرشبەرە تیرۆریستەکانی ساڵی ۲۰۱۳ بۆ سەر باڵوێزخانەی ئێران لە بەیروت دەستگیر کرا.\nسه‌دان ئاواره‌ی سووری خاکی لوبنان چۆڵ دەکەن\nسه‌دان ئاواره‌ی سووریا به مه‌به‌ستی گه‌ڕانه‌وه بۆ سەر ماڵ و حاڵی خۆیان بۆ سووریا له شاری ترابلۆس له لوبنان هاتنه‌وه.\n"الاخبار" ڕاپۆرتی دا؛


كۆمپانیای شێڵ ئامادەیی كۆمپانیاكەی نیشان دا بۆ ئەوەی عێراق لەجیاتی هاوردەكردن خۆی غاز بەرهەم بهێنێت\n2018-11-14 [04:44 AM]\nئەمڕۆ بەڕێز د.فوئاد حوسین جێگری سەرۆك وەزیران – وەزیری دارایی لە نووسینگەی تایبەتی خۆی لە بەغدا پێشوازی لە بەڕێز ماركۆس ئەنتۆنی سەرۆكی كۆمپانیای شێڵ لەعیراق و شاندی یاوەری كرد.\nلەم دیدارەدا كە بەڕێز حامد زەوبەعی بریكاری وەزارتی نەوت ئامادەی بوو، بەڕێز ئەنتۆنی پیرۆزبایی خۆی پێشكەش بە د.فوئاد كرد بەبۆنەی پێكهێنانی حكومەتی عیراق ووەرگرتنی پۆستی وەزیری دارایی ، هاوكات هەردوولا تیشكیان خستە سەر كار وچالاكیەكانی كۆمپانیای شێڵ وئەو تەگەرە و زەحمەتیانەی دێنە بەردەم كارەكانیان.\nئەنتۆنی ئاماژەی بۆ ئەوە كرد كۆمپانیاكەیان 5200 دەرفەتی كاریان لەعیراق دابین كردووە لەڕێگەی ئەو كادیرە عیراقیانەی لەلایەن كۆمپانیاكەیانەوە مەشقیان پێكرابوو، ئەو كادیرانەش لەجیاتی مەشقكاری بیانی ئەو ئەركەیان گرتە ئەستۆ.\nهەر لەم كۆبوونەوەیەدا هەردوولا تیشكیان خستە سەر گرنگی پێخشتنی كەرتی غاز وفراوانكردنی بەرهەمی غاز، تا دەگاتە ئاستی پڕكردنی پێداویستی هاووڵاتیانی عیراق و بەڕێوەبەری كۆمپانیای شێڵ ئامادەیی كۆمپانیاكەی نیشان دا بۆ ئەوەی عێراق لەجیاتی هاوردەكردن، خۆی غاز بەرهەم بهێنێت وهەناردەی دەرەوەی بكات.\nد.فوئاد بەردەوامی هاوكاری وكاری هاوبەشی نێوان هەردوولا ونەهێشتنی رێگریەكانی ئیشكردن وتەگەرەكانی بەردەم چالاكیەكانی ئەم كۆمپانیایە بەگرنگ زانی بۆ سەرخستنی پیشەسازی نەوت و غاز لەعیراق وبەهێزكردنی بواری ئابووری بۆ بەرژەوەندی و سوودی گشتی هاووڵاتیان.


خەلکی کوردستان قەت حکومەتی ئیسلامیان نەویستووە.\nئایین بەشێکی دانەبڕاوەیە لە ژیانی هەموو کۆمەلگاکان بە کوردستانیشەوە، کۆمەلگەی کوردی هەمیشە رێزی بیرو باوەڕە ئاینیەکانی بە ئاینی ئیسلامیشەوە گرتووە، پێوەندی خەلک لە کۆمەلگای کوردی هەرگیز پڕاو پڕ بە پێی دەقە ئاینیەکان نەبووە ، ئەگەر دەقەئاینییەکان دژ بە هاو ژیانی خەلک بووبێت ئەوە دەقە ئاینییەکان بووە کە چاو پۆشیی لێکراوە، بۆ وێنە لە ناوچەی کرماشانی کوردستانی رۆژهەڵات تا پێش پەیدا بوونی کۆماری ئێسالامی شێعە و سونی و کاکەی(یارسان) وا تێهەڵکێشی یەک ببون کە کەس نەیدەتوانی لەیەکیان جیا بکاتەوە، بەڵام ئێستا بە هۆی دەستتێوەردانی کۆماری ئیسلامییەوە تا رادەێکی هەرچەند کەمیش بێت هەست بە جیاوازی دەکەن بۆ نموونە لە هەندێک ناوچەی بناری داڵاهۆ کە مەڵبەندێکی یاری نشینە ماوەیەک کۆماری ئیسلامی دەرماڵەی نوێژکردنیان بۆ خەلکەکە دانابوو!. هەرچەند زۆربەی خەلکی کورد موسڵمانن بەڵام ئەمە قەت هۆکار نەبووە بۆ ئەوەی هەلگرانی ئایینەکانی دیکه ئازار بدرێن، ئەگەر ئازاردانێکێش لە مێژوودا بە تایبەتی لە کاتی قات و قڕی بە نیسبەت ناموسڵمانەکانەوە هەبوو بێت ، ئەوە هۆکارەکەی چاو چنۆکی بووە نەک بیروباوەڕی جیاواز، تەنانەت لە زۆر لە ناوچەکانی کوردستاندا شوێنە پیرۆزەکانی ئاینە جۆراجۆرەکان هاوبەشە.\nئیسلامی سیاسی دیاردەێکی گشتگیری کوردی نییە دەنگێکی کزە کە بە موکبەرە گەورەدەکرێتەوە ، بە هەموو ئەو پشتگیری مادی و مەعنەویانەی کە لە لایەن وڵاتانی دەوروبەر و تەنانەت دەسەڵاتی کوردییەوە لێیان دەکرێت هێشتا بە زەحمەت دەتوانن لە سەددا پانزدەی دەنگی هەموو خەلک بۆ پارڵەمان بەدەست بێنێن ، هەر چەند بەشێکی دەنگدەرانیش هۆکاری دەنگدانەکەیان بە هێزە ئیسلامییەکان گلەییە لە حکومەتی هەرێم نەک بڕوا بوون بە حکومەتی ئیسلامی، بەڵام هێشتا ئەم رێژەیە بەرزەو ئاماژەێکی ترسناکە بۆ هەڵکاشانی دەنگی هێزی کۆنەپارێزو راست رەو .\nبەڵام دەبینین ئەم دەنگە کەمە تا چ رادەیەک جەریئانە هێرش بۆ سەر نیشانەکانی مودرنێتە لە کوردستاندا دەکات و چەند بە ئاسانی حکومەتی هەرێمی کوردستان ناچار بە پاشەکشێ دەکات .\nلێرەدا ئاسانە تێبگەین لەوەی بۆچی گرۆپە ئیسلامییەکان بەم شێوازە کار دەکەن بەڵام هەلسو کەوت و گوێلێگرتنی حکومەتی هەرێم بۆ ئەوە نابێت بەرگری لێبکرێت چونکو حکومەتی هەرێم بە دەنگی ئەو خەلکە دروست بووە ، راستە موسڵمانن ، بەڵام حکومەتی ئیسلامیان ناوێت ، دیارە ئەگەر خەلک حکومەتی ئیسلامیان بویستایە ئەوە بێ گومان یەکیەتی و پارتی و گۆڕان دوایین هەڵبژاردنیان دەبوون نەک یەکەم هەڵبژاردن.


📅 07-10-2019 - کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە رۆژاوای کوردستان ℹ | 🏷 پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا) | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\n#رەجەب تەیب ئەردۆغان\n#کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Oct 5 2019 12:24PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n👁 ئەم بابەتە 572 جار بینراوە\n1. 👁 لە ئامەد رێژەی سەردانیکارانی پێشانگەی کتێب 50% زیادیکردووە\n2. 👁 کاریگەری خۆپیشاندانەکانی ئێراق لەسەر بازرگانی هەرێمی کوردستان


نادیار بوونی چارە نووسی دوو هاوڵاتی خەڵکی شاری سنە – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / نادیار بوونی چارە نووسی دوو هاوڵاتی خەڵکی شاری سنە\nنادیار بوونی چارە نووسی دوو هاوڵاتی خەڵکی شاری سنە\nشه‌ممه 10 تشرینی دووه‌م 2018\tکوردستان, هەواڵ 48 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nدوو هاوڵاتی لاوی خەڵکی شاری سنە لە سەرەتای مانگی خەرمانانی ئەمساڵدا لەلایەن هێزە ئەمنیەتیەکانی ڕژیمەوە دەستبەسەر و تا ئێستا چارە نووسیان نادیارە.\nبه پێی هاواڵی گەیشتوو بە زاگرۆس پۆست؛دوو لاوی خەڵکی شاری سنە بە ناوەکانی “ئارام نیلی ١٧ ساڵ تەمەن و شاهۆ پەرچەمی ١٦ ساڵ تەمەن”، بە تۆمەتی بەشداری لە ڕێوڕەسمی ڕێزلێنان لە گیان بەختکردووانی ژینگە پارێزی شاری مەریوان “شەریف باجوەر و هاوڕێیانی”،لە لایەن هێزەکانی ئیتلاعاتی ڕژیم لە شاری سنە دەستبەسەر و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزراون.\nسەرەڕای ئەوەی دوو مانگ بە سەر دەستبەسر کردنیان تێدەپەڕێت، هیچ هەواڵێک لە چارەنووسیان لەبەسەر دەستدا نییە و ئەمەش پەرۆشی و نیگەرانی بنەماڵەی ناوبراوانی لێ کەوتۆتەوە.


راگەیەندراوی كۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەبات بۆ هێز و لایەنە سیاسیەكانی كوردستان و ئێران\nحیزب و سازمانە شۆڕشگێرە كوردستانی و ئێرانیەكان!\nكۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران لە پاش 3 رۆژ كاری بەردەوام و بە كۆمەڵێك ئالوگۆری ئەرێنی و خۆنوێكردنەوە و دارشتنی بەرنامە و گەڵاڵەی كاری 4 ساڵی داهاتووی سازمان، كۆتایی بە كارەكانی هێنا.\nسازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران یەك لەو رێكخراوە تێكۆشەرانەی كوردستانی ئێرانە كە ماوەی 36 ساڵە بە بێ ووچان درێژە بە خەبات دژی رژیمی دیكتاتۆری ئاخوندی لە پێناو دەستبەركردنی مافەكانی خەڵكی كوردستان دەدا و لەو پێناوەشدا گەلێك هەوراز و نشێوی هاتۆتە بەردەم، بەڵام بەوحاڵەش بە ئیمان و ئیرادەیێكی پۆڵایین و پشتیوانی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان ئەو رێكخراوە توانیویەتی لەسەر پێ بمێنیتەوە و بەردەوام بە ئاڵوگۆر و وەرچەرخان و بەرنامەی نوێ و ئەمرۆیی زەرورەتی بوونی لە ساحەی خەباتی كوردستانی ئێران نوێبكاتەوە و وەك پاڵپشت و هیوای بەشێكی بەرچاوی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان درێژە بە تێكۆشان بدات.\nدوایین كۆنگرەكەشی لەژێر ناوی كۆنگرەی شەهیدان هەر لەو سۆنگە و گۆشەنیگاوە گرینگی تایبەتی خۆی هەبوو.\nیەكێك لە تەوەرە هەرە گرینگەكان كە كاتێكی شایەنی بۆ قسە و باس و چەسپاندنی بریار و راسپاردەی گونجاو بۆ تەرخان كرا ، پێوەندیی و موناسباتی نێوانی هێز و لایەنە سیاسی و تێكۆشەرەكانی كوردستان و ئێران و زەورەتی هاوپەیوەندیی لە نێوانیان بوو.\nكۆنگرەی شەشەم لەسەر زەورەتی پێداچوونەوە بە روانگە و خوێندنەوەی هێز و لایەنە سیاسیەكانی بۆ خەباتی رزگاریخوازانە و گووتار و شێوەی بردنە پێشەوەی خەباتەكە پێی داگرت و بە هەڵسەنگاندنی دۆخی ناسك و هەستیاری جیهانی و ناوچەیی رێكخستنەوەی شێوەی خەبات و پێوەندیی لایەنەسیاسیەكانی بە گرینگترین ئەركی بزاڤی رزگاریخوازانە و دژی دەسەڵاتی دیكتاتۆری ئاخوندی بە گشتی وەسف كرد.\nكۆنگرەی شەشەم بەرفراوان بوونی بازنەی رووخانخوازان و نوێنەرانی ئەو گووتارە سیاسیەی بە نوختە وەرچەرخانێكی گرینگ زانی و جارێكی تر لەسەر ئەو سیاسەتە پێی داگرتەوە. سازمانی خەبات پێی وایە گووتاری رووخان ئەو گووتارەیە كە دەتوانێ هەموو هێز و لایەنە سیاسیەكان كۆبكاتەوە و هاوپەیوەندییەكی واتاداریان لە نێو دا دروست بكات. بۆ گەیشتن بەو ئامانجە پێویستە هێز و لایەنە سیاسیەكانی كوردستان لە دەوری یەك كۆبنەوە و لەسەر چەند خاڵی هاوبەش یان خود بەرفراوانتر، لە چوارچێوەی پلاتفۆرمێكی هاوبەش بەرەیێكی كوردستانی پێك بێنن و بە هاوبەشی ئەو دیسكۆرسە هاوبەشە ببەنە پێش. هەڵبەت بۆ سەرخستنی ئەو دیسكۆرسە بە دڵنیاییەوە پێویستیمان بە هاوبەشی كردنی هێز و لایەنە سیاسیەكانی ئێران دەبێ و هەربۆیە زەروورە لە پێوەندییەكی گەرم و دۆستانە لەگەڵ هێزە سەرانسەرییەكاندا بین.\nلە كۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەبات سیاسەتی سازمان وەك نمونە و ئولگۆیێك لەئاستی گشتی دا بە سەركەوتوو و یارمەتیدەر زاندرا و پێوەندییەكانی سازمانی خەبات هەم لەگەڵ هێز و لایەنە سیاسیەكانی كوردستانی ئێران و هەم لەگەڵ هێزی سەرانسەری وەك سازمانی موجاهیدینی خەلقی ئێران و شۆرای میللی موقاومەتی ئێران بە سیاسەتێكی دروست و ئوسولی زاندرا و لەسەر بەردەوام بوون لەسەر ئەو رەوتە پێداگری كرایەوە.\nئەندامانی كۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەبات بە نیسبەت پێوەندی و هاوپەیمانەتی سازمانی خەبات ی كوردستان و سازمانی موجاهیدینی خەڵقی ئێران ، بڕیاری بەردەوام بوون و پتەوتر كردنی هاوپەیمانیەتی نیوان دوو لایەنیان دایەوە و بوونی ئەو پێوەندییە لە رەوتی پێشەوەبردنی خەباتی خەڵكی ئێران بۆ رووخان و لەناوبردنی دەسەڵاتی دیكتاتۆری ئێران بە گرینگ و حەیاتی زاندرا و لەسەر بەرفراوان بوونی پێوەندیی و دۆستایەتی هەمەلایەنە و هاوخەباتی كوردستان و ئێران لە پێناو دەستبەر كردنی ئازادی و دیموكراسی لە وەلاتی ئێران و مافی خودموختاری بۆ خەڵكی كوردستان پێداگری كرایەوە.\nهەر لەو چوارچێوەیەدا كۆنگرەی شەشەم بە بریاری زۆرینە لەسەر بەردەوامی سیاسیەتی دۆستانە و برایانە لەگەڵ هەر كام لە هێز و لایەنە سیاسیەكان لەسەر پێوەری رێزی بەرانبەر و مافە باڵا نەتەوەیی و نیشتمانیەكانمان پێداگری كردەوە و هەروەها دروست كردن و تێكۆشان لە پێناو بەرەیێكی كوردستانی وەك یەكێك لە ئەركە سەرەكیەكانی رێبەرایەتی داهاتووی سازمانی خەبات دیاری كرد.\nسەبارەت بە پارت و لایەنە سیاسیەكانی باقی پارچەكانی كوردستان، كۆنگرەی شەشەم پێی وایە كە پێویست و گۆینگە كار بۆ بردنەپێشی پێوەندیەكانی سازمان و هێزە تێكۆشەرەكانی باقی پارچەكانی كوردستان كاری پێویست و هەنگاوی باش بهاوێ لە راستای پشتیوانی لە خەباتی نەتەوەیی گەلەكەمان لە باقی بەشەكانی كوردستان، هاوكات لەسەر پشتیوانی لە ئەزموونی كوردستانی عێراق ئەو مەترسیانەی لە لایەن رژیمی ئیران روبەروی دەكرێ پێداگری كرایەوەو پاراستنی ئەو دەستكەوتە نەتەوەیانە بە گرینگ زاندراو كۆمیتەی ناوەندی راسپێرا كە لە راستای پەرەپێدان و پتەوتر كردنی پێوەندیەكانی سازمان و پارت و رێكخراوە سیاسیەكانی ئەو بەشەی كوردستان هەنگاوی جیددی هەڵگرێ.\nسازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران بە باوەری قووڵ بەسەركەوتنی خەباتی رەوای خەڵكی ئێران و كوردستان لەسەر تێكۆشانی خۆی بەردەوا دەبێ و لەپێناو خێرایی بەخشین بە رەوتی پێشەوەچوونی جولانەوەی رزگاریخوازانە، داوا لەسەر جەم هێز و لایەنە سیاسیە ئێرانی و كوردستانیەكان دەكات كە بە هەست بەبەرپرسیارەتی و لەبەرچاو گرتنی دۆخی هەستیاری هەنووكە بۆ پێكهێنانی هاوپەیوەندییەكی سەرانسەری بە ئامانجی رووخانی دەسەڵاتی ملهوری ئاخوندی هەموو هەوڵێكی خۆیان وەگەر بخەن بە هاوبەشی خەبات دژی دیكتاتۆریەت بەرەوپێش ببەن تا وەدیهاتنی سەرجەم مافە رەواكانی جەماوەری كوردستان و روخانی رژیمی ئاخوندی\nڕێکه‌و 2017-04-14 09:49:00


سەرچاوەكان دواین قسەی مورسی بەچەند خولەكێك پێش مردنی ئاشكرادەكەن\nسەرچاوەكان باس لەوە دەكەن، كە محەمەد مورسی سەرۆكی پێشووی میسر چەند خولەكێك پێش ئەوەی كۆچی دوایی بكات قسەی كردووە ، ئەوەش داوای ئەوەی داوای لەمحەمەد شیرین فەهمی سەرۆكی دادگا كردووە ڕێگەی قسەكردنی پێبدات.\nئەو سەرچاوانە دەڵێن: مورسی داوای كردووە ڕێگەی پێبدرێت قسە بكات ، دوای ئەوەی دادگا ڕێگەی پێداوە لەقسەكانیدا زۆر هەڵچووە و زۆریش شەكەت و ماندوو دیار بووە بەجۆرێك هەموو ئەو تۆمەتانەت رەتكردووەتەوە، كە ئاراستەی كراون و سكاڵاشی لەهەندێك هەڵسوكەت هەبووە لەناو گرتووخانەكەیدالەگەڵی دەكرێت.\nسەرچاوەكان دەشڵێن: مورسی لەوكاتەدا لەهۆش خۆی چووە ، وەك هەوڵێكیش بۆ ڕزگاركردنی بەخێرایی گواستراوەتەوە بۆ نەخۆشخانەیەكی نزیك لەشوێنی دادگاییەكە لە پەیمانگای ئەمیندارانی پۆلیس، بەڵام هەموو هەوڵەكان شكستیانهێناوە و مورسی گیانی لەدەستداوە.\nبەقسەی ئەو سەرچاوانە دوای ئەوەی سەركردەكانی تری ئیخوان لەناو قوفەسی دادگاییدا هەواڵی مردنی مورسیان بیستووە تێكشكاون و باری تەندرووستیان تێكچووە ، بۆیە بەخێرایی ئۆتۆمبیلی فریاگوزاری و تیمی پزیشكی گەیشتوونەتە هۆڵی دادگایی بۆ ئەوەی پشكنینی پزیشكییان بۆ بكرێت ، هەروەك دوای ئەوەی بڕدیاردراوە بەدواخستنی دادبینییەكە سەرۆكی دادگا هۆڵەكەی بەجێهێشتووە و فەرماندە ئەمنییەكان بانگكراون و داوای پشتیوانی زیاتری تیمی پرۆسە تایبەتەكانی سەر بە وەزارەتی ناوخۆ كراوە.\nرۆژی دووشەممە تەلەفزیۆنی میسر رایگەیاند، محەمەد مورسی سەرۆكی پێشووی میسر لەكاتی دادگاییكردنیدا بەتۆمەتی "سیخوڕیكردن لەگەڵ قەتەر" كۆچی دوایی كردووە.


یادگار حەسەن لە كۆمپانیای سەعید بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، نرخی دۆلار بۆ ئەمڕۆ پێنج شەممە 13-1-2022، بەپێی بازاڕی گۆڕینەوەی دراوی بیانی لە شاری سلێمانی 100 دۆلاری ئەمریكایی بە 148 هەزار 150 دینار مامەڵەی پێوە كراوە.\nوتیشی”نرخی 100 دۆلاری ئەمریكی بە 2 ملیۆن و 725 هەزار تمەنی ئێرانی مامەڵەی پێوە كراوە”.\nهێرشكرایەسەر بارەگای پارتی لە بەغدا


كوردى عربى Kurdî English Today : Mon May 20 22:29:42 AST 2013\nبەڵێ نەخێر كۆتایی نایەت، لاواز دەبێت سه‌رپۆش له سه‌ر "عه‌قڵه" یان "سه‌ر"؟ رێكەوتی دابه‌زاندن: 12/05/2011 : 03:37:26\nنووسه‌ر : ئه‌دۆنیس وه‌رگێڕ : تاریق كارێزیبه بۆنه‌ی ئه‌و گرفته به‌رده‌وامه‌ی پرسی سه‌رپۆش، به تایبه‌تی له فه‌ره‌نسا، هه‌روه‌ها له وڵاتانی رۆژاواش به گشتی، ده‌یورووژێنێت. (ئه‌م نووسینه گه‌ڵاڵه بوو). 1\nهه‌رچه‌ندی ئه‌و رایانه‌ی په‌یوه‌ندییان به دیارده‌ی سه‌پاندنی سه‌رپۆش به سه‌ر ژنی موسڵمانه‌وه هه‌یه زۆریش بن، ده‌كرێ له‌باره‌یانه‌وه بگوترێت كه هه‌ر هه‌موویان ته‌نیا بۆچوون و لێكدانه‌وه‌ن. جا، كه وا بێت، (ئه‌م بابه‌ته) بێ له خاوه‌نی ئه‌و (بۆچوون و لێكدانه‌وانه) بۆ كه‌س دی نابێته ئه‌رك و په‌یوه‌ستی. ده‌قێكی گرده‌برِ نییه سه‌رپۆشی، وه‌ك ئه‌وه‌ی بنه‌چه‌خوازانی ئایین ده‌یانه‌وێت، سه‌پاند بێت. هه‌ندێك (ورده‌كاری)ی كه‌لتوور هه‌ن، راڤه ده‌كرێن. به‌ڵام، ئایا راسته، له رووی ئایینه‌وه، كه‌لتوور تا پله‌ی شه‌رع یان یاسا به‌رز ببێته‌وه؟\nله هه‌موو حاڵه‌تێكدا، پرسی سه‌رپۆش هه‌ر ناكۆكیی له‌باره‌وه ده‌مێنێت. ئیدی به چ هه‌قێك یان به چ ده‌سه‌ڵاتێك، هه‌ندێك خه‌ڵك لێكدانه‌وه‌ی تایبه‌تی خۆیان به سه‌ر هه‌موو خه‌ڵكدا ده‌سه‌پێنن، له پێناوی ئه‌وه‌شدا هه‌ندێك جار رێ به خۆیان ده‌ده‌ن توندوتیژییش به‌كار بهێنن، نه‌ك هه‌ر ته‌نیا دژ به ژن، به‌ڵكوو هه‌روه‌ها دژ به‌و كه‌سانه‌ش كه رای جیاواز له رای ئه‌وانیان هه‌یه، هه‌روه‌ها دژ به هه‌موو كۆمه‌ڵ؟\nخۆ ئه‌گه‌ر پرسی سه‌رپۆش له نێو كۆمه‌ڵگاكانی ئیسلامیدا كۆنه، كه ئه‌وان به گشتی، كۆمه‌ڵگای نامه‌ده‌نین، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه ده‌كرێ له زه‌حمه‌تی و ئاڵۆزییه‌كی حاڵی بین. هه‌ڵبه‌ت هه‌ڵوێستی بنه‌چه‌خوازیی ئیسلامی له كۆمه‌ڵگاكانی مه‌ده‌نیی رۆژاوادا، گرفت ده‌نێته‌وه و به خراپ به سه‌ر ئه‌و موسڵمانانه‌شدا ده‌شكێته‌وه كه له‌وێدا ده‌ژین، به‌وه‌ی (ئه‌و موسڵمانانه) تاكی كۆمه‌ڵگای (ئه‌وێن)، به شێوه‌یه‌كی تایبه‌تیش زیان به خودی ئیسلام ده‌گه‌یه‌نێت، به‌وه‌ی دید و روانینێكه بۆ مرۆڤ و جیهان، بۆ "خۆ" و "ئه‌وی دیكه"ش. ساده‌ترین بنه‌ما ئه‌وه‌یه موسڵمانانی كۆچبه‌ر، به تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی ناسنامه‌ی ئه‌و وڵاتانه‌یان به‌ده‌ست هێناوه كه لێی ده‌ژین، بزانن كه ده‌بێ سنوورێكی دابرِ له نێوانی تایبه‌ت و گشتی، له نێوانی باوه‌رِی كه‌س و به‌هاگه‌لی هاوبه‌شی جڤاكیدا دابنێن. هه‌ر ده‌بێ هه‌موو هاووڵاتیان ملكه‌چی ئه‌می دواییان (به‌هاگه‌لی هاوبه‌شی جڤاكی) بن، به تایبه‌تی له نێو ده‌زگاگه‌لی مه‌ده‌نی و په‌روه‌رده‌یی ئه‌و جڤاكه‌دا. ئه‌و موسڵمانانه‌ی ده‌ست له سه‌رپۆش هه‌ڵناگرن، هه‌ر ده‌بێ بزانن، كه ئه‌و ده‌ست هه‌ڵنه‌گرتنه‌یان، واته رێز نه‌گرتن له هه‌ستی ئه‌و خه‌ڵكه‌ی له یه‌ك نیشتیمان له‌گه‌ڵیاندا ده‌ژین، باوه‌رِیان به به‌هاكانیشیان نییه، بنه‌ماكانی ژیانیشیان پێشێل ده‌كه‌ن، گاڵته به یاساكانیشیان ده‌كه‌ن، كه (ئه‌وان) خه‌باتێكی درێژیان له پێناو چه‌سپاندنیاندا كردووه. (بنه‌چه‌خوازان) ئه‌و بنه‌ما دیموكراسییه كۆمارییه‌ی ئه‌و وڵاتانه ره‌ت ده‌كه‌نه‌وه، كه له ئامێزی گرتوون و، كار و ئازادیشی بۆ ده‌سته‌به‌ر كردوون.\nپێویسته درك به‌وه‌ش بكه‌ن، كه ئه‌م جۆره ده‌ست پێوه گرتنه (ئاستی) پێشێل كردن تێده‌په‌رِێنێت به‌ره‌و جۆرێك له ره‌فتار، كه بوار به گه‌لێك له رۆژاواییان ده‌دات، كه به جۆرێكی دی له جۆره‌كانی "داگیركاری" لێی برِوانن.\nقسه‌یه‌ك هه‌یه ده‌ڵێت، ژنی موسڵمان له رۆژاوا بۆ خۆی سه‌رپۆش هه‌ڵده‌بژێرێت، ئه‌و به‌و په‌رِی ئازادی ده‌یپۆشێت. ئه‌م قسه‌یه پێویستی به گفتوگۆی زۆر هه‌یه، كه ئه‌م گۆشه‌یه جێی باس كردنی نییه. به‌ڵام، بۆ نموونه، كاتێك له پاریسدا كچانی بچووك (به سه‌رپۆشه‌وه ده‌بینی)، كه هه‌ندێكیان ته‌مه‌نیان له چوار ساڵ تێپه‌رِی نه‌كردووه، ئایا ده‌كرێت بڵێین، ئه‌وانیش به‌و په‌رِی ئازادیی خۆیانه‌وه سه‌رپۆشیان له سه‌ر ناوه؟ ئاخۆ ئازادیی كچۆڵه‌یه‌كی له‌م ته‌مه‌نه‌دا ده‌بێ چی بێت؟\nله‌به‌ر چی موسڵمانانی بنه‌چه‌خوازی كۆچبه‌ر، بێ له‌و ئامرازانه‌ی بۆ ئاشكرا كردنی داخران و گۆشه‌گیرییان، بۆ كۆچیان له نێو كۆچدا به‌كاریان ده‌هێنن، چی دی نابینن؟ ئه‌وان له سایه‌ی كرانه‌وه‌ی ئه‌و وڵاتانه‌دا له‌وێن. بۆیه، كاتێك باوه‌رِی خۆیان ئاشكرا ده‌كه‌ن، یان جاری وا هه‌یه به سه‌رپۆش په‌یرِه‌وی ده‌كه‌ن، هه‌ندێك جاریش به ریش، یان به هه‌ردووكیان پێكه‌وه، ئیدی ئه‌وان یه‌كه‌م ده‌ست درێژی ده‌كه‌نه سه‌ر ئیسلام، چونكه له‌و فۆرمالیسته (رواڵه‌تكارییه) رووكه‌شانه‌دا بچووكی ده‌كه‌نه‌وه، له شێوه‌ی دروشم یان هێمایه‌ك، له به‌رده‌می جیهاندا نمایشی ده‌كه‌ن، كه (ئایینه‌كه) ده‌كاته ته‌نیا سرووتێكی شێوه‌یی. پێتان وایه كه موسڵمانان ده‌بێ له‌م سه‌ده‌یه‌دا به‌م شێوه‌یه ئیسلام بخه‌نه روو، كه ئه‌و (ئایینه) تا چه‌ندین سه‌ده، هێمای داهێنان و تیشكدانه‌وه بوو؟ باشه تێناگه‌ن كه ئه‌وان به‌م ره‌فتاره‌یان خودی ئیسلام "ده‌شارنه‌وه"، ئه‌وان "رووی داده‌پۆشن"، هه‌روه‌ها "ده‌یشێوێنن" و "ده‌یخنكێنن".\nپاشان ئه‌وانه‌ی بانگ بۆ سه‌پاندنی سه‌رپۆش ده‌كه‌ن، بریتین له كه‌مینه‌یه‌ك له نێو موسڵمانانی رۆژاوادا، هه‌روه‌ها له نێو موسڵمانان له جیهانی عه‌ره‌بیشدا. ئه‌گه‌ر سه‌رپۆش بخرێته بن باری دیموكراسییه‌وه، ئه‌وا به ته‌واوی نامێنێت. ئه‌و كه‌مینه موسڵمانه‌ی رۆژاوا له بری ئه‌وه‌ی، رێز له دیموكراسی و بنه‌ماكانی بگرێت، به پێچه‌وانه‌وه هه‌وڵ ده‌دات له‌گه‌ڵیدا لامل بێت، هه‌وڵیش ده‌دات به زه‌بر، رای خۆی نه‌ك ته‌نیا به سه‌ر موسڵماناندا، به‌ڵكوو به سه‌ر خودی دیموكراسیشدا بسه‌پێنێت. ئه‌مه‌ش هه‌ڵوێستێكه نازانم چۆن ده‌كرێ "دیزه به ده‌رخۆنه" بكرێت و داكۆكیی لێ بكرێت، یان چۆن ده‌كرێت خزمه‌ت به ئیسلام بكات، یان گوزارشتێكی راست و دروست بێت له‌و؟\nئه‌مه هه‌ڵوێستێكه، له سه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌یانه‌وێت به وردی و بابه‌تیانه لێی بكۆڵنه‌وه، فه‌رز ده‌كات، وا برِواننه مریدانی، كه نه‌ك وه‌ك ئه‌وه‌ی ئایین په‌روه‌ر یان پیاوی ئایین بن، به‌ڵكوو وه‌ك ئه‌وه‌ی سیاسین و به سیاسه‌ته‌وه خه‌ریكن. له راستیشدا هه‌موو رووداوه‌كان ئاماژه ده‌كه‌ن كه ئه‌و كه‌مینه‌یه، كه‌مینه‌یه‌كی سیاسییه، پێویسته موسڵمانان و رۆژاواییانیش، نه‌ك وه‌ك نوێنه‌رانی ئایین، به‌ڵكوو ته‌نیا وك پارتێكی سیاسی ره‌فتاریان له‌گه‌ڵدا بكه‌ن.\nته‌نیا مزگه‌وت، ئه‌و شوێنه‌یه كه موسڵمان تێیدا دیار و جودا ده‌بێت، كه (تێیدا) "ناسنامه"ی ئایینیی خۆی، له رۆژاوادا ده‌خاته روو، (هه‌ڵبه‌ت ده‌بێ له وڵاتانی عه‌ره‌بیشدا كاره‌كه هه‌ر وا بێت). (مزگه‌وت) ته‌نیا شوێنێكه كه به ته‌واوی مافی ئایینیی خۆی تێدا په‌یرِه‌و ده‌كات. هه‌ر كردارێكی ده‌ره‌وه‌ی (ئه‌وێ)، جڤاكی بێت یان گشتی، ئه‌وه دوژمنكارییه بۆ سه‌ر به‌هاگه‌لی هاوبه‌ش. ده‌زگا و دامه‌زراو، به تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی په‌روه‌رده‌یین، قوتابخانه و زانكۆ، شوێنی گشتی و هاوبه‌شی مه‌ده‌نین. شوێنی به‌یه‌ك گه‌یشتنن. شوێنی كراوه‌ن بۆ هه‌موو خه‌ڵك. شوێنانێكن ده‌بێ هه‌موو نیشانه‌یه‌كی تایبه‌ت و جیاكه‌ره‌وه‌ی ئایینی، كه هه‌ر چییه‌ك بێت، لێیان نه‌مێنێت. ئه‌م (شوێنانه‌ش) ده‌خه‌ینه سه‌ر ده‌زگا و دامه‌زراوه‌كان: شه‌قام، چایخانه، یانه، سینه‌ما، هۆڵی گشتیی موحازه‌ره و كۆنگره. ده‌ركه‌وتنی نیشانه‌ی جیاكه‌ره‌وه‌ی ئایینی له‌و شوێنانه‌دا، پێشێل كردنی واتا و مه‌به‌ستی ئه‌وانه. پێشێل كردنی یه‌ك ماڵییه، یان (پیشێل كردنی) تاكه "ناسنامه"ی هاوبه‌شه. هێمایه بۆ ویستی جیابوونه‌وه. بۆ ره‌ت كردنه‌وه‌ی تێكه‌ڵ بوون. جه‌خت كردنه‌وه‌شه له سه‌ر ناسنامه‌ی تایبه‌ت و جیا، له نێو ناسنامه‌ی گشتیی به‌دیهێنه‌ری یه‌كێتی. ئه‌مه‌ش بریتییه له وه‌ستانه‌وه به رووی هه‌ستی گشتی و، زه‌وقی گشتی و، كولتووری گشتی و، ره‌وشتی گشتی.\nپاشان جه‌خت كردنه‌وه‌ی رواڵه‌تیانه له سه‌ر تایبه‌ت له نێوجه‌رگه‌ی گشتیدا، جۆرێكه له خۆ نواندن یان نمایشكاری، كه له‌گه‌ڵ ئاییندا ناگونجێت. بنه‌رِه‌تی ئه‌زموونی ئایین ئه‌وه‌یه له سه‌ر په‌رۆشی رۆنرا بێت، له سه‌ر جۆرێك له په‌نهانی، له سه‌ر ساده‌یی، له سه‌ر به‌ڵێن و بێده‌نگی و گۆشه‌گیری، دوور له هه‌موو شێوه‌یه‌كی "رواڵه‌تبازی".\nئه‌گه‌ر هه‌ندێك (كه‌س یان گرووپ) نارِه‌زایی ده‌رده‌برِن، كه ژنی موسڵمان به ناوی مافی ئازادیی ئایینه‌وه، سه‌رپۆش ده‌پۆشێت. (هه‌ڵبه‌ت) ئه‌و مافه تا تایبه‌ت بێت و له بازنه‌ی تایبه‌تدا پیاده بكرێت، ئه‌وه پارێزراوه و رێزی لێ گیراوه. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌وه تێ په‌رِێنێت، ئه‌وه ده‌گۆرِێت به جۆرێك له تێپه‌رِاندن، بۆ شێوه‌یه‌ك له ده‌ست درێژی كردن بۆ سه‌ر ئه‌وی دی. دیسان بریتییه له رێز نه‌گرتن له را و بیرۆكه و هه‌ستی ئه‌و (ئه‌وی دی). سه‌رباری گاڵته كردن به بنه‌ما و یاساگه‌لی گشتی و مه‌ده‌نی، به ئه‌رك و قوربانیی گه‌وره، كه له پێناویاندا پێشكه‌ش كراون.\nكاتێك هه‌ندێك له خه‌لیفه‌كانی عه‌باسی فه‌رمانیان دا ناموسڵمانان نیشانه‌ی جیاكه‌ره‌وه (زنار) ببه‌ستن تا له موسڵمانان جیا بكرێنه‌وه، ئه‌و (كاره) بووه مایه‌ی فشه پێ كردن، بێ له‌وه‌ی نیشانه‌یه‌ك بوو بۆ پاشه‌كشه كردن و چه‌ق به‌ستن. به‌م جۆره هێنده‌ی نه‌برد، هه‌ر زوو بزاوتی كۆمه‌ڵ پووچه‌ڵی كرده‌وه. هه‌ڵبه‌ت زۆر سه‌یره و ئه‌سته‌مه لێی حاڵی بین، كه هه‌ندێك له موسڵمانان له رۆژاوادا سوورن له سه‌ر ئه‌وه‌ی، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ی موسڵمانن، نیشانه‌ی جیاكه‌ره‌وه ببه‌ستن، تا له خه‌ڵكی ئه‌و كۆمه‌ڵه‌ی تێیدا ده‌ژین جیایان بكاته‌وه. ئه‌و سوور بوونه‌ش سووكایه‌تی كردنه به مێژوویان، سزایه‌كه بۆ ئه‌و مێژووه و بۆ كولتووره‌كه‌یان، هه‌روه‌ها بۆ ئاماده بوونیان له جیهاندا، تا ئه‌و راده‌یه‌ی بۆ كه‌سێك كه (له ره‌وشه‌كه) راده‌مێنێت، وا ده‌رده‌كه‌وێت، كه سه‌رپۆش ته‌نیا پێشێل كردنی یاسا و كولتووری ئه‌وی دی نییه، به‌ڵكوو به‌ر له‌وه، ریسوا كردنی خوده، هه‌روه‌ها شێوه‌یه‌كی دیكه‌ی ژیانه، به‌ڵام له باوه‌شی مه‌رگدا.\n5 به كورتی و پوختی ده‌گه‌مه ئه‌وه‌ی بڵێم، ئه‌و راڤه‌ی ئایینه كه له‌گه‌ڵ سه‌پاندنی سه‌رپۆشدایه به سه‌ر ژنی موسڵماندا، (ئه‌و ژنه‌ی) له وڵاتێكی عه‌لمانیدا ده‌ژی، كه ئایین و سیاسه‌ت له یه‌ك جیا ده‌كاته‌وه، له رووی ماف و ئه‌ركیشه‌وه، وه‌ك یه‌ك ده‌رِوانێته ژن و پیاو، عه‌قڵێك ئاشكرا ده‌كات كه نه‌ك هه‌ر ژن له پشت په‌رده ده‌شارێته‌وه، به‌ڵكوو هه‌روه‌ها مرۆڤ و كۆمه‌ڵ و ژیانیش له پشت په‌رده‌دا ده‌شارێته‌وه. عه‌قڵیش ده‌خاته پشت په‌رده‌وه. ئه‌وه‌ش راڤه‌یه‌كه ماف به گه‌لێك كه‌س له رۆژاوا ده‌دات، كه پێیان وا بێت (ئه‌وه) كارێكه ئه‌و بنه‌مایانه هه‌ڵده‌ته‌كێنێت، كه خه‌باتی رۆژاوا له پێناوی ئازادی و داد و یه‌كسانیدا، جێگیری كردوون. هه‌روه‌ها پێیان وا بێت، كه ئه‌وه داوایه‌كه بۆ ره‌ت كردنه‌وه‌ی رۆڵی ژن له ژیانی گشتیدا، (له بواری) جڤاكی و كولتووری و سیاسیدا، ئه‌وه‌ش به ته‌واوی له‌گه‌ڵ بنه‌ماكانی ژیانی مه‌ده‌نی له ئه‌وروپا و رۆژاوادا ناكۆكه.\nئیدی ئه‌و، به‌و جۆره، راڤه‌یه‌كه له دوایین شی كردنه‌وه‌دا، كار بۆ گۆرِینی مرۆڤ و ئایین پێكه‌وه ده‌كات، بۆ (ئه‌وه‌ی ببنه) ته‌نیا ئامرازگه‌لێك له خزمه‌تی ئامێرێكی ده‌سه‌ڵاتخواز، كه ملهورِییه‌كی كوێر هه‌ڵی ده‌سوورِێنێت.\nگۆڤاری (الحوار المتمدن) و، رۆژنامه‌ی (الحیاه)ی له‌نده‌نی. ئه‌م بابه‌ته (5426) جار بینراوه\tهیچ كۆمێنتێك نه‌دۆزرایه‌وه\nژماره‌ی سه‌ردان : 19874462


ده‌رفه‌تێکی 100 ملیار دۆلاری بۆ که‌رتی هه‌نارده‌ی ئێران - جام کوردی\nده‌رفه‌تێکی 100 ملیار دۆلاری بۆ که‌رتی هه‌نارده‌ی ئێران\nسه‌رۆکی ژووری بازرگانی هاوبه‌شی ئێران و عێراق ڕایگه‌یاند که ڕێکه‌وتنی بازرگانی نێوان ئێران و ئوراسیا ده‌رفه‌تی هه‌نارده‌کاری 100 ملیار دۆلاری ئێران بۆ وڵاتانی ئه‌ندام له‌م یه‌کێتییه دابین ده‌کات.\nبه پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، یه‌حیا ئالی ئیسحاق سه‌باره‌ت به کاریگه‌ری ڕێکه‌وتنی بازرگانی نێوان ئێران و یه‌کێتی ئوراسیا وتی که به دڵنیاییه‌وه ئه‌م ڕێکه‌وتنه کاریگه‌ری به‌رچاوی له سه‌ر که‌رتی هه‌نارده و هاورده‌ی ئێران ده‌بێت.\nناوبراو به ئاماژه به 5 وڵاتی ئه‌ندام له یه‌کێتی ئوراسیا وتی: به پێی په‌یوه‌ندی ئێران و ئه‌م وڵاتانه، به‌ستێنی له‌بار بۆ که‌رتی بازرگانی ئێران دابین ده‌کرێت و له‌م ڕێگایه‌وه ده‌توانین به گه‌شبینی له داهاتووی ئاڵوگۆڕه بازرگانییه‌کانی خۆمان بڕوانین.\nئه‌م چالاکوانه ئابورییه ڕایگه‌یاند که ئاڵوگۆڕه بازرگانییه‌کانی نێوان ئه‌و 5 وڵاته‌ی ئه‌ندام له یه‌کێتی ئوراسیا 1000 ملیار دۆلاره و په‌یوه‌ندی بازرگانی له گه‌ڵ ئه‌و وڵاتانه ده‌توانێت ده‌رفه‌تێکی 100 ملیار دۆلاری بۆ ئێران دابین بکات.\nئالی ئیسحاق وتی: له ئێستادا به پێی ڕێکه‌وتنی نێوان ئێران و یه‌کێتی ئوراسیا زیاتر له 800 کاڵا له که‌رتی هه‌نارده و هاورده دیاری کراوه و له داهاتوودا ژماره‌ی ئه‌و کاڵایانه‌ش زیاتر ده‌بن.


سەرۆك كۆمار پێشوازیکرد لە باڵیۆزی میسر و جەختیکردەوە لەسەر هەڵوێستی نەگۆڕی عێراق لەگەڵ براكانی لە تەوا‌وی دۆسیە چارەنوسازەكاندا\nسەرۆك كۆمار د. بەرهەم ساڵح، ئەمڕۆ پێنجشەممە ٢٠٢٠/٧/٢٣ لە كۆشكی بەغداد پێشوازیكرد لە عەلا موسا باڵیۆزی كۆماری میسری عەرەبی لە عێراق و سڵاوی سەرۆك عەبدولفەتاح سیسی گەیاندە سەرۆك بەرھەم و، ھەروەھا ئومێدی پێشكەوتنی بەردەوام و خۆشگوزەرانی بۆ گەلی عێراق خواست.\nلە دیدارەکەدا سەرۆك كۆمار جەختی لە پشتیوانی عێراق کردەوە بۆ كۆماری میسری عەرەبی لە هەوڵەكانی بۆ پارێزگاریكردن لە ماف و دەستكەوتە ئاوییەكانی لەبارەی دۆسیەی بەنداوی نەهزە كە دەبێتە مایەی پاراستنی بەرژەوەندی میسر و ئاسایشی ئاوەكەی، ھاوکات ئاماژەشیكرد بۆ ئەوەی كە لە نزیكەوە لە پەرەسەندنی دۆخەکە دەڕوانێت لە گۆڕەپانی لیبیا و گاریگەرییەکانی لەسەر ناوچەكە بە شێوەیەكی گشتی.\nھەر لە دیدارەکەدا سەرۆك كۆمار جارێكی دیکە هەڵوێستی عێراقی دووپاتكردەوە لەسەر هەڵوێستی نەگۆری عێراق لەگەڵ براكانی لە تەوا‌وی دۆسیە چارەنوسازەكاندا، جەختیشیكردەوە لە پێویستی پشت بەستن بە چارەسەری سیاسی و رێزگرتن لە ویستی برا لیبیەكان، بەجۆرێک زامنی ئاسایش و سەقامگیری بکات لە لیبیا، ھاوکات ناوچەكەش دوربخاتەوە لە جەنگ و ماڵوێرانی.\nلە بەشێکی دیکەی دیدارەکەدا سەرۆك كۆمار سڵاوی خۆی بە باڵیۆزی میسر نارد بۆ سەرۆك عەبدولفەتاح سیسی و ئومێدی پێشكەوتنی بەردەوام و خۆشگوزەرانی زیاتری بۆ گەلی میسری خواست.\nلەلای خۆیەوە باڵیۆزی میسر پابەندبوونی وڵاتەکەی دووپاتیكردەوە لە پەرەپێدانی پەیوەندییەكان و بەرزكردنەوەی ئاستی هاریكاری لەگەڵ عێراق كە تەواوی بوارەكان بگرێتەوە، ھاوکات خزمەت بە بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی هەردوولا بکات، هەروەها دواین گۆرانكاری لەبارەی بەنداوی نەهزە و هەڵوێستی میسری لەسەر پەرەسەندنەكان لە گۆرەپانی لیبیا خستەروو.


کوردیپێدیا - خالید عەبدوڵڵا ئیسماعیل\n👫 خالید عەبدوڵڵا ئیسماعیل | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلەساڵی 1966 لەگوندی دوکردکاندوکردکان لەهەولێر لەدایک بوە.\nلەهاوینی 1993 هاوسەرگیری کردوە لەگەڵ ئەڤین ئیبراهیم فەتاحئەڤین ئیبراهیم فەتاح و لەساڵی 1995 کوڕێکیان بوەو تا دوارۆژی ژیانی پێکەوە ژیاون لەهەولێر.\nلەزستانی 1994 لەگەڵ هاوڕێیانی گروپەکەی محەمەد حەلاقمحەمەد حەلاق لە حیزبی شیوعی عێراق جودا بونەتەوەو حیزبی شیوعیە کوردستانیەکانیان دامزراندوەو دواتر بوە بە پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستانپارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان.\nلەساڵی 2001 کۆلیژی یاسای تەواو کردوە لەزانکۆی سەلاحەدین و لەوکاتەوە وەکو کەسایەتیەکی بێلایەن کاری پاریزەری کردوە.\nبەشداری کردوە لەدامەزراندن و چالاکی چەندین رێکخراوی کۆمەڵگەی مەدەنی وەکو پارێزەری پەیڕەوو پرۆگرامی بۆ داناون، لەوانە رێکخراوی مەسەلە بۆ بڵاوکردنەوەی کەلتوری ناتوندوتیژی.\nپارێزەر خالید عەبدوڵڵا ئیسماعیل کەسایەتیەکی مرۆڤدۆست و نەرم و نیان و کۆڵنەدەر بوە، لەو ماوەیەی کاری پارێزەرایەتیی کردوە لەگەڵ وەزارەتی کاروباری کۆمەڵایەتی رێکەوتوە کێشە یاساییەکانی هەژاران ئەوەی بە پێی توانای بەخۆڕایی بۆیان راپەڕینێت.\nلەپایزی 2008 بەهۆی وەستانی لەناکاوی دڵەوە، دڵە گەورەکەی لەکوتان کەوتوەو کۆتایی بە ژیانی کورتی هاتوە.\n#دوکردکان | #ئەڤین ئیبراهیم فەتاح | #محەمەد حەلاق | #پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان |\n1. 👁 28-10-2008\n1. 👁 دوکردکان\n📅 رۆژی کۆچی دوایی: 28-10-2008\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (ئەڤین ئیبراهیم فەتاح)ەوە لە: Jun 4 2017 7:05PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 26 2019 4:09PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 43 KB Jun 4 2017 7:11PM ئەڤین ئیبراهیم فەتاح


جوها و دادوەر - بابەت جوها و دادوەر بابەت - چیرۆک جوها و دادوەر\nماڵ ⁄ چیرۆک ⁄ جوها و دادوەر\nیەهوحە یان نەسرەدین جوها یەکێکە لە کەسایەتی ە بەناوبانگەکانی جیهانی عەرەبی و کەسایەتی خەیاڵی خۆی بۆ زۆر کەسایەتی ڕاستەقینە گەڕاند، کە تیدایەک هەیە بۆ ئەبو الغوسن داجین الفزاوی، و هەن کە ئەو تایبەتمەندییە یان داوەبە ئەبو النواس بەغدادی و ئەوانی تر، وە بە تایبەتی بە چیرۆک و چیرۆکە پێکەنیناویەکانی بەناوبانگە و ڕەنگە لە گرنگترین چیرۆکەکانی ئەوە جوها و ئەلقادی بێت، کە لەم وتارەدا ئاماژەی پێ دەکەین\nچیرۆکی جوها و دادوەر\nجوها ڕۆژێک بۆ پیاسەکردن بە بازاڕدا ڕووی لە بازاڕ کرد ، ئەم خولیایە ش و ازی لێ بوو ، وەک ئەوەی حەزی دەکرد سەیری کاڵای نوێ و جیاکراوە بکات ، چونکە لە کاتی خۆیدا هیچ پێشکەوتنێکی تەکنەلۆژی ی ی نەبوو وەک : ڕادیۆ و کۆمپیوتەر و تەلەفزیۆن و زۆر بازرگان لێی بێزار بوون چونکە زۆر پرسیاری لە کاڵاکان دەکرد ، کەچی نەکا .\nلە بازاڕ پیاوێک هەبوو دەیویست وانەیەک بە جوها بدات کە هەرگیز هەموو ژیانی لەبیر ناچێتەوە ، ویستی بیکات بە گاڵتە بە بازاڕ ، گرەوی لەگەڵ زۆر لە بازرگانەکان دەکرد کە دەیتوانی جوها لە دەموچاوبدات بێ ئەوەی بتوانێت شکات لە خۆی بکات و پاداشتی بدات ، بۆیە بازرگانەکان ڕازی بوون .\nپیاوەکە چاوەڕوان بوو تا لە یەکێک لە دوکانەکان تێپەڕی ، ویستی داوای کاڵایەکی دیاریکراو بکات ، بۆیە پشتی لە ڕێگا کرد و پاشان سەری بۆ خواردنی ئەو کەلوپەلە لەسەر زەوی دانەنا ، بۆیە پیاوەکە هاتە پشتی و بە لێدانێکی بەهێز ەوە لە دەموچاوی دا ، بۆیە باڵانسی جوهاتی شکاند و خەریک بوو کەوتە سەر زەوی ئەگەر لە دوا ساتەکاندا خۆی کۆنترۆڵ نەکرد .\nجوها ڕووی کردە پیاوەکە و ویستی لێی بدات ، بەڵام پیاوەکە لێی پەشیمان بۆوە و پێی گوت بوو کە وا دەزانێت پیاوێکی تر لە مێژە شتومەکی لێ دزیوە و بە بیانوی ئەوەی کە ئەو وەک جلەکانی جلەکانی لەبەرکردووە ، مەیخانەکەی لەسەر سەری داناو داوای لێ کردووە ڕێگە بدات .\nیەهوها ئەم بیانووە بێ مانایەی قبوڵ نەکرد، بۆیە هێرشی کردە سەری و هەوڵیدا لێی بدا، بەڵام بازرگانەکان تەداخولیان کرد، بە یەهویان وت کە پیاوەکە راستقسە دەکات، ئەوانیش شایەتیان لەگەڵ دا، هەستی کرد فێڵ هەیە، پێی ووتون کە ناتوانێت لە پیاوەکە خۆشببێت تا دوای ئەوەی هێنرایە بەردەم دادگا، بۆیە داوایان لێکرد یەکێک لە بازرگانە مەزنەکان هەڵبژێرێ تا بە شێوەیەکی دادپەروەرانە لە نێوانیاندا حوکمی خۆی بکات، بۆیە یەهوحە یەکێک لە بازرگانە هەرە گرنگەکانی هەڵبژارد، بەڵام بەداخەوە ڕقی لێی بوو و لێی توڕە بوو\nبازرگانەکە بە پیاوەکەی گوت: «بۆچی زەبرێکی بەهێزت لە یەهودا دا؟ پیاوەکە بە موسای گوت: وا دەزانی دز بووە بەهۆی ئەو چوونگەورەیەی نێوانیان، بازرگانەکە پێی گوت: ئایا داوای لێخۆشبوون و لێخۆشبوون ت لە یەهودا کرد؟! پیاوەکە بە پەسندی وەڵامی دایەوە، بازرگانەکە وەڵامی دایەوە: «ئایا داوای لێبوردنەکە قبوڵ دەکەیت و ڕێگە بە یەهوها دەدەیت؟» و داوای لێکرد کە سەرنجەکەی بگەڕێنێتەوە، کاتێک بازرگانەکان بە پیاوەکەیان گوت و تۆ ڕازیت کە داناترینی تۆ؟ بەڵێ و شایەتی ئەمە هەموو ئەو بازرگانانەی لە بازاڕدان ، بازرگانەکە داوای لە پیاوەکە کرد کە بە بێ هیچ هۆکارێک بڕی بیست دینار بدات بە جوها ، پیاوەکەش وەڵامی دایەوە کە ئەو بڕە ی پێویستی نییە لە ئێستادا ، ئیتر بازرگانەکە پرسیاری لێکرد دوای ئەوەی چاوی دەدرەوچاوی لێی دا و لە چاوی دا یوودا و دەیباتە دۆخەکە، ئیتر جوها چاوەڕێی دەکات تا دەگەڕێتەوە، ئیتر پیاوەکە ڕازی بوو و ڕۆیشت، یەهو بۆ ماوەیەکی زۆر لە چاوەڕوانیدا مایەوە، دوای چەند کاتژمێرێک جوها هەستی بەو فێڵەی کرد کە ڕوویدا، بەتایبەت گومانی لە چاوڕنکی بازرگانەکە بوو بۆ پیاوەکە، بۆیە چووە لای بازرگانەکە و بە سەختی لێی دا و بە سەختی لێی دا و لێی دا و زۆر بە سەختی لێی دا، دوای چەند کاتژمێرێک جوها هەستی بەو فێڵەی کرد کە ڕوویدا، بەتایبەت کە گومانی لە چاوڕکی بازرگانەکە بوو بۆ پیاوەکە، بۆیە چووە لای بازرگانەکە و بە سەختی لێی دا و زۆر لێی دا و زۆر لێی دا، دوای چەند کاتژمێرێک جوها هەستی بەو فێڵەی کرد کە ڕوویدا، بەتایبەت گومانی لە چاوڕکی بازرگانەکە بوو بۆ پیاوەکە، بۆیە چووە لای بازرگانەکە و زۆر لێی دا و زۆر لێی دا و زۆر لێی دا و پاشان دوای چەند کاتژمێرێک جوها هەستی بەو فێڵەی کرد کە ڕوویدا، بەتایبەت گومانی لە چاوڕنکی بازرگانەکە بوو بۆ پیاوەکە، بۆیە چووە لای بازرگانەکە و زۆر لێی دا و زۆر لێی دا و زۆر لێی دا، دوای چەند کاتژمێرێک جوها هەستی بەو فێڵەی کرد کە ڕوویدا، بەتایبەت گومانی لە چاوڕنکی بازرگانەکە بوو بۆ پیاوەکە، بۆیە چووە لای بازرگانەکە و بە سەختی لێی دا و لەسەر دەموچاوی تا عەمباری خۆی لە سەر کەوت و پێی گوت : هەستن بیست دینار لە گریمی من وەرگرن و بیبەن بۆ لای تۆ ، ئەوە حەڵاڵە بەسەرتا ، پاشان ڕۆیشت ، پاشان هەر کەسێک لە بازاڕ دا بە شوێنی خۆی سەرسام بوو .\nبابەتجوها و دادوەرچیرۆکچیرۆک دادوەر\nچیرۆک و دانایی


Khubaib 02/08/2021 - 16:45 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستانی\nدیجتاڵ میدیای سپێده\nبریكاری پێشووی وەزارەتی دارایی حكوومەتی عێراق رایگەیاند، سەرۆكوەزیرانی عێراق بڕیاری داوە تا كۆتایی ساڵ مانگانە ٢٠٠ملیار دینار بۆ ھەرێمی كوردستان ڕەوانە بكرێت و بۆ ناردنی پارەی شەش مانگی یەكەمی ئەمساڵیش، پێویستە ئەویش بە ھەماھەنگی لە نێوان ھەرێم و بەغدا ڕەوانە بكرێت.\nدكتۆر فازڵ نەبی، گوتیشی، سەرۆكوەزیرانی عێراق بڕیاری داوە تاوەكو پڕۆژەیاسای بودجەی گشتیی عێراق جێبەجێ دەكرێت و لەگەڵ ھەرێم دەگەنە رێككەوتن، مانگانە ٢٠٠ملیار دینار بۆ ھەرێمی كوردستان رەوانە دەكەن و مانگی شەشیان رەوانە كردووە و بڕیاری داوە كە مانگی حەوتیش رەوانە بكرێت.\nبریكاری پێشووی وەزارەتی دارایی گوتیشی، حكوومەتی عێراق بەپێی بڕیاری سەرۆكوەزیران لە رێگەی وەزارەتی داراییەوە تا كۆتایی ساڵ مانگانە ٢٠٠ملیار دینار بۆ ھەرێمی كوردستان ڕەوانە دەكات، چونكە بودجە بۆ ئەمساڵە.\nدەشڵێ، بەم ھەنگاوە دۆخی ئابووریی ھەرێمی كوردستان باش دەبێت و حكوومەت دەتوانێ مانگانە لە كاتی خۆیدا و بێ لێبڕین مووچە دابەش بكات.


مەترسییەكی تر لە كەمپی ئاوارەكان ئاشكرا بوو\n" بە ئاشكرا ژن و پیاو خیانەتی هاوسەرگیری دەكەن"\nبەپێی بەدواداچوونی رێكخراوێكی ئەڵمانی لە كەمپی ئاوارەكانی سنووری یەكەی كارگێری گەرمیان، ڕێژەی خیانەتی هاوسەرگیری ڕووی لە هەڵكشان كردووە، سەرباری ئەوەی هاوسەرگیری بە زۆری كچانی تەمەنی خوار 18 ساڵ بەردەوامە.\nئیمان نووری ئەندامی تیمی رێكخراوی "واد"ی ئەڵمانی لە گەرمیان، بە "وشە"ی راگەیاند، بە شێوەیەكی ورد و مەیدانی لە ڕەوەشی ژیانی ژنان و منداڵانمان كۆڵیوەتەوە لە كەمپەكانی سنووری گەرمیان، بەتایبەت كەمپی "تازەدێ" كە دەكەوێتە نێوان شارۆكەی كەلار و شارۆكەی دەربەندیخان و كەمپی "قۆرەتوو" لە نزیك خانەقین و دەركەوتووە كە خیانەتی هاوسەرگیری لە هەڵكشاندایە.\nزیاتر گوتی، یەكێك لە هۆكارەكانی خیانەتی نێوان هاوسەران لە كەمپەكان ئەوەیە تێكەڵی زۆر هەیە و بە زۆر بەشوودانی كچانیش لە ناو كەمپەكان هۆكارێكی ترە كە هەندێك خێزان بەهۆی هەژارییەوە دەیانەوێ ژمارەی ئەندامانی خێزانەكەیان كەم ببێتەوە.\nئیمان مەترسییەكی تری كەمپەكانی خستەڕوو ڕای گەیاند، مەترسییەكی تر لە كەمپەكاندا ئەوەیە لە نێوان ژن و پیاو خیانەت بوەتە تۆڵەسەندنەوە لە یەكتری و هەردوكیان خیانەت لە یەكتر دەكەن.\nهاوكات شەیما جەمال چالاكوانی ژنان بە "وشە"ی ڕاگەیاند، زوو بە شوودانی كچان لە تەمەنی منداڵی كارێكی ناپەسەندە و دەبێتە هۆی كاردانەوەی ژنان لە بەرانبەر پیاوان لە داهاتوودا.\nرێكخراوی وادی ئەڵمانی زیاتر لە 10 دۆسیەیان لەبەردەستدایە لە هەردوو رەگەز كە بەهۆی خیاتی هاوسەرگیریەوە لەكەمپەكان دەیانەوێ جیا ببنەوە لە یەكتر.\nئەوە لەكاتێكدایە كە پێشتریش دەستەی مافی مرۆڤی هەرێمی كوردستان ئاماژەی بەوەكردبوو پەلاماردانی سێكسی و زوو بەشوودان تا ئێستە لە كەمپی ئاوارەكان بەردەوامە.\nئه‌م بابه‌ته 11919 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nسزاى ئه‌و كه‌سانه‌ى ده‌ستدرێژى سێكسى ده‌كه‌نه سه‌ر كچان 20 ساڵ زیندانى كردنه


سمکۆ محەمەد/ سیاسەت‌و بێ بەهاكردن\nسیستمی سەرمایەداری هاوچەرخ سەلماندی كە لە هەر قەیرانێكدا خۆی دەرباز دەكات و بیانوویەكی لۆژیكیش پێشكەش بەخەڵك دەكات. لەرۆژئاوا و ئامریكا ئەو رەوتە فكرییە نوێیەش كە ئێستا سەریهەڵداوە و گوایە خوێندنەوەی نوێ بۆ مامەڵەكردنی سەرمایەداری دەكات و گەرەكیەتی روحیەتی ئینسانی بگەڕێنێتەوە، شكستی خوارد و نەیتوانی وەكو سەدەی بیست خەڵك بخرۆشێنێت و ناڕەزایەتی گەورەتر بكات لە قەیرانی سیاسی و ئابووریدا، هەروەها رێگەی لەو موناقەشەیەش گرت كە بازنەی گفتوگۆكان بكاتەوە و ببێتە ئەلتەرناتیڤ، بەمەش سیاسەت لەبری خوڵقاندنی فەزای گشتی، سیاسەتی گوێنەگرتن و پشتگوێ خستنی خوڵقاند و هەموو شتێكی بێ بەهاكرد.\nمیدیا و راگەیاندن كە خۆی ئەو بازاڕەیە بۆ ریكلامكردنی بازاڕی سیاسی و ئابووری و بەرهەمهێنان، یەكێكە لەو كەرەستانەی لەهەموو قەیرانە جیاوازەكاندا لەخزمەت سیستمی سەرمایەداری هاوچەرخ بووە، ئەوەی كە ئەم رستەیە دەسەلمێنێت، ئەوەیە كە ئەم میدیایە لەبری هۆشیاركردنەوەی خەڵك و گەڕانەوەی بەهاكان بۆ ئینسان، بەپێچەوانەوە بۆتە بەشێك لە ئاڵۆزكردنی شیرازەی كۆمەڵایەتی و تێكدانی فكر و گوێنەگرتن و بێ بەهاكردنی هەموو ئەو شتانەی لە رابردوودا بەهایان هەبووە، تادەگاتە ئەوەی كاریگەری دەروونی هەبووە لەسەر ئینسان، دروستكردنی ئەستێرەی درۆینەی سەر شاشە بەناوی چاودێری سیاسی و رۆشنبیری كارتۆنی و دەستەبژێری سیاسی و بازرگانی بێویژدان و بڵاوكردنەوەی دیوە نادروستەكەی ململانێی سیاسی و سەربازی و ئابوورییەكان، بەمەش ئەم میدیایە بوون بە بەشێك لەو ماكینەیەی لەپێناوی خزمەتكردنی سیستمی سیاسی نوێ، ئینسان ببێت بە كاڵایەك كە خۆی لەدژی خۆی بەكار بهێنرێتەوە بۆ بێ بەهاكردنی بەهای ئینسانی.\nیەكێك لەو دیاردانەی كە لەهەموو شتەكان بێ بەهاتر كراوە، لە پەنا چەمكی ئازادی بیروڕا دەربڕین، رێگەدراوە لەبری رەخنەی جددی ژەهر بڵاوبكرێتەوە، ئەمەش وای كردووە خوێندنەوەی كتێب و رۆژنامە و نووسەرەكان ببن نموونەی ناشیرین، هەراج كردنی كتێب بەنرخێكی كەم لەسەر شەقامی شارێكی وەكو سلێمانی و پشتگوێ خستنی لەلایەن خەڵكەوە، مەترسیدارترین دیاردەیە كە ئەگەر سلێمانی پایتەختی رۆشنبیری بێت و ئەمە حاڵەكەی بێت، دەبێ بترسین كە بەهای رۆشنبیری و نووسین لەشارەكانی دیكە چۆنە؟. ئەمە سەرەتای ئەو دیاردەیەیە كە بێ بەها بوونی حزب و بەتاڵكگردنەوەی سیحرە سیاسیەكەی كە لەسەدەی 19 و 20 یەكێك بوو لەدیاردە هەرە بەنرخەكانی سەرەتای سەرهەڵدانی مۆدێرنەو كەرەستەیەك بوو بۆ رزگاركردنی ئینسان لە كۆت و بەندی خێڵایەتی و بنەماڵەو دواكەوتوویی، هەروەها رادەستكردنی ئیختیار بوو لەرێگەی هەڵبژاردنی نوێنەرانەوە بۆ دیاریكردن سنووری دەسەڵات و دەستاودەستكردنی بەهەر شێوازێك بێت، كەچی ئێستا هەر ئەو شێوازە كۆنە لەحزبگەراییە بەتایبەت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست فۆڕمی خۆی گۆڕیوە و بووەتە بەشێك لەپاڵنەرەكان لەبری بەدەستهێنانی ئازادی و هیواكانی دیكەی ئینسان، كوشتنی ئیرادە و بیركردنەوە و تەسككردنەوەی تێگەیشتن بۆ ئاستێكی نزم و خۆ بەكەمزانین، ئەمە لەكاتێكدایە كە هەر ئەم سیستمە لەرێگەی ئەو كاڵاو شمەكانەی بەرهەمیهێناوە، ئینسان هاندەدات بەشداربن لەو فەزایەی كە خوڵقاندوویەتی.


<< < یەرمیا 29 > >>\n١ ئەمە دەقی ئەو نامەیەیە کە یەرمیای پێغەمبەر لە ئۆرشەلیمەوە بۆ پاشماوەکانی نارد، پیر و کاهین و پێغەمبەر و هەموو گەل، هەموو ئەوانەی نەبوخودنەسر لە ئۆرشەلیمەوە بۆ بابل ڕاپێچی کردبوون، ٢ لەدوای ڕاپێچکردنی یەهۆیاکینی پاشا و شاژنی دایکی و دەستوپێوەندەکانی و پیاوە گەورەکانی یەهودا و ئۆرشەلیم، هەروەها پیشەوەر و ئاسنگەرەکانی ئۆرشەلیم. ٣ سدقیای پاشای یەهودا ئەلعاسای کوڕی شافان و گەمەریای کوڕی حیلقیای ناردە لای نەبوخودنەسری پاشای بابل. یەرمیاش نامەیەکی پێدا ناردن بۆ بابل و تێیدا گوتی:\n٤ یەزدانی سوپاسالار، خودای ئیسرائیل بە هەموو ئەوانە دەفەرموێت کە لە ئۆرشەلیمەوە بۆ بابل ڕاپێچی کردن: ٥ «خانوو بنیاد بنێن و نیشتەجێ بن؛ باخ بچێنن و بەروبوومی بخۆن. ٦ ژن بهێنن با کوڕ و کچتان ببێت؛ ژن بۆ کوڕتان بهێنن و کچتان بە مێرد بدەن، با ئەوانیش کوڕ و کچیان ببێت و لەوێ زۆر بن و کەم مەکەن. ٧ داوای ئاشتی و گەشەسەندن بکەن بۆ ئەو شارەی ئێوەم بۆ ئەوێ ڕاپێچ کردووە؛ نوێژ بکەن بۆ یەزدان لە پێناوی، چونکە بە گەشەسەندنی ئەو ئێوەش گەشە دەکەن.» ٨ چونکە یەزدانی سوپاسالار، خودای ئیسرائیل ئەمە دەفەرموێت: «با پێغەمبەر و فاڵگرەوەکان کە لەنێوتانن هەڵتاننەخەڵەتێنن و گوێ لە خەونەکانیان مەگرن کە بۆ ئێوەی دەبینن. ٩ ئەوان بە درۆ بە ناوی منەوە پێشبینیتان بۆ دەکەن. من ئەوانم نەناردووە.» ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.\n١٠ «یەزدان ئەمە دەفەرموێت: کاتێک حەفتا ساڵ لە بابل تەواو دەبێت، بەسەرتان دەکەمەوە و بەڵێنە باشەکەم سەبارەت بە ئێوە دەهێنمە دی، دەتانگەڕێنمەوە بۆ ئەم شوێنە. ١١ خۆم ئەو پلانە دەزانم کە بۆ ئێوەم داڕشتووە، پلان بۆ ئاشتی و گەشەسەندنی ئێوە نەک بۆ زیانتان، بۆ ئەوەی دواڕۆژ و هیواتان بدەمێ.» ئەوە فەرمایشتی یەزدانە. ١٢ «جا لێم دەپاڕێنەوە و دێن و نوێژم بۆ دەکەن، منیش گوێتان لێ دەگرم. ١٣ ڕووتان لە من دەکەن و بۆتان دەردەکەوم، کاتێک بە هەموو دڵتانەوە ڕووتان لێم دەکەن. ١٤ کاتێک بۆتان دەردەکەوم، ڕاپێچکراوەکانتان دەگەڕێنمەوە و بەختیاریتان نوێ دەکەمەوە. لەناو هەموو ئەو نەتەوانە و ئەو شوێنانە کۆتان دەکەمەوە کە بۆ ئەوێ دەرمکردبوون. دەتانگەڕێنمەوە بۆ ئەو شوێنەی کە لێیەوە ڕاپێچم کردن.» ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.\n١٥ چونکە گوتتان: «یەزدان لە بابل پێغەمبەرانی بۆ هەستاندینەوە.» ١٦ بەڵام یەزدان ئاوا دەفەرموێت سەبارەت بەو پاشایەی لەسەر تەختەکەی داود دانیشتووە و هەموو ئەو گەلەی لەم شارەدا ماونەتەوە، ئەو هاوڵاتییانەی ڕاپێچ نەکراون، ١٧ بەڵێ، یەزدانی سوپاسالار ئاوا دەفەرموێت: «ئەوەتا من شمشێر و قاتوقڕی و دەرد دەنێرمە ناویان و دەیانکەمە هەنجیری خراپ کە لە خراپیدا نەخورێت. ١٨ بە شمشێر و قاتوقڕی و دەرد ڕاویان دەنێم، لەبەردەم هەموو شانشینەکانی زەوی قێزەونیان دەکەم، نەفرەتیان لێ دەکرێت و دەبنە پەند و مایەی گاڵتەجاڕی و ڕیسوایی، لەنێو هەموو ئەو نەتەوانەی بۆ ئەوێ دەریاندەکەم. ١٩ لەبەر ئەوەی گوێیان لە فەرمایشتی من نەگرت، ئەوەی بە بەردەوامی بەدەستی بەندە پێغەمبەرەکانم بۆم ناردن. هەروەک ئێوەی ڕاپێچکراویش گوێتان لێ نەگرت.» ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.\n٢٠ لەبەر ئەوە، ئەی هەموو ڕاپێچکراوەکان، ئەی ئەوانەی لە ئۆرشەلیمەوە بۆ بابلم ناردن، گوێ لە فەرمایشتی یەزدان بگرن. ٢١ ئەمە فەرموودەی یەزدانی سوپاسالارە، خودای ئیسرائیل، سەبارەت بە ئەحاڤی کوڕی قولایا و سدقیای کوڕی مەعسێیاهو، ئەوانەی بە درۆ بە ناوی منەوە پێشبینیتان بۆ دەکەن: «دەیاندەمە دەست نەبوخودنەسری پاشای بابل، ئەویش لەبەرچاوتان دەیانکوژێت. ٢٢ لەبەر ئەوە هەموو ڕاپێچکراوەکانی یەهودا لە بابل، ناوی ئەوان وەک نەفرەت بەکاردەهێنن و دەڵێن: ”یەزدان وەک سدقیا و ئەحاڤت لێ بکات، ئەوانەی پاشای بابل بە ئاگر برژاندنی.“ ٢٣ چونکە لەناو ئیسرائیلدا کارێکی قێزەونیان کرد، داوێنپیسییان لەگەڵ ژنی برادەرەکانیان کرد، بە ناوی منەوە بە درۆ قسەیان کرد کە من فەرمانم پێ نەکردبوون. من خۆم دەزانم و شایەتی ئەوەم.» ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.\n٢٤ بە شەمەعیای نەحەلامی بڵێ: ٢٥ «یەزدانی سوپاسالار، خودای ئیسرائیل ئەمە دەفەرموێت: تۆ بە ناوی خۆتەوە نامەت نارد بۆ هەموو ئەو گەلەی لە ئۆرشەلیمە و بۆ سەفەنیای کوڕی مەعسێیاهوی کاهین و بۆ هەموو کاهینەکان. بە سەفەنیات گوت: ٢٦ ”یەزدان تۆی لە جێگای یەهۆیاداعی کاهین کردووە بە کاهین، بۆ ئەوەی ببیتە سەرپەرشتیار بەسەر ماڵی یەزدانەوە، هەر پیاوێکی شێت کە خۆی وەک پێغەمبەر بنوێنێ بیخەیتە ناو کۆت و بەندەوە. ٢٧ ئەی بۆچی سەرزەنشتی یەرمیای عەناتۆتی ناکەیت کە خۆی وەک پێغەمبەر دەنوێنێ؟ ٢٨ پەیامێکی بۆ بابل بۆ ناردووین و دەڵێت: مانەوەتان درێژە دەکێشێت. جا بۆ خۆتان خانوو بنیاد بنێن و نیشتەجێ بن؛ باخ بچێنن و لە بەروبوومەکەی بخۆن.“»\n٢٩ سەفەنیای کاهینیش ئەم نامەیەی بۆ یەرمیای پێغەمبەر خوێندەوە. ٣٠ ئینجا فەرمایشتی یەزدان بۆ یەرمیا هات: ٣١ «پەیامێک بۆ هەموو ڕاپێچکراوان بنێرە و بڵێ: ”یەزدان لەبارەی شەمەعیای نەحەلامییەوە ئەمە دەفەرموێت: لەبەر ئەوەی شمەعیا پێشبینیی بۆ کردن، منیش نەمناردووە، وای لێکردوون پشت بە درۆ ببەستن، ٣٢ یەزدان ئەمە دەفەرموێت: ئەوەتا من سزای شەمەعیای نەحەلامی و وەچەکەی دەدەم. کەسی بۆ نامێنێتەوە لەناو ئەم گەلەدا دانیشێت، ئەو شتە باشانە نابینێت کە من بۆ گەلەکەی خۆمی دەکەم، چونکە جاڕی یاخیبوونی دا لە دژی من.“» ئەوە فەرمایشتی یەزدانە.


700 یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون به قستی 25 ساڵ به‌سه‌ر هاوڵاتیان دابه‌ش ده‌كرێت\nrebwar 22/07/2019 - 15:46 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\n700 یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون به قستی 25 ساڵ دابه‌ش ده‌كرێت\nبڕیاروایه له‌پارێزگای هه‌ولێر حکومەتی هەرێم 700 یەکەی نیشتەجێبوون بە قیستی 25 ساڵ و بەبێ وەرگرتنی پارەی زەوی و زیادە خستنەسەر بدات به هاوڵاتیان.\nئاگرین عەبدوڵڵا، بریكاری وەزارەتی ئاودانكردنەوەی حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ كاروباری ئاوەدانكردنەوە و نیشتەجێبوون راگەیاند "پڕۆژەی خزمەتگوزاریی بۆ 700 یەكەی نیشتەجێوون دابینكراوە و دەستیپێکردووە، دوای تەواوبوونی خزمەتگوزارییەكان، بەسەر هاونیشتمانییاندا دابەشدەكرێن."\nئاگرین عەبدوڵڵا بۆ رووداو وتی:" پرۆژەکان لە شوێنی جیاوازن، لە قەزای بنەسڵاوەی سەر بە پارێزگای هەولێر 396 یەكەی نیشتەجێوون، لە قەزای سۆران 144 یەكە، لە قەلادزێ 84 یەكە و لە پارێزگای هەڵەبجە 72 یەكەی نیشتەجێوون تەواوبوون و ئێستا کار بۆ دابینکردنی خزمەتگوزارییەکانی دەکرێت".\nلەبارەی چۆنییەتی دابەشکردنیشی بەسەر هاونیشتمانییاندا وتی:" یەكەكان بە گوێرەی یاسای ژمارە 16ی ساڵی 2011 دابەشی سەر فەرمانبەران و خەڵكی كەمدەرامەت دەكرێن، کە بەقیستی 25 ساڵ و بەبێ زیادە خستنەسەر و وەرگرتنی پارەی زەوییەکە دەبێت".


هه‌ڕه‌شه‌کانی تورکیا و….. – Denegkan\nهه‌ڕه‌شه‌کانی تورکیا و…..\nbyدارا\tOctober 28, 2008\tگشتی\nده‌سته‌پاچه‌یی ده‌سه‌ڵاتی باشووری کوردستان.\nله‌وه‌ته‌ی قه‌واره‌ی باشووری کوردستان هاتۆته کایه‌وه، واتا له سالی 1992 به‌م لاوه به‌رده‌وام تێزێک خراوه‌ته ڕوو، و کاری له‌سه‌ر کراوه. ناوه‌رۆکی ئه‌م تێزه‌ش ئه‌وه‌یه که: له‌پێناوی سه‌رخستنی ئه‌زموونی باشووری کوردستان، و خۆپاراستن له کۆسپ و گرفت و شه‌ڕفرۆشی وڵاتانی دراوسێ، له‌سه‌ر ته‌واوی بزووتنه‌وه سیاسی و چه‌کدارییه‌کانی پارچه‌کانی تری کوردستان پێویسته کارێک نه‌که‌ن ئه‌م وڵاتانه تووڕه‌کات و به‌هانه‌یان بداته ده‌ست بۆ هێرشکردنه سه‌ر ئه‌م هه‌رێمه. ئه‌مه ڕواڵه‌تی جوان و ده‌ستکاریکراوی تێزی ناوبراوه که‌وه‌ک په‌یامێک به ئاشکرا، یان له‌پشتی په‌رده‌وه‌و یانیش له‌داموده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندنه‌وه به‌رده‌وام به‌گوێی هه‌مواندا ده‌درێت.\nبه‌ڵام کاکڵی ئه‌م په‌یامه که هه‌موان به‌باشی تێیده‌گه‌ن شتێکی تره ئه‌ویش ئه‌مه‌یه که: له‌پێناوی سه‌رکه‌وتنی ئه‌زموونی باشووری کوردستاندا پێویسته ته‌واوی بزووتنه‌وه سیاسی و نیزامییه‌کان له پارچه‌کانی تر خه‌باتی ڕزگاریخوازی خۆیان واز لێ بهێنن و یانیش هیچ نه‌بێ هه‌ڵیگرن بۆکاتێکی تر. واتایه‌کی تری ئه‌م تێزه‌ش ئه‌مه‌یه که بۆ ئه‌وه‌ی من ئازاد بم ده‌بێ به‌شه‌کانی تر واز له ئازادی خۆیان بهێنن. و له‌پێناوی سه‌رکه‌وتنی مندا ده‌بێ ته‌واوی پارچه‌کانی تری کوردستان ببنه قوربانی. و له‌پێناوی خۆشبه‌ختی پارچه‌یه‌کدا که باشووری کوردستانه، ده‌بێ پارچه‌کانی تر به‌ختڕه‌شی قبوڵ بکه‌ن..!\nئه‌م تێزو بیرو بۆچوونه حه‌ڤده‌ساڵه کاری له‌سه‌رده‌کرێت. و له‌به‌رئه‌وه‌ی بزووتنه‌وه‌ی کورد له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان و پارته سیاسییه‌کانی ئه‌و به‌شه گوێڕایه‌ڵانه مامه‌ڵایان له‌گه‌ڵدا کرد. ڕوو له بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی کورد له باکوری کوردستان به‌ڕێبه‌رایه‌تی په‌که‌که کراوه‌ته‌وه‌و له‌م په‌یوه‌ندییه‌دا چه‌ندان چه‌مک و ده‌سته‌واژه‌ی سیاسیی تر هێنراوه‌ته کایه‌وه. وه‌ک: خه‌باتی چه‌کداریی باوی نه‌ماوه، باچه‌کدارانی په‌که‌که له چیا بێنه خواره‌وه‌و له‌که‌مپێکی قوڵایی باشووری کوردستاندا خڕبکرێنه‌وه، و ئه‌ردۆگان مرۆڤێکی باشه‌و چاره‌سه‌ریی پێیه… و هیتر\nهه‌رکاتێکیش هێرش و هه‌ڕه‌شه‌کانی تورکیا په‌ره‌ده‌ستێنێ، دووپاتکردنه‌وه‌ی ئه‌م چه‌مکانه‌ش پتر دێنه‌وه ناو ناوان و تاوای لێدێت ده‌سه‌ڵاتی سیاسی باشووری کوردستان و سه‌رکردایه‌تی پارتی و یه‌کییه‌تی له‌به‌رانبه‌ر تورکیادا ده‌سته‌پاچه‌ده‌بن له‌وه‌ی چی بکه‌ن. و له‌ڕۆژێکدا چه‌ندان لێدوانی ناکۆک و دژ به‌یه‌ک ده‌ده‌ن. له‌ئاکامدا بۆهه‌مووان ڕوون ده‌بێته‌وه. که‌ئه‌و ده‌سه‌ڵاته، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا که هیچ به‌رنامه‌و پرۆژه‌یه‌کی دیاریکراوی بۆ مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ ئه‌و کێشه گرنگه‌دا نییه، له‌ترس و له‌رزێکی بێ پایانیشدا به‌سه‌ر ده‌بات و میکانیزمه‌کانی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ش له‌سه‌ره‌تادا به کۆمه‌ڵێک لێدوان ده‌ستپێده‌کات که‌نه‌رم و عه‌قڵانین به‌ڵام پاشان به‌ره‌به‌ره له‌گه‌ڵ دروشمه‌کانی تورکیادا یه‌کده‌گرێته‌وه‌و وای لێدێت له‌بری تورکیا په‌که‌که ده‌بێته دوژمن.\nزۆر به‌ڕوونیش دیاره که تورکیا باش هه‌ستی به‌م خاڵه لاوازه‌ی کورد کردووه‌و له‌حاڵێکدا که‌هه‌موو چاره‌سه‌ری و هه‌وڵ و ته‌قه‌لاکانی ئه‌م ڕژێمه به شکه‌ست و بنبه‌ست گه‌یشتوون جارێکی تر گره‌و له‌سه‌ر شه‌ڕی کوردبه‌کورد به‌کوژدان ده‌کاته‌وه. و هه‌موو جارێکیش کوردان تووشی ترس و دڵه‌ڕاوکێ ده‌بنه‌وه که تۆ بڵێی جارێکی تر کورد بکه‌وێته ئه‌م داوه‌وه..؟\nئه‌وه‌ی لێره‌دا ده‌خوازم بیڵێم. ئه‌مه‌یه که کورد پێویسته ته‌م و مژ له‌سه‌ر سیاسه‌تی خۆی لابدات. ڕاسته سیاسه‌ت کارێکی ڕه‌ش یان سپی نییه‌و. به‌شێکی زۆریی بریتییه له یارییه‌کی دیپلۆماتیکییانه. و سوودوه‌رگرتن له فاکته‌ری کات و، به‌هه‌ڵه‌دابردنی دوژمن و شاردنه‌وه‌ی کارته‌کان. به‌ڵام تورکیا دوژمنێکی جیاوازه‌و مامه‌ڵه‌یه‌کی جیاوازییشی ده‌وێت.\nیه‌ک له‌و سیاسه‌تانه‌ی تورکیا هه‌میشه په‌یڕه‌وی ده‌کات، ئه‌مه‌یه که هه‌مووان ناچاربکات به قه‌ناعه‌ته‌وه بێت یان نا په‌که‌که وه‌ک بزوتنه‌وه‌یه‌کی تێرۆریستی بناسێنێت، که‌به‌داخه‌وه کورد له‌زۆر بۆنه‌دا ملی بۆئه‌م داوایه که‌چکردووه‌و به‌مه‌ش خۆی خستۆته بن به‌رپرسیارییه‌کی گه‌وره‌وه‌و ڕۆڵی به‌شداریی له‌چاره‌سه‌رییه‌کی واقیعی له‌ده‌ستداوه.\nپاشان، دووپاتکردنه‌وه‌ی ده‌سته‌واژه‌ی خه‌باتی چه‌کداریی باوی نه‌ماوه. په‌یوه‌سته‌تی زۆرهه‌لومه‌رجی تره.\nهه‌موو ده‌زانین که جیهانی ئه‌مڕۆ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا که هێشتا جیهانێکی پڕ له‌چه‌وساندنه‌وه‌و، نابه‌رابه‌ری و بێ عه‌داله‌تییه، (بێ گومان به‌هه‌بوونی جیاوازی له نێوان وڵاتێک و وڵاتێکی تردا). به‌ڵام له‌سه‌رێکی تریشه‌وه ناتوانین نکوڵی له‌وه بکه‌ین که‌ئه‌م جیهانه ئیتر جێگای کۆیله‌تی و نکوڵیکردن له‌هه‌بوونی گه‌لانی تێدا نابێته‌وه‌و بۆیه‌ش ده‌گوترێت باوی خه‌باتی چه‌کداری نه‌ماوه، چونکه باوی بنپێکردنی به‌هاکانی مرۆڤایه‌تی نه‌ماوه‌و سه‌رده‌می فره‌یی و ڕه‌نگاوڕه‌نگی و قبوڵکردنی یه‌کتر به‌جیاوازییه سیاسی و ئه‌تنیکی و مه‌زهه‌بی و کولتوورییه‌کانه‌وه‌یه. که‌واته ڕه‌وایی و ناڕه‌وایی خه‌باتی چه‌کداری یه‌کلایه‌نه نییه‌و نیوه‌ی هاوکێشه‌یه‌که به‌بێ مه‌یسه‌ربوونی نیوه‌که‌ی تر هه‌رگیز له‌ناوناچێت و ڕه‌وایی خۆشی له‌ده‌ست نادات.\nئێمه ده‌توانین بپرسین ئه‌گه‌رهات و وه‌ک ئیحتیمالێک (که‌هیوادارین هه‌رگیز ڕوونه‌دات) ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندی عیراق له‌په‌یمان و ڕێکه‌وتن و به‌نده‌کانی ده‌ستوور په‌شیمان بۆوه‌و له‌ناساندنی هه‌رێمی کوردستان وه‌ک هه‌رێمێکی فیدرالی له‌چوارچێوه‌ی عیراقدا پاشگه‌زبۆوه‌و به‌مه‌به‌ستی داگیرکردنه‌وه‌ی، هێرشێکی نیزامی به‌ربڵاوی کرده سه‌ر خاکی ئه‌م هه‌رێمه، ئایا خه‌ڵکی کوردستان ده‌بێ چه‌که‌کانییان دانێن و ته‌ماشای تانک و تۆپ و سه‌ربازه‌کانی هێرشکاران بکه‌ن و بڵێن بۆیه ده‌نگ ناکه‌ین چونکه خه‌باتی چه‌کداریی باوی نه‌ماوه..؟\nخه‌باتی چه‌کداری کاتێک باوی نامێنێت، که بواری چاره‌سه‌ریی تر له‌ئارادابێت. ئایا تورکیا وه‌ها بوارێکی قبوڵه. ئه‌گه‌ر ئا کامه‌یه..؟\nنه‌ته‌وه‌یه‌کی مافخوراو که نکوڵی له‌هه‌بوونی ده‌کرێت، به‌پێێ مۆدێل و باو شێوازه‌کانی خه‌باتی خۆی هه‌ڵنابژێرێت به‌ڵکو به‌شێوازێک که باڵنده‌یه‌کی بچوکیش بۆ پاراستنی هێلانه‌و به‌چکه‌و ژیانی ساده‌ی ده‌یکات.\nئه‌مڕۆ تورکیا شمشێرێکی له‌سه‌ر گه‌ردنی ڕووتی ئێمه له باشووری کوردستان ڕاگرتووه‌و ده‌ڵێت: یان ده‌بێ له‌گه‌ڵم بیت یان ملت ده‌په‌ڕێنم..!\nحه‌ڤده‌ساڵه کوردی ئه‌م پارچه‌یه له‌بن سێبه‌ری ئه‌م شمشێره‌دا به‌سه‌رده‌بات. و ئه‌گه‌ر میکانیزمێک بۆ گۆڕینی ئه‌م واقیعه نه‌بینرێته‌وه تا حه‌ڤده‌ساڵی ترو پتریش هه‌روا درێژه ده‌کێشێت. \nئایا ده‌کرێ هه‌تا تورکیا هه‌ڕه‌شه‌ی له‌باشووری کوردستان کرد زراومان بڕژیت. و بکه‌وینه بازنه‌ی پیلانه‌کانی..؟ ئایا به‌ڕاستی کورد له‌به‌رانبه‌ر وڵاتێکی ملئه‌ستووری وه‌ک تورکیادا هیچی پێناکرێت..؟ و ده‌سه‌ڵاتی سیاسی له‌باشووری کوردستان تاکه‌ی ده‌توانێ له‌سه‌ر یاری په‌ت په‌تێن به‌رده‌وام بێت..؟\nئه‌مڕۆ دوای ئه‌وه‌ی تورکیا ڕێگا نه‌ما بۆ له‌ناوبردنی بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوای کورد له باکوری کوردستان نه‌یگرێته به‌ر جارێکی تر ده‌ست به‌دامێنی کوردبۆوه و به‌ته‌مایه خه‌نجه‌رێکی ڕووتی ژه‌هراوی بداته ده‌ستی ئه‌م پارچه‌یه تا له‌پشتی بزوونه‌وه‌ی ئازادیخوازی باکوری هه‌ڵچه‌قێنێ..\nتورکیا، که کورد به‌قه‌واره‌ی سیاسی باشوری کوردستانیشه‌وه وه‌ک مه‌ترسی هه‌ره‌گه‌وره بۆ سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی خۆی ده‌زانێت چی ڕوویداوه باس له‌دیالۆگ له‌گه‌ڵ سه‌رکردایه‌تی سیاسی ئه‌م هه‌رێمه‌دا ده‌کات..؟ له‌ڕاستیدا تورکیا بواری هیچ شڕۆڤه‌و گومانێکی بڕی و ڕاشکاوانه ڕایگه‌یاند که ئه‌و ده‌خوازێت له‌پێناوی له‌ناوبردنی په‌که‌که‌دا دیالۆگ له‌گه‌ڵ باشووری کوردستاندا بکات و واتای چه‌مکی چاره‌سه‌ریش لای تورکیا هه‌رئه‌مه‌یه نه‌ک شتێکی تر.\nدیالۆگ وه‌ک چه‌مکێکی گشتی ڕێگاچاره‌ی هه‌ره گونجاوه بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌کان. به‌ڵام ئه‌مه واتایه‌کی ڕه‌های نییه‌و مه‌رج نییه ئامانجی هه‌ردیالۆگێک پاک و پیرۆزبێت. دیالۆگێک به‌شه‌ڕی کوردبه‌کوردبه‌کوژدان کۆتایی بێت ده‌بێ ڕه‌تبکرێته‌وه.\nکورد بۆئه‌وه‌ی له‌هه‌ردیالۆگێک له‌گه‌ڵ تورکیادا بتوانێت ئه‌نجامی باش به‌ده‌ست بخات، ده‌بێ خاوه‌ن هه‌ڵوێستێکی به‌هێز بێت و واز له‌و گوتاره له‌رزۆکه بهێنێت که جارێک بزوتنه‌وه‌ی کورد له‌باکوری کوردستان به ڕزگاریخوازو جارێکی تر به تیرۆریزم. جارێک تورکیا به‌دۆستی هه‌ره‌نزیک و جارێکی تر به‌تۆرانی ناوزه‌د بکات. به‌واتایه‌کی تر کورد چیتر ناتوانێت به‌مه‌به‌ستی سوودوه‌رگرتن له‌فاکته‌ریی کات تورکیا هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنێت.\nکورد کاتێک ده‌چێت بۆ دیالۆگ له‌گه‌ڵ تورکیادا، با بچێت. به‌ڵام ده‌بێ خواست و ئه‌جێندای ئه‌ویش له‌گۆڕ ئه‌جێندای تورکیا بێت و بۆئه‌مه‌ش مه‌رجێکی هه‌ره‌سه‌ره‌کی پێویسته:\nکورد نه‌بێته به‌شێک بۆ له‌ناوبردنی په‌که‌که چ به‌شه‌ڕو چ بێ شه‌ڕ. و له‌مه‌به‌ولاوه‌تریش ده‌سه‌ڵاتی سیاسی باشووری کوردستان له‌ژێر هیچ گوشارو هه‌لومه‌رجێکدا په‌که‌که وه‌ک بزوتنه‌وه‌یه‌کی تێرۆریست نه‌ناسێنێت.\nله‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه هه‌رپه‌یوه‌ندییه‌ک له‌گه‌ڵ تورکیادا شیاو، و ڕه‌وایه.\nگومانێک له‌وه‌دا نییه که هه‌ڵوێستێکی وا سه‌ره‌تا تورکیا توڕه‌ده‌کات. به‌ڵام له‌ئاکامدا ده‌توانێ ده‌سته‌ک و گوڕبه‌خش به‌و کۆنسێپته بێت که تورکیا بێته سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌ی بۆ چاره‌سه‌ریی کێشه‌ی کورد واز له‌په‌نابردن بۆ شه‌ڕ بهێنێت. و له‌گه‌ڵ خودی بزوتنه‌وه‌که‌دا که لایه‌نێکی کێشه‌که‌یه بکه‌وێته دیالۆگ.\nتورکیا ده‌توانێت مه‌ترسی و هه‌ڕه‌شه‌ی به‌هه‌ند بۆ سه‌ر باشووری کوردستان بخوڵقێنێت. به‌ڵام ملکه‌چکردن بۆ وه‌ها هه‌ڕه‌شه‌و مه‌ترسییه‌ک، وه‌ک فاکته‌رێک هه‌م فاشیله‌و هه‌میش پێچه‌وانه‌ی ئه‌خلاقی مرۆڤایاتییه.\nگه‌رچی هێزوتوانای نیزامی و سیاسی و ئابووریی کورد له‌گه‌ڵ هی وڵاتێکی وه‌ک تورکیادا شیاوی به‌راوردکردن نییه. به‌ڵام کورد ده‌توانێت خاوه‌نی هێزێکی بێ ئه‌مان و له‌بن نه‌هاتووی تر بێت که فاکته‌ریی هه‌ره‌گه‌وره‌و بێ چه‌ندو چوونی سه‌رکه‌وتنیشه. ئه‌ویش هێزی خه‌ڵکه. پرسیاریی هه‌ره‌گرنگ لێره‌دا ئه‌مه‌یه: ئایا ده‌سه‌ڵاتی سیاسی باشووری کوردستان ئه‌وه‌نده‌ی به‌خۆیه‌وه هێشتووه که هێشتا خه‌ڵک ئاماده‌بن له‌ژێر سایه‌یدا دیفاع له‌ئازادی و خاک و ئابڕووی خۆیان بکه‌ن..!\nPrevious بەعەقڵیەتى دەسەڵات ئۆپۆزسیۆن دانامەزرێت…به‌شی سێ و کۆتایی\nNext ده‌لاکێکی سه‌یر… دیدار مه‌سیفی


(ئیتر هەموو ئیش و نوسینێکی فەلسەفیم ڕائەگرم)\nئیتر هەموو ئیش و نوسینێکی فەلسەفیم ڕائەگرم بە زمانی کوردی هەتا نیشتەجێبوونەوەم لە هەرێمی کوردستان ، کە لە ٢٠٢١/٢٠١٣ وە لە ئارادایە و رێگەی لێگیراوە. لە ئەمڕۆ بەدواوە تەنها لەسەر ئەو بابەتە دەنووسم و هیچیتر.\nگەورەترین گەندەڵی ئەوەیە لەپاش ڕاپەڕینەوە هەندێکمان لەسەر سینی زێڕین گەڕاندۆتەوە بۆ کوردستان ( ژن و پیاو) و لە جێگە و مەقامی زۆر باش دانراوون و هەموو یارمەتیەکی مادی و مەعنەوی ( بەتایبەتی یارمەتی مەعنەوی کە زۆرگرنگە) کراوون بۆ سەرکەوتنیان و پڕ بەرهەمبوونیان لە کاتێکدا زۆربەیان بە تەرخانکردن و پێدانی بودجەی زۆر و پۆستی بەرز و پرۆپاگەندەی زۆر توانایان بۆ 'دروست دەکرێت' و بەهای فلسێک سوود ناگەیەنن بە کورد-ستان. بەڵآم لە هەمانکاتدا هەندێکیترمان کە دڵسۆزین و بەتواناین و کەمینەیەکین هەموو ڕێگەیەکمان لێ دەگیرێت بەوپەڕی ناحەقیەوە بۆ بچوکترین و کەمترین مافی خۆمان، بەوجۆرە دوور دەخرێینەوە لە کوردستان.\nخۆ هیچ پێویست ناکات باسی ئەو هەموو ژنە بکەم کە وەکو پێشمەرگەی دێرین خانەنشین کراوون و نە بە موالید و نە بە ئەزموون؛ پێشمەرگبوون و دێرین بوون نایانگرێتەوە!\nخۆ هیج پێویست ناکات باسی ئەوە بکەم لە ئێستای کوردستانی باشووردا زۆرینەی هەرە زۆری بزووتنەوەی ڕۆشنبیری و خەباتکردن بریتیە لە هەر کەس بۆ خۆی و خێزانی خۆی و بنەماڵەی خۆی و ژنی خۆی و دایکی خۆی و خوشکی خۆی و کچی خۆی و حیزبی خۆی و ڕەفیق و ناسیاوەکانی خۆی، لەوانەش گرنگتر خزمەتکردن و بەجێهێنانی فەرمانەکانی کابراکەی بودجەبەخشی سەرباڵی خۆی وکۆکردنەوەی جەنگاوەر و وتار نوسین لە پێناوی سەرکەوتنی کابراکەی سەرباڵی خۆی.\nنوسینە فەلسەفیەکانم کە ڕامگرتوون بە زمانی کوردی بریتی بوون لە چوار کتێبی فەلسەفی نوێ، دووانیان هیچی وای نەمابوو ئامادە بن بۆ بڵاوکردنەوە. من لەو کەسانە نیم هەم شەڕی مانەوە و جێگیربوونەوەم لە کوردستان بکەم و هەم تیۆرایزەکردنی فەلسەفی بکەم، هەر یەکێکیان دەتوانم بکەم.\nچاوەڕێی سەرکەوتن ناکەم، نە حیزبیم و نە خاوەنی هێزی چەکدارم، نە لە کوردستانی باشووردا جێندەرناس و خەباتی جێندەریی جوامێرانە زۆرە و نە خەباتی ژن لە دەرەوەی خزمەتی حیزبی و خزمەتی خێزانی خۆیاندا زۆرە، نە ڕۆشنبیری جوامێر زۆرە و نە بزووتنەوەی ڕۆشنبیریی لە دەرەوەی خزمەتی حیزبی و خزمەتی خێزانی خۆیاندا زۆرە. خۆ چاوەڕێی جوامێریی هاوڕێ پێشمەرگە دێرینەکان هەر مەکە ئەوان بە زۆرینە خالق و دروستکەری خەباتکردنی دوای ڕاپەڕینن لەسەر بنەمای هەرکەس بۆ گیرفانی خۆی و خێزانی خۆی و ژنی خۆی و خوشکی خۆی و کچی خۆی.\nبەڵکوو ئەمەئ کە ئیتر ناچارم بیکەم لەو زەمینە بێ پشتیوانیەدا وەکو خۆتەقاندنەوە دەبینم، بەڵام پاش ٩ ساڵ لە هەوڵدان ناچارکراووم ئیتر ئەمە یەکلا بکەمەوە و چیتر کاریگەریی دەروونیی زیاتر نەخاتە سەر ژیان و پرۆژە و تەندروستی و بیرکردنەوەم. هەروەک لە پۆستی پێشوترمدا نوسیم: "گەورەترین ناعەدالەتی ئەوەیە ناچار بکرێیت شەڕ بکەیت بۆ ئەوەی غەدرت لێنەکرێت" .\nمن پێش فەلسەفە، پێشینە و ئەزموونی سیاسیکاری و جەنگاوەریی/پێشمەرگایەتیم هەیە، دەزانم کام جۆری شەڕ لە چ زەمینەیەکدا ئیحتیمالی بردنەوەی هەیە، سوور دەزانم کە ئەم شەڕە شەڕی بردنەوە نیە لەو زەمینەیەدا کە بەڕوونی دەیبینم و دەرمخستوە لەم نوسینەمدا؛ زەمینەی نەبوونی پشتگیری و جوامێریی چ لەلایەن ژنان و جێندەریستەکانەوە، چ لەلایەن ڕۆشنبیرانەوە، چ لەلایەن خەباتکار و شۆڕشگیر و سیاسیکارانەوە.\nلۆجیکی ئارگیومەنتی فەلسەفی\nفەلسەفە ماڵی منە:\n'زانینی زگماكی و زانینی ئەزموونی'\nنەزانن هەموو ئەو ژن‌و پیاوانەی پێیانوایە ئەمە نادادپەروەری جێندەریی نیە\nپیاوە کوردەکان شەڕیانە لەسەر ئەوەی چۆن سێکس دەکەن\nمەرج نیە ڕۆشنبیرو فەیلەسوف لەنادادپەروەری جێندەریی تێگەیشتبێت\nشاژنی فێمینیزمی عەرەب نەوال سەعداوی بوو\n" سمێڵ با بڕ"لە نوسینی یەکەم وتارو مانیفێستی ژن\nدێ ڕووتەڵەکان، ڕەنگی چۆکلێتی پڕ شیر و شەکرن\nگێڕانەوەی یەکەم گریان\nژیان لە زەمەنی ڤایرۆس دا\nچەند هیوایەک دژ بە ڤایرۆسەکان\nڤایرۆسی کرۆنا و بۆچونێکی زانستی


ڤیدیۆ؛ مامۆستا فەتحوڵا گولەن وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسی ڕەگنومی روسی دەداتەوە – بزاڤی خزمەت\nڤیدیۆ؛ مامۆستا فەتحوڵا گولەن وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسی ڕەگنومی روسی دەداتەوە\nمامۆستا م.فەتحوڵڵا گولەن لە میانەی ئەنجامدانی ڕێپۆرتاژێکدا لەگەڵ ئاژانسی ڕەگنومی ڕوسی وەڵامی پرسیارەکانی مۆدێست کۆلێرۆڤ سەرنوسەری ئاژانسەکەی دایەوە.\nتەوەری پرسیارەکان لە بابەتی داخوازی تورکیا سەبارەت بە ڕادەستکردنەوەی مامۆستا لەلایەن ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا هەتا ڕووداوەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کۆمەڵێک باسوخواسی بەرفراوانی هەنوکەیی لە خۆگرت.\nئەمەی خوارەوە بریتیە لە وەڵامی ئەو ٣ پرسیارەیە کە بە شێوەیەکی نوسراو وەڵامیان دراوەتەوە.\nم. کۆلێرۆڤ: بەڕێز گولەن، سەرەڕای سەرقاڵیتان بە کارەکانی خۆتان و باری نەرێنی تەندروستیتان، سوپاست دەکەین کەوا دەرفەتی وەڵامدانەوەی پرسیارەکانت بۆ ڕەخساندین.\nیەکەم: لە کاتێ چوون و هاتنی شاندەکانی تورکیا و ئەمەریکا ئێوە هەمیشە دەکەونە بەر باسوخواس و حکومەتی تورکیا داوای ڕادەستکردنەوەی ئێوە دەکات لە حکومەتی ئەمەریکا. ئێوە سەبارەت بەم داخوازیەی تورکیا نیگەرانیەکتان هەیە یاخود نا؟ ئایا بە نیاز نین بچنە وڵاتێکی تر؟ حکومەتی تورکیا لەبەرچی بەم شێوەیە پێداگری لە ڕادەستکردنەوەی ئێوە دەکات.\nم.فەتحوڵڵا گولەن: سەبارەت بە بابەتی داواکاری ڕادەستکردنەوەم لەلایەن تورکیاوە، بە ناوی خۆمەوە هیچ نیگەرانیەکم نیە. من دوا ڕۆژەکانی ژیانم بەسەر دەبەم و ئیدی جیاوازی ناکات لێرە یاخود لە تورکیا یان لە شوێنێکی تری ئەم دونیایە بمرم. جگە لە بەدەستهێنانی ڕەزامەندی خودا و رۆژی دوایی هیچ تێبینیەکی ترم نەبووە. ماوەی ٢٠ ساڵە لێرە دەژیم. لەم ماوەیەدا نە لە خەڵکی ئەم شارۆچکە بچوکەوە کە تێیدا دەژیم، نە لە کاربەدەستانی ئەم وڵاتەوە، جگە لە مامەڵەیەکی جەنتڵمانانە هیچی ترم نەدیوە. بیریشم لەوە نەکردۆتەوە کە بچمە وڵاتێکی تر. من لەو باوەڕەدام ئەمەریکا سەبارەت بە داواکاریەکانی تورکیا، ئەوە ئەنجام دەدات کە یاساکانی ئەم وڵاتە و بەندەکانی ڕێکەوتننامەی ڕادەستکردنەوەی نێوان هەردوو وڵات دیاریان کردووە.\nسەبارەت بەوەی حکومەتەکەی ئێردۆغان لەبەرچی پێداگری لەسەر ئەم بابەتە دەکات، ئەمە بابەتێکە پەیوەندی بە حسابە سیاسیە ناوخۆییەکانی ئەوانەوە هەیە. بۆ ئەوەی تەواوی هێزەکان لە دەستی کەسێکدا کۆبکەنەوە پێویستیان بە قۆچێکی قوربانی بوو، هەربۆیە ئەم بزاڤەیان هەڵبژارد. ئێستاش بە گوێرەی داخوازیەکانی ئەم هەوڵەیان هەنگاو هەڵدەگرن.\nپێش مانگی کانونی یەکەنی ٢٠١٣، کاربەدەستانی ئەم حکومەتەی ئێستا، لە بابەتی ستایشکردنی ئەم بزاڤەدا لەگەڵ یەکتریدا پێشبڕکێیان دەکرد.\nلە ساڵی ٢٠١٤ بە دواوە ١٨٠ پلە وەرچەرخاون و بە زمانی نەفرەت و لە ڕێگەی هێزی دەوڵەتەوە هەوڵی لەکەدارکردن و پلیشاندنەوەی دەدەن. بە سیفەتێک کەوا مومکین نیە ملیۆنان کەسی پێگەشتووی ئەم بزاڤە لە پڕێکدا بگۆڕێن، کەواتە ئەوەی گۆڕاوە خۆیانن.\nپێموایە ئەم جۆرە ڕەفتارانەیان وەک داخوازی پلانێکی سیاسی ئەنجامی دەدەن.\nپرسیاری دووهەم: باس لە دەستێوەردانی بزاڤی خزمەت دەکرێت لە ڕیزبەندی قۆناغە گرنگەکانی نێوان پەیوەندی روسیا و تورکیا، لە خستنە خوارەوەی فڕۆکە ڕوسیەکەوە هەتا دەگاتە کوشتنی ئەندریە کارلۆڤی باڵیۆزی روسیا لە ئەنقەرە، سەبارەت بەم بانگەشانە چی دەڵێن؟\nم.فەتحوڵڵا گولەن: با لە سەرەتاوە ئەوە بڵێم کە هەردوو تۆمەتەکە ڕەتدەکەمەوە. ئەمانە بوختانگەلێکی ئاست نزمن کە شایەنی وەڵامدانەوەش نین. سەبارەت بە بەقوربانیکردنی باڵیۆزی ڕوسیا ڤیدیۆیەکم بڵاوکردەوە کە ئاڕاستەی خەڵکی روسیا کردبوو، دیسان لێرەوە سەرەخۆشیان لێدەکەم و ئەم کوشتارە خوێناویە بە نەفرین دەکەم. هەوڵدانی حکومەتی ئێردۆغان بۆ تێوەگلاندنی بزاڤی خزمەت لەم ڕووداوەوە تەنیا جێگەی پێکەنینە. لە جیاتی ئەوەی خاڵە لاوازیەکانی خۆیان لە بواری ئەمنیەتدا بدۆزنەوە و بەرپرسیارێتی هەڵبگرن، هەوڵی ئەوە دەدەن تاوانەکە بەسەر کەسانی تردا ساغ بکەنەوە.\nسەبارەت بە خستنە خوارەوەی فڕۆکە ڕوسیەکە، پێموایە لە چاوپێکەوتنێکمدا لەگەڵ کەسایەتی ئەکادیمی ڕوسی بە ناوی پرۆفیسۆر ناومکین، ئاماژەم بەوە کرد کە ئەمە هەڵەیەکی گەورەیە و پەیوەندی روسیا و تورکیا گرنگیەکی زۆری هەیە و پێویست بەوە دەکات پارێزگاری لێبکرێت. کاتێک ڕووداوەکە ڕوویدا، سەرۆک وەزیرانی ئەو کاتەی تورکیا ئاماژەی بەوەدا کە خۆی فەرمانی خستنە خوارەوەی فڕۆکەکەی دەرکردووە. ئێردۆغانیش وەک سەرۆک کۆمار وتی: گەر دیسان سنورەکانمان پێشێل بکرێتەوە، دیسان ئامادەین فڕۆکەکانیان بخەینە خوارەوە. کاتێک حکومەتی ڕوسیا ڕێکاری توندی بەرامبەریان گرتە بەر، وەک ئەوەی خۆیان ئەم قسانەیان نەکردبێت، دیسان بزاڤی خزمەتیان وەک قۆچی قوربانی ئەم بابەتەش هەڵبژاردەوە.\nسوپای تورکیا لە هەموو دونیادا بەوە ناسراوە کە خاوەنی دیسپلینی تایبەت بە خۆیەتی. بابەتی ڕووبەڕوو بوونەوە لەگەڵ فڕۆکەیەکی وڵاتێکی تر، بابەتێکی زۆر جددیە و لەم بابەتەدا فەرمانەکان بە زنجیرەیەک ناوەندی بڕیار و پرۆتۆکۆلدا تێدەپەڕێت. پێموانیە ئەو رۆژەش چووبێتنە دەرەوەی ئەم دیسپلینە. پێموایە هیچ کەسێکی خاوەن ئەقڵیش لە دونیادا نیە کە حساب بۆ ئەم جۆرە بانگەشانە بکات.\nسێهەم: لە ڕووداوەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کە تورکیاش تێێدا بەشدار بووە، گەرچی هەندێک بەرەو باش بوون بەدی دەکرێت بەڵام هێشتا ئاستەنگی زۆر ماوە کە ببڕدرێن. لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بە تایبەت سوریا، گرتنەبەری نەخشەڕێگایەکی ئاشتیانە چۆنی دەبێت؟\nوەڵام: سەبارەت بە سوریا لە پێش چەندین ساڵ تێبینیەکانی خۆمم بە وەزیرەکانی ئاکەپەش ڕاگەیاند و پێموتن کەوا پێویستە ئەوان بە ئیرادەی ئازادانەی خۆیان بە تێپەڕینی کات بەرەو دیموکراسی هەنگاو هەڵبگرن و لەم بابەتەشدا پیویستە پاڵپشتی بکرێن.\nئەسەد لە قۆناغێکی دیاریکراودا، پێویستی بەوە دەکرد کە بۆ دوو خول لە سەرکردایەتی ئەو وڵاتەدا بمێنێتەوە و لە ڕووی ماددی و سیاسیشەوە پاڵپشتی بکرێت هەتا سوریا بەرەو مۆدێرنە و بەشداری هەمەلایانانەی خەڵکی سوریا لە دەسەڵاتدا ببات. هەتا کوردەکان، تورکمەن، عەرەب، نوسەیری و مەسیحیەکانی ئەو وڵاتە پێکەوە ئیدارەیەک پێکبهێنن کە تێیدا گوزارشت لە خۆیان بکەن و تێیدا نوێنەرایەتیان هەبێت. ئاماژەمبەوەشدا کە پێویستە هەمان ماف بە هەموویان بدرێت.\nبە داخەوە بە شێوەیەکی جددی ئاوڕیان لەم بیروبۆچوونە نەدایەوە و گەر شیاوی وتن بێت وەک ئەوە وەهابوو بڵێن: تۆ ئەقڵت بەم جۆرە شتانە ناشکێت. خۆ ئێمە لە مەلای مزگەوتەوە پێشنیار وەرناگرین.\nئێستا بابەتەکە زۆر ئاڵۆز بووە، لە هەندێک بابەتدا ڕوسیا ڕۆڵی چارەسەرکردنی کێشەکانی گرتۆتە ئەستۆ، ئیدی لەمەودوا ڕوسیا و ئەمەریکا بێ ئەوەی بهێڵن کەسانێکی تریش گیان لە دەست بدەن و مەغدوریەتی زیاتر دروست ببێت، پێویستە پێکەوە هەماهەنگی ئەوە بکەن کە سوریا بگوازنەوە بۆ قۆناغێکی وەها کە ئامێزی بۆ هەموو خەڵکەکەی گرتبێتەوە و لەم بابەتەدا داخوازی هاریکردنی هەردوولایان دەکات.\nئەو ڕێگەچارەیەی سەبارەت بە سوریا ئاماژەمان پێداوە، بە نیسبەت زۆر وڵاتی تری دونیاشەوە دەتوانرێت جێبەجێ بکرێت.لەو کۆمەڵگایانەی لە ڕەگەزەی هەمە چەشنە پێکهاتوون، تەنیا ڕێگە چارەی درێژخایەنی کێشەکانیان ئەوەیە پێکهاتەیەکی وەها پێکبهێنرێت کە هەموو خەڵکەکە هەست بە نوێنەرایەتی کردنی خۆیانی تێدا بکەن؛ بێ ئەوەی سەیری دین و ڕەگەزی هاوڵاتیەکان بکرێت، مافە سەرەکی و ئازادیەکانیان مسۆگەر بکرێت لەلایەن حوکمڕانیەکی پێکهاتوو لە بەشداری هەموو لایەکەوە…\nسزای ١٥ ساڵ زیندانی بەسەر بازرگانێکی خێرخوازدا سەپێندرا\nپەڕتووکێکی نوێ لەسەر بزاڤی خزمەت بڵاوکرایەوە


(3 لە 3)\nوانەکانی بەشی یەکەم و دووەم:\nکێ ئەفغانستانی رادەستی تاڵیبان کردەوە؟\nلە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هەوادارانی مەیلی ئەمریکا بۆ میلیتاریزم و دەستێوەردانی سەربازیی راستەوخۆ،زۆرن. سەرەکیترینی ئەم هەوادارانە ئەو چینە کۆمەڵایەتییانەن کە لەم ناوچەیەدا باڵادەستن. ئەوان لەم مەیلەی ئەمریکادا گەرەنتیی مانەوەی خۆیان لە دەسەڵاتدا دەبیننەوە. مانەوەیەک کە لە جیهانێکی روو لە گۆڕاندا، ناچاری هیچ تەنازولیێکی سیاسییان نەکات بۆ کۆمەڵگا مەدەنییە گەنجەکەی وڵاتەکانیان، ئەوانەی تینووی گەشەی کۆمەڵایەتی و دێمۆکراسین. چونکە هیچ شتێک، بە ئەندازەی کەش و هەوای شەڕ و هەرەشەی سەربازی، تەگەرە ناخاتە بەردەم وەدەستهێنانی شایستەکانی گەشەی کۆمەڵایەتی و دێمۆکراسی لەم وڵاتانەدا. ئەوجا کاتێک بارگرژیی سەربازی دێتە ئاراوە، لێهاتوویی سیاسەتمەدارانی باڵادەست بە بەدیهێنانی گەشەی کۆمەڵایەتی و دێمۆکراسی ناپێورێت، بەڵکو بە رادەی توانایان بۆ پاڵنان بە مەیلی شەڕانگێزیی ئەمریکا بۆ گۆڕەپانێک کە ئەوان دیاریی بکەن و ماشێنە کاولکارییەکەی ئەمریکا ناچار بکەن، یان بە ناسکی ئاراستەی بکەن، بۆ ئەو ناوچانەی کە ئەمان دەیانەوێت. چینە دەسەڵاتدارەکانی ئێرانی ناحەزی ئەمریکا و سوعوودییەی هەواداری ئەمریکا، بۆ نموونە، هەردووکیان بە هەمان لۆژیک ئەو شەڕانگێزییەی ئەمریکا بە قازانجی خۆیان، لە ناوچەکەدا، دەسووڕێنن.\nلای زۆربەی ناوەندە میللی و فەرمییەکانی وڵاتانی ئەم ناوچەیە خورافەیەک زاڵە کە دەڵێت: "بەدەر لەوەی کێ لە کۆشکی سپیدایە و لە دەسەڵاتدایە لە ئەمریکا، سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا نەگۆڕە"، بەڵام چینە دەسەڵاتدارەکانی ناوچەکە، ئەوانەی سوودمەندن لە مەیلی شەڕانگێزیی ئەمریکا، ئەوان باش دەزانن کە لە هاندانی ئەو شەڕانگێزییەدا بۆ بەرژەوەدییەکانی خۆیان، لەگەڵ دەسەڵاتی کۆمارییەکانی ئەمریکادا ئامانجەکانیان بە ئاسانتر دێتە دی. هەر بۆیە بە درێژایی ئەم 20 ساڵەی تێپەڕین، وڵاتانی وەکو ئیمارات و ئیسرائیل بە شیوەیەکی ئاشکرا و بێ هاوتا لە رابوردوودا، دەست لە هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا وەردەدەن و بە زەقی توانا دارایی و لۆجستی و ئیستیخبارییەکانیان دەخەنە خزمەتی سەرخستنی کۆمارییەکان!\nئەمەش تەفسیری ئەو دیاردەیە دەکات کە میدیای زاڵی ئەم ناوچەیە، هاودەنگی پارتی کۆماریی ئەمریکان لەو گوتارەی کە دەڵێت: ئیدارەی کۆمارییەکان هێزی سەربازی دێننە ناوچەکە، بەڵام دێمۆکراتە "لەرزۆکەکان" لە ناوچەکە دەیانکێشنەوە. بە هەڵهاتن و کێشانەوەی هێزیش لە ناوچەکە، دەبنە هۆی دروستکردنی بۆشایی ئەمنیی گەورەی ئەوتۆ کە تێرۆریستانی ناوچەکە پڕی دەکەنەوە"\nبانگەشەکەران بۆ ئەم بیرۆکەیە، پشت بەوە دەبەستن کە بیرەوەریی کوێگرانیان کورتخایەنە، دەنا راستە کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا و دەوروتەسلیمیان لەگەڵ‌دەسەڵاتدارانی نوێێ عێراق، لەگەڵ هاتنە سەرکاری (باراک ئۆباما)ی دێمۆکرات لە ساڵی 2009 دا دەستی پێکرد، بەڵام ئەوە بەپێی رێکەوتننامەی نێوان (جۆرج بوش) ی کۆماری لەگەڵ‌سەرۆک وەزیرانی ئەوکاتی عێراق، کە ساڵێک پێش ئەوە مۆرکرا، روویدا. هەروەها کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە ئەفغانستانیش ئەمساڵ روویدا، بەڵام بەپێێ رێکەوتننامەی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ، (مایک پەمپێیۆ) و نوێنەری بزوتنەوەی تاڵیبان لە دۆحەی قەتەر، لە شوباتی 2020 دا بوو.\nلەم رێککەوتننامەیەدا، هەر وەک لە رێککەوتننامەکەی عێراقدا، سەرۆکە دێمۆکراتەکانی ئەمریکا، ئۆبامای ئەوسا و بایدنی ئێستا، کە هاتنە سەرکار، جگە لە رازی بوون بە جێبەجێکردنی رێککەوتننامەکان، کە کۆمارییەکانی پێش خۆیان دایانڕشتبوو، بژاردەیەکی ستراتیژیی دیکەی قابیلی قەبوڵیان لەبەردەمدا نەبوو. خەڵک خێرا بیری چۆوە کە بوش رێكکەوتنەکەی عێراقی کرد، چونکە بوش خۆی زۆر بە بێدەنگی و، بێ هەڵاو بگیری ئیعلامی، ئەنجامی دا. بەڵام رێککەوتننامەکەی ترامپ وا نەبوو، ئەو تا دوای دۆڕاندنییشی لە هەڵبژاردنەکانی ئەمریکادا، لە پرۆپاگەندە بۆ رێککەوتننامە "مێژوویی"ەکە نەوەستا. لە دەیان فێستیڤاڵی هەڵبژاردنەکانی ئەمریکادا، لەسەر تەلەفزیۆن خۆی بەو رێککەوتننامەیەوە با دەدا. پاش ئەوەی دۆڕا و، بایدن 6ملیۆن دەنگی لەو زیاتر هێنا و، بە ناچاری کۆشکی سپیی جێهێشت، بەردەوام بوو لە کۆڕ و کۆبوونەوەکان کە تێیاندا شانازیی بەوەوە دەکرد گوایە بە جۆرێک رێککەوتننامەکەی داڕشتووە، کە بایدن یبشیەوێت، ناتوانێت خۆی لێ بدزێتەوە!\nپاش ئەوەی کە هێزەکانی ئەمریکا لە ئەفغانستان کشانەوە، حزبی کۆماری، کە سەرۆکە "تاقانە"کەی ئەندازیاری هەموو پرۆسەکە بوو، زۆر زەحمەتە بۆی کە بتوانێت ئەوەی ئێستە ناوی دەنێت "شکست" بیکاتە ملی سەرۆکی نوێ، (جۆ بایدن) ەوەو.\nرێککەوتنە بێهاوتاکەی ترامپ لەگەڵ تاڵیباندا\nبە بەراورد بە ناوەڕۆکە سەرپێی و تاکڕەوییەکەی رێککەوتنی ترامپ، لە یەک گفتوگۆی تەلەفۆنیدا، لەگەڵ ئۆردوغانی سەرۆکی تورکیا، کە لە ئاکامیدا سوپای ئەمریکا لە بەشێکی فراوانی ناوچە کوردنشینەکانی باکووری رۆژهەڵاتی سوریا کشانەوە، بڕیاری گفتوگۆ لەگەڵ‌تاڵیبان و کشانەوەی ئەمریکا لە ئەفغانستان بە هەماهەنگی بوو لەگەڵ کابینەکەی، بە تایبەتی لەگەڵ‌مایک پەمپێیۆ، وەزیری دەروەی ترامپ و یەکێک لە کاندیدە چاوەڕوانکراوەکان بۆ پێشبڕکێ لەسەر سەرۆکایەتی ئەمریکا لە خولی داهاتووی هەڵبژاردندا.\nئەم رێککەوتنەی ترامپ/پەمپێیۆ لەگەڵ‌تاڵیباندا، رەنگدانەوەیەکی گرنگی تێڕوانینەکانی فێرژنی زاڵی "ترامپێنراو"ی پارتی کۆماریی ئەمریکایە، کە مێژووی دانوستان و رێککەونەکانی پێشووی ئەمریکای هەموو فەرامۆش کرد و بە شێوەیەکی بنەڕەتی جیاواز بوو لێیان.\nترامپ و پومپێیۆ رازی بوون گفتوگۆ بکەن لەگەڵ تاڵیباندا بێ ئەوەی "حکومەتی ئەفغانی" بە هیچ شێوەیەک بەشدارپێبکەن، یان تەنانەت گەرەنتیی بەشدارپێکردنیان لە داهاتوودا لە تاڵیبان وەرگرن. ئەمە بە تەواوی بەڕەی لە ژێر پێی ئەو حکومەتدا راکێشا کە چەند تریلیۆن دۆلارێکیان سەرفکرد بە ئامانجی ئەوی لای رای گشتی جیهان و ناوخۆی ئەفغانستان بە حکومەتێکی دێمۆکراتی و هەڵبژێردراوی گەل بیناسێنن. ئەم ڤێرژنەی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا، بە دوورخستنەوەی حکومەتەکەی کابوڵ، پێش دەستپێکردنی شەڕ، چانسی خۆڕاگریی لە بەرامبەر تاڵیبان فرە کەم کردەوە.\nڕێککەوتن لەسەر راگرتنی چالاکییە سەربازییەکان تەنها لە نێوان ئەمریکا و تاڵیبان بوو و حکومەتەکی کابوڵی نەگرتەوە. ئەمەش تاڵیبانی دەستکراوەکرد کە شەڕ بەردەوام بکات بێ ترس لە هەڵوێستی هێزەکانی ئەمریکا کە هێشتا لە ئەفغانستان بوون.\nسەرتاپای خاڵەکانی رێککەوتنەکە، بۆ هەر کەسێک بیخوێنێتەوە، لەوە دەچێت کە ئەمریکا تاڵیبان بە دەسەڵاتی دەوڵەت لە ئەفغانستاندا بناسێت و باس لە ئیلتیزاماتی وەک دەوڵەتێک لە کاتێکدا دەکات،کە حکومەتەکانی هەموو جیهان دامودەزگاکانی کابوڵیان بە دەوڵەت لە ئەفغانستاندا دەناسی.\nهاوکات لەگەڵ‌نەبوونی رێککەوتنی سەرتاسەری بۆ راگرتنی کاری سەربازی لە هەموو ئەفغانستاندا، بەپێی رێککەوتننامەکە، حکومەتی ئەمریکا رازی بوو زیاد لە هەزار کادێری سەربازی و سەرکردایەتیی تاڵیبان ئازاد بکات و، بێ رێگری و بێ مەرج، رەوانەی هێزە چەکدارەکانی تاڵیبانیان بکاتەەوە، ئەم پرۆسەیە مانگی ئەیلولی ساڵی رابوردوو ئەنجام درا.\nئەوەی ترسناکە لە هەڵوێستی ئەم ڤێرژنە ترامپیێنراوەی پارتی کۆماری ئەوەیە، کە بە کردەوە ئەمریکا لە ژێر دەسەڵاتی ئەواندا، سەلماندی کە دەستبەرداری پاڵپشتییە شکڵییەکەی دەبێت بۆ ئەو حکومەتانەی کە خۆی بە دێمۆکراتی لە قەڵەمیان دەدات وفشار لەسەر ئەو حکومەتانە هەڵدەگرێت کە خودی خۆی بە دژە دێمۆکراسی ناویان دەبات، ئەمە لە کاتێکدا کە تا ئەم رێککەوتننامەیە، گوتاری (پاڵپشتی لە برەوپێدانی دێمۆکراسی لە جیهاندا) کۆڵەکەی سەرەکیی خۆناساندنی ئەمریکا بوو، هیچ نەبێت بۆ رای گشتی خۆی.\nئامانجی ترامپ ئەوەبوو کە هێزەکانی ئەمریکا لە ئەفغانستان، مانگێک پێش رۆژی هەڵبژاردنی ناوخۆی ئەمریکا بکشێنێتەوە. ئەو دەیزانی کە کشاندنەوەی ئەو هێزانە خواستێکی 20 ساڵ دۆخراوی زۆربەی دەنگدەرانی ئەمریکایە. بەڵام مەبەستی ئەوە نەبوو کە سەربازە ماندوووەکانی ئەمریکا بگەڕێنێتەوە باوەشی خێزانەکانیان، بەڵکو دەیویست بیانباتە سەر سنووری مەکسیک بۆ رازیکردنی هێزو لایەنە فاشستی و رەگەزپەرستەکانی دژ بە کۆچبەران لە ئەمریکادا، ئەوانەی پێگەی سیاسیی راستەقینەی ترامپن، تا هانیان بدات دەنگی بۆ کۆبکەنەوە.\nترامپ چەمکی (لایەنگریی دێمۆکراسی و وەرچەرخان بەرەو دێمۆکراسی)ی، تەنانەت ئەگەر بە شێوەیەکی شکڵیش بێت، بە کات بەفیڕودان دەزانی و، پێی وابوو دەتوانێت ئاسانتر لەگەڵ سەرکردەی ئەو وڵاتانەدا بسازێت کە بە بۆچوونی رەسمیی ئەمریکا ستەمکارن. دەوڵەتی تاڵیبانیش، لە داهاتوودا، زۆر لەگەڵ ئەو جیهانبینییەی ترامپ گونجاو بوو!\nجۆ بایدن لە گوتارێکی پەخشکراودا روونی کردەوە کە ئەگەر ئەو رێککەوتننامەکەی رەت بکردایەوە، مانای وابوو دەبوا شەڕی سەرلەنوێ دەست پێبکردایەتەوە لەگەڵ‌تاڵیباندا، لە جێی کشانەوە، دەبوا هێزی زیاتری بناردایە بۆ شەڕێک کە دەمێکە ئەمریکییەکان بە بێهودەی دەزانن، ئەمەش لە کاتێکدا، کە لە ئەنجامی ئەو رێککەوتنە، تاڵیبان شەڕی سایکۆلۆژیی، پێش شەڕی فیعلیی، لە حکومەتی کابوڵ بردبۆوە. بایدن رایگەیاند کە ئەو هەوڵی ئەوەی دا چانسی ئەوە بدات بە حکومەتی کابوڵ کە کورسییەکی هەبێت لە دانوستانی داهاتووی چارەنووسی ئەفغانستاندا، هەر لەبەر ئەوەش بۆ سێ مانگ کێشانەوەی هێزەکانی ئەمریکای ، لەو وادەیەی کە بەپێی رێککەوتننامەکە دیاری کرابوو، دواخست. بەڵام هەوڵەکەی بێ‌هودە بوو، چونکە تا کاتی کشانەوە هات، هێزە حکومییەکان ویستی شەڕکردنیان لە بەرامبەر تاڵیبان لەدەست دابوو.\nکەواتە ئایا ئەفغانستان ڤێتنامێکی دیکەیە لە یادەوەریی ئەمریکادا؟\nهیچ خاوەن مێشکێک کە راستییەکانی لەبەردەستدا بێت، ناتوانێت وا بڵێت. لە رووی ستراتیژییەوە، ئەمریکا لە شەڕێک لە ئەفغانستان هاتە دەرەوە کە زیانی گیانیی مانگانەی بە تێکڕا لە 12 سەرباز زیادتر نەبوو، لە ڤێتنامدا مانگانە 20 ئەوەندەی ئەفغانستان سەربازی لێ دەکوژرا. لە ڤێتنام دەرچوونی ئەمریکا یەکسان بوو بە کۆتایی دەستوەردانی سەربازیی لەو وڵاتەدا.، بەڵام لە ئەفغانستان تا ئێستا و تا مەودایەکی بینراو، ئاسمانی ئەفغانستانی کۆنترۆڵ کردووە و، بە نیازە لە کاری سەربازی لە ئاسمانەوە بەردەوام بێت و، چاوەڕوانی ئەوەشە کە تاڵیبان هاوکاریی بکەن و، گفتیشیان داوە هاوکاریی بکەن، لە دژی رێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی لە خوراسان. ئەمریکا لە کاتێکدا لە ئەفغانستان هاتۆتە دەرەوە کە هاوشان لەگەڵ‌ئەودا، هەموو جیهان خەریکی فشارن، تا تاڵیبان ناچار بکەن وێنەیەکی جیاواز لە 20 ساڵ لەمەو پێشی شێوازی حوکمی پیشان بدات. کۆمەڵگای نێودەوڵەتی ئامڕازی فشاری تاقەتپڕووکێنی لەبەردەستدایە بۆ بەدیهێنانی ئەو ئامانجە. تاڵیبان ئێستە تەنها 1/1000 ی ئەو سەرچاوە داراییانەی لەبەر دەستدایە کە بۆ حکومەتی هەڵوەشاوەی کابول بەردەست بوون. کۆمەڵگای نێودەوڵەتی داوای گارەنتیی (حسن السیر و السلوک) لە تاڵیبان دەکات تا بە شێوەیەکی تەدریجی ئەو سەرچاوە داراییانە ئازاد بکات. تاڵیبانیش لەوە گەیشتووە کە شێوازی حوکمی پێشووی بۆ ناچێتە سەر بێ ئەوەی سەرلەنوێ خۆی لە کەنارگیرییەکی گەلێک خنکێنەرتر، لە چاو 20 ساڵ لەمەو پێش، ببینێتەوە. جگە لەوە کۆمەڵگای ئەفغانستانیش، تەنانەت ئەگەر تەنها لەسەر ئاستی بەکار بردن و کواڵیتی ژیان، بارودۆخی خۆی لێکبداتەوە، ناتوانێت جارێکی دیکە بگەڕێتەوە بۆ برسێتی و زەلیلی وداپچڕاوی لە دونیای 20 ساڵ لەمەوپێش.\nئایا تاڵیبان توانای کاژ فڕێدان و گۆڕانیان هەیە، بەو شێوەیەی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی دەیخوازێت؟\nلێرەدا دەکرێت بەراورد کردن بە عێراق مەرجیعێکی چاکی وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارە بێت. عێراقیش رێکخراوێکی خوێنڕێژی خۆچوێنەر بە فاشیزمی دوو جار تاقی کردەوە، کە رێکخراوی حزبی بەعس بوو، لە ساڵی 1963 و دوای ئەوە لە 1968ەوە تا 2003. لە رووی بەراوردیشەوە لێرە تەنها جێی ئەوە دەبێتەوە بڵێین لەهەر خافڵبوونێکی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی یان شل بوونی لەو ستانداردەی کە بۆ لانی کەمی حوکمڕانییەکی شارستانی بۆ تاڵیبانی داناوە، ئەوا ئاکامەکەی ،نەک تەنها لەسەر گەلانی ئەفغانستان، بەڵکو زۆر رێی تێدەچێت لەسەر ئاشتی لە جیهانیش، کارەساتبار بێت. مێکانیزمەکانی بیرکردنەوە و بڕیاردانی تاڵیبان، لە ناوخۆیدا، قابیلی گۆڕان نیە. بگرە ئامادە و خوازیاریشە کە ڤێرژنێکی نوێی هەمان حومکی خوێنڕێژی خێڵەکی و تایەفەگەری و چەوسێنەری ئافرەت (وەک بەشێک لە عەقیدەی ئایینی)، هەر کاتێک بۆی بلوێت، بەرهەم بێنێتەوە.\nڤێرژنی 1.0ی بەعس کارەساتی بەسەر عێراقدا هێنا. ڤێرژنی 2.0 ی ئەو دەسەڵاتە، سەرەڕای هەموو ئارایشتە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان، کە گەڕایەوە کارەساتێکی زۆر گەورەتر لە ناخۆشترین خەوی ترسناکی عێراقییەکانی بەسەر وڵات و دەورو دراوسێیدا هێنا.\nوانەکانی ئەمەی لەسەرەوە باسکرا:\nوانەی نۆیەم: کۆنترۆڵکردنی تەواوی ئەفغانستان لەلایەن تاڵیبانەوە، ئاکامی رێککەوتنی ترامپ و پومپێیۆ لەگەڵ‌سەرکردەکانی بزوتنەوەکە. ئەم رێککەوتننامەیە ناکۆکە لەگەڵ ئەو وێنە تیپیکاڵەی کە ئەمریکا، لانی کەم لە کۆتایی جەنگی جیهانیی دووەمەوە، دەیەوێت پێی بناسرێت. ڤێرژنە ترامپێنراوەکەی پارتی کۆماری، بە پەسەند کردنی ئەو رێککەتننامەیە، بۆ هەموو جیهانی ئاشکرا کردووە کە ئەوان تەنانەت لە رووی گوتاریشەوە، پابەندی پشتگیریکردنی تەشەنەکردنی دێمۆکراسی (بە تێگەیشتنە باوەکەی ئەمریکا) نابن و ئەوان لە رووی ئایدیۆلۆژییەوە و بەئاشکرا نزیکترن لەو دەسەڵاتانەی کە جاران پێیان دەگوتن ئیستبدادی.\nوانەی دەیەم: هیچ روویەکی هاوتاکردن لە نێوان سەرکەوتنی تاڵیبان بەسەر حکومەتی کابوڵدا و کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە ئەفغانستان، لەگەڵ‌دۆڕاندنی ئەمریکا لە شەڕیدا لە ڤێتنامدا نییە.\nوانەی یازدەهەم: سەرەڕای ئەوەی رووداوەکانی تا ئێستە ئەوە دەگەیەنن کە تاڵیبان لەوە گەیشتووە پێویستی بە نواندی (حسن السیر و السلوک) ە لەبەردەم جیهاندا، بەڵام ئەو رێکخراوە، گەر بۆی لوا، ئامادە و خوازیارە کە سەر لە نوێ رژێمە خوێنڕێژە خێڵەکییە تایەفەگەرییە، (چەوسێنەرەی ئافرەت)ەکەی بونیاد بنێتەوە. لەبەر ئەوە پێویستە، کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بە کۆ، نەک تەنها دراوسێکانی ئەفغانستان و گەلانی ناوچەکە، بەردەوام چاودێریی هەڵسوکەوتی تاڵیبان بکەن و فشاری بێوچان لەسەریان بەردەوام بکەن. ئەزموونی رابوردوو لەگەڵ ئەم جۆرە رێکخراوە خۆچوێنەر بە فاشیزمانە، ئەوە دەسەلمێنێت کە تەنها لە زمانی فشار تێدەگەن.