سه‌رۆک ئۆباما به نیازه له سـاڵی 2011 سه‌ردانی پاکسـتان بکات\nسه‌رۆکی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا باراک ئۆباما، (ئه‌رشیفی وێنه)\nسه‌رۆکی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا باراک ئۆباما ده‌ڵێت له میانی گه‌شـتی مانگی ئاینده‌یدا بۆ ئاسیا سه‌ردانی پاکسـتان ناکات، به‌ڵام هه‌ر وابه‌سته به سه‌ردانی ئه‌و وڵاته له سـاڵی 2011 دا و پـێشـوازیش له سه‌رۆکی پاکسـتانی عاسف عه‌لی زه‌رداری بۆ واشنتن ده‌کات.\nڕۆژی چوراشه‌ممه له میانی کۆبوونه‌وه‌یه‌کدا له‌گه‌ڵ شاندێـکی پاکسـتانی بۆ دیالۆگی سـتراتیژی نێوان ئه‌مه‌ریکا و پاکسـتان له واشنتنی پایته‌خت، به‌ڕێز ئۆباما ئه‌م لێـدوانه‌ی ڕاگه‌یاند.\nپـێشـووتر له هه‌مان ڕۆژدا ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌مه‌ریکا و پاکسـتان ده‌سـتیان به خولی سێهه‌می گفتوگۆکردن کردبوو به ئامانجی پته‌وکردنی په‌یوه‌ندیـیه‌کانی نێوان ئه‌و دوو وڵاته و هێورکردنه‌وه‌ی گرژیـیه‌کان سه‌باره‌ت به هێرشه‌کانی ئه‌م دوایـیه‌ی هێزه‌کانی ناتۆ و ئه‌مه‌ریکا بۆ سه‌ر خاکی پاکسـتان.\nهاوکات ڕۆژی چوارشه‌ممه له پـنتاگۆن وه‌ک به‌شێـک له وتووێژه‌کان وه‌زیری به‌رگری ئه‌مه‌ریکا ڕۆبه‌رت گه‌یتس کۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ فه‌رمانده‌ی گشـتی سـوپای پاکستان ژه‌نه‌ڕاڵ ئه‌شفه‌ق که‌یانی سـازدا.\nبه‌ڕێز گه‌یتس سوپاسگوزاری خۆی ده‌ربڕی بۆ له‌شـکری پاکسـتان له به‌شـداریکردن و گه‌یان‌فیدایـیدا له شه‌ڕی دژ به تێرۆر و داوای لێـبوردنیشی کرد سه‌باره‌ت به هه‌ڵمه‌تی له‌شـکری ئه‌ودیو سـنووری پاکسـتان، ئه‌وه‌ی تیایدا به هه‌ڵه 2 سه‌ربازی پاکسـتان کوژرابوون.\nبڕیاره ڕۆژی هه‌ینی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا هێله‌ری کلنتن و وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی پاکسـتان شا مه‌حمود قوره‌یشی له کۆبوونه‌وه‌یه‌کی ڕه‌سمیدا کۆتایی به‌و وتووێژانه بهێنن.


رووناکبیران لە فەرەنسا – Denegkan\nbydengekan\tMay 1, 2013\tگشتی\n1- دوا بە دوای شۆکی ئێسپۆتنیک (قەیرانێک کە بەرهەمی بۆ فەزا ناردنی یەکەم مانگی دەسکرد لە لایەن یەکێتی سۆڤییەت و رەکابەرایەتی فەزایی ئەمریکا و یەکێتی سوڤییەت لە قۆناغی شەڕی سارددا) و لە کۆتاییەکانی شەڕی ئەلجەزایەر (1962 1954) تەقینەوەی بێ وێنەی پلە و پایە ئاکادمیکەکان لەژێر چاودێری وەزارەتی رۆشنبیری دوگۆل (1969 1958) و رووناکبیری بناژۆی چەپخواز “ئاندرێ مالرۆ” روویدا. لە هیچ وڵاتێکیتری رۆژاوا، لێکۆڵینەوەی ئاکادمیک و خوێندنی باڵا بەم رادەیە لە وەها ئاستێکی نزمدا، لەوەها قۆناغێکی کورتدا پەرەی نەستاندبوو. لە ئەنجامدا، رووناکبیرانی سەربەخۆ، نووسەران و خۆڕاهێنەرێکی وەک رۆلان بارت بە خێرایی تێکەڵ بە سیستەمی ئاکادمیک –لە بەربڵاوترین شێوەیدا- بوون.\n2- پلە و پایەی روولە زیادبوونی لقە تەکنیکییەکانی خوێندنی باڵا، هێدی هێدی لە بایەخی قوتابخانە و ئیکولە رووناکبیرییەکان کەم کردەوە و زیانی پێگەیاند. رەنگە نموونەی بەرچاوی ئەم بەشانە، سەرکەوتنی قوتابخانەی نەتەوەیی بەرێوەبردن (ENA) کە ساڵی 1945 دامەزرا، لە هەڵسەنگاندن دەگەڵ قوتابخانەی نۆرمال سوپەریوێر (ENS) و Rue d’Ulm کە ساڵی 1794 دامەزرابوو. تا دوای شەڕی جیهانیی دووهەم راهێنانی فەلسەفی و ئۆمانیستی ئیکول نۆرمال بە رادەی پێویست بۆ رێنماییکردنی دەرچووەکان بەرەو بەرزترین شوێنەکان لە سیاسەت، ئابووری یان کولتووری فەرانسە، خاوەنی پێگەیەکی تایبەت بوو. (بەرپرسایەتییە سیاسییە درەوشاوەکانی ژان ژرە، لئۆن بلوم، ژۆرژ پۆمپیدۆ، هەڵبسەنگێنن). لەگەڵ ئەوەشدا لەسەرەتای دەیەی 1960 بەملاوە، زۆربەی خوێندکارە بەتواناکان لە بەشی فەلسەفە و ئەنجومەنی ئۆمانیستیی سوننەتی دەستیان بە پاشگەزبوونەوە کرد، ئەم خوێندکارانە بە جیددی خوازیاری ئەوە بوون لە کلتووری فەلسەفەی فەرەنسی پاشەکشە بکەن و هەوڵی ئەوەیان دەدا سەرمایەی کلتووریی خۆیان دەگەڵ خواستە نوێیەکانی زانستە مرۆییەکانی تازەداهێندراو و زمانناسی رێ نیشاندەری ئەو زانستە بگونجێنن، یان راستەوخۆ بە ENA ببەسترێنەوە و بەڵێنی کار و بەرپرسایەتی سەرکەوتووی لە سیاسەت و بەریوەبەری و ئابووریی فەرەنسا دەدا.\n3- بە سەرهەڵدانی کۆمەڵگەی نمایش (دوبور Debord) راگەیاندنە چاپکراوەکان زیاتر لە هەموو کاتێک جێگەی خۆیان بە تەلەفزیۆن گۆرییەوە، نە تەنیا تەلەفزیون بەڵکوو زۆر زیاتر خاوەن بەهرەی بڵاوبونەوەی وێنەکان و نواندنەوەی شێوە و رووخسارەکان بوو؛ بەڵکوو ژورنالیستەکانی تەلەفزیون لە فەرەنسا هەروەها هەوڵیان دابوو تا کاریگەریی بەربڵاویان لە باسە سیاسییەکاندا هەبێت. تەلەفزیۆن بەردەنگی لەرادەبەدەر و کار و پسپۆری زۆر دەخاتە بەردەم بەرهەمهێنەرانی سیمبولیک. ئەو بەرهەمهێنەرانەی کە ئیتر نابێ ئەوان وەک داهێنەرانی ئاکادمیک یان کلتووری واڵا و رەوا، بە مەبەستی دەست پێراگەیشتن بە دەنگێکی جێگەی بایەخ لە سیاسەتە نەتەوەییەکانی پیرۆز دا لەبەرچاو بگرین.\nPrevious جه‌نگ یان زه‌مه‌نی كوشتنی جوانییه‌كان!\nNext گفتووگۆ لەگەڵ ڕۆزا حسین سەبارەت بە پرسی ژن و میدیا


هەواڵی / 11/1/2021 504 جار بینراوە\nنەخۆشییەکانی دڵ بە شێوەیەکی بەرچاو دەناو کۆمەڵگای کوردەواری بڵاوەی لێکردییە، ھەر لۆیە؛ ھەر کەسێک تەمەنی بوو بە (٣٥) ساڵ نابێت بە بێ ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ ھیچ وەرزشێک بکات، وە تەنانەت لۆ ژیانی ئاسایی خۆت جارێک پرس بە پزیشکێکی پسپۆڕ بکە، وە پزیشکەکە بڕیارت لۆ بدات، کە؛ ئایا تۆ توانای خۆ ماندوو کردن و وەرزش کردنت ھەیە یان نا. سێکس (گان) کردن بەتایبەت لە نێوان ژن و مێرد (سێکسی شەرعی) بە سووکە وەرزشێک دادەنرێت! ھەر لۆیە، ئەو بابەتە بەس لۆ ئەوانە گرنگ نییە، کە؛ نەخۆشی دڵییان ھەیە بەڵکو لۆ ئەوانەش گرنگە کە ھۆکارەکانی تووشبوون بە نەخۆشی دڵییان تێدایە بەڵام درکییان پێ نەکردووە یان نەیان زانیووە یان خۆیان پشت گوێ خستووە. ژمارەی ئەو کەسانەی، کە: دوای سێکس کردن مردوون یان لۆ نەخۆشخانەیان ھێناون و داخیلیان کردوون ھەندە کەم نییە، وە بەتایبەت ئەوانەی لە سەر دەرمانی تەزبوونەوەی خوێنھێنەرەکان و کاتێک حەبی زەوقی (حەبە شینەکە = ڤیاگرا) پێش گان کردن دەخۆن، کە: ئەو دوو بەرەبابی دەرمان کاردانەوە و لێکەوتەیان لەسەر یەکدی ھەیە، وە دەبێتە ھۆی دابەزینی فشاری خوێن.\nسێکس یان گان کردن بە وەرزش کردنێکی سووک ئەژمارد دەکرێت، وە بەتایبەت سێکسی شەرعی! وە دەبێتە ھۆی زیاد بوونی پێویستی لۆ ئۆکسجین (ھەوا) بە دوو لۆ پێنج ئەوەندە زێدەتر، وە ئەگەر کەسەکانی نەخۆشیی دڵییان ھەیە و ھیچ زانیاریان لەسەر نەبێت، ئەوا: لەوانەیە ببێتە ھۆی سینگەکوژێ یان جەڵتەی دڵ. ھەر پیاوێک دەگەل گان کردنێ تووشی سینگە کوژێ یان جەڵتەی بوو، ئەوا: مانای ئەوەیە، کە: نەخۆشی دڵەکەی بەتووندییە! ھەرچی لە ژنانە، ئەوا: بەتایبەتی لۆ کۆمەڵگا ئێمە و لە ڕۆژئاواش ھەندەی دەربارەی نازانرێت بەڵام زۆربەی ئەو ژنانەی نەخۆشی دڵییان ھەیە، ئەوا: ھەروەک پیاوان گان کردن ماندوو بوون و نیمچە وەرزشە.\nبابەتی ڕۆڵی پیاو یان ژن لە کاتی سێکس کردن لە کۆمەڵگای کوردی زۆر بە شەرمنانە ھەر یەک لە ژن یان لە پیاوەکە باسی لێوەدەکەن، وە زۆر جار لەبەر عەیبە و شەرمە ھەر تووخنیشی ناکەون و باسیشی ناکەن، وە ھەندەک جار لە نۆڕینگەی تایبەتی پزیشک و لای ئەو پزیشکە، کە؛ لە مێژە پزیشکیانە و بەتایبەت لەو ماوەیەی دوایی باسی دەکەن! زۆر جاران پیاوان زۆرتر دەیدرکێنن و باسی دەکەن، بە زمانی عەوام، دەڵێن: (بووەتە پەڕۆک!) یان دەڵێن (دکتۆر، لە ماڵەوە لێم ڕازی نیین!) یان دەڵێت: (دکتۆر، لەگەل خێزانم بووینە بە خووشک و برا!) ھەرچی ژنانن، ئەوا: قەت نایدرکێنن!؟ ئەوەش لۆ خراپی فەرھەنگی کوردەواری دەگەڕێتەوە. ھەر کاتەک ژن یان پیاو بە نیشانەی نادیار ھاتن، وە بەردەوام گلەییان لەو پزیشکەی پێشوو دەکرد، کە: ھیچ سوود و مفایان لێ نەدیووە!؟ یان بەردەوام نەخۆشن و چاک نابنەوە!؟ ئەوا؛ بێ زەحمەت تیلکە چاوێکت لەسەر ئەو باسە بێت.\n١. کیر مردی یان تەواو ڕەپ نەبوون (Erectile dysfunction): کەسەکە، دەڵێت؛ (دکتۆر، ھەر ڕەپ نابێت!؟) یان (تەواو ڕەپ نابێت یان ڕەپ بوونەکە زۆر نامێنێتەوە). ئەمە یەکێکە لە باووترین نیشانەکان، کە لە کەسێک دەبینرێت؛ کە: نەخۆشی دڵی ھەبێت. خۆ لە نەخۆشی تەسکبوونی شاخوێنبەر (Leriche syndrome)؛ ئەوە ھەر تاکە نیشانەیە و نەخۆشەکە بەس ئەو نیشانەی دەبێت. ئەوجا کیرمردی، لەوانەیە: سەرەتایی بێت، کە دوای تووشبوون بە نەخۆشی دڵ کەسەکە تووشی ھات بێت؛ وە یان لەوانەیە دەگەل نەخۆشی دڵەکە وێکڕا بە ھۆی ئەو ھۆکارانەوە بێت کە دەبێتە ھۆی نەخۆشی دڵ، وەک: بەرزبوونەوەی فشاری خوێن (زەخت)؛ سووکەری، جگەرەکێشان، زیاد بوونی چەوری ناو خوێن.\n٢. گێژبوون یان بوورانەوە دوای سێکس و گان کردن.\n٣. سینگ ئێشان لە کاتی سێکس کردن و بە بن ئاو و ئارەقە کردن.\n٤. دابەزینی فشاری خوێن و دڵە کووتەی زۆر دەگەل سێکس کردن.\n- کەینێ کەسەکە لە خەستەخانە داخیل دەکرێت!؟\nا. ھەر کەسێک لە سەر گان کردن تووشی سینگە کوژێ یان جەڵتەی دڵ بێت. لۆیە، نەکەیت ئەگەر لە کاتی سێکس کردن سینگ ئێشانت ھەبوو،بیشاریتەوە؟! بڕۆ بۆ لای دکتۆری خۆت و چارەسەری بکە.\nب. بوورانەوە دەگەل سێکس کردن یان دوای سێکس کردن.\nج. دابەزینی فشاری خوێن بە بەردەوام دوای سێکس کردن.\n- کەینێ ڕێگا بدرێت، کە: کەسێک نەخۆشی دڵی ھەبێت سێکس بکات؟\nسێکس کردن بەگوێرەی حالەتی نەخۆشی دڵەکە دەگۆڕێت! بەشێوەیەکی گشتی؛ ئەگەر لە پشکنینی (ھێلکاری دڵ بە ماندوو بوون = پایسکلەکە = exercize ecg) نێگەتیڤ بوو، ئەوا: ئەو کەسە با بەکەیفی خۆی گان و سێکس بکات. بەس لێرەدا، دەبێت ھەموو ئەو کەسانەی نەخۆشی دڵییان ھەیە بەتایبەت ئەوانەی دەرمانی تەزبوونەوە و فشبوونەوەی خوێنھێنەرەکان (نایترێت)؛ ئەوا: بێ ڕاوێژی پزیشک (حەبی ڤیاگرا) وەرنەگرن و مقەیەت بن.\nا. خواردنی خۆراکی دروست و دوور بوون لە خۆراکی چەور.\nب. لەو کەسانەی کە لە سەر سێکس کردن تووشی نەخۆشی دڵ (سینگە کوژێ) دەبن، ئەوا: ئەگەر حەبە شینەکەیان بەکار نەبرد بێت، ئەوا: دەتوانن حەبی بن زمان بەکار بێنن.\nج. ھەندێک دەرمانی چارەسەر لۆ زەخت یان پەککەوتنی دڵ دەبێتە ھۆی کیر مردی، لۆیە؛ ئەگەر ئەو دەرمانانە لۆ بەرەباب و جۆریتر بگۆڕدرێت، ئەوا: لەوانەیە کەسەکە کیرمردی نەمێنێت.\nسێهه‌مین وه‌زیری موسوڵمان له حكومه‌تی ئێستای كه‌نه‌دا ده‌ستبه‌كاربوو


كوردیو - بۆ چارەسەركردنی كێشەكانیان، مامۆستایانی ناڕازی لەگەڵ ڕەوتەكەی عەمار حەكیم كۆبونەوە\nبۆ چارەسەركردنی كێشەكانیان، مامۆستایانی ناڕازی لەگەڵ ڕەوتەكەی عەمار حەكیم كۆبونەوە\nدوێنێ چوار شەممە وەفدێكی ئەنجومەنی مامۆستایانی ناڕازی لەگەڵ وەفدێكی باڵای ڕەوتی حیكمەی نیشتیمانی كۆبونەوە\nمامۆستایانی نارازی لە لاپەڕەی خۆیان لە تۆڕی كۆمەڵاەیتی فەیس بوك بڵاویان كردۆتەوە " وەفدی ڕەوتی حیكمە پێك هاتبوو لە سەید حسن الحكیم ئەندامی ئەنجومەنی باڵای ڕەوتی حیكمە و شێخ موستەفا لێپرسراوی نوسینگەی سلێمانی ڕەوتی حیكمە و چەند ئەندامێكی نوسینگەی سلێمانی ڕەوتی حیكمە.\nئاماژە بەوەش كراوە " لە كۆبونەوەكەدا تیشك خرایە سەر گرفتەكانی مامۆستایان و پەروەردە لە هەرێمی كوردستان و داوا لە وەفدی ڕەوتی حیكمە كرا هەوڵی جدی بدەن بۆ ئەوەی بە زووترین كات مووچەی مامۆستایان و فەرمانبەران بگاتە هەرێمی كوردستان و ئەوانیش بەڵێنی هەموو هاوكاری و كارئاسانییەكیان دا بۆ خستنەوە سەر پێی پرۆسەی پەروەردە .\nمامۆستایانی ڕازای ماوەی سێ ساڵە دژی بڕیاری حكومەتی هەرێم بە پاشەكەوتكردنی موچەكانیان و پێ نەدانیان لەكاتی خۆیاندا، مانگرتن و خۆپیشاندان ئەنجام دەدەن و ئێستاش لە بەشێكی زۆری قوتابخانەمانی پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە مانگرتن بەردەوامە.\n6183 جار بینراوە


ماڵپەری فیردەوس | حیکمەت چییە زەکاتی سەرفترەی مناڵ دەدرێت لە کاتێک دا ڕۆژوو ناگرێت؟\nسەردێری پرسیار:حیکمەت چییە زەکاتی سەرفترەی مناڵ دەدرێت لە کاتێک دا ڕۆژوو ناگرێت؟\nبەرواری دانان :2020-05-08 کۆدی پرسیار:1998\nپرسیار: حیکمەت چییە زەکاتی سەرفترەی مناڵ دەدرێت لە کاتێک دا ڕۆژوو ناگرێت؟\nوەڵام: ھەر کەسێک بەڕۆژوو نەبێت زۆربەی زانایان دەلێن واجبە زەکاتی سەرفترە بدات، کە ئەمە وتەی ھەر چوار مەزھەبەکانە ، بەلگە:\n(١) عن ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: (فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَكَاةَ الْفِطْرِ، صَاعًا مِنْ تَمْرٍ، أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ عَلَى الْعَبْدِ وَالْحُرِّ، وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى، وَالصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ، وَأَمَرَ بِهَا أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلاةِ) رواه البخاري (1503) ومسلم (984).\nواتە: لە ابن عمر دەگێڕنەوە خوا لێی ڕازی بێت دەفەرمووێت: (پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت زەکاتی سەرفترەی واجب کردووە و دیار کردووە مەنێک لە خورما یان مەنێک جۆ و لەسەر بەندە و ئازاد و نێر و مێ و بچووک و گەورە لە موسلمانان ، وە فەرمانی کردووە بدرێت پێش دەرچوونی خەلک بۆ نوێژ).\nزانایان دەلێن (صغير) لەم فەرموودەیە ئەو مناڵەش دەگرێتەوە کە بە ڕۆژوو نەبووە.\n(٢) لە دین دا بابەتی زەکات و خێر بە زۆری تێڕوانینە بۆ سوودی ھەژارەکان.\nڕاستە فەرموودەی ابن عباس ھاتووە ئاماژەی بۆ ئەوە کردووە کە زەکاتی سەرفترە پاککەرەوەیە بۆ ڕۆژووگر.\nعن ابْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنهما : ( فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَكَاةَ الْفِطْرِ، طُهْرَةً لِلصَّائِمِ مِنْ اللَّغْوِ وَالرَّفَثِ ، وَطُعْمَةً لِلْمَسَاكِينِ). رواه أبو داود (1609).\nواتە : پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت زەکاتی سەرفترەی واجب کردووە، پاککەرەوەیە بۆ ڕۆژوو گر لە لغوە و قسەی بێ سوود، وە خواردنیشە بۆ ھەژارەکان.\nسعید ابن المسیب و حسن البصری ئەم فەرموودەیە دەکەنە بەلگە کە زەکاتی سەرفترە تەنھا لەسەر ڕۆژووگر واجبە، بەلام زۆربەی زانایان دەلێن ئەگەر ڕۆژووش نەگرێت لەسەری واجبە، دەلێن زەکاتی سەرفترە بەزۆری بۆ ئەوە دانراوە کە پاککەرەوە بێت بۆ ڕۆژووگر لە کەم کورتی بەلام ئەم پاککەرەوەیە مەرج نییە بۆ واجب بوونی زەکات، وەک کەسێک تاوانی نەکردووە کەچی واجبە زەکاتی سەرفترە بدات، وە زەکاتی ماڵ پاککەرەوەیە بۆ نەفسیش نەک تەنھا بۆ تاوان.\nخوای گەورە دەفەرمووێت: (خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ) التوبة/10٣.\nزۆربەی زانایان دەلێن زەکات لە ماڵی مناڵی یەتیم دەدرێت کەچی مناڵ پێویستی بە پاک بوونەوە نییە، چونکە تاوان لەسەری نانووسرێت.\nابن حجر ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت: (باسی پاککەرەوەی کردووە وەک زۆری، ھەروەک چۆن زەکاتی سەرفترە واجبە لەسەر کەسێک ئەگەر تاوانیش نەکات و خۆی بپارێزێت لە تاوان، یان کەسێک موسلمان دەبێت بە ماوەیەک پێش خۆر ئاوابوون). فتح الباری (٣/٣٦٩).\nابن جبرین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت: (دانی زەکات بۆ مناڵ و ئەوانەی تەکلیفیان لەسەر نییە، ئەوانەی بەڕۆژوو نابن لەبەر نەخۆشی یان سەفەر دەکەونە ژێر فەرموودە، دەبێتە پاککەرەوە بۆ وەلی ئەوانەی تەکلیفیان لەسەر نییە، وە پاککەرەوە بۆ وانەی ڕۆژوو دەشکێنن کە عوزریان ھەیە، لەسەر ئەوەی کە لە داھاتوو بە ڕۆژوو دەبێت ئەگەر عوزری لاچوو، دەبێتە پاککەرەوە بۆی پێشەکی پێش بە ڕۆژوو بوون یان تەواو کردنی ڕۆژوو) فتاوى الزكاة (زكاة الفطر/2).


مانیفێستی فیمێنیزمی رۆشنگەری\nفیمێنیزم: كۆی خەبات‌و چالاكی ژنانە لەپێناوی بەدیهێنانی ئازادی‌و یەكسانی راستەقینە، لەئەرك‌و مافدا، دوور لەهەر چەشنە هەڵاوێردنێكی بایلۆژی، سۆسیۆلۆژی، سایكۆلۆژی، سیاسی‌و كەلتوری.\nرۆشنگەری هاوچەرخ: رێبازی رۆشنگەری رەخنەگرانەی ئەقڵانییە، بۆ بەرپەرچدانەوەی سەپاندنی ئایین‌و مەزهەب لەفۆرمی ترس‌و، رەتكردنەوەی تەوقی ئایدۆلۆژیا‌و نەریتی دواكەوتوو؛ زادەی سەردەمی دەستكەوتە هەرە پێشكەوتووەكانی بوارەكانی زانستە سروشتی، سۆسیۆلۆژی، كەلتوریی‌و تەكنەلۆژیای زانیارییە. ئەركی سەرەكی رۆشنگەری هاوچەرخ، گۆڕینی فەلسەفەی پەروەردەو پەروەردەی خێزان‌و پەروەردەكردنی رۆشنگەرانەی تاك‌و كۆمەڵ بەگشتی‌و ژنان بەتایبەتی، لەپێناوی ئازادی ئەقڵ‌و مافە كۆمەڵایەتی‌و سیاسییەكان‌و نەهێشتنی چەمكی رەچەڵەك لەبەردەم یەكسانیدا.\nفیمێنیزمی رۆشنگەری: بەستنەوەی خەباتی فیمێنیستەكانە، بە رۆشنگەری هاوچەرخ، لەسەردەمی جیهانگیریدا؛ چونكە كێشەی ژنان زۆرتر گرێدراوی؛ دواكەوتنی كۆمەڵایەتی‌و كۆیلەیەتی رۆح‌و داخرانی ئەقڵەو بەبێ رۆشنگەریش، هەرگیز خەباتی ژنان ناگاتە ئامانجە ستراتیژییەكان.\nفیمێنیزمی رۆشنگەریی‌و ئایدۆلۆژیەت: فیمێنیزمی، بزوتنەوەی تێكڕا ژنانی ستەملێكراوی هەڵاوێردنی رەگەزی‌و چەوساندنەوەی كۆمەڵایەتین. رۆشنگەری لەناو ژناندا، بۆ ژنانە وەكو رەگەزی ژن، بۆیە، دوورە لەدەربەستی ئایدۆلۆژی‌و رێبازی چینایەتی. فیمێنیزیستیە بۆ هەموو ژنان‌و رۆشنگەریشە بۆ یەكسانی ژنان.\nسەرهەڵدانی رۆشنگەریی‌و فیمێنیزم\nلەسەدەی هەژدەهەمی رۆشنگەرییەوە، فیمێنیزم، قۆناغی سەرەتایی بزوتنەوەی ژنانی تێپەڕاند‌و، گواستییەوە بۆ قۆناغی وشیاری فیمێنیستی.\nواتا: داكۆكیكردن لەیەكسانی راستەقینەی سیاسی‌و كۆمەڵایەتی، لەتەواوی مافەكاندا. بۆیە دەبینین كە سەدەی رابوردوو، سەراپا سەدەی خەباتی یەكسانیخوازی بزاڤە فیمێنیستەكان بووە.\nبۆ ئەوەی قۆناغەكانی خەباتی فیمێنیستیش، بەرجەستە دەركەوێ، هەڵوێستەیەك لەسەر مێژووی سەرهەڵدانی رۆشنگەریی‌و فیمێنیزم دەكەین.\nلەدوای رێنیسانسەوە، ژنان سەرەتای خەباتی كەمكردنەوەی هەڵاوێردی رەگەزی خۆیان‌و پیاوانیان، لەسەر دەستی دەستە بژێرەكانی ژنان، دەستپێكردووە. هەژمونی مەسیحییەت‌و مەزهەبی كاسۆلیكی هێندە قوڵبوو، سێ سەدەی ویست، هەتا ژنان بتوانن، لەداواكردنی مافە سەرەتاییەكانیان راشكاو بن. بەڵام سەدەی نۆزدەهەم، كە رۆشنگەری دەستپێدەكات‌و دیموكراسی پەرەدەسەنێ، هاودەم پیشەسازی گەشە دەكات‌و زانست‌و زانیاریش پەرەدەسەنێ، ئیدی ژنانیش، لەسایەی گۆڕانكارییە كۆمەڵایەتی‌و پیشەسازیی‌و دەستكەوتە زانستییە دونیاگەراییەكاندا، توانیان قوڵتر بیر لەبونی بایۆلۆژی‌و، پێگەی كۆمەڵایەتی‌و، جەنجاڵە سایكلۆژییەكان، دوور لەكاریگەرییەكانی ئایدیالیستی تۆتالیتاری بكەنەوە. لەمەشیاندا، پەرەسەندنی خەباتی دیموكراسی‌و سەندیكایی‌و چینایەتی، هاندەرێكی زۆریان بووە. تەواوی سەدەی بیستەمیش بەتایبەتی لەشەستەكان بەدواوە، سەدەی تێگەیشتن‌و پێگەیشتنی خەباتی فیمێنیستی بوو... بەچەمكی نوێ.\nلەو مێژووەدا، هەموو قۆناغێك ئەركی دیاری كراوی بۆ خەباتی ژنان هەبووە. دوای تەواوبوونی قۆناغی وشیاركردنی ژنان لەسەدەی سەرەتاكانی خەباتی رۆشنگەریی‌و كاریگەرییەكانی لەسەر سیاسەت‌و مافە دەستوریەكان لەسەردەمی جەنگی یەكەم‌و دووەم‌و جەنگی سارد، ئیتر فیمێنیزم ئامانجەكانی ئەو سەردەمانە كۆتایی هات‌و دەرگا بۆ قۆناغ‌و سەردەمی ئاییندە كرایەوە. ئێستاش لەسەدەی جیهانگیریداین. هەتا وردتر ئەو قۆناغانەی فیمێنیزم بزانرێ، دەڵێین: ژنانی رۆژئاوا، سەرەتا پاشكۆی روداوی رێنیسانس بون. پاشان كەوتنە ژێر كاریگەری رۆشنگەری‌و بەرەبەرەش، سەنگ‌و كاریگەریان گەیشتە ئاستی داكۆكی لەیەكسانی راستەقینە. لەزۆر رووەشەوە، هێنایانەدی. واش پێشبینی دەكرێ، لەدرێژەی ئەو رێڕەوە مێژووییەدا بۆ بەدیهێنانی تەواوی ئامانجەكانی فیمێنیزمی رۆشنگەری، لەنیوەی هەزارەی سێهەمدا، خەباتی دادپەروەری كۆمەڵایەتی‌و یەكسانی لەرۆژئاوادا، هاوزای سەرهەڵدانی باری بابەتی سەرخستنی دیموكراسی لەڕۆژهەڵاتدا، بگاتە قۆناغی لوتكە.\nجیاوازی رەگەزی كوردەواری چییە؟\nلەوڵاتانی دواكەوتوودا، هێشتا خەباتی فیمێنیستی زۆر زۆری ماوە ئامانجەكانی بەدیبهێنێ. ماویەتی، چونكە پرۆسەی دیموكراسی، نەكەوتۆتە سەر شاڕێی سروشتی؛ لەدەهەی رابوردوودا، سەرەنجامی بەرپابونی راپەڕینەكان، ئومێدێك پەیدابوو؛ وەرچەرخانی كۆمەڵایەتی‌و سیاسی بەدیبێ، بەڵام لەبەرئەوەی، لەڕووی بابەتییەوە، زەمینەی كۆمەڵایەتی‌و ئەلتەرناتیڤی دیموكراسی نەڕەخسابون، بۆیە رووداوە سیاسییەكان، هەروەها بەشێكی بەرچاوی ژیانی كۆمەڵایەتیش، هەڵگەڕانەوە بۆ گۆشە تاریكەكانی سەدەی ناوەڕاست. بەحوكمی ئەوەی ئەم رووداوانەش كەوتنە سەردەمی جیهانگیرییەوە، تێكچڕژان‌و گەیەندرانە توندڕەوترین رەوتی تیرۆریستی؛ ئەمەش، دوا جەنگی چارەنوسسازی سیاسی‌و كۆمەڵایەتی‌و سەلەفی تیرۆریستانە، بۆ پاراستنی دەسەڵاتی ئایینی‌و دونیایی، لەزۆربەی وڵاتە ئیسلامییە دیموكراسی نەدیوەكاندا. لەدوای تێكشكاندنی عەسكەری‌و ئایدیۆلۆژی سەلەفییەكان، ئیدی ئیسلامگەراكان ناتوانن وەكو سەدەی رابوردوو، بیر لەسەپاندنی دەسەڵات‌و دەسەڵاتی كۆمەڵایەتی‌و توتالیتاریزمی روحی بۆ چەندین سەدە، بەڵكو چەندین دەهەش بكەنەوە. چونكە لەڕووی بابەتییەوە، دۆخی كۆمەڵ‌و، هزری گشتی‌و، ئارەزووە تاكگەرییەكان‌و بیری ژیانخوازی، باڵا دەست دەبن. كاتێكیش باری بابەتی، لەڕووی كۆمەڵایەتی‌و سیاسییەوە، دەگۆڕدرێ، بێگومان، كاریگەری قوڵی بۆ روودانی وەرچەرخانە مێژووییەكان دەبێ. مەبەست: وەرچەرخانی كۆمەڵایەتی‌و سەركەوتنی دیموكراسی‌و پەرەسەندنی بزوتنەوەی فیمێنیستیش.\nلەكوردەواریدا، ژنان، بەگشتی وەكو ژنانی وڵاتانی ئیسلامی دواكەوتوو، چەوساندنەوەی چینایەتی‌و سیاسی‌و رەگەزێتیان لەسەرە. بەڵام بەحوكمی ئەوەی، بەدرێژایی مێژوو، قەڵمڕەوەكانی شیعەو سوننەی ناوچەكە، نەیانهێشتووە كوردستان ببێتە وڵاتێكی سەربەخۆ، بۆیە، داگیرو دابەشكراوی كوردستانیش، بە نۆرەی خۆی، چەوساندنەوەی لەسەر ژنانی كورد، وەكو كوردو كێشە نەتەوایەتییەكە، زیاتر كردووە. ئەمەش كێشەی سیاسی‌و كۆمەڵایەتی ژنی، زیاتر لەژنانی خاوەن دەوڵەتی سەربەخۆ، رووبەڕوو كردووە لەگەڵ كێشەی مافە سەرەتاییەكان، هەروا دابینكردنی مافە سیاسییەكان، سەرباری نەخوێندن بەزمانی زگماك‌و گۆش نەبون بە كەلتوری نەتەوەو ئینجا، كارەساتەكانی شۆڤێنییەت‌و فاشییەت‌و جینۆسایدیش، سەربارە هەرە ترسناكەكەن! لەهەمووشی خراپتر، ئەوەیە، كە سەدەیەك بڕیاری ریفۆرم لەژیانی كۆمەڵایەتی ژنان، لەلایەن دەسەڵاتە شۆڤێنییە داگیركەرەكانەوە، بەحوكمی تێكەڵاوی بیری ئایین‌و ناسیونالیستی عەرەب‌و فارس‌و تورك، زۆربەی ریفۆرمەكەش بە ژنی كوردەواری رەوا نەبینراو دۆخی ژنانی كوردستان، شەتەك درایە كەلتوری ژنانی نەتەوە باڵادەستەكان. دەسەڵاتی نەتەوە باڵادەستەكانیش، پێچەوانەی رەوتی مێژوو، هەمیشە ژینگەی ئایینی‌و مەزهەبییان پاراستوەو سەپاندووە. ئەم كێشەیەش، پەیوەستی حكومەتە نادیموكراسییەكانی داگیركەری هەر چوار بەشەكەی كوردستان بوو..\nدیارە لەمێژوودا، سەدەكانی ناوەڕاست، سەدەی ئەندێشەكانی كوێرەوەری بوو. سەدەی بیستەمیش، سەدەی دەسەڵاتە داتاشراوەكانی شۆڤێنییەت‌و قەڵمڕەوە دیكتاتۆرەكان بوو، ئەمانەش تەنها دواكەوتن‌و سەپاندنی ئەندێشەی سەلەفی‌و باوكسالاری بەرهەمدێنن.\nفیدراڵ‌و سستی فیمێنیستی\nباشوری كوردستان، لەچارەكە سەدەی رابوردوەوە، سیستەمی فیدراڵی هەیە، بەڵام ژنان لەگۆڕانكاری كۆمەڵایەتی‌و بەدیهێنانی یەكسانیدا، لەبەرئەوەی پرۆسەی دیموكراسی سست دەبزوێ، كەم بەشن. لەلایەكەوە، هەم فیمێنیزم وردتر نەبۆتەوە لە ئەركەكانی دوای دەسەڵاتی فیدراڵی‌و سەردەمەكە، هەم بەدیهێنانی مافی یەكسانیش بەئەندازەیەك خاوە، تەنانەت رێگەی لەدیاردەی فرە ژنكوژی‌و فرەژنیش نەگرتووە. گەرچی هەندێك دەستكەوتی باشیش هاتبێتەدی، بەڵام دەستكەوتەكان كەمن لەچاو گۆڕانكارییەكان. بەتایبەتی وشیاری كۆمەڵایەتی ژنان. هەربۆیە دەبینین، دیاردەی سەلەفییەت لەناو ژناندا، لەچاو سەدەی رابوردوو، زیادیكردووە. نەریت‌و باوكسالاریش، زەق‌و رەق، پەیڕەو دەكرێ.\nخەباتی ژنان، لەسەدەی بیستەمدا، لەكورداوەریش سەریهەڵداوە. لەكوردستانیش، دەسەڵات، ئایین، توندڕەوایەتی مەزهەبایەتی، هۆزایەتی، نەبونی سەربەخۆیی‌و باوكسالاری، هەموی دوژمنی ژنان بون. تا ئێستاش كاریگەری ئەو سیستەم‌و داب‌و نەریتە، بەهێزە. لەسەرەتای سەدەی رابوردووەوە، پیاوی رۆشنگەر بەتایبەتی لەبواری ئەدەبیاتدا، تاك تاك هەڵكەوتون‌و بەرگریشیان لەژن كردووە. دەستەبژێری ژنانیش، لەچلەكانەوە دەركەوتون‌و باسی مافە سەرەتاییەكانی كۆمەڵایەتیان هێناوەتە ئارا. لەپەنجاكانیشەوە، هاوشانی خەباتی حزبایەتی، رێكخراوەكانی ژنانیش دامەزراوون.\nهەتا ئێستا، ئەم رێكخراوانە لەتێكۆشاندان. لەدوای راپەڕینیشەوە، سەنتەرو رێكخراو و گروپگەل، لەپێناوی مافەكانی ژنان دامەزراون. كاریگەریشیان بۆ پێشكەوتن‌و بەرپەرچدانەوەی پەرچەكرداری بیری سەلەفی‌و دواكەوتوو هەبووە.\nرێكخراوی ژنانی ئیسلامگەراو سەلەفیش هەن، كە دەقاودەق، دەق پەیڕەون‌و كتومت دەسەڵاتی پیاوان لەسەر ژنان‌و چوار ژنە‌و دوو ژن بەشایەتێك زانین‌و، لەمیراتدا بێبەشكردنی ژنانیشیان قبوڵەو پێشیانوایە، مادام ئەو تێڕوانینە بەرامبەر ژن، لەدەقدا هاتووە، كەواتا: ژن هەر ئەو شەرعەی شایستەیە! لەگەڵ پێزانینمان بۆ سەرجەم هەوڵەكان، بەڵام خوێندنەوەی ئێمە، بۆ قۆناغی ئێستاو خەونەكانی ئاییندەیە.\nفیمێنیزمی رۆشنگەری، بۆ ؟\nلەم سەردەمەی جیهانگیریدا، فیمێنیستی رۆشنگەر، دەبێ ببێتە خاوەن پرۆژەی فیمێنیزمی نوێچەشن. ئەركەكانی بەدیهێنانی مافە هەتا ئێستا بەدینەهاتووەكانیان، پێویستی بەجیهانبینی نوێیە؛ ئەویش پرۆژەی فیمێنیستی رۆشنگەری هاوچەرخە. بۆچی پرۆژەی نوێ؟\nچونكە، سەدەی رابوردوو، سەدەی ئامانجگەلێكی دیاریكراوی فیمێنیزم بوو، سەبارەت بەژنان، لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.\nدەركەوت، نە حكومەتەكان‌و، نە حزبەكان‌و، نە رێكخراوەكانی ژنان، لەم سەردەمەدا، بەو بەرنامەو چالاكی‌و پرۆژانەی سەردەمی جەنگی سارد، بەهۆی فەلسەفەی حوكمڕانی‌و خۆپارێزی حزبەكان‌و هەژمونی ئایین‌و مەزهەب‌و خۆشگوزەرانی گشتییەوە، چیكە دەرفەتی بەدیهێنانی مافی زیاتریان، هەتا دێت، كەمتر دەبێ. بۆیە، ئیدی گۆڕانكاری فراوانی كۆمەڵایەتی، پێویستی بەجیهانبینی فیمێنیستی هاوچەرخە.\nفیمێنیزمی هاوچەرخ، كۆی ئامانجە بەدینەهاتووەكانی ژنان، لەپرۆژەیەكی گشتگیردا نوێنەرایەتی دەكات. تەنها خەبات ناكات، بۆ ئەوەی فشار بخرێتە سەر دەسەڵات، یان پیاو، هەتا ناوبەناو رێزی ژن بگرن‌و مافی ژن بەدیبهێنێ. بەڵكو ئەركی بنچینەیی فیمێنیزمی رۆشنگەری، پەروەردەكردنی رای گشتی ژنان‌و پیاوانیشە، هەتا لەنوسینی دەستورو بڕیاری دەسەڵات‌و راپرسییە كۆمەڵایەتییەكاندا، لەپرۆسەی خەباتی مەدەنیدا، یەكسانی راستەقینە بەهەموو رەهەندەكانی دەسەڵاتەكان، بەتایبەتی دەسەڵاتی كۆمەڵایەتی، بهێنرێتەدی. ئەمەش بەو كەلتورە رێكخراوەیی‌و دەسەڵاتە دیموكراسییانەی سەردەمەكانی رابوردوو نایەتەدی، كە خەباتی ژنان تەنها لەروانگەی دەسەڵات‌و حزب‌و رێكخراوەكان، دەبینرا. بۆ دروشمبازی‌و پڕوپاگەندەش، بەڕواڵەت دەگوترا گوایە: جیاوازی ژن‌و پیاو نییە. ئەو سیاسەت‌و خەباتە دیموكراسییەی كە هەتا ئێستا ژنان كردویانە، پێویستی بەپیاچونەوەی هاوچەرخانەیە.. هاوچەرخ، بەمانای: گونجاندنی پرۆژەی دیموكراسی كۆمەڵایەتی، لەبەر رۆشنایی دیاردەی ئابوریی‌و، دەركەوتەی فەلسەفەی حوكمڕانی سەردەم، كاریگەری سەرمایەداری سەردەمی جیهانگیری لەسەر كۆمەڵ لەوانە: جێگۆڕكێی كۆمەڵایەتی، گۆڕینی بازاڕەكان بە سوپەرماركێتی جیهانی، تەشەنەسەندنی كەلتوری نوێی ئۆمانیستی، كۆتاییهاتن بە مافە سەرەتاییەكانی ژنان‌و بەشێكی داخوازییە پیشەییەكان؛ كاریگەری تەكنەلۆژیا لەسەر دۆخی چینایەتی‌و بیركردنەوەی مرۆڤایەتی.. تاد. لەوانەش گرنگتر‌و كاریگەرتر، فۆرمیلەكردنی چالاكییەكانی ئینتەرنێت‌و فەیسبوك‌و تویتەر، كە بواری بێوێنەی بۆ پەروەردەكردنی ژن‌و ئاراستە كردنیان‌و رایەڵی كۆمەڵایەتی‌و فیمێنیستی، هێناوەتە ئاراوە. ئەم وارو بوارە تەكنیكییە، بەتایبەتی ئینتەرنێت، پەیوەندی دواكەوتووی خێزان‌و كۆمەڵ‌و تاكی، هەتاڕادەیەك یان گۆڕیووە، یاخود خستۆتە ژێر كاریگەری سەرەتاكانی گۆڕانكاری. دڵنیاین، نەوەی ئاییندە، نەوەی پەروەردەكراوی دەستكەوتەكانی جیهانگیری دەبن، دەشبینرێ كە دوو دەهە دەبێ، چیكە ناوماڵ‌و پەرژینی خێزان، تەوقی سەركوتكردنی ئارەزووە چەپینراوەكان‌و ئازادی تاكەكان‌و گروپ‌و بەشێكی بەرچاوی خەڵك، نین. تەنانەت لەدواكەوتوترین وڵاتانی دژە ئازادییەكانیشدا. هەتا دێت، بوارەكانی ئینتەرنێت‌و وارەكانی، فراوانتر‌و كاریگەرتریش رۆدەچنە ناو تاك‌و كۆی كۆمەڵ‌و، پەیوەنییە چەقبەستووەكانیش، نەرم نەرم دەگۆڕن!!\nكۆمەڵ‌و ژیان، تاك‌و پەیوەندی كۆمەڵایەتی، لەژێر كاریگەری ژینگەو رووداوەكان بون‌و هەن. كاتێك بیرمەند‌و فەیلەسوفەكان لەدوای رێنیسانسەوە، پەیوەندی مرۆڤ و سۆسیۆلۆژیایان لێكدەدایەوە، تەكنینك‌و تەكنەلۆژیاو داهێنراوەكان، یەك لەسەر سەدی پێشكەوتنی ئێستا بەدینەهاتبوو. لەو سەردەمەی سەرەتاكانی زانست‌و زانیاری، زاناو داناكان، یان دەكوژران، یان دەسوتێنران، یاخود دەدرانە دادگاكانی پشكنینی كاسولیكەكان‌و سزای قورسیش دەدران. چییان بە گالیلۆ نەكرد! كە سەلماندبوی گۆی زەوی‌و ئەستێرەكانی دیكە، بەدەوری خۆردا دەسوڕێنەوە. دەركەوت سەلماندنەكەی راستەو بۆچونی سەرجەم ئایینەكان لەسەر سیستەمی گەردون‌و ئەستێرەو هەسارەكان، هەڵەیە! بەڵام زانست‌و زانیاری لەم سەردەمەدا، هەسارە دوورەكان‌و كۆمەڵەی خۆرو ئەستێرەی سەدان ملیار ساڵە تیشك دوور لەگۆی زەوی، دەدۆزرێتەوە. دەشیسەلمێنن كە تیشكی ئەو خۆرەی دۆزراوەتەوە، سەدان ملیار ساڵی دیكە، بەخێرایی ساڵە تیشك (السنە الچوئیە) تینی ناگاتە سەر زەوی. ئینجا سەلمێندراوە كە ئاسمان نەك (7) چین نییە، بەڵكو گەردونیش لەهەموو چركەساتێكدا، بەرینتر دەبێتەوە. ئێستا زانست خەریكە لە چركەساتی تەقینەوەی گەردون دروستكەرەكە، نزیك دەكەونەوە، جگە لە سەدان داهێنانی تر، هەتاڕادەی دەستكاریكردنی ژینات‌و مناڵی لولەو كۆنترۆڵكردنی چۆنیەتی پێكهاتنی مناڵ لەسكی دایكیدا.. لەبەرامبەر ئەم هەمگە داهێنان‌و دۆزینەوانەدا، زانا سەلەفییەكان واقیان وڕماوەو چارەیان لەبەردەمدا نییە، تەكفیركردنی هاووڵاتی‌و كوشتنی رەشەكوژی‌و گێڕانەوەی ژنان نەبێ بۆ سەردەمی كوێرەوەری دورگەی عەرەبی، نەبێ!!\nئێستا كۆمپیوتەر، لەچركە ساتێكدا، دەتوانێ رۆچێتە كە لەبەرە هەرە نهێنییەكانی موخابەراتی جیهان‌و كۆدەكانیشیان بكاتەوە. ئەمە جگە لەوەی تەكنەلۆژیاو تەكنیكی لیزەری، سەرجەم بوارەكانی تەنیوە. هەر بەڕاستی جیهان بۆتە گوندێكی بچوك‌و لەناو شۆڕشی زانیاریی‌و خێرایی سەردەمدا، هەموو هەواڵێك، وەكو ئاوێنەنمای بەردەم مرۆڤایەتییە. كەچی سەلەفییەكان هێشتا بە شمشێرو سەرپەڕاندن، دەیانەوێ پێشكەوتن رابگرن‌و زانست لەبار بەرن!!\nتەكنەلۆژیاو ئینتەرنێت‌و رۆشنگەری\nسەردەمێك، تەكنەلۆژیا، جاڵجاڵۆكە ئاسا كون‌وكەلەبەری ژیان‌و گەردونی تەنیبێ. نهێنی كەم بوبێتەوە. لەسەردەمی وادا، گەردون سیاسەت، ئابوری، یاسا، تەندروستی، حوكمڕانی، راگەیاندن، خوێندن، وەرزش، سروشت، بەرهەمهێنان، شارو دێهات، مرۆڤ و پەیوەندییەكان، زانست‌و ماتماتیك.. تاد هەر هەمووی كەوتبنە ژێر میتۆدی تەكنیك‌و كۆمپیوتەرەوە، چۆن دەشێ لەوڵاتانی دواكەوتووی تینوی پێشكەوتن، بەپێوەرەكانی كلاسیكی كاری سیاسی‌و چالاكی رێكخراوەیی‌و داكۆكی لە ژن، پەیڕەوی لەفەلسەفە بكرێ؟\nهەڵبەتە، هەڵەیەكی كوشندەیە، لەڕووی فەلسەفەو مەعریفیەوە، بەسەر قۆناغەكەدا بازبدرێ‌و كۆپیگەرای ئەزمون‌و تێزەكانی رۆژئاوابین. بەڵام ناشكرێ، لەناو خانەكانی سەدەی رابوردوش قەتیس بمێنین‌و خوێندنەوەمان بۆ سۆسیۆلۆژیا، ئایدۆلۆژیا، بایلۆژیا‌و فەلسەفە نەگۆڕێ؟\nپێویستە، سەرجەم كایە مەعریفی‌و میتۆدی زانستی سۆسیۆلۆژی‌و رەخنە فەلسەفییەكانی نوێ، هەروەها دەستكەوتە پزیشكی‌و بایلۆژییە بەڵگەنەویستەكان لەسەر مرۆڤ و بیركردنەوەو دۆزینەوەی نهێنیەكانی گەردون، بەپێی تایبەتمەندی رۆشنگەری لەم سەردەمەداو لەناو كوردستاندا، ئاوێتەی بیرو بەرنامەمانی بكەین‌و، لەداڕشتنەوەی ئەقڵانیانەی رۆشنگەریی‌و فیمێنیزمی هاوچەرخیش كارا بین.\nلەبەر رۆشنایی ئەو راستیانەی سەرەوە، كە دەستكەوت‌و دیاردەو دەركەوتەی جۆراوجۆری نوێ چەشنیان هێناوەتە ئارای ژیان‌و دۆخی ژنان، دەبێ، لەكوردستاندا، رۆشنگەری هاوچەرخ بكەینە رێبازی فەلسەفی-سۆسیۆلۆژیمان‌و فیمێنیزمی رۆشنگەریش، بەشێكی هەرە گرنگی رێبازەكە بێ.\nناكرێ، تەنهاو تەنها، لەسەر چەمكە كلاسیكییەكانی فیمێنیزم، یاخود فیمێنیزمی سەردەمی جەنگی سارد، بزاڤی رۆشنگەری رێكبخرێ‌و رابەرایەتی بكرێ. تەنانەت فیمێنیزمیش، وەكو داخوازییە یەكسانییەكانی مافەكان، شێوازی بەدیهێنانی، ئامرازەكانی چالاكییەكانی، بنەمای بونیاتنانەكەی.. تێكڕا گۆڕدراوە.\nژنی سەردەمەكە، لەكوردستانیشدا، لەهەموو بارێكی سیاسی‌و كۆمەڵایەتییەوە، دەبێ پێگەكەی، سیاسەتەكەی، تێڕوانینەكەی، بگۆڕدرێ‌و لەگەڵ گۆڕانكارییەكانیشدا بگونجێندرێ.\nئەرك‌و مافەكانی سەردەم\nسەبارەت بەئەرك‌و مافەكانی ژن‌و پیاو، دیسان، توێژینەوەی ئابوری، كۆمەڵایەتی، كولتوری، سیاسی‌و سایكۆلۆژی دەوێ. ئەوە بەس نییە باسی ژن كوشتن‌و ئاماری قوربانییەكان‌و، رێژەی نەخوێندەواریی‌و، بێكاری‌و، تەڵاق بكرێ. یان پەیتا پەیتا دوپاتی بكەینەوە كە ژن‌و پیاو جیاوازیان نییە. تەنانەت ئەوەش كاریگەریان كەممە مافەكانی ژن ببەسترێتەوە بە دابینكردنی كارو موچەوە، یاخود حیجاب كردن‌و حیجاب نەكردن.\nچۆنییەتی بەدیهێنانی یەكسانی ماف، پرۆژەی گۆشكردنی فیمێنیزمی هاوچەرخی دەوێ.. بەڵكو، فەلسەفەی خەباتمان بۆ رێكسختنەوەی سیاسی‌و كۆمەڵایەتی لەتەك پیاوانیشدا، روانگەی هاوچەرخی دەوێ.. نەك لەرۆژهەڵاتی دواكەوتوودا، بەڵكو لەرۆژئاوای پێشكەوتوشدا، سەلمێندراوە كە هەڵاوێردنی رەگەزی، نە بە دەستكەوتە گشتییەكانی فیمینیستی كۆتایی دێ‌و نە تەنها‌و تەنها بەیاسا‌و رێسا، ریشەكێش دەكرێ. لەوڵاتێكی وەكو فەرەنسا ساڵانە (300 بۆ 350) هەزار ژن دژایەتی رەگەزایەتی و ستەمی كۆمەڵایەتیان لێدەكرێ. لەسوید، لە (7)چركە جارێك ژنێك دەچەوسێتەوە. لەهەندێ وڵاتی ئیسكەندەنافیاو رۆژئاواشدا، موچەی ژن بەهۆی دوو گیانی‌و زەیستانییەوە، كەمترە لەپیاو. كەوابێ یاسا، ئەگەر سەروەریش بێ، ناتوانێ دەستەبەری مافی ژنان بێ‌و كۆتایی پێبێنێ. هەڵبەتە، لەرۆژئاوادا وابێ، لەوڵاتانی دواكەوتوودا، ئەم دیاردەیە مەترسیدارترە لەسەر ژن‌و ژیان.\nكێشەی ژن، ئەوە نییە، جیاوازی فیزیكیان لەتەك پیاواندا هەیە. بەڵێ، لەڕووی فیسیۆلۆژییەوە، جیاوازن، هەروەها پیاوانیش جیاوازن. راستییەكی بەڵگەنەویستە كە فەلسەفەی بەردەوامی ژیان‌و سروشت، پێچەوانەی بۆچونە چەوتەكانی ژان ژاك رۆسۆ كە گوایە سروشت ژنی وا خوڵقاندووە لەماڵان بۆ ماڵداری بمێنێتەوەو دایكایەتی ببێتە ئەركی سەرەكی ژن، فیمێنیزمی رۆشنگەری پێمانوایە كە: بەجیاوازییەكانمانەوە لەناو چوارچێوەی یاسا بابەتییەكانی سروشت‌و دیاردە سروشتی كردەكاندا، ژیان‌و ژیاندۆستی بەردەوام دەبێ. ژنانی رۆشنگەر، لەكاتێكدا دوژمنی هەڵاوێردنی رەگەزین، لەهەمانكاتدا، نابێ شەرم لەجیاوازییە فسیۆلۆژییەكان بكەنەوە، بەڵكو دەبێ بیشیكەنە هەوێنی هەڵوێستی ئەقلانییەتی فیمێنیستی، بۆ رێكسختنەوەی كۆمەڵا، خێزان، تاكەكان‌و پەروەردەكردنی هاوچەرخی نەوەكانی ئاییندە. ئاییندەیەك كۆئەندامی زاوزێ نەكرێتە بنەمای بیروباوەڕو دەسەڵات‌و مافەكان!!\nفیمێنیستی هاوچەرخ، خودی ژیان‌و بەردەوامی ژیان‌و رێكخستنەوەی ژیان، دەكاتە بنەمای پەیوەندییە رەگەزایەتییەكانی ژن‌و پیاو. نەك بەبیانوی رەچەڵەكی جیاواز، هەڵاوێردنی كۆمەڵایەتی‌و چەوسانەوەی ژن‌و سەپاندنی باوكسالاری درێژە پێ بدرێ.\nلەئەرك‌و مافدا، حوكمی سروشتە (كە حوكمێكی بابەتی‌و دونیاییە) لەسەر بنەمای رێسایەكی سروشتی دیاردەو دەركەوتە رەگەزایەتییەكەو پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكە، گەرچی لەكاروباریشدا جیاواز بن، بەڵام لەڕاپەراندنی ئەركەكان‌و دابینكردنی ماف‌و دادپەروەریدا، یەكسانن. یاسا سروشتییەكانی سروشت، ژینگەی دارو درەختی جیاواز، ئاژەڵ‌و باڵندە‌و گیانلەبەران، زایەند‌و زادەی رێكخستون، ئەرك‌و فەرمانی دیاریكردوون، ژینگەی رەخساندون، پەیوەندی‌و غەریزەی پەیوەندییەكانی دیاری كردوون، ناكرێ، ئێمەی مرۆڤی ژن‌و پیاو، لەسەر جیاوازی رەگەزی، لەسەر تێزی بێ پێزی نێرینەیی. یان توندڕەوی‌و سیكولاریستی‌و دروشمی كاروانكوژە، بەهۆی عەقیدەو ترادسیۆنەوە، بەردەوام یاسا بابەتییە سروشتییەكان پێشێلی دواكەوتووانە بكەین.\nسەردەمەكەمان، چیكە، بەردەوام بون لەسەر هەڵاوێردن‌و هەڵدێرەكان قبوڵ ناكات. هەتا زوو، چەمكی هاوچەرخ بكەینە سیستەمی پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكان، رێگای گۆڕانكاری راستەقینە دەگرینەبەرو دەشیهێنینەدی! بەپێچەوانەشەوە، دۆخی كۆمەڵایەتی وا بمێنێتەوە، تەنها بەهەندێك دەستكەوتی ناو بەناو، یان بە بەزەیی‌و خێری پیاوان بەرامبەر بەژن، نیوەی كۆمەڵ دەستخەڕۆ دەكرێن‌و هیچی دیكە. ئەمەش ستەمكاری تێ نەگەیشتنە لەجێندەرو لەیەكسانی راستەقینە، كە ئەگەر سەردەمی پێشوو پاساوی هەبوو، ئەوا لەسەردەمی شۆڕشی زانیاری‌و خێرایدا، هیچ پاساوێكی نەماوە. بۆیە ژن دەبێ ستەمكاری تێ نەگەیشتن لەژن، لەڕوی مەعریفییەوە پێش پیاو، كۆتایی پێ بێنێ.\nیاسا سروشتییەكانی ژیان‌و پێكهاتە كۆمەڵایەتییەكان، دوور لەتێكڕا كاریگەرییەكانی خورافات، بەناوی ئایین‌و مەزهەبەوە، بەدەریش لەهەژمونگەرییەكانی لایەنە خراپەكانی نەریتی نابوت‌و كەلەپوری پوكاو، دەبێ سەرلەنوێ، چەمكە بنچینەییەكانی كۆمەڵایەتی سەردەم بكەینە بنەمای جێندەر‌و بیری رەگەزو رەگەزایەتی، لەروانگەی زانستییەوە شیبكرێنەوە، نەك لەنەریتی نێرینەییەوە!\nفیمێنیزمی رۆشنگەی، دەخوازێ، سەرجەم مافە سیاسی‌و مەدەنییەكان، بەسود وەرگرتن لەلایەنی ئەرێنی كەلتوری ئێستاو رابوردوو، لەتەواوی بوارەكانی كۆمەڵ، لەجیهانبینی نوێگەرییەوە، لەپێناویان تێبكۆشێ؛ چیكە نامانەوێ، لەدرێژ ماوەی خەباتماندا، دەسەڵات بەزەیی بە ژنان بێتەوە.. پاساوەكەشی، باوەڕو نەریتی رەخنە لێنەگیراوی سەپێنراوی سەر ژنان بێ. قۆناغی بەزەیی‌و سۆزی سیاسی، دەبێ كۆتایی پێ بهێندرێ‌و یەكسانی راستەقینە جێگەی بگرێتەوە. پێویستە ئەوجیاوازیانەی بونەتە مایەی بڕیارە هەڵەكانی دەسەڵاتی سیاسی‌و باوكسالاری‌و هەڵاوێردنی كۆمەڵایەتی، بەتێكۆشانی هەمەلایەنە، لەپێشەوەدا، پەرەپێدانی رۆشنگەری، هەروەها بەدیهێنانی مافە مەدەنییەكان. سەراپای ئەو جیاوازییانە بگۆڕین.\nرۆشنگەریی‌و دیموكراسی راگیراو!\nسەرچاوەی زانستی‌و فەلسەفی‌و سیاسی سەرهەڵدانی رۆشنگەری، داهێنراوەكانی (گالیلۆ- 1632)، (دیكارتی فەیلەسوف-1637) كۆتایی هاتنی جەنگی (ئایین‌و مەزهەبەكان- 1648)، (بیردۆزی نیوتن- 1678)و شۆڕشی گەورەی بەریتانیاش (1688). دوای ئەوەش، رووداوی زۆر لەناو هەمان بازنەی ئەو ساڵانەدا هاتونەتە ئارا. (ژان ژاك رۆسۆ-1762) شۆڕشی ئەمریكا (1776-1783)و شۆڕشی فەرەنسا (1789)... تاد.\nهەتا سەدەی بیستەم، رۆشنگەری لەرۆژئاوادا، بەردەوام پێشدەكەوت‌و سەردەكەوت. دەتوانرێ بگوترێ: لەناوەڕاستی پەنجاكان بەدواوە، رۆژئاوا، كەیلی چەمكەكانی رۆشنگەری، لەزۆربەی بوارەكانی ژیانی كۆمەڵایەتی‌و تاكگەرایی كرا. ئیتر، لەحەفتاكانەوە ململانێی دوو جەمسەری جەنگی ساردو بەرژەوەندییە باڵاكانی كۆمپانیا پاوانخوازەكان، دیمەنەكانی ژیانیان بەهەڵپەی سودگەرایی دورو لە بەها مرۆییەكان، شێواندبوو. لەم شێواوییەی ژیانەوە، لەحەفتاكانەوە، هەم فەلسەفەی پۆست مۆدێرنێتەی دابڕاو لەگەشەی سروشتی مۆدێرنێتە، چەواشەكارییان لە كایە فەلسەفەییەكاندا هێنایە ئارا. هەم فیمێنیزمی رۆژئاواش، بەسترایەوە بەجۆرەها ئایدۆلۆژیەتی ماركسی، لیبراڵی، رادیكاڵی، وجودیەت.. تاد، كە رووداوەكان تێكڕا ئەو لادان‌و بادان‌و توندڕەوییەیان، رەتكردەوە!! ئێستا رۆژئاوای زایگای زانست‌و فەلسەفە، گەڕاوەتەوە بۆ مۆدێرنێتەی رەخنەلێگیراو، پرۆسەی پەرەپێدانی دیموكراسیش بەرەو دادپەروەری كۆمەڵایەتی، بەردەوامە. فیمینیزمی توندڕەویش، تاڕادەیەك خاوبونەتەوە.\nسەرەنجام، دیموكراسی لەرۆژئاوادا گیری خواردو پەرەی بۆ وڵاتانی دواكەوتوو نەسەند. ئەمەش، لەلایەكەوە، ستراتیژی دیموكراسی- لەسەر ئاستی جیهان راگرت‌و لەلایەكی دیكەشەوە، رژێمە كۆنەپەرست‌و دیكتاتۆرەكانی پاراست؛ لەكاتی تەنگانەشدا، ئەم حكومەتانە، بەپشتیوانی وڵاتانی جەمسەری رۆژئاواو رۆژهەڵاتی سەردەمی جەنگی سارد، سڵیان نەدەكردەوە هانا بۆ فاشییەت بەرن. چاویشیان لەبەر بەرژەوەندییەكان، لێ دەپۆشرا.\nپەرە پێنەدانی دیموكراسی، لەنیوەی دووەمی سەدەی بیستەمەوە بۆ سەرانسەری جیهان، گەورەترین هەڵەی ستراتیژی وڵاتان‌و ناوەندە دیموكرات‌و سۆسیال-دیموكراتەكانی رۆژئاوای رۆشنگەرو دیموكرات بوو. تەنانەت رای گشتی‌و زۆربەی لایەنە سیاسییەكانی رۆژئاواش دركیان بەم ئەركە ستراتیژییە، بۆ پەرەپێدانی خەباتی دیموكراسی لەرۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا نەدەكرد. هەر ئەم هەڵەیەش وایكرد، دوای شكستی پرۆژەی دامەزراندنی دەوڵەتی بەناو نیشتمانیی لەسەر دەستی، كۆڵۆنیالیستی‌و پاشان پێكەوەنانی دەوڵەتی ناسیونالیستی، لەناو ناسیۆنالیستە ئایینخوازەكان، لەدوا ئاكامیشدا، پاشەكشەی هێزە چەپ‌و دیموكراتەكان، زیانێكی زۆری گەیاندو قازانجی گەیاندە هێزە ئیسلامگەراكان، بەتایبەتی هێزە جیهادییە تیرۆریستەكان، بەهێزتر بون‌و لەڕوداوی بەناو بەهاری عەرەبیشدا، باڵادەست بن. دوا تراژیدیاشمان بینی، رووداوەكان سەریان لەچ كارەسات‌و تاوانی داعش‌و داعش ئاساكان دەرهێنا. ئەم روداوانەی ئیسلامگەراو سەلەفییەكان ئەوەی لەناخی نوستوی خەڵكەكە، بوو، وروژاندی‌و سەلماندی كە چ هێزێكی كۆنەپەرستی نەریت پارێزی بەهێز هەبووە، كە رەخنە لە ناوەڕۆكی ئەندێشەكانی نەگیراوە، هەربۆیە هەژمونی كۆمەڵایەتیان پارێزراوەو باوكسالارییان درێژە پێداوە.\nململانێ لەگەڵ ئیسلامی سەلەفی، بەهەموو ئاراستەكانیانەوە، هەروەها بۆ دیموكراتیزەكردنی كۆمەڵ، لەسەدەی رابوردودا بێبنەما‌و بێمایەی رۆشنگەری شكایەوە. بۆیە، تێكڕا ململانێكان لەخەباتی سیاسی‌و مەدەنیدا، پیاچونەوەی هەمەلایەنەی پێویستە. هەتا ئەو هێزە چەقبەستوە نوستوەی سەدەكانی ناوەڕاست، پاك بكرێتەوەو جارێكی دیكە بۆی هەڵنەكەوێتەوە، بێداری سەلەفییانە ببێتەوە.\nكە پرۆژەی دەوڵەت دامەزراندن‌و پرۆسەی دیموكراسی شكست دەخوات، گەورەترین مەترسی لەسەر چارەسەری كێشە بنچینەییەكان دروستدەبێ، بەتایبەتی، لەسەر پرسی نەتەوەیی‌و كێشەی ژنان. لێرەوە، جەختدەكەینەوە، نە پێش راپەڕینی بەناو بەهاری عەرەبی لەوڵاتە دواكەوتووەكاندا، شۆڕشی پیشەسازی‌و مۆدێرنەتە هەبووە. نە رۆشنگەریش بە چەمكە رۆژئاواییەكەی لەم وڵاتانەدا رویداوە. هەوڵە كزۆڵەكانی رۆشنگەری‌و نوێگەریش، تەنها رواڵەتی كۆمەڵ‌و روكاری سیستەمی گرتبوەوە، بەڵكو ئارایشتی ئەندێشەی سەدەكانی ناوەڕاستیشیان دەكرد!! میراتی دواكەوتن، خەباتی پێشكەوتن، ستراتیژی سەركەوتن، هەمووی كەوتۆتە ئەستۆی نەوەی هەزارەی سێهەم. بەخەباتی فیمێنیستی هەمەلایەنیشەوە. بەڵام..\nشەپۆلەكانی دیموكراسی‌و قەرەبوی رۆشنگەری\nدیموكراسی‌و رۆشنگەری‌و نوێگەری، لەم سەردەمەدا، گەوهەرەكەیان گۆڕانكاری بەسەرداهاتووە. ناشێ، سەراپا سیستەمی سیاسی‌و، دۆخی ئابوری‌و، گلاسنۆستی میدیایی گۆڕدرابن، بەڵام بوارە فەلسەفی‌و مەعریفییەكەیان رابگیرێ! لەناویاندا، خەباتی فیمێنیزمیش.\nژنان دەبێ دڵنیابن، كە شەپۆلەكانی دیموكراسی لەمەودوا، بەرەو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، شەپۆل شەپۆل، بەر بەستێنی كۆمەڵایەتی‌و بەربەستی سیاسی دەكەون‌و سەرەنجام دەشیانڕوخێنن. لەناو ئەو دۆخەشدا، هەلومەرجی بابەتی بۆ سەرخستنی ستراتیژی دیموكراسی لەرۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، دەڕەخسێ. كە هەلومەرجی بابەتی سەركەوتنی دیموكراسی رەخسا، گۆڕانكاری كۆمەڵایەتی‌و پێشكەوتنی رۆشنگەری‌و هزریی رای گشتیش، پێدەنێتە قۆناغی وەرچەرخاندنی مێژوویی. كە هەتا ئێستا، وەرچەرخانە مێژوییەكە، لەڕۆژهەڵاتدا، بەحوكمی هەژمونگەری رەهای ئایین‌و، نەبونی شۆڕشی تەكنەلۆژیی‌و رۆشنگەرییەوە، روینەداوە. رووداوەكان، بەزۆری لەناو لوتكەی دەسەڵاتی ئاسۆیی قەتیس كرابوون. مەبەست:\nكاریگەرییەكانی جیهانگیری، روداوە ستونییەكانی دەسەڵاتەكان، پەیتا پەیتا، دەگۆڕێ بەگۆڕانكاری ئاسۆیی ناو دەسەڵات‌و كۆمەڵ. لەمەوە، گۆڕانكارییەكان دەتوانن قەرەبوی رونەدانی رۆشنگەری لەسەدەی نۆزدەهەم‌و بیستەمدا، لەم وڵاتانەی ئێمەدا بكەنەوەو دەروازەی پەرەسەندنی خەباتی دیموكراسی- رۆشنگەری- مۆدێرنێتە- سیكولاریزمیش بخەنە سەر گازی پشت. تەنها ئەمەش شا رێبازی سەركەوتنی دیموكراسی دەكاتە نەخشی سەركەوتنەكانی مێژوو!\nهەر لەم هەلومەرجەدا، قۆناغی بەدیهێنانی دادپەروەری كۆمەڵایەتی (سۆسیالیزم) لەرۆژئاواشدا، دەبێتە ئەركێكی گشتی. لەمەشەوە:\nسەرەتای دەستپێكردنی قۆناغی دادپەروەری گشتی لەرۆژئاواو خەمڵاندنی باری بابەتی بۆ وەرچەرخانی كۆمەڵایەتی‌و دیموكراسی لەرۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، كارلێك دەكەن. وردتر بڵێین: دادپەروەری لەرۆژئاوای پێشكەوتوو، لەگەڵ بەدیهێنانی دیموكراسی لەرۆژهەڵاتی دواكەوتوو، تەواوكەری تەواوكردنی گۆڕانكارییە جیهانگیرییەكە دەبن، بۆ راپەڕاندنی ئەركە هاوبەشەكانی مرۆڤایەتی. لێرەدا:\nژنانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بواریان بۆ هەڵدەكەوێ، فیمێنیستی رۆشنگەری فراوان پەرە پێبدەن. بەڵام لەكوردستاندا، لەبەرئەوەی ئەزمونێكی خەباتی رزگاریی‌و دیموكراسی هەیە، ئێستا پەیوەندیی ئابوری، سیاسی، كەلتوری، راگەیاندن‌و تەكنیكی سەردەمیش لەگەڵا رۆژئاوا فراوانە، بۆیە ژنان، دەتوانن، زووتر بزاڤە رۆشنگەرییە هاوچەرخەكە، موتوربەی پرۆسەی دیموكراسی سەردەم، دوور لە دۆگمی ئایدیۆلۆژی بكەن. ئەمە لەكاتێكدا، لەزۆربەی وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئێستا نوقمی ناو گێژاوی تایفەگەری كراوون!\nرۆشنگەری هاوچەرخ، بۆ كوردەواریی‌و لەكوردەواریشدا، بۆ ژنان، رەخسێنەری ژینگەی قوڵكردنی فیمێنیزمی هاوچەرخە. واتا: رۆشنگەریی‌و فیمێنیزم، دووانەی خەباتی كۆمەڵ بەگشتی‌و ژنان بەتایبەتین‌و خەباتكردنیش بۆ بەدیهێنانی هەردوو ئامانجەكەش، ژنان وا لێدەكات قۆناغی خەباتی رابوردوو تێپەڕێنن، بۆ قۆناغی نوێی سەردەمی شۆڕشی زانیاری‌و جیهانگیری.\nتوتالیتاریزمی رۆحی‌و ئازادی ئەقڵ!\nلەكۆمەڵێكدا، دەسەڵاتەكانی دیكتاتۆری دونیایی‌و توتالیتاریزمی رۆحی‌و مەزهەبی، دادگەربێ، مەحاڵە بیر لەئازادی بكرێتەوە. ئازادیش هەرگیز نایەتەدی، ئەگەر ئازا نەبین لەرەخنە لێگرتنی كۆی بیری سەدەكانی ناوەڕاست، لەسەر ئەندێشەو روح، كە وابێ، چۆن دەتوانین لەو مۆتەكانەی روح‌و سامناكییەی ترساندنی ژنان بەنەریت‌و ئەقڵی باوكسالاری، بگوازینەوە بۆ ناو سەردەمی رۆشنگەری هاوچەرخ، كە ئازایەتی رەخنەگرتن لە بیری چەقبەستوو، گرێ بدرێتە ئازادی بە چەمكە فراوانەكەی؟\nئەقڵ هەتا تاریكی ئاخنرابێتە ناوی، رووناكی بیركردنەوەی كز كز دەردەكەوێ. ئەقڵ تەنهاو تەنها بەرۆشنگەری لەرۆژئاوای دوو سەدە لەمەوبەرەوە، بەرە بەرە رۆشن بۆتەوە. كە ئەقڵەكان رۆشنگەری رۆشنی كردنەوە، ئینجا ئازایەتی لەناو رای گشتی هاتۆتەبەر، هەتا توانییان رەخنە لەمیراتی كەلەپوری دواكەوتوویی ئایینی‌و دونیایی بگرن. بەبێ بوێری رەخنە گرتن، بەبێ شۆڕبوونەوە لەبنج‌و بنەوانی ئەندێشە سەپێنراوەكانی دواكەوتنی ئەقڵ، بەبێ دەرخستنی زیانەكانی ئایدۆلۆژیای تۆتالیتاری ئایینی، قەت كۆمەڵەكانی رۆژئاوا، نەیاندەتوانی لەبیری سەدەكانی كوێرەوەری ئایینی مەسیحییەت‌و مەزهەبی كاسۆلیك، بیگوازنەوە بۆ بیری رۆشنگەری‌و نوێگەری، هەتا بگەن بە دیموكراسی.\nئازایەتی لەخستنەگەڕی رەخنەی ئەقلانی‌و شكاندنی قفڵی ئەقڵی دواكەوتوو، بۆ قبوڵكردنی فەلسەفەی راستەقینەی ئازادی كۆمەڵ‌و دەستكەوتە داهێنراوەكانی زانستەكان‌و سۆسیۆلۆژیای هاوچەرخ، ژیانی مرۆڤ لەمۆتەكەی خورافات سەرفراز دەكات‌و رۆحی مرۆڤیش لەكۆیلایەتی رۆحی، ئازاد دەبێ. ئیتر ئەندێشە میتیفیزیكییەكان نابنە چەقی بیكردنەوە. لەدوا ئاكامیشدا ئەقڵ دەكرێتە چەقی بیرو ئەندێشە. ئاسودەیی رۆحیش، تەنها لەسایەی ئازادیدا دێتەدی.. ئازادی (ئایین بۆ تاك‌و دیموكراسی بۆ هەمووان).\nباسكردنی دیموكراسی‌و ئازادیی‌و بەرزكردنەوەی دروشمی بریقەدار، یان نوسینی یاساو دەستور، بەبێ بزوتنەوەیەكی رۆشنگەریی‌و كرانەوەی رەخنە ئەقلانییەكان، لەهەژموونی دێرینەخوازی، خولانەوەیە لەناو بازنەی داخراوی خۆپارێزیدا. خولانەوەیەك، لەتەواوی رەهەندەكانیدا، زۆرتر ژنان باجە سەختەكانی دەدەن‌و دەكرێنە كاڵای دەستی پیاوانی پیاوسالار!\nگرنگی رۆشنگەری بۆ ژنان\nرۆشنگەری، ئەگەر وەكو ستراتیژ، بۆ كۆمەڵ بەگشتی پێویستییەكی مێژوویی بێ، بۆ ژنان، پێویستییەكی تایبەتی چارەنوسسازیشە. چونكە پیاو، ئەگەر رۆشنگەرییش بەدینەهێنرێ، هیچ نەبێ، دەسەڵات‌و دەسەڵاتی باوكسالاریان هەر بەدەستەوە دەمێنێ‌و هەڵاوێردنی رەگەزیش هەر دەپارێزن. بەتایبەتی پیاو، حوكمەكانی دەقە پیرۆزەكانیان وەكو ئایدۆلۆژیای دەسەڵاتی حكومەت‌و كۆمەڵ‌و نەریت پارێزی هەیە. ئایین‌و مەزهەبەكانیش، ئاشكرایە، بەشی هەرە زۆری بۆ باوكسالاری ساغ بونەتەوەو ژنانیش لەبەر كۆیلەی روحی، خامۆشی كۆمەڵایەتی كراوون! بەڵام ئەگەر ژنانی فیمێنیزم، بەگوڕوتینەوە، بۆ رۆشنگەری تێبكۆشن‌و رۆشنگەریش پێشبكەوێ، دیارە، دیموكراسی كۆمەڵایەتی پەرەدەسێنێ‌و ئەقڵییەتی كوێرەوەری دوا دەكەوێ‌و كۆسپەكانی بەردەم مافە كۆمەڵایەتییەكانی ژنانیش، بەرەبەرە تێكدەشكێن.\nفیمێنیزمی هاوچەرخ، زادەی رۆشنگەری هاوچەرخە. چەرخەكەش، چەرخی پەرەسەندنی دیموكراسی‌و مۆدێرنێتە‌و ئازادی رەخنە ئەقڵانییەكانە، لەسیستەمی حوكمڕانی، ئابوریی، سیاسی‌و كۆمەڵایەتی لەسەردەمی جیهانگیریدا.. كە جیهانی رۆژئاوای گرتۆتەوەو جیهانی رۆژهەڵاتیشی خستۆتە گیروگازەوە.\nلەبەر رۆشنایی دیاردە دەركەوتووەكانی سەردەمەكە، ژنانی فیمێنیزم، نەدەكرێ خۆپارێزبن لەرەخنە لێگرتنی ئەندێشەكانی سەدەكانی ناوەڕاست؛ نەدەشكرێ، توندڕەوبن لەو رەخنە گرتنانە. توندڕەوایەتی لەبواری رۆشنگەریی‌و لەبەرامبەر ئاییندا، زیانی زۆرترە لەتوندڕەوایەتی لەبواری سیاسیدا. لەو باوەڕەشداین، فیمێنیزم سەربەخۆ، دوور لە ئایدیۆلۆژیەتی دوگماو بەدەر لەپێوەرە چینایەتییە توندڕەوەكان، بكەوێتە خەبات، لەناو تەواوی ژناندا، نەك ژنانی چینێك، یان سەر بە حزبێك، پەیڕەوی لێبكەن.\nدەبێ رەخنەكان، تەنها لەسەپاندنی ئایدۆلۆژیەتی ئایینی‌و مەزهەبی‌و فیقهی لەهەموو كایەكانی دەسەڵات‌و كۆمەڵ بگیرێ، نەك لەئازادی ئایینی‌و ئاسودەیی رۆحی، لایەنە پۆزەتیڤەكانی ئایین. ئازادی، تەنها بۆ ئازادی دونیایی نییە. بەڵكو بۆ ئازادی ئایین، مەزهەب، ئایینزاو خەڵكانی لائیكیشە!\nبەهیواین، فیمێنیزمی رۆشنگەری، بەم بزاڤە عەقلانییە، هاوتای رۆشنگەری هاوچەرخ، لەگەڵ پلاتفۆڕمی "دابڕان"دا، قۆناغ بەقۆناغی قوڵكردنی پرۆسەی دیموكراسی، لەناو پرۆسەكەدا‌و بۆ پێشخستنی پرۆسەكەش، لەناو ژناندا سەركەوتووبێ. چاوەڕوانیشین، ژنانی سەربەستیخواز، بەهەرشێوەیەك بۆیان دەگونجێ‌و باوەڕ بەفیمێنیزمی هاوچەرخ دێنن، ببنە هاوبیری رێبازی فیمێنیستیە هاوچەرخەكە. دیارە، ئێمەش دوا توانامان دەخەینە كار، هەتا وژدانی ژنان بكەینە هەوێنی فیمێنیزم.. هەمووشمان پێكەوە، ساڵ بەساڵ، ژن لەكۆیلەیەتی روحی‌و لەهزری رزیو، سەرفراز دەكەین. لەگەڵ رێكخراوەكانی ژنان‌و ئافرەتان‌و خانمانی هاوپێناویش، پێكەوە كۆڵ نەدرێ لەبەدیهێنانی یەكسانی... لەم سەردەمەدا.\nبەدڵنیاییشەوە، سەرەنجامی كۆڵنەدان‌و ململانێی ئەقڵانی، هاوكاتی گۆڕانكارییە جیهانی‌و ئیقلیمی‌و ناوخۆییەكان، یارمەتیدەری هەمەلایەنەی ژنان دەبن، بۆ كۆمەڵێكی رۆشنگەرو فیمێنیزمی رۆشنگەریی‌و ئامانجی یەكسانی ژن‌و پیاو، لەڕوانگەی دیموكراسی‌و سەربەستی سەردەمەكەوە.\nئامانجەكانی فیمێنیزمی رۆشنگەری\nهەموو بزوتنەوەیەكی سیاسی و كۆمەڵایەتی، ئامانجی هەیە. ژنانی فیمێنیزمی رۆشنگەریش، لەبەر رۆشنایی مانیفێستی فیمێنیستی، ئامانجگەلی كۆمەڵایەتی، سیاسی، فەلسەفەی‌و كەلتوری هەیە، كە لەم جومگانەدا چڕ دەكرێنەوە:\n-فیمێنیزمی رۆشنگەری، ئامانجی لەپێشینەی، بڵاوكردنەوەی رۆشنگەرییە لەناو كۆمەڵ بەگشتی‌و ژنان بەتایبەتی. هەتا كۆمەڵ‌و ژنان، لەبیری تاریكی سەدەكانی ناوەڕاست، رزگار‌و ئازاد بكرێن.\n-چەك‌و چەمكی خەباتی رۆشنگەركردنی كۆمەڵ‌و ژنان، رەخنەی ئەقلانیی‌و پەروەردەی نا باوە، لەهەموو ئەو ئەندێشانەی مرۆڤـ دەكەنە كۆیلەی دەسەڵاتە نادیارەكانی دونیایی‌و روحی‌و كۆمەڵایەتی.\n-فیمێنیزمی رۆشنگەری، ئاراستەی فشار‌و چالاكییەكانی، دژی نەریتی باوكسالاری‌و بیری كۆنەپەرستانەیە، كە باوكسالاری، ئەو بیرو ئەو نەریتانە دەكاتە بنەمای سەپاندنی دەسەڵاتە كۆمەڵایەتییە بەسەرچوەكان، لەناو كۆمەڵا‌و خێزان‌و تاكدا.\n-پەروەردەكردنی ژنان، بەكەلتوری رۆشنگەریی‌و دابینكردنی پێویستییەكانی گۆشكردنی رۆشنگەری لەبینراو، بیستراو، خوێنراو. جگە لەپشت بەستن بەتەكنەلۆژیای زانیاریی‌و تۆڕەكانی پەیوەندی بەردەوامی تەكنیكی (ئینتەرنێت).\n-گۆڕینی فەلسەفەی سیاسی دەسەڵاتدارێتی‌و سیستەمی حوكمڕانی، لەفەلسەفەیەكی خۆپارێزی نیمچە بیروكراسییەوە، بۆ فەلسەفەی سیاسی سەردەم‌و لەسیستەمێكی نیمچە پەرلەمانییەوە، بۆ سیستەمێكی پەرلەمانی پێشكەوتوی پەیڕەوكەری سیستەمی ئەلیكترۆنی، كە دەستەبەری نەهێشتنی مشەخۆری‌و، گەندەڵی لەوەزارەت‌و داوودەزگاكاندا بكات، كاری هاووڵاتی بەیەكسانی، بێ بەرتیل‌و خزم خزمێنەو حزب حزبێنەو دەستكەوت دەستكەوتێنە رایی بكات!\n-دەستاودەستكردنی دیموكراسییانەی دەسەڵات‌و قۆرغ نەكردنی جومگەكانی دەسەڵات، بەهۆی هێزی چەكداری لایەنە سیاسییەكانەوە، شوناسی راستەقینەی دیموكراسییە. بۆیە، ئامانجمانە، ئەو ئامانجە، لەكوردستانیشدا بێتەدی.\n-سیستەمی كۆتا، لەسیستەمێكی رێژەییەوە، بگۆڕدرێ بۆ سیستەمی یەكسانی.. كە هاوتایی نێوان هەردوو رەگەز لەپەرلەمان‌و حكومەتدا، دەستەبەر بكات.\n-گۆڕینی سەراپای سیستەمی پەروەردە، لەباخچەی ساوایانەوە بۆ خوێندنی باڵاو كردنی بەخوێندنی راستەقینەی هاوچەرخ، ئەركی بنچینەیی گۆڕانكاری پەروەردەو ئەقڵ‌و زانستگەراییە. بەبێ گۆڕینی فەلسەفەو سیستەمی پەروەردە، وەرچەرخانی زانستی‌و كەلتوریی‌و كرانەوەی ئەقڵ‌و كۆمەڵێكی تێكەڵاوی تەندروست، هەروەها نەهێشتنی نەریتی هەڵاوێردنی رەگەزی، مەحاڵە.\n-بایەخدان بەتوێژینەوەو میتۆدەكانی نشونما (تنمیە)و داڕشتنی بنەمای خوێندنی هاوچەرخ لەپەیمانگاو زانكۆكاندا، بۆ ئەوەی نشونمای زانستی، نشونمای تەكنەلۆژی، نشونمای ئەقڵ، نشونمای زانیاری، نشونمای ئابوریی‌و ئابوریی ئازادی دورخراو لەچاوچنۆكی سەرمایەداری... تاد. ئاوێتەی سیستەم‌و داوودەزگاكان بكرێن.\n-ناو خوێندنگا‌و زانكۆكان، بۆ زانست‌و فێربون‌و خواستە پشەییەكان، دەرەوەی زانكۆش، بۆ چالاكی سیاسی، كۆمەڵایەتی، عەقیدەو بیروباوەڕە ئازادەكان.\n-قەدەغەكردنی سەپاندنی عەقیدەو مەزهەب، بەسەر مناڵی خوار (12) ساڵ.. تەنها لەدوای پۆلی شەشەوە، مناڵ گۆشی ئایین‌و مەزهەب بكرێ.\n-داڕشتنی پرۆژەیەك لەپەرلەمان‌و حكومەت، بۆ نهێشتنی نەخوێندەواریی‌و پەروەردەی خێزان. هەتا لەناو خێزانەوە، سەركوێركردنی مناڵ‌و سەپاندنی ژینگەی كۆمەڵایەتی سەلەفی لەسەر مناڵ، بگۆڕدرێ بە پەیوەندی خێزانی ئاسودەی دوور لەفشارە كۆمەڵایەتی‌و دەرونییە زیانبەخشەكان.\n-دانانی كۆلێژی رۆشنگەری لەزانكۆكانی كوردستانداو بایەخدانی بەدەرچوانی، بۆ پەروەردەی خێزان‌و كۆمەڵ‌و خوێندنگاكان.\n-ئاراستەكردنی كەناڵ‌و راگەیاندنەكان، بۆ بایەخدان بەنوێگەریی‌و رۆشنگەری رای گشتی.\n-لەڕووی هونەرو ئەدەبیاتەوە، نوسین‌و رەخنەوە، چاپ‌و چاپەمەنییەوە، پرۆژەو پشتویانی ستراتیژی هەبێ بۆ رۆشنگەریی‌و فیمێنیزم‌و بوێری رەخنەی ئەقڵانی.\n-بایەخدان بەژنە دەركەوتووەكانی بوارەكانی چالاكی مەدەنی‌و كۆششی رۆشنگەری‌و رەخساندنی بواری پلەی مەعریفی‌و خوێندنی باڵا بۆیان.\n-سزای یاسایی و مەعنەوی لەسەر تاوانبارانی هەڵاوێردنی رەگەزی، هەبێ.\nناوەندی رابەرایەتی فیمێنیزمی رۆشنگەری\n20/10/2016- باشوری كوردستان


تادێت ئاستەنگكردنی هاتن و چوون لە نێوان شارەكان و پارچەكانی كوردستاندا كە دەسەڵاتدارەكانی حزبی كوردین، زیاتر دەبن، بەرای شرۆڤەكارانیش هۆكاری ئەمە دەگەڕێتەوە بۆ باڵادەستبوونی حزب و فرەئیدارەیی و نەمانی رۆڵی حكومەتی یەكگرتوو و هەروەك گەڕاندنەوەی حكومی میرنشینەكان.\nرۆژئاوای كوردستان- پەیەدە\nناوچە رزگاربووەكانی باشووری كوردستان و رۆژئاوای كوردستان دابەشی هەژموونی حزبەكان بوون و هەر حزبە و لە ناوچەی خۆی حكومی رەها دەكات بێ رەچاوكردنی لایەنی نەتەوەیی و نیشتمانی ئەوەی رەچاو دەكرێت، بەرژەوەندی حزبییە.\nرۆژئاوای كوردستان، كە چەند ساڵێكە دەسەڵاتێكی كوردی بەڕێوەی دەبات، هاوشێوەی سەرەتاكانی دروستبوونی دەسەڵاتی كوردی باشوری كوردستان لە سەرەتای نەوەدەكانی سەدەی رابردوو دووچاری ململانێی حزبی بووە.\nچەند جارێك پارتی دیموكراتی كوردستان و حزبەكانی نێو ئەنجومەنی كوردی سوریا ئەنەكەسە، كە لە پارتییەوە نزیكن دەسەڵاتدارانی رۆژئاوا، كە پەیەدەی نزیك لە پەكەكە حكومڕانە تێیدا، تۆمەتبار دەكەن بە ئاستەنگكردنی هاتن و چوون.\nئێستا لە رۆژئاوای كوردستان پەیەدە باڵادەستە و بە گوتەی حزبەكانی نزیك لە پارتی بواری چالاكی سیاسی و سەربازییان پێنادرێت و حكومی تاكڕەوی لەوێ هەیە.\nبە ئاشكراش دەسەڵاتدارانی كانتۆنی كۆبانێ و جەزیرە میدیاكانی پارتی دیموكراتی كوردستان بەتایبەت كەناڵی رووداویان قەدەغەكردووە و رێگە بە گەڕانەوەی هێزی پێشمەرگەی رۆژئاوا نادەن، كە ئەم هێزە لەلایەن پارتی دیموكراتی كوردستانەوە راهێنانیان پێكراوە و سەر بەحزبەكانی نێو ئەنەكەسەن.\nلە باشوری كوردستان لە دوای جەنگی نێوخۆیی ساڵی 1994ەوە دابەشی چەند ناوچەیەكی حزبی بووە و ئێستاش سەرلەنوێ نەك هەژمونگەری حزبەكان بەسەر ناوچەكانی كوردستان كاڵنەبۆتەوە، بەڵكو زیاتریش بووە.\nبەشێك لە پارێزگاكانی هەولێر و دهۆك لە بن هەژموونی پارتی دیموكراتی كوردستاندان، ئەم حزبە، ئەم ناوچانە بە بەقەڵەمڕەوی خۆی دادەنێت و بەهەموو شێوەیەك ئامادەی بەرگری لێكردن و دەستبەردارنەبوونیەتی.\nهەرچی بەشێك لە ناوچەكانی ئەم دوو پارێزگایە بە تایبەت ناوچە شاخاوییەكانی سنوری باكوری كوردستان و رۆژهەڵاتی كوردستان‌و چیای قەندیل كە بە ناوچەی پاراستنی میدیا دەناسرێن ، لە بن دەستی پەكەكەدان و حكومەتی هەرێم یان پارتی و یەكێتی هیچ دەسەڵاتێكیان نییە بەسەر ئەو ناوچانەدا.\nچەندین جار ئاستەنگی هاتن و چوون لە نێوان ناوچەی پاراستنی میدیا و ناوچەكانی دیكەی بن دەستی پارتی و یەكێتیدا دروست بووە.\nدەسەڵاتدارانی ناوچەی پاراستنی میدیا رێگە بە كاری میدیایی كەناڵەكانی نیزك لە پارتی بەتایبەت تەلەفزیۆنی رووداو نادەن، پێیانوایە، ئەو كەناڵە بۆ بەرژەوەندی دەوڵەتی توركیا كاردەكات لە دژی پەكەكە و كوردەكانی باكور و رۆژئاوای كوردستان.\nناوچەی یەكێتی و هاوبەشەكانی\nناوچەكانی پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە بە ناوچەی هەژموونی یەكێتی دادەندرێن، هەرچەند لە ئێستادا هاوبەشی وەك گۆڕان و ئیسلامییەكانی بۆ دروست بووە و بەشێك لە ناوچەكانی پارێزگای سلێمانی بەتایبەتی سەنتەری شارەكە بە جێ هەژموونی گۆڕان دادەندرێت بەپێی ئەنجامی دواین هەڵبژاردنەكان، بەڵام لەرووی ئیداری و سەربازی و ئەمنیەوە یەكێتی تێیدا باڵادەستە.\nهەروەك بەشێك لە ناوچەكانی پارێزگای هەڵەبجە بە جێ هەژموونی حزبە ئیسلامییەكان دادەندرێن لە رووی پێگەی جەماوەرییەوە.\nلەسەر ئەم ناوچەگەرێتییە لەتیف نێروەیی وتەبێژی ئەنجومەنی ناوەندی یەكێتی نیشتمانی كوردستان، بە (خەڵك)ی راگەیاند، خۆزگە دەخوازم مانگانە لێپرسراوانی یەكێتی نیشتمانی كوردستان رێیان بكەوێتە دەڤەری بادینان بۆ ئەوەی موعاناتی كادیرانی ئێمە لەوێ بزانن.\nلەم ماوەیەشدا سەرۆ قادر بەرپرسی پێشووی مەكتەبی راگەیاندنی پارتی هەڕِەشەی دووبارەكردنەوەی 31ی ئابێكی دیكەی لە سلێمانی كردبوو.\nگەڕاندنەوەی پارێزگاری سلێمانی\nدوێنێ وەفدێك بەسەرۆكایەتی ئاسۆ فەرەیدون پارێزگاری سلێمانی لەشاری سلێمانییەوە بەڕێكەوتن بۆ ڕۆژئاوای كوردستان، بەپێی وتەی ئەندامێكی وەفدەكەی پارێزگای سلێمانی، هێزە ئەمنییەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان وتویانە، بەهیچ شێوەیەك ناتوانن تێپەڕن، چونكە ئەمە بڕیاری مەسعود بارزانییە و ڕازی نییە، ئەم وەفدە بپەڕێتەوە بۆ ڕۆژئاوای كوردستان.\nسەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی نیشتمانی لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانیش لە ئەكاونتی تایبەتی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك نوسیوێتی، چیتر پێویست ناكات دوژمن سنور بكێشێت، ئـەوەتا خۆمان هەرێمێكی 4 پارێزگایمان پڕكردووە لە دیوارو خەندەق و سنور بەناوی سەرۆكەوە.\nرێكەوت زەكی سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی نیشتمانی كوردستان راشیدەگەیێنێت، ڕیگریكردن لە د.ئـاسۆ فەرەیدون تەنیا ڕێگری نییە لە پارێزگارێك، بەڵكو ڕێگریە لە یەكێتی، چونكە بەڕێزیان وەك نوێنەری یەكێتی بەشداری لە ساڵیادی بەرخۆدانی ڕۆژئـاوای كوردستان دەكرد.\nناوبراو ئاماژە بۆ ئەوەش دەكات، ئـەوەی ڕوویدا شۆك نەبوو بۆ ئێمە، چونكە كارێكی دووبارەی لێوەشاوەبوو، دەبوو لە ئاستی باڵادا هاندان هەبوایە بۆ بەشداری و پشتیوانی شۆڕشی ڕۆژئـاوا، بەڵام بینیمان لە ئاستی باڵادا ڕێگری هەیە.\nهەرلەنێوانی رۆژئاواو باشوور چەندین جاری دیكە ئاستەنگی هاتن و چوون لە هەردوو بەرەوە كراوە.\nرێگرییەكانی ناوچەی سەوز و زەرد\nلە ماوەی رابردوو رێگری لە هەر یەكە لە كۆسرەت رەسوڵ عەلی جێگری یەكەمی سكرتێری گشتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە بازگەی دێڵگە، رێگری لە گەڕانەوەی پەرلەمانتارانی گۆڕان بۆ شاری هەولێر لە بازگەی دێگەڵە، رێگری لە گەڕانەوەی یوسف محەمەد سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان بۆ هەولێر لە بازگەی پردێ كراوە.\nهەروەها رۆژنامەنووسەكانی هەردوو كەناڵی ئێن ئارتی و كەی ئێن ئێن لە هەولێر و دهۆك دەركران و لە بازگەی دێگەڵە فڕێدران.\nپێشتر بارەگای رێكخراو و میدیاكانی نزیك لە پەكەكە لە هەمان ناوچە داخران و دەركران، لەوانە ئاژانسی دیجلە.\nلە كاتی خۆپیشاندانەكانی 17ی شوباتی 2011 خوێندكارانی ناوچەی سەوز لە زانكۆی سەڵاحەدین دەركران و بەرەو ناوچەكانی خۆیان رەوانە كرانەوە و خوێندن بە فەرمانی حزبی راگیرا بەبێ ئاگاداری وەزارەتی خوێندنی باڵا.\nلە 8ی ئاداریشدا رێگری كرا لە چوونی ژنانی پەكەكە بۆ شاری هەولێر بۆ مەراسیمی رۆژی ژنان.\nئەمە جیا لەوەی هاوڵاتیان نیگەرانی خۆیان دەربڕیوە لە مامەڵەی نەشیاوی بازگەكانی دێگەڵە و پردێ و سماقوڵی لەگەڵیان لەكاتی هاتن و چوندا، بەتایبەت چوونی هاوڵاتیانی ناوچەی سەوز بۆ ناوچەی زەرد، بەتایبەتتریش لە كاتی گەرمبوونی شەڕ و گرژی نێوان حزبەكاندا.\nبەرای بەشێك لە شرۆڤەكارانی سیاسی، دووبارەبوونەوەی ئەم حاڵەتانە، دەمانگەیەنێتە ئەوەی كە حزب لە كوردستان باڵادەستە و كۆتوبەندی حكومەتی كردووە، لە هەر كاتێك پێویست بكات، حزب بڕیاری یەكلاكەرەوە دەدات.\nشرۆڤەكارانی سیاسی زیندووترین نمونەش بە دەركردنی گۆڕان لە حكومەتی هەرێم دەهێننەوە لەلایەن پارتی دیموكراتی كوردستانەوە بەبێ پشتن بەستن بە هیچ یاسا و دەستوورێك لەلایەن پارتی دیموكراتی كوردستانەوە.\nبەگوتەی شرۆڤەكاران، دوای 25 ساڵ لە حكومڕانی كوردی هێشتا بڕیارە هەستیارەكان لای حزبەكانە و بەرژەوەندی حزبی لەسەروو هەموو شتێكی دیكەوە، حكومەت تەنها كاری راییكردنی كاروباری ئاسایی هاوڵاتیانە.\nبەرای شرۆڤەكاران ئەم رەوشەی ئێستا هاوشێوەی میرنیشینەكانی كوردە لە رابردوودا، كە بەشێك لەوان بەردەوام دژایەتی یەكتریان كردووە و هێندەی لەهەوڵی پاراستنی ناوچەكانی بندەستی خۆیان دابوون، هێندە لە هەوڵی پێكهێنانی قەوارەیەكی گەورە و یەكگرتوودا نەبوون بۆ كورد، كە دواجار هەموویان شكستیان خواردووە.\nپاراستنی بەرژەوەندی وڵاتانی بێگانە\nحزبەكان لە نێوخۆیاندا یەكتری تۆمەتبار دەكەن، بەبوونی پەیوەندی تایبەت لەگەڵ وڵاتانی دەرودراوسێ و پاراستنی بەرژەوەندی بێگانە.\nپارتی دیموكراتی كوردستان، پەكەكە و پەیەدە و یەكێتی و گۆڕان و كۆمەڵ تۆمەتبار دەكات بە لایەنگری و پاراستنی بەرژەوەندییەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران و حكومەتی ناوەندی عێراق و شیعەمەزهەبەكان.\nلە بەرامبەردا ئەم پێنج حزبە پارتی و هەندێك جاریش ناڕاستەوخۆ یەكگرتووی ئیسلامیش تۆمەتبار دەكەن بە لایەنگری توركیا و پاراستنی بەرژەوەندییەكانی ئەم وڵاتە و وڵاتانی سوننەمەزهەبی دیكەی ناوچەكە.\nئه‌م بابه‌ته 2861 جار خوێنراوه‌ته‌وه


شوان کەریم کابان – پەڕە 2 – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » شوان کەریم کابان (پەڕە 2)\n21/12/2020\tشوان کەریم کابان\nمسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق رۆژی 17/12/2020 سه‌ردانی توركیای كرد و له‌كۆشكی سه‌رۆكایه‌تی له رێوڕه‌سمێكی تایبه‌تدا ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان سه‌رۆك كۆماری توركیا پێشوازیی لێكرد. كاتێك كازمی له ئۆتۆمبێله‌كه‌ی دابه‌زی له‌نێو كۆشكی سه‌رۆكایه‌تیدا، به‌پێی پرۆتۆكۆل ئه‌ردۆغان چوو به‌ره‌وپیری وسڵاویان له یه‌كتریی كرد، له‌وێدا ئه‌ردۆغان یه‌خه‌ی خواربووی كراسه‌كه‌ی كازمیی چاك كرد. ئه‌م رووداوه رووداوێكی ده‌گمه‌نه له دیداری سه‌رۆك و به‌رپرس و دیپلۆماتكاره‌كاندا. ...\n16/12/2020\tشوان کەریم کابان\nپاش ریفراندۆمی تیمۆری خۆرهه‌ڵات بۆ سه‌ربه‌خۆیی و سه‌ربه‌خۆبوونی له‌نێو كیشوه‌ری ئاسیادا و پاشان جیابوونه‌وه‌ی باشووری سودان له ده‌وڵه‌تی سودان له كیشوه‌ری ئه‌فریقا، پێده‌چێت ئاراسته‌كه پێچه‌وانه بووبێته‌وه و جیهان یان راستر بڵێین سیاسه‌تی نێوده‌وڵه‌تی ده‌وڵه‌ته زلهێزه‌كان، گۆڕانی به‌سه‌ردا هاتووه له‌به‌رامبه‌ر كێشه نه‌ته‌وه‌ییه‌كان له جیهاندا. ساڵی 2017 له كه‌ته‌لۆنیا كه هه‌رێمێكی ئۆتونۆمه له ئیسپانیا و ده‌كه‌وێته باكووری رۆژهه‌ڵاتی ئه‌و وڵاته‌وه، ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێمه‌كه ...\n02/12/2020\tشوان کەریم کابان\nده‌یه‌ی كۆتایی سه‌ده‌ی بیست، بارودۆخی دارایی و ئابووریی له هه‌رێمی كوردستان زۆر سه‌خت و دژواربوو، به‌ڕاستی خه‌ڵك نه‌دار و موحتاج بوو. له‌سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌وه كوردستان ئاهێكی پێدا هاته‌وه. ئێواره‌ی 30/11/2020 له‌ماڵی خۆمان من و ئاڵای هاوسه‌رم و ئه‌له‌ندی كوڕم نانی ئێواره‌مان ده‌خوارد، به‌رێكه‌وت قسه‌و باسمان چووه سه‌ر نه‌بوونییه‌كه‌ی نه‌وه‌ده‌كان. حیكایه‌تی یه‌كه‌م: ئاڵا وتی: پاش نیوه‌ڕۆیه‌ك له‌گه‌ڵ ئاوان چووین بۆ ماڵی ...\n25/11/2020\tشوان کەریم کابان\nله‌پاش روخانی یه‌كێتی سۆڤێت له‌دوا ده‌یه‌ی سه‌ده‌ی رابردوو، ئه‌مریكا و خۆرئاوا گه‌وره‌ترین نه‌یار و ركابه‌ر و دوژمنیشیان له‌كۆڵ بۆوه، كه رێگریی زۆری لێ ده‌كردن له جێبه‌جێكردنی هه‌ندێك سیاسه‌تیان. یه‌كه‌م كاریش كه ده‌ستیانپێكرد، له‌توپه‌ت كردنی سۆڤێت و دروستبوونی چه‌ند ده‌وڵه‌تێك بوو لێی. دواتر له‌هه‌موو ئه‌و وڵاتانه‌ی له‌سه‌ر به‌ره‌ی بلۆكی خۆرهه‌ڵات ئه‌ژمار ده‌كران، له هه‌ق و ناهه‌ق، كێشه‌ی گه‌وره‌یان نایه‌وه و زۆربه‌ی ...\n22/11/2020\tشوان کەریم کابان\nمێژووی گه‌لی كورد، مێژووی خه‌بات و تێكۆشان و قوربانیدانه. مێژوویه‌كه پڕه له نه‌هامه‌تی ومه‌رگه‌سات، سه‌ركه‌وتن و شكست، قه‌تیس بوون و به‌ره‌وپێشچوون. ئاوهاش هێشتا پاش ده‌یان ساڵ، زه‌حمه‌ت و ماندووبوون، مه‌ترسیی گه‌وره‌ی له‌سه‌ره و خواش هه‌ڵناگرێت، خۆی له نه‌یار و دوژمنه‌كانی له‌گه‌ڵ خۆی خراپتره. له هه‌موو قۆناغ و شۆڕشه‌كاندا، كه‌سانێكی گیانبه‌ختكه‌ر بوونه‌ته قوربانی و شه‌هیدبوون له‌پێناوی گه‌له‌كه‌یاندا و له‌هه‌ر سه‌رده‌مێكدا به ...\n17/11/2020\tشوان کەریم کابان\nكورد له ناساندنی دڕنده‌یی و دیكتاتۆربوونی رژێمی رووخاوی به‌عس، رۆڵێكی گه‌وره‌ی بینی، به‌شێكی له‌و پێناساندنه، ئه‌و هه‌موو قوربانیدانه بوو كه به درێژایی ته‌مه‌نی به‌عس له درێژه‌ی خه‌باتی خۆی به‌خشی، به‌شه‌كه‌ی تریشی له رۆڵی دیپلۆماسییانه‌ی سه‌ركرده‌كانی كورد بوو به‌تایبه‌تی سه‌رۆك مام جه‌لال كه به‌رده‌وام له هه‌وڵدا بوو بۆ ناساندنی رژێمی به‌عس به جیهان و قایلكردنی هه‌موو ئه‌و وڵاتانه‌ی چاویان له تاوانه‌كانی ...\nدۆسته دیموكراته‌كانی خۆرئاوا\n15/11/2020\tشوان کەریم کابان\nخه‌ڵكی هه‌موو ئه‌وروپا به‌گشتی هه‌وڵ و تێكۆشانی زۆریان دا تا وڵاته‌كانیان گه‌یاند به‌م رۆژه‌ی ئێستا تیایداین، به قوربانیدانی گیانیشه‌وه، ماندوبوونی زۆر، شه‌ڕی ناوخۆ، شۆڕش، داهێنان، شه‌ڕ له‌گه‌ڵ كه‌نیسه، چه‌سپاندنی یاسا، داهێنانی دیموكراسی و ئازادی و مافه‌كانی مرۆڤ، هه‌روه‌ها ئه‌مریكاش. گومانیشی تێدا نییه رۆڵێكی گه‌وره‌یان گێڕاوه له به‌ره‌وپێش بردنی مرۆڤایه‌تی له‌هه‌موو بواره‌كاندا و ئێستاش هاووڵاتیانیان له ژیانێكی ئارام و سه‌قامگیردا ژیان ...\nمه‌ترسیی پاش هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مریكا\n12/11/2020\tشوان کەریم کابان\nبه‌پێی بۆچوونی زۆربه‌ی زۆری چاودێران، چ له ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا و چ له ناوه‌وه‌ی ئه‌مریكا، ئه‌مریكا قۆناغی مه‌ترسیی تێنه‌په‌ڕاندووه، به پێچه‌وانه‌وه به‌ره‌و مه‌ترسیی نادیار هه‌نگاو ده‌نێت و گومانی دروستبوونی كێشه و ئاڵۆزیی زۆر ده‌كرێت. ئه‌م مه‌ترسی و گومانه بۆ؟ یه‌كه‌م: به پێی ده‌ستوور تا راگه‌یاندنی ره‌سمیی ئه‌نجامه‌كان، هێشتا ماوێتی بوترێت بایدن ده‌بێته ٤٦ ه‌مین سه‌رۆكی ئه‌مریكا، هه‌ركاتێكیش پاش یه‌كلاكردنه‌وه‌ی ئه‌و هه‌موو ...\nترەمپ چی چنییەوە؟\n10/11/2020\tشوان کەریم کابان\nبەپێی هەموو راگەیاندنەكانی ئەمریكا، جۆ بایدن 46ەمین سەرۆكی ئەمریكایە، بەوەش ترەمپ هەرچییەكی كرد نەیتوانی جارێكی تر متمانەی گەلی ئەمریكا بەدەست بهێنێتەوە. لەماوەی چوار ساڵی رابردوودا ترەمپ؛ زۆری كرد تاكو بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی سودی لێ وەربگرێ و بە دەنگ بۆی بگەڕێتەوە. ترەمپ؛ چیكرد و كورد وتەنی «بۆی نەبوو بەخێر»، دوژمنایەتییەكی هەم سیاسی، هەم ئابووریی توندی لەگەڵ چین هێنایە ئاراوەو كۆمەڵێك سزای ...\nمووچەو کرێ و ئیمتیازاتی خانەنشینی سەرۆکەکانی…\n09/11/2020\tشوان کەریم کابان\nمووچەو کرێ و ئیمتیازاتی خانەنشینی سەرۆکەکانی ئەمریکا کاتی خۆیەتی و بە بیانوی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا، ھەندێ زانیاری بزانین لە بارەی ئەوەی سەرۆکە کارتەواوبوەکانی ئەمریکا تا مردن چی وەردەگرن و حکومەتی ئەمریکا چی یان بۆ دەکات. ھەموو سەرۆکەکانی ئەمریکا، بەپێی دەستور موچەیان ھەیە و خۆیان ماڵ و مناڵیان ھەموو ساڵانی سەرۆکایەتییەکەیان لە کۆشکی سپی نیشتەجێ دەبن و ھەموو مەسرەفێکیان لەو ساڵانەدا ...\nلاپەرە 2 لە 21« سەرەتا...«12345\t»\t1020...کۆتا »


بەبۆنەی ٢٢ هەمین ساڵڕۆژی شه‌هیدبوونی، شەهیدان محەممەد ئەحمەدشەم (ئەسپۆغەیی)، تاهیر حامیدی (پرۆلیتێر) و ئەحمەد قادری (ئەحمەدە چکۆل)\nئەوانەی بە درێژایی سەد هێندەی پشتێنە خوێناوییەکەی خۆیانەوە بە قوڵایی باوڕیاندا بە دڵی مێژوودا چوونە خوارێ، ئەوانەی هەموو شه‌وێ وەک ملوانکەی ئەستێرەکانی کەهکەشان لە رۆژهه‌ڵاته‌وه تا رۆژئاوا لە سەر سەرمان سەما ده‌که‌ن‌و دەدرەوشێنەوە، ئەوانەی هەموو رۆژێک وەک باڵندە لە ئاسمانی یادەکانماندا لە فڕین دان، ئەوانەی لەسەر عەرز لەگەڵمان بوون‌و که لە نێو گڵکۆشن لە دڵماندان. ئەوانەی هەبوون‌و هەن‌و هەر دەمێننەوەو قەت کاڵ نابنەوە، کیژو کوڕانی میللەتن کە لەو خاکە بوون‌و بۆ ئەو گەل‌و نیشتمانە ژیان‌و، لە کۆتاییشدا هەر ئاوێتەی ئەم خاکە بوونەوە، ئەوانە پیشمەرگە بوون، پێشمەرگانە ژیان‌و پێشمەرگانەش شەهید بوون.\nلە کوێڕا دەست پێ بکەم بە چی دەست پێ بکەم؟ چی بنووسم‌و چۆن کۆتایی پێ بێنم؟ چۆناوچۆن باسی فەرماندەرێک بکەم کە لە شەڕی چیای وەنەوشەی سه‌قز دا هێندە لە سەنگەری دوژمن چووە پێش کە لەکاتی تەقەکردندا لولەی چەکی نەیاری گرت‌و لە سەنگەر دەری کێشا بەچەشنێک هەموو بەری دەستی بە گەرمای لوولەی چەکەکە سووتا.\nبۆ دۆزینەوەی وشەیەک کە مانای فیداکاری، بوێری، بە ئیمانی، سادقی‌و وەفاداری‌و هێمنی بگەیەنێ، دەبێ په‌نا بۆ کام فەرهەنگ‌و قامووس‌و دیکشینێرێک بەرم تاکوو لە بەرامبەر ناوی محەممەد ئەسپۆغەیی دانێم تا کاڵای بەقەد باڵا بێ بۆ ئەو پارتیزانە بەئیمانە؟ بۆ ئەسپۆغەییەک کە پاش شەهید بوونی هاوڕێیانی شەهیدان تاهیر پرولێترو ئەحمەدە چکۆل بە دەم شەڕەوە لە کاتێکدا کە بە سەدان بەکرێگیراو بە رۆژی رووناک گەمارۆیان داوە، خۆ دەگەیەنێتە چاڵە گەنمێک‌و تا دوایین فیشەک شەڕ دەکا، پاشان بە شاهیدی خەڵکی ئاوایی “شێخلەر” هاوار دەکا: “خۆفرۆشان مەحاڵە منتان بە زیندوویی دەست کەوێ” و بە دوایین گوللە کۆتایی بە ژیانی پڕ لە شانازیی خۆی دێنێ.\nهێندێک جار ئه‌و کفره به بیرم دادێ که له رێگای گەیشتن به ئازادی، ئینسانی ئه‌ونده گه‌وره‌و به‌وه‌جمان پێشکه‌ش به باره‌گاکه‌ی کردوه که له ئازادی‌یەکه به‌نرختر بوون.به‌لام هه‌ر زوو وه‌بیر ئه‌و هه‌ڵبەسته‌ی ” اقبال لاهوری” دا ده‌که‌ومه‌وه که باسی رۆیشتن‌و رانه‌وستان ده‌کا تا مانایی واقعیی ژیان بسەلمێندرێ.\nهیچ نه معلوم شد آه كه من كیستم .»\nیان وه‌ک هێمن ذه‌ڵی\nده‌ڕۆم به‌ره‌و ئاسۆ، به‌ره‌و ئاسۆی ڕوون\nده‌ڕۆم ده‌ڕۆم ! تا ترۆپكی رزگار بوون\nشەهید محەممەدی ئەحمەدشەم کوڕێکی سادەو ساکارو زەحمەتکێشێکی ناوچه‌ی بەپیت‌و بەرەکەتی “ئەحمەدی کۆڕ”ی بۆکان بوو، وەک زۆر پێشمەرگەی دیکە هەڵگری ناسناوی ئاواییەکەیان واتە “ئەسپۆغە” بوو. کوڕێکی شۆڕشگێر، زانا، بە ئەخلاق، مودیر، فەرماندەیەکی بە بەرنامە و پێشمەرگەیەکی ئازا، مرۆڤێکی پاک‌و خاوێن‌و بەنەزم‌و دیسیپلین بوو. هاوڕێیەکی بەئەمەگ‌و پێشمەرگەیەکی خاکی وەک جلوبەرگەکەی خۆی. پاش تێپەڕکردنی پلەکانی پێشتری وەک جێگری پەل‌و سەرپەل‌و جێگری لک، بە ئازاییەتی‌و کارزانیی خۆی، کرا بە فەرماندەری لکی ٢ی هێزی بەیان. ئەوانەی لە نزیکەوە دەیانناسی، هەموو کات باسی ئەوە دەکەن‌و لە شتێک دەگەڕێن کە نەیکردبێ بۆ ئەوەی میللەتەکەی بگەیەنێتە هەواری سەرکەوتن. تا ئێستاشی لەگەڵ بێ هیچیان پێ شک نایە، بەڵام بە سەدان خوو خدەو حەماسەخوڵقێنی‌و کاری باشی ئەویان لەبەر چاو و زەینە و لەبیریان ناچێتەوە.\nئەسپۆغەیی گیان زۆر شتم لە مێشکدایە کە بینووسم سەبارەت بە تۆی هەمیشە خوێنگه‌رم‌و هەمیشه زیندوو، هەرچی دەکەم بۆم نایەتە سەر کاغەزی بێگیان‌و ساردو سڕ. بەڵام ئەو چەند دێڕە هەر دەنووسم با بمێنێ بۆ نەوەی داهاتوو.\nلە دژوارترین ساڵەکانی خەبات‌و تێکۆشاندا فەرماندەریت دەکرد. هەموو کات لە سەنگەری پێشەوەی پێشەوە دا بووی. زۆرمان ماوین‌و لەبیرمانە ئەو رۆژەی شەهیدان کاک ئازاد ئیسماعیلی، عەلی تەنومەندو عەزیزی کیانی لە سەرچاوەکەی قەمتەرەی بورهان حەماسەیان خوڵقاندو شەهید بوون، شەهید وەستا ئەحمەدی هەمیشە زیندوو زۆر هاواری کرد: هەڵگورد، هەڵگورد (کە ناوی بێسیمەکەت بوو) هێزێکی لە رادەبەدەر گەمارۆیان داون. بە خۆت‌و پێشمەرگه‌کانته‌وه پاشەکشە بکە. تۆش وتت: وەستا یان منیش شەهید دەبم یان ئەو شەهیدانە بە جێ ناهێڵم. هه‌ر واشت کرد تا تاریک بوونی هەوا پێشمەرگەکانت فەرماندەیی کرد و ورەت دانێ‌و شەهیدەکانت بەجێ نەهێشت، بۆ بەیانی شەهید ئەبوو کانی ڕەشی بە ئودکلۆنە تیروزەکەی نێو کۆڵەپشتیەکەی شەهیدەکانی گوڵاوپرژێن کردو ئێوارەی هەمان رۆژ لە لایەن شەهید عەبدوڵڵای شەریفییەوە رادەستی خەڵکی ئاوایی “قۆڵغەتەپە” کران بۆ ئەوەی لەوێ خەڵکی خۆراگری ئەم دەڤەرە، بە خاکی پیرۆزی نیشتمانە خۆشەویستەکەیانیان بسپێرن.\nئەدی چۆن باسی لەخۆبردوویی ئەو جارەیانت نەکەم کاتێک تەرمی شەهیدان مەنسوور فەقێ مینەو دوکتۆر جەعفەر ئەحمەدپوور کە بە تێل دڕووی پایگای ئاوایی “باغی شێخان”ەوە بە جێ مابوون، تۆ بە لەخۆبردوویی‌و نەترسانە لە نێو زاری ئەژدیهات دەر هێنانەوە؟\nئەسپۆغەیی گیان: تۆ هێندە بەرزی دەستی لەرزۆکی من تەنانەت ناگاتە خوارەوەی داوێنی قەدو باڵای مێرانەت تا وەسفی دلیرو مێرخاسییت بنووسم بەلام بێدەنگیشم لەئاست رەوشتی بەرزت بێ‌ئەمەگیی قوتابیەک نەبێ چی دەگەیەنێ؟ هەربۆیە لێم ببوورە ئەگەر پێنووسم دەربڕی هزری بەرزی تۆ نیە.\nزایەڵەی قسە خۆشەکان‌و دەنگە خۆشەکەت هەر لە گوێمدایە، کە کوڵمەکانت سوور هەڵدەگەڕان‌و لە ژێر چادرەکەی سەر مەنبەعی ئاوەکەی ئێندزێ قسەی خۆشت بۆ کەمالی فازلی ، حوسێنی بەقالی، من و سەید ئەحمەدی توڕابی دەگێڕایەوەو گۆرانیی شیرین بەهارەی مامۆستا تاهیر تەوفیقت بۆ دەچڕین.\nوەک ئێستا لەبیرمه پاش شەهید بوونی بێسیمچیەکەت (دوکتور جەعفەر) لە”باغی شێخان” پاش ماوەیەک چووینه کوێستانی “تۆرە” کە حوسێن بەقاڵی نەخۆش کەوت بانگت کردم‌و کوتت دەتەوێ لەگەڵم بی‌و ئەو بێسیمە هەڵگری؟ منیش سەیرێکی بێسیمەکەم کرد خوێنی شەهید جەعفەر بەسەر بەرگەکەیەوە هەر مابوو. بوغز گەرووی گرتم‌و چاوم لەسەر هەڵنەدەبڕی. بە زەردەخەنەیەکەوە کوتت: ئەوە لە خۆت ڕانابینی؟ کوتم من چیای هەڵگوردم (هەڵگورد ناوی بێسیمی ئەسپۆغەیی بوو) لەگەڵ بێ باکم لە کەس نیە! بەڵام باوەڕ بکە کاک محەممەد هیچی لێ نازانم. کوتت هەموویان هەر وا بوون تۆش فێر دەبێ.\nپاشان شوێنی باترییەکانی پیشان دام و کوتی، گرینگ باترییەکانیەتی. هەوڵ بدە هەرگیز باتریت لێ نەبڕێ، پارتیزان دەبێ هەموو شتێک بزانێ.\nئەسپۆغەیی گیان دڵنیا بە یەکێکی لەو سەدان ستوون‌و کۆڵەکە بەهێزانەی کە بە قەدەر باوەڕت قووڵ قووڵ بە ناخی ئەو خاکەدا رۆچووی‌و بووی بە ستوونی قایمی کۆشکی ئازادی کە هێندەی نەماوەو لە تەواو بوون دایە. ئەگەر ئێوە نەبووبایەن، بناغەی ئەو کۆشکە قەت ئەوەندە قایم‌و پتەو نەدەبوو.\nشەهید کاک تاهیر حامیدی ناسراو بە “تاهیر پرولتێر” پێشمەرگەیەکی بەوەج‌و تێکۆشەرێکی بەئیمان‌و رووناکبیرێکی بەرچاو روون‌و پارتیزانێکی بەتەواو مانا بوو. مرۆڤێکی لەسەرەخۆو کادرێکی بەئەزموون، سیاستوانێکی لێزان بوو.\nشەهید ئەحمەدی قادری (ئەحمەدە چکۆل) کوڕێکی قسەخۆش، خوێنشیرین‌و لەبەردڵان‌و پێشمەرگەیەکی ئازاو شەڕکەرو برینپێچێکی نەترس‌و بەورەو کادرێکی شارەزاو بەدەستەوە بوو، هەموو کات هیوا بەسەرکەوتن لە نێو چاوەکانیدا دەترووسکایەوە.\nساڵی ١٣٦٨ی هەتاوی لە کوێستانەکانی “کانی کیژان” لە پشتی ئاوایی “مێرگەنەخشینە” نزیک بە ٢٥ پێشمەرگە بووین کە ئەو سێ تێکۆشەرە لێمان جودا بوونەوەو بەرەو قووڵایی ناوچە وەڕێکەوتن تا تۆوی زیاترو زیاتری شۆڕش لە نێو دڵی زەحمەتکێشانی ناوچەدا بچێنن. ریزمان بەست‌و هەموومانیان ماچ کردو ماڵئاواییان لێ کردین. پاش نزیک بە سی رۆژ واته 11/06/1989 ئێمە لە با‌غەکانی “خۆراسانە” مابووینەوە. ئەوانیش چووبوونە ئاوایی “شیخلەر” لەسەر جادەی مەهاباد ـ بۆکان لە ٥ کیلومیتریی شاری بۆکان. لە لایەن خۆفرۆشێکەوە شوێنەکەیان بە رژیم دەفرۆشرێ‌و هەر وەک باسم کرد، لە شەڕێکی قارەمانانەدا جاشێک بە سزای خۆی دەگەیەنن‌و کاک تاهیر و ئەحمەد شەهید دەبن. ئەسپۆغەش کەلوپەلەکانی نێو گیرفانیان لە ناو دەباو بۆخۆشی بەدەم شەڕەوە خۆی دەگەیەنێتە چاڵە گەنمێک‌و بەرەنگاری دوژمن دەبێتەوەو هەوڵ دەدا تا هەوا بەرەو تاریکی دەڕوا بەرخۆدان بکا. بەڵام بەداخەوە فیشەکی لێ دەبڕێ‌و لە کۆتاییدا خۆی شەهید دەکا.\nهەر چوارتەنیشتی گیرابوو\nلەسەنگەرێکدا بە تەنێ\nئەو لاوەی بەڵێنی دابوو\nهەتاکوو مردن چەک دانەنێ\nپشووسوار و گەروو وشک\nگەرم ببوو چەکی دەستی\nبەڵام هێشتا نەلەرزیبوو\nدڵی پڕ لە هیوا و هەستی\nهەرچەندە ئاڵقەی گەمارۆ\nهەروا دەهات تەنگتر دەبوو\nئه‌ستێرەی هیوای دەدرەوشی\nتا وەخت درەنگتر دەبوو\nرووناکبیرێکی تا ئەمڕۆ\nدەچوو بەرەو ئاسۆگی روون\nئێستا هیوای بە بوولێڵ بوو\nبۆ لە گەمارۆ دەربازبوون\nدیسان خوێنی قارەمانێک\nنەخشاندی رێگای رزگاری\nدیسان لاپەڕێکی رەشتر\nکەوتە سەر مێژووی زۆرداری\nدوا نیگای بڕیە لای ئاسۆ\nبە مۆڵەق راوەستا چاوی\nشنەبای شەو هات ئەستڕی\nوەک پەنجەی جوانێک جواناوی\nلە ناو خوێندا دەتلێتەوە\nلاوی بەزیپک و بە سبات\nبەڵام هەروا دەچێتە پێش\nبێ وچان کاروانی خه‌بات\nیادیان بەخێر و رێگایان پڕ رێبوار بێ.\n هه‌ڤاڵ ئه‌حمه‌دی


حەقیقەتی جەژنی ڤالنتاین (ڕۆژی خۆشەویستی)!: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nحەقیقەتی جەژنی ڤالنتاین (ڕۆژی خۆشەویستی)!\n(ڤالنتاین) یان وەك ناویان لێناوە ( ڕۆژی خۆشەویستی جیهانی ! ) یەكێكە لە جەژنەكانی ڕۆمانیە بت پەرەستەكان كە نزیكەی پێش (17) سەدە باو بووە لایان دواتر گەشتۆەتە خاچ پەرەستان ، سەبارەت بەم ڕۆژە چەندین ئەفسانە گێڕدراوەتەوە لەوانەش :\nیەكەم : ڕۆمانەكان پێیان وابو (ڕۆمیلیۆس) دامەزرێنەری ( ڕۆما) بە مناڵی گورگێك شیری پێداوە لەگەڵ ئەم شیر پێدانە هێز و بیركردنەوە و ڕا جوانی پێ بەخشیوە بۆیە ڕۆمانەكان لە ناوەڕاستی مانگی ( فبرایر ) ی هەموو ساڵێك جەژنیان دەگێڕاو داب و نەریتەكانی ئەو ڕۆژەش بریتی بوو لە ( سەربڕینی سەگێك و بزنێك)\nدووەم : ڕۆمانە كۆنەكان لەسەردەمی بت پەرەستیدا جەژنێكیان هەبوو بەناوی ( لوبركیلیا) وە لەم جەژنەدا قوربانیان سەر ئەبڕی بۆ خواكانیان كە بریتی بون لە چەند بتێك ، وە پێیان وابوو ئەم ( بتانە ) لە شەڕ ئەیانپارێزێ ، بەڵام لە سەردەمی فەرمان ڕەوایی ئیمپڕاتۆری ڕۆمانی ( كلودیوسی دووەم ) لە سەدەی سێ یەمی زاینی خاچ پەرەستی گەیشە ڕۆمانەكان ، ئیمپراتۆر ژن هێنانی لە لاوەكان قەدەغە كرد بە بیانوی ئەوەی ژن هێنان سەر قاڵیان ئەكات لەو شەڕانەی كە دەیكات . بەڵام ( قەشە ڤالنتاین ) بەرهەڵستی ئەم بڕیارەی كرد و گرێبەندی ژن ومێردایەتی ( عقد الزواج ) ی سەربازەكانی بەدزیەوە ئەكرد ، كە ئیمپراتۆر بەم كارەی زانی داوای كرد ( ڤالنتاین ) واز لە خاچ پەرەستی بهێنێ و خواكانی ڕۆمان بپەرەستێ بەهۆی ڕەت كردنەوەی ( ڤالنتاین ) بۆ داواكەی ئیمپڕاتۆر لە ڕۆژی (14 فبرایر) ی ساڵی 270م شەوی جەژنی ( لوبركیلیا) لە سێدارە درا لەو ڕۆژەوە نازناوی ( قدیس: قەشە ) یان پێ بەخشیوە .\nسێ‌یەم : ڤالنتاین لە زینداندا چارەسەری چاوی كچی پاسەوانی بەندیخانەكەی كردووە و عاشقی كچەكە بووە و لە ڕۆژی لە سێدارە دانی نامەیەی بۆ خۆشەویستەكەی ناردووە لە كۆتای نامەكەدا نوسیویەتی (المخلص فالنتاین) بۆیە ڕۆژی لەسێدارەدانی كرایە ڕۆژی خۆشەویستی چونكە لە پێناو خۆشەویستی كوژراوە .\nچوارەم : ( ڤالنتاین ) سەبارەت بە خوای ڕۆمانییەكان ( عطارد) ی خوای بازرگانی و ڕەوانبێژی و فێڵ و دزی و (جوبیتر) كە گەورەی خواكانی ڕۆمانیەكانە ووتوویەتی : ئەم خوایانە درووست كراوی مرۆڤن بەڵكو خوای حەق ( عیسای مەسیح )ە وە بە هۆی بانگەشە كردنی بۆ خاچ پەرەستی لە سێ دارە دراوە .\nپێنجەم : لە ڕۆژی ( 14 / 2 ) هەموو ساڵێك ڕۆمانی یە كۆنەكان لەدێهاتەكەیان ناوی كچانیان دەنوسی و دەیانخستە نێو سەبەتە یەك پاشان وەك تیرو پشك هەر كوڕێك دەستی دەبرد و پارچە كاغەزێكی لە سەبەتەكە دەردەهێنا ناوی هەر كچێكی لە سەر بوایە دەبووە خۆشەویستی تا ساڵی داهاتوو لە گەڵیا ئەبوو ، بۆ ئەم مەبەستەش كارتێكی بچوكی بەدیاری بۆی ئەنارد كە لە سەری دەنوسرا : بەناوی خوای دایكەوە ئەم كارتەت بۆ دەنێرم ، بەڵام پاش ئەوەی خاچ پەرستی لە ئەوروپا بڵاو بوەوە هەندێ لە قەشەكان بۆ گۆڕینی داب و نەریتی كۆنی جەژنی ڕۆمانە بت پەرستەكان لە ئەوروپا بڕیاریان دا ڕستەی ( بسم إله الأم) بگۆڕن بۆ ناوی ( قەشە ڤالنتاین ) ، چونكە هێمای خاچ پەرەستی یەو بەهۆیەوە زیاتر لاوان پەیوەست دەكەن بە خاچ پەرەستیەوە .\nئێستاش لە ڕێگەی لێكدانەوەی ئەو بۆچونانەی باسمان كرد بەڵگەی قەدەغەكردن و حیكمەت لە قەدەغەكردنی چەژنی ( ڤالنتاین ) ئەخەینە ڕوو لەوانەش :\nیەکەم : ئەم جەژنە لە بنەڕەت دا پەیوەستە بە خواكانی ڕۆمانیە كۆنەكان كە بت بوونە. وە لە ڕێگەیەوە گوزارشت لە خۆشەویستی ئیلاهی بت پەرستی دەكەن وە تیایدا بتەكان بەرز ڕادەگیرێن ، لە جیاتی خوا دەپەرسترێن خوای پەروەردگاریش ئەفەرمووێت :[ إِنَّهُ مَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَيهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ ] ( المائدة : 72 ) ، واتە : بەڕاستی هەر كەس هاوبەش بۆ خوا دابنێت ئەوا بێگومان خوای پەروەردگار بەهەشتی لە سەر قەدەغە كردووە ، و جێ و شوێنی ئاگر دەبێت ، وە بۆ ئەو جۆرە ستەمكارانە هیچ پشتیوان و یارمەتیدەرێك نیە . دواتر بووە بە جەژنی خاچ پەرستان و پەیوەست بووە بەخاچ پەرستانەوە\nدووەم : لەم جەژنەدا ڕۆمانیەكان قوربانیان بۆ خواكانیان دەكرد كە ( بت ) بوون ، بۆ ئەوەی كە خۆیان لە خراپە و مەڕو ماڵاتەكانیان لە گورگ بپارێزێت ، كە ئەم كارەش هاوەڵ بڕیاردانە بۆ خوا خوای پەروەردگاریش ئەفەرموێت [ إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاء ] ( النساء : 48 ) ، واتە: بەڕاستی خوای پەروەردگار لە كەسێك خۆش نابێت كە هاوەڵی بۆ بڕیار بدات ، و جگە لەوەش لێخۆش بوونی هەیە بۆ هەر كەسێك كە ویستی لە سەر بێت . بۆیە لە دروشمە بۆگەنەكانی ڕۆمان لەم ڕۆژەدا سەربڕینی سەگ و بزنێك بوە بۆ بتەكانیان ، كە ئەمەش كارێكی حەرامە .\nسێیەم : پەیوەست بوونی ( ڤالنتاین ) بەم ڕۆژە ڕای جۆرا و جۆری لە سەرە ، بگرە هەندێك لە سەرچاوەكان ئەڵێن ( ڤالنتاین ) هەر وجوودی نیە و درووست كراوی خەیاڵە ئەگەر چی لەڕاستیشدا بونی هەبێ ئەوا چەژنێكە پەیوەستە بەخاچ پەرستانەوە كە عیسای مەسیح ـ علیه السلام ـ بە خوا ئەزانن و ئەیپەرەستن .\nچوارەم : بەشداری كردن لە ( ڤالنتاین ) هۆكارە بۆ نزیك بونەوە و خۆشەویستی بێ باوەڕان خوای پەروەردەگار یش ئەفەرموێ : [ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَتَّخِذُواْ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاء بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ] ( المائدة : 51 ) .\nواتە : ئەی ئەوانەی كە باوەڕتان هێناوە ، جولەكە و گاور مەكەن بە پشتیوان ، و خۆشەویستی خۆتان ، ئەوانە هەندێكیان دۆستی یەكترن ، ئەوەتان ئەوان بكات بە دۆست ، ئەوە بەڕاستی ئەو كەسە لەوانە ، بێگومان خوای پەروەردگار ڕێنموونی گەلی ستەمكاران ناكات . هەروەها زانای پایە بەرز ( ابن تیمیە ) فەرمویەتی : (( خۆ شوبهاندن دەبێتە هۆی خۆشەویستی و حەزلێكردن و پشتیوانی كردنیان و بە دۆست دانانیان لە ناخدا ، هەروەها خۆشەویستی ناخ دەبێتە هۆی خۆشوبهاندن لە ڕوكەشدا )) .\nپێنجەم : ئەو خۆشەویستی یەی لەم جەژنەدا بانگەشەی بۆ دەكەن دوورە لە پاكی ، چونكە بانگەشەیە بۆ بەستنی پەیوەندی خۆشەویستی كە حەرامە و ئەنجامدانی كارێكی ناشەرعی و نارەوایە ، و هۆكاریشە بۆ داوێن پیسی و كەوتنە زیناوە .\nشەشەم : هەموو گەل و نەتەوەیەك خاوەن ئاینێكی تایبەتە بە خۆی هەموو ئاینێكیش خاوەن جەژنی تایبەتە بە خۆی وەك پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بە ( أبو بكر ) ی فەرموو : " ئەی ئەبو بەكر هەموو گەلێك جەژنی تایبەتی خۆی هەیە ئەمیش جەژنی ئێمەیە ، ( واتە : ڕەمەزان و قوربان ) جەژنیش لە ئیسلامدا پەرەستنێكە لە پەروەردگار نزیكمان ئەكاتەوە ، لە ئیسلامیشدا تەنها دوو جەژن هەیە جەژنی (ڕەمەزان و قوربان )\nحەوتەم : بەشداری كردن لە ( ڤالنتاین ) خۆ شوبهاندنە بە گاوڕ و خاج پەرەستان ، سەبارەت بە خۆ شوبهاندنیش خوای پەروەردگار ئەفەرموێ : [ وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءهُم مِّن بَعْدِ مَا جَاءكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذَاً لَّمِنَ الظَّالِمِينَ ] ( البقرة : 145 ) ، واتە : سوێند بێت بە خوای پەروەردگار ئەگەر تۆ دوای ئارەزووەكانی ئەوان بكەویت دوای ئەو زانینەی ( سروش ) كە بۆت هاتووە بە ڕاستی ئەو كاتە تۆ لە ستەم كاران دەبیت .\nزانای پایە بەرز ( ابن تیمیە ) سەبارەت بەڕاڤەی ئەم ئایەتە فەرمویەتی : (( ئەم ئایەتە ئاماژە بەوە دەدات كە پێچەوانە كردنەوەیان ( واتە : گاور و خاچ پەرەستان ) گشتی یە و لە هەموشتێكدایە )) . هەروەها پێغەمبەری خوایش فەرمویەتی : ئەو كەسەی لاسایی هەر نەتەوە و ئایینێك بكات ، ئەویش لەوان دەبێت . زانای پایە بەرز ( ابن تیمیە ) سەبارەت بە واتاكردنی ئەم فەرموودەیە فەرمویەتی : (( بەشداربوون و خۆ شوبهاندن بەوان لە هەندێك لە جەژنەكانیان ئەبێتە هۆی دڵخۆش بوونیان بەو ناڕەواییەی كە لە سەرین ) ، وە هەروەها خوای پەروەردگار ئەفەرموێ : [ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا ] (سورة المائدة : 48 ) ، واتە : هەریەكێك لە ئێوە شەریعەت و پەیڕەوێكی تایبەتمان پێ بە خشیون ، بۆیە گەر جەژنێك تایبەت بوو بە گاور و خاچ پەرەستان قەدەغەیە موسڵمان بە جەژنی خۆی بزانێت ، وەك چۆن جەژنەكانی ئێمەش قەدەغەیە لە لای ئەوان .\nهەشتەم : جەژنەكان لەو تایبەت مەندیانەن كە ئاینەكانی پێ لەیەك جیادەكرێتەوە ، كەوابوو جەژنەكان یەكێكن لەڕوەكانی جیاكردنەوەی موسڵمانان لەگاور و خاچ پەرەستان ، خوای پەروەردگاریش ئەفەرمووێ : [ إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ ] ( آل عمران : 19 ) ، واتە : بەڕاستی دینی پەسەند كراو لە لای خوای پەروەردگار دینی ئیسلامە ، زانای پایە بەرزی ئیسلام ( ابن تیمیە ) فەرمویەتی : (( جەژنەكان لەو تایبەت مەندیانەن كە ئاینەكەیانی لەیەكتر پێ جیادەكرێتەوە )) ئایینی ئیسلامیش ( ڤالنتاین ) ی قەدەغە كردووە و لەئیسلامدا هیچ بنەوایەكی نیە واتە لە لایەن خوای پەروەردگارەوە قەدەغەكراوە\nنۆیەم : ئەو كردار و گوفتارانەی لە جەژنەكانیان ئەنجام ئەدرێ ناشەرعیە ، وەك : ( ڤالنتاین ) ت پیرۆز بێت !!! ، یان : بە ناوی خوای دایك !!!!.\nدەیەم : تاوەكو ئێساش نەزانراوە ـ ئەم جەژنە ـ لە سەر بنەمایەكی ڕاستەقینە بنیات نراوە یان هەمووی ئەفسانەیە ، بۆ یە ئەگەر جەژنی ڕۆمانیە بت پەرەستەكان بێت یان جەژنی خاج پەرەستان بێ یان ئافسانە بێت بۆمان نیە بەشداری بكەین . گەر بە جەژنیشی نەزاننین و بەشداری بكەین هەرتاوان بارین چونكە بەشداری لە بیدعەیەكدا ئەكەین كە خودی بیدعەكە لاسایی كردنەوە و تاوانە .\nیانزەیەم: بەشداری كردنت ڕەنگە توشی كوفرت بكات ، چونكە بەشداری كردن بەمانای ئەوە دێ خوای گەورە ئاینەكەی بە كاملی دانەبەزاندووە ، و پێغەمبەی خوایش صلى الله عليه وسلم خیانەتی لە گەیاندنی ئاینەكە كردووە بۆیە تۆ لەبەردەم دوو وەڵامدای یەكەم : دەزانی حەرامە و كەچی سەرپێچی پەروەردگارت ئەكەیت ، كە ئەمەش سزایەكی سەختی لەدوایە . دووەم : واهەست ئەكەیت كە ئاینی ئیسلام كامل نیە و قەدەغەی ئەم جەژنانەی نەكردووە لە كاتێكیشدا خوای گەورە ئەفەرموێ : [ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا ] ( سورة المائدة : 3 ) ، واتە : ئەمڕۆ ئاینەكەتانم بۆ تەواو ( كامڵ ) كردوە و چاكە و بەهرەی خۆم بەتەواوی ڕشتووە بەسەرتاندا ، و ڕازی بووم كە ئیسلام ئاینتان بێت ، هەروەها ئەفەرموی: [ وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلاَمِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ ] ( آل عمران : 85 ) ، واتە : هەر كەسێك دوای دینێك بكەوێت جگە لەدینی ئیسلام ، ئەوە لێی وەرناگیرێت ، و لە ڕۆژی دواییدا لە زەرەرمەندان دەبێت . هەروەها ( ڤالنتاین) یش لەئیسلامدا بوونی نیە . كەواتە لە قەدەغەكراوەكانە\nدوانزەیەم: خوای پەروەردگار ئەفەرموێ : [ وَالَّذِينَ لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَ ] ( سورة الفرقان : 72 ) ، رەبیعەی كوری ئەنەس فەرمویەتی : مەبەست لەم ئایەتە جەژنی گاور و خاچ پەرەستانە ، باشە لەم بەڵگە بەهێزتر چیت ئەوێ ؟!!! .\nهەروەها موسڵمانان ڕۆژانە لە سەر نوێژ (17) جار ئەڵێن : [ اهدِنَا الصِّرَاطَ المُستَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ غَيرِ المَغضُوبِ عَلَيهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ ] ( الفاتحة : 6 ـ 7 ) . واتە : ئەی پەروەردگار ڕێگای ڕاستمان نیشان بدە و ڕێنموییمان بكە بۆ ڕێگەی ئەوانەی كە نیعمەتی خۆتت بە سەردا ڕشتوون ـ كە بریتین لە پێغەمبەران و پیاوچاكان و شهیدان ـ وەنەشمان كەی بەوانەی كە لێیان توڕەی كە ( گاوران ) ە و نەشمانكەی بەوانەی كە ڕێگای ڕاستیان وون كردوە كە ( خاچ پەرەستان ) ە .\nباشە چۆن داوای ڕێگای ڕاست دەكەیت و داوادەكەی پەروەردگار لە گاور و خاچ پەرەستان نەتژمێرێت كەچی بەشداری لە جەژنەكانیان دەكەیت و بەقسەیان دەكەیت ئایە ئیتر چۆن داوای پاراستن لە پەروەردگار ئەكەیت لەكاتێكدا شوێن شەهوەتەكانی ئەوان ئەكەوی ؟!!\nماوەتەوە بڵێم خوای پەروەردگار بە چەندین ئایەت ئاگاداری كردووینەتەوە لە مەترسی گاور و خاچ پەرەستان منیش هەندێكیانم بۆ خستنە ڕوو ئۆباڵی خۆتان بەسەر خۆتان چونكە خوای گەورە ئەفەرموێت : [ وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءهُم مِّن بَعْدِ مَا جَاءكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذَاً لَّمِنَ الظَّالِمِينَ ] ( البقرة : 145 ) ، واتە : سوێند بێت بە خوای پەروەردگار ئەگەر تۆ دوای ئارەزووەكانی ئەوان بكەویت دوای ئەو زانینەی كە بە( سروش ) بۆت هاتووە بە ڕاستی ئەو كاتە تۆ لە ستەم كاران دەبیت .\nزانای پایە بەرز ( ابن تیمیە ) سەبارەت بەڕاڤەی ئەم ئایەتە فەرمویەتی : (( ئەم ئایەتە ئاماژە بەوە دەدات كە پێچەوانە كردنەوەیان ( واتە : گاور و خاچ پەرەستان ) گشتی یە و لە هەموشتێكدایە )) ئەوەش بزانە ڤالنتاین جەژنی ئەوانەیە كە بەخیلیان دێت كە ئێمە موسڵمانین و بە هەموو شێوەیەك لە هەوڵ دان لە ڕێگای ڕاست لا مان بدەن وەك پەروەردگار ئەفەرمووێ : [ وَلَن تَرْضَى عَنكَ الْيَهُودُ وَلاَ النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ ] ( سورة البقرة :120) ، واتە : هەرگیز گاور و خاچ پەرستان لێتان ڕازی نابن تاكو شوێنی ئاین و ڕێبازیان نەكەون .\nبەم جۆرە جەژنانەش ئەیانەوێ شوێنیان بكەوین ، باشە بۆچی ئەیانەوێ شوێنیان بكەوین ؟ وەڵامی ئەم پرسیارەش لای خوای پەروەردگارە كە ئەفەرمووێ : [ وَدَّ كَثِيرٌ مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُم مِّن بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّاراً حَسَدًا مِّنْ عِندِ أَنفُسِهِم ] ( سورة البقرة : 109 ) ، واتە : حەزو ئاواتی زۆرێك لە گاور و خاچ پەرستان ئەوەیە كە پاشگەزتان بكەنەوە لە ئاینەكەتان و بێ باوەڕتان بكەن دوای ئەوەی كە بڕواتان هێناوە ، ئەمە نهێنی ئەو داگیركردنەیە بۆیە ئاگاداربە بەناوی خۆشەویستی یەوە داگیرت نەكەن ، چونكە داگیر كەر نەخۆشەویستی ئەزانێ و نەڕەحمیشی لە دڵایە .\nباشترین رێگایش بۆ پاراستنی خۆمان و خەڵكیش لەسەرمانە لەڕۆژی ڤالنتاین ئەم هەنگاوانە بنێین :\n1 / بەشداری نەكەین لە ئاهەنگەكانی ئەم ڕۆژە ، چونكە پێشەوا ( الحافظ الذهبي ) فەرمویەتی : ئەگەر خاچ پەرەستان و گاوران جەژنی تایبەت بە خۆیان هەبوو ، نابێ موسڵمان بەشداری تێدابكات هەروەك چۆن لەڕوگە ( قیبلە ) و شەریعەتەكانیان بەشداری ناكات .\n2 / بەشداری نەكەین لە بڵاوكردنەوەی ئەو بابەتانەی پەیوەندی بە ( ڤالنتاین ) ەوە هەیە چونكە دەچێتە ڕیزی ، فەرمان بەخراپە و نەهی كردن لە چاكە\n3 / ئەگەر لە ڕێگەی تەلیفۆن یان بە نامە یان بە قسەكردن پیرۆزباییان لێكردی ئەوا زۆر بەلێهاتووانە بڵێ ئەم كارە تاوانە و جەژنی ئێمە نیە .\n4 / بازرگانی نەكردن بە شت و مەكی پەیوەست بەم ڕۆژە وەك گوڵ و دڵی سور و میزەڵان و جل و بەرگ و كارتی نامە و ...هتد . چونكە حەرامە و ڕێگایە بۆ تاوان .\n5 / بڵاوكردنەوەی ئەو نامیلكە و كتێبانەی كە حەقیقەت و لایەنی بۆگەن و تاوانەكانی ئەم جەژنە بە خەڵك دەناسێنن .\n6 / ڕون كردنەوەی چەمكی یەكتاپەرەستی كە بە بەشداریكردن لە ( ڤالنتاین ) دەڕووشێت ، كە تەوحیدیش لە دەست چوو بەهەشتیشمان لە دەست ئەچێ .\nئەوەشت لەیاد نەچێت ئەمانەی كە ئەیانەوێت موسڵمانان فێری خۆشەویستی بكەن پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لەبارەیانەوە فەرموویەتی : سوێند بەوەی كە گیانی منی بەدەستە هیچ كەسێك نابێت لەم ئوممەتە یان لە گاور و خاچ پەرستان كە هەواڵی هاتنی منی پێبگات و باوەڕ نەهێنێ بەوەی كە خوای پەروەردگار بۆی ناردوم بەدڵنیاییەوە تاهەتایە لەدۆزەخدایە . ئەمانە ئەو كەسانەن كە خۆشەویستی فێری ئێمە دەكەن\nئەمەیە حەقیقەتی ڕۆژی ( خۆشەویستی !! )\nزانای پایەبەرز (محمد بن صالح العثيمين ) سەبارەت بە ڕۆژی ڤالنتاین ئەڵێت :\nجەژن گێڕان لە ڕۆژی ڤالنتاین دروست نیە لەبەر دوو هۆ :\nیەكەم / جەژنەكە بیدعەیەو هیچ بنەوایەكی لە شەریعەتی ئیسلامدا نیە .\nدووەم / بانگەشە ئەكات بۆ پەیوەست بوون و سەرقاڵ بوونی دڵەكان بەم شێوە كردەوە پوچانەی كە پێچەوانەی پەیڕەوی هاوەڵانە ، بۆیە دروست نیە هیچ لەدروشمەكانی ئەو ڕۆژە زیندوو بكرێتەوە چ لە خواردن و خواردنەوە و جل و بەرگ و دیاری بەخشین و .... هتد .\nهەروەها لە فەتوای ( اللجنة الدائمة ) دا هاتوە كە : حەرامە موسڵمان یارمەتیدەر بێت لەم ڕۆژە و هەموو جەژنە قەدەغە كراوەكاندا بەهەرشتێك بێت لە خواردن بێت یان خواردنەوە یان فرۆشتن یان كڕین یان دروست كردن و دیاری و نامە گۆڕینەوە و ڕاگەیاندن و جگە لەوانەش چونكە هەموو ئەوانە هاوكاری كردنن لەسەر تاوان و سەرپێچی خوای پەروەردگار و پێغەمبەرەكەی ، خوای پەروەردگاریش ئەفەرموێت : [ وَتَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ]. سورة المائدة(2)\nبۆیە لە كۆتاییدا ئەڵێم : ئەی ئەو كەسانەی خۆشحاڵن بە هاتنی ڤالنتاین ... ئەی ئەو كەسانەی نامەی عەشق و خۆشەویستی لەم ڕۆژە ئەگۆڕنەوە ... ئەی ئەو كەسانەی بە گوڵی سور پێشوازی لە هاوڕێكانتان ئەكەن ... ئەی ئەو كەسانەی لە ڕۆژی ڤالنتاین ئاهەنگ ئەگێڕن و جلی سور لەبەر ئەكەن و گوڵی سور بەدەستەوە ئەگرن و لەیەخەتانی ئەدەن و بۆ هاوڕێكانتانی ئەبەن ؟!!\nئاگەدار بن ئەم كارە دیوێكی تەواوی خاچ پەرەستی ئەنوێنێ ، ئەمە ڕازی بونە بەو ناشەرعییەی كە لە سەرین ، ئەوانەش كە خستمانە ڕوو بەڵگە بوون لەسەر ئەوەی ئەم ڕۆژە ( ڤالنتاین ) ڕۆژی گوزارشت كردنە لە خۆشەویستی ( بت پەرستی ) و كۆنە پەرەستی .\nئەی موسوڵمانی یەك خوا پەرست ئێستا زانیت كە ڕۆژی ( ڤالنتاین ) جەژنی موسوڵمانان نیە و بۆمانیش نیە بە جەژنی بزانین بۆیە لەسەر ڕێچكە و ڕێبازی موسوڵمانی خۆت بمێنەوە و خۆت پەیوەست بكە بەو دوو جەژنەی كە هەمانە ( ڕەمەزان و قوربان ) .\nئەم كارەش لە بنەڕەتی پەرەستنەكانتە ، بۆیە تەنها ئەڵێم ئاخۆ كەسێك هەیە هەر بە جەژنی بزانێ و بەشداری تێدا بكات ؟!!!\nهەروەها ئەم جەژنە ناسراوە بە( جەژنی خۆشەویستی ) و ( جەژنی ڤالنتاین ) و ... هتد ، چونكە پێیان وایە كە ( ڤالنتاین ) شەفاعەت دەری خۆشەویستیانە !!!\nئەمەیە حەقیقەتی ئەو ڕۆژەی ناویان لێناوە ( ڕۆژی خۆشەویستی !!! ) .\nماوەتەوە بڵێین (ڤالنتاین) جەژنێكی كۆنی ڕۆمانە بت پەرستەكانە لە پۆشاكێكی نوێی خاچ پەرستی دا\nتێبینی : ( قەشە ڤالنتاین ) ناوێكە پەیوەست بووە بە كەسێك لە قوربانیەكانی كۆنی كەنیسەی خاچ پەرەستان ، ئەم كەسە ( ڤالنتاین ) لە ژێر كاری گەری ئەشكەنجەی سەركردەی ( قوطي : كلودیوس ) لە ڕۆما مردووە ، ئەمەش نزیكەی ساڵی 296 زاینی وە لەو شوێنەی مردووە لە ساڵی ( 350 ) لە ڕۆما كەنیسەیەك بنیات نراوە بۆ بەرز ڕاگرتنی یادی ( ڤالنتاین ) .\nئامادە کردنى : ستافی ماڵپەڕى بەهەشت / باوکی فریشتە\nهەینی ٨ / صفر / ١٤٤٢ ٢٥ / ئەیلول / ٢٠٢٠\nکۆی پرسیارەکان ٣,١١٢


📊 100 ئاسک لە نەوەد ڕۆژدا لە گەرمیان کوژراوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 4 2016 9:02AM\n👁 ئەم بابەتە 8,895 جار بینراوە\nهۆشداریدان بۆ راوەستاندنی ڕاوکردنی ئاسکەکانی سن [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ س.ئـ. 4-2-2016 9:02:19\n📊 ئاماری بەڕێوەبەرایەتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنانی گەرمیان 2015 ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 17 2016 2:56AM\nبەڕێوەبەرایەتی بەرەنگاربونەوەی توندوتیژی دژ بە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ س.ئـ. 17-1-2016 2:56:22\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 12 2016 12:03PM\nوەک نەریتێکی ئاینی و کلتووری ناوچەکە دوێنێ هەینی 0 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 90% ✍ س.ئـ. 12-2-2016 12:03:25\n☂ یەکەمین کۆنفرانسی دامەزراندنی ڕێکخراوی یەکێتی ژنانی جەوانانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان پارت و رێکخراوەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 17 2016 3:11AM\nیەکەمین کۆنفرانسی یەکێتی ژنانی جەوانی رۆژهەڵاتی کو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 0 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 17-1-2016 3:11:32


هەڵبژاردنەکانی پێشوەختەی پەرلەمانی عێراق لە کاتی دیاری کراودا بەڕێوە دەچێت - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Mordad ١١ ١٣:٠٢\nNews Code 38487\nوتەبێژی کۆمیساریای باڵای هەڵبژاردنەکانی عێراق:\nهەڵبژاردنەکانی پێشوەختەی پەرلەمانی عێراق لە کاتی دیاری کراودا بەڕێوە دەچێت\nوتەبێژی کۆمیساریای باڵای هەڵبژاردنەکانی عێراق جەختی کە هەڵبژاردنەکانی پێشوەختەی پەرلەمانی لە ئەو ئەو وڵاتە لە کاتی دیاری کراودا بەڕێوە دەچێت.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە فرات نیوز، جەمانە غەلای وتەبێژی کۆمیساریای باڵای هەڵبژاردنەکانی عێراق لە لێدوانێکدا لە بەڕێوە چوونی هەڵبژاردنەکانی پیشوەختەی پەرلەمانی لە ئەو وڵاتە لە کاتی دیاری کراودا هەواڵی دا.\nبە گوێرەی ئەم ڕاپۆرتە، وتەبێژی کۆمیساریای باڵای هەڵبژاردنەکانی عێراق لە هەمان پێوەندیدا وتی: بە پێی پلانە دارێژراوەکان، هەڵبژاردنی پێشوەختەی پەرلەمان لە کاتی دیاری کراود بەڕێوە دەچێت.\nڕۆژی ڕابردوو کۆمیساریای باڵای هەڵبژاردنەکانی عێراق بە ئاماژە بە ئاماری هەڵبژاردنەکان لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند کە ژمارەی گشتی بەربژێرەکان لە هەڵبژاردنەکان 3 هەزار و 249 کەسن کە لە ئەو ژمارەیە 951 کەسیان ژنە و بە گشتی 789 کەس بە شێوەی سەربەخۆ و هەزار و 501 کەسیان لە چوارچێوەی پارت و 959 کەسیان لە هاوپەیمانییەکان بەشداریان کردووە.\nلە درێژەی بەیاننامەکە هاتووە: ژمارەی پارتە بەشداربووەکان لە هەڵبژاردنەکان 109 پارت و ژمارەی هاوپەیمانییەکان 21 هاوپەیمانییە. ژمارەی ئەو پارتانەی کە لە قاڵبی هاوپەیمانییەکان لە هەڵبژاردنەکانی بەشداری دەکەن، 58 پارتە.


بڕیارە سبەى ڕۆژێک بە لە دانیشتنى پەرلەمانى کوردستان، لیژنەی شارەوانی پەرلەمانی کوردستان کۆبوونەوەیەکی تایبەت ئەنجامبدات، بۆ تاووتوێکردنى ئەو پرۆژەیاسایەى کە سەرۆکى هەرێم لەسەر داواى وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزارى هەرێم ڕەتیکردەوە.\nسیپان ئامێدی ئەندامی لیژنەی شارەوانی و گەشتوگوزار لە پەرلەمانی کوردستان بە ناس کوردی ڕاگەیاند: “بڕیارە کاتژمێر 11ی پێشنیوەڕۆی سبەی سێشەممە، 3ی کانونی یەکەمی 2019، لیژنەی شارەوانی و گەشتوگوزاری پەرلەمانی کوردستان کۆبوونەوەیەکی تایبەت ئەنجامبدات سەبارەت بە پرۆژەیاسای تاپۆکردنى زه‌وییە زیادەڕەوەکان، کە لەسەر داوای وەزارەتی کشتوکاڵ لەلایەن سەرۆکایەتیی هەرێمەوە پرۆژەیاساکە ڕەتکرایەوە”.\nلە کارنامەى دانیشتنى ڕۆژى چوارشەممەى پەرلەمانى کوردستاندا هەمان پرۆژەیاسا بە پێداچوونەوەى لیژنەى پەیوەندیدارەوە جارێکى تر دەخرێتەوە بەر باس و دەنگدان.\nلەلایەکى ترەوە هەرچەندە فەرمانبەرانى گرێبەست لە چاوەڕوانى بە هەمیشەییکردنیاندان، بەڵام لەکارنامەى دانیشتنى داهاتوى پەرلەمان ئەو پرۆژەیاسایە بوونى نییە، لەوبارەیەوە سیپان ئامێدى وتى: “پەرلەمان ماوەی 15 ڕۆژی دابو بە ئەنجومەنی وەزیران بۆ ئەوەی وەڵامی کۆتاییمان بداتەوە سەبارەت بە دامەزراندنی فەرمانبەرانی گرێبەست، حکومەتیش وەڵامی داوینەتەوە”.\nلەبارەى وەڵامى حکومەتەوە ئەو پەرلەمانتارە ئاشکرایکرد: “حکومەت هەرێم ڕایگەیاندووە، وەزارەتی دارایی سەرقاڵی وردبینیکردن و لێکۆڵینەوەیە لە ناو و ژمارەی فەرمانبەرانی گرێبەست و دوای ئەوە وەڵامی ئەنجومەنی وەزیران و پەرلەمان دەدەنەوە”.\nبەگوێرەى ڕاگەیەندراوى سەرۆکایەتى پەرلەمان، ڕۆژی چوارشەممە 4ی کانونی یەکەمی 2019، پەرلەمانی کوردستان کۆدەبێتەوە بۆ تاووتوێکردنی چوار بابەت کە بریتین لە “خستنه‌ڕو و ده‌نگدانە له‌سه‌ر پێداچونه‌وه بە ماده و بڕگەکانی یاسای به‌خاوه‌نكردنى زه‌وییە زیادەڕەوییەکانی سنورى شاره‌وانییه‌كانی هەرێم كه به بڕیارى ژماره (4)ى ساڵی 2019ى سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمی كوردستان له‌سه‌ر داواى وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شتوگوزار گه‌ڕاندییەوە په‌رله‌مان”.\nهەروەها بڕیارە خوێندنه‌وه‌ى یه‌كه‌م بۆ پڕۆژه‌یاسای ماده‌هۆشبه‌ره‌كان و كارتێکەرە عه‌قڵییه‌كان و خوێندنه‌وه‌ى دووه‌م بۆ پێشنیازه‌یاسای ڕیكلامی بازرگانی له هه‌رێم بکرێت.\nژمارەى پشکنینەکان زیاتر دەکرێن\n17:52 دوو شه‌ممه 06 نیسان 2020


وزە نیوز (ئاژانسی هەواڵی وزەی کوردستان)، دیجیتال مێدیایەکى کوردیە و تایبه‌تمه‌نده بە روماڵی هەواڵى وزەى کوردستان (نەوت و گاز و کارەبا و ....هتد)، له لایه‌ن په‌یمانگه‌ى كوردستان بۆ وزه KEI - Kurdistan Energy Institute به‌ڕێوه‌ده‌جێت و سه‌رپه‌رشتى ده‌كرێت.\nتەواوى راپۆرت و بەدواداچون و داتا و زانیاریەکان لە لایەنى بۆردێکى زانستی پێکهاتەوو لە کەسانى زانستى و بەئەزمونى بوارى وزە و لەلایەن ستافێكى رۆژنامەنووسی پیشەیی و تایبەتمەند لە کەرتی وزە بەڕێوەدەچێت.\nوزە نيوز رۆژانە بەرهەمەکانی بەشێوەی (بەڵگە، نەخشە، داتا، دیکیۆمێنت) لە رێگای پۆڕتاڵی خۆیەوە و میدیای هاوبەشەکانى (Partner Media) پێشکەش بە خوێنەران دەکات .\nئامانجی وزە نیوز گەیاندنی زۆرترین زانیاریە بە خوێنەری کورد لە سەرچاوەی باوه‌رپێكراو و زانستی و پیشەیی تایبەتمەند بە بوارى وزه.\nبنەماکانی کاری وزە نیوز:\nبڵاوکردنەوەی فەرهەنگی ئازادی وەدەستخستنی زانیاری، رێزگرتن لە بنەما نەتەوەییەکان، شەفافیه‌تی کەرتی وزەی هەرێمى کوردستان .\nبڵاوکردنەوەی زانیاری ورد و تایبەت بە کەرتی وزەی کوردستان بۆ تاکی کورد بەشێوەیەکی زانستی و پیشەییانه .\nبڵاوکردنەوە و خستنە بەردەستی زۆرترین زانیاری لەسەر پەرەپێدان و گۆڕانکاریە هەنووکەییەکانی کەرتی وزەی کوردستان و کۆمپانیاکان و گرێبەستەکان و دەستی کار بۆ خوێنەرو تاکی کورد.\nبڵاوکردنەوەی فەرهەنگی پاراستن و پاک و خاوێن راگرتنی ژینگە کە پیشەسازی نەوت رۆڵێکی گرنگ دەبینێت لە کێلگەکانی کار.\nبایەخدان بە سامانی مرۆیی کوردستان و پاڵپشتیکردنی دەستی کار بە هەماهەنگی لەگەڵ کۆمپانیا نەوتیەکانی کوردستان.\nبایەخدان بە دروستکردنی کادیری ناوخۆ لەپیشەسازی نەوت لە کوردستان .\nوزە نیوز هەمیشە هەوڵی دروستکردنی پەیوەندیەکی توندوتۆڵ و کارکردن بە شێوەی تیمۆرک لەگەڵ سەرجەم رۆژنامەنووسانی تایبەتمەند بە بواری وزە دەدات ( لە ئاستى هەرێمى کوردستان و عێراق و نێوده‌وڵه‌تى)و ئامانجییشمان گەیاندنی زۆرترین زانیاریە لە کەرتى وزەى کوردستان بۆ تاکی کورد لە سەرچاوەیەکی زانستی و پیشەیی .\nهەوڵەکان لە پێناو بروەدان و پرکردنەوەى بۆشاییەکى میدیاییى تایبەتمەند بە بوراى وزەى کوردستان چر دەکرێتەوەو وەک مێدیایەکى کوردیش هەوڵدەدەین ببینە سەرچاوەى زانیارى و هەواڵ بۆ دەزگا راگەیاندنە ناوخۆیی و جیهانیەکان .


نەتەوەیۆگێرتەکێ: دۆخو کناچاو و ژەناو عێراقی ئینا ئەوپەڕو خراپینە\n02:41 - 12/10/2020\nئارۆ یەکشەممە ۱۱و تشرینو یووەمی کەڕۆ جەهانی کناچە زاوڵا و گەنجان، نوێنەرایەتی سەر بەنەتەوە یۆگرتەکا جەعێراقنە، وەڵاشکەردۆ، کناچێ ئەنە فرە دژایەتیشا کریۆ کەیاگێ قبوڵکەردەی نیا.\nجە وەڵاکەردێوە هامبەشنە هەریۆ جە نوێنەرایەتییەکاو یونسێفی، سنوقو نەتەوەیۆگرتەکا پەی ژمارەو ئەرەنیشتا و کۆمسیۆنو مافەکاو مرۆڤی جە عێراقنە وەڵاشکەردۆ، "ئا کێشە و گرفتێ ڕووبەڕوو کناچا و کوڕا بۆوە جە عێراقنە فرە و جۆراوجۆرێنێ، بەڵام ئاستو تنوتیژی وەرانوەرو کناچا ئەنە بەرزا کە یاگێ قبووڵکەردەی نیا".\nبەپاو وەڵاکەردەیۆکەیش ئا نوێنەرایەتیێ، %80و كناچە گەنجا و زاوڵا جە عێراقنە ڕووبەڕوو تنوتیژی باوە جە یانەنە و مەکتەبەکاشاوە، جە هەمانوەختەنە ملوێنانشا جە جەهانەنە ڕووبەڕوو تنوتیژی باوە پێسە، خەتەنەکەردەی، هاوسەرگیریی زاوڵا، گێچەڵەو سێکسی، دەستدرێژیی سێکسی و جۆرەکاوتەرو تنوتیژی.\nجە وەڵاکەردێونە، "کناچێ بە گردی جە عێراقنە چێرو کاریگەریی نەبیەی ئاسایشی جە عێراقنە، کە پاسەش کەردەن کۆت و بەندەکێ سەرو کناچا زیاتەرێ با، هەرپاسە وەڵابیەیۆ ڤایرۆسو کۆرۆنای و ڕاکارەکێ پەیوەست پا دۆخەوە پاسەش کەردەن ئا مەتەرسیێ ڕووبەڕوو کناچا باوە زیاڎش کەردەن".\nبەپاو وەڵاکەردێوە ڕاوەبەریەتی زانیاریی توندوتیژی جەبارەو ئامارەکاو تننوتیژی، جە چارەکو یووەمو ساڵەو 2020 دنە%23ێ توندوتیژییە تۆمارکریێکێ جە تەمەنوزاوڵەیی و هەرزەکارینە بیێنێ، دلێشانە %6 جە تەمەنەکاو (سفر) پەی (١١) ساڵی بیێنێ، %17شا جە تەمەنو 12 پەی 17 ساڵی تۆمار کریێنێ.


مار بەدەیان هەزار کەس دەکوژێت - Radio Sweden Kurdish - ڕادیۆی سوید - Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nمار بەدەیان هەزار کەس دەکوژێت\nبڵاو کرایه‌وه fredag 11 september 2015 kl 17.31\nبەدەیان هەزار کەس ساڵانە لەجیهاندا بەهۆی مارپێوەدان یان مارگەزینەوە ساڵانە گیان لەدەست دەدەن.\nلەبەر ئەم هۆکارە ڕێکخراوەی پزیشکانی بێسنوور هۆشیار دەدەن کە ئەگەر دەرمانی دژە ژەهر وەبەرهەم نەهێنرێت ئەوا ڕێژەی گیان لەدەستان بەهۆی پێوەدانی مارەوە لەنێو هاوڵاتییەکای زۆر زیاتر دەکات. دەیڤید ۆرڵ پرۆفیسۆر لەبواری وەبەرهەم هێنانی دەرمان و پسپۆڕ لەبوار پێودانی ماردا. دەڤید ۆرڵ ئاماژە بەمەترسییەکان دەکات.\n- دەیڤید ۆرڵ دەڵێت. ئەوانەی کەمەترسی پێوەدانی ماریان زۆرر زۆر لەسەرە جوارتیار، شوان و کۆچەرە، هەروەها خێزان و منداڵانی ئەم کەسانە کە لەسنوورە مەتیسدارەکانی وەک ئاسیا، ئەمەریکای باشوور یان لاتین ئەمەریکا و ئەفەریقادا دەژین.\nدەیڤید ۆرڵ پرۆفیسۆرە لەبواری وەبەرهەم هێنانی دەرمانی تایبەت بەگەرمەسێری و پسپۆڕە لەبوار پێودانی ماردا. ۆرڵ چەندین ساڵە لەهەڵمەتی بڵاوکردنەی زانیاریدا لەسەر پێودانی مار کە مەترسیدارەو بەردەوەام ئەم بابەتە بەپرسێکی گرنگ ناساندووە. بەڵام گرنگی پێنەدراوەو پشتگوێ خراوە. بەتایبەت لە ڕوانگەی ئابوورەیە، ئەمە لەکاتێکدا کە چارەسەری دەرمانی لەبەردەستدا بووە بۆ ئەوەی گەشەی پێبکرێت.\nلە ئێستادا یەکێک لە کۆمپانیا گەرەکانی بەبەرهەم هێناندی دەرمانی دژە ژەهری پێوەدانی مار بڕیاریداوە کە ئیدی ئەو دەرمانانەی بەبەرهەم نەهێنێت. لەو ڕووەشەوە مەترسی زیاددەکات. جێگەی باسە ساڵانە زیاتر لە ١٠٠٠٠٠ هەزار هاوڵاتاتی لەجیهاندا بەهۆی پێوەدانی مارەوە لە جیهاندا گیان لەدەست دەدەن، ئەمە بەپێی ڕێکخراوە پزیشکانی بێ سنوور (Läkare utan gränser). هەر هەمان ڕێکخراوە ڕایگەیاندەووە کە ڕێژەی ئەو کەسانەی مار پیوەیداو هەتا دێت لە کۆماری ئەفەریقای ناوەنڕاست و باشووری سودان زیاد دەکات. ئەمە لەکاتێکدا کۆمپانییای بەبەرهەم هێنانی سانۆفی (Sanofi) کە بەتایبەت دەرمانی دژە ژەهر وەبەرهەم دێنێت و لەکاتی بێوەیدانی ماردا بەکار دەهێندراێت بڕیاریداوە ئیدی ئەم جۆرە دەرمانانەی کە تایبەتن بەدژە ژەهری گیاندارن بەرهەم نەهێنێت. لەپاش بیستی ئەم هەواڵە نیگەرانی لە لەلایەن ڕێکخراوی پزیشکانی بێسنوورەوە سەرچاوەی گرتەوە. پێوەدانی مار لەزۆربەی کاتدا لەنێو گژوگیاوە روودەدات. پاشان زۆر زەحمەت دەبێت مرۆڤ بزانێت کە چی جۆرە مارێک بووە پێوەیداوە بۆ ئەوەی بەزووی چارەسەر وەربگرێت.\nجێگەی باسە لەداهاتوودا بێگومان کۆمپانیایەکی دیکەی وەبەرهەمهێنانی دەرمانی دژە ژەهر ئەم بەرپرسیارییەتییە دەگرێتە ئەستۆ، بەڵام بەپێی پسپۆڕانی ئەم بوارە دوو ساڵی پێدەچێت هاتاوەکو دەرمانێکی نوێی هاوشێوە دێتە ئاراوە. ئانا خوێبێری ڕاوێژکاری دەمانییە لە ڕێکخراوی پزیشکانی بێ سنوور. خوێبێری ئاماژە دەرئەنجامی ئەو بۆشایە دەکات کە لەنێوان ئەو دوو ساڵەدا دروست دەبێت و دەڵێت.\n- ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە مرۆڤ لە داهاتوودا نوتاونێت چارەسەر وەرگرێت کاتێک مار پێوەیدا. لەم ڕوانگەیشەوە ڕێژەی گیان لەدەستادن بەهۆ پێوەیدانی مارەوە زیاددەکات.\nهاوکات دەیڤید ۆرڵ تیشکدەخاتە سەر بەرفراوانی کێشەکە کە تەنها بریتی نییە لە دژەدەمانەکە، بەڵکو سێڕومە یان زارداوی خوێنە کە کاردانەوەی بەهێزی لەکاتی پێوەداندا هەیە و ئەو سێڕومەش لەڕوانگەی جوگرافیاوە لە بەشەکانی ئەفەریقادا زۆرە. هاوکات ئەو دەمانانەش کە بۆ چارەسەر بەکار دێن لە ڕووی ئابووریەوە گرانە. ئەوانەش کە هەرزانن یان کارکاریگەریان کەمە یان ئەوتا نەهاتوونەتە بەرهەم هێنان. بگرە لە ئەمڕۆدا دەستکەوتنی دەرمان دژەهر و زانیاری سەبارەت بەچۆنێتی بەهار هێنانی کەمە. وەک ئاماژەمان پێکرد ساڵانە ١٠٠٠٠٠ هەزار کەس لە جیهاندا بەهۆی پێوەدانی مارەوا گیان لەدەست دەدەن و زیاتر لە ٤٠٠٠٠٠ هەزار کەسی دیکەش کە مار پێوەیاندەدات زیانی جەستەییان بۆ هەتا هەیایی بەردەکەوێت.\n- دیڤید ۆرڵ دەڵێت. ژەهری مار لە کاتی پێوەدان بەجارێک زنجیرە زیانێکی جەستەی دەگەیەنێت. بۆ نمونە لە هەندێک حاڵتدا ئەگەر بە پێتەوە بدات دەبێت لاق یان قاچت ببڕنەوە. ڕێژەیەکی زۆر لەو کەسانەی کە لەو ناوچانەی ناومان هێنا کاردەکەن بەهۆی پێوەدانی مارەوە کەمئەندامی جەستەیی بووم.


لە ناو چوونی ئاسەوارە مێژوویەکان لە کوردستان درێژەی هەیە | JINGEWAN ژینگەوان\nHome ئاسەوارە مێژوویەکان لە ناو چوونی ئاسەوارە مێژوویەکان لە کوردستان درێژەی هەیە\nبەپێی هەواڵی ماڵپەری ژینگەوان، کەمتەر خەمی ناوەندەکانی حکومەت لە کوردستان ڕۆژ لە داویی ڕۆژ لە ناو چوون کاول کردنی ئاسەوارە مێژوویەکانی کوردستانئ لێدەکەوێتەوە.\nئاگردانی “سیاکەڵ” کە لە ٢٥ کیلۆمیتریی شاری ئەیوانی سەربە ئوستانی ئیلام هەڵکەوتووەو بە یەکێک لە ئاسەوارە بەنرخەکانی ئەو شارە ئەژمار دەکرا، لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا بەهۆکاری سروشتی و مرۆیی بەشێکی بەرچاو لە دیوارەکانی تێک رووخاوە.\nئەو ئاگردانە کە لە گەچ و بەردی چۆمی دروست کراوە، مێژووکەی بۆ سەردەمی دەسەڵاتداریەتیی ساسانییەکان دەگەرێتەوە و بەپێی ئەو لێکۆڵینەوانەی کە ئاسەوارناسان کە ئەنجامیان داوە،ئەگەری ئەوە هەیە کە شاری ونبووی “ئاریوحان” لەو ناوچەیە بووبێت.\nشاری ونبووی ئاریواحان “ئاریوجان” یەکێک لە شارە ونبووەکانی ئوستانی ئیلامە کە بەپێی بەڵگە مێژووییەکان و وتەی گەڕۆک و رۆژهەڵاتناسان لە قەراخ چۆمی “گنگیر” بووە.\nئەو ئاگردانە شوێنی بەڕێوەبردنی رێوڕەسمی ئایینیی زەردەشتییەکان بووە کە یەکەمجار ساڵی ١٣٤٩ی هەتاوی لە ئەنجامی هەڵدانەوە و گەڕانی ئاسەوارناسێکی بلژێکی بەناوی “ڤاندێربێرگ” دۆزرایەوە.\nPrevious articleبیش از 10 بار جنگلها و مراتع شهرستان روانسر از اواخر خرداد ماه امسال دچار آتش‌سوزی شد\nNext articleژاوەرۆی سنە مەلبەندی نیشتمانی پارێزی، بەرێوە چوونی چەندین چالاکی ژینگەپارێزی لەو ناوچە\nزاگرۆس، زنجیرە کوێستانی خۆڕاگری لە چەندین لاوە دەگڕێت\nکەورکێوی ئیلام ئاگری تێبەردرا


کتێبی (سیستمی کارگێڕیی هەرێم چۆن بە ناناوەندیی بکرێت؟) بڵاوکرایەوە \nهەواڵەکانی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی 2020-06-09 599 جار بینراوە کۆمێنت\nکتێبێک سەبارەت (ناناوەندییکردنی سیستمی کارگێڕیی هەرێم) بڵاوکرایەوە \nلەم جەند رۆژەی رابردوودا کتێبی (سیستمی کارگێڕیی هەرێم چۆن بە ناناوەندیی بکرێت؟) لە نوسین و ئامادەکردنی (محەمەد رەسوڵ موڕاد) بڵاوکرایەوە \n. نوسەر و ئامادەکاری کتێبەکە، لە بارەی ئامادەکردنی کتێبەکەی دەڵێت: "ئەگەرچی ماوەی سەرقاڵبونم بە نوسین و ئامادەکردنی ئەم کتێبە، نزیکەی چوار ساڵی خایاند و زۆر پێیەوە ماندوبوم، بەڵام چاپکردنی لەمڕۆدا، بە تایبەت کە پرسی بایەخ و پێویستیی ناناوەندێتیی بۆ هەرێمی کوردستان بۆتە رۆژەڤ (پرسی رۆژ)، زۆر خۆشحاڵیکردم و هیلاکییەکەی لەبیربردمەوە."  \nناوەڕۆکی کتێبەکە، لە سێ بەشی سەرەکیی و کۆمەڵێ باس و تەوەر پێکدێت، کە بە پشتبەستن بە (۲۷) سەرچاوەی زانستیی لە بواری یاسا و کارگێڕیی و سودوەرگرتن لە ئەزمونی کەسیی، هەوڵدراوە بە شێوەیەکی میتۆدیی و لە رێگەی تاووتوێکردنی یاسا بەرکارەکانی عیراق و هەرێمی کوردستان، وەڵامی پرسیارە سەرەکییەکە بدرێتەوە. \n لە پێشەکیی کتێبەکەدا هاتوە: هۆکاری سەرەکیی هەوڵەکەمان، بۆ گرنگیی و پێویستیی (سیستمی ناناوەندێتیی) بۆ بارودۆخی ئێستای هەرێم دەگەڕێتەوە، کە هەنگاو بۆ هەڵبژاردنی سیستمێکی کارگێڕیی ئەوتۆ بنرێت، کەوا لەگەڵ واقیعی جوگرافیی و ئیتنیکیی وڵاتەکەدا بگونجێت. ئەم تەرزە کارگێڕییەش، بریتییە لە "بونیادنانی متمانە لەناو حکومەتدا\nهەر لەو پێشەکییەدا، نوسەر رونیکردۆتەوە، "لە دوتوێی بەش و باس و تەوەرەکانی ئەم کتێبەدا، هەوڵدراوە، بە شێوەیەکی میتۆدیی و پاڵپشت بە کۆمەڵێ سەرچاوە، سیستمی کارگێڕیی بە گشتیی رونبکرێتەوە، پاشان تیشکبخرێتەسەر شێوازەکانی، لەمەشەوە، پتر رۆبچینە نێو بابەتی سەرەکیی و، لە رێگەی تاووتوێکردنی یاسا بەرکارەکانی عیراق و هەرێمی کوردستانەوە، وەڵامی پرسیارە پێویست و گرنگەکە: (سیستمی کارگێڕیی هەرێم چۆن بە ناناوەندیی بکرێت؟) بدەینەوە." هەروەک ئاماژەی بەوەش داوە، کەوا بۆ نوسین و ئامادەکردنی ئەم باسە، سەرەڕای سەرچاوە زانستییەکان بە زمانە جیاوازەکان، ئەزمونی ١٢ ساڵەی خۆیشی لە بواری کارگێڕییدا، لە فەرمانبەرێتیی و بەرپرسیارێتیی بەش و هۆبە و فەرمانگەوە، تا دەگاتە ئەندامێتیی لە ئەنجومەنی پارێزگا و بەریەککەوتنی راستەوخۆی لەگەڵ واقیعەکە و دەرهاویشتەکانی لە ماوەی پێنج ساڵی رابردوودا، کۆمەکی باشیان کردووە، تاکو بابەتییانە و واقیعبینانەتر پرسەکە تاووتوێ بکات و سەرنجی خۆی لەسەر بخاتەڕوو. \n نوسەر و ئامادەکاری کتێبەکە، لە پەڕەی تایبەتی خۆی لە (فەیسبوک) راشیگەیاندوە، لەپێناو پابەندبون بە رێکارە تەندروستییەکان بۆ خۆپاراستن لە ڤایرۆسی کۆرۆنا، لە ئێستادا هیچ رێوڕەسمێکی واژۆکردن و بڵاوکردنەوە بۆ کتێبەکە ناکەین. بەو هیوایەی لە ئایندەیەکی نزیکدا ئەو خەونەش بهێنینەدیی، لەوەش گرنگتر و پێویستتر خەونی بە ناناوەندییکردنی سیستمی کارگێریی هەرێمەکەمان.  \nنووسەر لە چەند دێڕێکدا\nمحەمەد رەسوڵ موڕاد \n لەدایکبوی ١٩٦٩ – رانیە \nدبلۆم لە (بەڕێوەبردنی پرۆژەکانی ئاو)- پەیمانگای تەکنەلۆژیی موسەییەب- (١٩٨٩ – ١٩٩٠) \n بەکالۆریۆس لە (یاسا)- زانکۆی کۆیە- (٢٠٠٧ – ٢٠٠٨) \n مینی ماستەر لە (کارگێڕیی کار)- زانکۆی (عین شمس) بە هاوکاریی (ئەکادیمیای جیۆری) - (٢٠١٦). \n ئەزمونی کارگێڕی: ٢٠٠٣ - تاکو ئێستا: فەرمانبەر، لێپرسراوی بەش و هۆبە، بەڕێوەبەری فەرمانگە، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگا (لە فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان(.\n • سەرۆکی لیژنەی شارەوانی و خزمەتگوزارییەکان، جێگری سەرۆکی لیژنەی کاروباری یاسایی لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی. • کتێبێکی چاپکراوی هەیە: (یۆگای تەمەندرێژی و گەنجبوونەوە). • چەند راپۆرتێکی پڕ زانیاری و سەرنجی وردی سەبارەت بە: (کێشەی کەمئاوی لە پارێزگای سلێمانی، زیادەڕەویی زەویوزار لە هەرێمی کوردستاندا، سەرچاوەکانی داهات لە هەرێمی کوردستان و پێویستیی پێداچوونەوە بە باج و رسومات، چۆنێتیی پەرەپێدانی کەرتی گەشتوگوزار لە دەڤەری راپەڕین و هەڵبژاردنەوەی ئەنجومەنی شارەوانییەکان. .. تاد) ئامادەکردوە. • چەندین بابەت و نوسینی دەربارەی: (سامانی ئاو، یاسای ئاو، کارگێڕیی، یاسای کارگێڕیی) لە سایت و رۆژنامەکاندا بڵاوکردۆتەوە. • چەند توێژینەوە و راپۆرت و نامیلکەیەکی تری ئامادەی چاپن. • ئەندامی هەریەک لەم سەندیکا و رێکخراوانەیە: کۆمکاری زیندانییانی سیاسیی کوردستان، سەندیکای تەکنیکارانی کوردستان، کۆمەڵەی کوردستانێکی سەوز، یەکێتیی مافپەروەرانی کوردستان.\n(شیروان میرزا) و (ئەکرەم شەریف) میوانی پێنجەم ب...\nئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی زانیاری لەسەر داهات و خ...\n)کاسترۆ مەعروف) و (رێزان شێخ دلێر) میوانی چوا...\n رێکخراوی کوردستان بۆ هەمووان، سەردانی نوسینگەی س...\nئێستا شەشەم راپۆرتی (پارێزگای سلیمانی و نوێنەرانی)...\nبەهەرێم بوونی سلێمانی\nمەراسیمی راگەیاندن وبڵاوکردنەوەی شەشەم راپۆرتی پارێزگای سلێمانی و نوێنەرانی\n1. )د. موسەنا ئەمین) و (مەهدی مەحمود) ...\n2. (14) ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی...\n3. یەکەم بەرنامەی (پارێزگای سلێمانی و نوێنە...\n4. پارێزگای سلێمانی‌و نوێنەرانی لە ئەنجومەن...\n5. )بەرزان شێخ محەمەد( و (دانا محەمەد ...\n6. )کاسترۆ مەعروف) و (رێزان شێخ دلێر) ...\n7. ئێستا شەشەم راپۆرتی (پارێزگای سلیمانی و ...\n8. ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی زانیاری لەسەر...