له‌لایه‌ن: فتحی مستەفا کاخدر - به‌روار: 2020-08-15-23:14:00 - کۆدی بابەت: 367\nیاسای خزمەتی زانكۆیی ژمارە 23ی ساڵی 2008 هەموار کراو\nكاروباری فەرمانبەرانی خزمەتی زانكۆیی بە یاسای خزمەتی زانكۆیی ژمارە 23ی ساڵی 2008 و یاسای مووچەی فەرمانبەران ژمارە 22ی ساڵی 2008 و یاسای خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ژمارە 40ی ساڵی 1988 و یاسای خزمەتی شارستانی ژمارە 24ی ساڵی 1960 و یاسای رێككاری فەرمانبەرانی میری و كەرتی گشتی ژمارە 14ی ساڵی 1991 و یاسای خانەنشینی یەكگرتوو ژمارە 27ی ساڵی 2006 و فەرمانی ژمارە (6)ی ساڵی 2005 هەمواری یاسای خزمەتی زانكۆیی ژمارە 142ی ساڵی 1976، رێک خراوە.\nمادەى یەکەم: بڕگە یەکەم\nیەکەم: حوکمەکانی ئەم یاسایە لە سەر فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی جێبەجێ دەکرێت.\nمادەى یەکەم: بڕگە دووەم\nوەزارەت: وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستی\nوەزیر: وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستی\nدامەزراوە: زانکۆ یان پەیمانگا\nزانکۆ: یەکێک لە زانکۆ فەرمییەکانی عێراق.\nدەستە: دەستەى فێرکردنی تەکنیکی.\nمەبەست لە فەرمانبەری خزمەتی زانكۆیی\nمادەى یەکەم: بڕگە سێیەم\nسێیەم: مەبەست لە فەرمانبەری خزمەتی زانكۆیی هەر فەرمانبەرێك هەڵسێت بە پیادە كردنی وانەبێژی زانکۆیی و توێژینەوەی زانستی و راوێژكاریی زانستی و هونەری یان کار کردن لە دیوان و دامەزراوەكانی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستی و دامەزراوەکانی ئەوانەى مەرجی ئەندامی دەستەى وانەبێژییان هەیە، كە لە یاسای ژمارە 40ی ساڵی 1988 دیاری كراوە یان هەر یاسایەکی تر کە جێگای بگرێتەوە.\nدەستەی وانەبێژی لە زانكۆكان و دەستەی پەیمانگە تەكنیكییەكان لەمانە پێك دێت: پرۆفیسۆر، پرۆفیسۆری یاریدەدەر، مامۆستا، مامۆستای یاریدەدەر.()\nمەرجەكانی دەستەی وانەبێژی\n(1. مەرجی ئەوانەى دادەمەزرێن بە مامۆستای یاریدەدەر یان نازناوی (مامۆستای یاریدەدەر)یان پێ دەدرێت، دەبێت بڕوانامەی ماستەر یان هاوتاکەی بەدەست هێنا بێت.\nئەگەر هاتوو مامۆستای یاریدەدەر پلەى بەرز نەکرایەوە بۆ پایەکی بەرزتر لە ماوەى شەش ساڵ لە رێکەوتی دامەزراندنی، ئەوا دەگوازرێتەوە دەرەوەى وەزارەت.).()\nئەوانەى دادەمەزرێن بە مامۆستا یان نازناوی (مامۆستا)یان پێ دەدرێت دەبێت یەکێک لەم دوو مەرجەى خوارەوەى هەبێت:\n١- (بڕوانامەى دکتۆرای باوەڕ پێکراو یان هاوتا زانستیەکەى) یان (بەرزترین بڕوانامەى زانستی یان هونەری یان تەکنیکی یان پیشەیی بەدەست هێنا بێت لەو پسپۆرییانەى کە بڕوانامەى دکتۆرا یان هاوتا زانستییەکەی تێدا نادرێت بە مەرجێک ماوەی خوێندنی بۆ بەدەست هێنانی ئەم جۆرە بڕوانامانە کەمتر نەبێت لە 3 ساڵ پاش بڕوانامەى بەرایی زانکۆ).\n٢- مامۆستای یاریدەدەر بێت لە یەکێک لە زانکۆکانی وڵات یان دەستەى پەیمانگە تەکنیکییەکان بۆ ماوەیەک کە کەمتر نەبێت لە 3 ساڵ و لەو ماوەیەدا بە لایەنی کەم 3 توێژینەوەى بەنرخی پێشکەش کردبێت و هەڵسابێت بە کۆششێکی باشی وانەگوتنەوە.()\nمەرجی ئەوانەى دادەمەزرێن بە پرۆفیسۆری یاریدەدەر یان نازناوی (پرۆفیسۆری یاریدەدەر)یان پێ دەدرێت دەبێت یەکێک لەم دوو مەرجەیان تێدا بێت کە لە مادە 26ى سەرەوە هاتووە و دەبێت پلەى (مامۆستا)ی هەبوو بێت لە یەکێک لە زانکۆکانی وڵات یان دەستەى پەیمانگە تەکنیکییەکان بۆ ماوەیەک کە لە 4 ساڵ کەمتر نەبێت و لەو ماوەیەدا کارا بووبێت لە وانەگوتنەوە و بەلایەنی کەم 3 توێژینەوەى زانستی بەنرخ بڵاوکردبێتەوە.()\nئەوانەى دادەمەزرێن بە پرفیسۆر یان نازناوی (پرۆفیسۆر)یان پێ دەدرێت دەبێت ئەم دوو مەرجەیان تێدا بێت کە لە مادە 26ى سەرەوە هاتووە و دەبێت بە لایەنی کەم 6 ساڵ تێپەڕ بووبێت لە پلەى (پرۆفیسۆری یاریدەدەر) و لەمیانەیدا هەڵسابێت بە کۆششێکی نایاب لە وانەگوتنەوە و بە لایەنی کەم 3 توێژینەوەى رەسەنی بڵاو کردبێتەوە.()\nدامەزراندنی پرۆفیسۆری یاریدەدەر بەدەر لە حوکمەکانی ئەم یاسایە\n(بەدەر لەو حوکمانەى لە سەرەوە هاتوون دەکرێت هەڵگری بڕوانامەى دکتۆرای باوەڕ پێکراو یان هاوتا زانستییەکەى دابمەزرێت لە زانکۆ بە پلەى پرۆفیسۆری یاریدەدەر لە یەکێک لەم حاڵەتانەى خوارەوە و بە راسپاردەى ئەنجوومەنی زانکۆ:\n1 - ئەگەر هاتوو ماوەى وانەگوتنەوەى هاوشێوەى ماوەکانی هاتوو لە سەرەوە پیادە کردبوو لە زانکۆ عەرەبی و بیانییەکانی باوەڕ پێکراو، کە شایەتحاڵی هەبێت لە سەرکەوتنی لە وانەگوتنەوە و توێژینەوەى زانستی بەنرخ و داهێنەرانەى بڵاو کردبێتەوە.\n2 - ئەگەر پیادەى پسپۆری خۆی کرد بوو بۆ ماوەیەک هاوشێوەى ماوەکان پاش بەدەست هێنانی یەکێک لە بڕوانامەکانی هاتوو لە مادەى 26ى ئەم یاسایە و توێژینەوەى زانستی بەنرخ و داهێنەرانەى بڵاو کردبێتەوە.\n3 - ئەگەر هاتوو خاوەن بەهرەیەکی زانستی ناوازە بێت .()\nئەندامانی دەستەى وانەبێژی کۆلیژی هونەرە جوانەکان\nئەندامانی دەستەى وانەبێژی لە کۆلیژی هونەرە جوانەکان بەدەر دەکرێن لە مادەەکانی ( 25 و26 و 27 و28) یاسای ژمارە 20ى ساڵی 1988 و بڕیاری ئەنجوومەنی (هەڵوەشاوەى) سەرکردایەتی شۆڕش ژمارە 340 لە 22/3/1981 و رێنماییەکانی تایبەت بەم بڕیارە جێبەجێ دەکرێت لە سەریان.() ،\nئەرکەکانی فەرمانبەری خزمەتی زانكۆیی\nیەکەم - چاودێری کردنی قوتابیان لە لایەنی هزری و پەروەردەیی بەوەى کە بەرژەوەندی وڵات و میللەت بەجێ بگەیەنێت لە بەرز راگرتنی کۆڵەگەکانی کۆمەڵگەى عێراقی دیموکراتی بەرەو بینا کردنی شارستانیەتی مرۆڤایەتی بەرز کە سەرچاوەی گرتبێت لە رێگاکانی زانستی لە بیرکردنەوە و پیادە کردنی بۆ بەجێ هێنانی ئەم مەبەستانە.\nدووەم: هەڵسان بە وانەگوتنەوەى پراکتیکی و تیۆری و مەیدانی و جێبەجێ کردن و راهێنان و تاقیگەکان و کارگەکان و کێڵگەکانى تاقیکردنەوە، و پارێزگاری کردن لە هەبووەکان و چاودێری کردنی دروست بەکار هێنانیان و گوتنەوەى وانەى پراکتیکی و تیۆری، و شیکاری راهێنانەکان و وردبینی کردنی راپۆرتەکانی قوتابیان و سەرپەرشتی کردنی توێژینەوە و تێزەکان.\nسێیەم: ئەنجامدانی توێژینەوەى زانستی لە گشت بوارەکان.\nچوارەم: بەشداری کردن لە چالاکییەکانی زانکۆیی وەکو وەرزە رۆشنبیرییەکان و رۆژی زانکۆ و پێشانگاکانی کۆلیژ و ئاهەنگەکانی دەرچوون و چالاکییەکانی قوتابیان و ئەوەى داوای لێ دەکرێت کە پێی هەڵسێت لە چالاکییە زانستی و فێرکارییەکان.\nپێنجەم: بەشداری کردن لە نووسین و وەرگێڕان و بڵاو کردنەوە.\nشەشەم: بەشداری کردن لە ئەنجوومەنەکان و لیژنە هەمیشەیی و کاتییەکان لە ناوەوە و دەرەوەى وەزارەت.\nحەفتەم: بەشداری کردن لە پێشخستنی بەشە زانستییەکان لە رووی هزری و پەروەردەیی و زانستی و پێشکەش کردنی دیراسات و توێژینەوە و راپۆرت و پلان و پرۆگرامەکانی خوێندن.\nهەشتەم: ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکان و چاودێری باش بەڕێوەچوونیان.\nنۆیەم: بەشداری کردن لە کۆڕ و کۆنگرەکان و بازنەکانی خوێندن لە ناوەوە و دەرەوەى عێراق.\nدەیەم: هەڵسان بەو دیراسات و توێژینەوانەى کە فەرمانگەکانی حکومەت و کەرتی گشتی و تایبەت پێشنیار دەکەن، لە بواری هاوکاری نێوان دامەزراوەکەى لەگەڵ ئەم لایەنانە.\nیازدەیەم: پێ راسباردنی بەجێ گەیاندنی ئەرکە کارگێڕییەکان کە وەزارەت یان دامەزراوەى فێرکردنی کە کاری تێدا دەکات.\nدوازدەیەم: کار کردن لە مەڵبەندەکان یان نووسینگەکانی راوێژکاری پسپۆری سەر بە وەزارەت یان دامەزراوەکانی فێرکردن.\nسێزدەیەم: ئامادەبوونی زانستی لە دامەزراوەکەى کەمتر نەبێت لە 30 کاتژمێر هەفتانە بۆ بەجێ هێنانی بڕگەکانی سەرەوە لەم مادەیە.\nپێشکەش کردنی راپۆرتی وەزری لە لایەن ئەندامی دەستەى وانەبێژی\nپرۆفیسۆر و یاریدەدەری پرۆفیسۆر و مامۆستا پاش هەر وەرزێکی خوێندن راپۆرتێک پێشکەش دەکات تێیدا چالاکی وانەبێژییەکەى و ئەوانەى تەواوی کردووە لە پرۆگرامی خوێندن و ئەو گیروگرفتانەى کە رێگر بوون، ئەو راسپاردانەى پێشنیاریان دەکات بۆ چارەسەر کردنی و توێژینەوەکان و وتارەکانی کە بڵاویان دەکاتەوە و وانە گشتییەکان کە پێشکەشی کردووە و پێشنیارەکانی بۆ پەرەپێدانی پرۆگرامەکان و دامەرزاوە فێرکردنەکەی کە کاری تێدا دەکات.\nوانەگوتنەوە لەلایەن قوتابیانی خوێندنی باڵا\nیەکەم: ناکرێت بۆ مامۆستای یاریدەدەر بە وانەگوتنەوە بە قوتابیانی خوێندنی باڵا و سەرپەرشتی کردن لە سەر توێژینەوەو نامەکانیان.\nدووەم: دەکرێت بە بڕیاری ئەنجوومەنی کۆلیژ لە کاتی پێویست بە راسپاردنی مامۆستا بۆ وانەگوتنەوەو سەرپەرشتی کردنی تەنیا قوتابی ماستەر.\nسێیەم: دەکرێت بە بڕیاری ئەنجوومەنی کۆلیژ لە کاتی پێویست بە راسپاردنی مامۆستای یاریدەدەر بۆ وانەگوتنەوەی تیۆری لە خوێندنی بەرایی زانکۆ.\nدەسەڵاتە گشتییەکانی وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوە زانسی\nوەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستی یان ئەوەى رادەسپێردرێت هەڵدەستێت بەمانەی لای خوارەوە:\nیەکەم: دامەزراندن یان دووبارە دامەزراندنی ئەوانەى مەرجەکانی دامەزراندیان هەیە لە خزمەتى زانکۆیی لە سەنتەری وەزارەتەکەى().\nدووەم: رەزامەندی پیشاندان لە سەر گواستنەوەى فەرمانبەرانی وەزارەتەکەى لە فەرمانبەرانی خزمەتى زانکۆیی بۆ میلاکی زانکۆکان و رەزامەندیدان بۆ وازهێنانیان (استقالە) و خانەنشین کردنیان بە پێی یاسا.\nسێیەم: رەزامەندی پیشاندان لە سەر گواستنەوەى فەرمانبەرانی وەزارەتەکەى لە فەرمانبەرانی خزمەتى زانکۆیی بۆ دەرەوەى وەزارەتەکەى بە پێی یاسا.\nچوارەم: بەدەر لەوانەى خەسڵەتەکانی زانستیان هەیە لە سیستەمی (شیاویی لەش و لار -الجدارة البدنیة)، جگە لەوانەى تووشی نەخۆشییەکی بەردەوام لە جۆری قورس (الحاد) یان درێژخایەن بە راپۆرتی لیژنەى پزیشکی فەرمی.\nپێنجەم: پلە بەرز کردنەوە (الترفیع) یان بەرز کردنەوەى (الترقیة) فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی کە دامەزراوە لە ناوەندی وەزارەتەکەى بە پێی یاسا.\nدەسەڵاتە گشتییەکانی سەرۆکی زانکۆ یان دەستە یان سەنتەر\nیەکەم: سەرۆکی زانکۆ یان دەستە یان سەنتەر یان ئەوەى رادەسپێردرێت لە سەر راسپاردەی ئەنجوومەنی زانکۆ یان دەستە یان سەنتەر هەڵدەستێت بە:\n1 - دامەزراندن یان دووبارە دامەزراندنی ئەوانەى مەرجەکانی دامەزراندیان هەیە لە خزمەتى زانکۆیی.\n2 - دامەزراندنی فەرمانبەرانی هونەری و کارگێڕی.\nدووەم: هەڵسانی سەرۆکی زانکۆ یان دەستە یان سەنتەر یان ئەوەى رادەسپێردرێت بە پلە بەرز کردنەوەى فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی بە پێی یاسا.\nسێیەم: هەڵسانی سەرۆکی زانکۆ یان دەستە یان سەنتەر بە بەرز کردنەوەى (ترقیة) فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی بە پێی یاسا.\nمافەکانی خۆتەرخانکەر (المتفرغ)\nمادەى حەفتەم: بڕگەکانی یەکەم و دووەم و سێیەم\nیەکەم: فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی خۆتەرخانکار و خۆتەرخاننەکار شایستەى کرێی وانەکان دەبێت ئەگەر زیاتر بێت لە (رادەی بڕیاردراوی وانەگوتنەوە - النصاب المقرر) و پابەند بێت بە رێنماییەکانی تایبەت بە پەیکەری کار کردن بە رەچاو کردنی پایەکانی زانستی (المراتب العلمیة).\nدووەم: فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی بە خۆتەرخانکار دادەندرێت پاش تەواو کردنی (رادەی بڕیاردراوی وانەگوتنەوە - النصاب) بە پێی حوکمەکانی ئەم یاسایە لە کاتی دەست بە کار بوونى لەو وەزیفەیەی تێیدا دامەزراوە یان گەڕاوەتەوە و دیاری کردنی (رادەی بڕیار دراوی وانەگوتنەوە ) بە رێنماییەک کە دەردەچێت لە لایەن وەزارەتەوە دەردەچێت کە رەچاوی پایەکانی زانستی بکات.\nسێیەم: ناکرێت فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی خۆتەرخانکار بە پێی حوکمەکانی ئەم یاسایە، هیچ کارێک بکات لە کارەکانی پیشەکەى بۆ حیسابی تایبەتی دەرەوەى بواری کارە زانکۆییەکەى ئەگەر هاتوو هیچ دەقێک نەبێت ناکۆک بێت.\nدەرماڵەی خۆتەرخانکار فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی\nمادەى حەفتەم بڕگەکانی چوارەم و پێنجەم و شەشەم و حەفتەم و هەشتەم و نۆیەم.()\nچوارەم: پێدانی فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی خۆتەرخانکار و خۆتەرخانکاری زانستی بە پێی حوکمەکانی ئەم یاسایە، دەرماڵەکانی خزمەتى زانکۆیی بە رێژەى (100 %) لە مووچەى مانگانەى() و دەرماڵەکانی (پاداشتى راوێژکاریی هونەری بۆ فەرمانگەکانی حکومەت و تایبەت لە بواری پسپۆرییە زانستییەکەى و نووسین و وەرگێران و بەرهەمهێنانی زانستی و هونەری) لا نادات و رای ناگرێت.\nپێنجەم: وەزیر بۆی هەیە لە سەر پێشنیاری ئەنجوومەنی زانکۆ یان دەستە یان سەنتەر، فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی بەدەر بکات لە خۆتەرخانکار بە پێی داواکاری خۆی.\nشەشەم: فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی تەنسیب کراو بۆ دامەزراوەیەکی فێرکردن بۆ یەکێکی تر شایستەى هەمان دەرماڵەکان و جیاوگەکان دەبێت کە هاوشێوەکانیان وەری دەگرن لەو دامەزراوەی کە بۆی تەنسیب کراوە یان ئەو دامەرزاوەى لێی هاتووە، کامەیان زیاتر بێت.\nحەفتەم: فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی ناخۆتەرخانکار بە پێی حوکمەکانی ئەم یاسایە ئەوانەى مەرجەکانی ئەندامی دەستەى وانەبێژییان هەیە، شایستەى دەرماڵەکانی خزمەتى زانکۆیی هاتوو لە بڕگە چوارەمی سەرەوە نابێت.\nبەردەوام بوونی خەرج کردنی دەرماڵەکان لە کاتی شاند کردن و پشووەکان و مۆڵەتەکان\nهەشتەم: خەرج کردنی دەرماڵەکانی خزمەتى زانکۆیی بەردەوام دەبێت لە ماوەى پشووەکان و مۆڵەتەکانی ئاسایی و نەخۆشی و مۆڵەتەکانی دانانی کۆرپە و شاند کردنە فەرمییەکان و نیوەى مووچە و نیوەى دەرماڵەکان دەدرێت بەوانەى مۆڵەتەکانی دایکایەتی و مۆڵەتی خوێندنی لە ناوەوە و دەرەوەی عێراق و نێردراوی خوێندن و زەمالەیان هەیە لە دەرەوەی عێراق.\n100 % دەرماڵە بۆ ئەندامانی دەستەى وانەبێژی\nنۆیەم: وەزیر یان ئەوەى رای دەسپێرێت بۆی هەیە لە سەر راسپاردەی ئەنجوومەنی زانکۆ یان دەستە یان سەنتەر، کە پاڵپشت بێت بە پێویستی راستەقینە، بڕیار دەربکات بە تەرخان کردنی پزیشک یان پزیشکی ددان یان پزیشکی ڤێتێرنەری یان دەرمانساز یان ئەندازیار، کە ئەندامی دەستەى وانەبێژی نین بە پێی حوکمەکانی ئەم یاسایە و پێدانیان دەرماڵەکان بە رێژەى (100 %) لە دەرماڵەکانی شایستەی ئەوانەى لە هەمان پیشەیە بە پێی یاساکان و سیستەمەکان، کامەیان زیاتر بوو.\nچەسپاندنی فەرمانبەری خزمەتی زانکۆیی\nدەیەم: فەرمانبەری خزمەتی زانکۆیی کە دادەمەزرێت بۆ یەکەم جار یان خزمەتى دەگوازرێتەوە لە فەرمانگەکانی دەوڵەت یان کەرتی گشتی بۆ یەکێک لە دامەزراوەکانی وەزارەت، دەبێت لە ماوەى ساڵی خوێندنی یەکەمی کارەکەى، ئەوە پێشکەش بکات کە شیاوییەکەى بسەلمێنێت لە کار کردنی زانستی (ئەکادیمی) بەوەى کە تواناکانی پیشان بدات لە توێژینەوەى زانستی، یان بەشداری کردن لە کرداری وەرگێڕان، یان هەڵسێت بە وانەگوتنەوەى سەرکەوتوو کە ئەنجوومەنی بەش و ئەنجوومەنی کۆلیژ یان پەیمانگە پاڵپشتی بکەن، ئینجا لە وەزیفەکەى دەچەسپێندرێت و بە پێچەوانەوە دەگوازرێتەوە بۆ دەرەوەى دامەزراوەکە.\nتەنسیب کردن بۆ ناو دیوانی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستی\nیازدەیەم: بۆ وەزیر هەیە بە تەنسیب کردنی فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی کە حوکمەکانی ئەم یاسایە دەیانگرێتەوە بۆ کار کردن لە دیوانی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستی بۆ ماوەیەک کە زیاتر نەبێت لە 3 ساڵ و ماف و جیاوگەکانی پارێزراو دەبێت.\nخۆتەرخان کاری نیمچەیی (جزئی) بۆ ئەوانەى دکتۆرا دەخوێنن\nدوازدەیەم: فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی هەڵگری بڕانامەى ماستەر بۆی هەیە خوێندنەکەى تەواو بکات بۆ بەدەست هێنانی بڕوانامەى دکتۆرا لە ناوەوەی عێراق لەگەڵ بەردەوام بوون لە ئەرکەکانی وەزیفەکەى و بە نیمچە خۆتەرخانکاری (التفرغ الجزئی) دادەنرێت بۆ تەواو کردنی خوێندنەکەى و کاتژمێرەکانی کارەکانی دەهێندرێتە خوارەوە بەوەى یارمەتی بدات لە بەردەوام بوون لە خوێندنەکەى لەگەڵ پارێزگاری کردن لە گشت مافەکان و جیاوگەکانی لە ماوەى خوێندنەکەى بە دەرماڵەکانی خۆتەرخانکاری زانکۆییشەوە.\nچارەسەر کردنی فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی لە دەرەوەى وڵات\nوەزارەت یان دامەزراوەى فێرکردن خەرجییەکانی چارەسەری فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی لە دەرەوەى عێراق لە ئەستۆ دەگرێت، ئەگەر نەتوانرا لە ناوەوەى عێراق چارەسەر بکرێت، بە پێی راپۆرتێک کە لە لیژنەى پزیشکی فەرمی پسپۆر دەربچێت.\nتەنسیب کردنی فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی\nمادەى نۆیەم: بڕگە یەکەم\nیەکەم: دەکرێت فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی تەنسیب بکرێت بۆ هەر فەرمانگەیەک لە فەرمانگەکانی حکومەت بە پێی یاسا بۆ ماوەى یەک ساڵ و دەتواندرێ بۆ ساڵێکی تریش نوێ بکرێتەوە و لە سەر ئەو فەرمانگەیە کە بۆی تەنسیب کراوە (فەرمانگەى سوودمەند) کە گشت مووچە و دەرماڵەکانی بۆ خەرج بکات لە بودجەى ساڵانەى خۆی.()\nتەرخان کردنی زانستی بۆ دەرەوە و ناوەوەى وڵات\nمادەى نۆیەم: بڕگەکانی دووەم و سێیەم و چوارەم\nدووەم: بۆ وەزیر هەیە رەزامەندی بدات لە سەر تەرخان کردنی زانستی بۆ ئەوانەى لە پایەی پرۆفیسۆر یان پرۆفیسۆری یاریدەدەر یان مامۆستا لە ناوەوەى عێراق و لە دەرەوەى لە حاڵەتەکانی کە رێگرییەک هەبێت لە خۆتەرخان کردن لە ناوەوە، بە پێی راسپاردەى ئەنجوومەنی زانکۆ یان دەستە یان سەنتەر بۆ ماوەی یەک ساڵی خوێندن یان یەک وەرزی خوێندن هەر پێنج ساڵ جارێک و لەم ماوەیەدا هەموو مووچە و دەرماڵەکانی خۆتەرخانکاری زانکۆیی بۆ خەرج دەکرێت.\nسێهەم: بۆ وەزیر هەیە رەزامەندی بدات لە سەر تەرخان کردنی زانستی بۆ ئەوانەى لە پایەی پرۆفیسۆر یان پرۆفیسۆری یاریدەدەر بۆ دەرەوەى عێراق، ئەگەر هاتوو دوو ساڵ بەسەر خزمەتی کردەیی تێپەڕ بووبێت لە سەر خۆتەرخانکارەکەى لە ناوەوەی عێراق بە رەچاو کردنی پێویستی راستەقینە بۆ خزمەتەکەى لە ناوەوەى عێراق.\nچوارەم: وەزیر رێنمایی پێویست دەردەکات بۆ رێکخستنی کاروباری پەیوەست بە تەرخان کردنی زانستی.\nمۆڵەتی ئاسایی فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی\nمادەى دەیەم: ()\nیەکەم: فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی شایستەى مۆڵەتی ئاسایی بە مووچەى تەواو دەبێت بۆ ماوەى 15 رۆژ لە هەر ساڵێکی خوێندن و دەکرێت ئەم مۆڵەتانەى بۆ کۆبکرێتەوە بە مەرجێک نابێت فەرمانبەر لە ماوەى یەک ساڵی خوێندن زیاتر لە 30 رۆژ مۆڵەتی پێ بدرێت.\nدووەم: مۆڵەتەکانی ئاسایی دەخولێنتەوە بۆ حسابی فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی کە شایستەیەتی بە پێی حوکمەکانی ئەم یاسایە و یاسای خزمەتی شارستانی ژمارە 24 ی ساڵی 1960ى هەموار کراو.\nسێیەم: فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی شایستەى مۆڵەتی پشووی ساڵانە دەبێت بۆ ماوەی 60 رۆژ، و بۆ وەزیر یان سەرۆکی زانکۆ یان دەستە هەیە داوای فەرمانبەری خزمەتی زانکۆیی بکاتەوە لە ماوەی پشووی ساڵانە بۆ جێبەجێ کردنی هەندێک لە ئەرکە فەرمییەکان و قەرەبوو کردنەوەى بە هەمان ماوە لە ماوەى ساڵەکەدا یان ماوەکە بەرامبەر مووچە و دەرماڵەکانی مانگانەى بێت، و دووبارە ئەو فەرمانبەرە راناساپێردرێت لە ماوەى دوو ساڵی دوای یەک، تەنیا بە رەزامەندی خودی فەرمانبەرەکە دەبێت().\nأ- فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی خانەنشین کراو شایستەى مووچەکانی بنەڕەتی دەبێت لە ماوەى مۆڵەتی پشووی ساڵانە کە (60) رۆژە سەرباری مۆڵەتەکانی ئاسایی کەڵەکە بوو، بە مەرجێک لە 180 رۆژ تێپەڕ نەکات.\nب- دەکرێت ماوەی مۆڵەتەکانی ئاسایی کەڵەکە بوو ئەژمار بکرێت بە خزمەتى خانەنشینی پەپێی داواکارییەکی نووسراو لە لایەن فەرمانبەری خزمەتی زانکۆیی.\nمادەى یازدەیەم(): بڕگەى یەکەم()\nأ: فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی ئەوانەى:()\n1 - هەڵگری نازناوی زانستی (مامۆستای یاریدەدەر) و (مامۆستا)، بەتەواو کردنی تەمەنی (66) ساڵی خانەنشین دەکرێن.\n2 - هەڵگری نازناوی زانستی (پرۆفیسۆری یاریدەدەر) و (پرۆفیسۆر)، بە تەواو کردنی تەمەنی (70) ساڵی خانەنشین دەکرێن.\nدرێژکردنەوەى ماوەی خزمەت\nب- بۆ ئەنجوومەنی زانکۆ یان دەستە هەیە بۆ درێژکردنەوەى خزمەتی مامۆستا و مامۆستای یاریدەدەر ماوەیەک کە زیاتر نەبێت لە 5 ساڵ بە پێی پێویستی بەش یان کۆلیژەکە بە مەرجێک درێژ کردنەوەکە هەر 3 ساڵ جارێک بێت واتە بەشێوەى (3 ساڵ بە 2 ساڵ).\nدووەم: بۆ ئەنجوومەنی زانکۆ یان دەستە هەیە دانانی رۆژی لەدایک بوونی فەرمانبەری خزمەتی زانکۆیی بۆ کۆتایی ساڵی رۆژمێریی (31/12) لە هەمان ساڵ پاش پەسند کردنی لە لایەن وەزیر.\nسێیەم: لە سەر ئەنجوومەنی زانکۆیە پاش پەسند کردنی لە لایەن وەزیر کە فەرمانبەری خزمەتی زانکۆیی دووبارە بگەڕێنێتەوە سەر وەزیفە بۆ ئەوانەى کە ساڵانی خانەنشینی یاساییان تەواو نەکردووە کە پلەیان مامۆستا یان مامۆستای یاریدەدەرن و بە پێی پێویستی دامەزراوەى فێرکردنەکە.\nپارێزگاری کردن لە نازناوی زانستی\nمادەی یازدەیەم: بڕگە چوارەم\nچوارەم: پارێزگاری کردنی هەڵگرانی نازناوی زانسی هەڵگرانی بڕوانامەى دکتۆرا یان هاوتاکەى لە زانکۆکان و دامەزراوە زانستییە رەسەنەکان لە دەرەوەى عێراق لە نازناوە زانستییەکەى لە کاتی دامەزراندنی لە زانکۆکانی عێراق، و ئەژمار کردنی مووچەى تەواوی هاوتای هاوشێوەکانی لە فەرمانبەرانی خزمەتى زانکۆیی و ئەژمار کردنی ماوەى خزمەتى زانکۆیی کە هەڵگری بڕوانامەى دکتۆرا یان هاوتاکەى بەسەریبردووە لە زانکۆکان و دامەزراوە زانستییە رەسەنەکان لە دەرەوەى عێراق، بۆ مەبەستەکانی خانەنشینی لە کاتی دامەزراندنی لە زانکۆکانی عێراق بە مەرجێک بە لایەنی کەم 10 ساڵ خزمەتی تیادا بکات.\nدەرماڵەی نازناوی زانستی\nمادەی یازدەیەم: بڕگە پێنجەم\nپێنجەم: پێدانی فەرمانبەری خزمەتی زانکۆیی بەردەوام لە توێژینەوەى زانستی بە پێی ڕێککارەکان کە وەزارەت دای دەنێت، دەرماڵەی نازناوی زانستی بەڕێژەى (15 % بۆ مامۆستای یاریدەدەر، 25 % بۆ مامۆستا، 35 % بۆ پرۆفیسۆری یاریدەدەر، 50 % بۆ پرۆفیسۆر) لە مووچەى بنەڕەتی.()\nپاداشتێکی دارایی بڕاوە بە بڕی چوار ملیۆن دینار\nمادەی یازدەیەم: بڕگە شەشەم\nشەشەم: پێدانی فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی پاداشتێکی دارایی بڕاوە بە بڕی (4000000) چوار ملیۆن دینار بۆ هەر توێژینەوەیەک کە بڵاو بکرێتەوە لە گۆڤارە جێهانییەکانی خاوەن فاکتەرەکانی رەسەنایەتی Impact Factor کە لە جیهان بە پێوەری هێزی توێژینەوە ناسراوە.\n50 % دەرماڵەی شوێنی جوگرافی\nمادەی یازدەیەم: بڕگە حەفتەم\nحەفتەم: بۆ ئەنجوومەنی زانکۆ هەیە پاش پەسند کردنی لە لایەن وەزیر، بە پێدانی دەرماڵەکانی شوێنی جوگرافی بە رێژەى 50 %ى مووچەى بنەڕەتی بۆ فەرمانبەری خزمەتی زانکۆیی لە هەڵگرانی پلەى دکتۆرا بۆ ئەوانەى ئارەزووی وانەگوتنەوەن لە یەکێک لە زانکۆکان یان دەستەکان یان کۆلیژەکانی تەکنیکی یان لەنوێ دروست بوو بۆ پڕکردنەوەى کەمی میلاکیان بە مەرجێک نابێت ماوەکەى کەمتر بێت لە 5 ساڵی بەردەوام و وەزارەتیش رێنمایی دەردەچوێنێ بۆ جێبەجێ کردنی ئەم بابەتە.\nدووبارە دامەزراندنەوەى پلە تایبەتەکان\nمادەیە یازدەیەم: بڕگە هەشتەم\nهەشتەم: بۆ ئەنجوومەنی زانکۆ هەیە بە دووبارە دامەزراندنەوەى وەزیرەکان و ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران و ئەندامانی کۆمەڵەى نیشتیمانی و خاوەن پلە تایبەتییەکان لە هەڵگرانی بڕوانامەى دکتۆرا.\nمادەیە یازدەیەم: بڕگە نۆیەم:\nنۆیەم: ئەژمار کردنی خزمەتی وەزیرەکان و ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران و ئەندامانی کۆمەڵەى نیشتیمانی و خاوەن پلە تایبەتییەکان لە هەڵگرانی بڕوانامەى دکتۆرا ئەوانەى خزمەتیان هەیە لە دامەزراوە فێرکارییەکان لە ناوەوە و دەرەوەى عێراق کە باوەڕ پێکراو بێت، بۆ مەبەستەکانی خانەنشینی.\nخانەنشینی فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی\nمادەی دوازدەیەم:() & ()\nیەکەم: فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی یان منداڵ و کچەکانی شایستەى مووچەیەکی خانەنشینی دەبێت کە یەکسان بێت لەگەل هاوشێوەکەى کە وەری دەگرێت لە مووچەى تەواو و دەرماڵەکانی خزمەتى زانکۆیی لە کاتی ئیحالە کردنی بۆ خانەنشینی لە یەکێک لەم حاڵەتانەى خوارەوە:\nأ - ئەگەر ئیحالەى خانەنشینی کرا بە هۆی تەواو کردنی ساڵی یاسایی() و خزمەتی زانکۆیی هەبێت کەمتر نەبێت لە 10 ساڵ.\nب - ئەگەر ئیحالەى خانەنشینی کرا بە هۆیەکانی تەندروستی، بە هۆی پەککەوتنی لە بەجێ هێنانی ئەرکەکانی بە راپۆرتێک لە لایەن لیژنەى تەندروستی فەرمی پسپۆر بە بێ گوێدانە ماوەی خزمەتەکەی و تەمەنەکەى..\nج - ئەگەر ئیحالەى خانەشینی کرا لە سەر داوای خۆی و خزمەتی زانکۆییەکەى لە 20 ساڵ کەمتر نەبێت.\nد - ئەگەر کۆچی دوایی کرد لە کاتی خزمەتدا.\nدووەم: خزمەتی هەڵگرانی بڕوانامەى بەکالۆریۆس کە دامەزراون لە میلاکی زانکۆکان و دەستەکان و سەنتەری وەزارەت، ئەژمار دەکرێت بە خزمەتی زانکۆیی بۆ مەبەستی خانەنشینی لە سەرەتای دامەزراندنی پاش بەدەست هێنانی بڕوانامەى ماستەر یان دکتۆرا، بە مەرجێک پاش بەدەست هێنانی بڕوانامەکە بەلایەنی کەم 10 خزمەت بکات و پێش گەیشتنی بە تەمەنی یاسایی خانەنشینی کە خزمەتەکەى کەمتر نەبێت لە 25 ساڵ.\nسێیەم: فەرمانبەری خزمەتی زانکۆیی ئیحالە کراو بۆ خانەنشینی بە هۆی تەواو کردنی تەمەنی یاسایی یان ئەوانەى ئیحالە دەکرێن بە هۆیەکانی نەخۆشی بە راپۆرتێک لە لایەن لیژنەى پزیشکی پسپۆر یان کۆچی دوایی کردن لە کاتی خزمەت، پاداشتێکی پێ دەدرێت کە یەکسان بێت بەوەى کە وەری دەگرت لە مووچە و دەرماڵەکان بۆ ماوەى 6 مانگ لە رێکەوتی ئیحالە کردنی بۆ خانەنشینی.\nچوارەم: حوکمی بەندی یەکەم و دووەمی ئەم مادەیە پیادە دەکرێت لە سەر ئەو فەرمانبەرانەى خزمەتی زانکۆیی کە ئیحالە کراون، پێش جێبەجێ کردنی ئەم یاسایە و لە رێکەوتی 1/1/2014ەوە.\nپابەندییەکانی فەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی\nفەرمانبەری خزمەتى زانکۆیی پابەند دەبێت بە یاساکان و سیستەمەکان و رێنماییەکانی دەرچوو بەوەى پێویست دەکات بە داب و نەریتی زانکۆیی و دوور کەوتنەوە لە هەموو شتێک کە زیان بە ئەرکەکانی وەزیفە زانستیی و پەروەردەیی و کارگێرییەکەى بگەیەنێت کە لەم یاسایەدا هاتووە.\nدەرماڵەى فەرمانبەری هونەری و کارگێڕی\nیەکەم: پێدانی دەرماڵەی بە فەرمانبەرانی هونەری کە کار دەکەن لە وەزارەت و دامەزراوەکانی بە رێژەى 100 % لە مووچەکەى.\nدووەم: پێدانی دەرماڵەى خزمەتى زانکۆیی بە فەرمانبەرانی بەڕێوەبردن کە پێویست بە هەبوونیان دەکات هاوشانی فەرمانبەرانی خزمەتى زانکۆیی بە رێژەى 75 % مووچەکەى.\nدەرماڵەى پایە (منصب)\n1 - پێدانی دەرماڵەی پایە بە شێوەی بڕاوەى مانگانە بە یاریدەدەرانی راگرەکان و سەرۆکی بەشە زانستییەکان لە زانکۆکان و پەیمانگەکان بە بڕی 250000 دوو سەد و پەنجا هەزار دینار.\n2 - پێدانی دەرماڵەی پایە بە شێوەی بڕاوەى مانگانە بە بڕیاردەرانی بەشە زانستییەکان بەبڕی 150000 سەد و پەنجا هەزار دینار.\n3 - پێدانی دەرماڵەی پایە بە شێوەی بڕاوەى مانگانە بە سەرۆکی بەشە کارگێڕییەکان لە سەنتەری وەزارەت و زانکۆکان و پەیمانگەکان بە بڕی 100000 سەد هەزار دینار.\nهەماهەنگی کردن لە نێوان وەزارەتی خوێندنی باڵا و وەزارەتەکان و لایەنەکانی تری نەبەستراو بە وەزارەت\nهەماهەنگی کردن لە نێوان دامەزراوەکانی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستی و وەزارەتەکان و لایەنەکانی تری نەبەستراو بە وەزارەت کە لە خوارەوە هاتووە:\nیەکەم: راسپاردنی هەندێک لە وانەبێژان یان توێژەران لە دامەزراوەکانی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستی بە ئەنجامدانی توێژینەوەکان و تاقی کردنەوەکان و هەڵسان بە چالاکییەکانی پەیوەند بە پسپۆرییەکانی وەزارەتەکان و لایەنەکانی تری نەبەستراو بە وەزارەت بە مەبەستی پێشخستنی لایەنە بەرهەمهێنەکان و خزمەتگوزارییەکان تێیدا بەرامبەر کرێیەک کە هەردوو لا لە سەری رێک دەکەون و رێژەیەک زیاتر نەبێت لە 80 % ی ئەم کرێیە تەرخاندەکرێت بۆ ئەوانەى بەشدارییان تێدا کردووە و رێژەکەی تریش واتە 20 % تەرخان دەکرێت بۆ زانکۆکە یان کۆلیژەکە یان دەستەکە یان پەیمانگەکە بە پێی رێنماییەک کە لە لایەن وەزیرەوە دەردەچێت.\nدووەم: سوود وەرگرتن لە میلاکاتی زانستی و هونەری کە لە وەزارەتەکان و لایەنەکانی نەبەستراو بە وەزارەت هەن بۆ هەڵسان بە وانەگوتنەوەى تیۆری و زانستی و پیادە کردن و مەیدانی و راهێنان و سەرپەرشتی کردنی نامەکانی خوێندنی باڵا بەرامبەر کرێیەک یان پاداشتێک کە بە رێنماییەک دیاری دەکرێت لە لایەن وەزیرەوە دەردەچێت.\nبەدەر کردنی دەرماڵەکانی هاتوو لەم یاسایە\nدەرماڵەکانی هاتوو لەم یاسایە بەدەر دەکرێن لە بەرزترین رادەى مووچە و دەرماڵەکانی هاتوو لە هەر یاسایەکی تر.\nجێبەجێ کردنی یاساکانی تری پەیوەند بە خزمەتى زانکۆیی\nیەکەم: جێبەجێ کردنی حوکمەکانی یاسای خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستی ژمارە 40ى ساڵی 1988 و یاسای خزمەتی شارستانی ژمارە 24ى ساڵی 1960 و یاسای رێککاری فەرمانبەرانی میری و کەرتی گشتی ژمارە 14ى ساڵی 1991 و یاسای یەکگرتووی خانەنشین ژمارە 27ى ساڵی 2006 و فەرمانی ژمارە 6ى ساڵی 2005 هەمواری یاسای خزمەتى زانکۆیی ژمارە 142ى ساڵی 1976، ئەگەر هاتوو هیچ دەقێکی تایبەت نەهاتبوو لەم یاسایە.\nدووەم: جێبەجێ کردنی ئەم یاسایە رێگر نابێت بەرامبەر ئەوانەى ئەم یاسایە دەیانگرێتەوە سوودمەند بن بە هەر یاسایەکی تر.\nلە سەر وەزیری تایبەتمەندە کە رێنمایی پێویست دەربچوێنێ بۆ ئاسان کردنی جێبەجێ کردنی ئەم یاسایە.\nیاسای خزمەتى زانکۆیی ژمارە 142ى ساڵی 1976 و هەموارەکانی هەڵدەوەشێتەوە و ئەو سیستەم و رێنماییانەى کە بە هۆیەوە دەرچوونە دەمێننەوە وەکو خۆی تاکو هەڵوەشاندەوەى یان شوێنگرەوەیان دەردەچێت.\nمادەی بیست و یەکەم:\nلە وەقایعی عێراقی بڵاو دەکرێتەوەو کاری پێ دەکرێت لە رێکەوتی 1/1/2008()\nتێبینییەکی گرنگ: هەر ماف و ئەرکێک لە یاسای خزمەتى شارستانی ژمارە 24ى ساڵی 1960دا هاتووە فەرمانبەرانی خزمەتى زانکۆییش دەگرێتەوە ئەگەر دەقێکی روون لە یاسای ژمارە 23ى ساڵی 2008 نەهاتبێت. هەروەها هەمان خشتەى مووچە و سەرمووچەی پاشکۆی یاسای مووچەى فەرمانبەران ژمارە 22ى ساڵی 2008 بەسەر فەرمانبەری خزمەتى زانکۆییشدا جێبەجێ دەکرێت.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : یاسای خزمەتی زانكۆیی


لە ١٧ی خەرمانانی ١٣٩٧دا هێزەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران چەندین هێرشی موشەکییان کردە سەر دەفتەر و کەمپی بنەماڵەکانی حیزبی دیموکراتی کوردستان (حدک) و حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران (حدکا) لە شاری کۆیە، واتا قوڵایی خاکی هەرێمی کوردستانی ئێراق بێ ڕەچاو کردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان. ئەم هێرشانە بوونە هۆی گیان لەدەستدان و بریندار بوونی ژمارەیەکی بەرچاوی ئەندمانی ئەم حیزبانە و دانیشتوانی مەدەنی وا لە کەمپەکان دەژین.\nلەهەمان ڕۆژدا، ڕێژیمی ئێران سێ بەندکراوی سیاسیی کوردی بە ناوەکانی ڕامین حوسێن پەناهی، لوقمان مرادی و زانیار مورادی لەسێدارە دا. فەرمانی لە سێدارەدانەکان بەڕێوە چوون سەرڕای ئەوەی کە ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی نێودەوڵەتی لە کەموکورتیی ئاشکرای شێوەی دەستبەسەرکردن و دادگایی کردنەکەیان دووابوون و داوایان کردبوو حوکمی لە سێدارەدانی ئەو سێ کەسە ڕابگرن.\nپاشخانی بەرفراوانتری ئەم توندوتیژییانە قەیرانی قووڵی کۆمەڵایەتی – ئابووریی ناوخۆیی لە ئێراندا و قۆناغی کۆتایی شەڕی ناوخۆیی سوریایە کە تێیدا هێزە جۆراوجۆرە نێوخۆیی و ناوچەییەکان لەسەر وێرانەی شەڕی ماڵوێرانکەری ناوخۆیی سوریا لە ڕکابەری دان کە لە ساڵی ٢٠١١ەوە بەردەوام بووە.؛ شەڕێک کە ئێران و تورکیا و هاوپەیمانە ناوچەییەکانیان دەورێکی سەرکیی تێدا دەگێڕن.\nسەرەڕای هەموو جیاوازییەکانیان، دەوڵەتەکانی ئێران، عێراق، تورکیە و سوریە وەک هەمیشە یەکگرتوون بۆ لێسەندنەوەی ئەو دەستکەوتانەی خەڵکی کورد و هێزە سیاسییەکانیان لە چەند ساڵی ڕابردوودا بە خەبات و بەرخۆدانی بەردەوام و ئازایانەیان بەرانبەر بە داعش بەدەستیان هێناوە. ئەم دەوڵەتانە زۆرجار نیشانیان داوە کە ویستوویانە و دەتوانن هەموو جیاوازییەکانی نێوانیان وەلا بنێنێن تا خەباتی ڕەوای نەتەوەی کورد بۆ مافی چارەنووسی خۆی سەرکوت بکەن.\nبەداخەوە، هەمان یەکێتیی ئامانج و کردار لە نێوان هێزە سیاسییەکانی کورددا بەگشتی و، بەتایبەتی لە نێوان هێزەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا نییە. ئەم نیگەرانییانە لە ئێستا دوو هێندە زیاد دەبن کە گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات خۆی لە یەکێک لە هەستیارترین قۆناغەکانی مێژووی خۆیدا دەبینێتەوە. ئێستا خەباتە ڕەواکەیان بۆ مافە سیاسی و کولتوورییەکانیان لەگەڵ دەرفەت و بەربەستی کەم وێنە بەرەوڕوو بووە لەکاتێکدا کە ڕێژیمی ئێران گیرۆدەی گەندەڵیی نێوخۆیی وگوشاری دەرەکیی بووە.\nبەڕەچاو کردنی ئەم بارودۆخە گرنگە ئێمە واژوومان کرد کە:\n۱. لە ناخی دڵەوە سەرەخۆشی لە حدکا و حدک و هەموو ئەوانە دەکەین کە کە خۆشەویستیکیان بەهۆی هێرشی بێ بەزەییانەی ڕێژیمی ئێرانەوە لەدەست داوە. هه‌ر وه‌ها سه‌ره خۆشی گه‌رمی خۆمان ئاراسته‌ی بنه‌ماڵه‌ی ڕامین حوسێن په‌ناهی، زانیار مرادی و لوقمان مرادی ده‌كه‌ین و سێبورییان بۆ ده‌خوازین.\n۲. داوا دەکەین لەهەموو هێزە سیاسییانەی کورد، بێ جیاوازی، کە ئێستا بۆ مافی سیاسیی کوردان خەبات دەکەن و لە ڕۆژهەڵات چالاکن، دەستبەجی کۆببنەوە بۆ پێکهێنانی بەرنامەیەکی لانی‌که‌می هاوکاریی سەربازی، ئاسایشی و دیپلۆماتیک وەک کاریگەرترین هەوڵ بۆ خۆڕاگریی لەبەرانبەر دەستدرێژیی بێ بەزەییانە، و کوێرانە و بێ جیاوازیی ئێران. بەشێوەیەکی ئایدیال ئەم گفتوگۆیانە دەتوانێت ببێتە هۆی پێکهاتنی یەکێتییەکی نەتەوەیی – دیموکراتیکی کورد لە ڕۆژهەڵات. ئێمە باوەڕمان وایە کە ئەم داوایە بۆ پێکهێنانی بەریەکی یەکگرتوو زۆربەی گەلی کورد لەڕۆژ هەڵات پشتیوانی لێدەکات.\n۳. داوا لە هەموو هێزە سیاسییەکانی کورد دەکەین کە لەسەرتای گفتوگۆکانیاندا بۆ ئەم هاوکارییە فرەڕەهەندییە، جیاوازییە ئایدۆلۆژیکی و سیاسییەکان بە ڕەسمی بناسن، ڕێزی لێبگرن و لەسەر بناغەیی ترین زەمینەی هاوبەش، واتا، مافەنەتەوەییەکانی کورد و بەرگریی، ئاسایش و سیاسەتی دیپلۆماتیکی هاوبەش بەرانبەر بە ڕێژیمی ئێران و هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان پێکوەرن.\n۴. بەبیرهەموو پارتە ڕۆژەهەڵاتییەکانی دێنینەوە کە حکومەتی هەرێمی کوردستان نەبەتەمایە و نەدەتوانێت گەرەنتیی ئاسایشی ئەوان لەبەرانبەر ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیدا بکات.هەر بۆیە، ئەوان دەبێت پێکەوە کاربکەن بۆ کەمکردنەوەی بوونی فیزیکیی خۆیان لە ناوچەی ژێر دەسەڵاتی حکومەتی هەرێمی کوردستان.\n۵. هەموو پارتە سیاسییە کوردەکان بانگهێشت دەکەین بۆ ئەوەی کە بەشێوەی فەرمی پابەندبن بە پارێزکردن لە بەکار هێنانی چەک بۆ چارەسەری جیاوازییە ئایدۆلۆژی و سیاسییەکانیان. ئەم چەشنە جیاوازییانە، بەو جۆرەی کە هەن، پێویستە ئاشتییانە و لەڕێگای ئامرازی دیموکراتیکەوە بخرێنە بەرباس و گفتوگۆ و گەلی کورد دادوەری یەکلا کەرەوە بێت.\nواژووکەران (بە پێی ڕیزبەندیی ئەلفوبێ):\n1.\tد. ئازاد مورادیان (ره‌وانناس؛ به‌رپه‌رسى كومیته‌ی كۆرده‌كانی نیشته‌جێی ئەمریكا بو دیمۆكراسی و مافی مرۆڤ)\n2.\tئاگری ئیسماعیل نه‌ژاد (ڕۆژنامه‌وان)\n3.\tد. ئالان فتوحی (زانکۆی کارۆلینسکا، سوێد)\n4.\tئالان گۆران (چالاکوانی مه‌دنی)\n5.\tئاڤا هوما (نوسه‌ر)\n6.\tد. ئەحمەد محەممەد پوور (زانکۆی ماساچۆسێت – ئەمهێرست)\n7.\tد. ئەمیر شه‌ریفی (زانكو ی ولایه‌تی كالیفورنیا لونگ بیج)\n8.\tد. بەرزوو ئالیاسی (زانکۆی لینیێس، سوێد)\n9.\tد. بێهروز شوجاعی (نوسه‌ر)\n10.\tد. بێهنام ئه‌مینی (زانکۆی یۆرک، کانادا)\n11.\tد. خالید خه‌یاتی (مامۆستای زانکۆ, سوێد)\n12.\tجانی دیلان (ڕۆژنامه‌وان)\n13.\tد. رامین مه‌فاخیری (لێکۆله‌ر)\n14.\tد. ڕەحیم سورخی (زانکۆی کارلتن، کانادا)\n15.\tساسان ئەمجەدی (لیکۆڵەر، زانکۆی لۆسێرن، سویس)\n16.\tد. سوڕەییا فەللاح (زانکوی ولایه تی کالیفورنیا)\n17.\tد. سه‌ردار سه‌عدی (لێکۆله‌ر له زنکۆی تۆرێنتۆ)\n18.\tد. سیوان سه‌عید (مامۆستای زانکۆ)\n19.\tشاهێد عەلەوی (ڕۆژنامه‌وان)\n20.\tشه‌هلا دەباغی (چالاکوانی مه‌دنی)\n21.\tد. کامران مەتین (زانکۆی ساکسێس، بریتانیا)\n22.\tد. کەماڵ سولەیمانی (کوینز کالج، نیویورک)\n23.\tد. کاوە قوبادی (لیکۆڵەر)\n24.\tپرۆفیسۆر عەبباس وەلی (مامۆستای زانکۆ)\n25.\tعه‌مار گۆلی (ڕۆژنامه‌وان)\n26.\tد. ناسر ئه‌حمه‌دی، لێکۆڵەر\n27.\tد. هاشم ئەحمەدزادە (مامۆستای زانکۆ، سوێد)\n28.\tد. هێمن سه‌ییدی (نوسه‌ر)


کوردستان پێویستی بە جموجۆڵی جیدی لە بواری ئابووری هەیە - Mehr News Agency\n20 pûşperê 2018 - 15:40\nNews Code 19672\nسەرۆکی ڕێکخراوی بەڕێوەبەری و پلان داڕێژیی کوردستان:\nکوردستان پێویستی بە جموجۆڵی جیدی لە بواری ئابووری هەیە\nسەرۆکی ڕێکخراوی بەڕێوەبەری و پلان داڕێژیی کوردستان وتی: ئەو پارێزگایە پێویستی بە جموجۆڵی جیدی لە بواری ئابوورییە و هاوکات دەبێ لە بواری گەشەدا هەنگاوی بە پەلەتر هەڵگیرێت.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەهرام نەسروڵڵاهی شەوی ڕابردوو (سێ شەممە) لە دانیشتنی ئەنجومەنی پلان داڕشتن و بوودجەی وڵات بە ئامادەبوونی تاقمێک لە بەرپرسانی پارێزگایی و وڵات لە هۆڵی شوهەدای دەوڵەت، وتی: سەفەرگەلی پارێزگایی بەرپرسانی وڵات دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی زانیاری و ئاگاداریان بە نیسبەتی دۆخی ئێستای پارێزگاکان.\nناوبراو بە ئاماژە بەوەی کە کوردستان بەرەوڕووی کەمایەسی و کێشەگەلێکی جۆراوجۆر لە بواری ژێرخانی و ئابوورییە، ڕایگەیاند: لە ماوەی چل ساڵی ڕابردوودا سەرچاوەگەلی دەوڵەتی لە پێناو چێکردنی ژێرخانەکان خەرج کراوە، بەڵام بەوەشەوە لە زۆربەی ئەو ژێرخانانەدا لە پلەکانی ٣٠، ٢٩ و ٢٧ی وڵات وەستاوە و زۆر هاتبێتە پێشەوە گەیشتۆتە پلەکانی ٢٢ و ٢٣.\nناوبراو بە داکۆکی لەوەی کە کوردستان پێویستی بە جموجۆڵی جیدی لە بواری ئابوورییە، بیری هێنایەوە: نرخی بێکاری لە پارێزگا زیاتر و ئاستی داهاتی سەرانەی خەڵکی ئێمە کەمترە لە مامناوەندی ئەو نرخانە لە وڵاتدا.\nنەسروڵڵاهی زادە بە ئاماژە بەوەی کە کەمبوونەوەی نرخی بێکاری لە ساڵی ٩٦ بە نیسبەتی ساڵی ٩٥ لە وڵاتدا لە سەدا ۳/. بووە، بەڵام هەمان نرخ لە کوردستاندا لە سەدا ۱.۵ بوو، ڕاشیگەیاند: بە پێی دوا سەرژمێرییەکان نرخی بێکاری لە وڵاتدا لە سەدا ١٢،١ و لە کوردستاندا لە سەدا ١٣،٧ بووە.\nسەرۆکی ڕێکخراوی بەڕێوەبەری و پلان داڕێژیی کوردستان لە کۆتاییشدا ئاماژەی بەوە دا: ئەو پارێزگایە بۆ پێشکەوتنی زیاتر لە بواری گەشەدا لێهاتووە و پێویستی بە ئاوەردانەوە و یارمەتیی تایبەتی دەزگا و بەرپرسانی وڵات هەیە.


ئیبراهیم یوونسی؛ زمانزان و زەمانناس - Mehr News Agency\n6 reşemiyê 2018 - 20:38\nNews Code 16732\nچاوخشاندنێک بە ژیانی پڕ ڕووداو و سەرنجڕاکێشی ئیبراهیم یوونسی ئەو ڕاستیەمان بۆ دەردەخات کە ناوبراو لە لایەکەوە بە کەسایەتییەکی ئەکتیڤ و لە لایەکی دیکەوە بە زمانزانی و زەمانناسی کتێبخانەی دەوڵەمەندی ئێرانی بۆ هەمیشە قەرزداری خۆی کردووە.\nئاژانسی هەواڵی مێهر – بەشی کوردی؛ دوکتۆر ئومێد وەرزەندە*: هەر لە سەرەتای ئەم نووسراوەدا بە دەنگێکی بەرز دەڵێم: بەڕێز یوونسی ئێمە هەموو قەرزداری بەڕێزتانین. کتێب و کتێب خوێندنەوە لە ئێراندا قەرزداری ئێوەیە. بە گشتی کتێبخانەی ئێران قەرزداری ئێوەیە. چاوخشاندنێک بە سەر ژیانی پڕ ڕووداو و سەرنجڕاکێشی ئیبراهیم یوونسی ئەو ڕاستیەمان بۆ دەردەخات کە ناوبراو لە لایەکەوە بە کەسایەتیی ئەکتیڤ، زانا و چەند لایەنەیەوە و لە لایەکی دیکەوە بە زمانزانی و زەمانناسی کتێبخانەی دەوڵەمەندی ئێرانی بۆ هەمیشە قەرزداری خۆی کردووە. نووسین و وەرگێڕانی زیاتر لە هەشتاد بەرگ کتێبی تایبەتی و گرینگ کاری هەموو کەسێک نییە و کارێک نییە کە بۆ ئیشتیا و گەمە کرابێت.\nدوو تایبەتمەندیی زمانزانی و زەمانناسی دوکتۆر یوونسی لە هەندێ جێگای وەرگێڕانەکان و بەرهەمە نووسراوەکانیدا بەرچاوە. زمانزانی یوونسی هەم لە زمانی دەسپێک و هەمیش لە زمانی ئامانجدا بە چەشنێک بووە کە وەرگێرانەکانی تامی وەرگێڕان نادەن. زمانی ڕوون و ڕەسەن بە ڕاوێژ و شێوازی تایبەت و گونجاوی دەق، تایبەتمەندیی سەرەکیی وەرگێڕانەکانی ئەوە.\nئیبراهیم یوونسی زەمانناس بوو، واتە فامست و تێگەیشتنێکی دروستی لە زەمان و سەردەمی خۆی بووە و زەروورەتە مێژوویی و کۆمەڵایەتییەکانی سەردەمی خۆی بە باشی ناسیوە. نووسینی کتێبی "هونەری چیرۆکنووسی" ئەویش لە زینداندا وەڵامدانەوەی یەکێک لەو زەروورەتانەیە کە یوونسی بەر لە هەر کەسێکی دیکە هەستی پێ کردووە. لە شوێنێکدا دەڵێ: لە زینداندا تاقمێکی زۆر زانا، بلیمەت و لێزان هەبوو، کتێب دەخوێندرایەوە و سەبارەت بەو کتێبانە و بە تایبەت سەبارەت بە ئەدەب و وێژه باس و لێکدانەوە دەکرا و لە باسی چیرۆک و ڕۆماندا دەوەستاین و چەقمان دەبەست. ئەدەبی چیرۆک چیە؟ ڕۆمان چیە؟ حەقایەت چیە؟ وەڵامێکی ڕوون و یەکلاکراوە بۆ هیچکام لەو پرسیارانە نەبوو. هاوکات سەرچاوەیەکیش نەبوو کە پەنای بۆ ببەین.\nفێربوونی هونەری چیرۆکنووسی و چوارچێوەکانی لەو سەردەمەی کە زینداندا بووین ئەویش لە رێگەی نووسین و داڕشتنی "هونەری چیرۆکنووسی" لەو شوێنەدا، وەڵامێک بوو بە زەروورەتی مێژوویی و پێداویستی کۆمەڵگای چیرۆکنووسی ئێران. هونەری چیرۆکنووسی بۆ چەندین دەیە تاقە سەرچاوەی بڕوا پێکراوە و تاقە کتێبی هەڵکۆڵینی هونەری چیرۆکنووسی لە ئێران بووە.\nزەروورەتی تێگەیشتنی گرینگیی ژانری کاریگەری ڕۆمانی هەر لە سەرودەمی زینداندا هەست پێ کرد و "خەونە گەورەکانی" چارڵز دیکنز و "سپارتاکووس"ی هوارد فاست-ی وەرگێڕاوە، وەک بڵێی هیوای ئازادی و خەونی رزگاریی لە داوی زینداندا لە وەرگێڕانی ئەو ڕۆمانانەدا دۆیبووەوە.\nناساندنی ڕۆمان (ئەو دیاردە رۆژئاواییە) بە خوێنەری ئێران، بێ شک لە سایەی یوونسی-یەوە بووە و خوێنەرانی ڕۆمان لەوبارەوە قەرزداری یوونسی-ن. لە رێگەی وەرگێرانەکانی یوونسییەوە بوو کە لە گەڵ بەرهەمی شازی نووسەرانێکی وەک تامس هاردی، تام جۆنز، دەستایۆفسکی، ماکسیم گۆرکی، لارێنس سترێن و ... ئاشنا بووین.\nیوونسی پەنجەی لە پەنجەی ئەو ڕۆمانانە خستووە کە بەر لەو کەس توانای بەرەوڕوو بوونەوە و وەرگێڕانیانی نەبوو. بۆ نموونە دەکرێت ئاماژە بە تریسترام شێندی بەرهەمی لارێنس سترێن بکەین. ترێسترام شێندی ڕۆمانێکە بە گێڕانەوەی لابیرێنتی و زمانێکی ئاڵۆز کە دەڕوانێتە ژیان و بیرۆکەی ئاریستۆکراتیک بە ناوی ترێسترام شێندی و ئیبراهیم یوونسی بە باشترین شێوە کە بشێت وەرگێڕاوەتە سەر زمانی فارسی.\nیوونسی هاوکاتی تێگەیشتنێکی دروست لە کۆمەڵگا و سەردەمی خۆی، دەستی داوەتە وەرگێرانی کتێبگەلێکی بە نرخ لە بواری مێژوو و سیاسەت تا خوێنەری ئێرانی ئاگاداری دۆخ و هەلومەرجی گەلانی دیکەی جیهان بێت. ئەمریکا و بزووتنەوەی نیشتمانی، ئەمریکایەکی دیکە، ڕەش پێستانی ئەمریکا، شەڕی گەورەی نیشتمانی، یادەوەرییەکانی ترۆتێسکی، یادەوەرییەکانی خۆشچۆف بەشێکن لەو جۆرە کتێبانە.\nدوکتۆر ئیبراهیم یوونسی بە وەرگێڕانی کۆمەڵێک دەق لە بواری ڕەخنە و مێژووی ئەدەبی جیهان توێژەران و لایەنگرانی ئەو بوارەیشی قەرزداری خۆی کردووە. وەک بڵێی یوونسی بە پلانێکی سیستەماتیک خۆی ناچار کردووە بە ئاشنا کردنی خوێنەری ئێرانی لە گەڵ مێژووی ئەدەبی جیهان و ڕەخنەی ئەدەبی. دەستکەوتی ئەو هەوڵە وەرگێڕانی ئامانجداری ئەوە. مێژووی ئەدەبی ڕووسیا، مێژووی ئەدەبی ئەفریقا، مێژووی ئەدەبی یۆنان، توێژەکانی ڕۆمان، هونەری شانۆنامە نووسی، چاوخشاندنێک بە ئەدەبی ڕووس و ... دەقەکانی دیکەی لەو چەشنە چرای رێگەی ڕەخنەگران و نووسەرانی چەندین بەرەی ئێران بوونە.\nکوردۆلۆژی و توێژینەوەکانی کوردستان لەو بوارانەیە کە هەر لە سەردەمی کۆنەوە لە لایەن رۆژهەڵاتناسان و رۆژئاواییەکانەوە پێشوازیی لێ کراوە. تێگەیشتنی زەروورەتی مێژوویی وەرگێڕانی کتێبگەلێک بە ناوەرۆکی کورد و کوردستان کە ئاخێزگەی شوناسی خودی ئیبراهیم یوونسییە، یوونسی بۆ لای وەرگێڕانی کتێبگەلێک بردووە کە لەوان دەکرێت ئاماژە بە کتێبەکانی ڕاپەڕینی شێخ سەعید پیران لە نووسینی ئۆڵسۆن ڕابێرت، گەشتێک لە کوردستانی تورکیا لە نووسینی شێرین لیزێر، کوردەکان و کوردستان لە نووسینی مارتین ڤان برۆئێن سێن، بزووتنەوەی نیشتمانی کورد لە نووسینی کریس کۆچێرا و بەو ڕیسواییە، کامە بەخشین لە نووسینی جاناتان ڕەندێل بکەین.\nیوونسی له وه‌رگێڕانی ئه‌م کتێبانه‌دا ته‌نیا پشتی به گێڕاندنه‌وه و وتنه‌وه‌ی بۆچوونی نووسه‌ران نه‌بەستووە، به‌ڵکوو به تێگه‌یشتن له چیه‌تی خوێندنه‌وه ڕۆژهه‌ڵات ناسانه‌کان و خوێندنه‌وه دوا ئیستعمارییه‌کان له‌و پێشه‌کییه تێروته‌سه‌لانه‌ی له‌سه‌ر ئه‌م کتێبانه نووسیویه‌تی ، هه‌ندێ جار ڕه‌خنه‌ی له‌و ڕوانگه خۆ به زل زانینانه‌ی مرۆڤی ڕۆژاوایی له گێڕانه‌وه‌کانیان له ڕۆژهه‌ڵات و مێژووه‌که‌ی گرتووە.\nله پێشه‌کییه‌کدا که له‌سه‌ر کتێبی گه‌شتێک له کوردستان نووسراوه‌ی شری لیزر، نووسیوه‌تی، ده‌ڵێت: کورده‌کان هێشتا نه‌یانتوانیوه درۆی گه‌شتیارانی سه‌ده‌ی نۆزده له زه‌ین و مێشکی خه‌ڵکی ئه‌ورووپا و شوێنه‌کانی تردا بسڕنه‌وه. چیرۆکی چه‌ته‌یی هه‌رگیز نه‌کراوه و ناجوامێرییه خه‌یاڵیه‌کان و ..... ئیدی کورده‌کان ده‌سته‌و یه‌خه‌ی ته‌نگ و چه‌ڵه‌مه‌ی سه‌رسووڕهێنه‌رن.\nهه‌ندێ جار پێشه‌کییه‌کانی ئیبراهیم یوونسی که له‌سه‌ر کتێبه‌کان ده‌ینووسێت له ڕاستیدا ته‌واوکه‌ری کاری نووسه‌ره‌کانه. ڕوانگه‌ی ڕه‌خنه‌گرانه و خه‌سار ناسانه‌ی یوونسی له خوێندنه‌وه‌ی هۆکاره ده‌ره‌کی و ناوه‌کییه کاریگه‌ره‌کان له‌سه‌ر مێژووی کورده‌کان جێگای تێڕامانه. یوونسی له‌م پێشه‌کیانه‌دا هه‌م هۆکاره ناوه‌کییه‌کان ده‌خاته ژێر پرسیار و هه‌م هۆکاره ده‌ره‌کییه‌کان.\nئه‌گه‌رچی چیرۆک نووسینی ئیبراهیم یوونسی هه‌میشه له‌ژێر سێبه‌ری گێرانه‌وه بێ وێنه‌کانیدا که‌متر ده‌که‌وێته به‌رچاوی ڕه‌خنه‌گران، به‌ڵام ده‌بێ بڵێین که ئیبراهیم یوونسی ڕۆمان نووسێکی بێ وێنه بوو. که‌ش و زمانی ڕۆمانه‌کانی یوونسی وه‌ک هیچ نووسه‌رێکی دیکه نییه.\nله رۆمانه‌کانی یوونسیدا به‌رده‌وام وڵامدانه‌وه‌یه‌ک به بانگهێشتی به‌ڵێنی مێژوویی و کۆمه‌ڵایه‌تی ئه‌و ده‌بنرێت.\nپێبه‌ند بوون به نیشتیمانی دایکی و بەرچاوخستنی کێشه و ته‌نگژه‌کانی به زمانی چیرۆک له نیشانه سه‌ره‌کییه‌کانی رۆمانه‌کانی یوونسیه. نزا بۆ ئه‌رمه‌ن، داده شیرین، زستانی بێ به‌هار، گۆڕستانی غه‌ریبان و... ئاوێنه‌ی باڵا نوێنێ په‌یوه‌ندییه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی ڕووداوه‌کان و پێشینه‌ی شوێنێک له جیهانه که ئاخێزگه‌ی یوونسیه.\nچونکوو زمانی دایکیی یوونسی کوردی بووه له ڕۆمانه‌کانیدا ،دەفرایه‌تی مه‌زنی زمانی کوردی به‌کارهێناوه و ده‌سته‌واژه و وشه‌ی به خه‌زێنه‌ی گه‌وره‌ی وشه‌دانی فارسی زیاد کردووه.\nله لایه‌کی دیکه‌وه زمانی چیرۆک نووسیی یوونسی زمانێکی تایبه‌ته که شوناسێکی سه‌ربه‌خۆی پێیان به‌خشیوه.که‌سایه‌تییه‌کانی ناو چیرۆکه‌کانی یوونسی به ئه‌نقه‌ست و به پێویست به فارسییه‌کی نه‌پوخت قسه ده‌که‌ن، له ڕاستیدا فارسیه نه‌پوخته‌که‌ی یوونسی ( وه‌ک دوکتۆر ڕه‌هبه‌ر مه‌حموود زاده ده‌ڵێت) له ڕۆمانه‌کانیدا ، ئامێرێکه بۆ وتنی ئه‌وه‌ی که ته‌نیا به زمانی چیرۆک ده‌وترێت.\nیوونسی تا دوایین ساڵه‌کانی ژیانی هه‌ر نووسی و وه‌ریگێڕایه‌وه و هه‌موو کات ته‌یار بوو به ڕاسپارده‌یی کۆمه‌ڵایه‌تی و تێگه‌یشتن له پێدوایستییه‌کانی سه‌رده‌م. ئه‌گه‌رچی ئالزایمیر، کێشه‌ی بۆ دوکتۆر یوونسی دروست کرد، به‌ڵام مێژوو، فه‌رهه‌نگ و وێژه و ئه‌ده‌بی ئێران هه‌رگیز ئه‌و له بیر ناکات.


سه‌ركرده‌كانی یه‌كێتی كێشه‌ی ته‌مه‌نیان هه‌یه یان ئه‌قڵ و ویژدان؟ – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on كانونی یه‌كه‌م 5, 2019 441 جار بینراوە 0 سەرنج\nجمعه كانی له‌له‌ی\nمقۆ مقۆی كادران یی یه‌كێتی و وتار نوسین و قسه‌ی كۆبونه‌وه و تۆره كۆمه‌لایه‌تی و مه‌جلیسه‌كانیان له‌سه‌ر ئه‌و خاڵه چڕ كراوه‌ته‌وه كه سه‌ركرده‌كانی ئێستای یه‌كێتی ته‌مه‌نیان گه‌وره‌یه‌و توانای سیاسه‌ت كردن و جیا كردنه‌وه‌ی باش و خراپیان نه‌ماوه‌و ناتوانن له‌م قۆناغه هه‌ستیاره یه‌كێتی به‌رێوه ببه‌ن .\nده‌شێت پیری بۆ هه‌موو مرۆڤێك خه‌ڵه‌فان و بیرچوونه‌وه‌و بیركۆڵی به‌دواوه بێت چونكه مرۆڤ زاده‌ی گۆرانكاریه فه‌سله‌جیه‌كانه وسورشت وایه كه تێپه‌ڕینی ته‌مه‌ن تواناو ووزه له‌مرۆڤ ده‌سێنێته‌وه.\nده‌كرێ له‌م دیدگاوه‌ش ته‌ماشای سه‌ركرده‌كانی یه‌كێتی بكه‌ین كه زۆربه‌یان ته‌مه‌نیان له حه‌فتا ساڵ تێپه‌ڕیوه‌و ره‌نگه گۆرانكاریه فه‌سله‌جیه‌كان به‌باش و خراپیانه‌وه ئه‌وانیشی گرتبێته‌وه وه‌لێ ئه‌وه‌ی من لێی تێگه‌یشتووم سه‌ركردكانی یه‌كێتی هێنده‌ی كێشه‌ی ویژدان و ئه‌قڵیان هه‌یه هێنده كێشه‌ی ته‌مه‌نیان نیه؛ ته‌مه‌نی هیچیان له هۆیمن جۆنی كۆنگریسمان و ترامپ و میخائیل هادیۆف و گۆرباشۆفی جاران و جۆرج بۆشی باوك گه‌وره‌تر نیه و كه‌چی ئه‌وان به‌باشی له‌ولاتی خۆیان سیاسه‌تیان كرد و خزمه‌تی حزب و وڵاتی خۆشیان كردو گه‌وره‌یی ته‌مه‌نیان نه‌بوو به فاكته‌ری لێسه‌ندنه‌وه‌ی ژیری و جوان بیركردنه‌وه‌یان به‌ڵام سه‌ركرده پیره‌كانی یكێتی ته‌نها ده‌زانن خزمه‌تی خۆیان و كچ و كوڕه‌كانیان و دۆست و ئه‌حبابی خۆیان بكه‌ن ؛ من دلنیام ژیریان له‌ده‌ست نه‌داوه به‌لكو ویژدانیان له‌ده‌ست داوه تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ی ئاماده بن له‌نێوان دوو بژارده‌ی ( رووخانی حكومه‌تی هه‌رێم ) و( استقاله‌دانیان ) هی یه‌كه‌م هه‌ڵبژێرن .\nبۆ حاڵی ئێستای یه‌كێتی وا باشتره سه‌ركرده‌كانی شاخ ئیستیقاله‌ی جه‌ماعی بده‌ن و یه‌كێتی ته‌سلیمی ده‌یان هه‌زار كادری هۆشیاری حزبه‌كه بكه‌ن كه دڵنیام له‌وان دلسۆزتر و باشتر حزبه‌كه‌یان به‌رێوه ده‌به‌ن ؛ گه‌ردنیشیان ئازا بێت له‌و هه‌موو خراپه‌كاری و مل شكاندن و دزییه‌ی كه به‌درێژایی 30 ساڵی رابردوو كردویانه .\nبڵاوکراوەی پێشوودواخستنی کۆنگرەی یه‌كێتی ناڕەزایەتی لێدەکەوێتەوە\nبڵاوکراوەی نوێترگەنجێکی کوردی ڕۆژئاوا لە نەخۆشخانەیەکی تورکیا گورچیلەیەکی دەدزرێت\nPosted on ئاب 13, 2020 0 473


كه‌مپه‌ینی به‌رگری له زیندانیانی سیاسی نه‌ته‌وه‌كانى ةيران\nبه‌شی فارسیی كه‌مپه‌ین\nچالاکێکی مه‌ریوانی ده‌ستگیرکراوه و بێسه‌روشوێنه\nسێ شه ممه 24 جۆزه‌ردانی 2711\nکه‌مپه‌ینی به‌رگری له زیندانیانی سیاسی نه‌ته‌وه‌کانی ئێران\nچالاکێکی مه‌ده‌نی کورد نزیک مانگێکه له لایه‌ن هێزه‌کانی ئیتلاعاته‌وه ده‌ستبه‌سه‌ر کراوه و تا ئیسا بێسه‌روشوێنه.\n"فه‌رزاد حه‌ق شناس" چالاکی مه‌ده‌نی و ژێنگه پاریزیی له شاری مه‌ریوان سه‌ربه پارێزگای کوردستان له 18ی مانگی مه‌ی (28ی گوڵان) له به‌ر شوێنی کاره‌که‌ی له لایه‌ن هیزه‌کانی ئیتلاعاته‌وه ده‌ستبه‌سه‌ر ده‌کرێت.\nتا بڵاو بونه‌وه‌ی ئه‌م هه‌واڵه هۆکاری ده‌ستبه‌سه‌ر کردنی فه‌رزاد حه‌ق شناس و شوێنی راگرتنی که نزیک به مانگێکه نادیاره.\nبنه ماڵه‌ی ناوبرا نیگه‌رانی چاره‌نوسی کوره‌که‌یانن و تا ئستا نه‌یانتوانیه‌وه هێچ پێوه‌ندیه‌ک له گه‌ڵ فه‌رزاد دا بگرن و هیچ زانیاریه‌کیان له ره‌وشی ئه‌و نیه.\nحوكمی دادگای چه‌ند هاووڵاتی ده‌ستبه‌سه‌ر كراوی گوندی "نێ" راگه‌یندرا\nچوارشه‌ممه 28ی بانه‌مه‌ڕی 1390\nله درێژه‌ی گرتن‌و زیندانی كردنی لاوانی گوندی"نێ"ی سه‌ر به شاری مه‌ریوان ئه‌م چه‌ند كه‌سه خواره‌وه كه ماوه‌ی دوو ساڵ به‌ر له ئێستا له لایه‌ن هێزه ئه‌مینه‌یه‌تیه‌كانی رژیمه‌وه به تاوانی هاوكاری‌و ئه‌ندامه‌تی له حیزبێكی كوردستانی ده‌ستبه‌سه‌ر كرابوون، له دوایین دادگایكردنیان دا له لایه‌ن دادگای شاری مه‌ریوانه‌وه بۆ هه‌ر یه‌ك له فه‌رزاد به‌ده‌خش‌و زانا كه‌سرایی 5 مانگ زیندان‌وقانع كاوه،جه‌ماڵ په‌روازه‌و كه‌یوان نیك په‌ی به 5 ساڵ زیندانی ته‌علیقی مه‌حكوم كران.\nدوو لاوی  پاوه‌یی حوكمی زیندانیان به‌سه‌ردا سه‌پا\nدووشه ممه 19ی بانه‌مه‌ڕی 1390\nکه‌مپینی به‌رگری له زیندانیانی سیاسی نه‌ته‌وه‌کانی ئێران\n  سه‌لاح فه‌ره‌جوڵڵاهی ته‌مه‌ن 23 سال‌و سه‌یاد خوسره‌وی ته‌مه‌ن 24سال كه ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر به تۆمه‌تی په‌یوه‌ندی له گه‌ڵ یه‌كێك له هێزه سیاسیی یه‌كانی رۆژهه‌لاتی كوردستان له لایه‌ن ئێداره‌ی ئیتلاعاتی شاری پاوه ده‌ستبه‌سه‌ر كرابوون رێكه‌وتی 15ی بانه‌مه‌ڕ له لایه‌ن دادگای شاری پاوه سه‌لاح فه‌ره‌جوڵڵاهی به21مانگ زیندان‌و دانی جه‌ریمه‌ی یه‌ك میلیون‌و هه‌شسه‌ت هه‌زار تمه‌نی "1800000"و سه‌یادخوسره‌وی به 3 ساڵ زیندانی ته‌علیقی حوكم دران.\nسه‌ردانی شاندێکی کەمپەینی بەرگری لە زیندانیانی سیاسیی نەتەوەکانی ئێران له پارلمانی نوروێژ\nشه‌ممه 17ی بانه‌مه‌ڕی 1390\nرۆژی پێنجشەممە، رێکەوتی ٥ی ٥ی ٢٠١١ی زایینی ،لە سەر بانگهێشتی گوروپی کاریی "پارتی کاری نوروێژ" ی لە بەشی کاروباری دەرەوە و بەرگریی ئەو وڵاتە، شاندێکی کەمپەینی بەرگری لە زیندانیانی سیاسیی نەتەوەکانی ئێران، کە پێکهاتبوو لە بەرپرسی کەمپەین "عبدالغفور دانشور"، لە نەتەوەی بەلووچ، مەنسوور عەزیزی ووتەبێژی کەمپەین و " صالح بنی سعید" ئەندامی کەمپەین، لە نەتەوەی عەرەب، سەردانی پارلەمانی کرد و لە لایەن بەڕێزان " ماریاننە سایپ" و " ئولە کریستیان" لە بەشی راوێژکاریی کۆمیتەی ناوبراوەوە، بە گەرمی پێشوازییان لێکرا.\nلەو دانیشتنەدا، ئەم خاڵانەی خوارەوە باسیان لەسەر کرا:\n_ ناساندنی کەمپەین و کار و ئەرکەکانی.\n_ کەمپەین وەک یەکەیەکی پێکهاتوو لە هەموو نەتەوەکانی ئێران.\nراگه‌یه‌ندراوی که‌مپه‌ینی "نا بۆ له سێداره دان له ئێراندا"\nپێنج شه‌ممه 15ی بانه‌مه‌ڕی 1390\nکه‌مپه‌ینی "نا بۆ له سێداره دان له ئێراندا" که بۆ به‌رگری له گیانی کاک شێرکۆ مه‌عارفی ، مۆسته‌فا سه‌لیمی و سه‌رجه‌م ٢١ گیراوی سیاسی و خه‌باتکاری مافه‌کانی مرۆڤی کورد ڕێکخراوه ، کۆتایی هاتنی یه‌که‌م چالاکی خۆیان که بریتی بوو له ٦ ڕۆژ دانیشتن له به‌ر ده‌م باره‌گای نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کاندا ڕاده‌گه‌ینن.\nئه‌و که‌مپه‌ینه که بۆ ڕاکێشانی ڕای گشتی و به تایبه‌ت نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان بۆ لای له سێداره‌دان له ئێران و کوردستاندا له لایه‌ن هه‌ر سێ ڕێکخراوی ؛ ناوه‌ندی زاگرۆس بۆ دیمۆکراسی و مافه‌کانی مرۆڤ، چاودێری کوردۆساید- چاک و که‌مپه‌ینی به‌رگری له زیندانیانی سیاسی نه‌ته‌وه‌کانی ئێران له‌قی سویس ڕێکخراوه ، توانی وه‌کو یه‌که‌م ئه‌زموونی له‌و جۆره ، هه‌ستێ\nچاره‌نووسی هاووڵاتییه‌كی ده‌ستبه‌سه‌ركراوی شاری سه‌ڵماس ناڕوونه\nچوارشه‌ممه 14 بانه‌مه‌ڕی 1390\nهاووڵاتییه‌كی كوردی شاری سه‌ڵماس به دانانی بارمته ئازاد كرا‌و هاووڵاتییه‌كی دیكه‌ش له ئیداره‌ی ئیتلاعاتی ئه‌و شاره‌وه بۆ به‌ندیخانه گوازرایه‌وه.\nبه پێی راپۆرتی هه‌واڵنێرانی هرانا، چه‌نگیز ئیوه‌ری، هاووڵاتیی كوردی خه‌ڵكی گوندی ئه‌شناك له ناوچه‌ی سه‌ڵماس كه له ره‌شه‌مه‌ی ساڵی رابردوودا له لایه‌ن هێزه ئیتلاعاتییه‌كانی سپاوه ده‌ستبه‌سه‌ر كرابوو له دوای تێپه‌ڕاندنی ماوه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌كانی حه‌وتووی رابردوو به شێوه‌ی ده‌ستبه‌سه‌ركراوی كاتی بۆ به‌ندیخانه‌ی سه‌ڵماس گوازرایه‌وه. هه‌روه‌ها زه‌یناڵ ئه‌تمانی، هاووڵاتیی كوردی خه‌ڵكی گوندی دشوان له ناوچه‌ی سه‌ڵماس رۆژی 6ی خاكه‌لێوه له لایه‌ن هێزه ئه‌منییه‌تییه‌كانه‌وه ده‌ستبه‌سه‌ر‌و به دانانی بارمته‌ی 110 میلیۆن تمه‌نی له به‌ندیخانه ئازاد كرا.\nشایانی باسه تۆمه‌تی ئه‌و ناوبراوانه له لایه‌ن به‌رپرسانی دادوه‌رییه‌وه، هاوكاری له‌گه‌ڵ یه‌كێك له حیزبه كوردییه‌كان راگه‌یه‌ندراوه.\nبێ هه‌واڵی له چاره‌نووسی دوو هاووڵاتیی كوردی ده‌ستبه‌سه‌ر كراو له نه‌وسوود\nله چاره‌نووسی دوو برای نه‌وسوودی به ناوه‌كانی موختار‌و شاهرۆخ خه‌ندانی كه له لایه‌ن هێزه ئه‌منییه‌تییه‌كانه‌وه ده‌ستبه‌سه‌ر كراون، هیچ زانیارییه‌ك له به‌ر ده‌ستدا نیه.\nبه پێی راپۆرتی هه‌واڵنێرانی ئاژانیی خه‌به‌ریی موكریان:، تا ئێستا موختار‌و شاهرۆخ خه‌ندانی كه ماوه‌ی یه‌ك مانگ له‌مه‌وپێش له‌گه‌ڵ چه‌ند هاووڵاتیی دیكه ده‌ستبه‌سه‌ر‌و بۆ شوێنێكی ناڕوون راگوێزرابوون، هه‌واڵێك له به‌ر ده‌ستدا نیه.\nده‌وترێ سه‌ره‌ڕای به‌دواداچوونی بنه‌ماڵه‌ی ئه‌و دوو هاووڵاتییه، به‌رپرسانی ئه‌منییه‌تی هیچ وڵامێكیان له پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ شوێنی راگرتن‌و تۆمه‌ته‌كانیان نه‌داوه‌ته‌وه.\nشایانی باسه موختار‌و شاهرۆخ خه‌ندانی له ئاكامی ناڕه‌زایه‌تییه‌كان كه به دوای كوژرانی هاووڵاتییه‌ك له نه‌وسوود به ناوی پوورمه‌ند مه‌دحه‌تنیا هاته‌ئاراوه، له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌كی دیكه ده‌ستبه‌سه‌ر كران.\nزاڵبوونی كه‌شوهه‌وای ئه‌منییه‌تی به سه‌ر جه‌وی ملاقاتی به‌ندكراوانی سیاسیی به‌ندی 350دا\nبنه‌ماڵه‌ی به‌ندكراوانی سیاسیی به‌ندی 350 باس له زیادبوونی گوشاره ئه‌منییه‌تییه‌كان له كاتی ملاقاتی به‌ندكراوان له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌كانیان ده‌كه‌ن.\nبه پێی راپۆرتی كلمه، دووشه‌ممه‌ی ئه‌م حه‌ووتوویه له كاتی ملاقاتی به‌ندكراوان له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌كانیاندا، هێزه ئه‌منییه‌تییه‌كان به چوونه‌ژوور بۆ ساڵۆنی ملاقات، به سه‌ر قسه‌كردنی بنه‌ماڵه‌كان له‌گه‌ڵ به‌ندكراواندا چاودێرییان ده‌كرد. له‌و رووه‌وه كه كاتی ملاقاتی حه‌وتووانه‌ی بنه‌ماڵه‌كان له‌گه‌ڵ به‌ندكراواندا ته‌نیا 20 خوله‌كه، زۆربه‌ی بنه‌ماڵه‌كان بۆ باشتر كه‌ڵكوه‌رگرتن له‌و كاته زۆربه‌ی باسه‌كان ده‌نووسن تاكوو له بیریان نه‌چێته‌وه. به‌ڵام ئه‌م حه‌وتووه مه‌ئمووران به‌م بابه‌ته په‌رچه‌كرداریان پیشان داو به كرده‌وه‌ی توندوتیژانه، به‌شێك له‌و نووسراوانه‌یان له بنه‌ماڵه‌كان وه‌رگرت‌و چاویان لێكرد‌و له نموونه‌گه‌لێكیشدا ژماره‌یه‌ك له‌و بنه‌ماڵه‌و به‌ندكراوانه له‌گه‌ڵ وشه‌گه‌لی ناشیرین به‌ره‌وڕوو بوونه‌وه.\nکه‌مپه‌ینی به‌رگری له زیندانیانی نه‌ته‌وه‌کانی ئێران\nقاسم ره‌حیمی ئازه‌ر كارمه‌ندی نه‌خۆشخانه‌ی شاری بۆكان كه ماوه‌یه‌ك به‌ر له ئێستا به هۆیه‌كی نادیار له لایه‌ن هێزه ئه‌منیه‌تیه‌كانی كۆماری ئیسلامی ئێران ده‌ستبه‌سه‌ر و ره‌وانه‌ی ئیداره‌ی ئیتلاعاتی شاری بۆكان كرا، تا ئیستا له چاره‌نووسی ناوبراو هیچ هه‌واڵێك له به‌رده‌ستدا نیه.\nبنه‌ماڵه‌ی ناوبراو چه‌ندین جار به مه‌به‌ستی زانیاری له سه‌ر كوڕه‌كه‌یان سه‌ردانی ئیداره‌ی ئیتلاعاتی شاری بۆكانیان كردووه به‌ڵام هیزه‌كانی كۆماری ئیسلامی له دانی هه‌ر جۆره زانیاریه‌ك له سه‌ر چاره‌نووسی قاسم ره‌حیمی ئازه‌ر خۆیان پاراستووه.\nبه‌رێوه‌چوونی خۆپیشاندانێک له ئامریکا بۆ پشتیوانی له به‌ندکراوانی سیاسیی نه‌ته‌وه‌کانی ئێران\nرۆژی یه‌کشه‌مه رێکه‌وتی 17ی ئاپریلی 2011، کۆمیته‌ی حدکا له ئامریکا به‌شداری رێپێوانێک بوو که بۆ پشتیوانی له به‌ندکراوانی سیاسیی نه‌ته‌وه‌کانی ئێران‌و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی بریاری ئێعدامی گیراوانی سیاسیی له لایه‌ن کۆماری ئیسلامییه‌وه پێکهاتبوو، که ئه‌ندام‌و لایه‌نگرانی حدکا له ئامریکا به شێوه‌یه‌کی به‌رچاوو چالاکانه تێیدا به‌شدار بوون\nرێپێوانه‌که کاتژمێر یه‌ک‌و نیوی داوانیوه‌رۆ ده‌ستی پێکردو تاکوو چوار له مه‌یدانی به‌ناوبانگی "دوپان" له شاری واشینگتۆن درێژه‌ی کێشا.\nسه‌ره‌تا په‌یامی ریزبه‌ندی چۆنیه‌تی خۆپیشاندانه‌که له لایه‌ن شیرین نه‌ریمان خوێندرایه.\nئه‌وجار په‌یامی که‌مپینی پشتیوانی له گیراوه سیاسییه‌کانی نه‌ته‌وه‌کانی ئێران له لایه‌ن هێرش ره‌حیمی پێشکه‌ش کرا.\nدواتر رێبوار سه‌لیمی په‌یامی کۆمیته‌ی حدکای له ئامریکا پێشکه‌ش کرد.\nسێ هاووڵاتیی شاری سه‌ڵماس به زیندان مه‌حكووم كران\nبه پێی هه‌واڵی ئاژانسی خه‌به‌ریی موكریان، سێ هاووڵاتیی خه‌ڵكی سه‌ڵماس له لایه‌ن دادگای شۆڕشی ئه‌و شاره‌وه به زیندان مه‌حكووم كران.\nبه پێی راپۆرتی سه‌رچاوه‌كانی ئاگاداری ناوچه‌یی، دادگای شۆڕشی شاری سه‌ڵماس سێ هاووڵاتیی خه‌ڵكی ئه‌و شاره به ناوه‌كانی وه‌حید جه‌ماڵی، به دوو ساڵ زیندان، نێعمه‌ت جلیباقوو‌و پوران جه‌وادی هه‌ر كامیان به چوار ساڵ زیندان مه‌حكووم كرد.\nتۆمه‌تی ئه‌و به‌ندكراوانه له لایه‌ن به‌رپرسانی دادوه‌رییه‌وه هاوكاریی له‌گه‌ڵ یه‌كێك له حیزبه‌كانی دژبه‌ری رێژیم راگه‌یه‌ندراوه.\nشایانی باسه ئه‌و سێ هاوولاتییه ساڵی رابردوو له لایه‌ن هێزه ئه‌منییه‌تییه‌كانه‌وه ده‌ستبه‌سه‌ر‌و دوای ماوه‌یه‌ك به دانانی بارمته له زیندان ئازاد كرابوون.\nچاره‌نووسی خۆێندكارێكی ده‌ستبه‌سه‌ر كراوی سه‌قزی ناروونه\nمحه‌ممه‌د ره‌حیمی دێهقان ناسراو به هێمن خۆێندكاری زانكۆی په‌یامی نووری سه‌قز كه ماوه‌ی چه‌ند مانگ به‌ر له ئێستا به ده‌ست هێزه ئیتلاعاتیه‌كانی شاری سه‌قز ده‌ستبه‌سه‌ر كرا، چاره‌نووسی نادیاره. ئه‌م خۆێندكاره كه تا ئێستاش تۆمه‌تی ده‌ستبه‌سه‌ر كرانی رانه‌گه‌یندراوه بۆ ماوه‌ی چه‌ند مانگه ده‌ستبه‌سه‌ر‌و كه‌س شۆێنی نازانێت.\nچاره‌نووسی لاوانی ده‌ستبه‌سه‌ر كراوی گوندی نێ دیار بوو\nحه‌وت مانگ له‌مه‌و پێش 5 که‌س خه‌ڵکی ئه‌و گونده ده‌سبه‌سه‌ر کران به ناوه‌کانی " ئه‌ختیار کاوه ته‌مه‌ن 33 ساڵ ، بڕیار کاوه ته‌مه‌ن 17 ساڵ ، به‌همه‌ن فه‌تاح زاده ته‌مه‌ن 33 ساڵ ، برهان درخشانی ته‌مه‌ن 18 ساڵ و برهان خوسره‌وی ته‌مه‌ن 17 ساڵ ، که له‌م پێنج که‌سه ته‌نیا ئه‌ختیار کاوه سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بی ئاوایی نێ به بارمته‌ی 20 ملیۆن تمه‌نی ئازاد کراوه و ئه‌و چوار که‌سه‌که‌ی تر هه‌رکام به سێ ساڵ حوکمی ته‌عزیری حوکم دران که ئه‌م چوار که‌سه بێ تاوانن، به‌ڵام رێژیم له به‌ر ئه‌وه‌ی که له خه‌ڵکی ئه‌م گونده نیشتمان په‌روه‌ره نه‌فره‌تی هه‌یه ئه‌م حوکمه‌ی به سه‌ر ئه‌مانه‌دا سه‌پاندووه به‌ڵام بنه‌ماڵه‌کانیان به نه‌بوونی و نه‌داری پوڵیان کۆکردوته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی وه‌کێڵ بگرن که بۆ\nدوو هاووڵاتی دیكه‌ی كورد كه‌وتنه ژێر ئه‌شكه‌نجه‌ی هێزه‌كانی كۆماری ئیسلامی ئێران\nکه مپه ینی به رگری له زیندانیانی سیاسی نه ته وه کانی ئێران\nهه‌روه‌ك له هه‌واڵه‌كانی چه‌ند رۆژی رابردوودا بڵاومان كرده‌وه، دوو هاوڵاتی كوردی خه‌ڵكی شاری بۆكان به ناوه‌كانی قاسم ره‌حیم ئازه‌ر و جه‌لال ناسری ماوه‌ی 36 رۆژه به ده‌ست هێزه ئه‌منیه‌تیه‌كانی كۆماری ئیسلامی ئێران به بێ هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك ده‌ست به‌سه‌ر‌و ره‌وانه‌ی زیندانی گشتیی شاری بۆكان كراون.\nئه‌و دوو هاوڵاتیه له ژێر ئه‌شكه‌نجه‌و گۆشاری هێزه‌كانی كۆماری ئیسلامی ئێراندا تۆمه‌تی سیاسیان داوه‌ته پاڵ‌و به‌م جۆره ده‌یانهه‌وێ به زۆر و له ژێر ئه‌شكه‌نجه ئه‌و دوو كه‌سه به سیاسی له قه‌ڵه‌م بده‌ن.\nکەمپەینی بەرگری لە زیندانیانی سیاسی و کۆمیتەی گشتیی کۆمەڵەی کولتووری کوردی، سەردانی وەزارەتی دەرەوەی نورویژیان کرد.\nشاندێکی پێکهاتوو لە کەمپەینی بەرگری لە زیندانیانی سیاسی نەتەوەکانی ئێران و کۆمیتەی گشتیی کۆمەڵەی کولتووریی کوردی لە نورویژ، سەردانی وەزارەتی دەرەوەی وڵاتی ناوبراویان کرد.\nئەو شاندە کە پێکهاتبوو لە بەڕێزان ، مەنسوور عەزیزی، گووتەبێژی کەمپەین لە نورویژ و کامیل قادری، ئەندامی کۆمیتەی گشتیی کۆمەڵەی کولتووری کوردی لەو وڵاتە، رۆژی چوارشەممە، رێکەوتی ١٣ی ٤ی ٢٠١١ی زایینی، لە لایەن " تور شێنس ئارڤیک" ەوە، لە بەشی رۆژهەڵاتی نێوەڕاستی وەزارەتی دەرەوەی نورویژەوە، پێشوازییان لێکرا و دواتر دوو لایەن ئەم بابەتانەی خوارەوەیان دایە بەرباس:\n_ مافەکانی مرۆڤ و دوایین هەنگاوەکانی یەکیەتی ئوروپا و نەتەوە یەکگرتووەکان لەو پێوەندییانەدا، لە ئێران.\nمامۆستایه‌كی ده‌ستبه‌سه‌ر كراوی زانكۆ ده‌ستی به مانگرتن داوه\nجه‌مشید ره‌مه‌زانی مامۆستای پێشووی زانكی سنه، كه ماوه‌ی دوو ساڵ به‌ر له ئێستا له لایه‌ن هێزه ئه‌منیه‌تیه‌كانی كۆماری ئیسلامی ئێران ده‌ستبه‌سه‌ر و ره‌وانه‌ی زیندانی شاری سنه كرا له ماوه‌ی چه‌ند رۆژی رابردوودا له ناره‌زایه‌تی به‌رامبه‌ر به ده‌ست به‌سه‌ركرانی بێ بنه‌مای خۆی له لایه‌ن هێزه‌كانی كۆماری ئیسلامی ده‌ستی به مانگرتن كردووه.\nهێزه‌كانی كۆماری ئیسلامی هۆی ده‌ستبه‌سه‌ر كرانی ئه‌و مامۆستایه‌ی زانكۆیان بوونی چه‌ك له ماڵه‌كه‌یدا رایانگه‌یندووه به‌ڵام ناوبراو هه‌موو ئه‌و تۆمه‌تانه به پرۆپاگه‌نده‌ی رژیم ده‌زانێت كه به‌كرێگیراوانی رژیم ئه‌و پیلانه‌یان بۆ ناوبراو دارێشتووه.\nنوێنەرایەتیی کەمپەینی بەرگری لە زیندانیانی سیاسیی نەتەوەکانی ئێران، بەشداریی کرد لە کۆنگرەی " ئاربایدر پارتی"\nشەست و سێیەمین کۆنگرەی " ئاربایدر پارتییە" واتە پارتی کاری" نورویژی بۆ ماوەی دوو رۆژە لە نورویژ دەستی پێکردووە و لەوێدا پرسی کورد وەک دۆزێکی گرنگ لە راپۆرتی کۆنگرەیاندا رەنگی داوەتەوە.\nئەو کۆنگرەیە کە دوێنێ پێنجشەممە، رێکەوتی ٧ی ٤ی ٢٠١١ی زایینی دەستی پێکردووە و بڕیارە تا رۆژی یەکشەممە، درێژەی هەبێ، کۆمەڵێک باسی گرنگی پێوەندیدار بە نورویژییەکان ، وڵاتی نورویژ و گلوبالیزم ، دێموکراسی ، مافی مرۆڤ، پاراستنی ژینگە ، کەش و هەوا، ئابووری نێودەوڵەتی ، رۆژهەڵاتی نێوەڕاست و وڵاتانی جیهانی سێیەم ، رۆژئاوا بە گشتی و دێموکراسی و مافەکانی مرۆڤ لە جیهان ، پرسی قاقڕی لە وڵاتانی هەژار، بە تایبەت ئافریقا و پێویستییە ژیوەرییەکانی مرۆڤ و داهاتووی ئەو دۆزانەی، لە خۆ گرتووە.\nلەو کۆنگرەیەدا کە نوێنەرانی ئەندامانی ئەو پارتە لە هەموو شوێن و ناوچەکانی نورویژ تێیدا بەشدارن، راپۆرتی کۆنگرە بە تایبەت هەندێک بابەتی تایبەتی لە پێوەندی لە گەڵ رۆژهەڵاتی نێوەراستدا، تێدا گونجێندراوە، وەک بابەتی " ئورشەلیم هی هەموو دونیایە" ، ئاشتی لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست، دۆزی کورد لە ئاستی نێودەوڵەتیدا.\nراپۆرتی كار و چالاكی كەمپەینی بەرگری لە زیندانیانی سیاسی نەتەوەكانی ئێران\nگەلانی تێكۆشەری ئێران\nهەروەك ئاگادارن رۆژی 1ی رەشەمەی ساڵی 1389ی هەتاوی ، كەمپەینی بەرگری لە زیندانیانی سیاسی نەتەوەكانی ئێران بوونی خۆی راگەیاند و دەستی بە چالاكی كرد.\nبەڕێوەبەرانی كەمپەین سەرەتا و لە رۆژی دەستپێكەوە لە سەر ماڵپەڕەكانیان( kampeeyn.blogspot.comو kampein.blogspot.com و لاپەڕەی فەیسبووك و لاپەڕەی توویتر) كۆمەڵێك ناو و زانیارییان لە گەڵ بەیاننامە و ئامانجەكانی كەمپەین بڵاو كردەوە. ئەو زانیارییانەی كە كەمپەین بڵاوی كردەوە و هەنووكەش لە سەر ماڵپەڕەكانی هەر ماوە كۆ كردنەوەی ناوی ژمارەیەك لە لە سێدارەدراوانی سیاسی نەتەوەكانی ئێران بە شێوەی جیاجیا كە بریتی بوو لە ناوی 1088 ئێعدامی كە هەر وەك لە سەر ئەم پێڕستانەەو نووسراوە ئەمە دەرخەری ناوی گشت لە سێدارەدراوان نیە، هەر وەها كەمپەین ناوی بەندكراوانی سیاسی نەتەوەكانی ئێرانی لە چەن لیستی جیاجیا و تایبەت بە هەرنەتەوەیەكدا بڵاو كردەوە كە بە هۆی زۆربوونی رێژەی گیراوان و بەندكراوانی چالاكانی ئایینی بەهایی ناوی ئەوانیش ئیزافە كرا. لە كۆی 576 زیندانی سیاسی لە گرتووخانەكانی ئێران 530 دەستی ئێمە كەوتوون كەسیان پیاو و 46 كەسیان ژن بوون، كە بە پێی لیستەكانی كەمپەین بەشی هەر نەتەوەیەك بریتی بوو:\nچه‌ند هاووڵاتیی كورد ده‌ستبه‌سه‌ر كران\n15خاكه لێوه‌ی 1389\nبه پێی هه‌واڵی هه‌واڵده‌ریی كوردستان چه‌ند رۆژ به‌ر له ئێستا هێزه سه‌ركوتكه‌ره‌كانی كۆماری ئیسلامی له گونده‌كانی سیسێر‌و نستانی شاری سه‌رده‌شت چه‌ند لاوی كوردیان ده‌ستبه‌سه‌ر و ره‌وانه‌ی ئیداره‌ی ئیتلاعات كرد. پاش ماویه‌ك ئه‌و كه‌سانه به تۆمه‌تی به‌شداریی چالاكانه له رێوڕه‌سمه‌كانی نه‌ورۆزدا به دانانی بارمته‌ی قۆرس ئازادكران.\nشیاوی ئاماژه‌پێدانه كه‌سانی ده‌ستبه‌سه‌ركراو له رێوڕه‌سمه‌كانی نه‌ورۆزدا له بواری مووزیكدا چالاكییان هه‌بووه.د.\nئارشیو June (1) May (5) April (16) March (69) February (23)\nكه‌مپه‌ینی باڵوێزخانه‌ی سه‌وز\nفۆرمی زانیاریه‌كانی زیندانیانی سیاسی\nThe defending declaration of Iranian ethnical-political prisoners\nلیستی زیندانیان سیاسی كورد به كوردی\nزیندانیانی سیاسی به‌لوچ\nزیندانیانی سیاسی به‌هایی\nزیندانیانی سیاسی تورک\nزیندانیانی سیاسی عه‌ره‌ب\nزیندانیانی سیاسی فارس


کوردیپێدیا - ئاسۆ ئەحمەدیان\n👫 ئاسۆ ئەحمەدیان | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nئاسۆ ئەحمەدیان کوڕی حوسێنی حاجی کاکەلاوە.\nخەڵکی شاری سەردەشتسەردەشتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و دانیشتووی شاری ڤییەنای پێتەختی وڵاتی ئۆتریش(نەمسا)\nئەندامی حیزبی دیموکراتی کوردستان و چالاکی سیاسی .\n 🇰 تۆماری تایبەت بۆ کوردیپێدیا | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ئاسۆ ئه‌حمه‌دیان\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (ئاسۆ ئەحمەدیان)ەوە لە: Aug 17 2019 11:48PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Aug 18 2019 12:38AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Jul 15 2020 12:43PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 311 KB Aug 18 2019 12:09AM ئاسۆ ئەحمەدیان


کوردیپێدیا - وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ: سنەوبەرەکانی تاسڵوجە دەپارێزین\n📝 وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ: سنەوبەرەکانی تاسڵوجە دەپارێزین | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nوتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ: سنەوبەرەکانی تاسڵوجە دەپارێزین\nلەچەند رۆژی رابردوودا ڤیدیۆ سوتانی دارسنەوبەرەکانی نزیک شەقامی سەرەکی سلێمانیسلێمانی تاسڵوجە بڵاوکرایەوە، لەسەر راسپاردەی وەزیری کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو بەدواداچوونی ورد کرا لەسەر ئەم بابەتە و لێرەدا دەمەوێت بیخەمەڕوو.\nیەکەم_ پێشتر چەندینجار هەوڵدراوە ئەم ناوچەیە بکرێت بە پڕۆژە، بەڵام وەزارەتمان لاری نەبوونی نەداوە، چونکە ئەم دارسنەوبەرانە، سیمایەکی جوان و ژینگەیان بەخشیوەتە ئەم ناوچەیە، بۆیە ناکرێت درەخت ببڕدرێت بۆ ئەوەی لە شوێنەکەی پڕۆژە بکرێت.\nدووەم_ ئەم دارسنەوبەرانە بەری رەنج و ماندووبوونی دەیان ساڵی فەرمانبەرانی دارستانە.\nسێ یەم_ لەئێستادا ئەم دار سنەوبەرانە(ئەم ناوچەیە) کەوتۆتە ناو سنوری شارەوانی تاسڵوجە و راپەڕین.\nچوارەم_لەگەڵ ئەوەی ئەم بابەتە لەچەند رۆژی رابردوو روویداوە، بەڵام بەڕێوەبەرایەتی گشتی کشتوکاڵی سلێمانی و بەڕێوەبەرایەتی گشتی باخداری و دارستان و پاوان لەگەڵ لایەنە پەیوەندارەکان لە بەدواداچوونی بەردەوامدان، بۆ دیاریاریکردنی هۆکارەکان و گرتنە بەری رێککاری پێویست.\nپێنجەم_ وەزارەتمان پڕۆژەی بۆ پاراستنی دارستانەکان ئامادە کردووە، لەئێستادا لەقۆناغی پەسندکردنە بۆ ئەوەی بەشێوەیەکی سەردەمیانە دارستانەکان لە سوتان و لەناو چوون بپارێزرێن.\nوەک وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو سوپاسی هەوڵ و ماندوونی خەمخۆران و چالاکانی ژینگە دەکەین کە لەرێگەی خۆیان هەوڵ بۆ پاراستنی ئەم درەختانە و سەرجەم دارستانەکان دەدەن، پێویستە بکەرانی دەستنیشان بکرێن و سزای یاسایی خۆیان وەربگرن، ئێمەش لە چوارچێوەی پەیوەندیداریمان هاوکار و بەردەوام دەبین بۆ پاراستنیان.\nحسێن حەمە کەریم\nوتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو\n#سلێمانی | #19-09-2020 |\n1. 👁 19-09-2020\n📅 رۆژی دەرچوون: 19-09-2020\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Sep 19 2020 9:19PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 19 2020 9:21PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 19 2020 9:21PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 119 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 48 KB Sep 19 2020 9:21PM بەناز جۆڵا


خه‌ڵكی عێراق له سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی شه‌ڕی تائیفی ده‌ترسن  | Institute for War and Peace Reporting\nله ئه‌نجامی چه‌ند ته‌قینه‌وه‌یه‌ك و هێرشێكدا له‌م هه‌فته‌یه، به‌لایه‌نی كه‌م ٢٣ هاوڵاتی گیانیان له‌ده‌ستداوه. له هێرشێكی دڕندانه‌دا، خێزانێكی شیعه كه هه‌شت ئه‌ندام بوون و شه‌شیان منداڵ بوون، له ناو ماڵی خۆیاندا له ناوچه‌ی (وه‌حده)ی شیعه‌نشین له باشووری به‌غدا كوژران. میدیاكانی ناوخۆیی بڵاویان كردۆته‌وه كه هه‌ندێ له‌و قوربانیانه سه‌ریان بڕاوه و ئه‌م شێوازه‌ی كوشتنیش رۆژگارێك یه‌كێك بوو له نیشانه‌كانی قاعیده له عێراق.\nبه‌پێی چه‌ند راپۆرتێكی تر له‌سه‌ر توندوتیژی، دایكێك و سێ له منداڵه‌كانی له گه‌ڕه‌كێكی شیعه‌نشین له به‌غدا به فیشه‌ك كوژراون و دوو ته‌رمیش له گه‌ڕه‌كێكی سوننی دۆزراونه‌ته‌وه كه شوێنی گولـله به جه‌سته‌یانه‌وه دیار بووه. چه‌ندین زانیاریی دژبه‌یه‌ك سه‌باره‌ت به پاڵنه‌ری ئه‌م هێرشانه بڵاوكراونه‌ته‌وه، به‌ڵام چاودێران ده‌ڵێن شێوازی كوژرانی ئه‌و كه‌سانه هاوشێوه‌ی ئه‌و شێوازانه‌ن كه به‌شێوه‌یه‌كی به‌ربڵاو له شه‌ڕی تائیفیدا له‌نێوان شیعه و سوننه به‌كارهاتوون و ئه‌و شه‌ڕه‌ش كه له ٢٠٠٧دا گه‌یشت به لووتكه.\nنوره‌دین حه‌یالی، ئه‌ندامی په‌رله‌مانی عێراقه و یه‌كێكه له پاڵێوراوانی گردبوونه‌وه‌ی یه‌كبوونی عێراقی (تجمع الوحدة العراقية) كه گروپێكه زیاتر له عه‌لمانییه‌كان پێكهاتووه و وه‌زیری ناوخۆی عێراق جه‌واد پۆلانی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات، وتی، "گشت رووداوه‌كانی ئه‌م دواییه - ته‌قینه‌وه‌كان و سه‌ربڕین و تیرۆركردنی خه‌ڵك – ئاماژه‌ی روونن ده‌رباره‌ی گه‌ڕانه‌وه‌ی توندوتیژیی تائیفی. ئه‌مانه نیشانه‌ی ئه‌وه‌ن كه تا ئێستا تائیفییه‌ت له وڵاتدا بوونی هه‌یه".\nحه‌یالی زیاتر وتی، "هێشتا ئاگر له‌ژێر خۆڵه‌مێشه‌كه ماوه، رقی تائیفی به‌شێوه‌یه‌كی شاراوه بوونی هه‌یه و پێشبینی توندوتیژیی تائیفیی زیاتر ده‌كه‌ین به‌ر له هه‌ڵبژاردن و ته‌نانه‌ت دوای هه‌ڵبژاردنیش".\nزیادبوونی توندوتیژی له كاتێكدایه كه مه‌سه‌له‌ی دوورخستنه‌وه‌ی ئه‌و پاڵێوراوانه‌ی به هه‌بوونی په‌یوه‌ندی به حزبی به‌عسه‌وه تۆمه‌تباركراون بۆته خاڵی سه‌ره‌كیی مشتومڕی سیاسی به‌ر له هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی عێراق كه بڕیار وایه له ٧ی ئازاردا به‌ڕێوه‌بچێت. به‌هۆی دوورخستنه‌وه‌ی هه‌ندێك سیاسه‌تمه‌داری دیاری سوننی و عه‌لمانی له هه‌ڵبژاردن، حكومه‌تی به‌غدا به‌وه تۆمه‌تبار كراوه كه په‌یڕه‌وی له تائیفییه‌ت ده‌كات.\nحه‌یده‌ر مه‌لا، ئه‌ندامێكی باڵای به‌ره‌ی دیالۆگی نیشتیمانییه، وتی، "ده‌ترسین له‌وه‌ی كه شه‌قامی سوننی وا هه‌ست بكات مه‌به‌ست له دوورخستنه‌وه‌ی پاڵێوراوان تاكه كه‌سێك نه‌بێت، به‌ڵكو پێیان وابێت كه سوننه‌كان له‌و نێوه‌نده‌دا وه‌ك تائیفه‌یه‌ك و پێكهاته‌یه‌كی سه‌ره‌كیی كۆمه‌ڵگه‌ی عێراقی كراونه‌ته ئامانج".\nساڵح موتڵه‌گ، كه سه‌رۆكایه‌تی ئه‌و به‌ره‌یه ده‌كات، دیارترین سیاسه‌تمه‌داره له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی لێپرسینه‌وه و دادپه‌روه‌ریی سه‌ر به حكومه‌تی عێراقه‌وه به‌هۆی هه‌بوونی په‌یوه‌ندی به حزبی به‌عس دوورخراوه‌ته‌وه. به‌ره‌ی ناوبراو سه‌ره‌تا ویستی به‌شداری له هه‌ڵبژاردندا نه‌كات، به‌ڵام له ٢٥ی شوباتدا رایگه‌یاند كه سه‌ره‌ڕای دوورخستنه‌وه‌ی موتڵه‌گ به‌شداری له هه‌ڵبژارندا ده‌كه‌ن، ئه‌م بڕیاره‌ش ره‌نگه ئه‌و نیگه‌رانیانه بڕه‌وێنێته‌وه كه سه‌باره‌ت به به‌شدارینه‌كردنی هه‌ندێ لایه‌نی سوننه له هه‌ڵبژاردندا دروست بووه.\nمه‌لا وتی، "سوننه‌كان نیگه‌رانن له‌وه‌ی كه له‌وانه‌یه حكومه‌تی داهاتوو له‌سه‌ر بنه‌مای كۆتای تائیفی دروست ببێت و خه‌ڵك ناچاربكات به‌پێی بیروبۆچوونی تائیفی بژین".\nموتڵه‌گ به IWPRی راگه‌یاند كه ترسی ئه‌وه‌ی هه‌یه "ره‌وشێكی شێواو شه‌قامی عێراقی بگرێته‌وه" و زیاتر وتی، "دوورخستنه‌وه‌ی پاڵێوراوان له هه‌ڵبژاردن له‌وانه‌یه قه‌یرانی لێبكه‌وێته‌وه. له‌وانه‌یه شته‌كان له‌ده‌ست ده‌ربچن چونكه خه‌ڵك خه‌ریكه ئارامیی خۆیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن."\nله ٨ی شوباتدا، سه‌رۆك وه‌زیرانی پێشووی عێراق ئه‌یاد عه‌للاوی كه سه‌رۆكایه‌تی لیستی عێراقییه ده‌كات و به‌ره‌ی دیالۆگی نیشتیمانی به‌شێكه له‌و هاوبه‌ندییه، به ئاژانسی رۆیته‌رزی راگه‌یاند كه دوورخستنه‌وه‌ی موتڵه‌گ و سیاسه‌تمه‌داره‌كانی تر "عێراق ده‌خاته بازنه‌ی تائیفییه‌وه و به‌ره‌و شه‌ڕی ناوخۆی ده‌بات".\nقسه‌كانی عه‌للاوی نیگه‌رانیی قووڵی لای خه‌ڵك دروست كرد و مشتومڕێكی توندیشی له‌نێو سیاسه‌تمه‌داراندا لێكه‌وته‌وه.\nره‌زا جه‌واد ته‌قی، یه‌كێكه له ركابه‌ره‌كانی عه‌للاوی و سه‌ر به ئه‌نجومه‌نی باڵای ئیسلامییه، قسه‌كانی عه‌للاوی ره‌تكرده‌وه و به هه‌وڵێكی ئاشكرای له‌قه‌ڵه‌مدا بۆ راكێشانی سۆزی كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی. حكومه‌تی عێراقی هه‌موو ئه‌و تۆمه‌تانه‌ی ره‌تكردۆته‌وه كه باس له‌وه ده‌كه‌ن ده‌سته‌ی لێپرسینه‌وه و دادپه‌روه‌ری به‌هۆی په‌یوه‌ندیی ئایینی و سیاسییه‌وه پاڵێوراوه‌كانی دوورخستۆته‌وه.\nته‌قی وتی، "پێمان وا نییه ئه‌و شێوازه مه‌ترسیداره‌ی كه عه‌للاوی گرتوویه‌ته‌به‌ر ره‌وا بێت. ناوهێنانی شه‌ڕی ناوخۆ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك شتێكی ژیرانه نییه. ئه‌مه هه‌نگاوێكه بۆ دروستكردنی ترس له‌لایه‌ن ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه خه‌ریكن له‌ناوده‌چن. ئه‌وان شه‌قام به ئاڕاسته‌یه‌كی چه‌وتدا ده‌به‌ن و ئه‌مه‌ش بۆ هه‌موو كه‌سێك مه‌ترسی هه‌یه."\nبه‌ڵام ئه‌ندامانی هاوپه‌یمانییه‌كه‌ی عه‌للاوی خێرا به‌رگریان له ناوبراو كرد. جه‌مال به‌تیخ، به‌رپرسێكی باڵایه له لیستی عێراقییه، وتی ئه‌و مه‌ترسیانه‌ی كه به‌هۆی كاردانه‌وه‌كانی سوننه‌وه هاتوونه‌ته ئاراوه شتێكی واقعیانه‌ن چونكه رۆڵی سوننه له كاروباری سیاسیدا به‌هۆی گۆڕانی ده‌سه‌ڵات له ٢٠٠٣ه‌وه كه‌مبۆته‌وه.\nله‌م باره‌یه‌وه به‌تیخ وتی، "جیاكارییه‌كی زۆر دژی سوننه‌كان كراوه و په‌راوێزخراون. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌شه لێدوانه‌كانی عه‌للاوی واقعیانه‌ن و پشت به‌و راستییه ده‌به‌ستن كه ره‌وشی ئه‌منی هێشتا ناسكه و تائیفییه‌ت هێشتا ماوه. جگه له‌مه‌ش، هێشتا میلیشیا چه‌كداره‌كانی شیعه و سوننه ماون و ده‌كرێت له‌هه‌ر كاتێكدا شه‌ڕ له نێوانیاندا رووبدات."\nته‌قی زیاتر وتی، "گشت ئه‌م هۆكارانه وایان له عه‌للاوی كردووه كه نیگه‌رانی سه‌باره‌ت به دروستبوونی شه‌ڕی ناوخۆ ده‌رببڕێت، شه‌ڕێك كه له‌وانه‌یه كوژاندنه‌وه‌ی زه‌حمه‌ت بێت".\nسامی عه‌سكه‌ری، ئه‌ندامی په‌رله‌مانه له‌سه‌ر لیستی ده‌وڵه‌تی یاسای سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق نوری مالیكی، ره‌تیكرده‌وه ریشه‌كێشكردنی به‌عس هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی به تائیفییه‌ته‌وه هه‌بێت و ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌شكرد كه زۆرێك له‌و ١٤٥ پاڵێوراوه‌ی له هه‌ڵبژاردن دوورخراونه‌ته‌وه شیعه‌ن.\nئه‌و وتی، "هه‌ندێك له سیاسه‌تمه‌داره دوورخراوه‌كان، به موتڵه‌گیشه‌وه، كارتی تائیفییان به‌كارهێنا دوای ئه‌وه‌ی هه‌موو شتێكیان له‌ده‌ستدا. پاڵنه‌ری ئه‌وان تائیفییه و پێویستیش ناكات خۆیان به‌مه‌وه خه‌ریك بكه‌ن. خه‌ڵكی عێراق یه‌كگرتوون و باشیش ئاگادارن له‌وه‌ی كه ناكرێت شه‌ڕی تائیفی بگه‌ڕێته‌وه".\nفازڵ عه‌ماری، مامۆستای زانستی سیاسییه له زانكۆی به‌غدا، به IWPRی راگه‌یاند فشاره‌كه كه‌وتۆته سه‌ر حكومه‌تی عێراق و پێویسته هاوڵاتیانی سوننه له‌وه دڵنیا بكاته‌وه كه حكومه‌تی داهاتوو نوێنه‌رایه‌تی هه‌موو لایه‌ك ده‌كات.\nعه‌ماڕی وتی، "خه‌ڵك ترس و خولیایان لا دروست بووه سه‌باره‌ت به شه‌ڕی تائیفی ئه‌مه‌ش شتێكی به‌جێیه. ئه‌و هێرشه نوێیانه و ئه‌و خۆپیشاندانانه‌ی له پارێزگاكانی باشوور سازكران ئاگاداركردنه‌وه‌ی جدین سه‌باره‌ت به گه‌ڕانه‌وه‌ی گرژی تائیفی".\nناوبراو ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌ش كرد كه "شه‌قامی سوننی دوورخستنه‌وه‌ی پاڵێوراوه‌كانی وه‌ك كێشه‌یه‌كی تائیفی لێكداوه‌ته‌وه و پێی وایه دژی ئه‌وان جێبه‌جێ ده‌كرێت چونكه زۆربه‌یان متمانه‌یان به ده‌ستوور و ده‌سته‌ی لێپرسینه‌وه و دادپه‌روه‌ری نییه. هه‌ر بۆیه پێویسته سه‌ركرده سیاسییه‌كان بڕیاری راست بده‌ن تا گشت پێكهاته‌كانی كۆمه‌ڵگه به‌شداری له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا بكه‌ن و به‌م هۆیه‌شه‌وه ژماره‌ی ده‌نگده‌ران زۆر بێت و ئه‌نجامه‌كانی یاسایی بن."\nخه‌ڵكی عێراق كه ده‌یانه‌وێ له پشێوی سیاسی و توندوتیژیی ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ی دوایی دووربكه‌ونه‌وه به‌هۆی ئه‌و مشتومڕه سیاسییه و هێرشه‌كانی ئه‌م دواییه تووشی سه‌رلێشێواوی و ترس هاتوون.\nمحه‌مه‌د عه‌لی هه‌مزه، ٢٤ ساڵه و بازرگانه و له گه‌ڕه‌كی (حوڕییه)ی شیعه‌نشینی به‌غدا ده‌ژی، وتی، "ئه‌وه‌ی ئێمه له سیاسه‌تمه‌دارانه‌وه ده‌یبیستین و ده‌بینین له‌ڕێی مدیاكانه‌وه ئاماژه‌یه‌كه بۆ ئه‌گه‌ری گه‌ڕانه‌وه‌ی شه‌ڕی تائیفی. به‌ڕاستی ئه‌مه شتێكی تۆقێنه‌ره، هه‌موو شتێك له‌ناو ده‌بات".\n"كه‌س له‌و شه‌ڕه رزگاری نابێت. كێ سوودی له‌و شه‌ڕه دی كاتی خۆی؟ ئایا هیچ لایه‌ك به‌سه‌ر لایه‌نێكی تردا زاڵ بوو؟ نه‌خێر. هه‌موو كه‌سێك دۆڕاو بوو، ئه‌مجاره‌ش هه‌ر وا ده‌بێت."\nعه‌لی كه‌ریم رۆژنامه‌نووسێكی راهێنراوی IWPRه له به‌غدا.


میلیشیاکانی شیعە جەخت دەکەن بەشداری لە کرداری ئازادکردنی موسڵ دا بکەن\nکاروانێکی هێزی پێشمەرگە بەرەو هێڵێکی شەر لە خازر لە خۆرهەڵاتی موسڵ پێشڕەوی دەکات کە ٣٠ کیۆمتر لە ئەو شارە دوورە. دووشەمە ١٧ی ئوکتوبر، ٢٠١٦موسڵ.\nبە گوێرەی وتەی کاربەدەستانی لەشکری عێڕاق، هێزەکانی پێشمەرگە لە لای خۆرهەڵات را وەک بەرەی پێشەوە هێرش دەکەن و پاشان هەتا لێواری شارەکە دەڕۆن، و دوایی ڕێگا بە سەربازانی عێڕاق دەدەن کە پێشڕەوی بۆ نێو شارەکە بکەن.\nسەرۆک وەزیری عێڕاق حەیدەر ئەل-عەبادی بەڵێنی داوە لە شەڕ بۆ وەدەرنانی جیهادییەکان تەنیا هێزەکانی عێڕاق دەچنە نێو شاری موسڵ کە دوو ساڵە لە لایەن جیهادییەکانەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت. بەڵام، لە دەستپێکی هێرشەکەدا، ڕێبەرانی میلیشاکانی شیعە دەڵێن ئەوان بەشێک لە ڕزگار کردنی ئەو شارە وەک دواین شوێنی بە هێزی ئەو گرووپە تێرۆرستە لە عێڕاقدا دەبن.\n.سەربازانی هێزی تایبەتی عێڕاق لە نزێک کەمپێکی خزر بۆ گرتنەوەی شاری موسڵ، ١٤ی ئوکتۆبری ٢٠١٦\nهەروەها هەندێک لە ئەو گرووپانەی شیعە هەڕەشەیان کردووە هێڕش بۆ سەر هێزەکانی تایبەتی و ڕاوێژکارانی لەشکری ئەمەریکا دەبەن کە لە هێڕش بۆ گرتنەوەی ئەو دووهەم شارە گەورەی عێڕاق دا یارمەتی دەکەن.\nئەو هەڕەشانە هۆشداری دەدەن کە میلیشاکانی شیعە مل کەچی دەستورەکانی حکومەتی عێڕاق نابن کە خۆ لە نێو شار دوور بکەنەوە و کردارەکانی ئەوان سنوورداردەکات کە تەنیا گوندەکانی دەرووبەری شاری موسڵ بگرنەوە، ئەو شارەی زیاتر لە یەک ملیۆن دانیشتووی هەیە.\nقەیس ئەلخەزعەلی، سکرتێری گشتی عەسائێب ئەهل ئەلحەقی شیعە، یەکێک لە ٤٠ میلێشا کە حەشدی شەعبی پێک دێنن و کارتێکردنی ئێرانیان لە سەرە، هەڕەشی قورسی تایفی بڵاوکردەوە. ئەو جەختی کرد کە شەڕکەرانی "بە تۆڵەی بکوژانی حوسین،" کە مەبەستی سونییەکان بوو، یارمەتی دەکەن موسڵ ئازاد بکرێت.\nئەو لێدوانانە لە وتووێژێکی تەلەڤزیۆنێکی عێڕاق دا هاتن کە لە لایەن گرووپی چاودێر، ئەنستیۆی لێکۆڵینەوەی میدیای خۆرهەڵاتی ناوەڕاست (MEMRI) تۆمارکرا.\nلە وتاری سەر تەلەڤزیۆن ڕۆژی دووشەمە بۆ ڕاگەیاندنی دەستپێکی شەڕ، ئەڵ عەبادی ئاماژەی پێدا کە تەنیا هێزەکانی چەکداری عێڕاق شارەکە ڕزگار دەکەن.\nبەڵام پێش وتاری سەرۆک وەزیر، کاربەدەستانی لەشکری ئاگاییان دا کە زیاتر لە ٢٥،٠٠٠ کەس، لە نێویاندا هێزەکانی پێکهاتوو لە شەڕکەرانی عەشیرەی سونی و ملیشاکانی شیعە، لە هێرشەکەدا بەشداری دەکەن.\nبە هەمان شێوەش، ملیشاکانی شیعە لە بەشی باشوور و ڕۆژئاوا لە دەرەوەی شار ڕادەوەستن، جێگایەک تیشک دەخەنە سەر تەل ئەعفەر، و ڕیگای بە یەکەکانی تایبەتی عێڕاق، وەک بەتالیۆنی یەکەم سەر بە هێزی کردارەکانی تایبەتی عێڕاق پێشەنگی هێرشەکە بۆ نێو شار بن، بەڵام هێندێک لە ڕێبەرانی حەشدی شەعبی هەڕەشەی هێرش بۆسەر ڕاوێژکاران و هێزەکانی تایبەتی لەشکری ئەمەریکایان کردووە و دەڵێن لەشکری ئەمەریکا هێزێکی داگیرکەرە.\nهێزی پێشمەرگە، خۆرهەڵاتی موسڵ، دووشەمە ١٧ی ئوکتوبری ٢٠١٦\nوەزیری بەرگری ئەمەریکا ئاشتن کارتر دەستپێکی کردارەکانی عێڕاقی بۆ ئازادکردنی موسڵ بە "کاتێکی گەلێک گرنگ لە هەڵمەتەکە زانی" بۆ ئەوەی دواین گورزی لە جیهادییەکان بوەشێنن. کارتر گوتی ئەمەریکا و ئەندامانی تری هاوبەندی نێونەتەوەیی "ئامادەن بۆ ئەوەی پشتیوانی لە هێزەکانی ئاسایش عێڕاق و هێزی پێشمەرگە و خەڵکی عێڕاق بکەن لە ئەو شەڕە سەختەی لە پێشدایە،" بەڵام هێچ ئاماژەی بە ملیشاکانی شیعە نەکرد.\nکاربەدەستانی ئەمەریکا هوشداریان بە ڕێبەرانی میلیشیای شیعە داوە کە ئەگەر ئەوان کردارەکانیان لە گەڵ هێزەکانی ئاسایشی عێڕاق ڕێک نەخەن، ئەو مەترسییە هەیە کە لە ماوەی هێرشکانی هاوپەیمان بە ڕێبەری ئەمەریکا بە هەڵکەوت زەبریان پێکەوێت.\nپەیامنێری دەنگی ئەمەریکا، جێمی دیتمەر ئەم ڕاپۆرتەی ئامادە کردووە.


چاڤی لە کاتی ڕاهێنەرایەتی یانەی سەد\n٢٥ی کانوونی دووەم ۱۹۸٠\nچاڤی ھێرناندێز کروز لەدایک بووی ساڵی ٢٥ی کانوونی دووەمیی ساڵی ١٩٨٠ز لە ناوچەی تیراسا لە ھەرێمی کەتەلۆنیا، چاڤی ڕاهێنەری تۆپی پێیە لەئێستادا ڕاهێنەرایەتی یانەی بارسێلۆنا دەکات. چاڤی زیاتر لە ١٠٠ یاری بۆ هەڵبژاردەی ئیسپانیا کردووە ۱۲ گۆڵی بۆ ھەڵبژاردەکەی کردووە وێڕای زۆرتر لە ٥٠٠ یاری بۆ یانەی بەرشەلۆنە لەگەڵ بەرشەلۆنەش توانیویەتی ۵۵ گۆڵ تۆمار بکات،بەرلەوەی پەیوەندی بە سەد بکات یاری بۆیانەی بەرشەلۆنە دەکرد.\nلە سەرەتادا باوکی ویستوویەتی ناوی بنێت یواکیم بەڵام دواجار لەلایەن دایکیەوە بە چاڤیەوە ناوی لێنرا و یەک جار کە یاری تۆپی پێکردبێت لەتەمەنی سێ ساڵی بووە و باوە گەورەشی بەردەوام چاڤی بردۆتە ناو یاریگاکان بۆئەوەی وەرزشوانێکی کارامەی لێوە دەرچێت دواتر لەلایەن بەھرە دۆزەرەوەیەکی قوتابخانەی لاماسیا بەناوی ئۆریۆڵ تۆرتی بانگێشتی لاماسیا کرا چاڤی لە مناڵە پەروەردکراوەکانی قوتابخانەی لاماسیایە بەوەی لەتەمەنی ١١ ساڵی پەیوەندی بەم قوتابخانەیەوە کردووە دواتر پەیوەندی بە تیمی یەکەمی یانەی بەرشەلۆنةکردوو ئێستا یەکێکە لە سێ باشترین یاریزانی جیھان بەھاوبەشی لیۆنێل مێسی و کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=چاڤی_ھێرناندێز&oldid=904243»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٢١ی ٦ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


لە ١٧ی مانگی خەرماناندا کۆماری ئیسلامی لە درێژەی کردەوە تێرۆریستییەکانیدا بە مووشەکبارانی قەڵای دێمۆکرات بە وتەی خۆیان هەوڵی لەنێوبردنی ڕێبەرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانیان دا و وەک لە بەیاننامەکانی دوای کارەساتەکەدا ئاشکرایان کرد ئامانجیان لە نێوبردنی حیزبێک بووە کە وەک خۆیان دەڵێن ئەمنییەتی نیشتمانیی ئێرانی خستووەتە مەترسییەوە. ئەمە یەکەم جار نییە کە بە بیانووی هاوشێوە حیزبی دێمۆکرات دەکەوێتە بەر پەلاماری تێرۆریستیی کۆماری ئیسلامی و لە ساڵانی ڕابردووشدا لە دەیان کردەووەی تێرۆریستیدا بە سەدان کەس لە ئەندام و پێشمەرگە و تەنانەت ڕێبەرانی هەڵکەوتووی حیزبیان کردوەتە ئامانج و شەهیدیان کردوون. کە نموونەی هەرە بەرچاویان شەهیدکردنی دوکتور قاسملوو و دوکتور شەرەفکەندی لە ئۆتریش و ئاڵمان لە دوو کردەوەی تێرۆریستیی جیاوازدا بوو. تێرۆرگەلێک کە دەکرا و دەبوو بە هۆیانەوە فشارێکی جیددی بخرێتە سەر نیزامی کۆماری ئیسلامی، بە جۆرێک کە بەربەستێک بوایە لە بەردەم دامودەزگا تێرۆریستییەکانی نیزام، کە وەک ئێستا هەموو وڵاتانی جیهان نەخاتە بەر هەڕەشەکانی خۆی.\nهەر لەو مانگەشدا مەسەلەی تێرۆریزمی کۆماری ئیسلامی و هەوڵی باندە تێرۆریستییەکانی نیزام بۆ ئەنجامدانی کردەوەیەکی تێرۆریستی لە فەڕانسە، ئورووپای بە خۆیەوە سەرقاڵ کرد. ئەویش لە کاتێکدا کە ڕووحانی، سەرۆککۆمارەکەیان لە سەفەرێکی ئورووپایی بۆ بەدەستهێنانی پشگیری وڵاتانی ئورووپایی لە بەرامبەر فشارەکانی ئەمریکادا کە بەشێکی گرێدراوە بە تێرۆریزمی نێودەوڵەتیی ئێرانەوە، گەشتێکی دیپلۆماسی دەست پێکردبوو. بەدوای ئەوەدا کە پۆلیسی فەڕانسە زانیاری بەدەست هێنابوو کە تێرۆریستەکانی کۆماری ئیسلامی مەبەستیان بووە کۆبوونەوەیەکی ڕێکخراوی موجاهیدین بە دانانەوەی بۆمب وەبەر پەلامار بدەن، ڕاونان و دەستگیرکردنی ئەو تێرۆریستانە لە فەڕانسە و ئاڵمان و بێلژیک پەردەی لەسەر ئەو پیلانە تێرۆریستییە هەڵ دایەوە. ئەم جارەش بە دەستگیرکردنی “اسداللە اسدی” یەکێک لە دیپلۆمات تێرۆریستەکانی ڕێژیم، دیسان ئەو ڕاستییە حاشاهەڵنەگرەی ئاشکرا کردەوە کە دیپلۆماتەکانی کۆماری ئیسلامی کەس نین جگە لەو پاسدارە دەورەدیتووانەی کە بە ناوی ئەرکی دیپلۆماسی وڵاتەوە بەڕێ دەکرێنە ئەو شوێنانەی بە ناوی باڵوێزخانەوە کراونەوە و وەک پێشتر زۆرجار گوتراوە شوێنێک نین جگە لە بنکەیەکی جاسووسی کە بۆ بەڕێوەبردنی ئەرکی وەدواکەوتنی دژبەرانی ڕێژیم و جێبەجێ کردنی پیلانە تێرۆریستییەکانیان بەکاری دێنن. لەم پڕۆسەی وەدواکەوتنەدا جگە لە جەنابی دەبیری سەفارەتی ئێران لە ئۆتریش کۆمەڵێک کەسی دیکەش دەستگیر کراون کە دەوڵەتی بێلژیک بە ئاشکراکردنی ناوی دووکەس کە هەڵگری مادەی تەقینەوە بوون ڕێگەی حاشالێکردنی لە هەموولایەک بەست.\nلێرەدا ئەوەی جێی سەرنجە قسەکانی مانوێل مەکرۆن سەرۆکی فەڕانسەیە کە کاتێک ئەو هەموو بەڵگانە لەبەردەست دایە و ناتوانێ حاشا لە بوونی ئەو پیلانە تێرۆریستییانە بکا هەوڵ دەدا بۆ پاکانە کردن بۆ نیزامی کۆماری ئیسلامی، پەنا بەرێتە بەر دەستە دەستەکردنی نیهاد و دەزگا ئەمنییەتییەکانی کۆماری ئیسلامی و خۆ بدزێتەوە لەو بەرپرساتییەی کە بۆ ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ نیزامێکی تێرۆریستی کە وڵاتەکەی ئەویان کردووەتە مەکۆی کارە تێرۆریستییەکانیان لەسەر شانیەتی. ئەوە لە حاڵێک دایە کە پێشتر وەزیری دەرەوەی وڵاتەکەی، ئاماژە بۆ وەزارەتی ئیتلاعاتی ڕێژیم دەکا لە بەڕێوەبردنی ئەم پیلانە تێرۆریستییەدا و ئەوان وەک ڕێکخەری ئەم هەوڵە تێرۆریستییانە دەناسێنێ. ئاغای مەکرۆن لە وتووێژێکیدا دەڵێ ئێران لە هێندێک بابەتدا دەستەبەندی و کێشەی خۆیان هەیە و ناکرێ بڵێین دەستووری ئەم کارە لە سەرەوە هاتووە یا هی ئەم یا ئەو دەزگای ئەمنیەتییە. بەڵام داخۆ سەرۆککۆماری وڵاتێکی وەک فەڕانسە نازانێ کە هەموو ئەو نیهاد و دەزگا ئەمنیەتییانە لەژێر چاوەدێری و بە ئەمری “سەرەوە” ئەویش دەزگای ڕێبەری کار دەکەن و لەوێ بڕیاریان لەسەر دەدرێ و جێبەجێکردنیان بەم یا ئەو دەزگای جیاواز دەسپێردرێ؟\nلە دوای پیلانی تێرۆری دوکتور عەبدوڕەحمان قاسملوو کە بەداخەوە سەرکەوتووانە بەڕێوەچوو و لەگەڵ هاوڕێ عەبدوڵڵا قادری ئازەر شەهید کران، دەسەڵاتی ئەو کاتی ئۆتریش وەک ئێستای ئاغای مەکرۆن پەنای بردە بەر خۆدزینەوە لە ڕاستییەکان و هەتا ئێستاش ئامادە نەبووە لەسەر ئەم تێرۆرە ناجوامێرانە شتێکی ڕەسمی بڵاو بکاتەوە. بەڵام کاتێک کە سکرتێری دواتری حیزبی دێمۆکرات دوکتور سادق شەرەفکەندی و هاوڕێیانی لە بێرلین بە دەستی تێرۆریستەکانی کۆماری ئیسلامی شەهیدکران و بۆ لێکۆڵینەوە لەو پرسە، دادگای بەناوبانگی میکۆنووس کە وەک نوێنگەی دەسەڵاتێکی سەربەخۆی دادوەری لە جیهاندا وەدەرکەوت، بە ئاشکراکردنی ناوی بڕیاردەران و جێبەجێکارانی ئەو کردەوە تێرۆریستییە کە لەسەرووی هەمووانەوە ناوی ڕێبەری کۆماری ئیسلامی عەلی خامنەیی هاتبوو، هیچ گومانێکی بۆ کەس نەهێشتەوە کە ئەو تێرۆرانەی دەکرێن ڕاستەوخۆ دەستوورەکەیان لە کوێوە دێن. هەربۆیە ئەو کات هەموو وڵاتانی ئورووپایی ئەگەر لەبەر پاراستنی ئابڕووی خۆیشیان بووبێ و، بە شێوەی کاتیش بووبێ بە کێشانەوەی باڵیۆزەکانیان لە تاران ناڕەزایەتی خۆیان دەربڕی.\nبێگومان ئێستاش کە فەڕانسە وەک وڵاتێک ناسراوە کە هەمووکات پاڵپشتی لە ئازادی و مافی مرۆڤ کردووە و ئەم شانازییە زۆرتر بەوان بڕاوە کە بە نیشتمانی لە دایکبوونی دێمۆکراسی ناوزەد بکرێ، و بە تایبەت کە لە گرووپی هاوپەیمانی نێودەوڵتی دژی تێرۆردا ئەندامێکی دیار و کارایە، ئەو چاوەڕوانییەی لێ دەکرێ کە بە چاونووقاندن لە سیاسەت و کارە تێرۆریستییەکانی کۆماری ئیسلامی لە پێناو بەرژەوەندییە ئابوورییەکان و سات و سەودای نێودەوڵەتی ڕێگەخۆشکەر نەبن بۆ درێژەپێدانی بەرنامە تێرۆریستییەکانی ڕێژیمێک کە هیچ بایەخێک بۆ باوەڕەکانی ئەوان لەسەر ئازادی و مافی مرۆڤ دانانێ. ڕێژیمێک کە بە پێی بنەما فکرییە داسەپێندراوەکانی، مرۆڤ لە ئاستی خوارووتر لە کۆیلەدا دەبینێ ناکرێ بەسەر دەستە و نیهادی باش یا خراپدا دابەش بکرێ. چاوەڕوانیی زیاتر ئەوەیە کە دەوڵەتی فەڕانسە لەگەڵ هاوپەیمانە ئورووپاییەکانی، هاوکار و یارمەتیدەر بن بۆ لەقاودانی هەرچی زیاتری سیاسەت و کردەوە تێرۆریستییەکانی ڕێژیمێک کە مانەوەی خۆی نە لە ڕێککەوتنێکی ڕاستەقینە لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، بەڵکوو لە بەکارهێنانی ساتوسەودا بازرگانییەکانی لەگەڵ وڵاتانی ئورووپاییدا دەبینێ، بۆ ڕێخۆشکردنی تێرۆر و لەنێوبردنی دژبەرە ئازادیخوازەکانی ئێران لە هەر شوێنێک کە فرسەتی هەناسەدان و دەنگ بەرزکردنەوەیان هەبێ لە دژی ئەو هەموو ستەمەی کە کۆماری ئیسلامی بە خەڵکی ئێرانی ڕەوا دیتووە.


تەدبیری رێی نەجات\nعارف قوربانی - 20-06-2017 - 3818 جار خوێندراوەتەوە\nلە گوندی (مام رەش)ی ناوچەی شوان لە کەرکووک رووداوێک هەیە وەک نوکتەی لێهاتووە ئەوەندە باس دەکرێت، گوندەکە مزگەوتیان هەبوو، بەڵام بێ مەلا بوون، رۆژێک مامۆستایەکی ئاینی کە مەشهور بوو بە مەلا مەحموودی کەبیر، یادی بەخێر زانایەکی گەورە بوو، بە ئەسڵ هەر خەڵکی ئاوایی بوو، بەڵام لە کەرکووک دادەنیشت، بە میوانی دەگەڕێتەوە گوند، رۆژی هەینییە و خەڵکەکە داوای لێدەکەن ئەمڕۆ پێشنوێژ و وتاریان پێشکەش بکات. مامۆستاش دەڵێ جا سوننەتە دەبێت ژمارەمان چل کەس بێت. کاتێ دەچنە مزگەوت و خۆیان ئامادە دەکەن، دەبینن ژمارەیان سی و نۆ کەسە، سەردەهێنن و دەبەن کەسێکی تر پەیدا بکەن تا ئەو دەرفەتەیان لەدەست نەچێ و لە پشتی مەلای گەورەوە نوێژەکەیان بکەن و گوێیان لە ئامۆژگارییەکانی بێت. بەبیریان دێتەوە کەسێک لە ئاوایی ماوە و نوێژیش دەکات، بەڵام لەبەر ئەوەی کوڕوکاڵی گوندەکە ئەوەندە سەریان خستووەتە سەری، ماوەیەکە تێکەڵی کەس نابێت. پەنا بۆ ئەو دەبەن تا ئەمڕۆ لەگەڵ قەومی ئاواییدا لە مزگەوت نوێژ بکات، داواکەیان رەتدەکاتەوە، مامۆستا خۆی دەچێ بەشوێنیدا، بە مامۆستا دەڵێت لەماڵی خۆم نوێژ دەکەم و نایەمە ریزی ئەمانەوە. مەلا پێی دەڵێ دەزانم تۆ گلەییت لە خزمەکان هەیە و هەقی خۆتە، بەڵام تۆ ئەمە لەبەر خوا دەکەیت و واحساب بکە خوا ئەم ئیشەی بە تۆ کەوتووە. کابرا هێندە نیگەرانە لە ئەهلی ئاوایی، دەڵێ بۆ وا دەزانی گلەییم لەخوا نییە، من سەت ئیشم بەویش کەوتووە و هیچی بۆم نەکردووە با ئەمجارە ئەو ئیشی بە من بکەوێت و منیش بۆی ناکەم.\nئەوەی ئێستا لە هەرێمی کوردستان دەگوزەرێ وەک خەڵکی ئەو گوندەمان بەسەر هاتووە، وا بۆ دوو ساڵ دەچێت بزووتنەوەی گۆڕانیان فەرامۆش کردووە، وەزیرەکانی لە حکومەت دەرکراون و سەرۆکی پەرلەمان نێردراوەتە ماڵەوە. لەم نزیک دوو ساڵەدا کەس نەما پێمان نەڵێت ئەو جۆرە لە پەراوێزخستنی گۆڕان خراپە و سەردەکێشێ بۆ شتی دی، دۆستی دنیا یەخەی گرتین ناکرێ پەرلەمان پەکخرابێ و بەگوێی کەسیان نەکرد، ئێستا گەیشتووینەتە دۆخێک وەک حاڵەتی ناچاری پەنا بۆ ئەوە دەبەنەوە پەرلەمان کارا بکرێتەوە، بەڵام لەم دۆخەشدا هێشتا مەرجی پێشوەختەیان بۆ دادەنرێت، بێگومان بزووتنەوەی گۆڕانیش بە دەردی کابرای (مام رەش) بەو جۆرە وەڵامتان دەداتەوە کە نایەت و لەڕیزی ئێوە نوێژ ناکات.\nپێشتریش گۆڕان کە ئەوەی کردبووە مەرجی گەڕانەوەی بۆ ناو پرۆسەکە (بێ مەرج پەرلەمان کارابکرێتەوە)، پێویست بوو دەرگا بەڕووی گۆڕاندا بخرێتە سەرپشت تا لەگەڵ پارتی و یەکێتی شانی بدایەتە بەر بەرپرسیارێتی. کە نەیانکرد و ئێستاش لە دوا کۆبوونەوەی هاوبەشیاندا بە مەرجێکی تەعجیزییەوە روویان بۆ گۆڕان وەرگێڕا، گەورەترین هەڵەی سیاسی بوو کردیان و گۆڕانیان لەو ئیحراجیە رزگار کرد کە پێشتر ببوو بە قسەی خۆیەوە و ئەگەر بێ هیچ مەرجێک بڕیاریان لە کاراکردنەوەی پەرلەمان بدایە ناچار بوو بگەڕێتەوە ناو حکومەت و پەرلەمان. بەڵام ئێستا دەرفەتی ئەوەیان دایە گۆڕان یاری بە کارتەکانی بکات، ئێستا زۆرێک باوەڕیان وایە نەک تەنها کاراکردنەوەی بێ مەرجی پەرلەمان، تەنانەت ئەگەر بڕیار بدرێت سەرۆکی حکومەتیش بدرێت بە گۆڕان، گۆڕان نابێتەوە شەریکی دەسەڵات.\nرەوشی کوردستان لەڕووی ئابووری و سیاسییەوە زۆر خراپە، بزووتنەوەی گۆڕان بەهۆی ئەوەی لە پەرلەمان و حکومەت دوورخراونەتەوە، خۆیان بە بەرپرسیار نازانن لەو دەرئەنجامانەی پێی گەیشتووین و پێیانوایە بەپلەی یەکەم پارتی و پاش ئەویش یەکێتی بەرپرسن لەم دۆخە ناهەموارە. چارەنووسی ئەزموونەکەش لەبەردەم پرسیاری زۆردایە، سەرباری ئەوەی دەرفەتێک هاتووەتە پێش کوردستان بڕیار لە چارەنووسی خۆی بدات و بگات بە کەناری ئارامی، بەڵام مەترسی و هەڕەشەی گەورەش لەسەر ئەزموونەکە هەیە، لەبەر ئەوە گۆڕان ئامادەنین شان بخەنە ژێر شکستێک کە باوەڕیان وایە ئەوان لێی بەرپرس نین.\nبەڵام ناکرێ کێشەکان جێبهێڵدرێن تا زەمەن چارەسەریان بکات، یاخود بدرێنە دەست قەدەر، دەبێ بزووتنەوەی گۆڕان پێش پارتی و یەکێتی هەست بە بەرپرسیارێتی و درک بەو رۆڵە کاریگەرەی خۆی بکات کە هەلومەرجێکی تایبەت بۆی رەخساندووە تا رۆڵی گەورەی تێدا بگێڕێت، پێویستە لە زووترین دەرفەتدا پەرلەمان کارابکرێتەوە و یوسف محەممەد لە ئێستاوە تا هەڵبژاردنی داهاتوو ئەرکی سەرۆکایەتی پەرلەمانی لە ئەستۆ بێت. بۆ ئەوەی کوردستان ئەم قۆناغی راگوزەرە تێپەڕێنێ، پێویستە ئەویش بە گیانی هەست بە بەرپرسیارێتی و دوور لە ترسی کاردانەوە، پەرلەمان بخاتە خزمەتی تێپەڕاندنی قەیرانەکانەوە. بەدەر لە ئەرکی چاودێریی حکومەت و کارە یاساییەکانی ژیانی ئاسایی خەڵک، پەرلەمان ئەم ئەرکانە بگرێتە ئەستۆ:\n- رێوشوێنی یاسایی بۆ پرۆژەی بڕیارلێدراوی ریفراندۆم لە 25ی ئەیلول بگرنەبەر. واتا ئەوەی لەلایەن حیزبەکانەوە بڕیاری لێدرا، پەرلەمان یاسای بۆ دەربکات.\n- ئەو کۆمیتانەی بڕیارە لە کەسایەتیە سیاسییەکانی نێو حیزبەکان دیاری بکرێن وەک وەفدی کوردستان بچنە وڵاتان، لەلایەن پەرلەمانەوە متمانەیان بدرێتێ و رابسپێردرێن بۆ ئەو کارە.\n- پەرلەمان هەمواری یاسای هەڵبژاردن بکاتەوە، لە لیستی کراوەوە بیگۆڕن بۆ لیستی داخراو. ژمارەی ئەندامانی پەرلەمان بەگوێرەی ژمارەی دانیشتووانی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی هەرێم زیاد بکرێت و بڕیار بدرێت لە هەڵبژاردنی داهاتوو 6/11 بەشداریی دەنگدان بکەن و نوێنەریان لە پەرلەمانی کوردستان هەبێت.\n- لەگەڵ کاراکردنەوەی پەرلەمان لیژنەیەکی پسپۆڕی یاسایی رابسپێرن بۆ نووسینەوەی پرۆژەی دەستووری کوردستان. دەستوورێک بۆ دەوڵەتی کوردستان نووسرابێت، سنوور و سیستەمی بەڕێوەبردن و ناسنامەی دەوڵەتەکەی تێدا چەسپێنرابێت. تا لە ئێستاوە بۆ وادەی هەڵبژاردن لەلایەن پەرلەمانەوە پەسەند بکرێت و لەگەڵ هەڵبژاردنی پەرلەماندا ئەویش بخرێتە دەنگدانەوە.\n- بۆ چارەسەری کێشە و ناکۆکیەکانی پەیوەست بە سەرۆکایەتی هەرێم، ئەم چوار مانگەی لە پێشمان ماوە لێی بگەڕێن و بۆ دوای ئەوە ئەگەر بڕیارە کوردستان ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی بکات و دەوڵەت بونیات بنێ، پێویست بەوە ناکات لەگەڵ هەڵبژاردنی خولی داهاتووی پەرلەماندا هەڵبژاردن بۆ سەرۆکی هەرێم بکرێت، بەڵکوو پێویستە لەوە بەدواوە ئەو پۆستە هەڵبوەشێنرێتەوە و سەرۆک بۆ دەوڵەت دابنێین نەک هەرێم. هێشتنەوەی سەرۆکایەتی هەرێم بۆ چوار ساڵی داهاتوو ئاماژەی مانەوەی کوردستانە لە چوارچێوەی عێراقدا نەک سەربەخۆیی.\nئەم چوار مانگەی لە بەردەممان ماوە تا کۆتایی ئەم خولەی پەرلەمان، بزووتنەوەی گۆڕان هیچی تر نەکات تەنها ئەم چەند خاڵەی سەرەوە لە پەرلەمان لەچوارچێوەی بڕیار و یاسادا بچەسپێنێت، کوردستان دەباتە قۆناغێکی زۆر گەشەکردووترەوە.


شاندێكی حكومه‌تی هه‌رێم له به‌غدایه\nشاندێکی وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازیی هەرێمی کوردستان بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ حکومەتی عێراق و کێشەکانی نێوانیان لە بەغدان و ئەمڕۆ چوارشەممە لەگەڵ وەزارەتەکانی بازرگانی و پیشەسازی کۆبوونەوە. وەزیری بازرگانی و پیشەسازیی هەرێمی کوردستانیش دەڵێت: رێککەوتنێکی لێکتێگەیشتن کراوە و بڕیارە ئەمڕۆ واژۆ بکرێت.\nشاندەکەی وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازیی هەرێمی کوردستان بە سەرۆکایەتیی کەمال موسلیم، وەزیری بازرگانی و پیشەسازیی هەرێمی کوردستان لە بەغدان، هەردوو بریکاری وەزارەت بۆ کاروباری بازرگانی و پیشەسازی، راوێژکارانی وەزارەت و هەروەها بەڕێوەبەرە گشتییەکان لە ئەندامانی شاندەکەن.\nکەمال موسلیم، وەزیری بازرگانی و پیشەسازیی هەرێمی کوردستان راگەیاند "رێککەوتنێکی لێکتێگەیشتن لەنێوان ئێمە و وەزارەتی پیشەسازی کراوە و بڕیارە ئەمڕۆ واژۆی لەسەر بکەین، هەروەها لەگەڵ وەزارەتی پیشەسازی باس لە کارگەکانی هەرێمی کوردستان و پارێزگاریکردن لە بەرهەمی نێوخۆی و بابەتی هێمای بازرگانی تاوتوێی دەکەین."


عێراق داوای پارەی 250 هەزار بەرمیل نەوتەكەی ئەمساڵ لە هەرێم دەكات\nحكومەتی عێراقی بۆ نوێكردنەوەی دیاری كردنی بەشە بودجەی هەرێم لە ساڵی داهاتوو دەیەوێت مەرجەكانی قورس بكات و لە ئێستادا مەرجێكی داناوە بۆ هەرێمی كوردستان.\nسەرچاوەیەك لە تیمی هەرێمی كوردستان لە حكومەتی عێراقیدا، بە (لڤین پرێس)ی راگەیاند: بەهۆی ئەو گوشارانەی خراوەتە سەر عادل عەبدولمەهدی، سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق، لە ئێٍستادا حكومەتی عێراقی بۆ جێبەجێكردن و درێژكردنەوەی رێكەوتنی لە گەڵ هەرێمی كوردستان داوای پارەی ئەو نەوتە دەكات كە لە سەرەتای ئەمساڵەوە هەرێمی كوردستان دەبوو رۆژانە بڕی 250 هەزار بەرمیل بداتە بەغداد.\nسەرچاوەكەی لڤین ئەوەشی وت: گوشارێكی زۆر لەلایەن هەموو حزبە عێراقیەكان لەسەر عادل عەبدولمەهدی هەیە بۆ ئەوەی بەمشێوەیەی ئێستا لەگەڵ هەرێمی كوردستان بەردەوام نەبێت بۆیە ئەویش داوای پارەی ئەو نەوتە دەكات كە دەبوو لە ماوەی رابردوو هەرێم بیداتە حكومەتی ناوەندی.\nسەرچاوەكە ئەوەشی وت ئەو داوایەی سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران لە دوای دروستكردنی لیژنەی هەرێمی كوردستان تایبەت بە بودجە و موچەی هەرێمی كوردستان بۆ رێكەوتن لەگەڵ بەغداد ئاشكرا بووە، ئەوەشی ئاشكرا كرد كە هیچ لیستێكی عێراقیش ئامادە نیە بەم شێوەیەی ئێٍستا رێكەوتن لەگەڵ هەرێم بەردەوام بكات بۆ ساڵی داهاتوو بە تایبەت كە هەڵبژاردن لە پێشدایە\n1454 جار بینراوە


👫 ماریا کەمال مستەفا - ماریا هەورامی ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jun 10 2014 3:47PM\n👁 ئی بابەتە 4,273 جارێ وینیان\nدایک و باوکی لە هەورامان لەدایکبوون، بەڵام خۆی لە [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 21 0 ✔ 96% ✍ هـ.ب. 10-6-2014 15:47:41\n📝 ڕوونکردنەوەیەک لەلایە ماریا هەورامییەوە بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Aug 20 2019 11:22PM\nڕوونکردنەوەیەک بۆ ڕای گشتی سەرەتا دەمەوێت سوپاس [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 93% ✍ ج.ع.ئـ. 20-8-2019 23:22:05\n| کاتوو وەشکەردەیو لاپەڕەی: 7,363 چرکە!


پیشمەرگەکان: بشیر امیرخانی - ئەڕا شەنگاڵ\nبشیر امیرخانی - ئەڕا شەنگاڵ\nئەڕا شیوە کردن ئی باسە لازمە توزێک بچمە دویاوە و بزانیم ئەڕا شەنگاڵ”؟. ڕوژێک تروریستەکان داعش هجوم کردن ئەرا شەنگاڵ، وە قسەێ شاێەت حاڵەکان داعشەکان تعدادێان زیاتر لە ٢٠٠ نەفەر نوەیە و وە چەندین ماشین هجوم کردنە سە سەر شەنگاڵ، ئە لا حاڵیکدا کە باز هەم وە قسەێ شاێەت حاڵەکان زیاتر لە ٨٠٠٠ پێشمەرگە لەورە جێگیر بینە. ئەوێکە گویا وەرجە ئی هجومە خەڵک شەنگاڵ لە ڵایەن ئاسایش پارتیوە خلع سڵاح، یان چەکەکانیان لە لێان سەنیاسوە ئیە بمینێ کە باوەڕ دێرم گوزەشت زەمان گشت ئی ڕاس و دروگەلە خەێتە دەیشت.\nئەو وەختە کە لازم بی شەنگاڵ بپارێزیەت و نیرو ئحتیاج داشت، پارت دمکرات نێروەکەێ کیشاە دویاوە و خەڵک شەنگاڵ بی پەناە و بەێ کەس وە شێوەێکی دڕندانە کەفتنەوەر پەلامار داعش و باقی داستانەکە گشت زانن کە چە وە سەر ئەو ملەتە هات. شەنگاڵ قەتل و عام کریا، انفاڵ کریا، بێ سەر و شون کریان خاکەکەێ وێران کردن، کەسێک هەوڵ نەیا نوا ڵی بگرێ و نیرو ئەڕاێ پارێزگاری کڵ بکەێ. ئیستاە وێرانەکەێ شەنگاڵ چە لزمێک وە ٦٠٠٠ پێشمەرگەێ کورد سوریە دێرێ کە بچن دفاع لە ڵێ بکەن. ئەێ  هێز کورد وە ناو ڕوژ کە لە کوردەکان سوریە پێک هاتنە ئەڕا ناچن دەفاع لە خاکەکەێ خوەێان بکەن. ئەێ ئەگەر کورد سوریەن و سەر وە بڕێ لە حزبەکان کورد سوریەن، سەر وە وازارەت پێشمەرگە بیین چر معناێک دێرێ”!؟.\nپ ک ک وشێ ئیمە شەنگاڵ لە دەس داعش ڕزگار کردیمە و ئیستایچ هەق خوەمانە خاونداری لە ڵێ بکەیم. من ویشم ئەوێک پ ک ک شەنگاڵ پاراست و دەفاع لە ڵێ کرد جێ ڕیزە و خەڵک شەنگاڵ قەت لە هویرێان ناچوت. دروس کردن دەێان حزب سەر وە پ ک ک لە شەنگاڵ و دروس کردن چەندین ڕێکخریاک لە ڵاێەن پارتیوە لە شەنگاڵ، بی گومان گشت ئیانە بێ ڕێزیە وە خەڵک شەنگاڵ، چویکە خەڵک شەنگاڵ خوەێان خاون ئرادەن و بایەد ئرادەێ ئەو ملەتە لە وەرچەو بگیریەت. ئەێ ئەگەر قەرار بووت، پ ک ک و پارتی لە سەر هەساو خەڵک شەنگاڵ وە خەڵک شەنگاڵ تەسبی هەساو مل ملانیە سیاسیەکان خوەێان بکەن، چە فەرقێ وە داعش دێرێ؟. ئەڕا ئیانە نایلن خەڵک شەنگا خوەێان بڕیار دەر بوون لە سەر ژیان خوەێان؟. وە قەوڵ پێشەنان ئیە شەر دو موسەڵمانە لە سەر ماڵ جویلەکەێک، کە جویلەکەکە بیەسە ئیزەدیەکان.\nئەڕا هەناردن هێز ڕوژ ئەڕا ڕوژاوا ڕێگە فرەس و پارتی توانست وە ڕاسی لە ڕێگاێ تورکیەوە ئەو نێروە کڵ بکەێ ئەڕا سوریە، ئەگەر هەدەف ئی نێروە دەفاع لە خاک کوردستان سوریەس. ماوەێ شەش مانگە ئی باسە لە بەین پارتی و پ ک ک هەس و چەندین ڵێدوان جوراوجور لە ڵایەن هەردوک لاوە دریاس، هەم تەهدید و هەم دیاڵوگ، ئەوجورە دیار زوان دیالوگ کارساز نەویە و پارتی بێ توجە وە ئەوێک جویلە کردن وەی هێزە ئەڕا مەنتەقەێ شەنگال کارەسات لە ڵێ کەفێتوە هیزەکە جویلان و نەتیجەکەێچێ دیمن کە کوشتن و زەخمی بیین چەندین کەس باز هەم لە جوانەیل شەنگاڵ بی. پارتی فرە جار ویشێ کە وجود پ ک ک لە شەنگاڵ شەرعیتە نەێرێ و هەر وەی خاترە باێەد چوڵێ کەن من نازانم ئەگەر وجود پ ک ک لەو مەنتقە مشروعیت نەێرێ ئەڕا وجود نیرو ڕوژ، کورد سوریە) مشروعیت دێرێ؟. لە هاڵێکدا پ ک ک لە خانقین و کروک و فرە شونتر وجود دێرێ.\nنازانم سەران کورد لەی دو بەشە دەرد و ڕەنج و مەینەت شەنگاڵ ئەڕاێان کافی نەوی کە دوارە وەی شێوە زەخمەکانێان بکوڵننوە؟.\nئەڕا ئەوێک بزانیم چێ بەڵایک توان وە سەر باقیماندەێ ئیزەدیە بارن بزانن چەن گروە لە شەنگاڵ دروس کریاس.\nیەکینەکان پاراستن شەنگال\nیەکینەکان پاراستن ژن\nیەکینەکانی بەرخودانی شەنگاڵ\nهە پە گە\nهێزوکانی پاراستنی ئیزیدخان\nهێزەکانی بەرخودانی شەنگاڵ\nهێزەکانێ ئاسایشی شەنگاڵ\nئیە تەنیا لە مەنتەقەیکی بویچک جور شەنگاڵ ئی کومەڵە گروە مسڵح وجود دێرێ کە شایەت فرە لە ئیانە لە ژێر ئرادەێ ئیزەدیەکان نیەن. وە داخوە ئیزەدیەکان دابەش کریانەسە سەر پارتی،یکیتی،پ ک ک و بڕێکیچ دەوڵەت عراق، ئیە باعث بیە کە ئرادەێ خود ئیزەدیەکان لاواز بکریەت و شەنگاڵ بوتە ململانی بەین پارتی و پ ک ک. باوەڕ دێرم ئەگەر حزبەکان دەس لە سەر ئیزەدیەکان هەڵ بگرن و بیلن خوەێان چارەسەر کیشەکان خوەێان بکەن، کاڕێکی سەخت نیە و تەنیا یەک نێرو لە خود ئیزەدیەکان ئەڕا پاراستن و دەفاع لە ملەت و خاک شەنگاڵ کافیە. وەڵێ ئی جورە دیارە ململانی مەنتەقەیی و حزبی تواێ لە شەنگاڵ یەکلای بوتوە و بێ گومان ئیە زەنگێکی خەتەرە ئەرا پاشماوەێ ئیزەدیەکان. چێ دێری میر ئیزەدی بوێرانە و دویر لە وابەستەگی وە هویچ حزبێک و تەنیا لە بەرژەەندی شەنگاڵ و ملەت ئیزەدی هەڵوێست بگرێ و قسەێ ڕاس خوەێ بکەێ. من فرە جار لە میدیاکان شنەفم وە ڕاسی میر ئیزەدی و سەروک جفات ڕوحانی ئیزەدی قسەکانیان هەر ڕوژ وەل ڕوژێکترا فەرق دێرێ، لە میدیای هەرکام لە ئەو حزبگەلوە قسە بکەن وە باب مەیل ئەو حزبە قسە کەن ، کە ئیە خەتەرێکی گەورەس ئەڕا دویا ڕوژ ئی مەنتەقە.\nسەران کورد کە ئیستاە هانە دەسەڵات و خاوەن حزبن، هەمویشە ئێراد لە دەسەڵادارەیل داگیرکەر گردن کە زوان دیالوگ نەێرن و ناتوان وە دیالوگ مسئەلەێ کورد هەڵ بکەن!!؟؟. ئەێ ئیستاە نە داگیرکەر وە تەعریف ئەوان ها مەنتەقە و نە نە هویچکام لەو وڵاتگەلە کە نەێار کوردن، بەڵکە گشت کوردن و حزب کوردیە، ئەێ ئیوە ئەڕا زوان دیالوگ نەیرین؟ ئیە نیشان دەێ دەسەڵات هەر دەسەڵاتە بکەفێتە دەس هەر کەس و ڵاێەنێک چ کورد بو چ عرب فرق ناکەێ و ئەڕا حفظ دەسەڵاتەکەێ خوەێ جور داگیر کەر ڕەفتار کەێ. ئەوێک باس لە ئازادی و یەکسانی کریەت تەنیا خوڵ وەچەو مەردوم فقیر کردنە و هویچ جیاوازی لە بەین ئی جور دەسەڵاتێک کە وەی شێوە ڕەفتار کەێ وەڵ دەسەڵات وە ناو داگیرکەر نیە.\nمن وەختێ تماشاێ وەزیەت شەنگاڵ و حزبەکان باشور کوردسان کەم، دەقیقا ئایندە و مەنتەقەێ یارسان نشین وە هویر خوەم تێرموە کە ئەگەر ڕووژێک کورد بوتە خاوەن دەسەڵات لەی مەنتەقە وەزعیەت ئی کۆمەڵگاە چە وە سەرێ تێ؟. وەڕاسی تاریخ و گوزەشتەێ تەمام حزبەکان ثابت بیە و دیمنە کە هویچکامێان لە خەم وڵات، ملەت و مەردوم نیەن، بەڵک هەرکامێان فرەتێر هەوڵ دەن هژمونی خوەێان لەوێکتر زیاتر نیشان بیەێ. وە گەرنە ئەگەر خەڵاف ئی قسە بووت و ئەگەر ئی حزبگەلە هانە خەم خاک و مەردم شەنگاڵ ئەڕا نایلن خوەێان بونە هەڵێک ئەڕا موشکڵاتەکان خوەێان، دروس کردن دەها حزب وە ناو شەنگاڵ وە خاتر چەس؟ بێ گومان دروس کردن ئی حزبگەلە ڕقابەتێکی ناسالمە کە لە بەین حزبەکان باشور و پ ک ک هاتگەسە ئاراوە. ئی حزبگەلە کارێ کردنە کە ئیزەدیەکان نەتوانن جاوەن ئرادەێ خوەێان بون تا بتوانن وە ئرادەێ خوەێان مشکڵات ئی مەنتەقە هەڵ بکەن.\nشەڕ وە تایوەت شەڕ براکوژی نگریسە و ناوەکەێ دیارە کە شەڕ براکوژیە. کەسێک لە براێ خوەێ ڕەخم ناکەێ لە دیگەران چوی ڕەخم کەێ، چوی توانی باوەڕ وە حزب یا دەسەڵاتێک بکەی کە براێ خوەێ کوشێ وە خاتر دەسەڵات؟!.\nسەرەڕاێ هورمتم ئەڕا مبارزە و کار و زەحمت ئی حزبگەلە کە هانە هەر چور پارچەێ کوردستان، ئەما حەقیقەت تەڵخێک هەس ئەویچ ئەوەسە کە لە تویل دەێان ساڵە کارێک کە ئی حزبگەلە کردنەسەێ وە کەنەێ تەنیا و تەنیا ئەڕا وە دەس هاوردن دەسەڵاتە و باقی شعارەکان کە دەنەێ ئەڕا گەوجاندن ملەتە. باوەڕ وەی ئی شێوە ئحزابە چ ئیستاە و چ ئایندە کار دشوارێکە چویکە خوەێان کارێ کردنە کە دی باوەڕ وە پێان نەکریەت.\nئیستاە هەرکام لەی حزبگەلە یکی لە وڵاتە هاوساکان خەتابار کەن کە ئەوانن خەریکن دەس خەنە ناو کار کوردسان و حزبەکان!!!، یکیان ویشێ ئێران خەریکە لە ڕێ شەنگاڵوە هێڵاڵ شیعی دروس کەێ تا دەسێ بڕەسێتە دەریاێ (چەرمگ) سفید، ئنگار اێران نە دەریا ها ئختیارێ و نە ئرتبات دریائئ لە ئختیارێ بو، ئەوەکەێتر ویشێ تورکیە خەریکە ئاجانداێ خوەێ لە کوردستان پیادە کەێ، ویشێم ئیەیچە ڕاسە، ئەما جێ وە جێ کار ئاجانداێ ئێران و تورکیە و عراق و سوریە خود ئیوە نیەین؟ ئایا ئیوە نیەین کە دونیا خەتا بار کەین و خوەتان بینەسە فریشتە و بێ خەتا.\nلە ئاخر قسەکانم ویشم میر ئیزەدی، دیوان ئیزەدی، ڕوش هویر و چالاکەیل ئیزەدی وەرجە هەرکەسێ کەفنە وەر پرسێار، ئەرا هەرکامتان کەفتینەسە باوەش حزبێک و خەریکین ملەت و خاکەکەتان تاڵان کەین؟ بێ گومان ئەگەر ئیانە هەڵ نەڵسن و وەزیفەێ خوەێان ئەنجام نەێەن، دویر لە ئەوێک لە کام حزب نزیکن شەرمەزار ئایندە و نەسڵ ئایندەێ ئیزەدی و مەنتەقەن.\nنفرەت لە شەڕ وە تایوەت شەر خودکوشی\nنفرەت لە تەفرەقە و بێ باوەڕی\nنفرەت لە دەسەڵاتێک کە وە خوین ملەت باێتە دی\nئومێدوارم تەمام ئی حزبەیلە کە شەنگاڵ کردنەسە مەێدان مبارزەێ خوەێان و توان ئستقلال لە بان شەنگاڵ وە دەس بارن، بانە سەر ئەقڵ و توزێک لە بەرژەوەندی مردم شەنگاڵ فکر بکەن و شەنگاڵ بیەنە دەس شەنگاڵیەکان کە خوەیان بڕیاردەر بون لە چارەنویس خوەێان.\nUpplagd av yarsan kurdistan kl. 02:54\nYarsan National Association kvinnokommité arranges...\nبرزو احمدی - پیرامون تبعات دستکاریهای کلام\n8 مارس میراث بزرگ زنان


هەواڵێکی خۆش بۆ پەنابەرانی کورد - Hataw هەواڵێکی خۆش بۆ پەنابەرانی کورد - Hataw\nسەرەتا > هەمەرەنگ > هەواڵێکی خۆش بۆ پەنابەرانی کورد\nهەواڵێکی خۆش بۆ پەنابەرانی کورد\nبەڕێوەبەرایەتی کۆچ و کۆچبەرانی ھەرێم داوایەکی بەپەلە ئاراستەی ئەو پەنابەرانە دەکات کە بەزۆر ڕەوانەی ھەرێم کراونەتەوە یان بەخواستی خۆیان گەڕاونەتەوە، بەڕێوەبەری ئەو فەرمانگەیەش بڕی ئەو پارەیە ئاشکرادەکات کە پێیان دەدرێت.\nشاکر یاسین بەڕێوەبەری فەرمانگەی کۆچ و کۆچبەرانی ھەرێم ڕاگەیاند، “ئەو ھاوڵاتیانەی لەدەرەوەی وڵات بەھەر شێوەیەک لەشێوەکان دەگەڕێنەوە ھەرێم، چ بەخواستی خۆیان یان بەزۆر ڕەوانەیان دەکەنەوە داوایان لێدەکەین سەردانی نوسینگەکانمان لەھەرێم بکەن بۆ تۆمارکردنی ناوەکانیان”.\nسەبارەت بەئامانجی ناونوسکردنیان شاکر یاسین وتی:”تۆمارکردنی ناویان بەئامانجی قەرەبوکردنەوەو ھاوکاریکردنیانە، چونکە ئێمە پڕۆژەیەکی تایبەتمان ھەیە کەچەند مانگێک دەخایەنێت و 500 پەنابەر لەخۆدەگرێت، بۆ ئەوەی لەسەر ئەرکی ئەڵمانیاو چەند ڕێکخراوێک قەرەبویان بکەینەوە”.\nڕونیشیکردەوە، ئەوانەی لەقەرەبوەکە سودمەنددەبن بەتایبەت، پەنابەرانی ئەڵمانیان، ھاوکاریەکەش دوو جۆرە (مادی و تەکنیکی)، مادیەکە بەبڕی ھەزار یۆرۆیە”.\nسەبارەت بەھەڵوێستی حکومەتی ھەرێمیش سەبارەت بەڕەوانەکردنەوەی زۆرەملێی پەنابەرانی کورد لەئەوروپا شاکر یاسین جەختیکردەوە، “سیاسەتی حکومەتی ھەرێم بریتیە لەدژایەتیکردنی بەزۆر ناردنەوەی پەنابەران، بەڵام ھەرکەسێک ڕەوانەدەکرێتەوە پێویستە سەردانی نوسینگەکانی کۆچ و کۆچبەران بکات بۆ ئەوەی ھاوکاریی بکرێت”.\nItem Reviewed: هەواڵێکی خۆش بۆ پەنابەرانی کورد Rating: 5 Reviewed By: hataw magazin


بانكی ناوەندی عیراق بڕیارێكی نوێی لەبارەی جموجوڵی دۆلار دەركرد - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبانكی ناوەندی عیراق گواستنەوەی زیاتر لە 10 هەزار دۆلاری لە خاڵە سنوورییەكان و فڕۆكەخانەكان مەرجدار كرد.\nبانكی ناوەندی عیراق لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند، گواستنەوەی زیاتر لە 10 هەزار دۆلاری لە خاڵە سنوورییەكان و فڕۆكەخانەكان مەرجدار دەبێت، بە هێنانی بەڵگە بۆ خەرجكردن و هۆكاری جوڵە پێكردنی ئەو بڕە پارەیە، ئەمەش بە مەبەستی ڕێگەگرتن لە سپیكردنەوەی پارە و بەكارهێنانی بۆ كاری تیرۆریستی.\nبانكی ناوەندی عیراق ئەوەشی خستووەتەڕوو، بەبێ هۆكار تەنها ڕێگە بە گواستنەوەی بڕی 10 هەزار دۆلار یان هاوتاكەی لە دراوەكانی تر دەدرێت لە خاڵە سنوورییەكان.\nسەبارەت بە دیناری عیراقییش، تەنها ڕێگە بە ملیۆنێك دینار دەدرێت و لەو بڕە زیاتر دەستی بەسەردا دەگیرێت، ئاماژە بەوەشدەدات، بۆ گواستنەوەی زیاتر لەو بڕە پارەیە، دەبێت هۆكاری بردنەدەرەوە و هێنانەناوەوەی ئەو پارەیە، روِونكرابێتەوە، یان خاوەنەكەی بەڵێننامە پڕ بكاتەوە لە 30 ڕۆژدا بەڵگە پێشكەش بكات كە بۆچی ئەو بڕە پارەیەی گواستووەتەوە.\nچەند کارکاتێرێک کە نیشانی دەدات ئەم جیهانەمان چاک تێکچووە\nخەڵك- وەزارەتی پلاندانانی عیراق، هەڵسەنگاندن بۆ ژمارەی دانیشتوانی عیراق دەكات لە ساڵی 2021، هەڵسەنگاندنەكەش پشت بە پێوەرەكانی ئامار و ڕێژەكانی…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه كانونی دووه‌م 2022 (1284) كانونی یه‌كه‌م 2021 (1511) تشرینی دووه‌م 2021 (1638) تشرینی یه‌كه‌م 2021 (1644) ئه‌یلول 2021 (1652) ئاب 2021 (1644) ته‌مموز 2021 (1583) حوزه‌یران 2021 (1594) ئایار 2021 (1622) نیسان 2021 (1648) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (1454) كانونی یه‌كه‌م 2020 (61)\nیەكێتی، پرسی كاندیدی سەرۆك كۆماری یەكلایی كردەوە\n19 کانونی دووهەم 2022 10.01 am\nخەڵك- ڕاوێژكارێكی مەكتەبی سیاسی یەكێتی ڕایدەگەیەنێت، كاندیدی فەرمی یەكێتی نیشتمانی كوردستان بەرهەم ساڵحە.\n15 کانونی یەکەم 2021 6.00 pm\nخەڵك- بانكی ناوەندی عیراق، زیاتر لە 201 ملیۆن دۆلاری ئەمریكایی دەخاتە بازاڕەوە، كە بە بڕێكی كەمتر لە ڕۆژی پێشوو…


لە کامیرۆن ٧٩ خوێندکار بە بارمتە گیراون | ROJnews\nلە کامیرۆن ٧٩ خوێندکار بە بارمتە گیراون\nسێشەممە, 6 نوف 2018 - 10:27\nکاربەدەستێکی دەوڵەتی کامیرۆن ئاشکرای کرد، کە ٧٩ خوێندکار لە یەکێک لە ناوچە ئینگلیزی زمانەکانی کامیرۆن لەلایەن گروپێکى سەربەخۆیى خوازەوە ڕفێندراون و وەک بارمەتە لاى خۆیان دیلیان کردوون.\nڕۆژى دووشەممە، گروپێکى سەربەخۆیى خواز، لە وڵاتى کامیرۆن، کە دەکەوێتە ڕۆژئاواى کیشوەرى ئەفریقا، ٧٩ خوێندکارى مەسیحییان لەگەڵ بەڕێوبەرى خوێندنگاکە مامۆستایەک و شۆفێرى پاسى خوێندکارەکان-یان ڕفاندووە و هەتاوەکو ئێستا ئازاد نەکراون.\nکاربەدەستێکی دەوڵەتی کامیرۆن دوای دانیشتنی نائاسایی ئەنجومەنى وەزیرانى کامیرۆن، لە لێدوانێک بۆ ڕاگەیاندنەکان وتوویەتی، ٧٩ خوێندکار لەگەڵ ماموستایەک و بەڕێوەبەری خوێندنگاکە و شۆفێرى ئەو پاسەى، کە خوێندکارەکانى تێدابووە لە لایەن گروپێکی چەکدار سەربە لایەنێکی سەربەخۆیی خواز بە دیل گیراون و ڕفێندراون، هەروەها ڕایگەیاند، کە گەڕان بۆ دۆزینەوەی بە بارمتە گیراوەکان دەستی پێکردووە و هەموو هێزەکان بۆ بەشداری لەو ئۆپەراسیونە خراونەتە ئامادەباشییەوە.\nئەو کاربەدەستە ئاشکرایشی کردووە، کە ئەو بارمتانە، خوێندکاری خوێندنگایەکی سەربە کلیسای پرۆتستان لە شاری بامندا-ن، کە ناوەندی ناوچەی باکوری ڕۆژئاوای وڵاتی کامیرۆنە و بووەتە مەیدانی شەڕی چەکداری نێوان چەکدارە ئینگلیزی زمانەکان و هێزە کانی دەوڵەتی کامێرون.\nلە نێو وڵاتى کامیرۆن-دا بە زمانى فەڕەنسى و زمانى ئینگلیزى قسەدەکرێت، لە ئێستادا گروپێکى سەربەخۆیى خواز لە نێو ئینگلیزى زمانەکاندا دروستبووە و داواى سەربەخۆى و جیا بوونەوە لە کامیرۆن دەکەن، ئەم خوێندکارانەش لەلایەن ئەو گروپەوە ڕفێندراوە و هەتاوەکو ئێستا مەبەستى ڕفاندنى خوێندکارەکانیان ئاشکرا نەکردووە.


رووژنامه‌يگ بريتانى هووكار بۆردومان ئسرائيل له عراق ئاشكرا كرد - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nهــــه‌واڵ عــیراق رووژنامه‌يگ بريتانى بۆردومان ئسرائيل عراق\nشه‌فه‌ق نيوز/ روژنامه‌ى ده‌يلى ته‌ليگراف باوه‌تيگ له‌ژير ناونيشان " ئسرائيل وه‌رگه‌ى گه‌مه‌جاڕێ ئيران ناگرێد" بڵاو كرد.\nرووژنامه‌گه وت: سه‌ربار ئه‌وه‌گ كاره‌يل دوشمنايه‌تى ناونى ئسرائيل و مه‌ردمان سه‌ر وه ئيران گرژيه‌يل فريه‌يگ وه‌پيه‌و دياره له ناوچه‌ى خوه‌رهه‌ڵات ناوين، وه‌لێ دوينيم نه‌بره‌ى گه‌شبينى له لوتكه‌ى وڵاته‌يل جى هه‌فت له فره‌نسا دياره ئه‌را وه‌ديكردن رێگه‌چاره‌ێ دبلۆماسى له ته‌هران.\nرووژنامه‌گه وت: ئسرائيل بڵاويه‌و كردگه ك په‌لامارداين ئه‌را بان ئامانجه‌يل ئيرانى يا سه‌روه‌خوه‌ێ له عراق و سوريا و لوبنان له رووژه‌يل گوزه‌يشت ئه‌نجام داگه، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش ئى گرژه‌وبوينه وه ته‌واوه‌ى دژه وه‌ل پيشنياره‌يليگ ك باس له توانايى ئاماده‌باشى ئيران ئه‌كا ئه‌را دانيشتن جاريگتر له‌بان مێز گفتگوو له‌باره‌ى به‌رنامه ئه‌تۆميه‌گه‌ێ.\nوه‌گووره‌ى ديد ئسرائيل، وجوود سه‌ربازێ ئيرانى له عراق و سوريا و لوبنان مه‌ترسيه له‌بان هاووڵاتيه‌يلێ و رووژنامه‌گه يه‌يش ده‌رخست ك گرژيه‌يل ئيسه‌ى ناونى ئسرائيل و ئيران ناڕه‌سێده ئه‌و راده ك وجوود داشت له‌ساڵ 2006 له‌ناونى ئسرائيل و حزبوڵڵا و باس له‌وه‌يش كرد په‌لاماره‌يل سه‌ربازێ ئسرائيل له ناوچه‌گه كاره‌گه سه‌خته‌و ئه‌كا ئه‌را ئه‌وه‌گ قه‌ناعه‌ت وه تره‌مپ بكريه‌ێد ك ته‌هران جدديه له ئاڵشتكردن ره‌فتاره‌يلێ.\nگفتگوو ناونى عراق و روسيا له‌باره‌ى سه‌ندن سيسته‌م ئێس 300 ئاشكرا كريا\nبڕیگ لەوانە ک لەنووسینگەی مەرجعیگ لە نەجەف کارکەن تویش کۆڕۆنا هاتنه\nدارایی پەڕلەمانی: یاسای بوودجە کەفێدە دویای جەژن رەمەزان\nدیاله قیەغەی هاتوچوە کەێدە ٣ روژ لە هەفتەیگ