چ دوورن لە یەکتر شارەکانی ئەم جیهانە » Balinde Poetry\nچ دوورن لە یەکتر شارەکانی ئەم جیهانە\nجەمشید موشکانی/شاعیری ئێرانی | فۆتۆگرافەر: وەرگێڕ\nجەمشید موشکانی، لە تاران لە دایک بووە (١٩٥٨). ساڵێک دوای شۆڕشی ئێران بەرەو ئەمەریکای لاتین هەڵاتووە. دوای چەند ساڵێک ڕووی لە سوید کردووە و هەر لەوێ ماوەتەوە. سێ کۆمەڵەشیعری هەن. جەمشید کەم دەنووسێت، بەڵام کەمتر بڵاو دەکاتەوە. – باڵندە\nکاتێ کە ڕاوەستاوم\nلە وێستگەی پاسێکدا کە نایە\nبەرەو من هاتنەوەت\nبێنیازم دەکا لە شار\nلە باوەشی شەوێکی بێڕێ و بێوێستگەدا\nپەنجەرەیەک و پەردەیەکی سوور\nپیاوێک خەریکە دڵ و کەمانەکەی\n– بە خۆم دەڵێم:\nپڵنگێک کە پیاڵەی سەرڕێژی مانگی\nلە پەنجەرەی سووریشەوە “موشکانی” دەبینم\nلەسەر شەقام ماوەتەوە\nلە پاڵ کاژێکی شەختەگرتوودا\nلە ترس بوو\nکە من دەستەوداوێنی شەهرەزاد بووم و\nسەری خۆم هەڵگرت\nسینە بە سینە\nبازاڕ تا بازاڕ\nلە هەر ئەلفوبێیەک کە ڕامام\nیەکەم پیت ترس بوو\nبەربەرە تەڕپۆشەکان لە پشت هەر دەروازەیەک\nنانی حەفتا برسییان ڕفاندبوو و\nجوانییەکەی هیچ سەتەلایتێک\nبۆنی دەمی شەهرەزادی لێ نەدەهات، لەژێر شمشێردا:\nناوی ئەم شارە: بورۆس\nناوی ئەم ئێرانییە بێشارە: جەمشید\nتۆش چ سپی و بۆر\nنەخشی چاوەکانت چ گەشتر لە ئاسمانی خاکەلێوەی مەمەسەنی*\nگەر بتزانیبا لە چ هەرێمێکی دوورەوە هاتووم تا گەیشتوومەتە ئەم زستانە تەڕ و خوێنساردە\nلە چوارچێوەی وێنەکەت دەردەکەوتی و\nوشکت دەکردمەوە لە خاولییە گەرم و ئەفسانییەکەی فینلەندیدا و\nگانێکی نورئابادیـم لێ فێر دەبووی\nکچە بێدەنگەکەی وێستگەی پاس\nلە چوارچێوەی ڕێکلامە ڕەنگاوڕەنگەکەی ئەتەگدا\nمەمەسەنی و نورئاباد: * شارێکی بچووکە لە نزیک شیراز\nSophie Dahl * فۆتۆمۆدێلی بەناوبانگی ڕێکلامەکان\nتا کەوتن بزانم چییە؟\nمن مەگەر هەر ئەو نەبووم کە دەڕۆیشت ئاوێزان بە کڵاوی تەڕ و مۆری نۆڤەمبەرەوە\nکتێبی بچووکیش دەسووتا لە سینەیدا، بە بڵێسەی زەردی وێسکییەوە و\nلە مەستە غایبەکەی خۆی دەپرسی: بەڕاست، نۆڤەمبەر بە فارسی چی پێ دەگوترا؟\nلە بن دیوارێکی چۆڵ\nچ یەکدەست ماوەتەوە\nسەرمای پاش شکان\n… بەخێر بێن\nبۆ داڕمانە بێبڕانەوەکەی ئەم هەموو سەردوولکەیە لە گشت درزێکەوە\nبۆ دەرکە داخراوەکان بەسەر منداڵێتییەکی خەواڵوودا\nشەوێک، کە ناوی نازانین، گوتی ورتەیەکی هەیە کپی\nزاری من و دراوسێکانم دەڕزێنێ\nسەروپیلمان بە سێبەری دەستەکانی دەشێلێ و\nبەخێر بێن بۆ سنجەقەکانی تەپوتۆز لەسەر مێشکی تێهەڵدراو\nبۆ سەرەنجامی شپرزەی ئاوازە خەواڵووەکان\nبۆ شەوێک، کە کۆتاییی خۆی ڕادەست ناکا\n… بەخێر بێین\nبێژینگی با هەڵپەسێردراو و\nخاکەکان تێکڕا لە بێژینگدراو\nمن یەکێک لەم هەموو ڕۆیشتووانە بووم\nهەرچەند لە هاوئامێزی کەلاوەکان و بای بێخەوی نیوەشەودا\nبیرەوەریم زیت بێتەوە دیسان بڕێجار\nڕوومەتە قڕچاوەکانی بە مەتارەی مانگەوە بنووسێنێ و\nهەرایەک هەستێ بە یادی ڕوکناباد*\nهەوای بێخەو لە هەناسە دەکەوێ و\nتارماییی بیرەوەری لە سێبەری هەورێکدا فەرامۆش دەکرێ\nچاوەڕێی بنووس وەستاوە\n*ڕوکناباد: لادێیەکی بچووکە لە نزیک شیراز\nدەستی ترسەکانی خۆم گرت و چوومە پیاسە\nترسگەلێک هەبوون کە من شەیدایان بووم و وازم لێ نەدەهێنان\nترسگەلێک هەن کە شێتی منن و ئاسوودەم ناهێڵن\nترسگەلێک کە لە دەروونەوە هەڵدەزێن و\nترسگەلێکیش کە دەرەوەکانم یەکسەر لە بەر دەکەن\nهەر کە مەستیش بووم لەم هەموو ترسە\nبە تەقینەوەی پێکەنینێک\nترسم بە چەشنێ ترساند\nکە لە گشت شتێکدا پەنای گرت\nمەگەر لە ناوی ترسدا\nلەم جیهانەدا بەس دوو چرا گڕیان هەبوو\nیەکیان چراکەی ماڵی تۆ بوو\nبە ئەوی تریان نەدەگەیشتم\nلە شوێنێک، لە جۆرجیا\nلەپێک هەڵم لەسەر جامی پەنجەرە هەڵدەگرم\nدەرەوە، شەوێکی تەنیا، لە ڕووخساری خۆی دەگەڕێ و\nمن لە ڕووخسارێکدا ماومەتەوە کە هەمە و\nهەر ناشزانم جۆرجیا چ گۆڕێکە\nبەڵام کاتێ ژنێکی ڕەش لە قووڵاییی خۆیەوە دەچڕێ:\nIt’s rain night in Gorgia\nI feel it’sraning all over the world\nدەزانم کە لەودیو ڕووخسار\nلەودیو ئۆخژنی کۆتایی\nهێشتا باران دەبارێ\nکە هیچکەس دروستی ناکا\nکە هیچکەس نایبینێ\nلەم خەوە گەر هەستم لەو خانووەدا\nئەدی چیڕۆکی مەرگێکی بەختەوەر لە هیندستانی ئەو، کوا…؟\nمەلا دەڕۆیشت و… لە اللە دەترسا. اللە لێی توند دەکرد بەڵام لەگەڵ بۆنی کاڵیان دەچوون ئەم هەرزەکارە گوندییانە بەنێو تیرەی زەعفەراندا بە پێدزکێ و زوڵمەتی ڕۆحی مەلایان ڕەپ دەکرد لە زەرداییی لەززەت و دڵەتەپە. مەلا ئایەتێکی ورتاند لەبن لێوەوە. بەڵام ئایەتیش سێکس و کێڵگەی لە یەکتر نزیک دەخستنەوە و ئیزنی دخولی دەدا، بە هەموو ڕێدا. چی بکا مەلاکەمان لەگەڵ کەفوکوڵی خوێن؟ مەلا لە خوێن دەترسا؛ کەواتە دایمە قسەی خوێنی دەکرد و کارێکی دەکرد ئەوانی تر لە باتی ئەو خوێن بڕێژن. ئاخر مەلا وەسواسی هەیە لە خاوێنیدا؛ بۆ نموونە گووی خۆی بە دەستی تەڕ دەسڕێتەوە.\nلە اللە دەترسا مەلا. بۆ ئەوەی ترسەکەی ئاشکرا نەبێ؛ خەڵکی هەموو دەترساند، بە ناوی شتێکەوە کە خۆیشی نەیدەزانی ئەو شتە چییە. بەڵام لە ناوهێنانی جەهل، لامەکەی درێژ دەکرد و دەیکردە ئا. هەر خۆیشی گومانی بردبوو کە اللە بەشکم دۆسیەی ترس و گومانەکانی ئەو بێ. کەواتە گرنگ بوو کە ئەوانی تر اللەی ئەو بەهێند وەربگرن. جا چی هەیە لە ترس بەهێندتر، لە ترس حەیتەتر؟\nئێمەش سێبەرە درێژ و قەشمەرەکەی ئەو.


دروستكردنى لیژنه‌یه‌كى نوێنه‌رایه‌تى بۆ لێكۆڵینه‌وه‌كردن له‌دۆسییه‌ى ده‌سته‌به‌رى ته‌ندروستى له‌وه‌زاره‌ته‌كان » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nدروستكردنى لیژنه‌یه‌كى نوێنه‌رایه‌تى بۆ لێكۆڵینه‌وه‌كردن له‌دۆسییه‌ى ده‌سته‌به‌رى ته‌ندروستى له‌وه‌زاره‌ته‌كان\nلیژنه‌ى ده‌ستپاكى نوێنه‌رایه‌تى،ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه،ڕایگه‌یاند،لیژنه‌یه‌كى لاوه‌كى پێكهێناوه بۆ چاودێریكردنى دۆسییه‌ى ده‌سته‌به‌رى ته‌ندروستى له‌وه‌زاره‌ته‌كان.\nسه‌باح تڵوبى ئه‌ندامى لیژنه‌كه بۆ ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع)ڕایگه‌یاند"دوو لیژنه‌ى ده‌ستپاكى وته‌ندروستى نوێنه‌رایه‌تى پێكهێنراوه بۆ چاودێریكردنى دۆسییه‌ى ده‌سته‌به‌رى ته‌ندروستى له‌وه‌زاره‌ته‌كانى دواى ئه‌وه‌ى ته‌نها له‌وه‌زاره‌تى ناوخۆ بوو".\nئاماژه‌یشیدا"هه‌ندێك له‌وه‌زاره‌ته‌كان پاره‌ى ده‌سته‌به‌رى له‌فه‌رمانبه‌ران ده‌بڕن به‌پێى ئه‌وه‌ى فه‌رمانگه‌ى ته‌ندروستى له‌و وه‌زاره‌ته هه‌بێت".\nڕوونیشكرده‌وه"لیژنه‌كه له‌سه‌ر سكاڵاى فه‌رمانبه‌ران پێكهێنراوه به‌تایبه‌ت وه‌زاره‌تى ناوخۆ دواى ئه‌وه‌ى ناچاركراون پاره ده‌سته‌به‌رى بده‌ن سه‌ربارى ئه‌وه‌ى وه‌زاره‌تى ناوبراو جه‌ختیكردۆته‌وه "ئاره‌زوومه‌ندانه‌یه"،ئاماژه‌یشیدا"لیژنه‌كه له‌ڕۆژانى داهاتوودا ده‌ستبه‌كار ده‌بێت".


ئەگەر خواردنی نا خاوێن ـ پیس ـ بە گیاندارێك بدرێت گوشتی دەخورێت؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nخواردن و خواردنەوەئەگەر خواردنی نا خاوێن ـ پیس ـ بە گیاندارێك بدرێت گوشتی دەخورێت؟\nئەگەر خواردنی نا خاوێن ـ پیس ـ بە گیاندارێك بدرێت گوشتی دەخورێت؟\nئەگەر خواردنی نا خاوێن ـ پیس ـ بە گیاندارێك بدرێت جا گیاندارەکە (مریشک یان مەڕ یان ڕەشەوڵاخ) یان هەر گیانداریکی تر بێ ئایا گۆشتی دەخورێت؟\nنابێت خواردنی نا خاوێن بەو گیانلەبەرانە بدرێت كە گۆشتیان دەخۆرێت، وەكو مریشك و مەڕ و ڕەشەولاغ...هتد.\nئەگەر ئالیكی ئەم گیاندارانە شتی ناخاوێنی تێدابوو بە ڕێژەیەكی زۆر، ئەوا پێیدەگوترێت (الجلالة)(1)، ئەو كات گوشتی ناخۆرێت، چونكە خواردنە ناخاوێنەكە كار دەكاتە سەر گوشتەكەی.\nبۆیە پێویستە مریشك سێ ڕۆژ یان زیاتر خواردنی خاوێنی بدرێتێ لە پاشان گۆشت یان هێلكەی بخۆرێت، و ڕەشەولاغیش هەفتەیەك زیاتر خواردنی خاوێنی بدرێتێ لە پاشان گوشت یان شیری بخۆرێت .\n1 ـ عن ابن عمر رضي الله عنه قال: ((نهى النبـي ﷺ عن أكل الجلالة و ألبانها))(2) .\n2 ـ عنه موقوفاً : ((كان إذا أراد أكل الجلالة حبسها ثلاثاً))(3) .\n3 ـ اتفق العلماء على أن الجلالة تحل إذا حُبِسَتْ و أُطعمت بالطاهر.\nقال شيخ الإسلام : (الجلالة التي تأكل النجاسة، قد نهى النبـي (ﷺ) عن لبنها، فإذا حبست حتى تطيب كانت حلالاًباتفاق المسلمين....)(4).\nفائدة: يقاس عليها ماكان في علفها الأدوية الضارة بالإنسان و إن كانت تلك الأدوية طاهرة في ذاتها. بدليل قول الله تعالى: [ وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ](5) و قوله (ﷺ): ((لاضرر و لا ضرار))(6) .\n(1) رێژەی زۆر، زانایان بە سەرووی نیوە لێكدەدەنەوە بۆ نمونە 60% یان 70% و هەروەها. واتە ئەگەر ئالیك 20% یان 30 % ناخاوێن بێت، ئەوا گیانلەبەرەكە ناكاتە (جلالة). ينظر: فتاوى نورٌ على الدرب (4\_1934) و فتاوى اللجنة الدائمة (23\_377).\n(2) رواه أحمد و أبوداود ينظر الإرواء (2503).\n(3) أخرجه ابن أبي شيبة بسندٍ صحيح عن ابن عمر موقوفاً . ينظر: الإرواء (2505).\n(4) مجموعة الفتاوى (21\_618).\n(6) أخرجه أحمد في مسنده (2865) و ابن ماجه في سننه (2341). وصححه الحاكم في مستدركه(2\_57) و وافقه الذهبـي. و حسنَّه محققوا المسند(5\_55).\nئایا كاتێ كەسێك نەزر دەكا دەتوانێ خۆی لێی بخوات ؟ بۆچی خوای گە‌ورە گۆشتی بە‌رازی حە‌رام كردوە ؟ حیكمەتەكەی چیە ؟ ئاوی زەمزەم چی یە و فەزڵ و ڕێزی چی یە ؟ هۆکاری چی یە موسوڵمانان زۆر گرنگی پێ دەدەن ؟ ماڵى یەتیم حەرامە یان نە ؟ وە چۆن لە قورئانى پیرۆزدا باس كراوە ؟ پرسیارێکى گرنگ بۆ ئەو کەسانەى کە ڕاودەکەن و ڕاوچین پێویستە ئاگادارى ئەم حاڵەتە بن لە کاتی ڕاودا\nسەردان: ٤٧٣ بەش: خواردن و خواردنەوە\nپرسیاری دواترئایا بە كۆتایی هاتنی كاتی مەسحكردن یان بە داكەندنی خوف و گۆرەوی دەستنوێژ دەشكێت؟پرسیاری پێشترئایا بەكارهێنانی (كلێنكس) بۆ خۆ خاوێنكردنەوە


:: AM:06:21:25/06/2019 \nئه‌و پیاوه‌ی له تاوانكاری و مانه‌وه له گرتووخانه‌وه بوو به چێشتلێنه‌ری تایبه‌تی پوتین و دواتریش بووه باڵ و ده‌ستی ڕووسیای نوێ بۆ سه‌پاندنی هه‌ژموون به‌سه‌ر ئه‌فریقا و گێڕانه‌وه‌ی شكۆی ڕووسیا بۆ سه‌رده‌می جارانی، له شاری لینیگراد، سانپترسبۆرگی ڕووسیا له 1961 له دایكبووه و له 1977 به تۆمه‌تی دزی و ڕفاندن و فرۆشتنی كچانی خوار 18 ساڵ گیرا و خرایه گرتووخانه‌وه و حوكمی 12 ساڵ به‌ندی به‌سه‌ردا سه‌پێنرا، دواتر بوو به فرۆشیاری سانده‌ویچ و له كۆتاییدا بوو به‌و كه‌سه‌ی كه به شه‌یتانی كۆشكی كرملێن ناوی ده‌برێت.\nدوای ئه‌وه‌ی یه‌ڤگینی له گرتووخانه هاته ده‌ره‌وه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌سێكی زۆر لێهاتوو بوو له كوشتن و ڕفاندن و كاری نایاسایی، به‌ڵام به‌ڵێنی دا كه چیتر ئه‌و كارانه نه‌كات و ده‌ست بكات به كارێكی شه‌ره‌فمه‌ندانه، بۆ ئه‌مه‌یش ده‌ستی به فرۆشتنی سانده‌ویچی "هۆت دۆگ" كرد و دواتر ورده ورده پاره‌ی كۆ كرده‌وه و تا چێشتخانه‌یه‌كی زۆر ناوازه‌ی له‌سه‌ر پشتی كه‌شتییه‌كی ناوازه دروست كرد.\nڕۆژ دوای ڕۆژ چێشتخانه‌كه‌ی له‌سه‌ر كه‌شتییه دڵگیره‌كه فره‌وانتر ده‌بوو، تا له 2001 خۆری به‌ختی ئه‌و هه‌ڵات، كاتێك دوو میوانی زۆر تایبه‌ت له‌سه‌ر كه‌شتییه‌كی داوه‌تی خواردن كران، كه ئه‌وانیش ڤلادیمێر پوتینی سه‌رۆكی ڕووسیا و یوشیرو موری سه‌رۆك وه‌زیرانی ئه‌وكاتی ژاپۆن بوو، له هه‌مان ساڵ دا پوتین به‌هۆی ئه‌وه‌ی چێشتخانه‌كه‌ی زۆر به دڵ بوو، جارێكی تر به یاوه‌ری جاك شیراك سه‌ردانی ئه‌و چێشتخانه‌یه‌ی یه‌ڤگینی كرده‌وه.\nدوای ئه‌و دوو سه‌ردانه‌ی، به‌هۆی ئه‌وه‌ی پوتین چێژی له خواردنه‌كانی ده‌بینی، بۆیه بڕیاردرا، چێشتخانه‌گه‌ی بریگوجین ببێته ئاماده‌كاری خوانی بۆنه تایبه‌ته‌كانی كۆشكی كرملێن و له 2003 به‌هه‌مانشێوه چێشت و شیرینی ئاهه‌نگی له‌دایكبوونی ڤلادیمێر پوتینی ساز كرد، له سه‌رده‌م ئه‌و تاقیكردنه‌وانه زۆر به ڕێكی و بێ هیچ گومان و كێشه‌یه‌ك بوو به‌یه‌كێك له كه‌سایه‌تییه دڵخوازه‌كان لای پوتین، بۆیه بوو به چێشتلێنه‌ری تایبه‌تی پوتین و ئه‌و ناسناوه‌ی پێ درا.\nپاش وه‌رگرتنی ئه‌و ناسناوه چه‌ند گه‌وره گرێبه‌ستێكی كرد، له‌وانه دابینكردنی خۆراكی قوتابخانه‌كانی ڕووسیا و پاشان خۆراكی ته‌واوی سوپای وڵات، دوای به ئه‌نجام گه‌یاندنی ئه‌و پرۆژانه كه‌شتییه‌كه كۆنه‌كه‌ی چێشتخانه‌ی له‌سه‌ر دروست كردبوو، كردی به به‌له‌مێكی زۆر تایبه‌ت و ناوازه له‌سه‌ر ئاستی دنیا و به هه‌مانشێوه چێشتخانه‌كه‌ی له‌سه‌ر دروست كرده‌وه.\nدواتر بوو به یه‌كێك له ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانی ڕووسیا و ئێسته له شوێنی خانووه كۆنه‌كه‌ی له كۆشكێكی شاهانه له سان پترسبۆرگ ژیان به‌سه‌ر ده‌بات و له‌جیاتی ئۆتۆمبێل به هه‌لیكۆپته‌ر هاتوچۆ ده‌كات، چیرۆكی ئه‌و پیاوه به ته‌واوی سه‌رنجڕاكێشه له پیاوێكی تاوانبار و هه‌ژاره‌وه بۆ متمانه‌پێكراوترین كه‌سی سه‌رۆكی ڕووسیا و یه‌كێك له ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانی ڕووسا كارێكه كه هه‌مووان حه‌زی بۆ ده‌خوازن و ده‌یانه‌وێ هاوشێوه‌ی ئه‌و ڕێگا قورسه‌كان ببڕن و به ئامانج بگه‌ن.\nسه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی به چێشتلێنه‌ری پوتین ناسراوه، به‌ڵام له ته‌ك ئه‌وه به ئه‌ندازیاری زۆرێك له جوڵه سه‌ربازی و سیاسی و دیپلۆماسییه‌كانی پوتینیش ناوی ده‌برێ، بۆیه سه‌رجه‌م ئه‌و كارانه‌ی ڕووسیا كه به هێزی نه‌رم و دوور له به‌كارهێنانی سوپا به‌دیان ده‌هێنێت، له ڕێی پلان و جێبه‌جێكاری ئه‌و پیاوه‌وه‌یه، ئه‌و به ته‌واوی ئێسته ئیمپراتۆریه‌تیێكی گه‌وره‌ی میدیایی و سۆشیال میدیای دروست كردووه و ده‌توانێ كاریگه‌ری به‌سه‌ر ده‌نگده‌ران دروست بكات، بۆ هه‌ر كه‌س و لایه‌نێك كه بخوازن، جیا له‌وه‌یش تۆڕێكی گه‌وره‌ی له سۆشیال میدیاكان هه‌یه و ئامانجه‌كانی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ڕووسیای پێ ده‌هێنێته دی.\nله ڕاپۆرته‌كه‌ی مۆله‌ر كه تایبه‌ت بوو به لێكۆڵینه‌وه له ده‌ستوه‌ردانی ڕووسیا له هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مه‌ریكا و ده‌رچوون و سه‌رخستنی دۆناڵد تره‌مپ، یه‌ڤگینی بریگۆجین به گه‌وره‌ترین كه‌سایه‌تی ناوده‌برێ كه ده‌ستی هه‌بووه له ده‌ستوه‌ردانی ڕووسیا له هه‌ڵبژاردن.\nئه‌و خاوه‌نی 12 ئاژانسی هه‌واڵییه و سه‌رجه‌میان سه‌ر به ئیمپراتۆریه‌تیه میدیاییه‌كه‌ی ئه‌ون، له‌گه‌ڵ هه‌زاران ئه‌كاونتی وه‌همی كه له كاتی هه‌ڵبژاردنه‌كان له ڕێی كارمه‌نده‌كانییه‌وه دروستی ده‌كات و ئاراسته‌ی بیركردنه‌وه‌ی خه‌ڵكی پێ ده‌گۆڕێ، بۆ ئه‌و ئامانجه‌ی كه له خزمه‌تی پوتین و ڕووسیا بن.\nهاوكات بۆ ململانێی هه‌ژموونی چین و ئه‌مه‌ریكا له جیهانی سێیه‌م به گشتی و ئه‌فریقا به تایبه‌تی، خاوه‌نی بیرۆكه‌ی سه‌پاندنی هه‌ژموونی ڕووسیایه به‌سه‌ر وڵاتانی وه‌كو سوودان و لیبیا و كۆنگۆی دیموكرات و مه‌دغشقه‌ر و ئه‌نگۆلا و گینیا و مۆزه‌مبیق و زیمبابۆی و كۆماری ئه‌فریقای ناوه‌ڕأست و چاد و نه‌یجیریا و كینیا، هاوكات دامه‌زرێنه‌ری سوپای ڤاگنه‌ره كه ئێسته له سووریا بۆ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌سه‌د ده‌جه‌نگن و به شه‌یتانه‌كه‌ی ڕووسیا ناوی ده‌برێ و نه‌یارانی ڕووسیا به ته‌واوی لێی تۆقیون.\nئەمەریکا هێزێکی زۆری بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئێران رەوانەی کەنداو کردووە\nتوێژینه‌وه‌یه‌كی نوێ: ده‌بێت ژه‌می دووه‌می ڤاكسینی كۆرۆنا دره‌نگ وه‌ربگرن\nبایدن لە هێورکردنەوەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەستەوەستانە\nرۆژی پێنجشەم یەكەم رۆژی جەژنی رەمەزانە\nهاوپه‌یمانیی گومان.. یه‌كێتی و گۆڕان به‌بێ متمانه‌یی كه‌وتنه ڕێ\nدژه‌تیرۆری یه‌كێتی و ئاراس جه‌نگی و میدیاكانیان به‌یه‌كدا ده‌ده‌ن.. ددانپێدانانی ئاراس جه‌نگی


فه‌نزوێللا.. به‌هۆی پچڕانی به‌رده‌وامی كاره‌با 15 نه‌خۆش گیانیانله‌ده‌ستداوه\nڕێكخراوی (هاوپه‌یمانیی ڕێكخراوه‌كان له پێناو مافی ژیان‌و ته‌ندروستی) له فه‌نزوێللا ڕایگه‌یاند: له‌ماوه‌ی 48 سه‌عاتی ڕابردوودا 15 نه‌خۆشی گورچیله به‌هۆی پچڕانی ته‌زووی كاره‌با و له‌كاركه‌وتنی له‌سه‌دا 95 یه‌كه‌كانی شۆردنه‌وه‌ی گورچیله‌وه، گیان له‌ده‌ستداوه.\nپچڕانی كاره‌با له زۆرینه‌ی ناوچه‌كانی فه‌نزوێللا ماوه‌ی سێ ڕۆژه به‌رده‌وامه، به‌پێی قسه‌ی كۆمپانیای كاره‌بای نیشتمانیی له ئه‌نجامی هێرشێكی ئه‌لیكترۆنیی بۆ سه‌ر وێستگه‌ی (سیمۆن بۆلیڤار)ی كارۆئاوی، ڕوویداوه.\nلای خۆیه‌وه، به‌ره‌ی ئۆپۆزسیۆن كه (خوان گوایدۆ)ی سه‌رۆكی په‌ڕله‌مان سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات هۆكاری پچڕانی كاره‌با بۆ "خراپی به‌ڕێوه‌بردن"ی كه‌رتی كاره‌با له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌كه‌ی (نیكۆڵاس مادۆرۆ)وه ده‌گێڕێته‌وه.\nژماره‌ی دانیشتووانی فه‌نزوێللا 30 ملیۆن كه‌سه و به یه‌كێك له به‌رهه‌مێنه‌ره‌كانی نه‌وت له‌سه‌ر ئاستی جیهان داده‌نرێت‌و ماوه‌یه‌كه شه‌ڕی ساردی سه‌رۆكایه‌تی وڵات له نێوان (مادۆرۆ) و (گوایدۆ) به‌رده‌وامه.


روبە بە هەموو ڕووی ڕەشی و شۆفۆنیزمی خۆیەوە کۆبانی و زووربەی زۆری شار و شاروچکەو گوندەکانی ڕۆژهەلاتی سەربەرزی بە سیاسەتی پشتوێنەی سەوز( الحزام الاخضر) گریدا، ئەو سیاسەتەی بەعسیەکانی سوریا ئەنجامیاندا دیوی دووەمی دروای سیاسەتی تەعریبی عێراقە.\nبەعسیەکانی عێراق ناوچە سنوری و ناوچە دەوڵەمەندەکانی کوردستانیان دەکردە ژێر چەقۆی تەعریب بەدەرکردنی کورد لە شار و شاروچکەی باپیرانیان و هاوردەکردنی عەرەبی پێپەتی لە شوێنە دوورەکانەوە و بە کۆمەڵێک ئیمتیازاتەوە نیشتەجێی شارەکانی وەکو کەرکوک و شنگال و خانەقین دەکرد\nئەما قەلەرەشەکانی سوریا بەشیوەیەکی دیکە هەمان کاریان ئەنجام دەدا، ئەوان هەموو شارو گوندێکی ڕۆژئاوای کوردستانیان بە چەندین گوندی عەرەبنشین دەتەنییەوە بۆ ئەوەی ئەو هەرێمە پارچەیەکی تەواوی کوردی نەبێت، بۆ ئەوەی کورد نەکارێ بێژێت ئەم هەرێمە پارچەیەکە لە کوردستان، یان شارو گوندە کوردییەکان نەتوانن بێن بە هانای یەکترییەوە وەکو ئەوەی ئیستا دەیبنین کاتێک گەلە گورگی عروبە لە ژیر چەتر و پەرچەمی ئیسلامەوە هێرشی دڕندانە دەکەنە سەر شارەکانمان بۆیە ئاستمە شارەکانی بێنە هانی کوبانیەوە ئێستا.\nیەکیک لەو وانانەی کە کورد دەبێت هەرگیز فێری بێت و لە بیری نەکاتەوە وانەی پشت بەستنە بەخۆوە کە چەندین جار ئێمە تاڵاوی ئەم وانەیەمان خواردۆتەوە، ئازیزان بروانن ئیمە چەند تەنییان لەو کوبانییە :\nحکومەتی سوریا کە نزیکە لە یەپەکەو بە هاوپەیمانی خۆی دەزانێت تەنها وەکو سەیرکەرێکی فلیمەکە دەردەکەوێت لە کاتێکدا دەیتوانی بە هەمو شێوەیەک دەستی یارمەتی درێژ بکات وەکو ئەوەی لە ئاسمانەوە پەلاماری هێرشبەران بدات هەر ە ئاسمانیشەوە خواردەمەنی و تەقەمەنی بگەیەنێتە بەرگریکەرانی کوبانی .\nتورکیا کە لەلایەکەوە خێری کوردی ڕژاوەتەوە سەر و لە لایەکی دیکەوە خۆی بە ئەندامی هاوپەیمانی نێو دەوڵەتی دژە تیرۆر دەزانی کەچی بوو بە فاکتەرێکی نەرێتی لەم مەسەلەیەدا، تەنانەت هەندێک جار موشەکێک یان دووی داعش دەکەوێتە نێو سنوری (تورکیا) وە بەڵام دیسان حکومەتی تورکیا وەڵامی ئەو کارە نادەنەوە نەوەك ئەو وەلامەیان بەرنامەی داعش دژ بە کۆبانی تێک بدات لە هەمان کاتدا ڕێگە نادات پیشمەرگەی باشوور خاکی تورکیا بەکار بێنێت بۆ ئەوەی بچێتە هانای برا گەریلەکانیانەوە، ووتارەکەی ئەردۆگان زۆر ڕوونە کاتێک داعش و پەکەکەی لەیەک خانەدا چەقاند: دوژمن هەر دوژمنە!!!!\nئەی فشوهوڕەکانی ئۆبامای سەرۆکی ئەمریکا کاتێک کە هەرەشە لە تیرۆر دەکات، کاتێک تاکێکی ئەمریکی سەردەبڕیت لە لایەن داعشەوە دارو بەردی ئەمریکا دێتە وەڵام و کەفوکۆڕی هەڕەشەیان دەگاتە ئاسمان بەڵام کاتێک سەدان هەزار کورد لە کۆبانی بەرگری لە ژیان دەکەن و لەبەرامبەریشدا داعش دەیەوێت بە چەقۆی تاوان بنبڕیان بکات ئەمریکاش دیسان وەکو تورکیای هاوپەیمانی تەنها سەیرکەرێکە، هەتا داعش لە دەورو بەری شاری کوبانی بوون فڕۆکەکانی هاوپەیمانەکان هیچ هێرشێکیان نەبردە سەریان بەڵام کاتێک کە دڕندەکانی عروبە و ئیسلام خزانە ناو کوبانی وشەر بوو بە شەڕی دەستەو یەخە ئەوجا لە میدییاکانەوە دەبیستین ئەو فڕۆکانە جارێک یان دوو جار هیرشیان بردۆتە سەر چۆڵایەکانی دوور و پشتی شار و دەڵێن گوایە هەمەڕێک یان چەند داعشێکیان کوشتوە (دەگ خوا بەرەکەت نەدات)، ئاخر ئا ئەمەیە نیفاقی سیاسەتی نێو دەوڵەتی .\nئەنجامی ئەم هێرشانەی دەعش هەرچیەک بێت خەڵکی خۆڕاگری کۆبانی سەرکەوتنی پێشوەختیان بەخوێنی جەستەو هێزی بازوو و ئارەقەی ناوچەوان تۆمار کرد بۆیە ئێمە ناڵین هەموومان کوبانین بەڵکو دەڵین دەبێت هەموومان کوبانی بین :\nبژی کوبانی: بژی کورد.


کوردیپێدیا - ئەنجومەنی باڵای ئابووری عێراق چەند بڕیارێکی لەبارەی هەرێمەوە دەرکرد\n📝 ئەنجومەنی باڵای ئابووری عێراق چەند بڕیارێکی لەبارەی هەرێمەوە دەرکرد | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nئەنجومەنی باڵای ئابووری عێراق چەند بڕیارێکی لەبارەی هەرێمەوە دەرکرد\n1. لەمەودوا ئه و سێ هەزار کارگەیەی کە لە هەرێمی کوردستان کاردەکەن پێویست بەدەرهێنانی مۆڵەت لە بەغدا ناکات، تەنیا مۆڵەت لە وەزارەتی بازرگانی هەرێم وەرگرن.\n2. مۆڵەتی هاوردەکردنی کاڵاو کەلوپەل بۆ عێراق، لەرێگەی هەرێمی کوردستان پێویست بە مۆڵەت وەرگرتن لە بەغدا ناکات.\n3. هەڵگرتنی سەرجەم بازگە گومرگییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و پارێزگانی دیکەی عێراق، دوای یەکخستنی پێناسەی گومرگی لە نێوان بەغدا و هەرێمی کوردستان.\n4. دەرکردنی چەند بڕیارێک لەبارەی پاراستی بەرهەمی ناوخۆییەکان بە هەرێمی کوردستانیشەوە.\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری دواڕۆژ - 16-01-2019\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (نالیا ئیبراهیم)ەوە لە: Jan 16 2019 10:09AM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 16 2019 11:05AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 16 2019 11:05AM باشترکراوە


ژمێژەیە خەلک چاڤەرێ مزگینیەکا خۆش\n2020-07-06 [04:33 AM]\nدیارە قەدەرا مللەتێ کورد هۆسایە ، پشتی هەر مزگینیەکا خۆش ، پێشوازیێ ل چەندین پەیام و روودان و کارەساتێن بێ ئۆمێدیێ و خویناوی دکەت .\nسەرکەفتنێن شۆرەشا مەزنا ئیلوونێ و بدەستڤەئینانا ئۆتۆنۆمیێ ڕاستەقینە و فەرمی ل یازدێ ئادارا سالا ١٩٧٠ ، خۆشترین مزگینیا خەلکێ کوردستانێ یێ نشتیمان پەروەر و وەڵاتپارێز بوو ،\nبەرهەمێن وان هیڤیا بەری بگەهن ، کارەساتا خیانەتکاریا ئەلجەزائیرا یا ئادارا ساڵا ١٩٧٥ بسەردا هات و برینێن کۆر و مەزن ئێخستنە دناڤ دل و دەروونێ خەلکێ .\nشۆرەشا گوڵانا پێشکەفتنخواز بسەرۆکاتیا پارتی و سەرپەرشیا سەرۆک مەسعوود بارزانی ، ب تۆمارکرنا چەندین داستانا و بدەست ڤەئینانا چەندین سەرکەفتنا دەست ب سارێژکرنا وان برینا کر و ئۆمێد بۆ خەلکی زڤڕاند ، کارەساتێن ئەنفال و کیمیا باران و وێرانکرنێ و تەعریبێ و ئەشکەنجەدانێ دەستپێکر ، برینێن نەسارێژکری کۆرتر و ڤاڵاتر کرن .\nمزگینیا سەرکەفتنا سەرهەلدانا پیرۆزا بوهارا ساڵا ١٩٩١ و ئازادیا پڕانیا ئاخا پیرۆزا باشوورێ کوردستانێ و ئاڤاکرنا پەرلەمان و حکومەتێ و سازیێن ڕێڤەبرنێ ، نەگەهشتن برینێن ئەنفال و کیمیا بارانێ و ...هتد سارێژ بکەن ، پەیاما دلتەنگا شەرێ نافخۆیی ، برین دووبارە کرنەڤە .\nئاشتەوایا سیاسی ، چریسکێن ڤەژاندنێ و بەختەوەریێ و ئاڤەدانیێ و تەناهیێ هەلکرن ، لێ نەگەهشتن دل و دەروونێ خەلکی شاد بکەن و ببیتە مزگینیا هەتا هەتایی ، هێزێن پەکەکێ تام و خۆشیا وێ مزگینیێ تال و تفت کرن و هەتا نهۆ یا دکەلیت .\nبڤی ئاوایی هەتا دگەهیتە ئازادیا عیراقێ و هاتنا تیرۆرستێن داعش ، راپرسیا سەرخۆبوونا کوردستانێ و لەشکرکێشیا عیراقێ و ئیرانێ ب دەسپێشخەریا گرۆپێ خیانەتکاریا شازدێ ئکتۆبەرێ ، سەرکەفتنێن پێشمەرگەهی و شکاندنا گەماروویێن ئابووری و سیاسی و بلندبوونا دەنگێن ژناڤبرنا قەوارێ هەرێما کوردستاێ ژلایێ خەلکەکێ خۆ ب سیاسی و کوردستانی هژمار دکەن ..! .\nئەوا من دڤێت تەکەزیێ لسەر بکەم ، گەندەڵیا دارایی و ئابووری و کارگێری یە ، ل هەرێما کوردستانێ ، ئەو گەندەڵیا چەندین ساڵە دل و ناخێن خەلکێ کوردستانێ دهەژینیت و رۆژ بۆ رۆژێ خەلکێ دلتەنگ و بێ ئۆمێد دکەت ، گەهشتیە وی ئاستی ژبەر نەبوونا دادوەریێ ، خەلکەکێ شۆرەشگێر و خەباتکار پەشێمانیێ ل خەبات و شۆرەشکێریا خۆ دخازیت ..!\nئەڤرۆ حکومەتا هەرێما کوردستانێ بسەرۆکاتیا مەسروور بارزانی ، ب دلسۆزی و وێرەکانە بریارا ئەنجامدانا چاکسازیا و سەروەریکرنا یاسایێ دایە و بەرەڤ چاکسازیێن بەرفرەهتر دچیت ، ئۆمێد بۆ خەلکی زڤرانی یە و ئەڤ خەلکە ژمێژەیە چاڤەرێ ڤێ مزگینیا مەزن ، کۆ دێ بیتە مەزنترین و بەرفرهترین پرا باوەریێ دناڤبەرا ، خەلکی و دەسهەڵاتا هەرێمێ دا .\nخەلکەکێ بەرژەوەند خاز و سۆدمەند ل وێ ڕەوشا بەرێ ، هەولێن دروستکرنا ئاستەنگا بۆ حکومەتا هەرێمێ و بجهــ ئینانا پرۆژێ چاکسازیێ ددەن ، چونکێ دێ بیتە ڕێگر بۆ دەسکەفتێن ماددی یێن نەیاسایی ، چ درێکا مۆچەیان بیت ، یان داهاتێن دیتر ، ڤان هەوڵا دوودلی بۆ خەلکی دروست کریە کۆ حکومەت بشێت چاکسازیا بکەت .\nلێ پێتڤی حکومەتا هەرێمێ و سازیێن هەرێمێ ب گشتی ب هەموو حزب ڤە ژبەر بەرژەوەندا گشتی یا وەڵاتی و وەڵاتیان هەڤگرتن و هەماهەنگیێ بکەن ، بۆ سەرگرتن و بجهــ ئینانا پرۆژێ چاکسازیێ ، ئەگەر ئەو هەماهەنگی ژی نەبیت ، پێتڤی یە حکومەت و سەرۆکێ حکومەتێ ، لسەر چاکسازیا سست نەبن و ب گەرم و تێنەکا مۆکوم ، داکۆکیێ لسەر بکەن ، ئەز باوەرم و یێ گەشبینم کۆ سەرۆکێ حکومەتێ لسەر چاکسازیا یێ رژدە و کەفتیە بەرەیێ خەلکی ، بۆ دژایەتیا گەندەلکارا . رێکا راست و دروست و ڕەوا ئەڤە ، چونکی پڕانیا خەلکێ کوردستانێ لپشتە و پرۆسەکا یاسایی یە ، لەوما سەرکەفتنا وێ دێ یا مسۆگەر بیت .\nب دلەکێ شاد خەلک دێ هەمبێزا ڤێ مزگینیا خۆش کەت ، ئەوا چەندین ساڵا چاڤەرێ و چەندین برینین بەرێ دێ هێنە سارێژکرن .\nئەم هەواڵە 14164جار خوێندراوەتەوە


وەزیری بەرگری ئەمەریکا پشتیوانی لە هەوڵەکانی جنێڤ دەکات بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی سوریا\nوەزیری بەرگری ئەمەریکا جەیمس ماتیس وتی پشتیوانی لەو هەوڵە سیاسییانە دەکات کە دەدرێن بۆ کۆتای هێنان بە جەنگی ناوخۆی سوریا کە بۆ ماوەی زیاتر لە شەش ساڵە بەردەوامە و بۆتە هۆی تیاچوونی سەدان هەزاران خەڵک.\nماتیس بەڕێوەبوو بۆ فنلەندا بە مەبەستی کۆبوونەوە لەگەڵ کۆمەڵەی باکووردا کە لە 12 وڵاتی باکووری ئەوروپا پێکهاتوون و ترسیان لە ڕوسیا هەیە دوای ئەوەی ڕوسیا نیمچە دورگەی قەرمی داگیرکرد و لەژێر دەستی ئۆکرانیا دەریکرد و پشتیوانی جیاخوازەکانی ڕۆژهەڵاتی ئۆکرانیای کرد کە لەدژی حکومەتی ئۆکرانیا دەجەنگێن.\nهەروەها پشتیوانی لە سەرۆکی سوریا بەشار ئەسەدیش دەکات کە بەهۆی ڕوسیاوە زۆربەی خاکی سوریای کۆنتڕۆڵکردەوە و وادەرەکەوێت کە ناتوانرێت ئەو سوپایە بڕووخێنرێت.\nبەڵام ئەمەریکا پشتیوانی ئۆپۆزسیۆنی سوریا دەکات. وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ڕێکس تیلەرسن لەمدواییانەدا جەختی لەسەر پێویستی لاچوونی ئەسەدی کرد لەسەر دەسەڵات و وتی " فەرمانڕەوایی خێزانی ئەسەد لە کۆتاییەکەی نزیک دەبێتەوە، تاکە پرسیار ئەوەیە چۆن ئەوە بکرێت."\nماتیس لە ڕێگەیدا بۆ فنلەندا بە ڕۆژنامەنووسانی وت " تیلەرسنی وەزیری زۆر لەگەڵ نوێنەری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ سوریا ستافان دی مستۆرادا وتوێژ دەکات سەبارەت بەوەی چۆن بتوانین ئەوەی لە ئاستانە ڕوودەدات بیگوازینەوە بۆ جنێڤ هەتاکووە بەڕاستی بتوانین نەتەوە یەکگرتووەکان بەشداری پێبکەین و بەرەو پێشەوە بڕۆین."\nجێی ئاماژەیە ڕوسیا پشتیوانی لە دانوستانەکانی ئاشتی لە ئاستانەی پایتەختی کازاخستان دەکات بۆ کۆتایی هێنان بە جەنگی ناوخۆی سوریا. هەروەها دیمستۆرا ڕایگەیاند دانوستانەکانی ئاشتی کە ئێستا وەستێنراوە لەنێوان حکومەتی سوریا و ئۆپۆزسیۆندا لە 28 ی مانگی یانزەدا دەست پێدەکاتەوە.\nڕوسیاش دژی ڕێکخراوی داعش لە سوریا دەجەنگێت کە ئەمەش وای لێدەکات هاوپەیمانی ئەمەریکا بێت کە ئەمیش پشتیوانی لە هێزەکانی سوریای دیموکرات دەکات بۆ کۆنتڕۆڵکردنەوەی ڕەقە و بەشەکانی تری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا.\nواچاوەڕواندەکرێت ئەمەریکا ستراتیژییەکی نوێ لە سوریا ڕابگەیەنێت دوای شکست پێهێنانی داعش کاتێک لە هەفتەی داتوودا ماتیس سەردانی بڕۆکسل دەکات و لەگەڵ هاوتاکانیدا لە ناتۆ کۆدەبێتەوە.\nماتیس کاتێک پرسیاری لێکرا کە ئایا ئەو چەکانەی کە ئەمەریکا داویەتی بە یەکینەکانی پاراستی گەلی کورد لە سوریادا دوای جەنگی داعش لێیان دەسەنرێتەوە یان نا، ماتیس وەڵامی ئەو پرسیارەی نەدایەوە کە ئەوەش خاڵێکی هەستیارە بۆ تورکیا کە هاوپەیمانی ئەمەریکایەوە و ئەندامێکیشە لە ناتۆ.


👁 Em babete 27,131 car bînrawe\n📊 ئاماری چوار مانگی یەکەمی 2020ی بەرێوبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی سەبارەت بەتەندروستی منداڵان Amar u Rapirsî\n📅 Katî tomarkrdin May 8 2020 10:37AM\nبەرێوبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی ئاماری چوار م [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 99% ✍ B.J. 8-5-2020 10:37:55\n👫 ئەسعەد شێخولئیسلامی Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Jan 2 2020 7:22PM\n👁 Em babete 660 car bînrawe\nئەسعەد شێخولئیسلامی، کوڕی سەید محەمەد سەید عەبدولع [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ B.J. 2-1-2020 19:22:59\n📝 راگەیێندراوێک لە نێچیرڤان بارزانییەوە لەبارەی دۆخی عێراق و خۆپیشاندانەکان Bellgenamekan\n📅 Katî tomarkrdin Jan 1 2020 2:27PM\nگردبوونەوە و خۆپيشاندانی مەدەنيانە مافێکی دەستووري [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ B.J. 1-1-2020 14:27:20\n📝 راگەیەنراوێک لەبنەماڵەی هونەرمەندی کۆچکردو ئاسۆ عومەر سوارەوە Bellgenamekan\n📅 Katî tomarkrdin Jan 2 2020 5:54PM\n👁 Em babete 761 car bînrawe\nبەناوی بنەماڵەی مامۆستا عومەری حاجی محەمەدی قوربان [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ B.J. 2-1-2020 17:54:27\n📝 رێکخەری گۆڕان: ئومێدەوارم ساڵی بەهێزبونی پەیوەندی یەکێتی و گۆڕان بێت Bellgenamekan\n📅 Katî tomarkrdin Jan 1 2020 7:51PM\nبەڕێز: کۆسرەت رەسوڵ عەلی، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای س [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ B.J. 1-1-2020 19:51:21\n📊 هەناردەکانی ئێران بۆ هەرێمی کوردستان و عێراق زیاد دەکات Amar u Rapirsî\n📅 Katî tomarkrdin Jan 11 2020 7:52PM\nلە ماوەی نۆ مانگی رابردوودا (01-04-2019 بۆ 01-01-2 [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ B.J. 11-1-2020 19:52:44\n📝 وەزارەتی پەروەردە پشوەکانی 2019-2020ی راگەیاند Bellgenamekan\n📅 Katî tomarkrdin Nov 4 2019 2:22PM\nرۆژی یەکشەمە 10/11/2019 پشووی لە دایکبونی پێغەمبەر [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ B.J. 4-11-2019 14:22:02\n📝 ڕاگەیەندراوی وەزارەتی ناوخۆ دەربارەی مەرجەکانی هاوردەکردنی ئۆتۆمبێل Bellgenamekan\n📅 Katî tomarkrdin Sep 30 2020 10:34AM\nبەپێی نووسراوێکی وەزارەتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان و [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ J.O.E. 30-9-2020 10:34:02


ژ نڤیسینا سەبری سلێڤانەیی: بەشێ ١ :: Sabri Silevani\nچاپ بکه ده‌ستپێک > ژ نڤیسینا سەبری سلێڤانەیی: بەشێ ١ ژ نڤیسینا سەبری سلێڤانەیی: بەشێ ١ 09/04/2011 01:16\nهزر (Thought) که‌دا ده‌ماغی (Brain) یه و ده‌ماغ مه‌کینه یه. فه‌لسه‌فه و زانست هه‌ردوو دسه‌لمینن کو هزر ب هێزا خوه ئاوارته یه. هزر ئه‌وقاس بچووکه کو وه‌ک چویچکه‌کێ ژ هێلینا سه‌رێ مرۆڤی دفڕت، به‌لێ ئه‌وقاس مه‌زنه ژی کو ب ئاوایه‌کێ سیسته‌ماتیک ئیحتیوائا گه‌ردوونێ دکت. هزر نه ماده یه، به‌لێ ده‌ماغ ماده یه. فیلۆسۆفه‌ک وه‌ک دیکارتی هزرێ ب هه‌بوونێ ڤه گرێددت ده‌مێ دبێژت: "ئه‌ز هزر دکم واته ئه‌ز هه‌مه"، فیلۆسۆفێ فه‌زیله‌تێ سپینۆزا دزانت چو جوداهی دناڤبه‌را هزرێ و ده‌ماغی ده هه‌یه، به‌لێ ئه‌و ب ئاوایه‌کێ پسیکۆفیسیۆلۆژی ده‌ربارێ هزرێ دئاخڤت، ل گۆر نێرینا وی، هزر و جه‌سه‌د ئێکه. هزر ئه‌و جه‌سه‌ده یه کو ئه‌م دناڤ خوه ده هه‌ست پێ دکن؛ جه‌سه‌د ژی ئه‌و هزره یه کو ئه‌م ل ده‌رڤه‌یی خوه هه‌ست پێ دکن. ئانکو: هه‌گه‌ر جه‌سه‌دێ مرۆڤی نه‌ما، دبت ناڤێ وی بمینت، ئه‌و ژی ل گۆر دیرۆک و داهێنانێ، به‌لێ هزرا وی نامینت چونکی ئێدی مه‌کینه کارێ خوه ناکت. مه‌به‌ست نه باندۆرێن هزرێ نه پشتی نه‌مانێ، به‌لێ مه‌به‌ست هزر وه‌ک سیسته‌مێ کارێ ده‌ماغی، چونکی ئه‌و هزره به‌رهه‌مێ ده‌ماغی یه و ته‌ڤایا بزاڤ و لڤینێن جه‌سه‌دی د بیردانکێ ده، خه‌زن دکت. ده‌مێ جه‌سه‌د ب دوماهیک دهێت، ده‌ماغ رادوه‌ستت، ئێدی نکارت هزر بکت، واته هزر ب دوماهیک دهێت. "هزر ژ ڤالاهییێ ناهێت، به‌لێ به‌رهه‌مێ سه‌ره‌ده‌رییا مرۆڤی یه دگه‌ل دۆرهێلی و بوویه‌رێن دیرۆکێ" دیاره ئه‌و سه‌ره‌ده‌ری دگه‌ل دۆرهێل و بوویه‌رێن دیرۆکێ وه‌ک باره‌ک ئه‌پستمی ده‌ربازی بیره‌وه‌رییێ دبن و وه‌ک ئه‌رشیڤ دهێته هلگرتن، پاشی ل گه‌ل دۆرهێل و بوویه‌رێن نوو ئه‌و بیره‌وه‌ری کارێ خوه دکت؛ وی باری / ئه‌رشیڤی ڤه‌دکت و ل بیرا مرۆڤی دهینت به‌ری کو پێنگاڤه‌ک دی بهاڤێژت، یان هه‌مان ئالاڤ و مێتۆدان بکاربهینت.\nبه‌لێ ژ ئالێ پسیکۆدیرۆکی ڤه، هزرێ ژی ته‌مه‌نێ خوه هه‌یه. ل سه‌رده‌مێ به‌رێ هزرێ هه‌بوونێن دی هه‌بوون. هه‌روه‌سان فانکسیۆن و باندۆرێن دی هه‌بوون، کو گه‌له‌ک جودا ژ نها. ل ده‌ستپێکێ هزر ته‌وته‌می بوو، کو چاره‌نڤیسێ مرۆڤی راده‌ستی حوکمێ ڕه‌ها (Absolute) دکر. هینگێ خه‌لکێ دگۆت کو هه‌ر ماده‌یه‌کێ روحه‌ک هه‌یه، ئه‌و روح ئازاده و دکارت جهێ خوه بگوهۆرت، سینۆران ببه‌زینت، له‌ورا جۆره دلته‌نگی ل نک خه‌لکه‌کێ په‌یدا دبوو، ترس بوو ئێشه‌ک و ڤه‌دگرت، ئێدی هه‌رکه‌س ژ روحا خوه دترسیا نه‌کو هه‌ر ماده‌یه‌کا دی ب روحا خوه وی داگیر بکت یان جهێ خوه دگه‌ل روحا وی بگوهۆرت. هه‌ر هینگێ ئه‌کلیرۆس / کاهین په‌یدا بوون و خوازتن ب ده‌ورێ خێرخوازان، د ناڤبه‌را مرۆڤی و روحێن دی ده، رابن. به‌لێ ژبه‌رکو روح دووره و که‌سێ ژ وان شیانا راڤه و ئه‌نالیزا وێ نینه، له‌ورا هاتنا ئه‌کلیرۆسان ئینسیاتیڤ (مبادرة) بوو بۆ په‌یدابوونا سێره‌به‌ندی و ئه‌فسوونێ. ئه‌وی ده‌وری پله‌یا ئه‌کلیرۆسان د ناڤا جڤاکی ده، هه‌تا رادێ پیرۆزبوونێ، بلندکر. مرۆڤێ نه‌زان بوو ئێخسیر ل به‌خت و بارێ هه‌لویست و بریارێن وان و هه‌لویست و بریار ژی ل سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندا که‌ساتی دمان. دیاره به‌رژه‌وه‌ندێن ئه‌کلیرۆسان د گه‌ل یێن سێره‌به‌ندان نه‌گونجان، یان مه‌سه‌له ده‌ستهه‌لات بوو، له‌ورا ریهێن ئه‌کلیرۆسان د ده‌ست سێره‌به‌ندان ده بوون هه‌تا کو به‌ڕک ژ بن پێن وان هاتییه کێشان، سێره‌به‌ندان سه‌ر ژ وان ستاندن و هزرا خوه یا سێره‌به‌ندی ل سه‌ر خه‌لکێ وی سه‌رده‌می، وه‌ک ئالته‌رنه‌تیڤ، سه‌پاندن. ئه‌کلیرۆس ده‌ستڤالا مان، بوونه پالێن پیشه‌یی، لێ هه‌دارا وان نه‌هات، چاوان ده‌ستهه‌لات، سه‌روه‌ت و سامانی هه‌موویێ بۆ سێره‌به‌ندان بهێلن؟ ئه‌و و سێره‌به‌ند هه‌ڤدوو ناس دکن، به‌لێ خه‌لک وان ناسناکت. له‌ورا ئه‌کلیرۆس د ناڤا خه‌لکێ ساده ده بۆ خوه ل هنده‌ک مه‌رید و هه‌واداران گه‌ریان، کو وان فێری سیره‌به‌ندییێ بکن دا ڤێجا ئه‌و ببن هه‌ڤڕکێن مه‌زن بۆ سێره‌به‌ندێن به‌ری وان. ئه‌و کاره‌کێ ب سانه‌هی بوو چونکی سێره‌به‌ندی ژی ب مه‌جهولی ڤه گرێدایی یه و مرۆڤی ل نک هنده‌ک سینۆران رادوه‌ستینت. پشتی هینگێ، هزرا دینی هات و جهێ هزرا سێره‌به‌ندی گرت. خه‌لکێ زانی ئه‌فسانه و سێره‌به‌ندی چییه، به‌لێ پرسیاره‌ک دی ل نک چێبوو: دین چییه؟ دیاره دینی خوازت داری د نیڤێ ره بگرت. به‌لێ هه‌تا کیژان رادێ شیا به‌رسڤێن به‌رئه‌قل بۆ پرسیارێن مرۆڤی بدت؟ مرۆڤ ببوو خوه‌دان بیره‌وه‌ری، له‌ورا پرسیارێن نوو هاڤێتنه به‌ر دینی ب تایبه‌ت ده‌ربارێ روحێ و هه‌بوونێ. ئه‌و بوو هه‌تا کو دینێن رۆژهه‌لاتێ هاتین و په‌یوه‌ندی دناڤبه‌را مرۆڤی (زه‌مین) و خوه‌دێ (ئاسمانی) ده، گرێدان. پشتی ڤان هه‌رسێ هزران، هزره‌کا دی ب ناڤێ هزرا ئازاد په‌یدا بوو. هزرا ئازاد رامانا هزرا ڤه‌کری ددت، دووری ته‌وته‌مێ، سێره‌به‌ندی و دیانه‌تێ. له‌ورا به‌ر ب هنده‌ک ئاسۆیێن نوو چوو هه‌تا کو د ئه‌نجام ده فه‌لسه‌فه هاتییه دامه‌زراندن. ژبه‌ر کو هزر سامانه‌ک مرۆڤی یه، هه‌رکه‌سێ هه‌یه به‌لێ ژ که‌سه‌کێ بۆ که‌سه‌ک دی جودا یه، ئه‌و ل سه‌ر مێتۆدا بکارهینانێ دمینت، کا که‌نگی و بۆچی و چاوان مرۆڤ وێ هزرێ بکاردهینت؟ وه‌ک کو نڤیسکار مه‌حمود حه‌مدی دبێژت: "هنده‌ک که‌س هزرا خوه د ژیانا رۆژانه ده ژ بۆ ئیداره‌یا کاروبارێن رۆژانه بکاردهینن و هنده‌ک که‌س مێتۆدێن تایبه‌ت دگرن و ل سه‌ر به‌رده‌وام دبن، ئه‌و که‌س ب هزرا خوه دبن خوه‌دان نه‌مه‌ت کو که‌سێن ل ده‌وروبه‌ر وێ هزرێ دخوینن و پێ دنیاسن، به‌لێ که‌سێن دی ژی هه‌نه کو هزرا خوه، پشتی ئه‌زموون و خواندنێن به‌رده‌وام، وه‌ک ته‌یۆری یان مێتۆد دناڤ جڤاکی ده بکاردهینن و ده‌ست ب ته‌یۆریزه‌کرن و دامه‌زراندنێ دکن"، ئه‌ها ئه‌و که‌س هێدی هیدی به‌ر ب جیهانه‌کا دی دچن، دبێژنه وێ جیهانێ فه‌لسه‌فه.\nبه‌شێ دوویێ: فه‌لسه‌فه (Philosophy): *\nفه‌لسه‌فه ژی وه‌ک گه‌له‌ک تێگه‌هێن دی ڤه‌کری و ئازاده، له‌ورا چو قالب و داناسینێن داخستی ناپه‌ژرینت. فیلۆسۆفه‌ک وه‌ک (کارل پۆپه‌ر) دبێژت:"فه‌لسه‌فه نه ڤه‌کرنا لوغزێن زمانی یه، نه کاره‌کێ هونه‌ری یه، نه هه‌ولدانه بۆ راڤه‌کرنا تێگه‌هان، نه رێکه‌که بۆ زیره‌کبوونێ، نه چاره‌سه‌رییه‌کا ئه‌قلی یه، نه خواندنه‌که دا ب مه‌زبیتی ده‌ربرینێ ژ پێکهاته‌یان بکی، نه ده‌ربرینه ژ روحا سه‌رده‌می" پاشی ل هه‌مان جهی دبێژت: هه‌موو زه‌لام و ژن فیلۆسۆفن به‌لێ ب ئاستێن رێژه‌دار.\nهه‌گه‌ر فه‌لسه‌فه نه دسپلینا کێلیکا ده‌می بت، نه پرسیارکرن بت، نه راڤه و هه‌لسه‌نگاندنا بوویه‌ران ژ ئالێ هزری ڤه بت، نه هه‌ولدانا شرۆڤه‌یا هه‌بوون و گه‌ردوونێ بت، نه لڤینه‌ک ژبۆ ڤه‌کرنا مه‌جهولی بت، نه بزاڤه‌ک بۆ ده‌ربازکرنا سینۆران بت، نه قوتانا ده‌رگه‌هێن داخستی بت، نه هه‌ولدانا خوه‌ناسکرنێ بت، نه به‌رده‌وامییا لێگه‌ریانێ بت، نه ته‌رازوویا ئه‌قلی بت، نه کاملانه‌بوونا ئه‌خلاق و فه‌زیله‌تێ بت، نه‌خوه چییه؟\nئه‌و ب خوه ئێدیۆمه‌کێ لاتینی یه ژ دوو په‌یڤان پێک دهێت: فیلۆ (Philo) ئانکو ڤیان، سۆفی (Sophy) ئانکو په‌ند، پێکڤه دبن (Philosophy) ب کوردی دبت په‌ندیاری، به‌لێ ب زمانێ گه‌لێری ل باشوورێ کوردستانێ دبێژن فه‌لسه‌فه ئه‌و ژی باندۆرا زمانێ سه‌رده‌ستانه. هیرۆدێتPhilosophy) بکارهینایه. به‌لێ ل گۆر ژیده‌رێن دیرۆکی تالیس ئێکه‌م فیلۆسۆف بوو. ئێکه‌م دیرۆکنڤیس بوو ئاماژه ب فه‌لسه‌فێ دا، سۆلۆنێ یاسازان گۆت ملله‌تێ مه فه‌لسسه‌فێ دکت، لێ فیساگۆرسێ فیلۆسۆف و زانایێ ماتماتیکی ئێکه‌م که‌س بوو کو په‌یڤا (\nب په‌یدابوونا هنده‌ک هه‌ولدانێن هزری / فه‌لسه‌فی ل میزۆپۆتامییا، ل دۆلا نیلێ، ل چینێ ب رێکا کونفشیۆسی ، ل هندستانێ ب رێکا ئاینی، ل یوونانستانێ ئه‌ڤجار ل ئاورۆپا، گه‌له‌ک ژ وان پرسێن هلاویستی هاتنه به‌رسڤدان.\nل سه‌دێ پینجێ به‌ری زاینێ، فه‌لسه‌فێ ل یوونانستانا که‌ڤنار هنده‌ک مه‌دره‌سه دامه‌زراندن و هه‌ر مه‌دره‌سه‌کێ فه‌لسه‌فه‌کا خوه یا تایبه‌ت هه‌بوو، وه‌ک مه‌دره‌سا ئه‌یۆنی، مه‌دره‌سا فیتاگۆرسی و مه‌دره‌سا ئیلی، به‌لێ ته‌ڤایا مه‌دره‌سان گرینگی ب ئه‌قلی دان و کرنه بنگه‌هـ بۆ ده‌ستپێکا راڤه و خواندنێن خوه. ل رۆژئاڤایێ فه‌لسه‌فا نووژه‌ن په‌یدابوو، بنگه‌هێ وێ ل سه‌ر ئه‌ساسێ هه‌رفاندنا فه‌لسه‌فا مه‌دره‌سی ئاڤابوو. فه‌لسه‌فا رۆژئاڤایێ دبێژت مرۆڤ ئه‌قله و خوه‌سه‌ره، له‌ورا مرۆڤ بنگه‌هێ هه‌بوونێ یه. به‌لێ ل گۆر فه‌لسه‌فا مه‌دره‌سی مرۆڤ نه‌خوه‌سه‌ره، نه بنگه‌هه، به‌لێ خوه‌داوه‌ند بنگه‌هێ هه‌بوونێ یه. پاشی فه‌لسه‌فا نوو هات و گۆت کو مرۆڤ خوه‌سه‌ره. ژ فیلۆسۆفێن وێ ژی (دیکارت و سپینۆتزا / هزر، گومان، فه‌زیله‌ت)، (جۆن لۆک و داڤێد هیۆم / ئه‌زموونگه‌ری)، (کانت و هیگل/ ئه‌خلاق، ئێدیالیزم)، (کارل مارکس / ئیدۆلۆژی)، (نیچه، کیرکگارد و شوپنهاوه‌ر / راستی، لێگه‌ریان، گومان)، هه‌تا دگه‌هت (دێستۆڤسکی و سارته‌ری/ هه‌بوونگه‌ری).\nبه‌ری هینگێ فه‌لسه‌فا ئیسلامی هه‌بوو، به‌لێ هه‌تا راده‌کێ داخباری فه‌لسه‌فا یوونانستانێ ببوو، هنده‌ک فیلۆسۆف مینا فارابی، ئیبن سینا، ئیبن روشد و کیندی هاتن و بوونه خوه‌دان بزاڤ و مێتود، به‌لێ نکارین مه‌دره‌سان دامه‌زرینن و نه‌دامه‌زراندنا مه‌دره‌سێن فه‌لسه‌فی ژ سه‌ده‌مێن سه‌ره‌کی بوو کو فه‌لسه‌فه د ناڤ ئیسلامێ ده زوو ب دوماهیک هات. ئه‌و فیلۆسۆف ئیسلامی بوون، دخوازتن ل گۆر لۆژیکی کارێ خوه بکن، به‌لێ جڤاک ب تنێ ته‌سویر بوو، مه‌سه‌بێ مه‌ستیفیکاتی هه‌بوو. هینگێ خه‌لکێ دگۆت "من تمنطق فقد تزندق". جڤاکێ ئیسلامی باوه‌ری ب سینۆر، سانسۆر و تابۆیان هه‌یه، نه چونکی ئیسلامی یه، به‌لێ چونکی ب ئاوایه‌کێ خه‌له‌ت پراکتیزا دینی دکت، به‌لێ فه‌لسه‌فه هزرا ئازاد دخوازت. که‌سێ فیلۆسۆف گرینگییێ ب زانست و ژیانا مرۆڤان ددت. مرۆڤ بنگه‌هه به‌لێ به‌رپرسیاره ژی کو به‌شداری پرسا فه‌لسه‌فێ ببت و خوه دووری حوکم و به‌رسڤێن ئه‌بسه‌لووت بکت. ماده‌م کو ئه‌و مرۆڤ خوه د ڤێ گه‌ردوونا تژی راز و نهێنی ده دبینت، مافێ وی هه‌یه هه‌ول بدت دا تێبگه‌هت و پرسیاران ده‌ربارێ هه‌موو بوار و بیاڤان مینا ئاکار، رامیاری و میتافیزیکێ بئازرینت و مافێ دینی ژی هه‌یه به‌رسڤێ بدت. به‌لێ د جیهانا ئیسلامی ده، تاکه‌که‌س نکارت ته‌ڤایا پرسیاران ده‌ربارێ هه‌بوون و گه‌ردوونێ ئاراسته بکت چونکی ل جهێ به‌رسڤان هێلێن سۆر دبینت. دین جودا یه ژ فیکرا دینی. دین وه‌ک کو دهێته گۆتن په‌یامه‌که ژ نک خوه‌دێ یه و هه‌ر ئه‌و پێغه‌مبه‌ران هلدبژێرت دا کو وێ په‌یامێ بگه‌هینن مرۆڤان، به‌لێ هنده‌ک که‌س سیفه‌ته‌کێ ددن خوه و ب فیکرا خوه، دینی دخوینن و ڤه‌رێژا وێ فیکرێ ل ناڤ خه‌لکێ به‌لاڤه دکن. هه‌تا کیژان رادێ ئه‌و نێزیکی واته‌یا ره‌سه‌ن یا تێکستا دینی دبن، ئه‌و جهێ گومانێ یه ژبه‌رکو تێکستا دینی ژی وه‌ک هه‌ر تێکسته‌کا دی قابیله بۆ راڤه و ئه‌نالیزێن جودا جودا، به‌لێ مخابن ئه‌و که‌س راڤه یان ئه‌حکامان ددن. قورئان وه‌ک ژیده‌ر بۆ ئیسلامێ ته‌ئکیدێ ل سه‌ر گرینگی و هه‌بوونا فه‌لسه‌فێ دکت ده‌مێ دبێژت: "أدع الی سبیل ربک بالحکمة والموعظة الحسنة وجادلهم بالتي هي أحسن" په‌یڤا (حکمة) ب زمانێ عه‌ره‌بی واته‌یا فه‌لسه‌فه ددت. به‌لێ مخابن کو (حکمة / فه‌لسه‌فه) دوماهیک تێگه‌هـ بوویه د ئه‌قلێ عه‌ره‌بی ده و دیرۆک شاهده. فیلۆسۆفێن خوه‌دان ئینسیاتیڤ وه‌کی فارابی، ئیبن سینا، ئیبن روشد و کیندی به‌ری وان (أبو هذیل العلاف / شێخ المعتزلة)، هه‌ر ئێک ژ وان خوه‌دان فه‌لسه‌فه بوو (فارابی: فه‌لسه‌فا دورست دگه‌ل دینی دورست دگونجت / راستی ئێکه به‌لێ رێک پترن ژ ئێکێ)، (ئیبن سینا: فه‌لسه‌فه ب گشتی نه دژی دینی یه، به‌لێ هنده‌ک فیلۆسۆف نکارن هزرا خوه ب ته‌مامی بگه‌هینن له‌ورا ل دینی دسه‌تمن)، (ئیبن روشد: فه‌لسه‌فه هه‌ڤالا شه‌ریعه‌تێ یه و شیرێ دایکا وێ ڤه‌خوارییه) ب هزرا من ئه‌ڤ گۆتنا وی بوویه سه‌رێ سه‌به‌بێ بۆ نه‌په‌ژراندنا وی ژ ئالێ جڤاکێ ئیسلامی ڤه چاخێ دبێژت: ئه‌رستۆ داهینه‌ره، فیلۆسۆفێ لۆژیکی و میتافیزیکێ یه، گه‌له‌ک هێژا یه له‌ورا ئه‌ز وی ب رێزا خوه‌داوه‌نده‌کێ دبینم" هه‌رچه‌نده مه‌به‌ستا وی واته‌داره نه‌کو به‌رجه‌سته‌بوونه، به‌لێ دیاره قه‌درێ قه‌له‌مێ وی و هه‌ڤبیرێن وی نه‌هاته زانین. فه‌لسه‌فه ل ناڤا جڤاکێ ئیسلامی نه‌هاته په‌ژراندن، به‌لێ ب توندی هاته تیرۆرکرن. گه‌له‌ک گۆتن ده‌ربارێ فه‌لسه‌فه و فیلۆسۆفان هاتنه کرن وه‌ک: "الفلسة سفه/ فه‌لسه‌فه هه‌لوه‌سه یه، مرۆڤی هایی ژ خوه نامینت" ، " الفلسفة ألحاد / فه‌لسه‌فه ئیلحاده و که‌سێ فیلۆسۆف ژی مولحیده" ، " الفلسفة عبث و الفیلسوف کمن یبحث في حجرة مظلمة عن قطة سوداء لاوجود لها / فه‌لسه‌فه بێهووده یه، فیلۆسۆف ژی وه‌ک که‌سه‌کێ د ئۆده‌کا تاری ده ل پشیکه‌کا ره‌ش دگه‌رت کو چو هه‌بوون نینه" بۆ زانین د جڤاکێ کوردی ژی ده هه‌تا رۆژا ئیرۆ دبێژن: "فه‌لسه‌فه له‌وچه‌یی، تامساری و ئه‌زماندرێژی یه. فیلۆسۆف ژی که‌سه‌کێ له‌وچه، تامسار و ئه‌زماندرێژه" ئه‌ڤجار چاوان فه‌لسه‌فه دێ ڤێ ل سه‌ر خوه قه‌بیل بکت؟ چاوان دێ باوه‌رییا خوه ب که‌س و جڤاکێن وه‌سان بهینت؟ ب هه‌بوونا فه‌لسه‌فێ ده‌لیڤه هه‌بوو کو گه‌له‌ک تێگه‌هێن دی دناڤ مرۆڤان ده بهێنه گوهۆرین هه‌روه‌ک راستی، دره‌و، فیتنه و...هتد. پلاتۆ دبێژت: "چو جار هه‌موو مرۆڤ نکارن راست بن و نکارن ژی خه‌له‌ت نه‌بن". راستی و خه‌له‌تی نه ئه‌بسه‌لووته، به‌لێ رێژه‌داره. میناکه‌کێ ل سه‌ر مرۆڤان و فیلی دهینت، دبێژت: هنده‌ک مرۆڤێن حافز / کۆره چوونه نک فیله‌کێ و هه‌ر ئێکێ ده‌ستێ خوه گه‌هانده دره‌کا وی و د هزرا خوه ده فۆرمه‌ک دورستکر. ئه‌وێ ده‌ستێ خوه گه‌هاندی پێ فیلی، گۆت فیل درێژ و گروڤره وه‌ک قورمێ داره‌کێ. ئه‌وێ ده‌ستێ خوه گه‌هاندی ته‌نشتا فیلی، گۆت فیل پان و به‌رینه، لێ ئه‌وێ ده‌ستێ خوه گه‌هاندی گوهێ فیلی گۆت فیل نه‌رم و قورمچی یه. پلاتۆ دبێژت: "راستی مرۆڤی دگه‌هینت هه‌ڤ، به‌لێ خه‌له‌تی دوورخستنێ په‌یدا دکت".\nپرسیاره‌ک ده‌ربارێ فه‌لسه‌فێ دئازرت: چما ئینسیاتیڤا فه‌لسه‌فێ د ده‌ستێ یوونانییان ده بوو؟ چما ل ناڤ ملله‌ت و نه‌ته‌وه‌ێن دی ل رۆژهه‌لاتا که‌ڤنار په‌یدا نه‌بوو؟ ئه‌رێ وان فه‌لسه‌فه نه‌بوو؟ دیرۆکا هنده‌ک ژ وان نه‌ته‌وه‌یان چار هزار سالان به‌ری زاینێ یه، راسته ئه‌و ژی خوه‌دان هزر و ته‌ئه‌مول (Meditation) بوون، لێ ئینسیاتیڤا فه‌لسه‌فێ ل یوونانستانێ بوو، به‌لێ پشتی داخستنا ئه‌کادیمۆسا. پلاتۆیی یا نوو ژ ئالێ جۆستینیانی ڤه، فه‌لسه‌فه ژ ئه‌سینایێ گه‌ها به‌غدا و ژ قه‌رته‌با توونسێ گه‌ها ئه‌ندولوس و به‌هرا پتر ژ به‌رهه‌مێن فه‌لسه‌فی بۆ زمانێ عه‌ره‌بی هاتنه وه‌رگێران\nد په‌رتووکا (محاورة فایدروس لافلاطون أو عن الجمال) سوکرات ئیرتیقائا ده‌روونا مرۆڤی، پشتی خوه‌داوه‌ندان، ل گۆر هه‌ژمارێ و ب ئاوایه‌کێ گه‌لواز دیار دکت:\n1- فیلۆسۆف، ره‌وشه‌نبیرێ کو ره‌وشه‌نبیرییا خوه ب ئه‌ڤینێ سه‌قل دکت.\n2- شاهه‌کێ دادوه‌ر یان فێرسه‌ک نه‌به‌ز.\n3- سیاسه‌تمه‌دار یان بزنسمانه‌ک پاقژ.\n4- وه‌رزشڤان یان که‌سێ له‌شێ خوه ئاڤا دکت و سه‌حه‌تا خوه ساز دکت.\n5- خوه‌دان ئیمان و باوه‌ری وه‌ک شێخ، سوفی، کاهین و...هتد.\n6- هه‌لبه‌ستڤان یان هونه‌رمه‌ند.\n7- سنعه‌تکار یان جۆتیار.\n8- خوه‌دان په‌یام و ئاخڤتن.\nمخابن د ناڤا جڤاکێ ئیسلامی ده سه‌ره‌ده‌ری ب ئاوایه‌ک دی بوو، له‌ورا جهێ فیلۆسۆف و ره‌وشه‌نبیران ل دوماهیکێ ما و جهێ سته‌مکاران بوو سه‌ری. به‌ری یوونانییان، فه‌لسه‌فه میراتێ که‌سێ نه‌بوو کو وان ژێ ستاندبت، به‌لێ ر‌یاکسیۆن و ئالته‌رنه‌تیڤه‌ک موکم بوو بۆ بزاڤێن دینی ل یوونانستانێ هه‌روه‌ک دینێ ئۆلۆمپی کو به‌هرا پتر ژ هه‌لبه‌ستێن هۆمیرۆس هاتبوو دامه‌زراندن. ئه‌و دینه ژ گه‌له‌ک مه‌سه‌بان پێک دهات وه‌ک مه‌سه‌بێ ئۆرفیس، مه‌سه‌بێ هۆمیرۆس و مه‌سه‌بێ هیزیۆد. وان مه‌سه‌بان ب ئاوایه‌کێ به‌رته‌نگ به‌رێ خوه دانه هه‌بوونێ، ل جهێ ئه‌قل و زانستی، وان میتۆلۆژی بکاردهینا، به‌لێ فه‌لسه‌فه هات و ب ئاوایه‌کێ پانۆرامایی به‌رێ خوه دا هه‌بوونێ، ب رێکا ئه‌قلی ل په‌ی راستییان گه‌ریا و راستی نه ژبۆ چو به‌رژه‌وه‌ندێن تایبه‌ت وه‌ک ئه‌کلیرۆسان، به‌لێ راستی ژبۆ ته‌ڤایا مرۆڤان و هه‌گه‌ر راستی هه‌بت ب تنێ ئه‌قل دکارت ئیکتیشاف بکت. هه‌روه‌سان ئاستێ ئازادییا هزر و گومان و ره‌خنێ دناڤا جڤاکی ده تێرا هه‌بوو کو تاکه‌که‌سێ یوونانی پرسیاران بئازرینت و مافێن خوه پراکتیزه بکت. په‌نده‌کا یوونانی دبێژت ئه‌قل حه‌قه و ئازاده، ب خوه هه‌گه‌ر خوه‌دانێ ئه‌قلی نه‌حه‌ق و به‌نی ژی بت. ئه‌ڤجار دامه‌زراندنا وان مه‌دره‌سان ده‌لیڤه‌یه‌ک بوهادار بوو کو تاکه‌که‌سێ یوونانی قه‌ست بکت و ل گۆر ئه‌قل و زانستێن جودا جودا هه‌لویست و بریارێن خوه ده‌ربارێ هه‌بوون و گه‌ردوونێ ئاڤا بکت هه‌تا کو بگه‌هت راستییێ. ئه‌نجاما لێگه‌ریانێ ل راستییێ ژ سه‌رده‌مه‌کێ بۆ ئێکه دی جودا بوو. دگۆتن راستی ل سه‌رده‌مێ ناڤین، سه‌دێن ناڤه‌راستێ، خوه‌دێ یه، کو ئه‌و راستییا مه‌زنه. ل سه‌رده‌مێ رێنسانسێ چونکی ره‌وشه‌نبیرییا گومانێ په‌یدا ببوو، دگۆتن راستی مه‌جهوله و دڤێت به‌رده‌وام لێ بگه‌رن. ل سه‌رده‌مێ مۆدێرنیزمێ چونکی ره‌وشه‌نبیرییا زانستی په‌یدا بوو، دگۆتن راستی دۆرهێله. به‌لێ ل سه‌رده‌مێ مه دبێژن راستی هه‌ولدانا تێگه‌هشتنا جڤاکی یه بۆ گوهۆرین و پێشکه‌ڤتنێ.\nپرس ئه‌و نینه کا مرۆڤ بنگه‌هـ یان خوه‌سه‌ره، کو ئه‌ز جڤاکێن مرۆڤان ژ هه‌ڤدوو جودا بکم چونکی ب خوه وه‌سانن. پرس نه هه‌ڤبه‌رکرنه دناڤبه‌را فه‌لسه‌فا یوونانی و یا ئیسلامی ده، به‌لێ پرس ئه‌وه کا هه‌تا کیژان رادێ ئه‌قلێ مرۆڤی به‌شداری راڤه و هه‌لسه‌نگاندنا پرسا هه‌بوونێ دبت. ئه‌ها ل ڤێده‌رێ هێزا راسته‌قینه یا ئه‌قلی دیار دبت ل ده‌مه‌کێ کو ته‌ڤایا ئه‌ندامێن دی به‌رانبه‌ر وان جۆره پرسان بێچار دمینن و دل ژی ته‌ڤا.\nد بوارێ فه‌لسه‌فێ ده ئه‌قل ژێده‌ره. هیزێ ددت هه‌موو ئۆرگانێن دی، رێزێ ل هه‌موویان دگرت به‌لێ د هه‌مان ده‌می ده سه‌روه‌رییا خوه، ب ئاوایه‌کێ ڕه‌وا و هه‌ژی، ل سه‌ر هه‌موویان، دسه‌لمینت. فه‌لسه‌فه دناڤبه‌را دینی و زانستی ده بزاڤێ دکت له‌ورا ژی وان پرسیاران دئازرینت یێن کو دین و زانست نکارن به‌رسڤێ بدن. دینی یا خوه گۆت، به‌لێ زانستی یا خوه نه‌گۆتییه، دیاره هێژ مایه. دینی ئه‌قل ب دلی ڤه گرێدا، به‌لێ زانستی ئه‌قل ب چ ڤه گرێدا؟ و پرسیار به‌رده‌وامه به‌لێ ب فۆرمه‌ک دی: گه‌لۆ مرۆڤ خوه ب ئه‌قلی یان دلی دنیاست؟ هه‌گه‌ر ئه‌قل نه‌بت، چاوا مرۆڤ دکارت خوه بنیاست؟ سوکرات هات و گرینگی ب ئه‌قلی و هزرێ و مرۆڤی دا و کۆمارا خوه ل سه‌ر ئه‌ساسه‌کێ ئه‌قلی ئاڤاکر. هه‌روه‌سا ئه‌رستۆ ، گرینگی ب ئه‌قلی و لۆژیکی و ماهییه‌تا مرۆڤی دا. دبێژت: "مرۆڤ مه‌ریدێ ژیانه‌کا پڕی ئه‌خلاق و فه‌زیله‌ته و گه‌ره‌که خوه بنیاست" هه‌روه‌سا دبێژت: "ئه‌قل بلندترین زانسته" پشتی وی پلاتۆ\n دیکارت (Descartes): فيلۆسۆف وزانایێ فیزیکی و وه‌رزشی یێ فره‌نسی بوو 1597-1651 . دامه‌زرینه‌رێ فه‌لسه‌فا نوو ل ئاورۆپا بوو، مامۆستایێ هه‌نده‌سا راڤه‌یی بوو، ل په‌ی راستییێ دگه‌ریا به‌لێ راستی د گومانێ ره ددیت له‌ورا گومان د هه‌رتشتی ده دکر، دگۆت: ده‌مێ ئه‌ز گومانێ دکم واته ئه‌ز هزر دکم و ده‌مێ ئه‌ز هزر دکم واته ئه‌ز هه‌مه. ئه‌قل وه‌ک رێکا راست و کورت بۆ راستییێ ل قه‌له‌م دا و راستی ب ده‌ستپێکا گومانێ ڤه گرێدا.\n بارۆخ سپینۆزا (Baruch Sinoza ): فيلسۆسۆف و هزرمه‌نده‌ک هۆله‌ندی بوو 1632- 1677. ل ئه‌مستردامێ ژ دایک بوو. ب ئه‌سل ژ خێزانه‌کا بورتۆگالی و جوهی یه،ژئه‌مستردامێده‌رێخستن چونکی گۆت:خوه‌دێ دناڤ خوه‌زاو گه‌ردوونێ ده یه. ته‌ئکید ل سه‌ر هه‌بوونا ئه‌قلی د مه‌سه‌لا ئه‌خلاق و خوه‌زایێ ده، دکر.\n محمد سعید العشماوي/ حصاد العقل في أتجاهات المصیر الأنساني. الأنتشار العربي / بیروت/ الطبعة الثالثة 2004 / صفحة 41.\n د. محمود حمدي زقزوق / الدین والفلسفة التنویر، دار المعارف / القاهرة 1996، صفحة 16.\n کارل پوپر : بحثا عن عالم أفضل. ترجمة د. أحمد مستجیر. الهیئة المصریة العامة للکتاب 1999. ص 216.\n هیرۆدێت (Herodotus ) دیرۆکنڤیسه‌کێ یوونانی بوو 484- 425 ب. زاینێ. کارێ وی گه‌ریان و لێگه‌ریان بوو. دبێژنێ بابێ دیرۆکێ. ده‌ربارێ شه‌رێن مه‌زن دناڤبه‌را فارس و یوونانییان ده نڤیسییه. ئه‌و ژی وه‌ک گه‌له‌ک که‌سێن دی ب توهمه‌تا کۆده‌تایێ هاته سه‌رگوونکرن. دبێژن ئه‌و چووبوو میسر، ئیتالییا و بابلێ. ده‌ربارێ شه‌ر، که‌ساتی، دین چاند و کولتتوری نڤیسییه وبوویه بنگه‌هێ لێکۆلینێن ئارکیۆلۆژی.  سۆلۆن (Solon): 560 - 640 ب.ز ئێکه‌م یاسازان و یاسادانه‌ر بوو. یاسایا هه‌ری ناڤدار سڤککرنا بارێ خه‌لکێ بوو، ئانکو نه‌هێلانا ده‌ینان. یاسا د بوارێ سیاسه‌ت، ئه‌خلاق و جڤاکی ده دادمه‌زراندن. دگۆت چێنابت خه‌لک بێ هه‌لویست بمینت، گه‌ره‌که مایێ خوه د کاروبارێن ده‌وله‌تێ ده بکن چونکی په‌یوه‌ندیدارن. گه‌له‌ک ل ده‌ڤه‌رێ دگه‌ریا و ژبۆ کو ب حه‌زاره‌تا رۆژهه‌لاتێ هایدار بت قه‌ستا میسرێ ژی کر. یوونانییان ئه‌و ئێک ژ هه‌فت حه‌کیمێن خوه سه‌رانسه‌ر دیرۆکێ ل قه‌له‌م دا.\n فیساگۆرس (Fhitagoras ) : فیلۆسۆف و ماتماتیکزانێ یوونانی بوو 507 - 582 ب.زاینی. ل گزیرتا سامۆسێ کو گه‌له‌ک فیلۆسۆف ژ وێده‌رێ نه، ژ دایک بوویه. سه‌ره‌دانا مێزۆپۆتامیا کرییه، د تۆلازییا خوه ده مه‌دره‌سا فیتاگۆرسی ئاڤاکرییه. ل نک وی و هه‌ڤالێن وی ژماره بنگه‌هێ هه‌رتشتی بوو، هه‌روه‌سان گرینگی ب مووزیکێ دایه و دگۆت گه‌ردوون ژ ژماره و رێتمێ پێک دهێت.  تالیس (Thales): فیلۆسۆفه‌کێ یوونانی یه ژ میلیتۆسێ 635- 543 ب. زاینی. وه‌ک ئێکه‌م فیلۆسۆف دهێته بناڤکرن. ئێکه ژ هه‌فت حه‌کیمێن یوونانێ. گۆتنا وی یا هه‌ری ناڤدار ئه‌وه کو دوو هێلێن راست چو جار ناگه‌هن هه‌ڤدوو ب تنێ د خاله‌کا دابڕ ده. گرینگی ب حه‌دس و ته‌ئه‌مولێ دا و دگۆت ئه‌سلێ هه‌بوون و ژیانێ ژ ئاڤێ یه.\n کونفشیۆس. ب ئه‌سه‌هی که‌س نزانت که‌نگی ژدایکبوویه به‌لێ دبێژن دناڤبه‌را 1450 – 1050 ب. زاینی. فیلۆسۆف و چاکسازه‌کێ جڤاکی و دینی بوو ل چینا که‌ڤنار، دامه‌زرینه‌رێ مه‌سه‌بێ کونفشیۆسی بوو، کو وه‌ک دیانه‌ت سه‌ره‌ده‌ری دگه‌ل دهێته کرن. گه‌له‌ک گرینگی ب ئه‌خلاقی و ئه‌مانه‌تا هزرێ و ده‌ربڕینێ دا.\n مه‌دره‌سا ئه‌یۆنی (Ionian school) ئێکه‌م هه‌ولدان بوو بۆ راڤه‌کرنا جیهانێ.\n مه‌دره‌سا فیساگۆرسی (Pythagorean School) یا ماتماتیکی دگۆت ژماره بنگه‌هێ هه‌رتشته‌کێ یه.\n مه‌دره‌سا ئیلی (Eatic school) ژ هه‌ردوویان جودا بوو، هزرا لڤین و گوهۆرینێ نه‌دپه‌ژراند و دگۆت هه‌بوون ئێکه.\n مه‌حه‌مه‌دێ فارابی 878 – 950 ز، فیلۆسۆفه‌کێ ئیسلامی بوو، فه‌لسه‌فا پلاتۆ و ئه‌رستۆ ڤه‌گوهازته ناڤا عه‌ره‌ب و مۆسلمانان، هه‌ولدا ته‌وافقه‌کێ دناڤبه‌را فه‌لسه‌فا گریکی و دینێ ئیسلامێ ده چێبکت، بانۆدرا خوه ل سه‌ر ئیبن روشد و ئیبن سینا هه‌بوو، مامۆستایێ دوویێ یه پشتی ئه‌رستۆ، به‌لێ مخابن ئیلحاد و زه‌نده‌قه وه‌ک توهمه‌ت ب دویڤ ڤه هێلان.\n حسێن ئیبن سینا 865 – 925 ز ، ب زانستێ بزیشکی و فه‌لسه‌فێ هاته نیاسین، هه‌روه‌سان هه‌لبه‌ستڤان ژی بوو. ل گوندێ ئاڤشنه ژ دایک بوو به‌لێ ل هه‌مه‌زانێ چو به‌ر دلۆڤانییا خوه‌دێ. مرۆڤه‌کێ مۆسلمان بوو به‌لێ گه‌له‌ک ب فه‌لسه‌فا ئه‌رستۆتالیس داخبار بوو، هه‌تا وێ رادێ کو به‌ره‌ڤانی ژ ئاراستێن مادی و ئیدیالی دکر.\n مه‌حه‌مه‌د ئیبن روشدێ قورته‌بی یه 1126- 1198 ، فیلۆسف و زانیاره د بوارێ پزیشک و فه‌لسه‌فه و ماتماتیک و فه‌له‌کناسێ ده، ل ئه‌سپانیا و قورته‌بێ هه‌ولدا نه‌مرییێ و هزرا مایه بسه‌لمینت بێ کو زیانێ بگه‌هینت ئیسلامێ.\n زانا و فیلۆسۆفه‌ک ئیسلامی بو 809 – 873 ز.\n خوه‌راده‌ستی، یان خوه ته‌سلیمکرن ل گه‌ل ده‌می دبت مه‌سه‌ب و کولتوور، ب ئنگلیزی زاراڤه‌ک هه‌یه بکاردهینن، دبێژنێ (Mystification). ئه‌و مه‌سه‌به‌کێ سیاسی یه ناهێلت، ناخوازت زانین و وه‌عی دناڤ خه‌لکێ ده په‌یدا ببت داکو خه‌لک چاڤتاری بمینن و های ژ ده‌ستهه‌لاتێ نه‌بن، ئه‌و مه‌سه‌به ب تنێ د خزمه‌تا حاکم و ده‌ستهه‌لاتێ ده یه، ئێکه‌م جار ل سه‌دێ هه‌ژدێ ئه‌لمانییا په‌یدا بوو ، پاشی ل فره‌نسا به‌لاڤه بوو.  سورة النحل 125.\n د. محمود حمدي زقزوق / الدین والفلسفة التنویر، دار المعارف / القاهرة 1996، صفحة 40.\n (ئه‌رستۆ 384 – 322 ب.ز Aristoteles)\n ئه‌کادیمۆس قه‌هره‌مانه‌ک یوونانی یه د میتۆلۆژییا یوونانستانێ ده، په‌یڤا ئه‌کادیمی ( Academy ) ژ ناڤێ وی هاتییه.\n جۆستینیان (Justinyen ) : قراله‌کێ رۆمانی بوو ل سالا 482 زاینی ژ دایک بوو. خوازت که‌نیسا رۆژهه‌لاتی و یا رۆژئاڤایی بگه‌هینت هه‌ڤدوو ل بن سیها ده‌ستهه‌لاتا قرالگه‌هێ له‌ورا هنده‌ک یاسایێن تایبه‌ت ن ناڤێ خوه ده‌رێخستن. وی ژی شیا فارسان بشکینت و ده‌ستهه‌لاتا خوه بسه‌پینت. هه‌ڤپه‌یمانی دگه‌ل هێزێن رۆژهه‌لاتێ سازدکر و بێ به‌رهه‌نگاری چوو د رۆمایێ ده. به‌لێ پشتی هه‌ڤژینا وی دمرت، سست دبت و ئێدی نکارت حوکمی بکت له‌ورا بۆ هه‌ڤال؛ێن خوه دهێلت، جهێ وی ڤالا دمینت و باندۆرێن گه‌له‌ک خراب ل سیاسه‌ت، جڤاک و ئابۆری دیار دبن. ل سالا 556 زاینی دمرت، دبێژن مرنا وی دوماهیکا دیرۆکا که‌ڤناره.\n د. أمیرة حلمي مطر/ محاورة فایدروس لافلاطون أو عن الجمال، دار غریب للطباعة والنشر 2000 القاهرة، ص 66.\n دینی ئۆلۆپمی دینی هه‌ری ناڤداره ل جه‌م یوونانییان. پشتی هاتی ئیدی دینێن دی هه‌می دناڤ خوه ده بوهژاندن و بوو جهێ باوه‌رییا خه‌لکێ یوونانێ. وه‌ک سیسته‌مه‌کێ خوه‌سه‌ر بوو ل بن سیها زه‌یوسێ خوه‌داوه‌ند.\n هه‌لبه‌ستڤانه‌کێ ئه‌گریکی یه، خوه‌دانێ ئالیازه و ئۆدیسه یه. داستانا ته‌رواده ب هه‌لبه‌ستێ ڤه‌هاند کو بوویه شاکارێن ئه‌ده‌بیاتا که‌ڤنارسه‌رانسه‌ر جیهانێ ، به‌ری هینگێ وه‌ک مه‌سه‌ب دهاته دیتن.\n د. مصطفی النشار/ المصارد الشرقیة للفلسفة الیونانیة. دار أنباء للطباعة والنشر و التوزیع / طبعة أولی 1997 صفحة 28.\n ئۆرفیس ژ ئۆرفیۆسێ ئینسیاتیڤکار هاتییه، که‌سه‌ک بوو به‌ر ب جیهانا خوارێ چوو دا کو ل هه‌ڤژینا خوه یا هوندا بگه‌رت به‌لێ نه‌زڤری، دیرۆکا وی بوویه جهێ پرسیارا گه‌له‌ک فیلۆسۆفێن یوونانستانێ وه‌ک سوکرات، یۆرپیدس و پلاتۆ، مه‌سه‌بێ ئۆرفیس ل ده‌ستپێکێ وه‌ک ئه‌فسوونێ بوو، پاشی خوه ل هنده‌ک پرسێن مه‌زن دا کو ب ئه‌سل و ماهییه‌تا گه‌ردوونێ ڤه گرێدایی.\n مه‌سه‌بێ هۆمیرۆس ناڤه‌رۆکا وی ژ ئه‌لیاز و ئۆدیسێ هاتییه، هۆمیرۆسێ هه‌لبه‌ستڤان هه‌ولدایه خوه‌داوه‌ندان به‌ر ب مرۆڤبوونێ ڤه ببت ژبه‌رکو ساخله‌تێن خوه‌داوه‌ند و مرۆڤان وه‌کهه‌ڤن مینا ئاخاڤتن، هاتن و چوون، زه‌واج و شه‌ر و ئاشتی.\n هێزیۆد (Hesiodos) مه‌سه‌به‌که سه‌ر ب هیزیۆدێ هه‌لبه‌ستڤان 846 – 777 ب. زاینێ.  ب درێژی به‌حسێ بوویه‌را ته‌کوینێ دکت هه‌روه‌سان به‌حسێ خوه‌داوه‌ند و کارێن وان. پشتی هۆمیرۆس، هێزیۆد وه‌ک تۆمارکه‌رێ میتۆلۆژییا یوونانی دهێته هه‌ژمارتن. ئه‌وی دگۆت ئیکتیشافا ئاسنی زیان گه‌هانده مرۆڤی چونکی ئاسن بۆ شه‌ری دهاته بکارهینان، دگۆت ژی هه‌بوونا هه‌را و ئاژاوێ ب نه‌بوونا سیسته‌مه‌ک رێکخستی ڤه گرێدایی یه، زه‌مانێ ته‌ڤلهه‌ڤییێ یه، و ژیده‌رێ هه‌بوونا هه‌رتشته‌کێ شه‌هوه‌ته.\n سوکرات (Socrates): فیلۆسۆفه‌ک یوونانی بوو (470 - 399 ب. ز). دانه‌رێ بنگه‌هێ ره‌وشه‌نبیرییا رۆژئاڤایی بوو، دگۆت فه‌زیله‌ت بنگه‌هێ زانینی یه. وی چو تێکست نه نڤیسیبوون، به‌لێ پتر دئاخڤت، ل ناڤا کۆلانێن ئه‌سینایێ دگه‌ریا و ده‌مێ دگه‌ل جحێلان دئاخڤت گه‌له‌ک پرسیار ئاراسته دکرن، دڤیا جحێل هزرا خوه بکاربهینن، نه‌کو ب دویڤ مادێ بکه‌ڤن. د هه‌فتێ سالییا خوه ده هاته گرتن و هه‌یڤه‌کێ د حه‌بسێ ده ل به‌ندا حوکمێ ئیعدامێ ما، هه‌ڤالێ وی کریتۆن ڤیا وی بڕه‌ڤینت به‌لێ سوکراتی نه‌ڤیا، گۆت: مرنا من دێ بیته ناڤبر دناڤبه‌را ده‌مێ وان و ده‌مه‌کێ نوو ده. ئێکه‌م که‌س بوو گۆتی: تۆ ب خوه خوه ناس بکه.\n پلاتۆ یان ئه‌فلاتۆن (Platon ): شاگردێ سوکراتی یه. (427- 347 ب.ز) گه‌له‌ک ب کوژتنا سوکراتی داخبار بوو. ئاقلێ وی ژ ده‌وله‌تێ و سیاسه‌تا وێ نه‌بڕی و دا رێکخستن و عه‌داله‌ت په‌یدا ببت گه‌ره‌که فه‌لسه‌فه ببت بنگه‌هێ سیاسه‌تێ. ئێکه‌م مه‌دره‌سا فه‌لسه‌فی (ئه‌کادیمۆس) ل سالا 387 ب.ز دامه‌زراند و ل سه‌ر سه‌رده‌را وێ نڤیسیبوو: که‌سێ نه موهندس بلا نه‌هێته ژۆر ڤه. به‌لێ پاشی، ل سالا 529 ز ، گۆستینیانێ ده‌ستهه‌لاتدار بریارا داخستنا وێ دا.\nبزڤره Topic: به‌شێ ئێکێ شرۆڤه نینن


محه‌مه‌د عه‌باس نوێترین به‌رهه‌می به‌ناوی بۆ ڕۆژئاوا بڵاوده‌كاته‌وه - ئاوێنه\nمحه‌مه‌د عه‌باس نوێترین به‌رهه‌می به‌ناوی بۆ ڕۆژئاوا بڵاوده‌كاته‌وه\nهونه‌رمه‌ند محه‌مه‌د عه‌باس كه‌به گۆرانی “ئاگرێكی بێ خۆڵه‌مێش” ناسیراوه بۆ ئاوێنه ده‌دوێت ده‌ڵێت ” نوێترین هۆنراوه‌م بۆ عه‌فرین نوسیوه‌و گۆرانیه‌كی نوێم به‌ناوی بۆ ڕۆژئاوا پێشكه‌شی سه‌مفۆنیایی سلێمانی كردوه‌و به‌م نزیكانه بڵاو ده‌بێته‌وه”.\nئا: ئومید عومه‌ر\nموحه‌مه‌د عه‌باس بارام، ئه‌و هونه‌رمه‌ندی زۆر كه‌س به‌هۆی گۆرانی “ئاگرێكی بێ خۆڵه‌مێش” ناسیویانه میوانی ئه‌م جاره‌ی ئاوێنه‌یه، بنه‌ماڵه‌كه‌ی دانیشتوی گه‌ره‌كی سابونكه‌رانی شاری سلێمانین، به‌ڵام ئه‌و له‌مانگی 10ی ساڵی 1952 له‌ته‌په‌ی مه‌لا عه‌بدوڵا له‌گه‌ره‌كی ئازادی شاری كه‌ركوك له‌دایك بوه. ئه‌و وتی “من هه‌ر له‌مناڵیمه‌وه گۆرانی‌و مۆسیقا تێكه‌ڵ به رۆحم بوه، ناتوانم بێ مۆسیق بژیم، هه‌ر ئه‌م خۆشه‌ویستیه‌م بۆ هونه‌ر هانده‌رم بو كه په‌یمانگه‌ی هونه‌ره جوانه‌كان هه‌ڵبژێرم، كاتێك وتم ده‌چم له په‌یمانگای هونه‌ره جوانه‌كان ده‌خوێنم خێزانه‌كه‌م دژم وه‌ستانه‌وه چونكه ئه‌و كاته گۆرانی وتن عه‌یبه بو، وتیان ده‌بێت به‌شێكی تر هه‌ڵبژێرم، پێشنیازیان بۆكردم بچمه سناعه، منیش بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وان رازی بكه‌م وتم باشه، به‌ڵام له‌راستیدا من هه‌ر به‌نهێنی چومه په‌یمانگای هونه‌ره‌جوانه‌كان‌و دوای چوار ساڵ لای خێزانه‌كه‌م ئاشكرابوم، به‌ڵام ئه‌و كاته یه‌ك ساڵم مابو بۆیه رازی بون به‌درێژه‌دان به خوێندنه‌كه‌م”.\nئاماژه به‌وه‌شده‌كات له 15-11-1973 یه‌كه‌م گۆرانی خۆی به‌ناوی “هه‌رمن ره‌نجه‌رۆم” بۆ ئێزگه تۆمار كردوه، ئاشكراشیده‌كات له‌ساڵانی هه‌فتاكان هه‌ریه‌ك له گۆرانیه‌كانی “سوره گول، كه به‌شێكی هۆنراوه‌ی حسن عه‌لی به‌گه‌و ئه‌وی تری خۆی ته‌واوی كردوه، نیگای ئاوات، به‌ختی من وابو، كیژی كوردستان، سروشت‌و جوانی، یاری چاوشین، سه‌یرانی كوردستان، ئاگرێكی بێ خۆڵه‌مێش”.\nله‌سه‌ره‌تای ساڵانی هه‌شتاكان، كوردستان به‌جێده‌هێڵێت ئه‌و وتی “به‌هۆی ئه‌وه‌ی من له‌سه‌ربازی هه‌ڵهاتم له‌لایه‌ن حزبی به‌عسه‌وه فه‌رمانی له‌سێداره‌دانم بۆ ده‌رچو، ئیتر له‌دوای ئه‌و فه‌رمانه‌وه نه‌متوانی بمێنمه‌وه، به‌مه‌به‌ستی خۆشاردنه‌وه چومه شاری سلێمانی، به‌ڵام مه‌خابن هه‌ر خه‌ڵكی شاره‌كه هه‌واڵیاندا به به‌عسیه‌كان كه من له‌سلێمانی خۆم شاردوه‌ته‌وه، ئیتر هیچ رێگه‌یه‌كی ترم نه‌ما‌و چومه ده‌ره‌وه‌ی وڵات، سه‌ره‌تا چومه ئیتاڵیا دواتر له شاری “ئه‌ده‌مبره”ی پایته‌ختی سكۆتله‌ندا له باكوری به‌ریتانیا گیرسامه‌وه”.\nئه‌و هونه‌رمه‌نده له‌ده‌ره‌وه‌ی وڵاتیش به‌شێوه‌یه‌كی خۆبه‌خشانه به‌شداری له‌چه‌ندین ڤیستڤاڵ‌و چالاكی هونه‌ری نیشتمانی‌و كۆكردنه‌وه‌ی هاوكاری كردوه، باس له‌وه‌ش ده‌كات جانتایه‌ك پاره كه بۆ هاوكاری هه‌ڵه‌بجه كۆیان كردبوه‌وه دیارنه‌ماوه، ئه‌و وتی”ساڵی 1988 له‌دوای كیمیابارانكردنی شاره‌كه، كۆنسێرتێكمان سازكرد بۆ هاوكاریكردنی خه‌ڵكی هه‌ڵبجه‌و ئه‌و بریندارانه‌ی ئاواره بوبون، كۆنسێرته‌كه زۆر سه‌ركه‌وتو بو زیاتر له 5 هه‌زار كه‌س ئاماده‌بون بلیتی كۆنسێرته‌كه نرخی 10 پاوه‌ن تا 15 پاوه‌ن بو، دوای ته‌واوبونی كۆنسێرته‌كه مقۆمقۆ دروست بو وتیان وه‌ڵا جانتای پاره‌كه دزراوه‌و دیار نه‌ماوه”.\nهونه‌رمه‌ند موحه‌مه‌د عه‌باس بارام، جگه له‌گۆرانی ئاره‌زوی نوسینی هۆنراوه‌ی هه‌یه‌و چه‌ند هۆنراوه‌یه‌كی بۆ گۆرانیه‌كانی داناوه‌و چه‌ندین هۆنراوه‌شی بۆ كوردستان‌و كه‌ركوك‌و رۆژئاوا‌و عه‌فرین نوسیوه. ئه‌م هونه‌رمه‌نده به‌هۆی به‌رێكردنی ته‌مه‌نی منداڵی له‌كه‌ركوك عه‌شقێكی گه‌وره‌ی بۆ ئه‌و شاره هه‌یه، ئه‌و وتی “به‌داخه‌وه بۆ له‌ده‌ستدانی كه‌ركوك به‌داخه‌وه بۆ ئه‌و خیانه‌ته‌ی له‌كه‌ركوك كرا”، له‌باره‌ی دۆخی هه‌رێمی كوردستانیشه‌وه ره‌خنه‌ی توند له‌سه‌رجه‌م لایه‌نه سیاسیه‌كان ده‌گرێت به‌وه‌ی هۆكاری ئه‌و نه‌هامه‌تیه‌كانن.\nله‌باره‌ی ئه‌و پرسیاره‌ی له‌گۆرانی “توره‌مه‌به”مه‌به‌ستت چی وشه‌ی ناوی خواشم پێناوترێت؟ ئه‌و وتی “ئه‌وه حاڵه‌تێكی مه‌زاجیه، نیشانه‌ی تین بۆهاتنێكی هێجگار زۆره ئه‌وه كفر نیه، با ئه‌وه‌ش بزانن من كه‌سێكی باوه‌ردارم به ئاینی ئیسلام باوه‌رداریه‌كه‌ی من به‌ریش‌و شتی تر نیه، به‌ڵكو به عه‌قل‌و زانسته من‌و هاوسه‌ره‌كه‌م ئێستا حه‌جمان كردوه”.\nنووسراوە لە 2018-02-27 7:40 pm


28/11/2021 424 جار خوێنراوەتەوە\nبەمەبەستی دانانی پلان و خستنەڕووی ستراتیژی كار، ئەنجومەنی پەیوەندییە ڕامیارییەكانی كۆمەڵی دادگەری كۆبووەوە.\nلە كۆبونەوەیەكی ئاساییدا خۆیدا ئەنجومەنی پەیوەندییە ڕامیارییەكانی كۆمەڵی دادگەری بە ئامادەبونی بەرپرسی پەیوەندیەكانی سەرجەم مەڵبەندو دەزگاو دامەزراوەكانی كۆمەڵی دادگەری تاوتوێی بەرنامەی وەرزی نوێی كارو هەنگاوەكانی ئایندەیان كردو جەختیان لەسەر گەشەپێدانی كاری پەیوەندیەكان كرد لە سەرجەم ئاستەكاندا.\nهاوكات كۆبونەوەكە لە بارودۆخی هەنوكەیی سیاسی كۆڵیەوەو ڕەهەندە جیاوازەكانی جموجوڵی سیاسی لەهەرێمی كوردستان خستە بەرباس و لەسەر بنەمای گرنگی پەیوەندیەكان بۆ بەرەوپێشبردنی كاروباری سیاسی، بەرنامەی كاری ئایندەیان دارشت و ستراتیژی كاركردنیان خستەڕوو.


سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم: هه‌ولێر و ئه‌نقه‌ره جه‌خت له پته‌وكردنى په‌يوه‌ندييه‌كانيان ده‌كه‌نه‌وه\n2020-09-04 [11:05 AM]\nسه‌رله‌به‌يانيى ئه‌مڕۆ شه‌ممه 4/9/2020 نێچيرڤان بارزانى، سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان و شاندێكى ياوه‌رى له ئه‌نقه‌ره له‌گه‌ڵ به‌ڕێز مه‌ولوود چاوشئۆغلو وه‌زيرى ده‌ره‌وه‌ى توركيا كۆبوونه‌وه.\nبڵاوبوونه‌وه‌ى په‌تاى ڤايرۆسى كۆرۆنا و كاريگه‌رى و لێكه‌وته‌كانى به‌تايبه‌تى له‌سه‌ر بوارى ئابوورى له هه‌رێمى كوردستان و توكيا ته‌وه‌رێكى ديكه‌ى كۆبوونه‌وه‌كه بوو. له‌مباره‌يه‌وه وه‌زيرى ده‌ره‌وه‌ى توركيا ئاماده‌ييى وڵاته‌كه‌ى بۆ هاوكاريكردنى هه‌رێمى كوردستان نيشان دا به پێشكه‌شكردن و ناردنى يارمه‌تى و پێداويستيى پزيشكى بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى په‌تاكه.\nپه‌يوه‌ندييه‌كانى هه‌ولێر - به‌غدا و گفتوگۆى چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كانيان، مه‌ترسييه‌كانى تيرۆر و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى، دوايين پێشهاته‌كانى دۆخى ناوچه‌كه به‌گشتى و چه‌ند پرسێكى جێى بايه‌خى هه‌ردوولا، ته‌وه‌رێكى ديكه‌ى كۆبوونه‌وه‌كه بوو.


خه‌ریكه عێراق تاكه رێڕه‌وی ده‌ریایی له‌ده‌ست ده‌دات | نیقاش\nبه‌هۆی خوارنی كه‌ناراوه‌كانی شه‌تولعه‌ره‌ب‌و گۆڕانی رێره‌وی ئاوه‌كه‌ی، رۆژ به‌رۆژ عێراق به‌شێكی خاكه‌كه‌ی له‌ده‌ست ده‌دات‌و ئێران ده‌بێته خاوه‌نی، تائێستاش چاره‌سه‌ر له‌به‌رده‌ستدا نییه.\n8.09.2016 | به‌سره\nچه‌ند راوچییه‌ك له‌شه‌تولعه‌ره‌ب ( :وێنه مدونة الرافدين )\nكێشه‌كه له‌وه‌دا خۆی ده‌بینێته‌وه هێڵی (تالوك) كه سنوری ئاوی عێراق‌و ئێران له‌یه‌ك جیا ده‌كاته‌وه، به‌ئاڕاسته‌ی عێراقدا ڕێره‌وه‌كه‌ی گۆڕاوه، ئه‌مه‌ش مانای ئه‌وه‌یه ساڵانه به‌شێكی گرنگی خاكی عێراق له‌لای به‌سره‌وه ده‌چێته سه‌ر ئێران.\nپه‌لوپۆكێشانی سنووری ئێران به‌بێده‌نگی له‌ناو به‌سره‌و دابڕینی رووبه‌ری نوێ له‌خاكی عێراق كاپتنی ده‌ریایی عامر عه‌دنان ئه‌ندامی ناوه‌ندی ده‌ریایی عێراق دووپاتی ده‌كاته‌وه‌و ده‌ڵێت "عێراق ساڵانه نزیكه‌ی سه‌د دۆنم له‌خاكه‌كه‌ی له‌به‌رژه‌وه‌ندی ئێران له‌ده‌ست ده‌دات ئه‌ویش له‌ڕێی هاتنه پێشه‌وه‌ی به‌رده‌وامی هێڵی تالوك كه رووباره‌كه له‌ناوه‌ڕاستدا له‌نێوان هه‌ردوو وڵات دابه‌ش ده‌كات".\nكاپتن عه‌مار به"نیقاش"ی وت "كه‌ناری ئێران له‌سه‌ر شه‌تولعه‌ره‌ب له‌دوورگه‌ی ئوم ره‌ساس-ه‌وه ده‌ستپێده‌كات هه‌تا ره‌ئس بیشه كه تێیدا شه‌تولعه‌ره‌ب ده‌ڕژێته كه‌نداوی عه‌ره‌به‌وه‌و هێڵی تالوك-یش سنووری جیاكه‌ره‌وه‌ی ئاوی عێراق‌و ئێرانه به‌پێی رێككه‌وتنی جه‌زائیری ساڵی 1975".\nده‌شڵێت "خواربوونه‌وه‌ی ئاڕاسته‌ی شه‌تولعه‌ره‌ب له‌ناوچه‌ی تێڕژانه‌كه به‌گۆشه‌یه‌كی تیژ به‌ئاڕاسته‌ی خۆر عه‌بدوڵڵا له‌ئه‌نجامی پشتگوێخستن‌و زۆری نقومبووه‌كان‌و قوڕولیته‌ی روباری كارۆن‌و جۆگه‌ی به‌هه‌مشیری ئێران، هه‌موو ئه‌وانه بوونه‌ته هۆكاری زیادبوونی زه‌وی تازه دروستبوو بۆ لایه‌نی ئێرانی له‌سه‌ر حسابی لایه‌نی عێراقی به‌تایبه‌تی له‌گه‌ڵ پرۆسه‌كانی هه‌ڵكه‌ندن له‌رووباره‌كاندا".\nعه‌دنان هۆشداری ده‌دات له‌وه‌ی به‌رده‌وامبوونی ئه‌و خواربوونه‌وه‌یه له‌رێڕه‌وی شه‌تولعه‌ره‌بدا ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی به‌نده‌ره نه‌وتییه‌كانی عێراق له‌كه‌نداوی عه‌ره‌ب وه‌ك به‌نده‌ری به‌سره‌و به‌نده‌ری خۆر عه‌میه بكه‌ونه چوارچێوه‌ی خاكی لایه‌نی ئێرانیه‌وه‌و عێراق له‌وه بێبه‌ش بكه‌ن به‌سه‌ر ده‌ریادا بڕوانێت.\nشه‌تولعه‌ره‌ب وه‌ك خوێنبه‌رێكی گرنگی ئابووری عێراق وایه، چونكه كه‌ناڵێكی ده‌ریایی ئه‌و كه‌شتیانه‌یه كه له‌كه‌نداوی عه‌ره‌به‌وه به‌ره‌و به‌نده‌ره‌كانی به‌سره دێن، هه‌روه‌ها سه‌رچاوه‌یه‌كیشه بۆ ئاودێری باخه‌كانی خورماو درێژییه‌كه‌ی ده‌گاته (190 كلم)و پانیه‌كه‌شی له‌هه‌ندێك ناوچه‌یدا ده‌گاته دوو كیلۆمه‌تر.\nئه‌مه له‌كاتێكدایه كه ئێران سێ به‌نده‌ری له‌شه‌تولعه‌ره‌بدا هه‌یه ئه‌وانیش بریتین له‌به‌نده‌ری (خوره‌م شه‌هر) كه فراوانبوونێكی گه‌وره‌ی به‌خۆوه بینیوه له‌گه‌ڵ هه‌ردوو به‌نده‌ری (عه‌بادان)و (خه‌سره‌و ئاباد)، هه‌روه‌ك ده‌ستیشیكردووه به‌دروستكردنی سێ به‌نده‌ری دیكه كه بریتین له(ئه‌رفه‌ند كه‌نار)و (بیلبه‌عسه‌ت)و (ئه‌رفه‌ند یه‌ك)، له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا چه‌ند سه‌كۆیه‌كی ده‌ریایی نوێیشی دروست كردووه.\nدكتۆر سه‌رحان نه‌عیم خه‌فاجی مامۆستای به‌شی جوگرافیا له‌كۆلیژی په‌روه‌رده له‌زانكۆی موسه‌ننا ده‌ڵێت "خاوه‌ن باخه‌كانی ناوچه‌ی ئه‌بو خه‌سیب سكاڵای ئه‌وه‌یان هه‌یه كه رووبه‌رێكی به‌رفراوانی باخ‌و زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كانیان له‌سه‌ر شه‌تولعه‌ره‌ب دووچاری داتاشران‌و داڕووتان‌و داخوران‌و هه‌ره‌سهێنان بوونه‌ته‌وه.\nخه‌فاجی بۆ "نیقاش"ی روونكرده‌وه "هه‌ڵقوڵانی ئاوی روباری كارون كه زۆر لێژبۆته‌وه‌و له‌زۆر ناوچه‌ی شه‌تولعه‌ره‌بدا بووه‌ته هۆی ده‌ركه‌وتنی رووبه‌ری وشكانی له‌به‌شی كه‌ناری خۆرهه‌ڵاتیدا كه له‌ژێر سه‌روه‌ری ئێراندایه، ئه‌مه‌ش بووه‌ته هۆی داخورانی لێواره‌كه له‌به‌شی عێراقداو هۆكارێك بۆ دیارنه‌مانی رووبه‌رێكی به‌رفراوان له‌زه‌وی كشتوكاڵی، هه‌روه‌ك داخوارن له‌هه‌ندێك لایدا گه‌یشتۆته رێگا گشتییه‌كانیش به‌تایبه‌تی له ناوچه‌ی ته‌نومه (قه‌زای شه‌تولعه‌ره‌ب) بۆیه درزو كه‌لێنه‌كان زۆربوون‌و مه‌ترسی داخزانی كه‌ناره‌كه‌ی لێده‌كرێت به‌ره‌و رێڕه‌وه ئاوییه‌كه".\nخه‌فاجی به‌راورد له‌نێوان قۆناغه جیاوازه‌كانی گۆڕانكاری له‌رێڕه‌وی رووباره‌كه‌دا ده‌كات‌و ده‌ڵێت "به‌ڵگه له‌به‌رده‌ستدایه له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی رووباره‌كه به‌ره‌و رێكخستنه‌وه‌ی رێڕه‌وه‌كه‌ی ده‌ڕوات به‌جۆرێك كه بگونجێت له‌گه‌ڵ پرۆسه‌كانی بنیاتنان‌و رووخاندن له‌هه‌ردوو لایه‌كه‌یدا".\nئه‌وه‌ش به به‌راوردكردنی تێكڕای بنیاتنان‌و رووخاندنی ساڵانه له‌ماوه‌ی ساڵی 1952 بۆ 2009 روون ده‌بێته‌وه، چونكه له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا تێكڕای بنیاتنانی ساڵانه ونبووه له‌كاتێكدا تێكڕای رووخاندن یاخود پاشه‌كشه زیادیكردووه.\nپێشنیاریش بۆ لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان ده‌كات كه‌ناره‌كانی شه‌تولعه‌ره‌ب له‌پێچاوپێچه ئاوییه‌كانیدا به‌به‌رد دابپۆشرێن‌و زمانه‌ی به‌ردینیش دروست بكرێن، چونكه "ئه‌وه ده‌بێته رێگر له‌به‌رده‌م كاریگه‌ری چالاكی دارووتانی ده‌ریایی‌و كاركردن بۆ به‌هێزكردنی لاته‌نیشته سروشتیه‌كانی رووباره‌كه‌و به‌كارهێنانی كڵاوه‌ی به‌ردین بۆ راگرتنی داڕمانی زه‌ویه‌كه، ئه‌مه جگه له‌داڕشتنی یاسای نوێ تا مافی ئه‌و خاوه‌ن موڵكه كشتوكاڵیانه زامن بكات كه دووچاری داتاشران‌و دارووتان ده‌بنه‌وه‌و چاره‌سه‌ری گونجاویشیان بۆ بدۆزێته‌وه له‌ڕێی هه‌مواركردنی هه‌ندێك له‌بڕگه‌كانی یاساكانی چاكسازی كشتوكاڵی تایبه‌ت به‌و مه‌سه‌له‌یه".\nله‌لای خۆیه‌وه حكومه‌تی خۆجێیی به‌سره تائێستا به‌دوای گرتنه‌به‌ری رێوشوێنی پێویستدا ده‌گه‌ڕێت‌و زه‌هره بوجاری ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكه‌ش ده‌ڵێت "ئه‌و داڕمانه‌ی له‌شه‌تولعه‌ره‌بدا رووی داوه پێویستی به‌چاره‌سه‌رێكی گه‌وره‌و پێشكه‌وتوو هه‌یه، هه‌وڵیش له‌ئارادایه بۆ پێكهێنانی لیژنه‌یه‌ك له‌ئه‌نجومه‌نی پارێزگاو دیوانی پارێزگاو به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی سه‌رچاوه‌كانی ئاوی به‌سره بۆ گفتوگۆكردن سه‌باره‌ت به‌و بابه‌ته له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی سه‌رچاوه‌كانی ئاو تا بڕیاری گونجاوی له‌باره‌وه بدرێت".\nئه‌مه له‌كاتێكدایه كه زۆرێك له‌كه‌سانی په‌یوه‌ندیدار داوا ده‌كه‌ن چاو به‌رێككه‌وتنی ساڵی 1975ی نێوان عێراق‌و ئێراندا بخشێندرێته‌وه، هه‌روه‌ك ده‌ڵێن ئه‌و رێككه‌وتنه مافه ئاوییه‌كانی عێراقی له‌به‌رچاو نه‌گرتووه‌و چه‌ند مافێكی له‌شه‌تولعه‌ره‌بدا به‌ئێران داوه له‌سه‌ر حسابی خاكی عێراق.\nرێككه‌وتنی جه‌زائیر كه سه‌دام حسێن جێگری سه‌رۆك كۆماری ئه‌وكاته‌ی عێراق‌و محه‌مه‌د ره‌زا په‌هله‌وی شای ئێران ئیمزایان كرد، ئه‌وه‌ی تێدا هاتبوو كه سنووری نێوان عێراق‌و ئێران به‌قووڵترین خاڵی شه‌تولعه‌ره‌بدا تێبپه‌ڕێت كه ئه‌ویش خۆی له‌هێڵی تالوكدا ده‌بینێته‌وه (ئه‌و هێڵه‌ی تێیدا شه‌تولعه‌ره‌ب له‌لێژترین شۆڕبوونه‌وه‌یدایه) واته به‌شێوه‌یه‌كی گشتی له‌ناوه‌ڕاستیدا.\nچالاكوانی مه‌ده‌نی سه‌لام عه‌بدولحسێن گومانی له‌جموجوڵه‌كانی ئێران بۆ گۆڕینی سنووری نێوان هه‌ردوو وڵات هه‌یه‌و له‌و باره‌یه‌وه به"نیقاش"ی وت "تێبینی ئه‌وه ده‌كه‌ین ئێران به‌ره‌و بانگه‌شه‌كردن بۆ ناوێكی نوێ بۆ شه‌تولعه‌ره‌ب به‌زمانی فارسی ده‌ڕوات كه ئه‌ویش (رووباری ئه‌روه‌ند)ه، ئه‌مه‌ش ره‌نگدانه‌وه‌ی نیازه‌كانیه‌تی بۆ باڵاده‌ستبوون به‌سه‌ر رووباره‌كه‌دا به‌مه‌به‌ستی كۆنترۆڵكردنی به‌نده‌ره بازرگانی‌و نه‌وتییه‌كانی عێراق‌و دواتریش ده‌ستبه‌سه‌ردا گرتنیان".\nتائێستاش ناوی شه‌تولعه‌ره‌ب له‌هه‌موو ئه‌و نه‌خشه ده‌ریاییه ئه‌دمیراڵیانه‌دا چه‌سپاوه كه به‌سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كی به‌دۆكیۆمێنتكردنی رووكاری جوگرافی‌و رێڕه‌وه ده‌ریاییه‌كان له‌ئۆقیانوس‌و ده‌ریاو رووباره‌كاندا داده‌نرێت.\nله رێككه‌وتنی ساڵی 1937وه له سه‌رده‌می ئینتیدابی به‌ریتانیا بۆ عێراق كه حكومه‌ته یه‌ك له‌دوای یه‌كه‌كانی ئێران ره‌تیان كردۆته‌وه، ناكۆكییه سنوورییه‌كانی نێوان هه‌ردوو وڵات بوونه‌ته هۆی هه‌ڵگیرسانی چه‌ندین ململانێی خوێناوی كه دواترینیان له‌هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی رابردوودا بوو.


كۆمەڵكوژیی چەركەسییەكان دوای ١٥٧ ساڵ دێتەوە بەرباس\nنزیكەی یەك ملیۆن چەركەسی كوژران و دەربەدەر كران\nکارزان گلی 23/05/2021 - 10:00 ڕاپۆرت\nلە ساڵی ١٨٦٤ چەركەسییەكان كە بەشێکیان خۆیان بە كوردن دەزانن، رووبەڕووی شاڵاوێكی بێوژدانانەی كوشتن و لێدان و دەركردن و سڕینەوەی ناسنامە و كۆمەڵكوژی بوونەوە، بەڵام ئەم كۆمەڵكوژییە لە لایەن كۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە هیچ بایەخێكی پێ نەراوە، لە كاتێكدا بە خوێناویترین كۆمەڵكوژیی سەدەی هەژدە ناوزەد دەكرێت.\nچەركەسییەكان بەسەر وڵاتانی قەفقاسیا دابەش بوون، كە ئەو ناوچەیەش لەژێر كۆنتڕۆڵی ئیمپڕاتۆرییەتی عوسمانیدا بووە، رووسەكانیش دەیان ساڵ لەگەڵ عوسمانییەكاندا لەسەر خاكی وڵاتانی قەفقاسیا لە شەڕدا بوون، بەڵام ئەوەی قوربانی سەرەكی ئەو شەڕانەیە، كوردە چەركەسەكانن.\nچەركەسییەكان، ژمارەی دانیشتوانیان لە خاكی ئەو سەردەمەی عوسمانیدا یەك ملیۆن دەبوو، ئەمە جگە لەوەی بەشێكی زۆریان كەوتبوونە وڵاتانی تری قەفقاسیا كە لەژێر داگیركاریی روسەكاندا بوو.\nسیمۆن چانشیا مێژوونووسی بەناوبانگی جۆرجیا، لە ساڵی ١٩٢١ دیمانەی لەگەڵ بەساڵاچوویەكی تەمەن ٩١ ساڵ كردووە و بە جوانی ئەو مێژووەی بیر ماوە كە چەركەسییەكانی تێدا كۆمەڵكوژ كراون.\nئەو بەساڵاچوویە دەڵێت: "بۆ ماوەی ٧ ساڵ لە كەنار دەریاكاندا ئیسك و پرووسكی مرۆڤت دەبینی، هەروەها پرچی ئافرەت و ریشی پیاو دەكەوتە كەنار دەریاوە. ئەوەی من لەو رۆژەدا بینیم كە چەركەسییەكانیان تێیدا كۆمەڵكوژ دەكرد، حەزم نەكردووە دوژمنەكەم بیبینێت".\nلە ساڵی ١٩٦٤ دوای ئەوەی شەڕی ٣٠٠ ساڵەی نێوان عوسمانی و رووسەكان كۆتایی پێ هات، رێك ئەو ڕێکەوتەدا لە باكووری قەفقاسیا بە ناچاری خەڵكیان شاربەدەر دەكرد، لەو ساڵانەشدا چەركەسییەكان بەسەر چەندین وڵاتدا لە جیهان دابەش ببوون، لە قەفقاسیا دەست بە شاربەدەركردنی چەركەسییەكان كرا.\nبە گوێرەی ئەو زانیارییانەی مێژوونووسانی جیهانی و توركیا باسی لێوە دەكەن، لەو ماوەیەی چەركەسییەكان دەردەكران، بەشێكیان نەخۆش دەبوون و بەشێكیان لەبەر نەبوونی و سەرما و سۆڵە گیانیان لەدەست دەدا و ژیانێكی بە ئازاریان هەبووە.\nبە گوێرەی راپۆرتی كاتڕاچێف جەنەڕاڵی رووسی و سەركونسوڵی ئەو وڵاتە لە ترابزۆنی توركیا، چەركەسییەكان بە دڕاندانە كوژراون.\nئەو لە راپۆرتەكەیدا دەنووسێت: "٧٠ هەزار چەركەسییان لە رێگەی دەریاییەوە ناردە لامان، لەو رێژەیەدا رۆژانە حەوت كەس دەمردن. پاشان رێژەی هاتنی چەركەسییەكان زۆر بوو و ١٠٠ هەزاری تێپەڕاند، لەو رێژەیەش رۆژانە بەهۆی نەخۆشی و برسییەتییەوە ٢٠٠ كەس گیانیان لە دەست دەدا. كاتێك ٤٦٥٠ كەسمان بۆ ڤارنا و ئیستەنبۆڵ نارد، لەو رێژەیە هەواڵی ئەوەمان بۆ دەهات رۆژانە ٤٠ بۆ ٦٠ كەس دەمرن".\nبە گوێرەی زانیارییەكانی ئەو راپۆرتە، چەركەسییەكانیان دەخستە ناو كەشتیی بچووك، بە شێوەیەك كە بە زۆر شوێنیان بۆ دەكردنەوە و گوێیان پێ نەدەدان كە كەشتییەكە نەتوانێت ئەو هەموو سەرنشینە هەڵبگرێت، بۆیە چەند كەشتییەك كە چەركەسییەكانی تێدا بووە، نوقم بووە و هەموویان لەناو چوون.\nهەروەها لەناو چەند كەشتییەكدا، كاتێك زانیویانە لەبەر برسیەتی و نەبوونی و سەرما و سۆڵەوە نەخۆشی بڵاو بووەتەوە، هەموو چەركەسییەكانیان بە زیندوویی خستووەتە ناو دەریاوە و مردوون.\nبە گوێرەی زانیارییەكان، ٤٠٠ بۆ ٦٠٠ هەزار کوردی چەركەسی لەسەر دەستی رووسیا كۆمەڵكوژ كراون، بەڵام عوسمانییەكانیش رێخۆشكەر بوون و هیچ کاردانەوەیەكیان نەبووە و تەنیا تەماشاكەر بوون. نزیكەی یەك ملیۆنیان دەربەدەری وڵاتانی تر بوون و و بە زۆرەملێ لەسەر خاكی خۆیان دەریان كردوون.\nبۆ یەكەمجار لە ساڵی ٢٠١١، پەرلەمانی جۆرجیا، كۆمەڵكوژیی چەركەسییەكانی بە فەرمی ناساند، جۆرجیا یەكەم وڵاتە لە جیهاندا كۆمەڵكوژیی چەركەسییەكان بناسێنێت.\nسەلاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆكی پێشووی پارتی دیموكراتی گەلان (HDP)، لە تازەترین دیمانەیەدا لەگەڵ ئاژانسی (Jineps)، دەڵێت بەداخەوە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی تاكوو ئێستا گرنگیی بە كۆمەڵكووژی چەركەسییەكان نەداوە، دەبێ ئاوڕ لەو ئازارەی چەركەسییەكان بدرێتەوە و دادپەروەری شوێنی خۆی بگرێت.\nدەمیرتاش كە خۆی چەركەسییە، داوای لە پەرلەمانی توركیا كردووە بە زووترین كات كۆمەڵكوژیی چەركەسییەكان بناسێنێت، تا بتوانن دیموكراتییەتی توركیا بەهێز بكەن و رێزیش لە چەركەسییەكان بگرن و لە ئازارەكانیان كەم بكەنەوە.\nبەداخەوە میدیای كوردی زۆر بە كەمی باسیان لەو كۆمەڵكوژییە كردووە، دەكرێت بڵێین هەر ئاگاداری كۆمەڵكوژییەكی لەو شێوەیە نین، لە كاتێكدا بە خوێناویترین كۆمەڵكوژیی سەدەی هەژدە ناوزەد دەكرێت كە بەسەر كورددا هاتووە.


کۆنگرێسمانەکانی ئەمریکا پشتیوانی سەربەخۆیی باشووری کوردستان دەکە\nکۆنگرێسمانەکانی ئەمریکا پشتیوانی سەربەخۆیی باشووری کوردستان دەکەن\nلەلایەن رێباز عەلی 5/10/2017\nکۆنگرێسمانێک: ناکرێت سزای گەلێک بدرێت کە دەیەوێت ئازاد بێت\nپشتیوانی سیاسەتڤانان و کۆنگرێسمانەکانی ئەمریکا بۆ سەربەخۆیی کوردستان روو لە زیادبوونە و بە دیموکراتی و کۆمارییەکانەوە سەربەخۆیی بە مافی کورد دەزانن.\nستیڤن کینگ ، یەکێکە لەوانەی پاڵپشتی هەوڵەکانی باشووری کوردستان دەکات بۆ سەربەخۆیی، کینگ بە رووداوی راگەیاند: "ناکرێت بەهیچ شێوەیەک گەمارۆ بخرێتە سەر گەلێک کە دەیەوێت ئازاد بێت، لەنێو کۆنگرێس هەوڵی بەردەوام هەن بۆ گۆڕینی بۆچوونی ئیدارەی ئەمریکا لەسەر گشتپرسی".\nكۆنگرێسمان ستیڤ كینگ، یه‌كێكه له داكۆكیكارانی مافی كورد له كۆنگرێسی ئه‌مریكا. ستیڤ كینگ هۆشداریی به وڵاتانی عێراق و توركیا و ئێران ده‌دات، له ئه‌گه‌ری به‌كارهێنانی هێز دژی باشووری كوردستان، ئه‌مریكا بێده‌نگ نابێت.\nستیڤ كینگ ، كۆنگرێسمانی ئەمریکی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "پێموایه یه‌كێك له‌و شتانه‌ی كه گۆڕانكاری دروست ده‌كات ئه‌وه‌یه ئه‌گه‌ر هاتوو توركیا یان هه‌ر وڵاتێكی دیكه‌ی دراسێی كوردستان هێزی سه‌ربازی دژی كوردستان به‌كاربهێنن. هه‌ر كارێكی سه‌ربازی وه‌كو هێرشێكی زۆر دووژمنكارانه ته‌ماشا ده‌كرێت و ده‌بێته هۆی گۆڕینی هه‌ڵوێستی ئه‌مریكا. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش ئابلۆقه‌دان. ناكرێك سزای خه‌ڵكێك بدرێت كه ده‌یانه‌وێت ئازاد بن. ئه‌وه دژی به‌هاکانی ئەمریکا و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانمانه. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و ئابلۆقه‌یه ده‌بێت هه‌ڵبگیرێت".\nكۆنگرێسمان كینگ، نیگه‌رانه له هه‌ڵوێستی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی وڵاته‌كه‌ی له‌سه‌ر گشتپرسی باشووری كوردستان. ئەو دەڵێت: "ئه‌و ژماره‌یه‌ی كه من بینیومه ئه‌وه بوو كه له سه‌دا 92 ی كورده‌كان ده‌نگیاندا بۆ ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ. به بڕوای من ئه‌وه باشترین ده‌رفه‌ت بوو بۆ حكومه‌تی ئه‌مریكا و وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه لانیكه‌م پشتیوانیه‌ك له خه‌ڵكی ئازاد بکەن بۆ ده‌ربڕینی مافی چاره‌نووسیان، من نیگه‌رانم كه ئه‌وه له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌مانه‌وه رووینه‌داوه. هیوادارم چاوێك به‌وه‌دا بخشێننه‌وه. هه‌وڵه‌كانی ستیڤ كینگ و ئه‌ندامانی دیكه‌ی كۆنگرێس بۆ گۆڕینی هه‌ڵوێستی ئیداره‌ی وڵاته‌كه‌یان به‌رده‌وامن".\nكۆنگرێسمان كینگ به رووداوی راگه‌یاند كه له ماوه‌ی چه‌ند رۆژی رابردوودا چه‌ندینجار په‌یوه‌ندی به وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه كردووه و بڕیاروایه له چه‌ند رۆژی داهاتوودا چاوی بكه‌وێت به رێكس تیله‌رسنی وه‌زیری ده‌ره‌وه ، بۆ ئه‌وه‌ی روونكردنه‌وه بدات له‌سه‌ر هه‌ڵوێستی وه‌زاره‌ته‌كه‌ی هه‌روه‌ها راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌ی تیله‌رسن ده‌رباره‌ی گشتپرسی باشووری كوردستان.\nلە دوایین لێدوانی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا، گوته‌بێژی وه‌زاره‌ته‌كه داوای گفتوگۆ له نێوان هه‌ولێر و به‌غدا ده‌كات. هێزه‌ر ناوێرت، گوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئەمریکا گوتی: "ئێمه هیچ جۆره تووندوتیژیه‌ك له هه‌ر لایه‌كه‌وه بێت ره‌تده‌كه‌ینه‌وه؛ له باكووره‌وه بێت یان له حكومه‌تی عێراقه‌وه. پێمان وایه ده‌بێت هه‌ردوولا، عێراقییه‌كان و كورده‌كان پێكه‌وه دابنیشن و گفتگۆ ده‌رباره‌ی داهاتووی وڵاته‌كه‌یان بكه‌ن".\nله ئه‌گه‌ری بڕیاری ئه‌نجامدانی گفتوگۆ له نێوان هه‌ولێر و به‌غدا، واشنتن رایگه‌یاندووه كه ئاماده‌یه هاریكاری بۆ سه‌ركه‌وتنی ئه‌و گفتوگۆیانه بكات.\nلەدوای بەڕێوەچوونی گشتپرسی باشووری کوردستان لە 25-9-2017 ئەمریکا و وڵاتانی ناوچەکە دژی وەستانەوە و وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە دوایین هەڵوێستیدا گوتی: "ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دان بە گشتپرسییە تاکلایەنەکەی حکومەتی هەرێمی کوردستاندا نانێت. دەنگدانەکە و ئەنجامەکانی شەرعییەتیان نییە و ئێمە بەردەوام دەبین لە پاڵپشتیکردنی عێراقێکی یەکگرتوو، فیدراڵ، دیموکرات و گەشەسەندوو".\nسەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان وەڵامی ئەو هەڵوێستەی وەزیری دەرەوەی ئەمریکای دایەوە و رایگەیاند: "لە راگەیێندراوەکەی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا نیگەرانین و هیودارین لە رۆژانی داهاتوودا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێداچوونەوە بە هەڵوێستی خۆی بکات".\nنیشانەکردن : گشتپرسی , ئەمریکا\n4009 ژمارەی بینین


ئەمڕۆ سەرمایەدارێکی جیهان دەچێتە سەر مانگ\n9344 جار خوێندراوەتەوە\nبڕیارە جێف بێزۆس دامەزرێنەری ئەمازۆن و دەوڵەمەندترین کەسی جیهان بچێتە سەرمانگ و لە پەیامێکیشیدا رایگەیاند، "بۆئەوەی زەوی لە بۆشاییەوە ببینی، ئەمە دەتگۆڕێت. پەیوەندیت لەگەڵ ئەو هەسارەیە و مرۆڤایەتیی دەگۆڕێت. دەمەوێت ئەو گەشتە بکەم چونکە ئەوە شتێکە بەدرێژایی ژیانم ویستوومە. ئەوە سەرکێشییە، رێککەوتنێکی گەورەیە بۆ من. براکەمم بانگهێشتکردووە بۆئەوەی لەم گەشتەدا لەگەڵم بێت چونکە ئێمە نزیکترین هاوڕێین".\nگەشتەی جێف بیزۆس بە کەشتی بلو ئۆریجن گەشتەکەی بۆ بۆشایی ئاسمان ئەنجامدەدرێت و کەشتییەکە پێویستی بە فڕۆکەوان نییە و ئۆتۆماتیکییە، تیایدا هەریەکە لە، مارک بێزۆس و برایەکی، ژنێکی ٨٢ ساڵ و گەنجێکی تەمەن ١٨ ساڵان لە گەشتە ئاسمانییەکەی جێف بێزۆس بەشدار دەبن و ئەمەش دەبێتە یەکەم گەشتی کەشتییەکەی کۆمپانیایەکە کە بە سەرنشینەوە دەچێتە بۆشایی ئاسمان.\nلەبارەی نرخی گەشتەکانیشەوە، بۆب سمیس بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای بلو ئۆریجن بەمیدیاکانی راگەیاند، "ویستی دانی بڕە پارەی زۆر تا ئێستا بەرزە، لەو بڕوایەشدام گەشتەکانی سەرەتا بە نرخێکی باش دەبن، ئاگاداربوون کە حەز و تامەزرۆی خەڵک لە سەرەتا زۆر بوو. ئێمە خەڵکمان هەیە لە تەمەنی بیستەکان دایە، هەموویان حەز دەکەن."\nپێشتر و لە ١١ی ئەم مانگەدا، لەگەڵ سێ کەسی دیکە، ریچارد برانسۆن، دامەزرێنەری ڤێرجن گالاکتیک بە کەشتی ڤێرجن گالاکتیکی دروستکراوی کۆمپانیاکەی گەشتی سەر بۆشایی ئاسمانی ئەنجامدا، کۆمپانیاکەی گالاکتیک تا ئێستا ٦٠٠ تیکتی فرۆشتووە و بەهای هەر تیکتێک بە ٢٥٠ هەزار دۆلاربووە.\nبەڵام،کۆمپانیای بلو ئۆریجن جێف بێزۆس هەر تیکتێکی بە ٢٠٠ هەزار دۆلار دەفرۆشێت و رۆژی ٢٠ی ئەم مانگە لە رێگەی زیادکردنی ئاشكراوە تیکتێکی کەشتییە ئاسمانیەکەی بێزۆس بە ٢٨ ملیۆن دۆلار دەخرێتە مەزاتەوە.


ئەفسەرێكی هێزەكەش كوژراوە و پلەدارێكی دیكەش برینداربووە\nلە ڕوبەڕوبوونەوەیەكدا لەگەڵ هێزە ئەمنییەكان، كوژرانی گەورە بازرگانێكی مادە هۆشبەرەكان لە باكووری بەغدادی پایتەخت ڕاگەیەنرا.\nشانەی ڕاگەیاندنی ئەمنی ئەمڕۆ شەممە 27ی ئازار لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاند، هێزەكانی دەزگای ئاسایشی نیشتیمانی بەرەبەیانی ئەمڕۆ هەڵمەتێكیان بۆ دەستگیركردنی “یەكێك لە دیارترین و مەترسیدارترین بازرگانانی هۆشبەر و كارتێكەرە عەقلییەكان” لە ناوچەی (سریدات) لە باكووری بەغداد ئەنجامدا.\nبەڵام بەپێی ئەو زانیارییانەی لەلایەن میدیا عێراقییەكانەوە بڵاوكراوەتەوە، تۆمەتبارەكە بە هەڵدانی بۆمبی دەستی ڕوبەڕووی هێزەكە بووەتەوە و هەر ئەمەش هۆكاری ئەو زیانە گیانیەیە كە لە هێزە ئەمنییەكەدا كەوتووەتەوە.\nلایەنە ئەمنی و سەربازییەكانی عێراق ئەو شوێنەیان دیاریكردووە كە درۆنەكانی لێوە ئاراستەكراون بۆ هێرشكردنە سەر ماڵی كازمی، درۆنەكان…


کۆمەڵکوژی هەڵەبجە، سیمبۆلی سیاسەتی پاکتاوکردنی گەلی کوردە\nهەنووکە بیست و پێنج ساڵ بەسەر کۆمەڵکوژی هەڵەبجەدا تێپەڕ دەبێت. پێکهاتەی دەوڵەت- نەتەوەی کە لەناوەرۆکدا پێکهاتەی کومەڵکوژی و داگیرکاریە، بە درێژایی سەدەی بیستەم کانگای هزری چەوساندنەوە و بەڕێوەبردنی سیاسەتی پاکتاوی نەتەوەیی لە دژی گەلانی هەرێمی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بووە. ئەم عەقلیەتەی کە کۆمەڵکوژی دێرسیم و گەلیە زیلان و گەلی ئەرمەن و سوریانی بەڕێوەبرد، هەمان عەقلیەتە کە کۆمەڵکوژیەکانی قاڕنێ و قەڵاتان و ئیندرقاش، هەڵەبجە و ئەنفال، شەهیدکردنی ژنە سیاسەتمەدارە کوردەکانی پاریس و کوشتنی رۆژانەی کۆڵبەرەکان لە سەر سنوورە دەستکردەکانی بەڕێوەبردوە و بەڕیوەدەبات.\nئەمڕۆکە وەک گەلی کورد لە قۆناخێکی هەستیاری سیاسیدا تێپەڕ دەبین. قۆناخێکە کە یا کۆتایی بە عەقڵیەت و پێکهاتەی کۆمەڵکوژی و چەوساندنەوە دێنێت یانخود سەدەیەکی تر رووبەڕووی هەمان مێژووی پڕ لە کارەساتی سەدەی رابردوو دەبێتەوە.\nلە ئاستی باشووری کوردستاندا باشترین هەوڵ و وڵام بۆ دەستپێکی قۆناخێکی نوێ و کۆتایی هێنان بە کۆمەڵکوژی، بەرجەستەکردنی هێڵی نەتەوەیی- دیموکراتیکە و لە ئاست پارچەکانی تری کوردستاندا بەرزکردنەوەی تێکۆشانی گەلی شۆڕشگێرە.\nشەهیدانی هەڵەبجە بەشێکن لەو نرخانەی کە گەلی کورد لە پێناو گەیشتن بە ئازادیدا پێشکەشی کردوە و لە ئەنجامی ئەو تێکۆشانەدایە کە گەلی کورد رووبەڕووی هەموو جۆرە سیاسەتی لەناوبردن بوەتەوە.\nلە کۆتاییدا وەک پارتی ژیانی ئازادی کوردستان، سەری رێز و نەوازش لەبەردەم گشت شەهیدانی هەڵەبجە و شەهیدانی کارەساتی هێرشی کیمیایی بۆسەر شاری سەردەشت, دادەنوێنین و یادی ئەم شەهیدانە بەرز رادەگرین.\nکۆردیناسیۆنی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان – پەژاک


لە یادی 17 ساڵەی داستانی تەپەكوڕە و گردەدرۆزنەدا – Knwe.org\nسەرەکی » ئاراستە » لە یادی 17 ساڵەی داستانی تەپەكوڕە و گردەدرۆزنەدا\nلە درێژەی پەلامارەكانی تیرۆریستاندا بۆسەر خەڵك و پێشمەرگە لە ناوچەكانی هەورامان و شارەزووردا، چەتەكانی تاقمی تیرۆریستی ئەنسارولئیسلام 17 ساڵ لەمەوبەرو رێك لە شەوی 4\_5/12/2002 هێرشێكی بەربڵاوی دیكەیان لە دوو قۆڵەوە كردە سەر هێزی پێشمەرگەی كوردستان، گۆڕەپانی رووبەڕووبوونەوەكەش (تەپەكوڕەو گردەدرۆزنە)ی سنووری شارۆچكەی خوماڵ بوو لە شارەزوور، پێشمەرگەكان دلێرانە لێیان هاتنە دەست و بەرپەرچی هێرش و پیلانەكانی تیرۆریستانیان دایەوە، ئەگەرچی پیلانی تیرۆریستانیان لەگۆڕناو نەیانهێشت مەرامی گڵاویان بێتەدی و وەك هەرجارەكانی دی لوتی هێرشبەرەكانیان شكاند و داستانێكی قارەمانانەی دیكەیان تۆماركرد، بەڵام دیارە داستان و نەبەردییەكان بە نرخی گیانی دڵسۆزان و رۆڵە ئازاكانی گەل دەنەخشێندرێن، هەر بۆیە لە داستانی تەپەكوڕە و گردە درۆزنەشدا خوێنی پۆلێك پێشمەرگە و فەرماندە شاباشی ئارامی وڵات بوو، كە ئەوانیش فەرماندەی ئازاو بەجەرگ (محەمەد سەراوی) و 44 پێشمەرگەو فەرماندەی دیكەی خۆنەویست و دلێر بوون.\nئەو ئێوارەیەی كەتیرۆریستان هێرشەكەیانكرد، رۆژی عارفەی پێش جەژنی رەمەزانی 2002 بوو، لەو رۆژ و شەوە پیرۆزەدا تیرۆریستان هەموو بەهایەكیان كردە پێخوست لەپێناو ئامانجێكی بەتاڵدا و پێشمەرگەكانی یەكێتیش خۆیان كردە قوربانیی بۆ پوچەڵكردنەوەی مەترسیی پیلانی تیرۆریستان لەسەر گەلی كوردو حكومەتی هەرێم.\nئەوان چەندین سەعات ئازایانە جەنگان، لەتاریك و روونی ئەو بەیانییەدا رۆحی بەرزەفڕیان بووبە ئەستێرەی پڕشنگداری ئاسمانی شارەزوورو تاریكی و جەهلی تیرۆریستانیان ریسواكرد.\nتەپەكوڕە ئەو گوندەی كەدوا بنكەی هێزەكانی پێشمەرگە و هێڵی تەماس بوو لەگەڵ تیرۆریستانی (أنصارالاسلام)، پێشمەرگەی دێرین و قارەمان حەمە سەراوی لەگەڵ چەندین فەرماندەی ترو پێشمەرگەی جەربەدا، لەوێ بوون.\nشەهید حەمە سەراوی كەفەرماندەی هێزەكە بووە و سەرپەرشتی شەڕەكەی كردووە، پێش شەهیدبوونی چەندین گوللەو پارچەی نارنجۆك بەر جەستەی كەوتووە، بەڵام بەو حاڵەشەوە شەڕی قارەمانانەی كردووە و سەلماندوویەتی كەفەرماندەیەكی جوامێرو لێهاتووی ناو هێزی پێشمەرگەیە، بەهەمان شێوە شەهید سدیق مەحمود خواكەرەم كەئەویش پێشمەرگەیەكی دێرین و قاڵبووی چەندین ساڵ پێشمەرگایەتی و شارەزایی دەیان شەڕو نەبەردی بوو ئەویش بەخوێنی خۆی دڵسۆزی و شۆڕشگێڕی بۆ هەتاهەتایە تۆماركرد، هەروەها لەوشەڕەدا چەندین لاوی ئازا و تازە پێگەیشتووی وەك (ملازم هیواو ملازم عوبێدو ملازم ئومێد)، شەهیدبوون كە دەرچووی خولی فەرماندەیی بوون، هەروەها پۆلێك پێشمەرگەش شەهیدبوون كەهەموویان قارەمان و مەردو شۆڕشگێڕبوون و بەمەرگی خۆیان چارەنووسێكی رەشیان بۆ تیرۆریستان نووسی.\nدواجار لەدوای چەندین سەعات شەڕی دەستەویەخە، كاكە حەمە سەراوی و گشت هەڤاڵەكانی گەیشتنە كاروانی نەمران، بەڵام هەر هەمان رۆژ هێزی پێشمەرگەی كوردستان توانیان تەپەكوڕە تا گۆمەلار لەتیرۆریستان پاكبكەنەوە.\nئەوشەوە شارەزوور بەخوێن پەڵەی داو تیرۆریستان بەخوێن دەستنوێژیان گرت، 45 پێشمەرگەی یەكێتی بەغەدر شەهیدكران كەهەموویان ئازایەتی زۆریان نواند، بەڵام ئەوەی رۆڵی زۆر گرنگ و كاریگەری بینی، شەهید حەمە سەراوی بوو كەفەرماندەی فەرماندەیی شارەزوور بوو كە لەوشەڕە خوێناوییەدا تاكو بەیانی شەڕی كردو شوێنەكەی بەجێنەهێشت، پێنج ئامۆزاشی لەگەڵ خۆیدا شەهیدبوون، یەكێكی تر لەمەردایەتیەكەی شەهید محەمەد ئەوەبوو كەزانی هیچ دەرەتانێك و پشتیوانیەكی نییە، جفرەی نهێنی جیهازەكەی شاردەوە، بۆئەوەی دەستی تیرۆریستەكان نەكەوێت، پێش ئەوەی شەهید بێت هەم بەجیهازو هەم بەهەڤاڵەكانی ئەوانەی ماون، وتبووی: ئەو گردەی ژێرپێم بڕوات من ناڕۆم.


راپۆرتی رۆژی سێهەم و كۆتایی كاری كۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەبات\nرۆژی پێنج شەممە 17ی خاكەلێوەی 1396ی ك خ، سەعات 08:30 دەقیقەی سەرلەبەیانی كاری سێهەم رۆژی كۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەباتی كوردستانی ئێران دەستی پێكرد، برگەی یەكەم تەرخان كرا بە پێداچوونەوە بە پاشماوەی بەرنامەو پەیرەوی نێوخۆیی پەسەند كراوی كۆنگرەی پێنجەمی سازمان.\nلە دوای تەواو كردنی ئەو برگەیە و پەسەند كردنی بەرنامە و ئەساسنامەی سازمان، دەست كرا بە هەڵبژاردنەوەی رێبەریی، لە دوای باس و گفتوگۆیەكی زۆر لەسەر ئەو پرۆژانەی پێشكەش كران بەتایبەت پرۆژەی كاك بابەشێخ بۆ دانانی كۆمیتەیەك بەجێی بەرێوەبەر و سكرتێری گشتی، بەڵام كۆنگرە ساخ بوویەوە لەسەر ئەوەی بە دەنگی راستەوخۆ و ئاشكرا سكرتێری گشتی رێزدار كاك بابەشێخ بۆ دەورەیەكی چوار ساڵە هەڵبژێرێتەوە. لە دوای ئەوە نۆبە گەیشتە هەڵبژاردنی كۆمیتەی ناوەندی سازمانی خەبات، لەو بارەشدا چەندین نەزەر و بیر و بۆچوونی تایبەت بە ژمارەو رێژەی ئەندامانی سەركردایەتی خرانە بەرباس و لە كۆتایی دا كۆنگرە لەسەر 11 كەس بۆ رێبەری سازمان ساخ بووەوەو دەنگیان بەو برگەداو دەست كرا بە هەڵبژاردن.\nخۆپاڵاوتنی ئەندامان بۆ رێبەریی و پرۆسەی دەنگدان و جیاكردنەوەیان كاتێكی زۆری بۆ تەرخان كراو لە ئاكامدا كۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەباتی كوردستانی ئێران سەعات 3 شەو بەكاتی كوردستان كۆتایی بە كارەكانی هێناو لە چەند سەعاتی داهاتوودا، قەرارە راگەیەندراوی كۆتایی كۆنگرە بڵاو بكرێـەوە.\nڕێکه‌وت: 2017-04-07 19:23:28


نازناو: حەمید شەنگالی ناوی تەواو: حەمید خەلیل قاس [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 80% ✍ ب.ج. 19-1-2020 0:15:26\n📝 خۆبەڕێوەبەری شەنگال: ئەم هێرشە درێژکراوەی کۆمەڵکوژی ئێزدییەکانە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 15 2020 8:40PM\nوەک دەزاندرێت دەوڵەتی داگیرکەری تورک لەمێژوو و ئێس [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ ب.ج. 15-1-2020 20:40:59


بوونی ئه‌مریکا له ئه‌فغانستان پێگه‌ی تیرۆریسته‌کان به‌هێز ده‌کات - Mehr News Agency\n11 sermawezê 2017 - 11:37\nNews Code 14373\nکه‌رزای له گفتوگۆ له‌گه‌ڵ مێهر:\nبوونی ئه‌مریکا له ئه‌فغانستان پێگه‌ی تیرۆریسته‌کان به‌هێز ده‌کات\nسه‌رۆک کۆماری پێشووی ئه‌فغانستان ڕایگه‌یاند که بوونی ئه‌مریکا له ئه‌فغانستان به بیانووی شه‌ڕی دژه تیرۆره به‌ڵام بووه‌ته هۆی به‌هێزی بوونی تیرۆر له‌م وڵاته.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، حامد که‌رزای سه‌رۆک کۆماری پێشووی ئه‌فغانستان له میانه‌ی گفوگۆیه‌ک له‌گه‌ڵ ئاژانسی مێهر ڕایگه‌یاند: ئه‌مریکا له دوای ئه‌وه‌یه که ناکۆکی له ناوچه‌که په‌ره‌ی زیاتر بسێنێت و به‌م شێوه‌یه زیاتر شوێن پێی خۆی له وڵاتانی جیهان خۆش بکات. کاتێک ئه‌مریکا هێرشی کرده سه‌ر تاڵبان خه‌ڵکی ئه‌فغانستان هیوایه‌کی یه‌کجار زۆریان به ئه‌مریکا بوو و من خۆشم که‌سێک بووم که پشتیوانیم له ئه‌مریکا کرد.\nئه‌و زیادی کرد: به‌ڵام به‌داخه‌وه دوای ماوه‌یه‌کی کورت له سه‌قامگیر بوونی ئه‌منیه‌ت له ئه‌فغانستان، ئه‌م وڵاته دیسان تووشی نائه‌منی بووه‌ته‌وه و ته‌نانه‌ت به‌ره‌و شه‌ڕێکی ناوخۆیی دیکه‌ش ده‌ڕوات، کێشه‌که ئه‌وه‌یه که ئه‌مریکا له دوه‌ای به‌ژه‌وه‌ندیییه‌کانی خۆیه‌تی. بۆیه وڵاتانی ناوچه‌که ده‌بێت هۆشیان به‌م دۆخه‌وه هه‌بێت و مۆڵه‌ت نه‌ده‌ن که وڵاتانی بێگانه ده‌ست به سه‌ر ئه‌فغانستاندا بگرن، به تایبه‌ت نابێت مۆڵه‌ت بده‌ن که گرووپی تیرۆریستی داعش له ئه‌فغانستان ڕیشه دابکوتێت.\nکه‌رزای جه‌ختی کرد: ئێمه به به‌رپرسانی ئه‌مریکامان ڕاگه‌یاندووه که نابێت له ڕێگه‌ی شه‌ڕه‌وه له دوای دابین کردنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی خۆتان بن، ئه‌مه دروست نییه. ڕوونه که ئه‌مریکا له بوونی شه‌ڕ له ناوچه‌که سوود ده‌بات و ئامانجه‌کانی خۆیی پێ مسۆگر ده‌کات.\nئه‌و له درێژه‌دا وتی: ئه‌مریکا به پێچه‌وانه‌ی یاساکان له خاکی ئێمه زیندانی دروست کردووه و ئه‌مه‌ش پێچه‌وانه‌ی ئازادی و دیموکڕاستییه و ته‌نانه‌ت له هه‌ڵبژارده‌نه‌کانی ئێمه‌دا ده‌ستێوه‌ردانیان کردووه. ئه‌وه‌ی ئێمه خه‌ونمان پێوه ده‌ده‌ی زۆر جیاوزی هه‌یه له‌گه‌ڵ ئه‌و شته‌ی که ئه‌مڕۆدا به دی هاتوو، ئێمه ورده ورده گه‌مانمان له ئه‌مریکا دروست بوو.\nئه‌و له درێژه‌دا جه‌ختی کرد: هه‌ڵبه‌ت ئه‌مه به‌و مانا نییه که ده‌وڵه‌تی ئه‌فغانستان دژایه‌تی ئه‌مریکا بکات و ئێمه داوای شتی وه‌ها ناکه‌ین، ئێمه ده‌مانه‌وێت که حکومه‌ت زیاتر ئاوڕ له خواستی شارۆمه‌ندانی ئه‌نفغانستان بداته‌وه، ئێمه وه‌ک نه‌ته‌وه‌یه‌ک به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌ت به خۆنمان هه‌یه و ئه‌گه‌ر ببینین که ئه‌مریکا ئاسته‌نگه له به‌رده‌م به‌ژوه‌ندییه‌کانی ئێمه ئه‌وه خه‌باتی بۆ ده‌که‌ین و ڕووبه‌ڕووی ده‌بینه‌وه.\nسه‌رۆک کۆماری پێشووی ئه‌فغانستان سه‌باره‌ت به داعش له ئه‌فغانستان وتی: داعش هه‌رگیز ڕیشه‌ی له‌م وڵاته‌دا نه‌بووه، به‌ڵکوو به ئاشکرا هاتووه‌ته ئه‌فغانستان و ده‌یه‌وێت له‌م وڵاته په‌ره به ئامانجه‌کانی خۆی بدات که ئه‌ویش ئامانجی ده‌ره‌کییه و ده‌بێته هۆی ڕه‌نج و ئازا و مه‌ینه‌تی زیاتر بۆ خه‌ڵکی ئه‌فغانستان. ئه‌مریکا له ژێر ناوی شه‌ڕی دژه تیرۆر ۱۶ ساڵه که ئه‌فغانستانه به‌ڵام ئازاری خه‌ڵکی ئه‌فغانستان زۆرتر بووه، ئه‌مریکا یان ئه‌وه‌ی له پێکانی ئامانجه‌کانی خۆی شکستی هێناوه یان ئه‌وه‌ی به ئه‌نقه‌ست ئه‌م دۆخه‌ی دروست کردووه له هه‌ر دوو حاڵه‌تدا ئه‌وه خه‌ڵکی ئه‌فغانستانن که باجه‌که‌ی ده‌ده‌ن، ئه‌مه بۆ ئێمه گرنگه و به هیچ شێوه‌یه‌ک نابێت مۆڵه‌ت بدرێت که داعش له ئه‌فغانستان په‌ره بسێنێت.


له ساڵیادی قه‌تلی عامی هاوینی 67دا مستەفا زاهیدی\nماوه‌یه‌ك له‌وه پێش فایلێكی ده‌نگی له ماڵپه‌ڕی سه‌ر به لایه‌نگرانی مونته‌زری بڵاو كرایه‌وه كه ناڕه‌زایه‌تی خۆی به‌رامبه‌ر به ئێعدامه‌كانی هاوینی 1367 ده‌ربڕیوه. ئه‌م فایله ده‌نگییه زۆر زوو له سه‌ر ئه‌و ماڵپه‌ڕه سڕدرایه‌وه" />\nله ساڵیادی قه‌تلی عامی هاوینی 67دا\nماوه‌یه‌ك له‌وه پێش فایلێكی ده‌نگی له ماڵپه‌ڕی سه‌ر به لایه‌نگرانی مونته‌زری بڵاو كرایه‌وه كه ناڕه‌زایه‌تی خۆی به‌رامبه‌ر به ئێعدامه‌كانی هاوینی 1367 ده‌ربڕیوه. ئه‌م فایله ده‌نگییه زۆر زوو له سه‌ر ئه‌و ماڵپه‌ڕه سڕدرایه‌وه‌و له لایه‌ن باڵه‌كانی رژیمه‌وه هێرش كرایه سه‌ر مونته‌زری و لایه‌نگرانی، ته‌نانه‌ت ئه‌حمه‌د خاته‌می له وتاری رۆژی هه‌ینیدا هێرشی كرده سه‌ر مونته‌زری و وه‌ستانه‌وه به‌رامبه‌ر به خومه‌ینی و فه‌رمانه‌كانی ئه‌وی به لادان له رێگای خودا و پێغه‌مبه‌ر وه‌سف كرد.\n28 ساڵ له‌مه‌و پێش و له وه‌ها رۆژانێكدا بوو كه رژیمی كۆماری ئیسلامی ، به مه‌به‌ستی چاوترسێن كردنی جه‌ماوه‌ر و به مه‌به‌ستی خولقاندنی كه‌ش و هه‌وای ترس و خه‌فه‌قان، له زیندانه‌كان ده‌ستی دایه قه‌تڵ وعام و به كۆمه‌ڵ ژماره‌یه‌كی زۆر له چالاكانی سیاسی و كۆمه‌لاَیه‌تی له دادگایی كردنێكی چه‌ند چركه‌دا ئێعدام كرد.\nرژیم له درێژ كردنه‌وه‌ی شه‌ڕی ماڵوێرانكه‌ری عێراق- ئێراندا، تووشی شكه‌ست هاتبوو، به قه‌ولی خۆیان نه‌یانتوانیبوو رێگای قودس له كه‌ربه‌لاوه ببڕن. خومه‌ینی پیری جه‌ماران جامی زه‌هری نۆش كردبوو و دانی به‌وه‌دا نابوو كه له درێژ كردنه‌وه‌ی جه‌نگ شكه‌ستیان خواردوه، خواردنی جامی ژه‌هر له لایه‌ن خومه‌ینیه‌وه‌و راگرتنی جه‌نگ ، بوو به هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌م پرسیاره له مێشكی خه‌ڵكدا چه‌كه‌ره بستێنێ كه بۆ ئه‌م شه‌ڕه درێژ نه‌كرایه‌وه، له حاڵێكدا ده‌كرا چه‌ند ساڵ پێشتر ئه‌م ئاگربرٍه بكرێ؟\nله لایه‌كی تره‌وه باری ئابووری كۆمه‌ڵگای ئێران تا ده‌هات روو به خراپ بوون ده‌چوو. رژیمێك كه به‌ڵێنی ئه‌وه‌ی دابوو خزمه‌تكاری هه‌ژار و فه‌قیر بێت ، هیچ خزمه‌تكاری هه‌ژار و فه‌قیر نه‌بوو ، به‌ڵكوو بوو به هۆی ئه‌وه‌ی به هۆی گرانیه‌وه كۆمه‌ڵگا له هه‌ژاریدا نوقم بێت.\nله گه‌ڵ كۆتایی هاتنی شه‌ڕ و بیركردنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری كۆمه‌ڵگای ئێران ، له ئاكامه ماڵی و گیانی و رۆحییه‌كانی ئه‌و شه‌ڕه ماڵوێرانكه‌ره، به‌وه ده‌چوو ناڕه‌زایه‌تییه‌كان له ناوخۆی ولاَت دژ به‌و ده‌سه‌لاَته په‌ره بستێنێ, شه‌ڕ كۆتایی هاتبوو، ئیتر نه‌ده‌كرا به پاساوی ئه‌وه‌ی ئێمه له شه‌ڕداین و ولاَت له شه‌ڕدایه، وه‌لاَمی خواسته‌كانی جه‌ماوه‌ر نه‌درێته‌وه. تا ده‌هات پرسیار له مێشكی جه‌ماوه‌ردا كه‌ڵه‌كه ده‌بوو. هه‌موو ئه‌م پرسیارانه‌ش بۆ ئه‌م ده‌سه‌لاَته بڤه بوو.\nله گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه‌ش ژماره‌یه‌كی زۆر له چالاكانی مه‌ده‌نی و سیاسی له ساڵه‌كانی سه‌ره‌تای به ده‌سه‌لاَت گه‌یشتنی كۆماری ئیسلامیدا و به تایبه‌ت له ساڵی 61 و 62 ، به تاوانی ئه‌وه‌ی كه ئه‌مانه دژ به ده‌سه‌لاَتن و سه‌ر به رۆژئاواو به تایبه‌ت ئه‌مریكان ئێعدام كرابوون. بنه‌ماڵه‌ی ئه‌م كه‌سانه‌ش له‌م رژیمه داخ له دڵ بوون.\nبه گشتی كۆمه‌ڵگای ئێران و به تایبه‌ت ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ی رۆڵه‌كانیان له زیندانه‌كانی رژیمدا گیانیان له ده‌ست دابوو، ئه‌و بنه‌مالاَنه‌ی كه له به‌ره‌كانی شه‌ڕدا ئازیزانی خۆیان له ده‌ست دابوو، پرسیاریان هه‌بوو، ناڕازی بوون . پرسیار له‌وه‌ی 8 ساڵ شه‌ڕ بۆ؟ پرسیار له‌وه‌ی رۆڵه‌كانمان بۆ ئێعدام كران؟\nپرسیار له‌وه‌ی ئه‌مه بوو خزمه‌ت به هه‌ژاران ؟ زۆر پرسیاری تر هه‌بوون كه پێویست بوو وه‌لاَمی پێ بدرێته‌وه\nرژیم بۆ به‌رگرتن به‌م ناڕه‌زاییه‌تیانه بیری له‌وه كرده‌وه كه ده‌بێ كه‌ش و هه‌وای ترس و خه‌فه‌قان له كۆمه‌ڵگا دابمه‌رزێنێ و به واتایه‌كی تر پرسیار كردن قه‌ده‌غه بكات؟\nخومه‌ینی بۆ ئه‌م مه‌به‌سته خه‌ڵخاڵی وه‌ك حاكم شه‌رع به ئێختیاراتی ته‌واوه‌وه ره‌وانه‌ی زیندانه‌كان كرد. مه‌ئمووریه‌تی خه‌ڵخاڵی ئه‌وه بوو له رێگای ئێعدام كردنی چالاكانی سیاسی و رۆشنبیر و چه‌پ و شۆڕشگێڕه‌وه، ده‌ست بداته خولقاندنی كه‌ش و هه‌وای ترس و خه‌فه‌قان.\nبه هه‌زاران كه‌س له چالاكانی سیاسی و رۆشنبیری و له شۆڕشگێڕانی چه‌پ له‌م هاوینه شوومه‌دا له لایه‌ن خه‌ڵخاڵییه‌وه له دادگایی كردنی چه‌ند چركه‌دا، ئێعدام كران و به دزیه‌وه له گۆڕه به كۆمه‌ڵه‌كان نێژران و ژماره‌یه‌كیشان له گۆڕستانی خاوه‌ران نێژران.\nئێستاش گۆڕستانی خاوه‌ران به‌ڵگه‌ی ئه‌و جینایه‌ته‌ی رژیمه و وه‌ك خاڵی ره‌ش به ناوچاوانی ئه‌م رژیمه و مێژووه‌كه‌یه‌وه ماوه‌ته‌وه.\nبه‌لاَم سه‌یر ئه‌وه بوو ئه‌م جینایه‌ته‌ی رژیم ئه‌و سه‌رده‌م له میدیای جیهانیدا ره‌نگی نه‌دایه‌وه و كۆمه‌ڵگای جیهانی بێده‌نگه‌ی كرد به‌رامبه‌ر به‌م جینایه‌ته وه‌حشیانه‌یه كه ده‌كرێ ببرێته خانه‌ی كۆمه‌ڵكوژییه‌وه.\nئێستاش 28 ساڵ له‌و رووداوه دڵته‌زێنه تێپه‌ڕ ده‌بێ، به‌ڵام رژیم ده‌ستبه‌رداری گوشار بۆ سه‌ر ئه‌و بنه‌مالاَنه نابێ كه ئازیزانیان له هاوینی 67دا به فه‌رمانی خومه‌ینی و جێ به جێكردنی خه‌ڵخاڵی له دادگایی كردنێكی چه‌ن چركه‌دا نێردرانه به‌ر جووخه‌ی ئێعدام. ئێستاش رژیم ئیزن نادات بنه‌ماڵه‌ی گیانبه‌ختكردوانی هاوینی 67 له سه‌ر گلكۆی ئازیزانیان له گۆڕستانی خاوه‌ران كۆ ببنه‌وه. ساڵی پار ژماره‌یه‌كی زۆر له‌وانه‌ی له گۆڕستانی خاوه‌ران له سه‌ر گلگۆی ئه‌م شۆڕشگێڕانه كۆ ببوونه‌وه، نێردرانه زیندان و ئێستاش ژماره‌یه‌كیان هه‌ر له زینداندان .\nبه‌راست ئه‌مه چ ترسێكه به ناو زیندوویه‌ك وه‌ك رێبه‌رایه‌تی كۆماری ئیسلامی له به ناو مردوانی هاوینی 67 هه‌یانه؟\nئاخۆ ئه‌مه ترس له‌و باوه‌ڕه نییه ئه‌م كه‌سانه گیانیان له پێناویدا به‌خت كرد؟ ئه‌و باوه‌ڕه‌ی كه ئه‌م رژیمه زیندوو بوونه‌وه‌ی به ئاماژه‌یه‌ك ده‌زانێ بۆ به مه‌ترسی كه‌وتنی ده‌سه‌لاَته‌كه‌ی؟\nرژیم ده‌یهه‌وێ هه‌موو لایه‌نه‌كانی ئه‌و كوشتاره بشارێته‌وه‌و هه‌ڵدانه‌وه‌ی لاپه‌ڕه‌كانی ئه‌و مێژووه به زیانی خۆی ده‌زانێت و هێرش بۆ سه‌ر لایه‌نگرانی مونته‌زری و ناچاركردنیان به‌وه‌ی كه ئه‌و فایله ده‌نگیانه لا ببه‌ن، ته‌نها له‌و ڕووه‌وه‌یه كه ده‌یهه‌وێت راستییه‌كانی ئه‌م كوشتاره به‌كۆمه‌ڵه‌ی ناو زیندانه‌كان شاراوه بمێنێته‌وه‌و ره‌نگه به‌و شێوه‌یه‌ش بتوانێت نیشانه‌كانی ئه‌و مێژووه بسڕێته‌وه.\nئه‌م بابه‌ته 3101 جار خوێنراوه‌ته‌وه


جەمال عەبدوڵا 08/12/2021\nپاشنیوەڕۆی سێشەممە 7-12-2021، فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا، ئۆتۆمبێلێکی پەکەکەیان لە ناوچەی خانەسۆر لە سنووری شنگال بۆردومان کرد، لە ئەنجامی ئەو بۆردومانەدا، سەرکردەیەکی یەکینەکانی پاراستنی شنگال (یەبەشە)ی سەر بە پەکەکە، بە ناوی مەڕوان بەدەل ناسراو بە (دژوار) کوژرا، دوای ئەو رووداوەكەش، شانەی راگەیاندنی ئەمنیی عێراق بەیاننامەیەکی دەرکردووە و تێیدا مەڕوان بەدەلی بە چەکدارێکی حەشدی شەعبی ناساندووە و سەرکۆنەی کوشتنەکەشی کردووە.\nپەكەكە لە ساڵی 1978 دامەزراوە، لە مانگی 11ی ئەمساڵدا 43 ساڵ بەسەر دامەزراندنیدا تێپەڕی، ساڵانە و لە یادی دامەزراندنیاندا، پەكەكە بەتایبەتی سەركردەكانیان، خورشید و خاوەرێك بۆ پەكەكە دەھۆننەوە ھەر مەپرسە! ئەوان بە شێوەیەك مێژووی پەكەكە باس دەكەن كە ھیچ كەس پێش ساڵی 1978 و لە ھیچ بەشێكی كوردستاندا كورد نەبووە و بە قسەی ئەوان كوردایەتی لە ساڵی 1978وە دەستی پێكردووە كە پەكەكەی تیا دامەزراوە، چونكە ئەوان وای دەبینن كە ھەموو حزبە كوردی و كوردستانیەكانی ھەموو بەشەكانی كوردستان، یان نۆكەر و بەكرێگیراوی ئیمپریالیزمی جیھانی بوون! یان بەكرێگیراوی داگیركەرانی كوردستان بوون! یان نوێنەری دەرەبەگایەتی و بۆرژوازییان لە كوردستان كردووە!\nكەچی دەرچوو مەڕوان بەدەل ناسراو بە (دژوار) كە یەكێك بوو لە بەرپرسانی پەكەكە لە شنگال حەشدی شەعبیە، ئەوەشی كە دەڵێت مەڕوان بەدەل چەكداری حەشدی شەعبیە، شانەی ڕاگەیاندنی ئەمنیی عێراقە كە لەخۆیەوە زانیاریی لەو جۆرە نادركێنێت، چونكە ئەو لایەنە ئەمنیەی عێراق زۆر باش دەزانێت كێ لە شنگال چیە! جا كە دژواری پەكەكە حەشدی شەعبی بێت كەواتە ناوی لەناو لیستی ناوەكانی حەشدی شەعبیدایە و بەفەرمی لەسەر میلاكی حەشدی شەعبیە، كەواتە مانگانە مووچەی لە حەشدی شەعبی وەرگرتووە، ئنجا ئەو بەرپرسارێتییشی ھەبووە، كەواتە ئەگەر بەرپرسی پەكەكە حەشدی شەعبی بێت، ئیتر بێ یەك و دوو ئەو چەكدارانەی تر كە دژوار بەرپرسیان بووە، ئەوانیش چەكداری حەشدی شەعبیین.\nباشە ئەگەر پێشتر پەكەكە بە حزبەكانی تری كوردستانی دەگوت (نۆكەر و بەكرێگیراوی بێگانە و داگیركەرانی كوردستان!)، ئەی ئێستا ئێمەمانان دوای ئەو ڕاگەیاندراوەی شانەی ڕاگەیاندنی ئەمنیی عێراق كە دەڵێت مەڕوان بەدەلی پەكەكە، حەشدی شەعبی بووە، چی بە پەكەكە بڵێین و بە پەكەكە بڵێین نۆكەر و بەكرێگیراوی كێیە؟


بۆچی ئاردی سفر گرانکرا..؟ – ماڵپەڕی ئەڵتەرناتیڤی شورایی\nشه‌ممه, تشرینی دووه‌م 27, 2021\nOn ئاب 22, 2021\nحکومەت ڕێگا خۆش دەکات کە بازاری ئارد و گەنم بۆ ھەردوو کۆمپانیای ( قەیوان و خۆشناو)قرۆخ بکات.!!\nحکومەت لەھەر تەنێک گەنم لە ٨٠ ھەزار تا ١٠٠ ھەزار دیناری لەجوتیارانی کەمکردۆتەوە بۆ بەرژەوەندی ھەردوو کۆمپانیا..!!\nداوای ٧٥ دەفەتەر دۆلارو ٪٣٠ شەراکتیان لەکۆمپانیاکی ئەھلی کرد، تاناچاری بکەن پاشەکشە بکات.\nوەزارەتی کشتوکاڵ و خودی وەزیری کشتوکال (بێگەرد تاڵەبانی) دەلالی کۆمپانیاکانی حزبە.. بەناوی پرۆژەی ( بەبازارکردنی گەنمی جوتیاران) ئەم سەرچاوە گرنگەی خەڵکی تەسلیم بەو دوو کۆمپانیای حزب کردووە.\nلەھەمووی ترسناکتر ئەم دوو کۆمپانیایە، بەتەواوەتی قرۆخی بازاری گەنم و ئارد دەکەن لەکوردستان.\nئەم دوو کۆمپانیایە ھەموو گەنمی کوردستان دەکڕنەوە ،بەمەرجێ نابێت ھیچی تر ئارد لەتورکیا و ئێران بێت، ھەروەھا خۆشیان گەنمی (بنەتۆ) بەبێ گومرگ ھاوردە دەکەن و ھەرخۆشیان دەیفرۆشنەوە بە جوتیاران .\nئەم گرانکردنەی ئارد لە بازار، ڕێگا خۆشکردنە بۆ ئەوکاتەی کاتێ بەرھەمی ئەو دوو کۆمپانیایە ( قەیوان و خۆشناو) دەکەوێتە بازار.\nئەم دوو کۆمپانیایە لەگەل کۆمپانیایەکی تر بەناوی (کاروخ )، ئامادەییان پشاندا کە گەنمی جوتیاران بکڕنەوە.\nکۆمپانیای قەیوان گەنمی جوتیارانی سلێمانی و ھەڵەبجە بکڕێتەوە.\nکۆمپانیای خۆشناو گەنمی ھەولێر بکڕێتەوە.\nکۆمپانیای کاروخ کە کۆمپانیایەکی ( ئەھلیە) وحزبی نیە، گەنمی دھۆک بکڕێتەوە.\nبەڵام کۆمپانیای کارۆخیان ناچارکرد کەپاشکشە بکات، داوای (٧٥) دەفتەر و شەراکەتی (٪٣٠) لێکرد. کاتێ کۆمپانیای کاروخ نەچووە ژێر بار، کرڕینەوەی گەنمی دھۆکیان لەو کۆمپانیایە وەرگرتەوەو دایان بە کۆمپانیای خۆشناو.\nمەرجی ئەو کۆمپانیانە ئەوەیە،\nکەنابێت ھیچ ئاردێک یا گەنمێک داخلی ھەرێم بێت.\nھەروەھا ھێنانی گەنمی باش و ڕەسەنیش بۆ ( بنەتۆ) لەدەرەوە تەنیا لەڕێگای ئەو دوو کۆمپانیایە بێت.\nوەدابەشکردنی ئەو بنەتۆیەش تەنیا لەڕێگای ئەو دوو کۆمپانیایە بێت.\nوەنابێت حکومەتیش ھیچ گومرگێک لەسەر ھێنانی گەنمی بنەتۆ دابنێ.\nئەگەر دیقەت بدەن بەم مەرج و ڕێکەوتنە، تەواوی پرۆسەی گەنم چاندن و بەپیشەسازی کردن و بە بازارکردنی گەنم و ئارد لەڕێگای ئەو دوو کۆمپانیایە دەکەوێتە دەست حزب. لەزۆر ڕێگاو سەرەوە قازانجێکی خەیالی دەکەن. چۆن؟\nگەنم بەھەرزانتر لەنرخی حکومەتی عێراق لەجوتیاران دەكڕنەوە.\nیەک تەن گەنمی دەرجە یەک، حکومەتی عێراق بە ٥٦٠ ھەزار دینار دەیکرێ، ئەم دوو کۆمپانیایە بە ٤٧٥ ھەزار دەیکڕن.\nیەک تەن گەنمی دەرەجە دوو عێراق بە٤٨٠ ھەزار دینار دەیكرێتەوە، دوو کۆمپانیاکە بە ٤٠٠ ھەزار دینار.\nیەک تەن گەنمی دەرەجە سێ عێراق بە ٤٢٠ ھەزار دینار دەیكرێتەوە ، دوو کۆمپانیاکە بە ٣٢٥ ھەزار دینار.\nکۆمپانیاکە لەھێنانی گەنمی بنەتۆ بەبێ باج دەھێنن، و بەنرخێکی گرانتر دەیدەنەوە جوتیاران، لەولاوەش بەدزی دەیفرۆشنەوە بە بازرگانەکان.\nھەروەھا ئەو گەنمەی لەجوتیاران بەو نەنرخە وەردەگرنەوە، ھەمان گەنم بەفرتوفێڵ و بەنرخی عێراق دەفرۆشنەوە عێراق.\nئەگەر دیقەت بدەین لە پەراوەکەی وەزارەتی کشتوکاڵ، لەڕۆژی ٧/٢٢ ی ئەمساڵ پرۆسەی کڕینەوەی گەنم لەلایەن ئەو دوو کۆمپانیایە تەواو دەبێت. کەچی دوای مانگێک لە ٨/١٨ نرخی ئاردی سفر لەبازار گران دەبێت. ئەمەش خۆ ئامادەکردنێکی ئەو دوو کۆمپانیایە بۆ مانگەکانی داھاتوو، کاتێ بەرھەمەکانیان دەخەنە بازار.\nئەوکات ھیچ گومانێک لەسەر ئەو دوو کۆمپانیایە دروست نەبێ.\nلێرەوە بۆمان دەردەکەوێ کەئەم حکومەتەو سەرجەم وەزیرو دامودەزگاکانی دەلالی کۆمپانیاکانی حزبن.\n# پەراوی وەزارەتەکەی بێگەرد تاڵەبانی، سەبارەت بەنرخی گەنمی جوتیاران. #وەپەراوێکی تر سەبارەت بەلێ خۆش بوونی باج وگومرگ لەکۆمپانیای خۆشناو.\n#لەسێیەم پەراویش وەزارەت داوای لەدوو کۆمپانیایە کردووە، کاتێ (بنەتۆ) دەفرۆشنەوە جوتیاران بە٪٢ کەمتر بفرۆشنەوە جوتیاران.\nخەباتی شۆڕشگێڕی بۆ ڕاماڵینی فاشیزمی بنەماڵەیی\nAbdulrahman Rasul\t تشرینی دووهەم 23, 2021 0\nلە ساڵی 2016 ەوە دەرماڵەی قوتابیان بڕدراوە (دروست تر دزراوە) !\nتشرینی دووهەم 23, 2021\nسەرنجێک لەسەرحزبی “شیوعی وکۆمۆنیستەکان”\nتشرینی دووهەم 5, 2021\n” ئەخلاق پەیوەستە بە خەباتی چینایەتیەوە”\nتشرینی یەکەم 21, 2021\nبێ ئاسۆیی ژنانی ئەفغانستان\nتشرینی یەکەم 17, 2021\n٢٧پەنابەر لەناو ئاوی فەرەنسا وبەریتانیا خنکاون بەهۆی…\nAbdulrahman Rasul\t 2 ڕۆژ ago 0\nلەماوەی چەند ڕۆژی ڕابردووی خۆپیشاندانەکانی کوردستانی…\nAbdulrahman Rasul\t 3 ڕۆژ ago 0\nپشتیوانی کردنی خواست وداواکاری خوێندکاران وقوتابیان…\nAbdulrahman Rasul\t 6 ڕۆژ ago 0\nئێران:ده‌ستبه‌سه‌ر کردنی زیاتر له ١٢٢ هاووڵاتیی کورد…\nکوڕی بەرپرسێک خاوەن نانەواخانەیەک بەدەمانچە برینداردەکات\nپیرۆزکردنەوەی خەتە سوورەکانی ڕۆشنگەری باڵادزەکان\nAbdulrahman Rasul\t تشرینی دووهەم 27, 2021 0\nتشرینی دووهەم 27, 2021\nلە ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایانی ناڕازی و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی…\nتشرینی دووهەم 26, 2021\nسەبارەت بە کۆبونەوەی گشتی کرێکاران،ئەنجومەنی نوێنەرایەتی،سەندیکاو…\nتشرینی دووهەم 25, 2021\nبزووتنەوەی شورایی بۆ ئیدارەدانی شورایی\nبەیاننامەی هاوپشتی رێکخراوی کرێکارانی بیناسازی لە کوردستان بۆکرێکارانی…\n٢٧پەنابەر لەناو ئاوی فەرەنسا وبەریتانیا خنکاون بەهۆی غەرق بوونی بەلەمەکەیانەوە\nAbdulrahman Rasul\t تشرینی دووهەم 25, 2021 0\nلەماوەی چەند ڕۆژی ڕابردووی خۆپیشاندانەکانی کوردستانی عێراق…\nتشرینی دووهەم 24, 2021\nهەواڵگری پارتی لەسەر کۆمێنتێک پێشمەرگەیەک دەستگیردەکات


عادل عەبدولمەهدی قوربانیی ململانێ سیاسییەكان - محه‌مه‌د عه‌لی\n3/12/2019 - 18:31\nبەرزبوونەوەی ناڕەزایی و خۆپیشاندانی جەماوەری لە چەندین پارێزگای عێراقدا، ھۆكارە سەرەكییەكەی، نەبوونی خزمەتگوزاری و بێكاری و بڵاوبوونەوەی گەندەڵی لە گشت دامودەزگاكانی حكوومەت و هەروەها نەبوونی ئاسایش و ئارامییە لەو وڵاتەدا، بەڵام ھەموو ئاماژەكان بەو ئاراستەیەن، ئەوەی ئێستا لە عێراقدا دەگوزەرێ، تەواو سیاسییە و هەندێك لایەن دەیانەوێت لە ڕێگەی ناڕەزایی ھاووڵاتیانەوە بە ئامانجە سیاسییەكانی خۆیان بگەن.\nیەكێك لە لێكەوتەكانی ئەو خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییانە، دەرخستنی ئەو ململانێ قوڵەی نێوان ھێزە شیعییەكان بوو، كە لە دوای گرتنەدەستی دەسەڵات لە پاش ٢٠٠٣ بە شێوەیەكی شاراوە بوونی ھەبوو، چەند ھۆكارێكیش ھەبوون بۆ دەرنەكەوتنی بە درێژایی چەندین ساڵی ڕابردوو، ئەوانیش كاریگەریی بەھێزی ئێران بوو لەسەر ھێزە سیاسییەكانی عێراق، كە ئەوانی بەیەكەوە ھێشتبووەوە، ھاوكات پێگەی بەھێزی مەرجەعیەت لەسەر كۆی دانیشتووانی شیعەی عێراق، ھۆكارێكی تر بوو بۆ كپكردنی ناڕەزایەتییەكانی خەڵك بە بیانووی پارێزگاریكردن لە دەسەڵاتی ھاوتا مەزھەبییەكانیان، ئەوەی ئێستا ڕوونە، ئێران لەبەر كێشە ناوخۆییەكانی و لاوازبوونی پێگەی مەرجەعیەت لەنێو كۆمەڵگەی شیعەدا بە گشتی، ناتوانن ئەم ناڕەزاییانە كپ بكەنەوە.\nدەستپێكردنی خۆپیشاندانەكان لە عێراق و لوبنان بەیەكەوە، ئاماژەیەكی ڕوونە بۆ ئەوەی لە واقیعدا عێراق بووەتە گۆڕەپانی یەكلاكردنەوەی ململانێی نێوان دەوڵەتە زلھێز و هەروەها وڵاتە ھەرێمییەكانی ناوچەكە، دیاریشە ئەوەی خۆپیشاندان دەكات شیعەیە و ھەموو درووشمەكانیش دژی وڵاتێكی ھەرێمیی دیاریكراون، پرسیاری سەرەكی ئەوەیە، لە كاتێكدا كە زۆرینەی وڵاتانی ھەرێمی لە عێراق بوونیان ھەیە، بۆچی ھەموو ناڕەزایەتییەكان ئاراستەی یەك وڵاتن، كە بە شێوەیەكی كرداری حوكمی عێراقی كردووە لە ماوەی چەندین ساڵی ڕابردوودا و بەرپرسیارە لە زۆرینەی كێشەكانی عێراق؟ كەوابێ پاڵپشت و تەمویل بۆ بەردەوامیی خۆپیشاندانەكان سەرچاوەكەی دیارە، مەبەستەكەش لاوازكردنی پێگەی ئێران و ھێزە سیاسییەكانی نزیك لەو وڵاتەن لە عێراقدا.\nھەنگاوە ئەرێنییەكانی سەرۆكوەزیرانی پێشوو (عادل عەبدولمەهدی) بەرامبەر كورد و سوننە تایبەت بە باشتركردنی رەوشی ئەمنیی ناوچە سونییەكان و ھەوڵە بەردەوامەكانی بۆ ئاشتكردنەوەی حكومەت و جەماوەری سوننە، دەرچوونی ھێزە شیعییەكان لەناو شارەكان و ڕێككەوتن لەگەڵ ھەرێمی كوردستان لە پرسی بودجە و گشت كێشە ھەڵپەسێردراوەكانی نێوانیان، لەلایەكی ترەوە بڕیاری ھەڵوەشاندنەوەی ھێزەكانی حەشدی شەعبی، ترسی لای ھێزە سیاسییە شیعییەكان دروست كردووە، بۆیە دەكرێ ئەمە بە ھەوڵێكی ئەم ھێزانە ھەژمار بكرێت بۆ لێسەندنەوەی متمانە لە سەرۆكوەزیران، ئەمە لە كاتێكدایە بەرپرسی سەرەكی لەم پاشگەردانییەی لە عێراقدا ھەیە، ھەر ئەوانەن كە ماوەی ١٦ ساڵە حوكمی عێراق دەكەن.\nشازدە ساڵ بەس بوو بۆ ئەو نوخبە سیاسییە شیعییەی كە ئێستا حوكمی عێراق دەكەن، تا سەربەخۆیانە مامەڵە بكەن و چاكسازی لە گشت سێكتەرەكانی حكومەتدا بكەن، بەڵام نە سەربەخۆیانە مامەڵەیەن كرد و نە توانیشیان چاكسازی ئەنجام بدەن، بۆیە متمانەی جەماوەر و پاڵپشتیی ئەمەریكایان لە دەست دا، دەكرێ وتنەوەی درووشمەكانی بەعس لەلایەن خۆپیشاندەرانەوە، بە كۆتایی تونێلەكە ھەژمار بكرێت و ھاوكات زەنگێكی ئاگاداركردنەوەیە بۆ ئەو ھێزانە، كە ئیدی نە ھاووڵاتیان و نە ھێزەكانی ھاوپەیمانان قبووڵ ناكەن لەبری ئەم ھەموو قوربانیانەی لە عێراق داویانە، ئەو وڵاتە لەلایەن كۆمەڵێك ھێزی نزیك لە ئێرانەوە بەڕێوە ببردرێت.\nبەردەوامیی خۆپیشاندانەكان بە درێژایی مانگی ئۆكتۆبەر و مانەوەی زۆرێك لە خۆپیشانداران لەسەر شەقامەكان، بە دڵنیاییەوە پێویستی بە پاڵپشتیی ماددی ھەیە، بەو ھۆكارەی زۆینەیان خەڵكی ھەژارن، بڕیاری تەقەكردنیش لە خۆپیشاندەران لە سەرچاوەی نادیارەوە و ڕفاندنی چالاكوانانی مەدەنی و فەرماندە ئەمنییەكان بە ڕۆژی ڕووناك، ئەو ئەگەرە زیاتر دەكات كە ئامانجەكانی خۆپیشاندانەكان سیاسین، لە لایەكی ترەوە بەئامانجگرتنی سەرچاوەكانی داھات لە كێڵگە نەوتییەكان و بەندەرەكان، كە سەرچاوەی سەرەكیی داھاتن بۆ میلیشیاكان و ھێزە سیاسییە جیاوازەكان، ئەو بۆچوونە پشتڕاست دەكاتەوە، كە مەبەستی خۆپیشاندەران سیاسییە و عادل عەبدولمەهدیش بووە قوربانیی ململانێكان.


لەمەودوا ماتۆرسكیلیش هەڵدەفڕێت..! - ته‌كنه‌لۆژیای زانیاری\nبیرۆكەی دروستكردنی ئۆتۆمبیلی فڕۆك، لە قۆناغی سەركەوتندایە و زۆر كۆمپانیا لە بواری بەرهەمهێنانی ئۆتۆمبیلی فڕۆك هەوڵی چڕیان داوە. هەندێك لە كۆمپانیاكان گەیشتوونەتە ئاكامی جێگای گەشبینی كە لە داهاتوودا، ترافیك و قەرەباڵغی لەسەر زەوی نامێنێ و هەر ئۆتۆمبیلە و بە هەوادا دەفڕێ..\nكۆمپانیایەكی ژاپۆنی هەوڵیداوە نە تەنیا ئۆتۆمبیلی فڕۆك، بەڵكو ماتۆڕسكلیتی فڕۆكەش بەرهەم بێنێ. لەم رۆژانەدا لە یاریگایەكی تۆپێنێ لە ژاپۆن لەناكاو (هوكایدۆ نیپۆن) بە سواری ماتۆڕسكلیتی XTurismo هاتە ناو یاریگا و هەمووانی سەرسام كرد. ماتۆڕێك كە بەسەر سەری یاریگاكەدا دەسووڕایەوە.\nماتۆڕسكلیتە فڕۆكەكە لە راستیدا درۆنێكی مەزنە، كە بەشێوەی ستوونی لە زەوی بەرز دەبێتەوە و هەر بەم شێوەیەش دەنیشێتەوە. بە خێرایی سەد كیلۆمەتر بە ئاسماندا دەفڕێت.\nماتۆڕەكە 6 پەروانەی هەیە بەهۆی مۆتۆڕێك كە بە سووتەمەنی كار دەكا دەفڕێت. ماتۆڕسكلیتەكە هەر لە بواری تاقیكردنەوە دایە، هەرچەندە هەتا ئێستا 2000 دانەی لێ بەرهەم هاتووە، بەڵام كێشەی سەرەكی ئەوەیە كە وزەی بەگەڕخەری تەنیا بۆ 40 خولەكە و پاشان دەبێت بنیشێتەوە و سەرلەنوێ وزەی تێبخرێتەوە ئەمەش كێشەیەكی گەورەیە.. هیچ دوور نییە لەداهاتوودا ئۆتۆمبیل و ماتۆڕ و تەنانەت پایسكلی فڕۆكەش بەرهەم بێت.\nتەكنەلۆژیا, لەمەودوا ماتۆرسكیلیش هەڵدەفڕێت, ماتۆڕ, ماتۆڕ سكیل, هەڵفڕین