👁 اێ بەخشە 3,523 گل سئرکریائە(دێینە)\n🏰 بنكردي موان (بالكردية: بنگردی موان) جاگەل\n👁 اێ بەخشە 621 گل سئرکریائە(دێینە)\nهي قرية تتبع قضاء سيد صادق في ضمن محافظة حلبجة حسب [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 76% ✍ ج.ع.ئـ. 22-7-2020 0:59:56\n🏰 بنگرد جاگەل\n📅 زمان اضافه کردن Feb 5 2018 10:05PM\n👁 اێ بەخشە 3,326 گل سئرکریائە(دێینە)\nبنگرد لەساڵی 1937 بووە بەشارەدێ لە دوای راپەڕینەوە [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 59 ✔ 88% ✍ م.ب. 5-2-2018 22:05:34\n🏰 بنگرد (چەمچەماڵ) جاگەل\nگەڕەکێکی گوندنشینە لە شارۆچکەی چەمچەمالی سەر بە پا [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 11 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 24-7-2019 17:40:28\n📅 زمان اضافه کردن May 1 2018 11:56AM\n👁 اێ بەخشە 1,159 گل سئرکریائە(دێینە)\nگوندێکە سەربە ناوەندی شارۆچکەی چەمچەماڵ لە پارێزگا [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ م.ب. 1-5-2018 11:56:58\n🏰 بنگرد، بەکرەجۆ جاگەل\n🏰 بنگردان جاگەل\n📅 زمان اضافه کردن Feb 5 2018 11:27PM\n👁 اێ بەخشە 1,229 گل سئرکریائە(دێینە)\nیەک لە گوندەکانی شارەدێی خدرانی سەربە شارۆچکەی ران [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 64% ✍ م.ب. 5-2-2018 23:27:53\n🏰 بنگردی موان جاگەل\n👁 اێ بەخشە 1,601 گل سئرکریائە(دێینە)\nگوندێکە سەربە شارۆچکەی سەیدسادق لە پارێزگای سلێمان [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 74% ✍ ن.ئـ. 14-3-2018 19:38:06\n🏰 تەنگژە - بنگرد جاگەل\n📅 زمان اضافه کردن Feb 5 2018 10:08PM\n👁 اێ بەخشە 1,200 گل سئرکریائە(دێینە)\nیەک لە گوندەکانی شارەدێی بنگردی سەربە شارۆچکەی ران [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 64% ✍ م.ب. 5-2-2018 22:08:47\n✌ خالید حەمەدئەمین مەحمود حوسێن گەردی ناسراو بە خالید بنگردی شەهیەل\n📅 زمان اضافه کردن Oct 5 2014 10:14AM\n👁 اێ بەخشە 2,404 گل سئرکریائە(دێینە)\n(دیبەگە/ چەڵتوک/ ١٩٤١ – حزبی شیوعی کوردستان)، لە ڕ [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 5-10-2014 10:14:58\n📊 آمار شؤمارە مەقاڵەل 382,837\nشؤمارە عەسگەل 62,988\n🗄 بنچەکەل(سەرکەنی=سرچشمە) 16,150


ئایا ڕاستە "مەسعوود محەمەد" کۆپی" دڵدار"ی شاعیرە..؟!\nThursday, 06.23.2022, 12:13\nپێش چەند رۆژێک لە شوێنی چاوم بەنووسینێک کەوت باس لەم چاوپێکەوتنەی رەوانشاد مامۆستا عەزیز گەردی دەکات و تێیدا ئاماژە بە دەربرین و سەرنجی ناوبراو دەکات لەسەر مامۆستا مەسعوود محەمەد...\nهەر زوو ماخۆلانم تێکەوت چۆن ئەم چاوپێکەتنە دەنگییە! بەدەستی بھێنم، پەیوەندیم بە برای بەڕێز کاک (ئیسماعیل تەها)وە کرد، دەستبەجێ بۆی ناردم. - لێرەدا لە خوارەوە گوێ بیستی بن-\nلەوەش زیاتر بەخۆمدا شکامەوە ، چۆن لێی بێ ئاگام، ئاخر ھەرچی لەسەر مەرگی گەردی نووسرا، خوێندمەوە... زۆرێک لێیان بۆ مەرامێکی سیاسی قسەیان بۆ ئەو کۆستە گەورەیە کرد، نەک وەک زیان و کەلێنێکی نەتەوەیی و لەدەستدانی کەڵە نووسەر و وەرگێڕێکی بێ ھاوتا... ھەر گەردیش قوربانی ئەم ئەقڵێت و دیاردە ناشیرینە نییە کە لە کوردستاندا پێڕەو دەکرێ و حیزب و دەسەڵات نەیەوێ گا دەکاتە کێچ و بوودەڵە و بزربووش فوو تێ دەکات بیکاتە پاڵەوان... دوێنێی مەسعوود محەمەد و کەریم زەند و جەمال نەبەز و ... ھتدمان باش لەبیر و بەرچاوە! سبەینێشمان لەبەردەمدایە!!!! بەھەرحاڵ لێرەدا وەک زانیم بەڕێزێک بەناوی ( جوتیار قارەمانی) ئەم چاوپێکەوتنەی ئەمجام داوە...\nکوالیتێتی بەرھەمەکە خراپە! خشەخش و دەنکی موزیکی لەسەرە! ئایا چاوپێکەونتی تەواوەو مامۆستا گەردی ئاگادارە و خۆی بۆ ئامادە کردووە یاخود ھەروا لابەلا کراوە، ئەوە ڕوون نییە! دەنگەکە لەکاتێکدا دەبڕێ مامۆستا گەردی لەگەرمەی قسەکردنیدا لەسەر باسەکان!... سەرەتای گفتوگۆکە قسەکردنە لەسەر گەورەیی« نالی» و لێھاتوویی لە شیعر و زمان و سەلیقە و وێنەی شیعریدا...\nمامۆستا گەردی دەپرسێ : تۆ کتێبەکانی مەسعوود محەمەدت لەسەر نالی خوێندۆتەوە؟ قارەمانی دەڵێ: ھەردووم خوێندۆتەوە.. ئەوجا گەردی باس لە شارەزایی و توانای مەسعوود محمد و دەڵێ: مەسعوود محەمەد لە نالی وردتر بووە لە زمان دا و چەند نموونەتەک دێنێتەوە..\nلێرەدا قارەمانی پرسیارێکی سەیروسەمەرە لە گەردی دەکات:\n+ مەسعوود و دڵداری شاعیر کێبەرکێیان لە نێواندا بووە؟.\n+ تا دڵدار لە ژیاندا بووە مەسعوود ھیچی نەوتووە و نەنووسیووە؟ دوای مردنی دڵدار دەستی ون؟..\n+ زۆری بیرەوەرییەکانی مەسعوود محەمەد ھی دڵدارن؟...\nدەمودەست مامۆستا گەردی بە( وەڵلاھی قەت وا نییە) وەرامی دەداتەوە....\nبەراستی ئەم بیروڕایە حەپەساندمی! تۆ بڵێی شتی وا ھەبێت..؟!.. شتێ لای مەسعوود محەمەدەوە کەوا بیروڕا و بەرھەمی دڵدارمان پێ بفرۆشێتەوە؟!... شتێ لەو خەیاڵ و بیرۆکە شەیتانیە بە مێشکی خوێنەری کورددا بگوزەرێ؟...\nمەسعوود محەمەد.. دوور لە نووسینەکانی، کە دەیان کتێبی شاکاری بێ ھاوتان لە کتێبخانەی کوردیدا، لەسەر فکر و فەلسەفە و مێژوو و کۆمەڵایەتی و ئەدەب و زمان و سیاسەت و ھونەر و.. ھتد،کە ھەتا ھەتا جێی شانازی کوردن کە دەکرێ بڵێین و گریمانەی ئەوە بکەین ، ئەمانە نووسینی دڵدارن و مەسعوود محەمەد بەناوی خۆیەوە بڵاوی کردونەوە!!.. وەک ئەوەی لەگەڵ کتێب و نووسین و کتێبخانە و بەرھەمەکانی ( حەسەن قزڵجی) دا کراوە!!..\nبەڵام مەسعوود محەمەد لە کۆیە و ھەولێر و کەرکوک و سلێمانی و بەغدا، لە دەرەوەی نووسین ، بە زیندوویی و بەرھەستی و بەرچاویی و کۆنکرێتی، نیو سەدە زیاتر لەنێو کۆڕی ئەدەب و سیاسەت و ناو جڤاکی کوردیدا دابووە، لە عێراق و جیھانی عەرەبی و ئێرانیش ناسراو بووە و دیبلۆمتکارانی ساڵانی ١٩٥٠-١٩٨٠ و دواتریش باش ناسیویانە و ئاگاداری بیروڕا و نووسینەکانین...لەسەر ئاستی باڵا و بەرزیش کوردی و بێگانە بیروڕاکانی ھەژماردی لەسەر کراوە و پرس و ڕای پێکراوە . ھاوشانی ئەم راستینە حاشاھەڵنەگرانە:\n+ مەسعوود محمەد رۆڵەی بنەماڵەیەکی دیار و خاوەن پێگەی کۆمەڵایەتی زانست و رۆشنبیریی.\n+ خوێندنی یاسای ١٩٤٥ تەواو کردووە، ٧ ساڵی رەبەق لەخەڵوەتی خوێندنەوە و بیرکردنەوەدا نقوم بووە.\n+ ھەر لەم ساڵانەوە تێکەڵ بەسیاسەتی کوردایەتی بووە و پلە و پایەی بەرزی پێ سپێردراوە و بۆتە نوێنەر لە بەغدا.\n+ لە پەرلەمان یەکێ بووە لە وتاربێژ و چالاکوانە ھەرە دیارەکان و جێی سەرنجی دەوروبەری.\n+ چەندین پۆستی جۆراوجۆر وەرگرتووە.. تێیدا سەرکەوتوو بووە..\n+ لەسەرەتای ٦٠ ەکاندا لەسەر جوداوازی بیروباوەڕ واز لە پارتی دیموکراتی کوردستان ھێناوە و بە چەند وتارێکی فکریی و فەلسەفی و سۆسیۆلۆژیی ھێڵە گشتییەکانی بنەما بیریی نەتەوەیی کوردی داڕشتووە.\n+ لەدوای ١٩٧٠ ەوە دەست کردووە بەنووسین و بڵاوکردنەوەی بەرھەمەکانی..\nوتاری لە رۆژنامە و گۆڤارەکاندا بڵاو کردۆتەوە.\n+ بەشداری گفتوگۆ و چاوپێکەوتنی ھەمەجۆریی رۆژنامەوانی و تیڤی کردووە...\n+ لە کۆڕی زانیاری کورد ئەرکی گەورەی لەسەر شان بووە و لەنێوان سەدان نووسەر و ئەدیبی کوردا بووە ناسیویانە و گوێیان لە بیروباوەڕەکانی گرتووە...\n+ ئاڵوگۆڕی نامەی لەگەڵ کەسانێکی زۆردا ھەبووە...\n+ سەدان شایەحاڵ ماون..\n+ بیروڕای د. کەمال مەزھەر و ھەژار و ھێمن و خەتاب زێوەر ، عەزیز گەردی و ئەحمەدی قازی و فەرھاد شاکەلی و مامۆستا جەعفەر و سەدان و ھەزارانی تر لە ئەدیبان و نوسسەران لەسەر مەسعوود محەمەد تۆمار کراوە.. وە خەرمانێ نووسین و گفتوگۆ و چالاکی و بەرھەمی تری ھەمەجۆری بڵاوکراوە و نەکراوەی ھەیە...\nباشە گەر بێت وامان دانا، نووسینەکانی لە دڵدار وەرگرتبێ و پێی فرۆشتبێتینەوە؟ ئەی بۆ قسەکدن و وتاردان و گفتوگۆ زیندووەکانی دەڵێن چی؟!...\nدڵدار لە ١٩٤٨ دا کۆچی دوایی کردووە. دوای ئەویش مەسعوود محەمەد وشک نەبۆوە و کۆتایی نەھات و تا پێش کۆچی دوایی ئەقڵی لەکاردا بوو؟!..\nئایا ئەمانە ھێندە بەڵگە نین بۆ ئەوە بیسەلمێنن، مەسعوود محەمەد کوڕی ئەقڵ و فەلسەفە و جیھانبینی و ڕۆشنبیریی خۆیەتی...\nگەر بھاتایە دڵدار تا ئێستاش بەرحەیات بوایە، مەسعوود ھەڵکشاوتر دەبوو، چونکە لە بەھرەی ئەویش وەک ھاوشاریی و ھاوڕێ و ھاوپیشە، سوودمەند دەبوو...\nمەسعوود محەمەد لای مەلای گەورەی باوکی فرچکی بە کوردایەتییەوە گرتووە، نەک لە دڵدارەوە فێربووبێت؟!..دڵدار دوای ڕێکخراوی دارکەر و حیزبی ھیوا ، کە نەتەوەیی بوون بووە چەپ..\nبەکورتی ھۆنینەوەی ئەو چیرۆکەی مەسعوود کۆپی دڵدارە، خزمەت بە ھیچ ئامانجێک و بە ھیچ شتێکی کوردیی ناکات و شتی دروستکراویش تەمەنی کورتە و شکستخواردووە !..\nھیچ ئەقڵ و لۆژیکێک نییە بیسەلمێنێ! یەک تاقە ئارگومێنت نییە، ئەو پشت ڕاست بکاتەوە، کە مەسعوود محەمەد قوتابی دڵدار و میراتەکەی بۆخۆی بردبێ..\nئەم کارە گەر بنەمای ھەبێت و ڕاست بێت، ئەوە ئاشکراکردنی دەبێتە خزمەتێکی گەورە، ھەر نەبێت بۆ کۆتایی ھێنان بەم نمایشت و شانۆگەرییە نەزۆکانەی دادەتاشرێن. دەنا وەکو تر بە ھەوڵێکی ناکامی نارۆشنبیریی و ناژیرانە دادەنرێت.\nگومانێک ھەیە ئەم کارە ھەر بۆ لێدانی ناو و ناوبانگ و گەورەیی و سەربڕینی مەسعوود محەمەد و کوشتن و کەمکردنەوەی بێت.. لێ نازانن (حاجی و نالی و کەیفی جوانڕۆیی و رەمزی نافع) و دەیانی تر مەسعوود محەمەد دەستیان بە ھزر و قەڵەمە بە پێزەکەوەی گرتووە و دەپارێن...\nمن تێناگەم ئەم مەرامە خزمەت بەچی دەکات؟!.. دژایەتی مەسعوود تاکەی و بۆ ؟ ئەم دارە بەردارەی کورد تا کەی بەر لەقە و پەڵی بەردی زل دەکەوێ؟.. ئەم ڕک و قینە و خۆخۆرییە لەپای چی؟... کەی لەنێو کایەی ڕۆشنبیریی کوردیدا کۆتایی بەم جۆرە کارە ناشیرینانە دێت؟...\nبا دۆست و نەیاران باش بزانن: مەسعوود محەمەد ئەقڵێکی گەورەی ڕسکاوی واقعی کوردەواریی و خاوەن تێڕامانێکی فراوان بوو ، ئەقڵێکی بیرکەرەوە و بەدیقەت و چالاک و شارەزا بوو، ئەقڵێکی قووڵ و ورد، بە پەرۆشەوە لەواقعی کورد دەڕوانی و لەسەرخۆ تەماشای جیھانی دەکرد و ورد و بە ئەسپایی ھەنگاوی دەنا، ئەقڵێک بوو ئاگای لە مێژوو بوو و بایەخی بۆ کۆمەڵایەتی ھەبووە و خۆشەویستی بێ سنووری بۆ مرۆڤ ھەبووە... (کوردایەتی)ش کڵاوڕۆژنەی جیھانبیی بووە.ئەقڵێک بوو لە پانتای جیھاندا بۆ کورد دەژیا و بیریی دەکردەوە و تێدەکۆشا، ئەقڵێک بوو لەڕێی ھێنانەدی بەختەوەرییدا بۆ کورد ، ھەموو ئاواتی مرۆڤایەتیشی لەخۆیدا ھەڵگرتبوو..\nئەگەر دەربڕینی ئازاد لێم گەڕێ، دەڵێم ( پەیامبەری مرۆڤایەتی) ، چونکە ھێندە بەھا و پیرۆزیی و رێز و شکۆی مرۆڤ لە بیرکردنەوەی مەسعوود محەمەد دا ئامادەگی ھەیە و کاری بۆکردووە. پێم وایە ئەم دیاردەیە لای کەم بیریار و فەیلەسووفی تر بەو شێوەیە ڕەنگ دەداتەوە..\n(عەلی توڵابی)، سەفیرە نوێیەکەی ھونەری کوردی بناسن\nبەرکوڵێ لە ژیاننامەی ئۆتۆ ڤۆن بسمارک، سەرکردەی کاریزمایی یەکگرتنی ئەڵمان (بەشی ١ـ٣)\nناتۆ، لەبەردەم مەرامی گڵاوی تورکیادا...


گردی قالینج اغا | پارێزگای هەولێر - Erbil Governorate\nگردی قالینج اغا\nگردی قالینج ئاغا، ناوی نەم گردە لە (قالە انجە) ھاتووە واتە قەڵای گچکە بە بەراوردی لەگەڵ قەڵای ھەولێر، شوێنەکەشی دەکەوێتە دووری (ا کم) لە خوارووی قەڵا ، دەکەوێتە نزیک سەرۆکایەتی شارەوانی هەولێر .\nرووبەرەکەی (٣٠.٠٠٠ م٢) بۆ یەکەم جار لە سالێ ( ١٩٦٦ز) پشکنینی تێدا ئەنجام دراوەو بەھۆی ئەو کەلو پەلانەی کە دۆزراونەتەوە توانراوە بزانرێت کە گردی (قالینج اغا) لە چەند سەردەمێکی بە دوای یەکدا ھاتووە. لە ھەزارەی (پێنجەم و چوارەمی پ.ز) مرۆڤی تێدا نیشتەجێ بووە کە ئەمەش سەردەمی (حلف, عبید. ورکاْ ) دەگرێتەوە.\nگردی قالینج ئاغا یەکێکە لە کۆنترین شوێنە مێژوییەکانی باشووری کوردستان لە شاری هەولێر و دەکەوێتە باشووری قەڵای ئەو شارە. گردەکە لە سێ قۆناغدا لە نێوان ساڵانی 1966 بۆ 1970 هەڵکۆڵینی بۆ کراوە. لە ئەنجامی ئەو هەڵکۆڵینانەدا، کۆمەڵێک شوێنەوار دۆزراونەتەوە کە گوزارشت لە مێژوو و ژیانی ئەوکاتی دانیشتووانی ناوچەکە دەکەن.\nیەکێک لە شوێنەوارە دۆزراوەکانی گردی قالینج ئاغا، کۆمەڵە گوڕێک کە وەک گۆزە دروست کراون و بۆ ناشتنی تەرم بەکار هاتوون. 49 گۆڕ لەو گردەدا دۆزراونەتەوە و شوێنەوارناسان بەسەر سێ چیندا دابەشیان کردووە. چینی یەکەمی 13 گۆڕ، چینی دووەم 32 گۆڕ و چینی سێیەمیش چوار گۆڕ بووە.\nلەناو هەندێک لەم گۆڕانەدا، گۆڕی بچووک بە درێژایی 90 بە 65 سانتیمەتر دۆزراوەتەوە و شوێنەوارناسان کۆکن لەسەر ئەوەی کە لە نێو ئەو گۆڕانەدا منداڵی لە نێوان تەمەنی دوو بۆ پێنج ساڵ، نێژراون.\nرەنگی ئەو گۆڕانە، زەرد، سەوز و قاوەییە و رەنگی قوڕەکەیش، بۆرێکی کراوەیە. 34 گۆڕ لە 49 گۆڕە دۆزراوەکەی گردی قالینج ئاغا بەو شێوەیەن و کای وردیان لەگەڵ قوڕی رەش تێکەڵ کردووە و سووتاندنەکانیشیان لە ژێر پلەی گەرمای بەرز نەبووە. زۆربەی ئەو گۆڕانە روویان بەرەو باکووری رۆژهەڵات یان باشووری رۆژئاوایە.\nشوێنەوارناسان دووپاتی دەکەنەوە کە مێژووی ئەو گۆڕانە بۆ پێنج هەزار یان پێنج هەزار و 500 ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێتەوە.\nتەرمی ئەو منداڵانە بە شێوەیەک لە نێو گۆڕە گۆزەییەکاندا دانراون کە بە تەواوی هاوشێوەی دۆخی کۆرپەڵەیە لە نێو منداڵدانی دایکیاندا، ئەوەیش شوێنەوارناسانی تووشی سەڕسوڕمان کردووە.\nبەڕێوەبەری مۆزەخانەی هەولێر دەڵێ، "لە سەرچاوەکان دەردەکەوێ کە لەو سەردەمەدا زانستی پزیشکی زۆر پێشکەوتوو بووە، ئەویش لە شێوازی دروستکردنی ئەو گۆڕانە و هەروەها شێوازی ناشتنی تەرمەکان دیارە، چونکە منداڵەکان وەک چۆن لە منداڵدانی دایکدان، بەو شێوەیە نێژراون".\nبەڕێوەبەری مۆزەخانەی هەولێر، پێی وایە لەو سەردەمەدا ئافرەت زۆر پیرۆز بووە و پلەی تایبەتی لە نێو کۆمەڵگەدا هەبووە، تەنانەت لە هەندێ ناوچەدا سەرۆک هۆز یان بڕیاردەرێکی گەورە بووە، بۆیە شێوازی گۆڕی منداڵان لە ئافرەت بەستراوەتەوە.\nلە نێو ئەو گۆڕانەدا هەندێک کەلوپەل دۆزراونەتەوە وەک مووروو، زیو، زێڕ و خشڵی کۆن کە ئەمانە وەک بابەتی جوانکاری لەگەڵ مردووەکە نێژراون و شوێنەوارناسان پێیان وایە، ئەوانە هیچ پێوەندییەکیان بە مەراسیمی ئاینییەوە نەبووە.\nبەشێک لە شوێنەوارناسان پێیان وایە مرۆڤی ئەوکات، باوەڕی بە زیندووبوونەوە هەبووە، بۆیە کەلوپەلی لە نێو گۆڕێک ناوە کە لە شێوەی منداڵدانی ئافرەتە.


یەکێتیی مامۆستایان: حكومه‌ت بۆ ڕازیكردنی دڵی لایه‌كی دیكه شاباش به‌موچه‌ی مامۆستایانه‌وه ده‌كات - هيوای کۆرد\nHome » هەواڵ » کوردستانی » یەکێتیی مامۆستایان: حكومه‌ت بۆ ڕازیكردنی دڵی لایه‌كی دیكه شاباش به‌موچه‌ی مامۆستایانه‌وه ده‌كات\nیەکێتیی مامۆستایان: حكومه‌ت بۆ ڕازیكردنی دڵی لایه‌كی دیكه شاباش به‌موچه‌ی مامۆستایانه‌وه ده‌كات\nin کوردستانی, هەواڵ 07/05/2018\t0\nله‌سه‌ر دواكه‌وتنی موچه‌ی مانگی چواری وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده، یه‌كێتیی مامۆستایان هاته‌ده‌نگ و ڕایده‌گه‌یه‌نێت، “حكومه‌ت بۆ ڕازیكردنی دڵی لایه‌كی دیكه، شاباش به‌موچه‌ی مامۆستایانه‌وه ده‌كات”، هۆشداریشده‌دات، چیتر نابێت یاری به‌هه‌ست و ژیانی مامۆستایانه‌وه بكرێت.\nئه‌مڕۆ 5ی 7ی 2018 ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزی یه‌كێتیی مامۆستایانی كوردستان له‌سه‌ر دواكه‌وتنی موچه‌ی مامۆستایان له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێم و وه‌زاره‌تی داراییه‌وه كۆبونه‌وه‌ی ئه‌نجامدا، دوای كۆتاییهاتنی كۆبونه‌وه‌كه‌ش له‌كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانیدا هه‌ڵوێستی خۆی له‌و ڕوه‌وه ئاشكراكرد.\nله‌و ڕاگه‌یه‌نراوه‌دا تێیدا هاتوه ((سه‌رباری پشودرێژی مامۆستایان و گۆڕانكاری له‌سیستمی پاشه‌كه‌وت، دوای ئه‌وه‌ی بۆ ماوه‌ی سێ مانگ موچه له 30 ڕۆژ جارێكدا دابه‌شكرا، بۆ موچه‌ی مانگی چواریش چاوه‌ڕوانبوین موچه له‌كاتی خۆیدا دابه‌شبكرێت)).\nئه‌وه‌ش ڕاگه‌یه‌نراوه، “له‌ڕاگه‌یاندنی لیستی ئه‌م مانگه‌دا مامۆستایان توشی شۆك بون، بۆیه ئێمه جه‌ختده‌كه‌ینه‌وه كه حكومه‌ت پرۆسه‌ی په‌روه‌رده‌و خوێندنی باڵای به‌لاوه گرنگ نه‌بوه‌و به‌ڵگه‌ش بۆ سه‌لماندنی ئه‌و ڕاستیه زۆره”.\nله‌به‌شێكی دیكه‌ی ڕاگه‌یه‌نراوه‌كه‌دا جه‌ختكراوه‌ته‌وه، “حكومه‌ت و لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار هه‌ركات بیه‌وێت بۆ ڕازیكردنی دڵی لایه‌نه‌كانی دیكه شاباش به‌موچه‌ی مامۆستایانه‌وه ده‌كات”.\nئه‌وه‌شی وت:”هه‌رچه‌نده ئێمه له‌گه‌ڵ ئه‌و بۆچونه نه‌بوین كه موچه‌ی مامۆستایان له‌وه‌رزی هاویندا دواده‌خرێت، به‌ڵام به‌داخه‌وه حكومه‌ت ڕه‌چاوی دۆخی مامۆستایانی نه‌كردو موچه‌ی مامۆستایان دواخرا”.\nعه‌بدولواحید محه‌مه‌د سه‌رۆكی ڕێكخراوی یه‌كێتیی كه‌مئه‌ندامان له‌كۆنگره‌دا هۆشداریی به‌حكومه‌تی هه‌رێمداو ڕایگه‌یاند، “چیتر نابێت یاری به‌هه‌ست و ژیانی مامۆستایانه‌وه بكرێت”.\nحكومه‌تی هه‌رێم عه‌بدولواحید محه‌مه‌د مامۆستایان موچه وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده\t2018-07-05\nTagged with: حكومه‌تی هه‌رێم عه‌بدولواحید محه‌مه‌د مامۆستایان موچه وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده\nگەرمیان ؛خۆپیشاندانی مامۆستایانی ناڕازی دەستیپێكرد


2020-05-16 688 جار بینراوە کۆمێنت\nحکومڕانی بەڕێوەبردن و ڕێکخستنی ژیانی تاک و کۆمەڵگەیە بە باشترین شیوە لەسەر بنەمای:\n_عەدالەت ....کە نیە !\n_ بەهاکانی دیموکراسی و هەڵبژاردنی نەزیهو پاک و دەستاودەست کردنی دەسەڵات ...کە نیە !\n_خۆشگوزەرانی هاوڵاتیان و دەستەبەرکردنی ئازادی و نان ...کە نیە !\n_ پەرەپێدانی ئابوری و گەشەپیدانی ژێرخانی ئابوری وڵات .....کە نیە !\n_ سوپایەکی نیشتیمانی دوور لە هەژمونی حیزب کە تاکەکان بەمتمانەوە هەست بە ئارامی و ئاسایش بکەن ....کە نیە !\n_ جێبەجیکردنی پلانی ساڵانەی پرۆژە خزمەتگوزاریەکانی وەک رێگاوبان و قوتابخانە و باخچە و ....هتد .کە نیە!!\nلەساڵی ٢٠١٤ ەوە زیاتر لە چوار هەزار پرۆژەی هەرێم راگیراوە نەک پرۆژەی ساڵانە هەبێت!!!\n_ داڕشتنی پلانی ستراتیژی گەشەپیدانی نیوخۆیی و بەهێزکردنی پەیوەندیەکانی دەرەوە ....کە نیە\n_ یەکسانی لە هەلی کار و خویندن و وەبەرهێنان ....کە نیە!..\n_ دامودەزگای چاودێری و شەفافیەت و سەروەری یاساو سەربەخۆیی دادگاکان ...کە نیە !..\n_دامەزراندنی سەدان کارگەی پیشەسازی و بوژانەوەی کەرتی کشتوکاڵ بۆ بەرهەمهینانی نیوخۆیی و کەمکردنەوەی هاوردە ...کە نیە !\n_ پیشکەشکردنی خزمەتگوزاری سەرەتایی کارەباو ئاو و بیمەی تەندروستی و کۆمەلایەتی ....کەنیە !\nدواجار ...موچە ...موچە ..وەک ئەرکێکی هەرە سادە و سەرەتایی حکومەت لەبەرامبەر ئەو گرێبەستە یاساییەی کەهەیەتی لەگەل موچەخۆرانیدا ، کە مانگانە لەکاتی خۆیدا موچەکەی بۆ بخاتە سەر ژمارە حسابی موچە خۆرانی ....ئەویش کە نەبێت !! ئیتر ئیوە چ کارەن جگە لە مشەخۆرێک بەسەر ئەم نیشتیمانەوە! ...\nلەم مامەڵەیەی خەلیفەی دادپەروەر عومەری کوڕی عبدالعزیزەوە ،ئیوە هەڵدەسەنگێنین کە ئیوە ئایا دەوڵەتمەدارن یان کۆمەڵە بازرگانێکی سیاسی چاوچنۆک ؟ ..\nکاتێک نێرراوی یەکێک لەوالیەکانی دێتە لای خەلیفە بۆ گفتوگۆکردن دەربارەی دۆخی ویلایەتەکەی ، ئەو مۆمە داگیرساوە کە موڵکی ( بیت المال)ە ، کاتێک لەباسە گشتیەکە دەبنەوەو دێنە سەرباسی شەخسی و تایبەتی خەلیفە خۆی ،مۆمەکە دەکوژێنیتەوەو مۆمی ماڵەکەی خۆی دادەگیرسێنێت لەبەرئەوەی موڵکی گشتی یەو رێگە پێدراو نیە کە بۆ بەرژەوەندی تایبەتی خۆی بەکاری بهینێ!!!!\nرێک هاوشێوەی ئێوە لەسود وەرگرتن لە ئۆتۆمبیلە گران بەهاکان و موڵک و ماڵی دەوڵەت و نەوت و سامانە سروشتیەکانی ئەم خەڵکە کڵۆڵە و ئەو ملیۆنان دۆنم زەویەی کە موڵکی گشتیە و لەلایەن بەرپرسانەوە داگیرکران ، ئەو ملیارەها دۆلارەی کە دۆڕانتان بەناوی گریبەستی نەوتیەوە و گرەوتان بە مافی خەلکەوە کرد ..خۆتان و خانەوادەو بنەماڵەکانتان پێ دەوڵەمەند کرد و حکومەتتان خستە سەر ساجی علی !.\n..ئیستا تێگەیشتن ئیوە کێن و ئێوە چ بارگرانیەکن بەسەر ئەم خاک و خەڵکەوە ؟!\n2020-05-01 658 جار بینراوە


22/01/2022 2360 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nپارێزگارى سلێمانى بڕیارێك له‌باره‌ى ده‌وامى سبه‌ینێى فه‌رمانبه‌رانه‌وه ده‌دات‌و ڕایده‌گه‌یه‌نێت، ده‌زگا حكومیه‌كان به‌رده‌وامده‌بن، بەڵام ده‌وامەکەیان گۆڕانكاریی به‌سه‌ردادێت.\nبه‌گوێره‌ى بڕیاره‌كه‌ى د.هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر پارێزگارى سلێمانى، "دامودەزگا حکومییەکان بۆ خزمەتکردنی هاوڵاتیان بەردەوامدەبن لەکاری ڕۆژانەی خۆیاندا".\nئاشكراشیكردوه، "لەبەر نزمبونەوەی زۆری پلەکانی گەرماو دروستبونی ئاستەنگی هاتوچۆ لەهەندێک ناوچەو گەڕەکەکاندا، دەوامی سبەینێی دامودەزگاکان (یەکشەممە 23ی مانگ)، لەسنوری پارێزگای سلێمانیدا لەسەعات 10ی بەیانی دەستپێدەکات بۆ سەعات 2ى پاشنیۆڕۆ".\nئه‌مه‌ش له‌كاتێكدایه به‌هۆى بارینى به‌فرێكى زۆره‌وه، ته‌واوى شه‌قام‌و ڕێگه‌وبانه‌كانى سلێمانى به‌ستویه‌تى‌و به‌رده‌وام هاتوچۆ داوا له‌هاوڵاتیان ده‌كات له‌كاته‌كانى به‌یانى زودا ئه‌گه‌ر بۆ كارێكى زۆر پێویست نه‌بێت، جوڵه سه‌ر شه‌قامه‌كان بوه‌ستێنن‌و هاتوچۆ نه‌كه‌ن.


توندوتیژیی لە قامچیەکەی کاروان عەبدوڵادا.\nقامچی سەرێکی لە دەست جەلادو ستەمکاران دایە و سەرەکەی تریش ، ئاگری ئۆف و ئازار لە جەستەی کەسێکی بیگوناە و تۆمەتبار یان تاوانبارھەڵدەستێنێت .بیستنی وشەی قامچی ترس داماندەگرێت و سەری جەلاد و مرۆڤێکی چاو سوورمان دێتە بەر چاو ، کە بە دەستی ڕاستی قامچی دەخێوێنێتە جەستەی مرۆڤێک. مێژووی مرۆڤایەتی بەم وشەو ئامێرە ئاشنایەو ھەزاران مرۆڤی لە ژێر ئازارەکانی ئەم ئامێرە گیانیان سپاردووە. لە وڵاتەکەی ئێمەش ، کورد بەشی شێری بەرکەوتووەو ھەموو ڕژێمە یەک لە دوایەکەکانی عێراق ھۆگری قامچی بوون بۆ ترساندن و ئازاردان و کپکردنی دەنگی ئازادیخوازان و حەقبێژان و شۆرشگێران و کورد پەروەران و کادر و ئەندامانی پارتە سیاسیەکان .لە سەردەمی بەعسدا ، ھەمیشە قامچی بە دەستەکان لە زیادبووندابوون، جەستەی مرۆڤی ئەم وڵاتەیان پێ شین و مۆر دەکرد . تەنانەت جەستەی ھەرزەکارو کچ و ژن و بە ساڵاچووانیش ، کە ھیچ تاوانیشیان نەبووە لە ئازارەکانی قامچی بێبەش نەبووینە . ئەوا لە پرۆسەی ئەنفال ، چیرۆکی ئەوانەی لە ژێر قامچی دەبورانەو گیانی پەپولەیان دەسپارد، ھیندە زۆرە ، مرۆڤایەتی لە ئاستی ئەم گەلە چەوساوەیە شەرمەزار دەبێت . خودی ناوھێنانی قامچی تەزوو بە لەشمان دادێت و لێمان دەبێتە کابووسێکی گەورە ، بەرھەمی قامچی بۆ مرۆڤ (ترسان ، شەرم ، توندو تیژی ، گریان ، ھاوار ، خۆبەدەستەوەدان ، بوورانەوە ، مردن ، کەمئەندامبوون ، نەخۆشکەوتوون ، سوکایەتی پێکردن ، توڕەیی ، رق و تۆلە ، لەکەدارکردنی بەھای مرۆڤایەتی ، رووخاندنی رۆحی کەسایەتی ...ھتد. لێ دروست دەبێت .ھەر یەک لەم چەمکانە بە جیا لە لایەن سایکۆلۆژیشەوە کاریگەری خرابی لە سەر ژیانی کەسایەتی مرۆڤ دەبێت ،لە ئایندەدا ، ڕەنگدانەوەی لە ھەلسوکەوت و کارو کردەوەکانی دەردەکەوێت . ئاشنابوونی ئێمە بە قامچی، ھەم لە رووی دەسەڵاتەوە ھەم لە لایەنی کۆمەڵایەتی و خێزان و سیستەمی پەروەردە بوونی ھەیە و ئێستاش لە گەڵ بێت بە شێوازێکی تر خۆی نمایش دەکاتەوە . ئەوەی لەم نوسینە قسەی لە سەر دەکەین ئەو قامچییەی لە دەستی جەلادو پیاو کوژو دەسەڵاتدارانی و پۆلیسەکان نییە ، بەڵکو ئەو قامچییە لە دەستی کەسە پیرۆزەکانە ئەویش مامۆستایە و تیدا بەم ھۆیەوە نەوێکی نوێ پەروەردە دەکات . لێرەدا سەفەرێکی دەکەین بە نێو کون و قوژبن و تونێلەکانی قامچیەکەی کارواندا ١. کە سیستەمی شارێکی کۆن و ناسراوی وەک رواندز بۆمان دەگێڕیتەوە ، کە چۆن منداڵ فێری پەروەردەو فێرکردن کراووە ، شیکرنەوە و ئاوڕدانەوە لە لاینە ھونەری و زمان و ڕەگەزەکانی و ناوەڕۆکی ڕۆمانەکە ئاسان نییە لەم نووسینە جێگای بێتەوە ، مەبەستی ئێمەش ھەر خوێندنەوەیەکە بۆ سیستەمی پەروەردە کە رۆماننووس دەخاتە روو . لە ھەڵبژاردنی ناوی قامچی بۆ ڕۆمانەکە ئەوەمان پێدەڵێت وشە و رستە و پەرەگرافەکانی ناو ئەو ڕۆمانە پڕە لە توندوتیژیی و ھاوارو ئۆف و ئازار و گریان . خودی ناونیشانە کلیلی ڕۆمانەکەمان دەخاتە دەست کە باش لە چی دەکات و ھاو شێوەی (دار حەیزەران)ەکەی فەرھاد پیرباڵ . پەروەردەکردنی مرۆڤ بە بە زەبری توندو تیژی و دار ، وەک شێرزاد حەسەن وتەنی ( قوتابخانەکانی ئێمە لە بەندیخانە دەچن) ئێمەش لە دەمی پاڵەوانی نێو ڕۆمانەکە چیرۆک و بەسەرھاتە تڕاژیدیایەکانی ناو ڕۆمانەکەی قامچی لە نێو قوتابخانە بۆ نەوی نوێ دەگێرینەوە..\nڕۆمانی قامچی چیرۆکی گێڕانەوەی منداڵێکی بچووکە بە ناوی( سەرمەد )، تا دەبێتە مامۆستا . لەم ڕۆمانە ، یەک بە دوای یەکی رووداوەکان وەک زنجیرەیەک بۆمان باسدەکات . ئەو وەک ھەموو منداڵەکانی ھاوتەمەنی خۆی خەون بەوە دەبینێت بچێتە قوتابخانەو لە ترسی لێدانی دایک و باوک و براگەورەی رزگاری بێت ، بەڵام ئەم خەونە جوانەی بە پێچەوانەوە دەکەوێتەوە ، ئەو لە یەکەم ڕۆژی کە پێی دەخاتە نێو قوتابخانە و بینی سیمای توڕەو ترشی و دارەکانی مامۆستایان و تووشی ترس و لەرزدەبێت . ئەو لە لایەن دایکیەوە زۆری لە بنا گوێ خوێندرابوو لە قوتابخانە لە بەرامبەر مامۆستا ئاقڵ بێت و ھیچ قسەیەک نەکات وەکو بت بێت . کەچی لە جیاتی شیرینی پێدان و پیشوازیکردن لەم منداڵە خوێن شیرینە ، کەچی لێدان پاداشتی ئەم منداڵە دەداتەوە ." لەوە تێنەدەگەیشتم بۆچی لە سەر ھەر ئاوڕدانەوەیەک ، یان جوڵەیەک یان دالغە و بزەیەک ، زللەیەک بە پشتە سەرم دەکەوت ....ل ٥". بینینی دارمازوو وحەیزەران و شولکەدارو مەستەڕە بە دەستی مامۆستایان ئەمانەی لێدەبنە مارو ئەژدیھا، ئەوەندە ترس لە نێو دەروونی ئەم منداڵە بچووکە چەکەرە دەکات . وای لێ دێت ھەرچی بکات (راست یان ھەڵە) لە لێدانی و کوتانی مامۆستایەکان دەرباز نابێت .لە سەر دالغە لێدان مامۆستا بە دار لێی دەدات . ترس لە مامۆستا وادەکات لە کاتی تەنگاو بونیش نەوێرێت باسی چوونی بۆ ئاوەدەست بکات. ئەمەش وا لەو منداڵە بەستەزمانە دەکات لە وانەیەک بقەومێنێت " ھەستم کرد شتێکی گەرم لە نێو رانمدا پەرش و بڵاودەبۆوە ...ل٧" . ئەمجارەیان ھاتنە قوتابخانە سەختتر دەبێت و شەرم داگرتن لە نێو قوتابیان و ھەست بە کەم کردن ، ئارامی لێ دەبرێت ، لە ماڵیش دایکی بەم بەزمە لە جیاتی دڵدانەوەی منداڵەکەی ، پاداشتی خرابی دەداتەوەو ئازاری جەستەی دەدات"دوای ئەوەی لە ماڵەوەش دووسێ زللەم بە دەستی دایکم خوارد وپشتە دەستی چەپیشم داغ کرا ...ل٨" ئازارو ژانی دەست داغکردن و ترس لە زانینی باوکی لەم بەسەرھاتە نەیدەزانی چۆن کاتەکانی تێدەپەرێت، ئەوە بوو ڕۆحی دەرنەدەچوو ، شەویش بەدەم ئازارەوە خەوی لێدەکەوێت .ترسان وای لێدەکات ئەمجارە میز بەخۆداکردنیش بێتە سەر . کاتی بەیانی دایکی دەستی کوڕەکەی دەگرێت بۆ قوتابخانەی دەیبات لە بەردەمی دەرگای قوتابخانە مامۆستای دەست بە دار وحەیزەران دەبینێ ، ترسەکانی زیاتر دەبێت .. وانەیەکی تر لە ترس فێر دەبێت و جاریکی تر کەسایەتی ئەم منداڵە لە لایەن مامۆستایەک زامدار دەبێت " ئەمە ھەر برمیز نییە ، گرینۆکیشە ..ل٩" لێرەشدا ، دایک وەک پاڵەوانێک و وەک شانازیکردنێک بە خۆی، لە بەردەم مامۆستا ئەو توندو تیژیەی بەرامبەر منداڵە شیرینەکەی خۆی کردووە بۆ مامۆستا دەگێرێتەوە وەک مژدانە پێی دەدات . وەک بڵی گەورەتریت تاوانباری سزا داوە "جاریکی تر میز بە خویدا ناکا ، تەمبێم کردووە .... لێم داوە بۆ ھەموتانم تەمبێکردووە !...ل٩". ناوزڕاندن و سوکایەتی پێکردن لە بەرامبەر بە قوتابیان دەبێتە خووێکی ڕۆژانە ، بگڕە جنێو و قسەی ناشیرین و سووک نەک ھەر بە قوتابیان دەدرێت ، بە ڵکو دایک و باوکیشیان دەگرێتەوە ، کە لە دەمی ھەندێک لە مامۆستایەکان دێنە دەر.لە بەردەم بێدەنگبوونی منداڵەکان ، مامۆستاش دەبێتە جەلاد و توقێنەرو جنێودەر." ھەستە دەی بڕۆ ماڵەوە ... با گوش بەخۆتدا نەکەی ل١١" ، "دانیشە فزەت لێوە نەیێ! ل ٢٥" ، "بڕۆ ملت بشکێنەو دانیشە ل٢٥" لە بەردەمی بێدەنگکردنی قوتابیەکی کچ، مامۆستا بەم شێوە وەڵامی دەداتەوە " زمانت بگڕە بێحەیا ".\nتوندو تیژ مامۆستایان دەبێت دیاردە بە ڕەحمترینیان ڕۆژانە چەند قوتابیەک دارکاری دەکات و زللەو شەق و پێلاقە دەوەشێنێتە جەستەیان . لێدان بۆ قوتابیانیش وەکو یاریکردنی لێدێت و دەبێتە شتێکی ئاسایی واتە ( خوێندن + لێدان ) وەک ھاوکێشەیەکی پەروەردەی و ماتماتیکی لە مێشکیان چەسپ دەبێت. زۆر جاریش لە سەر ھەڵەی قوتابییەک لە پۆل (تەڕو ھیشک بەیەکەوە دەسووتێن !) و ئاگر لە دەستی قوتابیان ھەڵدەستێت . سەرمەد لە بەرامبەر دڵڕەقی مامۆستایان ، ھەست بە کەمی و پاڕانەوەی سووک دەکات.ھەست دەکات کەس گوێ لە قسەو ڕاستیەکان ناگرێت . ئیدی ئەمەی لێ بووە بەرنامە ، ( قوتابخانە) مانای لێدان و تێھەڵدان و دارکاری کردن لە لایەن مامۆستاو بەڕێوەبەری قوتابخانە. زۆر جاریش بەردەستی قوتابخانەش ناڕاستەوخۆ دێتە ناو ئەو ھاوکێشەیەو بەشداری دەکات لە ھێنانی دار و گێڕانەوەی ئەو رووداو وکێش و ھەلانەی لە لایەن قوتابیان ئەنجامیان دەدا .سەرمەد لە بەرامبەر شەڕێک لە دەرەوەی قوتابخانە ئەنجامداروەو بێتاوانیش بووە ، کەچی لە سەر ئەم کێشەیە لە لایەن بەڕێوەبەری قوتابخانە سزادەدرێت . کاتێ ئەمە بۆ بەڕێوەبەرەکە دەگێرینەوە چاوی دەچێتە تۆقی سەر . بە بەردەستەکەی دەڵێت " وەرە سەرمەد بیخەرە ئەم ئاودەستخانەیە! ...". لە ئاوەدەستخانە دەکرێت . ئاودەستخانە زیندانی قوتابیان بووە ، ئەمەش پیسترین و گەورەترین سزا بووە بۆ ئەوانەی سەرپێچیان کردووە .بێجگە لەم ڕۆمانە کە باس لە سیستەمی پەروەردەو توندوتیژیی لە قوتابخانەنەکانی رواندز دەکات ، ڕۆمانی (تەمی سەرخەرەند)ی (شێرزاد حەسەن )ە ، کە ھەمان سیستەمان بۆ دەگێرێتەوە کە پڕە لە لێدان و ئازاردانی قوتابی بەدارحەیزەران و جنێوو و قسەی سووک ، لەو ڕۆمانە ئەوھا باس لە تورەیی مامۆستا عوسمان دەکات کە لە ژوورەکەی سەت تفی دەکاتە دەم و چاوی قوتابی و ناشھێلێت تفەکانی لە رووخساری بسرێتەوە "بێ ئەدەب ... تفی من بە پیس دەزانی ... بە شەرەفم لە مەکتەب دەرت دەکەم ... بە ئیمانم لە ئاودەستخانە حەپست دەکەم ... کەر کوڕی کەر ...بەم بەیانیە زووە کەس ھاتوە بۆ مەکتەب ؟ بە شەرەفم ھەر دە نمرەی ئەدەبەکەت لێ دەستێنمەوە ... ھەی بێ شەرەف .... ل٨٨-٨٩"٢. کاری توندو تیژی و لێدان و ئازادانی جەستە دەبێتە پیشەیەکی ڕۆژانە وەک کوردەواری وتەنی پێستیان دەخارێت و وەک ئاو خواردنەوەیان لێ ھاتووە . سەرمەد ئەمە وەک لێ ڕاھاتن و خۆھەڵدانەوە، باسیدەکات " وەک چۆن لە ماڵەوە دەبوایە ژەمی لێدان ھەبێ ، ئاوھاش لە قوتابخانە ، ئەگەر رۆژێک ، شەقێک ، دارێک ، شاپێکم پێ نەکەوتبا ، جوێنێکم پێ نەدرابوایە ، ئیسراحەتم نەدەکرد ....ل١٨ ".\nلە نێو ئەو کارو کردەوەو توندوتیژییەی قوتابخانە کە ھەموو ساڵەکانی بەم شێوەیە بەڕۆکی دەگرێت وەک کارەکتەرێکی عاشق و فریشتەیەکی نەرم و نیان لە بەرامبەر یەکێک لە کچەکانی ھاوپۆلی کە ناوی (رەیحانە) یە ،دروستدەبێت و دەکەوێتە عەشقێکی شێتانە و خەمھێنەر . سەرتاپای ژیانی گەمارۆ دەدات ڕۆژ بە ڕۆژ لە خەونەکانی گەورە و پیرۆزدەبێت و ھەمیشە خەیاڵی لای ئەوە ، وەک دوو عاشق ئاوێزانی یەکتر دەبن و لەم پێناوش سەرمەد قوربانیەکی زۆری داوە و ئازارێکی زۆر دەبینی . بە تایبەتی لە رووی چینایەتیەوە کە لە لایەن کوڕە ئاغایەک کۆسپ و تەگەرە دەخەتە بەردەم ژیانی ، ھەم لە قوتابخانەو ھەرم لە دەرەوەی قوتابخانە . ئەم ململانێیەش لە گەڵ ھەڵکێشانی تەمەنی ئاڵۆزترو پڕ کێشەتر دەبێت ، سەرمەد ھەموو ئەو ترس و لەرزو رق و تینە لە منداڵی لە بەرامبەری ئەنجامدارە ، لە (خێزان + قوتابخانە + کۆمەڵگا ) کاریگەری لە سەر کەسایەتی ئەودا بەجێ دێلێت لە زۆر لایەن بە دوای رق و تینەو تۆلەکردنەوە دەگەرێت . بە تایبەتی ئەو کاتەی پرۆسەی خوێندن تەواو دەکات و دەبێتە مامۆستا . دەگەڕێتەوە ئەو قوتابخانەیەی ، کە یەکەم جار ئەو چویتە بەر خوێندن ، ئەو قوتابخانەیە لای ئەو شوێنی فەلاقە ولێدان و زەللەو گوێڕکێشان و جنێو و قسەی ناشیرین بووە . ئەو سەرتا دەیویست دارحەیزەران بە دەست نەگرێت و جیا بێت لە مامۆستایەکانی تر ، بەمەش خۆی بە دوور دەگرێت لەو مامۆستایانەی دار بە کار دێنن بە تایبەتی بەڕێوەبەر . لە بەر ئەو ڕەفتارەی سەرمەد، لە لایەن مامۆستا ھاوڕێیەکانیەوە توشی لۆمەو توانج دەبێتەوە ، بەڵام ڕەفتاری نابەجێی ھەندێک مامۆستا و بزێوی و ھاری ھەندێک لە قوتابیان وای لێدەکات ببێتە کۆپی مامۆستایەکانی خۆی و ببێتە مامۆستایەک لە بەرگی جەلاد . ئەویش قەناعەتی بەو دێت کۆتک دەزانێ قۆناغ لە کوێیە ! چارەسەری زۆر لە کێشەکانە .بۆیە رۆژێ بە ناو قوتابیان دەکەوێت و پۆلەکە پڕ دەکات لە رق و تۆلەو ھاوار "رادەی تووڕە بوونەکەم ھێندە زۆر بوو لە حەژمەتان بە نێو ھەموویان کەوتم . ل٢٠١ " .ئەمە نەک ھەر بەدار ، بگڕە لە سەر ئەوەی قوتابییەک لە بەرامبەری قسەیەک دەکات و قوتابیانی تر پیدەکەنن و چۆن ھەڵدەچێت. " خۆم گەیاندە قوتابیەکە و تا ھیزم تیا بوو مستێکم لە نێو دەمی داو خستمە سەر زەوی. ل٢٠٢ "ئەمەش بەس نابێت بۆئەوە تۆلە لە قوتابیان بکاتەوە ، بەڵکو زۆرجاریش لە ماڵەوە رەیحانەی ھاوسەری دەکوتا و خۆشی نەدەزانی بۆچی ئەم رەفتارانە ئەنجام دەدات . ئەو لە سەر ھەمان کولتووری توندو تیژی و تۆلە ، کەسایەتی خۆی دروست دەکات بە زەبری قامچی بوونی خۆی دەسەپاند ، ڕۆژ بە ڕۆژیش رق و تینەکەی لە نێو دڵ و دەروونی بە ھیز تر دەبوو و ژیانی دەبێت بە مرۆڤێک پڕ لە توندو تیژی و تۆلە.. ئەوەی لە نێو ئەم ڕۆمانەو لەزەت بەخشە بە دەر لە عەشقی رەیحانە بوونی کۆمەڵێک کەسی خۆشەویست و ژیاندۆستی شارەکەیە کە لە نێو خەڵک بە شێت و کەم ئەقل ناوزەند دەکرێن. لەم ڕۆمانە ، ئەوان ئەم توندو تیژیە نانوێنن و دەست ناوەشێنن و ھەر یەکی چیرۆک و بەسەرھاتی خۆش و بەرھەم دەھێنن ، بە ناوھێنانی (عەبدوڵڵا شێت) (عەلیەجڕ) و (خەلیفە حوسێن) و (قاسمە قوڵ) و (فەقێ شێت ) دونیایەک لە جوانی ئەو مرۆڤە کۆچکردووانە لە مێشکی خوێنەر زیندوودەکاتەوە و شێتەکانی رواندز لە بەرگی فریشتە زیندوو دەبنەوەو داوای خۆشی و بەختەوەری و ئارامی ژیان بۆ خەڵکی شارەکە دەکەن . ئەوان دوور لە توندو تیژی قامچی و خەندە دەخەنە سەر لێو خەڵک .لە ئەنجامدا پەیامی قامچی ئەومان پیدەڵێت پەروەردە بە شێوەیەکی توندو تیژی وبە زەبڕی قامچی ، لە ئایندە کەسێکی تۆلە ستێن و قامچی بە دەستمان بۆ دروستدەکان . بۆئەوەی مرۆڤەکان بە ئاسوودەیی ژیان بگوزەرێنن ، پێویستە قامچیەکان فڕێ بدرێن و ببینە فریشتە ئاسا لە نێو ماڵ و خێزان و قوتابخانەو کۆمەڵگا . بۆ ئەمەش دەبێت دوور بین لە قامچی و نەفرەتی لێ بکەین!!\n١- کاروان عەبدوڵڵا، رۆمانی (قامچی) ،دەزگای توێژینەوە و بڵاوکردنەوەی موکریانی، ھەولێر، چاپی یەکەم ،٢٠٠١.\n٢- شێرزاد حەسەن، رۆمانی (تەمی سەرخەرەند)، دەزگای ئاراس، ھەولێر، چاپی یەکەم، ٢٠٠٣ ،ل ٨٨ - ٨٩.


نووسينى/د.صلاح عبدالفتاح الخالدى //نووسينگه‌ى ته‌فسير ///خودا جوولەكەكانی نیشتەجێی ئەو شارەی بەوە تاقیكردەوە، كە ڕێ‌ی ڕاوكردنی لە ڕۆژانی شەممواندا لێگرتن، وەك دەفەرمووێت لەم ڕاستەیەدا وشەی (نبلوهم)، كە لە (ابتلا‌ء)ەوەیە بەمانای تاقیكردنەوەو هەڵسەنگاندنە،\nواتە ڕایسپاردوون بە ئەركێك، كە گرفتاریی بوون.. ڕاسپاردنیش تاقیكردنەوەو هەڵسەنگاندنە، خوداش لەم تاقیكردنەوەی ڕاسپاردنەدا چەند حیكمەتێكی كاریگەری داناوە.\nسەبارەت بە تاقیكردنەوە (ابتلا‌ء)ی ئیماندارانیش، خودا لە چەند ئایەتێكدا ئاماژەی بۆ حیكمەتەكانی كردووەو فەرموویەتی:\nواتە: (ئێمە ئێوە تاقی دەكەینەوە بە (ناخۆشی‌و بەڵاو كارەسات)و، بە (خۆشی‌و ئاسوودەیی‌و دەستڕۆیشتوویی)و سەرەنجام گەڕانەوەشتان بۆ لای ئێمەیە تاكو سزای خراپەكانتان، یان پاداشتی چاكەو خۆراگرتنیان دەسكەوێت).\n، واتە: (ئێمە تاقیتان دەكەینەوە تاكو كەسانی جیهادكارو خۆراگر لەنێوتاندا بناسین‌و بەئەركە گرانەكانیش تاقیتان دەكەینەوە، تا لە دواییدا هەواڵی كاروكردەوەكانتان دەرخەین‌و ئاشكرایانكەین).\n- هەروەها فەرموویەتی: واتە: (خودای باڵادەست‌و پەروەردگار ئەو خودایەیە، كە لە ئەزەلەوە مردن‌و ژیانی بۆ خوڵقاندوون، تاكو تاقیتان بكاتەوە بەخۆشی‌و ناخۆشیەكانی دنیا، كە كامتان كردەوەی چاكترو پەسەندتری هەیە).


واده‌ی ناردنی بودجه بۆ نوێنەران ئاشكرا ده‌كرێت – Knwe.org\nسەرەکی » ئابووری » واده‌ی ناردنی بودجه بۆ نوێنەران ئاشكرا ده‌كرێت\nكه‌مترین مووچه چه‌ند ده‌بێت؟\nحكومه‌تی عیراق بڕیاریداوه له‌دوای كۆتاییهاتنی پشووه‌كانی جه‌ژن، راسته‌وخۆ ره‌شنووسی پڕۆژه‌یاسای بودجه‌ی 2020ی عیراق ره‌وانه‌ی په‌رله‌مان بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی په‌سه‌ند بكرێت.\nهاوكات هه‌رچه‌نده وه‌زیری دارایی عیراق‌و راوێژكاری دارایی سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق به‌هۆی قه‌یرانی داراییه‌وه ئاماژه به كه‌مكردنه‌وه‌ی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران ده‌كه‌ن، به‌ڵام لیژنه‌ی دارایی له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران هۆشداری له‌و هه‌نگاوه‌ی حكومه‌ت ده‌ده‌ن.\nدوای پشووه‌كان، پڕۆژه‌یاساكه ده‌نێردرێته نوێنەران\nحه‌سه‌ن مه‌سعودی ئه‌ندامی جێبه‌جێكار له به‌رنامه‌ی حكومه‌ت‌و پلاندانانی ستراتیژی له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق رایگه‌یاندووه، دوای كۆتاییهاتنی پشووه‌كانی تایبه‌ت به جه‌ژن، راسته‌وخۆ پڕۆژه‌یاسای بودجه‌ی 2020 ره‌وانه‌ی په‌رله‌مان ده‌كرێت، بۆ ئه‌وه‌ی له ماوه‌یه‌كی كورتدا خوێندنه‌وه‌ی یه‌كه‌می بۆ بكرێت‌و پاشان په‌سه‌ند بكرێت.\nوتیشی: “داڕشتن‌و ئاماده‌كردنی پڕۆژه‌یاسای بودجه له ئه‌ركه‌كانی حكومه‌ته‌و په‌رله‌مان هیچ ده‌ستوه‌ردان‌و به‌شدارییه‌كی تێدا نییه، به‌ڵام پاش گه‌یشتنی پڕۆژه‌یاساكه بۆ نوێنه‌ران، له‌لایه‌ن لیژنه په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه تاوتوێ ده‌كرێت‌و ده‌توانرێت تێبینی‌و سه‌رنجی خۆیانی بخه‌ن سه‌روو هه‌ندێك بڕگه‌ی لێ هه‌موار بكرێته‌وه.\nله‌باری گه‌یشتنی پڕۆژه‌یاسای بودجه بۆ په‌رله‌مان، به‌وته‌ی ئه‌و لێپرسراوه‌ی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران، وێڕای مه‌ترسییه‌كانی كۆرۆنا، به‌ڵام یه‌كده‌نگییه‌ك هه‌یه بۆ ئه‌وه‌ی به خێرایی تێپه‌ڕاندن بۆ پڕۆژه‌یاساكه بكرێت‌و په‌سه‌ند بكرێـت.\nته‌نیا بۆ شه‌ش مانگه!\nلای خۆیه‌وه، ئه‌حمه‌د سه‌فار بڕیارده‌ری لیژنه‌ی دارایی له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق، به ماڵپه‌ڕی (مه‌دا)ی راگه‌یاندوه، به‌هۆی قه‌یرانی دارایی‌و دابه‌زینی نرخی نه‌وته‌وه، بودجه‌ی ئه‌مساڵی عیراق بۆ ساڵێكی ته‌واو نابێت، به‌ڵكو ته‌نیا بۆ شه‌ش مانگی داهاتووه، به جۆرێك حكومه‌ته‌كه‌ی مسته‌فا كازمی ده‌یه‌وێت بودجه‌كه زیاتر بۆ سێكته‌ری كارپێكردن بێت وه‌ك ئه‌وه‌ی له بودجه‌یه‌كی وه‌به‌رهێنان چڕ ببێته‌وه.\nده‌شڵێت: “حكومه‌تی نوێ ویستی هه‌یه بودجه‌ی 2020 به‌مه‌به‌ستی دابینكردنی پاره بۆ مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران‌و بودجه‌ی تایبه‌ت به روبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا‌و لایه‌نی ئه‌منی، به زوویی تێپه‌ڕێنرێت”.\nشێوازی پاشه‌كه‌وتكردنی مووچه\nهه‌ر په‌یوه‌ست به پرسی بودجه‌و دۆخی دارایی عیراقه‌وه، راوێژكارێكی سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق، ورده‌كاری ده‌ستكاریكردنی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران ده‌خاته‌ڕوو و ده‌ڵێت: “كه‌مترین مووچه 500 هه‌زار دینار ده‌بێت”.\nد.مه‌زهه‌ر محه‌مه‌د ساڵح، راوێژكاری دارایی سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق رایگه‌یاندوه، ئه‌گه‌ر بڕیار له ده‌ستكاریكردنی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران بدرێت، ئه‌وا ته‌نیا ده‌رماڵه‌كان ده‌گرێته‌وه‌و ده‌ست بۆ مووچه‌ی بنه‌ڕه‌تی نابرێت. هه‌روه‌ها نابێت كه‌مترین مووچه له 500 هه‌زار دینار كه‌متر بێت.\nئه‌و راوێژكاره ئاماژه به‌وه ده‌كات، ئه‌و پاره‌یه‌ی له ده‌ستكاریكردنی مووچه‌ی فه‌راهه‌م ده‌كرێت، یه‌كێك ده‌بێت له سه‌رچاوه‌كانی به‌رده‌وامیدان به خه‌رجكردنی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران‌و خانه‌نشینان‌و سودمه‌ندبووانی تۆڕی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی.\nنوێنه‌ران هۆشداری ده‌دات\nله به‌رامبه‌ردا، لیژنه‌ی دارایی له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق به هه‌موو شێوه‌یه‌ك ده‌ستبردن بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران ره‌تده‌كه‌نه‌وه‌و داوا ده‌كه‌ن له بری ئه‌و هه‌نگاوه، مووچه‌ی گه‌نده‌ڵكاران ببڕن.\nله‌وباره‌یه‌وه، جه‌مال كۆچه‌ر ئه‌ندامی لیژنه‌ی دارایی له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران، به میدیا عیراقییه‌كانی راگه‌یاندوه، ته‌واوی ئه‌ندامانی لیژنه‌كه‌یان بڕیاریانداوه به هیچ شێوه‌یه‌ك گفتوگۆ له‌سه‌ر پاشكه‌وتكردنی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران نه‌كه‌ن.\nده‌شڵێت: “هه‌نگاوی دیكه هه‌یه كه حكومه‌ت ده‌توانێت له بری پاشكه‌وتكردنی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران جێبه‌جێیبكات، له‌وانه كردنه‌وه‌ی دۆسێیه‌ی گه‌نده‌ڵكاران‌و گه‌ڕانه‌وه‌ی پاره دزراوه‌كانی عیراق له ده‌ره‌وه‌و بڕینی مووچه نایاساییه‌كان”.\nحكومه‌ته‌كه‌ی كازمی له به‌رده‌م قورسترین تاقیكردنه‌وه‌دایه، به‌تایبه‌ت له‌باره‌ی ئیداره‌دانی دۆخی دارایی عیراق‌و ئاماده‌كردنی پڕۆژه‌یاسای بودجه‌ی 2020 كه چاوه‌ڕوان ده‌كرێت ئاستی كورتهێنان تێیدا بگاته زیاتر له 55 تریلیۆن دینار.


ڕۆمانه تازه‌که‌ی زافۆن کۆتایی ئه‌مساڵ بڵاو ده‌کرێته‌وه » DidiMn\nسەرەتا / ڕاپۆرت/کتێب / ڕۆمانه تازه‌که‌ی زافۆن کۆتایی ئه‌مساڵ بڵاو ده‌کرێته‌وه\nکتێبێکی نوێی زافۆن لە ئیسپانیا بڵاو دەکرێتەوە\nدووەمین ڕۆمانی زافۆن بە کوردی بڵاو دەکرێتەوە\nکارلۆس رویس زافۆن کۆچی دوایی کرد\nڕۆمانه تازه‌که‌ی زافۆن کۆتایی ئه‌مساڵ بڵاو ده‌کرێته‌وه\nدیدی من – ژیوار جەوهەر\nناوه‌ندی چاپ و په‌خشی ئیسپانی پلانێتا ڕایگه‌یاند که لە کۆتایی ئەمساڵدا به‌شی چواره‌م و کۆتایی زنجیره کتێبی گۆڕستانی کتێبه له‌یادکراوه‌کان‌ی نووسه‌ری ناوداری ئیسپانی کارلۆس رویز زافۆن به ناوی سه‌رگه‌ردانیی ڕۆحه‌کان بڵاو ده‌کرێته‌وه.\nبه‌رگی به‌شی چواره‌می زنجیره کتێبه‌که: وێڵگەی ڕۆحه‌کان\nکارلۆس رویس زافۆن له ساڵی ١٩٦٦ له به‌رشه‌لۆنه له‌دایک بووه. زافۆن زیاتر وه‌ک نووسه‌رێک ناسراوه، له ١٩٩٤ چووەته لۆس ئه‌نجلۆس و وه‌ک سیناریۆنووسێک کار ده‌کات، هه‌روه‌ها خاوه‌نی چه‌ندین پارچه موزیکی نایابه.\nڕۆمانی سێبه‌ری با، که یه‌که‌م جار له ساڵی ٢٠٠١ بڵاو کرایه‌وه، زافۆن‌ی کرد به نووسه‌رێکی جیهانی؛ ڕۆمانه‌که بێ ئه‌نداز له لایه‌ن ڕه‌خنه‌گران و خوێنه‌رانه‌وه پێشوازیی لێ کرا. ١٤ـی ئایاری ئه‌مساڵ، ناوه‌نده‌که یادی ١٥ساڵه‌ی بڵاکردنه‌وه‌ی ڕۆمانه‌که‌ی به زمانی ئیسپانی کرده‌وه و ڕایگه‌یاند که ٢٥میلیۆن کۆپی لێ فرۆشراوه. نووسه‌ر و وه‌رگێر هیوا قادر ئه‌م ڕۆمانه‌ی له سویدییه‌وه کردووه به کوردی و ده‌زگای چاپ و پەخشی سه‌رده‌م چاپ و بڵاوی کردووەته‌وه.\nزافۆن ده‌رباره‌ی بیرۆکه‌ی ڕۆمانه‌که ده‌ڵێت: ”*گۆڕستانی کتێبە لە یادکراوەکان گەورەترین و نایابترین کتێبخانەیە کە تۆ بتوانیت لە خەیاڵی خۆتدا وێنای بکەیت. لابوورێکە لە کتێب کە تونێل و پرد و شوێنی نهێنی تێدایە، شاراوەیە لە ناو شوێنێکی کۆندا لە شاری بەرشەلۆنەی دێریندا. شوێنێکی نهێنییە کە خەڵکانێکی کەم پێی دەزانن، لەویادا دەتوانیت هەموو ئەو کتێبانە بدۆزیتەوە کە بزر بوون، لە یاد کراون و مرۆڤ هەوڵی داوە لە ناویان بەرێت. ئەم جێگەیە لە لایەن گروپێکی نهێنی لە مرۆڤەوە سەرپەرشتی دەکرێت و بەڕێوە دەچێت کە هەوڵدەدەن پارێزگاری لە کتێب و یادەوەری و ئایدیاکان بکەن. ئەم شوێنە چەندین سەدەیە هەبووە و شتەکە بەم جۆرەیە: یەکەم جار کە ئاشنای ئەم شوێنە دەکرێیت، تۆ مافی ئەوەت دەبێت کتێبێک لە ناو هەزاران کتێبدا لەم کتێبخانە گەورەیەدا هەڵببژێریت، تۆ دەبێت ئاگەداری ئه‌و کتێبه بیت کە هەرگیز ون نەبێت و لە ناو نەبرێت.\nبیرۆکەی ئەم کتێبە لە کۆتایی ساڵەکانی ١٩٩٠ـدا لە لام گەڵالە بوو، پێم وایە لەو کاتەوە بوو کە هۆشیاریم بەرانبەر لەناوبردنی یادەوەری و لەناوبردنی مێژوو دروست بوو.\nمن هەمیشە پێم وا بووە ئێمە ئەوەین کە بیرمان دەکەوێتەوە و لە یاده‌وه‌ریماندا دەمێنێتەوە؛ تا کەمتر بیرمان بکەوێتەوە ئێمە کەمتر دەبین. بە بیکردنەوە لەوە و گەڕان بە ناو وڵاتدا و دۆزینەوەی هەموو ئەو کتێبفرۆشییە نایابانە کە هیچ کەسێک سەرنجی نەدەدانێ، هەموو ئەم شتانە لە مێشکمدا دەسووڕانەوە، لەو کاتەدا وێنەی ئەم شوێنە هاتە بەرچاوم. ئەوە ڕوونە کە ئەو شوێنە وێنەیەکی سیمبۆلی بوو بۆ خەڵکان و ئایدیاگەلێکیش، نەک تەنیا ئەو کتێبانەی بیرچوونەتەوە.”\nبه‌شی دووه‌می زنجیره کتێبه‌که به ناوی گه‌مه‌ی فریشته‌کە له ساڵی ٢٠٠٨ و به‌شی سێیه‌میشی به ناوی زیندانیی ئاسمان له ساڵی ٢٠١١ بڵاو کراوته‌وه. به‌شه‌کانی ئه‌م زنجیره‌کتێبه ده‌کرێت به جیا بخوێندرێنەوە و ده‌شکرێت به دوای یه‌کتردا به پێی به‌رواری بڵاوکردنه‌وه‌کانیان بخوێندرێنه‌وه؛ وه‌ک پێچاوپێچییه‌ک یان تۆڕه‌ڕێیه‌ک وان، خوێنه‌ر له کوێوه ده‌ست پێ بکات به هه‌مان شوێن ده‌گه‌ته‌وه.\nته‌واوه‌ی به‌رهه‌ماکانی زافۆن تا ئێستا:\nئه‌میری ته‌م – ١٩٩٣\nکۆشکی نیوه‌شه‌و– ١٩٩٤\nڕووناکییه‌کانی سێپتێمبه‌ر– ١٩٩٥\nمارینا – ١٩٩٩ (وەشانخانەی پەیک له داهاتوودا به زمانی کوردی بڵاوی ده‌کاته‌وه)\nسێبه‌ری با – ٢٠٠١ ( هیوا قادر کردوویه به کوردی)\nگه‌مه‌ی فریشته‌کە – ٢٠٠٨ (هیوا قادر کردوویەتی بە کوردی)\nزیندانیی ئاسمان – ٢٠١١\nوێڵگەی ڕۆحه‌کان – ٢٠١٩\n*دیمانه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ زافۆن، سازدانی گیلبه‌رت کروز، وه‌رگێڕانی لازۆ ئازاد، هەفتەنامەی ڕه‌خنه‌ی چاودێر


نەخۆشی کۆرۆنا بووەتە گرنگترین هەواڵی جیهان و ڕەنگە هەفتە و مانگەکانی داهاتووش هەر وا بمێنێتەوە.هەرچەند پێ دەچێت ئەم نەخۆشییە لە چین تا ڕادەیەک کۆنتڕۆڵ کراو بێ، بەڵام لە وڵاتانی دیکەی وەک کۆرەی جنووبی و ئیتالیا و ئێران بە تایبەتی کاریگەری وێرانکەری هەیە. پێ دەچێت کە ئەم دوو وڵاتە (ئیتالیا و کورەی جنووبی) بە لەبەرچاوگرتنی ژێرخانە بەهێزە تەندروستی و خزمەتکوزاری پزیشکی و دەوڵەتی بەرپرس بتوانن سەرەنجام ئەم نەخۆشییە کۆنتڕۆڵ بکەن، بەڵام سەبارەت بە ئێران هەموو ئاماژەکان باس لەوە دەکەن ئەم نەخۆشییە ڕەهەندی کارەساتبار بە خۆیەوە بگرێت.\nئێستا دەرکەوتووە کە لە ڕۆژی ١٠ی ڕێبەندانەوە بەرپرسانی پزیشکی و سیاسی ئێران دەیانزانی کە نەخۆشی کۆرۆنا هاتووەتە ناو ئێرانەوە، بەڵام لە خەڵکیان شاردەوە. ئەم شاردنەوەیە و تەنانەت حاشا لێکردنە بە ئەگەری زۆرەوە بۆ هاندانی خەڵک بۆ بەشداری زۆرتر لە ڕێپێوانی ٢٢ی ڕێبەندان و بە تایبەی هەڵبژاردنەکانی ٢ی ڕەشەممە بووە. ئەم کەمتەرخەمییە بە ئەنقەستە و خستنە مەترسی گیانی دەیان میلیۆن کەس، شان لە شانی جینوساید دەدات و نەبوونی سەڵاحییەت و شایستەیی کۆماری ئیسلامی بۆ بەڕێوەبردنی وڵاتی ئێرانی بەشێوەیەکی سەرسامهێنەر پیشان دا.\nبڵاو بوونەوەی نەخۆشی کۆرۆنا و قوربانییەکانیشی بە ئێران سنووردار نابێتەوە، بەڵام ئەمە لە ئێرانە کە سیاسەتی بە ئەنقەست دەسەڵات و ڕوانگە ئیدئۆلۆژیکییەکان بووەتە هۆی پەرەسەندنی کۆنتڕۆڵ نەکراوی ئەم نەخۆشییە و بڕیار بۆ درۆ کردن و چەواشەکردنی خەڵکیش لە بەرزترین ئاستی ناوەندەکانی بڕیار دەردەکرێت. ئەگەرێکی بە‌هێزە کە باقی وڵاتانی دیکەش بە ڕەچاوکردنی سیاسەتی تەندروستی گونجاو و دەرمان و چارەسەری خێرا کەمتەرخەمیان کردبێت و یان بیکەن، بەڵام تەنیا وڵاتێک کە ئەم کەمتەرخەمییە کوشەندەیەی نەک لە بەر هەڵەی پزیشکی و تەکنیکی بەڵکوو وەک بڕیارێکی سیاسی لە بەرزترین ئاستی ناوەندی بڕیار دەرکرابێت، ئەمە کۆماری ئیسلامییە. کێ لە جیهاندا ئامادەیە ئاوا دوژمنکارانە پیلان بۆ تراژیدییەکی گەورەی نیشتمانی بۆ خەڵکەکەی خۆی دابڕێژێت و نابەرپرسانە یاری بە گیان و ژیانی میلیۆنان کەس بکات؟!\nبەرپرسانی ئیسلامی ئێران چاوداوەڕوو و بێ شەرمانە باس لەوە دەکەن کۆماری ئیسلامی شەفافترین وڵاتە لە بواری ڕاگەیاندن لە سەر نەخۆشی کۆرۆنا. کەسانێک کە لە دابین کردنی کەل و پەلی خۆپارێزی و تەنانەت بۆ پێرسۆنێلی پزیشکی و داو و دەرمانی وڵاتەکەی دەستەوەستانن و هێشتاش ناتوانن دەستکێش و دەمامک و کەل و پەلی سەرەتایی خۆپارێزی بۆ خەڵک و دەرمانخانە و ناوەندە تەندروستییەکان دابین بکەن، لە خۆفش کردنەوە و پێشنیاری یارمەتی دان بە چین غافڵ نەبوون و هەزەلییانە بە زمانی چینی ئەم پێشنیارانە دەدەن. ئەوان کە لە پشت ئەستوورترین بازنەی خۆپاریزی و کەرەنتین خۆیان حەشار داوە، بێ گوێ دان بە قوربانی بوونی ڕۆژانەی خەڵک و نیگەرانییەکانیان، ڕایانگەیاندووە کە ئەم نەخۆشییە زۆریش گرینگ نییە و هەر ئەوندە بەسە خەڵک بە داواکاری لە ئیمامان و بە تایبەتی خوێندنی دۆعای سەحیفەی سەجادییە لەم نەخۆشییە دەرباز بن. لە کاتێکدا ئەم ڤیرووسە خەریک بوو هەموو ئێرانی دەتەنییەوە و زۆرێک لە پزیشک و پێرسۆنێلی دەرمانی دەیانزانی و دەیان وت دەبێت بە خێرایی هەموو هەوڵە پێشگیرییەکان و لەوانە بڕیاری کەرەنتین کردن و هەڵوەشاندنەوەی کۆڕ و کۆبوونەوە بدرێت، سەوداگەرانی دین بۆ ماوەیەکی درێژ خۆیان لە ئەنجامی ئەم هەوڵە پێویستانەیان دەدزییەوە و «سەرۆک کۆمار»ی وڵاتەکە ڕایدەگەیاند کە «داخستنی وڵات» پیلانی ئەمریکا و ئیستکباری جیهانییە. فەماندەکانی سپای پاسدارانی بڵاوبوونەوەی ئەم نەخۆشییەیان زۆر بە ئاسانی بە «شەڕی بیۆلۆژیکی» ئەمریکا دەناساند، بەرپرسانی ئایینی ڕایان دەگەیاند کە فلیزی زەریحی حەزرەتی مەعسوومە لە بەرامبەر ئەم ڤیرووسی کڕۆنایە قاییمە و ژێردەستەکانیان کەوتنە لستنەوەی ئەو زەریحانە. دەستنیشان کردنی ئەوەی کە بێژەرانی ئەم درۆیانە خۆیان باوەڕیان بەوانەی وا دەیڵێن هەبوو و یان تەنیا بۆ دام و دەزگای خورافە و کۆنەپەرستی مێژووی ڕووحانییەتە بۆ گەوجاندنی خەڵک و بەلاڕێ دا بردنی ڕاستی ئەم کارەیان دەکرد، زەحمەتە، چوونکا لە ڕاستیدا نەزانین و دوژمنکارییان هاوسەنگن. ئەم نەخۆشییە بووە هۆی ئەوەی کە هەموو عەیب و عارەکانی کۆماری ئیسلامی دەست لە دەستی یەک بنێن و تراژیدییایەکی مرۆیی بۆخەڵک ئێران بخولقێنن. گەندەڵی و دزی بەربڵاو لە بەرزترین ئاست، ناڕاستگۆیی و ناشەفافی، درۆی بە ئەنقەست و چەواشەکارانە لە لای بەرزترین بەرپرسانی ئەو ڕژیمەوە، ناکارامەیی، بێ توانایی و لێنەوەشاوەیی، نابەرپرسایەتی، پشتگوێ خستن و کەمتەرخەمی بەرامبەر بە ژیان و سڵامەتی و ئاسایشی میلیۆنان کەس لە شارۆمەندان، شپرزی و بێ بەرنامەیی و نەزانکاری، خورافەپەرستی و پێشگیری لە بەڕیوەچوونی دروستی ڕێکارە دروست و زانستییەکان. بەڵێ، نەخۆشی کڕۆنا هەموو ئەم «تایبەتمەندی»ـیانەی کۆماری ئیسلامی لە خاڵێکدا کۆ کردەوە و بەبەرچاوی هەمووانەوە لەقاوی دا.\nبەڵام ئێستا کە ئاوێتەیەک لە نەزانین و دوژمنکاری بووەتە هۆی تەشەنەسەندنی ئەم نەخۆشییە لە ئێران، ئەم نەخۆشییە دەتوانێت هەموو ژیانی کۆمەڵایەتی و سیاسی و لەوانە خودی دەسەڵاتیش بخاتە ژێرکاریگەرییەوە و پاشهاتی گرنگی بەدواوە بێت کە هێشتا بە مێشکی ئێمەش ناگات. بەهەر حاڵ ئەمە دۆخێکە کە تووشی بووین. دەبێ چی بکەین؟\nئەلف؛ بەر لە هەر شتێک دەبێت ئەم نەخۆشییە بە جیددی وەربگرین. خەڵک، بنەماڵەکان، تاکەکان دەبێ خۆیان ئاگایان لە خۆیان بێت. ڕێنماییە تەندروستییەکان بە وردی جێ بە جێ بکەن، لە سەردانە ناپێویستەکان خۆ ببوێرن، لە کۆڕ و کۆبوونەوەکان و لەوانە لە نوێژی هەینییەکان، قوتابخانە و زانستگاکان بەشداری نەکەن. پێشنیار دەکەم ڕێ و ڕەسمە نەورۆزییەکانی ئەمساڵ بەڕێوە نەچن. بەتایبەتی ئامۆژگاری دەکەم کە لە کوردستان «ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران» داوا لە خەڵک بکەن کە ئەمساڵ هیچ جۆرە ڕێ و ڕەسم و کۆبوونەوەیەک بەڕێوە نەبەن. خەڵکی ئێران دەستەویەخەی یەکێک لە گەورەترین قەیرانەکانی ژیانیانن. بوون و ئاسایش و سڵامەتی خۆیان لە مەترسیدا دەبینن و ئەمەیان کردووەتە ئەولەوییەتی یەکەمی خۆیان. ئێمەش دەبێ ئەولەوییەتمان بێت. هەڵسووکەوتی بەرپرسانە، زانستییانە و دڵسۆزانە دەبێت ڕێنمایی کرداری ئێمە بێت. پەنیک و کردەی ناژیرانەی لە ڕووی ترسەوە یارمەتی کەس ناکات.\nب؛ لەم دۆخەدا دەبێ هاوپشتی ڕۆحی و کرداری نێوان خەڵک بەهێز بکرێت. دەبێت داهێنان و هەوڵە جەماوەرییە زانستی و دروستەکان بۆ یارمەتی بە یەکدی، یارمەتی دان بە بنەماڵە کەم داهاتەکان، خەڵکانی پەک کەوتوو و بەتەمەنەکان هان بدرێن و ڕێک بخرێن. هەندێک لەم کارانە هەر ئێستا لە لایەن خەڵک و چالاکانی کۆمەڵایەتی و پزیشکی ئەنجام دەدرێن.\nج؛ لە ئاستێکی دیکەدا دەبێ بەر لە هەر شتێک ڕەهەندەکانی ئەم کارەساتە و ڕەهەندەکانی تاوانباری و کەمتەرخەمییەکانی کۆماری ئیسلامی و ئەو مەترسییەی کە لە ڕووی بڕیارە هەڵانەی کە بۆ خەڵکی خۆی و خەڵکی هەموو جیهانی پێک هێناوە، بە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بناسێنرێت. جیهان دەبێ بزانێت کە ڕەهەندەکانی پەرستاندنی نەخۆشی کڕۆنا لە ئێران زۆر زیاترە لەمانە، ئامارەکانی کۆماری ئیسلامی ناڕاستن، سیاسەتەکانی هەڵەن و کارامەیی بۆ بەرەنگاری ئەم قەیرانە زۆر لاوازە. دەبێت کۆماری ئیسلامی بە قبووڵی یارمەتییە سەربەخۆکانی کۆمەڵگای جیهانی و ڕێگە پێدان بە چوونە ژوورەوەی پێرسۆنێلی پزیشکی و پسپۆڕی بۆ ئێران ناچار بکرێت. ئەمریکا بوجەیەکی مەزنی بۆ بەرەنگاری کڕۆنا لە وڵاتە یەکگرتووەکان و یارمەتی بە باقی وڵاتانی دیکەی پەسند کردووە و پێشنیاری بە ئێرانیش کردووە بۆ یارمەتی و ڕەنگە تەنیا وڵاتێک بێت کە دەتوانێت بە ئاستێکی بەرز و چارەنووس ساز بۆ کۆنتڕۆڵی ئەم نەخۆشییە و پێشگیری لە بوونی بە کارەساتێک لە ئێران، یارمەتی دەر بێت. دەبێت بێ توانایی و داوەشاوەیی کۆماری ئیسلامی لە پێشگیری لە کارەساتێکی مرۆیی ببرێتە ئەنجوومەنی ئاسایشی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان. هەموو ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و بە تایبەتی ئەنجوومەنی بەڕێوەبەرایەتی بۆ تێپەڕین لە کۆماری ئیسلامی دەبێت هەوڵ بدات باسی کڕۆنا لە ئێران، بباتە ئەنجوومەنی ئاسایشی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و خوازیاری یارمەتی سەربەخۆی نێونەتەوەیی بێت. کۆماری ئیسلامی مافی ئەوەی نییە خەڵکی وڵاتەکەی و سڵامەتی و گیانی میلیۆنان کەس لە شارۆمەندانی خۆی بکاتە بارمتەی سیاسەتە دژە جیهانی، دژە ڕۆژئاوایی و دژە ئەمریکای خۆی بکات و ئێرانیش بکاتە ناوەندی هەناردەکردنی ئەم نەخۆشییە بۆ باقی ناوچە جیاجیاکانی جیهان. دەبێت هەوڵ بدرێت کۆمەڵگای جیهانی ئەم مەترسییە بناسێت و لەو بارەیەوە هەنگاوی پێویست هەڵبگرێت. دەبێت ناوەندێکی نێونەتەوەیی خاوەن سەڵاحییەت بۆ یارمەتییە پزیشکییە سەربەخۆکان بۆ خەڵک ئێران پێک بێت. کە دەڵێم «سەربەخۆ» و «خاوەن سەڵاحییەتی نێونەتەوەیی» مەبەستم ئەوەیە کە چوونکا بەرپرسانی ڕژیمی کۆماری ئیسلامی نەبوونی سەڵاحییەت و ناکارامەیی خۆیان لەم کارەدا نیشان داوە. ئەم ناوەندە نێونەتەوەییە دەبێت لەگەڵ کۆمەڵگای پزیشکی و دەرمانی ئێران، بۆ هاوکاری لەگەڵیان و لە ڕێگەی ئەوانەوە کارەکانی خۆی بەرەوپێش بەرێت هەموو هەوڵەکانی خۆی بۆ کۆنتڕۆڵی خێرایی ئەم نەخۆشییە و دەربازکردنی خەڵکی ئێران لە کارەساتێکی گەورە چڕ بکاتەوە.\nئەم نەخۆشییە نەدەستکردی و دروست کراوی ئەم ڕژیمە نییە و نە لە ئێرانەوە دەستی پێکردووە، بەڵام لێ نەوەشاوەیی، ناکارامەیی و گەندەڵی بەربڵاوی ڕژیمە دەسەڵاتدارەکەی بەربەستی چارەسەری شایستە و گونجاوی ئەم قەیرانەیە. ئەم نەخۆشییە تا ئێستا داوێنی خەڵکی کردووە و پێ دەچێت ڕەهەندی گەورەتریش بەخۆیەوە ببینێت و هەموو کۆمەڵگا بە سیاسەت و ئابووری و ژیان و هەموو لانەکانییەوە بخاتە ژێر کاریگەری خۆیەوە. ئەوەی ئێمە پێویستمان پێیەتی هەستی بەرپرسایەتی کۆمەڵایەتی، چاودێری وردی خێزانی و تاکەکەسییە، بەهێزکردنی هاوپشتی نێوان خەڵک و ڕێکخستنی داهێنانە دروستە جەماوەرییەکانە بۆ یارمەتی یەکتر، هاوکات لەگەڵ ناسینی خیانەتە گەورە و نەبەخشراوەکانی دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامی، ئاگادار کردنەوەی کۆمەڵگای جیهانی لە بێ توانایی دەسەڵاتدارانی ئەم ڕژیمە بۆ کۆنتڕۆڵ کردنی ئەم تراژیدییە و قەناعەت پێهێنانیان بە ئەنجامی هەوڵی سەربەخۆی مرۆڤ دۆستانە، گوشاری ناوخۆیی و نێونەتەوەیی بۆ سەر ئەم ڕژیمە بۆ ڕەچاوکردنی سیاسەتی تەندروستی و ناچار کردنی بە قبووڵی یارمەتییە سەربەخۆ نێونەتەوەییەکانە.\nئەمانە دەبێت لە سەروی هەوڵەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی دا بێت. بە دڵنیاییەوە ڕژیمیک کە بە ناکارامەیی و نەزانکاری و قازانجپەرستی و دوژمنکاری ئەم بەڵایەی بە سەر خەڵک هێناوە، خۆی نابێت لە سەر پێ بمێنێتەوە و لەم قەیرانە دەرباز بێت. ئەو خاڵەی کە لە دۆخی ئێستادا ئەرکە مرۆیی و ئەخلاقییەکانمان لەگەڵ کاری سیاسیمان پێوەند و موتربە دەکاتەوە، بە بڕوای من ئەمانەن.\n*ئەم وتارە لە فارسییەوە وەرگيڕدراوەتەوە سەر زمانی کوردی


عیماد عه‌لی: فاكته‌ره راسته‌قینه‌كانی پشت روودانی 16ی ئۆكتۆبه‌ر. – WTARIKURD\nئه‌گه‌ر ئێمه‌ی كورد به‌خۆمان له بارودۆخی هه‌ر چوار پارچه‌كه وردبینه‌وه و به‌سه‌رپێی رووداوه‌كانی مێژووی دوور و نزیكی هه‌ڵسه‌نگێنین، به پێی ئه‌وه‌ی له‌به‌رده‌ستماندایه، وامان لێدێت، كه‌زۆر هه‌ڵوێستی پشت په‌رده‌مان بۆ ده‌ركه‌وێت و وا ئێستاش ده‌بینین رۆژانه به ڕوونی گۆڕانكاریی زۆر و خێرا له ڕه‌وتی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی خه‌ڵك و كاریگه‌ریی له‌سه‌ر ژیانمان ده‌بینین و ئه‌و ره‌هه‌ند و دوورایی و لیكه‌وتانه‌ی ئه‌و روروداوانه‌ی به میراتی ماونه‌ته‌وه نه‌ك كاریگه‌ری له‌سه‌ر خۆمان هه‌بێت به‌ڵكو به شێوه‌یه‌كی تایبه‌تی له‌سه‌ر پێشهاته نوێكانیش ده‌بێت، كه‌زیاتر ورد ده‌بینه‌وه ئه‌وه‌مان بۆ روون ده‌بێته كه چۆن به بێ گرنگیدان به گۆڕانكاریه‌كان و به شێوه‌یه‌كی هه‌ڕه‌مه‌كی ژیانی سیاسی وكۆمه‌ڵایه‌تی وئابووری و رۆشنبیری خۆمان به‌ڕێ ده‌كه‌ین، به‌ڵام زۆرجار رووداویێكی ئه‌وتۆ دێته كایه‌وه كه كاریگه‌ریی زۆر گه‌وره‌ی له هه‌موو بواره‌كان له‌سه‌ر ژیانی خه‌ڵك له كاتی رووداوه‌كه و بۆ ئاینده‌شی ده‌بێت. زۆر شت روده‌ده‌ن و ده‌ڕۆنه باری له‌بیرچونه‌وه بێ ئه‌وه‌ی رێژه‌یه‌كیشیان له یاده‌وه‌ریمان بمێننه‌وه و سودیكی ئه‌وتۆشیان نابێت بۆ په‌ندوه‌رگرتن لێیان، به‌ڵام رووداوی وا هه‌یه كه‌س نیه له ئێمه له‌بیری بكات و خۆی فه‌رزده‌كات، چ ئه‌وانه‌ی له رابوردووی دوور واته له مێژوودا تۆماركراون، یان ئه‌وانه‌ی له ژیانی خۆماندا بینیومانن، له‌وانه‌ش شۆرشه یه‌ك له دوای یه‌كه‌كانی كوردستان و چۆنێتی سه‌ركوتكردن و دامركاندنه‌وه‌یان له‌ل ایه‌ن دوژمنانه‌وه. كه‌س هه‌یه هه‌ر هیچ نه‌بێت كۆماری كوردستان و ره‌وتی سیاسی ئه‌و قۆناغه و ورده‌كاری به‌ڕێوه‌چونی و چۆنێتی له‌ناوبردنی له‌بیر بكات، مه‌گه‌ر به‌خۆی بیه‌وێت له‌بیری بچێته‌وه، یان نسكۆی شۆرشی ئه‌یلول، یان ئه‌نفال و ماڵوێرانی كورد. به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه‌لێنی گه‌وره‌یه و خاڵی هاوبه‌شی ره‌وتی ژیانی ئه‌م گه‌له‌یه په‌ندوه‌رنه‌گرتنه له رووداوه‌كان و نه‌بونی سه‌ركردایه‌تی بلیمه‌ت و ژیر كه قۆناغه‌كه و داهاتووی بخوێنێته‌وه و مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا بكات و هه‌نگاوی راست و دروستی بۆ ده‌سته‌به‌ركردنی دوارۆژی بهاوێت. ئه‌مه جگه له ململانێی نێوخۆیی و ركابه‌ری و دووبه‌ره‌كی و خودپه‌رستی به هۆكار و پاڵنانی نه‌رجسیه‌تی باڵاده‌ستان و به‌رژه‌وه‌نخوازی و، خیانه‌تكردنی نێوخۆییش له مێژووه‌كه‌ماندا كه‌م نه‌بوون، به‌ڵام خه‌ڵكی ئازا و چاو نه‌ترس و فیداكار و بلیمه‌تیشمان زۆر بوون كه ده‌رفه‌تیان بۆ نه‌ره‌خساوه رۆڵی گه‌وره‌ی خۆیان بگێرن، ئه‌وه‌ی هه‌بووه هه‌میشه بارودۆخی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و زۆرجار فرتوفێڵی كه‌سیی كۆمه‌ڵیك خه‌ڵك یان عه‌شیره‌ت یان تیره خۆی فه‌رزكردووه بۆ رابه‌رایه‌تی كردنی قۆناغێك كه زاده‌ی ئاستی رۆشنبیری و باری كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری قۆناغه‌كه بووه و به تۆپزی خۆیان فه‌رزكردووه.\nبه‌ڵام له‌م سه‌رده‌مه و پاش هه‌ره‌س و شۆرشی نوێ. ده‌بێت راشكاو بین و ئه‌وه رابگه‌یه‌نین به پێی پێوه‌ره‌كانی شۆرش، به راستی سیفه‌ته‌كانی شۆرشی نوێی تێدا نه‌بوو یان نه‌یانهێشت و له‌سه‌رتادا هه‌بوو له‌ناویانبرد، بۆیه بوو به درێژكراوه‌ی شۆرشه‌كلنی پێشوتر و به ناحه‌ق ناوی لێنرا شۆرشی نوێ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی مه‌رجه‌كه‌كانی شۆرشی نوێی له‌خۆی نه‌گرتبوو، به‌ڵكو هه‌موو سه‌لبیه‌ته‌كانی شۆشه‌كانی پێشووی له‌خۆهه‌ڵگرتبوو، به‌گۆڕانێكی زۆر كه‌مه‌وه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی عه‌قڵیه‌ت و سه‌ركردایه‌تی و بیروبۆچون و پێكهاته‌كانی شۆرشی نوێ جیاوازیه‌كی ئه‌وتۆی له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌ی پێشو نه‌بوو، به‌ڵكو زۆرێك له سه‌ركردایه‌تیه‌كانی هاوزه‌مانی هه‌ردوو شۆرش بوون كه ئه‌مه به هیچ شێوه‌یه‌ك ناتوانرێت به شۆرش ناوی به‌ریت نه‌ك به شۆرشی نوێش، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی شۆرش ئه‌وه‌ی پێشوتری راده‌ماڵێت و هیچ پیكهێنه‌رێكی پێشووی تێدانابێت و به عه‌قڵیه‌تی تازه‌وه به‌رێوه‌ده‌برێت و دابڕانێكی ره‌ها له‌گه‌ڵ سه‌رجه‌م سیفه‌ته‌كانی پێشتردا ده‌بێت و ئامانج و دروشم و بیروبۆچون و فه‌لسه‌فه و سه‌ركرده و توخمی نوێ له‌خۆ ده‌گرێت، كه له‌گه‌ڵ بارودۆخی بابه‌تی وخودی قۆناغه‌كه‌دا بگونجێت، یان راستر بڵیین زاده‌ی سه‌رجه‌م تایبه‌تمه‌ندیه‌كانی خودی قۆناغه نوێكه بێت نه‌ك سیفه‌ته‌كانی قۆناغ و شۆرشی كۆنی به‌میراتی بۆ مابێته‌وه. بۆیه له‌و روانگه‌یه‌وه ده‌تولنین بڵێین پاش هه‌ره‌سی شۆرشی ئه‌یلول، شۆرشێكی نوێ به واتای كرۆكی وشه‌كه نه‌هاتۆته ئاراوه، به‌ڵكو ئه‌وكه‌سانه‌ی پێشتر له ململانێدا بوون له مه‌ودایه‌كی كورتدا زاڵبون به‌سه‌ر بزوتنه‌وه چه‌كداریه‌كه و جموجوڵ و بزاوتێكیان هێنایه ئاراوه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هه‌ندێك عه‌قڵی نوێ له سه‌ره‌تادا ئارادابوون یان له‌ناوبران یان شه‌هید بوون یان له‌سێداره‌دران یان ئاوێته بیرو كۆن بونه‌وه و به‌ناو شۆرشی نوێ بووه درێژكراوه‌ی سه‌رجه‌م ململانێ و ره‌فتار و ئه‌خلاقیات و بۆچون و عه‌قڵی سه‌ركردایه‌تی شۆرشی كۆن( جه‌لالی مه‌لایی) به درێژكراوه‌ی ناوی شۆرشی نوێوه.\nبۆیه ئه‌و ناكۆكی و ركابه‌ری و دژایه‌تی و ململانێیه‌ی هه‌بوو كتومت وه‌كو خۆی تا پاش راپه‌رینی ئازاری 1991 ی كوردستان و ته‌نانه‌ت تاوه‌كو ئه‌مرۆش درێژه‌ی كێشا و هه‌ر ئه‌وه بووه هۆكاری نه‌هامه‌تی بۆبه‌ناو شۆڕشه‌كه و بۆ گه‌لی كوردیش، تاوه‌كو هه‌لگیرسانی شه‌ری براكوژی نێوخۆی كوردستان وه‌كو شه‌ڕه‌كانی پێشتری شاخ له نێوان سه‌رجه‌م لایه‌نه‌كاندا رویدا؛ تاوه‌كو رێكه‌وتنامه‌ی واشنتۆن به‌ده‌ستی ده‌ره‌كی هاته‌ئاراوه و فه‌رزكردنی ئاشتیه‌كی فشه‌ڵی روكه‌ش له لایه‌ن ئه‌مریكاوه به شێوه‌یه‌ك كه ده‌كرێت بلیین سه‌پاندنه‌كه‌ی به فه‌رمانی عه‌سكه‌ری هێزی ده‌ره‌كی بووه.\nبۆیه به‌درێژایی ئه‌م ره‌وته سیاسیه به ناوه‌رۆكه باوه‌كه‌ی خۆیه‌وه كه بۆ ماوه‌ی زیاتر له په‌نجا ساڵ درێژه‌ی كێشا، به ره‌فتار و سیاسه‌ت كردن و مامه‌ڵه و جموجوڵی عه‌سكری و به‌ركه‌وتن، كۆمه‌ڵێك خه‌ڵكی تر فێری هه‌مان عه‌قڵیه‌ت و بیركردنه‌وه و سیاسه‌ت و فه‌لسه‌فه بوون كه زاده‌ی ئه‌و ناكۆكی و دوبه‌ره‌كی و ركابه‌ریه كۆنانه بوون. به‌ڵی سه‌ركردایه‌تی كۆن هه‌مان عه‌قڵیه‌تی خۆی به شێوه‌یه‌كی كرده‌یی ئه‌گه‌ر به مه‌به‌ستیش نه‌بوبێت به‌خشی به‌وانه‌ی له‌ته‌مه‌ن له خۆیان منداڵتر بوون، به‌ڵام له سه‌رده‌می خۆیاندا نه‌ژیان و كتومت گه‌رێندرانه‌وه بۆ زه‌مانی ئه‌و سه‌ركردانه‌ی كه ئه‌و وه‌زعه‌یان دروست كردبوو، نه‌ك ئه‌مان وه‌كو بیركردنه‌وه و بۆچون و تێگه‌یشتنی خۆیان و به بارودۆخی سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆیان و عه‌قڵیه‌تی نوێ و جیاواز له‌وان ره‌فتار و سیاسه‌ت بكه‌ن و شۆرش به‌ڕێوه‌به‌رن.\nهه‌ر ئه‌مه‌ش به هه‌مان جه‌وهه‌ر و شێواز و روخسارو پێكهاته‌یه‌وه و وه‌كو خۆی گواسترایه‌وه بۆ نه‌وه‌ی پاش راپه‌ڕین و ئه‌وانه‌ی وه‌ك حزب یان بنه‌ماڵه یان بازنه‌یه‌كی ته‌سك له نێو حزبه‌كان سیاسه‌تیان ده‌كرد، بۆیه رایه‌كی یه‌كگرتوو و بۆچونیێكی هه‌مه‌گیری هاوبه‌ش و عه‌قڵیه‌تی رابه‌رایه‌تی كردنی حزبی مۆدیرن و ده‌وڵه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندی باڵا له‌به‌رچاو نه‌گیرا و؛ له نێو سه‌ركردایه‌تی نوێ نه‌هاته ئاراوه، وه‌زعه نوێكه‌ش كه‌وته ده‌ست هه‌زار و یه‌ك به‌ناو سه‌ركرده‌ی به‌روكه‌ش تازه و به ناوه‌خن كۆنه‌وه.\nله‌مه‌شدا و له دوای ڕاپه‌رین زۆر رووداوی دلته‌زێن روویاندا، هه‌ر له‌شه‌ڕی نێوخۆوه بگره تاوه‌كو خیانه‌تی 31 ئاب و هێنانی تانك و سوپای به‌عس بۆ ناو خاكی هه‌رێمی كوردستان، ئه‌گه‌ر هۆكار و پاڵنه‌ره‌كان هه‌رچیه‌ك بووبن.ده‌كرێت ئه‌وه‌ی پێشتر باسمان كرد هۆكاری سه‌ره‌كی ئه‌م نه‌هامه‌تیانه بووبن له نێوشیاندا روودانی 16ی ئۆكتۆبه‌ر .\nبه‌و شێوه‌یه وه‌زعی كوردستان له‌ژێر ره‌حمه‌تی ئه‌م دوو زلهێزه‌دا ده‌یناڵاند و فه‌راهه‌مبونی هه‌لی چاوه‌روانكراوی چه‌ندین ساڵه بۆ گه‌یشتن به ئامانجه ستراتیجیه‌كه‌ی خۆی تا راده‌یه‌ك زۆر له ده‌ستی ئه‌م میله‌ته‌دا نه‌مایه‌وه.\nئه‌گه‌ر به‌وردی ته‌ماشای ئاماده‌باشی و زه‌مینه‌خۆشكردنی دروست و ئه‌و فاكته‌رانه‌ی بۆ بنیاتنانی ده‌وڵه‌ت بكه‌یت و له سه‌رخان و ژێرخانی ئابووری كوردستان وردبیته‌وه و حاڵی ئه‌م حكومه‌ته بزانیت كه توانای پێدانی تاكه مه‌عاشێكی موچه‌خۆرانی نه‌بێت به‌بێ به‌غدا و متمانه‌ی نێوان ده‌سه‌ڵات و میله‌ت گه‌یشتبێته سفر، ئه‌وه‌ت بۆ روون ده‌بێته‌وه كه بڕیاری ڕیفراندۆم سه‌ركێشیه‌ك بوو، ئه‌گه‌ر ژێربه‌ژێریش بۆ هه‌ر مه‌رامێكی حزبیش بوبێت به‌ڵام له خۆیدا ئامانجێكی پیرۆزه و پێویستی به قوربانیدانه و ده‌بێت به حاڵ و ماڵ له خزمه‌تی رێگه‌ی ئه‌و ئامانجه له مێژینه گه‌وره ستراتیجیه‌دا هه‌مووشتێك پێشكه‌ش بكه‌یت. به‌ڵام ئه‌وه‌ی راستی بێت، له و كاته‌دا زۆر شت روویدا كه له رای گشتی و چاودیڕانیش به هه‌ر مه‌به‌ستێك بوبێت ده‌شاردرایه‌وه و ده‌رنه‌خرا، یه‌كێك له‌وانه‌ش تا ئمڕۆ راستیه‌كی نازانرێت كه ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ی چۆن بووه و كێ نوسیویه‌تی و كێ به‌رپرسیارێتی هه‌ڵگرتووه نامه‌كه‌ی تیله‌رسۆن وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وكاته‌ی ئه‌مریكا بوو كه دوایی دزه‌ی پێكرا و خرایه‌روو و ناوه‌رۆكه‌كه‌ی بینرا، ئه‌وه‌ی تێیدا هاتووه، هه‌رچه‌ند جێگه‌ی دڵخۆشی زۆر نیه به‌ڵام به به‌راورد به‌و هه‌موو ناره‌زایه‌تیه حیهانی و ناوچه‌ییه‌ی له‌مه‌ڕ ریفراندۆم هاته‌ئاراوه، ده‌كرا له‌به‌رچاو بگیرێت و پابه‌ندبونی كاتی پێوه‌ی له لایه‌ن سه‌ركردایه‌تی كورده‌وه هه‌نگاوێكی زۆر سه‌ركه‌وتوانه بوایه.\nئه‌وه‌ی كرا ریفراندۆم به‌رێوه‌چوو، ئه‌وه‌ی روونیشه له مه‌ودایه‌كی دووردا سودی تایبه‌تی خۆی ده‌بێت، له پیاده‌كردنی پرۆسه‌كه‌دا سه‌ركه‌وتو بوو، ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا زیانی كاتیانه‌ی قۆناغه‌كه‌ی لێكه‌وته‌وه له سه‌رجه‌م رووه‌كانه‌وه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی جێگه‌ی داخ بوو سه‌رنه‌كه‌وتنی ریفراندۆم نه‌بوو به‌ڵكو فراوانبون و توندبونی ناكۆكی و كێبڕكیی نێوخۆیی گه‌وره دروست بوو كه یه‌كێتی و یه‌كبون و یه‌كگرتوویی كوردی خسته په‌راوێزه‌وه، ململانێی حزبی كه‌سی بووه كۆسپ و ته‌گه‌ره و له‌نگه‌ری به‌ست له‌به‌رده‌م گه‌یشتن به ئامانجێكی پیرۆز و سترایتجی وه‌ك سه‌ربه‌خۆیی كوردستان( ئه‌گه‌ر مه‌زه‌نده ئه‌وه‌ش بكرێت كه مه‌به‌سته‌كه شتێكی بچوكتریش بوبێت له‌ئامانجی ئه‌و پرۆسه‌یه) بۆیه گه‌وره‌ترین زیان ئه‌وه نه‌بوو كه سوپای عیراق نیوه‌ی خاكی كوردستانی داگیركرد به‌ڵكو ناته‌بایی و نایه‌كگرتوویی و كێبڕكێی نێوخۆیی به‌زیان بۆ پرسه‌كه‌مان كه‌وته‌وه و تاهه‌تایه ته‌نانه‌ت له نێو نه‌وه‌كانی داهاتوشدا درێژه ده‌كێشێت و هه‌ر ئه‌و ناكۆكیانه زیانه‌كه‌ی فراوانتر كرده‌وه.\nبه‌ڵێ كه‌س نه‌بوو به راسته‌وخۆ دژی ریفراندۆم بێت جگه له كۆمه‌لێك خه‌ڵكی نه‌شاز و كورتبین و خاوه‌ن به‌رژه‌وه‌ند و دارده‌ستی ئه‌م و ئه‌و ( هه‌رچه‌ند كاره‌كه‌یان به سۆز و عاتیفه له‌قه‌ڵه‌مدا)، ئه‌وه‌بوو رووداوی 16ی ئۆكتۆبه‌ری هێنایه ئاراوه، كه هۆكاره‌كی به‌شدلربوانی كورد له‌م روورداوه نه‌ك ناره‌زایه‌تی بوبێت له‌مه‌ر ڕیفراندۆم به‌ڵكو كاردانه‌وه‌ی كۆمه‌ڵێك خه‌ڵكی كورتبینی كاڵفام له‌مه‌ڕ كێبركێ و بیروبۆچی به میراتی ماوی مێژوویی میراتگرانه‌ی نه‌وه‌كانی نێوان هه‌ردوو حزب یه‌كێتی و پارتی بوو و هیچیتر. به‌ڵكو ئه‌گه‌ر وردتری بڵێین، 31ی ئابێكی تر بوو له‌لایه‌ن لایه‌نی زه‌ره‌رمه‌ندی 31 ی ئاب پێشتره‌وه، به‌ڵام به زه‌ره‌ر و زیانێكی گه‌وره‌تره‌وه و وه‌ڵامی حزبیانه و تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه بوو له‌سه‌ر حسابی ئامانج و خۆفیداكاری و خوێنی شه‌هیدانی گه‌لی كوردستان به‌سه‌رجه‌م پێكهاته و لایه‌ن و چین و توێژه‌كانه‌وه.\nئه‌گه‌ر بمانه‌وێت به وردی و زانستایانه شیكاریی پرۆسه‌ی ریفراندۆم و لێكه‌وته‌كانی و به تایبه‌تی رووداوی 16ی ئۆكتۆبه‌ر بكه‌ین، ده‌بێت تێڕامان و توێژینه‌وه له‌و رووداوه و مێژووی رووداوه‌كانی رێره‌وی ده‌یان ساڵه‌ی پێش ئه‌وه له‌به‌رچاوبگرین كه چه‌ند زیانی به میله‌ت و ئامانج و دوارۆژه‌كه‌ی گه‌یاندوه و به وردی ناوه‌خنی رووداوه‌كان بخوێنینه‌وه نه‌ك به روكه‌شی و بارودۆخی قۆناغ و كاته‌كه‌ی به‌ته‌نها له‌به‌رچاو بگرین. ئه‌مه‌ش توێژینه‌وه‌یه‌كی دوورودرێژی ده‌وێت. به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌سه‌ر پێیانه‌ش بێت ده‌كرێت ئاماژه به فاكته‌ر و پاڵنه‌ر و به‌رژه‌وه‌ندی كاره‌كته‌ره‌كانی بكه‌ین كه بووه هۆكاری كاره‌ساتێكی گه‌وره و به هه‌مان شێوه‌ی 31ی ئاب و به‌ڵكو زۆر زیاتریش كه قه‌ت له‌بیر ناچیته‌وه و دووباره كه‌لێنێكی گه‌وره‌ی له جه‌سته‌ی گه‌لی كوردی دروست كرد. ده‌كرێت ئه‌وه‌ش له‌م چه‌ند خاڵه چڕیان بكه‌ینه‌وه:\n1- پابه‌ندبونی كاره‌كته‌ره‌كانی 16ی ئۆكتۆبه‌ر به فه‌رمانه‌كانی وڵاتانی ده‌وروبه‌ر له ده‌رئه‌نجامی دابه‌شكردنی رۆڵه‌كانی هه‌ردوو زلهێز و دابه‌شبونیان به‌سه‌ر توركیا و ئێراندا، ئه‌میش له پیناو تۆڵه‌كردنه‌وه له‌یه‌كتر.\n2- قه‌تیسبونی گیانی رق وكینه له دڵ ده‌روونی هه‌ردولا و له‌به‌رچاو نه‌گرتنی به‌رژه‌وه‌ندیه باڵاكانی كوردستان به هیچ شێوه‌یه‌ك و كورتبینی و كاڵفامی زۆرێك له كاره‌كته‌ره سه‌ركیه‌كانی رووداوه‌كه.\n3- نه‌بونی سه‌كردایه‌تیه‌كی بیرقووڵی خاوه‌ن ستراتیجی و سه‌نگ و قورسایی و خوێنه‌ری قۆناغه‌كه و پێشهاته‌كانی پاش ریفراندۆم به روونی و نه‌بونی پێشبینیكه‌ری ئاینده .\n4 – جگه له ململانێ حزبیه‌كان، بوونی كێشه و گیروگرفته نێوخۆییه‌كانی نێو حزبه‌كان كه بأڵ بالێن و جه‌مسه‌ره‌كان له ركابه‌ری و كێبڕكێدا، ئه‌م رووداوه‌یان به‌شێوه‌یه‌ك له شێوه‌كان كرده ئامرازێك بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی ره‌سیدی خۆیان له‌به‌رامبه‌ر ركابه‌ره نێوخۆییه‌كانیان.\n5- هه‌وڵی سه‌رۆكی هه‌رێم بۆ تۆماركردنی مه‌جد و رۆژێكی مێژوویی بۆ خۆی وحزبه‌كه‌ی بێ ئه‌وه‌ی پێچه‌وانه‌كه‌ی بخوێنێته‌وه ((من وام دانابوو كه له شه‌كستهێنانی پرۆسه‌كه، سه‌رۆكی هه‌رێم به‌خۆی وازبهێنێت و بڵێت ئه‌ركێكی مێژوییم له‌سه‌ر شان بوو و سه‌ركه‌وتو نه‌بووم له‌م قۆناغه و هیوادرام نه‌وه‌ی نوێ و خه‌لكی ته‌نانه‌ت به‌ده‌ر له حزبه‌كه‌ی خۆیشی بێت ئه‌و ئه‌ركه سه‌ره‌كیانه له ئاینده‌دا بگرێته ئه‌ستۆ و ته‌نانه‌ت حزبه‌كه‌شی بۆ نه‌وه‌ی نوێ نێوخۆیی به‌حێبهێڵیت، به‌مه‌ش راستگۆیی و پێگه‌یه‌كی مێژوویی بۆ خۆی تۆمار ده‌كرد و به خۆی ده‌بووه مه‌رجه‌ع ئه‌گه‌ر له ماڵیشه‌وه دانایشتیا( داخه‌كه‌م په‌ندی له هه‌ڵوێستی جه‌مال عه‌بدولناسر وه‌رنه‌گرت له شكستی شه‌ڕه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ ئیسرائیلدا و كه بڕیاری وازهێنانی له سه‌رۆك كۆماری دا جه‌ماوه‌ر رژانه سه‌رجاده و به‌زۆر بواریان نه‌دا وازبێنێت)…)).\n6- بێسه‌روبه‌ری له رێكخستنی سیاسی پرۆسه‌كه نه‌ك به‌رێوه‌چونی كاری هونه‌ری خودی پرۆسه‌كه، بێ ئه‌وه‌ی خه‌ڵك بكرێته خاوه‌نی وانیشان ده‌درا كه كه‌سێك و حزبێك ده‌یكات و ئه‌مه‌ش پارتی دیموكراتی كوردستان به‌رپرسیارێتی هه‌ڵده‌گرێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و و سه‌رۆكه‌كه‌ی بوو كه ویستی ئه‌م مێژووه بۆ خۆی و حزبه‌كه‌ی تۆمار بكات نه‌ك ئامانجێكی هه‌موو كورد بێت و خه‌ڵك خاوه‌نی بێت و دوور بێت له ئماناجی كه‌سی و پاتڵنه‌ری نه‌رجسیه‌ت، هه‌ر خه‌ڵكه كه قوربانی بۆ داوه و هه‌ر به‌خۆی مێژوو بۆ خۆی دروست ده‌كات، به چاكی و خراپیه‌وه، بۆیه شكستهێنانی كورتمه‌ودای ئه‌م پرۆسه‌یه هه‌ر ده‌بێت پارتی به‌رپرسیاریه‌ته‌كه‌ی هه‌ڵبگرێت و باجی بدات، به‌ڵام روودانی 16ی ئۆكتۆبه‌ر به‌رپرسیارێتیه‌كه‌ی ده‌كه‌وێته ئه‌ستۆی هه‌مو كه‌س لایه‌نه به‌شجاربووه‌كان.\n7- كورتكردنه‌وه‌ی پرۆسه‌یه‌كی گه‌وره‌ی نه‌ته‌وه‌یی ئاوها بۆ فیستفاڵی حزبیانه و خه‌ڵك كۆكردنه‌وه به‌دوور له راسپاردنی خه‌ڵكی پسپۆر و چاودێر و شیكه‌ره‌وان بۆ كۆبونه‌وه و توێژینه‌وه و رێگه دۆزینه‌وه یان رینمایی و دیاری كردن راسپارده.\n8- نه‌خوێندنه‌وه‌ی وه‌زعی ناوچه دابڕاوه‌كان و رۆڵی وڵاتانی دراوسێ و جیهان له مه‌ڕ ئه‌و ناوچانه و هه‌ستیاریی ئه‌و پرۆسه‌یه له‌وێدا (له‌وانه‌یه پرۆسه‌ی ریفراندۆم له‌وناوچه‌یه دوابخرایه پێشهاتی تر و ده‌رئه‌نجامی جیاوازمان بینیبایه).\n9- له‌به‌رچاو نه‌گرتنی كۆمپانیا جیهانیه‌كان و رۆڵ و كاریگه‌ریان له‌سه‌ر پرسی سیاسه‌تی جیهان و كارنه‌كردن له زامنكردنی هه‌ڵوێستی ئه‌وان ( برتیش پترۆلیۆم) مان بینی له‌دوای 16 ئۆكتبه‌ر چۆن گوژمی كاركردنی سه‌ره‌كیان خسته كه‌ركوك و تا ئێستاش گومان له ره‌فتاره‌كانی ده‌كرێت و به‌ڵكو تا ئێستاش به‌ریتانیا و ئه‌م كۆمپانیایه پترۆڵی كه‌ركوك و خانه‌قین و ناوچه‌كانی تر به مافی خۆی ده‌زانێت.\n10 – پێكنه‌هێنانی لیژنه و وه‌فدی بێلایه‌ن و ئه‌كادیمی بۆ سه‌ردانی وڵاتان و زانینی هه‌ڵوێستی راسته‌قینه‌یان، ئه‌وه‌ی هه‌بوو له ژێر ده‌ستی تاكه حزبێك و تاكه كه‌سێكه‌وه مایه‌وه و هیچ زانیاریه‌كیش له‌و باره‌وه به وردی بڵاونه‌كرایه‌وه و ده‌رئه‌نجامه‌كان خرایه ده‌ست قه‌ده‌ر و شه‌فافیه‌ت بونی نه‌بوو.\nبۆیه ده‌توانین بڵێین؛ روودانی 16ی ئۆكتۆبه‌ر تا ڕاده‌یه‌كی زۆر له‌ده‌رئه‌نجامی هه‌ڵه‌كانی چۆنێتی پراكتیزه‌كردنی پرۆسه‌ی ریفراندۆم به‌و ناكۆكیانه‌وه له نێوخۆیی كوردستان بوو زیاتر له‌وه‌ی لێكه‌وته‌كانی ره‌فتار و هه‌ڵوێستی به‌غدا و وڵاتانی ده‌وروبه‌ر و جیهان بێت.\nلێره‌شدا ده‌بێت ئه‌وه‌ش بڵێین كه ئه‌گه‌ر ریفراندۆم زۆرێك لێكه‌وته‌ی زیانبه‌خشی گشتی و كورتمه‌ودای لێكه‌وته‌وه به‌ڵام به‌شداری ئه‌و حه‌شاماته خه‌ڵك و رێژه‌ی زۆرینه‌ی ره‌های به‌ڵێیه‌ی هێنایه ئاراوه، خۆی له خۆیدا پرۆسه‌یه‌كه تاماوه به زیندوویی ده‌مێنێته‌وه و له بارودۆخ و زه‌مینه‌ی بابه‌تی و خودیدا ده‌توانرێت قازانجی یه‌كجار گه‌وره‌ی ێببینرێت و بۆ كاروباری سیاسی و ته‌كتیكی رۆژانه‌ش تا گه‌یشتن به ستراتیجی گه‌وره به‌كاربێت و كارتێكی یه‌كجار گرنگه به‌ده‌ست سیاسه‌تمه‌داری عاقڵه‌وه.\nله كۆتاییداه ده‌بێت ئه‌وه بخه‌ینه به‌رچاوی خه‌ڵك كه ئاكامی ئه‌م رووداوه و زه‌ره‌ر و زیانه‌كانی بۆ پرسه‌كه و لێكه‌وته دوورمه‌وداكانی چۆن ده‌بێت. به‌ڵێ 16ی ئۆكتۆبه‌ر و داگیركردنی ناوچه‌دابڕواه‌كان به كشتی و زاڵبونی بێهوده‌یی به‌سه‌ر بیر و هۆشی خه‌ڵك و بێمتمانه‌یی به شۆرش و ده‌سه‌لات وپرسه‌كه به گشتی نه‌رێنیترین ده‌ركه‌وته‌ی چۆڕاوی زوخاوی ئه‌م رووداوه بوو. به‌ڵام ئه‌وه‌ی زیاتر كاریگه‌ری هه‌بوو ناكۆكیه‌كان زۆرتر و سه‌ختر و فراوانتر بوون، نه‌ك رووداوێكی نه‌ته‌وه‌یی وه‌كو رێفراندۆم یه‌كێتی و یه‌كبون و ته‌بایی و تۆكمه‌یی له نێوان ریزه‌كانی خه‌ڵك به‌هێزتر و مكۆمتر بكات وه‌كو له سه‌رجه‌م پرۆسه‌یه‌كی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی گشتگیری چاره‌نوسساز چاوه‌روان ده‌كرێت. ئه‌وه‌ی زیاتر جێگه‌ی داخ بوو كه‌س به‌رپرسیارێتی شكستهێنانی پرۆسه‌كه‌ی هه‌ڵنه‌گرت و خرایه سه‌ر شانی هه‌مووان و دووڕویی و نكوڵی كردن جێگه‌ی به‌ڵێن وپه‌یمانه‌كانی پێش ریفراندۆمی گرته‌وه. له ده‌رئه‌نجامی 16ی ئۆكتۆبه‌ریش خه‌لك سه‌رجه‌م كرده‌وه نابه‌جێكانی رێره‌وی شۆرشه‌كان و هه‌ڵه‌ی سه‌ركردایه‌تی و ناپاكیه‌كانی كه‌وته‌وه یاد و ئه‌زمونی حوكمڕانیش چه‌ندین هه‌نگاو پاشه‌كشه‌ی كرد و قورسایی هه‌مه‌چه‌شنی بواری ئابوری و سیاسی كه‌وته سه‌ر شانی سه‌رجه‌م چین وتوێژه‌كانی گه‌لی كوردسنان و چاكسازی راسته‌قینه و هه‌نگاوه ئه‌رێنیه چاوه‌روانكرواه‌كان ته‌نانه‌ت به‌سه‌ر پشتی كیسه‌ڵیشدا نه‌رۆیشتن. بۆیه ده‌كرێت بڵێین ئه‌گه‌ر له نسكۆی شۆرشی ئه‌یلول و ئاشبه‌تاڵ بێئومێدی باڵی به‌سه‌ر سه‌ركردایه‌تی و شكستی سه‌ركردایه‌تی بووبێت نه‌ك خه‌ڵك به‌گشتی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هۆكاره سه‌ره‌كیه‌كه‌ی به ده‌ستی ده‌ره‌كی بوو نه‌ك نێوخۆیی، به‌ڵام 16ی ئۆكتۆبه‌ر و ده‌رئه‌نجامه‌كانی به گه‌وره‌ترین هۆكاری بێ ئو‌مێدی داده‌نرێت له نێو دڵ و ده‌روونی خه‌ڵكی كوردستان به گشتی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هۆكاری شكسته‌كه زیاتر نێوخۆیی بوو نه‌ك ته‌نها ده‌ره‌كی بێت. بۆیه ئه‌گه‌ر راست بڵێن شكست به یه‌كگرتوویی ئه‌زمونه به‌ڵام ته‌نانه‌ت سه‌ركه‌وتن به په‌رشوبڵاوی و ناكۆكی بێته‌ئاراوه له جه‌وهه‌ردا شكسته.\nبەرزان محەمەدەسوورە: ڕێککەوتنی کوردانی ڕوژئاواو دەوڵەتی سووریا.


وەقفی یەتیم ئاماری سالانەی كارەكانی بڵاو كردەوە\nوەقفی یەتیم ئاماری سالانەی كارەكانی بڵاو كردەوە\nبه رواری داگرتن : 2018-02-03 10:41\nدیاربەكر - وەقفی یەتیم ئاماری كارو چالاكیەكانی سالی 2017ی بلاو كردەوە كە لە ناوە خۆو دەرەوەی وڵاتی ئەنجامی داوە، كۆی گشتی یەك ملیۆنو 214ھەزار لیرەی توركی بە خشیوە.\nوەقفی یەتیم بە كارو چالاكیەكانی ناوبانگی دەركردوە كە ھەردەم بە ھانای مندالانی بێكەس و یەتیم ھاتوە لە ناوە خۆی ولات بێت یاخود لە دەرەوە بەردەوام جێی پەنجەیان دیار بوە. ئاماری ساڵی 2017ی وەقفی یەتیم لە بارەگای سەرەكی شاری دیاربكر لە لایەن سەرۆكی گشتی فیكرەت قەرەڤیل، خوێندرایەوە بە بڕی یەك ملیۆنو 214ھەزار لیرەی توركی، پارەی كاش، خۆراكی وشك، گۆشتی سور، پێداویستی قوتابیان، چەندین پێداویستی تر بەسەر یەتیمەكان دابەش كراوە.\nقەرەڤیل، وتی ئامانجی ئێمە یارمەتی دانی مندالانی بێ باوكو دایكە لە ھەر كوێیەك بن بە مادی بێت یان مەعنەوی چارەسەری كێشەكانیان دەكەین، لە سەر زەوی مەزلوم ترین چین یەتیمەكانن. ئامانجمانە خزمەتی ئەو مندالانە بكەین كە بێ كەسن یان بێ دایكو بابن. بە یارمەتی كەسانی خێر خواز یارمەتیەكانمان گەشتونە بە ناوەخۆو دەرەوەی ولات.\n"یارمەتیەكانمان تەنھا بۆ ناوەخۆی ولات نەبوینە بەلكو گەشتونەتە دەرەوەی ولاتیش"\nقەرەڤیل، وتی لە سالی 2009 تائێستا بەردەوام یارمەتی كەسانی یەتمان داوە چەندین چالاكی مادیو مەعنەویمان ئەنجام داون،" بە تایبەت یارمەتی مندالانی یەتیمانداوە تاكو لە بێكەسی و ھەژاری ڕێگەی خراپ نەگرنە بەر، پڕۆژەی ئێمە " ئامادەكردنی خۆراك بوە، یارمەتی دانی یەتیمەكان لە كاتی پڕۆسەی ھاوسەر گیری ھەژاران، ھەروەھا ئامادەكردنی پێداویستی قوتابیانی یەتیم، گرنگی دان بە خوێندنیان، "یارمەتیەكانمان تەنھا بۆ ناوەخۆی ولات نەبوینە بەلكو گەشتونەتە دەرەوەی ولاتیش" بە تایبەت برایانمان ئەوانەی لە بەر زولمی بوزیەكان لە ئەڕاكان ڕایان كردوە بوینە پەنابەر لە كەمپەكانی بەنگلادیش دەژین بە ھاوكاری چەند ناوەندێك كەمپینێك مان ڕاگەیان بەناوی" ئەڕاكان پێویستیان بە یارمەتی خێرایە" لەگەڵ ناوەندەكانی ناوە خۆو دەرەوەی ولات توانیمان یارمەتیەكان بگەینین بەشوێنی مەبەست بۆیە سوپاسی ھەمو ئەو كەسانە دەكەین كە بەژداریان لەو كەمپینە كرد.\n"سالی 2017 كۆی گشتی یەك ملیۆنو 214ھەزار لیرەی توركیمان بە خشیوە"\nقەرەڤیل، وتی لە كۆی ئەو پارەیە لە ساڵی 2017 خەرج كراوە 539 ھەزارو 35 لیرە لە ناوەخۆ دابەش كراوە، 624 ھەزارو 122 لیرە لە دەرەوەی ولات دابەش كراوە، ھەروەھا بۆ ساڵی 2018 چەند پڕۆژەیەكی باش ئامادە كراون. لە مانگی یەك دەستی پێكردوە ئەو پڕۆژەیە تەنھا بۆ ڕۆژێك نیە بەردەوام دەبێت، یەكێك لەو پڕۆژانەی لە دەرەوە ئەنجاماندا ئامادەكردنی خواردن بۆ ھەزارو500 كەس لە برایانی ئەڕاكان كە پەنابەرن لە بەنگلادیش، بە ناوی " مانگی شوبات مانگی شەھادەت" دەستمان كرد بە ئامادەكردنی خواردنی ڕۆژانە بۆ ئەو كەسانەی كە بەھۆی زولمی چەتەكانی بوزی بوینە پەنابەر بە پێی ئامارە نافەرمیەكان ژمارەیان نزیكەی یەك ملیۆنو نیو دەبێت ھەروەھا كۆچكردن ڕۆژ بەڕۆژ لە زیاد بون دایە.\n"تاقیكردنەوە بۆخەلكی فەلەستین چەندە گران بێت، بە ھەمان شێوە تاقیكردنەوە بۆ ئێمەش گران دەبێت"\nقەرەڤیل، وتی بە ھۆی ئەو داگیر كاریەی سەھیۆنیە كان لە فەلەستین دەیكەن بۆ ساڵی 2018 بە ھەمان شێوەی ڕابردو بە بێ پچڕان ھاوكاریەكانمان بەردەوامی دەبێت، خەلكی فەلەستین لە ناو تاقیكردنەوەدان بۆیە دەبێت بەڕۆژو شەو یارمەتیەكانمان بۆ منالانی یەتیمو بێكەس بنێرین "تاقیكردنەوە بۆخەلكی فەلەستین چەندە گران بێت، بە ھەمان شێوە تاقیكردنەوە بۆ ئێمەش گرانتردەبێت" ئێمە بەر پرسارێ تیمان ھەیە، ئەویش بریتیە لەوەی دەبێت ھەمو مسولمانێك خۆی بە خاوەنی فەلەستین بزانێت بۆیە داواتان لێدەكەم ئێوە خاوەنداریەتی بكەن، خەلكی ئەڕاكانیش بەھەمان شێوە پێویستیان بە كۆمەكی مسولمانەكان ھەیە، وە سوپاسی ھەمو ئەو كسانە دەكەم كە یارمەتی كەسانی كەم دەرامەتیان داوە بەردەوام دوعای خێرتان بۆ دەكەین. (İLKHA)\nبليته كان وەقف،یەتیم،دیاربكر،فەلەستین،بەنگلادیش


پارتی‌و یەکێتیی ئەوەی نەیانکردبوو دەیکەن، چۆن؟ - ئاوێنه\nپارتی‌و یەکێتیی ئەوەی نەیانکردبوو دەیکەن، چۆن؟\nواپێدەچێت ئەوەی پارتی‌و یەکێتیی، وەک دو حیزبی سەرەکی گۆڕەپانی سیاسەت لەکوردستان، لەمێژوی پەنجا ساڵی ڕابردویاندا نەیانکردبوو لەگەڵ هێنانەگۆڕی پرسی ڕیفراندۆم لە ٧ ی حوزەیران، کە هەر ئێستا سەرەداوەکانی دەرکەوتوە، دەیکەن، ئەوە ئەگەر بەخۆیان‌و هەڵوێست‌و تێگەیشتن‌و میکانیزمەکانی ڕیفرادنۆمەکەیان دانەچنەوە.\nپارتی (مەلایی) و یەکێتیی (جەلالیی) لە ١٩٦٦ـەوە لەشەڕو ململانێدان.\nلەئاکامی شەڕو ململانێکانیان، چ ئەوانەی شاخ چ ئەوانەی شار، لەماوەی ئەو پەنجا ساڵەدا بون بەهۆکاری دەیان نەهامەتی. لێرە تەنیا لەسەر ئەو نەهامەتییانە هەڵوەستەدەکەین کە بونەتە مایەی دابەشکردنی گەلی کوردستان چ ئاسۆیی بێت چ ستونیی، ئەویش زۆر بەکورتی:\nیەکەم، پارتی‌و یەکێتیی کوردستانیان بەفعلی لەڕویی جوگرافییەوە دەیان ساڵە دابەشکردوە بۆسەر زۆنی سەوزستان‌و زۆنی زەردستان. دابەشکردنێک کە تا ئەو دوو حیزبە باڵادەستبن نەکۆتاییدێت نەشوێنەوارەکانیشی کاڵدەبنەوە.\nدووەم، پارتی‌و یەکێتیی لەڕێگەی حکومەتە دو ئیدارەییەکەیان نەک هەر ڕێگربون لەبەردەم دروستبونی زمانێکی ستانداردو فەرمی بۆ پەیوەندیکردن‌و بەکارهێنانی لەدامودەزگا حکومی‌و فەرمییەکان لەهەرێمی کوردستان بەڵکو زمانی کوردیان لەتوپەت‌و بێبەهاو بێنرخ کردوە.\nوەزارەتی پەروەردە لەهەولێرو سلێمانی‌و کەرکوک‌و هەڵەبجە دیالێکتی سۆرانی بەکاردێنێت‌و لەبادینان کرمانجی بەکاردێ. میدیاکانی یەکێتیی ڕێنوس‌و ئاخافتنی تایبەت بەخۆیان هەیەو ئەوانەی پارتیش ڕێنوس‌و ئاخافتنی خۆیان. دوای ٢٥ ساڵ لەحوکمی پارتی‌و یەکێتیی تێزی دکتۆرا لە زانکۆکانی کوردستان بە زمانی دایک، واتە کوردی، نانوسرێن بەڵکو بە زمانی “داگیرکەر” واتە عەرەبی دەنوسرێن.\nسێیەم، پارتی‌و یەکێتیی میللەتی کوردیان لەت لەت و سەرلێشێواو کردوە. میللەتی کورد لەدوای ڕاپەڕین‌و باڵادەستبوونی پارتی‌و یەکێتیی زۆر لەجاران دابەش‌و پەرتەوازەو سەرلێشێواترە لەوەی کە هەبوو، بەتایبەتی لە هەڵوێست‌و جیهانبینییدا. بۆنمونە، لە هەشتاکان کاتێک خۆپیشاندان ئەنجامدەدرا بۆ ئازادی‌و مافەکانی مرۆڤ لەدژی بەعس هاوڵاتیانی شارەکانی کوردستان (بۆنمونە، هەڵەبجە، پێنجوین، سلێمانی، ڕانیە، کۆیە، کەرکوک، هەولێر، ئاکرێ) کەم تا زۆر بەشداریان تێدادەکرد. ئێستا بۆ نان‌و ئاو و کارەباو موچەش، کە سادەترین مافی مرۆڤن، هاوڵاتیانی کوردستان هاوهەڵوێست نین.\nچوارەم، پارتی (بارزانی باوک‌و کوڕەکانی)و یەکێتیی (تاڵەبانی‌و جێگرەوەکانی) لە ١٩٦٦ ـەوە هێزی پێشمەرگەی کوردستانیان دابەشکردوەو کردویانە بەهێزی حیزبی. لەدوای ڕاپەڕینشەوە سەرەڕای بوونی چەندین دەرفەت‌و سەرەڕای فشاری بەردەوامی جەماوەریی‌و نێودەوڵەتی هێزی پێشمەرگەیان نەک هەر ڕێکنەخستوەو نەیانکردوە بەدامەزراوەیەکی نیشتیمانیی بەڵکو ئەوان هۆکاری هەرە سەرەکین لەپشت یەکنەگرتنەوەو بەحیزبیکردن‌و بەکوتلەکردن‌و بەشەخسیکردن‌و بێئیرادەکردن‌و بێورەکردنی. سوپاس بۆ هاوپەیمانان دەنا نەک حکومەتە داگیرکەرەکان کۆمەڵێک چەتەی داعش وڵاتەکەیان داگیرو وێراندەکرد.\nپێنجەم، پارتی‌و یەکێتیی ڕۆشنبیرو ئەکادیمی‌و ڕۆژنامەنوس‌و نوسەرەکانی وڵاتیان نەک هەر بەحیزبیکردوەو دابەشکردوە‌و لە ماشێنە زەبەلاحە میدیاییەکانیان لەسەنگەری دژبەیەکیان خزاندون‌و شەڕی یەکدیان پێدەکەن. ئەگەریش لێرەو لەوێ ڕۆشنبیرێک، ئەکادیمیەک، ڕۆژنامەنوسێک یان نوسەرەێک دەنگێک هەڵببڕێت ئەوە یان ڕیسوای دەکەن، یان قەڵەمەکەی دەشکێنن، یان بەربۆکسی دەدەن، یان دەربەدەری دەکەن، یان دیکوژن.\nشەشەم، پارتی‌و یەکێتیی سامانی ژێرزەوی‌و سەرزەوی هەرێمان وەک برابەش دابەشکردوەو هەراجافرۆشکردوە. داهاتەکەشیان فەرهودکردوەو لە قومارخانەکان ساغیانکردۆتەوە. ئەوەی ماوەتەوەش لەپڕۆژە درۆزنەو ساختەو شکستخواردوەکانیان تەخشان‌و پەخشانیانکردوە.\nحەوتەم، پارتی‌و یەکێتیی ساڵانێکە گەلی کوردستانیان کردوە بە بەشێک لە ململانێ ناوچەییەکان‌و مەزهەبییەکان، خاکەکەشیان کردوە بەشوێنی تەڕاتانێی هێزە داگیرکەر (تورکیاو ئێران وەک نمونە)و ڕزگارکەرەکان (ئەمریکاو ئەڵمانیا وەک نمونە)، لەوەشدا کوردستانیان دابەشکردوە، زەردستان خزێنراوەتە بەرەی سوننەستان، سەوزستانیش واخەریکە دەخزێنرێتە بەرەی شیعەستان.\nدوای پەنجا ساڵ لە شەڕو ململانێ، لە دزین‌و فرۆشتن، لە ڕاوڕوت‌و تاپۆکردن، لە کۆیلەکردن‌و گەمژەکردن هەموو ئەو دابەش دابەشانەی سەرەوەیان کرد. سەرەڕای ئەمانە، پارتی‌و یەکێتیی نەیانتوانی خەڵکی کوردستان لەپەیوەند بەهەڵوێستیان لەسەر پرسی ئازادی‌و سەربەخۆیی کوردستان دابەشبکەن.\nلەوەتەی باشوری کوردستان لە ١٩١٨ ـەوە لکێنراوە بە عێراق کوردستانیان هەمیشە کۆکبوون لەسەرئەوەی کە ئامانجی سەرەکی گەلەکەیان ڕزگاریی نیشتیمانیی‌و سەربەخۆیی کوردستانە. ڕیفراندۆمەکەی ٢٠٠٥ نیشانیدا کە ٩٨% خەڵکی کوردستان لەگەڵ سەربەخۆیین.\nبەڵام ماوەیەکە لەبەر کۆمەڵێک هۆکار بەتایبەتی ئەو میکانیزمە سەقەتەی کە پارتی‌و یەکێتیی گرتویانەتەبەر بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم خەریکە خەڵکی کوردستان لەسەر کۆکبوونیان لەمەڕ پرسی سەربەخۆیش دابەشبکەن.\nنەک خەڵکی کوردستان هەموو دنیا دەزانێت کە ژمارەی ئەو کەسانەی دژی سەربەخۆیی کوردستانن ئێجگار کەمن. ئەوانەی ئێستاش دژی ڕیفراندۆمن دژی سەربەخۆیی نین بەڵکو ڕەخنەیان لە دەسەڵات هەیە بەتایبەتیش لە چوار پرسدا:\nیەکەم، ڕەخنەگرەکان دەڵێن ئێمە لەگەڵ ڕیفراندۆمێک نین کە تەنیا بۆ زانینی ئەوەیە داخۆ کوردستانیان سەربەخۆییان دەوێت یان نا چونکە وەڵامی ئەو پرسیارە مەعلومە. ئەوان دەڵێن ڕیفراندۆم ئەگەر بۆ سەربەخۆیی نییە، کە پێدەچێت بۆ سەربەخۆیی نەبێت چونکە بەرپرسی هەڵمەتی ڕیفراندۆم، وشیار زێباری، کە بەرپرسێکی گەورەی پارتیشە وای ڕاگەیاندوە. باشە ئەگەر ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی نییە ئەی ئەو سەرقاڵکردن‌و مەسرەفە لەپای چی. ئەگەر بۆ سەربەخۆیشە ئەوە شەرم لە کێ دەکەن.\nدووەم، ڕەخنەگرەکان دەڵێن ئەگەر ڕیفراندۆم ناوچە دابڕاوەکان (تازە-ئازادکراوەکان) ناگرێتەوە بۆچی ئەنجامدەدرێ مەگەر چەندین ساڵە هەرێم لە عێراقدا ماوەتەوە هەر بۆ گێڕانەوەی ئەو ناوچانە نییە. ئەگەریش ئەو ناوچانە دەگرێتەوە بۆ مەرجداری دەکەن، خۆ ئێوە لە هەرێم پرستان بە پەرلەمان نەکرد بۆ لە ناوچە دابڕاوەکان پرس بە ئەنجومەنەکان دەکەن.\nسێیەم، ڕەخنەگرەکان دەڵێن ئەگەر ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی کوردستان‌و بەدامەزراوەییکردنی دامودەزگاکانییەتی خێرە لەسەر سەندنەوەی شەرعیەت لە پەرلەمان‌و گەورەکردنی حیزب دادەمەزرێ. خێرە لە دیوەخان نەک لە پەرلەمان بڕیاری ڕیفراندۆم دەدرێت، خێرە کەسە حیزبی‌و ناشەرعییەکان بڕیاری لەسەر دەدن‌و دەزگا شەرعی‌و جەماوەرییەکان پشتگوێ‌و پەراوێز دەخرێن.\nچوارەم، ڕەخنەگران دەڵێن ئەگەر ڕیفراندۆم بۆ بە پاڵەوانکردنی کۆمەڵێک سیاسی شکستخواردو دزی نەقۆڵاو پۆلیسی پیاوکوژ بێت نامانەوێت. ئەگەر ڕیفراندۆم پڕۆپاگەندەیە بۆ حیزب‌و کەسی شکستخواردو بۆ چارەنوسی گەلێک دەکەن بەو ئامرازە.\nمن پێموایە هێشتان کار لەکار نەترازاوەو هەل بەدەستەوەن بۆ بەخۆداچوونەوە ڕاستکردنەوەی هەڵەکان. ئێستاش دەکرێت ڕیفراندۆم بکرێت بە ئامرازێک بۆ سەربەخۆیی‌و هاوکات ئاشتبوونەوەو کۆکردنەوەی گەلی کوردستان لەسەر بڕیاری سەربەخۆیی. بۆ ئەمە واچاکە دەسەڵاتدارانی یەکێتیی‌و پارتی لەپێناوی کۆدەنگی بۆ ڕیفراندۆم‌و سەربەخۆیی لەجیاتی سەپاندنی ناشەرعیەت بەسەر شەرعیەتداو ئەم هەنگاوانە بگرنەبەر:\nیەکەم، کاراکردنەوەی پەرلەمان بەبێ مەرج‌و کردنی بە مەرجەعیەتی بڕیاردان لەسەر پرسی ڕیفراندۆم‌و سەربەخۆیی. دەکرێت کاتە بڕیاردراوەکە هەر وەک خۆی بمێنێتەوەو دەشکرێت دوابخرێت بەڵام مەرجە کات دیاریبکرێت.\nدووەم، پەرلەمان بڕیاربدات کە ڕیفراندۆم بۆ ڕاگەیاندنی سەربەخۆییەو لە ئێستاوە ڕێوشوێن‌و پەیڕەو پڕۆگرامی بۆ دابڕێژرێت، هەم بۆ ئەنجامدانی هەم بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پێشهاتەکانی دوای ڕیفراندۆم.\nسێیەم، پەرلەمان بەبێ مەرج‌و بەئاشکرا ڕایبگەیەنێت کە ڕیفراندۆم ناوچە دابڕاوەکان (تازە-ئازادکراوەکان)، ئەوانەی ئێستا لەژێر دەستی هێزەکانی پێشمەرگەن، دەگرێتەوەو چارەنوسیان بەستراوەتەوە بە چارەنوسی باقی ناوچەکانی دیکەی هەرێم.\nئەم هەنگاوانە دەبنە سەرەتایەک بۆ دروستکردنەوەی یەکڕیزیی گەلی کوردستان، ئەگەرنا ڕیفراندۆم ئەو کردارە دەبێت کە کوردستانیان جارێکی دیکە دابەشدەکات لەسەر پرسێک کە تا ئێستا دوای پەنجا ساڵ لە ململانێ‌و شەڕی ناوخۆ هەر کۆکبوون لەسەری.\nبڵاوكراوه‌ته‌وه له 15-06-2017


ئایا كاتی شكاندنی بێدەنگیی هاتووە؟ – کوردی – RojNews.News\n28/02/2020 - 10:43:03 pm\nهەینی, 3 أغس 2018 – 07:56 ڕۆژنیوز – هاوكار مستەفا\nداگیركارییەكانی دەوڵەتی تورك بۆ سەر باشوری كوردستان بەردەوامە و حكومەتی هەرێمیش بێدەنگە، لەو بارەیەوە هاوڵاتییەكی هەڵەبجە و ڕۆژنامەنووسێكی سەیدسادق بۆ ڕۆژنیوز دەدوێن.\nعیسا سان ئەحمەد، هاوڵاتی شاری هەڵەبجە باس لەوە دەكات: لای هەمووان ئاشكرایە كە ئێستا كێ حكومەتی هەرێم بەڕێوەدەبات، بۆیە بێدەنگی حكومەتی هەرێمیش لە ئاست ئەو داگیركاریانە شتێكی چاوەڕوانكراوە، چونكە ئەو حزبانەی حكومەت بەڕێوە دەبەن بەتایبەت پارتی دیموكراتی كوردستان، بەرژەوەندییەكی ئابوری و سیاسی لەگەڵ دەوڵەتی داگیركەری تورك هەیە و لەپێناو مانەوەی ئەو بەرژەوەندییانە خاكی كوردستانی فرۆشتووە بە داگیركەران.\nئەوەشی وت: ئێستا كاتی ئەوە هاتووە هاوڵاتیان و چین و توێژە جیاوازەكان و هەروەها حزبە بەهەڵوێستەكانی باشور، بێدەنگی بشكێنن لە ئاست ئەو داگیركاریانە و لەڕێگەی پەرلەمان و هەروەها ئەنجامدانی چالاكی مەدەنییەوە بەر بەو داگیركاریانەی دەوڵەتی تورك بگرن.\nهەروەها سالار مەحمود، ڕۆژنامەنووس لە شارۆچكەی سەیدسادق، دەڵێت: جێگەی داخە كە ئەو مەترسییە زۆرەی بەهۆی داگیركارییەكانی دەوڵەتی تورك بۆ سەرخاكی باشوری كوردستان و هاوڵاتیان دروست بوون ناوەندە میدیایی و ڕاگەیاندنەكانی باشوری كوردستان نەیانتوانییوە وەك پێویست گرنگی پێبدەن و گەورەیی ئەو مەترسییانە بۆ ڕای گشتی بخەنەڕوو، ئەمەش بەهۆی هێنانەكایەی چەند بابەتێكی لاوەكی كە زۆر جێگەی گرنگی و بایەخ نین بۆ چارەنوسی گەلەكەمان.\nئەوەش دەڵێت: ئەوەی ئێستە دەگوزەرێت كە دەوڵەتی تورك زۆر بە ئاسانی هاتوەتە خاكی باشوری كوردستان و بەشێكی زۆری خاكی باشوری كوردستانی داگیركردووە، ئەمە مەترسییە بۆ سەر مێژوو و ئایندەی كوردستان، بێدەنگ بوون لێی مانای ڕەزامەندبوونە بەو داگیركاریانە، بۆیە دەبێت بە هەموو لایەك هەڵوێستی ڕوونمان هەبێت و ڕێگە نەدەین سوپای داگیركەر لە خاكی كوردستان بوونی هەبێت.\nهەولێر، كۆمەڵكوژیی شەنگال بیرهێنرایەوە


زیاتر لە 820 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ڕایدەگەیەنێت، 823 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە، 1813 كەسیش چاكبوونەتەوە و 9 كەسیش بەهۆی پەتاكەوە گیانیانلەدەستدا.\nبەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن وەزارەتی تەندروستی عیراقەوە بڵاوكرایەوە” لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 36 هەزار و 692 پشكنینی تایبەت بە كۆرۆنا ئەنجامدراوە و دەركەوتووە 823 كەس تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و ئەنجامەكانیان پۆزەتیڤ بوون”.\nهەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە”زۆرینەی تووشبووەكان لە بەغدا و دیالە و واست بوون، بەجۆرێك كە لە بەغدا 277 و لە دیالە 92 و لە واست 83 حاڵەتی تووشبوون تۆماركراون”.\nوەك لە بەیاننامەكەی وەزارەتی تەندروستی عیراقیشدا ئاماژەی پیكراوە” لە سلێمانی 44، هەولێر 14، و دهۆك 42 حاڵەتی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراون”.\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ئاماژەی بە چاكبوونەوەی 1813 تووشبووی پەتاكە كردووە كە زۆربەیان لە هەولێر و دهۆك و سلێمانی و سەڵاحەدین بوون، ویڕای گیانلەدەستدانی 9 كەس بەهۆی كۆرۆناوە.\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرای دەكات، 829 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە و 1281 كەسیش چاكبوونەتەوە و 21 حاڵەتی مردنیش هەبووە…\nخەڵك- چاودێرێكی سیاسی ڕایدەگەیەنێت، حكومەتی هەرێم بیر لەوە ناكاتەوە كاتێك غاز گران دەكات بەو هۆیەوە نان و خواردنی چێشتخانەكانیش گران دەبن. (زیاتر…)\n07 ئیلول 2021 1.30 pm\nخەڵك- بە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 222 ملیۆن و 50 هەزار و 553 حاڵەت.\nتووشبووانی كۆرۆنا 254 ملیۆن كەسی تێپەڕاند\n15 تشرینی دووهەم 2021 12.30 pm\nخەڵك- بە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 254 ملیۆن و 62 هەزار و 250 حاڵەت.


ئەحمەد و محەمەد كۆتایی یارییەكەیان نەبینیچیرۆكی ئەو دوو برایەی بە بۆردومانی هاوەن لە داقوق كوژران\nئەحمەد و محەمەد كۆتایی یارییەكەیان نەبینی\nچیرۆكی ئەو دوو برایەی بە بۆردومانی هاوەن لە داقوق كوژران\nئەحمەد و محەمەد، ئەو دوو برایەی لە بۆردومانكردنی گوندەكەیان بە هاوەن گیانیانلەدەستدا فۆتۆ: تایبەت بە كەركوك ناو\nئەحمەد (15ساڵ) و محەمەدی برای (13ساڵ) بە جۆشەوە لە یاریگایەكی بچوكی گوندەكەیاندا لە سنوری داقوق سەیری یاریی تۆپی پێیان دەكرد، لە پڕ دوو گولـلە هاوەن لە نزیك یاریگاكە دەكەونەوە و هەردوكیان بە پریشكی هاوەنەكان دەكەون بە زەویدا.\nبەر لە كاتژمێر 11:30ی شەوی 24ی ئاب، ئەو دوو برایە ماڵئاواییان لە دایكیان كرد و بە پاسكیلەكانیان بەرەو یاریگاكە كەوتنەڕێ، وەك پیشەی رۆژانەیان، بە دایكیشیان وت: تا دێینەوە ماسیمان بۆ لێبنێ.\nلەكاتێكدا ئەوان چەپڵەیان بۆ یاریزانەكان لێدەدا، دۆخەكە خرۆشا، بە هاوەن بۆردومانی گوندی زه‌ینلعابدین كرا كە ئەوان لێی نیشتەجێن و دوو گولـلە هاوەن لە نزیك یاریگاكە كەوتەوە و هەردوكیان گیانیانلەدەستدا. هەروەها دەستڕێژی گولـلە و تەقینەوەی بۆمبێك دۆخەكەی زیاتر ئاڵۆزكرد.\nقاسم یەشار (28ساڵ)، خاڵی ئەحمەد و محەمەد، بە (كەركوك ناو)ی وت "هەردوكیان پریشكی هاوەنەكانیان بەركەوتبوو، بەڵام شوێنەواری فیشەكیش بە جەستەیانەوە بوو".\nئەو دوو برایە زۆرینەی كات پێكەوەبون، لە ماڵ، خوێندنگە و یاریگا و ئەو دوكانەشی كە باوكیان لەناو گوندەكە بۆیانی كردبۆوە.\n"زۆر یەكیان خۆشدەویست، دوو جەستەو یەك دڵ بون، زۆركات كە یەكێكیان زووتر لە خوێندنگە تەواو بوایە براكەی جێنەدەهێشت هەرچەندە ماڵیشیان لە خوێندنگەكەوە نزیك بوو"، قاسم وایوت.\nباوكیان جل و پێداویستییەكانی خوێندنگەی بۆ كڕیبون و هەردوو كوڕەكەی ئامادەبون بۆ ساڵیی نوێی خوێندن.\nئەو روداوەی ئەو دوو برایەی تێدا كوژرا، بە بۆردومانكردنی هاوەن بۆ ناو گوندەكە دەستیپێكرد، دواتر دەستڕێژی گولە كراو بەهۆیەوە حەوت كەسی گوندەكە كوژران.\nشانه‌ی راگه‌یاندنی ئه‌منی، رۆژی دوای روداوەكە لە راگەیەنراوێكیاندا بڵاویانكرده‌وه "هێرشەكە له‌لایه‌ن داعشه‌وه ئه‌نجامدراوه به ئاربیچی و چه‌كی مامناوه‌ند"، لەگەڵ جەختكردنەوە لەسەر ئەوەی "ئەو سنورەی بۆردومانكراوە لەژێر دەسەڵاتی لیوای 16ی حەشدی شەعبیدایە".\nقاسم یەشار وتی "محەمەد ئەمساڵ زۆر دڵی خۆشبوو، بەهۆی ئەوەی قۆناغی سەرەتایی تەواوكرد، چاوەڕێی كردنەوەی خوێندنگەی دەكرد".\nبەڵام ئەحمەد زیاتر خولیای تۆپی پێ بوو، "یارییەكی باشی دەكرد و دەیوت دەبم بە یاریزان، محەمەدی براشی هانی دەدا"، خاڵیان وایوت.\nئەو دوو برایە، بەرلەوەی ئەو شەوە یارییەكە كۆتایی بێت، گیانیانلەدەستدا. هەروەها فریای خواردنی ئەو چێشتە نەكەوتن كە دایكیان بۆی ئامادەكردبوو.\nقاسم وتی "كاتی مردنیشیان هەردوكیان دەستیان لەناو دەستی یەك بوو".\nكاتی مردنیشیان هەردوكیان دەستیان لەناو دەستی یەك بوو\nبڕیاربوو لە رۆژانی داهاتودا، ئەو خێزانە سەفەری ئێران بكەن كە ئاواتێكی ئەو دوو برایە بوو، دایكیان لە پرسەی كوڕەكانیدا دەیوت "نەمزانی ئەوە پاسپۆرتی كۆتایی ژیانیان دەبێت".\nلویس شێخ فەندی، قایمقامی قەزای داقوق بەوەکالەت، رۆژی دوای روداوەكە، نیگەرانی خۆی نیشاندا، لەوەی ئەمجارە "چالاكییەكانی داعش" ناوەندی شارەكەی گرتۆتەوە و ئەوەشی بە "مەترسییەكی گەورە" ناوبرد و داوای هەماهەنگی زیاتری لە هێزە ئەمنییەكان كرد. زیاتر وتی "ناكرێت دەرفەت بدریتە تیرۆریستان مەدەنی بكەنە ئامانج".


میدیای کوردی و نەتەوایەتی ، پیشەیی بوون ؟\n٢٩ مەی ٢٠١٧ - ٠٨ جۆزەردان ١٣٩٦ - ١٠:١٢ تارانبەڕۆژکراو: ١٣٩٦/٠٣/٠٧ - ٢٨-٠٥-٢٠١٧ - ١٨:٠٤ تاران\nهاووڵاتییەکی نەغەدەیی لە شاری زەنجان لە سێدارە دراکرێکارێکی کورد کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنائەرتەشی سایبێریی سپای پاسدارن ٧ هاووڵاتیی له شاری گیلانغەرب دەستبەرسەر کردگرانی، دیاریی دەوڵەت بۆ خەڵک لە مانگی ڕەمەزانداپاش ٤٣ ڕۆژ تەرمی مێرمنداڵێکی خەڵکی شاری شنۆ دۆزرایەوەخۆ ئامادە کردنی حکوومەتی ئێران بۆ تۆپباران کردنی ناوچە سنوورییەکانی حکوومەتی هەرێمئاگرکەوتنەوە هەناسە لە زاگرۆس دەبڕێت٣٢ گوللە خومپارەی پووچەڵ نەکراوە لە پیرانشار دۆزرایەوەچوار کۆڵبەر لە گەردەنەی تەتەی ناوچەی هەورامان کوژران و بریندار بوونحوکمی ئێعدامی سێ هاووڵاتیی کورد لە زیندانی ورمێ بەڕێوەچوو\n١٣٩٥/٠٥/١٠ - ٣١-٠٧-٢٠١٦ - ١٣:٠٩ تاران١٤١٢\nقه‌باره‌ی فۆنت: عمر ایزدخواە بەکالۆریۆس لە زانستە رامیارییەکانمیدیا وەک ئامرازێکی گرنگی دەسەڵات و ، وەک ئەوەی کە بە دەسەڵاتی چوارەم ناسراوە بە تایبەت لە قۆناغی ئێستادا کە بە توانایەکی بەهێز لە وەرگۆڕان و ئاراستەکردنی رووداو وپرس و دۆز و بابەت و دیاردە ناوخۆیی و نێودەوڵەتیەکانی پێ جیا دەکرێتەوە ، ئاخۆ میدیای کوردیش لە ئاست پرسە نێوخۆییەکان و لەسەرووی هەموو پرسەکانیشەوە ، بە تایبەت پرسە نەتەوەییەکانی هەر کام لە چوار بەشەکانی کوردستان لە چ ئاستێکی پێویستی ئەو ئامانجانە و لەلایەکی ترەوە لە چی ئاستێکی خواست و تێگەیشتنی ئێستای تاک و جەماوری کۆمەڵگای کوردی دایە ؟؟گرنگی وڵامی ئەو پرسیارەی سەرێ لەوەوە سەرچاوە دەگرێ کە دەبینین راگەیەندنە کارا و کاریگەرەکان و ئەوانەی کە جۆرێک لە رۆڵی سەرکردایەتی دەبینن بۆ تۆڕێکی فراوان و ئاڵۆزتر و شۆڕبووەوەی میدیاکانی خوار خۆیان تا لە کۆتاییدا دەگاتە بڵاوکراوە کەسییەکان ، وەک پێویست مامەڵە لەگەڵ رووداو و پرسەکان ناکەن ، بەڵکو زیاتر دەیانەوێ رۆڵی دروستکەر یان بچوککەرەوە و داپۆشەر یان گەورەکەر ببینن ، ئەوە لە کاتێکیشدا خودی ئەو بانگەشەیەی کە بەجۆرێک میدیاکان دەیکەن و لەزۆر کاتتدا وەک شانازیەک باسی لی وەدەکەن و لەزۆرترین حاڵەتیشدا ئەو راگەیەندنانە و تەنانەت ئەو هێزە سیاسیانەشی کە لە پشتیانەوەن نەتەوەیی بوون بە ئەولەویاتی ئامانج و کرداریان دەزانن ، لە لایەکی دیکەشەوە لە ئێستادا تێگەیشتنی جەماوەر ( وشیاری )زۆرینەی تاکی کوردستان (( هەرچەند ( لەو لایەنەوە ) لە ئاستێکی پێویست نیە !! )) ، بەڵام گۆڕانێکی ئەوتۆ لە تێگەیشتن و خوێندنەوەی جەماوەر بۆ رووداوەکان هاتۆتە ئاراوە ، کە بەرە بەرە لە دیاریکردنی سەرچاوەیەکی دیاریکراوی میدیا بۆ گواستنەوەی هەواڵ و شیکردنەوەکان دوور دەکەونەوە بەرەو پشت بەستن بە سەرچاوەی هەواڵی جیاواز و بەردەوامیش ئەو هاوکێشەیە بەو ئاراستەیە دەبێت ، وە لە لایەکی تریشەوە رۆڵی زیادبوونی رکابەری نێوان دەزگای میدیایی زیاتر و بەربڵاوتر ، کە رەهایی مامەڵەی میدیا لە ( دروستکەر ، گەورەکەر ، داپۆشەر ، بچوککەرەوە ) بە راددەی زۆر کەم دەکاتەوە .هەرچەند ئەو دۆخەی کە باسی لێ وەدەکەین هەرچی بە نیسبەتی وشیاری جەماوەرە لە ئێستادا لە قۆناغی دروستبوون و کامڵبوون دایە و تا ئێستاش میدیاکان بەجۆرێک توانای شاردنەوە و دروستکردنی رووداو و پرسەکانیان بە باشی هەیە و تا راددەیەکی زۆر سەرکەوتوو بوونە !! ، کە ئەوە یەکێکی دیکەیە لە گرنگی ئەو پرسیارەی کە لەسەرەتا وروژاندومانە ، چونکە لە حاڵەتی نەبوونی کاریگەری ، وروژاندنی وەها بابەتێک رێژەی پێویستی بوونی دەچێتە ژێر پرسیارەوە.لە قۆناغی پێش ئێستادا ، میدیاکان بە ئاسانتر و دەستکراوەتر بڵاوکردنەوە و شیکردنەوەی رووداو و پرسەکانیان دەخستە تای تەرازوی ئامانجە نا نەتەوەییەکانیان لە ئەگەری بڵاوکردنەوە و بڵاونەکردنەوە و وروژاندن هەرچەند هەستیشی پێنەکرابێ .ئەوەی باسمان کرد تەنها لەبەرچاوگرتنی ئامانجە نەتەوەییەکان بوو ، بەڵام بەدەر لەوەش ( پیشەیی بوون )ی میدیاکەنە ، چونکە کە ئەوەی لە میدیا کوردیەکانەوە بەدی دەکرێت ، بەڕێژەی بەرز خۆبواردنە لە بنەماکانی بابەتی بوون و راستگۆیی و بەپیچەوانەشەوە تەڵقیندان بنەمایەکی گرنگ و جێ بایەخە ، کێشەی گەورە لەوە دانییە کە میدیا حیزبیەکان بەجۆرێک نا پیشەیی و نا بابەتین ، چونکە هەموو میدیایەکی حیزبی ئەرکی سەرەکی بریتیە لە خزمەتی پارتەکەی ، بەڵام ئەوە زیاتر کێشەیە بریتیە لە نا پیشەیی بوونی ئەو میدیایانەی کە بەجۆرێک بانگەشەی سەربەخۆیی بوون دەکەن یاخود لەژێر سێبەری حیزبەکان دان یان لەوەش نەرێنی تر بریتییە لە نا پیشەیی بوونی ئەو میدیانەی کە ئەصڵەن هیچ پێویستیەکی ماددی و داراییان بە هێزێکی سیاسی نیە ، کەچی خۆی دەکات بە سێبەر و داردەستی هێزێک یان چەند هێزێکی دیاریکراو و زیان بە بەرژەوەندی نەتەوەیی دەگەیەنێ .لە راستیدا راگەیاندنە کوردیەکان ( بینراو ، بیستراو ، نوسراو ) لەسەرووی هەموویانەوە تیڤیەکان و پاشان ماڵپەڕ و ئاژانس و رادیۆ و رۆژنامە و گۆڤار و ..هتد .. نەیانتوانیوە بە ئاستێکی پێویستی نەتەوەییانە رۆڵ بگێڕن لە ئاستی پرس و رووداوەکانی ناوچە جیاوازەکانی کوردستان ، بەڵکو کەمتر خزمەتیان لەو لایەنە کردووە ، هەرچی لە ماوەی رابردوو تا ئێستا بینیومانە ، لەوانەش وروژاندن یان بڵاوکردنەوەی هەواڵ یان هەڵویستەکردن لەسەر ئەو رووداو و پرسانەی کە هاتوونە ئاراوە لەلایەنی نەتەوەییانەو و بزاوتی نەتەوەیی کوردی ، زۆر نمونەمان لە میدیاکان هەیە کە دابەش دەبن بە دوو بەرەی ( خۆلێدان ، خۆبواردن ) ، کە کێشەی گەورەتریش لەوەدایە هەرچی ئەو میدیای کە خۆی لە بابەتێک دەدات زۆر بە توندی دەیگرێت و بێ سنور و رەها توانای خستنەروو و کشاندنی بابەتەکەی هەیە و هەرچی خۆیشی لە بابەتەکە دەبوێرێ خۆبواردنەکەی تا ئاستی زۆر کەمە بەجۆرێک دۆخێکی نەرێنی لەلای جەماوەر دروست دەکات لە مەڕ رووداوەکان ، جوانترین نمونەش بۆ ئەوە ئەو رووداوانەیە کە لە رۆژئاوا یان لە باکوور یان لە رۆژهەڵات دێنە ئاراوە میدیاکان بە تایبەت کە بەهێزترین میدیا ( بینراو و بیستراو )ەکان دەکەونە باشوری کوردستانەوە ، ئەوا وەک پێویستیەکی نەتەوایەتی و لەلایەکی تریشەوە وەک پێویستیەکی پێشەییانە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ هەموو ئەو رووداو و پرسانەی کە نزیکن و پەیوەستی زۆریان بە هەرێمەکەوە هەیە .. مامەڵە ناکەن ، هەرچی لە (دروستکەر ، گەورەکەر ، داپۆشەر ، بچوککەرەوە ) هەروەها ( خۆلێدان ، خۆلێنەدان ) بە سەنگینی تیایاندا بەرێژەیەک رەنگی داوەتەوە .لە راستیدا ئەو حاڵەتەش رووبەڕوویە لەگەڵ بەڕوشاخانێکدا کە لە پێشتریشدا باسمان کرد ، کە ئەویش دروستبوونی تەحەدایەکی ئەوتۆ لە بەرزتربوونەوەی وشیاری زیاتری تاکی کوردی لەمەڕ رووداو و دیاردە و پرسەکانە ، لە هەر نمونەیەکدا کاتێک دەزگایەکی میدیایی دەیەوێ بابەتێک پەردەپۆش یان گەورە بکات ، ئەوا دۆخکە تا راددەیەکی زۆر وەکو پێشوتر نەماوە کە بە رەهایی بەو شێوازە راگەیاندنەکان مامەڵە بکەن ، لە ئێستادا ئەگەر دەزگایەک بیەوێت پرسێک گەورە بکات ئەوا جەماوەر تا سنورێکی دیاریکراو گوێی بۆ دەگرن و دواتر وازی لێ دێنن و هەوڵی زیاتر دەدەن لە گەڕان بۆ راستی رووداوەکان و ئاستی پرسە نەتەوەیی و هەستیاریان ، هەروەها لە حاڵەتێکیش ئەگەر دەزگایەک بیەوێت پرسێک پەردەپۆش بکات یان خۆی لێ ببوێرێ ئەوا جەماوەر بای ئەوەندە هۆشیاری هەیە کە هەم هەڵوێستی دەزگاکە هەڵبەسنگێنێ و هەمیش رووداوەکە و راستیەکانی لە زۆر سەرچاوەی ترەوە بزانێ .ئەوەی باسمان کرد دەکرێ قسە و باسێکی زۆر هەڵبگرێ ، بەڵام بە کورتیەکەی ئەوەی مەبەستی ئێمەیە زیاتر ئەوەیە کە دەزگاکانی راگەیاندنی کوردستان ( بە تایبەت ئەوانەی بانگەشەی نەتەوەیی بوون و پیشەیی بوون دەکەن ) جۆرێک لە لادان لەو بانەگەشەکانیان بەدی دەکرێ کە جەماوەریش هۆشیارترە و تا راددەیەکی باشتر تێ دەگات .تێبینی // مەرج نییە ئەو نەرێنیانەی کە باسمان لێوەی کرد بە رێژەی رەها لە دەزگاکاندا بوونی هەبێ ، بەڵکو روومان لە زۆربەی راگەیاندنەکانی هەر چوار بەشی کوردستانە و ، دەکرێ ئەوش بە ڕێژەی کەم تا زۆر رەنگ بداتەوە لەهەر کام لە ناوەندەکانی میدیای کوردی ، وە پێویستە ئەوەش بزانین کە زۆربەی پارتە سیاسیەکانیش بە تایبەت لە قۆناغی ئێستادا بانگەشەی توندی ئاراستەیەکی نەتەوایەتیانە دەکەن. ناوەرۆکی ئەم بابەتە روانگەی نووسەرەکەیەتی و ئاژانسی کوردپا لێی بەرپرسیار نییە.\nئەگەری لە سێدارەدانی سێ زیندانیی کورد لە زیندانی ورمێهاووڵاتییانی شاری سنە و مەریوان "نا"یان بە ئێعدام گوتخۆ ئامادە کردنی حکوومەتی ئێران بۆ تۆپباران کردنی ناوچە سنوورییەکانی حکوومەتی هەرێمزیاتر لە ١٠٠ هاووڵاتیی پاریزگای ئیلام دەستبەسەر کرانحوکمی ئێعدامی سێ هاووڵاتیی کورد لە زیندانی ورمێ بەڕێوەچووحوکمی زیندانیی ٥ هاووڵاتیی کورد کەم کرایەوە\n١٣٩٦/٠٣/٠٣ - ٢٤-٠٥-٢٠١٧ - ١٢:٣٢ تاران\nمامۆستایەکی بۆکانی میداڵی بڕۆنزی وڵاتی ئیتالیای بەدەست هێنا\n١٣٩٦/٠٣/٠٣ - ٢٤-٠٥-٢٠١٧ - ١٢:٢٦ تاران\nکڕێکارێکی تیکابی لە سەقز کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا


کوردیپێدیا - مستەفا بارزانی و ئەحمەد تۆفیق و\n📷 مستەفا بارزانی و ئەحمەد تۆفیق و | پۆل: وێنە و پێناس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nمستەفا بارزانی و ئەحمەد تۆفیق و\nبارزانی لە پێشەوە، ئەحمەد تۆفیق لە پشتەوەی بارزانی، لەو دوو کەسەی لە پشت ئەحمەد تۆفیق دەڕۆن کەسی دەستی چەپیان پێشمەرگەیەکی خەڵکی پیرانشار بوو بە ناوی شێرزاد. ئەوانی دیکە نەناسراون.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 28 2014 3:39PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Apr 4 2015 3:19PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 10,758 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 28 KB Jun 28 2014 3:39PM هاوڕێ باخەوان


- 2/10/2019 9:19:00 PM 13024 جار خوێندراوەتەوە\nلەدواین کۆبونەوەى یەکێتى و پارتى بڕیاردرا رۆژى ١٨ ى مانگ کۆبونەوەى پەرلەمانى کوردستان لەلایەک و لەلایەکى دیکەشەوە کۆبونەوەى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک بەڕێوەبچێت.\nماوەى چوار مانگ و 10 رۆژە هەڵبژاردنى پەرلەمانى کوردستان ئەنجامدراوە، بەڵام هەتا ئێستا پەرلەمانتاران تەنها سوێندى یاساییان خواردوە و کۆبونەوەکەیان بە کراوەیی هێشتۆتەوە تا ئەو کاتەى لایەنە سیاسییەکان دەگەنە رێککەوتن لەسەر سەرجەم پۆستەکانى هەرێمى کوردستان لەناویاندا پۆستەکانى سەرۆکایەتى پەرلەمان.\nپێکهاتەکانى نێو ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک لەسەر شوێنى ئەنجامدانى کۆبونەوەى ١٨ ى مانگى ئەنجومەنى پارێزگاکە راى جیاوازیان هەیە\nپێکهاتەکانى نێو ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک لەسەر شوێنى ئەنجامدانى کۆبونەوەى ١٨ ى مانگى ئەنجومەنى پارێزگاکە راى جیاوازیان هەیە، بەڵام زۆرینەیان لەگەڵ ئەوەدان کۆبوونەوەکە لە ناو بیناى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک ئەنجام بدرێت.\nبەپێى زانیارییەکانى خەندان پێکهاتەکانى تورکمان و عەرەب لە ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک بەهیچ شێوەیەک ئامادەنین کۆبونەوەى ئەنجومەنى پارێزگاکەیان ببنە دەرەوەى شارەکە و لەگەڵ ئەوەدان کۆبونەوەکە لە نێو بیناى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک ئەنجامبدرێت، ئەندامێکى مەکتەبى سیاسى یەکێتیش دەڵێت: ئەوان بە لایانەوە ئاساییە لیستی برایەتی کەرکوک لە هەرشوێنێک کۆبوونەوە ئەنجامبدەن، چونکە لیستێکى کوردییە و کێشە نییە، بەڵام سەبارەت بە کۆبونەوەی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک لە رووی یاساییەوە ئەو سەنگەی نابێت و پێکهاتەکانی دیکەى تورکمان و عەرەبەکان نایەن بۆ دەرەوەی کەرکوک.\nخەندان زانیویەتى دواى کۆبونەوەکەى رۆژى 5/2/2019 ى یەکێتى و پارتى و بڕیاردانیان بۆ کۆبونەوەى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک لە ١٨ ى شوبات، پێکهاتەکانى عەرەب و تورکمان لە ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک بەشێوەیەکى ناڕاستەوخۆ پەیامیان ئاراستەى یەکێتى و پارتى کردوە کە ئامادەنین جگە لە شارى کەرکوک، بۆ کۆبونەوەى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک بچنە هیچ شارێکى دیکەى عێراق.\nیەکێتى و پارتى لەسەر کێشەکانی نەوت و کەرکوک و بەغدا و سەرۆکایەتی حکومەت و پەرلەمان، پەیوەندییەکانی دەرەوە و ناوخۆ و بابەتی ئابوری رێککەوتن\nمحەمەد عوسمان ئەندامى پێشوى پەرلەمانى عێراق بە خەندان-ی وت، "یەکێتی و پارتی لەماوەی رابردودا کۆبونەوەیان کرد و لەسەر کێشەکانی نەوت و کەرکوک و بەغدا و سەرۆکایەتی حکومەت و پەرلەمان، پەیوەندییەکانی دەرەوە و ناوخۆ و بابەتی ئابوری رێککەوتن بۆ ئەوەى کۆبونەوەی ١٨ی مانگ گفتوگۆ لەسەر هەمو ئەو بابەتانە بکرێت و رێککەوتن بکرێت.\nلە ھەولێر ئەنجام دەدرێت، نەک کەرکووک\nلاى خۆیەوە دیاری حوسێن، جێگری بەرپرسی ئەنجومەنی سەرکردایەتیی پارتی دیموکراتی کوردستان لە کەرکوک-گەرمیان، ئەمڕۆ بە ماڵپەڕی فەرمیی حزبەکەى ڕاگەیاندوە: "بڕیارە ١٨ی ئەم مانگە ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک کۆبوونەوەیەک ئەنجامبدات و تێیدا چەندین پرس گفتوگۆیان لەسەر بکرێت و کۆبونەوەکەش لە ھەولێر ئەنجام دەدرێت، نەک کەرکووک، چونکە پارتی دیموکراتی کوردستان تا دۆخەکە ئاسایی نەبێتەوە ناگەڕێتەوە بۆ کەرکووک، بۆیە ئێمە پێداگرین لەسەر ھەڵوێستی خۆمان."\nکۆبوونەوەکە گشتییە و تەنیا بۆ لیستی برایەتی نییە\nدیاری حوسێن وتوشیەتی: "کۆبوونەوەکەی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک بۆ کاراکردنەوەی ئەنجومەن و چۆنیەتیی کارکردنی ئەنجومەنە و دانانی بەرنامەیەکە بۆ ئایندە، بۆیە کۆبوونەوەکە گشتییە و تەنیا بۆ لیستی برایەتی نییە."\nپێکهاتەکانی دیکەى تورکمان و عەرەبەکان نایەن بۆ دەرەوەی کەرکوک\nلەبەرامبەردا رزگار عەلى ئەندامى مەکتەبى سیاسى یەکێتى نیشتیمانى کوردستان بە خەندان-ى وت، "ئەوان بە لایانەوە ئاساییە لیستی برایەتی کەرکوک لە هەرشوێنێک کۆبوونەوە ئەنجامبدەن، چونکە لیستێکى کوردییە و کێشە نییە، بەڵام سەبارەت بە کۆبونەوەی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک لە رووی یاساییەوە ئەو سەنگەی نابێت و پێکهاتەکانی دیکەى تورکمان و عەرەبەکان نایەن بۆ دەرەوەی کەرکوک. بۆ تێپەڕاندنی ئەو کێشەو قەیرانانەش دەبێت بە رێگەی یاسایی لە رێگەی ئەنجومەنی پاریزگای کەرکوکەوە چارسەری بکەین و بەشێوەیەکی یاسایی و ئیداریی بێت".\nهیچ مەترسییەک لەسەر سەرۆکى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک و ئەندامانى ئەنجومەن نییە\nهەرچەندە سەرۆک و بەشێک لە ئەندامانى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک هۆکارى ئامادەنەبونیان بۆ گەڕانەوەیان بۆ شارى کەرکوک و ئەنجامدانى کۆبونەوە لە شارەکە دەگەڕێننەوە بۆ لایەنى ئەمنى، بەڵام ئەندامەکەى مەکتەبى سیاسى یەکێتى دەڵێت: "هیچ مەترسییەک لەسەر سەرۆکى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک و ئەندامانى ئەنجومەن نییە، لە ئێستادا بەرپرسانی یەکێتی و پارتی و یەکگرتوش لە کەرکوکن و هیچ کێشەیەکیان نییە، بۆیە بەبڕواى من هۆکارى نەگەڕانەوەى سەرۆکى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک و بەشێک لە ئەندامانى ئەنجومەنەکە بۆ شارەکە، هۆیەکی سیاسییە، نەک هۆیەکی یاسایی بێت".\nلەبارەى دیارییکردنى کاندیدێک بۆ وەرگرتنى پۆستى پارێزگاى کەرکوک، خەندان زانیویەتى کە یەکێتى چوار ناوى داوەتە پارتى و لایەنە سیاسییەکانى دیکە بە تورکمان و عەرەبەکانى کەرکوکیشەوە و هیچ لایەنێکى سیاسیش لەسەر ناوى کاندیدەکان و ئەو ئیستحقاقەى یەکێتى ناڕەزایی دەرنەبڕیوە.\nچوار کاندید لەلایەن یەکێتیەوە دراوەتە لایەنە سیاسیەکان\nهەربەپێى زانیارییەکانى خەندان ئەو چوار کاندیدەى کە یەکێتى پێشکەشى پارتى و لایەنە سیاسییەکانى دیکەى کردوە بۆ وەرگرتنى پۆستى پارێزگارى کەرکوک هەریەک لە (رەفعەت عەبدوڵا، رزگار عەلى، ئاسۆ ئەڵمانى، خالید شوانى)، بەڵام بەپێى زانیارییەکان زۆرترینیان لەگەڵ ئەوەدان کە رزگار عەلى ئەو پۆستە وەربگرێت و تەنانەت رەفعەت عەبدوڵا ئەندامى مەکتەبى سیاسى یەکێتى رەتیکردۆتەوە ئەو پۆستە وەربگرێت و لەگەڵ ئەوەدایە کە رزگار عەلى بکرێتە کاندید بۆ ئەو پۆستە.\nدەبێت پارێزگارێکی کورد دابنرێت و لەناو کوردیش بۆ یەکێتی بێت\nمحەمەد عوسمان ئەندامى پێشوى پەرلەمانى عێراق وتی، "دوێنێ مەکتەبی سیاسی یەکێتی لە سلێمانی کۆبوەو لەکۆبونەوەکەدا بڕیاردرا ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک کارابکرێتەوە، دەبێت پارێزگارێکی کورد دابنرێت و لەناو کوردیش بۆ یەکێتی بێت، تا ئەم کاتەش ئەو کەسەی بۆ پارێزگاری کەرکوک دیارییکراوە رزگار عەلی -یەو هیچ کەسێکی دیکە دیاریی نەکراوە".\nئاماژەى بەوەشکرد کە لەکۆبونەوەکانی چەند مانگى رابردودا رزگار عەلی وەک تاکە کاندیدى یەکێتى لەلایەن مەکتەبى سیاسییەوە بۆ پارێزگاری کەرکوک دیارییکراوە و تا ئێستاش هیچ کۆبونەوەیەکی دیکە نەکراوە کە ئەو بڕیارە هەڵبوەشێنێتەوە.\nیەکێتى لە ماوەى رابردودا لە سەرجەم کۆبونەوەکانیدا لەگەڵ پارتى رایگەیاندوە کە دەبێت پێش پێکهێنانى حکومەتى هەرێمى کوردستان، پرسەکانى هەرێمى کوردستان و کەرکوک و بەغداد رێککەوتنى لەسەر بکرێت.\nپێش پێکهێنانى حکومەت لەسەر کێشەکانى هەولێر و بەغدا و کەرکوک رێککەوتن بکرێت\nمحەمەد عوسمان لەبارەى مەرجەکانى یەکێتى بۆ چارەسەرى کێشەکان دەڵێت، "یەکێتی مەرجی هەیە و دەبێت تا ١٨ی مانگ ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک کارابکرێتەوە و پارێزگارێکیش بۆ کەرکوک دابندرێت، ئەو پۆستەش دەبێت یەکێتی دەستنیشانی بکات".\nپێش دانیشتنى پەرلەمان بابەتى هەڵبژاردنى پارێزگارى کەرکوک یەکلایی بکرێتەوە\nهەرچەندە ئەمڕۆ دیارى حوسێن رایگەیاندوە"لە کۆبوونەوەی ١٨ی مانگ پارێزگار دیاری ناکرێت و ئێمە لەگەڵ ئەوەداین کە پارێزگار کەسێکی بێلایەن بێت تا ھەڵبژاردن دەکرێت"، بەڵام یەکێتى راى پێچەوانەى هەیە و دەڵێت دەبێت پێش دانیشتنى پەرلەمان بابەتى هەڵبژاردنى پارێزگارى کەرکوک یەکلایی بکرێتەوە.\nرزگار عەلی، ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی بە خەندان-ی راگەیاند، "یەکێتی باسی هەولێری نەکردوە بۆ کۆبونەوەی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک، هەروەها بە پارتیمان وتوە کە دەبێت پێش پێکهێنانى حکومەت لەسەر کێشەکانى هەولێر و بەغدا و کەرکوک رێککەوتن بکرێت، دەبێت پێش دانیشتی پەرلەمان، بابەتی هەڵبژاردنی پارێزگاری کەرکوک یەکلایی بکرێتەوە".\nکۆبونەوەیەکی فراوان لەنێوان بەرپرسانی یەکێتی لە شاری کەرکوک دەکرێت و کاندیدی یەکێتی بۆ پۆستی پارێزگار یەکلایی دەکرێتەوە\nبەپێی زانیارییەکانی خەندان کە لەسەرچاوەیەکى ئاگادار لە یەکێتى نیشتیمانى کوردستان دەستیکەوتوە، پێدەچیت لە دوو رۆژى داهاتودا کۆبونەوەیەکی فراوان لەنێوان بەرپرسانی یەکێتی لە شاری کەرکوک بکرێت و کاندیدی یەکێتی بۆ پۆستی پارێزگاری شارەکە یەکلایی بکرێتەوە.\nلەئێستادا بەهۆى ناکۆکیی لایەنە سیاسییەکان پۆستى سەرۆکى هەرێمى کوردستان سڕکراوە و پەرلەمانى کوردستانیش بەبێ سەرۆک دانیشتنەکانى بە کراوەیی هێشتۆتەوەو حکومەتیش لە ئێستادا حکومەتێکى کاربەڕێکەرە، هێزە سیاسییەکانیش بەهۆى پێداگیرییان لەسەر داواکارییەکانیان رون نیە کە ئایا دەتوانن لە داهاتویەکى نزیکدا بگەنە رێککەوتن لەسەر پێکهێنانى کابینەى نۆ کە مەسرور بارزانى کوڕە گەورەى مەسعود بارزانى کاندید کراوە بۆ پێکهێنانى.


چیرۆكی سەركەوتنریتا چۆن باری دەرونی رزگاربوانی ئێزیدی ئارام دەكاتەوە؟ - Kirkuknow\nریتا بەهنام، توێژەری كۆمەڵایەتی تایبەتمەند بە هاوكاری كچان و ژنانی رزگاربووی دەستی داعش\nریتا توێژەرە لە كەمپی ئاوارەكانی دهۆك‌و لەگەڵ ئەو كچەدا بون بە هاوڕێ، دەڵێت “سەرەتا لەرووی دەرونییەوە شێواو بوو بەهۆی دەستگیركردن و مامەڵەی خراپی چەكدارانی داعشەوە، كێشەی زۆر بوو لە قسەكردن و تەنانەت خەوتنیش، وەهمی ئەوەی هەبوو داعش بگەڕێتەوە بۆ رفاندنی، بەڵام وەڵامدانەوەی خێرای هەبوو بۆ چارەسەر و راهێنانی چڕی دەرونی”.\n“بەپێكەنینەوە پێشوازی لێدەكردم و لەباوەشی دەگرتم، پێویستی بە كەسێك هەبوو لێی تێبگات، سەرەتا وشەكانی رون نەبون و چاودێری زۆری دەویست تا وردەوردە چاك بۆوە، ئەوەش منی دڵخۆش كرد”.\n“هیچ ئەزمونێكم نەبوو لە كارەكەمدا جگە لەو زانیارییانەی لە زانكۆ خوێندبووم، لە سێ مانگی یەكەمدا روبەڕوی بارگرانی بومەوە چونكە لاواز بوم لەو لەهجە كرمانجییەی ئێزیدیەكان قسەیان پێدەكرد و جیاواز بوو لە شێوەزاری خەڵكی دهۆك، تا دواتر فێری بوم‌و هەوڵمدا نزیكبم لە زرگاربوانی ئێزیدی”.\nریتا دەربارەی قورسی كاركردن لەگەڵ ئاوارەكان دەڵێت “هێشتا ترسیان تێدا ماوە، متمانەیان تەواویان بە خەڵك نیە بۆیە هەندێك خێزان ژمارە مۆبایلی تایبەتیان نادەن، هەروەها هەیە دوو ژمارە دەدات‌و دەڵێت ئەگەر یەكێكیان داخرابوو پەیوەندی بەوی تریانەوە بكە”.\nئەو هەوڵدەدات متمانەی خێزانەكان بە دەستبهێنێت و بەردەوام پێیاندەڵێت “لە خۆتان بە گرنگترم مەزانن، من خوشكی ئێوەم، ئەگەر وەكو خوشكێك قبوڵم بكەن سوپاستان دەكەم”، وەكو ریتا باسیدەكات “زۆرینە ئەوەیان قبوڵە‌و دەڵێن هیچ شتێك لە خوشك باشتر نییە”.\n“لە قسەكردن لەگەڵیاندا دەڕۆم و رایانناگرم، تێیاندایە زۆر قسە دەكات، زۆر لە من نزیكدەبنەوە‌و لە تەنیشتمەوە دادەنیشن، بە جۆرێك سنوری نێوان من و ئەوان نامێنێت” ریتا وای وت.\nریتا باسی حاڵەتێكی كرد لە باعزری، كە خێزانەكە دەریانكردبوو، كاتێك لە نەخۆشەكەی پرسیوە “بۆ ناتەوێت قسەم لەگەڵ بكەی؟ من وەكو خوشكی تۆم”، نەخۆشەكە وتویەتی “هەمو رێكخراوەكان دێن‌و پرسیاری بارودۆخم دەكەن، منیش بێهۆش دەبم‌و بە زەویدا دەكەوم”.\nدوای دوو رۆژ جارێكیتر سەردانی خێزانەكەی كردۆتەوە، لەگەڵ بینینی داوای لێبوردنیان كردوە‌و وتویانە “نەمانزانیووە تۆ لە رێكخراوی وادی-ت”، دواتر رێگەیانداوە بە بینینی نەخۆشەكە‌و دایكی كە لە دۆخێكی باشدا نەبووە.\nدەربارەی زۆربەی ئەو حاڵەتانەی روبەڕوی دەبێتەوە، ریتا دەڵێت “كچ و ژنی ئاوارە هەیە توشی قەلەقی و بێخەوی بوون، بیر دەكەنەوە لەو تانە‌و تەشەرانەی پێشتر لەلایەن دەوروبەریەوە ئاراستەیان كراوە (مورتاح دەژی، منداڵ‌و هاوسەرت لە دەستی داعشدایە، دەڕۆیت‌و دێیت‌و دەخۆیت‌و دەخۆیتەوە) بۆیە لە ماڵەكانیان دەمێننەوە‌و نایەنە دەرەوە تا گوێیان لەو قسانە نەبێت”.\n“كاتێك دەگەڕێمەوە بۆ ماڵەوە بیردەكەمەوە لە حاڵەتەكە‌و دۆزینەوەی چارەسەری كێشەكە، دەچمە سەر ئینتەرنێت، خۆم دەخەمە شوێنی ئەو حاڵەتە و بیرلەوەدەكەمەوە چۆن مامەڵە بكەم لەكاتی بیستنی تانەوتەشەر، چۆن روبەڕوی كەسەكان ببمەوە، دەچمە لای پزیشكی سەرپەرشتیار لە هارتلاند و ئیتر ئیشەكە ئاسان دەبێت”.


پرۆژەی دەستوور سەرهەڵدەداتەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\n"لە غیابی ئۆپۆزسیۆندا دەستوور بە دڵی دەسەڵات دەنووسرێتەوە"\nوادەیەك دەدرێتە لایەنە سیاسییەكانی هەرێمی كوردستان بۆ ئەوەی سەرنج و پێشنیارەكانیان سەبارەت بە نوسینەوەی دەستوور بدەنە پەڕلەمان و تائێستاش 73 ماددەی ئەو دەستوورە نوسراوەتەوە.\nسامان ئەحمەد، بەڕێوەبەری گشتی ڕاگەیاندن لە پەرلەمانی كوردستان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، سەرۆكایەتی پەڕلەمانی كوردستان لەگەڵ سەرۆك فراكسیۆنەكان كۆبووەوە و گفتوگۆ لەبارەی نوسینەوەی دەستوور و شێوازی نوسینەوەكەی كرا و ماوەیەكیش درا بە لایەنە سیاسییەكان بۆ ئەوەی سەرنج و پێشنیارەكانیان لەڕێگەی حزبەوە بگەیەننە پەڕلەمانی كوردستان بۆ ئەوەی كۆدەنگییەكی تەواو سەبارەت بە نووسینەوەی دەستووری هەرێمی كوردستان دروست ببێت.\nوتیشی، لە خولی پێشووی پەرلەماندا لیژنەیەك بۆ ئامادەكردن و نوسینەوەی ڕەشنووسی دەستووری هەرێمی كوردستان پێكهاتبوو نزیكەی 73 ماددەی تێدا نوسراوەتەوە.\nئاماژەی بەوەشكرد، لە خولی پێنجەمی پەرلەمان كاری لەپێشینەی دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمانی كوردستان بریتی بووە لە نووسینەوەی دەستوور بۆ ئەوەی هەرێمی كوردستان لەم خولی پێنجەمەدا بێتە خاوەنی دەستووری خۆی .\nكاتێكی گونجاوە بۆ یەكلاكردنەوەی پرۆژەی دەستوور بەهۆی ئەوەی ئۆپۆزسیۆنێكی كارا نییە\nپرۆژەی دەستووری هەرێمی كوردستان لە ماوەی چەند خولی پەرلەمانی كوردستان بەهۆی ناكۆكی لایەنە سیاسییەكانەوە بە ئەنجام نەگەیشتووە.\nلایەنەكان لەسەر چەند پرسێكى نێو دەستووری لە رابردوودا ناكۆكی توندیان هەبووە، بەتایبەت سیستمی سیاسی هەرێمی كوردستان.\nلە ماوەی 10 ساڵی رابردوودا زۆرترین ناكۆكی لەنێوان پارتی دیموكراتی كوردستان و بزوتنەوەی گۆڕاندا بووە لەسەر پرسی سیستمی سیاسی كە گۆڕان خوازیاری سیستمی پەرلەمانی و پارتی خوازیاری سیستمی سەرۆكایەتی یان نیمچە سەرۆكایەتی بووە.\nچاودێران ئەم كاتە بە گونجاو دەزانن بۆ پرسی تەواوكردنی پرۆژەی دەستووری هەرێم بەهۆی باڵادەستبوونی پارتی دیموكراتی كوردستان و توانای ئەو حزبە لە یەكلاكردنەوەی زۆرینەی پرسەكان و نەبوونی ئۆپۆزسیۆنێكی كارا، بەڵام گومانیان لەشێواز و نێوەرۆكی دەستوور هەیە كە رەنگە بەدڵی پارتی خۆی بنووسرێـتەوە نەك هەموو لایەنەكان.