ئەنجومەنی وەزیران داوا لە حکوومەتی فیدراڵی عێراق دەکات پابەندبوونەکانی خۆی بە رامبەر شایستە و مافە دەستوورییەکانی هەرێم جێبەجێ بکات | دەزگاى زارى کرمانجى\nئەنجومەنی وەزیران داوا لە حکوومەتی فیدراڵی عێراق دەکات پابەندبوونەکانی خۆی بە رامبەر شایستە و مافە دەستوورییەکانی هەرێم جێبەجێ بکات\nزاری كرمانجی - هەولێر : ئەمڕۆ چوارشەممە 2020/4/22 ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بە سەرپەرشتی مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی هەرێمی کوردستان و بەشداربوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران کۆبووەوە.\nلە سەرەتای کۆبوونەکەدا کە لە رێگەی ڤیدیۆ کۆنفرانسەوە ئەنجام درا، سەرۆک وەزیران بەناوی ئەنجومەنی وەزیرانەوە سوپاسی خۆڕاگریی و پابەندبوونی خەڵکی هەرێمی کوردستانی کرد بە رێکارەکانی خۆپارێزی و رێنماییە تەندروستییەکان کە خۆشبەختانە کۆنترۆڵکردنی ڤایرۆسەکە قۆناخی زۆر باش وپێشکەوتووی بڕیوە و ئەزموونی هەرێمی کوردستان لە رووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسەکە، بە یەکێک لە سەرکەوتووترین نموونەكانی خۆپارێزیی دادەنرێت لە جیهان، بەڵام هێشتا مەترسیەکانی کۆرۆنا کۆتاییان نەهاتووە و داواکارین لە خەلکی هەرێم بەردەوام بن لە پابەندبوون.\nئەنجومەنی وەزیران جەختیشی لە سەر گرنگیی بەردەوامبوونی رێکارەکانی خۆپارێزیی کردەوە و قۆناغەکانی ئاسایی کردنەوەی ژیانی خەڵکیش بەردەوام دەبێت کە تا ئێستا پارێزگاکان و ئیدارەکان لەمڕووەوە هەنگاوی باشیان ناوە بە رەچاوکردنی ڕێکارەکانی خۆپارێزیی.\nئەنجومەنی وەزیران پیرۆزبایی لە موسڵمانانی هەرێمی کوردستان دەکات بە بۆنەی هاتنی مانگی پیرۆزی رەمەزان، جەختیشی کردەوە لە پێناوی پاراستنی گیانی ھاووڵاتیان بڕیاردرا کە دەرگای مزگەوت وکڵێسا و شوێنەکانی دیکەی عیبادەت بەداخراوی بمێنێتەوە ھاوشێوەی ناوەندەکانی خوێندن، لەهەمانکاتدا سوپاسی مامۆستایانی ئایینیش دەکات بۆ پابەندبوونیان.\nپاشان گفتوگۆ دەربارەی ئەنجامی سەردانی شاندی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ڕۆژانی 19-21ی نیسانی 2020 بۆ بەغدا کرا و ئاماژە بەوەدرا کە گفتوگۆکردن لە گەڵ حکومەتی فیدڕاڵی بەردەوامە بۆ ناردنی بەشە مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان هاوشێوەی مانگەکانی پێشوو، لە هەمانکاتیشدا حکومەتی هەرێم پابەند بوونی خۆی دووپات دەکاتەوە بەو لەیەکتێگەیشتنە هاوبەشەی کە لە کۆتایی 2019 لە گەڵ وەزارەتەکانی نەوت و دارایی و پلاندانانی عێراق ئەنجامیدا لە چوارچێوەی پڕۆژە یاسای بودجەی عێراق بۆ ساڵی 2020 کە هەرێمی کوردستان ئامادەیە بۆ جێبەجێکردنی ئیلتیزامی نەوتی خۆیی لە بەرامبەر دابینکردنی شایستە داراییەکانی وەک لەو لێکتێگەیشتنە هاوبەشە هاتووە.\nلە هەمانکاتدا ئەنجومەنی وەزیران جەختی کردەوە کە بەردەوام دەبین لە هەوڵەکانمان بۆ دابینکردنی مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان . دواکەوتنی مووچەش لە دەرەوەی ویستی حکومەتی هەرێمە و هۆکارەکەی دەگەڕێتەوە بۆ لێکەوتە داراییەکانی دابەزینی نرخی نەوت و ڕێکارەکانی خۆپارێزیی لە کۆرۆنا کە تەواوی جیهانی گرتووەتەوە ، ئەمە سەرەڕای دواکەوتنی تەمویلی بەشە مووچەی هەرێم لە لایەن بەغداوە.\nئەنجومەنی وەزیران داوا لە حکومەتی فیدراڵی عێراق دەکات پابەندبوونەکانی خۆی بەرامبەر بە هەرێم و مافە دەستوورییەکانی جێبەجێ بکات و ، لە بەارمبەریشدا هەرێمی کوردستان ئامادەیە پابەندییە دەستووریەکانی خۆی بەرامبەر حکومەتی فیدڕاڵی بەجێبهێنێت.


بکوژى دیپلۆماتکارەکەى تورکیا لەکاتى دەستگیرکردنى لە کوێ دادگایى دەکرێت؟\n18:22 پێنج شه‌ممه 18 ته‌موز 2019\nگه‌وره یاساناسێكى عێراق ئاشكراى ده‌كات، به‌گوێرەى بنه‌ماكانى یاسای لێكۆلێنه‌وه‌ى تاوانى ساڵى حه‌فتاكان و په‌یماننامه‌ى ڤیه‌ننا، له‌كاتى دۆزینه‌وه‌ى تاوانبارى كوشتنى دیپلۆماتكاره‌كه‌ى توركیادا ده‌بێت دادگاى هه‌ولێر پڕۆسه‌ى دادگایكردنه‌كه به‌رێوه‌ببات.\nتارق حه‌رب گه‌وره یاساناسى عێراق به‌ناس كوردى ڕاگه‌یاند، له‌كاتى دۆزینه‌وه‌ى تاوانبارى كوشتنى دیپلۆماتكاره‌كه‌ى توركیا له‌شارى هه‌ولێر، به‌پێى ماده‌ى 23 له یاساى بنه‌ماكانى لێكۆڵینه‌وه‌ى تاوانى ساڵى 1970، ده‌بێت له‌دادگاكانى ئه‌و شوێنه‌ى تاوانه‌كه‌ى تێدا ئه‌نجامدراوه تاوانباره‌كه‌ى تێدا دادگاى بكرێت.\nبەوتەى حەرب، به‌پێى یاسا به‌ركاره‌كانى عێراق تایبه‌ت به تاوانه دیپلۆماسییه‌كان كه په‌یوه‌ندیان به‌سه‌روه‌رى عێراقه‌وه هه‌یه به‌هیچ شێوه‌یه‌ك نابێت بۆ ده‌ره‌وه‌ى عێراق بگوازرێته‌وه.\nروونیشیکردەوە، ئه‌و تاوانه‌ى دەر‌هه‌ق به‌دیپلۆماتكارێكى توركیا له‌شارى هه‌ولێر ڕویداوه و به‌و پێه‌ى له‌نێو رێستورانتێکى شاره‌كه‌دا ڕویداوه ڕێگه نادرێت له‌كاتى پڕۆسه‌ى دادگایى كردنه‌كه‌دا ئه‌گه‌ر تاوانباره‌كه دۆزرایه‌وه بۆ توركیا بگوازرێته‌وه هه‌رچه‌نده ئه‌و وڵاته‌ش داواكارى له‌و شێوه‌یه پێشكه‌ش بكات و سوریش بێت له‌سه‌رى.\nدوانیوەڕۆی دوێنێ چوارشەممە 17ی تەموزی 2019، لە ڕیستۆرانتێکی شاری هەولێر، کەسێک بە دەمانچە تەقەی لە کارمەندانی کۆنسوڵخانەی تورکیا کرد و بەهۆیەوە جێگری کونسوڵی تورکیا لە هەولێر و دوو هاوڵاتی دیکەش کوژران.\n“بەگوێرەى ڕێكکه‌وتنى ڤیه‌ننا بۆ په‌یماننامه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان له‌ساڵى 1969، هه‌ر تاوانێك ده‌رهه‌ق به دیپلۆماتكارانى وڵاتان ڕووبدات له‌وڵاتى میواندا ئه‌وا ئه‌و وڵاته هه‌ڵده‌ستێ به‌پڕۆسه‌ى دادگایكردن، واتا له‌و شوێنه‌ى كه تاوانه‌كه‌ى تێدا ئه‌نجامدراوه، ته‌نها مه‌گه‌ر تاوانه‌كه له‌نێو بیناى باڵیۆزخانه یاخود كونسڵگه‌رى وڵاتى میواندا نه‌بێت، ئه‌گه‌ر له‌و كاته‌دا ڕووبدات ئه‌وا ئه‌و وڵاته بۆى هه‌یه پرۆسه‌ى دادگایكردن بباته‌وه بۆ وڵاته‌كه‌ى خۆى” تاریق حەرب واى وت.\nجەختیشى کردەوە، له‌ساڵانى ڕابردودا له‌چه‌ندین وڵات به‌عێراقیشه‌وه چه‌نده‌ها كه‌سانى بیانى كوژران به‌دیپلۆماتكارانیشه‌وه، پڕۆسه‌ى دادگایكردن له‌و وڵاتانه به‌ڕێوه چوو كه تاوانه‌كه‌ى تێدا ئه‌نجامدراوه.\nکونسوڵخانەى تورکیا لە هەولێر


ژیان | کولتوور | ئەرستۆكراتی ئەوروپایی و پارەداری كورد\nئەرستۆكراتی ئەوروپایی و پارەداری كورد\n2021-03-31 | 1555 جار خوێندراوەتەوە\nئەرستۆكرات و پارەدار، یەك خاڵی هاوبەشیان لەنێواندا هەیە، ئەویش كۆكردنەوە و كەڵەكەكردنی پارەیە.\nسەرەتا با بزانین بە شێوەیەكی گشتی، مانای ئەرستۆكرات چییە؟\nئەرستۆكرات جۆرێكە لە حوكمكردن، كە دەسەڵات لە دەستی گرووپێكی بچووكدایە. لە یۆنانی كۆندا ئەرستۆكرات واتا باشترین حوکم، بەڵام بەستراویشەتەوە بە چینی نەجیبزادەوە.\nئەرستۆكرات پەیوەندییەكی توندی بە نەجیبزادەوە هەیە، ئەویش نزیكەی چل هاومانای هەیە، وەك كوڕی بنەماڵە، شازادە، خوێنشین، شارستان، جێنشین... لە یۆنانی كۆنیش بە مانای حوكمی باشترینەكان دێت. ئەوەی نەنگیی ئەو حوكمەیە ئەوەیە، كە دەسەڵات لە دەستی گرووپێكی بچووكدا دەهێڵێتەوە و ڕێگای هاوبەشیكردن بە بەشی زۆری خەڵك نادات. بەوە تاوانبار دەكرێ، كە گوێ لە خەڵك ناگرێ و جۆرێك لە سەركوتكردن پەیڕەو دەكات و حوكمێكی تاكڕەوی یان دەستەیەكە و بەس.\nئەوەی من دەمەوێ شیكار و لێكدانەوەی سیستەمی ئەرستۆكرات نییە، وەك جۆرێك لە حوكم و بەڕێوەبردن، بەڵكوو بەراوردێكە لەنێوان، ئەرستۆكرات وەك چین، بەتایبەتی ئەرستۆكراتی ئەورووپایی، لەگەڵ پارەداری كورددا، یان پارەداری خۆرهەڵات. ڕوونتر ئەوەی من دەمەوێ، دیوە كولتوورییەكەی ئەرستۆكراتە، ئەو كولتوورە چییە، كە ئەرستۆكرات پەرەی پێ داوە؟\nڕاستە ڕەگی وشەی ئەرستۆكرات یۆنانییە و مانایەكی سیاسیی هەیە، بەڵام كە حوكم دەكات و دەمێنێتەوە، جۆرێك لە كولتوور دروست دەكات، كە هەتا دوای نەمانی خۆشی، وەك سیستەمێكی سیاسی و كولتوورەكەی دەمێنێتەوە.\nكولتوورە گشتی یان باوەكانی ئەرستۆكرات\n- دەوڵەمەندی و پارەداری، سیما یان سیفەتێكی دیاری ئەرستۆكراتییە، هەر لە ڕێگای پارەشەوە دەسەڵاتی گشتی و سیاسی و كولتوورییان وەرگرتووە.\n- ئەرستۆكرات بانگەشەی ئەوە دەكات، كە سەرمایەی لە ڕێگایەكی دادپەروەرانەوە بەدەست هێناوە.\n- واتا ئەرستۆكرات بانگەشەی ئەوە دەكات، كە وڵاتی ئاوەدان كردووەتەوە و كارگەی دروست كردووە و بەرهەمی زیاد كردووە.\n- خۆی بە سەرچاوەی داهێنانە زانستی و كولتووری و فەرهەنگییەكان دەزانێ.\n- بیروباوەڕی ئەرستۆكرات نیشتمانپەروەرییە، لە سەردەمی ئەواندا نەتەوەپەروەری لە بەرزترین پلەی باڵادا بوو، خەمخۆری یەكەمی زمانی نەتەوەكەی خۆیان بوون، پاراستنی مێژووی وڵات و پاشماوە دێرینەكان، ئەركی نیشتمانیی ئەوان بوو.\n- پێی وایە لەژێر باڵی ئەودا بەرهەم زیادی كردووە و بەهۆی عەقڵی ئەوەوەیە، هەموو كەس دەستی بە پێویستییەكانی خۆی ڕادەگات.\n- ئەو پێی وایە، ئەو ماندوو بووە تا هەموو خەڵكی بتوانن پیڵاو لەپێ بكەن و كراسیان هەبێت و جلوبەرگی هەرزانییان دەست بكەوێت.\n- ئەرستۆكراتەكان پێیان وایە، لەسایەی ئەوانەوەیە كە خواردن زۆرە و دەست هەموو كەس دەكەوێت.\n- لەسەرووی هەمووشیانەوە پێیان وایە، ئەو پارەیەی دەستیان كەوتووە مافی خۆیانە، بیانووشیان ئەوەیە (بۆ نموونە) كە ئەوان بە ملیۆنان ڕادیۆ بەرهەم دێنن، مافی خۆیانە لە هەر ڕادیۆیەك یەك دۆلاریان دەست بكەوێت، بەوەش دەبنە ملیۆنێر، بۆ هەموو بەرهەمەكانی دیكەش هەر ئاوا.\nخولیاكانی ئەرستۆكراتی ئەورووپایی\n- كولتووری ڕۆشنبیری و هونەری و دیبلۆماسیی ئەرستۆكراتەكان، كە ئەوانیش وەك خواپێداوەكانی كوردستان پارەدارن، زۆر دەوڵەمەندە و گۆڕانێكی گەورەی بەسەر دنیادا هێناوە.\n- ئەرستۆكراتەكان برەویان بە هونەری شێوەكاری دا و سەرمایەگوزارییان لە تابلۆ و بەرهەمی ئەدەبیدا دەكرد.\n- لە سەردەمی دەسەڵاتی ئەواندا، شێوەكاری گەیشتە ترۆپك، تابلۆكان بە نرخی خەیاڵی دەفرۆشران، ئەتەكێتی هەموو ئەرستۆكراتییەك بوو تابلۆی گرانبەها لە ماڵەكەیدا نماییش بكات. كتێبخانەی گەورە و كتێبی نایاب و دەگمەنی هەبێت.\n- هەر ئەوان برەویان بە سینەما دا و فیلمی نایاب و مەزن لە سەردەمی ئەوان دەركەوتن.\nپارەداری كورد بەگشتی\n- پارەداری كورد میراتگری ئەرستۆكراتی ئەورووپایە، تەنیا لە كەڵەكەكردنی پارەدا لەو دەچێت و هیچ ئەتەكێتك و ڕەوشتێكی ئەرستۆكراتیی نییە.\n- پارەداری كورد هەرگیز بەشداریی داهێنانی نەكردووە.\n- پارەداری كورد هیچ خزمەتێكی نیشتمانیی بە ئەركی خۆی نازانێ.\n- پارەداری كورد دوژمنی سەرسەختی كتێب و هونەر و شێوەكارییە.\n- پارەداری كورد هیچ خۆشەویستییەكی بۆ زمانەكەی نییە و هەرگیز وەك سەروەتێكی نیشتمانی سەیری زمانەكەی ناكات و ئەوەندەی بۆی بكرێت، لەژێر پەردەی قازانج و بازرگانیدا فەرامۆشی دەكات. بە یاسا ناچاری بكەی بە كوردی لەسەر كاڵاكانی بنووسێ، ئەو سزاكەی دەدات و بە سانسكریتی دەنووسێ، بەڵام بە زمانی دایكی نانووسێ.\n- دوژمنی سەرەكیی مێژوو و ئاسەواری كورد پارەداركانن، نەك پاشماوە بەنرخەكان، چاوی نەتەوەكەیان و شاخ و ئاوەكەشی بەناوی بازرگانییەوە دەفرۆشن.\nخولیا هونەرییەكانی پارەداری كورد، كە نوێنەری ئەرستۆكراتی ئەورووپاییە:\n- لەجیاتی گرنگیدان بە كاری هونەری خۆماڵی و بەتایبەتی شێوەكاری و تابلۆ، خولیایەكی هیچ و گەمژانەی هەیە، ئەویش كڕینی تابلۆی ژمارە (جوانە!) بۆ سەیارەكانیان. كڕینی ژمارەی تەلەفۆنی (بە قسەی خۆیان) تایبەت و شیكە.\n- دروستكردنی ڤێلا و خانووی سەرسوڕهێنەر و تێچووی زۆرە لەناو ئەو شوێنانەی، ناوی (مەزرەعە)یان لێ ناوە و ساڵی چەند ڕۆژێك دەچنە ناوی.\nجیاوازیی هەرە سەرەكی لەنێوان پارەداری كورد و ئەرستۆكراتی ئەورووپاییدا\n- ئەرستۆكراتی ئەورووپایی هەوڵی فەرهاد دەدات تا بیسەلمێنێ، هێشتا ڕوحیەتی ئینسانیی بەهێزە، ساڵانە دەیان پڕۆژەی خزمەتگوزاری و خێرخوازی دەكاتەوە.\n- پارەداری كورد بە كڕینی ژمارەی تەلەفۆن و تابلۆی سەیارەی گرانبەها و دروستكردنی ڤێلای ناپێویست و دەیان كاری بێمانا و بێ بەرهەمی دیكە، دەیانەوێ بە هاونیشتمانییەكانی خۆیان بڵێن، ئێوە هیچ نین و شایانی كونەگورگێك و ژیانێكی ئاساییش نین، من وەك كەڵەگا هەموو سامانی وڵاتم بۆ خۆم قۆرخ كردووە.


February 20th, 2019 NRT\nنرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا بەرزترین ئاستی لە ئەمساڵدا تۆمارکرد و نرخی بەرمیلێک نەوتی برێنت لە بازاڕەکانی جیهاندا بە ٦٦ دۆلار و ٢٥ سەنتە، هاوکات نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی ئەمریکاش بە ٥٦ دۆلار و ٤٤ سەنتە.\nخەڵك- بەشی هەواڵ ئاكام عەبدوڵڵا، خاوەنی نوسینگەی سروشتی چنیان لە سلێمانی بە (خەڵك)ی راگەیاند، بەیانی ئەمڕۆ سێ شەممە، نرخی دراوەكان بەم شێوەی لای خوارەوەن: 100 دۆلار\nخەڵك- بەشی هەواڵ نرخی نەوت بەرزترین ئاست لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ڕابردووەوە تۆمار دەكات، هۆكاریی ئەمەش بۆ كەمبوونەوەی ئاستی بەرهەمی ئۆپیك و سزاكانی ئەمریكا بەس\nخەڵک سپۆرت ئیدارەی یانەی ڕیاڵ مەدریدی ئیسپانی ئامادەکاری بۆ فرۆشتنی دوو ئەستێرەی گەورە دەکات و بۆ ئەو مەبەستەش سێ یانەی دەوڵەمەند و گەورە هاتونەتە سەرخەت. تۆڕی “سپ\nخەڵك- بەشی هەواڵ ئاكام عەبدوڵڵا، خاوەنی نوسینگەی سروشتی چنیان لە سلێمانی بە (خەڵك)ی راگەیاند، بەیانی ئەمڕۆ دوو شەممە، نرخی دراوەكان بەم شێوەی لای خوارەوەن: 100 دۆلار 1\nخەڵك- بەشی هەواڵ وەزارەتی گواستنەوەی حكومەتی عیراق بڕیاریدا بە هەرزان كردنی نرخی بلیتی گەشتكردن بە فڕۆكە بۆ نەخۆشانی شێرپەنجە و بەڕێوەبەری گشتی كۆمپانیای هێڵی\nخەڵك – بەشی هەواڵ مامۆستایەكی زانكۆ ڕایدەگەیەنێت، ئەگەر یاسای گومرگی عیراق بكەوێتە كار نرخی هەندێك كاڵا بەرزدەبێتەوە، دەشڵێت: “ئەگەر هەرێم پابەندبێت پێوەی ئەوە ك\nریال مەدرید نرخی یاریزانێکی دیارییکرد\n180 رێستۆرانت لە تاران بەهۆی گرانبوونی نرخی گۆشت داخراون\n700 رێستۆرانت ناویان لە یەکێتی رێستۆرانتەکانی تاران تۆمار کراوە


سەرۆكی فڕاكسیۆنی بەرەی توركمانی لە پەرلەمانی كوردستان رایگەیاند، ئێمە وەكو پێكهاتەكانی كوردستان دەمانەوێت بەشدار بین لە كابینەی داهاتوو، بۆ ئەم مەبەستە مەسروور بارزانی ڕاسپێردراو بۆ پێكهێنانی كابینەی نۆیەمی حكوومەتی هەرێم سەردانی پێكهاتەكان دەكات و گوێ لە داخوازی و داواكاری پێكهاتەكان دەگرێت كە چۆن و بە شێوەیەك بەشداری لە حكوومەت دەكەن.\nئایدن مەعروف، سەرۆكی فڕاكسیۆنی بەرەی توركمانی لە پەرلەمانی كوردستان بۆ "هەولێر" دەڵێ:" ئێمە لەگەڵ ئەوەداین كە هەر چی زووە حكوومەت پێك بێت، بە بەشداری ئەو لایەنانەی كە ڕێككەوتن كراوە لە نێوانیان، سەردانی مەسروور بارزانی راسپێردراو بۆ پێكهێنانی كابینەی نۆیەم بۆ لایەنەكان شتێكی باشە و ئەنجامی باشی دەبێت و وا دەكات لە ماوە یاساكەی كە 30 رۆژە كابینەكەی پێشكەش بە پەرلەمان بكات.\nسەرۆكی فڕاكسیۆنی بەرەی توركمانی لە پەرلەمانی كوردستان دەشڵێ:" پێكهاتەكان بڕیاریان داوە بەشدار بن لە كابینەی داهاتووی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، دوای سەردانی مەسروور بارزانی بۆ سلێمانی كە دوێنێ لەگەڵ ئەو لایەنانەی بەشدار دەبن لە حكوومەت كۆبووەوە، چاوەڕوان دەكرێت لە نزیكترین كاتدا سەردانی پێكهاتەكان بكات و گوێ لە داخوازی و داواكاری پێكهاتەكان بگرێت كە چۆن و بە شێوەیەك بەشداری لە حكوومەتدا دەكەن".


باله‌ی پێشمه‌رگه مه‌شقه‌كانی ده‌ست پێكرده‌وه و ئاماده‌كاری بۆ دووه‌م قۆناغی ده‌كات\nتیپی تۆپی باله‌ی یانه‌ی وه‌رزشی پێشمه‌رگه مه‌شق و ئاماده‌كارییه‌كانی ده‌ست پێكرده‌وه ، ئه‌وه‌ش به‌مه‌به‌ستی ئاماده‌كاری بۆ به‌شداری له یاریه‌كانی دووه‌م قۆناغی خولی نایابی باله‌ی یانه‌كانی عێراق كه بڕیاره یاریه‌كانی له به‌رواری 4 / 1 / 2019 و له شاری هه‌ولێر به‌ڕێوه بچن .\nله‌وباره‌یه‌وه دكتۆر سه‌لاَح كانه‌بی ڕاهێنه‌ری تیپی باله‌ی یانه‌ی وه‌رزشی پێشمه‌رگه له لێدوانێكی تایبه‌ت به پێشمه‌رگه سپۆرت ووتی ، له قۆناغی یه‌كه‌م پله‌ی دووه‌م مان به‌ده‌ست هێنا و چه‌ند هه‌ڵه‌یه‌كمان هه‌بوو كه توشی شكستی كردین له دوو یاریدا ، به‌لاَم له‌م قۆناغه ئه‌و هه‌لاَنه چاك ده‌كه‌ینه‌وه و بۆ یه‌كه‌م بوون یاری ده‌كه‌ین تا بگه‌ینه یاریه‌كانی قۆناغی داهاتووی خوله‌كه كه به قۆناغی ئاگرین ناوده‌برێت و پالاَوته‌ی یانه‌كان بۆ ململانێی نازناوه‌كه‌ی ده‌گه‌ن پێی .\nكانه‌بی ووتیشی ، به‌رده‌وام ده‌بین له مه‌شق و ئاماده‌كاریمان و تا واده‌ی ده‌ست پێك له مه‌شقه‌كان ناوه‌ستین .


23/06/2013 21:05:00 (15)\n76197 ژمارەی بینین\nگفتوگۆکانی ئەم ئەلقەیەی بەرنامەی لەگەل رەنج، بابەتی گوتاری ئاینی و رۆڵی زانا و کەسایەتییە ئاینییەکان و بەتایبەت مامۆستایانی ئاینی و وتاربێژانی مزگەوتەکانە لە پرسە کۆمەلایەتی و سیاسییی بابەتە گشتییەکاندا.\nلە دوو بەشی جیادا بۆچوونی ئەو کەسایەتییانە و بەکارھێنانی سەکۆی مزگەوتەکان خرانە ژێر پرسیارەکانی رەنج و ئامادەبووان لە روانگەی جیا جیاوە وەڵامیان دایەوە. ھەر لە میانەی گفتوگۆکانی لەگەل رەنج، گەنجانی ئامادەبوو، پرسیاریان ئاراستەی ئامادەبووان کرد و بابەتەکانیان گەرمتر کرد.\nجگە لە ئامادەبوونی جەماوەری گەنجانی نێو بەرنامەکە، سێ کەسی سەرەکی پەیوەنددار میوانی بەرنامەکە بوون، کە بریتی بوون لە:\nمەریوان نەقشبەندی، وتەبیژ و نوێنەری وەزارەتی ئەوقاف/حکوومەتی ھەرێمی کوردساتان.\nحاجی کاروان، شارەزا لە ئاین و گوتار خوین\nمەلا مەزھەر خوراسانی، وتاربیژی پیشوو، مامۆستای ئاینی\nلەگەل رەنج بەردەوامیی رەنجە بە گفتوگۆی گەرم و کراوە" بۆ بابەتە ھەستیارەکان و پرس و بابەتەکانی رۆژ. لەگەل رەنج شۆیەکی تۆماریی گفتوگۆئامێزە، بە ئامادەبوونی خەڵکانی جیاواز کەسانی پەیوەنددار و بەرپرس بانگێشت دەکات.\nلەگەڵ رەنج لەبارەی پرسەکانی رۆژ دەدوێ و ھەموو بابەتەگەرمەکان لە روداوی سیاسی و کۆمەڵایەتی و دیاردەکان باس دەکات\tو ھەفتانە و رۆژانی یەک شەممان رەنج سەنگاوی لەماوەی ٤٨ خولەک لە تەڤزیۆن پیشکەشی دەکات و تەواوکەری بەرنامەکەش لە رادیۆ و لەم پەیجەدا دەبینیت.\nلەم ڤیدیۆیەدا ھەردوو بەشی یەکەم و دووەمی بەرنامەی لەگەل رەنج لەبارەی گوتاری بانگخوازان ببینە.\n1 2 sarok | 23/6/2013\n0 5 بيلان غالب | 24/6/2013\nوةكو رةئى خؤم من بةبيوستى نازانم تةنها بةناو كةبيى ئةلين ماموستاى ئاينى مةلا مةزهةرى ناوه لةكةل كةسيكى تيكةيشتوى ئةم كوردستانه دابنرى جونكه بةراستى ئةوةى كةوا ماموستا كاروان لةدينى ئيسلامى بيرؤز ئةزانى و ئةو بيرو بوجونةى كةماموستا كاروان هةيةتى لةلاى نةك مةزهةر تةنها هةزارةهاى وةك مةزهةر نييةتى و ناكةن بيى..بويه ماموستا كاروان حةقى بةرنامةيةكه كه تايبةت بى تةنها ئةو.لةكةل ريزوخؤشةويستم بو مامه رةنج\n0 0 brwa | 24/6/2013\nhar pzhet mla gyannnnnnnn basaqae to bem basaqae damet bemmmmmmmmmm\n2 5 دیدار | 25/6/2013\nئه‌م ڤیدیۆیه زۆر قورسه رێبه‌ر كویك نایكاته‌وه . داواكارم شێوازی دانانی ڤیدیۆیه‌كانتان بگۆرن .\n1 3 Dawran dllan | 25/6/2013\nواباشتر نی یه ئه‌پلۆدی یوتیوب بكه‌ن؟ چوونكه كوالێتی ئه‌م ڤیدیۆیه زۆر به‌رزه به كه‌ڵكی ئه‌نته‌رنێته كیسه‌له‌كانی كوردستانی خۆمان نایه‌ت.


الرئيسية عن الجامعة نشاطات اهم الاخبار زانكۆیا دهۆك دبیتە قارەمانا فۆتسالا زانكۆیێن پارێزگەها دهۆكێ\nزانكۆیا دهۆك دبیتە قارەمانا فۆتسالا زانكۆیێن پارێزگەها دهۆكێ\nديسمبر 22, 2021, 11:03 ص\nل رۆژا 7/12/2021 ل هۆلا گرتی یا كۆلیژا پەروەردا جەستەیی و زانستێن وەرزشی ل زانكۆیا دهۆك، تیما زانكۆیا دهۆك ب ناسناڤێ قارەمانیا فۆتسالا زانكۆیێن پارێزگەها دهۆكێ هاتە خەلاتكرن، پشتی د یاریكرنا دووماهیێ دا ل سەر تیما زانكۆیا زاخۆ سەركەفتی.\nسەرۆكێ زانكۆیا دهۆك، د. داود سلێمان ئەتروشی، و سەرۆكێ زانكۆیا زاخۆ و نینەرێن زانكۆیێن پارێزگەها دهۆكێ و راگرێن كۆلیژان و مامۆستا و قوتابیێن هەردوو زانكۆیێن دهۆك و زاخۆ ل یاریا دووماهیێ ئامادەببوون.\nد. فەلاح سەعدون رێڤەبەرێ وەرزشا زانكۆیا دهۆك گۆت ئەڤ قارەمانیە ب پشكداریا شەش زانكویێن پارێزگەها دهۆكێ هاتە رێكخستن، ئەوژی زانكویێن دهۆك، جیهان، زاخۆ، زانكۆیا ئەمریكی ل كوردستانێ، پۆلیتەكنیكا دهۆك و نەورۆز، كو نێزیكی دوو حەفتیانە مژیلی دڤی قارەمانیێ نە، دگەل قارەمانیا شەترەنچ وتەپا سەر مێزێ.\nرێڤەبەرێ وەرزشا زانكۆیا دهۆك هەروەسا گۆت مەرەم ب ڤەكرنا ڤان جۆرە قارەمانیان، جارەكا دی وەرزشێ دناڤا زانكۆیان دا ساخكەینەڤە، و دێ ئەڤ قارەمانیە دبەردەوام بن، و سالا بهێت دێ یاریێن ڤۆلیبۆل و باسكت بۆلێ ژی هەبن، و دبیت ڤان جۆرە قارەمانیان ل سەر ئاستێ پارێزگەهان ژی ڤەكەن.\nقارەمانیا زانكۆیێن پارێزگەها دهوك ب سەرپەرشتیا رێڤەبەریا وەرزشا زانكۆیا دهۆك و ب هەڤكاری دگەل ئەكادیمیا زانكۆ و كۆمپانیا مراس یا سپۆنسەر ب پشكداریا شەش زانكۆیان د هەرسێ قارەمانیێن فۆتسال و شەترەنچ و تەپا سەرمێزێ هاتنە رێكخستن.


کاربەدەستێکی کوردی سوریا: ڕووسیا بانگهێشتی کۆنگرەیەکی تایبەت بە سوریای کردووین\nکاربەدەستێکی کوردی سوریا دەڵێت ڕووسیا بەڕێوەبەرایەتی کوردی لە باکوری سوریای بانگهێشتی کۆنگرەیەک کردووە کە بڕیارە لە مانگی یازدەدا سازیبکات بۆ پـێکهاتەکانی خەڵکی سوریا.\nبەدران چیا کورد کە ڕاوژکارێکی بەڕێوەبەرایەتی کوردیـیە ئەمەی بۆ ئاژانسی دەنگ‌وباسی ڕۆیتەرز ئاشکراکرد و گوتی مانگی ڕابردوو لە میانەی کۆبوونەوەکانیاندا لەگەڵ کاربەدەسـتانی ڕووسیا لە باکوری سوریا بانگهێشتی کۆنگرەکە کراون و ئەمانیش لای خۆیانەوە بیرۆکەکەیان پـێباشە، بەو هیوایەی ڕێکەوتنێکی سیاسی لێبکەوێتەوە. گوتیشی تاووتوێی مەسەلەکە دەکەن و هەتا هەڵوێستیان ئەرێنیە.\nپـێشتر کاربەدەستێکی ڕووسی گوتی لەو کۆنگرەیە سەنگی دەخرێتە سەر هەوڵەکان بۆ گەیشتن بە چارەسەری مامناوەندی بە ئامانجی گەیشتن بە ڕێکەوتنێکی سیاسی بۆ ئەو شەڕەی وا بۆ زیاتر لە شەش ساڵە لە سوریا بەردەوامە.\nچاوەڕوان‌دەکرێت کۆنگرەکە لە ناوەڕاستی مانگی یازدە سازبکرێت و ڕووسیا میوانداری هەموو پـێکهاتەکانی سوریا بکات تاوەکو پـێکەوە وتووێژ بکەن و کار بۆ داڕشتنی دەستورێکی نوێ بۆ سوریا بکەن. هێشتا ڕوون نیـیە ئایا گروپە چەکدارەکانیش بانگهێشتی کۆنگرەکە دەکرێن یان نا.\nجێی ئاماژەیە بە درێژایی چەند ساڵی ڕابردوو هەرچ وتووێژێکی ئاشتی بۆ قەیرانی سوریا سازکرابێت، بەشداری بە لایەنی کوردی نەکراوە، ئەمەش لەسەر داوای تورکیا کە بە باڵێکی پارتی کرێکارانی کوردستانیان ناودێردەکات.


دووشەممە, 22. 2. 2016\tدوكتور میرۆ عه‌لیار\nڕۆژی حەوتی رەشەمە ده‌یه‌مین ده‌وره‌ی هه‌ڵبژاردنی "مجلس شوڕای اسلامی"و پێنجه‌مین ده‌وره‌ی هه‌ڵبژاردنی "مجلس خبرگان رهبری" هاوکات به‌ڕێوه‌ده‌چن.\nئه‌و ماوه‌یه زۆر بابه‌ت‌و لێکدانه‌وه‌ی گرینگ‌و پێویست سه‌باره‌ت به هه‌ڵبژاردن له کۆماری ئیسلامیدا که له‌گه‌ڵ سه‌ره‌تایی ترین پێوه‌ره‌کانی هه‌ڵبژاردنێکی سالم‌و ئازاد‌و دێموکراتیک ناته‌بایه‌و پێویسته بایکۆت بکرێ، بڵاوکراوه‌ته‌وه.\nله‌و نووسراوه‌یه‌دا هه‌وڵ ده‌درێ که بارێکی دیکه‌ی یه‌کلاکه‌ره‌وه له‌پێوه‌ندیی له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنه‌کانی ئێران شی بکرێته‌وه: پێوه‌ندیی نێوان هه‌ڵبژاردن‌و (مافی) به‌شداریی سیاسی.\nبه‌گشتی، ده‌نگدان‌و ده‌نگنه‌دان به‌هۆی ئازاد‌و نهێنیبوونی، بڕیارێکی سه‌ربه‌ستانه‌ی شه‌خسی‌و ویجدانیی هه‌ر تاکێکی کۆمه‌ڵه، به‌ڵام به‌هه‌ر دووباردا، کاریگه‌ریی خۆی هه‌یه.\nبایکۆتی هه‌ڵبژاردن به‌مانای ناڕه‌زایه‌تی‌و ده‌نگهه‌ڵبڕین، وه‌ک به‌شداریکردن، بۆ هاووڵاتی هه‌م مافه‌و هه‌م ئه‌رک‌و به مه‌رجێ ئامانجدار‌و ئاگاهانه بێ، یه‌کێ له تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی هاووڵاتێکی چالاک‌و ده‌روه‌سته.\nبه‌شداریکردن‌و به‌شدارینه‌کردن، هه‌ردووکیان هه‌ڵگری په‌یامن بۆ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی.\nدیارده‌ی به‌شداریکردن له هه‌ڵبژاردن‌و ده‌نگدان، شێوه‌یه‌کی کلاسیک‌و ناسراوه له "به‌شداریی سیاسی" یان به‌شداریکردن له ژیانی سیاسی‌و چاره‌نووسی وڵات دا. واته، به‌شداریکردن له هه‌ڵبژاردن دا ته‌نیا له چوارچێوه‌ی له‌ئارادابوونی ده‌رفه‌تی "به‌شداریی سیاسی" مانا په‌یدا ده‌کا‌و ئامانج ده‌پێکێت.\nئه‌وکاته ده‌توانین باس له ئیمکانی "به‌شداریی سیاسی" بکه‌ین که هاووڵاتیان ته‌نیا وه‌ک مرۆڤ چاولێبکرێن‌و به‌بێ له‌به‌رچاوگرتنی ته‌عه‌لوقاتی نه‌ته‌وه‌یی، مه‌زهه‌بی، سیاسی، جنسی، حیزبی‌و سینفی ...، به‌گوێره‌ی یاسا‌و به‌بێ جیاوازیدانان له که‌شێکی ئازاد دا مافی یه‌کسانیان بۆ دابین کرابێ.\nمافی "به‌شداریی سیاسی" به‌و پێناسه‌و خوێندنه‌وه‌ی له باری زانستییه‌وه بۆکراوه، ته‌نیا له نیزامێکی دێموکراتیک‌و سێکوولار دا ده‌سته‌به‌ر ده‌کرێ.\nئێستا با چاوێک بگێڕین به‌سه‌ر باروودۆخی ئێران‌و بزانین کام له‌و مه‌رج‌و مافانه له ئارادان‌و ده‌سته‌به‌ر کراون؟\nئیمکانی "به‌شداریی سیاسی": به‌پێچه‌وانه‌ی کۆمه‌ڵگایه‌کی دێموکراتیک، له ئێران له‌ژێر حاکمییه‌تی ئیستبدادی‌و نیزامی ناسیونالیستی- مه‌زهه‌بی کۆماری ئیسلامیدا، هاونیشتمانیان وه‌ک مرۆڤی یه‌کسان سه‌یر ناکرێن‌و به‌بیانووی جۆراوجۆره‌وه به کۆمه‌ڵێک ده‌سته‌و گرووپ به مافی جیاوازه‌وه دابه‌ش کراون: ژن‌و پیاو، موسوڵمان‌و غه‌یره موسوڵمان، شیعه‌و غه‌یره شیعه، شیعه‌ی لایه‌نگری "وڵایت فقیه"و شیعه‌ی بێبڕوا به "وڵایت فقیه"، په‌یڕه‌وانی مه‌زاهبی به‌ڕه‌سمیناسراو‌و به‌ڕه‌سمینه‌ناسراو، فارس‌و غه‌یره‌فارس‌و ...\nله‌نیوان هه‌مو ئه‌وانه‌دا جیاوازی داده‌نرێ‌و هه‌ڵاواردن‌و بێبه‌شکردنی ئه‌و کۆمه‌ڵه مرۆڤانه به‌گوێره‌ی "یاسا" نهادینه کراوه. که‌وابوو ناتوانین باس له بوونی مافی "به‌شداریی سیاسی" بۆ هاووڵاتیان بکه‌ین.\nمه‌سه‌له‌که که ده‌گاته کوردستان، به‌هۆی تێڕوانینی ئه‌منییه‌تی ڕێژیم به‌نیسبه‌ت کورده‌وه، پرسی ته‌بعیز‌و به‌رته‌سکبوونه‌وه‌ی ئازادی‌و ماف‌و ده‌رفه‌ت‌و ئیمکان، ئه‌بعادی به‌رین تریش به‌خۆیه‌وه ده‌گرێ‌و ئه‌سڵی به‌شداریی سیاسی هیچ مانایه‌کی نامێنێ.\nئیختیاری هه‌ڵبژاردن‌و هه‌ڵنه‌بژاردن: له کۆماری ئیسلامیدا هاونیشتمانی وه‌ک مرۆڤی ناته‌واو‌و ناباڵغ‌و پێنه‌گه‌یشتوو سه‌یر ده‌کرێ که ناتوانێ بڕیار بۆ چاره‌نووسی خۆی بدا، چ بگا به‌وه‌ی له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی سیاسی خاوه‌ن بڕیار بێ! بۆیه خه‌ڵک پێویستییان به "قیم"و ده‌مراست هه‌یه له‌جێگای ئه‌وان بڕیار بده‌ن.\nخه‌ڵک مافی ئه‌وه‌ی لێ زه‌وتکراوه نوێنه‌ر به‌دڵی خۆی دیاری بکا‌و هه‌ڵیبژێرێ. "شورای نگهبان" له‌ڕێگای "نظارت استصوابی"یه‌وه دیاری ده‌کا کێ مافی کاندیدابوونی هه‌یه‌و کێ له‌و مافه بێبه‌ش ده‌کرێ. له‌ئاکامی ئه‌و وه‌زعه دا کۆمه‌ڵێک کاندیدای جێگای په‌سندی ڕێژیم ده‌مێننه‌وه‌و خه‌ڵک، ده‌بێ له‌به‌ینی کاندیداکانی حکوومه‌ت، نه کاندیداکانی خۆی، "نوێنه‌ر" هه‌ڵبژێرێ، واته خه‌ڵک "مافی" ئه‌وه‌یان هه‌یه ده‌نگ بده‌ن به به‌ربژێره‌کانی ڕێژیم!\nبه‌وجۆره، هاووڵاتی ته‌نانه‌ت مافی هه‌ڵبژاردنی واقعیی لێ زه‌وتکراوه. هه‌ڵبژاردن له تێگه‌یشتن‌و ئامانجی ده‌سه‌ڵاتبه‌ده‌ستانی کۆماری ئیسلامیدا ڕێزگرتن له ده‌نگ‌و ویست‌و ئیراده‌ی خه‌ڵک نیه، به‌ڵکوو نوێکردنه‌وه‌ی 'بیعت"ی ئومه‌ت به ویلایه‌تی فه‌قیهه.\nکاریگه‌ریی ده‌نگی ده‌نگده‌ر له‌سه‌ر پڕۆسه‌ی سیاسی: ئامانج له هه‌ڵبژاردن به‌گشتی ئه‌وه‌یه که تاک ده‌یه‌وێ به‌و ده‌نگه‌ی ده‌یخاته سندووقی دنگدانه‌وه، کارتێكه‌ریی بخاته سه‌ر ڕه‌وتی سیاسی وڵات‌و له‌به‌رژه‌وه‌ندیی خۆیدا، ئاڵووگۆڕ له ده‌سه‌ڵاتی سیاسیدا پێکبێنێ.\nبه‌ڵام له کۆماری ئیسلامیدا ئه‌و ئامانجه ڕێگای وه‌دیهاتنی به‌ربه‌ست کراوه، چون له‌بناخه‌وه ناوه‌نده سه‌ره‌کیه‌کانی ده‌سه‌ڵات له سیستمی "ولایت فقیه" دا هه‌ڵبژاردنیان به‌وشێوه‌یه بۆناکرێ که ده‌نگی هاووڵاتی بتوانێ کاریگه‌ریی له‌سه‌ر ڕه‌وتی سیاسیی وڵات هه‌بێ‌و ئاڵووگۆڕ له ده‌سه‌ڵاتی سیاسیدا پێکبێنێ!\n"التزام"ی به‌زۆر‌و به فێڵ: کاندیدا بۆئه‌وه‌ی مافی هه‌ڵبژێرانی هه‌بێ، به‌گوێره‌ی یاسا ده‌بێ ئیلتزامی به "ولایت فقیه" هه‌بێ یان نیزام‌و فه‌لسه‌فه‌ی کۆماری ئیسلامی قه‌بووڵ بێ. به‌ڵام کوردێکی سوننی مه‌زهه‌ب یان ده‌نگده‌رێکی مه‌سیحی، که‌لیمی، به‌هایی ... چۆن ده‌توانێ ئیلتزامی به "ولایت فقیه" هه‌بێ؟! له مه‌زهه‌بی ئه‌وان دا ئه‌ساسه‌ن ئه‌و دیارده‌یه بوونی نیه‌و ته‌نانه‌ت ڕه‌نگه ئیلتزام به "ولایت فقیه" له‌گه‌ڵ ئوسووڵه مه‌زهه‌بییه‌کانی خۆیان ناته‌با‌و ناکۆک بێ.\nیان ژن که له یاساکانی کۆماری ئیسلامیدا به نێوه‌مرۆڤ ده‌ژمێردێ، به‌هۆی یاساکانی دژه‌ژن له به‌شی هه‌ره‌زۆری مافه ئینسانی‌و مه‌ده‌نیه‌کانی بێبه‌ش کراوه، دڵخوازانه ده‌توانێ چ ئیلتزامێکی به "ولایت فقیه" هه‌بێ‌و چۆن پابه‌ند به یاسایه‌ک بێ که بۆته هۆی بێبه‌شکردن‌و هه‌ڵاواردنی؟!\nئازادی‌و نهێنیبوونی ده‌نگدان: وه‌ک ده‌گوترێ، کاربه‌ده‌ستانی ڕێژیم له‌ڕێگای کۆنترۆڵی کارتی پێناسه‌وه (شناسنامه) هاووڵاتییان دخه‌نه ژێر چاوه‌دێرییه‌وه‌و ئه‌وه‌ی ده‌نگی نه‌دابێ‌و کارتی پێناسه‌که‌ی مۆری لێنه‌درابێ، به‌شیوه‌ی جۆراوجۆر سزا ده‌درێن‌و له کۆمه‌ڵێک ماف‌و ئیمتیاز بێبه‌ش ده‌کرێن! ئه‌و کاره به‌تایبه‌تی بۆ ئه‌وه‌یه که ڕێژیم دوای هه‌ڵبژاردن ئیدیعا بکا خه‌ڵکێکی زۆر به‌شداری هه‌ڵبژاردن بوون‌و حکوومه‌ته‌که خاوه‌نی ڕه‌وایی دێموکراتیکه!\nیه‌که‌م، هه‌ڵبژاردن دوای "برجام"و شکست له به‌رامبه‌ر به ڕۆژاوا دا به‌ڕێوه‌ده‌چێ‌و له‌ئاکامی ئه‌و شکانه دا، ڕێبه‌رانی ڕێژیم تووشی نه‌خۆشیی "پاڕانۆیا" هاتوون‌و به‌توندی له "نفووزی دوژمنانی نیزام" تۆقیون‌و نیگه‌رانی خۆیان له‌و باره‌وه ناشارنه‌وه.\nده‌سه‌ڵاتبه‌ده‌ستانی ڕێژیم که‌وتوونه‌ته قه‌یرانی بڕیاردانه‌وه: له‌لایه‌ک بۆ سه‌روساماندان به ئابووریی شپرزه‌ی وڵات پێویستیی حه‌یاتییان به سه‌رمایه‌و تێکنولوژی ڕۆژاوا هه‌یه، له‌لای دیکه‌وه به‌ڵام له ئاساییبوونه‌وه‌ی پێوه‌ندیی سیاسی‌و دیپلوماسی له‌گه‌ڵ ڕۆژاوا ترسی زۆریان ڕێنیشتووه، چون ده‌زانن که پێوه‌ندی ئابووری‌و تجاری به‌ره به‌ره ڕێگا بۆ حوزووری سیاسی‌و کولتووری لایه‌نی به‌رامبه‌ر خۆش ده‌کا‌و پێشی پێناگیرێ.\nڕێژیم سه‌رمایه‌و تێکنولوژی ڕۆژاوای ده‌وێ، به‌ڵام له ئاساییبوونه‌وه‌ی پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ ئه‌مریکا‌و ئورووپا نیگه‌رانه!\nدووه‌م، دوای پاشه‌کشه له پرسی ناوکیدا، مه‌شرووعییه‌تی نیزام ئه‌وه‌نده‌ی دیکه که‌وتۆته ژێر پرسیاره‌وه. حکوومه‌ت پێویستیی به "به‌ڵگه" هه‌یه که به کۆمه‌ڵگای نێونه‌ته‌وه‌یی به‌تایبه‌تی ئه‌مریکا، نیشان بدا کۆماری ئیسلامی خه‌ڵکی له‌پشته‌و له نێوخۆدا سه‌قامگیره. بۆیه ڕێبه‌رانی ڕێژیم‌و له‌پێشه‌وه خودی خامنه‌ای، داوا له خه‌ڵک ده‌که‌ن "برای حفظ اعتبار نظام" له هه‌ڵبژاردندا به‌شداریی‌و نیزام "بیمه" بکه‌ن!\nسێیه‌م، دوای ئه‌و هه‌ڵبژاردنانه ڕه‌نگه جێنشینی آیت الله علی خامنه‌ای هه‌ڵبژێردرێ، بۆیه ڕێژیم نایهه‌وێ خه‌ڵکانی نه‌خوازراو‌و نامه‌حره‌م ڕێگه‌یان بۆ ناوه‌نده‌کانی ده‌سه‌ڵات بکرێته‌وه‌و له بڕیارداندا به‌شدار بن.\nله‌پێوه‌ندییه‌دا دیاره هه‌ڵبژاردنی مه‌جلیسی خیبره‌گان گرینگیی تایبه‌تی پێده‌درێ، چون دوای مردن یان وه‌لاچوونی خامنه‌ای، جێنشینه‌کانی ئه‌و نفووز‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی ئه‌ویان نابێ‌و نیگه‌رانن که شه‌ڕی ده‌سه‌ڵات په‌ره‌بستێنێ. بۆیه گرینگ نیه کێ ڕێگه‌ی کاندیداتوری پێدراوه‌و کێ سه‌لاحییه‌تی ره‌تکراوه‌ته‌وه، ڕێژیم ترساوه‌و ریسک ناکا‌و ته‌نیا ئه‌وکه‌سانه له سندووقه‌کانی ده‌نگدان سه‌ر ده‌ردێنن که له وه‌فادارییان به نیزام هیچ گومانێک نه‌بێ.\nبۆیه ئاسۆی چاوه‌ڕوانی له هه‌ڵبژاردنی ئه‌وجاره له هی هه‌ڵبژاردنه‌کانی پێشووش به‌رته‌سک تره‌و ڕێژیم ئه‌وپه‌ڕی تواناکانی خۆی به‌کاردێنێ که هیچ ڕێگه‌و ده‌رفه‌تێک بۆ هه‌ڵبژاردنی کاندیدای سه‌ربه‌خۆ‌و "غیرخودی" له ئارادا نه‌مێنێ.\nبه‌شداریکردن له هه‌ڵبژاردنێک که نه مافی به‌شداریی سیاسی تیدا ده‌سته‌به‌ره، نه مافی هه‌ڵبژاردن هه‌یه‌و نه ئیمکانی وه‌دیهێنانی ئامانجی به‌شداریکردنی تێدا به‌دی ده‌کرێ، ڕێگه‌دانه به چه‌وسێنه‌ره‌که‌ت که له ده‌نگه‌که‌ت به‌دژی خۆت که‌ڵک وه‌ربگرێ‌و ده‌نگه‌که‌ت بۆ پته‌وکردنی بناخه‌کانی ده‌سه‌ڵاتی دیکتاتوریی خۆی به‌کاربێنێ.


وتووێژ لەگەڵ جاناتان ئیشپەربێر نووسەری کتێبی “مارکس ژیانێکی سەدەی نۆزدەیی، کاتێک مارکس لە سەرمایەداری قسە دەکات”\n“مارکس: ژیانێکی سەدەی نۆزدەیەمی” وەکوو باس هەڵگیرسێنەرترین کتێبی ئەم دەیەی دوایی کە لە بارەی مارکسەوە نووسراوە، کەوتۆتە سەر زمانەکان. جاناتان ئیشپیر بێر راڤە و خوێندنەوەیەکی نوێی لە روخسارێکی بە تەواوەتی مێژوویی خستۆتە روو.\nکەم تا زۆر نێزیکەی سەدەیەک دەبێت کە خوێندنەوەی ئەندێشەکانی کارل مارکس تەنیا بە دەست هاوێشتن بە “ئیسمەکان، نووسینە بەجێ ماوەکان لە ئەنگلەس یان ئامانجە رەهاخوازانە و رادیکاڵانەکانی لینین و ئیستالین دەنوێندرێتەوە و دەنگدانەوەی دەبێت. مارکس لە ژێر ئەم توێژە قووڵ و چەسبناکانە دا شاردراوەتەوە و ئەمە هەر هەمان شتە کە جاناتان ئیشپیر بێر، مامۆستای مێژووی زانکۆی میسووری و پسپۆڕی مێژووی ئەورووپا لە سەردەمێکی زۆرەوە لەگەڵی دا دەستەویەخە بووە. ئەو لە ویبلاگە بەناو بانگەکەی دا بە شێوەیەکی بەردەوام لەم بارەیەوە دەینووسی و هەوڵی دەدا مارکس لە ژێر و پشت ئەو هەموو تەپ و تۆزەی دەیان ساڵە بێنێتە دەرەوە و یەکێک لە دواهەمین بابەتەکانی پێداهەڵشاخانێکی بەناوبانگ لەگەڵ دوو نووسەری ناودار ((ئەندرۆ سالیڤان)) و ((نائۆمی کلاین)) بوو لە بارەی هەڵگۆستە و خوێندنەوەگەلێکی هەڵە لە مێژوو و سیاماگەلێکی وەکوو مارکس.\nهەموو ئەمانە لە ساڵی ٢٠١٣ نووسین و بڵاوکردنەوەی کتێبی ((مارکس: ژیانێکی سەدەی نۆزدەیەمی)) لێکەوتەوە؛ کتێبێک کە لە ناوەندە زانکۆیی و نێوان مامۆستایان و خوێندکارانی فەلسەفە و مێژوو شەپۆلێکی تازەی لە وتووێژەکات رێک خست و تەنانەت لە ژێر سێبەری کتێبی ((سەرمایە))ی پیکتیش دا ون نەبوو. جاناتان ئیشپیر بێر ئەم پەیکەرە کۆن و دێرینەی لە روانگەیەکی دیکەوە خوێندۆتەوە و کردوویە بە گیر و گرفت، ئەو لەم کتێبە دا پیشانی دەدات کە هاوبەشییەکانی مارکس لەگەڵ رووبێسپییەر زۆر زۆرترە تاکوو کۆمۆنیستەکانی سەدەی بیستەم، ئەو گەیشتۆتە هەڵگۆستە و خوێندنەوەیەکی نوێ لە بەراوردی ئەوەی وا رۆبێسپییەر و مارکس لە دوای خۆیان هێشتوویانەتەوە، و لە درێژە دا بە دەیتا و زانیاریگەلێک کە لە سەنەدە تازە دۆزراوەکان کەوتۆتە بەردەستیان، پیشانی دەدات کە مارکس و ئەنگلەس لە ئەورووپای پڕهەڵپەی ١٨٤٨ و ١٨٤٩ بیر لە چی دەکەنەوە و لە درووست کردنی دا چ رۆڵێکیان هەبووە؟\nنووسەر لە بەشێک لە پێشەکییەکەی خۆی دا بۆ ئەم کتێبە وای باس کردووە: ((لە درێژەی چەندین دەیە دا مشت و مڕێک لە سەر مارکس دا لە ئارا دا بووە کە هیچ کات بەم ئەندازەیە تاڵ و ئاڵۆز نەبووە. کاریگەری ئەو لە سەر زەمانەی خۆی لە هیچ کەسێک شاراوە نییە. تاقمێک ئەو بە ئەهریمەن، دوژمنی شارستانییەت و سوڵتانی ئاشووب دەزانن و هەندێکی دیکە ئەو بە رێبەرێکی دووربین دەزانن کە مرۆڤایەتی بەرەو داهاتوویەکی درەوشاوەتر رێنمونی کرد. لە رووسیا و لە ساڵی ١٩٣٦ فەلسەفەکەی بنەمای ئامۆژگاری و فێرکارییەکانی دەوڵەتە. دەوڵەتە فاشیستییەکان خوازیاری لەناو بردنی ئەندێشەکانین. لە ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی شووراکان لە چین دا وێنەی مارکس لە سەر پارەکان نیگار کراوە و لە ئاڵمانی نازی دا کتێبەکانی دەسووتێنرێن. ئەگەر لە گۆشەنیگایەکی پۆزەتیڤەوە چاوی لێ بکەین، مارکس پێغەمبەرێکی دووربینی ئاڵووگۆڕە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان و لایەنگری ئاڵووگۆڕە بنەڕەتییە رزگاری خوازەکانی دەوڵەت و کۆمەڵگایە. لە گۆشەنیگای نیگەتیڤ و نەرێنییەوە، ئەو لە بەرپرسترین سیماکانی رووخێنەر و ئەهریمەنیانەی جیهانی مۆدێرنە. لە بەشێکی دیکەی پێشەکی ئەم کتێبە دا هاتووە: لە ساڵی ١٩٨٩ لە سەدوپەنجایەمین ساڵوەگەڕی بڵاوبوونەوەی “مانیفیست” بەردەوام ئاماژە بە مارکس و پێش بینییەکانی ئەو لەبارەی بەرخۆری خوازی(کۆمەڵگەی بەرخۆر)ی داهاتوو دەکرا. ئەریک هابزباوم، مێژوونووسی ناودار، لە سەر ئەم باوەڕە بوو کە لە ساڵی ١٨٤٨ مارکس و ئەنگلس تەنانەت سەردەمی سەرمایەداریی جیهانگیریان پێشبینی کردبوو.\nهەڵبەت لە هابزباوم کە خۆی مارکسیستە چاوەڕوانییەک لەمە زۆرتر ناڕوات کە نرخ و بایەخی قسەکانی مارکس بە بیر بخاتەوە. بەڵام تایمزی لەندەن چی؟ لە ئەوپەڕی قەیرانی ئابووری ساڵی ٢٠٠٨ دا سەردێڕی گەورەی ئەم رۆژنامەیە کە کەمتر کەسێک دەتوانێت تۆمەتی هاودڵی لە گەڵ کۆمۆنیستەکان بخاتە پاڵی، ئەمە بوو:”ئەو (مارکس) دەگەڕێتەوە!” و لە نیکۆلای سارکۆزی سەرۆک کۆماری باڵی راستی فەرانسە وێنەیەک بڵاو بۆوە کە چاوی بریوەتە کتێبی سەرمایە. وا دێتە پێش چاو کە هەل و مەرجی مارکس لە جیهانی هاوچەرخ دا هێشتا ئامادەیە.\nئیجازە دەخوازم وتووێژەکە بە پرسیارێکی گشتی دەست پێ بکەم، هەر بە هەمان شێوە کە ئێوە لە ژێر سەردێڕی ئەم کتێبە نووسیوتانە کتێب”ژیانێکی سەدەی نۆزدەیەمییە”: ئێوە بە هەڵسەنگاندن و لێکدانەوەی مارکس لە بەستێنێکی مێژوویی دا لە هەمان سەرەتا دا بۆمان روون دەکەنەوە کە مارکس بیرمەندی هاوچەرخی ئێمە نییە. سەدەیەک ئەوتان بردە پاشەوە و بارودۆخی ئەوتان لێک داوەتەوە، دەی ئەگەر بەم حاڵەوە مارکس سیمایەکی بەرچاو لە رابردوو دایە تا ئەوەی کە “پەیامهێنەری سەدەی ئێستا” پرسیار ئەمەیە کە بۆچی دەبێت زەحمەت و ماندووبوونی نووسینی بیۆگرافییەکی نوێ لە بارەی ئەوەوە لە لایەن کەسێکەوە بدریت؟\nیۆرگێن ئۆستەر هامێل لە کتێبی ناوداری ((گۆڕانی جیهان)) بەڵگە دێنێتەوە کە سەدەی نۆزدەهەم لە هەندێ حاڵەت دا زۆر زۆرتر لەوەی کە وا چاوەڕوان دەکرێت لە ئێمە نێزیکە و هەڵبەت لە زۆر حاڵەتیش دا لە ئێمەوە دوورە و مەودایەکی مێژوویی سەرەنج راکێشی هەیە. مارکسیش لە تێڕوانینی مندا وایە، دەتوانرێت لە گۆشەنیگاگەلی زۆرەوە بخوێنرێتەوە و لێک بدرێتەوە- سەرەڕای لێک دانەوەگەلێکی نوێ کە بۆ ماناکردنی ئەو لە سەدەی ئێستا دا دەیخەینە روو، رووبەرووبوون لەگەڵ مارکس لە سەردەمی مێژووی خۆی کێشە و گرفتی جۆراوجۆر بۆ ئێمە درووست دەکات و پیشانی دەدات کە راڤە و خوێندنەوەکانی جیهانی ئێستە بۆ چارەسەری کێشەکانی دونیای ئەمڕۆ زۆریش راست و درووست نین. بۆ نموونە ئەو لە یادداشتەکانی دا لە وشە و دەستەواژەگەلێکی وەکوو سەرمایەداری و زاراوەگەلی هاوچەشن کەڵک وەردەگرێت کە باری مانایی و چەمکییانەی کە مەبەستی مارکس بووە لەگەڵ مانا و واتای سەرمایەداری لە جیهانی ئەمڕۆ دا جیاوازی هەیە. کاتێک کە مارکس لە چوارچێوەی ئەو سەردەمە دا لێک بدەینەوە بە روونی دەبینین کە کاتێک ئەو باسی سەرمایەداری دەکات لەگەڵ هەڵگۆستە و خوێندنەوەی ئەمڕۆییانەی ئێمە مەودایەکی زۆری هەیە. بۆرژوازییەک کە مارکس باسی دەکات هەر هەمان توێژی سەرمایەداری ئەمڕۆ نییە. بە داخەوە ئەو وەرگێڕانانەی کە ئەمڕۆکە لەگەڵیان رووبەڕووین ئەم مەودایە ناپارێزن و هەر ئەم پرسەش دەبێتە هۆی درووست بوونی ئاڵۆزی و چەواشەفامی لە بەرهەمەکانی دا. بەڕای من کێشەی دونیای ئەمڕۆ لەگەڵ مارکس بۆ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە، رەخنەگرەکانی مارکس بە تیۆری دانەرێکی تیرۆریسمی توتالیترانەی سەدەی بیست ناو دەبەن و ئەو بە تیۆری داڕێژی قڕان و کوشتنە کۆییەکانی ئیستالین دەزانن و لایەنگرانی ئەو بە پەیامهێنەری دیموکراسی دەزانن، رەنگە ئەگەر مارکس لە سەدەی هەژدەهەم ژیا بایە کێشەکانی ئێمە لەگەڵی دا ئەوەندە قووڵ نەبوون.\nبەشێک لەم دووفاقێتییە کە لە خوێندنەوەی مارکس دا هەیە، لەبارەی هەل و مەرجی سەدەی نۆزدەهەمیش دا بەدی دەکرێت. کاتێک کە مارکس لە دۆزینەوەی ئیشێکی زانکۆیی و کورسی مامۆستایی ناهومێد بوو(بە هۆی بارودۆخێک کە لە سەردەمی ویلهلێمی چوارەم هاتە ئاراوە و سیاسەتی دژە هیگلییەکانی دەوڵەتی پرۆس) ئەویش وەکوو زۆرێک لە هاوبیران و هیگلییە گەنجەکان رێگەچارەیەکی هاوچەشنی هەڵبژارد، چاوپۆشین لە ئیشی زانکۆیی لە خزمەت حکومەتی پرۆس و رووکردنە دنیای نووسین و رۆژنامەنووسی لە دژی حکوومەت. هاوکاری ئەو لەگەڵ رۆژنامە بووە هۆی ئەوەی کە رێگای بە رووی دونیا دا بکرێتەوە. راشکاوانە لەوەی کە رۆژنامەنووسێکی مشت و مڕخوازە، سەرنووسەری رۆژنامەیەکی نەبەردخوازە چێژی دەبرد. لە ماوەی دوو دەیە هەوڵ و تێکۆشان بۆ ژیان هاوڕێ لەگەڵ بەرەوپێش بردنی بەرنامە سیاسییەکانی لە سەر تەوەری روژنامەنووسی شکڵی گرت. ئەو لە یەکێک لە یەکەمین وتارەکانی دا پەرژایە سەر ئازادی میدیاکان و بڵاڤۆکەکان.. مارکس لەو وتارە دا بەشێوەیەکی توند هێرش دەکاتە سەر دوژمنانی و باسەکانیانی لەگەڵ سیستەمی ریزتەوەری کۆن هەڵپێکا، ئەویش لە کۆمەڵگایەک دا کە حکوومەتی تووتالیتەری پرۆس و رۆشنبیرەکانی پشتیوانیان لەو حکوومەتە دەکرد. من لە ٤ لایەنەوە ئەو ئەزموونە سیاسیانەی کە مارکس لە ژیانی دا بەدەستی هێنا لێکم داوەتەوە، یەکەمینیان پێوەندی ئەو و کاریگەری وەرگرتنی لە هەل و مەرجی زاڵ لە سەر حکوومەتی پرۆس بوو. ئەو لە دایک بووی شوێنێک بوو کە دواتر لکێنرایە حکوومەتی پرۆسەوە و خەڵکەکانی بە قووڵی لەگەڵ حکوومەت دژایەتییان دەکرد. خودی مارکسیش نیگایەکی دووفاقانەی بۆ ئەم حکوومەتە بوو. وەکوو رۆشنبیرێکی هیگیلی لە سەرەتای کار دا هیوای بە چاکسازی هەبوو، ئەو بە زووی و لە دواجار دا بوو بە یەکێک لە دوژمنان و رەخنەگرانی حکوومەتی پرۆس. ئەم دابڕانە لە بیرۆکە و ئایدیا لیبراڵییەکانی حکوومەتی پرۆس دەورێکی گاریگەر و سازێنەری لە شکڵ دان بە کەسایەتی و جیهانی زەینیی مارکس هەبوو. لەدواجار دا رووبەڕووبوونی مارکس لەگەڵ ئایدیا و بیرۆکە کلاسیکەکانی ئادام ئیسمیت کە لە قەوارەی رەقەم و رێژە دا دەخرایە روو و قوتابیانێکی وەکوو دەیڤیدریکارد و جەیمز ئیستوارت میل پەرەیان پی دەدا، رەخنەگرێکی سەرسەختای لێ درووست کرد. ئەو بە دژایەتی لەگەڵ بازاڕ و لیبراڵیسم بەرە بەرە بوو بە هەمان سیمایەک کە ئێمە ئەمڕۆ دەیناسین: کۆمۆنیستێکی راستەقینە. پاش ئەوەش رووبەڕووبوونی مارکس لەگەڵ شۆڕشی فەرانسە وەکوو یەکێک لە گرینگترین رووداوەکانی نیوەی سەدەی نۆزدەیەم ئەزموونە سیاسییەکانیان بردە لووتکە. ئەوەی وا مارکسی درووست کرد مێژووی ئەورووپا بوو.\nئێوە لەم کتێبەش دا ژیانی تایبەتی و تاکەکەسی مارکسیشتان بە وردی لێک داوەتەوە و پێوەندی ئەو لەگەڵ هاوسەرەکەی و لە زۆر جێگە دا تەنانەت لە ئەندێشەکان و دوژمنایەتی و پەرچەکردارەکانی لەهەمبەر دۆستان و هاوبیرانی پڕرەنگ کردووە. وا دێتە بەر چاو یەکەمین جارێکە کە مارکس لەم لایەنەوە لێک دەدرێتەوە و دەخوێنرێتەوە. هۆکاری ئەم تێڕوانینە باس دەکەن بۆمان؟\nبەڵی، لەگەڵتام من بە مەبەستێکی پێش وەخت و تایبەت مارکسم لەم چوارچێوەیە دا لێک داوەتەوە. بنەماڵەی مارکس سیمایەکی سیاسییە کە دۆستی، دوژمنی، بنەماڵە و پێوەندی لە گەڵ منداڵان و دەوروبەرییەکانی بایەخی هەیە. مارکس سیمایەکی گشتگیرە. تەنانەت لەو لێکدانەوانەش کە تا هەنووکە دەیبینین بە سەردەمێک کە ئەو رۆژنامەنووس بووە بایەخێکی ئەوتۆ نادرێت.. بە تەواەی ئەمانەشەوە باوەڕم وایە تا کاتێک کە وێنەیەکی گشتگیر و هەمەلایەن کە دەرهاوێشتەیەک لە ژیانی تایبەتی تێدا گونجێنرابێت، نەخوێنینەوە، ناتوانین لە بارەی ئەوەوە داوەرییەکی درووستمان هەبێت. هەر بۆ ئەمەش لێکدانەوی ژیانی تایبەتی ئەوم لە بەستێنی سەدەی نۆزدەهەمی دا پێڕەو کرد. لە ژیانی مارکس دا مرۆڤگەلێکی کاریگەری زۆر ئامادە بوون بەڵام لە نێوان هەموویان دا دوو سیما زۆرترین کاریگەرییان لە ژیانی تاکەکەسی دا هەبوو، یەکێکیان بەردەست و هاوکار و یەکەم لایەنگری واتە ئەنگلس بوو و ئەویتریان جێنی، هاوسەرەکەی. لە سەردەمانێک لە ژیانی مارکس شایەتی ئەوەین کە شێوەی پێوەندی ئەنگلەس و جێنی و بیرۆکەکانی ئەو سەبارەت بە ژنێک کە بەشوێن ئەنگلەس دا دەڕوات لە سەر پێوەندی ئەنگلەس و مارکس کاریگەری دادەنێت. لە راستی دا لیرەدا پەراوێزەکان بە ئەندازەی دەقەکان بایەخیان هەیە. کاتێک کە ئەنگلەس قبووڵ دەکات کە ناوی وەک باوکی خزمەتکاری ماڵی مارکس تۆمار بێت، پێی دۆستایەتییەکی تەواو و چڕ دێتە نیوەوە. دواتر ئەنگلەس لە کاتی گیانەڵڵا و لە نوێنی مەرگ دا وتی لە سەر داخوازی مارکس قبووڵی کردووە کە منداڵە دڵنشینەکەی وەکوو منداڵی خۆی قبووڵ بکات. بایەخی ژیانی تایبەتی و تاکەکەسی ئەو دەبێت لێرەوە درکی پێ بکرێت کە ئەم باس و گێڕانەوانە دواتر بوون بە نوقڵ ق نەباتی مشت و مڕ و ئاژاوە سیاسییەکان. هەواڵی راستەقینەی ئەم رووداوە تا دەیەی ١٩٦٠ رانەگەیەندرا. ئەمڕۆکەش زۆرێک لەبارەی ئەم بابەت و باس و خواسانە گومانیان هەیە و نەتەنیا نایانەوێت قبووڵی بکەن کە مارکس باوکی منداڵی خزمەتکارەکەی بووە بەڵکوو ددان پێدانانی ئەنگلەس لە کاتی مەرگ دا بە ساختە و پیلانێکی فاشیستی دەزانن. ئەگەر ئەمە قبووڵ بکەین ئەم کارەی فاشیستەکان زۆرێک لە وردەکارییەکانی ژاینی تایبەتی مارکسیان زانیوە. لەم مابەینە دا من سەنەد گەلێکی زۆرم بەردەست کەوتووە، سەنەدانێک کە دەیڤید ریازانۆڤ مێژوونووسی رووسی ساڵانێک کۆی کردۆتەوە بەڵام لە کوشتن و بڕینەکانی ئیستالینی دا کوژرا و ئەم سەنەدانە بۆ ماوەی شەش دەیە لە ئەرشیڤەکانی سەردەمی ئیستالین دا بە شاراوەیی مایەوە. ئەم سەنەدانە پاش ساڵی ١٩٩٠ ئاشکرا بووون و لایەنانێکی نوێ لە ژیانی مارکس و پێوەندیان لەگەڵ ئەنگلیس و بنەماڵە رۆشن کردەوە. داکۆکیم لەسەر ژیانی تاکەکەسی و تایبەتی ئەو لەم رووەوە بایەخی هەیە کە بۆ نموونە پێوەندی مارکس و کارل گرۆن دەگەڕایەوە بۆ کێشە شەخسی و تایبەتییەکان و هەڵبەتیش تێڕوانینە جیاوازە سیاسییەکان.\nئێوە نە تەنیا دەچنە سۆراخی ژیانی تایبەتی مارکس، بەڵکوو هەوڵیش دەدەن وا وێنەیەک کە لە ئەو وەکوو پیاوێکی بێ دەربەست خراوەتە روو زەقتر بکەنەوە. هەمان وێنەیەک کە وادێتە پێش چاو کە مارکس خۆیشی لە نامەکانی دا دەیەوێت لە خۆی درووستی بکات، ئەو بۆ جێنی دەنووسێت: ((هەر کاتێک لە نێوان من و تۆ و رۆڵەکانم دا مەودایەک پێش دێت، دونیا یەک پەردە رەشتر دەبێتەوە.))\nبنەماڵە بۆ مارکس بایەخێکی زۆری هەبوو؛ ئەو بەشێکی زۆر لە هەژاری و دەسکورتییەکان بۆ پاراستنی بنەمای بنەماڵەکەی قبووڵ دەکات، هەر چەندە کە وا دێتە پێش چاو کە خیانەتگەلێکیش رووی داوە، بەڵام ئەو بۆ پاراستنی جێنی و بنەماڵەکەی تەنانەت داوا لە دۆستی راستەقینەی خۆی دەکات کە بنەماڵەکەی لە لێک ترازان رزگار بکات و ئەنگلەس وا دەکات. بەڵام جێنی بایەخێکی زۆری بۆ ئەو هەبوو، مارکس هەرگیز پێشی پێ ناگرێت، ئەمە لە حاڵێک دایە کە ئێمە خەریکین لەبارەی ژاینێکی سەدەی نۆزدەیەمی قسە دەکەین. لە سالەکانی ١٨٤٦ و ١٨٤٧ سێ دەستەویەخەبوونی گشتی لە رەوتی چالاکییە سیاسییەنای مارکس درووست بوو؛ لەگەڵ فریدریش ئەنگلەو و موزەس هێس و دواتر لەگەڵ ویلهلێم وایتلینگ و لەگەڵ کارل گرۆن. یەکەمینیان لەگەڵ ئەنگلەس بوو و لە دوای ئەوە رووی دا کە هاوسەرەکەی مارکس واتە جێنی فۆن وستفالین لەبارەی ماری برۆنز مەعشووقەی ئەنگلەس و کرێکاری کارگە بیروڕایەکی دەربڕی. جێنی حەزی لە خاتوو برۆنز نەدەهات و بە مارکس دەڵێت کە ئەو ژنێکی دەسەڵات خواز و خاتوو مەکبێسە. یەکەمین جوداوازییەکان هەر لێرەوە دەستی پێ کرد و دوو ساڵ دواتریش ئەنگلەس و مارکس لەگەڵ یەکدی ئاشت بوونەوە دیسان جێنی ئامادە نەبوو لەگەڵ خاتوو برۆنز هاوقسە بێت. لەو لاشەوە جینی لەگەڵ کچە دۆستی موزێس هێس هەڵس و کەوتێکی دۆستانەی هەبوو. ئەنگلەس و مووزێس هێس بە جارەها مارکسیان بە هۆی ئەم کارانە و هەڵس و کەوتانەی جێنییەوە لۆمە و سەرکۆنە کردووە و رەخنەیان لی دەگرت کە ئەو وەکوو پیاو و سەرۆکی بنەماڵە بۆچی دەهێڵێت وا ژنەکەی لەبارەی ئەوانیتر بەو شێوە ئازادانەیە قسە بکات. ئەو بۆ جێنی رێزێکی زۆرتر لەوەی وا لە سەدەی نۆزدەیەم زاڵ بوو، دادەنا.\nئەفریقانامە بە تامی شێعر\nناوی کتێب: ئەفریقانامە بە تامی شێعر\nنوسەر : پێشەوە کاکەیی\nبابەت: شێعڕ و پەخشان


2020.04.29 - 15:43\nبەپێی زانیارییەکان، له گفتوگۆی ئه‌مجاره‌ی نێوان ھەردوو شاندی حكومه‌تی هه‌رێمی کوردستان و عێراقدا کە لە بەغدا بەڕێوەچوو، حكومه‌تی هەرێم ئاماده‌یی پیشانداوە كه رۆژانە ٢٥٠ ھەزار بەرمیل نەوت راده‌ستی به‌غدا بكات، به‌رانبەر بە وەرگرتنی پشکی بوودجەی هه‌رێم كه نزیكه‌ی ترلیۆنێك دیناره.\nبه‌ڵام شاندی حکومەتی عێراق بە شاندەکەی ھەرێمی کوردستانیان راگەیاندووە، ئێستا رادەستکردنی نه‌وت بە عێراق سوودی نییە بۆ ئەوان، چونکە بەپێی رێککەوتنی ئۆپێک عێراق بەرھەمھێنانی نەوت و ھەناردەکردنی کەمکردووەتەوە.\nھەروەھا شاندی دانووستاندکاری عێراق، داوایان کردووە کە حکومەتی ھەرێمی کوردستان دەبێت بێجگە لە نەوت، داھاتەکانی خاڵه سنوورییەکان، فڕۆکەخانە و داھاتە ناوخۆییەکان رادەستی حکومەتی مەرکەزی بکات.\nھاوکات داواشیان کردووە، حکومەتی ھەرێمی کوردستان، لیستی تەواوی فەرمانبەران و خانەنشینکراوان بداتە بەغدا، بۆ ئەوەی دوای رادەستکردنی سەرجەم داھاتەکانی ھەرێم بە بەغدا، ئەوانیش مانگانە مووچەو بوودجە بۆ ھەرێم رەوانە دەکەن.\nلەدوای پرۆسەی ئازادی عێراقەوە تا ئێستا، ھیچ سەرۆکوەزیرانێک ھێندەی عادل عەبدولمەھدی پشتیوان و دڵسۆزی کورد نەبووە، بەڵام حکومەتی ھەرێمی کوردستان بەرانبەر بە عەبدولمەھدی ھێندە کەمتەرخەمبوو بەڕادەی پشتگوێخستن و پشتیوانیکردنی بەربژێرەکانی دیکە دۆستەکەی لەدەستدا.\nعادل عەبدولمەھدی، لە یارییەکە گەیشتووە، کاتێک ھیچ پشتیوانییەکی لە کوتلە سیاسییەکانی عێراق نەدی، بۆیە کارتەکانی گوشاری بەرانبەر بە کوردستان بەرزکردەوەو راستەوخۆ گۆڵی خۆی کردەوە.\nحکومەتی ھەرێمی کوردستان نازانێ چیدەکات، لەلایەک داوای مووچەو بوودجە لە عادل عەبدولمەھدی دەکات و لەلایەکی دیکەش پشتیوانی لە مستەفا کازمی دەکات ببێتە سەرۆکوەزیران، کاتێک تۆ دەتەوێ خورمژ بخۆی دەبێ چاوەڕێی ئەوەش بکەیت لە قورگت گیرببێ.\nبەریتانیا و ئەمریکا چۆن ھاتنەسەرخەت؟\nدوای ئەوەی رۆژی ١٦ـی ئەم مانگە، ئەمینداریەتیی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق، نووسراوی بۆ وەزارەتی دارایی کرد، بەمەبەستی راگرتنی مووچەی فەرمانبەرانی ھەرێمی کوردستان، ئەم بڕیارەی حکومەتی عێراق بەخێرایی لە راگەیاندن و سۆشیالمیدیا دەنگیدایەوە.\nبەپێی زانیارییەکان، نوێنەری حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە بەغدا، ھەریەک لە باڵیۆزانی بەریتانیا، ئەمریکاو ئێران و نێردەی نەتەوەیەکگرتووەکانی لە عێراق ئاگەدار کردووەتەوە، کە حکومەتی عێراق نووسراوی راگڕتنی مووچەی فەرمانبەرانی ھەرێمی کوردستانی دەرکردووە.\nدوای ئاگەدارکردنەوەیان، باڵیۆزانی ئەمریکا و بەریتانیا لەگەڵ عادل عەبدولمەھدی بەتەلەفۆن لەبارەی پرسی راگڕتنی مووچە گفتوگۆیان کردووەو پێیان راگەیاندووە، کە راگڕتنی مووچەی ھەرێمی کوردستان خزمەت بەم قۆناغەی عێراق ناکات.\nدواتر نوێنەری نەتەوەیەکگرتووەکان لە عێراق، لەگەڵ بەرپرسانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان و عێراق لەنێوەندگیریدابووە بۆ چارەسەری کێشەکەو دوایی ئەم ھەوڵانە، حکومەتی ھەرێمی کوردستان نامەیەکیان بۆ عادل عەبدولمەھدی ناردووە بۆ خەرجکردنی مووچەی فەرمانبەران.\nھەر بەپێی زانیارییەکان، ھاوکات باڵیۆزی ئێرانیش لە عێراق، لەگەڵ بەرپرسانی باڵای سیاسی عێراق لە گفتوگۆدابووە بۆ چارەسەری کێشەکەو بەڵینی زارەکی دراوە کە عەبدولمەھدی مووچەی مانگی چوار خەرجبکات و دوای ئەوە دەبێت رێککەوتنێکی نوێ لەنێوان حکومەتی ھەرێم و کابینەی نوێی عێراق بکرێت.\nلەگەڵ ئەوەشدا دکتۆر بەرھەم ساڵح، سەرۆککۆماری عێراق، لیژنەی دارایی پەرلەمان حکومەت و ھەمووانی ئاگەدار کردووەتەوە کەنابێ مووچەی فەرمانبەرانی ھەرێمی کوردستان ببڕدرێت و سەرۆککۆمار رێگری لە بڕینی مووچە دەکات.


نوێنەرانی کەمینەکان سەرکەوتن رادەگەیەنن: عیراق بۆ هەمووانە\nبەغدا/ 2021/ دانیشتنێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق. فۆتۆ: کەرکوک ناو\nعەلی عەبدولزەهرە – بەغدا\nبەڕوخسارێکی گەشاوەوە، نوێنەرانی کەمینە ئاینییەکان هاتنە ناو هۆڵی کۆنگرە رۆژنامەییەکان و لەوێ "سەرکەوتن"یان راگەیاند بەسەر پڕۆژە یاسای دادگای فیدراڵی.\nپڕۆژە یاساکە پێداگری دەکرد لەسەر هەبونی پسپۆڕی شارەزایانی ئیسلامی، کە مافی "ڤیتۆ"یان هەبێت لەسەر ئەو یاسایانەی دژ بەیەکن لەگەڵ بنەما جێگیرەکانی ئیسلام، کە بە "باڵادەستی ئایینی بەسەر کەمینەکان" لەقەڵەم دەدرا.\nئەنجومەنی نوێنەران شکستی هێنا لە مسۆگەرکردنی نیسابی دوو لەسەر سێی ئەندامان بۆ تێپەڕاندنی پڕۆژە یاسای دادگای فیدراڵی، بۆیە ناچاربوو دانیشتنی ئێوارەی پێنجشەممە، 18ی ئاداری 2021 بەئامادەبونی 205 ئەندام سازبکات و دەنگدان رێکبخات لەسەر یاسای کارپێکراوی دادگای باڵای فیدراڵی بۆ ساڵی 2005 کە لەلایەن لیژنەی یاساییەوە پێشکەش کرابوو.\nنوێنەرانی کەمینەکان لە پەرلەمان دڵخۆشی خۆیان سەبارەت بەو دەنگدانە دەربڕی، لەو بارەیەوە یونادم یوسف کەنا، لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیی هاوبەش لەگەڵ نوێنەرانی کەمینەکان وتی "نوێنەرانی پێکهاتەی سابیئە، ئێزیدیی و مەسیحی بایکۆتی هەرسێ دانیشتنەکانی پێشویان کردبوو، چونکە دەرکردنی یاسا نوێیەکە پەلەپروسکێی تیادا کرا، هەندێك خاڵی لەخۆگرتبوو کە کاریگەری لەسەر یەکڕیزی کۆمەڵایەتی هەبوو".\nیونادم کەنا ستایشی هاریکاری نێوان هێزە مەدەنییەکان، کۆمەڵگەی مەدەنیی، رێکخراو و یەکێتی و سەندیکاکانی کرد کە لەگەڵ هەموارکردنی یاساکەدا بون نەک پڕۆژە یاسا نوێیەکە، هەروەها سوپاسی ئەو ئەندام پەرلەمانانەی کرد کە پاڵپشتی کەمینەکانیان کرد و بایکۆتی دانیشتنەکانیان کرد بۆ رێگرتن لە بەدیهێنانی زۆرینەی دوو لەسەر سێی ئەندامان.\nهەموارە نوێیەکە ماددەیەکی نوێی بۆ زیاد کرا کە گرەنتی هاوسەنگیی کەمینەکان دەکات لە دادگای فیدراڵیدا، ئەوەش بەوتەی یونادم کەنا، کە ئاماژەی بەوە کرد ئەو هەموارە لەپێناو پێکهێنانی دادگای فیدراڵیی و ئەنجامدانی هەڵبژاردن بوو لەکاتی خۆیدا، بەو پێیەی پەسەندنەکردنی یاسای دادگای فیدراڵی یەکێک بووە لە ئاستەنگەکانی بەردەم ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەخت لە عیراقدا.\nڤیدیۆ/ 19ی ئاداری 2021/ کۆنگرەی رۆژنامەیی نوێنەرانی کەمینەکان لە پەرلەمانی عیراق\nپەرلەمانتار رەیحان حەنا ئەیوب، وتی "دوای چەندین رۆژ لە گفتوگۆ و کۆبونەوە و بایکۆتکردنی دانیشتنەکان وەک هەوڵێک بۆ شکاندنی نیسابی یاسایی، ئەمڕۆ یاسای هەموارکرنەکە پەسەندکرا، بڕگەیەکیشی بۆ زیادکرا کە نوێنەرایەتیکردنی هەموو پێکهاتەکان لەخۆدەگرێت لەیاساکەدا"، جەختیشیکردەوە کە "بەپێی ئەم هەموارکردنە توانیمان پارێزگاری لە دەوڵەتی مەدەنی بکەین".\nعیراق بۆ هەمووانە\n"عیراق بۆ هەمووانە و بەهیچ شتێک بەدەر لە دەوڵەتی مەدەنی قایل نابین"، وەک ئەسوان کلدانی، نوێنەری پێکهاتەی مەسیحی لە پەرلەمانی عیراق جەختیلێکردەوە، کلدانی بە (کەرکوک ناو)ی وت کە رەتکردنەوەی دانانی شارەزایانی شەریعەی ئیسلامی لە دادگای فیدراڵیدا لە ترسی ستەمکردن لە بەشێک لە کەمینەکانی عیراق سەرچاوەی گرتووە، لەو بڕیارانەی کە لە دادگاکەوە دەردەچێت.\nرونیشیکردەوە بڕیارەکانی دادگای فیدراڵی کۆتایی و پابەندن و قابیلی تانەلێدان نین، بۆیە لەکاتی هەبونی شارەزایانی شەریعەی ئیسلامی، هەندێک لە بڕیارەکان نادادپەروەر دەبن بۆ هاوڵاتی عیراقی غەیرە موسوڵمان بەهۆی بەکارهێنانی مافی "ڤیتۆ" لەلایەن ئەو شارەزایانەوە، ئەوەش بەوتەی کلدانی یەکناگرێتەوە لەگەڵ یاساییبوونی دادگای فیدراڵیی و لەگەڵ مافەکانی مرۆڤ بۆ پێکهاتەکانی تر.\nهەربۆیە کلدانی بەپێویستی دەزانێت عیراق بۆ هەمووان بێت، "داوای دەوڵەتی مەدەنی دەکەین"، وتیشی "ئێمە وەک پێکهاتەی مەسیحی ترسمان هەبوو لەو بابەتە، بەڵام نەمانهێشت تێپەڕێنرێت بەهۆی بایکۆتکردنی دانیشتنەکان و رێگرتن لە بەدیهاتنی نیسابی یاسایی، بۆیە دنگ درا بۆ هەموارکردنی یاسای کارپێکراو".\nپاراستنی مەدەنیبوونی دەوڵەت\nشارەزای یاسایی ئەحمەد هەبادی پێیوایە هەموارکردنی یاسای دادگای فیدراڵی "مەدەنیبوونی دەوڵەتی پاراست لەڕێی دورخستنەوەی پیاوانی ئایینی و فەقیهەکان و پشتبەستن بە دادوەرەکان بەتەنیا".\nلە دەستوری عیراقدا هاتووە کە تەنیا دادوەر بۆی هەیە دادگا بەڕێوە ببات و بڕیار دەربکات، ئەوەش بەپێی ماددەی 88 کە جەختدەکاتەوە لە سەربەخۆبونی دادوەران و رێگەنادات هیچ دەسەڵاتێک دەست وەربداتە دادگا و کاروباری دادوەری، وەک عەبادی ئاماژەی پێکرد.\nبەغدا/ 15ی ئاداری 2021/ نوێنەرانی کەمینەکان بایکۆتی دانیشتنی تایبەت بە دەنگدان لەسەر یاسای دادگای فیدراڵی دەکەن فۆتۆ: راگەیاندنی پەرلەمانتار رەیحان حەنا\nوێڕای ئەوەش عەبادی وتی ئەگەر پیاوانی ئایینی و شارەزایانی شەریعەتی ئیسلام بەشێک بونایە لە ئەندامانی دادگای فیدراڵی، ئەوا دادگاکە دەبووە شوێنی ململانێ بەهۆی جیاوازی حوكم و یاساکانی لە نێوان تایەفەیەک و تایەفەیەکی تردا، سەرەنجام دادگا دەبێتە گۆڕەپانی ململانێی تایەفیی و مشتومڕی فیقهی کە کۆتاییان نەدەهات، هەروەها دەبووە هئی پەکخستنی زۆربەی یاساکان.\nئەگەر پیاوانی ئایینی و شارەزایانی شەریعەتی ئیسلام بەشێک بونایە لە ئەندامانی دادگای فیدراڵی، ئەوا دادگاکە دەبووە شوێنی ململانێ بەهۆی جیاوازی حوكم و یاساکانی لە نێوان تایەفەیەک و تایەفەیەکی تردا\nلەلایەکی ترەوە، بەرەی عیراقی بۆ دیالۆگی نیشتمانی شکسخواردنی هەوڵی بەشداریپێکردنی پیاوانی ئایینی لە دادگای فیدراڵی بەسەرکەوتنی قوڵایی شارستانیی عیراق و هەنگاوێک بەرەو چەسپاندنی دەوڵەتی مەدەنی ناوبرد، کە ئامێز دەکاتەوە بۆ هەموو رۆڵەکانی و رێز لە هەموو ئایین و تایەفەکان دەگرێت.\nلەو بارەیەوە، بەرەی عیراقی بۆ دیالۆگی نیشتیمانی کە ساڵح موتڵەگ سەرۆکایەتی دەکات، لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند، "سەرکەوتنی مەدەنییەت لە ئەنجامی کۆدەنگیی و فشاری رای گشتیی و هەموو ئەو چالاکییە کۆمەڵایەتییانە بوو کە پێداگربون لەسەر گرنگی جیاکردنەوەی ئایین لە دەوڵەت"، لەگەڵ جەختکردنەوە لەسەر گرنگی ئەوەی ئەم هەنگاوە "پاڵنەرێک بێت بۆ بەرەوپێشچون لەسەر رێچکەی دەنگدان لەسەر ئەو یاسایانەی مەدەنییەت بۆ عیراق دەگێڕێتەوە دەچێتە پاڵ ئیرادەی زۆرینەی رۆڵەکانی گەلی عیراق".\nبەرەی عیراقی بۆ دیالۆگی نیشتیمانی وتیشی پێویستە هەمووان بزانن کە "عیراقییەکان گەلێکی زیندون و هەوڵەکانی سەپاندنی ئەمری واقیع بەسەریدا تێناپەڕێت".\nنوێنەرانی کەمینەکان لە پەرلەمان دژایەتی خۆیان دەربڕی بۆ هەوڵەکانی پێدانی مافی "ڤیتۆ" بۆ شارەزایانی شەریعەتی ئیسلامی لە دەرکردنی یاسای دادگای فیدراڵیدا، بە بیانوی ئەوەی لەگەڵ دەستور و پرەنسیپەکانی مافی مرۆڤ یەکناگرێتەوە و "رێگە خۆشدەکات بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی ئایینی و ئایینی زۆرینە بەسەر هەموو پێکهاتەکانی عیراق دەسەپێنێت، کە دەبێتە ستەمێکی گەورە بۆ پێکهاتە ئایینییەکانی تر".\nیونادم کەنا پێویستی بەردەوامبونی رێبازی مەدەنی دەوڵەتی دوپاتکردەوە و داوای کرد لەسەر بنەمای ژمارە مامەڵە لەگەڵ پێکهاتەکان نەکرێت و لایەنی بەرامبەر بسڕدرێتەوە لەبەرئەوەی کەمینەیە، هەمووانیشی وەبیرهێنایەوە کە "ئێمە رۆڵەی رەسەنی ئەم وڵاتەین".\nپڕۆژەیەك كەمینە ئایینییەكان لەبەرەیەكدا كۆدەكاتەوە\nچالاكوانێكی ئێزیدی كوژرا\nلەگەڵ گروپێكدا داوای راگرتنی شەڕ و دەركردنی هێزە ئەمنییەكانیان دەكرد\nمامەڵەی لەشفرۆشیی بە رۆژی رووناك\nگەشتێکی دوو مانگی (کەرکوک ناو) بە حەولیی کەرکوکدا\n22 خێوەتی ئاوارەكان بە تەواوی كەلوپەلەكانی ناوییەوە سوتان\nجيابوونەوە لە سنونێ دەبێتە دوو هێندە\n200 ماڵی داقوق كارەبایان نییە\nنزیكەی 150 بەنزینخانەی ئەهلی دادەخرێن


📝 20 رێکخراو داوا دەکەن تورکیا بە خێرایی زیندانییەکان ئازاد بکات курдские документы\n📅 Добавлен Mar 22 2020 12:10PM\n20 رێکخراوی دیموکراتیک لە ئەوروپا لە راگەیاندراوێک [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ B.J. 22-3-2020 12:10:51\n📅 22-03-2020 - 9یەمین رۆژی قەدەغەکردنی هاتووچۆ و تا 01-04یش درێژکرایەوە Даты и события\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 30,409\nباکووری کوردستان - سوپای تورکی داگیرکەر ئەم بەیان [ Больше... 👁] ✖ ✖ 23 0 ✔ 99% ✍ H.B. 1-2-2020 15:05:16\n📝 جە ئاگری 25 سەربازێ تورکیا کوشیێ курдские документы\n📅 Добавлен Mar 22 2020 5:34PM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 831\nمیانگەو چاپەمەنی و یاونەری هێزەکێ پارێزنای گەلی-هە [ Больше... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ B.J. 22-3-2020 17:34:53\n📝 داگیرکەران لە ئاگری گورزی گەورەیان لێدرا؛ 25 سەرباز کوژران курдские документы\n📅 Добавлен Mar 22 2020 5:31PM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 726\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنیی هێزەکانی پاراستنی گە [ Больше... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ B.J. 22-3-2020 17:31:58


له سلێمانى سیستمى هاتووچۆى خوێندکاران رێکده‌خرێت\nنرخى هاتووچۆى خوێندکاران له ناوه‌نده‌کانى خوێندن له شارى سلێمانى رێکده‌خرێت و قائیمقامى سلێمانی ده‌ڵێت پێویسته هه‌موو لایه‌ک پابه‌ند بن به‌که‌مکردنه‌وه‌ى نرخ و کۆى ئه‌و رێنماییانه‌ى که بڕیاریان له‌باره‌وه دراوه.\nئه‌مڕۆ چوار شه‌ممه 6 کانوونى یه‌که‌م ,2017 به ئامانجى رێکخستنى هاتووچۆ له خوێندنگه‌کانى شارى سلێمانى ئاوات محه‌مه‌د قائیمقامى سلێمانى له خوێندنگه‌ى "دڵدار" له‌گه‌ڵ نوێنه‌رى خوێندنگه‌کان و لیژنه‌ى رێکخستنى هاتووچۆى خوێندنگه‌کاندا کۆبووه‌وه, له ووته‌یه‌کدا قائیمقامى سلێمانى رایگه‌یاند: بۆ چاره‌سه‌رى کردنى ئه‌و کێشانه‌ى که له هاتوچۆى خوێندکاراندا دروست ده‌بێت پێداچوونه‌وه به سیستمى هاتووچۆى خوێندکاراندا ده‌که‌ن و له به‌رژه‌وه‌ندى گشتى سیستمه‌که رێکده‌خه‌ن.\nئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌شکرد به‌دواداچونى پێویستیان کردووه و گه‌یشتوونه‌ته ئه‌و ئه‌نجامه‌ى به‌ڕه‌چاوگرتنى بارودۆخى دارایى که‌سوکارى خوێندکاران نرخى هاتوچۆى خوێندکاران له ماڵه‌وه بۆ خوێندنگه‌کانیان و به پێچه‌وانه‌وه بۆ ئاستێکى گونجاو که‌مبکرێته‌وه .\nئاوات محه‌مه‌د ووتیشى جگه له رێکخستن و که‌مکردنه‌وه‌ى نرخ بۆ باشتر رێکخستنى سیستمى هاتووچۆى خوێندکاران چه‌ند رێنماییه‌کى نوێیان ده‌رکردووه که مه‌به‌ست لێى چاره‌سه‌رکردنى کۆى ئه‌و کێشانه‌یه که پێشتر هه‌بووه .\nقائیمقامى قه‌زاى مه‌ڵبه‌ندى سلێمانى ده‌شڵێت : که‌مکردنه‌وه‌ى نرخى هاتووچۆ و رێنماییه‌کان پاش هه‌ڵسه‌نگاندێکى وورد بڕیاریان له باره‌وه دراوه و پێویسته هه‌موو لایه‌ک له خاوه‌نى ئوتومبێلى گواستنه‌وه و خویندنگه‌کان و که‌سوکارى خوێندکاران پابه‌ند بن به جێبه‌جێ کردنیانه‌وه.\nمیوانی ماڵپەڕ : 1279


ئایا هاوبەش بڕیاردان بۆ خوا چیە؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nبیروباوه‌ڕشیرک و جۆرەکانىئایا هاوبەش بڕیاردان بۆ خوا چیە؟\nئایا هاوبەش بڕیاردان بۆ خوا چیە؟\nئایا هاوبەش بڕیاردان چیەو تەفسیری ئەم ئایەتەش چیە كە خوا دەفەرموێت: [يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ] (مائدة: 35).؟\nهاوبەش بڕیاردان هەرلە ناوەكەیەوە ڕوون وئاشكرایە كە بریتیە لەوەی كە جگە لە خوا بكەیت بە هاوبەش لەگەڵ خوادا لە پەرستندا وەكو پاڕانەوە لە بتەكان و داوای فریادڕەس وفریاكەوتن لێیان و نەزر ونوێژو ڕۆژوگرتن وسەربڕین بۆیان، وەكو سەربڕین بۆ – بەدەوی، عیدروس، یان نوێژكردن بۆ فڵان وفیسار وداوای یارمەتی وهاوكاریكردن لە پێغەمبەر(ﷺ) یان شێخ عبدالقادر یان عیدروس لە یەمەن وجگە لەوانیش لە مردووانی ترو ئەوانەی كە ئامادە نین. هەموو ئەمانە بە هاوبەش بڕیاردان ناودەبرێن، بەهەمان شێوە ئەگەر پاڕانەوە لە ئەستێرەو جنۆكەو داوای بەهاناوەهاتن لێیان یان هەر شتێك لەو بابەتە پەرستشیانە بۆ بێگیان و مردووان و ئامادەنەبوان ئەنجام بدات ئەوا دەبێتە هاوبەش پەیداكردن بۆ خوا، وە خوای پەروەردگار دەفەرموێت: [ وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ] الأنعام واتە: خۆ ئەگەر شەریك و هاوبەش بڕیار بدەن، ئەوە هەرچی كارو كردەوەیەكی (چاكیشیان) هەیە هەمووی پووچ و بێ نرخ دەبێت..\nوەخوای پەروەردگار دەفەرموێت: [لَئِنْ أَشْرَكتَ لَيَحْبَطَـنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكـوننَّ مِنَ الخَاسِرينَ] (زمر:65)\nواتە: سوێند بەخوا بادڵنیابن كە وەحی و نیگا نێردراوە بۆ تۆو بۆ ئەوانەی پێش تۆش: ئەگەر هاوەڵگەر بیت و شەریك بۆ خوا بڕیار بدەیت كاروكردەوە چاكەكانیشت پووچە و دەچیتە ڕیزی خەسارەتمەند و زەرەرمەندانەوە.\nبەڵام ئەو [وەسیلە] یەی كەلەم ئایەتەدا باسكراوە [يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ] مەبەست پێی نزیك بوونەوەیە لەخوا بە گوێڕایەڵی كردنی وە ئەمەش واتاكەیەتی لای هەموو زانایان، نوێژكردن نزیك بوونەوەیە لەخوا كەواتە وەسیلەیە،وەسەربڕین بۆخوا وەسیلەیە، وە ڕۆژوو سەدەقەكردن وەسیلەن، یادی خواو قورئان خوێندن بەهەمان شێوە وەسیلەن، ئەمە واتای فەرمایشتی خوایە [يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ] واتە ویستی نزیك بوونەوەتان هەبێت بۆ لای خوا بە گوێڕایەڵیكردنی، زانایانی تەفسیری وەك إِبن كثير، ابن جریر، البغوی و جگە لەوانیش بەو شێوەیەیان وتووە، واتە پەیوەستی نزیك بوونەوەبن بۆلای خواو داوای بكەن لەهەركوێیەك بن لەوەی كە ڕەوای داوە بۆتان لە نوێژو رَۆژوو سەدەقات و پەرستشەكانی تر، وەبەهەمان شێوە وبەهەمان واتا لە ئایەتێكی تردا هاتووە كە خوای گەورە دەفەرموێت: [أُوْلَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَيَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُوراً] (الإسراء : 57)\nواتە: ئا ئەوانەی كە ئەوان هاناو هاواریان لێ دەكەن، كامیان لە خوا نزیكترە؟! لە كاتێكدا كە ئەوان خۆیان هاوار لە خوا دەكەن و داوای نزیك بوونەوە لە پەروەردگاریان دەخوازن و چاوەڕوانی ڕەحمەتی دەكەن، لە سزاو تۆڵەشی دەترسن، بەڕاستی سزای پەروەردگارت مەترسی لێكراوە.\nپێغەمبەران وشوێنكەوتوانیان بەم شێوەیە بوون لە خوا نزیك دەبوونەوە بەو هۆكارانەی كە ڕەوای داوە بۆیان لە جیهادو نوێژو ڕۆژوو یادی خواو قورئان خوێندن و جگە لەمانیش لەو كارو پەرستنە شەرعیانەی تر، بەڵام گومانبردنی خەڵكانێك بەوەی كە وەسیلە بریتیە لە پەیوەست بوون بە مردووان و داوای فریاكەوتن لە پیاوچاكان ئەوا گومانێكی پووچ وناڕەوایە. وە ئەوە بیروباوەڕی هاوبەش بڕیاردەرەكانە كە خوای پەروەردگار لەبارەیانەوە دەفەرموێت: [وَيَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لا يَضُرُّهُمْ وَلا يَنْفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَؤُلاءِ شُفَعَاؤُنَا عِنْدَ اللَّهِ] (يونس: 18)\nواتە:(بێ باوەڕان وخوانەناسان) شتێك دەپەرستن لەجیاتی خوا نە زیانیان پێدەگەیەنێت نە قازانج، دەشڵێن: ئا ئەو بت و شتانە تكا كارمانن لای خوا.\nوە خوای پەروەردگاریش بەم شێوەیە ڕەدی دانەوە [قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِمَا لا يَعْلَمُ فِي السَّمَوَاتِ وَلا فِي الأَرْضِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ] (يونس: 18).\nواتە: پێیان بڵێ ئەی پێغەمبەر (ﷺ): باشە ئایا ئێوە خوا ئاگادار دەكەنەوە بەشتێك كە لەئاسمانەكان و لەزەویدا هەبێت و خوا نەیزانێت؟! پاك و بێگەردەو بەرزو بڵندەو دوورە لەوەی كەنەفامان دەیكەن بەهاوەڵی.\nزانای پایەبەرز:عبدالعزیز بن عبد الله بن باز ڕەحمەتی خوای لێ بێت\nسەردانی مەرقەد و گۆڕی شێخ فڵان و شەخس و ئیمام بە مەبەستی منداڵ بوون تاوانه؟ حوکمی باوەڕ بوون بە (بورجەکان) و خوێندنەوەیان چییە کە بڵاو دەکرێنەوە لە ڕۆژنامە و تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان ؟ دووڕووى (نیفاق) و جۆرەکانى و نیشانەکانى کەسی مونافیق ئایا گەورەترین تاوان لای خوا چیە ؟ نیشانەکانى وەلی خوا و هاوار بۆ لا کردنى\nسەردان: ١,٣٤٢ بەش: شیرک و جۆرەکانى\nپرسیاری دواترحوكمى ئاوى قاوەیى بە رۆژێك یان دوو رۆژ پێش حەیز چیە؟پرسیاری پێشترچ ئافرەتێک حەرامە مارە بکرێ؟


٢٠٠ ساڵ کۆچ لە کۆچ و حەسرەتی نالی‌یەوە تاکو کوردانی بێلاروس\nکوردیان وەک شەیتان لێکردووە هەر کەسێک هەڵدەسێت حەوت تف و حەوت بەردی تێدەگرێت\nلەوەتەی هەین کۆچ دەکەین بەڵام هەرگیز نەمانتوانی لەخۆماندا پەرستگایەک دروستکەین! ئیتر بەم هەموو کۆچەوە چۆندەتوانیت نیشتەجێبیت! کە نیشتەجێش نەبوویت ئیتر چۆندەتوانیت نیشتیمانێک دروستکەیت لە ئارامی و تەبایی! ئافەریم دەسەڵاتدارانی باشور سەیرکەین لەدوای ٣٠ ساڵ حوکمرانی نەوەیەکتان خوڵقاند کە تف لەخۆی و تف لە کوردو تف لە نیشتیمانکات و خۆیباتە دەست قەدەری مەنفاو دەریاو قاچاخچیەکانەوە! لە ناوەوەی نیشتیمانیش خۆیباتە دەست شیرە شیری پیاوە بودەلەکانی سیاسەتەوە. کوردیان وەک شەیتان لێکردووە هەر کەسێک هەڵدەسێت حەو تف و حەوت بەردی تێدەگرێت. ئای لە ئێمە! ئێمەی پیاو بڕوانن چ کارەساتێکمان بەدەستی خۆمان خوڵقاند! تۆ بە تەورێکەوە خەریکی برینەوەی داری دارستانەکانیت دەتەوێت بەو هەموو توندوتیژییەوە خۆتبکەیت بە ئەوروپادا! تۆ کە مناڵەکات خستۆتە مەترسییەوەو حاڵەتێکی هێندە دەروونیت بۆ ژینگەی مناڵەکانت خوڵقاندووە دەتەوێت لە ئەوروپادا جێتبێتەوە! تۆ کە فێری سواڵبوویت دەتەوێت لە ئەوروپادا سوالی ئیقامەو ساڵی سۆسیال کەیت؟ تۆ کە نیشتیمانەکەت پڕە لە جوانی دەتەوێت لە دەشتاییەکانی ئەوروپادا خەریکی گۆشت برژاندنبیت! تۆ بەم هەموو درۆیەوە خۆت دەکەیت بە سنگی ئەوروپادا دەتەوێت ڕاستگۆ دەرچیت؟ لەسەر سنور پانتایی کریستیاند بەجەماعی نوێژ دەکەن دەتوانوێت ئەوروپا باوەشتان بۆکاتەوە؟ تۆ ئا تۆ! ئای لە تۆ! ئای لە من! ئای لە ئێمەی پیاو چ کارەساتێکمان خوڵقاند بۆ نەوەی داهاتوومان! کۆچ مەکە ئەگەر کۆچیش دەکەیت سواڵ مەکەن تۆ کە گریفانەکانت پرن لە دۆلار ئیتر بۆچی بەدوو لەتێک سەمون و دەبەیک ئاودا وەک شێت ڕاکەڕاکتە! تۆ کەخوویی عەرەبت هەڵگرتووە لەسەر سنورەکان بە جەماعی نوێژ دەکەن خۆ ئێرە بەرقاپی ئۆرشەلیم و قودس نییە داگیرکرابێت لە عەرەبەوە فێری سوتانو بەرد هاویشتن و نوێژو درۆ بوون بەڵام لە بیرتانکرد کە عەرەب لەگەڵ ئەوەیشتا توانی ٢٢ وڵاتی عەرەبی ئسلامی بۆ خۆی دروستکات بەڵام تۆچیتکرد جگە لە ژینگەیەکی پیس بۆخۆتو ئایندەیەکی نادیار بۆ نەوەکانی داهاتوومان. ئەو نیشتیمانە جوانە کە ناوی کوردستانە نە شایەنی ئێوەیە نە شایەنی ئەو دەسەڵاتە گەندەڵی باشوریشە! ئێمە نیشتیمانێکمان هەیە تورکەکان بەم ڕۆژگارە لیک بەدەمیاندا دهێتەوە خوارەوە بۆی! عەرەبەکان ڕۆژانە لەسەر سنورەکانی هەر ڕۆژەی مالە کوردێک ئاوارە دەکەن ئەوان پەلەیان نییە پلانیان داناوە بۆ سەد ساڵیتر بەڵام تۆ دەتەوێت بەڕۆژێک بگەیت بەهەموو خۆزگەکانت کە تەنها پارەو سکس و خواردنە نەک نیشتیمان! ئێوە وەک تاغوورەکان نیشتیمانتانکردوە بەجوتێ پێلاو لەپێتانکردووە. کۆچ دەکەیت ئەوە مافی خۆتەو ئازادیت بەڵام جنێودان بە نیشتیمانە ئازادیی نییە بەڵکو سەرگەردانییە! مرۆڤ ئەگەر نیشتمانەکەی کەلاوەیش بێت دەبێت شانازی پێوەکات نەوەک لەپێیکات!\nڕۆژانێک دهێت! ئەم ئاسمانە پانوو بەرینە خۆی دەکات بەچاوی نیشتماندا ئیتر لەوێوە خۆڕ بۆئەبەد ھەڵدێ! ڕۆژانێک دهێت! ئیتر ئەم زەمینە بەجەلادو حیزبو سەرکردەوە ئیتر ئەم پەنجەرەیە بەپاقلە فرۆشو چەچیو خۆفرۆشو شەلاتیو شاعیرەوە خۆی دەکات بەدڵی نیشتماندا بۆبەر دادگای دڕەختێک دەبرێ ئیتر تائەبەد پشووی تیدادەدرێ ڕۆژانێک دهێت نیشتمانم زۆر دەترسم ئیتر ھەموو شتێک تائەبەد ڕەنگی پەنجەرە بگرێ. هیچ شتێک تاکو سەر ئەبەدی نییە دایکو باوکەک، هاوڕێ ئازیزەکان، براکان، دڵدارە درۆزنەکان، ئاشقە سەرلێشیواوەکان، دیکتاتۆرەکان، مەلاکان، قەشەکان، کەنیسەکان، مزگەتەکان و ماڵی خواو ئاسمانەکان، زیندانەکان، برسێکان، دەوڵەمەندە قەڵەو بێسەوادەکان، تەنانەت سەرسەرێکانی دەسەڵاتیش بەڵام ئەوەی کە دەمێنێتەوە نیشتیمانە! ئەوە تۆیت کە کۆچ دەکەیت و خووت بەکۆچەوەگرتووە نەوەک خاکوخۆڵی نیشتیمان! گەورەترین هەڵە لە ژیانی مرۆڤەکاندا کۆچە کە هەرگیز هەوڵی نەداوە لەو شوێنەی کەلێ لەدایکبووە کوخێک بۆ ژیان دروستکات نەوەک کۆشکێک بێت بۆ مردن!.\nکە قانعی شاعیر دەمرێت لە گیرفانەکانیدا تەنها پەنجا فلس و لەتێک نان تێدابوو بەڵام تاکو ئەو ڕۆژەی مرد لەپێناوی نیشتیمانەکەیدا ژیان بەدرێژایی ژیانی شیعرو خۆشەویستی بۆ نیشتیمان دەهۆنییەوە بەبێ ماندووبوون بەبێ ئەوەی منەتێک بکات بەسەر خاکی نیشتیماندا! کە پێشەمەرگەیک شەهید دەبوو بەهەمان شێوە جگە لە لەتێک کۆلێرەو ڕادوێیەکی شکاو هیچیتری نەبوو بەڵام کەڵ ژیا هەرگیز جنێوێکی نەدا بەنیشتیمان! لێرەیش وایە بەهەزارەها خەڵک لەسەر شەقامە ساردو سرەکانی ئەوروپادا بێلانە و بێ سەودا بەدووی سواڵی قومێک عارەقدا دەست پاندەکاتەوە بەڵام هەرگیز نەمبینی تفێککات لە نیشتیمان یاخود سکاڵایەک لە نیشتیمانکات بەڵام ئێمە بەم ڕۆژگارە نیشتیمانمان جنێو فرۆشکردووەو سکی نیشتیمانمان پرکردووە بێسەوادو بێمنەت جێمانهێشت بۆ پیاوە بودەڵەکانی دەسەڵات. ئەگەر مناڵەکانی مەسئول و دەسەڵاتدارانی باشور بیانزانیایە ئەوروپا ئەو بەهەشتەیە دەمیکبوو بەفەردە دۆلارەوە دەگەڕانەوە ئەوروپا بەڵام ئەوەی لە کوردستان بۆیان هەڵکەوتووە هەرگیز لە ئەوروپادا بۆیان مسۆگەر نابێت. ئەوە ئەو هەموو ناشوکریەیی ئێمەبوو ئەو هەموو ناتەبایی و ناعەدالییەتەی ئێمەبوو ئێمە گەیاندە ئەم ڕۆژە! ڕۆژگارێکبوو خەونمان بە ئازادی دەبینی بەڵام کە ئازادی لەدەرگایی بێکەسی ئێمەیدا کەسێک نەبوو دەرگایی لێکاتەوە ئەوە ئێمەین دەستمان بەخوێنی یەکتری و سورکردووە ئایندەمان داوەتە دەست کۆچو دەریاکانی مردنەوە! بەڵام نیشتیمان ئای لە نیشتیمان! نیشتیمانمان پرکردووە لە کتێبەکانی موحەمەد تاغوو کەچۆن جرت بۆنیشتیمان لێدەدات و نیشتیمانی کردووە بەجووتێ پێڵاو هەرکاتێک بیەوێت لەپێدەکات و هەرکاتێکیش بیەوێت تووری دەدات! ئەوە ئێمەی هزر بۆگەنی ڕۆشنبیریبووین کەچۆن دەرگامان واڵاکرد بۆ کتێب و شیعرو وتەکانی تاغوور! تاغوورێکێک خاوەنی ٢٢ ولاتبێت دەتوانێت لەهەرکوێبژی بژی بەڵام تۆی بێ وڵات بەچیدەگەیت؟ بەم هەموو هزرە تێکشکاوەوە دەتەویت بەکوێبگەیت؟\nئێمە چ بونەوەرێکین نەوەکانمان، مناڵەکانمان لەسەر تیغی گوێزان‌و دەمی شمشێرەکاندا ڕادەهێنین فێریان دەکەین کەچۆن سبەینێ لە خوێن‌و گۆشتی شمشێرەکاندا هەڵکێشن. مناڵەکان بە کۆڵانەکانی شاردا دەگەڕان‌و خۆشەویستیان دەبەخشییەوە لە دەرگای بەرائەتیان دەدات داوای تۆزێک شیرینینان دەکرد کەچی لە گوناحەکانی ئێمەدا هەڵکێشران! ئێمە چ جۆر بەشەرێکین هەمیشە پەنجەمان لەسەر پەلەپیتکەی تفەنگەکەمانە بۆ براکوژیی‌و دەستێکیشمان لە دەستی دووژمنەکانماندایە بۆ فرۆشتنی جریوەکانی وڵات! هەمیشە ئیش لەسەر تێکشکاندنی ئێسکو پروسکی یەکتری دەکەین‌و مێژوومان کردووە بە گاڵتەچی خۆمان! پیاوە ئازاکانی نیشتیمان، پیاوە ئازاکانی نێوەند گۆرەپانی جەنگمان جنێو بارانکردووە چەپڵە بۆ پیاوێک لێدەدەن کە هەموومانی لەسەر سفرەو خوانی دووژمناندا هەرزان فرۆشکردووە. ئێمە پاشماوەی هەموو جەنگ و شەڕانگیزەکانی ئەم جوگرافیایە بووین تاکو ئێستاکە نەمانتوانی نەوەیەک بە ئارامی بهێنیە ئەم دونیایەوە! هەمیشە دەستێکمان بە چەکەوە و قاچێکیشمان بە هەڵهاتنەوە! خەونمان بە ئازادییەوە دەبینی کەچی ئۆردوگایەکیان بۆ خوڵقاندین و ناویاننا نیشتیمان! ئایا ئەرکی دەسەڵات تەنها ئەوەیە کە تاک بە تاکمان بەرەو گەورەکانی گەمژەیی ڕاپێچکات؟\nئێمە دواهەمین خشۆکی ئەمگۆی ئەمسەر زەمینەین! باڵەکانمان لەبەردەم تیشکی خۆڕدا هەڵدەخەین کەچی هـەرگیز فێری فڕین نابین، خوومان بەچیچکانەوە گرتووە، پیاوە پشت کۆڕو قەمورەکەی مێژووین هەرگیز گەورەنابین! دەنگمان دەگاتە ئەودیوو چیاکانو کەچی تەنها بەرپێ خۆمان دەبینین، بینینمان بە پێڵاوەکانمانەوە لکاوە بەدە ساڵ جارێک لە ئەستێرەی بەختمان دەڕوانین هەمیشە کاروانچییەک ڕێگەو نماوبەڵەدمانە. ترسمان لە فرین هەیە کەچی هەرگیز لەو فەلسەفەو هاوسەنگییەی کێش‌و هزرە نەگەیشتین ئـــەگەر بیشکەوینە خوارەوە ئەوا هەر زەوی دەمانگرێتەوە، لەدواجاردا هەر خاک ئامێزمان بۆدەگرێتەوە هەر خاک لەخۆیمان دەگرێت.\nخودایە نیشتیمانێکمان پێببەخشە\nئاوارەیمانی تێدا گوومکەین\nکۆچ چەقی نیشتمان بێت\nئاو بمانبات و خاک بمانگرێتەوە\nئێمە نەگبەترین بوونەوەی ئەم جیهانەین هەمیشە بەدەست دووری ئازیزانو خەمی بێکۆتای نیشتیمانەوە گێنگڵ دەدەین، بوونەوەرێکین لەسەردووپێ خۆمان ڕاوەستاوین لەجێتی ئەوەی دووربڕوانین کەچی چاوەکانمان بەرپیێ خۆمان نابینێت کە ئەویش خاکی نیشتیمانە.\nنەهامەتی و ماڵوێرانی ئێمەی کورد لەوەدایە کە لەدوو جیهان هێجگار جیاوازدا دەژین لەگەڵ ئەوەیشدا لەیەک جودانابنەوەو لێماننابنەوە هەمیشەیش ئیشو گرەو لەسەر ژیانی ئێمە دەکەن ئەویش سایسەت و ئەدەبە! سیاسەت ژیانمان تێکدەداتو درۆمان بۆ دەکات تاکو ڕاستێکانمان لێبشارێتەوە تاکو دەگات بەدەسەڵاتی رەهای کورسی‌و پۆستەکان پردی پەیوەندێکانمان دەڕوخێنێت ودەمانخاتە پەراویزی مرۆڤبوونی خۆمانەوە. ئەدەبیش هەوڵدەات باڵەخانەکانی ناوەوەی مرۆڤ جوانترو پتەو قەشەنگترکات و بمانخاتە سەر سکەی خۆشبەختی! ئەگەر ئەدەب درۆیشمان بۆ بکات ئەوا ئەو درۆیە لەپێناوی ڕاستێکانایە تاکو بمانخاتە سەر سکەی تێگەیشتن و حەقیقەت. ئەدەب بەهەموو تێگەیشتنێکێیوە خزمەت بەمرۆڤبوونمان دەکاتو ئاشنمان دەکات بەژینگەیەکی پاکوخاوێن بەلام سیاسەت درۆیەکی پیسی نەگیلسە هەمیشە لە جوانێکانی مرۆڤبوونمان دووردەخاتەوە دەمانخاتە جەنگەڵی بەرژەوەندێکانی خۆیەوە هەندێکجاریش دەستی سوورە بەخوێنی براکان! پردێکە بۆ گەیشتن بەدەسەڵات، دوکانێکە بۆخۆ دەوڵەمەندکردن، زۆرجاریش ئازارێکە زیندانەکان پڕن لەو ئازارانە!.\nئەدەب دەشێت ڕەنگدانەوەی سەردەم و لۆژیکی خۆی بێت بەڵام لەهەمانکاتیشدا بوونیاتنەوەی سەردەمی خۆیتی لە فۆرم و قاڵبێکیتردا بۆ جیهانێکی جوان و ئارامتر ئەوەی ئەمڕۆکە ڕوودەدات ئەدەب نییە بەڵکو سیاسەتە پیس و نەگلیسەکەی دەسەڵاتدارانی باشور کە جیهانێکیان خوڵقاندووە لە ترس‌و تۆقاندن، هەرێمێکیان دروستکردووە لەپیاوی دەمامکدار، نیشتیمانێکیان ژەهر پژێنکردووە لە پیاوی پیس!\nمرۆڤ تێدەشکێنرێت وەک ئەو سەرگەرادانییەی ئەمرۆکە کە تاکی کوردی تێکەوتووەو کەچۆن ووردوخاشبووە لە کوردبوونی خۆی ڕادەکات بەڵام نابیت مرۆڤ ببەزێت، بەزاندن ترسناکە تورکە فاشستەکان دەیانەوێت کورد ببەزێنین کە ئەوە جێگەی نیگەرانی منە. بەتەنیشت دیوارەکانی دۆزەغدا گوزەرکە بەڵام هەرگیز بە پانتاییەکانی وڵاتە ئسلامی و کۆمنیستەکاندا دوای چۆرێک ئاویشیان لێمەکەن چونکە ئەوەی ئەمڕۆکە دەیبینیت هزری ئەو ولاتە کۆمنیستەکاندا کەچۆن بە بەرچاوانی هەموو کامێرای ئەم جیهانە درۆزنەدا ئازار دەدرێن و سوکایاتیان پێدەکرێت! ئەوەی لەپشت ئەم کۆچەوەیە بە بۆچونی من تورکیای فاشستو پۆتینو بێلاروسە کە کوردیان وەک مەیمون خستۆتە هەلەکەسەما! تورکیا دەیەوێت کورد لەبەرچاوانی کامێرای ئەم جیهانەدا سوککات تاکو داگیریکات و خۆی حوکمیانکات ئەوە سیاسەتە دڕندەیەکی ئەردۆغانە کەچۆن دەیەوێت قاچەکانی کورد بشکینێت. من خۆم بینیم کە چۆن سەربازانی بێلاروس کە چۆن کۆچەرێکان بەرێدەکەن بۆ سەر سنوی لیتوانیاو پۆڵنیا لەویشەوە سەگە دڕندەکانی لیتوانیان چۆن پەلەماری ئەو خەڵکە کۆچەریەدەدەن کە بەڕیکراوەن وەک دەست بەسەر. یەکێک لەو کۆچەریانەی لەسەر سنوی لیتوانیا بەدەست شەقو قەپاڵی سەگەکانی لیتوانیاو سەربازانی ئازاردرابوو کەچۆن دەیگوت: ئەو ئازارەی لەوانمبینی هەرگیز بەخەیاڵیشمدا نەدەهات کەوابن ئەوان مرۆڤێکی بەواتای وشە دڕەندەن!.\nلە جیهانی ڕۆژهەڵاتدا مرۆڤەکان درکیان بەوە نەکردووە کە ئازادی جەوهەری مرۆڤ پێکدهێنێت هەربۆیە لەوێوە هەموومان کۆیلەبووین! کۆیلەبوونی ئێمە پەیوەندی بەجوگرافیای هزرەوە هەیە نەک چۆنێتی ژیانمان! ئەوەی دەگوزەرەێت ئەوەی کە هزری تاکی کورد هەرگیز بیری لەدروستبوونی جوگرافیایەک نەکردۆتەوە کە تێیدا ئاسودە بێت نەوەک مافەکانی پارێزراوبێت! ماف داوەکراوە بەڵام حەق دەسێنرێت! ئەوەی ئەمرۆکە دروستبووە کۆچی شکستی هزری تاکی کوردە کە هەرگیز بیری لەوە نەکردۆتەوە کە نیشتیمانەکەی داگیرکراوە وەک لەوەی کە مافی خورابیت!.\nلە جیهانی کۆندا وەک یۆنانێکان و گریگەکان هەندێکیان گووتیان ئازادی جەوهەری مرۆڤ پێکدهێنێت بۆیە ئەوان ئازادبوون بەڵام ئێمە ئازاد نەبووین بەڵکو جوگرافیایەک هەیە کە ناویانناوە هەرێم تەنها مرۆڤەکان دەتوانن خانووی چەند نۆهەمین دروستکەن بەڵام باڵەخانەکانی ناخی بوون بەخۆیان وێرانەکردووە وایانڕووخاندوە بەسەر یەکتریداکە هەرگیز نەزانیت لەکوێوە دەست پێبکەیتەوە.\nفەلسەفە شێوەیەک لەشێوەکانی تێگەیشتنی مرۆڤ بەو جیهانەی کەتێیدا گوزەردەکات. شیعر ئەرکێکی ئەخلاقی شاعیر کە گوزارشت لە ئازارەکانی مرۆڤ دەکات و پەنجەرەیەک بەڕوانیینی ژیانێکی ڕۆشنتردا دەخاتە سەردەشتایی تێروانیینەکانی عەقڵ. ئەوەی ئەمڕۆکە کۆچ دەکات عەقڵە یاخود ئازارەکانی نیشتیمانە؟\nئەدەبی من تاراوگەیە و چەقی بیرکردنەوەی منیش نیشتیمانە! هەربۆیە تێڕوانین و قسەکردن لەسەر ئێستاو شیعرو کۆچ دەشێت من ڕاکێشێتە نێوەند بەرپرسیارییەتێکی گەورەوە بەنێو فەزای دونیایەکدا کە من نەمەوێت قسەی لەسەرکەم! کەئەویش شیعرە! شیعر دونیایەکە لە جوانی! لە جوانی ژن و مناڵ و خاکو نیشتیمان و سروشت، شیعر ئەرکێکی موراڵییی شاعیر کەدەبێت ئەو ئەرکە جێبەجیکات ، شیعر کۆنتراکتێکە کە واژوو بە شاعیر دەکات دیسپلینی جوان بێت نەک شیعر برازێنێتەوە بە وشەی بریقەدار، مناڵێکە چاوەکانی پرن لە بەرائەت بەلام عەجول عەجول خۆی دەکات بەماڵی هەر هەمووماندا وەک ئەوەی خۆی بە مناڵمان بزانێت دهێت دڵە پر لە تەنهاو غمبارو تەنیاکەمان پڕ دەکات لە تریقەی بەرایی و دەمانخاتە سەماکردن! سەمای دیدەنی ئازیزان و خۆشەیستانمان، دڵە پر لە شپرزەکەمان هێندی هێدی ئارام دەکاتەوە و دەماننوسێت بەخۆیەوە لە ئامێزمان دەگریت چاوەکانیشمان پر دەکات لە فرمێسکی شادی. شیعر حەقیقەتێکی جوانە هەموو کەس ناتوانێت بیبنێت، شیعر پردی پەرینەوە ئاشقانە هەمیش قەشەنگ و شۆخ‌و ڕاستگۆیانە لەکاتی خۆیدا دهێتە ژووان.\nتێروانین لە ئێستاو شیعرو پەخشان و کۆچ کەدەشێت من پەل کێشکات بۆ دونیایەک لە جوانی کە چاوەکانی من دەشێت ئەو جوانییە نەبینین بەنێو دونیایەک لە قسەدا ڕاپیچکات کەخودی من بخاتە ژێر بەرپرسیارەتییەوە چونکە گرنگ نییە ئەوەی شیعر دەنوسێت یاخود پەخشان بێت لەسەر بنەماکانی و تێکستەکان شیکاریکات یاخود بە پێچەوانەوە قسانبکات، هەروەک قەساب کە هەمیشە دەستەکانی بە کێرد و چەقۆکەیەوەتی بۆ برینی نەرمی گۆشتەکان و دەستەکان بەخوێنی سەربرینی ئاژەڵەکان سووربووە شەرت نییە گۆشت خۆڕبێت شاعیرش وایە شەرت نییە ڕەخنەگرو شیکارکار بێت بەڵام دەبێت جوان نوس بێت ئەدەبەکەیشی لەسەنگەری بەرگیردا بێت بەرگری لە ژن و مناڵ و خاک و سروشت و ژینگە خۆشەویستیو تەباییکات تاکو تەنەکەی خۆڵی بەرمالەکانیش مرۆڤ کە شەقی لە تەنەکی خۆڵی ماڵاندا شەقیش لە نیشتیمان دەدات! ئەوەی ئەمڕۆکە ڕوودەدات بەناوی کۆچەوە شەق هەڵدانە لە نیشتیمان نەک لە تەنەکەی خۆڵی گەندەلی دەسەڵاتدارانی باشور!.\nتێروانین لە ئێستا واتە تێروانین لە ئیستاکە ئێمەی تاراوگە کە تاکو ئێستاکەیش درەنگ یاخود زوو کەسێک نەهاتووە لەسەر ئەدەبی تاڕاوگەو ئازارەکانی بنوسێت تاراوگە بە بۆچونی من یاخود پێناسی من بۆ ئەم دونیایی کۆچ و مەنفاییە ئەوەی کەمرۆڤی تاراوگە تاکو مردن دەبێت بەدووی خۆیدا وێڵ بێت کەخۆی بۆنادۆزرێتەوە چونکە سەفەرکردن تەنها ئەوە نییە جانتاکەت هەڵگریت و خوداحافیزی لە کۆڵان و خوا خوێش کەیت بەڵکو سەفرە خۆی لەخۆیدا مەنفایەک هەر قاچەکانت تراز ئیتر خاکو نیشتیمان گوومدەکات بۆهەتایە دەبێت هەمیشە دەستت بەقەیتانی پێڵاوەکانتەوە بێت بۆ هەڵهاتن، وەک ئەم یەکەی مەنفاییە! ئەوەیە کەمرۆڤی تاڕاوگە تاکو مردن دەبێت بەدووی خۆیدا وێڵ بێت کەخۆی بۆنادۆزرێتەوە وەک یەکەی پێکهاتەیە ئەو ئیتر گوومبوویەکە لەخودی خۆیدا کاتێکیش مرۆڤ لەخۆیدا گووم دەبیت دۆزینەوەی مەحاڵە ئەوەی ئێمەین کەم تاکو زۆر لەناخی خۆماندا نیشتیمانێکمان دروستکردووە بەڵام نازانین ئاڵای ئەو نیشتیمانەی دروستمانکردووە لە کوی نیشتیمانە ترافێکەماندا هەڵکەین و بچەقەێنین.. من لەوەتەی هەم ئەم هەدەران و مەنفایەم لابۆتە سەر دەزییەک نەتێم دەچێقی و نەتێدەچقم بەڵام لەگەڵ ئەو هەموو رۆح سوتانەیشدا ئەدەبی تاڕاوگە بەبۆچوونی من ئەدەبێک جوانە و پڕ لەهەستی جوانی مرۆڤ و نەتەوە و نیشتیمانە! ئەدەبی تاراوگە شوناسی نەتەوەی هەڵگرتووە و هەوڵی گەڕانەوەی نیشتیماندایە کەچی بەپێچەوانەوە لەناو جەرگەی نیشتیمان شوناسی وونە و خەڵکی لێی ڕادەکەن کە ئەمە کارەساتە نەک ئەدەب کاتێکیش ئەدەب کارەستا دەخوڵقێنێت ئیتر هەرچی جوانییە لەگەڵخۆیدا ڕایدەماڵیت... وەک شاعیر دەڵیت: خۆزگە ئازارەکانی نیشتیمان وەک باران بووایە هەر کەدەستیکرد بەباران لەگەڵ خۆیدا ڕایماڵیایە...\nبە ڕاستی ئێمەی کورد تاکێکی تێکشکێنراوین دووژمنان هەموو پارچەکانی ئێمەیان ووردوخاشکردووە لە نیشتیمان تف دەکەن ئاسمان و دەموچاویان بۆ دەگرنەوە و دەست بۆ عەبادی و کازمی بەرزدەکەنەوە تاکو سواڵێکاین پێبکات مرۆڤ کە دەستی پانکردەوە سەریشی لەگەڵیا شۆڕدەکاتەوە هەمیشە کەسێکی سەر شۆر دەبێت دووژمنان بەتایبەتی تورکەکان دەیانەوێت سەر بە کورد شۆرکەن لەهەوڵی ئەوەدان کە چۆن قاچەکانی بشکێنن بیرمان نەچێت مرۆڤ تێکدەشکێنریت بەڵام نابەزێت ئەوە ئەرکە لەسەرمان لەسەر ڕۆشنبیران لەسەر شاعیران و ئەدەبدۆستان کەدەبێت بەرپرسیارەتی وەرگرین، مرۆڤ دەتوانیت بەهەموو شێوەیەک خزمەت بە نیشتیمانەکەی بکات تۆ ئەگەر نەتوانیت ببیت بە پێشمەرگە خۆ دەتوانیت جگەرە نەکێشیت و ژینگەی نیشتیمان پیس نەکەیت....تۆ ئەگەر لەم دووری مەنفاو تاراوگەیەوە ئەگەر نەتوانیت نیشتیمان سەوزکەیت خۆ دەتوانیت نزای خێری بۆ بکەیت! ئێمە هەموو شتێکمان دەتوانیی بەڵام تەمەڵی هزر جەستەو لاشەمانی تەمەڵ تەمەڵکردبووە تەنها سواڵمان بۆماوەتەوە سواڵی ژیان سواڵی سیاسەت و سواڵی ئەنفال و سواڵی شەنگال و سواڵی هەڵبجەو سواڵی کوردوبوونمان! مرۆڤ کە نیشتیمانەکەی پڕبوو لە جوانیو و شەرڤان و پێشمەرگەو پیترۆل زۆر ناشیرینە سواڵکات! ئەوەی ئێمەی کوردین دووژمنان سەریان پێشۆرکردووین تاکو سواڵی مانەوەمانی لێکەین!. ئەوەی لەسەر سنورەکانی بێلارووس روودەتا سواڵی ئیقامەیە نەک سواڵی ژیان!.\nمن بە تۆ دەڵێن کۆچ مەکە و تۆیش بە من دەڵێت نەیەتەوە! ئەمە کارەساتە نەوەک نامەگۆرینەوە وەک نامە گۆرینەوەی نالی و سالم! ئەدەبی تاراوگە هەر لە نامەکەی نالی و سالمدا سەرهەڵداوە ئەوا نزیکەی دوو سەدەیە بەسەر ئەو نامە گۆرینەوەدا تێپەر دەبێت و کەچی کەسێک لەدوای ئەو هەموو ساڵە نەهات ڕۆشناییەک بخاتە سەر ئەدەبی تاراوگەو هەوڵێکبدات بابەتگەلێکی لەسەر بنوسێت کەچۆن ئەدەبی تاراوگە بەحەسرەتەوە باوەشی بۆ گەرانەوەی نیشتیمانکردۆتەوە!\nنالی لەدوایی ڕوخاندی میریشینی بابان کۆچدەکات و روودەکات شام سوریای ئێستاکە، ئیتر لەوێوە نامەیەک بە پەرەسێلکەدا دەنیرێت بۆ سالم بەڵام خۆیی لەخۆیدا بۆ سلێمانی دەنێریت دەشێت سالم یەکەمجار ئەو نامەیە پێیگەیشتبێت وەڵامی بۆ ناردبێتەوە چونکە لە نامەکەدا تامەزرووی زۆرێکی پێوەدیارە کە نالی بیری سلێمانی دەکات هەواڵ دەپرسیت ئایا سلێمانی هەر وەک جاران ماوە یاخود نا؟ دەشێت ئەو پرسیارە بیت کەنالی دەیەوێت بیکات تاکو گەرەنتی گەرانەوەی خۆیی مسۆگەرکات! بەڵام لەئەنجامی نامەکەی سالمدا پێدەڵێت: ئێستاکە سلێمانی شوێنی قەلەرەشەکانی تورکەکان و دامانتم مەگەرێرەووە بەبێ ئەوەی بپرسێت ئایا ئێستاکە حالی نالی چۆنچۆنییە؟ بەبێ ئەوەی بپرسێت ئایا ئێستاکەیش گیرفانەکانی نالی پڕن لە نقوڵی ژیان یاخود لەنانە ڕەق؟\nدەشێت ئەو وەڵام دانەوەی سالم ببێتە هۆی ئەوەی کەئیتر نالی نەگەرێتەوە ئیتر خۆی لە ئاوارییەدا هەڵگرێت تاکو مردن. نالی بە حەسرەتەوە دەچێتەوە سلێمانی و باسی لەجوانی و ژیان دەکات کەچی سالم بەهەمان تاسەوە باسی مردن و قەلەرەشمان بۆ دەکات، قەلەرەشیش نیشانەی شومییە باسی کونەپەپوومان بۆدەکات کە لە کەلتوری کوردییدا نیشانەی چۆڵەوانییە، سالم ڕاستەخۆی لەکۆتایی نامەکەیدا بە نالی دەڵێت: تکایشی لێدەکات کە نەگەڕێتەوە بۆ سلێمانی وەک ئێستاکەی ژیانمان پاش دوو سەدە هەمان کارەساتمان بەسەرهات کێمان لەئێمە تامەزرووی نیشتیمانی نییە بگەرێتەوە کەچی لە نیشتیمان بەهەرکەسێک بڵێیت دەگەرێمەوە یەکسەر بێیەکودوو پێت دەلێت: دەغیلتم نەخەڵاتابیت شتی وا بەمێشکتا بێتەوە بگەرێتەوە بۆ کوێ دەگەرێتەوە یاخود پێماندەڵێت: کە گەڕایتەوە دەبێت گیرفانەکانت پر بێت لە پارەو دۆلار ئەگینا جێگەت نابێتەوەو پەشیمانی دادتنادات ئەوساکە لە جێگەی پێمانبلێت: کە گەڕایتەوە گیرفانەکانت پرکە لە خۆشەویستی و تەبایی و جوانی سروشتی کەهاتیتەوە بەخەندەوە وەرەوە چونکە دەمێکە خەندەو بزەمان لێبراوە، هیوامان بۆ بهێنەوە چونکە بێهیواکراوین هیوامان تۆیت بگەرێتەوە بزە بخەیتە دڵە ترساوشپرزەکەمانەوە، کە هاتیتەوە ئاشمانکەرەوە بەیەکتری دەمێکە دەستو گەردنی یەکتریمان ماچ نەکردووە دەمێکە هەلاوی گەریمی باوەشی ئازیزانمان نەبینیوە! کە هاتیتەوە ئیتر وەک جاران لەسەر سفرەی نانی ئێواران وەک خێزانێکی بچکۆلانە بەڵام دڵ پرە حەسرەتو جوانی بەیەکەوە شیو دەکەین! کە هاتیتەوە ئیتر جارێکیتر لەسەرەوە دەست پێدەکەینەوە کوخێک بێت بۆ ژیان! گوندێک بێت بۆ هەروەزی و ژیان نەوەک شارێک بێت پڕ لە جەنجال و یەکترازان! کەهاتیتەوە دەغیلتم بیر نەچێت سلێمانی لەبیر نەکەیت\nحەزرەتی نالی دەفەرموێت:\nئەی لوتفەکەت خەفی و ھەوا خواھ و ھەمدەمە\nوەی سروەکەت بەشارەتی سەر گۆشەیی حوزور\nسالم یش ھەر بەوجۆرە [با] دەکا بە نامەنێرو وڵامی نالی دەداتەوە. قەسیدەکەی سالم ئاوەھا دەست پێ دەکا\nبەم نەوعە قەد نەکا بە سلێمانیا گووزەر\nمنیش دەڵێم: دەغیلتانبم هەرگیز بەو نەوعە قەت نەکا بەئەوروپای کۆمۆنیستدا بکەن گووزەر\nهەمیشە دڵمان لەوێ کەوتووە لەنێو کوچەو کۆڵانو شەقامە بێنازەکانی نیشتیمانەوە بۆمان بگەرێن دەماندۆزنەوە قاچێکمان بەغەریبیمانەوە ئەویترمان مەگەر بەس خوا بزانێت بەکوێوە سەریشمان بەڕابردوومانەوە شۆرکردۆتەوە نەوەک لێمان بەرێبێتەوە سەرتاپا نامۆیمان لێدەتکێ کەچی نامرین! ئای لە ئێمە! چ زوو پیر بووین! چۆن بەم هەموو ئازارو سوتماکی ڕۆحەوە ڕووبەڕووی ژیان دەبینەوە چۆن مەنفاو دووری ئازیزانمان لوولیکردین بەخۆیانەوەو بێکەس و تەنها فریانداینە کۆڵانەکانی غەریبییەوە. براکمە ڕۆژێک دهێت وەک سەگ لەسەر شەقامەکانی مەنفادا دەمرم کەسێک نییە خۆی کاتە خاوەنم، دڵە تەزیو ترافێکەم بۆدواجار وەک شەختە لەکار دەکەوێتو چاوە زەقو غەمبارەکانم بریوەتە تەنیایی خواو ئاسمانەکان کەسێک شکنابەم پێڵوە غەمبارەکانم بۆدواجار لێکبنێ دەمرم براکەم دەمرم بەس ئێوە خۆشبەخت بژین بەس ئێوە میز مەکەن بەدیوارەکانی نیشتیماندا و دارەکانی ژیان مەبرنەوە بەس براکەم بەس تۆ خۆشبەختبە لەش ساغبە براکەم! لەش ساغی هەموو سەروەتی دونیا دهێنێت تەندروستیەکی ساغ پاسپۆرتێکە لەگیرفاندا و هەموو سەروەتی دونیا دهێنێت براکەم بەس تۆ کۆچ مەکە کە کۆچیشتکرد تف و بەرد مەگرە نیشتیمان و کوردبوونت. دەسەڵاتی پیسخۆڕی باشور لە ڕەخنە دەرچووە ئەو وەک جگەرەکێش وایە کە لەسەر بەرگی پاکەتەکەی شیرپەنجەی خۆی دەبینێت و بەڵام هەر دەیکێشێت! هەوڵبدە تۆ وامەبە تاکو تۆیش لە ڕەخنە دەرنەچیت و مەرگی ئاوارەی و کۆچی خۆت لەبەر سەرماو بەستەڵەکی سنورەکانی مرگ ببینیتەوە ئەوە سنوری مەرگە کەتۆی تێکەوتوویت نەوەک سنوری ژیان! تەنها هەوڵبدە براکەم تەنها هەوڵبدە خۆتبە تەنها خۆت و نیشتیمانبە.\n1 تاڵەبانەکانی ئەڤغانستان و تاڵەبانەکانی باشور\n2 تەها موحێدینەکانی بەغداد\n3 پەکەکە چۆن چووە لیستی رەشی تیرۆرەوە؟ ئەی یەکێتی‌و پارتی کەی دەچنە ئەو لیستەوە؟\n5 ئەی خواکانی یۆنان خوای زینوس چەکوشەکەتم پێببەخشە\n6 سیخوڕی کردن پیشەیی داهاتوومان\n7 ئەمریکا، پیاوێک لەنێوەند دۆزەخی توڕەبوونی خەڵک‌و دەسەڵاتدا\n8 ١٠٠ ساڵ ماڵوێرانی و دڵ شکاندن لە شێخ مەحمودەوە تاکو نەوەکانی مەلایی و جەلالی\n9 کۆرۆنا بزمارێکە بەتاپوتی دەسەڵاتەکانی خۆرهەڵاتەوە\n10 سێجار لە ژیانمدا گریاوم\n11 لە دواجاردا ئەوروپا پەرداخە ژەهرەکەی خواردەوە\n12 ڤایرۆسی کۆرۆنا پلانێک بۆ کوشتنی سەرانی ئەمریکاو ئەوروپاو داڕمانی ژێرخان‌و سەرخانی ئابوریان


قوباد تاڵەبانی سه‌ره‌خۆشی له سەفین دزەیی ده‌كات\nTHU, 8 FEB 2018 20:47 | KDP.info\nهه‌ولێر-KDP.info- به بۆنه‌ی كۆچی دواییی دایكی سەفین دزەییه‌وه، له پایامێكدا، قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکوەزیرانی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، هاوخه‌میی خۆی راده‌گه‌یێنێ، ئه‌مه‌ش ده‌قه‌كه‌یه‌تی:\nبرای بەڕێزم کاک سەفین دزەیی\nبە داخ و په‌ژاره‌وه هه‌واڵی كۆچی دوایی خاتوو (نەجیبە ئاغا ئەحمەد باییز دزەیی) دایکی بەڕێزتانمان بیست، به‌م بۆنە خه‌مناكه‌وه پرسه و سه‌ره‌خۆشی خۆمان ئاراسته‌ى بەڕێزتان و كه‌سوكارو بنه‌ماڵەتێکۆشەرەکەتان ده‌کەین و هاوبه‌شى خه‌م و په‌ژاره‌تانین .\nخوالێخۆشبوو خاتوو نەجیبە لە قۆناغە سەختەکانی تێکۆشان و خەباتی گەلەکەمان بەشداری کارای هەبووە شان بەشانی کاک محسن دزەیی باوکی بەڕێزتان، ئەمەش مایەی شانازییە.\nلەپەروه‌ردگاری مه‌زنمان داوایە گیانی خوالێخۆشبوو به به‌هه‌شتی بەرین شادبكات، سه‌بوری و دڵنەواییش به ئێوە و خانه‌واده‌و خزمان ودۆستانی كۆچکردوو ببه‌خشێت، ئومێدەوارین ئه‌مه دواناخۆشیتان بێت.\n8 ی شوباتی ٢٠١٨


ڕێكخراوی ئاشتی و ئازادی به‌شێك له پێكهاته نه‌ته‌وه‌یی و ئاینیه‌كانی كه‌ركوكی له ده‌وری مێزێك كۆكرده‌وه\nڕێكخراوی ئاشتی و ئازادی له به‌رواری ٣ی ئازاری ٢٠٢١ كۆنفرانسێكی یه‌ك ڕۆژه‌ی له شاری هه‌ولێر ڕێكخست بۆ به‌شێك له پێكهاته نه‌ته‌وه‌یی و ئاینیه‌كانی كه‌ركوك له‌وانه‌ش عه‌ره‌ب، كورد، توركمان، هه‌روه‌ها گه‌نجانی پێكهاته‌ی مه‌سیحی.\nئامانج له ڕێكخستنی كۆنفرانسه‌كه بریتی بوو له (١) خستنه‌ڕووی پرۆتۆكۆڵێك كه پێشتر له سه‌ر بنه‌مای گفتوگۆكردن له‌گه‌ڵ پێكهاته نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی كه‌ركوك داڕێژرابوو، (٢) هه‌روه‌ها داڕشتنی پلانێك بۆ ده‌ستپێشخه‌ری مه‌ده‌نی بۆ ئاینده.\nبه‌شی یه‌كه‌می كۆنفرانسه‌كه ته‌رخانكرا بۆ ئه‌و ڕاسپارده و پێشنیارانه‌ی كه له چوارچێوه‌ی چه‌ند بازنه‌یه‌كی گفتوگۆ كۆكرابونه‌وه له شاری كه‌ركوك، به‌شی دووه‌می چالاكیه‌كه تیشكی خسته سه‌ر ئه‌و به‌ربه‌ستانه‌ی كه ڕووبه‌ڕووی هاوبه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی نێوان پێكهاته‌كانی شاره‌كه، پاشان به‌شداربووان گفتوگۆی تێرو ته‌سه‌لیان كرد ده‌رباره‌ی بابه‌ته‌كانی كۆنفرانسه‌كه.\nئه‌م چالاكیه به‌شێكه له پڕۆژه‌ی ته‌ناغوم كه ڕێكخراوی ئاشتی و ئازادی به پاڵپشتی Mensen met een Missie له شاری كه‌ركوك جێ به‌جێی ده‌كات.


هەڵبژاردنەکانی یەکێتی ئەوروپا و پرسی ناسنامە، هەڵۆ بەرزنجەیی – PMNews\nهەڵبژاردنەکانی یەکێتی ئەوروپا و پرسی ناسنامە، هەڵۆ بەرزنجەیی\n٢ـ١، یەکێتی ئەوروپا لە بوارەکانی ئابووری سیاسی و کولتووریی دا سوودی بە وڵاتانی ئەوروپا گەیاندووە. دیارە بە بەهێزەکان زۆر زیاتر هاولاتی ئەوروپایی دوو ناسنامەی هەیە،هی وڵاتەکەیی و هی ئەوروپاییش.\nئەڵمانیا بازاڕێکی هێجگار گەورەتری بۆ بەرهەمە پیشەسازی و تەکنەلۆژیەکانی بۆ ساز بووە. زۆرینەی دەوڵەتانی ئەوروپای رۆژهەڵات بە یۆنانیشەوە، بە ملیاردەها یۆرۆی ئەڵمانیا قەرزارن. ئەڵمانیا ئێستا هێزی کار لەم وڵاتانەوە هاوردە دەکات و ڕۆحی تازە و جوڵە و گوژمێکی بەگوڕتر دەداتەوە، بە نەتەوە پیر بووەکە، کە نەوەی نوێ ناخەنەوە. لەمەش زیاتر ئەڵمانیا بەو پاشخانە مێژووییەوەی هەیەتی، ئێستا ڕووی خۆی زیاتر لەجاران سپی کردۆتەوە، ئاخر کەس ناتوانێ دەستبەرداریی توانا و لێهاتوویی ئەڵمان و بەرهەمەکانیان بکات.ئەمە و گەلێ فاکتی تر پاشخانی ئەو ڕێژە بەرزەی ئامارەکەیە لە ئەڵمانیا.\nهەژموونی ئەم ئاڕاستەیە وای کردووە، دەوڵەتە بچکۆلەکان دەرفەتی ژیان تا بێت تەسکتر بێتەوە و لەکاروانی ژیان دوا بکەون. بۆیەکالەم سەردەمە هاوچەرخەدا بایەخی ئەم یەکێتییە هێندە گەورە و چارەنووسساز خۆی نمایش دەکات، وڵاتێکی وەک مەکەدۆندیا ناچابوو/ کرا، کە ماوەکی زۆرە دەیەوێت بێتە ئەندامی ئەم یەکێتییە، لێ یۆنان لەدژ بوو، چونکە لە یۆنان دەڤەرێکیان بەناوی مەکەدۆنیاوە هەیە و ڕازی نەبوون بەناوەکەی مەکەدۆنیا، بۆیەکا داوایان لەدەوڵەتی مەکەدۆنیا کرد ناوی خۆیان بگۆڕن، دەنا ئەوان مافی ڤیتۆ لەبەرامبەر بوونە ئەندامیان لە یەکێتی ئەوروپا دەخەنە گەڕ. ئەوە بوو وڵاتی ناوبراو بە بڕیاری پەرلەمانی وڵاتەکەی، ڕەزامەندی لەسەر گۆڕینی ناوی وڵاتەکەیان دا ، بۆ ” کۆماری مەکەدۆنیای باکوور” دا لەپێناوی وەرگرتنیان لە یەکێتی ئەوروپا.\nلەوەتەی سەرۆکی فەرنسا ئیمانۆێل ماکرون بە کۆمەڵێ پێشنیاز و ئایدیای نوێوە، دەیەوێ ڕۆحێکی نوێ بکات بە بەری ئەوروپادا و لەم قۆناغە سەختە ڕزگاری بکات، پرۆژە لەدوای پرۆژە پێشکەشی ئەڵمانیای دەکات. کەچی ئەڵمانیا میرکل چ بەرسڤێکی ئەرێنی بۆ پرۆژەکانی ماکرۆن نییە. لەسەردەمی ئەدەناوەر و دیگۆلەوە پەیوەندی نێوان ئەم دوو وڵاتە هیندە سارد نەبووە. هەربۆیە گەلێ لە چاودێرە سیاسییەکانی ئەڵمانیا بەدەوڵەتە نەخۆشەکەی ئەوروپا ناودەبەن. بەکورتی ئەڵمانیا ئامادە نییە لەم پرۆژە ئەوروپاییانەدا هاوکاری فەرەنسا بکات. هەروەک Winkler دەڵێ: ئەم دەوڵەتانە ئەوروپایی قسە دەکەن و ناسیۆنال ڕەفتار دەکەن”.\nئەڵمانیا لەرووی ئابووری و تەکنەلۆژییەوە و وەک گەورەترین نەتەوەی ئەوروپا و فەرەنساش لەڕووی سیاسییەوە بەو پاشخانە کولتوورییەی هەیەتی، بەدوو باڵی فڕینی ئەوروپا دادەنرێن. لەئێستادا پەیوەندییەکانیان بەقوڵترین قەیران و سەخترین دۆخدا تێدەپەریت، چونکە کەسیان ئامادە نین ستراتیژی بەرزی بەرژەوەندی نەتەوەییان تێپەڕێنن. بەتایبەت ئەڵمان کەبەوە ناسراون گەلێ خۆپارێزی دەکەن،بەتایبەتی لە ڕووی داراییەوە درەنگ دەست بۆ گیرفانیان دەبەن. شایانی گوتنە هەر یەک لەم دوو دەوڵەتە گەر لەم یەکێتییە پاشەکشە بکەن، ئەوا خودی یەکتی ئەوروپا بەسەرخۆیدا دادەتەپێ.\nهەڵسانەوە و بەهێزبوونی ئەڵمانیا بە تایبەت لە ڕووی ئابوورییەوە، ترسی گەورەی خستۆتە دڵی هەموو ئەوروپاوە. وەکی دیکەش ئەڵمان بەوە ناسروان لەسەرخۆ و نەرم و ترسنۆکانە بەرامبەر بە پۆتین و رووسیا هەڵوێست دەنوێنن و ئامادە نییە. دەرگای خەزێنەکەی بۆ پرۆژە ئەوروپاییەکان بێ بەرژەوەندی بەرامبەر بخاتە سەر پشت.\nلە ئێستادا، هەڵمەتێکی توند و خراپ دەکرێتە سەر ناسیۆنالیستەکان و پۆپۆلیستەکان… ئەوەی لەدژایەتی ناسیونالیستەکان دا حەشار دراوە، جگە لە پرسی نەتەوەیی کاتالۆنیا و سکۆتلەند و باسک و ئیرلەندە و..هتد،کە ئەمانە نەتەوە گەلێکن دەیانەوەی بەڕێگای رێفەراندۆم سەربەخۆیی خۆیان بەدەست بهێنن و ببنە خاوەنی دەوڵەت. لێ نەتەوەکانی تری بەڕێگای ناسیۆنالیستی بونەتە خاوەنی دەوڵەت، دژی بێدەوڵەتەکان دەوەستنەوە و پروپاگەندەی خراپ بۆ ئەم پرسە دەکەن.\nبەهۆی ئەو تێکەڵییە زۆر و بێ سنوورەی نێوان گەلانی ئەوروپا لە نێوان خۆیان و لەگەڵ جیهانی دەرەوە دا، هەن دوو ڕەگن، واتە بە نموونە باوک ئیتالییە و دایک ئەڵمانییە، باوک ئەڵمانە و دایک پۆڵەندییە، یاخود دایک سویدی و باوک دانیمارکییە، باوکی فەرەنسییە و دایکی ئیسپانییە، دایکی بەرازیلییە و باوکی پەرتوگالییە، بەم شێوە ئەم دەستەیەش کەسایەتییان دابەش بووە بەسەر دوو ناسنامەدا. هەیە لایەنێکیان بەسەریدا زاڵە،ئیتر خۆی بەوە دەناسێنێ، یاخود هەیە لەم دۆخی دوو ناسنامەییەدا، خۆی بۆ ساخ نابێتەوە، ئینجا ناسنامە و دەوڵەت بەلایەوە گرنگ نابێت و گەردوونی بیر دەکاتەوە. لە ئێستای ئەوروپادا دۆخی دووەمیان بەرچاوترە.\nدەستەیەکی تریش هەن، لەئەوانەی وڵاتی خۆیان خۆش دەوێ بەو سیما نوێیەی لەبەردەمیان دا قووتکراوەتەوە بەهۆی شەپۆلیک لەخەڵکی بێگانە و کۆچبەری نارەحەت و سەر بەگۆبەند. جگە لە جیاوازی کولتووریی، لەم دواییانەدا کۆمەڵێ دیاردەی سەری هەڵداوە، هاوولاتی ئەوروپایی پێی هەرس ناکرێ. دروستکردنی مزگەوت لەهەر کۆچە و کۆلانیکدا، بانگدان بەدەنگی بەرز، لاقرتەکردنی منداڵەکانیان و دواجاریش کوشتنی هەندێکیان، دزی و نائارامی و ترس و لەرز بڵاوکردنەوە و کاری تیرۆر لە زۆربەی پایتەختە ئەوروپاییەکان دا. ئەمانە ئێستا بە ناسیونالیستەکان ناوزەدکراون.. من پێم وایە حیزبە سیاسییەکانی ئەڵمانیا،لە ڕاستەوە تا ئەوپەڕی چەپیان، لە ناسیونالیستەکانی کورد ناسیونالیسترن،دیارە بەلەبەرچاوگرنی ئەو مەودا زەمەنییەی پێشکەوتنی چەندین سەدەیەی ئەوان لە ئێمە، ئەقڵێتی گوزارشتکردن لە ناسیونالیستێکەشیان بەجۆرێکی ترە، لێ لەجەوهەردا ناسیونالیستی بگرە راسیستیشە.ئێستا گوزارشتی وەک چەپی ناسیونالیست لەبەشێکی زۆری جیهاندا بەرکار دەهێنرێ،ئەمەش بەڵگەیەکی ترە لەسەر وەرچەرخانی ئەقڵی و هزری بەئاڕاستەی ناسیۆنالیستی ناوبراودا لە ئەوروپا. شاراوە نییە، هەندێ حیزب و کەسایەتیش ئەم ژینگەیە بۆ مەرامێکی سیاسی خۆیان دەقۆزنەوە و سیاسەت و کاری پۆپۆلیستی پەیڕەو دەکەن، تا خۆیان دروست بکەن.\nشایانی گوتنە، ئەمە هەمووی ناکاتە ئەوەی بڵێن، دەرفەت بۆ خەڵکی بێگانە بەتەواوی قوڕی پێدا دراوە. ـ ئەوەتا لەم هەڵبژاردنانەدا ٣ کاندی کورد هەڵبژێردراون ـ ، حیزب و کەسانێکی مرۆڤدۆست و دیموکراسی ڕاستەقینە نین و نابن. لێ ئەوەیشی هەیە، دەبێ بزانین هەر تاکێکی بێگانە لەهەر بوارێکدا چووبێتە پێشەوە،تواناکانی بۆ خزمەتی دەوڵەتی خانەخوێ بووە و ڕژاوەتە ناو ئەستێڵکی خۆیانەوە. بۆ نموونە یاریزانێک، هونەرمەندێک، سیاسەتکارێک، زانستکارێ، ئەقڵێکی نوێ، لە ئەڵمانیا دا بەبنەچە بێگانە بێت، لەدەرئەنجام هەر وزە و توانا و داهێنانی هەیەتی هەر بۆ ئەڵمانیایە.\nکەواتە دەتوانین بڵێین، تازە هیچ مەزهەب و ئایدۆلۆژیایەک ناتوانێ، پۆڵەندیبوونی تاکێکی پۆڵەندی بسڕێتەوە. جیهان سەروژێر بێتەوە، فەرەنسییەک دەستبەرداری سیمبۆڵە نەتەوەییەکانی نابێت، بە ئۆکرانییەک بڵێی تۆ ڕووسی،لێت قبووڵ ناکات. داوا لە کاتالانی و سکۆتییەک بکە و بڵێ لە وڵاتی دیموکراسی وەک ئیسپانیا و بەریتانیای مەزن دا، دانیشن و چیتان داوە لە ڕیفەڕاندۆمی سەربەخۆیی، لێت نیگەران دەبن. بە هۆڵەندییەک بڵێ چیت داوە لە پەرلەمان و دەوڵەتە نەتەوەییەکەت، ئاڵای دژە شوناس بڵند بکەرەوە، بە توندی بەگژدا دێتەوە. پێشنیاز بکە بۆ هەنگارییەک هەموو سیمبۆلە نەتەوەییەکانی بپێچێتەوە و بچێت لە برۆکسلی پایتەختی یەکێتی ئەوروپا، ئاڵا و پەساپۆرت وەربگرە، بەگومانەوە لێت دەڕوانێت. بە سویدییەک بڵێ نەخشەی دەوڵەتەکەت بسڕەوە لەسەر ئەتڵەسی ئەوروپا و جیهان، بە شێتت تێدەگات. بە ئیتالییەک بڵێ واز لە هەڵبژاردەی نیشتمانی و بەها و سیمبۆڵە نەتەوەییەکانت بهێنە، تیزت پێوە دەکات.\nسەرنجێکی خێرای شوناسی کوردبوون لەتەواوی کوردستان دا، ـ لەوە گەڕێ داگیرکەران و دوژمنان بە کام توانا و شێوازی جەهەنەمی بڤەوە بەردەوام کار لەسەر پیلانگێڕیی و شێواندنی شوناسی کوردی دەکەن ـ ئەوەمان بۆ دەدەخات، ئەم پرسە نەک پرسێکی ستراتیژی هیچ حیزب و دامەزراوە و ناوەندێک نییە و هیچ سیاسەت و ئیمکانێتێکی بۆ تەرخان نەکراوە، بگرە تا ڕادەی لەبیرکردنیش فەرامۆش کراوە. لەمەش ترسناکتر، حیزب و دەستەیەکی سەرلێشێواوی بێئاگا لە واقیعی جڤاکی و مێژوویی کورد و هەڵکەوتی جیۆپۆلەتیکی کوردستان، هەر رۆژەی بەمۆدێلێکی سەقەت و کوشندە و ژەهراوی دروستکراو و فشە مۆدێرن و یۆتوبیای سەردەم و تیۆری نەزۆکی بیریاران، پروپاگەندەی بڤە لەدژ ناسنامەی کوردبوون بۆ مەبەستی جۆڕاوجۆر دەکەن. ناسنامەیەکی کوردبووون، کە داگیرکەران بە دێژایی ٢٧٠٠ ساڵە درزی تێدەکەن و دەیڕوشێنن و دەیشێوێنن و لەناوی دەبەن و نکۆڵی لێدەکەن، شایانی ئەوەیە هەموو وزە و توانا و دەستڕۆیشتوویی کوردی بۆ تەرخان بکرێ.\nبۆ نموونە ئەو خرۆشانەی چرکەساتی مێژوویی ڕیفەڕاندۆمی سەربەخۆیی ٢٠١٧ بە دەنگی بەڵێی %٩٣، لە باشووری وڵاتدا تۆماری کرد،وەرچەرخانێکی گرنگ لە بزاڤی نەتەوایەتمان ساز دا و بووە مایەی سازدانی یەکێتییەکی نەتەوەیی ، هەڵکشانی کێرڤی هەستی نەتەوایەتی، بەرزبوونەوەی هۆشیاریی سیاسی ، ڕابوون و متمانە بەخۆکردنی تاکی کورد، جۆشوخرۆشێکی تری بە هەستونەست و مۆڕاڵی کورد لەسەرتاسەری کوردستان دا بەخشی. هاوزەمان کورد نیشانی جیهانی دا، نەتەوەیە و بوونی هەیە و دەژی و دەخوازێ سەربەخۆ بێت و داگیرکەرانی تووشی شۆک کرد…هتد.\nکەچی کەمینەیەکی نەیارانی ڕیفەڕاندۆم بەردەوام لە هەوڵی ئەوەدان ژینگەیەک بخوڵقێنن، ئەم ڕاستییە بەڵگەنەویستانە ئاوەژوو بکەنەوە. بیر و هەڵوێستەکەشیان بەوە پاساو دەدەن، کە کاتی ڕیفەڕاندۆم گونجاو نەبوو، یان هەر نەدەبوو بکرێ و ئەو کارە هەڵەبوو. دیارە پووچەڵەترین و بێبەهاترین بیانووشیان ئەوەیە، دەوڵەتانی درواسێ ـ واتە دەوڵەتە داگیرکەرەکانی کوردستان، تورکیا، ئێران، سووریا و عێراق ـ بەم هەنگاوە ڕازی نەبوون و دۆست و نەیارەکانیشمان لە جیهان پێیان باش نەبوو. ئەم بڕوبیانوو گرتنە لە ڕیفەڕاندۆم، جارێ بۆخۆی مانا و ناوەڕۆکی خەبات و شۆڕش پوچەڵ دەکاتەوە و بەهیچ شێوەیەک ناچێتە خانەی بیروبۆچوونی جیاواز لەسەر پرسەکان. چونکە ئەوەی ئەو کەمینەیە پێمان دەڵێ: کورد دەبێ هەر چاوەڕێی ئەوە بکەن ،OK لە دەوڵەتانی داگیرکەر و هێزە جیهانییەکان وەربگرن. ئەم داوایەش، هاوچەشنی ئەوەیە کورد وتەنی: سەدساڵ بەدیار داری زڕەوە دانیشی تا بەرت بۆ بگرێ. ئاخر ئەم ناواقیعی و ناخەباتگێریی و نانیشتمانپەروەریییەی ئەم جۆرە بیرکردنەوەیە، هەر خۆی لەڕووی لۆژیکییەوە چەوت نییە، بەڵکو ڕەگوڕیشەکەشی جێی گومانە. لە ڕوانگەیەکی تریشەوە، لەڕووی دیموکراسییەوە دەبێت، کەمینە بڕیاری زۆرینەی پەسەند بێت و کاری پێ بکات.\nئینجا ماوەتەوە بپرسین: کەی و لە کوێ ئازادی و سەربەخۆیی بەخشراوە؟ ئەوە دەیان نموونەی پرسی سەربەخۆیی گەلان لە ئەوروپای دیموکراسی و جیهانی دا تا ئێستا بە کراوەیی ماوەتەوە؟. ئەی دەوڵەتانی داگیرکەر خەریکی چین و لەدوای ئەم سەدەی ٢١ ەکەوە، بەرەو چ ئاقارێکی تر مل دەنێن، تاوەکو بەڵێ بۆ سەربەخۆیی کوردستان ڕابگەیەنن!. کەی نەتەوەکانیان تەواو هۆشیار دەبنەوە و بەچاوێکی هاوتا سەیری خۆیان و کوردی دراوسێ و هاوچارەنووسیان لە دەڤەرەکەدا دەکەن؟. چۆناوچۆنی خۆ دەکەنە فاکت و گووشار لەسەر حکومەتە ناوەندییەکان، تا چارەسەرێکی ئاشتییانەی ئەو کێشە ئەزەلییەی کورد بکەن!. ئەی گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە و جیهان بەرەو کوێ دەڕوات!؟.\nناسامەی کوردبوون لە ڕووی ئایدۆلۆژیی و مەزهەبیشەوە، گرفتی زۆری بۆ سازدراوە و لەبەردەم هەڕەشەدایە. بەشێک لە حیزبەکان بانگاشەی جۆرە مۆدێلێک دەکەن لە شوناس کەموزۆر پەیوەندی نییە نەک بە کوردبوونەوە، تەنانەت لەمۆزەخانەکانیش دا، نە هەبوون و نە دەبن. بەشێکی تری هەڵمەتەکانی دژی شوناسی کوردبوون، لەژێر پەردەی کۆمەڵێ سیاسەتی چەواشەکاری ڕۆژانەدا و بەرژەوەندیئامێزی حیزبایەتیدا ئەنجام دەدرێ. ئەوانە ستراتیژی سیاسییان هەمیشە ڕووە و پایتەختەکانی داگیرکەرانی کوردستانە. مەترسییەکانی سەر ناسنامەی کوردبوون بۆیە ترسناکن، چونکە لەسایەی بێدەوڵەتی کورد دا بەرپا دەبن. بێدەوڵەتی ژینگە و بۆشاییەکی خوڵقاندووە، حیزب و دەستە و گرووپە جیاوازەکان، بەهۆی ململانێ سیاسییەکانی نێوان خۆیانەوە، بە ئاسانی ناگەنە ڕێکەوتنێکی هاوبەش.\nدەرئەنجام،سەرباری ئەو هەموو هەڵکشان و داکشانە، دەگەینە ئەو بەڵگە و ڕاستییە حاشاهەڵنەگرەی،کە پرۆسەی گەشەسەندنی گەل و نەتەوەکان، جارێکی تر بەرەو دواوە وەرناچەرخێ. لەم ڕوانگەیەوە هەموو ئەو دەستکەوتە نەتەوەییانە بەرهەمی ئەم پرۆسەیەن، سڕینەوە و دەستبەرداربوونیان،بۆتە مەحاڵ. هەم لەبەرئەوەی ئەو سیمبۆڵانە حەز و ویست و پێداویستی ژیانن و بوونەتە بەشێک لە پێکهاتەی بوون و هەمیش ئەوانە بەرهەمی ڕەنج و تێکۆشانن. بەڵێ خۆشە و پێداویستییەکی گرنگ و ژیاری مرۆڤایەتییە، نەتەوە و گرووپەکان پێکەوە ژیان پەسەند بکەن و بە هەرەوەرزی بژین،لێ لەسەر بناخەی هاوتایی و یەکسانی و نەهێشتنی داگیرکاری و چەوسانەوە. ئەمە چەند حەز و ئاواتێکی پیرۆز و هۆمانیستە،لێ دیسان ئەم گەردونە بە هەمەڕەنگی و هەمە جۆری خۆیەوە ڕازاوەیە و تاموچێژی زیاتری بەخشیوەتە ژیان. باخچەیەک کۆمەڵێ گوڵ و درەختی هەمەڕەنگ و جیاوازی تێدا بێت، ڕەنگینتر و جوانترە، لە باخچەیەکی تەنیا گوڵە شیلان و دار گوێز.\nلە ئاکام دا سەبارەت بە ناسنامەی کوردبوون، دەگەینە ئەو قەناعەتەی هەروەک چۆن کوشتن و زیندانی و ئەشکەنجە و ڕاگوێزان و ڕاوەدوونان و ئاگر و ئاسنی دەوڵەتە داگیرکەرەکان نەیان توانیوە، دەست بەسەر ناسنامەی کوردبوونماندا بگرن و لەناوی بەرن. هاوشان بە هەزاران ڕۆڵەی گیانبازی کوردیش بۆ ئاڵا و سروودی نەتەوەیی و سەربەخۆیی و ئازادی ئازادی کوردستان گیانییان بەخشیوە، کاروانەکەش هەر بەردەوامە و تا دوا هەوار کۆڵ نادەن لە تێکۆشان. هەروەک چۆن سەدەهایەکە داگیرکەران دەیانەوێ کورد بکەنە عەرەب و فارس و تورک، کەچی مێشکیان بەر تاشە بەردەکانی چیای سەفین و پیرەمەگروون دەکەوێت. ئا بەم شێوە ناسنامەی نەتەوەی پارچەپارچەکرا و بندەست و ستەملێکراوی کورد، بەرجەستە بووە،بۆتە بەشێکی گرنگی ماکی و مئنۆکی بوون و هەبوونی تاکی کورد.\nکورت و کرمانجی کێرڤی ناسنامەی نەتەوەیی لەجیهان دا، هەر لە هەڵکشاندایە و هەرواش دەمێنێەوە و هیچ باهۆزێکیش نایلەقێنی.\nپەیمانگەیەکی ئەمریکی: حیزبوڵڵا لوبنان وێراندەکات، رێبوار محه‌ممه‌د\nچـیرۆک بۆ منداڵان.. گوڵێکی سووری لەخۆبـایی.. وەرگـێڕانی: رەزا شـوان\nمجموعه‌ی کوردستان، روزهای بحران، بهزاد خوشحالی\nدامەزرانی “کوردستان تریبووناڵ”\nنووسینی کوردی لە ویندۆزی 10، ساڵە نەڵۆسی\nچیا قادری ئەندامی حیزبی دێموکرات مەترسیی دیپۆرتکردنەوەی بۆ ئێران لەسەرە\nشانۆی كۆچه‌ر و فستیوالی 75 ساڵی زیره‌ك\nدکتۆر سۆزان فەتحی باس لە ژیانی خۆی لە هەندەران دەکات، ئامادەکردنی: سەلاح پیرۆتی\nئێرانی فرە نەتەوە لە نێوان ئێستای وێرانی و داهاتوویەکی کارەساتباردا، ئیقباڵ ساڵحی فەر\nتـاڵ و شیـرن ، جـێـژنـی قـوربـان ، مەلا برایم مەجید پوور\nپارتە ئۆپزسیۆنەکانی تورکیا بەڵێن دەدەن کە کێشەی کورد چارەسەربکەن.. رەزا شـوان\nلە یادی حەفتاو پێنجەمین ساڵی دامەزرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێراندا ، برایم لاجانی\nگرنگییەکانی ریزبوونی بەیانیان لە قوتابخانەکان.. رەزا شـوان\nگوشه‌ای از امپراتوری مالی خامنه‌ای به روایت رئیس بنیاد مستضعفان: ۳۶ هزار میلیارد تومان درآمد در یک سال!\nپرسی یەکگرتنەوە و چاوەڕوانی و بەرپرسیارەتییەکان، جەلال ڕەوانگەرد\nتێزی تورک بۆ مێژوو، تیۆری زمانی خۆر و کێشەی کورد، کتێب ئیسماعیل بیشکچی\nوتووێژ لە گەڵ کانی محەممەدی ، د. جەعفەر و ژیلا موستەئجێر سەبارەت بە زیندانی کردنی زارا محەممەدی ، سەلاح پیرۆتی\nلە ڕێڕەوی هەڵوەشاندنەوەی ناوەند، مستەفا هیجری\nخوێنی جیاواز (سێ لاوی كوردی ئیعدام کراو) ، كه‌ریم په‌رویزی\nئیتلاعاتی ئورمیە بە بەندکراوێکی سیاسی ڕاگەیاندووە کە چوارشەممە لە سێدارە دەدرێیت\nبەیـاننـامەی کۆمـەڵەی منـداڵانی کـورد ـ لە نەرویـج\nچێشتی مجێور، کتێبی دەنگی و پ د ف ی مامۆستا هەژار\nجیاوازی فـێرکردن و پەروەردەکردنی منداڵان لە ژاپـۆن.. رەزا شـوان\nهه‌ڵسه‌نگاندنی (گه‌ڵاڵه‌ی هه‌شت ماده‌یی) به بۆچوونێکی چه‌وت! به‌شی دووهه‌م، سەعی سەقزی\nگلەیی بنەماڵەی پێشمەرگە و زیندانی سیاسی کورد (هۆشمەندعەلی پوور) لە پارت و رێكخراوە سیاسیەكانی كوردستان\nکاک سادق زەرزا ، وتووێژ لە گەڵ روداو باسی کردەوە تێرۆریستیەکە دەکا\nفارس و تورك بە خشکە خەریکی شێواندنی دیمۆگرافیای ڕۆژهەڵاتی کوردستانن، محەممەد سلێمانی\nدیدارێکی سیاوەش گودەرزی لە گەڵ کاک حەسەنی قازی بەشی 1 و 2\nدرێژبوونی تەمەنی رێژیمی ئاخوندیی ئێران و نەبوونی ئالترناتیڤ(جێگرەوە) . فەرهاد میرۆزادە\nمحکومیت زهرا محمدی فعال مدنی به ۱۰ سال زندان؛ تاوان « تدریس زبان کردی» به کودکان\nرێژیم هێزێکی زۆری هێناوەتە ناوچە و چالاکوانانی خۆبەخشی کوردانی ئورمیە کەمپەینی هەموومان لە بوزێ سینا راگەیاندووە\nکۆماری ئیسلامی ئێران و پـرسی چارەسەرنەکراوەی لەسێدارەدانی لاوانی مهابادی، ئامادکردنی: سەلاح پیرۆتی\nسابیر شێخ عەبدوڵڵا و دیاکۆ ڕەسووڵ زادە دوو بەندکراوی سیاسی کورد جێبەجێ کرا\nتکایە هەڵسەنگاندنەکانتان بۆ شەهید دوکتۆر قاسملوو! با بەراورد لەگەڵ سەردەمانی بێکەسی گەلەکەماندا بێت، نەک لەگەڵ ئیستای ٢٠٢٠دا. ، عارف باوەجانی\nصداهای ناشنیده از آخرین لحظات ترور رهبران کرد در وین، ژیار گل\nچـیرۆک بۆ منداڵان.. زێـڕی سـەوز.. رەزا شـوان\nهه‌ڵسه‌نگاندنی (گه‌ڵاڵه‌ی هه‌شت ماده‌یی) به بۆچوونێکی چه‌وت!، سەعی سەقزی\nھەستێک پاک و واقیبینانە!، حاجی جوندی\nنگاهی به وحشت جمهوری اسلامی ایران با شنیدن سالگرد ترور زنده یاد دکتر فاسملو دروین اطریش، دکتر گلمراد مرادی\nقاسملوو و بۆسەی ڤییەن + دەنگی کاتی دانیشتن لە گەڵ تێرۆریستان\nپیتر گالبرایت باڵویزی پێشوی ئامریکا لە کرواسی و ماموستای زانکۆ\nسیاسەتی پۆپۆلیسی کۆماری ئیسلامی ئێران و کۆمەڵگای نێونەتەوەیی، قاسم تەیموری\nونی سۆران ئەختەر سەمەری نمەبۆ گمە بۆ ، موختار کەریمی\nمووبەکردن لەناو منداڵان لە قوتابخانەدا.. رەزا شـوان\nبۆ گەل ژیای، لە ڕێی گەلدا شەهید کرای، قاسملوو، مەلا برایم مەجیدپوور\nبێ دەنگی کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی لە ئاست ستەمکاران هۆکارێک بۆ بە گەنج راگرتنی تەمەنی ئاخوندەکان، ئیقباڵ ساڵحی فەر\nهێرشی دەوڵەتی فاشیستی تورکیا بۆ سەر باشوری کوردستان و ئامانجەکانی، عەنایەت دەشتی\n‘کتاب صوتی’ بهروز بوچانی\nقاسملوو، مانیفێستی سیمای مرۆڤانەی رێبەری، کتێب، مەجید حەقی\nشەڕی تورکیا و چەكی پەكەكە، بێستون عوسمان\nیادی تێرۆری د.قاسملوو لە سەروبەندی ٧٥ ساڵەی دامەزرانی حیزب دا قادر وریا\nزەریفی درۆزن ، زەریفی درۆزن ، لە مەجلیس بانگیان کرد.\nکۆچی دوایی کاک مەلا محەممەد ئازەری، کادری پێشووی حدکا لە شاری پیرانشار\nبابەتەکان Select Month August 2020 (7) July 2020 (55) June 2020 (55) May 2020 (68) April 2020 (63) March 2020 (76) February 2020 (31) January 2020 (62) December 2019 (59) November 2019 (50) October 2019 (57) September 2019 (24) August 2019 (39) July 2019 (56) June 2019 (48) May 2019 (52) April 2019 (59) March 2019 (70) February 2019 (63) January 2019 (45) December 2018 (48) November 2018 (52) October 2018 (59) September 2018 (86) August 2018 (62) July 2018 (47) June 2018 (47) May 2018 (40) April 2018 (52) March 2018 (81) February 2018 (69) January 2018 (86) December 2017 (80) November 2017 (58) October 2017 (78) September 2017 (67) August 2017 (75) July 2017 (68) June 2017 (58) May 2017 (49) April 2017 (55) March 2017 (67) February 2017 (55) January 2017 (63) December 2016 (54) November 2016 (52) October 2016 (60) September 2016 (57) August 2016 (68) July 2016 (85) June 2016 (83) May 2016 (65) April 2016 (56) March 2016 (63) February 2016 (73) January 2016 (83) December 2015 (66) November 2015 (69) October 2015 (46) September 2015 (53) August 2015 (62) July 2015 (77) June 2015 (64) May 2015 (90) April 2015 (53) March 2015 (88) February 2015 (77) January 2015 (74) December 2014 (97) November 2014 (75) October 2014 (96) September 2014 (77) August 2014 (76) July 2014 (76) June 2014 (77) May 2014 (104) April 2014 (95) March 2014 (93) February 2014 (75) January 2014 (109) December 2013 (100) November 2013 (106) October 2013 (93) September 2013 (68) August 2013 (109) July 2013 (99) June 2013 (98) May 2013 (63) April 2013 (105) March 2013 (127) February 2013 (102) January 2013 (116) December 2012 (125) November 2012 (129) October 2012 (96) September 2012 (138) August 2012 (106) July 2012 (80) June 2012 (93) May 2012 (96) April 2012 (76) March 2012 (104) February 2012 (97) January 2012 (95) December 2011 (93)


خۆرخێ رۆدریگیزی باوكی جۆرجینای خۆشەویستی كریستیانۆ رۆناڵدۆی ئەستێرەی پورتوگالی و یانەی یۆڤێنتۆسی ئیتاڵی بە تۆمەتی كاری بازرگانیكردن بە ماددەی هۆشبەر و كۆكایین تا ئێستا بۆ ماوەی زیاتر لە 10 ساڵ ژیانی لە زیندان بەسەر بردووە.\nرۆدریگیزی كە ئێستا تەمەنی 69 ساڵە بۆ یەكەمجار لە ساڵی 2003 لەلایەن دادگای ئیسپانیاوە بە بازرگانێكی مەترسیدار و گەورەی ماددەی هۆشبەر و كۆكایین ناسێنرا و بەو هۆیەشەوە سزای دەستگیركردنی بۆ ماوەی 10 ساڵ بۆ دەركرا.\nرۆدریگیز باوكی جۆرجینای تەمەن 23 ساڵە كە پێشبینی دەكرێ ببێتە هاوسەری داهاتووی رۆناڵدۆ دوای ئەوەی پارساڵ منداڵێكی بەناوی ئالانا مارتینای لەم ئەستێرە گەورەیەی تۆپی پێی ئەوروپا و جیهان هێنایە سەر دنیا.\nرۆژنامەی (سەن)ی ئینگلیزی ئاشكرای كرد: رۆدریگیز لە ساڵی 2003 هەوڵی دابوو 100 كگم كۆكایین لە ئیسپانیا بۆ فڕەنسا بگوازێتەوە و لەبەرامبەریشدا 100 هەزار پاوەن وەربگرێ، بەڵام لەسەر سنووری نێوان هەردوو وڵات دەستگیركرا و بەهۆیەوە سزای 10 ساڵ زیندانیكردنی بەسەردا سەپێنرا.\nلە ساڵی 2008 باوكی جۆرجینا لە زیندان هاتە دەرەوە، دوای ئەمە بەماوەیەكی كەم دووبارە دەستی بەم كارە ناپەسەندە كردەوە و ئەمجارە لەسەر سنووری نێوان مەغریب و ئیسپانیا بە بڕێكی زۆر ماددەی هۆشبەر دەستگیركرایەوە بەو هۆیەشەوە تا ساڵی 2013 لە زیندان مایەوە.\nرۆژنامەكە ئاشكراشی كرد كە هەرچەندە رۆدریگیز ئێستا ئازادە و بەرووكەش وازی لە كاری بازرگانیكردنی ماددەی هۆشبەر هێناوە، بەڵام زانیاری هەیە تا ئێستاش وازی لە كارەكە نەهێنابێت و بەشێوەی نهێنی لەسەر ئەم كارە بەردەوامبێت.\nوێنە.. خۆرخێ رۆدریگیز باوکی جۆرجینا\nمحەمەد سەڵاح خراپترین یاریزانەكانی شەوی رابردوو بوو


ماڵپەری فیردەوس | ئایا واجبە زەکاتی سەرفترەی منالیش بدرێت؟\nسەردێری پرسیار:ئایا واجبە زەکاتی سەرفترەی منالیش بدرێت؟\nبەرواری دانان :2020-05-08 کۆدی پرسیار:1997\nپرسیار: ئایا واجبە زەکاتی سەرفترەی منالیش بدرێت؟\nوەڵام: زەکاتی سەرفترە واجبە لەسەر هەموو موسلمانێک گەورە و بجووک و نێر و مێ و بەندە و ئازاد، بەڵکو هەندێک زانا ئیجماع نقل دەکەن، بەڵگە:\n(١) عن ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: ( فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَكَاةَ الْفِطْرِ، صَاعًا مِنْ تَمْرٍ ، أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ عَلَى الْعَبْدِ وَالْحُرِّ ، وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى، وَالصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ، وَأَمَرَ بِهَا أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلاةِ) رواه البخاري (1503) ومسلم (984).\nواتە: لە ابن عمر دەگێڕنەوە خوا لێی ڕازی بێت دەفەرمووێت: (پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت زەکاتی سەرفترەی واجب کردووەو دیار کردووە مەنێک لە خورما یان مەنێک جۆ و لەسەر بەندە و ئازاد و نێر و مێ و بچووک و گەورە لە موسلمانان ، وە فەرمانی کردووە بدرێت پێش دەرچوونی خەلک بۆ نوێژ).\nابن قدامة ڕەحمەری خوای لێ بێت دەفەرمووێت: (زەکاتی سەرفترە واجبە لەسەر هەموو موسلمانێك، لەسەر گەورە و بچووک و نێر و مێ، لەسەر وتەی تێکڕای زانایان، هەروەها واجبە لەسەر هەتیویش وەلی یەکەی زەکاتی دەدات، نەمان زانیووە کەس پێچەوانەی کردبێت، ئیلا محمد بن حەسەن نەبێت، دەڵێت: زەکات واجب نییە لە مالێ مناڵ). المغني (3/79).