ڕۆیتەرز: خۆپیشاندەرانی عیراق داوای هەڵوەشانەوەی پەرلەمان دەكەن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nڕۆیتەرز: خۆپیشاندەرانی عیراق داوای هەڵوەشانەوەی پەرلەمان دەكەن\n2019/12/08 - 11:48 AM\nبەهۆی تەقەی هێزە ئەمنییەكانەوە لە ناسرییە 46 خۆپیشاندەر كوژران و سەدانی دیكەش برینداربوون، دانیشتوان و ئەندامانی خێڵەكانی پارێزگاكە لە مەراسیمێكی گەورەدا لە نزیك پردی”زەیتون” كوژراوەكانیان بۆ گۆڕستان بەڕێكرد و بەڵێنی ئەوەشیاندا تا هەڵوەشانەوەی پەرلەمان و دروستكردنی سیستمێكی سیاسی شیاو بەردەوام دەبن و شوێنی ڕاپەڕینی گەنجەكانیان چۆڵناكەن.\nئاژانسی هەواڵی “ڕۆیتەرز” لە ڕاپۆرتێكدا كە لە شاری ناسرییە ئامادەی كردووە، باسی لەوەكردووە زۆربەی ئەوانەی كوژراون گەنج بوون و بۆ داواكاری هەلی كار و ڕووبەڕووبونەوەی گەندەڵی و گۆڕینی سیستمی سیاسی وڵاتەكەیان چوونەتە سەر شەقام و لە نزیك پردی زەیتون، هەمان ئەو شوێنەی تەرمەكانیان بەڕێخراون بۆ گۆڕستان كوژراون.\nبەپێی ڕاپۆرتەكەی ڕۆیتەرز بەهۆی خۆپیشاندانەكانی دوو مانگی ڕابردووی عیراقەوە نزیكەی 400 خۆپیشاندەر و ئەندامی هێزە ئەمنییەكان كوژراون، كە نزیكەی 100 كەسیان لە ناسرییە بوون، كە چوارەم گەورەترین شاری عیراقە و یەكێكە لە هەژارترین شارەكانیش.\nناسرییە شاری لە دایكبوونی بەعسە، زۆربەی سەرۆك عەشیرە ناسراوەكانی عیراق لەوێن، ماڵی بەشێكی دیاری سەركردە سەربازییەكانی نزیك لە ئێران لەو شارەدان، ئێستا لە ڕاپەڕین و خۆپیشانداندا لە ڕیزی پێشەوەدایە، خەڵك تەئكید دەكەنەوە، ئەوان كۆڵنادەن و بەردەوام دەبن تا گۆڕینی دەسەڵات و هێنانەدی هەلی كار و دروستكردنی ئارامی.\nتەیب فارس، یەكێكە لە سەرۆك خێڵەكانی شارەكە، بە ڕۆیتەرزی وتووە”پەرلەمانتاران پێوستە بڕۆن” هەروەها لیستی ناوی ئەو سەركردانەی لابووە، كە لەلایەن ئێرانەوە پشتیوانی دەكرێن و دەستیان بەسەر حكومەتی عیراقدا گرتووە لە دوای ڕوخانی ڕژێمی پێشووی عیراقەوە.\nئەو سەرۆك خێڵە وتویەتی”ئێمە دەستتێوەردانی دەرەكیمان ناوێت، ئێرانمان ناوێت، ئەمە هەما خوێنڕشتنی سەدام حسێنە و حزبە شیعەكان دووبارەی دەكەنەوە”.\nهۆشداری وەستانی پێدانی كارەبای نیشتیمانی دەدرێت\nتائێستا دادگا بڕیاری كۆتایی لەسەر هەڵوەشاندنەوەی ئەنجومەنی پارێزگاكانی عیراق نەداوە\nكازمی بۆ وەزیرەكانی: بچنە سەر شەقام\nفەرمانێكی بۆ كڵاوشینەكان دەركرد\nسەدر “پەیماننامەی شۆڕشی چاكسازی” ڕاگەیاند


نوێنەر - KRG France\nزانیاری بە سوود\nپشتراست کردن (پەسەند کردن)\nپاسپۆرت و ناسنامه\nبڕوانامه‌ی له‌دایكبوون و مردن\nخوێندن له فه‌ره‌نسا\nكونسولی گشتی فه‌ره‌نسا له هه‌ولێر\nکەلتور و کەلەپووری فەرەنسی\nئەنجوومەنی پیرانی فەرەنسا - سێنات\nئەنیستیتیوتی فەرەنسی لە هەولێڕ\nنوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له فه‌ره‌نسا\nئه‌ركه‌كانی به‌رێز عه‌لی دۆڵه‌مه‌ڕی وه‌ك نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له فه‌ره‌نسا به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان دوو وڵاتی فه‌ره‌نسا و كوردستانه له سه‌رجه‌م بواره‌كاندا وه‌ك، په‌یوه‌ندی ئابوری، سیاسی، كه‌لتوری، كۆمه‌ڵایه‌تی، ئاكادێمی و هتد.\nعه‌لی دۆڵه‌مه‌ڕی، نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له فه‌ره‌نسا له مێرگه‌سوور سه‌ر به پارێزگای هه‌ولێر له بنه‌ماڵه‌یه‌كی كوردی شۆڕشگێردایكبووه، باوكی له ساڵه‌كانی شه‌ست له ڕیزی پێشمه‌رگه‌دا خزمه‌تی به كوردستان كردوه.\nعه‌لی دۆڵه‌مه‌ری هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی دكتۆرایه له زانكۆی سۆربۆن له بواری جیۆپۆله‌تیك و زیاتر له ١٠ ساڵه كه له بواری په‌یوه‌ندییه نیوده‌وڵه‌تییه‌كان و دبلۆماسیدا كار ده‌كات و ئه‌زموونی هه‌یه.\nدۆڵه‌مه‌ڕی خاوه‌نی كتێبی جیۆپۆله‌تیكی كوردستانی عێراقه كه له خانه‌ی چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی گلیف له شاری پاریس به چاپ گه‌یه‌ندراوه و هه‌روه‌ها نووسه‌ری چه‌ندین وتاری تایبه‌تی ڕۆژنامه‌وانییه به زمانی كوردی و فه‌ره‌نسی له كوردستان و فه‌ره‌نسادا.\nدۆڵەمەری لە سەرەتا لە یەکیتی قوتابیانی کوردستان دەستی بە کاری سیاسی کردووە و بەرپرسی لێژنەی یەکیتی قوتابیانی کولێژی کارگێری و ئابووری زانکوی سەڵاحەددین بووە بۆ ماوەی ٢ سال و پاشان بەرێوەبەری ژمێریاری بووە لە وەزارەتی مافی مروڤی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠٠٢ و ٢٠٠٣ . لە ساڵی ٢٠٠٩ لە نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە فەرەنسا دەستی بە کار کردووە و لە ساڵی ٢٠١٠ کرا بە جێگری نوێنەر و لە مانگی ٦ی ٢٠١٦ وەکو نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە فەرەنسا دەست بە کاربووە.\n17 Rue Saint-Saëns 75015 Paris ئادرێس\nسەرجەم مافەکان پارێزراون بۆ ماڵپەری © حکومەتی هەرێمی كوردستان - 2019' - Agence Web


زاخۆ.. توركیا بە هێلیكۆپتەر هێزی سەربازی دابەزاند – تۆڕی میدیایی خەڵک\nزاخۆ.. توركیا بە هێلیكۆپتەر هێزی سەربازی دابەزاند\n2020/06/26 - 10:26 PM\nسوپای توركیا بە هێلیكۆپتەر هێزی سەربازیی بردووەتە چیای خامتیر لە سنووری شارۆچكەی زاخۆ، كە كەمتر لە پێنج كیلۆمەتر لە خاڵێكی پاسەوانی سنوورەوە دوورە.\nبەگوێرەی زانیارییەكان، هێزەكان لە كاتژمێر 3ی پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ بۆ چیاكە گواستراونەتەوە و ئەو شوێنەی سەربازانی توركیا تێیدا دابەزیون پێنج كیلۆمەتر لە گوندی شەرانش-ی شارەدێی دەركاری زاخۆوە دوورە، كە خاڵێكی پاسەوانی سنووری تێدایە.\nزێرەڤان مووسا، بەڕێوەبەری شارەدێی دەركار بە (ڕووداو)ی ڕاگەیاند، ئێوارەی ڕۆژی هەینی 26/6/2020، سوپای توركیا بە هێلیكۆپتەر هێزی سەربازیی لە چیای خامتیر دابەزاندووە، كە نزیكە لە خاڵێكی پاسەوانی سنووری عیراق لە گوندی شەرانش “ئەوەش ترس و دڵەڕاوكێی بۆ دانیشتووانی سنوورەكە دروستكردووە”.\nبەڕێوەبەری شارەدێی دەركار ئاماژەی بەوەشكرد، بەهۆی جێگیربوونی هێزی سەربازیی توركیا لە چیای خامتیر و تۆپباران و بۆردوومانی بەردەوامیش لە ناوچەكە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا، “دڵەڕاوكێی لەناو خەڵكی 30 گوندی ناوچەكە دروستكردووە كە 13 هەزار كەس تێیدا دەژین، هەروەها 27 هەزار پەنابەر كە لە سێ كەمپی جیاجیا لەو سنوورەدا نیشتەجێن”.\nهاوكات دڵشێر عەبدولستار، بەڕێوەبەری شارەدێی باتیفای سەر بە شارۆچكەی زاخۆ، ڕایگەیاند، بەھۆی بۆردوومانی بەردەوامەوە، زیانی ماددی بە 12 گوندی شارەدێی باتیفا گەیشتووە و گوندێك بەتەواوی چوڵكراوە و سێ گوندی تریش مەترسیی چوڵكردنیان لەسەرە “بەھۆی بۆردوومانەكانەوە ترس بۆ نزیكەی 10 ھەزار كەس لە دانیشتووانی ناوچەكە دروستبووە”.\nجێی ئاماژەیە، ڕۆژی 15ی ئەم مانگە وەزارەتی بەرگری توركیا دەستپێكردنی ئۆپراسیۆنێكی سەربازی بۆ باشووری كوردستان ڕاگەیاند و ڕۆژی 10/6/2020 بەهۆی بۆردوومانی فڕۆكەكانی توركیا لە سنووری شیلادزێ و كانی ماسێ، پێنج هاووڵاتی شەهیدبوون.\nهەروەها ڕۆژی پێنجشەممە 25/6/2020 هێرشێكی ئاسمانی بۆسەر سەیرانگەی كونەماسی لە سنووری پارێزگای سلێمانی، شەهیدێك و برینداربوونی 6 هاووڵاتی لێكەوتەوە.\nچەند لایەنێکی شاراوە دەربارەی ژیانی هونەرمەند (حەسەن زیرەک) لە ٤٨مین ساڵیادی کۆچیدا


Diplomatic Magazine | شارەزایەكی فەلەكی لە كوردستان: سەرەتای مانگی ڕەمەزان دەکەوێتە ۲۰۱۸/۹/۱۱ زاینییەوە\nئه‌و ئاماژه به‌وه ده‌كات به‌ڕوونی دیاره كه ساڵنامه‌ی ئیسلام هه‌تاوی - هه‌یڤییه نه‌ك به ته‌نها هه‌یڤی، ئاماژه‌ش به‌وه ده‌كات كه یه‌كه‌م ڕۆژی مانگی ڕه‌مه‌زان ده‌كه‌وێته سەرەتای مانگی ڕەمەزان دەکەوێتە ۲۰۱۸/۹/۱۱ زاینییەوە.\nدیپلۆماتیك : پێورو ساڵنامەی درووست بۆ زانینی مانگەکان چ ساڵنامەیەکەو بۆچی؟\nمحه‌مه‌د له‌تیف: پێشتر بڕوام بەساڵنامەی کۆچی هەبوو کەساڵنامەیەکی هەیڤی(قمری)یە، ماوەی کەمتر لەساڵێکە دیراسەی ساڵنامەی ئیسلام دەکەم بەپێی قورئان و ڕیوایات و حیساباتی ساڵنامەی ۲۳ ساڵی پێغەمبەرایەتی، لەهەموو ئەوانەدا بەڕوونی دیارە کە ساڵنامەی ئیسلام هەتاوی-هەیڤی (شمسی-قمری)یە نەک تەنها هەیڤی(قمری)، پاشان بەگەڕانەوەی حیساباتی ورد بۆ ساڵنامەی ۲۳ ساڵی پێغەمبەرایەتی و بەراوردکردنی بەڕوداوەکانی ئەو سەردەمە وەک غەزەواتەکان، بەپێی ڕیوایات و قورئانیش ناکۆک دێنەوە، وەک ئەوەی غەزوەی تەبوک لەکاتێکی گەرمدا بووە بەپێی قورئان و ڕیوایات ،بەڵام کاتێ ساڵنامەی کۆچی بەپێوەرو حیساباتی خۆی دەگێڕینەوە بۆ ڕابردوی ئەو سەردەمە، دەکاتە مانگی ۱۱ ی زاینی و نزیکی زستان! بەڵام بەپێوەری ساڵنامەی هەتاوی-هەیڤی دەکاتە هاوین، ئەمە بۆ هەموو ئەو ڕوداوانەی تریش بەهەمان شێوەیە. بۆیە پێوانەی ساڵنامەی ئیسلام بەهەموو بەڵگەکان هەتاوی-هەیڤی‌یە، واتە ساڵ بەپێوانەی خولی زەوی بەدەوری خۆرو مانگەکانیش بەپێوانەو حیسابی هەیڤ(قمر) بەدەوری زەویدا، واتە بۆ مانگەکان دیسانەوە پێوویستە حیسابی هیلالی نوێ بکەین بۆ هیلالێکیتر، بەڵام پێوویستە بزانین کام مانگ پەیوەستە بەکامە هیلالەوە، واتە هیلالەکان تایبەتمەندیی خۆیان هەیەو بەمەوقیعی فەلەکی هەتاوی جیا دەکرێنەوە، یان بەشێوەیەکی ئاسانتر بڵێین و بەحیسابی ساڵنامەی زاینی گوزارشتی لێبکەین مەوقعی هیلالی مانگێکی وەکو مانگی ڕەمەزان بریتییە لە ۸/۲٥ بۆ ۹/۲۳ زاینی واتە هەر هیلالێکی نوێی ئەو نێوانە هیلالی ڕەمەزانە.\nماوەی کەمتر لەساڵێکە دیراسەی ساڵنامەی ئیسلام دەکەم بەپێی قورئان و ڕیوایات و حیساباتی ساڵنامەی ۲۳ ساڵی پێغەمبەرایەتی، لەهەموو ئەوانەدا بەڕوونی دیارە کە ساڵنامەی ئیسلام هەتاوی-هەیڤی (شمسی-قمری)یە نەک تەنها هەیڤی(قمری)،\nدیپلۆماتیك: ئێوە پێتانوایە کە ساڵنامەی کۆچی بۆ زانین و دیاریکردنی مانگ و وادەی عیبادەتەکان هەڵەیە، ئەم هەڵەیە چۆن و لە کەیەوە هاتۆتە ناو ئەو ساڵنامەیەوە؟\nمحه‌مه‌د له‌تیف: بەڵێ ساڵنامەی کۆچی بەپێوەری ۱۲ مانگی هەیڤی بۆ هەر ساڵێک جێگیر کراوەو بەمەش نزیکەی ۱۱ ڕۆژ لەکورتی دەدات لەهەر ساڵێک‌دا، ساڵی ۱۷ ی کۆچی لەسەردەمی خەلیفەی دووەم عومەری کوڕی خەتاب (ر.خ) ساڵنامەی کۆچی بەم شێوەیە کاری پێکراوە، بەپشت بەسـتن بەهەردو ئایەتی التوبە/۳٦-۳۷ بەلێکدانەوەیەکی هەڵەی ئایەتەکە ساڵێک حەسر کراوە لە ۱۲ مانگی هەیڤی‌داو (شهرالتقویم) لابراوە کەمانگێک بووە بۆ ڕێکخستنەوەی ساڵنامەو تێکڕا لەماوە ۳۲٫٥ مانگ‌دا دانراوە لەساڵنامەدا، واتە لەماوەی ۱۹ ساڵدا ۷ مانگ بۆ ڕێکخستنەوەی ساڵ دانراوە: (۱۹ساڵ × ۱۲مانگ) + ۷ مانگ = ۲۳٥ مانگ ۱۹ساڵ × ۳٦٥٫۲٤۲۱۹۸ڕۆژ = ٦۹۳۹٫٦ ڕۆژ. ٦۹۳۹٫٦ڕۆژ ÷ ۲۳٥ مانگ = ۲۹٫٥۳ ڕۆژ. بەڵام بەلێکدانەوەیەکی هەڵەی ئەم دوو ئایەتە (شهرالتقویم) لابراوە، لەئایەتەکەدا (نسئ) بریتییە لەدواخستنی مانگە حەرامەکان بەمەبەستی هەڵگیرسانی جەنگ، هەرکاتێ خواستیان لەسەر بووبێ بێ ڕەچاوکردنی یاسای (شهرالتقویم) کەپێویستە لەکات و ساتی خۆیدا دابنرێ و هەموو کات لەڕووی فەلەکیەوە دەکەوێتە نێوان مانگەکانی (ربیع اڵاول) تاوەکو (ڕه‌مه‌زان)ەوە بەهۆی ئەوەی فراوانی ماوەی مەوقعەکانی ئەم مانگانە ڕووبەرێکی زیاتر داگیر دەکەن لەچاو ماوەی نێوان (ڕه‌مه‌زان) تاوەکو (ربیع اڵاول)، واتە لەدوای ڕمه‌زان تاوەکو (ربیع اڵاول) ناکرێ و یاساغە (شهرالتقویم) دابنرێ، یان پاش و پێشکردنی مانگەکان بۆ دواخستنی مانگە حەرامەکان دیسانەوە یاساغە.\nهەروەها ئایەتی ۳٦ بەهیچ شێوەیەک ساڵی حەسر نەکردوە لە ۱۲ مانگ‌دا، چونکە ئایەتەکە تەنها تەرکیزی کردوەتە سەر ژمارەی مانگەکان(إن عده الشهور) نەک ئەوەی ڕێگری بکات لە ۱۰ ڕۆژو ۲۱ کاتژمێرو ۱۱٫۳ چرکەکە بخرێتە سەر ساڵەکە. نمونە: کاتێ دەچیتە مارکێتێک بەکاشێرەکە دەڵێی چەند سێت هێلکەتان ماوە؟ ئەویش لەوەڵامدا دەڵێ ۱۲ سێتمان ماوە، بەڵام جگە لەوە چەند هێلکەیەکی تریشیان ماوە کەهەواڵی بەتۆ نەدا، چونکە تۆ پرسیاری ژمارەی سێتەکانت کردوە نەک دانە بەدانەی هێلکە.\nدیپلۆماتیك: ئێوە کام ساڵنامەیە بە دروست دەزانن، بەپێی ئەو ساڵنامەیەی کە ئێوە کاری لەسەر دەکەن و بە دروستی دەزانن، ئێستا لەکام مانگی عەرەبیداین و مانگی ڕەمەزان دەکەوێتە کەیەوە؟\nمحه‌مه‌د له‌تیف: بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە پێوویستە سێ جۆری ساڵنامە بخەینە ڕوو:\n۱. ساڵنامەی هەتاوی (التقویم الشمسی). ۲. ساڵنامەی هەیڤی (التقویم القمری).\n۳. ساڵنامەی هەتاوی-هەیڤی (التقویم الشمسی-القمری).\nهەردو شێوازی یەکەم و دووەم بنچینەن بۆ شێوازی سێیەم و لەڕاستیشدا سـێیەم بریتییە لەتێکەڵکردنی هەردوکیان و ساڵنامەی ئیسلامیش بەپێی دەقی ئایەتەکان و ڕیوایاتیش جۆری سێیەمیانە.\n۱. ساڵنامەی هەتاوی: لەساڵنامەی هەتاویدا خولێکی زەوی ئەژمار دەکرێت بەدەوری خۆردا. ئەم جۆرە حیسابە پەیوەسـتە بەلاری تەوەرەی زەوییەوە یاخود بەگۆشەکانی لێدانی تیشکی خۆرەوە بۆ سـەر زەوی‌و بەپێی ئەم حیسابە خۆر لەسـاڵێک‌دا دوو جار(دوو ڕۆژ) سـتوون دەبێت لەسـەر هێڵی کەمەرەی زەوی‌و شـەوو ڕۆژ یەکسان دەبن لەسەرجەم شوێنەکانی گۆی زەوی، لەم دوو ڕوژەدا فەجرو غروبیش بوونیان دەبێت لەسەرانسەری گۆی زەوی بەجەمسەرەکانیشەوە، بەڵام لەناوچە نیشـتەجێیەکانی سەر زەوی فەجرو غروب جیاوازەو لەزۆربەی شوێنەکانی زەوی وەک هێڵی کەمەرەو بەرەو ژوورو بەرەو خوار تانزیک هێڵی پانی سەرو ٦۰ پلەی باکور و باشور شەو و ڕۆژو فەجرو غروب ساڵ دوانزەی مانگ بوونیان هەیە، بۆیە پێوویسـتە جیاوازی بکەین لەوەی کەدەڵێین ناوچەی نیشتەجێ بوون یان سەرانسەری گۆی زەوی کەئەمەی دووەمیان ڕوبەرێکی فراوانتر لەخۆ دەگرێ. ئەم حیسابەی لاری تەوەرەی زەوی جووتە لەگەڵ وەرزەکانی ساڵ ، ماوەی ئەم حیسابە بریتیە لە ۳٦٥٫۲٤۲۱۹۸ ڕۆژ ، واتە ۳٦٥ ڕۆژو ٥ کاتژمێرو ٤۸ خولەک‌و ٤٥٫۹ چرکە. گرنگە ئەوە بزانین کەساڵنامەی هەتاوی مەوقعە بۆ ساڵنامەی هەتاوی-هەیڤی ، واتە هەرکات وتمان مەوقعی مانگە هەیڤی یان هەتاوی-هەیڤیەکان ئەوا مەبەست لەمەوقعی خۆرو ساڵنامەو مانگە هەتاوییەکانە.\n۲. ساڵنامەی هەیڤی: لەڕاسـتی‌دا پێویسـتە بڵێین مانگە هەیڤی‌یەکان (الشهور القمریه) نەک ساڵی هەیڤی! ، چون هەر مانگێکی هەیڤی خولێکی تەواوی هەیڤە بەدەوری زەویدا، ئەم جۆرە لەساڵنامە بریتییە لە ۱۲ مانگی هەیڤی، واتە دوانزە جار خولانەوەی هەیڤ بەدەوری زەویدا کەماوەی هەر مانگێکی بەتێکڕا بریتیە لە ۲۹٫٥۳ ڕۆژ ، واتە ۲۹ ڕۆژو ۱۲ کاتژمێرو ٤٤ خولەک‌و ۲٫۸۸ چرکە، بەمەش ماوەی ساڵێک تێکڕا دەکاتە ۳٥٤٫۳٦ ڕۆژ، ئەم ساڵنامەیە ناتوانێ خۆی بەوەرزەکانی ساڵەوە گرێ بدات و پەیوەسـت نیە پێیانەوەو هەریەکە لەمانگەکانی هەرجارەو لەکات و وەرزێکدان‌و مەوقعێکی دیاریکراویش وەرناگرن لەفەلەک‌دا، چون مەوقعی ڕەمەزانی ئەمسـاڵ دەبێتە مەوقعی مانگی شـەوالی سێ ساڵی دواتر!.، پاشان لەخۆڕا نیە قورئانیش مەوقعی فەلەکی یان مەوقعی ئەسـتێرەکانی بەهەند وەرگرتوەو سـوێندی پێ دەخوات: (فَلَا أُقْسِمُ بِمَؤاقِعِ النُّجُومِ * ؤإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ) سوره الواقعه 75 - 76 هەروەها ئەو ساڵنامانەی کە بەهەیڤی ناسراون و دیاریکردنی مانگەکانیشیان بەهەیڤ(قمر)ە لەڕاستیدا هەموویان لەشێوازی ساڵنامەی (هەتاوی-هەیڤی)ن و هیچکامیان بەتەنها هەیڤ بەکارناهێنن لەساڵنامەدا بەڵکو هەیڤ بۆ دیاریکردنی مانگەکان و خولی زەوی بەدەوری خۆردا بۆ دیاریکردنی ماوەی ساڵ بەکاردەهێنن وەک ساڵنامەکانی (بابلی ، عبری ، هندۆسی ، بەنگالی ، یابانی ، کۆری ، چینی....هتد). هەر ماوەیەکی کاتی(زمنی) بریتییە لەسوڕ یان خولێکی دیاریکراوی فەلەکی: ٭ ماوەی شەو و ڕۆژێک بریتیە لەسوڕێکی زەوی بەدەوری خۆیدا. ٭ ماوەی مانگێک بریتیە لەخولێکی هەیڤ بەدەوری زەویدا. ٭ ماوەی ساڵێک بریتیە لەخولێکی زەوی بەدەوری خۆردا. بەڵام لەساڵنامەی کۆچیدا ماوەی ساڵێک یەکسان کراوە بە ۱۲ خولی هەیڤ بەدەوری زەویدا. ئەم جۆرە لەساڵنامە کەتەنها هەیڤییە بوونی نییە لەهیچ جێگاو شـارسـتانیەتێک جگە لەساڵنامەی کۆچی ئیسلام!.\n۳. ساڵنامەی هەتاوی-هەیڤی: پێشـتر وتمان هەر مانگێکی هەیڤی خولێکی تەواوی هەیڤە بەدەوری زەویدا بەڵام لەچاو خۆرەوە ، واتە خولێکی بریتیە لەڕیزبوونی (زەوی-مانگ-خۆر) تاوەکو دووبارە جارێکی دی هەمان شـێوەی ڕیزبوونی ئەم سێ بارسـتە ئاسـمانییە ، واتە هەرچەندە باس لەخولێکی هەیڤ دەکەین بەڵام ناتوانین ڕۆڵی خۆر فەرامۆش بکەین لەڕیزبوون و قۆناغەکانی شـێوەی مانـگ ، لەهیلالەوە بۆ پڕو درەخشان‌و پاشان بۆ گەڕانەوەی هیلال‌و ون و تاریکبوونی هەیڤ کەهەموو ئەمانە بەهۆی خۆرو تیشکی خۆرەوە دروست دەبن. لەژێر ڕۆشـنایی ئەم ڕاسـتییانە پێوویسـتە ڕۆڵی خۆر فەرامۆش نەکرێت لەبابەتێکی وەها هەسـتیاردا وەک لەساڵنامەی کۆچیدا ڕویداوە، بۆ ئەم مەبەسـتە پێویسـتە حەق بەهەردو جۆرەکە لەسـاڵنامە بدرێت‌و هەردو خولی هەیڤ بەدەوری زەوی‌و زەوی بەدەوری خۆردا ڕەچاو بکرێت وەک لەم ئایەتەدا بەڕوونی دیارە کەحیسابی ساڵنامە تەنها بەهەیڤ ناکرێ بەڵکو پێویستی بەخۆرو هەیڤ هەیە: (هُؤ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَا‌وً ؤالْقَمَرَ نُورًا ؤقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ ؤالْحِسَابَ ۚ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَٰلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ ۚ يُفَصِّلُ الْيَيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ) سوره یونس 5 لەپۆستەکانی داهاتوودا ئەم ئایەتەو (قدرە منازل) ڕوون دەکەینەوە لەڕووی فەلەکیەوە. خولی هەیڤ بەدەوری زەویدا بریتیە لەماوەی مانگێک و خولی زەویش بەدەوری خۆردا بریتیە لەماوەی ساڵێک.\nبەحیساباتی وردی خۆرو هەیڤ واتە ساڵنامەی هەتاوی-هەیڤی ئێستا لە مانگی (جمادالاول)داین و سەرەتای مانگی ڕەمەزان دەکەوێتە ۲۰۱۸/۹/۱۱ زاینیەوە کەلەساڵنامەی کۆچیدا ئەو بەروارە دەکاتە سەرەتای مانگی (محرم).\nخولەکانی هەیڤ لەهیلالەوە دەست پێدەکەن وەک ئایەتی: (يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ ۖ قُلْ هِيَ مَؤاقِيتُ لِلنَّاسِ ؤالْحَجِّ ۗ ؤلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا ؤلَٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَيٰ ۗ ؤأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْؤابِهَا ۚ ؤاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ) البقره 189 لەم ئایەتەدا دەتوانین بڵێین (مواقیت للناس) بواری فراوانتر دەگرێتەوەو قەتیس نابێ لەتەنها حەج‌دا بەڵکو پێش حەج باسی دیاریکردنی کات دەکات، جگە لەدیاریکردنی مانگەکان بەهیلال دەتوانین لەوەرزی داچاندن‌دا سـود لەکاتی نوێ بوونەوەی هەیڤ وەربگرین‌و سەرەتای ئەو مانگە هەیڤییەی دەکەوێتە وەرزی داچاندنەوە، جوتیارەکان زەوی بکێڵن‌و بچێنن تاوەکو بەروبومیان زۆرترو باشتر بێت. خولی زەویش بەدەوری خۆردا وەرزەکانی سـاڵمان بۆ دیاری دەکات ، بەڵام ئەم دوو حیسابە یەکەمیان کە ۱۲ مانگی هەیڤییە دەکاتە ۳٥٤٫۳٦۷۰٦۷ ڕۆژ‌و دووەمیان خولی زەوییە بەدەوری خۆردا بریتیە لەساڵێک و دەکاتە ۳٦٥٫۲٤۲۱۹۸ ڕۆژ ، جیاوازیشیان بریتیە لە ۱۰٫۸۷٥۱۳۱ ڕۆژ ، بەڵام ناکرێ ئەم جیاوازی چەند ڕۆژە هەموو ساڵێک بخرێتە سـەر ساڵنامە ، لەبەرئەوەی دیاریکردنی مانگەکان پێویسـتە بەکاتەکانی نوێ بوونەوەی هەیڤ‌و هیلال بێت ، بۆیە لێدەگەڕێین تا ئەم ماوەی چەند ڕۆژە ژمارەیان دەگاتە ماوەی مانگێکی هەیڤی‌و پاشان وەک مانگێکی هەیڤی دایدەنێین‌و بەو مانگەش دەڵێین (الشهر التقویم)، واتە ئەم مانگە هەیڤیە هەموو ساڵێک زیاد ناکرێت تاوەکو بڵێین ژمارەی مانگەکان دەکات بە ۱۳، هەروەها ئەم مانگە(شهر التقویم) بریتیە لەکۆبونەوەی ئەو چەند ڕۆژە زیادەیەی نێوان ساڵ و دوانزە مانگە هەیڤیەکە وەک چۆن لەساڵنامەی زاینیدا بەچوار ساڵ جارێک ڕوژێک دەخرێتە سەر مانگی دووەم، ماوەی خسـتنە سـەری ئەم مانگەش(شهر التقویم) تێکڕا دەگاتە دوای ۳۲ یان ۳۳ مانگی هەیڤی‌و بەهۆی ئەم مانگەوە چیتر ساڵ‌و مانگە هەیڤییەکان پێش ناکەون‌و ناخزێن لەچاو وەرزو مەوقعی دیاریکراوی خۆیانداو تەنها جیاوازی نێوان ساڵنامەی هەتاوی-هەیڤی لەگەڵ ساڵنامەی هەیڤی‌دا خسـتنە سـەری ئەم مانگەیەو بەلابردنی ئەم تاکە مانگە لە ۳۲ یان ۳۳ مانگ‌دا ساڵنامە دەبێتە تەنها هەیڤی‌و ترازان‌و خزان دروست دەبێت لەمانگە هەیڤی‌یەکانداو گۆڕانکاری ڕوو دەدات لەکات‌و وەرزی تایبەتی مانگەکان. ئەگەر سـەرنج بدەین لەم ئایەتەش کەکراوە بەبەڵگەی لابردنی (شهرالتقویم): (إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاؤاتِ ؤالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۚ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ ۚ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ ۚ ؤقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً ۚ ؤاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ) سوره التوبه 36 . ئایەتەکە بەهیچ شێوەیەک نەیفەرمووە ساڵێک یەکسانە بە ۱۲ مانگ بێ کەم و زیاد ، بەڵکو تەئکید دەکاتەوە کەژمارەی مانگەکان ۱۲ مانگە ، لێرەوە دەکرێ جگە لە ژمارەی مانگەکان ژمارەیەک ڕۆژو کاتژمێرو خولەک و چرکەش هەبن چونکە ئایەتەکە دڵنیات دەکات کەتەنها باسی ژمارەی مانگەکانی کردوە(إن عده الشهور) نەک ڕۆژو کاتژمێرو خولەک و چرکەکانیش ، ساڵنامەی هەتاوی-هەیڤی‌ش هەرگیز نەیوتووە ساڵێک ۱۳ مانگە بەڵکو ساڵێک بریتیە لە ۱۲ مانگ + ۱۰ ڕۆژ + ۲۱ کاتژمێر + ۱۱٫۳ چرکە ، گریمان دەچیتە مارکێتێک پرسیاری هێلکە دەکەیت بەڵام پرسیاری ژمارەی هێکەکان ناکەیت بەڵکو پرسیاری ژمارەی سێتە هێلکەکان دەکەیت و ئەویش دەڵێ ژمارەی سێتەکان ۱۲ سێت هێلکەیە ، هەرچەندە جگە لەسێتە هێلکەکان چەند هێلکەیەکی تریشی لێیە. ئایا بەڕاستی پێتانوایە پێویست بوو قورئان جگەلە مانگەکان باسی ژمارەی ڕۆژو کاتژمێرو خولەک و چرکەکانیش بکات!.. بۆیە بەم هەڵەیەی لەساڵنامەدا کراوە کاتی سـەرجەم بۆنە پیرۆزەکان لەڕیشـەوە گۆڕاون وەک هەردو جەژنەکان‌و مانگی ڕەمەزان‌و لیله القدرو کاتی حەجی موسوڵمانان.\nدیپلۆماتیك: پێوەری ئێوە بۆ زانینی مانگ و ڕۆژەکان ساڵنامەیەکە کە پێکهاتووە لە ( مانگی هەیڤی و ساڵی هەتاوی)، ئایا ئەم ساڵنامەیە ڕاست دەردەچێت لەکاتێکدا کە ژمارەی ۱۲ مانگە هەیڤییەکە ۱۰ ڕۆژی کەمترە لە ژمارەی ڕۆژەکانی ساڵی هەتاوی؟\nمحه‌مه‌د له‌تیف: بەڵێ لەنێوان ساڵێکی هەتاوی و ۱۲ مانگی هەیڤی‌دا جیاوازی چەند ڕۆژێک هەیە ، ماوەی ساڵێکی هەتاوی نزیکەی ۱۱ ڕۆژی زیاترە لە ۱۲ مانگە هەیڤی‌یەکە، پاشان لەبەرئەوەی مانگەکان بەهەیڤ و هیلال دیاری دەکرێن ناتوانرێ ڕاستەوخۆ هەموو ساڵێک ئەم چەند ڕۆژە زیادەیە بخرێتە سەر ساڵنامە ، بەڵکو ئەم چەند ڕۆژە بۆ ماوەی نزیکەی ۳ ساڵ کەمتر کۆدەبێتەوەو دەکاتە مانگێکی هەیڤی و وەک مانگێکی هەیڤی دادەنرێ، بۆیە ئەو ساڵە بەساڵی (کبس) حیسابەو ژمارەی مانگەکانی دەبێت بە ۱۳ مانگ ، لەم ساڵنامەیەدا لەکۆی ۱۹ ساڵ ۷ مانگ دەخرێتە سەر ساڵنامە واتە ۷ ساڵی (کبس) و ۱۲ ساڵی ئاسایی ، هەرچەندە هەندێک پێیان وایە نابێ مانگەکان بکرێن بە ۱۳ بەڵام ئەم حیسابە ناکاتە ۱۳ مانگ بۆ هەر ساڵێک بەڵکو هەموو حیسابەکە بەتێکڕا حیساب دەکرێ و ساڵێک دەبێت بە ۱۲ مانگ و ۱۰ ڕۆژو ۲۱ کاتژمێرو ۱۱٫۳ خولەک.\nپێشتر میدیای فراوانی ئازاد بوونی نەبووە تاوەکو بەئازادی و بێ دوودڵی بتوانرێ ئەم بابەتە وەکو خۆی بوروژێنرێ و بگاتە بەر دیدی خوێنەران، ئەوەی هەبووە بەنهێنی و بەناوی خوازراو بووە لەبەر دیدی کۆمەڵایەتی و تەسکی دیدی ئاینی خودی خۆمان، نەگەیشتووە بەتەواوی کۆمەڵگای موسوڵمانان.\nدیپلۆماتیك: مانگ بە هیلالی نوێ دەستپێدەکات و بە هیلالی نوێ کۆتایی دێت، ژمارەی مانگە عەرەبییەکانیش دوازدە مانگەو لەماوەی ۳۳ ساڵیشدا بە وەرزەکاندا خول دەخۆن، ئەمە بەڵگەی ئەوەیە کە مانگی ڕەمەزانیش بە وەرزەکاندا خوول دەخوات، ئێوە بۆچی ڕەخنەتان لەسەر ئەم پێوەرە هەیەو ڕەتی دەکەنەوە؟\nمحه‌مه‌د له‌تیف: لەوەدا کێشەیەکمان نیە کەمانگەکان بەهیلالی نوێ دەست پێدەکەن و بەهیلالێکی دی کۆتاییان دێت، لەم خاڵەدا کۆک و تەباین لەگەڵ ساڵنامەکەی ئێستادا، هەرچەندە زۆربەی ئەوانەی ڕەخنەمان لێ دەگرن لەم خاڵەوە دەست پێدەکەن و نازانن لەساڵنامەی هەتاوی-هەیڤ‌یشدا بەهەمان شێوە مانگەکان بەکاتی هیلال دیاری دەکرێن، واتە لەم خاڵەدا هەردو ساڵنامەکە هاوبەشن.\nپاشان بەو پێوەرەی کەمانگەکان حەسر کراون لە ۱۲ مانگدا بەبێ زیادەی چەند ڕۆژێک و دەسوڕێن بەوەرزەکاندا، مەوقعی هەتاوی وەلانراوەو هیچ حیسابێکی بۆ ناکرێ سەرەڕای ئەوەی قورئان گرنگی بەمەوقعی هەتاوی داوەو وەک بنچینەی ساڵنامە دایناوە: (الشَّمْسُ ۆالْقَمَرُ بِحُسْبَانٍ) (هُؤ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَا‌ء ؤالْقَمَرَ نُورًا ؤقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ ؤالْحِسَابَ ۚ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَٰلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ ۚ يُفَصِّلُ الْيَيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ) (فَلَا أُقْسِمُ بِمَؤاقِعِ النُّجُومِ * ؤإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ) هەروەها بەم پێوەرە جگە لەکۆمەڵە ئایەتێک سورەتێکی وەک سورەتی قەدر دەکەوێتە ژێر پرسیارەوە!!.. هەروەها ڕووداوەکانی ۲۳ ساڵی پێغەمبەرایەتی ئەوانەی وەرزەکانیان دیارە پێمان دەڵێن ساڵنامە هەتاوی-هەیڤی بووەو ئەم ڕاستیە حاشا هەڵنەگرە دەسەلمێنن.\nدیپلۆماتیك: سەدان ساڵە مسوڵمانان بەم تەرتیبە ڕۆژووی ڕەمەزان دەگرن و له هیچکام لە وڵاتە مسوڵمانەکانیشدا ئیشکالیەت و گومان لەسەر وادەی مانگی ڕەمەزان درووست نەبووە، ئەگەر ئێوە پێتانوایە هەڵەیە بۆچی کەسێک لەو بارەیەوە وەدەنگ نەهاتووە؟\nمحه‌مه‌د له‌تیف: ڕاستە سەدان ساڵە لە ۲۰ کۆچیەوە تاوەکو ئێستا ساڵنامە دەسوڕێ بەوەرزەکاندا بەڵام لێرەو لەوێ خەڵکانێکی کەم وەدەنگ هاتوون و ئەوانیش بەڵگەی بەهێزیان نەبووە بەتایبەت لەلێکدانەوەی ئایەتەکان لەڕووی فەلەکیەوە یان حیساباتی وردی ساڵنامەیان نەزانیوەو بۆیان نەکراوە، چون خۆیان شارەزاییەکی ئەوتۆیان نەبووە لەڕووی فەلەکیەوە، ئەوەی کردویانە باسی نەبوون و نەگونجانی فەجرو غروب بووە بۆ شوێنە جوگرافیە جیاوازەکان، وەک نزیکی جەمسەرەکان یان یەکسان نەبوونی شەو و ڕۆژ و دادگەری لەکاتژمێرەکانی ڕۆژودا....هتد، هەرچەندە هەموو ئەمانە ڕاستیەکی حاشا هەڵنەگرن بەڵام نەیارانیان بەقیاس بۆ ئەو شوێنانە و فتواکانیان وەڵامیان داونەتەوەو بەتۆمەت و تەشهیرو تەکفیر و پاشان نەگونجانی نوێژ بۆ نەبوونی فەجرو غروب وەڵامیان داونەتەوە کەچۆن دەبێت بوترێ فەجرو غروب نیە لەکاتێکدا نوێژی فەجرو غروب‌مان هەیە! ئەدی چۆن نوێژەکانیان دەکەن؟! یان ناچار هەموو ئەمانەیان واتە ڕۆژو نوێژەکانیان بەفتواو قیاس داناوە نەک قورئان! ، بێ ئاگا لەوەی ئایەتی قورئان هەیە بۆ نوێژی ئەو ناوچە جوگرافیانە زۆر گونجاوە: (ؤأَقِمِ الصَّلَاةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ ؤزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ ۚ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ۚ ذَٰلِكَ ذِكْرَيٰ لِلذَّاكِرِينَ). بەڵام ڕۆژو بەهیچ پێوانەو پێوەرێ پینە ناکرێت لەکاتێکدا ئەو فەجرەی بۆ ڕۆژو باسکراوە ناگونجێ لەگەڵ هاوین یان زستانی ئەو ناوچانەدا: خيط الَابيض من الخيط الَاسود من الفجر) یان (مطلع الفجر) ئەم دوانە سەرەتای فەجرن و ماوەکەیان زۆر کورتە نەک خودی فەجر کەماوەیەکی زیاترو بوارێکی فراوانتری بۆ نوێژەکان هەیە. پاشان پێشتر میدیای فراوانی ئازاد بوونی نەبووە تاوەکو بەئازادی و بێ دوودڵی بتوانرێ ئەم بابەتە وەکو خۆی بوروژێنرێ و بگاتە بەر دیدی خوێنەران، ئەوەی هەبووە بەنهێنی و بەناوی خوازراو بووە لەبەر دیدی کۆمەڵایەتی و تەسکی دیدی ئاینی خودی خۆمان، نەگەیشتووە بەتەواوی کۆمەڵگای موسوڵمانان.


(ڕەوانەکراوە لە محەمەدی سێیەمەوە)\nمحەمەدی سێیەم کوڕی موڕادی سێیەم کوڕی سەلیمی دووەم، سیانزەیەم خەلیفەی عوسمانی بوو، لە نێوان ساڵانی ١٥٦٦ و ١٦٠٣دا ژیاوە و حوکمی گرتە دەست ساڵی ١٥٩٥، شاعیر بوو و کوڕی بەندەیەکی بە نەژاد بوندقی بوو، سولتان موڕاد ھەڵیبژارد بۆ خۆی و کاریگەرییەکی گەورەی ھەبوو لە سیاسەتدا.\n٢ وەرگرتنی سوپای گشتی\n٤ شۆڕشی ھەڵاتووەکان\n٥ شۆڕشی سەبا\nلە سەرەتای دەسەڵاتیدا ھەستا بە کوشتنی براکانی پێش نێژرانی باوکی، و وازی لە بەرێوەبردنی کاروباری ناوخۆی وڵات ھێنا بۆ وەزیرەکانی، دراوی عوسمانی گەڕایە دواوە و گەندەڵییەکی گەورە بڵاوبوویەوە لە وڵاتی ئیسلامدا، و ھەڵوێستی خەلافەت شکانی بە خۆیەوە بینی لە ھەرێمەکانی بەغدان و ترانسلڤانیا لەسەر دەستی میخایل فەلاحی کە یارمەتی سوپای نەمسای دا.\nوەرگرتنی سوپای گشتی[دەستکاری]\nڕوون دیاربوو بۆ سوڵتان کە دوورکەوتنەوەی لە سەرکردایەتی سوپا و ھەڵ نەگرتنی بەرپرسیارییەتیەکانی حوکم ھۆکارن بۆ ئەو گەندەڵییەی لە وڵاتدا بڵاو بۆتەوە، بە ھاندانی ئەو زانایانەی لە دەوری بوون وەک شیخ سەعدەددین ئەفەندی ھەستا بە سەرکردایەتی سووپا، قەڵای ئارلوی سەختی فەتح کرد کە سوڵتان سولەیمان قانونی نەیتوانی بوو فەتحی بکات، و ڕووبەڕووی سوپای نەمساووی مەجەڕی دوژمنکاری بوویەوە لە ڕووداوی کرزت کە تێکی شکاندن و وێرانی کردن و ئەم شەرە چوێنراوە بەشەڕی موھاکسی جیاکەرەوە و ئەمانەش ھەمووی لە ساڵی ١٠٠٥ک ڕوویاندا، و شەڕ بەردەوم لە نیوان ھەردوو لادا بە بێ یەکلابوونەوە، و ئەمە ڕووی نەدابوو کە سوڵتان خۆی سەرکردایەتی سوپا بکات لە دوای سەردەمی سولەیمان قانونییەوە.\nمحەمەدی سێیەم خاوەن باوەڕێکی ئیسلامی گەورە بوو، و لەو شەرەی کە فەتحی حوسن کەڕای لێکەوتەوە زۆر لە یاریدەدەرەکانی ھەڵھاتن و لەودا بوو سوڵتان بکەوێتە دیلی بەڵام سەعدەددین ئەفەندی بیری خستەوە کە خۆی ڕابگرێت، و ھەستا و پاڕایەوە لە خوا تا سەرکەوتووی بکات و پاشان دەرچوو لەگەڵ دوژمنەکەی کەوتە شەڕەوە تا سەرکەوت بە سەریاندا.\nسولتان محەمەدی سێیەم لە جێگاکەی خۆی ھەلئەسا کە ناوی پێغەمبەر محەممەد ئەھێنرا لە ڕێزلێنان و پیرۆزییدا بۆی.\nمیژوی دەوڵەتی عوسمانی – محەممەد فەرید بەگ\nدەوڵەتی عوسمانی – د. عەلی محەمەج سەڵابی.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=محەممەدی_سێیەم&oldid=660674»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٩:١٤ی ١ی شوباتی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


یەکڕیزیی، ئەو دەستەواژەیەی هەمیشە… – پەڕە 2 – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » یەکڕیزیی، ئەو دەستەواژەیەی هەمیشە…پەڕە 2\nیەکڕیزیی، ئەو دەستەواژەیەی هەمیشە…\nیەکڕیزیی، ئەو دەستەواژەیەی هەمیشە دەوترێت و کاری پێناکرێت\nلەهەموو مەیدانەکانی سیاسەت ئەو دابڕین و ئیعتبار بۆ یەکتری نەکردنە دیارە و نەیاران هەمیشە کاری خۆیانیان لەسەرمان کردووە.\nبەقسە هەموان کۆکن لەسەر ئەوەی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق و لە گۆڕەپانی سیاسیی عیراقدا پێویستە کورد یەکگرتووبێت.\nلە راستیدا کاتێک لە بەغدا کاردەکەیت، ئەوکات پەرتەوازەیی بێ کاریگەریی کوردت لە مەیدانی سیاسی عیراقدا بۆ روون دەبێتەوە.\nبێگومان زۆر لەسەر داکشانی رێژەی کورد لە هەموو دامودەزگاکانی حکومەتی ئیتحادی نووسراوە. زۆر لەسەر کاریگەرنەبوونی سیاسەتمەدارانی کورد نووسراوە و نامەوێت منیش لێرەدا ئاماژە بەو حاڵەتە بکەمەوە، بەڵکو دەمەوێت تیشک بخەمە سەر هەندێک بڕیاری چارەنوسساز بۆ کورد و عیراق کە لەسەر بنەمای دژایەتیی یەکتریی دراون.\nهەرکات پڕۆژەیاسایەک هاتبێتە ژێر قوببەی پەرلەمانەوە، پێش ئەوەی پڕۆژە یاساکە بە تەواوەتی خوێندنەوەی بۆ بکرێت، لەلایەن فراکسیونە کوردستانییەکانەوە لەڕووی بەرژەوەندیی و گرنگی یاساکەوە بۆ میللەتەکەمان و هەرێمەکەمان، دواتر بڕیاردان لەسەری، دەبینین پێشوەختە و تەنها لەسەر بنەمای ئەوەی ئایا چ لایەنێک پشتگیریی دەکات، بڕیاری لەسەر دەدرێت.\nبڕیار لەسەر پڕۆژە یاساکان لەسەر ئەو بنەمایە دەدرێت کە ئایا پارتی لەگەڵ یاساکەدایە یاخود دژە. ئایا یەکێتی چ بڕیارێک دەدات، لەسەر بناغەی دژایەتیکردنی یەکتریی بڕیار لەسەر پڕۆژە یاساکان دەدرێت.\nبێگومان ئەمەش بە پلەی یەکەم بۆ نەبوونی متمانە دەگەڕێتەوە. دواتریش بۆ نەبوونی هاوئاهەنگی و گفتوگۆی جدییانە لەگەڵ یەکتریی.\nناکۆکییە حزبییەکان دەمان کاتە دوو بەرە\nهەندێک پەرلەمانتار بڕوایان وایە هەر بابەتێک یەکێتی و پارتی پشتگیرییان کرد، یاخود پەسەندیان کرد، ئەوا دەبێت ئەوان رەتی بکەنەوە و دژی بن. هەندێک لە یەکێتییەکان لەترسی ئەوەی تۆمەتی زەردبوونیان بۆ دروست نەکرێت، دژی هەموو پڕۆژە یاسایەکن کە لەلایەن پارتییەوە پشتگیریی بکرێت. بەهەمان شێوە پارتییەکانیش هەمان تێڕوانینیان هەیە و بەزیادەوە.\nهەمیشە وتومە و دەیڵێمەوە کە ئەولەویاتی کاری ئێمە لە بەغدا دەبێت لەسەر بنەمای کوردایەتی بێت.\nپێش ئەوەی حزبی بین، دەبێت کورد بین. هەر پڕۆژە یاسایەک کە دێتە پەرلەمانەوە لە سەر بنەمای نەتەوەیی و بەرژەوەندیی هەرێم هەڵسەنگاندنی بۆ بکەین و دوور مەودا تەماشای بکەین.\nنابێت ئەگەر حزب و لایەنێک لەگەڵ پڕۆژە یاسایەک بوو، ئەوا ئێمە دژی بین و لە میدیاکاندا دەهۆڵی خۆفرۆشی و جاشایەتی بۆ لێبدەین و هەر یاسایەک ئێمە لەگەڵی بوووین و تێپەڕی ئیتر بە دەستکەوت بە میللەتەکەمانی بفرۆشینەوە.\nراستە کە کێبرکێی حزبی دیاردەیەکی تەندروستە و دەبێت هەبێت، بەڵام کێبڕکێ جیاوازە لە دژایەتیکردن.\nنابێت چاویلکەی حزبی بخەینە سەر چاوی ساغی دووربینی بۆ تەماشاکردنی بەرژەوەندیی نەتەوەییمان.\nبێگومان پڕۆژە یاسا و هەڵوێستی زۆر هەن کە بڕیاری هەڵەیان تێدا دراوە، بەڵام دەمەوێت تەنها ئاماژە بۆ دوو یاسا بدەم.\nیەکەمیان یاسای هەیئەی حەشدی شەعبی\nدووەمیان یاسای دادگای فیدراڵی\nلەم دوو یاسایەدا، نوێنەرە کوردەکان پەرتەوازەیی تەواویان پێوە دیار بوو، بێ متمانەیی لە نێوانیاندا وایکرد کە بەسەر دوو بەرەدا دابەش ببن.\nلە دیدگای دوورەوە تەماشای بابەتەکان نەکرا، بەڵکو تەنها لەسەر بنەمای دژایەتی یەکتریی و دەستکەوتی شەخسی بۆ هەندیک کەس بڕیاریان لەسەر درا.\nبە حوکمی نەبوونی هەڵسەنگاندنی بێلایەنانە و باش نەخوێندنەوەی هەڵوێستەکان، هەموو ئەو هەڵانە پەردەیان بەسەردا دراون و هیچ کەس و لایەنێک خۆی بە هەڵە نازانێت و عاقیبەتیش بەبێ بەخۆداچوونەوە بگوزەرێت.\nکە یاسای هەیئەی حەشدی شەعبی لە پەرلەمان خوێندنەوەی بۆ کراوە، زۆر لایەن هەستیان بە مەترسی دروستکردنی ئەو هەیئەیە کردووە و دژی وەستاونەتەوە.\nحەشدی شەعبی بەیاسایی تێپەڕێندرا\nدوای سەرهەڵدانی رێکخراوەی داعش و لەدەستدانی بەشێکی زۆری خاکی عیراق و شکستی سوپای عیراق، لەسەر فەتوای ئایەتوڵـڵا عەلی سیستانی لە 13/6/2014 خۆبەخشێکی زۆر چەکیان هەڵگرت و بەرەو مەیدانی جەنگ رۆیشتن.\nئەمانە لە چوارچیوەی سریە و کەتیبە و گروپی جیاجیادا رێکخران و هەریەکەیان ناوێکیان هەڵگرت. ژمارەی ئەم یەکە و سریە و کەتیبانە زیاتر لە 80 دانەن.\nبە پێی هەیکەلی حەشدی شەعبی ئەمانە هەموویان لە چوارچێوەی سیستمی بەرگریی عیراقدان و سەربە حکومەتن و راستەوخۆش لەژێر فەرمانی سەرۆک وەزیران دەبن.\nهەموو ساڵێک بە ملیۆنان دولار لە یاسای بودجە بۆ ئەم دامەزراوەیە تەرخان دەکرێت.\nبێگومان زۆربەی ئەم گروپ و یەکانە سەربە لایەنێکی سیاسی یان وڵاتێکە و ئەجێندایەک جێبەجێ دەکات و لە زۆر بواردا حکومەتی عیراق و سەرۆک وەزیران بە هیچ شێوەیەک دەسەڵاتیان بەسەر ئەم هێزەوە نییە.\nمەترسی دروستبوونی ئەم هێزە لای هەمووان روون و ئاشکرا بوو. ئەگەر کورد یەکڕیز بووایە، ئەوا دەتوانرا لە بەرامبەر دەنگدان بە حەشدی شەعبی، بە هەمان شێوە هێزی پێشمەرگەش بە یاسا رێکبخرایە و دانی پێدا بنرایە.\nهێزە کوردستانییەکان هەندێکیان بایکۆتی دانیشتنی پەرلەمانیان کرد و هەندێکیان ئامادەی دانیشتنەکە بوون، بەڵام بە دژ دەنگیان داو هەندێکیشیان لەگەڵ یاساکەدا بوون.\nئەم پەرتەوازەییە بووە هۆی ئەوەی کە کورد بەبێ هیچ دەستکەوتێک دەنگیدا بە هێزێک کە دوورنییە هەندێکیان لە ئایندەدا ببنە مەترسی لەسەر ئەزموونی هەرێمی کوردستان.\nیاسای دادگای فیدراڵی\nیاسای دادگای فیدراڵی بەهەمان شێوە و هەمان میکانیزم کاری لەسەر کرا. بیر لەوە نەکرایەوە کە ئەم یاسایە بۆ باڵاترین دامەزراوەی دەوڵەتە و بۆ دەیان ساڵی ئایندەیە و بۆ نەوەی نەوەکانمانە.\nبەڵکو لەسەر بنەمای دژایەتیکردنی یەکتریی، خراپترین یاسا هەموار کرایەوە. بەشێک لە ئێمەی یەکێتییەکان دەنگمان پێی نەدا لەگەڵ ئەوەی لەلایەن حزبەوە ئاگادار کرابووینەوە کە لەگەڵ یاساکەدا بین. پەرتەوازەیی لایەنەکان بەشێوەیەک بوو کە هەرکەسە و بە ویژدانی خۆی دەنگی دا.\nناوی هەرێمی کوردستان لە باڵاترین دامەزراوەی دەوڵەتدا سڕدرایەوە. بەداخەوە کە دووبارە ململانێی ناتەندروستی حزبی بووە هۆی لەدەستدانی ناوی هەرێمی کوردستان لەم یاسایەدا.\nئێستاش کە پڕۆژە یاسای پشوو و بۆنە رەسمی و نەتەوەییەکانی عیراق هاتۆتە پەلەمانەوە، وابڕیارە رۆژی دامەزراندنی دەستەی حەشدی شەعبی رۆژیکی بۆ دەستنیشان بکرێت. دڵنیام ئەگەر هەموو کورد کۆک بێت لەسەر رۆژێک و رۆژی پێشمەرگە، ئەوا دەتوانرێت رۆژێکی بۆ دیاری بکرێت. بەڵام بەداخەوە هەرگیز لەسەر دەستنیشانکردنی رۆژێک کۆک نابین، چونکە ساڵانێکی زۆرە پڕۆژە یاسای رۆژی پێشمەرگە لە پەرلەمانی هەرێمە و نەتوانراوە کۆدەنگی بۆ رۆژێک بەدەست بهێنرێت، بۆیە گومانم هەیە کە لە پەرلەمانی عیراقیش بەهەمان شێوە دەبێت.\nخەمەکەش لەوەدایە هەموومان سەری زمان و بنی زمانمان قەوانی یەکڕیزبوون لێدەدەینەوە. یەکڕیزبوون بەر لە هەموو شتێک بۆ ئەوەی دروست ببێت، یەک هەوێنی دەوێت، کە ئەویش بە بڕوای من متمانە و پشت بەخۆبەستن و پشت بە هاوزمان و هاونەتەوە بەستنیشە.\nئێستا کە ئێمە بەرەو هەڵبژاردنی پێشوەختە هەنگاو دەنێین، هاوپەیمانێتی حزب و لایەنەکان زۆر گرنگە و هەروەها لێکنزیکبوونەوەی حزبەکان و لێکتێگەیشتنیان زیاتر.\nدەبێت ئێمە ئەوە بزانین کە ئایندەی هەرێم و بەردەوامبوونی قەوارەکەمان وابەستەیە بە لێکتێگەیشتنی هەموو حزبەکان و وازهێنان لە هێرشکردنە سەر یەکتریی و تەخوینکردنی یەکتری. تا لەو رێگەیەوە ستراتیژێکی دوورمەودا پێکەوە دابڕێژین و بەرژەوەندیی باڵای گەلەکەمان کۆمان بکاتەوە.\nسیاسەت بە عەقڵ و لۆژیک و ستراتیژ دەکرێت، نەک بە دژایەتی و لە قینی یەکتریی و سۆشیال میدیا و لایکی فەیسبووک، بۆیە وا ئێستا بۆ ئەمە یەکێتی هەنگاوی باشی ناوە.


سکاڵا لە دژی یونس راوی تۆماردەکرێت\n2018-06-11 [02:47 AM]\nسەرۆکی یەکێتی زانایانی ئایینی ئیسلامی کوردستان رایگەیاند، بە نووسراوێکی فەرمی داوایان لە داواکاری گشتی کردووە سکاڵای یاسایی لە دژی یونس راوی بجوڵێنێ، بەھۆی ئەوەی "لە مانگی رەمەزاندا سووکایەتی بە پیرۆزییەکانی ئایین و موسڵمانان کردووە".\nمەلا عەبدوڵڵا مەلا سەعید، سەرۆکی یەکێتی زانایانی ئایینی ئیسلامی کوردستان رایگەیاند "وەکو یەکێتی زانایان نووسراوێکی فەرمیمان ئاراستەی داواکاری گشتی کردووە بۆ ئەوەی سکاڵای یاسایی لەدژی یونس راوی بجوڵێنێ. ئەو کەسە لە چەند کەناڵێکی راگەیاندنەوە سووکایەتی بە پیرۆزییەکان ئایین و موسڵمانان کردووە لەباسی ئیسرا و میعراج-دا دژی ١٥ ئایەتی قورئانی پیرۆز قسەی کردووە و، چەندین جاری دیکەش ھەستی موسڵمانانی بریندار کردووە".\nسەرۆکی یەکێتی زانایانی ئایینی ئیسلامی کوردستان، باسی لەوەش کرد چاوەڕێی داواکاری گشتی دەکەن بۆ ئەوەی سکاڵاکە بجوڵێنێ، گوتیشی "بۆ ئەوەی ھیچ گرفتێکی لابەلا دروست نەبێت، باشترین رێگەی مەدەنیمان گرتووەتەبەر دژی ئەو کەسەی سووکایەتی کردووە و چاوەڕێی داواکاری گشتی دەکەین".\nیونس راوی، سەرۆکی سەنتەری رۆشنگەری، وەکو شرۆڤەکارێکی ئاینی بۆچوونی جیاوازی لەسەر ئایین و مێژووی ئیسلام ھەیە، ئەوەش ھەندێ جار کاردانەوەی جیاوازی لێدەکەوێتەوە.


ھێمن سەیدی |\nماوه‌یه‌که تورکیا هه‌ڕه‌شه‌ی هێرش بۆ سه‌ر رۆژئاوای کوردستانی کردۆته سیاسه‌تی رۆژانه‌ی خۆی له ناوچه‌که‌دا. هاوکات داعش به‌ڵێنی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه له کورد و رۆژئاوا به ئه‌ندام و لایه‌نگره‌کانی ده‌دا. به‌گشتی هه‌لومه‌رجی رۆژئاوای کوردستان گه‌یشتۆته قۆناغێکی هه‌ستیار. له‌لایه‌ک هیوا هه‌یه پارچه‌یه‌کی کوردستان رزگار بێ و گه‌لی کورد له سووریا به ویسته‌کانی بگات. له‌لایه‌کی دیکه‌وه مه‌ترسی شه‌ڕ و وێرانکاری و داگیرکاری له سه‌ر ئه‌م پارچه‌یه نه‌ڕه‌ویوه‌ته‌وه. ئه‌و هه‌ڕه‌شانه رووداوه‌کانی باشووری کوردستان له سه‌رده‌می رووخانی سه‌دداممان وه‌بیر ده‌خاته‌وه. ئه‌و کاتیش، له لایه‌ک تورکیا هه‌ڕه‌شه‌ی ده‌کرد که هێرش ده‌کاته سه‌ر باشوری کوردستان، له لایه‌کی دیکه‌وه پاشماوه‌کانی تێرۆریسته ئیسلامیه‌کان که پێشتر فرانسۆ حه‌ریریان تێرۆر کردبوو و کاره‌ساتی خێڵی حه‌مه‌یان قه‌وماندبوو، ئه‌وجار رووداوی تێرۆریستی یه‌کی شوباتیان ئه‌نجام دا و له هه‌مووی ناخۆشتر، شێخ زاناکان ده‌یانویست باشووری کوردستان بکه‌نه مه‌یدانی ته‌راتێنی خۆیان و به‌زه‌ییان به پیر و لاو و ژن و منداڵ و ساغ و نه‌خۆشدا نه‌ده‌هات.\nئه‌وکات که‌س بیری له جیاوازی و ناکۆکی نێوان یه‌کێتی و پارتی نه‌ده‌کرده‌وه. هه‌موو په‌رۆشی پاراستنی حکومه‌تی کوردی له باشووری کوردستان بوین. ته‌نانه‌ت به‌شێک له ئیسلامیه‌کان، بۆ وێنه یه‌کگرتووی ئیسلامی، وێرای باقی چین و تۆیژه‌کانی کوردستان ئیدانه‌ی کرده‌وه تێرۆریسته‌کانیان ده‌کرد و بۆ پاراستنی هێمنی و ئاسایشی باشوور هاوکاری دام و ده‌زگاکانی کوردستانیان ده‌کرد. به نیسبه‌ت تورکیا‌ش شه‌پۆلێک له قین و توڕه‌یی هه‌موو کوردستانی گرتبۆوه. له بازاڕ و له مزگه‌وته‌کان و له زانکۆکان هه‌موو به دژی سیاسه‌تی داگیرکاری تورکیا هه‌ڵوێستیان هه‌بوو. له بیرمه دکتور فه‌رهاد پیرباڵ وێرای پۆلێک له خوێندکاره‌کانی له زانکۆی سه‌ڵاحه‌ددین چوبوونه زاخۆ و به‌راورووی تانک و ده‌بابه‌کانی تورک وه‌ستا بوون و هاواریان ده‌کرد ئه‌گه‌ر باشوور داگیر بکه‌ن ئه‌وها ئه‌وهاتان لێده‌که‌ین! به خۆشیه‌وه هه‌و دوو مه‌ترسیه‌که له سه‌ر باشوور ره‌وییه‌وه. تورکیا نه‌یوێرا هێرش بکا و هێزه تێرۆرسیته‌کانیش ته‌فر و ته‌نا بوون. فێدێرالیزمی باشووری کوردستان له ده‌ستوری عێراقدا دانی پێدانرا و ئه‌م پارچه‌ی کوردستان وه‌کوو کیانێکی سیاسی خودموختار، له لایه‌ن وڵاتان و رێکخراوه نێوده‌وڵه‌تییه‌كان ئیعترافی پێکرا. ئێستاش به هه‌موو کێشه و هه‌وراز و نشێو و که‌م و کۆڕیه‌کانه‌وه کیانێکی سیاسی کوردی بۆ ماوه‌ی 15 ساڵه خاوه‌نی کونسوڵخانه و پێوه‌ندی نێوده‌وڵه‌تی تایبه‌ت به خۆی و ئابووریه‌کی نیوه سه‌ربه‌خۆیه. جیا له وه‌ی هه‌وڵه‌کانی رێفۆرم چه‌نده سه‌رکه‌وتوو بووه و چ داهاتویه‌کی ده‌بێ (که نوسه‌ری ئه‌م دێرانه پێی وایه تاکوو ئێستا سه‌رکه‌وتوو نه‌بووه) به‌ڵام ده‌بێ سه‌ره‌تا شتێک هه‌بێ هه‌تا دوایی بتوانی رێفۆرمی تێدا بکه‌ی. چاکسازی له جیهانی وه‌هم و خیاڵدا ناکرێ.\nبا بگه‌ڕێینه‌وه سه‌ر رۆژئاوای کوردستان و دواین هه‌ڕه‌شه و مه‌ترسییه‌کان که رووی له‌م پارچه‌یه‌ی کوردستان کردووه. روون نییه که تورکیا هه‌ڕه‌شه‌کانی بۆ ده‌چێته سه‌ر یا ئه‌گه‌ر ته‌نانه‌ت هێرشیش بکا چی ده‌ست ده‌که‌وێ و چ ئاکامێکی ده‌بێ. هه‌روه‌ها داعش تازه نابێته‌وه ئه‌و هێزه مه‌ترسیداره‌ی جاران که توانی بۆ چه‌ند رۆژێک تا نیوه‌ی کوبانیش داگیر بکا. ئه‌وه‌ی له‌م ناوه‌دا گرنگه و له مێژوودا ده‌مێنێته‌وه هه‌ڵوێستی خه‌ڵکی پارچه‌کانی دیکه و حیزب و لایه‌نه سیاسیه‌کانی کوردستان و به تایبه‌تی، هه‌ڵوێست و کرده‌وه‌ی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان به نیسبه‌ت ئه‌م رووداوانه‌یه. نابێ هیچ که‌س و لایه‌نێک بۆ چرکه‌یه‌کیش گومانی هه‌بێ که پشتگیریی له رۆژئاوای کوردستان ئه‌رکی هه‌موومانه. هه‌ر بۆچوون و رخنه و هه‌ڵوێستێکمان به نیسبه‌ت به‌رپرسانی رۆژئاوا هه‌بێ و له چه‌ند ساڵی رابردوودا له هه‌رکام له دوو به‌ره‌ی رکابه‌ری رۆژئاوا پشتیوانیمان کردبێ، ئێستا ده‌بێ به ته‌واوی تواناوه پشتگیری گشت رۆژئاوا وه‌کوو پارچه‌یه‌کی کوردستان بکه‌ین. ئه‌مه کارگه‌یه‌که بۆ نیشاندانی نه‌ته‌وه‌بوون و نه‌ته‌وه سازکردن و نه‌ته‌وه به‌هێزکردن. حیزبه‌کان، تاکه‌کان، مێدیاکان ده‌توانن نیشان بده‌ن چه‌نده دوور له به‌رژه‌وه‌ندی حیزبی و تاکه‌که‌سی و هێڵی زاڵی مێدیایی ده‌توانن هه‌ڵوێست بگرن و ئیدعاکانی خۆیان بۆ بیرکرنه‌وه له به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ته‌وه‌که‌یان بسه‌لمێنن.\nئه‌م رۆژانه تێپه‌ڕ ده‌بێ. رۆژئاوای کوردستان تازه ناگه‌ڕێته‌وه بۆ ساڵه تاریکه‌کانی "کۆماری عه‌ره‌بی سووریا". ناگه‌ڕێته‌وه بۆ قۆناغێک له بۆ زیاتر له نیو سه‌ده به یاسای 'هه‌لومه‌رجی تایبه‌ت' به‌رێوه ده‌چوو، ته‌عریب ده‌کرا، ئه‌شکه‌نجه ده‌درا، بێبه‌ش ده‌کرا، حاشای لێده‌کرا ، کولتور و زمانی پاکتاو ده‌کرا و ته‌نانه‌ت شریتی گۆرانی کوردی قه‌ده‌غه ده‌کرا. رۆژئاوای کوردستان به هه‌موو که‌م و کۆڕیه‌کانیه‌وه له چه‌ند ساڵی رابردوودا له ناو دۆزه‌خی سووریادا توانیوویه‌تی ئه‌زمونێکی سه‌رکه‌وتوو له شه‌ڕی داعش و له خۆبه‌رێوه‌به‌ری به جیهان نیشان بدا. ئێستا دۆست و هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی هه‌یه. ئێستا له زانکۆکان و ناوه‌نده بیر و زانستیه‌کان بۆته بابه‌تی لێکۆڵینه‌وه و سه‌رنجی بیرمه‌ندانی جیهانی بۆ لای خۆی راکێشاوه. ده‌بینین وه‌زیری به‌رگریی ئه‌مه‌ریكا له پێناو گۆڕینی بریاری تره‌مپ واز له وه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌مریکا ده‌هێنێ تا به بیروڕای گشتی ناوخۆ و جیهان نیشان بدا که رۆژئاوای کوردستان چه‌نده گرنگه و ئه‌مریکا نابێ پشتی تێبکات. ده‌بینین ئه‌مریکا به کرده‌وه هاوپه‌یمانی شه‌ست ساڵه‌ی خۆی له ناتۆدا واته تورکیا ده‌ور لێده‌داته‌وه و حازر نییه کوردی بگاته قوربانی سازو سه‌ودای خۆی ته‌نانه‌ت به نرخی وازهێنانی تورکیا له رووسیا. ره‌نگه تورکیا هێرش بکا. ره‌نگه داعش ته‌قینه‌وه بکا، ره‌نگه حکومه‌تی سووریا ئاژاوه بنێته‌وه. به‌ڵام تازه رۆژئاوای کوردستان به ئاستێک گه‌یشتووه که وه‌کوو باشووری کوردستان له ساڵه‌کانی دوای رووخانی سه‌ددام تازه ناکرێ حاشای لێ بکرێ. به‌ڵام هه‌ڵوێستی ئێمه ده‌توانێ ئه‌م قۆناغی تێپه‌ربوونه شیرین بکا و به پشتیوانیه‌کی بێ وێنه، دیمه‌نێکی جوان بۆ مێژووی کورد تۆمار بکا، یا به پێچه‌وانه، دوور بێ، ده‌کرێ بکه‌وینه داوی رق و کینه و حیسابی تاکه‌که‌سی و به‌رژه‌وه‌ندی حیزبی و چه‌ق به‌ستوویی له هه‌ڵوێستی فلانه ساڵدا که فلانه قسه‌م کردووه تازه نایگۆرم! هه‌موومان با دوور بین له‌م کرده‌وه دژی نه‌ته‌وه‌ییانه، هه‌موومان مرۆڤ دۆست بین. با کورد بین!\n03 وەزارەتی دارایی داواكارییه‌ك ئاراستەی سەرجەم فەرمانگەکانی حکوومەت ده‌كات


تادێت دۆخی سیاسی و ئابووریو ئیداری لە هەرێمی كوردستان لە هەموو رووێكەوە رووەو شپرزەیی و ئاڵۆزی دەڕوات، لە سایەی ئەو دۆخە ناهەموارەش ژیانو گوزەرانی گەلی كوردستان تا دێت سەختتر دەبێت، بۆ تاووتوێكردنی ئەم واقیعەو فۆرمۆڵەكردنی زیاتری گوتاری سیاسی دژ بە گەندەڵیو نادادی، ماڵپەڕی رێگای كوردستان بەپێویستی زانی ئەم تەوەرە بكاتەوە، بۆ ئەم مەبەستەش پرسیارەكانی ئاراستەی هاوڕێ (ئەحمەد شێروانی) ئەندامی مەكتەبی سیاسی و سكرتێری كۆمیتەی پارێزگای هەولێری حزبی شیوعی كوردستان كرد:\nئەحمەد شێروانی: رێك ئەوە دەرئەنجامی سیاسەتی فیفتی بەفیفتی و دابەشكردنی هەرێمی كوردستانە بۆ دوو ناوچەی نفوزی حزبی و لەئەنجامدا هەموو وڵاتو دامەزراوەكانیان بەرەو قۆرخكاری برد و نوخبەیەكی حاكم بەدەر لەدامەزراوەیی و یاسایی دەستی بەسەر هەموو شتێكی وڵات داگرتووە بەمشێوەیەش حالەتی شۆڕشگێڕیان كردە بیانوو بۆ هەموو سیاسەتە پەیڕەوكراوەكانی بەناوی سیاسەتی ئابووری كە ئەوەش بووە هۆی شكستی باری ئابووری و فەشەلی هەموو سیاسەتەكانی ئابووری پەیڕەوكراو، پاشان دەركردنی یاسایی وەبەرهێنان دەرگای گەورەی بەسەر گەندەڵیو فەشەلی بونیادی ئابووری كردەوە، رزگاركردنی ئابووری كوردستان رێك دەبێت پێچەوانەی ئەو پەیڕەوە بێت كە تائێستا ئەنجامدراوە.\nئەحمەد شێروانی: قۆناغێكی سەختە هەرێمی كوردستان پێیگەیشتوە، بەهۆی كڕینی وەلائاتی خەڵكی لەرێگای بەخشینەوەی پۆستو پارەو ئیمتیازات، دوو حزب بەتەواوی لەماوەی ساڵانی رابردوو تا بە ئێستاكەش رادەگات هەلەكەیان قۆستۆتەوە، گۆڕانكاری لەم سیستەمە حزبییە دەستی پێكردووە، هەر بڕیاردانی حزبی شیوعی لەهەڵبژاردنی بژاردەی ئۆپۆزسیۆن بوون لەپاڵ چەند حزبێكی دیكە، فشارێكی راستەقینەیە و پێویستە جەماوەریش هان بدرێت بۆ ئەوەی بڕوای بەم ئۆپۆزسیۆنە راستەقینەیە هەبێت كە دەیەوێت لەرێگای بەرنامەو راستگۆیی سیاسیدا، گۆڕانكاری بكات، بەڵام بێگومان ئەم گۆڕانكارییە ریشەییە كاتی زێدەتری دەوێت كە بەرژەوەندی نیشتمانی زاڵ بكات بەسەر هەموو بەرژەوەندییەكی بەرتەسكی حزبی.\n*دەست و ئەجندای وڵاتە هەرێمایەتییەكان تا دێ درێژتر دەبێت و كاریگەری نەرێنی درووستكردووە، پێتوانییە بوونی ئەزموونەكەمان بەرەو لەناوچوون دەبا؟\nئەحمەد شێروانی: ئەزموونی هەرێمی كوردستانو گەیشتنی بەفیدرالیزم، لەئەنجامی قوربانی و تێكۆشانی هەموو خەڵكی كوردستانبووە بەئاسانی لەناو ناچێت، بەڵام بڵێ رۆڵ و كاریگەری لاوازتر بووە لەچاو جاران بەڵێ ئەمە راستە، ئەمەش لەئەنجامی دووبەرەكیو بەرژەوەندی حزبایەتیو خۆبەهێزكردن و فەرزكردن بەپشت بەستن بەهێزی دەرەكی و خۆبەستنەوە بەسیاسەتە دەرەكییەكان بووە. كەپێویستە ئەم بارودۆخە بەتەواوی لەبەرژەوەندی گەلی كوردستان بگۆڕدرێت، بەردەوام بوون بەمشێوەیە وەك خۆهاویشتنە دەریایەكی سیاسی حیساب بۆ نەكراوە كە نازانرێت ئەنجامەكەی چۆن دەبێت، كە مەترسیەكی گەورە دەبێت.\n*بۆچونێك هەیە هەموو ئەوانەی خۆیان بە ئۆپۆزسیۆن ناساند بە ئیسلامی و عیلمانیەوە بەرژەوەندیەكان كپی كردنەوە، ئاخر ئەوەی ئەمڕۆش خەریكی جوڵاندنی شەقامە هەروایە، چۆن ئۆپۆزسیۆنێكی تەندرووست درووست دەبێ؟\nئەحمەد شێروانی: بەداخەوە، بەهۆی ئەوەی ژمارەیەك حزبی رەسەن كە رۆڵ و كاریگەریان هەیە، بەهۆی دەستگرتن بەئەزموونەكە هەندێك خەمساردیان كرد بۆخستنەرووی دەنگی ناڕەزایەتی و سیاسەتی ئۆپۆزسیۆنی، لەم نێوەندەدا، دەنگی "بەناو ئۆپۆزسیۆن" لەنێو خودی هەمان هەناوی دەسەڵاتدا دروستبوون كەلەئەنجامدا شتێكی نوێی پێشكەش نەكردو فەشەلی هێنا، ئێستاش ئەوەی شەقام دەجولێنێت بەرنامەیەكی راستەقینەی سیاسیو روئیای سیاسی دروستو پەسندی نییە ئەویش پشت بە سیاسەتێكی ناڕۆشن دەبەستێت، ئەم واقیعەش هاوكاتە لەگەڵ ئەو دەنگو بالۆرەی كە پۆپۆلیستیەكان لەسەر ئاستی جیهان و بەبەكارهێنانی سۆشیال میدیا، یەكیان گرتووە لەسەر بنەمایەی دەنگی بڵندی ناڕازیبوون بەبێ ئەوەی هیچ بەدیلێكی حەقیقی پێشكەش بكەنو جێگای بڕوای جەماوەر بن، ئەوەی دەگوزەرێ شتێكی كاتییە نەك درێژخایەن، ئەوەی پێویستە قسەی لەسەر بكرێت كەناوی ئۆپۆزسیۆنی راستەقینەی لێبنرێت، هێشتا لەقۆناغی فۆرمەلبووندایە، چونكە ئیسلامییەكان ناتوانن بەدیلی دەسەڵات بن بەم ناڕۆشنیەی لەبەرنامەی ئاشكراو و نهێنیان دایە، ئەوانی دیكەش كە ئەمڕۆ لەژێر هەر ناوێكدا بن، تەنها جولانەوەیەكی ناڕازییە لەنەبوونی موچەو هەندێك شتی دیكە كە رەنگە ئەم داخوازیانە پەسندو پێویست بێت بەڵام بەرنایەكی سیاسیو بەدیلێكی حوكمداری نییە، چونكە ئۆپۆزسیۆنی راستەقینە، لەسەر ئاستی نیشتمانو لەسەر ئاستی سیاسەتی ئابووریو دبلۆماسیدا، روئیای خۆی هەیە، كە لەنێویاندا حزبی شیوعی.\nهەرچی ناڕەزایەتی هەنوكەییو كورت مەودایە، بەبێ هۆشیاری تەنها رەبتكراوە بەموچە، كەرەنگە زۆرینەی بنكەی جەماوەری حزبەكانی دەسەڵاتیش هەمان ناڕەزایەتیان هەیە بەڵام ئەمە نابێت بابەتی گۆڕینی رای گشتی بۆ دەنگدان بەحزبێكی دیكەی غەیری حزبەكە دلخوازەكەی.\nئەحمەد شێروانی: حزبی شیوعی خاوەن ئەزمونێكی گرنگە لەپێشەڕەوایەتی جەماوەر ودەنگی ناڕەزایەتی، ئێستاش هەر خۆپیشاندانو ناڕەزایەتیەك حزبی شیوعی تێدا بەشدار بێت قورسایی زێدەترە، بەڵام لەنێو سیاسەتەكانی بەریەك كەوتەی ناوچەكەو خوێندنەوەی سیاسی بارودۆخەكە، حزبی شیوعی هەڵسوكەوتی سیاسیانەی خۆی دەكات، گرتنە دەستی پێشڕەوایەتی جەماوەر قۆناغی باشی بڕیوە بەڵام هێشتا پێویستی بەوەیە كە شێوازی تێكۆشانی جەماوەری دەبێت بگۆڕدرێت و بەشێوەیەك بێت كاریگەری لەسەر عەقلیەتی جەماوەر و هەم دەسەڵاتیش دروستبكات، ئەمەش پێویستی بەسیاسەتی هەنگاو بەهەنگاو و كاری هاوبەشی لایەنەكانی ئۆپۆزسیۆن هەیە كە تێكۆشانی مەدەنی و داخوازییەكان بەئاراستەی ململانێدا نەبردرێت بەڵكو بە شێوازی ركابەری سیاسی ئاراستە بكرێت.


دیمانەی گۆڤاری وارڤین لەگەڵ هەلاڵە رافع بەڕێوەبەری ماڵی داڵدەدانی ژنان – نینا\nهەڵاڵە: كێشەیەكی دیكەی ئەو شەڵتەرانەی لێرە كار دەكەن، بەتایبەت لەم ساڵانەی دواییدا ئەوەیە، ناتوانن تێگەیشتنێكی زانستیانەو واقیعییانەیان هەبێت بۆ كێشەی ئەو ژنانەی لەوڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە هاتوون\nوارڤین – تایبەت: هەڵاڵە رافیع، بەڕێوەبەری ماڵی داڵدەدانی ژنان (نینا) لەسوید لەوتووێژێك لەگەڵ وارڤین، باس لەچۆنیەتی بەڕێوەچوونی سیستەمی شەڵتەرەكان دەكات و دەڵێ لە وڵاتَێكی پێشكەوتووی وەك سویدیش رێژەی توندوتیژی دژی ژن لەهەڵكشاندایە. ئەو گوتی"بەگوێرەی راپۆرتێكی شەڵتەرەكانی سوید لەم 10 دەساڵەی دواییدا توندوتیژی بەرانبەر بەژنان لەسوید لە 33% زیادیكردووە. بەمەرجێ ئەو حاڵەتانەی كەپۆلیس لێی ئاگادارە، تەنیا٢٥%ـە".\nئا/ ئاڤان فارس\nوارڤین: لەلای ئێوە لەسەر چ بنەمایەك شەڵتەر كەیس وەردەگرێت، كێ چاودێری لایەنی ئاسایشی ئەو شەڵتەرانە دەكات؟\nهەڵاڵە: بنەمایەكی دیاریكراو نییە بۆ كەیس كە وەك مەرجێك بۆ وەرگرتن لێیانبڕوانرێت، هەر كەیسێك بێتە لای ئێمە هەستبكەین كە پێویستی بەكۆمەكە، لە تەلەفۆن و دانیشتنێكەوە بگرە تاپێویستی پاراستنی ژیانی، ئێمە دەبێ وەریبگرین و بەگوێرەی پێویست گرنگی پێبدەین. بۆیە كەیس هەیە رەنگە بۆ چارەكردنی كێشەكەی پێویستی بەتەلەفۆنێك بێت، كەیسیش هەیە رەنگە زیاتر لە 5 ساڵ كاری لەسەر بكەیت و هێشتاش نەگەیتە چارەسەر. كەواتە هەركەس پەنای بۆ شەڵتەرێك هێنا بۆ هاوكاری دەبێت هاوكاری بكرێت.\nوارڤین: ئایا یاسایەك هەیە بۆ رێكخستن و بەڕێوەبردنی شەڵتەرەكان؟\nهەڵاڵە: دیارە لەم وڵاتەش بەڕێوەبردنی شەڵتەرو كاركردن بۆ ئەو مەبەستە كاری رێكخراوە مەدەنییەكانە. یانی كاری دەوڵەتی نییە، بەڵكو كۆمەڵێك بنەمای هاوبەش هەیە كاری لەسەر دەكرێت، یاسایەكی تایبەت بەشەڵتەر نییە، بەڵكو بەگوێرەی ئەزمونی كارو لێزانینی، ئەو كەسانەی كار لە شەڵتەرەكە دەكەن و بەگوێرەی بنەمای رێكخراوەكانی كۆمەڵگای مەدەنی كارەكانی دەبەنەڕێوە.\nجگە لەوە، دوو ناوەندی گەورە هەیە كە شەڵتەرەكان تێیدا ئەندامن و دەكرێ زۆربەی رێنوێنی و پرەنسیپی كار لەوێوە وەربگیریت. بۆیە بەرنامەو رێنامەی هەر شەڵتەرێك بخوێنیتەوە، دەبینیت كۆمەڵە خاڵێكی هاوبەش یان زۆر نزیك لەیەك هەیە لەنێوانیان، بەڵام كۆمەڵێك شتی گرنگ هەیە، لەهەموو شەڵتەرێكدا دەبێ رەچاو بكرێت. یەكێك لەوانە دەبێ هەر شەڵتەرێك ئامرازی پەیوەندیكردنی هەبێت، تا ئەو ژنانەی كێشەیان هەیە بتوانن لەڕێگایەوە پەیوەندی بەو شەڵتەرەوە بكەن، ئەمەش هەموو شەڵتەرێك هەیەتی. یەكێكی دیكە لەپرینسیپەكان پاراستنی نهێنییەكانی كەیس و لایەنەكانی دیكەی شەڵتەرەكەیە كە پێویست بكات و هەركەس داوای كۆمەكی لەشەڵتەرێك كرد، دەبێ بەگوێرەی قسەی خۆی كۆمەكی بكرێت و رەچاوی قسەكانی خۆی بكرێت بۆ دانانی ڕێگاچارەكان.\nوارڤین: كێ لایەنی ئەمنی و ئاسایشی شەڵتەرەكان بەڕێوەدەبات؟\nهەڵاڵە: لەبارەی لایەنی ئەمنی شەڵتەرەكانەوە دیسان خودی خۆیان كاری خۆیان بەڕێوەدەبەن، بۆ ئەو مەبەستەش ئەو كەسانەی، كەلە شەڵتەرەكان كار دەكەن، خولی تایبەت بەچۆنیەتی بەڕێوەبردن و پاراستنی شەڵتەر دەبینن. هەندێك شەڵتەری گەورە هەیە، كە ناونیشانی دیارەو بەئەمنیەتێكی زۆر پارێزگاری دەكرێت. بۆ نموونە لەستۆكهۆڵم تەنیا یەكێكیان وایە بەناوی (ماڵی هەموو ژنان). بەشێوەیەكی گشتی ئەو جێگایانەی دەكرێنە شەڵتەر نابێ وەك ماڵێك ناونیشانی شەڵتەرەكەی لەسەر بێت، یان رەنگە ناوی كەسێك لەسەر ئەو خانووە بنوسرێت كە دەكرێتە شەڵتەر، بۆ ئەوەی وەك شەڵتەر دیار نەبێ و نهێنی بێت.\nئەگەر كەسێك هاتە ئەو شەڵتەرانەو پێوستی بەپاراستنی زیاتر هەبێت و پێویستی كرد كە ناونیشانەكەی نهێنی بێت لەدەرەوەی شەڵتەرەكان، یان كە لەشەڵتەر نامینێت، ئەوە پۆلیس هاوكاری شەڵتەرەكان دەكات و هەموو ناونیشانێكی ئەو كەسە نهێنی دەكات، هیچكەس ناتوانێ وەریبگرێت، هەرشتێكیش لەباری ئاسایشەوە رووبدات ئەوە پۆلیس بەزووترین كات هاوكاری دەكات و هاوكاری پێویست هەیە لەنێوان پۆلیس و دەزگا ئەمنیەكان و شەڵتەرەكاندا.\nوارڤین: دەكرێت بزانین لە وڵاتێكی پێشكەوتووی وەك سوێد چەند شەڵتەر هەن، یاخود ئایا ژمارەی شەڵتەرەكان بەگوێرەی پێویستن؟\nهەڵاڵە: لەسویدا 290 كۆمۆن یان شارەوانی هەیە. ئەگەر شەڵتەرەكان دابەش بكەی بەسەر كۆمۆنەكاندا، هەركۆمۆنێك بەلایەنی كەم شەڵتەرێكی بەردەكەوێت، بەڵام زیاتریش لەژمارەی كۆمۆنەكان هەیە. بەگوێرەی رێژەی ئەو شەڵتەرانەی كە ناویان تۆماركراوە زیاتر لە 300 شەڵتەر هەیە، جیا لەوەش هەندێك شەڵتەر هەیە، ناویان تۆمارنەكراوەو كاریش دەكەن.\nلەسوید دوو ناوەندی سەرەكی هەیە بۆ شەڵتەرەكان، لەهەر بنكەیەكیان كۆمەڵێك شەڵتەر تێیدا ئەندامن، شەڵتەرەكان دەتوانن زۆر رێنوێنی و ماتریاڵ و شێوەی كار لەو ناوەندانەوە وەربگرن و ئەو ناوەندانە زانیاری و خولی جۆراوجۆری بەردەوامیان بۆ شەڵتەرەكان هەیە. بۆیە زۆربەی شەڵتەرە پرۆفشناڵەكان دەبێ لەم دوو ناوەندە ئەندام بن. لە شەڵتەرەكانیش جیاوازی و تایبەتمەندی هەیە، هەیە تایبەت بەژنانە، هەیە بۆ كچانی گەنجە، هەیە تایبەت بە ژنانی خاوەن پێداویستی تایبەتە، شەڵتەری تایبەت بەپیاویش هەیە ئەوانەی زەبروزەنگ بەكاردەهێنن و دەیانەوێت لەو شەڵتەرانەدا ئەوكێشەیە چارەسەربكەن، هەموو جۆرە شەڵتەرێك لێرە هەیەو بێگومان پێویست بە شەڵتەری دیكەش دەكات دابمەزرێت.\nوارڤین: بۆچی لە وڵاتێكی وەك سوید ئەم هەموو شەڵتەرەی تایبەت بەژن هەیە؟\nهەڵاڵە: بێگومان پێویستە ئەوەمان لەبەر چاو بێت، كە لەهەموو وڵاتانی دنیا تائێستاش توندوتیژی بەرانبەر بەژنان بوونی هەیە، بەگوێرەی راپۆرتێكی شەڵتەرەكانی سوید هاتووە، كە لەم 10 دەساڵەی دواییدا لە 33% توندوتیژی بەرانبەر بەژنان لەسوید زیادیكردووە بەمەرجێ ئەو حاڵەتانەی كەپۆلیس لێیئاگادارە، تەنیا (٢٥%)ـە. بۆیە زیادبوونی ژمارەی شەڵتەرەكان بەگوێرەی زیادبوونی رێژەی توندوتیژی شتێكی چاوەڕوانكراوە.\nوارڤین: ئەو كەموكوڕییانەی رووبەڕووتان دەبێتەوە لەبەڕێوەبردنی شەڵتەرەكان چین؟\nهەڵاڵە: وەك دەزانن زۆربەی كاری شەڵتەرەكان، وەك رێكخراوەكانی (NGO) كاری خۆبەخشە زیاتر، هەر وەك لای خۆمان توانای كەمیان لەبەردەستدایە، هاوكارییەكانیش بەگوێرەی پڕۆژەی كاتی دەدرێتە شەڵتەرەكان، نەك بەساڵانەو بڕە پارەی بەردەوام. دەبێ هەموو ساڵێك پڕۆژە بدەیت، راپۆرت بدەیت لەبارەی چۆنیەتی خەرجی پڕۆژەكان، دیسان پڕۆژە بدەی تا هاوكاری بكرێی لەساڵی داهاتوو، تا دووبارە بتوانی كارەكانتی پێ بەڕێوەببەی، ئەمەش ماندووبونێكی زۆری تێدایە بۆ شەڵتەرەكان. لەباشترین حاڵەتدا ئەگەر شەڵتەرێك توانیبێتی پێنجكەس دامەزرێنێ كە كار بكات، پێویستی بەپێنج كەسی دیكەش دەبێ كە بەخۆبەخش كار بكات. ئەمەش وایكردووە، لێرەش شەڵتەرەكان نەتوانن وەك پێویست بگەنە ئامانجەكانیان، بۆیە ئەمساڵ لەرۆژی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی، یەكێك لەداواكارییەكانی شەڵتەرو رێكخراوەكانی سوید ئەوە بوو كە نابێ هاوكاری شەڵتەرەكان بەگوێرەی پڕۆژەی كاتی بێت، بەڵكو دەبێ بە بەردەوامی هاوكاری و بودجەیەكیان بۆ دابینبكرێت، تابتوانن باشتر كارەكانیان راییبكەن، چونكە لایەنی ئابووری تائێستا بۆ شەڵتەرەكان كێشەیەو كاریگەری بەسەر چالاكتربوونی كارەكانەوە هەیە. بۆ نموونە: ناتوانن راگەیاندنیان وەك پێویست بێت، تابتوانی بەهەموو ژنان رابگەیەنیت، ئەوە شەڵتەرێك هەیە بۆ داڵدەدانی ئێوەو لەكاتی كێشەكان پەنای بۆ ببەن. یان هەندێ شەڵتەر توانای راگرتنی كەسانی پسپۆڕیان نییە بۆ هەڵسووڕانی كارەكانیان.\nوارڤین: بەگوێرەی زانیارییەكان رێژەی زۆری ئەو ژنانەی روو لە شەڵتەرەكانی ئێوە دەكەن خەڵكی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستن، رەوشی ژنانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە سوید چۆنەو لەچ ئاستێكدایە؟\nهەڵاڵە: كێشەیەكی دیكەی ئەو شەڵتەرانەی لێرە كار دەكەن، بەتایبەت لەم ساڵانەی دواییدا ئەوەیە، ناتوانن تێگەیشتنێكی زانستیانەو واقیعییانەیان هەبێت بۆ كێشەی ئەو ژنانەی لەوڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە هاتوون. ئەوەش یەكێكە لەكێشە دیارەكانی ئەو ژنە پەنابەرە رۆژهەڵاتییانەی هاتوون و پەنایان بۆ شەڵتەرەكان بردووە بۆ چارەسەری كێشەكانیان. سەرەڕای ئەوەی كە بنەماكانی مافی مرۆڤ بۆ هەمووان یەكێكەو یەك مامەڵەی بنەڕەتی دەوێت، بەڵام لەلایەكی دیكەوە هەندێ وردەكاری هەیە لەپراكتیكدا دەبێت رەچاو بكرێ. چونكە شەڵتەرێك بەكەلتوورو شێوەی هەڵسووكەوتی لەگەڵ نەریتی سوید چووبێتەڕێوە، ناتوانێت لەكێشەو كۆدە كۆمەڵایەتییەكانی ئەوان و وڵاتانی دیكە تێبگات بۆ چارەسەر لەكاتی پێویست و بەگوێرەی پێویست. ئەم كێشەیە بەسازكردن و كردنەوەی خولی راهێنان و خوێندن چارەسەر نابێت، چونكە ئەوە راستییەكە بۆ نموونە: ئێمە هەرچەند شارەزاییمان هەبێت، ئەگەر ئێستا كچێكی ئەفریقی یان سۆماڵی بێتەناو شەڵتەرەكەمان بێگومان كاری بۆ دەكەین، بەڵام رەنگە نەتوانین وەك كچێكی كورد، یان عەرەب هاوكاری بین، چونكە ئێمە زیاتر شارەزای كەلتوور و دابونەریتی ئەو وڵاتانەمان هەیە كە لێوەی هاتووین. ئاگاییمان لەپەروەردەو گرفتە كۆمەڵایەتییەكانیان هەیە، ئەوە یەكێك لەو كێشانەیە، كە لەشەڵتەرەكان هەیەو پێویستە رێگاچارەی ئەوەش بدۆزرێتەوە كە بەبڕوای من بەكارهێنانی وزەو توانای خەڵكە هەڵسووڕاو و شارەزاكانی خودی ئەو وڵاتانە كە ئەو خەڵكەی لێوە هاتووە باشترین چارەیە.\nهەڵبەتە ئەمە ئەوە رەتناكاتەوە، كە ماف و ئازادییەكانی مرۆڤ بۆ هەمووانە، پێویستە هەمووان بەبێ لەبەرچاوگرتنی زمان، نەتەوە، ئایین، لەهەمان مافی مرۆڤ بەهرەمەند بن، بەڵام لەوانەیە بۆ چارەسەری كێشەكۆمەڵایەتییەكان هەریەك شێوەو رێگای تایبەتی پێویست بێت.\nبگه‌ڕێوه | بینێره | چاپ | (1630) جار بینراوه\njamshid faiznejad|8 May 2012 - 15:53\nslawtan l bet o dast xoshy o peroz baytan ll dakam bo am rekxrawa rek o peka, ham prsyarakan o ham walamakany halala xan zor tawaw boon, hewam sar kawtn l jya o tawawy amanjakantana, sar kawto bn,


غازی سروشتی، كارتێكی بەهێز لەدەستی كوردان….هوشیار حوسێن برایم – Denegkan\nغازی سروشتی، كارتێكی بەهێز لەدەستی كوردان….هوشیار حوسێن برایم\nغازی سروشتی، كارتێكی بەهێز لەدەستی كوردان\nماوەیەكە به‌هۆکاری غازی سروشتی له‌نێوان رووسیا و ئۆکرانیا گیروگرفتێکی گه‌وره سه‌ریهه‌ڵداوه، ئەو گرفتە ئەگەر چارەسەری كاتیشی بۆ بدۆزرێتەوە، ئەوا بەمانای دامركانەوەی گرفتەكە نیە، بەڵكو وەك بۆمبێك وایە كاتی تەقینەوەكەی دیار نییە.\nشایه‌نی باسه، رووسیا سێ یه‌کی غازی سروشتی ئه‌وروپا دابین ده‌کات، بێگومان ئه‌و غازه‌ش به‌تاکه رێگایه‌ک تێده‌په‌ڕێت ئه‌ویش وڵاتی ئۆکرانیایه.\nقه‌یرانی نێوان رووسیا و ئۆکرانیا که به‌هۆکاری؛\n1. نه‌گه‌ڕاندنه‌وه‌ی قه‌رزه‌کانی رووسیا له‌لایه‌ن ئۆکرانیاوه له‌کاتی خۆیدا.\n2. تۆمه‌تبارکردنی ئۆکرانیا له‌لایه‌ن رووسیاوه به‌وه‌ی که رێژه‌یه‌کی یه‌کجار زۆری غازی رووسیای له‌و بۆڕیانه دزیوه که به‌نێو خاکه‌که‌یدا تێده‌په‌ڕێ.\nبۆیه ئه‌و قه‌یرانه گه‌یشته ئاستێک که رووسیا هه‌نارده‌ی غازه سروشتییه‌که‌ی خۆی بۆ وڵاتانی ده‌ره‌وه رابگرێت که به‌ناو خاکی ئۆکرانیاوه تێده‌په‌ڕێت.\nمەسەلەكە تەنیا ئەو هۆكارانە نین، بەڵكو وڵاتی روسیا غازە سروشتیەكەی خۆی، وەك كارتێكی سیاسی بەهێز لەبەرامبەر وڵاتانی ناوچەو بەتایبەتیش ئەوروپا بە شێوەیەكی زۆر كاریگەر بەكاردێنێت.\nتورکیا یه‌کێک له‌و وڵاتانه‌یه که له‌نێوه‌خۆیدا پشت به‌غازی سروشتی ده‌به‌ستێت، هه‌م بۆ دابینکردنی پێداویستی رۆژانه‌ی هاوڵاتیانی و هه‌میش بۆ به‌گه‌ڕخستنی زۆرێک له‌کارگه پیشه‌سازییه‌کانی، له‌هه‌مان کاتدا به‌شێکی زۆری کاره‌بای تورکیا له‌رێگای به‌کارهێنانی غازی سروشتییه‌وه وه‌به‌ر ده‌هێنرێت.\nتورکیا غازه سروشتییه‌که‌ی خۆی زۆر که‌مه‌و به‌شی وڵاته‌که‌ی ناکات، بۆیه له دوو وڵاته‌وه غازی سروشتی هاورده ده‌کات، ئه‌وانیش رووسیا و ئێرانه.\nپارساڵ له‌دروستبوونی قه‌یرانی که‌مبوونه‌وه‌ی غازی سروشتی تورکیا، ئێران زۆر به‌زه‌حمه‌ت رێژه‌ی فرۆشتنی غازی زیاد کرد بۆ تورکیا.\nبه‌ڕاگرتنی هه‌ناردنی غاز له‌لایه‌ن رووسیاوه بۆ ده‌ره‌وه، ئەم جارەش تورکیا که‌وته ره‌وشێک که ته‌نیا بایی یه‌ک هه‌فته غازی یه‌ده‌گی بمێنێت، ئه‌گه‌ر بێت و ئێران وه‌ک ئالته‌رناتیڤێک پێداویستییه‌که‌ی بۆ زیاد نه‌کات، ئه‌وا تورکیا په‌کی ده‌که‌وێت، وادیار ده‌بێت ئێران بڕێک له‌و غازه بۆ تورکیا زیاد بکات، به‌ڵام ئه‌وه نابێته چاره‌سه‌رییه‌کی بنه‌ڕه‌تی و ده‌ردی تورکیا ده‌رمان ناکات.\nهه‌موو ئه‌و وڵاتانه‌ی که غازی سروشتی له رووسیا ده‌کڕن به ئه‌وروپاشه‌وه له‌چاره‌سه‌رییه‌کی به‌دیل ده‌گه‌ڕێن که هه‌میشه‌یی بێت و تووشی ته‌نگه‌تاوی نه‌بن له‌داهاتوودا.\nکارته سیحرییه‌که‌ی هه‌رێمی کوردستان؛\nکاتێک ئه‌و رووداوانه ده‌خوێنینه‌وه و شیرۆڤه‌ی ده‌که‌ین، بۆمان ده‌رده‌که‌وێت که ئه‌و غازه سروشتییه‌ی له‌هه‌رێمی کوردستاندا هه‌یه‌و تا ئێستا به‌پێی پێویست سوودی لێ وه‌رنه‌گیراوه، چه‌نده رۆڵی هه‌یه له‌رێکخستنه‌وه‌ی هاوسه‌نگییه ئابووری و ته‌نانه‌ت سیاسییه‌کانیش له‌ناوچه‌که‌دا.\nغازی سروشتی هه‌رێمی کوردستان ده‌توانرێت بکرێت به‌فاکته‌رێکی سه‌ره‌کی ئه‌منی قه‌ومی کوردیش، ئەگەر ئه‌و غازه له‌کوردستاندا به‌گه‌ڕ بخرێ و سوودی لێ ببیندرێت، ده‌توانێت نه‌ک ته‌نیا پێداویستییه‌کانی تورکیا، به‌ڵکو به‌شێکی زۆری پێداویستییه‌کانی ئه‌وروپاش دابین بکات، ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆکارێک بۆئه‌وه‌ی ئه‌و وڵاتانه‌ی که سوود له‌م غازه ده‌بینن، له‌خه‌می پاراستنی ئاسایشی هه‌رێمی کوردستاندا بن و ببن به‌فاکته‌رێکی بنه‌ڕه‌تیش بۆ به‌ده‌ستهێنانی خواسته‌کانی دیكەی هه‌رێمی کوردستان هه‌م له‌به‌رامبه‌ر به‌غدا و ته‌نانه‌ت گەر كاری باشی بۆ بكرێت له‌به‌رامبه‌ر ئه‌نقه‌ره و تاران و ئه‌وانه‌ی دیکه‌ش.\nPrevious romantique…..ئه‌حمه‌دی مه‌لا\nNext به بۆنه‌ی بیره‌وه‌ری تیرۆری 90ساڵه‌ی ڕۆزا لۆکسمبورگ


تەکنه‌لۆژیای کۆمەڵایەتی بەرەو کوێ ؟ - یونس حه‌مه‌د\n31/5/2020 - 15:44\nلەسەرەتای دووهەزارەکانەوە ژینگەی ژیانی جیهان تا ڕادەیەك وەك ساڵانی پێشوو نەما ،بەڵکو پێشکەوتنێکی بێ بەرنامەی کۆمەڵایەتی بەخۆوە بینی ، جالێرەدا تۆڕەکانی ئەنتەرنێت بەشی شێری ئەم ته‌کنه‌لۆژیا بێ بەرنامەیەی بەرکەوت..\nئەگەر چی جاران ئەستەم بوو هەواڵ به سانایی بگات ، بەڵام ئێستا نەوەك بەسانایی دەگات ،بەڵکو خوودی هەواڵەکه لەبەردەستە ، بەڵام ئاخۆ ئەو هەواڵ وبابەتانەی دەگاتە بەردەست تا چەند ڕاست ودرووستن ، له سەردەمی جەنگە جیهانی وهەرێمایەتیەکانی پێشوودا زۆربەی ئەو هەواڵانەی دەگەیشتنە بەردەم مرۆڤ یاخوود خوێنەر زیاتر حکومی بوون ، یا ئەوەتا چەند وەزارەتێك پەیوەست بوون بەبڵاوکردنەوەی هەواڵ وەك دەزگاکانی ڕۆشەنبیری وڕاگەیاندن و بەرگری وناوخۆ .\nچونکه زیاتر بابەت وبڵاوکراوەکان لەژێر کۆنتڕۆڵدابوون و هەموو کەسێك نەدەگەیشتە ڕاستی ودرووستی گەشبینی یا ڕەشبینی هەواڵەکان هەر بۆیه زیاتر خوێنەر ڕووی خۆی له بوارەکانی هۆزان وشیعر و چیرۆك وەرزش دەکرد ، وەك بڵێی بۆیان ساناتر بوو تا شی بکەنەوە.. لە دوای دوو هەزارەکان یان له کۆتاییەکانی سەدەی بیستەمدا کرانەوەیەك بەڕووی جیهاندا کرایەوە سەرەتا به کەناڵە ئاسمانییەکان دەستی پێکرد که جوولەیەکی خستە بەردەم بینەر که پێشتر بۆی نەبوو لەیەك دوو کەناڵ زیاتر ببینێت .\nبەڵام کەناڵە دوور مه‌وداکان کەلەنێکی گەورەی پڕ کردەوە بۆ سەیرکردنی حەز وئارەزووەکان به تایبەت حاڵەتی نامۆ هاتنه نێو کۆمەڵگاکان هەندێك سوود بەخش وهەندێکی دیکه زیان لێکەوتە بوون ، دواتر ئامێرێکی پێشکەوتووتر هاتە نێو ژیانی کۆمەڵگا که له کەناڵە ئاسمانیەکان خێراتر وێناکرا ئەویش (مۆبایل) که کاریگەری یەکجار زۆری خوڵقاد بەتایبەت له پەیوەندییە دوو قۆڵییەکاندا وگەیشتن به سانایی بۆ یەکتر له مەشدا حاڵەتی ئەرێنی وباش بەرچاوکەوتن له بەرانبەردا خاڵە نەرێنیەکانیش ڕۆڵێکی ناشیرینیان بینی ،سەرەڕای لەم کاتانەشدا تا ڕادەیەك هێڵەکانی ئە نتەرنێت ڕۆڵیان هەبوو له گەیاندنی پەیام بە ( ئیمایل) وەك ( هۆتمایل و یاهوو ) وچەند ئامرازێکی دیکەی تیلگرامی نووسین و ماڵپەڕ و سایتەکان\nبەڵام هیچیان وەك وەی ئێستا کاریگەریان نیه که له هێڵەکانی ئە نتەرنێت بەرچاو دەکەون ،بەنموونه تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان وەك (فیسبووك و توێتەر)، وێڕای تۆڕە دەنگیەکانی وەك ( ڤایبەر ووات ساپ) زۆرانی دیکه بوونه بابەت وهەواڵی نێو گیرفانی هاوڵاتی ,بەمەش هەواڵ وبابەتەکانی ڕۆژ وکاتی زیاتر ڕاستگۆییان لەدەستداوە لە بڕی ئەوەی به قوڵبوونەوە ئاماژە به گرینگی و پێداچوونەوە بەو ئامیرانەی تۆڕە کۆمەڵایتیەکان بکرێتەوە ، دەبینرێت ڕۆژ له دوای ڕۆژدا زیاتر هەست وئاستە نەرێنیەکانی نێو کۆمەڵگاکان بەرەو ئاستيکی ناشارستانی وله هەمان کاتدا نادیار هەنگاو دەنێت\nنەوەك به تەنیا له نێوان خوودی هاوڵاتیاندا ، بەڵکو نەریتەکه گۆزراوەتەوە نێو سیاسەتمەدار و گەورە لێپرسراوانی جیهان وسەرۆك وڵاتان ، وەك چاو ڕوونی دەبینین ئەوە ماوە ماوە کێشە دەکەوێتە نێوان ( توێتەر) و دۆناڵد تڕمپ که زۆرجار گەیشتۆتە ئاستی گەڤ و تووندی بەرەو دادگاکان ،یان هەڕشەی داخستنی ئەو تۆڕە کۆمەڵایەتیانه .\nیان لەلایەن لێپرسراوانی وڵاتان له بڕی لێدوانی فەرمی ئەوە پۆستێکی (فیسبووك یان توێتەر ) دەبنە زمان حاڵی نێوان دوو دەوڵەت یان زیاتر ، لەسەردەمی (کۆڕۆنا)شدا دەبینین تا ڕادەیەکی زۆر تاکنالۆژیای کۆمەڵایەتی له بڕی بینینی ڕۆڵی باش وئەرێنی ڕۆڵەکەی زیاتر ئەرێنی وناشیرینه ، هەر کەسەو بێ ئەوەی له خاڵە تەندرووستیەکان بزانێت دێتە سەر خەت و قسەی خۆی بێ بەڵگەی تەندرووستی دەخاتە ڕوو بێ ئەوەی بزانێت تا چەند قسە وئاخفتنەکانی سوود بەخشن بۆ کۆمەڵگا ،یان ئەوەتا به نووسینی بابەتی درێژ و یا کوورت و به بێ داڕشتنێکی زمانەوانی درووستی ڕێزمانی سەردەم وستاندارت وبەهەڕەمەکی دەیان خاتە بەردەم خوێنەر ..\nخاڵە گشتیەکه ئەوەیه که زۆر پرسیاری لێ درووست دەبێت ئاخۆ تاکنالۆژیای کۆمەڵایەتی بەرەو کوێ هەنگاو دەنێت ، ئایا ئایندەی ئەم جۆرە ئامێرانه به کوێ دەگات ، ئەمە پرسیاريکه زۆر هەڵدەگرێت ، چونکه بیگوومان له ئایندەدا نەوەیەکی دیکه ئەم ئامێرانه بەکار دێنن دوور نیه به پێچەوانەی نەوەی ئێستا بێت که خاڵە ئەرێنیەکان زۆرتر بێت له نەرێنیەکان دا.\n. یونس حەمەد ـ ئۆسلۆ


فەیسبوکت بپارێزە و بە کەس هاک نەکرێ %١٠٠ + ڕونکردنەوە Facebook Security\nنووسه‌ری بابه‌ت:EMADENGL دواترین وه‌لام: EMADENGL ژماره‌ی وه‌لامه‌كان:0 جاری بینراو:151 كات:11-04-2019\n59 ده‌نه‌گه‌كان - 4.29 كۆی گشتی\nوەک خزمەتێک بە کورد گرنگترین ڕیگاکانی خۆپاراستن و سیکوڕتی فیسبوک و ناسینی ڤایرۆس و سپام و لینکی هاک پیشان ئەدەم و ئەنجامی بدەن تا نە فیسبوکتان هاکبکرێ و نە block بکرێی و دابخرێت و پشت بەکەس نەبەستی و متمانە بە خۆت بکەیت و بە خۆت خۆت فێربکە من ئەم ڕێگایانە پێت دەڵێم جێبەجێی بکە بە حیاتی نە فیسبوکت هاکدەکرێ نە تێکیش دەچێ دڵنیابە !\n1_ پێشئەوەی فەیسبوک بەکاربێنی دڵنیابە کە ئینترنێت سیکورتی بەکارهێنیت یەک لەم انتی ڤایرۆسانە بەکاربینە\n2_ هەر لینکێک یان وێنەکت بینی بیربکەوە پێشئەوەی بیکەیەوە بیپشکنە یەک لەم سایتانە وە هەر لینکێک یا فایلێک پاشگری ex: a .exe. le: sj: خۆت بپارێزە سێرڤەرە وە زۆرجار فایل بە کێشی ٥٠ مێگا ٤ KB ئەدات خۆت ئەوانە ئەزانیت هاکە و هەڵمەخەڵەتێ\nوە با بەتێکیشم دانا سەبارەت بە لینکی server و Spam\n3_ ڕێگایەکی زۆر سەرکەوتو هەر لەناو فەیسبوک anti virus پێک ببەستە\nیەکێک لەمانە ببەستە بۆ مۆبایل یان PC\nئەم ڕێگایە سودەکەی سەیرکە Enable\nئێستا کاتی ڕێگا گرنگەکانی مانەوەی فەیسبوکتە\n4_ ئەم ڕێگایە بەکاردێت بۆ ئەوەی کەسێکی تر نەتوانێ بچێتە ناو فیسبوکت ئاگادارت بکاتەوە بە بەکارهێنانی ژمارەی مۆبایلت من بەکارم هێناوە تۆش بەکاری بێنە و پێکی ببەستە ئەم ڕێگایانە بگرە بە وەک وێنەکە\n5_ ڕێگایەکی زۆر مهیم app passowrd بێجگە لە پاسۆردی خۆت دەتوانی زیاتر لە ٥ پاسۆردی تر جیا دابنێی بۆ کاتی پێویست بەڵام گرنگە لە بیرت نەچی ئەو ڕێگایە کاتێکە کە فیسبوکت هاککرا فیسبوک داوای هەر ٥ پاسۆردت لێبکات ئەمەش محالە هاکەر هەر ٥ پاسۆردت بزانێ کە دروستت کردوە فەرمو وەک وێنەکە :\n6_ ئەم ڕێگایە بۆ ئەوە بەکاردێت ناسینەوەی Browser سیکورتی //Http کە کەسێکی تر نەتوانێ بیکاتەوە بە بڕاوسەرێکی تر جیا لەوەی خۆت بەکاری دێنیت بۆ نمونە کڕۆم بەکاردێنم ناتوانم بە فایەرفۆکس بیکەمەوە دەتوانی ناچالاک بکەی ئەگەر بە هەردوک فیسبوکت ئەکەیتەوە\n7_ئەم ڕێگایە دەتوانی چالاکیان بکەی لە ڕێگەی نامە مایڵ و مۆبایل ئاگاداربکرێیەوە لە هەر گۆڕانکاریەک لە فیسبوکت\n8_ هەشتەم ڕێگا IP و جۆری ویندۆز زۆر گرنگە ئەکتیڤ بکە لە کاتی کەسێکی تر بە ئایپی تر یان ویندۆزی جیاواز ناتوانێ بچێتە ناو فیسبوکت بۆ نمونە کەسێک لە لبنانی ناتوانێ داخلی ئایپی کەسێکی کورد بی تەنها بە permastion یان ئەو کەسە ئایپی و ویندۆزی هەمان ئی تۆ بەکاربینی ئەمەش ڕێگایەکی چاکە بۆ ئەوەی کەسێکی تر نەتوانێ بێتە FB ت\n9_ ئەم ڕێگایە زۆر زۆر گرنگە دەتوانی تا ١٠ هاوڕێت هەڵبژێری کە لە نزیکتن یان متمانەی تەواوت پێنە لە کاتی تێکچون یان هاککردنی فیسبوکت دەتوانی لە ڕێگای ئەوان داوای کۆدی ئەکتیڤ بکەیەوە بۆت بگەڕێننەوە بەم شێوەیە :\n10 _ ئەگەر هاتو هاک کرایت هیچ مەشێوێ :\nیەکەمجار کۆمپیتەرت فۆرمات بکە تاوەکو ئەو هاکەرە دەربچێ و کۆمپیتەرەکەت پاکبێتەوە چونکە تۆ چی بکە ئەو دەبینێ جا جاکردنەوەی فیسبوک اسفادەی نیە تا فۆرمات نەکەیت دواتر بڕۆ ئەو فیسبوکت ڕیپۆرت بکە چونکە هاکەر هێشتا نازانێ چیت بۆ سیکورتی داناوە تێبینی زۆر جار هاکەر ژمارەی مۆبایل و ئیمەیڵ دەسڕێتەوە بەڵام ناتوانێ ئەوانی تر دەستکاری بکات\nئێستا ئەم کارەت ئەنجامدا دەگەڕێتەوە باری ئاسایی وەک گوتم پرسیاری سیکوڕتی دەگۆرێ ئەگەر هاکەر دەستکاری ئیمێل و ژمارەی مۆبایل بکات\nده‌ست خۆشبیت برام بژی\nدەستت خۆش بە ردە وام بە\nدەست خۆش بابەتەکەتر بەسوودە\nدەست خۆش هەربژییت\nماندوو نەبی بابەتێکی جوانە\nfacebook hamacr7hama 1 531 03-19-2019, 07:48 AM\nReborti facebook Mabastbastara 4 1،110 10-14-2018, 01:10 AM\nScript Hack Facebook Open With Out email & Password muhamad kanan 0 8 10-08-2018, 09:28 AM\nfacebook report + delete Online KTS 1 1،071 09-09-2018, 05:08 PM\nهاکی facebook mustafababan 14 5،893 08-06-2018, 06:46 AM\nfacebook jone deb 0 584 06-29-2018, 07:45 PM\nfacebook jone deb 0 628 06-29-2018, 07:31 PM\nهاککردنی Facebook + خۆپاراستن ZANYAR MATRIX 8 3،305 06-24-2018, 06:37 PM\nگه‌راندنه‌وه‌ی فه‌یسبووكی داخراو disible) recover facebook) -RedHat- 2 1،753 04-15-2018, 06:16 AM


له میانه‌ی ئاهه‌نگی ناوه‌ندیی ده‌سته‌ی راگه‌یاندن و په‌یوه‌ندییه‌كان به‌بۆنه‌ی هه‌فته‌ی سه‌ركه‌وتنه‌وه، كۆمپانیای زین بڕی 375 ملیۆن دیناری عێراقی ده‌به‌خشێته خانه‌واده‌ی شه‌هیدانی رۆژنامه‌وانیی و راگه‌یاندن\nتەمموز 25, 2017\nله میانه‌ی ئاهه‌نگی ناوه‌ندیی ده‌سته‌ی راگه‌یاندن و په‌یوه‌ندییه‌كان كه به‌بۆنه‌ی هه‌فته‌ی سه‌ركه‌وتن رێكخرابوو، عه‌لی زاهید سه‌رۆكی جێبه‌جێكاری كۆمپانیای زێن رایگه‌یاند كۆمپانیای زين بڕی 375 ملیۆن دیناری عێراق ده‌به‌خشێته خانه‌واده‌ی شه‌هیدانی رۆژنامه‌وانیی و راگه‌یاندن.\nئاهه‌نگه‌كه به چاودێری دكتۆر حه‌یده‌ر عه‌بادی سه‌رۆك وه‌زیران و به ده‌ستپێشخه‌ری ده‌سته‌ی راگه‌یاندن و په‌یوه‌ندییه‌كان رێكخرابوو، له چوارچێوه‌ی ئاهه‌نگه‌كانی هه‌فته‌ی سه‌ركه‌وتن كه هاوكات بوو له‌گه‌ڵ راگه‌یاندنی به‌یاننامه‌ی سه‌ركه‌وتن له جه‌نگی موسڵ له‌لایه‌ن سه‌رۆك وه‌زیران و رێزلێنان له شه‌هیدانی رۆژنامه‌وانیی و راگه‌یاندن و ده‌زگاكانی راگه‌یاندن ئه‌وانه‌ی پێشه‌نگ بوون له گواستنه‌وه‌ی پرۆسه‌ی رزگاركردنی موسڵ.\nله ئاهه‌نگه‌كه‌دا دكتور وه‌لید حلی راوێژگاری سه‌رۆك وه‌زیران و ئه‌ندامانی لیژنه‌ی رۆشنبیریی و راگه‌یاندن له په‌رله‌مانی عێراق و دكتۆر عه‌لی خوه‌یلدی سه‌رۆكی راگه‌یاندن و رۆژنامه‌وانی و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی ئه‌مینداران و ژماره‌یه‌كی زۆر له ده‌زگاكانی راگه‌یاندن و رۆژنامه‌وانيی و نیشتمانيی ئاماده‌بوون.\nله‌م باره‌یه‌وه عه‌لی زاهید سه‌رۆكی جێبه‌جێكاری كۆمپانیای زێن عێراق جه‌ختی له‌سه‌ر به‌رپرسیارییه‌تی دام و ده‌زگا نیشتمانییه‌كان كرده‌وه له پاڵپشتیكردنی ئه‌م جۆره ده‌ستپێشخه‌ريیانه و رایگه‌یاند: ئێمه به‌شێكی دانه‌بڕاوه‌ین له پێكهاته‌ی كۆمه‌ڵگای عێراقيى و به‌و پێیه‌ی ئێمه گه‌وره‌ترین كۆمپانیای گه‌یاندنین له عێراق، ئێمه كاریگه‌رین و كاریگه‌رییه‌كی ئه‌رێنیمان له‌سه‌ر هه‌موو جومگه‌كانی كۆمه‌ڵگا و ئابووری هه‌یه، بۆیه به‌شداریكردنمان له پاڵپشتیكردنی خانه‌واده‌ی شه‌هیدانی رۆژنامه‌وانیی و راگه‌یاندن به‌رپرسیاریه‌تییه‌كه هیوادارین هه‌موو لایه‌ك به‌شداری تێدا بكه‌ن.\nشایه‌نی باسه ئاماده‌بووان ستایشی ئه‌م ده‌ستپێشخه‌رییه‌ی كۆمپانیای زین عێراقیان كرد و جه‌ختیان له‌سه‌ر ئه‌وه كرده‌وه كه گرنگه هه‌موو داموده‌زگاكانی عێراق هه‌نگاوی هه‌نگاوی هاوشێوه‌ی هه‌نگاوه‌كانی كۆمپانیای زین بنێن.


11:43 - 5 پووشپەڕ 2720\nکۆماریخوازەکانی ئامریکا لە گەڵاڵەی نوێی خۆیان بۆ کۆنگرەی ئەم وڵاتە، داوای دانانی یاسایەکیان لە کۆنگرەدا کردووە کە بەهۆیەوە گەمارۆ بخرێتە سەر دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئێران.\nگەمارۆ خستنە سەر دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران لەلایەن ئامریکاوە، چ کاریگەرییەک لەسەر ئەم ناوەندە دادەنێت؟ ئەو کەسانەی کە وەکوو ڕاگەیاندنکار لە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئێران کار دەکەن، چ کەسانێکن؟\nبۆ باسکردن لەسەر ئەم بابەتە وتووێژێکمان لەگەڵ "ئەسکەندەر جەعفەری"، ڕۆژنامەوان و میدیاکار، پێک هێناوە کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:\n- گەمارۆ خستنە سەر دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران لەلایەن ئامریکاوە، چ کاریگەرییەک لەسەر ئەم ناوەندە دادەنێت؟\nداوای دانانی یاسایەک بۆ گەمارۆدانی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی تاران لە کۆنگرەی ئامریکا لەلایەن کۆماریخوازەکانەوە، دەکرێت درێژەی سیاسەتەکانی ترامپ و کابینەکەی دژ بە ڕێژیم بێت. جگە لە بواری چەکوچۆڵ کە ئامریکا و هاوپەیمانەکانیان دەیانهەوێت بە هیچ شێوەیەک چەکوچۆڵ بە ئێران نەفرۆشرێت، ئەم جارەش مژاری سزادانی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامی دێتە بەر باس. پێم وایە ئیدی ڕێژیمی ئێران پشتڕاست بووە کە پەخشی کاناڵەکانی سەر بە ڕێژیم لە سەتەلایت ڕادەگیرێت. بۆیەش ڕێژیم پێشوەخت دەستبەکار بووە و بە مەبەستی چەواشەکردنی ڕای گشتی، ڕادەگەیەنێت کە گوایە گرفتی ئابوورییان بۆ هاتووەتە پێش و دەیانهەوێت پازدە کاناڵی سەتەلایتی خۆیان دابخەن کە بە زمانەکانی ئینگلیزی، عەرەبی و ئسپانیایین. ڕێژیم دەیهەوێت پێشدەستی بکات و بە داخستنی ئەو کاناڵانە، ڕێگە لە گەمارۆدانی کاناڵەکان بگرێت. ئەگەرنا بۆ ڕێژیمێک کە تا سەر ئێسقان باوەڕی بە "هەناردەکردنی شۆڕشی ئیسلامی" هەیە، هیچ کاتێک باسی ئابووری نابێتە هۆکار تا دەست لە هەوڵەکانیان بۆ دامەزراندنی ئیمپڕاتوریی شیعە لە ڕۆژهەڵاتی ناوین هەڵگرن. ئەگەر ئابووریی تێکشکاو هۆکار بایەت، ئەوەتا لە یەمەن، سووریە، لوبنان، فەلستین و ئافریقا، دەستی لە یارمەتیدانی گرووپە تێرۆریستییەکان هەڵدەگرت. بەڵام لە حاڵەتی گشتیدا ئەگەر گەمارۆکان پەسەند بکرێن و ڕێژیم تا ئەو کاتە کاناڵەکانی دانەخستبێت، ئەوە ڕسواییەکی دیکەیە بۆ ڕێژیم و ئیتر ڕێژیم ناتوانێت وەک پێشووتر، سیاسەتەکانی خۆی بە زمانە بیانییەکان پەرە پێ بدات.\n- هۆکاری ئەم داواکارییەی کۆماریخوازەکانی ئامریکا بۆ گەمارۆ خستنە سەر دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئێران چییە؟\nبەگشتی، ئەو سیاسەتانەی کە لەلایەن کۆماریخوازەکانەوە دژ بە هەر ئۆرگانێکی ڕێژیمی ئێران دەگیرێتە بەر، لەلایەن ئۆپۆزیسیۆن و خەڵکەوە پێشوازییان لێ دەکرێت. باسی ئۆپۆزیسیۆنی جەعلی ناکەم کە لە هەر شوێنێک بۆی بکرێت، بە شێوەی ناڕاستەوخۆ خزمەتی ڕێژیم دەکات. لێرەدا مەبەست ئەو هێزانەن کە دژ بە ڕێژیم چالاکن و نرخیشیان داوە. یەکەم جار کە بە شێوەی گەرمتر لە جاران باس لە مژاری گەمارۆدانی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم کرا، دوای خۆپیشاندانەکانی ساڵی ڕابردوو بوو کە تێیدا بە هەزاران کەس کوژران و بریندار کران. زستانی ڕابردوو بوو کە ڕۆژنامەی گاردیەنی لەندەن نووسیی ترامپ دەیهەوێت دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم سزا بدات و گەمارۆیان بخاتە سەر. هەر لەو کاتەدا بوو کە هەشتەگیش دروست کرا و ئەو چالاکوانانەی کە ئەم کارەیان پێ باش بوو، پشتگیریان لێ کرد و ڕایانگەیاند کە ئیدی لەمە بەدوا دەنگ و ڕەنگێک کە بە پارەی خەڵک دامەزراوە، ناتوانێت دژ بەم خەڵکە لە ئاستی جیهانیدا دەنگ هەڵێنێت. ڕاستە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئێران لە ساڵی ٢٠١٣وە بەشێک لە گەمارۆکان دژ بە ئێران بوو. بەڵام بە هەڵپەساردنی ئەم بەشە لە گەمارۆکان هەم لەلایەن ئۆباماوە و هەم لەلایەن ترامپەوە، هێشتا مەجال بە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم دەدرا پەخشی جیهانیی هەبێت. دوای ئەم خۆپیشاندانانە و هەروەها بەردەوامبوونی ڕێژیم لە دەستێوەردانی کاروباری وڵاتان و هەروەها هێندێک چالاکیی نەهێنیی ئەتۆمی بوونە هۆکار بۆ ئەم ڕەشنووسەی کۆماریخوازەکان. ڕەنگە بوترێت بۆ دەبێ ئەمان ببنە هۆکار؟! وڵامەکە ئەمەیە کە ڕێژیم بەم ناوەندە، لە ئاستی جیهانیدا خەریکی چەواشەکاریی ڕای گشتییە.\n- ڕۆڵی سەرەکیی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران چییە؟ ئەوان تا چ ڕادەیەک دەنگ و ڕەنگی خەڵکانی ئێرانن؟\nڕۆڵی سەرەکیی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم، تەنیا پەرەپێدانی سیاسەتە فاشیستی و دژەئینسانییەکانی ڕێژیمی تارانە. ئەو ناوەندە تەنیا تا ئەو کاتە دەنگی خەڵک بڵاو دەکاتەوە کە هیچ زیانێکیان بۆ کۆی گشتیی ڕێژیم نەبێت. بۆ مژارێکی فەرهەنگی وەکوو کولتووری عەشیرەیەک، ئەو دەنگ و ڕەنگە زۆر چالاکانە و بێ ترس، ڕێپۆرتاژ دروست دەکات و هیچ کێشەیەک لەگەڵ سیاسەتەکانی گشتیی ڕێژیم نایەتە ئاراوە. بەڵام کاتێک ڕەخنە لە ناوەندێکی ڕێژیم بگیردرێت، ئەگەر تەنانەت بە هەڵەش ئەو کارە تێپەڕ ببێت، ناهێڵن لە کاتی دووبارە بڵاوبوونەوەی بەرنامەکەدا، ئەو بەشە بڵاو ببێتەوە. بۆ نموونە لەم ڕۆژانەدا بەرپرسێکی ئەرتش، ڕەخنەی لە سپای تێرۆریستیی پاسداران گرتبوو. ئەوە لە کاتی پەخشی ڕاستەوخۆدا بڵاو کرایەوە بەڵام کە بەرنامەکە دووبارە کرایەوە، ئەو بەشەیان لابرد. دەمهەوێت بڵێم ڕێژیم، بەبێ جیاوازی، دەستی بەسەر هەموو بەشەکانی ژیانی خەڵکدا گرتووە و ڕێگە نادات هیچ مژارێکی هەستیار، بەبێ ئیزنی لایەنی پێوەندیدار، لە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمدا تێپەڕ بێت.\n- ئەو کەسانەی کە وەکوو ڕاگەیاندنکار لە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئێران کار دەکەن، چ کەسانێکن؟\nهەر لە سەرەتای دامەزراندنی ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیدا، کاری میدیایی و ڕاگەیاندن وەک کاری تەناهیی لێ هاتووە. هەڵبەت پێشووتر لە سەردەمی ڕێژیمی پێشووشدا هەر بەم شێوەیە بوو، بەم جیاوازییە کە ئەو کەسانەی تەنیا بەرنامەی فەرهەنگییان بەرهەم دەهێنا، دەیانتوانی بەبێ ترس و بێ ئەوەی کە ئەندامی ڕێکخراوێکی ئەمنی بن، کار بکەن. بەڵام لە سیستمی کۆماری ئیسلامیدا، ئەگەر ڕێگە بە کەسێک بدرێت کە ئەم کارە بکات، هەوڵ دەدرێت بکرێتە ئەندامی ناوەندێکی ئەمنی و ئەگەرنا، لە کارەکەی دوور دەخرێتەوە و دەدرێتە ئۆرگانێکی بێ کاریگەر. ئەگەر چوارچێوەی کاریی ئەم ڕێکخراوە چاو لێ بکەین، یەکێک لەم ڕێکخراوانەیە کە بە شێوەی ڕاستەوخۆ بڕیار لە دەفتەری عەلی خامنەیی ڕێبەری ڕێژیم وەردەگرن. لە وەها ناوەندێکیشدا، زۆر بە دەگمەنیش ناتوانرێت کاری تەنانەت فەرهەنگیش بکرێت کە کارەکە دژ بە سیاسەتێکی گشتیی ڕێژیم بێت، ئەگەریش کرا، زوو کۆنترۆڵ دەکرێت و بکەرەکە سزا دەدرێت. لێرەدا باس لە ناوەندێک دەکرێت کە هەر کام لە ڕێپۆرتەرەکانیان دەتوانن ڕۆڵی ئەندامێکی وەزارەتی ئیتلاعات یان سپای پاسداران بگێڕن. بۆ نموونە بەم دواییە چەندین زیندانی لەوانە سپیدە قولیان، دوای ئەوەی کە ئازاد کرابوون، ئاشکرایان کرد کە ئەو کەسەی لێپرسینەوەیان لێ دەکرد، هەواڵنێری دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمە.\n- کوالیتیی کاری میدیاکانی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئێران لە چ ئاستێکدایە؟ ئایا میدیاگەلێکی پڕۆفیشناڵن؟\nئەگەر باسی ناوەڕۆک نەکەین و تەنیا باسی تکنیک بکەین، کواڵێتیی کاریی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم زۆر بەرزە. تەنانەت هێندێک ئاژانس و تێلێڤیزیۆنی گەورەی وەک بی‌بی‌سی لە هێندێک شێوازی تکنیکی ناگەنە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم. چونکە وەک دەزانرێت بەشێک لە بودجەی بی‌بی‌سی کەم کراوەتەوە و ئەمەش بێگومان کارتێکەریی کردووەتە سەر بواری تکنیکییەوە. لەم بوارەوە دەتوانین بڵێین پڕۆفێشناڵن. بەڵام ئەگەر باسی پڕۆفێشناڵ بە واتای ڕاستییەکەی بکەین، هیچ بەرنامەیەک کە لە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمدا بەرهەم دێت، ناتوانێت پڕۆفێشناڵ بێت. چونکە ناوەڕۆکەکە لە فیلتێرێکی گەورە تێپەڕ دەبێت و هیچ کام لە حەقیقەتەکان، ناتوانن خۆیان لە شاشەی تێلێڤیزیۆن نزیک بکەنەوە ئەگەر بە زیانی ڕێژیم بن. بۆ نموونە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم باسی کوژران و بریندارکرانی هەزاران خۆپیشاندەر لە ئێران ناکات کە داوای ئازادییان دەکرد. بەڵام وەک ئەوەی پێگەی ئانارشیستەکانی ئامریکا بێت، گرینگی دەداتە مژاری کوشتنی هاووڵاتییەکی ڕەشپێست لەم وڵاتە. خۆ ئینکار ناکرێت کە نژادپەرستی بەگشتی لە ڕۆژاوا هەیە. بەڵام ئەگەر دەنگ و ڕەنگ بیهەوێت لە بواری ناوەڕۆکەوە پڕۆفێشناڵ بێت، دەبێ وەک ئەو مژارانە، باسی کوژرانی کۆڵبەران، خۆپیشاندەران، گیران و حوکمدان بە ئامانجی سیاسی و هەروەها هەڵسوکەوتی نژادپەرستانە لەگەڵ پەناخوازانی ئەفغان بکات. ئەمەش بە هیچ شیوەیەک لەگەڵ جەوهەری کۆماری ئیسلامی و ناوەندەکانی ئەو سیستمە فاشیستی و ئیسلامیی شیعییە ناگونجێت، بۆیەش نابێ لە بواری ناوەڕۆکەوە چاوەڕوانیی پڕۆفێشناڵبوونمان لێیان هەبێت.\n- دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئێران لەلای جیهانییان، ئێرانییەکان و خەڵکی کوردستان، چ جێگە و پێگەیەکی هەیە؟\nهەمیشە ئەم ڕەخنەیە لە ئۆپۆزیسیۆن بەگشتی و بەتایبەت لە ئۆپۆزیسیۆنی کورد دەگیرێت کە بۆ چی ناتوانن ببنە سەرچاوە و جێگای ڕێژیم بگرنەوە. ئەو هۆکارەی کە ئەوان بۆ ئەوە دێننەوە ئەمەیە کە هێندێک لە ڕاگەیاندنە بیانییەکان، دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم دەکەنە سەرچاوە. لە وڵامدا دەبێ بوترێت کە زۆربەی وڵاتە ئورووپاییەکان، بەرژەوەندیی هاوبەشیان لەگەڵ ڕێژیم هەیە و بۆیەش نایانهەوێت بەرژەوەندییەکە تێک بدەن. دەمهەوێت بڵێم ئەمان، باوەڕیان بە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم نییە، بەڵام بەرژەوەندیی هاوبەش بووە هۆکار تا هێڵە سوورەکانی ڕێژیم تێپەڕ نەکەن. لە ئاستی نێوخۆشدا بەشێک لە خەڵکی ناوەندگەرا و ئەو کەسانە کە بە هیچ شێوەیەک باوەڕیان بە مافی نەتەوە زوڵم لێکراوەکان نییە، یان باوەڕیان بە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم هەیە، یانیش لە کۆتاییدا لە یەک خاڵدا لەگەڵ ڕێژیم، هاوفکرن، ئەویش پرسی نەتەوەکانە. لە ئاستی کوردستانیشدا دەزانین کە کوردەکان چل ساڵە ئەم ڕێژیمە بایکۆت دەکەن و نەتەنیا باوەڕیان بە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم نییە، بەڵکوو گرفتیان لەگەڵ تەواوییەتی ڕێژیمە. ئەمەش لە کاتێکدایە کە ناوەندگراکان پێیان وایە ڕێژیم، گۆڕانکاری هەڵدەگرێت. ڕاستە باسی ناوەندی دەنگ و ڕەنگ، نەدەبوو بکرایەتە سیاسی، بەڵام چونکە ئەم ناوەندە ڕاستەوخۆ لە خزمەتی ڕێژیمدایە، بۆیەش هەموو پرسەکان تەناهین و لە ڕوانگەی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمەوە بە شێوەی ئاسایی، سەیری هیچ پرسێک ناکرێت.\n- خەڵکی کوردستان بۆ دەستپێڕاگەیشتن بە زانیاری و هەواڵی ڕاست، لە چ سەرچاوەگەلێکی میدیایی و هەواڵنێری کەڵک وەردەگرن؟\nئێستا ئیتر سەردەمی میدیا و ڕاگەیاندنە. بەڵام لە بیرمان نەچێت کە ئێمە لەگەڵ ڕێژیمێک ڕووبەڕوو دەبینەوە، کە بۆ پاراستنی خۆی، بە دەیان ڕۆژ تۆڕی ئینتێرنێت دەپچڕێنێت و ملهۆڕانە، خەڵک دەکوژێت. کەوابوو، نابێ چاوەڕوانیمان هەبێت، زانیاریی بێ هەڵە، یان تەنانەت هەواڵی درۆ بڵاو نەکرێتەوە. ڕێژیم بۆ کۆنترۆڵکردنی زانیارییەکان، وەک چۆن ئۆپۆزیسیۆنی جەعلی دروست دەکات، هەوڵ دەدات هێندێک ئاژانسی هەواڵ وەک ئاژانسی سەوزەکان، دروست بکات کە بە ڕواڵەت دژ بە ڕێژیمن بەڵام لە کۆتاییدا چالاکییەکانیان لە بەرژەوەندیی ڕێژیمدایە. لە کوردستان و لە هەموو ئێران، هێندێک ناوەندی وەک حیزبی جاداک کە لە کرماشان دامەزراوە، بۆ کۆنترۆڵکردنی هەواڵەکان، دەخرێنە گەڕ. دەمهەوێت بڵێم ڕێژیم تەنانەت هەوڵ دەدات فکر و کرداری چالاکانی سیاسی، مافی مرۆڤ و حیزبەکانیش بەم شێوەیە کۆنترۆڵ بکات. کەوابوو، لێرەدا ئەرکی حیزبە کوردییەکان، دوو بەرابەر زیاد دەبێت. جارێک بەبۆنەی وەرگرتنی زانیاریی قەدەغە لە نێوخۆوە کە دەبێ سەرەڕای ئەم کارە، ئەمنییەتی ئەندامانی خۆشیان بپارێزن، جارێکیش بۆ کۆنترۆڵکردنی هەواڵی هەڵە، ناڕاست و شایعە، دەبێ زۆر هەستیار بن. بێگومان چ حیزبەکان ئەم کارە بکەن، یان نەکەن، دیسان خەڵکەکە هەر باوەڕی بە پێگەی ئەوانە. بەڵام دەبێ بۆ خۆدوورگرتن لە شەڕی ڕەوانی، بە هەستیارییەوە کار بکەین.


رێگاي ئێوه تاگ: زه‌كي‌شنگالي\nبرچسب زده شده با : زه‌كي‌شنگالي\nعه‌بدۆڵا ده‌ميرتاش: به شه‌ڕ و توندوتيژي ناتوانرێت پرسي کورد چاره‌سه‌ر بکرێت\nئاماژه: عه‌بدۆڵاده‌ميرتاش سياسه تواني کوردي لايه نگري په که که و شارداري پێشووي سوري ئامه د به مجۆره وڵامي پرسياره کاني په يامنێري کورد‌هه‌واڵي له باره ي رووداوه کاني ئه م دوايانه دايه وه. کورد‌هه‌واڵ: له ھێرشه کاني ئه م دوايه ي تورکيا بۆ شنگال زه کي شنگالي يه کێک له ئه نداماني سه […]\n27 ئاب 2018\nسوپاي تورکيا ئه‌ندامي سه‌ره‌کي په‌که‌که‌ي کوشت\nسوپاي تورکيا ئيسمائيل ئۆزده ن به رپرسي گرووپي جياخوازي په که که له شنگال که له ليستي تێرۆريستي له ژێرچاودێري تورکيادا بوو له ئۆپراسيۆنێک له باکووري ئێراق کوژرا. کوردھه واڵ: ئاژانسي ئانادۆلي نووسي: لێژنه ي فه رمانده يي ھێزه چه کداره کاني تورکيا به بڵاوکردنه وه ي به يانيه يه ک رايگه ياند: ئيسمائيل ئۆزده […]\n18 ئاب 2018


سەیرکردن لە ئاوێنەی(الخطبة الشامیة) وتارەکەی شامی م. سەعید نوورسیەوە – بزاڤی خزمەت\n” پەیامەکانی نور، لە بەرامبەر ئەو سوود و قازانج و سەرئەنجامە بە نرخەی پێشکەشی شاگردە ڕاستگۆ و چەسپاوەکانی خۆی کردووە، داوای ئیخلاس و ڕاستگۆییەکی تەواو و پێ چەسپاوی بەردەوامیان لێدەکات”، بەدیعوزومان…\nجیهانی ئیسلام لەمڕۆدا بە شێوەیەک توشی فەلاکەت و کارەسات بووە، لە هیچ قۆناغێکی مێژووی خۆیدا بەم ڕادەیەی ئێستای نەبووە.\nبە تایبەت لە وڵاتانی ڕۆژئاوا، بوونی زۆر تێڕوانینی هەڵە سەبارەت بە ئیسلام بەردەوامی هەیە و، زۆرێک لە مرۆڤەکان موسوڵمان و تیرۆرست دەخەنە پاڵ یەکتر و بە سەرسوڕمانەوە دەڵێن” دینێک چۆن دەبێت هانی کوشتنی هەزاران کەس لە مرۆڤەکان بدات”، لە کاتێکی لەم شێوەیەدا هەوڵدان بۆ لەناوبردنی بزاڤی خزمەت کە ڕووی جوان و پڕ زەردەخەنەی ئیسلام دەخاتە پێش چاوی مرۆڤەکان، گەشتنی زوڵمە بە دوا ڕادەکانی خۆی.\nچونکە لەلایەن ئەم بزاڤەوە نمونەیەکی بەهێزی ئیسلامی میانەڕەو، پڕ خۆشەویستی و لێبوردەیی پشاندراوە و بە پشتیوانی خوداش بەردەوام دەبێت لە پشاندانی.\nبەڵام چوون بە دوای ئامانجێکی پڕ بەهای لەو شێوەیەدا، پاشان تووشبوون بە ناڕەحەتی و تاقیکردنەوە بە ڕادەی گەورەیی ئامانجەکە، ڕاستیەکە کەوا لە ئایەتەکانی قورئان و حەدیسدا ئاماژەی پێکراوە.\nهۆکاری ئەو وتەیەی دەڵێت تاقیکردنەوەی ئەو کەسەی سەودایەکی گەورەی هەیە سەخت دەبێت، هەر لەم ڕاستیەوە سەرچاوەی گرتووە.\nکاتێک بەرەو ئەم ئامانجە گەورەیە دەڕۆیت، کاتێک ناڕەحەتیەکان لەسەر شێوازی گرد و تەپۆڵکە دێنە بەردەمت، کاتێک ڕووبەڕووی هەندێک ڕەفتار و قسە و هەڵسوکەوت دەبیت کە حەزت لێیان نیە، قبوڵکردنی ئەم ناڕەحەتیانە وەک تاقیکردنەوەی سەر ڕێگاکە و هەوڵدان بۆ تێپەڕاندنیان بە شێوەیەکی جوان، بێگومان کارێکی هەروا ئاسان نیە.\nبەڵام لە سەردەمێکی وەک ئێستادا تەنیا هێندەی ئەوەی کەسێکی خاوەن هیوا بیت بەس نیە، بەڵکو لە هەمان کاتدا بوونە کەسێک کە سەرچاوەی هیوای کەسانی تریشە، وەک فەرمانێکی زەروری لێهاتووە.\nلە کاتێکدا کە هەموو کارەکان بە جوانی دڕۆن بەڕێوە، وتنەوەی چەند وتەیەک بە ناوی هیواوە، ماریفەتێکی زۆر گەورە نیە.\nماریفەتی ڕاستەقینە ئەوەیە، لە کاتێکدا کە تەنانەت کازیوەی درۆزنیش بەدەرنەکەوتووە، قسانێک بکەیت کە مرۆڤەکان بەرەو ئیرادەیان پاڵ پێوە بنێیت و، نەهێڵێیت توشی پەرتەوازەیی ببن.\nچەشنی حەزرەتی بەدیعوزەمان، لەو کاتەی وتاری شام(خطبة الشامیة” دەخوێنێتەوە، خانەکانی مێشکی مرۆڤەکان بە هۆی ئەوەی چەندین سەدەیە توشی دەستەوسانی بوون، ژەنگی هەڵهێناوە و کول و کوێر بوونەتەوە، پاشان ئیمکان و توانستی جوڵەیان لە دەستداوە، بە وتە و کردەوەکانی لەو ڕۆژگارەدا ڕێگای جوڵە پێکردنی تەواوی هەستە ماددی و مەعنەویەکانی پشاندان و، چەشنی ئەوەی لەمڕۆشدا کەسانێک لە ڕێگەی قسەی هیواشکێنەوە کەشوهەوایەکی ڕەشبینی بڵاو دەکەنەوە، ئەو بە پێچەوانەوە بە خەڵکی دەوت:\n” هیوادار بن، لە نێو ئەو وەرچەرخانانەی لە داهاتوودا ڕوودەدات، دەنگی ئیسلام لە نێو هەموو دەنگەکان زوڵاڵتر و بەرزتر دەبێتەوە”.\nبەم شێوەیە بوویە کانگای هیوای ئەو کەسانەی کە هیواکانیان مردبوو.\nئەو لە پێش ئەوەی وێنەیەکی جوانی شتە نەرێنیەکانمان بۆ بکێشێت، سەرەتا سەرچاوەی کێشەکانی دیاری کردووە. پاشان بە ناوی سەرلەنوێ زیندووبوونەوەی جیهانی ئیسلام، ڕەچەتەی پێویستی نوسیوە.\nیەکێک لەو نەخۆشیە گرنگانەی ئوستاد بەدیعوزەمان دیاری کردووە، بریتیە لەوەی ئەهلی ئیمان پەیوەندی نورانیەکانی نێوان خۆیان نازانن، بە ناوی چارەسەرکردنی ئەم دەردەشەوە، ڕۆحیەتی ڕاوێژکردن و سەرلەنوێ بونیادنانەوەی ڕێکەوتن و تەبایی نێوان کەسانی ئیماندار و زیندووکردنەوەی، پێشنیار کردووە.\nلە ڕێگەی ئەو ئاوێنەیەی ئوستاد لە وتاری شامیەدا بۆ ئێمەی گرتووە، دەردەکانمان بەم شێوەیە پشان دەدات:\nیەکەم: بێ هیوایی لە نێوماندا ژیانی پەیدا کردووە و زیندوو بووەتەوە.\nکاتێک تاقیکردنەوەکان ڕوو لە سەختی دەکەن، ئیدی مرۆڤ بیەوێت و نەیەوێت توشی هیوابڕاوی دەبێت. بەڵام چارەی ئەمەش بریتیە لەوەی لە ڕەحمەتی الله هیوابڕاو نەبین.\nلە ڕۆژگاری ئێستاماندا نەک ئەوەی باوەشکردن بە هیوادا کارێکی پێویستە، لە هەمان کاتدا خستنە ڕووی ئیرادەیەکی زیندوو، بوونە کانگای هیوای چواردەورەکەشمان وەک کارێکی زەروری لێهاتووە.\nئوستاد وەک دەستورە سەرەکیەکانی پەیامی نور و، سیفاتە سەرەکیەکانی خوێندکارانی پەیامەکان، یەکێک لە هەرە گرنگترین ئەو خاڵانەی ئاماژەی پێداوە، بریتیە بووە لە هیوا.\n“هەرگیزا و هەرگیز چۆک دانەدەن و خەفەت داتاننەگرێت، گەر ئێوە ئیمانداری ڕاستەیقنە بن، هەمیشە ئێوە براوە دەبن” (ال العمران).\nهەرگیز لە ڕەحمەتی الله و ئەوەی بەرەو فراوانیتان ببات بێ هیوا مەبن، دڵنیابن لەوەی کە جگە لە کەسانی بێ ئیمان، هیچ کەسێک نیە کەوا لە ڕەحمەتی الله هیوابڕاو بێت”.(الیوسف).\nدووهەم: مردنی ڕاستگۆیی لە نێو کۆمەڵگادا.\nپێویستە ڕاستی، دروستی، ئەو سەودا و خۆشەویستیەی ناخمانی سوتاندووە لە ژیانی کۆمەڵایەتیشماندا ڕەنگ بداتەوە. جگە لەمەش لە دونیادا هیچ شتێک نیە کەوا شایەنی ئەوە بێت بۆی بژیت.\nئیمانداری ڕاستەقینە، پێویستە لەبەر ڕەزامەندی الله لە دونیادا بمێنێتەوەو، بۆ الله بژی، بۆ ئەو هەستێت و دانیشێت، هەموو کارەکانی هەر لەبەر خاتری الله بێت. مرۆڤ تەنیا لە ڕێگەی ئەم هەستەوە دەتوانێت لەم ژینەدا لەبەر خاتری خودا بژی. ئەوەی لەبەر خاتری ڕەزامەندی خوداش بژی، لە ڕێگەی شەیتان ڕزگاری دەبێت.\nهەرکەسێک کەوا ڕێگەی شەیتانی گرتبێت، هەمیشە باس لە خۆی دەکات و ئەمە دەرکەوتەی گرتنەبەری ئەو ڕێگایەیە.\nکەسێک کەوا بووبێتە گەمەی دەستی شەیتان، ئیدی حەز دەکات با لەسەر زاری هەموو لایەک وەک ویردی سەر زوبانی لێهاتبێت، پێش ئەوەی خۆی بخاتە حاڵێکی لەو شێوەیەوە، پێویستەی بەوە هەیە کە ئاوات بە ڕۆشتن(مردن) لەسەر ڕێگای خودا بکات و ئەمەش دەبێتە گوزارشت لە ڕاستگۆیی ئەو کەسە.\nڕاستگۆیی سیفاتی پێغەمبەرانە، دەرگای هەموو ئاکارە چاکەکان لە ڕێگای ڕاستیەوە دەکرێتەوە، ئەو مرۆڤانەی شایستەترین بەندەی خودان و دەگەنە لوتکەکانی بەهەشت، کەسە ڕاستگۆکانن.\nپێویستە هەمیشە لە خۆشەویستیەوە نزیک بین، پێویستە دوژمنایەتیمان بەرامبەر ئەوانە بێت کە هێرش دەکەن سەر مەعنەویت و یەکێتی نێوانمان، نەک دوژمنایەتی براکانمان بکەین.\n“هەندێک جار مرۆڤەکان بە هۆی غرور و خۆپەرستیانەوە، بە شێوەیەکی بێ شعورانە و ناحەقانە، دەشێت دوژمنایەتی ئەهلی ئیمان بکەن و خۆیان بە لەسەر حەق بزانن.\nئەمە لە کاتێکدایە ئەم دژایەتی و دوژمنایەتیە لەگەڵ کەسانی ئیماندار، بە سوکگرتنی هۆکارگەلێکی وەک ئیمان و ئیسلامە، کە لە ڕاستیدا هۆکاری دروستبوونی خۆشەویستین و شکاندنی بەهاکانیانە.\nگۆڕینەوەی هۆکارە ناچیزەکانی دوژمنایەتیە، بە هۆکارە شاخئاساکانی خۆشەویستی و، کارێکی گەمژانەیە.\nمادام دوژمنایەتی و خۆشەویستی پێچەوانەی یەکترن، چەشنی ڕوناکی و تاریکی هەرگیز پێکەوە کۆنابنەوە.\nئیدی هۆکاری هەرکامیان بەسەر ئەوی تریاندا زاڵ ببێت، ئەویان بە شێوەیەکی ڕاستەقینە لە دڵی مرۆڤدا جێگەی خۆی دەگرێت و، لایەنە دژەکەی بە شێوەیەکی ڕاستەقینە جێگای نابێتەوە.\nبۆ نمونە گەر خۆشەویستی بە شێوەیە ڕاستەقینەکەی لە دڵی مرۆڤێکدا بوونی هەبێت، ئەو کاتە هەستی دوژمنایەتی دەگۆڕێت بە هەستی شەفەقەت و بەزەیی و، بەرامبەر ئەهلی ئیمان حاڵێکی لەم شێوەیەی دەبێت. بە کورتی: موحیبەت، برایەتی و خۆشەویستی شێوازی ئیسلام و بەستەرەوەی تاکەکانێتی”.\nچوارەم: نەزانینی ئەو پەیوەندیە نورانیانەی ئەهلی ئیمان پێکەوە دەبەستێتەوە\nلە نێو خزمەت و ئەو کۆمەڵگایەی تێیدا دەژین، پێویستە بە هەستی یەکێتی و تەباییەوە تێیدا بژین، لە کاتێکدا دەیان خاڵی هاوبەشی پێکەوە بەستەرەوەمان هەیە، نابێت خۆمان بە خاڵە جیاوازەکانەوە گیرۆدە بکەین. هەستی ڕق و کینە وەلا بنێین و، تایبەتمەندیە کۆمەڵایەتی و ئاکاریەکان لە هەموو ساتەکانی ژیانماندا ڕەنگ بداتەوە و هەوڵی ژیانێکی لەو شێوەیە بدەین.\nپێنجەم: زۆرداری کە لە هەموو لایەکەوە چەشنی نەخۆشی تاعون بڵاو دەبێتەوە\nڕاوێژکردن لە ژیانی کۆمەڵایەتیماندا باڵا دەست بکەین و، ڕێز و لێبوردەیی و نەزاکەت بەرامبەر یەکتری پشان بدەین و، هەڵسوکەوتی دیموکراسیانەی خۆمان پێشبخەین، دونیا بە حەسرەتەوە چاوەروانی ئەمەمان لێدەکات.\nشەشەم: بە خەرجدانی تەواوی هەوڵ و کۆششەکان لە پێناو بەرژەوەندی تایبەتدا\nلە کاتێکدا کەسانێکی ستەملێکرا، غەدر لێکراو، ڕاگوێزراو، دەسەتبەسەرکراو، زیندانی و ئاوارەی وڵاتانی دەرەوە هەیە. لە کاتێکدا ئەم هەموو ژن، پیاو و منداڵە کەوتوونەتە ناو ناڕەحەتیەوە، گەر بێین و تەنیا بیر لە خۆمان و خێزانەکەمان بکەینەوە، چەشنی مریشک بە دوای ئەواندا ڕابکەین، ئەمە کارێکە لەگەڵ وەفادا یەک نایەتەوە.\nلەو وڵاتانەی ژیانیان تێدا بەسەر دەبەین، لە پاڵ ئەنجامدانی ئەو خزمەتانەی لەسەرشانمانە، پێویستە ئەوەی لە دەستمان دێت بەرامبەر ئەو مرۆڤە لێقەوماوانە ئەنجامی بدەین و لە نزاکانماندا داوای ئەمە لە جەنابی حەق بکەین. ئەم کەسانە وەک چۆن پێویستە لە ڕووی ماددیەوە یامەتیان بدەین و پاڵپشتییان لێبکەین، لە هەمان کاتدا پێویستە لە ڕووی نزاشەوە بێ بەشیان نەکەین. لە کاتێکدا بە هۆی ئەم تاقیکردنەوە سەختانە دەرگاکانی ئاسمان بە ڕووماندا کراونەتەوە، پێویستە تێڕوانی پڕ شەفقەت ڕۆحانی/ فریشتەکان بە لای خۆماندا ڕابکێشین و، ئەوانیش لەگەڵ ئێمە بڵێن” خودایە ئەم کەسە ستەملێکراو و غەدرلیکراوانە لە شەڕی ئەم زاڵمانە بپارێزە و سەرفرازیان بکە”.\nلەم ڕوانگەیەشەوە، گەر ئەمڕۆ توشی شڵەژانێک بوو بێتین، ئەوا بە هۆی ئەو کێشانەوەیە کە ئوستاد لە ئاوێنەی وتارەکەی شامیەوە پشانی داوین.\nبە تایبەت ئەو کاتە توشی شڵەژان دەبین کە هیوابڕاوی ڕووی تێکردووین و، بەردەوام بە دوای هەڵە و تۆمەتبارەکاندا دەگەڕێین.\nپێش هەموو شتێک، ئایەتی “هەرگیزا و هەرگیز چۆک دامەدەن و خەفەت مەخۆن” لەسەر ڕۆحمان بنەخشێنین و، هەر لە نەفسی خۆماندا بە دوای تاوان و چارەسەردا بگەڕێین.\nناتوانین لە ڕێگەی تۆمەتبارکردنی ئەم و ئەو، ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵاتەوە، چارەسەری کێشەکانمان بکەین.\nئوستاد لە وتەکان، بریسکەکان، مەکتوبات و تیشکەکاندا، ئاماژەی بەوە داوە کە کورترین ڕێگای گەشتن بە خودا بریتیە لە ئەدەب دادانی نەفسی فەرمانکەر بە خراپە و بە دڵنیاترین ڕێگەی داناوە.\nوەک لە ئایەتێکی سورەتی حەشریشدا هاتووە” پاکانە بۆ نەفسی خۆتان مەکەن و، وەک بێ هەڵە و گوناح خۆتان پشان مەدەن. لەو کەسانە مەبن کە الله یان لە بیر کردووە و ئەویش خۆیانی پێ لەبیر بردوونەتەوە”.\nهەروەها لە ئاەتێکی سورەتی “النساء” دەفەرموێت” هەرچیەکت لە شتی چاکە بەسەر دێت، ئەوا لە الله وە هاتووە، هەرچی شتی خراپیشە کەوا توشتان دەبێت لە نەفسی خۆتانەوە سەرچاوەی گرتووە”.\nهەروەها لە دوو ئایەتی کۆتایی سورەتی “البقرة” شدا فێری ئەوەمان دەکات کە ئەم نزایە بکەین” خودایە مەمانگرە بە هۆی هەڵەکانمان و ئەو شتانەی لەبیرمان کردووە ” . هەربۆیە تابلۆی شانازی مرۆڤایەتی هیچ کاتێک بێ خوێندەوەی ئەم دوو ئایەتە نەدەخەوت.\nپەنا بە خودا، گەر هەڵە و گوناحگەلێکی ئەنجامدراو بە دەست-قاچ، چاو- گوێ، دەم و زمان هەبێت، ئەوا لە نێوان دڵ و الله دا شووراگەلی وەها بەرز دروست دەکەن، پەیوەندی دڵ بە الله وە دەپچڕێنن.\nمرۆڤ ناتوانێن ئەمە بزانێت. جەنابی مامۆستاش دەڵێت” تەنانەت ئەو کاتەی مرۆڤ عیبادەت ئەنجام دەدا، لە ڕوانگەی شكڵ و شێوەوە خەریکی هەستان و دانیشتنە، نە هەستی هەیە نە هەیەجان؟!”.\nکەواتە پێویستە لەگەڵ ئەدەبدانی نەفسی فەرمانکەر بە خراپەمان لەلایەک و، لەلایەکی تریشەوە بە دڵێکی پڕ ناڵە و کڕوزانەوە، چەشنی ئەو دڵەی ڕمی هەیەجان لە تەلە هەستیارەکانی دابێت، لە ڕێگەی ئەو دەنگانەی دەری دەکات داوای لێبوردنی خۆمان پێشکەش بە جەنابی حەق بکەین و، ئارەزوی خۆمان بۆ ڕزگارکردنی براکانمان بهێنینە سەر زارمان. تەواوی ئەو هەوڵ و کۆششەی لە دەستمان دێت ئەنجامی بدەین.\nئەم قۆناغەی کە لە حاڵی ئێستادا پێیدا تێدەپەڕین، لەوە دەچێت دەیان جار بەسەر خودی مامۆستادا هاتبێت. بەڵام لە هیچ کامیاندا توشی هیوابڕاوی نەهات و لە نیوەی ڕێگا کارەکانی جێنەهێشت.\nبۆ نمونە لە کاتی کودەتاکەی ١٢ ی ئازاری ١٩٧١، گوایە بە تۆمەتی ئەوی هەوڵی بڵاوکردنەوەی کۆنەپەرستی داوە، لە ٣ ی ئایاری ١٩٧١ دەستبەسەر کرا. ماوەی ٦ مانگ لە زیندان مایەوە و پاشان ئازاد کرا. لەو سەردەمەدا تەنانەت کەسانێک کەوا چاوەڕوانی وەفای لێدەکردن، پێیان وتووە ” ئیتر ئێمە تێژەڵی ئەم جۆرە کارانە مەکە”، مامۆستا لەو کاتەدا زۆر دڵی بە قسەی ئەو جۆرە کەسانە دەشکێت. نیگەرانی ئەوە بوو کە ئەو خزمەتەی لە پێناوی دین و نیشتیماندا دەستی پێکردبوو، کەس لێی تێنەگەشتووە و، خەفەتی ئەوەی دەخوارد کە کارەکانی هەروا بە نیوەناچڵی بمێننەوە.\nلەو کاتەدا لەگەڵ چەند برادەرێکی خۆی لە ژوورێکدا دادەنیشێت و باسی ئەو خەفەت و دڵشکاویەی خۆی دەکات کە لە ڕێگەی هەندێک کەسەوە توشی بووە.\nمامۆستا زۆر خەفەت بەوە خواردبوو کە هەندێک کەس دەستیان کردووە بە تۆمەتبارکردنی خزمەت و لەبەر چەند ناڕەحەتیەکی بچوک پاشەکشێیان کردووە، هەر خۆی سەبارەت بەو سەردەمە دەڵێت:\nلە پڕێکدا… کاتێک وتیان “مامۆستا بە نیازی ئەوەی کۆڵەکەی سەر شانت بخەیتە سەر زەوی”، ئابرا یوسف گورج هەستایە سەر پێ و وتی: مامۆستا گیانم قوربانی ڕێگاکەی تۆ بێت. دوای ئەویش براکانی تری هەمان قسەیان کردەوە”.\nئەگەرچی زۆرێک لە دۆستەکانی چوونە ناو قاوغەکەی خۆیان، بەڵام ئەم دۆستە بە وەفایانەی زەردەخەنەیان خستە سەر ڕوخساری مامۆستا و، دوای ئەوەش هەمیشە بە شێوەیەکی ڕاستگۆیانە مامەڵەیان لەگەڵ ئەو پەیمانەی خۆیان کرد”…\nبە هەڵوێستی مەردانەیان و فیداکاری بێ سنوریان و عەشق و تامەزرۆیی بەردەوامیان، هێزی مەعنەوی یەکتریان بەهێزتر دەکرد و پاشان بۆ کەسانی دوای خۆیان بوونە نمونەیەکی جوان.\nکەسانێک کەوا هزری خۆیان لە پێش هەموو شتێک داناوە و خزمەتی هزری خۆیان کردووە، کەسانێک کەوا وەهایان زانیوە خزمەتی دین دەکەن و لە ڕاستیشدا خزمەتی نەفسی خۆیان کردووە، لە بچوکترین باری ناهەمواردا کەوتونەتە دوای دۆزینەوەی کەسی تاوانبار و، کەسانێک زۆر جبەلەبەری لەو شێوەیە لەو سەردەمەشدا بوونیان هەبوو کە خۆیان بە شایەنی هەموو پەسن و ستایشێک زانیوە و لە کاتی ناڕەحەتیدا وتوویانە ” پێویستمان بە ڕێگایەکی ترە، ئەم شێوازە چیدی دەست نادات”.\nلە بەرامبەر ئەم کەسانەشدا کەسانێکی مەردی فیداکار هەبوون، کە باوەڕیان بە خزمەت هەبوو، هەر ئەوانیش بوونە ئامرازی ئەوەی خزمەت هەتا ئەمڕۆ بێت.\nلەمڕۆشدا ئەو کەسانەی ئەم میراتی خزمەتەیان بۆ ماوەتەوە، ئەوەیان لەسەرشانە کە بە هەمان وەفا و فیداکاری و عەشقی نەبڕاوەوە بچن بە دەم خزمەتەوە.\nوەک کەسانێک کەوا ئوستاد بەدیعوزەمان و مامۆستامان بە نمونە وەرگرتووە، پێویستە بە شێوەیەکی بەردەوام کۆنتڕۆڵی ناخی خۆمان بکەین و، ڕووبەڕووی خۆمان ببینەوە و دیسان و دیسان چاو بە پەیوەندی خۆمان لەگەڵ جەنابی حەق بخشێنینەوە.\nلە ڕووی پەیوەندی بە خودای خۆمەوە، پێویستە لە کوێدابم و ئێستا لە کوێدام؟ ئەم داوایە کەوا بە ئیخلاسەوە هەتا لای من گەیەندراوە، ئایا بە واتا ڕاستەقینەکەی چووم بە دەمیەوە و خۆمم کردووە خاوەنی؟\nبەدیعوزەمان لە پاشکۆی کاستامۆنودا دەڵێت “” پەیامەکانی نور، لە بەرامبەر ئەو سوود و قازانج و سەرئەنجامە بە نرخەی پێشکەشی شاگردە ڕاستگۆ و چەسپاوەکانی خۆی کردووە، داوای ئیخلاس و ڕاستگۆییەکی تەواو و پێ چەسپاوی بەردەوامیان لێدەکات”، والسلام…\nزوڵمی ئێردۆغان کۆتایی نیە


عومه‌ری كوڕی خه‌تتاب ئه‌لقه‌ی (2) باوکی چراخان\nسیفه‌ته‌كانی(عومه‌ر) ـ ره‌زای خوای لێبێت ـ :\n(عومه‌ر) ی كوڕی (خه‌تتاب) ـ ره‌زای خوای لێبێت ـ بالاَبه‌رزبوو، كاتێ له‌دووره‌وه بڕۆیشتایه واده‌زانرا سواری ولاَخ بووه‌و ماسولكه‌كانی تۆكمه‌و پته‌وبوون‌و جه‌سته گه‌وره‌بوو، سپییه‌كی سورباوبوو، رووخساری زۆر جوان‌و سه‌رنج راكێشبوو ، قژ رووتاوه‌بوو، به‌پێچه‌وانه‌ی (ئه‌بوبه‌كر)ه‌وه كه‌وا قژی پڕو چڕبوو ، شایه‌نی باسه رۆژێكیان یه‌كێك له‌هاوه‌لاَن پرسی: سه‌ری رووتاوه باشه یان قژی چڕو پڕ ؟ هه‌ستیكرد ئاماژه‌یه‌كه بۆ باسی (ئه‌بوبه‌كر) بۆیه وتی: قژی چڕو پڕ باشتره.\nكاتێ ده‌ڕۆیشت به‌ڕێوه وه‌ك ئه‌وه‌وابوو زه‌وی بكوتێته‌وه‌و ئه‌گه‌ر بدوایه سه‌رجه‌م ریزه‌كان گوێیان له‌ده‌نگی ده‌بوو..جیاوازی هه‌یه سه‌باره‌ت به‌ره‌نگی پێستی (عومه‌ر)و هه‌ندێك ده‌ڵێن سپیه‌كی مه‌یله‌و سوربووه ، هه‌ندێكیش ده‌ڵێن : ئه‌سمه‌ر بووه ، ئه‌م جیاوازیه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌و برسێتیه‌ی هات به‌سه‌ر نیمچه‌دوورگه‌ی عه‌ره‌بیدا‌و (عومه‌ر) گۆشتی له‌سه‌ر خۆی حه‌رامكردو به‌ته‌نیا نان‌و رۆنی ده‌خواردو ئه‌مه‌شبوو به‌هۆی گۆڕانی ره‌نگی پێستی... ئه‌وانه‌ی كه‌ده‌ڵێن سپی‌بوو به‌رله‌داكه‌وتنی برسێتی بینیویانه ، ئه‌وانه‌شی دوای ره‌وانه‌وه‌ی برسێتیه‌كه بینیویانه به‌ئه‌سمه‌ریان داناوه..ته‌نانه‌ت موسوڵمانان به‌ڕاده‌یه‌كی كاریگه‌ر دوعاو نزایان ده‌كرد بۆ ره‌وانه‌وه‌ی برسێتی‌و قات‌و قڕی تا (عومه‌ر) له‌وقه‌یران‌و حاڵ‌و باره قوتارببێت..\nله‌نزاكانی پێغه‌مبه‌ری خوا(صلی الله علیه وسلم) ئه‌وه‌بوو ده‌یفه‌رموو: "په‌روه‌ردگارا ئیسلام به‌یه‌كێك له‌و دوو (عومه‌ر)ه بالاَو به‌رزبكه؛ عومه‌ری كوڕی خه‌تتاب‌و عه‌مری كوڕی هیشام.. " چی وایكرد له‌پێغه‌مبه‌ر(صلی الله علیه وسلم) دوعا بۆئه‌و دوانه بكات ، یاخود سیفه‌تی هاوبه‌شی نێوانیان چی‌بوو هه‌تا پێغه‌مبه‌ر(صلی الله علیه وسلم) دوعایان بۆ بكات ، وێڕای جیاوازییه‌كی ته‌واو له‌كۆتاو دواییی هه‌ریه‌كێكیاندا..\nله‌راستیدا خاڵی هاوبه‌شی نێوانیان پۆزه‌تیڤ‌و كاریگه‌ره ، باشترین حاڵێك بۆ مرۆڤ ئه‌وه‌یه كاتێ له‌كۆمه‌ڵگه‌دا ده‌ژی پۆزه‌تیڤ‌و كاریگه‌ربێت ، به‌دو خراپترین باریش نێگه‌تیڤ بوونه‌و كه‌وتنه ژێر كاریگه‌ری ده‌وروبه‌ره..خاڵی هاوبه‌شی نێوان هه‌ردووكه‌سێتی پۆزه‌تیڤ بوونیان بوو..\nسه‌ره‌تای موسوڵمان بوونی (عومه‌ر)ی كوڕی (خه‌تتاب) ـ ره‌زای خوای لێبێت ـ به‌دوعای پێغه‌مبه‌ر(صلی الله علیه وسلم) ده‌ستی پێكرد ، خۆزگه ئێمه‌ش به‌نهێنی دوعامان بۆیه‌ك ده‌كرد تا خوداوه‌ند رێنوماییمان بكات..\nمن یه‌كێك ده‌ناسم به‌تایبه‌ت چوو بۆ به‌جێهێنانی (عه‌مره) هه‌تا له‌و مه‌نزڵگه پیرۆزانه دوعای رێنمایی بكات بۆ یه‌كێكی‌تر‌و كاتێ گه‌ڕایه‌وه ئه‌و كه‌سه په‌یوه‌ندی پێوه ده‌كات‌و داوای ئه‌وه‌ی لێده‌كات یاوه‌ری بێت له‌چوون بۆ مزگه‌وتدا!\n(عومه‌ر) ـ ره‌زای خوای لێبێت ـ كه‌نیزه‌كێكی هه‌بوو موسوڵمانبووبوو، ئه‌ویش زۆر لێیده‌داو كاتێ ماندو شه‌كه‌ت ده‌بوو له‌لێدانی ده‌یگوت: به‌وخوایه گه‌رماندو نه‌بوومایه ده‌ستم له‌ئازارو ئه‌شكه‌نجه‌دانت هه‌ڵنه‌ده‌گرت ، كه‌نیزه‌كه‌كه‌ش ده‌یوت: ته‌ماشاكه بزانه خوداوه‌ند چی لێبه‌سه‌ر هێناویت..\nنه‌فسی ئاماده‌ئه‌كرد بۆشه‌ڕی ئیسلام‌و رێگری خه‌ڵك‌و پێغه‌مبه‌رو دوورخستنه‌وه‌ی ئه‌وانه‌ی ده‌یانه‌وێت په‌یوه‌ندی بكه‌ن به ئیسلامه‌وه ، ته‌نانه‌ت جارێكیان دوای پێغه‌مبه‌ر كه‌وتبوو كه‌رووبه(كه‌عبه) ده‌چوو تانویژ بكات‌و كاتێ ته‌ماشای دوای خۆیكرد بینی (عومه‌ر) شوێنی كه‌وتوه‌و پێی وت: "عومه‌ر بۆ شه‌وو رۆژ وازم لێناهێنیت!! ".\nرابمێنن له‌سه‌ر دڵڕه‌قی (عومه‌ر) به‌ر له موسوڵمانبونی ته‌نانه‌ت موسوڵمانان لێی ده‌ترسان‌و خۆیان لێده‌پاراست ، به‌لاَم بانگه‌وازی پێغه‌مبه‌ر(صلی الله علیه وسلم) ورده ورده كاریگه‌ری له‌سه‌ر دروستده‌كردو رایه‌ڵه‌كانی گومان‌و دوودڵیان لاپێكده‌هێنا ، كاتێ گوێبیستی قورئان ده‌بوو پێغه‌مبه‌ر(صلی الله علیه وسلم) سووره‌تی(الحاقه)ی ده‌خوێنده‌وه (عومه‌ر) له‌دڵ‌و ده‌روونیدا ده‌یوت: ئه‌مه شاعیره ، پێغه‌مه‌ریش به‌قورئان وه‌لاَمی ده‌دایه‌وه [ وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلاً مَا تُؤْمِنُونَ ] (الحاقه:41) ، ئه‌وجا (عومه‌ر) له‌نه‌فسی خۆیدا ده‌یوت: كه‌واته زه‌یوانه ـ كاهن ـ ئه‌وجا ئایه‌تی [ وَلا بِقَوْلِ كَاهِنٍ قَلِيلاً مَا تَذَكَّرُونَ ، تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ ] (الحاقه:43)پاشان شیرینی ئیسلام خۆی ده‌هاویشته نێو دڵی‌و گێرمه‌وكێشمه‌و پێكدادانی ده‌روونی له‌ناخیا دروست ده‌بوو ..\nله‌ساڵی شه‌شه‌می كۆچیدا پێغه‌مبه‌ر(صلی الله علیه وسلم) فه‌رمانیدا به هه‌ندێك له‌یارانی كۆچ بكه‌ن بۆ (حه‌به‌شه) ، (عومه‌ر) ئافره‌تێكی خزمی بینی شت‌ومه‌ك‌و پێداویستی كۆده‌كاته‌وه‌و به‌سه‌رسووڕمانه‌وه وتی: بۆ كوێ ده‌چن ؟ وتی: هه‌ڵدێین به‌ئاینه‌كه‌مانه‌وه، زۆر‌و سته‌متان لێكردین ، به‌ئاه‌و حه‌سره‌تێكه‌وه وتی: كه‌واته سه‌ری خۆتان هه‌ڵده‌گرن‌و ده‌ڕۆن ، خواحافیزتان بێت.. له‌م وته‌یه‌ی دوایی (عومه‌ر)دا ئه‌و ژنه هه‌ستی به‌سۆزو نه‌رم‌و نیانی‌كرد‌و بۆ مێرده‌كه‌ی گێڕایه‌وه ئه‌ویش وتی: چاوه‌ڕێیت موسوڵمان ببێت ؟ ژنه‌كه‌ش وتی: به‌ڵێ، مێرده‌كه‌ی وتی: گوێدرێژانی (خه‌تتاب) موسوڵمان ده‌بن به‌لاَم ئه‌و موسوڵمان نابێت..\nبه‌لاَم ویستی خوا به‌جۆرێكی هه‌ماهه‌نگ‌و هاوتای ویستی ئه‌و ئافره‌ته‌بوو (عومه‌ر) موسوڵمانبوو له‌سه‌ر ده‌ستی ئافره‌تێكدا ..\nئه‌م بابه‌ته  1169 جار خوێندراوه‌ته‌وه


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| هێرشكرایه سه‌ر كۆمپانیایه‌كى چینى له عێراق\nهێرشكرایه سه‌ر كۆمپانیایه‌كى چینى له عێراق\nDecember 2021 28 - 13:58:57\nبه‌ره‌به‌یانى ئه‌مڕۆ له پارێزگاى زیقارى باشوورى عێراق له لایه‌ن چه‌ند چه‌كدارێكى نه‌ناسراو هێرشكرایه سه‌ر نووسینگه‌ى زیپیكى چینى كه له بوارى نه‌وت كار ده‌كات. هێرشه‌كه هیچ زیانێكى گیانى نه‌بووة.\nبه‌ره‌به‌یانى ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه 28ى كانوونى یه‌كه‌م، به رۆكێت هێرشكرایه سه‌ر نووسینگه‌ى كۆمپانیاى زیپیكى چینى، كه له باشوورى عێراق له كێڵگه‌ى نه‌وتى غراف له شارى ناسڕییه "زیقار" كار ده‌كات.\nماڵپه‌ڕى فرانس 24ى فه‌ڕه‌نسى بڵاوى كردووه‌ته‌وه، به‌رپرسان ئاشكرایان كردووه، هه‌رچه‌نده هێرشبه‌ران نه‌ناسراون، به‌ڵام شه‌ش كه‌س به تێوه‌گلان له رووداوه‌كه گیراون و لێكۆڵینه‌وه له هێرشه‌كه ده‌ستى پێكردووه.\nبه‌ڕێوه‌به‌رى راگه‌یاندنى كۆمپانیاى نه‌وتى زیقار گوتوویه‌تى، به‌ره‌به‌یانى ئه‌مڕۆ به رۆكێت و فیشه‌ك له‌لایه‌ن چه‌كدارانى نه‌ناسراو هێرش كراوه‌ته سه‌ر نووسینگه‌ى كۆمپانیا چینییه‌كه به‌ڵام زیانى گیانى نه‌بووه.


فەرماندە سەربازییەکانی میحوەری کەرکوک باسی دوایین گۆڕانکارییەکانی سنوورەکە دەکەن – کوردی – RojNews.News\nفەرماندە سەربازییەکانی میحوەری کەرکوک باسی دوایین گۆڕانکارییەکانی سنوورەکە دەکەن\n02/03/2020 - 4:35:02 pm\nهەینی, 13 أكت 2017 – 11:56\nفەرماندە سەربازییەکانی میحوەری کەرکوک، باس لە دوایین گۆڕانکارییەکانی سنوورەکە دەکەن، فەرماندەی چواری باشووری هێزەكانی پێشمەرگە، ڕایدەگەێنێت:حەشدی شەعبی هەلی بۆ بڕەخسێت كەركوك داگیر دەكات، فەرماندەیەكی حەشدی شەعبی دەڵێت”هێزەكانی عەسائیبی ئەهلی حەق نیازی هێرش كردنیان هەیە”.\nشەوی ڕابردوو، هێزەكانی حەشدی شەعبی لە سنووری گوندەكانی بەشیر و جدیدیە، پلانی هێرشكردنیان بۆ سەر سەنگەرەكانی پێشمەرگە داڕشتبوو، بۆ ئەو مەبەستەش لە چەندین لایەنەوە هەڕەشە وە گوشارەكانیان بۆ سەر هێزەكانی پێشمەرگە چڕ كردبووە.\nئیدریس سابیر، فەرماندەیەكی كوردی حەشدی شەعبی لە سنووری گوندی جدیدیە، لەو بارەیەوە بە ڕۆژنیوزی، ڕاگەیاند:”جموجۆڵەكانی ناوچەكە لە لایەن عەسایبی ئەلی حەق-ەوەیە، هەروەها چەكی قورس كەلوپەلی سەربازی زۆریان لە نزیك گوندی جیدیەی سەر بە شارەدێی داقووق جێگر كردووە، نیازی خراپیان هەیە، ئەگەر هەماهەنگی نەكرێت شەڕێكی خوێناوی دروست دەبێت”.\nڕاشیگەیاند:”عەسایب و چەند گروپێكی تری نێو حەشدی شەعبی، توندڕەون و گوێ بە فەرمانی سەرۆكی هێزە چەكدارەكان، حەیدەر عەبادی نادەن و لە لایەن كەسێكەوە لە ئێرانەوە ئاڕاستە دەكرێن، بارەگا و سەنگەركانی عەسائیبی ئەهلی حەق، لە ئێمە نزیكن، بەشێوەیەك توندڕەون، چاو لە ئێمە و هێزەكای حەشدی شەعبی سوور دەكەنەوە”.\nلە لایەكی ترەوە، وەستا ڕەسووڵ، فەرماندەی میحوەری چواری باشووری كەركوكی، هێزەكانی پێشمەرگە، بۆ ڕۆژنیوز، دەڵێت:”حەشدی شەعبی هەلی بۆ بڕەخسێت، كەركوك داگیر دەكات، بەڵام ئێمە لە سەنگەرەكانەوە، ڕێگە بە پلانێكی لەوجۆرە نادەین، ئێستا ئێمە لە سەنگەرەكانی پێشمەرگەین، سەرجەم میحوەركان ئارامن، هەروەها حەشدی شەعبی و هێزەكانی عێراق داوای كشانەوەی هێزەكانی پێشمەرگە دەكەن، لە سەنگەرەكانی ئێستایان”.\nناوبراو، ئاماژەی بەوەش كرد:”ئێمە نازانین چی لە دڵی هێزەكانی حەشدی شەعبیدا هەیە، بەڵام دڵنیاین لەوەی كە نیازی باشیان نییە بەرامبەر هێزەكانی پێشمەرگە”.\nئەبو ئەیوب نەجار، وتەبێژی حەشدی شەعبی لە سنوری باشووری كەركوك، بە ڕۆژنیوزی، ڕاگەیاند:”دوای ئەوەی هێزەكانمان شارۆچكەی حەویجە شارەدێكانی دەوروبەریان كۆنتڕۆڵ كردەوە، لە ئێستا هێزەكانمان سەرقاڵی تۆكمە كردنن، بۆیە ئێمە هیچ جوڵەیەكی نائاساییمان نەكردووە، بەڵام ئەگەر فەرمانمان پێ بكرێت ئەوا، جوڵە دەكەین و ئاڕاستە دەكەین بەرەو ئەو شوێنەی كە بۆمان دیاریی دەكرێت”.\nڕاشیگەیاند:”ئەم دۆخەی كە دروست بووە، بەهۆی ئەنجامدانی ڕیفراندۆمێكی نایاساییەوە بووە”.\nلە دەوروبەری دێرەزۆر گوندێک ڕزگارکرا و لە گوندێکی دیکەش شەڕی سەخت ڕوویداوە


پێشبینی دەکرێت لە داهاتودا بەرزبونەوەی پلەکانی گەرما ببێتە هۆی مردنی ملیۆنان کەس - هيوای کۆرد\nHome » هەواڵ » جێهان » پێشبینی دەکرێت لە داهاتودا بەرزبونەوەی پلەکانی گەرما ببێتە هۆی مردنی ملیۆنان کەس\nپێشبینی دەکرێت لە داهاتودا بەرزبونەوەی پلەکانی گەرما ببێتە هۆی مردنی ملیۆنان کەس\nin جێهان, هەواڵ 08/05/2020\t0\nزانایانی کەشناسی ئەمریکا پێشبینی دەکەن لە 80 ساڵی داهاتودا بەهۆی بەرزبونەوەی پلەکانی گەرماوە لەسەرتاسەری جیهاندا بە ملیۆنان کەس گیانیان لەدەستبدەن.\nبەپێی توێژینەوەیەک کە لەلایەن تاقیگەی کاریگەرییەکانی کەشوهەوای ئەمریکییەوە ئەنجامدراوە، جیهان روبەڕوی شەپۆلێکی گەرمای بەرز بوەتەوە، کە ئەگەری هەیە لە داهاتودا ببێتە هۆی مردنی ملیۆنان کەس لە سەرتاسەری جیهاندا.\nئاماژە بەوەشکراوە، لە عێراقەوە تا ناوچەکانی باشوری رۆژئاوای ئەمریکا شەپۆلێکی گەرما دەیانگرێتەوە، کە تیایدا پلەکانی گەرمی زۆر بە خێرای بەرزدەبێتەوە، ئەوەش دەبێتە هۆی رودانی گۆڕانکاری لە کەشوهەوای ئەو ناوچانەدا.\nزانایانی کەشناسی ئەمریکا باس لەوەشدەکەن، لەکۆتایی تەواوبونی ئەم سەدەیەدا بەهۆی بەرزبونەوەی پلەکانی گەرما خەڵکێکی زۆر دەمرن، کە ژمارەیان زۆرترە لەو حاڵەتانەی مردن کە بەهۆی نەخۆشیەکانی ئایدز، ملاریا و زەردوییەوە لەو ماوەیەدا تۆماردەکرێن.\nلێکۆڵینەوەکان ئەوەشیان خستەڕو، ئەگەر وڵاتانی جیهان بەردەوامبن لە دروستکردنی ئەو گازانەی کە دەبنەهۆی بەرزکردنەوەی پلەی گەرمی ئەوا بەهۆی بەرزی پلەی گەرماوە تا ساڵی 2100 لە هەر 100 هەزار کەسێک لە جیهاندا 75 کەسیان دەمرن.\nئەو توێژینەوەیە باس لەوەشدەکات، رێژەی مردن بەهۆی شەپۆلەکانی گەرماوە لە وڵاتە هەژارنشینەکانی وەک بەنگلادیش، پاکستان، سودان بەرزتر دەبێت بە بەراورد بە وڵاتانی دیکە بە جۆرێک لە هەر 100 هەزار هاوڵاتییەکی ئەو وڵاتانە 100 کەسیان گیانیان لەدەستدەدەن.\nبە بڕوای هەندێک لە توێژەرەوانی دیکەی جیهان، ئەوە تەنها سیناریۆیەکی تۆقێنەرە، تیایدا رەشبینانە هەڵسەنگاندن بۆ بەرزبونەوەی ئاستی ئەو گازانە کراوە، کە پلەی گەرمی لە هەوادا بەرزدەکەنەوە.\nئەمریکا پلەکانی گەرما کەشناسی کەشوهەو\t2020-08-05\nTagged with: ئەمریکا پلەکانی گەرما کەشناسی کەشوهەو\nهەرێم.. خۆڵبارین دەستپێدەکات


155643 جار خوێندراوەتەوە\nماڵپەڕی ئەلوەتەن ڤۆیس لە بابەتێکدا چەند وێنەیەکی منداڵێکی بڵاوکردووەتەوە کە جەستەی سوتاوە بەهۆی ئەوەی ئاوی گەرم رژاوە بەسەریدا.\nبەگوێرەی ماڵپەڕی ناوبراو ئاماژە بەوەکراوە، ئەو دایکە مەنجەڵێکی پڕ کردووە لە ئاوی گەرم بۆ ئەوەی سەوزەواتی تێدا بکوڵێنێت، ئەو ئاوە گەرمە رژاوە بەسەر ئەو منداڵەدا و رووخسار و سنگ و دەست و قاچەکانی سووتاوە.\nمنداڵەکە کەناوی دوجی دودە و تەمەنی هەشت مانگە، ماوەی دوو مانگ چارەسەری وەرگرتووە بەهۆی ئەوەی سووتاوییەکەی لە پلەی سێدا بووە و مەترسیی لەسەر ژیانی هەبووە.\nئەم رووداوەش لە کاتێکدا روویداوە دایکی منداڵەکە، نادیە هۆڵسی تەمەن ٢٥ ساڵ، بە تەلەفۆن لەگەڵ دایکیدا قسەی دەکرد و سەرقاڵی قسەکردن بوو، ئاوەکە ڕژاوە بەسەر منداڵەکەیدا، هەرچەندە دوای رووداوەکە ئاوی ساردی کردووە بە منداڵەکەدا بۆ ئەوەی رزگاری بکات بەر لەوەی بگاتە نەخۆشخانە، بەڵام هەر سوتاوییەکەی زۆر بووە.\nدوای ئەم رووداوە نادیە هۆڵس داوای لە هەموو دایکان کردووە کە منداڵیان هەیە، سەرقاڵی هیچ شتێك نەبن هەرچەندە گرنگبێت، چونکە منداڵان ئارەزوو دەکەن بزانن هەموو ئەو شتانەی کە لە دەورووبەریاندایە چین، ئەمەش وادەکات مەترسییان لەسەر دروست ببێت و هەندێك جار رەنگە ببێتە هۆی مردنیان، بۆیە دەبێت زیاتر وریابن.


دەربارەی چالاکی گەریلا و پێکدادانەکان هەپەگە ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردوە – کوردی – RojNews.News\nدەربارەی چالاکی گەریلا و پێکدادانەکان هەپەگە ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردوە\n28/02/2020 - 9:59:54 pm\nپێنجشەممە, 16 أغس 2018 – 15:03 ڕۆژنیوز – ناوەندی هەواڵەکان\nلە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە: دوێنێ کاتژمێر ٠٣:٠٠ی پاشنیوەڕۆ لەسەر گردی خەرەگۆلی سەربە چەلێی جولەمێرگ چالاکییەک ئەنجامدرا، لەو چالاکییەدا دوو پێگەی سوپای تورک تێکشکێندرا، ژمارەی کوژراو وبریندارەکانی دوژمن لە ئەنجامی چالاکییەدا نەزانراوە.\nهەپەگە لە بەردەوامیدا ڕایگەیاندووە: سوپای تورک ڕۆژی ١٤ی ئاب لە ناوچەی خاچالیی سەربە ناوەندی دەرسیم ئۆپەراسیۆنێکی دەستپێکرد، فڕۆکە جەنگییەکان و هەلیکۆپتەرەکانی سوپای تورک ناوچەکەیان بۆردوومان کرد، پاشان بە هەلیکۆپتەری لە جۆری سکۆرسکی هێزەکانیان لە ناوچەکە دابەزاند و شەڕێک لەنێوان ئەو هێزانە و گەریلاکانماندا روویدا، شەڕەکە تا ڕۆژی ١٥ی ئاب بەردەوامیی هەبوو، پاشان سوپای تورک هێزەکانی لە ناوچەکە کشاندەوە.\nلە کۆتاییدا هەپەگە ڕایگەیاندووە: فڕۆکە جەنگییەکانی سوپای تورک ١٣ی ئاب کانی بابلی ناوچەی گارێ و ١٤ی ئابیش تەپەکوونی سەربە گارێی هەرێمەکانی پاراستنی مەدیایان بۆردوومانکرد، ئاگری ئەنجامی بۆردوومانەکە هێشتا نەکوژاوەتەوە.\nلێدوانی تەڤگەری ئازادیی لەبارەی هێرشەكەی سەر شەنگال\nیەکێتی داوای لێکۆڵینەوە لە هێرشەکەی سەر شەنگال دەکات