جیابونەوە لە دەوڵەتی شکستخواردوو\nیەکێك لەو ئارگومێنتانەی باسی لێوەدەکرێت، کە قسە دێتە سەرشکستخواردویی کوردستان، ئەوەیە کە عێراق شکستخواردوە، بۆیە باسکردن لە شکستخواردویی شایانی باس نیە. لە ڕاستیدا ئەم ئارگومێنتە چەواشەکاریە. چونکە لە سەرەتادا یەکەمین بیانوی جیابونەوەی هەرێم لە عێراق دەبێت ئەوەبوایە کە نایەوێت شکستخواردووبێت. نەک حەتمەیەتی شکستخواردویی خۆی بەوە پینە بکات کە بەغداش شکستخواردووە.\nچونکە لۆژیک نیە تۆ لە خراپێک دوور بکەویتەوە، بەڵام وەک ئەو خراپ بیت، بەبێ ئەوەی هیچ شتێک بکەیت بۆ ئەوەی باشتربیت لە خراپەکە.\nمەترسی شکسخواردنی هەرێم وەک دەوڵەتێک یان دروستبوونی دەوڵەتێکی شکستخواردو لە کوردستان ئەگەر جودابوەوە، ئەگەرێک نیە کە بون و نەبوونی گومانی تیادابێت. ستراکتۆری دەسەڵاتی هەرێم، سیستەمێکی شکستخواردوە. ئەوەی جێگای مەترسیە کە ئەم شکستخواردنە نەک وەک ئەگەرێک بەڵکو ڕۆژانە لە ژیانی خەڵكیدا بوونی هەیە.\nدەوڵەت بە چەندین شێوە شکست دەهێنێت:\nتوشی شەڕ و ململانێ دەبێت، ناتوانێت سەروەری خۆی بپارێزێت و خزمەتگوزاری دابین بکات، یان چینی دەسەڵاتدار تیایدا خۆیان بە گروپێک لە چەکدار مەتەرێزدەکەن و کۆمەڵگا پشتگوێ دەخەن. بەڵام شکست لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست جودایە.\nوەک بیرمەندانی جیوپۆلەتیک باسی دەکەن، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە چوارگۆشە، کوادرۆپڵێکدایە، کە بە کۆمەڵێک بلۆکی بەهێز دەورە دراوە وەک روسیا، ئەوروپا، چین، هیند، هەریەک لەمانە جۆرێک لە هەماهەنگی و هاوبەشی پێکەوەبونیان هەیە، بەڵام رۆژهەڵاتی ناوەراست سەرباری بوونی ئاینی ئیسلام وەک هاوبەشی گەورە لە نێو خەڵکەکانیدا نەیتوانیوە هاوبەشییەکی ڕاستەقینە لە نێو خەڵکەکەیدا بهنێتە کایەوە. ئاینی ئیسلام بریندارە بە مۆدێرنە. لە پەرچەکرداری ئەو برینەدا هەتابێت دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمەکانی پێش دەوڵەت و بونیادە نا مۆدێرنەکان.\nنەبوونی توانای چاککسازی و سەردەمی بوون، تەنها کەلتور و جوگرافیا و ئاگایی نیە، بەڵکو نەبوونی دەزگا و سەقامگیری و چەکەر نەکردنی عەقڵی مۆدرێنە.\nکوردستان وەک ئەمڕۆ دەیبینی بە دەست هەموو ئەم گرێکوێرانەوە دەناڵێنێت. لە کوردستان عەقڵی دەوڵەتی بوونی نیە، کەلتوری دەوڵەتی بوونی نیە، تێگەیشتنی زانستی بوونی نیە. هەموو ئەمانە زەمینەیان سازاندوە، بۆ لە خشتەبردنی خەڵکی ئاسایی، پەرتکردنیان، ختۆکەدانی کەلتوری پێش دەوڵەت.\nلە هەمانکاتدا ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کوردستان لە پانتاییەکی جوگرافیدان کە جێگای ململانێی هەموو هێزەکانی دونیایە، چونکە خۆی هێزی گەورەی تیادانیە. بەبێ ئەوەی خۆی توانای بەرگی هەبێت. لە ئەنجامدا گرنگی و لاوازی و دواکەوتویی کەلتوری و بەهێزی کولتوری رەجعیەت وەهایکردوە کە دەوڵەت نەتوانێت بە شێوازە مۆدرێنەکەی سەرکەوتووبێت.\nهەرێمی کوردستان لە مێژووی چارەکە سەدەی ڕابوردوودا، بەئاگا نەبوە لە هیچ کام لەم گرێکوێرانە، بەڵکو بە ئاگایی و کەلتوری نادەوڵەتی و دژە دەوڵەتی کاری کردوە. ئەمڕۆ دەبینین کە کەلتوری دژە دەوڵەت وەک پەرچەکرداریش پەرەی سەندەوە، کە بنەماکەی یان ئاینی ئیسلامە یان چەپ، (هەرچەندە دژە دەوڵەتێکی پەکەکەیی هەیە، کە بنەمایەکی تیوری هێندە تۆکمەی نیە: دیدی نەمانی پلەبەندی دەیدێكی یوتوپیە) کە هەردوکیان دوو دیوی یەک دراون. بەڵام تەنها جیاوازییان لە جوگرافیای بەهەشتەکەیاندایە.\nبەم پێیە کوردستان گیری خواردوە بە دەست کەلتوری رەجعی و یوتوپیەوە، بەبێ ئەوەی بتوانێت واقیع ببینێت. دەگمەنن ئەوانەی کە بانگێشتی دەکەن بۆ بیابانی واقیع.\nلە لایەکی ترەوە ئەوەی ئەمڕۆ دەربارەی دەوڵەتی کوردی باس دەکرێت کە دەبێت هەموو شتێکی تر بخەینە لاوە، هەمان ئەو عەقڵیەتە عەرەبیەیە کە لە سەدەی ڕابوردودا تەنها بایەخی بە کۆمەڵێک بەهاداوە بەدەر لە ژیانی تاکەکانی عەرەب. وەک یاسین حاجی ساڵەح بە جوانی باسی دەکات.


زانست و ته‌کنه‌لۆجیا Calendar\nنه‌رویج شه‌پۆله‌کانی FM ڕاده‌گرێت\nبڕیاره نه‌رویچ ببێته یه‌که‌م ده‌وڵه‌ت تۆڕی شه‌پۆله‌کانی FM له‌هه‌فته‌ی داهتودا ڕاگرێت، شاره‌زایان ده‌ڵین ئه‌مه هه‌نگاوێکی مه‌ترسیداره له‌و وڵاته‌ی تائێستا ته‌کنه‌لۆجیای ڕادێۆی دجتاڵ به‌فراوانی له‌لایه‌ن دانیشتوانی‌یه‌وه به‌کار نایه‌ت.\nپێده‌چێت خواسته‌کانی بازرگانی سه‌ر ئینته‌رنێت له‌پێگه‌ی ئامزۆن و به‌کارهێنانی درۆن و فڕۆکه‌ی بێفرۆکه‌وان ئاسۆیه‌کی فراونی لا‌ی به‌رپرسانی ئه‌و کۆمپانیایه دروستکردبێت و له هێڵی گه‌یاندنی گواستنه‌وه‌ی تاکدا تێپه‌ڕێت بۆ گواستنه‌وه‌ی باری گه‌وره.\nتوێژینه‌وه‌یه‌کی نوێی له زانکۆی بیترسبرگ ده‌رباره‌ی تۆڕه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان و ته‌کنه‌لۆجیا و ته‌ندروستی ده‌ڵێت به‌کارهێنانی زۆری تۆڕی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌وانه‌یه ببێته هۆکاری خه‌مۆکی و نیگه‌رانی به‌تایبه‌تی لای لاوان و گه‌نجان.\nهه‌ساره‌ی بچووکی به‌ردین ناسراو به سێرێس Ceres که ده‌که‌وێته نێوان هه‌ساره‌ی بارام و بێرجس (موشته‌ری) و ده‌سوورێته‌وه، هه‌ساره‌یه‌کی به‌ردینه و هه‌ندێک چێگای به‌سته‌ڵه‌ک دایده‌پۆشێت\nی مانگی دوازده 13, 2016\nتوێژینه‌وه‌یه‌کی نوێ ديڵێت ڕێژه‌ی گیان له‌ده‌ستدان به‌هۆی شێرپه‌نجه‌ی مه‌مکه‌وه له‌هه‌موو جیهاندا دابه‌زیوه، به‌ڵام دابه‌زینه‌که له‌هه‌ندێک جێگا جیاوازی هه‌یه.\nی مانگی دوازده 05, 2016\nبه‌پێی توێژینه‌وه‌یه‌کی نوێ له‌وانیه هه‌ندێک به‌کتریای گه‌ده هۆکاری نه‌خۆشی پارکنسن بن. وه‌ک له گۆڤاری\nی مانگی یازده 28, 2016\nئامێرێکی USB پێوانه‌ی ڕێژه‌ی ڤایرۆسی HIV له‌خوێندا ده‌کات\nتوێژه‌ره‌وان ده‌ڵێن ئامێرێکی USB یان دروستکردووە پـێوانه‌ی ئاست و بوونی ڤایرۆسی HIV له خوێندا ده‌کات


کوردیپێدیا - 📅 کرونولوژیا ڕویدانا - 10-07\n📊 بابەت 376,127 | وێنە 59,757 | پەرتوک PDF 11,164 | فایلێن پەیوەندیدار 44,705 | 📼 ڤیدیۆ 169 | 🗄 ژێدەر 15,132\n- ئیحسان چەلەبی، بەڕێوبەری شارەدێی سیدەکان رایگەیاند، فڕۆکەکانی تورکیا، ئۆتۆمبێلێکی یەکەی پاسەوانی سنووری سەر بە سوپای عێراقیان بۆردومان کردووە و زیان\n01020304050607080910111213141516171819202122232425262728293031 - 010203040506070809101112 - 2020201920182017201620152014201320062004200320012000199619881986198219481940192419221918\n📂 10 July ▾\n- پۆلیسی دەوڵەی تورک هەڵیکوتایە سەر بارەگای هەدەپەهەدەپە لە ناوچەی هەزۆر لە پارێزگای ئێلحئێلح لە باکووری کوردستان.\n- هێزەکانی پۆلیسی تورک بە فەرمانی داواکاری گشتی ئامەدئامەد هەڵیانکوتایە سەر ژمارەیەک خانەوادە. لە ئەنجامدا جەنگیز ئاتسز، فەردا ئیلدان، پنار ئاڵتاش و ئەمێد ماناپ دەستگیرکران و بۆ بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ئامەد گواسترانەوە.\n- کۆڵبەرکۆڵبەرێکی کورد بە ناوی زیاد ئیسباتی حەیدەرانلوو بە تەقەی هێزە نیزامییەکانی ئەرتەشی تورکیە لە سنووری چاڵدێران گیانی لەدەست دا. هێزەکانی ئەرتشی تورکیە ئەو کۆڵبەرە کوردەیان لە گوندی گوڵ سەر بە بەخشی دەشتەکی چاڵدێران بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوو داوەتە بەر دەسڕێژی گوللە.\n- کۆڵبەرێکی دیکە بەناوی “ئیبراهیم ئەبوبەکری” دانیشتووی گوندی منمجە لە دامێنی چیاکانی قەندیلقەندیل لە شارۆچکەی پیرانشارپیرانشار بە گوللەی راستەوخۆی هێزە ئەمنییەکانی گیانی لەدەستدا.\n- نزیکەی 8 هەزار دەروێش هاتوونەتە سلێمانیسلێمانی و بەشێکی زۆریان چوونەتە تەکیەی گەورەی شێخ محەمەد کەشێخ محەمەد کەسنەزانیزانی بۆ بەشداریکردن لە پرسە و رێوڕەسمی بە خاکسپاردنیدا. تەرمی شێخ لە فڕۆکەخانەی سلێمانییەوە برایە تەکیەکەی خۆی و لەوێ نێژرا.\nتەرمی شێخ محەمەد کەسنەزانی لە تەکیەکەی بەخاکدەسپێردرا\n- محەمەد قادر وتەبێژی وەزارەتی تەندروستیوەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند: ئەو دەروێشانەی بەبێ پشکنین و رێگەپێدان هاتوونەتە ناو خاکی هەرێمی کوردستان وەک تووشبووی ڤایرۆسی کۆرۆناکۆرۆنا مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت.\n- بەڕێوبەرایەتی پۆلیسی دارستان و ژینگەی پارێزی سلێمانی رایگەیاند: لە سنوری گوندەکانی (گەڕەدێگەڕەدێ، تەگەرانتەگەران)ی سەر بە شارەدێی سیتەکسیتەک بە هۆکارێکی نادیار ئاگر لە پوش و پاوان و دارستانی سنورەکە کەوتەوە. رونیشکراوەتەوە: بەهۆی خێرایی رەشەباوە ئاگرەکە تەشەنەی سەندوو بووە هۆی سووتانی نزیکەی (550) دۆنم لە پوش و پاوان و داری سروشتی.\n- رێکخراوی لێبووردنی نێودەوڵەتی، لە هەمبەر ئەو ڕاپۆرتانەی تایبەت بە زەینەب جەلالیانزەینەب جەلالیان زیندانیی سیاسی و نێرگز محەمەدی و سۆهەیلا حیجاب، دوو داکۆکیکاری مافی مرۆڤ کە لە سەردەمی کۆرۆنا لە خزمەتگوزاریی دەرمانی بێبەری کراون، داوای لە ئێران کرد دەستبەجێ خزمەتگوزاریی دەرمانییان بۆ دابین بکات.\n- بەپێی هەواڵی پێگەی دوربینی نزیک له مەلا کرێکار مەلا کرێکار، ئەمڕۆ هەینی یەکەم دانیشتنی دادگاییکردنی مەلا کرێکار له ئیتاڵیا لەڕێی ڤیدۆ لینکەوە بەڕێوەچووە، دواتر دادگا بڕیاریدا کە سزاکەی پێشوی وەکو خۆی بمێنێتەوە کە بریتییە لە 12 ساڵ زیندانی بۆ ناوبراو.\n- دەزگای ئاماری دەوڵەتی تورک رایگەیاند، رێژەی بێکاری لە تورکیا گەیشتووەتە 12.8 لە سەد.\n- لە شاری تارانی پایتەختی ئێران درەنگانی شەوی رابردوو تەقینەوەیەکی تر روویدا و بەو هۆیەوە کارەبای هەندێک شوێنی تاران پچڕا.\n- وەزارەتی تەندروستیی عێراق ئاماری رۆژانەی تایبەت بە ڤایرۆسی کۆرۆنای بڵاوکردەوە و رایگەیاند، دوو هەزار و 848 کەسی دیکە تووشی ڤایرۆسەکە بوون و 78 تووشبوویش گیانیان لەدەستداوە. بەوەیش کۆی گشتیی گیانلەدەستدانی تووشبووانی کۆرۆنا لە وڵاتدا گەیشتە دوو هەزار و 960 کەس.\n1. 👁 ژووری پزیشکانی ئامەد: رۆژانە نزیکەی سێ پزیشک و کارمەندی تەندروستیی بە کۆرۆنا گیانلەدەستدەدەن\n2. 👁 سەردانیکردنی گەشتیاران بۆ ناوچەکانی دەرکار و باتیفا 85% کەمیکردووە\n3. 👁 لە 10 ساڵی رابردوودا زیاتر لە یەک ملیۆن دۆنم دارستان و پاوان لە کوردستان سووتاوە\n4. 👁 لە ساڵێکدا حکومەت 166 ملیار دیناری بۆ نۆژەنکردنەوەی رێگەکان خەرجکردووە\n5. 👁 وەزیری ئاوەدانکردنەوە: لە کابینەی نۆیەمدا 72 پڕۆژەمان جێبەجێکردووە\n6. 👁 ڕۆژهەڵاتی کوردستان.. لەمساڵدا 30 هاوڵاتی کورد لەسێدارە دراون\n1. 👁 سێ باڵەخانە و کارگەیەک و دوو ئۆتۆمبێڵ سووتێنران\n2. 👁 هەپەگە: لە ماوەی 2 ڕۆژدا لە حەفتانین 10 سەرباز سزادران\n3. 👁 ڕاگەیاندراوی ژمارە(136) وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان\n4. 👁 ڕژاک: قەدەغەکردنی بڵاوکردنەوەی ئاماری توندوتیژییەکان تاوانێکی ترە دژ بە ژنان\n5. 👁 یەپەسە – ژن لە ساکاریا چالاکی ئەنجامدا: 4 سەرباز گیانیان لەدەستدا و 12 سەربازیش برینداربوون\nلە مانشێتەکانی ئەمڕۆ: 10-07-2019\nدیلان ئەحمەد و دڵیاری خوشکی لە حەسەکە بەخاک سپێردران\n- بەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، لە ماوەی ئەم چەند ڕۆژەی دواییدا، سپای پاسداران ناردنی چەکوچۆڵی قورسی بۆ شارەکانی شنۆشنۆ و نەغەدەنەغەدە زیاتر کردووەتەوە، ئەم چەکانە لە جۆرەکانی تۆپ، تانک و کاتیووشان.\n- تۆپخانەکانی سوپای تورکیا دەستیان بە تۆپبارانکردنی چەند ناوچەیەک لە سنوری شارۆچکەی ئامێدیئامێدی کرد.\n- جێگری نوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق بۆ کاروباری سیاسی و هەڵبژاردن رایدەگەیەنێت سەرسام بووە بە پیشەییبوونی پرۆسەی ئەژمارکردنەوەی دەستی دەنگەکان لە سلێمانیسلێمانی، داواش لە لایەنە سیاسیە ناڕازییەکان دەکات لەجیاتی بایکۆت چاودێری پرۆسەکە بکەن.\n- پەرلەمانی کوردستان، خوێندنەوەی یەکەمی بۆ پرۆژە یاسای هەڵپەساردنی یاسای سەرۆکایەتیی هەرێم کرد، کە لەلایەن فراکسیۆنی بزووتنەوەی گۆڕانبزووتنەوەی گۆڕان و ژمارەیەک پەرلەمانتاری یەکگرتووی ئیسلامییەوە پێشکەشکراوە.\n- فڕۆکەکانی تورکیا چەند ناوچەیەکی سنوری شارۆچکەی رواندزرواندز بۆردومان دەکەن و بەهۆیەوە ژیانی دەیان رەوەند و کۆچەر کەوتۆتە مەترسیەوە، پێشتریش ناوچەکانی بناری قەندیلقەندیل بۆردومانکران.\n- کاتژمێر 8:30 خولەک لە گوندی دووگمان-ی سەر بە شارەدێی سەنگەسەرسەنگەسەر-ی شارۆچکەی قەڵادزێقەڵادزێ لە ئیدارەی ڕاپەڕین، ژنێک بەناوی (س. ئ. ئ) لەدایک بووی ساڵی 1990 پیشەی ژنی ماڵ بە خنکاوی گەیەندرایە نەخۆشخانەی گشتیی قەڵادزێ.\n- لە ناوچەی گرعەزەر مینێکی پاشماوەی چەتەکانی داعشداعش، کە پێشتر لە ماڵی هاووڵاتییەکدا دایاننابوو، تەقییەوە و بەو هۆیەوە گەنجێکی تەمەن 25 ساڵی شەنگالی بە ناوی عەلی مورادعەلی موراد ژیانی لە دەستدا و شەهید بوو.\n- نێچیرڤان بارزانینێچیرڤان بارزانی سەردانی هۆڵندای کرد و لەگەڵ مارک رووتەی سەرۆک وەزیرانی هۆڵندا کۆبووەوە.\n- دەزگای هەڵبژاردنی یەکێتی رایدەگەیەنێت، لەدوای ئەژمارکردنەوەی دەستی دەنگەکان لە پارێزگاکانی کەرکوککەرکوک و سلێمانی دەنگەکانیان هیچ گۆڕانکارییەکی بەسەردا نەهاتووە و وەک خۆیەتی.\n- دەستلەکارکێشانەوەی رابوون مەعروفرابوون مەعروف لە پەرلەمانی کوردستان پەسندکرا.\n- لە حەسەکەحەسەکە، بەهەزاران هاووڵاتی هەرێمی جەزیرە، ئەندامانی بەڕێوەبەری مەسەدە ومەجلیسی جوانی سورییای دیموکراتیک بەشداری مەراسیمی بەخاک سپاردنی دیلان ئەحمەددیلان ئەحمەد و خوشکەکەی دڵیار ئەحمەددڵیار ئەحمەد بوون. ئەم دوو خوشکە لە رۆژانی رابردوو بەهۆی تەقینەوەیەکەوە گیانیان لەدەستدا.\n- بەگوێرەی راپۆرتی مانگانەی نوسینگەی کۆمیساری باڵای مافەکانی مرۆڤی سەر بە نەتەوە یەکگرتوەکان (ONCHR) لە شاری عەفرینعەفرینی خۆرئاوای کوردستان روداوەکانی رفاندن لەبەرامبەر پارەدا زیادیانکردووە.\n- لە ئیزمیر چەندین چالاکی سیاسی دەسبەسەرکران کە ئەندامانی هەدەپەهەدەپە لەناو دەسبەسەرکراەکاندان.\n1. 👁 ئامێدیێ: پتری 450 تەنێن برنجی دهێتە بەرهەمئینان\n2. 👁 سلێمانی: 235 منداڵ بەهۆی سواڵکردنەوە دەستگیرکراون\n3. 👁 کۆمپانیاکانی کار و قەیوان رۆژانە 400 مێگاوات کارەبا بە مووسڵ دەفرۆشن\n1. 👁 بيان من الحزب الشيوعي الكردستاني، مناشدة الاحزاب والقوی الكردستانية لتلبية نداء الشعب الكردستاني\n2. 👁 بەردەوامی دەستبەسەر بوونی مریەم فەرەجی چارەنووسی ناوبراو نادیارە\n3. 👁 پڕۆژەیاسای هەڵپەساردرنی دامەزراوەی سەرۆکایەتی هەرێم\n4. 👁 تورکیا بەردەوامە لە بۆمبارانی ئاسمانی باشووری کوردستان\n5. 👁 تەشەیەگە لە کەناراوەکانی دەریای ڕەش چالاکیی ئەنجامدا 10-07-2018\n6. 👁 دارستان و سەوزاییەکانی کوردستان بەمەبەست ئاگری تێبەردەدرێت\n7. 👁 شەهاب ئەحمەدی ئازەر چالاکی سیاسی کورد لەلایەن هێزەکانی وەزارەتی ئیتلاعات دەسبەسەر کراوە\n8. 👁 گەریلاکان لە گردی لێلکانی سەر بە دەڤەری برادۆستی باشوری کوردستان، بە قەناس چالاکییان ئەنجامدا\n9. 👁 لە عەفرین 11 چەتەی داگیرکەر لە ڕۆژانی 5 بۆ 8ی تەمووز کوژران\n10. 👁 کاوە بابامیری لەماڵەکەی خۆی لەشاری سنە لەلایەن هێزەکانی وەزارەتی ئیتلاعاتەوە دەسبەسەرکرا\n1. 👁 عەلی موراد\n1. 👁 Officiële verklaring Demned naar aanleiding van Turkse moordcommando's\n2. 👁 ئاگادارییەک بۆ سەرجەم ڕۆژنامەنووسانی سنوری لقی سلێمانی\n3. 👁 سوڵحی عەشایریی نێوان هەردوو هۆزی زێباری و هەرکی\n1. 👁 سەیوان عەلیزادە\nبەڵگەنامەکانی ئەمڕۆ: 10-07-2006\n- لەسەر بانگهێشتنی جەلال تاڵەبانی شاندێکی د.ت گەییشتە کەرکوک.\n- لە دوو هەوڵی تیرۆریستیدا بۆرییەکی گازی سروشتی لە شاری کەرکوک تەقێندرایەوە و سینەمای سەڵاحەدینیش سووتێنرا.\n- گیرانی عەلی باپیری ئەمیری کۆمەڵەی ئیسلامی و 13 ئەندامی تری کۆمەڵە لەلایەن ئامریکییەکانەوە.\n- راکێتێکی عێڕاقی لەسەر گوندی زیناوای شارۆچکەی شێخان کەوتەخوارەوە، کە رێکەوتی قوتابخانەیەکی کرد و زیانی ماڵیی پێگەیاند.\n- یەکێتیی ئەدیبانی سوید خەڵاتی نووسەر مەحمودی مەلا عێزەتی کرد، خەڵاتەکە بریتی بوو لە 30000 کڕۆنی سویدی.\n1. 👁 09-07-2001\n- د.ت، نێوچەکانی دۆڵە رەقە و بۆتیی بە فڕۆکە بۆمباران کرد، شایانی باسە بووە هۆی وێرانبوونی چەند خانوویەک و برینداربوونی چەند هاووڵاتییەکیش، ئەو گوندانە سەربە ناوچەی رانیەن و بنکەکانی پکک ی لێیە.\n1. 👁 فەرمانی کارگێڕی بۆ دامەزراندنی گۆڤاری ئێستا\n1. 👁 نەوشیروان فائیق جومعە\n1. 👁 ئیبراهیم جەمیل مستەفا مەحمود شوانی\n- روودانی شەڕی سۆما، کە بووە هۆی شەهیدبوونی پێشمەرگەیەکی حدکا بە نێوی رەحیم غەنی.\n1. 👁 13-03-1940\n- نوێنەرانی پەرڵەمانی ئێڕاقی بەزۆری دەنگیان بۆ ئەوەدا کە باشووری.ک، بەتەواوەتی بخرێتە سەر ئێڕاق.\nلە مانشێتەکانی ئەمڕۆ: 10-07-1922\n- فڕۆکەیەکی ئینگلیز لە ورمێ نیشتەوە و بە ئاسوورییەکانی گووت کە بە هیوای پشتیوانیی ئینگلیز نەبن.


پارێزگای سلێمانی 2020-10-11\nوەزیرانی پلاندانانی حكومەتی ئیتیحادی و هەرێمی كوردستان سەردانی پارێزگای سلێمانی دەكەن و بڕی 9 ملیۆن و 400 هەزار دۆلار وەكو بودجەی پەرەپێدان بۆ پارێزگاكە تەرخان دەكرێت.\nڕۆژی شەممە 10/10/2020، د. هەڤاڵ ئەبوبەكر پارێزگاری سلێمانی، لە دیوانی پارێزگادا پێشوازییكرد لە بەڕێزان پ. د. خالید بتال ئەلنەجم وەزیری پلاندانانی حكومەتی عێراقی ئیتحادی و د. دارا رەشید وەزیری پلاندانانی حكومەتی هەرێمی كوردستان و سەرۆكی دەستەی ئاماری هەرێمی كوردستان و بریكاری وەزارەتی پلاندانانی هەرێم و بەڕێوەبەری بەرنامەی سندوقی كۆمەڵایەتیی بۆ پەرەپێدان و وەفدی هاوڕێیان.\nلە كۆبوونەوەیەكدا بەئامادەبوونی بەڕێزان بەڕێوەبەری ئاماری سلێمانی و بەڕێوەبەری پلان و بەدواداچوونی پارێزگای سلێمانی، بڕیاری دەستبەكاربوونی پارێزگای سلێمانی لە بەرنامەی سندوقی كۆمەڵایەتیی بۆ پەرەپێدانی عێراق درا، كە بەپێی ئەم بەرنامەیە پارێزگای سلێمانی بڕی نۆ ملیۆن و چوارسەد هەزار دۆلار بۆ پەرەپێدان و بوژاندنەوەو دابینكردنی خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەكانی گوند و شوێنە جیاجیاكانی سەر بەپارێزگای سلێمانیی بۆ تەرخانكراوە.\nلە كۆبوونەوەكەدا پارێزگاری سلێمانی سوپاس و پێزانینی پارێزگای سلێمانیی پێشكەش بە وەزارەتەكانی پلاندانانی عێراق و هەرێمی كوردستان و سندوقی كۆمەڵایەتیی بۆ پەرەپێدان كرد، كە داخوازیی پارێزگاری سلێمانی و بەڕێوەبەری ئاماری سلێمانییان پەسەندكارانە وەڵام دایەوە.\nبەڕێز بەڕێوەبەری ئاماری سلێمانی پوختەیەكی لە دۆخی دیمۆگرافیی و ئەو زیان و كارەساتانەی ڕژێمەكانی پێشوو بەسەر پارێزگای سلێمانیاندا هێناوە، خستەڕوو.\nبەڕێز وەزیری پلاندانانی حكومەتی ئیتحادی عێراق، خۆشحاڵیی خۆی دەربڕی بۆ ئەم خزمەتكردنەی پارێزگای سلێمانی و ئەم سەردانە فەرمییەی بە سەردانێكی تەواوكارییانەی سەردانەكەی بەڕێز سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی حكومەتی ئیتحادی عێراق بۆ پارێزگای سلێمانی و وەك وەڵامدانەوەی داواكارییەكانی پارێزگاری سلێمانی باسكردو پشتیوانیی خۆیانی بۆ پەرەپێدان و بوژاندنەوە و داخوازییەكان دەربڕی و ڕەزامەندیی فەرمیی وەزارەتەكەیان و حكومەتی ئیتحادیی بە پشكی پارێزگای سلێمانی لە سندوقی كۆمەڵایەتیی بۆ پەرەپێدان دەربڕی.\nبەڕێز وەزیری پلاندانانی هەرێمی كوردستان لە پشتیوانی و هەماهەنگیی و كارە هاوبەشەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان و حكومەتی ئیتحادی و حكومەتە خۆجێیەكان دواو ئامادەیی وەزارەتی پلاندانانی بۆ هەموو هەنگاوێك بە ئاراستەی پەرەپێدان و بوژاندنەوەو بەهێزكردنی دەسەڵاتی لامەركەزیی پارێزگاكان بۆ خزمەتكردنی زیاتری هاووڵاتیان دەربڕی و پێشنیازیكرد كە پارێزگای هەڵەبجەش بخرێتە بەرنامەكانی ئەم سندوقە و بەرنامە هاوشێوەكانی تری حكومەتی ئیتحادییەوە.\nبەڕێز خاتوو نەجلا عەلی موراد بەڕێوەبەری سندوقی كۆمەڵایەتیی بۆ پەرەپێدانی پارێزگاكانی عێراق و هەرێمی كوردستان كورتەیەكی لەسەر بودجە و شێوازی تەرخانكردن و بوارەكانی خەرجكردنی خستەڕوو.\nدواتر لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەگەرییدا بەئامادەبوونی بەڕێزان وەزیرانی پلاندانانی عێراق و هەرێمی كوردستان و پارێزگاری سلێمانی پوختەی كۆبوونەوەكە خرایەڕوو.\nبۆ بینینی دەقی كۆنگرە رۆژنامەگەرییەكە كلیك لەم لینكە بكە:\nدواتر لە سەردانێكی مەیدانیدا بەئامادەبوونی بەڕێزان وەزیرانی پلاندانانی عێراق و هەرێمی كوردستان و پارێزگاری سلێمانی و وەفدی هاوڕێیان، گوندی شێخەڵمارێنیان لە سنوری ناحیەی زەلان سەر بە قەزای شارباژێڕ، بەسەركردەوەو بە ئامادەبوونی بەڕێزان قائمقامی قەزای شارباژێڕو بەڕێوەبەری ناحیەی زەلان لە نزیكەوە لەگەڵ دانیشتوانی بەڕێزی گوندەكە پەیوەست بە داواكارییەكانیان دوان.\nلە دوا وێستگەی سەردانەكەیاندا، وەفدی هاوبەشی حكومەتی ئیتحادی و هەرێمی كوردستان و پارێزگاری سلێمانی، بەڕێوەبەرێتی ناحیەی زەلانیان بەسەركردەوەو لەلایەن بەڕێز بەڕێوەبەری ناحیەی زەلانەوە پێداویستی و داواكارییەكانیان خرانەڕوو، خەڵك و ئیدارەی ناوچەكە سوپاسی پارێزگاری سلێمانی و بەڕێوەبەرایەتی گشتی كارەبای سلێمانی و قائیمقامیەتی قەزای شارباژێڕیان كرد، كە لەم دۆخە قەیراناوییەدا لەسەر ئەركی پارێزگای سلێمانی كارەبایان گەیاندووەتە ژمارەیەكی دیاری ناوچەكە بەگوندی شێخەڵمارێن و گوندەكانی دەوروبەریشیەوە.


جووڵەی ڕاستەوڕاست - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nجووڵەی ڕاستەوڕاست (بە ئینگلیزی: Linear motion) یەکێکە لە تەوەرەکانی میکانیکی کلاسیکی کە تێیدا جوڵەی تەنەکان بە چوار یاسای بنچینەیی شی دەکاتەوە و ھەر یەک لە شوێن، خێرایی، و تاودان بەم یاسایانە دەبینرێنەوە.\nکاتێک فڕۆکەیەکی نەفەر ھەڵگر دەیەوێت لەسەر زەویەوە ھەستێت، پێویستە خێراییەکەی گەیشتبێتە چ ئاستێک؟ کاتێک تۆپێک بەشێوەیەکی ستونی بەرەو سەرەوە ھەڵدەدەیت، چەندە دەتوانێت بەرز بێتەوە؟ کاتێک شوشەیەک لە دەست بەردەبیتەوە، چەند کاتی پێویستە تا تۆ بیگریتەوە پێش ئەوەی بەر زەوی بکەوێت و بشکێت؟ لەم بەشەدا تۆ فێر دەبیت و ڕادێیت کە چۆن ئەم جۆرە پرسیارانە شیکار بکەیت. ھەر وەک فێر دەبین کە میکانیک زانستێکە کە پەیوەندی بە (ھێز، ماددە و جوڵە) وە ھەیە. لەم بەشە و بەشەکانی تردا ھەوڵ دەدەین فێری جوڵەی ڕەھا بین کە بەھۆیەوە ئێمە دەتوانین وەسفی جوڵە بکەین. پاشان فێری جوڵەزانی دەبین کە باسی ھۆکارەکانی دروست بوونی جوڵە دەکات.\nئێمە لەم بەشەدا سادەترین شیوەی جوڵە وەردەگرین: «جوڵە لە سەر ھێڵێکی ڕاست». بۆ وەسف کردنی ئەم جۆرە جوڵەیە، ئێمە پێناسەی دوو ھێندی فیزیایی (خێرایی و تاودان) دەکەین. لە زانستی فیزیادا ئەم ھێندانە جیاوازیان ھەیە لەگەڵ ئەوەی کە لە زمانەوانی و ژیانی ڕۆژانەدا بەکاری دەھێنین. ھەردوو خێرایی و تاودان بریتین لە ھێندی ئاڕاستەدار (ھەر وەک لە بەشی یەکەم دا فێر بووین) واتا لە بڕ و ئاڕاستە پێکھاتوون. لەبەر ئەوەی ئێمە لەم بەشەدا تەنھا جوڵە لەسەر ھێڵێکی ڕاست شی دەکەینەوە، ئێمە لە ئێستادا پێویستت مان بە گشت یاسا و ڕێساکانی بیرکاری تایبەت بە ئاڕاستەبڕەکان نابێت. بەلآم لە بەشی سێیەم، کە ئێمە جوڵە لە سەر دوو تەوەرە یا سێ تەوەرە باس دەکەین پێویستت ەکی زۆرمان پێیان دەبیت.\nئێمە سەرەتا ھەوڵ دەدەین لە ئاسانترین ھاوکێشەکانەوە (جوڵە لە سەر یەک ھێڵ) دەست پێ بکەین. بۆ نمونە لە کەوتنەخوارەوەی سەربەست دا تاودان جێگیرە. ھەروەھا ئێمە ئەو جۆرە جوڵەیەش کە تاودان لە گۆڕاندایە تاوتوێ دەکەین، بۆ ئەم جۆرە جوڵەیە ئێمە پێویستت مان بە تەواوکاری دەبێت.\n^ Bauer, W. , & Westfall, G. D. (2011). University physics with modern physics. New York: McGraw-Hill,.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=جووڵەی_ڕاستەوڕاست&oldid=641126»\nدواجار لە ١٢:٢١ی ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:٢١ی ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


بەپێ بە رووباری دیجلەدا بپەڕەوە!\nهەواڵ / ڕاپۆرت :: 09/10/2018 :: 2809 جار بینراوە\nئەو ناونیشانەی سەرەوە، كۆمێنتی یەكێك لەو هاووڵاتیە عێراقیانەیە كە لەگەڵ چەند گرتەیەكی ڤیدیۆیی رووباری دیجلە لە ناو شاری بەغدای پایتەختی عێراق-ەوە بۆ رۆژنامەی (ئەلئەخبار)یان ناردووە.\nدابەزینی بەردەوامی ئاستی ئاوی رووباری دیجلە، بارێكی قورسی سەر شانی حەیدەر عەبادی-ی سەرەك وەزیرانی ماوە تەواوبووی عێراق بوو كە بەچارەسەرنەكراوی خستیە سەرشانی حكومەتی داهاتووی عێراق.\nهەواڵەكانی ناو بەغدا كە بە وێنە و گرتەی ڤیدیۆیی پشتڕاست دەكرێنەوە، ئاماژە بەوە دەدەن "رووباری دیجلە بەرەو وشكبوونی تەواو دەڕوات و لە چەندین شوێنی ناو رووبارەكەوە خۆڵ و خاشاك و پاشماوەی فڕێدراو بەتەواوی دەركەوتوون". تەنانەت هەندێك لەو هەواڵانە دەڵێن "دیجلە لە هەندێك شوێندا وەك زەلكاوێكی لێهاتووە و دەتوانرێت لە بەرامبەر شەقامی ئەبونەواس-ەوە، بەپێ بەناویدا بپەڕیتەوە و لەم سەر بۆ ئەو سەر بیبڕیت".\nقەیرانی بەرەو وشكبوونی رووباری دیجلە، یەكێك بووە لە تەوەرە سەرەكیەكانی كۆبوونەوەكەی دوێنێی نێوان بەرهەم ساڵح سەركۆمار و محەمەد حەلبوسی-ی سەرۆكی پەرلەمانی عێراق. سەرۆكی پەرلەمان بە سەركۆماری راگەیاندووە: بۆ بەشداریی لە كۆبوونەوەی پەرلەمانەكانی ئەوروپا و ئاسیا (ئۆراسیا)، دەچێتە توركیا و لەپەراوێزی كۆبوونەوەكەیشدا لەگەڵ بەرپرسانی ئەنقەرە و عەلی لاریجانی سەرۆكی پەرلەمانی ئێران، كە بۆ كۆبوونەوە ئۆراسیا-كە دەچێتە توركیا، باس لە دۆسیەی ئاوی هەرسێ وڵاتی عێراق و توركیا و ئێران دەكات.\nئەگەرچی لە باكور و باشوری وڵاتەوە، دەنگی ناڕەزایی لە كەمبوونەوەی ئاوی خواردنەوە و ئاوی پێداویستیەكانی رۆژانە و كشتوكاڵ و بەكارهێنانی لە بوارەكانی تردا، بەزبووەتەوە، بەتایبەت لە باشوری عێراق و بەدیاریكراوییش لە شارێكی گەورەی وەك بەسرە، بەڵام هێشتا بەرپرسانی عێراق نەیانتوزانیوە رێگەچارەیەكی ریشەیی بۆ ئەو قەیرانە دابنێن، بۆیە پێشبینی دەكرێت قەیرانەكە درێژە بكێشێت و شەقامی عێراقی لە باشوورەوە بخاتەوە سەر رێڕەوی خۆپیشاندانە فراوانەكانیان و شەپۆلێكی تری ناڕەزایی لە دژی نەبوونی خزمەتگوزارییەكان، لەپێش هەموویانەوە بێئاوی، سەر هەڵبداتەوە.\nكەمئاوی و تێكەڵبوونی ئاوی خواردنەوە و ئاوی ئاوەڕۆكان، بوونەتە هۆی ژەهراویبوونی زیاتر لە 4 هەزار كەس و گەیاندنیان بە نەخۆشخانەكان. بە دڵنیاییەوە دواكەسیان رامۆن پلیكوا-ی باڵیۆزی یەكێتی ئەوروپا لە عێراق، نییە و نابێت!


سبەینێ گەڕەكێكی سلێمانی بێ كارەبا دەبێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلیژنەی سەرپەرشتیاری پڕۆژەی تۆڕی زیرەكی كارەبا لە سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، كە سبەینێ ئەو ماڵانەی دەكەونە سەر فیدەری 269 لە گەڕەكی قڕگە بێ كارەبا دەبن.\nلیژنەی سەرپەرشتیاری پڕۆژەی تۆڕی زیرەكی كارەبا لە سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، دانیشتوانی گەڕەكی قڕگە بەتایبەت ئەو ماڵانەی دەكەونە سەر فیدەری (۲٦۹) سبەینێ شە‌ممه (6/2/2021) پێوەری زیرەكی كارەبایان بۆ دەبەسرێت.\nڕاشیگەیاندووە، بۆیە لە كاتژمێر (8 ی بەیانی تا 3 ی پاش نیوەڕۆ) كارەبایان نابێت، ئەوەش لە پێناو سەلامەتی گیانی تیمەكانی كارەبا و هاووڵاتیان خۆیان.\nڕوونیشی كردۆتەوە، كە ئەو پێوەرە زیرەكەی دەبەسترێت تاوەكو 60 ئەمپێر كارەبا دەدات و لەوەزیاتر دەكوژێتەوە و بە كەمكردنەوەی ئامێرە كارەباییەكان خۆی هەڵدەبێتەوە.\nخەڵك- وەزارەتی كارەبای هەرێم ڕێنماییەكانی وەرگرتنی مۆڵەتی كارەبا بۆ ماڵ و شوێنە زیادەڕۆكان بڵاودەكاتەوە، بەو مەرجەی پێوەری زیرەكیان بۆ بەسترابێت.…\n09 تەموز 2021 12.48 pm\nخەڵك- وەزارەتی كارەبای هەرێم زیادبوونی كارەبای بەڕێژەی 20% لە چوار شارۆچكەی سنووری پارێزگای هەولێر ڕاگەیاند. وەزارەتی…\n06 ئازار 2021 2.15 pm\nخەڵك- دوای بەستی پێوەری زیرەكی كارەبا بۆ زربەی گەڕەكانی سلێمانی، لە سبەینێوە دەست بە بەستنی پێوەرەكە دەكرێت لە…


گرتوخانەی گوێران لە حەسەكە كۆنترۆڵكرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nگرتوخانەی گوێران لە حەسەكە كۆنترۆڵكرا\nهێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) كۆنتڕۆڵكردنەوەی تەواوەتی گرتووخانەی غوێران لە حەسەكە ڕادەگەیەنن.\nئەمڕۆ چوارشەممە فەرهاد شامی، بەڕێوەبەری ناوەندی راگەیاندنی هێزەكانی سوریای دیموكرات (ھەسەدە) ڕایگەیاند “تەواوی گرتووخانەی غوێران كۆنتڕۆڵكرا سەرجەم چەكدارە تیرۆریستەكانی داعش، خۆیان ڕادەستی (هەسەدە) كرد”، ئەمەش لەكاتێكدایە كە وابڕیارە بەمنزیكانە (هەسەدە) وردەكاری رووبەڕووبوونەوەكان و و ژمارەی شەهید و بریندارەكانی لەكانی شەڕی كۆنتڕۆڵكردنی گرتوخانەی غوێران ڕابگەیەنێت.\nپێنج شەممەی ڕابردوو، ژمارەیەك چەكداری داعش كە لە دێرلزورەوە هاتبوون،ئۆتۆمبێلێكیان لە نزیك دەروازەی گرتووخانەی غوێران لە ناوەندی شاری حەسەكە تەقاندەوە، دواتر یاخیبوون لەنێو گرتووخانەكەدا دەستیپێكرد، بەڵام دواتر هێزەكانی سوریای دیموكرات و ئاسایشی حەسەكە، توانییان سەدان زیندانی دەستگیربكەنەوە.\nگرتوخانەی گوێران یان (سەناعە) نزیكەی 3 هەزار و 500 زیندانی لەخۆدەگرێت و بەگەورەترین گرتوخانە بۆ دیلەكانی داعش لە جیهاندا دادەنرێت.\nئێران، نزیكەی 12 هەزار حاڵەتی تووشبوونی نوێ بە كۆرۆنا ڕادەگەیەنرێت\nیەكپۆشی لە جلوبەرگی خوێندكارانی زانكۆ دەستی پێكرد\nئەمریكا: ھەماھەنگییەكانمان لەگەڵ ھەسەدە بەردەوام دەبێت\nخەڵك وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ھەماھەنگی ھێزەكانی وڵاتەكەی لەگەڵ ھێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش دووپاتدەكاتەوە،…\nخەڵك- سەرچاوەیەكی ئەمنی، برینداربوونی هەشت سەربازی عیراقی لە هێرشێكی خۆكوژی لە باشووری شاری موسڵ ڕادەگەیەنێت. (زیاتر…)\nخەڵك- سوپای نایجیریا ئاشكرایدەكات، لە ئەركێكی سەربازیدا ڕابەری نوێی ڕێكخراوی داعشیان لە ڕۆژئاوای ئەفریقا كوشتووە. (زیاتر…)\nسەركردەیەكی داعش لە توركیا دەستگیركرا\n24 شوبات 2021 4.15 pm\nخەڵك- دەسەڵاتدارانی توركیا، سەركردەیەكی ڕێكخراوی داعش لە ئەنقەرەی پایتەختی وڵاتەكە دەستگیردەكەن كە كچێكی منداڵی…\n22 ئاب 2021 9.42 pm\nخەڵك هاوسەرۆكی دەستەی بەڕێوەبەری ئەنجومەنی سوریای دیموكرات (مەسەدە) ڕایدەگەیەنێت، توركیا هێرشەكانی بۆسەر گەلانی…\nجێگری والی داعش كوژرا\n31 کانونی دووهەم 2022 3.15 pm\nخەڵك- دەزگای ئاسایشی نیشتمانی عیراق، كوژرانی جێگری والی داعش لە هێرشێكی ئاسمانیدا لە قەزای تارمیەی باكووری بەغدا…


ئەندامێكی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عیراق، هۆكاریی بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار لە وڵاتدا ئاشكرا دەكات و دەڵێت، بەهۆی چاپكردنی نوێیە بەبێ ئەوەی ڕەسیدێك هەبێت ڕوماڵی بكات، ئەمەش بە وتەی ئەو، سەرپێچی یاسای ژمارە 56ی ساڵی 2004ی بانكی ناوەندییە.\nناجی سەعیدی، ئەندامی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عیراق، لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند”هۆكاریی بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار، دەركردنی دراوی نوێیە، یان تەمویلی هەڵاوسانی سیاسەتەكانی نرخی خەرجییە، چاپكردنی دراوی نوێ سەرپێچی یاسای ژمارە 56ی ساڵی 2004ی بانكی ناوەندییە كە دەڵێت، نابێت بەبێ ڕەسیدێك كە ڕوماڵی بكات دراوی نوێ چاپبكرێت، ئەمەش بۆتە مایەی بەرزكردنەوەی بەهای دۆلار لە عیراق”.\nئەو ئەندامەی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عیراق دەڵێت”سودمەند لە بەرزبوونەوەی بەهای دۆلار، بانكە هاوبەشەكانن لە فرۆشتنی ئاشكرای دراو كە جیاوازییەكە دەستەبەردەكەن بۆخۆیان، بۆنمونە، 100 دۆلار بە 118 هەزار دەكڕێن و بە 128 هەزار دینار دەیفرۆشنەوە، لێرەدا لە هەر 100 دۆلارێك 10 هەزار دینار قازانج دەكەن”.\nسەعیدی پێیوایە”گەر سەقامگیریی دارایی لە وڵاتدا هەبوایە، ئەو 10 هەزار دینارە دەخرایە سەر بودجە، چونكە وەزارەتی دارایی خاوەنی دۆلارە و دەیفرۆشێت بە بانكی ناوەندی، گەر لە وڵاتدا سەقامگیریی دارایی هەبوایە، بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار دەبووە مایەی كەمبوونەوەی كورتهێنان لە بودجەی دارایی دەوڵەت”.\nئەمڕۆ بانكی ناوەندی عیراق ڕایگەیاند، نرخی فرۆشتنی سەد دۆلار لە بازاڕەكانی ناوخو 125.500 دینارە، و نرخی فرۆشتنی 124.500 دینارە.


Kurdipedia - ئیبن روشد تروسکەی ڕۆشناییەک لە جیهانێکی تاریکدا\n📕 ئیبن روشد تروسکەی ڕۆشناییەک لە جیهانێکی تاریکدا | Groupe: Bibliothèque | Articles langue: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nئیبن روشد تروسکەی ڕۆشناییەک لە جیهانێکی تاریکدا\nوەرگێڕانی: رەسول بەختیار\n1. 👁 Rasool Azeez Mohmmed - Rasool Bakhtiar\n2. 👁 رسول عزيز محمد - رسول بختيار\n3. 👁 رەسوڵ بەختیار\n➕ Ajouté par (Manu Berzincî) sur Mar 26 2015 11:24AM\n👁 Cet article a été lu fois 4,196\n📷 Fichier de photos 1.0.1 95 KB Mar 26 2015 11:24AM Manu Berzincî


جەنابى سەرۆكى حكومەت: بۆچى عەباسى وەلیتان دەركرد؟ – Denegkan\nجەنابى سەرۆكى حكومەت: بۆچى عەباسى وەلیتان دەركرد؟\nbyڕێبوار\tMay 19, 2008\tگشتی\nئیتر لەمەودوا هیچ كەس نیە ڕووى قسەمانى تێكەین. فاشیزمى متبوو كە لە غەفڵەتى ساڵانى پێشوودا نەماندەبینى، خۆى لە دەركردنى بێحورمەتانەى پڕۆفیسۆر عەباس وەلیدا بەجۆرێكى زۆر ئاشكرا ناساندەوە. من ناتوانم لەدواى ئەم ڕەفتارەى هەندێ لە پیاوانى ئەنجومەنى وەزیران و حەوزەى سەرۆكى حكومەت، كە نازانین بە چ پلەیەكى خوێندەواری ئەو هەموو دەسەڵاتەیان وەرگرتووە،……….\nPrevious هۆلۆکۆست…..وه‌رگێرانی شێرزاد هه‌ینی\nNext لە كوردستانى گەندەڵدا ، نازانم رێکخراوى مەدەنى خەریکى چین ..!؟


گەریلا لە دەریای ڕەش گورزێکی کوشندەی لە سوپای تورک وەشاند - RojNews\nهەپەگە ڕایگەیاند، کە هێزەکانیان لە دەریای ڕەش چالاکییەکیان ئەنجام داوە و پێنج سەربازی تورک-یان کوشتووە و ژمارەیەکی دیکەشیان لە گردەکانەوە هەڵهاتوون و برینداربوون.\nئەمڕۆ ناوەندی ڕاگەیاندن و چاپەمەنی هەپەگە، لەسەر چالاکیی گەریلاکان لە دەریای ڕەش لە چوارچێوەی هەنگاوی شۆڕشگێڕی شەهید ئۆزان و شەهید ڕۆزا دەرسیم-دا، ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە.\nهەپەگە ڕایگەیاندا: سوپای تورک لە ٤ی نیسان لە نێوان تۆنیا ترابزۆن و ناوچەی کورتونی گوموشانیە لە دەریای ڕەش، بە فڕۆکەی سیخوڕی و ئۆتۆمبێلی سەربازی دەستیان بە ئۆپراسیۆن کرد، ڕۆژی دواتر گەریلاکان لە دژی ئەو ئۆپەراسیۆنە چالاکییان ئەنجام دا.\nدەربارەی ئەنجامی چالاکییەکە هەپەگە ئاشکرای کردووە:" لەو چالاکییەدا بەهۆی نزیکی چالاکییەکەوە سەربازانی تورک هەڵهاتوون و زیانێکی زۆریان بەرکەوتووە، جگە لە چەندین بریندار، هێزەکانمان چونەتەسەر تەرمی پێنج سەرباز، ئۆپەراسیۆنیش لە سنوورەکە بەردەوامیی هەیە.\nهەپەگە ئاماژەی بەوەشکردووە، کە لە ٧ی نیسان کاتژمێر ١٠، فڕۆکەی جەنگی تورک بۆمبیان بەسەر هەرێمی هەفتانیانی سەر بە هەرێمی پاراستنی مەدیا-یان باراندووە، هەروەها لە ڕۆژی ٨ی نیسان لە کاتژمێر ١٣ فڕۆکەی جەنگی هەرێمی خواکورک بۆردوومان کردووە.


ترسی کۆماری ئیسلامی ئێران لە حیزبە ڕۆژهەڵاتیەکان لە کوێوە دێت؟ – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / ترسی کۆماری ئیسلامی ئێران لە حیزبە ڕۆژهەڵاتیەکان لە کوێوە دێت؟\n1 هەفتە لەمەوپێش\tوتار 56 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nن: مەیسەم مورادی_خوێندکاری بواری خوێندنەوەی نێودەوڵەتی\nکۆماری ئیسلامی ئێران، سەبارەت بە پڕۆژەی بەدەست هێنانی چەکی ناوەکی خێراییەکی زۆری گرتۆتە بەر. ئەم خێراییەی ئێران، دڵەڕاوکەیەکی بەرچاوی بۆ هەندێک لە وڵاتان درووست کردوە. وەک نموونە ئیسرائیل، کە خۆی بە دوژمنی سەرەکی کۆماری ئیسلامی پێناسە دەکات. ئیسرائیل هەمووکات ناڕەزایی خۆی دژی بەدەست هێنانی چەکی ناوەکی لە لایەن ئێرانەوە دەربڕیوە؛ و لەم ڕاستایەدا بە هێرشی سایبری، کوشتن و لەناوبردنی کەسانی شارەزای ئێرانی لە بواری ئەتۆمی و هەروەها بە یارمەتی سیخوڕ و کەسانی نزیکی خۆیان لە ناو داموودەزگاکانی کۆماری ئیسلامیدا، بەربەستیان بۆ بەرنامەی ئەتۆمی ئێران ساز کردووە. دەسەڵاتدارانی ئیسرائیل، هەمووکات دانیان بەوەدا ناوە کە بە هیچ شێوەیەک ڕێگە نادەن ئێران دەستی بەو چەکە ڕابگات و هەردەم لەمپەر درووست دەکەن بۆ ئێران و چەند جارێکیش بەرپرسانی ئیسرائیل، باسیان لەوە کردووە کە ئەگەری هێرشی سەربازی بۆ سەر ئێران هەیە و ناهێڵن ئێران وەک کێشەیەکی ئەمنی هەڕەشە بێت بۆ سەر ئیسرائیل. لە ئەگەری ئەوەدا کە ئێران بیهەوێت لە داهاتوویەکی کورتدا دەستی بە چەکی ناوەکی یان ئەتۆمی ڕابگات، ئیسرائیل پێشی پێدەگرێت و ئەو مەجالە نادات بە ئێران بۆ دەست ڕاگەیشتن بە چەکی ئەتۆمی. سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، نەفتالی بێنێت، لە دوایین لێدوانەکانی دا سەبارەت بە ئێران و بەرنامەی ئەتۆمی ئەو وڵاتە، باسی لەوە کردبوو کە پلەنی هێرشی بۆ سەر ئێران، لەگەڵ کەسانی باڵای وڵاتەکەی خۆیدا تاوتوێ کردووە. دوای ئەوەی کە دانووستانە ناڕاستەوخۆکان نێوان ئێران، ئەمریکا و بە هاوکاری و مێوانداری یەکێتی ئەوروپا، سەبارەت بە بەرنامەی ئەتۆمی ئێران، هیچ دەسکەوتێکی ئەوتۆیان بۆ ئەمریکا نەبوو، سەرۆکی ڕێکخراوی وزەی ئەتۆمی ئێران، موحەممەد ئیسلامی، ڕایگەیاند کە پێویستە بە زووترین کات رێئەکتۆری ئاوی قورسی ئەراک بکەوێتەوە کار. ئەمە لەکاتێکدایە کە ئێران، بەپێی ڕێکەوتنی پێشووی ئەتۆمی ناسراو بە ”برجام” بۆی نەبوو رێئەکتۆری ئەراک بە شێوەیەک دامەزرێنێ کە تێیدا ”پلۆتۆنیۆم” درووست بکرێ و کەڵکی لێ وەرگیرێ بۆ پڕۆژەکانی ئێران لەبابەت چەکی ئەتۆمی دا. هەروەها بەپێی دواترین ڕاپۆرتی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی، ئێران کامێراکانی رێئەکتۆری ئاوی قورسی ”ئەراک”ی لە کار خستووە. هەر بەو شێوەیە بەشێکی زۆری کامێراکانی پێگە ئەتۆمی شاری “کەرەج” لە ئیش کەوتوون و شایانی باسە لە پێگەی ئەتۆمی “کەرەج” دا سانتریفیوژ بەرهەم دێت و هەر بەو هۆیەوە بڕیار بوو ئەو ناوەندە بە کامێرای تایبەت لە ژێر چاوەدێری دا بێت؛ بەڵام ئێران، سەبارەت بەو گۆڕانکارییانە بەرپرسیاری وڵام دانەوەی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی نییە.\nکۆماری ئیسلامی، پرۆگرامی ئەتۆمی وەک فاکتەرێکی گرنگ بۆ مانەوە لە دەسەڵاتداو هەروا لە ئێستادا وەک کارتێکی فشار بەرامبەر وڵاتانی ڕۆژئاوایی بە کار دێنێت، بۆ کەم کردنی هەموو ئەو گوشارو ئابلۆقانە وا تووشی ئێران کراوە، ئێران، بەم شێوە دەیەوێت بۆ ماوەیەکی کاتیش بێت خۆی دەرباز بکات و خوێنێکی تازە بکاتە دەمارەکانیەوە، بەڵام ئەوەی دیارە وڵاتانی ڕۆژئاوایی بەم فێڵەی ئێران بێگانە نیین و پێناچێت ئەو خواستانەی ئێران جێبەجێ بکەن، لەبەر ئەوەیکە بۆ زلهێزەکان ڕوونە کە بەرنامەی ئەتۆمی ئێران بەرەو ئەو ئاقارەدا ناڕوات کە بەرپرسانی ئێران پێشتر بەڵێنیان لە سەری دابوو، هەر بۆیە ئیسرائیلش ئەو پرۆگرامە وەک هەڕەشەی لەناوچوونی خۆی چاو لێدەکات.\nمادام پلەن و پرۆگرامەکانی ئێران، بەرژەوەندییەکانی ئیسرائیل دەکەنە ئامانج، لە ئەگەری گەیشتنی ئێران بە هەنگاوەکانی کۆتایی ساز کردنی چەکی ئەتۆمی، بێگومان ئیسرائیل کاردانەوەی دەبێت. جا ئەو کاردانەوەیە دەتوانێت هێرشی سەربازی ڕاستەوخۆ بێت یان لێدانی بنکە ئەتۆمییەکانی ئێران.\nهێرشی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، وادەکات دەستی زۆر وڵاتی تر بچێتە شەڕ و بە هاوکاری هاوپەیمانان ئێران بەرامبەری دۆخێکی ئەستەم دەکاتەوە. ئەو هێرشە دەتوانێت ببێتە هەلێکی مێژوویی بۆ کورد؛ بەو مەرجەی پەرتەوازەیی و بەربڵاوی لایەنە کوردەکانی بەردەوام نەبێت و حیزب و لایەنە کوردییەکان هەنگاوی جددی بەرەو یەکگرتنەوە هەڵێننەوە و لە ئەنجامدا بەرەیەکی نیشتمانی پێک بهێنن. دوای هاتنە سەردەسەڵاتی ئیبراهیم ڕەییسی وەک سەرۆک کۆماری ئێران، باس لە یەکدەست کردنەوەی دەسەڵاتی سیاسی ئێران دەکرێت. هەروەها ڕەییسی وەک کەسێکی زۆر نزیکی عەلی خامنەیی ڕێبەری ئێران و درێژەدەری سیاسەتەکانی خامنەیی پێناسە دەکرێت. هەڵسووکەوتی کۆماری ئیسلامی لە سەرەتای دەسەڵاتی ڕەییسیەوە هێرشبەرانە بووە بەرانبەر بە هێز و لایەنە دژبەرەکانی کۆماری ئیسلامی و بەگشتی هێزە ڕۆژهەڵاتیەکانی سەر سنووری باشوور و رۆژهەلاتی کوردستان. ئەم هێرش و هەڕەشانە هەم بە شێوەی شەڕی نەرمی میدیایی لە لایەن بەرپرسانی باڵای سپای پاسدارانەوە، هەم بە شێوەی هێرشی ڕاستەوخۆ بۆ سەر بنکەکانی حیزبەکانی ڕۆژهەڵات یان بەشێوەی تێرۆر کردنی کەسایەتییە سیاسییەکانی حیزبەکانی ڕۆژهەڵات بووە. ترس و دڵەڕاوکەی دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامی لە هێزە کوردییەکان لە ئێستادا لەوەدایە کە لە ئەگەری هەر هێرشێکی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، بوونی هێزە کوردییەکان شەڕ بۆ ئێران لەگەڵ هەر وڵاتێکیتردا دوو جار قورس دەکات. بەو واتایە کە ئێران بەرگەی شەڕێکی چەن لایەنە ناگرێت و ئەمەش لەوە سەرچاوە دەگرێت کە چیتر خەڵکی ئێران بە گشتی هیچ باوەڕێکیان بەو ڕژیمە نەماوە و خۆیان بۆ ئەم دەسەڵاتدارانە کە بە گەندەڵی ئابووری، ژیانی خۆیان خۆش کردووە و خەڵکیش لە هەژاری دا دەژین، بە کوشت نادەن. پێویستە لەم قۆناغەدا کورد لە ڕۆژهەڵات ناو ماڵی خۆی بە تەواوی ڕێک بخات بەو واتایە کە هێزە کوردییەکان بە زووترین کات دەست بە یەکگرتنەوەی لایەنەکانی خۆیان بکەن و ئامادەی ئەوە بن کە گەر هەلێکی مێژوویی وەک باشووری کوردستان هاتە پێش، کورد لە ڕۆژهەڵات ئەم هەلە بە سوودی خۆی بە باشترین شێوە بگوازێتەوە. ساڵی ٢٠٠٣، دوای هێرشی ئەمریکا بۆ سەر عێراق و ڕووخانی دەسەڵاتی سەدام حسێن، دەرفەتێکی مێژوویی بۆ کورد لە باشووری کوردستان ڕەخسا بۆ ئەوەی کورد لەو پارچەیەی کوردستان دەستی بە ڕەواترین مافی خۆی واتە سەربەخۆیی سیاسی ڕابگات؛ بەڵام لەوکاتەدا کورد هەوڵی نەدا ئەو دەرفەتە مێژووییە بە باشترین شێوە بقۆزێتەوە. بەپێی هەل و مەرجی ئەوکاتی عێراق، کورد دەیتوانی لانیکەم لەوەی کە ئێستا پشکی کەوتووە زۆرتری دەسکەوێت. ڕاستیەکە ئەوە بوو کە دەسەڵاتدارانی ئەوکاتی کورد بەشدار بوون لە نووسینەوەی دەستوری عێراقیدا و بە بەهێز بوونی بەغدا، کورد دووبارە کەوتە بەر هێرش، هەڕەشە و گوشارەکانی دەسەڵاتی سیاسی عێراق. بۆیە پێویستە کە کورد لە ڕۆژهەڵات ئەو هەڵەیە دووبارە نەکاتەوە و هیچکات باوەڕ بە داگیرکەرانی خۆی لەکاتی لاواز بوونیاندا نەکات. لە هەر دەرفەتێکی بەهێز بوونی داگیرکەراندا، ئەوان کورد بە سەرەکیترین دووژمنی خۆیان پێناسە دەکەن و هێرش دەکەنە سەری.


سەرۆك بارزانی پێشوازی لە سەرۆكی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق و شاندی یاوەری دەكات : Hekar.net\nسەرۆك بارزانی پێشوازی لە سەرۆكی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق و شاندی یاوەری دەكات\nالكاتب admin on الإثنين, أبريل 22, 2019 · شاركنا الرأي\nئێوارەی ڕۆژی دووشەممە 22ـی 4ـی 2019 لە سەلاحەددین سەرۆك مەسعود بارزانی پێشوازی لە محەمەد حەلبووسی سەرۆكی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق و شاندێكی یاوەری كرد كە پێك هاتبوو لە ژمارەیەك ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق.\nلە كۆبوونەوەكەدا كە فازڵ میرانی سكرتێر و د. ڕۆژ نوری شاوەیس و هۆشیار زێباری و كەریم سنجاری ئەندامانی مەكتەبی سیاسیی پارتی دیموكراتی كوردستان و هێمن هەورامی جێگری سەرۆكی پارلەمانی كوردستان ئامادەی بوون، بارودۆخی سیاسیی عێراق و دوا پێشهاتە سیاسییەكان و هەنگاوەكان بۆ تەواوكردنی پێكهاتەی حكوومەتی تازەی عێراق تاوتوێ كرا.\nلە بەشێكی تری ئەو دانیشتنەدا ڕۆشنایی خرایە سەر پەیوەندییەكانی نێوان هەرێم و بەغدا و دروستبوونی ئەو كەشە ئیجابییەی بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی نێوان هەرێم و بەغدا لە دوای هەڵبژاردنەكانی عێراق هاتووەتە ئاراوە، بەرز نرخێندرا و جەختیش لەوە كرایەوە كە پێویستە ڕێگری لەو دەنگانە بكرێت كە بەنیازی تێكدانی ئەو كەشە ئیجابیەن چونكە باشبوونی پەیوەندییەكانی هەرێم و بەغدا دەبێتە هۆی سەقامگیریی و بووژانەوە لە هەموو عێراقدا.\nبارودۆخی پارێزگای نەینەوا و بار و گوزەرانی خەڵكی ئەو پارێزگایە و بەڕێوەبردنی موسڵ تەوەرێكی دیكەی ئەو دیدارە بوو و هەردوولا جەختیان لە چڕكردنی هەوڵەكان بۆ گەڕاندنەوەی خزمەتگوزاری و سەقامگیری و ئاسوودەیی بۆ هاووڵاتیانی پارێزگای موسڵ كردەوە و ئەوەیش دووپاتكرایەوە كە پێویستە خەڵك و پێكهاتەكانی پارێزگای نەینەوا بەشداری لە بەڕێوەبردنی لە ئەو پارێزگایەدا بكەن.


چۆن لەو هەڵبژاردنە بڕوانین – لڤین پرێس\nچۆن لەو هەڵبژاردنە بڕوانین\nهەڵبژاردن بۆ گۆڕینی روخسارەکانە لە هەرێمی کوردستان و عێراق نەک سیستەم، هەر بۆیەشە هەموان لەسەر روخسارەکان قسەدەکەن و قسەیان پێیە و پێیان وایە روخساری ئەوان بەدیلی روخسارەکانی دیکەیە چونکە ناتوانن و نەیانتوانیوە بەدیلی سیستەم پێشبخەن. ئەو خۆبینین و خۆزلبینینە زۆر تراجی-کۆمیکە -هەم جێی بەزەیی پێداهاتنەوەیە و هەمیش جێی پێکەنینە-. خۆبینینێک بێئەوەی هیچ دونیابینیی و ئاییندەبینییەکت پێبێ و هەبێ، تەنها لەبەرئەوەی ئەوانیدی خراپن، تۆ پێتوابێت بەدیلیت و باشیت.\n٣٠ ساڵە یەکێتی و پارتی کردەئاکت دەکەن، ئێمەش لە چوارچێوەی سیاسەتی داڕێژراوی ئەوان ئەوان دێین و دەچین، رەخنەیان لێ دەگرین و گلەیییان لێ دەکەین. تا ئێستا نەمانتوانیوە بەجدی ململانێیان بکەین و لە دەرەوەی ئەوان و حکومەت و سیستەمە بۆگەن و بێئەخلاقەکەیان ئەلتەرناتیڤێک پێشبخەین.\nیەکێتی و پارتی دو هێزی ماوە بەسەرچون\_ئێکسپایەرن، بۆگەن و بێ هەر بەها و دونیابینی و ئاییندەبینییەکن. تا لە دەرەوەی ئەو دو هێزە بەدیل\_ئەلتەرناتیڤێک پێشنەخرێت، ئێمە هەر لە دەوری ئەو روخسارە ناشیرین و مافیایییانە دەخولێینەوە لە خراپترین دۆخدا گلەیی دەکەین و لە باشترینیشدا رەخنەدەگرین، ئەگەر زۆر رادیکاڵ بین خۆپیشاندانێک ئەنجامدەدەین.\nئێمە -هەرکەسێک کە پێیوایە دونیابینی و بەهاکانی جیاوازن لە هی یەکێتی و پارتی و پاشکۆکانیان- تا لەوە تێنەگەین کە دەبێ لە دەرەوەی ئەو دو هێزە بەدوای چارەسەریی و بەدیلدا بگەڕێین، تا خۆشمان بۆ ئەو بەدیلە بەتەواوی ئامادەنەکەین و شەونخونیی زۆری بۆ نەکەین، ناتوانین یەکێتی و پارتی تێبپەڕێینین.\nبەڵێ، هەڵبژاردن وەسیلەیەکی باشی گۆڕانکارییە، بەڵام ئەوە کردەیەکی یەکێتی و پارتی و ئەو سیستەمەیە کە ئێمە خۆمان هەڵدەخەڵێتێنین کە پێمانوابێ دەتوانین گۆڕانکاری لەڕێی هەڵبژاردنەوە دروستبکەین. گەورەترین مەترسی بۆ دروستبونی ئەو بەدیلە ئەو کەس و هێز و گروپانەن کە پێیانوایە هەڵبژاردن تاکە وەسیلەیە و بە هەڵبژاردن هەمو خەباتێک دەبڕنەوە. من ناڵێم هەڵبژاردنی پارلەمانیی عێراق هیچ گۆڕانکارییەک ناهێنێت، ناشڵێم بەشداریکردن باش نییە، نا، بەپێچەوانەوە بەشداریکردن بە باش دەزانم، بەڵام پێموانییە هیچ کەس و هیچ گروپێک ئەو بەدیلە بێت. بەداخەوە لە هیچ کەس و هیچ گروپێک توانای ئەوە نابینم کە لە ئاییندەشدا بتوانن ئەو بەدیلە بن.\nئەو چەند وشانەی من بۆ ئەوەیە بڵێم گۆڕانکاریی لەو هەڵبژاردنەش دروستنابێت، بەڵام بێگومان بەشداریکردن بە پێویست و گرنگ دەزانم. گرنگە هەرکەسێک بەشداریدەکات، زیاتر وەک وەسیلەیەکی زۆر لاوازی گۆڕانکارییەکی بچوک بیبینێت و هیچ چاوەڕوانییەکی گەورە، تەنانەت چاوەڕوانیی بچوکیشی لە بەربژێر و خودی هەڵبژاردنەکە نەبێت. وەک روداوێکی خێراگوزەر تەماشای بکات و بەس. ئەو گۆڕانکارییەی هەمومان چاوەڕێیدەکەین، شتێکی حەتمییە و دێت، بەڵام گرنگە بۆ ئەو رۆژە ئامادەبین تا ئەوکات هاووڵاتییانمان وەک ئێستا خۆزگە بە پێشتر نەخوازن!\nده‌ستگیركردنی سیخوڕێكی مه‌ترسیدار ڕاگەیەندرا


سستانى له‌سه‌ر خۆپێشاندانه‌كانى عێراق هاته ده‌نگ\n:: PM:01:13:08/11/2019 \nبڕیارە ئەمڕۆ هەینی هه‌شتى تشرینى دووه‌م، خۆپێشاندانی بەرفراوان لە چەند شارێكی عێراق بەتایبەت بەسڕە و بەغدای پایتەخت بەڕێوەبچێت، خۆپیشاندەران له ژێر ناوى "ڕووخاندنى حكوومه‌ت"، ده‌یانه‌وێت شكست به حكوومه‌تى ئێسته‌ى عێراق بهێنن.\nپاراستنى گیانی خۆپێشاندةران ده‌كه‌وێته سه‌ر ئه‌ستۆی هێزه ته‌ناهییه‌كان\nكه‌مێك پێش ئێسته، عەلی سیستانی گەورە مەرجەعی شیعەى عێراق هه‌ڵوێستی خۆی له‌و باره‌یه‌وه له په‌یامه‌كه‌یدا كه به‌شێوه‌یه‌كى ده‌ستنووس نوسراوه‌ته‌وه و مۆری نوسینگه‌ی تایبه‌تى سیستانیی پێوه‌یه و لە نوێژی هەینی مزگەوتێکی کەربەلا خوێنرایه‌وه.\nعه‌بدولمه‌هدی ئه‌لكه‌ربه‌لایی نوێنه‌ری عه‌لی سیستانی مه‌رجه‌عی باڵای شیعه‌كانی عێراق له میانی گوتاری نوێژی هه‌ینیدا له‌شاری كه‌ربه‌لا گوتی: "مه‌رجه‌عیه‌تی باڵامان هۆشداری له قۆستنه‌وه‌ی خۆپێشاندانه‌كان له ته‌واوى عێراق، له‌سه‌ر ئاستى ناخۆ و ده‌ره‌وه ده‌دات، به‌وهۆیه‌وه زیانى زۆر به‌ر عێراق ده‌كه‌وێت".\nعه‌بدولمه‌هدی، له گوتاری هه‌ینیدا پێنج خاڵی له باره‌ی ڕه‌وشی عێراق خستووه‌ته‌ڕوو:\n1. ئه‌و هێزه سیاسییانه‌ی ئێسته له ده‌سه‌ڵاتن ده‌رفه‌تێكی بێوێنه‌یان له‌به‌رده‌سته بۆ ئه‌وه‌ی وه‌ڵامی داواكاریی خۆپێشانده‌ران بده‌نه‌وه، به گوێره‌ی نه‌خشه‌ڕێگه‌یه‌كی ڕوون و له ماوه‌یه‌كی دیاریكراو، به‌وهۆیه‌وه ده‌بێته سنووردانان له‌به‌رده‌م گه‌نده‌ڵی و پشكپشكێنه بۆ ماوه‌یه‌كی دوور و درێژ.\n2. پێویسته خۆپێشاندانه‌كان به شێوه‌یه‌كی ئاشتیانه و هێمنانه خۆپێشاندانه‌كانیان به‌رده‌وام بكه‌ن، چوونكه ئه‌وه مافێكى هه‌موو تاكێكى بالغبووى عێراقییه بۆ مافه‌كانى خۆى، پاراستنى گیانیان ده‌كه‌وێته سه‌ر ئه‌ستۆی هێزه ته‌ناهییه‌كان.\n3. جێى دڵخۆشییه كه تێبینیم كردووه زۆربه‌ی به‌شداربووانی خۆپێشاندانه‌كان پارێزگاری له ئاشتی و هێمنی خۆپێشاندانه‌كان ده‌كه‌ن و خۆیان له پێكدادان له‌گه‌ڵ هێزه ته‌ناهییه‌كان و دامه‌زراوه حكوومی و موڵك و سامانی تایبه‌ت ده‌پارێزن.\n4. لایه‌نى عێراقى هه‌ن له ناوخۆ و ده‌ره‌وه له چه‌ند ده‌یه‌ی ڕابردوو ڕۆڵی دیاریان له‌و كاره‌ساتانه هه‌بووه كه به‌سه‌ر عێراقدا هاتوون، ئێسته‌یش هه‌مان ئه‌و هێزانه ده‌یانه‌وێت جموجۆڵی ناڕازییه‌كان بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئامانجی سیاسی به‌كاربهێنن، بۆیه پێویسته خۆپێشانده‌ران وریابن.\n5. پێگه‌ی هێزه چه‌كداره‌كان و ئه‌وانه‌ی له ڕێزی ئه‌و هێزانه‌ن به‌شداری كارایان له تێكشكاندنی داعش و تیرۆریستان هه‌بووه بۆ پارێزگاریكردن له گه‌ل و خاك و پیرۆزییه‌كانی عێراق، ئه‌وانه له‌سه‌ر هه‌موو ئاسته‌كان قوربانیانداوه بۆیه پێویست ناكات هیچ وشه‌یه‌كیان به گوێدا بدرێت.\nعه‌بدولمه‌هدی ئه‌لكه‌ربه‌لایی نوێنه‌ری عه‌لی سیستانی مه‌رجه‌عی باڵای شیعه‌كانی عیراق ، له كۆتایدا گوتى، دواى نوێژى هه‌ینى ئه‌و خۆپێشاندانه ئاشتیانه‌ی ئه‌مڕۆ سازده‌كرێن، له ژێر سایه‌ی قوربانیدانه‌كانی ئێوه‌یه له ماوه‌ى ڕابردوو، بۆیه پێویسته به‌ڕێز و پێزانین ده‌زگه ته‌ناهییه‌كان سه‌یرى خۆپێشانده‌ران بكات.


حکومەتی هەرێمی كوردستان | وەزارەتی رۆشنبیری و لاوان\nیاسای وەزارەتی رۆشنبیری و لاوانی کوردستان ـ عێراق\nمەبەست لەم زاراوە و دەستەواژانەی دادین، واتاکانی بەرامبەریانە بۆ مەبەستی ئەم یاسایە:\nیەکەم: ھەرێم: ھەرێمی کوردستان ـ عێراق.\nدووەم: وەزارەت: وەزارەتی رۆشنبیری و لاوان لە ھەرێمدا.\nسێیەم: وەزیر: وەزیری رۆشنبیری و لاوان لە ھەرێمدا.\nچوارەم: لاوان: ئەو توێژەی کە تەمەنیان لە نێوانی (١٤) ساڵ تا (٣٤) ساڵە.\nوەزارەت بەجێ گەیاندنی ئەم ئەرکو ئامانجانەی دادێن دەگرێتە ئەستۆ.\nیەکەم: بایەخدان بەبنیات نانی ژێرخانی پێویست بۆ پەرەپێدانی بوارەکانی رۆشنبیریو ھونەر و وەرزش و قاڵ کردنەوەی تواناکانی لاوان لە ھەرێمدا.\nدووەم: بڵاوکردنەوە و پەرەپێدانی کولتوری کوردستان بەو جۆرەی رەسەنایەتی وپاراستنی کەلەپوور پتەودەکات و، گەشە بەنەریتی مەدەنی و پێشکەوتنخواز لە بواری چالاکیی کولتووری و ھونەری و وەرزشی و لاوان دەدات و، رێز گرتن لە فرەیی ھزری کولتووری و نەتەوەیی و بایەخدان بە زمانی کوردی و زمانی نەتەوەکانی دیکەی ھەرێم و بەو جۆرەی پشتگیری لە رۆحی وڵاتایەتی (ھاوڵاتی بوونی) کوردستانی و کرانەوە بەرەو چاوگەکانی کولتووری جیھانی دەکات.\nسێیەم: پەرەپێدانی پەیوەندی کولتووری و وەرزشی و چالاکیی لاوان لەگەڵ کوردستانیانی وڵاتانی دراوسێ و جیھان و ناوچەکانی دیکەی عێراقی فیدراڵ و گەلانی ناوچەکە و جیھان.\nچوارەم: ەپشتیوانی کردن و ھاندانی بزاڤی دانان و وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەو، ڕێزنان لە نووسەرو ئەدیب و ھونەرمەندو رۆژنامەنووس و داھێنەران، لەرێی دەست گیرۆیی کردنی چالاکییەکانیان و چاپ کردنی بەرھەمی جۆربەجۆریان بە گوێرەی پرەنسیپی تایبەت لەگەڵ پاراستنی مافی بەدەست ھاتوویان.\nپێنجەم: ھەماھەنگی کردن لەگەڵ وەزارەت و لایەنانی پەیوەندیدارو رێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی لە ھەرێمدا، بەو جۆرەی پێداویستەکانی پەرەپێدانی مرۆیی و بڵاوکردنەوەی کولتووری کاری ھاوبەش و خۆبەخشانە لەنێو کۆمەڵدا بەجێ دەگەیەنێت.\nشەشەم: دارشتنی پلانی پێویست بۆ پشتگیری کردنی بزاڤی وەرزشی و چالاکی لاوان و ھاندان و چاودێری کردن و رێزگرتنی وەرزشوانان، لەڕێی ھەماھەنگی کردن لەگەڵ لیژنەی ئۆلۆمپی کوردستان بە ئامانجی پەرەپێدانی واقیعی بزاڤی وەرزش لە ھەرێمدا.\nحەوتەم: دامەزراندنی کتێبخانەی نشتیمانی و ناوەند (سەنتەر)ی بەڵگەداری و ئەرشیفکاریی کوردستان و بایەخدان بە کتێبخانەی گشتی و چالاکییەکانی پەیوەندیدار بە بوارەکانی رۆشنبیری منداڵ و ھونەری شێوەکاری و سینەما و شانۆ و مووزیک و فۆلکلۆر و کولتووری میللی و دروست کردنی مافوورو، پیشەسازیی میللی دەست و دابین کردنی ھۆڵ بۆ ھونەری شێوەکاری، بۆ نمایشی شانۆیی و سینەمایی ھاوچەرخ و کردنەوەی پیشانگای کتێب.\nھەشتەم: سازکردنی فیستیڤاڵ و کۆڕو وۆرک شۆپی رۆشنبیری و ھونەری وەرزشی و چالاکیی وەرزشی تایبەت بەم بوارانە.\nنۆیەم: ھەماھەنگی کردن لەگەڵ لایەنانی پەیوەندیدار، سەبارەت بەوەی پەیوەستە بەکاری ئاژانسەکانی ھەواڵ و دەرکردنی رۆژنامەو گۆڤارو پەخشی ئێزگەو تەلەفزیۆنە، بە ئامانجی گەیاندنی سیاسەتی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، ھێندەی پەیوەستە بە بوارو جموجۆڵی رۆشنبیری و ھونەری و وەرزشی و میدیایی و یەکێتییەکان و تیپەکانی ھونەر و یانە ئەھلییەکانی وەرزش و ھۆڵەکان و قوتابخانەو پەیمانگەکانی وەرزش و ھونەرو یاریگاکانەوە.\nدەیەم: بایەخدانی تایبەت بە بوارەکانی کولتوورو ھونەر و وەرشی ژنانەو، کارکردن لە پێناو بڵاوکردنەوەی کولتووری جۆری کۆمەڵایەتی جەندەر (بەمانای تێروانینی یەکسان بۆ تاکەکان بەپێی شارەزایی و لێھاتوویی پسپۆریی دوور لە جیاکاری و رەگەزی و پێگەی کۆمەڵایەتیان).\nیازدەم: بەشداری کردن لەگەڵ وەزارەتانی پەیوەندیدار بۆ دارشتنی سیاسەتێکی نیشتیمانیی کوردستانی، بۆ کارا کردنی بەشداربوونی لاوان کاروباری گشتی و ناوەندەکانی بڕیارو کارکردن لە پێناو چارەسەرکردنی گرفتەکانی لاوان و شیاندنیان لەڕێی بەشداری کردن لە پرۆسەی پەرەپێدانی سیاسی و ئابووری کۆمەڵایەتیدا.\nدوازدەم: پشتیوانی کردن و بایەخدان بەلاوانی خاوەن پێداویستی تایبەت و کارکردن بۆ بەرز کردنەوەی وزەو توانایان لە بواری ھەمەجۆردا.\nسێزدەم: ھۆشیار کردنەوە بە زیانی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر لە کۆمەڵگاداو قەدەغەکردنی بەکارھێنانی ماددەی چالاکی بەخش و یاساغ لە ئاستی نێودەوڵەتیدا لەبواری وەرزش.\nچواردەم: ھاندانی کەرتی تایبەت لەبواری چالاکیی رۆشنبیری و ھونەری و وەرزش و لاوان بە گوێرەی یاسا.\nپازدەم: بایەخدان بە کلتووری کوردی لە پاشکۆکانی کولتووری لە باڵیۆزخانە و کونسوڵخانەکانی عێراق و ھەروەھا نوسینگەو نوێنەرایەتییەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان لە دەرەوە.\nوەزارەت بریتییە لەم پێکھاتانەی دادێن:\nیەکەم: وەزیر: ئەو سەرۆکی باڵای وەزارەتە و بەرپرسە لە ئاراستە کردنی کارو سیاسەتەکەی و سەرپەرشتی کردن و چاودێری کردنی چالاکییەکانی و، وە لەھەموو بڕیارو فەرمان و رێنماییەکی بە گوێرەی حوکمەکانی ئەم یاسایە لەوەوە دەردەچن و سەرپەرشتیی ئەویش جێبەجێ دەکرێن، بەرپرسە، لەھەموو ئەوانەی پەیوەندی بە ئەرکەکانی وەزارەت و پێکھاتەکان و دەسەڵاتەکانی و تێکڕای کاروباری تەکنیکی و دارایی و ئابووری و کارگێڕی و رێکخستنەوە ھەیە، بەوەی ئەندامێکی ھاوکاریەتی بەرامبەر بە ئەنجومەنی وەزیران بەرپرس دەبێت، بۆشی ھەیە ھەندێک لە دەسەڵاتی خۆی بداتە ھەر کام لەدوو بریکارەکەی وەزارەت، یان بەڕێوەبەرانی گشتی، یان کەسێک کە لە وەزارەتدا بە گونجاوی دەزانێت.\nدووەم: نوسینگەی وەزیر: فەرمانبەرێک بە پلەی بەڕێوەبەر، بەرێوەی دەبات، بڕوانامەی بەرایی زانکۆی بەدەست ھێناوەو، چەند فەرمانبەرێکیش یاریدەی دەکەن.\nسێیەم: بریکاری وەزارەت بۆ کاروباری رۆشنبیری و ھونەر: یاریدەی وەزیر دەدات لە ئاراستە کردنی وەزارەت و سەرپەرشتی کردنی کاروباری لە چواچێوەی ئەو دەسەڵاتەی لەلایەن وەزیرەوە پێی دەسپێردرێت، بەمەرجێک بەلای کەمەوە بڕوانامەی بەرایی پسپۆریی زانکۆی بەدەست ھێنابێت و لەوانەی خاوەن شارەزایی و کردن (ممارسە) بێت.\nچوارەم: بریکاری وەزارەت بۆ کاروباری وەرزش و لاوان: یاریدەی وەزیر دەدات لە ئاراستە کردنی وەزارەت و سەرپەرشتی کردنی کاروباری لە چواچێوەی ئەو دەسەڵاتەی لەلایەن وەزیرەوە پێی دەسپێردرێت، بەمەرجێک بەلای کەمەوە بڕوانامەی بەرایی پسپۆریی زانکۆی بەدەست ھێنابێت و لەوانەی خاوەن شارەزایی و کردن (ممارسە) بێت.\nپێنجەم: نوسینگەی ھەردوو بریکاری وەزارەت: فەرمانبەرێک بە پلەی بەرێوەبەر، بەرێوەی دەبات، بڕوانامەی بەرایی زانکۆی بەدەست ھێناوەو، چەند فەرمانبەرێکیش یاریدەی دەکەن.\nشەشەم: راوێژکاران ژمارەیان لە چوار زیاتر نابێت بە مەرجێک بەلای کەوە ھەڵگری بڕوانامەی بەرایی پسپۆری زانکۆ بن و، لەوانەی خاوەن شارەزایی و کردن (ممارسە)ن و لەلایەن وەزیریشەوە پسپۆراتییەکەیان ددیاری دەکرێت .\nحەوتەم: بەرێوەبەراتییە گشتییەکان: وەزارەت لەم بەڕێوەبەراتییە گشتیانەی دادێن پێک دێت، ھەر یەکەشیان بەرێوەبەرێکی گشتی بەریوەی دەبات، کە بروانامەی بەرایی زانکۆی بەدەست ھێناوەو لەوانەی خاوەن شارەزایی و کردن (ممارسە)ن:\n١- بەرێوەبەرایەتی گشتی دیوان.\n٢- بەرێوەبەرایەتی گشتی کتێبخانەی گشتی.\n٣- بەرێوەبەرایەتی گشتی راگەیاندن و چاپ و بڵاوکردنەوە.\n٤- بەرێوەبەرایەتی گشتی کاروباری وەرزش.\n٥- بەرێوەبەرایەتی گشتی کاروباری لاوان.\n٦- بەرێوەبەرایەتی گشتی کاروباری رۆشنبیری ھونەری تورکمان.\n٧- بەرێوەبەرایەتی گشتی کاروباری رۆشنبیری و ھونەری سریان.\n٨- بەرێوەبەرایەتی گشتی رۆشنبیری و ھونەرو وەرزش و لاوان لە پارێزگاکانی ھەرێم و ئیدارەی گەرمیان.\nوەزات ئەنجومەنێکی راوێژی ھەیە و پێک دێت لە:\nیەکەم: وەزیر: سەرۆک\nدووەم: ھەردوو بریکاری وەزارەت ـ ئەندام، لە حاڵەتی ئامادە نەبوونی وەزیر، بریکاری دێرینی وەزارەت سەرۆکایەتیی ئەنجومەنەکە دەکات.\nسێیەم: راوێژکاران ـ ئەندام.\nچوارەم: بەرێوبەرانی گشتی وەزارەت ـ ئەندام\nپێنجەم: ھەر شارەزا یان پسپۆرێک کە وەزیر لە ناوخۆی وەزارەت یان دەرەوەی ھەڵیدەبژێرێت، بەبێ ئەوەی مافی دەنگدانی ھەبێت\nیەکەم: بەپەیڕەوێک ئەرک و پسپۆریەتیی پێکھاتەکانی وەزارەت دیاری دەکرێن.\nدووەم: وەزیر بۆی ھەیە بەرێوەبەرایەتی یان بەش یان ھۆبەکانی وەزارەت لە نوێ بکاتەوە یان تێکەڵ بکات یان ئیلغا بکات، ئەویش لەکاتی پێویست و بە ئامانجی پەرەپێدانی کاری وەزارەت.\nسێیەم: وەزیر بۆی ھەیە رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبەجێ کردنی حوکمەکانی ئەم یاسایە دەربکات.\nوەزیر بۆی ھەیە گرێبەست لەگەڵ کەسانی ئاسایی و مەعنەوی، لەوانەی خاوەن شارەزاین و پسپۆریی لە ناوخۆی ھەرێم بکات، بۆبەجێ گەیاندنی ئەو کارو ئەرکانەی پێی دەسپێردرێت و بۆ ئەو ماوەیەی بە گونجاوی دەبینێت و ئەویش بە مەبەستی بەجێ گەیاندنی ئامانجەکانی وەزارەت و، بەدەست ھێنانی رەزامەندیی سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی وەزیران ئەگەر گرێبەست کردنەکە لەگەڵ کەسانی دەرەوەی ھەرێمدا بوو.\nیەکەم: یاسای وەزارەتی رۆشنبیری ژمارە (١٤)ی ساڵی ٢٠٠٧و، یاسای وەزارەتی وەرزش و لاوان ژمارە (٨)ی ساڵی ٢٠٠٧، ئیلغا دەکرێن.\nدووەم: ھەموو موڵک و ھەبوو و میلاکی کارمەندانی ھەردوو وەزارەتی رۆشنبیری و ، وەرزش و لاوان دێتە ئەستۆی وەزارەتی رۆشنبیری و لاوانەوە.\nکار بەھیچ دەقێکی یاسایی یان بڕیارێک ناکرێت کە لەگەڵ حوکمەکانی ئەم یاسایەدا ناکۆکە.\nپێویستە ئەنجومەنی وەزیران و لایەنانی پەیوەندیدار، حوکمەکانی ئەم یاسایە جێبەجێ بکەن.\nئەم یاسایە لە رۆژی بڵاوکردنەوەی لە رۆژنامەی فەرمیی (وەقایعی کوردستان)دا جێبەجێ دەکرێت.\nلەبەر نوێ کردنەوەی وەزارەتی رۆشنبیری و لاوان لەپاش تێکەڵ کردنی ھەردوو وەزارەتی رۆشنبیری و وەرزش و لاوان لە یەک وەزارەتدا و، بۆ ئەوەی پێکھاتەو ئامانج و ئەرکەکانی دیاری بکرێن، ئەم یاسایە دەرچوێندرا.


پەیامەکەی ئۆجەلان و پرسی کورد – Denegkan\nپەیامەکەی ئۆجەلان و پرسی کورد\nچارەسەری ئاشتییانەی پرسی کورد لە تورکیا و هەموو کوردستانی گەورەدا، چارەسەرێکی ڕاست و قبوڵکراوە لەلایەن گەلی کوردەوە. هەروەها لە لایەن کۆڕە هەریمی و نێودەوڵەتییەکانەوە، لە حاڵەتێکدا کە خواستێکی ڕاستەقینە هەبێت لە لای ئەو حکومەت و وڵاتانەی کە گەلی کورد تیایاندا وەک نەتەوەیەک قورسایی سیاسی خۆی هەیە، خاکیان دابەشکراوە و کەوتونەتە نێو سنوری جوگرافیای(تورکیا، ئێران، عێراق و سوریا)وە، پێویستە پرسی کورد لەم وڵاتانەدا دانی پیابنرێت وەک پرسێکی سیاسی، پێویستە لەسەر بنەمای مافی دیاریکردنی چارەنووسی چارەسەری کێشەکە بکرێت. ڕاستییەکیش هەیە کە دەبێت دانی پیابنرێت، ئەویش ئەوەیە کە مەسەلەی بەدیهێنانی ئاسایش و ئاشتی و جێگیرییەکی بەردەوام لە ناوچەکەدا، بەدینایەت بە ترازان لە چارەسەری ئاشتیانە و دادپەروەرانەی ئەم پرسە و پرسی فەلەستین، لەسەر بنەمای دیموکراسی ڕاستەقینە، وە تێگەیشتن لە مافی دیاریکردنی چارەنووسی ئەم گەلانە و دۆزینەوەی شێوازی عەمەلی گونجاو و کاتی شیاو بۆ دەربڕین لە بارەیەوە.\nگۆڕانی هەڵوێستی حکومەتی تورکیا و کرانەوەی بۆ چارەسەری ئاشتییانەی پرسی کورد، پاساوی پێویستی بەدواداچوونی گۆرانکارییە خێراکانی ناوچەکە دەکات، کە دەبێت پرسی سیاسی کورد لایەنێک بێت لە نێوانیاندا، لە کاتێکدا، تورکیا یەکێکە لەو وڵاتانەی کە کێشەی کورد تیایدا زیاتر پەرەی سەندووە وەک لە وڵاتانی تر، بە هۆی بەکارهێنانی هێز و توندووتیژیی و جەنگی لەناوبردن و پاکتاوکردنی ئەم گەلەوە بە درێژایی مێژووی خۆی. چارەسەری ئاشتییانەی کێشەو ناکۆکیەکانی ناوخۆیی و ناوچەیی ئەم وڵاتە، یارمەتیدەرێتی بۆ بەدیهێنانی خەوەنی چوونە ناو یەکیتی ئەورپاوە.\nئەو پەیامەی کە ڕێبەری زیندانیکراوی پارتی کرێکارانی کوردستانی تورکیا (PKK) ئاراستەی کرد بۆ ئەوەی کارلێک دروستبکات لەگەڵ کرانەوەکەی حکومەتی تورکیادا و، داواکردنی لە جەنگاوەرانی حیزبەکەی بۆ چەکدانان و چوونە دەرەوە لە سنوری تورکیا، وابەستەبووون بە میتۆدی ئاشاتییانە و دیالۆگی شارستانیانە و ڕێکەوتنی سیاسی بۆ چارەسەری کێشەی دادپەروەرانەی کورد کە سەپێنراوەتە سەری لە چوارچێوەی وڵاتانی تردا بژێت و، ناچار خەبات بکات بۆ بەدیهێنانی مافی بڕیاردانی چارەنووس و هەڵبژاردنی پێکەوە ژیان و ویستی خۆ گونجاندن لەگەڵ گەلانی تری ئەو وڵاتانەی دابەشبوون بەسەریاندا.\nلێرەدا پرسیارێک دێتە ئاراوە: ئایا حکومەتی ئەردۆغان خواستی ڕاستگۆیانە و ڕاستەقینەی هەیە بۆ چارەسەری پرسە سیاسییەکەی کورد لەم بارودۆخە ئاڵۆزەدا کە ناوچەکەی پیادا تێدەپەڕێت بە شەپۆلێک لە بشێویی و جەنگ و نەبوونی دۆخێکی ئاسایی و ئاسایشێکی جێگیر، دەستێوەردانی تورکیا وەک لایەنێک ڕوون و ئاشکرایە لە جێبەجێکردنی نەخشەی ڕێگە بۆ پێکهێنانەوەی سەرلەنوێی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کە لە لایەن وڵاتە یەکگرتوەکانی ئامریکاو و هاوپەیمانەکانیەوە داڕێژراوە، هەروەها بە هاوکاریی وڵاتانی کەنداو ، لەسەرو هەمووشیانەوە شانشینی سعودیە و قەتەر، وە بە پشتیوانی ئیسرائیل، کە پێوەندییە دۆستانە تۆکمەکەی خۆی لەگەڵ تورکیادا نوێکردەوە، دوای ماوەیەک ساردووسڕی پێوەندی نێوانیان، بە هۆی هێرشی ئیسرائیلەوە لە کاتی خۆویدا بۆ سەر کەشتی یارمەتیدانی تورکیا بۆ غەزە.\nپرسیارێکی تر خۆی قوتدەکاتەوە: ئایا جەماوەری پارتی کرێکارانی کوردستانی (PKK)بە هەردوو بەشی چەکداری و سیاسییەوە لەگەڵ ئەم دەستپێشخەرییەدان بۆ چەکدانان پێش جێبەجێنەکردنی هیچ خواستێکی دیاریکراوی گەلی کورد لە تورکیادا و بێ گەرەنتییەکی نێودەوڵەتی؟. ئایا بەشی چەکداری ئەم حیزبە دوای دەرچوونیان لە تورکیا بەرەو کوێ دەڕۆن، بەرەو سنوری کوردستانی عێراق، بەرەو سنوری کوردستانی ئێران؟. ییان هەوڵێکی ئەردۆگانە بۆ تاقیکردنەوەی پەکەکە بۆ دوو لەتبوونی لە نێوان لایەنگران و بەرهەڵستکاران و گومانبوونیان لە ڕاستگۆیی حکومەتی تورکیا بۆ چارەسەرکردنی ڕاستەقینەی پرسی کورد، بە تایبەت لە ناو ئەم حیزبەدا گومانی زۆر دەکرێت کە کوشتنی سێ ژنە سەرکردەکەی پەکەکە لە پاریس بە پیلانڕێژی تورکیا کرابێت و پیوەندیشی بەم دۆزەوە هەبێت.\nسەرکردایەتی کورد لە هەرێمی فیدراڵی کوردستانی عێراقدا، هاوکاری سیاسەتی تورکیان لە ناوچەکەدا، بە تایبەت پەیوەند بە پرسی کورد لە عێراقدا و چارەسەری ئاشتیانەی پرسی کورد لە تورکیا و سوریادا و، کۆتاییهێنان بە جەنگی نێوان هێزەکانی تورکیا و جەنگاوەرەکانی حیزبی کرێکارانی کوردستانەوە و، دانپێنان بە مافە نەتەوەییەکاندا بە مافی دیاریکردنی چارەنووسی گەلی کوردیشەوە. بۆ جەختکردن لەسەر ئەم دۆزە لە چەندین بۆنەدا سەرۆکی هەرێمی کوردستان مەسعود بارزانی ئەوەی وروژاندووە کە کاتی ئەوە هاتووە قەوارەیەکی سیاسی و کارگێڕی و جوگرافی سەربەخۆ دابمەزرێت بۆ کوردەکانی عێراق، بە تایبەت لەم بارودۆخەی ئێستادا کە ناکۆکییەکان و قەیرانەکان تادێت قولتر ئەبنەوە لەگەڵ حوکمەتی فیدراڵی عێراقدا، سەبارەت بە مەسەلەی ئابووریی، ماددی ١٤٠ لەسەر ناوچە ناکۆکەکان لە دەستوری عێراقدا، مەسەلەی سوپا و پێشمەرگە، و شتگەلێکی تر.\nپرسی کورد لە نێو نەخشە ڕێگەی داڕێژراودا بۆ پێکهێنانەوەی جوگرافیای- سیاسی ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێدا، کوردەکانی عێراق دەوەرێکی گرنگ و گەوەریان دەبێت لە پرسی کورددا لەسەر ئاستی کوردستانی گەورەدا، بە پشتبەستن بە فاکتەری بابەتییانە و بە تایبەت ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی بۆ دابینکردنی کەشێکی گونجاو بۆ جوڵاندنی پرسی کورد لە کۆڕی نێودەولەتییدا لەسەر بنەمای سیاسییانەی پرسەکە نەک چاولێکردنی وەک پرسێکی مرۆیی کە تا هەنووکە وابووە، تا پرسی سیاسیانەی کورد رێگەی خۆی بگرێتەبەر لە ساڵانی داهاتووی نزیکدا، لە گەڵ ڕوودانی گۆڕانکارییە ئەرێنیەکاندا لە فاکتەری خودی لە پێناو بەرژەوەندی کاری هاوبەش لەگەڵ ئەو لایەنانەی بەشدارن لە بەدیهێنانی پڕۆژەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێدا، هەروەها بۆ بەدیهێنانی بەرژەوەندییە ئابووریی و سیاسیەکان و، بەدەستهێنانی ئاسایش و ئارامیی و جێگیری لە ناوچەکەدا، کە کورد بەشێک دەبێت لێی دوای چارەسەری ئاشتیانەی پرسی فەلەستین. ئەمەش بە ئامانجی زامنکردنی ستراتیژییەتی بەردەوامی ناردنەدەرەوەی نەوت لە ناوچەکەوە و، زاڵبوون بەسەر بەرهەم و نرخییدا، لەگەڵ پەرەپێدانی وەبەرهێنانی ئابوریی ئەوروپی و ئەمریکی، وە گەرەنتی پاراستنی ئاسایشی ئیسرائیل و ئامادەکردنی بۆهەڵسان بە ڕۆڵێکی بەرچاو بە تایبەتی لە بواری ئابووریی لە ناوچەکەدا.\nلە نێو ئەم ستراتیژییە جوگرافی- سیاسییەی داڕێژراودا بۆ ناوچەکە کە کورد بەشێکە لێی و دوای کۆتاییهاتنی مەسەلەی سوریا بە پێی سیاسەتی ئەمریکی و ئەوروپی و هەندێک لە وڵاتانی کەنداو و تورکیای هاوکار تیاییدا، پێموایە کە نەخشەڕێگەی پرسی سیاسی کورد بەم جۆرەی لای خوارەوە دەبێت:\n١/ دەبێت ڕووبکەینە ڕەوشی ئێران و هاوپەیمانەکانی، بە ناچارکردنیی بۆ چۆکدادان لەبەردەم سیاسەتی ئەمریکی لە ناوچەکەدا، بە بێ بەکارهێنانی توندووتیژی بەرامبەری،چونکە ئێران (بەبێ چوونە ناو وردەکارییەکانەوە) وڵاتێکی گەورەیە لە ڕووی ڕووپێو و دانیشتوان، نەوت، ئاستی بەرزی ئابووریی و پەرەپێدانی نیشتیمانی، لەگەڵ ئەو گەمارۆ ئابوورییەی ئێستا بەسەریدا سەپێنراوە، سوپا و تەکنۆلۆژیایی پێشکەوتووی هەیە، خاوەنی دامەزراوەی سیاسیی و کارگێرییە، هاوپەیمانێتی دەوڵەتان و چەندین مەسەلەی تر. بۆیە دەبێت پێشبینی هاتنی سیستەمێکی نوێ لەم وڵاتەدا لە چوارچێوەی ئەم هاوکێشانەدا بکەین و، ڕووکردنە چارەسەرکردنی کێشەی نەتەوەیی و کەمە نەتەوەییەکان و، لە پێشیشەوە پرسی سیاسی گەلی کورد و کردنەوەی دەرگای گفتوگۆ لەگەڵ پارتی ژیانەوەی سەربەخۆی کوردستانیی ناسراو بە پەژاک ( PJAK ) و، دانپێنان بە مافی دیاریکردنی چارەنووسی کورد و مافی خۆبەرێوەبردن و کولتووریی و ئایینی کەمەنەتەوەییەکانی عەرەب و تورک و مەسیحی و ئەوانیتر.\n٢/ دەوری سەرکردایەتی کورد لە کوردستانی عێراق، دوای بەهێزبوونی فاکتەری ناوخۆیی، وە بەدەستهێنانی فاکتەری بابەتیی ستراتیژیی سیاسییانەداڕێژراوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ، لەوانەیە کورد سەربەخۆیی خۆی لە عێراق ڕابگەیەنێت، دوای چارەسەرکردنی مەسەلەی ناوچە ناکۆکی لەسەرەکان، لە پێشیشیانەوە مەسەلەی کەرکووکی دەوڵەمەند بە وزەی نەوت و ناوچەکانی تری خانەقین و دیالە و موسڵ(ولایەتی موسڵی کۆن) وە گرێدانی بە رووبەری جوگرافیایی ئێستای هەرێمی کوردستانەوە و لکاندنی کوردەکانی سوریا و بەستنەوەی بە تورکیاوە بە شێوەی کۆنفیدراڵی، دوای چارەسەری کێشەی کورد لە تورکیادا. ئەمەش وادەکات کە عێراقێکی یەکگرتووی سەربەخۆ بە بێ کورد بمێنێتەوە، لە نێوان ناوچەی رۆژئاوا(سونەنشین)، کە وزەی نەوتی تیا نییە و، لە ڕووی ئابوورییەوە هەژارە، تاکو بەسرە بەرەو خواروی عێراق( شیعە نشین) و دەوڵەمەند لە ڕووی ئابوورییەوە(نەوت و بەندەر و گەلێک شتی تر)، ئەم عێراقە یەکگرتووەش لەسەر بنەمای حوکمێکی عەلمانیی دوور لە تایەفەگەریی و ئاینزایی و پشک پشکێنەی تەسکی حیزبایەتییەوەدێتە کایەوە.\n٣/ لە چوارچێوەی ئەم ڕوانینە ستراتیژەی ئەمریکادا و بە بەدیهێنانی ژینگەیەکی نوێ لە ناوچەکەدا، پێشبینی دەکرێت لە داهاتوویەکی نزیکدا، بە وروژاندنی دۆزی چارەسەری پرسی نەتەوەی کورد لە هەر چوارپارچەکەیدا، لەگەڵ هاتنەئارای دۆخێکی سیاسیی و نێودەوڵەتیی لە نێو سیستەمی نوێدا، پرسی کورد دەخرێتە نێو کۆڕی نێودەوڵەتییەوە بۆ سازدانی کۆنگرەیەکی نێونەتەوەیی لە ژێر چاودێریی نەتەوە یەکگرتوەکان و یارمەتی لایەنە هاوپەیمانەکان لەگەڵ کورددا، بۆ چارەسەری ئەم پرسە بە شێوەیەکی سیاسی و ئاشتییانە و دامەزراندنی دەوڵەتێکی کوردی سەربەخۆ لە ئایندەیەکی دیاردا، دوای راپرسی بە گەڵ لەمبارەیەوە.\n٤/ هەموو ئەم وێناکردن و خوێندنەوەییەی باسی لێوەکرا بە سەرکەوتنی سیاسەتی ئەمریکی و هاوپەیمانەکانی لە ناوچەکەدا بۆ بەدیهێنانی ئەم پڕۆژە گەوەرەیە ( رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ)وە گرێدراوە. چین و روسیا و هیند( کە لە هەڵکشانی سیاسی و ئابوریدایە) و هەندێک لە وڵاتانی ئەفریقا و ئەمریکای لاتینی، کە هاوکارن لەگەڵ ئەم دەوڵەتانەدا لە بواری سیاسیی و پەرەپێدانی نیشتیمانییدا و، لەهەوڵی ئەوەدان رزگاریانبێت لە دەست سیاسەتی کۆنی ئەمریکا، کە بێجگە لە وێرانکاریی ئابووریی و کۆمەڵایەتی و دواکەوتن و تاوان هیچی تری بۆ نەهێنان،ڕۆڵیان چییە لە بنیادنانی هاوسەنگییەکی نێودەوڵەتی، کە لەوانەیە ڕێگە بەئەمریکا و هاوپەیمانە ئەورپایییەکانی نەدات کە تاکڕەوە بە بڕیاری سیاسی بدەن لە جیهاندا بە شێوەیەکی گشتی و لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بە شێوەیەکی تایبەتی. بە تایبەتیش لە چارەسەرکردنی هەردوو پرسی سوریا و ئیران لە ناوچەکەدا.\nسەرچاوە: الحوار المتمدن\nPrevious ئاکا نیوز لەگەڵ ئەڵماس مستەفادا\nNext وێنه‌و به دادگاكردنی كۆمه‌ڵگا


دەقی وتاری مەلا بەختیار، سەرپەرشتیاری گشتی پلاتفۆڕمی دابڕان، لەدووەمین كۆنفرانسی فێمێنیزمی رۆشنگەریی كە بەدروشمی (فێمێنیزمی رۆشنگەریی‌و تێپەڕاندنی نەریتسالاریی)و چوارەمین كۆنفرانسی پلاتفۆڕمی دابڕان، كە سەرلەبەیانی ئەمڕۆ (21/2/2019) لەهۆڵی تەوار، بەڕێوەچوو.\nئەندامە دڵسۆزو بەهەڵوێستەكانی پلاتفۆڕمی دابڕان‌و فێمێنزمی رۆشنگەریی، لەچوارەمین كۆنفرانسی پلاتفۆڕمی دابڕان‌و دووەمین كۆنفرانسی فێمێنیزمی رۆشنگەریدا، بەخێرهاتنی یەك بەیەكەتان دەكەین‌و سوپاستان دەكەین لەهەركوێیەكەوە هاتوون، بەتایبەتی میوانە ئازیزەكانی دەرەوەی وڵات.\nبەخێربێن‌و ئومێدەوارین، بەئامادەبوونتان‌و پێشكەشكردنی سی تەوەر، لەسەر بابەتی جۆراوجۆرو چەشناوچەشن، مشتومڕێكی دیموكراسی، ئازادیی‌و بەبڕشت بۆ خەرمانەی خەباتی فەلسەفی و رۆشنگەریی‌و سیكولاریزم‌و كۆمەڵی مەدەنی، ئەم دوو رۆژەی كۆنفرانس، بێتەبەرهەم.\nبەستنی یەكەم كۆنفرانسی پلاتفۆڕمی دابڕان كارێكی ئاسان نەبوو، دەتوانم بڵێم لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست رەچە شكاندن بوو. لەكوردەواری خۆشماندا، سەرچڵییەكی گەورە بوو. لەبەرئەوەی بەربەستەكانی بەردەم عەقڵی كرانەوە، رەخنەی كرانەوە، تێگەیشتنی هاوچەرخ لەژیان، لەتاك، لەكۆمەڵ، لەژن، لەسەربەستییەكان، لەدیموكراسی، هەتا ئێستاش هەژمونیان زیاترە لەتێگەیشتنی هاوچەرخ بۆ ئەم ئەركە دنیاییانە. بۆیە بەستنی یەكەمین كۆنفرانس سەرچڵی بوو، كاردانەوەكانیشمان زانی. لەسەرتاسەری كوردستان، كاردانەوە لەمزگەوتەكان، لەناو حزبەكان، لەناو سەلەفیەكان، لەناو كۆنەپەرستەكان، كۆنەپارێزەكان، كاردانەوەیەكی هەمەلایەنەو بەئاراستەكراویی، بەژەهراوی دژی پلاتفۆڕم‌و كەسی خۆم، بەرپابوو لەكوردستاندا.\nبەڵام لەوەڵامی ئەوانەدا، هەرزوو لەیەكەمین كۆنفرانس‌و هەفتەیەك دواتر، كۆڕێكی ئاراممان بەست‌و پێمانوتن ئێوە لەرێگەی كۆنەپەرستی خۆتان بەردەوامبن‌و ئێمەش لەرێگەی رۆشنگەری خۆمان بەردەوامدەبین. بۆیە هەڕەشە مەكەن، چونكە ئێوە زۆر كەمترن لەوەی هەڕەشە بكەن. چونكە لەكاتی تەنگانەدا دیاربووكێ ئازابوو، كێ ئازا نەبوو، لەكاتێكیشدا جادەكە پان دەبێت، هەڕەشە مەكەن. بەڵكو بەرگری لەفەلسەفەی خۆتان بكەن‌و ئێمەش لەسەر رێبازی فەلسەفی خۆمان بەردەوام دەبین. بەردەوامبوین.\nدووەمین كۆنفرانس كەمێك هاتە خوارەوە، سێهەمین كۆنفرانس تێگەیشتن هەبوو، ئێستاش چوارەمین كۆنفرانسە، بێگومان ئەو جیهانبینییەی ئێمە هەمانە بۆ فەلسەفەی رۆشنگەری، جیامان دەكاتەوە لەتوندڕەوەكان، بێگومان نامانەوێ لەرابردوودا بچەقین، بەڵكو بەهێڵێكی ناڤین، بەرەخنەگرتنێكی ناڤین، بەتێگەیشتنی ریالیستی لەدۆخی ئێستای سیاسی‌و لەقۆناغی ئێستای ئەركەكانی رۆشنگەری، بەردەوامین.\nلەدەرەوەی ئێمە، خەڵكی تر چۆن دەڕوانێتە رۆشنگەریی‌و رەخنەی ئایینی، بڕوای چۆنە، ئەویش ئازادە. ئەگەر لەسەر ئازادی لەدەرەوەی ئێمە، جیاواز لەئێمە، خەڵك بچەوسێتەوە، هەموو بەرگرییەكی لێدەكەین.\nبەڵام بۆچوونەكان لەدەرەوەی ئێمەو رەخنەكانی كە لەئێمە دەگیرێ لەسەر ئەم رێبازە ریالیستییەی كەگرتومانەتەبەر، ئەوە بەهیچ شێوەیەك پاشەكشەمان پێ ناكات، بەپێچەوانەوە لەسەر بیروباوەڕی خۆمان، لەسەر فەلسەفە‌و ئەو جومگانەی دیاریمان كردووە بۆ راپەڕاندنی ئەركەكانی رۆشنگەری، بەردەوامدەبین.\nدووەمین كۆنفرانسی فێمێنیزمی رۆشنگەری، بۆ خانمان، بۆ بانوانە، بۆ كچان‌و ژنانە. ئێمە هەرلەسەرەتاوە وتومانە كە"نامانەوێ لەهیچ رێكخراوێكی ژنان‌و ئافرەتان بچین"، بەڵكو تەنها بزافێكی پەروەردەیی رۆشنگەرین‌و هیچیتر. نە هیچ وابەستەییەكی قورس، نە ئەركی قورس، نە ئابونەو نەكۆبوونەوەی فراوان‌و دیسپلین‌و ئەمجۆرە كارانەمان نییە. بەڵكو تەنها دەمانەوێ پردێك بین لەنێوان مێژوو و كەلتوری رۆشنگەریی‌و گواستنەوەی بۆ ناو فێمێنیزمی رۆشنگەریی، پاشان بۆ ناو رایگشتی‌و ئەمەش كاری ئێمەیە.\nهەموو ئەوانەی لەبازنەكانی دابڕان ئیشدەكەن، كە ئێسا بووە بەكێشەیەكی گەورە بۆمان كە ئایا ئەم هەموو بازنەیە چۆن بهێنینە ناو كۆنفرانس، بەتایبەت لەمكاتەدا كە هیشتا قەیرانی دارایی بەرۆكی بەرنەداوین. هەموو ئەو بازنانەی ئیش دەكەن‌و ئەو بازنەوانانەی كە ماندودەبن، دەزانن كە ئەركێكی قورسمان نییە. بەڵكو ئەركمان تەنها ئەوەیە، ئەو ئەقڵانەی لەژێر هەژمونی سەلەفی، كۆنەپەرستی‌و تێگەیشتنێكی سەقەتی سەدەكان ناوەڕاستدایە، كەمبكەینەوەو وردە وردە ئەقڵەكان، رەخنەكان ئازاد بكەین، پرسیارەكان ئازاد بكەن‌و بەازادانەش بەدوای وەڵامەكاندا بگەڕێین‌و ئەمەش ئەركی ئێمەیە.\nبێگومان هەموو ئەوانەی لێرە دانیشتوون، ئاگادارن كە مەحاڵە دیموكراسی بەدیبێت، ئەگەر گۆرانكاری دیموكراسی كۆمەڵایەتی بەدینەیات‌و مەحاڵە. دیموكراسی كۆمەڵایەتی‌و گۆڕانكاری كۆمەڵایەتی بەدینەیات، نەك دیموكراسی لەخەم ناڕەخسێ، بەڵكو هەمیشە دیموكراسی هەڕەشەی لەسەرە. ئەوەی بەربەست‌و دەربەست‌و دەستەبەری دیموكراسییە، ئاستی تێگەیشتنی كۆمەڵایەتییە لەدیموكراسی، نەك دەسەڵات چی لەسەر دیموكراسی دەڵێت.\nچونكە خراپترین دەسەڵاتی دیموكراسی، ئێستا لافی دیموكراسی لێدەدات‌و هەركاتێكیش بیانەوێ دیموكراسی سەردەبڕن‌و پێشێلی دەكەن! هەركاتێكیش بیانەوێ زیندانەكانیان پڕ دەكەن لەدیموكراسی.\nهەموو ئەو وڵاتانەی كە تێگەیشتنی كۆمەڵایەتی‌و گۆڕانكاری كۆمەڵایەتی‌و دیموكراسیان هەیە، مەدەنیان هەیە، سەربەستی ژنیان هەیە، ئەوە لەناو كۆمەڵ بەربەستەكانی بەردەم دیكتاتۆریەت، بەردەم هەژمونی دەسەڵاتەكانی رەهای هێزەكان پتەو دەكەن‌و بەهیچ شێوەیەك ناهێڵن هیچ حكومەتێك، لەو حكومەتانەی بەلافلێدان دیموكراسین‌و هەتا ئەوكاتەش دیموكراسین كە هیچ ترسێك لەسەر بەرژەوەندی دەسەڵاتیان نەبێ، بەڵام كە ترسی راستەقینە لەسەر بەرژەوەندی دەسەڵاتیان هەبێ، پەلاماری هێزە دیموكراتەكان دەدەن‌و پەلاماری ژنانی فێمێنیست دەدەن‌و پەلاماری هەموو ئەو كەسانە دەدەن، كە خەبات لەپێناوی یەكسانی ژن‌و پیاودا دەكەن.\nبۆیە، ئەركی ئێمە بەدەرس وەرگرتن لە (28) ساڵ حوكمڕانی لەكوردستان‌و بەئەزمون وەرگرتن لەخەباتی رۆشنگەری لەسەدەی هەژدەهەم، نۆزدەهەم‌و بیستەم لەئۆرۆپا، تەنها ئەوەیە كە ئێمە كۆمەڵێكی رۆشنگەر یان رایەكی رۆشنگەرمان هەبێ، كە بتوانێ ئیرادەی هەبێ، رەخنەی هەبێ، بەربەستی راستەقینەی دیموكراسی كۆمەڵایەتی، لەبەردەم هەموو ئەگەرەكانی مەترسی لەسەر دیموكراسی دابنێت‌و دوایش دەستاودەستكردنی دەسەڵات، گۆڕینی دەسەڵات، گۆڕینی سەرۆكەكان، گۆڕینی میلیتاریستەكان، گۆڕینی هەموو ئەوانەی كە تەراتێن دەكەن بە بازاڕەكان، بەچارەنوسی خەڵك‌و بەئارەزوی خۆیان حوكم دەكەن، بە ئارەزوی خۆیان شار دادەبڕن، هێزی چەكدار دروستدەكەن. دەبێ بەربەستبین لەبەردەم ئەمەداو رێڕەوی دیموكراسی لەدەسەڵات لەناو حزبەكان، لەناو رێكخراوە دیموكراتەكان‌و سەندیكاكان، لەكۆمەڵی مەدەنی، لەناو ژنان، لەناو گۆڕانكاری كۆمەڵایەتی‌و بەڕاستی دیموكراسی بگاتە ئاستی كۆمەڵایەتی، ئاستی رای گشتی دیموكراسی ئەوتۆ، كە دڵنیابین جارێكی تر دیموكراسی لەوڵاتی ئێمە، لەسەر دەسەڵاتی ئێمە، لەناو حزبەكانی ئێمەدا، لەبەرامبەر ئازادیخوازانی ئێمە، جارێی تر پەلامارنادرێتەوە.\nدیموكراسی لەئۆرۆپا، ئەو كاتە لەخەم رەخسا كە بزوتنەوەی رۆشنگەری دەستیپێكرد. هەتا بزوتنەوەی رۆشنگەریی‌و خەباتی مەدەنی لەئۆرۆپا، لەناو كۆمەڵ دەستیپێنەكرد، هەموو دەسەڵاتەكانی ئۆرۆپا، سەرەڕای ئەوەی بەقۆناغی سروشتی گەشەكردنی كۆمەڵایەتی‌و چینایەتی، ئینجا لەرێنیسانسەوە هاتن بۆ چاكسازیی ئایینی، بۆ مۆدێرنەتە، بۆ شۆڕشی پیشەسازی هاتن‌و هەموو ئەوانە بەوەوە هاتبوون، كە چوونە سەركار، پێشئەوەی رای رۆشنگەری دروستببێ، پێشئەوەی گۆڕانكاری كۆمەڵایەتی‌و مافی گشتی دەنگدان‌و دەنگدانی ژنان‌و ئازادی سەندیكاكان‌و .. هتد دروستببێ، بۆرجوازی كە لەئۆرۆپاهاتە سەركار، بە سروشتیش هاتە سەر كار، بەڵام دەیویست قۆرخی دەسەڵات بكات‌و رێ بگرێ لەگەشەكردنی پرۆسەی دیموكراسی و لەبەیهێنانی ئەركەكانی دیموكراسی. ئەوەی دەسەڵاتی بۆرجوازی، كە ئەلتەرناتیڤی دەسەڵاتی دەرەبەگایەتیش بووە لەئۆرۆپا‌و بەشۆڕشی راستەقینەی دیموكراسیش هاتنە كایە، ئەوەی كە دەسەڵاتی تازە هاتووە سەركاری دیموكراسی ناچاركرد بەردەوامبێ لەخەباتی چاكسسازیی‌و بەدیهێنانی تەواوی ئەركەكانی دیموكراسی، مەدەنی‌و سیكولاریزم، ئەوە خەباتی رۆشنگەرەكان‌و خەباتی مەدەنیخوازەكان‌و خەباتی فێمێنیستی ژنان بوون لەئۆرۆپا. چونكە بەبێ ئەم خەباتە مەحاڵ بوو بگاتە ئەم لوتكەیەی كە ئێستا پێیگەیشتووە. بەبێ ئەو خەباتی رۆشنگەریی‌و مەدەنییە، مەحاڵ بوو ئایین بۆ ئەودنیا بێت‌و دەسەڵات، حزب، رێكخراو و سەندیكاش بۆ ئەم دنیا بێت، مەحاڵبوو ئەوە.\nتەنانەت، لەوڵاتێكی وەكو ئیتاڵیا كە زایگا رێنیسانسە، ساڵی (1937) كاسۆلیك، پاپا‌و ڤاتیكان دووردەكەونەوە لەدەسەڵات‌و، دوور دەكەونەوە لەهەژموونی كاسۆلیكی لەسەر دەسەڵاتی ئیتاڵیا‌و رەخنە لەخۆیان دەگرن، لەسەر ئەو هەموو تاوانە گەورەیەی كە لەمێژوودا كردویانەو ملیۆنەها كەسیان كردۆتە قوربانی قەناعەتی رزیوی دادگاكانی پشكنینی سەدەكانی ناوەڕاست. تا لەساڵی (1937) بەتەواوەی هەژمونی كاسۆلیك بەسەر هەژمونی دەسەڵات نەما‌و ئۆرۆپا دوای (400) ساڵ لەرێنیسانس، رەها بوو لەهەژمونی كاسۆلیكەكان‌و لەهەژمونی ئایینی. ئینجا وردەوردە وڵاتانی تر. تەنانەت هەندێك لەوڵاتان لەئۆرۆپا لەپەنجاكاندا بەتەواوی بوون بەسیستەمی سیكولاریزم‌و وڵاتێكی وەك سویسرا لەساڵی (1971) بوو بەسیستەمێكی سیكولاریزم. هەمووی لەبەر بەربەستەكانی مەزهەبی‌و ئایینی، كە لەوێ مابوونەوەو شەڕی خوێنایشیان لەنێوان خۆیاندا كرد.\nكەوابێ ئەگەر سەیری ئۆرۆپا بكەین، ئەوا ئۆرۆپا پێماندەڵێ: ئاگاتان لەكۆمەڵ بێ، گۆڕانكاری لەكۆمەڵ، لەزهنییەت‌و هزری خەڵك بەدیبهێنن. ئەگەر سەیری خۆشمان بكەین، ئەوە هەموو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دیسان لەدوای ئەوەی پەنجاكان‌و شەستەكان خەباتێك هەبوو، بەناوی خەباتی نیشتمانیی و دیموكراسی، چەندین حزبیش هەبوون كە هێزی چەپ‌و دیموكراسی زۆر بەهێزیش بوون، بەڵام دوای شكانی ئەوان بینمیان لەدوای جەنگی سارد، ئاسۆیەك پەیدابوو بۆ ئەلتەرناتیڤ لەوڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست‌و ئەو ئاسۆیەش لەمەڵاسدا بوو، راپەڕینێك، وەرچەرخانێك‌و وەگۆڕانێك لەم وڵاتانەدا رووبدات‌و ئیتر ئەم سیستەمە دكیكاتۆرو دژە دیموكراسیانە كۆتاییان پێبێت. بەڵام كە راپەڕینی بەناو بەهاری عەرەبی روویدا، بینیمان لەبەرئەوەی رای گشتی، رای گشتییەكی دواكەوتوو بوو، بەشی زۆری هزریان لەسەدەكانی ناوەڕاست چەقیبوو، قەناعەتیان بەئیسلامگەرا هەبوو، بەهێزەكانی ئیسلامگەرا هەبوو، بینیمان هەر لەساڵی یەكەمدا، هێزە ئیسلامگەراكان لەناو راپەڕیوانی بەهاری عەرەبی، چۆن هەژموونی خۆیان سەلماند‌و لەناو هەڵبژاردنەكانیشدا دەرچوون‌و وردە وردە بوون بەمایەی ئەو هەموو كارەساتەی لەمیسر، لە لیبیا، لە یەمەن روویداو ئێستاش لەسوریا‌و یەمەن‌و دەوڵەتانی دەروبەرمان بەردەوامە‌و مەترسییەكانی جەنگی گەورە، مەترسییەكانی جەنگی ئەهلی، مەترسیەكانی بەقوربانیدانی ملیۆنەها كەس لەرۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هێشتا سەرچاوە هەرە ترسناكەكەی دەگەڕێتەوە بۆ ئەقڵییەتی دواكەووی مەزهەبی‌و سەپاندنی دەسەڵاتی مەزهەبی لەرۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.\nكەوابێ، كۆمەڵی دواكەوتوو، كۆمەڵێك كە بزوتنەوەی دیموكراسی كۆمەڵایەتی لەناویدا رووینەداوە لەناویدا، رۆشنگەری، خەباتی مەدەنی بەچەمكە راستەقینەكەی‌و هەمەلایەنەكەی لەناویدا روینەداوە، هەمیشە كانگایەكە بۆ بەرهەمهێنانی هێزی سەلەفی‌و كانگایەكە بۆ بەرهەمهێنانی هێزی شۆڕشی چەواشە، هەروەكو بینیمان ئومێدی گەورەی سەد ساڵەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەچاڵنراو كۆتایی پێهات. كارەساتەكەشی بەملیۆنها كەس تیاچوون‌و دەیان ملیۆن كەس ئاوارەبوون‌و بەپێی خەمڵاندنێك، هەموو ئەو وڵاتانەی دووچاری ئەم شەڕی ئەهلییە بوون‌و ئەم شەڕی هێزە ئیسلامییەكان‌و دەسەڵاتەكان بوون، لایەنیكەم پێویستیان بەیەك ترلیۆن دۆلار هەیە، بۆ ئەوی جارێكی تر بونیادبنرێنەوە. تەنها سوریا پێویستی بە(500) ملیۆن دۆلارە، بۆ بونیادنانەوە. ئەوە عیراقیش دەبینین بەپێی دواهەمین راپۆرت (800)سەد ملیار دۆلار بەفەساد رۆیشتووە! ئەمە لەكاتێكدا (60) هەزار خوێندنگە لەعیراقدا، بینای قوڕە‌و ئاستی ژیانیش دواكەوتووە. لەسەدا (24) بێكارییە. بەڵام (800) ملیار دۆلار لەسایەی ئەم سیستەمەی كە لەعیراقدایە، حكومەت لەدوای حكومەت بەهەدەریان داوەو بەفەساد رۆیشتووە. هەروها لەم كوردستانەشدا گەندەڵی كەم نییەو رەخنە لەگەندەڵی كەم نییە‌و گەندەڵكارانیش كەم ئاشكرا نەبوون لەناو خەڵك‌و لەناو رای گشتیماندا.\nبۆیە هەڤاڵان، هاوبیران‌و دۆستان، بەڕاستی ئیتری كاتی ئەوەهاتووە بڵێین: شانبەشانی خەبات لەپێناو رزگاری نیشتمان، كە نەتەوەی كورد نیشتمانەكەی داگیرو دابەشكراوەو لەهەموو بەشێكی كوردستان مافێتی بەردەوامبێ لەخەبات بۆ رزگاریی‌و بۆ دیمكوراسی، شانبەشانی ئەو خەباتە، ئێمە لەباشورو بەشەكانی تری كوردستان‌و هەموو گەلانی ژێر دەستەی وەكو ئێمە، هەموو ئەو وڵاتانەی كە وەكو ئێمە جارێ رۆشنگەری لەناویاندا بەرپا نەبووە، شانبەشانی ئەركی دیموكراسی‌و رزگاری، ئەركی رۆشنگەری بووە بە یەكێك لەئەركە چارەنوسسازەكانی دیموكراسی لەناو كۆمەڵدا. هەم بۆ ئەم قۆناغەو هەم بۆ دوای قۆناغ، كە حكومەتە دیكتاتۆرەكان دەگۆڕدرێن‌و هەژمونی حزبە خراپەكان كەمدەكرێنەوە‌و رۆشنگەری و رای گشتی رۆشنگەری، ئەركێكی پیرۆزی سەرشانمانە.\nدەزانین، هێشتا بۆ ئێمە، بۆ پلاتفۆڕمی دابڕان‌و فێمێنیزمی رۆشنگەری، لایەنیكەم لایەنیكەم دەهەیەكمان ماوە، بتوانین لەخۆمان رابپەرموین بڵێین: بەڵێ، ناوەندێكی فراوانی كۆمەڵ‌و ژیانی كۆمەڵایەتی ئێستا رۆشنگەرن‌و لایەنیكەم دەیان پرسیاری رۆشنگەریان هەیە‌و تێگەیشتینیان بۆ ژیان، بۆ رابردوو، بۆ دیموكراسی، بۆ ئازادی‌و بۆ پەیوەندی كۆمەڵایەتی، بۆ ئازادییەكانی تاك، بۆئازادییەكانی ژن گۆڕاوەو ئەمەش دەهەیەكی دەوێ. بەداخێكی زۆریشەوە، دەتوانم بڵێم: پەنجا ساڵ زیاترە، حزبەكان لەعیراق‌و كوردستان، لافی دیموكراسی‌و لافی غەلمانییەت‌و مەدەنییەت لێدەدەن، بەڵام لایەنیكەمی ئەركەكانیان لەمبارەیەوە جێبەجێ نەكردووەو بەڵكو هەندێ لایەنیش بەناوی عەلمانییەت،بەناوی چەپ، بەناوی ئۆپۆزسیۆن‌و گۆڕانكاری، جەزرەبە لەرۆشنگەریی‌و لەعەلمانییەتیش دەدەن، كە لەخزمەتی دژەكانی عەلمانییەت، مەدەنییەت‌و ئازادییە.\nئەم تێگەیشتنە سەقەتە لەلایەن زۆرێك لەحزبەكان، زۆرێك لەسەركردەكان، بۆ چۆنێتی پەروەردەكردن‌و گۆڕانكاری لەناو كۆمەڵ، زیانێكی ئێجگار گەورەی لەپێشكەوتنی كۆمەڵایەتیمان داوەو سەرەنجام یەكێك لەهۆیەكانی ئەو زیانە سیاسی‌و ئایدۆلۆجییەی لەكۆمەڵی ئێمە درا، ئەوەبوو بینیمان چەند هێزی سەلەفی بەئاسانی ردوستبوون‌و بەئاسانی هێزی چەكداریان دروستكردو بەئاسانیش كارەساتیان لەكوردستاندا خوڵقاند.\nئێستاش ئەگەری سەرهەڵدانەوەی سەلەفی، بەجۆرێكی تر، بەگۆڕینی شێوازی خۆكوژیان، كۆمەڵكوژیان، تۆقاندنیان، جەستەلەناوبردنیان، هزر لەناو بردنیان، ئێستاش هێشتا هێزی سەلەفی، هێزێكی كۆمەڵایەتی بەهێزەو سەرانی سەلەفی، دەتوانن بەشێوەیەكی تر ئەم هێزە پڕچەك بكەنەوەو جارێكی تر بەریبدەنەوە گیانی هێزە دیموكراتەكان.\nدەمەوێ رونكردنەوەیەكیش لەسەر ئەوەبدەم كە ئێمە بۆ دەڵێین: "جیاوازین لەهەموو ئەو رەوتانەی كە هەیەو بەپێی بڕوای خۆمان خەباتی رۆشنگەری دەكەین". ئێمە كە وتمان خواو قورئان‌و پێغەمبەر، هێڵی سورن، جۆرەها رەخنەمان لێگیراو ئازادیشن‌و سوپاسیان دەكەین. ئەوان رای خۆیان وتووەو ئێمەش رای خۆمان وتووە. هیچ لارییەكمان لەهیچ رەخنەیەك نییە، بەڵام هیوادارین لەدەرەوەی ئێمە، ئەوانەی ئەو رەخنانەیان لەئێمە گرت، باشتر لەئێمە بكەن‌و ئەوەی لەناخیاندایە، بەڕاستی‌و ئازایانەتر دەریببڕن. هیچ رێگەیەكمان نەگرتووەو دیسانەوە دەیڵێینن هەر هەڵوێستێك هەبێ، پێچەوانەی هەڵوێستی ئێمەو توندەڕوانەش بێ‌و ئێمە قبوڵی نەكەین، هەرلایەك دەست بۆ ئەو رەخنەگرانە بەرێت، بەرگری لێدەكەین. بەڵام ئێمە ئەمە سیاسەتمانە.\nپرسیارێك كرابوو، كە ئێمە پێچەوانەی خەباتی رۆشنگەری و مێژووی رۆشنگەری ئەو قسانەمان كردووە. پێموایە ئەو رەخنەیە پێچەوانەیە. لەهەموو مێژووی رۆشنگەریدا، دە فەیلەسوفی مولحید- بێباوەڕی تێدا نییە‌و ئەوەش هەموو مێژووی رۆشنگەری هەر لەسەدەی هەژدەهەمەوە، تا ئێستا سەیری بكەن، دە فەیلەسوفی مولجیدی تێدا نییە. ماركس رۆشنگەر نەبووە، بەڵكو لەسەرەتاكانی ژیانی گەنجێتی، كاریگەر بوو بەرۆشنگەری، بەڵام فەیلەسوفی رۆشنگەری نەبوو. باسی ماركس‌و ئەنجلس نەكەین، چونكە ئەمانە پەیوەندیان بەرۆشنگەرییەوە نەبوو، رۆشنگەرەكان دیارن كێن. كانت، دیكارت، ڤۆڵتێرو جان جاك رۆسۆ، ئەمانە پێشەنگە گەورەكانی رۆشنگەرین‌و سەیر بكەن بزانن چۆن سەیری رۆشنگەری دەكەن. كێ لەدیكارت، لەڤۆڵتێرو جان جاك رۆسۆ رۆشنگەرتر بوو؟! كێ وەكو ئەوانە توانی رەچەی مێژوویی بشكێنێت‌و بتوانێ ئیمپراتۆرە گەورەكان پاشەكشە پێبكات‌و فەلسەفەی ئەوان ببێ بەبناغەی پەیوەندی تاك، دەسەڵات‌و دەستورو پەیمانی تاك‌و دەسەڵات لەڕێگەی فەلسەفەكانی ئەوانەوە دابینكراو مێژووش بە بەردەوامی تەوزیفی بۆچوونەكان‌و لۆژیكی ئەوان دەكات. ئێمە لەمێژووی رۆشنگەریی‌و رابەرانی رۆشنگەری ئاوا تێگەیشتووین‌و پێموابێ ئەدەبیاتێكی كەمیشمان لەمبارەیە وەرنەگێڕاوە. ئێستاش دەیڵێینەوە، كە هەرگیز رێگە لەبۆچوونی تر ناگرین‌و ئەوەش هەقێكی رەهای هەموو كەسێكە، خۆی، فەلسەفەی خۆی، جیهانبینی خۆی دەرببڕێت‌و دڵخۆشیشین كەدەستوری عیراق، ئازادی ویژدانی دابینكردووە. ئازادی ویژدان واتە (لائیك)، ئایینت هەبێ، مەزهەبت هەبێ یان نا لەعیراقدا ئازادیت. پرۆژەی پێشنیازكراوی دەستوری كوردستانیش كەجارێ پەسەند نەكراوە، بۆ ئاگاداری بەڕێزتان بەندە وشەی ئازادی ویژدانم بۆ زیادكرووە، بۆ ئەوەی ئەو كەسانەی ئەو رەخنانە دەگرن، ئەوانەش ئازادبن. ئەوانەی ئەو رەخنانەیان گرتووە، رەنگە هێشتا نەزانن بڕگەكانی دەستور چۆن داڕێژراو! بەڵام بۆ ئازادی ویژدان، پێداگیریمان كرد كە دەبێ كوردستانیشدا تێیدابێ، هەروەكو لەعیراقیش یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان پێشنیازی كرد لەدەستوردا هەبێ.\nبۆیە ئومێدەوارم، ئەوكاتەی لەكۆنفرانسی یەكەمدا هەڵمەتێكی ئێجگار فراوانمان لەسەر كرا، هیچ كەسێك بەرگری لێنەكردین. بەڵام ئەوكاتانەی وامانكرد، رەخنەیان لێگرتین‌و رەخنەكانیش چوونە خزمەتی سەلەفییەتەوە، نەك خزمەتی رۆشنگەری.\nئێستاش بەردەوامین، مێژوویەكی دوورو درێژ بەدەسەڵاتی رەهای ئایینی‌و لەكوشت‌و كوشتار، لەتاوان، لەتێگەیشتنی سەقەت، نوقمی سەقتییە ئەو تێگەیشتنە لەئایین‌و كەمترین كوردیش دەزانێ، ئایین فەلسەفەیەكی گەورەو فراوانەو دەكرێ لەڕووی فەلسەفییەوە، گفتوگۆی لەگەڵ بكەیت. بەتێكستێكی رزیوو، بەئەقڵێكی رزیوی سەلەفی‌و بەدواكەوتن، ئایین ئێستاش دەسەپێنرێتە سەر تاكی كورد‌و بەبێئەوەی دەرگای گفتوگۆ بكەنەوە، وەكو چۆن لەئۆرۆپا كردیانەوە‌و لەدوای رێنسانسیش، لەدوای ئایینسازی، لەدوای مۆدێرنەتە، لەدوای رۆشنگەریش، ئایینی مەسیحی بەكاسۆلیك‌و پرۆتستانت‌و ئایینزاكانی ترەوە ئازادن‌و تەنها كەنیسەیەكیش دانەخراوە. چۆن لەوێ ئێستا بەفەلسفە، بەلۆژیك، بە ئەقڵی گەورە، بەبیرمەندی گەورە، بەرگری لەئایینەكان‌و لەمەزهەبەكان دەكرێت، ئێمەش پیاوە ئایینیەكانمان، بیرمەندە ئایینەكانمان لەبەرامبەر فەلسەفەكانی پێچەوانەی ئایین‌و مەزهەب، با بەفەلسەفە، با بەلۆژیك، نەك بەكوشتن‌و بەهەڵەشە‌و ئیهانەكردنی مرۆڤ، بەدرۆ هەڵبەستن بۆ ئازادیخوازەكان، ململانێ لەگەڵ رۆشنگەرەكان بكەن. بەپێچەوانەوە پێمانخۆش فەزای ململانێ، فەزای دیالۆگ، لەبواری دینی‌و مەزهەبیشدا، فەزایەكی ئازادبێ‌و ئەوەی باوەڕی بەوە هەیە، ئێستاش وەكو جاران دەبێ دین‌و مەزهەب بسەپێنێ، با بەئازادی قسە بكات. ئەگەرچی باوەڕمان بەوەنییە كە وەكو جاران، دین‌و مەزهەب بسەپێنرێت. بەڵكو دەبێ پابەندی ئەركە فەلسەفی‌و ئەقڵانییەكان‌و فەلسەفە دانراوەكانی دنیاین، ئێمەش قسەی خۆمان هەیە.\nئەوەی باوەڕیوایە هەموو عەلمانییەك مولحیدە، هیچ لە عەلمانیەت نازانێ. چونكە باشترین كتێبەكانی نوسەرە ئیسلامییەكانمان خوێندۆتەوە، بۆچوونی باشترین نوسەرەكان‌و بەرپرسە گەورەكانی ئیسلامیمان خوێندۆتەوە، بەڵام لەعەلمانییەت تێنەگیشتوون. كۆمەڵێك وتاری كۆلاج كۆلاج لێرەو لەوێ دەهێنن‌و دەیبەستن بەیەكەوەو بەزۆری زۆرداری دەیانەوێ بڵێن: عەلمانییەكان كافرن!\nئەوە هەموو ئۆرۆپا بیخوێننەوە، كێ لەئۆرۆپا لەسەر ئایین دەگیرێت. بەپێچەوانەوە ئێستا لەوێ خەَك لەئایین‌و مەزهەب سڵدەكاتەوە، لەكاتێكدا دەوڵەتی ئەوپەڕی عەلمانی‌و دیموكراسی. با بەئەقڵیەتی داخستنی دەرگاكانی دیالۆگ، ئەقڵیەتی شمشێر هەڵكێشان، ئەقڵیەتی خۆكوژی، مزگەوت پڕ كردن لەهەژموونی دواكەوتن لابەرین‌و مامۆستا منەورەكانمان، پێشكەوتووەكانمان، ئەوانەی خزمەتی زۆر‌و گەورەیان كردووە لەئەدەبدا، لەئەقڵدا، لەئارامی كۆمەڵایەتیدا، لەئاشتی كۆمەڵایەتیدا، بابێن‌و لەگەڵ هەموو ئەو نوسەرانەی كە باوەڕیان بەمەدەنییەت‌و بەرۆشنگەری هەیە، بە ئارام ئارام گفتوگۆ بكەین، بۆ ئەوەی خانەكانی یەكتر بدۆزینەوە، ئەوان لەخانەی خۆیان و ئێمەش لەخانەی خۆمان، ئەمەش رێگەیەكی دروستەو هەر دەبێ وای لێبێت.\nسەدان تاوانی گەورەی تر بكرێت، بەدەیان نوسەری تر شەهید بكەن، هەژموونێكی كۆنەپەرستانەتر لەكوردستان‌و ناوچەكە بسەپێنن، لەدوا سەرەنجامدا حوكمی مێژوو هەر ئەوەیە كە دەبێ دیموكراسی، مەدەنییەت‌و رۆشنگەری سەربكەوێ. ئەمەش حوكمی مێژووەو باقییەكەی وەكو هێزە سەلەفییە شكستخواردووەكانی مێژوو، لەمێژوودا دەنێژرێن‌و ئەوانەی بەزیندوویی دەمێننەوە، هەر ئەوانەن كە بەزیندوویی سەیری ژیان، مرۆڤ، ژن، دیموكراسی‌و مەدەنییەت‌و رۆشنگەری دەكەن.\nئێمە ئەمڕۆ لێرە كۆبووینەتەوەو ئێوە هەمووتان تەشریفتان هێناوە، بۆ ئەویە لەو سی تەوەرە، لەو سی بابەتەی كە دۆستانی ئێمە لەدەروەو ناوەوەی كوردستان‌و هاوبیرانمان ئامادەیان كردووە، بۆ ئەوەیە ئێمە بۆچوونی خۆمان بڵێین‌و ئێوەش رەخنەی خۆتان بگرن. بێگومان دوای مشتوماڵكردنی هەموو بۆچوونەكان، راسپاردەكانی هەردوو كۆنفرانس دەردەچێت‌و راگەیەندراوی كۆتایی كۆنفرانس دەردەچێت، راسپاردەكان‌و راگەیەندراوەكانیش، سیاسەتی رەسمی پلاتفۆڕمی دابڕان‌و بزوتنەوەی فێمێنیزمی رۆشنگەری دەبێت.\nجارێكی تر سوپاسی ئادەبووان دەكەم‌و ئەم كۆنفرانسە بەكۆنفرانسی خۆتان بزانن. ئەگەر ئێمە توانیبێتمان دەرگای ئەم رێبازە‌و ئەم فەلسەفەیە بكەینەوە، ئەوە بەو مانایە نییە كە بەتاپۆمان گرتووە یان پاوانمان كردووە. بەڵو ئەوە رێگەی هەموولایەكمانەو بەهاوكاری هەمووان، بەرخنەی هەمولایەك، بەكارلێك لەچۆنێتی تێگەیشتن لەئەركەكانی رۆشنگەری، دەتوانین ئاییندەیەكی باشتر بۆ هەمووان، بەتیابەتی بۆ هێزە دیموكراتەكان‌و هێزە چەپەكان فەراهەم بكەین.\nلەكۆتاییدا، دەمەوێ بڵێم، كە: كۆنفرانسەكەمان هاوكاتە لەگەڵ چەند یادێكی سەیر لەمێژوودا.\n(1918) لەژێر كاریگجەری كۆنەپەرستەكان، لەئورمێ تا سەڵماس، شەڕێكی خوێناوی (158) رۆژە لەنێوان موسڵمانەكان‌و مەسیحییەكان بەرپا دەبێت‌و تیایدا (137) هەزار كەس دەبێت بەقوربانی‌و ئەمڕۆ یادێتی. كە ئەوەش ئەنجامی ئەقڵی سەلەفییە لەمێژوودا.\nهەر ئەمڕۆ و سبەینێ (21 و 22)ی مانگ لەساڵی (1921) بەریتانییەكان دوو بڕیاری سەیر بەرامبەر بەكورد دەردەكەن. بڕیاری یەكەم كە لەئەمڕۆدا دەردەچێت، ئەوەیە كە بەریتانییەكان ئاگاداری شێخ مەحمود دەكەنەوەو دەڵێن: واز لەخەبات بهێنە‌و بە بۆردومانكردنی سلێمانی هەڕەشە دەكەن‌و بەهیچ شێوەیەك مافەكانی كورد ناسەلمێنن.\nبەڵام سبەی، واتە رۆژی دواتر (22)ی مانگە، لەبەریتانیا حكومەتی ئەو وڵاتە كۆنگرەیەك دەبەستێ لەسەر رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، داوای فیدراڵی بۆ كوردستان دەكەن. ئەمە حكومەتی بەریتانیا كە ئاوای لێكردوین‌و حكومەتە مەزنەكەی بەریتانیا ئاگای لێ نییە، بەكرێگیراوەكانی لەعیراق، چۆن هەڵسوكەوت لەگەڵ هەمان نەتەوە دەكەن، كە داوای ئازادی دەكەن.\nیادی ئورمێ تا ساڵماس‌و قوربانییەكانی، ئەو سیاسەتە هەڵەیەشی كە كۆڵۆنیالیزمی كلاسیی گرتییەبەر، هەموو ئەم یادانە دەبێ هاندەرمانبن، بۆ ئەوەی خۆمان لادەین لەشەڕی سەلەفی‌و كۆنەپەرستەكان‌و لەگەڵ دەوڵە گەورەكانی ئێستا، هەموو ئەو دەرسانەیان پێبڵێینەوە، كە سەد ساڵە ئێوە غەدری گەورەتان لەئێمە كردووەو ئەم غەدرانە دووبارەمەكەنەوە، چونكە كات چارەسەری كێشەی نەتەوەیكوردە لەهەموو رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.\nسوپاس بۆ هەمولایەك..


میلاد عەزیمی لەسێدارە نەدرا، ئەو بڕە پارەی کە پێویست بوو کۆ کرایەوە\n13:03 - 5 December 2018\nهەنگاو: حوکمی سێدارەی میلاد عەزیمی، ئەو منداڵە کرماشانیەی کە بڕیار بوو ئەمرۆ بەرێوە بچێت، ڕاگیراوە.\nبەپێێ هەواڵی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، بڕیار بوو ئەمڕۆ چوارشەممە (١٤ی سەرماوەز، ٥ی دسامبر) حوکمی سێدارەی میلاد عەزیمی، گەنجێکی خەڵکی کرماشان لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا بە هۆی کوشتنی هاورێکەی حوکمی سێدارەی بەسەردا سەپابوو، بەرێوە بچێت.\nیەکێک لە نزیکانی میلاد لەمبارەوە بە هەنگاو ڕاگەیاند، حوکمی سێدارەی میلاد جێبەجێ نەکراوە و لە لایەکی دیکەوە ئەو بڕە پارەیەی کە بنەماڵەی کوژراو دوایان کردبوو، لەلایەن خێرخوازانەوە کۆ کراوەتەوە.\nئەو سەرچاوەیەکە لە دریژەدا وتی کە لەماوەی ڕۆژانی ڕابردودا بڕی ٥٥٠ میلیۆن تمەن کە لەلایەن بنەماڵەی کوژراوەکەوە داواکرابوو لەڕێگای ڕێکخراوی جێبەجێ کردنی حوکمەکانەوە خراوەتە سەر حسێبی بانکی حکومەت و بڕیارە بنەماڵەی کوژراوەکە لە ڕۆژانی داهاتوودا بە فەرمی پارەکە وەر بگرن و هەڵوەشاندنەوەی حوکمی سێدارەی میلاد واژۆ بکەن.\nمیلاد عەزیمی لەکاتی ئەنجامی تاوان تەنیا ١٦ ساڵ تەمەنی هەبەووە وەک خۆی باسی کردووە بە هۆی ترس و گوشاری هێزە ئەمنییەکانەوە ئەو کوشتنەی وە ئەستۆ گرتووە و هەتا تەمەنی ١٨ ساڵان لە ناوەندی ڕاگرتنی منداڵانی تاوانبار لە کرماشان ڕاگیراوە و ئێستا لە بەندیخانەی دێزڵ ئاوای کرماشان ڕاگیراوە و بڕیارە حوکمەکەی ١٤ سەرماوەز بەڕێوە بچێت.\nبنەماڵەی کوژراو ڕەزامەندییان نیشان داوە هەتا لەهەمبەر وەرگرتنی بڕی ٥٥٠ میلیۆن تمەن ئەو لاوە ببەخشن و لەسێدارە نەدرێت.


خوێندكارانی رۆژهه‌لآت له چیاكانی كوردستاندا خۆیان بۆ خه‌باتی شاخ و شار رێك ده‌خه‌ن | یەکیەتی خوێندکارانی دێموکراتی کوردستانی ئێران\nHome هەواڵ خوێندكارانی رۆژهه‌لآت له چیاكانی كوردستاندا خۆیان بۆ خه‌باتی شاخ و شار رێك ده‌خه‌ن\nخوێندكاران: خوێندكارانی رۆژهه‌لآتی كوردستان هه‌نگاوه‌كانیان بۆ به‌شداریی به‌ربلآوتر و شوێندانه‌ری زیاتر له پیكه‌وه گرێدانی خه‌باتی شاخ و شاردا چرتر ده‌كه‌نه‌وه.\nرِۆژی دووشه‌ممه 4ی بانه‌مه‌ری 1396ی هه‌تاوی، شاندێكی یه‌كیه‌تیی خوێندكارانی دێموكراتی كوردستانی ئێران پێكهاتوو له كاروان شه‌ره‌فی، سكرتێر و سه‌لام ئیسماعیلپوور، ئه‌ندامی هه‌یئه‌تی ئیجرایی یه‌كیه‌تیی خوێندكاران سه‌ردانی بنكه‌كانی هێزی تایبه‌تی حیزبی دێموكرات له شاخه سنوورییه‌كانی نێوان رِۆژهه‌لآت و باشووری كوردستانی كرد.\nله سه‌ره‌تای ئه‌و سه‌ردانه‌دا شاندی یه‌كیه‌تیی خوێندكاران له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك له خوێندكارانی ده‌روه‌ست و شۆرشگێری كورد كه له ماوه‌ی چه‌ند مانگی رابردوودا به مه‌به‌ستی به‌شداری له خه‌باتی ره‌وای گه‌لی كورد له رۆژهه‌لآتی كوردستاندا به رێزه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستانه‌وه په‌یوه‌ست بوونه، كۆ بوونه‌وه.\nله‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌دا شاندی یه‌كیه‌تیی خوێندكاران وێرای به‌خێرهێنانی ئه‌و رۆڵه چاوكراوانه‌ی كورد بۆ ریزه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه و بزاڤی راسان، پێداگرییان له سه‌ر گرینگیی رۆڵ و پێگه و ئه‌ركی خوێندكاران له‌م قۆناغه هه‌ستیاره‌ی ئێستای خه‌باتی رۆژهه‌لآت و هه‌وڵدان بۆ دۆزینه‌وه‌ی میكانیزمه‌كانی به‌شداریی كاراتر له‌و خه‌باته‌دا كرده‌وه كه به “راسان” ناودێر كراوه.\nله درێژه‌ی كۆبوونه‌وه‌كه‌دا له سه‌ر باس و بابه‌ته‌كانی پێوه‌ندیدار به خوێندكاران و پێویستیی هه‌ڵگرتنی هه‌نگاوی كرده‌كی بۆ كاراكردنی رێكخستن و په‌ره‌وه‌رده‌ی خوێندكارانی به‌شدار له ریزه‌كانی شۆرش و هه‌روه‌ها چالاكیی شوێندانه‌رتری خوێندكاران له نێوخۆی رۆژهه‌لآتی كوردستاندا ئاڵوگۆری بیرورا كرا.\nله كۆبوونه‌وه‌یه‌كی دیكه‌دا هه‌ر له‌و رِۆژه و به چاوه‌دێریی شاندی هه‌یئه‌تی ئیجرایی یه‌كیه‌تیی خوێندكارانی دێموكراتی كوردستانی ئێران، خوێندكارانی به‌شدار له ریزه‌كانی شۆرش، كۆنفرانسێكیان بۆ پێكهێنانی كومیته‌ی یه‌كیه‌تیی خوێندكاران له شاخ، به‌رِێوه برد. له‌و كۆنفرانسه‌دا كه له كه‌شوهه‌وایه‌كی دێموكراتیكدا به‌رِێوه چوو، سێ كه‌س وه‌كوو ئه‌ندام و دوو كه‌سیش وه‌كوو هاوكاری كومیته هه‌ڵبژێردران.\nهه‌روه‌ها شاندی یه‌كیه‌تیی خوێندكاران وێرای به‌شداری له جێژنی كۆتایی ده‌وره‌ی سه‌ره‌تایی 224ی هێزی پێشمه‌رگه‌ی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێراندا، كۆمه‌ڵێك دیاری و خه‌لآتی به سه‌ر سه‌ركه‌وتوانی ده‌وره‌كه‌دا دابه‌ش كرد.


سمینارێکى دەربارەى پرۆگرامى ئیڕەسموس مندووس - PRESS.ROOM\nسمینارێکى دەربارەى پرۆگرامى ئیڕەسموس مندووس\nNews #09, Issue 00, Jan 2014 | Núcey #09, Jhimarey 00, Mangí 12 Sallí 2014 | نوچەی 09، ژمارەی 00، مانگی 12 ساڵی 2014\nزانکۆى کۆیە سمینارێکى زانستى دەربارەى پرۆگرامى ئیڕەسموس مندووس لە پرۆژەى (مرحبا) ئەنجامدا\nڕۆژى یەکشەممە 09/11/2014 کاژێر 12:30 لە هۆڵى LT1001 لە سەرۆکایەتى زانکۆى کۆیە، زانکۆى کۆیە سمینارێکى بۆ بەڕێز د. دیلان مەجید ڕۆستەم یاریدەدەرى سەرۆکى زانکۆ بۆ کاروبارى زانست و خوێندنى باڵا دەربارەى پڕۆژەى (پرۆژەى ئیرەسموس مندووس - مرحبا) بۆ مامۆستا و فەرمانبەر و خوێندکارانى زانکۆى کۆیە ئەنجامدا.\nلەسەرەتاى سمینارەکەدا د. دیلان وتى: دەربارەى ئەو پڕۆژەیە پرسیارى زۆر دەکرێت، کە ئایا زانکۆى کۆیە چۆن سوود لەو پڕۆژەیە وەردەگرێت، چوارچێوە و کارەکانى پڕۆژەکە چیین؟ کاتى پڕۆژەکە چەندە؟ پارە چۆن بۆ پڕۆژەکە دابین کراوە؟ ئەمانە هەموو ئەو پرسیارانەن کە ڕووبەڕوومان دەکرێنەوە، بۆیە ئەنجامدانى سمینارێکى لەو شێوەیەمان بەپێویستزانى.\nدواتر وتى: زانکۆى کۆیە شان بەشانى (3) زانکۆى هەرێمى کوردستان (سلێمانى، ڕاپەڕین، هەڵەبجە) بەشدارى ئەو پڕۆژەیان کردووە، لەگەل (5) زانکۆى بەناوبانگى ئێران و (9) زانکۆى ئەوروپى، وتیشى مەبەست لەم پڕۆژەیە هاوکاریکردنى زانستییە لەنێوان زانکۆکان بۆ ئەوەى زانکۆکان ئالوگۆری زانستی و کولتووری بکەن.\nسەبارەت خەرجى پڕۆژەکەش وتى: نرخى پڕۆگرامەکە (2.394،050) یۆرۆیە و سەرجەم خوازیارانى (بەکالۆریۆس، ماستەر، دکتۆرا، پۆست دکتۆرا، ستافى ئەکادیمى) دەتوانن لێى سوودمەندبن، هەروەها وتى بۆ خوێندن ڕێککەوتن لەنێوان زانکۆکان هەیە و ماوەى خوێندنەکەش جیایە و بەم شێوەیە:\nخوێندنى بەکالۆریۆس لە نێوان 6 بۆ 10 مانگە\nخوێندنى ماستەر لە نێوان 6 بۆ 18 مانگە\nخوێندنى دکتۆرا لە نێوان 6 بۆ 34 مانگە\nخوێندنى پۆست دکتۆرا 6 مانگە\nسەبارەت بە ژمارەى بەشداربووان بۆ پێشبڕکێى وەرگرتن وتى: لە ئەوروپا 32 کەس وەردەگیرێن، لە وڵاتى ئێران 49 خوازیار و لە هەرێمى کوردستانیش (41) خوازیار وەردەگیرێن.\nسەبارەت بە پەیوەندى زانکۆکان وتى: پەیوەندى توندوتۆڵ لە نێوان زانکۆ بەشداربووەکان هەیە، بۆیە لەکاتى داواکردنى هەر خوازیارێک بۆ پڕۆژەکە پەیوەندى بە زانکۆکە دەکەن، بۆ ئەوەى دڵنیابن لەوەى خوازیار لەڕێگەى ئەو زانکۆیەوە داواى پێشکەشکردووە.\nسەبارەت بە پرۆسەى وەرگرتنیش وتى: خوازیار پێویستە چەند ئامادەکارییەک ئەنجام بدات بەم شێوەیە:\n1- داخوازى نامەکەى بەشێوەى ئۆنلاین پڕبکاتەوە.\n2- ژیاننامەى تایبەتى خوازیار پێویستە بەو شێوەیە بێت کە داواى لێکراوە.\n3- پاسەپۆرتى هەبێت.\n4- پشتگیرى زانکۆیى هەبێت.\n5- بڕوانامەى زمانى هەبێت، پێویستە کۆرسى زمانى خوێندبێت.\n6- بۆچى بەدواى ئەم خوێندنەوەیە؟ ڕاپۆرتێکى ورد لەسەر ئەم بابەتە بنووسێت.\nیاریدەدەرى سەرۆکى زانکۆى کۆیە بۆ کاروبارى زانست و خوێندنى باڵا وردتر شیکردنەوەى بۆ ئامادەبوان کردو وتى: بەپێى خاڵ خوازیار وەردەگیرێت بە جۆرێک:\n55% لەسەر نمرەکەیەتى.\n30% لەسەر کۆرسى زمانە.\n10% پشتگیرى زانکۆییە.\n5% پڕکردنەوەى فۆڕمەکەیەتى کە بۆچى بەدواى خوێندنە.\nسەبارەت بە لێژنەى هەڵسانگاندن و وردبینیش وتى: لێژنەکە پێکهاتووە لە نوێنەرى زانکۆى سانتیاگو دی كومپۆستێلا له ئیسپانیا، نوێنەرى زانکۆکانى ئێران، نوێنەرى زانکۆکانى هەرێمى کوردستان کە بۆ ئەمساڵ نوێنەرى هەرێم زانکۆى سلێمانى دەبێت، نوێنەرى زانکۆکانى ئەوروپا، نوێنەرى دڵنیایى جۆرى کە سەرپەرشتى پڕۆژەکە دەکات، هەروەها یەکێک لە سەنتەرەکە کە سەرپەرشتى داراییە.\nسەبارەت بە مامۆستاو فەرمانبەرو خوێندکارانى زانکۆى کۆیەش وتى: نووسینگەى یاریدەدەرى سەرۆکى زانکۆ بۆ کاروبارى زانست و خوێندنى باڵا هەمیشە کراوە دەبێت بۆ پێدانى هەر زانیارییەک و پڕکردنەوەى فۆڕم و پێدانى پشتگیرى، هەروەها وتیشى پەیچێکى تایبەتمان بە نووسینگە کردۆتەوەو هەموو زانیارییەکانى تێدایەو دەتوانن ڕۆژانەش پرسیار بکەن و وەڵامى پێویست هەر لەم ڕێگەیەوە وەربگرن.\nدواتریش ئامادەبووان چەندین پرسیاریان هەبوو، سەرجەم پرسیارەکانیش وەڵامدرانەوە.\nدوابەداوى سمینارەکە بەشداربووان دەستخۆشیان لەو جۆرە گردبوونەوانە کرد، بۆ ئەم مەبەستە (د. تارا فوئاد تاهیر) مامۆستاى بەشى کیمیا لە فاکەڵتى زانست و تەندرووستى وتى: ئەم پڕۆژەیە بەبڕواى من زۆر گرنگە بۆ زانکۆى کۆیە لەبەر ئەم هۆکارانە:\n1- بەشداریکردنى خوێندکارانى بەکالۆریۆس لەم بەرنامەیە گرنگە، چونکە ئاشنا بوونیان بە سیستەمى خوێندن لە وڵاتانى دەرەوە، بەتایبەتى زانکۆکانى ئەوروپا، کە ئەمەش دەبێتە ئاڵوگۆڕکردنى کلتورى نێوان وڵاتان.\n2- خوێندکارانى ماستەرو دکتۆرا ئاشنا دەبن بەڕێڕەوى خوێندنى باڵا لە وڵاتانى دیکەو ئاڵوگۆڕکردنى زانیارى.\n3- ستافى ئەکادیمى بەتایبەتى ئەوانەى خوێندنیان لە دەرەوەى وڵات تەواو نەکردووە زۆر گرنگە بەشداربوونیان لەم بەرنامەیە بەمەبەستى ئاشنابوونیان لە پرۆسەى خوێندن و بەڕێوەبردنى زانکۆ لە وڵاتانى دیکە.\nد. نالى جەواد حەمەد مامۆستا لە بەشى جوگرافیاى فاکەڵتى پەروەردەش وتى: پرۆگرامى ئیڕەسموس مندووس لە پرۆژەى (مرحبا) یەکێکە لەو پڕۆژە گرنگانەى کە گرێدراوى (18) زانکۆى ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوان کە خوێندکاران دەتوانن تێیدا درێژە بە خوێندنى باڵا بدەن و ئەزموون و کارى یەکترى وەربگرن و ئاڵوگۆڕیشى بکەن و بیگوازنەوە نێو زانکۆکان، بەتایبەتى بۆ هەرێمى کوردستان زۆر گرنگە کە (4) زانکۆ بەشداربوونە، بۆیە پێویستە ئەو پڕۆگرامە زیاتر بچێتە خوارەوە بۆ نێو فاکەڵتى و بەشەکان و هاندانى خوێندکاران لەسەرجەم ئاستەکان بۆ ئەوەى سوودمەند بن لەو پرۆسەیەو دواجار سوود بە کۆمەڵگەى کوردى بگەیەنن.\nد. سرمەد نجم الدین مەجید مامۆستاى بەشى بایۆلۆجیش وتى: بەبڕواى من ئەم پڕۆژانە زۆر گرنگ و چارەنووسسازن، پێویستە بەردەوام حکومەتى هەرێمى کوردستان بیر لەو پڕۆژانە بکاتەوەو بودجەى تایبەتى بۆ تەرخان بکرێت.\nمامۆستا هیوا سەلام خالد - مامۆستاى بەشی کوردی وتى: بە شێوەیەکی گشتی سیمینارێکی باش بوو دەربارەی پڕۆژەی مەرحەبا و خوێندن لە دەرەوەی وڵات و کۆمەڵێک خاڵی گرنگ ئاماژەیان بۆ کرا، بە هیوادارم زۆرترین ستافی زانکۆی کۆیە سودمەند بێت لەم پڕۆژەیە.\nمامۆستا هاوکار اکرم عەوڵا مامۆستاى بەشى ئینگلیزى فاکەڵتی زانستە کۆمەڵایەتییەکان وتى:\nبەشداری زانکۆی کۆیە لەم پرۆگرامانە زۆر گرنگە بۆ بەرەوپێشبردنی لایەنی ئەکادیمی زانکۆ و ئاڵوگۆڕکردنی کەلتوری و ئەکادیمی.\nئیراسموس موندوس پرۆگرامێكی جموجۆل و هاوكاریه له‌بواری خوێندنی باڵا به‌مه‌به‌ستی:\no به‌رزكردنه‌وه‌ی جۆری خوێندنی باڵا له زانكۆ ئه‌وروپیه‌كان؛\no به‌هێزكردنی یه‌كێتی ئه‌وروپا وه‌ك سه‌نته‌رێكی نایابی له بواری فێربووندا له سه‌رانسه‌ری جیهاندا؛\no به‌هێزكردنی تێكگه‌یشتن له نێوان كلتوره‌كان له ڕێگای هاریكاریكردنی وڵاتانی سێیه‌م (وڵاتانی ده‌ره‌وه‌ی یه‌كێتی ئه‌وروپا) و په‌ره‌پێدانیان له بواری خوێندنی باڵا.\nپڕۆژه‌ی مه‌رحه‌با ده‌كه‌وێته نێو چالاكی دووه‌م له به‌شی یه‌كه‌می پرۆگرامی یئراسموس موندوس به هاوبه‌شی له‌گه‌ڵ ئه‌و وڵاتانه‌ی به‌شدارن له‌م ده‌زگایانه ده‌زگای/ئاژانسی هاو‌به‌شی و هاوسێیته‌تی ئه‌وروپی (ENPI)، ده‌زگای هاریكاری په‌ره‌پێدان (DCI)، ده‌زگای یارمه‌تیدانی به‌ر له به‌ئه‌ندام بوون(IPA) ، سندوقی په‌ره‌پێدانی ئه‌وروپی (EDF) (په‌نجه‌ره‌ی هاریكاری ده‌ره‌كی پێشوو)\nئامانجه تایبه‌تیه‌كانی ئه‌م پڕۆژه‌یه:\no به‌شداریكردن له ده‌وڵه‌مه‌ندكردنی دوولایه‌نه‌ی كۆمه‌لگاكان له ڕێگای په‌ره‌پێد انی شاره‌زایی پیاوان وژنان بۆ ئه‌وه‌ی كارامه‌یی پێویست و گونجاو په‌یدا بكه‌ن به‌تایبه‌تیش له بواری بازاڕی/ دۆزینه‌وه‌ی كارو مێشكیان كراوه‌بێت و ببنه خاوه‌ن ئه‌زموونێكی جیهانی؛\no به‌هێز كردنی جموجۆڵ و هاتوچۆ بۆ خوێندكاران و توێژه‌ران و كارمه‌نده ئه‌كادیمی و كارگێڕیه‌كانی وڵاتانی سێیه‌م به تایبه‌تیش گروپه بێ ده‌سه‌ڵاته‌كان، ئه‌مه‌ش له سه‌ر بنچینه‌ی سه‌ركه‌وتووییی ئه‌كادیمی بۆ ئه‌وه‌ی شاره‌زایی و ئه‌زموون په‌یدا بكه‌ن له یه‌كێتی ئه‌وروپا:\no به‌شداریكردن له په‌ره‌پێدانی سه‌رچاوه مرۆییه‌كان وتوانای هاریكاری جیهانی دامه‌زراوه‌كانی خوێندنی باڵای ولاتانی سێیه‌م له ڕێگای زیادكردنی جموجۆڵ و هاتوچۆ له نێوان یه‌كێتی ئه‌وروپا و ئه‌و وڵاتانه‌دا به‌پێی بنه‌ماكانی هه‌لی یه‌كسان و جیاوازی نه‌كردن.\nزانكۆ به‌شداره‌كان له پرۆگرامی مه‌رحه‌با زانكۆكانی وڵاته ئه‌وروپی و نائه‌وروپیه‌كانی وڵاته هاوبه‌شه‌كانن. ئه‌م پڕۆژه هاوبه‌شیه 18 زانكۆ له‌خۆ ده‌گرێت: 5 یان سه‌ر به ئێرانن، 4 یان سه‌ر به هه‌رێمی كوردستانی عیڕاقن و 9 شیان ئه‌وروپین.\nزانكۆئه‌وروپیه هاوبه‌شه‌كان ئه‌مانه‌ن:\n• UNIVERSITY OF CHEMICAL TECHNOLOGY AND METALLURGY, BULGARIA\n• TECHNISCHE UNIVERSITAET BERLIN, DEUTSCHLAND\n• UNIVERSIDAD DE ALMERIA, ESPAÑA\n• UNIVERSITE DE NANTES, FRANCE\n• UNIVERSITA DEGLI STUDI DI CAGLIARI, ITALIA\n• WYZSZA SZKOLA FINANSOW I PRAWA W BIELSKU-BIALEJ, POLAND\n• STAFFORDSHIRE UNIVERSITY, UNITED KINGDOM\nزانكۆ ئێرانیه هاوبه‌شه‌كان\n• زانكۆی ته‌كنه‌لۆژی ئه‌میرخه‌بیر\n• زانكۆی ئێران بۆ زانسته پزیشكیه‌كان\n• زانكۆی ته‌كنه‌لۆژی شه‌ریف\n• زانكۆی ته‌هران بۆ زانسته پزیشكیه‌كان\n• زانكۆی ته‌هران\nزانكۆ هاوبه‌شه‌كانی هه‌رێمی كوردستانی عیراق\n• زانكۆی هه‌ڵه‌بجه\n• زانكۆی كۆیه\n• زانكۆی ڕاپه‌ڕین\n• زانكۆی سلێمانی\nلایه‌نه به‌شداره په‌یوه‌نداره‌كان\nكۆمه‌ڵه‌ی زانكۆ عه‌ره‌بیه‌كان ، ئوردن\nكۆمه‌ڵه‌ی زانكۆكانی ئیسپانیا\n• ده‌بێت هاوڵاتی یه‌كێك له وڵاته ئه‌وروپیه شیاوه‌كان/ به‌شداره‌كان بێت\n• ده‌بێت زانیاری ته‌واوی ده‌رباره‌ی زمانی خوله‌كان یاخود یه‌كێك له‌و زمانانه‌ی كه له وڵاتی خانه‌خوێ (ئه‌و وڵاته‌ی كه میوانداری خوله‌كه ده‌كات) گفتوگۆیان پێ ده‌كرێت هه‌بێت\n• پێویسته ناوی خۆی له یه‌كێك له دامه‌زراوه‌كانی خوێندنی باڵای سه‌ر به وڵاته ئه‌وروپیه به‌شداره‌كان تۆماركردبێت كاتێ كه فۆرمی داواكاری خۆی پێشكه‌ش ده‌كات بۆ به‌شداریكردن\n• ده‌بێت ڕێز له مه‌رجه تایبه‌تیه‌كان و هه‌ر مه‌رجێكی تری كه تایبه‌ته به هه‌ر جۆره جووله‌یه‌ك به‌ره‌و ( دكتۆرا، دوادكتۆرا و كارمه‌ندی ئه‌كادیمی و كارگێری) بگرێت\n• ده‌بێت هاوڵاتی یه‌كێك له‌و وڵاته نائه‌وروپیانه بێت كه به‌رنامه‌كه ده‌یانگرێته خۆ\n• نابێت له ماوه‌ی پێنج ساڵی ڕابردوودا ماوه‌ی زیاتر له دوانزه مانگ له یه‌كێك له وڵاته ئه‌وروپیه به‌شداره‌كان نیشته‌جێ بوبێت یاخود چالاكی سه‌ره‌كی ئه‌نجام دابێت ( وه‌ك خوێندن ، كاركردن، هتد..) كاتی پێشكه‌شكردنی فۆرمی داواكاری بۆ به‌شداربوون. ئه‌م یاسایه پاڵێوراوانی گروپی ده‌ستنیشانكراوی ژماره (3) ناگرێته‌وه\n• ده‌بێت زانیاری ته‌واوی ده‌رباره‌ی زمانی خوله‌كان یاخود یه‌كێك له‌و زمانانه‌ی كه له وڵاتی خانه‌خوێ گفتوگۆیان پێ ده‌كرێت هه‌بێت\n• بۆ گروپی ده‌ستنیشانكراوی ژماره (1) خوێندكاران پێویسته ناوی خۆیان له یه‌كێك له دامه‌زراوه‌كانی خوێندنی باڵای سه‌ر به وڵاته ئه‌وروپیه به‌شداره‌كان تۆماركردبێت كاتێ كه فۆرمی داواكاری بۆ به‌شداریكردن پێشكه‌ش ده‌كه‌ن. خوێندكارانی زانكۆ ده‌ه‌بێت به لایه‌نی كه‌مه‌وه یه‌ك ساڵی خوێندنیان به سه‌ركه‌وتوویی له زانكۆی وڵاتی خۆیان ته‌واوكردبێت\n• بۆ گروپی ده‌ستنیشانكراوی ژماره (2) خوێندكاران پێویسته ناوی خۆیان له یه‌كێك له دامه‌زراوه‌كانی خوێندنی باڵا تۆمار كردبێت.\n(گەڕانەوە بۆ لاپەڕەى سەرەكى)


شێرپەنجەی سییەكان، یەكێكە لەو نەخۆشیانەی كە ساڵانە رێژەكەی بەرەو هەڵكشان دەڕوات‌و چارەسەرەكەیشی قورسە، هاوكات یەكێك لەهۆكارە سەرەكییەكانی ئەم نەخۆشییە پەیوەندی بە بەكارهێنانی جگەرەو نێرگەلەوە هەیە، لەم راپۆرتەدا د. فەرەیدون ئیبراهیم، پسپۆڕی نەخۆشی سنگ، بەوردی هۆكارو نیشانە‌و چارەسەری ئەم نەخۆشییە رووندەكاتەوە.\nشێرپەنجەی سییەكان چی یە؟\nد. فەریدون ئیبراهیم،پسپۆڕێكی نەخۆشیەكانی سنگ، ئاماژە بەوەدەكات، شێرپەنجەی سییەكان یەكێكە لەشێرپەنجە بڵاوەكان، بەتایبەت لەناو پیاواندا، كە دوو جۆری سەرەكی هەیە بەپێ جۆری ئەو خانانەی پیێدەناسرێتەوە، یەكێكیان پیێدەوترێت شێرپەنجەی خانە بچوكەكان‌و ئەوانەی خانەی بچوكنین، لەگەشەسەندن بڵاوبونەوەیان‌و چارەسەركردندا جیاوازن، لەبەرئەوە جیاكردنەوەیان گرنگە، بەشی كەمی ئەو شێرپەنجانە كەپێیان دەوترێت خانە بچوكەكان لە10% بۆ 15% لەم جۆرەن خێران‌و زوتر بڵاو دەبێنەوەو خێرا گەورە دەبێت، زۆر جار ئەم جۆریان هەستی پێناكرێت، تاوەكو بەتەواوی بڵاو نەبێتەوە زۆربەی زۆری ئەم جۆرەیان پەیوەندی بەجگەرە كێشانەوە هەیە.\nباس لەوەشدەكات، بەشێكی تری كە لەجۆری خانە بچوكەكان نین چەند جۆرێكن ئەم جۆرەیان توشی ئەو كەسانەیش دەبن كە جگەرە ناكێشن، هەندێكیان لەبەشكانی دەرەوەی سییەكانن زیاتر دەگوێزرێنەوە بۆلیمفە گرێكان، جۆرێكیان هەیە لەژنانیشدا دەردەكەون، هەندێكیان لەناوەڕاستی سییەكاندان گەورەن لەشێوەی برینێكی قوڵدەردەكەون، یان بەشێوەی بچوك بچوك دەردەكەن زۆربەی زۆری ئەم شێرپەنجانە كاتێك دەردەكەوێت لەكاتی دروستبونی نیشانەكانیان، ئەوكات كەسەكە چارەسەرێكی بنەڕەتی ئەوتۆی نیە.\nئەو پسپۆڕە دەڵێت" توشبوون بەشێرپەنجەی سییەكان كە لەهەموو سەرچاوە پزیشكیەكاندا سەلمێندراوە جگەرە‌و نێرگەلە كێشانە واتە بەكارهێنانی توتن بەهەموو جۆرەكانیەوە دەركەوتوە كە كاریگەریەكی راستەوخۆی هەیە بۆ ئەگەری توشبون بە شێرپەنجەی سیەكان بەهەموو جۆرەكانیەوە، هەروەها هەندێ هۆكاری تر وەك پەیوەندی بەمادە كیمیایەكانەوە هەیە كە لەكارگەكان دروستدەكرێت ئەوانەی بەركەوتنی بەردەوامیان هەیە لەگەڵ شكاندنی بەرد‌و كارگەی چیمەنتۆ كارگەی كیمیای، هەروەها ئەو كەسانەی هەوكردنی بەردەوامیان هەیە بۆماوەیەكی دورودرێژ، یان ئەوانەی بەر تیشكی بەردەوام دەكەون، لەگەڵ ئەوەشدا پیسبونی ژینگە‌و بارگاویبونی بەمادە كیمیایەكان‌و ئەودوكەڵەی لەئۆتۆمبێلەوە دەردەچێت تیاندا دەركەوتوە ئەگەری توشبونیان بەشێرپەنجەی سییەكان زیاترە"\nپزیشكەكە جەختی لەوەشكردەوە، نیشانەكانی توشبو بەشێرپەنجەی سییەكان وەكو دروسبونی كۆكە‌و بەڵغەم هەندێكجار بەڵغەمەكەی خوێنی پێوەیەوە كە ئەوە یەكێكە لەنیشانە دیارەكان كە نەخۆشەكە دەردەخات كەمەترسیدارە یان تەنگە نەفەسی ئازاری سنگ‌و هەرەوەها گۆڕانكاری لەدەنگیان كە گڕدەبێت‌و وەك دروستبونی ناڕەحەتی لەدەنگیاندا، نەمانی ئارەزوی خواردن دابەزنانی كێش‌و بێتاقەتی زۆر، كە زۆربەی زۆری حاڵەتەكان لەتەمەنی گەورەیدا روودەدات لەدوای تەمەنی 40 ساڵی هەتاوەكو تەمەن زۆر بێت ئەگەری توشبون بەم نەخۆشیە زیاترە.\nكەی نەخۆشیەكە دەردەكەوێت\nناوبراو ئەوەشی ووت "بەو پێیەی ئەم نەخۆشەیە پەیوەندی بەبەكارهێنانی جگەرەو نێگەلەوە هەیە، لەئێستادا رێژەی بەكارهێنانی بەرزبۆتەوە، بەڵام كێشەكە لەوەدایە كە شێرپەنجەی سییەكان یەكسەر روونادات، پاش چەند ساڵێكی دورودرێژ كە لەوانەیە دوا 10 بۆ 15 ساڵی تر دەربكەوێت، هەر بۆیە هەتا بەكارهێنانی ئەم مادانە زیاتر بێت رێژەی توشبوانیش زیاتر دەبێت، هەتا ئێستا ئەم نەخۆشیە لەژناندا كەمترە، بەڵام بەهۆی زیادبونی بەكارهێنانی نێرگەلەو جگەرە لەناو ژناندا رێژەی توشبون بەشێرپەنجەی سییەكان زیاتر دەكات".\nد. فەریدون ئیبراهیم، رایدەگەیەنێت، ئاستی چارەسەرەكانی ئەم نەخۆشیە پشت دەبەستێت بەجۆری شێرپەنجەكە‌و كاتی دەستنیشانكردنی شێرپەنجەكە هەتاوەكو زوتر دەستنیشان بكرێت چارەسەری ئاسان ترە‌و بەپێ جۆرەكەشی چارەسەرەكە دەگۆڕێت، بەڵام ئەگەر بەسەریدا تێپەڕێت بڵاو ببێتەوە چارەسەرەكەی قورستر دەبێت، ئاستی چارەسەریش لەهەرێمی كوردستان جیاوازی ئەو تۆی نیە لەچارەسەركردنی نەخۆش لەڕووی دەرمان‌و جیهاز هەموو پێداویستەكان لەگەڵ دەرەوەی وڵات.\nژمارەی تووشبوان بە كۆرۆنا لە هیندستان 20 ملیۆن تێدەپەرێنێت


NRT TV | کوردستان | فازڵ بەشارەتی: پێویستە هەرێمی کوردستان سەربەخۆیی ڕابگەیەنێت\nفازڵ بەشارەتی: پێویستە هەرێمی کوردستان سەربەخۆیی ڕابگەیەنێت\n12328 جار خوێندراوەتەوە\nئەندامێکى پێشوترى پەرلەمانى کوردستان رایگەیاند، "پێویستە هەرێمی کوردستان سەربەخۆیی ڕابگەیەنێت و بڕیاری دووەمی ڕیفراندۆم بدەین، ئەگەر ئەو دۆخەی عێراق بەردەوام بێت."\nفازڵ بەشارەتی لە بەرنامەی تاوتوێی ئێن ئاڕ تی ڕایگەیاند، "دەبینین باردۆخی سوریا و عێراق و لوبنان و ناوچەکانی دیکە چۆنە، ئەوان دەوڵەتن و خاوەنی چوارچێوەی کیانی خۆیانن، هەرێمی کوردستان بەرگەی نیوەی ئەو بارودۆخە ناگرێت، بۆیە نابێت وەک کاتی ١٧ی شوبات و ئاڵۆزییەکانی دیکە قسەبکەین".\nباسی لەوەشکرد "ئەگەر ئەو دۆخەی ئێستای عێراق بەردەوام بێت، بۆ ئەوەی بە کێشەکانی عێراقەوە نەلکێین، کوردستان پێویستە سەربەخۆیی ڕابگەیەنێت و بڕیاری دووەمی ڕیفراندۆم بدات، کە بڕیاری سەربەخۆییە".\nوتیشی، "نەخۆشییەکی کوشندەی کورد لە سەدەکانی ڕابردوەوە هەتا ئێستا، ئەوەیە بە ئەستەم دەتوانێت ناوماڵی خۆی لە کاتی پێویستدا یەکبخات"، باسی لەوەشکرد، "لەم بارودۆخەی ناوچەکانی دیکەدا ئارامترین جێگا کە سەقامگریری تێدا بێت هەرێمی کوردستانی باشوورە".\nئاماژەی بەوەشدا "ئێمە بەرەی کوردستانیمان نییە، بەڵکو موئەسەساتی هەڵبژێردراوی خەڵک هەیە".\nدەربارەی دۆخی کارەباش لە هەرێمی کوردستان باسی لەوەکرد " هەتا ئێستاش حکومەتی هەرێم بەرنامەیەکی وای دانەڕشتووە لەگەڵ دەسەڵات و تواناکانیدا بگونجێت، لە کەرتی کارەبا و کەرتەکانی دیکەشدا".\nروونیشیکردەوە، "هەندێک کات حزبەکانی دیکە غەدرییان لە پارتی کردووە، چونکە نەیانویستووە قایل بن بەو دەنگە زۆرەی کە پارتی دیموکراتی کوردستان هێناوییەتی، خۆیان لە ناو جەماوەردا دەنگییان کەمهێناوە و داوای تەعویزی دەنگەکانییان لە پارتی کردووە و پارتیش تا ڕادەیەکی باش لەگەڵیاندا ڕۆیشتووە".\nوتیشی "ئەو حکومەتە سەرکەوتووەی ئێستا پێکهێنراوە، لە ئەنجامی سەبر و تەحەمولی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە، چونکە بە ڕوحێکی بەرپرسیارانە و نەتەوەییانە و نیشتیمانییانە مامەڵەی لەگەڵ حزبەکانی دیکەدا کردووە".


hunar 28/04/2019 - 11:11 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nئاسایشی سلێمانی ده‌ستگیركردنی بازرگانێكی گه‌وره‌ی ماده هۆشبه‌ره‌كانی راگه‌یاند و به‌ڕێوه‌به‌ری نه‌هێشتنی ماده هۆشبه‌ره‌كانیش مه‌ترسیه‌كی گه‌وره له‌سه‌ر هه‌رێمی كوردستان ئاشكرا ده‌كات .\nله‌مباره‌یه‌وه عه‌مید جه‌لال ئه‌مین به‌گ به‌ڕێوه‌به‌ری نه‌هێشتنی ماده هۆشبه‌ره‌كان له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایشی سلێمانی له‌كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانیدا رایگه‌یاند: به‌هاوكاری ئاسایشی هه‌ولێر، توانراوه بازرگانێكی گه‌وره‌ی ماده هۆشبه‌ره‌كان ده‌ستگیربكرێت.\nراشیگه‌یاندوه كه ده‌ستیان به‌سه‌ر سێ كیلۆو نیو تریاكدا گرتوه‌و كه خاوه‌نه‌كه‌ی بازرگانێكی گه‌وره‌ی ماده هۆشبه‌ره‌كانه‌و له‌ساڵی 1980وه له‌ئێران ده‌ژی و به‌ڕه‌گه‌ز عیراقیه، ماوه‌ی ساڵێكه هاتۆته‌وه كوردستان‌و له‌شاری هه‌ولێر داده‌نیشێ.\nئاماژه‌ی به‌وه‌ش كردوه: له‌مساڵدا توانراوه په‌نجا بازرگان و به‌كارهێنه‌ری ماده‌ی هۆشبه‌ر ده‌ستگیربكرێن، ئه‌وه‌ی جێگه‌ی داخه ئه‌وه‌یه تائێستا له‌نێوان ئاسایشه‌كانی هه‌رێمدا كه‌مترین زانیاریی به‌یه‌كتر دراوه‌و له‌هه‌ولێرو سلێمانیش ده‌یان حاڵه‌تمان به‌سه‌ردا تێپه‌ڕیوه وه‌كو ئاسایش.\nبه‌ڕێوه‌به‌ری نه‌هێشتنی ماده هۆشبه‌ره‌كان مه‌ترسیه‌كی گه‌وره‌شی له‌سه‌ر هه‌رێم ئاشكراكردو ده‌ڵێت:زۆر به‌داخه‌وه بازرگان و به‌كارهێنه‌ری ماده‌ی هۆشبه‌ر له‌هه‌رێمی كوردستان زیادیكردوه، ئه‌گه‌ر به‌مشێوه‌یه‌ی ئێستا بڕوات چه‌ند ساڵێكی دیكه ده‌بێت به‌دیارده‌و ئه‌وه‌ش مه‌ترسی زۆر گه‌وره‌ی هه‌یه، له‌به‌رئه‌وه‌ی ماده‌ی هۆشبه‌ر هیچی كه‌متر نییه له‌تیرۆر.\nئاسایشی هه‌ولێر روونكردنه‌وه‌یه‌كی بڵاوكرده‌وه\nئاگادارییه‌ك له ئاسایشی هه‌ولێره‌وه بۆ هاوڵاتیان\nپێنج قاچاخچی مادده‌ی هۆشبه‌ر ده‌ستگیرده‌كرێن\nبزانە لەكوێی داناوە ؟ كەسێك هەوڵی هێنانی مادەی هۆشبەری داوە بۆ هەرێم\nهه‌ولێر... تۆمه‌تبارێك ده‌ستگیر ده‌كرێت