مرۆڤە پێست سپیەکان بە گەران بەدوای باوکیاندا، کارەساتی گەورەیان خولقاند – History Of Kurdistan\nHome / مێژووى جیهان / شارستانیەت / مرۆڤە پێست سپیەکان بە گەران بەدوای باوکیاندا، کارەساتی گەورەیان خولقاند\ndidar othman 2019-05-22\tشارستانیەت, مێژووى جیهان, نهێنیەکانى مێژوو لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە مرۆڤە پێست سپیەکان بە گەران بەدوای باوکیاندا، کارەساتی گەورەیان خولقاند 1,964 Views\nئارتیو ڕامبۆ دەڵێت . پێست سپیەکان گەیشتن، ئیتر دەبێت خۆت پۆشتەکەیت ، بچیت بۆ کار، پاشان بۆ کەنیسە.\nئێمە کاتێک لە ڕۆژهەلات ئەژیاینو هەمو خەو و خەیاڵمان ئەوەبو کە بگەینە ئەوروپاو لە دیسکۆکاندا سەمابکەین، لەبەر ئەوەی کە وامان دەزانی خەڵکی ئەوروپی کارناکەنو پارە بەسەریاندا دەبارێت، بەلام راستیەکی پێچەوانە بو، پارە بەسەر ئێمەدا ڕژابو، ئەوروپایش ئەو گەلەن کە کەڵچەری کارکردن بەستراوەتەوە بە دینو باوەڕیانەوە، کەدەڵێین مرۆڤی پێست سپی مانای مرۆڤی کارکەر. سەدام حسەیەن چەندە هەوڵی دا کە کاوە فێری کارکردن بکات، لەولاشەوە گۆرباچێڤیش لە روسیا بە سیاسەتێکی تر، بەلام نەیان زانی چۆن ئەو ئارەزوە لە ناخی تاکەکانیاندا بهروژێنن، ئارەزوی گەڕانو کارکردن، هەتاوەکو ئێرەیی بە مێرولە نەبەین.\nلەکاتێکدا کە ئێمەی ڕۆژهەڵاتی لەسەر تاشە بەردەکانی سۆمەری و بابلی نێرگەلەمان دەکێشاو قاوە وچای دیژلەمەمان دەخواردەوە، هەندێک کەسیش کردبویان بە بەردە نوێژ، لە میسر خەڵکی مۆمیاکانیان لەسەر جادە دەفرۆشت، لەم سەردەمەشدا داعش هەمو شوێنەوارەکانی لە موسڵ وێران دەکرد، کاتێک ئیخوانەکان حوکمیان گرتە دەست لەمیسر یەکێک لە پرۆژەکانیان خاپورکردنی هەرەمەکان بو. ئێمە هیچ پرسیارێکمان لەخۆمان نەدەکرد کە ئایا چی نواسراوە لەسەر ئەو تاشەبەردانە، دوایی ( فزول) نەبوین، هەتا پێست سپیەک ڕۆژێک بەویادا تێ پەڕیو داوای لە گەنجێکی کورد کرد کە یارمەتی بدات لە چونە سەر شاخێکی بەرز بۆ هێنانە خوارەوەی نوسراوێکی مزماری، ئیتر لەوەوە ئاشنا بوین بە هەمو شارستانیەتی سۆمەری و بابلی و سانسکریتی، پاشان نوسینەکانی میسر و هەروەها شارستانیەتی ئەنکا لە ئەمەریکای لاتین هەر پێست سپیەکان دۆزیانەوە، بەم بۆنەیەوە ئەو گەلانەش ئاشنابون بە مێژوی ناوچەکەیان، بۆیە موفتی پێنجوێنی لە هۆنراوەیەکیدا دەلیت ؛\nمن خاسی ئنگلیز ناچێ لە بیرم\nکە پێی ناساندم باو و باپیرم .\nهەمو ئەم دۆزینەوانە بە تێکۆشانو دوایی ( فزولی) مرۆڤی سپی بوە. هەروەها کاتێک چینیەکان باروتیان دۆزیەوە، بەکاریان دەهێنا بۆ ئاهەنگو خۆشی، هەرگیز بەخەیاڵیاندا نەدەچو کەدەتوانن بەکاری بهێنن بۆ بۆمبو چەکی هەمەجۆر، یابانیەکان کحولی ساکێیان وەک بۆمب بەکار دەهێنا دژی دوژمنەکانیان، هەتا پێست سپیەک درکی بەمە کردو لەمەوە هەمو جۆرە چەکێکیان داهێنا. هەمو ئەو ئیمپراتۆریەتانەی پیش ئەوان بەهەمو توانایانەوە هەوڵیان نەدا بزانن کە لەو سەری دەریای ئەتلەنتیکەوە چیە، هەتا کریستۆف کۆلۆمب بە گەشتێک ئەمەریکای دۆزیەوە. ئیتر دوابەدوای ئەمانە هەمومان دەزانین کە داهێنانەکانی مرۆڤی سپی چۆن هەمو جیهانی گرتۆتەوە بە کارەباو تەلەفۆنو ئەنتەرنێتو چەکی ئەتۆمی و …تاد. لە کاتێکدا لای چینیەکان کۆپیکردنەوە هونەرێکە نەک دزینی فکرەیەک، لای موسڵمانانیش وایان باوەڕە کە قورئان کتێبێکی زانستیەو هەمو زانستێک کە مرۆڤی پێست سپی ئەی دۆزێتەوە، پیشبینی کراوە لە کتێبەکەیاندا.\nپاشان مرۆڤی سپی، ئەمەریکای دروست کرد، وەک شارستانیەتێکی مۆدێرنو لیبێرالو جیاواز، وەک شورایەک بۆ پارێزگاری کردن لەخۆی، لەهەمان کاتا وەک ئاوێنەیەک کە داهاتوی خۆی تێدا ببینێتەوە، پێویستی بە فاڵچی نیە کە پێی بڵێت؛ تۆ سەفەرێکت لەبەرە، سەفەر سەلامەت.\nئەمانە وەهایی لەمرۆڤی سپی کردوە کە پرسیار لەخۆی بکات کە ئەگەر ئەو لەهەمو بوارێکدا لەوانی تر بەتوانا ترە، کەواتە پێ دەچێت کە ئەو ڕەچەڵەکێکی جیاوازی هەبێت، ڕەچەڵکێکی شکۆدارو شکڵێکی جوانیشی هەبوبێت هەر لەسەرەتاوە، جیاواز لە مرۆڤی ئەفریقی کە زیاتر شکڵی مرۆڤی سەرەتاییان هەیە، ئەمەش شایەنی نەک قبوڵ کردنە بەڵکو تێ گەیشتنە. بۆیە کاتێک نوسینی ئێرانی و سانسکریتی ئەدۆزنەوە هەر خێرا دەبینن کە لێکچونێکی گرنگ هەیە لەنێوان زمانە ئەوروپیەکانو زمانی ئەواندا، پاش ئەوەی لە سەر تێکستی پاشای ئەخامەنیدا وشەی ئاری ئەدۆزنەوە ئیتر ئەمە دەکەن بە تێۆری ڕەگەزی ئاری کە گوایە ڕەگەزێکی مرۆڤ هەبوە لەو ناوچەیەدا وەک کە باپیرە گەورەی مرۆڤی پێست سپی بون، پێش کەوتوبونو ناویان ئاری بوە، بەلام بە تێکەلاوبونیان لەگەل ڕەگەزی تردا شکڵیان گۆڕاوە، بۆیە دەبێت ڕەگەزی ئاری پوختەبکرێتەوە لەو تێکەلاویە، ئیتر فکرەی نازی و مرۆڤی ڕەسەن ئاری لەمەوە ڕەگی داکوتاو شەڕی جیهانی دوەمیش وەک کارەساتێکی مرۆیی گرنگ. کاتێکیش فۆتۆگرافێک یان ڕیپۆرتاژێکیان دەکرد هەتا ئەمڕۆش هەر خێرا منداڵیکی قژ زەردو چاو شین ئەدۆزنەوە بۆ ئەوەی بیخەنە پێشەکی دۆکیومەنتەریەکەیانو پێمان بڵێن ؛ ئەوەتا بەڵگە. بەلام ئەمڕۆ نەک وشەی ئاری قەدەغەیە لە ئەوروپا بەڵکو بۆت نیە تەنانەت وشەی ڕگەزیش بەکار بهێنیت لە زمانەکەتا. کاتێک کچیکی بە مامۆستا فەرەنسیەکەی وتبو کە ئەو لە رەگەزی ئاریە، مامۆستاکەی گاڵتەی پێ کردبو، وتبوی ئاری وەک ڕەگەز بونی نیە و وشەی ڕەگەزیش زاراوەیەکی ڕەگەز پەرستیەم کچە فارسەکە زۆر سەری سورمابو . ئەمەش هەر بە بڕیاری مرۆڤی پێست سپی بوە کە دان بەهەڵەکانی رابوردویدا ئەنێت، هەمیشە بە مێژوی خۆیدا دەچیتەوە. لەم کەینوبەینەداگەلانی هیندۆ ئەوروپیش چونە ژێر کاریگەری ئەو یاریەوە، ئەوانیش شانازی بە چاوشینو قژ زەردەکانیانەو دەکەن، نەک هەر گەلی هندۆ ئەوروپی بەڵکو مرۆڤی شکڵی ئەوروپی لای هەمو گەلانی تر بە مرۆڤی سەروتر لەوان دەبینرێن، ئەمڕۆ بچۆرە هەر ولاتێکی ڕۆژهەلاتی ئیسلامیش ئەگەر پێستت سپی بێت ئەوا زیاتر ڕێزت لێ دەگرن، بگرە موسڵمان بونیشت ئەو ڕیزەت زیاد ناکات ئەگەر پێستت ڕەش بێت. لەسەر ئەمەش لەفەرەنسا نوکتەیک دروست کراوە ؛ مندالیکی عەرەب دەچیت بۆ لای بەڕێوەبەری مەکتەبەکەی بە گریان، سکالای لادەکاتەوە و دەڵیت کە هاوڕێ فەرەنسیەکەی پیی وتوە ؛ عەرەبی پیسو پۆخەڵ، بەڕیوەبەرەکەش کەدەبینێت مندالە عەرەبەکە دەگری، پێی دەلیت ؛ تۆش پیی بڵی ؛ فەرەنسی پیسو پۆخڵ. مندالە عەرەبەکە سەیرێکی هاوڕی فەرەنسیەکەی دەکات کە قژی زەرد و چاوی شینە، بە بەڕیوەبەرەکەی دەلێت ؛ ئاخر ئەو پیس نیە.\nکاتێکیش مرۆڤی سپی مرۆڤی نێندەرتاڵی دۆزیەوە، بینیان کە مرۆڤێکی بە شکڵ جیاواز بو لەوان؛ پەل قەوی و سەرزلو چوار شانەو گردە، هەر خێرا کەوتنە زەم کردنی کەگوایە مرۆڤێکی بێ توانابوە لەبەردەم مرۆڤی ساپیاندا، کەلوپەلی بەکار نەهێناوە، زیرەک نەبوە و حۆل بوە. ئێستاکە کە بەهۆی زانسی ئای دی ئینەوە دەرکەوتوە کە جینی مرۆڤی ئۆرازی و ئەوروپی لەسەدا سێ هەتا حەوتی تێکەلە لە گەڵ مرۆڤی نێندەرتاڵدا، واتە مرۆڤی پێست سپی ئەوروپیش تێکەلاوی هەبوە لەگەڵ نێندەرتاڵدا، ئیتر هەر خێرا لەگەل نێندەرتاڵدا ئاشتبونەوە و تواناکانی ئەوانیان خستە ڕو کە گوایە مرۆڤی نێدەرتاڵ پێش ئەوان کەلوپەلیان بەکارهێناوە و راویان کردوە و شتی زۆر تریش، تەنها جیاوازیەک ئەوە بوە کە مرۆڤی ساپیان لە کارکردن بە کۆمەڵو ئۆرگانیزاسیۆندا بەهێزتر بون لەوان .\nدواهەمین کارەسات کە مرۆڤی سپی کردویەتی بەهۆی گەرانی بەدوای باوکیدا، ئەوەبو کە کاتێک ئەوروپیەکان بەتایبەتی فەرەنسیەکانو بەلژیکیەکان، چونە رواندە لە ئەفریقا، بینیان کە سێ شکڵی مرۆڤی ڕەشی لێیە ؛ ئوتو، توتسی،توا، سەرنجیان دا کە توتسیەکان کەسانێکی بەشکڵ وەک مرۆڤی سپی وان تەنها ئەوە نەبێت کە ڕەنگی پێستیان ڕەشە، بۆیە هەر خێرا وتیان کە ئەمانە ڕەسەنی فیرعەونەکانن، ئەمەش بوە پاڵنەری ئەوەی کە بی سەلمێنن کە رەگەزی فیرعەونەکانیش کە خاوەنی شارستانیەتێکی نایاب بون وەک توتسیەکان بون نەک وەک مرۆڤی ئەفریقی سەرەتایی، ئیتر لەمەوە مرۆڤی توتسیان هێنایە پێشەوە و زیاتر گرنگیان پی ئەدان، جیاوازایان دەکرد لەنێوان ئێتنیەکاندا، بەم بۆنەیەوە توتسیەکان کە ژمارەیان لەسەدا بیستو پێنجی دانیشتوان بو بەلام ئەوان زیاتر خوێندەوار بونو پۆستی بالایان بەدەستەوە بو وەک کەسانی سوپەریۆر سەیردەکران، ئەم جیاوازیەش وەهای کرد کە دوبەرەکی و رق بکەوێتە نێوان ئەم دو ئێتنیەوە، ئەوەبو لەسالی 1994 دا ئوتوەکان لەماوەی تەنها سێ مانگا نزیکەی 800 هەزار توتسیان بە ماشێت ( جۆرە چەکێکە لە نێوان شمشێرو چەقۆدا ) کوشت، کەبوە هۆی لەناوبردنی لەسەدا هەفتاو پێنجی توتسیەکان، ئەم جێنۆسیدەس بە دواهەمین جینۆسایدی مرۆڤایەتی دادەنرێت.\nخۆ ئەم جیاوازیەی کە دەکرێت لە نێوان مرۆڤەکاندا لەهەمو سوچێکی ئەم زەویەدا بونی هەیە، تەنها لای مرۆڤی مرۆڤدۆستو هۆشمەند نەبێت کە لە ناو هەمو گەلێکدا بونی هەیە ئەم جیاوازیە نامێنێت، چەندەش ئەو گەلە سیستەمی پەروەردە و سیاسەتی مۆدێرنتر بێت ئەوا ئەو جیاوازیە کەمتر دەبێتەوە وەک لەئەوروپا دەیبینین، خۆ ئەگەر مرۆڤی پێست سپی بۆڵەبۆڵ بکاتو دژی ببیانیەکانی بدوێت لەبەر ئەوەی کە بیانیەکان دێنە وڵاتەکەیی و کاری ئەو ئەدزن ئەوا جێگەی تێگەیشتنە، بەلام لە رۆژهەلات تورکێک ڕقی لە کوردێکە لەبەر ئەوەی کە تەنها ئەو کوردە یان کوردێک عەرەبێکی خۆشناویت لەبەر ئەوەی کە عەرەبە نەک لەبەر ئەوەی کە هاتوە نانی ئەو بخوات، یان موسڵمانێک ڕێگە نادات کە تۆی مەسیحی بچیتە مزگەتەکەیەوە، براکەشی کە کوردە دەیکوژێت لەبەر ئەوەی کە وەک ئەو ئیسلام نیە، هەرگیز کەنیسەیەک جیاوازی ناکات لەنێوان ڕەگەزەکاندا، هەرچۆنێک بێت مرۆڤی پێست سپی هەڵەکانی خۆی دەناسیتەوە و دانی پێدادەنێت، بەلام هەتاوەکو ئێستاکە تورکیا دانی نەناوە بە جینۆسایدی ئەرمەنیەکان، چەندەها توانی تر لەلایەن مرۆڤەوە کراوە لە ڕۆژهەلات بەلام خەڵکی گرنگی بەو مێژوە نادەن بۆ ئەوەی کە دوبارە نەبێتەوە.\nهەتاوەکو ئەمڕۆ چەند جۆرێک لە مرۆڤ دۆزراونەتەوە، لەوانە مرۆڤی ساپیان کەئێمەین، نێندەرتال، دیسنۆڤای و چەند جۆرێکی تر کە لەژێر لێکۆڵینەوەدان، زۆر لە ناسیۆنالیستەکانی ئەوروپا هیوادارن کە ڕۆژێک ئەو جیاوازیە بە زانست بسەلمێنن، کە جیاوازیەک لە ئای دی ئێنیاندا هەبێت، بەوهۆیەشەوە لە زیرەکی و بەتواناییاندا جیاوازبن، لەسەر ئەم بنەمایەش بیسەلمێنن کە مرۆڤی سپی لە ڕەسەنێکی جیاوازە و جارێکی تر تیۆری مرڤی ئاری بەجۆرێکی تر سەرهەڵبداتەوە، بۆیە ترسی ئەوە هەیە کە ڕۆژێک لە ڕۆژان شتێک بدۆزرێتەوە و بەکار بهێنرێت بۆ مەبەستی ڕەگەز پەرستی و نانەوەی ئاژاوەیەکی گەورە لەنێوان مرۆڤەکاندا، نۆوا هەراری لە کتێبەکەیدا بە ناوی ؛ ساپیان، ئەمە بە مەترسیەکی گەورە دادەنێت. بەلام ئەگەر هۆکارەکەش ئابوری و دیمۆگرافی بێت ئەوا مرۆڤی سپی لە بەرپەرچ دانەوەی ئەو تیۆریەو دۆزینەوەی ڕێگە چارەیەک بۆ ڕێگری کردن لە روداوێکی نەخوازراوی ئاوا کە جیاوازی بخاتە نێوان مرۆڤەکان، کۆمەڵگەیەکیی مولتی ئێتنیان پێکهێناوە وەک ئەوەی دەیبینین لەئەوروپا و لەئەمەریکادا، تێکەڵبونێکی بەجۆرێک کراوە لە نێوان هەمو جۆرە مرۆڤی کیشوەرەکانی تردا کە دوای چەند جیلێکی تر ئەو مرۆڤە ئەوروپیە جاوشینەی کە ئەمڕۆ دەیبینین بونی نامێنێتو مرۆڤێکی نوێ دێتە کایەوە کە تێکەلە لە هەمو ڕەگەزێک. هەرچەندە لەئەوروپا ناسیۆنالیستەکان ئەمەیان پێ ناخۆشەو لە ڕۆژهەلاتیش ئیسلامیەکان خۆیان مەلاس داوە کە گوایە ئەوروپا دەکەنە ولاتێکی ئیسلامی، ئەمانە هەموی خەو و خەیاڵی مرۆڤی نەخۆشن. ئەمڕۆ لەفەرەنسا لەلای گەنجان بۆتە جۆرێک لە مۆدێلی دڵگیرو سەردەمی کە ئەگەر تۆ یەکێک لەباوکو دیکت لە رەگەزێکی تر بێت ئەوا وەک شتێکی جوانو مۆدێرن دەبیرێت.\nئەگەر جاران باسی ڕەگەزپەرستی دەکرا بۆ نمونە کەچۆن کەسێک بۆ کارێک هەڵنابژێرن لە ئەوروپا لەبەر ئەوەی کە لە رەگەزێکی جیاوازە، ئێستاکە باسی جیاوازی کەڵچەری دەکرێت، لەبەر ئەوەی کە کەڵچەرەکەی جۆرێک هەڵسوکەوتی پێ داوە کە بۆ ئەو کارە نابێت و کەسێکی بە کارەکتەر دەریای ناوەڕاستە، وەک چۆن لە ئەمەریکا دەڵێن مەکسیکیەکان بۆ هەندێک کار باشترن، ئەم بۆچونەش کاری کردۆتە سەر هەڵسو کەوتی پۆلیسێکیش کە کە بەجۆرێکی تر سەیرت بکات کە کاتێک تۆ رەنگی دەموجاوت جیاوازە، خۆ لەنێوان ئەوروپیەکانیشدا ئەو جیاوازی کارێکتەرو هەڵسوکەوتە هەیە کەدەبێتە هۆی ئەوەی کە تۆ بۆ کارێک بشێیتو بۆ کارێکی تر نەشییت، ، موشکیلەکە ئەوەیە کە بیانیەکە هەر خێرا دەیبەنەوە بۆ موشکیلەی ڕەگەزپەرستی، نەخێر موشکیلەی جیاوازی کەڵچەریە، بۆ نمونە کاتێک دەبینیت باوکێکی ڕۆژهەلاتی بەسەر مندالە دو ساڵیەکەیدا دەقیژێنێت و منداڵکەشی زراوی تۆقیوە لەباوکی و تێ ناگات بۆچی باوکی ئاوا دەقیژێنێت بەسەریدا و لەهەمان کاتا باوکی بەرامبەر بە کامێراکەی لەسەر فەیسبوک زەردەخەنە دەیگرێت، لەبەر ئەوەی کە باوکی بە مەبەستو بۆ قازانجی کوڕەکەی دەیکات هەتاوەکو مندالەکەی بکاتە سەگێکی هارو بتوانێت بەیانی لەگەل کوڕی گەڕەکدا بەرگری لە خۆی بکات . ئەمەش کەلچەرێک فێری کردوە، لەکاتێکدا ئەم جۆرە پەرەوەردەیە لە ئەوروپا جێگەی گاڵتە جاڕیە، بەگوێرەی نۆوا هەراری دەڵیت خەڵکی دەڵین گوایە موسڵمانان تۆلێرەنسیان نیە بەلام ئەگەر سەیری مێژوی عوسمانی سەدەی شانزە بکەین ئەوان زیاتر تۆلێرەنستر بون لە ئەوروپای ئەو سەردەمە بەڵام ئەمڕۆ پێجەوانە بۆتەوە. پێ دەچێت ئێمەش وەک گەردیلەکان هەڵسوکەوت بکەین، بڕیار لەسەر کەڵچەرو هەڵسوکەتمان ئەدەین بەگوێرەی ئەوەی بەرامبەرمان بۆئەوەی نەکەوینە خاڵی سفری ململانێ .\nهەمو گەلانی جیهان سەردەمێک لە مێژویاندا پەلیان هاویشتوە بۆ داگیرکردنی گەلانی تر، بە جینۆساید کردنیانو بە کۆیلە کردنیان بەلام ئەگەر مرۆڤی سپی لە گەڕان بەدوای زانستو لێکۆڵینەوە و داهێناندا چەندەها تاوانی کردوە، لەهەمان کاتا هەر خۆیشی فکرەی مافی مرۆڤو مرۆڤ دۆستی بلاودەکاتەوە و نمونەیەکی جوانی کۆمەڵگەیەکی داهاتومان بۆ دەڕەخسێنێت بە تێکەڵکردنی ئێتنیە جیاوازەکان کە مۆدێلێکی گرنگە بۆ نەهێشتنی جیاوازیەکانمان، ئەم نمونەیەش ئەمڕۆ بەهۆی هەندێک هۆکارەوە لەوانە ئیسلامی سیاسی کە مەبەستی تێکدانی ئەو مۆدێلەیە، لەئەوروپاش هەندیک لە ناسیۆنالیستەکان، خستویانەتە بەر مەترسیەوە .\nبە گوێرەی نۆوا هەریری جیاوازی کەڵچەری لەگەڵ ڕەگەز پەرستیدا ئەوەیە کە ڕەگەزپەرستی زانستێکی ڕاست نیە و ئێمە جیاوازا نین وەک ئەوەی دەیزانین. بێگومان ئێمە ناڵێین کە ڕەگەزپەرستی نیە، ئەگەر لە رابوردودا ڕەگەز پەرستی بەبیانوی گوایە جیوازی ڕەگەزەوە بوە ئێستاکە بە بیانوی چیاوازی کەڵچەریش جارێکی تر لەهەندێک حالەتا دەبێتەوە بە جۆرێک لە ڕەگەز پەرستی.\nنۆوا هەراری لەسەر ئەم مۆدێلەی کە ئەوروپا لەسەری دەڕوات، دەڵێت ؛( موجازەفەیەکی گرنگە بۆ ئەوروپا کە ئایا ئەتوانێت کەسانێک زۆری بیانی بهێنیتە سەر خاکەکەی بەبی ئەوەی کە ئەوان کەڵچەرەکەی لەناو نەبەرن ؟ خۆ ئەگەر شتێکی وا رویداو ئەم مۆدێلە سەری گرت، ئەوا دەبێتە مۆدێلێکی جیهانی و هەمو گەلانی تر کۆپی دەکەنەوە، بەڵام ئەگەر سەرنەکەوێت ئەوا دەبێتە کارەساتو وەک ئەوەی بەرەو شەڕێکی جیهانی بڕۆین، لەبەر ئەوەی کە ئەگەر ئێمە نەمان توانی لەگەڵ یەکتردا بگونجێین و چارەسەرێک بدۆزینەوە کەواتە چۆن دەتوانین چارەسەریک بدۆزینەوە لە کاتێ هەڵگیرساندنی ناکۆکیەکی گەورە لەنێوان گەلاندا ؟\nPrevious سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی به پێنووسی هاوڕێ و ڕاوێژکاره‌که‌ی ئیبن شه‌داد\nNext بزووتنه‌وه‌یه‌كی ئاینی و كۆمه‌ڵایه‌تی جیاوازتر له بزووتنه‌وه‌كانی دیكه


ژیان | جیهان | بەرپرسێكی پارتەكەی ئەردۆغان: جۆبایدن كوردە و ناوی بەهادین ئاغایە\n2021-01-23 | 5040 جار خوێندراوەتەوە\nبەرپرسێكی پارتەكەی ئەردۆغان رایدەگەیەنێت سەرۆكی نوێی ئەمریكا بە رەگەز كوردە و ناوی بەهادین ئاغایە و لە یەریڤانەوە چونەتە ئەمریكا.\nئۆرهان میرئۆغلو، ئەندامی پێشووی پەرلەمانی توركیا لە پارتی داد و گەشەپێدان جێگری سەرۆكی هاندانی میدیای ئەو حزبە رایگەیاند: جۆ بایدن لە خێزانێكی كورد هاتووە بۆ ئەمریكا لە بنەرەتدا ئەو كوردە.\nئۆرهان میرئۆغلوو لە هەژماری خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر دەنگۆی ئەوەی بڵاو كردەوە كە بایدن بە رەچەڵەك كوردە و رایگەیاندووە: هاوڕێیەكی كورد كە لەم دواییانەدا قسەم لەگەڵ كرد پێی وتم، هەرچەند زەحمەتە باوەڕ بەوە بكەین بەڵام ئەوە راستییە، بەڵام قورس نییە كە پێشبینی ئەوە بكەین".\nئەو لەبارەی سەرۆكی نوێی ئەمریكاوە وتوشیەتی جۆ بایدن "لە خێزانێكی كورد هاتووە كە لە یەریڤانەوە بۆ ئەمریكا رۆشتوون و لە بنەڕەتدا لە هۆزی بروكی بووە".\nئەو بەرپرسەی ئاكەپە ئەوەشی وتووە جۆ بایدن ناوە كوردیەكەی بەهادین ئاغایە، ئەوەشی بۆ رۆژنامەی حوریەت روونكردووەتەوە "لە ڕابردوودا بۆ ئۆباما وترا ئۆباما كۆتایی بە هەموو گرفتەكانی داهاتوو دێت لەبەر ئەوەی ئەو پەیوەندی لەگەڵ مسوڵمانەكان خۆشە، بەڵام گرفتەكان كەمنەبوونەوە، بەڵكو زیاتریش زیادی كردووە. ئێستاش رایگشتی هەیە بایدن لەسەر پرسی كورد هەنگاوی گرنگ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەنێت".\nئەو دەپرسێت "بۆچی ئەم خەڵكە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست 30 - 35 ملیۆن كەس هیوایەكی وەهایان بە بایدن هەیە؟ من بڵاومكردەوە بۆ ئەوەی بیری لێبكەینەوە نەك بۆ ئەوەی پێبكەنین ئەوە ئەو شتەیە كە نائومێدی بەرهەم دەهێنێت ئەمە بۆ هەموو كۆمەڵگاكان بەڵێ عێراق و ئێران و سوریا كێشەی كورد هەیە . لە توركیا كرانەوەی بەرچاو لەگەڵ ئەو هەنگاوی دیموكراتییانە لەو پرسەدا بەدیكراوە . كاتێك لە حەوشەی دواوەی خۆمان لە كورد دەپرسیت، هەموو كەسێكی خاوەن ویژدان دەڵێت توركیا نزیكترین وڵاتە بۆ چارەسەر".\nپێشتریش دەنگۆی ئەوە بڵاوكرایەوە كە جۆ بایدن بەرەچەڵەك كوردبێت، بەڵام سەرچاوە فەرمیەكان هیچ دەنگۆیەكی وایان پشتڕاست نەكردووەتەوە و رەتیدەكەنەوە.


په‌رتوکا پیرۆز » مزگینیا یوحەننای » به‌شێ 2\nداوەتا ل باژێڕێ قانا ل دەڤەرا جەلیل\nدوو رۆژان پشتی هنگی داوەتەك ل قانایا جەلیلێ هەبوو و دایكا عیسای ل وێرێ بوو.\nعیسا و شاگردێن وی ژی بۆ داوەتێ هاتبوونە داخوازكرن.\nدەمێ شەراب نەمای، دایكا عیسای گۆتە وی: «وان شەراب نەما.»\nعیسای گۆتە وێ: «خانم، من چ پەیوەندی پێڤە هەیە؟ دەمێ من هێشتا نەهاتیە.»\nدایكا وی گۆتە خزمەتكاران: «چ دبێژیتە هەوە، هوین وێ بكەن.»\nشەش جڕنیێن[a] بەری، كو ژ بۆ داب و نەریتێن پاقژكرنێ یێن جوهیان، ل وێرێ بوون، هەر ئێك ژ وان هەشتێ هەتا سەد و بیست لیترێن ئاڤێ[b] دچوونێ.\nعیسای گۆتە وان: «جڕنیان تژی ئاڤ بكەن.» ئینا وان هند كرێ هەتا دایە د لێڤان را.\nپاشی گۆتە وان: «نوكە ژێ ببەن و بۆ رێبەرێ مێڤانداریێ پێشكێش بكەن.» وان ژی وە كر.\nدەمێ رێبەرێ مێڤانداریێ تام كریە وێ ئاڤا بوویە شەراب، وی نەدزانی كا ئەو ژ كیڤە ئینایە، لێ خزمەتكارێن ئاڤ كێشای دزانی، ئینا رێبەرێ مێڤانداریێ گازی زاڤای كر\nو گۆتێ: «هەمی كەس ل بەراهیێ شەرابا باش پێشكێش دكەن و پشتی مێڤان سەرخۆش دبن، یا ئەرزانتر پێشكێش دكەن، لێ تە شەرابا باش بۆ نوكە یا هەلگرتی!»\nعیسای ئەڤ تشتە ل قانایا جەلیلێ كر، ئەڤە نیشانا وی یا دەستپێكێ بوو. ئەوی هۆسا مەزناهیا خۆ دیار كر و شاگردێن وی باوەری پێ ئینا.\nپشتی ڤێ چەندێ، عیسا و دایكا خۆ و برایێن خۆ و شاگردێن خۆ خواركەفتنە باژێڕێ كەفەرناحومێ و چەند رۆژەكان ل وێرێ مان.\nعیسا پەرستگەهێ پاقژ دكەت\nجەژنا دەربازبوونێ[c] یا جوهیان نێزیك بوو، ئینا عیسا سەركەفتە ئورشەلیمێ.\nوی د حەوشا پەرستگەهێ دا فرۆشكارێن چێل، پەز و كووتران و پارەگوهۆڕێن روینشتی دیتن،\nئینا قامچیەك ژ بەندكان ڤەهاند و هەمی، ل گەل چێل و پەزێن وان، ژ پەرستگەهێ كرنە دەرێ، مێزێن پارەگوهۆڕان ب سەرئێك دا ئینانە خوار و پارەیێن وان بژاڵە كرن،\nگۆتە كووترفرۆشان: «ئەڤان ژ ڤێرێ راكەن، مالا بابێ من نەكەنە جهێ بازرگانیێ!»\nهاتە بیرا شاگردێن وی كو یا نڤیسیە: «ئیرەیی[d] ل سەر مالا تە دێ من خۆت.»[e]\nوی دەمی جوهیان پرسیار ژێ كر: «دێ تۆ چ نیشان نیشا مە دەی، كو تە دەستهەلاتا هەی، بۆ ڤان تشتێن تۆ دكەی؟»\nعیسای بەرسڤ دا و گۆتە وان: «ئەڤێ پەرستگەهێ بهەڕفینن و د سێ رۆژان دا دێ ئاڤا كەم.»\nجوهیان گۆت: «ئەڤ پەرستگەهە ب چل و شەش ساڵان هاتیە ئاڤاكرن، ئەرێ تۆ د سێ رۆژان دا دێ ئاڤا كەی؟»\nلێ ئەوی بەحسێ پەرستگەها لەشێ خۆ دكر.\nدەمێ ژ ناڤ مریان رابووی، هاتە بیرا شاگردێن وی كو وی ئەڤ ئاخفتنە گۆتبوو، ئینا باوەر ژ نڤیسارێ[f] و ئاخفتنا عیسای گۆتی كر.\nدلێ هەر كەسەكی بۆ عیسای یێ ئاشكرایە\nدەمێ ل جەژنا دەربازبوونێ، ئەو ل ئورشەلیمێ، گەلەكان باوەری ب ناڤێ وی ئینا، چنكو وان ئەو نیشانێن كرین دیتن.\nلێ عیسای خۆ ب دەست وان ڤە بەرنەددا، چنكو وی هەمی دنیاسین.\nئەو یێ پێدڤی نەبوو كەس بۆ وی دەربارەی مرۆڤان شاهدەییێ بدەت، چنكو ئەوی دزانی كا چ د دلێ مرۆڤان دا هەیە.\na. 2:6 q جڕنی: جۆرەكێ ئامانێن ئاڤێیە.\nb. 2:6 دەقێ یونانی دبێژیت ‹دوو تا سێ مێترێتێس› و هەر مێترێتێسەك نێزیكی چل لیترایە.\nc. 2:13 ل فەرهەنگۆكێ بنێڕە جەژنا دەربازبوونێ*.\nd. 2:17 q ئیرە: ب عەرەبی ‹غیرە›.\ne. 2:17 زەبوور 69:9\nf. 2:22 زەبوور 16:10\nمزگینیا یوحەننای به‌شێ 1\nمزگینیا یوحەننای به‌شێ 3


Начало 43 CARST - پەیدابوون 43 KSS\n3بەڵام یەهودا پێی گوت: «ئەو پیاوە بە تەواوی ئاگاداری کردینەوە و گوتی: ”بەبێ ئەوەی براکەتان لەگەڵ بێت، چاوتان بە چاوم ناکەوێت.“ 4ئەگەر براکەمان لەگەڵ بنێریت ئەوا بەرەو خوار دەچین و خۆراکت بۆ دەکڕین. 5بەڵام ئەگەر ناینێریت ئەوا بەرەو خوار ناچین، چونکە پیاوەکە پێی گوتین: ”چاوتان بە چاوم ناکەوێت، بێ ئەوەی براکەتان لەگەڵتان بێت.“»\n7ئەوانیش وەڵامیان دایەوە: «پیاوەکە دەربارەی خۆمان و کەسوکارمان پرسیاری لێکردین: ”ئایا باوکتان ماوە؟ برای دیکەتان هەیە؟“ ئێمەش بەپێی ئەم قسانە پێمان ڕاگەیاند. ئایا دەمانزانی کە پێمان دەڵێت: ”براکەتان بۆ ئێرە بهێنن“؟»\n8یەهودا بە ئیسرائیلی باوکی گوت: «کوڕەکە لەگەڵ من بنێرە، هەڵدەستین و دەڕۆین، ئیتر ئێمە و تۆ و منداڵەکانمان دەژین و نامرین. 9خۆم زامنی دەبم، لە دەستی من داوای دەکەیتەوە. ئەگەر بۆم نەهێنایتەوە و لەبەردەمت ڕام نەگرت ئەوا هەتاهەتایە بەرامبەر بە تۆ تاوانبارم، 10چونکە ئەگەر ئاوا دوانەکەوتباین، ئێستا ئەمە دووەم جار بوو هاتبووینەوە.»\n11ئیسرائیلی باوکیشیان پێی گوتن: «ئەگەر وایە، ئەوا ئەمە بکەن، لە باشترین بەرهەمی زەوی بخەنە ناو جەواڵەکانتان و بە دیاری بۆ پیاوەکەی ببەن، هەندێک هەتووان و هەنگوین و بەهارات و موڕ43:11 مۆر: بڕوانە 37:25. و بستە و بادەم. 12دوو هێندەش زیو لەگەڵ دەستتان ببەن، ئەو زیوەش کە لە دەمی هەگبەکانتان گەڕێنرابووەوە لەگەڵ دەستی خۆتان بیبەنەوە، لەوانەیە بە هەڵە چووبێت. 13براکەتان ببەن و هەستن بگەڕێنەوە لای پیاوەکە. 14خودای هەرە بە توانا وا بکات ئەو پیاوە بەزەیی هەبێت بەرامبەرتان، تاکو واز لە براکەی دیکەتان و بنیامین بهێنێت. منیش ئەگەر لە منداڵان بێبەش بووم، ئەوا لێیان بێبەشم.»\n15پیاوەکانیش ئەم دیارییەیان هەڵگرت و دوو هێندە زیویشیان لەگەڵ دەستیان هەڵگرت و لەگەڵ بنیامین، هەستان و بەرەو خوار چوون بۆ میسر و لەبەردەم یوسف ڕاوەستان. 16کاتێک یوسف بنیامینی لەگەڵیان بینی، بە سەرکاری ماڵەکەی گوت: «ئەم پیاوانە ببە ماڵەوە و ئاژەڵێکیش سەر ببڕە و ئامادەی بکە، چونکە ئەم پیاوانە بۆ نیوەڕۆ لەگەڵ خۆم نان دەخۆن.»\n17ئیتر یوسف چۆنی گوت، پیاوەکە ئاوای کرد، پیاوەکانی بردە ماڵی یوسف. 18پیاوەکان ترسان کاتێک برانە ماڵی یوسف، گوتیان: «بەهۆی ئەو زیوەی جاری یەکەم گەڕێنرابووەوە ناو هەگبەکانمان ئێمەیان هێناوەتە ژوورەوە، بۆ ئەوەی پەلامارمان بدات و بکەوێتە سەرمان و بمانکاتە کۆیلە و گوێدرێژەکانمان ببات.»\n19ئیتر لە سەرکاری ماڵەکەی یوسف چوونە پێشەوە و لەناو دەرگای ماڵەکە قسەیان لەگەڵ کرد. 20پێیان گوت: «ئەی گەورەم، تکایە، ئێمە یەکەم جار هاتینە ئێرە بۆ کڕینی خۆراک. 21بەڵام کە لە شوێنی شەومانەوەکەمان ڕاوەستاین، هەگبەکانمان کردەوە، بینیمان زیوی هەریەکەمان لە دەمی هەگبەکەی بوو، بە کێشی تەواوی خۆی، ئێمەش لەگەڵ دەستی خۆمان هێنامانەوە. 22هەروەها زیوی دیکەشمان لەگەڵ دەستی خۆمان هێناوە بۆ ئەوەی خۆراک بکڕین. ناشزانین کێ زیوەکانمانی خستبووە ناو هەگبەکانمان.»\n23ئەویش پێی گوتن: «ئاشتیتان بۆ ببێت، مەترسن. خوداکەی ئێوە و خوداکەی باوکتان هەگبەکانتانی کردە گەنجینە، من زیوەکانی ئێوەم وەرگرتووە.» ئینجا شیمۆنی بۆ هێنانە دەرەوە.\n26کە یوسف گەڕایەوە ماڵ، دیارییەکەیان بۆ هێنا کە لەگەڵ دەستی خۆیان هێنابوویان بۆ ماڵەکە، کڕنۆشیان بۆ برد. 27ئەویش هەواڵی پرسین و گوتی: «باوکە پیرەکەتان چۆنە کە بۆتان باسکردم؟ ئایا هێشتا ماوە؟»\n29ئەویش چاوی هەڵبڕی و سەیری بنیامینی برای کوڕی دایکی خۆی کرد و گوتی: «ئەمەیە برا بچووکەکەتان کە بۆتان باسکردم؟» ئینجا گوتی: «کوڕم، خودا میهرەبان بێت لەگەڵت.» 30ئیتر یوسف پەلەی کرد، چونکە هەناوی گڕی گرت بۆ براکەی و داوای شوێنێکی کرد هەتا تێیدا بگریێت. ئینجا چووە ژوورەکەی خۆی و لەوێ گریا.\n32ئەوانیش بە جیا خواردنیان بۆ ئەم هێنا و بۆ ئەوانیش بە جیا، بۆ میسرییەکانیشیان بە جیا هێنا کە لای ئەو نانیان دەخوارد، لەبەر ئەوەی میسرییەکان نەیاندەتوانی لەگەڵ عیبرانییەکان پێکەوە نان بخۆن، چونکە لەلای میسرییەکان کارێکی قێزەون بوو. 33کاتێک بەپێی تەمەنیان لەبەردەمی دانیشتبوون، لە نۆبەرەکەیانەوە هەتا بچووکەکەیان. بە سەرسامیشەوە دەیانڕوانییە یەکتری. 34کاتێک لە خوانەکەی یوسف خواردن دابەش کرا، بەڵام بەشەکەی بنیامین پێنج ئەوەندەی بەشەکانی هەموویان بوو. ئیتر لەگەڵی خواردیانەوە و خەیاڵ بوون43:34 خەیاڵبوون حاڵەتی پێش سەرخۆشبوونە..


کوردیپێدیا - جیهان محەمەد (زەلال بەرخودان)\n✌ جیهان محەمەد (زەلال بەرخودان) | پۆل: شەهیدان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nجیهان محەمەد (زەلال بەرخودان)\nناوی ڕێکخراوەیی: زەلال بەرخودان\nناو و پاشناو: جیهان محەمەد\nناوی دایک: میدیا\nشوێن و ڕێکەوتی شەهیدبوون: تەل سەیف 04-05-2014\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: May 30 2016 8:27PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: May 31 2016 7:01PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 67 KB May 30 2016 8:27PM م. ب.


ئیمباپی پەیامێكی تازە بۆ یانەی ڕیال مەدرید و هاندەرانی بڵاودەكاتەوە – یاریگا سپۆرت\nHome/هه‌واڵه‌كان/گرنگ/ئیمباپی پەیامێكی تازە بۆ یانەی ڕیال مەدرید و هاندەرانی بڵاودەكاتەوە\nئیمباپی پەیامێكی تازە بۆ یانەی ڕیال مەدرید و هاندەرانی بڵاودەكاتەوە\nکارۆخ ڕواندزی 2022/05/23\nلە تازەترین كاردانەوەی (كیلیان ئیمباپی) ئەستیرەی پاریس سان جێرمانی فەرەنسی دوای نوێكردنەوەی گرێبەستەكەی لەگەڵ یانەكەی یاریزانەكە باسی هۆكاری مانەوەی كرد و پەیامێكیشی بۆریال مەدرید بڵاوكردەوە.\nلەم بارەیەوە ئیمباپی لە تویتەری خۆی نووسیویەتی ” دڵخۆشم بەوەی گرێبەستەكەم تازە كردەوە، من بڕوام وایە بتوانم لەگەڵ پاریس سان جێرمان زیاتر پێش بكەوم و من لە منداڵیەوە ڕاستە حەز و ئارەزووی خۆم هەبووە، بەڵام هەندێك جار بە هەڵە لێم تێ دەگەن، من لە زووەوە پلانی ئەوەم هەبووە بگەمە لووتكە و هەوڵی زیاتر پێشكەوتن دەدەم.\nسەبارەت بە ریال مەدرید ئمباپێ نووسیویەتی ” سوپاسێكی زۆری فلۆرۆنتینۆ پێرێزی سەرۆكی ریال مەدرید دەكەم كە هەلی بە من بەخشی بۆ ئەو یانەیە یاری بكەم و من لە نائومێدی و دڵتەنگی ئەوان تێ دەگەم” ، دواتر گوتی من لە یاری كۆتایی چامپیۆنزلیگدا لە ماڵەكەی خۆم سەیری یارییەكە دەكەم یەكەمین هاندەری ڕیال مەدرید دەبم”.


جیاوازی نێوان هەردوو ڕەگەز لە تەمەنی کۆرپەلە و دوای لەدایکبوون\nله‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-04-04-11:52:00 - کۆدی بابەت: 4132\nجیاوازی نێوان هەردوو ڕەگەز\nپاش ئەوەی کۆرپەلە لەناو سکی دایکیدا دەگاتە تەمەنی ١٠ هەفتە ئاستی هۆرمۆنەکانی هاندەری چیکڵدانە و هاندەری زەردەتەن زیاد دەکەن لەناو خوێن و هانی گەشەی کۆئەندامی زاوزێی کۆرپەلە دەدەن.\nلە تەمەنی کۆرپەلە ئاستی هۆرمۆنی ئیسترۆجین لە هەردوو ڕەگەز یەکسانە بەڵام ئاستی هۆرمۆنی تێستۆستیرۆن لە کۆرپەلەی نێرینە زیاترە لە مێینە، کەواتە هۆرمۆنی تێستۆستیرۆن زۆر پێویستە بۆ جیاکردنەوەی نێرینە، لە بەرامبەر ئەوەش هۆرمۆنەکانی هێلکەدان(واتە مێینە) زەرووری نیە بۆ جیاکردنەوەی مێینە، هەروەک باسمان کرد کەوا هۆرمۆنی نێرینە (تێستۆستیرۆن) جۆری ڕەگەز دیاری دەکات، لە هەموو تەمەنی کۆرپەلەدا ئاستی هۆرمۆنی هاندەری چیکڵدانەFSH لە کۆرپەلەی مێیە زیاترە لە کۆرپەلەی نێرە، هەروەها بە هەمان شێوە لە گشت ساڵانی تەمەنی منداڵیدا، لەدوای لەدایکبوون بەچەند هەفتەیەک ئاستی هەردوو هۆرمۆنی FSH و LH زۆر بەرز دەبێتەوە، بە ڕێژەیەک لە هەموو تەمەنی منداڵیدا ناگات بە ئەو ئاستە، هەردەم ئاستی ئەو دوو هۆرمۆنە لە منداڵی مێینە بەرزترە لە منداڵی نێرینە، بۆیە زووتر گەشە دەکات و باڵغ دەبێت.\n١-کۆرپەلەی نێرینە ماوەی ٣-٥ ڕۆژ زیاتر دەمێنێتەوە لەناو سکی دایکیدا لە کۆرپەلەی مێینە، دوای لە دایکبوون کۆرپەلەی نێرینە زووتر گەشە دەکات تاوەکو ٧مانگی یەکەم، پاشان مێینە زووتر و زیاتر گەشە دەکات تاوەکو کۆتایی ساڵی چوارەمی تەمەن.\n٢-ڕێژەی لەدایکبوونی کۆرپەلەی نێرینە بە ٪٥ زیاترە لە مێینە، بەڵام ڕێژەکە یەکسان دەبێت کاتێک گەیشتنە تەمەنی هەرزەکاری، ئەو ڕێژە زیادەیە باوە لە زۆربەی کۆمەڵگەکان، بەوەی بەرامبەر هەر ١٠٠ مێینەیەک ١٠٥ نێرینە لەدایک دەبێت، ئەوەش واتای ئەوەیە کەوا توانای پیتێنی سپێرمی هەڵگری کڕۆمۆسۆمی نیشانەی Y زیاترە لە توانای کرۆمۆسۆمی نیشانەی X.\n٣-ڕێژەی مردنی نێرینە زیاترە لە مێینە لە هەموو قۆناغەکانی ژیان پاش تەمەنی پێگەشتن، دەگاتە ١/٢ بۆیە دەبینین ژمارەی مێینە زیاترە لە نێرینە لە هەموو کۆمەڵگاکان بەبێ جیاوازی.\n٤-کاتی لەدایک بوون، نێرینە درێژترە لە مێینە بە 5 بۆ 10 سم و کێشەکەشی ١٠٠-١٥٠ گرامی زیاترە، ئەم جیاوازیە دەمێنێت تاوەکو کۆتایی ژیان، بەرەی نێرینە درێژتر و قورسترن لە مێینە.\n٥-لە کۆرپەلەی تازە لەدایکبوو بڕی چەوری لە مێینە زیاترە وەک لە نێرینە بەتایبەتی ناوچەی حەوز و ژێر پێست، هەروەها ئەو جیاوازیە بەدی دەکرێت لە تەمەنی هەرزەکاری و پێگەشتوویدا، چونکە نێرینە ڕێژەیەک چەوری وون دەکات لە تەمەنی پێگەشتندا، بەڵام لەلایەکی ترەوە بارستەی ماسولکەکانی گەورەتر دەبێت، بەمەش بەشێوەیەکی گشتی کێشی نێرینە لە مێینە زیاترە لەو تەمەنە.\n٦- پەیوەندی نێوان هۆرمۆنەکانی دایک و کۆرپەلەی مێینە توندە، هەر ئەوەشە وای کردووە کە رێژەی مردنی کۆرپەلە لەناو منداڵدان، تووشبوون بەنەخۆشیە زگماکیەکان و مردنی دوای لەدایکبوون هەموویان لە مێینەدا کەمترە بە بەراورد لەگەڵ نێرینە، لەگەڵ ئەوەشدا ڕێژەی لەدایکبوونی نێرینە زیاترە لە مێینە هەروەک باسمان کرد.\n٧-توانای ووزە بەرهەم هێنان و چالاکی لە نێرینەدا زیاترە هەر لە تەمەنی منداڵیەوە تاوەکو پیری، لەبەر جیاوازی نێوان دڵ و سییەکان و خوێن، هەروەها کاریگەری هۆرمۆنی نێرینە کە تێستۆستیرۆنە، ئەمە لە لایەکەوە لە لایەکی تریشەوە دەبینین مێینە زووتر ددان دەردەکات و ئێسکەکانی زووتر گەشە دەکەن، زووتر دەتوانن دانیشن و دەست بەڕۆشتن بکەن، تاوەکو هەرچی زووترە بگەن بە تەمەنی زاوزێ، چونکە بەهەر شێوەیەک بێت لە ٤٥-٥٥ تێپەڕ ناکات.\nبەم شێوەیە دەبینین لە ڕووی جەستەیی یەوە نێرینە و مێینە جیاوازن لە قۆناغە جیاجیاکانی تەمەنیاندا.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : جیاوازی نێوان هەردوو ڕەگەز لە تەمەنی کۆرپەلە و دوای لەدایکبوون


سوپای عێراق؛ شێری ناوخۆ و ڕێوی دەرەوە\n2021-08-19 5021 جار\nسوپایەک ھەمیشە لوولەی تفەنگەکانی لە بریی دوژمن بە ئاراستەی گەلەکەی خۆی بووەو یەكەم تاقیكردنەوەی چەكەكانی لەسەر هاوڵاتیان و دۆستەكانی خۆی بووە، سوپایەك هێندەی شكستەكانی سەروەرییان نەبووەو ئێستاشی لەسەر بێت سەروەرییەكانی عێراق لە هەموو لایەكەوە پێشێل دەكرێت و هیچی پێناكرێت، كەچی بۆ ناوخۆی وڵات و سەركوتكردنی ناوخۆیی وەك شێری بێشەیە.\nچاودێرە سەربازییەکانی ئێستا و ڕابردوو، بەردەوام بەگومانەوە لە بەھێز بوونی سوپای عێرقیان روانیوە، ھیچ کاتێک پێیان وا نەبووە ئەگەر سوپای عێراق لاواز بوبێت بەرژەوەندی گشتی وڵات کەوتۆتە مەترسییەوە، بە پێچەوانەشەوە لە بەهێزبوونیدا هەستیان بە ئاسایش و ئەمنیەتی زیاتر نەكردووەو هەرگیز هاوڵاتییە ڕاستەقینەكانی شانازییان بەو سوپایەوە نەكردووە، ئەوانە نەبێت كە لە سایەیدا بەرژەوەندییەكانیان وەدی هاتووە، ھیچ کاتێک ھاوڵاتیانی عێراقیش سوپای عێراقیان بە سوپای نیشتمانی خۆیان نەزانیوە، ھەمیشە پێیان وا بووە بە بەھێز بوونی سوپا و پەرەپێدانی لۆجستیکی سوپا، بۆ سەرکوتکردنی ئەوان بووە.\nھاونیشتمانیانی عێراق بە کورد و عەرەب و تورکمان و کلد و ئاشوور، تەنانەت خودی سوپاش دووچاری ئەو مەترسییە بوونەتەوە کە خواستی دوژمنانی گەلانی عێراق بووە، (لەکاتێکدا ھیچ کاتێک نە گەلانی عێراق نە گەلانی وڵاتانی دراوسێ و ناوچەکە دوژمنی یەکتری نەبوون، بەڵکو خودی ڕژێمەکانی حوکمڕانیی ئەو گەلانە دوژمنی یەکتر بوون).\nئەوە سەركوتكردنی شیعەكانی ناوەڕاست و باشوور و ئەوەش مێژووی خویناوی باشووری كوردستان، ئەوە پاكتاوكردنی سەركردە نەیارەكان و ئەوەش پەلاماردانی ئێران و كوەیت، نەك هەرئەوانە لەدوو شەڕی دژ بە ئیسرائیل دا بە شكستەوە گەڕاوەتەوە كەچیلە گۆڕینی ڕژێمی پاشایەتی و كۆماریی یەكەمیش لەسەردەستی سوپادا بووە.\nسوپای عێراق مێژووی دروستبوونەكەى دەگەڕێتەوە بۆ 6كانوونی دووەم1921 ، ئەو كات عێراق لەسەردەمی حکومی پاشایەتی دامەزراوە كە لەژێر ئینتیدابی بەریتانیادا بوو ، یه‌كه‌م فه‌وجی سه‌ربازی به‌ناوی "فه‌وجی موسا كازم" له‌سه‌ربازانی پێشووی سوپای عوسمانی له‌كازیمیه‌ی به‌غدای پایته‌خت دروستكراوەو وەك سەرچاوەكان باسی دەكەن یەكەم دامەزرێنەی ئەو سوپایە جەعفەر عەسكەری بەڕەگەز كورد بووە.\nجەعفەرعەسكەری لە ساڵی 1886 – هەندێك دەڵێن 1884- لە شاری بەغداد لەدایك بووەو بنەماڵەكەی لە بنەڕەتدا خەڵكی گوندی عەسكەرن و لە كوردەكانی ئەو گوندەن لە نزیك شاری كەركووكی باشووری كوردستان ژیاون و نازناوی عەسكەری هەڵگرتووە، لە قوتابخانەكانی بەغداد خوێندنی ئامادەیی تەواو كردووەو ساڵی 1904 قوتابخانەی سەربازیی ئەستانبوڵی تەواو كردووە و لە سوپای عوسمانی دا بە پلەی ملازم دامەزراوە، ساڵی 1906 لە قوتابخانەی روشدیەی سەربازی دەستی بەوانەگوتنەوە كردووە، ساڵی 1915 بە كەشتیەكی ئەڵمانی دەگوازرێتەوە بۆ بەنگازی لیبیا بۆ ئەوەی لە دژی سوپای بەریتانی بجەنگێت، ساڵی 1919- 1920 لەگەڵ سوپای شەریف حسەینی شەریفی مەككە كاری كردووە و دواتر هاتوەتە عێراق و بوەتە وەزیری بەرگری عێراق و ساڵی 1922 پلەی –زەعیم- ی وەرگرتووە، لەسەردەمی نوری سەعید یش دا دووبارە كراوەتەوە وەزیری بەرگریی، ساڵی 1932 دەبێتە وەزیری رێگە پێدراوی عێراقی لە لەندەن، لەسەردەمی هەڵگەڕانەوەی بەكر سدقیدا لە رۆژی 29/10/1936 لە هەلومەرجێكی سەربازی پلان بۆ داڕێژراودا كوژراوە. ئەوەی كە زۆر سەیرە ئەوەیە، عەسكەری خۆی دامەزرێنەری سوپایەو یەكەم كەسیش خۆی بووە قوربانی پیلانی سەربازیی. تەرمەكەی لە یەكێك لە باخەكانی بەعقووبە دا نێژراوە.\nیه‌كه‌م ده‌ستوه‌ردانی سه‌ربازی له‌لایه‌ن سوپای عێراق له 29 تشرینی یه‌كه‌می 1936 به‌سه‌رۆكایه‌تی فه‌ریق به‌كر سدقی و هاوپه‌یمانانی به‌شێك سووپا بوو، كه داوای ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌ی حكومه‌ته‌كه‌ی یاسین هاشمی، سه‌رۆكوه‌زیرانی سه‌رده‌می پادشایه‌تی ده‌كرد و له‌بری ئه‌و حیكمه‌ت سلێمان، وه‌زیری ناوخۆ بكرێته سه‌رۆكوه‌زیران.\nساڵی 1948 یش سوپای عێراق بەشداریی شەڕی دژ بە ئیسرائیل كردوەو هاوشانی سوپاكانی میسر، ئەردەن و سوریا جەنگاوە و 2500 سەربازی عێراقی بەشداریی كردووە بە سەرۆكایەتی محمد الزبیدی و دوو فەوجی پیادە بوون، كە 36 زرێپۆش و 12 تۆپی گەورەیان بەدەستەوە بووە، دواجا جەنگەكەش لەبەرژەوەندی ئیسرائیل كۆتایی هاتووە.\nسەرەڕای ئەوەش جارێكی دیكە عێراق بەشداریی كردووەتەوە لە جەنگی دژی ئیسرائیل دا ، عێراق ناوچەی جۆلانیان پێ سپێردراو نزیكەی 30هەزار سەربازی پیادەو 500 زریپۆش و 500 مودەڕەعەو 21 فرۆكەی میراج و 17 فرۆكەی سیخۆی و هەنتەر بەشدارییان كردووە. بە پێی سەرچاوە میدیاییەكان سوپای عێراق لە هەموو وڵاتانی عەرەبی لە ڕووی ژمارەو پێداویستییەوە زۆرترین ئامادەكاریی سەربازیی كردبوو، بەڵام ئەمجارەش بە شكستی وڵاتانی عەرەبی كۆتایی هات.\nجەنگی 1948 ی دژ بە ئیسرائیلی سوپای عێراق به‌یه‌كه‌م ده‌ستوه‌ردانی سه‌ربازی له‌كاروباری سیاسی له‌رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست داده‌نرا.\nله‌ساڵی 1958 له‌لایه‌ن عه‌بدولكه‌ریم قاسم، یه‌كه‌م كوده‌تای سه‌ربازی بە پشتیوانی سوپا لە دژی ده‌سه‌ڵاتی وڵاته‌كه‌ی ئه‌نجامداو توانی فه‌یسه‌ڵی دووهه‌م، له‌ته‌ختی ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی لابه‌رێت و یه‌كه‌م رژێمی كۆماری له‌وڵات دروستبكات.\nلەدوای کودەتای دووەمی بەعسیەکان لەساڵی 1968ەوە تاوەکو 2003 زۆرترین ئەفسەر و فەرماندەکانی سوپای عێراق کەسانی سوننە مەزهەب بوون و كورد و شیعەو كەمینەكان بێبەش بوون مەگەر ئەوانەی كە لەژیر فەرمانی ئەواندا بووبن، هەرچەندە لەو ماوەیەشدا بۆپشتیوانی كردنی سوپا لەنێو كورددا دیاردەی خۆفرۆشی –جاش- پەرەی سەند، بەجۆرێك بەعس ژمارەی چەكدارانی جاش و سیخوڕە كوردەكانی زۆر دەكردو لە زۆربەی جەنگەكانی دژ بە پێشمەرگەش هەر ئەوانی بەكاردەهێنایەوە، بەو پێیەی هەر لایەكیان یەكتری بكوژن هەر كوردە و لە قازانجی بەعس تەواو دەبێت، سەرەڕای ئەوەی ژمارەیەكی زۆر بەرپرسی جاش كە ئەو كات پێیان دەگوترا –موستەشار- بەشداریی پرۆسەكانی ئەنفالی دژ بە كوردیان كردووە و تاوانبارن لەو دۆیسیەیەدا بەڵام لە ساڵی 1991 بە فەرمانی بەرەی كوردستانی لێخۆشبوونیان بۆ دەركرا،ئەوەش بووە هۆی نیگەرانی زۆرینەی خەڵكی كوردستان و ژمارەیەكیش لەو موستەشارانە كە ناویان لە دادگای باڵای تاوانەكانی عێراق هەیە بەڵام لایەنە دەسەڵاتداراكانی كوردستان پەنایان داون و تا ئێستا ڕادەستی دادگایان نەكردوون و ساڵانەش لە یادی ئەنفالەكانی كوردستاندا ئەو داواكارییە چەند بارە دەكرێتەوە بەڵام هیچ شتێكی لێ بەرهەم نەهاتووەو حیزبە دەسەڵاتدارەكان سوورن لەسەر پاراستنیان..\nلەسەردەمی دەسەڵاتی سەدام حسین دا (پێش 2003) ئەو سوپایە خاوەنی چەندین پێشێلكاری گەورەیە، لە دەرەوەی وڵات شەری هەشت ساڵەی ئێران (1980-1988) و پەلاماردانی وڵاتی كوەیت(1991) و دواتر هاتنە سەر هێڵی وڵاتانی دونیا و بەزۆر كردنە دەرەوەی ئەو سوپایە لەو وڵاتە، لە هەردوو جەنگەكەدا سەرەڕای زیانی زۆری مرۆیی بوونە هۆكاری داتەپینی ئابووری و كێشەی ئەمنی و دەستێوەردانی دەرەكی تا ئەوە بوو لە 2003 دا بۆیەكجاریی ئەم وڵاتە لە لایەن ئەمەریكا و هاوپەیمانەكانیەوە داگیركراو بۆ ماوەیەكی زیاتر لە ساڵێكیش پۆڵ بریمەر فەرمانڕەوایەتی سەربازیی دەكرد.\nلەناوخۆی وڵاتیشدا سوپای عێراق تۆمەتبارە بە بەبەشداریکردنی پرۆسەکانی کۆمەڵکوژی دەرهەق بە خەڵکی کوردستان، فەیلەقی یەک و پێنجی سوپا، پرۆسەکانی ئەنفال و کیمیابارانی ئەنجامداوەو تیایدا 182 هەزار هاوڵاتی كورد ئەنفال كران و تا ئێستاش بەشێكی زۆرلە ڕوفاتەكانیان نەگەڕێنراوەتەوە زێدی خۆیان و لە بیابانەكانی ناوەڕاست و باشووری عێراق بە كۆمەل كراون بەژێر خۆڵەوە.لەو میانەیەشدا عەلی حەسەن مەجیدی ئامۆزای سەدام حسین بەتاوانباری سەرەكی دۆسیەكانی كورد دێتە ئەژمار.\nهێزەکانی پیادەی عێراق دەیان تاوانی کوشتن، سووتاندنی ماڵ و گوندەکانی ئەنجامداوە. هێزە ئاسمانییەکانی ئەو سوپایە لەساڵانی 1968 و 1974 دا، بەفڕۆکە بۆمبی قەدەغەکراوی ناپاڵم و رۆکێتی بە سەر شار و گوندەکانی کوردستاندا بەرداوەتەوەو بە هەموو شێوەیەك لە دژی شۆڕشی كورد بووە.و لەو پێناوەشدا هاوڵاتیانی كوردستان بەشێوەیەكی گشتی زیانمەندی دەستی ئەو ڕژێمە بوون.\nهێزەکانی سوپا رۆڵیان هەبووە لە دەستگیرکردنی هاوڵاتیانی كورد هەبووە و بەڕۆژی ڕووناك هێرشیان كراوەتە سەر و ڕەشبگیر كراون و دواتر ڕادەستی هێزە ئەمنیەكان كراون و لەسێدارە دراون، یەكێكی دی لە تاوانەكانی سوپای عێراق تاوانی شاربەدەركردنی کوردە فەیلیەکان و دوورخستنەوەیان بوو بۆ سنوورەكانی ئێران و کوشتنیان بوو كە تائێستاش بەشێكی زۆریان لە وڵاتی ئێران ماونەتەوەو نەگەڕاونەتەوە.\nهەرچەندە حاکمی مەدەنی عێراق، پۆل بریمەر دوای رووخانی حکومەتی بەعس لە 2003، لە 2004 بڕیاری هەڵوەشانەوەی سوپای عێراقی دا، ئەمڕۆشی لەگەڵدابێت ساڵانە یادی دەکرێتەوە. بەڵام وه‌زارەتی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوان، ساڵانە پابەندنابێت بە پشووی دامەزراندنی سوپای عێراق.\nساڵی 2014 ش دوای ئەوەی داعش هێرشی كردە سەر عێراق و لە ماوەیەكی زۆركەمدا سوپای عێراق لەبەردەم هێرشەكاندا بەرگەی نەگرت و موسڵ، تكریت، ڕومادی و بەشێك لە پارێزگای بەغدادیان دابەدەستەوەو سەرجەم ناوچەكەو پێداویستییە سەربازییەكان كەوتە دەست داعش، بەڵام دوای ئەوەی كە هێزی هاوپەیمانان هاوكاریی عێراقیەكانیان كرد جارێكی دیكە گەڕانەوە ناوچەكەو سەرجەم عێراق كەوتەوە ژێر دەستی حكومەتی عێراق، ئەوەش لە كاتێكدا بەشێك لە بەرپرسانی سوپای عێراق لە دوای 2003 وە تا ئێستاش لە پێكهاتەی كورد بوون، لەناویاندا بابەكر زێباری كە سوپاسالاری سوپای عێراق بووە.\nبەڵام ئەوەی جێگەی سەرنجە عێراق لە هەموو لایەكەوە سەروەرییەكانی پێشێل دەكرێت و خاكەكەی لەدژی ناوخۆو دەرەوە بەكاردەهێنرێت و وەك شارەزایان باسی دەكەن تەنانەت سوپاكە هەندێكجار لەبەرژەوەندی وڵاتانی دیكەش بەكاردەهێنرێت.


Unknown . at 10/18/2017\nھەر یۆن چا گیاندارا چنو بەشەری لینی بیەنو جە دێر زەمانەو خزمەتو نیشتگاو بەشەری کەرۊ، بار بەردەی و بار ئاردەی، ھەرمانو کارو ڕوانەیش پەی وەیەکەیش پۆڕنان(کەڵکو شۊتو ھەری با چەولاوە مدرۊ)، یانی ئانە کەوتەن سەروشانەیش بە عالیو بەڕیکو پێکی یاونانش یاگی، ھیچ زەرەرێش نەبیەن پەی یانەوەیەکیش، وەلێم جیای عیوەزایش بە خاسە وپنەزانای بە چندەھا (مەسەلێ) ھەورامیانێ پایگاو ھەریشا دلێ نیشتگایەنە بۍ ئەرزشە کەردێنە، پینەچەو نەمدرێنێ کوردۍ نامێ ھۆریەڵو ماھەریشا نیان یاگێ ناپاکو وێ ورەشی ، شۆنەو ئانەیچەرە ھەرشا تەشبێ کەردەن بە کەسایەتیێوە نیشتگای ئانزان ڕوەش نیەن نامێش بارۆ، چێگەنە پەیما بەرگنۆ ئەوسا ھەر یاگیوە تایبێش بیێنە دلێ نیشتگاینە ،نەک ھەورامان گێڕە گردو دنیاینە، ئیسا یوە یوەی ئا مەسەلە ھەورامیا منویسمێ ھەکە ھۆرشا دێنێ ملو ھەریرە (ھەرو ماھەرە):\n1. ھەرەکەوە بلۆ بەغدا مەبۊ بەھەسەرە،یام ھەرکەوە لوا بەغدا بۊ بەھەسەرە: ھەردوی یەکا مانا مڎا، چێگەنە مەبستشا ئانەن کەسێوە بێ ئەقڵ ئەگەر بلۆ پەی بەغدای ھەر بێ ئەقڵاو و فێرو ھیچی نمەبۆ، ئەوپەڕەکەش بۆ بەھەسەرە، یانی ھەر جە خانەوادەو بێ ئەقڵەکان ( ھەسەرە تاتەش ھەراو ئەداش ماینە ). ھەسەرە کۆئەندامو بەچکە وینایش نیاو مەزۊ.\n2. ھەری دێز حەز بەمەردەی وێش و زەرەرو ساحیبیش کەرۆ: ھەری دێز ڕەنگەش سیاوەی بایجانیینە،دلێ چەماش دایم دان پێوەرە، قەدیمیا تەجرەبە کەردەن بار بەردەینەو ھەرمانو کارەنە سینی کەرۆ بار نمەبەرۊ،ئتر پاسەش سەرئامان ئننە کەڵڵە ڕەق بیەن یاگێ وێشەنە جوڵەش نەکەردەن ھەرچن یانە وەیەکەیش دان وەنەو نەقیزیش دان، یاگێ وێشەنە نەجمان (سینیش کەردێنە ) ،ئتر ئی مەسەلێسا واتەن ملرە،حەزش کەردەن تۆپۊ نەک بارو یانەوەیەکەیش یاونۊ یاگێ، پۆکەی بە خۆڵکێ یام کەسێ خراپیشا واتەن کە تەمەڵو سڕو سەواڵ بیەنو ھەرمانەش نەکردێنە پەی یانەو وێچشا، ھامکاری کەسیش نەکەردەن، ئاواتش واستەن بەمەردەی نەک یاردی یانەو وێشا بدۊ.\n3. ئەجۆ ماھەرەو تفەنگچیانە: یانی بەکار ئاردەو کەسانیوە فەقیرو لاشەڕی پەی پەرژەوەندی وێت بە بێ ئینسافی ، پێسەو تفەنگچیەکا بارو بنەشا دایم ئینا سەرو ھەرەکەیەو مەگیراشەرە.\n4. بارو ھەری تفەنگێ با ، حەر وەرگ وەرۆش: یانی مەشۆ گرکەس ھەرمانەو ویش بزانۊ، جە ویارەو زانشتو وێشەنە دەس بڎۆ ھەرمانی تا سەرکەوتەبۆ،وەلێ ئەگەر نەزان دەس بڎۆ ھەرمانیوە کە ھیچ تایبیوەش نەبۆ چنیش یام زانیاریش نەبۆ سەرش ئانە گلیرای بۆ نەسیبش،ھەر پێسە ئانیەنھەکە ھەر نمەزنۆ تفەنگ تەقنۆ و وەرگیچ موەراش.\n5. ئەجۆ ھەر دلێ چۆننەرانە بەرکەرۊ: فەلاقەکەردەو کەسێ بۍ ڕەحمانە ، تەشبێشا کەردەن بە دای وەنو ھەری وەختێ دلێ چۆننەرانە بەرش کەرا تا نازا چۆنەرەکا شێلۊ و وەرۆشا.\n6. ھەرو کۆگەینی: وەختێ کەسیوە لوتە وزۆ ھەرمانو کارو گرفتو خۆڵکی ،پەنەش ماچا ھەرو کۆگەینی\n7. خۆ شۆتو ھەریم نەواردەن: وەختێ پەرسیوە،قسەوباسێ ، ھەرمانیوە فرە پەنھانیە مێ ورۆ و فلانە کەس گۆشش چنەن، ئتر پنەش ماچ مەردو خوای بە ئی قسا ھیچ یاگێوە نەدرکنی،ئادیچ ماچۆ خۆشۊتو ھەریم نەواردەن ،ئاننە بێ ئەقڵ نیەنا،یانی چێگەنە پاسە مدا قەڵەم ھەرکەس شۆتو ھەری بوەرۆ بێ ئەقڵا، وەلێم ئیسا زانستی بەروستەن ،شۆتو ھەری ھەر فرەعالا پەی بەدەنو بەشەری.\n8. ھەرە مەمرە وەھارا چوزە کەما دیارا:کەما گیواوێ کویسانەکاو ھەورامانیا تایبە ھەرو ھەسەر وەرۆش و فرە بەقەوەتا پەی بەدەنیشا، بە کەسێ ماچا چەمڕاو چېوێ وەشی،مژدانێ وەشی بۆ تەماڎارو ئانەی بۆ پلەو پایێوە بەرز ھۊرگیرۊ، وەلێ ھەر پەیش نمێ وەرۆ و بە مراڎو وێش نمەیاۋۆ، ئتر ماچا با کەما یاۋۆ.\n9. ھەر لواو ڕەزەنیش بەردە: یانی دەسەنە بەرشی، چێوێ خاست پەی بێ وەرۆ و کەڵکش چنە ھۊرنەگێریو دەستەنە بلۊ ،ھەرەکە لواو بارە ویچکلانەکش بەرد،چون ھەر باری گەورە نمەتاۋۆ بەرۊ.\n10. ھەری گول سەرچەمەوە ئاوی وەرۆوە: کەسیوە زەڕەتاڵو بێتام ،سوک، ھەمیشە ملۆ لای سەری مەجلیسو یانەی نیشۆرە ،یانی وێش بە زل مزانۊ.\n11. ماھەرکێش پەنە مگاو شایەتمانش پەنە مارا: کەسی فێڵبازو تەڵکەباز و ساحیب دەسەڵات، خۆڵکی فەقیری کەرا ھامکارو وێشا پەی ھەرمانە خراپا،ھارش منیاو ھانیش مدا تا کەراش تەڵەکەو، وەختێ ھەرمانەکێ سەر مەگێڕۆ یام کەشفە بۊ منیاش ملو ئادێ و ئەزیەتو زینانیش کەرا، وێشا دورێ وزاوە و بەسلامەت مەناوە.\n12. ھەرەکە نۆش بەرد ،دەیچ بەرۊ: بەشەر جە زەحمەتو مانیای ژیواینە تا رادیوە وەرگە گێرۆ ،ئەر بتاوی نۆسەعاتی ھەرمانە کەری ئانە دەیچ متاوی، یام ئەگەر وەرگەو نۊشةلاقا گێری متاوی وەرگەو دەیچ گێری، مەبەس وەرگە گرتەو ئانزانین پەی ناڕةحەتیەکاو ڕۆزگاری.\n13. ئەر قرژانگی گەزۆت تاھەرو بەغدای نەسەڕنۆ وەرت مەڎۆ: مەسەلێنە پەی چێوێ ھەکە ھەرگیز ڕوەش نەدینەو مەقۆمیۊ، قرژانگی ئینا دلێ ئاوێێنە و نەژنیەنما کەسش گەستەبۊ، ھەرو بەغدای چا دوورۆ کەس گۆشش نیا چنە سەڕنۊ.\n14. ھەرەگۊراڵ: بەکەسێ ماچا بێ ئەقڵ بۊ\n15. هەرەی هەناسە تەنگە بڕناخێش مەدڕان: جاران ھەرو باری ،ئەگەر بارێوە قورسش ھۆرگرتێ و سەرۆکویاینە ھەناسەش تنن بێ و نەتاوێ ھۆر وەزۆ و بارەکەی یاونۊ مەنزڵە، وەروئانەی بڕناخێش ھوردڕێنێ تا ھەوای فرەش ھۊرلوشتێ ،ئتر بارەکەی بەئاسانی بەرێ سەر،یانی ھەرمانەکێ جابەجا بۆنە، ئی مەسەلێ وەختێنە ماچا ئەر ئەوەجە کەرۆ پەی پۆڕنای ھەرمانیوە متاوی کەڵك ھۆرگیری جە چنندەھا چێوی تەنانەت ئەگەر بەشێو یان ئەندامێ جە لەشو ئاکەسیە لابەری یام دەسکاریش کەری.\n16. هەرە فاڵ مگێرۆ :یانی گرچێو بە نامێ وێشەو نام زەد کریەو، ئاھەرمانێ کەرۆش وێش ساحیبشا ،ھەرە فاڵ گێرۊ،دەڵە وا گیرۊ، گاوە کەڵ گێڕۊ،\n17. کارێت پەنەکەرو یاوی بەهەری واچی مەرحەبا لالۆ: مەبەست دای وەنە و فەلاقە و تێڵاتڕن کەردەو کەسیوە، پاسەش سەر بێ ئانزانو ھەر جەیۆی جیا نەکەرۆوە.\n18. بە تۊ میاۋۆ ھەرو بار،پادی نمەیاۋۆ ڕاویار: مەبەس جە قەومایەتین و میراسی، پێدی ھەروبار یاۋۆ و بەشەش گنۆ، وەلێ پاڎی ھیچ مەیاۋۊ چوون راویاراو بێگانەن(لایڎەن)ملۆ ڕاو وێشەرە.\n19. ............. بۆ بەھەر نمەبۆ سوارش بی: ئی بەوشایە نامێ کەسایەتیوەو نیشتگایینە، ئەوسا فرە زڵمشا کەردەن ئەو بۆرە پیای، خۆڵکو دەگێ، وەرو ئانەی خراپەشا یاوان حەدێوە کە ئەگەر با بەھەریچ مەشۆ خۆڵك سواریچشا نەبۆ و باوڕشا پنە نەکەرۆ، نەکای ھۊرجوزناو سوارەکەیشا وزارە.\n20. مەتیە ئەگەر لەتەرە ڕێسە بۊ بە دمو ھەریچ لەتەرێ ڕێسۊ: یانی ئەگەر کەسێوە شارەزاو کسمەکەو وێش بۆ ھەر جۆرێ بۆنە و ھەر یاگێنە بۊ بە ڕیکو پێکی ھەرمانەکێش پۆڕنۆ، مەواچۆ زەمینەکەش لارا پۆکەی خاس ھۆر مەپڕو.\n21. ماھەرە وەڵێشەنەو ونجەنە (ئەنجەنە) دەسشەنە: پەی کەسێ ھەرمانێ خراپەش کەردێبۆ و بەڵگەیچ وەرو چەماوە بۆ ،ئینکاریش وەنە کەرۆ واچۊ من نەبیەنا و ئی ھەرمانێمە نەکردێنە.\n22. وردی ھەرو گردی: برای گولانەو یانەی ھەمیشە یانەنە ھەرمانێش مڎا ملەرە، ئا ورزە ئاوی بارە، لوا بازاڕەنە چێو بسانە، ئا بەریە کەرۆ ، گرکەس ھەرمانێ مڎۆ ملو برا گولانەیرە،بیەن بار بەرو (ھەر) و گردی.\n23. ھێڵەڕوەنی کەرە پەی ھەری،گۆشێش ۋزۆنە: ھێڵە ڕوەنی واردەو ھەری نیەنە پۆکەی ماچا گۆشێش وزۆنە، یانی هەرمانێ خاسە یام دۆخیوە وەشە سازە دەی بەی کەسێ نەزانی ،نمەزانۊ چنی هۆرستو نیشت کەرۆچینیشو کەڵکش چنە هۆرگێڕۆ، یام ھەرکەس ھەرمانە ، واردە و وێش جیانو مزانۊ چێشکەرۆ.\n24. ئەجۆ ھەرەکەو یۆسۆ ئاغەیا: یۆسۆ ئاغە ھەریوەش بیەن بارش پەی ویش نەبەردەن وەلێ پەی خۆڵکی پیسەو مەیەو مۆمنەی بارش بێ کرکە بەردەن،یانی پەی یانە وەی کەڵكش نەبیەن وەلێ پەی لایدەی بیەن.\n25. دەی بۊ ئی ھەری دلێ ئی ھەڕێنە بەر بارە: یانی ھەرمانێ پێچاوپێچەو ناڕەحەتەت توشبێ و نەتاوی کەریش، پیسەو ھەرو دلێ ھەڕیش سەر مێ.\n26. کەس مەواچۆ ھەرت بەچن؟: کەسێ وێش بە ھەمیەتو پایەدار بزانۆ وەختارێ گرفتێ یام مشکڵێ پەیدا بۆنە گەرەکشا پەرسەش پەنە کەرا،وەلێم کەس ھیچش وەنە مەپەرسۆ و مەواچا چ کارەنی.\n27. ئەجۆ ھەری پەی زەنا: ھەری پەی زەن .قاچێش ناڕێک منیۆرە چونی زەخمێ زیێنێ قاچێشەو ،ئیتر مەیارۆ بە زەریفی و پیسەو جارانی ھەنگامێ بنیەو..ئەگەر کەسیوە گول بلۆرارەو ڕەوتش ناشرین بۆ ماچا ئەجۆ ھەری پەی زەنا ملۆڕارە.\n28. ھەری ھەرا گا: کەسیوە فرە بێ قابلیەتو سوکو ڕیسوا بۊ\n29. پێسەو ھەری گۆشێش مالێ وستێنێ: وەختێ کەسیوە خەتا کەرۆ وێش کەڕ کەرۆ و حەشا کەرۆ و وێش وزۆوە ئەو پەڕ ،پاسە نیشانە مدۊ بێ خەبەرا جە گر چێوی.\n30. سەرو ئەسپیەو وەستەرەو سوارو ھەری بی: کەسێ پلەو پایوە بەرزش بۆنەو لاش بەرا پلەکێش وەزنارە پەی لای واری و گولانەش کەراوە ،یام لاش بەرا .\n31. بەقسێ ھەری عاسمانەو یەوە مەوارۊ: یەوە لاو ھەریوە فرە وەشەنە، یانی عاسمان،یەزدان بەگۆشو کەسێ،گەورێوە ،زاڵمێ نمەکەرۆ و بەدڵو ئاڎیشا چەرخو گەردونی گێڵۊنە.\n32. ھەر نەلۆ بازار، بازار گەنۆ :\n33. ھەر کەیەوەش فرێ بیە لەقێ شانۊ: کەسێ تازە پۆرەکەوتە ئەگەر دۆڵەمەند بۆنە ،غەرا بۆنە، ھەرمانی ناکڵۊکارێ و خراپێ کەرۆنە .\n34. ھەر ئاھەرەنە کۆپانەش فاڕیێنە\n35. یاسین وانای گۆشێ ھەریرە : یانی ھەر یاسینی مەلۆ گۆششەرەو مەیاۋۆنە، قسێ کەری پەی کەسێ وەلێ گۆشت وەنە نەگیرۆ، وێش کەڕ کەرۆ.\n36. ماھەرە بگۆ سەقەتەش کەرۆ: کەسێ ھەرمانەکیش خراپێ و ناکڵۊکارێ با\n37. مەڵڵا سوارو ھەری بی مەوەزۆرە تا نەتۆپۆ.\n38. هەری فرە ساحیب وەرگ وەرۆش: هەریۆشا تەمادارا ئەوشا بلۆ ئاویش بدۆ،ئالفش بدۆ،بلۆ بارۆشۆ ،وەلێ کەسیچشا مەلۆ و وەرگ موەرۆش\n39. تڕا دمو هەریرە: یانی هەرمانەی بێ سەمەرە، ڕەنجێ فرە دەی و دمایی هیچت دەس نەگنۆ ماچا تڕا دمو هەریرە.\n40. پیٛسە هەری تڕوٙ: یانی کەسێ قسە نەزان. قسەکیٛش یاگیٛ مەگیٛرا .\nد.ناجح گوڵپی 28/8/2017 ھەورامان


24 | ئه‌یلول | 2017 | PUK CENTRAL COUNCIL | Page 3\nئەمریكا دوا هه‌ڵوێستی خۆی له‌سه‌ر ڕیفراندۆم ڕاگه‌یاند\nیه‌ك شه‌ممه, ئه‌یلول 24, 2017 9:30 am کوردستان 0\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا دوا هه‌ڵوێستی وڵاته‌كه‌ی له‌سه‌ر ڕیفراندۆمه‌كه‌ی هه‌رێمی كوردستان ڕاگه‌یاندو سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراقیشی دڵنیاكرده‌وه كه واشنتۆن جه‌خت له‌پاراستنی یه‌كپارچه‌یی خاكی عیراق ده‌كاته‌وه. دره‌نگانی شه‌وی ڕابردوو، ڕیكس تیله‌رسۆن وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا په‌یوه‌ندییه‌كی ته‌له‌فۆنی …\nكۆمسیۆن لەسەر ئامادەكارییەكان بۆ پڕۆسەی دەنگدان روونكردنەوە دەدات\nیه‌ك شه‌ممه, ئه‌یلول 24, 2017 9:16 am کوردستان 0\nبەرپرسێكی كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن و راپرسی، رایدەگەیەنێت: لەماوەی 48 سەعاتی داهاتوودا، هەموو كەرەستەكانی دەنگدان رەوانەی بنكەكان دەكرێت، بەڵام ناتوانین سندوقی دەنگدان لە شوێنە نائارامەكان دابنێین. ئیسماعیل حەمە عەلی، بڕیاردەری كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن و راپرسی رايگەیاند: كۆمسیۆن ئامادەكاری …\nلەبارەی كۆنترۆڵكردنەوەی حەویجە داوایه‌كی به‌په‌له ئاراسته‌ی عه‌بادی دەكرێت\nیه‌ك شه‌ممه, ئه‌یلول 24, 2017 9:00 am کوردستان 0\nئه‌نجومه‌نی قه‌زای حه‌ویجه په‌یامێكی به‌په‌له ئاراسته‌ی سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق ده‌كات و داواده‌كات، هێزی پێشمه‌رگه هێزی سه‌ره‌كی بێت له‌كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی قه‌زای حه‌ویجه‌دا، ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ش ڕایده‌گه‌یه‌نێت، “پێشمه‌رگه مرۆڤدۆسته، بۆیه ده‌مانه‌وێت ڕۆڵه سه‌ره‌كیه‌كه به‌پێشمه‌رگه …\nنوسینگەی لاهور شێخ جه‌نگی: سەرکردایەتی و کادیران و تەواوی یەکێتی له‌لایه‌ن میدیاكانی پارتییه‌وه كراونه‌ته ئامانجی تانه و ته‌شه‌ر و بێ ئه‌ده‌بیی\nیه‌ك شه‌ممه, ئه‌یلول 24, 2017 12:54 am پارتە سیاسییەکان 0\nنوسینگه‌ی راگه‌یاندنی لاهور شێخ جه‌نگی، به‌ڕێوه‌به‌ری ئاژانسی پاراستن و زانیاری (زانیاری) هه‌رێمی كوردستان، راگه‌یه‌ندراوێك ده‌رباره‌ی دۆخی ئاڵۆزی ناوخۆی كوردستانی عێراق بڵاو ده‌كاته‌وه: به‌داخه‌وه ئه‌و سه‌ربه‌خۆییه‌ی سه‌دان ساڵه خه‌ڵكی كوردستان قوربانیی بۆ ده‌ده‌ن، خه‌ریكه بچوك ده‌كرێته‌وه وه‌ك كایه‌یه‌ك بۆ …\nلێپرسراوی مەڵبەندی یەکێتی لە کەرکوک لەسەر دەنگۆی دوورخستنەوەی لە پۆستەکەی هاتە دەنگ\nیه‌ك شه‌ممه, ئه‌یلول 24, 2017 12:22 am پارتە سیاسییەکان 0\nنوسینگەی رۆژنامەوانی ئاسۆ مامەند لێپرسراوی مەڵبەندی کەرکوکی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان هەواڵی دوورخستنەوەی ناوبراو کەلە چەند لە چەند سایت و پەیجێک بڵاوکراوەتەوە بەدرۆدەخاتەوە . لەو رونکردنەوەیەکدا کە بۆ PUKcc نێردراوە تێیدا هاتووە: چەند پەیج و سایتێکدا دەنگۆی ئەوە بڵاو کراوەتەوە گوایە بەڕێز ئاسۆ مامەند لە …


کوردیپێدیا - پرسەنامەی مەکتەبی سیاسی یەکێتی بۆ کۆچی دوایی مارف عومەر گوڵ\n📝 پرسەنامەی مەکتەبی سیاسی یەکێتی بۆ کۆچی دوایی مارف عومەر گوڵ | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nپرسەنامەی مەکتەبی سیاسی یەکێتی بۆ کۆچی دوایی مارف عومەر گوڵ\nخانەوادەو کەسوکاری تێکۆشەرو پێشمەرگەی دێرین و پرۆفیسۆری یاریدەدەر دکتۆر مارف عومەر گوڵ.\nبەناوی گشت هەڤاڵانی مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە بۆ کۆچی دوایی دکتۆر مارف دڵگرانی خۆمانتان پێڕادەگەیەنین و هاوبەشی پرسە و خەم و پەژارەتانین.\nکۆچی دوایی دکتۆر مارف خەسارەتێکی تربو لەگەلەکەمان کە کەسێکی تێکۆشەر و ئەکادیمی وەهای لە دەستدا کە لەهەڕەتی لاوێتەوە لە نێو جوڵانەوەی سیاسیداو لەخەباتی نهێنیدا لە سەرەتای هەشتاکاندا لەلایەن رژێمی بەعسەوە توشی گرتن و ئەشکەنجەبۆتەوە، لە هەردوو شۆڕشی ئەیلول و شۆڕشی نوێشدا لە پاڵ خەباتی چەکداریدا وەک نوسەر لە گۆڤار و بڵاوکراوەکانی شاخدا خاوەنی چەندین بەرهەم و نوسینی ئەدەبیی شۆڕشگێڕانەی بەرگری بوە.\nدکتۆرمارف بۆ درێژەدان بەخەباتی سیاسی کوردایەتی لەڕووی ئەکادیمیەوە وەک یەکەمین کورد لە سەر پرسی تاوانی جینۆسایدی گەلی کورد لە ساڵی 1990 لە زانکۆی کیف بڕوانامەی ماستەری بە دەستهێناو و لە ساڵی 1995یشدا لە هەمان زانکۆ دکتۆرای وەرگرت و دواتر لە ساڵی 2005 وە بەم هەگبە پڕ لە زانستەوە گەڕایەوە کوردستان و بوە راگری کۆلێژی یاسای زانکۆی کۆیەو پاشان راگری کۆلیژی یاسای زانکۆی سلێمانیسلێمانی بوە. دکتۆر مارف عومەر گوڵ لە ماوەی ئەو چەند ساڵەی ژیانیدا گەنجینەیەکی پڕ لە زانیاری و زانستی یاسایی بوە لەسەر پرسەکانی جینۆساید و وەک سەرچاوەیەکی گرنگی ناوندە ئەکادیمی و سیاسیەکان بوەو بەکۆچی دوایی خەسارەتێک لەهەموان کەوت.\nجارێکی تر پرسەو هاو خەمی خۆمان بە خێزان و کەسوکاری دکتۆر مارف عومەر گوڵ دەگەیەنین و لەیەزدانی مەزن داواکارین رۆحی کۆچ کردو بە بەهەشتی بەرین شاد بکات و دوا ناخۆشی هەموو لایەک بێت.\n15 ی کانونی دووەمی 2022\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (رۆژ هەژار)ەوە لە: Jan 15 2022 12:32PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Jan 15 2022 1:51PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە


بایگانی نوشته ها » ناودارانی کورد\nموزەفه ر په رته وما\nموزەفەر پەرتەوما مورته‌زا مورادی : پڕۆفێسۆر مزه‌فه‌ری په‌رته‌وماه یه‌ک له‌به‌ناوبانگترین مامۆستایانی زانکۆ له‌ڕسته‌ی ڤیزیای ناوه‌کیدا بوو. ناوبراو نزیک به سێ ده‌یه له ڕێکخراوه‌ی ناسادا خه‌ریکی توێژینه‌وه‌ی زانستی بوو. پاش ته‌واوکردنی خوێندنی ناوه‌ندی، بۆ درێژه‌دانی خوێندن ڕۆشته ئه‌مریکا و خوێندنی تا وه‌رگرتنی دوکتۆرای ڤیزیای ناوه‌کی درێژه پێ دا. خوالێخۆشبوو په‌رته‌وماه پاشان ڕۆشته ڕێکخراوه‌ی ناسا و ئه‌م […]\nژیان نامە, مظفر پرتوماه\nحشمت‌الله لرنژاد (۱۳۲۶ در کرمانشاه – ۲۵ شهریور ۱۳۷۴ در کرمانشاه)، موسیقی‌دان و خوانندهٔ کرد اهل کرمانشاه بود که ترانه‌های خود را به زبان‌های کردی و فارسی اجرا کرده‌است. وی برادر یدالله لرنژاد (شیدا کرماشانی) شاعر کرد، و پدر حسام لرنژاد خواننده است. حشمت‌الله لرنژاد در سال ۱۳۲۶ در محلهٔ علافخانه در شهر کرمانشاه به […]\nبه له نجه, حشمت لرنژاد, حشمت لرنژاد, ژیان نامە, کلیپی کوردی, گورانی کوردی


ڕۆژی شه‌ممه رێكه‌وتی 2018/4/14 به ئاماده‌بوونی سه‌رۆك و جێگر و سه‌رجه‌م ئه‌ندامه‌كانی، یه‌كێتی تۆپی پێی كوردستان, كۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی خۆی گرێدا و چه‌ند بریار و راسپارده‌یه‌كی نوێی ده‌ركرد, كه ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن:\n1- له یاری نێوان ئاڵا و بروسك له خولی پله‌دووه‌كانی كوردستان، به هۆی وتنی قسه‌ی ناشیرین و جێنودان و ده‌رچوون له گیانی وه‌رزشی له لایه‌ن یاریزانانی یانه‌ی ئاڵا (حه‌سه‌ن عه‌بدولباست) ژماره 18 بریاردرا به:\n• راگرتنی ناوبراو بۆ ماوه‌ی یه‌ك ساڵ له رێكه‌وتی 2018/4/14 تا 2019/4/14.\n2- له یاری نێوان بروسك و ئارارات له خولی نایابی تازه‌پێگه‌یشتووانی كوردستان، به هۆی نه‌بوونی گوێزه‌ره‌وه‌ی یاریزانان (نقاله) تا كۆتایی هاتنی گێمی یه‌كه‌می یارییه‌كه، بریاردرا به غه‌رامه‌كردنی یانه‌ی بروسك به بڕی 150000 سه‌د و په‌نجا هه‌زار دینار.\n3- له یاری نێوان گاره و هه‌ڵۆ له خولی پله‌یه‌كی كوردستان، به هۆی ده‌ركردنی له یارییه‌كه و وتنی قسه‌ی ناشیرین به ناوبژیوانان له لایه‌ن راهێنه‌ری یانه‌ی گاره (ئه‌حمه‌د جدیع)، بریاردرا به:\n• راگرتنی ناوبراو به ئاماده‌نه‌بوونی له یاری داهاتووی یانه‌كه‌ی.\n4- أ- پێكهێنانی لێژنه‌یه‌ك بۆ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی ورد، بۆ زیاتر كۆكردنه‌وه‌ی زانیاری له‌سه‌ر كێشه و گرفت و ئاژاوه‌كانی یاری نێوان شه‌هیدان و سه‌یدسادق له خولی پله‌یه‌كی كوردستان، كه پێك هاتوون له‌م به‌رێزانه‌ی خواره‌وه:\n• سه‌لام حوسێن ـ سه‌رۆك\n• له‌تیف ئه‌مین ـ ئه‌ندام\n• ته‌ڵعه‌ت سه‌عدوڵڵا ـ ئه‌ندام\n• عه‌دنان عه‌بدولره‌حمان ـ ئه‌ندام\n4- ب – ئه‌نجام نه‌دانی یارییه‌كانی هه‌ردوو یانه‌ی ناوبراو تا لێكۆڵینه‌وه‌كان ته‌واو ده‌بێت.\n5- سه‌رجه‌م یارییه‌كانی چالاكی یه‌كێتی تۆپی پێی كوردستان له كاتژمێر 4:00 ـی ئێوارە ئه‌نجام ده‌درێت.\n6- داوا له نوێنه‌رانی یانه سه‌ركه‌وتووه‌كانی قۆناغی كۆتایی خولی یانه پله‌دووه‌كانی كوردستان ده‌كه‌ین، كه پێك دێن له: (ئاسۆ, شێخان, چه‌مچه‌ماڵ، شه‌قڵاوه، رزگاری، خانه‌قین، براوه‌ی یاری نێوان بروسك و مه‌خموور و براوه‌ی یاری نێوان بازیان و پیره‌مه‌گروون)، رۆژی شه‌ممه‌ی دادێ رێكه‌وتی 2018/4/21 له كاتژمێر 12:00 ـی نیوه‌ڕۆ، بۆ كۆبوونه‌وی هونه‌ری و راكێشانی تیروپشك له باره‌گه‌ی یه‌كێتییه‌كه‌مان ئاماده‌بن.


بایگانی‌ها ئازادی ئاین | KHRN\nماڵ هه‌واڵه‌کانئازادی\tئازادی ئاین\nتۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان زانیویەتی کە “نامیق دڵدڵ”، بەندکراوەی مەزهەبیی سوننە ڕۆژی دووشەممە ٢٦ی ڕەشەمە / ٠٣.١٦، پاش کۆتاییهاتنی سزای ٦ ساڵ بەندکرانی لە بەندیخانەی ڕەجای شەهر ئازادکراوە. ئەو بەندکراوە لە چەند…\nخوسرۆ بەشارەت، بەندکراوی سوننەی سزادراوە بە سێدارە: بە کێبلی کارەبا بەتوندی لە بن قامچیان دەدام خەریک مێشکم لە دەممەوە بێتە دەرەوە و چاوەکانم دەرپەڕن و دڵم بتەقێ\n“خوسرۆ بەشارەت“، بەندکراوی سوننەی کورد لە بەندیخانەی ڕەجایی شەهری کەرەجدا بەندکراوە و ڕۆژی دووشەممە، ١٤ی ڕێبەندان / ٠٢.٠٣، سزای سێدارەی بە تۆمەتی “ئیفسادی فی لئەرز” لەگەڵ شەش هاودۆسییەی دیکەی بەناوەکانی “ئەنوەر خزری“،…\nبەگوێڕەی زانیارییەکانی تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان، ڕۆژی چوارشەممە ٢٩ی خەزەڵوەر / ١١.٢٠، خەلیل ئەسەدی بوژانی، چالاکوانی مەدەنیی یارسان لەلایەن هێزەکانی ئیتلاعاتی سپای پاسدارانەوە لە ماڵەکەی خۆی لە گەڕەکی جافرئاوای کرماشان دەستبەسەرکراوە. سەرچاوەیەک…\nسزای 11 ساڵ بەندکرانی مامۆستایەکی بۆکانی لەلایەن دادگای پێداچوونەوەی ورمێوە پشتڕاست کرایەوە\nتۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان زانیویەتی لە ناوەڕاستی مانگی رەزبەر/ 10.07 سزای 11 ساڵ بەندکرانی “سەید ئارام ئەمین زادە”، مامۆستایەکی خەڵکی بۆکان لە دادگای پێداچوونەوەی ورمێ وەکوو خۆی پشتڕاست کراوەتەوە. ئەم مامۆستا کوردە…\n“ئومید خاکی” و “قادر سەلیمی”، دوو زیندانی سونە مەزهەب لە زیندانی شارەکانی کرماشان و ورمێ لە ڕێکەوتی ۲۲ی پووشپەڕ و ۱ی گەلاوێژی ئەمساڵ مانییان لە خواردن گرت. بە پێی ئەو زانیارییانەی بە…


هه‌ڵبژاردنی مه‌جلیسی ده‌هه‌می کۆماری ئیسلامی ئێران وکورده‌کان . بەشی ٢ . لوقمان زه‌هرایی – Giareng\nهه‌ڵبژاردنی مه‌جلیسی ده‌هه‌می کۆماری ئیسلامی ئێران وکورده‌کان . بەشی ٢ . لوقمان زه‌هرایی\nلە 18 کانونی دووهەم , 2016\nله به‌شی یه‌که‌می ئه‌و بابه‌ته دا ئاماژه‌یه‌کی هه‌رچه‌ند کورتیش بووبێ به چۆنیه‌تی دیاریکردنی کاندیداکانی خوازیاری گه‌یشتن به مه‌جلیس و رۆلی ” شورای نگهبان” م کرد که ده‌بێ هه‌موو پالێوراوه‌کان له هێله‌گی ئه‌و شورایه بگوزه‌رێن وسه‌لاحییه‌تیان په‌سه‌ند بکرێ. دوای ئه‌وه به خه‌ڵکیان ده‌ناسێنن وخه‌ڵکیش ده‌بێ بچنه سه‌ر سندوقه‌کانی ده‌نگدان وبه یه‌کێک له‌و چه‌ند که‌سه‌ی که ” شورای نگهبان ” بۆی هه‌لبژاردون ده‌نگ بده‌ن و بۆ ئه‌وه‌ی به قه‌ول، یه‌کێک له‌و که‌سانه ببێته نوینه‌ری شاره‌که‌یان له مه‌جلیسی شورای ئیسلامی دا بۆ ماوه‌ی 4 ساڵی داهاتوو.\nله ئێرانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئاخونده شیعه‌کاندا به هۆی نه‌بوونی ئازادی ودێموکراسی و نه‌بوونی پلۆرالیزمی سیاسی ونه‌بوونی فره حیزبی، شتێک به ناوی کێ به‌رکێی نێوان ئه‌حزابی سیاسی له هه‌ڵبژاردنه‌کاندا له لایه‌ک و ئۆپۆزیسیۆنی ڕاسته‌قینه‌ی ده‌سه‌ڵات که بتوانێ داکۆکی له مافه پێشێلکراوه‌کانی خه‌ڵک بکا و پێش به سه‌ره‌رۆیی و دیکتاتۆری ده‌سه‌ڵاتداران بگرێ له لایه‌کی دیکه‌وه بوونی نیه وهه‌ربۆیه‌شه ده‌سه‌ڵاتداران چۆنیان حه‌ز وئاره‌زوو لێ بێ کاندیداکان دیاری وته‌ئید ده‌که‌ن وئه‌و که‌سه‌ی که پێێان خۆشه له سندوقی ده‌نگده‌ران ده‌هێننه‌ده‌ر.\nگه‌مه‌یه‌کی که له کۆماری ئیسلامی له ماوه‌ی 37 ساڵ دا به‌رده‌وام هه‌ر 4 ساڵ جارێک به‌رێوه چووه وخه‌ڵکیان پێ چه‌واشه کردووه بۆ ئه‌وه‌ی درێژه به ده‌سه‌ڵاتی دیکتاتۆری خۆیان بده‌ن، رێکخستنی شانۆگه‌رێکه که ناوێان لێناوه ” انتخابات” بۆ ئه‌وه‌ی به قه‌ولی خۆیان له رێگای ده‌نگدانی ئازاد، خه‌لك ده‌نگ بده‌ن به نوینه‌رانی خۆیان که هه‌لییان ده‌بژێرێن بۆ ”مه‌جلیسی خوبره‌گانی رێبه‌ری ومه‌جلیسی شورای ئیسلامی وبۆ شورای گوند و شاره‌کان. براوه‌ی سه‌ره‌کی هه‌موو ئه‌و هه‌ڵبژاردنانه‌ش تاکوو ئه‌ورۆشی له گه‌ڵ بێ ده‌سه‌ڵاتدارانی حاکم به سه‌ر ئێراندا بوونه. ده‌نگ وده‌نگدانی خه‌ڵک هیچ قازانجی بۆیان نه‌بووه وهیچ شتێک له رێگای سه‌ندوقی ده‌نگدان وده‌نگی خه‌ڵک ئال وگۆڕی به‌سه‌ر دا نه‌هاتووه و قازانجی ده‌نگی میلیۆنی خه‌لکی ئێران چۆته نێو گیرفانی گوشادی مه‌لایانی شێعه‌ی ده‌سه‌ڵاتدار.\nدیکتاتۆری ئاخونده شیعه‌کان رێگای له هه‌ر چه‌شنه کرانه‌وه‌یه‌کی ئازاد ودێموکراتیک گرتووه و به هه‌موو هێز و توانای به‌رده‌ستیان و به پاره‌ی میلیاردی نه‌وت که سه‌روه‌ت وسامانی میللی به حیساب دێ حکومه‌تیان به سه‌ر خه‌ڵک دا کردووه و نه‌یارانیان به دڕندانه‌ترین شێوه له مه‌یدان ده‌کردوه و به سیاسه‌تی تیرور وکوشتن و زیندان ده‌سه‌ڵاتی ته‌واو فاشیستی دینی وسیاسی خۆیان به سه‌رکۆمه‌ڵگای ئێران دا سه‌پاندووه.\nله فه‌زایه‌کی ته‌واو تۆقێنه‌ر دا که تێرۆری ده‌وڵه‌تی حاکمه و مافیای ده‌سه‌ڵات که ته‌واوی سیستمی سیاسی و ئابوری وفه‌رهه‌نگی وکۆمه‌لایه‌تی له ژێر چنگی خۆی گرتووه و نه مێدیای ئازاد هه‌یه، نه ره‌خنه‌گری ئازاد و ونه فره حیزبی رێگای پێدراوه ونه ئۆپۆزیسیۆنی ده‌سه‌ڵات بوونی هه‌یه، چۆن ده‌کرێ باس له هه‌ڵبژاردنی ئازاد و ڕه‌وا و به‌شداری خه‌ڵک به بێ هیچ مه‌رج وپێش شه‌رتێک بکرێ؟\nپرسیاری سه‌ره‌کی لێره‌دا ئه‌وه‌یه که به‌راستی ئه‌و به ناو نوێنه‌رانه، نوێنه‌ری ڕاسته‌قینه‌ی خه‌ڵکی شارو پارێزگاکانی خۆیان بوونه وتوانیویانه خزمه‌ت گوزاری خه‌ڵکی خۆیان بن وداکۆکی له مافه پێشێل کراوه‌کانی سیاسی و ئابوری ومه‌ده‌نی و ته‌نانه‌ت فه‌رهه‌نگی خه‌لك خۆیان بکه‌ن یان به پێچه‌وانه‌وه گوێرایه‌لی ده‌سه‌ڵات دارانی حاکم به سه‌ر ئێراندا بوونه وئه‌و شوێنه‌ی خوڕه‌ی ئاوی لێ هاتووه خۆیان لێ نه‌داوه؟\nئایا ئه‌وبه ناو نوێنه‌رانه، به تایبه‌ت هی مه‌جلیسی شورای ئیسلامی که ئیده‌عا ده‌که‌ن نوێنه‌ری خه‌ڵکی شاره‌کانی خۆیانن و ده‌چنه ئه‌و شوێنه و گۆیا قانون دانه‌رن، هه‌وڵیان داوه وتوانیوییانه که تا ڕاده‌یه‌کیش بووبێ هیندێک له به‌نده‌کانی قانونی ئه‌ساسی که له به‌شی یه‌که‌می ئه‌و بابه‌ته دا باسم کردوون و به ته‌واوی له دژی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی دارێژراون به قازانجی کۆمه‌ڵانی خه‌لك بگۆڕن؟ چه‌نده توانیوییانه له‌و مه‌جلیسه دا داکۆکی له مافه‌کانی یه‌کسان بۆ ژنان وپیاوان بکه‌ن وئاماده بن نرخی پێویستی بۆ بده‌ن؟\nئه‌وه‌ی ئه‌ورۆ ده‌بیندرێ وئه‌وه‌ی رێژیمی مه‌لایان مه‌به‌ستێتی چوون بۆ مه‌جلیسی ئاخۆنده‌کان زۆرتر بۆته کارو کاسبی بۆ که‌سانێک که له سه‌ر حیسابی خه‌ڵک وبه ناوی دیفاع له مافی خه‌ڵک ده‌یانهه‌وێ بگه‌نه ئه‌و پۆسته که هه‌م ناو وناوبانگێکی هه‌یه وهه‌میش پول وپاره‌ی باشی تێدایه. بڕواناکه‌م که‌سانێک که باوه‌رێیان به‌و رێژیمه نیه وچاره‌ی ئه‌و رێژیمه‌یان ناوێ وباوه‌رێیان به ئازادی ودێموکراسی وعه‌داڵه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی هه‌یه خۆیان بۆ چوونی مه‌جلیسی وه‌لی فه‌قیه کاندید بکه‌ن. ئه‌و رێژیمه له رێگای وه‌زاره‌تی ناوخۆ و شورای نیگه‌هبان ودام و ده‌زگای ئه‌منی و سیخورییه‌کانی ده‌زانێ که ته‌ئیدی سه‌لاحییه‌تی چ که‌سانێک بکا بۆ چوون بۆ ” خانه ملت ”.\nئه‌وه‌ی ئه‌ورۆ له سه‌ر ساحه‌ی سیاسی ئێران ده‌بیندرێ، به داخه‌وه شتێکی به هێزو یه‌کگرتوومان به ناوی ئۆپۆزیسیۆنی ڕاسته‌قینه‌ی سه‌راسه‌ری نیه که بتوانێ دژایه‌تی سیاسه‌ته‌کانی کۆماری ئیسلامی بکا و داکۆکیکاری ماف و ویسته‌کانی خه‌لك بێ. له رۆژهه‌لاتی کوردستانیش شانۆگه‌ری به ناو هه‌ڵبژاردن وه‌کوو شوێنه‌کانی دیکه‌ی ئێران به‌رێوه چووه وبه داخه‌وه به هۆی نه‌بوونی کۆده‌نگی له نێو ئه‌حزابی سیاسی خه‌ڵکیش سه‌ری لێ شێواوه. ئه‌حزابی سیاسی رۆژهه‌لاتی کوردستان نه‌یانتوانیوه ناکۆکییه‌کانیان به هۆی لێکدابڕان و ئینشعاب چاره‌سه‌ر بکه‌ن وجارێ له سه‌رچۆنییه‌تی به‌رێوه‌بردنی ئوردوگاکانیان له باشوری کوردستان کێشه‌یانه وهه‌ر ئه‌وه‌ش بۆته هۆی ئه‌وه‌ی که چ به سیاسه‌تی بایکۆت وچ به سیاسه‌تی به‌شداری وکه‌ڵک وه‌رگرتن له ده‌رفه‌ته‌کان هیچ ده‌سکه‌وتێکیان نه‌بێ.\nهۆی چییه که خه‌ڵک به ده‌نگ بایکۆتی حیزبه‌کانه‌وه نایه‌ن؟ ئایا سیاسه‌تی که‌ڵک وه‌رگرتن له ده‌رفه‌ته‌کان و به‌شداری له هه‌ڵبژاردن به بێ بوونی خه‌باتێکی به هێزی جه‌ماوه‌ری وبه بێ بوونی زه‌خت له سه‌ر حکومه‌ت ده‌سکه‌وتی هه‌بووه وده‌بێ؟\nله هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆک کۆمار دا، لایه‌نی بایکۆت بۆ نه‌یتوانیوه داخوازییه‌کانی خه‌ڵک به سه‌ر ده‌سه‌لات داپسه‌پێنێ وبه قه‌ولی گوته‌نی، خه‌ڵک گوێ بیسی په‌یامی ئه‌و حیزب یان حیزبانه نه‌بوون که بایکۆتی هه‌لبژاردنی سه‌رۆک کۆماری ومه‌جلیسی شورای ئیسلامی بکه‌ن؟ ئه‌ی بۆچی لایه‌نه‌که‌ی دیکه که سیاسه‌تی بایکۆت ڕه‌د ده‌کاته‌وه وهانی خه‌ڵک ده‌ده‌دا که به‌شداری به ناو هه‌ڵبژاردن بن وکه‌ڵک له‌و ده‌رفه‌تانه وه‌رگرن وداخوازییه‌کانیان بێننه گۆرێ، نه‌یتوانیوه هیچ ده‌سکه‌وتی له‌و هاندانه وبه‌شدارییه هه‌بێ؟\nئایا خه‌ڵکی رۆژهه‌لات چیدیکه ئه‌و حیزبانه‌ی ناوێ یان نه‌خێر ئه‌و حیزبانه نه‌یانتوانیوه خه‌باته‌که ئه‌وه‌نده به جه‌ماوه‌ری بکه‌ن که به وێنه‌ی باکوری کوردستان به میلیۆنها که‌س بێنه سه‌ر شه‌قامه‌کان وداوای مافه‌کانیان بکه‌ن؟\nلێره دا پێویسته ئاماژه به چه‌ند هۆکاروسه‌به‌ب بکه‌م که بۆچی هه‌م لایه‌نی بایکۆت وهه‌میش لایه‌نی دیکه که ده‌لێ ده‌بێ که‌ڵک له ده‌رفه‌ته‌کان وه‌رگرین و خه‌ڵک به‌شدار بن، نه‌یانیوانیوه به مه‌به‌سته‌که‌یان بگه‌ن وئه‌وه‌ی له‌و نێوه دا قازانجی کردووه وسه‌رکه‌وتوی مه‌یدانه‌که بووه ئاخونده ده‌سه‌ڵاتداره‌کانی حاکم به‌سه‌ر ئێراندان.\nیه‌که‌م. له نێو سیستمێکی دیکتاتۆری دا که شتێک به ناو ئۆپۆزیسیۆنی ناوخۆ بوونی نیه وفره حیزبی قه‌ده‌غه‌یه و رێکخراوه‌کانی کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی توانای چالاکانه‌ی ئازادیان نیه ومیدیای سه‌ربه‌ست وغه‌یری حکومه‌تی بوونی نیه، نابێ چاوه‌روانی ئه‌وه‌ت له‌و ده‌سه‌ڵاته هه‌بێ که رێگا به کرانه‌وه وبه ئاڵ وگؤر بدا ودان به مافه‌کانی خه‌ڵک دابنێ وشتێک بکا که له زه‌ره‌ری خۆیه‌تی. هه‌ربۆیه‌شه تاکوو ئێستاشی له گه‌ڵ بێ ئۆپۆزیسیۆنێکی ڕاسته‌قینه له ناو خۆی ئێران که دژایه‌تی سیاسه‌ته‌کانی حکومه‌ت بکا شک نابه‌ین.\nئه‌و به ناو ئه‌حزاب و گروپه جۆراوجۆرانه‌ی که له ناو خۆی ئێران دا خۆیان به بناژۆخوازو رێفۆرم خواز و چی وچی پێناسه ده‌که‌ن زۆریان یان به‌شێکن له ده‌سه‌ڵات ویان ئه‌گه‌ر له ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌لاتیش بن ئۆپۆزیسیۆنی ده‌سه‌ڵات نین. زیندوترین وئاخرین نموونه‌ی جوڵانه‌وه‌ی سه‌وز بوو که رێبه‌رانی خۆیان به‌شێک بوون له ده‌سه‌ڵاتدارانی رێژیمی مه‌لایان وهیچ چه‌شنه به‌رنامه‌یه‌کان بۆ رێفۆرم له پێناو به‌رژه‌وه‌ندی ومافه‌کانی خه‌ڵک نه‌بوو.\nئه‌وانه‌ی که خۆیان به رێفۆرم خوازی حکومه‌تی وغه‌یری حکومه‌تیش پێناسه ده‌که‌ن هه‌ر به‌شێک نین له ئۆپۆزیسیۆنی کۆماری ئیسلامی، چونکه به‌رده‌وام هه‌وڵیان داوه بگه‌نه‌وه به ده‌سه‌ڵات و باوه‌ریشیان به دیکتاتۆری وه‌لی فه‌قی هه‌یه و کێشه‌یان له گه‌ڵ قانونی ئه‌ساسی کۆماری ئیسلامیش نیه وته‌نانه‌ت هیندێکیان ئاره‌زوو ده‌که‌ن که کۆماری ئیسلامی بگه‌رێنه‌وه بۆ سه‌رده‌می خومه‌ینی.\nئه‌حزابی به ناو سه‌راسه‌ری نیشته‌جێێ ده‌ره‌وه‌ی سنوره‌کانی ئێرانیش که ته‌کیلفیان مه‌علومه وهیچیان بۆ خه‌لکی ئێران پێ نیه و به‌شێکیان له کۆماری ئیسلامیش نژادپه‌ره‌سترن وپشتگری سیاسه‌ته‌کانی رێژێم ده‌که‌ن. سازمانی موجاهیدنیش به هۆی سیاسه‌ته هه‌له‌کانی وبه هۆی ئیسلامی بوونی چی له جانتا دانیه وحالیشی له ژێر موشک بارانی سوپای قودس دا شڕه و توانایه‌کی ئه‌وتۆی نه‌ماوه که دژایه‌تی سه‌ربازی رێژیم بکا.\nماوه‌ته‌وه ئۆپۆزیسیۆنی کوردی رۆژهه‌ڵات که ئه‌وانیش به هۆی ناکۆکی نێوانیان له سه‌ر ده‌سه‌ڵات و دابڕدابڕ بوون وئینشعاباتی که به خۆیانه‌وه دیتویانه، ئاماده نین ڕابردوو فه‌رامۆش بکه‌ن وله رێگای دیالۆگ ودانوستان چاره‌سه‌ری کێشه‌کانیان بکه‌ن و له ده‌وری یه‌ک کۆ ببنه‌وه و کۆده‌نگێک له هه‌مبه‌ر رێژیم وسیاسه‌ته‌کانی دروست بکه‌ن.\nهه‌ربۆیه‌شه رێژیم  ده‌توانێ له کوردستان خه‌ڵک بباته سه‌ر سندوقه‌کان و پروپاگه‌نده‌ی خۆشی پێوه‌بکا و بلێ که ئه‌و خه‌ڵکه له گه‌ڵ کۆماری ئیسلامین وئه‌حزابی دێموکرات وکۆمه‌له‌ش هیچیان لێ نه‌ماوه‌ته‌وه وچه‌ند که‌سێکن له ئۆردوگاکاندا که له سه‌ر کورسی شه‌ڕیانه وخه‌ڵک به هیچیان نازانن.\nدووهه‌م. نه‌بوونی کۆده‌نگی له نێوان ئه‌حزابی سیاسی رۆژهه‌لات له گه‌ڵ چاڵاکانی ناوخۆ. ئه‌وانه‌ی ناوخۆ به عه‌قل و تێروانینی خۆیان ده‌یانهه‌وێ هه‌لس وکه‌وت له گه‌ڵ رێژیم بکه‌ن و وه‌کوو ئه‌حزابی ئۆپۆزیسیۆنی کوردی ناتوانن وناشوێرن داوای گۆرینی رێژیم له تاران بکه‌ن وله راستیدا مه‌حافه‌زه‌کارێکی یه‌کجار زۆریش لای هیندێکیان به تایبه‌ت لای ” به‌ره‌ی یه‌کگرتووی کورد ” و رێفۆرم خوازه کورده‌کان ده‌بینرێ له سیاسه‌ت وته‌عامول کردنیان له گه‌ڵ رێژێم دا. بوونی ئه‌و که‌س ولایه‌نانه له ناو خه‌ڵک هۆکارو سه‌به‌بن که خه‌لک زۆرتر به گوێ ئه‌وان بکه‌ن و بچنه سه‌ر سندوقه‌کانی ده‌نگدان، تاکوو به قسه‌ی ئه‌حزابی کوردی بکه‌ن که ناتوانن کێشه‌کانی خۆیان چاره‌سه‌ر بکه‌ن و به‌ره‌یه‌ک و کۆده‌نگێک له نێو خۆیان دا دروست بکه‌ن.\nهه‌روه‌ک ئاماژه‌م پێدا هه‌م سیاسه‌تی بایکۆت وهه‌میش به‌شداریکردن وکه‌ڵک وه‌رگرتن له ده‌رفه‌ته‌کان هیچ ده‌سکه‌وتی نه‌بووه وهۆی سه‌ره‌کیش ئه‌وه‌یه که ده‌نگی خه‌لک له‌و نێوه دا غایبه. خه‌لک به چوونه سه‌ر سندوقه‌کانی ده‌نگدان و به ده‌نگدان ناتوانن به مافه‌کانیان بگه‌ن ئه‌گه‌ر ده‌نگیان به‌رز نه‌که‌نه‌وه. ئه‌گه‌ر له سه‌ر شه‌قامه‌کان نه‌بن داوای مافه‌کانیان نه‌که‌ن. ده‌بێ شه‌قامه‌کانی شاره‌کانی رۆژهه‌لاتی کوردستان له چه‌شنی باکوو تووشی هه‌ژان بێ وخه‌ڵک به هه‌تنه سه‌ر شه‌قام، به خۆپێشاندان، به مانگرتن، به که‌مپه‌ییه‌نی جۆراوجۆر ده‌توانن پاشه‌کشه به رێژیمی مه‌لایان بکه‌ن وبه‌ره‌به‌ره به مافه‌کانیان بگه‌ن. ده‌نا به بێ حزوری جه‌ماوه‌ر له سه‌ر شه‌قامه‌کان، نه سیاسه‌تی بایکۆت ونه سیاسه‌تی به‌شداری هیچ سوود وسه‌مه‌ری نابێ و ئاکامی هه‌ردووک سیاسه‌ت بێ ده‌سکه‌وت ده‌بێ و له‌و نێوه دا رێژیم بۆ شه‌رعیه‌ت دان به خۆی وبۆمانه‌وه‌ی، ئه‌و ده‌نگانه بۆ نێو خۆی ئێران و به‌ره‌و رووی دونیای ده‌ره‌وه به‌کار دێنێ وبه دونیای ده‌ره‌وه ده‌لێ که خه‌ڵکی ئێران له پشتین و پشتگری سیاسه‌ته‌کانیشی ده‌که‌ن.\nکۆماری ئیسلامی به هۆی سیاسه‌تی ئه‌تۆمی که گرتویه‌ته به‌ر وبه هۆی ئه‌وه‌ی که له ئه‌نجامی ئه‌و سیاسه‌ته‌ی دا وڵاتی ئێرانی تووشی قه‌یرانێکی سیاسی و ئابوری وته‌حریمی نێونه‌ته‌وه‌یی کردووه، بۆخۆده‌ربازکردن له قه‌یرانه ناوخۆییه‌کان هه‌موو هه‌وڵی ئه‌وه‌یه له ده‌ره‌وه‌ی سنوره‌کانی کێشه‌کان گه‌وره‌تر بکاته‌وه و به‌و چه‌شنه‌ش کێشه‌ی مانه‌وه و ده‌سه‌ڵاتی خۆی به ناوی به‌رژه‌وه‌ندی دینی ومیللی وشه‌ڕی شیعه وسووننه به خه‌ڵکی ئێران بفرۆشێته‌وه.\nئه‌و ئالۆزییه وناکۆکییانه‌ی که کۆماری ئیسلامی له ناوچه‌که دا به هۆی ده‌ست تێوه‌ردان له کاروباری عێراق و سوریه ویه‌مه‌ن وبه‌حره‌ین ولوبنان له گه‌ڵ ولاتانی عه‌ره‌بی سووننه وبه تایبه‌تی عه‌ره‌بستان دروستی کردووه و له دوای په‌لاماردانی سه‌فاره‌تی عه‌ره‌بستان له تاران له لایه‌ن به‌سیجیه‌کانی رێژیمه‌وه، داهاتوویه‌کی تاریکتری له سیاسه‌ت وته‌عامول له گه‌ڵ وڵاتانی ناوچه‌که تووشی خه‌ڵکی ئێران کردووه. ئاسۆیه‌کی نادیار و ڕه‌ش که ده‌توانێ خه‌لکی ئێران تووشی شه‌رێکی دیکه‌ی ماڵوێرانکه‌ر بکا.\nخامنه‌یی له دوایین قسه‌کانی خۆیدا دووباره داوای له نه‌یارانی رێژیمه‌که‌ی کرده‌وه که بچنه سه‌ر سندوقه‌کانی ده‌نگدان، ئه‌گه‌ر باوه‌ریشیان به رێژیمه‌که‌ی نه‌بێ.\nرێژیم ده‌یهه‌وێ کێشه‌ی سیاسی خۆی له گه‌ڵ دونیای عه‌ره‌بی سووننه به تایبه‌ت عه‌ره‌بستان، کێشه‌ی سووننه وشیعه وه‌کوو کێشه‌ی میللی ونیشتمانی به خه‌ڵکی ئێران نیشان بدا و له‌و رێگایه‌وه سۆز وعاتفه‌ی خه‌ڵک بۆ لای خۆی رابکێشی و مه‌زلوم نمایی بکا. شیعه عاده‌تی وایه ” لێش ده‌دا وهاواریش ده‌کا”.\nهه‌ربۆیه ئه‌وه ده‌رفه‌تێکی باشه که ئۆپۆزیسیۆنی کوردی رۆژهه‌لات له‌و قه‌یرانه‌ی که کۆماری ئیسلامی تێکه‌وتووه و له‌و ئالۆزییه‌ی که له گه‌ڵ دونیای عه‌ره‌بی سووننه دروستی کردووه بتوانێ هه‌له‌که بیقۆزێته‌وه و کۆمه‌لێک داخوازی سیاسی وفه‌رهه‌نگی وئابوری بخاته ڕوو وبیکا به مه‌رج وشه‌رت بۆ به‌شداری خه‌ڵک له‌و شانۆگه‌رییه‌ی که قه‌راره هه‌میسان به شێوه‌ی سالانی پێشوو دووپات بێته‌وه.\nبێگومان ئه‌وه‌ی کۆماری ئیسلامی ئه‌ورۆ ئاره‌زووی ده‌کا، بێده‌نگی شه‌قامه‌کانی ئێرانه ونایهه‌وێ له‌و قه‌یرانه سیاسی وئابورییه‌ی که تێکه‌وتووه وسه‌راسه‌ری ئێرانی گرتۆته‌وه وه‌زعه‌که‌ی له ناوخۆ لێ ئالۆز ببێ و بۆیه‌ش هه‌موو هه‌وڵی ئه‌وه‌یه که شانۆگه‌ری به ناو هه‌ڵبژاردنه‌کانی مه‌جلیسی شورای ئیسلامی و خوبره‌گان له که‌ش وهه‌وایه‌کی زۆر ئارام و به بێ هیچ گیروگرفتێک وبه به‌شداری هه‌رچی زۆرتری کۆمه‌لانی خه‌ڵکی ئێران به‌رێوه بچێ، بۆئه‌وه‌ی ئه‌وپه‌ڕی پروپاگه‌ندای خۆی پێوه بکا، بۆئه‌وه‌ی هه‌میسان عه‌لی خامنه‌یی ئیده‌عا بکا که جارێکی دیکه کۆمه‌لانی خه‌ڵکی ئێران ده‌نگی خۆیان به ده‌سه‌لاتی کۆماری ئیسلامی دایه‌وه ومستێکی گه‌وره‌یان له دمی دوژمنانی ئیسلام دایه‌وه.\nله‌ونێوه‌دا ئه‌رکی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی به گ‌شتی وهی کوردی رۆژهه‌ڵات به تایبه‌تی ئه‌وه‌یه که خه‌ڵک هان بده‌ن که هه‌روا به سه‌هل وئاسانی نه‌چنه سه‌ر سندوقه‌کانی ده‌نگدان که هیچ ده‌سکه‌وتی نه‌بێ. به پێچه‌وانه‌وه ده‌بێ کۆمه‌لێک شه‌رت و مه‌رج وداخوازی سیاسی وئابوری وفه‌رهه‌نگی بکه‌ن به شه‌رت ومه‌رج بۆ به‌شداریکردن. ئه‌گه‌ر قه‌راره له ده‌رفه‌ته‌کان که‌ڵک وه‌ربگیرێ، ئه‌و وه‌زعه‌ی رێژیمی مه‌لایان له ناوچه‌که‌دا دروستی کردووه و ئێرانی تووشی قه‌یرانی گه‌وره‌ی سیاسی و ئابوری وکۆمه‌ڵایه‌تی کردووه، ئه‌وه ده‌رفه‌تێکی زۆر باشه بۆ خستنه ڕوو و ده‌نگ هه‌ڵبڕین له مه‌ڕ داخوازه سیاسی، ئابوری و فه‌رهه‌نگیه‌کانی کورد له ئێران و رۆژهه‌لاتی کوردستان دا.\nبۆیه کۆده‌نگی لاینگرانی بایكۆت ولاینگرانی به‌شداری به مه‌به‌ستی هه‌ژاندنی شه‌قامه‌کانی رۆژهه‌لات گه‌لێک گرینگه بۆ ئه‌وه‌ی ده‌سکه‌وتی باشی بۆ کوردی رۆژهه‌ڵات به دواوه ببێ. هه‌ژانی شه‌قامه‌کانی رۆژهه‌لات و ده‌نگ هه‌ڵبرینی کۆمه‌لانی خه‌لکی رۆژهه‌لاتی کوردستان به‌رخۆدان وخۆراگری ئه‌و پارچه‌ی کوردستانیش تێکه‌ڵ به به‌شه‌کانی دیکه‌ی کوردستان ده‌کا وچیدیکه رۆژهه‌ڵات له بێده‌نگی دا نامێنێته‌وه و له دونیای ده‌ره‌وه‌ش ده‌یخوێننه‌وه و حیسابی بۆ ده‌که‌ن.\nبه‌شی دووهه‌م وکۆتایی


مێژووی شا ئیسماعیل و ڕەچەڵەکی کوردیی سەفەوییەکان - Mehr News Agency\nمێژووی شا ئیسماعیل و ڕەچەڵەکی کوردیی سەفەوییەکان\nناسەی هەواڵ: 4064093 - Sun 20 August 2017 - 17:45\nباوانی یەکەم پادشای سەفەوییەکان لە سۆفییە گەورە و ناسراوەکانی ئێران بووە و باپیرە گەورەی واتە شێخ سەفی ئەردەبیلی کە لە دواساڵانی سەدەی حەوتم و هەشتم ژیاوە، بە حەوت پشت دەچێتەوە سەر سەید فیرووزشای زەڕین کڵاو کە ئەویش خۆی لە بنەماڵەی ساداتی گەورە و جێی ڕێزی کورد بووە.\nئاژانسی مێهر - یادداشتی مێژوویی: بە گوێرەی کتێبی "صفوة الصفا" وەک کۆنترین کتێبێک کە لەبارەی ڕەچەڵەکی بنەماڵەی سەفەوییەکان و لە لایەن بەزاز ئەردەبیلی لە ساڵی ۱۵۰۱ی زایینی نووسراوە فیرووز شای کورد لە رێگەی کۆچەوە گەیشتۆتە دەشتی موغان و لە ئەردەبیل گیرساوەتەوە و لای خەڵکی ئەو ناوچەیە پێشوازی لێ کراوە و پاش خۆی منداڵانی لە کەڵخۆرانی ئەردەبیل ماوەنەتەوە و درێژەیان بە ڕەچەڵەکی شێخایەتییان لەو هەردە داوە.\nکەواتە باوانی باوکیی شا ئیسماعیلی سەفەوی لە ساداتی کوردە و لە سۆفییە بە ناوبانگەکانی باکووری رۆژئاوای ئێران بوونە. ڕاجر سیوری لە کتێبی "ئێرانی سەردەمی سەفەوی" ڕەچەڵەکی کوردی شا ئیسماعیل پشتڕاست دەکاتەوە و دەڵێ: هیچ گومانێک لەوەدا نییە کە شا ئیسماعیل تورک نەبووە و بە ڕەچەڵەک لە خانەدانەکانی کوردستان بووە کە بەرەو ئازەربایجان کۆچیان کردووە.\nپاش شێخ سەفی کە بە حەوت پشت دەچێتەوە سەر فیرووز شا، کوڕەکانی لای خەڵکی ئازەربایجان و گیلان پێگەیەکی بەرزیان مسۆگەر کردووە و خەڵک و حاکمانی ئەودەم ڕێزی زۆریان لێ گرتوون و ئەمان یەک لە دوای یەک خرقەی سووفیگەریان لە بەر کردووە و پەڕەیان بە تەریقەتی سەفەوی داوە، هەتا نۆرە گەیشتە شێخ جونەیدی باوەگەورەی شا ئیسماعیل. مەودای ساڵانی نێوان شێخ سەفی و شا ئیسماعیل هاوکات بوو لە گەڵ دەسەڵاتەکانی تەیمووریان و تورکانی قراقۆیۆنلوو و ئاق‌قۆیۆنلوو لە ئێراندا.\nئاق‌قۆیۆنلوو دوو بنەماڵەی گەورەی رۆژئاوا و رۆژهەڵاتی بە یەک گەیاند\nلە سەردەمی شێخ جونەیددا، ئۆزۆن حەسەنی ئاق‌قۆیۆنلوو حاکمی ئازەربایجان و بەشێکی زۆر لە خاکی ئێران بووە. ئەو کە ڕێز و ئیرادەتێکی تایبەتی بۆ شێخ جونەید بوو خوشکی خۆی، خەدیجە بەیگمی لە شێخ مارە دەکات و بەرهەمی ئەو زەماوەندە شێخی حەیدەری باوکی شا ئیسماعیل بووە.\nدایکی ئۆزۆن حەسەن، ژنێکی مەسیحی لە بنەماڵەی ئیمپراتووری یۆنانیی ترابۆزان بوو؛ ئیمپراتوورییەک کە وەک میراتبەری ناوچە یۆنانی‌نشینەکانی ئیمپراتووریای ڕۆمی رۆژهەڵات توانیبووی دوای ڕووخانی بیزانس درێژە بە دەسەڵاتی خۆی بدات، بەڵام بە هاتنە سەرکاری سوڵتان محەمەدی دووهەمی عوسمانی هێرشیان کراوەتە سەر و ڕووخان.\nئۆزۆن بە بۆنەی دایکە ترابۆزانیەکەیەوە ببووە هاوپەیمانی پادشایانی ئەو وڵاتە و لە گەڵ کچی پادشای ترابۆزان بە ناوی سێسپینا کاترینا (ناسراو بە تێئۆدۆرا) زەماوەندی کردووە و لەو هاوسەرە مەسیحی – یۆنانییەی کوڕیک و دوو کچی بووە و یەک لە کچەکانی بە ناوی مارتا (حەلیمە) کە دواتر بە عالەمشا بەیگم ناسراوە، لە شێخ حەیدەری خوشکەزای مارە کردووە و بەرهەمی ئەو زەماوەندەش لە دایکبوونی شا ئیسماعیل، سەر سیلسلەی پادشایانی سەفەوییە کە بۆ ماوەی زیاتر لە دوو سەدە پادشایانی بە دەسەڵاتی ئێران بوون.\nشێخ حەیدەر و کڵاوی دووازدە تورکی قزڵباش\nلە سەردەمی شێخ حەیدەر تایفە تورکەکان بە دەوری سۆفییەکاندا کۆدەبوونەوە و بە دەستووری شێخ حەیدەر کڵاوی دووازدە تورکی سووریان لە سەر کردووە و بە قزڵباش ناویان دەرکردووە. سەفەوییەکان لە سەردەمی "خواجە عەلی"ی نەوەی شێخ سەفی ڕوویان لە ئاییبنی شیعەی دوازدە ئیمامی کردووە و کڵاوی دوازدە تورکیان بە نیشانەی ئەو ئایینە لە سەر کردووە.\nشێخ حەیدەر بە هاوڕیی قزڵباشەکان ڕوو لە شەروان دەنێت هەتا تۆڵەی خوێنی شێخ جونەیدی باوکی بستێنێت. لەو کاتدا ئۆزۆن حەسەنی خاڵۆی شێخ حەیدەر کۆچی دوایی کردووە و ئەمیر یەعقووبی خاڵۆزا و ژن برای لە سەر تەختی پادشایی ئاق‌قۆیۆنلوو بووە و لە دەسەڵات و پێگەی شێخ حەیدەر لە ناو تایفە تورکە شیعەکان ترساوە و لەو شەڕە پشتی شێخ بەردەدات. شێخ حەیدەر سەرەڕای سەرکەوتنی زۆر لە شەڕ لە گەڵ پادشایی شەروان، بە هاندانی ئەمیر یەعقووب دەکوژرێت.\nکوڕەکانی شێخ حەیدەر کە بریتی بوون لە عەلی، ئیبراهیم و ئیسماعیل دوای مەرگی باوکیان شاربەدەری ئیستەخری فارس (شیراز) دەکرێن و دوای ماوەیەک دەخرێنە زیندانەوە. ئاق‌قۆیۆنلووکان عەلی دەکوژن و ئیبراهیم و ئیسماعیل کە هێشتا ورد و لە تافی منداڵیدا بوون پەنا دەبەنە لاهیجان. ئیبراهیم کە تاقەتی دووریی دایکی ناهێنێت ڕوو دەکاتەوە ئەردەبیل و لەوێ بە دەستی پیاوانی خاڵۆی دەکوژرێت.\nئیسماعیل میراتبەری سۆفیگەریی سەفەوی\nئیسماعیل لە ناو سێ برادا بە تەنیا لای ساداتی قەوامی لاهیجان گەورە بوو. پاش مەرگی براکانی، ئیسماعیل مورادی سۆفییەکانی سامان دا و تورکانی قزڵباش بە دەوریدا کۆبوونەوە. ئەو سێزدە ساڵی بوو کە سەرپەرەشتیی قزڵباشەکانی لە ئەستۆ گرت و بەرەو ئەردەبیل وەرێ کەوت. لە گەڵ دایکی دیداری کرد و گەیشتە مەزارگەی شێخ سەفی و باپیرانی. رۆژ بە رۆژ ئاڵقەی سۆفی و تورکە شیعەکانی دەوروبەری زیاد دەبوون و پەڕەیان دەسەند.\nتایفەگەلی تورکی شاملوو، ئێستاجلوو، قاجار، تەکلوو، زولقەدر، ئەفشار و ڕووملوو لە گەڵ دواکوڕی شێخ حەیدەر بەیعەتیان کرد و ئیسماعیل توانی بە یارمەتیی ئەوان لە گەلاوێژی ساڵی ۸۸۰ی کۆچی هەتاوی بەرامبەر لە گەڵ ۹۰۷ی کۆچی مانگی ئاق‌قۆیۆنلووکان لە ئازەربایجان شکست بدات و تەورێز بگرێت. پاشان بەرەو ناوەندی ئێران وەرێ کەوت و بە گرتنی فارس و کاشان لە ساڵی ۸۸۲ ک.ه (۹۰۹ ک.م) دەسەڵاتی خۆی بە سەر ئێراندا یەکانگیر بکات.\nگرتنی مەرو و بەزاندنی ئۆزبەکەکان\nشا ئیسماعیل بەغدای گرت و چووە زیارەتی مەزارگە پیرۆزەکانی ئەوێ و پاش سامان دان بە عێراق و خووزستان و فارس بەرەو خوراسان وەڕێ کەوت تا دەستی ئۆزبەکەکان لەوێ کورت کاتەوە.\nشا ئیسماعیل لە ۱۶ی سەرماوەزی ۸۸۹ی ک.ه (۲۶ی شەعبانی ۹۱۶ی ک.م) مەروی گرت و شیبەک خانی ئۆزبەک و زیاتر لە دەیان هەزار ئۆزبەکی لەو شارەدا خەڵتانی خوێن کرد و بەوجۆرە خوراسانیشی هێنایە ژێر ڕکێفی خۆی.\nچاڵدۆران برینێک لە سەر دڵی شای سەفەوی\nلەو کاتدا دەوڵەتی عوسمانی لە پەڕەسەندندا بوو. سەرەتا شا ئیسماعیل و بایەزیدی دووهەمی عوسمانی پەیوەندییەکی باشیان پێکەوە بوو. بەڵام لە گەڵ بە فەرمی ناسرانی مەزهەبی شیعە لە ئێراندا و لە لایەن شا ئیسماعیل، بەیانوویەک دەستی سوڵتانی عوسمانی گرت و بۆ بەرگری لە مەزهەبی سوننە پشتی لە شای سەفەوی کرد.\nپەیوەندیی بارەگای شیعە مەزهەبی سەفەوی لە گەڵ بارەگای سوننە مەزهەبی عوسمانی تەشەنەی سەند تا ئەوەی کە سوڵتان سەلیمی یەکەم لە سەر تەخت دانیشت. سوڵتان سەلیم لە هەڵمەتێکی سەیر و سەمەرەدا ٤٠ هەزار شێعەی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی خۆی کوشت و لە ساڵی ۸۹۲ی ک.ه (۹۲۰ی ک.م) لە رێگەی چاڵدۆرانەوە هەنگاوی نایە ناو خاکی ئێران. شا ئیسماعیل قارەمانانە بەرەوڕووی بووەوە و لە گەڵیدا تێهەڵچوو. بەڵام بە گشت ئازایەتی و لەخۆبۆردوویی هێزەکانی شا ئیسماعیل، عوسمانییەکان لەو شەڕەدا سەرکەوتن. شای سەفەوی بە ناچار پاشەکشێی کرد و تەورێز کەوتە بندەستی عوسمانییەکان.\nپاش شکستی شا ئیسماعیل لەو شەڕەدا ئیتر کەس بزەی بە سەر لێوەی شاوە نەدی و کوژرانی سەردارە لێهاتوو و بە ناوبانگەکانی و قوربانی بوونی سەربازانی بە ئەمەگی ئێشێکی قورسی خستە دڵێ شای بە ڕەچەڵەک کوردی ئێرانەوە.\nمەرگی شا ئیسماعیل\nشا ئیسماعیل کە بۆ ڕاو چووبووە شەکیی قەفقاز، نەخۆش دەکەوێت و لە تەمەنی ٣٨ ساڵیدا و لە ۱۲ی جۆزەردانی ۹۰۳ی ک.ه (۱۹ی ڕەجەبی ۹۳۰ی ک.م) کۆچی دوایی دەکات. تەرمەکەی دەبرێتەوە بۆ ئەردەبیل و لە تەنشیت مەزاری باوانی ئەسپاردە دەکرێت.\nشا ئیسماعیل فریادڕەسی ئێران لە بەرامبەر هێرشی تورکان\nشا ئیسماعیل پیاوێکی ئازا و شاعیرێکی لێهاتووە بووە. بە تورکی شێعری هۆندووەتەوە و نازناوی "خەتایی" بۆ خۆی هەڵبژاردووە و وەک دەوترێت پیاوێکی گەنم ڕەنگی قژکاڵی بە ڕواڵەت جوانکیلە و بەژنێکی ڕێک و پێکی بووە. ڕدێنی دەتاشی و سمێڵی دادەنا و هەندێک دەڵێن چاوی شینی لە تایفەی رۆژئاوایی- یۆنانیی دایکی بە یادگار پێ بڕابوو.\nشا ئیسماعیل توانی بە لێهاتوویی و ئازایەتیی خۆی ئێران لە بندەستی تورکەکان کە لە سەدەی سێهەمی کۆچییەوە بە سەر ئێراندا زاڵ ببوون، رزگار بکات و بە دامەزراندنی حکوومەتێکی شیعە و نیشتمانی دەستی تورکانی عوسمانی و ئۆزبەکی لەم وڵاتە کورت کردەوە.\nئەو حکوومەتێکی بەهێزی لە ئێراندا بنیات نا؛ حکوومەتێک کە وەک سێ چاخی زێڕینی دەسەڵاتەکانی دوای ئیسلام ناویان لێ دەبرێت. بینا و ئاسەوارە بە جێ ماوەکانی ئەو سەردەمە نیشاندەری ئاستی بەرزی هەیمەنە و توانایی ئەو حکوومەتە بووە.\nژێدەر: ماڵپەڕی گەشتیاری مارکۆپۆلۆ\nفیرووزشای زەرین کڵاو


خالید شوانی، ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتی رایگەیاند:" پارێزگاری کەرکووک پشکی کوردە و لەنێو کوردیش پشکی یەکێتییە؛ بۆیە پێویستە پارێزگار بە رێککەوتنی کورد و نەتەوەکان دابنرێت".\nئەمڕۆ سێشه‌ممه 26ی تشرینی یه‌كه‌می 2021، خالید شوانی، ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتی رایگەیاند:" کەرکووک بە دۆخێکی سەختدا تێدەپەڕێت و خەڵکەکەی لە دۆخێکی دەروونی خراپدان، "بۆیە دەبێت وەکو کورد واز لە ململانێ بهێنین و هەموومان بەرنامەیەکی نیشتمانی و نەتەوەییمان هەبێت و پەیامی بۆ پێکهاتەکانی دیکەش پێبێت".\nخالید شوانی، کە هاوکات وەزیری هەرێمە بۆ دانوستاندن لەگەڵ حکومەتی فیدراڵی، ئاماژەی بەوەش کرد، پارێزگاری کەرکووک پشکی کوردە و لەنێو کوردیش پشکی یەکێتییە؛ بۆیە پێویستە پارێزگار بە رێککەوتنی کورد و نەتەوەکان دابنرێت، "کێشەی کەرکووک پرسێکی سەختە، چونکە پرسێکی ناوچەیی و نێودەوڵەتیشە، پێویستە پرسەکە لە میدیا دووربخرێتەوە بۆسەر مێزی گفتوگۆی راستەقینە".\nخالید شوانی هۆشداریی دا لەبارەی خراپتربوونی دۆخی کەرکووک و وتی، "ئەگەر حیزبەکان بەم عەقڵیەتە ئیدارە بدەن، کەرکووک لە ئێستا باشتر نابێت و خەڵکیش قبووڵی ناکات"، ئاماژەی بەوەش کرد، "پۆستی پارێزگار هی کوردە و بەپێی دەنگیش یەکێتی زۆرینەیە و دەبێت بۆ یەکێتی بێت، بەڵام ئێمە دەڵێین با بە گفتوگۆ بێت".\nلەژێرناونیشانی "عێراقیکی سەقامگیر بۆ هەرێمێکی سەقامگیر"، ئەمڕۆ سێشەممە 26-10-2021 لە هەولێر دیداری مێری دەستی بە کارەکانی کرد؛ لە دیدارەکەدا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان ژمارەیەک بەرپرسی عێراق و هەرێمی کوردستان، ژمارەیەک باڵیۆزی وڵاتان لە عێراق و کۆنسوڵەکانیان لەهەرێمی کوردستان بەشداردەبن؛ دیدارەکە دوو رۆژ دەخایەنێت و هەشت تەوەر لەخۆدەگرێت.


چریکەی باران - 20-06-2020\nحوزه‌یران 21, 2020 07:10\nئەم بەڵگە فیلمە تیشک دەخاتە سەر ژیانی 30 کەسایەتی هەڵکەوتە لە بواری جۆراوجۆری وەکوو زانستی ، فەرهەنگی ، هونەری و وەرزشی. و بە نیازە لەهەر ئاڵقەیێکی دا ژیانی ئەوان لە ڕوانگەیێکی جیاوازەوە تاووتوێ بکات...لەم بەرنامەیەدا بەرێز عەلی تەقی زادەی ئەفشاری له شاری ورمێ بناسین.\nسی پاڵ - 20-06-2020\nحوزه‌یران 20, 2020 23:43\nجلوبەرگی ژنان و پیاوانی کورد بریتی لە کەوا و پاتۆڵ ، سەرپۆش و پێڵاوە . سازکردنی هەر کام لەم بەشانە بەپێی وەرز و جۆری کار و گوزەران و ئاهەنگ و جەژنەکانەوە جیاوازە .\nدیاری - تەوەرەی بەرنامە : شوێنهاتەکانی تاکی و کۆمەڵایەتیی عیبادەت - 19-06-2020\nحوزه‌یران 20, 2020 10:34\nمیوانی بەرنامە : مامۆستا مەحموود وەیسی - کارناسی ئایینی\nهەڵمەت و مەیدان - 19-06-2020\nحوزه‌یران 20, 2020 10:07\nسی پاڵ - 19-06-2020\nحوزه‌یران 20, 2020 10:04\nله چاوی کامێراوه - 16-06-2020\nحوزه‌یران 17, 2020 09:57\nئەم بەڵگە فیلمە باسی لێکدانەوەی وێنە زیارەتیەکان لە ئێران دەکات .\nئێران - 15-06-2020\nحوزه‌یران 16, 2020 10:38\nله چاوی کامێراوه - 15-06-2020\nحوزه‌یران 16, 2020 10:08\nچریکەی باران - 13-06-2020\nحوزه‌یران 14, 2020 11:23\nهەڵمەت و مەیدان - 12-06-2020\nحوزه‌یران 13, 2020 06:08


باسنیوز 12/06/2019 - 14:37 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nئاسایشی هەولێر دەستگیرکردنی بازرگانێکی ماددە هۆشبەرەکانی بە زیاتر لە ٤ کیلۆ ماددەی هیرۆیینەوە ڕاگەیاند.\nکەمێک لەمەوبەر لە ڕاگەیاندراوێکدا ئاسایشی هەولێر دەستگیرکردنی تۆمەتبارێکی ڕاگەیاند کە ڕۆژی ٢٨ی ٥ی ٢٠١٩ەوە دەستگیر کراوە کە خەڵکی شاری مووسڵە و بڕی ٤ کیلۆ و ١٠٠ گرام ماددەی هیرۆیینی لابووە و لە شاری مووسڵەوە بۆ هەولێری هێناوە.\nڕاگەیاندراوێک لە بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی هەولێر\nلە درێژەی چالاکییەکانماندا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تاوانکاران، پاش چاودێریکردنی گومانلێکراوێکی بازرگانی ماددەی هۆشبەر، لە ٢٨ی ٥ی ٢٠١٩، مەفرەزەکانمان توانییان تۆمەتبار (ا.غ.ج.م) کە خەڵکی شاری مووسڵە بە بڕی چوار کیلۆ و سەد گرام ماددەی هیرۆیین لە شاری هەولێرەوە دەستگیر بکەن کە لە مووسڵەوە هێنابووی.\nتۆمەتبار بە ماددەی ١٤ی مخدرات ڕاگیراوە و لێکۆڵینەوە لەگەڵ بەردەوامە و ڕێوشوێنی یاسایی بەرامبەری گیراوەتە بەر.\nلێرەدا هاووڵاتییانی ئازیز ئاگادار دەکەینەوە کەوا هەمیشە لە ئامادەباشیدابن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تاوانکاران و داوا لە هاووڵاتییان دەکەین لە کاتی بوونی هەر زانیارییەک لەسەر کەسانی گوماناوی و تاوانبار، بە زووترین کات بنکە و بارەگاکانی ئاسایش ئاگادار بکەنەوە.\nڕاگەیاندنی ئاسایشی هەولێر\n١٢ی ٦ی ٢٠١٩


ڕێککەوتنی کوردی سووریا و داعش بۆ چوونە دەرەوەی تیرۆریستەکان لە ڕۆژهەڵاتی فورات - Mehr News Agency\n10 reşemiyê 2019 - 12:36\nNews Code 24911\nکەناڵی مەیادین باسی دەکات;\nڕێککەوتنی کوردی سووریا و داعش بۆ چوونە دەرەوەی تیرۆریستەکان لە ڕۆژهەڵاتی فورات\nهاوکات لە دەسپێکی "دوایین شەڕ" هێزەکانی سووریا دیمۆکراتیک دژی داعش لە دەڤەری دەیرەزوور، سەرچاوە سوورییەکان لە ڕێککەوتنی نێوان ئەو هێزانە و داعش بۆ چوونە دەرەوەی تەواوی تیرۆریستەکان لە دوایین ناوچە ژێر کۆنترۆڵیان لە ڕۆژهەڵاتی فورات هەواڵیان دا.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە کەناڵی مەیادین، سەرچاوە سوورییەکان ڕایانگەیاند کە هێزەکانی سووریا دیمۆکراتیک قەسەدە و داعش گەیشتنە ڕێککەوتنێک بۆ چوونە دەرەوەی تیرۆریستەکان لە دوایین ناوچەی ژێر کۆنترۆڵیان لە ڕۆژهەڵاتی فورات و گواستنەوەیان بۆ بیابانی ئەنبار لە عێراق یان التنف لە سووریا.\nئەو ڕێککەوتننە بریتیە لە نەگەڕانەوەی داعش بۆ ناوچە ژێر کۆنترۆڵەکانی قەسەدە و ڕادەست کردنی زیندانییەکانی هاوپەیمانی ئەمریکا. بە وتەی ئەو سەرچاوانە دوو ڕۆژی داهاتوو ڕۆژهەڵاتی فورات بە تواوەتی لە بوونی تیرۆریستەکانی داعش پاک دەبێتە پاک دەبێتەوە.\nئەو ڕێککەوتنە پاش ئەوە ئەنجام بووە کە هێزەکانی سووریا دیمۆکراتیک ڕۆژی شەممە" دوایین شەڕ" یان دژی داعش لە دەڤەری دەیرەزوور دەست پێکرد.\nشیاوی باسە کە چوارشەممە دۆناڵد ترامپ سەرۆک کۆماری ئەمریکا پێش بینی کردبوو کە داعشییەکان لە ماوەی ڕۆژانی داهاتوو تەواوی ناوچە ژێر کۆنترۆڵەکانیان لە عێراق و سووریا لە دەست دەدەن.


حكومەت نایەوێت سندوقی كوردستان بۆ داهاتە نەوتی و گازییەكان دروست بكات\nسێشەممە, 21 کانوونی دووەم 2020\nوەزیری ڕۆشنبیری ولاوان:پێویستمان بە كۆمەڵگەیەكی وەرزش دۆست هەیە\nناوی سێ كاندید بۆ پۆستی سەرۆكی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق ڕادەگەیەنیرێت\nئەنجوومەنی وەزیران ژمارەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستانى ڕاگەیاند\nسێ پەرلەمانتاری نەوەی نوێ جیابوونەوەیان ڕاگەیاند و فراكسیۆنیكی سەربەخۆ درووست دەكەن\nپەرلەمانتارێكی نەوەی نوێ بۆ شاسوار عەبدولواحید"٥٢ ملیۆن دۆلارەكە بدەرەوە بە حكومەت"\nشێركۆ جەودەت: سندوقی داهاتی نەوت‌و گاز لەزیانی گەندەڵكارانە بۆیە دروست ناكرێت\n12.12.2019 03:12 PM\nژیان: جیهاد جەلال\nزیاتر لەچوار ساڵە پەرلەمانی كوردستان یاسای سندوقی داهاتە نەوتی‌و گازییەكانی هەرێمی دەكردووە، بەڵام دوای ئەو چەند ساڵە تاوەكو ئێستا سندوقەكە دروست نەكراوە، بەشێك لەپەرلەمانتارانیش حكومەت بەكەمتەر خەم دەزانن‌و پێیانوایە بەمەبەست كار بۆ دروستكردنی سندوقەكە ناكات.\nپەرلەمانی كوردستان بەیاسای ژمارە دوو لەرۆژی 1ی نیسانی 2015 یاسای سندوقی داهاتە نەوتی‌و گازییەكانی هەرێمی دەركرد، ئەوەش بەئامانجی بەدامەزراوەیی كردنی كەرتی نەوت‌و گاز لەهەرێمی كوردستان تاوەكو داهاتەكانی پرۆسەی نەوتی‌و گازییەكان بەباشترین شێوە كۆبكرێتەوە‌و پشتیوانی شەفافییەت‌و گەشەی ئابووری هەرێم بێت.\nبەپێی ماددەی سێی یاساكە، سندوقی كوردستان بۆ داهاتە نەوتی‌و گازییەكان دادەمەزرێت‌و كەسایەتی مەعنەوی‌و سەربەخۆیی دارایی‌و كارگێڕی هەیەو لەرووی رێكخستنەوە سەر بەئەنجومەنی وەزیران دەبێت.\nكاری سەرەكی وردبینی‌و شەفافیەت‌و ئاڕاستەكردنی داهاتە نەوتییەكانە بۆ بەرژەوەندی ئابوری هەرێمی كوردستان بۆیە پێكناهێنرێت\nبەپێی مادەی حەوتی یاساكە سندوقەكە ئەم ئەركانە لەخۆی دەگرێت:\nیەكەم: تۆماركردن‌و دۆكیومێنتكردنی سەرجەمی داهاتەكانی نەوت‌و گازی هەرێم بەگوێرەی حوكمەكانی ئەم یاسایە دەستدەكەون لەسندوقدا، هەروەها بەڕێوەبردن‌و مسۆگەركردنی گواستنەوەیان بۆ ژمێرەی وەزارەتی دارایی‌و ئابورووی.\nدووەم: وردبینیكردنی جوڵەی گشت داهاتەكانی نەوت‌و گازی هەرێم لەسندوقدا بەپێی چاودێری نێوخۆیی لەگەڵ دەركردنی راپۆرتی مانگانە لەبارەیانەوە.\nسێیەم: ساڵانە ئاشكراكردنی گشت ئەو داتایانەی تایبەتن لەژمێرەو چالاكییەكانی سندوق دەربارەی سپاردن‌و راكێشانی گشت ئەو داتایانەی تایبەتن بەژمێرەو چالاكییەكانی سندوق.\nچوارەم: مسۆگەركردنی شەفافیەت‌و دركاندن لەپرۆسە داراییەكان لەكاتی ئەنجامدانی رێكارو پرۆسەكانی ژمێركاری بەگوێرەی ستاندەری ژمێریاریی پەیڕەوكراوی جیهانی‌و ئاستی پیادەكردنیان لەسەر گشت ژمێرەكانی سندوق.\nپێنجەم: دەستەكە مانگانەو ساڵانە راپۆرتەكانی خۆی دەداتە پەرلەمان‌و بۆ رایگشتی ئاشكرایان دەكات.\nسەرۆكی لیژنەی وزەوسامانە سروشتیەكان لەپەرلەمان: داوامان لەحكومەت كردووە سندوقەكە دروست بكات\nبەوەش دەردەكەوێت دروستكردنی سندوقێكی لەوشێوەیە لەبەرژەوەندی گشتی هاوڵاتیانەو دەبێتە مایەی پاراستنی مافە داراییەكانیان، چونكە شەفافییەت لەداهاتەكاندا دەكات‌و بۆ رایگشتی بڵاو دەكاتەوە، بەوەش ئەو گومانانە دەڕەوێنێتەوە چەندین ساڵە لای هاوڵاتیان‌و پەرلەمانتاران‌و تەنانەت زۆرینەی بەرپرسانی هەرێم لەبارەی داهاتی نەوت‌و گازی هەرێمەوە لایان دروست بووە.\nپشتگوێخستنی دروستكردنی ئەو سندوقە دوای ئەوە دێت كاتێك مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەت لەپەرلەمان متمانەی پێدرا لەكارنامەی حكومەتەكەیدا لەهێڵە گشتییەكانی بەرنامەی كاری كابینەی نۆیەم لەخاڵی شەشەمی ئاستی چاكسازیدا وتی، كاردەكەین بۆ چەسپاندنی شەفافیەت لەگشت بوارە داراییەكانی هەرێمدا، بەتایبەت لەبواری داهاتە نەوتییەكانی هەرێم‌و داهاتە ناوخۆییەكان. بۆ ئەم مەبەستەی سەرەوە كاردەكەین بۆ دامەزراندنی سندوقی داهاتە نەوتییەكان بەپێی یاسای پەیوەندیدار.\nبەڵام سەرەڕای ئەو بەڵێنە تاوەكو ئێستا حكومەت هیچ هەنگاوێكی بۆ دروستكردنی سندوقەكە نەناوە، بەهۆی ئەوەشەوە مانگی رابردو لیژنەی وزەو سامانە سروشتییەكانی پەرلەمان لەرێگەی سەرۆكایەتی پەرلەمانەوە نوسراویان ئاراستەی حكومەت كردووە بۆ ئەوەی سندوقەكە دابمەزرێنێت.\nشێركۆ جەودەت، ئەندامی لیژنەی وزەو سامانە سروشتیەكان لەپەرلەمانی كوردستان بۆ ژیان باسی لەوەكرد، بەهۆی ئەوەی سندوقەكە كاری سەرەكی وردبینی‌و شەفافیەت‌و ئاڕاستەكردنی داهاتە نەوتییەكانە بۆ بەرژەوەندی ئابوری هەرێمی كوردستان بۆیە پێكناهێنرێت.\nئاماژەی بەوەشكرد، حكومەت نەیەوێت كارێك بكات بیانوی بۆ دەهێنێتەوە، ئەو سندوقەش كۆنتڕۆڵی داهاتی نەوت‌و گاز دەكات ئەوەش لەزیانی گەندەڵكاران دەبێت بۆیە دروست ناكرێت.\nهەرچەندە حكومەتی هەرێمی كوردستان لەسەرەتای مانگی 10ی ساڵی 2016 لەگەڵ كۆمپانیای دیلۆیت یەكێكە لەكۆمپانیا بەناوبانگەكانی جیهان لەبواری ژمێریاری‌و وردبینی، گرێبەستێكیان بۆ وردبینی لەپرۆسەكانی بەرهەمهێنان‌و هەناردن‌و فرۆشتنی نەوتی هەرێمی كوردستان واژۆ كردووەو تائێستاش كۆمپانیایە شەش راپۆرتی لەبارەی داهاتی نەوتی هەرێمەوە بەزمانەكانی كوردی، عەرەبی، ئینگیلزی بڵاوكردوەتەوە، بەڵام تائێستاش بەشی هەرە زۆری هاوڵاتیان گومانیان لەداهاتی نەوت هەیەو پێیانوایە لەلایەن كاربەدەستانەوە بەهەدەردانی زۆری پێوە دەكرێت.\nعەلی حەمە ساڵح، سەرۆكی لیژنەی وزەوسامانە سروشتیەكان لەپەرلەمانی كوردستان بۆ ژیان وتی، داوامان لەحكومەت كردووە سندوقەكە دروست بكات، لەداهاتوشدا دیسان جەخت لەوە دەكەینەوە دەبێت ئەو سندوقە دروست بكرێت.\nئاماژەی بەوەشكرد، ئەنجومەنی وەزیران كەمتەرخەمەو بەئەركی سەرشانی خۆی هەڵنەستاوە لەناردنی سندوقەكە بۆ پەرلەمانی كوردستان، یاساكەش گرنگی‌و بایەخی زۆری هەیەو میكانیزمێكی تەندروستتر دەبێت بۆ خەرجكردنی داهاتی نەوت.\n533 جار بینراوە\nدەرچووانی زانکۆ دەتوانن ببنە خوێندکاری پەیمانگای دیبلۆماسی بەغدا\nدابان محەمەد: 800 ملیۆن دۆلاری حکومەت لای کۆمپانیا و سەرمایەدارانە\nلە رووداوێکی هاتوچۆدا سێ کەس گیانیانلەدەستدا و سێی دیکەش برینداربوون\nپارێزگاری هەولێر: لە چەند رۆژی داهاتوودا نەوتی سپی بەسەر هاووڵاتیاندا دابەشدەکرێت\nحکومەت تاوەکو 2022 ناتوانێ کێشەی کارەبا چارەسەر بکات\nوەزیری ڕۆشنبیری ولاوان:پێویستمان بە كۆمەڵگەیەكی وەرزش دۆست هەیە\nناوی سێ كاندید بۆ پۆستی سەرۆكی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق ڕادەگەیەنیرێت\nئەنجوومەنی وەزیران ژمارەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستانى ڕاگەیاند


سەعدی پیرە: هیچ بەهانەیەک نەماوە بۆ به‌شدارینه‌كردنی گۆڕان‌و کۆمەڵ له‌كاراكردنه‌وه‌ی په‌رله‌مان - ئاوێنه\nعەبدولستار مەجید: دەبێ رێککەوتن له‌سه‌ر حەوت خاڵەکەی یەکێتی بكرێت\nسەعدی پیرە: هیچ بەهانەیەک نەماوە بۆ به‌شدارینه‌كردنی گۆڕان‌و کۆمەڵ له‌كاراكردنه‌وه‌ی په‌رله‌مان\nبه‌وته‌ی سەعدی ئەحمەد پیرە، ئەگەرێکی کەمە گۆڕان‌و کۆمەڵ بەشداری کۆبونەوەی پەرلەمان نەکەن، چونکە به‌وته‌ی ئه‌و، “هیچ بەهانەیەک نەماوە”. هاوكات عەبدولستار مەجید به‌پێویستی ده‌زانێت كه حەوت خاڵەکەی یەکێتی رێککەوتنی سیاسی له‌سه‌ر بکرێت.\nئاوێنه: پاش كۆتاییهاتنی كۆبونه‌وه‌ی وه‌فدی باڵای کۆمەڵی ئیسلامی کوردستان‌و یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان، عەبدولستار مەجید، ئەندامی ئەنجومەنی سیاسی کۆمەڵی ئیسلامی لەکۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لەگەڵ سەعدی پیرە، ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی رایگەیاند، “حەوت خاڵەکەی یەکێتی بەباش دەزانین بۆ چارەسەری کێشەکان، بەڵام دەبێ رێککەوتنی سیاسی له‌سه‌ر بکرێت.”\nوتیشی، “لەکۆبونەوەکەدا هەوڵەکانی یەکێتیمان بۆ کاراکردنەوەی پەرلەمان بەرزنرخاندو پرۆژە حەوت خاڵییەكەی یەكێتی گرنگە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان، بەڵام لەگەڵ هەندێ وردەکاریی‌و ناوەڕۆکی پرۆژەکەی یەکێتی نین”.\nچه‌ند رۆژێك له‌مه‌وبه‌ر یه‌كێتی پرۆژه‌یه‌كی حه‌وت خاڵی له‌باره‌ی پرسی كاراكردنه‌وه‌ی په‌رله‌مان‌و چاره‌سه‌ركردنی پاشه‌كه‌وتی موچه‌و چه‌ند پرسێكی دیكه‌ی سیاسیی‌و یاسایی خسته به‌رده‌م گۆڕان‌و كۆمه‌ڵی ئیسلامی.\nلەبارەی بەشداریکردنیان لەکۆبونەوەی پەرلەمان، عەبدولستار مەجید رونیكرده‌وه كه چەند کۆبونەوەیەک ماوە ئه‌نجامیبده‌ن، دوای ئه‌وه بڕیار دەدەن.\nهاوکات سەعدی ئەحمەد پیرە رایگەیاند، “ئەگەرێکی کەمە گۆڕان‌و کۆمەڵ بەشداری کۆبونەوەی پەرلەمان نەکەن، چونکە هیچ بەهانەیەک نەماوە بۆ ئەوەی بەشداری نەکەن.”\nدوێنێ یه‌كشه‌ممه وه‌فدی باڵای یه‌كێتی‌و پارتی گه‌یشتنه رێككه‌وتن بۆ كاراكردنه‌وه‌ی په‌رله‌مانی كوردستان له‌رۆژی پێنجشه‌ممه 14ی 9. هه‌وڵیشده‌ده‌ن هه‌ریه‌ك له‌گۆڕان‌و كۆمه‌ڵ به‌شداری له‌كاراكردنه‌وه‌كه‌دا بكه‌ن، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته كۆبونه‌وه‌ی لایه‌نه‌كان به‌رده‌وامن.


نامەكەی ریكس تیلەرسنی وەزیری دەرەوەی ئەمەریكا بۆ بارزانی كە بەر لە ئەنجام دانی ریفراندۆم نوسراوەو دوای ئەنجامدانی ریفراندۆم كەوتە بەردەستی خەڵك و میدیاكان بڵاویان كردەوە ، نامەو دەكۆمێنتێكی زۆر گرنگ و بایەخداربوو ئەگەر هاتباو كورد ، بەتایبەت بارزانی بە قسەی تیلەرسنی كردبا ، بە درێژای مێژووی كورد و ئەمەریكا نامەیەكی واگرنگ لە لایەن بەرپرسێكی باڵاوە نەنێردراوە بۆ كورد ، تاڵەبانی لە سەرو بەندی ئەنفالدا باس لەوە دەكات كە زۆر بە زەحمەت توانیویانە بەرپرسێكی خواری خوارەوەی ئەمەریكا ببینن ، ئەویش لە شوێنی فەڕمی نا لە كافتریا یان قاوەخانەیەكی لاچەپ ، نامەكەی تیلەرسن بۆ كورد دەرگاو دەروازەیەكی زۆر باش بووە ، تا لێیەوە بڕواتە دیرۆكەوەو ئەمەریكاش پابەند بكات بە جێبە جێكردنی بەڵێنەكانیەوە ، ئێستاو ڕەنگە بۆ ماوەیەكی زۆر دور تریش دەرنەكەوێت بۆچی بارزانی ئەو نامەیەی ڕەتكردەوە ، بۆچی ئەمەریكای نەخستە بەردەم تاقیكردنەوەیەكی ئاكاریەوە ، تۆ بڵێی ئەردۆغان و توركیا بەڵێنی لەوە زیاتریان بە بارزانی دابێت ، تۆ بڵێی راوێژكارە موچە قەبەو خەیاڵێكانی بارزانی لە كوردو بیانی گرەنتی زیاتریان دابێتە بارزانی ، وەك ئەوەی ئومێد خۆشناوی ئەندامی پارلەمانی پارتی دەیگوت 26-9 بارزانی لە ئەنجومەنی ئاسایش وتاری هەیە !!.\nلە نامەكەی تیرەرسندا كە بەبەڕێز سەرۆك بارزانی و بە زمانێكی زۆر نەرم دەست پێدەكات ، بە مەرجی ئەوەی ریفراندۆم لەم قۆناغەدا دوابخرێت و نەكرێت بەڵێنی زۆربە بارزانی و كورد دەدرێت ، لەوانە:\nیەكەم : جێبەجێكردنی تەواوی رێكەوتنەكانی بواری دابەشكردنی دەسەڵات و سەروەت و سامانی وڵات.\nدووەم : جێبەجێكردنی مادەی 140.\nسێیەم : چارەسەركردنی كێشەكانی تر وەك پرسی پێشمەرگەو مافەكانی لە سەر بەغدا ،فڕگە مەدەنیەكان ، نوێنەرایەتی دیبلۆماسی و ئەوانی تر.\nهەڵبەت ئەم خاڵانە كاتێك وەزیری دەرەوەی گەورە ترین و بە دەسەڵاتترین وڵاتی دنیا باسی دەكات ، مانای وایە خۆی بەرپرسیار دەبێت لە جێبە جێكردنیان ، بۆ نمونە مادەی 140 پێشتر ئەمەریكیەكان زۆر بە قورسی سەیریان دەكردو وەك بەرمیلە بارود لێیان دەڕوانی ، بەڵام ئێستا ئەوەتا خۆیان باسی جێبەجێكردنی دەكەن ، بۆ ئەومەبەستەش نەتەوە یەكگرتوەكان و خەڵكی تر دێننە نێو چوارچێوەی چارەسەریەكانەوە.\nتیلەرسن خواستی ئەوەیە كە بارزانی بەوە رازی بێت لانی كەم بۆ دوو ساڵ ریفراندۆم دوا بخات ، ئەمە دواتر لە قسەو باسەكانی تردا زیاتر دەركەوت ، ئەو داوا دەكات لە بری ریفراندۆم .\nیەكەم : دانوستانی راستەوخۆ بۆ دەستە بەری مافەكان و چارەسەری كێشەكان لە گەڵ بە غدا بكرێت.\nدووەم : هەرێمی كوردستان و هێزی پێشمەرگە وەك هاوبەشی گرنگی هاوپەیمانی دژی داعش بمێننەوە و پشتیوانی هاوپەیمانی دژی داعش بۆ هەرێم و پێشمەرگە بەردەوام بێت.\nسێیەم : سنوری هەرێمی كوردستان و عێراق بە دانوستان لە گەڵ عێراق یەكلای دەبێتەوە بە پێی بڕگەكانی مادەی 140.\nچوارەم : هەرێم بەردەوام بێت لە هەماهەنگی لە گەڵ عێراق.\nمن تێناگەم ئەم نامەیە بەم هەموو خاڵە گرنگەوە بۆ دەبێت لە لایەن بارزانیەوە رەت بكرێتەوە ، ئەوە گریمان نامەكە درەنگ گەیشتووە ، گریمان بارزانی متمانەی بە ئەمەریكیەكان نەبووە ، بۆ ئەم رێگەیەش تاقینەكرایەوە ، لە كاتێكا بە ماوەیەكی زۆر كەم پێش پرۆسەی ریفراندۆم چەندین راگەیاندنی دژبەیەك درا ، بافڵ تاڵەبانی لە راگەیەنراوێكا باسی لەوە كرد كە پارتی و یەكێتی لە سەر دواخستنی ریفراندۆم رازی بوون ، هەر زوو پەشیمان كرایەوە ، من پێم وایە راگەیەنراوەكەی بافڵ بۆ دواخستنی ریفراندۆم هەقیقەت بوو ، بەڵێنیش لە ئەمەریكیەكان وەرگیرا بوو ، بەڵام بارزانی قەبوڵی نەبوو كەس لە بری ئەو بڕیار بدات یان هەنگاوبنات ، یەكێتی كەركوك تا دوا چركە ئامادەی بەشداری ریفراندۆم نەبوون ، لە دوا شەودا ناچاری بەشداری كران ،دیارە داواشیان لێكرا بوو كە تا دەتوانن تەزویرو فەن و فنون بكەن ، داوای فەن و فنونەكە خودی بارزانی كردبووی.\nتیلەرسن لە نامەكەیدا بۆ دڵنیای دان بە بارزانی داوادەكات ئەو بەدیلەی ئەو دەیخاتە بەردەم بارزانی لە ئەنجومەنی ئاسایش قەبوڵ بكرێت و دەڵێت كاری بۆ دەكەین بۆ پەسەند كردنی ، واتە ئەمەریكا كاری بۆ دەكات ،هەروەها باسی وەرگرتنی رەزامەندی نەتەوە یەكگرتوەكانیش دەكات.\nبە بڕوای من رەتكردنەوەی ئەو نامەیە لە سەر قسەی چەند كارمەندێكی خانەنشینكراوی وڵاتان ، یان هەر هیچ نەبێت پێداگری بارزانی لەسەر ریفراندۆم ئاكامەكەی هەر ئەوەی لێچاوەڕوان دەكرا كە ڕوویدا ، ئەوەی لە دوای ریفراندۆمەوە هاتوتە پێش ئاشبەتاڵێكی ترە ، بەڵام سەركردایەتی سیاسی ئێستای كورد نایەوێت مل بۆ ئەو راستیە بدات.\nبۆ كاك ئاری هەرسین لە بری كاك قادری حاجی عەلی\nنەوشیروان مستەفاو ئەم تایپە\nبە كورتی لە بارەی گۆڕانەوە


ئاسایشی سلێمانی؛ چواركەسیان دەستگیركردووە كاریان قۆڵ بڕینی هاووڵاتیان بووە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، هێزەكانیان چوار كەسیان دەستگیر كردووە، كە پیشەیان كاری حەواڵە و ئاڵوگۆڕی دراوە بووە، لە پاڵ ئەو كارەشیان دەستیان داوەتە قۆڵبڕین و كاری هەڵخەڵەتاندن.\nبەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، لە پێناو پاراستنی سەروماڵی هاووڵاتیان و نەهێشتنی كاری نایاسایی ، هێزەكانیان بە بڕیاری دادوەر و بە ماددەی ٤٥٦ لە یاسای سزادانی عێراقی، ٤ كەسیان دەستگیركردووە.\nلە ڕاگەیەنراوەكەدا هاتووە، ئەو كەسانەی دەستگیركراون، پیشەیان كاری حەواڵە و ئاڵوگۆڕی دراوە، لە پاڵ ئەو كارەشدا دەستیانكردووە بە هەڵخەڵەتاندن و پارە خواردنی هاوڵاتیان، دوای لێكۆڵینەوەش دانیان بە تاوانەكانیاندا ناوە و لێكۆڵینەوە لە دۆسیەكە بەردەوامە.\nدەقی ڕاگەیەنراوەكەی ئاسایش :\nلەدرێژەی كارو چالاكیەكانی بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی پارێزگای سلێمانی بەمەبەستی پاراستنی سەر و ماڵی هاوڵاتیان و نەهێشتنی هەموو جۆرە تاوانێكی دەستبڕین و پارەخواردن و كاری نایاسایی, هێزەكانمان توانیان شەوی 26 /1/2021 لەشاری سلێمانی ، بەبڕیاری دادوەر و بەپێی ماددەی ( 456 ) لە یاسای سزادانی عێراقی ،چوار كەس دەستگیر بكەن ، بەناوەكانی تۆمەتبار ( ه ، ع ,م ) تۆمەتبار ( ع ، م ,ع ) تۆمەتبار ( ا ، ع ,م ) تۆمەتبار ( ه، ش , ع ) كەپیشەیان كاری حەواڵەو و ئاڵو گۆڕی دراوە لە پاڵ ئەم كارەیان دەستیان داوەتە قۆڵبڕین و كاری هەڵخەڵەتاندن و پارە خواردنی هاوڵاتیان ، پاش لێكۆڵینەوە لە گەڵیاندا دانیان نا بە تاوانە كەیانداو لێكۆڵینەوە لەدۆسیەكەیان بەردوامە .\nبەشی ڕاگەیاندن و پەیوەنییەكانی\nخەڵك- دوای خانەنشین بوونی وەستا حەسەن لە پۆستی بەڕێوەبەری ئاسایشی سلێمانی، بەڕێوەبەری نوێ پەیاكێكی بڵاوكردەوە و ڕایگەیاند، لە ئاست متمانەی…\n19 ئازار 2021 2.40 pm\nخەڵك- بەتۆمەتی ساختەكاری و فرۆشتنی موڵك بە نایاسایی، ئاسایشی سلێمانی چوار كەس دەستگیر دەكات. بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی…


جایه‌ڵه‌یل چه زانن له‌زه‌ره‌د قلیان كیشان؟ - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nجایه‌ڵه‌یل چه زانن له‌زه‌ره‌د قلیان كیشان؟\nقلیانكیشان زه‌ره‌دى فره كه‌متره له‌جغاره‌كیشان، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش قلیان جایه‌ڵ جوانه‌یل فره‌یگ وه‌ره‌و لاى خوه‌ى كیشاگه‌و هیشتگه فره‌یگ له‌لیان واز له‌جغاره بارن و ئه‌قڵ نه‌وه‌ى ئمڕوو دزیه‌و تیر كوشنده‌یگ له‌لیان وه‌شانگه وه‌بى ئه‌وه‌ك بیلیگ هس وه خوه‌یان بكه‌ن له‌ماوه‌ى كه‌میگ، ئیسه له‌گشت شوون و شاریگ وه‌ئاشكرا دیارده‌ى قلیانكیشان بویه‌سه باو، ته‌نانه‌ت ژن و دویه‌ته‌یلیش له‌ى دیارده به‌شدارن و له‌شوونه‌یلیگ تایبه‌ت دویه‌ت و ژنه‌یلیش وه ئاشكرا مه‌یل دانه‌سه قلیان.\nوه گووره‌ى راپۆرته‌یل پزیشكى ك له‌بان ته‌ندروسى ئاده‌میزاد له‌گووڤار و رووژنامه‌و میدیایه‌یل بڵاوه‌و كریه‌ى، ساڵانه ملیۆنه‌ها كه‌س وه‌بوونه‌ى جغاره‌كیشان و قلیانه‌وه گیان له‌ده‌سده‌ن له‌وڵاته‌یل جه‌هان وه‌تایبه‌ت له‌وڵاته‌یل فه‌قیر. وه‌رجه ماوه‌یگ له‌راپۆرتیگ ك له‌ته‌له‌فزیۆن په‌خش كریا له‌كه‌ناڵیگ عه‌ره‌بى ك وه‌گووره‌ى به‌حسیگ ته‌ندروسى مه‌ركه‌ز ئه‌ڵمانى رووژانه له‌و وڵاته 380 كه‌س گیان له‌ده‌سده‌ن وه‌ى بوونه‌وه، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا هه‌رچه‌نى ژنه‌فیه‌یگ و دوینریه‌یگ له‌باوه‌ت زه‌ره‌د دویه‌كه‌ڵ جغاره‌و قلیان، هیمان هه‌ر شماره‌ى قلیانكیشه‌یل ڕووژ وه‌ڕووژ ڕوى له زیایبوین ئه‌كا، وه‌لى ئایا قلیانكیشان خاستره له‌جغاره‌كیشان؟ راسه تاریخ قلیان له‌وڵاته‌یل خوه‌رهه‌ڵات ناوڕاس تاریخ كویه‌نیگ دیریگ ، وه‌لى ئیسه له‌ى ساڵه‌یل دویاخر وه‌ته‌واوى خوه‌ى چه‌سپانگه له‌مه‌یل جایه‌ڵه‌یل و زیاتر له‌جغاره ره‌واجه له‌لاى چین جایه‌ڵه‌یل، ئه‌ویش ئه‌وه‌سه ك وه تام و بوو میوه‌جات و خوه‌شیگه‌وه تیه‌یگه وه‌رده‌س بكیشه‌یلى و زیاتر سه‌رسامیان كردگه. ئنجا ئه‌گه‌ر بایگ و كیشانن جغاره‌یگ 3 تا 4 ده‌قه بكیشیگ ، وه‌لى كیشانن قلیان جار له‌یوا هه‌س سه‌عات و نیمیگ ته‌واو نیه‌كریه‌ى، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش دوینید زه‌ره‌دى فره گه‌وراتره له‌جغاره‌و ئه‌را ماوه‌ى فره‌یگ وه‌هه‌ناس قویلیگه‌وه كیشیه‌یگه دڵ و ده‌روین و له‌هه‌مان وه‌خت ئه‌و ئاویشه مادده‌یل زه‌ره‌دبه‌خش دویكه‌ڵه‌گه پاكه‌و ناكا جویر ئه‌وه‌ك جایه‌ڵه‌یل باوه‌ڕ وه‌پى دیرن.\nهه‌ر له‌ى باوه‌ته‌وه، شاره‌زایه‌یل ئى مه‌یدانه ئسپات ئه‌وه كردنه ك زه‌ره‌د قلیان فره‌تر و خراوتره له‌زه‌ره‌د جغاره‌و زیاتر په‌یوه‌سه بوون وه‌مادده‌ى نیكۆتینه‌وه، چوینكه زویتر چووده ناو خوین و شوون خوه‌ى له‌تى جیگیر ئه‌كا.\nله‌سه‌ره‌تاى ساڵه‌یل نه‌وه‌د تا رووژ ئمڕوو، قلیان له‌عراقیش له‌ناو پارك و چایخانه‌و شوونه‌یل گشتى په‌یابوین وه‌رفراوانیگ وه‌خوه‌یه‌وه دیه‌و زوورم چایخانه‌یل بوینه‌سه قلیانخانه‌و ته‌نانه‌ت له‌ماڵیش تیه‌ریه‌یگه كار ، وه‌لى ئایا جایه‌ڵه‌یل چه زانن له‌زه‌ره‌د قلیان كیشان؟ قیلیان كیشان بیجگه ئه‌وه‌ك زه‌ره‌د وه ده‌م و دگان ڕه‌سنیگ و له‌قبوین دگانه‌یل له‌لى كه‌فیگه‌وه، له‌هه‌مان وه‌خت پزیشك و شاره‌زایه‌یل ئویشن: زیاتر كاریگه‌ره له‌به‌خشین مادده‌ى نیكۆتین و زیایكردن كوتان دڵ و دویاخریش خووگرتن یا ئدمان له‌لى كه‌فیگه‌وه‌و ئه‌گه‌ر رووژیگ قلیان نه‌كیشیگ جووریگ له نائارامى و دڵه‌ڕاوه‌كى ئه‌ڕاى دروس بوود، وه‌ل ئه‌وه‌یشا قلیان نه‌ك هه‌ر زه‌ره‌د ئه‌را خوه‌د وه‌ته‌نیا دیریگ، به‌ڵكوو زه‌ره‌د ره‌سنیگه كه‌سه‌یل ده‌وروه‌ردیش. پزیشكه‌یل ئویشن هه‌ر هه‌ڵمژینیگ قلیان یه‌كسانه وه‌ل 10 تا 15 جغاره، ك یه‌یش زه‌ره‌د فره گه‌ورایگه له دڵ و ده‌روین ئاده‌میزاد، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ئامووژگارى ده‌نه ئه‌وانه‌ك قلیانكیشن وه دویره‌وكه‌فتن له‌ى دیارده‌ى پڕ له‌مه‌ترسى و كوشنده.


سەرچاوە ئەمنییەکانی عێراق ئەمڕۆ چوارشەممە ڕایانگەیاند کە وەزارەتی داد سزای لەسێدارەدانی سەر سێ تاوانباری تیرۆری لە زیندانی ناسریەی ناوەندی پارێزگای زیقار جێبەجێکرد.\nمیدیا عێراقییەکان لەزاری سەرچاوە ئەمنییەکانەوە ڕایانگەیاند، “گروپێکی تایبەتمەند لە وەزارەتی دادی عێراقەوە سەردانی زیندانی ناوەندیی ناسرییەیان کرد کە ناسراوە بە (زیندانی نەهەنگ) و سزای لەسێدارەدانی سێ تاوانباری تیرۆریان جێبەجێکرد کە سەرجەمیان عێراقی بوون”.\nبەوپێیەش یەکێک لەو تاوانبارانەی لەسێدارەدراوە جێبەجێکاری تەقینەوەکەی فوڵکەی عەروسەی پارێزگای بەسرە بووە لە ساڵی 2013 کە دەیان قوربانی لێکەوتەوە.\nئاماژە بەوەشکراوە دوای لەسێدارەدانیان تەرمی ئەو سێ کەسە ڕەوانەی پزیشکی دادوەری کراوە.\nبەپێی یاسای تیرۆر کە لە ساڵی 2005 دەرچووە، هەرکەسێک تاوانباربێت بە ئەنجامدان، بەشداریکردن یان پلاندانان بۆ ئەنجامدانی کارێکی تیرۆریستی هەمان سزای کەسی سەرەکی ئەنجامدەری تاوانەکە وەردەگرێت.\nمێسی لە پاریس بەدوای خانودا دەگەڕێت\nوەزارەتی تەندروستی: 237 کەسی دیکە توشی کۆرۆنا بوون\nبه‌شیر حه‌داد، جێگری دووه‌می سه‌رۆكی پەرلەمانی عێراق، نووسراوێكی لەبارەی شایسته داراییه‌كانی جوتیارانی هەرێمی كوردستانەوە ئاڕاستەی مسته‌فا كازمی، سه‌رۆكوه‌زیرانی…\nگەرمایەكی پڕوكێنەر ڕوو لە عێراق دەكات.. پلەكانی گەرما دەگەنە 50 پلە\nشەپۆلێكی گەرمای پڕوكێنەر پارێزگاكانی عێراق دەگرێتەوە و پلەكانی گەرماش لە چەند ناوچەیەك دەگەنە 50 پلە. لەگەڵ هاتنی مانگی…\nدادگای باڵا دانیشتنێكی تایبەت بە دۆسیەی هەڵپەساردنی ئەنجومەنی پارێزگاكان ئەنجامدا\nدادگای باڵا دانیشتنێكی تایبەت بە دۆسیەی هەڵپەساردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی عێراق ئەنجامدا و دانیشتنی دووەمی بۆ مانگی داهاتوو دواخست.…\nوەزارەتی نەوتی عێراق وەبەرهێنان لە گازی سروشتیدا زیاد دەكات\nوەزارەتی نەوتی عێراق ئاشكرایكردووە، پلانی وەبەرهێنانی لەو گازەی لەگەڵ نەوتدا دەردێت جێبەجێكراوە، بەرهەمی گازی سروشتیی عێراق گەیشتووەتە 110…


ئه‌مریکا ده‌ستگیر کردنی هه‌واڵنێره‌که‌ی پرێس تیڤی پشت ڕاست کرده‌وه - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٧ Dey ٢٩ ٠٩:٥٩\nNews Code 24431\nبێ هیچ هۆکارێک؛\nئه‌مریکا ده‌ستگیر کردنی هه‌واڵنێره‌که‌ی پرێس تیڤی پشت ڕاست کرده‌وه\nئاژانسی ڕۆیترز ڕایگه‌یاند که دادگایه‌کی ئه‌مریکا ئاماژه‌ی داوه که مه‌رزیه هاشـمی به هۆی شایه‌تی دان بۆ دۆسییه‌ک که ڕوون نییه چییه، ده‌ستگیر کراوه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له ڕۆیترز، مه‌رزیه هاشـی بێ هیچ هۆکارێک ده‌ستگیر بووه، ئه‌و وه‌ک شایه‌تحاڵه‌ک بۆ دۆسییه‌کی گرنگ ده‌ستگیر بووه و هیچ تۆمه‌تێک ڕووبه‌ڕووی نه‌بووه‌ته‌وه.\nئه‌مه له حاڵێک دایه که په‌یمان جه‌به‌لی، جێگری ته‌له‌فیزیۆنی ئێران وتی: ئێمه نازنین خاتوو هاشـمی به چ هۆکارێک ده‌ستگیر بووه، به‌ڵام ئه‌م کاره‌ی پۆلیسی ئه‌مریکا زۆر نائه‌خلاقی و نامرۆڤانه بووه و ئێمه ئه‌م کاره ئیدانه ده‌که‌ین و نیگه‌رانی ته‌ندروستی ئه‌م هه‌واڵنێره‌ین. ئه‌و هه‌ر تۆمه‌تێکیشی لێبدرێت نابێته هۆی ئه‌وه‌ی سووکایه‌تی به هه‌واڵنێرێکی موسوڵمان بکرێت.\nئه‌و زیادی کرد: ئێمه داوای ده‌که‌ین که ده‌ست به‌جێ ئه‌م هه‌واڵنێره ئازاد بکرێت و مێدیا جیهانییه‌کانیش پشتیوانی لێبکه‌ن. ئێمه هۆشدار ده‌ده‌ین که به‌رپرسیاریه‌تی ئه‌م کاره له ئه‌ستۆی ئه‌مریکایه و نابێت هیچ زیانێک به ته‌ندروستی ئه‌م هه‌واڵنێره‌ی پرێس تیڤی بگات.\nئه‌م به‌رپرسه ئێرانییه ئاماژه‌ی دا: پرێس تیڤی و مێدیاکانی دیکه‌ی ئێران دوای ئاگادار بوونه‌وه له‌م بابه‌ته به‌دوادا چون بۆ دۆخی ئه‌م هه‌واڵنێره ده‌که‌ن، ئه‌و له زیندان ناچار کراوه حیجابه‌که‌ی له سه‌ر هه‌ڵبگرێت و به زنجیر گوازراوه‌ته‌وه، گۆشتی به‌رازیان پێداوه که ئه‌مه لای موسوڵمانه‌کان حه‌رامه.\nشایانی باسه که ڕۆژی چوارشه‌مه هه‌واڵنێری ئێرانی ئه‌مریکایی، مه‌رزییه هاشمی له فڕۆکه‌خانه‌ی سێنت لوئیزی ئه‌مریکا ده‌ستگیر بوو.


لاوێکی کورد بە تەقینەوەی مین لە سنووری شووشمێ بریندار بوو\n11:41 - 19 سەرماوەز 2719\nئاژانسی کوردپا: لاوێکی کوردی خەڵکی پاوە، لە ئەنجامی تەقینەوەی یەکێک لە مینە بەجێماوەکان، لە سنووری شووشمێ بریندار و ڕەوانەی ناوەندی دەرمانیی کرماشان کرا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ئەمڕۆ سێشەممە، ١٩ی سەرماوەز، لاوێکی کورد بە ناوی "عوسمان ڕۆستەمزادە" کوڕی "مەحموود" خەڵکی گوندی "شمشێر"ی پاوە، بەهۆی تەقینەوەی یەکێک لە مینە بەجێماوەکانی شەڕی ئێران و عێراق، بریندار بوو.\nئەو لاوە کوردە، لە سنووری شووشمێ تووشی ئەو ڕووداوە بووە و بۆ چارەسەریی پزیشکی ڕەوانەی نەخۆشخانەی کرماشان کراوە.\nلەو پەیوەندییەدا، ڕۆژی سێشەممە، ١٤ی خەزەڵوەر، لاوێکی کورد بە ناوی "ئەشکان فەتاحی" کوڕی "وەهبی"، خەڵکی گوندی "شووشمێ" لە بەخشی نەوسوودی سەر بە پاوە، بەهۆی تەقینەوەی مینی "دژە نەفەر"، بەسەختی بریندار بوو.