ناوچەی جێناکۆک، پاشخان و تەحەدییەکان - Kirkuknow\nناوچەی جێناکۆک، پاشخان و تەحەدییەکان\nپرسی ئاڵا لە سەرەتای دەوڵەتی عیراقەوە ناكۆكیی لەسەر بووەو بەردەوامیشە\n“ناوچەی جێناکۆک”، دەستەواژەیەکی دەستوورییە و بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بە باری سیاسی و ئیداری پارێزگای کەرکوک و ئەو ناوچانەی بەهۆی سیاسەتەکانی حکومەتی عیراق (١٩٦٨- ٢٠٠٣) لەڕووی ئیداری و باری دیموگرافییەوە گۆڕانکارییان تێداکراوە.\nئەو ناوچانە لەنێوان هەردوو حکومەتی ناوەندی عیراق و حکومەتی هەرێمی کوردستان یان لەنێو دوو پارێزگادا خاوەندارێتی سنوری ئیدارییان یەکلاییدەکرێتەوە، ئەوەش لەڕێی جێبەجێکردنی ماددەی 140ی دەستوری هەمیشەیی عیراق.\nبەپێی ئەو ماددەیەی دەستوور کە لەسەرەتای ساڵی 2005دا زۆرینەی دەنگدەرانی عیراق بەبەڵێ پەسەندیان کردووە، پێویستە چارەنووسی “ناوچەی جێناکۆک” دوای هەر سێ قۆناغی ئاساییکردنەوە، سەرژمێری و دواتر ڕاپرسی بڕیاریان لەبارەوە بدرێت، هەرچەندە ماددەی 140 کە لەدەستووری عیراقدا بۆ وادەی جێبەجێکردنەکەی تا کۆتایی ساڵی 2007 دیاریکراوە.\nهەرچەندە نزیکەی 10 ساڵ بەسەر تەواوبوونی ئەو وادەیەدا تێپەڕی کردووە کە لەدەستوردا بۆ جێبەجێکردنی ماددەی 140 دانراوە، بەڵام تائێستا تەنیا بەشێکی کەم لەقۆناغی یەکەمی کە ئاساییکردنەوەیە جێبەجێکراوە، لەگەڵ ئەوەشدا ئەو ماددەیە سڕ نەکراوە و کاریپێدەکرێت. جێگیرکردنی ئەو بڕگەیە لەدەستوری عێراق، نەیتوانی کۆدەنگی پێکهاتەی ناوچە جێناکۆکەکان بەدەستبهێنێت.\nماددەی 140ی دەستور ەدوو بڕگە پێکهاتووە. یەکەم: دەسەڵاتی راپەڕاندن هەنگاوی پێویست دەنێت بۆ تەواوکردنی جێبەجێکردنی پێداویستیەکانی ماددەی 58 لەیاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی گواستنەوە بەهەموو بڕگەکانیەوە. دووەم: ئەو بەرپرسیارێتییەی لەسەرشانی دەسەڵاتی راپەڕاندنە لەحکومەتی ئینتیقالیدا کە لەماددەی 58 لەیاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی گواستنەوە ئاماژەی پێکراوە، بەردەوام دەبێت و دەکەوێتە ئەستۆی دەسەڵاتی راپەڕاندنی هەڵبژێردراو بەپێی ئەو دەستورە تا بەتەواوی جێبەجێبکرێت (ئاساییکردنەوە، سەرژمێری، لەکۆتاییدا ئەنجامدانی ڕاپرسی لەکەرکوک و ناوچەکانی تر کە ناکۆکییان لەسەرە بۆ دیاریکردنی ویستی هاوڵاتیان) لەماوەیەکی دیاریکراودا کە لەمانگی 12ی 2007 تێپەڕنەکات.\nئەو ماددە دەستوورییە، پشتی بەستووە بەجێبەجێکردنی ناوەڕۆکی ماددەی 58ی یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عێراق بۆ قۆناغی گواستنەوە، کە لەمانگی 3ی ساڵی 2004دا دەرکراوە و لەسێ بڕگەی سەرەکی پێکدێت.\nبڕگەی یەکەمی ماددەی 58 تایبەتە بەلابردنی ئەو ستەمەی رژێمی پێشوو (بەر لە ساڵی ٢٠٠٣) کروویەتی بۆ گۆڕینی باری دیمۆگرافی چەند پارێزگایەك بەتایبەت کەرکوک بەڕاگواستنی دانیشتوانەکەی و نیشتەجێکردنی خەڵکی ناوچەکانی دیکە لەشوێنیان.\nچارەسەری ئەو کێشانە بەگەڕاندنەوەی خەڵکی ڕاگوێزراو بۆ ناوچە راستەقینەکانی خۆیان دیاریکراوە، لەگەڵ ڕاستکردنەوەی باری نەتەوەیی لەو ناوچانە بەپێدانی مافی هەڵبژاردنی ناسنامەی نەتەوەیی خۆیان بێ هیچ فشارێک.\nلەبڕگەی دووەمی ماددەی 58دا ئاماژە کراوە بەو دەستکارییانەی رژێمی پێشوو لەسنوری ناوچەکاندا کردوویەتی بەئامانجی سیاسی، بۆیە پێویستییکردووە سەرۆکایەتی کۆمار و حکومەت ڕاسپاردە پێشکەشی پەرلەمان بکەن بۆ چارەسەرکردنی ئەو گرفتانە.\nهەر لەو بڕگەیەدا مەرجی ئەوە دانراوە ڕاسپاردەکان بەکۆدەنگی دەستەی سەرۆکایەتی کۆمار رەوانەی پەرلەمان بکرێن، ئەگەریش رێکنەکەوتن ئەوکات ناوبژێوانێکی بێلایەن دیاریدەکەن بۆ ئەو ئەرکە، لەسەر ئەوەش ناکۆکییان هەبێت پێویستە نەتەوەیەکگرتووەکان کەسێک بۆ هەمان ئەرک رابسپێرێت. لەچەند ساڵی ڕابردوودا، بەو پێیەی پۆستەکانی سەرۆک کۆمار و جێگرەکانی لەنێوان پێکهاتە جیاوازەکانی عیراق لە کورد و سونە و شیعەدا دابەشکرابوون، نەتوانرا کۆدەنگی دروستبکرێت تا ڕاسپاردەی پێویست دەربارەی جێبەجێکردنی ئەو بڕگەیەی ماددەی 58 بۆ ناوچە جێناکۆکەکان رەوانەی ئەنجومەنی نوێنەران بکرێت.\nتاكو ساڵی 2011 جەلال تاڵەبانی، سەرۆك كۆماری ئەوكاتی عیراق، پڕۆژە یاسای ئاسایكردنەوەی سنورە ئیدارییەكان رەوانەی پەرلەمانی عیراق كرد.\nلەبڕگەی سێیەم و کۆتایی ئەو ماددەیەی یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عیراق بۆ قۆناغی گواستنەوە کە لەمادەی 140ی دەستوریشدا جەخت لەجێبەجێکردنی کراوەتەوە، باس لەدواخستنی چارەسەری کۆتایی ئەو زەوییانە دەکاتەوە کە ناکۆکیان لەسەرە تا بڕگەکانی تر جێبەجێدەکرێن و سەرژمێری دەکرێت، ئەوەش بەڕێگایەکی دادپەروەرانە و ڕەچاوکردنی ویستی دانیشتوانەکەی.\nئەو ناوچانەی وەک جێناکۆک دیاریکراون، بەشی هەرە زۆریان دەبێت سنوری ئیدارییان یەکلابکرێتەوە پاشان بڕیاری ئەوەبدرێت بخرێنە چوارچێوەی هەرێمی کوردستان یان پارێزگایەکی تر کە پێشتر بەشێک بوون لێیان یان وەک بەشێک لەحکومەتی ناوەندی بمێننەوە.\nپارێزگای کەرکوک، لەنێو هەموو ناوچە جێناکۆکەکاندا تایبەتمەندی زیاتری پێدراوە بەوپێیەی ماددەی 140 تەواوی سنورەکەی دەگرێتەوە، بەهەموو قەزا و ناحیەکانییەوە، لەوانەش حەویجە و داقوق و چەندین ناوچەی بەرفراوانی دیکە. ئەو پارێزگایە کە دانیشتوانەکەی لە عەرەب، کورد، تورکمان و کریستیانەکان پێکهاتووە. کورد داوای گەڕانەوەی کەرکوک دەکات بۆ سەر هەرێمی کوردستان، پێکهاتەی عەرەب لەگەڵ ئەوەدایە وەک بەشێک لەحکومەتی ناوەندی بمێنێتەوە، زۆرینەی تورکمانیش لەدوایین هەوڵیاندا بەپێویستیان زانی کەرکوک وەک هەرێمێکی سەربەخۆ لەچوارچێوەی عێراقدا بناسرێت.\nپاش کەرکوک، زۆرترین ناوچەی جێناکۆک دەکەوێتە سنوری پارێزگای نەینەوا، لەوانە قەزای شەنگال، باشیک، مەخمور، تلکێف، شێخان، حەمدانیە، زوممار و قەحتانیە. زۆرینەی ئەو ناوچانە دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٤دا کەوتنە دەستی چەکدارانی داعش، تا کۆتایی ساڵی ٢٠١٦دا لەلایەن هێزە عیراقیەکانەوە ئازادکران؛ ئەو ناوچانە هێشتا ئاوەدان نەکراونەتەوەو لەبارەی چارەنوسی ئیداری و مەلەفی ئەمنیشیانەوە، ناکۆکی هەیە لەنێوان هەردوو عیراق و حکومەتی هەرێمی کوردستاندا.\nلەسنوری پارێزگای دیالەش، ناوچەکانی خانەقین، جەلەولا، سەعدیە، مەندەلی، مەیدان، قۆرەتوو، بەدرە و جەسان ناوچەی جێناکۆکن لەنێوان حکومەتی ناوەندی و هەرێمی کوردستاندا.\nهاوکات، لەپارێزگای سەڵاحەدین، قەزای دووزخورماتوو ناوچەی جێناکۆکە کە پێکهاتەی کورد داوادەکات سەرەتا بخرێنەوە سنوری پارێزگای کەرکوک، بەوپێیەی پێشتر لەو پارێزگایە دابڕێندراوە بەڵام بەشێک لەپێکهاتەکانی دیکەش داوای بەپارێزگابوونی دەکەن.\nبەپێی ماددەی 140ی دەستوری عیراق، کار لەسەر ڕاستکردنەوەی هەڵەکان و نەهێشتنی ئەو کێشانە دەکرێت کە لەتەمموزی 1968وە بەسەر ناوچە جێناکۆکدا هێنراوە تاوەکو لەسەرکارلادانئ حوکمی بەعس لە نیسانی 2003.\nلیژنەیەکی دەستوری یاسایی لەساڵی 2006 بۆ جێبەجێکردنی ماددەی 140 پێکهێنرا، کاری ئەو لیژنەیە گەڕاندنەوە و قەرەبووکردنەوەی ئەو خێزانانە بوو کە لەسەردەمی رژێمی پێشوو (١٩٦٨-٢٠٠٣) لەشوێنەکانی خۆیان راگوێزران و زەرەرمەندبوون یان ئەوانەی لەشوێنی راگوێزراوەکان نیشتەجێکران.\nئەو لیژنەیە کە ئەندام و سەرۆکەکەی لەپێکهاتەکانی عێراق پێکهاتبوو، لەچەندین پارێزگا نوسینگەی تایبەتی کردەوە و ساڵانە بودجەی بۆ دیاریدەکرا، بەڵام لەئێستادا هیچ بڕە پارەیەکی بۆ دانەنراوە و کارەکانی تا رادەیەک وەستاوە.\nدانیشتوانی ناوچەی جێناکۆک و باری ئیداریی ئەو ناوچانە، چەندین ساڵە لەهەمان دۆخی ئیداری پێشتریاندا ماونەتەوە و ماددەی 140 دەستوریش کە هێشتا بەشێک لەپێکهاتەکان رەزامەند نین لەسەر بەتەواوی جێبەجێکردنی، وادەی جێبەجێکردنیشی بەسەرچووە و یەکێک لە تەحەدییەکانیش لەبەردەم لێپرسسراوان و دانیشتوانی ئەو ناوچانە بە ئاشتییانە بڕیاردانە لەسەر چارەنوسی ناوچەی جێناکۆک بەتایبەتی دوای وەدەرنانی چەکدارانی داعش و کۆنترۆڵکردنەوەی ئەو ناوچانە لەلایەن هێزە عیراقییەکانەوە.\nدەستوری هەمیشەیی عیراق\nیاسای بەرێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی گواستنەوە\nسایتی لیژنەی جێبەجێكردنی ماددەی 140\nسایتی دەستەی گشتی ناوچە كوردستانیەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم


کۆتایی هات بە خوولێکی زمانی ئینگلیزی بۆ مامۆستایانی ئایینی\nوەزارەتی ئەوقاف و زانکۆی نۆڵج کۆتاییان بە خوولی فێرکردنی زمانی ئینگلیزی هێنا کە بۆ ١٠٠ مامۆستای ئایینی لە سنووری بەڕێوەبەرایەتی ئەوقافی ھەولێر و دەوروبەری کرابۆوە\nوەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی له‌گه‌ڵ سەرۆکی تائیفەی سابیئەی مەندائی كۆبۆوه\nسەرۆکی سابیئەی مەندائی جیھان ڕایگه‌یاند ئەرکی ئێمەیە ئەم ھەڵوێستە بێ وێنەیەی حکومەتی کوردستان بە ھەموو جیھان بگەیه‌نین لەباشی و خانەخوێی و ئەمەکداری و خزمەتکردنی ھەموو پێکھاتە ئایینیەکان)\nد.پشتیوان سادق: درێخی ناكه‌ین لەخزمەتکردنی خوشک و برایانی ئێزیدی لە ھەرێمی کوردستان\nوەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی سەردانی دەڤەری شێخانی كرد و جەختی لە بنەماکانی پێکەوەژیانی ئایینی و خزمەتکردنی ھەمووان بێ جیاوازی کردەوە\nوەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لەگەڵ سەرۆکی ڕابیتەی جیھانی ئیسلامی کۆبۆوه\nوەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی و سەرۆکی ڕابیتەی جیھانی ئیسلامی له كۆبوونه‌وه‌یه‌كدا پێگەی کوردستانیان لە پاراستنی بەھای بەرزی پێکەوەژیانی ئایینی و ھاوکاریی ئاوارەکان بەرز نرخاند\nوەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی و ڕێکخراوی ھارتلاند یاداشتێکی لێکتێگەیشتنیان واژۆ کرد\nوەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی و ڕێکخراوی ھارتلاند بە مەبەستی کارکردن و پەرەپێدانی گیانی لێبووردەیی و پێکەوەژیانی ئایینی بەشێوەی خۆبەخشانە، ھەروەھا ڕاھێنان و گەشەسەندنی مرۆیی و کردنەوەی خولی برەودانی تواناکان، یاداشتێکی لێکتێگەیشتنیان واژۆ کرد\nد. پشتیوان سادق : ھەرێمی کوردستان بۆتە پەناگەی ئارامی لە ناوچەکەدا\nلە شانشینی عەرەبستانی سعودیە وەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی، بەشداری دیداری بنەما ھاوبەشەکانی پەیڕەوانی ئایینەکان دەکات\nد. پشتیوان سادق: ئەرکە لەسەر ھەموو لایەک ھەرھەنگاوێک لەبارەی پرۆسەکەوە بنرێت ئامانجی یەکەمی خزمەتکردنی ھاووڵاتیانی ئازیزی کوردستان بێت\nنوێنەری وەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی پێشوازی لە سەرۆکی کەنیسەی سریانی ئەرتەدۆکس لە جیھان دەکات\nپاتریارک مار ئەگناتیۆس ئەفرامی دووەم سەرۆکی کەنیسەی سریانی ئەرتەدۆکس لە جیھان، لە میانی سەردانێکیدا بۆ هەرێمی کوردستان چەندین دیدار و کۆبوونەوە لەگەڵ کریستیانەکانی ھەرێمی کورستان و پێکھاتەکان ئەنجام دەدات.\nپێکهاتە ئایینییەکانی کوردستان، بە یەکەوە بەربانگ دەکەنەوە\nوەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی میوانداریی چەند کەسایەتیەکی دیاری ئایینی پیرۆزی ئیسلام و مەسیحی و ئێزیدیانی کرد


عوسمان مستەفاپوور زیندانی سیاسی کورد لە ژێر گوشاری ناوەندە ئەمنیەتیەکانی کۆماری ئیسلامی بە ناچاری ڕۆژهەلاتی نیشتمانی بە جێ هێشت – خۆڕاگری\nHomeهەواڵعوسمان مستەفاپوور زیندانی سیاسی کورد لە ژێر گوشاری ناوەندە ئەمنیەتیەکانی کۆماری ئیسلامی بە ناچاری ڕۆژهەلاتی نیشتمانی بە جێ هێشت\nلە ماوەی ڕۆژانی ڕابروودا، “عوسمان مستەفاپوور”، زیندانیی سیاسیی کورد، بەهۆی گوشاری ئیدارەی ئیتلاعاتی پیرانشار، زێدی خۆی بەجێ هێشت.\nئەو زیندانییە سیاسییە، پاش ئازادبوونی لە زیندان بە شێوەی بەردەوام بانگهێشتی ناوەندە ئەمنییەتییەکان کراوە و لێپرسینەوەی لەگەڵ کراوە.\nڕۆژی پێنجشەممە ٣٠ی خەزەڵوەری ٩٨، “عوسمان مستەفاپوور” و “محەممەد نەزەری”، پاش ٥٣ ساڵ زیندانی، لە گرتنگەی ناوەندیی شاری ورمێ ئازاد کران.\n“عوسمان مستەفاپوور” ٢٨ ساڵ و “محەممەد نەزەری” ٢٥ ساڵ لە زینداندا بوون. ئەو دوو زیندانییە ماوەی حوکمەکانیان لە زیندانەکانی “ورمێ، تەورێز و ڕەجایی شار” تێپەڕاندووە.\n“عوسمان مستەفاپوور”، پووشپەڕی ساڵی ١٣٧٠ی هەتاوی لە ناوچەی “تەرگەوەڕ”ی ورمێ دەسبەسەر کرا و دواتر بە تۆمەتی “ئەندامبوونی لە یەکێک لە حیزبە کوردییەکانی ئۆپۆزسیۆنی حکوومەتی ئیسلامیی ئێران” بە ٢٥ ساڵ زیندانیی تەعزیری مەحکووم کرا.\nکۆتاییەکانی ساڵی ٩٢ی هەتاوی پاش ٢٣ ساڵ دەسبەسەری، لقی یەکی دادگای ئینقلابی ورمێ بە سەرۆکایەتیی دادوەر “چابۆک”، حوکمی زیندانیی “عوسمان مستەفاپوور”ی بۆ ٣٥ ساڵ زیندانیی تەعزیری گۆڕی. دەزگای دادوەریی حکوومەتی ئیسلامیی ئێران، حوکمی ١٠ ساڵ زیندانیی بۆ ئەو هاووڵاتییە کوردە بەهۆی شەڕکردن لەگەڵ سپای پاسداران بڕییەوە.\n“محەممەد نەزەری”، زیندانیی سیاسی خەڵکی شاری “سایین قەڵا”، ڕۆژی ٩ی جۆزەردانی ساڵی ٧٣ی هەتاوی، بە تۆمەتی ئەندامبوون لە یەکێک لە حیزبە کوردییەکانی دژبەری حکوومەتی ئێران، لەلایەن مەئموورانی ئەمنییەتیی سپای ئەبووزەری شاری بۆکانەوە دەسبەسەر کرا و لە دادگای سەرەتاییدا بە سەرۆکایەتیی دادوەر “جەلیلزادە”، سەرۆکی دادگای ئینقلابی ورمێ، بە ئێعدام مەحکووم کرا.


ژیانكردن له به‌رزه‌خ-دا - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در سه شنبه, 11 خرداد 1395 11:02\nجارێك دێن و ده‌ڕژێنه ڕۆحمه‌وه و\nهه‌للا هه‌للاى ده‌كه‌ن!\nجارێك دێن و\nده‌پرژێن به ده‌موچاومدا.\nچاوانم كوێر ده‌كه‌ن و\nجارێك وه‌ك قه‌تره‌ى گوێییه‌كانى دایكم\nدێن و ڕۆده‌چنه گوێییه‌كانمه‌وه و\nوه‌ك ساردى به‌فر\nبه‌ر زمانم ده‌كه‌ون و\nده‌یسوتێنن و لاڵم ده‌كه‌ن!\nجارێك وه‌ك خۆر هه‌ڵدێن و\nجه‌سته‌م وه‌ك جه‌سته‌ى خوێنمژه‌كان\nجارێك ده‌رده‌كه‌ون و\nوه‌ك لیزه‌رى قه‌نناسه‌كان نیشانه له‌سه‌ر دڵم ده‌گرن و\nجارێك دێن و غافڵگیرمده‌كه‌ن و\nدنیام ڕوناك، ڕوناك، ده‌كه‌نه‌وه و\nبه‌رده‌بمه‌وه نێو ئه‌و چاڵانه‌ى بۆمیان هه‌ڵكه‌ندووه!\nمرۆڤه‌كانى واقیع به ته‌وژم دێن\nمرۆڤه‌كانى واقیع وه‌ك ڕه‌شه‌باى پایزان دێن\nمرۆڤه‌كانى واقیع هه‌موویان دێن و\nهه‌مووشیان وه‌ك واقیع تێزابن و تێزابیشیان بۆ هێناوم..\nتێزابیشیان به‌ده‌سته‌وه‌یه‌وه و\nده‌یانه‌وێت تێزاباویم بكه‌ن!\nله شوشه‌ى عه‌تره‌كاندا،\nپه‌مپێك تێزابى واقیع ده‌كات به لاى ملمدا!\nبه په‌رداخ، تێزابى واقیعم لێ ده‌پرژێنێت!\nمرۆڤ هه‌یه، به جام!\nهه‌یه به ته‌شت!\nمرۆڤ هه‌یه یه‌ك ده‌ریا تێزابى هه‌ڵگرتووه و\nده‌یه‌وێت له نێو تێزابى واقیعدا بخنكێم!\nوه‌ك پێكدادانى دو ماشین پێكداده‌ین و\nمن ده‌بمه دوكه‌ڵ!\nهه‌میشه ڕاده‌كه‌م له واقیع\nهه‌میشه له مرۆڤه واقیعییه‌كان هه‌ڵدێم\nكه‌چى ئه‌وان وه‌ك هه‌وا له ده‌ورمدان،\nوه‌ك گه‌رمایی خۆر،\nبه‌ر جه‌سته‌م ده‌كه‌ون،\nله‌نێو دیوار و په‌نجه‌ره و ده‌رگا و\nدۆڵاب و ته‌لاره به‌رزه‌كاندان..\nله‌نێو گه‌ڕه‌ك و كۆڵان و شه‌قام و\nباخچه و یاریگاكان و یانه‌كان و كافتریاكاندان..\nله‌نێو شاخ و ده‌شته چۆڵه‌كان و\nته‌نانه‌ت له‌نێو كتێبه‌كانیشدان!\nشه‌وان باران ده‌بارێت و\nمن به‌ته‌نیا رێده‌كه‌م.\nئه‌و پیاوه‌ى ماشینه‌كه‌ى ئیشپێده‌كات و\nفوللایته‌كانى هه‌ڵكردووه و\nچاوه‌ڕوانى ژنه ورچنه‌كه‌یه‌تى تا بێت و سوارى ماشینه‌كه‌ى بێت..\nمن حه‌زده‌كه‌م له‌به‌ر ئه‌و بارانه‌دا\nكه‌رێك له‌گه‌ل ژنه‌كه‌یدا جوتبكه‌م!\nئه‌و تیشكانه لابه‌رێت\nكه‌جه‌سته‌م له‌به‌ر باراندا ده‌سوتێنن!\nبه ته‌نیا رێده‌كه‌م..\nكه‌ده‌مه‌وێت له سوچى كۆڵانێكه‌وه خوارببمه‌وه نێو خه‌یاڵه‌كانم\nقاچم به‌ر ته‌نه‌كه‌ى زبڵى ماڵێكى سه‌ر ڕوكن ده‌كه‌وێت\nحه‌زده‌كه‌م قونم بخه‌مه سه‌ر ده‌مى منداڵه‌كه‌یان تا ده‌خنكێت..\nدواتر فڕێى بده‌مه نێو ته‌نه‌كه‌ى زبڵه‌كه‌یانه‌وه!\nتا تێبگه‌ن خه‌یاڵیان پچڕاندم.\nكاتێك به ته‌نیا رێده‌كه‌م و\nده‌مه‌وێت بڕۆمه نزیك ئه‌و ماڵه‌ى له‌منداڵیدا كچه‌كه‌یانم خۆشده‌ویست..\nسه‌گێك لێم ده‌وڕێت و ڕاده‌چڵه‌كێم و ده‌ترسم و\nمن حه‌زده‌كه‌م سه‌گى ئه‌و ماڵه بگێم\nچونكه نه‌متوانى كچه‌كه‌یان له خه‌یاڵمدا ماچ بكه‌م!\nله‌نێو فڕینى باڵه‌كانمدام و\nبه‌ته‌نیا دوكه‌ڵ هه‌ڵده‌مژم،\nكچێك كه ده‌موچاوى سوتاوه به دڵۆپه بارانه‌كانى واقیع،\nدێت و له‌نێو دوكه‌ڵه‌كه‌دا، ده‌مده‌خاته ده‌مم و\nتوێژاڵى لێوه سوتاوه‌كانى به ده‌ممه‌وه جێده‌مێنێت!\nمن ته‌نیا ده‌بێت به تێزاب ئه‌و توێژاڵه لێبكه‌مه‌وه!\nبریا ده‌كرا یه‌ك جار واقیعم خۆشویستایه!\nوه‌ها دڵیم له‌ت له‌ت ده‌كرد،\nتا خنكانى له خوێنیدا..\nخۆزگه ده‌كرا له‌نێو پانتاییه بێسنووره‌كانى واقیعدا ژیابام\nوه‌ها سه‌رجێیم له‌گه‌ڵ ده‌كرد،\nزه‌وى پڕبكات له نه‌وه‌ى خه‌یاڵ.\nخۆزگه ده‌بوو له‌ته‌نیشت خێرایى و دڵڕه‌قى و\nخوێڕییه‌تى و بیژییه‌تى واقیعه‌وه\nكه‌مێك سه‌مام كردبا!\nئه‌سڵ و نه‌سه‌بى خۆى بیرچێته‌وه.\nته‌نیایى ژوره‌كه‌م ناده‌م به هه‌موو سه‌رمایه‌ى مرۆڤه واقیعییه‌كانى دنیا!\nئه‌وه‌ى باسى واقیعم لابكات به‌رچه‌قۆى ده‌ده‌م.\nئه‌وه‌ى بڵێت داهاتوت به‌نده به یه‌ك شته‌وه\nبه كه‌ته‌ر ده‌یجنم!\nئه‌وه‌ى باسى ڕابردووم لا بكات\nكه ده‌بوو فڵان كارم بكردایه و\nكه‌ده‌بوو فڵان كارم نه‌كردایه و\nبه كه‌لله سه‌رى ده‌ته‌قێنم!\nواقیعم ته‌ڵاق داوه!\nوه‌ك دوكه‌ڵى زبڵدانه سوتاوه‌كانى قه‌راغى شار\nله‌نێوان زه‌وی و


خەڵکی چی دەکەن؟\nلەدوای خۆپیشاندانەکانی سلێمانی و قەزاکانی دەوروبەری، کاتژمێر 12ی ئەمشەو تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک و ئینستاگرام لە سلێمانی راگیران، هەندێک لە بەکارهێنەران ناتوانن بچنە ناوەوە و هەندێکی تریان ناتوان وێنە و ڤیدیۆکان ببین.\nبەپێی بەدواداچوونەکانی ناس کورد، هەندێک لە هێڵەکانی ئینتەرنێت لە پارێزگاکە بە تەواوەتی ڕاگیراون، ئەوەش وەک هەوڵێک بۆ دامرکانەوەى خۆپیشاندانەکان.\nبەڵام بەشێکی زۆر لە هاوڵاتیان لەڕێگەی بەرنامەکانی VPNەوە ئەو قەدەغەیە دەشکێنن و فەیسبوک و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی تر بەکاردەهێنن.\nهاوکات لە نەخشەی ماڵپەڕی جیهانی downdetector کە تایبەتە بە چاودێری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە جیهاندا، فەیسبوک لە پارێزگای سلێمانی ڕاگیراوە.\nلە قەزای دەربەندیخان خۆپیشاندەرێک بە تەقەی هێزە ئەمنییەکان کوژرا، ئەوەش سێیەم حاڵەتی کوشتنی خۆپیشاندەرانە دوای ئەوەى یەکێک لە چەمچەماڵ و ئەوی تر لە کفری کوژران.\nپەیامنێری ناس کورد ڕایگەیاند، خۆپیشاندانەکە کوڕێکی گەنجە بە ناوی سەربەست عوسمان، بەهۆی سەختی برینەکەیەوە کە گولـلەى بەرکەوت بوو گیانی لەدەستدا.\nلە خۆپیشاندانەکانى ئەمڕۆى سنورى پارێزگاى سلێمانیدا 35 کەس برینداربوون و 16 کەسیان رەوانەى سلێمانى کراون بۆ وەرگرتنى چارەسەر.\nسەرچاوەیەک لە سەنتەرى هەماهەنگى پەیوەندییەکانى سلێمانى بە "ناس کورد" ى راگەیاند، سەرجەم ئەو کەسانەى ئەمڕۆ لە خۆپیشاندانەکاندا برینداربوون، 35 کەس بوون.\nوتیشى، 16 برینداریان رەوانەى نەخۆشخانەى فریاکەوتنى شار لە سلێمانى کراون بۆ وەرگرتنى چارەسەر.\nسەرچاوەکە باسى لەوەشکرد، یەک تەرم رەوانەى سلێمانى کراوە ئەوەش تەرمى گەنجە خۆپیشاندەرەکەى چەمچەماڵ بووە.\nلێدوانى چاودێری بازرگانی سلێمانی لەبارەى گرانبوونى کاڵا و خۆراک\n2020.12.17 - 15:55


کوردیپێدیا - گۆران-وەک زمانێکی ئەدەبی\n📕 گۆران-وەک زمانێکی ئەدەبی | پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nگۆران-وەک زمانێکی ئەدەبی\nنووسینی:ئەیوب کوێخا ڕۆستەم\n 👪 تۆڕی کۆمەڵایەتی | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | Ayub Rostam\n1. 👁 ئەیوب رۆستەم\n2. 👁 گۆران\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Jul 3 2018 10:35AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Aug 25 2019 9:10AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 63 KB Jul 3 2018 10:37AM زریان سەرچناری


کتێبی کوردی - Mehr News Agency\nکتێبکی کوردیشی تێدایه؛\n۴ کتێبی نوێ شێعر به دوو زمان بڵاوکرایه‌وه\n۴ کۆمه‌ڵه شێعری دوو زمانه له لایه‌ن بڵاڤگه‌ی گوڵ ئازین ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێبی ئێران کرا.\nکتێبی کۆمه‌ڵکوژی کورده ئێزدییه‌کان چاپ کرا\nکتێبی کۆمه‌ڵ کوژی کورده ئێزدییه‌کان له نووسینی "ته‌ها سلێمان" له ئێران ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێبی کرا.\nخه‌ڵاتی ئه‌ده‌بی یوونسی گه‌یشته وێستگه‌ی کۆتایی + براوه‌کان\nیه‌که‌مین خولی خه‌ڵاتی ئه‌ده‌بی ساڵانه‌ی کتێبی ئیبراهیم یوونسی دوێنێ ئێواره کۆتایی به کاری خۆی هێنا.\n"تیتل و بیبل و هه‌دایه"ش هاته بازاڕه‌وه\nکتێبی چیرۆکه شێعری منداڵانه‌ی "تیتل و بیبل و هه‌دایه" له نووسینی موفیده مه‌زهه‌ر ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێب کرا.\nئه‌مڕۆ له بانه؛\nڕێوڕه‌سمی خه‌ڵاتی کتێبی یوونسی ده‌ستی پێکرد\nئه‌مڕۆ له شاری بانه و به به‌شداری ده‌یان نووسه‌ری کورد له ئێران و هه‌رێمی کوردستان ڕێوڕه‌سمی خه‌ڵاتی ئه‌ده‌بی کتێبی یوونسی ده‌ستی به کار کرد.\nچاپی ده‌یه‌می هه‌نبانه بۆرینه‌ی هه‌ژار هاته بازار\nبڵاوڤگه‌ی "سروش" له ئێران ڕایگه‌یاند که هه‌نبانه بۆرینه له نووسینی مامۆستا هه‌ژار به چاپی دەیەم گەیشتووه.\nله مه‌دینه‌وه تا ئێران کتێبی بۆ هاتووه؛\nمێژووی كتێبخانەی ئه‌م گونده ده‌گه‌رێته‌وه بۆ ۱۳۱ ساڵ له‌مه‌وپێش\nكتێبخانەی خانەقای بیارە كە مێژووی دامەزراندنی بۆ سەردەمی دامەزراندنی خانەقاكە پێش ۱۳۱ ساڵ دەگەڕێتەوە، زیاتر لە ۵۰۰۰ ناونیشانی كتێبی دەگمەن و جۆراوجۆری تێدایە.\nلە سەقز بەڕێوەچوو؛\nسێمینارێکی پسپۆڕانە بۆ بەرەی چواری شێعری نوێی کوردی\nڕۆژی چوارشەممە ۲۹ی گوڵان، له شاری سه‌قز سێمینارێکی پسپۆڕانە بۆ ڕەزا عەلی پوور لەسەر بەرەی چواری شێعری نوێی کوردی بەڕێوە چوو.\nله تارانی پایته‌خت به‌ڕێوه چوو؛\nرێوڕەسمی ڕوونوێنی لەسەر کتێبیک لەبارەی ژیان و خەباتی مەلا مستەفا بارزانی\nدوێنێ له تارانی پایته‌ختی ئێران، رێوڕەسمی ڕوونوێنی لەسەر کتێبیک لەبارەی ژیان و خەباتی مەلا مستەفا بارزانی بەڕێوە چوو.\nکۆڕێک بۆ کتێبی کڕاکه به‌ڕێوه ده‌چێت\nله شاری سه‌قز کۆڕێکی لێکۆڵینه‌وه له کتێبی کڕاکه له نووسینی ڕه‌زا عه‌لیپوور به‌ڕێوه ده‌چێت.\nله تاران له چاپ درا؛\nکۆی دیمانە کانی مەلا مستەفا بارزانی چاپ و بڵاو کرایەوە\nكتێبی "لەسەر باڵی گه‌رده‌لوول" كە کۆکراوەی چاوپێکەوتنه میدیاییه‌کانی جیهانە لەگەڵ مەلا مستەفا بارزانی، بۆ یەكەمجار لە پێشانگای نێودەوڵەتی كتێبی تاران نمایش و بڵاو کرایه‌وه.\nمینای شین لە نووسینی توانا ئەمین بڵاو بووەوە\nکتێبی مینای شین له نووسینی توانا ئه‌مین، نووسه‌ر و وه‌رگێڕی به توانی کوردی عێراقی له لایه‌ن بڵاڤگه‌ی ئاوێره‌وه، ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێبی کرا.\nگوڵستانی سه‌عدی کرایه هه‌ورامی\nسنه- کتێبی گوڵستان له نووسینی شاعری ناوداری کلاسیکی ئێرانی سه‌عدی شیرازی له لایه‌ن حافز ئه‌حمه‌دی وه‌رگێڕی لاوی کورد بۆ سه‌ر زمانی هه‌ورامی وه‌رگێڕدرایه‌وه.\nکتێبی "مه‌ترونجه" ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێب کرا\nکتێبی منداڵانه‌ی "مه‌ترونجه" له نووسینی "زارا ستاوه‌ند" ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێبی منداڵانی کوردی کرا.\nڕۆمانێکی عه‌تا نه‌هایی به فارسی بڵاوکرایه‌وه\nڕۆمانی "باڵنده‌کانی ده‌مه با"ی نووسه‌ری ناسراو، عه‌تا نه‌هایی له وه‌رگێڕانی ره‌زا که‌ریم‌مجاور به زمانی فارسی ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێب کرا.\nکتێبە بەناوبانگەکەی ڕیچارد داوکینز بەزمانی کوردی بڵاوبۆوە\nکتێبی "وەهمێک" لە نووسینی ڕیچارد داوکینز بە وەرگێڕانی نووری کەریم لە ئینگلیزیەوە کرایە کوردی.\nفستیڤاڵی سی و چوارەمین خەڵاتی کتێبی ساڵی ئێران بانگهێشتی نووسەران دەکات\nبانگه‌وازی سی و چوارەمین خولی فستیڤاڵی خەڵاتی کتێبی کۆماری ئیسلامی ئێران بڵاو کرایەوە.\nکۆمەڵە شێعرێکی شاعرانی کورد بە فارسی بڵاو کرایەوە\nکتێبی "وتبووم کە تۆم خۆش دەوێت" لە وەرگێڕانی ڕەزا کەریم‌مجاور کە کۆمەڵێک شێعری شاعرانی کورد لە خۆ دەگرێت، بە فارسی بڵاوکرایەوە.\nیه‌که‌مین فستیڤاڵی به‌هاری کتێبی کوردی به‌ڕێوه‌چوو/هه‌ڵبژێردراوه‌کان خه‌ڵات کران\nئێواره‌ی دووشه‌مه له سینه‌ما به‌همه‌نی سنه ڕێوڕه‌سمی یه‌که‌مین خولی به‌هاری کتێبی کوردی به‌ڕێوه چوو.\nفستیڤاڵی یه‌که‌می به‌هاری کتێبی کوردی به‌ڕێوه ده‌چێت\nبه نێزیک بوونه‌وه له وه‌رزی به‌هار یه‌که‌مین فستیڤاڵی به‌هاری کتێبی کوردی له شاری سنه به‌ڕێوه ده‌چێت.\nبه‌رهه‌می نوێی ڕه‌زا عه‌لی پوور ڕوونوێنی کرا؛\nکڕاکه ده‌مانباته‌وه بۆ بوون و نه‌بوونمان\nئێواره‌ی دوێنێ ١٩ی ڕەشەممە به به‌شداریی لاینگرانی شێعری کوردی کۆڕی ڕوونوێنی له کتێبی "کڕاکه" له نووسینی ڕه‌زا عەلی پوور له سینه‌ما به‌همه‌نی سنه به ڕێوه‌چوو.\nپه‌رده له‌سه‌ر نوێترین به‌رهه‌می هونه‌رمه‌ند ڕەزا عەلی‌پوور لاده‌درێت\nکۆڕی پەردە لادان لە کتێبی شیعری کڕاکە له نووسینی ڕەزا عەلی‌پوور؛ شاعیر و نووسەری کورد بەڕێوە دەچێت.\nکتێبێکی له‌تیف هه‌ڵمه‌ت به فارسی بڵاو کرایه‌وه\nکۆمه‌ڵه شیعرێکی شاعێری ناوداری کورد له‌تیف هه‌ڵمه‌ت وه‌رگه‌ڕێندراوه‌ته‌وه سه‌ر زمانی فارسی و له تاران ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێب کرا.\nبۆ یەکەمجار فەرهەنگێکی کوردی-ئاڵمانی نووسراوە\nبۆ یەکەمجار، فریاد فازیل عومه‌ر، سه‌رۆكی ئینستیتۆی كوردی به‌رلین فه‌رهه‌نگێكی ئه‌ڵمانی- كوردی به هه‌زار و ۸۷۲ لاپه‌ڕه بڵاو کردەوە.\nکتێبی "گه‌ڕان بۆ ماناکانی دیکه‌ی شیعر"ی به‌ختیار عه‌لی کرایه فارسی\nکتێبی "گه‌ڕان بۆ ماناکانی دیکه‌ی شیعر" له نووسینی به‌ختیار عه‌لی و به وه‌رگێڕانی باست مورادی به زمانی فارسی ڕه‌وانه‌ی بازاڕی کتێب کرا.\nخاتوو ڕێزان حه‌سه‌نی، ماسته‌ری ئه‌ده‌بی ئینگلیزی، بۆ یه‌که‌م جار به زمانی ئینگلیزی له زانکۆ ئازادی ئیسلامی ته‌ورێز هه‌ڵسه‌نگاندنێکی زانستی له نێوان دوو ڕۆمانی دوایین هه‌ناری دونیا-ی به‌ختیار عه‌لی و ڕۆمانی "به‌هه‌شت" له تۆنی مۆریسۆنی ئه‌مه‌ریکی پێشکه‌ش ده‌کات.


دابەشكردنی مووچەی وەزارەتێك ڕاگەیەنرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/01/14 - 8:07 PM\nدوای چەند ڕۆژێك دواكەوتن، سبەینێ مووچەی مانگی 10ی ساڵی ڕابردووی وەزارەتی پەروەردە دابەش دەكرێت.\nبەپێی ڕاگەیەنراوێكی وەزارەتی دارایی هەرێم، كە دراوە بە (خەڵك)، سبەینێ چوار شەممە مووچەی مانگی 10ی ساڵی 2019ی وەزارەتی پەروەردە دابەش دەكرێت.\nلای خۆشیەوە، بەڕێوەبەرێتی پەروەردەی شارباژێڕ لە ئاگادارییەكدا ئاماژەی بەوەكرد، “سەرجەم بەڕێوەبەری باخچە و قوتابخانە و خوێندنگاكان ئاگادار دەكەینەوە، سبەینێ چوار شەممە 15 ـ 1 ـ 2020 كاتژمێر 10:30ی سەرلەبەیانی سەردانی هۆبەی ژمێریاری بكەن بە مەبەستی وەرگرتنی چەكی مووچەی مانگی 10 ـ 2019”.\nڕاشیگەیاندووە، لەهەمان ڕۆژدا مووچەی مامۆستایانی گرێبەست دابەش دەكرێت.\nسەرەڕای دواكەوتنی دابەشكردنی مووچە بۆ ماوەی هەفتەیەك، لەگەڵ ئەوەشدا مووچەی مانگی 10ی ساڵی ڕابردوو دەدرێت بە فەرمانبەران و هیچ بڕیارێكیش نییە بەم زووانە دەست بكرێت بە دابەشكردنی مووچەی ئەمساڵی فەرمانبەران.\nمامۆستایانمامۆستایانی گرێبەستمووچه‌وەزارەتی پەروەردەی هەرێم\nداوا دەكرێت عەبدولمەهدی بكرێتەوە بە سەرۆك وەزیران\nعامری پشتیوانی لە خۆپیشاندانە ملیۆنییەكەی سەدر دەكات\nعیراق ڕۆژی دەستپێكردنەوەی دەوامی لە خوێندنگەكان دیاریكرد


بەیانناما سەرۆكایەتیێ بهەلكەفتا 45 ساڵڕۆژا دامەزراندنا ئێكەتی نیشتیمانی كوردستان\nبۆ هەمی خەلكێ كوردستانێ\nدچل و پێنجەمین ساڵیادا دامەزراندنا (ی.ن.ك) و چل و چوار سالیا هەلكرنا شورەشا نویا گەلێ مە، گەرمترین پیرۆزباهیان ل هەوە دكەیین، دڤێ یادێ دا هەوە گازی دكەین پێكڤە تەماشەیی بەشەك ژ كاروانێ خاباتا بێ ڤەقەتیانا پرشەهید و پڕ دەستكەفتێن شورەشا نویا گەلێ مە بكەین، پێكڤە سەرێ رێز و وەفایێ بۆ شەهیدێن خۆ بچەمینین، كو ژ پێخەمەت سەرئێخستنا باوەریێن نەگوهرێن ئێكەتیێ بۆ ئاشتیی و ئازادی، مافێ چارەنڤیس، دیموكراسی،مافێ مروڤی، دادپەروەریا كومەلایەتی و دابینكرنا ژیانەكا باشتر بۆ خەلكێ كوردستانێ گیانێ خۆ كرینە قوربانی، پێكڤە سوزێ بدەین ب كەس وكارێن سەربەرزێن شەهیدان، ب پێشمەرگێن مەفرەزێن دەسپێكی، ب رێكخستنێن نهێنیی و سەركردایەتیا ناڤخۆ و دەرڤەیی وەلاتی. ب پارتیزانێن پشتی ئەنفالێ، ب خەباتگێرێن قوناغێن دژوارێن خەباتا چیا و باژێران، ب دەستەیا دامەزرێنەرا (ی.ن.ك) ب روحا بلندا سەرۆك مامجەلال، كو پابەندبین ب وی ئێمانەتا گرنگ و ئەركێ مێژووی یێ پشتی سەركەفتنا كونگرەیێ چوارێ ئێخستیە سەر ملێن مە. ئەم ل سەرۆكایەتیا (ی.ن.ك) سوزێ ددەین دێژە پێدەرێن ڤی كاروانی بین، دەسكەفتێن وێ بپارێزین و دەسكەفتێن زێدەتر بێخینەسەر دڤێ ساڵیادێ دا، ب ڤەكرنا بەرپەرەكێ نویێ، رژدتر بۆ دابینكرن و پاراستنا بەرژەوەندیێن بلندێن گەلێ كوردستانێ، خەباتێ بكەین.\nكەس و كارێن سەر بلندێن شەهیدان\nئێكەتیا نشتیمانیا كوردستانێ، هەر ب سرۆشتێ خۆ پێشەنگە. پشتی شكەستن و بێئومێدیێ، هیڤی ڤەگەراندەڤە و شورەشا كوردایەتیێ هەلكرەڤە، ب باوەریەكا نەگوهر، ژ پێخەمەت مافێ چارەنڤیسی خەبات كریە و هەتا گەهشتنێ ب دوماهیك ئارمانجان بۆ هەمی قوربانیدانەكێ یا ئامادەیە، هەر وەكو چاوا د روویبروونا رژێما بەعسا دكتاتور دا پێشەنگ بوویە، ل شەرێ دژی تیرۆرێ ژی دا، ئێكەتی بۆ شیایی ژ كوردستانا باشور هەتارۆژئاڤا شكەستنێ ب تیرۆرێ بینیت و پێكولا داگیركاری و ئەفسانەیا وان ژناڤ ببەت، ژ پێخەمەتا پاشەرۆژا كوردستانێ ئێكەتیێ ب هزاران پێشمەرگە و ب سەدان فەرماندە و سەركردێن قارەمان كرینە قوربانی، لەورا ژی ژلایێ خەلكێ ڤە ناسناڤێ حزبا شەهیدان پێ هاتیە دان. هەبوونا شەهیدێن سەربلندێن ئێكەتیێ ژ هەمی پێكهاتەیێن جودا جودایێن كوردستانێ باوەریا وان تێكوشەران دسەلمینیت ب بەرەڤانیكرنا هەردەمی یا ئێكەتیێ ژ مافو ئازادیێن وان و نیشانا باوەریا كەس و كارێن وانایە ب ئارمانجا رەوا و خەباتا روونا ئێكەتیا هەوە.\nئەم د ئێكەتیا نوی دا ب هیڤی و ئومێد ڤە دگەل هەوەیینە، مە باوەری ب شیانێن ژنان و ماموستایان و پیشەكار و فەرمانبەر و سەرمایەدار وبازرگان و كاسبكارێن بازاری و رێنجبەرێن كوردەواریێ، لاو و گەنج و پێگەهشتیێن ڤی مللەتی هەیە كو بارێ خوارێ سەرملێن كوردستانێ راست بكەیین و بێی دوو دلی پێنگاڤێ بەرەڤ سەركەفتنێ پاڤێژین.\nدڤێ رێبازا چەپكە گولێ ژی دا و هەڤالێ وەغەركری مام جەلال بۆمە ب جه هێلایە دەرگەهێ مە ڤەكریە بۆ هەر دوست و دلسوزەكێ كو بخازیت برێكا ئێكەتیێ خزمەتا نیشتمانێ مە بكەت، ئەم دخازین جهێن ژ هەژی ب كەسێن ژ هەژی پڕ بكەین و ژینگەهەكا وەسا یا كارێ حزبی و حوكمرانیێ پەیدا بكەیین كوتێدا گەنج و خۆدان باوەرنامە یێن پسپور، خەلكێ ئاسایی و دلسوز، هەمی تەخو چینێن\nدڤێ ساڵڤەگەرێدا ڕادگەهینین، پشتی كۆنگرێ ئێكەتییا نوی، (خەباتا مافان) بەرەڤ پێشڤە چوویە،و ئەم ل سەرۆكاتییا ئێكەتیێ دخوازین بمفا وەرگرتنا تمام ژ بنەمایێن هزری و دامەزراویێن سۆشیال دیموكرات و بەرپاكرنا وان بنەما دگشت سیستەمێ حوكمڕانیێ دا، دێ كێشەیێن بنگەهین و هەنوكەیێن كوردستانێ چارەسەر كەین، و وی كەتواری ب ئاڤرینین كو گیانێ شەهیدان و وژدانا خۆ ئارام ببیت، كوردستانەكێ ئاڤا بكەین، كو ماف و ئەرك ب دادپەروەری و هەڤسەنگی تێدا بهێنە دابەشكرن، قۆرخكرنا سیاسی و ئابووری نەهێلین و حوكمڕانیەكا بەرپسیارانە و پارێزەرا مافێن وەڵاتیان دورست بكەین. بشێوەیەكی ژیانا هەوە بساناهی و خۆشگوزەران بیت، و نەهێلین تەماعكارییا سیاسی قەیران ل دوویف قەیرانێ پەیدا بكەت، مە باوەریەكا تمام هەیە كو رێیا سەرەكی بۆ گەهشتنا ڤان ئارمانجان، ڕاگرتنا بەڵانسێ هێزێ یە، ڕێزگرتنە ل پێگەهێ وەڵاتی و ماف و ئازادیێن وی، و پێگیرییە ب سیستەمكرنا دەستهەڵاتێ و ملكەچكرنە بۆ سەروەریا یاسایێ دهەموو ئاستەكیدا.\nهەتا داڕشتنا دەستورەكێ گەلپەسەند بۆ هەرێما كوردستانێ، هەمواركرنا یاسا هەلبژاردنان و ڤەگەڕاندنا روومەتێ بۆ پەڕلەمانی، كارایی بۆ حكومەتێ و ب نیشتیمانكرنا هێزێن چەكدار، دڤێ قۆناغێدا جێبەجێكرنا پڕۆژێ (لامەركەزیەتا ئیداری و دارایی بۆ كوردستانێ) ئەم ب پێدڤی دزانین، وەكو ڕێككەفتنا سیاسییا ئێكەتی و پارتی بۆ پێك ئینانا كابینا نەهێ و د كارناما حكومەتا هەرێمێدا هاتی، دەستوور، یاسا، جەماوەر و حەزا پڕانییا حزب و لایەنێن سیاسی ژی، پشتەڤانیێ ل ڤی پڕۆژەی دكەن.\nلەوڕا دێ هەموو ڕێكارێن سیاسی، یاسایی، ئیداری و مەدەنی گرینە بەر بۆ پشتەڤانیكرن و جێبەجێكرنا (لامەركەزیەتێ)، كو بێگومان ئەڤ سیستەمە دێ فاكتەرێ بهێزبوونا حكومەتێ و گەشەكرنا هەرێما كوردستانێ. ئەم ب كریار سوزێ ددەینە هەوە و دێ بۆ هەوە سەلمینین كۆ ئێكەتی حزبا خەلكی یە، و بێی گەف و ب بەرچاڤ وەرگرتنا بەڕژەوەندیێن تایبەت، بەڕەڤانیێ ژ خواست و مافێن هەوە بكەین و بەڕژەوەندیێن هەوە بكەینە مەزنترین ئارمانجێن خۆ.\nدەرگەهێن ئێكەتی نیشتیمانی كوردستان دڤەكرینە بۆ هەموو كەس و حزب و لایەن و ڤەلڤینەكێ، دا مل ب مل پێخەمەت بەڕژەوەندیێن گشتیێن خەلكێ كوردستانێ و ئایندەكێ باشتر خەباتێ بكەین. ئەم دخوازین دناڤخۆیا هەرێمێدا دگەل سەرجەم لایەنان دهەڤ دەنگ و هەڤ هەڵویست بین، هەر هێزەكا سیاسی ژبۆ ئاڤەدانكرنا كوردستانێ دگەل مە بیت، دێ دەستێ هەڤكاریێ بۆ درێژ كەین.\nدێ لسەر بنەمایێ بەڕژەوەندیێن هەڤپشك، گەشێ ب پەیوەندیێن خۆ دەین دگەل وەڵاتێن هەڤسنورێن هەرێما كوردستانێ و سەرجەم وەڵاتێن جیهانێ، پێخەمەت پاراستنا مافێن گەلێ مە دێ دگەل هێز و لایەنێن عیراقێ كاركەین و پڕۆسا سیاسییا وەڵاتی پێش ئێخین، بەلێ دهەمان دەمدا چاڤپۆشیێ ل ماف و دەستكەفتێن گەلێ كوردستانێ ناكەین، كۆ ب خوینا بدەهان هزار قوربانییان بدەستڤەهاتینە.\nئێكەتی دێ بەردەوام بیت لسەر پاراستنا قەوارێ هەرێما كوردستانێ، و پاراستنا مافێن دەستوریێن گەلێ مە، و خۆ ب خودانا كەركوك و دەڤەرێن ڤەقەتیای دزانیت و دێ پێداگیریێ كەت ل گورەی ماددا 140 ژ دەستوورێ عیراقێ كوردستانیبوونا كەركوك و وان دەڤەران بهێتە ئێكلاكرن، و ئەم دوێ باوەرێداینە هندی كوردەك ل كەركوك مابیت، ئێكەتی دێ مینیت و هندی ئێكەتی هەبیت، دێ بەڕەڤانیێ ژ كەركوك و سەرانسەری ئاخا كوردستانێ كەت.\nبڤێ هەلكەفتێ دووپات دكەین، كو ئێكەتی پێداگیریێ دكەت بۆ بسەرخستنا دانوستاندنێن دناڤبەرا هەرێمێ و حكومەتا عیراقێدا، بتایبەتی دبوارێ مسوگەركرنا مووچێ فەرمانبەر و بۆدجێ هەرێمێدا.\nئەندامێن دلسوزێن ئێكەتی نیشتیمانی\nد 45 مین ساڵڕۆژا دامەزراندنا ئێكەتییا هەوەدا، یاد و تێكۆشانا سەرۆك مام جەلال و سەركردێن نەمر و سەرجەم شەهیدێن خۆ بلند دنرخینین، و پێداگیریێ لسەر گرنگیا ئێكەتییا ناڤ ئێكەتیێ دكەین، ژبەركۆ ئێكەتی بهەوە هەموویان یا خورستی و ئێكگرتییە.\nئەڤ رێیا سەركردایەتییا نووی گرتییە بەر، هەر چەند یا پڕی ئەڤرازی و نشیڤی یە، بەلێ هیچ جارەكێ كۆڵ نادەین و دێ دبەردەوام بین. جهێ شانازیێ یە، كو ئەم دڤی كاروانیدا بتنێ نینین، و دیارە ئەندامێن دلسوزێن ئێكەتیێ ب حەزا خۆ بۆ چاكسازیێ و بدەستڤە ئینانا مافان دگەل مەنە، و بۆ پاراستنا مافێن خەلكی و دەستكەفتێن كوردستانێ خەباتێ دكەن.\nلەوڕا ئەم دپشت ڕاستین ب پشتەڤانییا هەوە، و دورستبوونا كۆدەنگیێ دناڤبەرا هێزێن سیاسیدا، و ب ئێك دلی و ئێك ڕێزیا خەلكێ كوردستانێ، دێ ئەڤ كاروانە گەهیتە ئارمانج و ئەنجامێن خۆ، و وەكو هەموو جارەكێ ئێكەتی نیشتیمانی كوردستان دێ ڕۆلێ خۆ یێ پێشەنگ و مێژوویی گێریت.\nل دووماهیێ ژی تەكەزێ ل هەڤالێن ئێكەتیێ دكەین كو ژبەر خۆپاراستن و پاپەند بوون ب رێنمایێن ساخلەمیێ چ خرڤەبوون و هەلكەفتێن جەماوەری هەتا سەرەدانا مەزارێ مامێ مەزن ژی ناهێنە ئەنجام دان، هەڤالێن ئێكەتی دێ هەڤكار و پێشەنگ بن ب تایبەتی د ڤێ شەپولا دووێ یا نەبەچاڤا كورونایێ دا بۆ جێ بەجێكرنا رێنماییان بۆ بەرژەوەندیا گشتی و پاراستنا گەلێ مە.\nهیڤیا داهاتەكێ گەش بۆ هەموویان دخوازین و هەوە پشت راست دكەین ل داهاتیەكێ نێزیك دا هەلكەفتەكا ژهەژی یا جەماوەری د حزورا مەزارێ سەرۆك مام جەلال دا دێ ساز كەین.\nبەرز و بلند بیت 45مین سالیادا دامەزراندنا ئێكەتی نشتیمانی كوردستان.\nسەرۆكایەتییا ئێكەتی نشتیمانی كوردستان\nبەڤیدیۆ... تەقینی بۆری ئاو لە سەیرانگای سەرچنار\nگەشتەكانی فڕۆكەخانەی سنە دەستپێدەكاتەوە\nیەكەمەكانی زانكۆ و پەیمانگاكان لە سلێمانی كۆبوونەوەیەكی نارەزایەتیان ئەنجامدا


بەیاننامەى ناڕەزایى دژى تیرۆركردنى بێگەردى رۆژنامەنووس – Denegkan\nبەیاننامەى ناڕەزایى دژى تیرۆركردنى بێگەردى رۆژنامەنووس\n• سەرۆكى هەرێمى كوردستان\n• سەرۆكى پەرلەمانى كوردستان\n• سەرۆكى حكوومەتى هەرێمى كوردستان\n• وەزارەتى ناوخۆ\n• وەزارەتى داد\n• وەزارەتى مافى مرۆڤ\n• سەندیكاى رۆژنامەنووسانى جیهان\n• بەڕێوەبەرایەتى بەدواداچوونى توندوو تیژى دژ بەژنان\n• سەرجەم كەناڵەكانى راگەیاندن\n• سەرجەم رێكخراوە مرۆڤ دۆستە ناوخۆیى ونێودەوڵەتییەكان\nشەوى 18\_19ى نیسانى 2008 بێگەرد حسێن ژنە رۆژنامەنووس لە هەفتەنامەى گوڵان بەدەستى هاوسەرى پێشووى لە ماڵى خۆى لە گەڕەكى ئارى شارى هەولێر دواى چوار جار هەڵكوتانەسەرى و هەڕەشەى كوشتن و دەستدرێژى كردنە سەرى و لێدانى بەچەقۆ ، پاش مانگێك لەتۆماركردنى سكاڵا دژى هاوسەرى پێشویى (محەمەد مستەفا حەمەدەمین ) لە لاى پۆلیس و بەڕێوەبەرایەتى بەدواداچوونى تووندوتیژى دژ بە ئافرەتان بەشێوەیەكى دڕندانەو نامرۆییانە تیرۆركرا. لە كاتێكدا كەلە 18\_1\_2008 بەرەسمى بێگەرد لەهاوسەرەكەى جیابۆتەوە و ماڵ و تەنیا كچەكەشى لێسەندووەو نەیهێشتووە بیبینىَ تا 18\_2\_2008 ، كە بەرامبەر بە بڕى 600 دۆلار كچەكەى فرۆشتۆتەوە دایكى و پاش ئەمەش وازى لێنەهێناوەو هەڕەشەى لیكردووە گەر نەگەڕێتەوە لاى دەیكوژێت و چوار جار بە مەبەستى كوشتن هەڵى كوتاوەتە سەرى لە ماڵەكەى و هەمووجارەكانیش بێگەرد پۆلیسى لەم هەڕەشەو تووندوتیژیانە ئاگاداركردۆتەوە ، چەند جارێك بۆ خۆ شاردنەوە ماڵى گواستۆتەوە تا جارى چوارەم لەگەڕەكى عەردى مەلایان لە رۆژى 15\_3\_2008 چۆتە ماڵى و دواى دەستدرێژیكردنە سەرى ، دووچەقۆى لێداوەو راستەوخۆ بێگەرد پۆلیسى لەمە ئاگادار كردۆتەوەو كێشەكەى بردۆتە بەردەم دادوەرو، دادوەر رەوانەى بەڕێوەبەرایەتى بەدواداچوونى دژ بە ئافرەتانى كردووە تا فەرمانى دەستگیركردنى بكوژ دەربكەن ، بەڵام وەك ئەوەى بكوژ ساحر بێت نەتوانراوە دەستگیر بكرێت و ئێستاش تا ئامادەكردنى ئەم ناڕەزایى نامەیە تاوانبار ئازادە ، لە هەمان كاتدا بكوژ پێشینەو دۆسیەى تاوانى كوشتنى هەبووەو پۆلیسیش لەمە ئاگاداربووەو رێوشووێنى پێویست بەقەد گەورەیى ئەو مەترسییەى لە سەر ژیانى ئەم ژنە هەبووە نەگیراوەتە بەرو پۆلیس چاوەڕوانى بێگەرد بووە شوێنى تاوانباریان بۆ دەست نیشان بكات . ئەمەش گەورەترین بىَ باكییە بەرامبەر ئەو تووندوتیژیانەى دەرهەق تاكى مێینەى ئەم كۆمەڵگەیە دەكرێت . وێڕایى ئەمە راگەیاندنەكان و سكرتارییەتى ئافرەتانیش كێشەكەى بێگەرد ئاگادار بوون و تەنانەت گۆڤارى گوڵانیش ،كە دۆسییەكى تایبەتى بە كێشە كۆمەڵایەتییەكان وژنانى هەیەو دەیان چیرۆكى كوشتن وپێشێلكارى بە مافى ئافرەتى تێدا بڵاو دەكرێتەوە ، هەڵوێستێكیان بۆ كێشەكەى ئەم ژنە رۆژنامەنووسە نەبووە ،كە كارمەندیان بووە . ئێمە لەم تاوانەدا كەمتەرخەمى پۆلیس وراگەیاندن بەرامبەر پرسى ژن و جیاكارى لە یاسادا بە هۆكار دەزانین ، بەتوندى ئەم تاوانە مەحكووم دەكەین ، داواكارین تاوانبار بەسزایى توند وەك تیرۆرستێك بگات . چیتركوردستان نەبێتە مۆڵگەى ژنكوژان .\nگرووپى داكۆكى كردن لە مافى رۆژنامەنووسى مێینە\n20 \_4\_ 2008\nPrevious یاداشتنامەى گرووپى داكۆكى كردن لە مافى رۆژنامەنووسى مێینە……\nNext رۆشنبیر و پەلاماردانى میدیاى ئازاد !!!!


پێشمەرگە لە زەرگە دەكشێتەوە\nهێزێكی پێشمەرگە كە لەسەر ئاوی زەرگەی میحوەری خورماتوو بوون، پاشەكەشێیان پێدەكرێت و فەرماندەی میحوەرەكەش دەڵێت هیچ هۆكارێك لە پشت ئەو پاشەكشێیەوە نییە.\nعەبدوڵا بۆر، فەرماندەی میحوەری خورماتووی هێزەكانی پێشمەرگە، لە لێدوانێكیدا بۆ (هەواڵ)، رایگەیاند:”بەشێك لە هێزەكانی پێشمەرگە كە لەسەر ئاوی زەرگە بوونە لە ئێستادا پاشەكشێمان پێكردوون”، ئەوەشیخستەڕوو:”پێشتر ئەو هێزەی پێشمەرگە لەگەڵ هێزەكانی حەشدی شەعبی بەیەكەوە بوونە لە ئێستادا تەنها ئەو هێزەی حەشدی شەعبی لێماوە”.\nبەوتەی فەرماندەی میحوەری خورماتووی هێزەكانی پێشمەرگە، هۆكاری كشانەوەی ئەو هێزەی پێشمەرگە هیچ شتێك نیەو تەنها ئەوەیە پێویستی ناكرد ئەو هێزەی پێشمەرگە لەو شوێنە بێت.\nهاوكات ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد:”ماوەی دوو ساڵە ئەو هێزەمان لە سەر ئاوی زەرگەن و پاشەكشێمان پێنەكردوونەتەوە”.\nعەبدوڵا بۆر، باسی لەوەشكرد:”هێزەكانی حەشدی شەعبی لە سەر پردی زەرگەدان و ئێمەش لەسەر ئاوەكە بوینە مەفرەزەی هاوبەشیشمان پێكەوە هەبووە”.\nجێی باسە گوندی زەرگە دەكەوێتە دووری 40 كیلۆمەتر لە خۆرئاوای قەزای خورماتوو لە رابردووشدا تیرۆریستانی داعش چەندین جار پەلاماری سەنگەرەكانی هێزی پێشمەرگیان داوە.\n 1531 جار بینراوه\n9/30/2017 10:07:02 AM


کورد و بانکى دراوى نێودەولەتى (IMF) ... ئازاد کاکەیى\nهەرێم لە سەرەتاى شەڕى داعشەوە هێزى پێشمەرگەى خستۆتە ژێر ڕکێفى ئەمریکاوە، بەلگەش ئەوەیە کە هیچ هێزێکى پێشمەرگە بە بێ فرمانى ئەمریکا بۆى نى یە هیچ هێرشێك ئەنجام بدات دژى داعش، ئەم ڕاستى یە هەموو فەرماندەکانى پێشمەرگە دەیزانن لە هەموو میحوەرەکاندا.\nئێستاش بە ناوى قەرزى دەرەکى یەوە بە بیانوى چاکسازى دارایى دەیانەوێت کەرتى گشتى ڕادەستى کۆمپانیاکانى سەر بە بانکى دراوى نێودەولەتى بکەن ( وەزارەتى کارەبا و تەندروستى و پەروەردە و پاش چەند سالێکى کە نۆرەى وەزارەتى سامانە سروستى کانیش دێت).\nدەیان ساڵە بەشێکى زۆرى پرۆژە ستراتیژى یەکانى هەرێم لە لایەن کۆمپانیا حیزبى یەکانەوە قۆرغ کراوە و ملیارات دۆلاریان دەسکەوتوە لەو پرۆژانە، خێرە ئێستا بۆ چەند ملیارێك پەنا دەبەن بۆ قەرزى دەرەکى ؟\nلە هەموو جیهان ئاشکرایە کە حکومەت قەرز دەکات دەبێت میللەت بیداتەوە، بەڵام کۆمپانیاى حیزبەکانى هەرێم ئامادە نین لە جیاتى بانکى نێودەولەتى ئەوان ئەو قەرزە بدەن بە حکومەتى هەرێم .\nلە هیچ دانوستان و کۆبونەوەىەکى نێوان حیزبەکانى هەرێم باسى کۆمپانیاى حیزبى ناکرێت، چونکە ئەو بابەتە لە بەرژەوەندى هیچ لایەکیاندا نى یە، بەلکو زۆربەى کۆبونەوەکانیان بۆ وەدەستهێنانى بەرژەوەندى مادى زیاترە لە بوارە جیاوازەکاندا.\nلە هیچ سەردەم و وڵاتێکدا نەبوە خاوەنى نەوت و غاز بیت و قەرزاربیت.\nئەگەر داهاتى ئەو نەوت و غازە نەچێتە خەزێنەى ئەو کۆمپانیا حیزبى یانەوە بۆ کوێ دەچێت؟\nکەى کادێرە کانى ئەو حیزبانە بە خۆیان دەچنەوە و بە یەك دەنگ حیزبەکانیان بە ووشەى ئیتر بەسە ڕادەچڵەکێنن و هەڵوێستێکى شۆڕشگێڕانە سەرلەنوێ وەردەگرن.\nئەمڕۆ لە هەموو سەردەمێك زیاتر کورد پێویستى بە خۆداچونەوەیە، چونکە پرۆژەى کوردایەتى بوو بە ئامرازێك بۆ دەوڵەمەندکردنى کۆمەڵێ لە شۆڕشگێڕانى دوێنێ لە هەموو حیزبەکاندا.\nمافیاکانى ئەمڕؤ بریتین لە دەستەیەك لە شۆڕشگێڕەکانى دوێنێى شاخ.\nووشەى کوردایەتى و سەربەخۆیى کراوە بە تلیاك و میللەتى پێ بێهۆش کراوە ئەمڕۆ.\nمافیاکانى ئەمڕۆ چاوەڕوانن ئەمریکا و بانکى نێو دەوڵەتىن سەربەخۆیى ببەخشن بە کورد.\nخەباتى دەیان بەلکو سەدان هەزار شەهیدى کوردستان لەسەر تەبەقێکى زێڕین پێشکەش بە بانکى دراوى نێودەوڵەتى دەکەن.


خۆپیشانده‌رانی لوبنان سه‌رۆك وه‌زیرانیان ده‌به باران كرد\nسه‌رۆك وه‌زیرانی لوبنان ویستی له گۆڕه‌پانی ریاز ئه‌لسولح له به‌یروت-ی پایته‌خت چاوی به‌و خۆپیشاندران بكه‌وێت، به‌ڵام ئه‌وان به تێگرتنی ده‌به ئاو پێشوازییان لێكرد.\nئه‌مڕۆ یه‌كشه‌ممه 19ی ئازاری 2017، هه‌زاران هاوڵاتیی لوبنان له به‌یروت-ی پایته‌خت خۆپیشاندانیان سازكرد و ناڕه‌زاییان به‌رامبه‌ر بڕیارێكی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی وڵاته‌كه‌یان ده‌ربڕی سه‌باره‌ت به سه‌پاندنی زنجیره‌یه‌ك باجی نوێ به‌سه‌ر هاوڵاتیاندا.\nخۆپیشاندانه‌كه له‌سه‌ر داوای چه‌ند لایه‌نێكی سیاسی و رێكخراوی كۆمه‌ڵی مه‌ده‌نییه‌وه رێكخرا و سه‌عد حه‌ریری، سه‌رۆك وه‌زیرانی ئه‌و وڵاته‌ش له گۆڕه‌پانه‌كه‌دا هاوڵاتیانی دڵنیاكرده‌وه له‌وه‌ی حكومه‌ت پشتیوانییان لێ ده‌كات، به‌ڵام ئه‌وان به تێگرتنی ده‌به‌ی ئاو به روی سه‌رۆك وه‌زیران وته‌كانیان ره‌تكرده‌وه.\nهه‌ر له ناو وته‌كه‌یدا، سه‌عد حه‌ریری ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا كه حكومه‌ت و سه‌رۆكایه‌تیی كۆمار له‌گه‌ڵ ئازاری خه‌ڵكه‌كه‌یدایه و حكومه‌تیش به‌دوادواداچوون بۆ به‌هه‌ده‌ردان و گه‌نده‌ڵی ده‌كات.\nچه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌كی لوبنان ئاماژه‌یان به‌وه‌داوه كه دوای ئه‌و هێرشه بۆسه‌ر سه‌رۆك وه‌زیران، سه‌عد حه‌ریری هه‌ر به‌پێ گۆڕه‌پانی خۆپیشاندانه‌كه‌ی جێهێشتووه، دواتریش له هه‌ژماری تایبه‌تیی خۆی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تیی تویته‌ر نوسیویه‌تی: "داوا له رێكخه‌رانی خۆپیشاندان ده‌كه‌م لیژنه‌یه‌ك پێكبهێنن و داواكارییه‌كانیان به‌رزبكه‌نه‌وه تا گفتوگۆی له‌سه‌ر بكرێت."\nئه‌م بابه‌ته 2340 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nحكومه‌تی فیدراڵی ئه‌مه‌ریكا له‌كاركه‌وت


ناکام محمود گەڵاڵەیی: حکومەت و ئایندەی سیستمی پەرلەمانی کوردستان. – WtariKurd\n– Posted on 2019-05-08بابەتی: سیاسی\nزیاتر لە حەوت مانگە لایەنە سیاسیەکان سەرقڵی پێکهێنانی حکومەتن، هەمیشە لەبەهانەی پێك نەهاتندا قسەیەك ئەکرێت کە ئەوترێت گرنگ کات نییە گرنگ پێک هاتنە.ڕاستە پێکهینانی حکومەتێکی فرەڕەنگ و دەنگ لەسەر بنەمای تەوافوقێک کە بەرژەوەندی گشتی تیدابێت خراپ نییە. بەڵام ئەوەی خراپە ئەم لایەنانە ئەوەی بۆی پێک نەهاتن بەرژەوەندی گشتییە، ململانێی لایەنەکان تەنیا لەسەر پشک و پۆست بووە، حکومەت لە قۆناغێکی خراپی یاسایی و ئابوری و کۆمەڵلایەتی و ئاسایشیدایە.\nیاسا و دادگاکان ناتوانن ڕۆلی خۆیان بگێڕن و بێ متمانە بوون بەجۆرێک کە ڕێژەی کوشتن و تاوان زۆر زیادی کردووە. خێڵ و بنەماڵە و کەسەکان خۆیان سزای تاوانباران دەدەن و باند و گروپی مافیا ئاسا ڕۆژ بەڕۆژ ئاشکرادەبن، ئەمە لایەنیکی لاوازی ئەم حکومەتەیە لایەنێکی تری ئابوریە کە هێشتاقەرزداری موچەخۆران و کۆمپانیاکانە و کەیسی ڕادەستکردنی نەوت بە حکومەتی عێراقی یەک لا نەبۆتەوە.\nپاش ئاشکرا کردنی ڕێکەوتنی لایەنەکان و پێکهێنانی پەرلەمان و دەستەکانی، پەرلەمان بڕیاری کاراکردنەوەی بۆ یاسای سەرۆکایەتی هەرێم دەرکرد کە بڕێارێکی نادروستە، سەیرە لەم وڵاتەدا گەربتەوێت لە بچوکترین دامەزراوەدا کار بکەیت دەبێت خاوەن بڕوانامەبیت کەچی بۆپۆستی سەرۆکی هەرێم پێویست بەبونی بڕوانامە ناکات. ئەوەی جێگەی پرسیارە چۆن پەرلەمان یاسایەکی لەم شێوەیە پەسەند دەکات..؟چۆن پەرلەمانتارەکان دەنگیان بەیاسایەکی لەم شێوەیە داوە، گڕینی سیستمی حوکمڕانی لەسەرۆکایەتیەوە بۆ پەرلەمانی هەنگاوێکی باش بوو، هەرچەندە ڕازی بونی پارتی دیموکرات پەیوەنی نەبوو بە فشاری لایەنکان و پڕۆژەیاسای سەرۆکایەتی هەریمەوە، بەڵکو هۆکارئەوە کەلیستی پارتی دیموکرات ئیستا زۆرینەی پەرلەمانەو لەتوانایدایە پەنجا کۆیەكی دەنگەکان کۆ بکاتەوە، ئەوەی سەیرترە ئەولایەنە سیاسیەی پێی وابوو سەرۆکایەتی بەکەسی نەخوندەوار ناکرێت ئێستا بەشێکە لەو شەرعیەتدانەبەویاسایە.\nئایندەی ئەم خولەی پەرلەمان باشتر نابێت لەخولەکانی تری پەرلەمان ئیستە سێکوچکەی پەرلەمانی پێکهاتوە کە هەر سێکیان بەلێن لەسەر پاراستنی یەکتری و بەرژەوەندیەکانیان دەدەن، پەرلەمان هێندەی کار لەسەر کارئاسانی بۆ ناڕۆشنبیری و ناشەفافیەت دەدات هێندەکار بۆ بنیاتنانەوەی ئەم کۆمەڵگا ماندووە ناکات، ئیمەی تاك متمانەمان نەماوە بەیاسا و دەستور و ئابوری خۆمان.\nئەرشیڤی بەڕێز: ناکام مەحمود


ماڵپەری فیردەوس | حوکمی نوێژ کردن لەسەر کافر ؟\nسەردێری پرسیار:حوکمی نوێژ کردن لەسەر کافر ؟\nبەرواری دانان :2019-07-15 کۆدی پرسیار:1305\nپرسیار : حوکمی نوێژ کردن لەسەر کافر ؟\nوەڵام : زانایان دەڵێن حەڕامە نوێژ لەسەر کافر بکەیت ، بەڵگە :\nخوای گەورە دەفەرمووێت : (( وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ )) [ التوبة : 84 ] .\nزانایان ئیجماع نقل دەکەن حەڕامە نوێژ لەسەر کافر بکەیت .\nئیمام النووی ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ھەموو زانایان یەک دەنگن لەسەر حەڕامی نوێژ کرن لەسەر کافر . )) المجموع ج٥ لاپەڕە ٢٥٨ .


کۆمپانیای سۆنی ئاهەنگی فرۆشتنی ٥٠٠ ملیۆن دانە لە پلەیستەیشن دەگێڕێت – کەی ئای تی ئێن\nئامێرە هەمەجۆرەکان 10, ئاب 2018\nدوێنێ کۆمپانیای سۆنی ڕایگەیاند فرۆشی ئامێرەکانی پلەیستەیشن گەیشتە نیو ملیار و ئەم ڕێژەیەش لە یەکەم فرۆشتنی پلەیستەیشن لە ساڵی ١٩٩٤ـەوە تا پلەیستەیشن ٤ دەست پێدەکات. ئاهەنگگێڕانی سۆنیش بە خستنەبازاڕی وەشانێکی نوێی پلەیستەیش ٤ پرۆ بوو بە ناوی PS4 Pro 500 Million Limited.\nئەم پلەیستەیشنەنوێیە ڕەنگی شینی ڕوون بە بوونی چەند هێڵێکی زێڕی. بیرگەی ناوەکیشی ٢ تێرابایتە و کامێرا و هێدسێتێکی لەگەڵدایە. تەنیا ٥٠ هەزار جۆر لەم پلەیستەیشە هەیە! ئەگەر لە ناوچەکەی تۆ بریکاری تایبەتی پلەیستەیشن هەیە، بە خێرایی بیکڕە. نرخیشی ٥٠٠ دۆلاری ئەمریکییە.\nسەرکەوتنەکانی سۆنی لە بواری یاریدا بەردەوامە و هەر لەم ماوەیەشدا کۆمپانیاکە ڕایگەیاند فرۆشی پلەیستەیشن ٤ پێوانەی شکاندووە و ٨٢ ملیۆنی تێپەڕاندووە!\nتاگەکان پلەیستەیشن پلەیستەیشن ٤ سۆنی هەواڵ یاری


ئەمڕۆ لە سۆران و رواندز پشووە | دەزگاى زارى کرمانجى\nئەمڕۆ لە سۆران و رواندز پشووە\nمحەمەد مەحموود - محەمەد ئامۆكەیی\nبەهۆی دروستبوونی شەختە و لە پێناو سەلامەتی قوتابیان و مامۆستایان و فەرمانبەران ئەمڕۆ شەممە لە ناوەندەكانی خوێندن لە سنووری هەر دوو پەروەردەی سۆران و رواندز پشووە.\nعەزیز سەعید بەڕێوەبەری پەروەردەی سۆران، بەزاری كرمانجی راگەیاند" بە راوێژ لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتی پەروەردەیی هەولێر و قایمقامی قەزای سۆران و هەردوو سەرپەرشتیاری ئامادەیی و بنەڕتی، لەبەر بارینی بەفرێكی زۆر و بەستەلە ڕێگەوبانەكان بریارماندا دەوامی قوتابخانەكانی باخچەی ساوایان و بنەڕەتی و ئامادەییەكانی سنووری پەروردەی سۆران بۆ ئەمڕۆ شەممە پشووە.\nبەڕێوەبەری پەروەردەی رواندز بەزاری كرمانجی راگەیاند:"ئاگاداری سەرجەم بەڕێوەبەری قوتابخانەكانی سنوری بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی ڕواندز دەكەینەوە تەنیا ئەمڕۆ شەممە ڕێكەوتی 15/2/2020لە سەرجەم ناوەندەكانی خوێندن لە سنوری بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی ڕواندز پشوو دەبێ بەهۆی ئەو سەرما و سۆڵە و بەستەڵەكەی روو لە دەڤەرەكەمان كردووە، ئەمەش بۆ زیاتر پاراستنی سەلامەتی قوتابییان و مامۆستایان و فەرمانبەرانە.


١١ ڕێگای سروشتی بۆ ئەوەی ئەو هەفتەیەیی مانگەکە بەبێ ئازار تێپەڕێنیت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئازاری سوڕی مانگانە لە خانمێک بۆ خانمێکی دیکە دەگۆڕێت، بەڵام بەگشتی بەئازارە، هەر بۆیە ئەمەی خوارەوە چەند ڕێگایەکی سروشتیە بۆ چارەسەرکردنی:\n-گەرمی بخەرە سەر، دانانی ئاو بە پلەی گەرمی ٤٠ ڕێگرە لە ئازارەکە.\n-گەرماوێکی گەرم بکە.\n-بە زەیتی زەیتوون یان لاڤاندەر ناوچەی ئازارەکە بشێلە بە هێواشیی.\n-خواردنەوە پڕ لە ڕیشاڵەکانی وەک گیراوەی زەنجەفیل و لیمۆ و دارچینی بخۆ.\n-باش بخەوە، چونکە خەوی تەندروست و لەکاتی خۆیدا ئازارەکە ناهێڵێت.\n-ئاو زۆر بخۆرەوە و جەستەت بە تەڕی بهێڵەرەوە.\n-خواردنە تونەکان بخۆ.\n-دەشتوانیت ڤیتامینی پێویست بخۆیت بۆ نەهێشتنی ئازارەکە.\n-وەرزشکردنی هێواشیش بەسوودە.\n-لە خواردنەوەی کافاین و مەشروب دوربکەوەرەوە\n-گەر هەر ئازارت هەبوو، حەبی ئازار بەکار بهێنە.


لە تورکیا له ماوه‌ی ٢٤ كاتژمێرى رابردوودا، ١٦٥ هەزار و ١٠٩ پشكنينى ڤایرۆسی کۆرۆنا (COVID-19) ئەنجامدراوە، دەرەنجام شەش هەزار و ٢٨٩ كەس ئەنجامى پشكنينەكەيان پۆزەتيڤ بووە و ١٥٣ كەسيش بەهۆى ڤايرۆسەكەوە گيانیان لەدەستداوە.\nAhmet Sertan Usul | 21.01.2021\nوەزارەتى تەندروستیى توركيا بڵاویكرده‌وه، لە ماوه‌ی ٢٤ كاتژمێرى رابردوودا، ١٦٥ هەزار و ١٠٩ پشكنينى ڤایرۆسی کۆرۆنا (COVID-19) ئەنجامدراوە، دەرەنجام شەش هەزار و ٢٨٩ كەس ئه‌نجامی پشكنينيان پۆزەتيڤ بووه و ١٩٣ كەسيش بەهۆی ڤایرۆسەکەوە گيانیان لەدەستداوە.\nبەپێی خشته‌كه، ١٦٥ هەزار و ١٠٩ پشكنينى ڤایرۆسی کۆرۆنا (COVID-19) ئەنجامدراوە، دەرەنجام شەش هەزار و ٢٨٩ كەس ئه‌نجامی پشكنينيان پۆزەتيڤ بووه و ١٩٣ كەسيش بەهۆی ڤایرۆسەکەوە گيانیان لەدەستداوە. و ٧٤٣ نەخۆشيش دەستنيشانكراوە.\nهەر بەپێی خشته‌كه، لە ٢٤ كاتژمێری رابردوودا، دوای تەواوبوونى چارەسەر/ماوەى كەرەنتينی شەش هەزار و ١١٣ تووشبووی کۆرۆنا، كۆى گشتیى چاكبووه‌وه‌كان بۆ دوو مليۆن و ٢٩٠ هەزار و ٣٢ كه‌س بەرزبوويەوە.\nبەپێی ئامارەكان، كۆى گشتيى ٢٨ مليۆن و ٣٢ هەزار و ٥٥٩ پشكنينى (COVID-19) ئەنجامدراون، كۆى گشتیی حاڵەتەكانى تووشبوون گەيشتووەتە دوو مليۆن و ٤١٢ هەزار و ٥٠٥ حاڵه‌ت، گيانلەدەستدانيش گەيشتووەتە ٢٤ هەزار و ٦٤٠ حاڵه‌ت و ژمارەى ئەو نەخۆشانەى كە دۆخى تەندروستييان ناجێگيرە دوو هەزار و ٧٤ نەخۆشە.\nبەپێى ئامارى هەفتانە لە خشتەكەدا، لەم هەفتەيەدا رێژەى هەوكردنى سييەكان لاى نەخۆشەكان لەسەدا ٥،١ بوو. رێژەى پڕبوونى قەرەوێڵەكان لەسەدا ٤٥،٥ـه. رێژەى پربوونى چاودێریى چڕ بۆ پێگه‌یشتووان لەسەدا ٥٩،٨ـه، رێژەى پڕبوونى قه‌ره‌وێڵه‌كانی هەناسەدانى دەستكرد لەسەدا ٣١،٢ـه، ناوەندى كاتى دياريكراو بۆ بەريەككەوتن هەشت كاتژمێرە، رێژەى دەستنيشانكردنى سەرچاوەكانى بەريەككەوتن لەسەدا ٩٩،٩ـه.


ANF | یەبەشە/یەژەشە یادی فەرماندە زەردەشت وهەڤاڵانی کردەوە\nلە شەنگال بە بەشداری گەل و شەرڤانانی یەبەشە/یەژەشە لە مەراسمێکی بەشکۆدا لە گۆڕستانی شەهیدان یادی فەرماندە زەردەشت شەنگالی و هەڤالانی پیرحەمید، ئیزەدین شەنگالی و سلۆ شەنگالی کرایەوە.\nهه‌ینی, 15 Jan 2021, 19:29\nلە ١٥ی كانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢٠ لە ئەنجامی بۆردومانی فڕۆكەكانی دەوڵەتی توركی داگیركەر بۆسەر گوندی دووگرێی شەنگال، فەرماندەی یەبەشە زەردەشت شەنگالی و چەند هەڤالێكی بەناوی، پیر حەمید، ئیزەدین شەنگالی و سلۆ شەنگالی، شەهید بوون. هەروەها بەرخۆدان تۆڵهەڵدان( عەدنان سلێمان) لە ٢٣ی کانوونی دووهەمی ٢٠٢٠ شەهید ببو. لە شەنگال لە لایەن فەرماندەیی یەبەشە و یەژەشە، ئاسایشی ئێزیدخان و گەلی ئێزدی شەنگال مەراسیمێکی یادکردنەوە بەڕێوەچوو.\nئەمڕۆ لە ڕێوڕەسمێكی سەربازیی شایستەدا، یادی شەهیدان بەرز ڕاگیرا كە سەدان شەڕڤانی یەبەشە و یەژەشە و ئاسایشی ئێزدیخان، تێیدا بەشدار بوون.\nمەراسیمەکە بە خولەکێک بێدەنگی بۆ یادی شەهیدان دەستی پێکرد.\n' شەهید زەردەشت شەنگالی لە ڕزگارکردنی شەنگال و تێکشکاندنی داعش ڕۆڵێکی مەزنی گێڕا'\nدوای ڕێوڕەسمی سەربازی ، تیرێژ شەنگالی، فەرماندەی یەبەشە، وتارێكی پێشەكش كرد و وتی " ئەم مانگە بۆ ئێمە مانگێکی پیرۆزە ، لە بەرئەوەی کە لەم مانگەدا ئێمە فەرماندەیەکی قارەمانمان لەدەستدا." لە کاتێکی دژواردا کە لە ئەنجامی خیانەتی پەدەکە هێرش کرایە سەرشەنگال، فەرماندەیەکی ئێمە شەهید بوو کە خۆی کردە قەڵغانی گەلەکەی.\nفەرماندە زەردەشت ڕۆڵێکی گەورەی گیڕا لە ئازادکردنی شەنگال و تێکشکاندنی داعشدا. بەوەش نەوەستا و چووە ڕەقا و لە ئۆپەراسیۆنی ڕزگار کردنی دایک و کچانی ئێمە بەشداری کرد. لە ئەنجامی بەرخۆدانی فەرماندە زەردەشت و هەڤالانی بە سەدان کچ و ژنی ئێزدی لە دەستی چەتەکانی داعش ڕزگار کران."\n' ئێمە خەونەکانی ئەوان بەدی بهێنین '\nتیڕێژ شەنگالی لە بەردەوامی قسەکانیدا ئاماژەی بەوەدا کە ، لە ئەنجامی بەرخۆدانی هەڤالانی ئێمەدا دەسکەوتی گەورە مسۆگەر کراوە و وتی، " شەهیدان داواکاریان لە ئێمە هەیە، ئێمە بەلێن دەدەن کە خەونەکانی ئەوان بەجی بهێنین. ئێمە هیچکات پیلانە قڕێژەکان قەبووڵ ناکەین."\nدوای مەراسیمەکە گەل و شەڕڤانان زیارەتی گۆڕی شەهیدانیان کرد.\nپاشان بە سینەفیزیۆنێک لە سەر ژیان و تێكۆشانی شەهیدان بڵاوکرایەوە و كۆتایی بە ڕێوڕەسمەكە هێنرا .


خوێندنه وه یارمه تیمان ئه دات له هه موو بواره کانی ژیانماندا سه رکه وتوو بین، له خوێندنگا و پاشان کاروباره‌کانمان، پاشان بۆ گه شه کردن وه‌ک تاکێک به ئاشنابونمان به زانیاری نوێ یان به‌وه‌ی که وامان لێبکا هه نگاو بنێینه ناو پێڵاوی کاسێکی تر.\nئەم کۆکراوانەی خوارەوە بەتەواوی شایەنی تاقيكردنەوەن بۆ ئەوانەی ئەندرۆید بەکاردەهێنن لە وانە ووتنەوەدا. ئەمە لیستی هەندێک لە باشترین بەرنامە پەروەردەییەکانی ئەندرۆیدن کە بەتەواوی لەسەر بنەمای ئەزموونی ئێمە لەگەڵ تاقیکردنەوەی زۆرێک لەبەرنامەکانی ئەندرۆیددا هەڵبژێردراون. بێگومان کۆکراوەکە گشتگیر نییە و ئێمە تەنیا ئەو بەرنامانەمان باسکردووە کە پێمان وایە بەرنامەی بنچینەیین و هەر …\nلاپەڕە 5 لە كۆى 44« يەكەم ...34567»102030...كۆتا »


خەندان لایف-لیسا عەلی\nبەردەوام دەبیستینی چەوری خراپە و زیانی هەیە، بەڵام بێگومان هەموو چەورەیەک ناگرێتەوە، چونکە هەندێکیان کاریگەری ئەرێنی لەسەر مێشک هەیە، بە کلیلی پێکهێنەر لە پێکهاتەی خانەکان دادەنرێت، بەگشتی بە نزیکەی لە 60%ی مێشک لە چەوری ئۆمێگا و DHA پێک دێت.\nبەگوێرەی هەواڵەکەی bbcgoodfood ئۆمێگاسێ، جۆرێکە لە چەوریە سەرەکیەکان و لە ماسیدا بوونی هەیە، کە ئەم جۆرە بەرپرسە لە پەرە پێدانی چاو و هۆشداریدا، لەهەمانکاتدا لە زەیتی زەیتون و رۆن ماسیدا هەیە وەک ماسی سەلەمون و ماسی ساردین و ماسی هێرینگ کە بنەرەتین بۆ پەرەپێدانی مێشک لە منداڵدان و تەمەنی منداڵیدا.\nزۆرینەی خانەکانی مێشک پەرەدەسێنن لە پێش لە دایکبوونی کۆرپەلە، بۆ ئەم چالاکیەش چەوری ئۆمێگا سێ لەماوەی دووگیانی و پاش لەدایکبوونیش زۆر پێویستە.\nهەندێک توێژینەوە دەڵێن، کەمی خواردنی ئۆمێگا سێ دەکرێت ببێتە هۆی کەم کردنەوەی تێگەشتن، سەرەڕای ئەوە ئەنجامە هێشتا توێژینەوەکانی بەردەوامە و پێویستە زیاتر پەیوەندیەکانی نێوان مێشک و چەوری ئۆمیگا سێ روونبێتەوە.\nئه‌م بابه‌ته 10639 جار خوێنراوه‌ته‌وه


به‌شداریی به‌شکۆ له هه‌ڵبژاردنه‌کان پیلانی دوژمن پووچه‌ڵ ده‌کاته‌وه - Mehr News Agency\n29 avrêlê 2017 - 11:41\nNews Code 9669\nبه‌شداریی به‌شکۆ له هه‌ڵبژاردنه‌کان پیلانی دوژمن پووچه‌ڵ ده‌کاته‌وه\nپێش نوێژی هه‌ینی سنه ئاماژه‌ی به گرنگی به‌شداری خه‌ڵک له هه‌ڵبژاردنه‌کانی ۲۹ی گوڵان کرد و وتی: به‌شداری زۆرینه‌ی خه‌ڵک له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا جارێکی دیکه ده‌توانێت، پیلانی دوژمنه‌کان پووچه‌ڵ بکاته‌وه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، عه‌بدولڕه‌حمان خودایی، پێش نوێژی هه‌ینی شاری سنه وتی: کۆماری ئیسلامی ئێران نه‌مانه‌ی حکوومه‌تێکه که له سه‌ر بنه‌مای دیمۆکراسی بنیات نراوه و له‌م ماوه‌یه‌شه‌دا به ده‌یان جار نیشانی داوه که خه‌ڵک به به‌شدار کردن له هه‌ڵبژاردنه‌کان چاره‌نووسی خۆیان دیاری ده‌که‌ن.\nئه‌و زیادی کرد: به‌شداری خه‌ڵک له هه‌لبژاردنه‌کان گرنگی زۆری هه‌یه. به‌شداری ئه‌م جاره‌ی خه‌ڵکیش ده‌توانێت پیلانی دوژمنه‌کان له دژی خه‌ڵکی ئێران جارێکی دیکه پووچه‌ڵ بکاته‌وه.\nئه‌و هه‌روه‌ها وتی: یه‌کێک له بۆنه‌کانی ڕۆژانی داهاتوو هه‌فته‌ی کرێکاره‌کانه له ئێران. ده‌بێت ڕێزی تایبه‌ت له‌م چینه بگیردرێت و زیاترین هه‌وڵ بدرێت تاکوو ژیانێکی باشتریان هه‌بێت. چینی کرێکار له ئێران یه‌کێکه له گرنگ ترین چینه‌کانی ئێران که به‌رهه‌م هێنانی ئه‌م وڵاته له سه‌ر شانی ئه‌وان ڕاوه‌ستاوه.\nمامۆستا خودایی له کۆتاییدا جه‌ختی کرد: یه‌کێک له ئامانجه سه‌رکه‌ییه‌کانی ساڵی خۆڕاگری ئابووری، به‌رهه‌مهێنان و هه‌لی کار، خۆش کردنی به‌ستێنه‌کان بۆ ڕه‌خساندنی هه‌لی کاره، هه‌ر به‌م بۆنه‌شه‌وه له ساڵی نوێدا ده‌بێت به‌رپرسانی پارێزگاکه گرنگییه‌کی یه‌کجار زۆر به‌م بابه‌ته بده‌ن.


له هه‌رێمى كوردستان ئاماده‌كارى بۆ ڕوبه‌ڕبوونه‌وه‌ى نه‌خۆشییە وه‌رزییەکان ده‌كرێت - اخبار العراق\nاخبار العراق » كوردى » له هه‌رێمى كوردستان ئاماده‌كارى بۆ ڕوبه‌ڕبوونه‌وه‌ى نه‌خۆشییە وه‌رزییەکان ده‌كرێت\nله هه‌رێمى كوردستان ئاماده‌كارى بۆ ڕوبه‌ڕبوونه‌وه‌ى نه‌خۆشییە وه‌رزییەکان ده‌كرێت\nگوته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستیى حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان، ڕایده‌یگه‌یه‌نێت كه له‌گه‌ڵ گۆڕانى كه‌شوهه‌وا، ئه‌گه‌رى بڵاوبوونه‌وه‌ى نه‌خۆشییە وه‌رزىیەکان هه‌یه، بۆیه ئاماده‌كارى پێویستیان بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى ده‌ست پێ كردو‌وه.\nخاڵس قادر، گوته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستیى حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان، به (باسنیوز)ى ڕاگه‌یاند: ”ساڵانه له‌كاتى هاتنى وه‌زرى پایز تا كۆتایى هاتنى وه‌زرى به‌هار، هه‌ندێ نه‌خۆشى له‌ناكاو تووشى مرۆڤ ده‌بێت، وه‌ك ژانی ماسولكه‌كان، سه‌رئێشه، كۆكه، پژمین و ژانی گه‌روو تووشى مرۆڤ ده‌بێت“.\nگوته‌بێژەکەى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستی، ئەوەشی خستە روو، كه كه‌سى توشبوو به‌و نه‌خۆشیانه كه چه‌ند ڕۆژێك به‌رده‌وام ده‌بێت، تا دای ده‌گرێت كه پله‌كه‌ى مامناوه‌ند یان قورسه و زۆرجار له‌رزینیشى له‌گه‌ڵ ده‌بێت.\nئاشکراشی کرد، كه هه‌رچه‌نده نه‌خۆشییه وه‌رزیه‌كه جێى مه‌ترسییه‌كى زۆر نییه، به‌ڵام وه‌ك وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی ، نه‌خۆشخانه و بنكه ته‌ندروستییه‌كانیان ڕاسپاردوون كه ڕێوشوێنی تایبه‌ت له‌دژی ئه‌و جۆره په‌تایانه بگرنه‌به‌ر، هاوکات خۆشیان به‌وردی چاودێری حاڵه‌ته‌كان ده‌كه‌ن.


ئارام جەمال: دیموکراسی لە ژێر فشار و پێشێلکارییدایە\nسەروەری یاسا و هەبوونی قەوارەیەکی شارستانی کە تیایدا ماف و ئازادییەکانی تاکەکەس جێی رێز و بایەخ و گەشەپێدان بێت یان نا کۆی سیستمی حوکمڕانی دەخاتە بەردەم بەرپرسیارێتییەکی گەورەوە. بەڵام شارەزایان تیشکدەخەنە سەر گرفتارییە گەورەکانی نەبوونی یاسایەکی شارستانی کە هەموان لە چوارچێوەی کەشێکی ئارام و پڕ لە سەروەری یاساییدا کۆبکاتەوەو تێکڕا هەموان لەبەردەم یاسادا یەکسان بن. بەڵام پێشێلکارییەکان بەرامبەر مرۆڤ و ئازادییەکانی تاکەکەس و رۆژنامەنوسان و نەدۆزینەوەی تاوانباران وایکردووە هەمیشە گومان و پرسیاری گەورە لەبارەی سەروەری یاسا و بێدەسەڵاتی دادگا و سیستمی حوکمڕانییەوە زیاتر و گەورەتر بن.\nلەوبارەیەوە ئاسۆ جەبار لەدەنگی ئەمریکاوە وتووێژێکی لەگەڵ چالاکوان ئارام جەمال دا سازکردووە.\nئارام جەمەل دەڵێت "ئەو کەسانە بە ڕۆژی نیوەڕۆ لەقەرەباڵەغترین شوێنی شاردا، رۆژنامەنوسان دەڕفێنن، بەڵام لەدوایشدا وا پیشانی دەدەن کە ئەوان ئاگادار نین، بەڕاستی ئەمە مەسەلەیەکە ناچێتەوە عەقڵی کەسەوە، کەس بڕوا بەوە ناکات."\nسەبارەت بە تیرۆرکردنی رۆژنامەوان وەدات حسێن دەڵێت "لەکاتێکدا ویداد لەو قەرەباڵەغییەدا شەهید دەکرێت، بەڕاستی پێویستە باری نائاسایی رابگەیەنرێت، واتە گروپێک کە 7 کەس بوون رۆژنامەنوسێک بە بەرچاوی خەڵکەوە دەڕفێنن دوایی تەرمەکەی فڕێدەدەن. دەسەڵاتێک نەتوانێت ئەمە بدۆزێتەوە و وەهێزێکی وا هەبێت لەناو شارێکی وادا، کەواتە پێویستە باری لەناکاو رابگەیەنرێت، ئەمە نیشانەی ئەوەی داعش لەناو ئێمەدایە، داعش لەسەر جادەکانە."\nلەبارەی دیموکراسی هەرێمی کوردستانەوە ئارام جەمال دەڵێت "هێشتا زوو بە ئەزموونی هەرێمی کوردستان بڵێین ئەزمونێکی دیموکراسی".\nدەشڵێت "مێژووی 25 ساڵی هەرێمی کوردستان بریتییە لەمێژووی پێشێلکردنی مافی مرۆڤ و ئەتکردنی دیموکراسی".\nهەروەها "هەموو ئەو هێزانەی لە هەرێمی کوردستاندا ئیش بۆ دیموکراسی دەکەن، لەژێر فشاردان و تاڕادەی پاکتاوکردنی جەستەیی".


گومان دەكرێت بەڕێوەبەری ناوچە گەشتیارییەكەی موسڵ لەدهۆك یان لەتوركیا خۆی حەشاردابێت\n3735 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nنەوفەل عاكوب پاریزگاری نەینەوا رایگەیاند، بەڕێوەبەری ناوچەی گەشتیاری موسڵ ئێستا لەشاری دهۆكە، باس لەوەش دەكرێت بەرەو وڵاتی توركیا رۆیشتووە.\nعاكوب لەگفتوگۆیەكیدا لەگەڵ ناوەندی هەواڵی نیشتیمانی راشیگەیاند، بەڕێوەبەری دوورگەی گەشتیاری موسڵ پابەندی ئەو راسپاردانە نەبووە، كە سەبارەت بەبەرزی ئاستی ئاوەكە دەركراون‌و فەرمانەكانیشی جێبەجی نەكردووە.\nپارێزگاری موسڵ هەروەها باسی لەوەش كردووە، كە پێشتر ئەو كەسە لەسەر ئەوەی نرخێكی زۆر وەردەگرێت بانگهێشتی دیوانی پارێزگا كراوە.\nسەبارەت بە لایەنی كەمتەرخەم لە درووست بوونی ئەو رووداوە ، پاریزگاری موسڵ رایگەیاندووە ئەو یەختەی كارەساتەكەی لێكەوتووتەوە سێ قاتی خۆی گەشتیاری لێبار كراوە، كە وابڕیار بووە ٤٥ بۆ ٥٠ كەسی بار بكات ، ئەوەشی راگەیاندووە، ئەگەر لەو رووداوە من كەمتەرخەم بووم، یان دەستلەكاركێشانەوەی من هیچ لە رەوشی موسڵ دەگۆڕێت ئەوە ئامادەم دەستلەكار بكێشمەوە .\nرۆژی پێنج شەممە لەناوچەیەكی گەشتیاری موسڵ، بەلەمێكی گواستنەوە لەروباری دیجلە وەرگەڕاو بەو هۆیەوە چەندین كەس ژێرئاوكەوتن‌و نزیكەی 100 كەس خنكان‌و چارەنووسی دەیان كەسی تریش نادیارە.\nهاوكات محەمەد كەربولی ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەران رایگەیاندووە، لەسەر كارلابردنی پاریزگاری نەینەوا چووەتە بواری جێبەجێكردنەوە ، داوشی كرد ئەو كەسەی لەشوێنی ئەو دادەنرێت كەسێك بێت لە گەندەڵی تێوەنەگلابێت و گوێرایەڵ و لەژێردەستی گرووپە چەكدارەكانیش نەبێت .\nرۆژی هەینی عادل عەبدول مەهدی سەرۆك وەزیری عێراق فەرمانێكی دیوانی دەركرد بۆ پێكهێنانی شانەی قەیرانەكان لەپارێزگای نەینەوا، كە خۆی سەرپەرشتی دەكات ، خانەكەش كاری بریتی دەبێت لەراییكردنی ئەركە جێەبجێكارییەكانی پارێزگاكە.


ئەوەی بەرێزتان وەک سەرۆکی حکومەتی ھەرێم ئاماژەتان پێ دا بە بۆنەی جەژنەوە ئەو قسانە بوو کە زیاتر لە ١٥ سالە خەلکە دلسۆزەکانی ئەم ولاتە دەیکەن ، رۆشنبیرە بە ئەمەکەکانی ئەم ولاتە دەیکەن ، میدیا جوان و سەربەخۆکان دەیکەن ، خەلکی سەر شەقام وبرسی دەیکەن و کێ دلسۆزە بۆ ولات دەیکات ، بۆ گوێتان لێ نەگرتن؟\nنەوشیروان مستەفا ھەر لە دوای راپەرینەوە لە بەرەوە بە ھێمنی لە ناو خەلک و یەکێتیدا دەیکرد ، تا کار گەیشتە ئەوەی دەنگی لێ بەرز بێتەوە و ھێزێک دروست بکات، بۆ ئەوەی رێ لەمە بگرێ کە ئێستا ئەگوزەرێ ، بۆچی بە قسەتان نەکرد؟\nواتان دەزانی ئەمانە ھەمووی دژو دوژمنتانن و خۆتان دلسۆزی ئەم ولاتەن و کەسی تر نا، کە گوێتان لە کەس نەگرت تا گەیاندتانین بەم رۆژە.\nگۆران کە چووە حکومەت بۆ جاری دووەم بۆ ئەمە بوو ، گوێمان لێ بگرن ، زەرەر ناکەن ، گەر لەبەر خەلکیش نەبێ لەبەر مانەوەی خۆتان.\nبە ناو دوژمنەکانی ولات !! راستیان کردو بە قسەتان نەکردن!!!\nئێوە گوێتان لە کەس نەگرت ئێوە دابەش بون بەسەر نەیارەکانی ھەرێم ، لایەنی دەرەکی مامۆستاتان بوون تا بەم دەردەیان بردن.\nئێوە بون بە بەردە بازی ولاتانی دەورو بەر ئێستا ئێوە باشترین وەرگێڕی دابەش کردنی تازەی کوردستانن، ئێوە باشترین وەرگێڕی شەری چاڵدێرانن ، ئێمە تا ئێستا ھەموومان لە خەیمەی سەفوان داین.\nبەرێزتان شتێکتان وت تا ئێستا کەس نەیوێراوە شتی وا بلێت لەمەدا دەست خۆشیت لێ دەکەم و لەوانەیە تۆ کەمترین بەرپرسیارێتیت بەرکەوێت.\nبەلام بەرێزتان بەدەر لە وتنی راستییەکان بەمە ویستت بە شێوەیەکی نا راستەوخۆ ئامۆزاکەت بکەیتە بەرپرسی یەکەم لەم نەھامەتییە.ـ\nویستت خۆتی لێ دەربکەی بەلام کەوتیتە ھەلەیەکەوە کە :\n١-بەرێز کاک مسعودیشت کردە ژێر گەورەترین بەرپرسیارێتی مێژویی کە ماوەیەکی ھێجگار زۆر بەرپرسیاری یەکەمی ئەم ھەرێمە بوو.\n٢-خۆشت لە شوێنێکدا بووی کە ئاگات لە ورد و درشتی ئەم ھەرێمە ھەبوو ، بۆ قسەت نەکرد؟\n٣-خۆت و کاک مسعود و ئامۆزاکەت ھەرسێکتان پارتی و لە یەک بنەماڵە ناکرێت ئاگاتان لە ورد و درشتی ئەم ھەرێمە نەبێ\n٤-یەکێتی یش شەریکی راستەقینەیە ، ئەوانیشتان کردە شەریکەبەشی گەندەڵی و نارێکی حکومرانی ولات .\nبۆ گوێتان نەگرت ؟ واتان ئەزانی ئەمانە ھەمووی دوژمنی ولاتن خۆتان نەبێت.


ئایا جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنی ته‌ندروسته؟\n19/2/2019 09:19 AM\nئایا جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنی زیانی له جگه‌ره‌ی ئاسایی كه‌متره‌و له وازهێنان له جگه‌ره‌كێشاندا یارمه‌تیده‌ره؟\nئه‌مانه پرسیارگه‌ری ئه‌و جگه‌ره‌كێشانه‌یه كه حه‌زده‌كه‌ن واز له جگه‌ره‌كێشان بهێنن.\nتوێژینه‌وه‌یه‌كی نوێ له به‌ریتانیا له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته كراوه. ئه‌بهی ماتور نووسه‌ری سه‌ره‌كی توێژینه‌وه‌كه ده‌ڵێت "خه‌ڵكێكی كه‌متر جگه‌ره‌ی ئاسایی ده‌كێشن ژماره‌یه‌كی زۆر به‌ره‌و جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنی ده‌چن".\nجگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنی ئامێرێكه به باتری كارده‌كات و خه‌ڵك هه‌ڵیده‌مژن و دووكه‌ڵه‌كه‌ی ده‌ده‌نه ده‌ره‌وه‌و یه‌كێك له مادده به‌كارهاتووه‌كان تێیدا نیكۆتینه. جگه‌ره‌ی ئاساییش نیكۆتینی تێدایه به‌ڵام هاوكات مادده‌ی زیانبه‌خشی وه‌ك قیرو مۆنۆكسیدی كاربۆنیشی تێدایه.\nنووسه‌ره‌كان ده‌ڵێن ئه‌و كه‌سانه‌ی كه جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنی ده‌كێشن و واز له جگه‌ره‌ی ئاسایی ده‌هێنن، چاوه‌ڕوانن كه مه‌ترسی توشبوونیان به شێرپه‌نجه كه‌متر ببێته‌وه، چونكه زیاد له 70 مادده‌ی هۆكاری شێرپه‌نجه له تووتندا هه‌یه كه له جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنیدا نییه. مادده‌یه‌كی مه‌ترسیداری دیكه له تووتندا ئاڵترافینه كه له جگه‌ره‌ی ئاساییداو له جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنیشدا هه‌یه‌و ده‌چێته ناو سووڕی خوێن و ده‌بێته هۆی هه‌وكردن. هه‌روه‌ها جگه‌ره‌ی ئه‌لیكترۆنی ده‌توانێت ببێته هۆی نه‌خۆشییه‌كانی دڵیش.


زمانی منداڵ و ڕۆڵی گەورەكان – گه‌شه‌پێدان\nماڵه‌وه/ وتار/زمانی منداڵ و ڕۆڵی گەورەكان\nكە گەورەتر دەبێت، ئیتر دەبێت ئامرازی تر بدۆزێتەوە بۆ بەردەوامبوونی ژیان و وەدەستخستنی پێداویستییەكانی. دیارە ئەم ئامرازەش زمانە. هەموو منداڵانی دنیا بێ ڕەچاوكردنی زمان و نەتەوە، خۆیان فێری هەندێ پیتی نەبزوێن دەبن كە زۆربەیان لە ڕێگەی لێو و زمانەوە دروست دەبێت. ئەمەش شتێكی بەڵگەنەویستە، چونكە هەر كە لە دایك دەبێت لێو و زمانی بۆ مژینی مەمكی دایك بەكار دێنێ. منداڵ فێری دەنگەكانی: بەبە… پا‌پە… مەمە…دەدەدا… و چەند دەنگێكی تر دەبێت. ئیتر ئا لێرەوە ڕۆڵی گەورە لە هەموو بوارەكاندا دەست پێ دەكات و ئەو بوارانەش لە چەند لایەنێكدا بەرجەستە دەبێت:


پارتی لە مەخموور و گوێڕ زۆرترین دەنگی بەدەست هێناوە\nبەرپرسێكی پارتی دیموكراتی كوردستان ئاشكرای دەكات لە سنووری مەخموور و گوێڕ سەڕەڕای نەبوونی بارەگەی حزبی، بەڵام ئەوان زۆرترین دەنگی ئەو سنوورەیان بەدەست هێناوە.\nئەمڕۆ چوارشەم 16ـی ئایار، كرماج عەبدوڵا، بەرپرسی لقی پارتی دیموكراتی كوردستان لە مەخموور بە"وشە"ـی راگەیاند, پارتی دیموكراتی كوردستان لە سنووری شارۆكەی مەخموور دەنگی زۆر باشی بەدەست هێناوە و هێشتا دەنگی كەمپەكان ماوە و یەكەم جاریشە پارتی لەناو شارۆكەی مەخموور سەرەڕای بەسەربازیكردن و ئەو دۆخەی لەدوای 16ـی ئۆكتۆبەر لەو ناوچانە دروست كراوە، توانیویەتی دەنگی یەكەم بەدەست بێنێت.\nئەو بەرپرسەی پارتی دەڵێت، جیاوازی ئێمە لەناو سەنتەری مەخموور لەگەڵ یەكێتی نیشتیمانی كوردستان 700 دەنگە و لە شارەدێی گوێر نزیكەی حەفت هەزار و800 دەنگ جیاوازیمان هەیە و لەكەمپەكان كە سێ هەزار و 500 دەنگە، بەلایەنی كەمەوە سێ هەزار دەنگی پارتییە، بۆیە زۆرینەی وێستگەكان هەمووی پارتی دەنگی یەكەمە.\nعەبدوڵا زیاتر گوتی، دەنگی پارتی زۆر زیادی كردووە، ئەمەش بۆ هەڵوێستە نیشتیمانییەكانی پارتی دەگەڕێتەوە و خەڵكی مەخموور وەڵامی هەڵوێستەكانی ئێمە و ئەو دۆخەی كە حكوومەتی عێراق بە هاوكاری لایەنێكی كوردی لە مەخموور دروستی كردووە دایەوە، چونكە خەڵك بە ویژدانەوە دەنگی خۆی داوە و كوردستانی بوونی مەخمووریان دووپات كردەوە و وەڵامێكی زۆر دروستی ئەوانیان داوەتەوە.\nڕاگەیاندنی ئەنجامی هەڵبژاردنەكانی 12ـی ئایار و بەدەستهێنانی ژمارەیەكی زۆر لە كورسییەكانی هەولێر و مووسڵ لەلایەن پارتییەوە وای كردووە بەشێك لە حزبەكات تووشی شۆك بن.\nمەخموور/ بڵند ئیبراهیم


ئە نفال برینێکی بێ هه توانە ، ئازارێکی بە سوێیە ، خەمێکی قوڵە . … ئە سرا جلیل محمد – Dengekan\nPrevious نامه‌كانی ئیشق … 11… سه‌ردار جاف\nNext ئایدەلۆژی ناسیۆنالیزمی عەرەب لە خیتابی ئەنفالدا! … رزگار عومەر


لیژنه‌یه‌كى نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كان داوا له فه‌ره‌نسا ده‌كات چه‌كدارانى داعش له عیراق بپارێزێت\nلیژنه‌ى به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ى ئه‌شكه‌نجه‌دانى سه‌ربه رێكخراوى نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كان داوا له فه‌ره‌نسا ده‌كات رێوشوێن بگرێته‌به‌ر بۆ رێگه‌گرتن له جێبه‌جێكردنى سزاى له‌سێداره‌دانى ئه‌و چه‌كداره فه‌ره‌نسیانه‌ى رێكخراوى داعش، كه له عیراقدا ده‌ستبه‌سه‌ركراون.\nلیژنه‌كه له نامه‌یه‌كدا بۆ نه‌بیل بودى پارێزه‌رى ئه‌و چه‌كداره فه‌ره‌نسیانه باسى له‌وه‌كردوه، لیژنه‌كه داواى له ده‌وڵه‌تى فه‌ره‌نسا كردوه له چوارچێوه‌ى ده‌سه‌ڵاتى خۆیدا سه‌رجه‌م رێوشوێنه پێویست و لۆژیكییه‌كان بگرێته‌به‌ر بۆ پاراستنى گیان و ده‌رونى ئه‌و چه‌كداره سزادراوانه و رێگه‌گرتن له له‌سێداره‌دانیان.\nهه‌روه‌ها له نامه‌كه‌دا هاتوه "پێویسته فه‌ره‌نسا به‌رده‌وام و به‌بێ دواكه‌وتن ئه‌و رێوشوێنانه به رێكخراوه‌كه بگه‌یه‌نێت، كه له‌وباره‌یه‌وه ده‌یگرێته‌به‌ر".\nپێشتر پارێزه‌رى ئه‌و چه‌كدارانه نامه‌یه‌كى بۆ لیژنه‌ی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئه‌شكه‌نجه‌دانی سه‌ربه نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كان ناردبو و تێیدا باسى بارودۆخى ئه‌و چه‌كداره ده‌سته‌به‌سه‌ركراوانه‌ی داعشی كردبو، كه سزاى له‌سێداره‌دانیان بۆ ده‌ركراوه. رونیشیكردبوه‌وه به‌شێوه‌یه‌كی نامرۆیی مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت و فه‌ره‌نساش ئه‌و بارودۆخه ده‌زانێت، به‌ڵام هیچ جوڵه‌یه‌كى نه‌كردوه.


داوای بە جینۆساید ناساندنی کۆمه‌ڵکوژى ئه‌رمه‌نه‌کان لە بایدن دەکرێت – لڤین پرێس\nداوای بە جینۆساید ناساندنی کۆمه‌ڵکوژى ئه‌رمه‌نه‌کان لە بایدن دەکرێت\nرۆژى ٢٤ى ئه‌م مانگه ١٠٦ ساڵ به‌سه‌ر “جینۆسایدی” ئه‌رمه‌نه‌کان له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تى عوسمانییه‌وه تێپه‌ڕده‌بێت، پرۆسه‌ى کۆمه‌ڵکوژیى ئه‌رمه‌نه‌کان له ساڵى ١٩١٥ تا١٩٢٣ له‌لایه‌ن ئیمپراتۆریه‌تى عوسمانى ئه‌نجامدرا و تێیدا یه‌ک ملیۆن و نیو ئه‌رمه‌نى کوژران.\nتائێستا زیاتر له ٤٠ حکومه‌ت و په‌رله‌مانى وڵاتانى جیهان کۆمه‌ڵکوژیى ئه‌رمه‌نه‌کانیان “به‌جینۆساید” ناساندووه و “گرنگترین” ناساندنیش له‌لایه‌ن یه‌کێتیى ئه‌وروپاوه بووه.\nلە نوێترین کارداونەوە بۆ بە جینۆساید ناساندنی کۆمەڵکوژی ئەرمەنەکان سه‌د ئه‌ندامى ئه‌نجوومه‌نى نوێنه‌رانى ئه‌مریکا نامه‌یه‌کیان بۆ جۆ بایدن، سه‌رۆکى ئه‌مریکا ناردووه و داواى لێده‌که‌ن وه‌ک یه‌که‌مین سه‌رۆک له مێژوودا به فه‌رمى کۆمه‌ڵکوژیى ئه‌رمه‌نییه‌کان به جینۆساید بناسێنێت.\nلە بەشێکی تری نامەکەدا هاتووە” ئه‌نجوومه‌نى نوێنه‌ران و ئه‌نجوومه‌نى پیرانیش به زۆرینه‌ى ده‌نگ رووداوه‌که‌یان له 2019 به جینۆساید ناساندووه، ئێستاش کاتى ئه‌وه‌یه سه‌رۆکى ئه‌مریکا ئه‌و بێنده‌گییه بشکێنێت که چه‌ندین ساڵه به‌رده‌وامه و راستى رووداوه‌که باسبکات و به فه‌رمى وشه‌ى جینۆساید له‌به‌رامبه‌ر کۆمه‌ڵکوژکردنى یه‌ک ملیۆن و 500 هه‌زار ئه‌رمه‌نى له‌لایه‌ن عوسیمانییه‌کانه‌وه به‌کاربهێنێت”.\nجێگەی ئاماژە پیدانە ساڵانه له یادى کۆمه‌ڵکوژیى ئه‌رمه‌نییه‌کان خه‌ڵک له مۆنۆمێنتى جینۆساید له یه‌ریڤانى پایته‌خت کۆده‌بنه‌وه و چه‌پکه‌گوڵى رێزلێنان داده‌نێن و نزا بۆ قوربانیان ده‌که‌ن.\nله‌م مانگه‌دا، له 24ى نیسان، جیهان یادى 106 ساڵه‌ى ده‌ستپێکى یه‌که‌مین رۆژى جینۆسایدى ئه‌رمه‌نییه‌کان ده‌کاته‌وه، کوشتنى سیسته‌ماتیکى 1.5 ملیۆن ئه‌رمه‌نى له‌لایه‌ن ئیمپراتۆریه‌تى عوسمانییه‌وه له 1915ـه‌وه بۆ 1923، هه‌روه‌ها ئاواره‌بوونى زیاتر له‌و ژماره‌یه‌ش. دواى چه‌ندین ده‌یه، له‌کاتێکدا زۆر له سه‌رکرده‌کانى جیهان یه‌که‌م جینۆسایدى سه‌ده‌ى بیسته‌میان به فه‌رمى ناساندووه، که‌چى سه‌رۆکى ئه‌مریکا بێده‌نگه. ئێمه هاوڕاین له‌گه‌ڵ جڤاکى ئه‌رمه‌نى – ئه‌مریکى و هه‌موو ئه‌وانه‌ى پشتیوانى له راستى و دادپه‌روه‌رى ده‌که‌ن و داواده‌که‌ن که ئێوه‌ش به روونى و راسته‌وخۆ دان به جینۆسایدى ئه‌رمه‌نییه‌کان له راگه‌یێندراوى تایبه‌ت به 24ى نیساندا بنێن و به فه‌رمى بیناسێنن.\nده‌زانین که ئێوه خۆتان باش ئاگادارى ئه‌م پرسه‌ن له‌وکاته‌وه‌ى که سیناتۆر بوون و ئه‌وکاته‌ش که جێگرى سه‌رۆک بوون، له‌وانه‌ش رێکخستنى ژماره 212 له‌لایه‌ن لیژنه‌ى دادوه‌رییه‌وه له ئه‌نجوومه‌نى نوێنه‌ران له 1989 ، که ناساندنى رۆژى نیشتمانى بۆ یادکردنه‌وه‌ى 75 ساڵه‌ى جینۆسایدى ئه‌رمنه‌ییه‌کانى لێکه‌وته‌وه. هه‌روه‌ها پێزانینمان هه‌یه به‌وه‌ى ئێوه وه‌ک جێگرى سه‌رۆک ئاماده‌ییتان هه‌بوو له یادى جینۆسایدى ئه‌رمنییه‌کان له ساڵى 2015 له کاتیدراڵى نیشتیمانی. له‌و کاته‌شدا بوو که جه‌نابى قه‌داسه‌تى پاپا فرانسیس له گردبوونه‌وه‌ى پیرۆزى سانت پیته‌ردا سه‌باره‌ت به جینۆسایدى ئه‌رمه‌نییه‌کان گوتی: “شاردنه‌وه‌ى یان نکۆڵیکردن له شه‌ێ وه‌ک وازهێنانه له برینێک به‌رده‌وام خوێنى لێبڕژێت به‌بێ ئه‌وه‌ى بپێچڕێت.”\nراستیى مێژوویى ئه‌وه‌ى که سه‌ده‌یه‌ک پێش ئێستا روویداوه پرسێکى کێشه‌له‌سه‌ر نییه. دیپلۆماتکاره ئه‌مریکییه‌کان دۆکیۆمێنتى تایبه‌ت به کۆمه‌ڵکوژیى ئه‌رمه‌نییه‌کانیان تۆمارکردووه، هه‌رچه‌نده شتێکى وه‌هایان له‌سه‌ر ئه‌وه نه‌گوتووه که بینیویانه. ته‌نها چه‌ند ده‌یه‌یه‌ک دواى ئه‌وه رافایل له‌مکین زاراوه‌ى “جینۆساید”ى به‌کارهێنا بۆ ئه‌وه‌ى هه‌لى جینۆسایدکردنى ئه‌رمه‌نییه‌کان به هه‌ند وه‌ربگیرێت.\nبه‌ڕێز سه‌رۆک، وه‌ک خۆت له راگه‌یێندراوى 24ى نیسانى ساڵى رابردوودا گوتت “بێده‌نگى به‌شداریکردنه له تاوان”، بێده‌نگى شه‌رمه‌زارییانه‌ى حکومه‌تى ئه‌مریکا سه‌باره‌ت به‌و راستییه مێژوییه‌ى جینۆسایدى ئه‌رمه‌نییه‌کان زۆر درێژه‌ى کێشاوه و پێویسته کۆتایى پێبێت. داوات لێده‌که‌ین شوێن پابه‌ندییه‌کانى خۆت بکه‌ویت و ئه‌و راستییه بڵێیت.\nبەوێنە.. نێچیرڤان بارزانی لەگەڵ باڵیۆزی وڵاتێک پاسكیلسواری ئەنجامدا\nتوركیا لە پرۆگرامی F-35 دەکرێتە دەرەوە


Ömer Yasin Ergin,Ramal Abdullah Mahmood | 10.08.2019\nدۆڵی غورس كه ده‌كه‌وێته حه‌وته‌مین كیلۆمه‌تری سه‌ر رێگای ماردین-كزڵته‌په به دیمه‌نه دڵڕفێنه‌كانی و جریوه جریوی باڵنده‌كان پێشوازی له گه‌شتیاران ده‌كات و گه‌شتیاران هه‌ر له‌وێش به‌مه‌به‌ستی خۆفێنككردنه‌وه مه‌له ده‌كه‌ن، كه پله‌كانی گه‌رما له‌وێ ٤٠ پله‌ی تێپه‌ڕاندووه.\nجگه له خه‌ڵكی ماردین خه‌ڵك له پارێزگاكانی دیكه‌ی توركیایشه‌وه به تایبه‌ت له رۆژانی پشوودا روو له‌و دۆڵه ده‌كه‌ن.\nمه‌عسوم ئاڵتای به په‌یامنێری ئاژانسی ئانادۆڵو راگه‌یاند: "یه‌كه‌مجارمه دێمه ئێره. به‌ڵام به‌راستی سروشتێكی ناوازه و دڵڕفێنی هه‌یه و زۆر فێنكه. پێشنیار بۆ هه‌موو كه‌س ده‌كه‌م بێنه ئێره. له‌مه‌ودوا تا ده‌رفه‌تم هه‌بێ دێم. ئێره به‌هه‌شته شاراوه‌كه‌ی كزڵته‌په‌یه".\nحه‌سه‌ن كورتای كه قوتابییه له كۆماری توركی قوبرسی باكوور كه له‌گه‌ڵ هاوڕێكانی بۆ گه‌شتكردن روویان كردۆته ئه‌و دۆڵه و گوتی: "ئێره زۆر باشه بۆ سه‌یران. به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئاو به‌رده‌وام له تاڤگه‌كه‌وه دێته خواره‌وه ئاوه‌كه زۆر سازگاره".\nئیبراهیم خه‌لیل سانجار-یش كه له‌گه‌ڵ هاوڕێكانی بۆ سه‌یران هاتووه‌ته غورس ئاماژه‌ی به‌وه دا كه پێویسته هه‌موو كه‌سێك بۆ ئارامبوونه‌وه و دووركه‌وتنه‌وه له جه‌نجاڵییه‌كانی شار سه‌ردانی دۆڵه‌كه بكات.


نەورۆز لە تێفکرینی نێوان 'من و ئەبوبەکر کاروانیی و پڕۆفیسۆر کەیوان'، دا!\nزیاتر له پێنج ساڵ پێش ئێستا، ڕادیۆی دواڕۆژ ھەر یەکە لە 'من و ئەبوبەکر کاروانیی و پڕۆفیسۆر کەیوان ئازاد ئەنوەر'ی بانگێشت کرد بۆ بەرنامەیەکی تایبه‌ت لەسەر نەورۆز. ده‌توانن له‌م لینكه‌ی یوتوب دا بیسه‌ری به‌رنامه‌كه بن: ( https://www.youtube.com/watch?v=q46kyrYkvJE ). له به‌رنامه‌كه‌دا مشتومڕ دروست بو سه‌باره‌ت به مێژووی نه‌ورۆز. ئه‌بوبه‌كر كاروانی هه‌میشه ده‌یوست به‌جۆرێك بۆچونه‌كانی بخاته‌ڕو كه گوایه ئه‌وه كورده كه ده‌یه‌وێت مێژوو ساخته بكات و نه‌ورۆز به‌تایبه‌ت وه‌ك پرسێكی ناسیۆنال مێژوویه‌كی كۆنی له ناو كورددا نییه و بۆ سه‌رده‌می پیره‌مێرد ده‌گه‌ڕێته‌وه. واته: لەوێ ئەبوبەکر کاروانی نەورۆزی بۆ کورد بە ساختەی ناسیۆنالیزمی کوردی دانا کە لە پیرەمێردەوە دروستکراوە!\nمنیش به پشت به‌ستن به خوێندنه‌وه‌ی قوڵ و تێڕامان له ده‌یان سه‌رچاوه‌ی جیاواز، ده‌مویست بۆی بسه‌لمێنم كه بۆچونه‌كانی هه‌ڵه‌یه و، ده‌رهاویشته‌ی ئه‌و مێژووه ساخته‌یه‌یه كه تورك، فارس و عه‌ره‌ب ده‌یانه‌وێت به ساخته‌كراوی بۆ كوردی بنوسنه‌وه. پڕۆفیسۆر كه‌یوانیش هاوبۆچون بو و چه‌ندین به‌ڵگه‌ی هێنایه‌وه كه دیرۆكی نه‌ورۆز زۆر كۆنه له‌سه‌ر خاكی كوردستان. به‌ڵام، پاش ئه‌م هه‌مو ساڵه ده‌بینم كه هه‌ندێك كه‌س هه‌ن دیسانه‌وه نه‌ورۆز وه‌ك بۆنه و جه‌ژنێكی نه‌ته‌وه‌یی ڕێكخراو بۆ زه‌مه‌نی پیره‌مێردی ده‌گێڕنه‌وه. هه‌ربۆیه به پێویستم زانی تێفكرینه‌كانی خۆم له‌م ڕوه‌وه بخه‌مه‌ڕو. بۆ زانیاری زیاتریش له‌م باره‌یه‌وه، خوێنه‌ران ده‌توانن بینه‌ری چاوپێكه‌وتنێكی كه‌ی-ئێن-ئێن بن له‌گه‌ڵم دا كه چه‌ندین ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ئه‌نجام دراوه‌و ئه‌مه لینكه‌كه‌یه‌تی له یوتوب دا: (https://www.youtube.com/watch?v=ghTEa4eUUeo ).\nله ناو كۆمه‌ڵكاگه‌مان دا تا ئێستا ده‌یان سه‌ركرده و بڕوانامه‌دار و ڕۆژنامه‌نوس هه‌ن وا له نه‌ورۆز گه‌شتون كه هه‌ر له بنه‌ڕه‌ت دا موڵكی چه‌ندین نه‌ته‌وه بوه و، له ناو كوردیش دا پیره‌مێرد دایهیناوه. به‌ڵام له‌م نوسینه‌دا هه‌وڵه‌ده‌م له خوێندنه‌وه‌یه‌كی قوڵی چه‌ندین ساڵه‌م بۆ نه‌ورۆز، ئایدیاكانم به‌و ئاڕاسته‌یه بڕوات كه نه‌ورۆز له‌سه‌ر خاكی كوردستان كۆنترین بۆنه بوه‌و دواتر بۆ نه‌ته‌وه‌كانی تر گواستراوه‌ته‌وه.\nڕونە لە مشتومڕه‌كه‌مان له‌گه‌ل ڕادیۆ دواڕۆژ دا، کاک ئەبوبەکر کاروانی پێی وایە: نەورۆز لە ساڵی ١٩٣٠ یەکانەوە لە لایەن پیرەمێردی نەمرەوە یادکراوەتەوە و بۆنەیەکی هاوچەرخە بۆ کورد تا ئه‌وه‌ی بۆنەیەکی مێژوویی کۆنتر بێت. بەڵام ئەم بۆچونەی بە تەواوی نادروستە و بە قوڵی نەچوەتە ناو مێژووەوە، بەپێی ئەم تێفكرینانه‌م:-\n١-مێژووەوە جەژنی نەورۆز مێژوویەکی دێرینی لە سەر خاکی کوردستان دا هەیە. پێموایە: ڕیشەی دروست بونه‌كه‌ی دەگەڕێتەوە بۆ قۆناغی کشتوکاڵکردن. لە کوردستان بەتایبەت لە ''گوندی چەرمۆ و ئەشکەوتی شانەدەر'' و تەواوی ناوچە شوێنەوارەکانی زنجیرە شاخەکانی زاگرۆس دا سەلماوە کە بۆیەکمجار لە مێژوودا کشتوکاڵکردن له‌سه‌ر خاکی کوردستان دا کراوە. گەر ئێمەش وردبینەوە لە مێژووی ڕیشه‌ی یادکردنەوەی جەژنی نەورۆز، ڕۆژی ٢١-٣ کە یەکەم ڕۆژی نەورۆزە، ڕێک دەکاتە ڕۆژی یادکردنەوەی ''خواوەندی تەمووز'' لەلایەن سۆمەرییەکانەوە، کە سۆمەرییەکان لە هەزارەی پێنجەم و چوارەمی پێش زایندا یادی خواوەندی ''تەمووزیان'' کردۆتەوە وەک ''خواوەندی بوژانەوەی سروشت و خواردنە گیاییەکان''.\nهەربۆیە ساڵانە جەژنی خواوەندی ''تەمووز'' لەسەر خاکی کوردستان بەردەوامی هه‌بو، تا ساڵی ٧٠٠ ی پێش زاین کە کاتێک ''دیاکۆ'' توانی ئیمپراتۆریەتی مادی کوردی دامەزرێنێت. لەو سەردەمەشەوە یادکردنەوەی خواوەندی 'تەمووز' برەوی زیاتری پێدرا و، هاوکات لەگەڵ ئەوەش دا تەشەنەسەندنی ئاینی زەردەشتیی کە هەڵقوڵاوی خاکی کوردستان بو، وایکرد بەتەواوی یادکردنەوەی ''جەژنی ژیانەوەی تەمووز- نەورۆزی ئێستا'' گرنگیی و بایەخی زیاتری پێ بدرێت. بەتایبەت ئه‌و زه‌مه‌نه لە نه‌ریتیان دا دوو وەرزیان هەبوە ''گەرمیان و کوێستان''. وەرزی گەرمیان لە ٢١-٣ کە دەکاتە سالڕۆژی خواوەندی ئەفسانەیی تەمووز خەڵک لە ئەشکەوتەکان دەهاتنە دەرەوە و، ئاگریان دەکردەوە و، شادییان دەگێڕا. تا سەرەتای هاتنی پایزی ئێستا 'وەرزی گەرمیان'ەکەیان بەردەوامی هەبو. یادکردنەوەی 'تەمووز' لە هزری مرۆڤەکانی پێش زایندا، وەک یادی ژیانەوەی سروشت و پڕبەرهەمبونی ڕزق و ڕۆزی کراوەتەوە. چونکە له‌و سه‌رده‌مه‌دا سەرچاوەی سەرەکیی مرۆڤ بریتیی بوه له کشتوكاڵکردن و بەرهەمە درەختییەکانی دیکە، کە لە بەهاردا چەکەرە دەکەنەوە و دەڕوێنەوە و، لە هاوینیش دا بەروبومەکان بەرهەم دەهێنرێن.\n٢-سەبارەت بە چیرۆکی کاوەی ئاسنگەر و وشەی نەورۆزەوە، چیرۆکی کاوەی ئاسنگەر بەشێکە لەو داستانەی کە لە 'شانامەی فیردەوسی' دا هاتوە. شیاوی لێوردبونه‌وه‌یه كه داستانە ئەفساناوییەکانی شانامەی فیردەوسی بە هیچ جۆرێک لەگەڵ مێژووی کۆندا یەکناگرێتەوە و، بەڵکو ساختە و دروستکراوە.\nفیردەوسی سەردەمانی ژیانی دەگەڕێتەوە بۆ ٩٧٠ ی زاینیی و، لە دایکبوی ساڵی ٩٤٠ ی زاینیە لە شاری مەشهەدی ئێستا 'کە لە کۆندا پێی وتراوە شاری تووس'. له‌كاتێك دا فیردەوسی کە خۆی لە ٩٧٠ ی زایندا ژیاوە، كه‌چی ئەفسانەکانی پەرتوکی 'داستانی شانامە'کەی باسی ٧٠٠ ی پێش زاین دەکات! شانامه‌كه‌ی زۆر بە رونی چەندان هەڵەی زانستیی و مێژووی تێدایە. بۆ نمونە، فیردەوسی باس لەوە دەکات کە پاشا ئەستیاگس لە ٧٠٠ ی پێش زایندا ژیاوە و خودی پاشا ئەستیاگس هەمان زوحاکی خوێنمژە کە مار بەسەر شانەکانییەوە بوە و لە لایەن کاوەوە کوژراوە. لە کاتێکدا لە ٧٠٠ ی پێش زاین، بە پێی مێژوو و کتێبی ئاناباسی یۆنانیی و سەرچاوه‌كان، ''دیاکۆ'' حوکمڕان بوە و سەرەتای دامەزراندنی ئیمپراتۆریەتی ماد بوە. هەروەها ئەستیاگس لە ٥٥٠ ی پێش زایندا ژیاوە نەک لە ٧٠٠ ی پێش زاین. زیاتر لەمانەش، پاشا ئەستیاگس کەسایەتییەکی باش و تایبەتمەندی ڕابواردن و کەیفوسەفای هەبوە نەک ئه‌وه‌ی خوێنڕێژ بێت و ناوی 'زوحاک' بوبێت. هەروەها پاشا ئەستیاگس بەدەستی "کورش"ەوە کوژراوە نەک بە دەستی کاوە! بۆیه ئەم چیرۆکە ئەفسانه‌ییه‌ی دروستکراوی فیردەوسی هیچ فاکتێکی لە مێژوو دا نییە و، لەگەڵ هیچ بەڵگەیەکی شوێنەواریی و دەستنوسەکانی وەک کتێبی ''ئاناباس یان ئاناباسیس'ی یۆنانیدا یەکناگرێتەوە.\nتەنانەت نوسەرە ئەقڵمەندەکانی خودی فارسەکانیش، فیردەوسی بەدرۆ دەخەنەوە. بۆ نمونە، نوسەری ناوداری ئێرانی 'ئەحمەدی شاملۆ' پێی وایە: "پەرتوکی ئەفسانە خولقێنی شانامەی فیردەوسی جگە لە کۆمەڵێک داستانی خێڵەکیانە و دروستكراو بەولاوە هیچی تر نییە''.\nخودی وشەی 'نەورۆز' لوڕیە، کە لوڕەکانیش بەشێکن لە نەتەوەی کورد، لە داستانی شانامەی فیردەوسیی دا هه‌وڵدراوه ئەم وشەیە بكرێته موڵكی فارسه‌كان. ئەگینا گەر هەر کەسێک بە وردیی له‌سه‌ر ئه‌م پرسه لە مێژوو ڕامێنێت، لەوە دەگات کە یادی نەورۆز یادی سالڕۆژی خواوەندی تەمووزە کە مێژوویەکی دێرینتر لە ٥٠٠٠ ساڵ پێش زاینی هەیە و، دواتر ئیلام ناوه‌ندی سه‌ره‌كی یادی نه‌ورۆز بوه‌و، وشه‌كه‌ش لای لوڕه كورده‌كانه‌وه هاتۆته‌بون و، ئیلامیش خاوه‌نی یه‌كێك له كۆنترین شارستانیه‌ته‌كانی نه‌ته‌وه‌ی كوردی زاگرۆسیی كوردستانه.\nهه‌ربۆیه، چ وشەکە 'نەورۆز' و چ داستانی ئەفسانەیی 'کاوەی ئاسنگەر' و 'زوحاکی مار لەسەرشان' کە مارەکان خوێنی کەلە سەری مرۆڤیان مژیوە، هەر هەموی ئەفسانەی دروستکراون و، فارسەکان توانیوییانە مێژوویەکی دروستکراوی بۆ خۆیان پێ دروست بکەن. چونكه فارس له ڕه‌گه‌زی ئاریایین و مێژوویه‌كی زۆر كۆنیان له‌سه‌ر ئه‌م خاكه‌ی ئێستاشیان نییه. به‌ڵام كورد كه ڕه‌گه‌ز زاگرۆسییه و خاوه‌ندار و ڕه‌گه‌زی هه‌میشه‌یی دونده‌كانی زاگرۆسه، مێژووەکەی دزراوە و دەستکاری کراوە. كورده‌كان سەدان 'شیعر و بابەت و گۆرانیی و پیاهەڵدان'یان بەسەر 'کاوە' دا ڕازاندۆتەوە، بێ ئەوەی ڕابمێنن کە مێژووەکەیان - دزراوە و گۆڕدراوە و ساختەکراوە- لە لایەن فارسەوە! تەنانەت نەتەوەیەکگرتووەکانیش لە ٢٠١٠ غەدری لە کورد کرد، چونکە ڕاستە جەژنی نەورۆزی وەک جەژنێکی جیهانیی ناساند. بەڵام ''ڕیشەی'' جەژنی نەورۆزی بۆ ئیرانی-فارسیی گەڕاندەوە و حکومەتی هەرێمیش لێی بێ دەنگ بو! بڕیاره‌كه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان ته‌نیا له‌به‌ر ئه‌وه بو كه: فارسه‌كان هه‌م ده‌وڵه‌تیان هه‌یه و، هه‌م مێژووی جه‌ژنی نه‌ورۆزی كوردیشیان بۆ خۆیان ساخته كردوه‌و بردویانه.\n٣-كاتێك مادەکان گەشتنە ئاستی ئیمپراتۆریەت، ئه‌وه بو بەهۆی ئەوەی چەندان نەتەوەی تر بخەنە ژێر حوكمڕانی خۆیانەوە. هەربۆیە له پاش سه‌رده‌می ماده‌كانه‌وه، هه‌ندێك له نەتەوەکانی دراوسێی کوردیش فێری یادکردنەوەی نەورۆز بون و، ئاینی زەردەشتییەتیش کە بە جیهاندا بڵاوبوه‌وه هاوکاربوە کە نەتەوەکانی تر لە کوردەوە فێری یادی جەژنی نەورۆز ببن. بێگومان، فارسه‌كان ئەو ڕاستییە ده‌زانن کە ڕیشەی جەژنی نەورۆز کوردییە و، بۆ یه‌كه‌مجار لەسەر خاکی کوردستان لە قۆناغی کشتوکاڵکردندا کراوەتەوە و، ساڵڕۆژی جەژنی نەورۆزیش هەمان ساڵرۆژی خواوەندی تەموزی سۆمەرییەکانە کە دەگەڕێتەوە بۆ پێش لە هەزارەی پێنجەمی پێش زاین. واته به‌پێی ئه‌م تێفكرینانه‌م ده‌سه‌لمێت كه: ساڵنامه‌ی فارسه‌كان دروستكراوه و، نه‌ورۆز زۆر له پێش یه‌كه‌م ساڵی نوێی فارسه‌كان، له‌سه‌ر خاكی كوردستان، بونی هه‌بوه. نه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌وان داهێنه‌ری بن. ئه‌وان ته‌نیا داهێنه‌ری بردنی مێژووی كوردن بۆ خۆیان، كه ئه‌وه‌ش جۆرێكه له زیره‌كیی و، زیره‌كی فارسه‌كان ده‌رده‌خات.\n٤-بە تەواوی بە پێچەوانەی بۆچونەکانی بەڕێز ''ئەبوبەکر عەلی- کاروانی'' یەوە، سەرچاوە مێژوویەکان و کتێبی ڕۆژهەڵاتناسان بەڵگەن لەسەر ئەو ڕاستییەی کە پێش ئه‌وه‌ی پێره‌مێردی نه‌مر یادی جەژنی نەورۆز لە سییەکانی سەدەی بیست دا، بكاته‌وه. گەلی کورد لە قۆناغی میرنشینەکانیش دا جەژنی نەورۆزی کردۆتەوە و جەژنەکەش هەمیشە ڕەمزێکی یەکێتیی جەماوەریی کورد بوە بۆ دژایەتیی داگیرکاران و، هەردەم ئیرادە و نوێبونەوە و ناسنامەی یەکێتیی کوردانی تێدا پراکتیزە کراوە. بۆ نمونە: لێکۆڵەر وکوردناسی فەرەنسی 'جەیمس مۆیەر' لە ساڵی ١٨١٢ دا لە کوردستان، تاکەکانی نەتەوەی کورد دەبینێت کە یادی جەژنی نەورۆز دەکەنەوە و، وەک جەژنێکی نەتەوەیی-مێژووییان ڕۆحیەت وئیرادەی زیاتریان پێ دەبەخشێت بۆ دژایەتی داگیرکاران و دژایەتیکردنی چەوساندنه‌وه‌یان. یادی جەژنی نه‌ورۆز له ناو نەتەوەی کورد دا هه‌میشه وەک بۆنەیەکی نەتەوەیی-مێژوویی، بوه. ئەمەش دوو فاکت ئەسەلمێنێت، یەکەمیان: ئایدیای چه‌سپاوی یادكردنه‌وه‌ی نەورۆز له ناو هزری تاكه‌كانی كورددا بریتیی بووە لە بەردەوامیی ژیاندنەوە و ژین. دووەمیشیان: پراکتیزەی نەورۆزیش بریتییە لە: یادکردنەوەی جەژنە كلتورییه-نه‌ته‌وه‌ییه‌كه‌ی كورد لە لایەن گشت تاکەکانی کۆمەڵگای کوردەواریی و، پیشاندانی ئیرادە و بونیەتی یه‌كگرتویی دژ بە داگیرکەران.\n٥-هیوادارم هەمو خوێنەوارێکی کورد بەتایبەت ئەکادیمیستەکان بەدواداچونی وردتر بۆ 'نەورۆز' بکەن، بۆ ئەوەی ئەم مێژووەی نەتەوه‌ی كورد زیاتر ساختە نەکرێت و، حکومەتی هەرێم کۆنفرانسێکی زانستی لە بارەوە بۆ ڕێكبخات. هەرچەندە حکومەتی هەرێم لە مەڕ زۆر دۆسیەی نەتەوەیی بە بێ دەنگیی پاڵی لێداوەتەوە! هەروەها پێشنیار دەکەم تاکەکانی کۆمەڵگاکەمان بە 'مامۆستایانی زانکۆ، نوسەر و ڕوناکبیران، مامۆستایانی ئاینی و، میدیاکاران' بەرپرسیارێتی زیاتر بخەنە سەر شانیان لە مەڕ هوشیارکردنەوەی تاکەکانی کۆمەڵگاکەمان بۆ ئەم جەژنە كلتورییه ڕەسەنەی سەر خاکی كوردستان. زیاتر لە مانەش: هەمو گەلێک ڕۆژێکی نیشتیمانی هەیە، پێویستە ئێمەی کورد یادکردنەوەی جەژنی نەورۆز بکەینە ڕۆژی نەتەوەیی گەللی کورد. هەمیشەش لە نەورۆز دا نەتەوەی کورد بەرخۆدانی زیاتری سەلماندوە دژ بە داگیرکاران. بۆ نمونه: كاتێك لە پارچه‌كانی كوردستان یادی نه‌ورۆز ده‌كرێته‌وه، كه‌چی داگیركه‌ران ڕۆحیان چوە لە ئاست یادكردنه‌وه‌ی ئەم جه‌ژنه نەتەوەییەدا. چونکە داگیرکەران باش دەزانن لە پشتی یادکردنەوەی نەورۆز: شکۆ و ناسنامەی گەللی کورد خۆی مات داوە كه خاوه‌نداریه‌ت و بونیه‌تی كورد له‌سه‌ر ئه‌م خاكه ده‌سه‌لمێنێت. پێویستیشه لە جەژنی نەورۆز دا چەندان پرۆژەی وەک خەستەخانە و قوتابخانە بکرێنەوە و، هەموان بە نەریتیی کوردەوارییانە ئەم جەژنە نەتەوەییە ڕەسەنە لە یەکتر پیرۆز بکه‌ن.\nزیاتر له‌وانه‌ش، بۆ ئه‌وه‌ی وردتر بۆ به‌ڕێز ئه‌بوبه‌كر كاروانیی و هه‌مو ئه‌و مامۆستای زانكۆ و نوسه‌رانه بسه‌لمێت كه نه‌ورۆز وه‌ك جه‌ژنێكی نه‌ته‌وه‌یی له‌لای كورد له دژی عوسمانیی و سه‌فه‌وه‌ییه‌كانیش كراوه‌ته‌وه‌و، ده‌مێكه فۆرمێكی ناسیۆنالیستانه‌ی هه‌بوه. ئەمە بابەتێکە لەسەر یادکردنەوەی نەورۆز، کە هی فەقێ قادری ھەمەوەنده لە سەدەی نۆزدەدا، واتە: پێش دەورانی پیرەمێرد! هه‌ربۆیه، خۆزگە سیاسییەکانی کورد 'بە ئەبوبەکر کاروانی'یشەوە ھێندەی قسەدەکەن، نیو ھێندە کتێبیان دەخوێندەوەو بەدواداچونیان دەکرد. بەلام بەبێ زاڵكردنی بیرکردنەوەی ئایدۆلۆژیای ئیخوانانەو مارکسیانەو ھتد!\n'بەھارنامە' ناونیشانی ئەو قەسیدە مەزنەیە كە 'فەقێ قادر'ی هەمەوەند لە ساڵی '١٨٨٥' ی زاینیی، لە نێو ژورە تاریكەكانی بەندیخانەی 'كەركوك'ەوە، بۆ بەهار و یادی نەورۆزی كورده‌واری نوسیوە. بەمەش ئەو راستییە دەسەلمێت كە ھەم کورد و ھەم 'فەقێ قادر'یش پێش 'پیرەمێرد' لەسەر تەوقەسەری قەڵاکانی کوردستان و قەڵای چەمچەماڵەوە یادی نەورۆزیان وەک بۆنەیەکی ناسیۆنالیزمی کوردی کردۆتەوە! هەروەها فه‌قێ قادر داخی بۆ ئەوەش خواردوه كە ئه‌و نەورۆزە ئەو دیلی دەستی توركەكان بوه لەبەندیخانەدا. به‌ڵام به هۆنراوه‌كه‌ی دا ده‌سه‌لمێت كه هەر بە یادی بەزم و ڕەزمی بەهارو نەورۆزانی رابردوەوە وەكو بروسکەیەک دەچرپێنێت بە گوێی نەتەوەکەی داو، ئاواتە خواز بوە كە دەست وپێی بكرێتەوەو ئازاد بێ و، هەر بەیادی جارانەوە بەشداری ئەو ئاگر كردنەوەیە لەگەل نەتەوەکەی دا، بكاتەوە. هەر بەو ئاواتەشەوە و بۆ خۆشەویستی یادكردنه‌وه‌ی نەورۆز دڵی هاتۆتە كوڵ و فەرمویەتی:-\nئازیز نەو بەهار، ئازیز نەو بەهار\nئیحیابی نەفەیز، ئازیز نەو بەهار\nمەنقوش بیفروش، زەمین نەصەد تار\nذاتش جەصیفات، نەورۆز بی ئیزهار\nنیلی دا صەفحەی چەتر ئەخچەری\nزێوەر كەرد زەمین، شەمس خاوەری\nبێ تەعلیم و رەنج، بێ موزد و میننەت\n(عرز) و ست بە ئەرض، كەریم قودرەت\nگوڵان نە هەوای هامون، وەردەن مەوج\nزی رۆح نەزینەت، زەمین بەستەن فەوج\nناڵەی قومری، یان نەغمەی عەندەلیب\nسۆز عاشقان، بێ ڕازو شەكیب\nساقی یان سەر مەست، بادەی خومارن\nمەستان نەعوروج، وەصڵ دیدارەن\nڕشتەی فیكرشان، چون تەلگرافەن\nڕای یەك لەحڤە شان، نەتاف تاقافەن\nنیازم ئیدەن، بەی خومارەوە\nبەی ئاهەنگ بەزم: نەو بەهارەوە\nئیحیاكەی نەورۆز، چەمیر وەی تارە\nئازاد بام جە قەید: كرمی ئەممارە !\n(فەقێ) حەسرەتمەند، بێ قوەت ڕووح\nڕای حەقیق وەنەش، چۆن مەبۆ مەفتوح!\nنوسەری ئەم بابەتە خوێندكاری دكتۆرایە له دبلۆماسییه‌تی نێوده‌وڵه‌تی به‌ریتانیی.


مرجع دينى جناب شيخ محمد يعقوبي كى ويب سائٹ - ڕێگەی گێڕانەوەی ڕۆڵی قورئان چۆنە؟\nمرجع دينى جناب شيخ محمد يعقوبي كى ويب سائٹ\nسەرەکی | سکاڵای قورئان\n08/05/2021 12:45:00 | 26/مانگی ڕەمەزان/1442|عدد القراءات : 204\nئێستا دەگەڕێمەوە سەر ئەو پرسیارەی خستمانە ڕوو کە بریتییە لە چۆنیەتیی ڕێگەی گێڕانەوەی ڕؤڵی قورئان لە ژیان و چۆنیەتیی بەکارهێنانی. دوو لایەن بەرپرسیاریتیی ئەوەیان لەسەر شانە: کۆمەڵگە و حەوزەی پیرۆز کە بریتییە لە ڕەمزی وشیاریی ئوممەت و هزر و ئاستی دینیی کۆمەڵگە. وتمان گرنگترین ئەرکی حەوزە لە کۆمەڵگەدا بریتییە لە خستنەڕووی مەفهوومەکانی قورئان و دیدگا و عەقیدە و ئەخلاقی -کە ئاماژەمان بۆ هەندێکی کرد- بۆ کۆمەڵگە بە تێگەیشتنی دروست و پاک وەک ئەوەی قورئان دەیەوێت و بە شێوەی گونجاو تا ڕۆڵەکەی کارا بێت لە ژیانی ئوممەتدا و ئەمەش بە چەند ڕێگەیەک دەبێت، وەک مینبەری حوسەینی و وانە و کۆڕ و وتاری جومعە و جەماعەت و کتێب و بڵاوکراوە و هاوشێوەکانی.\nبەڵام پێش ئەوە، پێویستە قورئان بگەڕێتەوە بۆ مەنهەجەکانی خوێندنی حەوزە، ئەوەش لەسەر دوو ئاست دەبێت:\nیەکەم: خوێندنە سەرەتاییەکان، واتە ئاستی پێشەکی و سەرەتایی، دەبێت ئەم مەنهەجانە وەرگرن():\n1. لەبەرکردن و خوێندنی قورئان و نووسینەوەی بە دروستی بە گوێرەی قەواعیدی زمانی عەرەبی و فێربوونی تەجوید لە چوارچێوەی شەرعدا.\n2. تەفسیرێکی کورت و پوخت هەرچەند بە شێوەی ڕاڤەی وشەکان بێت، هەروەک لە تەفسیری شبر و هاوشێوەکانیدا هەیە، بۆ ئەوەی فێرخواز بیرۆکەیەکی گشتیی لەسەر واتاکانی قورئان هەبێت.\n3. خوێندنی زانستەکانی قورئان، باشترین کتێبیش لەم بوارەدا کتێبی (البیان)ە، یان پێشەکیی کتێبی (آلاء الرحمن) کە لە سەرەتای تەفسیری شبردا چاپ کراوە.\n4. بەڕێوەبردنی پێشبڕکێ لە زانستە جۆراوجۆرەکانی قورئاندا و دیاریکردنی خەڵات بۆ براوەکان.\nدووەم: خوێندنی باڵا، بە شێوەی چەند هەنگاوێک دەبێت:\n1. کردنەوەی دەرگای پسپۆڕی لە زانستەکانی قورئاندا، باشترین کاتیش بۆ ئەمە دوای تەواوکردنی ئاستە باڵاکانە چونکە فێرخوازی پسپۆڕ مەنهەجێکی تایبەت بە خۆی ئامادە دەکات و دەتوانرێت سوود لە هەندێک کتێب ببینرێت پاش ئەوەی تاقیکردنەوەیەکی دیاریکراو ئەنجام دەدات بۆ دەرخستنی توانای خوێندکار کە دەیەوێت ببێت بە پسپۆڕ لەو بوارەدا و خۆی یەکلایی بکاتەوە بۆ ئەو خوێندنە، وێڕای فەراهەمکردنی سەرچاوەی پەیوەندیدار، تا ببێت بە وانەبێژ، یان ڕاڤەکار، یان توێژەری قورئانی.\n2. خوێندنی تەفسیر بە شێوەیەکی قووڵ، چ هەموو قورئان بێت، یان هەندێک ئایەت و بڕگەی دیاریکراو لێی هە مەبەستێکی دیاریکراویان هەیە. دەکرێت دەقی یەکێک لە تەفسیرەکان وەربگیرێت و وانەبێژ ڕاڤەی بکات و تێبینیی لەسەر بدات و ئەوەی پێویست بێت بیخاتە سەری لەو زانیارییە بەسوودانەی لە تەفسیر و سەرچاوەکانی تردا هەن، بە ڕای ناچیزی من، باشترین تەفسیر بریتییە لە تەفسیری (المیزان) و (في ظلال القرآن)، لەبەر ئەوەی هەر یەکەیان مەنهەجێکی تایبەتیان بۆ تەفسیرکردن گرتۆتە بەر کە جیاوازە لەوەی تر، ئەو کەسەی زانیارییەکانیانی چەشتبێت تێی دەگات.\n3. دانانی مەنهەج بۆ وانەی واتاکانی قورئان و دیدگاکانی و تیۆرییەکان و پێشنیارەکان و فەلسەفەکەی بۆ ژیان، پاش ئەوەی فێرخواز تەفسیرێکی سەرەتایی دەخوێنێت بۆ تێگەیشتن لە وشەکانی قورئان لە ئاستی پێشووتریدا. ئەم بابەتە بە خوێندنی ئایەتەکانی قورئان بە شێوەی بابەتی دەبێت نەک بە شێوەی بەشبەشی باو. هەرچەند ئەم ڕێوشوێنە بنەمایە بۆ ئەوەیان. هەردوو مەنهەجەکەم بەراورد کردووە لە کتێبە دەستنووسەکەمدا (مدخل الی تفسیر القرآن) کە ئەم باسە پێشەکییەکە بۆی.\nپێویستە تەرکیز لە بابەتی زانستی بکرێتەوە کە واقیعی ژیاندا هەیە، چ کەسەر ئاستی عەقیدە بێت یان ئەخلاق و هزر. بۆ نموونە: باسی تەقوا، ئارامگرتن، فیقهـ، تەوحید، ئیمامەت، ویلایەت، شەیتان، زیندووبوونەوە، کۆمەڵگەی ئیسلامی و هۆکارەکانی دروستکردن و داڕووخانی، ئومێد و ئارەزوو، ئامۆژگاری و پەند، سوننەتەکانی خودا لە ئوممەتەکانی پێشوودا و بەم شێوەیە . ئەو دەمە زۆربەی بیرەکانمان دەگۆڕێت چونکە ئەو واتایانەی ئێستا باون بۆ وشەکانی قورئان، بە تەواوی یەکسان نین بە تێگەیشتنی قورئانی بەپێی بەراوردکردنی بابەتەکانی لە قورئاندا، بەهۆی نیشتنی تۆزی تەئویلات و تەفسیر بە ڕای تاکەکەسی و تێکەڵبوونی هەواو هەوەس و دەمارگیری و هێرشی نیەتپیسان و تاد.\n() جەنابی شێخ هەموو ئەم زاراوانەی داخڵی بەرنامەی دەرسیی زانکۆی ئاینیی سەدر کردووە کە خۆی سەرپەرشتیی دەکات.


کوردپرێسفیلم و دەنگ | 99\n34 کەسی دیکە لە پارێزگای کوردستان تووشی کۆرۆنا بوون\nبەشی کوردستان- سەرۆکی زانکۆی پزیشکیی کوردستان لە لێدوانێکدا دوایین ئامارەکانی لەبارەی کۆرۆنا لە پارێزگای کوردستان ئاشکرا کرد و ڕایگەیاند لە ماوەی 24 کاتژمێری ڕابردوودا 34 حاڵەتی نوێی تووشبوون تۆمار کراوە و کۆی ئەو نەخۆشانەی لە ژێر چاودێریی چڕدان گەیشتە 167 کەس.\n134 هاووڵاتیی دیکەی ئێران بە کۆرۆنا گیانیان لە دەست دا\nبەشی ئێران- وتەبێژی وەزارەتی تەندروستیی ئێران ڕایگەیاند لە 24 کاتژمێری ڕابردوودا 134 حاڵەتی نوێی مردن بە کۆرنا تۆمار کراوە بەوەش دوایین ئاماری مردن بە کۆرۆنا گەیشتە 54 هەزار و 574 حاڵەت.\nڕۆحانی: کار بۆ دروست کردنی پێکوتەی کۆرۆنا دەکەین/ ئەمریکا کارشکێنی دەکات\nبەشی ئێران- سەرۆککۆماری ئێران لە لێدوانێکدا ئاماژەی بە دروست کردنی پێکوتەی کۆرۆنا لە ئێران دەکات و دەڵێت ئەمریکا لە دروست کردن و کڕینی پێکوتەی کۆرۆنا دژی ئێران کارشکێنی دەکات.


ئوسامه پیاوى یارى نێوان یانه‌كه‌ى و یانه‌ى پۆرتۆیه · Kurdsport\nدەستپێک/هەواڵ/ئوسامه پیاوى یارى نێوان یانه‌كه‌ى و یانه‌ى پۆرتۆیه\nئوسامه پیاوى یارى نێوان یانه‌كه‌ى و یانه‌ى پۆرتۆیه\nئوسامه ره‌شید-ى یاریزانى پیشه‌گه‌رى كوردى دانیشتووى هۆڵه‌ندا به‌پیاوى یارى نێوان یانه‌كه‌ى (سانتا كلارا) و (پۆرتۆ) له‌خولى نایابى یانه‌كانى پۆرتوگالى وه‌رزى 2020-2021 هه‌ڵبژێردرا.\nئوسامه ره‌شید-ى كاپتنى یانه‌ى سانتا كلارا-ى پۆرتوگالى له‌یارى به‌رامبه‌ر به‌یانه‌ى پۆرتۆ-ى به‌ناوبانگ له‌هه‌فته‌ى هه‌شته‌مى خولى نایابى تۆپى پێى یانه‌كانى پۆرتوگال كه رۆژى 28-11-2020 ئه‌نجامدرا و تیایدا 0-1 یارییه‌كه‌یان دۆڕاند، به‌هۆى ئه‌و ئاسته به‌رزه‌ى له‌ماوه‌ى 78 خوله‌ك یاریكردنیدا پێشكه‌شى كرد و وه‌ك ژه‌نه‌ڕڵى مه‌یدان ناوه‌ندى یاریگاى كۆنتڕۆڵ كردبوو، له‌لایه‌ن هانده‌رانى یانه‌كه‌یه‌وه به‌شێوه‌ى ئۆنلاین به (پیاوى یارییه‌كه) هه‌ڵبژێردرا.\nله‌یارییه‌كه‌دا ئوسامه‌ى ته‌مه‌ن 28 ساڵ رۆڵى كاراى بینى و زۆر چالاكانه له‌یاریگادا ده‌ركه‌وت و زۆربه‌ى ئه‌و شێوازه هێرشبردنه‌ى یانه‌كه‌ى په‌یڕه‌وى ده‌كرد تۆپه‌كانى له‌لاى ئه‌وه ئاراسته ده‌كران و له 34 پاسدا كه له‌یارییه‌كه‌دا به‌هاوڕێكانى داوه 33 پاسى دروست بووه و جگه له‌مه‌ش له‌هه‌ر 8 یارى یانه‌كه‌یدا به‌شێوه‌ى سه‌ره‌كى 619 خوله‌ك سه‌ركردایه‌تى یانه‌كه‌ى كردووه و یارى ژماره 115ى خۆى له‌گه‌ڵ یانه‌ى سانتا كلارا ئه‌نجامدا و بووه خاوه‌ن زۆرترین یارى له‌گه‌ڵ یانه‌كه‌ی و جگه له‌مه‌ش یه‌كێكه له‌و یاریزانانه‌ى زۆرترین گۆڵیشى بۆ یانه‌كه كردووه كه 24 گۆڵه.\nشایه‌نى باسه ئوسامه جه‌بار شه‌فیق ره‌شید كه له‌دایكبووى شارى كه‌ركوكى كوردانه و وه‌رزه‌كانى (2017-2018، 2018-2019، 2019-2020، 2020-2021) له‌گه‌ڵ یانه‌ى سانتا كلارا-ى پۆرتوگالی 115 یارى له‌خوله‌كانى پله دوو هه‌روه‌ها نایاب و جامى خولى یانه‌كانى پۆرتوگال و خولى جامى یانه‌كانى پۆرتوگال ئه‌نجامداوه و خاوه‌ن 24 گۆڵى تۆمار كراو و 15 گۆڵى سازكراوه.\nدواخستنی ئۆڵۆمپیاد نزیکەى 3 ملیار دۆلار زیانی بە ژاپۆن گەیاندوه\nناوه‌ڕاستكاره كورده‌كه له‌پێكهاته‌ى نموونه‌یی باشترینه‌كاندا شوێنى خۆى كرده‌وه\nسەڵاح محەمەد کەریم و ئەحمەد ڕازی بەیەکەوە\nجەنگەكە لەسەر دڵی بەرگریە\nیه‌كێتى نێوده‌وڵه‌تى به‌رزكردنه‌وه‌ى قورسایی: محه‌مه‌د یاسین له‌هه‌موومان رۆیی\nحەیدەر بۆ وەرزی نوێ نوێنەرایەتی تیمی فوتساڵی یانەی یۆتۆبۆری دەکات


ماکس پلانک ( 1858 – 1947) | فیزیک\nكارۆموگناتیس / گه‌ردونناسی / میکانیکی كوانته‌م\nماکس پلانک ( 1858 – 1947)\nبڵاوکراوەتەوە لە لایەن rabwn rabwn · 06/01/2017\nوەرگێران بەدەسکارییەوە: شێرکۆ ڕەشید قادر\n” بێگومان فیزیکی تیوری بابەتێکی زۆر نایابە،…بەڵام پێناچێت تۆ بتوانیت هیچ شتێکی نوێی بخەیتە سەر کە لە بنەڕەتدا گرنگ بێت.” مامۆستایەک ئامۆژگاری پلانک دەکات کە فیزیک نەکات.\nماکس پلانک یەکێک بو لە فیزیکناسە تیوریستەکان، لە هەمبەر یاساکانی سروشت ئەمەندە فزولی بو کە توانی پێ بنێتە مەملەکەتێکی تەواو نوێی فیزیکەوە – ئەو دونیا تازەیەی بە تیوری کوانتەم ناودەبرێت – بە جۆرێک کە تێگەیشتنی مرۆڤ لە بەرانبەر جیهانی مایکرۆفیزیای ئەتۆم و تەنۆلکە ژێر – ئەتۆمییەکان بگۆڕێت.\nماکس پلانک لە ساڵی 1858، لە کیەڵ، لە ئەڵمانیا، لەدایکبوە. بابی، کە ناوی ژولیەس ویلیام بو، پرۆفیسۆری یاسای دەستوری بو. منداڵەکانی وەها پەروەردەکردبو کە رێز لە موئەسەساتی دەوڵەت و کڵێسە بگرن و خوێندنیان خۆش بوێت. ئەمە جگە لەوەی دەرسی لەمەڕ بەهاکانی لە خۆربوردەیی و راستگۆیی و دادپەوەری دەگوتەوە.\nمنداڵی و پەروەردە\nسەرەتا ماکس پلانک چوە قوتابخانەیەک لە ناوچەکەی خۆیان لە کیەڵ. لە ساڵی دا1867، کە تەمەنی نۆ ساڵان بو، بابی لە زانکۆی میونیخ بو بە پرۆفیسۆر. ئەو کاتە ماکس پلانکیان نارد بۆ قوتابخانەیەکی بە ناوبانگی جومناسیوم لە شارەکەدا و سەرکەوتوانە توانی قۆناخەکە تەواو بکات، هەرچەندە ساڵانە یەکێک بو لەهەشت یەکەمی پۆلەکە، بەڵام هیچ سیمایەکی بلیمەتی تێدا دەرنەکەوتبو. پێدەچێت هەتا ئەو کاتە هێشتا هیچ خولیا و حەزێکی لە هەمبەر زانست و بیرکاری پیشان نەدابێت. لە راستیدا مەیلی زیاتر بۆ مۆسیقا هەبو، لە نۆتەدا بەهرەیەکی بلیمەتانەی هەبو، جگە لەوەی لە هەر یەک لە پیانۆ و ئۆرگاندا دەست و قامکی زۆر ورد و نایاب بو. لە دوا ساڵانی قۆناخەکانی قوتابخەنەدا، هێدی هێدی کەیفی زیاتر و خولیای قوڵتری چوە سەر فیزیک و ماتماتیک، هۆکاری ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ مامۆستایەکی، کە ناوی هێرمان مولەر بو. بە هۆی مولەرەوە، ماکس پلانک، ئاشنایەتی لەگەڵ یاسای مانەوە و پاراستنی وزە دا پەیداکرد، ئەو یاسایەی بە یەکەم یاسای سێرمۆداینەمیک ناسراوە. بەو ئایدیایە زۆر موتەئسیر بو کە دەڵێت کە دونیای بون، بە شێوەیەکی رەها، ملکەچی یاساکانی سروشتە، لەوەش زیاتر بیری کردەوە کە تۆ بڵێیت یاسای تر هەبێت لەمەڕ دونیا و گەردون هێشتا نەدۆزرابێتەوە.\nکاتێک لە هاوینی 1874 دا، لە تەمەنی شازدە ساڵیدا، بە پلەیەکی باش قوتابخانەی تەواوکرد، هێشتا وێنەیەکی رونی لەبەردەمدا نەبو کە دەیەوێت چی بکات یان چی بخوێنێت و لە داهاتودا ببێت بە چی. لە راستیدا سێ هەڵبژاردەی لە بەردەمدا هەبو، یەکەم مۆسیقا، دوەم ماتماتیک پاشان فیزیک. کاتێک چو لە کابرایەکی موزیکناسی پرسی کە لە ئایندەدا چی بخوێنێت باشە بۆ ژیان، ئەی چۆنە ئەگەر مۆسیقا بخوێنێت، موزیکناسەکە، لە وەلامدا گوتی باشترە بچێت شتێکی تر بخوێنێت.\nسەرەنجام، ماکس پلانک بریاریدا بچێتە زانکۆی میونیخ و لەوێ ماتماتیک و فیزیک بخوێنێت. بۆ ئەم مەبەستە چو بۆ لای مامۆستای فیزیک بۆ ئەوەی لەم بارەیە قسەی لەگەڵدا بکات و ئەو مەسەلەیەی بۆ باس بکات چییە ئەگەر ژیانی خۆی بۆ فیزیک تەرخان بکات! مامۆستاکە تکای لێکرد شتی وا نەکات، چونکە لە زانستی فیزیکدا هیچ شتێک نەماوە کەشف نەکرێت، فیزیک گەیشتوەتە خاڵی کۆتایی و دەروازەی داخراو. لە راستیدا ئەم فکرەیە هی مامۆستاکە نەبو، بەڵکو بانگەشەی سەردەمەکە بو، بە تایبەت لە دوا ساڵانی سەدەی نۆزدەدا. زۆربەی زانایان باوەڕیان وابو کە پەنهانییەکانی دونیای فیزیک – هەر لەو یاسایانەی کە حوکمی جوڵە دەکەن، یاسای هێزی کێشکردن، کارەبا و موگناتیس، گازەکان، بیناییزانی و زۆر شتی تر – سەرتاپا هەمو واڵاکراون و چیتر کایە نەماوە بۆ ئەوەی مرۆڤ کاری تێدا بکات. بیرورای باڵادەست بریتی بو لەوەی کە لە سەدەی ئایندەدا، واتە لە سەدەی بیستەمدا، کاری فیزیکناسان بە زۆری بریتی دەبێت لە پوختەکردن و پاڵاوتن و پتەوکردنی ئەو ماریفەتە کە لە حاڵی حازردا هەبون.\nهەرچەندە ئەم مامۆستایە مەبەستی نەبو لە ورەی ماکس پلانک بهێنێتە خوارەوە، بەڵکو وەک هەقیقەتێکی بە حساب رۆژەکە باسیکرد، بەڵام خۆی هیچ نەچوە ژێر کاریگەری ئەم قسانەوە و بریاریدا وەک پیشە ئاسۆ رونە و دەبێت بە فیزیکناسی تیوریستی. قەرارەکەی زیاتر پەیوەست بو بە خەیاڵات و خوردبونەوەی خۆی لەمەڕ یاساکانی گەردون کە چەندە سەرنجراکێشن، جگە لەوەش باوەڕی وابو بە هۆی ئەو بەهرە ئەقڵییەی پێی بەخشراوە، ئنسان دەتوانێت لە میکانیزمی کارکردنی دونیا خوردبێتەوە. لە ساڵی 1877 دا، زانکۆی بەرلینی تەواوکرد. موحازەرەکانی دو فیزیکناسی گەورەی ئەڵمان، هێرمان ڤۆن هێڵمۆلتز Hermann von Helmholtz و گۆستاڤ کیرچۆڤ Gustav Kirchhoff لای ماکس پلانک زۆر کاریگەر بون و تەواو ئیلهامبەخش بون. پلانک، جگە لەوەش، گوتارەکانی رۆدۆڵف کلاوسیەس زۆر کاریان تێکرد، چونکە بە هۆیانەوە ئاشنایەتی پەیداکرد لەگەڵ یاسای دوەمی سێرمۆداینەمیک.\nلە هاوینی 1879 دا، ماکس پلانک گەڕایەوە بۆ میونیخ بۆ تەواوکردنی دکتۆراکەی، ئەو کاتە تەمەنی 21 ساڵ بو. نامەی دکتۆراکەی پەیوەست بو بە یاسای دوەمی سێرمۆداینەمیکەوە. بۆ ساڵی داهاتو بە تەواوی توێژینەوەکەی تەواوکرد، هەر ئەو ساڵەش بو بە موحازیر لە زانکۆی میونیخ. لە 1885 دا، بو بە یاریدەدەری پرۆفیسۆری فیزیک لە زانکۆی کییەڵ. ئەم پۆستە داراییەکی فەرەح و باشی بۆ فەراهەمکرد کە ماڵی بابی بەجێبهێڵێت و بە جیا بژی، پاشان توانی لە ساڵی 1887دا، لەگەڵ ماری مێرک، کە چەندین ساڵ بو گیرۆدەی ئەوینی یەکتربوبون، هاوسەرگیری بکات و پێکەوە نۆماڵ دروست بکەن. ماری کچی پیاوێکی دەوڵەمەندی بانکدار بو\nلە تشرینی یەکەمی هەمان ساڵدا، کیرچۆڤ، کە ئوستادی فیزیک بو لە زانکۆی بەرلین و لەوەبەریش مامۆستای پلانک بو، ئەمری خوای کرد. زانکۆ کەوتنە گەڕان لە دوی فیزیکناسێکی ناسراو و گەورە کە شایستەی ئەم پۆستە بێت، سەرەتا چاویان چوە سەر هەر یەک لە لۆدویگ بۆڵتزمان و هێنریش هێرتز– بەڵام هەردوکیان پۆستەکەیان رەتکردەوە – بۆیە رێگە خۆش بو بۆ پلانک و ناچاربون وەری بگرن. لە ساڵی 1888 دا پۆستەکەی وەرگرت و لە ساڵی 1892 دا، بو بە پرۆفیسۆری تەواو، پلانک هەتا 1927، واتە هەتا خانەنشینی لەم کارە مایەوە.\nلە بەرلین، پلانک نایابترین کارە فیزیکییە تیورییەکانی ئەنجامدا. سەرەتا هەر لێرە، بەردەوام بو لەسەر توێژینەوەکانی لەمەڕ یاسای دوەمی سێرمۆداینەمیک و چەمکی ئنترۆپی. کەوتە لێکۆڵینەوە لەسەر ئەوەی کە چۆن مادەکان لە حاڵەتەکانی رەق، شلە و گازەوە بۆ یەکتر دەگۆڕێن. جگە لەوەی پرسی کارەبا گەیاندنی لە گیراوە شلەکاندا (ئێلێکترۆسیس) تاووتوێ کرد. بۆ ئەنجامدانی ئەم کارانە هات و تەفسیری سەبارەت بەو یاسانە خستەڕو کە حوکمی خاڵەکانی بەستن و کوڵانی شلەکان دەکات.\nتوێژینەوە لەمەڕ تیشکدانەوە\nلە ناوەڕاستی ساڵانی 1890 کاندا، پلانک بایەخی چوە سەر پرسی چۆن مادە گەرمبوەکان وزە بە شێوەی تیشک دەدەنەوە یان پەخش دەکەن. فیزیکناسان زانیارییان هەبو کە هەمو تەنێک لە هەمو پلەکانی لەرینەوەدا تیشکی گەرمی پەخشدەکەن – هەرچەندە بەرزترین تیشکدانەوە لە لەرینەوەیەکی دیاریکراودا رودەدات، کە بەندە لەسەر پلەی گەرمی تەنەکە. هەتا تەنەکە گەرمتر بێت، ئەوا لەرینەوەی ئەوپەڕی تیشکدانەوەی بەرزتردەبێت. (لێرەدا لەرینەوە Frequency بریتییە لە رێژەی شەپۆل بۆ چرکەیەک، بۆ هەر جۆرە تیشکدانەوەیەک.) پلانک ویستی ئەوە ببینێت کە ئایا ئەم پرۆسەیە ملکەچی یاسایەکی گەردونییە؟ لە راستیدا زۆر زەحمەت بو کە ئنسان بتوانێت پێوانێکی ورد لە پرسەکانی وەکو تیشکدانەوە و لەرینەوە لە تاقیگەدا بەدەست بهێنێت، چونکە تەنە گەرمەکان بە شێوەیەکی زۆر نارێکوپێک دەجوڵێنەوە، هەر بۆیەش دەبینین کە پلانک سودی لە ” تەنی ڕەش” بینی، تەنی رەش بریتی بو لە فەرزییەیەک کە بە تەواوی ئەو تیشکەی دەکەوێتە سەری هەڵدەمژێت و دەداتەوە. پلانک کەوتە شیکردنەوەی ”دابەشبونی شەبەنگی وزەیی” تەنە رەشەکە – چەماوەکە ئەوەی دەردەخست کە لە پلە جیاوازەکانی لەرینەوە و پلەیەکی گەرمی دیاریکراودا چەندە تیشکدانەوە پەخشدەکات.\nلە ساڵی 1898 دا، ویلیام وەین William Wien ، کە ئەندامی ناوەندی توێژینەوی تیشکدانەوە بو لە زانکۆی بەرلین، پیشنیازی فۆرمولایەکی کرد و گوتی فۆرمولاکەی دەشێت پڕبەپڕ و بەرجەستەی دابەشبونی شەبەنگی وزەیی ئەو تەنە رەشانە کە خۆی تاقیکردنەوەی لەسەر کردون. لە چەند ساڵی ئایندەدا، پلانک زنجیرە تاقیکردنەوەیەکی ئەنجامدا بۆ ئەوەی ئەم فۆرمولایە لە تاقیکردنەوە تیورییەکانی خۆی لەمەڕ تەنە رەشەکان ببینێتەوە و بەرجەستەبکات. لە ساڵی 1900 دا بو کە سەرکەوتنی بەدەستهێنا. بەلام پێوانە وردەکان کە لە ناوەندەکەی زانکۆی بەرلین ئەنجام درابون، ئەوەیان نیشاندا کە لە کاتێکدا فۆرمولاکەی سەبارەت بە لەرینەوەی بەرز راستن، بەڵام بۆ لەرینەوەی نزم یاساکە هەرەس دەهێنێت. لە هەمان کاتدا، دو فیزیکناسی ئنگلیزی، لۆرد رایلەی و جەیمس جەینس، فۆرمولایەکی تریان بەدەستهێنا کە لە لەرینەوە نزمەکاندا بە جوانی ڕاستە، کەچی لە بەرزەکاندا نەخێرە.\nپلانک لە تشرینی یەکەمی ساڵی 1900 دا بەو جیاوازییانەی زانی، ئنجا یەکسەر کەوتە کارکردن لەسەر پرسەکە. لێرەدا کە سەیردەکەی دو فۆرمولا لە ئارادا هەیە، هەردوکیشیان کاری خۆیان دەکەن، بەڵام لە دو پلەی جیاوازی لەرینەوەدا. پلانک، سەیری کرد، حلەکە لەوەدایە کە هەردوک فۆرمولاکە لە بۆتەیەکدا و وەک یەک فۆرموڵا کۆبکاتەوە و لە هەمو پلە لەرینەوە جیاوازەکاندا بە جوانی ئیشی خۆی بکات. پلانک زۆر زو فۆرمولاکەی دۆزییەوە: دەشێت دابەشبونی شەبەنگی وزەیی تەنێکی رەش لە هاوکێشەیەکدا گوزارش بکرێت کە بریتییە لە لێکدانی لەرینەوە بە ژمارەیەکی دیاریکراو، کە دوایی بە ”نەگۆڕی پلانک” ناسرا و بریتییە لە .\nفۆرمولا نوێکە بە یاسای تیشکدانەوەی پلانک ناسرا و لای فیزیکناسان بە بێ هیچ گومانێک بە شتێکی راست بانگەشەی بۆ کرا. لای پلانک، ئەم دۆزینەوە گەورەیە جگە لە ”بەختێکی خۆرسک” یان ئیلهام هیچی تر نەبو، شتێک بو کە بە باڵای ئەنجامە تاقیکردنەوەکە بو.\n, خۆ ئەگەر بە جدی وەربگیرێت، ئەوا پێویستی بە بنچینەیەکی تیوری هەیە. دوای کەمتر لە دو مانگ کاری چڕوپڕ، پلانک توانی ئەمەش فەراهەم بکات. لە کانونی یەکەمی 1900 دا، راپۆرتەکەی لە کۆبونەوەیەکی کۆمەڵەی فیزیکناسانی ئەڵمانیدا پێشکەشکرد.\nهەرچۆنێک بو گرفتێک لە ئارادا هەبو. یاسا تازەکەی پلانک لەمەڕ تیشکدانەوە بە تەواوی دژ بە فەرزییەیەی بنەڕەتی فیزیک، لەمەڕ سروشتی وزەوە بو. بە گوێرەی یاساکەی پلانک، ئەو وزەیەی لە تەنێکی گەرمەوە پەخشدەبێت یەکسانە بە لەرینەوەی تیشکدانەوە کەڕەتی نەگۆڕی پلانک، فۆرمولاکە بەمجۆرەیە: .\n: nلەرینەوەی تیشکدانەوە\nh: نەگۆڕی پلانک\nh کە ژمارەیەکی زۆر بچکۆلەیە و نزیکە لە سفرەوە، کەچی دەبینین بەهایەکی دیاریکراوی هەر هەیە. بە واتایەکی تر، ئەوە دەگەیەنێت کە وزە بە تۆپەڵی زۆر بچکۆلەی نادیار پەخشدەبێت، پلانک ئەمەی ناونا ”کوانتا”. لە راستیذا ئەمە فکرەیەکی شۆڕشگێڕانە بو. هەتا ئەو کاتە باوەڕەکە بەو جۆرە بو کە وزە بە شێوەی رستی بەردەوام پەخشدەبێت. لە ناکاو، فیزیکناسان، بەو ئایدیایە راهاتن کە کە مایکرۆفیزیکی دونیا –دونیای ئەتۆمەکان – چیتر بە زمانی فیزیکی کلاسیک وەسف ناکرێت. پلانک، بە پیشکەشکردنی بیرۆکەی کوانتا، دەروازەیەکی بە روی جۆرە فیزیکێکی نوێدا ئاواڵەکرد – ئەویش بریتی بو لە تیوری کوانتەم.\nتیوری کوانتەم بە جۆرێک ئەفسوناوی بو کە سەرەتا نە پلانک و نە هاوچەرخانی پلانک لە تەبعی شۆڕشگێرانە و سیمای رادیکاڵانەی حاڵیبون. هەتا ساڵی 1905 نادیار و پەنهان بو، بەڵام کاتێک ئاینشتاین سەلماندی کە روناکی – کە ئەویش فۆرمێکی تری وزەیە – بە شێوەی کوانتا پەخشدەبێت، دوایی ناونرا فۆتۆن. وردە وردە، هەندێک زانای تر دەستیان کرد بە کارکردن و توێژینەوە لەم بوارەدا و شتەکان گۆڕانی باشیان بەسەردا هات. بۆ نمونە ماتماتیکناسی فەرەنسی جولس پۆیەنکەر بە فۆرمی ماتماتیکی سەلماندی کە کوانتا بۆ یاسای تیشکدانەوەی پلانک شتێکی بنەڕەتییە، ئەمە لە کاتێکدا نیەڵز بۆر، فیزیکناسی دانیمارکی، کە سەرقاڵی تیوری کوانتەم بو لەمەڕ ئەتۆمی هایدرۆجینەوە، ئەوەی دەرخست کە نەگۆڕی پلانک دەروازەی تێگەیشتنی پرۆسە ئەتۆمییەکانە. لە ساڵی 1911 دا، تیوری کوانتەم بە تەواوی چوە پێشەوە و لە توێژینەوە فیزیکییەکاندا بو بە پێشڕەو. لە ساڵی 1920 بو بە بنچینەی میکانیکی کوانتەم، کە ئەمیش بۆ خۆی کەوتە لێکوڵینەوە لە ئەتۆم و مۆلیکیول.\nئەو کاتەی ماکس پلانک دونیای کوانتەمی هێنایە پێشەوە تەمەنی 42 ساڵ بو، ئەمەش تەمەنێک بو کە زۆربەی فیزیکناسان باشترین و نایابترین بەرهەمیان پێشکەش کردبو، ئەوەی لە بواری پەرەسەندنی فیزیکدا مابو ئەرکی ئەقڵە نوێکانی لاوانی سەردەمەکە بو. پلانک، یەکێک بو لەو کەسانەی کە زۆر درەنگ ئامادەبو کە شرۆڤەکاری تەواوی ئەو تیورییە قبوڵ بکات کە هەر خۆی جوڵەی پێ بەخشی. ئەو خۆشی بە فیزیکی کلاسیکی دەهات و ئامادە نەبو هەروا بە ئاسانی دەستبەرداری بێت. بە پێچەوانەوە، تیوری کوانتەمی گەردونی مایکرۆۆفیزیکی وەها خستەڕو کە بریتییە لە مەتەڵێک، بریتییە لە دونیایەکی نایەقین. بۆ نمونە، ئەگەر سەیری چەمکی روناکی بکەین، دەبینین لەوانەوەیە رەوشەکەی وەک شەپۆل یان تەنۆلکە یان فۆتۆن وابێت، ئەمە بەندە لەسەر جۆری ئەو تەجروبەیەی واری دەکەین.\nیاسای دوەمی سێرمۆداینەمیک\nماکس پلانک، چونکە فزوڵی بو، چونکە ئەقڵێکی ورد و خوربونەویەیکی قوڵی هەبو، زۆر زو گیرۆدەی پرسی یاسای دوەمی سێرمۆداینەمیک بو. ئەم یاسایە، لە ساڵی 1850، لە لایەن ”رۆودۆڵف کلاوسیەس”ەسەوە فۆرمولەکراوە و پەیوەستە بە تاووتوێکردنی چەمکی ”ئنترۆپی”یەوە، کە ئەمیش بریتییە لە پێوانەکردنی ئەو ”ناڕێکیی”یەی لە سیستەمەکەدا هەیە. بە واتایەکی تر و زمانێکی سادە، یاسای دوەم دەڵێت کە لە هەمو پرۆسە سروشتییەکاندا، ئینترۆپی دونیا هەمیشە زیادەدەکات. بەمجۆرە، بۆ نمونە، کوپێک چای گەرممان هەیە و لە ژورێکی ساردا لەسەر مێزێکە، ئەوا نارێکییەک لە دابەشبونی گەرمی (وزەی) لە ژورەکەدا هەیە؛ ئەمەش دەبێت بە هۆی گوزەری وزە لە کوپەکەوە بۆ ژورەکە هەتا چاکە و ژورەکە دەچنە حاڵەتێکی هاوسەنگەوە و هەردولا هەمان پلەی گەرمی لەخۆدەگرن. بە واتایەکی تر، هێزێک دەوری بینیوە بۆ کەمکردنەوەی پارسەنگی وزەکە بۆ کەمترین پلە و زیادکردنی ئنترۆپی بۆ بەرزترین پلە.\nدوا ساڵانی ژیان و ئەفسانەی پلانک\nدوای 1900، پلانک زۆر چالاکانە و بە پلەیەکی بەرزیش بەردەامبو لە کاری توێژینەوە لە بواری جیاجیادا، بۆ نمونە بیناییناسی، سێرمۆداینەمیک و کینیای فیزیکی. لە ساڵی 1918 دا، خەڵاتی نۆبڵی لە فیزیکدا وەرگرت، چونکە لە پێشخستنی تیوری کوانتەمدا رۆڵێکی بەرچاوی هەبو. ساڵانی دوایی ژیانی پڕبون لە نەهامەتی و کۆستی لە ناکاو و تراژیدی. لە ساڵی 1909دا، ژنەکەی ماری مرد، پلانک خۆی هەردو کوڕەکەی، کارل و ئێروین، بە تەنها مانەوە و دو کچە دوانەکەشی، مارگرێت و ئێما، بە تەنها مانەوە. بە داخەوە، لە ساڵی 1916 دا، کارل، لە بەرەکانی جەنگی یەکەمی جیهانیدا کوژرا. ساڵێکی تریش دوای ئەمە کارەساتێکی تری جەرگبڕ بەسەر پلانکاد هات، ئەویش ئەوەبو کە مارگرێتی کچی بەسەر منداڵەوە مرد. سەرباری ئەمانەش، دوایی لە ساڵی 1919 دا، ئێما، بە هەمان چارەنوسی خوشکە دوانەکەی بەسەر منداڵەوە وەفاتی کرد. لە ساڵی 1944 دا، ماڵەکەی لە بەرلین کەوتە بەر لێشاوی بۆمبابارانی هاوپەیمانان و زۆر لە پەیپەرە زانستییەکانی سوتان و تیاچون. هەر هەمان ساڵ ئێروین، کورەکەی، دوا جگەرگۆشەی، گیرا و تاوانی ئەوەیان دایە پاڵی کە ئەندامی ئەو گروپەیە کە دەیانەوێت هیلتەر بکوژن، لە لایەن گێستاپۆ وە لە سێدارەدرا. دوای جەنگ، پلانک بەرلینی جێهێشت و چوە شاری گۆتینگێن. لە ساڵی 1947، هەر لەوێ لە تەمەنی 89 ساڵیدا مرد.\nئەمڕۆ یادی پلانک، بە شێوەیەکی سەرەکی وەک ئەو ئنسانەی، لە رێگای تیوری کوانتەمەوە، توانی شۆڕشیک لە تێگەیشتنی مرۆڤایەتی لە بەرانبەر دونیای مایکرۆفیزیکدا بەرپابکات. هەرچٶنێک بێت، دەسکەوتەکانی لێرەدا کۆتایی نایەن، بەڵکو پلانک مامۆستایەکی گەورە و پایەبەرز بو. بەرهەمەکانی، بە تایبەت، ”سەرەتایەک بۆ فیزیکی تیوری”، کە خۆ لە پێنچ بەرگدا کۆدەکاتەوە، بریتییە لە زۆربەی گوتارەکانی و لە ساڵی 1920 چاپکرا و بڵاوبوەوە، لە سەردەمی ئێستاماندا بە شاکاری فیزیکی کلاسیک هەژماردە دەکرێت. پلانک، وەک ئوستادێکی سادە و مەزن، لە زانکۆی بەرلین رێزی لاوانی دەگرت و هانی قوتابیانی دەدا و لە توێژینەوەکاندا پشگیری دەکردن، لە نێویاندا ئاینشتاین. بە هەقەت زانست دەبێت شانازی بە کەسێکی وەک پلانکەوە بکات، چونکە لە رۆژانی لاویدا ئامۆژگاری مامۆستاکەی، ” فیلیپ ڤۆن جۆڵڵی”، لە ساڵی 1874 فەرامۆشکرد کاتێک گوتی،” بێگومان فیزیکی تیوری بابەتێکی زۆر نایابە،…بەڵام پێناچێت تۆ بتوانیت هیچ شتێکی نوێێ بخەیتە سەر کە لە بنەڕەتدا گرنگ بێت.”\nسەرچاوەی سەرەکی بە دەستکارییەوە:\nTags: ئینترۆپیتیشکدانتیوری کوانتەمژیاننامەی ماکس پلانکفیزیایی مۆدێرنفیزیایی نوێماکس پلانکویلیام وەینیاسای تیشکدانەوەی پلانکیاسای دوەمی سێرمۆداینەمیک\nby muhsin burhan · Published 13/09/2015 · Last modified 16/10/2016\nby rabwn rabwn · Published 27/12/2016 · Last modified 17/05/2017\nNext story وێرنەر هایزنبێرگ (1901 – 1976)\nPrevious story ستیفن هۆوکین (1942- ): رابەری کۆسمۆلۆژیای هاوچەرخ\n10 تەموز, 2017


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | هەرێمی کوردستان: ژمارەی رێکخراوە ناحکومیەکان دەگاتە زیاتر لە هەزار رێکخراو\nژمارەی رێکخراوە ناحکومیەکان لە هەرێمی کوردستان لە زیادبووندایە و بەگوێرەی ئامارێک دوای دەست ەکاربوونی فەرمانگەی رێکخراوەکان زیاتر لە 600 رێکخراو لە بوارە جیاجیاکان داواکاریان پێشکەشکردووە، بەمەش ژمارەی تەواوی ئەو رێکخراوانە دەگاتە زیاتر لە 1200 رێکخراو. فازل عومەر بەرێوەبەری فەرمانگەی رێکخراوە ناحکومیەکانی هەرێمی کوردستان بە (خەندان)ی راگەیاند: دوای دەستبەکاربوونی فەرمانگەی رێکخراوە ناحکومیەکانی کوردستان لەکۆتایی ساڵی رابردوو، 685 رێکخراوی نوێ دۆسیەکانیان گەیشتۆتە فەرمانگەکەمان، جگە لەوانە 200 رێکخراوی دیکە کە پێشتر هەبوون، خۆیان لەگەڵ یاسای تازەی رێکخراوەکان گونجاندووە، ئەمە جگەلە رێکخراوە عێراقی و بیانیەکی تر کەژمارەی هەموویان زیارلە 1200 رێکخراو دەبێت. فازل عومەر وتیشی: ئەو رێکخراوانەی دواکاریان پێشکەش بە فەرمانگەی رێکخراوە ناحکومیەکان کردووە، زۆربەی بوارەکانی ژیانی کۆمەڵگا دەگرێتەوە، لەوانە بواری (منداڵان و ژنان و ژینگە و تەندروستی و کۆمەڵایەتی و مافی مرۆڤ و دیموکراسی و ئازادی و رۆشنبیری و میدیا و چۆنیەتی بەکارهێنانی کارەبا و رێکخراوی تایبەت بە ماددە هۆشبەرەکان). بەو رێکخراوانەی تازە داواکارییان پێشکەشکردووە زیاترلە 1200 رێکخراو لە هەرێمی کوردستان هەیە، کە پێشتر لەرێگای وەزارەتی ناوخۆ مۆڵەتیان پێدەدرا، بەڵام بەگوێرەی یاسای ئێستای رێکخراوەکان، تەنها لەرێگا فەرمانگەی رێکخراوە ناحکومیەکان، رێکخاوی نوێ تۆمار دەکرێت کە سەرپەرشتی سەرجەم رێکخراوە ناحکومی ناوخۆیی و عێراقی و نێودەوڵەتیەکان لە هەرێمی کوردستان دەکات. - 30-06-2013