پاگاو ئینسانی هه‌ورامی، جه ساختارێوه کۆیله، و نابه‌رابه‌ره‌نه – هەورامان\nیانە ویر پاگاو ئینسانی هه‌ورامی، جه ساختارێوه کۆیله، و نابه‌رابه‌ره‌نه\nنویسه‌ر: ژیار سڵامه‌تیان\nویریاروو ویرچه‌مه‌و هۆرامانی، ڕۆدیاروو1/6/1397 مه‌ریوان.\nهۆرامه‌کان به پاو فه‌لسه‌فه، بنجۆ، بنپه‌رگ، بناوا، و بنچاقوو حقۆق به‌شه‌ری، هه‌قوو ئانه‌یشانه هه‌ن که به فه‌رهه‌نگ و زوانوو وێشان بژیوان، بوانان، بنویسان، بڕسان، و گه‌شه بکه‌ران. هه‌قشان هه‌ن فه‌رهه‌نگه‌که‌یشان پێسه‌و وێش، و ئه‌پا شێوه که وێشان گه‌ره‌کشانه‌ن، بوزانێش وه‌رچه‌موو جه‌هانی. ئی هه‌قه‌کانه ته‌نیا به‌شێوه‌نێ ژه هه‌قه بنه‌ڕه‌تیه‌کانوو ئینسانی هۆرامی که حقۆق به‌شه‌ر پشتیوانشانه‌ن. لازمه‌ن کورت و موخته‌سه‌ر بواچوون: که بنجۆ ئی حه‌قیه، رێخه‌ش هه‌ن دلێو ڕاوینوو حقۆق ته‌بێعینه(نظریه‌ی حقوق طبیعی). نه‌کاته‌کی ڕاوینوو پۆزتیویسمی حقۆقینه. په‌وچی عیباده‌ل به‌شه‌ر، نمه‌تاوۆنه به هیچ ده‌لیلێوه ئی هه‌قه‌یه جه ئینسانی هۆرامی بگێرۆنه و یا وه‌رگیریش چه‌نه بکه‌رۆنه. که‌س هه‌قوو ئانه‌یشه نییه‌ن به نیابه‌توو هۆرامه‌کانوه زوان، فه‌رهه‌نگ، و هویه‌تی برمانۆ په‌ی ئینسانی هۆرامی. چه کورد بۆنه و چه دۆڵه‌توو جمهووری ئیسلامی، چه فه‌رانسه و چه هه‌ر یاگێوه‌ته‌ر. حقۆق به‌شه‌ر یه‌رێ خسڵه‌تێش هه‌نێ: ئه‌وه‌ڵه‌ن: جه‌هانیێنی، یانی ژه هیچ فه‌رهه‌نگێوه هۆرنه‌خێزیاینێ دووهه‌م- هه‌نێ چه‌نیو هه‌نگه‌ری، گردشان هه‌نێ پێوه‌ره. جه یۆوی نمه‌بڕیان. یه‌ره‌م: که‌س نمه‌تاوۆنه نه‌قزێشان بکه‌رۆنه‌وه، چوون چیرخان و بناوانشا، ئینسانه‌ن، نه‌ک: رژیم، یا ده‌سه‌ڵاتی سیاسی یا تاکه که‌سێوه و یا نه‌هادێوه تایبه‌ت.\nئایا هۆرامیه‌کان، چه‌نیو کورده‌کان، به‌رابه‌رێنێ؟ ئه‌رزشوو ئینسانی هه‌ورامی دلێو ناسیونالیسمی کوردینه تا چه ڕادێوه‌ن؟ ئایا هه‌ورامی دلێو ناسیونالیسمی کوردینه نه‌قشوو ئینسانی “ئازاد” و به‌رابه‌ر”ی مه‌گێڵنۆنه یا نه‌قشوو ئه‌رباب-ڕه‌عیه‌تی مه‌نمانۆ؟ ئایا بناواو حقۆقوو هۆرامیه‌کان، کورد بیه‌ین یا حقۆق به‌شه‌ره‌ن؟ بنچاقوو ناسیونالیسمی کوردی، په‌ی تاریفوو ئینسانی کامه‌نه، “ئینسانیه‌ته‌ن” یا “نژاد”؟. ئایا به‌ینوو ئایدئۆلۆژی نازیسمی چه‌نیو کوردایه‌تی یۆشیه‌ی وجوودش هه‌ن؟ ئی په‌رسانه و ده‌یان په‌رسێ ته‌رێ مه‌ژگوو ئه‌منشان وسته‌نه‌نه وه‌یمه‌ڵانی. ئه‌چا زه‌مانه‌وه که فامیام که ئه‌من مه‌شۆ پێسه‌و ئینسانێوه به “ئازاد” و “به‌رابه‌ر” بژیوونه. ئه‌چا زه‌مانه‌وه که گه‌رکمه‌ن بۆنه‌و زوان، فه‌رهه‌نگ، و ئینسان بیه‌یموه، سه‌ره‌یم په‌ی هیچ ئینسانێوه‌ته‌ری شۆڕ نه‌که‌روونه‌وه، ئیجازه نه‌ده‌و هیچ که‌سێو سه‌رنوشتوو ئه‌من هۆربچنۆنه. ئه‌چا وه‌ختوه که گه‌ره‌کمه‌ن نه‌ک هه‌ر به ئازادی بژیوونه، به‌ڵکووم لانیکه‌م چه‌نیو ئینسانه‌کانوو ده‌وروو به‌ریم “به‌رابه‌ر” بژویوونه. وه‌خته‌کارێوه ئی دڵه‌ورکێمه و ئی هه‌ده‌فامه بێنێ، دیم ئه‌چی ئێران و کوردستانه‌نه نه‌ک هه‌ر ئازاد نییه‌نان به‌ڵکووم نه‌قشوو “هۆرامیێوه نۆکه‌ر و قسه‌وه‌شی” بازی مه‌که‌روونه. پۆکه‌تی ئێتر په‌نه‌وازه‌ن ئارۆ جوابوو په‌رسه‌کانوو سه‌ریم بده‌ونه‌وه. ڕۆشن که‌رووه په‌ی گرد هۆرامیێوه که ده‌لیله‌و ئازاد نه‌بیه‌یما و نابه‌رابه‌ری ئێمه پێسه‌و ئینسانێوه هۆرامی چێشه‌ن و سه‌رچه‌مه‌که‌ش چکۆگه‌ن؟\n–— بنجاقوو حقۆق به‌شه‌ری\nمه‌وزووعه‌و حقۆق به‌شه‌ری “ئینسانه‌ن”. ئینسان: بێ وه‌رچه‌م گێرته‌و، نژاد، ڕه‌نگوو پۆسیش، جنسیش، هۆرزگای فه‌رهه‌نگیش، پله و پایه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تیش، زوانش، مه‌زه‌بش، دینش و . . . ئیسه که ئه‌پاسه‌نه، ئینسان بیه‌ی بنچاقه‌که‌ش چکۆوه ئامان، و فه‌لسه‌فه‌ی وجوودیش په‌ی چێشوو ئینسانی مه‌گێڵۆنه‌وه؟. ئینه په‌رسێوه موهێمه‌نه تا زه‌مانێوه که جوابوو ئی په‌رسێ نه‌زانمێنه. مه‌عناو “ئینسانیه‌تی” نمه‌زانمێنه. فره‌و خه‌ڵکی په‌ی سه‌له‌مناو ئانه‌یه که هه‌قشان هه‌ن یا په‌ی مه‌حکووم که‌رده‌و هه‌رمانێوه یا په‌ی ئه‌نجامداو هه‌رمانێوه، په‌نا مه‌به‌ران به مه‌فهوموو “ئینسانیه‌تی”. هه‌تا ڕۆ ئارۆیه‌نه خه‌ڵک قه‌سه‌مشان بییه‌ن ” به ئینسانیه‌ت قه‌سه‌م”. کورت و موخته‌سه‌ر، بنجاقوو حقۆق به‌شه‌ری ” ئینسانیه‌ته‌ن”. ئینسانیه‌ت چکۆوه ئامان؟ و ئینسان به چێشیشوه بیه‌ن داراو ئی حه‌یسیه‌ت و که‌رامه‌ته به‌رز و گه‌وره‌یه؟ جواب: ڕێخه و بونیادوو حقۆق به‌شه‌ری مه‌گێڵۆنه‌وه په‌ی فه‌لسه‌فه‌و ئه‌خلاقوو “کانتی” ئا فه‌لسه‌فه که ئینسانی سه‌رته‌ر ژه گردوو چێوه‌کان مه‌زانۆنه، ئادیچ ئینسانی ڕووت نه‌ک ئینسان چه‌نیو ڕه‌نگ، جنس، نژاد، قۆمیه‌ت، ملیه‌تیش. و(عرضیاتیش). . . “کانت” هه‌ن سه‌روو ئا باوه‌ڕیوه که گردینوو ئینسانه‌کان بۆنه‌و ئانه‌یوه که ” داراو ئاوه‌زینێ” په‌وچی جه نۆقته ئه‌سڵیه‌کێنه یه‌ک چێوه‌نێ. ئادیچ ئانه که گردشان” داراو ئاوه‌زینێ” هه‌ر ئی ئاوه‌زه، ئینسانه‌کانش چه‌نیو حه‌یوانه‌کان جیاوه‌که‌ردێنێ. ئینسان به پاو “ئاوه‌زیش” متاوۆنه سه‌رنوشتوو وێش هۆربچنۆنه. هه‌ر ئینسانێوه ئاوه‌زوو ئانه‌یشه هه‌ن که خاسی و خرابی له‌یه‌ک بدۆنه‌وه و بیاوۆ به “غایه‌ت” و “یاوگه”ی ئینسانی وێش. که هه‌مانا “وه‌شبه‌ختی” یا “مه‌دینه‌ی فازڵه‌ن”. ئه‌چێگه‌نه، جوابوو په‌رسه‌کێمان داوه. کورت و موخته‌سه‌ر: بنجاقوو هقۆق به‌شه‌ری، “ئینسانیه‌ته‌ن” و بنچاقوو ئینسانیه‌تی “ئاوه‌زه‌ن” ئی ئاوه‌زه، ئینسانش چه‌نیو حه‌یوانی جیاوه‌که‌رده‌ن، و گه‌وره‌ییش به‌خشان به ئینسانی، وه‌ختارێوه مه‌واچان: حه‌یسیه‌تی ئینسانی و یا که‌رامه‌تی ئینسانی، یاگێو ئێحترامینه، مه‌به‌ست ئانه‌نه که ئینسانه‌کان بۆنه‌و ئاوه‌زیشانوه که‌س نمه‌تاوۆنه وه‌روو ئازادبیه‌ی و به‌رابه‌ر بییه‌یشان بگێرۆنه. هه‌ر وه‌خت خه‌ڵک مه‌واچۆنه به ئینسانیه‌ت قه‌سه‌م ” مه‌به‌ستش به گه‌وره‌یی و به که‌رامه‌توو ئینسانی قه‌سه‌مش وارده‌ن که ئادی جه موقاموو حه‌یوانیه‌تی جیاوه مه‌که‌رۆنه.\n— بنچاقوو به‌رابه‌ری و ئازادی\nئیجا ئیسه گه‌ره‌کمانه‌ن بزانمێ مه‌فهوموو “به‌رابه‌ری” و “ئازادی” ئینسانه‌کان ڕێخه‌ش چکۆوه ئامان. ویریاره‌کانوو ڕشته‌کانوو حقۆقی، جوابوو ئی په‌رسێشانه به پابه‌نی به فه‌لسه‌فه‌و حقۆق به‌شه‌ری دانوه. په‌ی چێش مه‌واچمێنه ئینسانه‌کان مه‌شۆ به “به‌رابه‌ری” بژیوان؟ جواب ئینه‌نه: مه‌گه‌ر ئێمه سه‌روه نه‌واتما: گردینوو ئینسانه‌کان، چه ژه‌ن و چه پیا، چه سیاو چه چه‌رمه، ئه‌ڵمانی یا هه‌ورامی، گردشان، داراو ئاوه‌زینێ. نه‌تیجه ئینه‌نه: وه‌ختێوه که گردوو ئینسانه‌کان، داراو ئاوه‌زینێ و متاوانێ سه‌رئامه‌دوو ژیوای، و خاسیه‌کان و خرابیه‌کانشان جیاوه بکه‌ران. په‌وچی: وه‌ختێ ئینسانه‌کان، گردێشان داراو “ئاوه‌زینێ” نه‌تیجه مه‌گێرمێنه که ئینسانه‌کان “به‌رابه‌رێنێ” و هیچ ئینسانێوه نییه‌ن، که “بێئاوه‌ز” جه ئه‌دا بۆنه. وه‌ختارێو ئه‌پاسه‌نه، ده‌ی مه‌شۆ داراو حقۆقی به‌رابه‌ری بانێ، ژه‌ن و پیا مه‌شۆ به پاو “ئاوه‌زدار” و ” بێئاوه‌زی” تاریف نه‌کریا و هه‌قه‌کانشان سه‌روو جنسیه‌تیوه به‌ش نه‌کریا. نمه‌بۆ ئینسانه‌کان به پاو نژادیشان و قۆمیه‌تیشان هه‌قشان په‌نه بدریۆنه و هه‌قشان چه‌نه بسنیۆوه.\nپه‌ی خاسته‌ر ئه‌نه‌یاواو باسه‌که‌ی، چنده دانێ نموونێ وه‌رچه‌مێ جه ڕه‌وتوو تاریخینه مه‌وزمێنه وه‌رڕوو وه‌رده‌نگه‌کان. هیتلێر جه ئه‌ڵمانه‌نه ساڵه‌و 1937 زایینی، مووسیۆلینی جه ئیتالیانه(ساڵێ وه‌ڵێ هیتلێرینه) په‌ی تاریفوو ئینسانه‌کان، په‌ناشا به‌رده به نژادی، و حزبوو نازیه‌کا به ڕه‌هبه‌ری هیتلێری واتشا: نژادوو ژرمه‌نی ژیرته‌ره‌ن، زه‌ریفته‌ره‌ن، کۆشاته‌ره‌ن، و به ئاوه‌زته‌ر ژه یه‌هوودیه‌کان، کوولیه‌کان، و ئه‌وته‌ر نژاده‌کاو دنیاین. ئی ڕاوینه، ئێتر: بنچاقش ئینسانه‌یت نه‌بیه‌ن، به‌ڵکووم نژاد بییه‌ن به بنچاقش په‌ی تاریفوو ئینسانه‌کان و هه‌قدار بیه‌یشان. “یانی هه‌ر که‌س ته‌نیا زه‌مانێوه هه‌قش هه‌ن که نژادش ئه‌ڵمانی و ژرمه‌ن بۆنه و ته‌نیا به ژرمه‌ن بیه‌ی ئینسانه‌کان هه‌قوو”. “ئازادی” و” به‌رابه‌ریشان” هه‌ن. هه‌ر پاسه هه‌قوو ژیوایشان وابسته به ژرمه‌ن بیه‌یشانه‌ن. نموونێوه‌ته‌ر: فره‌ینه‌و پیایه‌کانوو جه‌هانی: ژه‌نه‌کان به پاو “جنسیه‌تی” تاریف مه‌که‌ران و هه‌قشان په‌ی مه‌بڕانێوه!. ئه‌ژنیه‌نتا مه‌واچان ده‌سه‌لاتوو جمهووری ئیسلامی و ده‌سه‌ڵاتوو هه‌رێموو کوردستانی، پیاسالارێنێ. ده‌لیله‌شا هه‌ر ئینێنه که ئی خه‌ڵکشه و نیزامه سیاسیه‌کێشان ژه‌نیشا دلێو “قانوونه‌کانشانه” و دلێو فه‌رهه‌نگیشانه به فاکتوو “جنسیه‌تی” تاریف که‌ردێنه. فره‌و جاران: پیاکان: به ئیستناد به شه‌رع و دین و مه‌زه‌به‌که‌یشان، مه‌واچان: ژه‌نه‌کان: نیمه‌و پیاکان ئاوه‌زشان هه‌ن!” وینانتا، شاعره کلاسیک واچ و نۆگه‌راکانوو هۆرامانی، جه شێعره‌کانشانه ژه‌نی ته‌نیا به “مه‌مێ، چه‌مێ، بروێ، لاڕانێ، زوڵفێ، چنار، و سووره‌هه‌راڵه، و ساوی، و هه‌ناری، باڵای به‌رز و بالای کول، له‌ڕه و چاخه، چه‌رمێ و سیاوه و . . .باس مه‌که‌ران. ئینه هه‌ر ئا ئه‌نگاره جنسیه‌ته‌نه که دلێو ئه‌ده‌بیاتوو ئێمه‌نه ڕه‌نگ‌ش دانوه. سه‌ره‌نجه بده‌یدی هه‌ر پیایێوه باسوو ژه‌نێ مه‌که‌رۆنه مه‌واچۆنه: ژه‌نی: “نه‌رمۆلێ، ناته‌وانه، بێ ئاوه‌زه، ئێحساسیه، ته‌مه‌ڵه، یانه‌نشینه، چاشتوه‌شکه‌ره، خزمه‌تکاروو پیای” و ئی سیفاتاشه په‌ی هۆرمه‌دۆنه و ئه‌گه‌ریچ ڕوه‌ش نه‌بۆ ئاشکراشا بکه‌رۆنه، باوه‌ڕش هه‌ن په‌نه‌و فراشا. ئینه هه‌ر ئا ئه‌نگاره جنسیانه‌نێ که ژه‌نی چه‌نیو پیای به نابه‌رابه‌ر مازانێوه و سیفه‌توو ئینسانیه‌تیش یا ئاوه‌زیش جه قه‌ڵه‌م مه‌وزان. شایه‌ت که‌سێوه که وێش به غه‌زه‌ڵ نویس مه‌نیۆره، و یا وێش به هۆنیارێوه “نۆگه‌را” مه‌دۆنه قه‌ڵه‌م. سه‌روو” ئینسانیه‌تی” قه‌سه‌م بوه‌رۆنه، به‌ڵام ده‌رکش نه‌که‌رده بۆنه که هه‌ر دلێنه‌و ئی شێعرانشه “چه‌پوانه‌و ئینسانیه‌تی” و دژوو که‌رامه‌توو ژه‌نانه‌نێ. ئینه که ژه‌نی مه‌سه‌ڵه‌ن جه هۆرامانه‌نه مه‌شۆ به‌رابه‌ره بۆنه مه‌به‌ست ئانه‌نه که نه‌ک هه‌ر چه‌نیو پیایه‌کان، به‌ڵکوو چه‌نیو ژه‌نه‌کان مه‌شۆ به‌رابه‌ریش وه‌رچه‌م بگیریۆنه، و چوون ژه‌نی داراو “ئاوه‌زینه” ئه‌شیۆ وه‌ختێوه ژه‌نی ته‌وسیف مه‌که‌رمێنه به پابه‌نی به “ئاوه‌ز، ئینسانیه‌تیش” وه‌سفش بکه‌رمێنه نه‌کاته‌کی به “جنسیه‌ت” و یا ئانه که نه‌قشوو مه‌فعوولیش په‌نه بده‌یمێنه و پیایچ بوزمێنه یاگێو “فاعل و فعلی”. ئه‌چێگه‌نه، ئه‌من گه‌ره‌کم نییه‌ن باسوو حقۆقوو ژه‌نا بکه‌روونه، نه خه‌یر، گه‌ره‌کمه‌ن بواچوون تاریف مه‌شۆ به پاو ئینسانیه‌تی بکریۆنه، نه‌کا نژاد، جنسیه‌ت، مه‌زه‌ب، و بێتامی، جوانخاسی، باڵا به‌رزی و باڵانزمی.\n— هۆرامیه‌کان دلێو ناسیۆنالیسمی کوردینه(نه‌قشوو ئینسانی یا نه‌قشوو کۆیله‌ی)\nئیسه وه‌ختێو باسه‌که‌ما تا ئه‌نازێوه په‌ی ڕۆشنوه بی، مه‌لمێنه سه‌روو بابه‌ته ئه‌سڵیه‌که‌یمان، بابه‌ته‌که ” حه‌قوو وانای و نویسته‌ی به زوانوو هه‌ورامین”. په‌رسه‌کێو ئی به‌شیمانه ئینێنه؛ ئایا هه‌ورامی دلێو ئایدۆلۆژی کوردایه‌تینه نه‌قشوو ئینسانی “ئازاد” و به‌رابه‌ری” مه‌گێڵنۆنه یا نه‌قشوو ئه‌رباب-ڕه‌عیه‌تی مه‌نمانۆ؟\nهه‌ورامیێ داراو فه‌رهه‌نگ و زوانێوه تایبه‌تینێ، که ئی زوانه جیان جه کوردی و فارسی. وێش خسڵه‌توو فه‌رهه‌نگێوه تایبه‌تیش هه‌نێ. هه‌ر چنده هیچ فه‌رهه‌نگێوه دنیانه نییه‌ن که پێسه‌بۆ تۆپه‌و”بیلیاردی” و نه‌قشوو ئی تۆپێ بگێڵنۆنه و تێکه‌ڵ نه‌بۆ چه‌نیو فه‌رهه‌نگه‌کاته‌ری. یانی زاتوو فه‌رهه‌نگی ئه‌پاسنه‌نه که هه‌م نۆرمه‌کانش ئینتقاڵ مه‌دۆنه و هه‌م جه نۆرمه فه‌رهه‌نگیه‌کاو قۆمه‌کاته‌ری قه‌رز مه‌گێرۆنه(جه فارسینه په‌نه‌ش مه‌واچان، اشاعه‌ی فرهنگی) وه‌ختێوه پاسه‌نه، ئێمه میاومێ ئه‌پی نه‌تیجه‌یه که هه‌ورامی متاوۆنه جه عه‌ینوو ئانه‌یه‌نه که فه‌رهه‌نگێوه تایبه‌تش بۆنه، چه‌نیو فه‌رهه‌نگوو مله‌ته‌کاو ته‌ری “یۆشیه‌یشا” بۆنه. هه‌ر چنده ئی “یۆشیه‌یه” ئه‌سڵوو فه‌رهه‌نگه‌که‌ی جه به‌ین نمه‌به‌رۆنه. مه‌سه‌ڵه‌ن: جه هۆرامانه‌نه زاڕۆکان، گه‌مێوه‌شان هه‌ن که به زوانوو هۆرامی په‌نه‌ش مه‌واچان “تۆنه تۆنالێ” دلێو کورده‌کانه‌نه هه‌ر ئی بازیه هه‌ن، و به زوانوو کوردی په‌نه‌ش مه‌واچان(به‌رد به‌ردان) فارسه‌کانیچ مه‌واچان(سنگ اندازی) ئینه نموونێوه وجیقله‌نه‌ن په‌ی سه‌له‌مناو تایبه‌تمه‌ندیه‌کانوو ئی یه‌ره فه‌رهه‌نگه‌یه و زوانه‌که‌یشان. ئوستانه‌و “سمنانینه” شاروو “سه‌نگه‌سه‌رینه” به که‌لیمێو “ژه‌ره‌ژێ” مه‌واچان “زه‌روج” دلێو کورده‌کانه‌نه مه‌واچان ” که‌و” فارسه‌کان مه‌واچان ” کبک” جا ئه‌گه‌ر سه‌ره‌نجه بده‌یدێ هۆرامیه‌کا چه‌نیو سنگه‌سه‌روو سمنانی نزیکته‌رێنێ تا چه‌نیو کوردکان یا فارسه‌کان. به‌ڵام خۆ ئینه به مه‌عناو ئانه‌یه نییه‌ن که هۆرامی فه‌رهه‌نگش سه‌نگه‌سه‌رین، یا سه‌نگه‌سه‌ری فه‌رهه‌نگی تایبه‌توو وێشان نییه‌نشان. فارسه‌کان مه‌واچان “سیاه” هۆرامه‌کان مه‌واچان “سیاو” کورده‌کان مه‌واچان” ڕه‌ش” جا ئینه به مه‌عناو ئانه‌یه نییه‌ن که چوون فارسه‌کان و هۆرامه‌کان ئی دوه واچه‌یه پێسه‌و یۆی به کار ماوه‌ران، هۆرامی ئێتر فه‌رهه‌نگش جیامه‌نه‌و فارسین! یا چه‌پوانه‌ش. جا ئه‌گه‌ر سه‌رچه‌مه‌و ئێمه هقۆق به‌شه‌ر بۆنه، هۆرامی چوون ئینسانێنێ، فارسه‌کان چوون ئینسانێنێ، کورده‌کان چوون ئینسانێنێ، متاوانێ به زوانوو وێشان و فه‌رهه‌نگوو وێشان بوانان و په‌روه‌رده ببانێ. به‌ڵام ده‌رده هه‌نه ئه‌چاگه‌نه که ئیسه نه فارس مازۆنه هۆرامی به هۆرامی بوانۆنه و نه کورده‌کان.\nئه‌ڵبه‌ته شایه‌ت به کار ئاورده‌و “فارسه‌کان” غه‌ڵه‌ت بۆنه، و خاسته‌ر بۆنه بواچمێنه “رژیمه‌و جمهووری ئیسلامی، و یا حزبوو پان ئیرانیسته‌کان” ئی دوه رژیمه فکرشان ئانه‌نه که “فارسی زوانی ڕه‌سمین و ته‌نیا فارسی متاوۆنه بۆ به زوانوو علمی و چوون مله‌ته‌کاته‌ری و قۆمه‌کاته‌ری هه‌ڵای نه‌یاواینێ ئه‌پا پاگایه که ئی هه‌قشانه بۆنه. و یا نه‌فه‌راتشا که‌مته‌رێنێ جه فارسی! یا مه‌واچان، چوون فه‌رهه‌نگوو هۆرامی “ورده فه‌رهه‌نگه‌ن” فارسیه‌که‌ش “خرده فرهنگ” په‌وچی هۆرامی ئی هه‌قشه نییه‌ن جه هۆرامانه‌نه به هۆرامی بوانۆ. و به فه‌رهه‌نگوو وێش ته‌ربیه‌ت بکریۆنه و جه‌هان بینیش په‌نه بدریۆنه. به‌ڵام په‌ی کوردی مه‌شۆ نامێو کورده‌کان باوه‌رمێنه چوون داراو نیزامێوه دۆڵه‌ت-مله‌تی نییه‌نێ، هه‌ر چنده نیزامی فکری ئادیشا ناسیونالیسم و نژاده‌ن. په‌رسه هه‌نه ئه‌چێگه‌نه؛ کورده‌کان، هۆرامه‌کان چه‌نی تاریف مه‌که‌ران؟ گه‌ره‌کمه‌ن نموونێوه نزیکتا په‌ی باوه‌روو تا مه‌ژگیتا په‌ی لواینه دلێو باسه‌که‌ی ئاماده بکه‌روونه. چنده هه‌فتێ چێوه‌ڵ، بابه‌تێوه‌م سه‌روو “فه‌یسبووکیوه” واناوه. مه‌گیرا “KNK” که مه‌که‌رۆنه به “کونگره‌و نه‌ته‌وه‌و کوردان” سمینارێوه‌نه باسوو کوردیشان که‌رده بێنه. ئه‌چی به‌ینه‌نه باسوو هۆرامی مه‌گنۆ وه‌روو باسی. ئه‌چا جه‌له‌سه‌نه، “نماینده‌و حزبوو دمۆکراتیوو کوردستانوو ئێرانی” ده‌سمه‌که‌رۆنه به قسه که‌رده‌ی، جه ئاخروه مه‌واچۆنه ” هه‌ر که‌س بواچۆنه هۆرامی زوانه‌ن، ئانه خیانه‌تکاره‌ن!!”. ئیسه مه‌به‌ستمان جه ئاورده‌یوه ئی نموونه وجیکلانه‌ی، ئاوه‌ڕوو به‌رده‌و ئی که‌سه‌یه یا حزبه‌که‌یش نییه‌ن.(چوون وه‌لته‌ر ویرچه‌مه‌و هۆرامانی جوابوو ئینیشاشه دانوه). خۆ ده‌سه‌ڵاتوو هه‌رێمو کوردستانی و پارله‌مانه‌که‌ش، به ئاشکرا و قانوونه‌ن، نمازا هۆرامی دلێو “وانگایه‌نه” دلێو “زانشتگایه‌نه” به هۆرامی بوانۆ و به فه‌رهه‌نگوو هۆرامانی ته‌ربیه‌ت بکریۆنه. چه‌ولایچوه هیچ کوردێوه ئێرانی،(دمۆکراسی واز و ئازادی وازه‌کانش) تا ئیسه قه‌ناعه‌تشان ناورده‌ن که هۆرامی زوانش هه‌ن؟ گردشان مه‌واچان هۆرامی داراو “له‌هجه‌ین” ژنیه‌نتا’ و “دیه‌نتا” ئه‌نجومه‌نوو “ڤه‌ژین” مه‌نویسۆنه “زاراوه‌ی هۆرامی”. و . . .ئه‌ڵبه‌ته ئینه ته‌نیا کورده‌کان و فارسه‌کان نییه‌نێ که ئی باوه‌ڕشانه هه‌ن. به‌ڵکووم، ئا هۆرامیانه که وێشان به کورد مه‌زانان. ئه‌گه‌ر لاشانه بواچی هۆرامی زوانه‌نه، سه‌د سه‌نه‌د و به‌ڵگێ غه‌یره زانشتی و بێئاوه‌زانێ مه‌کوان لاته‌ره و مه‌سه‌له‌منانێت په‌ی که ئی قسێ، درووسه نییه‌نه، و هه‌ورامی، هه‌ر وێش وجوودش نییه‌ن به‌ڵکووم به‌شێوه‌ن جه کوردی. یانی مه‌سه‌ڵه‌ن زوانی هه‌ورامی ” متاوۆ هه‌نگووری بۆنه” به‌ڵام نمه‌تاوۆ “خودوو مێوه‌کێ” بۆنه، یانی نمه‌تاوۆ دره‌خت بۆ به‌ڵکوو له‌قێوه جه دره‌خیه‌که‌ین. ئینه هه‌ر ئا تاریفه نژادیه‌نه، یانی ئینسانی به سیفاته‌کانش تاریف مه‌که‌ران و هۆرامی ئێتر هه‌ر چنده ئینسانیچ بۆنه و ئاوه‌زش چه‌نیو کوردان یۆ بۆنه، به‌ڵام ئاد نمه‌تاوۆنه “دره‌خت بۆنه” ئه‌چێگه‌نه دره‌خت هه‌ر “ئینسانی کامڵه‌ن”. به‌ڵکووم مه‌شۆ “مێوه بۆنه” چوون کورد هه‌ن سه‌روو ئا باوه‌ڕیوه که هۆرامی زوانشان نییه‌ن، په‌وچی به زوان و نژاد تاریفشان که‌رده‌ن. نه‌کا به ئینسانیه‌ت.\nجا ئی شناسه چکۆوه مه‌ی. ئایا ئی ئه‌شناسه وێش ئه‌رمانای(تجویز) بێئاوه‌زی هۆرامه‌کا نییه‌ن؟ ئایا که‌سێوه “کورد” و “هۆرامی” وه‌ختێ ئاوه‌زشان به‌رابه‌رن. ئایا کورده‌که به پابه‌نی به زوانه‌که‌ی و نژاده‌که‌یش متاوۆنه سه‌رنوشتوو یه‌ک دانه هۆرامی دیاری بکه‌رۆنه، و په‌یش بڕیار بدۆنه؟ کام بنچاقی حقۆق به‌شه‌رین که به حزبوو دمۆکراتی و ئه‌ندامه‌کانش ڕا مه‌دۆنه که بواچان هۆرامی له‌هجه‌ن، زوان نییه‌ن؟ کام بنچاقی حقۆق به‌شه‌رین که ئه‌نجومه‌نوو “ڤه‌ژینی”ش کارێوه په‌نه که‌رده‌ن، که ” هۆرامی به زوان نمه‌زانۆنه”؟ کام بناواو ئینسانیه‌تین که جه هه‌له‌بجه‌و هۆرامانینه، جه خورماڵ، ته‌وێڵێ، و. . . زاڕۆ هۆرامی، مه‌شۆ به کوردی بوانۆ، نه‌ک به زوانوو وێش؟ ئایا کورد سه‌لاحیه‌توو ئانه‌یشه هه‌ن که ده‌س بوزۆنه دلێو سه‌نوشتوو ئینسانه هۆرامه‌کان؟ به کام ئه‌سڵی حقۆق به‌شه‌ری متاوۆنه ئی کاره‌یه بکه‌رۆنه؟ گردینوو په‌رسه‌کان یه‌ک جوابشان هه‌ن، چوون په‌رسه‌کان گردشان یه‌ک سه‌رچه‌مه‌وه وزیاینێ ڕوه. کورده‌کان، مه‌واچان، کوردستان ته‌نیا یه‌ک زوانش چه‌نه‌ن، ئادیچ زوانی کوردیه‌ن و یه‌ک نژادش چه‌نه‌ن ته‌نیا کورده‌ن، یه‌ک مله‌تش هه‌ن و یه‌ک قۆم، ته‌نیا کورده‌ن. ئه‌پی فه‌لسه‌فه‌وه گه‌رکشانه‌ن دۆڵه‌ت- مله‌ت وه‌شبکه‌ران. په‌وچی ئه‌چێگه‌نه کورد. ته‌نیا زوانی کوردی، فه‌رهه‌نه‌گی کوردی، به موحێق(حه‌قدار) مه‌زانۆنه. و هه‌ر که‌سێو بواچۆنه ئه‌من کورده‌نان و یا زوانی کوردی زوانمه‌ن، متاوۆنه داراو هه‌قی بۆنه. ئی کاره که کورد که‌رده‌نش و مه‌که‌رۆنه‌ش: مه‌شۆ بنجاقه‌که‌یش بیۆزمێنه‌وه؟ ده‌لیله‌ش ئانێنه ئی ویره “کوردایه‌تی” ئینسانش تاریف که‌رده‌ن. په‌وچی با تاریفوو ئینسانی هۆرامی جه لاو کوردانوه شیوه بکه‌رمێنه.\nناسیونالیسمی کوردی، هه‌ن سه‌روو ئا باوه‌ڕیوه هۆرامی هویه‌تی فه‌رهه‌نگی و زوانی تایبه‌ت نییه‌ن و هۆرامه‌کا قوه‌و واته‌یشا، هه‌ڵای نه‌یاوان به ده‌رجه‌و زوانی. په‌وچی نمه‌تاوا به زوانه‌که‌یشان جه وانگانه بوانان و بنویسان، ویربکه‌رانه‌وه. ئه‌گه‌ریچ په‌نه‌ش بونیۆنه، خه‌لافوو کوردایه‌تین. وه‌ڵته‌ر واتما: هیتلێر په‌ی جه به‌ین به‌رده‌و ئه‌رمه‌نیه‌کان، کوولیه‌کان، یه‌هوودیه‌کا. واتش: ته‌نیا به ئامایتا دلێو فه‌رهه‌نگ و نژادوو ژرمه‌نی متاودێنه زینه مه‌ندێ یا بژیودێ و داراو هه‌قی بیدیێنه. با دوور نه‌لمێ، جه کیشوه‌روو ڕواندایه‌نه ساڵه‌و1994به‌ینوو دوێ قۆمانه به نامه‌کانوو “توتسی” و هۆتی” سه‌روو ئی مه‌سه‌لێ، کێ هه‌قش هه‌ن و کێ نییه‌نش جه‌نگ ڕوه‌ش دا و هه‌زاران نه‌فه‌رێ کوشیای، جا هوتیه‌کا هه‌ر پێسه‌و کورده‌کان، چوون داراو ده‌سه‌ڵاتی سیاسی و دۆڵه‌تی بێنێ، ئامای و تووتسیه‌کانشان له‌ت و پار که‌ردێ و نیزکه‌و 500هه‌زار ئینسانێ به واده‌و یه‌ک هه‌فته‌ی کوشیای. ئه‌چی ئاژه‌نه ئێتر ئینسان به قۆمیه‌ت و تارخه‌که‌یش مه‌ژناسیۆنه نه‌کاته‌که‌ی ئینسانیه‌ته‌که‌یش. کوردیچ هه‌ر ئی کاره‌یه مه‌که‌رۆنه به هۆرامه‌کان. ئاد مه‌واچۆنه: هیچ هۆرامێوه هه‌قش نییه‌ن بواچۆ هۆرامی زوانه‌ن و ئه‌گه‌ر که‌سێوه بواچۆنه هۆرامی زوانه‌ن، خیانه‌تش به کوردایه‌تی که‌رده‌ن” جرموو ئی کاریچه دلێو ناسیونالیسمی کوردینه، “کوشته‌یه‌ن” ئه‌چێگه‌نه به‌ر مه‌گنۆنه که سه‌رچه‌مه‌و کوردایه‌تی و ئی جۆره ڕاوینا سه‌باره‌ت به، به ڕه‌سمیه‌ت نه‌ژناساو زوانوو قۆموو هه‌ورامی، پێسه‌و زوانێوه به تایبه‌ت مه‌ندی وێش. “نژادپرستی و شوینیسمه‌ن”.\nیانی به‌ینوو حزبوو نازیسموو هیتلێرینه، چه‌نیو حزبوو دمۆکراتوو کوردستانوو عێراق و کوردستانوو ئێرانی، هیچ جیاکاریێوه جه باری نه‌زه‌ری و کرداریوه نییه‌ن. شایه‌ت که‌سێو بواچۆن که هیتلێر خۆ هه‌زاران یه‌هوودیێ و کوولی و ئه‌رمه‌نیێش کوشتێ، ئه‌ی کورد په‌ی چێش هۆرامیه‌کانش تا ئیسه سه‌روو هۆرامی بیه‌یشا نه‌کوشتێنێ؟ په‌رسێوه وه‌شه‌نه چوون من واتم: کورد هه‌م جه باری ئایدۆلۆژی و هه‌م کرداریوه، ڕێک پێسه‌و نازیسمی ڕه‌فتار مه‌که‌رۆ و مه‌نمانۆ. لازمه‌ن جوابوو کرداری بییه‌که‌یش بده‌وه.؟ هیتلێر ته‌نیا زه‌مانێوه یه‌هوودیه‌کان و ئه‌رمه‌نیه‌کان و کوولیه‌کانش کوشتێ، که واتشا ئێمه “ژرمه‌نێ” نییه‌نمێ هه‌ر چنده متاومێنه ئه‌ڵمانیێ بیمێ، به‌ڵام هه‌ر یه‌هوودی و کوولی و ئه‌رمه‌نی مه‌مانمێوه. ته‌سلیموو ئانه‌یه نه‌بیێ با به “ژرمه‌نێ”. ده‌خۆ یه‌هوودیێ فرێ، ئه‌رمه‌نیێ فرێ بێنێ که ته‌سلیموو هیتلێری بیێ و نه‌ک هیتلێر هه‌ر نه‌کوشتێش به‌ڵکووم هه‌تا مقاموو فرمانده‌یی ئه‌رته‌شی هۆرشبڕنای. مه‌سه‌لێ هه‌نه ئه‌چێگه‌نه: هۆرامی تا ئیسه نه‌تاوانش ئانه که هه‌ن، یا ئانه که گه‌ره‌کشه‌ن ببۆنه و تا ئیسه وێش پێسه‌و ئینسانی “ئازاد” و به‌ربه‌ری. به‌ر نه‌وسته‌ن. په‌وچی ته‌سلیم بییه‌ن. به‌ڵێ هۆرامی متاوۆنه هه‌تا بۆ به ره‌ئیس جمهوورو کوردستانی، بۆنێ به فرمانده‌و حزبه‌کان، بۆنێ به ره‌ئیسوو ئیداره‌و نه‌فته‌و کوردستانی، بۆنێ به ره‌ئیسوو پارله‌مانی. ئینه ته‌نیا به یه‌ک شه‌رت که نه‌واچۆنه من کورد نییه‌نا. و یا نه‌واچۆنه من ئینسانێوه هۆرامینا. و هۆرامی داراو هویه‌تێوه جیان ژه کوردان.\nته‌نیا زه‌مانێوه متاوۆنه بیاوۆ ئه‌پی موقامی که بواچۆن ئه‌من “کورده‌نان” و هۆرامی زوان نییه‌ن، فه‌رهه‌نگی جیاش نییه‌ن، هۆرامی هه‌ر چیش هه‌ن هنوو کوردین. په‌ی وێش هیچش نییه‌ن. ئیسه چه‌پوانه‌که‌ش بگێردێنه نه‌زه‌ره: ئه‌گه‌ر که‌سێوه پێسه‌و “ئاشتی هۆرامی” که ره‌ئیسوو نه‌فته‌و کوردستانوو عێراقین به‌یۆنه دلێو کاناڵه‌و “ڕووداوTV” ینه، بواچۆنه: که ئه‌من هۆرامینا، و کورد نییه‌نان و وێم به کورد نمه‌زانونه، و به زوانوو هۆرامی قسێ مه‌که‌روونه و موانوونه. ئا وه‌خته دوێ چێوێما په‌ی جیاوه مه‌بانێ ” به‌رابه‌ری” و “ئازادی”. ئانه که هیچ هۆرامیێوه نمه‌تاوۆنه داواو به‌رابه‌ری ئینسانی چه‌نه‌و کوردێوه بکه‌رۆنه و ئانه که هیچ هۆرامیێوه نمه‌تاوۆنه داواو “ئازادی” بکه‌رۆنه. هه‌ر پاسه که یه‌هوودیه‌کان ته‌نیا ڕاو ڕۆزگاریشان، “ژرمه‌ن بیه‌یشا” بێنه. هۆرامه‌کانیچ ته‌نیا ڕاو نه‌کوشیایشا “کورد” بییه‌یشانه‌ن. ئینه به مه‌عناو ئانه‌یه نییه‌ن که ئه‌گه‌ر هۆرامیێوه، زوانه‌که‌یش، فه‌رهه‌نگه‌که‌یش بوزۆنه لاوه، و بواچۆنه که من هۆرامیێوه کورده‌نان، ئێتر چه‌نیو کورده‌کان به‌رابه‌رن و ئازاد. نه خه‌یر. کورد به زوانوو وێش موانۆ و منویسۆنه، ئامانجش شکۆفایی کوردین، به فه‌رهه‌نگوو وێش دفاع جه ئینسانیه‌ت و حه‌یسیه‌تیش مه‌که‌رۆنه. به‌ڵام هۆرامی نمه‌تاوۆنه و مه‌شۆ به کوردی بوانۆنه. دفاع نه جه ئینسانیه‌توو وێش به‌ڵکوو دفاع جه ئینسان بییه‌و دیگه‌ری یا ئه‌رباب بیه‌و دیگه‌ری بکه‌رۆنه. ئینه وێش شناجوو “نابه‌رابه‌ریه‌که‌ین”.\nئه‌ی ئازادی به‌یان، ئازادی عه‌قیده و ئازادی ڕاوین و ئه‌ندیشه‌ی چێش؟ وه‌ختێوه هیچ هۆرامیێوه نمه‌تاوۆنه وێش بنمانۆ ئه‌پاسه که هه‌ن، و یا ئه‌پاسه که وێش دڵشه‌ن که بۆنه. نه‌ک ئه‌پاسه که کورد گه‌رکشه‌ن. ده‌یتر “ئازادی” مه‌عناش نییه‌نه. هه‌ر هۆرامیێوه که په‌ی کوردایه‌تی مه‌کوشیۆنه ته‌نیا و تاک یاگه‌پاو ڕه‌عیه‌ت و نۆکه‌ری و ته‌سلیم بیه‌و وێشش مه‌سه‌له‌منۆنه و سه‌له‌منان. هیچ هۆرامیێوه ئه‌چی فه‌زانه و ئه‌چی ئاژه‌نه “ئازاد” و “به‌رابه‌ر” نییه‌ن. و هه‌ر چنده متاوۆنه جار و بار ئازاد و به‌رابه‌ر وێش بنمانۆ. هه‌ر پێسه‌و گزیده‌ر یا نۆکه‌رێوه و یا ڕه‌عیه‌تێوه که چه‌نی په‌ی دڵوه‌ش که‌رده‌و ئه‌ربابه‌که‌یش، جار و بار زوان مه‌گازنۆ و قسێ مه‌که‌رۆنه و یا قسێ وه‌شێ مه‌کۆرنۆنه‌وه په‌ی ئه‌ربابی، نموونێوه وه‌رچه‌م: پڕفسۆر محه‌مه‌د ئه‌مین هۆرامانی، داراو نزیکه‌و چل کتێبان به زوانی کوردی، و عه‌ره‌بی. جه شه‌به‌که‌و نۆرۆزTVینه جه جوابوو گۆوه‌نده‌که‌یه‌نه که واتش: مامۆسا ئایا هۆرامی کورده‌ن؟ ئینه‌شه جواب داوه: واتش وه‌ڵاهی منزوو لوانی په‌ی لاو تۆفێق وه‌هبی، باسوو زوانی کوردیما بێنه، تۆفێق وه‌هبی و چنده که‌سێته‌ر نیشتێبێنێره و منیچ لوانی به‌ره‌و، هه‌ر نیشتانیره و نه‌نیشتانیره واتش: ئه‌و کاکه حه‌مه تۆ بۆ هاتوی؟ خۆ تۆ کورد نیت. پرفسۆر محه‌مه‌د ئه‌مینیچ چوون هه‌ر کۆشش که‌رده‌ن پاگاو (ڕه‌عیه‌تی و نۆکه‌ری وێش بسه‌له‌منۆ) ماچۆ: واتم په‌نه‌و تۆفق وه‌هبی، منیچ ئه‌زانم که کورد نیین، وه‌لی ئیسه وه‌خت ئه‌م باسه نییه کوردستان ها له هه‌لوومه‌رجێکی سه‌نگینا. جا مه‌شۆ ئینسان چنده “پاگای ئینسانیش “وه‌سته‌بۆره که پێسه‌و پڕفسۆر محه‌مه‌د ئه‌مین. ئه‌پی شێوه پا بنیۆ هویه‌تی هۆرامیشه‌ره و درۆ بدۆ چه‌نیو مله‌توو وێش په‌ی کوردی. ئه‌ڵبه‌ته فرێنێ نویسه‌رێ هۆرامیێ که کتێبێ شش سه‌د سه‌فحه‌یێ مه‌نویسان، و باسوو هۆرامی مه‌که‌ران. دماخێڵانوه “سابت مه‌که‌ران که هۆرامی ڕه‌عیه‌توو کوردین”.\nره‌عیه‌ت جار و بار باسوو قاره‌مانی وێشش مه‌که‌رۆنه، مه‌واچۆنه من ئانه‌مه که‌رد په‌ی ئه‌ربابی، وینانتا، بڕێ هۆرامیێ هه‌نێ، تاریفوو ڕه‌عیه‌ت بیه‌و وێشان لاو کورده‌کانه‌نه مه‌دان و مه‌واچان ده‌گاکێو ئێمه‌نه ئانه کوشته‌ما دان په‌ی کوردی، نه‌کا ئانه که جه پاگاو ره‌عیه‌تیچه‌نه نازاشوه. زوو زوو مه‌شۆ نامێو تاته‌ی کوشیای و باوای کوشیایش ببه‌رۆنه تا کورد پاگاو ره‌عیه‌تیه‌که‌یش په‌سه‌ننۆ. ئاخۆر ئه‌گه‌ر ڕه‌عیه‌ت هه‌قش هه‌ن، ده‌یتر چه نیازێوه ش وێش لاو ئه‌ربابینه بنمانۆ. ئه‌گه‌ر هۆرامی، هه‌قش هه‌ن، با ئینسان بیه‌یش وه‌سێ بۆنه په‌ی هه‌قدار بییه‌ش، نه‌کا ئانه که مه‌ردێ پێچنی وێته‌ره تا ئانه که پاگاو ڕه‌عیه‌ت بیه‌و وێت بسه‌له‌منی. په‌وچی هۆرامه‌کان که وێشان به کورد مه‌زانان، دلێو ئه‌حزابی کوردینه و هه‌رێموو کوردستانوو عێراقینه جه وه‌راوه‌روو تاکی کوردیوه ئی نه‌قشه‌یه مه‌گێڵنان. ئانه‌نه که هه‌ورامی دلێو ئایدۆلۆژی کوردایه‌تینه نه‌قشوو ئینسانی “کۆیله” و نابه‌رابه‌ری” مه‌گێڵنۆنه، حه‌قێقه‌ته‌ن نه‌قشوو ئه‌رباب-ڕه‌عیه‌تی مه‌نمانۆ. ته‌نیا ئا هۆرامیانه ئازاد و به‌رابه‌رێنێ که ئینسانی کوردی چه‌نیو ئینسانی هۆرامی به‌رابه‌ر مه‌وینان. زوانوو کوردان چه‌نیو زوانوو هۆرامی به‌رابه‌ر مه‌وینان، ئازادی وێشان جه وه‌رانوه‌روو ناسیونالیسمی کوردیوه ته‌سک نمه‌که‌رانێوه.\nئه‌چی وتاره‌نه و به پاو سه‌رچه‌مه‌کانوو واری، یاوایمێ ئه‌پی نه‌تیجانه: یه‌ک: بنچاقوو حقۆق به‌شه‌ری هه‌ر پاسه که واتما، ئینسانیه‌ته‌ن که سه‌رچه‌مه‌که‌ش “ئاوه‌ز″وو ئینسانه‌کان، که گردشان داراو ئاوه‌زینێ. هه‌ر ئینه بییه‌ن بایسوو ئانه‌یه که ئینسانه‌کان “به‌رابه‌ر” و “ئازادانه” بژیوان و ڕۆزگار به‌را سه‌ر. دوێ: فکروو ناسیونالیسمی کوردی، هه‌م جه باری فکری و هه‌م کرداریوه، به حزبوو نازیسموو ئه‌لمانیوه نزیکه‌ن. یه‌رێ: په‌ی ناسیونالیسمی کوردی، کورد بییه‌ی مه‌لاکه‌ن و مه‌بنا، نه‌ک ئینسان بییه‌ی. په‌وچی هۆرامی بییه‌ی به خیانه‌ت مه‌زانۆنه. چوار: هۆرامی دلێو ناسیونالیسمی کوردینه، نه متاوۆنه “ئازاد” بۆنه و نه متاوۆنه ” به‌رابه‌ر” بۆنه. ته‌نیا نه‌قشوو ڕه‌عیه‌تێوه قسه‌وه‌شی بازی مه‌که‌رۆنه. په‌نج: بناوانوو، حقۆقوو هۆرامیه‌کا په‌ی وانای و نویسته‌ی به زوانوو هۆرامی، په‌ی هه‌ر هه‌قێوه، حقۆق به‌شه‌ره‌ن نه کورد بییه‌ی. ئانه حقۆق به‌شه‌ره‌ن که مه‌شۆ ئینسانی هۆرامی تاریف بکه‌رۆنه نه‌ک ناسیونالیسمی کوردی. پێسه‌و داواکاری، ئا سه‌رچه‌مانه که واروه ئاوردێنێم، ئه‌گه‌ر په‌یتان کریا، بواندێشانوه، تا وه‌رچه‌متا به نسبه‌توو مه‌وزووعه‌کێ وازته‌ر و هێقمته‌ره ببۆنه.\nسید فاطمی، سید محمد قاری. درآمدی بر مباحث نظری؛ مفاهیم، مبانی، قلمرو و منابع(حقوق بشر معاصر)، انتشارات: تهران، نگاه معاصر. چاپ پنجم، 1396.\nدوزیناس، کوستاس. حقوق شر و امپراتوری(فلسفه‌ی سیاسی جهان وطن گرایی) ترجمه: علی صابری تولائی. انتشارات، تهران، ترجمان. چاپ اول1396.\nفلیپسن، رابرت. امپراتوری زبانی. مترجمین: فاطمه مدرسی، ابراهیم ملکی و یاسر رحمتی. انتشارات: تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. چاپ اول، 1395.\nبرتون، رولان. قوم شناسی سیاسی. ترجمه: ناصر فکوهی. تهران، نشر نی. چاپ پنجم، 1394.\nفکوهی، ناصر. مبانی انسان شناسی، تهران، نشر نی. چاپ دوم، 1392.\nآقاگل زاده، فردوس. زبان شناسی حقوقی(نظری و کاربری) انتشارات: تهران، علم، جاپ دوم، 1391.\nمهرپور، حسین. نظام حقوق بین االملل حقوق بشر، انتشارات: اطلاعات، چاپ چهارم، 1390.\nنویسیای وەڵین کامشا کەلکواردەن پەی تەندروستی ، پرۆتینو گیواوی یام ئاژەڵی ؟\nنویسیای دمایین ئەنجومەنو فەرهەنگی ئەدەبیو ڕوٙجیاری شەوە ئاهەنگیٛو بەروٙ ڕاوە


د.هێرش سەید سەلیم: ڤایرۆسی كۆرۆنا لە پارێزگای سلێمانی بەرەو كەمبوونەوەی تەواوەتی دەچێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2021/01/10 - 10:42 PM\nجێگری بەڕێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت: ڤایرۆسی كۆرۆنا لە پارێزگای سلێمانی بەرەو كەمبوونەوەی تەواوەتی دەچێت.\nد.هێرش سەید سەلیم، جێگری بەڕێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانی ڕایگەیاند، بارودۆخی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە پارێزگای سلێمانی بەرەو كەمبوونەوەی تەواوەتی دەچێت بە جۆرێك لە ئێستادا دوو نەخۆشخانەی تایبەت بە كۆرۆنا بە هۆی نەبوونی نەخۆشەوە چۆڵكراون و ئامادەكراون بۆ هەر ئەگەرێكی نەخوازراو.\nد.هێرش سەید سەلیم وتیشی، لە ئێستادا لە نەخۆشخانەكانی سلێمانی تەنها ٤٢ نەخۆشی تێدا ماوە كە ٢٠یان لە ژێر چاودێری چڕدایە و دەتوانین بڵێین زیاتر لە ٦٥٪ ڕێژەی تووشبوون و مردن بە كۆرۆنا كەمی كردووە.\nبەڕێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانید. هێرش سەید سەلیمسلێمانیڤایرۆسی كۆرۆنا


فڕۆکەی جەنگیی بی-52 دەنێرێتە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست | KURDPLAT\nفڕۆکەی جەنگیی بی-52 دەنێرێتە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست\nکوردپلات 11/22/2020 09:54:00 ص ليست هناك تعليقات\nسوپای ئەمەریکا چەند کاتژمێرێک پێش ئێستا فڕۆکەی شەڕکەری جۆری B-52ـی رەوانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووە، لەکاتێکدا تەنیا چەند هەفتەیەکە ترەمپ رایگەیاندووە، بەشێکی هێزەکانی ئەمەریکا لە عێراق و ئەفغانستان دەکشێننەوە.\nسوپای ئەمەریکا فڕۆکەی جەنگیی بی-52 رەوانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووە و، راشیگەیاندووە ئامانج لە رەوانەکردنی ئەو جۆرە فڕۆکەیە "بۆ وەڵامدانەوەی دووژمنان و پاراستنی هاوپەیمانەکانمانە".\nسەرکردایەتیی ناوەندی هێزەکانی ئەمەریکا لە راگەیاندراوێکدا شەممە، (21-11-2020) ئاماژەی بەوەکردووە؛ هێزەکانیان لە بنکەی سەربازیی نۆرس داکۆتاوە فڕۆکەی جەنگیی بی-52ـیان رەوانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووە، بێ ئەوەی شوێنی جێگیربوونی فڕۆکەکە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاشکرا بکات.\nسوپای ئەمەریکا لە بەشێکی دیکەی راگەیەندراوەکەیدا دەڵێ، ئامانج لە رەوانەکردنی ئەو جۆرە فڕۆکەیە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، وەڵامدانەوەی دووژمنان و پاراستنی دۆست و هاوپەیمانانی ئەمەریکایە لە ناوچەکەدا.\nفڕۆکەی بی-52 بە یەکێک لە فڕۆکە ستراتیژییەکانی ئەمەریکا دادەندرێت و توانای هەڵگرتنی 70 تۆن چەک و تەقەمەنی هەیە، هەروەها زیاتر لە هەشت هەزار و 800 میل دەبڕێت بێ ئەوەی پێویستی بە سووتەمەنی هەبێت.\nئەمە، لەکاتێکدایە کریستۆفەر میللـەر، وەزیری نوێی بەرگریی ئەمەریکا رۆژی پێنجشەممەی رابردوو رایگەیاندبوو هەتاوەکو مانگی یەکی ساڵی داهاتوو، تەنیا 2500 سەربازی ئەمەریکی لە ئەفغانستان 2500ـیش لە عێراق دەهێڵنەوە. ئێستا 3000 سەربازی ئەمەریکی لە عێراق ماون، 4500ـیش لە ئەفغانستان.\nبنکەی ئاسمانیی مینۆت، کە فڕۆکەکانی لێوە رەوانەکراون لە نۆرس داکۆتا، تاکە بنکەی ئاسمانیی ئەمەریکایە کە مووشەکی بالیستیی کیشوەربڕ و ژمارەیەکی زۆر مووشەکی تێدایە، کە دەتوانن کڵاوەی ئەتۆمی هەڵبگرن.\nناردنی ئەو فڕۆکانە دوای چەند مانگێکە لە ئۆپەراسیۆنێکی دیکەی فڕۆکەکان، بەدیاریکراویش لە مانگی کانوونی دووەمی ئەمساڵ، دوای ئەوەی هێزێکی تایبەتی ئەمەریکا جەنەراڵ قاسم، سولەیمانی، فەرماندەی فەیلەقی قودسی سوپای پاسدارانیان لە بەغدا کوشت، ئەوکاتە شەش فڕۆکەی بی-52 نێردرابوونە دوورگەی دیێگۆ گارسیا لە زەریای هیندی.


ناسینی نەتەوە - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در جمعه, 14 شهریور 1399 13:24\nوەکوو یوونگ دەڵێ؛ وێژە دەربڕینی هەست و نەستی گەلە. بۆیە دەبێ بۆ ناسینی فەرهەنگی نەتەوەکان پەنابەین بۆ وێژەی ئەو نەتەوە کە بەرهەمی هەرمان و زیندووی پێشنیانیانی ئەو گەلە نیشان ئەدات .بێ شک ئەم بەیت و باو و گۆرانیگەلە تایبەت بە یەک ناوچە نییە و زمانی هاوبەشی میللەتی کوردە.\nبۆ ناسینی هەر نەتەوەیەک سێ لقی ئەدەبیاتی ئەو نەتەوە واتە ئەدەبی فولکلۆر، شێعر و مێژووی ئەدەبی ئەو میللەتە زۆر گرینگە. یەکێک لە سەرچاوە جێگەی متمانە و باوەڕپێکراوەکان بۆ ناسین و ناساندنی مێژوو، کولتوور و ئەدەبی میللەتەکان بێ گومان مۆسیقا، شێعر و ئەدەبی فۆلکلۆرە. فۆلکلۆر لە دوو وشەی (folk) (میللەت) و lore)) (چیرۆک و هونەر) پێکهاتووە. بۆیە فۆلکلۆر بە وێنەی ئاوینەی باڵانوێنێکە کە بەشێکی بەرچاو لە یاسا و داب و نەریتەکان کە لە درێژەی زەمان وەکوو دەسکەوت بۆ میللەتەکەمان ماوەتەوە، پیشان دەدات.\nئەگەر فۆلکلۆری میللەتێک وەکوو کولتووری نەنووسراو یان "فەرهەنگی زارەکی" پێناسە بکەین ئەم بۆچوون و بانگەشەیە زیاتر خۆی نیشان ئەدات زیاترین بەش لە تایبەتمەندییەکانی کولتووری لە هۆنراوە و گۆرانییەکاندا دیارە و سینە بە سینە نەقڵ کراوە پیشانی داهاتووانی دەدات. بە بڕوای د. عیزەدین مستەفا ڕەسوول گۆرانی کۆنترین بەش لە ئەدەبی فولکلۆر و غنایییە کە لە ڕۆژگارێکی زۆر کۆن کە هێشتا هۆشیاری میللەتەکان زۆر لە خوار بووە، درووس بووە و زانایان دەڵێن گۆرانی شوانی کۆنترین جۆری گۆرانییە.\nهەر میللەتێک، کە ئەدەبیاتی نەنووسراوی دەوڵەمەندی هەبێت، ئەوا کولتوورێکی پتەوتر و تایبەتمەندی زیاتری لە وانى دیکەی هەیە. یەکێ لەو میللەتانە کە بە درێژایی مێژوو خاوەنی کولتوور و ئەدەبیاتێکی دەوڵەمەند بووە و کێشە و جەفاکانی ڕۆژگار نەیتوانیوە ڕەسەنایەتی لێ بسێنێ کورد بووە .ئەدەبیاتێکی "سهل وممتنع" کە بۆ ڕۆح و مێشک و زمانی هەر تاکێکی کورد ئاشنایە و ئەتوانین بڵێین ڕەنجێکی هاوبەشە هەر لە لەیلاخ تا موکریان، لە هەوشار تا لوڕستان و...\nمرۆڤی کورد بە شێعر و گۆرانی لە دایک دەبێ، بە شێعر و گۆرانی باڵا دەکات و بە شێعر و گۆرانی ئەمرێ کە ئەمە لە گۆرانی و بەیتە فولکلۆرەکان وەکوو لای لایە، بەرتەونانە، چەمەری و ... خۆی نیشان داوە .\nگۆرانی کوردی تووشیاری ژان و کێشەی ڕۆژگار نییە و نەبووە بەڵکوو گۆرانی کوردی خودی ئێش و ژانە. گۆرانی کوردی تەنیا کەرەستەیێک بۆ شادی‌کردن نییە بەڵکوو خۆی بەشێکە لە ئەلفوبێی ژیان. شێعر و گۆرانی کوردی ئەزموون و فەلسەفەی ژیانی میللەتی کوردە و یەکی لە باشترین سەرچاوەگەلی ناسین و ناساندنی میللەتی کوردە. هەر چەن کە ناسینی کولتووری یەک میللەت ئاسان نییە و خاڵگەلێکی زۆر لە درووسبوون ئەو ئەدەبیاتە نەخشی هەس، بەڵام یەکێ لە ڕێگەگەلی ناسینی بنەمای کولتووری؛ زمانی و ناسینی شتە باو دیرۆکییەکانە کە لە گۆرانیە فولکلۆرەکان خۆی شاردووتەوەو نیشاندەری شێوازی ژیان، ڕەسم و یاساکانی ژیانی میللەتەکانە. کە بە جۆرێک وەکوو ئاوێنە ئەتوانین تێدا بڕوانین و مێژووەکەی شی بکەینەوە.\nلە ناوچەی لەیلاخ تێکەڵێک لە بن زاراوەکانی ئەردەڵانی و گۆرانی، لە ئەسپەنئاوا یا قوروە تێکەڵێک لە بن زاراوەکانی ئەردەڵانی، گۆرانی، لەکی (بە هۆی هاتنی کۆچبەرەکانی لەک) کەلهوڕی، هەورامی (قەڵای کامجورد،قەڵای ئەومەلەکی) بوونی هەیە.\nهەرچەند کە زۆربەی گۆرانییە کۆنەکانی ناوچە ، گۆرانی کار بووە و سازیان لە گەڵدا نییە. گۆرانیە بەزمی و شادەکانیش زۆر سادە بووە و دەوڵ و زوڕنایان لێ داوە کە لە درێژەی زەمان لە دوزەلە، زمارە (نی هفت بند)، نەرمەنەی، دومەک کەڵیان گرتووە. لە بەزمگەلێکی ئایینیدا سۆفی و دەروێشەکان دەفیان لێداوە و بڕێ جار لە زەماوندەکان و بەزمی بوێژگەل و دەلۊگەل کە لە کووچە و کۆڵان بەڕێ ئەچوو کەمانچە و دایرەیان بەکاربردووە. هەروەها له جەژنەکان و کۆبوونەوەی بنەماڵەیی لە "قاوەسینی" و "پووت هەژدەکیلوو" هاوکات لە گەڵ گۆرانی کەڵکیان گرتووە.\nگۆرانی لەم ناوچە وەکوو باقی ناوچەکان کوردەواری تەنیا بۆ کاتی شایی و خۆشی نەبووە بەڵکوو لە هەموو کاتێکدا بۆ کشتوکاڵ، تەون‌کردن، مناڵداری‌کردن ، عاشقی کردن، تەنیایی و دەرددی‌دڵ، دوینەنیانن، بۆ مەڕوماڵات و...گۆرانی و ئاوازیان خوێندووە کە زۆربەی ئەو گۆرانیگەلە سادە و ساکار و لە ناخی دڵدا جێگیر ئەبێ.\nبۆ ڕاو، نەچیر یان شەڕکردنیش گۆرانی تایبەت لەم ناوچە باو بووە\nبەزمی هوورە زیاتر لە نێوان کورد شێخ ئیسماعیلی (کوردپابنەوا) زیاتر بینراوە.بەزمی چەمەری لە کاتی ئازیەتباری بەتایبەت مردنی جوان بەڕێ ئەچوو. ژنان بۆ دامرکاندنی کوڵی دڵ گۆرانییان چڕیوە و مردوویان لاواندووە کە بڕێ جار هاوکات لە گەڵ هەڵپەڕکێیکی نەرم و ئارام و بە پێچەوانەی هەڵپەڕکی شاد لە چەپ بۆ ڕاس بووە کە زیاتر لە ناوچەی کولیایی باو بووە بەڵام بە گشتی لەزۆربەی ناوچەدا بەزمی چەمەری بوونی هەبووە .\nلەناوچەی چەرداوڕی بەزمی ئازیەتباری عاشوورا بووە کە ئەڵبەتە زۆربەی هەڵبەستەکانی بە زمانی فارسییە و وا دیارە دیاردەی ساڵانی نزیکە و مێژوویێکی لە پشتەوە نییە. ئایینی یارسان لە قوروەی کۆن بوونی هەبووە و یەکێ لە هێماکان ئایین یارسان تەموور بووە کە زیاتر یارسانەکان لە کەڵاژێران بوونە بەڵام لە تەواوی ناوچە بوونیان بووە. لە کاتی نووڕ و نزاکردندا دەیانگوت ؛ با کوسوارت بۆ نەچڕم (کوسوار جێ‌نشین و دەلیل سوڵتان سەهاک پێغەمەر یارسانە) کە نیشاندەری یارسان بوونی ناوچەس .\nلە گوندەکانی پیر باوە قەڵا، پیرسلیمان، خەنان ئاوا،باوە شووراو قەسڵان.باوە شیداڵە،باوە قشلاقی تووغان، باوه گوڕ گوڕ، شەیای نازار، پیر مکە یان پیر مکاییل میناوا، پیر یوونس علیاوا، باوە سورخاو مەلک ئاوا ، باوەسارۆ نەجەفاوا نیشتەجێ بوونە.\nبۆ مەشکەژەندن و تەونکردن هەروەها گۆرانی تایبەت ژنان بوو\nدار مەشکەگەم هەنارە، مەشکەژەنەگەم بیمارە\nدار مەشکەگەم هەنجیرە، مەشکەژەنەگەم چە پیرە\nقەتار مەزهەبی لە زۆربەی ناوچەکەدا بوونی بووە؛\nمەقام گۆرانیێکی بەسۆز و خەمین بووە کە نیشاندەری هەستی خەمین و عاتیفی لە ڕووداوێک یا بیرەوەریێکی شیرین بووە و لەو کاتە مەقامیان خوێندووە کە هاوتای "تصنیف" فارسییە وەکوو گۆرانی خاڵووڕێوار، گەڕیان گەڕیان، سەوزە سەوزە و هەوری لار.\nزیاتر لە ناوچەی چەرداوڕی مەقامی مناڵان باو بووە کە لە کات کی کایەکردن گۆرانی کورت و یەک بەدوای یەکیان خوێندووە بەڵام قەتار مناڵانە و لایەلایە کە دایک بۆ کۆرپەی ئەخوێند لە تەواوی ناوچە بوونی بووە.\nگۆرانیگەلێکە کە بەدوورە مناڵێکی کورد ئەو گۆرانیانەی نەبیستوێ و بەو دەنگه خەوی لێ نەکەوتووێ.\nقەتار شوانی و دەورەگەردی زیاتر لەناوچەی کرماشان بەڕێ چووە کە بەیت شاکە و مەنسوورخانیان خوێندووە و لە نێو خەڵکی "دەلۊ "ناوبانگی بووە خەڵکیان لە کووچە و کۆڵان کۆ کردووە و گۆرانییان خوێندووە کە بڕێ جار بەباڵای کەسانێک ئەیانخوێند و پووڵیان ئەسەند ، بڕێ جاریش بووکەڵەیان لەگەڵ بوو و گۆرانی؛\nخاڵێ لە سەر گوونایە یان ئەخوێند.\nگۆرانیبێژە بەناوبانگەکان ناوچە ؛ شاڕۆخ مەیهەمی، ڕەمەزا کولیایی، مەولوو کەرەمی، ئەحمەد قادرمەرزی، حەمە حسێن وەیسی، ڕەمەزان خوسرەوی، سەی حەمە حسێنی، فەتحوڵا میرزایی، لفتە سەحرایی، عەبدوڵا قوربانی ناسراو بە عەبدوڵا ماچکەیی، نەبی زەڕین، حەبیبەڵا موفاخێری ناسراو بە حەبیب ملەیی و ..\nوەکوو یوونگ دەڵێ؛ وێژە دەربڕینی هەست و نەستی گەلە. بۆیە دەبێ بۆ ناسینی فەرهەنگی نەتەوەکان پەنابەین بۆ وێژەی ئەو نەتەوە کە بەرهەمی هەرمان و زیندووی پێشنیانیانی ئەو گەلە نیشان ئەدات. بێ شک ئەم بەیت و باو و گۆرانیگەلە تایبەت بە یەک ناوچە نییە و زمانی هاوبەشی میللەتی کوردە.\nپووڵ وەرگرتنی گوو\nهاتمە دەر لە ئاودەست و، دۆخینەکەم لە دەرەوە گرێ دەدایەوە، یەکێك سەلەیەکی تەماتە فرۆشی لە دەرەوە دانابوو، وامزانی بەتاڵە، کە نیزیک بوومە و سەیرم کرد، نێوەکەی کەمێک پووڵی تێدا بوو، نەفەرێکیش بەدیارییەوە دانیشتبوو، دۆخینەکەم هەر دەمهێنا و دەمبرد، تا گرێفچکەی لێ بدەم، گوتم: کاکە ئەوە چییە بێزحمەت؟


عێراق به رێوشوێنی ته‌قلیدی سنووره‌كانی ده‌پارێزێت | نیقاش\n19.07.2018 | ئه‌نبار\nله‌میانی هه‌وڵه‌كانیدا بۆ پارێزگاریكردن له‌و ده‌ستكه‌وته ئه‌منیانه‌ی به‌دیهاتوون‌و كۆنترۆڵكردنی سنووری عێراق بۆ رێگرتن له دزه‌كه‌ر‌و تێكده‌ران، حكومه‌تی عێراق له‌ڕێی میلاكه‌كانی له فه‌رمانده‌یی هێزه‌كانی سنوور‌و ده‌زگا ئه‌منی‌و ئه‌ندازه‌ییه‌كانی پاڵپشتیان، ده‌ستی كردووه به دروستكردنی دیوارێكی ئه‌منی له باكوور‌و باشووری روباری فورات له قه‌زای قائیم (350 كم له خۆرئاوای به‌غدای پایته‌خت) به‌وپێیه‌ی ناوچه‌ی زۆنی ئارامی نێوان عێراق‌و سوریایه‌و ده‌كرێت ببێته نموونه‌یه‌كی سه‌ركه‌وتووی سوودی ئه‌و دیواره ئه‌منییه.\nدیواره جیاكه‌ره‌وه‌كه له قۆناغی یه‌كه‌میدا 20 كیلۆمه‌تر درێژ ده‌بێته‌وه له‌نێوان باكوور‌و باشووری روباری فورات‌و له سێ هێڵی ئه‌منی پێكدێت كه ئه‌وانیش بریتین له سێ شوڵ ته‌لی دڕكاوی له‌ناوه‌ڕاستی خه‌نده‌قێكدا به‌پانی شه‌ش مه‌تر‌و قووڵی سێ مه‌تر‌و ساترێكی گڵین كه به‌رزییه‌كه‌ی ده‌گاته سێ مه‌تر، ئه‌مه جگه له بڵاوبوونه‌وه‌ی قوله‌ی چاودێریكردنی ته‌یاركراو به‌كامێرا به‌درێژایی ئه‌و پشتێنه‌یه‌ی كه نزیكترین خاڵی به‌یه‌كگه‌یشتنی نێوان عێراق‌و سوریایه.\nئه‌م رێوشوێنانه وا وه‌سف ده‌كرێن كه ته‌قلیدین‌و له‌گه‌ڵ قه‌باره‌ی مه‌ترسی‌و هه‌ڕه‌شه‌ی گرووپه‌كانی داعشدا ناگونجێن كه توانا‌و كه‌لوپه‌لی ئه‌وتۆیان هه‌یه ده‌توانن ئه‌و به‌ربه‌ستانه ببڕن، ئه‌مه جگه له شانه نووستووه‌كانی ناوه‌وه كه واده‌كه‌ن بوونی ئه‌م به‌ربه‌ستانه به‌بێ رێوشوێنی ئه‌منی پێشكه‌وتوو له‌ڕووی ته‌كنۆلۆجییه‌وه، بێ كه‌ڵك بێت‌و ته‌نیا به‌فیڕۆدانی توانا‌و كات‌و پاره بێت له‌سه‌ر حسابی ئاسایش‌و ئارامی.\nهه‌ندێك له پسپۆرانی سه‌ربازی دووپاتی ده‌كه‌نه‌وه هه‌ڕه‌شه به‌رده‌وامه‌كانی داعش له‌ناوخۆی عێراق‌و ده‌ره‌وه‌یدا، سه‌ره‌ڕای ئۆپراسیۆنه سه‌ربازییه یه‌ك له‌دوای یه‌كه‌كان، ئاماژه‌یه بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م رێكخراوه توانا‌و پلانی ئه‌وتۆی هه‌یه كه زۆر له رێوشوێنه ته‌قلیدیه به‌كارهێنراوه‌كانی حكومه‌تی عێراق گه‌وره‌ترن.\nعه‌بدولڕه‌حمان یاسین ئه‌فسه‌ری خانه‌نشین كه دانیشتووی شاری رومادیه له‌وباره‌یه‌وه قسه‌ی بۆ "نیقاش" كرد‌و وتی: "ئه‌م رێوشوێنانه ته‌نیا به‌فیڕۆدانی كات‌و توانا‌و پاره‌یه‌و هیچی تر، بنیاتنانی به‌ربه‌ست چ كۆنكرێتی بن یان گڵین پێویسته توانایه‌كی ته‌كنۆلۆجی‌و ئه‌لیكترۆنی پێشكه‌وتووی له‌گه‌ڵ بێت به‌درێژایی پشتێنه‌ی سنووری‌و ئه‌و به‌ربه‌ستانه، ئه‌مه جگه له توانای هه‌واڵكری كه ئامانجی به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی هه‌ر هه‌وڵێك بێت بۆ دزه‌كردن له‌و به‌ربه‌ستانه‌وه له‌ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی وڵات".\nهه‌روه‌ها وتی: "پێویسته ئێمه وه‌ك هێزی ئه‌منی كه له 2003وه له‌دژی گرووپه چه‌كداره‌كان ده‌جه‌نگین، درك به‌وه بكه‌ین كه له‌به‌رامبه‌ر دوژمنێكداین توانا‌و كه‌لوپه‌ل‌و چه‌كی پێشكه‌وتووی هه‌یه، ئه‌مه جگه له ته‌كنۆلۆجیا‌و كه‌لوپه‌لی نوێی په‌یوه‌ندیكردن، بۆیه مامه‌ڵه‌كردنمان له‌گه‌ڵ ئه‌و دوژمنه به پلانی ته‌قلیدی به‌سه‌رچو‌و ناپاكییه‌كی مه‌زنه".\nچه‌ند به‌رپرسێكی ناوچه‌كه دووپاتیان كرده‌وه ئه‌و رێوشوێنانه ئه‌گه‌رچی ته‌قلیدین، به‌ڵام له‌وه باشتره ده‌روازه‌ی خۆرئاوای سنووری عێراق به كراوه‌یی به‌جێبهێڵدرێت له‌به‌رده‌م تیرۆریستان‌و دزه‌كه‌راندا كه ئێستا رێگا بیاباناوییه‌كان وه‌ك رێڕه‌وی ئاسان‌و ئارام به‌كارده‌هێنن كه چاودێری ئه‌منییان تێدا نییه.\nعیماد دلێمی قایمقامی روتبه (450 كم له خۆرئاوای به‌غدای پایته‌خت) له‌وباره‌یه‌وه به "نیقاش"ی وت: "گومانی تێدا نییه مه‌ترسی راسته‌قینه له ده‌ره‌وه‌ی سنووره‌وه رووبه‌ڕووی عێراق ده‌بێته‌وه به‌پاڵپشتی شانه نوستووه‌كانی ناوه‌وه، به‌وپێیه‌ش كه هێزه ئه‌منییه‌كان توانییان سه‌رجه‌م ئه‌و شارانه ئازاد بكه‌ن كه داعش ده‌ستی به‌سه‌ردا گرتبوون، ئه‌وا ده‌بێت بایه‌خ به‌سنووری عێراق بدرێت به‌تایبه‌تی سنووری له‌گه‌ڵ سوریا كه تائێستاش مه‌ترسی‌و ئاڵنگارییه بۆ هێزه ئه‌منییه‌كان".\nهه‌روه‌ها وتی: "بنیاتنانی دیوارێكی ئه‌منی به‌م ساده‌ییه له ئاستی خواسته‌كانماندا نییه، به‌ڵام هه‌وڵێكی یارمه‌تیده‌ره بۆ شڵه‌ژاندنی دوژمن‌و كه‌مكردنه‌وه‌ی بڵاوبوونه‌وه‌و جموجوڵی له ناوچه سنوورییه‌كان، به‌تایبه‌تی له پارێزگای ئه‌نبار كه به‌شێكی زۆری رووبه‌ره‌كه‌ی ئه‌و ناوچه بیاباناوییانه‌یه كه درێژده‌بنه‌وه بۆ وڵاتانی دراوسێ".\nبه‌و پێیه شاری قائیم (350 كم له خۆرئاوای به‌غدای پایته‌خت) یه‌كێكه له گرنگترین شاره‌كانی پارێزگای ئه‌نبار‌و په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆی له‌گه‌ڵ سنووری شاری ئه‌لبوكه‌مالی سوریا هه‌یه، بۆیه سوودمه‌ندی هه‌ره‌گه‌وره‌یه له‌و دیواره ئه‌منییه له‌به‌ر ئه‌و پارێزگارییه‌ی بۆی دابین ده‌كات، ئه‌گه‌رچی نموونه‌یه‌كی بچووككراوه‌ی شێوازی ته‌واوی پشتێنه سنوورییه‌كه‌شه.\nئه‌حمه‌د مه‌حلاوی قایمقامی قائیم ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌كرد كه "بنیاتنانی ئه‌و دیواره ئه‌منییه پێویستییه‌كی هه‌نووكه‌ییه، ئه‌گه‌رچی هه‌نگاوێكی هه‌ندێك دره‌نگوه‌خت‌و ساده‌شه، به‌ڵام یارمه‌تیده‌ر ده‌بێت بۆ پاراستنی سنووری عێراق‌و پاشان قه‌زای قائیمی هاوسنووری".\nدانیشتووانی قه‌زاكه دیواره ئه‌منییه‌كه به كۆپییه‌كی خراپی پلانه‌كانی پێشوو ده‌بینن كه ده‌یان ساڵه به‌كارده‌هێنرێن‌و زۆر درێژه‌یان نه‌كێشاوه، چونكه به‌هۆكاری كه‌شوهه‌وا‌و تێكچوون، داڕماون‌و دواتر په‌كیان كه‌وتووه‌و ته‌نانه‌ت ناتوانن رێ له هاتووچۆی ئاژه‌ڵیش له‌نێوان هه‌ردوو وڵاتدا بگرن".\nسه‌عدی عه‌بدولغه‌فور (46 ساڵ) كه دانیشتووی ناوچه‌كه‌یه‌و زه‌ویه‌كی كشتوكاڵی له كه‌ناری روباری فورات هه‌یه، زۆر دڵخۆش بوو كاتێك بیستی دیوارێكی جیاكه‌ره‌وه له‌سه‌ر سنووری نێوان عێراق‌و سوریا بنیات ده‌نرێت، هه‌رچه‌نده دیواره‌كه به‌شێك له زه‌وییه‌كه‌ی داده‌بڕێت.\nعه‌بدولغه‌فور قسه‌ی بۆ "نیقاش" كرد‌و وتی: "یه‌كێك بووم له به‌هێزترین لایه‌نگرانی بیرۆكه‌ی بنیاتنانی ئه‌م دیواره، سه‌ره‌ڕای ئه‌و زیانه‌ی پێم ده‌گات له‌ڕێی دابڕینی به‌شێك له زه‌وییه‌كه‌م كه ده‌كه‌وێته ناو پرۆژه‌كه‌وه، به‌ڵام كاتێك ئه‌م ته‌ل‌و ئامێرانه‌م بینی كه خه‌نده‌قیان هه‌ڵده‌كه‌ند، تێگه‌یشتم كه له‌به‌رده‌م پرۆژه‌یه‌كدام هیچ شتێكی نوێ پێشكه‌ش ناكات‌و له‌سه‌ر پاشماوه‌ی پرۆژه‌یه‌كی پێشووتر دروستكراوه كه له‌رابردوودا دیوارێكی ئه‌منی بووه‌و داڕماوه".\nفه‌رمانده‌یی هێزه‌كانی ناوچه‌ی دووه‌می سنوور له‌سه‌ر زاری عه‌قید ئه‌نوه‌ر حه‌میدی به‌ڕێوه‌به‌ری شانازی به‌و ده‌ستكه‌وته‌وه ده‌كات‌و به قۆناغێكی گرنگ له قۆناغه‌كانی كۆنترۆڵكردنی ته‌واوی سنووری عێراقی داده‌نێت كه زۆر چاوه‌ڕوانیان كردووه، خوازیاریشه ئه‌م نموونه‌یه سه‌ركه‌وتوو بێت تا بتوانن پرۆژه‌كه به‌شێوه‌ی كۆتایی به‌درێژایی پشتێنه‌ی سنووری نێوان عێراق‌و سوریا جێبه‌جێ بكه‌ن كه تێچووه‌كه‌ی ده‌گاته چوار ملیار دیناری عێراقی.\nعه‌قید ئه‌نوه‌ر به "نیقاش"ی وت: "دیواره‌كه له ته‌واوی پشتێنه‌ی سنووریدا بنیات ده‌نرێت پاش ره‌زامه‌ندی لیژنه تایبه‌تمه‌نده‌كان له وه‌زاره‌تی به‌رگری‌و فه‌رمانده‌یی هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی كه ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا سه‌ركردایه‌تی ده‌كات، ئه‌ویش دوای دیاریكردنی سووده‌كانی‌و راده‌ی كاریگه‌ری له پاراستنی سنووری عێراقدا".\nبنیاتنانی دیواره‌كه كات‌و توانایه‌كی زۆری ده‌وێت‌و ئه‌گه‌ر به‌كرداری ئه‌نجام بدرێت‌و وه‌كو پرۆژه‌كانی دیكه له عێراق سستی تێنه‌كه‌وێت، ره‌نگه ببێته مایه‌ی چاره‌سه‌ركردنی چه‌ند كێشه‌یه‌ك كه عێراق له بواری دزه‌كردنی تیرۆر بۆ سنووره‌كانی به‌ده‌ستیانه‌وه ده‌ناڵێنێت.


لە شاری سنە دایکێکی تێکۆشەر و دۆستێکی دێرین و وەفاداری کۆمەڵە ماڵئاوایی لەژیانکرد - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nدەسپێک Uncategorized @ku لە شاری سنە دایکێکی تێکۆشەر و دۆستێکی دێرین و وەفاداری کۆمەڵە ماڵئاوایی...\nلە شاری سنە دایکێکی تێکۆشەر و دۆستێکی دێرین و وەفاداری کۆمەڵە ماڵئاوایی لەژیانکرد\nبە گوێرەی هەواڵێک کە لە شاری سنەوە گەیشتووە ،بەداخەوە رۆژی شەممە ٤ی گوڵانی ١٤٠٠ی هەتاوی دایە حەمیدە محەمەدی لە تەمەنی ٩٣ ساڵیدا ماڵئاوایی لە ژیان کردووە. دایە حەمیدە دایکی پۆلێک لە تێکۆشەرانی کۆمەڵەیە کە بەشێک لە باشترین ساڵەکانی تەمەنیان لە پێناو شۆرشی چەوساوەکانی کوردستاندا تەرخانکردووە. حەمیدە خانم دایکی هاورێ فەرزاد محەمەدی ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی کۆمەڵە و هەروەها دایکی هاورێیان جەبار و فەردین محەمەدی و دایە گەورەی هاورێیان وریا محەمەدی و زانیار حسین پەناهی لە تێکۆشەرانی دێرین و ناسراوی کۆمەڵە بوو.\nدایە حەمیدەش وەک زۆربەی دایکانی ئەم کوردستانە بە پێشکەشکردنی جگەرگۆشە و رۆڵەکانی خۆی بە کۆمەڵە و بزووتنەوەی شۆرشگێرانەی کوردستان بووەتە خاوەنی لاپەرەیەکی زێرینی مێژووی جووڵانەوەی رزگاریخوازی گەلی کورد. دام و دزگا سەرکوتگەرەکانی رژیمی کۆماری ئیسلامی بەرادەیەک لە ورە و ئیرادەی دایە حەمیدە نیگەران بوون کە هەرەشەی لێ سەندنەوەی پاسپۆرت و پێشگرتن لە سەفەر و چوونەدەرەوەی وڵاتیان لێدەکرد.بەڵام هەموو جارێک بەوپەری سەربەرزی و سەرکێشییەوە پارێزگاری لە نازناوی” دایکە سنەیی” دایکانی پێشمەرگەی کۆمەڵە دەکرد.\nزۆر بەداخەوە ئەم دایکە خۆراگرە سەرنجام بەهۆی چوونەسەری تەمەن و نەخۆشییەوە لە تەمەنی ٩٣ ساڵیدا دڵە گەورە و پر لە هیواکەی بۆ هەمیشە لە لێدان کەوت و کۆمەڵە و ئازیزانی بەجێهێشت.\nئێمە بەم بۆنەوە لە لایەن هەموو ریزەکانی کۆمەڵەوە سەرەخۆشی لە هاورێ فەرزاد محەمەدی ئەندامی کومیتەی ناوەندی و هەروەها هاوڕێیان جەبار، فەردین، وریا و زانیار و هەموو ئەندامانی بنەماڵەی بەرێزیان دەکەین و خۆمان بەشەریکی خەمیان دەزانین.\nیادی ئازیزی دایە حەمیدە محەممەدی بەرزوبەرێز بێت.\n٤ی گوڵانی ١٤٠٠ی هەتاوی\n٢٤ی ئاوریلی ٢٠٢١ی زایینی\nبابەتی پێشوودایکی گیانبەختکردوویەکی کۆمەڵە لە مهاباد ماڵئاوایی لەژیانکرد\nبابەتی دواترراگەیاندنی کۆمەڵە بە بۆنەی رۆژی جیهانیی کرێکار


Kurdipedia - 00-06-1919\n📕 Goran; Tårar och konst; Firmêsk û huner\nPublisher: Spånga: Azad, 1986\n📖 Yrkande: Släpp Demirtas ur turkiskt fängelse\nSedan en turkisk domstol sagt att den kände oppositionspolitikern och partiledaren Selahattin Demirtas tillfälligt bör släppas har hans advokater begärt att han friges ur fängelset, enligt en källa i\n📖 En sorg att MP får bli tillhåll för islamister\nDEBATT. Som utlandsfödd, muslimsk tjej men sekulär sådan och medlem i Miljöpartiet känner jag s\n👫 Rebwar K Tahir\n1980 Avslutad från\nDen sista flickan\n📅 00-06-1919 ℹ | Grupp: Datum & Events | Artiklarna språk: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n⭐ Ranking objektet\n⭐⭐⭐⭐ Mycket bra\n☰ Mer ▾\n⭐ Lägg till i mina samlingar\n💬 Skriv din kommentar om den här artikeln !\n✍ objekt History\n✍✍ Uppdatera denna produkt!\n📅 Datum & Events\n- بەریتانیا، حوکومەتی ئێڕاقی راسپارد، کە بەیانێک بۆ هەموو کوردەکان دەربکات، لەو بەیانەدا وترابوو کە مافی کورد و ئەرمەن لە کۆنگرەی ئاشتیی پاریسدا فەرامۆش ناکرێت.\n- سمکۆ، وازی لە گەمارۆدانی شاری ورمێ هانی.\n⚠ Denna post har skrivits in (🏳 کوردیی ناوەڕاست) språk, klicka på ikonen för att öppna objektet på originalspråket!\n📌 کوردیپێدیا، رۆژانە (بێلایەنانە) مێژووی کوردستان تۆماردەکات... 📅 Händelseförlopp\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | هاوڕێنامە بۆ مێژووی کوردستان و کورد – دانانی: هاوڕێ باخەوان - چاپی یەکەم – بنکەی چاپ و پەخشی سەردەم - زنجیرە (16) - چاپخانەی روون – سلێمانی – 1999.\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | موحه‌مه‌د ره‌سوڵ هاوار - سمکۆ (ئیسمایل ئاغای شوکاک) و بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تیی کورد - چاپخانه‌ی ئاپێک - چاپی یه‌که‌م - سوید, ستۆکهۆڵم - 1995. لاپەڕە: 320\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | موحه‌مه‌د ره‌سوڵ هاوار - سمکۆ (ئیسمایل ئاغای شوکاک) و بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تیی کورد - چاپخانه‌ی ئاپێک - چاپی یه‌که‌م - سوید, ستۆکهۆڵم - 1995. لاپەڕە: 431\n⁉ Artiklar Property\n🏷 Grupp: 📅 Datum & Events\n🏳 Artiklarna språk: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n🏙 Städer: ⚪ Urumiya\n© Upphovsrätten till denna punkt har utfärdats till Kurdipedia av objektets ägare !\n✨ Produkt Kvalitet: 68% ✔\nMycket bra 👍\n➕ Tillagt av ( Hawrê Baxewan ) på Aug 30 2010 11:19AM\n✍ Denna post nyligen uppdaterats med ( System Administrator ) om : Jan 2 2014 2:24PM\n👁 Denna post har tittat 4,076 gånger\n📖 Den Kurdiska Fragen I ...\n📖 Kurdfrågan En bakgrund\n📖 Utvalda svenska verb ö...\n📖 Svensk - Kurdisk ordlista\n📊 Statistik Artiklar 382,527\nRelaterade filer 50,205\n🗄 Källor 16,095\nTiteln på Nadia Murads bok anspelar på hennes citat: ”Mest av allt önskar jag att jag är den sista flickan i världen med en berättelse som min.” Foto: Thomas Duff \nDiljen var med och startade tidningen Gringo. Hon har också varit programledare och reporter för Konflikt, Studio Ett och P1-morgon i Sveriges Radio P1.\nI november 2013 sändes Diljens P1-dokumentär Min Flykt om hennes flykt från Kurdistan 1982. Dokumentären och en därpå följande satsning nominerades till Stora journalistpriset och Prix Europa samt gav upphov till föreläsningsturnéer.\n| Sida generation tid : 0,296 sekund(er)!


لە 3 ڕۆژی ڕابردوودا دەست بەسەر 2015 مۆڵەت و ساڵنامەی شۆفێراندا گیراوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/03/17 - 11:59 AM\nبەرێوەبەری هاتوچۆی پارێزگای سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، دەست بەسەر 2015 مۆڵەت و ساڵنامەی شۆفێری دا گیراوە.\nفەرەیدون عومەر بەرێوەبەری هاتوچۆی پارێزگای سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، لە سێ ڕۆژی ڕابردوودا كە قەدەغەی هاتوچۆ ڕاگەیەنراوە، دەستیان بەسەر 2015 مۆڵەتی شۆفێری و ساڵنامەی ئۆتۆمبیل لە هاووڵاتیاندا گرتووە.\nوتیشی”تیمەكان ڕێگەیان بەو كۆمپانیا و كەسانە داوە كە پێداویستی ڕۆژانەیان گواستووەتەوە بۆ ماركێتەكان، ئەوانەش كە نەخۆشیان پێبوە ڕێگەیان دراوە هاتوچۆ بكەن.\nبەهۆی ڕێگریكردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان، 120 كاتژمێر قەدەغەی هاتوچۆ ڕاگەیەنرا و لە ئێستادا ماوەكە كەمتر لە 48 كاتژمێری ماوە و بەپێی وتەی وەزیری ناوخۆ ئەگەر پێویست بكات درێژتری دەكەنەوە.\nپەرلەمانتارێک پێشنیاز بۆ سەرمایەدارێک دەکات\nهۆشداری شكاندنی قەدەغەی هاتوچۆ دەدرێتە حكومەتی هەرێم


ریالیزکردنی مافەکانی مرۆڤ بەگشتی و مافەکانی ژن بە تایبەتی\nریالیزکردنی مافەکانی مرۆڤ بەگشتی و مافەکانی ژن بە تایبەتی\nمێژووی مرۆڤایەتی گەلێک قۆناغی لە پێشکەوتن و دادپەروەری مرۆیی بڕێوە و ئەمڕۆکە ئەگەر پرسی یەکسانی جیندەری لە کۆمەڵگا پێشکەوتووەکان وەک پرسێکی گشتگیر ئەژمار دەکرێت، بەرهەمی دەیان و سەدان ساڵ خەباتی ئازادیخوازان و یەکسانی خوازانی جیهانە.\nپرسی جیندەری لە مێژووی گەلی کورد پرسێکی باو بووە. ئەگەرچی ناکرێت کە کلتووری داسەپاوی بێگانە و داگیرکاران بە سەر خاک و خەڵک کوردستاندا نادیدە بگرین، بەڵام گەلێک ئەزموون و نموونە هەن لە مێژووی گەلی کورد لەم بارەیەوە.\nلە مێژووی هاوچەرخی بزووتنەوەی گەلی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات، زۆر زوو پرسی یەکسانی جیندەری لە خۆگرت و وەک پتانسییەلێکی گەورە و بەهێز لەگەڵی هەڵسووکەوت کراوە. ڕەوتی پێشکەوتن و عەداڵەتخوازانەی گەلی کورد هەر زۆر زوو گەیشتە ئەو بڕوایەی کە دواخستی پرسی ژنان بۆ پاش چارەسەری باقی پرسە نەوتەوەیی و چینایەتییەکان هەڵەیە و بە پێچەوانە بوون و ڕێز لێنان لە وزە، بزووتنەوە و پتانسییەلی ژنان لە بزووتنەوەی گشتی گەلی کورد دەسکەوت و سەرمایەیەکی گەورەیە.\nلە ئێستادا بە درێژەدان بە ڕێڕەوی پێشکەوتنخوازانەی مرۆڤایەتی و بەشی پێشکەوتن و دادپەروەرانەی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانەی گەلی کورد ئەرکە لەسەرمان کە سەرەڕای ئەو هەنگاوە پۆزتیڤانە کە تا ئێستا هەڵگیراوە بۆ چەسپاندنی یەکسانی و جێندەری، هەوڵ و هەنگاوی توکمەتر، گرنگتر و بەهێزتر لەم بوارەدا بهاوێژین چونکە هێشتا زۆرترمان دەوێت بۆ ئەوەیکە شەڕی ئەم نادادپەروەری و ستەمە بەگشتی لەئێران و کوردستان بەتایبەتی بکەین، بارودۆخ و رووداوەکان وادەخوازن و پێویستە دەلاقەی جیهانبینییەکان بگۆڕین و لە پرسی ژن و پێگە ئینسانی و مافەکانی زۆرتر نزیک بینەوە و گرنگتر ئەوەیە لەوەی تا ئێستا کراوە هەوڵی زیاتر بدەین و نەوەستین تا لە فەلسەفە ئەفسوناوییەکانی دوالیزمی جێندەریی ژن/پیاو تێپەڕبین بەو واتایە کە وەها دوالیزمێک هۆکاری سەرەکییە بۆ کێشە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان و بووەتە رەگ و ریشەی زۆر دیاردەی سیاسی _ کۆمەڵایەتی.\nبە چاوخشاندنێک لە مێژوو و گەرانەوە بۆ ڕابڕدوو دەبینین کە بە درێژایی مێژوو پێگەی ژن و پیاو لە گۆڕان و شوێنگۆڕیندا بووە لێ ئەم نووسینەی من لە کاتێکدایە و ئەوەی ئێستا لە رۆژهەڵاتی ناوەراست و بە تایبەتی ئێران و هەروەها وڵاتانی ناوچەکە دەیبینین و وەک راستی باباتەکە بوونی هەیە و باڵادەستە، سیاسەتی پیاوانەیە و ئەوانەی چالاکی و موبارزە دژ بەم نادادپەروەری و دۆخە نالەبارە دەکەن مەبەست و ئامانجیان بەرقەرارکردنی یەکسانی و تەوازنی هێزە لە نێوان ژن/پیاودا.\nبە گشتی دەسەڵاتی پیاو گشتگیرە، واتە زاڵبوونی ئەم دەسەڵاتە تەنها لە ماڵ و بەسەر ژن و خێزانی خۆیدا نامێنێتەوە بەڵکوو چووتە گشت لایەنەکانی ژیانەو بووە بە کلتور، وەک ئەوەی کە دەیبینین لە شێوەدان و داڕشتی دەقە ئایینییەکانەوە بگرە تا دەگاتە داڕشتنی یاساکان بۆ دەوڵەتداری، فەلسەفە و هونەر و زانست، ئەگەر بڕوانینە سینەما و شانۆ و گوێ لە شێعر و موسیقا بگرین هەمان شتە، گوتارو دیزاین و پۆشینی جل وبەرگ و بابەتەکانی تر وەک سونەت و نەریت و کلتور و شار و شارسازی و بیناسازی و بزنێس و بازاڕ و شوێنە گشتییەکان، شێواز و عەقڵییەتی بیرکردنەوەو نووسین و دیاری کردنی هەڵسوکەوتەکان و تەنانەت دیاریکردنی ئەتکتی نان خواردن و ئەدەبی قسەکردن و زۆر شتی تر...\nبریتییە لە زانستی رەگەزی و لە کۆمەڵناسیدا بە مانای تایبەتمەندییەکانی هەر یەک لە ژن و پیاو دێت لە پێگەی کۆمەڵگەدا بەبێ لەبەرچاوگرتنی رەگەز و ئەو رۆڵانە کە داڕێژراوە بۆیان. واتە سەیر کردنی ژن و پیاو وەک ئەوەی مرۆڤن، دابڕاو لە رەگەزی هەرکامەیان، ئەم زانستە تەنها تایبەت نییە بە ژن، بەڵکو تایبەتە بە پیاویش.\nلە ئەساسدا بابەتی جێندەر ئاماژەیەکی سیاسی، کۆمەڵایەتی – شارستانییە و چۆنییەتی دەرکەوتن و هەڵسوکەوت کردنی ژنان و پیاوان لە کۆمەڵگە و کایە سیاسی و کۆمەڵایەتی و خێزانییەکان بەپێی هێما دیارە باوەکان و پشت بەستن بە کلتور و نەریتە پەسەندکراوەکانی کۆمەڵگەیە.\nهەروەها دەتوانین بێژین کە بابەتی جێندەر یان جۆری کۆمەڵایەتی ئاماژەیە بۆ ئەو رۆڵ و سیما و نیشانانە کە لە چوارچێوەیەکی دیاریکراودا داڕێژڕاوە بۆ هەر یەکە لە ژن و پیاو، کە دەربڕی جیاوازی و جیاکارییە کۆمەڵایەتییە رەگەزییەکانە و وەسفی ئەو رۆڵانە دەکات کە بۆ ژنان و پیاوان دیاریکراوە لە کۆمەڵگەدا لە رێگای بنەمای پێکهاتەیی تاکەکەسی و کلتوری و پێوەری و تابۆکانەنییەوە.\nبەپێی پێناسەی رێکخراوی تەندرووستی جیهانی، جێندەر سوودمەندە بۆ ئەو تایبەتمەندییانەی کە هەر یەکێک لە پیاو و ژن هەیانە وەک (رەگەزێکی تێکەڵی کۆمەڵایەتی) و هیچ پەیوەندییەکی بە جیاوازی ئەندامەکانی جەستەوە نییە و ئەوە تەنها هەستی مرۆڤەکانە کە خۆی بە (ژن یان پیاو) دەزانێت.\nلە ئێران یاساکان دژ بە دەرکەوتن و بوونی وجودی ژن و وەک پاشکۆی پیاوان نووسراوە: یاسا خێزانییەکان (تنظیم خانواده)، یاسای سزا ئیسلامییەکان (قانون مجازات اسلامی)، یاسای میرات(ارث و میراث) و ...\nلە مادەی ١١٠٥ی یاسای مەدەنی هاتووە کە سەرۆکی خێزان (ریاست خانواده) تایبەتە بە پیاو.\nبەپێی هەمان یاسای مەدەنی حەقی جیابوونەوە (طلاق) دراوە بە پیاو.\nمادەی ٣٨٢ی یاسای مەدەنی ئەیژێ: ئەگەر پیاوێکی موسلمان ژنێکی بە ئەنقەست کوشت بۆ ئەنجامی قەساس دەبێت خانەوادەی ژنە نیوەی پارەی دیەی پیاوێک بدەن بە دادگا تاکوو قەساس ئەنجام بگرێت چونکە دیەی ژن نیوەی پیاوە.\nو بەپێی مادەی ٦٣٠ی یاسای سزا ئیسلامییەکان قەتڵی نامووسی بۆ پیاوان هیچ سزایەکی بەدواوە نییە و پیاو مافی ئەوەی هەیە ئەگەر ژنەکەی لە کاتی زینا بینی بیکوژێت!\nلەم دواییانە و لە چوارچێوەی ئەسڵی ١٢٣ی قانونی ئەساسی ئێران بۆ چاکسازی لە یاسای سەرپەڕشتی منداڵ بۆ دایک لە پیاوی ئەجنەبی لە لایەن حەسەن روحانی سەرۆک کۆماری ئێران ئەم لایحە پێشکەش بە پەرلمان کراو لەوێ پەسەند بوو، بەڵام ئەگەر بە وردی بچینە ناوەرۆکی یاساکەوە دەبینین کە ئەوەندەی رەگەزی ژنیان بردۆتە ژێر پرسیارەوە ئەوەندە مافی ئینسان بوونیان بۆ ئەو دایکانە دانەناوە!\nبەپێی هزرە باوەکانی کۆمەڵگە ژن پاشکۆی (ماڵ، مناڵ وخێزان)ە و پیاوانیش پاشکۆی بواری گشتی (کار، سیاسەت و ئابووری)ن، یان ئاماژە بە بریاڕدانی ژن ئەکرێت لە رووی سۆزداریەوە بەڵام پیاوان بریاڕی لوژیکی ئەدەن!...\nلە لایەکیتر باسکردن لە جێندەر بەپێی رۆڵی پیاو و ژن دەبینرێت لە نێو کۆمەڵگە رۆڵی نێو کۆمەڵگە و بنەماکانی رۆشنبیری و پێوانە(معیار) و ئامادەکارییەکانی بۆ ئازادی تاک لە رۆڵبینی جێندەردایە وەک ناوەرۆک و کاریگەری (بایلۆژیک) و بە پێی ئەم پێناسەیە لە رۆشنبیری و شارستانیەتێکەوە بۆ شارستانیەتێکی تر گۆڕانکاری و گەشەسەندن بە خۆوە ئەبینێت.\nدیارترین ماتریاڵی جێندەر بریتییە لە بانگەواز بۆ یەکسانی نێوان (ژن و پیاو) بەو مانایەی پیاوسالاری بەسەر ژنەوە باڵیکێشاوە و پیاوان هێزی کۆمەڵایەتی و سیاسی پیادە دەکەن و پێویستە هەلیش بدرێتە ژنان لە کایە سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتییەکاندا هێزی خۆیان هەبێت وەک پیاوان و بەیەکسانی و بێ جیاوازی وەک دوو هاوبەش کار بکەن لە تەواوی ئاستەکان تەنانەت لە ئاستی خێزانیش بەبێ لەبەرچاوگرتنی جیاوازیە (بایۆلۆژی)ە قورسەکانی نێوان (ژن / پیاو)، بەتایبەتیش لە نێو کۆمەڵگە ئیسلامییەکان کە رەخنە لە دەق و یاسا ئایینییەکان دەگیردرێت بەرامبەر ژن و پیاو و نایەکسانییان لە پێگەی کۆمەڵایەتی و سیاسی و یاساکان و نەچوونە دەرەوەی ژن لە ماڵ و نەبوونی حزووری لە بوارە جیاجیاکانی ژیان و دەستکەوتەکان بۆ ژنان.\nچالاکانی بواری جێندەر هەوڵدەدەن لە رێگەی بەرنامەی گەشەپێدان، کار بۆ گۆڕینی بەهای بونیادگەرایی لە نێو کۆمەڵگە بکەن.\nدیارترین و گرنگرترین پێوەرە جێندەرییەکان کە سەرنجی چالاکانی ئەم بوارەیان راکێشاوە بۆ ئانالیز و شیکردنەوە و کاری لەسەر ئەکەن ئەمانەن:\nکەلێن یان گاپی جێندەری


محەمەد عوسمان: یەكێتی یەك كاندید بۆ پارێزگاری كەركوك دیاریدەكات\nمحەمەد عوسمان پەرلەمانتاری یەكێتی لە خولی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەران لە كەركوك\nپەرلەمانتارێكی كەركوكی یەكێتی لە خولی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەران دەڵێت: "یەكێتی بەرپرسە لە دیاریكردنی پارێزگاری كەركوك و هاوتەریب لەگەڵ پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێم ناوی یەك كاندیدی بۆ پارێزگار دیاریدەكرێت".\nمحەمەد عوسمان پەرلەمانتاری یەكێتی لە خولی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەران لە كەركوك بە رادیۆ نەوای راگەیاند، وەفدی یەكێتی بەفەرمی بەپارتییان وتووە ئەگەر هاوتەریبی پێكهێنانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێم پارێزگاری كەركوكیش یەكلایی دەبێتەوە ئەوا ئێمە ئامادەین هاوكارو بەشداری ئەو حكومەتەبین، بەڵام ئەگەر لە رێككەوتنەكە پەشیمان دەبنەوە ئەوا ئێمە نە كاندیدمان بۆ حكومەت دەبێت و نە بەشدار دەبین و نە هیچ پۆستێكیش بە بەتاڵی بۆ یەكێتی بهێڵنەوە، واتە پێویستە لەگەڵ پێكهێنانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێم، پارێزگاری كەركوكیش كە بژاردەی یەكێتی بێت یەكلایی بكرێتەوە.\nسەبارەت بەوەی دەوترێت یەكێتی كاندیدێكی دیكەی دیاریكردووە بۆ پارێزگاری كەركوك و لەلایەن پارتییەوە رەتكراوەتەوەو ناوی كەسێكی دیكە لەلایەن پارتییەوە دیاریكراوە، محەمەد عوسمان پەرلەمانتاری كەركوكی یەكێتی لە خولی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەران بۆ رادیۆی نەوا وتی: "ئەوەی لە راگەیاندنەكان باس دەكرێت و بڵاو دەكرێتەوە لەبارەی ناوی كاندیدەكان ناچێتە چوارچێوەی رێككەوتنی یەكێتی و پارتی، رەنگە زۆر ناو بڵاوكرابێتەوە گوایە بۆ پارێزگاری كەركوكە، بەڵام یەكێتی ناوی یەك كەس بۆ پارێزگاری كەركوك دیاریدەكات و دەبێت هاوتەریبی پێكهێنانی كابینەی حكومەتی هەرێم بێت".\nوتیشی: "یەكێتی بەرپرسە لەدانانی پارێزگاری كەركوك، واتە بەرپرسە لە دیاریكردنی ئەوكەسەی دەكرێتە پارێزگار، ئەوەی تائێستا دەوترێت تەنها قسەیەو لەگەڵ پارتی نەگەیشتوونەتە رێككەوتن لەسەر پێكهێنانی حكومەتی هەرێم و دیاریكردنی پارێزگاری كەركوك".\nئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك سكاڵای له‌سه‌ر په‌رله‌مانی عێراق تۆمار كرد\nگفتوگۆو دانوستانه‌كانی نێوان هه‌ولێرو به‌غدا ده‌ستپێده‌كاته‌وه\nهاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی: له ناسنامه‌ی ئه‌و چه‌كدارانه‌ی سه‌ر به توركیا ده‌كۆڵینه‌وه كه له باكوری سوریان


دوو کەسی دیکە لە سنە و کامیاران دەستبەسەر کران\n21:34 - 12 February 2019\nهەنگاو: لە درێژەی دەستبەسەر کرانەکانی ئەندامانی حیزبی وەحدەتی میللی لقی کوردستان، یەکێکی دیکە لە ئەندامانی ئەنجومەنی ناوەندی ئەو حیزبە دەستبەسەر کرا.\nبە پێی هەواڵی ڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ڕژی سێ شەممە (٢٣ی ڕێبەندانی ٢٧١٨/ ١٢ی فێوریەی ٢٠١٩) هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعاتی کامیاران هێرشیان کردووەتە سەر ماڵی سیروان قوربانی، ئەندامی ئەنجومەنی ناوەندی حیزبی وەحدەتی میللی لقی کوردستان و ناوبراویان دەستبەسەر کردووە.\nلە ڕاپۆرتێکدا کە تۆڕی مافی مرۆڤی کوردستان بڵاوی کردووەتەوە، هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعات لە کاتی دەستبەسەر کردنی سیروان قوربانی، دەستیان بەسەر کەل و پەلی ناوبراودا گرتووە و موبایلی خوشکی سیروان بە ناوی سەمیرایان لەگەڵ خۆیان بردووە. سەمیرا قوربانی ئەندامی کۆمیتەی ژنانی حیزبی وەحدەتی ملییە و داوایان لە نابراو کردووە لە ڕۆژانی داهاتوودا خۆی بەو ئیدارەیە بناسێنێ.\nلەلایەکی دیکەوە ڕۆژی دووشەممە (٢٢ی ڕێبەندان/١١ فێوریە) هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعاتی سنە هاووڵاتیەکی تەمەن ٣١ ساڵیان بە ناوی محەممەد سەلیمی خەڵکی ناوچەی سیروان دەستبەسەر و بۆ شوێنێکی نادیاریان گواستۆتەوە.\nمحەمەد سەلیمی بە تۆمەتی هاوکاری لەگەڵ حیزبە کوردستانییەکانی دژبەری حکوومەتی ئێران دەستبەسەر کراوە.


پاراستنی پیشه پێش ئینتمای حیزبی\nبه‌ش به‌حاڵی خۆم دابه‌شبونی كارمه‌ندانی ته‌ندروستی له‌م كاته‌دا به سه‌ر چه‌ند لیستێكی سیاسی جیاوازدا سه‌ره‌ڕای بونی لیستی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی به كارێكی ئازاو بوێرو ته‌ندروست ده‌زانم، ئه‌مه‌ش به هه‌نگاوێك ده‌زانم بۆ هه‌وڵدان به‌ره‌و دیموكراتیزه‌كردنی كۆمه‌ڵگای ته‌ندروستی كوردستان و به‌پیشه‌یی كردن و پرۆفیشناڵكردنی ئه‌م پیشه پیرۆزه و ده‌رهێنانی له چنگی ئه‌و دو حیزبه سیاسیه‌ی، كه سیاسه‌ت ده‌كه‌ن له پێناو سیاسه‌ت و گه‌یشتن به ئاره‌زوه‌كانیان له ده‌سه‌ڵات و سامان و خزمایه‌تی، هه‌ربونی ئه‌و چه‌ند لیسته به ناوی ئۆپۆزسیۆن به‌سه بۆ راستكردنه‌وه‌ی ئه‌و رێچكه خواروخێچ و پر ناعه‌داله‌تیه‌ی سه‌ندیكا پیشییه‌كان و كۆمه‌ڵگه به‌ناو مه‌ده‌نیه‌كانی سه‌ر به لیستی هه‌ردو حیزبی ده‌سه‌ڵات، كه سه‌ندیكای كارمه‌ندانی پزیشكیش یه‌كێكه له‌و سه‌ندیكایانه.\nئه‌و راستیه‌ی به‌هیچ جۆرێك له‌بیر ناكرێت ئێوه‌ی سامانی مرۆیی ته‌ندروستی سامانێكی به‌نرخی ئه‌م كۆمه‌ڵگایه‌ن، وه‌ك پزیشكان و هه‌مو ده‌سته پزیشكی و ته‌ندروستیه‌كانی تر، ئه‌بێ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی له خزمه‌ت ئێوه‌دابێت نه‌ك ئێوه له خزمه‌ت ده‌سه‌ڵاتدا بن، ئێمه و ئێوه هه‌رده‌م له‌خزمه‌ت كۆمه‌ڵگا و وڵاتداین، به‌ڵێ راسته ((كاتێك مرۆڤ ده‌بێته سامان كه هزرو فیكری ئازاد بێت، بتوانێت تازه‌گه‌ری و زیاده‌گه‌ری بۆ ژیان بكات، به‌رده‌وامی به‌ژیان بدات و بیبات به‌ره‌و پێشه‌وه، تاك به‌رهه‌مهێنه‌ر بكات و بیكاته ئه‌ندامێكی سودبه‌خش بۆ كۆمه‌ڵگاكه‌ی))، ئێوه‌ی كارمه‌ندانی ته‌ندروستیش به‌شێكن له‌م سامانه مرۆییه ته‌ندروستیه به‌نرخه‌كه‌ی كوردستان، ئه‌ركێكی پیرۆزتان له‌سه‌رشانه وه‌ك نۆینه‌رانی كارمه‌ندانی ته‌ندروستی داهاتو بۆ په‌روه‌رده‌كردن و پێشخستن و پرۆفیشناڵكردنی ئه‌و سه‌ندیكایه‌ی كه پێویست بو بۆ به‌دیهێنانی مافه پیشه‌ییه‌ڕه‌واكانتان له رابردودا هۆكه‌شی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ پێشخستنی به‌رژه‌وه‌ندی حیزب و تاكه نزیكه‌كان به‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی كارمه‌ندانی ته‌ندروستی و پیشه‌كه.\nگرنگ ئه‌وه‌یه له پاڵ ئه‌م دابه‌شبونه‌ی كارمه‌ندانی ته‌ندروستی په‌یام و كاره بنه‌ڕه‌تیه پیشه‌یی و زانستیه‌كان له‌بیرنه‌كه‌ن و نه‌یكه‌ن به‌قوربانی ده‌سكه‌وته سیاسی و تایبه‌ته‌كانی ئه‌ندامه ده‌ست رۆیشتوه‌كان، كارمه‌ندانی ته‌ندروستی به‌شێوه‌یه‌كی گشتی بێزاربون له‌و به‌ڵێنه قه‌بانه‌ی سه‌ندیكاكان و حیزبه‌كان كه له‌كاتی هه‌ڵبژاردنه‌كاندا بیریان ده‌كه‌وێته‌وه بۆ له خشته‌بردنیان، به‌ڵێنی دابه‌شكردنی زه‌وی و خانو و هه‌مو جۆره ئیمتیازاتی تریان پێده‌ده‌ن كه هه‌ندێكیان له‌بنه‌ڕتدا نا یاسایشن! تائێستا نه‌ماندی یه‌كێك له لیسته‌كانی ده‌سه‌ڵات ((لیستی یه‌كێتی و پارتی)) باس له ئازادكردنی فیكر و بیروڕاو و گۆڕینی مێنتاڵتی كارمه‌ندان بكه‌ن، به‌ره‌و دنیایه‌كی پیشه‌یی سه‌رده‌می هاوچه‌رخ و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی زانستی و پیشه‌یی ته‌ندروستی وه‌ك لیستی سه‌رده‌م باسی لێوه ده‌كات، ئێوه ئه‌ركێكی گه‌وره‌تان له پێشه بۆ نه‌هێشتنی نادادوه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی كه رۆژانه روبه‌ڕوی ده‌بنه‌وه به‌هۆی نه‌بونی سه‌روه‌ری یاسا و حیزب حیزبێنه و خزمخزمێنه، كاتی ئه‌وه هاتوه كار بكه‌ن بۆ پله‌به‌ندیه‌كی پیشه‌یی وه‌ك برا پزیشكه‌كانتان تا چیتر به هه‌وه‌س و ئاره‌زوی ئه‌م و ئه‌و زوڵمتان لێنه‌كرێت، كاتی ئه‌وه هاتوه بیر له خویندن و فێركردنی به‌رده‌وام بكه‌نه‌وه، بیر له به‌ده‌ستهێنانی بڕوانامه‌ی باڵا بكه‌نه‌وه، خۆتان ئازاد بكه‌ن ئاستی پزیشكی و ته‌ندروستی خۆتان پێشبخه‌ن، كاتی ئه‌وه هاتوه جێ ده‌ستتان دیار بێت له پێشخستن و گۆڕانی سیستمی ته‌ندروستی كوردستان، كاتی ئه‌وه هاتوه ئازاد و سه‌ربه‌خۆبن، نه‌بن به ئامرازێك به‌ده‌ست حیزبه‌وه، هه‌وڵ بده‌ن كاریگه‌ریه‌كی پۆزیتڤتان هه‌بێت له‌سه‌ر ره‌وشی كاره زانستیه پزیشكیه‌كان و پیشه‌ییه‌كان تا گه‌یشتن به‌دوا ئامانجه ره‌واكانتان.\nبمانه‌وێ و نه‌مانه‌وێ كارمه‌ندانی ته‌ندروستی وه‌ك هه‌رخاوه‌ن پیشه‌یه‌كی تر خاوه‌ن ره‌وشتێكی تایبه‌تی خۆیانن به‌رامبه‌ر به پیشه‌كه و كۆمه‌ڵگاكه‌یان، چیتر نایانه‌وێ كۆیله‌ی كه‌س بن، بونی لیسته ئۆپۆزسیۆنه‌كان زامنی ئه‌و راستیه‌یه كه كارمه‌ندانی ته‌ندروستی ده‌یانه‌وێ هه‌نگاو به‌هه‌نگاو بگۆڕێن به‌ره‌و داهاتویه‌كی زانستی و پیشه‌یی باشتر و دوركه‌وتنه‌وه له ململانێی ته‌سك و نه‌زۆكی حیزبایه‌تی.\n26/01/2011 بینین: 2005


پاشنیوەڕۆی ڕۆژی ٢٥ی ٧ی ٢٠١٥ لە ناوەندی رۆشنبیری و هونەریی ئەندێشە لە شاری سلێمانی سیمینارێک بۆ هونەرمەند و موزیسیانی بواری موزیکی فلامەنکۆ سامان کەریم بەڕێوەچوو، کە تیایدا هونەرمەندی ناوبراو تیشکی خستە سەر لایەنی مێژوویی دروستبوونی ئەو شێوازەی موزیک و ڕوونکردنەوەی چەند شێوازێکی ئەو هونەرەرە بە شێوەیەکی پراکتیکی، هاوکات بەهاوکاری یەکێک لە قوتابییەکانی چەند پارچە موزیکێکیان پێشکەش کرد.\nلە سیمینارەکەدا هونەرمەند سامان کەریم دەربارەی موزیکی فلامەنکۆ بۆ ئامادەبووان وتی: " هەندێک جار کە گوێ لەم جۆرە موزیکە دەگریت، هەستدەکەین کە لە ئیحساسی ئێمەوە نزیکە، ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە ئەم سنورە، میزۆپۆتامیا لەگەڵ ئیتاڵیا هەتا ئیسپانیا هەموویان دەکەونە سەر دەریای سپی، ئەمەش وایکردووە وەکو ئیحساس لەیەکەوە نزیک بین."\nوتیشی: "بەهۆی ئەوەی کە لە کۆندا عەرەب لە ئەندەنووس بوونی هەبووە، ئەمە وایکردووە کاریگەری عەرەب بەسەر موزیکی فلامەنکۆوە هەبێت بۆنمونە لەناو موزیکی فلامەنکۆدا مەقامی عەجەم بوونی هەیە، تەنانەت ئەوەی کە دەوترێت لەبارەی سەرچاوەی وشەی " فلامەنکۆ"وە ئەوەیە کە لە کۆندا جووتیارێکی عەرەب گۆرانی وتووە و دەنگی زۆر خۆش بووە، بۆ ڕۆژی دواتر کەسێک پرسیوێتی ئەوە کێ بووە کە ئەو گۆرانییەی وتووە، وەڵامیان داوەتە کە " فلاح منکم " واتە جوتیارێک لە ئێوە بووە، ئەم وشەیە بەپێی تێپەڕبوونی زەمەن گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە تا بووەتە فلامەنکۆ، بۆچوونی دیکەش هەیە لەبارەی ئەم وشەیەوە بەڵام ئەمەی کە باسم کرد زۆر نزیکە لە راستییەوە


خوێندن – Page 5 – تۆڕی میدیایی خەڵک\nخەڵك-بەشی هەواڵ بەڕێوەبەری راگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی سلێمانی رایدەگەیەنێت، دوای كۆتاییهاتنی تاقیكردنەوەكانی وەرزی یەكەم 7 رۆژ دەبێتە پشووی فەرمی. بەپێی ساڵنامەی وەزارەتی پەروەردە، دوای ئەنجامدانی تاقیكردنەوەكانی...\nپەروەردە، لەسەر دەوامی هەندێك لە خوێندگاكان لە رۆژانی پشوو روونكردنەوە دەدات\nخەڵك-بەشی هەواڵ بەڕێوەبەراری راگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی سلێمانی رایدەگەیەنێت، هەركاتێك حكومەتی هەرێم رۆژێكی كردە پشووی فەرمی لە سەرجەم ناوەندەكانی خوێندنیش بە حكومی و ئەهلییەوە دەبێتە پشووی فەرمی....\nخەڵك – بەشی هەواڵ وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، پڕۆسەی دابەشكردنی نەوت بەسەر خوێندنگاكاندا بەردەوامە و دەشڵێت: “بۆ خێرا كردنی پڕۆسەكەش پلانێكی نوێ جێبەجێ كرا”....\nخەڵك-بەشی هەواڵ سەركونسوڵی كۆماری ئیسلامی ئێران پرسی كردنەوەی زانكۆیەكی ئەهلی ئێرانی لە هەرێم لەگەڵ بەرپرسانی هەرێم تاوتوێ دەكات. مورتەزا عەبادی سەركونسوڵگەری كۆماری ئیسلامی ئێران لە شاری...\nتەندروستی2 ساڵ پێش ئێستا\nبینین و بیستن و قسەكردنی منداڵەكەت لە وەرزی دەستپێكردنی خوێندندا\nخەڵك – بەشی هەواڵ پزیشكێكی ڕاهێنراوی منداڵان ڕایدەگەیەنێت، پێویستە مناڵ پێش ئەوەی بنێرێت بۆ خوێندنگە پشكنینی بكرێت، گرنگیدان بە تەندروستی چاو و گوێ و قسەكرن دەبنە...\nخەڵك – بەشی هەواڵ بەشێك لەو خوێندنگایانەی، كە بە سیستەمی كوردی- ئینگلیزی دەخوێنن داوادەكەن سیستەمەكیان بۆ بكرێتەوە بە كوردی و (خەڵك)یش بەدواداچونی بۆ دەكات، وتەبێژی پەروەردەش...\nخەڵك – بەشی هەواڵ وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێم سـاڵنــامەی خوێندن و تـاقیكـــردنەوەكــــان بۆ ساڵــــی خوێندنی ٢٠١٨-٢٠١٩ بڵاوكردەوە، لە ساڵنامەكەدا تاقیكردنەوەكانی كۆتایی وەرزی یەكەم ڕۆژی دوو شەمە...\nداوای هاوكاری لە خێرخوازان دەكرێت\nسەدان منداڵی كەمئەندام توانای كڕینی جلوبەرگی خوێندنیان نییە\nخەڵك – بەشی هەواڵ سەرۆكی یەكێتی كەمئەندامانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، نزیكەی 150 منداڵی كەمئەندام توانای كڕینی جلوبەرگ و پێداویستیەكانی خوێندنیان بۆ ئەمساڵ نیە و هانایان بۆ ئێمە...\nوەزارەتی پەروەردە راگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە\nخەڵك-بەشی هەاڵ وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، داكۆكیكاری مامۆستایان دەبین بۆ ئەوەی ئاستی زانستییان بەرزتر و باری گوزەرانیان باشتر بێت. ئەمڕۆ رۆژی جیهانی مامۆستایانە و...\nسبەی لە خوێندنگەیەكی سلێمانی یەكەم زەنگی خوێندنی ئەمساڵ لێ دەدرێت\nخەڵك – بەشی هەواڵ وتەبێژی فەرمی بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، سبەی لە تەواوی ناوەندەكانی خوێندنی سەر بە پەروەردە پڕۆسەی خوێندن دەستپێدەكات و لە سلێمانی یەكەم...


دەستبەسەر کرانی ٥٠ هاووڵاتیی کورد لە ژانویەی ٢٠٢٢ دا\n00:35 - 2 February 2022\nهەنگاو: لە مانگی ڕابردووی زایینیدا دەستبەسەر کرانی لانی کەم ٥٠ هاووڵاتیی کورد بە تۆمەتی چالاکی سیاسی، مەدەنی و مەزهەبی لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە تۆمار کراوە و ٧ چالاکیش لەلایەن دەزگای دادوەرییەوە سزای بەندکرانیان بە سەردا سەپاوە.\nبە پشتبەستن بە ئاماری تۆمارکراو لە ناوەندی ئامار و بەڵگەنامەکانی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لە ماوەی مانگی ژانویەی ٢٠٢٢، لانی کەم دەستبەسەر کرانی٥٠ هاووڵاتیی کورد بە تۆمەتی چالاکی سیاسیم، مەدەنی و مەزهەبی لەلایەن ناوەندە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە تۆمار کراوە.\nبەپێی ئەم ڕاپۆرتە، ٤٠ هاووڵاتی بە تۆمەتی چالاکی سیاسی و هاوکاری حیزبە کوردستانییەکان، ٨ هاووڵاتی بە تۆمەتی چالاکی مەدەنی و ٢ کەسیش بە تۆمەتی چالاکی مەزهەبی دەستبەسەر کراون.\nمانگی ڕابردوو لانی کەم ٥ چالاکی ژن لە کوردستان دەستبەسەر کراون و ٦ کەس لەوانەش کە دەستبەسەر کراون بە مەبەستی تێپەڕاندنی سزای بەندکرانەکەیان ڕەوانەی بەندیخانە کراون.\nزیاترین ڕێژەی دەستبەسەر کرانەکان کە ٣٦ حاڵەت بووە لەلایەن ئیدارەی ئیتلاعاتەوە بووە و ٦٠٪ دەستبەسەر کراوەکان (٣٠ حاڵەت) لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە و لە ماڵەکانی خۆیاندا دەستبەسەر کراون.\nچالاکی سیاسی: ٤٠ حاڵەت کە دەکاتە ٨٠٪ی کۆی حاڵەتەکان.\nچالاکی مەدەنی و پیشەیی: ٨ حاڵەت کە دەکاتە ١٦٪ی کۆی حاڵەتەکان.\nچالاکی مەزهەبی: ٢ حاڵەت کە دەکاتە ٤٪ی کۆی حاڵەتەکان.\nپارێزگای ئورمیە: ٢٥ حاڵەت\nپارێزگای سنە: ٢١ حاڵەت\nئەو ناوەندەی کە هاووڵاتییانی دەستبەسەر کردووە\nئیتلاعاتی سوپا: ٨ حاڵەت\nئیدارەی ئیتلاعات: ٣٦ حاڵەت\nجێبەجێ کردنی سزاکان: ٦ حاڵەت\nشوێنی دەستبەسەر کران\nماڵەوە: ٣٠ حاڵەت\nشەقام: ٤ حاڵەت\nشوێنی کار: ٥ حاڵەت\nدادگا: ٦ حاڵەت\nئیدارەی ئیتلاعات: ٤ حاڵەت\nئیتلاعاتی سوپا: ١ حاڵەت\nبە پشتبەستن بە ئاماری هەنگاو، لە مانگی ژانویەی ئەمساڵدا لانی کەم ٧ چالاکی کورد بە تۆمەتی چالاکی سیاسی و مەدەنی لەلایەن دەزگای دادوەریی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە سەرجەم سزای ٥ ساڵ و ١٠ مانگ بەندکرانیان بە سەردا سەپاوە.


پەیامی کورد... تورکیا: بەرپرسێکی باڵای پەکەکە لە مەخموور کوژرا\nبەپێی هەواڵێک دەزگای هەواڵگری میتی تورکیا بەرپرسی گشتی مەیدانی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) و هەپەگەیان لە مووسڵ کوشتووە.\nئاژانسی ئانادۆڵ لە سەرچاوەیەکی ئەمنییەوە بڵاویکردۆتەوە کە لە ئۆپەراسیۆنێکی دەزگای هەواڵگری تورکیا کە بە میت ناسراوە، بەرپرسی گشتی مەیدانی پەکەکە و هەپەگەیان لە مەخموور-کەرکووک-سلێمانی بەناوی (مەهمەت ئەردۆغان) کە ناوە نهێنییەکەی (ئەحمەد ڕووبار) بوە لە مووسڵ کوشتووە.\nبەپێی زانیاریی ئاژانسەکە ئەردۆغان فەرمانی ئەنجامدانی چەند هێرشێکی کردووە لە ساڵانی ١٩٩٠ کە بە هۆیەوە ژمارەیەک مەدەنی و سەربازی تورکیا گیانیانلەدەستداوەو بەتۆمەتی هەوڵدان بۆ نەهێشتنی شیرازەی دەستورو تێکدانی یەکێتی و یەکپارچەیی تورکیا داواکراو بوە.\nئاژانسەکە زانیاری زیاتری بڵاوکردۆتەوەو ئاماژەیکردوە، دەزگای میت بۆی دەرکەوتوە مەهمەت ئەردۆغان لە ساڵی ٢٠٢١ەوە وەک بەرپرسی مەخموور-کەرکووک-سلێمانی دیاریی کراوە لە کەمپی مەخموور بەناوی حاجی میرزا عەلی ژیاوە، دوای کۆکردنەوەی زانیاری هەواڵگرییش لە ناوچەکە، میت لە ئۆپەراسیۆنێکدا لە ٢١-٥ دا کوشتوویەتی.\nهەروەها بڵاویشکراوتەوە، ناوبراو بەڕێوەبەری ئەنجوومەنی فەرماندەیی هەپەگەش بووە پلانداڕێژەری چەندین پەلاماری چەکداریی و تەقاندنەوەی بۆمب بوە لە تورکیا، ماوەی ساڵانێکی زۆریش بەرپرسی پەکەکە بوە لە خواکوڕک و ئاڤاشین، کاتێک لەو ناوچانە بوە چەندین پلانی پەلاماری بۆ سەر تورکیا داڕشتوە.


وەزارەتی کارەبا: لە ناوەڕاستی ئەم مانگەوە 17 بۆ 18 کاتژمێر کارەبا دەدرێت بەهاوڵاتیان\n- 6/13/2019 12:34:00 PM 3467 جار خوێندراوەتەوە\nوەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیران 17-18 کاتژمێر کارەبا دەدرێت بەهاوڵاتیان و مۆلیدە ئەهلیەکانیش شەش کاتژمێر کارەبا دەدەن بە هاوڵاتیان.\nلە ئێستادا بەتێکڕا سێ هەزار و 570 مێگاوات کارەبا بەرهەم دەهێنرێت\nوەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاند، "پاش هەڵسەنگاندی بارودۆخی کارەبا و چۆنیەتی ئیشپێکردنی یەکەکانی وێستگەکانی غازی بەرهەمهێنانی کارەبا و کارۆ ئاوی لە هەردوو بەنداوی دوکان و دەربەندیخان، کە لە ئێستادا بەتێکڕا سێ هەزار و 570 مێگاوات کارەبا بەرهەم دەهێنرێت".\nلە ناوەڕاستی ئەم مانگەوە 17 بۆ 18 کاتژمێر کارەبا بدات بە هاوڵاتیان\nئاماژەی بەوەشکردوە، "بەم بڕە کارەبایە و بەرەچاوکردنی بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما و هەڵکشانی خواست لەسەر بەکارهێنانی کارەبا بۆ پێنج هەزار مێگاوات، وەزارەتی کارەبا دەتوانێت لە ناوەراستى ئەم مانگە 17 بۆ 18 کاتژمێر کارەبا بدات بە هاوڵاتیان".\nشەش کاتژمێرەکەی دیکەش لە رێگەی موەلیدەی ئەهلیەوە کارەبا بەسەر هاوڵاتیاندا دابەش دەکرێت\nوەزارەتی کارەبا دەشڵێت، "شەش کاتژمێرەکەی دیکەش لە رێگەی موەلیدەی ئەهلیەوە کارەبا بەسەر هاوڵاتیاندا دابەش دەکرێت"، بەوەش کۆی کاتژمێرەکانی کارەبای نیشتیمان دەکاتە 24 کاتژمێر.\nداوا لە هاوڵاتیانی دەکەین هاوکارمان بن لەکەمکردنەوەی زیاد بەکارهێنانی کارەبا\nوەزارەتی کارەبا راشیگەیاندوە، "داوا لە هاوڵاتیانی دەکەین هاوکارمان بن لەکەمکردنەوەی زیاد بەکارهێنانی کارەبا، چونکە لە وەرزی هاویندا بارگرانیەکی زۆر دەکەوێتە سەر وێستگە و گۆڕەر و تۆڕەکانی دابەشکردنی کارەبا، بەهۆیەوە زۆرجار بەپێی پێویست ناتوانرێت کارەبا بگەیەنرێتە هەموو هاوبەشانی کارەبا".\nویستویەتی بەمەلە لە فەرەنساوە بپەڕێتەوە بۆ بەریتانیا\nتەرمی كۆچبەرێكی عێراقی لە كەنارە ئاوییەكانی بەلجیكا دۆزرایەوە\nبڵاوکردنەوەی وێنەی مانگە دەستکردەکەی ئێران گرفتی بۆ ترەمپ دروستکردوە\nهێزە کوردیەکانی سوریا"جەلادەکەی رەقە"یان دەستگیرکرد


وەزیری دەرەوەی سوید دەڵێت داوای لە هاوتا ئێرانیـیەکەی کردووە ئەحمەد ڕەزا جەلالی پـزیشکی سویدی ئێرانی لە سێدارە نەدەن کە بە سیخوڕی تۆمەتبارکراوە.\nئانن لیندە لەسەر تویتەرەکەی خۆی نووسیویەتی" لەسەر ڕۆشنایی ئەو زانیاریـیانەی دەڵێن لەوانەیە ئێران سزای مەرگ بەسەر هاوڵاتی سویدی جەلالی جێبەجێ بکات، ئەمڕۆ قسەم لەگەڵ زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران کرد. سوید سەرزەنشتی سزای مەرگ دەکات و کاردەکات بۆ مسۆگەرکردنی ئەوەی ئەو سزایە بۆ جەلالی دەرچووە جێبەجێ نەکرێت."\nهاوکات ڕێکخراوی مافەکانی مرۆڤی ئێران هۆشداری داوە لە مەترسی لەسێدارەدانی جەلالی. دەڵێت ناوبراو کە لە زیندانی ئیڤینە (اوین) براوەتە ژوری تاکەکەسی و لەم نزیکانە بۆ زیندانی ڕەجائی شەهر دەبرێت هەتا لەوێ لەسێدارەبدرێت.\nئەحمەد ڕەزا جەلالی کە لە ئنستتیوتی کارۆلینسکای پـزیشکی سوید کاری دەکرد، دەعوەتنامەیەکی فەرمی بۆ چووبوو لەلایەن زانکۆی تارانەوە، بەڵام لە کاتی ڕۆیشتنی بۆ ئێران لە 24 ی مانگی چواری ساڵی 2016 لەلایەن ئیتیلاعاتەوە دەستگیرکرا و پاشان بە تۆمەتی سیخوڕی بڕیاری لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو.\nتاران جەلالی تۆمەتبار دەکات بەوەی زانیاری بە مۆسادی ئیسرائیل داوە لە بارەی دوو شارەزای ناوکی ئێران کە دواتر کوژراون. بەڵام جەلالی ئەو تۆمەتە بە توندی ڕەتدەکاتەوە و دەڵێت بۆیە ئەو سزایەیان بۆ دەرکردووە چونکە ئامادە نەبووە لە ئەوروپا سیخوڕی بۆ تاران بکات.


قۆناغی یه‌كه‌می خولی بژارده‌ی باله‌ی یانه‌كانی عێراق له نێو هۆڵی كۆلێژی په‌روه‌رده‌ی وه‌رزشی زانكۆی سه‌لاَحدین و به‌به‌شداری تیپی باله‌ی حه‌وت یانه‌ی كوردستان و عێراق به كۆتاهاتن .\nپاش بردنه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی به ئه‌نجامی 3-0 گێم له یانه‌ی به‌حری دوو یاری دیكه به‌ڕێوه چوو تێیداو یانه‌ی جه‌یش به ئه‌نجامی سێ گێمی بێ وه‌لاَم له یانه‌ی شوڕته‌یان برده‌وه و هه‌روه‌ك یاری نێوان یانه‌كانی هه‌ولێر و ده‌غاره‌ش كۆتایی نه‌هات پاش ئه‌وه‌ی یاریزانانی یانه‌ی ده‌غاره یاریگه‌یان له گێمی دووه‌می یارییكه به‌جێهێشت .\nبه ئه‌نجام دانی ئه‌و سێ یارییه‌ش كۆتایی به قۆناغی یه‌كه‌می خولی بژارده‌ی باله‌ی یانه‌كانی عێراق هات و تێیداو پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی توانی نازناوه‌كه‌ی به‌ده‌ست بهێنێت و به پله‌ی یه‌كه‌م بگاته قۆناغی بژارده‌ی خوله‌كه .\nئه‌م بابه‌ته 7920 جار خوێنراوه‌ته‌وه


په‌یامی سکرتێری گشتی سازمانی خه‌بات بابه‌شێخ حسینی به‌بۆنه‌ی جێژنی خاوه‌نکار سازمانی خه‌بات کوردستانی ئێران\nبە بۆنەی جێژنی خاوەنكار پیرۆزبایی بە هاونیشتمانیانی یارسان لە كوردستان و لە ئێران پێشکەش دەکەم.\nهومێدوارم بە خەباتی یەكانگیری تێكڕای خاوەن باوەرەكانی كوردستان، گەلی كورد بە مافە ڕەواكانی بگات و بە شۆڕشی جەماوەریی و شۆڕشی هێزە تێكۆشەرەكان لە کوردستان و ئێران، ڕژیمی ستەمگەرو دیكتاتۆری ئاخوندی بڕوخێ. جارێكی دیكە پیرۆزبایی خۆم و هاوباوەرانم لە سازمانی خەبات ی كوردستانی ئێران بە بۆنەی جێژنی خاوەندكار بە تێكڕای هۆگران و باوەڕدارانی ڕادەگەێنم.\n21ی خەزەڵوەری 1391 كۆچی خۆری 12 نوامبری 2019\nڕێکه‌وت: 2019-11-12 22:05:14


3 ڕێکلامی ڤیدیۆیی ئەپڵ لە لیستی باشترین ڕێکلامەکانی ساڵی 2018 ـەدان – کەی ئای تی ئێن\nئەپڵ 28, كانونی یه‌كه‌م 2018\n3 ڕێکلامی ڤیدیۆیی ئەپڵ لە لیستی باشترین ڕێکلامەکانی ساڵی 2018 ـەدان\nگۆڤاری Adweek گۆڤارێکی ئەمریکییە و تایبەتە بە بڵاوکراوە ڕێکلامیەکان، وەکو پیشەی هەموو ساڵێکی بۆ ئەمساڵیش باشترین ٢٥ ڕێکلامی ڤیدیۆیی دیاریکرد، ڕێکلامە ڤیدیۆییەکان لەسەر بنەمای تەکنیکی بەکارهێنراو تیایاندا دیاری کراون. هەر بەو بۆنەیەوە ٣ ڕێکلامی ڤیدیۆیی ئەپڵ لە لیستی باشترین ٢٥ ڕێکلامەکاندا هەن.\n٣ ڕێکلامە ڤیدیۆییەکەی ئەپڵ لە سەروو پلەکانی ٢٠ ـەوەن، ئەوانیش بریتین لە؛\nڤیدیۆکە تایبەت بە تایبەتمەندی ناسێنەرەوەی دەمووچاو (Face iD)ـی ئایفۆن ئێکسە. لە مانگی ٣ ـی ئەمساڵدا بڵاوکراوەتەوە و خاوەنی ١٣ ملیۆن بینەرە تاوەکو ئێستا و لە لیستی باشترین ڕێکلامەکاندا پلەی ١٩ ـه‌یەمینی گرتووە.\nShare your Gifts (دیارییه‌كانت ببه‌خشه)\nڤیدیۆکە تایبەت بە هاندانی خەڵکییە بۆ بەخشینی دیارییەکانیان لە پشووەکانی مانگی ١٢ ـەدا. لە مانگی ١١ ـی ئەمساڵدا بڵاوکراوەتەوە و خاوەنی ٢١ ملیۆن بینەرە تاوەکو ئێستا و لە لیستی باشترین ڕێکلامەکاندا پلەی ٩ ـیەمی گرتووە.\nWelcome Home (بەخێربێیتەوە بۆ ماڵەوە)\nتایبەت بە بڵندگۆیە نوێیەکەی ئەپڵە (HomePod)، چێژی دەنگی بڵندگۆکەت بەرچاو دەخات لە ماڵدا. لە مانگی ٣ ـی ئەمساڵدا بڵاوکراوەتەوە و خاوەنی ١٦ ملیۆن بینەرە تاوەکو ئێستا و لە لیستی باشترین ڕێکلامەکاندا پلەی ٢ ـەمی گرتووە.\nتاگەکان Ad Apple ئەپڵ ڕێکلام


ئەم زانیاریانەت دەربارەی یادی لەدایکبوون بیستووە؟\n2021-07-28 3231 جار\nیادی کردنەوەی رۆژی لەدایکبوون بووەتە دیاردەیەکی باو بە گشتی لە هەموو جیهان بایەخی پێ دەدرێت، بەڵام بەپێی کەسەکە ئەم یادکردنەوەیە دەگۆرێت، چونکە رەنگە هەندێک حەزی پێ بکەن و هەندێک بەپێچەوانەوە یاخود بیرباوەڕی ئاینی رێگا نەدات یادی بکەنەوە.\nبەپێی زانیارییەکان ئەم کەلتورە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی هەژدەیەم و وڵاتی ئەڵمانیا، بەڵام سەرەتا مەبەستەکە بۆ دڵخۆش کردنی منداڵان بووە یان نزا کردن بۆ پاراستنی رۆح و گیانیان، بێگومان جیاوازی هەیە لە دابونەریتەکان لە یاد کردنەوەی رۆژی لەدایکبوون بەڵام بەگشتی هاوشێوەن.\nلەلایەکی دیکەوە دەوترێت هۆکاری دانانی مۆم و کوژاندنەوە دەگەڕێتەوە بۆ گروپێک لە سەردەمانی زوو لە یۆنان کە پەیوەستە بە خواوەندنی "ئارتمیس" لە رۆژی لەدایکبوونیدا ئەنجامیانداوە، هەندێکیش دەڵێن پێش یۆنانیەکان میسریەکان بۆ پاشاکانیان کردووە.\nنوسراوە مێژووییەکان ئاماژەش دەدان بەوەی لە هەموو ناوچەکان لە رۆژی لەدایکبووندا شیرینی بەخشراوە بەتایبەت کێک.\nدانانی کێکی لەدایکبوون دەگەرێتەوە بۆ رۆمیەکان، پاشان لە سەدەی پازدەیەمدا ئەڵمانەکان وەستاکانی شیرینی دەستیان کرد بە بەرهەمهێنانی کێکی یەک چینی بۆ جەژنی لەدایکبوون.\nلە سەدەی حەڤدەیەمدا کێکی گەورەتر و چەندین چین دروست کرا کە بۆ خەڵکی چینەکانی سەرەوەی کۆمەڵگا ئامادە دەکران.\nلە دوای شۆڕشی پیشەسازی، ئەم کێکانە بۆ هەموو چینەکانی کۆمەڵگا ئامادە دەکران و لە ناوەڕاستەکانی سەدەی نۆزدەیەمەوە ئەم کێکانە بوون بە بەشێک لە رێوڕەسمەکانی جەژنی لەدایکبوون لە چەندین وڵاتی ئەوروپی.\nلە ئێستادا یادی لەدایکبوون زیاتر پەرەی سەندووە و بەشێوەیەکی جیاواز ئەنجام دەدرێت، هەندێک ئاهەنگی گەورە هەندێک بە سوپرایز بۆیان ئەنجام دەدرێت.


دکتۆر ڕەئوف عوسمان: ئێستای هەرێمی کوردستان بەرگەی هیچ جۆرە گرژییەک ناگرێت\nکۆبوونەوەکەی ئەمڕۆ یەکشەممەی نێوان پێنج لایەنە سەرەکیەکەی هەرێمی کوردستانی عێراق بە بێ هەبوونی هیچ ئەنجامێک بۆ بەرەوپێشچون کۆتایی پێهات.\nسەرۆکی جڤاتی نیشتمانی بزووتنەوەی گۆڕانیش دەڵێت هەرچۆنێک بێت کۆبوونەوە بکرێت و بەردەوام بێت باشترە لە دوو ئیدارەیی و شەڕ.\nلەگەڵ ئەوەشدا تا ئێستا ئەم 5 لایەنە سیاسیەی هەرێم (پارتی، گۆڕان، یەکێتی، یەکگرتوو، کۆمەڵ) ژمارەیەک کۆبوونەوەی بەردەوامیان کردووە بەڵام هێشتاش لەو کۆبوونەوانەدا زەمینەیەکی هاوبەش نەڕەخساوە تابگوترێت هەنگاوی یەکەمە بە ئاڕاستەی چارەسەر.\nدکتۆر ڕەئوف عوسمان دەڵێت لەم کۆبوونەوانەدا لایەنێک (پارتی) دەیەوێت سەد دەر سەد ئەو داوایانەی هەیەتی بەبێ هیچ کێشەیەک جێبەجێبکرێن و چوار لایەنەکەی تریش دژی ئەم دیدەن و دەشڵێت لە جیهانی سیاسەتدا شتێک نییە بگوترێت یان سەد یان سفر وە دەشڵێت لە ئێستاشدا هەر چوار لایەنەکەی تر زەمینەی هاوبەش لە نێوانیاندا هەیە سەبارەت بە هەڵبژاردنی سەرۆکی هەرێم لە پەرلەمانەوە و دەسەڵاتەکانیشی کەم بکرێنەوە چونکە گەر ئەو دەسەڵاتە زۆرانە وەک خۆیان بمێننەوە ئەوا سەرۆکی هەرێم بەرەو تاکڕەوی دەبات.\nلە میانەی وتووێژەکەیدا لەگەڵ بەڵێن ساڵح، دکتۆر ڕەئوف عوسمان ئاماژەش بەوە دەکات ئەم کێشانە پەیوەندییان هەیە بە پۆستی سەرۆکی هەرێم و هەروەهاش بە گۆڕانکاریکردن لە سیستەمی فەرمانڕەوایەتی هەرێمی کوردستاندا و دەڵێت لە ئێستادا کە دەگوترێت حکومەتی بنکە فراوان تەنها لە سەدا بیستی مانای بنکە فراوانی هەیە لەو ڕوانگەیەوەی کە زۆربەی دەسەڵاتە گرنگەکان لە حکومەتدا و تەنانەت لە پارێزگاکانیشدا بە دەست پارتی دیموکراتی کوردستانەوەن.\nوتووێژ لەگەڵ دکتۆر ڕەئوف عوسمان


له په‌راوێزی فیستڤالی رۆژی ره‌واندز كه ساڵانه بۆ راپه‌رینه پر شكۆكه‌ی ئه‌و شاره ساز ده‌كرێ , به ئاماده بوونی قائمقام و یه‌كه ئیداریه‌كانی ره‌واندز به‌رێز ئارام ئه‌حمد محمد وه‌زیری كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفال كراوان پێش نیوه‌رۆری رۆژی 19/5/2012 له مه‌راسمێكدا مونۆمێنتی شه‌هیدانی ره‌واندزی كرده‌وه كه به بری 330 ملیون دینار له‌سه‌ر روبه‌ری 3800 م2 له‌سه‌ر بودجه‌ی وه‌زاره‌تی شه‌هیدان كرده‌وه.\nله وته‌یه‌كدا كه به‌م بۆنه‌یه‌وه پێشكه‌شی كرد ئارام ئه‌حمد محمد وه‌زیری كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفال كراوان ئاماژه‌ی به خه‌بات و قوربانیدانی خه‌ڵكی ره‌واندز كرد و له گرنگه‌وه باسی له پێكه‌ی ئه‌و شاره كرد له رووی ئابوری و كلتوری و سیاسیدا گوتی: شانازیه بۆ ئێمه ئه‌مرۆ له‌گه‌ڵ ئێوه‌ی مۆنومێنتی شه‌هیدان له‌و شاره ده‌كه‌ینه‌وه كه نیشانه‌ی به‌رگری و خه‌باتی خه‌لكی شوَرش گیری ئه‌م شاره‌یه .\nزیاتر گوتی په‌یامی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له ئێستادا بریتیه له زیاتر خزمه‌ت كردنی كه‌س وكاری شه‌هیدان و ئه‌نفال كراوان گۆرینی كلتوری گریان و فرمسیك رشتن بۆ شانازی كرد به شه‌هیدان و شه‌هید بكرێته سومبولی پێكه‌وه ژیان\nهه‌ر له درێژه‌ی سه‌ردانه‌كه‌یدا وه‌زیری كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفال كراوان قوتابخانه‌یه‌كی 18 پولی له رواندز كرده‌وه و هیوای ئه‌م قوتابخانه‌یه‌ش هاوشێوه‌ی قوتابخانه و سه‌نته‌ره‌كانی تری روشنبیری لاوی روشنبیر و به‌رهه‌م هێن بۆ دوارۆژی گه‌له‌كه‌مان پێبگه‌ێنێ\nشایانی باسه فیستفالی رۆژی ره‌واندز جواره‌مین فیستفاله كه به‌بۆنه‌ی راپه‌رینه پر شكوَكه‌ی سالێ 1987 ساز ده‌كرێ له‌و روَژه‌دا خه‌ڵكی ئه‌م شاره به رووی رژێمی به‌عس راپه‌رین و به خوێنی ژماره‌یه‌ك خه‌ڵكی ئه‌م شاره شاره‌كه له دام و ده‌زگاكانی رژێم پاك كرانه‌وه و بوَ ماوه‌ی سالێك ئه‌م شاره هه‌وای ئازادی هه‌ڵ مژی.


ئاکۆ برایم: شین بۆ مرۆڤ بکەین یان ئاژەڵ؟ – WTARIKURD\nئاکۆ برایم: شین بۆ مرۆڤ بکەین یان ئاژەڵ؟\nسەرنجێک لەسەر ئەوانەى لەسەر سەگەکەى زانکۆى سەلاحەدین، کردیانە هەرا.\nرۆژ نى یە لەم مەملەکەتە هەواڵى ناخۆش نەبیستین، هەموو رۆژێک باسى کوشتن، مناڵ فڕێدان، خۆخنکاندن، کارەساتى جەرگ بڕى جۆراو جۆر، سوتاندنى ژنان بەپاساو و درۆى جیاجیا، زۆر تاوانى تریش، کە لە حاڵەت دەرچوون و بوونەتە دیاردە. وایلێهاتووە کوشتن و سک هەڵدرین و فیشەک پێوەنان بۆتە شتێکى ئاسایى و سروشتى. کە لەماوەى رابردوودا چەندین حاڵەتى جۆراو جۆرى کوشتنمان بیست، کەبەشى زۆریان لەسەر شتى بێ کەڵک و هیچ و بێ بنەما رویانداوە. زۆر تاوانى قێزەون ناشایستە لەلایەن مرۆڤەکانەوە ئەنجام دراون، کە ناخۆشترینیان لاى من ئازار و ئەشکەنجەى باوکێکى زاڵم بوو بۆکوڕەکەى و، داغکردن و سوتاندنى جەستەیى و پاشان دەرکردنى لەماڵ. ناخۆشتر بەسوێتر لەوەش، کوشتنى بەرگدرویەک بو لە ناو دوکانەکەى خۆیدا و لێدانى 06 چەقۆ زیاتر، کە لوتکەى دڕندەیى و هۆڤیەتى مرۆڤ دەردەخات. کەچى لەگەڵ ئەو هەموو تاوان و خراپەکاریانە، نە حکومەت، نەمیدیاکان، نە ڕێکخراوەکانى مافى مرۆڤ و کۆمەڵگەى مەدەنى، وەک پێویست هەڵوەستەىان لەسەر ناکەن و بەکەمو بێ بایەخ لێى دەڕوانن، لەسەر تاوانێکى لەو جۆرە لێکۆڵینەوەو بەدواداچوون ناکەن، کە مەترسیەکەو بەرۆکى هەموومانى گرتوە و بۆتە ترس و مۆتەکە بەسەر هەموومانەوە. کۆمەڵگاکەمان خەریکە دەبێتە مەکۆى کوشتن و تاوان وبێ رێزى بەمرۆڤەکان.\nکەچى وەک دەبینین دوو دانە رۆژە، لەناو زانکۆى سەلاحەدین، سەگێک تۆپێنراوە، کەچى دونیاى لێهاتۆتە دەنگ، پرۆفیسۆر، رۆشنبیر، مامۆستاى زانکۆ، پەرلەمانتار، چالاکوانى مەدەنى، لەفەیسبوک و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان شین واوەیلایانە، کەوەک بڵێیت ئەم وڵاتە شامى شەریفە، لەهیچمان کەم نى یەو، هەمو مافێکمان پارێزراوە، تەنها مافى ئاژەڵەکان نەبێت. وەک ئەوەى ئێمە لەسوید و هۆڵەندا بژین، بۆیە کەوتونەتە جنێوو تەشهیر و قسەى ناشیاو بەسەرۆکى زانکۆ، گوایە گەورەترین تاوانى لەمێژودا ئەنجام داوە و، شتێکى کردووە کە قابیلى قبوڵ نى یە. ئەو زاتە مافى ئاژەڵانى بێ شێل کردووە.\nمن دژى هەموو توند و تیژى و ناهەقیەکەم کە بکرێتەسەر هەر گیانەوەرێک، بەڵام لاى من مرۆڤ گەورەترین سەرمایەیە، بەنرخترین بوونەوەرە، رێزو حورمەتى لەترۆپکدایەو. خاوەنى هەموو بەهاو جوانیەکانى سەر زەوى یە، بەتاوانى دەزانم کە وتەى نەشیاویشى پێ بڵین نەک توندو تیژى!\nبۆیە لۆمەم مەکەن کە دەڵێم گالتەو پێکەنینم بەو نوسەر و خاوەن هەڵوێستانە دێت کەلەسەر ئەو ئاژەڵە هاتونەتە دەنگ. لەبەر ئەوەى لەم وڵاتە ژیانى بەشى زۆرمان لەو ئاژەڵە خراپترە. لەو زیاتر سوکایەتیمان پێدەکرێت، بگرە خراپتریش. ئێمەى مرۆڤى زمان درێژ بۆخۆمان کوخ وهێلانەیەکمان نى یە، لەهەموو خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان مەحرومین، نازانین بۆچى دەژین و ئامانجمان لەم ژیانە چى یە؟ تا چەند توانیومانە وەک مرۆڤ بژین؟ لەسایەى سەرى دەسەڵاتەوە کێمان مەرگ بەئاوات ناخوازێت. تا چەند هەستمان بەجیاوازى نێوان خۆمان و ئاژەڵ کردووەو بەراوردمان کردوە لەگەڵ ئاژەڵدا تا بزانین ژیانى کاممان شایستەو باشتر و خۆشترە؟\nئازیزانى ئاژەڵ دۆشت بیرتان دێنمەوە ئێمە لەوڵاتێدا دەژین، نەک ئاژەڵ بگرە مرۆڤەکانیش بێ نرخ و سوک و ریسوان، بەشى زۆرمان لەباخچەو بەر سینەماو کەلاوەکاندا رۆژ دەکەینەوە. زۆرمان هەیە کە بەسکێک تێر و بەدەبرسین، بەهەزارانمان هەیە کە شەو تابەیانى خەون بە دینار و نەوت و شوێنى گەرم و ئارامە وە ئەبینێت. بۆیە حەقى خۆیەتى کە بڵێم بەڕێزان چاوتان ماچ دەکەم ئێوە دەستپێک خەمى مرۆڤەکان بخۆن، مەهێڵن لەسەر شتى سوک و بێ بایەخ بکوژرێن، مەهێڵن بێ رێزى و سوکایەتى بەهەست و نەستیان بکرێت و، لە رەزاڵەت ونەهامەتى ژیان قوتاریان بکەن، ئەوجا شین بۆ سەگەکەى زانکۆ و گیانەوەرانى دیکەش بخۆن.


دەرهێنانی شانۆیی لە شاری سلێیمانیدا – دانا ڕەئووف\nشانۆ لە کوردستان هونەرێکی هێندە دێرین نییە، هەرچەندە چەندان داب و نەریتمان هەن، کە هەناسەیەکی قووڵی درامی و توخمی دراماتیکی لەخۆ دەگرن و دەکرێن ببنە سەرچاوەیەکی گەلێک گرینگ و بەپێز بۆ سەرهەڵدان و دروست بوونی شانۆیەکی نەتەوایەتی و خولقاندنی بنەما دراماتیکییەکان. سەرەتا بەراییەکانی شانۆ، بە تایبەتیش لە شاری سلێمانی دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردوو، شانۆ لە دیدێکی ساکار و بنەمایەکی هونەری ئەماتۆرئاسا و هەستێکی نەتەوایەتییەوە، نەک پیشەییەوە لە شاری سلێمانی لە دایک دەبێت. لەگەڵ ئەوەیشدا، ئەو سەرەتا ساکارە، ستراکتورێکی هونەری، ئێستاتیکی، سیاسیی دەبەخشێت بەو شانۆیەی، کە لەم شارەدا، دوای پەنجا ساڵێک دروست دەبێت.\nسەرەتای حەفتاکان، کۆمەڵێک گەنج لە پەیمانگا و ئەکادیمیای هونەرە جوانەکانی بەغدا خوێندنی شانۆ تەواو دەکەن و دەگەڕێنەوە بۆ سلێمانی و ئیتر ئه‌م هونه‌ره فۆرمێکی تر وەردەگرێت و هەنگاوێک لە بنەما زانستییەکانی هونەری شانۆ بە گشتی و هونەری دەرهێنان بە تایبەتی نزیک دەبێتەوە. هونەری دەرهێنان وەک توخمێکی گرینگی شانۆ و پێکهاتەی نەخشە و دیدی هونەری بۆ هزر و دیدی ریژیسۆر، لە نەمایشەکانی شانۆی کوردیدا تا حەفتاکان نە بوونی هەبووە و نە ئەو بەهایەیشی هەبووە. ئەوەی کراوە، وەک چالاکییەکی کولتووری و نەمایشی شانۆیی، تەنها بزاڤێکی کۆمەڵایەتی و ئەماتۆرئاسا بووە، کە لە جەژن و بۆنە نەتەوایەتییەکاندا، لە قوتابخانە و شوێنە گشتییەکاندا پێشکەشکراون.\nقوتابخانەکان، بەڕێوبەر و مامۆستا و هەندێک لە شاعیرە نەتەوەییەکانی ئەو دەمە ڕۆڵێکی پڕ لە بەهایان لە نەمایش کردن و کۆکردنەوەی خەڵک و ئامادەکردنی دەقی شانۆیی و ڕێکخستنی ئەم نەمایشانەدا بینیوە. بینەرێکی زۆریان هەبووە، هەوڵی ئەوەیان داوە جل و بەرگی شیاوی کارەکتەرەکان بپۆشن و ئەتمۆسفێرێکی سەرەتایی بۆ هونەری شانۆ بخوڵقێنن و بینەران بەم هونەرە ئاشنا بکەن. هەموو ئەو نووسین و بیرەوەرییانەی لەم بوارەدا نووسراون و باسی ئەو چالاکییەی ئەو ڕۆژەمان بۆ دەکەن، ئەوە دوو پات دەکەنەوە، کە ئەو شانۆیە ڕۆڵێکی بێهاوتای لە هوشیارکردنەوەی هەستی نەتەوایەتی کوردیدا بینیوە، کە تا ئێستا هەژموون و کاریگەرییەکانی بەسەر ئەم شارەوە دیارە. ئەو نووسەر و شاعیرانەیشی لەم بوارەدا ڕۆڵێکی گرینگیان هەبووە: پیرەمێرد، عەبدولواحید نووری، ا. ب هەوری، هاوکات مامۆستا فوئاد ڕەشید بەکر.\nلە کۆتایی شەست و سەرەتای حەفتاکاندا، هەندێک تیپی شانۆیی لەم شارەدا دادەمەزرێن، هەر بۆ نموونە کۆمەلەی هونەر و وێژەی کوردی، تیپی شانۆی سلیمانی و شانۆی پێشڕەو و دواتریش شانۆی سالار و لە هەشتاکانیشدا تیپی شانۆی ئەزموونگەری، کە بۆ یەکەمجار مۆرکێکی هونەری دەبەخشن بە شانۆ و هونەری ریژیش فۆرمێکی تر لەخۆ دەگرێت و کەسی ریژیسۆر، کە مەشق بە ئەکتەرەکان بکات و لە دیدێکی هونەری و ئێستاتیکییەوە بەرجەستەی نەمایشەکان بکات، دەردەکەوێت.\nکۆتایی شەست و سەرەتای حەفتاکان کارەکتەری ریژیسۆر وەک بەرپرسیاری نەمایش و دابینکردنی پێداویستیە هونەرییەکان و ڕابەر و سەرکردەیەک بۆ ئەو گروپەی نەمایشی شانۆییان پێشکەش کردووە، دروست دەبێت، بەمەیش نەمایشە شانۆییەکان، لە ڕووی هونەری، جوانکاری، ئامادەکاری و هونەری نواندنەوە گەشەیەکی تەواو دەکات. هەر ئەم ریژیسۆرانە، هەرچەندە لە سنوورێکی دیارکراودا، چ لە ڕووی توانا هونەرییەکان و چ لە ڕووی پێداویستییە هونەرییەکانیشەوە، سوڕاونەتەوە و کاریان کردووە، بەڵام ڕۆڵێکی گەورەیان لە دروستکردنی ستراکتورە هونەرییەکانی ئەو تیپانە و خوڵقاندنی ڕێپۆرتوارێکی سانادا بینیوە. بۆ نموونە هونەرمەند (غازی بامەڕنی) لە نەمایشی (نرخی ئازادی) و (شاخەوانی مەزن) و (مانگرتن)دا، دوای ئەویش هونەرمەند (ئەحمەد سالار) لە (ڕەجەب و پیاوخۆران) و (پێنج کەس لە ئوتێلێکدا) و (مۆڵەت) و (چەخماخە) و (جەنابی موفەتیش) و (پیسکەی تەڕپیر) و (تەنەکە) و (لالۆ ڤانیا) هاوکات هونەرمەند نەوزاد مەجید لە (شایی خوێناوی) و (کاوەی ئاسنگەر)… هتد ئەم هونەرمەندانە گوڕێکی گەورەیان بە هونەری دەرهێنان و شانۆی کوردی لە شاری سلیمانی داوە.\nهونەرمەند (ئەحمەد سالار) وەک ریژیسۆر ستایلێکی تری نوێی لە هونەری دەرهێنان بە ناوی (شانۆی ئاهەنگئامێز)ەوە خوڵقاند، کە گۆرانی و بەیتی کوردی تێکەڵاوی کولتوور و داب و نەریت و مێژووی کوردەوە کرد، بۆ نموونەیش لەم کارانەی (نالی و خەونێکی ئەرخەوانی)، کە تەکنیکی دەرهێنان و دیدی ریژیسۆر و پانتایی شانۆی لە فۆرمێکی تری جودادا بەکارهێنا، کە دەرگایەکی بەرینیشی بۆ ئەکتەرەکانی کردەوە، بتوانن به جه‌سته‌ی خۆیان گوزارشت له شته‌کان بکه‌ن و جەستەیان وەک ئامڕازێکی گرینگ بەکاربهێنن.\nدوای ئەوان نەوەیەکی تر خوێندنی هونەری شانۆ لە پەیمانگا و ئەکادیمیای بەغدا تەواو دەکەن، کە ڕۆڵێکی گرینگیان لە گەشەی شانۆ و هونەری دەرهێناندا دیوە، هەر بۆ نموونە هونەرمەندان (شەماڵی عەبە ڕەش) و (فازیل قەساب). ئەم دوو هونەرمەندە، چ وەک دەرهێنان و چ وەک نواندن ڕۆڵێکی گرینگیان لە شانۆی حەفتاکانی شاری سلێمانیدا بینیوە؛ فازیل قەساب بە مێتودی شانۆی داستان و دیدی برێشت، چەمکی هونەری ریژی قووڵ کردەوە. نەمایشی (پۆنتێلا و ماتی)، کە لە نووسینی برێشت-ە و دەرهێنانی فازیل قەساب، کە لە تیپی نواندنی سلیمانی پێشکەشی کرد، بووە دەروازەیەکی گرینگی میتودی برێشت بۆ شانۆی کوردی. هەر فازیل قەساب، لە نەمایشی (جوولەکەی ماڵتا)دا پێکهاتە و بنەما سەرەکییەکانی توخمی دەرهێنانی بە شێوە هونەرییەکەی بۆ شانۆی کوردی داڕشت. (جوولەکەی ماڵتا) لە نووسینی (مارلۆ) لە پێكاتەکانی سینۆگرافیا و داڕشتەی پانتایی شانۆ، بۆ نموونە چۆنییەتی دابەشکردنی جوگرافیا و پانتایی شانۆ و بەکارهێنانی ڕووناکی بۆ جیاکردنەوەی دیمەنەکان و دروستکردنی ژینگە و بەرجەستەکردنی دیدی ریژی، ڕۆڵێکی بێهاوتای لە بەرەوپێشچوونی شانۆی کوردی لە سلێمانی و هونەری دەرهێناندا دیوە.\nهونەرمەند (شەماڵی عەبە ڕەش)یش بە نەمایشی (قایلبوون) و (شەوکەت ناگەڕێتەوە) زیاتر بنەماکانی هونەری دەرهێنانی قووڵ کردەوە و لەگەڵ (فازیل قەساب)دا چەمکە زانستییەکانی هونەری دەرهێنانیان لە دیدی کارە هونەری و نەمایشە شانۆییەکانیاندا چەسپاند. هەر لە حەفتا و سەرەتای هەشتاکاندا هونەرمەند (عوسمان چێوار) لە پاڵ نواندن و کاری نووسین و وەرگێڕاندا، وەک دەرهێنەرێکی بە سەلیقەیش دەرکەوت، کە هەمیشە ڕۆحێکی یاخی و گەنجانەی هەبوو. (چێوار) بەو ڕۆحە یاخییەی ڕەوتی شانۆی کوردی گەلێک دەوڵەمەند کرد: نەمایشەکانی فۆرمێکی گەلێک جودا، نوێخواز و مۆدێرنی لەخۆ گرت، هەر بۆ نموونە شانۆنامەی (مرۆڤ و شارەکەی)، کە لە هەشتاکاندا نەمایش کراوە، چەمکێکی ئەزموونگەری نوێی بە شانۆی کوردی بەخشی. نەمایشی (مرۆڤ و شارەکەی) بە فۆرمە ئەزموونگەرییەکەی، بە شێوازە مۆدێرنە پڕ لە جووڵە و گوزارشتئامێزەکەی، بە سینۆگرافیا ئەبستراکتەکەی، کە بوو بووە بەشێک لەنەمایشەکە و وێنەکانی مرۆڤ و شارەکەی لە کۆمەڵێک پێکهاتە و جووڵەی ئەکتەر و داڕشتەی سەر شانۆ و پلانی دەرهێنانەکەیدا بەرجەستە دەبوون، شانۆیەکی ئەڤانگاردی بۆ ئەو ڕۆژگارەی شانۆی کوردی پێشکەش کرد.\nئەم سەرەتایە دەبێتە بنەمایەک بۆ قووڵ بوونەوە و فۆرم وەرگرتنی چەمکە تەقلیدی و دواتریش مۆدێرنەکانی هونەری ریژی لەنێو تیپە شانۆییەکانی ئەوکاتەی شاری سلیمانیدا. هەر ئەم سەرەتایە دەروازەی بۆ کۆمەڵێک پرۆژە و کەسانی تر کردەوە، کە شانۆی شاری سلێمانییان بردە ریزی پێشەوەی شانۆکانی هەموو عێراق: هونەرمەند (جیهاد دڵپاک) لە نەمایشی (دکتۆر پاڵمێ) نەک هەر بنەما واقیعییەکانی دەرهێنانی شانۆیی بەرفراوان و قووڵ کردەوە، بەڵکوو لەو ڕۆژگارە سەختەدا، بوێرییەکی گەورەبوو لە مامەڵەکردن لە پرسەکانی ئازادی تاک و ئەشکەنجە و بەندیخانەی رژێمە دیکتاتۆر و سەرکوتکەرەکاندا. نەمایشی (دکتۆر پاڵمێ) بە خاڵێکی وەرچەرخان، لە ڕووی فۆرم و ناوەڕۆکەوە، لە شانۆی کوردی و هونەری دەرهێناندا، لە شاری سلێمانی هەژمار دەکرێت.\nهەر لە هەشتاکاندا هونەرمەندان (کەریم عوسمان) و (کامەران ڕەئووف) بە دوو ئاڕاستەی جیاواز و لە دوو دیدی ئێستاتیکای هونەرییەوە مامەڵە لەگەڵ ئامڕازە هەنەری و پێکهێنەرەکانی شانۆ و دەرهێنانی شانۆیی دەکەن. کەریم عوسمان لە دەرهێنانی شانۆنامەی (که‌لله‌سه‌ر)دا مێتودەکانی دەرهێنانی شانۆیی لە فۆرم و شێوازێکی ساکاری هونەریدا پێشکەش کرد، کە بە تەواوی توانی لەگەڵ ئامادەبوونی بینەراندا بگاتە ئاستی گەشەی هونەری. کەریم عوسمان شانۆنامەی (کەللەسەر)ی نووسەری تورکی (ناضم حیکمت)ی نەمایش کرد، دەقێکی مارکسی بۆ ئەو رۆژگارە هەروا سانا نەبوو لە فیلتەرەکانی سانسۆر ڕزگاری بێت. (کەللەسەر) نەفەسێکی قووڵی ئەزموونگەری تیا بوو، بە کەرەسەی ساکار و بە چارەسەرێکی بەسەلیقە و دیدێکی هونەری و هزری ڕوونی (کەریم عوسمان) و خۆشەویستی ئەو ئەکتەرانەی ڕۆڵیان دەبینی، نەمایشێکی سەرکەوتوو بۆ ئەو ڕۆژەی رەوتی شانۆی کوردی پێشکەش دەکەن. (کامەران ڕەئووف)یش لە (کۆشک) و (باڵندەی دەریا) و (شالیر)دا ئەو ڕۆڵەی بینی و ئامڕاز و توخمەکانی پیشەی دەرهێنانی شانۆیی کردە مێتود و دەروازەیەکی گرینگی بۆ گەشەی هونەری دەرهێنان لە شاری سلێمانیدا کردۆتەوە.\nئەو هونەرمەندانەی لەدوای حەفتاکانەوە، لەنێو تیپە شانۆییەکانی شاری سلیمانیدا دەرکەوتن، لە تەقەلایەکی ئێستاتیکی و لە شرۆڤەیەکی دەقە جیهانییەکان لەلایەک و ئەو دەقە خۆماڵییانەی لە لایەکی ترەوە کاریان تیا دەکرد، توانییان پێگەی کەسی ریژیسۆر بەهێز بکەن. ڕەوتی شانۆی کوردی لە حەفتاکان بە دواوە، لە پرۆسەیەکی بەردەوامدا، بە دوای دۆزینەوە و چارەسەرە هونەرییەکاندا، لەنێو هونەری دەرهێناندا گەڕاون.\nلە ناوەڕاستی هەشتاکاندا، بە دامەزراندنی تیپی شانۆی ئەزموونگەری کوردی، نەک تەنها هونەری دەرهێنان گۆڕانکاری سەراپاگیری بەسەردا هات، بەڵکوو رەوتی شانۆی شاری سلێمانی گەشەیەکی گەرورە بەخۆیەوە دەبینێت و کاریگەرییەکی زۆری بەسەر هەموو شانۆی کوردییەوە دەبێت. نەمایشەکانی ئەم تیپە، بەتایبەتیش (غۆرێلا)، (ڕۆژی سێهەم لە چاوەڕوانی گۆدۆ) و (مارا/ساد) لە دەرهێنانی (شەماڵ عومەڕ) و (چیرۆکی باخچەی ئاژەڵان) لە دەرهێنانی (دانا ڕەئووف) دابڕانێکی سەراپاگیری لەگەڵ ڕەوتی شانۆی کوردی دروست کرد و هونەری ریژی و دەرهێنان پێی نایە قۆناخێکی ترەوە. ریژیسۆرەکانی تیپی شانۆی ئەزموونگەری کوردی بە شێوەیەکی جیاواز مامەڵەیان لەگەل تەختەی شانۆ و جەستەی ئەکتەر و سینۆگرافیا و پێکهاتە و توخمەکانی تری شانۆدا دەکرد و زمانێکی تریان بۆ بەرجەستەکردنی نەمایشەکانییان خوڵقاند. لە نەمایشی (چیرۆکی باخچەی ئاژەڵان)دا، بینەران و ئەکتەر و هەموو نەمایشەکە لە ژوورێکی بچووکدا ڕووبەرووی یەکتر دەبوونەوە و هیچ سنوورێک لەنێوان نەمایش و بینەراندا نەبوو، بە پێچەوانەوە لە (مارا/ساد)دا، بینەران لە شوێنێکی تەسک و دیاریکراوی شانۆکەدا دانیشتبوون و نەمایشەکەیش لە هۆڵێکی ئێجگار گەورەدا نەمایش دەکرا. هەر لەم قۆناخەدا (گەزیزە) یەکێک بوو لەو دەرهێنەر و ئەکتەرانەی بە ئەزموونە ناوازەکانی، لە تێگەیشتنێکی قووڵ و هەستێکی ئێستاتیکی بەرزەوە، مامەڵەی لەگەڵ دەرهێنانی شانۆیدا دەکرد، نەمایشەکانی (سروودی خۆشەویستی) و (دارتووەکە) نموونەیەکی ئەو مامەڵە هونەرییەن لەگەڵ دوو دەقی جیاوازدا؛ سروودی خۆشەویستی، مۆنۆدرامایەک لە نووسینی ژان کۆکتۆ، گەزیزە لەم مۆنۆدرامایەدا، چ وەک دەرهێنەر و چ وەک ئەکتەر کاری لەسەر دەرهێنان کردبوو. گەزیزە، رۆڵی چەند کارەکتەرێکی دەبینی، لەنێو ئەم کارەکتەرانەدا، بە سەربەستی دەجووڵایەوە و هێڵەکانی دەرهێنانی بە شێوەیەک دیاریکردبوو، کە پانتایی شانۆکەی کردبووە شوێنێکی هێندە بەرین جێگای هەموو کارەکتەرەکانی تیا دەبووەوە. (دارتوەکە) لە نووسینی گەزیزە خۆیەتی و لە ڕووی دەرهێنانەوە، هێز و وزەیەکی زۆری بە هونەری ڕووناکی بەخشیبوو؛ ڕووناکی ڕۆڵێکی بێهاوتای لە یەکاڵاکردنەوەی رەوشە درامییەکان و دابەشکردنی ئەو بارودۆخە درامییانەیش بەسەر یەکەی دیاریکراو و جیاوازدا، دەبینی.\nلە کۆتایی هەشتا و سەرەتای نەوەدەکانیشدا، نەوەیەکی تر لەنێو ئەم تیپە شانۆییانەی تا ئێستا ئاماژەم بۆ کردوون، دەرکەوتن: شەفیق محەمەد، سەدیق عەزیز، ئەرسەلان دەروێش، دڵشاد ئەحمەد، ئومێد حسین، نیهاد جامی… هتد بەردەوامیەک بوون بۆ فۆرمێکی شانۆ، کە هونەری دەرهێنان ڕۆڵی گەورەی هەبوو. لە گرینگترین نەمایشەکانی ئەم نەوەیش (جەنابی جانەوەر) نووسین و دەرهێنانی شەفیق محەمەد، (حەمەدۆک) دەرهێنانی سەدیق عەزیز، (سمکۆڵانی ئەسپە شێ) دەرهێنانی دڵشاد ئەحمەد و (لە مردن گەڕایەوە) دەرهێنانی ئەرسەلان دەروێش. ئەو هونەرمەندانە، چ لە ڕووی هەڵبژاردنی دەق، هەڵبژاردنی ئەکتەرەکانیان و بەڕێوەبردنی پرۆڤە و دیدی هونەرییانەوە بۆ کارەکانیان، جەختکردنەوەیەکی هونەری بووە لە ڕۆڵی دەرهێنەر لە شانۆکانی شاری سلێمانیدا.\nستایلی کارەکانی ئەم دەرهێنەرانە، لەنێوان دیدێکی ئەزموونگەری لەلایەک و ریالیزم (واقیعی) لەلایەکی ترەوە بەرجەستە بوون و بنەما ئێستاتیکییەکەی دەرهێنان، فۆرمە هونەرییەکانی خۆی وەردەگرێت. دەرهێنەرەکانی قۆناغی دوای ڕاپەڕین، چەندە ئازادی رۆژگارەکە سەرگەرمییان دەکات، هێندەیش دەیانەوێت لە چەمک و زاراوە و ئامڕازە لۆکالییەکان دوور بکەونەوە و دیدێکی گشتگری مۆدێرن بە کارەکانییان ببەخشن.\nلەم بیست ساڵەی ئەم سەدەیەیشدا، کومەڵێک گروپی شانۆیی لە سلیمانی، ئەو برەوەیان بە شانۆی کوردی و چەمکەکانی هونەری دەرهێنان داوە، بۆ نموونە: هۆرێن غەریب، هیوا فایەق، دێرین حامید، بەختیار جەلال… هتد چەند نموونەیەکن.\n2020-05-04 /by dana


سەرۆک کۆماری ڕووسیا پەیامێکی بۆ ڕێبەری باڵای ئێران نارد - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Esfand ١٦ ٢٢:٣٥\nNews Code 36311\nباڵوێزی ڕووسیا لە تاران هێنای:\nسەرۆک کۆماری ڕووسیا پەیامێکی بۆ ڕێبەری باڵای ئێران نارد\nلوان جاگاریان باڵوێزی ڕووسیا لە ئێران لە دیدار لە گەڵ دوکتۆر ویلایەتی، پەیامی سەرۆک کۆماری ڕووسیا لە وڵام دانەوە بە ڕێبەریی پێشکەش کرد.\nبە پێی هەواڵی مێهر، دوکتۆر ویلایەتی لە سەرەتای ئەم دیدارەدا، ڕووسیا و ئێرانی دوو دۆستی گرینگ و دراوسێ هەرمان ناو برد و پێشینەی هاوکارییە بازرگانی، ئابووری، فەرهەنگی و پێوەندییە ستراتیژیکەکانی نیوان دوو وڵاتی هۆکارێکی گرینگ لە درێژەدان بە پێوەندییەکان لە بوارە جۆراوجۆرەکان زانی.\nویلایەتی داکۆکی کرد: پێوەندی ئێران و ڕووسیا، پێوەندییەکی پتەو هاوڕێ لە گەڵ پاراستنی ڕێزی دوو لایەنەیە. پێوەندییە ناوچەییەکان و گۆڕانکارییە پەراوێزییەکان بۆتە هۆی هاوکاری زۆرتری تاران و موسکۆ و هاتووچۆی بەرپرسانی دوو وڵات.\nلوان جاگاریان باڵوێزی ڕووسیا کە هەڵگری وڵامی پووتین بۆ ڕێبەری ئێران بوو، وێڕای پێشکەش کردنی ئەم پەیامە، وتی: پتەو کردنەوەی پێوەندی نێوان دوو وڵات بۆتە هۆی هاوکاری زیاتر و هەردوو وڵات هەنگاوی کاریگەریان بۆ گەشەدانی پێوەندی هەڵگرتووە.\nلەم دیدارەدا هەردوو لایەن داکۆکیان کردە سەر گەشەی هاوکاری لە بوارەکانی بەرگری، نەوتی، ناڤۆکی، پیشەیی، کشتوکاڵ و گەشەی بازرگانی و سەبارەت بە دواهەمین گۆڕانکارییەکان باس و وتووێژیان کرد.


ئەو 10 وێنەیەی دەیسەلمێنن دنیا بەرەو كۆتایی دەچێت - ماڵپه‌ری شایسته\nئەو 10 وێنەیەی دەیسەلمێنن دنیا بەرەو كۆتایی دەچێت\nناونیشان :ئەو 10 وێنەیەی دەیسەلمێنن دنیا بەرەو كۆتایی دەچێت\nپێگەیەكی بەریتانی بەناوی "وارپید سپید"، 10 وێنەی بڵاو كردووەتەوە و ئاماژە بەوە دەكات بە پشتبەستن بە بۆچوونی زانایان، ئەو 10 وێنەیە دەیسەلمێنن كە ژیان و دنیا بەرەو كۆتا دەڕۆن و رۆژ دوای رۆژ لە كۆتایش نزیكتر دەبنەوە.\nوێنەكان بریتین لەمانەی خوارەوە:\nیەكەم: توانەوەی بەفری جەمسەرەكان و بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی، توێژینەوە و راپۆرتەكان بە وردی ئاماژە بەوە دەكەن كە پلەی گەرمای گۆی زەوی ساڵ دوای ساڵ ڕوو لە بەرزبوونەوەی زیاتر دەكا و ئەمەش بەیەكێك لە گەورەترین مەترسییەكان بۆ سەر گۆی زەوی دادەنرێ، چونكە بەهۆی ئەوەی ناوچە بەستەڵەكییەكانی هەر دوو جەمسەری باكور و باشووری زەوی دەتوێنەوە و جگەلەوەی هەڕەشەن بۆ سەر ژیانی گیانەوەرانی جەمسەرەكان، دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی ئاستی ئاوی زەریاكان و داپۆشینی بەشێك لە دوورگە و شارەكانی دنیا.\nدووەم: پیسبوونی ئاوەكان، بەهۆی پیسبوونی ئاوی دەریا و زەریاكانی سەر گۆی زەوی، مەترسی گەورە لەسەر تەواو گیانەوەرە ئاوییەكان هەیە و لە هاوینی ئەمساڵیش لە میانەی یارییەكانی ئۆڵۆمپیادی 2016 لە دەریاچەی رۆدریگۆ دی فیرتاش لە شاری ریۆ دێ جانیرۆ بە هەزاران ماسی مردوو كەوتنە سەر رووی ئاوی دەریاچەكە و ئەمەش بە مەترسییەكی گەورە لەسەر زەوی دادەنرێت.\nسێیەم: بەرزبوونەوەی ژمارەی دانیشتووان، دوای چین خەریكە هیندستان ژمارەی دانیشتووانی دەگاتە ملیارێك و 300 ملیۆن كەس، ئەمەش مەترسی زۆری لەسەر ژینگە هەیە و ئەو وێنەیەی دەیبینن، ئاسمانی شاری نیودەلهی پایتەختی هیندستانە كە ئاسمانی شارەكە تەواو پیس و نالەبارە بۆ ژیان.\nچوارەم: لە بەنگلادیش 20 هەزار لیتری چوارگۆشە پاشەڕۆی ژەهراوی مەترسیدار هەیە و منداڵان یاریی پێ دەكەن، جگەلەوە زێراب و پاشماوە ژەهراوییەكانی مرۆڤ لە تەواو وڵاتانی دنیا كێشەیەكی گەورە و دەبێتە هۆی گواستنەوە و گەشەكردنی هەزاران جۆر بەكتریا و ڤایرۆسی مەترسیدار بۆ سەر تەندروستی مرۆڤ.\nپێنجەم: دووكەڵی ژەهراوی كارگە پیشەسازییەكان، ئەو دیمەنەی دەیبینن كەشێكی رۆمانسی نییە، بەڵكو كۆبوونەوەی دووكەڵی پاشماوەی كارگە پیشەسازییەكانە كە پڕاوپڕە لە مادەی كیمیایی مەترسیدار و ئاسمانی شاری چانگەهای هەرێمی هۆنانی چینی داگیر كردووە.\nشەشەم: دزەكردنی نەوت بۆ نێو دەریاكان، ئەو وێنەیەی دەیبینن یەكێكە لە كەناراوەكانی تایلاند و تێیدا نەوتی ڕەش دزەی كردووەتە نێو دەریا و ئەمەش بەیەكێك لە گەورەترین مەترسییەكان دادەنرێ و میدیاكانی دنیا و رێكخراوە ژینگەییەكانیش بوێری زۆریان نییە كار لەسەر ئەو دۆسیەیە بكەن، چونكە كۆمپانیا زەبەلاح و بەهێزەكان رێگرن لەوەی لە بەرژەوەندییان بدرێت.\nحەوتەم: مادە ژەهراوییەكانی نێو پاشماوە وشكەكانی مرۆڤ، ئەمە یەكێكە لە دیمەنەكانی شاری مانێلای پایتەختی فلیپین، ئەو پاشماوانەی مرۆڤ لە بەرهەمەكانی پلاستیك كە زۆرینەیان ژەهراوی دەبن و كاریگەری زۆر لەسەر خاك دروست دەكەن و بە تەواوی بێ پیتی دەكەن، ئەگەر بكەونە نێو دەریاكانیش مەترسی گەورە لەسەر ژیانی ماسی و گیانەوەرەكانی دەریا دروست دەكەن.\nهەشتەم: بڕینەوەی درەختەكان، رێكخراوی ئاشتی سەوز ئاشكرای كرد، كە رێژەی گازە خنكێنەرەكان رۆژ دوای رۆژ لە بەرگی زەویدا زیاتر دەبن، ئەمەش بەهۆی بڕینەوەی زۆری درەختەكان، كە هەڕەشەیەكی مەترسیدارن لەسەر گۆی زەوی و لە ماوەی 200 ساڵی رابردوو 15% درەختەكانی زەوی لەنێو براون.\nنۆیەم: پاشماوەكانی كەلوپەلی ئەلیكترۆنی، یەكێكە لە مەترسیدارترین هەڕەشەكان و زۆرینەیان لەكاتی فڕێدانیان كارلێك لەگەڵ خاك و ئاو دەكەن و دەبێتە هۆی ژەهراویبوونیان، ئەمەش لە ماوەی ساڵانی رابڕدوو بە رێژەیەكی زۆر پەرەی سەندووە.\nدەیەم: چەكی ئەتۆم و تیشكی، لە ساڵی 1986 لە شاری پریپایتی وڵاتی سۆڤییەت، لە ئەنجامی تێكچوونی وێستگەیەكی ئەتۆمی، دەركەوتنی تیشكی كارلێكەكانی وێستگەكە كارەساتێكی گەورە دروست بوو و بە هەزاران كەس مردن و تا ئێستەش ئەو تیشكانە كاریگەرییان لەسەر خاك و خەڵكی ناوچەكە و وڵاتانی دەوروبەریشی هەیە، زۆرینەی ئەوانەشی بەر ئەو تیشكە دەكەون، تووشی جۆرە جیاوازەكانی شێرپەنجە دەبن.


شێخ جەعفەر مستەفا: کاردەکرێت بۆ ئەوەى جەلەولا و سەعدیە بخرێنە چوارچێوەى پرۆسەکانى هاوپەیمانانەوە\nهێزەکانى هاوپەیمانان بەڵێنى وەشاندنى گورزى ئاسمانى زیاتر لە هێزەکانى داعش دەدەن، لە حاڵەتى جموجۆڵى چەکدارانى ئەو رێکخراوەدا بە ئاڕاستەى کەرکوک و ناوچە کێشەلەسەرەکانى ترى ژێر دەسەڵاتى هێزى پێشمەرگە.\nرۆژى یەکشەمە بەرپرسانى پێشمەرگە لەگەڵ هێزەکانى هاوپەیماناندا کۆبونەوە، گفتوگۆیان لەبارەى جموجۆڵە فراوانەکانى داعش لە دەوروبەرى کەرکوک و خورماتو و ناوچە کێشەلەسەرەکانى پارێزگاى دیالە کرد.\nجەعفەر شێخ مستەفا، فەرماندەى گشتى هێزەکانى 70 ى پێشمەرگە و بەشداربوى کۆبونەوەکە، بە دەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"هێزەکانى هاوپەیمانان بەڵێنیان پێداین لە حاڵەتى هێرشى داعش دا پشتیوانى پێشمەرگە بکەن."\nوتیشى"هەڕەشەى زۆر لەسەر شارى کەرکوک و جەلەولا و خانەقین هەیە، هاوپەیمانان بەڵێنیان دا لەکاتى پێویست دا بێنە خەت بۆ پشتیوانى پێشمەرگە و پێشمەرگەش هەمیشە بەحاڵەتى ئامادەباشیدایە."\nسەبارەت بەوەى داعش تاچەند پیلانى ئەنجامى هێرشى فراوانى هەیە، جەعفەر شێخ مستەفا وتى"داعش هەمیشە جێى مەترسى بووە، بۆیە پیلانى هەیە لەناردنى خۆکوژەوە تادەگاتە هێرشى فراوان ، بەڵام پێشمەرگە بۆ بەرپەرچدانەوەیان ئامادەیە."\nبەپێى زانیاریە هەواڵگیریەکان، نزیکەى 600 چەکدارى داعش لەناوچە کوردستانیە کێشەلەسەرەکانى پارێزگاى دیالە کۆبونەتەوە و پیلانى هێرشى یان بۆ سەر هەندێک ناوچە دارشتووە، لەکاتێکدا لەساڵى 2014 ەوە ئەو ناوچانە لەدەرەوەى پرۆسە سەربازیەکانى هاوپەیمانانە و هێرشیان تێدا ئەنجام نەداوە.\nلەوبارەیەوە فەرماندەى هێزەکانى 70 ى پێشمەرگە، وتى"کار لەسەر ئەوە دەکرێت جەلەولا و سەعدیەش بخرێنە چوارچێوەى پرۆسە سەربازیەکانى هاوپەیمانانەوە."\nهەرچەندە زانیاریەکان باسلەوەدەکەن شەڕى حەویجە بۆ دواى شەڕى تەلەعفەرى پارێزگاى نەینەوا دواخراوە، بەڵام بەپێى وتەى جەعفەر مستەفا بریاردراوە وەزارەتى پێشمەرگەو وەزارەتى بەرگرى عێراق بەهەماهەنگى لەگەڵ ئیدارەى کەرکوک و هاوپەیمانان پلانى شەڕى حەویجە دابڕێژن.