زانایان رێگەیەكی نوێیان بۆ رێگەگرتن لە قەڵەوبوون دۆزیەوە – wazho.net\nزانایان رێگەیەكی نوێیان بۆ رێگەگرتن لە قەڵەوبوون دۆزیەوە\nin جیهانی, سلایدشۆ, گرنگترین هەواڵ, هەمەرەنگ, هەواڵ\nزانایانی ئەمریكی رێگەیەكی نوێیان بۆ رێگەگرتن لە قەڵەوی دۆزیەوە و ئاماژەیان بەوەداوە، بۆیان دەركەوتووە كە مشك لە رێگەی ئارەق كردنەوە و مووەكانیەوە دەتوانێت خۆی لە چەوی زیادەی لەشی رزگار بكات، ئەوەش بە زیادبوونی پرۆتینێك و مرۆڤیش دەتوانێت لە داهاتودا هەمان كار بكات.\nزانایانی زانكۆی ولایەتی پنسلڤانیا بڵاویانكردووەتەوە، لە توێژینەوەیەكدا كە لەسەر نەخۆشی شەكرە كراوە مشك بە گوازەرەوەی ڤایرۆسەكان كوتراوە، ئەوەش بووەتە هۆی زیادبوونی ئاستی پرۆتینی TSLP لە جەستەیاندا، دواتر دەركەوتووە كە تەنها مەترسی توشیوون بە نەخۆشی شەكرە لەسەر ئەو مشكانە كەمی نەكردووە، بەڵكو هاوكاری كردوون لە دابەزاندنی كێشیان.\nرونیشكراوەتەوە، بەپێی توێژینەوەكە مشكەكانی تر كێشیان زیادیان كردووە بەڵام ئەوانەی تر كە لە جەستەیاندا پرۆتینی TSLP زیاد بووە، كێشیان بەردەوام بووە لە كەمكردن و لەماوەی یەك مانگدا 45 بۆ 25 گرام كێشیان دابەزیوە، لەهەمان كاتدا بڕی چەوری لە ناوچەی ورگیاندا كەمیكردووە، كە ئەو چەورییە هۆكارێكی مەترسیدارە بۆ نەخۆشیەكانی دڵ و ملولەكانی خوێن و شەكرە، سەرەڕای ئەوەش ئاستی گلوكۆز لە خوێنی ئەو مشكانەدا گەڕاوەتەوە بۆ ئاستی سروشتی و ئەگەری توشبوون بە جگەری چەور كەمیكردووە.\nسەبارەت بە چۆنێكی خۆپاراستن و دەركردنی چەورییەكە زانایان دەڵێت، مشكەكان توانیویانە لە رێگەی ئارەق كردنەوە چەورییەكە دەربكەن، هەروەها مووەكانیانیشیان چەور بوون، دەتوانرێت لە داهاتوشدا بە هەمان شێوە مرۆڤ بەو رێگەیە و لە رێگەی پێستەوە چەوری جەستەی بكاتە دەرەوە.\nتەندروستی جیهانی: دوو هەفتەی تر توشبووانی كۆرۆنا دەگەنە 200 ملیۆن\nكۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان: پابەندین بە ئەنجامدانی هەڵبژاردن لەكاتی خۆیدا


پێشگری “وه‌ر” له زمانی کوردیدا – فێرگەی زمانی کوردی\nپێشگری وەر له زمانی کوردیدا\nوشه‌ی پێشگری “وه‌ر”، وه‌کوو پاشگر و پێشگر به‌گشتی له زمانی کوردیدا، چه‌ندین واتای هه‌یه: 1. “وه‌ر”، له شێوه‌زاری که‌ڵوڕیدا واتاکه‌ی ده‌بێته: به‌ر یا پێش له سۆرانیدا. له فارسیشدا به ڕێنووسی خۆیان ده‌بێته: (ور) که هاوکێشی (وه‌ر)ی کوردییه و به‌و وه‌زنه ده‌خوێنرێته‌وه و واتاکه‌ی ده‌بێته: به‌ر، لا، نک، کن، ته‌نیشت؛ بۆ میناک: “کامبیز اون ور نشسته بود.” واته: “کامبیز له‌و لاوه دانیشتبوو.”\n“وه‌ر” له زمانی کوردیدا به ته‌نیا واتا نادات و وه‌کوو پێشگر و پاشگر که له‌گه‌ڵ وشه یان ناوێک یه‌ک بگرن واتا ده‌دا؛ بۆ نموونه به که‌ڵوڕی ده‌وترێت: کاردۆخ وه‌ر جه من چییه ماڵ، وشه‌ی نیاره‌یی (خبری)یه که به سۆرانی ده‌بێته: کاردۆخ به‌ر له من ڕۆشته‌وه بۆ ماڵ، یا پێش من ڕۆشته‌وه بۆ ماڵ.\nله ناوچه‌ی ئیلام ئووشن: له کووره‌و هاتیده؟ ئه‌وانیش له وه‌ڵامدا ئووشن: وه‌ر له فلانی هاتمه. بۆ نموونه ئێمه ده‌ڵێین: گوڵه‌به‌ڕۆژه، ئه‌وان ئێژن: گوڵوه‌ره‌فته‌و، یا گوڵبه‌رفته‌و. له ڕاستیدا تا ئه‌یوان که‌ڵوڕه، واته ڕشته کێوی ڕنوو، وه‌لێ زانسته یان نه‌زانسته، به گشتیان ئه‌ڵێم: پاڵه‌یی و درووسته‌که‌شی هه‌ر ئه‌وه‌یه.\nوشه‌ی وه‌ر له پاڵه‌یی کۆندا که له گاتاکاندا هه‌یه، به “ڤه‌ر” هاتووه، که ئه‌ویش واتای سینگ و به‌ر ده‌دا، به‌ڵام وشه‌ى (ڤه‌ر) له ناو زاراوه‌ى (كورده‌لی)یه‌كانی پارێزگای ئیلام، كه دانیشتوى ناوچه‌كانى پاڵه یا په‌هله و زه‌رینئاوان، به واتاى (بۆ یان بۆچی) دێت، بۆ وێنه ده‌ڵێن: ڤه‌ر كوو دچی؟ واته بۆ كوێ ده‌ڕوى؟ ڤه‌رچه نییه‌تییه‌ید ئه‌ڕای بازاڕ؟ واته: بۆچی نایێی بۆ بازاڕ؟\nله‌ناو سۆران و که‌لوڕی ناوچه‌ی کرماشان و شوێنانی دیکه‌ی که‌ڵوڕزوواندا وشه‌ی (له) وه‌کوو پێشبه‌ند یان ئامرازی به‌ستنه‌وه به‌کار ده‌چێ، به‌ڵام له ناو ئه‌و چه‌ند ناوچه‌یه‌دا وشه‌ی (ئه‌ژ) هه‌ر له‌و زاراوه‌یه‌دا به‌کار ده‌برێت، بۆ وێنه: (ئه‌ژ كوو یه‌تی؟) واتا له كوێوه دێی؟ له پارێزگای ئیلام که شێوه‌زار و بنزاراوه‌ی زۆری تێدا به‌کار ده‌چێ وه‌کوو: که‌لوڕی، له‌کی، لوڕی، فه‌یلی، کورده‌لی، له جێگای پێشبه‌ندی (له)، كه ئێمه‌ش به‌كاری ده‌هێنین، ئه‌وان ئه‌م چه‌ند پێشبه‌ندی (ده ) و ( ژه) و (ئه‌ژ) له ئاخافتندا به‌كار ده‌هێنن.\nوه‌ر له که‌ڵوڕیدا بێژگه له کاتی پرسیار (سئوال)، دوای هێنانی ناوی که‌س یان کۆ، دێت. وه‌کوو: ئاکۆ وه‌ر جه من سوار بی و چی ئه‌ڕای ماڵ. واته: ئاکۆ به‌ر له من سوار بوو و ڕۆییشته‌وه بۆ ماڵ. به‌ڵام له‌کاتی نیاره (خبر) و دۆخه‌کانی دیکه له ناو ڕسته‌دا به‌کار ده‌چێت.\nوشه‌یه‌کی دیکه له که‌ڵوڕیدا هه‌یه که واتای “به‌ر یا پێش”ی سۆرانی ده‌دا و ئه‌ویش وشه‌ی “نوا”یه، که له ناوه‌ڕاست و کۆتایی وشه‌دا به‌کار ده‌چێ، وه‌کوو: به‌وه نوا برام، له‌وره نه‌وسه، واته: وه‌ره پێشه‌وه برام، له‌وێ ڕا مه‌وه‌سته؛ وشه‌ی نوا نه پاشگره نه پیشگر به‌ڵکوو بۆ خۆی وشه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆیه و تا ئێستا هه‌ر وا به‌کار چووه. “نوا و دما”ی که‌ڵوڕی به‌رانبه‌ره به “پێش و پاش و به‌ر و دوا”ی سۆرانی و “پێش و پاشی”ی کرمانجی و (وه‌ر و دما)ی هه‌ورامی. بۆ نموونه:\nله هه‌ورامیدا ده‌بێژرێ: (وه‌ر ده‌مو منه‌نه مه‌مدره‌ره)، واته: له‌به‌ر ده‌م مندا ڕامه‌وه‌سته، یان له پێش منه‌وه ڕامه‌وه‌سته؛ به‌ڵام که بوو به ڕابردوو ده‌بێته: (ئاکۆ وه‌ڵێ منه‌نه سوار بی لواوه‌و په‌ی یانێ). بۆ دماش، ده‌ڵێن: ئاکۆ دما و من لواوه په‌ی یانێ؛ واته: ئاکۆ دوای من چووه‌و بۆ ماڵ؛ به که‌ڵوڕیش بۆ دما، ده‌ڵێن: ئاکۆ له دمای منه‌وه تیاد، واته ئاکۆ له دوای منه‌وه دێت.\nوه‌ر له که‌ڵوڕیدا هه‌ر هه‌مان “به‌ر”ی سۆرانییه، وه‌لێ له هه‌ندێ ڕسته‌دا پێشبه‌ند له هیچیاندا ناکه‌وێته پێش، مه‌گه‌ر پرسیار بێ؛ وشه‌ی نواش که ئه‌ویش واتای به‌ر و پێشی سۆرانی ده‌دا ته‌نیا به‌و شێوه‌یه به‌کار ده‌چێ که باسم کرد. ئه‌گه‌ر بێژی وه‌ر جه من، نابێته نوا جه من، هه‌ڵه‌یه. به‌ڵام به که‌ڵوڕی ده‌توانی بڵێی: بچوو وه‌رتر، بچوو نواتر، ته‌نیا ئه‌وه‌یه نوا له سه‌ره‌تای وشه‌دا به‌کار ناچێ. هه‌میشه له هه‌موویاندا وشه‌ی ناو ده‌که‌وێته پێش و ئه‌وسا واتا ده‌دا.\nوه‌ر بۆ “تاوێک” و “ماوه‌یه‌ک”یش له شێوه‌زاری که‌ڵوڕیدا به‌کار ده‌چێ، وه‌کوو: یه‌ی وه‌ر هات و چی؛ واته تاوێک هات و چوو؛ وه‌ر دیسان له که‌ڵوڕیدا کاتێ پێشبه‌ندی “ئه‌و” بکه‌وێته پێشی و ببێته ئه‌و وه‌ر، له سۆرانیدا واتای ئه‌و به‌ر ده‌دا، وه‌کوو: ڕسته‌ی فه‌رمانی بچوو ئه‌و وه‌ر بووسه، واته بچۆ له‌و به‌ر ڕاوه‌سته.\n١. بۆ زانین، له هه‌ورامان گوندێکمان هه‌یه که جێگای ژیانی یارسانه‌کان بووه و ناوی (پردیوه‌ر)ه، که واتای پردی ئه‌وبه‌ر ده‌دات و ئایینی یارسان له‌وێ ژیاوه‌ته‌وه.\n٢. له ئه‌نبانه‌بۆرینه‌دا نووسراوه: وه‌ر واتای: ته‌ته‌ڵه و ته‌خته‌ی له‌سه‌رنووسراو ده‌دات. ئه‌گه‌ر وا بێ، جیاواز له‌وه‌ی که بۆ پێشگر و پاشگر به‌کار ده‌چێ، وشه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆشه و ناوه؛\n٣. وه‌ر ئه‌گه‌ر ببێته پاشگری ناوێک، ناوێکی دیکه‌ی تاک درووست ده‌کات و پاشگره‌که نه‌خشی خاوه‌ن ده‌گێڕێ، وه‌کوو: گیانه‌وه‌ر؛ په‌له‌وه‌ر؛ هونه‌روه‌ر. ئه‌م پاشگره له فارسیشدا هه‌یه و هه‌مان ده‌ور ده‌بینێ که له کوردیدا هه‌یه و ده‌کرێ بوترێ پاشگرێکی هاوبه‌شه به هه‌مان واتاوه. هه‌روه‌ها وه‌ر وه‌کوو پێشگر له فارسیشدا هه‌یه و هه‌ر هه‌مان ده‌ور ده‌بینێ که له کوردیدا هه‌یه. دیاره وه‌ر به ڕینووسی فارسی ئاوه‌ها ده‌نووسرێ: (ور).\n٤. وه‌ر له کوردیدا هه‌ندێ جار ده‌بێته پاشگر به‌ڵام دوو واتا له خۆ ده‌گرێ، واتایه‌کی ده‌بێته خاوه‌ن و ئه‌وی دیکه‌شی ده‌بێته پاشگری بکه‌ر، وه‌کوو: خه‌زه‌ڵوه‌ر، “خه‌زه‌ڵ” واته: گه‌ڵا و، “وه‌ر”یش واته: وه‌رین و داکه‌وتن و داڕێزان. که وابوو، وه‌ر له سۆرانی و کرمانجیدا به ته‌نیا واتا نادا و له‌گه‌ڵ وشه‌ی دیکه واتا ده‌گرێته خۆ، وه‌کوو: وه‌رکه‌وتن، وه‌رسووڕان، وه‌ربوون و هی تر.\nئه‌م وشه‌یه هه‌ر له کۆنه‌وه ڕیشه‌ی له‌ناو زمانی کوردیدا هه‌بووه و خه‌ڵک به شێوه‌ی جیاواز که‌ڵکیان لێ وه‌رگرتووه و هاتۆته ناو زمانه‌که‌مان و جێی گرتووه و وشه‌ی لێ درووست کراوه وه‌کوو: وه‌ردێنه یا وه‌ردێنک که واتای تیره‌نان ده‌دات و وشه‌ی ناوه، دووریش نییه له ڕیشه‌ی وشه‌ی (وه‌رد)ه‌وه که بۆ کێڵانی زه‌وی و هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه و ئاماده‌کردنی بۆ چاندن به‌کاری ده‌به‌ن وه‌رگیرابێ و وشه‌ی دیکه‌ی لێ که‌وتبێته‌وه، وه‌کوو:\nوه‌رگرتن: چاوگ، سه‌ندن و وه‌رگرتن له که‌سێک.\nوه‌ربوون: چاوگ، به‌کۆمه‌ڵ خه‌ریکی کارێکبوون.\nوه‌ربوون: چاوگ، به‌گه‌ل ڕژان به سه‌ر شتێک یان که‌سێکدا.\nوه‌رکه‌وتن: چاوگ، ڕاکشان و ڕازان بۆ خه‌و، که زیاتر بۆ سه‌گ و گا و مانگا و ئاژه‌ڵ به‌کار ده‌چێ و دۆخی نه‌رێن (منفی) له خۆ ده‌گرێ. ده‌بێ ئه‌وه‌ش بزانین که زۆر وشه‌مان له کوردیدا هه‌یه که هه‌م ناوه، هه‌میش پاشگره، که ئه‌وه تا ڕاده‌یه‌ک کێشه‌ی بۆ درووست کردووین له وشه‌ڕۆناندا.\n٥. وشه‌ی وه‌ر له کرمانجیدا هه‌ر وه‌کوو سۆرانی به‌کار ده‌چێ وه‌کوو:\nوه‌رئانین: له ده‌ور خۆ ئاڵاندن، لحێف دۆرا خوه وه‌رانی.\nوه‌رڤین: ته‌پین و داڕووخان و له‌ناوچوون.\nوه‌رئافتن: تێکهه‌ڵگوشین و گوڵۆڵه‌کردنی شتێک.\nله زمانی کوردیدا و له زۆربه‌ی زمانانی جیهاندا، هه‌ندێ جار پیتێک داده‌که‌وێ و کاتێ پێشگر یان پاشگری وه‌رگرت، وشه‌که واتایه‌کی دیکه ده‌دا. وه‌کوو: وه‌ر ده‌بێته: ڤه و واتاکه ده‌گۆڕدرێت. ئه‌م “وه‌ره”ی که ئێمه لێره‌دا باسی ده‌که‌ین، له کرمانجیدا ده‌بێته: “ڤه” و ده‌بێته پێشبه‌ند و وه‌رگێڕانی سۆرانی ده‌بێته: ڤه‌گه‌ڕاندن و وه‌رژماردن ده‌بێته: ڤه‌بژارتن.\nدیسان ئه‌م (ڤه)یه له کرمانجیدا جێگای خۆی ده‌دا به پاشگری دووپاتبوونه‌وه (ه‌وه) و، گه‌ڕانه‌وه ده‌بێته: ڤه‌گه‌ڕیان؛ ئه‌م ڤه‌گه‌ڕیانه واتای (ئێمه گه‌ڕاینه‌وه)ی سۆرانی نادا چوونکه له شێوه‌زاری کرمانجیدا پاشگری گه‌ڕانه‌وه‌مان نییه، تۆزێک له بادینان نه‌بێ.\nدیسان له زمانی کوردیدا که سه‌ره‌تای هه‌ندێ وشه و ناو به پیتی (ب) ده‌ست پێ ده‌کا، ده‌گۆڕدرێ بۆ پیتێکی تر، بۆ میناک له پاڵه‌یی کۆندا پیتی (ب) به (ڤ) به‌کار هاتووه و له هه‌ورامی و له که‌ڵوڕی و ته‌نانه‌ت له بنزاراوه‌ی سنه‌یییانه‌شدا گۆڕدراوه بۆ (و)، بۆ نموونه: باران له که‌ڵوڕیدا ده‌بێ به واران و بینه‌ر له هه‌ورامیدا ده‌بێ به وینه‌ر و ده‌بینم له سنه‌ییدا ده‌بێ به ئه‌وینم.\nنووسه‌رانی ئێمه چه‌ندین ساڵ له‌مه‌وبه‌ر، ئه‌وانه‌ی که زمانزان و زمانه‌وان بوون، که‌وتنه وشه‌دانان یان وشه‌ڕۆنان و هاتن له چاوگی وشه‌ی (وه‌رگه‌ڕان)، وشه‌ی (وه‌رگێڕان)یان داڕشت و بۆ کاری (ترجمه)ی زمانێک بۆ سه‌ر زمانی کوردی، ده‌کاریان کرد؛ هه‌روه‌ها له چاوگی وشه‌ی “وه‌رسووڕان”، وشه‌ی “وه‌رچه‌رخان”یان هێنایه به‌ر کار و له کاری سیاسیدا که‌ڵکیان لێ وه‌ر گرت. منیش له‌و باوه‌ڕه‌دام هه‌رچه‌ند (هه‌مدیسان و له‌سه‌رڕا و چه‌ندجاره و چه‌نکه‌شه)مان هه‌یه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر وشه‌ی “وه‌ر” بکه‌ینه پێشگر بۆ هه‌ندێ وشه‌ی دیکه و واتای تازه‌ی لێ درووست بکه‌ین وه‌کوو: وه‌رپاته، واته: دیسان لێدانه‌وه‌ی سی دی و فیلم و گۆرانی و له جێگای وشه‌ی (دووباره)ی فارسی که ته‌له‌ڤزیۆنه‌کان بۆ (ڕێپید)ی ئینگلیسی به‌کاری ده‌هێنن دابنرێ، شتێکی باشه، چوونکه ئه‌م وشه‌یه ده‌توانێ بۆ چه‌ندین جار لێدانه‌وه‌ش به‌کار بچێت.\nوشه‌ی دووباره ئه‌گه‌ر بۆ دووجار له شاشه‌ی ته‌له‌ڤزیۆنه‌کانیاندا دای ده‌نێن، به‌ڵام (وه‌رپاته) ده‌کرێ بۆ هه‌ر چه‌ند جارێک که لێده‌درێته‌وه، به‌کار ببرێت. وه‌رپاته: چاوگه‌که‌ی له دوو دۆخدا ده‌بێته وه‌رپاته‌کردن و وه‌رپاته‌بوون؛ ئه‌وه‌ش چه‌ند نموونه‌ی دیکه:\nوه‌رکێڵه، واته: دیسان کێڵانه‌وه که چاوگه‌که‌ی ده‌بێته وه‌رکێلان.\nوه‌رچانده، واته: دیسان چاندنه‌وه، که چاوگه‌که‌ی ده‌بێته: وه‌رچاندن.


Ավելացնել նյութեր ձեւավորել | بەرهەمهێنانی کارەبا لە بەنداوی دەربەندیخان دوو هێندە زیادیکردووە\nبەهۆی ئەو شەپۆلە بارانبارینە چڕەی چەند ڕۆژی ڕابردوو هەرێمی کوردستانی گرتەوە، ئاستی ئاوی بەنداوی #دەربەندیخان# دوو مەتر و نیو بەرزبووەتەوە، بەڕێوەبەری کۆنتڕۆڵی کارەبای هەرێمیش دەڵێت، بەرهەمهێنانی کارەبا لەو بەنداوە بۆ دوو هێندە زیادیکردوە، ئەوەش دەتوانرێت 30 خولەک پێدانی کارەبای نیشتیمانی پێزیادبکرێت. ڕەحمان خانی، بەڕێوەبەری بەنداوی دەربەندیخان بۆ ڕۆژنیوز ئاماژەی بۆ ئەوە کرد، لە پێنج ڕۆژی ڕابردوودا لە سنوری شارۆچکەی دەربەندیخان 402 ملیم باران باریوە، بڕی ئەو ئاوەی هاتوەتە بەنداوی دەربەندیخانەوە 150 ملیۆن مەتر سێجا بووە، هەروەها بڕی 60 ملیۆن مەتر سێجا ئاویان بەرداوەتەوە بۆ بەرهەمهێنانی کارەبا. بەڕێوەبەری بەنداوەوەکە ئەوەشی ڕاگەیاند، پێش بارانبارینەکەی ئەم دواییە، کە بووە هۆی ئەوەی دوو مەتر و نیو ئاستی ئاوی بەنداوەکە بەرزببێتەوە، ڕۆژانه 30 مێگاوات کارەبا لە بەنداوی دەربەندیخانەوە بەرهەم دەهات، بەڵام لە ئێستاد بەرزبوەتەوە بۆ 140 مێگاوات و بەردەوام لە زیادبوونیشدایە. ئومید سەعید، بەڕێوەبەری کۆنترۆڵی کارەبای هەرێم، لەبارەی ئەو بڕە کارەبایەی لە بەنداوی دەربەندیخانەوە بەرهەم دەهێندرێت، بە ڕۆژنیوزی ڕاگەیاند، لە هەر شوێنێکی کوردستان کارەبا بەرهەم بهێندرێت، دەڕواتە نێو تۆڕی کارەبای نیشتیمانیەوە و بۆ هەموو ناوچەکان دەڕوات و وەک یەک دابەش دەکرێت. بەڕێوەبەری کۆنتڕۆڵی کارەبای هەرێم ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد لە ئێستادا خواستی هەرێمی کوردستان بۆ بەرهەمهێنانی کارەبا 5500 مێگاوات کارەبایە، وتیشی:واتا ئه و ڕێژەیەی کارەبا لە بەنداوی دەربەندیخان بەرهەم دەهێندرێت، تەنها 30 خولەک کارەبا زیاد دەکات. بەنداوی دەربەندیخان لە ساڵی 1961 دروستکراوە، کرۆکەکەی قوڕە و شانەکانی پڕکراوەی بەردە، بەرزیی بەنداوەکە 128 مەتر و درێژییەکەشی بە کەناڵەکانیەوە 535 مەترە، هەروەها پانییەکەی لە بنەوە 500 مەتر و لەسەرەوە 17 مەترە. #12-12-2018#


ئایا لە کاتى طەواف و سەعى نێوان صەفا و مەڕوەدا مەرجە دەست نوێژت هەبێ؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nحەج و عومرەئایا لە کاتى طەواف و سەعى نێوان صەفا و مەڕوەدا مەرجە دەست نوێژت هەبێ؟\nئایا لە کاتى طەواف و سەعى نێوان صەفا و مەڕوەدا مەرجە دەست نوێژت هەبێ؟\nلەکاتی تەواف کردندا دەست نوێژەکەم شکا ، ونەم زانی چ بکەم ، دەرچووم ودەس نوێژم گرت وتەوافەکەم دووبارە کردەوە وپاشان لەنێوان سەفا ومەڕوەدا هاتم و چووم ، ئایا ئەم کارەم تەواوە ؟\nکارێکی باشت کردووە کەدەس نوێژەکەت گرتۆتەوە بۆ تەواف کردن ، و وەک ئیحتیات کارێکی باشت ئەنجام داوە ، وەبێگومان زۆربەی زانایان پێیان وایە بۆ تەواف کردن مەرجە مرۆڤ دەس نوێژی هەبێت ، هەروەک چۆن نوێژ بەبێ دەس نوێژ دروست نی یە بەهەمان شێوەش تەواف دروست نی یە بەبێ دەس نوێژ .\nابن قدامة دەڵێت :\nدەس نوێژ گرتن مەرجی دروستی تەواف کردنە ، لەمەزهەبی مەشهوری ئیمام ئەحمەددا وەهەروەها بۆچوونی ئیمام مالیک و شافعی شە .\nبەڵگەی جمهوری زانایان لەسەر مەرج بوونی دەس نوێژ گرتن بۆ تەواف بریتی یە لە :\nیەکەم : ئەم فەرموودەیەیی پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : ( الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ صَلاةٌ ، إلا أَنَّكُمْ تَتَكَلَّمُونَ فِيهِ ) . رواه الترمذي (960) وصححه الألباني في إرواء الغليل (121).\nواتە : تەواف کردن بەدەوری کەعبەدا نوێژە و وەک نوێژ وایە تەنها ئەوە نەبێت دروستە لەکاتی تەواف کردندا قسە بکرێت .\nدووەم : لەسەحیحی بوخاری وموسلیم دا لە عائشة رضي الله عنها هاتووە کە گوتوویەتی : ( لما أراد ﷺ أن يطوف توضأ ) .\nواتە : کاتێ پێغەمبەر ﷺ ویستی تەواف بکات دەس نوێژی گرت .\nوەهەروەها فەرموویەتی : (خذوا عني مناسككم) . رواه مسلم (1297).\nواتە : لەمنەوە چۆنیەتی حەج وعەمرە کردن فێر ببن و وەری بگرن .\nسێیەم : لەسەحیحی بوخاری وموسلیم دا هاتووە پێغەمبەر ﷺ بە عائشەی فەرمووە (کاتێ کەوتۆتە سوڕی مانگانەوە) : ( افْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرِي ) .\nواتە : هەموو شتێک بکە کەحاجی دەیکات تەنها ئەوە نەبێت تەواف مەکە بەدەوری کەعبەدا تاوەکو پاک دەبیتەوە .\nئافرەتێکی نزیکم هەیە لەڕەمەزاندا عومڕەی کردووە ، وکاتێ چووتە نێو حەڕەمی مەککەوە دەس نوێژی شکاوە وبایەکی لێوە دەرچووە ولەڕووی نەهاتووە بڵێ دەس نوێژم شکاوە ودەس نوێژ دەگرم ، پاشان تەوافی کردووە وکاتێ تەوافەکەی تەواو کردووە بەتەنها چووە دەس نوێژی گرتووە پاشان هاتووە وچووە لەنێوان سەفا ومەڕوەدا؟، جا ئایا خوێن یاخود کەفارەتی لەسەرە ؟\nتەوافەکەی سەحیح نی یە ، چونکە یەکێک لەمەرجەکانی تەواف دەس نوێژە هەروەک چۆن دەس نوێژ مەرجە بۆ نوێژ کردن ، بۆیە پێویستە لەسەری بگەڕێتەوە بۆ مەککە وتەواف بکات وباش وایە هاتن وچوونی نێوان سەفا ومەڕوەش دوو بارە بکاتەوە ، چونکە زۆربەی زانایان پێیان وایە نابێت هاتن وچوونی نێوان سەفا ومەڕوە پێش تەواف کردن بخرێت ، پاشان بەشێک لەپرچی هەمو سەری کورت دەکاتەوە وجلی ئیحڕام دادەکەنێت ، خۆ ئەگەر مێردی هەبوو ومێردەکەی لەگەڵی جووت بوو بوو ئەوا پێویستە لەسەری حەیوانێک سەر ببڕێت بۆ هەژارانی شاری مەکە ، وپێویستە لەسەری عەمڕەیەکی تازە بکاتەوە و لەو شوێنەوە ئیحڕامەکەی ببەستێ کەپێشتر لێوەی ئیحڕامی بەستووە ، جا ئەم کارە پێویسته بکات ئێستا بێت یاخود لەداهاتوودا بەپێی توانا . والله وليّ التوفيق اهـ .\nوەهەروەها پرسیاری لێکراوە :\nپیاوێک تەوافی کردووە ولەوکاتەدا بایەکی لێوە دەرچووە ، ئایا پێویستە لەسەری تەوافەکەی ببڕێت یاخود بەردەوام دەبێت ؟\nگەر مرۆڤ دەس نوێژی شکا جا بەهەر هۆکارێک بێت ئەوا تەوافەکەی کۆتایی پێ دێت وەک نوێژ ، بۆیە دەچێت دەس نوێژ دەگرێت وپاشان دوو بارە لەسەرەتاوە تەوافەکەی دەس پێدەکاتەوە ، ئائەمە بۆچوونی ڕاست ودروستە ، و ئەم بابەتە جیاوازی تێدا لەنێوان زانایاندا ، بەڵام ئەوە بۆچوونی ڕاستە ، بەبەڵگەی ئەم فەرموودەیەیی پێغەمبە ﷺ : ( إذا فسا أحدكم في الصلاة فلينصرف وليتوضأ وليعد الصلاة ) . رواه أبو داود وصححه ابن خزيمة ،\nواتە : گەر یەکێک لەئێوە لەنوێژدا بای لێ بووەوە با بچێت ودەس نوێژ بگرێت ونوێژەکەی دوو بارە بکاتەوە .\nو (تەواف)کردنیش وەک نوێژ وایە وبۆیە دەبێ دەس نوێژی بۆ بگیردرێت .... اهـ .\nوەهەندێ لەزانایان پێیان وایە مەرج نی یە بۆ تەواو کردن دەس نوێژت هەبێت .\nوەئەوەش مەزهەبی ئەبو حەنیفە و شيخ الإسلام ابن تيميةش ئەم بۆچوونەی هەڵبژاردوە ، و لەوەڵامی ئەو بەڵگانەی بۆچوونی یەکەمدا گوتویانە :\nفەرموودەی ( الطواف بالبيت صلاة... ) دەڵێن : سەحیح نی یە وفەرمایشتی پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نی یە ، وبەڵکو قسەی ابن عباس رضي الله عنهما .\nئیمامی النووي لە(المجموع)دا ، دەڵێت :\nبۆچوونی سەحیح ئەوەیە ئەو قسەیە ( مَوْقُوف )ە لەسەر (ابْنِ عَبَّاسٍ)و قسەی ئەوە ، وئیمامی ( الْبَيْهَقِيُّ )و جگە لەویش هەمان قسەیان کردووە .\nوەبەنیسبەت کاری پێغەمبەرەوە صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و ئەو بەدەس نوێژەوە تەوافی کردووە بەدەوری کەعبەدا ، دەڵێت : ئەمە بەڵگە نی یە لەسەر واجب بوونی دەس نوێژ بەڵکو تەنها بەڵگەیە لەسەر سوننەتی ؛ چونکە ڕاستە پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ئەو کارەی کردووە بەڵام لێوەی وارد نەبووە فەرمانی پێ کردبێت .\nوەهەروەها بەنیسبەت ئەو فەرمایشتەی کەفەرمانی بە عائشة کردووە وپێی فەرمووە : ( افْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرِي ) .\nجا بۆیە ڕێگری لێکردووە لەتەواف کردن چونکە لەسوڕی مانگانەدا بووە ، وحەتمەن ئافرەتێک کەلەسوڕی مانگانەدا بێت دروست نی یە بچێتە نێو مزگەوتەوە .\nئەو کەسانەی بەمەرجیان داناوە بۆ تەواف کردن دەس نوێژ بگیرێت ئەسڵەن هیچ بەڵگەیەکیان پێ نی یە ، وە بەتەئکید هیچ کەسێک لەپێغەمبەرەوە ﷺ هیچ شتێکی لەم بارەیەوە نەگێڕاوەتەوە نەبەسەندێکی سەحیح ونەبەسەنەدێکی زەعیفیش کەتیایدا فەرمان بەدەس نوێژ گرتن کرابێت بۆ تەواف ، ئەمە لەکاتێکدا خەڵکێکی زۆر حەجیان لەگەڵ لەپێغەمبەردا ﷺ کردووە ، وەهەروەها چەند جارێک عەمڕەی کردووە وخەڵکیش لەگەڵیدا عەمڕەیان دەکرد ، خۆ ئەگەر دەس نوێژ گرتن واجب بوایە ئەوا پێغەمبەر ﷺ بەجوانی ڕوونی دەکردەوە ، وبێگومان گەر ڕوونی بکردایەتەوە هاوەڵان بۆمانیان دەگێڕایەوە وکەم تەرخەم نەدەبوون تێیدا ، بەڵام لەفەرموودەی سەحیح دا هاتووە کەبەدەس نوێژەوە تەوافی کردووە ، وەئەمەش بەتەنها نابێتە بەڵگە لەسەر واجبی ؛چونکە پێغەمبەر ﷺ جار واهەبووە بۆ هەموو نوێژێک دەس نوێژی گرتووە ، وفەرموویەتی : " إني كرهتُ أن أذكر الله إلا على طهر " ... .اهـ .\nواتە : من پێم خۆش نی یە یادی خودا بکەم ئیللا بەدەس نوێژەوە نەبێت .\nوەئەم بۆچوونە ، (ئەوەی کەپێی وایە دەس نوێژگرتن واجب نی یە بۆ تەواف کردن)هەرچەندە بەهێزە وبەڵگەکان ئەوە دەخوازن بەڵام باش نی یە مرۆڤ تەواف بکات بەبێ دەس نوێژ ، چونکە بێگومان تەواف کردن بەدەس نوێژەوە باشترە ، وئیحتیاتی تێدایە ، و بەوە مرۆڤ ڕزگار دەبێ لەموخالەفە کردنی جمهوری زانایان کەپێیان وایە دەس نوێژگرتن مەرجە بۆ تەواف کردن .\nبەڵام ئینسان کار بەو بۆچوونە دەکات گەر لەسەری قورس بوو دەس نوێژ بگرێت ، وەک لەکاتی حەج کردندا ، یاخود کەسێک نەخۆش بێت یاخود بەتەمەن بێت ونەتوانێت دەس نوێژ ڕابگرێت لەکاتێکدا کەقەرەباڵغییەکی زۆریش دروست بووە .\nوە الشيخ ابن عثيمين رحمه الله دوای ئەوەی وەڵامی بەڵگەی جمهوری زانایان دەداتەوە ودەڵێت :\nکەواتە : بۆچوونی ڕاست کەدڵ پێی ئارم دەبێت ئەوەیە :\nمەرج نی یە بۆ تەواف کردن دەس نوێژ بگیردرێت ، بەڵام بێگومان بەدەس نوێژەوە باشترە وجێبەجێ کردنی سوننەتی پێغەمبەرە ﷺ ، وباش نی یە دەس بەرداری دەس نوێژ ببێت ، بەڵام حەتمەن هەندێ جار مرۆڤ ناچار دەبێت ئەو بۆچوونە هەڵ بژێرێت کە شيخ الإسلام پێی تەواوە .\nبۆ نموونە : گەر دەس نوێژی شکا لەکاتی تەواف کردندا وقەرە باڵغییەکی زۆر هەبوو ، ئەوا ئەو بۆ چوونەی کەپێی وایە دەبێ بڕوات ودەس نوێژ بگرێت ناڕەحەتییەکی زۆری تێدایە و بەڵگەیەکی سەڕیحیشی لەسەر نی یە ، بۆیە نابێت خەڵکی پێوە ئیلزام بکرێت ، بەڵکو شوێن ئەو بۆچوونە دەکەوین کەئاسان ترە ؛ چونکە ئیلزام کردنی خەڵک بەشتێکەوە بەبێ بەڵگە پێچەوانەی ئەو فەرمایشتەی خوای پەروەردگارە : (يريد الله بكم اليسر ولا يريد بكم العسر) . البقرة / 185 اهـ . " الشرح الممتع " ( 7 / 300 ) .\nواتە : خودا ئاسان کاری بۆ ئێوە دەوێت ونایەوێت توشی ناڕەحەتی ببن .\nبەڵام بەنیسبەت سەعى لەنێوان سەفا ومەڕوەدا :\nمەرج نی یە دەس نوێژی بۆ بگیردرێت وئەوەش مەزهەبی ( أبي حنيفة ومالك والشافعي وأحمد ) ، بەڵکو دروستە بۆ ئافرەتێک لەسوڕی مانگانەشدا بێت سوڕ بخوات لەنێوان سەفا ومەڕوەدا ؛ چونکە پێغەمبەر ﷺ تەنها ڕێگری کردووە لە ئافرەتێک کەلەسوڕی مانگانەدا بێت لە(تەواف)کردن و بەعائیشەی (کاتێ تووشی سوڕی مانگانە بوو) فەرموو ( - : " افعلي ما يفعل الحاج غير أن لا تطوفي بالبيت " . انظر المغني 5 / 246 .\nواتە : هەموو شتێک بکە کەحاجی دەیکات تەنها تەواف مەکە بەدەوری کەعبەدا .\nوە الشيخ ابن عثيمين دەڵێت :\nگەر کەسێک سەعى کرد لەنێوان سەفا ومەڕوەدا بەبێ دەس نوێژ ، یاخود لەشی گران بوو ، ویاخود ئافرەتێک لەسوڕی مانگانەدا بوو ، ئەوا دروستە ، بەڵام باشتر وایە بەدەس نوێژەوە بکرێت .\nئەو کارانەى کە خێرى حەج کردنى هەیە حوکمی دووبارە و چەند بارە کردنەوەی عومرە ئەو خوێنانەی (سەر بڕینی حەیوان) كە لە حەجدا واجب دەبن کامانەن ؟ ئەكرێت پارە قەرز بكەم بۆ حەج پاشان قەرزەكە بدەمەوە والحمد لله كرێ وەردەگرم هەموو مانگێگ توانای قەرزدانەوەم هەیە حەج كردن بە پارەیەك كە سووى چوبێتە سەر\nسەردان: ٢,٠١٥ بەش: حەج و عومرە\nپرسیاری دواترگەر ئافرەتێک خەوی بینی بەڵام مەنی نەبینی دوای ڕۆژێک نەبێت ، ئایا حوکمى چیە ؟پرسیاری پێشترنوێژى بەیانیم کرد و دواى بۆم دەرکەوت کە لەشم گرانە ئایا دەبێ نوێژەکە دوبارە بکەمەوە؟


لەدوای گەشتنیان بە بەندەری کاڵاس، کۆچبەران دەستگیردەکرێن - The Migrant Project\nلەدوای گەشتنیان بە بەندەری کاڵاس، کۆچبەران دەستگیردەکرێن\nبەرپرسیانی فەڕەنسا رایانگەیاند، ڕۆژی ٣ی ئازاری ٢٠١٩، بەلایەنی کەمەوە ٦٣ کۆچبەر لە وێستگەى کەشتیگەلی کاڵاس لە ئۆپراسینێکدا دەستگیرکران. دەستگیرکراوەکان کۆچبەری ئەفغانی و پاکستانی و ئەریتری و سۆماڵییان تێدایە.\nدرەنگانێکى ئێوارەى ٢ی مانگی ئازار، نزیکەى ١٠٠ کۆچبەر سنوریان تێپەڕاندووە و چوونەتە بەندەرەکە بۆ پەیداکردنی بەلەم و ڕۆشتن بۆ بەریتانیا.\nجین فیلیپ ڤێنین، بەرپرسێکى ناوچەکە بە ئاژانسی فرانس پرێسی ڕاگەیاندووە، نزیکەى ٥٠ کۆچبەر کە هەوڵیانداوە سنوری ئاوی کاڵاس تێبەپەڕێنن گەیشتوونەتە ناوچەى دۆڤەر. کەشتییەک گەیشتەوەتە ئەو ناوچەیە کە ٢٢١ کەسی تێدا بووە کە ٧٥ کەسیان دەستەى کەشتیوانی بوون.\nپۆلیس باس لەوە دەکات کە دەیان کۆچبەر خۆیان بە بەشی سەرەوەى پشتی کەشتییەکەوە هەڵواسیوە و زۆر قەرەباڵغ بووە.\nڤێنین دەشڵێت، “دوو لە کۆچبەرەکان کەوتوونەتە ناو ئاوەکەوە و خێرا لەلایەن تیمی ڕزگارکەرەوە ڕزگارکراون و کە دواتر توشی لەرز و تا بوون.\nجیان مارس پویسێسێو، بەرپرسی بەندەرەکە بە ڕۆژنامەنوسانى وتووە، “ئەو کۆچبەرانەى کە بە ڕێگا وشکانییەکەدا تێپەڕییون لەلایەن فەرمانبەرانەوە بووە و من دڵنیام ئەو شوێنە هۆکار بووە و ئۆپراسیۆنى شەوی ڕابردووش لەلایەن قاچاخچییەکانەوە ئەنجام دراوە.”\nدەنگۆکان دەڵێن کۆچی کۆچبەران بۆ گەیشتن بە بەریتانیا زیادیان کردووە لە پێش برێکزیت. بەرپرسان دەڵێن نیگەرانن لەو کارەى کۆچبەران و قاچاخچییەکان و زۆرجار تاکتیکی نوێ بەکاردەهێنن.\nتا ئێستا هیچ گۆڕانکارییەکی پشتڕاستکراوە نییە لەبارەى سیاسەتی کۆچ و داواکاری مافی پەنابەرێتی کە حکومەتى بەریتانیا ئەنجامی بدات لەدوای برێکزیت. بۆیە هەموو ئەوانەى کە گەیشتوونەتە بەریتانیا لەوانە لەژێر ڕێککەوتنی دوبلن بگەڕێنرێنەوە بۆ فەڕەنسا کە یاسایەکی یەکێتی ئەوروپایە کە بەرپرسیارێتی کۆچبەر دەخاتە ئەستۆی ئەو وڵاتەى کە یەکەمجار کۆچی بۆ کردووە. لە مانگی کانونی دووەمی ٢٠١٩، بەریتانیا دەستیکرد بە گەڕاندنەوەى کۆچبەرانى نائاسایی بۆ فەڕەنسا.\nناتاچا بۆوچارت، قایمقامی کاڵاس رایگەیاند، “حاڵەتێکى نائاساییە کە ١٠٠ کۆچبەر بگەنە شوێنێکی ئارامی وەک ئەم بەندەرە.”\nبەلایەنی کەمەوە، دوو کەشتی لە دەریادا چاوەڕێ دەکەن بۆ ئەوەى ترافیک ڕێگەیاند پێ بدات.\nئەم ڕووداوە دوای ئەوە هات کە دادگای فەڕەنسا سێ قاچاخچی کۆچبەرانیان دادگایی کردووە بە زیندانیکردن. بەپێی راپۆرتێکی ئاژانسی ئەی ئێف پی، کەسێکى عێراقی ٣٢ ساڵ کە وەک سەرۆکى گروپەکە ناسراوە بە ١٨ مانگ زیندانی سزادراوە و دوو برادەرەکەى تری یەکێکیان کەسێکى ئێرانی ٣٠ ساڵ و ئەوی تریان عێراقییەکى ٣٩ ساڵ بە یەک ساڵە زیندانی سزادراون و هەرسێکیشیان لە خاکی فەڕەنسا قەدەغەکراون.\nTMP – 09/03/2019\nPhoto: Ian Stewart/Shutterstock.\nA DFDS Seaways Ferry at the Port of Calais.\nدادگای ئەوروپا لە بەرژەوەندی منداڵێکى کۆچبەر بڕیاری دا\nچەند چیرۆکێکى مەترسیدارە لە هەوڵی کۆچبەران بۆ تێپەڕبوون بە دەربەندی ئینگلیزیدا\nقاچاخچییەکان بەرپرسن لە ٥٠٪ی ئەو زیانانەی کە بەرامبەر کۆچبەران دەکرێت\nچەند قاچاخچییەک ژمارەیەک کۆچبەری کوردیان بە بارمتە گرت بۆ ئەوەى پارە لە خێزانەکانیان بکشێننەوە\nژمارەیەک کۆچبەری هەرێمى کوردستانى عێراق کەوتنە دەستى بەرەی نوسرە لە سوریا


کێشەی بێ‌ئاوی لە کوردستان؛ دەوڵەت بۆ قەوزە و قوڕاو داوای پارەمان لێ‌دەکات -\nسەرچاوە خۆجێییەکان لە شاری بانەی سەر بە پارێزگای کوردستان بە “ئێران‌وایەر” دەڵێن بە درێژایی ساڵی ڕابردوو کێشەی بێ‌ئاوی، ڕۆیشتنی درێژماوە و لێڵ‌بوونی ئاوی خواردنەوە لەم شارەدا ئەوەندە زیادی کردووە کە تینوێتیی زۆربەی دانیشتوانی بانە بۆتە هۆکاری سەرەکیی بازاڕی گەرمی فرۆشیارانی گەڕۆکی کانیاوەکانی گوندەکانی دەوروپشتی ئەم شارە.\nخەڵکی شارەکانی سنە و سەقزیش بە هۆی لێڵ‌بوون و بۆنی خراپی ئاوی شارییەوە، پتر لە ساڵ و نیوێکە لە ڕووی ناچارییەوە زۆربەی شەوەکان بە دەبەی خاڵییەوە لە سەرەی دوورودرێژدا چاوەڕوان دەبن تا ئاوی خواردنەوەکەیان لە کانیییەکانی ئەم دوو شارە دابین بکەن.\n“ئێران‌وایەر” لەم بارەوە جگە لە سەرچاوە خۆجێییەکان لە شاری بانە، لەگەڵ یەکێک لە فەرمانبەرەکانی “ئیدارەی ئاو و ئاوەڕۆی سنە” لە ناوەندی پارێزگای کوردستان‌دا وتووێژی کردووە و لەمەڕ هۆکارەکانی کێشەی بێ‌ئاوی لە شارەکانی سنە، سەقز و بانه پرسیویەتی.\n“ئەنجومەنی پاژین” (پارێزەرەانی ژینگەی بانە) بە درێژایی حەوتووی ڕابردوو بە ڕێکخستنی کەمپەینێکی ناڕەزایەتی لە ژێر ناوی “بزاوتی دابین‌کردنی ئاوی خواردنەوەی سەقامگیری شاری بانە” و کۆکردنەوەی واژۆی پتر لە ١٠ هەزار هاوڵاتنیی بانەیی لەسەر پارچەی خامی سپی، داوای حەقاوی خۆیان لە هەر سێ بەنداوی “وەیسک”ی سەردەشت، “شەهید کاظمی”ی بۆکان و “چراغ‌وەیس”ی سەقز دەکات.\nسەرچاوەیەکی نزیک لەم ناوەندە مەدەنییە کە نەیویست ناوەکەی لەم ڕاپۆرتەدا بهێنرێت، بە ئاماژەدان بە نەبوونی بەڕێوەبەراییەتیی سەرچاوەکانی ئاو لە پارێزگای کوردستان، بە تایبەت پێشل‌کردنی حەقاوی شاری بەنه لە نێو تۆڕی دابەش‌کردنی سەرچاوەکانی لەم پارێزگایەدا بە ئێران‌وایەری وت: “خەڵکی بانە لە شەو و ڕۆژێک‌دا ٢٣ کاتژمێر لە ئاوی شاری بێ‌بەشکراون و بۆ دابین‌کردنی ئاوی خواردنەوە ناچاران یان لە سووپەرمارکێتەکان ئاو مەعدەنی بکڕن یاخود لە ئاوفرۆشە گڕۆکەکان ٢٠ لیتر ئاوی خواردنەوە بە چوار هەزار تمەن بکڕن.”\nلە حاڵێک‌دا کە بە گۆتەی ئەم سەرچاوە ئاگادارە، خەڵکی بانە جگە لە بەنداوی شەهید کازمیی بۆکان و چراغ‌وەیسی سەقز، لە سەتا ٣٠ی حەقاوەکەی خۆیان لەسەر بەنداوی وەیسکی سەردەشت بێ‌بەش کراون: “دەوری ٢٤٠ دۆنم لە زەوییەکانی بەشی نمشیری بانە وەک بەشێک لە ژێرخانی بەنداوی وەیسک چۆتە ژێر ئاوی ئەم بەنداوەوە.”\nئەو هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە ئاوفرۆشی بە تەنکەڕ بەبێ ڕەچاوکردنی دەستوورە تەندرووستییەکان، بۆتە دیاردەیەکی بەو لە بانەدا و درێژەکێشانیشی بە “مەترسی‌دار” دەزانێت بۆسەر تەندرووستیی جەستەیی هاوڵاتیان: “لە ئێستادا ژمارەیەک لە هاوڵاتیان و تەنانەت هەندێک لە دانیشتوانی گوندەکانی بانه بەبێ چاودێریی ئابفا تەنکەرێکی ناستانداردیان لەسەر سەیارەکانیان دابەستووە و خەرێکی فرۆشتنی ئاوی کانییەکانن و خەڵکی تنیوویش بەبێ ئاگاداریی لە تەندرووستیی ئاوەکە لەبەر ئەوەی چاریان نییە، لەم ئاوە دەکڕن.”\nهەروەها زیادی کرد: “ئەگەرچی ئاوی خواردنەوەی بانە لە دوو بەنداوی سەبەتڵوو و بەنداوی عەباساوا (کێلە) دابین دەکرا؛ بەڵام ئەم دوو بەنداوە بە هۆی کەم‌بوونەوەی باران بارین، وشکەساڵی، بەهەڵم‌بوونی ئاو و هەڵکەندنی زیادەی چای ئاو بۆ کشت‌وکاڵ چیتر توانای دابین‌کردنی ئاوی خواردنەوەی خەڵکی بانەی نییە؛ پێ‌دەچێت بەرپرسانی ئیدارەی ئاو و ئاوەڕۆی بانەیش جگە چاوەڕوانیی باران‌بارین ڕێگە چارەکیان بۆ دەرچوون لەم قەیرانە نەبێت.”\nیەکێک لە دانیشتوانی بانە کە بۆخۆی مشتەریی بەردەوامی ئاوفرۆشە گەڕۆکەکانی ئەم شارەیە، بە ئێران‌وایەر دەڵێت: “لە ئێستادا خەڵکی بانە وەک خەڵکی هەرێمی کوردستان ناچارن لەسەر بانی ماڵەکانیان تەنکەری ئاو داببەستن و بۆ دابین‌کردجنی ئاوی خواردنەوە لە ئاوفرۆشە گەڕۆکەکانی شاری بانە تەنکەرێک ئاو بە نرخی ٨٠ تا ١٥٠ هەرزار تمەن بکڕن.”\nئەم شارۆمەندە بانەییە، جگە لە دەربڕینی ناڕەحەتی لە کەمتەرخەمیی ناوەندە دەوڵەتییەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشەی بێ‌ئاوی لە بانە، ئاماژەی دایە گوشاری ئیدارەی ئاو و ئاوەڕۆی ئەم شارە بۆ دانەوەی پسوولەی ئاوی هاوڵاتیان: “بە درێژایی ٢٤ کاتژمێر تەنیا یەک یان دوو کاتژمێر ئاوی شارمان هەیە و کاتێکیش شێری ئاوەکە دەکەینەوە تا نیو کاتژمێرر هەر قوڕاو و قەوزەی لێ‌دەڕوات. سەرباری ئەمە، ئیدارەی ئاو و ئاوەڕۆ دەیەوێت پارەی ئەم قوڕاو و قەوزەیە لە خەڵکەکە بستێنێت. بۆخۆم زیاتر لە پێنج مانگیشە سەرەڕای مەسێجی ئاگادارکردنەوەی بڕینی ئاوە شارییەکەمان لە لایەن ئیدارەی ئاو و ئاوەڕۆی بانەوە، پسوولەی ئاوکەم نەداوە؛ بەڕای ئێوە دەکرێت بۆ قوڕاو و قەوزە پارە بە دەوڵەت بدەین؟”\nیەکێک لە فەرمانبەرەکانی ئیدارەی ئاو و ئاوەڕۆی ناوەندی پارێزگای کوردستان، کە ناوەکەی لای ئیڕان‌وایەر پارێزراوە، لە پێوەندی‌دا بە چارەسەرکردنی کێشەی بێ‌ئاوی لە شاری بانه وتی: “کۆتاییەکانی مانگی جۆزەردانی ئەم ساڵ، ئیدارەی ناوەندیی ئاو و ئاوەڕۆی پارێزگای کوردستان بە ناردنی بڕیارنامەیەک بۆ سەرۆکایەتیی ئیدارەی ئاو و ئاوەڕۆی شاری سەقز داوای لێ‌کردن ڕێ‌وشوێنی پێویست بگرنەبەر بۆ جێبەجێ‌کردنی بەرنامەی لوولەدانان و گواستنەوەی ئاوی خواردنەوە لە بەنداوی چراغ‌وەیسی سەقزەوە بۆ بانە. بەڵام وادیارە بە هۆی کەم‌بوونی سەرچاوەی دارایی و تێچووە قورسەکەیەوە، ئەم پڕۆژەیە لە ئێستادا هەڵپەسێردرابێت.”\nئەم سەرچاوە ئاگادارە، دەربارەی بۆنی ناخۆشی ئاوی خواردنەوەی سنە و سەقز و ڕووکردنی زۆربەی هاوڵاتیان بۆ ئاوی کانیاوەکانی دەوروبەری ئەم دوو شارە، پێیوایە کە هاوتەریب لەگەڵ وشکەساڵی، کەم‌بوونەوەی باران بارین، کۆن‌بوونی تۆڕی گەیاندنی ئاو و نوقسانی جیدیی هێڵەکانی گواستنەوەی ئاوی شاری بە هۆکارەکانی بۆنی ناخۆشی ئاوی خواردنەوەی ئەم شارانە دەزانێت.\nبە گوتەی ئەو، لانیکەم نیو سەدە بەسەر تەمەنی تۆڕەکانی گەیاندنی ئاوی شاریی زۆربەی گەڕەکە کۆنەکانی سنە و سەقزدا تێدەپەڕێت: “بەم پێیە، زۆر سرووشتییە کە ئاوی خواردنەوەی شاری بۆنی قەوزە و لەجەن بدات؛ چونکە لەمێژە زۆربەی هێڵە سەرەکییەکانی گەیاندنی ئاو و تۆڕەکانی ئاوی شاری لەم شارانەدا کۆالیتی و کارامەیی خۆیان لە دەست داوە.”\nئەم سەرچاوە ئاگادارە بە ئاماژەکردن بە تەقینی بەردەوامی شالوولەکان و تۆڕە سەرەکییەکانی دابەش‌کردنی ئاوی شاری لە زۆربەی گەڕەکە کۆنەکانی شارەکانی ئەم پارێزگایە لەو باوەڕەدایە کە دابەش‌کردنی شارەکان بە ناوچەی جۆراوجۆر بە مەبەستی جیرەبەندیی ئاوی شاری بەپێی گۆڕینی سەرچەشنی بەکارهێنان و ڕێگریکردن لە بەهەدەرچوونی سەرچاوە ئاوییەکان، یەکێکی‌ترە لە هۆکارە سەرەکییەکانی بۆنی ناخۆشی ئاوی خواردنەوەی سەقز و سنە؛ ئەو دەڵێت: “کاتێک ئاوی خواردنەوەی گەڕەکێکی تایبەت بەردەدرێتەوە، تەوژم و تەکانی ئاوەکە هێندە زۆرە کە جگە لە هەڵکەندنی ڕسووب، لەجەن و قەزەی نێو تۆڕەکانی گەیاندنی ئاوی شاری، زۆربەی تۆڕە سەرەکییەکان لەم گەڕەکە تایبەتەدا زیانیان بەردەکەوێت و دەتەقێن. لە حاڵێک‌دا کە ئاوی خواردنەوەی شاری بەبێ تاقی‌کردنەوەی کۆلیتی، دەبی، لێڵی و سەختی ئاو و هتد لە پاڵاوگەکانی ئیدارەی ئاو و ئاوەڕۆی ناوەندی پارێزگاکە، هیچ کاتێک لە شارەکان‌دا بەر نادرێنەوە. بۆ نموونە، ئاوی خواردنەوەی سەرچاوەکان و پاڵاوگەکانی شارەکانی سەر بە پارێزگای کوردستان، دوو حەوتوو جارێک لە ناوەندی پارێزگاکەدا تاقی دەکرێنەوە و پاش دڵنیابوونەوە لە تەندرووستییەکەی ئیزبی بەردانەوەی دەدرێت.”\nئەم فەرمانبەرەی ئیدارەی ئاو و ئاوەڕۆی سنە لە وڵامی ئەم پرسیارەدا کە بۆچی سەرباری پاڵاوتنی ئاوی خواردنەوە خەڵکی ئەم شارە ئاوی خواردنەوەکەیان لە کانیاوەکانی ناو و دەرەوەی شاری سنە دابین دەکەن، بە ئێران‌وایەری وت: “بەکار‌هێنانی ئاوی کانیاوەکان بۆ خواردنەوە و چێشتلێنان تازە نییە. لە لایەکی‌ترەوە، خەڵکی سنە پێیان وایە کە ئاوی شاری بە هۆی بۆنە ناخۆشەکەی ئالوودە و پیسە. هەر ئەمە بۆتە هۆی ئەوەی ژمارەیەک لە هاوڵاتیان بۆ خواردنەوە ئاو مەعدەنی و ئاوی کانیاوەکان بەکار بهێنن یان بۆ دڵنیابوونەوە لە ئاوی خواردنەوەکەیان بە نرخێکی زۆر دەزگای پاڵاوتنی ئاوی خواردنەوە دەکڕن.”\nسەرچاوە ئاگادارەکەی ئێران‌وایەر ئەگەرچی بۆنی ناخۆش‌تری ئاوی سەقز لە چاو سنە پشت‌ڕاست دەکاتەوە، بەڵام بە ڕای ئەو چونکە تۆڕی گەیاندنی ئاوی زۆربەی گەڕەکانی ئەم شارە، لەوانە گەڕەکانی “کەریماوا” (خیابانی موعەلیم)، “چەم‌وەڵی‌خان”، “بلوار”، “بازاڕ” و “خیابانی ساحێلی” کۆن بوون، جگە لە تەقینی بەردەوامی هێڵە سەرەکییەکان، قوڕاو و بۆنی ناخۆشی لەجەن و قەوزەیشی زیاترە. بەڵام هەندێک گەڕەکی وەک “شارەکی ١١ی گوڵان” و “دانشگا” چونکە تۆڕی ئاوی شارییەکەیان تازەیە، کێشەیەکی تایبەتیان نییە.\nئەو لە درێژەی وتووێژەکەدا بە ئاماژەدان بە تێچووی قورسی گۆڕین و تازەکردنەوەی تۆڕی گەیاندنی ئاوی زۆربەی گەڕەکە کۆنەکانی شارەکانی ئەم پارێزگایە، لەوانە سنە، سەقز و بانە وتی: “لە ئێستادا ڕێگەچارەی خێرای بەرپرسانی پێوەندی‌دار بۆ گۆڕینی تۆڕە کۆن و ژەنگاوییەکانی گەیاندنی ئاوی خواردنەوەی شاری لە هەموو پارێزگاکە، پینە و پەڕۆیە نەک تازەکردنەوەیان. چونکە دابین‌کردنی سەرچاوەی دارایی و بڕیاری گۆڕینی هێڵ و تۆڕەکانی ئاوی ئەم سێ شارە لە دەرەوەی دەسەڵاتەکانی ئیدارەی ئاو و ئاوەڕۆی پارێزگای کوردستانە.”\nPrevious بەکارهێنانی چەکی جەنگی بۆ دەسگیرکردنی هاوڵاتیان کورد لە گوندەکانی کوردستان\nNext بارودۆخی دڵتەزێنی پەراوێزنشینانی نایسەر لە سنە


17/8/2019 - 15:04\nهه‌موو مۆڵه‌ته‌كانی تایبه‌ت به فڕۆكه سه‌ربازییه‌كانی بیانی به‌سه‌ر ئاسمانی عێراق هه‌ڵوه‌شانده‌وه\nهاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی دژبه داعش پابه‌ندبوونی خۆی له‌كاتێكدا ده‌رده‌بڕێت پێش دوو رۆژ له‌مه‌وبه‌ر سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق هه‌موو مۆڵه‌ته‌كانی تایبه‌ت به فڕۆكه سه‌ربازییه‌كانی بیانی به‌سه‌ر ئاسمانی عێراق هه‌ڵوه‌شانده‌وه.\nهاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی شه‌ڕی دژبه داعش له عێراق پابه‌ندبوونی خۆی به بڕیاره‌كانی حكوومه‌تی عێراق به‌سه‌رۆكایه‌تی عادل عه‌بدولمه‌هدی تایبه‌ت به قه‌ده‌غه‌كردنی فڕین و تێپه‌ڕبوونی فڕۆكه سه‌ربازییه‌كانی وڵاتانی بیانی به‌سه‌ر ئاسمانی عێراق ته‌نها به مۆڵه‌تی عه‌بدولمه‌هدی نه‌بێت راگه‌یاند.\nدوو رۆژ له‌مه‌وبه‌ر سه‌رۆكوه‌زیران، عادل عه‌بدومه‌هدی ژماره‌یه‌ك بڕیاری ئاسایشیی ده‌ركرد له‌نێویاندا هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سه‌رجه‌م ئه‌و مۆڵه‌تانه بوو كه تایبه‌ت بوون به فڕۆكه‌وانی و فڕین له‌نێویاندا "فڕۆكه‌ی بێ فڕۆكه‌وان، فڕۆكه‌ی كۆكردنه‌وه‌ی زانیارییه‌كان، فڕۆكه‌ی كۆكردنه‌وه‌ی زانیاریی پڕچه‌ك، فڕۆكه جه‌نگییه‌كان، هه‌لیكۆپته‌ره‌كان و فڕۆكه‌كانی دیكه‌ش"، نابێت ئه‌مانه له ئاسمانی عێراقی بفڕن ته‌نها به مۆڵه‌تی تایبه‌تی سه‌رۆكوه‌زیران نه‌بێت.\nهاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی ئه‌وه‌شی راگه‌یاندووه "چه‌ند سه‌ركرده‌یه‌كی باڵای هاوپه‌یمانێتی له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی وه‌زاره‌تی به‌رگریی عێراق كۆبوونه‌ته‌وه و تاوتوێی رێنماییه‌كانی سه‌رۆكوه‌زیرانییان سه‌باره‌ت به جوڵه‌ی فڕۆكه‌كانی هاوپه‌یمانی كردووه".\nهه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی روونكردووه‌ته‌وه "وه‌كو میوانێك له چوارچێوه‌ی سنووری سه‌روه‌ریی عێراق پابه‌نده به‌سه‌رجه‌م بڕیار و رێنماییه‌كانی حكوومه‌ت عێراق ده‌بێت و ده‌ستبه‌جێ پابه‌ندی ئه‌و بڕیارانه ده‌بین".\nسه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق، عادل عه‌بدولمه‌هدی ته‌نها رێگه‌ی به‌خۆی داوه یان ئه‌و كه‌سه‌ی له‌جێی ئه‌و ده‌بێت مۆڵه‌تی فڕین بدات، داواشی له هه‌مووان كرد پابه‌ندی بڕیاره‌كه بن و به پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌وه هه‌ر لایه‌نێك پابه‌ند نه‌بێت فڕۆكه‌كانی به دوژمن هه‌ژمار ده‌كرێت و له لایه‌ن هێزه به‌رگرییه ئاسمانییه‌كانه‌وه مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت.\nبڕیاره‌كه‌ی عه‌بدولمه‌هدی دوای سێ رۆژ دێت له ته‌قاندنه‌وه‌ی "سه‌ربازگه‌ی سه‌قه‌ر"ی سه‌ر به هێزه‌كانی حه‌شدی شه‌عبی له ناوچه‌ی دۆره له باشووری به‌غدا كه 30 كوژراو و برینداری لێ كه‌وته‌وه.


دکتۆر سه‌ردار عه‌زیز: ده‌بێت کورد وه‌ک لایه‌نێک له‌گه‌ڵ دراوسێکانیدا مامه‌ڵه بکات نه‌ک وه‌ک ئامڕازێک یان ده‌سکه‌لایه‌ک\nی مانگی پـێنج ٠٣, ٢٠١٤\nله پاش بانگه‌شه‌کانی هه‌ڵبژاردن له هه‌رێمی کوردستانی عێراق جۆرێک له نیگه‌رانی هاتۆته ئاراوه که لایه‌نه سیاسیه‌کان هێنده‌ی ئه‌وه‌ی خاڵی ناکۆکی خۆیان ده‌خسته ڕوو، نه‌یانتوانی ئه‌و دڵنیاییه له‌ناو هه‌رێمی کوردستاندا دروست بکه‌ن که له په‌رله‌مانی عێراقدا هه‌ر هیچ نه‌بێت له‌سه‌ر دۆسێ چاره‌نوسسازه‌کان هاوهه‌ڵوێست ده‌بن.\nدکتۆر سه‌ردار عه‌زیز، پسپۆڕی زانسته سیاسیه‌کان ده‌ڵێت جێی مه‌خابنه وه‌ها له هه‌ڵبژاردن ده‌ڕوانرێت که ته‌نها  ململانێ بێ له‌گه‌ڵ یه‌کتردا و به هیچ شێوه‌یه‌ک به‌غدا و شوێنی کورد له به‌غدادا به‌هیچ شێوه‌یه‌ک نابینیت بووبێته گوتارێک له هه‌ڵبژاردندا و ده‌شڵێت زاڵبوونی ئه‌م لۆکاڵیه‌ته وه‌های کردووه ته‌نانه‌ت نه‌زانرێت پڕۆژه‌ی کورد له به‌غدا چییه.\nله میانه‌ی وتووێژه‌که‌یدا له‌گه‌ڵ به‌ڵێن ساڵح، دکتۆر سه‌ردار ئاماژه‌ش به‌وه ده‌کات که هیواداره له‌پاش ئه‌م هه‌ڵبژاردنه لاپه‌ڕه‌یه‌کی نوێ له نێوان لایه‌نه سیاسیه‌کانی هه‌رێمی کوردستانی عێراقدا هه‌ڵبدرێته‌وه و خاڵه هاوبه‌شه‌کان بدۆزرێنه‌وه و ده‌شڵێت ڕه‌نگه ئه‌و خواسته سیاسیه له نێوان لایه‌نه‌کاندا هه‌بێت به‌ڵام ململانێکانی نێوان پارتی و گۆڕان و یه‌کێتی و نه‌بوونی گوتارێکی ئاشکرا و گۆڕانکاریه‌کان له شێوازی ده‌ربڕینه‌کاندا وه‌هایان کردووه که گوتاره باڵا نیشتیمانیه‌که لاوازبێت.


سنجلک - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nSnclk - سنجلک - Snjlk\nپۆتانەکان: 37°32′24.5″N 44°55′31.5″E / 37.540139°N 44.925417°E / 37.540139; 44.925417پۆتانەکان: 37°32′24.5″N 44°55′31.5″E / 37.540139°N 44.925417°E / 37.540139; 44.925417\n١٬٨٨٣ مەتر (٦٬١٧٨ پێ)\nسنجلک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران..\nسنجلک ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی کانی قزان.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی نەسراوا.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی شێبان.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=سنجلک&oldid=797863»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:١٩ی ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


Home›هەواڵ›کوردستان›كەمبوونەوەی پێداویستییەكانی پشكنینی كۆرۆنا هەڵەبجەی ناچار بە بڕیارێكی نوێ كرد\nبەهۆی كەمبوونەوەی پێداویستیەكانی تایبەت بە پشكنینی كۆرۆنا و زۆری تێچووی پشكنینەكان، پشکنینە هەڕەمەکییەکانی کۆرۆنا لە هەڵەبجە راگیرا و ئێستا تەنیا پشكنین بۆ ئەو كەسانە دەکرێت كە نیشانەكانی كۆرۆنایان تیادا دەركەوتووە.\nدەشتی عەزیز، لێپرسراوی بەشی تاقیگەكانی بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەڵەبجە بە SNNی راگەیاند: بەهۆی كەمبوونەوەی ئەو توانا مرۆیی و مادییەی كە لەبەردەستماندایە بە ناچاری بڕیارماندا كە لە تاقیگەی تایبەت بە پشكنینی كۆرۆنا هیچ جۆرە پشكنینێك ئەنجام نەدەین تا پزیشكی پسپۆڕ بڕیاری لەسەر نەدات و نیشانەكانی نەخۆشییەكەیان تیادا دەرنەكەوتبێت.\nئاماژەی بەوەشكرد: لە ماوەی دوو مانگی رابردوودا زیاد لە 500 پشكنینی كۆرۆنامان بۆ هاووڵاتیان و چین و توێژە جیاوازەكانی سنورەكە ئەنجام داوە كە بۆ هەر پشكنینێك زیاد لە 100 هەزار دینار لەسەر حكومەتی هەرێم دەكەوێت بە بێ كرێی ماندووبوونی كارمەندانی پزیشكی و ئەو ئامێرەی كە پشكنینەكەی پێدەكرێت، بۆیە لەوە زیاتر توانامان نەماوە پشكنینی هەڕەمەكی بۆ هاوڵاتیان ئەنجام بدەین.\nلێپرسراوی بەشی تاقیگەكانی بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەڵەبجە، ئەوەشی خستەڕوو، مانگرتنی كارمەندانی تەندروستی و دەوامنەكردنیان گرفتێكی دیكەیە كە نەتوانین وەك پێویست پشكنینەكان لە كات و ساتی خۆیاندا ئەنجام بدەین و خێرا ئەنجامەكانیان ڕابگەیەنین، هاوكات توانایەكی سنوردارمان هەیە و ناتوانین بەردەوامبین لە پشكنینی ڤایرۆسی كۆرۆنا، بۆیە ئەوەی ماوەتەوە ئەوەیە كە دەبێت هاوڵاتیان بۆخۆیان پابەندی خۆپارێزی ببن و نەبنە هۆی زیاتر بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكە.


کوردیپێدیا - هێزەکانی پۆلیس وئاسایشی سلێمانی بەرپرسن لە ئاشکراکردنی زانیاری بۆ هاووڵاتیان\n📝 هێزەکانی پۆلیس وئاسایشی سلێمانی بەرپرسن لە ئاشکراکردنی زانیاری بۆ هاووڵاتیان | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nهێزەکانی پۆلیس وئاسایشی سلێمانی بەرپرسن لە ئاشکراکردنی زانیاری بۆ هاووڵاتیا...\nبەدوای بڵاوبونەی هەواڵی هەڵاتنی چەند زیندانیەک لەیەکێک لە گرتوخانەکانی سنوری پارێزگای سلێمانیسلێمانی لە رۆژی چوارشەممە 12-12-2018 و پاشان دەستپێکردنی هەڵمەتیکی گەڕان وپشکنین لەلایەن هیزەکانی ئاسایش و پۆلیسەوە بەئامانجی دەستگیرکردنەوەیان لە چەند گوند شارۆچکەیکی دەوروبەری سلێمانی، جۆرێک لە دڵەراوکێ و نیگەرانی لەنێو خەڵکی ئەم ناوچانە بڵاوبۆتەوە. بەرپرسانی ئاسایش و هێزە ئەمنیەکان، لە کاتێکدا هێزێکی زۆریان لەو ناوچانەی نزیک شارەدێی بازیان بڵاوە پێکردوە و جەماوەری خستۆتە باری نیگەرانی و نائاساییەوە، بەڵام لەمبارەیەوە هیچ جۆرە لێدوانێک نادەن و هیج جۆرە زانیارییەک بۆ ڕای گشتی ناخەنە ڕوو. بەگوێرەی ئەو دەنگۆیانەی بڵاوبونەتەوە، ئەم هەڵاتوانە کەسانی سەر بەرێکخراوی تیرۆریستی داعشداعشن.\nئێمە لەکۆمیتەی سلێمانی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان، داواکارین لە بەرپرسانی ئەمنی و پۆلیس لە پارێزگای سلێمانی کە زانیاری پێویست سەبارەت بە هەڵاتوەکان بۆ هاوڵاتیان ئاشکرا بکەن، تا لە ترس و دڵەراوکێدا نەمێننەوە و پارێزراو بن لە مەترسیەک کە ڕەنگە روبەڕویان بێتەوە!\nکۆمیتەی سلێمانی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان\n#سلێمانی | #داعش | #16-12-2018 |\n2. 👁 16-12-2018\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (نالیا ئیبراهیم)ەوە لە: Dec 17 2018 1:59PM تۆمارکراوە


سوپای سووریا مۆڵگەکانی داعش لە هاوێری دەرعای تێک شکاند - Mehr News Agency\n27 tîrmehê 2018 - 15:26\nNews Code 20568\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گێڕانەوە لە سانا، سەرچاوەگەلی سووری ڕایانگەیاند: سوپای سووریا مۆڵگەکانی تیرۆریستانی لە لەتامەنە و هاوێری لە باکووری پارێزگای حەمای کردۆتە ئامانج و یانی قورسی پێ گەیاندوون.\nلە لایەکی دیکەوە سوپای سووریا بە سەر سەحمولگوڵان لە هاوێری باکووری رۆژئاوای دەرعا و تەلجموع زاڵ بووە و ئەوە دوای زاڵ بوون بە سەر دوا مۆڵگەکانی تیرۆریستان ڕووی داوە و هەروەها ئەو سوپایە پاش شەڕێکی قورس لە گەڵ داعش بە سەر گوندی حیت لە هاوێری باکووری رۆژئاوای دەرعادا زاڵ بووە.\nئەوە لە کاتێکدایە کە سەرچاوەگەلی سووری ڕاشیانگەیاند: ئەمڕۆ گرووپگەلی چەکدار لە جەباتاخەشب لە قەنیترە چەکەکانی خۆیان لە پێناو ڕێککەوتنی نێوانیان ڕادەستی سوپای سووریا کردووە.\nسوپای سووریا هێڵی بەرگریی داعشی لە دەوروبەری جلین لە هاوێری دەرعا تێک شکاندووە و لەو ناوچەیە پێشڕەویی کردووە.\nلە هەواڵێکی دیکەدا هاتووە کە هێرشی هاوپەیمانی ئەمریکی بۆ سەر شارۆچکەی سووسە لە هاوێری دیرەزور ٤ کوژراوی سڤیل و ١٨ برینداری لێ کەوتەوە.\nسەرچاوەگەلی سووری دەنگۆگەلی هاوپەیوەند بە هێرشی تیرۆریستیی نوێ بۆ سەر شارۆچکەی تەربا لە هاوێری رۆژهەڵاتی سویدایان ڕەت کردەوە و ڕایانگەیاند: هیچ پێکدادانێک لە شارۆچکەی دۆما لە هاوێری سویدا ڕووی نەداوە.


چه‌ند لاپه‌ڕه‌یه‌ک له‌سه‌ر ژیانی پادشایه‌کی کورد\nThursday, 04.11.2013, 12:00\nمه‌لیک سیف الدین العدل 1145 1218 ی زاینی\nئه‌بوبه‌کر موحه‌مه‌د ئه‌بی شوکر ئه‌یوبی کوڕی شادی کوڕی مه‌روان، به‌سه‌رناوی مه‌لیک سه‌یف الدین عادل برای سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی چوو بۆ میسر کاتێک که سه‌لاحه‌دین و شێرکۆی مامی له سالی 1169 ی زاینیدا بوون به ده‌سه‌لاتداری میسر. له کاتێکدا که که‌وته ڕێ به‌ره‌و میسر داوای له باوکی کرد که کیفه‌یه‌کی پاره‌ی بداتێ، که سیف الدین عادل خۆی باس ده‌کا و ده‌یوت که‌من داوای ئه‌م کیفه‌یه‌م له باوکم کرد. باوکم ووتی : ' ئای ئه‌بوبه‌کر! کاتێک که میسر بوو به مولکی تۆ ده‌بێ ئه‌م کیفه‌یه‌م بده‌یته‌وه و پڕیکه‌ی له ئاڵتوون.'\nهه‌روه‌ها سه‌یف الدین عادل باس ده‌کاو ده‌ڵێت:\n' به‌گه‌شتنی باوکم به میسر، باوکم داوای ئه‌و کیفه‌یه‌ی لێکردم منیش کیفه‌که‌م پڕکرد له درهه‌می ڕه‌ش و هه‌ندێ پارچه ئاڵتوونم خسته سه‌ره‌وه‌ی درهه‌مه‌کان و دامه ده‌ستی، له‌سه‌ره‌تاوه وایزانی هه‌مووی ئاڵتونه، که هه‌ندێکی لێ که‌وته‌خواره‌وه درهه‌مه زیویه‌کان ده‌رکه‌وتن، باوکم ووتی: ' ئای ئای ئه‌بوبه‌کر ئه‌وه له میسریه‌کانه‌وه فێربویت فێڵ بکه‌یت و پاره‌ی قه‌ڵبم بده‌یتێ؟'\nکاتێ سوڵتان سه‌لاحه‌دین ده‌سه‌لاتداری له میسر دامه‌زرا وبه‌سه‌ر چه‌ندین دژایه‌تیدا سه‌رکه‌وت، سیف الدین عادلی برای ده‌ستێکی بالای بوو له‌م سه‌رکه‌وتنانه‌دا، پاش ماوه‌یه‌ک سیفاالدین عادلی له میسر داناو کردی به ده‌سه‌لاتداری میسر و خۆی به‌ره‌و سوریا که‌وته‌ڕێ و زۆرجار په‌یوه‌ندی به سیف الدینه‌وه ده‌کرد پاره‌ی له میسره‌وه بۆ بنێرێ. وه‌ک ئیبن خه‌له‌کان باس ده‌کاو ده‌ڵیت: له یه‌کێک له نوسراوه‌کانی الفازلی نوسه‌رو سکرتێریدا بینیم باس ده‌کا که جارێک سه‌لاحه‌دین داوای پاره ده‌کاو سیف الدین عادل دره‌نگ ده‌ی نێرێ، سولتان سه‌لاحه‌دین فه‌رمان ده‌دا به عماد الدین که بنوسێ بۆ سیف الدین عادل بزانێ بۆ پاره‌که‌ی نه‌نارد؟ که عماد الدین له نامه‌که‌یدا به‌ناوی سه‌لاحه‌دینه‌وه ده‌لێت:\n" ، با به‌ڕێزتان هه‌ندێ پاره یا پاره‌ی خۆتان بنێرن بۆمان به نامه‌به‌را ئه‌گینا ده‌زانی چی ده‌بێ؟" که سه‌یف الدین عادل به‌م هه‌واڵه ده‌زانێ زۆری پێ ناخۆشه و به الفازل ده‌ڵی ده‌بێ وه‌ڵامی بده‌یته‌وه، ئه‌ویش به‌م جۆره وه‌لام ده‌داته‌وه:\nمن ناتوانم ئه‌م نامه‌یه به فه‌رمانی پادشایه‌کی دانێم بۆ داوای پێویستیه‌کانی، به‌لام دایده‌نێم به زیاده ڕۆیی سکرتێری وه‌ک جۆرێکی ده‌رچونه له سنوری نوسینی ئاسایی وبۆ جێکردنه‌وه‌ی ڕاده‌ی توڕه‌ی و بێزاری. تا ئێستا ڕوینه‌داوه‌و چۆن ده‌بێ ووشه‌و نوسینتان ببێ بۆ مه‌به‌ستی لێدان؟ چه‌ندین ووشه تا ئێستا له‌وه‌ده‌کا نوسراوه به بێ ڕێزی له‌بۆ دواکه‌وتنی نوکی قه‌ڵه‌م له‌بۆ نه‌مانی لێدوانی ئاسایی؟ ئه‌مه که‌وتوه‌ته ئه‌ستۆی خزمه‌تکاری دڵسوزت بۆ نوسینی، کامه‌و چۆن ده‌بێ ده‌رباز بێ له بێده‌نگی نووکی قه‌ڵه‌م له نوسینی وا؟ خزمه‌تکاری دڵسۆزت چۆن ده‌بێ ئاماده‌بێ بۆ باسێ له‌م جۆره نوسراوه وا ده‌ی بیسین؟ له گه‌ل ڕێزمدا بۆ چاوقایمی عمادالدین، هاواری گریانی باز غیره‌ت ده‌دا به کۆلاره، له‌گه‌ل سلاو وڕێزماندا خواتان له‌گه‌ڵ."\nکاتێک سولتان سه‌لاحه‌دین حه‌له‌بی داگیر کرد، کوڕێکی مندالی دانا به‌ناوی مه‌لیک زاهیرغازی له مانگی شه‌شی ساڵی 1183 دا و پاش شه‌ش مانگ حه‌له‌بی دا به سیف الدین عادلی برای، له ساڵی 1186 زاینی دا قه‌لای کیراکی دا به سه‌یف الدین عادلی برای، ئاوا به‌رده‌وام فه‌رمانڕه‌وایی ناوچه‌کان ده‌گۆڕاو هه‌تا پاش کۆچی دوایی سولتان سه‌لاحه‌دین. هه‌رچه‌ند بۆ ماوه‌یه‌ک میسرو ناوچه‌کانی تر دابه‌ش کرابوون به‌سه‌ر کوڕه‌کانی سه‌لاحه‌دیندا، به‌لام سه‌رئه‌نجام سه‌یف الدین عادل ده‌سه‌لاتی میسری که‌وته ژێر ده‌ست له به‌ر ئه‌وه کوڕه‌کانی سه‌لاحه‌دین به‌رده‌وام له نێوان خۆیانا کێشه‌یان هه‌بوو و ده‌سته‌لاتیان له‌ده‌ستده‌داو له به‌رواری 2/2/ 1200ی زاینیدا سه‌یف الدین عادل ده‌ستی گرته‌وه به‌سه‌ر هه‌موو ناوچه‌کاندا که پاش کۆچی دوایی سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی له ژێرده‌سه‌لاتیاندا نه‌مابوون. ئه‌م باسه له نوسراوه‌کانی زیاالدین ابو الفتح نه‌سرولله که به ناوی ئیبن ئه‌سیری جه‌زیری نوسراوه که‌نوسه‌رێکی تر به‌ناوی ئه‌بو به‌ره‌کات موسته‌فی له باسی مێژووی ئه‌ربیلدا باس ده‌کا وده‌ڵێت:\n"من ئه‌م نوسراوه‌م ده‌ستکه‌وت له نوسینه‌کانی زیا الدین دا که به‌ده‌ستو خه‌تی خۆی نوسیبووی که خوتبه خوێنرایه‌وه له قاهیره‌ی تازه وکۆن به‌ناوی پادشا سیف الدین عادل ، ئه‌بو به‌کر کوڕی ئه‌یوب له ڕۆژی هه‌ینی5/8 ساڵی 1200 ی زاینی میسری که‌وته ژێرده‌سه‌لاتی، هه‌روه‌ها له ڕۆژی هه‌ینی دا له شاری حه‌له‌ب له‌به‌رواری 9 ی ئازاری ساڵی 1202 ی زاینی دا هه‌موو سوریا که‌وته ژێر ده‌سه‌لاتی.\nله ناوچه‌ی میزۆپۆتامیا که به ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵات ناوده‌برا هه‌موو ناوچه‌کانی که‌وته ژێرده‌ست و سه‌ردانی کردن و هه‌موو ناوچه‌کانی به‌سه‌رکرده‌وه، له‌ساڵی 1215 ی زاینی دا یه‌مه‌نی هاته‌وه ژیر ده‌سه‌لاتی و کوره‌زای، که کوڕی کامیل بوو کرا به فه‌رمانڕه‌وای یه‌مه‌ن به‌ناوی مه‌سعود که به‌سه‌رناوی سه‌لاحه‌دین ئه‌بو موزه‌فه‌ر یوسوفی کوڕی کامیل، کوڕێکی سه‌یف الدین عادل کوره‌زایه‌کی تری به‌ناوی ئه‌وحه‌د نه‌جم الدین بوو به فه‌رمانڕه‌وای مایافاریکین له‌ناوچه‌ی دیاربه‌رکر. له ساڵی 1217 ی زاینی دا ده‌ستیگرت به‌سه‌ر ناوچه‌ی خیلات و ئه‌رمینینا، وا به‌رده‌وام سنوری ناوچه‌کانی ژێرده‌سته‌لاتی فراوان ده‌بوو. که ده‌سته‌لاتی جێگیربوو له هه‌موو ناوچه‌کانا، ئه‌م ناوچانه‌ی دابه‌شکرد به‌سه‌ر کوڕه‌کانیا، مه‌لیک کامیلی کوڕی وولاتی میسری به‌ده‌سته‌وه بوو، مه‌لیک موعه‌زه‌م ناوچه‌ی سوریا، مه‌لیک ئه‌شره‌ف ناوچه‌ی شه‌رقیه (به‌شێکی میزۆپۆتامیا) مه‌لیک ئه‌وحه‌د ناوچه‌ی مایافاریکین و دیاربه‌کر.\nپادشا سه‌یف الدین عادل پادشایه‌کی زۆر مه‌زن و به‌هێز بوو، ته‌جروبه‌ی چه‌ندین ساڵی و زیره‌کی ودوربینی و هه‌میشه چالاک و ئاماده و ناسراو به داموده‌زگای یاسایی و عه‌داله‌ت، له‌کاره‌کانیا به‌رده‌وام چالاک و بێ گومان هه‌میشه ئاماده بۆ ئه‌نجام دانیان و به‌رده‌وام خواپه‌رست و پێویستیه ئاینی یه‌کانی به جێ ده‌هێنا.\nجێی سه‌رسامی نه‌بوو که پیاوی فه‌لسه‌فی و زانای وه‌ک فه‌خرالدین ڕازی (باسی له‌به‌شی یه‌که‌می ئه‌م نوسراوه‌ی ئیبن خه‌له‌کان لاپه‌ڕه 652 دایه) که چۆن نوسینێکی فه‌لسه‌فی میتافیزیکی ته‌رخانکرد به‌ناوی ' تاسیس التقدیس' که له خۆراسانه‌وه ناردی بۆ پادشا سه‌یف الدین عادل. له میژوودا به یه‌کێک له به‌خته‌وه‌رترین پادشا دا ده‌نرێ چونکه کوڕه‌کانی هه‌ر وه‌ک خۆی زیره‌ک و زانا و به‌ده‌سه‌لات بوون، ئه‌وه‌نده زاناو ئه‌وه‌نده زیره‌ک له زۆر لایه‌نی زانیاری دا، له‌به‌رئه‌وه خه‌لکانی ناوچه‌کانی ژێر ده‌سه‌لاتیان که‌ڵکیان وه‌رگرت له عه‌داله‌ت و پێش که‌وتن بۆیه به‌بێ کێشه و منافه‌سه په‌یره‌وی فه‌رمانڕه‌وایی یانده‌کردن.\nله‌به‌ر ئه‌وه شاعیری ناسراو دیمه‌شق ئیبن ئونه‌ین به‌چه‌ندین قه‌سیده پیاهه‌ڵدانی باسی ئه‌م پادشایانه ده‌کا، هه‌روه‌ک له لاپه‌ڕه 180ی نوسینه‌کانی دا نمونه‌یه‌ک هه‌یه له قه‌سیده‌کانی که ده‌نگی دوادوایی دێڕه‌کانیان له ده‌قی عه‌ره‌بیه‌که‌یدا به حه‌رفی ڕ دوایی دێت.\nئه‌م قه‌سیده‌ی خواره‌وه‌ش له‌سه‌ر کوڕه‌کانی پادشا سه‌یف الدین عادله که ده‌ڵێت:\nچه‌ندین کوڕی هه‌یه ، هه‌ر یه‌کیان له ووڵاتێک\nله‌دژی دۆژمن هه‌ریه‌ک بۆ سه‌رکرده‌ی له‌شکرێک ئاماده‌ن\nبه ڕۆشنایی ناوچه‌وانیان هه‌روه‌کوو مانگ\nبه‌لام له‌جه‌نگدا شێرێکه ئاماده‌یه بۆ شه‌ڕ بۆ په‌لاماردان.\nکاتێک به شه‌وقی بریسکه‌ی شمشێری ڕۆشن ده‌کاته‌وه ته‌پوتۆزی تاریکی\nبه وه‌ده‌ست هێنانی ده‌ستکه‌وتی ده‌بێ وازبێنێ که ده‌بینێ خانمی دیلی\nبنه‌ماڵه‌و خێزانت وا پاک و ته‌میز له بنه‌ڕه‌تا له ڕه‌گه‌زدا چاکترین\nبێ وێنه له سه‌ربه‌ستی، دڵ خۆشکه‌ره بۆ سه‌یرو سه‌رنج و بینین\nئه‌سپه‌کانیان بێزارن له خواردنه‌وه‌ی ئاوی ڕوونی چه‌م\nمه‌گه‌ر سوربووبێ ئاوی خواردنه‌وه‌یان به ڕژانی خوێنی جه‌نگ\nکه به‌په‌له به خۆشی یه‌وه ده‌ڕۆن به‌ره‌و شه‌ڕو ناو ئاگری\nنه‌ک به په‌له به‌ره‌و ئاگری میوانداری.\nوه‌ک ئیبن خه‌له‌کان ده‌ڵێت، ئه‌وه‌نده قه‌سیده له‌باره‌ی مه‌دح و پیاهه‌ڵدانی مه‌لیک عادله‌وه نوسراوه لیره‌دا ئاسان نی یه باسکردنیان، به‌لام له‌م قه‌سیده‌دا نوسه‌ر نیشانمان ده‌دا توانای نوسینی بێ وێنه‌ی له باسی ئه‌م پادشا مه‌زنه‌دا وه‌ک ده‌ڵێت:\nئا‌وا یاسای سیف الدین عادل پادشا،\nکه‌ناوی پادشایه‌تی له هه‌موو ناوچه‌یه‌ک ناسرا پیاوچاکی وا مه‌زن به‌رهه‌می چه‌ندین\nله هه‌موو ناوچه‌یه‌کدا که به یاسای چه‌سپاندی به‌هه‌شتی عادلی زێرین،\nکه ئاو ده‌درێ به جۆگه ئاوی به‌رده‌وامی ئازادی\nئه‌وه‌نده عادله خۆی عادل چونکه گورگ شه‌و به‌سه‌ر ده‌با له ئازارو ئه‌شکه‌نجی برسیه‌تی دا\nهه‌رچه‌ند ئاسکه قاوه‌یی یه‌کان وا زۆرن له به‌رچاو\nهیچ بێ بڕوایه‌ک ناتوانێ هه‌یبێ گوومانی له ڕێگای ڕاستی ئایندا\nئه‌وه‌نده عادل ڕێزی پادشا ئه‌بوبه‌کر ده‌گیرێ بۆ زیره‌کی\nخۆی وه‌ک شمشێره‌که‌ی که ڕووی ته‌خت و ڕواله‌تی پڕه له ئه‌نجامی فه‌خرو سه‌رکه‌وتن\nله‌سه‌ر ڕووی مه‌عده‌نی شمشێری دیاره مه‌زنی وتوانای ئارامی \nمه‌دحی له هیچ ووته‌یه‌کی که‌لتوریدا وه‌رنه‌گیراوه، یا له‌باسی مه‌زنی\nده‌ستهاته‌کانیدا هه‌رگیز نی یه هیچ باسێکی نه‌زانی و درۆزنی\nخۆی ئه‌وه‌نده له سه‌رو پادشاکانی تره‌وه‌یه له مه‌زنیدا له‌سه‌ر زه‌ویدا بێ وێنه\nله‌باسی پیاوچاکی و مه‌زنیدا سه‌یرکه ئه‌و کتێبانه‌ی له‌سه‌ر پادشاکانی فارس و یۆنانی .\nکاتێک که لێکدانه‌وه‌ی پیاوچاک ده‌شێوێ و سه‌ری لێ تێک ده‌چێ،\nده‌سه‌لاتی پادشا ی ئێمه به‌هێزتر ده‌بێ و ده‌بینرێ وا به ئاسایی\nدڵی به‌هێز و په‌لاماری دلێرانه‌ی له گه‌رمه‌ی شه‌ڕدا ده‌ترسێنێ شێری سه‌حرا\nبه‌وزمانه‌ی که ده‌دوێ وله پێشبینی باسی ڕووداوی سبه‌ینێ دا بێ گومانی،\nوا ئاماده که چی تر لێدوان و بیرکردنه‌وه پێویست ناکا.\nڕاستی بێ غه‌شی بۆچوونی، پێشبینی هه‌میشه ئاماده زیاتر له خه‌لکی تر\nقه‌رارو ویستی وا بێ گومانی ئه‌سکه‌نده‌ر شه‌رمه‌زار ده‌کا\nدڵ فراوانی ده‌یبا به‌ره‌و لێخۆش بوونی تاوانبارترین تاوانبار و ده‌گۆڕێ خراپی لێدو‌انی تاوانباری\nپێویست ناکا گوێگرتن له باسی مێژووی پادشاکانی تر، له‌باسی ئه‌م پادشایه گوێ بگره\nله وورگی گوێدرێژێکی ده‌شتی دا ده‌بینی چه‌ندین جۆر نێچیر .\n(له‌م دوایین دێڕه‌دا بۆچوونی شاعیر ڕواڵه‌تی یاسای ئاشتی و نه‌بوونی غه‌م و ترسی ده‌ستدرێژی نیشان ده‌دا)\nکه پادشا سیف الدین عادل ناوچه‌کانی ئیمپراتۆری دابه‌شکرد به‌سه‌ر کوڕه‌کانیا، به‌رده‌وام سه‌ردانی ده‌کردن وچه‌ندین جار له‌فه‌رماڕه‌وایی شوێنه‌کانا ده‌یگۆڕین. له وه‌رزی هاویندا ژیانی له سوریا به‌سه‌ر ده‌برد له بۆ میوه‌و به‌فر و هه‌وای فێنکی و له زستانا ده‌چوو بۆ میسر له به‌ر ئه‌وه‌ی سه‌رما نیه‌و که‌ش و هه‌وای خۆشه. به خۆشی ژیانی به‌سه‌ربرد و زۆر حه‌زی له خواردن بوو، وه‌ک باس ده‌که‌ن و ده‌ڵێن له‌وانه‌بوو به‌ته‌نیا به‌رخێکی برژاو بخوا، هه‌روه‌ها حه‌زی له جنس بوو، وه‌ک ده‌ڵێن به‌شداری ده‌کرد له زۆر خۆشیه‌کانی ژیاندا.\nوه‌ک له باسی شه‌ڕی خاچه‌کان و ژیانی سه‌لاحه‌دین دا ده‌رده‌که‌وێت باسی ژیانی سیف الدین عادل که وه‌ک باڵی ڕاستی سه‌لاحه‌دین بووه بۆ کۆمه‌کی سه‌لاحه‌دین له کامپه‌ینه‌کانیا و پێکهێنانی ئیمپراتۆری ئه‌یوبی، له مه‌یدانی شه‌ڕاکاندا هه‌میشه ئاماده له گه‌ڵ چه‌ندین سه‌رکرده‌ی کوردی وه‌ک ته‌قی الدین عومه‌ری برازای و، سه‌رکرده‌ی کوردی ناوچه‌ی حه‌کاری مه‌شتوب و ئه‌بو حیجای شاره‌زووری و به‌درالدین دیلیریه‌می تورک وکوکوبوری. سیف الدین عادل ناسرا به پادشایه‌کی زانا که له دوای کۆچی سه‌لاحه‌دین هه‌میشه کێشه له نێوان کوڕه‌کانی سه‌لاحه‌دین دا هه‌بوو و خه‌ریک بوو ده‌سه‌لاتداری ناوچه‌کانی ئیمپراتۆریان له ده‌ست ده‌رده‌چوو، به سه‌رکردایه‌تی سیف الدین عادل هه‌موو ناوچه‌کانی هێناوه ژێر ده‌ستی خۆی و کوڕ و کوره‌زاکانی، ده‌سه‌لاتی هه‌موو ناوچه‌کانی له‌ده‌ست کوڕه‌کانی سه‌لاحه‌دین سه‌ند و چونکه وه‌ک باوکیان له ده‌سه‌لاتداریدا یه‌گرتوو زیره‌ک نه‌بوون، و خۆی بۆ ماوه‌ی 20 ساڵ پادشا بوو.\nله دوادوایی ساڵه‌کانی شه‌ڕی خاچه‌کانا سیف الدین عادل ده‌ورێکی گرنگی هه‌بوو له سیاسه‌تی لێدوانی نێوان سه‌لاحه‌دین و خاچه‌کانا و په‌یوه‌ندی ڕاسته‌وخۆی هه‌بوو به پادشای ئینگلیزی ڕیچارد و له‌چه‌ندین سه‌ردانا له لای ده‌مایه‌وه‌و ده‌چوون بۆ ڕاوو، ڕیچارد هه‌وڵیدا ئه‌م په‌یوه‌ندیه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌یف الدین عادلدا به‌کاربێنێ بۆ مه‌به‌ستی فڕوفێڵی سیاسی خۆی که هه‌وڵیده‌دا دووبه‌ره‌کی بخاته نێوانیان و هه‌وڵی دا خوشکی خۆی لێ ماره‌کا، پرسیار کرا به‌سه‌لاحه‌دین ڕازی بوو به‌م په‌یوه‌ندیه چونکه ده‌یزانی ڕیچارد درۆ ده‌کا و هه‌وڵی ئه‌وه‌ده‌دا دووبه‌ره‌کی بخاته نێوانیان، و هه‌رچه‌ند به بیانوی ئه‌وه‌ی که ده‌بێ پرسیار به پاپای فاتیکان بکه‌ن بۆ ڕازی بوون به‌م په‌یوه‌ندی ژن هێنانه، به‌هۆی ئه‌م بیانووه‌وه هه‌وڵی ده‌دا دوبه‌ره‌کی له نێوان سه‌لاحه‌دین و سیف الدین عادل دا دروستکا به‌لام له‌م هه‌وڵدانه‌دا سه‌رکه‌وتوونه‌بوو، هه‌تا ڕیچار ویستی کچێکی بدا به سیف الدین عادل، به‌لام په‌یوه‌ندی برایه‌تی و زیره‌کی نیوان سه‌لاحه‌دین و سیف الدین عادل هه‌رگیز تێکنه‌چوو.. سیف الدین عادل ناسرابوو به هه‌بوونی چه‌ندین کارمه‌ندی مه‌سیحی و جوله‌که، چونکه ئه‌وان خوێنده‌وار و زانیار تربوون له به‌ڕێوه‌به‌ردنی کاروباری فه‌رمانڕه‌وایی ده‌زگاکانیا، له سه‌ر ئه‌م بۆچوونه هه‌ندێ جار ڕه‌خنه‌ی لێده‌گیرا.\nسیاسه‌تی سه‌لاحه‌دین و سیف الدین عادلی برای و ئیمپراتۆری ئه‌یوبی بۆ یه‌کیه‌تی هه‌موو میلله‌تانی ناوچه‌که هه‌تا له‌گه‌ل میسرو سودان و سه‌ره‌وی ئه‌فریقا له دژ هه‌وڵی تیرۆرکردن و داگیرکه‌ری و تالانکردنی مه‌سیحیه‌کان و ئه‌وروپیه‌کان له‌سه‌رده‌می ئه‌یوبیه‌کانا له مێژوودا ، کاتێک خاچه‌کان چه‌ندین کامپه‌ینیان ده‌کرد بۆ داگیرکردنی ناوچه‌که به‌ناوی کێشه‌ی ئاینی یه‌وه، له ڕاستیدا وه‌ک ئێستا له چه‌ندین ناوه‌ندی سیاسی ئه‌وروپیدا که باسی مێژووی کامپه‌ینه‌کانی خاچه‌کان ده‌کرێ ڕوون و ئاشکرایه که مه‌به‌ستی سه‌ره‌کی داگیرکردن و تالانکردن و ژێرده‌سته‌خستنی ناوچه‌که بووه به‌ناوی کێشه‌ی ئاینی یه‌وه. هه‌ردولا به بێ جیاوازی ده‌ها هه‌زار شه‌رکه‌ریان ده‌هێنا بۆ مه‌به‌ستی تالانکاری، بیروبۆچوونی ساویلکه‌ی خه‌لکانی ئاینیان به‌کار ده‌هێنا بۆ پیاده‌کردنی ویستی تاوانکاری تیرۆرکردن و تالانکردن، به‌لام وه‌ک سه لاحه‌دین و بنه‌ماڵه‌ی بۆماوه‌ی 90 سال ده‌سه‌لاتداری ناوچه‌که‌بوون، ئه‌و ویستی یه‌کیه‌تی یه‌ی ولاته‌کان و میلله‌تانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست که ئێستا هه‌ندێ لایه‌ن باس ده‌که‌ن له ڕاستیدا له بنه‌ڕه‌تا له سیاسه‌تی بنه‌ماڵه‌ی ئه‌یوبیه‌کانه‌وه هاتووه، چو‌نکه خه‌ڵکی داهێنه‌رو سوپه‌رمانی مرۆڤایه‌تی وه‌ک سه‌لاحه‌دین و بنه‌ماڵه‌ی خه‌لکانێک بوون که فه‌لسه‌فه‌ی بیروبۆچوونیان به 800 سال پێش خه‌لکی ئه‌و سه‌رده‌مه‌وه بووه، له‌به‌رئه‌وه‌یه ناوی سه‌لاحه‌دین ناوێکی وا مه‌زن و که‌م وێنه‌یه له مێژوودا به‌تایبه‌ت به‌لای ئه‌وانه‌وه که توانای ئه‌م جۆره پیزانینه‌یان هه‌یه، و ده‌توانن قوڵتر بیر بکه‌نه‌وه، خه‌لکانی زاناو زیره‌کی وا وه‌ک سه‌لاحه‌دین، شێکسپیر، هه‌یگڵ، مارکس، زه‌رده‌شت، ئه‌رستۆتل، پلاتۆ، پێریکل، ئه‌رستۆتڵ، ئه‌سکه‌نده‌ری مه‌کدۆنی و فرۆید، و چه‌ندینی تر که بوونه‌ته هۆی چه‌ندین گۆڕان له جیهانا و پێشه‌وای پێشکه‌وتنی شارستانی بوون له جیهانا. هه‌روه‌ک ئێستا له سوریا ده‌بینین، چونکه ده‌سه‌لات که‌وته ده‌ست هه‌ندێ خێلی عه‌ره‌بی ده‌مارگیر و نه‌زان و خۆفرۆش و تاوانبار و ڕه‌گه‌ز و مه‌زهه‌ب په‌رست، ئاوا سوریا به‌رده‌وام ده‌ها هه‌زار خه‌لکی بێ تاوانیان لێ تیرۆرده‌کرێ و به سه‌د ساڵی تر سوریای جاران دروست نابێت، ئێستا ده‌وری بنه‌ماڵه‌ی ئه‌یوبی ده‌رده‌که‌وێت که چی جۆره ده‌وریان بووه له‌مێژوودا له یه‌کخستنی میلله‌تانی ناوچه‌که‌دا به‌ناوی ئاینی ئیسلامه‌وه توانیان چۆکی تێکشکان داده‌ن به‌هه‌موو ویستی داگیرکه‌ری زلهێزه‌کانی ئه‌وروپا. ئه‌و ویستی برایه‌تی و یه‌ک بوونه ته‌نها له فه‌لسه‌فه‌ی ئه‌یوبیه‌کانه‌وه هاتووه و ته‌نها چاره‌یه بۆ یه‌کیه‌تی و دامه‌زرانی ئاشتی و له‌بۆ به‌رژه‌وه‌ندی هاوبه‌ش ئه‌و یه‌کیه‌تی و یه‌کسانیه‌ی هه‌موو میله‌تانی ناوچه‌که پێک بێنن بۆ به‌رژه‌وه‌ندی میلله‌تانی ناوچه‌که، هه‌روه‌ک چۆن سه‌لاحه‌دین و بنه‌ماله‌ی هه‌موو ئه‌یوبیه‌کان ده‌یانزانی ئه‌و هێزه مه‌زن و یه‌کگرتووه نه‌ده‌کرا ته‌نها به‌ناوی کورده‌وه پێک بێت بۆ به‌ره‌نگاری هه‌موو هێزه‌کانی ئه‌وروپا، به‌لام سه‌لاحه‌دین توانی ده‌سه‌ڵاتی ببێت به‌سه‌ر هه‌موو ناوچه‌کانا له سه‌رده‌مێکدا که ته‌نها به هۆی کۆتری نامه‌به‌ره‌وه ده‌یانتوانی په‌یوه‌ندی به ناوچه‌کانه‌وه بکه‌ن به‌رده‌وام یاسای یه‌کسانی چاودێرو ڕێگربێ له‌به‌رده‌م خراپه‌کاری و دزو جه‌رده..\nسولتان سه‌یف الدین عادل له دیمه‌شق له دایک بوو له مانگی شه‌ش یا حه‌وتی ساڵی 1145 ی زاینی و له به‌رواری 31ی ئابی ساڵی 1218 ی زاینی دا کۆچی دوایی کرد له دێیه‌ک به ناوی عالیکین له‌نزیک دیمشق و ڕۆژی دوای مردنی لاشه‌که‌ی گوازرایه‌وه بۆ قه‌ڵای دیمه‌شق و به خاک سپێردرا، له کۆلێژێک که به‌ناوی خۆیه‌وه دامه‌زرابوو له مه‌زرگایه‌کدا له باغچه‌ی حه‌وشه‌ی کۆلێژه‌که‌دا . مردنی له ماوه‌یه‌کدا بوو که له‌شکری خاچه‌کان له سوریا دابه‌زین، له هه‌وڵدانیا بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی له شکری خاچه‌کان که ویستی له دژیان شه‌ڕبکا، به‌لام له دێی عه‌لیکین دڵی مه‌زنی وه‌ستا و کۆچی دوایی کرد. له‌م کاته‌دا له‌شکری خاچه‌کان له داگیرکردنی سوریا په‌شیمان بوونه‌وه و به‌رو میسر ڕۆشتن بۆ داگیرکردنی میسر، ئه‌مه بووه هۆی ڕوودانی شه‌ڕی ده‌میات و له‌وێش تێکشکان، باسی ئه‌م ڕووداوه له نوسراوه‌کانی ئیبن یه‌حیای مه‌نسور به سه‌رناوی ئیبن جه‌ریح ده‌بینرێ. له جێی سیف الدین عادل کوڕه‌که‌ی الکامیل دانرا.\nله‌سه‌ر ناودارانی کورد وه‌ک ده‌سه‌لاتدارو شاعیر وزاناو خه‌لکانی زانیاری ئاینی کورد باسی 55 له‌م که‌سایه‌تیانه ئاماده‌ن بۆ بلاوکردنه‌وه، به داڕشتنه‌وه‌ی وه‌گێرانی شیعراکانیان له ده‌قی شێوازی کوردیدا له به‌رگێکدا به‌ناوی که‌سایه‌تی کورد له مێژووی ئیسلامدا به‌م زووانه بلاوده‌بێته‌وه.\nسه‌رچاوه ئیبن خه‌له‌کان، به‌شی 2 لاپه‌ڕه 338 - 241


حكومه‌تی عێراق ڕێگه به‌وه‌زیری به‌رگری به‌لجیكا نادات سه‌ردانی هه‌ولێر بكات\nنوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له یه‌كێتی ئه‌وروپا ڕایگه‌یاند، وه‌زیری به‌رگری به‌لجیكا ویستوویه‌تی سه‌ردانی هه‌ولێر بكات، به‌ڵام له‌لایه‌ن حكومه‌تی به‌غداوه ڕێگه‌ی پێنه‌دراوه.\nدلاوه‌ر ئاژگه‌یی نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێم له یه‌كێتی ئه‌وروپا ئاشكرایكرد، سیڤن ڤانده‌پۆت وه‌زیری به‌رگری به‌لجیكا به‌نیازبووه سه‌ردانی عێراق و هه‌رێمی كوردستان بكات، به‌مه‌به‌ستی به‌سه‌ركردنه‌وه‌ی هێزه‌كانی به‌لجیكا، به‌ڵام حكومه‌تی عێراق ڕێگه‌ی پێنه‌داوه سه‌ردانه‌كه ئه‌نجام بدات و ناوبراویش سه‌ردانه‌كه‌ی هه‌ڵوه‌شاندۆه‌ته‌وه.\nئاژگه‌یی وتیشی دوای ئه‌و ڕێگرییكردنه حكومه‌تی به‌لجیكا نیگه‌ران بووه‌و هه‌نگاوێكی قورسی دیبلۆماسی به‌كارهێناوه‌و، باڵیۆزی عێراقی بانگهێشتی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه كردووه تاڕوونكردنه‌وه‌ی پێویست له‌وباره‌وه بدات.\nده‌شڵێت، له‌ئێستادا ئه‌و ڕێگریكردنه‌ی به‌غدا له‌وه‌زیری به‌رگریی به‌لجیكا كاردانه‌وه‌ی زۆری له‌میدیای ئه‌و وڵاته‌دا به‌دوای خۆیدا هێناوه، پێشتریش وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌ڵمانیا ویستی سه‌ردانی هه‌ولێر بكات به‌ڵام به‌غدا ڕێگه‌ی پێنه‌دا.


یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nیەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان پارتێکی مسوڵمانە لە باشووری کوردستان، سوننە مەزهەبە و گرنگی دەدات بە بانگەوازی ئیسلامی\nیەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان حیزبێکی ئیسلامیی سوننەیە لە باشووری کوردستان، لە ئێستادا لە پەرلەمانی کوردستان وەک لایەنی ئۆپۆزسیۆن دەردەکەوێت. یەکگرتوو بەحیزبێکی نزیک و لایەنگیر لە ئیخوان موسلمین دادەنرێت.\nئازادی، برایەتی، دادپەروەری\nکورسییەکان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق\n٤ / ٣٢٨\nکورسییەکان لە پەرلەمانی کوردستان\n١٠ / ١١١\n١ سەرۆکایەتی و ئەندامەکان\n٢ پێگەی کۆمەڵایەتی\n٤.١ کۆنگرەی شەشەم\n٤.٢ کۆنگرەی حەفتەم\nسەرۆکایەتی و ئەندامەکاندەستکاری\nسەلاحەدین محمد بەھائەدین سادق، لەدایکبووی ١٩٥٠ لە ھەڵەبجە، لە یەکەم کۆنفرانسی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان لە ١٩٩٤، بە سکرتێری گشتی ھەڵبژێردرا. سەرکردەکانی تر، بۆ نمونە ھادی عەلی، کەسی دووەمی پارتەکە دوای سکرتێری گشتی‌یەو بەرپرسی ئەنجومەنی ناوەندی شورایە لە پارتەکەدا. ئەم ئەنجومەنە ھەموو سەرکردایەتی یەکگرتوو لەخۆ دەگرێت کە نزیکەی ٤٠-٥٠ کەسن وەک عەلی محەمەد ئەحمەد، دیندار نەجمەدین دۆسکی و عومەر عەبدولعەزیز.\nیەکگرتوو لەناو چینی خوێندکاراندا زۆر چالاکە (٤٠%ی دەنگەکانی بەدەستھێناوە لە ھەڵبژاردنی خوێندکارانی زانکۆی دھۆک) بەڵام لەناو کەسانی پێگەیشتووشدا بنکەی جەماوەریی ھەیە لە ھەولێرو پەیوەندی باشی ھەیە لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان.\nلەکاتی خۆ ئامادەکردنی بۆ ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە دیسەمبەری ٢٠٠٥ دا بارەگای یەکگرتوو بووە ئامانجی نزیکەی ٣٠٠٠ – ٥٠٠٠ خۆپیشاندەر کە زۆربەیان سەر بە پارتی دیموکراتی کوردستان بوون، لەوێ "بژی ٧٣٠" لەسەر دیوارەکان نوسرابوو. ٧٣٠ ئەو ژمارە سیمبولییە بوو تایبەت بوو بە ھاوپەیمانێتی دوو حزبە گەورە کوردییەکە، پارتی دیموکراتی کوردستان‌و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بۆ ھەڵبژاردنەکەی پەرلەمانی عێراق. ئەم تاڵانییە لە وەڵامی ئەوە بوو کە یەکگرتوو لە ھاوپەیمانی دیموکراتی نیشتمانی کوردستان کشایەوە. ٤ ئەندامی یەکگرتوو کوژران، یەکێکیان ئەندامی سەرکردایەتی یەکگرتوو بوو، ئەمە دوابەدوای ئەوە روویدا کە نووسینگەکانیان لە دھۆک، زاخۆ و چەند ناوچەیەکی تر کرانە ئامانجی تەقەکردنی پۆلیس و ئاسایش کە ھاوکاری خۆپیشاندەرانیان دەکرد لەجیاتی ئەوەی بنکەو بارەگاکانی یەکگرتوو بپارێزن. یەکگرتوو دژی توند‌وتیژی‌یەو یارمەتی "یەکگرتووی ئیسلامی کورد" دەدات کە خزمەتگوزای بۆ ھەژاران دابین دەکات. لە ئەنجومەنی حوکمی عێراقدا بەشدار بوو.\nلە تشرینی دووەمی ٢٠٠٥، یەکگرتوو بڕیاری دا بە جیا لە گروپە کوردییەکانی تر بەشداری ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق بکات لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥. لە ھەڵبژاردنەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ یەکگرتوو بەشێک بوو لە ھاوپەیمانی بەرفراوانی پارتە کوردییەکان. ئەمجارەیان بە سەربەخۆ بەشداری کرد و دروشمی چاکسازی و خزمەتگوزاری بەرزکردەوە. یەکگرتوو رایگەیاند کە فرەحزبیی لە کوردستان جێبەجێ ناکرێت، دەنگدەران ئەبێت مافی ھەڵبژاردنیان ھەبێت. لەبارەی پرسە نەتەوەییەکانی کوردەوە، یەکگرتوو دەڵێت پارێزگاری لە ماف‌و دەستکەوتە دەستووریەکانی کورد دەکەم. لە ھەڵبژاردنەکانی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥، رێژی ١٫٣%ی بەدەستھێنا کە دەکاتە ٥ کورسی لە کۆی ٢٧٥ کورسی پەرلەمان.\nلە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٤ی عێراق توانی ٤ کورسی بەدەستبھێنێت لەکۆی ٣٢٨ کورسی و لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٣ی کوردستان لەکۆی ١١١ کورسی ١٠ کورسی بردەوە کە لەم ھەڵبژاردنەی کوردستان یەکگرتوو بەلیستی سەربەخۆ بەشداریکردن لەچاو ھەڵبژاردنەکانی پێشوو دەنگی کەمتری ھێنا بەڵام بەھۆی دابەزینی بەلیستی سەربەخۆی کورسییەکانی زیادیکرد.\nلەکۆنگرەی شەشەمی حیزبی یەکگرتوو ئەمینداری پێنج کۆنگرەی ڕابردوو سەلاحەدین محمد بەھائەدین سادق لەسەر داوای خۆی خۆی نەپاڵاوت بۆ پۆستی ئەمینداریەتی یەکگرتوو، ئەمەش تا ئێستا لە مێژویی ھیچ لایەنێک و حیزبێکی کوردی باشوور نەبووە کە سەرۆکی حیزب لەسەر داوای خۆی واز لە پۆستەکەی بھێنێت، لە ڕێکەوتی ٢ی ئایار ساڵی ٢٠١٢ ھەڵبژاردن بۆ ئەمینداریەتی حیزب کرا و مەحەمەد فەرەج بە ئەمینداریەتی ھەڵبژێردرا لەلایەن ئەندامانی کۆنگرەی شەشەم.\nلە کۆنگرەی حەفتەمدا کە ڕۆژانەی ٢٨ و ٢٩ی ئایاری ٢٠١٦ بەڕێوەچوو، چوار پاڵێوراو خۆیان پاڵاوت وەک بۆ پلەی ئەمینداری گشتی یەکگرتوو ئەوانیش سەلاحەدین بەھائەدین، محەممەد فەرەج، ئەبووبەکر کاروانی و محەممەد ڕەئووف. بەر لەئەنجامدانی ھەڵبژاردنەکە محەممەد فەرەج لە ھەڵبژاردنەکان کشایە و پشتگیری خۆی لە سەلاحەدین بەھائەدین ڕاگەیاند. دواتر ھەڵبژاردنەکان ئەنجامدرا و لەگەڕی یەکەم سەلاحەددین بەھائەددین و ئەبووبەکر کاروانی زۆرترین دەنگییان ھێنا بۆیە پەنابرایە گەڕی دووەم و لەکۆتاییدا بەڕێژەی ٧٥% سەلاحەددین بەھائەدین بووە ئەمینداری گشتی یەکگرتووی ئیسلامی.\nیەکگرتووی ئیسلامی کوردستان باوەڕی بەوەیە کە گەلی کورد گەلێکی ستەم لێکراوە و دراوسێکانی بە پاساوی جیاواز هەوڵیان داوە کە بە ژێردەستەیی بمێنێتەوە بۆیە یەکگرتوو باوەڕی وایە کە کورد مافی خۆیەتی خاوەن دەوڵەتی سەربەخۆی خۆی بێت و هەر لە درووست بوونیەوە پشتیوانی هەر جوڵەیەکی کوردی بووە لەهەر چوار پارچەکەی کوردستان کە زانیویەتی کورد پێی دەبێ بەشتێک ، هەر بۆیە چاوپۆشی لەو ستەم و ناهەقیانە کردوە کە لەلایەن هەردوو حزبە دەسەڵاتدارەکەی کوردستانەوە بەرامبەری کراوە بە تایبەت کە لەلایەن پارتیەوە چەندین جار بارەگاکانی سوتێنراون و ئەندامانی شەهید و زیندانی کراون و ئەشکەنجە دراون و نانبڕاو کراون.\nلەبارەی ئێمەوە، یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان\n^ "Proپەڕگە: Kurdish Islamist movement". BBC News. 13 January 2003. Retrieved 6 April 2010.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=یەکگرتووی_ئیسلامیی_کوردستان&oldid=907043»\nدواجار لە ٠٩:٣٤ی ٨ی شوباتی ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٩:٣٤ی ٨ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-04-08-14:44:00 - کۆدی بابەت: 4282\nزیندەوەران لە خانە پێکهاتوون\nهەر شتێکی زیندوو وەک پێشەنگییەکان و مەیموونەکان لە خانەیەک یان لە چەند خانەیەک پێکهاتوون. خانە پێکهاتەیەکە بە پەردە دەورەدراوە هەموو ئەو ماددانەی تێدایە کە پێوستن بۆ ژیان، ئەو پەردەیەی لە دەوری دایە پێکهاتەکانی ناوخانەکە لە دەوروبەر جیادەکاتەوە زۆربەی خانەکان بە چاو نابینرێن. هەندێک لە زیندەوەران لە تریلیۆنەها خانە پێکهاتوون وەک زیندەوەرانی فرەخانە. خانەکان فرەمانی تایبەت بە خۆیان جێبەجێ دەکەن بۆ نموونە: دەمارە خانەکان تایبەتن بە گواستنەوەی دەمارە ڕاگەیاندن و ماسولکە خانەکان تایبەتن بە جووڵە. زۆر لە زیندەوەران تاک خانەن، لە زیندەوەرە تاک خانەکاندا بەشە جیاوازەکانی ناو خانە فرەمانی جیاواز بە جێ دەهێنن، بۆ نموونە پارامیسیۆم پێویستی بە خۆراکە هەندێک بەش لە خانەکە خۆراک دەکەنە ناو خانەکەوە بەڵام هەندێک لە بەشەکانی دیکەی خۆراکەکە هەڵدەوەشێنن و هەندێ بەشی دیکەش پاشەڕۆ دەکەنە دەرەوە.\nزیندەوەران بە گۆڕانکارییەکان کاریان تێدەکرێت و وەڵامیشیان دەدەنەوە\nهەموو زیندەوەران لە توانایاندا هەیە بە گۆڕانکاری ژینگەکەیان کاریان تێ بکرێت. هەروەها توانای وەڵامدانەوەی ئەو گۆڕانکارییانەیان هەیە، کاتێ بیلبیلەی چاو بەر خۆر دەکەوێت، بچووک دەبێتەوە ئەمەش وەڵامدانەوە. هەر گۆڕانێک ڕووبدات لە ژینگەی زیندەوەردا ئەوا کار لە چالاکی زیندەوەرەکە دەکات، ئەمەش پێی دەڵێن کارتێکەر یان وریاکەرەوە، لەوانەیە ئەو وریاکەراوانە ماددەی کیمیایی یان کێشکردنی زەوی یان تاریکی یان ڕووناکی یان دەنگ یان چەشتن یان هەر شتێکی تر بێ کە وا لە زیندەوەر بکات وەڵام بداتەوە بە هەر ڕێگایەک.\nهەرچەندە ژینگەی زیندەوەر لەوانەیە بگۆڕێت بەڵام بارودۆخی ناوەوەی زیندەوەر دەبێت بە نەگۆڕی بمێنێتەوە، چونکە زیندەکردارەکانی زیندەوەران زۆر کارلێکی کیمیایی جۆراوجۆر دەگرێتەخۆ، ئەمەش ڕوونادات ئەگەر بێت و بارودۆخی کارلێکەکەکانی گونجاو نەبێت. پارێزگاری لە بارودۆخی ناوەوەی بە نەگۆڕی پێی دەڵێن هاوسەنگی ناوەکی.\nوەڵامدانەوە بۆ گۆڕانکاریە دەرەکییەکان\nلەش پارێزگاری لە هێشتنەوەی پلەی گەرمی لە سنووری ٣٧ پلەی سیلیزی دەکات. کاتێک هەست بە گەرما دەکات مرۆڤ لەشی دەست بە ئارەقکردن دەکات و وەڵامدەداتەوە. وە لە کاتی سەرمادا ماسوولەکەکانی گرژ دەبن ئەوەش هەوڵدانێکە بۆ گەرم کردنەوەی لەش کە ئەمەش وادەکات کە بلەرزێت لە کاتی ئارەق کردنەوە یان لەرزین، لەشت هەوڵدەدات بگەڕێتەوە بۆ باری سروشتی خۆی، هەروەها گیانەوەرانی دیکەش هەن پێویستیان بە بارودۆخی ناوەکی نەگۆڕ هەیە بەڵام زۆربەیان بەو شێوازە وەڵام نادەنەوە کە مرۆڤ وەڵامی دەداتەوە. ئەو گیانەوەرانە دەست دەگرن بەسەر پلەی گەرمی لەشیان بە گواستنەوەیان لە ژینگەیەکەوە بۆ ژینگەیەکی دیکە. ئەگەر هەستی بە گەرماکرد دەچێتە شوێنێکی سێبەر وە ئەگەر هەستی بە سەرما کرد دەچێتە شوێنێکی خۆرەتاو.\nزیندەوەران زیندەوەری وەکو خۆیان بەرهەم دێنن، ئەمەش بە ڕێگەیەک لەم دوو رێگایانە دێتەدی کە ئەمانەن:\nناتوخمەزۆربوون هەر تاکێک تاکێکی وەک خۆی دەخاتەوە. زۆربەی زیندەوەرە تاک خانەکان بەم ڕێگایە زۆردەبن.\nتوخمەزۆربوون پێویستی بە دوو باوان هەیە بۆ بەرهەم هێنانی وەچەیەک کە سیفەتی هەردووکیانی تێدا دەردەکەوێت، زۆربەی گیانەوەران و ڕووەکەکان بەم ڕێگایە زۆر دەبن.\nزیندەوەران ترشە ناووکی کەم ئۆکسجین (DNA)ـیان تێدایە\nخانەکانی سەرجەم زیندەوەران گەردەکانی ترشە ناوکی کەم ئۆکسجین (DNA)ـیان تێدایە، ئەم ترشە دەست دەگرێت بەسەر پێکهاتە و فرەمانەکانی خانە کاتێک زیندەوەران زۆردەبن، وێنەیەک لە ترشی ناوکی (DNA) دەگۆزرێتەوە بۆ وەچەکەی. بە گواستنەوەی سیفەت لە وەچەیەکەوە بۆ وەچەیەکی دیکە دەڵێن بۆماوە.\nزیندەوەران وزە بەکاردێنن\nزیندەوەران وزە بەکاردێنن بۆ ئەنجامدانی فرمانە زیندەییەکانیان لەو فرمانانەش بەرهەم هێنانی خۆراک یان پارچەکردنی و گواستنەوەی ماددە بۆ خانەکان یان لە ناو خانەکەوە و دروستکردنی خانەکان، سەرجەمی هەموو ئەم چالاکییانە کە زیندەوەر بە جێی دەهێنێت پێی دەوترێت زیندەچالاکی.\nزیندەوەران گەشە دەکەن و پەرەدەسێنن\nسەرجەم زیندەوەران. تاک خانە یان فرە خانە لە ماوەی ژیانیاندا گەشە دەکەن، گەشە لە زیندەوەرانی تاک خانە ئەوەیە کە قەبارەی خانە گەورەبێت، بەڵام لە زیندەوەرە فرەخانەکاندا گەشە کردن بە زیادبوونی ژمارەی خانەکانی دەبێت. زیندەوەران کە گەشە دەکەن لەگەڵ ئەوەی لە قەبارەدا گەورە دەبن و پەرەدەسێنن و دەگۆڕێن وەکو تۆو و بە تێپەڕبوونی کات پەرە دەسێنێت بۆ نەمام و دواتریش دەبێت بە درەخت.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : جیاکەرەوەکانی زیندەوەران\nتیۆری بافلۆف بۆ فێرکردن\nڕۆڵی بەکتریا لە ژیاندا


ئەندرێ سولیڤان بەڕێوەبەری کارگوزاری دامەزراوەی پێرڵ برج پارتنەرس (Pearl Bridge Partners ) لە هۆنگ کۆنگ ڕایگەیاند "لە کاتێکدا سیستمی سەرمایەدری دووچاری داڕمان و توانەوەی ئابوری‌یە خەڵکەکە بە هەڵپەو ترسەوە ڕائەکەن".\nئەمە جارێکی تر دووشەممەی ڕەشە لەهەر جێیەک. بازاڕی پشکەکان لە سەرتاسەری جیهان لە لەندەنەوە تا تۆکیۆ ڕوو لە دابەزین و شکستێکی بەردەوامن، هەموو ڕووداوەکان ئاماژە بە سەردەمی گەڕانەوە بۆ قەیرانەکانی ساڵی ٢٠٠٨ و بگرە لە ئاستێکی خراپتریشدا ئەکەن، بەدەربڕینێکی تر ئێمە لە ڕاستای قەیرانێکی تری ئابوریداین بەڵام بە شێوازێکی مەترسیدارتر.\nڕەی دالیۆ (Ray Dalio ) وەک بلیۆنێرێکی سەرمایەدار لە سەرنجێکی بەئاگاهانەدا ڕایگەیاند کە " کێشە ئابورییەکانیان بە هەمان شێوەی ڤایرۆس بە هەموو لایەکدا بڵاوئەبنەوە".\nبەهای پێنوێنەکانی ئەوروپا لەگەڵ کردنەوەیاندا ئەمڕۆ داڕمان، پێنوێنی فاینەنشیەڵ تایمز (FTSE 100 Index) لەسەدا حەوت دابەزی بە شێوەیەکی خراپترو سەرسوڕهێنەرتر لەوەی کە لە قەیرانەکانی ساڵی ٢٠٠٨-٢٠٠٩ دا ڕوویاندا.\nپێنوێنی داکسی ئەڵمانی و کاک ی فەڕەنسی (Germany’s Dax and France’s Cac 40 fell) زیاد شەش لەسەدی بەهاکەی خۆیان لەدەستدا لە کاتێکدا پێنوێنی ( Stoxx Europe 600 index ) کە نوێنەرایەتی گەورەترین کۆمپانیا ناوخۆییەکانی ناوچەکە ئەکات بە ڕێژەی هەشت لەسەد دابەزینی تۆمارکردووە . بەهای نەوت جارێکی تر بۆ یەکەمین جار لە دوای جەنگی کەنداوەوە لە ساڵی ١٩٩١ ڕووی لە داكشانێکی بێوێنە کردووە.\nگەشەسەندن لە چین هەرەس دێنێت، دابەزین لە ڕێژەی شەش لە سەدەوە بۆ ڕێژەی دوو لەسەد تۆمار ئەکات، پێنوێنی ۆڵ ستریت (Wall Street’s S&P 500 ) بە ڕێژەی لە سەدا حەوت دابەزی کە بووە هۆکاری وەستاندنی مامەڵەکردن بۆ ماوەی پانزە خولەک ، بەڵام دواتر بەردەوامی لەسەر ڕێچکەی دابەزینی بە نزمترین ئاستەوە لە دوای قەیرانەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ەوە و لەوانەشە بۆ ئاستێکی خراپتریش بۆ یەکەمین جار لە ساڵی ١٩٧٦ەوە تۆمارکرد. هەردوو پرۆسەی ناردنە دەرەوەی بەرهەم و هێنانی بەرهەم بۆ ناوەوە شکست و داڕماون. لە مانگی فێبریوەری کەرتی پیشەسازی بەرهەمهێنان دابەزینێکی بێوێنەی تۆمارکردووە. دواین ئامارەکان لە فاینەنشیاڵ تایمز(Financial Times) ەوە دابەزینی زیاد لە سەدا بیستی بەکارهێنانی پیشەسازی نیشان ئەدەن. لە ڕابردوودا چین داینەمۆی هەڵسوڕێنەری سەرمایەداری جیهان بوو، ئێستا ئەمە بە تەواوی بە دەرهاویشتە مەترسیدارەکانیەوە هەستی پێئەکرێت، ئەوروپا بە هەمان شێوەی یابان خۆی بۆ گرتنەبەری سیاسەتی لەخۆگرتنەوە ئامادە ئەکات، ئابورییە تازەپێگەیشتووەکان داڕمانێکی تەواوەتی بە خۆیانەوە ئەبینن.\nڕێکخراوی هاوکاری ئابوری و گەشەپێدانی (OECD ) ئاگادرینامەی خۆیدا کە گەشەی جیهان ڕوو لە پاشەکشەی ١.٥ لەسەدا ئەکات، هەرچەندە کە ئەم ژمارەیەش بۆیان دڵخۆشکەرە.\nیۆواکیم فێڵس (Joachim Fels ) ڕاوێژکارێکی ئابوریی جیهانی لە دامەزراوەی بەڕێوەبەرایەتی سەرمایەگوزاری لە ئەمریکا (Pimco) ڕایگەیاند کە " دەرهاویشتە ئابورییە خراپەکان لە چەند مانگەکانی داهاتوودا بە تەواوی دەرئەکەون"، هەروەها ئاماژەی بەوەدا کە " سیاسەتی لەخۆگرتنەوە لە ئەمریکا و ناوچەی یورۆ لە نیوەی یەکەمی ئەمساڵدا ئەگەرێکی ڕوونە، هەروەک چۆن یابان بە ئەگەری زۆرەوە یەکێکە لەو وڵاتانە.\nبەڕێز فێڵس بە وریاییەوە لە چەمانەوەی نەخشەکەی ڕوانیوە، داکشانی ئابوری بەسانایی بە بەرچاوی هەموومانەوە ڕوو ئەدات،" هەموو ئەو کۆمپانیا خوێنمژانەی کە بە بەهای قازانجی کەمەوە ژیان ئەکەن هەرەس دێنن".\nوتەیەکی زۆر سەرنجڕاکێشتر سەرنج و تووانی شیکەرەوەی دەزگای لێکۆڵەری گاڤکڵ (Gavekal ) تۆم هۆلاند (Tom Holland) ە " ئەگەر ڕۆژێک ئەو پرسیارەت لە خۆت کردووە چی ڕووئەدات ئەگەر یەکێک بە قومبەلەیەکی دەستی‌یەوە پەلاماری حەمامێکی خوێن بدات ، بێگۆمان قێزەونە"\nنەخۆشی لە سیستەمدا\nپەتای ڤایرۆسی کۆرۆنا هیچ هۆکاری قەیرانەکان نییە. بەڵکو ئەو پەلەپیتکەیەیە کە بووە هۆکاری تەقاندنەوەی زنجیرەی کاردانەوە ئابورییەکان کە لەگەڵ ڕووبەرووبوونەوەی زیاتری کەرتەکاندا لەگەڵ ئەم قەیرانانە لە هەڵکشانی زیاترو بەردەوامدا دەبن. ئەم داڕووخانە بەهەمان شێوەی داڕووخانی چەکی ئەتۆمی چێرنۆبڵ ئەبێت، کەلەگەڵ دەستپێکردنی هەر پرۆسەیەکیدا ناتوانرێت بوەستێندرێت.\nڤایرۆسەکە لەسەر هەمان ڕێچکە بەهەمان شێوەی ئەو پەلەپیتکەیە کار ئەکات کە قەیرانەکانی نەوت لە ساڵی ١٩٧٣ دا بوونە داڕمانی ئابوری جیهانیی لە ساڵی ١٩٧٤ ، یان بەهەواداچوونی بڵقی سەرئاوی (dot-com )(مەبەست لە ئینتەرنێتە) کە بووە هۆکاری دەستپێوەگرتنەکان (تقشف)ی ساڵانی ٢٠٠٠- ٢٠٠١ ، یان هەرەسی قەرزی خانووبەرە لە ساڵەکانی ٢٠٠٨-٢٠٠٩ . تەنانەت ئەو شکست و کەوتنانەی کە لە ساڵەکانی ١٩٢٩تاکو١٩٣٣ ڕوویان دا هۆکارەکەی داڕمانی ۆڵ ستریت بوو کە بەرهەمی لێکدانەوەی پێشبین کراوبوون. هەریەکەیان بە شێوازێک بوونەتە هۆکاری قوڵبوونەوەی قەیرانە ئابورییەکان کە هەرئێستا لە باری کوڵاندان. هەریەکەیان بە ئەندازەیەک و بە شێوازێک کاریگەرییان تێیدا هەیە.\nپەتای ڤایرۆسی کۆرۆنا هۆکاری قەیرانەکان نییە، بەڵکو ئەو پەلەپیتکەیەیە کە تەقاندنەوەی زنجیرەی کاردانەوە ئابورییەکانی بەدوای خۆیدا هێناوە. وێنە Pixabay\nلە لایەن بانکە ناوەندییەکانەوە هەموو ڕێکارێک بە شێوازی جۆراوجۆر گیرانەبەر بۆ بوژاندنەوەی ئابوری(دووبارە هەستانەوە)– درێژترین هەستانەوە لە مێژووی خۆیدا- کە بە پێچەوانەی خۆیان شکایەوە. هەموو زەخیرەی(سەرمایەو توانایی) خۆیان بەکارهێنا تا بەر بە داکشانی ئابوری دواتر بگرن، بەڵام کاتێک کە داکشان ئەگاتە بەردەرگا زۆر کاریگەرترو داڕووخێنەرتر لە ڕابردوو خۆی نیشان ئەدات ، ئەمە ئەو شتەیە کە ئێستا ڕوو ئەدات.\nلەدوای داکشانی ئابوری ساڵی ٢٠٠٨ەوە ئاستی قەرزی حکومەت لەسەر ئاستی جیهان هەڵئاوسانی بێوێنەی بەخۆوە دیوە، بە ئاستێک گەیشتووە کە لەکاتی ئاشتیدا نەیبینیوە. لێکۆڵینەوەی بانکی ئەڵمانی (Deutsche Bank ) دەری ئەخات ئابورییە سەرەکییەکانی جیهان ئاستی قەرزی فەلەکییان هەیە لە ١٥٠ ساڵی ڕابردوودا کە بەرزترینە و ئاستێکی سەرسوڕهێنەری ناپایەدارە.\nبە لێکدانەوەری فاینەنشیاڵ تایمز(Financial Times) ئاستی قەرزی جیهانی زیاد لە ٢٥٠ تریلیۆن دۆلاری تێپەڕاندووە. هاوتای لە سەدا ٣٢٠ ی کۆی گشتی بەرهەمهێنانی ناوخۆیی جیهانییە کە نیوەی لە یابان ، چین و ئەمریکایە. ئەمە ئەو ماڵە لە کاغەزەیە کە ئامادەی داڕووخانە. ئێستا لەگەڵ دەرئەنجامێک کە لە هیچ ساتێکی پێشووتردا بەم خراپیە نەهاتۆتە ڕێیان بەرەوڕوون و ناچارن کاردانەوەی خۆڕزگارکردنی مەزن ئەنجام بدەن.\n" بانکە ناوەندییەکان کاریگەرانە بە ڕێکارە دڵرەق و چەوسێنەرەکانیان بە درێژایی دەیان ساڵی ڕابردوو بە بەردەوامی خۆیان خستۆتە داوی بازاڕی نەختینەی قەرزی حکومەتەکانەوە. لێکۆڵەر جیم ڕەید (Jim Reid ) لە بانکی ئەڵمانیا ڕایگەیاند " ئەتوانین بڵیین کە لەودیو خاڵی نەگەڕانەوەشن "\nبە ڕێژەی قازانجی نزیک لە سفر ئیتر هەندێک لە بانکەکان دووچاری گرفتێکی زۆر ئەبنەوە لەم کاتەدا کە لێواری قازانج لە مەنگەنە دراوە.\nبانکی فیدراڵیی (Fed) بەهای سوودی خۆی پچڕاندووە و پێئەچێت لایەنی تریش لەمڕووەوە پەیڕەوی بکەن ، بەڵام ئەمە هیچ ئاڵوگۆڕێک ناکات لەو ئابورییە بەربڵاوەیان، و بە ناچاری هەندێک لە بانکەکان لاواز ئەبن. بەڵام هیچ ئەڵتەرناتیڤێکیان نییە. لە کاتێکدا کە مۆرگان (JP Morgan ) قازانجی زۆر ئەکات، هەندێکی تریان وەک بانکی ئەمریکا لەسەر بنەمای پێشەکی (دیپۆزتی )هەرزان تەنها لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا نزیکەی ٨٠ بلیۆن دۆلاری لە بازاڕی سەرمایەگوزاری زیانی پێئەگات. بانکی سلیکۆن ڤالی (Silicon Valley Bank) زیاتر یەک لەسەر سێی بەهای خۆی لە دەست ئەدات. ژمارەیان ٥٢٠٠ بانکن لە بانکی بچووک و ناوەندی لە ئەمریکا و وا پێشبینی ئەکرێت کە بە خراپترین شێوە زیانیان پێبگات. لە نزیکترین ماوەدا لەلایەن بانکە گەورەکانەوە هەڵئەلوشرێن.\nبڵاوبوونەوەی جیهانگەری کە قازانجی بە سەرمایەداری گەیاند لە دژوارکردن وچڕکردنەوەی بازرگانیی جیهانیدا، ئێستا بە ئاراستە پێچەوانەوەیدا پاڵی پێوە ئەنرێت ، دابینکردنی بەلێشاوو و فراوانی بەرهەم، پەیڕەوکردنی هێڵی بەرهەمهێنان - تەنها لە کاتی خۆیدا- ، پەشێویی گەورە. هەموو فاکتەرەکان کە گەشەیان ئەبوژاندەوە ئێستا ئیتر بە شێوەیەکی دیالەکتیکی ئەبنەوە پێچەوانەکانیان.\nبە پێی ڕیسیلنک (Resilinc) کە گروپێکە لەکالیفۆرنیا و بە دوای سەرچاوەی ملیۆنان پارچەی بەرهەمهێنراوەوەن و هێڵکاری دابینکردنەکانی بەرهەم ئەکات لە سەر ئاستی جیهان بۆی دەرکەوتووە کە زیاد لە ١٨٠٠ پارچەی بەرهەمهێنراو لە بەشی کەرەنتینەکراوی چیندا بەرهەم هێنراون. بەڕێوەبەری ڕیسیلنک بندیا ڤاکیل (Bindiya Vakil ) ڕایگەیاند " شتێکی زۆر لەوە مەترسیدارتر ئەوەیە کە ژمارەیەکی زۆر پارچەکان( بەرهەمەکان ) ( لە هوبای – پارێزگایەکە لە ناوەڕاستی چین - و دوروبەری بەرهەم هاتوون ) کە کڵاوو بەرگرن (resistor) کە بەرهەمی یەکجار بچوکن و هیچ کەسێک گوێیان پێ نادات، لەگەڵ پێکهاتەی گەرمی (thermal components) ، پلاستیک و پێکهاتەی کیمایی تواوە لە ئاو ، و لەوحەی کانزایی.\nئەمە هاوتای مۆدێرنانەی فڕێدانی سپانەیەکە بۆ سەرکار یان ڕاوەشاندنی باڵی پەپولەیە کە ئەبێتە هۆکاری دروستکردنی زریانی هۆریکان لە لاکەی تری جیهان! بندیا ڤاکیل ئاگاداری دا " هیچ دابینکەرێکی پارچەکان تەندروست نابێت" و بەردەوامی بە قسەکانی داو ڕایگەیاند کە لە سەدا حەفتای کۆمپانیا بەرهەمهێنەرەکانی جیهان دائەبڕێن لە دابینکەرەکانی پارچە لاوەکیەکانی بەرهەمەکانیان. کۆمپانیای فۆرد لە ساڵی ٢٠٠١ دا لەم قۆناغەدا بوو و هاوشان لەگەڵ چەندین کۆمپانیای تر ناچار بە داخستنی کارگەکانیان کران.\nپیتەر هاسنکامپ (Peter Hasenkamp) کە لە بەشی پلاندانانی دابینکەری بەرهەمی Tesla Model S کارئەکات ڕایگەیاند کە " پێویستت بە ٢٥٠٠ پارچەیە بۆ دروستکردنی ئوتومبیلێک ، بەڵام تەنها دانەیەک نییە "\nئەمە توانەوەی ئابورییە، ئاوێتەیە لەگەڵ ڤایرۆسی کۆرۆنا، کە هەڕەشەی ئەوە ئەکات ببێتە پەتایەکی گشتگیر، بانکەکانی ناوەندی و حکومەتەکان دەستەوەستانن لە ئاستیدا.\nڕەی دالیۆ (Ray Dalio) بلیۆنێر و خاوەنی دامەزراوەی جیهانیی سەرمایەگوزاری ئاگادارینامەیەکی ڕوون بەلام واقعیانەی ڕاگەیاند " ئەگەر بڕوانینە ئەو بڕگانەی مێژووی رابردوو کاتێک کە کەشوهەوای ئەم ساتانە دەرئەکەوتن" بە مەترسیەوە ئەڵێت" دواین جار ساڵەکانی ١٩٣٠ بوون "\nئەنوسێت " هەر قسەکەرێکی بەئاگاو لێزان یان سادە ئەوەت پێ ئەڵێت کە تەشەنەسەندنی ڤایرۆسی کۆرۆنا لەوانەیە کاریگەری نێگەتیڤانەی توندی هەبێت لەسەر ئابوری. سیاسەتی نەختینە هیچ سودێکی ئەوتۆی نابێت لە ڕووبەڕووبوونەوەیدا، هاریکاریکردنی نێوان سەرکردە سیاسییەکان و خاوەن بانکەکان هاوکات گرنگ و نەخوازراویشە".\n" لە کاتێکدا کە دەرکەوتنی ڤایرۆسی کۆرۆناو ئەو تاسان (شۆک)ە ئابورییەی کە هۆکاریەتی جێگەی سەرسامی بوون، بەڵام چەند شتێک ڕوون و ئاشکرا بوون بۆ چەند ساتێک... ئەوە ڕوون بوو کە داڕووخانی ئابوری ڕۆژێک لە ڕۆژان هەر ڕوو ئەدات" ( فاینەنشیەڵ تایمز ٩/٣/٢٠٢٠ )\nئەوەی ئەو ئەیڵێت بە تەواوی دروستە، قەیرانەکە زۆر گەورەو مەزن ئەبێت. بەهەمان شێوەی ساڵەکانی ١٩٣٠. بەڵام ئەو سیاسەتانەی کە چینی بۆرژوازی زۆربەی کات مامەڵەی پێ ئەکەن لە ئاستێکی بەربڵاودا لە ئێستادا بێسوود و کاریگەرن.\nبارودۆخی جیهان هیچ کات وەک ئێستا ناجێگیر نەبووە، سەرباری ئەمەش ڤایرۆسی کۆرۆنا تەنها ڕووداوێکە، ئەتوانین تەنها وەک پەلەپیتکەی چەکەکە لێ‌ی بڕواین بەڵام قەیرانی ئابوری مەسەلەیەکە کە ناکرێت لە ساتە وەختێکدا خۆتی لێ دەرباز بکەیت.\nئەمە هەمان شێوەی داڕمانی ئابوری ساڵی ٢٠٠٨ە ، بەڵام لەوانەیە قوڵتر کە هەموو دەروازەکانی ڕاکردن لیێ داخراون. وێنە Flickr, pingnews\nبەردەوام ئەبێت " ئێستا ئەوە بهێنەرە بەرچاو کە هەردوو تاسان(شۆک) ی تەندروستی و ئابوری کە بەهۆی تەشەنەی ڤایرۆسەوە سەری هەڵدا ڕوو لە کوێ ئەکەن. ئەوە بهێنەرە بەرچاو کە زۆرێک لە کۆمپانیاکان دووچاری بێهێزی و زیانی گەورە ئەبنەوە وهەندێکیان نوقمی قەرزی گەورەن بەهۆی بەردەوامی و سووربوونیان لەسەر پارەی هەرزان( قەرز بە ڕێژی کەم لە بانک) و چەندین هاندەر بۆ قەرزکردن، کە ناچاریان ئەکات بە بڕین و کەمکردنەوەی مووچەی کرێکارەکانیان و دواکەوتن لە دانەوەی قەرزەکانیان"\nبە واتایەکی تر ، بازرگانیکردن دەست ئەکات بە بڕینی مووچە و دواکەوتن لە دانەوەی قەرزەکان. مایەپووچیی بەربڵاو ڕوو ئەدەن کە دواتر کاریگەری زیاتریان ئەبێت. لەوە تۆقیون کە لەگەڵ ئەو کۆمپانیایانەی لە دانەوەی قەرزەکانیان دوا ئەکەون، بازاڕە هاوبەشەکانی قەرز، لەو جێیانەی ئاستی قەرز بە تێکڕایی ڕوو لە هەڵکشان ئەکەن، بە سانایی گەمارۆی بدەن. ئادەم سلاتەر (Adam Slater ) پێشڕەوێکی ئابوریناس لە ئۆکسفۆرد ئیکۆنۆمیکس پێ‌ی وایە " فشارە ئابورییەکان کە داکشانی ئابوری خراپتر ئەکەن بۆ خۆیان گەورەترین مەترسین"\nکاتێک بانکی یەدەکی فیدراڵی فێد (Fed ) ڕێژەی سوود ئەبڕێ یان بۆ رێژەیەکی یەکجارزۆر نزیک لە سفر کەمی ئەکاتەوە ، بانکی ناوەندی ئەوروپاش (ECB ) ئەیەوێت لە کاروانەکە دوانەکەوێت. پاش ئەوەی لە چەند هەفتەی رابردوودا ڕایانگەیاند کە ئاسۆی ئابوری ئەوروپا ماندوو دیارە ، هەرئێستا بە واقعی دەرگیری پاشەکشەوقەیرانەکەن، بەتایبەت کە یەک لەسەر سێی دانیشتوانی ئیتالیا دابڕاون. هەردوو ئابوری فەرەنساو ئیتالیا لە چارەکی کۆتایی ساڵی رابردوودا دووچاری داکشان بوون، لە کاتێکدا کە ئاستەکە بۆ ئەڵمانیا هەر تەختەهێڵێکە. هەرچی ئابوری ناوچەی یورۆیە بۆ خۆی لە ساڵی رابردوودا بە ڕێژەی ١.٢ لەسەدا ڕووی لە دابەزین کرد. کە بەمەش کەمترین ئاستی گەشەی خۆی لە ماوەی حەوت ساڵی ڕابردوودا نواندووە ، قەیرانەکە بە دەرفەتێکی کەم نایەتە بەرچاو.\n" پرسیاری یەک بلیۆن دۆلاری ئەوەیە کە ئەم قەیرانە بۆ ماوەی چەند ئەخایەنێت؟" یۆرگ ئاسموسن ئابوریناسی دامەزراوەی (ECB ) رایگەیاند، ئایا کورت ماوەیە؟ چەند مانگی تر ئەخایەنێت تاکو پێش ئەوەی دەست بە بوژاندنەوە بکاتەوە؟"\nهیواکان لە دەروونی مرۆڤدا هەڵئەقولێن، پێیان وایە کە پاش چەند مانگێک هەموو شتەکان دێنەوە دۆخی ئاسایی خۆیان. بەڵام بە تێڕوانین لە قەبارەو ئەندازەی قەیرانەکە ئەمە هیچ شتێک نییە لە سەرەتا، زۆرێک هیواکانی خۆیان لەسەر نۆ مانگ یان زۆرتر یەک ساڵی داهاتوو کەڵەکە ئەکەن، بەڵام ڕاستی ئەوەیە کە ئێمە لە ئاوێكی ڵێڵداین.\nبەرێوەبەری (ECB ) کریستین لاگارد لە نێوان بەردو زەوی ڕەقدا گیری خواردووە، بە پێچەوانەوەی بانکی فیدراڵی‌یەوە (ECB ) ڕێژەی قازانجی لە ئاستی سفردا هێشتۆتەوە، بەمەش هەموو هەڵبژاردنەکان لە دەستدران. لە مانگی سێپتەمبەرەوە ڕێژەی سوودی تاکو کەمترین ئاست بە بری ٠.٥ کەمکردەوە. ئەم بڕە پارەیە کاریگەرانە ئەدرێت بە بانک تاکو پارەکەت بپارێزێت!\nلاگارد خۆی بەم دواییانە ڕایگەیاند کە ئەمە " بە شێوەیەکی بەرچاو دەرفەتی ئایندە کەمتر ئەکاتەوە" بۆ ئەوەی داشکانی زیاتری سوودمەندی کەمتر بکاتەوە. تۆ ئەمەت نەوتووە! بەڵکو ئەمە لوتکەی داڕێژەرانی ستراتیژی ئابوری سەرمایەدارین. هیچ جێ‌ێ سەرسوڕمان نییە کە جیاوازی لە سیاسەتی (ECB ) دا هەبێت ، کاتێک تۆ لە لێواری بورکانێکی تەقیەوەدایت ئەستەمە بتوانی بە ڕوونی بیر بکەیتەوە.\nبازاڕەکانی دارایی پێیان وایە کە بانکی (ECB ) ناچارن بە شێوەیەک لە شێوەکان ڕەفتار بکەن، ئەوەیان لەبەرچاوگرتووە کە ڕێژەی سود تا راددەی -٠.٦ لە سەدا کەم بکەنەوەبەڵام ئەمەش بە هیچ جێگەیەکیان ناگەیەنێت، ئەم سیاسەتە شکستخواردووە وەک خواردنەوەی وزەبەخش وایە کە بۆ کورتماوە کاریگەری هەیە نەک بۆ ماوەی درێژ، لەبەر ئەوەی خۆیان سیستمەکە لاوازتر ئەکەن. بە سانایی دەرمانەکان هیچ کاریگەرییەکیان نابێت.\nهەرئێستا قسە لەسەر بە ئامانجکردنی بازرگانیەکان( بزنس) بۆ پێدانی قەرز ئەکەن. بەڵام ئەمە وەک ناردنی مێشکوژێک بۆ بەردەم کوللەبارانێک وایە. هەرئەمە دەستەوەستانی و مەودای شکستیان لە چارەسەری قەیرانی سەرمایەداریدا پیشان ئەدات.\nئەمە بە هەمان شێوەی گەڕانەوە بۆ قەیرانەکانی ئابوری ساڵانی ٢٠٠٨ە بەڵام زۆر قوڵتر و کاریگەرتر. لە کاتانەدا سەرکەوتوو بوون لە ڕزگارکردنی سیستمی سەرمایەداری و دوورکەوتنەوە لە لە پەتای داکەوتنی نوێ، بێگومان ئەمەش بەهۆی ئەو سەرچاوە گەورانەوە کە بۆ ئابوری چین پەمپدران بۆ هێشتنەوەی ئابوری جیهانی لەو ئاستەی خۆیدا.\nهیچ ڕێگایەکی دەربازبوون نییە\nهەرئەمڕۆ کێشمەکیشە بازرگانیەکان ڕوو لە سەرن و جەنگێکی بازرگانیی سەرەتایی لە نێوان ئەمریکا و چین هەیە سەرباری ڕێکەوتنی داڕماوی نێوان ئەمریکاو ئەوروپا. هاوشان لەگەڵ داڕمان و هەرەسهێنانی بازرگانی و ئابوری جیهانی ، هێزە زلهێزەکانی سەرمایەداری هەوڵ ئەدەن کە باری قورسایی کێشەو گرفتەکان بخەنە ئەستۆی یەکتر. ئەمە ناچار بە گرتنەبەری سیاسەتی دراوسێی سواڵکەر و کەمکردنەوەی بەهای دراوی ڕکابەر ئەکات. بەهەمان شێوەی ڕووداوەکانی ساڵەکانی ١٩٣٠، گرتنە بەری سیاسەتی (Smoot-Hawley Tariff Act) کەدەرئەنجامەکەی هۆکارو دەستپێکردنی جەنگێکی بازرگانی کارەساتباربوو و دواتریش سەرهەڵدانی قەیرانە کوشندەکانی ساڵانی ١٩٣٠.\nئەمە ئەکرێ بە ئاسانی لە کۆشکی سپیدا لەگەڵ ترەمب ڕووبدات کە پەیڕەوی لە سیاسەتی " یەکەمجار ئەمریکا" ئەکات. غەزیزەو هاوشان پارێزبەندییەکانی لەهەر بڕگەیەکدا ئەکرێت پێچەوانە ببنەوەو قەیرانەکە بگۆڕن بە خەمۆکی قوڵ. هەر کە دەستی پێکرد زۆر ئەستەمە بوەستێندرێت. زنجیرەیەک کاردانەوەی زۆری بەدوادادێت، بە هەمان شێوە ولاتەکانی تریش ناچار بە پەیڕەوکردنی سیاسەتی پارێزبەندی ئەبن بۆ پارێزگاریکردن لە بەرژەوەندییەکانیان.\nبازنەی خۆپارێزی ئیمکانی هەیە، بەڵام ئەبێتە هۆکاری کەڵەکەبوون و قوڵبوونەوەی قەیرانەکە بە هەمان شێوەی ساڵەکانی ١٩٣٠. وێنە Flickr، وەزارەتی کشتوکاڵی ئەمریکا\nهەرئێستا ئێمە شایەدحاڵی جەنگی بازرگانیی نێوان سعودیەو روسیا، و روسیا و ئەمریکاین لەسەر نەوت، کاتێک ئەمڕۆ کە نرخی نەوت لە ٦٥ دۆلارەوە هاڕەی کرد بەرەو ٣٠ دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک. ئەمە یەکەمین هاڕەکردنی نرخی نەوتە لە دوای جەنگی کەنداوی یەکەمەوە لە ساڵی ١٩٩١ ، کە ئەگەری داشکانی زیاتریشی لێئەکرێت و لەوانەش بیست دۆلار. ئێمە لە ڕێگای لێژبوونەوەیەکی یەکجار توندداین.\nوتووێژو کۆڕبەندی زۆر هەن لە نێوان ئابوریناسە بۆرژوازییەکان خۆیان دەربارەی ئەوەی چ جۆرە قەیرانێکیان هەیە، قەیرانی دابینکردن، قەیرانی داواکردن، یان تاسان(شۆک)ێکی دارایی ، یان تێکەڵەیەک لە هەرسێکیان؟\nئەوان بێتوانان لە درککردن بەوەی کە ئێستا ڕووئەدات قەیرانێکی کلاسیکیی سیستمی سەرمایەداری خۆیەتی. ئەوان وا فێرکراوو پەروەردەکراون کە سیستمی سەرمایەداری چۆک بۆ قەیرانی قوڵ دانادات، هیچ شتێک لەو قەیرانانەی ساڵەکانی ٢٠٠٨ ەوە فێرنەبوون: ئەوەی ئێستا ئەگوزەرێت قوڵترین قەیرانە کە دەرگیری سیستمی سەرمایەداری بۆتەوە بە درێژایی مێژووی خۆی.\nگرفتەکەیان لە لایەن ئابوریناسی شارەزا مارتن ۆڵف (Martin Wolf ) ەوە لە فاینەنشیەڵ تایمز لە ناوەراستی ٢٠٠٩ دا کورتکراوەتەوە:\n"ئەمڕۆ، لەگەڵ قوڵترین قەیران لە ساڵەکانی ١٩٣٠ەوە بەرەو ڕوون. سیستمێکی بانکیی بۆ پشتگیریکردن لە ژیانی حکومەت و بەرەوڕووبوونەوەی مەترسی هەڵئاوسان. ئەبێت چ شتێک هەبێت وا بە هەڵەدا ڕۆیشتبێت؟"\nبەردەوام ئەبێت و ئەنوسێت" زۆرێک لە ئێمە – منیش لە ناویاندا – پێمان وابوو کە دواجار پەرداخە پیرۆزەکەمان دۆزیوەتەوە، ئێستا ئەزانین کە جگە لە سەرابێک هیچی تر نەبوو" (FT, 6/5/09).\nڕاکردن لە قەیرانەکان مەحاڵە ( حەتمین)\nئەوە کارڵ مارکس بوو کە یاسا ناکۆک و دژ بە یەکەکانی ئابوری سەرمایەداری خستەڕوو کە نەفرەتێکن بۆ ئابوریناسە بۆرژوازییەکان. ئەوان سەرسام و کاریگەربوون بە ئابوریناسی فەڕەنسی جین بابتیست سای (Jean Baptist Say ) کە بەرگری لە بیرۆکەی هاوسەنگی ئابوری کرد لە ژێر سایەی سیستمی سەرمایەداری، بەڵام هیچ جۆرێک لەم هاوسەنگییە بوونی نییە.\nئابوریناسانی ئەمڕۆ، وەک دەیڤد ڕیکاردۆ لە پێش هەموویانەوە نووسی" ناتوانین دان بەوەدا بنێین کە سیستمی بەرهەمهێنانی بۆرژوازی بەربەستی گەشەسەندنی ئازادانەی هێزەکانی بەرهەمهێنان لە هەناوی خۆیدا هەڵگرتووە، کە بەربەستێکە و لە کاتی قەیرانەکاندا دێتە سەرخانی کۆمەڵگا، بە تایبەت لە ساتی بەرهەمهێنانی زیاد لە ڕاددە – دیاردەی بنەڕەتی لە کاتی قەیرانەکاندا- بە دەربڕینی مارکس ( بیردۆزەکانی بەهای زیادە ، بەشی دوو لاپەڕە ٥٢٧-٥٢٨).\nگەشەسەندنی سەرمایەداری هاوکات تۆوی داکشانی(لێژبوونەوەی) ئابوریشی لە هەناوی خۆیدا هەڵگرتووە. ئەتوانن بە قەرزو چەند ڕێگای دروستکراوی تر پارێزگای لە بەردەوامی سیستمەکەیان بکەن، بەڵام درەنگ یان زوو بە سنوری خۆیان ئەگەن " بانککردن ومتمانەپێدانی قەرز بەهێزترین وەسیلەی پاڵنەری بەرهەمهێنانی سەرمایەداری بوون بۆ واوەتر لە سنورەکانی خۆی" مارکس ئەمەی بە تەواوی شیکردۆتەوە. لەگەڵ ئەمەشدا بە ڕوونی ڕایگەناندبوو کە" هەروەها یەکێە لە کاریگەرترین ئامرازەکان لە کاتی قەیران و فێڵکردندا"( سەرمایە بەشی سێ لاپەڕە ٥٩٣ ).\nهەروەک مارکس ڕوونی کردۆتەوە قەیران گرێدراوی سیستمی سەرمایەدارییە، قەیران و پشێویی کۆمەڵایەتی مەسەلەیەکی حەتمین، وێنە public domain\nدووبارە ڕوونی ئەکاتەوە کە " لە سیستمی بەرهەمهێناندا کە تێکڕای پەیوەندیەکانی پرۆسەی بەرهەمهێنان وابەستەی متمانەپێدانی قەرز ئەبن ، گومانی تێدا نییە کە ڕاستەوخۆ ئەبێت قەیران سەرهەڵبدات کاتێک کە قەرز ئەکشێتەوەو لە جێگەیدا جگە لە پارەدانی کاش هیچیتر قبوڵ ناکرێت". لە سەرنجدانی یەکەمدا،هەربۆیە تێکڕای قەیرانەکە وەک قەیرانی قەرزو دراو دەرئەکەون. ( سەرمایە بەشی ٣ لاپەڕە ٦٢١ ).\nهێزەکانی بەرهەمهێن لە سایەی سیستمی سەرمایەداریدا پێداویستی بازاڕیان تێپەڕاندووە. یەدەکێکی بێشوماری ئوتومبیل، ستیل، ئەلەمەنیۆم، و چەندەها بەرهەمی تر هەن. تەنانەت ژمارەیەکی زۆری کارگەش هەن کە لەکارکەوتوون یان بەهۆکاری ئەوەی دەفتەری داواکارییەکانیان بەتاڵن بە هێواشی کار دەکەن. ئابوریناسە بۆرژوازییەکان بەمە ئەڵێن " تێپەڕاندنی زیاد لە بڕی خوازراوی – توانایی (کەپاستی)". بەڵام ئەمە ڕەنگدانەوەی زیاد بەرهەمهێنان و ئەو ڕاستییەیە کە سیستمەکە گەیشتۆتە سنوورەکانی خۆی. هەربۆیە ئەتوانن تەنها ئەتوانن ٨٠ لە سەدی توانایی لە کاتی گەشەی ئابوری و لە سەدا حەفتای لە کاتی قەیراندا بەکاربهێنن. لە نۆڤەمبەری ٢٠١٩ توانایی سوودوەرگرتن لە بەرهەمهێنانی ئەمریکا گەیشتە ٧٥.١ لە سەد . لە چین توانایی سوودوەرگرتنی پیشەسازی گەیشتە ٧٦.١ لە سەد لە چارەکی سێیەمی ساڵی ٢٠١٩دا ، ڕەنگدانەوەی بەربڵاوی زیاد لە بڕی خوازراوی توانایی تەنانەت لە سەردەمی بوژاندنەوەشدا.\nئەمە ڕەنگدانەوەی قەیرانی ئۆرگانیکی سیستمی سەرمایەداییە. خاوەندارێتی تایبەت و دەوڵەتی نەتەوەیی بوونەتە بەربەستی جدی لە بەردەم گەشەی کۆمەڵگا. ئەمە بنەمای قەیرانی سیستمی ئابوری سەرمایەدارییە کاتێک کە ئەگاتە سنورەکانی خۆی. بە بۆچوونی مارکس، بەربەست لە چوونە پێشەوەی سەرمایە خودی سەرمایە خۆیەتی. چینی بەرهەمهێن چیتر ناتوانن بەرهەمی دروستکراوی خۆیان لە بازاڕدا بکڕنەوە. لە کاتێکدا چینی سەرمایەدار ئەتوانن بەسەر ئەم ناکۆکی و دیاردە دژ بەیەکە سەرکەون و ئەم بەرهەمە زیادەیەی بازاڕ جارێکی تر تێکەڵ بکەنەوە لەگەڵ دەستمایەی سەرمایەگوزاریان، کە توانایی (کەپاستی)بەرهەمهێنان زیاد ئەکات و جارێکی تر ئەبێتەوە هۆکاری زیاد لە خوازراوی بەرهەمهێنان. بازاڕ ناتوانێت لەگەڵ ئەمە بەردەوام بێت و لە خاڵێکدا ئەبێتەوە قەیرانی زیاد لە خوازراوی بەرهەمهێنان.\nبنەماکانی قەیرانی سەرمایەداری لە قۆناغەکانی پێشووتردا کەڵەکەکراون. هەرچەندە پێویستی بە هۆکارێکە بۆ ڕوودان و پاڵپێوەنانی سیستمەکە بەرەو لێواری قەیران. ئەمە ڕێک ئەوەیە کە ئێستا ڕووئەدات. هەموو ئەو فاکتەرانەی کە هاندەری گەشەسەندنی ئابوری بوون، ئێستا هەموویان پێکەوە پاڵ بە ڕەوڕەوەی داکشان وشکستەوە ئەنێن، تەنانەت نائومێدبوونیش لە بوژاندنەوە. بە لەبەرچاوگرتنی هەموو ماتریاڵە گڕگرتووانەی ئێستا لە سەرتاسەری جیهاندا ئەگوزەرێن ئەکرێت ئەم قەیرانە یەکجار بەهێزو ڕووخێنەر بێت.\nسیناریۆیەکی لەم بابەتە تەواوی حکومەتەکان لەهەر جێیەک بن هەڵئەوەشێنێتەوە، سەرمایەداران وا لە چینی کرێکار ئەکەن کە باجی قەیرانەکە بدەن هەروەکو لە ساڵەکانی ٢٠٠٨-٢٠٢٠ بە گرتنە بەری سیاسەتی دەستپێوەگرتن(تقشف) کردیان ، بەڵام ئەمجارەیان گوڕتر لە پێشووتر چینی کرێکار بەرەنگاری و خەبات ئەکات. پرسیارو بیرۆکەی توڕهەڵدانی سیستمی سەرمایەداری دێتەوە بەر گوێ وبیری جەماوەری چەوساوە. بزووتنەوەکانی شۆڕش ئەبنەوە باس و ئەرکەکانی ڕۆژ.\nگاڤکڵ (Gavekal ) - دامەزراوەیەکی جیهانی بواری لێکۆڵینەوەی سەرمایەگوزاریە.\nسیاسەتی سموت هاولی (Smoot-Hawley Tariff Act) یاسایەکە جێبەجێکرا بۆ پارێزبەندی لە سیاسەتی بازرگانی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٣٠\nفاینەنشیەڵ تایمز (financial times ) ڕۆژنامەیەکی تایبەت بە کاروئابورییە و بنکەکەی لە لەندەنە.


دوو چەکداری تەحریر شام پاسەوانیی بازگەیەك دەکەن له شاری ئیدلیب. [خاوەنی وێنە: هەیسەم ئیدلیبی]\nچالاکوانێکی ناوچەکە وتی شەڕ لەنێوان تەحریر شام و بەرەی تازەپێکهاتووی رزگاری سوریادادەستیپێکردەوە لە بەشێك لە ناوچەکانی ئیدلیب و حەلەب دوای ئەوەی ئاگربەست بۆ ماوەی زیاد لە هەفتەیەك راگەیەنرا.\nبەمدواییانە نورەدین زەنکی و تەحریر شام پەیوەندییان کردووە بە هێزەکانی بەرەی رزگاری سوریاوە و بانگێشتی گروپەکانی دیکەشیان کردووە کە پەیوەندی بکەن. تەحریر شامی رکابەریان هاوپەیمانێتیەکی توندڕەوانە کە لەلایەن بەرەی نوسرەی پێشووەوە کۆنترۆڵکراوە.\nچالاکوان هەیسەم ئیدلیبی بە دیارونای وت شەڕی توند هەڵگیرسا لەنێوان ئەو دوو لایەنەدا دوای شکستهێنانی ئاگربەستێك کە لەلایەن ئەو گروپە ئۆپۆزسیۆنانەوە سازکرا کە بەشدارنه‌بوون له شەڕی نێوان ئەو دوو هاوپەیمانێتیەدا.\nوتی پێکدادانەکان هاوشانی تۆپبارانی گەڕەکەکان بوون، بەتایبەتی لە گوندەکانی مەکەلبیس و بلنتا لە خۆرئاوای حەلەب.\nوتیشی: "هەردوولا دووبارە هەڵکوتانەسەر و دەستبەسەرکردن ئەنجامدەدەن، دواینییان هەڵکوتانەسەرێك بوو کە لەلایەن تەحریر شامەوە ئەنجامدرا بۆسەر ماڵی ئەحمەد ئەبازەید لە شارۆچکەی کەفر بەتنەی پارێزگای ئیدلیب."\nئیدلیبی وتی پێکدادانێك لەنێوان نیشتەجێیانی ماڵەکە و چەکدارانی هاوپەیمانێتیەکە دروستبوو کە تیایدا "خوشکەکە ئەبازەید کوژرا و ژنەکە و ژنخوشکەکەی برینداربوون".\nهه‌روه‌ها وتی تەحریر شام ژمارەیەکی زۆری لە کەسانی نێو شارۆچکەی دارەت عیزە و عەنجارە دەستبەسەرکردووە.\nفراوانبوونی رەتکردنەوەی جەماوەری\nئیدلیبی تێبینی ئەوەشیکرد کە رەتکردنەوەی جەماوەریی تەحریر شام وبەناو حکومەتی رزگارییەکەیفراواندەبێت، بەجۆرێك نیوەی ئەنجومەنی خۆجێی ئەتاریب دەستیان لە کار کێشایەوە دوای ئەوەی دڵنیابوون لە دزەکردنی هاوپەیمانێتیەکە بۆ نێو ئەنجومەنەکە.\nوتی هاوپەیمانێتیەکە توانی هەندێك لە ئەندامانی ئەنجومەن قایلبکات کاری بۆ بکەن، "بەتایبەتی لە بابەتی کارڕاییکردن و دارایی و باجدا".\nروونیشیکردەوە كه تەحریر شام هەوڵدەدات دەرچەی داهاتی نوێ بدۆزێتەوە بۆ قەرەبووکردنەوەی زیانەکانی لە کردەی قاچاخچێتی و پچڕانی پاڵپشتی دارایی لە دەرەوە.\nئیدلیبی وتی ململانێ برەودەسێنێت لە ئەتاریب، له نزیك حەلەب، لەکاتێکدا چەند رۆژێك لەمەوبەر و بەهۆی دەست لە کار کێشانەوەکانەوە خۆپیشاندانی گەورە ئەنجامدران.\nوتیشی لەکاتی ئەم خۆپیشاندانانەدا، ئەندامانی تەحریر شام تەقەیان لەو مەدەنیانە کرد کە نزیکبوونەوە لە یەکێك لە بنکەکانی هاوپەیمانێتیەکەوە -- یەکێك لە گەورەترین بنکەکانی لە ناوچەکە -- ژمارەیەکیان لێ بریندارکردن.\nوتی ململانێ بەردەوامە لە شارۆچکەی مەعەرەت نوعمانیش، کە تاڕادەیەك بەتەواوی لەلایەن تەحریر شامەوە گەمارۆدراوە.\nشارۆچکەکە رایانگەیاندووە کە هیچ پەیوەندیەکیان بە هاوپەیمانێتیەکەوە نیە و رەتیانکردۆتەوە کە رێگە بە هیچ مامەڵەیەك بدەن لەنێوان دەزگاکانیاندا و ئەوانەی سەر بە حکومەتی رزگاری تەحریر شامن.\nابو ابو احمد | 2018-04-02\nئێوە تەنیا بۆ شەڕکردن لەگەڵ یەك باشن. ئێوە خۆتان دەرخستووە و بۆ هەموو جیهانتان سەلماندووه کە شیاونین بۆ بەڕێوەبردنی وڵاتێکی وەکو سوریا. ئێوە لە هەمووشتێکدا شکستتان هێناوە و تەنانەت پاشەکشەتان بە شۆڕشی سوریا کرد کە شۆڕشی خەڵك بوو. ئێوە شکستتان پێهێنا کە لەدەرەوە هاتنەوە بەهیوای وەرگرتنی عه‌رشی شام. شتەکان شێوان کاتێك ئێوە دەستتانکرد بە هیواخواستن بۆ عه‌رشه‌كه. لەوکاتەدا مەرامەکان فریویان دان بۆ شه‌ڕكردن و ئێوە ملیۆنان سوریتان لەبیرکرد کە هەموو جۆرە نەهامەتییەك و ئازارێکیان چه‌شت کاتێك ئێوە چێژتان دەبینی لە هۆتێلە راقیەکانی تورکیا و پاریس و بەشداریکردن لە کۆنفرانسی پڕ لە درۆ و هەوڵەکان بۆ شکستهێنان بە شۆڕش. لایەنانی تر زانییان چۆن بەکارتانبهێنن بۆ بەرژەوەندی خۆیان و بتانکه‌نه هۆکارێك بۆ شکستپێهێنانی شۆڕشەکە و خاڵیکردنەوەی لە واتای خۆی. فەرموون سەرلێشێواوان، سەرکەوتنەکانتان ونبوون و ئەو خاکەی ئێوە ئازادتانکردبوو گیرایەوە. ئێوە ئێستا هیچ شوێنێکتان نیە خۆتانی لێ بشارنەوە و ئه‌وه‌ش به‌سه بۆتان.\nاحمد صبحي | 2018-04-10\nقسه‌یه‌كی جوانه! خودا بتانپارێزێت!


نوێبوونەوە یەكێكە لە كارە هەرە لەپێشەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان | دەزگاى زارى کرمانجى\nحەسەن حەدۆ، بەرپرسی لقی 26ـی گوڵانی پارتی دیموكراتی كوردستان، لە گفتوگۆیەكی تایبەتی زاری كرمانجیدا باس لە كاریگەرییەكانی سەردانی سەرۆك بارزانی بۆ دەڤەری باڵەكایەتی دەكات و دەڵێت: "جەنابی سەرۆك بارزانی بۆ خۆی چاودێری دەڤەرەكە دەكات، چونكە بە ناوچەی خۆی دەزانێت".\nحەدۆ دەشڵێت: گۆڕانكارییە ئیدارییەكان لە بەرنامەی پارتی دیموكراتی كوردستان دایە و كۆنگرەی پارتی هەندێك لە گۆڕانكارییەكانی راگرتووە، هەروەها راشیدەگەیەنێت: پێویستە ئاوڕ لەو كاندیدە دەرنەچووانە بدرێتەوە كە دەنگێكی زۆریان هێناو نەگەیشتنە پەرلەمان.\nدیمانە/ كەریم سمكۆ\n*سەردانی سەرۆك بارزانی بۆ باڵەكایەتی چ كاریگەری هەبوو لەسەر خزمەتكردنی خەڵك و گەیاندنی پڕۆژەكانی حكوومەت بۆ ناوچەكە و چ گۆڕانكارییەكی لێكەوتەوە؟\n- بێگومان سەردانی سەرۆك بارزانی بۆ دەڤەرەكەمان، سەردانێكی مێژوویی بوو، گرنگی تایبەتی خۆی هەیە، چونكە جەنابیان وەك خۆی ئاماژەی بۆدا لە سەردەمی شۆڕشی مەزنی ئەیلوول لەم دەڤەرە ژیاوە و ناوچەكە بە ماڵی خۆی دەزانێت، سەردانی بەڕێزیان هەموو چین و توێژەكانی دڵخۆش كرد بەوەی سەرۆك بارزانی خەڵكی خۆی لەبیر ناكات، لە ڕووی خزمەتكردنی خەڵك و گەیاندنی كۆمەڵێك پڕۆژەی خزمەتگوزاری لەهەموو سێكتەرەكان كاریگەرییەكی زۆر باشی هەبوو، چونكە دوای سەردانی بەڕێزیان، ئەنجوومەنی وەزیران راسپێردرا و لێژنەیەكی پسپۆر و پەیوەندیدار سەردانی ناوچەكەی كرد و لە هەموو سێكتەرەكان پڕۆژەی خزمەتگوزاری بۆ ئەو ناوچە كەوتنە واری جێبەجێكردن، و هێشتاش پڕۆژەی گرنگتر ماون لە ئاییندە دەكەونە قۆناغی جێبەجێكردن بۆ خزمەتگەیاندن بە خەڵكی خۆشەویستی ئەم ناوچەیە.\n*واتا باڵەكایەتی لای سەرۆك بارزانی چ پێگەیەكی هەیە، بەحوكمی ئەوەی ئێوە لەگەڵ خەڵكی ناوچەكە سەردانی سەرۆك بارزانیتان كردووە؟\n- سەرۆك بارزانی لە هەموو دیدارەكاندا لەگەڵ ئێمە و خەڵكی ئەم ناوچەیە، تەئكیدی لەوە كردۆتەوە كە دەبێت باڵەكایەتی و خەڵكەكەی بەباشترین شێوە خزمەت بكرێت، سەرۆك خۆی چاودێری ئەو ناوچەیە دەكات بۆ ئەوەی لەئاست قوربانیدان و خەباتگێڕی خەڵكی قارەمانی ئەو ناوچەیە خزمەتیان بكرێت، چونكە ناوچەكە هەم لە سەردەمی شۆڕشی ئەیلوول و گوڵان لەژێر بۆردومانی فڕۆكەكانی رژێمی ئەوكاتی عێراق بوو، هەمیش لە شەڕی عێراق و ئێران خەڵكەكەی بە مەرگەسات راگواستراو ناوچەكە وێران كرا، لەگەڵ ئەوەشدا لە شەڕی دژ بە تیرۆریستانی داعش پۆلێك پێشمەرگەی گیانفیدای بەخشییە خاكی پیرۆزی كوردستان.\n*لەدوای دەستبەكاربوونی كابینەی نۆیەم، كۆمەڵێك گۆڕانكاری ئیداری ئەنجامدران، لەم سنوورە چ بەرنامەیەك هەیە بۆ گۆڕینی پۆستە حكوومییەكان؟\n- ئەمە بەرنامەی حكوومەتی هەرێمی كوردستانە، بەڵام هیوادارین گۆڕانكارییەكە سنووری ئێمەش بگرێتەوە و بە دیراسەت بكرێت و خەڵكی دڵسۆز و بە ئەزموون و پسپۆڕ بەرپرسیارییەتییان پێ بدرێت.\n*لەسەر گۆڕانكاری خەڵكی ئەو ناوچەیە سی ڤی خۆیان پێشكەشی ئێوە كردووە كە بەرپرسیارییەتییان پێنەدراوە، یا هەمان ئەم دەم و چاوانەن كە لە فەرمانگەیەكی دیكە بەرپرسن و ئاڵوگۆڕیان پێ دەكرێت؟\n- وەك حزب بەبێ جیاوازی هەر سیڤییەكەمان بەدەست گەیشتبێت بۆ پۆستێكی ئیداری رەوانەی سەرووی خۆمان كردووە، بەڵام پێمان باشە خەڵكی ناوچەكە لەبیر نەكرێت، چونكە كەسی شیاوی تێدایە و حەزیان لە خزمەتكردنە.\n*خەڵك زۆر باسی پۆستی قائیمقامییەتی چۆمان دەكات، لە چۆمان كەستان دەستنیشان كردووە بۆ ئەو پۆستە؟\n- تا ئێستا دیارینەكراوە كە كامە كەس بۆ ئەو پۆستە دێتە چۆمان، بەڵام بە دڵنیایی گۆڕانكاری بەڕێوەیە، ئەمەش دەگەڕێتەوە سەر بەرنامە و كاری كابینەی نۆیەمی حكوومەتی هەرێمی كوردستان.\n*واتا كەسی دانیشتووی دەڤەری باڵەكایەتی داوای كردووە ئەو پۆستەی پێ بدرێت؟\n- بەڵێ داوا كراوە، بەڵام ئێمە لەسەرمان بووە تەنها سیڤییەكان بنێرینە سەرووی خۆمان، رەنگە ئەو رێنمایی و مەرجانەی ئەنجوومەنی وەزیران ئەمە یەكلایی بكاتەوە كە كامە كاندید شیاوە بۆ ئەو پۆستە.\n*ئەدی گۆڕانكاری لەسەر ئاستی حزبی؟\n- بەهەمانشێوە لەسەر ئاستی كاری حزبیش گۆڕانكاری پێویستە، كادیری چالاك و بە ئەزموونمان هەن، پێویستە بەرپرسیارییەتیان پێ بدرێت. پارتی هەمیشە خۆی نوێ دەكاتەوە و نوێبوونەوە یەكێكە لە كارە هەرە لەپێشەكانی حزب، بەڵام ئەمساڵ پارتیمان بڕیاری بەستنی كۆنگرەی داوە، هەموو هەوڵەكان بۆ بەستنی كۆنگرەیە كە ئێستا لێژنەی سەرپەرشتی و ئامادەكاری كۆنگرە پێكهاتووە و ئامانجیش لە كۆنگرە ئەوەیە پارتی دیموكراتی كوردستان بە بەرگێكی تازەوە خۆی بگونجێنێت لەگەڵ رابردوو و ئێستا و ئاییندە بۆ ئەوەی خزمەتی زیاتری خەڵكی خۆمان و هەرێمی كوردستان بكەین هەم لەسەر ئاستی ناوخۆ و ئیقلیمی، هەمیش لەسەر ئاستی سیاسەتی نێودەوڵەتی.\n*واتا بڕیاری بەستنی كۆنگرە گۆڕانكارییە حزبییەكانی لە سنووری لقەكەتان راگرت؟\n- بەڵێ ئەو دەنگۆیە هەبوو گۆڕانكاری بكرێت، تا كۆنگرەش نەبەسترێت ئەو بەرنامەیە ناخرێتەوە بەر باس، مەگەر حاڵەتێكی تایبەت بێتە پێشەوە.\n* لە ماوەی رابردوو كۆمەڵێك لەو كاندیدانەی بۆ خولی ئەمجارەی پەرلەمان كە دەرنەچوون، سەردانی ئێوەیان كرد، ئەم سەردانەیان بۆ چ مەبەستێك بوو؟\n- راستە، ئەوانە خەڵكی دڵسۆز و كادیری لێهاتووی پارتی بوون، كەسوكاری شەهیدان بوون و سەردانی منیان كرد، داوایان كرد و پێیان باش بوو دیدارێكیان هەبێت و بە خزمەت جەنابی سەرۆك بگەن، ئێمەش بە ئەمانەتەوە ئەو داواكارییەی ئەوانمان بەرزكردۆتەوە شوێنی مەبەست، بەڵام ئەو بارودۆخەی كە لە عێراق و ناوچەكە هاتەئارا رەنگە ئەمە ئەو باسەی كەمێك دواخستبێت، ئەگینا پەیامەكەیان گەیشتۆتە شوێنی خۆی. بەرای من ئەو دیدارە كارێكی باشە، چونكە ئەوانە هەموویان دەنگی باشیان لە هەڵبژاردن هێناوە ئێمە وا حساب دەكەین ئەوان لەریزی دەرچوواندان.\n*ئەو كاندیدە دەرنەچووانە بۆ پۆستی دیكە كاندید كراون، تا لە گۆڕانكارییەكاندا بەشدار بن و بەرپرسیارەتییان پێ بدرێت؟\n- بۆ ئەمە زانیاریم نییە، بەڵام بە دڵنیاییەوە كەسی چاڵاك و بە ئەزموون و خەمخۆی تێدایە پێویستە ئاوڕیان لێ بدرێتەوە و سوود لە كار و ئەزموونیان وەربگیردرێت.\n*تۆ وەكو بەرپرسی لقی 26ـی گوڵان، كە لەو چەند ساڵەیە لە باڵەكایەتی خزمەت دەكەی، چۆن دەڕوانییە خەڵكی و كارەكانی خۆت، پێت وایە خزمەتی حزب بۆ ناوچەكە لە ئاست قوربانیدان و خەباتگێڕی خەڵكەكەیدا بووە، یاخود پێویستە كاری باشتر بكرێت؟\n- بەراشكاوی دەڵێم، من پێشوو كە هاتمە ئەم دەڤەرە وەك بەرپرسی لق نەهاتم، بەڵكو تەنها وەك پێشمەرگەیەك هاتم بۆ ئەوەی خزمەتی ئەو ناوچە خۆڕاگرە و خەڵكەكەی بكەم، ئیدی لەو دەڤەرە خەڵكێكی زۆری بە ئەمەك و خانەدان و دڵسۆزی رێبازی پیرۆزی بارزانی هەن، لە هەموو سەردەمێكدا قوربانیان داوە بۆ خاكی كوردستان، لەدوای هەردوو هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق و پەرلەمانی كوردستان پارتی دیموكراتی كوردستان پلەی یەكەمی لەم دەڤەرە بەدەستهێنا، ئەمە مژدەیەكی خۆش بوو بۆ ئێمە، ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ دڵسۆزی و پەیوەستبوونی خەڵكەكەی بە كار و بەرنامەی پارتیمان بۆ حكوومڕانی و وەفای چین و توێژەكانی ئەم سنوورەیە بۆ رۆحی بارزانی نەمر و شۆڕشی ئەیلوول كە سەردەمانێك بارەگاكانی شۆڕش لەم ناوچەیە بوون. بۆیە ئەركی حزبە خزمەتی ئەو ناوچەیە و خەڵكە دڵسۆزەكەی بكات، تا منیش لێرە بمێنم خۆم بە خزمەتكاری خەڵكی ئەو ناوچەیە دەزانم.\n*واتا ساڵ بە ساڵ بەرفراوانی لەناو ریزەكانی پارتی لەو دەڤەرە لەبەرفراوانبووندایە؟\n-بەڵێ بێگومان، جگە لەوەی پارتی وەك حزبی بێڕكابەر توانی ئەنجامێكی باش لە هەڵبژاردنەكان بەدەستبێنێت، خەڵكێكی زۆریش پەیوەندییان بە ریزەكانی پارتیمانەوە كردووە هەر لەناو سەنتەری قەزا و ناحیەكانی دەوروبەری، ئەمە وامان پێدەڵێت خەڵكی دڵسۆزی رێبازی پارتی و بارزانی زۆرن، بەڵام ئاوڕیان لێنەدراوەتەوە و پێویستە لە جاران باشتر و خاكیتر نزیكبینەوە لە هاووڵاتییان و خزمەتیان بكەین، من خۆم ئەوەندەی سەردانی ماڵباتەكانی ئەو سنوورە بەبێ جیاوازی دەكەم، ئەوەندە لەسەر كورسی دانانیشم.\n*لەماوەی رابردوو فۆرمێك بەسەر لقەكان دابەشكرا بۆ ئەوەی بەرپرسانی حزبی پڕی بكەنەوە بۆ خانەنشینی، واتا ئەوانەی بە تەمەنداچوون خانەنشین بكرێن و لەجێگایاندا كەسانی دیكە بەرپرسیاریەتی وەربگرن، ئەم فۆڕمە بۆ لقەكەی ئێوەش هاتووە؟\n- بەڵێ بۆ ئێمەش هاتووە، بەڵام گۆڕانكاری هەروەكو گووتم دەگەڕێتەوە بۆ دوای بەستنی كۆنگرە، ئەمەش یەكێكە لە ئەولەویەتییەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان و ئێستاش كادیری چالاك و پسپۆڕ و بە ئەزموونی باشمان هەن پێویستە بێنە پێشەوە.\n*تۆ خۆشت حەز ناكەی لەشوێنێكی دیكە خزمەت بكەی؟\n-من لێرە بم و لە شوێنێكی دیكە بم، ئەركی سەرشانی منە خزمەتی خەڵكی بكەین، بۆ من هیچ جیاوازی نییە، هەر بڕیارێك لە سەروو بدرێت ئێمەش وەك پێشمەرگەیەك و خزمەتكارێكی خاكی كوردستان بە ئەركی سەرشانی خۆمانی دەزانین جێبەجێی بكەین.\n*چیتان لەبەرنامەدایە بۆ بنەماڵەی سەربەرزی شەهیدانی ئەم دەڤەرە؟\n- بنەماڵەی شەهیدان هەرچیان بۆ بكرێت هەر كەمە، چونكە ئەوان خوێنیان بەخشیوە بۆ ئەو ئازادی و ئارامییەی ئێمە تێیدا دەژین و پێویستە نرخی بزانین، بێگومان پارتی دیموكراتی كوردستان هەمیشە شێلگیرانە لە بەرنامەیدابووە خزمەتی زیاتری بنەماڵەی سەربەرزی شەهیدان بكات، ئێمەش وەك لقی 26ـی گوڵان هەرچیمان لەدەست بێت درێخی ناكەین.\n*بەڵام بنەماڵەی شەهیدانی ئەم سنوورە داوای كردنەوەی نووسینگەیەكی كاروباری شەهیدان و ئەنفالكراوەكانیان كردووە، چەند ساڵێكە نەكراوەتەوە، حزب بۆ ئەمە چی كردووە؟\n-ئێمەش هەمیشە لە هەوڵداین بۆ ئەوەی بنەماڵەی شەهیدان ئەرك نەكێشن بۆ كاروباری خۆیان رێگای سۆران نەگرنەبەر،حزب كاری خۆی دەكات، بەڵام ئەمە دەگەڕێتەوە سەر بەرنامە و كاری لایەنە پەیوەندیدارەكان لە حكوومەتی هەرێمی كوردستان.\n*لە ماوەی رابردوو هێزێك بەناوی (هێزی خەبات) درووست بوو، بۆ ئەو پێشمەرگانەی كە ساڵانێكە خزمەت دەكەن، لە سنووری لقی 26ـی گوڵانیش پێشمەرگەكان بەشدارییان كردووە؟\n- پێشتر كە ئەو هێزە دروست بوو ئێمەیان ئاگادار نەكردەوە، بەڵام ئێستا ئاگادارین كە كۆمەڵێك فەرماندە و پێشمەرگەی ئازا و بە ئەزموون كە ساڵانێكی دوور و درێژە خەبات دەكەن و لەپێناو رێبازی پارتی و بارزانی و خاكی كوردستان بەشدارییان لە داستانە جۆراوجۆرەكاندا كردووە، لەم هێزەدا بەشدارن، ئامانج لە دروستكردنی ئەم هێزە بۆ ئەوەیە كە لایەنی پەیوەندیدار هەر كاتێك پێویستی بەم كەسانە بێت و سوود لە ئەزموون و شارەزایی و راوێژیان پێبكات، بتوانن لەژێر ناوێكدا ئامادە بن و بۆ كاتی جیاواز و بەرنامەكانی داهاتوو ئامادە بكرێن.\n*لە داهاتوو بەرنامەی چیتان بۆ ناوچەكە و خەڵكی باڵەكایەتی هەیە؟\n- پارتی دیموكراتی كوردستان بەرنامەیەكی نییە لە خاڵێكدا كۆتایی پێبێنێت، بەڵكو بەردەوام ئاگاداری رەوشی ژیان و گوزەرانی خەڵكی خۆیەتی هەم لەرووی حزبی و رێكخستنەكانییەوە، هەمیش لەڕووی دەستەڵات و حكوومدارییەوە بۆ ئەوەی بەجوانترین شێوە و لە هەموو سێكتەرەكانی ژیان خزمەت بە خەڵكی خۆی بكات، بۆ باڵەكایەتیش كە پێگەیەكی گرنگی لای پارتی و جەنابی سەرۆك هەیە، ئێمە هەمیشە بەرنامە و پلانی تۆكمەمان هەیە بۆ زیاتر ئاوەدانكردنەوەی ئەم ناوچەیە و خزمەتكردنی بنەماڵەی پێشمەرگە و بنەماڵەی شەهیدان و تەواوی چین و توێژەكانی ئەم سنوورە، چونكە لە سەردەمی شۆرشی مەزنی ئەیلوول تاكە كەسێك ئامادەنەبووە سیخوری بەسەر پێشمەرگەكان و بنەماڵەی بارزانییەوە لەم دەڤەرە بكات، بۆیە بە دڵسۆزی و ئەمەكدارییەوە دۆستایەتی بارزانی نەمریان كردووە و ماڵ و حاڵی خۆیان لەسەر شۆرش داناوە، ئێمەش ئەوەی لە تواناماندا بێت بۆ باڵەكایەتی درێخی ناكەین.


پرسی رۆژ - لابردنی تحریمەکان لەسەر ئێران میوانی بەرنامە : کاک حیسام دەست پێش\nپرسی رۆژ -پیوەندیی ئابووریی ئێران و وڵاتانی ئرووپایی میوانی بەرنامە ; کاک مستەفا شەڵماشی 31 / 1 / 2016 پرسی رۆژ - هەڵبژاردن ، بەشداری یان بایکۆت ? میوانی بەرنامە : مامۆستا پەرویز رەحیم قادر 24 / 1 / 2016 پرسی رۆژ - باکوری کوردستان میوانانی بەرنامە : کاک حەسەن حاتەمی و کاک عەزیز مەعرووفی 17 / 1 / 2016 پرسی رۆژ - پەیوەندی ئێران و ولاتانی عەرەبی میوانانی بەرنامە . کاک رەحمان پیرۆتی و کاک شادعەلی ئەسەدی 6 / 1 / 2016 پرسی رۆژ -پێوەندیەکانی ێران و عەرەبستان میوانانی بەرنامە : کاک خالید محەممەدزادە و کاک رەزا محەممەد ئەمینی 3 / 1 / 2016


سامسۆنگ Galaxy S10 ده‌خاته بازاڕه‌وه\nكۆمپانیای سامسۆنگ دوای ئه‌وه‌ی گالاكسی نۆتی نۆی خسته بازاڕه‌كانه‌وه هیچ كۆمپانیایه‌كی تر نه‌یتوانی ڕكابه‌ری بكات تا ئه‌پڵ سێ مۆبایلی نوێی خسته بازاڕه‌وه كه مۆبایله‌كه‌ی سامسۆنگی شارده‌وه، به‌ڵام سامسۆنگ بڕیاریدا كه ساڵی داهاتوو ڕكابه‌رییه‌كه بخاته گه‌ڕ و Galaxy S10 بخاته بازاڕه‌وه.\nماڵپه‌ڕی "dailymail" هه‌واڵێكی بڵاو كردووه‌ته‌وه و باس له نوێترین كاری سامسۆنگ ده‌كات و ئاماژه‌ی پێ داوه، كۆمپانیای سامسۆنگ بڕیاریدا له نوێترین به‌رهه‌مدا Galaxy S10 بخاته بازاڕه‌وه به نوێترین سیسته‌م.\nهه‌روه‌ها به‌شێك له سه‌رچاوه‌كان ئه‌وه‌یان ڕوونكردووه‌ته‌وه كه سامسۆنگ به‌نیازه له جێگای Galaxy S10 چوار مۆبایلی جیاواز بخاته بازاڕه‌وه به‌ناوی "beyond0، beyond1، beyond2، beyond25g".\nئه‌وه‌یش گوتراوه كه باشترین جۆریان مۆبایلی "beyond25g" ده‌بێت و كه به‌سیسته‌می 5G كارده‌كات و ده‌بێته یه‌كه‌مین مۆبایل كه ئه‌م سیسته‌مه‌ی هه‌بێت له ساڵی 2019 دا.