بۆ جەژن ئەو زیندانییانە ئازاد دەكرێن كە بەر لێبوردنی گشتی كەوتوون\n2018-06-05 [08:03 AM]\nبەرپرسێكی وەزارەتی كاروكاروباری كۆمەڵایەتی ئاشكرای دەكات بۆ جەژن و سێ مانگی داهاتوو چەندین كەس بە لێبوردنی گشتی ئازاد دەكرێن.\nئەحەمەد نەجمەدین، بەڕێوەبەری گشتیی چاكسازییەكانی هەرێمی كوردستان بە باسی راگەیاند: تاوەكو جەژن ئەو كەسانە ئازاد دەكرێن كە بەر لێبوردنی گشتی كەوتوون بەو مەرجەی كەسوكارەكانیان سوڵح بكەن و كەیسەكانیان پاكتاو بكەن.\nلە رۆژی 17ی 12ی 2017 یاسای لێبوردنی گشتی لە پەرلەمانی كوردستان دەرچووە و كەوتۆتە بواری جێبەجێكردنەوە.\nبەرپرسەكەی چاكسازی ئاماژەی بەوەشدا: 5 مانگ لە جێبەجێكردنی ئەو یاسایە رۆیشتووە و 3 مانگ ماوە لەو سێ مانگە ئەوەی سوڵحی نەكردووە پەلە بكات سوڵح بكات بە تایبەت بۆ جەژن ئەگەرچی ئێمە سێ مانگمان لە پێشە بۆ كۆتایی هێنان بە جێبەجێكردنی لێبوردنەكە و دواتریش درێژناكرێتەوە.\nلە ماوەی5 مانگی رابردوودا بە سەدان كەس لە هەرێمی كوردستان بەر لێبوردنی گشتی كەوتوون.\nئەحەمەد نەجمەدین، دووپاتی كردەوە لە ماوەی رابردوودا خەڵكێكی زۆر بەهۆی لێبوردنی گشتی ئازادكراون، گوتیشی: بە پێی یاسای لێبوردنی گشتی ئەوانەی كە سوڵحیان نەكردووە دەبێت سوڵح بكەن لەوانە كوشتن یان رفاندن یان دزی كردن، ئەگەر سوڵحەكان بكرێن ئەوە زیندانیەكان ئازاد دەكرێن.\nبەپێی ماددەی ٨ لەیاسای لێبوردنی گشتی ئەوكەسانەی بەتاوانەكانی بازرگانی بەمادەی هۆشبەر و بازرگانیان بەدەرمانی خراپ و ماوەبەسەرچوو كردووە و مۆرو نوسراوی فەرمیان ساختەكردوە لەگەڵ ئەو كەسانەی بونەتە مەترسی بۆسەر ئاسایشی هەرێم ئەوانەش كە مەترسیان بۆسەر بیانیەكانی هەرێم هەبوەو دەستدرێژیان كردونەتە سەرو ئەوانەی زینای مەحرەمیان كردوەو یاخود بەتاوانی نێربازی گیراون لێبوردن نایانگرێتەوە.\nهەر لەم ماددەیە ٣ تاوانی تر زیادكراون كە تاوانباران بەر یاسای لێبوردنی گشتی نەكەون بریتین لەو كەسانەی بەتاوانی كوشتنی رۆژنامەنوس و زانای ئایینی و كوشتنی ژنان دەستگیركراون, هاوكات ئەوانەشی كەیسەكانیان لە قۆناغی لێكۆڵینەوەدان بەپێی یاساكە بەر لێبوردن ناكەون.\nئەو بەرپرسە دووپاتی كردەوە لە ماوەی ساڵانی پێشوو هەندێك لێبوردنی تایبەت هەبووە كەوتۆتە جەژنەكان، گوتیشی: لێبوردنی تایبەت لە لایەن جەنابی سەرۆكی هەرێمی كوردستان دەردەكرا، لێبوردنی گشتیش لە لایەن پەرلەمانەوە دەردەكرێت بە یاسا.\nئەم هەواڵە 7474جار خوێندراوەتەوە


باس گوزه‌یشته یا ئیسه‌و ئاینده؟\nسێیم، ك فره باس گوزه‌یشته كه‌ن و پابه‌ندن وه‌پیه‌وه، وه‌ل ئه‌وه‌یشا گشت هووكاره‌یل ره‌سانن هونه‌ر خوه‌یان له‌ى باوه‌ته‌وه تیه‌رنه كار، له‌وانه‌یش ره‌ساننه‌یل حكوومه‌ت ك په‌یوه‌سن وه قسه‌وباس له‌بان گوزه‌یشته‌و چشته‌یل كویه‌ن و په‌ند و ده‌رسه‌یل و توانایى ئاده‌میزاد ژیاره‌یل كویه‌نمان، وه‌لى ئایا باس له‌بان رووژگار ئیسه‌مان كردنه‌و له‌بان نه‌خشه‌یل خواست و پڕ هه‌وه‌جه له‌وه‌ر خاتر خزمه‌تكردن وه نه‌وه‌یل ئیسه‌و ئاینده؟\nباس له‌بان گشت ئه‌و چشته‌یله كه‌ن ك په‌یوه‌ندى داشتووگ وه گوزه‌یشته‌وه‌و قه‌ور مردگه‌یل هه‌ڵه‌و ده‌ن له‌وه‌ر خاتر باوه‌ڕكردن وه قسه‌یلیان و ئه‌وانه‌یش زنگن له‌هویره‌و بریه‌ن و پشتگووش خریه‌ن و باس له هه‌وه‌جه‌و خواست و داواكاریه‌یلیان نیه‌كه‌ن جویر شوون نیشته‌جى و كار و سه‌قامگیرى و ژیان شایسته‌و به‌خته‌وه‌ر.\nئمجا چه‌نیگ خوه‌شه وه‌ختى وه شانازیه‌وه باس له كرده‌وه‌یل عه‌ره‌ب كه‌ن له مه‌یدانه‌یل پزیشكى و ئه‌ندازیارى و هویركارى و كیمیاو زانسته‌یل تر، یا چه‌نیگ خوه‌شه وه‌پیان وه ختى دوینن ئۆرپا نه‌ف وه‌رگرتگه له زانست عه‌ره‌ب و په‌ره ده‌نه‌پى و داهینان یا ئبداع زیاتر له‌لى كه‌ن، وه‌لى دوینیم خوه‌مانیش لایه‌ن ته‌مه‌ڵى گرتیمنه‌و هویچ قانجازیگ له‌و زانسته‌یله نیه‌كه‌یم و پشتگووشى خستیمنه، وه‌ل ئه‌وه‌یشا قانجازى چه بووگ باسكردنمان له‌بان هه‌زاره‌ها ساڵ وه‌رجه زایین و قانجازى چه‌س له‌ى رووژگارمانه‌و په‌یوه‌ندییگ نیه له‌ناونى ئه‌وساو ئیسه، چوینكه ئیسه هه‌وه‌جه وه‌چشته‌یل فره‌یگ كرده‌وه‌یى دیریم و باوه‌ڕ نیه‌كه‌یم چشته‌یل كویه‌ن و باس كویه‌نه وه‌كارمان بایگ له‌ى وه‌خته‌یله، ك دوینید سوید و دانیمارك یا ئه‌مریكاى باكوور تاریخیگ جویر تاریخ ئیمه نه‌یرن له‌ڕوى زانسته‌وه، وه‌لى ئایا چشتیگ ئه‌را كوومه‌ڵگامان كردیمنه بووگه مایه‌ى به‌خته‌وه‌رى و خوه‌شى و سه‌قامگیرى جویر ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌یله؟ هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش بایه‌سه له‌بانمان چشتیگ بكه‌یم ئه‌را ئى رووژگار ئیسه‌مانه‌و له هه‌مان وه‌خت نه‌خشه‌یش دابنه‌یم ئه‌را ئاینده‌یگ خاستر له‌وه‌ر خاتر نه‌وه‌یلمان و گشت قسه‌و باسیگ له‌بان گوزه‌یشته بیلیمنه زگ تاریخ و كتاوه‌یل.\nئیمه ئه‌وه‌نه به‌دبه‌ختى وه‌چه‌و دیمنه، دى نیه‌تویه‌نیم باوه‌ڕ وه چشته‌یل گوزه‌یشته بكه‌یم ئه‌را دروسكردن رووژگار ئیسه‌مان، ك بیگومان گشت سیماو هه‌وه‌جه‌یل ئاده‌میزادى فره‌سه وه به‌راورد یا مقارنه وه‌ل گوزه‌یشته‌یا. ئیمه ئیسه‌و دویا راسه بایه‌سه حورمه‌ت له گوزه‌یشته بنه‌یم، وه‌لى بایه‌سه نه‌خشه دابنه‌یم ئه‌را ئى ڕووژگاره‌و ئه‌را ئاینده‌ى نه‌وه‌یلمان.\nهه‌ڵه‌وگه‌ردانن: جه‌مال ئه‌ركه‌وازى


لیوا بارام: دەشتی نەینەوا چۆڵ ناکەین پێشمەرگە بەرگری دەکات\nلە دوای هێرشەکانی دووزخورماتوو، پاریزگای کەرکوک و کۆنترۆڵ کردنەوەی لە لایەن حکومەتی عێراقییەوە، دەشتی نەینەواش لەو ناوجانەیە کە پێشمەرگە لە شەری داعش دەستی کەوتۆتەوەو وەک بەرپرسانی هەرێم ناوی دەبەن کە ئەو ناوچانە کوردستانییەو بەخوێن ئازادیان کردووەتەوەو چۆلی ناکەن، لە کەرکوک هێزە عیراقییەکان پێشڕەوییان کرد.\nلەدەشتی نەینەوا وەک لیوا بارام عەریف یاسین دەڵێت "لە سنووری بەعشیقەو خازرو ناوچەی دی سوپای عیراقی جموجۆلیان پی کراوە، بەڵام پێشمەرگە لە بەرامبەریان وەستاوین، هێرشمان بکەن، بە توندی وەڵامیان دەدەینەوە."\nلیوا بارام باس لەوە دەکات کە ئەمریکا سەیرە رێگەی داوە کە هاوپەیمانێکی لە ناوچەکە روبەڕووی هێرش ببێتەوەو بە چەکی ئەمریکی لێی بدرێت. وتیشی "نازانم ئەو دیموکراسییەتەی ئەمریکا باوەڕی پێیەتی لە کوێی دنیا جێگەی دەبێتەوە."


دوو روويى له سياسه تدا بو به ده ستهينانى ده سته لات\nSunday, 04.05.2015, 20:06\nئه وه نده ى به بيرم ديت سالى ١٩٩١ حيزبيك هه بوو به ناوى حزبى مه ليكى ده ستورى بوو ، زور راست گوبوون له گه ل خه لك و له گه ل خوياندا ! به ئاشكراو به راشكاوانه به يانى ستراتيجيه تى خويان ده كرد و ده يانگوت ئيمه ده مانه ويت حوكمى مه ليكى بگه رينينه وه بو عيراق ، يان حزبى المحافظين هه بوو داواى گه رانه وه ى ده ره به گايه تيان ده كرد ،ئه گه ر دروم نه كردبيت راسته و خو وولاتى به ريتانيا پشتيوانى مادى و مه عنه ويان بوون ! به ئاشكرا و به بى پيچ و په ناو درو كردن له گه ل خه لكى ديفاع كه رى سيسته مى پادشايه تى و مه ليكى و ده ره به گايه تى بوون !!\nمن بو خوم ريزوو ستايشى كه سانى راستگو ده كه م ، كه سانيك به ئاشكرا و به بى درو كردن له گه ل ئه ندام و هاوادارانى راستگو بن ئه گه ر هه ر بيرو بوچون و ئه لته رناتيڤيكيان پي بيت بو گومه لگا ئه گه ر دواكه وتووترين و ره جعى ترين بيرو باوه ريش بيت به لام راستگويانه مه تره حى بكات بو خه لك! وه ئه گه ر خه لك له پيناويداخه بات و گيانى له ده ست بدات كيشه يه ك نييه بو داهاتووش ده لين به لى ئيمه ئه مه مان پيشنيار كردو داوامان كرد و ئه مه داهاتوومانه !!\nيه كيه تى سوسيال ديموكراسيترين حيزب حيزبى بنه ماله يه !!\nئيسلاميترين حيزب يه كگرتوو كومه لن خويان به ديوكراسه كان و سو سيال ديموكراس و ليبلاره كانى ئه وروپا ناگورنه وه و په يمانى باشترين ئازادى به خه لك ده ده ن !!\nراستگويي ده بيته عه قل و ريره و بو هه موومان !!\nماجيد هه ورامى !!


پەیوەندی کوردو ئەمریکا... ستراتیژی گیسکەکەی هەیاسی خاس\n2021-01-09 15:19 62 جار بینراوە کۆمێنت\nلەم نووسینەدا دەمەوێت ئارگومێنتی ئەوە دابمەزرێنم کە ئەمریکا کوردی وەک هاوسەنگەرێک بەکارهێناوە لەناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. ئەم بەکارهێنانە، دوو ئاستی هەیە: ئاستێک کە هاوسەنگکردنی کورد خۆیەتی بەهێشتنەوە لەدۆخێکی دیاریکراودا، گیسکەکەی هەیاس، لەهەمانکاتدا بەکارهێنانی کورد بۆ هاوسەنگی ئەوانیتر یان ڕەفتار گۆڕینی ئەوانیتر. ئەم پەیوەندییە، کە پەیوەندی هاوسەنگکەرە، بەگشتی پەیوەندییەکی ئامرازییە. پەیوەندی ئامرازی وەها دەردەکەوێت کە بەکاربەر خاوەن ئاگاییەو بەکاربراو تەنها ئامرازە. بەکاربراو لەکات و ساتی جیاواز بۆ ئامانجی جیاواز بەکاردەبرێت. بەڵام ئەم پەیوەندییە ئامرازییە، وەک گیسکەکەی هەیاس دەبێت لەقەبارەی خۆیدا بمێنێتەوە، کە وەک گیسکەکە دۆخێکی ناسروشتی و نا ئاساییە، پێویستی بە بوونی هێزو ئاگایی تر هەیە. بۆیە، دەکرێت بپرسین، گەرچی مێژووی شەست ساڵەی پەیوەندی کوردی ئەمریکا، بەتایبەتی کە لەحەفتاکانی سەدەی رابوردوو لەسەردەمی کیسنجەردا، دادەڕێژرێت، پەیوەندییەکی ئامرازییە، بەڵام پەیوەندی ئامرازی ئاسان نییە، لەمیانەی بەکارهێنانیدا تەنها بەئامرازیی بمێنێتەوە، بەتایبەتی کاتێک کە ئەو ئامرازە زیاتر لەجارێک بەکارهات. بۆیە لەمیانەی بەکاربردندا ئەگەری ئەوە دروست دەبێت کە پەیوەندی نێوان بەکاربەرو بەکاربراو بەرەو ئاست و جۆری پەیوەندی زیاتر بڕوات، بەتایبەتی لەبەر سروشتی تایبەتی سیاسەتی ئەمریکی کە سیاسەتێکی کراوەی دیموکراسییەو لەناوەوە تەنگەگژەی زۆر لەخۆی دەگرێت لەمیانەی بەڕێوەچوونیدا.\nسەرەتا دەبێت قسەیەک لەسەر میتۆدلۆجی بکەین. میتۆدۆلۆجی ئەم پرسە، کە پەیوەندی ئەمریکاو کوردە، ئەفسانەیەکە، کە لەناو کوردان خۆیاندا بڵاوە، بە ئەفسانەی گیسکەکەی هەیاسی خاس ناسراوە. عەلائەدین سوجادی لەبەرگی هەشتەمی کتێبی رشتەی مرواریدا ئەم حیکایەتەی نووسیوەتەوە١.\nعەلائەدین سجادی، ١٩٨٢ رشتەی مرواری\nئەفسانە هەتا پێش هاتنی پۆستمۆدرێنەکان لەدۆخێکی خراپدا بوو، ئەفسانە لای زۆربەی بیرمەندان وەها دەبینرا کە ناعەقڵانییە، بۆیە شایستەی ئاماژەپێدان نییە. لێرەدا پەیوەندییەکی هەرەمیی لەنێوان ئەفسانەو عەقڵانی یان لۆگۆسدا دێتە ئاراوە. کاتێک هەر شتێک لەژێر ناوی ئەفسانەدا پۆلێنکرا، ئەوا مانای ئەوەیە کە شایانی ئەوەنیە ئاماژەی پێبدرێت. لەدیدی دێرێداوە ئێمە لەبەردەم ستراکچەرێکداین، کە بە شێوەیەک دارێژراوە ڕێگا بە بوارێک بدات و بوارێکی تر ڕێ لێبگرێت. وەک هەموو ستراکتۆرێک لەهەناویدا نەفیکردن و پەراوێزخستن و نکوڵیکردن هەیە، بەڵام وەک فرۆید پێمان دەڵێت چەپێنراو هەر سەرهەڵئەداتەوە.\nلێرەدا جەدەلێکی زۆر هەیە لەسەر پەیوەندی سەرەتاو وەدەرنراوو هاتنەوەی چەپێنراوو دروستبوونەوەی پەیوەندی لەنێوان لۆگۆ-سەنتەریزم و دیکۆنسترەکشندا. دەتوانن ئانیاس سپیتزەر بخوێننەوە، بەناوی درێدا و ئەفسانەو مەحاڵێتی فەلسەفە٢.\nئەفسانەی کوردی، کە دەرئەنجامی ئەزموونی ژیاری کوردییە، زیاتر وەک بوارێک بۆ تەنز و گاڵتەو خۆشی بەکاردەهێنرێت نەک بۆ داڕشتنی دونیابینی. بەڵام ئەفسانەی کوردی، وەک ئەفسانەی هەر گەلێکی تر، کانگایەکی دەوڵەمەندە بۆ تێگەیشتن لەدونیا. لێرەدا چیرۆکی گیسکەکەی هەیاسی خاس بەکاردەهێنم بۆ خوێندنەوەی پەیوەندی کوردو ئەمریکا لەباشووری کوردستان بەتایبەتی، بەڵام لەهەموو کوردستاندا بەگشتی.\nداستانی هەیاس دەربارەی دەسەڵات و مەعریفەیە. لەهەمانکاتدا دەربارەی پەیوەندەی سوڵتان و دارودەستەکەیەتی. بەکورتی: هەیاسی خاس لەسوڵتان مەحموود دەتۆرێت. وەک تۆراوێک دەبێت جێگایەکی نوێ بۆ خۆی بدۆزێتەوەو هەروەها دەبێت دڵنیابێت کە نادۆزرێتەوە. سوڵتان پاش گەڕان و نەدۆزینەوە، هەوڵدەدات لەڕێگای تاقیکردنەوەیەکەوە هەوڵی دۆزینەوەی بدات. ئەم تاقیکردنەوەیە بۆ ئێمە گرنگە. چونکە کرۆکی پەیوەندییەکە لەوێدایە.\nلەپێناوی دۆزینەوەی سوڵتان بەقەڵەم رەوییەکەی خۆیدا جاڕیدا کە هەر کەس مەڕدارو شوانکارەیە، وە هەرکەس پیاو ماقووڵ و کاربەدەستە، ئەبێ لەفڵانە ڕۆژدا هەموو لەبارەگای سوڵتان حازر بن و کەس دوا نەکەوێ. بۆ ئەو ڕۆژە ئەوانەی کە سوڵتان ئەمری دابوون هەموو حازر بوون. سوڵتان هێنای هەر یەکە گیسکێکی دانێ، وتی: ئەمەوێ هەر لەئێستاوە تا چل ڕۆژی تر هەر یەکە کە گیسکی خۆی برد لەدوای چل ڕۆژە بیهێنێتەوە، ئەم گیسکە زیاد بکا ئەدەم لەسەری، کەم بکا هەر ئەدەم لەسەری!\nیەکێک لەو کەسانە، کە لەناو ئەم حەشاماتەدا بوو ئەو کوێخایە بوو کە هەیاس لەلایەوە ببوو بەسەپان. عالەم هەر یەکە گیسکی خۆی وەرگرت و ڕۆیشت، کوێخای لای هەیاسیش یەکێک بوو لەوانە. ئەم عالەمە بەجارێ هەر یەکە لەئاستی خۆی کەوتە ترس و لەرزەوەو ڕێی بەدیی ئەم ئیشەی بۆ نەکرا، گیسک ئەگەر شتی نادەیتێ مردار ئەبێتەوە، ئەگەر ئەیدەیتێ زیاد ئەکا، ئەگەر ژەم ژەم ئەیدەیتێ هەروەکوو خۆی نامێنێتەوە! ئەمەش ئەنجامەکەی سەرفەوتانی تێدایە!\nکوێخای لای هەیاس لەهەموو کەس زیاتر کەوتە پەرۆشەوە، چونکە مەڕوماڵاتێکی زۆری هەیەو لەمەڕداریدا بەپسپۆڕ ناسراوە کە چی ئەنجامدا هیچی بۆ ناکرێ و ئەبێ سەری خۆشی تیا بدۆڕێنێ. هەر بەتەواوی کەوتە پەرۆشەوە، دنیای رووناکی لێ بوو بەشەوی تاریک! هەیاس پرسی: کوێخا ئەوە چییە وەها خواردن و خواردنەوەت لێ هەڵگیراوە؟ وتی: ڕۆڵە ئەمە کارەساتەکەیە. هەیاس وتی: ئەگەر ڕاستم لێ ناڵێیت من ئەم ئیشەت بۆ چار ئەکەم. وتی: کوڕم من ئەمە باعیسی سەرمە، تۆ ئەگەر ئەمەم بۆ بکەی سەرم ئەستێنیتەوە، چۆ ڕاستت لێ ئەڵێم؟! هەیاس وتی: هەرچەند بڕواش ناکەم، بەڵام نمەکم کردووی، ئەمەت هەر بۆ ئەکەم و رزگارت ئەکەم، بێنە بێچووە گورگێکم بۆ پەیداکەو ئیتر ئیشت نەبێ! کوێخا چوو بێچووە گورگێکی پەیدا کردو هێنای دای بە هەیاس، ئەمجا هەیاس کەوتە ئیش.\nجارێ هێنای پێش هەموو شتێک ددانەکانی پێچووە گورگی هەڵکەندو ئەمجا بەستییەوە. هێنای گیسکی گرتە جۆو قەرسیل، تێری خواردو قونەی ئەکرد، کە ئەکەوتە ئێوارە ئەیبرد بەلای بێچووە گورگەکەوە، گورگ کە چاوی پێ ئەکەوت پەلاماری ئەدا، بەڵام بەسترابۆوە هیچی پێ نەئەکرا، گیسکیش کە چاوی بە گورگ ئەکەوت هەناوی ئەکەوتە خوارەوە، ئەوی خواردبووی بەترس دایئەنایەوە، ئەیبردەوە تێری ئەکردەوە، بۆ بەیانیش دیسان وای لێ ئەکردەوە، گیسکی بەستەزمان ئەوەی ئەیخوارد بەترس دایئەنایەوە!\nچیرۆکەکە هەتا ئێرە بۆ ئامانجەکەی ئێمە گرنگە. لەم ئەفسانەیەدا کۆمەڵێک ئەکتەرمان هەیە: ئەوەی بۆ ئامانجی ئێمە گرنگن پەیوەندی نێوان هەیاس و گورگ و گیسکەکەیە. ئارگومێنتی ئێمە ئەوەیە کە کورد گیسکەکەیە، دەبێت لەمیانەی ئەندازیاری و نیزامی هەرێمی ناوچەکەدا بەهەمان دۆخ و قەبارەی خۆی بمێنێتەوە. وەک لەداستانەکەدا دەبینین کە گورگ ڕۆڵی هاوسەنگکەر دەبینێت. ئەو ئەکتەرەیە کە ئەوەی بەدەستهاتووە لێت وەردەگرێتەوە. بەڵام بەجۆرێک سنووردارکراوە کە نەتوانێت گیسکەکە بخوات. ئەمەش لەمیانەی ئەندازیاری پەیوەندی کوردی ئەمریکیدا بەمانای ڕێگەگرتن لەسڕینەوەی کورد. کەواتە کرۆکی ئەم پرۆسەیە هاوسەنگیکردنە.\nئەمریکاو کوردو هاوسنگییەکانی\nبەپێی داستانەکە گیسکەکە نابێت قەڵەوبێت، لەهەمانکاتدا نابێت زۆر لاوازیش بێت. ئەگەر ئەم زمانە داستانییە ئاژەڵییە، وەربگێڕینە سەر زمانی سیاسی و پەیوەندی دەرەوە، ئەوا قسە لەسەر دروستکردنی نیزامێک دەکەین کە تیادا کورد نابێت لاوازبێت و هەروەها نابێت قەڵەویش بێت، چونکە هەردوو لاوازیی و قەڵەویی کورد دەبێت مایەی ئەوەی کە نیزامەکە هاوسەنگی تێک بچێت. بۆئەوەی ئەمە رووبدات گورگ پێویستە. گورک نەیارە، ئەو هێزەیە کە دەتوانێت ئەویتر بخوات، لەناوببات، جینۆسایدی بکات. بەڵام ئەم گورگە دەبێت بەجۆڕێک مامەڵە بکات کە ئەویش نەبێتە مایەی تێکدانی سیستەمەکە. بەم پێیە لەهەناوی سیستەمەکەدا نە گورگ، گورگەو نە گیسک گیسکە، بەڵکو هەردوو لەمیانەی پەیوەندییەکی دەسەڵاتیدا دەبنە بەشێک لەسیستەمێکی هاوسەنگی، بەڵام پڕ لەهەڵبەزو دابەز. ئەوەی ئەمە بەڕێوەدەبات و چاودێری دەکات و بڕیاری لەسەر دەدات هەیاسە، کە دەتوانین بەکەسی کیسنجەر بیچوێنین. کیسنجەر داهێنەری ئەم سیستەمەیە کە کورد تیایدا دەبێت لەدۆخێکی تایبەتدا بن، کە خۆی ناوی دەنێت دۆخی برینی کولاوە، یان برینی کراوە.\nکیسنجەر لەگفتوگۆیەکی لەگەڵ باڵوێزی ئەمریکی لە ئێران ریتچارد هێڵمس و ستافێکی ئاسایشی نیشتمانی ئەمریکی لەڕێککەوتی ٢٣ی تەمموزی ساڵی ١٩٧٣ وەها باس لەڕۆڵی کورد دەکات...\nدەمەوێت لەئەوە دڵنیابم کە [ بەهۆی پرسی کوردەوە] سۆڤییەت وەها بیر لەناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکاتەوە کە جێگایەکی گرانە [ تێچوونی زۆرە] بۆ یاریکردن. ئەوەی دەمەوێت کە مەکتەب سیاسی لە مۆسکۆ بگەنە ئەو باوەڕەی کە سەرکێشی زیاتر نەکەن لەناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. ئەمەوێت ئەوەیان لەئاگاییدا بچەسپێت کە عێراق بووەتە چاڵێکی بێ بن. دەمەوێت وەهایان لێبێت هەرکەسێکی پرسی پێکردن بۆ دەستوەردان لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەست بەڕوویەوە بنێن. دەمەوێت شا هاوکارم بێت لەم ستراتیژییەدا. ئێمە نامانەوێت سۆڤیەت بخەینە سووچەوە. هەروەها دەمەوێت عەرەبیش وەها بیربکاتەوە کە بەئاسانی بۆیان ناچێتە سەر ئەگەر پەیوەندی بە سۆڤییەتەوە بکەن. دەمانەوێت کورد ئەوەندە تونایان هەبێت کە برینێکی کراوەبن لەعیراقدا. ٣\nلێرەدا دەبینین کە زامی کراوە، ئەو زامەیە یان ئەو برینەیە کە ناهێڵرێت چاک بێتەوە یان سارێژبێت. بوونی کورد لەم دۆخەدا پرسی کورد دەکاتە ئامرازێکی گەورەتر لە پرسی خۆی. کورد دەبێتە بەشێک لەستراتیژەکانی شەڕی سارد بۆ فشارو هاوسەنگی و ترساندن و دوورخستنەوەی هێزە نەیارەکانی ئەمریکا. هاوسەنگی دوو ئاستی هەیە: ئاستی کوردی و ئاستی ئەویتر. لەئاستی کوردیدا کاتێک ئەمریکا کێشەی هەیە لەگەڵ وڵاتانی دەوروبەری کورد، ئەوا رێگەدەدات کە کورد قەڵەو یان بەهێز بێت، بەڵام لەهەمانکاتدا نایەوێت ئەم بەهێزبوونە ببێتە هۆکاری رووخانی ئەویتر، بۆیە ئەگەر بەهێزبوون ببێتە هۆکاری لاوازبوون یان رەفتار گۆڕینی ئەویتر، ئەوا دەبێت کورد بگەڕێتەوە قەبارەی خۆی. ئەم یاری هاوسەنگییە پڕ لەهەڵبەزو دابەزە، پڕ لەقەڵەو بوون و لاوازبوونە. ژیانە لەسایەی گورگدا. ئەگەر چی ناهێڵن گورگەکە بتخوات بەڵام ڕێگەدەدەن بتتۆقێنێت.\nئەم سیاسەتی هاوسەنگییە هەموو هێزەکانی تری ناوچەکە دەگرێتەوە، تەنانەت ئیسرائیلیش. بەڵام هاوسەنگی بۆ کورد کاریگەری زیاترە چونکە، هەموو هێزەکانی تر لەکاتی هەڵبەزو دابەزینیاندا مەترسی سڕینەوەیان نییە. بەڵام بۆ کورد مەترسی تێکشکان و سڕینەوە مەترسییەکی جیدییە.\nهاوسەنگی یانی چی؟ ئەم هاوسەنگییە جیاوازە لەپرینسیپی هاوسەنگی هێز کە لەسیاسەتی دەرەوەدا چ وەک چەمکێک و چ وەک پرینسیپێک زۆر باوە. ئەم هاوسەنگییەی ئەمریکا بۆ کورد، بەمانای ئەوەیە کە کورد دەتوانن فشار لەسەر نیزامی ناوچەکە بکەن، کاتێک نیزامی ناوچەکە بەلایەک یان ئاراستەیەکدا دەڕوات کە لەبەرژەوەندی ئەمریکا نەبێت. لەهەمانکاتدا ئەو دەستکەوتەی کە کورد لەئەنجامی ئەمەدا بەدەستی دەهێنێت دەبێت نەگاتە ئەو ئاستەی کە ببێتە هۆی لاسەنگی یان تێکدانی نیزامەکە. ئەمە لەئەنجامدا پرۆسەی پشتیوانی و پشتلێکردن دروست دەکات. کورد کاتێک پشتی لێدەکرێت بەخیانەتی ناو دەبات.\nئەم خیتابی خیانەتە جۆرێک لەسەرلێشێوانی بۆ کورد دروستکردووە. خیانەت دەربڕی دۆخێکە کاتێک کە دوو لایەن گرێبەستێک و پەیمانێک لەنێوانیاندایە، لایەک پشت لەبنەماکانی ئەو گرێبەستە یان پەیمانە دەکات دژ بە لایەنەکەی تر. هەتا ئێستا لەنێوان کوردو ئەمریکا گرێبەست و پەیمان بوونی نییە. بەڵام خیانەت وەک خیتابێک کە دەبێت هەڵبوەشێتەوە، سەرەتایەکی تری هەیە. سەرەتای ئەم چەمکە دەگەڕێتەوە بۆ ڕاپۆرتی پایک. بۆ ئەوەی لەڕاپۆرتی پایک تێبگەین دەبێت کەمێک پاشخانەکەی هەڵدەینەوە. لە ٢٢ی مانگی ١٢ی ساڵی ١٩٧٤ ڕۆژنامەنووسی ناسراو سایمۆر هێرش لەڕۆژنامەی نیویۆرک-تایمز ڕاپۆرتێکی بڵاوکردەوە کە سی ئای ئەی بەوە تاوانبار کرد کە کاری سیخوری بەسەر کەسایەتییە دژ بەشەڕەکانەوە دەکات. لێرەدا مەبەست لەشەڕ شەڕی ڤێتنامە. ئەم ڕاپۆرتە بووە هۆکاری ئەوەی کە چەندین لیژنە لەسەر سی ئای ئەی بگیرێت. ئەنجومەنی پیران لیژنەیەکی پێکهێنا بەناوی لیژنەی چێرچ. لەسەرەتای ساڵی ١٩٧٥ ئەنجومەنی نوێنەرانیش لیژنەیەکی پێکهێنا سەرەتا بەناوی نیدژی بوو پاشان گوێزرایەوە بۆ سەرپەرشتی ئۆتۆس پایک. پایک ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران بوو لەناوچەی لۆنگ ئایلاند لە نیویورک. وەک زۆر دیموکراتی تر دژ بەدەزگای سی ئای ئەی و ئیدارەی کۆمارییەکان بوو. بۆیە بەکاربردنی چەمکی خیانەت و تاوانبارکردنی کیسنجەر بەکەسێکی خوێنساردی خیانەتکار ئامانجی ناوخۆیی لەپشتەوە بوو، نەك هەڵسەنگاندنی دۆخەکە.\nئەمە بەمانای ئەوە نبیە کە ئەوەی کیسنجەر کردی کارێکی ڕەوا بوو. بەڵام چەمکی خیانەت وەک تاوانبارکردن هاوکاری کورد ناکات بۆ تێگەیشتن لەڕاستی پرسەکە.\nهاوسەنگکردنی کورد لەمیانەی هاوسەنگکردنی ئەوانیتردایە. ئەم پەیوەندییە دۆخێکی ئاڵۆزی چەند ئاستیمان بۆ دروست دەکات. یەکەم، کورد کێشەی هەیە، ئەم کێشەیە بەهۆی بوونی لەجێگایەکی جیوپۆلەتیکی ستراتیژیدا، هەموو زلهێزەکان دەیانەوێت سوودی لێببینن. دووەم، لەئەنجامدا هێزی دەرەکی بووەتە بنەمایەکی سەرەکی سیاسەتی کوردی. سێیەم، ئەم هێزە دەرەکیانە چەند جۆرێکن، زلهێزو هیزی هەرێمی بەگشتی زاڵن. زلهێز لەپەیوەندی لەگەڵ هێزی هەرێمدا لەپرۆسەی پشێویدایە کە دۆستایەتی و دوژمنایەتی و یارو نەیاری تیایدا سەقامگیر نییە. سێیەم، پەیوەندی لەگەڵ کورددا بەکاردەبرێت بۆ هاوسەنگکردن و ڕەفتار گۆڕینی ئەم پەیوەندیانە لەنێوان زلهێزەکان و هێزە هەرێمیەکاندا. چوارهەم، لەئەنجامدا پرسی کورد لەنێوان پشیتوانی و پشتلێکردندا جۆلانی دەکات.\nئەم ستراتیژییە کە دەکرێت بەستراتیژی کیسنجەری ناوی بەرین، لەحەفتاکان بنەمای پەیوەندی کوردی ئەمریکی دادەڕێژێت. ئایا ئەمریکا دەتوانێت لەسەر ئەم پەیوەندییە ئامرازییە بەردەوام بێت. وەک ڕاپۆرتی پایک بۆما دەردەخات ئەمریکا وڵاتێکە کە جیاوازە لەوڵاتانی تری وەک سۆڤیەتی پێشوو یان چین و روسیای ئەمڕۆ، وڵاتێکی کراوەی رووتە، هەموو قەیران و کێشەکانی بەدەرەوەیە. ئەمە بنەمای دیموکراسییە. بۆیە لەکاتێکدا ستراتیژی هاوسەنگی بنەمایەکی مێژوویی بەهێزی هەیە، بەڵام ئەستەمە بتوانرێت لەئاستی ئامرازیدا بهێڵرێتەوە. چونکە وەک ڕامان لەحەفتاکان بۆمان رووندەکاتەوە دۆخی ئامرازی پێویستی بەوەیە کە دەبێت پەیوەندییەکە نهێنی بێت، سنوورداربێت، تەنانەت پارتی سیاسی دەرەوەی دەسەڵات ئاگای لێنەبێت. ئەمەش لەئەمڕۆی ئەمریکادا ئەستەمە.\nئایا پرسی کورد لای ئەمریکا لەئاستی ئامرازییەوە دەگوێزرێتەوە بۆ ئاستی ئەخلاقی و ئامانجی؟\nعەلائەدین سجادی، ١٩٨٢ رشتەی مرواری ١


کاردانەوەی حوسییەکان لەسەر بڕیاری ئەمەریکا بۆ بە تێرۆریست ناساندنیان\nی مانگی یه‌ک ١١, ٢٠٢١\nحوسییەکانی یەمەن بەرەنگاری هەڵوێستی ئەمەریکا دەبنەوە بۆ دانانی سەرهەڵداوانی حوسییەکان کە کۆماری ئیسلامی ئێران پشتیوانییان دەکات لە لیستی تێرۆریستاندا.\nبەرەنگاربوونەوەی حوسییەکان لە ڕێی تەگەرە خستنە بەردەم کار و ئەرکەکانی ئەو ڕێکخراوە کۆمەککارانەدایە کە بڕوایان وایە ئەم ڕەوشە وڵاتی یەمەن بەرەو برسێتی دەبات.\nئەگەر بێتوو کۆنگرێسی ئەمەریکا ڕێگە لەم بڕیارە نەگرێت، ئەوا لە ڕۆژی 19ی مانگی یەکەوە، حوسیەکان دەخرێنە لیستی ڕەشی تێرۆریزمەوە، واتە یەک ڕۆژ بەر لە مەڕاسیمی سوێندخواردنی یاسایی جۆو بایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمەریکا، لە کاتێکدا یاریدەدەرانی بایدن بە هیوای هەوڵی نوێن بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕی شەش ساڵەی وێرانکارەی یەمەن.\nموحەمەد عەلی ئەلحوسی، ڕێبەری سیاسی حوسییەکان لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر نوسیویە "ئەو سیاسەتانەی بۆ دروستکردنی قەیرانن، مایەی ئیدانەکردنن و ئێمەش مافی وەڵامدانەوەمان هەیە. گەلی یەمەن گوێ ناداتە هیچ جۆرە ناودێرکردنێک لەلایەن بەڕێوبەرایەتییەکەی سەرۆک ترامپەوە کە بەشدارە لە کوشتن و برسیکردنی خەڵکی یەمەندا."\nمایک پەمپێیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ئەم بڕیارەی ڕاگەیاند کە دەشێت هەوڵەکانی جۆو بایدن ئاڵۆز بکات بۆ دەستپێکردنەوەی پەیوەندی دیپلۆماسی لەگەڵ ئێراندا و هەروەهاش پێداچوونەوەی هاوپەیمانێتی لەگەڵ شانشینی عەرەبستانی سعودیەدا.\nڕیاز سەرۆکایەتی هاوپەیمانێتییەک دەکات بۆ لێدانی حوسییەکان لە یەمەن.\nوەزیری دەرەوەی ئەمەریکا، درەنگانێکی ڕۆژی یەکشەممە ئاماژەی بەوە کردبوو "حوسییەکان ڕێبەرایەتی شەڕێکی خوێناوییان کردووە کە خەڵکێکی زۆری تیادا کوژراون و بەردەوامیشە لە ناسەقامگیرکردنی ناوچەکەدا و هەروەها ڕێگریشە لە چارەسەرییەکی ئاشتیانەی قەیرانی یەمەن."\nمایک پەمپێیۆ، سیان لە سەرکردەکانی حوسییەکانیشی وەک تێرۆریست ناودێر کردووە، لەوانە عەبدولمەلیک ئەلحوسی، سەرۆکی حوسییەکانی یەمەن، هەروەها ئاماژەشی بە هێرشەکەی ڕۆژی 30 مانگی 12ش کردوە بۆسەر فڕۆکەخانەی عەدەن و ئەو حکومەتەی یەمەنیش کە عەرەبستانی سعودیە پشتیوانی دەکات، لۆمەی ئەو هێرشەی لە ئەستۆی حوسییەکان ناوە.\nلەو هێرشەدا 26 کەس کوژران.\nحوسییەکان کۆنترۆڵی زۆربەی ناوچەکانی یەمەنیان لە ژێر دەستدایە و پێشتریش ئەمەریکا سزای سەپاندۆتە سەریان.


د.یوسف محەمەد: هاوكێشەی نوێنەرایەتی كردنی كورد لە بەغدا گۆڕانكاریی بەسەردا دێت\nد.یوسف محەمەد، رایگەیاند: هەڵبژاردنی ئەمجارەی ئەنجومەنی نوێنەرانی نەخشەی سیاسی لەهەرێمی کوردستان دەگۆڕێت و سەنگی لایەنەکان دەردەخات، بەتایبەت هاوكێشەی نوێنەرایەتی كردنی كورد لە بەغدا تاڕادەیەكی زۆر گۆڕانكاریی بەسەردا دێت.\nد.یوسف محەمەد سادق، سەرۆکی لیستی گۆڕان ژمارە (142) بۆ هەڵبژاردن لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەپارێزگای سلێمانی رایگەیاند: لەهەڵبژاردنی ئەمجارەدا، هاوكێشەی سیاسیی لە هەرێمی كوردستاندا تاڕادەیەكی زۆر گۆڕانكاریی بەسەردا دێت، بەتایبەت هاوكێشەی نوێنەرایەتی كردنی كورد لە بەغدا و قورسایی لایەنە سیاسییەكان دەردەكەوێت، رێگاش خۆش دەكات بۆ ئەوەی بەزوترین كات هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەرێمی كوردستان و سەرۆكایەتیی هەرێم و ئەنجومەنی پارێزگاكان ئەنجام بدرێت.\nلەو چاوپێکەوتنەیدا لەگەڵ سایتی (رۆژ نیوز)، سەرۆکی لیستی گۆڕان ئاماژەی بەوەکرد؛ ئەنجامدانی ریفراندۆم لەوكاتە هەڵەیەدا و رادەستكردنی زیاتر لە (50%)ی خاكی هەرێمی كوردستان لە (16)یی ئۆكتۆبەردا بە هێزەكانی عێراق و حەشدی شەعبی، كاریگەریی گەورە لەسەر دەنگی كورد لەو ناوچانە بەجێدەهێڵێت، بەدڵنیاییەوە دەنگی كورد لەو ناوچانە کەمدەکات، بەتایبەت رێژەی كورسییەكانی یەكێتی و پارتی.\nوتیشی :"ئێمە پڕۆژەیەكی جێگرەوە و هاوپەیمانیەكی جێگرەوەمان لە ناوچە جێناكۆكەكان پێشكەش كردوە، بەو شێوەیە هەوڵدەدەین كە دەنگدەری كورد ئاشت بكەینەوە، بۆ ئەوەی دەنگەكانی كورد پەرت نەبێت، داوادەكەین دەنگدەری ناڕازی لە یەكێتی و پارتی دەنگ بە لیستەكەی ئێمە بدەن، بۆ ئەوەی كورد هەڵبستێتەوە لەو ناوچانە پێكەوەژیانێكی ئاشتیانە لەگەڵ نەتەوەكانی دیکەدا دروست بكەین".\nسەرۆکی لیستی گۆڕان لە پارێزگای سلێمانی جەختی کردەوە کە؛ دەڕۆنە بەغدا شەڕی مافەكانی خەڵكی كوردستان دەكەن، لە بەغداشەوە كار بۆ چەسپاندنی مافەكانی هاوڵاتیان دەكەن لە هەرێمی کوردستان و دژی گەندەڵی دەوەستنەوە، لە دۆسیەی نەوتدا كار بۆ ئەوە دەكەن كە خەڵك سود لە نەوت وەربگرێت، وتیشی :"پڕۆژەی ئێمە لە بەغدا پڕۆژەیەكی نیشتمانییانە دەبێت، لە بەغداشەوە كار بۆ چەسپاندنی مافەكان دەكەین لە هەرێمی كوردستان، کار بۆ چەسپاندنی مافەكانی هاوڵاتیان و هێنانەكایەی دادوەریی و بەرەنگاربونەوەی گەندەڵی دەكەین لە هەرێمی كوردستان".


میشێل ئۆنفرێ: كەرەنتینی فەیلەسوفێكی چێژخواز(هێدۆنیست)… ئازاد حەمە .. بەشی چواردەهەم – Dengekan\nمیشێل ئۆنفرێ: كەرەنتینی فەیلەسوفێكی چێژخواز(هێدۆنیست)… ئازاد حەمە .. بەشی چواردەهەم\nbyAzad Hama\tJuly 26, 2020\tGeneral, Opinion, Slider\n“”بەردەوام وتومە كە بەدبەختی مرۆڤەكان لەوێوە دەستپێدەكات كە نازانن چۆن لە ژوورێكدا بمێننەوە””\nئاماژە: لێرەوە پەیتا پەیتا گفتوگۆیەك سەبارەت بە زاری فەلسەفی بیرمەندێكی فرە وروژێنەر ،كە پێیوایە پەتاكە تەنیا پزیشكی نییە بەڵكو مێتافۆریشە، وەگەڕدەخەین و بەهۆشیەوە كۆششدەكەین لەوە حاڵیبین چۆن دیدی فەلسەفی لە ساتەوەختی تەنگژەكانا ڕەوتی خۆی دەدۆزێتەوە یان ڕەوت وەردەگرێت. ئەو ڕەوتانە بە گفتوگۆی فەلسەفی فەیلەسوفەكەوە گرێدراوە، لەسەر ئەوەش وەستاوە چی لە هزری فەیلەسوفدا سەبارەت بە تەنگژەكان دەڕسكێت. بەم چەشنە لەم بەشە لە فەیلەسوفێكەوە دەستپێدەكەین لە شرۆڤەكارییە فەلسەفییەكانیدا تەقەلایەك بۆ نووسینەوەی”مێژووی بەختەوەری” و هەوەسویستی بەدیدەكرێت. نووسینەوەی ئەم جۆرە مێژووە داوامانلێدەكات بەو بیریارانە ئاشنابین بەشداریان لە بنیادنانی كۆماری بەختەوەری و شادیویستی لە فەلسەفەدا كردوە، كە ئەوەش لە سەرێكی دییەوە بۆ دروستكردنی بەختەوەری و شادی بووە لای مرۆڤەكان.\nمەنزڵگای شرۆڤەكردنی ئەم جارەمان وەستانە بە دیار خەزێنەی هزری میشێل ئۆنفرێ (Michel Onfray) وە، كە دەخوازێت مێژوویەكی فەلسەفییانەی دژەئامێز بنووسێتەوە، كە ئامادەبوونێكی زۆری لە سۆسیال میدیای فەرەنسی هەیە و بایەخیش بە فەیلەسوفە لەبیركراوەكانی ئەوروپا دەدات ( بیرمەندە ستۆیست و ئێپیكۆریەكانی شارستانی رۆمانی). بەدڵنیایشەوە لە میانەی تێكست و دەمەتەقێ هزرییەكانیەوە بەوە دەگەین كە ئەم فەیلەسوفە ناپاریسیە، كە لە باكوری فەرەنسا لە هەرێمی نۆرماندی هاتۆتەدونیاوە ئەنتی نیولیبرال و سۆسیالیستێكی پرۆدۆن (Proudhon) ی سەرچڵئامێزی ئێپیكۆرییە (تاموەرگر لە ژیان). ناوبراو یەكێكیشە لە فەیلەسوفەكانی قۆناغی پاش پاش تازەگەری. بەو واتایەی لەتەك زۆرێك لە تێزەكانی بیرمەندە پاش تازەگەرەكان یەكناگرێتەوە و لە زۆر لاشەوە فەلسەفەكەی یەخسیری دەستی هێدۆنیزمە (چێژخوازی) و پتر لەسەر میراتی فەلسەفیی رۆمانی ، بابلێین ئێپیكۆری و ڕواقییەكان- ستۆیستەکان- ، كاردەكات .\nلەڕێگای تێخوێندنەوەكانی ئۆنفرێوە بەو تێڕامانانە دەگەین لە هەنووكەدا شارستانی ئەوروپای زوڵمێك لە فەلسەفەی هەوەسباسی و شادویستی ئێپیكۆر و رۆمانی دەكات، ئەمەش زیانێكی زۆر نەك هەر لە میراتی فەلسەفی ئێپیكۆر یان رۆمانی دەدات، بەڵكو پێش هەموو شتێك زیان لەو میراتە فەلسەفییەش دەدات لە ئایندەدا چرۆدەكات و لە ساتەوەختێكی وەك هەنووكەدا، كە گشت مرۆڤایەتی بە پەتایەكی سامناكی نادیارەوە گلاوە، مرۆڤەكان ناكارن بەپێی پێویست بە گەوهەری ئەو جۆرە فەلسەفانە ئاشنابن. تەنانەت ئۆنفرێ لە هەندێك شوێن لە قسە و نووسینەكانی ڕووبەڕووی فەلسەفەی فەرەنسیش دەبێتەوە. ڕاستە كۆششی ئەوە دەكات فەلسەفەی فەرەنسی لەناو قەفەسی فەلسەفەی یۆنانی بهێنێتە دەرێ(ئەمە زۆرجار سپۆنڤیل و لوک فێریش دەیکەن) ،وەلێ دواتر دەیخاتەوە ناو قەفەسێكی تری فەلسەفییەوە كە قەفەسی فەلسەفەی رۆمانییە. ئۆنفرێ دژایەتی ئەو نەریتە فەلسەفییە ئیدیالیستیە دەكات (بۆنموونە ئەفلاتون) بەردەوامی خۆی لە بیری فەلسەفی ڕۆژئاوا دا هەیە. بۆچوونەكانیشی لە ئێستایا تایبەت بە پەتاكە لەتەك بۆچوونە فەلسەفییە هێدۆنیستیەكانی یەكانگیر دەكات. نووسینەكانی دەمی كۆرۆنای ئەم بیرمەندە نۆرماندییە پووختەی زاری دڵی خۆیین. لەسەر ئەو ڕاستییانە بەئاگاماندەهێنن ئاماژەن لەسەر ئەوەی شارستانی ئەوروپا كەوتۆتە دۆزێكەوە مردو دەژمێرێت. هەر لەبەر ئەوە گاڵتە بەو ئەوروپا زەبەلاحە دەكات توانای دروستكردنی ژمارەیەكی پێویست لە دەمامكی نییە تا هاوڵاتیان لە ڤایرۆس بپارێزێت. بەسەرسامییەوە دەڵێت ئەمە چ ئەوروپایەكە پێویستییە تەندروستییەكانی پێدابیناكرێت!\nسەرەنجام، ئەم بەشە نووسینە و بەشی دواتریش (بەشی پانزەهەم) بۆ گفتوگۆی ڕوانگەی فەلسەفیی ئۆنفرێ نییە لەناو فەلسەفەی هاوچەرخی فەرەنسی یان ئەوروپای، بەڵكو بۆ تێگەیشتنە لە چۆنیەتی وێنابوونی ئەم پەتایە لە هزری فەلسەفی و سیاسی ئەم فەیلەسوفە فەرەنسییە. سەرەتا زۆر بە پووختی تەقەلادەكەین بڕێك ئاوڕ لە بنەما فەلسەفییەكانی بیركردنەوەی ئۆنفرێ بدەینەوە، لەوێندەرێ تاوێك لەسەر ئەو شەپۆلە فەلسەفییانەش دەوەستین كاریگەری فرەیان بەسەر ئەم بیركردنەوەیەوە داناوە و لەڕێگاشیانەوە ئەو هیوا فەلسەفییانە دەهێنینەگۆ خۆیان لەسەر بیركردنەوەكان هەڵچنیوە. هاوتەریب لەتەك ئەوە هێدی هێدی لەلایەك دێینەسەر تەماشاكردنی ئۆنفرێ بۆ پەتای كۆرۆنا ،كە زەمینەی بۆ تەنگژەیەكی بێزاركەری جیهانی ڕەخساندووە، لەلایەكی دی چۆنیەتی خۆ كەرەنتینكردنی فەیلەسوفێك دەكەینە خواستی بنەڕەتی وتنەكانمان.\nفەلسەفە بۆ هەمووان، دروشمی میشێل ئۆنفرێ\nفەلسەفە هونەری بوونە گوزارەی ئۆنفرێیە، لێ ئەمە واشناكات ناوبراو فەلسەفە دژوار و ئەستەمئامێز نیشاندات. گەلێك جار بە چەشنێك دێتەگۆ كە فەلسەفە بۆ هەمووانە و بە تاقمێكەوە تایبەت نییە. فەلسەفە بۆ هەمووانە دروشمە فەلسەفییە ناسراوەكەی ئۆنفرێیە كە لە زۆر بۆنە و وانە فەلسەفییەكانیدا بە گوێی گوێگرانیدا دەیچرپێنێت. بەپێی ئەم بیریارە خواستخوازە مەرجە فەلسەفە ساناكرێت تا هەموو لێیحاڵیبن و نەشكرێت بە ئامرازێك بە دەست دەستەبژێرێكەوە. بۆ ئەو مەبەستە “زانكۆیەكی گشتیUniversité Populaire” ، لەگەڵ چەند هاوكارێكی ڕوناكبیری خۆی دامەزراندووە كە وانەی بێ بەرامبەری تیادەڵێنەوە لە بواری : فێمینیزم، بیركاری، فیلم، سیاسەت، دەروونناسی، جوانناسی، هونەر، ڕەوشت و..هتد. ئەم زانكۆیە بۆ هەموو تەمەنەكان و ئەوانە دامەزراوە لە زانكۆكانی دەوڵەت وەرناگیرێن. واشیبۆدەچین ئەم بیرمەندە ئێستا لە میدیای فەرەنسی بە كەسێكی فرەگفتوگۆكەر هەژماردەكرێت و شێوازی نووسینی فەلسەفیشی شێوازێكی شاعیرانەیە و كەمتر بەڵگە بۆ وتنەكانی دەهێنێتەوە و بۆچوونەكانی زۆرتر لە فۆڕمێكی ناشیكاریدا جێدەكاتەوە. ئۆنفرێ هەر لە سەرەتای نووسینیەوە كۆششی ئەوەی كردووە تۆوی فەلسەفەی ڕۆمانی كۆن، نەك فەلسەفەی یۆنانی كۆن، لە وتاری فەلسەفیی خۆی و هاوچەرخی فەرەنسی بچێنێت. شان و شەوكەتی نووسینەكانی خەریكن لەناو وتاری فەلسەفی و سیاسی تازەی فەرەنسی دەردەكەون و بناغە بۆ گفتوگۆی رادیكال و ڕووقایم دادەنێن. هەنگاوە هزرییەكانیشی لەم ساڵانەی دوایدا گفتوگۆی زۆری بەدوای خۆی ڕاكێشا و كاریگەری سێ بیرمەندە ئەڵمانیە دیارەكەشی (ماركس، نیچە و فرۆید – ئەگەرچی ڕەخنەی تووندی فرۆید دەکات) پێوەدیارە. لە تێكستە فەلسەفییەكانیدا گوشارێكی هزری زۆر لەسەر خوێنەرانی خۆی دادەنێت تا هەڵگری بیرۆكەكانی بن و گەلێك گومان و داناییش بەگوێیانا دەچرپێنێت.\nلە شەڕی فەلسەفەش لەتەك شیكاریدەروونی دا ،ساڵانێك پێش ئێستا، ئەو تێگەیشتنەی لەسەر شیكاریدەروونی فەرەنسی دركاند كە فەرەنسیەكان (یان ڕۆژئاواییەكان) پێویستیان بە دامەزراندنی شیكاریەكی دەروونییە بەبێ فرۆید، کە ئەوە دەکارێت خزمەتێكی زۆرتر بە شیكاریدەروونی ڕۆژئاوایی بكات. بێگومان دورخستنەوەی شیكاریدەروونی لە فرۆید، ئەمە گفتوگۆی زۆری لەناو پاریسیە فرۆیدخوازەكان دروستكرد و ئۆنفرێ لە پەرتووكی””ئاوابوونی بتێك””یش فرۆیدیزم و شیكاریدەروونی دەكاتە وڕێنەیەك كە بەرۆكی شارستانی ڕۆژئاوایان گرتووە. شیكاریدەروونی فرۆید بە شتێكی ناچیزە و بێ فەڕ دەناسێنێت و پێشیوایە چارەسەری تاكە نەخۆشێكیشی نەكردووە. بۆ ئەم بیریارە فەرەنسیە داماڵینی شیكاریدەروونی لە فرۆید كاتی هاتووە و ڕۆژئاواش پێویستی بە جۆرێكی تر لە شیكاریدەروونییە.\nبە ئێپیكۆریبوون لە دەمی كۆرۆنادا چاترین دەرمانە\n１- ئێپیكۆرخوازی میشێل ئۆنفرێ\nلەگەڵ بڵاوبوونەوەی پەتای كۆرۆنا قسەكردن لە مەرگ، ئازار و جەستە بوونە بابەتی فەلسەفە بەگشتی و فەلسەفەی پزیشكی بەتایبەت. فەیلەسوفەكان كەم تا زۆر بەرگری لەش و ڕووبەڕووبوونەوەی مەرگیان خستە ناو داڕشتنی زمانەوانی جیاجیاوە. بەشێك لەو فەیلەسوفانە لەپێش هەموویانەوە میشێل ئۆنفرێ ،هەروەك پیشەی پێشووی، لە لێدوانە تەلەفزیۆنیەكانیدا بۆچوونەكانی تایبەت بە پەتاكە لەتەك بۆچوونە فەلسەفییە ئێپیكۆرییەكانیا یەكانگیركرد.\nبزووتنەوەی فەلسەفی ئێپیكۆریزم (Epicureanism)، كە لە ئێستای فەلسەفەی فەرەنسی بەتایبەت و ڕۆژئاوا بەگشتی كەوتۆتەوە بەر مشتومڕ، بۆ ئێپیكۆر (Epicurus) ،ئەم بیرمەندە یۆنانییە گەورەیە، دەگەڕێتەوە كە ئەفسوس لەبەر فەوتانی زۆرترین شاكارە ناوازەكانی مرۆڤایەتی بە تەواوی نەیتوانیوە بە فەلسەفەكەی ئاشنا بێت. ئۆنفرێ كە بۆچوونە فەلسەفییەكانی لە گەوهەری ئەم بزووتنەوەیە هەڵدەكێشێت لێرە و لە سنوری ئەم بابەتە، دەشێت والە خوێنەر بكەین پەی بەو هاوتاییە بەرێت لە هەناوی ئەم بزووتنەوەیەدا ڕاپەنهانە: دڵنیایی و نەبوونی ئازار. دڵنیایی لە خودی خۆیدا ئازادی و ئاشتیش لە خۆ دەگرێت. هەرچی نەبوونی ئازاریشە بەدووربوون لە ترس، ترس لە مەرگ، دێتەدی. چۆن دڵنیایی بەدەستبهێنین؟ گومانیناوێت كە بە دەستبەرداربوون لە ترس و لە ئازار بە دڵنیایی دەگەین. بەپێی ئەم فەلسەفەیە بەدی ئازارە و باشەش بەختەوەرییە. چێژ دەچێتە خانەی باشەوە. چێژ ئامانجی ژیانێكی بەختەوەرانە و خۆشیهێنەرە. هەركە چێژ بەدەستهات ئازار وندەبێت. جەستە هەست بە ئامادەبوونی چێژ دەكات، بە بوونی چێژ جەستە لە ئازار دووردەكەوێتەوە. هەر چێژیشە ڕێگاخۆشكەری داناییە. ئەوی وترا پێماندەڵێت گەوهەری فەلسەفەی ڕەوشتی ئێپیكۆرانە لە چێژ و دڵنیایی پێكدێت. چێژ دروستکەری دڵنیاییە. بۆئەوەی ئەم گەوهەرە، كە چێژ بناغەدانەریەتی، بێتەسازان پێویستی بە چوار لایەنە: نەترسان لە مەرگ، نەترسان لە خواوەند، بەدەستهێنانی بەختەوەری، خۆدەربازكردن لە ئازار. ئەڵبەتە هەڵپەنەكردن بۆ پارە و پلەوپایە، بایەخدان بە هاوڕێیەتی و چێژوەرگرتن لە ژیان بەشێكیتری”فەلسەفەی ڕەوشتیی چێژ”ی ناوبراو پێكدێنن. هەرچی مەرگە نەمانی جەستە و ڕۆح دەگەیێنێت. وێرای ئەوە، گۆشەگیری، تەنیایی، بێدەنگی و ئارامی لەو تایبەتمەندییانەن ئۆنفرێ خواستیاندەكات و بەشێكیش لە كولتووری (ئێپیكۆر) ی و (ستۆیست)ی لەخۆ دەگرن.\nلێرەوە ئەوە دووپاتدەكەینەوە كە دیدە فەلسەفییە ئێپیكۆریەكان لە هزری ئۆنفرێ دا لەگەڵ كاتا شكڵی گەورە دەگرن و تەنگژە دەروونی و تەندروستیەكانی ڕۆژئاواش وادەكەن بۆچونەكانی ئێپیكۆر بۆ چێژ، مەرگ، شادی و ئازار لە زاری ئۆنفرێ (و ئێپیكۆرخوازەكانی دی) باڵاكەن، بەڵام ئۆنفرێ هەر لەسەر فەلسەفەی ئێپیكۆر كارناكات، بایەخێكی زۆر بە فەیلەسوفە ستۆیستەكانیش (فەلسەفەی ڕواقیەكان Stoicism) دەدات. ئەمەش لەبەرئەوەی ئەو فەیلەسوفانە لە كارەكانیانا لێهاتوو بوونە لە بێ بایەخكردنی سێ شت: مەرگ، پیریی و تەنیایی. هاوكات داناشبوونە لە ڕووبەڕووبوونەوەی نەخۆشی، ڕاڕایی و ترس، هەوڵ بۆ بێماناكردنی پارە و دەسەڵات، لەبڕی ئەوانە گرنگیانداوە بە: خۆشی، شادی، چێژوەرگرتن لە ژیان و..هتد.\n２- هێدۆنیستی (چێژخوازی یان شادیویستی) میشێل ئۆنفرێ\nلێرە وا باشترە تیشك بخەینەسەر ئەوەی ئۆنفرێ لەناو فەلسەفەی هاوچەرخی فەرەنسی وەك لێكۆڵەڕێك لە بواری فەلسەفەی هێدۆنیزم (Hedonism) ،كە ڕێبازێكی چێژخوازی یان شادیویستییە ،ناوێكی دیارە. ئەم فەلسەفەیە كە بە خۆشادكردن و ئەویتر شادكردن، خۆئازارنەدان و ئەویتر ئازارنەدانەوە سەرگەرمە پێویستیەكی هزری و ڕۆحی مرۆڤی سەردەمە. لەم دیدەوە ڕێبازی چێژگەرای و شادیخوازی لە زۆر شتی ڕۆژانە خۆی بەرجەستە دەكات تا دەروونئارامی و ناخشادی بۆ كەساكان دێنێت: سەما، چێشتلێنان، شەرابخواردنەوە، خوێندنەوە، گوێگرتن لە موزیك، بینینی فیلم یان كاركردن لەسەر هونەری وێنەكێشان و زۆرشتی تر. ئامانجی سەرەكی ئەم ڕێبازە فەلسەفییە خۆشژیانە كە ئەوەش بوونباشی دەگەیێنێت و لەو سەریشەوە تەندروستی دەبەخشێت. ئەمەش بۆ ئەم چركەساتە پەتایاویە زێدە مانادارە.\nڕیشەی فەلسەفەی هێدۆنیزم ئەوەیە كە خۆشی (یان بەختەوەری) دەتوانێت مانایەكی زۆر بە ژیانی مرۆڤ بدات. بۆیە فەلسەفەی هێدۆنیستی لە دیدی ئۆنفرێ بۆ خۆشیدانە بە خودی خۆ و بە ئەویتریش، ئەمەش بەبێ ئازاردانی خودی خۆ و ئەویتر دێتەدی. ئەو چێژەی یان خۆشیەی ئۆنفرێ باسیدەكات چێژێكی ماتریالیستیە و لە كۆمەڵگەیەك دەكرێت ئیشی خۆی بكات دادپەروەری تیایدا زاڵە. لێرە قسە لە هێدۆنیزم (چێژگەرای) ێكی بەرپرسیارئامێزانەدەكرێت كە لەتەك ڕەوشت یەکدەگرێتەوە. ئەمە بەو مانایەش دێت، ئەو هیچگەراییە (نیهلیزم) ڕەوشتییە ڕەتكرێتەوە دەرێتەپاڵ هێدۆنیزم. بیریشماننەچێت، ئۆنفرێ لەڕێگای ئێپیكۆر و لۆكرێتۆس (Leucrece) ەوە خەیاڵمان بەریندەكات و كۆی پرسیارە ڕەوشتیەكان تایبەت بە باشە و خراپە لەوەدا پووختدەكاتەوە کە: دەشێت كەسی ئەتەیست (مولحید، بێئیمان) ڕەوشتی بێت؟ ئەدی دەكرێت باوەڕت بە یەزدان نەبێت و باشەش بكەیت؟ بەواتایەکی تر، بێئیمانەكان ڕەوشتیان هەیە؟\nلای ئۆنفرێ “باخچەی ئپێیكۆر” ڕووبەڕووی “كۆماری ئەفلاتون” دەبێتەوە. باخچەیەك كە هەموو كەس لە خۆدەگرێت (كۆیلە، بێگانە، خاوەنپێداویستی تایبەت، ژن، مناڵ، غەریب). زۆرجاریش زوڵمێك لە واتای باخچەی ئپێیكۆر دەكرێت كە گوایە شوێنی بەڕەڵایی و ڕابواردن بووە. باخچەیەكی لەم جۆرە لە دەمی خۆیدا شوێنی گفتوگۆی هزری بووە، كاتەكان لەوێدا بە جۆرێكی فەلسەفی و نەشئەبازانە بەسەربراون و خودی باخچەکەش بەشێكبووە لە بزووتنەوەیەكی فەلسەفی ئەو دەمە. بەپێی ئەم بزووتنەوەیە بە خۆشی و بەختەوەری گەیشتن جۆرێكە لە دانای و هاندەری بیركردنەوەشە.\nلێرە وا چاترە سەرنج بخەینەسەر ئەوەی، لەپاش دەركەوتنی مەسیحیەت و سەرهەڵدانی شەڕی نێوان ئاین و سیاسەت، فەلسەفەی ئێپیكۆریزم شێوێنرا و لەو بەینەشا زیانێكی فەلسەفیی زۆر بەر بیرۆکەکانی كەوت. بۆیە ئۆنفرێ نیازی سەرلەنوێ گوڵبژێركردن و سازدانی پاكسازیە لەناو مێژووی فەلسەفەی ڕۆژئاوا و “زۆرتریش كار بۆ وەلاوەنانی ئەو نەریتە فەلسەفیە ئاینی و ئیدیالیستیە دەكات لە (ئەفلاتون و ئاگوستینۆس و كانت) ەوە هاتووە. ئەمەش دۆزێكی هزری ئەوتۆ بۆ ئۆنفرێ دروستدەكات کە هیواخوازبێت فەلسەفەی ڕۆژئاوا بەرەو ئەو نەریتە ماتریالیستیە یۆنانیە بەرێت کە لە چەند هزرێکەوە (دیمۆكرێتس، ئێپیكۆر، فەلسەفەی ڕۆشنگەری، بەتایبەت ئێنسكلۆپیدیە فەڕەنسیەكان و ئوتیلیتاریستە-سوودگەرا- ئینگلیزەكان) سەرچاوەبگرێت”. هەموو ئەم لایەنانەش لە لایەن ئۆنفرێوە لەم ساتەوەختی پەتای كۆرۆنایەدا بە زۆر شێوازی جیا بەرباسدەخرێت و نەخۆشی و پەتا و مردن تێكەڵ بە گفتوگۆ هێدۆنیستیەكان دەكات. مەبەستی ئێمە ئەوەیە، بەكاربردنی خۆشی و چێژ دژ بە ئازار و ڕاڕایی، دژ بە ترس لە مەرگ لە ساتەوەختی پەتای كۆرۆنادا گرنگی خۆی هەیە. پەتاكە دژە چێژ و شادیە، ئاماژەشە لەسەر ئازارچەشتن و مەرگ. بۆیە ئێمەی مرۆڤی سەردەم پێویستمان بە گۆڕینی تێگەیشتنە بۆ ئازار و مەرگ ئەمەش لەڕێگای بایەخدان بە خۆشەویستی و هاوڕێیەتیەوە.\nفەرەنسا لە 11 /03 /2020 چووە ناو خۆ كەرەنتینكردن. ئۆنفرێ ڕۆژێك پێش ئەو بەروارە لە هەرێمی مارتینیك (Martinique) كاتە بەهارییەكانی بەسەردەبرد. ئێوارەی پێش بەرواری ناوبراو گورج بۆ شوێنی ژیانی لە ناوچەی نۆرماندی لە باكووری فەرەنسا گەڕایەوە. ئیدی لەو كاتەوە چركەساتەكانی كەرەنتینی ئەم فەیلەسوفە دەستپێدەكات: لە كاتی كەرەنتینەكە چی بكەین؟ چۆن كاتەكان بەسەربەرین؟ چی بخوێنینەوە؟ چ جۆرە فەلسەفە و كاری چ فەیلەسوفێك بە هەندوەربگرین؟ لەگەڵ كێ بین، خۆمان یان ئەویتریشمان لەگەڵدا بێت،؟\nلەگەڵ دەستپێكی كەرەنتین ئۆنفرێ هەر زوو لەوە حاڵیدەبێت كەرەنتین و ژیانی ئاسایی ڕۆژانە لێكدیجیاوازن. واتا و مانای ئازادی ژیانی كاتی كەرەنتین و ژیانی ڕۆژانی ئاسایی لەیەكتر جیادەكاتەوە. كەرەنتین لە ئەوانیتر داتدەبڕێت و دەتکاتە هاودەمی خۆت. هاوڕێیەتی، میوانی، پیاسە، تەوقە، سەردانی شوێنی كولتووری و زۆر چالاكیتر دەوەستێت. هەموو ئەمانە لەلایەك ئەوەش لەلایەك كە كەرەنتین فەیلەسوف تۆقێنەر نییە و هەلیشدەرەخسێنێت بۆ لەتەک خودی خۆبوون دا.\nهاوتەریب لەگەڵ ئەوانەی لای سەرەوە باسكرا لە لێدوانێك ئۆنفرێ بەم جۆرە گوزارە لە كەرەنتین دەكات: گەر پرسیارەكە بە ئێستاوە تایبەت بێت و بۆ بیركردنەوەش بێت لە كۆرۆناڤایرۆس باشترە بۆ خوێندنەوەی نیچە بگەڕێینەوە، بەتایبەت شێوازی نیچە لە جێنالۆجی (بنەچەناسی). وەكیتریش فەلسەفە چالاككەرەوەی بنەماکانی ئاوەزگەراییە كە فەیلەسوفە ئەتۆمی، ماتریالیستی و ئێپیكۆریەكان لە سەردەمە كۆنەكانا بونیادیانناوە. ئۆنفرێ پێی باشە خوێنەر لە ساتەوەختی پەتای كۆرۆنا و ئەو كەرەنتینەی هاتەسازان بۆ فەلسەفەی رۆمانی كۆن بگەڕێتەوە، كە بناغەی بۆ داناییەكی پراكتیكی بووناویئاسا سازاندووە. لە ئەم ئێستادا فەیلەسوفە ئپێیكۆری و ستۆیستیەكان (پلیتارك، سیسرۆن، سێنیكا Seneca the Younger، ئێپیكتێت، ماركۆس ئۆرێلیۆس Marcus Aurelius ،لوكرێس) شایانی خوێندنەوەن و بەزیادیشەوە مانا بە دەمی هەنووكەمان دەبەخشن. بەواتایەكیتر، ئەو تێكستە فەلسەفیانەی ئۆنفرێ بەلایەوە گرنگە مرۆڤ لەكاتی كەرەنتین بیخوێنێتەوە تێكستە فەلسەفییە رۆمانیەكانە. باشە بۆ نووسینی فەیلەسوفە رۆمانیەكان نەك یۆنانیەكان؟ پێیوایە یۆنانیەكان ئەڤینداری واتا و ئایدیا، خاوێنی ئایدیالیستی و گەشتی مێتافیزیكی بوونە. بەم چەشنە یۆنانیەكان فەلسەفە بۆ فەیلەسوفەكان دروستدەكەن، هەرچی فەیلەسوفە رۆمانەكانە بە مێتافیزیك و بوونناسی (ئۆنتۆلۆژی) پێدەكەنن و ڕقیشیان لە سەفسەتە و ڕەوانبێژییە كە هەموو ئەمانە یاریكردنن بە وشە. هاوكات لە تێزەكانیشیانا بایەخیان بە هاوڕێیەتی، ئەڤینداری، ڕووبەڕووبونەوەی ئازار، پیری و مەرگ داوە. فەیلەسوفە رۆمانەكان بەبۆچوونی ئۆنفرێ نەك تەنیا لە كاتی كۆرۆناڤایرۆس بگرە لە گشت كاتەكانا شایانی خوێندنەوەن. ئۆنفرێ ئامۆژگاری ئەوەشمان دەكات كە لە كاتی كەرەنتین فیلمەكانی جاك تاتی (Jacques Tati) ببینین و كارە فەلسەفییەكانی میشێل دێ مۆنتاین (Michel de Montaigne) یش بخوێنینەوە، بۆ هاوڵاتیانی ڕۆژهەڵاتیش خوێندنەوەی “”هەقایەتەكانی لافۆنتێن Les Fables de La Fontaine “” بەپێویست دەزانێت.\nلە ساتەوەختی كەرەنتین زۆرێك دووچاری بێزاری بوون. بەپێی ئۆنفرێ لەبەرئەوەی کە پەرتووك هەیە بێزاری هەرگیز بوونی نییە. ئەو دەمەی خوێندنەوە دەستپێدەكات غەمباری ونە. هەستی غەمباری لەتەك پەرتووك یەكناگرێتەوە. پەرتووك سەرچاوەی هاتنەدەرەوەیە لە گشت غەمباری و تەنگەتاوییەک. بێزاری ئەو كاتە دەردەکەوێت كە تەنیا لەتەك خۆتا مامەڵە بكەیت. ئەمەش ناشێت ڕووبدات كاتێک جیهانێكی بەرین لە دەرەوەی خودی خۆتا بوونی هەیە. بەم چەشنە بێت ئەزموونكردنی كەرەنتین بۆ ئەوانەی لە بۆشاییدا دەژین خورپەیەكی ڕاستەقینەیە. نەك هەر ئەوە بگرە كەرەنتین مەجبووریشماندەكات بۆماوەیەك پێكەوەبین یان لەگەڵ كەسانێك لە شوێنێكی بچووك و تەسك دا بژین. ئەمەش بەپێی كەرەنتینی كەسەكان جیاوازە. شوێنی كەرەنتینی دەوڵەمەندەكان لە شوێنی كەرەنتینی هەژارەكان ناچێت. كەواتە ڕووبەر لە كاتی كەرەنتین مانای خۆی هەیە. ڕووبەری شوێنی خۆكەرەنتینكردنەكان كاردانەوەی لەسەر چۆنیەتی بەسەربردنی كاتەكانی دەمی كەرنتین هەیە. بۆیە ئۆنفرێ لە لێدوانێك كەرەنتین بە ئەزموونێكی كەسی لەقەڵەمدەدات. ئەمە وادەكات واحاڵیبین كەرەنتین لەسەر ئەوە دەوەستێت لە كوێ دەژین. شوێنەكە گەورەیە یان بچووك، دەڤەری هەژارانە یان دەوڵەمەندان، ماڵە یان شوقە. دواتر لەگەڵ كێ دەژین و شوێنەكە چەند شیاوە بۆ فەلسەفەكردن و بیركردنەوە.\nجێی ئاماژەیە، لە لێدوانێك لە ئۆنفرێ دەپرسن لە كۆرۆناڤایرۆس دەترسن؟ ئۆنفرێ دەڵێت دوو جاران لە مەرگ نزیكبوومەتەوە. جارێكیان لە 1988 كە دووچاری جەڵتەی دڵ بووم و جاری دووەمیش ساڵانێك لەمەوبەر كە جەڵتەی دەماغ لێیدام. بۆیە گەر كۆرۆناڤایرۆس بمگرێت كاتەكەم تەواودەبێت. لەبارەی ئەوەش كە كۆرۆناڤایرۆس دەكارێت وابكات مرۆڤەكان ڕۆحی خۆیان دووبارە بدۆزنەوە؟ لەم ڕوەوە ڕاشكاوانە بیركردنەوەمان بەرەو ئەو سەیرکردنە دەبات كە كۆرۆناڤایرۆس خەونی ئەوروپایەكانی ئاشكراكرد. ئەوەی ئاشکراکرد کە دەسەڵاتەكانی ئەوروپا نەیانتوانی بەپێی پێویست مرۆڤەكان بپارێزن. خۆویستی پاریسیەكانیش بۆ دووركەوتنەوە لە پاریس و چوونیان بۆ ناوچە دوورەكان، تا لە پەتاكە بە دووربن، ئەوەی نیشاندا پاریس خۆی لە شارەكانی تر جیادەكاتەوە و هەبووەكانیش جیاوازتر كاتەكانی ماوەی كەرەنتین بەسەردەبەن تا ئەوانیتر. هەر ئەم پەتایە شتیتریشی بۆ ئاشكراكردین: ڕێكەوتنی نێوان ژورنالیستەكان و دەسەڵات بۆ پەردەپۆشكردنی پەتاكە، هەوڵی زاناكان بۆ كەمكردنەوەی گەورەیی پەتاكە، ئەمەو دەبەنگی ڕوناكبیرەكان لەوەدا بوو ئەوەنەی بایەخیان بە شڵەژانی خەڵك دەدا بایەخیان بە خودی پەتاكە نەدەدا. تەنانەت ئەوەش كە هەوڵی بێبەهاكردنی پرۆفیسۆر ڕاوول (Raoult) درا. لەكاتێكا ئەم پیاوە زانایەكی گەورەیە و پێش پەتاكەش خاوەنی پرۆژەی زانستی خۆی بووە، لێ لوتبەرزی پاریسیەكان هەوڵەكانی ڕاوولی وەك خۆی نەخستەڕوو. ڕەنگە لەبەر ئەوەش بووبێت كە ناوبراو خەڵكی باشووری فەرەنسایە (مارسێلیا) نەك پاریس.\nلێرەوە دەشێت بوترێت كە كەرەنتین قووتابخانەی ژیانە. ئەڵبەتە كەرەنتینی فەیلەسوفێك ، ئۆنفرێ وتەنی، پۆزەتیڤە چونكە كاری فەیلەسوف تەنیایی و گۆشەگیرییە نەك هاتووچۆ. گەر كەرەنتین مانایەكی نوێ بە ژیان بدات و وامانیشلێبكات بیر لە بەدیەكانی خۆمان و لە لەدەستچوو و لە لەبیرچووەكان بكەینەوە ئەوە بە بێ ڕاڕایی دەكارین بڵێین: كەرەنتین فێربوون و هەڵگرتنەوەی ئەزموون و تێژیانێكی نوێیە.\nوێرای ئەوە، بەپێیئەوەی ئۆنفرێ لە هەرێمی نۆرماندی فەرنسی دەژیت و ئەم هەرێمەش ناوچەیەكی باكووری ئاووهەواسازگار، سروشتئامێز و ژینگەتەندروستە كەرەنتینەكەی وزەبەخش بووە و پێشیوانییە وەك شاریەكان، بۆنموونە پاریسیەكان، بەسەریبردبێت ،كە زۆربەیان لە شوقە دەژین و ژیانیان لە ژیانی كەروێشكی ناو قەفەس دەچێت. هەر لەبەرئەوە كەرەنتین بۆ پاریسیەكان بە سەخت دەزانێت.\nكەرەنتینی هەژارەكان و دەوڵەمەندەكان\nئۆنفرێ لە زۆربەی هەڤپەیڤینەكانی دا كەرەنتین وەك دیاردەیەكی ململانێی چینایەتی دەبینێت. مەبەستی ئەم فەیلەسوفە لەم جۆرە سەیرکردنە بۆ کەرەنتین ئەوەیە، كەرەنتینی هەژارەكان لە كەرەنتینی دەوڵەمەندەكان ناچێت. كەرەنتینیش بە هەلێك دەزانێت كە وا لە مرۆڤەكان دەکات بۆ خودی خۆیان بگەڕێنەوە. كەرەنتین بۆ بەشێك، بەتایبەت هەژارەكان، ئەوانەی شوێنی شایستەیان نییە، بە قەفەسی ئاژەڵان دەشوبهێنێت. ئەمانە لەبەر بێ جێگای و خراپی ڕووبەری نیشتەجێبوونیان لە بازنەیەكدا بەدەوری خۆیانا دەخولێنەوە. ئەو دۆزەی كەرەنتین دروستیدەكات وا لە مرۆڤ دەكات پێویستی بەوە بێت ڕووبەڕووی خودی خۆی ببێتەوە و ئەم خودەش لەتەک مناڵ و هاوسەر(پارتنێر) ئاوێتەبکات. گازندەی كەرەنتین دەكات کە مرۆڤ كاتی بۆ خودی خۆی زۆر بەدەستەوە نییە، هەمیشە كەسێك یان كەسانێك لەدەوروخولین. واتە كاتی كەرەنتین تەنیا نیت و کەمتریش لەگەڵ خودی خۆتی. دەوڵەمەندەكان تایبەتتر كاتی كەرەنتین بەسەر دەبەن و هەرهەموو لە شوقەیەك زیاتریان هەیە و لە گەڕەكی قەشەنگتریش دەژین و دەشتوانن كاتەكانیان لە خانووە گوندییەكانیان، لە ناوچەی نۆرماندی و هەرێمی باسك و دوورگەكان، بەسەر بەرن. ئەم تێگەیشتنە ئۆنفرێییە ئەوەمان پێدەڵێت كەرەنتین دەچێتە ژێر سایەی یاسای ململانێی چینایەتییەوە.\nئۆنفرێ گوماندەكات هەموو بە هەمان شێوە ڕووبەڕووی تەنگژەكە ببینەوە. خودی كەرەنتینیش بە یەكێك لە ئاماژەكانی ململانێی چینایەتی دەزانێت. دەوڵەمەندەكان شوقەی باشیان لەناو جەرگەی شار هەیە و هاوكاتیش ماڵیان لە خۆشترین گوندەكانی باکووری فەرەنسا هەیە. هەرچی هەژارەكانە لە ناوچە پەراوێزەكان لە شوقەی بەرتەسك دەژین و توانای ئەوەشیان نییە ماڵیان لە گوندەكان هەبێت. هەر ئەوانەی لە شوقەی باشی ناوجەرگەی شار دەژین دەتوانن سێ ژەمە خواردنی فرێش بخۆن و لەو بەقاڵانەش دەیكڕن لەو گەڕەكانە بەردەوام شتی فرێش دەفرۆشن. هەرچی هەژارەكانە خەریكی خواردنی ماكەرۆنە و قوتوون. لێرە ئۆنفرێ ناڕاستەوخۆ باس لە جیاوازی سێستەمی خواردنی هەژاران و دەوڵەمەندانیش دەکات.\nئەو كەسانەی حەز بە خوێندنەوە و گوێگرتن لە موزیك و بینینی فیلم دەكەن لەخۆگونجان لەگەڵ كەرەنتین لەوانیتر بەتواناترن. بەپێی سۆسیۆلۆژیای پیێر بۆردیۆ(Bourdieu ) ش بێت خاوەن شوقە جوانەكانی ناوەندی شار خواردنی تازەی گرانبەها دەخۆن و دەشتوانن لە خانووە لادێیەكانیان بە خۆشی بحەسێنەوە و لەوێش سەرلەنوێ رۆمانی”” لە گەڕان بەدوای كاتی بەسەرچوو”” ی مارسێل پرۆست (Proust) بخوێننەوە، ئەمە پەرتووكە خۆشەویستەكەی ئەو بۆرجوازیانەیە خۆیان بە ئەریستۆكراتی دەزانن، یان بۆ دەهەمین جار خەریكی بینینی فیلمەكانی گۆدارن (Jean-Luc Godard) و ..هتد. بەم تەنزە ئۆنفرێ گاڵتە بە ژیانی ڕوناكبیری دەوڵەمەندەكان دەكات. كەچی هەژاران لەكاتی كەرەنتینەكە، بەبۆچوونی ئەم فەیلەسوفە، ژیانێكی فرەسەخت، داخراو و سست دەژین.\nپەراوێز: تێكڕای لێدوان و نووسینەكانی میشێل ئۆنفرێ كە لەم نووسینە كەڵكی لێوەرگیراوە لەم دوو ئەدرێسەوە وەرگیراون:\nهەروەها لێدوان لەگەڵ رۆژنامەی مەغریبیhttps://lactu24.com/ بەناوی\nNotre monde vient de vivre la révélation que nous vivons dans une fin de civilisation\nو لێدوانێك لە لۆپوان (Le Point) لە 22/03/2020 بەناوی (L’Europe est devenue le nouveau tiers-monde) ( ئەوروپا بووەتە جیهانێكی سێهەمی نوێ)\nPrevious گفتوگۆ لەگەڵ نووسەر سمکۆ محەمەد… بەشی 3… ئا: عەباس جەمیل جێماو\nNext پرۆژە‌ی 100 ساڵه‌ی زیره‌ک – ڕێداکسیۆنی فیلم، وێنه، دیزاین.\nبۆ ئەرسەلان بایز وبایزەکانی دیکە ،لێدانی ئەم قەوانە سواوە ڕابگرن … گۆران هەڵەبجەیی


”دەبێت پێشمەرگە ببێتە هێزێک کە لە یەک ناوەندەوە کۆنتڕۆڵ و سەرکردایەتی بکرێت“\nدیار عه‌زیز 12/11/2019 - 12:04 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nسەرۆکی هەرێمی کوردستان رای گەیاند، نابێت هێزی پێشمەرگەی کوردستان هێزی ئەم حزب و ئەو حزب بێت، بەڵکوو دەبێت هێزێکی یەکگرتووی کوردستانییانەی نیزامیی تۆکمە بە دیسپلینی سەردەمییانە بونیاد بنرێت.\nنیوەڕۆی ئەمڕۆ سێشەممە ١٢ی ١١ی ٢٠١٩، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە میانی وتارێکیدا کە لە خولی ٢٦ی پێگەیاندن لە ئەکادیمیای سەربازیی زاخۆ پێشکەشی کرد، ئەکادیمیاکەی بە جێگەی شانازی وەسف کرد و رای گەیاند کە پێشمەرگە پێشمەرگە هێزێکی خاوەن مۆراڵ و ئاشتیخواز و ژیاندۆستە و خولی پێگەیاندنیش پێویستییەکی گرنگە بۆ ئەفسەران.\nهاوکات ڕوونی کردەوە کە ئەرکی پێشمەرگایەتی لە ئەرکە هەرە پیرۆزەکانی کوردستانە، ”ئێوە لە هێزی پێشمەرگە و هێزەکانی دیکە هەمیشە لە ئاستی چاوەڕوانیی گەلەکەتاندا بوون، شکستدان بە داعش گەورەترین بەڵگەیە و بۆ هەمیشە کوردستان شانازیتان پێوە دەکات“.\nبە پێویستیشی زانی، پێشمەرگە هێزێکی گۆشکراو بێت لەسەر بنەما مرۆییەکان و ڕێککەوتننامەکانی تایبەت بە جەنگ، ”ناکرێت پێشمەرگە هێزی حزبی و لایەن و گرووپەکان بێت، بەڵکوو دەبێت پێشمەرگە دوور بێت لە ناکۆکی و ململانێی ناوخۆ و بۆ مەرامی سیاسی و کێشە سیاسییەکان، بەهیچ شێوەیەک نابێت هێزی پێشمەرگەی کوردستان بەکار بێت“.\nجەختیشی کردەوە کە دەبێت پێشمەرگە خۆی قەبوڵی نەبێت، پێشمەرگەی حزب و لایەنەکان بێت، بەڵکوو پێشمەرگەی کوردستان و دەستکەوتەکانی ئەم گەلە بێت و هێزێک بێت لە ئاستی ئەو هەڕەشانەدا بێت کە لەسەر کوردستانە.\nلە بەشێکی دیکەی وتارەکەیدا نێچیرڤان بارزانی ئاماژەی بەوە کرد: ”پێشمەرگە و خۆبەخشان لە شەڕی داعشدا مەردانە بەرگرییان کرد و قوربانیی گەورەیان دا. ئەم شەڕە بۆ پێشمەرگە هەم ئەزموونێکی نوێ و هەم سەخت بوو، دەرفەتێکیش بوو کە کەموکوڕییەکانمان لە ڕووی سەربازییەوە بەباشی ببینین و وانەیەک بوو کە بزانین چۆن هێزێکی پێشمەرگەی یەکگرتوو لەسەر بنەما سەربازییەکان بونیاد بنێین. لە شەڕی تیرۆریستانی داعشدا هیچ جیاوازییە لەسەر بنەمای حزبی نەکرا، مەترسی و هەڕەشە وەک یەک لەسەر هەموومان و هەموو کوردستان بوو، بۆیە دەبووایە پێشمەرگەش هی هەر لایەنێک بووبێت، بە یەک هێز و یەکگرتوویی لە هەمان سەنگەردا بەرگری بکەن و پێکەوە قوربانی بدەن“.\nدووپاتیشی کردەوە، دەبێت هێزێکی یەکگرتووی کوردستانییانەی نیزامیی تۆکمە بە دیسپلینی سەردەمییانە بونیاد بنێین، هێزێک لە یەک ناوەندەوە کۆنتڕۆڵ و سەرکردایەتی بکرێت و ببێتە یەکێک لە سیما دیار و بەهەیبەتەکانی هەرێمی کوردستان . هێزێک بە مەشق و راهێنان و فێربوونی بەردەوام و وەرگرتنی زانستی نوێ، بەهێز و پڕچەک بکرێت. هاوکات ژیان و گوزەرانێکی باشتر بۆ سەرجەم ئەفسەر و کارمەند و ئەندامانی ئەو هێزە نیشتمانییە بڕەخسێندرێت“.\nئەوەشی ڕوون کردەوە کە کاتی ئەوەیە بە بەرپرسیارییەوە کەمەکوڕییەکانمان لە بواری سەربازی دەستنیشان بکەین و دوور لە لایەنگری، بە جورئەتەوە بڕیار لە یەکخستنەوە و پێشخستنی پێشمەرگە بدەین و پێکەوە کا بۆ سەرخستنی پرۆسەی چاکسازی لە وەزارەتی پێشمەرگە و هێزە چەکدارەکان بکەین.\nلە کۆتاییشدا سوپاسی هاوپەیمانان و وڵاتانی کرد کە هاوکاریی هەرێمی کوردستانیان کردووە، سڵاو و دروودیشی بۆ شەهیدان نارد و هیوای چاکبوونەوەی بۆ بریندارانی شەڕی دژی تیرۆریستانی داعش خواست.


هواوەی مۆبایلی (Y9 (2018ی ڕاگەیاند، پاترییەکی گەورە و ڕوونمایەکی گەورە لە مۆبایلێکی ئاست مام ناوەند – کەی ئای تی ئێن\nئەندرۆید 10, ئازار 2018\nهواوەی لە وڵاتی تایلەند نوێترین مۆبایلی ئاست مام ناوەندی خۆی ڕاگەیاند کە ناوی (Y9 (2018یە و زۆربەی تایبەتمەندییەکانی هاوشێوەی Mate 10 Liteە.\nمۆبایلەکە خاوەن ڕوونمایەکی ٥.٩٣ ئینچە بە ڕوونی +FHD و بە ڕێژەی درێژی بۆ پانیی ٩:١٨ کە ئێستا زۆر باوە، هەروەها بە پڕۆسێسەری هواوەی کیرین ٦٥٩ کار دەکات کە لەسەر ژمارەیەکی ئێجگار زۆری مۆبایلە ئاست مام ناوەندەکانی هواوەی بوونیان هەیە، ٣گب ڕام و ٣٢گب بیرگەی ناوەکی کە دەکرێت لە ڕێگای بیرگەی دەرەکییەوە زیاد بکرێت دوو تایبەتمەندی دیکەن.\nسەبارەت بە کامێراش مۆبایلەکە بە تەواوی هاوشێوەی Mate 10 Liteە، کامێرایەکی ١٦مپ لە دواوە و دانەیەکی ١٣مپ لە پێشەوەن و هەریەکەشیان کامێرایەکی ٢مپ ی لاوەکییان لەگەڵدایە.\nدوو لایەنی باشی مۆبایلەکە لەچاو Mate 10 Lite ئەوەیە کە مۆبایلەکە خاوەن پاترییەکە بە فراوانی ٤٠٠٠میللی ئەمپێر.کاتژمێر و وەشانی ئەندرۆید ئۆریۆی لەسەر جێگیرە لە کاتێکدا Mate 10 Lite فراوانی پاترییەکەی تەنها ٣٣٤٠میللی ئەمپێر.کاتژمێرە و هێشتا بە نوگەت کار دەکات و چاوەڕوانی وەشانی ئۆریۆیە.\nمۆبایلەکە بە ڕەنگەکانی نیللی و ڕەش و زێڕی بەردەست دەبێت و نرخی هێشتا دیار نییە.\nتاگەکان (Huawei Y9 (2018 ئەندرۆید مۆبایل هەواڵ هواوەی


داڵه‌هۆ بێده‌نگى شكاند و گۆڵێكى تۆمار و یه‌كێكى ترى سازكرد · Kurdsport\nدەستپێک/هەواڵ/داڵه‌هۆ بێده‌نگى شكاند و گۆڵێكى تۆمار و یه‌كێكى ترى سازكرد\nداڵه‌هۆ ئیراندوست-ى ناوه‌ڕاستكارى لاوى كورد له‌یارى ئه‌مشه‌وى یانه‌كه‌یدا له‌خولى نایابى تۆپى پێی یانه‌كانى سوید (ئالسڤێنسكان)ى ساڵى 2020دا، بێده‌نگى شكاند و توانى گۆڵێك بۆیانه‌كه‌ى ساز و یه‌كێكى تریش تۆماربكات.\nبه‌به‌شدارى سه‌ره‌كى داڵه‌هۆ ره‌فعه‌ت ئیراندوست-ى یاریزانى لاوى كورد، ئه‌مڕۆ شه‌ممه 24ى تشرینى یه‌كه‌مى 2020 یانه‌ى بى كه‌ى هێكن له‌سه‌رى یاریگاى خۆی (براڤیدا ئه‌رینا)دا میوانداریی له‌یانه‌ى میالبى كرد و سه‌ره‌نجامش 2-2 كه‌وته داوى یه‌كسانبوونه‌وه.\nپاش ئه‌وه‌ى یانه‌كه‌ى تایمى یه‌كه‌مى 0-2 دۆڕاند، پاش 9 یارى دابڕان له‌گۆڵكردن، داڵه‌هۆ كه به (دالا) ناسراوه، له‌خوله‌كى 60ى نیوه‌ى دووه‌مدا گۆڵێكى تۆماركرد و ئه‌نجامه‌كه‌ى كرده 2-1 و له‌خوله‌كى 83دا گۆڵى دووه‌مى بۆ یانه‌كه‌ى سازكرد و گوستاف بێرگین گۆڵه‌كه‌ى پێ تۆماركرد، به‌مه‌ش پاش 9 هه‌فته دابڕان له‌گۆڵكردن، توانى گۆڵێكى تر تۆمار و یه‌كێكیش سازبكات.\nشایه‌نى باسه پاش كۆتاییهاتنى یارییه‌كانى هه‌فته‌ى 24 ئالسڤێنسكان-ی یانه‌كانى سوید، یانه‌ى هێكن له‌پله‌ى دووه‌مى ریزبه‌ندى خوله‌كه دایه به 40 خاڵ له 24 یارى (10 بردنه‌وه و 10 یه‌كسانبوون) و 38 گۆڵى هه‌یه و 24 گۆڵیشى لێراوه. .


ئەم ٦ ئەپە بۆ ئایفۆن و ئایپاد بۆ ماوەیەکی کاتی بوونەتە خۆڕایی. (٥) – کەی ئای تی ئێن\nئای ئۆ ئێس 5, ئایار 2017\nRandom PW Generator: ئەم ئەپە کاری دروستکردنی وشەی نهێنیە بەشێوەیەکی خۆکار بەڵام بە بوونی چەندین بژاردەی بەهێز لەکاتی دروستکردنی وشەی نهێنی واتە Password دا. کرتە بکە بۆ داگرتن.\nWindPush: ئەم ئەپە کاری ئاگاداربوونە لە ڕەوشی با بەشێوەیەکی ورد و ڕێک. کرتە بکە بۆ داگرتن.\nDraw Pad Pro 2: لەڕێگەی ئەم ئەپەوە تۆ دەتوانیت بە شێوەیەکی نایاب و پێشکەوتوو بیرۆکە و تێبینیەکانت تۆماربکەیت. کرتە بکە بۆ داگرتن.\nFileStore: ئەم ئەپە کاری بەڕێوەبەردنی پەڕگە و فایلەکانە بەشێوەیەکی پێشکەوتوو و دەتوانیت لەرێگەی ئایتونزەوە چەندین جۆر فایل بکەیتە ناو ئەم ئەپەوە و لەناویدا کاریان لەگەڵ بکەیت. کرتە بکە بۆ داگرتن.\nWakee: ئەم ئەپە کاری دانانی کاتە بۆ ئەوەی خەبەرت بکاتەوە و ئەوەی ئەم ئەپەش جیادەکاتەوە بوونی زیاتر لە ١٥ زەنگی تایبەتە بۆ بەیانیان بۆ ئەوەی بەبێ بێزاربوون لەخەو هەڵتستێنێت. کرتە بکە بۆ داگرتن.\nTextCode: ئەم ئەپە بەکاردێت بۆ نوسی کۆد بە زمانەکانی پێرل و پایسۆن و پی ئێچ پی و جاڤا و چەندین زمانی تریش و وە هەروەها چەندین تایبەتمەندی نایاب لەخۆی دەگرێت و ئەگەر گەشەپێدەریت لە کیس خۆتی مەدە و ئەم ئەپە دابگرە. کرتە بکە بۆ داگرتن.


دەڵێ شەش ساڵە سێكسی توندم لەگەڵدا دەكات\nلە ڕووداوێكی سەیردا لە بەریتانیا، كچێك باوكی بەوە تۆمەتبار دەكات كە هەشت جار سێكسی توندی لەگەڵدا كردووە.\nدوای ئەوەی ئەو تۆمەتانە دەگاتە دادگا، پارێزەری باوكی ئاشكرای دەكات كە كچەكە تەواوی ئەو چیرۆكەی هەڵبەستووە و بیرۆكەكەشی لە ڕۆمانی "Fifty Shades of Grey" وەرگرتووە كە زۆر سەرسامی نووسەرەكەیەتی و هەمیشە ئاوێتەی بابەتەكانی دەبێ.\nكچەكە گوتبووی لە ماوەی شەش ساڵدا، باوكم هەشت جار سێكسی توندی لەگەڵ كردبووم، بەڵام دواجار بە گریانەوە دانی بە تۆمەتەكەیدا نا كە چۆن هەڵی بەستووە.\nپارێزەرەكە داوای لە دادگا كرد كە دانیشتنی داهاتوو دوا بخات، تا بە تەواوی ڕۆمانەكە دەخوێنێتەوە.\nڕۆمانی پەنجا سێبەر لە تارمایی (Fifty Shades of Grey) ساڵی 2014 كرا بە فیلم و هەرای زۆری نایەوە، چیرۆكەكەی باسی لە سێكسی توند و ساد ماسۆشی دەكات كە بۆ چێژوەرگرتن، ئەشكەنجەی بەرامبەر دەدات و بە قایش و چەندان جۆر كەرەستەی تر لێی دەدات، لەكاتێكدا هەردوولا بە خواستی خۆیان حەز لەو جۆرە سێكسە دەكەن.\nژماره‌ی بینین : 4208\nلە سەر هێڵە ئێستا : 7956


مایکڕۆسۆفت بووە دووەم بە نرخترین کۆمپانیای ئەمریکی – کەی ئای تی ئێن\nمایکرۆسۆفت 31, تشرینی یه‌كه‌م 2018\nمایکڕۆسۆفت بووە دووەم بە نرخترین کۆمپانیای ئەمریکی\nلە سەرەتای مانگی ڕابردوودا، ئەمەزۆن بە فەرمی بووە دووەم بە نرخترین کۆمپانیای ئەمریکی کە نرخی گەیشتبێتە ١ ترلیۆن دۆلار. بێگومان، یەکەم جار ئەپڵ لە مانگی ٨ گەیشتە ئەو نرخە. لەو کاتەوە ئەپڵ بە ڕێژەی ٤.٤% نرخی بەرزبۆتەوە، بەڵام هی ئەمەزۆن بە ڕێژەی ٢٠% دابەزیووە. لە ئەنجامدا، ئەمەزۆن چیتر دووەم بە نرخترین کۆمپانیا نییە لە ئەمریکادا و ڕۆیتەرز دەڵێت ئەم شکۆیە لە ئێستادا بۆ مایکڕۆسۆفتە.\nپشکەکانی مایکڕۆسۆفت بە ڕێژەی ١٣% بەرزبوونەتەوە، کە لەسەرەتای مانگی ٥ی ئەمساڵ ٩٥ دۆلار بووە و ئێستا ١٠٦.٩٦ دۆلارە. مایکڕۆسۆفت، کۆمپانیا گەورەکەی بواری نەرمەکاڵا، نرخی ئێستا ٨٢١ بلیۆن دۆلارە، لە کاتێکدا ئەمەزۆن نرخی ٨٠١.٣ بلیۆنە.\nشایەنی باسە، دوایین داهاتەکانیان مایکڕۆسۆفت، کە لە هەفتەی ڕابردوو ڕاگەیاندران، جێگەی دڵخۆشی بوونە بۆ کۆمپانیا. بەم بۆنەیەوە، ئەگەر کۆمپانیا بیەوێت ببێتە سێیەم کۆمپانیای ئەمریکی کە نرخی بگاتە ١ ترلیۆن دۆلار، دەبێت پشکەکانی بە ڕێژەی ٢٢% بەرزببێتەوە و نرخیان بگاتە ١٣٠ دۆلار.\nئەمەزۆن توانی بۆ ماوەیەکی کەم ببێتە بە بەهاترین کۆمپانیای ئەمریکی - کەی ئای تی ئێن 7 کانونی یەکەم 2018 / 11:59 AIM:\n[…] ڕۆژێک لەمەوبەر مایکڕۆسۆفت توانای ئەو پێوانەیە تۆماربکات و ببێتە بە بەهاترین کۆمپانیای ئەمریکی، و توانی ئەو […]


هاوکاریی زیانلێکەوتووانی تەقینەوەکەی لوبنان دەکەن – Knwe.org\nسەرەکی » هەمەڕەنگ » هاوکاریی زیانلێکەوتووانی تەقینەوەکەی لوبنان دەکەن\nهەریەکە لە (جۆرج کلۆنی) ئەستێرەی دیاری سینەمای جیهان و (ئەمەل عەلمەدین) هاوسەری بڕیاریاندا بە بڕی 100 هەزار دۆلار هاوکاریی ئەو کەسانە بکەن کە بەهۆی تەقینەوەکەی ئەمدواییەی لوبنان-ەوە زیانیان بەرکەوتووە.\nلەمبارەیەوە رایانگەیاندووە: هاوخەمی خۆمان رادەگەیەنین بەهۆی ئەو تەقینەوەو کارەساتە گەورەیەی کە رووبەڕووی خەڵکی لوبنان بویەوەو زیانێکی زۆری بەلوبنان و خەڵکەکەی گەیاند.\nبۆئەمەش لە رێگەی سی رێکخراوی ناسراوو نێودەوڵەتی و خێرخوازییەوە هاوکاریی دەگەیەننە زیانلێکەوتووانی ئەو رووداوە نەخوزراوە، رێکخراوەکانیش بریتین لە رێکخراوەکانی (مانگی سووری لوبنانی) و رێکخراوی (Impact Lebanon) و رێکخراوی (بيتنا بيتك).


سه‌رۆك كۆمارى ئێران ئاشكراى كرد، كێڵگه‌یه‌كى نوێى نه‌وتیان دۆزیوه‌ته‌وه كه 53 ملیار به‌رمیل نه‌وتى یه‌ده‌گى تێدایه و ڕۆژانه له 01%ى نه‌وته‌كه‌شى ده‌ربهێنن داهاته‌كه‌یان ده‌یان ملیار دۆلار زیاد ده‌كات.\nحەسەن ڕۆحانى، سه‌رۆك كۆمارى ئێران له‌كۆبوونه‌وه‌یه‌كى جه‌ماوه‌رى كه هه‌زاران هاووڵاتى وڵاته‌كه‌ى ئاماده‌ى بوو له‌شارى یه‌زد ڕایگه‌یاند “ڕووبه‌رى كێڵگه نه‌وتییه‌كه ده‌گاته 2400 كیلۆمه‌ترى چوار گۆشه و ده‌كه‌وێته نێوان شاره‌كانى به‌ستان و ئه‌مێدیه‌وه.\nروونیشیکردەوە، به‌دۆزینه‌وه‌ى كێڵگه‌یه‌كى ترى نه‌وتى داهاتى نه‌وتى ئێران 32 ملیار دۆلار زیاد دەکات ئەگه‌ر بێتوو ته‌نانه‌ت به‌ڕێژه‌ى 01% یش له‌و نه‌وته ده‌ربهێنرێت.\nبەگوێرەى زانیارییه‌كانى رێكخراوى ئۆپیك هه‌نارده‌كردنى نه‌وتى ئێران زیاتر له 107 ملیار دۆلاره.\nهه‌ر بەگوێرەى ڕێكخراوه‌كه یه‌ده‌گى نه‌وتى خاوى ئێران زیاتر له 155 ملیار به‌رمیله، به‌ڵام به‌رهه‌مى ڕۆژانه‌ى نه‌وتى خاو ده‌گاته زیاتر له 3 ملیۆن به‌رمیل ڕۆژانه.\nبەگوێرەى ئامارى ڕێكخراوه‌كه‌ش ئێران ڕۆژانه نزیكه‌ى دوو ملیۆن به‌رمیل نەوت هه‌نارده ده‌كات.\nهه‌ر به‌گوێره‌ى زانیارییه‌كانى ڕێكخراوه‌كه، له‌سه‌ره‌تاى ساڵى 2018 به‌رهه‌مهێنانى نه‌وتى خاوى ئێران گه‌یشته 3 ملیۆن و 800 هه‌زار به‌رمیل ڕۆژانه و دوو ملیۆن و 300 هه‌زار به‌رمیلیشى ڕۆژانه هه‌نارده كردووە.\nئۆپیک ئاماژەى بەوە کردووە، پاش سه‌پاندنى سزا ئابورییه‌كان به‌سه‌ریدا له‌لایه‌ن ئه‌مریكاوه، هه‌ناردەكردنى نه‌وتى ڕۆژانه‌ى ئێران له‌مانگى نیسانى ئه‌مساڵدا گه‌یشتووه‌ته ملیۆنێك و 100 هه‌زار به‌رمیل، ئه‌وه‌ش به‌هۆى ئه‌وه‌ى چه‌ند وڵاتێك هاورده‌ى نه‌وتى ئێرانیان ڕاگرت.\nنرخى دراوەکان؛ دۆلار و تمەن ڕوویان لە دابەزین کرد\nئەنگێڵا مێرکڵ: تا بارودۆخى وڵاتەکەیان لەبار نەبێت ناکرێت پەنابەرانى سورى بگەڕێنینەوە\n21:42 چوار شه‌ممه 27 تشرینی دووه‌م 2019\n09:22 پێنج شه‌ممه 05 کانونی یەکەم 2019\nوەزیرى دارایی هەرێم: ئەگەر ڕێککەوتنە نوێیەکە سەرکەوتو بێت ئەوا کێشەى مووچە تاڕادەیەکى زۆر چارەسەر دەبێت


Redmi NOTE 8 Pro | كامێرای ٦٤ مێگاپێکسل\nBELERICK REWORK BUFF, ITEM JUNGLE NERF, PERUBAHAN BATTLEFIELD - PATCH NOTE 1.4.30 MOBILE LEGENDS\nHow Much Will Eco Atm Machine Give Me for Samsung Galaxy Fold vs iPhone 11 Pro vs Note 10?\nSamsung Galaxy Fold vs iPhone 11 vs Note 10 in Expanding Liquid Foam that Hardens!\nWhat Happens If Gas Torch Meets Note 7?\nDropping a Samsung Galaxy Note 10 Down Spiral Staircase 300 Feet - Will it Survive?\nMi Note 10 | تاقیکردنەوەی کامێرا\nBirwalla | 5248 Views\nGalaxy Note 10+ Kurdish | کردنەوەی پاکەت و تایبەتمەندیەکانی\nBirwalla | 6180 Views\nGalaxy Note 10+ Kuridsh | پاش هەفتەیەک بەکارهێنان | شایەنی کڕینە ؟\nBirwalla | 2849 Views\nRedmi Note 8 Pro | بۆچی شایەنی کڕین نیە ؟\nBirwalla | 2483 Views\nRedmi Note 7 | کردنەوەی پاکەت و پێداچوونەوەی\nBirwalla | 2230 Views\nخاڵە لاوازەکانی نۆت ١٠ پڵەس | Galaxy Note 10 Plus\nBirwalla | 2357 Views\nکردنەوەی پاکەت و ناساندنی مۆبایلی Redmi Note 8 Pro\nهەرکەسێکی و لە هەرکوێی | سوپاس کە کاتیی خۆتت بەخشیوە بە کەناڵەکەی من\nچەنالی یوتوبی بیرواڵا | سەرچاوەی گەیاندنی تەکنەلۆژیای دروست\nبۆ هاوکاری کردنی بیرواڵا و یارمەتیدان بۆ باشتر بوون دەتوانن باڵانس بنێرن لە ڕێگای ؟\nAsiacell : 07732628762\nKorek : 07501790405\nFastPay : 07732628762


زایینی: ١٦-٠٤-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠١/٢٨ - ١٢:٠٥ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: سمینارێکی تایبەت بۆ بەڕێز "عومەر شێخ مووس" سەبارەت بە "ئایندە و پێگەی کورد لە ئاڵوگۆرەکانی سووریە" بەڕێوەچوو.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، رێکەوتی ٢٦ی خاکەلێوی ١٣٩١ی هەتاوی، سمینارێک لە ژێر ناوی "ئایندە و پێگەی کورد لە ئاڵوگۆرەکانی سووریە"دا بۆ بەڕێز "عومەر شێخ مووس" لە شاری ئوریبرۆ بە هاوکاریی ABF بەڕێوەچوو.\nسمینارەکە بە خولەکێک بێ‌دەنگی بۆ رێزگرتن لە ئەنفال و شەهیدانی راپەڕینەکانی سووریە و هەموو شەهیدانی رێگای رزگاریی کورد و کوردستان دەستی پێکرد.\nلەو سمینارەدا بەڕیز "عومەر شێخ مووس" باسێکی لەسەر ئاڵوگۆڕەکانی جیهان، رۆژهەڵاتی نێوەڕاست بەگشتی و کوردستان بەتایبەتی کاریگەریی ئەو ئاڵوگۆڕانە لەسەر دۆزی کورد لە ئێستا و داهاتوودا پێشکەش کرد.\nهەروەها بەشدارانی سمینار پرسیار و تێبینیی خۆیان خستە بەرباس و لەلایەن بەڕێوەبرانی سمینارەکەوە وڵام درانەوە.\nلەو سمینارەدا هەیئەتێکی کۆمیتەی حدک ئێران ــ ئوریبرۆ و کۆمەڵێک لە کەسایەتییە ناسراوەکان و هەروەها ئەندامانی حیزب لەو شارە بەشدارییان کرد.


دیارترین ئه‌و یانانه‌ی پشت به یاریزانی بیانی ده‌به‌ستن – Knwe.org\nسەرەکی » وەرزش » دیارترین ئه‌و یانانه‌ی پشت به یاریزانی بیانی ده‌به‌ستن\nدیارترین ئه‌و یانانه‌ی پشت به یاریزانی بیانی ده‌به‌ستن\nیانه‌ی چیڵسی پاڵه‌وانی ئه‌وروپا و پێشه‌نگی ریزبه‌ندی پریمه‌رلیگ له پله‌ی دووه‌می ریزبه‌ندی ئه‌و یانانه دێت له 5 خوله گه‌وره‌كه‌ی ئه‌وروپا كه له یارییه‌كانیان له‌م وه‌رزه پشتیان به یاریزانی بیانی به‌ستووه و ته‌نها یانه‌ی ئۆدینێزی ئیتاڵی پێشی كه‌وتوه.\nبه‌پێی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك كه بۆ خوله‌كانی ئه‌وروپا كراوه له‌سه‌ر رێژه‌ی به‌شداری كردنی یاریزانه بیانیه‌كان له یارییه‌كانیاندا و تیایدا ده‌ری خستوه له‌سه‌دا 88ی ده‌قیقه‌كانی یارییه‌كانی ئۆدینیزی له‌م وه‌رزه یاریزانه بیانیه‌كان به‌شداریان كردوه.\nله‌ماوه‌ی ساڵانی پێشوو به‌تایبه‌ت له‌دوای یاسای بۆسمانه‌وه تۆپی پێ گۆڕانكاری گه‌وره‌ی به‌خۆوه بینیوه و رێژه‌ی یاریزانانی بیانی له خوله‌كان ساڵ له‌دوای ساڵ زیادی كردوه كه ده‌كرێت ئه‌مه كاریگه‌ری باش یاخود خراپی له‌سه‌ر دۆخی هه‌ڵبژارده‌كان هه‌بێت.\nله‌ماوه‌ی ساڵانی پێشووش هه‌موو ئه‌و كۆت و به‌ندانه لابراون بۆ به‌شداری كردنی یاریزانی بیانی له یارییه‌كان و یانه‌كان بۆیان هه‌یه به 11 یاریزانی بیانی یاری بكه‌ن، ئه‌مه‌ش تا راده‌یه‌ك كاریگه‌ری له‌سه‌ر ده‌ركه‌وتنی ئه‌ستێره‌ی لاوی وڵاته‌كانیان له یانه‌كانی وڵاتی خۆیان كه‌میكردوه بۆیه ناچاربوون رووبكه‌نه خولی تر بۆ ئه‌وه‌ی هه‌لی یاریكردنیان پێبدرێت باشترین نموونه‌ش ده‌ركه‌وتنی ئه‌ستێره‌ی لاوی ئینگیلیزیه له یانه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی پریمه‌رلیگ.\nتوانای دارایی یانه‌و خوله‌كان هۆكاری سه‌ره‌كی و گه‌وره‌ی زۆربوونی یاریزانی بیانین له خول و یانه‌كان كه ئه‌و توانا داراییه به دوو لایه‌ن كاریگه‌ری له‌سه‌ر زۆربوونی یاریزانی بیانی له خوله‌كان هه‌یه، یه‌كه‌م ده‌وڵه‌مه‌ندی یانه‌كه واده‌كات چاویان له‌وه بێت دیارترین و باشترین یاریزانان له جیهان بهێننه ریزه‌كانیان به‌بێ ئه‌وه‌ی گوێ بده‌نه ره‌گه‌زنامه‌یان، دووه‌میش ئه‌و پاره زۆره‌ی یانه ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان ده‌یده‌ن به یاریزانان وایان لێده‌كات به‌جۆش بن بۆ ئه‌وه‌ی رووبكه‌نه ئه‌و خوله.\nئه‌و توانا به‌هێزه داراییه‌ی پریمه‌رلیگ و یانه‌كانی هه‌یانه بووه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌و خوله خاوه‌نی زۆرترین رێژه‌ی یاریزانی بیانی بێت كه له‌سه‌داا 68 پۆینت 9ی یاریزانانی ئه‌و خوله له یاریزانی بیانی پێكهاتون، له‌و رێژه‌یه‌ش یاریزانانی فه‌ره‌نسا پشكی شێریان به‌ركه‌وتووه كه 31 یاریزانی فه‌ره‌نسی له پریمه‌رلیگ یاری ده‌كه‌ن و له‌دوای ئه‌ویش ئیسپانیه‌كان دێن كه 29 یاریزانی ئیسپانی له یانه‌كانی پریمه‌رلیگ یاری ده‌كه‌ن و به‌رازیلیش كه ساڵانی پێشوو كه‌مترین یاریزانیان له پریمه‌رلیگ هه‌بوو ئێستا له‌پله‌ی سێیه‌م دان و 22 یاریزانیان له‌و خوله‌دا هه‌یه و پرتوگالیش 20 یاریزانی هه‌یه.\nله‌پله‌ی دووه‌می ریزبه‌ندیه‌كه‌شدا به‌جیاوازیه‌كی كه‌م خولی ئیتاڵیا هاتووه هاتووه كه له‌سه‌دا 68 پۆینت8ی یاریزانی ئه‌و خوله یاریزانی بیانین و له‌و ژماره‌یه‌ش پشكی شێر بۆ یاریزانانی به‌رازیل كه‌وتووه كه 25 یاریزانیان له خوله‌كه‌دا هه‌یه‌و له‌دوای ئه‌ویش فه‌ره‌نسیه‌كان دێن كه ژماره‌یان 19 یاریزانه‌و ئه‌رژه‌نتینیش به 18 یاریزان سێیه‌مه.\nخولی ئه‌ڵمانیاش هه‌رچه‌نده به‌وه ناسراوه كه زیاتر پشت به یاریزانی ئه‌ڵمانی ده‌به‌ستن به‌ڵام له پله‌ی سێیه‌می ریزبه‌ندی ئه‌و خولانه دێت كه زۆرترین یاریزانی بیانیان هه‌یه، به‌جۆرێك له‌سه‌دا 55ی یاریزانی خوله‌كه بیانین و پشكی شێریش به‌ر یاریزانانی فه‌ره‌نسی كه‌وتوه كه ژماره‌یان 37 یاریزانه‌و دوای ئه‌ویش نه‌مسا به 25 یاریزان دێت.\nخولی فه‌ره‌نساش له‌سه‌دا 53ی یاریزانه‌كانی بیانین كه زۆرترین ژماره‌ی یاریزانی بیانی به‌رازیلین به 25 یاریزان و دوای ئه‌وه سه‌نیگال به 24 یاریزان له‌پله‌ی دووه‌م دێت و مالیش به 16 یاریزان پله‌ی سێیه‌می گرتووه.\nخولی ئیسپانیا تاكه خولی گه‌وره‌ی ئه‌وروپایه كه رێژه‌ی یاریزانی ئیسپانی له یاریزانه بیانیه‌كان زیاتره كه یاریزانی بیانی له‌سه‌دا 41 پۆینت 7ی یاریزانانی خوله‌كه پێكده‌هێنن و زۆرترین ژماره‌شیان ئه‌رژه‌نتین كه 29 یاریزانن و له‌دوای ئه‌ویش فه‌ره‌نسا به 20 یاریزان دێت و به‌رازیلیش 16 یاریزانی له خوله‌كه‌دا هه‌یه.\nله‌سه‌ر ئاستی یانه گه‌وره‌كان یانه‌ی چێڵسی 17 یاریزانی بیانی هه‌یه كه له‌سه‌دا 65ی پێكهاته‌كه‌ی پێكده‌هێنن، به‌ڵام رێژه‌ی به‌شداری یاریزانه بیانیه‌كان له یارییه‌كانی ئه‌م وه‌رزه له‌سه‌دا 86 پۆینت 6ه، ئه‌مه‌ش مانای ئه‌وه‌یه كه ته‌نها كه‌متر له‌سه‌دا 14 هه‌لی یاریكردن به یاریزانی ئینگلیزی دراوه.\nهه‌ر له ریزبه‌ندی یانه گه‌وره‌كان یانه‌ی مانچسته‌ر سیتی له‌پله‌ی هه‌شته‌م دێت كه له‌سه‌دا 78ی ده‌قیقه‌كان بۆ یاریزانانی بیانی بووه‌و ئه‌تله‌تیكۆ مه‌دریدیش نۆیه‌مه كه له‌سه‌دا 77 پۆینت 8ی ده‌قیقه‌كانی یاریكردن بۆ یاریزانی بیانی بووه.\nیانه‌ی لیڤه‌رپوڵیش له‌ناو ریزبه‌ندیه‌كه‌دایه و له‌سه‌دا 76 پۆینت 4ی ده‌قیقه‌كان بۆ یاریزانی بیانی بووه‌و ریاڵ مه‌دریدیش له‌پله‌ی سیانزه‌یه‌م دێت كه له‌سه‌دا 75ی ده‌قیقه‌كانی یاریكردن بۆ یاریزانانی بیانی بووه.\nئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رنجیشه له ریزبه‌ندیه‌كه‌دا له‌كۆی 4 یانه‌ی یه‌كه‌م كه پشتیان به یاریزانی بیانی به‌ستووه 3 یانه‌یان ئیتاڵین و له‌كۆی 11 یانه‌كه‌ی یه‌كه‌میش 5 یانه‌یان ئینگلیزین.\nیانه‌ی ئه‌تله‌تیك بیلباویش تاكه یانه‌یه كه هه‌لی یاریكردنی به هیچ یاریزانێكی بیانی نه‌داوه و له‌و ناو یانه گه‌وره‌كانیش باشترین بۆ پشت به‌ستن به یاریزانی ناوخۆیی یانه‌ی بایرن مونشنه كه ته‌نها له‌سه‌دا 39ی كۆی ده‌قیقه‌كانی یاریكردن بۆ یاریزانی بیانی بووه، له‌دوای ئه‌ویش مانچسته‌ر یونایتد به له‌سه‌دا 54 و بارسێلۆنا به له‌سه‌دا 58 له‌پله‌ی دووه‌م و سێیه‌م دێن.


کورد و ئەمریکا و تورکیا\nئەمریکا و تورکیا لەسەر هەڵوێستی جیاوازیان سەبارەت بە کوردستانی رۆژاڤا، داخلی تەنگوچەڵەمەیەکی توندبوون. جۆن بۆڵتۆن ئانکارای بەجێهێشت و ئۆردوغان چی هەڕەشەیە کردی. ئەمریکا و ئەوروپا لە سۆنگەی ئەو هەڵوێستە توندەی تورکیا بەرامبەر بە رۆژاڤای کوردستان هەیەتی، ئەوانیش هەڵوێستی خۆیان لە جاران ڕوونترکردەوە. ڕایانگەیاندوە کە کورد دەپارێزن، چونکە هاوپەیمانیانە و خۆیان بە قەرزداری دەزانن لەو شەڕەی دژی داعش کردویانە. بۆڵتۆن لە ئیسڕائیلەوە چوە تورکیا و لەوێش جووت لەگەڵ ئیسڕائیل بڕیاری خۆیان بۆ پاراستنی کورد چەندبارە کردەوە. هەروەها دوێنێ پۆمپیۆ وەزیری دەرەوە پێش بەڕێکەوتن بەرەو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ڕایگەیاند ئەمریکا کورد بە هاوپەیمانی خۆی دەزانێ و ڕێگا نادات هیچ دەوڵەتێک کوشتاریان بکات. ئەو گووتی کورد هاوپەیمانی ستڕاتیژی و سیاسی ئەمریکان بەتەنیا جێیان ناهێڵین و مشوریان دەخۆین.\nکەواتە کەس ناتوانێ جەنگاوەرانی کورد "لەناو سەنگەرەکانیان لە خوێندا گۆڕ بکات" کورد نەک هەر هەڵساوەتەوە بەڵکو هەنگاوی گەورە لە بەشداربوون لە ڕووداوەکانی لەمەو دوای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەهاوێت. ئەوەی هۆکاری سەرەکییە لە پاراستنی هێزی کورد، ڕوانگای واقیعی و سیاسەتی نیشتمانپەروەرانە یەکە دەبێ pkk واتە pyd بیگرێتەبەر.\nدەشزانین کە هەرێمی کوردستان پایگای سەرەکییە بۆ پاراستنی هێز و هاوپەیمانێتی کورد و ئەمریکا و ئەوروپا. بۆیە چەند زووتر هەنگاو بەرەو بنیادنانی کوردستانێکی بەهێز بهاوێژرێ بە قازانجی پڕۆسەی هەڵسانەوەی کوردە. دەبێ هەموو لایەنەکان هەر ئەوە هەموو غەمیان بێت ئەگینا مێژوو بۆ کەس ناپاڕێتەوە.


ئایا یه‌كێتی به خۆی ده‌زانێت له گێژاودایه؟ ... عیماد عه‌لی\nگوێم له كادرێكی باڵای یه‌كێتی بوو، كه ده‌یوت واباشه بۆ دوارۆژی یه‌كێتی؛ زیاتر خۆی له پارتی نزیك بكاته‌وه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی به هه‌ردوكیان ده‌توانن هه‌ڵبژاردن دوابخه‌ن و هه‌رچی ده‌یكه‌ن له‌م كاته‌دا ئه‌گه‌ر له قازانجی میله‌ته‌كه‌ش نه‌بێت به دواخستنی هه‌ڵبژاردن له‌بیر خه‌ڵكی دچێته‌وه و، به‌خۆیان له سه‌ر رێره‌وی تایبه‌تی خۆیان ده‌رۆن و هه‌مان سه‌رده‌م ی فیفتی فیفتی دوباره ده‌كه‌نه‌وه و، هه‌ر به خۆیان ده‌سه‌ڵاتی هه‌میشه‌یی كوردستان به رێوه ده‌به‌ن! تا ئه‌وكاته بارودۆخ چاكتر ده‌بێت، ئینجا بكه‌ونه ململانێی پارتیه‌وه، چونكو ئه‌وان ده‌بنه دوو حزبی گه‌وره‌ی كوردستان.\nتۆ ته‌ماشای را و بیروبۆچونی ئه‌م جۆره كادرانه بكه، و ئه‌وجا هیچ سه‌رت سورنامێنێت له‌و لێدوانه دژبه‌یه‌كیه‌ی به‌رپرسه باڵاكانی یه‌كێتی له‌سه‌رجه‌م بواره‌كاندا، كه به ئاشكرا له راگه‌یاندنه‌كان باسی ده‌كه‌ن. تا وه‌كو رۆژگاری ئه‌مرۆ یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان به‌قه‌د ئێستا وه‌ك ئه‌م جۆره چه‌قینه‌ی له به‌رێوه‌بردنی كاروباری ده‌ره‌وه‌ی حزبه‌كه‌یان به خۆیانه‌وه نه‌بینیوه. تۆ بڵێیت بێ تاله‌بانی به‌م حه‌ده كاریگه‌ری خۆی له‌سه‌ر بیركردنه‌وه‌یان جێهێشتبێت، یان به‌رژه‌وه‌ندیه ته‌سكه‌كانی به‌رپرسانیان رێگه‌ی لێ ون كردون كه به‌رپرسه‌كانیان وه‌ك چه‌ندین حزب هه‌ڵوێستی خۆیان ده‌ربخه‌ن نه‌ك وه‌ك به‌رپرسانی یه‌ك حزب، ئه‌گینا له كاروباری نێوخۆی خۆیان چی ده‌كه‌ن بیكه‌ن، به‌ڵام با له ئاست رووداوه گرنگه‌كانی رۆژ و له‌مه‌ر ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێم یه‌كگرتوو بن، كه سه‌ره‌تاییترین دیسپلینی حزبیه له هه‌موو شوێنێكدا.\nئه‌گه‌ر خه‌ڵك یان به‌تایبه‌تی كادرانی یه‌كێتی وا لێكیبده‌نه‌وه كه له‌م كاته‌دا روگیر بوون و گیریان خواردووه له نێوان پارتی و گۆراندا، بۆیه وایداده‌نێن به‌م شێوه‌یه نه‌ده‌كه‌ونه رێره‌وی سیاسه‌تی گۆرانه‌وه نه‌ش هی پارتیه‌وه، ئه‌وه زۆر هه‌ڵه‌ن. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی سیاسه‌تی راست و دروست هه‌ر حزبێك به پشت به‌ستن به بنه‌ما سه‌ره‌كیه‌كانی خۆی ده‌بێت به پله‌ی یه‌كه‌م، نه‌ك له روانینی سیاسه‌تی حزبی تر یان رێكخراوێكی تر یان هه‌ر لایه‌نێكی تر.\nنایه‌كگرتویی لێداونه‌كان ره‌نگدانه‌وه‌ی ململانێی به‌ڵكو كێبركێی به‌رپرسه باڵاكانی یه‌كێتیه، تا راده‌ی دژ به‌یه‌كی و، ئه‌مه‌ش له هیچ كات و له هیچ حزبێكدا وا به زه‌قی ده‌رنه‌كه‌وتووه، ئه‌گینا له‌سه‌ر خاڵێكی هه‌ستیاری وه‌ك هه‌نارده‌كردنی نه‌وت و غاز و به‌شداری یه‌كێتی له‌و بابه‌ته‌دا به‌سه‌ر دوو به‌ره‌دا دابه‌ش نه‌ده‌بوو، ئه‌مه‌ش نیشانه‌ی ئه‌وه‌یه، كه كۆمه‌ڵێك به‌رپرسی باڵای یه‌كێتی ئاگای له‌وه مه‌سه‌له‌یه هه‌یه و كۆمه‌ڵێكیش لاخه‌به‌ره، ئه‌مه‌ش خاڵی هه‌ره لاواز و نه‌بونی داموده‌زگه‌یی و نه‌بونی هه‌ماهه‌نگی نێوان خۆیان ده‌رده‌خات.\nئه‌گه‌ر پرسیار له هه‌ر یه‌ك له‌وانه بكه‌یت؛ ئایا ستراتیجی یه‌كێتی له‌مه‌ر ئه‌م پرسه هه‌ستیاره چاره‌نوسسازه و چه‌ندین بابه‌تی تریش چیه، هه‌ر یه‌كه و به مه‌یل و زه‌وق و راوبۆچونی خۆی باسی ده‌كات و كه‌س له سیاسه‌تی حزبه‌كه نازانێت وه‌ك حزب چی ده‌كات. ئه‌گه‌ر ئه‌مه گێژاوێكی ترسناك نه‌بێت و له قازانجی حزبه‌كانی تر نه‌كه‌وێته‌وه چیه، بۆیه پێویسته ئه‌وه‌ش بڵێین، كه یه‌كێتی به‌و هه‌موو كادره رۆشنبیر و به‌توانا و پر مێژووه‌وه گوناحه ببێته قوربانی به‌رژه‌وه‌ندی ته‌سك و، له‌و نێوه‌نده‌شدا خه‌ڵكی موحافزكار و حزبی سه‌رده‌مه‌كانی قه‌یتون قازانجی لێبكات، به‌مه‌ش به‌ره‌ی پێشكه‌تنخواز لاواز ده‌بێت، ئه‌مه‌ش له‌زه‌ره‌ری میله‌ته‌كه ده‌كه‌وێته‌وه، بۆیه زۆر پێویسته یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان له‌م كاته هه‌ستیاره‌دا خۆی له ناجێگیری رزگار بكات و سیاسه‌ته‌كانی له سه‌ر ئامانجه ستراتیجیه‌كان بنیات بنێت، نه‌ك پشت به عه‌قڵیه‌ت و بۆچونی ئه‌و جۆره كادرانه ببه‌ستێت كه رایان وایه له‌گه‌ڵ پارتیدا یه‌ك ده‌نگ و یه‌ك ره‌نگ بن و هه‌ڵبژاردن دوابخه‌ن و، ئێستاش بشت به هاوكاری ئه‌و ببه‌ستن و له‌سه‌ر پێویستیه‌كانی ئه‌م كاته برۆن به رێوه، ئه‌مه‌یه له گێژاو ترسناكتر. سیاسه‌ت و بۆچونی سه‌ربه‌خۆ پشت به لایه‌نی تر نابه‌ستێت، ئه‌م كاته‌ش به قۆناغی بریاردانی راست و دروست له‌مه‌ر پرسه هه‌ستیاره‌كانی میله‌ت و حزبه‌كه‌ی خۆیانه و، له‌م كه‌اته‌دا له تاقیكرنه‌وه‌دان، گه‌ر بیانه‌وێت به سه‌ركه‌وتویی تێیدا ده‌ربچن، نه‌ك به شڵه‌ژاوی بمێننه‌وه، وا بروات له گێژاوه‌كه ده‌خنكێن. ئه‌گه‌ر زۆر له‌گه‌ڵ به‌ره‌ی پێشكه‌وتنخوازدا خۆیان یه‌كلایی نه‌كه‌نه‌وه هیچ نه‌بێت بێلایه‌نی خۆیان بسه‌لمێنن بۆ جه‌ماوه‌ره‌كه‌یان دوارۆژی رۆشن چاوره‌ێیان ناكات، ئه‌مه‌ش ئاسان نیه به‌و جۆره كادرانه و به‌م ره‌فتار و لێدوانانه دژبه‌یه‌كانه‌ی به‌رپرسه‌كانیان بكرێت.


وێنه: دوو ملیۆن پارچە حەپی هۆشبەر دەستی بەسەرداگیرا\nهەواڵ / کوردستان :: 06/11/2018 :: 631 جار بینراوە\nئه‌مڕۆ سێشه‌ممه، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایشی رۆژئاوای سلێمانی، ده‌ستگیرکردنی 12 که‌سی به‌تۆمه‌تی به‌کارهێنان و بازرگانیکردن بە مادده‌ی هۆشبه‌ره‌وە راگه‌یاند. ئاماژە بەوەش دەکەن: لەماوەی سێ مانگی رابردوودا دەستگیراوە بەسەر دوو ملیۆن پارچە حەپدا.\nلە راگەیەندراوێکی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایشی رۆژئاوای سلێمانیدا که باره‌گاکه‌ی له‌قه‌زای چه‌مچه‌ماڵه هاتووە: هۆبه‌ی مادده هۆشبه‌ره‌کان به هاوکاری بنکه و یاریده‌ده‌رێتییه‌کانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیمان توانیویانە له ماوه‌ی 3 مانگی رابردوودا 12 که‌س به‌تۆمه‌تی به‌کارهێنان و بازرگانی به مادده هۆشبه‌ره‌کانه‌وه ده‌ستگیربکه‌ن و بڕێکی زۆر له حه‌پی هۆشبەری وه‌کو حه‌شیش و شوشه و کریستاڵیان پێبووه.\nئەوەشی ئاشکراکردووە: له‌و ماوه‌یه‌دا ده‌ستگیراوه به‌سه‌ر دوو ملیۆن و 100 پارچه حه‌پی ترامادۆڵ که له‌ئێستادا خه‌ڵکانێکی زۆری پێئاڵودەبووە، ئەوەش جگه له ده‌ستگرتن به‌سه‌ر ژماره‌یه‌ک چه‌ک و به‌مه‌به‌ستی کاری ئاژاوه‌گێڕی به‌کاریانهێناوه، له ئێستاشدا له‌لایه‌ن دادوه‌ره‌وه په‌ڕاوی لێکۆڵینه‌وه‌یان بۆ کراوه‌ته‌وه و به‌زووترین کات رێوشوێنی یاساییان به‌رامبه‌ر دەگیرێتەبەر".\nروداوێکی هاتوچۆ قوربانی لێکەوتەوە


The website of the kurdish language Youtube www.yageyziman.com\nبڵاوکردنەوە/ نووژەنکردنەوە: 2016-02-20\nیوونێسکۆ له ساڵی ١٩٩٩ بڕیاری دا که ٢١ی فێبریوەری که به‌رانبه‌ره به ٢ی ڕه‌شه‌مه، ببێته "ڕۆژی نێونه‌ته‌وه‌ییی زمانی دایک International mother language day".\nڕۆژی جیهانیی زمانی دایک هه‌موو ساڵێ له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تانی ئه‌ندام له یوونێسکۆ، بۆ پاڵپشتیی زمانی و فه‌رهه‌نگی و هه‌مه‌چه‌شنیی زمانی، له نووسینگه‌ی سه‌ره‌کیی یوونێسکۆ له پاریس یادی ده‌کرێته‌وه . زۆر له ساڵه‌کان ناودێر کراون، بۆ نموونه، ساڵی ٢٠٠٨ ناو نرابوو به: "ساڵی نێونه‌ته‌وه‌ییی زمان" ، ساڵی ٢٠١٠  به "ساڵی نێونه‌ته‌وه‌ییی بۆ نێزیکبوونه‌وه‌ی فه‌رهه‌نگه‌کان" ناودێر کرابوو.\nئه‌نه‌ستیتۆی لینگواپاکس، که ڕێکخراوێکی ناحوکوومییه و بنکه‌که‌یان له "بارسێلۆنا"ی "سپانیا"دایه، هه‌موو ساڵێک خه‌ڵاتێک به ناوی (The Linguapax Prize) واته "خه‌ڵاتی لینگواپاکس" له ٢١ی فێبریوه‌ری ده‌به‌خشێت به زمانه‌وانان، لێکۆڵه‌ره‌وان، پرۆفیسۆران و ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی بۆ پشتڕاستکردنه‌وه‌ی کاری بێوێنه‌یان له بواری "هه‌مه‌چه‌شنیی زمانی و/ یا په‌روه‌رده‌ی فره‌زمانی" (linguistic diversity and/or multilingual education).\nمێژووی "ڕۆژی جیهانیی زمانی دایک"\nله ڕۆژاوای پاکستان به "ئوردوو" قسه ده‌کرا.\nخه‌ڵکی ڕۆژهه‌ڵاتی پاکستان به "به‌نگلایی" قسه‌یان ده‌کرد. ده‌ورووبه‌ری ساڵانی ١٩٥٢-١٩٥٠ توێژی مامناوه‌ندیی گه‌شه‌سێن له ڕۆژهه‌ڵاتی به‌نگاڵدا ده‌ستیان کردبوو به شۆڕشێک که دواتر به "بزووتنه‌وه‌ی زمانیی به‌نگلایی Bangla Language Movement" ناسرا.\nله‌سه‌ر ئه‌و پێشنیاره و به پاڵپشتیی ٢٨ وڵاتی ئه‌ندامی، له نۆڤه‌مبری ١٩٩٩دا ڕۆژی ٢١ی فێبریوه‌ری، ٢ی ڕه‌شه‌مه، ٢ی اسفند، بوو به "ڕۆژی جیهانیی زمانی دایک".\nبه دروستبوونی تورکیە پاش هاتنه‌سه‌رکاری که‌مالی ئاتاتورک زمانی کوردی لەوێ به هه‌موو شێوه‌یه‌ک قه‌ده‌غه کرا، ناوی هه‌موو لادێکان گۆڕدرا بۆ تورکی. له تورکیەدا کوردی وا که‌وتۆته زیندان ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ی پیتی "w"ی به‌کار هێناوه له نووسینی وشه‌ی Newroz دا. چونکە ئەو پیتە لە ئەلفبێی ئاساییی تورکیدا بوونی نییە، هەر لەبەر ئەوە نووسینیشی بۆ کوردەکان سزای لەسەر بووە.\nبۆ نموونە لە "جاڕنامەی جیهانیی مافی زمان"دا کە کاک "حەسەنی قازی" لە ئینگلیزییەوە کردوویەتییە کوردی دەوترێت:\nپیرۆز بێت ڕۆژی جیهانیی زمانی دایک!\nسایتێک بۆ بابەتە جۆربەجۆرەکانی زمانی دایک: یاگەی زمانی کوردی\nفێرگەی زمانی کوردی لەسەر یوتووب: فێرگەی زمانی کوردی لەسەر یوتووب


مێسی بۆ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی كۆتینهۆ پێشنیاری 3 یاریزانی بۆ بارسێلۆنا كردووه\nلیۆنێل مێسی یانه‌ی بارسێلۆنا ریاز محه‌ره‌ز نه‌بیل فه‌قیر تۆماس لیمار\nبه گوێره‌ی سه‌رچاوه‌یه‌كی راگه‌یاندنی ئیسپانیا، لیۆنێل مێسی 3 یاریزانی بۆ یانه‌كه‌ی ده‌ستنیشان كردووه له ئه‌گه‌ری شكستهێنانیان له گواستنه‌وه‌ی فلیپی كۆتینهۆی به‌رازیلی.\nئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه، 8 نۆڤێمبه‌ری 2017، پێگه‌ی داریۆ گۆڵی ئیسپانیا ئاشكرای كردووه كه پێشبینی ده‌كرێت له گواستنه‌كانی داهاتووش كارگێرانی بارسێلۆنا له گواستنه‌وه‌ی كۆتینهۆی هێرشبه‌ری لیڤه‌رپوول شكست بهێنن.\nسه‌رچاوه ئیسپانیاییه‌كه زانیاری ئه‌وه‌ی ده‌ستكه‌وتووه كه ریاز محه‌ره‌زی هێرشبه‌ری جه‌زائیری یانه‌ی لێسته‌ر سێتی یه‌كه‌مین خواست و به‌ربژێری لیۆنێل مێسییه له ئه‌گه‌ری شكستهێنان له گواستنه‌وه‌ی كۆتینهۆ.\nمێسی 2 یاریزانی دیكه‌ی بۆ كارگێرانی بارسا به‌ربژێر كردووه، یه‌كێكیان تۆماس لیماری هێرشبه‌ری به‌رازیلی ته‌مه‌ن 21 ساڵه‌ی یانه‌ی مۆناكۆیه كه به‌شداری 55 یاری له‌گه‌ڵ یانه‌كه‌ی كردووه و 14 گۆڵی تۆمار كردووه.\nسێیه‌م یاریزان كه مێسی به‌ربژێری كردووه، نه‌بیل فه‌قیری ئه‌ستێره تازه‌ده‌ركه‌وتووه‌كه‌ی یانه‌ی لیۆنی فره‌نسی كه ته‌مه‌نی 24 ساڵه و له 15 یاری، 12 گۆڵی كردووه.\nتۆماس لیمار، هێرشبه‌ری به‌رازیلی یانه‌ی مۆناكۆی فره‌نسا\n01 بەوێنە.. دیارییەک لە دانی کارڤاخالەوە بۆ گەنجێکی کوردستان\n02 یارییه‌كانی ئه‌مرۆی خولی نایابی كوردستان كۆتایی هات\n04 ڤاڵڤێردی بۆ یارییه قورسه‌كه‌ی ئه‌مشه‌و بانگهێشتی سه‌رجه‌م ئه‌ستێره‌كانی كرده‌وه\n05 به ڤیدیۆ... خێراترین گۆڵ له‌م وه‌رزه‌ی خولی نایابی كوردستان تۆمار كرا\n04 هازارد باشترین یاریزانی مێژوو ده‌ستنیشان ده‌كات\n05 رۆژنامه‌ی ماركا ریكۆردێكی مێسی به درۆ ده‌خاته‌وه\n06 بێژه‌رێكی كوردستان24 بۆ بێژه‌ری فایناڵی چامپیۆنزلیگی ئه‌م وه‌رزه به‌ربژێره


سه‌روه‌ر پێنجوێنی - : ئیعجازی ڕەوانبێژیی قورئان، و هەوڵی موتەنەببی بۆ وتنی پەخشانێكی وەكو قورئان\nئیعجازی ڕەوانبێژیی قورئان، و هەوڵی موتەنەببی بۆ وتنی پەخشانێكی وەكو قورئان\nئیعجازی ڕه‌وانبێژیی قورئان\nو هه‌وڵی 'موته‌نه‌ببی' بۆ وتنی په‌خشانێكی وه‌كو قورئان\nله بیروباوه‌ڕی ئیسلامیدا وتنی په‌خشانێكی عه‌ره‌بیی وه‌كو قورئان له توانای هیچ مرۆڤێكدا نیه، قورئان بۆ خۆی ته‌حه‌ددیی هه‌مو مرۆڤه‌كان (و جنۆكه‌كان!) ده‌كات كه بتوانن شتێكی وه‌كو قورئان بهێننه كایه‌وه: (قل لئن اجتمعت الإنس والجن على أن يأتوا بمثل هذا القرآن؛ لا يأتون بمثله ولو كان بعضهم لبعض ظهيرا) (الإسراء: ٨٨).\nهه‌تا هه‌ندێك جار قورئان ته‌حه‌ددی ده‌كات به‌وه‌ی ته‌نها یه‌ك سوره‌ت وه‌كو قورئان بهێنن: (وإن كنتم في ريب مما نزلنا على عبدنا فأتوا بسورة من مثله) (البقرة: ٢٣)، (أم يقولون افتراه قل فأتوا بسورة مثله) (يونس: ٣٨).\nهه‌ر بۆیه موسوڵمان بڕوای وایه ته‌نانه‌ت به ئه‌ندازه‌ی سوره‌تێكی كورتی وه‌كو سوره‌تی (الكوثر) ـ كه یه‌ك دێڕه و له (٣ ـ ٤) ڕسته پێك هاتوه ـ ناكرێت لاسایی قورئان بكرێته‌وه.\nبه‌ڵكو له ده‌قێكی تردا ده‌ڵێت (قسه‌یه‌كی له شێوه‌ی ئه‌و بهێنن) (فليأتوا بحديث مثله) (الطور: ٣٤)، هه‌ر بۆیه هه‌ندێك وتویانه ته‌حه‌ددیه‌كه یه‌ك ئایه‌تی ته‌نهایش ده‌گرێته‌وه!\nبه‌پێی بڕوای زۆرینه‌ی موسوڵمانان، ئه‌م حاڵه‌ته ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی ده‌قه‌كه ئه‌وه‌نده ئاسته ڕه‌وانبێژیه‌كه‌ی و داڕشتنه‌كه‌ی به‌رز و به‌هێزه كه هیچ مرۆڤێكی عه‌ره‌بی ڕه‌وانبێژ و زمانپاراویش نه‌یتوانیوه و ناتوانێت وه‌كو قورئان بڵێت. واته نهێنیه‌كه هه‌ر له خودی ده‌قه‌كه و داڕشتنه‌كه‌ی و ڕه‌وانبێژیه‌كه‌یدایه‌تی. بۆیه ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیه‌ی قورئان پێی ده‌وترێت (توانابڕیی ڕه‌وانبێژی) (الإعجاز البلاغي)، و ژماره‌یه‌كی زۆر له زانا ئایینیه‌كانی ئیسلام و زمانی عه‌ره‌بی باس‌وخواسه‌كانی ئه‌م تایبه‌مه‌ندیه‌یان داڕشتوه و بوه‌ته بوارێكی فراوان، به‌تایبه‌تی موته‌كه‌للیمێكی وه‌كو (باقیللانی) خاوه‌نی (إعجاز القرآن)، و به‌تایبه‌تتر زانایه‌كی زمانی و ڕه‌وانبێژیی وه‌كو (عه‌بدولقاهیری جورجانی) خاوه‌نی (دلائل الإعجاز) و تیۆریی (النظم).\nبه‌ڵام هه‌ندێك له بیرمه‌نده ئیسلامیه کۆنه‌کان لێکدانه‌وه‌یه‌کی تریان هه‌بوە بۆ بابه‌ته‌که.. ئه‌وانه‌ش هه‌ندێک بون له موعته‌زیله، وه‌كو (نه‌ظظام) و (ڕوممانی) و (جاحيظ)، كه دواتر له‌ناو شیعه‌شدا كه‌سێكی وه‌كو (شه‌ریفی موڕته‌ضا) (الشریف المرتضى) شوێنی ئه‌وان كه‌وتوه و له كتێبێكیدا به ناوی (الموضح عن جهة إعجاز القرآن) لێی دواوه كه ئه‌م كتێبه‌ش ئێسته له‌به‌ر ده‌ستدایه، و هه‌روه‌ها (ئیبن سینانی خه‌فاجی) (ابن سنان الخفاجي) یش كه ئه‌میش هه‌ر ئه‌دیبێكی شیعه بوه و قوتابیی (مه‌عه‌رری) یش بوە، هه‌روه‌ها له‌ناو ئه‌شعه‌ریه‌کانیشدا (ئه‌بو ئیسحاقی ئیسفه‌رایینی) ـ که لای ئه‌شعه‌ریه‌کان به (الأستاذ) ئاماژه‌ی بۆ ده‌کرێت ـ هه‌مان بیروڕای هه‌بوە [ئێسته‌ش ـ ده‌ڵێن ـ بانگخوازی ئیسلامی (د. طارق السويدان) باوه‌ڕی به‌مه هه‌یه و جارێك ده‌ری بڕیوه].. جا ئه‌مانه وتویانه ڕاسته له‌و كاته‌دا كه قورئان ته‌حه‌ددیی عه‌ره‌بی كردوه؛ عه‌ره‌ب نه‌یانتوانیوه وه‌ڵامی بده‌نه‌وه، به‌ڵام هۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه نیه كه نه‌توانرێت په‌خشانێكیی عه‌ره‌بیی وه‌كو قورئان بوترێت، به‌ڵكو هۆكاره ڕاسته‌قینه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه كه خوا به توانای خۆی و وه‌كو موعجیزه‌یه‌ك نه‌یهێشتوه عه‌ره‌ب وه‌ڵامی ئه‌و ته‌حه‌ددیه بده‌نه‌وه! یان توانای ئه‌وه‌ی پێ نه‌هێشتون! یان وای لێ كردون بیری لێ نه‌كه‌نه‌وه و ویست و خواستی له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته لا داون. هه‌ر بۆیه ئه‌م بیروڕایه پێی ده‌وترێت (الصرفة) |ئه‌ل-صه‌ڕفه| واته لادان (ی خواست و ویست و ڕوتێكردن)، ئه‌مه‌ش چونکه چاوگی (صرف) |صه‌ڕف| به واتای گه‌ڕاندنه‌وه‌ی شتێک به ڕێگای خۆیدا دێت.\nبه‌پێی ئه‌م بیروڕایه‌ی دوه‌م قورئان ده‌قێكی ڕه‌وانبێژ و پاراوه به‌ڵام نه‌ك به‌و ڕاده‌یه‌ی عه‌ره‌بی ڕه‌وانبێژ و زمانپاراو نه‌یانتوانیبێت له شێوه‌ی بڵێن، به‌مه‌ش هه‌ستیان به به‌شێك له ڕاستیه‌كه كردوه به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ده‌قه قورئانیه‌كان ئه‌و ته‌حه‌ددیه ده‌كه‌ن و عه‌ره‌بیش به ڕواڵه‌ت هیچ وه‌ڵامێكیان نه‌بوه؛ ناچار بون بڵێن به موعجیزه‌یه‌ك عه‌ره‌ب نه‌یانتوانیوه وه‌ڵامی بده‌نه‌وه یان نه‌هێڵراوه بیر له وه‌ڵامدانه‌وه بكه‌نه‌وه و هه‌وڵی ئه‌وه بده‌ن!\nئێمه هه‌رچه‌ند به‌ته‌واوی بارودۆخی پێكهاتنی ده‌قی قورئان و چوارچێوه‌ی واقیعیی (ته‌حه‌ددی) ـه‌كه‌ی قورئان و ئه‌گه‌ره‌کانی هه‌وڵدانی عه‌ره‌بی هاوچه‌رخی قورئان بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی، ڕون نین لێمان، به‌ڵام هه‌ندێك تێبینیمان هه‌یه له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته و لێكدانه‌وه‌ى سروشتیمان هه‌یه بۆ ئه‌وه‌ى كه ڕوى داوه، ئه‌م باسه‌ش هه‌ڵده‌گرین بۆ بابه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ، به‌ڵام ده‌كرێت به كورتى ته‌نها ئاماژه بۆ چه‌ند خاڵێک بکه‌ین:\n١. ئه‌و نه‌تواناییه‌ى عه‌ره‌بى ئه‌و كاته به‌رامبه‌ر ئه‌و (ته‌حه‌ددی) ـه‌ى قورئان ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ى عه‌ره‌ب ئه‌و كاته له (په‌خشانى هونه‌رى) دا سه‌ره‌تا بون و ئه‌زمونیان كه‌م بوه له په‌خشاندا و ئه‌ده‌بیاتیان زیاتر له شیعر و وتارداندا به‌ره‌و پێش چوه نه‌ك له په‌خشانى هونه‌ریى وه‌كو قورئاندا. جگه له‌وه‌ى قورئانیش كاتێك (ته‌حه‌ددى) ى كردوون؛ وتویه‌تی (بمثله) یان (من مثله)، ئه‌مه‌ش واته شتێك بهێنن (وه‌كو قورئان)! ئه‌مه واى كردوه پێویست بكات و مه‌رج بێت وه‌ڵامى ته‌حه‌ددیه‌كه ته‌نها وه‌كو قورئان بێت واته وه‌كو قورئان (په‌خشان) بێت، بۆیه ئه‌گه‌ر قورئان ـ بۆ نمونه ـ بیوتایه (له قورئان باشتر) ئه‌و كاته ڕه‌نگه عه‌ره‌ب بیانتوانیایه به شیعر گره‌وه‌كه ببنه‌وه! چونكه بێگومانین له‌وه‌ى شیعر لاى عه‌ره‌ب له‌پێشتر و پێشكه‌وتوتر بوه و زیاتر ده‌یتوانى سه‌رنجى عه‌ره‌ب ڕابكێشێت.\n٢. ئینجا كاتێك ده‌ڵێت (وه‌كو قورئان)؛ ئه‌گه‌ر كه‌سێكیش بیه‌وێت وه‌ڵام بداته‌وه؛ ده‌كه‌وێته لاساییكردنه‌وه چونكه ده‌یه‌وێت مه‌رجى (وه‌كو قورئان) بهێنێته دى، ئه‌و كاته لاساییكردنه‌وه هه‌ر له خۆیدا لاوازیه و هیچ كاتێك ناگاته‌وه به ئاستى ده‌قه بنه‌ڕه‌تیه‌كه. له‌به‌ر ئه‌وه نهێنی (و ـ ئه‌گه‌ر نه‌ڵێین ـ فێڵ) ـه‌كه له خودی ده‌سته‌واژه‌ی (مثله) دایه، ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه شوێنی هه‌ڵخلیسكانی هه‌ر كه‌سێكه بیه‌وێت وه‌ڵامی ته‌حه‌ددییه‌كی له‌و شێوه‌یه بداته‌وه، چونكه بۆ جێبه‌جێكردنی مه‌رجی (بمثله)؛ ده‌كه‌وێته لاساییكردنه‌وه‌ی ده‌قه‌كه و ئه‌مه‌ش ڕاسته‌وخۆ وا ده‌كات به‌رهه‌مه‌كه‌ی لاواز ده‌ربچێت و ده‌قێكی ڕه‌سه‌ن نه‌بێت و ته‌نها هه‌وڵێك بێت بۆ لاساییكردنه‌وه‌ی ده‌قی پێشو، كه هیچ كاتێكیش لاساییكردنه‌وه ناگاته‌وه به ئاستی ده‌قی یه‌كه‌م.\n٣. له لایه‌كی تریشه‌وه ئه‌گه‌ر گریمان عه‌ره‌ب بیریان له‌وه‌ش كردبێته‌وه؛ چ دادگایه‌كی بێلایه‌ن هه‌یه ده‌قێكیان له شێوه‌ی قورئان لێ وه‌ربگرێت و هه‌ڵی بسه‌نگێنێت و بڕیاری بێلایه‌نانه بدات؟! بێ گومان شتێكی وا نه‌بوه، و بێ گومان لایه‌نه ئیسلامیه‌كه‌ش دان نانێت به‌وه‌دا كه ئه‌م ده‌قه له ئاستی قورئاندایه ئه‌گه‌ر وایش بێت.\n٤. به‌ڵكو ده‌توانین بڵێین بیروڕاكه‌ی (نه‌ظظام) و ئه‌وانی تر ڕاسته به‌ڵام به واتایه‌كی تر: عه‌ره‌بی هاوچه‌رخی قورئان بیریان له‌وه نه‌كردوه‌ته‌وه وه‌ڵامی ته‌حه‌ددیه‌كه‌ی بده‌نه‌وه، چونكه زانیویانه كه ئه‌وه سودی نیه: هه‌تا موسوڵمانه‌كان له مه‌ككه بون؛ مه‌ككه‌ییه‌كان حسابێكی ئه‌وتۆیان بۆ مه‌سه‌له ئیسلامیه‌كه نه‌كردوه و زیاتر له ڕێگه‌ی په‌راوێزخستن و ئینجا ئازاردان و سه‌ركوتكردنه‌وه مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ كردوه، كاتێكیش موسوڵمانه‌كان له مه‌دینه هێزێك پێكه‌وه ده‌نێن؛ ئیتر بابه‌ته‌كه ده‌بێته كێشمه‌كێشی دو هێزی سیاسی و سه‌ربازی، و ئیتر لۆجیكی هێز ڕۆڵ ده‌بینێت له‌بریی وشه.\n٤. جگه له‌مانه‌ش لاساییكردنه‌وه‌ی ده‌قێك، یان وتنی ده‌قێك كه هاوشێوه‌ی ده‌قێكی تر بێت؛ كارێكی واقیعی نیه، چونكه هه‌ر چۆنێك هه‌وڵ بدرێت وه‌كو ئه‌و نابێت، به‌ڵكو جاری وا هه‌یه یه‌ك كه‌س نوسینێك یان نامه‌یه‌كی خۆی ون ده‌كات و ده‌یه‌وێت جارێكی تر بینوسێته‌وه؛ وه‌كو ئه‌وه‌ی پێشو ده‌رناچێت! به‌ڵكو ده‌توانین بپرسین: تا ئێستا شیعری چ شاعیرێك و چ ده‌قێكی ئه‌ده‌بی به‌سه‌ركه‌وتویی لاسایی كراوه‌ته‌وه؟ له‌به‌ر ئه‌وه ئه‌و ته‌حه‌ددیه له خۆیدا داوایه‌كی گونجاو و واقیعی نیه. ته‌حه‌ددیی گونجاو و مه‌عقول ئه‌وه‌یه بوترێت: (له قورئان باشتر) یان (له قورئان ڕه‌وانبێژتر)، ئه‌و كاته ده‌ق زۆره له قورئان باشتر بێت یان ڕه‌وانبێژتر بێت و پێشكه‌ش بكرێت. ئه‌مه‌ش جارێكی تر سه‌رنجمان ڕاده‌كێشێته‌وه بۆ نهێنیی ده‌سته‌واژه‌ی (مثله) ی ته‌حه‌ددیه‌كه‌ی قورئان.\n٥. ئه‌گه‌ر گریمان كه‌سێك هه‌وڵ بدات ده‌قێكی هاوشێوه‌ی قورئان بڵێت و مه‌رجی هاوشێوه‌یه‌یی به‌ته‌واوی جێبه‌جێ بكات؛ ئه‌و كاته ناچار ده‌بێت ـ یان به‌ده‌ست خۆی نیه كه وای لێ دێت ـ شێواز و ده‌سته‌واژه‌ی هاوشێوه‌ی ئه‌وانه‌ی قورئان به‌كار بهێنێت.. ئه‌و كاته‌ش موسوڵمان بیانوی هه‌یه و ده‌ڵێت: تۆ هه‌ر لاسایی قورئانت كردوه‌ته‌وه و شێواز و ده‌سته‌واژه‌كانی ئه‌وت به‌كار هێناوه! ئه‌گه‌ریش ئه‌و كه‌سه هه‌وڵ بدات شێواز و ده‌سته‌واژه‌ی جیاواز به‌كار بهێنێت؛ ئه‌وا جگه له‌وه‌ی ئه‌مه بێبه‌شبونیه‌تی له به‌شێكی زۆر له توانای ده‌ربڕینی زمانی عه‌ره‌بی؛ ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی مه‌رجی هاوشێوه‌یی ناته‌واو ببێت و ئم جاره‌یان موسوڵمان ده‌ڵێت: جا ئه‌مه كه‌ی وه‌كو قورئان وایه؟! به‌م شێوه‌یه ته‌حه‌ددیكردن به هاوشێوه‌ی قورئان وه‌كو ته‌حه‌ددیه‌كه‌ی مه‌لای مه‌شهور وایه به پێوانی زه‌وی!\n٦. جگه له هه‌مو ئه‌وانه‌ش، هۆكارێكی تر هه‌یه كه به بڕوای من هۆكاری سه‌ره‌كیه، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه كه قورئان ته‌نها ده‌قێكی ئه‌ده‌بی نیه و ده‌قێكی ئایینیی نمونه‌ییه و موحه‌ممه‌دیش به‌ڕاستی توانایه‌ك و بیركردنه‌وه‌یه‌كی پێغه‌مبه‌رانه‌ی هه‌بوه، كه‌سێك به‌و شێوه‌یه خولیا و عه‌وداڵی ناسینی خوای تاك و ئایینی ڕاست بێت و مێشكی پڕ بێت له بیركردنه‌وه‌ی ئایینی و باوه‌ڕێكی قوڵی هه‌بێت و بانگه‌وازی بۆ بكات و مامه‌ڵه‌ی جۆراوجۆر (خوازراو و نه‌خوازراو) ی له‌گه‌ڵ بكرێت و خه‌ڵكه‌كه لێی ببنه دو به‌ره (دۆست و دوژمن) و له‌گه‌ڵ واقیعی بانگه‌وازه‌كه‌یدا كارلێك بكات و بكه‌وێته گفت‌وگۆ له‌گه‌ڵ واقیعه‌كه و خه‌ڵكه‌كه؛ ئینجا ده‌توانێت ده‌قێكی وه‌كو قورئان بڵێت، و ئینجا كه‌سێكی هاوشێوه‌ی ئه‌م كه‌سه ده‌توانێت ده‌قێكی هاوشێوه‌ی قورئان بڵێت. به ده‌ربڕینێكی تر: هه‌ر پێغه‌مبه‌رێكی تر ده‌یتوانی هاوشێوه‌ی قورئان بڵێت! چۆن كه‌سێكی عه‌ره‌بی فره‌په‌رست كه خاوه‌نی ئایینێكی فره‌په‌رستیی ساده‌یه و له بیری ئایینیدا هه‌ژاره و له بیركردنه‌وه‌دا سه‌ره‌تایه؛ ده‌توانێت لاسایی قورئان بكاته‌وه؟! به‌ڵكو موحه‌ممه‌د بۆ خۆیشی هه‌ر وا به‌ساده‌یی قورئانی بۆ نه‌هاتوه به‌ڵكو دوای بیركردنه‌وه و تێڕامان و عه‌وداڵیی زۆر و پڕبونی مێشكی به واتای ئایینی توانیویه‌تی ئه‌و ده‌قانه دابهێنێت، نه‌ك هه‌ر ئه‌وه به‌ڵكو كارلێكی موحه‌ممه‌د له‌گه‌ڵ واقیعه‌كه و خه‌ڵكه‌كه و هه‌وڵی وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و واقیعه و خه‌ڵكه‌كه قورئانی به‌م شێوه‌یه داڕشتوه كه ده‌یبینین. موحه‌ممه‌دیش له حاڵه‌تی ئاساییدا قورئانی بۆ نه‌هاتوه، به‌ڵكو له هه‌ندێك حاڵه‌تدا بۆی هاتوه كه ده‌توانن نه‌ست (لاوعي) ی مرۆڤ بوروژێنن و وای لێ بكه‌ن بتوانێت داهێنان بكات، وه‌كو ئه‌و نۆره ده‌ماری (عصبي) ـانه‌ی كه بۆی ده‌هاتن (كه ئێره جێی ئه‌م باسه نیه) و هه‌ندێك جاریش دوای نوستن، جگه له كه‌شی خه‌ڵوه‌ت. له‌به‌ر ئه‌وانه كه‌سێك ده‌یتوانی هاوشێوه‌ی قورئان بڵێت كه خۆی هاوشێوه‌ی موحه‌ممه‌د بێت: پێغه‌مبه‌ر بێت به‌و واتایه‌ی بڕوای وا بێت كه په‌یامێكی ئایینیی گه‌وره‌ی پێیه بۆ خه‌ڵك، و داهێنه‌ر بێت و توانای وتنی ده‌قێكی ئایینیی نمونه‌یی ئاستبه‌رزی هه‌بێت. بۆیه ـ به بڕوای من ـ ئه‌وه‌ی كه وای كردوه وتنی شتێكی وه‌كو قورئان قورس بێت؛ قاڵبه زمانه‌وانیه‌كه‌ی و ڕه‌وانبێژیه‌كه‌ی نیه به پله‌ی یه‌ك، زۆر كه‌س هه‌بون و هه‌ن كه توانای خه‌یاڵییان له زمانی عه‌ره‌بی و ڕه‌وانبێژیی عه‌ره‌بیدا هه‌بێت، به‌ڵكو نهێنیه سه‌ره‌كیه‌كه له بیركردنه‌وه و ناوه‌ڕۆكه فیكری ـ ئایینیه‌كه‌دایه: هه‌ر كه‌سێك پێش ئه‌وه‌ی بیه‌وێت ده‌قێكی وه‌كو قورئان دابڕێژێت؛ ده‌بێت وه‌كو موحه‌ممه‌د، وه‌كو پێغه‌مبه‌رێك و ڕابه‌ڕێكی ئایینی و ڕۆحی، مێشكی پڕ بێت له بیرۆكه و واتای ئایینیی به‌رز و جوان، ئه‌و كاته كه سه‌رڕێژی ده‌كات؛ قاڵبه زمانی و ڕه‌وانبێژیه‌كه مێشك بۆ خۆی ئاماده‌ی ده‌كات! ئه‌وانه‌ی ئه‌زمونیان له بواری داهێنانی ده‌ق و ده‌قی ئه‌ده‌بیدا هه‌یه ده‌زانن كه كاتێك بیرۆكه دێت؛ بۆ خۆیشیان نازانن چۆن ئه‌م قاڵبه زمانیه جوانه ئاماده بو! سه‌ریان سوڕ ده‌مێنێت كه چۆن یه‌كسه‌ر ئه‌و ده‌سته‌واژانه ڕیز ده‌به‌ستن و ئه‌و بیرۆكه‌یه ده‌گه‌یه‌نن! به‌ڵام نهێنیه‌كه ته‌نها ئه‌وه‌یه كه بیرۆكه‌كه ئاماده بوه و ڕاسته‌وخۆش مێشك ده‌سته‌واژه‌ی گونجاوی بۆ ئاماده ده‌كات. بۆیه ده‌ڵێم: كه‌سێك ده‌توانێت ده‌قێكی وه‌كو قورئان بڵێت؛ ده‌بێت یان وه‌كو موحه‌ممه‌د بیركردنه‌وه‌یه‌كی پێغه‌مبه‌رانه و توانایه‌كی داهێنه‌رانه‌ی هه‌بێت، یان كه‌سێك بێت ئه‌وه‌نده شاره‌زای بیری ئایینی و ته‌وژمه ئایینیه‌كان بێت و به‌قوڵی له ژیانی ڕۆحیی مرۆڤ گه‌یشتبێت كه بتوانێت خۆی له‌جێی كه‌سێكی له‌و جۆره دابنێت. هه‌ڵبه‌ته له‌گه‌ڵ مه‌رجی شاره‌زایی ته‌واو له عه‌ره‌بیی فه‌صیحی سه‌رده‌می قورئان و شێواز و ده‌سته‌واژه و وشه و ده‌ربڕینه‌كانی.\n٧. خاڵێكی تریش ده‌توانین بخه‌ینه پاڵ خاڵه‌كانی تر، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه موسوڵمانان كه بڕوای دڵنیا و ڕه‌گداكوتاویان به خواییبونی قورئان هه‌یه؛ كه‌ی چاوه‌ڕوانیی ئه‌وه‌یان لـێ ده‌كرێت دان بنێن به‌وه‌دا كه ده‌قێك له ئاستی ده‌قی قورئاندایه؟! بێ گومان به هیچ جۆرێك دانی پێدا نانێن و شتی وا ناسه‌لمێنن! ئه‌مه‌ش وا ده‌كات كه هه‌ر هه‌وڵێك بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ته‌حه‌ددیه‌كه‌ی قورئان كارێكی یه‌كلایه‌نه بێت و به هیچ جۆرێك موسوڵمانان مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ نه‌كه‌ن، چونكه ناتوانن بێلایه‌ن بن و به‌بێلایه‌نی هه‌ڵی بسه‌نگێنن.\nموسوڵمانان ئێسته واز له هه‌ندێك ئیعجازی ده‌ستكرد و تازه‌دروستكراوی وه‌كو (ئیعجازی زانستی) و (ئیعجازی ژماره‌یی) و (ئیعجازی مێژویی)(!) یش ناهێنن كه هیچ بنه‌ڕه‌تێكیشیان له خودی ئیسلامدا نیه، ئینجا چۆن واز له باوه‌ڕی (ئیعجازی ڕه‌وانبێژی) ده‌هێنن كه بنچینه‌ی له قورئاندا هه‌یه؟! چۆن ده‌توانن بێلایه‌ن بن؟\nئه‌م ئیعجازه قورئانیانه‌ی كه موسوڵمان باوه‌ڕی پێیان هه‌یه؛ هه‌مویان نیشانه و ده‌ركه‌وته‌ی باوه‌ڕێكی شاردراوه‌ن كه جۆرێكه له خواپه‌رستی له قاڵبی قورئانپه‌رستیدا، واته موسوڵمان وه‌كو خوا بیر له‌م ده‌قه عه‌ره‌بیه‌ی قورئان ده‌كاته‌وه. بۆیه ده‌توانین بڵێین له بیروباوه‌ڕی ئیسلامیدا خوا له قورئاندا به‌رجه‌سته بوه و (حلول) ی كردوه، به ده‌ربڕینێكی تر: له كاتێكدا (لۆگۆس) ی ئایینی مه‌سیحی له مه‌سیحدا به‌رجه‌سته بوه: خوا له شێوه و قاڵبی مه‌سیحدا دابه‌زیوه‌ته سه‌ر زه‌وی، له به‌رامبه‌ردا (لۆگۆس) ی ئیسلام بریتیه له قورئان: خوا له قاڵبی ده‌قی قورئاندا دابه‌زیوه‌ته سه‌ر زه‌وی. بۆیه چاوه‌ڕوانكراوه موسوڵمانان هه‌مو موعجیزه و تایبه‌تمه‌ندییه‌كی نائاسایی و ناسروشتی بده‌نه پاڵ قورئان.\n٨. هه‌ر له‌م بابه‌ته؛ هۆكارێكی تر ئه‌وه‌یه كه ئیسلام و موسوڵمانان ئازادیی بیركردنه‌وه‌یان له كۆمه‌ڵگادا دابین نه‌كردوه، و هه‌ر موسوڵمانێك له ئیسلام په‌شیمان ببێته‌وه؛ به‌پێی زۆربه‌ی هه‌ره‌زۆری ڕێبازه ئیسلامیه‌كان حوكمی كوشتنه! له كۆمه‌ڵگایه‌كی ئاوادا كێ ده‌توانێت بێته پێشه‌وه و به‌خوێنشیرینیه‌وه بڵێت وه‌رن من وه‌ڵامی ته‌حه‌ددیه‌كه‌ی قورئان ده‌ده‌مه‌وه؟! هه‌ر بۆیه هیچ سه‌یر نیه كه كه‌س له كۆمه‌ڵگای ئیسلامیدا بیری له‌وه نه‌كردبێته‌وه و كه‌س نه‌یوێرابێت هه‌نگاوی وا بنێت.. به‌ڵام ئێستا موسوڵمانان وا خه‌ڵك تێده‌گه‌یه‌نن وه‌كو ئه‌وه‌ی ئیسلام بۆ خۆی پێشبڕكێیه‌كی كردبێته‌وه بۆ ئه‌وانه‌ی له خۆیان ڕاده‌بینن وه‌ڵامی ته‌حه‌ددیه‌كه‌ی قورئان بده‌نه‌وه و ئینجا هه‌ر ئیسلام بۆ خۆیشی ئاماده بێت له كۆتایی پێشبڕكێكه‌دا ده‌قی یه‌كێك له‌وانه په‌سه‌ند بكات و پێی بڵێ: ئافه‌رین! سه‌ركه‌وتو بویت! به‌ڵام كه‌س له خۆی ڕانه‌بینیبێت به‌شداریی ئه‌و پێشبڕكێیه بكات!\n٩. له ئه‌ده‌بیاتی ئیسلامیدا شێوازێكی تر هه‌یه بۆ بێهیواكردنی خه‌ڵك له وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ته‌حه‌ددیه قورئانیه‌كه.. ئه‌ویش شێوازی چیرۆكه كه كاریگه‌رترین شێوازی چاندنی بیرۆكه‌یه له مێشكی خه‌ڵكدا به‌بێ ئه‌وه‌ی به خۆیان بزانن! بۆ نمونه: چیرۆك ده‌گێڕنه‌وه له‌سه‌ر (مه‌سله‌مه‌ی حه‌نیفه‌یی) (مَسْلَمة الحَنَفيّ) كه له ئه‌ده‌بیاتی ئیسلامیدا پێی ده‌وترێت مه‌سله‌مۆكه (مُسَيلِمة) ی درۆزن (الكذاب)، كه به‌پێی مێژوی ئیسلامی هاوچه‌رخی موحه‌ممه‌د بوه و ئه‌ویش خۆی به پێغه‌مبه‌ر زانیوه و كێبه‌ركێی موحه‌ممه‌دی كردوه. جا له نوسراوه ئیسلامیه كۆنه‌كاندا هه‌ندێك ده‌قی زۆر لاواز و پێكه‌نیناوی ده‌ده‌نه پاڵ مه‌سله‌مه‌ی ناوبراو كه گوایه ئه‌وانه (وه‌حی) ـه درۆینه‌كه‌ی ئه‌و بون! ده‌قه‌كانیش وا داڕێژراون كه لاساییكردنه‌وه‌یه‌كی پێكه‌نیناویی قورئانن، وه‌كو ئه‌وه‌ی گوایه دوای ئه‌وه‌ی سوره‌تی (النازعات) ی قورئانی بیستوه؛ وتویه‌تی: (والزارعات زرعا، والحاصدات حصدا، والذاريات قمحا، والطاحنات طحنا، والخابزات خبزا، والثاردات ثردا، واللاقمات لقما، لقد فضلتم علي أهل الوبر، وما سبقكم أهل المدر)! و گوایه دوای ئه‌وه‌ی سوره‌تی (الكوثر) ی بیستوه؛ وتویه‌تی: (إنا أعطيناك الجواهر، فصل لربك وجاهر، إن مبغضك رجل كافر)، یان دوای سوره‌تی (القارعة)؛ وتویه‌تی: (الفيل، ما الفيل؟ وما أدراك ما الفيل؟! له ذنب وبيل، وخرطوم طويل، إن ذلك من خلق ربنا الجليل) يان (الفيل، ما الفيل؟ وما أدراك ما الفيل؟! له ذنب وثيل، ومشفر طويل، وإن ذلك من خلق ربنا لقليل)! ئه‌مه‌ش وا ده‌هێنێته پێش چاو كه ئه‌و كه‌سه ته‌نها ئه‌وه‌نده‌ی توانیوه لاساییه‌كی پێكه‌نیناویی قورئان بكاته‌وه. یان گوایه وتویه‌تی: (يا ضفدع بنت ضفدعين! نقي كم تنقين، لا الماء تكدرين، ولا الشارب تمنعين، رأسك في الماء وذنبك في الطين، إن الأرض بيننا وبين قريش ولكن نصفين، ولكن قريشا قوم لا يعدلون). ئه‌مانه هه‌مویان هه‌ڵبه‌سراون بۆ ناشیرینكردنی ئه‌و كه‌سێتیه و بۆ چاندنی ئه‌و بڕوایه‌ش كه ئه‌گه‌ر كه‌سێكیش سه‌ری لێ بشێوێت و بیه‌وێت وه‌كو قورئان بڵێت؛ هه‌ر له بابه‌تی ئه‌م لاساییه پێكه‌نیناویانه ده‌رده‌چێت!\nله‌گه‌ڵ هه‌مو ئه‌مانه‌دا بڕوامان وایه وتنی په‌خشانێكی عه‌ره‌بیی ئایینیی هاوشێوه‌ی قورئان، له توانادا هه‌یه بۆ كه‌سێك ئه‌زمونێكی ئایینی و ڕۆحیی هه‌بێت، یان ئه‌وه‌نده له ئه‌زمونی ڕۆحیی مرۆڤ گه‌یشتبێت كه بتوانێت له‌سه‌ر زمانی ئه‌و ئه‌زمونه‌وه بدوێت. له‌م حاڵه‌ته‌دا بیرۆكه‌ی ئایینی له بیری ئه‌و كه‌سه‌دا ئاماده‌یه و ده‌توانێت خۆی بخاته ئه‌و بارودۆخه‌وه كه پێغه‌مبه‌رێكی وه‌كو موحه‌ممه‌د تێیدا ده‌قێكی وه‌كو قورئانی تێدا داهێناوه، و ده‌توانێت ده‌قێك به‌رهه‌م بهێنێت كه ئه‌و ڕه‌ونه‌قه ڕه‌وانبێژی و ڕۆحیه‌ی پێوه دیار بێت كه به قورئانه‌وه دیاره.\nله‌م بابه‌ته ده‌كرێت ئه‌زمونێك بگێڕینه‌وه، كه هه‌رچه‌ند به‌ته‌واوی لێمان ڕون نیه، به‌ڵام ده‌كرێت ببێته نمونه بۆ كه‌سێك له یه‌ك كاتدا ڕه‌وانبێژیی عه‌ره‌بی و ئه‌زمونی ئایینیی تێدا كۆ بوه‌ته‌وه. ئه‌ویش ئه‌زمونی شاعیری ناوداری عه‌ره‌بی سه‌رده‌می عه‌بباسی (ئه‌حمه‌دی كوڕی ئه‌لحوسه‌ینی كینده‌یی جه‌عفی) ی ناسراو به (موته‌نه‌ببی) (المتنبي) (٣٠٣ ـ ٣٥٤ ك.). شتێكی زانراوه له مێژودا كه (موته‌نه‌ببی) پێش ئه‌وه‌ی بچێته ده‌رباری (سيف الدولة) ی فه‌رمانڕه‌وای حه‌له‌ب؛ له بیابانی (سه‌ماوه) كه ده‌كه‌وێته نێوانی (كوفه) و (شام)، پێغه‌مبه‌رایه‌تیی ڕاگه‌یاندوه (سه‌ره‌تا لافی عه‌له‌ویبونی لێ داوه و پاشان خۆی كردوه به پێغه‌مبه‌ر) و خه‌ڵكێكی زۆری ئه‌و ناوچه‌یه شوێنی كه‌وتون به‌تایبه‌تی له خێڵی كه‌لب، هه‌تا (لؤلؤ) جێگری ده‌سه‌ڵاتداری ئیخشیدی له حیمص هێزی نارده سه‌ری و دیلی كرد و به‌ندی كرد هه‌تا په‌شیمان بوه‌وه له‌و باوه‌ڕ و داوایه‌ی خۆی. ئینجا سه‌رچاوه‌كان باسی ئه‌وه‌ش ده‌كه‌ن كه له ماوه‌ی ڕاگه‌یاندنی پێغه‌مبه‌رایه‌تیه‌كه‌یدا؛ چه‌ند بڕگه و پارچه ده‌قێكی به ناوی قورئانی خۆی به‌سه‌ر خه‌ڵكدا خوێندوه‌ته‌وه، كه ئه‌و سه‌رچاوانه ته‌نها سه‌ره‌تای یه‌كێك له‌و پارچانه بۆ ئێمه ده‌گێڕنه‌وه، هه‌رچه‌ند نازانین تا چ ڕاده‌یه‌ك ڕاسته موته‌نه‌ببی بۆ خۆی ئه‌و پارچه‌یه‌ی وتبێت.\nقازی و ئه‌دیبی به‌صڕه‌یی ناودار (ئه‌لموحه‌سسینی كوڕی عه‌لی) (المحسّن بن علي) ی ناودار به (ئه‌بو عه‌لیی ته‌نوخی) (أبو علي التنوخي) (٣٨٤ ك.) له (نشوار المحاضرة وأخبار المذاكرة) دا بۆمان ده‌گێڕێته‌وه، ده‌ڵێت:\n"ئه‌بو عه‌لی ئیبن ئه‌بی حامید بۆی گێڕامه‌وه، وتی: له خه‌ڵكانێكم بیست له حه‌له‌ب ده‌یانگێڕایه‌وه، و ئه‌و كاته‌ش موته‌نه‌ببی له‌وێ بو، كه كاتی خۆی له بیابانی (السماوة) و ده‌وروبه‌ری خۆی كردوه‌ته پێغه‌مبه‌ر، هه‌تا ئه‌میری حیمص (لوئلوئـ) (لؤلؤ) له‌لایه‌ن ئیخشیدیه‌كانه‌وه بۆی چو، و شه‌ڕی له‌گه‌ڵ كرد و دیلی كرد و هه‌مو ئه‌و خێڵه عه‌ره‌بانه‌ش وه‌كو (كه‌لب) و (كیلاب) كه لێی كۆ ببونه‌وه په‌رته‌وازه‌ی كردن، و ئینجا له به‌ندیخانه حه‌پسی كرد هه‌تا ماوه‌یه‌كی زۆر و خه‌ریك بو بمرێت و زایه ببێت، ئیتر كه‌یسه‌كه‌ی لێی پرسرایه‌وه، ئه‌ویش داوای ته‌وبه‌ی لێ كرد، و به‌ڵگه‌نامه‌یه‌كی له‌سه‌ر نوسی و شاهێدی له‌سه‌ر گیرا له‌و به‌ڵگه‌نامه‌یه‌دا له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ئه‌و پێغه‌مبه‌رایه‌تیه‌ی داوای كردوه باتڵه و گه‌ڕاوه‌ته‌وه بۆ ئیسلام و ته‌وبه‌ی لێ كردوه، و ناگه‌ڕێته‌وه بۆسه‌ری. و ئیتر به‌ری دا.\nوتی: وته‌گه‌لێكی به‌سه‌ر خه‌ڵكی بیاباندا خوێندبوه‌وه و وتبوی ئه‌مه قورئانێكه و بۆم دابه‌زیوه، و خه‌ڵك زۆر سوره‌تیان له‌و قورئانه‌ی ئه‌و ده‌گێڕایه‌وه، سوره‌تێكم له‌وانه لای خۆم نوسیه‌وه، به‌ڵام فه‌وتا و ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌یم بیرماوه كه ده‌ڵێت: (والنجمِ السّيّار، والفَلَكِ الدوّار، والليلِ والنهار؛ إن الكافر لفي أخطار، امْضِ على سُنَنك، واقْفُ إِثْرَ مَن كان قبلك من المرسلين، فإنّ الله قامِعٌ بك زَيْغَ مَن أَلْحَدَ في دينه وضلّ عن سبيله)، واته: (به ئه‌ستێره‌ی گه‌ڕۆك و فه‌له‌كی خولۆك و شه‌و و ڕۆژ؛ بێباوه‌ڕ له مه‌ترسیگه‌لێكدایه. به ڕاسته‌ڕێگه‌ی خۆتدا بڕۆ، و شوێنپێی پێغه‌مبه‌رانی پێش خۆت هه‌ڵبگره، خوا لادان و خواروخێچیی ئه‌وانه‌ت پێ سه‌ركوت ده‌كات كه له دینه‌كه‌ی لا ده‌ده‌ن و ڕێگه‌كه‌ی ون ده‌كه‌ن). وتی: سوره‌تێكی درێژ بو و ته‌نها ئه‌م تۆزه‌یم له‌به‌ر ماوه..."(١).\nئایه‌ت(!) ی كۆتایی (فإن الله قامع بك زيغ من ألحد في دينه وضلّ عن سبيله) وا پێیه‌وه ده‌رده‌كه‌وێت كه ته‌واو نیه و ته‌واوكه‌ری ماوه، به‌ڵام هه‌ندێك سه‌رچاوه‌دا (وه‌كو "تاریخ الإسلام" ی ذه‌هه‌بی) و له ده‌سته‌واژه‌ی هه‌مان ئه‌و گێڕانه‌وه‌یه‌ی (ته‌نوخی) له (ئیبن ئه‌بی حامید) ه‌وه به شێوه‌یه‌كی ته‌واو هاتوه و ده‌بێته ئایه‌تێكی ته‌واو، كه ده‌ڵێت: (فإن الله قامع بك زيغ من ألحد في الدين وضل عن السبيل)(٢) [كه له وێنه‌كه‌دا پشتم به‌مه‌یان به‌ستوه]. له هه‌ندێك سه‌رچاوه‌شدا (وه‌كو "البداية والنهاية" ی ئیبن كه‌ثير) دێڕی (إن الكافر لفي أخطار) به شێوه‌ی (إن الكافر لفي خَسار) هاتوه و دێڕی (امضِ على سُنَنِكَ) به شێوه‌ی (امضِ على سُنَّتِكَ) هاتوه(٣).\nمه‌به‌ستم له هێنانه‌وه‌ی ئه‌م نمونه‌یه ئه‌وه بو كه ئه‌م ده‌قه، چ موته‌نه‌ببی خۆی وتبێتی و چ كه‌سێكی تر وتبێتی، سیما و شێوه‌یه‌كی قورئانیی هه‌یه و ده‌كرێت به قورئان به‌راورد بكرێت. به‌تایبه‌تی به‌شی دوه‌می (امْضِ على سُنَنِكَ واقْفُ إِثْرَ مَن كان قبلك من المرسلين * فإنّ الله قامِعٌ بك زَيْغَ مَن أَلْحَدَ في الدين وضلّ عن السبيل)، ئه‌مه ڕه‌نگه وا بزانرێت قورئانه!\nمنیش ماوه‌یه‌ك له‌مه‌و پێش؛ له‌و بابه‌ته ئه‌مه‌م نوسیبو: (يَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ، قُلِ: الرُّوحُ مَا بِهِ تَحْيَوْنَ وَبِهِ تَعْقِلُونَ* وَإِنَّهُ لَقَبَسٌ مِنْ نُورِ رَبِّكُمْ أَحَلَّهُ بِكُمْ، فيَنْسَلُّ مِنْكُمْ حِينَ تَمُوتُونَ * وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَرْتَدُّ إِلَيْكُمْ فَتَنْبَعِثُونَ * فَمِنْكُمْ مَنْ يَشْقَى بِهِ فِي النَّارِ خَالِدًا فِيهَا، إِنَّهُمْ كَانُوا عَنْ آيَاتِنَا يَحِيدُونَ * وَمِنْكُمْ مَنْ يَتَنَعَّمُ فِي الْجَنَّاتِ خَالِدًا فِيهَا، فَنِعْمَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ *). به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌رای له‌سه‌ر دروست بو؛ شاردمه‌وه!\nوه‌كو ده‌بینین؛ زۆر قورس نیه، ده‌كرێت!\n(١) التنوخي، نشوار المحاضرة وأخبار المذاكرة. تحقيق: عبود الشالجي. دار صادر، بيروت. الطبعة الأولى، ١٩٧١. جـ. ٨، ص‌ص. ١٩٨، ١٩٩: "حدثني أبو علي بن أبي حامد قال: سمعت خلقا بحلب يحكون أن أبا الطيب المتنبئ بها إذ ذاك، كان في بادية السماوة ونواحيها. إلى أن أخرج إليه لؤلؤ أمير حمص من قبل الإخشيذية، فقاتله وأسره وشرّد من كان اجتمع إليه من كلب وكلاب وغيرهما من قبائل العرب. وحبسه في السجن دهرا طويلا فاعتلّ وكاد أن يتلف، حتى سئل في أمره، فاستتابه، وكتب عليه وثيقة أشهد عليه فيها ببطلان ما ادعاه ورجوعه الى الإسلام وأنه تائب منه، ولا يعاود مثله وأطلقه. قال: وكان قد تلا على البوادي كلاما ذكر أنه قرآن أنزل عليه وكانوا يحكون له سورا كثيرة، نسخت منها سورة ضاعت وبقي أولها في حفظي وهو: (والنجم السيار، والفلك الدوّار، والليل النهار إن الكافر لفي أخطار، امض على سننك، واقف إثر من كان قبلك من المرسلين، فإن الله قامع بك زيغ من ألحد في دينه وضلّ عن سبيله)، قال: وهي طويلة لم يبق في حفظي منها غير هذا...".\nهه‌روه‌ها بڕوانه: ابن العديم، بغية الطلب في تاريخ حلب. تحقيق: د. سهيل زكار. جـ. ٢، ص. ٦٤٦.\n(٢) بۆ نمونه؛ بڕوانه:\nالذهبي، تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام. تحقيق: عمر عبد السلام التدمري. دار الكتاب العربي، بيروت. الطبعة الثانية، ١٩٩٣. جـ. ٢٦، ص. ١٠٣: "قال التنوخي: حدثني أُبّيُّ بن أبي علي بن أبي حامد: سمعنا خلقا بحلب يحكون والمتنبي بها إذ ذاك أنه تنبأ في بادية السماوة، قال: فخرج إليه لؤلؤ أمير حمصي من قبل الإخشيدية فأسره بعد أن قاتل المتنبي ومن معه، وهرب من كان اجتمع عليه من حلب، وحبسه دهرا، فاعتل وكاد أن يتلف، ثم استتيب بمكتوب. وكان قد قرأ على البوادي كلاما ذكر أنه قرآن أنزل عليه نسخت منه سورة فضاعت وبقي أولها في حفظي وهو: "والنجم السيار والفلك الدوار والليل والنهار؛ إن الكافر لفي أخطار، امض على سننك واقف أثر من كان قبلك من المرسلين، وإن الله قامع زيغ من ألحد في الدين وضل عن السبيل". قال: وهي طويلة...".\nتێبینی: ده‌سته‌واژه‌ی (حدّثني أُبَيُّ بن أبي علي بن أبي حامد) وا ده‌رده‌كه‌وێت له ده‌سته‌واژه‌ی لای ـ بۆ نمونه ـ (ابن العدیم) له (بغية الطلب في تاريخ حلب) دا وه‌رگیراوه و شێواوه، لای (ابن العدیم) له‌سه‌ر زمانی (عه‌لیی كوڕی ئه‌لموحه‌سسینی ته‌نوخی) ی كوڕی (ته‌نوخی) ی خاوه‌نی (نشوار المحاضرة) ه‌وه نوسراوه: (حدثنا أبي قال: حدثني أبو علي بن أبي حامد)، ئیتر ده‌سته‌واژه‌ی (باوكم) (أبي) لای ذه‌هه‌بی شێواوه و بوه‌ته (أُبَيّ)، ئه‌گه‌رنا (ئوبه‌یی) (أُبَيّ) ناوێک له ئارادا نیه. ئه‌مه‌ش یه‌كێكه له هه‌ڵه‌كانی چاپی كتێبه‌كه‌ی ذه‌هه‌بی، كه ڕه‌نگه بگه‌ڕێته‌وه بۆ هه‌مو ده‌ستنوسه‌كانی.\nابن كثير، البداية والنهاية. تحقيق: علي شيري. دار إحياء التراث العربي. الطبعة الأولى، ١٩٨٨. جـ. ١١، ص‌ص. ٢٩٠، ٢٩١.