یەکێکی دیکە لە گومانە لاواز و کەم ئەرزشەکان کە لێرەدا خراوەتە بەرباس ئەوەیە کە چیرۆك و ئەفسانەیەکی دێرینی جێرمانی و باکووری ئەوروپای هێناوە بە نێوی (میمر) و وەهای ڕاگەیاندووە کە ئەم چیرۆکە فرە لە چیرۆکە قورئانییەکە دەچێت، یەکێك لەوانەیش ئەوەیە کە لێرەدا باسی سەگی تێدایە کەچی لە چیرۆکە مەسیحییەکەدا نییە، ڕاستی ئەم گومانە لە گشت ڕوویەکەیەوە بێ هێزییەکی ئێجگار مەزنی پێوە دیارە، چونکە دەیهەوێت بڵیت قورئان ئەم چیرۆکەی لەم ئەفسانەیەوە هێناوە.\nیەکەم ئێمە دەزانین کە ئەفسانە جێرمانەکە لەگەڵ ڕووداوە بنەڕەتییەکەی ئێمە لە گشت لایەنەکانی مێژوویی و ئایینی و سەردەمی و کەلتووری و فەرهەنگییەوە جودان لە یەکدی و هیچ شتێك نایانبەستێتەوە بە یەکەوە تەنها چەند لێکچوونێك نەبێت، کێشەی هاوڕێ بێبڕواکانی ئێمەش وەها دەزانن هەموو سمێڵ سوورێك هەمزە ئاغایە، بۆ نموونە گەر ئەفسانەیەکی مایا و ئینکا یاخود هیند و چین ببینن کەمێك نزیکایەتی هەبێت لەگەڵ دەقە ئایینییەکاندا، خێرا دێن بەبێ ئەوەی بیر لە هەلومەرجە جوداکان بکەنەوە، خێرا تەنها لە پێناو شکاندنی ئاییندارەکاندا دەیکەنە لەبەرگیراوەی یەکدی.\nدەی ئەمە کاڵفامییە بەڕاستی، مرۆڤ گەر بە چیرۆکیش بێت تەنها دەتوانێت چیرۆکێك بۆ خۆی دابڕێژێتەوە، ئیدی نازانم بە تێگەیشتنی ئەوان ئەم مرۆڤە ئاییندارانە هێندە گەمژە بووبێتن نەیانتوانیبێت چیرۆکێکیش بۆ ئایینەکەیان بنووسیتەوە و بێت لە گەلێکی دیکەی بگرێتەوە!\nدەی ئەمە لاوازییەکی فرەی پێوە دیارە، پاشان گەر مرۆڤێك بێت بەراوردێك بکات لە نێوان سێ پەرتوکی چیرۆکی ئەفسانە و دێرینی سێ ناوچەی جودای گێتی کە ئەوانیش (چیرۆکی گوێ ئاگردان – دوو بەرگ کۆکردنەوەی: جەلال تەقێ، کوردستان) و (چیرۆکی بەر ئاگردان – دوو بەرگ – کۆکردنەوەی: جاکۆپ گریم و فیلهێلم گریم "برایانی گریم"، ئەڵمانیا) و (شازادەی حەڵوافرۆش – کۆکردنەوەی: صمد بهرنگی و بهروز دهقانی، ئازەربایجان) بکات دەبینێت چەندان لێکچوونی فرە ورد لەو نێوانەدا هەن، بە مەرجێك گشتیان چیرۆکی فۆلکلۆری ناوچەی ڕەسەنن، دەی ئەوە کورتبینییە بێیت ئەم فەرهەنگەت بکەیتە وەرگیراوی ئەم وڵاتانە، ئەوەی هەیە تەنها لێكچوونی بیرۆکەکانە کە زۆر جار مرۆڤ دەشێت بیرۆکەیەکی وەها دەرببڕێت بەبێ ئەوەیشی ئاگادار ببێت بەر لەو باسکرابێت، تەنانەت لە دانانی سیناریۆدا بەسەرم هاتووە کە سیناریۆم بۆ کورتە فیلمی قوتابخانە داناوە پاشتر سەرنجم داوەتێ لە پێش مندا لە کورتە فیلمی ئەنیمەیشندا فیکرەی فرە نزیك لەوەی من هەبووە بەبێ ئەوەی ئاگاداربم شتی لەو جۆرە تۆمارکرابێت!\nدەی ئەمانە شتی ئاسایین گەر ئەم لێکچوونانە هەبن، بەڵام نائاسایی ئەوەیە کە بیر لە پێگە جوگرافی و کەلتوورییەکان نەکەیتەوە و دەربارەیان قسە بکەیت!\nدووەمیش ئێمە دەزانین خوای پەروەردگار لەسەر زاری پەیامبەرەوە (ﷺ) پاش پازدە ڕۆژ لە پرسیارلێکردنەکەی ئەم سورەتە دادەبەزێت, ئەگەر پەیامبەر پێشتر بیستبووی پێویست بوو هەر یەکەم ڕۆژ بیڵێت نەك پاش پازدە ڕۆژ!\nئەمەش بەڵگەی ئەوەیە ئەوەی پەیامبەر (ﷺ) فەرموویەتی بە سروشی خوایی بووە نەوەك لەخۆوە!\nئەگەر ئەو بەڕێزە ڕاست بکات ئەوا دەبێت پەیامبەر گەیشتبێتە ئەڵمانیا، ئەگینا کە چیرۆکەکە لە مەسیحییەتدا نەهاتبێت و پەیامبەریش یەکەم جار هیچی دەربارە نەبیستبێت کەوایە نەیزانیبوو شتێکی وەها هەیە هەتاوەکو سروشی بۆ هات.\nکەواتە ئەو بەڕێزانە دوو ئەگەریان لەبەر دەستدایە، یاخود ئەوەیە پەیامبەر لە ماوەی ئەو پازدە ڕۆژەدا لە مەککەوە گەیشتبێتە ئەڵمانیا و فێری زمانی ئەڵمانی بووبێت و ئەفسانەکەی وەرگرتبێت ئەوجا هەر لەو ماوەیەدا گەڕابێتەوە کە ئەمەیش نەك ناکرێت بەڵکو مەحاڵە!\nئەگەر دەیشڵێن ئەمە لە یەهودییەکانەوە وەرگیراوە، ئەمە یەهودییەکان خۆیانن ئەمیان خستبووەتە بەردەم ئەم هەتاوەکو لە پەیامبەری دڵنیا ببنەوە ئیدی چۆن پێی دەڵێن؟\nئەگەر دەشڵین هاوبەشدانەرەکان و بازرگانەکانی مەدینە بوون کە پێیان گوتووە، ئەوە خۆیان بوون کە چوون بۆ لای یەهود هەتاوەکو پرسیاریان لێ بکەن، کەواتە ئەوانیش نەیانزانیوە.\nئەگەر دەشگوترێت مەسیحییەکان ئەوە مەسیحییەکان لە نەجران بوون، ڕوونە پەیامبەر (ﷺ) لە قۆناغی مەدینەدا وەفدی ئەوانی دیوە، دەی کەوایە ئەوانیش نەبوونە.\nلێرەوە ئەو ئەنجامەمان دەستگیر دەبێت کە هیچ کەسێك نەتوانیوە ئەم ڕووداوە بە پەیامبەر بگەیەنێت٫ مەگەر خوای پەروەردگاری گێتی نەبێت!\nلەگەڵ ئەمەشدا کۆمەڵێك وردە گومانی دیکە لێرەدا وروژێندراون، وەکو کڵاوڕۆژنە و دەرچەکەی سەر ئەشکەوتەکە و چەند شتێکی دیکەی پەیوەندیدان بەو باسەوە کە گەلێك ساکارن و هەرکەسێك لە نزیکەوە ئەشکەوتەکەی دیتبێت دەزانێت ئەوانەی ئەو بەڕێزە بەو جۆرە کە باسی دەکات هەڵەیە و بۆشی دەردەکەوێت کە هەتاوەکو چ ئاستێك ئەم ئەشکەوتە لە وەسفە قورئانییەکان دەچێت.\nکەواتە گەلێك بە دڵنیاییەوە دەیڵێین کە ئەم ئەشکەوتەی (الرقیب) هەمان ئەو ئەو ئەشکەوتەی یارانی ئەشکەوتە و دوورە لە گشت ئەو گومانانەی کە ڕەخنەگران ویستوویانەتە بیهێننە پێشەوە، کەچی لە کۆتاییشدا هەر بە دەستەوسانی ماونەتەوە.\nیارانی ئەشکەوت٫ ئەفسانەیە یاخود ڕاستییەکی مێژوویی:...\nیارانی ئەشکەوت٫ ئەفسانەیە یاخود ڕاستییەکی مێژوویی...\nیارانی ئەشکەوت، ئەفسانەیە یاخود ڕاستییەکی مێژوویی؟!...\nیارانی ئەشکەوت٫ ئەفسانەیە یاخود ڕاستییەکی مێژوویی؟!...


ڤیدیۆ؛ چركه‌ساتى ته‌قینه‌وه‌كه‌ى مه‌نبج\nداعش به‌رپرسیارێتى خۆى له‌ته‌قینه‌وه خۆكوژییه‌كه‌ى مه‌نبج ڕاگه‌یاند\n- 1/16/2019 6:35:00 PM 11559 جار خوێندراوەتەوە\nرێكخراوى چه‌كدارى داعش لە تویتەر بەرپرسیارێتی خۆى له ته‌قینه‌وه خۆكوژییه‌كه‌ى سه‌نته‌رى شارى مه‌نبج ڕاگه‌یاند و ژماره‌ى سه‌ربازه كوژراوه‌كانى ئه‌مه‌ریكاش بووه چوار سه‌رباز.\nداعش له ڕێگه‌ى پێگه ئه‌لیكترۆنیه‌كانى خۆیه‌وه له تویته‌ر بڵاویكرده‌وه، خۆکوژێکیان بەناوی ئەبویاسین ئەلشامی لەڕێگەی چاکەتێکی بۆمبڕێژکراوەوە خۆی بەچەند سەربازێکی هاوپەیماناندا له‌شه‌قامى سندوسى مه‌نبج تەقاندوەتەوە.\nهاوكات ئاژانسى هاوار نیوز بڵاویكرده‌وه، بەهۆی تەقینەوەكەوە تا ئێستا 13 كەس كوژراون كه چوار كه‌س له‌كوژراوه‌كان سه‌ربازى ئه‌مه‌ریكین، و 18 كه‌سین بریندارن كه برینى پێنج کەسیان سه‌خته و له‌نه‌خۆشخانه‌ى شاره‌كه چاره‌سه‌ر وه‌رده‌گرن.\nكاتژمێر 12 و 30ى خوله‌كى ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه، تەقینەوەیەكی خۆكوژی لەشاری مه‌نبج-ى ڕۆژئاواى كوردستان هێزەكانی ئەمەریكا و هاوپەیمانانی كردە ئامانج و بەهۆیەوە 13 هاوڵاتی مەدەنى و سه‌ربازى ئه‌مه‌ریكى كوژران.\n#مەنبەج #رۆژئاوای کوردستان #داعش #ئەمریکا


چوار هاووڵاتی كورد بوونە قوریانی مین و پاشماوەی شەر سازمانی خه‌بات کوردستانی ئێران\nچوار هاووڵاتی كورد بوونە قوریانی مین و پاشماوەی شەر\nلە ئیلام بەهۆی تەقینەوەی چاشنی خومپاره باوك و كورێك گیانیان لەدەست دا.\nبەپێی هەواڵ ئێوارەی رۆژی هەینی 3ی خاکەلێوەی 1396 لە ئیلام بەهۆی تەقینەوەی پاشماوەی شەر، باوک و کوڕێک لە کاتی راوە ماسیدا باوك و كورێك بەناوی شوكروڵا رەحیمی 44 ساڵە و عەلیرەزا 10 ساڵە کوژران و هاوسەرەكەشی بەتوندی بریندار بوو.\nلەلایەكی دیكەوەو هەر رۆژی هەینی 3ی خاکەلێوە بەهۆی تەقینەوەی مین لە بازاڕی سنووریی ” سێف ”ی سەر بە شاری سەقز لاوێک بەناوی مەسور مورادی 36 ساڵە و خەڵكی ئیساقاوا هەر دوو قاچی لەدەست داوە.\nڕێکه‌وت: 2018-03-24 18:50:42


2017-11-11 – basknet.org\nئەرشیفی ڕۆژانە: 2017-11-11\nتوركیا داوا لە راوێژكارێكی ترامپ دەكات گولەن-یان رادەست بكاتەوە\nئاژانسەكانی ئەمریكا بڵاویانكردەوە كە حكومەتی توركیا داوای لە مایكڵ فلین راوێژكاری پێشووی ئاسایشی نەتەویی حكومەتی دۆناڵد ترامپ كردووە كە لەبەرانبەر 15 ملیۆن دۆلار فەتحوڵڵا گولەنی ئۆپۆزسیۆنی ئەنكەرە رادەستی وڵاتەكەی بكاتەوە. ئاژانسەكانی ئەمریكا لە چەند سەرچاوەیەكەوە ئەوەیان گواستوەتەوە كە لە كۆبونەوەیەكدا كە لە نیویۆرك ئەنجام دراوە، بەرپرسانی باڵای توركیا بڕی 15 …\nوەزارەتی پێشمەرگە: لەسەر رووداوەكانی كەركوك ڕێوشوێنی یاسایی دژ بەو كەسانە دەگرینەبەر\nبەڕێوەبەری گشتی ڕۆشبیری‌و ڕاگەیاندن لەوەزارەتی پێشمەرگەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاشكرایدەكات، لەسەر ڕووداوەكانی كەركوك لە(١٦)ی مانگی ڕابردوو بەڵگەی تەواو و سەلمێنراو هەیە كە كەسانێكی پێبدرێتە دادگا، بەڵام بەهۆی بارودۆخ‌و بوونی فشارەوە ئێمە توانیومانە لەحاڵەتی بەرگریدابین بۆ پاراستنی ئەو دەستكەوتانەیتر كەماومانە. وتیشی، لە بەرنامەماندا هەیە كە ڕێوشوێنی یاسایی دژ بەهەموو ئەو كەسانە …\nبەرهەمهێنانی چەكی ئەمریكا لە بەرزترین ئاستدایە\nشۆڕش كەمال لە ئێستادا بەرهەمهێنانی چەك لە ئاستی جیهان بەرەو هەڵكشان دەچێت بەپێی ئاماری لێكۆڵینەوەی پەیمانگای “سبرێز” بۆ ئاشتی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە ڕیزبەندی یەكەمینە لە فرۆشتنی چەك لەسەر ئاستی جیهان و پشكی گەورە لە قازانجەكان بۆ كۆمپانیا ئەمریكییەكانە. ئەو سەرچاوە ئاشكراشیدەكات، فرۆشتنی چەكی ئەمریكا پەیوەست بووە بە زیاتربوونی بەرهەمی …


لەسەر ئاستیڕۆژهەڵاتی ناوینو وڵاتانی عەرەبیدا، ئەوا بە دەوڵەمەندترین پارچەی زەوی خاوەن کەلتووری جۆراوجۆر و جیاواز دەژمێردرێت. لەم ناوچانەدا خەڵکی بە گشتی چاوی لە دەستو بازووکارەکانیڕۆشنبیران هەیە بۆ چاککردن و گۆڕینی هەربوارێکی ژیاری و حکومرانی لە بەرژەوەندی زۆرینەی خەڵکیدا نەبێت، بەڵامڕۆشنبیریڕاستەقینە لەم ناوچانەدا، ئەوەندە ئەرکەکانی زۆر قورسن، لەلایەک و لەلایەکی دیکەش هەموو زۆرداری و ستەمیڕژێمەکانیان بۆ سەری ئەوانە و هیچ دەرفەتێکی کاریڕۆشنبیری وا ئاسان نەبووە کە بتوانرێت بۆچوون و بیروباوەڕی خۆی بەڕاستەوخۆیی بگەیەنێتە خەڵکی. هەر لە زەمانی داگیرکاری هەردوو ئیمپراتۆریەتی عوسمانیو سەفەویدا و تادەگاتە ئێستاش هیچ ئازادییەک بۆ کارکردنیڕۆشنبیری فەراهەم نەکراوە. چونکە دوایڕووخانی ئەم ئیمپراتۆریەتانە سەرمایەداری کۆلۆنیاڵ داگیریانی کردووەو بەردەوام کاری کردووە بۆ لەناوبردنی هەردەنگێکی ئازادیخواز و ڕۆشنبیر کە بیەوێت گەلەکەی خۆی بێداربکاتەوە بە ناهەمواری ئەو حاڵەی کە تێیدایە. ئینجا چ بواری نیشتمانی بێتیان چینایەتی. خۆ ئەگەرڕۆشنبیرێک هەردوو ئەم بوارانەی پێکەوە گرێ دابێتو خەباتیان لە پێناودا بکات، ئەوا بە هەموو هێزێکی خۆی بەرەنگاری بۆتەوەو لەناویبردووە. هەرچەندە ئەم حالەتانە کەم بوون و ژمارەی ئەو کەسایەتی و ڕۆشنبیرانەی لەم وڵاتانەدا کۆششیان کردووە دەگمەنن، و ئەوانیش بە هێزی ئاگر و ئاسن دامرکێندرانەوە، کە دەڵێین کەم بوون، لەبەر ئەوەیە کە لەم ناوچانەدا مەسەلە نیشتمانییەکانیان، بەڕێژەیەکی کەم نەبێت نەبەستراوەتەوە بە مەسەلە چینایەتییەکان. هۆکارەکەشی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە ئەگەر بێتو بەراوردێک لە نێوان وڵاتانی ئەوروپا و ئەمڕۆژهەڵاتە بکرێت ئەوا دەردەکەوێت، کەوا هەر لە سەردەمی رێنسانسی ئەوروپادا، مەسەلەینیشتمانی (واتە هێنانەدی گیانێکی نەتەوەیی و بنیاتنانییەکگرتوویی نەتەوەیی) و مەسەلەی کۆمەڵایەتی (واتە بنیاتنانی کۆمەڵگەی دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و نەهێشتنی چەوساندنەوە)هاوشانییەکتر کاریان بۆ کراوە، و لەلایەنڕۆشنبیرانەوە جێگەی بایەخی زۆر بوون. کە ئەوە لەلایەن رۆشنبیرانی رۆژهەڵات دەگمەن بووە، چونکە گرینگی ئەم بابەتە نەزانراوە، کە کارکردن و تێکۆشان بۆ هێنانەدی بوونی نەتەوەیی و یەکخستەوەی پارچەکانی نەتەوە لەتکراو و بڵاوپێکراوەکان، جودا ناکرێتەوە لە کارکردن بۆ دامەزراندنی سیستەمێکی کۆمەڵایەتی، کە دادپەروەری و ئازادی بۆ هەمووان دەستەبەر بکات.هەربۆیەش زۆر لە هەوڵەکان بە نیوەچڵی و ناکاملی دەستیانپێ کردووە و بەڵکو تەواویش بوونە. هۆکارەکانیش زۆرن لەوانە ئەو کەلتوورەی کە دەتوانین ناوی بنێین بە چەق بەستوو لەوێدا هەبووە، کە پابەندبووە زیاترداب و نەریت و ئایینە جۆراوجۆرەکانی وا کەیارمەتیدەربوونە لە پێشنەکەوتنیان. هەروا نەبوونی شارستانیەتێکی (مەدەنیەت)وا هاوکاربێت. خۆ ئەگەر دیسان بەراوردێک بکەین لە نێوان ئەوان و گەلانی ئەوروپی، ئەوا بۆمان دەردەکەوێت لە ئەوروپا بنەمایەکی شارستانیەت و مەدەنیەت هەبووە و هەروالەرووی کۆمەڵایەتیشەوە ئەوا ململانێی چینایەتی بەڕاستەقینەیی هەبووە لە نێوان چینە سەرەکییەکانی کۆمەڵگە و لەوکاتانەشداڕۆشنبیران توانیویانە بیروباوەرو ستراتیژێک بۆ خۆیان بخەمڵێنن و خۆیانیەکلا بکەنەوە کە پشتگیری چ چینێکی کۆمەڵگە دەکەن و سوود لە کۆمەڵگەی مەدەنی وەربگرن و پەراوێزێکی ئازادی بۆ کارکردنی خۆیان وەدەست بهێنن، وبتوانن لەنێوان خۆیان و دەسەڵاتەکاندا بۆشاییەک و مەودایەک دروست بکەن و کاری جڤاتییانەی خۆیان ئەنجام بدەن. کە ئەو دەرفەتە نە لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتە دواکەوتووەکانو نەلەکاتی کۆلۆنیالیزمدا بەهیچ شێوەیەکنەرەخساوە.\nزۆربەی ئەو وڵاتانەش، هەرلەقۆناخەکانی دوای بەدەستهێنانی سەربەخۆیی لە کۆلۆنیالیزم،رژێمە ستەمکارو زۆردار دەسەڵاتیان گرتە دەست، رەنگە لەوانە هەبووبن پێش سەربەخۆیی دروشمی پەرەپێدان و پێشکەوتنیان بەرزکردبێتەوە، بەڵکو هەندێکیان دروشمی ئازادی و سۆسیالیزیشمیان بەرز کردبۆوە.ئەوانە کەگەیشتنە دەسەڵات دەستیان کرد بە سیاسەتی داپلۆسینو کپکردنی ئەو بزاڤانەی بانگی ئازادییان دەکرد، داوایڕێزگرتن لەمافەکانی مرۆڤ و هاووڵاتییبوون دەکرد. بەتایبەتیش ئەوبزاڤانەی کەگۆڕانکارییان دەویست، بەناوی سۆسیالیزم،کرانە ئامانج. هۆکاری دووەمیشئەوەبوو ئەوکۆمەڵگایانە هەربە ئەسیریو دواکەوتوویی مانەوە، بەکاریگەری مێژووی دواکەوتوویی دەسەڵاتەکانی ئیمپراتۆرەکان و کۆلۆنیالیزم و ئەو دەسەڵاتانەشی بێتە سەر. هەموو ئەوانە بوونە هۆکار بۆ سەرهەڵدانی بزاڤی سەلەفیو تەکفیری وا کە بە ماوەیەکی کەم توانیان کاریگەری لەسەر بەشێکی زۆری خەڵکیدا دابنێن.لەلایەکی دیکەش، هەموو ئەو روواڵەتانە وایان کرد کەکۆمەڵگاکان تووشی لێک ترازان و دابەش بوون ببن لەسەر بنەمای ئاینیی و مەزهەبی و تیرەو عەشیرەت و ئەتنی. هەموو ئەوانەش بەلایەکو دەستێوەردانی وڵاتانی دیکە لە کاروباری نێوخۆی ئەم کۆمەڵگایانە بەلایەکی دیکە. هەرچەندە زۆرێک لەم دەستێوەردانانە بە داوای هێزە سیاسییەکانی ناوخۆوەش بووە، بۆ تەنیا خۆبەهێزکردن لەبەرانبەر هێزو لایەنە دوژمنکارەکانی ناوخۆیی.\nلە وڵاتانی عەرەبیدا،کەلتووری عەرەبیڕۆڵێکی بەرچاوی لە کۆتا ساڵەکانی سەدەی نۆزدەهەم هەبوو،تا دەگاتە ساتی وەرگرتنی سەربەخۆیی نیشتمانی، لە رەخنەگرتن لە داگیرکەرانو هاندانی خەڵکی بۆ رزگاربوون، بەردەوام بوو. لەم کارەشیاندا سەربەخۆییەکی خۆیان هەبوو. بەڵام لەگەڵ گەشبینی چینو توێژە خۆماڵییەکان بە دەسەڵاتەکان دوای دەرچوونی هێزە کۆلۆنیالیستەکان لەم وڵاتانە، دەستیان کرد بەپەیڕەوکردنی ئەو ئایدۆلۆژیا بەرتەسک و دواکەوتووەی خۆیانو ئەمڕۆشنبیرییە رەخنەگرانەیان سنوردار کرد، و کەوتنەڕاونانی و دەستەمۆکردنی. تاوای لێهات روواڵەتە رەخنەییەکەی ئەو رۆشنبیرییە دۆڕاو، شێوازی رۆشنبیری دەسەڵاتخوازی بوو بە باوو کۆنترۆڵی بوارەکەی کرد.\nلەم وڵاتە عەرەبییانەدا کەلتوور کاول کرا وێنەو سیما مۆراڵییەکانی لێ داماڵدرا. لەوەشدا نەک هەر تەنیا دەزگا چاودێریو ئەمنییەکان کاریان دەکرد، بەڵکو دەزگاکانیڕاگەیاندنی دەوڵەتی و ئایدیۆلۆژییەکانی، کە زۆر دەسەڵاتدار و دەستڕۆیشتوو بوون، هاوکاربوون لە قەدەغەکاری و راوەدوونانیرۆشنبیران. لەکاتێکدا زۆربەی جەماوەریش دابەش ببوون لە نێوان ملکەچیو نەخوێندەواریدا.\nهەموو هەوڵەکانیش بۆ نەهێشتنو ریشەکێشکردنی کەلتووری رۆشنبیر و بۆچوونە کەسییەکان و ڕەخنە و ئەفراندن و چالاکییە تاکەکەسییەکان بوو، تا دەگاتە ئەوڕادەیەی کە رۆشنبیر، دەست بەرزبکاتەوە و پراکسیسی کەلتووری وەک مەسەلەیەکی کۆمەڵایەتی گشتی بگوازرێتەوە بۆ کردارێکی خاوەنداریەتی تایبەت. وای لێدێت دەسەڵاتەکان پێوانەکانی ئەو دەفرە دیاربکەن کە بڕی وشەکان بەخۆوە دەگرێت و ژمارەیان دیاردەکاتو تەنیا ئەوەندەبێت کە دەسەڵات دەیانخوازێت، و لەدواڕۆژی خۆیدا کەڵکیان لێوەردەگرێت . هەر رۆشنبیرێکیش کە لەیەک کارو بەیەک ئاراستە قەتیس کراو تایبەت کرا بە خزمەتییەکلایەنە، ئەوا دەبێت لە دەستەو کۆڕ و ناوەندی رۆشنبیران و پێناسەکەی بچێتە دەرەوە و بکەوێتە خانەی فەرمانبەرانی تەقلیدی و گەندەڵ. چونکە سیفەتی رۆشنبیر دەبێت مەسەلە کۆمەڵایەتیو سیاسی و ئابووری و بوارەکانی دیکە بەیەکەوە ببەستێتەوە.\nئەوەی لەدوای ئەم پرۆسەیەدا دروست دەبێت، تەنیا دەتوانین ناوی بنێین تەکنۆکراتەکان. ئەوانەی توخنی سیاسەت ناکەونو دوورن لە بیروڕای خاوەنڕەهەندی کۆمەڵایەتی وشوێنی سروشتی خۆیان لەلای دەسەڵات و لەخزمەتی ئەودا دەبیننەوە. بۆیە دەبێت دووپاتی ئەوەبکەینەوە کەهەربواریڕۆشنبیری گەندەڵ بوو، ئەوا بوارەکانی دیکەبە شێوەیەکی میکانیکی گەندەڵ دەبن.\nخۆ ئەگەر بەتایبەتی باسی عیراق بکەین، ئەوا دەردەکەوێت کەلەزۆرڕووەکانەوە جیاوازە لەگەڵ وڵاتانی عەرەبیدا، کەڕەنگە ئەوان لەپێشدا ئەزموونێکی دیموکراسیو سەربەخۆییەکی سنوردارییان بەخۆوە بینیبێت. لە عێراقی ژێر دەسەڵاتی بەعسداو لەسەرەتای کۆدەتاکەیان کە دەکاتە دوایین ساڵەکانی شەستەکانی سەدەی بیستەم، ئەوان تەنیا فەرمانبەریان هەبوو بۆ چاودێریکردنیڕۆشنبیران. کەڕەنگە ئەم فەرمانبەرانە لەبەرئەوەی پاشخانێکی رۆشنبیریو خوێندنەوەیان نەبوو، بۆیە لە زمانی هێما و سیمبولە کۆمەڵایەتییەکانیان نەدەزانی و زۆریان بەسەریانداڕەتدەبوون و لەڕێگەیڕاگەیاندنی حکومییەوە بە دەستی جەماوەر دەگەشت، بەڵام دوای ئەوەی هەندێک لە شاعیرو نووسەر و هونەرمەند رازی بوون بە ملکەچی بۆ دەسەڵات و وەرگرتنی ئەو بڕەپارەیەی لە برسیەتی و ئاستی نزمی ژیاری رۆشنبیرانڕزگاریان دەکات. بەمجۆرە دەسەڵات بووە خاوەنی خەڵکێک کە ئاشنای هێماو سیمبولەکان بوون و لەناو دنیایڕۆشنبیرانەوە دەرکەوتوون. بۆیە لەکاتی چاودێریکردنی نووسینەکانیڕۆشنبیراندا، ئەرکیان پاراستنی دەسەڵات بوو لە مەترسییەکانی بۆچوونو بیروڕاکانیڕۆشنبیران. لەوەشدا عێراق نموونەی چەند نووسەرو شاعیر و هونەرمەندی هەیە کە بوونە چاودێری ناوەندی لە دەزگاکانی پەخش و بڵاوکردنەوەی عەرەبی و کوردیدا. کاری سەرەکی ئەوان ئەوەبوو کە نەیانهێشت هیچ هێماو سیمبولێک لەناونووسینەکان و تابلۆکاندا تێپەرببێت کە پەیامی سیاسی و کۆمەڵایەتیان هەبێت بۆ جەماوەر و بە ئازارەکانی ئاشنایان بکات. وای لێهاتبوو وشەی کوردستان ئەگەر لەناو شیعرێکی فۆلکلۆریشدا هەبووایە، ئەوا لەلای خۆیانەوە هێمای(x) بەسەریاندا دادەهێناو نەیاندەهێشت لە هیچ بڵاوکراوەیەکی حکومیدا بڵاوببێتەوە،یان هاوکاری بکرێت لە چاپکردنیدا. لە کاتێکدا هەموو دەزگاکانی بڵاوکردنەوە لەلایەن حکوومەتەوە پشتگیری داراییان وەردەگرت. بۆیە ئەو کەسانەی بەکاری سانسۆریو چاودێری هەڵدەستان، هەموو ئەو دەزگایانە لە خزمەتی نووسینەکانیاندا بوون.\nدەکرێت ئەوە دووپات بکەینەوە کەوا هیچ شتێک هێندەیڕۆشنبیر، مەترسی لەسەر دەسەڵاتەکاندا نییە. بۆیە لەو شەڕەیدا کە لەگەڵڕۆشنبیران دەیکات پێویستی بە چەند ناوێکی دیاری ئەم بوارانە دەبێت، کە دەکرێت دروستیان بکات، یان بیانکڕێت. لەوانە بەکرێگرتنیڕەخنەگری دیارو ناسراو بۆ کەمکردنەوەی بایەخ و بەهای نووسینی هەندێک نووسەر و ڕووخاندنیان.\nخۆ ئەگەر سەیرێکی بارودۆخیڕۆشنبیری عەرەب بکەین، ئەوا بۆمان دەردەکەوێت کە چەندە دەگمەنە ئەگەر مرۆڤڕۆشنبیرێکی عەرەبی بێت بە هەموو ئەو پێوەرانەیڕۆشنبیرکە باسمان کردووە.\nبۆنموونە لەکاتی بەجیهانیکردنی سەرمایەداریداو لەکاتی سەپاندنی سیستەمی نوێی جیهانیدا، ئەواڕۆشنبیرانی عەرەب دابەش بوون بەسەر سێ کۆمەڵەدا کە هەریەک لەوانە بۆچوونی تاییبەتی خۆیان هەبوون، لەوانە:\n- رەوتێک کە پێی وابوو تێکەڵی سیستەمەکە بن بەبێ هیچ مەرجێک.\n- رەوتی دووەم بەهەموو شێوەیەکڕەدی دەکردەوەو ئەرکی بەرگریکردن لە دژیدا خستبووە سەرشانی ڕۆشنبیران، بەبێڕەچاوکردنی توانستەکانی خۆیان.\n- ڕەوتی سێیەم، بانگەشەی هەڵوێستێکی عەقڵانی دەکرد بۆ کەمکردنەوەی سنوری زەرەرمەندییەکانی سیستەمەکەو سوودوەرگرتن لەو توانستانەی لەلای خۆیان دەست دەکەون.\nبێگومان بۆچوونی سێیەمیانعەقڵانی تر دیارە، بەڵام کەمینە لەگەڵیدایە، چونکە ئەوانە لەو بروایەدان کەسەرکەوتنی سەرمایەداری تەواوبوونی مێژوو نییە. و مەزندەکانی بیرمەندە سەرمایەدارەکانیش بە زەروری راست نین.\nڕۆشنبیرە عەرەبەکان ئێستاشی لەگەڵدا بێت هەر خەریکی بەهانە هێنانەوەن بۆ بۆچوونەکانی خۆیان، بە تایبەت ئەوانەی لەدژی سیستەمەکەن، چونکە ئەوان لەو بڕوایەدان عەرەب خاوەنی کەلتوورێکی بەهێزی خۆیەتی و توانستی خۆڕاگری هەیە، بەگەڕانەوە بۆ مێژووی خۆیان، کە وەهمێک لەلایان دروست بووە کە ئەوان خاوەنی ناسنامە و تایبەتمەندی خۆیانن و ئەوانن گەلی هەڵبژێردراو لەلایەن خوداوە(الشعب المختار) یان چاکترین ئومەتێک بۆ خەڵکی دەرکرابێت (خیرڕمەڕخرجت للناس)... کە ئەوانەش واتایڕەشکردنەوەی بەرانبەرەکەیان دەگەیەنێت، مێژوویان پڕە لەم نموونانە. ئەوان هەر خۆییان بە دوای دوژمنێک دادەگەڕێن بۆ زامنکردنییەکیەتییان. وەک ئەوەییەکیەتییەکە دروست نابێت ئەگەر بەرانبەرەکەت لەناو نەبەیت. لێرەدا خۆ بە ناوەند زانینو خاوەن پێوەری کەلتوورانی دیکە بەرێژەی دووری و نزیکی لەو ناوەندەوە هەژمار بکرێت. گوایە ئەوان کراونەتە ئامانج لەلایەن داگیرکاری کەلتووریو پێکدادانی شارستانییەتەکان. بۆیە ئامادە نییە بۆ خۆگونجاندن لەگەڵیاندا، چونکە وا دەزانن پێویستیان بە هیچ کەس نییە. لێرەوەشڕەوتە سەلەفییەکان دروست بوون. گوایە بە دوایڕەگو ڕیشەکان لەناو کەلەپووری خۆیان دەگەڕێن. بەو واتایەی کە ئەوان پێشتریش وەڵامی زۆر پرسیارو چارەسەرییان بۆ هەموو مەسەلەکانی کە ئێستاش دێنە پێش هەبوو و دۆزیوەتەوە. بۆ نموونە،یەکێک لەو (ڕۆشنبیرانە) روونکردنەوەیەکی بۆ وەزعی ئەو کۆمەڵە کەلتوورییە غەیرە عەرەبانە هەیە، کە ناوی (عبدالدائم)ەو دەڵێت؛(ئەو شتەی پێی دەگوترێت کەلتووری کەمینە نەتەوەکان وەک، کوردەکانو بەربەرەکان (مەبەستی ئەمازیغییەکان) و ئەوانی دیکەش هەموویان لەیەک سەرچاوەوە سوودوەردەگرن، ئەویش سەرچاوەی رۆشنبیری عەرەبی ئیسلامییە. غەیری ئەوە تەنیا ئاوازو گۆرانی و جلی ئاڵاوواڵا دەمێنێتەوە، کە ئەویشڕەچەڵەک ناگۆڕن و یەکیەتیڕەد ناکانەوە.)\nهەروا هەندێکی دیکە باسی تەعریب دەکەن بۆ سەپاندنی کەلتووری عەرەبی، لەوانە ئیسلامییەکان باسی تەبشیرو دەعوە دەکەن. لێرەشدا ئیسلام وەک پێوەرێک بۆ زانینی رێژەی پەرەسەندوویییان دواکەوتوویی کەلتوورەکانی دیکەو کەسەکان دەزانن. پەیامیشیان ئەوەیە کە هانی خەڵکی بدەن بۆ ئەوەی غەیرە ئیسلامییەکان بهێننە ناو ئیسلام. لەوەشدا هەمان بۆچوونی کۆلۆنیالیستەکانیان هەیە، کە بیانوو بۆ داگیرکردنو شەڕ لەگەڵ وڵاتانی ئەفریقیا و ئاسیایان دەهێنایەوە. کە ناوی نابوو تامەی شارستانیەت و (پرۆسەی پیاوی سپی).\nلەگەڵ وەبیرخستنەوەی ئەوەی کە فرەیی لە کەلتوور لەهەر کۆمەڵگەیەک، واتای قبوڵکردنی بەرانبەرەکەیەتی لە جیاتی لابردن ورەشکردنەوەو پەراوێزخستنی، هەروا واتای زەمانەتی مافەکانی دەربرین و ئازادی بیروڕا دەبەخشێت.\nئایا کەلتووری ئەم وڵاتانەی کوردستانیان بەسەردا دابەش کراوە لە کوێی ئەم پێناسەیەدان لەدوای ئەم خوێندنەوەیەی کەلتووری عەرەبیو زانینی ئەوەیکە کورد نزیکترین میللەتە کە تێکەڵی عەرەب بووە. بۆیە بمانەوێتو نەمانەوێتڕەنگدانەوەی ئەو پەیوەندییە لەسەر کەلتووری کوردیدا دەبێت و کاریشی بۆ دەکرێت بەخۆبەخشی لەلایەن کەسەکانداو بەڵکو سوودمەندیش هەر لەناوخۆدا هەن. چونکە لە بەرژەوەندی هەندێک لەوانە و دەکەونە خزمەتکردنی بێگانە بۆ پەیرەوی کەلتووری بێگانە و دژایەتی کردنی کەلتووریخۆماڵی .. بۆ نموونە لە هەموو بۆنە نەتەوەییو یادە نیشتمانی و سەیران و گەڕانی خەڵکی و دڵخۆشی و ئاهەنگ گێرانەکانی خەڵکیدا، ئەوانە تەنگاو دەبن و دەکەونە دژایەتیکردن و ترساندن و تۆقاندنی خەڵکی لەم بۆنانەدا، بە مەبەستیڕەشکردنەوەی کەلتووریڕەسەنی کوردی و گەلانی دیکەی کوردستان.\nئێستا کارگەیشتۆتە ئەوەی کە هێزە ئایینیەکان هاوکات لەگەڵ هێزەکانی دەسەڵاتدار پەلکێشی کەلتووری خۆماڵی دەکەن بەرەو پاشکۆیی بۆ کەلتووری وڵاتانی وەک تورکیاو ئێران. بەجۆرێک کە هەموومان باش دەزانین کە ئەم دوو وڵاتەو نەتەوانەی سەردەست لەوێدا، ئەوڕەسەنایەتییەیان نییە تا کەلتووری تایبەتی خۆیان هەبێت، چونکە کەلتووریان کۆکراوەی کەلتووری گەلانی دیکەی ناوچەکەن و لافی پێوە لێدەدەن و گوایەڕەسەنن و کەوتوونەتەڕەشکردنەوەی کەلتووری کوردو گەلانی دیکەی ناوچەکە. ئایا لێرەدا ئەرکی رۆشنبیری راستەقینەی ئۆرگانی چییە؟ لە بەرانبەر ئەمهەموو ستەمەی ناوخۆیی و دەرەکییانە؟\n*خاسڵەتە تایبەتاکانی رۆشنبیری لە کۆمەڵگای کوردیدا،و هەرێم بە تایبەتی:\nپێویستە ئەوە بگوترێت، کە زۆرجار دوژمنەکانی کورد بە ستەمو زۆرداری خۆیانەوە وایان کردووە رۆشنبیرانی کورد داهێنان بکەن لە دەربرینی ئازارەکانیان و ئاگادارکردنەوەی خەڵکی لەو شتانەی ئەوان لێیان بێبەش کراون.\nلەوانەیە بە شیعری رۆمانسیو رەنگە بەکارهێنانی چەند هێمایەک بۆ دەربرین لە حالەتێک بەکارهێنرابێت، و هەروا شیعریش هەبووە شۆرشگێرانە بە راستەوخۆیی لە ئازارەکانی دەربریوە و بەڵکو لەناو شعرەکەش ئەلتەرناتیڤ و چارەسەری بۆگرفتەکان دیارکردووە. رەنگە ئەو شیعرانە تا دەگاتە ناوەندەکانی ساڵانی حەفتاکانی سەدەی بیستەم، هەروەک لە پێشدا باسمان کرد، بەسەر فەرمانبەرانی چاودێریو سانسۆرەکانی ئەوکات تێپەردەبوو، ئەوکات چەندین گۆڤارو رۆژنامەی باش هەبوون کەلەوێدا رێگە دەدرا بەبڵاوکردنەوەیان.. بەڵام دوای ئەو ماوەیە، حکومەتی بەعس بووە خاوەنی دەزگای سانسۆریو چاودێری تایبەت بەخۆی و لەلایەن کەسانی خاوەن قەڵەم و نووسەر و هونەرمەند بەڕێوەدەبران.. بۆیە هیچ نووسینێکی پڕ هێماو مانا بەسەریاندا تێپەڕی نەدەکرد و ڕەدیان دەکردەوە و نەیاندەهێشت لە هیچ بڵاوکراوەیەک، بڵاوبکرێتەوە.\nدەمێنێتەوە بڵێین کە پڕ داهێنانترینو پڕ حەماسی شۆڕشگێری ئەو شیعرانەی کاتێ دەسەڵاتی بەعس کاریگەری زۆر بەرچاو و هۆشیارییەکی چیناییەتی و نەتەوایەتی لای خەڵکی دروست کردبوو، بەجۆرێک هەربیرکردنەوەیەک لە روخاندنی حوکمی بەعس ئەلتەرناتیڤەکەی بەچاوی خەڵکی دەسەڵاتێکی دادی کۆمەڵایەتی و پارێزەری مافەکانی مرۆڤ دەبێت بەبێ جیاکاری لەنێوان نەتەوەو ئایین و بۆچوونی سیاسی و فیکری..\nلەدوایڕاپەرینی گەلی کوردستان و عیراق لە ساڵی (١٩٩١)دا و کۆڕەوی ملێۆنی خەڵکی کوردستان و سەپاندنی بڕیاری ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی لە پاراستنی خەڵکی کوردستاندا... و دروستکردنی دەسەڵاتێک لەلایەن بەرەی کوردستانی و هەڵبژاردنێک بۆپەرلەمان و پێکهێنانی حکومەتی هەرێم ئەنجامدرا... خەڵکی چاوەروانی دەسکەوتی زۆر گەورەیان لەم دەسەڵاتە دەکرد لەرووی دابینکردنی نانی خەڵکی و هەروا خزمەتکردنی بواری رۆشنبیری بە هەموو جۆرەکانی ... ئەوەی لە راستیدا رووی دا حزبە نەتەوایەتیەکانی کە کورد بوون، خەریکی کۆکردنەوەی پارەوڕاگرتنی کادیران و چەکدارانی خۆیان بوون، و ئەوەی لەبیریان نەبوو بواری رۆشنبیری بوو، و هیچ بەرنامەیەکیان پلانێکانیان بۆ ئەم بوارە نەبوو. هەرچەندە رێکخراوو کەسایەتیەکانی رۆشنبیر لە شارەکاندا چەند چالاکییەکی هونەریو ئەدەبی و رۆشنبیری گشتییان ئەنجام داوە، بەڵکو هۆڵ و جێگەی تایبەتیشیان بۆ نمایش و چاڵاکییەکانیان بەخۆیان دیاردەکرد... هەرچەندە وەزارەتی رۆشنبیریش ئەوکات هەبوو لە هەرێمدا، بەڵام ئەوەندەی سەرقاڵی شەری حزبایەتی بوون و هیچ هەنگاوێکیان بۆ خزمەتی بواری رۆشنبیری نەهاوێشت...\nلەبەرامبەریشدا رەوتە ئیسلامیەکانو نەتەوەییە تورکمانەکان و ئاشورییەکان، لەرێگەو هاوکاری رێکخراوەکانی دەرەوە و بەناوی هاوکاری و یارمەتی خەڵکی بە ماددەکانی خواردن، کاریان کرد بۆ بڵاوکردنەوەو ئاسایی کردنی کەلتوری گەلانی دیکە بەسەر ناوخۆییدا. لەوانەش خراپتر ئاشورییەکان کەوتنەناردنی خێزانە مەسیحییەکان بۆ دەرەوەی وڵاتو چۆڵ کردنی گوند و شارەکان لەم پێکهاتە سەرەکییەی ئەم خاکەو ناوچەیە..\nلە بواری پێگەیاندنو ئامادەکردنی توێژێکی رۆشنبیر هەریەکەیان بۆی کاری کرد، بەوەی کە رێکخراوە ئیسلامیەکان دەستیان کرد بە هاوکاری ماددی بۆ چەندین خێزانی شار و گوندەکان، بەوەی کە منداڵەکانیان خوێندن تەواو بکەن بە هاوکاری ئەوان و تا پێگەیاندن و بەڵکو تەواو کردنی خوێندنی زانکۆ و بەڵکو بەرزتریش.. بەوەش توانیان بە تێگەیشتنی خۆیان توێژێک ئامادە بکەنو خاوەنی پلەیەکی ئەکادیمی و بروانامەی بەرز بن.. هەروا بە سوود وەرگرتن لە ئەزموونی بزاڤە ئیسلامیەکانی وڵاتانی عەرەبی، کە هەر لەدوای شکستی وڵاتانی عەرەبی بەرامبەر ئیسرائیل لە حوزەیرانی (١٩٦٧)ەوە،هێزە سیاسیەکان دەستیان کرد بە گەڕان بە دوای ئەلتەرناتیڤی گونجاوو نوێ بۆ دەسەڵاتەکانی وڵاتانی عەرەبی،ڕەنگە هەندێکیان چەپڕەو بەڵکو توندڕەوێش بوون لە بۆچوونەکانیان و تەنها بیریان لە رووخاندی رژێمەکان دەکردەوە و بەرپاکردنی شۆرشی سوسیالستی و رزگاربوون لەم دەسەڵاتانە.. بەڵام هێزە ئیسلامیەکان بە پێچەوانەوە، بیریان لەوەدەستهێنانی دەسەڵاتی سیاسی نەدەکردەوە بەڵکو روویان کردە کارکردن لەناو رێکخراوەکانی توێژو چینە جۆراوجۆرەکانی کۆمەڵگە و دەست بەسەر داگرتنی دەستە کارگێرییەکانی ئەم رێکخراوانە..بۆ نموونە ئیسلامییەکانی میسر توانیان لە سەندیکاویەکیەتییەکانی پارێزەران و پزیشکان و چەندین رێکخراوی دیکە پلەییەکەم بەدەست بهێنن و ئەو رێکخراوانە بەکاربهێنن بۆ گەیشتن بە دەستەیاسا دانەر و جێبەجێکارەکان و هەروا مەرامە سیاسیەکانی خۆیان لە دژایەتیکردنی حزبە سیاسییەکانی دیکە و زۆرجاریس دەسەڵات.. بۆیە لە هەرێمیش لەڕێگەیرێکخراوە ناحکومییەکانی هاوکاری و (خەیری) توانیان بگەنە زۆر لە خێزانە هەژارەکانی خاوەن پێداویستی ژیاریو خواردن و خوێندن و کار پەیدا کردن، لە شارو شارۆچکەو گوندەکانیش دا...\nهەروا لە هەرێمدا چەندین قوتابخانە و فێرگە بە پلەی جۆراو جۆر بە زمانی تورکی کرایەوە لە هەموو شارەکانی هەرێم، کەلە باخچەی منداڵانەوە دەستیانپێکرد،و کەلتوری تورکییان لە هەرێمدا بڵاوکردەوە..\nجێگەی خۆیەتی بگوترێت هەردوو حزبی دەسەڵات، دوای شەرێکی ناوخۆییو خوێناوی و بێ ئەنجام چەندین کوڕی خەڵکیان لەوێدا بە کوشت دا و دوای ئەوەی هەرێمیان دابەش کرد، ئینجا لەوێ بە ئاگا هاتن کە ئەوان لە رووی رۆشنبیرییەوە چەند دواکەوتوون و لەم ماوەیەدا نەیانتوانیوە توێژێکی رۆشنبیر بۆخۆیان دروست بکەن تا بەرگریان لێ بکات. بۆیە هەریەکیان کەوتە کردنەوەی زانکۆی نوێ کە لەلایەن خۆیانەوە ئیدارە دەدران. لەوێدا جگە لە کادیرانیان، کاریان بۆ پێگەیاندنی کۆمەڵێک لاوی وا کە پێشتر لە رێکخراوەکانیانو راگەیەندنەکانیان کاریان کردبوو.. تاببن بە خاوەن بروانامەی بەرز، چونکە بە چاوی خەڵک ئەو کەسەی خاوەنی بروانامەی ئەکادیمی بەرز بێت، ئەوە رۆشنبیری راستییە.. ئەوانە بوونە رۆشنبیرانی دەسەڵات. ئەوەی جێگەی باسکردنە ئەوەیە کە زۆربەی ئەوانە بە زانیاریو بروانامەی ئامادە پێگەیشتوون و لەلایەن مامۆستایانی قوتابخانەکانی دەسەڵاتەوە بۆیان ئامادە کراوە.. هەر بۆیەش سەرەڕای ئەوەی کە زۆر بەوەوە دەنازین کە خاوەنی بڕوانامەن، بەڵام لە ناخی خۆیاندا، دەزانن کەوا ئەوان ئەگەر بە هەوڵ و تەقەڵای خۆیان بوایە بە هیچ شێوەیەکبەم پلەیە نەدەگەیشتن، بۆیە دەبێت هەردەم چاوبەرەو ژێری (وەلینیعمەکەیان)بن.هەرچەندە ئەوان بۆخۆیان هیچ کاتێک ناتوانن گوزارشت لە بروانامە و تایبەتنەبدییەکانیان بکەن، چونکە پێیەوە ماندوو نەبوونە و شەونخونی و گەڕان بە دوای ژێدەرو خوێندنەوەیان ئەنجام نەداوە..\nهەرلەبەر ئەم هۆیانەش، ئەم جۆرە رۆشنبیرە هیچ کاتێک بەبێ خێرەکانی دەسەڵات ناژیێتو هەموو کاتێک قەلەمەکەی لە خزمەتی ئەواندا دەبێت... ئامادەیە لە ناراستی و درۆیەکانیان، راستی دروست بکات و هەوڵی رازی کردنی خەڵکیشی بۆ بدات، کە راستە. هەرکاتێکیش ئەوان لە هەر هەلویستێکیان هەڵگەڕانەوە لەهەمبەر مەسەلە نیشتیمانیو نەتەوەیی و چینایەتیەکانیان، ئەوا ئەو لەخزمەتدایە و سەدەها بەهانەیان بۆ دێنێتەوە کە ئەوەی هەبوو لە پێشتر هەمووی چەوت و بێکەڵک و بەسەرچوو بوو، ئەوەی ئێستا هەیە لوتکەی راستیەکانە.\nهەرچەندە دەسەڵاتەکان زۆر پێویستیان بە رۆشنبیر هەیە، بەڵام هەمیشە هەوڵی بە پاشکۆکردنیان دەدەن. ئەگەر ئەم هەوڵەشیان سەری نەگرت، واتە رۆشنبیرەکە نەهاتە بەر خزمەتی دەسەڵات، ئەوا لە هەموو بوارەکانی رۆشنبیری دووری دەخەنەوە،و ئینجا لە ناوخۆی وڵات بێتیان لە دەرەوە. چونکە هەر بەرهەمهێنانێکی رۆشنبیر کاریگەریو ڕەهەندی سیاسی و فیکری دەبێت، و مەترسییەکەی دەسەڵات لەمجۆرە رۆشنبیرە لەبەر ئەم هۆیانەیە.. هەندێ جار دژیایەتیکردنەکە دەگاتە ئەو رادەیەی کە دەسەڵات بگاتە ئەوەی بریاری لەناوبردنی ئەم رۆشنبیرە بدات، چونکە کاریگەرییەکانی دەگاتە پلەی مەترسی لەسەر دەسەڵاتی سیاسی.\nرۆشنبیرانی دەسەڵات، دوای بەدەستهێنانی بروانامەی زانکۆییو بەرزتریش، ئینجا کە دەبنە خاوەن دەسەڵاتێکی زانستی و تیۆریی سیاسی و کۆمەڵایەتی.. دەرفەتی زیاتریان بۆ دەرەخسێنن بۆ خزمەتکردنی دەسەڵات، بەوەی کە پلەی وەزیفیو حزبی بۆیان بەرز دەکەنەوە، تا لەوێدا ببنە فەرمانبەری ئایدیۆلۆژی حزبی دەسەڵات.. ئەمەش کاریگەری لەسەر خەڵکی زیاتر دەبێت، چونکە خەڵکی چاوەروانیڕاستیەکان لەکەسانی مامۆستای زانکۆوخاوەن بروانامەی بەرز دەکەن. و دەمێنێتەوە سەر ئەو کەسەی چۆنیەتی گەیاندنی پەیامەکەی بە قسە خۆشی و شارەزایی خۆی..\nئەوەی زانراوە کەوا هەر کەلتورێک دەکاتە گوزارشت لە کۆمەڵگە بە گشتی، ئەوەش دەکاتە وێنەی ئەم کۆمەڵگایە لە رابردوو و ئێستاو ئایندەیدا. بەڵام رەنگە ئەو بۆچوونە لەسەر کۆمەڵگەیەکی دیاریکراودا بگونجێت نەوەک هەموان بە گشتی. چونکە هەر میللەتێکڕێچکەی خۆی هەیە لە پەرەسەندنی کەلتوری مێژووییدا. لەوانە ئەگەر بە نموونە کەلتورێکی نەتەوایەتی سەیربکەین. دەردەکەوێت کە رەنگە کەلتور هەبێت توانستی وەرگرتنو تێکەڵکردنی لەگەڵ کەلتوری جیهانیدا هەبێت، بەڕەچاوکردنی پێویستیەکانی ئەو کەلتورە بۆ پەرەپێدان. بەڵام لە کۆمەڵگایەکی مەندو داخراودا، زۆر قورسە کە بتوانێت کەلتورێکی جیهانی وەربگرێتو تێکەڵی خۆی بکات. جێگەی خۆیەتی بگوترێت کەوا سیستەمی ئابووری نەتەوەیی بەهێز، دەتوانێت بزاڤێکی کەلتوری بەهێز شانبەشانی خۆی دروست بکات، هەروەک لەئەمریکاو ئاسیادا بەرچاو دەکەون،و کاریگەری لەسەر هەموو ناوچەکانی دیکەی جیهانیش هەبێت بۆیە کە بواری ئابووری هەر کۆمەڵگەیەک تەپیوبێت و کەلتوریشی داخراوو دواکەوتوو بێت، ئەوا دەتوانین نموونەی هەرێم و عیراق و چەندین وڵاتی دواکەوتوو بێنینەوە..\nلەناو ئەم دواکەوتوییەدا، ئینجا دەسەڵاتێک دێت، رۆشنبیرێک دروست دەکات، چەکدار بەم هەموو کەلتورە دواکەوتوەو کۆکەرەوەی هەموو نەریت و ئاکارو پەیرەوە کۆن و بەسەرچوانە دەیخاتە بەرامبەر بەرەنگاربوونەوەی هەموو نەریتێکی تازە و مەدەنی و پێشکەوتنخواز کەلە کۆمەڵگەدا سەرهەڵدەدات، ئەو نەریتە تازانەی کە دەیەوێت خەڵکی بەگشتی چاوکراوەو مافزان و حەقپەرست و تێکۆشەر بن بۆ بەدیهێنانی داواکانیان. تاوای لێهات بۆ هەر بوارێک لە بوارەکانی ئایدیۆلۆژی کەسی تایبەت ئامادەکرا. بۆ نموونە، بۆ بواری کەسانی عەلمانی، رۆشنبیرێکی عەلمانی ئامادە دەکرێت، بۆ بواری ئایینی بە هەمان شێوە کەسانی لێزانو تایبەتمەند ئامادەیە، بەڵکو لەبوارەکانی کاری مەدەنی و رێکخراوی نا حکومیش کەسانی بە ئەزموون و کارا دروست دەکرێنیان دەکڕدرێن.\nلەوەشدا مەبەستێک هەیە، ئەویش، ئەگەر مەترسییەک لە ئیسلامیەکانەوە بوو، ئەوا عەلمانییەکان دژیان بەکاردەهێنن بۆ ئەوەی بە تیرۆرستو پاشکەوتوو و دەقخواز تاوانباریان بکەن. ئەگەر مەترسیش لە عەلمانییەکانەوە بوو، ئەوا ئیسلامییەکان دژیان بەکاردەهێننو بە ماتریالیست بوون و بێبروا تاوانباریان دەکەن.\nوانەبێت دەسەڵاتەکان تەنها بیر لە ئامادەکردنی رۆشنبیرانی تایبەت بەخۆیان بکەنەوە، بەڵکو بیرلەبوونی خەڵکی نیوە خوێندەواریش دەکەنەوە، کەڕەنگە ئاستی خوێندنی بگاتە زانکۆش، بەڵام لەگەڵ نەخوێندەوارێک هیچ جیاوازییەکی ئەوتۆی نییە، چونکە ئامادەیە بەرامبەر دیارکردنیوەزیفەیەک بۆی هەر کارێکی پێ بسپێردرێت ئەنجامی دەدات ئەگەر دژی مرۆڤایەتیش بێت، واتە کوشتن و ئازاردانی مرۆڤەکان، ئینجا ئەو مرۆڤە هەر کێ بێت و لەهەر ئاستێکیتێگەیشتن و ناوبانگی هەبێت و دڵسۆز بێت بۆ نیشتمانەکەی، ئەو بەهای ئەمجۆرە مەسەلانە نازانێت و ئەوەی پێیسپێردراوە ئەنجامی دەدات.. لەگەڵ دوپاتکردنەوەی ئەوەی کە دەسەڵات لە رووی ژمارەوە زۆر زیاتر پێویستی بەمجۆرە خەڵکە هەیە، کە پێویستن بۆ پاراستنی گیانی کەسەکانی دەسەڵاتو درێژە پێدانی تەمەنی دەسەڵاتەکەیان. واتە دەبێت ژمارەیان زۆر زیاتر بێت لە ژمارەی رۆشنبیرەکان. لەگەڵ زانینی ئەوەی کە نەخوێندەواری دووجۆرە، نەخوێندەواری ئەلفوبێیو نەخوێندەواری رۆشنبیری.. یەکەمیان واتاکەی روونەو دەکرێت چارەسەر بکرێت، هەر وەک لە زۆر وڵاتی پێشکەوتوودا هەڵمەتی مێژوویی بۆ نەهێشتنی نەخوێندەواری ئەنجام دران و سەرکەوتوو بوون.. بەڵام دووەمیان گرفتێکی ژیوارییەو دژوارەو بۆ زاڵبوون بەسەریدا کۆششێکی تایبەتی پێویستە. چونکە سەرەرای ئەوەی کە ئەو کەسە دەزانێت بخوێنێتو بنووسێت، بەڵام ئامادە نییەیەک کتێب بخوێنێتەوە بۆ خۆ رۆشنبیرکردن.. رەنگە ئەو توانستەی بۆ نووسین کە پەیدای کردووە، لە راپۆرتی دژە خەڵکی بەکاربهێنێت لەخەبەرلێدان کە بزاڤی دژە دەسەڵاتی هەیە.. خۆ ئەوانە بەوەش بەناوبانگن کە کەسانی نزیکو خزمەتکاری دەسەڵاتیش لەخەبەر لێدانەکانیان رزگاریان نابێت.\nئەوەی هەرە گرینگە لێرەدا ئەوەیە کە هیچیەک لەو جۆرە رۆشنبیرانە بە کەلکی دەسەڵاتەکان نایەن، کاتێ گەل بریار دەدات بە لابردن و گۆڕینیان. بەڵکو هەموو هێزە چەکدارەکانیشیان کە ئەوان زۆر بە پێویستی دەزانن زیاتر لەو توێژە رۆشنبیرە دروستکراوە، بە کەڵکی رزگارکردنی سەرانی دەسەڵات نایەن..


دەستێوەردانی کۆماری ئیسلامی ئێرانی لە ناوەندی فەرماندەیی ئەمریکا - IUVMPRESS\nدەستێوەردانی کۆماری ئیسلامی ئێرانی لە ناوەندی فەرماندەیی ئەمریکا\nژەنراڵ امیرعلی حاجی زادە، فەرماندەی هێزی ئاسمانی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئسلامی ئێران، پێشتر ڕایگەیاندبو کە ئێران دەستێوەردانی هەیەلە ناوەندی فەرماندەیی ئەمریکادا. وتبوی هەرکاتێک بەرپرسانی دەسەڵات مۆڵەت بدەن ئەم بەڵگەو گرتانە بڵاو ئەکرێنەوە.\nئێستا ژەنراڵ حاجی زادە بەڵێنەکەی بردوەتەسەر، و بەڵگەی دەستێوەردانی کۆماری ئیسلامی ئێرانی لە ناوەندی فەرماندەیی ئەمریکادا بڵاو کردۆتەوە. لە گرتەیەکدا کە بڵاوکراوەتەوە ئەبینرێت کە فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکانی ئەمریکا تواناو دەسەڵاتی تەواویان بەسەر هێزەکانی داعشدا هەبوە لە ناوچەکەدا، وەک ڕێگری لە فرۆشتنی نەوت و ڕێگاکانی خۆڕێکخستنیان، هەروەها بۆمباران و لەناوبردنی تۆڕی سەرکردە بنەڕەتیەکانیشیان. بەڵام هیچ شتێکیان ئەنجام نەداوە دژیان.\nلەدرێژەدا گرتەیەکی تەواو لەم بارەیەوە ئەبینن.\nله وه‌ڵامی هێرشه تیرۆریستییه‌که‌ی ئه‌هواز: سوپای پاسداران مۆڵگه‌ی تیرۆریستانی له سوریا بۆردومان کرد\nسەردار وەحیدی: ئیسرائیل قەت هەست به ئاسایش ناکات\nفه‌رمانده‌ی گشتی سوپای پاسدارانی ئێران وه‌ڵامی تره‌مپ ده‌داته‌وه\nسوپای پاسدارانی ئێران: بە وەڵامی موشەکی تێلئەبیبمان بێدەنگ کرد\nیه‌که‌م فه‌رمانده‌ی گشتی سوپای پاسدارانی ئێران کۆچی دوایی کرد\nیاریده‌ده‌ری ئه‌بوبه‌کر به‌غدادی له هێرشه مووشه‌کییه‌که‌ی سوپای پاسداران کوژراوه\nشەڕ و پێکدادانی سوپای پاسداران و تیرۆریستانی داعش لە ڕۆژئاوای ئێران\nشۆڕشی ئسلامی ئێران


دەبێ حکوومەتی عێراق باجێکی قورس بدات.\n2017-10-16 | 12:53:08\nڕای گشتیی ناوخۆ و دەرەوەی كوردستان\nبەڕەبەیانیی ئەمڕۆ 16ـی 10ـی 2017 هێزەكانی حەشدی شەعبیی سەر بە سوپای پاسدارانی ئێرانی بە فەرماندەیی ئیقبالپوور و بە هاوكاریی هێزەكانی عێراقی هێرشێكی بەرفراوانیان بۆ سەر كەركووك و ناوچەكانی دەوروبەری كەركووك دەست پێكردووە. ئەو هێرشە بە ئاشكرا ڕاگەیاندنی شەڕە لەدژی گەلی كوردستان.\nئەو پەلامارە كە لە لایەن حكوومەتی عێراقی و حەشد و هێزەكانی سەر بە قەرارگای قودسی سوپای پاسداران ئەنجام دراوە، تۆڵەسەندنەوەیە لە خەڵكی كوردستان كە داوای ئازادیان كردووە و تۆڵەیە لە خەڵكی سەربەرزی كەركووك كە هەڵوێستی مەردانەیان نواندووە.\nبە داخەوە هەندێ بەرپرسی یەكێتیش یارمەتیدەری ئەو پیلانگێڕییەی دژی گەلی كوردستان بوونە و خیانەتێكی گەورە و مێژوویییان لە كوردستان و ئەو شەهیدانە كردووە كە لەژێر ئاڵای یەكێتی گیانی خۆیان فیدای كوردستان كردووە. ئەم چەند بەرپرسە، هەندێ شوێنی هەستیاریان بە بێ شەڕ بۆ هێزەكانی حەشد و سوپای پاسدارانی ئێرانی چۆڵ كردووە و كاك كۆسرەتیان بە تەنیا جێ هێشتووە.\nبە گشت لایەكیش ڕادەگەیێنین كە ئەو پەلامارەی حەشد و هێزەكانی عێراقی بە چەك و زڕێپۆش و دەبابەی ئابرامزی ئەمەریكی و چەکی تری هاوپەیمانان ئەنجام دراوە. ئەو چەكە ئەمەریكیانە دەمێكە لەژێر ناوی شەڕی داعش بە سوپای عێراق و حەشد دەدرێت، ئەوە لە حاڵێكدابوو كە لە شەڕی داعشدا پێشمەرگە چەكی پێویستی پێ نەدرا بۆ شەڕ و بەرگری لە بەرانبەر تیرۆریستاندا.\nلێرەدا گەلی كوردستان لەوە دڵنیا دەكەینەوە كە سەرباری بوونی ناپاكی هەندێ بەرپرس و پیلانگێڕیی حكوومەتی عێراق و سوپای پاسدارن بەڵام هێزی پێشمەرگەی كوردستان بە ورەیەكی بەرزەوە لە هەموو شوێنەكان بەرگرییەكی قارەمانانە دەكات و جەختیش لەوە دەكەینەوە كە مومكین نییە بە پیلانگێڕی ئیرادەی گەلی كوردستان تێكبشكێت و ڕێگە بدەین نەیارانی گەلی كوردستان سەربكەون.\nداوا لە هەموو پێشمەرگە ڕاستەقینەكانی گەل و وڵات و جەماوەری خۆڕاگر و دوژمن بەزێن دەكەین ئەوەی لە دەستیان بێت بیكەن بۆ بەرخودان و تێكشكاندنی پەلاماردەران. بەرپرسی یەكەمی شەڕفرۆشتن بە گەلی كوردستان حكوومەتەكەی عەبادییە و دەبێ بە قورسی باجی ئەو زوڵمەی بدات.


وادەی مانگ گیران لە هەرێمی کوردستان ئاشکرابوو\nهەفتەی داهاتوو دیارده‌ی مانگ گیران رووده‌دات\nوێستگه نیوز ـ سالار حاجی عەلی\nله‌م مانگی ته‌مموزه‌دا دیارده‌ی سروشتی مانگ گیران روو دەدات هەرێمی کوردستان و زۆربەی جیهان دەگرێتەوە.\nبه‌پێی زانیاری ماڵپه‌ره‌كانی تایبه‌ت پێشبینییه‌كانی كه‌شوهه‌واو رووداوه سرووشتییه‌كان، لە مانگی ته‌مموزی ئه‌مساڵ دیاردەی سروشتی روو ده‌یات کە مانگ گیرانە هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە.\nزەوی دەچێتە بەر خۆر سێبەر لەسەر مانگ دروست دەکات، هەروەها دووری و نزیکی زەوی لە مانگ لەسەر خوڵگەی خۆی رەنگە کانی مانگ گیران لە سەر مانگ دروست دەکات.\nمانگ گیران لە زۆر بەی نیوەی ئاسیاو هەموو ئەوروپاو ئەمریکای باشوورو بە تەواویی لەبەینی زەریای هیندی و ئوسترالیا ئەفریقیا و زەریای ئەتلەسی باشوور روودەدات، هەروەها رۆژهەڵاتی ناوەڕەست زۆر بەتایبەتی هەرێمی کوردستان بێ بەش نابێت لە مانگ گیران، ئەم مانگ گیرانە چەقی مانگ گیرانی نیوەی رەش بە رەنگی نیوەی رەش و نیوەی سپی لەبەینی زەریاری هیندی و ئەفریقیا دەبێت، لە ئاسیا بە رەنگی وەک نیوەی رەش و نیوەی سپی دەبێت، هەروەها لە ئەمریکا واتە نیوەی رەشی کاڵ بەنیمچە رەش دەبینرێت.\nهەروەها لە وڵاتانی ئەوروپا وڵاتانی ئاسیاو هەردوو بەشی خۆرهەڵاتی و بەشی خۆرئاوا مانگ گیرانی نیوەی رەش و نیوەی سپی مانگ گیرانی رەشی کاڵ و نیمچە رەش دەبینرێت، هەروەها بەشێکی وڵاتانی ئەفریقیا مانگ گیرانی نیوەی رەش و نیوەی سپی دەبیندرێت.\nهەروەها هەموو مانگ گیرانەکە نزیکەی شەش کاتژمێرە لە جیهان، بەڵام ئەوەی گرنگە لای ئێمە هەرێمی کوردستانە کە مانگ گیران روو دەدات.\nله 16ی ته‌مموزی 2019، مانگ گیران لە هەرێمی کوردستان واتە شاری سلێمانی و شاری هەڵەبجەو شاری کەرکوک و شاری هەولێر و شاری دهۆک لە کات ژمێر 9:43:51 چرکە، دەست پێدەکات لە کاتژمێر 11:01:44 کاتژمێر و یەک خولەک و چل و چوار چرکە مانگ گیران وردە وردە دەردەکەوێت.\nله 17ی ته‌مموزی 2019، مانگ لە کاتژمێر 12و 30 خوله‌ك و 45 چركه، ناوەڕاستی مانگ گیران دەبێت دواتر لە کاتژمێر یه‌ك و 59 خوله‌ك و 42 چرکە مانگ گیران بۆ رەنگی ئاسایی دەچێت.\nدواتر لە کاتژمێر سێ و 17 خوله‌ك و 41 چركه کۆتایی دێت، هەروەها شێوەی دەستپێکردنی مانگ گیران بۆ وڵاتانی تر لە وڵاتی یابان دەستپێدەکات، دواتر دێتە روسیا وڵاتانی دەوروپشتی باکوور یان باشوور دواتر چین وڵاتانی دەوروپشتی باکوور یان باشوور هەر لەوکاتەدا، زەریای هیندی بەشی کیشوەری ئوسترالیا و دواتر هیندستان و وڵاتانی دەوروپشتی باکوور یان باشوور دواتر ئێران عیراق و تورکیان و یونان و بەشی کیشوەری ئەفریقا و زەریای ئەتلەسی.\nدواتر وڵاتانی ئەڵمانیا و بەریتانیا هەموو وڵاتانی دەور و پشتی باکوور یان باشوور دواتر ئەمەریکای باشوور دواتر باڵدەکێشێت بۆ ئایسلەنداو کوبا کۆتایی مانگ گیران دەبێت.\nئەم مانگ گیرانە لە هەموو جیهان لە شەودا دەبینرێت هەر وڵاتەو بەپێی کاتی خۆی مانگیران دەبینێرێت، هەندێک وڵات نزیکە شەش کاتژمێرە هەندێکی تری جیاوازە، شێوەی ئەم مانگیرانە لە هەندێک وڵات بە مانگیرانی نیوەی رەش و نیوەی سپی دەبینرێت، هەندێک وەڵاتی تری وەک یابان و کوبا مانگیرانی رەشی کاڵ بۆ نیمچەڕەش دەبینرێت.\nلێرەدا ئەوە گرنگە، لاتان سەیر نەبێت لە یابان لەکاتەکانی نزیک بەرەو بەیان مانگ گیران دەبینرێت\nلە وڵاتانی ئەمریکای باشوور کاتی بانگی شێوان بۆ خەوتنان مانگیران دەبینرێت.\nئه‌م بابه‌ته 7096 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nمانگی داهاتوو دیارده‌ی "مانگگیرانی خوێناوی" روو ده‌دات\nزانیاری سه‌باره‌ت به مانگ گیرانه‌كه‌ی كۆتایی ئه‌م مانگه بخوێنه‌وه\nچه‌ند زانیاریه‌ك له باره‌ی روودانی دوو دیارده‌ی سروشتی له‌مساڵدا


ئەمەریکا دەست بەسەر بارێک نەوتی ئێراندا دەگرێت\nسێ سەرچاوەی ئاگادار رایانگەیاند ئەمەریکا دەستی بەسەر بارێکی نەوتی ئێرانیدا گرتووە کە لەناو کەشتییەکی نزیکی یۆناندا بووە، کە لەلایەن رووسیاوە بەڕێوەدەبرێت، و بڕیارە بارەکە بە کەشتییەکی دیکە ڕەوانەی ئەمەریکا بکات.\nدەسەڵاتدارانی یۆنان مانگی رابردوو رایانگەیاند لە لە نزیک کەناراوەکانی دوورگەی ئێڤیای باشووری وڵاتەکەیان دەستیان بەسەر کەشتییەک بەناوی "پێگاس"دا گرت کە ئاڵای ئێرانی لەسەربووە و 19 کەسی رووسی تێدابووە. هۆکاری دەستبەسەرکردنەکەیان بۆ سزاکانی یەکێتی ئەوروپا گەڕاندووە.\nدواتر بەهۆی ناڕوونییەوە سەبارەت بە سزاکان کەشتییەکە ئازادکرا.\nئەو تانکەرە لە یەکی مانگی سێوە ناوی بۆ "لانە" گۆڕدراوە و لە ١ی پێنجەوە ئاڵای ئێرانی پێوەیە. لەو کاتەوە تا ئێستا لە نزیک ئاوەکانی یۆنان ماوەتەوە. پێشتر ئاڵای ڕووسیای لەسەر بوو.\nسەرچاوەیەک لە وەزارەتی کەشتیوانی یۆنان ڕۆژی پێنجشەممە ڕایگەیاند کە وەزارەتی دادی ئەمەریکا "یۆنانی ئاگادار کردووەتەوە کە باری سەر کەشتییەکە نەوتی ئێرانە".\nئەم پەرەسەندنە دوای ئەوە دێت کە ڕۆژی چوارشەممە ئەمەریکا رایگەیاند سزای بەسەر تۆڕێکدا سەپاندووە کە رووسیا پاڵپشتی کردووە و کاریان قاچاخچێتی نەوت و سپیکردنەوەی پارە بووە بۆ هێزی قودسی سەر بە پاسدارانی ئێران. ئەمە لەکاتێکدایە واشنتۆن هەوڵی زیندووکردنەوەی ڕێککەوتنی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران دەدات.


ئۆپەراسیۆنی حەدیدە گیانی ملیۆنان کەسی خستۆتە مەترسییەوە\nYou are at:Home»بابەتی گشتی»عێراق و جیهان»ئۆپەراسیۆنی حەدیدە گیانی ملیۆنان کەسی خستۆتە مەترسییەوە\nBy nuche.net on\t 2018/06/14 عێراق و جیهان, گرنگ\nسەرباری داوای نەتەوەیەکگرتووەکان و رێکخراوەکانی داکۆکیکاری مافەکانی مرۆف لە ئاستی جیهاندا لە سعودیە و ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی، بۆ پشوودرێژی و دۆزینەوەی چارەسەرێکی دیپلۆماسیانە بۆ قەیرانی یەمەن، هاوپەیمانی عەرەبی-ئیسلامی بە سەرکردایەتی سعودیە، ئۆپەراسیۆنی گەورە خۆی بۆ کۆنتڕۆڵکردنەوەی بەندەری حەدیدە، لە ژێر دەسەڵاتی میلیشا حوسییەکان دەستپێکرد.\nبە گوێڕەی لێدوانی دانیشتوانی ئەم شارە، کە ٦٠٠ هەزار کەسی لەخۆ گرتووە، هێرش بۆ سەر بنکە و مۆڵگەکانی حوسیەکانی یەمەن لە دەفەرەکانی باشوری شارەکە، لە بەرەبەیانی رۆژی چوارشەممە ١٣-٦-٢٠١٨ دەستی پێکردووە و کەشتییە جەنگیەکانی سعودیە و ئیمارات، لە بەشی باشوری ئەم شارە جێگیر کراون.\nهەروەها دوو هەزار کەس لە سەربازانی هاوپەیمانێتی ئیسلامی-عەرەبی، لە قۆڵی رۆژئاوای شارەکە جێگیر کراون، تاکوو هێرشی خۆیان دەستپێبکەن.\nلە وەها دۆخێکدا، سەرچاوە دیپلۆماسیەکان و رێکخراوەکانی چالاک لە کاروباری مرۆڤدۆستانە، سەبارەت بە لەناوچوونی بەندەری حەدیدە، وەک سەرەکیترین خاڵی رەوانەکردنی یارمەتی بۆ خەڵکی شەڕلێدراو و لێقەوماوی یەمەن، هۆشداری دەدەن و دەڵێن گیانی ملیۆنان کەس لە ئەگەری بەردەوام بوونی هێرشەکان لە مەترسیدایە.\nبەندەری حەدیدە، رێڕەوی ستراتیژیە بۆ دابینکردنی زیاتر لە ٧٠%ی مەوادی خۆراکی، شتومەک و دەرمانە بۆ شەڕلێدراوانی یەمەن.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | گروپی ڕەخنە لە ناو نەوەی نوێ دا\nڕاگەیاندنامە.. لەبری دەستلەکارێشانەوە ڕەخنە لەناوخۆدا -------- خۆبەخشان شەماڵ ئەحمەد - کاروان حەسەن لەئێستادا دۆخی گشتی لەناو جووڵانەوەی نەوەی نوێ دا بەچرکەساتێکی هەستیار وتەمومژاوی دا تێدەپەڕێ، ئەم دۆخەش پێویستی بەوەیە بەشێوەیەکی بوێر وعەقلانی بەر ڕەخنەی توند و بونیاتنەرانە بدرێت. بۆیە بەهۆی کۆمەڵێک گۆڕانکاری نەخوازراو وڕووداوی کتوپڕ وچاوەڕواننەکراو لەناو چوارچێوەی جووڵاونەوەکەدا کەکاریگەری نەرێنی لەسەر ڕێڕەوی سروشتی جوڵانەوەکە هەبووە، بەباشمان زانی (گروپی ڕەخنە) وەک هێزێکی فشار لەناو جووڵانەوەکەدا ڕابگەیەنیین. ئاشکرایە کە هەموو هێزێکی سیاسی بەبێ هەبوونی دەنگی ناڕازی وڕەخنە ناتوانێت درێژە بە بەرنامە وڕێکارە سیاسی و هەنگاوەکانی بدات، تەنانەت خودی ئەو هێزە یان دەبێتە هێزێکی دیکتاتۆری شمولی یان دەپوکێتەوە. نەبوونی دەنگی ئازاد وبۆچوونی جیاواز وڕەخنە لەناو هێزی سیاسی دا، بەدڵنیاییەوە دەبێتە هۆی دروست بوونی حیزبی تاکڕەو ونادیموکرات. دیارە نەوەی نوێش وەک هێزێکی تازە لە گۆڕەپانی سیاسی کوردستانی باشوردا، بەدەر نیە لە و خاڵە کەتێیدا بەشێوەیەک لەشێوەکان دەنگی ئازادی ئەندام و خۆبەخشانی خنکێنراوە. لەمەودوا لەڕێگەی ڕەخنەی توند وبوێرانە کۆی ئەو عەقلیەتە بەر ڕەخنە وتانە وتەشەر دەدەین کە دەیەوێ ئاراستەی جووڵانەوەکە لەبەها ومەبدەئی سیاسی وستراتیژییەوە بۆ بەرژەوەندی تەسکی شەخسی وململانێی نا سروشتی بەرێ. سەرباری ئەمەش، ئێمە وەکو دامەزرێنەری ئەم گروپە جیاواز لە خۆبەخشانی دەست لەکارکێشراو، باوەڕمان بەوە هەیە کە ئەم جووڵانەوەیە لەناوخۆدا پێویستی بە دەنگێکی کارا وبوێر هەیە، بۆئەوەی لەلایەن چەند کەسێکی بەرژەوەند خوازەوە بۆ مەرامی کەسێتی کۆنترۆڵ نەکرێت. تێبینی ؛ 1_ لەڕۆژانی داهاتوودا زنجیرەیەک بابەتی ڕەخنەئامێز لەبارەی جووڵانەوەکەوە بڵاو دەکەینەوە. 2_دەرگای ئەم گروپە کراوەیە بۆ هەر خۆبەخشێک کە بیەوێت ببێتە ئەندام. #01-08-2018#


https://1baiser.com جیهان: سایزی جله‌كانم له هیچ شوێنێك ده‌ست ناكه‌وێت |\nHome گشتی لایف ستایڵ جیهان: سایزی جله‌كانم له هیچ شوێنێك ده‌ست ناكه‌وێت\non: ئه‌یلول 27, 2016 In: لایف ستایڵNo Comments\nهه‌رچه‌نده ئێستا ژماره‌یه‌كی زۆر كچی كورد له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان چالاكییان هه‌یه، به‌ڵام كه‌مێكیان هێندەی (جیهان هاشم) به‌ناوبانگن، ئه‌و به‌هۆی جوانییه‌كه‌ی و قسه‌كردنی به زمانێكی كوردی كه‌م، زیاتر ناوبانگی ده‌ركرد و ئێستاش ته‌نها له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی ئینستاگرام زیاتر له 330 هه‌زار هه‌واداری هه‌یه، له‌م دیمانه‌یه‌دا له‌گه‌ڵ ئاژانس باس له پلانی داهاتووی خۆی ده‌كات و ده‌شڵێت ״ده‌یه‌وێت كێشی دابه‌زێنێت״\nئاژانس: تۆ له نێو خەڵكیدا به كچه خانه‌قینییه‌كه ناسراویت، ئایا هیچ كات له خانه‌قین ژیاویت؟\nجیهان: من هه‌رچه‌نده به خانه‌قینی ناسراوم، به‌ڵام هیچ كات خانه‌قینم نه‌بینوه و له تاران له دایك بووم، پاش ئه‌وه‌ش هاتووم بۆ شاری هه‌ولێر و ماوه‌یه‌ك له‌وێ ژیاوم، دواتریش له‌گهڵ دایكم چووم بۆ ئه‌ڵمانیا، به‌ڵام حه‌زم له‌وێ نه‌بوو بۆیه هاتینه توركیا و ماوه‌یه‌ك له‌وێ ماینه‌وه، دواتریش به‌هۆی كارێكی نوێمه‌وه هاتمه‌وه سلێمانی، سێ برا و خوشكێكم هه‌یه و ئێستاش له‌گه‌ڵ دایكم له هه‌ولێر و سلێمانیش ژیان به‌سه‌ر ده‌به‌ین.\nئاژانس: كاره نوێكه‌ت له سلێمانی چیه؟\nجیهان: من ئێستا به هاوبه‌شی له‌گه‌ڵ هاوڕێیه‌كمدا ئارایشتگایه‌كی گه‌وره‌مان له شاری سلێمانی داناوه و زیاتر به‌و كاره‌وه سه‌رقاڵم، هه‌ر بۆیه زۆر كاتم كه‌مبووەته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی به‌رده‌وام ڤیدیۆی تازه بڵاوبكه‌مه‌وه، به‌ڵام به‌نیازم له ئایینده‌دا به به‌رفراوانتر كاری ڤیدیۆ بكه‌م له تۆڕه‌كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، من بۆ خۆم له ئه‌ڵمانیا و ئێران بڕوانامه‌ی ماكیاجم هێناوه، هه‌ر بۆیه هاتومه‌ته‌وه تا له كوردستان خزمه‌ت بكه‌م، ئێستاش هه‌ر چه‌نده قه‌یرانی ئابووری كاریگه‌ری كردووەته سه‌ر كاره‌كانمان، به‌ڵام به‌رده‌وامین له خزمه‌تكردن.\nئاژانس: ماوه‌یه‌ك كاری ڕاگه‌یاندنت ده‌كرد، ناته‌وێت ئه‌و ئه‌زموونه دووباره بكه‌یته‌وه؟\nجیهان: من پێشتر لە چەندین كەناڵی وەك AUC عادل موتەحیدە و چەندین كەناڵی فارسی لە بەشی منداڵان كارم كردووە، پێشم خۆشه كاری ڕاگه‌یاندن بكه‌م، به‌ڵام ئێستا زیاتر حه‌زم له بواری ماكیاج و فاشیۆنه.\nئاژانس: ئێوە ماوەیەکی زۆر لە ئینستاگرام کارەکانی خۆتان ڕاگرت و وازتان هێنا لە بڵاو کردنەوەی ڤیدۆکانتان، هۆكاری ئه‌وه چی بوو؟\nجیهان: ماوه‌یه‌ك له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان سوكایه‌تییه‌كی زۆریان پێده‌كردم، هه‌ر بۆیه بڕیارمدا چیدیكه ڤیدیۆ بڵاو نه‌كه‌مه‌وه، به‌ڵام کە گەڕامەوە بۆ کوردستان دەچوومە هەر شوێنێک بازار و مۆڵەکان یان پارکەکان خەڵكانێکی زۆر دەهاتن بۆ لام و دەستخۆشی کارەکانیان لێ دەکردم و داوایان دەکرد کە بەردەوام بم و دووبارە دەست بکەمەوە بە بڵاو کردنەوەی وێنە و ڤیدیۆکانم، من پێشتر ئەم کارەم بۆ ئەو هەوادارە خۆشەویستانەم دەکرد هەر بۆیە لەسەر قسەی ئەوان پەشیمان بوومەوە و بڕیاری گەڕانەوەم دا.\nئاژانس: كاته به‌تاڵه‌كانت له چیدا به‌سه‌ر ده‌به‌یت؟\nجیهان: ڕۆژانە وەرزش دەکەم و خەریکی وێنە کێشان و حەزیشم لە خواردن درووست کردن هەیە، هه‌ر چه‌نده ئێستا وازم له خواردنی زۆر هێناوه.\nئاژانس: بۆچی؟ ده‌ته‌وێت كێشت داببه‌زێنیت؟\nجیهان: به‌ڵێ، ئێستا بۆچوونم گۆڕاوه و ده‌مه‌وێت كێشم دابه‌زێنم، ماوه‌ی نزیكه‌ی مانگێكه برنجم نه‌خواردووه، ده‌شچمه هه‌ر شوێنێك بۆ جل كڕین سایزی خۆم ده‌ستناكه‌وێت، هه‌ر بۆیه تێگه‌یشتووم له‌وه‌ی كه قه‌ڵه‌ویی بۆ كچ نابێت.\nئاژانس: ده‌ته‌وێت هاوسه‌ری داهاتوت چۆن بێت؟\nجیهان: پێمم خۆشە باڵای بەرز بێت و قۆزیش بێت و بە هیچ جۆرێکیش لایەنی ماددی بە لامەوە گرنگ نییە.


داعش یەک سیناریۆی هەیە، ئەویش داگیرکاریی و سەپاندنی حوکمی شەریعەی ئیسلامییە.\n- گفتوگۆی بڵاوکراوەی (نا بۆ سێدارە) لەگەڵ حەمە غەفور، سەبارەت بە رەوشی سیاسیی عێراق دوای هاتنی داعش -\nسازدانی: حیسام یوسفی\nحیسام یوسفی: بەپێی ئەو زانیاریانەی بڵاوکراونەتەوە، داعش لەلایەن ئەمریکاوە دامەزراوە بۆ سەرلەنوێ دابەشکردنەوەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست. بیروڕای ئێوە لەمبارەوە چییە؟\nحەمە غەفور: ئێستا لە هیچ شوێنێک ئیدیعای پێناسەکردنەوەی سەرلەنوێی جیۆپۆلەتیکی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لەلایەن ئەمریکاوە نابیسرێت. ئەوە پڕۆژەی بووشی کوڕ بوو کە بە شوێن سیناریۆی "نیزامی نوێی جیهان"ی باوکیدا هەردووک پێکەوە مەحکوم بوون بە شکست‌و کۆتاییان هات. بە شوێن خۆشیاندا عێراق‌و ناوچەکەیان لەنێو زەلکاوێکی سیاسی بێئەوپەڕدا بەجێهێشت، کە داعش مەترسیدارترین دیاردەکانییەتی. هەڵتۆقینی "داعش" لە سەرەکی ترین‌و قووڵترین ئاستی شیکاریدا، خۆی بەرئەنجامی ڕاستەوخۆی شکستی سیاسی‌و ستراتیژی میلیتاریستی ئەمریکاو پاشەکشەو ئاوابوونی ڕۆڵی باڵادەستبوونی ئەو دەوڵەتەیە بەسەر ئابووری‌و سیاسەتی جیهانەوە، دوای کۆتاییهاتنی هاوسەنگیی جیهانی دووقوتبی. ئەمریکا لە ڕێگای سیناریۆکانی چەشنی "نیزامی نوێی جیهان"و "خۆرهەڵاتی ناوەڕاستی گەورە"وە، ئامانجی بوو ڕۆڵی سەرکردەگیی خۆی، لە دەروازەی عێراق‌و خۆرهەڵاتی ناوەڕاستەوە بەسەر تەواوی جیهاندا بەرجەستەبکات، بەڵام بە شکستێکی سیاسی‌و ئابووری گەورە بەسەر خۆیدا شکایەوە. شکستی ستراتیژی هەژموونی جیهانیی ئەمریکا لەگەڵ دەرکەوتنی بنبەستی میلیتاریستی ئەو لە ئەفغانستان‌و عێراق، لەگەڵ ڕاپۆرتەکەی بەیکەر- هاملتن‌و دواتر تەقینەوەی هەواڵی قەیرانی ئابووری وۆڵستریت، بووە یەقین‌و پەروەندەی سیناریۆکانی ئەمریکا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست هەمووی پێچرایەوە. سەرەکی ترین بابەتی هەڵمەتی هەڵبژاردنی ئۆباما کێشانەوەی هێزە سەربازییەکانی ئەمریکا بوو لە عێراق‌و قوتارکردنیان بوو لەو دۆزەخەی خۆیان خوڵقاندبوویان.\nسەرکەوتنی ئۆباما لە هەڵبژاردنەکانی ٢٠٠٨دا، ڕاستەوڕاست بەرئەنجامی ئەو دوو فاکتەرە سەرەکییە بوو. سەرکەوتنی دیموکراتەکان‌و شەخسی ئۆباما بۆ ئیدارەدان‌و کۆنتڕۆڵکردنی ئەو دوو بارە نائاساییەی ئەمریکا بوو، نەک هیچ شتێکی دیکە. ئەنجومەنی پیران‌و کۆنگرێسی ئەمریکا ئۆبامایان سەرخست بۆ کۆشکی سپی، تا بەڵکو بتوانن بەر بە داڕمانی زیاترو شکستی زیاتری ئەمریکا بگرن‌و زەرەرو زیانەکان‌و کاریگەرییەکانیشی لە ئاستی سیاسی‌و سەربازی‌و ئابوریدا لەناوخۆو لە ئاستی جیهانیشدا کۆنتڕۆڵ بکەن. شەش ساڵی تەواوە دەستەی فەرمانڕەوای ئەمریکا لە هەوڵدایە بۆ بەرگرتن بە قووڵتربوونەوەی ڕەوەندی ئەم خەسارەتانەو بێ ئاکام ماونەتەوە. لە جێگایدا داغانبوونی زیاتری ڕەوشی سیاسی‌و ئەمنی عێراق‌و نابوودبوونی کۆمەڵگای سوریای لێ کەوتۆتەوە، کێبەرکێی توندترو ناهەموارتری هێزو لایەنە ئیسلامی‌و تائیفی‌و قەومییەکانی عێراق ئاکامێکی دیکەی بووە لەسەر دەسەڵات‌و چەپاوڵ‌و پایماڵکردنی داهاتی ووڵات. پەیدابوونی داعش خۆشی یەکێکە لە ئاکامە زیانبارەکانی ئەو ڕەوشەی باسمان کرد، کە دەزگا جاسووسییەکانی ئەمریکا بە هاوکاری دەوڵەتانی ئیسرائیل‌و تورکیاو سعودیە خۆیان نەخشەو پلانی دروستکردن‌و پەروەردەکردنیان ئەنجامداوە، تا وەکو کارتێکی گوشار بۆ سەر ڕژێمی ئیسلامی ئێران‌ودوورخستنەوەی نووری مالکی بەکاری بێنن، بەڵام ئێستا بۆتە بەشێک لە قەیرانەکەو لەژێر کۆنتڕۆڵی ئەمریکا دەرچووە.\nحیسام یوسفی: ئەمریکا هێرشی ئاسمانی بە دژی داعش دەستپێکردووە. خوڵقاندنی ئەم ڕەوشە چ قازانجێکی بۆ ئەمریکا بەشوێنەوەیە؟ لە پشتی پەردەی ئەم ڕێکەوتنانەوە چی هەیە؟\nحەمە غەفور: قووڵتربوونەوەو پەرەگرتنی بوحرانی سیاسی عێراق، ئەمریکای ناچارکرد لە عێراق بچێتەدەرەوە. ئەم وێنایە ئەتوانێت ترسناکی‌و سەختیی ڕەوشی سیاسی ناهەمواری عێراقمان نیشانبدات. بە بڕوای من پێشهاتنی ڕەوشی ئێستاو سەرهەڵدانی داعش زیاتر بە زەرەری ئەمریکایەو هەوڵە شەرمنۆکانەو سنووردارەکانیشی دژی داعش، کە زیاتر هێرشی ئاسمانییەو بەشێکیشی بە فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانە، بۆ ئیستیهلاکی ئیعلامی‌و تەبلیغاتییە. چونکە ئۆباما ڕایگەیاند کە سوپای ئەمریکا ناگەڕێتەوە عێراق‌و زیاتر هاوکاری هێزو لایەنە هاوپەیمانەکانی ئەکات شەڕی دژی داعش بکەن. بەڵام هاوکارییەکانیشی وەکو مەرجی پێکهێنانی دەوڵەتێکی تەوافوقی داناوە، کە شیعەکان تیایدا دەست لە دەسەڵاتی سەرتاپاخوازی عێراق هەڵگرن. جگە لەوەش دوای شکستی لە عێراق ئەمریکا ڕەوەندی بەرگرتن بە زەرەرو زیانەکانی گرتۆتە پێش لەکوێ ئەپەرژێتە سەر شوێنکەوتنی بەرژەوەندیی تایبەت. هێزێکی دۆڕاو زیاتر ئەبێت خەسارەتەکانی بژمێرێت نەک هێرش‌و پەلامار بەرێت. جیهانی ئەمڕۆ دنیایەکی بێ هاوسەنگی‌و ناجێگیرو بێ کۆنتڕۆڵە. خۆرهەڵاتی ناوین دوای دەیان ساڵ پشێوی‌و ناسەقامگیری، تازە ڕۆچۆتە نێو گرژی‌و بوحرانێکی تازەی چەندلایەنەوە، کە خۆی بەرئەنجامی ناجێگیرییەکانی دوای تێکچوونی هاوسەنگی هێزی سەردەمی جیهانی جووتپۆڵییە، وە بەشێکی ئاکامی قەیرانی ئابوورییەو گۆشەیەکی دیکەشی بەرئەنجامی ململانێی هێزە گەورەو بچوکەکانە لەسەر دووبارە دابەشکردنەوەی ناوچەی نفوزو بەرژەوەندییەکانیان.\nزەمانی ڕێکەوتنی پشتی پەردەش تاڕادەیەک کۆتایی هاتووە. ئیستا ئێمەو جیهان‌و ئەمریکاو تەرەفەکانی دیکەی هاوکێشەکە لەبەردەم واقعی ئەزمەو داڕمانێکی ئەخلاقی‌و سیاسی‌و کۆمەڵایەتیدا ڕاوەستاوین. دۆخی ئەزمەگرتووی عێراق‌و سوریاو خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، زیاتر بە سەردەمی جەنگە جیهانییەکان ئەچێت. تەنانەت لە ئاستی ڕای گشتیدا باس لە جەنگێکی جیهانی سێهەم ئەکرێت! هاوسەنگی جیهان بە تەواوی تێکچووە. سەرنجی قەیرانی ئابووری جیهان بدەن. شەڕو کێشمەکێش بۆ دابەشکردنی ئۆکرانیا، شەڕەنگێزییەکانی دەوڵەتی فاشیستی ئیسرائیل بۆ بنبەست پێکردنی پرۆسەی ئاشتی‌و دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی فەلەستین، ناکامییەکانی (ناتۆ) لە لیبیاو پەرەگرتنی قەیرانی ئەو ووڵاتە، سەرکێشییەکانی حیزبوڵڵای لوبنان‌و حەماسی فەلەستینی، پێمان ئەڵێن، نائارامی‌و ناجێگیرییەکانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بەهۆی بێئاسۆیی هێزو دەوڵەتە بۆرژواییەکانەوە تا دێت قوڵتر ئەبێتەوە. وە چارەنووسی سەدان ملیۆن مرۆڤی ئەم ناوچەیەی لەگەڵ هارترین‌و ڕەشترین هێزو دەستەو تاقمی ئیسلامی‌و تائیفی‌و قەومی بەرەوڕووئەبێتەوە.\nسیاچاڵی کارەساتبارو ئەزمەگرتووی عێراق لەلایەک بەرئەنجامی هەل‌ومەرجی ناجێگیری جیهان‌و کێشمەکێشە ناوچەییەکانە، لەلایەکی دیکەشەوە هۆکاری سەرەکی شکستی پڕۆژەی فیدڕاڵیزمە کە هەڵوەشانەوەی زیاتری ژێربینای کۆمەڵگای مەدەنی‌و قووڵتربوونەوەی هەرچی زیاتری قڵشتی تائیفی بەشوێنەوە بووە. بەڵام کاتێک داعش لەنێو زەلکاوی قەیرانگرتووی پڕ لە کارەساتی سوریاو عێراقدا خۆی ئەدۆزێتەوە، بە خێرایی گەشەو پێشڕەوی ئەکات، لە ناوچەکانی ژێر چەپۆکی تەوەحوشی شەریعەی ئیسلامیدا، بە زەبری مرۆڤ سەربڕین‌و گوللـەبارانکردن، لە نێو جەرگەی هاوکێشە سیاسییەکانی ئەو دوو ووڵاتەو پەرەسەندنی جەنگی تائیفی‌و مەزهەبی تیایاندا جێگای خۆی ئەکاتەوەو دەوڵەتێکی گەورەو پڕچەک بە تەواوی مانا لەناو دڵی دوو کیشوەردا دائەمەزرێنێت، هێرشی ئاسمانی بۆ سەری لە کایەی مناڵان ئەچێت! جگە لەوەش داعش هێزێکی سەرکێشی بێهەوساری ئیسلامییەو لەسەر زەوی‌و لەسەر زەمینەی شەڕی تائیفی نێوان شیعەو سوننە کە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستی گرتۆتەوە ئامادەگی هەیە، ئەجەنگێ، هێرش ئەبات، هەڕەشە لە تورکیاو ئەمریکا ئەکات‌و داوایان لێئەکات هەژموونی دەوڵەتەکەی لەبەرچاوبگرن، تەنانەت ئەگەر بە گورزی سەربازیش بکرێت دوور بخرێتەوە، ئەم ڕەوشە بوحرانگرتووەی عێراق کۆتایی نایەت. بەڵکو کاریگەری‌و ئاسەوارەکانی بۆ درێژماوە بەسەر تەواوی ناوچەکەو جیهانیشەوە ئەمێنێتەوە.\nسەرکێشی‌و تاوانکاری‌و کارە مافیاییەکانی داعش، بە تایبەتی لە دەوروبەری موسڵ بەرانبەر بە مەسیحییەکان‌و دواتر یەزییدییەکان، بەرپاکردنی تراژیدیای ئاوارەکردنی سەدان هەزار مرۆڤی سڤیل بە ژن‌و منداڵ‌و پیرو پەککەوتەوە، کوشتنی بەکۆمەڵ‌و ئەتککردن‌و دەستدرێژی سێکسی بۆ سەر ژنان‌و تەنانەت کۆیلەکردنی ژنانی یەزیدی‌و هەڕاجکردنیان لە بازاڕی ئاشکرادا، سەپاندنی حوکمی شەریعەو نیکاحی جیهاد بەسەر خەڵکیدا، جیهانی توشی شۆک کردووە. بەشێکی زۆری خەڵکی جیهان وەکو ئاکامی سیاسەتەکانی ئەمریکا تەماشای هەڵتۆقینی داعش ئەکەن. نەفرەت‌و تووڕەیی خەڵکی عێراق‌و جیهان بە دژی دەستەو تاقمە ئیسلامییەکانی نێو داعش گەییشتۆتە لوتکە، بۆیە ئەمریکاش ناچاربووە بە خستنەکاری هێرشی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان دژی داعش لە ئاستێکی سنوورداردا، خۆی لەژێر باری ئەم ڕەخنەو نەفرەتە گشتییە بدزێتەوە. لە یەک قسەدا، ئەم ڕەوشە نوێیەی عێراق ئەمریکای تووشی گرفتاری زیاتر کردووەو ئەو پرۆسەیەی بۆ پێشگرتن بە زەرەرو زیانەکانی بە هاتنی ئۆباما دەستیپێکردبوو، سەختترو درێژماوەتر ئەکاتەوە. لە ئاستی سیاسی‌و کۆمەڵایەتیشدا، ئەمریکا لەژێر نەفرەتی ڕای گشتیی ناوخۆی خەڵکی ئەمریکاو جیهانیشدا خۆی بینیوەتەوە.\nحیسام یوسفی: بەڕای تۆ ئەمە دووبارەبوونەوەی مێژوو نییە؟ هەمان پێشهات کە بۆ خەڵکی ئێران ڕوویدا ساڵی ١٩٧٩. سی ساڵ پێشتر داعشیان کردە فەرمانڕەوای ئێران‌و ئەمڕۆش بە نیازن هەمان سیناریۆ لە سوریاو عێراق دووبارەبکەنەوە؟\nحەمە غەفور: زۆر ڕاستە. مێژوو بە شێوەی تراژیدی خۆی دووبارەئەکاتەوە. هەرچەندە ئێرانی ساڵی ٩٧٩ لەگەڵ سوریاو عێراقی ٢٠١٤دا جیاوازی گەورەو بنەڕەتییان هەیە، بەڵام دڕندەیی‌و خوێنڕێژییەکانی تەوژمی دژە شۆڕشی ئێرانی بە ڕابەرایەتی خومەینی، لەگەڵ دەستەو تاقمی مافیایی‌و گانگوستەریزمی ئیسلامی داعش، یەک شتن، هەردوکیشیان لە سەرچەشمەی ئایینی ئیسلام ئاوئەخۆنەوە. زلهێزەکانیش هەمیشە لە پشتی چینی بۆرژوازی‌و دەوڵەتەکانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست ڕاوەستاون بەدژی بزووتنەوەی کۆمۆنیستی‌و کرێکاران‌و ئازادیخوازانی ئەم ووڵاتانە، بە تایبەتیش لە سەردەمی سەرهەڵدانی شۆڕش‌و ڕاپەڕینە جەماوەرییەکاندا هەموو توانایەک ئەخەنەکار بۆ شکسپێهێنانی شۆڕشەکان.\nدروست بە شوێن پەرەگرتنی شۆڕشەکانی تونس‌و میسردا، کە ملیۆن ملیۆن مرۆڤی کرێکارو زەحمەتکێش‌و ئازادیخواز بەشدارییان تێدا کرد، وە لەپێناو نان‌و کارو شکۆمەندی‌و ئازادیدا، دوو دەوڵەتی دیکتاتۆری پڕچەک‌و خاوەن سوپای مەحکەمیان لە باکوری ئەفریقیا هێنایەخوارەوە. دەستەی فەرمانڕەوای ئەمریکاو دەوڵەتانی تری ڕۆژئاوایی، بە مەبەستی بەرگرتن بە پەرەسەندنی شۆڕش بۆ تەواوی ووڵاتانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، کە دەوڵەتە دیکتاتۆرەکانی نوێنەری چینی بۆرژوازی ئەو کۆمەڵگایانەی خستبووە ژێر مەترسی داڕمانەوە، دەستیاندایە تەدەخولی سیاسی‌و جاسووسی بۆ پەکخستن‌و بەلاڕیدابردنی. لە نێو تەوژمی ئیسلامی سیاسیدا، دزێوترین دارو دەستەی مافیاییان دامەزراند، پارەو چەک‌و چۆڵ‌و زانیارییان خستە بەردەستیان‌و بە ناوی شۆڕشەوە بەریاندانە جەستەی پڕ قەیرانی ووڵاتانی سوریاو عێراق. لەنێو دەیان گروپی مرۆڤکوژی ئیسلامیدا، داعش سەرەکیترین دارودەستە بوون بەتەواوی بەهرەبەردارییان لەم هاوکاریانە کردو خۆیان کردە هێزو تەوقی دەسەڵاتی ڕەشی ئیسلامیی خۆیان گیرکردە جەستەی کۆمەڵگاکان‌و هاوڵاتیان، وە گۆڕان بۆ ئەو هێزەی بۆتە سەرتیتڵی هەواڵی ڕۆژانەی ڕاگەیاندنەکانی جیهان. ئەوان توانییان ئاراستەی شۆڕش بگۆڕن‌و لە غیابی ڕابەرایەتییەکی کۆمۆنیستی کارامەدا، بەنێوی خواست‌و ئامانجەکانی شۆڕشەوە دژە شۆڕشێکیان قوتکردەوە بۆ لەباربردنی شۆڕش‌و گۆڕێنی ڕەوشەکە بۆ فەزای گەشەو هەڵدانی هێزەتاریکپەرستەکان. ئەگەرچی پرۆسەی شۆڕش‌و پەرەسەندنەکانی لە تونس‌و میسر بە ئاستێک گەییشتن ئاقاری تەدەخولی ئەوان تیایاندا سنووردار مایەوە، بەڵام لە لیبیاو سوریاو عێراق ڕاپەڕین‌و شۆڕشی خەڵکیان بەدەردێک برد، لەمێژوودا وێنەی نییە لە بەرهەمهێنان‌و ئەنجامدانی دڵڕەقی‌و تاوانکاری‌و کاولکاری‌و گۆڕینی بۆ زەوییەکی لەبار بۆ گەشەی هێزگەلی دژە مرۆیی.\nحیسام یوسفی: دواترین ئاڵوگۆڕەکانی سوریاو عێراق کامانە بوون، وە چ هەڵسەنگاندنێکت بۆ ئەم بارودۆخە هەیە؟\nحەمە غەفور: دوایین پەرەسەندنەکان لە سوریا لە ئاستی کوللیدا وادیارە بە قازانجی دەربازبوونی ڕژێمی شۆڤێنی بەشار ئەسەد تەواوبووە. ڕژێمێک بە بەر چاوی جیهانەوە لە ماوەی ٣ ساڵدا لەژێر چەتری جەنگێکی وەکالەتیدا کە ئەمریکاو ڕۆژئاواو ڕوسیاو چین بەڕێوەی ئەبەن، کۆمەڵگایەکی بردۆتە سەر لێواری نابوودبوونی تەواو کەماڵ. زیاد لە سەد هەزار کوژراو و سەدان هەزاری تر بریندارو چەندین ملیۆن ئاوارەو دەربەدەری بەشوێندا هاتووە. ئەم داغانبوونە سیاسی‌و کۆمەڵایەتییە هەر بەردەوامەو مانەوەی ڕژێمی ئەسەد لەسەر ئەم تاوانکارییانەی ڕاوەستاوە، بۆیە هێشتاش خەڵکی سڤیلی ئەم ووڵاتە ئەبێت باجی مانەوەی ئەم ڕژێمە نەگریسە بدەن! هەموو ئەمانەش لەپێناو ململانێی نێوان بلۆکە گەورە سیاسییەکانی جیهاندایە لەسەر ناوچەی نفوزو بەرژەوەندییەکانیان. ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوایی سوریا لەم سێ ساڵەدا بە قەد بارستایی تاوانکارییەکانی ڕژێمی ئەسەد، تاوان‌و کاولکاری ئەنجامداوە، چونکە دەستێکی دەرەکی بە ئامانجی بەلاڕێدابردنی ئاراستەی ڕاپەڕینی خەڵکی سوریا لەپشتییەوە ڕاوەستاوەو بەهیچ جۆرێک نزیکایەتیی لەگەڵ خواست‌و ڕاپەڕینی خەڵکەوە نییە. ئەوان مەقاشی دەستی زلهێزەکان‌و دەوڵەتانی ناوچەکەن، کە بە ئیعتیباری ناوی شۆڕشەوە گەورەیان کردن‌و لە بەرانبەرکێیان لەگەڵ ڕژێمی ئەسەددا، سوریایان کردە دۆزەخێکی واقعی بۆ هاوڵاتیانی.\nڕەوشی عێراق بە هەندێ جیاوازیی کیشوەرییەوە هیچی لە سوریا کەمتر نییە. ١١ ساڵی تەواوە عێراق لەنێو تەنوورەی قەیرانێکی سیاسی‌و حکومەتی‌و فەرمانڕەوایەتیدا ئەسوڕێتەوە. من لە مناسەبەی تردا ووشداریم داوە لە سیناریۆی بە سوریاکردنی عێراق، بەداخەوە پێشبینییەکە بۆتە یەقین. کارە تیرۆریستییەکان ڕۆژێک ڕانەوەستاوەو خەڵکی ئەم ووڵاتە شەوێک بە ئارامی چاویان نەچۆتە خەو. کێبەرکێی ئەو هێزە مەزهەبی‌و تائیفیی‌و قەومییانەی حکومەتی فیدڕاڵیی کارتۆنییان پێکەوە نابوو، بە پەیدابوونی داعش‌و داگیرکردنی موسڵ‌و تکریت‌و ئەنبار گەییشتە ترۆپکی تەقینەوەی ناکۆکییەکان، نەک پرۆسەی سیاسی بە بنبەستی تەواو گەییشتووە، بەڵکو فیدڕاڵیزمە قەومی-مەزهەبییەکە هەرەسی هێناوە.\nئێستا هێزە دەخیلەکانی چەشنی تورکیا، عەرەبستانی سعودی‌و قەتەر بە پاڵپشتی ئەمریکاو ڕۆژئاوا، وە ئێران‌و ڕژێمی بەشار ئەسەدو حیزبوڵڵای لوبنان بە پاڵپشتی ڕوسیا، کێبەرکێکانیان بۆ شکڵدان بە حکومەتێکی تەوافوقی تازە لە بەغدا، لەسەر بنەمای کۆنفیدڕاڵی سێ هەرێم‌و نیمچە حکومەتی شیعە، سوننەو کورد، لەگەڵ هەڵتۆقینی داعش‌و شەڕو پێکدادانەکانیدا لەگەڵ سوپای عێراق‌و هێزی پێشمەرگەی حیزبە کوردییەکان، دەستپێکردووە. بەڵام کۆنفیدڕاڵی ڕێگای ڕزگاربوون لە داڕمانی بنەمای قەومی- مەزهەبی حکومەتی ناوەندی نییە. بەڵکو گۆڕینی حکومەتی قەومی مەزهەبی عێراق بە حکومەتێکی سکۆلاری ناقەومی‌و نامەزهەبی ڕێگای دەرچوونە لە قەیران‌و بنبەستی سیاسی عێراق. هەتا ئەم گۆڕانکارییە سیاسییە شکڵنەگرێت، قەیرانی سیاسی‌و پێکهێنانی حکومەتی ناوەندی عێراق لەنێو گێژاوی زەلکاوی سیاسی عێراقدا ئەخولێتەوە، وە جەنگ‌و دەعواو پێکدادانیش درێژەی ئەبێت. هەر ئێستا لە ناوخۆی عێراق زیاد لە ملیۆنێک ئاوارەی جەنگی تائیفی‌و شەڕو جەبهەی داعش هەیە، تراژیدیای یەزیدییەکان بەردەوامە، بە درێژایی یەک هەزار کیلۆمەتر لەسەر سنووری کوردستان پێکدادان گەرمە، لەولاشەوە مادام ئەم هێزانە خۆیان بەڕێخەری زەلکاوی سیاسی عێراقن‌و ململانێکانیان لەسەر دەسەڵات تا هاتووە قووڵتر بۆتەوە، هەموویان لە بێئاسۆییەکی سیاسی تەواودا بەسەرئەبەن، بۆیە وەڵامدانەوەی بوحرانی عێراق لە ڕێگای دروستکردنی سێ نیمچە حکومەتی کۆنفیدڕاڵییەوە کێشەو ناکۆکییەکان چارەسەر ناکات‌و گرژی‌و قەیرانەکان بەردەوام ئەمێننەوە. تەنانەت کردنەدەرەوەی هێزێکی چەقۆکێش‌و ملهوڕی چەشنی داعش بە هەر ڕێگایەک بێت، وەڵامی ئەزمەی سیاسی عێراق ناداتەوەو شەڕو کێشمەکێشی قەومی‌و تائیفی هەروا بەردەوام ئەمێنێتەوە.\nحیسام یوسفی: دوای هێرشی داعش بۆ سەر عێراق‌و داگیرکردنی موسڵ‌و پاشەکشەی سوپای عێراق لەو شارەو لە دەورو بەری کەرکوک، هێزی پێشمەرگەی کوردستان توانی کەرکوک بخاتە ژێر دەستی خۆیەوەو سنورەکانی کوردستانیان کۆنتڕۆڵ کرد. ئەم پێشهاتانە بوونە بەهانەی هێنانەبەرەوەی باسی سەربەخۆیی کوردستان لەلایەن مەسعود بەرزانییەوە. هەلومەرج تا چ ڕادەیەک ئامادەیە بۆ سەربەخۆیی کوردستان؟ وە خەڵک کام ئەڵتەرناتیڤیان هەیە بۆ ژیانێکی باشتر؟ هەڵوێستی تۆ لەمبارەوە چییە؟\nحەمە غەفور: تەسلیمکردنی موسڵ بە داعش لەلایەن سوپای عێراقەوە، گورزێکی کوشندە بوو لە هەژموونی نوری مالکی‌و هاوکێشەی نێوان حکومەتی ناوەندی‌و کوردستانی بە قازانجی دەسەڵاتی مەسعود بەرزانی گۆڕی. بۆیە خێرا هێزی پێشمەرگە ڕەوانەی کەرکوک‌و دەوروبەری کراو بەرزانی ڕایگەیاند بڕیاری ١٤٠ تەواو جێبەجێ کراوە. ئەم هەنگاوەشی وەکو کارتێکی گوشار بۆ سەر پرۆسەی سیاسی لە ناوەند بەرزکردەوەو مەسەلەی ڕیفراندۆم‌و سەربەخۆیی هێنایەپێشەوە. ئەساسەن بەرزانی پرسی ڕیفراندۆم‌و سەربەخۆیی بۆ پچڕینی دەسەڵاتی زیاترو بەشی زیاتر لە ناوەند هێناوەتەئاراوە، نەک بڕوای بە گەڕانەوە بێت بۆ ڕای خەڵکی کوردستان لەپێناو چارەسەری کێشەی کورددا. چونکە ڕیفراندۆمێکی دیکەشی بۆ ناوچە جێناکۆکییەکان بە جیا تەرح کردووە. لەکاتێکدا ڕیفراندۆم‌و گەڕانەوە بۆ پرسینی ڕای خەڵکی لە بارەی مانەوە یان جیابوونەوە لە عێراق، دەبێت هەموو ناوچە کوردنشینەکانی عێراق بگرێتەوە بە کەرکوک‌و ناوچە جێناکۆکییەکانی تریشەوە. بەمپێیە سازکردنی ڕیفراندۆمێکی ئازاد، ڕێگاچارەیەکی ڕاستەقینەو عەمەلییە بۆ پرسی یەکلابوونەوەی چارەنووسی کوردستان لەگەڵ عێراق، وە زۆربەی هەرە زۆری خەڵکی کوردستانیش پشتگیری خۆیان بۆ جیابوونەوەو سەربەخۆیی ڕاگەیاندووە. ئەم تەرحەش ساڵی ٩٩٥ لەلایەن کۆمۆنیزمی کرێکارییەوە پێشنیازکراوە، ئەوکاتە هەردوو حیزبی دەسەڵاتداری کوردی دژایەتی ڕیفراندۆمیان ئەکردو تەنانەت یەکێتی نیشتمانی بە بیانووی بەرزکردنەوەی خواستی ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی کوردستانەوە هێرشی کردە سەر حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری عێراق‌و بنکەو بارەگاکانی داخستن. لە هەڵبژاردنی ساڵی ٢٠٠٥ی عێراقیشدا، لە ڕیفراندۆمێکی نافەرمیدا، ٩٨٪ دەرسەدی خەڵکی کوردستان دەنگیان بە جیابوونەوە دا، بەڵام هێزە کوردییەکان کردیانە کارتی بەشداری زیاتر لە حکومەتی فیدڕاڵی کارتۆنی.\nکێشەی کورد لە عێراق مێژوویەکی دوورو درێژی هەیەو پڕۆژەی فیدڕاڵیزمی قەومی- مەزهەبیش نەک وەڵامێکی نەداوە پێی لە چوارچێوەی عێراقدا، بگرە زیاترو زیاتر کوردستانی بەرەو دابڕان لە عێراق پاڵپێوەناوە. هەلومەرجی سەربەخۆیی کوردستان بە تەواوی‌و بەشێوەی دیفاکتۆ سەلمێنراوەو بۆ چارەکە سەدەیەک ئەچێت کوردستان لە عێراق جیایە. بۆیە وەڵامدانەوە بە بەلاتەکلیفی کوردستان، تەنیا گەڕانەوەیە بۆ پرسینی ڕای دانیشتوان لە ڕیفراندۆمێکدا سەبارەت بە مانەوە یان جیابوونەوە لە عێراق. ئێستا کاتێک پڕۆژەی فیدڕالیزمی قەومی- مەزهەبی بەبنبەست گەییشتووە، بەرزانی پرسی ڕیفراندۆمی بۆ سەربەخۆیی هێناوەتەپێشەوە، لە کاتێکدا ساڵی ٢٠٠٥ بێ گەڕانەوە بۆ ڕای خەڵکی، کوردستانیان لکاندەوە بە عێراقەوە. لەنێو ڕەوشی ئەزمەگرتووی عێراقدا، هەردوو حکومەتی ناوەندی‌و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەرگیری قەیرانی چارەنووسسازن. بەو پێیەی زیاد لە دوو دەهەیە بە شێوەی دیفاکتۆ کوردستان لە بەشەکانی تری عێراق جیایە، ئەم واقعییەتە هەلومەرجێکی جیاوازیشی بۆ هەردوو بەشەکە پێکهێناوە، لەسەر ئەم بنەمایەش ڕێگای دەرچوونی هەر لایەکیان لە ئەزمەکانیان جیاوازە. ئەگەر وەڵامی کێشەی بنەڕەتی حکومەتی ناوەندی، دەرچوون بێت لە بازنەی ئایدیۆلۆژیای تائیفی‌و بەدوایدا دامەزراندنی حکومەتێکی سکۆلاری ناقەومی‌و نامەزهەبی بێت لە بەغدا، ئەوا بۆ کوردستان ڕێگاچارە بەرپاکردنی ڕیفراندۆمێکی ئازادانەیە بۆ بڕیاردان لەسەر جیابوونەوەی کوردستانو پێکهێنانی دەوڵەتێکی سکۆلارو سەربەخۆ تیایدا. بەڵام دروستکردنی دوو هەرێمی شیعەو سوننە بەتەنیشت یەکەوە، وەکو دانانی ئاگرو بەنزین وایە بە تەنیشت یەکەوە. چونکە شاری بەغدا گەورەترین پێکهاتەی هەردوو تائیفەکەی تێدایەو بە درووستکردنی دوو نیمچە حکومەت لەسەر مەبنای ئایدیۆلۆژیای مەزهەبی، شاری بەغدا بەرەوڕوی کارەساتێکی بێوێنەی مرۆیی ئەکاتەوە.\nحیسام یوسفی: دوای داگیرکردنی موسڵ بەرەی جەنگی داعش ڕووی لە بەغدا بوو، وەک ئاگاداریت ئاراستەی هێرشەکانی گۆڕی ڕووەو کوردستان‌و زۆرترین هێرشەکانی بۆ سەر شەنگاڵ‌و مەخمور ئەنجامدا، وە کوشتارێکی بێبەزەییانەی لەو ناوچانە ئەنجامدا. هۆکاری ئەم هەڵوێستگوۆڕینەی داعش چی بوو؟\nحەمە غەفور: گۆڕینی ئاراستەی هێرشەکانی داعش بۆ گرتنی هەولێر، وەڵامێکی ڕاستەوخۆو جددی داعش بوو بۆ لێدوانەکانی مەسعود بەرزانی کاتێک ووتی؛ ئێمە جێگای سوپای عێراقمان گرتۆتەوە لەو شوێنانەی پاشەکشەیان لێیکردووە، وە ئێمە شەڕ لەگەڵ داعش ناکەین‌و سنوورەکانی خۆمان لەگەڵ درواسێیەکی تازە کۆنتڕۆڵ ئەکەین. بەرزانی بەنیاز بوو هاتنی داعش‌و تەسلیمبوونی موسڵ پێیان، وەکو کارتی گوشار بۆ سەر مالکی‌و دەسەڵاتی بەغدا بەکاربێنێت بۆ ملدانی ناوەند بە داواکارییەکانی دەسەڵاتی کوردی. بەڵام لە واقعدا دەسەڵاتێک بەواتای ماددی لە بەغدا بوونی نەمابوو. هەر بۆیەش داعش پەلاماری خۆی بە ئاراستەی کوردستان دەستپێکرد. هەروەها لە کاتێکدا حکومەتی ناوەندی لە بەغدا داری بەسەر بەردییەوە نەماوە، گرتنی شاری هەولێر لەلایەن هێزەکانی داعشەوە، کە پایتەختی حکومەتی کوردستانەو سەقامگیرترە لەچاو بەغدا، بەگوێرەی خشتەی شیکاریی سیاسەتی سەربازی، بەواتای کەوتنی دەسەڵاتیش دێت لە بەغدا. گۆڕینی ئاراستەی هێرشەکانی داعش بەرەو شاری هەولێر، شکاندنی دوو نیشانە بوو بە تیرێک، واتا ڕووخانی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە هەولێر، بە واتای کەوتنی حکومەتی هیچ لە بارانەبووی بەغداش ئەهات بۆی. هەر ئەم مەسەلەیەش بوو ئەمریکاو دەوڵەتانی ڕۆژئاوایی هێنایە سەر خەت‌و ئۆباما ڕایگەیاند هەولێر هێڵی سوورە بۆ داعش! ئەمەش بوو واداریکردن کاردانەوەی دەستبەجێ لە خۆیان نیشانبدەن، وە کەمپەینێکی گەورەو فراوان بۆ پڕچەککردنی هێزی پێشمەرگە دەستیپێکردو هێرشی ئاسمانی ئەمریکاش بۆ بۆمبارانی هێزەکانی داعش‌و هاوکاری کردنی بەرەی شەڕی هێزی پێشمەرگە دژی پەلامارەکانی داعش لە سنوورەکانی نێوان موسڵ- هەولێرو موسڵ- دهۆک کەوتەکار. وەکو کارنامەشی نیشانیداوە، داعش ڕیکخراوێکی مافیایی‌و وێرانکەرو خوێنڕێژی ئیسلامییە، پەڵەیەکی پیسی ئالوودەیە بە ئایدیۆلۆژیاو فاشیزمی فەندەمێنتاڵیستیی ئاینیی، هەروەها وەکو دیاردەیەکی دوژمن بە شارستانییەت‌و ژیانی سەردەم، چەتەکانی داعش پێبنێنە هەر شوێنێک‌و ڕوو لە هەر لایەک بکەن، لەگەڵ خۆیاندا تاوانکاری‌و مرۆڤکوشتن‌و کارەسات‌و نەهامەتی‌و تراژیدیاو دڵڕەقی بەرپائەکەن‌و بنەماکانی شارستانییەت لەنێوئەبەن‌و ئەم نەریتە دژەمرۆییە بەرهەم دێنێتەوە. بەمپێیەش وەکو هێزێکی شەڕەنگێزو داگیرکەر، بەتایبەتی کە چەک‌و چۆڵ‌و ئامێرو موجەهەزاتی سەربازی ٣ فرقەی سوپای عێراقی لە موسڵ کەتۆتە ژێردەستییەوە، هەوڵی داگیرکاری زیاترو فراوانترکردنی پانتایی دەسەڵاتی ڕەشی خۆی ئەدات. بۆیە هێرشی بردە سەر خەڵکی ناوچەی شەنگاڵ‌و مەخمورو قێزەونترین تاوانی دژی یەزیدییەکان‌و خەڵکی ئەو ناوچانە ئەنجامدا. لە کاتێکدا هێزی پێشمەرگەی پارتی بەرگەی هێرش‌و پەلاماری چەتەکانی داعشی نەگرت‌و بەخێرایی لەو ناوچانە پاشەکشەیان کردو دانیشتوانی شەنگاڵ‌و دەوروبەریشی کەوتنە ژێر چنگاڵی نەگریسی چەتە دڵڕەشەکانی داعشەوەو نزیک بە پێنج سەد هەزار کەس لە ژن‌و مناڵ‌و پیرو نەخۆش ڕووەو چیاکانی شەنگاڵ ئاوارەبوون.\nحیسام یوسفی: لە کوردستانی سوریا داعش هێرشی فراوانی بۆ سەر شاری کۆبانی دوو ساڵە دەستپێکردووە، وە زۆرترین پێکدادان لە نێوان خەڵکی کۆبانی‌و داعش ڕوویداوە. لە هەمان کاتدا ئەم بەریەککەوتنە لە شەنگاڵیش هەبووەو خەڵکێکی زۆر بە دەستی داعش یان کوژراون یاخود لە برسێتی‌و تینووێتیدا گیانیان سپاردووە. ئایا هێرشی داعش بۆ شەنگاڵ‌و کۆبانی چ پەیوەندییەکیان هەیە؟ بەڕای تۆ کام سیناریۆ لە پشتی ئەم بابەتەوە هەیە؟\nحەمە غەفور: داعش یەک سیناریۆی هەیە، ئەویش داگیرکاریی و سەپاندنی حوکمی شەریعەی ئیسلامییە، بە زەبری سەرپەڕاندنی مرۆڤ و کۆمەڵکوژی‌و دەستدرێژی بۆ سەر ژنان‌و منداڵان‌و هاوڵاتیانی سڤیل‌و هاوڵاتیانی نەتەوەو ئایینەکانی غەیری ئیسلام، بەسەر هەر شوێن‌و ناوچەیەکدا کە بکەوێتە ژێردەستییەوە. پاشان پەیدابوونی داعش خۆی بەرهەم‌و دەرئەنجامی ئەزمەو ڕەوشی کارەساتباری هەم سوریایەو هەم عێراقیش. لەنێو دڵی ئەم دوو ووڵاتە ئەزمەگرتووەدا داعش دەوڵەتێکی ئیسلامی ڕاگەیاندووە، کە بە نیازە بە دڵڕەقانەترین‌و دڕندانەترین شێوەی خوێنڕشتن‌و مرۆڤ تۆقاندن بیسەپێنێت بەسەر کۆمەڵگادا.\nشاری کۆبانی‌و بەرگری‌و گیانبازیی جەماوەری ئەو شارە بە ژنان‌و پیاوانەوە بە دژی هێرش‌و پەلامارەکانی داعش، کە ماوەی دوو ساڵە قارەمانانە ڕاوەستاون‌و لوتی هێزەکانی داعشیان شکاندووە، بەرەیەکی جەنگ‌و ڕووبەڕووبوونەوەی دعشە بۆ جێگیرکردنی دەسەڵاتەکەی. چونکە ناوچە کوردنشینەکانی سوریا لەژێر کۆنتڕۆڵی یەپەگە دان‌و بە باشترین شێوەی جەماوەری بەرگری لە شارو گوندو هاوڵاتیانی خۆیان ئەکەن بەرانبەر بە هێرش‌و پەلامارەکانی چەتەکانی داعش بۆ سەریان. لەهەمان کاتدا دەوڵەتی شۆڤێنیی تورکیا بە ناوچەیەکی مەترسیدار بۆ سەر خۆی‌و بەرژەوەندییەکانی سەیری ناوچە کوردنشینەکانی سوریا ئەکات‌و یەکێک لە داخوازییەکانی تورکیا لە داعش داگیرکردنی ئەو ناوچانەیە. لەمبارەوە ئەبێت بووترێت ئەو شارە خاڵی بەهێزی هێزی ڕێکخراوی چەکداری جەماوەرییەو خاڵی لاوازی چەتەکانی داعش‌و تەواوی گروپە تیرۆریستییە ئیسلامییەکانی دیکەشە. لە هەمان کاتیشدا نموونەیەکی بەهێزو سەرکەوتووە بۆ شکستپێهێنانی پەلارەکانی داعش. بۆیە خەڵکی کوردستانی عێراقیش ئەتوانن ئەم شێوازی چەکداربوونە جەماوەرییە بگرنەپێش‌و خۆیان چەکدارو ڕێکخراو بکەن، هەتا وەکو خەڵکی شاری شەنگاڵیان لێ بەسەر نەیەت، کاتێک هێزی پێشمەرگەی پارتی پشتی چۆڵکردن‌و لەبەر دەستی تاوانباری هێزەکانی داعشدا ڕەهایان کردن.\nشەڕی داعش بۆ سەر کۆبانی جیاوازە لە هێرشی داعش بۆ سەر شەنگاڵ. بۆ هەر لایەکیان داعش ئامانجی تایبەتی خۆی هەیە. بەو هۆیەی دەوڵەتی تورکیا هاوکارو پشتیوانی داعش ئەکات، هێزەکانی یەپەگەش لە کۆبانی نزیکن لە پەکەکەو بەرانبەر بە داعش وەستاونەتەوە، وە لە هەمان کاتدا ڕێگانادەن حیزبەکەی بەرزانی نفوزی خۆی بگەیەنێتە نێو شاری کۆبانی، بە حوکمی پەیوەندی بەتینی نێوان پارتی‌و دەوڵەتی تورکیاش، داعش وەکو ئەجێندایەکی سیاسی تایبەت بۆ خزمەتکردنی تورکیا، شەڕو گەمارۆی بۆ سەر کۆبانی‌و جەزیرەو حەسەکەش بەردەوام ئەنجامداوەو بەڵام شکستی هێناوە لە داگیرکردنیدا.\nحیسام یوسفی: وە ئەزانن هێزە ئیسلامییەکانی ناسراو بە داعش ژمارەیەکی زۆری ژنانی یەزیدی‌و مەسیحییان دەستگیرکردووە وەکو دەسکەوتی جەنگ، وە لە بازاڕدا ئەیانفرۆشن. هەڵوێستی تۆ سەبارەت بەم پرسە چییە؟\nحەمە غەفور: کۆماری ئیسلامی ئێران دوای هێرش‌و حەملەی گرتن‌و ئیعدامەکان لە ئێران، دەستیکردە سەنگسارو ئیعدامی ژنان ببیانووی ڕیعایەتنەکردنی ڕێوشوێنە ئیسلامییەکانەوە. بێوێنەترین تاوانی بە دژی ژنانی ئێرانی ئەنجامدا تا بتوانێت کۆنتڕۆڵی کۆمەڵگا بەدەستەوەبگرێت! ئەم تاوانانەی بە زیادیشەوە ئەنجام داو ئێمە دوای ٣٥ ساڵ هێشتا شاهیدین کە خەڵکی ئێران لەژێر باری ئەو پەلامارانەی جمهوری ئیسلامی دژی سەپاندنی حجاب‌و کۆیلەتی ئیسلامیی بەسەر ژنانی ئێرانیدا پشتی ڕاستنەکردۆتەوە. نەریت‌و مێنتاڵێتی هێزێکی مافیایی وەکو داعشیش، کە شمشێری ئیسلامی بەدەستەوەگرتووە بۆ بەرپاکردنی لافاوی خوێن، بێگومان سەرەکی ترین توێژی کۆمەڵایەتی کە ئەتوانێت پەیامە ناشیرین‌و قێزەونەکانی خۆی لەڕیی مامەڵەی خۆی لەگەڵیان نیشانی خەڵکی جیهان بدات خوێنڕشتنی ژنانە، ئەتککردنی ژنان‌و ووردکردنی شکۆمەندیی مرۆییان‌و دەستدرێژی کردنە سەریان‌و سوکایەتی پێکردنیانە بەبەرچاوی گشتییەوە، پاشان کۆیلەکردنیان‌و هەڕاجکردنیان لە بازاڕی ئاشکرادا لە هەر جێگایەک دەستی داعشی پێبگات. ئەمە ئەو ڕێگا تەڵخەی ئایینی ئیسلامییە بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی شەرع‌و ئەحکامی دەقەکانی قورعان‌و ئیسلام. ئەم هێزە ڕەش‌و تاریکهێنەرە پێویستە وەڵامی دانشکێن لە کۆمەڵگای ئێمەوە وەربگرێت. خەڵکی کوردستان ئەمڕۆ لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی مێژوویدان بەرانبەر بە هاتنی هێزێکی فاشی‌و داگیرکەرو خوێنڕێژ. پەیامی داعش کۆیلەکردنی ژنانە لە نێو چوارچێوەی ماڵ‌و مەتبەخدا، وە زنجیرکردنی هەست‌و سۆزو ویژدانیانە لەنێو چارشێو و عەباو مەقنەعەو جبەی ئیسلامیدا. تا بتوانێت پیاوانی کۆمەڵگاش بکاتە کەڵەگا بەسەریانەوەو بەهەمان شێوەی خۆیان چۆنیان بوێت دەستدرێژی سێکسی بکەنە سەر ژنان بەنێوی زەواجی نیکاح‌و زەوجی میسیارو زەوجی موتعەوە! کۆمەڵگای کوردستان نابێت ڕێگابدات ئەم پەڵەڕەشە سێبەری بگاتە سەر ئاسمانی کوردستان. ژنان‌و پیاوان لە ڕیزێکی یەکگرتوودا خۆیان چەکدارو ئامادە بکەن‌و وەڵامی شاییستە بدەنەوە بەم شەپۆلەی ڤایرۆسی ئیسلامی.\nحیسام یوسفی: بۆ ڕزگاربوون لە دەستی هێزە ئیسلامییەکان‌و بە تایبەتی داعش، خەڵکی دەبێ چ کارێک بکەن؟ ئایا ئەم ڕەوتانە بە هێرش‌و پەلاماری سەربازی لەنێوئەبرێن؟ یاخود پێویستە هەنگاوی دیکە بگیرێتەپێش؟\nحەمە غەفور: هێزێکی هارو مرۆڤکوژی وەکو داعش سەرئەنجام هەر دەبێ لە ڕێگای زەبرو زەنگەوە لەنێوببرێت. هەر هێزو دەوڵەتێکیش ئەم کارە بکات جێگای دەستخۆشییە. ئەمڕۆ داعش هێزێکی ترسناکی پڕچەک‌و چۆڵە، بۆیە کۆمەڵگاکان پێویستە بە خۆپڕچەککردن وەڵامیان بۆ ئامادەبکەن! لە ڕووی سەربازییەوە ئەم هێزە تاریکیهێنەرە سودی لە ڕەوشی نابەسامانی سوریاو عێراق وەرگرتووەو خۆی کردۆتە هێزو ئێستا لەبەر دەرگاکانمانە. ئێمەش ئەرکمانە وەڵامیان بدەینەوە بە شیوازی پیویستی خۆی، واتە بە هێزێکی جەماوەری‌و فراوانی پڕچەک‌و ئامادو تەیار بۆ تێکشکاندنی هەر جووڵە هێرشێکی داعش! تائێرە وەڵامی فەوری‌و بەرگریکارییە. بەڵام سەرچاوەی ئەزمەو قەیرانێک کە داعشی بەرهەمهێناوە هێشتا لەجێگای خۆیدایە. هێزو لایەنە بۆرژواییە تائیفی‌و مەزهەبی‌و قەومییەکان، سەرەڕای زلهێزەکانی دنیاش ڕێگاچارەی بۆرژواییانەیان بۆ وەزعەکە هەیەو ئەویش زیاتر بەرجەستەکردنەوەی ئەو قەڵشت‌و جیاوازییە تائیفی‌و قەومی‌و ئیتنیکییانەیە کە لەنێو پێکهاتەکانی عێراقدا درووستیان کردووە بە نێوی توڕەهاتی دیموکراسی‌و ئەم شتانەوە. بۆ نموونە، شکڵدان بە حکومەتێکی قەومی- مەزهەبی دیکەوە لە عێراق، کە تەنیا جیاوازییەکەی ئەوە بێت نوری مالکی سەرەک وەزیرانەکەی نەبێت، بەڵام هاوڕێکەی لە هەمان حیزبی دەعوە جێگای گرتبێتەوە، گەورەترین مەترسی بەردەوامیدانە بە ڕەوشی ئێستای قەیرانەکەو قووڵترکردنەوەیەتی. بەداخەوە ڕۆڵ‌و ئامادەگیی ئیرادەی جەماوەری خەڵکی کرێکارو ئازادیخوازانی عێراق‌و کوردستان ناکاریگەرەو هێزێکی کۆمۆنیستیی پەرچەمداری ئەڵتەرناتیڤێکی کۆمۆنیستی‌و کرێکاری لە مەیدانەکەدا غائیبە. بە خێرایی پێویستە وەڵامی ئەم لاوازییە سیاسییە بدرێتەوەو ملیۆن ملیۆن مرۆڤی عێراق‌و کوردستان ڕەها نەکەن کۆنەپەرستترین هێزو دەستەو تاقمی بۆرژوایی قەومی‌و مەزهەبی چارەنوسیان بگرنە دەستەوە.\nحیسام یوسفی: ئەرکی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی پێویستە چی بێت سەبارەت بە هەلومەرجی ئەزمەگرتوی عێراق‌و سوریا؟ چ هەنگاوێک پێویستە بگیرێتەبەر؟\nحەمە غەفور: مرۆڤایەتی‌و جیهانی شارستانی تۆشی شۆک بووە بە هەڵتۆقینی داعش‌و کارو کردەوەکانی! بەڵام لەگەڵ شۆکبوونیشیدا واقی ووڕماوەو بە خەمساردییەکەوە لە تەلەفزیۆنەکانەوە فیلمی تاوانکارییەکانی داعش بەرانبەر بە مرۆڤ تەماشائەکات. ئاستی بەشداری جیهانی شارستانی لە سنووری سۆزداری تێنەپەڕیوەو چاوەڕوانن سابەڵکو ئەمریکا بە هێرشی ئاسمانی داعش پاکبکاتەوە! بە ڕای من ئەمە ترسناکترین هەڵوێست‌و کاردانەوەیەکە لە کۆمەڵگای نێودەوڵەتییەوە نیشاندراوە. چونکە هێرش‌و ملهوڕییەکانی پێشووتری ئەمریکا بۆ سەر ناوچەکە سەرەکی ترین هۆکارو مۆتیڤ بوون بۆ قووڵتربوونەوەی ئەزمەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، ئێستاش شکستی سیاسەت‌و ستراتیژیی سەربازی ئەمریکا نە ئەتوانێت وەڵامی قەیرانەکەی لێ دەربهێنرێت، وە ناشکرێت ڕێگا بۆ ئەم خۆشباوەڕییە جیهانییە خۆشبکات بۆ چارەسەری کێشەکان. بۆیە ئێمە ئەبینین لە پایتەختەکانی ووڵاتانی ئەوروپا داعش ئەتوانێت خۆی نیشانبدات‌و ئاکسیۆن‌و خۆپیشاندان‌و تەنانەت هەڕەشەش بکات بۆ تێکدانی ئاساییشی جیهان. ئەم هەڕەشانە واقعین‌و نابێت بە هەند نەگیرێن.\nئەو دێوە نووستووەی خەریکبوو بەرانبەر بە هێرشی داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکاوە بە زەبری هێزی سەربازی ڕاچەنێت، وە بەدوای ڕووداوی دڵتەزێنی ١١ی سێپتێمبەریشدا تەکانێکی خوارد‌و خەوتەوە، ئەگەر ئەمڕۆ بەکردەوە بۆ وەستانی دیاردەی داعش کە هەڕەشە لە جیهان ئەکات، لە خەو ڕانەپەڕێت، چارەنووسێکی زۆر مەترسیدارو ڕەش چاوەڕێی مرۆڤایەتیی ئەکات! سەرۆک وەزیرانی ئینگلستان زۆر ڕاشکاوانە ووتی؛ ئەگەر داعش لە عێراق نەوەستێنین، ئەوا لێرە لە ئەوروپاو ئەمریکا دێنە سەرمان‌و دەرگامان پێئەگرن! ئەمە مەترسی سەرۆکی حکومەتێکی گەورەو کاریگەری وەکو بەریتانیایە کە نیشانی ئەدات بەرانبەر بە هاتنی داعش! مەسەلە گەورەکردنی داعش نییە، بەڵکو ڕاستییەکی تاڵ لەنێو قسەکانی کامیرۆندا بەدیئەکرێت. جیهانێکی ناهاوسەنگ، بێکۆنتڕۆڵ، بە چەندین قەیرانی جیهانی‌و ناوچەیی‌و ناوخۆییەوە، لە هاوتای قەیرانێکی ئابووری کەمەرشکێندا کە لە ساڵی ٢٠٠٨ـەوە یەخەی مرۆڤایەتی گرتووە، زەمینەیەکی لەباری بۆ دەرکەوتنی داعش‌و گەورەبوونیشی پێکهێناوە. ئەگەر وەڵامی سەرچەشمەی ئەم قەیرانانە نەدرێتەوە لەلایەن چینی کرێکارو کۆمۆنیستەکانەوە، ڕەنگە وەڵامەکانی بۆرژوازی جیهانی ئێمە بەرەوڕووی شەڕو جەنگێکی سەروماڵی وابکاتەوە، دەرکەوتنی نازییەکان‌و فاشییەتی ئەڵمانی یاری مناڵان بێت لە چاویدا.\nلینکی دەقی گفتوگۆیەکە بە فارسی: http://notonemoreexecution.org/1393/06/2065


ئه‌تڵه‌نتیس؛ شارستانیه‌تی ونبوو\nئه‌تڵه‌نتیس؛ شارستانیه‌تی ونبوو   14/9/2017\nزنجیره بابه‌تێكم له‌باره‌ی ئه‌تڵه‌نتیسه‌وه بۆ ئێوه خوێنه‌رانی خۆشه‌ویست ئاماده كردووه و، هه‌وڵ ده‌ده‌م به ره‌هه‌نده جۆراوجۆره‌كانی كیشوه‌ری ونبووی «ئه‌تڵه‌نتیس» ئاشناتان بكه‌م، هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندیی ئه‌م بابه‌ته و نهێنییه‌كانی ترتان بۆ شی بكه‌مه‌وه. نهێنیگه‌لێكی وه‌ك هه‌ره‌مه‌كانی میسر، ده‌فره فڕیوه‌كان، شارستانیه‌تی مایا، ژیان له هه‌ساره‌كانی تردا و...هتد. ئه‌و بابه‌تانه‌ی كه له درێژه‌ی باسه‌كه‌ماندا دێن و ته‌نیا ئاماژه‌یه‌كی كورتن بۆ ئه‌و شتانه‌ی په‌یوه‌ندی به ئه‌تڵه‌نتیسه‌وه هه‌یه، هه‌ر یه‌ك له‌وانه ده‌كرێ فه‌سڵی كتێبێكی جیا بێت. ئه‌تڵه‌نتیس به بێ زێده‌ڕۆیی، یه‌كێكه له گه‌وره‌ترین نهێنییه‌كانی جیهان كه تاكو ئێستا لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی زۆری له باره‌وه كراوه، به‌ڵام هێشتاش زۆربه‌ی ره‌هه‌نده‌كانی به شاراوه‌یی ماوه‌ته‌وه.\nئه‌تڵه‌نتیس ناوی كیشوه‌رێكه كه به پێی وتراوه‌كان، 12هه‌زار ساڵ پێش ئێستا به هۆی رووداوێك یان شه‌ڕ یان شتێكی هاوشێوه‌ی ئه‌مه، نوقمی ژێر ئاو بووه. نووسینه‌كانی ئه‌فلاتون، فه‌یله‌سوفی به‌ناوبانگی یۆنانی گرنگترین به‌ڵگه‌ی باوه‌ڕپێكراون سه‌باره‌ت به ئه‌تڵه‌نتیس كه 3 هه‌زار ساڵ به‌رله ئێستا كۆمه‌ڵێك زانیاریی نووسراو و سه‌رنجڕاكێشی له‌و باره‌یه‌وه به‌جێ هێشتووه. به وته‌ی ئه‌فلاتون، ئه‌م كیشوه‌ره لانكه‌ی شارستانیه‌تێكی زۆر گه‌وره و پێشكه‌وتوو بووه كه نه‌ك ته‌نیا له بواری ته‌كنه‌لۆژیا، به‌ڵكو له هه‌موو لق و پۆپه‌كانی زانست و هونه‌ردا ئاستێكی پێوانه‌ییان بڕیوه. ئه‌فلاتون، سه‌باره‌ت به خه‌ڵكی ئه‌تڵه‌نتیس و شێوازی ژیانیان ئاماژه به چه‌ند تایبه‌تمه‌ندییه‌كی سه‌رنجڕاكێش ده‌كات و، ده‌ڵێت: خه‌ڵكه‌كه‌ی زۆر سه‌رورووخۆش و دڵنزم بوون، باڵابه‌رز و سپی پێست و قژكاڵ بوون. خه‌ڵكێكی باوه‌ڕدار بوون و لای ئه‌وان هیچ شتێك له ئه‌خلاق و به‌ها ئه‌خلاقییه‌كان گرنگتر نه‌بووه. به خۆشه‌ویستییه‌وه له‌گه‌ڵ یه‌ك ده‌ژیان و ئابوورییه‌كه‌یان دراوی تێدا نه‌بوو. سوپای ئه‌تڵه‌نتیس زیاتر له ملیۆنێك و 200 هه‌زار سه‌ربازی هه‌بووه كه به‌و پێیه، ده‌توانین حه‌شیمه‌تی هه‌موو ئه‌تڵه‌نتیس به چه‌ندین ملیۆن كه‌س بخه‌مڵێنین. ده‌شتاییه‌كانی ئه‌تڵه‌نتیس پڕ بووه له كێڵگه و مه‌زرای پان و به‌رین كه به‌روبوومێكی فراوانی لێ به‌رهه‌م ده‌هێنرا. ئه‌مانه به‌شێكن له وته‌كانی ئه‌فلاتون سه‌باره‌ت به‌و كیشوه‌ره ونبووه.\nهه‌تا سه‌ده‌یه‌ك پێش ئێستا، ئه‌تڵه‌نتیس ته‌نها ئه‌فسانه‌یه‌ك بوو، به‌ڵام له درێژه‌ی ئه‌م یه‌ك سه‌ده‌یه‌دا، به‌هۆی ئامرازی پێشكه‌وتووی وه‌ك كه‌ڵه‌كۆمپیوته‌ر و مانگه ده‌ستكرده‌كانه‌وه، لێكۆڵه‌ران و شاره‌زایانی بواری كه‌ونارا توانیان به گوێره‌ی به‌ڵگه و بینراوه‌كان، له‌وه دڵنیا ببنه‌وه كه ئه‌تڵه‌نتیس ئه‌فسانه نییه. ئه‌م وێنانه‌ی كه له‌گه‌ڵ نووسراوه‌كه‌دا هاتوون، وێنه‌ی به‌رزی و نشێوییه‌كانی ئاستی زه‌وین له 12 هه‌زار ساڵ پێش ئێستادا كه به پێی جووڵه‌كانی توێكڵی زه‌وی، له‌لایه‌ن كه‌ڵه‌كۆمپیوته‌ره‌كانه‌وه كاری لێكچوواندنی بۆ كراوه. ئه‌م وێنانه وته‌كانی ئه‌فلاتون پشتڕاست ده‌كه‌نه‌وه كه له‌و باوه‌ڕه‌دایه ئه‌تڵه‌نتیس كیشوه‌رێك بووه له ناو زه‌ریای ئه‌تڵه‌سیدا. هه‌ڵبه‌ته ئه‌فلاتون له ناو نووسینه‌كانی خۆیدا ئه‌وه‌ش باس ده‌كات كه له خۆرئاوای ئه‌تڵه‌نتیسه‌وه كیشوه‌رێكی فراوانتر هه‌یه. ئه‌مه ده‌یسه‌لمێنێت كه ئه‌فلاتون كیشوه‌ری ئه‌مریكا و ئه‌تڵه‌نتیس لێك جیا ده‌كاته‌وه و به هه‌ڵه‌دا نه‌چووه. دیسانه‌وه، له سه‌ر نه‌خشه‌یه‌كی مێژوویی كه به نه‌خشه‌ی «پیر ره‌ئیس»ی مه‌له‌وانی تورك ناسراوه، كیشوه‌ری ئه‌تڵه‌نتیس به روونی ده‌بینرێت.\nئه‌تڵه‌سی سیحراوی/ نه‌خشه‌ی (Piri Reis).\nبه‌ڵێ ئه‌تڵه‌نتیس راستییه‌كه و حاشای لێ ناكرێت، ئه‌مڕۆكه‌ش به شێوه‌یه‌كی به‌ربڵاو و پێشكه‌وتوو، ته‌نانه‌ت به نهێنیش لێكۆڵینه‌وه‌ی له‌باره‌وه ده‌كرێت؛ به‌ڵام بۆچی لێكۆڵینه‌وه له ئه‌تڵه‌نتیس ئه‌وه‌نده گرنگه؟ ئه‌مه‌تان زیاتر بۆ شی ده‌كه‌مه‌وه، به‌ڵام لێره‌دا ئاماژه به گرنگترین هۆكاره‌كه‌ی ده‌كه‌م. یه‌كێك له گرنگترین هۆكاره‌كانی لێكۆڵینه‌وه له‌سه‌ر ئه‌تڵه‌نتیس، میراتی ئه‌و شارستانیه‌ته‌یه كه به «گه‌نجینه»ی ئه‌تڵه‌نتیس به‌ناوبانگه. تووشی هه‌ڵه نه‌بن، گه‌نجی ئه‌تڵه‌نتیس ئه‌و شته نییه كه ئێمه وه‌ك خه‌زێنه ده‌یناسین. میراتی ئه‌تڵه‌نتیس ئه‌و كتێب و سه‌رچاوانه‌یه كه هه‌موو ده‌ستكه‌وته زانستییه‌كانی ئه‌تڵه‌نتیس له‌خۆ ده‌گرێت. گوایه پێش له‌ناوچوونی ئه‌تڵه‌نتیس، له‌لایه‌ن كه‌سانێكه‌وه له‌وێ دوور خراوه‌ته‌وه و له شوێنێكی پارێزراو شاردراوه‌ته‌وه. ئه‌و كه‌سانه به پاشماوه‌كانی ئه‌تڵه‌نتیس ده‌ژمێردرێن. لێكۆڵینه‌وه‌كان له‌سه‌ر ئه‌تڵه‌نتیس به‌سه‌ر سێ قۆناغدا دابه‌ش ده‌كرێن. قۆناغی پێش رووداوه‌كه، قۆناغی دوای رووداوه‌كه و لێكۆڵینه‌وه له‌باره‌ی ئه‌و رووداوه‌ی كه ئه‌تڵه‌نتیسی له‌ناو برد. سه‌رچاوه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌كان سه‌باره‌ت به قۆناغی پێش له‌ناوچوونی ئه‌تڵه‌نتیس، زیاتر ئه‌و ئه‌فسانه تۆماركراوانه‌ن كه له‌سه‌ر كاغه‌زی پاپیروس و كه‌تیبه به‌ردینه‌كان نووسراون، هه‌روه‌ها ئه‌فسانه‌كانی گه‌لی «مایا» و «ئازته‌ك» له ئه‌مریكای ناوه‌ڕاست و باشووری ئه‌مریكا كه ژماره‌شیان كه‌م نییه. هاوڕێی خۆشه‌ویستم «سه‌ید جه‌لال سه‌یادمیری» به‌م دواییه چه‌ند بابه‌تێكی زۆر سه‌رنجڕاكێشی بڵاو كردۆته‌وه سه‌باره‌ت به شارستانیه‌تی مایا و ئاسه‌واری شارستانیه‌ته پێشكه‌وتووه‌كه‌یان و، تێیدا ئاماژه به‌وه كرا كه هێشتا دیار نییه گه‌لی مایا چۆن توانیویانه تا ئه‌و ئاسته له زانستدا پێش بكه‌ون. له راستیدا ئاسه‌واری شارستانیه‌ته زۆر پێشكه‌وتووه‌كان ته‌نیا له ئه‌مریكای باشوور نییه، به‌ڵكو له زۆر شوێنی جیهان ئه‌م ئاسه‌وارانه به‌دی ده‌كرێن، وه‌كو میسر، ئه‌وروپا و ئاسیا كه هیچ كامێكیان به روونی وه‌ڵام نه‌دراونه‌ته‌وه؛ به‌ڵام شاره‌زایانی بواری ئه‌تڵه‌نتیس له‌و باوه‌ڕه‌دان كه ره‌گ و ریشه‌ی هه‌موو ئه‌م شارستانیه‌تانه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌تڵه‌نتیس. بۆیه شیكردنه‌وه‌كانمان سه‌باره‌ت به په‌یوه‌ندیی نێوان شارستانیه‌تی مایا و شارستانیه‌تی میسر له‌گه‌ڵ ئه‌تڵه‌نتیسه كه هه‌م به بابه‌ته‌كانی پێشووی ببه‌ستینه‌وه و هه‌م له درێژه‌ی باسه‌كه‌دا بێت. ئه‌و مه‌مله‌كه‌ته به‌هێزه‌ی كه كه‌وتبووه ناوه‌ڕاستی زه‌ریای ئه‌تڵه‌سیه‌وه، بێگومان چه‌ند وڵاتێكی ژێرده‌سته‌ی له ئه‌وروپا و ئه‌فریقا و ئه‌مریكاش هه‌بووه. بۆ پشتڕاستكردنه‌وه‌ی ئه‌م بۆچوونه هۆگه‌لێكی زۆر له‌به‌ر ده‌ستن.\nفه‌یله‌سوفه‌كان، زاناكان، شاعیر و هونه‌رمه‌نده‌كان، په‌رستیاره‌كان، ژه‌نیار و نووسه‌ره‌كان، هه‌موویان بۆ سه‌ركه‌وتن له كاره‌كانیاندا پێویستیان به خه‌ڵوه‌ت و شوێنی بێده‌نگه و، بێزارن له بیستنی ده‌نگی پۆستاڵی سه‌ربازه‌كان یان هه‌رای كاسبكاره‌كانی بازاڕ. كه‌س مافی تۆمه‌تباركردنی ئه‌م بیرمه‌ندانه‌ی نییه به‌وه‌ی كه خۆپه‌رستن، یان بۆچی به درێژایی مێژوو، هه‌رگیز ئاماده نه‌بوون زانیارییه‌كانیان جگه له‌وانه‌ی كه توانای تێگه‌یشتنی ئه‌و زانیارییانه‌یان هه‌بووه، له‌گه‌ڵ كه‌سی دیكه‌دا دابه‌ش بكه‌ن. هه‌ڵبژاردنی خه‌ڵوه‌ت و بێده‌نگی بۆ ئه‌وان وه‌كو قه‌ڵغانێكی به‌رگری وایه.\nئاخۆ یاسا به‌ناوبانگه كۆنه‌كه كه ده‌ڵێ: «هه‌میشه حه‌ق لای به‌هێزه»، كاریگه‌رییه‌كه‌ی جارانی نه‌ماوه؟ ئاخۆ ئه‌و مشته‌ی كه ئه‌مڕۆ له‌ناو زرخه ئاسنیه‌كه‌ی ته‌كنه‌لۆژیادا خۆی مه‌ڵۆس داوه، له مشته رووته‌نه‌كه‌ی رابردوو مه‌ترسیدارتر و وێرانكه‌رتر نییه؟ ئه‌گه‌ر ئه‌م زانسته بگاته ده‌ستی خه‌ڵكانێكی ناڕه‌سه‌ن، ئه‌نجامه‌كه‌ی روون و ئاشكرایه.


کوردیپێدیا - دەشتی ئەنوەر\n👫 دەشتی ئەنوەر | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n3. 👁 چارەسەرکردنی کێشەی کارەبای دەربەندیخان یەک ملیار دیناری پێویستە\n5. 👁 گەرمیان: بوومەلەرزە 4 ملیار دینار زیانی هەبوو\n6. 👁 لە ساڵێکدا 1039 پارچە زەوی لە گەرمیان دابەشکراوە\n7. 👁 کەلار: داهاتی غەرامە لە ساڵی 2017، زیاتر لە 10 ملیۆن دینار بووە\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 7 2018 10:03AM تۆمارکراوە


◄ ئەنجام: Found 61.591, page 1 of 6.160 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👩 (زەینەب جەلالیان)ە کێنە و سەرگوزەشتش چێشەن و هۆکار چێشەن ئازادە نمەکریۆنە دۆزا ژن\n📅 دەمێ تومارکرنێ May 12 2020 3:31PM\n👁 ئەڤ بابەتە 551 جار هاتیە دیتن\n(زەینەب جەلالیان)ە کێنە و پەی چێشی 13 ساڵێن زیندان [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 12-5-2020 15:31:33\n📝 4 سەربازێ تورکیای کوشیێ و دیمەنو چالاکیی گەریلای ۋەڵاکریاوە بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 30 2018 11:11PM\n👁 ئەڤ بابەتە 2,335 جار هاتیە دیتن\nهێزەکێ پارێزنای گەلی-هەپەگە، بە بەیاننامەی سەربازی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 30-10-2018 23:11:25\n📝 9 سەربازێ تورکیای کوشیێ و فڕۆکێۋی بێفڕۆکەۋان ۋزیارە بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 12 2018 9:35AM\n👁 ئەڤ بابەتە 2,259 جار هاتیە دیتن\nدلێگەو یاۋنەری هێزەکێ پارێزنای گەلی (هەپەگە) سەبار [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 12-10-2018 9:35:36\n🔤 ئ وشە و دەستەواژە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 2 2011 3:45PM\n👁 ئەڤ بابەتە 5,499 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 52% ✍ هـ.ب. 2-3-2011 15:45:10\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jun 26 2019 10:21PM\n👁 ئەڤ بابەتە 1,371 جار هاتیە دیتن\n1- بەڵێ، لە وەڵامى پرسیاردا دەوترێت. وەک: ئەرێ لوا [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 26-6-2019 22:21:31\n1- ئائەوە. (ئائوونە؛ ئائوونیْ ساعبەنە زوو هورزۆ.) [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 26-6-2019 22:21:37\n👁 ئەڤ بابەتە 1,420 جار هاتیە دیتن\n1- ئا ئەمە (ئا ئینە؛ ئا ئینیْ خەتش وەشەن.) 2-ئا ئ [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 26-6-2019 22:21:38\n👁 ئەڤ بابەتە 1,421 جار هاتیە دیتن\n1- بەڵێ بەڵێ (ئا ئا. باخەکەم دارا. ) 2-ئامرازی سەر [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 26-6-2019 22:21:35\n👁 ئەڤ بابەتە 1,322 جار هاتیە دیتن\nئائەوە. ئائەوانە؛ ئامرازى ئیشارەتە بۆ دوور.وەک 1 [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 26-6-2019 22:21:36\n🔤 ئائۆستین وشە و دەستەواژە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Feb 28 2011 12:57AM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,827 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 52% ✍ هـ.ب. 28-2-2011 0:57:29\nفایلێن پەیوەندیدار 45,873\n🗄 ژێدەر 15,532


په‌ڕه‌ی زانیاری: به‌رنامه‌ى كۆمه‌كى یه‌كێتى ئه‌وروپا برەودان بە چاكبوونەوە وسەقامگیرى لە عێراقدا لە ڕێگەى بەرەوپێشچوونى ناوخۆییەوە | نەتەوە یەکگرتووەکان له عيراق\n٢٨ ئازار ٢٠١٩\nیەكێتى ئەوروپا وبه‌رنامه‌ى نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان بۆ په‌رپێدان و بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ نێشتەجێکردنی مرۆیی بەردەوامن له‌كاركردن پێكه‌وه بۆ هاوكاریكردنى گه‌لى عێراق له هه‌وڵه‌كانى بۆ هێنانه‌كایه‌وه‌ى چاكبوونه‌وه و‌سه‌قامگیرى.\nلەسەرەتاى 2019 دا و بەیەكەوە، هەستاون بە ڕاگەیاندنى به‌رنامه‌یه‌ك بە مەبەستى هاریكاریكردنى حكومەتى عێراق لە پته‌وه‌كردنى تواناى دامەزراوەكانى وڵات ونوێكردنه‌وه‌ى گرێبه‌ستى كۆمه‌ڵایه‌تى له‌نێوان هاوڵاتیان وده‌وڵه‌تدا.\nئەم به‌رنامه‌یه لەسەر بنەماى ئەو تەوژمە دەبێت كە لەلایەن دووه‌م بەرنامەی پەرەپێدان بۆ ناوچە ناوخۆییەکان هاتۆتەكایەوە، كە لە ناوەڕاستى 2018 دا كۆتایی پێهات وپاش پێشكەشكردنى پلاندانانى ستراتیژى و پشتگیرى بنیاتنانى تواناكان بۆ دوانزدە پارێزگا لە سەرانسەرى عێراقدا.


کۆمکاری عه‌ره‌بی داواده‌کات توندوتیژی له سوریا کۆتایی پێبێت\nئه‌مینداری گشتی کۆمکاری عه‌ره‌بی نه‌بیل ئه‌لعه‌ره‌بی له به‌رده‌می ئاڵاکانی وڵاتانی عه‌ره‌ب تێده‌بڕێت، (ئه‌رشیفی وێنه)\nکۆمکاری عه‌ره‌بی داواده‌کات خوێنڕشتن له سوریا ڕابوه‌ستێت و ده‌ڵێت ده‌بێت مافی گه‌ل ڕێزی لێ‌بگیرێت و ده‌بێت جاکسازی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی ببینێت.\nله کۆبوونه‌وه‌یه‌کی نائاسایـیدا ئه‌مڕۆ له قاهیره که زووانێك کۆتایی پێهات، کۆمکاری عه‌ره‌بی گوتی بۆ دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ر ئه‌مینداری گشتی خۆی نه‌بیل ئه‌لعه‌ره‌بی بۆ دیمه‌شق ده‌نێرێت.\nگرووپه‌که ده‌رباره‌ی توندوتیژی له سوریا و که‌وتنه‌وه‌ی هه‌زاران قوربانی نیگه‌رانی زۆری خۆیان ده‌ربڕی.\nبه‌یاننامه‌که‌ی کۆمکاری عه‌ره‌بی ڕۆژێك دوای ئه‌وه دێت که نزیكترین هاوپه‌یمانی سوریا ئه‌ویش ئێرانه داوای له حکومه‌تی دیمه‌شق کرد گوێبیستی "داوا ڕه‌واکانی" خه‌ڵکی بێت.\nلێدوانه‌کانی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران علی ئه‌کبه‌ر ساڵحی یه‌که‌م لێدوانه له لایان ئێرانه‌وه له‌م باره‌یه‌وه ، له‌وه‌تای ڕاپه‌ڕین پێنج مانگ له‌مه‌وبه‌ر دژ به سه‌رۆکی سوریا به‌شار ئه‌لئه‌سه‌د ده‌ستی پێکرد.\nساڵحی له کاردانه‌وه‌ی مه‌ترسیدار له ناوچه‌که‌دا ئاگاهیدا، ئه‌گه‌ر بێت و قه‌یرانه‌که به ئاشتی چاره‌سه‌ر نه‌کرێت. ووتیشی که‌وتنه‌وه‌ی پۆشایی ده‌سه‌ڵات له سوریادا " کاردانه‌وه‌ی بێ‌وێنه‌ی " له نێوان دراوسێکانیدا لێده‌که‌وێته‌وه.\nسه‌رباری ئه‌و داوا زۆرانه‌ی له پێناو ئاشتیدا ده‌کرێن ، چالاکوانه‌کانی سوریا ده‌ڵێن هێزه‌کانی سه‌ر به به‌شـار ئه‌لئه‌سه‌د بۆ چارێکی دیکه هێرشیانکردووه‌ته سه‌ر خۆپیشانده‌رانی دژ به حکومه‌ت .\nله‌و هێرشـانه به‌لانی که‌م 2 که‌س له سه‌رانسه‌ری وڵاته‌که‌دا کوژران.\nحکومه‌تی سوریا ئه‌و ڕاپۆرتانه‌ی ڕه‌تکرده‌وه که ده‌ڵێن له پایته‌ختدا خۆپیشاندان ئه‌نجامدراوه. ئاژانسی هه‌واڵی سوریا که له لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه به‌ڕێوه‌ده‌برێت گوتی ئاژانسه‌کانی هه‌واڵی بیانی چیرۆك " هه‌ڵده‌به‌ستن".


قەرەباڵغی لە بەنزینخانەكانی كەركوک دروستبۆتەوە – پەڕە 27 – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » قەرەباڵغی لە بەنزینخانەكانی كەركوک دروستبۆتەوەپەڕە 27\n50 لیتر بەنزین بە 450 دینار بە كۆبۆن دەدرێتە شۆفێران\nقەرەباڵغی لە بەنزینخانەكانی كەركوک دروستبۆتەوە\nراپۆرت: هێمن ئەحمەد\nماوەیەکە قەرەباڵغییەكی زۆر بەنزیخانەكانی كەركوكی گرتۆتەوە، شۆفێرێكی زۆر ریزیان گرتووە بۆ وەرگرتنی بڕی 50 لیتر بەنزین بە نرخی 450 دینار ئەویش بە كۆبۆن و لەگەڵ ئەوەشدا گلەییەکی زۆر لە كوالێتی بەنزینەكە دەكەن.\nسەرچاوەیەك لە كۆمپانیای بەرهەمە نەوتییەكانی كەركوك رایگەیاند: یەك رۆژ قەیران دروستبێت بە مانگێك چارەسەر نابێت، دوای ئەوەی بەغدا-یان ئاگاداركردۆتەوە لە دروستبوونی قەیرانەکە، بەشە بەنزینی بۆ کەرکوک زیادكردووە.\nخاکی كەركوك هەمووی زێڕی رەشە\nئارام حەسەن گەنجێكی شاری كەركوكە و ئۆتۆمبێلێكی جۆری ئۆپڵی پێبوو لە سەرەی بەنزینخانەكەی 10ی نیسان وەستا بوو، بۆ كوردستانی نوێ وتی: هەر ماوەی جارێك و بە بیانووی جیاجیاوە قەرەباڵغییەكی زۆر لە بەنزینخانەكانی شاری كەركوك دروست دەبێت، ئەمەش لە شارێكی وەك كەركوك روودەدات كە ژێر خاكەكەی هەمووی نەوت و كانزای سروشتییە. وەک شۆفێریک هۆكاری قەرەباڵغییەکە تەنها بۆ قاچاخچیەكان دەگەڕێنمەوە، داوا لە لایەنە پەیوەندیدارەكان دەكەم رێوشوێنی پێویست بگرنەبەر بۆ كۆنترۆڵكردنی بارودۆخەكە.\nوتیشی، باشترە رێسایەک بۆ دابەشكردنی بەنزین بەسەر شۆفێرانی كەركوكدا دابنرێت، وابکرێت هەر شۆفێرێك كۆبۆنی تایبەت بە ئۆتۆمبێلەكەی نەبێت بەنزینی پێنەدرێت بەمەش چارەسەری قەرەباڵغییەكە دەکرێت.\nبەنزینخانەکان تا دوانزەی شەو كراوەن\nسەرچاوەیەك لە بەڕێوەبەرایەتی كۆمپانیای بەرهەمە نەوتییەكانی كەركوك بە كوردستانی نوێ-ی راگەیاند: یەك رۆژ قەیران دروست بێت بە مانگێك نایەتەوە سەر رێ و دۆخەکە ئاسایی نابێتەوە، دوای دروستبوونی قەیرانی بەنزین، وەك بەڕێوەبەرایەتی كۆمپانیای بەرهەمە نەوتییەكانی كەركوك بڕیارمانداوە لە سەعات حەوتی بەیانیەوە تا دوانزەی شەو بەنزینخانەکان كراوە بن بۆ ئەوەی ئەو قەرەباڵغییەکە كەمبێتەوە.\nلە شارەکانی دیکەوە بۆ بەنزین دەگەنە کەرکوک\nمستەفا كەریم، شۆفێرێكی ترە، بۆ كوردستانی نوێ وتی: ئەگەر تەماشای بكەین زۆربەی ئەو ئۆتۆمبێلانەی وەستاون ژمارەی تایبەتی سلێمانی و هەولێرن و ئۆتۆمبێلی تازە مۆدێلن، نازانرێ بەشە بەنزینی كەركوك كەمیكردووە یان ئەو گرانییەی نرخی بەنزین لە سلێمانی و هەولێر كاریگەریان بەسەر بەنزینی ئەم شارەش دروستكردووە.\nشۆفێرێكی دیكە بە ناوی مام كەرەم دەستخۆشی لە هێزەكانی پۆلیس دەكرد كە نایەڵن كەس نۆرە بڕی بكات و بچێتە پێش ئۆتۆمبێلەكانی تر.\nکێشەی بەنزین چارەسەر دەکرێت\nسەرچاوەکە رایگەیاند، کێشەی بەنزین چارەسەر دەبێت، جونکە چەند چاکسازییەکیان کردووە، پێشووتر هەر ئۆتۆمبێلێك بە كەركوكدا تێپەڕببوایە لە بەنزینخانەكانی شارەكە بەنزینی وەردەگرت یان كۆبوونی لە دەرەوەی بەنزینخانەكان دەكڕی، بەڵام ئێستا دەبێت كۆبۆنی بەنزینەكە بەناوی خۆیەوە بێت، ئەگەر نا بۆی نییە بەنزین وەربگرێت، هەروەها پێشتر بەشە بەنزینی كەركوك ملیۆنیك و 200 لیتر بوو، بەڵام دوای دروستبوونی گرفتی بەنزین، نووسراومان ئاراستەی وەزارەتی نەوت كرد و رامانگەیاند ئەو بەشە بەنزینەی بۆ شارەكە تەرخانكراوە كەمە، خۆشبەختانە بڕەكەیان بۆ زیاد كردین.\nسەرچاوەکە دەڵێت، ئێستا رۆژانە میلۆنێك و 350 سێ سەد و پەنجا هەزار لیتر دابەش دەكرێت و بەمەش قەیرانی بەنزین چارەسەر دەبێت، ئاماژەی بەوەشكرد بەنزینخانە ئەهیلییەكانی كەركوكمان ئاگادار كردۆتەوە كە بەنزین بە كۆبوون بدرێت بە شۆفێران بە هەمان نرخ.


کوردیپێدیا - مەنسوری حیکمەت\n👫 مەنسوری حیکمەت - ژوبین رازانی | 🏷 پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nفارسە و خەڵکی ئێرانە. بەناوبانگترین رابەری کۆمۆنیستییە لە ئێران، زۆرینەی چەپەکانی کورد لە هەردوو بەشی رۆژهەڵات و باشووری کوردستان دواکەوتەی بیرەکانین. نێوبراو کەسێکی پان-ئێرانیست بوو و هەرگیز باوەڕی بە دامەزراندنی دەوڵەتی کوردی نەبوو. ئەو هەردەم باوەڕی بەوە بوو کە کورد ئێرانییە و دەبێت لەو سنوورەی ئێراندا بمێننەوە.\n📅 رۆژی لەدایکبوون: 04-06-1951\n📅 رۆژی کۆچی دوایی: 04-07-2002 (51 ساڵ)\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Oct 12 2010 10:22AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Mar 2 2020 7:46AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 12 KB Oct 12 2010 10:22AM هاوڕێ باخەوان\n1. 👁 04-06-1951


📊 بابەت 374,075 | وێنە 58,946 | پەڕتووک PDF 10,970 | فایلی پەیوەندیدار 42,367 | 📼 ڤیدیۆ 167 | 🗄 سەرچاوەکان 14,575\nفۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان بۆ ساڵیادی کیمیابارانی هەڵەبجە راگەیەنراوێک بڵاودەکاتەوە\nکەس وکاری سەربەرزی شەهیدانی #هەڵەبجە# خەڵکی شۆرشگیری هەڵەبجە و هەورامان و #شارەزوور# جەماوەری کوردستان. 32 ساڵ بەسەر کارەساتی کیمیابارانکردنی هەڵەبجەدا تێدەپەڕێت، کە تاوانێکی گەورەی رژێمی لەناوچووی بەعس بوو دژی گەلی کوردستان و خەڵکی ئەم شارەخۆراگرە و دەوروبەری ئەنجامیدا. 16ی ئاداری هەموو ساڵێک بۆ هەموومان یادی برینێکی قوڵی نەتەوەکەمانە، کە داگیرکەران لە رێی کیمیابارانکردنی هەڵەبجە و شەهیدکردنی زیاتر لە پێنج هەزار هاووڵاتی بێتاوان و بریندارکردنی هەزارانی تر و ئاوارەکردنی تەواوی دانیشتوانی هەڵەبجە و هەورامان و شارەزوور و خاپوورکردنی ناوچەکانیان، تاوانەکەیان گەیشتە لوتکەی دڕندەیی بۆ لەناوبردن و سڕینەوەی گەلەکەمان. بەڵام بەخۆڕاگری و خەباتی ئازادیخوازی و قوربانیدانی پێشمەرگە و خەڵکی کوردستان ئەم خەونەی دوژمنان لەگۆڕنرا. کیمیابارانکردنی هەڵەبجە لاپەڕەیەکی ڕەشی لەمێژووی مرۆڤایەتیدا تۆمارکرد، بۆ رێگرتن و دووبارەنە بوونەوەی ئه و تاوانه دڕندانەیه، داوادەکەین کۆمەڵگای نێودەوڵەتی کیمیابارانکردنی هەڵەبجە بەجینۆساید بناسێنێت. تا جارێکی تر ئه و تاوانەبەرامبەر مرۆڤ و سرووشت لە هیچ گۆشەیەکی ئەم جیهانەدا ئەنجام نەدرێت. پێویستە حکومەتی عێراقی فیدراڵ بۆ قەرەبووکرنەوەی شایستەی کەس وکاری شەهیدان و قوربانیانی هەڵەبجە، کار بەبریاری دادگای باڵای تاوانەکان و مادەی 132ی دەستوری عێراقی فیدراڵ بکات و ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق یاسای تایبەت بە جینۆساید و قەرەبووکردنەوەی قوربانیان لە عێراق دەربکات. هەروەها حکومەتی هەرێمی کوردستان بەردەوام دەبێت لە کار و هەوڵەکانی بۆ خزمەتکردنی زیاتری کەسوکاری شەهیدان و چارەسەکردنی بەرەکەوتووانی چەکی کیمیایی. کەس وکاری سەبەرزی شەهیدان بۆ بەرز راگرتنی مەرگەساتەکانی گەلی کوردستان بەگشتی و تاوانی کیمیابارانکردنی هەڵەبجە بەتایبەتی، وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان ساڵانە ئه و یادانە دەکاتەوە، ئەمساڵ بەهۆی پابەندبوون بە بڕیارو راسپاردەی دامەزراوە تەندروستییەکانی کوردستان و مەترسی بڵاو بوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، بەپێویستمان زانی هاوشێوەی ساڵانی پێشوو ئەم یادە نەکەینەوە. بەڵکو بەشێوازی ترو بە پاراستنی تەندروستی و ژیان لە هەڵەبجە و سەرتاسەری کوردستان، پەیامی زیندوێتی یادی شەهیدان بڵند رابگرین و لە هەوڵەکانمان بۆ بەجیهانیکردن و ناساندنی تاوانی کیمیابارانی هەڵەبجە وەک جینۆساید لەسەر ئاستی جیهان و کۆمەڵگای مرۆڤایەتی بەردەوام دەبین. نەمری بۆ شەهیدانی مەرگەساتی کیمیابارانکردنی هەڵەبجە و سەرجەم شەهیدانی کورد و کوردستان وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوانی حکومەتی هەرێمی کوردستان #15-03-2020#


◄ نتیجه: Found 4.627, page 1 of 463 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📅 00-01-1991 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 5,446 گل سئرکریائە(دێینە)\n- کۆبوونەوەی جەلال تاڵەبانی و عەبدوڵڵا ئوجەلان لە [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:46\n👁 اێ بەخشە 7,406 گل سئرکریائە(دێینە)\n- بڵاوبوونەوەی ئەو پڕوپاگەندەیەی کە دەڵێت: ینک و پ [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:52\n👁 اێ بەخشە 7,964 گل سئرکریائە(دێینە)\n- لەم مانگەدا کۆمەڵێک کورد لە پاکستان لەدژی باری ن [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 90% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:54\n👁 اێ بەخشە 8,426 گل سئرکریائە(دێینە)\n- سەرەتای ئەم مانگە، یەکگرتنەوەی هەردوو باڵی حیزبی [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:16\n👁 اێ بەخشە 15,717 گل سئرکریائە(دێینە)\n📅 00-02-1964 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 3,347 گل سئرکریائە(دێینە)\nباشووری کوردستان - لێکدابڕانی دەستەی ئیبراهیم ئەح [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:18\n📅 00-02-1993 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 4,120 گل سئرکریائە(دێینە)\n- چوونی جەلال تاڵەبانی بۆ سووریا، کە چاوی بە عەبدو [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:50\n📅 00-03-1964 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 4,559 گل سئرکریائە(دێینە)\n- چوونی جەلال تاڵەبانی بۆ میسر و لەوێ چاوی بە جەما [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:18\n👁 اێ بەخشە 5,341 گل سئرکریائە(دێینە)