ئیسرائیل، سوریا، تورکیا، ئیران و کوردستان لە ٢٠١٩ دا\nSaturday, 12.01.2018, 0:26\n٢٠١٨ بۆ وڵاتانی زلهێزی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وەک ئیران، تورکیا، قەتەر و سعودیە ساڵێکی پڕ لە ئەزموون، شکەست و تاقیکردنەوەی سەخت بوو. بۆ وڵاتەکانی دیکەی وەک ئیسرائیل، لبنان، سوریا و عیراق و ئەفغانستانیش بەهەمان شێوە. ئەو ساڵە بۆ کوردستان و نەتەوەی کوردیش ساڵێکی پڕ لە نەهامەتی، ململانێ، دەربەدەری، گرفت و کەوتن و بەرەنگاری بوونەوە و هەستان بوو. لە ئەنجامدا ئەمە بوو بە خەرمانەیەک لە ئەزموون و تاقیکردنەوەی ئەنجامی پیادە کردنی جۆری سیاسەتی زلهێزەکانی دنیا، زلهێزە ناوچەییەکان، جوڵانەوە سیاسیەکان و گروپە چەکدارە نافەرمییەکان و میلیشیا و گروپی تیۆریستی و دەیان گروپی سیاسیی و چەکداری دیکە لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و چووە نێو لاپەڕەکانی مێژوو بوو بە بابەت بۆ خوێندنەوە و لێکۆڵینەوە و ئەگەر و پێشبینیی ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکانی ساڵی ٢٠١٩.\nڕووداوەکانی ساڵی ٢٠١٨ پێمان دەڵێن بار و دۆخی ناسەقامگیری لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و بە تایبەتی جەنگی سوریا، ئەنجامەکەی بۆ گەلانی ناوچەکە و بە تایبەتی چینی زەحمەتکێشی نێو کۆمەڵگەی ئەو وڵاتانە تەنیا نەهامەتی بوو. ئەوانەی سوودمەندبوون تەنیا کەمینەیەکی دیاریکراو و دەوروبەریان کە لەسەر کورسی دەسەڵات دانیشتون و پێکهاتوون لە سەڕۆکی وڵاتەکان، سەرانی گروپە تیرۆریستەکان، سەرانی پارتە دەسەڵاتدارەکان و زلهێزەکانی دنیا.\nسوریا، ئیران ئیسرائیل\nئیران و ئیسرائیل دوو وڵاتن پێگە و گوتەی تایبەتی و ڕۆڵی سەرەکییان هەیە لە بەرێوەبردن و جۆری ئاراستە کردنی ڕووداوەکان لە ناوچەکەدا. ئیسرائیل سنووری بە سوریاوە بەندە هەر گۆڕانکاریەک لەم وڵاتەدا ڕووبدات ئیسرائیل هەوڵدەدا ڕۆڵی تێددا هەبێت و بە بەردەوامیی لە میدیاکاندا نیگەرانی دەردەبڕێت بەرامبەر بە بوونی هێزی چەکداری ئیرانی لە سوریا.\nپەیوەندیی نێوان ئیران و سوریا ڕەگێکی مێژووی هەیە. پەیوەندی نێوان ئەو دوو وڵاتە دوای ڕووخانی شا لە ساڵی ١٩٧٩وە لە گەشەسەندن دایە و لە ڕابردوودا لە یەک سەنگەردا بوون دژ بە ڕژێمی بەعسی عیراقی.\nبە درێژایی ساڵانی هەشتاکان تا ئەمڕۆ تاران و دیمەشق پەیوەنییەکی نزیکیان هەبوو لەگەل پارتەکانی کە لەبەری ئۆپۆزسیۆندا بوون دژ بە سەدام. ئیران و سوریا بە دوو قۆڵی بە پارە و چەک و تەقەمەنی یارمەتی ئۆپۆزسیۆنی عیراقیان دەدا، تا دەگات بە دابین کردنی پاسپۆرت و ڤیزە، بۆ سەران و ئەندام و لایەنگرانی ئۆپۆزسیۆنی عیراقی، فڕۆکەخانەکانیان و ڕێگەی هاتوچۆیان بۆ واڵا کردبوون و ڕێگەیان پێدابوون بنەکە و بارەگە و ئۆفس و نوێنەریان هەبێت لە ئیران و شام. هەموو سەرانی ئۆپۆزسیۆنی عیراقی بە عەرەب و کورد و پارتە عیلیمانی و ئیسلامییەکان و شیوعیەکان ئەنگوستیلەیەک بوون لە پەنجەی سەرانی تاران و دیمەشق.\nدوای ڕوخانی سەدام واتە لە ٢٠٠٣دا، سوریا هێز و توانای خۆی خستە گڕ بۆ یارمەتیدان و پشتیوانی کردنی تاران بۆ سەرکەوتنی پلان و ستراتیژیەتی سیاسی و سەربازیی لە عیراق و کوردستان. دیمەشەق ڕێگە خۆشکەر و هاندەر و یارمەتیدەری ئیران بوو بۆ کۆنتڕۆڵ کردنی عیراق و سەپاندنی هەژموونی خۆی بەسەر گەلانی ئەو وڵاتە.\nئێران، هەر لە سەرەتای جەنگی سوریادا تا ئەمڕۆ لایەنێکی سەرەکیی بوو لە بەڕێوەبردنی ململنێکان بە مەبەستی پێکانی ئامانجە سیاسی و ئابووریی و سەربازییەکانی. بۆ ئەو مەبەستە تاران لە سەرەتای جەنگەوە تا هەنوکە هەوڵەکانی چڕکردۆتەوە بۆ پشتیوانی کردن و مانەوەی ئەسەد لەسەر کورسی دەسەڵات بۆ ئەوەی لە ئاکامدا پارێزگاری لە پێگەی خۆی لە سوریا و بەرفرەوان کردنی دەسەڵاتەکانی و سەپاندنی هەژموونی بەسەر گەلانی ناوچەکەدا بکات.\nلە ٢٠١١ دا کاتێک کە ئەمریکا ڕایگەیاند و گوتی دەبێت ئەسەد لەسەر کورسی دەسەڵات لاچێت، تاران بێ سێ و دوو لێکردن دژی ڕاوەستا، بەهۆی ئەوەی لاچوونی ئەسەد کاردانەوەی خراپی دەبوو لەسەر بەرژەوەندییەکانی ئیران و هەژموونی لە ناوچەکە. لە ئاکامدا ئیران هێزی قودس و کە قاسم سلێمانی سوپا سالاریەتی بۆ سوریا هەنارد بە مەبەستی پشتیوانی کردن لە ئەسەد، وێرای ئەوەش ئیران هێز و پشتیوانیەکی زۆری بۆ ئەسەد ڕەوانە کرد. بە پەلە ٥٠٠٠ شەڕکەری حزبوڵا و ٤٠٠٠ هێزی شیعە لە عیراق و ئەفغانستانەوە چوون بۆ سوریا و ٢٠٠٠ شەڕکەر لە هێزی قودس چوون بە هاواری ئەسەد، شان بە شانی ئەوە تاران پارەیەکی زۆری بۆ ئەسەد ڕەوانە کرد. جەلال تاڵەبانی، سکرتێری گشتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، کاتێک کە لەسەرەتای جەنگی سوریادا لە میدیاکاندا ڕایگەیاند کە پشتیوانی لە مانەوەی ئەسەد دەکات ئەوا ئەو جۆرە لێدوانە بە فیتی ئیران بوو!\nستراتیژیەت و ئامانجەکانی ئیران تەنیا وابەستە نەبووە و نییە بە پارێزگاری کردن لە سنووری جوگرافیای ئیران و دەسەڵاتدارانی تاران، بەڵکو وابەستەیە بە پەلوپۆ هاویشتن بۆ وڵاتانی ئەفغانستان، عیراق، سوریا، لبنان و گەشە پێدانی ئایدۆلۆژیای شیعە بەستنەوەی شیعەکان بە یەکتری بە نەهێشتنی سنووری جوگرافیای نێوانیان و دامەزراندنی قەڵای شیعە و بەرفرەوان کردنی هەژموونی شیعە لە ناوچەکەدا بە ڕابەرایەتی کۆماری ئیسلامیی ئیران. تێکچوونی بار و دۆخی سوریا و چوونی هێزەکانی ئیرانی بۆ نێو وڵاتەکە هەنگاوی یەکەمی ئیران بوو بۆ گەیشتن بەو ئامانجە و نزیک بوونەوەی لە سنووری ئیسرائیل.\nخەرمانەی ڕووداوەکانی ٢٠١٨ پێمان دەڵێت، کە ١٩بنەکەی سەربازیی پاسەوانی شۆرشی ئیرانی لە نێو سوریادا هەیە، لە حەلەب، ئیدلیب، لازقیە، حما، حمس، تەرتوس، رقە، قامشلی، حەسەکە، دیرزور، تدمر، ئەبوکەل، دیمەشق، قنتەرە، سویدا و درعا ژمارەی بنەکەکان لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێک دەگۆڕێت. بوونی ئەو بنکە سەربازییانەی ئیران لە سوریا چاوەڕوانی ئەوەی لێدەکرێت ببن بە هۆکاری ئەوەی کە لە ساڵی ٢٠١٩دا گرژیەکانی نێوان سوریا، ئیسرائیل و ئیران بەرەو هەڵکشانی زیاتر بچێت.\nئیران لە سوریا دەتوانیت لە ڕێگەی حزبوڵا پشتیوانی ئەسەد بکات دژ بە ئیسرائیل. چەک و تەقەمەنی دوورهاوێژ لە سوریا لەسەر سنوورەکانی باکوری ئیسرائیل دابمەزرێنیت و بە هێرشە سەربازییەکانی ژیان و گوزەرانی خەڵکی ئیسرائیل هەرەسان بکات. لە دەرئەنجامدا هەنوکە بوونی هێزەکانی ئیران لە باکوری سنوری ئیسرائیل لە سوریا، بۆتە سەرچاوەی سەرەکیی نیگەرانی ئیسرائیل.\nمانەوەی ئەسەد و بوونی هێز و هەژموونی ئیران لە سوریا، چاوەڕوانی ئەوەی لێدەکرێت ببێتە سەرچاوەی سەرهەڵدانی جەنگێکی دیکە لە نێوان ئیسرائیل و ئیران. جەنگێکی لەو جۆرە وەک جەنگی سوریا ئاسا جگە لە سوپای فەرمیی هەر دوو وڵات کە دژ بە یەک دەچنە جەنگەوە گەلێک هێزی نافەرمیی سەر بە ئیسرائیل و میلیشیایی شیعەن لە ناوچەکەدا ڕۆڵی سەرەکییان دەبێت لە و جەنگەدا. حەسەن نەسروڵا چەند جارێک لە وتەکانی گوتویەتی کە جەنگی ئیسرائیل دژ بە لبنان و سوریا، تەنیا جەنگ نابێت دژ بەو دوو وڵاتە، ئەڵبەتە جەنگێک دەبێت کە چەکدارەکانی دنیای عەرەبی و ئیسلامیی تێددا بەشدار دەبن، هەروها دەسەڵاتدارانی ئیران چەند جارێک لە وتەکانیاندا ئەم هەڕشەیان دووپات کردۆتەوە.\nئەگەر ئیسرائیل وەک ساڵانی ڕابردوو دووبارە هێرش بکاتە سەر بنکەکانی ئیران لە سوریا، یان هێڕش بکاتە سەر ئەو بارانەی کە پڕن لە چەک و تەقەمەنی و لە ئیرانەوە هەناردە دەکرێن بۆ میلیشیای ناوچکە، یان بە ئامانچ گرتنی ئەو ناوچانەی کە لە ئیران چەکی ئەتۆمیی تێددا دروست دەکرێت. لە ئەنجامدا لە ساڵی ٢٠١٩دا ئەم گرژی و ناکۆکییە لە هەڵکشان دەبێت و لە ئاکامدا چەند سەنگەرێک دژ بە ئیسرائیل دەکرێتەوە. ئەو جۆرە جەنگە دووبارە وەک جەنگی سوریا، مەترسی لەسەر بەرژەوەندیی و دەسەڵاتی چەند زلهێزێکی ناوچەیی دروست دەکات کە لە کۆتییدا پێشبینی ئەوەی لێدەکرێت پەڕە بسێنێت و ببێت بە جەنگی زلهێزە ناوچەییەکانی وەک ئیمارات سعودیە و وڵاتانی کەنداو کە بەرژەوەندیی هانەردەکان لە کەنداوی عەرەبی ئاسان نابێت ئەگەر ئیران دەست بکات بە هێڕشی سەربازیی لەو ناوچانەدا.\nئەگەر ئیران و هاوپەیمانەکانی سەرکەوتوو بن لە هێڕشەکانیان بۆ سەر ئیسرائیل و بۆیان بلوێت، ئەوا دەست دەکەن بە داگیرکردنی گوند و ئەو ناوچانەی کە بە سنووری ئیسرائیل ناسراون هەر وەک چۆن لە عیراق و لبنان و سوریا ئەنجامیاندا، ئەمە خاڵی نیگەرانی ئیسرائیل و ئەمریکایە و ئەمە هۆکاری ئەوەیە کە چەند ڕۆژێک پێش ئێستا ترامپ لە لێدوانێکدا ڕایگەیاند کە ئەوان بۆ دوو هۆی سەڕەکی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدان\nیەکەم، بۆ نەوت بەرهەم هێنان\nدووەم، بۆ پشتیوانی کردنی ئیسرائیل\nئیران بۆ پارێزگاری کردن لە پێگەی لە سوریا ئامادەیە دووبارە لە ٢٠١٩دا پشتیوانی لە مانەوەی ئەسەد بکات. دەسەڵاتدارانی تاران هەوڵدەدەن کۆنتڕۆڵی عیراق و باشووری کوردستان لە دەست نەدەن لە ڕێگەی هێزە عەرەبی و کوردیەکانی کە جاشی ئەوانن. ئیران هەوڵدەدا سوپاکەی ماندوو نەکات، هەموو ئەو جەنگانە بەو هێز و لایەنانە بکات کە سەر بە ئیرانن و شەڕەکەش لە نێو خاک وڵاتانی دراوسێ بێت نەک لە نێو ئیران، هەروها ئیران هەوڵدەدات کە ئەوروپا و ڕوسیا چین نەکەونە بەرەی ئەمریکا دژ بە ئیران و ئەوانیش لای خۆیانەوە سزای ئابووری بەسەر ئیراندا نەسەپێنن. ئیسرائیلیش هەوڵدەدا خۆی لە جەنگی ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی لەگەل ئیران بە دوور بگرێت بۆ ئەوەیش چۆن لە ساڵانی ڕابردوودا چەند جارێک هێڕشی سەربازیی بۆ سەر ئەو بارخانانەی کە هەڵگری چەک و تەقەمەنی ئیرانی بوون بۆ حزبوڵا ئەنجام دا بەبێ ئەوەی جەنگەکە فرەوان بکات و بیخاتە قاڵبێکی فەرمیی دیکەی سوپایی.\nڕووداوەکان و گۆڕانکاریەکانی دنیا پێمان دەڵێن کە دەسەڵاتدارانی ئیران مەحاڵە بتوانن بەسەر هەموو تەنگەژە و کۆسپەکان زاڵ ببن. دەسەڵاتدارانی تاران خۆیان خستۆتە بار و دۆخێکی ناهەموار و بارێکی گرانیان خستۆتە ئەستۆی خۆیان کە ئەویش بەخێوکردنی ئەو هەموو میلیشیا و گروپە چەکدارانەیە کە لە عیراق، سوریا، لبنان و یەمەن و دەیان وڵاتی دیکە دروستیان کردوە، ناچاران بۆ بەخێوکردنی ئەوان لە قوتی گەلانی ئیران بگرن و ئابووریی وڵاتەکەیان تەنها بۆ ئەوان خەرج بکەن! کە ئەمە کاردانەوەی هەبووە و دەبێت لەسەر بار و دۆخ و گوزەرانی خەڵک و قات وقڕی لە هەڵکشاندا دەبێت و دەنگی ناڕەزا و پارتەکانی کە لە بەرەی ئۆپۆزسیۆنن زیاتر بواریان بۆ دەرەخسێت دژ بە دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامیی کار بکەن.\nمیدیاکانی سەر بە ئیران و سێبەرەکانیان لە وڵاتانی ناوچەکە، ئاماژە بەوە دەدەن کە ئیران سەرکەوتوو بووە لە سەپاندنی هەژموونی خۆی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. ئەڵبەتە ئەم بۆچوونە ڕاست نییە، بەهۆی ئەوەی ئیران بار و دۆخێکی گەلێک ناهەمواری بۆ خۆی دروست کردەوە و کەری ئەو بارە گرانە نییە، وێرای ئەوەش ڕوسیا هەر کاتێک بزانێت ئێران دەبێت بە هێزێکی ناوچەیی بەهێز ئەو کات ئەویش دەچێتە پاڵ ئەمریکا دژ بە تاران. خاڵیکی گرنگی دیکە ئەوەیە کە سونەکانیش نیازیانە قەڵای دەسەڵاتی سونە دروست بکەن لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا وەک تورکیا، قەتەر و سعودیە هەرگیز دەستەوەستان ناوەستن بەرامبەر بە دروستکردنی قەڵای شیعە لە ناوچەکەدا.\nناتەبایی ئەمریکا لەگەڵ ئیران\nئەمریکا دڵنیاییە لەوەی کە مانەوەی هەژموونی ئیران بەمجۆرە لە ناوچەکەدا لە بەرژەوەندیی ئەواندا نییە، لە ئەنجامدا ئەمریکا مەبەستیەتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هەژموونی ئیران سنووردار بکات. ئەوەی ڕوون نییە ئەوەیە کە ئایا ئەمریکا لە ئێران مەبەستی گۆڕانی هەڵسوکەوت و مامەڵەی دەسەڵاتدارانی ئیرانە لەگەڵ ئەمریکا یان دەیەوێت لە ڕەگەوە سیستەمیی دەسەڵاتی سیاسی و حوکمڕانی بگۆڕێت؟\nئەگەر وڵاتانی زلهێزی وەک ڕوسیا و ئەمریکا کۆک بن لەسەر پاراستنی یەکپارچەی سوریا و عیراق ئەوا لە ساڵی نوێدا ئەمریکا هەوڵدەدا ئیران لە سوریا و عیراق دەربکات. دواتر داوا لە تورکیا دەکات کە هێزەکانی لە سوریا و عیراق بکشێنیتەوە.\nبە زەبەلاحبوونی هەژموونی ئیران لە ناوچەکە ئەنجامی هەڵەی پلان و تاکتیک و ستراتیژەیەتی کار کردنی زلهێزەکانی دنیایە، لە جەنگی لبنان بگرە تا دەگات بە ڕاپەرینەکانی گەلانی عیراق لە ١٩٩١، ڕووداوەکانی ٢٠٠٣ لە عیراق، جەنگی سوریا لە ساڵی ٢٠١١وە کە هەمووی بواری سیاسی هەڵخست بۆ ئیران تا بتوانێت بەمجۆرە هەژموونی خۆی لە ناوچەکەدا بسەپێنێت کە ئەمریکا و ئەوروپا و تا دەگات بە ڕوسیاش نەیانتوانیوە ئەوە بکەن بەهۆی بەکارهێنانی ئامراز و تاکتیکی هەڵە لە مامەلەکردن لەگەڵ ڕووداوەکان و نەخوێندوەی وورد بۆ سروشت و ڕۆڵی گرفتە مەزهەبیی و ئایینەیەکانی کە لە نێو گەلانی ناوچەکەدا هەن.\nئەمریکا هەر وڵاتێکی دیکەی زلهێز ئەگەر بیانەوێت هەژموونی ئیران لە ناوچەکەدا سنووردار بکەن ئەوە پێویست دەکات بە پلان و تاکتیکی خۆیاندا بچنەوە هەژماری کێشە نیشتمانیی و نەتەوەیی و مەزهەبیی و عیلمانییەکانی کە هەن لە نێو گەلانی ناوچەکەدا بکەن و وریاتر هێز و توانای گەلانی ناوچەکە بەکار بهێنن دژ بە دەسسەڵاتدارانی ئیران. ئەمریکا دەبێت بزانیت ڕەنگە ئیران توانێبێتی بەهۆی پارە و چەکدار کردنی گروپ و میلیشای ناوچەییەکان هەژموونی خۆی بسەپێنیت بەڵام لە هەمان کاتدا دەنگێکی ناڕەزایی خەوتوو هەیە دژ بە دەسەڵاتدارانی ئیران لە عیراق و سوریا و لبنان و تورکیا و کوردستان کە دەبێت ئەمریکا هەژماری بۆ بکات بواریان بۆ برەخسێنێت بۆ ئەوەی سەرهەڵبدەن و گەشە بکەن.\nبەرهەمی تەواو بوونی جەنگی سوریا بۆ ٢٠١٩بریتییە لە\nیەکەم، کوژرانی میلیۆنان کەس لە خەڵکی سیڤیل. جێهێشتنی نەهامەتیەکی ئێجگار مەزن و بیرەوەرییەکی ئێجگار تاڵ بۆ گەلانی سوریا بە تایبەتی و گەلانی ناوچەکە بە گشتی. بوونی سەدان هەزار دایکی جەرگ سووتاو. سەرهەڵدانی سەدان هەزار کێشەی کۆمەڵایەتیی و کەیسی نەخۆشی دەروونی لە نێو کۆمەڵگەی ئەو وڵاتە. هەژاری، بوونی بە سەدان هەزار کەسی پەککەوتەی جەنگ، سەرگەردان بوون و مانەوەی بە سەدان هەزار منداڵی بێ لانە و بێ دایک و باوک. وێرای ئەوەش ئاسۆی مەرامی زلهێزە ناوچەییەکان و دنیا هێشتا پڕ لە تەم و مژە!\nدووەم، ئەگەری هەڵکشانی گڕژیەکانی نێوان سعودیە لەگەل هەر دوو وڵات تورکیا و ئیران.\nسێیەم، کاتێک کە سوریا داوای یەکپارچەی وڵاتەکەی دەکات و لە ئەنجامی داگیرکردنی چەند ناوچەیەک لە سوریا لەلایەن تورکیاوە، ئەگەری ڕووبەڕووبوونەوەی دیکەی لێ دەکرێت.\nچوارەم، ئەگەری هەڵکشانی گرژیەکان لە ئەنجامی فرەوان بوونی هەژموونی شیعە لە ناوچکە بەرامبەر بە سونەکان.\nپێنجەم، ناکۆکی نێوان ڕوسیا و ئەمریکا لە وەرگرتنی پشک لە سوریا و لە کێشانی نەخشەی سیاسی تازە بۆ مامەڵەکردنی لەگەڵ سوریای دوای جەنگ.\nشەشەم. جەنگی دەرکردنی ئیران لە سوریا\nحەوتەم، جەنگی ئەمریکا دژ بە ئیران\nهەشتەم، جەنگی ئیسرائیل دژ بە ئیران.\nنۆیەم، دوای ئەو هەموو ماندووبوون و خەرجیە قەتەر، تورکیا و سعودیە نەیانتوانی ئەسەد لە دەسەڵات نەهێڵن، دواتریش لە نێوخۆیان ناکۆک دەبن کە کێ دوای ئەسەد دەسەڵات بگرێتە دەست. بێ گومان قەتەر و تورکیا سوریای دوای ئەسەد بە شایەنی ئیخوانەکان دەبینن بەڵام بە دڵنیاییەوە سعودیە دژی ئەو بۆچوونە دەبێت کە ئەمیش بۆ خۆی گرفتێکی دیکەیە.\nهەر چوار پارچەی کوردستان\nگرژیەکانی نێوان ئەمریکا و ئیران لە سوریا، گرژیەکانی نێوان تاران و ئەمریکا لە عیراق. گرژی نێوان ئیران و ئیسرائیل. ناتەبای نێوان ئیران و سعودیە، بوونی بیرۆکەی دژ بە یەک لە نێوان دروستکردنی قەڵای سونە و شیعە. نالەباری بار و دۆخی ناوەوەی ئیران و هەڵکشانی دەنگی ناڕەزا، خراپی باری ئابووری گەلانی ئیران. هاندانی ئەمریکا بۆ دژایەتی کردنی دەسەڵاتدارانی ئیران. هەموو ئەمانە خاڵی بەهێزن کە پارتی ئۆپۆزسیۆنی کورد لە ڕۆژهەڵاتی وڵات دەتوانن لێسوودمەند بن. هەلێکی مێژووی هاتۆتە پێشێ کە پارتە کوردیەکان بگرە لە کۆمەڵەی زەحمەتکێشان، حزبی دیموکراتی ئیران و تا دەگات بە پژاک گەلێک پارت و لایەنی دیکە کە دەتوانن بیقۆزنەوە و خۆیان کارا کەن و نەهێڵن ئەزموونی باشوور لە ڕۆژهەڵات دووبارە بێتەوە.\nپارتی ئۆپۆزسیۆنی کورد لەم بەشەدا خامۆشە، ئاماژەکان وای دەردەخەن کە هێزی ئۆپۆزسیۆنی کوردی چاوەڕێی دەستوەشاندنی ئەمریکایە لە ئیران! کە ئەمە هەڵەیەکی کوشندەیە، ئەزموون و تاقیکردنەوە و جۆری مامەڵەکردنی زلهێزەکان لەگەڵ ڕووداوەکان و هێز و وڵاتانی ناوچەکە پێمان دەڵێن کە نابێت متمانە بە ئەجێندای هێچ هێزێکی دەرەکی بدرێت بۆ نمونە، تورکیا و قەتەر و سعودیە و چەند وڵاتیکی دیکە لە ساڵی ٢٠١١ دا وا تێگەیشتبوون کە ئەسەد کۆتایی هاتووە و تەنیا پاڵدانێکی گەرەکە و بە هێزی ئۆپۆزسیۆنی سوری و هێز و میلیشیا چەکدارەکانی خۆیان دەگوت، ئەمریکا دەستەوەستان ناوەستیت چۆن لە لیبیا هەڵوێستی دژ بە قەزافی وەرگرت و ڕاستەوخۆ هێڕشی ئاسمانی کردە سەر دامودەزگا و سوپای لیبیا لە سوریاش هەمان هەڵوێست وەردەگرێت و ئەسەد چارەنووسی وەک قەزافی دەبێت. تێکەڵاو بوونی ئەمریکا لە لیبیا لە لایەن سعودیە و قەتەر پشتیوانی لێکرا. بەڵام ئەمریکا هەڵوێستی بەرامبەر بە ئەسەد وەک هەڵوێستی بەرامبەر بە قەزافی نەبوو، ئەمریکا لە ساڵی ٢٠١٢وە تەنیا ئەوەی بە ئەسەد دەگوت کە بەکارهێنانی چەکی کیمیاوی هێڵی سوورە، کەواتە چرای سەوزی بۆ ئەسەد هەڵکردبوو کە بە ئارەزووی خۆی هێڕش و بەرپەرچدانەوە سەربازییەکانی فرەوان بکات لەم دیدەوە قەتەر، تورکیا و سعودیە هەر لە سەرەتای سەرهەڵدانی جەنگی سوریا پشتیوانیان لە خۆپیشاندانەکانی ناوەوەی سوریا کرد و دژ بە ئەسەد هانی ئەمریکایان دا.\nدواتر ئەزموون سەلماندی کە ئەم جۆرە پێشبینیە هەڵەیەکی مەزن بوو و ئەسەد تا ئێستاش لەسەر کورسییەکەی ماوە! لە ئاکامدا، ئەمە یەکێک بوو لە هۆکارە سەڕەکییەکان کە هەر سێ وڵات دەستیان کرد بە زەبەلاح کردنی هێز و گروپی تیڕۆریستی وەک لە ئەفغانستان سعودیە یارمەتی موجهاهیدینی دا و پارەی زۆری بۆیان دابینکرد. قەتەر و سعودیە هاندەری سەڕەکیی بوون لە دروست کردن و پشتیوانی کردنی گروپ چەکدارەکان بە ڕێگەی کەسانی ئاینی و ناردنی پارە بۆیان. قەتەر یارمەتی یاخیبووەکانی لیبیا و قاعیدەی باڵی سوریا و جەبهەی ئەلنوسرەی دا. تورکیا یارمەتی ئەو گروپانەی سەر بە ئیخوان و تەوحید و کە دواتر بوون بە ئەحرار ئەلشام دا. تورکیا سنوورەکانی واڵا کرد بە ڕووی تیڕۆریستانی دنیا کە سەر بەو گروپ و هێزانە بوون و فڕۆکەخانەی ئەنقەرە و ئەستەنبۆڵی خستە خزمەتیان.\nپێشبینی و خوێندنەوەی هەڵە بۆ بار و دۆخی سیاسی و سەربازیی ڕووداوەکانی جیهان لە وڵاتانی وەک تورکیا، قەتەر و عیراق و کوردستان چاوەڕوان کراوە، بەهۆی ئەوەی دەزگای هەواڵگری ئەو جۆرە وڵاتانە لەسەر بیناغەی شارەزایی تاکەکان و بوونی بڕونامە لە بواری هەواڵگری و دڵسۆزی پۆزشنەکان پڕ ناکرێنەوە، ئەڵبەتە ئەو کەسانە دادەنرێن کە بەهۆی پەیوەندیی خێزانی و نزیکی ئەو کەسانەن کە لە دەسەڵاتن، لە ئەنجامدا دەزگای هەواڵگری ئەو جۆرە وڵاتانە بۆ سەرکوتکردنی دەنگی شەقام و پارتی ئۆپۆزسیۆنی نێو وڵاتەکەی خۆیان دەکوژن و دەبڕن و بۆیان دەچێتە سەر بەبێ لێپرسینەوە، بەڵام لە هاڤرکێێ نێو شارەزایی دەزگای هەواڵگری دنیا و دەرەوەی وڵاتەکانی خۆیان، فەشەل دەهێنن نمونە لە تورکیا کوشتنی قاشوخچی لە کونسڵخانەی سعودیە بووە هۆی ئابروو چونێکی ئێجگار مەزن بۆ سعودیە. نمونەی ئەو جۆرە دەزگایانە هەنوکە لە باشووریشدا هەن وەک سەڕۆکی دەزگای دژە تیڕۆر زڕ برازاکانی تاڵەبانینن و سەڕۆکی دەزگای هەواڵگری هەرێمیش مەسروری کوڕی مەسعود بارزانییە! لە دەرئەنجامدا دەردەکەوێت کە دەزگای هەواڵگری و سیخورەکانی ئەو وڵاتانە یان زانیاریی تەواویان نەداوەتە دەسەڵاتدارانی وڵاتەکەیان یان توانای بە دەستهێنانی زانیارییان نەبووە یانیش لەلایەن هێزی دیکەوە کڕاون!\nلە ئاکامدا بۆچوونی ئەوەی کەوا ئەسەد تەنیا بە پاڵنانێک دەکەوێت دەرکەوت کە پێشبینیەکی هەڵە بوو و کاردانەوەی خراپیشی هەبوو لەسەر ئامانجەکان و ستراتیژیەتی داڕێژارو بۆ جۆری مامەڵەکردن لەگەل ڕووداوەکاندا لەلایەن سعودیە، قەتەر و تورکیاوە، کە لە ئەنجامدا لە جەنگی سوریا و ئەو وڵاتانە خۆیان پاراست لە ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی لە ڕێگەی سوپای فەرمیی وڵاتەکانیان و یارمەتی گروپی تیرۆریستی و میلیشیای چەکداریان دا بۆ بەشداری پێکردنیان لە جەنگی سوریا، تا ئاستێک هەندێک لەو گروپانە ئەوەندە بەهێز بوون ئەگەری یاخیبوونیان لێ دەکرا لە بڕیار و هەڵوێستەکانی ئەو وڵاتانەی کە بە پارە و چەک قەبەیان کردبوون!\nدەزگای میتی تورکیی ئەوەندەی فۆکەیسی خستبووە سەر جوڵانەوەی پارتە کوردییەکان بە تایبەتی یەپەگە و پەکەکە، ئەوەندە لای گرنگ نەبوو کە بار و دۆخی ئەسەد خراپ بوو یان باش بوو، کە لە ئەنجامدا کاردانەوەی هەبوو لەسەر پێشبینیەکانی تورکیا لە لاچوونی ئەسەد، لەسەرەتای جەنگدا ئەردوغان بە حەماسەوە باسی لابردنی ئەسەدی دەکرد، بەهۆی ئەوەی پێ وابوو بە ئاسانی ئەسەدیان بۆ لادەچێت بەڵام ئەزموون سەلماندی کە پێشبینیەکانی تورکیاش هەڵە بوو لە نیوەی ڕێگە تورکیا پاشگەز بۆیەوە لە بڕیارەکەی و کەوتە پشتیوانی کردنی ئەسەد و لە ئەنجامی تێکچوونی بار و دۆخی سوریا، تورکیا توشی شەڕێکی دوو مانگی بوو بەرامبەر بە یەپەگە ئینجا توانی عەفرین داگیر بکات کە ئەمە شکاندنی شکۆمەندی سوپای تورکیا بوو. پێشبینیەکانی ئەو وڵاتانە ئەوە بوو کە ئەمریکا چۆن لە لیبیا خۆی تێهەڵقوڵتاند لە ڕووخانی قەزافی ئەوا هەمان هەڵویستی دەبێت بەرامبەر بە ئەسەد بەڵام وا دەرنەچوو!\nلەدەرئەنجامدا، دەردەکەوێت دەستەوەستانی هێزە کوردییەکان و چاوەڕێکردنی دەستی ئەمریکا بۆ ئەوەی دەسەڵاتدارانی ئیران ڕاماڵێت، کارێکی ڕاست نییە. ئەمریکا پلان و ستراتیژیەکانی دادەرێژێت ئینجا بەگوێرەی ئەوە مامەڵە لەگەل وڵاتانی ناوچەکە و هێز و گروپی چەکداری پارتە ئۆپۆزسیۆنەکانی ئەو وڵاتانە دەکات، واتە وەک داشی دامە بەکاریان دەهێنێت، سوڕانەوە لە فەلەکی ئەجێندایەک کە ئەجێندای پرسی کورد نییە لە ناوچەکەدا ئاکامەکەی هەر بەرە و هەڵدێر چوونە!\nلە باکووری وڵات، هەندێک پارتی کوردی هەن بەڵام ئەوەی ئەمڕۆ لە مەیدانەکەدا هەیە و نوێنەرایەتی جوڵانەوی بزاڤێ ڕزگاری دەکات، ئەوا پارتی کرێکارانی کوردستانە و لە ٢٠١٩شدا هەر وەک خۆی دەبێت.\nبۆ ئەم قۆناغە کە زلهێزەکان دەیانەوێت هەژموون و دەسەڵاتەکانی ئیران لە ناوچەکە کەم بکەنەوە، بۆ داخستنی سەنگەرێکی دژ بە خۆیان ئەگەری ئەوە هەیە بە شێوەیەکی کاتی بۆ ڕازی کردنی تورکیا فشار لەسەر پەکەکە زیاتر بێت، بەڵام بێ گومان ئەوە کاردانەوەی لەسەر دۆخی پەکەکە نابێت، بەهۆی ئەوەی پارتی کرێکارانی کوردستان خاوەن سەرکردەیەکی زیندانی کراوە، بە درێژایی ساڵانی ڕابردوو تا ئێستا، تەنیا خاوەن هەڵویستی بەرز بووە بەرامبەر بە پرسی کورد و دوژمنەکانی، خەریکی خەباتی چەکدارین و بۆ ساڵانێکی درێژە لە کێوەکانی کوردستاندا سەرکردایەتی و بنکردایەتی ئەو پارتە ژیانێکی پڕ لە سەختی و دژوار دەبەنە سەر خاوەن هێزێکی چەکداری گەریلەن لە شوێنێکی تایبەت ناگیرسێنەوە. فشاری ئەمریکا، تورکیا وڵاتانی دیکە هیچ لە بار و دۆخی پەکەکە ناگۆڕێت، لە هەر بار و دۆخێک و فشارێکدا بێت ئەوا ژیانیان نە لە شاخ و نە لە زینداندا سەختتر نابێت، نە بیرە نەوتیان هەیە نە کۆشک و باڵەخانەیان هەیە لێیان زەوت بکرێت، تەنیا خاوەن چەکی دەستیان و خەبات و پرنسیپی بەرزن ئەگەر ئەوان سووربن لەسەر بەردەوام بوون ئەوا هیچ هێزێکی دنیا دەرقەتیان نایەت.\nڕۆژئاوا، یەپەگە و تورکیا\nڕۆژئاوا لە سایەی یەپەگە خاوەن ئەزموونێکی سەرکەوتوو و مێژوویەکی سەر بەرزکەرە. لە ڕابردوودا ئەم هێزە لەژێر فشاری سوریا، تورکیا و داعش و گەلێک لە چەکدار و میلیشیا و گروپی چەکداری سەر بە وڵاتانی زلهێزی ناوچەیی بووە، بەڵام هەر خۆ ڕاگر بووە.\nچاودێرانی سیاسیی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، وای دەخوێنەوە، کە ئەمریکا هێز و دەسەڵاتەکانی لە ناوچەکەدا گۆڕانی بەسەردا هاتووە و ئەو بوونەی جارانی نەماوە، کە لە ئاکامدا تورکیا، قەتەر و سعودیە و ئیران و ڕوسیاش دەیانەوێت ئەو هەلە بقۆزنەوە بۆ فرەوان کردنی دەسەڵاتەکانیان و سەپاندنی هەژموونیان بەسەر گەلان و سیستەمی حوکمرانی و دەستکەوتی ئابووریی زیاتر لە ناوچەکە، هەروها ئەوان پێیان وایە کە ئەمریکا دەبێت زیاتر بوونی هەبێت بۆ ئەوەی زلهێزە ناوچەیەکان بە تایبەتی ئیران دەسەڵاتەکانی زیاتر نەکات. لەم دیدەوە یەپەگەش هێزێکە لە هاوپەیمانیەتی دایە لەگەڵ ئەمریکا ئەگەر هاتوو ئەم بۆچوونە بۆ ٢٠٠١٩ ڕاست بێت ئەوا بێ گومان کاردانەوەی دەبێت لەسەر یەپەگە، وێرای ئەوەش بە گوێرەی میدیا جیهانییەکان بێت لە میزانیەی پینتاگۆن ٣٠٠ میلیۆن دۆلار کە لە ڕابردوودا بڕیاری لەسەر درابوو یارمەتی یەپەگە بدرێت، بۆ ساڵی ٢٠١٩ش هەمان بڕیار هەیە و ئەم یارمەتیە بڕاوەوتە بەڵام هێشتا ئەو بڕیارە لەلایەن کۆنگرێسەوە پەسند نەکراوە!\nتورکیا، لەگەل ئەوەی بە گوێرەی یاسای سنووری نێو دەوڵەتی بێت نابێت هیچ دەسەڵاتێکی لە سوریا هەبێت بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دوژمنێکی سەرسەختی یەپەگەیە لە هەموو دانیشتنێک و کۆڕ و کۆبونەوەدا ئەم دوژمنایەتی کردنە پشت ڕاست دەکاتەوە کە بێ گومان بۆ ساڵی داهاتووش تا پێ بکرێت هەوڵەکانی دژ بە یەپەگە و بزاڤێ ڕزگاری کورد چڕتر دەکات، وێرای ئەوەش تورکیاش یەکێکە لە زلهێزە ناوچەییەکان کە زەرەمەند بووە لە جەنگی سوریا و جەنگی دژ بە داعشدا و ئەو تورکیایەی چەند ساڵ پێش ئەمڕۆ نەماوە و نامینێت بۆ؟\nیەکەم، گەورەترین مەترسی کە تورکیا هەژماری بۆ دەکرد پرسی کورد و هێزی یەپەگە بوو، کە شەش ساڵە بێوچان دژایەتی ئەو هێزە دەکات، بەڵام لە ئاکامدا یەپەگە و پەیەدە تەنیا هێزن لە ناوچکە متمانە و سەرنجی دنیایان بە لای خۆیاندا ڕاکێشا، گەیشتە ئاستێک کە چوونە نێو هاوپەیمانیەتی لەگەڵ دوو زلهێزی جیهانی کە ڕوسیا و ئەمریکا بوو، ڕاستە یەپەگە قوربانی زۆری دا بەڵام لە نەبوو بوو بە هێزێک کە لەسەر ئاستی دنیا هەژماری بۆ دەکرا و لە جەنگدا و لەسەر مێزی گفتوگۆشدا ڕۆڵی خۆی بینیوە، ئەمە بۆ تورکیا دۆڕانە!\nدووەم، بە مانەوەی ئەسەد و ڕێککەوتنی تورکیا لەگەڵ ڕوسیا دەربارەی ئیدلیب، مانای ئەوەیە کە تورکیا بۆ ڕازی کردنی ڕوسیا پشتی لە گروپ و چەکەدارەکانی سەربەخۆی کرد کە لە ساڵی ٢٠١٩دا ئەنجامەکەی بە ڕوونی دیار دەبێت و لە ئاکامدا متمانەی ئەو هێزانە بە تورکیا لەڕزۆک دەبێت.\nسێیەم، تورکیا لەگەڵ ئەوەی خۆی لە ڕوسیا نزیک دەکردەوە بەڵام ڕوسیا پشتیوانی لە هەڵوێستی تورکیا نەکرد بۆ لابردنی ئەسەد و هێنانی ئیخوانەکان بۆ گرتنە دەستی دەسەڵاتی سیاسی سوریا، لە ئەنجامدا تورکیا ناچار بوو لە جەنگی دژ بە داعشدا لەگەل ئەمریکا و ڕوسیا بچێتە نێو هاوپەیمانیەتی. کە لە ئاکامدا زیانیکی ئابووری ئێجگار مەزنی بەرکەوت کە تورکیا لەمشدا هەر دۆڕاوە.\nچەوارەم، چالاکییەکانی پەکەکە لە پەڕەسەندن بوو دژ بە تورکیا کە لە ئاکامدا کاری کردە سەر ژمارەی ئەو گەشتیارانەی کە ساڵانە ڕوویان لە تورکیا دەکرد.\nپێنجەم، زیاتر لە سێ میلیۆن ئاوارەی جەنگ ڕوویان لە تورکیا کرد، ئەمە فشارێکی ئابووری لەسەر تورکیا دروست کرد.\nشەشەم، ئابووری تورکیا وەک ساڵانی پێش جەنگی سوریا نەماوە، بارو دۆخی ناوەوەی شڵەژاوە، هێزی ئۆپۆزسیۆن بە ژمارە لە گەشە سەندنە، بە سەدان هەزار کەس لە زیندانەکانی تورکیادان، سەرەڕای ئەوانەش هێزی یەپەگە ئەو هێزەی پێش جەنگی سوریا نییە، ئەمڕۆ هەژماری بۆ دەکرێت بووە بە خاوەن سەنگێک کە پەیتا پەیتا نوێنەریان دەچێت لەگەڵ سەرانی سوریا کۆ دەبنەوە بۆ تاوتوێکردنی بار و دۆخی سوری لە کاتێکدا لە پێش جەنگی سوریا کورد لە سوریا لە نیو ناسنامەکەی دەنووسرا بیانی.\nحەوتەم، خاڵێکی لە هەمووی گرنگتر ئەوەیە، ئەگەر بە خوازی تورکیا بوایە ئێستا ئەسەد لەسەر کورسیەکەی لاچووبوو یەکێک لە سەرانی ئیخوان ببوو بە سەڕۆکی سوریا، کەواتە دوای ئەو هەموو کێشە و گرفت و خەرجیەی تورکیا بەڵام خواستەکەی نەهاتە دی کە ئەمەش بۆ تورکیا دۆڕانە!\nزەلکاوێکی سیاسی و ئامرازی شکاندنی بڕبڕەی پشتی بزوتنەوەی ڕزگاری نەتەوەیی کوردە. ئەو هەلە مێژوویانەی کە لە باشووردا هاتە پێشێ لە هیچ بەشێکی دیکەی ئەو وڵاتە نەهاتە پێشێ، بەڵام کرا بە قوربانی بەرژەوەندیی تایبەتی سەرانی پارتەکانی باشوور لە ئەو پەڕی چەپیانەوە بۆ ئەو پەڕی ڕاستییان.\nلە هەر بزوتنەوەیەک و نێو هەر پارتێکی سیاسیدا کە خوڕەوشت و مۆڕاڵ و بڕوابوون بە کۆشش و خەبات بۆ ئامانجە بەرزەکان نەما، ئەوا ئەو جوڵانەوە و پارت و کۆمەڵگایە بەرەو پوکانەوە دەچێت، کۆمەڵگە ئەگەر فریای خۆی نەکەوێت لە دەریایەکی ئێجگار بۆ گەنیودا نقوم دەبێت و نغرۆ دەبێت!\nلە کۆمەڵگەی یۆنانیدا، گەلێک فەیلەسوفی وەک سکرات، ئەفلاتون و ئەرستۆ هەڵکەوتن کە کاریان تەنیا هۆشیار کردنەوەی میللەتەکەیان بوو بۆ بابەتی فەلسەفی و قوڵبوونەوەو شێکردنەوەی مۆڕال، خوڕەوشت و مڕۆڤ بوون، لەم باشوورەدا لەژێر سایەی دەسەڵاتی بۆگەنی بنەماڵەی بارزانی و خێزانی تاڵەبانییدا بیستوهەشت ساڵە ئەوەی ناوی وانەی خوڕەوشت و مۆڕاڵ بێت نەماوە، بە سەدان هەزار کەسی بەرژەوەندیی و پارە و پۆست پەرست و ماستاوچی بەرهەم هاتووە کە هەژماری پەرەموچێک بۆ میللەتی ژێر دەستی ماف خوراو و وڵاتی داگیرکراو ناکات، هەموو دنیا دەکات بە قوربانی دۆلارێک!\nلە باشووردا کۆمەڵێک پارت و سەرانیان هەڵکەوتوون، کە لە ساڵی ٢٠١٩شدا وەک پیشەی هەمیشەیان کاریان تەنیا دزینی بیرە نەوتەکان دەبێت، خۆیان و ماڵ و منداڵیان لە کۆشک و باڵەخانی سەر بەرزاییەکان دەبێت، ملکەچی بەغداد دەبن، لەنجە و لار لێدەدەن بە ڕاخستنی فەڕشی سووری بەغدا و پۆستی پلە باڵاکانی هەرێم و عیراق. ئەمانە هەر بە خۆفڕۆشی و جاشایەتی دەمێننەوە و هەندێک لەو پارتانەی کە لە حکومەتی بنکە فڕەوان دەرکران دەچنەوە نێو پەیکەری کرمێ بووی حوکمڕانی هەرێم!\nبۆ ئەردوغان و پالمەری ئەمریکی و سێ پڵنگەکەی قەندیل!\nعەرەبەکان گاڵتەیان بە هەڵوێستەکانی تاڵەبانی و بەرهەم دێت!\nلەنگەی هەولێر و زلهێزەکان لە شکاندنی شکۆمەندی دەسەڵاتداران!\n(دەنگدراوە: 15 . زۆرباشە: 5/5)


موعینی: خۆمان وەک هێزێکی ئەلتەرناتیڤ دەبینین | ROJnews\nپێنجشەممە, 16 أغس 2018 - 09:22\nسیامەند موعینی، هاوسەرۆکی پژاک دەڵێت، ئێمە وەک پژاک ڕێگا بەوە نادەین کە هیچ هێزێک ڕێگری لە ڕەوتی پێشکەوتن خوازی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بگرێت، دەشڵێت: بۆ چارەسەریی کێشەکانی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان، خۆمان وەک هێزێکی ئەلتەرناتیڤ دەبیبنین\nپژاک و کۆدار قۆناغی ئێستای ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان وردبینانە دەخوێننەوە، لە مانگی ڕابردوودا پرۆژەیەکی هاوبەشیان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان خستەڕوو، دوای تێپەڕبوونی مانگێک بەسەر پرۆژەی هاوبەشی کۆدار و پژاک دا، لە ١٢ی ئەم مانگە پژاک لە ١٠ خاڵدا هەنگاوەکانی جێبەجێکردنی نەخشەڕێگاکەیانی ڕاگەیاند، لەوچوارچێوانەدا سیامەند موعینی هاوسەرۆکی پژاک بۆ ڕۆژنیوز دەدوێت.\n-مەبەستی پژاک و کۆدار لە ئاراستەکردنی پرۆژەی هاوبەش بۆ چارەسەریی کێشەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و پاشان ڕاگەیەندراوە ١٠ خاڵییەکە چییە؟\n"بابەتی ئەساسی بۆ پژاک ڕۆژهەڵاتی کوردستانە"\nسیامەند موعینی: لەگەڵ کۆداردا پرۆژەیەکی هاوبەشمان هەبوو کە لە چوار چێوەی ئێراندا بڵاومان کردەوە، لەو پرۆژەیەدا وەک و دوالیتەی کوردستان - ئێران ئەوەمان لەبەرچاوگرت، کە پرۆژەیەکی درێژخایەنمان بۆ ئێران هەیە، بەڵام بابەتی ئەساسی بۆ پژاک ڕۆژهەڵاتی کوردستانە، لە پێشتریشدا تێکۆشانمان ئەوە بووە کە هێزە سیاسییەکان یەکبخەینەوە و لە چوار چێوەی ڕێکخستن کردنی کۆمەڵگای ڕۆژهەڵاتی کوردستان کار و خەباتمەن بەڕێوەبردووە، هەوڵی ئەوەشمان داوە کە بە فۆرمیلێک دەتوانین کۆمەڵگای ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە ڕێکخستن بکەین.\n"پژاک پرۆژە پێشنیارێکی ١٠ خاڵی هەیە، ئێمە ئەو پرۆژەیەمان بۆ ئەوە پێشکەش کردووە کە بتوانین زیاتر سەرنج بخەینە سەر یەکگرتوویی لایەنە سیاسییەکان و بە سیاسەتێکی هاوبەش لە بوارە جیاوازەکاندا خەبات و تێکۆشان بکەین"\n"کورد بە یەکگرتووی دەتوانێت پێشەنگایەتی شۆرش لە ئێراندا بکات"\n"ئەم خاڵانەمان بە گونجاو بینی کە بۆ ئەو گۆڕنکاریانەی لە ئێراندا دێنە پێشەوە، هەرەوەها پێویستە ئێمە وەک گەلی کورد ئامادەکارییەکی باش بکەین، بۆ ئەوەی بتوانین ببینە ئەکتەرێکی ئەساسی لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا و بشتوانین وەک گەلی کورد ڕۆڵێکی کاریگەرمان لەسەر ئاستی ئێرانیشدا هەبێت، گەلی کورد دەتوانێت بە یەکگرتووی پێشەنگایەتی شۆرش لە ئێراندا بکات".\n-پژاک دۆخی ئێستای ئێران و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چۆن دەنرخێنێت؟\n"ئێستادا گەلی کورد توانیویەتی ببێتە خاوەن ئیرادەی خۆی"\nسیامەند موعینی: دەوڵەتی سەر دەست لە ئێراندا بە زهنیەتی شۆفێنی و نەتەوە گەراییەوە هەوڵی ئەوەیدا کە ئیرادەی گەلی کورد و گەلانی دیکەی ئێران بشکێنێت، بەڵام لە ئێستادا گەلی کورد توانیویەتی ببێتە خاوەن ئیرادەی خۆی، هەربۆیە گەلی کورد پێویستە زیاتر باوەری بەخۆی هەبێت و ئیرادەی ئەوەی لەلا دروستبێت کە دەتوانێت ببێتە ئەو هێزە سەرکییەی کە دەتوانێت کێشەکانی ئێران چارەسەر بکات.\n"گرنگە کە گەلانی ئازادیخواز بتوانن خۆیان بەڕێکخستن بکەن"\n"پژاک پێیوایە لە ئێستادا پرۆژەیەکی نوێ بۆ دیزاین کردنەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دادەمەزرێت، بەرژەوەندییەکانی دەوڵەت نەتەوەکانی وەک ئێران و تورکیا کە لەسەدەی بیست دامەزراون، لەگەڵ ئەم سەردەمەدا ناگونجێت، پژاک ئەوەش ئاشکرا دەکات کە لەم قۆناغەدا جیاوازیەکی زۆر لە نێوان وڵاتە زلهێزەکانی جیهان و دەوڵەت نەتەوەکان هەیە و بەرژەوەندییەکانیان یەکناگرێتەوە، گرنگە کە گەلانی ئازادیخواز بتوانن خۆیان بەڕێکخستن بکەن و بە ئیرادەی خۆیان خۆیان بەڕێوەببەن و سیستەمی خۆیان بونیاد بنێن"\n-فشارەکانی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی و بەتایبەتی ئەمریکا چۆن کاریگەری دەکاتە سەر حکومەتی ئێران؟\n"فشاری جدی دروستکردووە"\nسیامەند موعینی: ئەو گەمارۆ سیاسی و ئابوریانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە خراوەتە سەر ئێران گوشارێکی جدی لەسەر ئێران دروست کردووە، ئەو فشارانەی کە لەسەر ئێران هەیە لەناو کۆمەڵگای ئێراندا بە گرانبوونی نرخی شتومەک و بەرزبوونەوەی بەهای دۆلاری ئەمریکا ڕەنگی داوەتەوە، سیستمی ئێران سیستمێکە کە لەدەرەوەی زمانی شەڕ و توڕەیی هیچ جۆرە زمانێکی دیکەی قبوڵنەکردووە، سیستمی ئێران هەتا ئێستا دیالۆگێکی لەگەڵ گەلانی خۆی نەکردووە و هیچ کاتێک نەبووە کە کۆماری ئیسلامی گەل موخاتەب بگرێت.\n"چیتر گەلانی ئێران ئەو سیستمەیان ناوێت"\n"ئەمریکا لەم دەرفەتە سود وەردەگرێت و گۆشارەکانی خۆی بۆسەر ئێران زیاتر دەکات و هەوڵی بنەبڕکردنی سیاسەتی ئێران بەسەر وڵاتی ناوچەکەوە دەدات، بەمەش دەیانەوێت ئێران بکێشنەوە ناو جوگرافیای ئێرانەوە و لە وڵاتانی دیکە بیهێننە دەرەوە، خۆپیشاندانەکانی ساڵی ڕابردوو بە ئێستاشەوە نیشانەی توڕەیی خەڵکە، ئەو توڕەییەش بەو مانایە دێت کە چیتر گەلانی ئێران ئەو سیستەمەیان ناوێت"\n-هەڵوێستی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەرامبەر بەو دۆخە دەبێت چۆن بێت؟\n"کورد ئامادە نەبێت دوادەکەوێت"\nسیامەند موعینی: ئەگەر لە قۆناغی ئێستادا کورد ئامادە نەبێت، لە ڕەوتی پێشکەوتنی ئاڵوگۆڕییەکان دوا دەکەوێت و جیلێک یان چەند جیلێکی دوای ئێمەش وەک قۆناغی دوای سایسکس پیکۆ ژیان دەکەن، ئێمە وەک پژاک ڕێگا بەوە نادەین کە هیچ هێزێک ڕێگری لە ڕەوتی پێشکەوتن خوازی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بگرێت، ئێمە لە بەرامبەریدا دەوستینەوە.\n"ئێستا ئیرادەی گەلی کورد بەدەست هێزە شۆرشگێڕەکانەوەیە"\n"چونکە ئێستا ئیرادەی گەلی کورد بەدەست هێزە شۆرشگێڕەکانەوەیە و هەمیشە ڕەوتی شۆڕشگێری بەردەوام لە پێشکەوتن دایە و مەیدان لە داگیرکەران و کۆنەپەرستان دەگرێت و چی دی ڕێگە بە کۆیلەتی گەلی کورد نادات"\n-پشتگیری و دژایەتییەکانی لایەنەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بۆ نەخشەڕێگاکەی کۆدار و پژاک چۆن دەنرخێنن؟\n"هەوڵی ڕەشکردنمان دەدرێت"\nسیامەند موعینی: پژاک پێیوایە کە هەندێک لایەن لەگەڵ پرۆژەکەی پژاک و کۆدار دایەو هەندێک لە لایەنیش لە دژی ئەو پرۆژەیە دەوەستنەوە، لەگەڵ ڕاگەیاندنی نەخشەڕێگای پژاک و کۆداردا لەلایەن هەندێک گرووپ تەنانەت خودی دەزگای ئیتلاعاتیشەوە هەوڵی ڕەشکردنمان درا، کە گوایە پژاک و کۆدار لەگەڵ مانەوەی کۆماری ئیسلامی دان، ئێمە وەک پژاک لەبری ئەڵتەرناتیفێکی سیستم قسە دەکەین، گرنگ تەنیا ڕوخاندنی سیستم نییە، گرنگ ئەوەیە کە کۆمەڵگەی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە سیستمێکی مۆدێرنەی دیموکراتی بژین.\n"پاشایەتی ڕوخا، چونکە ئەلتەرناتیڤ نەبوو خومەینی هاتە سەر دەسەڵات"\n"لە ساڵی ١٩٧٨ سیستمی پاشایەتی ڕووخا، چونکە ئەڵتەرناتیفێک نەبوو کۆماری ئیسلامی و خومەینی هاتە جێگای سیستمی شاهەنشایی ئێران، ئەمەش ڕەوشی خراپی کۆمەڵگای خراپ تر کرد، ئێستاش کۆماری ئیسلامی برووخێت یان بمێنێت گرنگیەکی ئەوتۆی نییە، گرنگ ئەوەیە کە کۆمەڵگای ئێران بەتایبەت کۆمەڵگای ڕۆژهەڵاتی کوردستان بتوانێت بە مۆدێڵێکی دیموکراتی خۆی بەڕێوەببات، ئەگەر کۆمەڵگا بتوانێت خۆی خۆی بەڕێوەببات ئەوا لەو سیستمدا عەدالەتی کۆمەڵایەتی هەیە و هیچ جۆرە گەندەڵییەک دەرناکەوێت، چونکە هەر کەس خەم خۆری خۆیەتی".\n-ئەرکی تاکی کۆمەڵگا بۆ پێشخستنی بەدیموکراتیکردنی کۆمەڵگا چییە؟\n"ئەوە تەنها کاری پارتێک نییە"\nسیامەند موعینی: پژاک بە پرۆژەکانی خۆی ئەرکی تاک و لایەنکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەستنیشان دەکات، پژاک بە پێویستی دەزانێت کە دەبێت هەر کەس لە ناو هەوڵداندابێت، بەرەو پێشبردنی ڕەوتی ئازادیخوازی گەلی کورد تەنها کاری پارتیەکی سیاسی نییە، دەبێت ڕۆشنبیران و لاوان و ژنان ڕێگا بەوە نەدەن کە هیچ حیزبێک بە شکڵی دۆگماتیکەوە پێداگری بکات ڕەوتی شۆرشگێری کۆمەڵگا بە لاڕێدا ببات، لە هەرکوێ مەترسی قۆرخکاری ڕەوتی شۆڕشگێری هەبوو، دەبێت بەهەمووانەوە بەرنگاریان ببینەوە.\nلەو ناوەدا ڕۆڵی ڕۆشنبیران چییە؟\n"دەبێت ڕوناکبیر ڕێنمایی لایەنە سیاسییەکان"\nسیامەند موعینی: ڕوناکبیران پێویستە ڕۆڵی خۆیان لەم قۆناغەدا بگێڕن، ڕوناکبیر بەمانای ئەوە نایەت کە کەسێک مەقالەیەک بنوسێت و لە مەدیای مەجازیدا بڵاوبکرێتەوە، ڕوناکبیران ڕۆڵی ئەساسیان هەیە لەوەی کە ڕێنمایی حزبە سیاسیەکان بکەن و کۆمەڵگای خۆیشی هۆشیار بکاتەوە، ئەمە ئەرکی ڕوناک بیرانە دەبێت ڕوناکبیران بە ئەرکی خۆیان هەڵستن و ڕەوتی ئازادیخوازی کۆمەڵگا بەرەو پێشەوە بەرن.\n-پژاک چی بە ئەرکی خۆی دەزانێت لەم قۆناغەدا؟\n"هەوڵەکانمان چڕ دەکەینەوە بۆ ئەوەی گەلەکەمان سەربەرزانە بژی"\nسیامەند موعینی: ئاڵوگۆڕییەکان هەتا دێت بەرەو پێشەوە دەچێت، ئێمە لە ناو ئەو ئاڵوگۆریانەدا بێگومان بە ڕەوتی شۆرشگێریی خۆمان ڕۆڵمان دەبێت، تەنها بەڕەوتی شۆرشگێری دەتوانێت کوردستانێکی ئازاد و سەربەخۆ دەستەبەر بکەین، هەر کەس هێزە و دەبێت هەر کەس لەلای خۆیەوە خزمەت بە گەل و نیشتیمان بکات، ئێمەش هەوڵەکانمان چڕتر دەکەینەوە بۆ ئەوەی گەلی کورد لە نیشتیمانێکی سەربەرزدا بەدەر لە گەندەڵی و ناعەدالەتی کۆمەڵایەتی بەو پەری شکۆمەندیەوە بژی.


پاش 18 ڕۆژی دیکە پەرلەمان دەکەوێتە پشووی هاوینەوە [تایبەت]\nچۆن دەنگ بە کابینەی نوێ و وەزیرەکان دەدرێت؟\n15:55 چوار شه‌ممه 12 حوزه‌یران 2019\nلەئێستادا هەرێمی کوردستان لە سەروبەندی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتە و پێویستە کەمتر لە 30 ڕۆژی دیکە پەرلەمان دەنگ بە کابینەی نوێی حکومەت و وەزیرەکانی بدات.\nئەگەرچی تائێستا جگە لە پەسەندکردنی یاسای کاراکردنەوەی سەرۆکایەتی هەرێم هیچ یاسایەکی دیکەی پەسەند نەکردووە، بەڵام 18 ڕۆژی دیکە پشووی پەرلەمانی کوردستان دەستپێدەکات و ڕەنگە لە وادەی ئاسایی خۆیدا نەتوانێت دەنگ بە کابینەکە بدات.\nپێشەوا هەورامی، وتەبێژی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی کوردستان ئاماژە بۆ ئەوەدەکات کە دەتوانن پێش 30ی مانگ دەنگ بە کابینەکە و وەزیرەکانیش بدەن، ئەو بە ناس کوردی ڕاگەیاند: “پێشتر ڕێککەوتنی سیاسی لەنێوان لایەنەکاندا کراوە و کێشە لەسەر هیچ پۆستێکی حکومەت نەماوە، بۆیە بە ئەگەرێکی زۆرەوە پێش کۆتایی مانگ و لە ماوەی ئەم 18 ڕۆژەدا دەنگ بە کابینەکە دەدرێت”.\nهاوکات زیاد جەبار، ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی کوردستان بە ناس کوردی راگەیاند: ” هەندێک کێشە ماوە لەنێوان لایەنەکاندا بەتایبەت کێشەی پارێزگاری کەرکوک لە نێوان پارتی و یەکێتی و ئەوەش چاوەڕێدەکرێت لە هەفتەی داهاتوودا چارەسەربکرێت و تا کۆتایی مانگیش دەنگ بە کابینەی نوێی حکومەت بدرێت”.\nسەبارەت بەوەی یەکێتی دەتوانێت تا کۆتایی مانگ کاندیدەکانی بۆ پۆستە وەزارییەکانی حکومەت دیاریبکات، ئەو پەرلەمانتارەی یەکێتی ئاماژەی بەوەکرد، پێشتر زەمینەسازییان بۆ دیاریکردنی کاندیدەکانیان کردووە و تەنها ئەوە ماوە سەرکردایەتی یەکێتی بە دەنگدانێک کاندیدەکان یەکلایی بکاتەوە.\nهاوکات سەبارەت بەوەی ئەگەر دەنگدان بە کابینەکە بکەوێتە مانگی داهاتوود کە پەرلەمان لە پشوودا دەبێت، لاوەند جەلال، ڕاوێژکاری یاسایی پەرلەمان بە ناس کوردی ڕاگەیاند: “لەو حاڵەتەدا پەرلەمانی کوردستان بە نوسراوێک دانیشتنی نائاسایی ڕادەگەیەنێت و لەو دانیشتنەدا دەنگ بە کابینەکە و وەزیرەکان دەدرێت”.\nبە وتەی زیاد جەبار، پەرلەمانتاری یەکێتی، ئەگەر لە ماوەی ئەو 30 ڕۆژەدا نەتواندرا دەنگ بە کابینەکە بدرێت و حکومەت پێکبهێندرێت، ئەوا فراکسیۆنی دووەمی پەرلەمان ڕادەسپێردرێت بۆ پێکهێنانی حکومەت، بەڵام بەدووریزانی دۆخەکە بگاتە ئەوە.\nلەلایەکى دیکەوە، عەدالەت عەبدوڵا، ڕاوێژکارى میدیاى یەکێتى، پێیوایە پێویستە پارتى ڕەچاوى دۆخى حیزبەکانى بەشدار لە حکومەت بکات، لەوبارەیەوە تایبەت بە ناس کوردى وت: “پارتى زۆرى پەلەیە بۆ پێکهێنانى ئەو کابینەیە، بەڵام ئایا لەو چەند ڕۆژە کەمەدا کە ماوە بۆ پشوى پەرلەمان، کاندیدى هەموو حیزبەکان یەکلا دەکرێنەوە؟”.\nبە گوێرەى ماددەى (7) بڕگەى یەکەم و دووەم ى پەیڕەوى پەرلەمانى کوردستان، پەرلەمان لە ساڵێکدا دوو وەرزى گرێدانى هەیە، یەکەمیان لە سەرەتاى مانگى ئادارەوە دەستپێدەکات تا کۆتایی مانگى حوزەیران و بە خولى بەهارە ناودەبرێت، دووەمیشیان لە سەرەتاى مانگى ئەیلولەوە دەستپێدەکات تا کۆتایی مانگى کانونى یەکەم و بە خولى پایزە ناودەبرێت.\nبە گوێرەى پەیڕەوى ناوخۆى پەرلەمان، پشوى هاوینە لە کۆتایی مانگى حوزەیرانەوە دەستپێدەکات، تا سەرەتاى مانگى ئەیلول.\nبەڵام لە بڕگەی چواری هەمان ماددەدا هاتووە، “پەرلەمان، دەتوانێت لەسەر داوای سەرۆك، یان سەرۆكی هەرێم، یان سەرۆك وەزیران، یان (25) بیست و پێنچ ئەندام، بە دەنگی زۆرینەی رەهای ئەندامەكانی، ماوەی گرێدانی هەریەك لە دوو وەرزەكە، بۆ ماوەیەك لە (30)سی رۆژ زیاتر نەبێت، درێژبكاتەوە، ئەویش بۆ تەواوكردنی ئەو ئەركانەی، كە پێویست بووە وەرزەكەیان بۆ درێژ بكرێتەوە”.\nپەرلەمانى کوردستان چەند ڕاوێژکارى هەیە و بڕى مووچەکانیان چەندە؟ [تایبەت]\n20:19 چوار شه‌ممه 28 ئاب 2019\n08:35 سێ شه‌ممه 20 ئاب 2019\n09:48 سێ شه‌ممه 27 ئاب 2019\nڕانیە؛ تەرمى کەسێک لە ماڵەکەی خۆیدا دۆزرایەوە


بزانە ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق چی بە فواد حسێن دەڵێت – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on كانونی دووه‌م 14, 2020 كانونی دووه‌م 14, 2020 4556 جار بینراوە 0 سەرنج\nبەپێی نوسراوێک کە وێنەیەکی دەست ستاندەر کەوتووە غالب محمد ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق نوسراوێکی ئاراستەی فواد حسێن وەزیری دارایی عێراق کردووە و ئاشکرای دەکات کە خاڵی سنوری سمێلکای نێوان هەرێمی کوردستان و سوریا (ڕۆژئاوای کوردستان) لەلایەن دو کۆمپانیای حزبی به‌ناوه‌كانی ستیر و سه‌ڵاحه‌دین بەڕێوەدەبرێ و داهاتەکەی تاکو ئێستا نادیارە.\nئەو پەڕلەمانتارە کوردە ڕەخنەی توند لەوەزیر دەگرێت و نوسیویەتی ئایە تۆ (وەزیری حزبی) کە نەخشەڕێ بۆ کۆمپانیا حزبیەکان دادەنێی یان وەزیری دارایی عێراقی فیدڕاڵی.\nبڵاوکراوەی پێشووپارتی و یەکێتی و گۆڕان لەسەر دیاریکردنی کەسێک بۆ وەزیری سامانەسروشتیەکان ڕێککەتن\nبڵاوکراوەی نوێترسه‌رۆكی سه‌نته‌ری ئاینده بۆ لێكۆڵینه‌وه: تا ئێستا بڕیارێكی یه‌كگرتووی عێراقی له‌سه‌ر ده‌ركردنی هێزه بیانییه‌كان له خاكی عێراق نییه


رانانێك بۆ كتێبی فەلسەفەی كانت لە نێوان سپینۆزا و هیگڵ دا\nكۆكردنەوەی سێ گەورە فەیلەسوف لە نووسینێكدا كارێكی ئاسان و بێئاڵۆزیی نییە، بەتایبەتیش لەنێو زمانی كوردییدا. چونكە، لەمێژووی فەلسەفەدا ئەو سێ ناوە بە كاریگەریی و وەرچەرخانێك لە بیری فەلسەفییدا دەناسرێنەوە. جێپەنجەی هەر یەكەیان لە پرسیار و وروژاندنی بابەتی هەستیار و پەیوەندیدار بە بواری ئایین، ئاكار و زانین و سیاسەتەوە، لە سەردەمی خۆیان و داوتریش جێی مشتموڕبووە. رەخنەكردنی بیری ئایینی/میتافیزیكی لای سپینۆزا بووەهۆی ئەوەی لای هاوئایندارەكانی كەسێتی روناكبیری تیرۆری بكرێت و لە جڤاكەكەی خۆی وەدەربنرێت.لێكدانەوەكانیشیلە بارەی سیاسەت و تیۆلۆجیا و فەلسەفەوە هەڵایەكی خستەوە كە تا سەردەمی كانت درێژەی هەبوو. هەروەها، بەجۆرێك دووچاری ناوزڕاندن و بەدلێكدانەوەو خراپ حاڵیبوون لەدەقەكان و بۆچوونەكانی بەسەر بەرەی نەیار- دژبەرو دۆست و هەوادارانیدا دابەشب بێت. لەوێوە 'سپینۆزایی' بوون كرایە نەیاری ئایین و بێباوەڕی.\nبەڵام، ئەو ڕووداوە بەجۆرێك بووە وانەیەك بۆ 'كانت' كە ناڕاستەوخۆ لەگەڵ سپینۆزادا لە هەندێك جێی دەقەكانیدا بكەوێتەگفتوگۆ و ڕەخنەكردنی. كاریگەری كانت لە سۆنگە ڕەخنەییەكەوە جیێپەنجە لەسەر كۆی فەلسەفە بەجێدەهێڵێت و لە سێ بەرهەمی سەرەكی رەخنەییدا(رەخنەی ژیری پەتی، رەخنەی ژیری پراكتیك و ژیری بڕیاردان) رەنگدەداتەوە. كانت دەیەوێت سپینۆزا تێپەڕێنێت و خۆسی لە فەیلەسوفەكانی پێشخۆی دابڕێت.بۆیە، كارەكەیبە شۆڕشێكی كۆپەرنیكۆسانە لە فەلسەفەدا دادەنرێت. بەڵام پاش مەرگی كانت، كایەی فەلسەفە بەجۆرێك دووچاری تەنگەژەی كولتوری و سیاسی دەبێت بەجۆرێك مەیلی گەڕانەوە بۆ سپینۆزا سەرهەڵدەداتەوە و مشتومڕێكییتر لە ئەڵمانیادا سەرهەڵدەداتەوە. لەم بەستێنەشدا فەلسەفەی هیگڵ وەك ناوێكی ناسراو هەژموونی بەسەر فەلسەفەی ئایدیالیزمدا بەدەردەكەوێت. هیگڵ دەیەوێت ئەو كێشەفەلسەفیانەی لای كانت بەكراوەیی و نەبڕێنراوەیی ماونەتەوەو چارەسەربكات. لێرەوە، خۆی وەك ئەلتەرناتیڤی كانت دەنوێنێت و رەخنەش لە كانت دەگرێت.\nلێرەوە، توێژەر دەیەوێت لەسۆنگەی 'كانت'ەوە، رەخنەكانی هیگڵ شرۆڤەو رەخنەبكات. بۆیە، خوێندنەوەو شرۆڤەكردنی فەلسەفەی رەخنەیی كانت لەنێوان دووجەمسەری فەلسەفیدا كە 'سپینۆزا و هیگڵ'ە، جۆرێك لەئالێنگاری توێژینەوەی لێكدەوێتەوە. چونكە، توانای راڤەیەكی نوێ بۆ كانت دەخاتە ئەستۆی توێژەر. شاراوەنییە كە كارو توێژینەوەی فرەجۆر لەسەر هەریەك لەو سێ فەیلەسوفە مەزنەكراوە. بەڵام، كۆكردنەوەی ئەو سێ فەیلەسوفەو بەمیتۆدێكی شرۆڤەیی بەراوردكاریی، تیشكێیكی نوێ دەخاتەسەر ئەو مشتوومڕەی لەو فەیلەسوفانە كەوتۆتەوە. ئامانجیش، ئاشناكردنی خوێنەری كوردە بە هەندێك لایەنی فەلسەفیی ئەو بابەتە.\nئەم كتێبە لە نوسینی د.نەوزاد جەمال\nچاپ و بڵاوكردنەوە/ دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم


سەرۆكایەتی كۆمار ئیدانەی پەلامارە تیرۆریستییەكەی سەر بنكەی سەربازی تاجی دەکات\nسەرۆكایەتی كۆمار بەتوندی ئیدانەی ئەو پەلامارە تیرۆریستییە دەکات كە بە موشەكی كاتوێشا كرایە سەر بنكەی سەربازی تاجی عێراق، كە لە ئاكامدا ژمارەیەك قوربانی و برینداری لە نێو بەشێك لە راهێنەر و راوێژكاری هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لێكەوتەوە، كە لە چوارچێوەی جەنگی دژ بە تیرۆر لە عێراقن و لە سەر بانگهێشتی حكومەتی عێراقی كار دەكەن.\nئەم دەست درێژی و پەلامارە بە ئامانجگرتنی عێراق و دۆخە ئەمنییەكەیەتی، جەختیش دەكەینەوە لەسەر پێویستی گرتنەبەری لێكۆڵینەوە و بەدواداچونێكی گشتگیر بۆ ئەوەی سەرەداوی ئەو کەس و لایەنانە ئاشکرا بکرێن کە بەرپرسیارن لەو پەلامارە.\nلێرەوە پرسە و ماتەمینی خۆمان دەگەیەنین بە كەسوكاری قوربانیان و وڵاتەکانیان، داواش لە هەموو لایەک دەكەین كە دان بەخۆدا بگرن و دۆخەكە ئارام بكەنەوە و پاڵپشتی حكومەتی عێراقیش بن بۆ ئەوەی ئەركی ئەمنی و سەروەری خۆی بەجێ بگەیەنێت.


محەممەد حەلبوسی بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ ئەنجوومەنی سەرکردایەتی یەکێتی دێتە سلێمانی\nسەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، محەممەد حەلبوسی\nسەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، محەممەد حەلبوسی، ئەمڕۆ یەکشەممە، سەردانی سلێمانی دەکات و مەبەستی سەردانەکەش کۆبوونەوەیە لەگەڵ ئەنجوومەنی سەرکردایەتی یەکێتی نیشتمانی کوردستان.\nمحەممەد تۆفیق عەللاوی: ئەم هەفتەیە حکوومەتێکی نوێی سەربەخۆ ڕادەگەیەنین\nکاتژمێر 2:30 خولەکی پاش نیوەڕۆ، سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق محەممەد حەلبوسی لە ڕێگەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێرەوە گەیشتە هەرێمی کوردستان و مەبەستی سەردانەکەشی کۆبوونەوەیەتی لەگەڵ لایەنەکانی هەرێمی کوردستان، "ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، میران محەممەد بە تۆری میدیایی ئێستای وت" .\nدەڵێت، لە دوای سەردانی بۆ هەولێر، بڕیارە سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق کاتژمێر 4:00ی ئێوارەی ئەمڕۆ سەردانی سلێمانی بکات، ئەجێندای سەردانەکەشی کۆبوونەوەیە لەگەڵ ئەنجوومەنی سەرکردایەتی یەکێتی لەسەر پرسی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق.\nلە بەرواری 1ی شوباتدا، محەممەد تۆفیق عەلاوی بۆ پۆستی سەرۆکوەزیرانی عێراق، لەلایەن سەرۆککۆماری عێراق بەرهەم ساڵحەوە ڕاسپێردرا، دوێنێش عەلاوی رایگەیاند، " لیستێکی لە ناوی زۆرینەی وەزیرەکانی کابینەکەی ئامادەکردووە، کە لە کەسانی بە ئەزموون و تەکنۆکرات پێکهاتوون".


دێهات عوسمان : ناوەرۆکی وتارەکەی دکتۆر یوسف چی بوو ؟ – WTARIKURD\nوتەکانی دکتۆر یوسف , وتارەکەی نێچیرڤان بارزانی پوچەڵ کردوەو مەسعود بەرزانی ـشی وەك کەسێکی بێ تایبەتمەنی پێناسە کرد .\nوتارەکەی سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان پێناسەیەکی کورتی ناساندنی شکستی دەسەڵاتە ٢٤ ساڵەیەکەی هەردوو بنەماڵەی بارزانی و تاڵەبانی بوو ، بەزمانێکی پاراو و رەوان سەرۆکی پارتی و دەسەڵاتەکەی بە کەسایەتیەکانی ئەو دیدارە ناساند وەك و سەرۆکیکی نەخویندەوارو دۆراوی نێو کایەی سیاسەتی رۆژهەڵاتی ناوین . ناوەرۆکی وتارەکەی دەرخستنی کەسایەتیەکی بێ تایبەتمەندی مەسعود بارزانی بوو ، لە لایەکی ترەوە وەسفکردنێکی بە ئەدەبەوەی مەسعود بارزانی بوو وەك و سەرکردەیەکی نەخوێندەواری شکست خواردووی خۆسەپێنی بەرۆژوو لە سیاسەت و ،،، دۆراوی گەمەی سیاسی نێو واقعی ئەمرۆی سیاسەت وانانی درواوسێ و جیهان ، هەر لەو وتارەدا وەڵامێکی جەرگ بری دا ، بە گیانی نێچیر بارزانی و ئەندام و لایەنگرانی پارتی . چونکە نێچیرڤان بارزانی لە وتارەکەی دا ویستی کەسایەتی دکتۆر یوسف لە کەدار بکات و تەوای شکستی حکومرانی لە باشوری کوردستان بخاتە ئەستۆی پەرلەمان بەگشتی و سەرۆکی پەرلەمان بەتایبەتی . هەروها نێچیرڤان بەرزانی لە قسەکانی دا هەوڵی دا مەسعود بارزانی وەك و پاڵەوان بناسینێت و بە بەهێزترین کەسایەتی سیاسی و عەسکەری بیناسێنێت لە گۆرەپانی سیاسی کوردستان و تەواوی هێز و دەسەڵاتی پێشمەرگەی لە قۆڵ و باسکی مەسعود بارزانی دا کۆکردوە و پرسی سەرۆکایەتی هەرێمیشی زۆر بە بچوکتر نیشاندا لە ئاستی مەسعود بەرزانیدا .\nهەر بۆیە دکتۆر یوسف ڕێك وەك ئەوەی گەل ویستی وەڵامی نێچیرڤان بارزانی و حکومەتە شەق و شۆڕەکەی دایەوەو مامی نێچیرڤانیش وەك و دیکتاتۆریکی هاوشێوويی قەزافی و بن عەلی و حوسنی ناموبارەك وەسف کرد و . دکتۆر یوسف وتی هێزی بەرەنگار بوونەوەو تێکشکاندنی رێکخراوی تیرۆرستی داعش دەگەرێتەوە بۆ بەهێزی و پاڵەوانی و ورە بەرزی هێزەکانی پێشمەرگە نەوەك تاکەکەسێك کە بە کورسیەکەوە چەسپ بووە .\nئەگەر بەکورتی لێکدانەوە بۆ وتارەکانی دکتۆر یوسف و نێچیرڤان بەرزانی بکەی ئەوا ناوەرۆکی هەردوو وتارەکە تەواو پێچەوانەو دژ یەك بوون وتاری نێچیرڤان بەرزانی بەتەواوەتی بۆ تێکشاندنی و لاواز پیشاندانی شکۆی پەرلەمان و سەرۆکایەتی پەرمان بوو ، وە ناوەرۆکی وتارەکەی سەرۆکی پەرلەمانیش بە تەواوی پوچەڵکردنەوەی وتارەکەی نێچیرڤان بارزانی بوو دەربرینێکی ڕاسگۆیانە بوو بۆ پیشاندانی شکستی حکومرانی و دەسەڵاتی بنەماڵەیی لە باشوری کوردستان و لاوازی و بێ تایبەتمەنیەتی مەسعود بەرزانی و دیکتاتۆری بارزانی بوو .


هۆكارەكانی توشبون بە شێرپەنجەی گەدە\nبه‌روار : 08-11-2018\nبینراوه : 520\nشێرپەنجەی گەدە ڕوودەدات بەهۆی دروستبوونی گۆڕانكاری لە خانەكانی گەدە دا , گەرچی تائێستا بە تەواوی ڕوون نی یە كە بۆچی ئەو گۆڕانە لەو خانانەدا ڕوودەدات.\nشێرپەنجەكە دەست پێدەكات بە دروستبوونی گۆڕانكاری لە پێكهاتەی (DNA) ی خانەكاندا, و ئەگەری هەیە كار لە چۆنێتی گەشەكردنی بكات, واتە وادەكات خانەكان گەشەدەكەن و دابەش دەبن بە شێوازێكی كۆنترۆڵ نەكراو , و بارستەیەك لە شانە پێكدەهێنن كەپێی دەوترێت (لوو –یاخوود تومۆر , یان گرێی شێرپەنجەیی).\nئەگەر چارەسەرنەكرا , ئەوا ئەگەری ئەوە هەیە شێرپەنجەكە بڵاوببێتەوە بە بەشەكانی تری جەستەدا, بەتایبەتی لیمفەكان.\nهەرچەندە هۆكارەكان جۆراوجۆرن بۆ توشبوون بە شێرپەنجەی گەدە, بەڵام بەگشتی چەند هۆكارێك هەن كە مەترسی توشبوون زیاتر دەكەن.\nئەوانیش بریتین لـــە:\n1. تەمەن: مەترسی توشبوون بە شێرپەنجەی گەدە لەگەڵا هەڵكشانی تەمەندا زیاتر دەبێت, زۆرینەی حاڵەتەكان لە تەمەنی 55 ساڵی و بەرەو سەردا تۆمار كراون.\n2. ڕەگەز: گەرچی هۆكارەكانی بە تەواوی نەزانراون , بەڵام پیاوان مەترسی توشبوونیان بە شێرپەنجەی گەدە دووهێندەی خانمانە.\n3. جگەرەكێشان: كەسانی جگەرەكێش مەترسی توشبوونیان بە شێرپەنجەی گەدە دوو ئەوەندەی كەسانێكی ترە كە جگەرە ناكێشن, ئەمەش بە هۆی ئەوەی جگەرە ماددەی كیمایی زیانبەخشی تێدایە كە خانەكانی گەدە تێكدەدەن و توشی مەترسی و تێكچونیان دەكەن.\n4. H. pylori : بەكتریایی (هیلیكۆباكتر پایلۆری) كە بە (H. pylori) ناسراوە, یەكێكە لە و حاڵەتە بڵاوانەی كە توشی زۆرینەی خەڵكی دەبێت , و لە هەندێك كەسدا دەبێتە هۆی توشبوون بە هەوكردن و هەروەها بە برینی گەدە. توێژینەوەكان باس لەوە دەكەن كە ئەو كەسانەی توشی هەوكردنی گەدەی درێژخایان و قورس بوون مەترسی توشبوونیان بە شێرپەنجەی گەدە زیاترە لە كەسانی ئاسایی, گەرچی ئەو ئەگەری توشبوونە هێشتا بە بچوك ئەژمار دەكرێت.\n5. خۆراك : هەندێك جۆری خۆراك مەترسی توشبوون بە شێرپەنجەی گەدە زیاتر دەكەن, لەوانەش : پیاز, ماسی سوێر, خوێ , گۆشتی بەدووكەڵ ئامادەكراو و لێنراو, باسترمە, هەروەها خۆراكە چەورەكان و ئەوانەی گۆشتی سوور لە پێكهاتەیاندا هەیە .هەموو ئەمانە مەترسیدارن بۆ توشبوون بە شێرپەنجەی گەدە.\n6. مێژووی خێزانی: بونی كەسێكی توشبوو لەخێزاندا , بەتایبەت كەسە نزیكەكان ,وەك دایك و باوك , و خوشك و برا, مەترسی توشبوون بە شێرپەنجەی گەدە زیاتر دەكات لە ئەندامەكانی تری ناو ئەو خێزانەدا.گەرچی تائیستا بڕوونی دیار نییە كە هۆكارەكە چی یە , بەڵام پسپۆڕان پێیان وایە كە ڕەنگە بەكاریگەری چەند هۆكارێك بێت , لەوانەش( پەیڕەوكردنی هەمان سیستمی خۆراكی لە لایەن ئەندامانی ئەو خێزانەوە, بونی بۆهێڵێكی دیاری كراو كە لە باوانەوە بگوێزرێتەوە بۆ نەوەكان, یاخود بوونی كەسانی توشبوو بە بەكتریای (H.Pylori) لە مێژووی ئەو خێزانەدا.\n7. توشبوون بە جۆرێك لە جۆرەكانی تری شێرپەنجە: ئەو كەسانەی توشی جۆرێك لە شێرپەنجە بوون , ئەوا مەترسی توشبوونیشیان بە شێرپەنجەی گەدە زۆرترە. بۆنمونە لە پیاواندا, ئەوانەی توشی هەریەكێك لە شێرپەنجەی ( پرۆستات , مەمك, میزەڵدان) بوبن , ئەوا مەترسی توشبوونیان بە شێرپەنجەی گەدە زۆرترە. وە لە خانماندا , ئەوانەی توشی هەریەكێك لە شێرپەنجەی (هێلكەدان , مەمك , ملی منداڵدان ) بوبێتن , ئەوا مەترسی توشبوونیان بە شێرپەنجەی گەدە زۆرترە.\n8. توشبوون بە چەند حاڵەتێكی ناتەندرستی: هەندێك حاڵەت و نەخۆشی هەن كە ئەگەر توشی كەسانێك ببن , ئەوا مەترسی توشبوونیان بە شێرپەنجەی گەدە زیاتر دەكەن. بۆنمونە, توشبوون بە حاڵەتی كەمخوێنی مەترسیدار , كە بەهۆی كەمبوونەوەی بڕی ڤایتامین B12 وە ڕووبدات , كە لەش توشی حاڵەتێك دەبێت كە ناتوانێت بڕی پێویست لەم ڤایتامینە هەڵبمژێت , و وەری بگرێت . وە هەروەها توشبوون بە نەخۆشی برینی گەدە, ئەمانە مەترسی توشبوونیان بە شێرپەنجەی گەدە زیاترە.\n9. ئەنجامدانی نەشتەرگەری گەدە: كەسانێك كە نەشتەرگەری گەدەیان بۆ ئەنجام درابێت , بە تایبەت نەشتەرگەری لابردنی بەشێكی گەدە , ئەوا مەترسی توشبوونیان بە شێرپەنجەی گەدە لە كەسانی ئاسایی زیاترە.\nئەمانە بەگشتی ئەو هۆكارانەبوون كە مەترسی ڕوودانی شێرپەنجەی گەدە زیاتر دەكەن , واتە لەگەڵ بوونی هەندێك یان هەموو ئەم هۆكارانه دا, ئەوا مەترسی توشبوون بە شێرپەنجەی گەدە ڕوودەدات.\nژماره‌ی سه‌ردان : 341,806 میوان : 21


ئه‌و قسه‌یه ئاشكرا بوو كه كۆنتی به مێسی گوتووه\nكۆنتی راهێنه‌ری چێڵسی باوه‌شی له مێسی ئه‌ستێره‌ی بارسێلۆنا داوه و له‌ولاشه‌وه مۆراتا به نیگه‌رانییه‌وه ده‌ركه‌وتووه\nئانتۆنیۆ كۆنتی یانه‌ی چێڵسی لیۆنێل مێسی یانه‌ی بارسێلۆنا چامپیۆنزلیگ\nله یاری گه‌ڕانه‌وه‌ی قۆناخی 16ـی چامپیۆنزلیگ، یانه‌ی بارسێلۆنا له یاریگه‌ی كامپ نوو به 3 گۆڵی بێوه‌ڵام شكستی به یانه‌ی چێڵسی هێنا و بۆ قۆناخی داهاتووی پاڵه‌وانێتییه‌كه په‌ڕییه‌وه، له‌و یارییه‌دا مێسی 2 گۆڵی كرد و ئاسیستێكی بۆ دێمبلی كرد، راسته‌وخۆ دوای یارییه‌كه ئانتۆنیۆ كۆنتی باوه‌شی له مێسی دا و گفتووگۆیه‌كی زۆری له‌گه‌ڵ كرد و به‌یه‌كه‌وه یاریگه‌یان جێهێشت.\nئانتۆنیۆ كۆنتی راهێنه‌ری چێڵسی له دوای یارییه‌كه له پرێس كۆنفرانسێكدا ده‌قی ئه‌و قسانه‌ی كه به مێسی گوتووه بۆ میدیاكارانی ئاشكرا كرد.\nكۆنتی گوتی: له ماوه‌ی 50 ساڵ ته‌نیا یه‌ك ئه‌فسانه دروست ده‌بێت، له‌و سه‌رده‌مه‌ی كه من تێیدا ده‌ژیم، مێسی دروست بووه، بۆیه به خۆشحاڵییه‌وه نه‌مویست ئه‌و ده‌رفه‌ته له‌ده‌ست بده‌م و به‌بێ ستایشكردن و ده‌ستخۆشی له مێسی یاریگه جێبهێڵم، بۆیه چوومه لای و پێیم گوت شانازی به یاریزانه‌كانم ده‌كه‌م، هه‌مووشمان شانازی به‌وه ده‌كه‌ین كه به‌رامبه‌ر تۆ یاریمان كردووه كه نیو سه‌ده‌یه جیهان ته‌نیا خاوه‌نی مێسی ـیه.\nكۆنتی ده‌شڵێت: من پیرۆزبایی ئه‌و سه‌ركه‌وتنه‌م له باشترین یاریزانی جیهان كرد و سووپاسی ئه‌و ئاسته‌به‌رز و سه‌رنجڕاكێشه‌م له مێسی كرد.\nله باره‌ی ئه‌وه‌ی ئایا حه‌ز ده‌كات ببێته راهێنه‌ری مێسی، له‌مباره‌یه‌وه كۆنتی ده‌ڵێت: بێگومان هه‌موو راهێنه‌رێك حه‌ز ده‌كات مێسی له تیپه‌كه‌ی بێت، به‌ڵام ئه‌و كاره بۆ من روونادات، چونكه من نابمه راهێنه‌ری بارسێلۆنا و مێسیش له بارسا ناڕوات.\nدوای ئه‌وه‌ی لیۆنێل مێسی له هه‌شت یاری پێشووتری نه‌یتوانی بوو گۆڵ له چێڵسی بكات، به‌ڵام له‌م وه‌رزه‌ی چامپیۆنزلیگ له كۆی 4 گۆڵی بارسێلۆنا له دژی چێڵسی، مێسی 3 گۆڵی تۆمار كرد و ژماره‌ی گۆڵه‌كانیشی له چامپیۆنزلیگ له كۆی 123 یاری گه‌یانده 100 گۆڵ.


پارێزگه‌رێ دهوكێ پێشوازیا كونسلێ ده‌وله‌تا چیك كر | پارێزگەھا دھوك\nئه‌ڤرو ئێڤارى 13/6/2019 ل كوچكا مێهڤانداریا به‌رێز فه‌رهاد ئه‌مین ئه‌تروشى پارێزگه‌رێ دهوكێ پێشوازیا به‌رێز (مایكل زڤوبودا ) كونسلێ وه‌لاتێ چیك وشاندێ دگه‌لدا كر.\nدهه‌ڤدیتنه‌كێدا ب ئاماده‌بونا به‌رێز اسماعیل محمد احمد هاریكارێ پارێزگه‌رێ دهوكێ بو كاروبارێن ئاواره وپه‌نابه‌ران به‌حسێ په‌یوه‌ندیێن هه‌رێما كوردستانێ دگه‌ل وه‌لاتێ چیك وره‌وشا ده‌ڤه‌رێ وره‌وشا ئاواره وپه‌نابه‌ران ل سنورێ پارێزگه‌هێ وئه‌و هاریكاریێن وه‌لاتێ چیك ب رێكا كونسلخانه‌یا خو پێشكێشى ئاواره وخوجهێن پارێزگه‌هێ دكه‌ت هاته كرن.\nدته‌وه‌ره‌كێ دن دا به‌حسێ هه‌لبژارتنا سه‌روكێ هه‌رێما كوردستانێ وراسپاردنا سه‌روكێ نوو بو ئاڤاكرنا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ وروژا پارێزگه‌هبونا دهوكێ وئه‌و چالاكیێن بڤێ هه‌لكه‌فتێ هاتینه ل دارخستن هاته كرن .\nپارێزگه‌رێ دهوكێ خوشحالیا خو ب سه‌ره‌دانا شاندێ ناڤبرى دیاركر وسوپاسیا وه‌لاتێ چیك كر هه‌مبه‌ر ئه‌و هاریكاریێن بو ئاواره وپه‌نابه‌ران پێشكێشكرین تایبه‌تى ئاڤاكرن وتومامكرنا ئاڤاهیێ سه‌نته‌رێ ئوتیزمێ ل دهوكێ وته‌كه‌زى ل سه‌ر خورتكرنا په‌یوه‌ندیێن هه‌رێما كوردستانێ وده‌وله‌تا چیك كر وخواست كو وه‌لاتێ چیك ئاستێ هاریكاریێن خو بو ئاواره‌یان وخوجهێن پارێزگه‌هێ پتر لێ بكه‌ت.


1. 👁 ئاین و دەوڵەت و جێبەجێکردنی شەریعەت\n2. 👁 ئاین و فۆرمی ئاینی؛ کامیان جێگیر و کامیان گۆڕاون؟\n3. 👁 ئێران و ئیخوانولموسلمین؛ خاڵەکانی هاوهەڵوێستیی و هۆکارەکانی جیاوازیی\n4. 👁 ئەلەپەشە ناوێک لە مێژوودا\n5. 👁 بەرەو بنەماگەلێکی تازە و هاوچەرخ بۆ فیقهی ئیسلامیی؛ بەرگی 01\n6. 👁 بەرەو بنەماگەلێکی تازە و هاوچەرخ بۆ فیقهی ئیسلامیی؛ بەرگی 02\n7. 👁 پوکاندنەوەی سەرچاوەکانی توندو تیژیو تۆقاندن\n8. 👁 جەوهەری ئایین؛ خواوەند، قەزا و قەدەر، فۆرمی ئایین و پرسی نوێکردنەوە لە بیری ئیسالمییدا\n9. 👁 خواوەند لە نێوان داکۆکیکاران و نکوڵیکارانیدا\n10. 👁 زەردەشت و زەردەشتیەت\n11. 👁 قەزا و قەدەر؛ چەند چەمکێکی ئاوەژووکراو\n12. 👁 مژارێک لە تەمەن\n13. 👁 نوێ کردنەوی بیری ئیسلامیی؛ بەرگی 01\n14. 👁 کۆمەڵگەی کوردەواری؛ ئاوڕێک لە ڕابردوو رامانێک لە ئێستا و داهاتوو


وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ئیدانەی هێرشكردنە سەر كونسوڵخانەی ئێران لە بەسڕە دەكات و داوای پاراستنی موڵكوماڵی گشتی دەكات\nالسبت 08 أيلول 2018 - 11:23\nئەمریكا، ئەمرۆ شەممە، ئیدانەی هێرشكردنە سەر یەكێك لە بارەگا دیبلۆماتیەكان (كونسوڵخانەی ئێران) لە پارێزگای بەسڕە دەكات و داوا لە هەموو لایەك دەكات پشتیوانی ناڕەزایی ئاشتیانە بكەن و دیبلۆماتكاران بپارێزن.\nلای خۆیەوە هیزەر نویرت وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لەبەیاننامەیەكدا كە وێنەیەكی دەست ئاژانسی هەواڵی عێراقییە (ا ه ع) كەوتووە، ڕایگەیاند:" بەپێی دەستوری عێراق رێگە بە ناڕەزایی ئاشتیانە دراوە و پاراستنی موڵكوماڵی گشتی و تایبەتیش دەبێت شان بەشانی یەكتربن".\nوتیشی "ئەمریكا دژی بەكارهێنانی توندوتیژییە لەبەرامبەر دیبلۆماتكاران بە تایبەت ئەوەی لە بەسڕە رویدا، داواش لە هەموو لایەك دەكەن لە نێوانیاندا هێزە ئەمنیەكان و خۆپیشاندەران پشتیوانی لەخۆپیشاندانی ئاشتیانە بكەن و دیبلۆماتكاران بپارێزن".


هاووڵاتییەکی کورد بەهۆی لێدانیەوە لە لایەن مەئموورانی ئیتلاعاتەوە، بۆ نەخۆشخانە ڕاگوێزرا\n10:17 - 2 خەزەڵوەر 2719\nئاژانسی کوردپا: پەرستارێکی کوردی خەڵکی پیرانشار، بەهۆی ئەوەی کە لە لایەن مەئموورانی ئیتلاعاتەوە لێی دراوە، بۆ نەخۆشخانە ڕاگوێزرا.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی سێشەممە، ٣٠ی ڕەزبەر، هاووڵاتییەکی کورد بە ناوی "محەممەد ئەمین (هێدی) خزری"، کوڕی "موراد"، بەهۆی ئەوەی کە لە گرتنگەی ئیدارەی ئیتلاعاتی ورمێ لێی دراوە، بۆ نەخۆشخانە ڕاگوێزراوە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، هێزە ئیتلاعاتییەکان لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا، ڕاگواستنی ئەم پەرستارە کوردەیان بۆ نەخۆشخانە بە بنەماڵەی ناوبراو ڕاگەیاندووە.\nئەم سەرچاوەیە زیادی کردووە: "ئەم پەرستارە لە ماوەی دەسبەسەرییدا، لە مافی گرتنی پارێزەر و دیتنی بنەماڵەکەی، بێبەری کراوە".\nهەروەها ڕایگەیاند: "هێزە ئەمنییەتییەکان، ئەم هاووڵاتییە کوردەیان بە هاوکاری لەگەڵ یەکێک لە حیزبە کوردییەکانی ئۆپۆزیسیۆنی حکوومەتی ئێران تۆمەتبار کردووە".\n"محەممەد ئەمین خزری"، خەڵکی گوندی "جڕان" و دانیشتووی شاری پیرانشارە و مانگی خەرمانانی ئەمساڵ بەر لە چوونی بۆ سەر کارەکەی لە نەخۆشخانە، لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر کرابوو.


تێپه‌ڕاندنی ته‌نگژه و خیانه‌تی نیشتمانی\nله سه‌رده‌می ئه‌مڕۆدا پێوانی توانستی حوكمداری پێوه‌سته به ئه‌دای داوده‌زگاكانی ئه‌نجوومه‌نی جێبه‌جێكار. هیچ وڵاتێك نییه له دنیا رۆژانه تووشی ته‌نگژه و به‌ربه‌ست نه‌بێته‌وه. ده‌سه‌ڵات خۆی بۆ تێپه‌ڕكردنی ئه‌و به‌ربه‌ستانه و ئیداره‌دانیان دێته كایه‌وه. له‌ناو ته‌ونی دامه‌زراوه‌یدا، هونه‌ری به‌ڕێوه‌بردن كه بریتییه له سیاسه‌ت، كار له‌سه‌ر رێكخستنی ئه‌و به‌رژه‌وه‌ندییانه ده‌كات. له‌ناو پڕۆسێسی تێهاوێشته (Input)دا داواكاری و ئاره‌زووه‌كانی خه‌ڵك ده‌خشێته ناو بازنه‌ی سیستمه‌وه و ده‌بێ یه‌كه‌كان بتوانن زیندوو بن و توانای وه‌ڵامدانه‌وه‌یان هه‌بێت تا له پرۆسه‌ی ده‌رهاوێشته‌كان (Output) بتوانن سه‌ركه‌وتوو بن له فیدباكی حوكمداری.\nزانستی سیاسه‌ت ئه‌وه‌ی سه‌لماندووه كه هه‌ڵه و كه‌موكوڕیی هه‌ر یه‌كه‌یه‌كی سیستمه‌كه، كێشه‌ی گه‌وره بۆ یه‌كه‌كانی تر دروست ده‌كات و ته‌نانه‌ت تێكدانی تۆڕی دامه‌زراوه‌كه و شكستی سیستمه‌كه‌یشی به‌دوادا دێت، به‌و مانایه‌ی یه‌كه‌كانی سیستم ته‌واوكاری یه‌كترن. بۆ نموونه كاتێك رووداوی 16ی ئۆكتۆبه‌ر رووی دا، یه‌كه‌ی سه‌ربازی تێكشكا و دواتر دوو له‌سه‌ر سێی داهات له ده‌ست چوو، ئه‌مه‌ش راسته‌وخۆ كاریگه‌ری له‌سه‌ر یه‌كه‌ی دارایی و ئابووری كرد و دواتریش كاریگه‌رییه‌كه شۆڕ بووه‌وه بۆ یه‌كه‌كانی ته‌ندروستی، كۆمه‌ڵایه‌تی، په‌روه‌رده‌یی و بواره‌كانی تر.\nراسته هه‌رێمی كوردستان هێزێكی بچووكه و توانای ململانێی هێزه گه‌وره‌كانی ده‌وروبه‌ر و جیهانی نییه، به‌ڵام به‌شێكی خوڵقاندنی ته‌نگژه‌كان پێوه‌ندی به‌خۆمانه‌وه هه‌یه. كۆمه‌ڵێك رووداو له ده‌ره‌وه‌ی ئیراده‌ی خه‌ڵك و ده‌سه‌ڵات بوون. ناكرێت كه‌سیان ئه‌وه‌ی تر به‌م ته‌نگژانه تۆمه‌تبار بكات. كابینه‌ی هه‌شته‌می حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان گوناهی نییه له روودانی جه‌نگی داعش و ئه‌و هه‌موو قوربانی، خه‌رجی و ماڵوێرانییه‌ی به‌هۆی جه‌نگه‌وه كه‌وته سه‌ری. وه‌ك چۆن كابینه‌كه خه‌تابار ناكرێـت له دابه‌زینی نرخی نه‌وت له هه‌مان ساڵ (2014) له 130 دۆلاره‌وه بۆ 27 دۆلار. له هه‌مان كاتدا نه‌ده‌كرا رێ له دوو ملیۆن مرۆڤی ده‌ربه‌ده‌ر و ئاواره بگیرێ. هه‌ر هه‌مان ساڵ ته‌واوی بودجه‌ی وڵات بڕا.\nكه‌واته چوار ته‌نگژه‌ی گه‌وره، هه‌مووی له‌یه‌ك ساڵ پێكه‌وه رووبه‌ڕووی كابینه‌ی هه‌شته‌م بوونه‌وه، ئه‌مه جگه له كه‌ڵه‌كه‌بوونی ته‌نگژه‌كانی پێشوو كه ده‌رفه‌ت نییه باسی هه‌موویان بكرێـت. كه‌واته ناكرێت نكۆڵی له توانای ئیداره‌دان و تێپه‌ڕكردنی ئه‌م ته‌نگژانه نه‌كرێت. حكوومه‌ت هه‌رچه‌ندی كه‌موكوڕیشی هه‌بووبێت، به‌ڵام سه‌ركه‌وتوو بوو له مانه‌وه‌ی سیستمه‌كه‌و به‌رده‌وامبوونی به‌بێ ئه‌وه‌ی بكه‌وێت یان جڵه‌وی ده‌سه‌ڵات له‌ده‌ست بدات بۆ لایه‌نێكی تر كه بێت ئیداره‌ی هه‌رێمی كوردستان بدات.\nیه‌كێك له كێشه دژواره‌كانی رووبه‌ڕووی هه‌رێمی كوردستان بووه‌ته‌وه، خراپی ئه‌دای پارته سیاسییه‌كان و میدیا و ده‌ستوه‌ردانی ده‌ره‌كییه. به‌هۆی كه‌می هۆشیاری سیاسیی خه‌ڵك له كاری به‌ڕێوه‌بردنی وڵات و كه‌م ئه‌زموونی، ئه‌م سێ فاكته‌ره هاووڵاتییانیان فریو داوه.\nبه‌لای پارته سیاسییه‌كانی وڵاتانی پێشكه‌وتووه‌وه كابینه‌ی حكوومه‌ت له‌پێناو خزمه‌تی گشتی دامه‌زراوه و هه‌ر ره‌خنه و خۆپیشاندانێك بۆ مه‌به‌ستی پڕكردنه‌وه‌ی كه‌له‌نێك یان به‌ئاگاهاتنه‌وه‌یه‌تی، به‌پێچه‌وانه‌وه لای پارته سیاسییه‌كانی كوردستان حكوومه‌ت له هه‌ساره‌یه‌كی تره‌وه هاتووه و ده‌بێ داواكاری خه‌ڵك یه‌كه به‌یه‌كه جێبه‌جێ بكات و هاوكاتیش په‌رده‌پۆشی ئه‌و هه‌موو گه‌نده‌ڵی، كاری مافیایی و قۆرخكاری و خانه‌نشینی به‌لێشاوی نایاسایی و بندیواری ئه‌وانیش بكات. جا كێشه‌ی پارته‌كان ئه‌وه نییه چۆن ئیداره ده‌درێت، داهات هه‌یه یان نا!\nله‌لایه‌كی تریشه‌وه، كۆمه‌ڵگای كوردستان به‌ره‌و ئاینده‌یه‌كی خراپ هه‌نگاو ده‌نێت به‌هۆی كاریگه‌ریی میدیا و نه‌بوونی چاودێری و لێپرسینه‌وه له كه‌ناڵه‌كانی راگه‌یاندن. خه‌ریكه فه‌یسبووك گه‌وره‌تر له ده‌سه‌ڵاته باڵاكانی تری وڵات حوكم بكات. هه‌رهه‌نده ئه‌م ده‌سه‌ڵاته (فیسبووك) هه‌ڵمه‌تی له دژی كارێك ده‌ست پێ كرد، ئیدی خه‌ڵك ده‌چێته ناو ئه‌و ره‌فتاره به‌كۆمه‌ڵه، به‌بێ ئه‌وه‌ی ده‌رفه‌ت به بیركردنه‌وه‌یه‌كی ژیرانه‌ی خۆی بدات، ئینجا بڕیار بدات.\nحكوومه‌تی هه‌رێم پێش پشووه‌كانی نه‌ورۆز رای گه‌یاند كه ئه‌گه‌ر حكوومه‌تی ناوه‌ندی بڕێك پاره بنێرێت و باری هه‌رێم سووك بكات، ئه‌ویش به‌شێوازی پاشه‌كه‌وتدا ده‌چێته‌وه. هه‌رزوو لایه‌نه ئۆپۆزسیۆنه‌كان زانییان ئه‌و كاره ده‌كات، گوتیان ده‌رفه‌ته با هه‌ڵیقۆزینه‌وه جا به‌هه‌ر ئامرازێك بێت. له جیاتی پڕۆژه پێشكه‌ش بكه‌ن بۆ چۆنیه‌تیی چاككردنی بارودۆخه‌كه و هاوكاری خه‌ڵك بكه‌ن خوێندنی نه‌فه‌وتێ و خه‌ڵكی نه‌مرێت له‌به‌ر داخستنی نه‌خۆشخانه‌كان، هه‌ستان به‌سوود وه‌رگرتن له ناڕازیبوونی كه‌ڵه‌كه‌بووی پێشوو و گۆڕینی بڕیاری عه‌بادی، شه‌وێك پێش نه‌ورۆز و خه‌ڵكی هه‌ژاری ئه‌م وڵاته‌یان هێنایه شه‌قام و له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی ناوخۆ رووبه‌ڕوویان كردن و دواتر هه‌ر خۆیان له مۆبایله‌كانیانه‌وه وێنه‌یان گرتن و گاڵته‌یان پێیان ده‌كرد.\nحكوومه‌ت خه‌ریكه به‌ته‌واوی به‌سه‌ر ئه‌م كێشانه‌دا سه‌ربكه‌وێت، به‌ڵام ئایا ناشیرینكردنی دامه‌زراوه حكوومییه‌كانی وڵات و فه‌وتاندنی خوێندنی نه‌وه‌كانی داهاتوو و به‌كارهێنانی نیگه‌رانی و ماندوویه‌تی چه‌ند ساڵه‌ی خه‌ڵك بۆ به‌ده‌ستخستنی چه‌ند ده‌نگێكی په‌رله‌مانی عێراقی، به‌خیانه‌تی نیشتمانی دانانرێ؟.


ئەندامێکى لیژنەى دارایی پەرلەمانى عێراق رایگەیاند، وەزیرى دارایی ڕێگرە لە ناردنى پارە بۆ هەرێم و دیار نییە ئەم مانگە 200 ملیار دینارەکە دەنێردرێت یان نا.\nشیروان میرزا پەرلەمانتارى فراکسیۆنى یەکێتى و ئەندامى لیژنەى دارایی بە پێگەى فەرمى حزبەکەى راگەیاند "ناردنی بڕی 200 ملیار دیناری ماگانه بۆ هه‌رێمی كوردستان له‌لایه‌ن حكومه‌تی عیراقه‌وه بڕیاری ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌و پێویسته جێبه‌جێ بكرێت".\nوتیشی "مانگی رابردوو ئه‌و بڕه پاره‌یه به زۆری سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق نێدرا بۆ هه‌رێم، به‌ڵام بۆ ئه‌م مانگه هیچ به‌رچاو روونیه‌ك نیه‌و دیارنیه ئه‌و پاره‌یه دێت بۆ هه‌رێم یان نا".\nبەوتەى شیروان میرزا، وه‌زیری دارایی عیراق رێگره له‌به‌رده‌م ناردنی ئه‌و بڕه پاره‌یه مانگانه بۆ هه‌رێم و پێی وایه حكومه‌تی هه‌رێم قه‌رزاری حكومه‌تی عیراقه، نه‌ك حكومه‌تی عیراق پاره‌ی دیكه بنێرێت بۆ هه‌رێم.\nئامانج رەحیم سکرتێرى ئەنجومەنى وەزیرانى هەرێممانگى رابردوو لە لێدوانێکیدا بۆ تەلەفزیۆنى فەرمى پارتى ئاشکرایکرد، لەگەڵ مستەفا کازمى سەرۆک وەزیرانى عێراق و وەزیرانى دارایی و نەوت کۆبوونەتەوە و جەختیان کردووەتەوە کە دەبێت ناردنى پپشکى هەرێم لەلایەن بەغداوە بەردەوام بێت.\nوتیشى کازمى جەختیکردەوە کە حکومەتى فیدراڵى بەردەوام دەبێت لە ناردنى بەشە بودجەى هەرێم.\nئامانج رەحیم باسى لەوەشکرد، به ناردنی به‌شه بودجه‌ی هه‌رێم له به‌غدا و داهاتی ناوخۆ، پاره‌ی پێویست له به‌رده‌ستدا ده‌بێت بۆ دابه‌شکردنی موچه به‌بێ لێبڕین.\nوەزارەتی دارایی خشتەی موچەی سبەینێی بڵاوکردەوە\n2021.08.24 - 14:27


ئاماری كۆرۆنا له جیهان تاكو ئه‌مڕۆ\n2020-02-25 [12:17 PM]\nڤایرۆسی كۆرۆنا كه سه‌ره‌تا له ویلایه‌تی هوبای رۆژهەڵاتی چین سه‌ریهه‌ڵدا و به‌خێرایی به ناوچه‌كانی دیكه‌ی ئه‌و وڵاته‌دا بڵاوبووه‌وه، تا ئێستا بووه‌ته هۆی گیانله‌ده‌ستدانی دوو هه‌زار و 663 كه‌س له چین و دوو كه‌س له هه‌رێمی هۆنگ كۆنگ.\nڤایرۆسه‌كه ته‌نها له سنووری چیندا نه‌ماوه‌ته‌وه و په‌لی هاویشتووه بۆ وڵاتانی دیكه‌ش، به‌م هۆیه‌وه له ئێران 12 و له كۆریای باشوور هه‌شت و له ئیتاڵیا حه‌وت و له ژاپۆن چوار و له هه‌ریه‌كه له فلیپین و تایوان و فه‌ڕه‌نسا كه‌سێك گیانی له‌ده‌ستداوه.\nژماره‌ی توشبووان به ڤایرۆسه‌كه‌ش له سه‌رتاسه‌ری جیهاندا، 80 هه‌زار كه‌سی تێپه‌ڕاندووه كه 77 هه‌زار و 658یان له چین-ن، هه‌روه‌ها 81 توشبوو له هه‌رێمی هۆنگ كۆنگ، 10 توشبوو له هه‌رێمی ماكاو و 30 توشبوو له تایوان هه‌ن.\nبه‌پێی راپۆرتی ناوه‌نده پزیشكییه‌كانی وڵاتانی جیهان ژماره‌ی توشبووان به كۆرۆنا له ده‌ره‌وه‌ی چین به‌م شێوه‌یه‌یه: "كۆریای باشوور 893، ژاپۆن 850، ئیتاڵیا 229، سینگاپور 89، ئێران 61، ئه‌مریكا 35، تایلاند 35، ئوسترالیا 23، مالیزیا 22، ڤیێتنام 16، ئه‌ڵمانیا 16، به‌ریتانیا و ئیمارات هه‌ریه‌كه‌یان 13، فه‌ڕه‌نسا 12، كه‌نه‌دا 11، هیندستان، فلیپین و كوێت هه‌ریه‌كه‌یان سێ، رووسیا، ئیسپانیا، ئیسرائیل و عه‌ممان هه‌ریه‌كه‌یان دوو، عێراق، به‌حرێن، نیپال، سریلانكا، كامبۆدیا، به‌لجیكا، سوید، فینلاند، میسر، لوبنان و ئه‌فغانستان هه‌ریه‌كه‌یان یه‌ك حاڵه‌تی توشبوون به ڤایرۆسه‌كه‌یان تیادا تۆمار كراوه".


خانه»به شی کوردی»بابه ته كان»ئه‌ی ئێمه‌ش بۆ نه‌گه‌ڕێنه‌وه\nئه‌ی ئێمه‌ش بۆ نه‌گه‌ڕێنه‌وه بو نیشتمانی خۆمان\nگۆشه نیگایه‌ک بۆ چیڕۆکی گه‌ڕانه‌وی زمناکۆ هه‌ڵه‌بجه‌یی\nکاتێک ڕوانیم، وردبوومه‌وه، سرنجم دا له بارودۆخی وڵاته‌که‌م، چیاو نزاره‌که‌م، له تێکه‌ڵاوی که‌س‌و کاره‌که‌م، بینیم واتاو وشه‌و هه‌ست و نه‌ست و قسه‌و باسی ده‌ورو به‌رم، ده‌چپێنن به گوێچکه‌مدا، به ناخی دڵمدا، به هه‌ست و ویژدانمدا، که تۆ خه‌ڵکی ئه‌م شاره نیت، له ڕه‌گه‌زی ئه‌م وه‌چه نیت، کوڕی ئه‌م خاکو زێده نیت، له‌م دایکو نیشتمانه نیت و بۆ ئه‌م وڵاته خزم نیت، به‌ڵام هه‌ی داخی گرانم وه‌ها فریو درابووم، وه‌ها خافڵێندراو سه‌رلێسه‌ندراو بووم، که نه‌پڕژام بۆ دۆزینوه‌ی خۆم تێبکۆشم، هه‌وڵ بده‌م و ته‌قه‌للای خۆم وه‌گه‌ڕ بێنم، نه‌پڕژامه سه‌ر ئه‌وه‌ی بڕوانمه خۆم که ئه‌من کێم و له چ تاقمێکم و له چ هۆزێکم؟ ون بووی چ شارێکم؟ جگه‌رگۆشه‌ی چ دایکێکم؟ ده‌رکراوی چ نیشتمانێکم و چ خاک و زێدێک منی هێنایه ڕووپه‌ڕی دنیایه‌وه؟\nبیست و چه‌ند ساڵه له هه‌ڕاج خانه‌ی بێگاناندا بێ‌ناس‌نامه‌و بێ پێناسه ڕاده‌بورێم، گه‌ڵای عومرم هه‌ڵده‌وه‌رێنم، زمانی زگماکی خۆم له بیر ده‌که‌م و ڕێزمانی بێگانه‌کان «دنبال» ده‌که‌م.\nبیست و یه‌ک ساڵه دایکی دڵ هه‌ڵقرچاو و نیشتمانی ده‌رمان لێ‌ڕژاوم جێ هێشتوه‌و پێوندیم له‌گه‌ڵدا پچراندوون و به مێشکمدا نه‌گوزراون! ئاخر چی‌بکه‌م زۆر شت ده‌وریان ته‌نی بووم، خۆیان بۆ ڕازاندبوومه‌وه و منیان فریو دابوو؛ ڕاسته که زۆر جار پێیان ده‌گوتم: عه‌لی هه‌ڵه‌بجه‌یی! به‌ڵام وه‌ها تامه‌زرۆی خۆیان کردبووم که لام وابوو هه‌ر ئه‌وه‌م که هه‌موو هه‌ر‌گیز گومبووی هه‌ڵه‌بجه نیم.\nبه‌ڵێ ئه‌مه چیڕۆکی ئه‌و لاوه نه‌ونه‌مامه بوو که پاش بیست و یه‌ک ساڵ گه‌ڕایه‌و ئامێزی دایکی دڵهه‌ڵقرچاو و نیشتمانی خاپوور کراوی، له کاتێک‌دا که به زمانو به هه‌ست و سۆزێکی دیه‌وه خۆی له نێوان خزمانیدا ده‌بینیه‌وه.\nئه‌مه چیڕۆکی زمناکۆ بوو که لام وابێت ئه‌م چیڕۆکه ته‌نیا شایانی باڵای زمناکۆ نی‌یه‌ی و به باڵای هه‌موو لایه‌کمان درواوه.\nسه‌رنج بده‌ن: ئه‌گه‌ر سه‌ددامی فاشیست به هێزی شیمیایی زمناکۆی شاربه‌ده‌ر کرد و له ئامێزی دایکو نیشتمانه‌که‌ی بڕی و دایه ده‌ست بێگانه‌کان تاوه‌کوو ناوی عه‌لی به سه‌ردا بسه‌پێنێت و ڕێزمانی زگماکی لێ ون بکات، ئاوا شه‌یتانی غه‌دداریش بۆ شاربه‌ده‌ر کردنی ئێمه، بۆ قه‌ڵاچۆو خاپور کردنی به‌هه‌شتمان، نیشتمانمان، ئاینمان، فیتره‌ت و سروشتی خۆرسکمان، زۆرێک له داوو ده‌رمانه‌کانی خستوه‌ته گه‌ڕ که کانیاوی مه‌عریفه و زانست، سه‌رچاوه‌ی ئایین و دین، خواو به‌رنامه‌که‌یمان لا دڕدۆنگ بکه‌ن و به چاوی سوکه‌وه سه‌یری به‌هه‌شته‌که‌ی، په‌یامه‌که‌ی، قوڕئانه‌که‌ی، فه‌رموده و واتا به‌نرخه‌کانی بکه‌ین.\nبه‌ڵێ شه‌یتان له نیشتمانی ئاین دۆستی ئاواره‌ی کردین و ڕه‌وانه‌ی شاری ڕازاوه‌ی دراو خۆشه‌ویستی و دنیاداری کردین، وای لێ کردین که خۆشه‌ویستی قوڕئان و ئاینمان، خاک و زێدمان، دایک و بابمان و هاوسێ و گه‌لمان له‌لا سوک بێت و هه‌موویان له هه‌ڕاج‌خانه‌ی شاری ڕازاوی پووڵدا بفرۆشین.\nڕاستی کاکه، خوشکێ، برا! وه‌ته‌نی مه که‌ی وه‌هایه؟ که هه‌ژار له نێوانمان سووک و بێ‌مانایه؛ ناحه‌زه، بێ‌ڕێزه، نه‌زانه، جێگه‌ی نی‌یه لای هیچ یه‌ک له‌و خزمانه.\nوه‌ته‌نی مه وه‌ها نه‌بوو، هاوسێ ئامانی له‌لای هاوسێ هه‌بوو؛ گفتو لفتیان وه‌کو یه‌ک بوو، دڵخۆشی‌یان له‌لای یه‌ک بوو و ناخۆشی‌شیان هه‌ر وه‌کو یه‌ک بوو.\nوه‌ته‌نی مه ڕازاوه بوو، دوور له تاوان، دوور له هه‌ڵه، دوور له درۆ، دوور له ئاکار و خوخده‌ی قیزه‌ون بوو؛ ئه‌وه‌ی ڕه‌وشت و ئاکاری ناحه‌ز و چرچ و له‌وێچ بێ، ئه‌وه‌ی بۆنی ناخۆش و دیمه‌نی ناپه‌سه‌ندو ده‌نگی زڕاو بێ، له‌وێ هه‌ر ناوی نه‌بوو، باوی نه‌بوو، جێگه‌ی به قه‌د مسقاڵێکیش نه‌بوو.\nئیستێ زانیت ئه‌وێ کوێ بوو؟ ئه‌وێ که وه‌ته‌نی من، تۆ، ئه‌م، ئه‌و، هه‌موو هه‌ر له‌وێ بوو؟\nبه‌ڵێ وایه ڕاستت زانی وه‌ته‌نی ڕاسته‌قینه‌ی مه هه‌ر ئه‌و جێ‌یه بوو که باوک و دایکی هه‌موومانی لێ‌بوو. یانی ئه‌و جێ که هه‌ر چه‌ندێک زۆرتر گوناح بکه‌ی، زیاتر له‌وێ وه‌ده‌ر ده‌نرێی، به‌ڵام به پێچه‌وانه‌یش هه‌ر چه‌ندێک باشتر، به ڕووی خۆش و دیمه‌نی چاکتر چاکان بکه‌ی، له‌گه‌ڵ خاسان خۆت ڕێک بخه‌ی، زووتر به وه‌ته‌ن ده‌گه‌ی، له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ی یاران شادی و خۆشی ساز ده‌که‌ی.\nهه‌ر بۆیه‌ش که پێغه‌مبه‌ر، درودی خودای له‌سه‌ر، فه‌رمووی پێمان: ئاگاو له خۆ بێ ئامان و هه‌زار ئامان، دنیا و کاروباری نه‌ت خافڵێنن، شتت به درۆ بۆ نه‌ڕازێنن، له ڕاسته ڕێ نه‌ت‌ترازێنن، نیشتمانی خۆشه‌ویستت لێ‌نه‌سێنن و به‌ره‌و دۆزه‌خی بێ بنه‌وان نه‌ت‌ڕه‌تێنن. فه‌رمووی پێمان: له دنیادا، له کارو باری ڕۆژانه‌ت‌دا، له هه‌ڵ‌سوو که‌وتی ناو خزمانت‌دا وا بزانه، غه‌ریبه‌یت و له شاری بێگاناندا ده‌ژیت، چه‌ن ڕۆژێ ده‌مێنیه‌وه و ده‌بێ بۆ وه‌ته‌نی خۆت توێشوو به‌ریت. یان خۆ وه‌ها بژی که ڕێبواری سه‌ر سه‌فه‌ریت، نیشتمانت له پێشه‌وه‌یه و به‌ره‌و ئه‌وێیه کۆڵ به‌ریت.\nبه‌و هیوایه‌ی هه‌موو لایه‌کمان به وه‌ته‌نی ڕاسته‌قینه‌ی خۆمان شاد ببینه‌وه‌و چی‌تر به ووڵاتانی بیانی دڵخۆش نه‌که‌ین.\nنیشتمان زمناکۆ هه‌ڵه‌بجه‌یی\nسایت نوگرا - 457,536 بازدید\nعشق زن به غیر شوهر - 209,168 بازدید\nبیست و هشت معجزه از معجزات حضرت محمّد رسول الله - 114,383 بازدید\nنصیب زن در بهشت چیست؟ - 103,688 بازدید


لەهاوینی 2017 لەلایەن دەرباری لێپرسراوێكی باڵای حزب، هێزێكی چەكدار (وەك مولازم موحسین) هەڵیانكوتایە سەر ماڵم برایەكیان رفاندم، چوومە بنكە پۆلیس بۆ تۆماری سكاڵا، ئەفسەری بنكەكە وتی كاكە توشی كێشەمان مەكە، من ناتوانم ئەو سكاڵایەت لێوەرگرم، بڕۆ بەخۆت تۆڵەی خۆت بكەوە، پۆلیس چارەی تۆی پێناكرێت!!\nئاسایشی هەولێر دوو ئەندامی یەكێتی دەڕفێنێت و بەبەرچاوی هەموو دونیا لەسەر شاشەی تەلفزیۆن بەڕێوبەرەكەی دەڵێت ئێمە كادرێكمان لەسلێمانی دەستگیركراوە تا ئازاد نەكرێت ئەوانەی هەولێر ئازاد ناكرێن!!\nسەرۆكی دادگای تێهەڵچونەوەی هەولێر لەسەر رووداوێك كە پێدەچێت حزب تەكلیفی لێكردبێت هەڕەشە لە دادوەرێكی دادگای كەتنی هەولێر دەكات بۆئەوەی تۆمەتبارێك بە ناقانونی ئازاد بكات! رۆژی دواتریش كاتێك دادوەرەكە دەیەوێت لەسەر ئەو هەڕەشانە لەدادگا سكاڵا تۆماربكات، كەچی دادگا سكاڵاكەی لێ وەرناگرێت!!\nلەوە خراپتر، دادوەرێك ماوەی تەوقیفی تۆمەتبارێك درێژ دەكاتەوەو نوسراو بۆ بەندیخانە دەكات، كەچی ئاسایشی گشتیی ئازادی كردووەو لەوڵامدا دەڵێت بێتاوان دەرچوو!! بەبێ ئەوەی هیچ حیسابێك بۆ دادگاو دادوەر بكات.\nتۆمەتبارانی دەستدرێژی كردنە سەر كچێكی حەوت ساڵان ئازاد دەكرێن (گوایە) چونكە خزمی لێپرسراوێكن، دوای چەند رۆژێك لەژێر گوشاری شەقام و توڕەیی خەڵك لەتۆڕی كۆمەڵایەتی دەستگیر دەكرێنەوە! باشە ئەگەر بەپێی قانون تۆمەتبارەكان شایەنی ئازادكردن نەبوون بۆچی ئازادكران؟ ئەی ئەگەر شایەنی ئازادكردن بوون بۆچی دەستگیركرانەوە؟\nئەوانەی سەرەوە بەشێكن لەوێنەی بچوككراوەی حوكمڕانیی كوردستان! كە هاوڵاتیانی تێیدا كەرامەتیان پارێزراو و ژیانیان ئەمین نییە، بگرە هەندێكجار دوای بێڕێزیی زۆر و ستەملێكردن هەوڵی ئەتككردنیشیان دەدرێت.\nبەكورتی، خەریكە دامەزراوەكانی دەوڵەت نەك هیچ قیمەتێكیان نامێنێت، بەڵكو بونەتە مەقاشی دامەزراوەیەكی زۆر گەورەتری سەركوتكردن و ترس و تۆقاندن! تەماشاكەن دامەزراوەی ئاسایش كە لەبنەڕەتدا مەبەست لێی پاراستنی گیانی هاوڵاتیان و نەهێشتنی تیرۆرو تاوانە، كەچی ئاسایشەكەی ئێمە بۆتە دامەزراوەیەكی پڕ نهێنی و تۆقێنەری هاوڵاتیان، بۆتە دامەزراوەیەك بۆ رفاندن و بەبارمتەگرتن و كوشتنی هاوڵاتیان لەژێر ئەشكەنجەو ئازار! لەوە خراپتر بۆتە دامەزراوەیەكی حزبیی و ستراتیژییەتی پاراستنی حزبە نەك خەڵك!\nتەماشاكەن، لە وڵاتان دامەزراوەی دادوەریی دامەزراوەی گرەنتیكردنی مافی هاوڵاتیان و هێنانەدی دادپەروەرییەو دادوەرانیش دوورن لەهەموو كاریگەریی ململانێیەكی سیاسی، كەچی لە هەولێر بەشێك لە دادوەران بەرۆژی روناك بەچەپڵەرێزانەوە بەشداریی لەكەمپینی حزبدا دەكەن و هەلهەلە بۆ سەركەوتنی حزب لێدەدەن! بەشێكن لە دامەزراوەی ترساندن و هەڕەشەكردن!\nدامەزراوەی پۆلیس هیچ پێناسەیەك نایگرێتەوە، ئەوەتا لەبری ئەوەی ئەو دامەزراوەیە ببێتە هۆكاری سەقامگیریی و دابینكردنی ئاسایشی كۆمەڵگا، وەك ئۆرگانێكی حزبیی كاردەكات لەدەرەوەی قانون و پرەنسیپەكانی پاراستنی ژیان و كەرامەتی مرۆڤ هەڵسوكەوت دەكات. لەدوای هەموو تاوانێك كە كۆمەڵگا لێی دێتە وڵام و دەبێتە باسی رۆژ، سیناریۆیەكی لاوازو دوور لەهەموو مەنتقێك دەهێننە گۆڕێ و دواتر لێی پەشیمان دەبنەوە! سیناریۆیەك هەندێجار شەرمەزاریی نەبێت هیچی تری بەدواوە نییە، بەڵام عەرەب وتەنی "المفلس فی القافلە امین".\nگومان خستنە سەر هەموو رووداوێكی ئەم كۆمەڵگایە، پەیوەندی بەرووداوەكە یان بكەرانییەوە نییە، بەڵكو دامەزراوەكانی دەوڵەت یان حوكمڕانیی هیچ متمانەیەكیان لای خەڵك نەماوە، تەواوی دامەزراوەكان بوونەتە بەشێك لە پێویستییەكانی حزب تەنها لۆگۆو رەنگی كەمێك جیاوازە! بۆیە بەڕێوبەری گشتیی پۆلیسی هەولێر بەباوكی ئەو كچە 8 ساڵیە حزبیانە مامەڵە لەگەڵ هاوڵاتییەك دەكات كە وەكخۆی دەڵێت ستەمی لێكراوە.\nئەوەی روودەدات تەنها لایەنێكی سیاسی دیاریكراو لێی بەرپرس نییە، بەڵكو هەموو گروپ و لایەنە سیاسییەكان لێی بەرپرسن. ئەو لایەنانەی بەشێك نین لەرووداوەكە بەقەد لێپرسراوانی هەولێر بەرپرسێتیان لەئەستۆیە، بەرپرسێتی رێگریكردن لەم دۆخەو قەبوڵكردنی بەردەوامبونی ئەم دۆخە، نەك تەنها بەیاننامە دەركردن و بەكاڵاكردنی رووداوێك لەپێناو خواست و موزایەدەی سیاسیی.


سەركردەیەكی عیراقی ڕێكخراوی قاعدە لە ئەمریكا دەستگیردەكرێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەركردەیەكی عیراقی ڕێكخراوی قاعدە لە ئەمریكا دەستگیردەكرێت\n2020/02/01 - 9:20 AM\nپۆلیسی ئەمریكا لە شاری فینیكس لە ویلایەتی ئەریزۆنا، عیراقییەك دەستگیردەكات كە تۆمەتبارە بە سەركردایەتیكردنی گروپێكی تیرۆریستی سەر بە ڕێكخراوی قاعیدە.\nبەپێی هەواڵێكی كەناڵی (الحرە)، عەلی یوسف نوری تەمەن (42 ساڵ)، داواكراوە بۆبەردەم دادگای عیراقی بە تۆمەتی تێوەگلان لە كوشتنی دوو پۆلیسی عیراقی.\nبەپێی سەرچاوە ئەمنییەكانيش، نوری سەركردەی گروپێكی سەر بە ڕێكخراوی قاعیدە بووە لە شاری فەللوجە و پیلانی بۆ هێرشكردنە سەر هێزەكانی پۆلیس داڕشتووە.\nهەروەها نوری لەگەڵ چەند كەسێكی تری سەر بە ڕێكخراوی قاعیدە، تۆمەتبارن بە تەقەكردن و كوشتنی دوو پۆلیسی سەر بە بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی فەللوجە لە دوو هێرشی جیا لە 2006 ، یەكێك لە كوژراوەكانيش پلەی مولازمی یەك بووە.\nئەمریكا باری نائاسایی ڕادەگەیەنێت


Mohammed’s Story | Iraq Mission | IOM\nThe first in a queue of dozens of displaced people, Mohammed Sabbar leans forward on his two crutches as he looks at the assistance kits lined up on the concrete yard. Some IDPs there are from other parts of Kirkuk governorate; others, like Mohammed, have come from as far as Garma, in Anbar province. Mohammed’s displacement began in late 2013, when fighting broke out between tribal militias and the government’s forces; then, in mid 2014, ISIL occupied parts of the governorate.\nMohammed and his wife, who is also disabled, live with their three children in an unfinished building in Kirkuk. But it is not free. “I have to pay 200,000 Iraqi Dinars every month,” Mohammed said, “and I can’t really pay that amount. People from the neighborhood help me with rent and some other things.” Six other displaced families live in the same building.\n"Living in an unfinished structure is not like living in a house, you know. It has no windows or doors and it is very cold at night. We have to collect pieces of timber, wood, cardboard and whatever other material we can burn in a barrel to keep the children warm.”\nThe kits received by the beneficiaries include sealing-off materials as well as other necessary non-food items such as mattress, blankets, and towels. The kits were funded by the EU Humanitarian Aid and Civil Protection (ECHO).\n“We do have blankets, but they are not warm enough for this winter… It is good that these kits include blankets and other necessary materials, but the best thing is that they include a kerosene heater that we can use to keep ourselves warm, instead of burning other materials. Thank you very much for providing these kits."\nكان محمد صابر الاول في طابور يضم عشرات الاشخاص النازحين، يميل الى الامام مستنداً على عكازيه حيث ينظر الى حزم المساعدة المصفوفة في الساحة الخرسانية . يأتي بعض النازحون من مناطق اخرى من محافظة كركوك والاخرون مثل محمد جاءوا من مناطق بعيدة مثل الكرمة في محافظة الانبار. نزح محمد في اواخر عام 2013 عندما اندلع القتال بين ميليشيا القبيلة والقوات الحكومية وبعد ذلك في أواسط 2014 احتلت داعش اجزاء من المحافظة.\nمحمد وزوجته التي هي معاقة أيضاً يعيشون مع اطفالهم الثلاثة في مبنى غير مكتمل البناء في كركوك، إلا إن أقامتهم ليست مجانية في المبنى. يقول محمد " ينبغي ان أدفع 200,000 الف دينار عراقي كل شهر، ولا أستطيع ان ادفع هذا المبلغ ويساعدني بهذا بعض الاشخاص من محلة سكني بدفع الايجار وبتوفير بعض الحاجيات الاخرى" يعيش في المبنى ذاته ستة عائلات نازحة اخرى.\n"السكن في هيكل بناء ليس كما هو السكن في منزل، ليس هناك نوافذ او أبواب وبارد جدا أثناء الليل، نقوم بجمع قطع الخشب والحطب والورق المقوى وأي مواد اخرى يمكننا حرقها في برميل ليبقى الاطفال دافئين".\nإن الطرود التي يتلقاها المستفيدون تحتوي على العُدد التي تستخدم في نصب الخيام وكذلك المواد الغير غذائية اللازمة كالافرشة والبطانيات والبشاكير. وتم تمويل هذه الطرود من قبل المفوضية الاوربية للمساعدات الانسانية والحماية المدنية.\n" لدينا بطانيات إلا إنها ليست دافئة بما فيه الكفاية لهذا الشتاء، من الجيد ان تضم هذه الطرود البطانيات والمواد الضرورية الاخرى. مع هذا فإن أفضل شي إنها تحتوي على المدفأة النفطية التي يمكن ان نستعملها لندفأ انفسنا بدلا من حرق المواد الاخرى. اشكركم كثيرا لتوفير طرود المساعدة هذه لنا"\nمحمد صبار یه‌كه‌م كه‌س بوو له سه‌ره‌دا. خۆی به‌سه‌ر شه‌ققه‌كانیدا چه‌ماندبووه‌وه و سه‌یری به‌شه كۆمه‌كییه‌كانی ده‌كرد كه له‌سه‌ر سه‌كۆ كۆنكریتییه‌كه ڕیز كرابوون. هه‌ندێك له‌و ئاوارانه خه‌ڵكی ناوچه‌كانی تری پارێزگای كه‌ركوكن، ئه‌وانی دی وه‌كو محمد له شوێنی دووره‌وه هاتوونه‌ته كه‌ركووك. محمد خه‌ڵكی شارۆچكه‌ی گه‌رمه‌یه له پارێزگای ئه‌نبار. ده‌ربه‌ده‌ربوونی محمد له كۆتاییه‌كانی ٢٠١٣ده‌ستی پێ كرد كاتێك شه‌ڕ له‌نێوان چه‌كدارانی هۆزه‌كان و هێزه‌كانی حكوومه‌ت ده‌ستی پێ كرد. دواتر داعش چه‌ند ناوچه‌یه‌كی\nپارێزگایه‌كه‌ی داگیر كرد.\nمحمد و خێزانه‌كه‌ی كه هه‌ردووكیان خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌تن له‌گه‌ڵ سێ منداڵه‌كانیان له باڵه‌خانه‌یه‌كی ته‌واونه‌كراودا ده‌ژین. به‌ڵام به‌خۆڕایی نییه. "من مانگانه ده‌بێت ٢٠٠ هه‌زار دینار بده‌م،" محمد وای گوت، ``ناشتوانم ئه‌م پاره‌یه بده‌م به‌ڕاستی، خه‌ڵكی گه‌ڕه‌كه‌كه یارمه‌تیم ده‌ده‌ن له كرێ و هه‌ندێ شتی دیش.`` هه‌ر له باڵه‌خانه ته‌واونه‌كراوه‌كه‌دا شه‌ش خێزانی ئاواره‌ی دیش ده‌ژین.\n"ژیان له باڵه‌خانه‌یه‌كی ته‌واونه‌كراودا وه‌كو ژیان له ناو خانوو نییه، خۆت ده‌زانی. ئه‌و باڵه‌خانه‌یه هیچ په‌نجه‌ره و ده‌رگه‌یه‌كی نییه و شه‌وان زۆر سارده. ئێمه ده‌بێ پارچه دار و ته‌خته و په‌ڕۆ و كارتۆن و هه‌رشتێكی دی كه بتوانین له به‌رمیلێكدا بیسووتێنین كۆ بكه‌ینه‌وه بۆ گه‌رمكردنه‌وه‌ی منداڵه‌كان."\nئه‌و به‌شه شمه‌كه‌ی ئاواره‌كان وه‌ریان گرت كه‌ره‌سته‌ی داپۆشین و هه‌وابڕكردنی تێدا بوو له‌گه‌ڵ شمه‌كی پێویستی دی وه‌كو دۆشه‌ك و به‌تانی و خاولی و شتی دی. كه‌ره‌سته‌كان به پاڵپشتی دارایی نووسینگه‌ی كۆمه‌كی مرۆیی و پاراستی مه‌ده‌نی یه‌كێتیی ئه‌وروپا (ئێكۆ) دابین كرابوون.\n"ئێمه به‌تانیمان هه‌ن، به‌ڵام ئه‌وه‌نده گه‌رم نین بۆ ئه‌م سه‌رمای زستانه… شتێكی باشه كه ئه‌م به‌شه كۆمه‌كییانه به‌تانییان تێدایه له‌گه‌ل كه‌ره‌سته‌ی پێویستی دی، به‌ڵام له‌وه‌ش باشتر ئه‌وه‌یه كه سۆبه‌ی له‌گه‌ڵدایه كه ده‌توانین به كاری بێنین بۆ خۆ گه‌رمكردنه‌وه له جیاتی سووتاندنی كه‌ره‌سته‌ی دی. زۆر سوپاس بۆ دابینكردنی ئه‌م كۆمه‌كییانه."


بزوتنەوەی گۆڕان و هەنگاونان بەرەو قۆناغێكی چارەنوس ساز\nسیروان حەمەرەشید - كه‌مال محمد\nبێگومان لە مێژووی سیاسی و حكومرانی هەرێمی كوردستاندا پاوانخوازی دەسەڵات و سەرمایە لەسەروی تەواوی یاساوە دەبینرێت، هەروەك چۆن هەردوو پارتی دەسەڵاتدار لە رێگەی پاوانخوازی دەسەڵاتیانەوە بەردەوام دەستیان بەسەر ئابوری و جومگە سیاسیەکان و حكومڕانییدا گرتووە.\nلە ساتەوەختی دروستبوونی بزوتنەوەی گۆڕان لەسەردەستی سیاسەمەندار و بیرمەند و سەركردەی دیاری کورد "نەوشیروان مستەفا" قۆناغ و هەنگاوێكی گرنگ و هەڵكشان بوو بەرەو هوشیاری و زیندووکردنەوەی ڕۆحیەتی باڵا بۆ چاکەی گشتی، واتە یەكەمین هەنگاوی خۆی بۆ هوشیاری گشتی كۆمەڵگا هاویشت هەڵبەتە چۆن لایەنی تێگەیستن و هوشیاری هەركۆمەڵگایەك زۆر گرنگە، گەر وەك پێویست دەركی پێنەكرێت و هەوڵی بۆ نەدرێت ئەستەمە رەوشی هەرێمەكە شیكارو چارەسەر بكرێت و بتوانرێت تاوتوێكردن و هەڵوەستە كردنێكی بایەخدار سەبارەت بە تەواوی كێشە سیاسییەكان پێشبخرێت.\nبزوتنەوەی گۆڕان لەسەرەتای دامەزراندییەوە توانی جوڵەو بەرگێكی نوێ بە بەر سیاسەتدا بكات\nبزوتنەوەی گۆڕان لەسەرەتای دامەزراندییەوە توانی جوڵەو بەرگێكی نوێ بە بەر سیاسەتدا بكات و سەركردایەتی بەرەی خەڵک بكات و بەداكۆكی و سوربونێكی زۆرەوە هەوڵی ئەوەی داوە نەخۆشییەكانی ناو سیاسەت و كۆمەڵگا بوەستێنێت و چارەسەری بكات، لە سۆنگەی رەخنەگرتن لە سیستەم و ئەو پێکهاتە ناجۆرەی حکومڕانی، کە بەجۆرێک دەسەڵاتی پارتی و یەکێتی گورزێکی کوشندەیان لە خەون و ئامانجە باڵاکانی خەڵکی کوردستان وەشاندوە، بەچەشنێک ئەو رەخنانەشی لە بوارەكانی مۆراڵ و سیاسییەوە ئاراستەی دەسەڵاتی پارتی و یەكێتی كردوە چ لەسەردەمی ئۆپۆزسیۆنبونییەوە تا دەگاتە بەشداریكردنی لە حكومەتدا.\nبەدڵنیاییەوە هەروەك چۆن هەرهێزێكی سیاسی لە دنیادا رووبەرووی قەیران و گرفتی نێو خۆیی ئەبێتەوە، بێگومان گۆڕانیش وەك هێزێكی سیاسی ئەم دنیایە بێبەری نییە لەو گیروگرفتانە، بۆیە چارەسەركردنی كێشەكانی گۆڕان بە تەنها نەبەستراوە بە خودی چەند كەسانێكەوە لەناو بزوتنەوەكەدا، بەڵكو بەستراوە بەوانەی چەندین ساڵە بەگیانی گۆڕانخوازییەوە خۆرسكانە لە هەوڵی بەهێزكردن و بەردەوامیدانی ئەم بزوتنەوەیەن، كە ڕووبەڕووی سیستەمە شكستخواردوەكەی دەسەڵاتداران وەستاوتەوە تا بە شێوەیەكی بنچینەیی هاوسەنگی بۆ كۆمەڵگاو یاسا و کەرامەتی ئینسانی کورد بگەرێتەوە.\nدەکرێت بەپەلە بزوتنەوەی گۆڕان هەنگاو بۆ چارەسەركردنی كێشە ناوخۆییەكانی بنێت\nئەمڕۆی هەرێمەكە و ناوچەكەش بە قۆناغێكی هەستیاردا تێدەپەرێت، بۆیە دەکرێت بەپەلە بزوتنەوەی گۆڕان هەنگاو بۆ چارەسەركردنی كێشە ناوخۆییەكانی بنێت کۆی ئەو رەخنانەی لەلایەن گۆڕانخوز وخەمخۆرانەوە لێدەگرین بە هەندەوە لێیبڕوانێت و شەن و کەوی بكات و ئاڕاستەی رەخنەکانی خەڵک و لایەنگرەکانی بکات، تاوەکو سودی پێویست و گونجاو لەم رەخنانە وەربگیرێت، بۆ ئەوەی لەو رێگەیەوە دەرفەتی چارەسەری وەربگرێت و لەسەر دیدگا و بنەمای رەخنەكانی هەوڵی چارەسەری کێشەکانی بزوتنەوەكە بدەن.\nلە دۆخێكی وەهادا گۆڕان رێگای سێیەمی نییە، تەنها دوو رێگایەو هیچ تر، ئەوانیش یان دەستگرتنە بە پرنسیپە بنەڕەتییەکانی و گۆڕانکاری هەمەجۆری لە خودی بزووتنەوەکەدا یان تەسلیمبوون بە دۆخی نەخوازرازی هەرێم.\nکارێکی زۆر ئاساییە هێزێکی سیاسی وەک بزووتنەوەی گۆڕان توشی ململانێ و کێشەی جۆراجۆری ناوخۆیی و دەرەکی ببێت\nکاتێک هەر حزب و رێکخراوێکی سیاسی خۆی رادەگەیەنێت هەر لەسەرەتاوە بەململانێی ناوخۆی دەستپێدەکات، چونکە هەم سروشتی ژیانی مرۆڤ و هەم سیاسەت و ژیانی حزبایەتی و رێکخراوەیی وا دەخوازێت، کەواتە کارێکی زۆر ئاساییە هێزێکی سیاسی وەک بزووتنەوەی گۆڕان توشی ململانێ و کێشەی جۆراجۆری ناوخۆیی و دەرەکی ببێتەوە، بەڵام کاتێک ململانێ ناوخۆییەکان بەرەو ناکۆکی و دژایەتی ناڕەوایی و شەخسی دەڕوات، ئەوسا ناتوانین بڵیین دۆخەکە ئاسایی و سروشتیە، چونکە قوڵبوونەوەی کێشەکان بەئاراستەی ناکۆکی و مەترسی لاوازبوونی گۆڕانە و دەچێتە خانەی نابەرپرسیایەتی و ناڕاستگۆیی بەرامبەر رۆڵ و پێگەی سیاسی و جەماوەری بزووتنەوەکە و هاوکاتیش دەچێتە خزمەت هێزە پاوانخواز و گەندەڵکارەكانەوە.\nهەموومان درک بەوە دەکەین، کە گۆڕان توشی کێشەی سیاسی و رێکخراوی بۆتەوە\nهەموومان درک بەوە دەکەین، کە گۆڕان توشی کێشەی سیاسی و رێکخراوی بۆتەوە، بۆ دەربازبوون لەو دۆخەی تێکەوتووە لەسەر بنەمای تێگەێشتن لە هۆکاری کێشەکانی، دواتر تاکە چارەسەر گەڵاڵەکردنی پرۆژە و نەخشەی هەمەلایەنی لە رێگەی بەستنی کۆنگرەی نیشتمانی بە عەقڵیەتی ژیرانەی نوێخواز و میکانزمی گونجاوە وە چارەسەری کێشەکانی بکات و بۆ چاکسازی لە کۆی پێكهاتەی دەستوور و هەیکەلی ڕێکخراوەییدا.\nدیارە یەكێكی دیكە لە زەرورییەتەكانی هێزی سیاسی و زیندوو گرنگی دانە بەچەندین ئەكادیمیایەكی سیاسی و پەروەردەیی و دامەزراوی گونجاو، دەكرێ بزوتنەوەی گۆڕانیش وەك هێزێكی سیاسی لە رێگەی ئەم ئەكادیمیانەوە یارمەتی زانستی و سیاسی و رۆشنبیری و كۆمەڵایەتی بۆ پێویستییەكانی سەرلەنوێ بنیاد نانەوەی بزوتنەوەكە بدات لە قۆناغە چارەنوسـسازەكاندا بۆ ئەوەی لە بنیادنان و خاوەن ستراتیژی سیاسیدا یارمەتی پێویست دەستەبەر بكات و کادر و کاره‌کتەری نەوعی لە کایەکانی سیاسی وئیداری و سەرکردەدا دروست و پەروەردە بکات. هەروەها لەنێوەندا میدیاگۆڕان وەک پێویستیەکی گرنگ لە رووی جۆری و ناوەڕۆک وتەکنیکەوە دەکرێت گۆڕانکاری تێدا بکرێت.\nدواجار ئەوەی بۆ گۆڕان گرنگه هەموو ئەو هەنگاوانە تەنها لە رێگەی بەستنی کۆنگری نیشتیمانی و کۆنفراسە ناوخۆییەکانی دەبێت، بەشێوەیەک تا ببێتە دەروازیەک بۆ راچڵەکینی بەخۆداچوونەوەو چاکسازی بنەڕەتی ودیاریکڕدنی سیاسەتێکی روون هەم بۆ شێوازی چۆنییەتی بەشداری لە حکومەت و هەم بۆ سەرلەنوێ خۆڕێکخستنەوەی ناوخۆی خۆی، گرنگە هەنگاوی یەکەم بریتیبێت لە دەستنیشانکردنی دەستەیەکی تێکەڵ لە گەنج و ژنان وبەئەزمونەکان چ لە چڤاتی نیشتیمانی و چ لە خانەی راپەڕاندن و هاوشانی رێکخەری گشتی بزووتەوەکە زیاد لە یەک کەس وەک راوێژکار بۆ دیاری بکرێت و لە کۆنگرەشدا جەخت لەسەر پابەندبوونی ئەو پرەنسیبانەی بکرێتەوە کە بزووتنەوەکە وەک دینگەیەک لەسەری وەستاوە.\n569 جار خوێندراوەتەوە


ئاسایشی پارتی چالاكوانێكی بادینان ده‌ستگیرده‌كات\nSunday, 10.28.2018, 15:03\nله‌سه‌ر پوستێكی فه‌یسبوك، سه‌ر له به‌یانی ئه‌مڕو ئاسایشی كومه‌لگای كه‌له‌كچی سه‌ر به قه‌زای شێخان هه‌ڵده‌كوتنه سه‌ر ماڵی رێكان ره‌شیدی چالاكوان وده‌ستگیری ده‌كه‌ن.\nرێكان ره‌شید، ئه‌مه سێ یه‌م جاره له لایه‌ن ئاسایشی پارتی یه‌وه ده‌ستگیرده‌كرێت له سه‌ر هه‌ڵوێسته‌كانی، كه پێشتریش له ترسی خوپێشاندان له كۆمه‌ڵگای كه‌له‌كچی ده‌ستگیركراوه له گه‌ل چالاكوانێكی تر به ناوی ردوان گۆڕان.\nناوبرا به‌ر له‌وه‌ی ده‌ستگیربكرێت به هاورێكان و ڕوژنامه‌نووسان راگه‌یاندووه كه دوێنێ ئاسایشی كه‌له‌كچی په‌یوه‌ندی تلفونیان پێوه كردووه‌و داوایان لێكردووه سه‌ره‌دانییان بكات، به‌ڵام ئه‌وه ره‌دی كردووته‌وه به بیانووی ئه‌وه‌ی كه ته‌بیلیغی رسمی پێویسته تا سه‌ره‌دانیان بكات.\nرێكان ره‌شید، پێشتر له لایه‌ن ئاسایشی ناوچه‌كه‌وه چه‌ندین جار هه‌ره‌شه‌ی لیدان وگرتنیان لێكردووه وداوایان لێكردووه ئیمزا له سه‌ر كیتابێك بكات كه رێبه‌رایه‌تی هیچ خوپێشاندان و چالاكی تر نه‌كاته‌وه، به‌ڵام خۆی هه‌ر به‌ده‌وام بووه.\nیه‌كێك له هاوریكانی بو 17 شوبات پشتراست كرده‌وه كه ئه‌مڕو سه‌رله‌به‌یانی مه‌فره‌زه‌یه‌كی ئاسایشی پارتی هه‌لیانكۆتاوه‌ته سه‌ر ماڵه‌كه‌ی به‌ڵام له ماڵ نه‌بووه، چوونه‌ته ناو باغه‌كه‌یان و له‌سه‌ر كار قۆڵبه‌ستیان كردووه وگواستوویانه‌ته‌وه بو كومه‌لگای قه‌سروكی سه‌ر به شێخان وله زیندانی ئاسایش به‌ندكراوه.\nگومان ده‌كرێ ناوبراو له سه‌ر ئه‌م پوسته‌ی كوتایی كه له ئه‌كاونته‌كه‌ی به‌لاوی كردبوویه‌وه و به‌راودریكی كردبوو له نیوان سه‌روكی پێشوی عراق و به‌رپرسانی ئێستا له‌ڕووی خزمه‌تگوزاریه‌وه..\nئه‌مه له كاتیكدا كه پارتی وه‌زیرێكی كاندید كردووه بو كابینه‌ی حكومه‌تی عراقی كه مه‌له‌فداره به به‌عسی بوون، ورێكان ره‌شید و هاورێكانی هه‌ڵساون به به‌رزكردنه‌وه‌ی سكالانه‌مه‌یه‌ك بو ده‌سته‌ی نشتیمانی بو لێكولینه‌وه وعه‌داله دژی كاندیدی به‌عسی كه له سه‌ر پشكی پارتی بو وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه پێشنیاركراوه!


قوباد تاڵەبانی: نەوتی هەرێم بۆ ماوەی 50 ساڵ بە توركیا نەفرۆشراوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nجێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت:”هیچ پێشنیازێكی بەدیل بۆ ئەو پێشنیازە نییە كە حكومەتی عیراق خستوویەتییە ناو بودجەوە”.\nقوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان، ئەمڕۆ یەكشەممە 14/3/2021 لە لێدوانێكدا بۆ تۆڕی هەواڵی نیشتمانی عیراق ڕایگەیاندووە: پێشتر ڕێككەوتنیان لەگەڵ حكومەتی عیراقیدا هەبووە و هەمان ڕێككەوتن خراوەتەوە پڕۆژە یاسای بودجەی 2021ەوە.\nخەڵك كۆمپانیای گەڵف كیستۆنی بواری بەرهەمهێنانی نەوت ڕایدەگەیەنێت، بۆ بەرزكردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێمی كوردستان لە پلانی خۆی بەردەوام…


دیرۆكا ئالایا كوردستانێ – Sibehî سبەھی\nهه‌ر مله‌ت، نه‌ته‌وه، خه‌لک و ده‌وله‌ت ئالایه‌کا وان هه‌یه. ئالا نیشانا هه‌وییه‌تا وانه، سه‌مبۆلا هه‌بوونا وانه. ئالایا هه‌ر مله‌تی ب شکله‌کی یه، ڕه‌نگ و سه‌مبۆلێن وێ ب ئاوایه‌کی یه. وه‌ک هه‌ر مڵه‌تی، کورد ژی خوه‌دییێ ئالایه‌کێ نه. ئالایا کوردان ئا کو ئیرۆ تێ بکارانین سۆر، سپی، که‌سکه و د ناڤینا وێ ده ڕۆژه‌ک زه‌ر هه‌یه.\nد تاریخێ ده کوردان که‌نگی ئالا، ئان ژی سه‌مبۆله‌ک کو شوونا ئالایێ بگره بکارانینه، ئه‌م باش نزانن. لێ ئه‌و کوردێن کو ئه‌ڤ سه‌رێ 6-7 هه‌زار سالانه کو ل کوردستانێ، یانی ل جهێ خوه یێ نوها دژین، بێگومان وان ژی گه‌له‌ک ده‌وله‌ت و ئیماره‌ت ئاڤا کرنه. و وه‌کی هه‌ر ده‌وله‌ت و ئیماره‌تێن قه‌دیم، وان ژی مهه‌ققه‌ق ئالایه‌ک، ئان ژی ل شوونا ئالایێ سه‌مبۆله‌ک بکارانینه. یانێ ئه‌و ده‌وله‌تێن وه‌ک متتانی، هوڕی، سوباری، خالدی، کاردۆخ، کاسی، مه‌د و هین گه‌له‌کێن دن کو د تاریخێ ده ڕۆله‌که مه‌زن لیستنه، له‌شکه‌ر چێکرنه، باژار و مه‌ده‌نیه‌ت ئاڤاکرنه و ل گۆر تاریخزانان ژی باڤ و کالێن کوردانن، دڤێ کو خوه‌دی ئالا بن.\nوه‌ک ئه‌فسانه هه‌ر کورد ب چیرۆکا کاوا دزانه. کاوا ئاسنگه‌ره. پێشتماله‌ک وی هه‌یه. پشتی کو ل هه‌مبه‌ر ده‌هاق ب سه‌ر دکه‌ڤه، دبه ڕێڤه‌به‌رێ وه‌لاتی و پێشتمالا خوه ژی وه‌ک ئالا ب کار تینه. هه‌ر چه‌ندی ئه‌فسانه یه، لێ تێ ده ئالا هاتیه ب کار ئانین. یانێ د ئه‌فسانه‌یان ده به ژی خویا یه کوردان ئالا ئان ژی سه‌مبۆله‌ک کو شوونا ئالایێ دگره ب کار ئانینه.\nدیسا ئه‌و ئیماره‌تێن کوردان، وه‌ک شه‌دادی، مه‌روانی، بۆتان، سۆران، ئه‌رده‌لان، باهدینان و هین گه‌له‌کێن دن، هه‌ر چه‌ندی نیڤ-سه‌ربخوه بوون ژی، لێ ل مزگه‌فتان ب ناڤێ میرێن وان خوتبه دهاتن خوه‌ندن، خوه‌دی له‌شکه‌ر و قه‌سر و ئاڤاهییێن مه‌زن بوون. ئه‌ڤ ئیماره‌تێن کو چه‌ندسه‌د سالان ل کوردستانێ حوکوم کرن، دبه کو ئالایه‌ک ئان سه‌مبۆله‌که وان ئا کو ل شوونا ئالایێ ب کار دانین هه‌بوویا.\nمیر به‌درخان (1802-1868) کو سه‌رانسه‌ری کوردستانێ د بن حوکمێ وی ده بوو، خوه‌دی په‌ره و تۆپ و تفنگ بوو. ل سه‌ر ناڤێ ده‌وله‌تا خوه په‌ره ده‌رخستبوو. هێ وێ وه‌ختێ تێکلی ب ئه‌وروپایێ ڕه دانیبوو، ژ بۆ برێڤه‌برنا ده‌وله‌تا خوه خوه‌نده‌ڤان شاندبوو ئه‌وروپایێ. ل سه‌ر گۆلا وانێ ژ بۆ پاراستن و تیجاره‌تا ده‌وله‌تا خوه کەشتییێن شه‌ر و تیجاره‌تێ دابوو چێکرنێ. گه‌لۆ مه‌رڤ دکاره ببێژه کو میر به‌درخانێ کو هه‌وقاس تشت کرییه، بێ ئالا به. بێگومان نا! لێ ژ به‌ر کو تو به‌لگه‌یه‌ک ژ ده‌ورا به‌رێ د ده‌ستێ مه ده تونه‌یه، ئه‌م نزانن ئالایێن وان چاوا بوون.\nیه‌زدان شێرێ برازییێ میر به‌درخان کو د سالێن 1853-1856 ده کوردستان هه‌موو گرتبوو بن حوکمێ خوه، هه‌ژمارا له‌شکه‌رێن وی گه‌هیشتبوو هه‌شتێ هه‌زاری. دڤێ کو خوه‌دی ئالا بوویا. بۆ نموونه، د سترانه‌ک فۆلکلۆری ده کو د 1887 ده ژ ئالی سۆجین و پریم ژ ده‌ڤێ جهوویه‌کی کوردستانێ هاتییه گرتن، ل سه‌ر شه‌رێ یه‌زدان شێره، و تێ ده په‌یڤا “به‌یراق” ده‌رباس دبه. د ده‌ستپێکا سترانێ ده پێشی قالا پلان و پرۆگراما یه‌زدان شێر تێ کرین، کو ئه‌و هه‌موو سه‌رۆک عه‌شیر و مه‌زنێن کوردان ل جزیرێ دجڤینه ب وان ڕه جڤینه‌کێ چێ دکه. پاشێ ژی یه‌کۆ یه‌کۆ قالا که‌سێن کو تێن جڤینێ دکه و په‌سنێ وان دده و د ڕێزه‌که سترانێ ده وه‌ها تێ گۆتن:\nگۆ ئه‌و زاخۆیێ ب ڕووت و که‌ڤۆتان به‌یراق بوونه جۆت ب جۆتان به‌رێ خوه دانه جزیرا بۆتان…” (۱\nدیسا د کلاسیکێن کوردی ده ژی گه‌له‌ک شاعیر و نڤیسکارێن کوردان د هه‌لبه‌ستێن خوه ده په‌یڤا ئالایێ ب کار ئانینه. لێ وه‌کی ژ کلاسیکێن کوردی ژی تێ فێمکرن کو ڕاستییا گۆتنێ نه “ئال” لێ “ئالا” یه. چه‌ند میناک:\nزالمێ کوشتم شه‌پالێ، نازکێ، قه‌نجێ ده‌لالێ، بوون حیجابا زلف و خالێ، ئێده‌ک و ئالا و تۆخ. مەلایێ جزیری 1407-1481\nبه‌ژن و بالا تۆخ و ئالا من کرن ڤێکرا متالا چیچه‌کا ته‌رحینی والا دل ژ من بر، دل ژ من. (مه‌لایێ جزیری)\nئالایا کوردان ئا ئیرۆ\nئالایا کوردی یا کو ئیرۆ ژ ئالی هه‌رکه‌سی ڤه تێ قه‌بوولکرن که‌نگی، چاوا و ژ ئالی کێ هاتییه چێکرن ب باشی نه دیاره. لێ ب قاسی کو ژ به‌لگه‌یێن هه‌یی تێ فێم کرن د ده‌ستپێکا سالێن 1920 ژ ئالی ڕێخستنێن کوردان ئێن وێ ده‌مێ هاتیه چێکرن و ته‌سبیتکرن. بۆ نموونه، وێ وه‌ختێ کوردیستان ته‌عالی جه‌مییه‌تی ل سه‌ر کاخه‌زا هوویه‌تێ ئا کۆمه‌لێ “زه‌مینا وێ که‌سک و ل ئۆرتێ ژی ڕۆژه‌ک” ئالایه‌که کوردی چاپکریه کو ئه‌ڤ ئالا ژی “کاتبێ عوموومی یێ کۆمه‌لێ زه‌ینه‌لابدین چێکرییه” (۲).\nل گۆر زننار سیلۆپی (قه‌دری جه‌میل پاشا) ئالایا کوردی یا ئیرۆیین ژ ئالی ته‌شکیلات ئیجتیماعییه جه‌معیه‌تی یا کوردان هاتییه ته‌سبیتکرن کو شکلێ وێ وه‌ها یه؛ ل ژۆر ڕه‌نگێ سۆر، د ناڤینێ ده سپی، ل سه‌ر سپی ڕۆژ و ل بنی ڕه‌نگێ که‌سک وه‌ک ئالا مڵی یا کوردان ته‌سبیتکرنه و ئیلان کرنه.\nهه‌ر چه‌ندی د ده‌ستێ مه ده تو به‌لگه‌یه‌که دن ئان ژی ڕسمه‌که ئالایێ یا وێ وه‌ختێ نینە، لێ دیسا ژی ل گۆر گۆتنا زنار سیلۆپی ئه‌م دکارن ببێژن کو ئالایا کوردی یا کو ئیرۆ ژ ئالی هه‌رکه‌سی ڤه تێ قه‌بوولکرن د 1919 ده ژ ئالی ته‌شکیلات ئیجتیماعییه جه‌معیه‌تییا کوردان ڤه هاتییه ته‌سبیتکرن و د 1920 ده ژی دیسا ژ ئالی ته‌شکیلاتی ئیجتیماعییه جه‌معییه‌تی یا کوردان ڤه ب بریاره‌کێ هاتییه قه‌بوولکرن (۳).\nد 1921ده مسته‌فا پاشا یاموولکی ل گه‌ل هن ژ موه‌سسسێن ته‌شکیلاتی ئیجتیمایه جه‌معیه‌تی؛ خه‌لیل ڕام به‌درخان، که‌مال فه‌وزی، مه‌ولانزاده ڕفات دخوازن بچن کوردستانا باشوور، لێ ئینگلز ناهێلن ئه‌و ده‌رباس بن، ته‌نێ مسته‌فا پاشا یامولکی ژ به‌ر کو ژ سلێمانییێ یه، ده‌رباس دبه. مسته‌فا پاشا دچه سلێمانیه‌یێ و د حوکومه‌تا کوردی یا کو د 10.10.1922 ده د بن حوکومدارییا شێخ مەحموودێ به‌رزه‌نجی ده تێ ئاڤاکرن، دبه وه‌زیرێ په‌روه‌رده‌کارییێ (۳). هه‌ر وێ ده‌مێ ژ ئالی شێخ مه‌حموود ڤه ئالایه‌که کوردی هاتبوو قه‌بوولکرن و پوول ژی چاپکربوون (۴). د ده‌ستێ مه ده ئه‌ڤ ئالا ژی نینە کو ئه‌م ببێژن شکلێ وێ چاوا بوو. لێ ژ به‌ر کو مسته‌فا پاشا یاموولکی یه‌ک ژ موه‌سسسێن ته‌شکیلاتی ئیجتیماعییه جه‌معییه‌تی یه کو شکلێ ئالایا کوردی ته‌سبیت کرییه و د حوکوومه‌تا شێخ مه‌حموود ده ژی بوویه وه‌زیر و به‌رپسییارێ ڕۆژنامه‌یا نیڤ ڕه‌سمی یا ڤێ حوکومه‌تێ؛ بانگی کوردستان، نه دووره کو ئالایا کوردان یا ده‌ورا شێخ مه‌حموود ژی ب پێشنیارا وی هاتبه قه‌بوولکرن. (***)\nڕسمێ ئالایا کوردی-1928\nڕۆناکبیر و سیاسه‌تڤانێن کوردان یێن کو د سالێن 1900- 1928 ل کوردستانێ و ل ئیسته‌نبۆلێ د ناڤ کۆمه‌له وجه‌معیه‌تێن کوردان ده کارکرنه ئان دامه‌زراندنه، پرانیا وان پشتی سالێن 1925و 1930هاتنه ل سووریێ ب جھ بوونه. هه‌ر وێ وه‌ختێ ژی ب ناڤێ خۆیبوونێ ڕێخستنه‌ک ئاڤاکرنه. ژ وه‌شان و کتێبێن کو وێ ده‌مێ ل سه‌ر ناڤێ خۆیبوونێ ده‌رکه‌تنه تێ فێم کرن کو هه‌ر ئه‌و ئالایا کو د 1920هاتیه ته‌سبیتکرن، ژ ئالی خۆیبوونێ ڤه ژی هاتیه قه‌بوول کرن.\nدیسا تێ گۆتن کو د سه‌ریهلدانا ئاگرییێ ده ئئیحسان نووری هه‌ر ئه‌ڤ ئالایا کوردی ب کارانییه. هه‌تتا ڕسمه‌ک کو ژ وێ وه‌ختێ مایه، د گه‌له‌ک کۆڤار و کتێبان ده هاتیه به‌لاڤکرن. ئیحسان نووری ب خوه د بیرانینێن خوه ده وه‌ها دبێژه:\n“د 1926 ده، برۆ هه‌سکی ته‌ڵی، ژ عێلا جه‌لالی، ل چیایێ ئاگری عیسیان کر، خوه کشا چیا. د 1927 ده نڤیسکار ئ̇یحسان نووری، خوه ب ئاگری گهاند، ئیداره‌یا شۆرش ب ده‌ست گرت، ژ ئالییێ کۆمیته‌یی خۆیبوون قۆمیسه‌رێ فه‌وقه‌لاده‌یێ ئه‌سکه‌ری ئینتیخاب بوو (هات هلبژارتن). د وێ سالێ ده بایراخا سێ ڕه‌نگین ئا ئیستیقلالا کوردستانێ، کو د سالا 1920 جه‌معییه‌تا کوردیستان ته‌عالی قه‌بوول کربوو، ژ ئالییێ خۆیبوون شاندن ئاگری. ئیحسان نووری ئه‌وه‌لین جار وێ د ئاگری ده بلند کر…. (هه‌ڤی، کۆڤارا چاندییا گشتی، پاریس، نۆ: 2، گولان 1984، ڕ.21)\n“…من پۆسته‌کێ ئه‌سکه‌ر ژ خۆرتێن نه‌به‌زێ کوردا دا چێکرن، ئالا کوردستانێ سه‌ربخۆیی ڕا ل قۆچێن ئاگری داچقاند. هێزێ شکه‌ستخوری ڕۆمی کو ل ئه‌ترافێ باژێرێ بایازید بوون، ژ به‌ر ئالا ئازادی کورد دچوون، دوور دکه‌تن. پاسه‌ڤانێن قاره‌مانێن ئاگری ئه‌ڤ ئالا ژ دوور ڤه هوڕا دکشان، چه‌پله‌یان ددان. ل وێ چاخێ ل ئاگری ته‌شکیلاته‌که ئه‌سکه‌ری، ئیداره‌یه‌که کوردی هه‌بوو….” (هێڤی، نۆ: 2، گولان 1984، ڕ. 28)\nهه‌ر وه‌ها ل سه‌ر قاپاخا کتێبا سوره‌ییا به‌درخان -کو ئه‌و ژی یه‌ک ژ خه‌باتکارێن خۆیبوونێ بوویه- ئالایا کوردی ب ڕه‌نگین هاتیه چاپکرن و ل بنێ ئالایێ ژی ب ئینگلیزی “فلاگ ئۆف کوردستان” (ئالا کوردستانێ) هاتیه نڤیسین. (Sureyiya Bedrxan, the case of Kurdistan agayinist Turkey, bî awthoriti of hoyboon, philadelphila, 1928)\nد گولانا 1993 ده ئه‌ز و ژ ڕه‌داکسیۆنا ئارمانجێ، میرزه به‌ختیار ئه‌م چووبوون کوردستانا سوورییێ. ل قامشلییێ ئه‌م چوون مالا نڤیسکاره‌کی کورد (ژ به‌ر ئه‌منیه‌تێ ناڤێ وی نانڤیسم) نڤیسکارێ ڕێزدار ئالایه‌که کوردی نیشانی مه دا و گۆت کو “ئه‌ڤ ئالا یا خۆیبوونێ یه، ل مالا جه‌لاده‌ت به‌درخان بوو، من ئانی”. هه‌ر چه‌ندی ئه‌م نه پسپۆرێ قووماشن، لێ ژ قووماشێ وێ وه‌لێ دخویا کو گه‌له‌ک که‌ڤن بوو. هه‌ر وه‌ها مه باوه‌ری ب وی هه‌ڤالی ئانی چمکی تێکلییێن وی و ڕه‌وشه‌ن به‌درخان یێن نێزیک ب هه‌ڤ ڕه هه‌بوون. مه ڕسمێ وێ ئالایێ ژی کشاند.\nکۆڤارا هاوارێ و ئالایا کوردان، 1932\nد هاوارێ ده ل سه‌ر ئالایێ گه‌له‌ک نڤیس و هه‌لبه‌ست هاتنه به‌لاڤکرن. جه‌لاده‌ت ئالی به‌درخان د گۆتاره‌که خوه ده (گۆتار هه‌م ب هه‌رفێن لاتینی و هه‌م ژی ب هه‌رفێن عه‌ره‌بی هاتییه چاپکرن) د قسمێ به‌حسا ئالایێ ده ئالایا مه یا ئیرۆیین تاریف دکه و وه‌ها دبێژه: “…..ئالا کوردان، ژ ژۆر به‌ر ب ژێر ڤه، سه‌ر هه‌ڤ، سۆر، سپی و که‌سکه، د ناڤا وێ ده ڕۆژ دچرسه. (“وه‌لات، وه‌لاتینی و ئال”، هاوار، نۆ: 9 (30 ئیلۆن 1932)، ڕ. 1-2)\nئالایا کوردان د 1932 ده ل سه‌ر هه‌ردوو به‌رگێن هاوار، نۆ: 11(10چرییا پاشین 1932) ب ڕه‌نگین هاتییه چاپکرن. ڕه‌نگێن وێ ژی: سۆر ل ژۆر، ل ناڤه‌ندێ سپی و ل بنی ژی که‌سک، د ئۆرتێ ده ژی ڕۆژه‌که 18تیرێژی هه‌یه. جه‌لاده‌ت به‌درخان هه‌ر د ڤێ هه‌ژمارێ ده ل سه‌ر مرنا شێخ ئه‌ڤدڕه‌همانێ گارسی نڤیسه‌ک نڤیسییه و تێده وه‌ها دبێژه:\n“…به‌لێ شێخێ من، من ژ ته ڕه که‌فه‌نه‌کی وه‌لێ بژارت کۆ هێژ تو که‌لاش پێ نه‌هاتییه پێچاندن، من ژ ته ڕه تربه‌که وه‌لێ کۆلاند کۆ هین تو مری نه‌که‌تنێ. من که‌فه‌نێ ته کر: سۆر، سپی و که‌سک و زه‌ر، ئالا ته، و من تو ڤه‌شارتی ناڤ ڕووپه‌لێن هاوارێ و ل سه‌رێ وێ کێلا ته داچکاند. که‌فه‌نێ ته که‌فه‌نه‌ک وه‌لێ یه، ڕووژکێ بێت، ژ ته ڤه‌بت ل سه‌ر قه‌لات و باژارێن ته ڕه ل پێل ببت. تربا ته تربه‌که وه‌لێ یه کۆ نه کێلا وێ ب برووسکێن ئه‌زمانی دشکه، نه جاخ و دیوارێن وی ب با و باگه‌رێ هلدوه‌شه، نه ئاخا وێ ب باران و له‌هییێ قول دبه و ژ هه‌ڤ دکه‌ڤه. تربا ته کتێبه‌که، کۆ نفشێن مڵه‌تێ مه ده‌سته-ده‌ستا بکن و هه‌ر نفش ژ نفشێ دن ڕه هه‌تا پاشییێ، هندا ڕووژا قیامه‌تێ، ژ هه‌ڤدوو ڕه دێ بسپێرن. ئه‌ڤ تربا ته ئا ئابادینه. من ئه‌ڤا ها ژ بۆنا ته بژارت و کۆلاند…..” (“شێخ ئه‌ڤدڕه‌همانێ گارسی چوو ڕه‌همه‌تێ”، هاوار، نۆ: 11(10.11.1932)، ڕ. 2-3)\nدیسا د هاوار، نۆ: ۵ (۲۰ تیرمه‌ه ۱۹۳۲)، ڕ.۴عان ده هه‌ره‌کۆل ئازیزان (جه‌لاده‌ت به‌درخان) هه‌لبه‌سته‌ک ل سه‌ر ئالایا کوردی نڤیسییه کو چه‌ند مالک ژێ ئه‌ڤ ئن:\nئالێ کوردان ئالا کوردان د ناڤ ڕۆک چ به‌ده‌و و ب هه‌یبه‌ت ب چار ڕه‌نگی، ڕه‌نگێن ته چ ده‌لال و چ خوه‌شکۆک\nخێزه‌ک که‌سک و خێزه‌ک سۆر ناڤ سپی و نیڤه‌ک زه‌ر که‌سکه سۆره، ب ڕۆژه ئه‌ڤ ل ژێر و ئه‌و ل ژۆر هه‌ره‌کۆل ئازیزان (ب. هاوار، نۆ: 5 (20 تیرمه‌ھ 1932)، ڕ.40)\nد هاوار، نۆ: 8(12ئیلۆن 1932)، ڕ. 7 ده در. کامووران به‌درخان ژی ل سه‌ر ئالایێ هه‌لبه‌سته‌ک نڤیسییه و د مالکێن پێشین ئێن ڤێ هه‌لبه‌ستێ ده ئالایا کوردان وه‌ها تاریف دکه:\nئالا کوردان ڕۆناهیا دل و چاڤ، دیارییا دێ و باڤ پێسیرا وێ ڕۆژ و تاڤ سپه‌هتیا ئاخ و ئاڤ ئالا کوردان سه‌ر به سه‌ر سۆر و گه‌وره که‌سک و زه)\nد چیرۆکه‌که نوره‌ددین زازا ده ئالایا کوردان\nنووره‌دین ئووسف (نووره‌ددین زازا) د هاوار، نۆ: 30 (01.07.1941)، ڕ.4-5 ده ب ناڤێ که‌سکه‌سۆر چیرۆکه‌ک نڤیسییه. د چیرۆکا خوه ده به‌هسا ده‌ورا شێخ سه‌عیدێ پیران دکه و قالا دبستانا خوه دکه، پاشێ کو کورد ب سه‌ر دکه‌ڤن و ئالایا ترکان ژ ستوونێ دادخینن و ئالایا کوردان هلددن ژۆر، ئه‌و ژی ل گه‌ل باڤێ خوه ل به‌ر ده‌رییێ سه‌رایێ یه و پاشێ چیرۆک وه‌ها دۆم دکه:\n“…خه‌لک ل دۆرا سه‌رایێ کۆم دبوون. ئه‌م زارۆ ژی چوون؛ ئه‌و تشتێ ڕه‌نگین د سه‌ر سه‌رێ مه ڕه سه‌کنی بوو. لێ ئه‌و نه که‌سکه‌سۆرا ئه‌زمێن بوو. ئه‌ز بێسه‌بر بووم… ل باڤێ خوه گه‌ریام. له‌شکه‌ر ڕێز گرتبوون، سترانه‌ک دگۆتن، چاڤێن وان ئێن تووژ تێرکه‌ن بوون. من ئه‌و ل سه‌ر هه‌سپێ دیت، ئه‌ز چووم جه‌م؛ وی ئه‌ز دانیم به‌ر خوه. من ژێ پرسی: –باڤۆ ئه‌ڤ چ که‌سکه‌سۆره ل سه‌ر سه‌رایێ؟ –ئه‌ڤ ئالا مه یه کورێ من! ئه‌ڤ شان و شه‌ره‌فا مڵه‌تێ کورده! –به‌رێ یه‌که سۆر هه‌بوو، ئه‌و چ بوو باڤۆ؟ –ئه‌و یا نه‌یاران بوو. نه‌یار ب زۆر که‌تبوون وه‌لاتێ مه. ئه‌م کورد ئیرۆ وان ژ عه‌ردێ خوه ده‌ردخینن و دبن خوه‌دیێ وی. ها ژ ته ڕه ئاله‌که پچووک! وێ ده‌ینه سه‌ر دلێ خوه! هه‌ژ وێ بکه و ژ بۆ سه‌رفرازییا وێ بخه‌بته. ئه‌ز ب گۆتنێن باڤێ خوه بووبووم سه‌رمه‌ست. دلێ من هلداڤێت. باڤێ من ئه‌ز ماچ کرم و ئه‌ز دانیم ئه‌ردێ……….”\nپشت ڕه ل گۆر چیرۆکێ، کورد ژ به‌ر هن سه‌به‌بێن عه‌شیرتی، نه‌لسه‌رهه‌ڤبوونێ، سه‌رکه‌تنا وان پر دۆم ناکه. دژمن دیسا دکه‌ڤه وه‌لاتێ وان ئالا کوردان ژ ستوونێ (دیره‌گێ) داتینن و چیرۆک وه‌ها دۆم دکه:\n“…ئالا ڕه‌نگین، شان و ڕوومه‌تا مه، چراندن ئاڤێتن به‌ر لنگێن خوه، پێلێ کرن و ل شوونا وێ یا خوه، یا خوینخواران دانین……..” (هاوار، نۆ: 30(01.07.1942)، ڕ.4-5)\nل مه‌هابادێ ئالایا کوردی، 1946\nزنار سیلۆپی (قه‌دری جه‌میل پاشا) ده‌رهه‌قێ ئالایا کوردی یا جومهورییه‌تا مه‌هابادێ ده وه‌ها دبێژه:\n“حوکومه‌تا جومهورییه‌تا مه‌هابادێ ئالا کوردیستانێ یا کو د 1919ده ژ ئالی ته‌شکیلاتی ئیجتیماعییه جه‌معییه‌تییێ ڤه هاتبوو ته‌سبیتکرن گرتن، لێ ل کێله‌کا ڕۆژا وێ، ڕسمێ دو سمبلێن گه‌نم و ل پشت وێ ژی چیایه‌ک و داره‌که چامێ لێ زێده کرن و ب گولۆڤه‌ری ژی ل سه‌ر وێ ده‌وله‌تی جومهورییه‌تی کوردستان نڤیسین و ئه‌و وه‌ک ئالا جومهورییه‌تا مه‌هابادێ قه‌بوول کرن”(5).\nدیسا د هه‌ژمارا 9. ئا ڕۆژناما کوردستان ئا جومهورییه‌تا مه‌هابادێ ده ئاخافتنا که‌چه‌که کورد، ئیشره‌ت ئازمی یا ل سه‌ر ئالا کوردی هاتیه به‌لاڤکرن. ژ بۆ تاریفا ئالا کوردی ئه‌م چه‌ند ڕێزان ژ وێ ئاخافتنێ ل ژێرێ دنڤیسن:\n“…ئه‌ی ئالا کوردستانێ سێ ڕه‌نگین، ئه‌ی نیشانا بلندییا کوردستانێ!…ره‌نگێ ته یێ سۆر شاهده کو تو ب خوینا کوردان هه‌تیه هلگرتن، ڕه‌نگێ ته یێ سپی نیشانا دلپاکییا کوردا یه، ڕه‌نگێ ته یێ که‌سک ژی ده‌لیلا جوانییا ئاخا کوردستانێ یه……”(5)\nویڵیام ئائه‌گله‌تۆن ژی ده‌رهه‌قێ ئالا کوردی یا مه‌هابادێ ده وه‌ها نڤیسییه:\n“د گولانا 1944 ده ڕێخستنا کۆمه‌ل، ب ئالیکاری و هه‌ڤکارییا هه‌ڤالبه‌ندێن خوه یێن ل عیراقێ، ئالا کوردی یا ملی هازر کرن. ئه‌ڤ ئالا کو ژ سێ خه‌تان پێکهاتی بوو، هه‌ر خه‌ته‌ک وێ ڕه‌نگه‌ک بوو. ل ژۆرێ سۆر، ل ئۆرتێ سپی، ل ژێر ژی ڕه‌نگێ که‌سک جھ دگرت. ب ڤی ئاوایی ب ته‌رس قولوباندنه‌که ڕه‌نگێن ئالا ئیرانێ، ئالا کوردی هاتبوو چێکرن. ل سه‌ر ئالێ ڕۆژ -کو سه‌مبۆلا کوردا یه- و ل کێله‌کا ڕۆژێ دو سمبلێن گه‌نم، ل پشت وان ژی چیایه‌ک و قه‌له‌مه‌ک هه‌بوو”(6)\n“…سه‌رێ سبه‌ها مه‌ها چله‌یا پاشین ئا 1946 بوو. تاڤ دچرسی، ڕۆژه‌که خوه‌ش بوو….ژ گوندێن دۆرێ گوندی و سه‌رۆک عه‌شیر هه‌می هاتبوون مه‌هابادێ. مه‌یدانا چوارچرایێ تژی بووبوو. جادده‌یا کو ژ هه‌ردوو سه‌رییێن باژێر دگهیشت مه‌یدانا چارچرایێ ب ئالێن کوردی و ب فلامایێن سۆر و سپی و که‌سک هاتبوون خه‌ملاندن…”(7)\nموسا عەنته‌ر د بیرانینێن خوه ده قالا ڕێخستنه‌که ئیڵه‌گال کو د سالێن 1948ده ل گه‌ل یوسف ئازیزئوگلو و چه‌ند کوردێن دن دانینه، دکه. د ڕێخستنێ ده سۆنده‌ک ژی دخوارن. ژ بۆ سۆندێ ده‌ستێ خوه دادانین سه‌ر ئالا کوردان و چه‌که‌کێ و سۆندا خوه دخوارن. موسا عەنته‌ر ژ بۆ ڤێ ئالایێ وه‌ها دبێژه:\n“وه‌زیفا چێکرنا ئالایێ ل سه‌ر من بوو. ئه‌ز چووم کاپالچارشیێ(تاخه‌که ئیسته‌نبۆلێ) من هه‌ر یه‌ک نیڤ میترۆ، من چار ڕه‌نگ قووماش کرین.ئالا ئیرۆ ژی تێ زانین. سۆر، سپی و که‌سک، ل ئۆرتێ ژی ڕۆژه‌ک زه‌ر. سه‌مبۆلا ڕه‌نگ و ڕۆژا ل سه‌ر ئالایێ ژی وه‌ها یه؛ سپی، ئاشیتی یه، سۆر، خوین و شۆره‌شه، که‌سک به‌ره‌که‌تا کوردستانێ و مه‌زۆپۆتامیایێ یه. ڕۆژ ژی سه‌مبۆلا دینێ مڵی یێ کوردان زه‌ردووشتی یه….”(8)\nنوت و چاڤكان (1)-ev stiran ji alî prîm û socn li kurdistanê ji devê cano û cihûyekî zaxoyî ku navê wî pînhas e, hatîye girtin. ji bo agahdarîyên zêdetir ên li ser vê stiranê binêre: -prîm und socîn, kurdîscihe sammilungen, erizählungen u. leder în diyalekt des tûr ‘abîdîn, st. petersbowrg, 1887, r. 64 -rewşen (kovara yekîtîya rewşenbîrên welatparêzên kurdistanê), no:3, (zvstan 1989), bonin, r. 49 -bazîl nîkîtîn, les kurdes, çapa 2. parîs, 1975, r. 194, 224 -bazîl nîkîtîn, kürtler, weşanên özgürlük yolu, çapa 2. (almaniya?), 1986, r. 342, 392\n(2)-Malmîsanij, bîtlîslî kemal fevzî ve kürt örgütlerî ̇çîndekî yerî, stokholm, 1993, r. 127, 129, 148 -j bo ala kurdî ya kurdîstan tealî cemîyetî ku di 1925’an de ku di raporên ̇stîklal mahkemesîyê de navê wê derbas dbe di hn çavkanîyan de weha hatîye nîvîsîn: “pşitî îfadeya seyîd evdlqadr, îfadeya kor sa’dî girtin. kor sa’dî di îfadeya xwe de got ku ala kesk a ku li ser qerta huvîyetê ya kurdîstan tealî cemîyetîyê ye muxtarîyeta kurdîstanê îfade dke…..” (doç. dr. ergün aybars, ̇stîklal mahkemelerî 1923-1927, anikara, 1982, r. 152) “j endaman lutifî mufît ji seyd evdlqadr maneya vê alê prsî. seyd evdlqadr got: -xuya ye qeyi ala kurdî ye.” akîs (haftalk aktwalîte dergîsî), no:11 (25 aralk 1967), r. 24 di “îstîklal mahkemesî” ya dîyarbekrê de endamê heyeta mahkemê lutifî mufît özdeş di nav belgeyên kurdîstan tealî cemîyetîyê de belgeyeke vê komelê dbîne ku li ser wê ala kurdî heye. zemîna wê kesk e û li ser wê jî rojek zer heye. “lutifî mufît özdeş ji seyd evdlqadr maneya vê alê dprse. seyd evdlqadr jî bi qehr dbêje: -xuya e ala kurdî ye.” pşit re di mahkemê de ji kor sa’dî dprsin, ew jî weha dbêje: “-ala kesk a li ser qerta huwîyetê ya kurdîstan tealî cemîyetîyê ye, muxtarîyeta kurdîstanê îfade dke….” (behçet cemal, şeyh sayt ̇siyan, sel yayinlar, 1955, ̇st., r. 89)\n(3)-zninar sîlopî, doza kurdîstan, beyrût, 1969, r. 60\n(4)wîlliyam aegleton, mehabad kürt cumhurîyetî 1946, türkçesî: m. emîn bozarslan, 2. bask komkar yayinlar, kölin, 1989, r. 94-95, 152\n(5)-sîlopî, r.200, 203, 204\n(8)-musa anter; hatiralarm, doz yayinlar, îstenbol, 1990, r. 61-62\n(9) ji bo rsmê alayê ya rengîn binêre: -hawar (kovara kurdî), şam, no: 11(10.11.1932), bergê pêşî û paşî. -bulletîn du centire d’etudes kurdes, no:1(1948)-no:13 (1950), parîs. -sureyiya bedrxan, the case of kurdîstan agayinist turkey, bî awthorîtî of hoyboon, phîladelphîla, 1928.\nژ ئالیێ مەحمود له‌وه‌ندی ڤه هاتیه ئاماده‌کرن\nئەڤ نڤیس پار ژی ب مناسبەتا رۆژا ئالایا كوردستانێ ھتبوو وەشاندن