هەولێکی نۆیی مەترسیداری ئێرانی داگیرکەر بەرامبەر گەلی کورد بە گشتی، نوێترین نموونەش\nشه‌ممه 18 گه‌لاوێژ 2720\nهەولێکی نۆیی مەترسیداری ئێرانی داگیرکەر بەرامبەر گەلی کورد بە گشتی، نوێترین نموونەش سنە و ئۆسڵۆ.\nخۆێنەری هێژا، ئەوەی کە لێرەدا لام گرنگە باسی بکەم، ئەویش هیندێک هەنگاوی بە پەلەی کۆماری ئیسلامی ئێرانە، بۆ ئاشتکردنەوە یا هێورکردنەوەی دەنگە ناڕازییەکانی کوردانی دەرە وناوخۆ، بەلای دیکەشیدا هەوڵدانە بۆ بچووکردنەوەی داواکارییە گرنگەکەی نەتەوەی بە تواناو کۆڵنەدەری وەک گەلی کورد.\nمێژوو شایەتە کە ئێرانی ئیستا و پێشووتر و داهاتووتریش لە هەوڵی ئەوەدان لە هەر جۆرە ئیمکانێک بۆیان بلۆێ، لە سەر گەلی کورد بە مێژووی دروسکراوی ناڕاست و شێواندنی زمان و کەلتورو فەرهەنگ و جوگرافیاوە، نەتەوەی کورد بلکێنن بە مێژووی خۆیانەوە و گوایا ئەم نەتەوە لە ئەسڵدا ئێرانییە.\nدەتوانم بڵێم بە داخەوە ئەم جۆرە فرت و فێلە زیرەکانەی داگیرکەری ئێرانی، تا ڕادەیەک کاریگەری لە سەر هیندێک بە ناو ئاکادیمی و مێژوونووسی بە ناو کورد، هەروەها لە سەر بەشێک لە لایەنە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستانیش داناوە، کە بە داخەوە هەمیشە لە پەیامەکانیان دەڵێن ئێمە ئێرانین و دەبێت کێشەکانمان لە تاران چارەسەر بکرێت. نازانن ئەم جۆرە لێداوانانە بۆ مێژوو دەبنە بەڵگەی مەترسیدار بە دژی نەتەوەیی بوونی گەلەکەیان، کە وەک ئاسانکارییەک ئاراستەی حاکمانی ئیستا و داهاتووی ئێران دەکرێن، ئەوانیش وەک بەڵگەیەکی مێژوویی لای خۆیان کەڵکی لێوەردەگرن و پێشانی نەوەی داهاتوومان دەدەن، کە ئێوە هەمێشە ئێرانی بوون، بەڵام گلێیتان لە دەسەڵات هەبووە، لە سەر گرانی و بێکاری و ئەو ڕۆتینە رۆژانانەی ژیان.\nچەند جارم وتووەو تا دواساتەکانی ژیانیشم لە سەری دەرۆم و هاواردەکەم ئەی لاوانی خێر لە خۆ نەدیوی وڵاتداگیرکراوی بندەستی ئێران، کە کێشەی ئێمەی کورد تەنیا کێشەی گۆرانکاری لە ڕیژیمەکان نییە، یا لە گرانی و هەرزانی بازار نییە.\nکێشەی ئێمەی کورد کێشەیەکی نەتەوەییی، و دەبێت نەوە بە دوای نەوەدا ئەو پەیامە بگەیەنین، کە ئیران لەگەڵ چەند وڵاتی دیکە لە ناوچەکەدا خاکی ئێمەی کوردستانیان داگیرکردوە. دەبێت هەوڵ و خەباتمان بۆ گەرانەوەی نیشتیمانەکەمان لە ژێر چنگی داگیرکەراندا بێت، نەک هەوڵبدەین بۆ دیمۆکراسی و بەهێزکردنی ئێرانی داگیرکەری کوردستان، دواتر بکرێنەوە بە کەڵەگا بە سەر خۆماندا.\nسەیریش لەوەدایە کە هیندێک لایەنی سیاسی کوردی، دەڵێن ئێمە ڕێگە نادەین داگیرکەر پێ بنێتە خاکی ئێرانەوە، وەک ئەوەی وابێت تا ئیستا داگیرکەری ئێرانی لە خاکی کوردستاندا نەبووبێت. کاک یا خوشک، حیزب یا ڕێکخراو، باشتر وایە تۆ لە پێشدا لە هەوڵی وەدەرنانی داگیرکەر بە لە سەر خاکەکەت کە کوردستانە بیت، دواتر بەزەییت بە دەوروبەرت بێتەوە.\nکۆنگرەی بە ناو ناودارانی کورد لە شاری سنەی رۆژهەڵاتی کوردستان.\nبە پێی پێناسەیەک کە بۆ خۆیان لە ماڵپەری فەرمی تایبەت بەو کۆنگرە بە زمانی کوردی دایانناوە، بەم چەند ڕستەیە پێناسەی کۆنگرەکەیان کردوە:\nکۆنگرەی ناودارانی کورد بە سەرۆکایەتی پارێزگاری کوردستان و لە لایەن دوو لێژنەی جێبەجێکاریی و زانستی بەڕێوە دەچێت، لێژنەی جێبەجێکاریی کۆنگرەکە لە ئەستۆی ئیدارەی گشتی فەرهەنگ و ئیرشادە.\nئەوەی تۆزێک دەست وپەنجەی لەگەڵ سیاسەت نەرم کردبێت، باش لەوە تێدەگات کە بۆچی کۆماری ئیسلامی ئێرانی داگیرکەری خاکی رۆژهەڵاتی کوردستان، لەم کاتە دژوارە و پر لە قەیرانە ئابورییەدا. کە وڵاتەکەی لەگەڵ ئەمریکا و زۆربەی جیهان ڕووبەرووی بووەتەوە، بیری لە گرێدانی ئەو کۆنگرە لە سنە کردووەتەوە.\nئەو شارە پر لە مێژوویی و فەرهەنگیەی کوردستان، کە هەر ئەو رێژیمە بوو یەکەمین مەشقی بە کردەوەی هێزە تازە دروسکراوەکەی بە ناو سوپای پاسدارانی تێدا تاقیکردەوە. ئەو هێزە بە قەتڵ و عامی بێبەزییانەی شەری بە ناوبانگی ٣ مانگەی سنە، هەر ئەو ڕێژیمە ستارتی دوژمنایەتی خۆی لەگەڵ گەلی کورد لەو شارەدا ڕاگەیاند.\nکورد گەڵ: بێژی ئیستا ئێران سیلەی ڕەحمی بۆ شارەکە جۆشابێت، یا دەیەوێ بە بێژەنگ بەری هەوای ناڕازی گەل بگرێت.\nئەو رێژیمە کە بنچینەی بە فرت و فێڵی ئاخوندانی ناشیونالیزمی فارسی بونیاد نراوە، باش دەزانن کە ئەگەر هەر جووڵەیەکی سیاسی لە ناوچەکە بێتە ئاراوە، یا هەر مووشەکێک ئاراستەی قوم و تاران بکرێت، گەلی کورد یەکەم نەتەوە دەبێت ڕادەپەرێت و داگیرکەرانی فارسی لە سەر خاکی کوردستان وەدەر دەنێت.\nئەوان زۆرباش هەستیان بەو مەترسییە کردوە. هەر بۆیە لە هەوڵی ئەوەدان کە لە ڕێگەی ریزلێنان لە هیندیک لە کەسایەتییە دیارەکانی کوردستانەوە، بتوانن دڵی خەڵکی ناڕازی کورد بەرەو لای خۆیان ئاشتکەنەوە.\nدیارە بۆ ئەم کۆنگرەیان پێوەندییان بە سەدان کەسی ناسراوی دیکەوە کردووە، کە نموونەیان هەڵبەستڤانی گەورەو سەربەرزی کورد مامۆستا عەبدوڵا پەشێو بووە، ئەو کەسەی کە کەم مناڵێک تا گەورە ساڵێک لە کوردستاندا هەیە، دێرێکی هەڵبەستەکانی ئەوی لە بەر نەبێت و نەیڵێتەوە، بەڵام ناوبراو سەرفرزانە ئەو داواکارییەی ئەوانی ڕەدکردووەتەوە.\nزۆر جێگەی داخە بۆ هونەرمەندێکی گەورەو خاوەن مێژوو لە هونەری کوردیدا وەک مەزهەر خالیقی کە لە دوا ساتەکانی پەلەقازەی تەمەنی کۆماری داگیرکەری ئیسلامی ئێراندا، بەو بانگهێشتنە ڕەزامەندی پێشاندا و بوو بە نێچیری مەبەستێکی گڵاوی ئەو ڕێژیمە داگیرکەرەوە. خۆزگە دوای ئەو هەموو ساڵە بیری لەوە بکردایەتیەوە، وەک ناوەرۆکی گۆرانییەکەی بە سەربەرزی بگەرایەتەوە.\nلە ناو کۆنگرەکەدا ٢ ئاخوند قسەیان کرد، کە یەکێان قسەکانی خومەینی وەک نموونە لە سەر باشی کورد دەهێنایەوە، لە کاتێکدا ڕووداو کردەوەکان دەیسەلمێنن کە خومەینی یەکێک بووە لە گەورەترین دوژمنانی گەلی کورد لە مێژوودا، باشترین بەڵگەش ئەوەیە کە بە ئاشکرا لە ٢٨ی گەلاوێژی ١٩٧٩دا فیتوای کورد کافری دەرکرد، و بەو فتوایە دیتمان کە چۆن ووشکە مەزهەبیەکانیان بە سەرپەرەستی خاڵخاڵی بەردایە گیانی کورد و گۆمی خۆینیان لە سنەو شارەکانی دیکە دروستکرد.\nیا ئاماژەیان بەوە دەکرد کە ئەگەر قاسم سولیمانی نەبوایە داعش هەموو کوردستانی دەگرت، گوایا هەر بەو نیمەرۆیە قاسم سلێمانی گەیشتووەو داعشی لە کوردستان دوورخستەوەتەوە. جا ئەگەر وابایە ئەم بەشەی کوردستان لەو٤ ساڵە شەرەیدا لەگەڵ داعش و داعش سیفەتەکانی دیکەی ناو ئێراق ئەو هەموو شەهید و بریندارەیان نەدەدا. لە کاتێکدا بە سەدان ڕێکخراو کامیرای میدیاکان و چاودێرانی سەربازی جیهانی شایەتی ئەوە دەدەن، کە تەنیا خۆراگری و ئەو هەموو شەهید و بریندارانە بوونە قەڵغانی پاراستنی خاکی کوردستان.\nهەر ئەو قاسمە بوو کەداعشی هێنایە سەر کوردستان، و هەر ئەو قاسم و رێژیمەیە کە نزیک بە ٤٠ ساڵە خاکی ڕۆژهەڵاتی کوردستانیان داگیرکردە و ژیانی خەلکی کوردستانیان تێکداوە. هەر ئەو قاسمەیە کە ٢٩ ساڵە لە هەوڵی تێکدانی باشوری کوردستانە و هەر ساڵە و بە بیانوویەکەوە پەلاماری دەدا.\nماوەی حەوتوویەکە دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەتەوە کە نۆێنەری ٢ کۆمەڵەو٢ دیمۆکرات لە پایتەختی وڵاتێکی ئوروپی لەگەڵ نۆێنەری کۆماری ئیسلامی ئێران کۆبوونەتەوە. کە گوایا وتوویانە، ئەمە هەلێکی باشە، لە ئیستادا ئێران لەو پەری لاوازیدایە با ئێمە بەڵێنی هیندیک شتیان لێوەرگرین. ئەوەی بۆ من و زۆر کەسی دیکە هێشتا یەکلا نەبووەتەوە، نەبوونی بەڵگەیەکی سەلماندنە لەوەی دیدارەکە هەبووە یانە.\nبەڵام ئەم سەرچاوانە گوومان لە ڕاستی ئەو دیدارە پێشاندەدەن.\n١- ئاشکراکردنی هەواڵەکە لە لایەن هیندێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی ئەو ٤ حیزبە! زادەی٢ حیزبەیە لە تۆرە کۆمەڵایەتییەکان.\n٢ - بینینی ئەو ٤ کەسەیە لەو وڵاتەدا لە کاتی بڵاوبوونەوەی هەواڵەکەدا ناوی ئەوان وەک نۆێنەری حیزبەکانیان هاتووە.\n٣- هیچ پشتڕاستکردنەوە یا وەدرۆخستنەوەیەک لە لایەن هیچکام لەو ٤ حیزبە نەدراوەتە دەرەوە. جاران ئەگەر شتێکی ناراست لە سەریان گووترابێت یەکسەر بە بەیاننامەیەک وڵامێکیان بە ئەرێنی یا نەرێنی هەبووە.\nئەو ڕێکخراوە نێوژیوانەی نێوان ٤حیزبەکەو ئێران، کامەیە و لە کام وڵاتە.\nتەنیا ڕێکخراوێکی نێونەتەوەیی و خاوەن ئەزموونی لەو بوارەدا لە جیهاندا هەبێت، ڕێکخراوی ( نۆرێف ) واتە ڕێکخراوی نێونەتەوەیی نەرویجی بۆ چارەسەری کێشەکان، کە ناوەندەکەی لە شاری ئۆسڵۆی پایتەختی نەرویجە.\nنۆرێف رێکخراوێکی سەربەخۆییە و کاردەکات لە پێناو دۆزینەوەی ڕێگە چارەسەری گوونجاوی دیپلوماسی بۆ کێشە نێونەتەوەییەکان. لە پێناسەکەیاندا نووسراوە ئەم ڕێکخراوە سەربە حکومەت نییە و سەربەخۆییە، بەڵام بە ڕاوێژ و هاوکاری وەزارەتی دەرەوەی نەرویج کارەکانی خۆی جێبەجێ دەکات.\nهێشتا لە ماڵپەری فەرمی ئەو ڕێکخراوەدا هیچ هەواڵێک بڵاونەکراوەتەوە، ئەڵبەت ئەو ڕێکخراوە هەواڵی چالاکی دیکەیان لەگەڵ هەر وڵات و هەر لایەنێکی دیکەی پێشتریش بڵاو نەکردوەتەوە. دیارە هیچ گلێێەک لە سەر ئەو رێکخراوە نییە، ئەوان تەنیا مەبەستیان ئەوەیە کە بە کارەکانی خۆیانەوە هەستن.\nئەوەی گرنگە کە ڕێکخراوە کوردییەکان پێی هەستن ئەوەیە: کە ئەم کێشەیە وەک کێشەی نەتەوەییەکی خاکو وڵات داگیرکراو بە نەتەوە یەکگرتووەکان بناسێنن، نەک وەک کێشەیەکی ناوخۆیی ئێرانی داوا لە رێکخراوێک بکەن، ببێتە نیوژیوانی نێوان باوک و کورەکانی.\nهێشتا ڕوون نییە کە ئایا کوردەکان دەسپێشخەر و داواکاری ئەم کۆبوونەوە بوون یا دەزگا داپڵۆسێنەری کۆماری ئیسلامی ئێران. هێشتا نازانرێت داواکاری لایەنە کوردییەکان لەوان چی بووە، و وڵامی ئەوانیش چی بووە. ئەڵبەت لە تۆرە کۆمەڵایەتییەکان باس زۆر دەکرێت، بەڵام نابنە بەڵگەی ڕاستی.\nئەوەی من دەمەوێ لە کۆتایی باسەکەدا ئاراستەی خۆێنەری هێژا و گەلەکەم بکەم، کە کۆماری ئیسلامی ئێران، لە ماوەیەکی کەمدا ٢ جۆر یاری هێنایە ئاراوە، بە مەبەستی سەرقاڵکردنی کوردستانیان، کە گوایا ئەم ڕێژیمە دژی کورد نییە، و بگرە لەگەڵ چارەسەردایە.\nبە پێچەوانەکەی من پێموایە هەم کۆنگرەکەی سنەو هەم دیدارەکەی ئوسڵۆ، گورزێکی دیکەی مەترسیداربوو لە جووڵانەوەی ڕزگاری و سەربەخۆییخوازی گەلی کورد بە گشتی و رۆژهەڵاتی کوردستان بە تایبەتی.\n١١ی پوشپەری ٢٧١٩ی کوردی. ٢ / ٧ / ٢٠١٩ی زاینی\nڕێکه‌و 2019-07-02 13:27:57


محەمەد رەئوف: عیراق خەڵکی وا سەرقاڵ کردووە لە دۆخی هەرێم ناپرسنەوە\nYou are at:Home»تەوەر»هەواڵ»تایبه‌ت»محەمەد رەئوف: عیراق خەڵکی وا سەرقاڵ کردووە لە دۆخی هەرێم ناپرسنەوە\nBy nuche.net on\t 2020/02/10 تایبه‌ت, تەوەری نوچەنێت, گرنگ\nبەهرە حەمەڕەش و شلێر سەعید\nکەسایەتی سیاسی محەمەد رەئوف، لە گفتوگۆیەکی نوچە دۆخی ئەمڕۆی کوردستان بە قۆناغی ئینتیقالی دەزانێت و دەڵێت: سیاسەتی ئێستای کورد سەبارەت بە دۆخی عیراق گونجاوو باشە.\nنوچە : وەکو سیاسییەک دۆخی سیاسی ئەمڕۆی کوردستان چۆن دەبینیت ؟ دۆخێکی ئارامە؟\nمحمد ڕەئوف: لە ئێستادا کوردستان بە دۆخێکی ئینتقالی تێدەپەڕێت لە ڕووی حوکمڕانییەوە چونکە سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران سەرۆکێکی نوێیە، یەکەم جارە لەبەرزترین ئاستی دەسەڵاتدا مومارەسەری حوکمڕانی دەکات. ھەروەھا گەنجە و ستافەکەشی زۆربەیان ستافێکی نوێن، بۆیە دەتوانم بڵێم بە قۆناغێکی تاقیکردنەوەو ئەزمونێکی زۆر قورس تێدەپەڕن لەکاتێکی زۆرناسکدا.\nدۆخی ناوخۆی کوردستانیش ھەر ئینقالیە، چونکە ئەو قۆناغەی ئێستا کوردستانی پێدا تێدەپەڕێت لە ٢٥ ساڵی پێشو قۆناغی وای نەبوە ، چونکە لە دە ساڵی پێشودا لە٢٠١٠تا ٢٠١٩، قۆناغێک تێپەڕین لە نێوان حوکمڕانی و ئۆپۆزسیۆن، ئۆپۆزسیۆنەکانیش جۆراو جۆر بوون ھەم لە ڕووی پێکھاتەوە ھەم لە ڕووی ڕوئیاو و ستراتیجەوە توندترین بارودۆخی بەخۆیەوە بینی و نۆڕماڵیشی بەخۆیە وە بینی، ئێستا ئەو حاڵەتە نەماوە ئۆپۆزسیۆن بە ناو بە شکڵ ھەیە بە ڵام بە فعلی نییە دۆخێک دروستبکات شتێک ھەیە لە ناو پەرلەمان، بەڵام شتێکی وای سەوز نەکردوە ، ئەم قۆناغە سەبارەت بە کوردستان تازەیە.\nسەبارەت بە بارو دۆخی عێراق تا ڕادەیەک لە بۆشایی سیادی و سیاسی و دەستوریدایە ، ئەویش بە جۆرێک لە جۆرەکان کاریگەری لەسەر کوردستان ھەیە بە نەرێنی و ئەرێنی ، چونکە کوردستان نازانێ عێراق بەرەو کوێ دەڕوات ، لایەنی نەرێنی ئێمە بەشێکی بودجەو داھاتمان بەستراوە بە عێراقەوە، عێراقیش دۆخی خراپە نازانی ئەو مانگە موچە دێت یان نا ئایا ئەو مانگەش بێت مانگی داھاتو مسۆگەرە یان نا، ئەگەرنەھات بەدیلی چییە و چۆن دەتوانن پڕی بکەنەوە، ئەگەر عێراق بەرەو گۆڕانکاری ڕیشەیی بڕوا و ھەڵبژاردنێکی نۆرماڵ و بێ تەزویر کرێت. بێگومان سودی بۆھەمو عێراق و کوردستانیش دەبێ، چونکە ھەر گۆرانکارییەکی ئەرێنی لە عێراق بکرێت سودی بۆ کوردستانیش دەبێت ، ئەگەر عێراق سەقامگیر نەبوو بەرەو بارو دۆخێکی باشتر نەڕوات و نەیانتوانی حکومەت دروست بکەن و ھەڵبژاردن بکەن ، بێگومان بە دوو قۆناغ تێدەپەڕێ قۆناغی یەکەمی دەچێتە ژێر سایای نەتەوە یەکگرتوەکان، چونکە نابێ بێ سەروەری بێ و پاشا گەردانی بێت، ئەگەر ئەوانەیانتوانی حکومەت پێکبھێنێت و درێژەی کێشا و پەرلەمانیش ھیچی پێ ناکرێت، ئەو کات ئەگەرەکان دەکرێنەوە وەکو بیرۆکەی عێراق بەرەو ئیقلیمی دەڕوات و ئەگەری جۆراو جۆار ھەیە وەک عێراق بکرێتە دوو یان سێ ھەرێم، وەک ھەرێمی کوردستان ناوچەی سوننەکان و شیعەکان بکرێتە ھەرێم و ئەوەش دەبێتە سەرەتا بۆ دابەشکردنی عێراق کۆمەڵێک ئەگەری دیکەش ھەیە، گەر نەتوانێ حکومەت دروست بکات، بۆیە ئەوانە باسدەکەم چونکە ڕاستەو خۆ پەیوەندی ھەیە بە ھەرێمی کوردستان، ئەگەر عێراق سەقامگیر نەبێ ئێمەش توشی سەر ئێشە دەبین لە ڕووی ئابوری و سیاسی و دۆخی ھەرێم ئارامە ئەوەی خەڵک سودی لبێبینیوە. بابەتی ئەمن و ئاسایشە خەڵک حەساوەتەوە لەم حاڵەتە ئەمنییە، ئەوی دیکە دۆخی حوکمڕانییە، ئەویش دەستی پێکردوە جارێ ناتوانین بڕیار بدەین سەرکەوتون یان نا، من لە نزیکەوە ئاگام لێی نییە.\nنوچە : پێتوایە ئەم ئارامی سیاسییە تا ھەڵبژاردنی داھاتوو بەردەوام بێ ؟\nمحمد ڕەئوف: ئارامی و نا ئارامی بەستراوە بە دووشت، یەکێکیان ئەوانەی ئێستا حوکمڕانی دەکەن بەتایبەت ئە و سێ حیزبە سەرەکییە چۆن لە نێوان خۆیان دا ھەماھەنگی و ھاریکاری یەکتر دەکەن و بەردەوام دەبن؟ چۆن دەتوانن وەڵامی داخوازییەکانی خەڵک بدەنەوە؟ پێداویستی خەڵک و موچەی خەڵک دابین بکەن و خۆیان ھەڵدەکەن پێکەوە تا سەر ئایا بەردەوام دەبن ھەندێک بۆشایی ھەیە، ئایا دەتوانن پڕی کەنەوە لەناو حکومەت ، لەبەشی پارتی ھەیە لە یەکێتی ھەیە یان گۆڕان و ئەوانی دی ئەوەش گرەنتی نییە تاسەر دەبێ یاننا، خەڵک ھەر لە چاوەڕوانییە تا موچەکان دوانەکەوێت وسەری مانگەکان زۆر تاخیر نەبێ بە ڕای من سەبری لەسەر دەکرێت ، چونکە وەزعی عێراق لە بارو دۆخێکی شپرەزەیی و خراپیە خەڵکی کوردستان و حیزبەکان بەشی ئەوەندە ئەزمونیان ھەیە ئەگەر قازانج نەکەین زەرەر نەکەین، چونکە دەترسن کاریگەری ھەبێ لەسەر بودجەی ھەرێم و داھاتی و زیانی بەرکەوێ ، عێراق واخەڵکی سەرقاڵ کردوە کە لە بارو دۆخی کودستان ناپرسنەوە.\nنوچە : کاتێک وەزارەتت وەرگرت لە کوردستان چەند کۆمپانیایەکی دیاریکراو ھەبوو، ئەویش کۆمپانیای سلێمانی وەک پێویست نەدەھاتنە ھەولێرو ھەولێر نەدەچوونە سلێمانی، بەڵام لە کۆتایدا ژمارەیەکی زۆر کۆمپانیای جیھانی روویان لە کوردستان کرد، چۆن توانیتان ئەو متمانەیە دروست بکەن، لە کاتێکدا لەناوخۆشدا سەرەتا متمانە وەک پێویست نەبوو؟\nمحمد ڕەئوف: بابەتی زۆربوونی کۆمپانیا لە کوردستان و ئەوەی لەدەرەوە دەھات زیاتر پەیوەندی بە یاسای وەبەرھێنان بوو کە دەرچوو ، ئەو یاسایە پێشتر نەبوو. ئیمتیازاتی زۆری بە وەبەرھێنانی دەرەوەدا. لایەنی ئەرێنی زۆر بوو ھەرچەند کەمو کوڕی ھەبوو بەڵام بۆ ئەوکات قۆناغی کوردستان لە ساڵی ٢٠٠٦ تا ٢٠١٣ بڕی کرد. ئەو کات کۆمپانیای بیانی ھەرنەبوو بەڵام دوایی بەشێوەیەکی چاوەڕواننەکراو زۆربوو.\nلەبارەی کۆمپانیا ناوخۆییەکان، ئەوکات یاسایەک ھەبو عێراقیش ئیشی پێدەکرد، کە ئێمە دەستمان پێکرد ئەو یاسایەم ھێنا لە گەڵ بەڕێوەبەرە گشتییەکان کۆبونەوەمان کرد گوتم: ئێستا خەڵک چۆن کۆمپانیا دادەمەزرێنێ، گوتیان یاسایەک ھەیە و تەزکیەی حیزبی ھەرماوە ھەندێ ھاوکاری و پارەدان ماوە. ئاسایش و ئەوانەشی دەوێ واتە دەبێ بە ڕێڕەوەکانی حیزب دابڕوات. گوتم نا دەبێ بەیاسا وەک خۆی جێ بەجێ بکرێت و ٪١٠٠جێبەجێ کرا. بۆئەم مەبەستە بانگەوازمان لە دەزگاکانی راگەیاندن کرد کە ھەر کەسێک دەیەوێ کۆمپانیا دامەزرێنی دەتوانێ و ھیچ مەرج و پارەی تێدانییە و پارەی تێ نا چێت ، ئەوەی لەبیرمە لە پەنجا ساڵی پێشودا تا ئەوکات نزیکی ١٣٠٠ کۆمپانیا لە کوردستان ھەبوو. کاتێک ئێمە وەزارەتمان لە ٢٠٠٩ بەجێ ھێشت ژمارەی کۆمپانیاکان لە نۆھەزار تێپەڕی کرد. ھیچ تێچوی نەبووتەنھا نوسینگە و ژمێریارێکی ھەبێ ، پێوەر ئەوەبوو ئەوەبوو چالاکی بکات.\nنوچە : ئەوکات چۆن ئەوەتان پێکرا وەکو وەزیر رۆڵتان ھەبوو، یان وەکو تیم کارتان دەکرد یان سەرۆکایەتی حکومەت پارسەنگێگی ڕاگرتبو تا بتوانن ڕۆڵی کاراتان ھەبێ و ئێوە سەدا سەد پابەندی یاسابن؟\nمحمد ڕەئوف: ھەرسێکیان بوو. بێگومان وەزیر بیەوێ ئیش بکات دەیکات بە مەرجێ وەزیر چاوی لەشتی دیکەنەبێت ، دووشت ھەیە بۆ وەزیر یەک نەترسێ. دوو چاوی لەشت نەبێت. ئەوە بۆ ھەمو کابینەیەک دەبێ و ھەمو شوێنێک و ئیشی لەبەر دەڕوات ، دووەم سەبارەت بە من چاوم لە ھیچ نەبووە وترسیش دووەم دروستی دەکات چونکە من چاوم لەھیچ نەبوو، کەواتە ناشترسم و ماستاویش بۆ کەس ناکەم، جەنابی سەرۆکوەزیران زانی من ئیشدەکەم و جددیم و ھیچ مەرامێکم لە پشت نییە، بۆیە پاڵپشتی کراوم و سکاڵای حزبیم زۆر لەسەرکراوە سکاڵای حزبی پارتی یان یەکێتی ، ئەوانی دیکەش ئەو کە ئەو سکاڵایانەی دەکەوتە دەست دەی دڕاند دەی زانی بۆچی کراوە ونایاساییە.\nبەڵی بە تیمی کارمان دەکرد و ئیشەکە دەسکراوەیی زۆری تێدابوو ، بۆنمونە تۆماری کۆمپانیاکان لە لای ژنێک بوو زۆر بەتوانابو و ئازاو یاسایی بوو گوتی: تۆ پشتم بگرە من ٪١٠٠ یاساکە جێ بەجێ دەکەم بێ دەست تێوەردانی حیزبی، ئەو ژنە یەکێتی بوو و بەڕێوەبەری گشتییش پارتی بوو. بەڕێوەبەرێکیش یەکگرتو بوو. بەتیم کارمان دەکرد و ئیتر بەڕێوبەرە گشتیەکانیش ھەر بەتیم کاریان دەکرد نەک لەدەرەوەی یاسا، بۆیە کارکردن بەتیم ھەرسەرکەوتوە و ڕاوێژکاریش پێویستە. لەڕاستیدا کابینەی پێنج کابینەیەکی منسجیم بوو، ھەرچەند وەک گوتت ئەوکات دوای شەڕی ناوخۆ بوو بارودۆخ ناخۆشبوو، بەڵام من ناوم نابوو کابینەی ئاشتبونەوەی یەکێتی و پارتی ، بۆیە دروستکرا تا ببێتە یەک ئیدارە و ھەنگاوی باشی ناو کاری باشی کرد کابینەی پێنج، بۆیە دەتوانم بڵێم ڕێگە یاسایەکە ھەنگاوی باشبوو، خۆشم چاوم لەھیچ نەبوو و لەکەسیش نەترساوم و سەرۆکی حکومەت وکۆی کابینەکەش ھاوکاربون بۆ ئەم ڕێکارە یاساییانە.\nنوچە : لەسەرەتای ئەم کابینەیە راگەێدنرا دەسەڵاتی خەرجی وەزارەتەکان دەدرێتەوە بە وەزارەتی دارایی، ئەمە لای ھەندێک وەک کەمکردنەوەی دەسەڵاتی وەزارەتەکان بینرا، پێتوایە ئەو جۆرە بڕیارە دەتوانێ کاریگەری باش یان خراپ دروست بکات؟\nمحمد ڕەئوف: وردەکاریەکە نازانم بەڵام پێموایە مەبدەئەکە مەبدەئێکی باشە بۆچی؟ چونکە دەبێ ئەو حکومەتە بیر بکاتەوە لە شتێک بەرەو سیستەم بڕوات ، ئەوە شتێکە لەو بێ پارەیی و بێ بودجەییە چونکە ئیشکالی پارە گەر بڕیاری خەرج کردن و چاودێری کردنی ئەو بڕە پارەیەی دەستدەکەوێت و بواری تێدایە ، لە شوێنێکی مەرکەزی نەبێت و بە وردی چاودێری نەکرێت ئیشکالیاتی زۆری بۆ دروست دەبێت ، جا ئەو حکومەتەش ڕونە نازانم چەند لایەنی دیکەشی تێدایە بەڵام سێ لایەنی بنەڕەتی تێدایە، ئەو سێ لایەنەش دابەشدەبێ لەوەزارەتەکانی ئابوری و بودجەی تێدابڕوا و بەرژەوەندی جۆراو جۆری تێدایە، بۆیە بەمن ئەوە باشە و کارێکی دروستە، چونکە سەرۆکوەزیران پارتییە خۆ وەزیرەکە پارتی نییە ، لە حیزبێکی دیکەیە، تا گومانی لێبکەی جا ئەو وەزیرە کە خەرجیەکە دەکات ھیچ خەرجییەک ناکات بە بێ سەرۆکوەزیران، بۆیە پێش ھەمو شتێک دەبێ بودجە بەسیستەم بکرێت، من کە ئێستا ئەو قسانە دەکەم ئەوکات من وەزیر بوم ٣ ساڵ ونیو ھیچ بودجەیەکی تێدانەبوو، کە بڵێن بوجەی ئیستسمارو پڕۆژە و لە ئیشیش نەوەستاین و ئەو سایلۆیە من دروستم کرد کە لەدەروەی ھەولێرە ، ٦٠ تەن گەنمی تێدایە پێشترھەولێر تەنھا ئەو سایلۆیەی سەر شەستی ھەبووکە ١٦ تەن گەنم دەگرێت ھی ساڵی ١٩٥٦ ، من ئەو پڕۆژەیەم بەبێ بودجە کرد. سەرۆکوەزیرانم ڕازیکرد چونکە ئەوە گرنگە و حکومەتی بەعس بە پلان ئەوەی نەکردووە، پێیم گوت، ئەم پڕۆژەیە گرنگە و گەنمی خۆمان بخەینە ناو خەزێنەی خۆمان ئەوە ستراتیژەو پەیوەستە بە ئاسایشی خۆراکەوە.\nنوچە : ھەندێ لە وەزیرەکانی کابینەی پێنجەم دەڵێن: لە لایەن سەرۆکی حکومەتی ئەوکاتەوە رێز لە دەسەڵات و بڕیاری ئێمە گیراوە. بەتایبەت ئەو کات حزبایەتی ھەستیاربوو پەڕۆ پەڕۆین ھەبووخەڵکی لەسەر دەکوژرا؟\nمحمد ڕەئوف: بێگومان ئەو کابینە دروست نەکرا بۆ ئاسانکاری ففتی بەففتی بەڵام ھەرلەوێ دەستی پێکرد کە بودجە دەھات ( ٤٦بە ٥٤) لەنیوان یەکێتی و پارتی دابەشدەکرا و ھەر پێنج حیزبەکەی دیکە( یەکگرتو و کۆمەڵ و تورکمان و ئاشوری و شیوعی ) ھەر پێنجمان یەک دۆلاریان بۆ خەرج نەکردوین، بۆ پڕۆژە ھەر بۆخۆیان یەکێتی و پارتی بوو و سەرۆکایەتی ئەنجومەنیش ھەرلەخۆیان دروستکرابوو، بۆ ئێمە بودجە خەرج نەکراوە ، بەڵام ئێمە چۆن کارمان کرد کابینەی پێنج یەکەم کابینە بو دوای شەڕی ناوخۆ دوای دروستکردنەوەی عێراق و دامەزراندنی حکومەتەکە و حکومەتەکەش بە سێ ساڵ دروستکرا، چونکە لە ٢٠٠٣ عێراق گۆڕا و ٢٠٠٤ یەکەم کابینەی تێدا دروستکرا و لە ٢٠٠٥ ھەڵبژاردن کرا.\nلەم کاتەوە ئێمەو خەڵکی کوردستان خەونمان ئەوەبوو یەک حکومەت دروستبکرێت، ئێمە وەک حیزب ھەرئەوەمان دەویست و چاومان لەپارە نەبوو و خەڵکیش بەھەمان شێوە بیری لەوە دەکردوە. خواخوای بوو یەکێتی و پارتی شەڕنەکەن، یەک حکومەت بن ھیچمان ناوێ با ئەوان حوکمڕانی بکەن. وابزانم ساڵی دووەم بوو وەزارەتەکەی من یەک دینار بودجەی تێدانەبوو ، گوتم بە ڕوحیەتێک کارم دەکرد خەونی گەورە بێتە دی وەزیرەکانی دیکەش ھەروا بون ئەوانەەی لە نزیکەوە دەمناسین، بێگومان حکومەتی دوای شەڕی ناوخۆ دوای ئەم ھەموو نەھامەتیە دروستی دەکەی و بەڕۆحیەتێکی دیکە کاردەکەی و ئەو پارە رژاندنەش نەبوو، وەزیریش موچەی خۆی وەردەگرت ، نازانم وەزارەتی دیکەی پارتی و یەکێتی خۆ لە بودجەکانیش دیارە ھەریەکە چەندی بۆ دانراوە لە جەریدەی وەقائعیش دیارە ، پەرلەمان ناتوانێ داوای ھیچ لەمن بکات چونکە ھیچ پارەکی تێدانەبو و ئەو کارانەشی دەکرا بە ھەوڵ و تێکۆشان دەکرا. ئەو سایلۆیە کەدروستکرا و کۆمپانیاکانیش بودجەی نەدەویست، بۆیە یاسا پەیڕەو کە چاوت ڕۆشن بێت دەتوانی کاری زۆربکەی.\nنوچە : دەڵێن کابینەی پێنج کابینەی یەکگرتنەوە بوو، ڕۆ ڵی وەزیرەکان و حکومەت چۆن بوو لە بناغەی دروستکردنی ئەو یەکگرتنەوەیە ؟\nمحمد ڕەئوف: وەک گوتم: ھەمو ئەو وەزیرانە بەو ڕۆحیەتەوە ھاتبوو خەونی ھەموومان بوو یەک حوکمڕانی ویەک ستراتیژیەت و ئیدارە دروست بێت و ترسی دوو ئیدارەیی و ففتی بە ففتی دووبارەنە بنەوە ھەرچەندە ئێستاش یەک ئیدارەی ٪١٠٠نییە.\nنوچە : سەرۆکی حکومەت ئەوکات قسەیەکی داھێنا، دەیگوت ئەبێ لە حکومەتدا وەک تیمێکی فوتبۆڵ بین، پاس بەیەکتر بدەین گەر بمانەوێت سەربکەوین پاس بەیەکتر نەدەین گۆڵ ناکەین و سەر ناکەوین؟\nمحمد ڕەئوف: کێشەکان لەنێوان حیزبەکانی دیکە نەبوو ، تیمەکان ئەوەبوو چۆن پارتی و یەکێتی بگەنە متمانە و قەناعەت و یەک ڕوئیا و یەک ئیدارە بن. ئێمە ھاوکاری بیرۆکەکە و پلانەکە بووین ئەوەندەی دەسەڵاتمان ھەبوو. لە بیری ئەوەدا نەبووین ئەگەر بەشی حیزبەکە نەدەن ھەڕەشە بکەین ئەوکات مودیلی ئەوەنەبوو ئۆپۆزسیۆنیش نەبوو، چونکە ھەرچی ھەبوو ھاتبۆوە ناو ئەو حکومەتە بۆ ئەو خەونە گەورەی ھەمان بوو.\nنوچە : دەگوترا ئێوە وەک ناسین زۆر نزیک بون لە سەرۆکی حکومەت، چۆن ئەو متمانەیە دروست بوو ؟\nمحمد ڕەئوف: دوای ئەوەی حکومەت تەواو بوو جارێک لەگەڵ کاک نێچیرڤان دانیشتبووم، گوتی شتێکت بۆ بگێڕمەوە؟ گوتی: کەبووی بەوەزیر تا شەش مانگ من چاودێری تۆم کرد لە ئیشەکانت و لە گەشتەکانت بینیم تۆجگە لەکار بیر لەھیچ شتێکی دیکە ناکەیتەوە. بۆیە لەوکاتەوە گەیشتمە ئەو قەناعەتە، ھەروەزیرێک چالاک بێت پاڵپشتی دەکرد، بەینی من و ئەو تەنھا ئیش بوو و ئەوەم زۆر لە مەجلیس و دانیشتن گوتوە، ھەرگیز بۆ دووشت من لەگەڵی کۆنەبوومەتەوە. قەت باسی شتی شەخسیم بۆنەکردوە. دووەم، قەت بەکۆڵێک کێشەوە نەچوومەتە بەردەمی لەسەر کاغەز ڕیزی کەم ، ھەرکاتێک بچوبامایە لای بە کۆڵێک پڕۆژەوە دەچووم ئەویش دڵی بەوە خۆشبوو.\nنوچە : باسی کاری بەتیمت کرد، ئەو بە تیمکارکردنەی ئەوکات چەند بەپێویست دەزانی بۆ ئێستا ؟\nمحمد ڕەئوف: بە تیم کارکردن بۆ ھەموکات پێویستە. سیستەمی کاری سەردەمە لە پەنجا ساڵی ڕابردووەوە، کار کاری تیمە، بەتیم نەی کەی شکست دێنێ جا حیزب یان وەزارەت یان بەڕێوەبەرایەتی یان ئەنجومەنی وەزیرانە، بەتیم کارنەکات شکست دێنی تیم واتە دابەشکردنی ڕۆڵ ھەرکەسەو ڕۆڵی خۆی.\nنوچە: ئێستا ئەو ڕوحیەتەی کارکردن بەتیم دەبینی؟\nمحمد ڕەئوف: ئەوە نازانم چونکە لە نزیکەوە ئاگام لێنیە و لە تەلەفزیۆن نەم بینیوە وەزیرێک بێت قسەبکات ، یان باسی بارودۆخیان بکەن ، یان شت بنوسن یان گلەیی بکەن ، یان دەست لەکار بکێشتەوە یان ھەڕەشەی دەستلەکارکێشانەوە بکات چونکە ئەوە عورفە لەھەمو وڵاتێک، ئیتر دەبێ وەزیرەکان خۆیان وەڵامی ئەوە بدەنەوە، من چاودێری ئەوان نیم و زانیاریم نییە.\nنوچە: دۆخی عێراق و کاریگەری لەسەر ھەرێم ھەیە، پێویستە ھەرێم چیبکات تاکەمترین کاریگەری لەسەر بکات ؟\nمحمد ڕەئوف: ئەو خیتابە سیاسییەی ئێستای ھەرێم زۆرباشە ئەرێنی و گونجاوە، باشە کە پشتی خۆپیشاندەرانی بەرنەداوە، کەداواکەیان شەرعیە و دەشڵێن: نامانەوێ حکومەت بەڕوخان کۆتایی بێت ، ھەڵبەتە داوای زۆریشیان نەکردوە لەسەرەتاوە ، واتە حکومەت بەشێکی بێلایەنە و بەشێکی لە پشتگیریە و ئەوەی بەسەر عێراق ھاتووە، ھەرێم بەسەری نەھێناوە تا تەرەفێک بێت لە قەزیەکە ، ڕاستە حکومەتە کە تەوافقیە وزۆرینەی شیعەیە و ئەوەی ھەستاوە خۆپیشاندان دەکات ھەرگەنجی شیعەیە و دوو داواکاریان ھەیە: یەکەم گەندەڵی نەمێنی دووەم نیشتمانمان بۆ بگەڕێنەوە. بابەتی نیشتمانەکە خۆیان دەزانن شی بکەنەوە بەڵام گەندەڵی ھەمو گەندەڵییەک لە عێراق لایەنی نەرێنی لەسەر کوردستانیش ھەیە وسیاسەت و خیتابی سیاسی حکومەتی ھەرێم، چونە بەغدا و پاڵپشتی خۆیان دەربڕی بەڵام ئەوکیشانە بەھەرێم چارەسەرناکرێت ، کێشەکە قوڵ و گەورەیە و جەمسەرگیریە و لەنێوان ھەرێمە نێودەوڵەتییەکان، بۆیە لەسەر کوردستان دەبێ خەمسارد نەبن و دەبێ دار لەناوەندەوە بگری گەر توانای وەشاندنت نەبوو.\nنوچە : باسی کۆمەڵێک بژاردەت کرد لەبەردەمی عێراق ھەیە، یەک لەوانە دابەشکردنی عێراق بۆ سێ ھەرێم کام ئەگەر نزیکە؟\nمحمد ڕەئوف: وای دەبینم ئیحتمالی نزیک ئەوەیە ، کە ھەرێمێک بۆ سوننە دروست بکەن و بەسرەش لە مێژە داوای ئیقلیم دەکەن و فوراتی ئەوسەتیش بەھەمان شێوە. سوننە لەم ١٥ساڵە زۆر ئامۆژگاری کران باوەڕیان بە ھەرێمایەتی نەبووگاڵتەیان پێ دەھات، بەڵام ئێستا دەستیش ماچ دەکەن دەستیان ناکەوێت.\nنوچە: پەیوەندیتان لەگەڵ دکتۆر بەرھەم چۆنە ؟\nمحمد ڕەئوف: پەیوەندییەکی وامان نییە و شەڕیشمان نییە ، ئەو سەرقاڵە بەکاری خۆی بەتایبەتی لە ئێستادا و بەشێکی زۆری کێشەکان دەستەو یەخەیە لەگەڵ ئەو.\nنوچە: لە گەڕانەوەی بۆ ناو یەکێتی، تاچەند پرس و را ھەبوو لە نێوانتان یان بڕیارێکی تاک لایەنەی دا ڕاوێژی لەگەڵ کردن؟\nمحمد ڕەئوف: دکتۆر بەرھەم کە چوەوە ناو یەکێتی ، چوار ڕۆژ و چوار شەو پێکەوەبوین ، پێش بچێتەوە ئەوشتانەمان تاو توێ کرد. ئەو گوتی: دوای ئەو ھەمو تەزویرەی لێمان کرا ناتوانم بەردەوام بم، پێم ناکرێ درێژەی پێبدەم. دەچمەوە ناو یەکێتی لەگەڵ ئەو ھەڤاڵانەی دێنەوە لەگەڵم ، ئیتر ھەوڵی دا بڕوا بە ئێمە بێنێت ، ئیتر ئەو چوار ڕۆژە بۆیە پێکەوەبوین ، زانیمان ھەردەڕوا ھەمو ئەگەرەکانمان خستە بەرچاوی بەڵام ئەو گوتی: ناتوانم جارێکی دیکەش توشی شکست بم تحمولە ناکەم و ئەو قەناعەتی وابوو ھەلێکی لەبەر دەستایە ، دکتۆر بەرھەم ھەرچی پێی بکرێت بێگومان بۆ یەکێتی دەی کات. گوتیشی، ئەوەی پێم بکرێت بۆ ھاوپەیەمانی دەیکەم ھەرچەند ئەو بەڵێنانە قەتعی نەبوو، بەڵکو لە ڕوی ئەدەبیاتەوەیە. ڕێکەوتنێکمان نوسی و کۆتایمان پێھێنا کە ئەو دەچێتەوە ناو یەکێتی و ھاوپەیمانی ھەر دەمێنێ.\nنوچە: رۆیشتنی دکتۆر بەرھەم، کاریگەری لەسەر ھاوپەیمانی چۆن بوو؟\nمحمد ڕەئوف: بێگومان کاریگەری ھەبوو وزیانی پێ گەیاندین و باش ئەزیەتی داین. رۆیشتنەکەی بەدڵی ئێمە نەبوو، بەڵام ھەر چۆن بێت ڕێککەوتین ھاوپەیمانی بمێنێت وەکو خۆی ئەویش بڕوات . فشاری زۆری لەسەر بوو تا ھاوپەیمانی ھەڵبوەشێتەوە، بەڵام ئەو ھەوڵانە سەری نەگرت، بە پێی ئەو ڕێکەتننامە ئەخلاقیەی ھەمان بوو کە کەسمان ئەزێتی کەسمان نەدەین و ئێمەش ئیلتیزامان کرد بەم ڕێککەوتنە و چەند چاوپێکەتنم لەگەڵ کراوە بەڵام بە خراپە ناوم نەھێناوە و ئەزێتیم نەداوە ، ئیتر ئەو گەیشتە ئەو شوێنەی خۆی دەی ویست و ھاوپەیمانیەکەشمان دروستکردەوە.\nنوچە: ئەوەی ئێستا کەھەیە تموحی ئێوەیە لە ھاوپەیمانی ؟\nمحمد ڕەئوف: جارێ ھاوپەیمانی لەسەرەتایە، چونکە قیاس ناکرێ ھیچ حیزبەک نییە لە کوردستان ٢٥ ساڵ تەمەنی نەبێت، بەڵام لە خۆی ڕازی نییە، لە دۆخەکەش ڕازی نییە وعێراق لە ھەڵوەشانەوەیە و کوردستان لە قۆناغی وەستانە. واتە چەقبەستنی سیاسییە. حیزبەکان لەناو خۆیان پەیوەندیان لەگەڵ یەک نەماوە و لەناخۆدا بیر لەوەدەکەنەوە کە چێبکەن؟\nئۆپۆزسیۆنیش لەوە ڕاڕایە کە چبکات؟ ئەو سێ حیزبەی لە دەسەڵات دان بەھەمان شێوە لە دڵە ڕاوکێن تا چەند سەرکەوتو دەبن، بۆیە کورستان بەھەمومانەوە لە قۆناغی ئینتقالی دا یە لەناو ئەو جەنجاڵی ھەیە ھاوپەیمانییە ساڵێکە دروستمان کردۆتەوە دوای ئەو نەکسە گەورەیەی کە توشمان بوو من قەناعەتم وایە ، گەر بەرھەم ساڵح بمابایە ئێستا نزیکی دە کورسی دەبوو بۆ ھاوپەیمانیش و بۆ ئەویش و بۆ کوردستانیش باشبوو، توشی ئەو سەرئێشەیەش نە دەبووکە ئێستا توشبووە.\nھاوپەیمانی بەڕای من لە کۆنگرەو پێش کۆنگرە گوتومە، حیزبێکی سیاسی نییە بەمانا تەقلیدییەکەی، ھاوپەیمانی پڕۆژەیەکی سیاسییە ئەم پڕۆژەمان دروستکردوە بە ھیوای چوارچێوەیەکی گەورەتر وبەم مانایە نا ھاوپەیمانێکی گەورەبکەین ، بەڵکو بەو مانایەی ئەو حیزبە لەناخی ھەمو تاکێکدایە و ھەمو حیزبەکانیش باوەڕیان بە پڕۆژەکی نیشتمانی ھەیە ، وھەمو حیزبێک حەزدەکات وابێت بەڵام ئیتر حیزب کە لەسەر ئایدۆلۆجیایەک ڕۆشت بەئاسانی پێی ناگۆڕدرێت، ئێمە دەزانین خەڵکێکی زۆر لە کوردستان لەو حزبانەبوون ئێستا لەدەرەوەی ئەو حزبانەن بە دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنیشەوە تموحی ئەوەمان ھەبوو ھەموو ئەوانە کۆبکەینەوە لەیەک چوارچێوەی نیشتیمانی و لە پڕۆژەکی نیشتمانی بین ، ھێشتا ئەو ھەلە ماوە خەڵکی کوردستان ئەوانەی لەدەروەی حزبەکانن لەو حزبانە زۆرترن ھەریەکەو سەرقاڵی پڕۆژەیەکە جا نیشتمانی بێ یان شتێکی تر یان ئۆپۆزسیۆنێکی ئیجابی و شێوەو ڕوانگەی جیاواز بێت ، خەڵکی زۆر زۆر لە کوردستان ھەیە ئەو شتەبجوڵێنین ئەو بیرۆکەشمان ھەیە ئەو پڕۆژەیە لەگەڵ ھەمو ئەوانەی پاشخانێکی سیاسی ھەیە ، ھەشە سیاسیش نییە تەنانھت حەز بەکاری نیشتمانی دەکان ، دەمانەوێ چوار چێوەکە گەورە بکەین و مەرج نیە سبەینێ من لەسەری سەروەبم ، وەک گوتم ھەربەیاسا بە حیزب تۆمار کراوە گەرنا ھاوپەیمانی پڕۆژەیەکی سیاسی و نیششتمانیە ئومێد دەکرێت لەداھاتودا ژمارەیەک بێت لە حکومەتی ئایندەی عێراق.\nنوچە : ئەزمونی ئۆپۆزسیۆن جارێکی دیکە دەبێ سەرکەوتوبێ؟\nمحمد رەئوف: جارێ زووە بۆ ئەوە پێویستی بەکاتە تا بگەینە ئەوێ.


پارتە کوردییەکانی ڕۆژهەڵات بایکۆتی هەڵبژاردنی ئێران دەکەن - Radio Sweden Kurdish - Radyoya Swêdê - ڕادیۆی سوید | Sveriges Radio\nپارتە کوردییەکانی ڕۆژهەڵات بایکۆتی هەڵبژاردنی ئێران دەکەن\nبڵاو کرایه‌وه torsdag 18 maj 2017 kl 09.15\n"ئەم هەڵبژاردنە تەنها شانۆگەرییە"\nوێنە: Vahid Salemi\nسبەینێ ڕۆژی هەینی ١٩ی مەی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری ئێران بەڕیوە دەچێت و هاووڵاتیانی ئێرانییش دەتوانن لە باڵیۆزخانەی ئێران لە ستۆکهۆڵم و هەروەها لە شارەکانی یۆتێبۆری و لوندیش بەشداریی هەڵبژاردنەکە بکەن.\nبۆچوونەکان سەبارەت بە بەشداریی و بایکۆتکردنی هەڵبژاردنەکە جیاوازن. دوو بەرە لە دەنگدەر و بایکۆتکەر درووست بووە.\nکوردێک کە دانیشتوی سویدە و پێی خۆش نییە ناوی ڕاستی خۆیمان بۆ ئاشکرا بکات دەڵێ دەنگدان شێوەیەک هەڵوێستگرن و سیاسەتە. هیچ سیستەمێک بە شەو و ڕۆژێک ناگۆڕدرێت، هەر بۆیە دەنگی خۆم دەدەم تاکوو لە درێژخایەندا ئاکامی ئەو دەنگە دەربکەوێ.\nهەرچەندە حیزبە هەرە ناسراو و دیارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بۆ یەکەمجارلە بەیاننامەیەکی هاوبەشدا داوایان لە خەڵک کردووە هەڵبژاردنەکەی ئێران بایکۆت بکەن و بەشداریی تێدا نەکەن، بەڵام لێکدەرەوەی سیاسی ئەحمەد ئەسکەندەری، دانیشتووی ستۆکهۆڵم پێی باشە گەر دەنگو بیر و ڕای جیاواز هەبێت.\nئەو بەرەیەی کە دەڵێ با هەڵبژاردن بایکۆت بکرێ پێی وایە هەموو ڕیوڕەسمەکە شانۆگەریی و سیناریۆیەکی داڕێژراوە. هەر بۆیە دەنگدان هیچ ئاکامێکی ئەوتۆی نییە. یەک لەوان ئەحمەد ئەسکەندەری خۆیەتی.\nیەکێکی تریش کە هەڵبژاردنەکەی سبەینێ بایکۆت دەکات بونیاد جەلالی دانیشتووی شاری یۆتێبۆریە.\nبەڵام هەموو هەڵوێستەکان لەبارەی بایکۆت کردنی هەڵبژاردنەکە جیاوازن و لەسەر تۆڕەکۆمەڵایەتییەکاندا باسی تێروتەسەلی لێکەوتووەتەوە. مەریوان نستانی دانیشتووی شاری لینشیۆپینگ لە سوید، هەڵوێستی بایکۆت کردنی بە لاوە هەڵەیە و دەڵێ با ئەو خەڵکانەی کە لە ڕۆژهەڵات ماونەتەوە خۆیان چارەنووسی خۆیان دیاریی بکەن، نەک ئێمە کە لە دەرەوەی کێشەکان دەژین.


سه‌ره‌تا | The American University of Iraq Sulaimani\nزانکۆی ئەمریکی لەسلێمانی ، ساڵی ٢٠٠٧ ، وەک دامەزراوەیەکی سەربەخۆی قازانج نەویست ، بەئامانجی دەستەبەرکردنی خوێندنێکی هەمەلایەنەی لیبراڵ دامەزرا ، خزمەتگوزارییە زانستی و پەروەردەییەکانی لەهەرێمی کوردستان و عێراق و ناوچەکە بەگشتی ، بەبێ هیچ جۆرە هەڵاواردنێک ، پێشکەش دەکات و خوازیاری پێگەیاندن و دەرچواندنی فێرخوازانێكی خاوەن بەهرەی پیشەیی و کۆمەڵایەتیی بەرزە .\nزانکۆی ئەمریکیی سلێمانی ، پرۆگرامێکی ئەکادیمیی بەهێز دەستەبەر دەکات کە بەزمانی ئینگلیزی ، لەلایەن مامۆستایانێکی نێودەوڵەتییەوە دەگوترێتەوە ، ئامانج لەدەستەبەرکردن و پێشکەشکردنی ئەو پرۆگرامە ئەکادیمییە بریتییە لە : پەرەپێدانی توانای رەخنەگرتن ، پەیوەندیبەستنی سەرکەوتوانە ، ریشەدارکردنی رەوشتی بەرز لەکارکردندا ، هاووڵاتێتیی باش ، بێوەیی لەهاڵسوکەوتی تاکەکەسیدا ، لەناو زانکۆو لەکۆمەڵگەدا بەگشتی .\nسیما فێرخوازییە بەردەوام پرشنگدارو هەڵکشاوەکەی ناو زانکۆی ئەمریکیی سلێمانی ، رەنگ و رواڵەتی ئیتنیکیی ناوچەکە بەرجەستە دەکات ، ئەوەتا زانکۆکە بوە بەروگەی هەرە پەسەندی زیاد لە ١٦٠٠ کچ و کوڕە فێرخواز ، لەهەمو جۆرە نەتەوەو ئایینێکی ناوچەکە .\nهەڵکەوتەی شاری سلێمانی (لانکی یەکەم زانکۆی ئەمریکی لەهەرێمی کوردستان) رۆڵێکی گرنگی هەبوە لەپتەوکردنی پێگەی زانکۆکەدا ، شاری سلێمانی وەک پنتێکی نێودەوڵەتی وایە بۆ بەیەکگەیاندنی کوردو عەرەب و تورکمان ، موسوڵمانی سوننەو شیعە ، ئێزدی و مەسیحی ، ئەوەتا هەموان بۆ خوێندن و پێکەوەژیان پەیتا پەیتا رودەکەنە ئەو ناوەندە کراوەیەی کە بەردەوام خەریکی پەرەدانە بەفرەڕەنگیی نەتەوەیی و گیانی لێبوردەیی .\nزانکۆ پشتیوانی لەئازادیی ئەکادیمی دەکات (وەکو مەبدەئێکی چەسپاو) لەفێرکردن و وانەوتنەوەو توێژینەوەدا ، بەو شێوەیەی کە لەزانکۆو کۆلیجەکانی وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریاکادا باوە .\nبۆ زانیاریی زیاتر دەربارەی زانکۆی ئەمریکیی سلێمانی ، پرۆگرامە ئەکادیمیەکانی ، فێرخوازانی ، هەروەها چۆنیەتیی وەرگرتنی فێرخواز تیایدا ، تکایە سەردانی بەشە جۆراوجۆرەکانی پێگە ئەلیکترۆنیەکەمان بکەن .


سبەی ئەم مووچەیە دابەش دەكرێت\nMuhamad1 21/11/2016 - 16:36 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nدابەشكردنی مووچەی وەزارەتەكان بەشێوەیەكی زۆر خاو و درێژخایەن هاوڵاتیان و مووچەخۆرانی نیگەران كردوەو حكومەتی هەرێم لەماوەی دوو هەفتەی ڕابردوو تەنها مووچەی یەك وەزارەت و چەند دەزگایەكی دابەش كردووەو سبەی سێ شەممەش تەنها ئەنجومەنی ئاسایش مووچەیان پێ دەدرێت .\nبەپێی خشتەی بڵاوكراوەی وەزارەتی دارایی ڕۆژى سێ شه‌ممه 22/ 11/ 2016، مووچه‌ى ئه‌نجومه‌نى ئاسایش دابه‌ش ده‌كرێت .\nپێشتریش ئەحمەد گەرمیانی، جێگری سەرۆکی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان بۆ كوردیو ڕایگەیاند: ئەگەر کۆتایی ئەم ھەفتەیە واتا لە رۆژانی چوارشەممەو پێنج شەممە موچەی مامۆستایان دابەشنەکرێت، رۆژی یەکشەممەی داهاتوو كە دەكاتە 27ی تشرینی دووەم بەدڵنیاییەوە مووچەی پەروەردە دابەش دەكرێت .\nبەپێی زانیاریەكان وەزارەتی دارایی چاوەڕوان دەكات پارە لەلایەن وەزارەتی سامانە سروشتیەكانەوە ڕەوانە بكرێت و ئەگەر بۆ رۆژانی چوار شەممەو پێنج شەممەش چارەگە مووچەی مامۆستایان نەگات ، ئەگەر هەیە مووچەی وەزارەتی ناوخۆ دابەش بكرێت و لەوكاتەشدا چارەگە مووچەی مامۆستایان دەكەوێتە سەرەتای هەفتەی داهاتووەوە .


شارلوت برۆنتێ ژنە نووسەرى بەناو بانگى ڕۆمانى جەین ئایر – Denegkan\nشارلوت برۆنتێ ژنە نووسەرى بەناو بانگى ڕۆمانى جەین ئایر\nbydengekan\tSeptember 14, 2008\tکتێبخانە\nشارلوت برۆنتە نووسەرى بەناوبانگى ڕۆمانى ( جەین ئایر) یەكێكە لەو سێ خوشكە نوسەرەى كە پلەو پایەیەكى بەرزیان هەیە لەناو ئەدەبیاتى ئینگلیزدا. ئان برۆنتآ نووسەرى ڕۆمانى ( ئاگنیزگەرى) و ئیمیلى برۆنتیً نووسەرى ڕۆمانى (بەرزاییە هەواگرەكان) ئەم سآ خوشكە هەرچەندە بەهۆى نووسینى ئەم ڕۆمانانەوە ناوبانگیان هەیە، بەڵام لەهەمان كاتیشدا بەهۆى كورتى تەمەنیانەوە كە مایەى خەموخەفتێكى زۆربوو لاى خەڵكىو ئەدەب دۆستان بەتایبەت بەناوبانگن. شارلوت لەناویاندا كەسایەتیەكى تایبەتى هەیەو تەنانەت دواى تێپەڕبوونى چەندین سالأ بەسەر بەرهەمەكانیدا بەڵام بەردەوام ناوبانگى زیاتر ئەبێت لەجیهاندا. شارلوت لەبەرهەمەكانیدا خەونەكانى ژیانى ژنانى ستەمدیدە ئەخاتە ڕوو وە لەم ڕێگەیەوە حاڵى ژنان نمایش ئەكات. جۆرج لوئیس لەگفتوگۆیەكدا لەگەلأ جۆرج ئەلیوتدا، بەم شێوەیە شارلوت ئەناسێنێت: شارلوت كچێكى لادێیى سادەو كورتەباڵا بوو كە ڕواڵەتى كارەكەرە لاوازەكانى هەبوو. لەساڵى 1816 لەخوارووى ئینگلیزستان لەگوندى (سۆرنتۆن) ى سەرسەوزو پڕ لەكانیاوى دڵڕفێنو جوان لەدایك بووە. ئەو هەمیشە حەزى بەجوانى سروشت هەبووە. بەوتەى خۆى( ئەم سرووشتە جوانە مرۆڤ بۆ ئارامىو تەنهایى بانگهێشت ئەكات بۆ تەنهایى و ئەزمونێكى حیسى وا كە مرۆڤ تەنها لەباوەشى سروشتدا پێى ئەگات).\nشارلوت لەمنداڵیدا دایكىو دووخوشكى لەدەست ئەداتو پاشان سەردەمى مناڵى لەگەلأ ئیمیلىو ئانو تاقەبراكەى برنڤۆلأ لەژێرچاودێرى باوكو پورە سەختگیرو مەزهەبیەكەیدا ئەژین. ئەم سێ خوشكە زۆربەى كاتەكانیان لە ژورێكدا لەقاتى سەرەوەى ماڵە بچكۆلانەكەیاندا بەسەربردوەو هەرلەوێدابوو كە یەكەم پریشكى هونەرى تیایاندا سەرى هەڵداو لە قەڵەمڕەوى خەیاڵاتەكانیاندا بەهرەكانى خۆیانیان بەدیكرد، كەلەدوایدا بوو بە ئیلهامى بەشێكى زۆرى بەرهەمە ئەدەبیەكانیان . بەڵام بەپێچەوانەى ئەوانەوە برنڤۆلأ هیچ بەهرەیەكى ئەدەبىو هونەرى نەبوو، ماوەیەك خوێندىو پاشان چووە ویستەگەى شەمەندەفەر كارى ئەكرد، بەهۆى خواردنەوەى زۆرى مەشروباتو تریاكەوە كارەكەى لەدەست ئەداتو ناچار ماوەیەك لەلاى ئان ئەمێنێتەوەو لەدوای ماوەیەكى كەم هەر لەوآ ئەمرێت.\nئەم سآ خوشكە بە یەكەمین شاعیرانى ژنان ناسراون لە جیهانى ئەدەبیاتى ئینگلیزدا و بە بەرهەمە بە پێزو هۆنراوە ناسكو دلأ ڕفێنەكانیان، ملوێنەها ئەدەب دۆستانى جیهانیان بانگهێشت كردوە. (شارلوت) خەمو پەژارەو ئازارە نهێنیەكانى ناخى دەروونى خۆى لەچوارچێوەى هۆنراوەدا هێنایە گۆ. لە ساڵى 1846 لەكاتێكدا شارلوت 28 ساڵە بوو بە هاوكارى خوشكەكانى كۆمەڵە هۆنراوەیەكیان بەسەركەوتوویى بەناوى (خوازیارى خوشكانى بیلأ ) بڵاوكردەوە كە ژمارەیەكى زۆرلەخەڵك پێشوازییان لێكرد. تەنانەت زۆربەى زانایانى ئەدەبیاتیش ئەم هۆنراوانەیان بەتایبەت هۆنراوەكانى شارلوت برۆنتآیان بە نموونەیى باشترین هۆنراوەى عاشقانەو بەتواناترین ژنى نەوجەوان لەقەڵەمدا لەمەیدانى ئەدەبیاتى ئینگلیزدا. هۆنراوەكانى ئەم سێ خوشكە زیاترو تەنها گوزارشت لە ژیانو گیانو دەرونى خۆیان ئەكاتو ئەوان عیشقیان تەنها بەڕێگەى ڕۆحانى ناسیبوو.\nسەیر لەوەدا بوو پاش ئەوكتێبە هۆنراوەیەو ئەو سەركەوتنە مەزنەشیان، كەچى ئەوان كەمتر خەریكى هۆنراوەوتن ئەبنو دەست ئەكەن بەنووسینى چیرۆك و ڕۆمان. ڕەنگە هەر بەهۆى ئەوەوە ڕۆمانیان هەڵبژاردبێت چونكە نوسینەوەى ڕۆمان بەلایانەوە كەمتر پێویستى بە چاودێرى هونەرىو ئەدەبى هەبووەو سەرەڕاى ئەوەش لەگەڵ بارودۆخى ژناندا گونجاو ترە. لەلایەكى تریشەوە ڕۆمان كەمتر لە نمایش یاخود لەهۆنراوە نوسین، كاتى ئەوێتو تەنانەت ئەتوانن هەندیك جار بیخەنەلاوە تاكو كارێك ئەنجام بدەن چونكە ژنان لەهەموو سەردەمێكدا زۆربەى كات ناچارن لە چوارچێوەى ماڵەكانیاندا بمێننەوەو سەرقاڵى كاركردنبنو كەمتر بۆیان ئەگونجێت گرنگى بە ئارەزووەكانیان بدەن. هەروەها ئەوان زۆر جار بۆ بژێوى ژیانیان ئەبوایە پێنوسەكەیان دابنایەو سەلكە پەتاتەیان لەژێر زەویدا دەربهێنایەتەدەرآ سەرەڕاى ئەوەش زۆربەى كاتەكانى تەمەنیان بە پەروەردەو فێركردنى منداڵانەوە بەسەربردوە. شارلوت وەكوو زۆربەى ژنانى ئەو سەردەمە، بەپێچەوانەى پیاوانەوە، ئازادیەكى وەهای نەبووە تابتوانێت زیاتر پەى بەنهێنیەكانى ژیان بەرآو دنیاى خۆى كەشف بكاتو زیاتر پەرە بەهونەرەكەى بدات. بەڵام لەگەلأ ئەوەشدا بەرهەمەكانى بە نموونەى نەمرترینو بەنرخترین ئەژمێردرێنو گەیشتۆتە ئاستى لوتكە لە جیهانى ئەدەبیاتدا.\nشارلوت ئەڵێت: ( ئەگەر پیاوان بیان توانایە ئێمەیان بەو جۆرە ببینیایە كە هەین، كەمێك سەرسام ئەبوون، بەڵام بەداخەوە كە زیرەكترینو وریاترین پیاوانیش لەبەرامبەر ژناندا دووچارى وەهم ئەبن، چونكە ئەوان چارەى ژنان لەبەر ڕۆشناى واقیعیدا نابیننو توشى لێك تێنەگەیشتن ئەبن)\nشارلوت لەبەرهەمەكانیدا ژیانى ژنانى ستەم دیدە ئەگێرێتەوەو ناڕەزاى خۆى نیشان ئەدات بەڵام بێئومێد ئەبیت لەوەى مافى ژنانو پیاوان هەرگیز یەكسانى بەخۆوە ببینێت هەربۆیە لەسوچێكى ڕۆمانی جەین ئایردا ئەنووسێت: ( ئەى ژنان، هەرگیز لە هەوڵى ئەوەدا مەبن كە خۆتان لەبەرامبەر پیاواندا بەیەكسانى ببیننەوە، چونكە سەروەتو مالأ هەمیشە هى ئەوانبوەو هى ئەوانە تۆ خاوەنى هیچ شتێك نیت، هەر ئەوەندەى كە ڕێگا ئەدەن لە تەنیشتیاندا دابنیشى نیشانەى لوتفى ئەوانە، مەقامى تۆ واپێویست ئەكات تۆ خاكى ( متەوازع ) بى هەوڵى زۆریش كەبەلاى ئەوانەوە ئەوەیە كەئەوان لێت ڕازى بن).\nبەسەرهاتى ڕۆمانى جەین ئایر\nجەین ئایر دواى ئەوەى سەردەمى منداڵى لەناو هەتیوخانەیەكدا ئەگوزەرێنێت بە سیفەتى دایە ئەچێت بۆ ماڵى ڕۆچستەر، پاش ماوەیەك ڕۆچستەر بەهۆى ڕەوشتى بەرزو دەستپاكی جەینەوە سەرسام ئەبێتو دواى ماوەیەك داواى هاوسەرگیرى لێ ئەكات، پێش ئەوەى بڕیارى زەماوەند بدەن جەین ئایر هەست بەو نهێنیە ئەكات كە ڕۆچستەر ژنى هەیەو ژنەكەى شێت بووەو هەر لەناو ماڵەكەیدا شاردوویەتیەوە، ڕۆچستەر داوا لە جەین ئەكات كە پێكەوە هەڵبێن، بەڵام جەین دڵشكاو سەرگەردان لەمالأ ئەچێتەدەرەوەو پاشان بەبێهۆشى لە شوێنێكدا ئەكەوێتو كەشیش ریۆرزو خوشكەكانى هەڵى ئەگرنو ئەیبەنەوە بۆ ماڵى خۆیانو چاودێرى لێئەكەن. پاش ماوەیەك بڕیارئەدا لەگەلأ كەشیشەكەدا زەماوەند بكات، بەڵام لەناكاو واهەست ئەكات دەنگى ڕۆچستەرى دێتە بەرگوآ، لەهەمانكاتدا هەواڵى ژنەكەى ڕۆچستەر ئەگاتە ئەوآ كە ئاگرى بەرداوەتە ماڵەكەیان، ڕۆچستەر بۆ ئەوەى ژنەكەى ڕزگاربكات لە مردن ئەچێتە ناو ئاگرەكەوەو بینایى لەدەست ئەدات. پاشان جەین ئایر ئەگەڕێتەوە یۆلاى ڕۆچستەرو بەوحاڵەشەوەپێى ڕازى ئەبێتو زەماوەندى لەگەڵدا ئەكات.\nهەروەها شایانى باسە كە لەسەربنچینەى شاكارى (جەین ئایر) زیاتر لە بیست فلیمى سینەماى دروست كراوەو چەندین ڕۆمانى لەژێر كارى گەرى و بیرۆكەى ئەودا خوڵقاوە، بۆنمونە ( ڕێبێكا) دوا ڕۆمانە لەناویاندا. لەوەش خۆشتر شارلوت ڕۆمانى(ئیما)ى دواى تەواو بوونى دوو بەش بەنیوەناچڵى وازلێهێنا، بەڵام لە دواى تێپەڕبوونى سەدوو پەنجا سالأ لەلایەن خاتوو (كلار بویلان)ى ڕۆمان نووسەوە كە هەمیشە سەرسامو عاشقى شێوازى نوسینەكانى شارلوت برۆنتآ بوو تەواوكرا.\nشارلوت هێشتا یەكەمین ڕۆمانى بە ناوى( ئوستاد) تەواو نەكردبوو دەستى كرد بەنوسینى ڕۆمانى جەین ئایر كە لە مانگى 10 / 1847 چاپكرا و لەماوەیەكى كەمدا ناوبانگى شارلوت بە كەسایەتیەكى لێهاتو بەتوانا بەهەموو لایەكدا بڵاو بوویەوە. تەنانەت هەندێك لە زانایانى ئەدەبى پێیان وابوو كە بەرهەمەكانى شارلوت ئەتواندرێت لەڕیزى بەرهەمەكانى چارلیز دیكنزدا باس بكرێت. دوای ئەو سەركەوتنە مەزنە شارلوت ڕۆمانى( شێرلى) و پاشان ڕۆمانى (وێلت )ى بەبەرهەم هێنا. شارلوت پاش یەكساڵ لە بڵاوكردنەوەى دوا ڕۆمانى لەماوەی ئەو ساڵەدا براكەىو ئامیلى خوشكى لەدەست ئەدات. شارلوت لە 31 /3/ 1855 لەتەمەنى 39 ساڵیداو لەكاتێكدا كەتازە شووى كردبوو ، لەهەمانكاتیشدا چەند مانگێك بوو سكى پڕ بوو، شارلوت چاوەكانى لێكناو بۆ هەمیشە خواحافیزى لە دنیا كرد. لەوانەیە لەكاتى لەیەكدابڕانو تێكچوونى پەیوەندى نێوان مرۆڤەكاندا، ئەم وتارەى شارلوت بتوانێت دڵنەوایمان بكاتەوەو ئومێدمان پێببەخشێتەوە كەئەڵێت: ( زەمەنو خۆشەویستى، هەموو شتێك چاك ئەكاتەوە).\nسەرچاوەكان سایتى فارسى .magiran و .tehranemrooz\nتێبینى: لە ژمارەى 4618 ى كوردستانى نوی دا بڵاوكراوەتەوە\nPrevious خه‌بات له ئاڵمانیا و ئه‌سپانیا\nNext عومەر جەلال….رێگاكانى دابەش بوونم


2019-12-08 [12:52 PM]\nقایمقامی قه‌زای شنگال، له دیدارێكیدا له‌گه‌ڵ هه‌فته‌نامه‌ی (باس) ئاشكرای كرد، كه دوای ئه‌وه‌ی خانه‌سۆر له‌لایه‌ن فڕۆكه جه‌نگییه‌كانی توركیاوه بۆردومان كراوه، ترسێكی زۆر له‌لای خه‌ڵكی سڤیل دروست بووه، تا ئه‌و ئاسته‌ی كه ئێستا خه‌ڵكی شنگال و ده‌ڤه‌ره‌كه، بەته‌واوی له گه‌ڕانه‌وه بۆ زێدی خۆیان بێ ئومێد بوونه و ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌رێكی به‌په‌له بۆ دۆخی شنگال نه‌كرێت، ئه‌وا كاره‌ساتێكی دیكه‌ی مرۆیی له‌و ده‌ڤه‌ره ڕوو ده‌دات.\nمه‌حما خه‌لیل، قایمقامی شنگال، ئاماژه به‌وه ده‌كات، كه ئێستا خه‌ڵكی شنگال و ده‌ڤه‌ره‌كه له دۆخێكی خراپدا ده‌ژین، چاوه‌ڕوانیی هیچ ئایینده‌یه‌كی ڕۆشن و دواڕۆژێكی موژده‌به‌خش له‌و ناوچه‌یه و بۆ خه‌ڵكه‌كه‌ی ناكرێت و سه‌باره‌ت به ڕۆڵی حكوومه‌تی عێراقیش له‌ناو ئه‌م هاوكێشه‌یه‌دا ده‌ڵێت: "حكوومه‌تی عێراق له‌سه‌ر چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كه و ئاساییكردنه‌وه‌ی دۆخی شنگال و ناوچه‌كه ڕژد نییه، شنگال له‌ناو سنووری عێراقدا ته‌نیا وه‌ك ناو ماوه، ده‌نا له واقیعدا، شنگال و ده‌ڤه‌ره‌كه به‌گشتی، له‌لایه‌ن هێزی ناشه‌رعی و گرووپی چه‌كداری نایاسایی و میلیشیاكانه‌وه و له‌ده‌ره‌وه‌ی ده‌ستوور و یاساكانی عێراق به‌ڕێوه ده‌برێت".\nخه‌لیل به سه‌رسوڕمانه‌وه باسی له بێده‌نگی و بێهه‌ڵوێستیی ده‌وڵه‌تی عێراق كرد، به‌رامبه‌ر هاتنی هێزی بێگانه و نایاسایی له سووریا و قه‌ندیله‌وه بۆ ناو شنگال و ناوچه‌كه، هه‌روه‌ها خۆنه‌بانكردنی حكوومه‌تی عێراق له‌و ده‌ستدرێژی و پێشێلكارییانه‌ی میلیشیاكانی حه‌شدی شه‌عبی له ناوچه‌كه به‌رامبه‌ر خه‌ڵكی سڤیلی ده‌یكه‌ن، به (سه‌یر)ی وه‌سف كرد و گوتی: "ئه‌و خه‌ڵكه سڤیله‌ی خانه‌سۆر و شنگال، كه به‌ناچاری گه‌ڕاونه‌ته‌وه ده‌ڤه‌ره‌كه‌یان، مه‌ترسی له‌سه‌ر ژیانیان هه‌یه، ڕه‌وشی ئاسایش و ئارامی ته‌واو شێواو و ئاڵۆزه، هه‌ر گرووپه و هێزه و ده‌سته و تاقم و میلیشیایه، خۆی به خاوه‌نی ده‌سه‌ڵات ده‌زانێت، ئه‌و خه‌ڵكه ئه‌گه‌ر میلیشیاكانی حه‌شدی شه‌عبی و په‌كه‌كه ڕێگایان بده‌ن، دووباره زیدی خۆیان جێ ده‌هێڵن و ژیانی ئاواره‌یی ناو كه‌مپ و ژێر چادره‌كان هه‌ڵده‌بژێرن".\nجه‌ختیش ده‌كاته‌وه، كه ڕۆژ دوای ڕۆژ ڕه‌وشی ناوچه‌كه خراپ و مه‌ترسیدارتر ده‌بێت، ئه‌گه‌ر حكوومه‌تی عێراق به‌جدی بیر له چاره‌سه‌رێك نه‌كاته‌وه، ناوچه‌كه و خه‌لكه‌كه‌ی تووشی كاره‌ساتێكی دیكه‌ی مرۆیی ده‌بنه‌وه، به‌تایبه‌تی له خانه‌سۆر و گوتیشی: "به قسه و گه‌واهیی ئه‌و خه‌ڵكه‌ی له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك بێت و به‌ناچاری گه‌ڕاونه‌ته‌وه خانه‌سۆر، په‌كه‌كه ده‌رفه‌ته‌كه‌ی قۆستووه‌ته‌وه و بنكه و باره‌گاكانی هێناوه‌ته ناو ماڵه‌كان و ناو ئاوه‌دانی، بۆیه فڕۆكه جه‌نگییه‌كانی توركیا ئه‌و ناوه‌یان بۆردومان كرد و له هێرشه ئاسمانییه‌كه‌یاندا بنكه و باره‌گاكانی (یه‌په‌شه)یان كرده ئامانج".\nقایمقامی شنگال ئاماژه‌ی به‌وه كرد، تا ئێشتاش زیاتر له 363 هه‌زار كه‌س له خه‌ڵكی شنگال له كه‌مپه‌كانی ئاواره‌ییدا ده‌ژین و به‌شێوه‌یه‌كی گشتی زیاتر 80%ی خه‌ڵكی ئاواره‌ی ناوچه‌كه نه‌یانوێراوه بگه‌ڕێنه‌وه سه‌ر زێد و ماڵ و حاڵی خۆیان و ده‌شڵێت: "له‌كاتێكدا دوای ئازادكردنی شنگال و ده‌ڤه‌ره‌كه له‌سه‌ر ده‌ستی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان، خه‌ڵكه‌كه چاوه‌ڕوانی ئه‌وه بوون ناوچه‌كانیان ئاوه‌دان بكرێنه‌وه، پڕۆژه خزمه‌تگوزارییه‌كان گه‌شه‌یان پێ بدرێت، سه‌قامگیری و ئاسایش به‌رقه‌رار بكرێت، بۆ ئه‌وه به دڵنیاییه‌وه بگه‌ڕێنه‌وه سه‌ر جێ و ڕێی خۆیان، قه‌ره‌بووی قوربانی و زیانلێكه‌وتووان بكرێته‌وه، دادگاكان تیرۆریستان و ئه‌وانه‌ی له ناوچه‌كه هاوكاریی تیرۆریستان بوون و تاوانیان له دژی خه‌ڵكه‌كه‌ی ئه‌نجام دا، به توندترین شێوه سزا بده‌ن، كه‌چی ڕێك به‌پێچه‌وانه‌وه، تا ئێستاش و به‌هۆی خۆسه‌پێنی هێزگه‌لی ناشه‌رعی و ده‌سته و تاقم و گرووپی چه‌كداری و ملیلیشیایی، سته‌م له خه‌ڵكی شنگال و ده‌ڤه‌ره‌كه ده‌كرێت و به شێوه‌یه‌كی دیكه ده‌چه‌وسێندرێنه‌وه و جینۆساید ده‌كرێن".


باخچەی ئاژەڵانی هەولێر: ئازاردەرانی ئاژەڵان ڕووبەڕووی دادگا دەکەینەوە\nئازاردانی ئاژەڵێك لەلایەن گەنجێكەوە\nدوای بڵاوكردنەوەی چەند دیمەنێكی ئازاردانی ئاژەڵان لەلایەن ژمارەیەك گەنجەوە لە هەولێر، باخچەی ئاژەڵان دەڵێت، سكاڵای یاسایی لەسەر ئەو كەسانە تۆماردەكەن.\nئەمڕۆ تۆڕی میدیایی ئێستا چەند دیمەنێكی ئازاردانی ژمارەیەك ئاژەڵی لە باخچەی ئاژەڵانی هەولێر بڵاوكردەوە، دوابەدوای بڵاوكردنەوەی، باخچەی ئاژەڵانی هەولێر لە ڕوونكردنەوەیەكدا دەڵێت، بەداخەوە ژمارەیەک گەنج لەکاتی سەردانی باخچەکەیاندا ئازاری ئاژەڵەکانیان دەدەن و سوکایەتییان پێدەکەن.\nڕوونیشیدەكاتەوە، “سەبارەت بەو دیمەنە ناشارستانی و نامرۆڤانەیە ئێمە دڵنیایی دەدەینە سەرجەم لایەنە پەیوەندارەکان کە لەمڕۆوەوە تیمی پارێزەرەکانمان سکاڵای یاسایی لەسەر ئەو کەسانە تۆماردەکەن و ڕووبەڕووی دادگایان دەکەینەوە”.\nباخچەی ئاژەڵان ئاماژە بەوەشدەكات كە “ئامانجی سەرەکی” لە کردنەوەی باخچەکەیان پارێزگاری و ڕێزگرتن و خۆشویستنی ئاژەڵە.\nبەهۆی ئاگركەوتنەوە لە ماڵێكدا لە قەزای چەمچەماڵ، پێنج ئەندامی خێزانێك سوتان، برینی سیانیان كاریگەرە. ئێوارەی ئەمڕۆ لە گەڕەکی…\nدادگای سزا قورسەکانی ئامەد، بڕیاری 22 ساڵ زیندانیی بۆ لەیلا گیوڤەن هاوسەرۆکی کەجەدەدا سەپاند. ئاژانسی فورات نیوز بڵاویکردەوە،…\nبەشێك لە بەڵێنەكانی حكومەتی هەرێم بەرامبەر حكومەتی ناوەند ئاشكرادەبێت\nلەنێو ئەو وەڵامانەی حكومەتی هەرێم خستویەتیە بەردەم لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، چەند زانیاری و بەڵێنێكی هەرێم ئاشكرابوون.…


وتوويژله گه ل د. ئازاد موراديان؛ سەردانەکەی بەڕێز بارزانی بۆ شارى ئامه د چی پەیامێکی نەتەوەیی پێيە؟ | Kurdish American for Democracy and Human Rights (KADHR)\n← دوکتورئازاد مورادیان: ئه‌م شێوازه له به‌رگری کردنی هێمنانه يان نافه‌رمانی مه‌ده‌نی ده‌توانێت ڕووحی بزووتنه‌وه‌ی خه‌ڵک بۆ به‌رهه‌ڵستی کردن له به‌رامبه‌ر بێ عه‌داڵه‌تی دا دووباره پێک بێنیته‌وه\nاعتصاب غذای یک روزه نمادین زندانیان سیاسی تحت عنوان «نه به اعدام در ایران» →\nPosted on November 20, 2013, in Kurdish and tagged سەردانەکەی بەڕێز بارزانی, شارى ئامه د. Bookmark the permalink.\tLeave a comment.\nSongs, dancing, then a bomb: How Turkey may have committed a war crime against a protest convoy in Syria | The Inde… twitter.com/i/web/status/1… 1 hour ago\nRT @CNNPolitics: Sen. Mitt Romney on President Trump's decisions on Syria: "Was there no chance for diplomacy? Are we so weak and so inept… 1 hour ago\nRT @AOC: The President of the United States is using the language of ethnic cleansing. If we allow him to continue, who would he use it on… 1 hour ago\nRT @AFP_Beirut: #BREAKING More than 300,000 displaced in NE #Syria since the start of the Turkish military offensive: monitor @AFP #Turkey 1 hour ago\nAnother fine mess - Donald Trump triggers a Turkish invasion and trashes the national interest | Briefing | The Eco… twitter.com/i/web/status/1… 1 hour ago


مایک پێنس: لە ئەمریکا ئاماژەی هاندەر و دڵخۆشکەر هەن\nجێگری سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت بەڕێوبەرایەتییەکەی سەرۆک ترامپ دەیەوێت دڵنیابێت لەوەی چارەسەرکردنی پەتای کۆرۆنا خراپتر نابێت لە نەخۆشییەکە.\nئەم لێدوانەی مایک پێنس هاوکاتە لەگەڵ هەنگاوەکانی کۆشکی سپی بۆ کرانەوە لە ئەمریکادا بە زووترین کات و هەروەهاش بە شێوەیەکی بەرپرسانە.\nلە لێدوانەکانیدا بۆ کەناڵی سی بی ئێس، پێنس ئاماژەی بە پلانی کرانەوەی ئەمریکا کرد، کە لەم ماوەیەی ڕابردوودا کۆشکی سپی ڕایگەیاند و پێشنیازی ڕێنوماییش دەکات تا ئەمریکا بتوانێت بەپێی ئەو ڕێنوماییانە بەرەو هێوردکردنەوەی ئەو ڕێوشوێنانە بڕوات کە بۆ ڕێگەگرتن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا دانرابوون.\nجێگری سەرۆکی ئەمریکا باسی لەوەش کردووە کە لە ئەمریکا ئاماژەی هاندەر و دڵخۆشکەر هەن بەوەی ئەو ڕێنوماییانە بڵاوبوونەوەی پەتاکە خاو دەکەنەوە لەو ناوچانەی ڤایرۆسی کۆرۆنا بە قورسی لێیداون و دەشڵێت هاوبەشیی تەواوەتی لەگەڵ فەرمانڕەواکانی ستانەکانی ئەمریکادا، وەها دەکات ئەم ڤایرۆسە ببێتە ڕابردوو.\nمایک پێنس، لەو لێدوانانەیدا هیچ ئاماژەیەکی ڕاستەوخۆی نەکرد بە نوسینەکانی سەرۆک ترامپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر، کە تایبەت بوون بە کرانەوە لە ستانەکانی مینەسۆتا و ڤیرجینیا و مەشیگان. لەو ستانانەدا شەپۆلی ناڕەزایی هەبوون بەرامبەر ئەو ڕێوشوێنانەی فەرمانڕەواکانیان (هەرسێکیان دیموکراتن) گرتبوویانەبەر، سەرۆک ترامپ لە تویتەر نوسیبووی ئازاد بکرێن.جێگری سەرۆکی ئەمریکا لەسەر ئەو شەپۆلی ناڕەزاییانە تەنها ئەوەندی وت کە "خۆپیشاندانەکان ئاماژەیە بە خواستی خەڵک بۆ گەڕانەوە بۆ کارکردن."


کاردۆ محمد: کشانەوە لە حکومەت کارێکی ئاسانە، گۆڕان بەرپرسیاریەتی لە ئەستۆ نامێنێت – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئه‌یلول 4, 2020 ئه‌یلول 4, 2020 524 جار بینراوە 0 سەرنج\nکاردۆ محمد ڕێکخەری ژوری پەڕلەمانی بزوتنەوەی گۆڕان ڕایدەگێنێت گۆڕان کاتێک بەرپرسیاریەتی ڕێککەوتنی حکومەت لەئەستۆ دەگرێت، کە بنەماکانی ڕێککەوتنەکە جێبەجێبکرێت، ئەگەر ئەو لایەنە پابەند نەبێت بە بنەماکانەوە، گۆڕان بەرپرسیاریەتی لەئەستۆ نامێنێت.\nکاردۆ محمد گوتوشیەتی بەشداریکردن یان کشانەوە لە حکومەت بۆ هەر حزبێکی سیاسی کە ڕاشکاوبێت لەگەڵ جەماوەرەکەی خۆی کارێکی ئاسانە.\nبڵاوکراوەی پێشووپرۆژەیەكی ئەمریكی بۆ بەهێزكردنی دیموكراسی هەڕەشە لەسەر دەسەڵاتە گەندەڵەكانی رۆژهەڵاتی ناوەراست و هەرێم دروستدەكات\nبڵاوکراوەی نوێترشیكاری: جموجۆڵەكانی كازمی عێراق بەرەو لوتكەی بەهێزی پەیوەندیەكانی دەباتەوە و كاریگەری لەسەر دەسەڵاتی هەرێم دەبێت\nزانیاری لەبارەی چارەنوسی ئەو دەستگیركراوە عەرەبانەی لە رێكەوتنی یەكێتی و عەرەبەكانی كەركوك رادەستكراونەوە\nPosted on تشرینی یه‌كه‌م 7, 2020 0 717\nلەبارەی بەرێوەبردنی نەوتی هەرێم حكومەتی هەرێم وەڵامی پێشنیارەكەی بەغدا دەداتەوە\nPosted on تشرینی یه‌كه‌م 15, 2020 0 1343\nPosted on تشرینی یه‌كه‌م 23, 2020 0 1284\nPosted on تشرینی یه‌كه‌م 3, 2020 تشرینی یه‌كه‌م 3, 2020 0 652


لانه زه‌نگه‌نه: هه‌ڵپه‌ڕكێی كوردی و میوزیكی ڕۆژئاوایی تێكه‌ڵ ده‌كه‌م | ئاژانس\nHome گشتی لایف ستایڵ لانه زه‌نگه‌نه: هه‌ڵپه‌ڕكێی كوردی و میوزیكی ڕۆژئاوایی تێكه‌ڵ ده‌كه‌م\non: تشرینی یه‌كه‌م 26, 2016 In: لایف ستایڵNo Comments\nخانمه هونه‌رمه‌ند لانه زه‌نگه‌نه ڕایده‌گه‌یه‌نێت كه 4 به‌رهه‌می هونه‌ری نوێی به ده‌سته‌وه‌یه و له ئێستاشدا سه‌رقاڵی گۆرانییه‌كی پۆپه كه بۆ گوێگرانی ئه‌ورووپای بڵاو ده‌کاته‌وه.\nلانه زه‌نگه‌نه به ״ئاژانس״ی وت: ״گۆرانییه‌كی هه‌ڵپه‌ركێی خۆماڵی كوردیم هێناوه و به شێوازی پۆپ وتوومه‌ته‌وه كه تێكه‌ڵكردنی كولتووری كوردییه به كولتووری ڕۆژئاوایی و ستایلێكی زۆر مۆدێرن و جیاوازیشه له كاره‌كانی پێشووم بۆ گوێگرانی كوردستان و بیانییش چێژبه‌خش ده‌بێت.״\nلانه زه‌نگه‌نه وتیشی: ״تێكستی گۆرانییه‌كه‌ش هیی هونه‌رمه‌ند نووری گه‌رمیانییه كه سێ گۆرانیی ئه‌وم كردووه به یه‌ك گۆرانی و ئێستاش سه‌رجه‌م كاره‌كانی ته‌واو بووه و له شاری هه‌ولێر كلیپمان بۆ كردووه.״\nهونه‌رمه‌ند لانه زه‌نگه‌نه یه‌كه‌مین كاری له لایه‌ن هه‌ڵكه‌وت زاهیر بۆ ئه‌نجام دراوه و به وته‌ی خۆشی ئێستا ستایلی كاركردنی گۆڕیوه.\nلانه زه‌نگه‌نه له باوكێكی كه‌ركوكی و دایكێكی سلێمانی له شاری هه‌ولێر له دایك بووه و ماوه‌ی 16 ساڵه له‌گه‌ڵ خانه‌واده‌كه‌یدا له وڵاتی هۆڵه‌ندا ژیان به‌سه‌ر ده‌بات و بڕوانامه‌ی ماسته‌ری له بازرگانیدا هه‌یه.\nیوسف محەمەد لە گیرفانی خۆی پارە سەرف دەكات\nچۆن بتوانین کتێبێک بنووسین؟ بیرۆکەکان لە کوێوە دێن؟\nشه‌ش هه‌زار كۆمپانیاى بندیوار له هه‌رێم هه‌ن


کوردیپێدیا - تەقینەوەی مین لە سەرپێڵ زەهاو دوو برینداری لێکەوتەوە\n📝 تەقینەوەی مین لە سەرپێڵ زەهاو دوو برینداری لێکەوتەوە | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nتەقینەوەی مین لە سەرپێڵ زەهاو دوو برینداری لێکەوتەوە\nkmmk: لەڕێکەوتی دووی گوڵانی ئەمساڵدا، بێڵێکی میکانیکی لە ئاوایی (بێشکان) سەر بە شاری سەرپێڵی زەهاو بەر مینێکی بەجێماو لەشەڕی ئێران و عێراق دەکەوێت و لەئاکامدا دوو کەس بەناوی (سەعیدمیری و هادی مورادی) بە سەختی بریندار بوون.\nبەوتەی شایەدحاڵانی رووداوەکە: باری تەندروستیی شۆفێرەکە نالەبارە و هەردوو بریندارەکە بۆ نەخۆشخانەی سەرپێڵ زەهاوسەرپێڵ زەهاو گواستراونەتەوە.\nجەژنی پاقێژ کردنی 700هەزار هێکتار لە زەوییە مینرێژکراوەکان لە پارێزگای کرماشان ڕێبەندانی ساڵی 91ی هەتاوی بە ئامادە بووونی بەرپرسانی حکومەتی بەڕێوەچوو. بەڵام لەوکاتەوە تاوەکوو ئێستە، سەدان جار ترۆموبیل و یان شارۆمەندان، بەهۆی تەقینەوە ی مینە پاشماوەکانی شەڕی ئێران وعێراق لە ناوچە سنووریەکان زیانیان بەرکەوتووە.\n#سەرپێڵ زەهاو | #کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان | #23-04-2018 |\n1. 👁 23-04-2018\n📅 رۆژی دەرچوون: 23-04-2018\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Apr 28 2018 10:47AM تۆمارکراوە\n👁 ئەم بابەتە 2,040 جار بینراوە


شازاده‌یه‌کی سعودیـیه به تاوانی قاچاخچێتی به مرۆڤ له ئه‌مه‌ریکا دادگایی ده‌کرێت\nشازاده مه‌شاعل ئه‌لعیبیان\nدادگایه‌کی ویلایه‌تی کالیفۆرنیا تاوانی بازرگانی به مرۆڤی ئاڕاسته‌ی شازاده‌یه‌کی عه‌ره‌بسـتانی سعودیـیه کرد، پاش ئه‌وه‌ی به زۆره‌ملێ کاری به ژنێـکی کینی کردبوو و 4 ژنی دیکه‌ی فلپـینیش له ماڵه‌که‌یدا بینراون که گومان ده‌کرێت ئه‌وانیشی بۆ ئه‌و مه‌به‌سته هێنابێت.\nشازاده مه‌شاعل ئه‌لعیبیان ته‌مه‌ن 42 سـاڵ که هاوسه‌ری شازاده عه‌بدولڕه‌حمان بن ناسری پارێزگاری ناوچه‌ی خه‌رجی عه‌ره‌بسـتانی سعودیـیه‌یه، ڕۆژی چوارشه‌ممه له لایه‌ن پـۆلیسی ئێرڤنه‌وه ده‌سـتگیرکرا.\nتۆنی ڕاکاوکه‌س داواکاری گشـتی ناوچه‌ی ئۆرنجی کالیفۆرنیا ده‌ڵێت ئه‌م شازاده‌یه له سـاڵی ڕابردووه‌وه ژنێـکی کینی ته‌مه‌ن 30 سـاڵی له کینیاو بۆ سعودیـیه بردووه و پاشان هێناویه‌تی بۆ ئه‌مه‌ریکا و پاسپـۆرته‌که‌ی لێ‌سه‌ندووه و له‌و ده‌مه‌وه به زۆره‌ملێ کاری پـێده‌کات و ڕێگه‌ی پـێنادات بۆ وڵاته‌که‌ی بگڕێته‌وه.\nمه‌ینه‌تی ئه‌م ژنه کینیـیه پاش ئه‌وه ئاشکرابووه که ڕۆژی سێشه‌ممه له ماڵی شـازاده‌که هه‌ڵات و چووبووه به‌رده‌م پاسێـک و داوای له شۆفێره‌که و نه‌فه‌ره‌کان کردبوو بۆ بنکه‌یه‌کی پـۆلیسی به‌رن.\nبه‌پـێی لێـدوانی ژنه‌که، ڕۆژانه بۆ 16 کاژمێر کاریان پـێکردووه و له بری 1600 دۆلار که بڕیاربووه مانگانه بیدرێتێ ته‌نها 200 دۆلاریان داوه‌تێ.\nدادوه‌ری ناوچه‌ی ئۆرنج بڕیاری دا به کفاله‌تی 5 ملیۆن دۆلار ئازادبکرێت و ئامێری GPS ی لێـبـبه‌ستن تاوه‌کو به‌رده‌وام شوێنه‌که‌ی بزانن. ئه‌گه‌ربێت و تاوانه‌که‌ی به‌سه‌ردا سـاغ بـبێته‌وه، ئه‌وا بۆ 12 سـاڵ زیندانی ده‌کرێت.\nداواکاری گشـتی پـێشنیاری کردبوو به که‌فاله‌تی 20 ملیۆن دۆلار ئازادبکرێت، چونکه مه‌ترسی هه‌یه جارێـکی دیکه نه‌گه‌ڕێته‌وه به‌رده‌م دادگا.


بەڕێوەبەری گشتیی پۆلیسی هەرێم: خولێکی نوێی ڕاهێنانی پۆلیس دەکرێتەوە\n"تیروپشكمان بۆ ناوەكان كردووە"\nزریان حاجی 08/08/2019 - 15:38 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nبەڕێوەبەری گشتیی پۆلیسی هەرێم و ڕاوێژكاری سەربازیی وەزیری ناوخۆی حکوومەتی هەرێمی کوردستان ڕای گەیاند، نووسراوی فەرمیمان بۆ ئەنجومەنی وەزیران کردووە و داوای کردنەوەی خولێکی نوێی ڕاهێنانی پۆلیسمان کردووە\nلیوا بەختیار بابان، بەڕێوەبەری گشتیی پۆلیسی هەرێم و ڕاوێژكاری سەربازیی وەزیری ناوخۆ بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: "پێویستمان بە كردنەوەی خولی پۆلیس هەیە و بۆ ئەو مەبەستەش نووسراوێكمان ئاراستەی ئەنجومەنی وەزیران كردووە، لە نووسراوەكەدا ئاماژە بە تێچووی خولەكە و ناوی ١٥٠ كەس كراوە“.\nبەڕێوەبەری گشتیی پۆلیسی هەرێم گوتیشی: "تا ئەمكاتە وەڵامی نووسراوەكەمان لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە نەدراوەتەوە".\nسەبارەت بە دامەزارانی پۆلیس، لیوا بەختیار بابان جەختی كردەوە لە ساڵی ٢٠١٦ەوە تا ئێستا دامەزراندن وەستاوە و ڕەزامەندی نییە بۆ دامەزراندن.\nئەوەشی خستە ڕوو: "ئێستا ١٥٠ دەرچووی ئامادەیی لە خولدان و ساڵێكیان تەواو كردووە، بەڵام هێشتا دوو ساڵیان ماوە بۆ ئەوەی خولەكەیان تەواو ببێت، ئاشكرای كرد كە پێویستمان بە زابت هەیە و ئەو ١٥٠ كەسەی داوامان كردووە لەگەڵ ئەو خولەی ئێستا كە دەرچووی ئامادەیین ناویان پێشكەش كردووە، ئێمە تیروپشكمان بۆ كردوون، هەموویان دەرچووی زانكۆن".


بۆچی سەلاحەدینی ئەیوبی جێی شانازی نەبێت بۆ کورد؟ – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / بۆچی سەلاحەدینی ئەیوبی جێی شانازی نەبێت بۆ کورد؟\ndidar othman 2022-05-10\tبەشی مێژووی كورد, مێژووى سەدەکانى ناوەڕاستى کورد, ناوداران لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە بۆچی سەلاحەدینی ئەیوبی جێی شانازی نەبێت بۆ کورد؟ 170 Views\nشێرکۆی هەژار موکریانی\nدەوری هەزار ساڵ پێش سایکس و پیکۆ، ئەوروپایی هێرشیان بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هێنا بۆ سەربڕینی ئەوانەی لەژێر ئاڵای پاپای جێگرەوەی مەسیحدا نەبوون.\nمن لە کتێبێکمدا: لە دنیای دانتێ و دەوروبەری و چەند باسێکی کلیسا و ئەدەبیاتی ئیتالی”دا، دەقی وشەکانی فەرماندەیەکی ئەو هێرشبەرانەی ئەوروپام لە ئارشیفی خۆیان وەرگرتووە کە: Radulf von Kaen لە\nراپۆرتەکەیدا بۆ پاپا دەڵێت: “لە مەعەررە، سەربازەکانمان ژن و پیاوانی کافرەکانیان (مەبەست: غەیرە مەسیحی) لە مەنجەڵدا کوڵاندن و، منداڵانیشیان بە شیشەوە کردن و برژایاندیانن”.\nمەعەررە (معرة النعمان”ی سووریا) ٤١ ساڵ پێش ئەوە گەورەترین رۆشنبیری هەموو سەردەمان ” أبو العلاء المعري”ی تێدا نێژرابوو، ئەو وەحشییانە ئاوایان بەسەر دەهێنا، ئەوانە سایکس و پیکۆ نەبوون هەر بۆ نەوت وڵاتان پارچە پارچە بکەن، ئەوانە منداڵیان دەکردن بە کەباب؛ مسوڵمان و جوو و سەربە هەر ئاینێک، تەنانەت ئەو مەسیحییانەش کە جێی قەبووڵی پاپا نەبوون، ئەوانە هەموویان، لای ئەو ئەوروپاییە دڕندانە “دوژمنی مەسیح بوون” و، وا سزا دەدران.\nپادشایەک لە عەشیرەتی رەوادیی کورد، پێشی پێ گرتن، هەموو ئەو قەومانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بە هەموو دین و مەزهەب و رەنگی پێست و نەژاد و جنسەوە، وەکو یەک، بە خوێنی سەربازانی خۆی پاراستنی و، پادشایانی ئەو دوژمنە دڕندانەشی کە گرت، ویستی دەرسی ئینسانیەت و ئەخلاق و شەڕافەتیان بداتێت، لەگەڵیاندا ئەوپەڕی باش بوو و، دیلەکان بە پادشایانیشیانەوە بەڕێزەوە ناردرانەوە ماڵی خۆیان.\nبەوە ڕەنگە نەیتوانیبێت ئەوروپایی جینایەتکاری سەدەی بیستەم بە ناوی سایکس و پیکۆ فێری ئینسانیەت و ئەخلاق بکات (سیاسەت دڕندەییەو ئینسانیەت شوێنی تێدا نابێتەوە) بەڵام ئەدەبیاتی ئەوروپای مەمنوون کرد، بە ئەدەبیاتی کلیساشەوە پێیان هەڵگوت ” سالادینی مەزن”.\nمن دوو لە چیرۆکەکانی “بۆکاچۆ”م بۆ ئەوە وەرگێڕاون و لە باسی “دانتێ”شدا کە چۆن رێزی لە سەلاحەدین گرتووە.\nسەلاحەدین هەموو ئازادییەکی فەرهەنگی و دینیی داوە بە خەڵکی قەڵەمڕەوی.\n“موسی بن میمون”ی پژیشکی (جوو) کە لە ئیسپانیا لە دەستی مسوڵمانانی سەختگری ئامازیغی (الموحدون) رایکرد و چوو بوو بە پژیشکی سەلاحەدین، تاقە کەسێکە لە مێژووی هەزار ساڵی (جوو)دا کە پادشایەک پشتی گرتبێت بە دڵی خۆی کتێبی خۆی بە عیبری بنووسێت و، ئەوانە لەسەر حیسابی سەلاحەدین نووسراونەتەوە و بڵاوکراونەتەوە، ئێستا قەومی جوو و ئیسرائیل شوێنێکی زۆر تایبەتیان بۆ ئەوە هەیە ( لە قاهیرەش کەنیشتیکی هەیە (בית כנסת הרמב”ם ).\nسەلاحەدین، قەڵەمڕەویی بە گەورەیی ئەوەی شارلمان هەبوو، بەڵام بە پێچەوانەی شارلمان خەڵكی لەسەر ئاین سەر نەدەبڕی: هەموو، هەر هەموو قەومانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی لە هێرشی ئەوروپاییان کە بە کەباب و شورباوگۆشت و نازانمچیی بیانخۆن دەپاراست.\nئەوە لە سەرووی ئاستی کورد و عارەب و ئیدییەوە بوو، ئەوە پاراستنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بوو لە هێرشیکی ئەوروپایی وەحشی.\nئەگەر ئەوە لە عەشیرەتی رەواد‌ی کورد بێت و، هەموو دنیا شانازیی پێوە بکات، بۆچی کوردەکە خۆی شانازیی پێوە نەکات؟\nئێمە شانازی بە کاک “بیرکار کۆچەر” دەکەین و، هەقی خۆمانە، ئەو دەتوانێت چیمان بۆ بکات هیچ، خۆ فەقیرە چیمان بۆ بکات.\nئەی شارلمانێکی کورد بەڵام بە نموونەی ئینسانیەت و بە مێژوو دروست‌کردن کە هەموو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی لە هێرشی وەحشیگەری پاراستووە بۆچی جێی شانازی نەبێت؟\nئەوجا، ئەو تورکیایەی کە هەیە، بە “سەلجووقییەکانەوە” دەستی پێ‌کردووە، شوێنێکی تورکیایان بە مووچە وەرگرتووە و، وا شکاوەتەوە کە دوایی ئەولادی ئەوانە کردوویانە بە تورکیا.\nبەڵام ئەو دەوڵەتەی کە پێغەمبەری ئیسلام دایمەزراند، دوای چەند سەدەیەک بوو بە (عوسمانیی تورکی- زمان) و (سەفەویی فارسی- زمان)، خۆ خەتای پێغەمبەر لەوەدا چیە؟\nعارەب پێی بڵێن: ئەو دینە چی بوو هێنات کە سوننە و شیعەی لێ دروست بوو و کەوتینە بەر دەستی تورک و فارس؟\nخۆ با ئەولادی ئەو و سەحابەکەی وەکو ئەولادی سەلجووق وایان بۆ عارەب بشکاندایەتەوە کە ببوا بە دەوڵەتێکی گەورەی عارەب نەک بچنە ژێر دەستی فارس و تورکەوە و ئەوجا ژێر دەستی سایکس و پیکۆ.\n“جرجی زیدان” لە “صلاح‌الدین الأیوبی”دا دەڵێت: خەڵکی میسر لە ژێر حوکمی “کوردەکانی” سەلاحەدیندا هەستیان بە بێدەسەڵاتیی خۆیان کردووە، ئێ با ئەولادی ئەویش وەکو ئەوانەی سەلجووقییەکان توانیبایان درێژەی پێ بدەن، سەلاحەدین لەدوای خۆی چێ بکات.\nسەلاحەدین “رواق الأکراد”ی لە ” الأزهر” دامەزراندووە، هەژار جارێک چووەتە لایان، بە پارەی ئەوقاف بورسی خوێندن هەر بە کورد دەدەن، کێ لە کوێی رابردوو وای بۆ هاونەژادی کردووە؟\nکورد فیز بەسەر فارسەوە لێ دەدەن کە مامۆستا هەژاری ئێمە “القانون في الطب”ی بۆ کردوون بە فارسی، کەچی سەلاحەدین کە ئەو دەورە جیهانییەی هەبووە لە خۆمان دوور دەخەینەوەو دەیدەینە دەست داگیرکەرەکانمان تا ئەوان بۆ مەبەستی خۆیان کەڵکی لێ ببینن…\nPrevious بابه‌تی پێشوو\nNext مەسەلەی کورد لەراپۆرتێکی ساڵی ١٩٢٠ی بەریتانیادا – بەشی دووەم\nلە نێوان ” ئەمین زەکی بەگ” و ” د.کەمال مەزهەر”دا


حکومەتی هەرێم وەڵامی نووسراوێکی عێراق لەبارەی مووچەی فەرمانبەران دەداتەوە | دەزگاى زارى کرمانجى\nحکومەتی هەرێم وەڵامی نووسراوێکی عێراق لەبارەی مووچەی فەرمانبەران دەداتەوە\nزاری كرمانجی - هەولێر: حکومەتی عێراق رایگەیاند، هیچ رێککەوتنێک لەنێوان شاندی هەرێمی کوردستان، وەزارەتی دارایی و ئابووری و ئەمیندارێتیی گشتیی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراقدا لەبارەی بودجە و مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان نەکراوە، گوتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستانیش لە وەڵامدا دەڵێت، لێکتێگەیشتنی هەولێر و بەغدا لە قسەی بەڕێوەبەرێکی گشتیدا قەتیس ناکرێت.\nجووتیار عادل، گوتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە رووداوی راگەیاند، "ئەو نووسراوەی حکومەتی عێراق لە 5ـی ئەم مانگەدا کراوە و رای مستەفا کازمی نییە، لێکتێگەیشتنی هەولێر و بەغدا لە قسەی بەڕێوەبەرێکی گشتیدا قەتیس ناکرێت".\nگوتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستان لەبارەی حکومەتەکەی مستەفا کازمییەوە ئاماژەی بەوە کرد، هەولێر لەگەڵ حکومەتی تازەدا بەتایبەتی لێکتێگەیشتنی باشی هەیە.\nجووتیار عادل جەختی لەوە کردەوە، هەولێر پابەندە بە ناردنی 250 هەزار بەرمیل نەوت وەک لە کۆتایی 2019 دا رێککەوتنی لەسەر کراوە و لەبەرامبەردا دەبێت بەغدا شایستە داراییەکان بدات.\nلە نووسراوێکدا کە رۆژی 2020-05-07 دەرچووە و حەمید غەزی، ئەمینداری گشتیی ئەنجومەنی وەزیران لە 5-5-202 واژۆی کردووە، حکومەتی عێراق باسی لەوە کردووە کە دابینکردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان پەیوەندیی بە حکومەتی عێراقەوە نییە، بەڵکو ئەرکی حکومەتی هەرێمی کوردستانە و دەبێت لە بەشە بودجەی هەرێمی کوردستان دابینی بکات.\nپلاسخارت داوای چاره‌سه‌رێكی ریشه‌یی بۆ كێشه‌كانی نێوان هه‌رێم و به‌غدا ده‌كات\nراكان جبووری دەگۆردرێت و توركمانێك دەبێتە پارێزگاری كەركوك


ئیجلال قەوامی: گەلاڵەی حەسەن رۆحانی بۆ مافی هاووڵاتییان هیچ زەمانەتێکی ئیجرایی نییە\n21:02 - 16 بەفرانبار 2713\nنزیک بە ٢ مانگ پاش دەستبەکاربوونی حەسەن رۆحانی، سەرکۆماری حکوومەتی ئیسلامیی ئێران نووسراوەیەکی لەژێر ناوی \_"گەڵاڵەی مافی هاووڵاتی\_" لە حکوومەتی ئیسلامیی ئێران لە ١٥٠ خاڵدا لەسەر ماڵپەڕی سەرکۆماڕ بڵاو کرایەوە، هەتا کارناسان و مافناسان سەرنج و تێبینیی خۆیان لەمەڕ پێداچوونەوە و راست کردنەوەی بەندەکانی ئەو گەڵاڵەیە بخەنەڕوو.\nئەم گەڵاڵەیە لەلایەن حەسەن رۆحانییەوە ئامادە و بڵاو کراوەتەوە و سەرجەم خاڵ و بەندەکانی ئەو گەلاڵەیە لەسەر بنەمای یاسای بنەڕەتیی ئێستای وڵاتی ئێران نووسراوە، کە بە وتەی زۆرێک لە چاوەدێران لەو گەلاڵەیەدا ناهەق جێگەی بە هەق لێژ کردووە و تەنانەت هیچ پێناسەیەکی بۆ هاووڵاتی بون نەکراوە.\nئیجلال قەوامی وتەبێژی رێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستان لە دیمانەیەکدا بە ئاژانسی کوردپای راگەیاند؛ ئەو گەڵاڵەیە شتێکی نوێی تێدا نیە و هەمان ئەو شتەیە کە لە فەسڵێ ٣ی یاسای بنەڕەتیی وڵاتی ئێراندا و لەژێر ناوی \_"مافی میللەت\_"دا هاتووە و هیچ گۆڕانێکی بنەڕەتیی بەخۆیەوە نەبینیوە.\nئەو رۆژنامەنووسە کورد لە وڵامی پرسیارێکدا کە ئەو گەلاڵەیە هەتا چەندە گارانتی دەکرێت کە بچێتە قۆناغی جێبەجێ کردنەوە، رایگەیاند؛ لەراستیدا نزیک بە تێکڕای چالاکانی مافی مرۆڤ، مافناسان و چالاکانی سیاسی ئیرادێک کە لەو گەلاڵەیە دەیگرەن ئەوەیە، کە هیچ گارانتییەکی ئیجرایی نییە، کە سەرکۆمار بتوانێت لە وڵاتی ئێراندا ئیجرای بکات، بۆیە ئەم گەڵاڵەیە تەنیا لە قاڵبی نووسراوەیەک دایە و لە کۆتاییدا دەتوانم بڵێم لایەنی پڕوپاگەندەی هەیە، دەنا ئەگەر یاسای بنەڕەتیی ئێران جیبەجی بکرێن بەشێکی بچووک لە مافی هاووڵاتییان دەستەبەر دەبن.\nئەو چالاکە مافی مرۆڤییە گوتیشی کە سەرەڕای ئەوەی رێکخراوی مافی مرۆڤ لە وڵاتی ئێراندا مۆڵەتی کار کردنی پێ نادرێت، بەڵام ئێمە وەکوو رێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستان بەبێ لایەنگری لە هیچ رەوت و رێکخراوێکی سیاسی بە ئەرکی خۆمانی دەزانین هەر پێشێلکارییەک، کە دەرهەق بە هاووڵاتییان دەکرێت، بە میدیایی بکەینەوە و لانیکەم بتوانین لە قاڵبی بەیاننامەیەکدا ناڕەزایەتیی خۆمان دەرببڕین.\nقەوامی گوتیشی ئێمە لە چوارچێوەی کۆنوانسیۆنەکانی مافی مرۆڤدا کار دەکەین و ئامانجیشمان ئەوەیە کە پێشێلکردنی مافی هاووڵاتییان بگاتە لانیکەمی خۆی و هەتا ئێستاش سەرەڕای ئاستەنگەکان، لەو راستایەدا جوولاوینەتەوە.\nلە وەڵامی پرسیارێکی دیکەدا، کە هەتا چ رادیەک لەلایەن رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ لە دەرەوەی وڵات پرس و راتان لەسەر پێشێلکاریی مافی مرۆڤ لە ناوخۆی وڵات پێ دەکرێت، گوتی: رێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستان پەیوەندییەکی ئۆرگانیکی لەگەڵ زۆربەی ناوەندەکانی مافی مرۆڤ وەک \_"هیومێن رایتس واچ، کەمپەینی نێونەتەوەیی مافی مرۆڤ، فێدراسیۆنی کۆمەڵە نێونەتەوەییەکانی مافی مرۆڤ و ..\_" لە دەرەوەی وڵات هەیە و ئەو پێشێلکارییەی، کە لە ناوچە کوردنشیەنکانی ئیران دەرهەق بە هاوولاتییان دەکرێت، راو بۆچوونی ئێمە وەردەگرن و ئەو ئامارانەی کە لەمەڕ پێشێلکاریی مافی مرۆڤ لە ناوچە کوردنشینەکان بڵاو دەبنەوە، سەرچاوەکەیئەو ئامار و راپۆرتانەی رێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستانە و بەوپەڕی بێ لایەنییەوە، ئەو راپۆرتانە بڵاو دەکەینەوە.\nپێشتریش عەبدولکەریم لاهیجی لە دیمانەیەکدا لەگەڵ رادیۆ فەرانسە رایگەیاندبوو، لە سیستمێکی سیاسیدا کە بناغەکەی لەسەر جیاوازیی ماف بەپێی ئیسلامی و نائیسلامی دارێژرابێت، بەهیچ شێوەیەک ناکرێ باس لە مافیت هاووڵاتییان بکرێت.


یەكەم پڕۆژەی گاوداری و شیردۆشی لە ھەڵەبجە دەكرێتەوە\nسه‌رۆك كۆمار له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان كۆبوه‌وه\nپڕۆژەی گاوداری و شیردۆشی ھەڵەبجە کرایەوە، ئەو پڕۆژەیە رۆژانە یەك تۆن و نیو شیر بەرھەمدێنێ و لەتوانایدایە پێداویستی پارێزگای ھەڵەبجە پڕبکاتەوە و ئەگەر بێت و ھاوکاری بکرێن و کارئاسانیان بۆ بکرێت، ئەوا دەتوانرێت رەوانەی پارێزگاکانی دیکەش بکرێت.\nپڕۆژەی دروستکردنی گاودارییەکی لەم شێوەیە پڕۆژەیەكی نوێیە، چونكە ئەو پڕۆژەیە لە پارێزگای ھەڵەبجە گەورەترین پڕۆژەی بەخێوکردنی مانگای گۆشت و شیرە كە بە شێوازێکی مۆدێرن دروست کراوە، خاوەنی پڕۆژەکە ئاواتەخوازە کە کارگەیەکی دروست کردنی بەرھەمە شیرەمەنیەکان لەو سنورە دروست بکرێت، تا ئەوانیش بتوانن بەرھەمی گێڵکەکەیان لەوی ساغ بکەنەوەو ھەلی کار بۆ سەدان گەنج بڕەخسێنن.\nلە گاوداری و شیردۆشی ھەڵەبجە، بەشێوازێکی تەندروست و مۆدێرن شیر لە مانگاکان وەردەرن و پڕۆژەیەکی گرنگە بۆ ناوچەکە، پارێزگاری ھەڵەبجە دڵخۆشە بەکردنەوەی پڕۆژەکە و دەڵێت "ھاوکاری تەواویان دەکەین، تاوەکو بتوانن پڕۆژەکە زیاتر بەرەو پێشەوەبەرن".\nپڕۆژەی گاوداری و شیردۆشی ھەڵەبجە لەسەر رووبەری 12 ھەزارو 500 مەتر چوارگۆشە دروستکراوە، کە 400 سەر مانگای گۆشت و شیر لەخۆدەگریت و 8 دۆنم زەوی بۆ تەرخانکراوە، بۆ بەرھەمھێنانی وێنجە و ئالیکی تایبەتە بە پڕۆژەکەیان و رۆژانە، نزیکەی یەک تۆن و نیو شیریان ھەیە ئەو پڕۆژەیە بڕی تێچووی 2 ملیۆن دۆلارە.\n02 چی رووده‌دات ئه‌گه‌ر سعوودییه به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت رابگرێت\n03 مووچەی چەند وەزارەتێک دابەش دەکرێت\n04 نزیكەی 2 ملیار دینار بۆ خاوەن پێداویستیە تایبەتەكان دەگەڕێندرێتەوە


حه‌شدی وه‌لائی.. گرێی به‌رده‌م عێراقی دوای داعش | نیقاش\nسه‌ره‌تای گرفتێكی نوێ\nحه‌شدی وه‌لائی.. گرێی به‌رده‌م عێراقی دوای داعش\nشه‌ڕی دژ به‌داعش له‌عێراق له‌كۆتاییه‌كه‌ی نزیك ده‌بێته‌وه‌و لێره‌وه حكومه‌ت ده‌كه‌وێته به‌رده‌م كێشه‌یه‌كی دیكه كه ئه‌ویش چۆنێتی مامه‌ڵه‌كردنه له‌گه‌ڵ گروپه چه‌كداره شیعه‌كان كه دڵسۆزییان بۆ تارانه.\n15.06.2017 | به‌غدا\nكۆتایی مانگی رابردوو هێزه‌كانی "حه‌شدی شه‌عبی" له گرووپه شیعه‌كانی سه‌ر به ئێران توانیان له‌ڕێی موسڵه‌وه بگه‌نه سنووری عێراق – سوریا له ده‌روازه‌ی ته‌نه‌ف تا بیپارێزن‌و رێ له‌په‌ڕینه‌وه‌ی توندڕه‌وان بگرن، به‌ڵام بوونی ئه‌و هێزانه له‌سه‌ر سنووری نێوده‌ولًه‌تی هه‌ستیاری سیاسی لێكه‌وته‌وه.\nله‌به‌رامبه‌ردا هێزه‌كانی رژێمی سه‌رۆك به‌شار ئه‌سه‌دیش له‌گه‌ڵ چه‌ند گرووپێكی شیعه‌ی سه‌ر به ئێران له ده‌روازه‌ی ته‌نه‌ف له‌سه‌ر سنوور نزیك ده‌بوونه‌وه له هه‌وڵێكی ئێراندا بۆ كردنه‌وه‌ی رێگایه‌كی وشكانی، به‌ڵام فڕۆكه‌كانی "هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی" به سه‌ركردایه‌تی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان له دواساتدا هاتنه ناوه‌وه‌و بڵاوكراوه‌یان فڕێدایه خواره‌وه كه تێیدا هۆشداری دا له به‌یه‌كگه‌یشتنی هه‌ردوو هێزه‌كه له‌سه‌ر سنوور.\nله 11ی مانگی رابردوودا قه‌یس خه‌زعه‌لی سه‌كرده‌ی "عه‌سائیبی هه‌لی حه‌ق" به ئاشكرا وتی: "موسڵ‌و ته‌له‌عفه‌ر ئازاد ده‌بن‌و ده‌گه‌ینه سه‌ر سنووری سوریا له موسڵ‌و ئه‌نبار هاوكات برایانمان له سوریاش له سنوور نزیك ده‌بنه‌وه، به‌وه‌ش به‌دری شیعی داده‌مه‌زرێنین نه‌ك هیلالی شیعی ئه‌ویش له‌لایه‌ن هێزه‌كانی حه‌شدی شه‌عبی‌و سوپای پاسدارانی ئێران‌و حزبوڵڵای لوبنانی‌و گرووپی ئه‌نساروڵڵا (حوسیه‌كان)".\nحكومه‌تی عێراق خۆی له قسه‌كردن له‌سه‌ر ئه‌و رووداوه به‌دوورگرت، چونكه گرووپه شیعه‌كانی سه‌ر به ئێران ناچنه ژێر فه‌رمانی حكومه‌ته‌وه، به‌ڵكو شوێن فه‌رمانی ئێران ده‌كه‌ون، وادیاریشه كۆتاییهاتنی جه‌نگ له‌دژی داعش كۆتایی به چالاكی گرووپه شیعه‌كان ناهێنێت، به‌ڵكو قۆناغێكی نوێ له ململانێی هه‌رێمایه‌تی ده‌ستپێده‌كات‌و عێراقییه‌كانیش له‌وه ده‌ترسن ببنه لایه‌ن تێیدا.\nبه‌رپرسێكی باڵای نزیك له حكومه‌ت به "نیقاش"ی وت: "حكومه‌تی عێراق له ئیحراجیدایه به‌هۆی گرووپه‌كانی سه‌ر به‌ئێران، ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی راسته‌وخۆ قسه‌ی له‌گه‌ڵ حه‌یده‌ر عه‌بادی سه‌رۆكی حكومه‌ت كردووه سه‌باره‌ت به بابه‌ته‌كه‌و داوای لێكردووه ئه‌و گرووپانه كۆنترۆڵ بكات‌و له هه‌ژموونی ئێران دووریان بخاته‌وه، به‌ڵام به‌دیهێنانی ئه‌وه ئاسان نییه".\nگرووپه شیعه‌كان سێبه‌شن، ئه‌وانه‌ی سه‌ر به ئێرانن‌و په‌یوه‌ندیان به عه‌لی خامنه‌یی رابه‌ری ئێرانه‌وه هه‌یه، هه‌روه‌ها ئه‌وانه‌ی سه‌ر به عه‌لی سیستانی مه‌رجه‌عی شیعه‌ن له نه‌جه‌ف‌و ئه‌وانه‌ش كه سه‌ر به حزبه شیعه‌كانی عێراقن كه بریتین له ره‌وتی سه‌در به‌سه‌ركردایه‌تی موقته‌دا سه‌در‌و ئه‌نجومه‌نی باڵای ئیسلامی به سه‌ركردایه‌تی عه‌مار حه‌كیم.\nگرووپه‌كانی سه‌ر به ئێران به‌وه له‌وانی دیكه جیاده‌كرێنه‌وه كه به‌هێزتر‌و پڕچه‌ككترن‌و له‌ناو جه‌ماوه‌ردا به "حه‌شدی وه‌لائی" ناسراون واته ئه‌وانه‌ی دڵسۆزییان بۆ رژێمی ویلایه‌تی فه‌قیهه له ئێران، ئه‌مانه پێیانوایه عێراق‌و سوریا یه‌ك به‌ره‌یه‌و دووپاتی ده‌كه‌نه‌وه كه بوونی ئه‌وان پاش له‌ناوبردنی داعشیش هه‌ر به‌رده‌وام ده‌بێت.\nگرووپه‌كانی سه‌ر به‌ئێران نزیكه‌ی 20 پێكهاته‌ی سه‌ربازی ده‌بن له دیارترینیان رێكخراوی "به‌در"و "عه‌سائیبی ئه‌هلی حه‌ق"و كه‌تائیبی حزبوڵڵا"و "سه‌رایای خۆراسانی"و "نوجه‌با"و "كه‌تائیبی سه‌یدولشوهه‌دا"و "كه‌تائیبی ره‌وتی ریسالی"و "لیوای ئه‌سه‌دوڵڵا ئه‌لغالب"و "هێزه‌كانی ئه‌بولفه‌زڵ ئه‌لعه‌باس".\nگرووپی "سه‌رایای خۆراسانی" یه‌كێكه له‌و گرووپانه‌ی جه‌نه‌ڕاڵ حه‌سه‌ن ته‌قه‌وی سه‌ركرده له "سوپای پاسدارانی ئێران" پێكیهێناوه كه دواتر له شه‌ڕه‌كانی سامه‌ڕا له‌دژی رێكخراوی داعش له كانوونی یه‌كه‌می ساڵی 2014 كوژرا، ئه‌م گرووپه‌ش وێنه‌ی خامنه‌یی به‌سه‌ر باره‌گا‌و ئۆتۆمبێله سه‌ربازییه‌كانیه‌وه هه‌ڵده‌واسێت.\nئه‌بو حه‌سه‌ن عیتابی كه یه‌كێكه له ئه‌ندامانی "سه‌رایای خۆراسانی" له په‌یوه‌ندییه‌كی ته‌له‌فۆنیدا به "نیقاش"ی وت: "به‌ڕاشكاوی ئێمه فه‌رمان له حكومه‌تی عێراق وه‌رناگرین، به‌ڵكو فه‌رمان له سه‌ركرده عه‌لی خامنه‌یی وه‌رده‌گرین، ئه‌گه‌ر چه‌ند ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر له كاته سه‌خته‌كاندا له‌دژی داعش له عێراق جه‌نگابین بۆئه‌وه‌ی رێ له كه‌وتنی به‌غدا بگرین، ئه‌وا پاش له‌ناوبردنی ئه‌و رێكخراوه‌ش بوونمان هه‌ر به‌رده‌وام ده‌بێت".\nوتیشی: "داعش ته‌نیا ئه‌ڵقه‌یه‌كه له نێو زنجیره‌ی ئاسته‌نگه‌كانی داهاتوودا، چونكه ململانێ له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا به‌رده‌وامه‌و ئێمه‌ش ئاماده‌یه‌ن بۆ شه‌ڕكردن له سوریا یان لوبنان یان یه‌مه‌ن یاخود هه‌ر وڵاتێكی تر‌و له‌دژی هه‌ر دوژمنێكی ته‌كفیری تیرۆریست".\nقسه‌كانی عیتابی له ئێستاوه له‌سه‌ر ئه‌رزی واقیع جێبه‌جێ كراون، چونكه گرووپی "نوجه‌با" به سه‌ركردایه‌تی ئه‌كره‌م كه‌عبی له مانگی ئازاری رابردوودا پێكهێنانی هێزێكی سه‌ربازی به‌ناوی "لیوای ئازادكردنی جۆلان" راگه‌یاند، هه‌روه‌ها رایشیگه‌یاند كه ئامانجی ئازادكردنی ناوچه‌ی جۆلانی سوریا‌و دژایه‌تیكردنی ئیسرائیله، ئه‌وه‌ش ئاماژه‌یه‌كه بۆ ئه‌وه‌ی گرووپه شیعه‌كان ته‌نانه‌ت دوای له‌ناوبردنی توندڕه‌وانیش هه‌ر ده‌مێننه‌وه.\nبه‌پێی قسه‌كانی عیتابی پێشنیاره‌كانی حه‌یده‌ر عه‌بادی سه‌رۆك وه‌زیران كه له‌میانی سه‌ردانه‌كه‌ی بۆ ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان سه‌باره‌ت به ئاینده‌ی گرووپه شیعه‌كان رایگه‌یاند له‌ڕێی وه‌رگرتنی ئه‌و جه‌نگاوه‌رانه‌ی ئاره‌زوو ده‌كه‌ن بچنه ریزه‌كانی سوپا‌و پۆلیس، ئه‌وانه‌ش كه ئاره‌زوو ناكه‌ن پاداشت بكرێن‌و بگه‌ڕێنه‌وه بۆ ژیانی مه‌ده‌نی، له‌لایه‌ن ئه‌و گرووپانه‌ی دڵسۆزییان بۆ خامنه‌ییه، به‌ته‌واوی ره‌تده‌كرێنه‌وه.\nبه‌پێچه‌وانه‌شه‌وه گرووپه‌كانی سه‌ر به عه‌لی سیستانی مه‌رجه‌عی شیعه كه دیارترینیان "فیرقه‌ی جه‌نگی عه‌باس"ه رێز له بڕیاره‌كانی حكومه‌تی عێراق ده‌گرێت‌و به‌هاوئاهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی به‌رگری كارده‌كات، له‌به‌رئه‌وه هه‌ڵبژێردرا بۆ به‌شداریكردن له شه‌ڕی موسڵدا شانبه‌شانی هێزه‌كانی فیرقه‌ی نۆی سوپای عێراق له به‌ری راستی موسڵ.\nكوده‌تا به‌سه‌ر سیستانیدا\nدروستبوونی هێزه چه‌كداره شیعه‌كانی سه‌ر به ئێران بۆ ساڵی 2003 ده‌گه‌ڕێته‌وه كه یه‌كه‌م درزی ئایینی له عێراق له‌ماوه‌ی چه‌ند ده‌یه‌ی رابردوودا به‌خۆوه بینی، چونكه سیستانی مه‌رجه‌عی باڵای شیعه‌ی عێراق ئه‌و گوشارانه‌ی ره‌تكرده‌وه كه له‌لایه‌ن پیاوانی ئایینی ئێرانه‌وه‌ی له‌دژی په‌یڕه‌وكران بۆ ده‌ركردنی فه‌توایه‌ك به‌مه‌به‌ستی شه‌ڕكردن له‌دژی هێزه‌كانی ئه‌مریكا به‌و پێیه‌ی هێزی داگیركه‌رن، ئه‌وكاته ئێران هێزه‌كانی "سوپای مه‌هدی" دامه‌زراند به سه‌ركردایه‌تی موقته‌دا سه‌دری پیاوی ئایینی كه ئه‌و كات گه‌نجێكی پڕ وره‌بوو، ئه‌و هێزانه وك حه‌مید تائی پیاوی ئایینی ده‌ڵێت به‌باوكی رۆحی گرووپه شیعه‌كانی سه‌ر به‌ئێران داده‌نرێن.\nتائی كه وانه‌ی مه‌زهه‌بی شیعه ده‌ڵێته‌وه له یه‌كێك له خوێندنگه ئایینیه‌كانی دراوسێی مه‌زارگه‌ی ئیمام عه‌لی كوڕی ئه‌بو تاڵب له نه‌جه‌ف، به "نیقاش"ی وت: "ململانێكه بۆ سه‌رده‌می داگیركاری ئه‌مریكا ده‌گه‌ڕێته‌وه، سه‌در شه‌ڕكردن له‌دژی هێزه‌كانی ئه‌مریكای هه‌ڵبژارد‌و جبه‌خانه‌یه‌كی سه‌ربازی ئێرانی وه‌رگرت".\nبه‌ڵام به‌قسه‌ی تائی پاش ئه‌وه‌ی سه‌در بڕیاریدا هێزه‌كانی "سوپای مه‌هدی" سڕ بكات‌و دواتر هه‌ڵیانبوه‌شێنێته‌وه، هه‌روه‌ها دووركه‌وتنه‌وه‌ی له گوشاره‌كانی ئێران هه‌ڵبژارد، هه‌ر زوو گه‌وره یاریده‌ده‌رانی له‌نێویشیاندا قه‌یس خه‌زعه‌لی جیابوونه‌وه‌و "به پشتیوانی ئێران "عه‌سائیبی ئه‌هلی حه‌ق" دامه‌زرێندرا، ئیتر له‌و كاته‌وه ئه‌و گرووپانه‌ی دڵسۆزییان بۆ مه‌رجه‌عیه‌تی ئایینی ئێران له شاری قوم راگه‌یاندووه له‌بری نه‌جه‌ف، له‌زیادبووندان به‌تایبه‌تی له‌دوای ساڵی 2014وه.\nتائی وه‌سفی رووداوه‌كانی دوای فه‌تواكه‌ی سیستانی ده‌كات سه‌باره‌ت به جیهادی كاتی له‌دژی داعش‌و ده‌ڵێت: "كوده‌تایه‌ك بوو له‌لایه‌ن چه‌ند گرووپێكی سه‌ر به ئێران كه فه‌توای پێكهێنانی ده‌یان گرووپی چه‌كداریان قۆسته‌وه‌و له به‌ره‌كانی ده‌ره‌وه‌ی عێراق شه‌ڕ ده‌كه‌ن‌و هه‌وڵی به‌شداریكردن له پرۆسه‌ی سیاسی ده‌ده‌ن له‌ڕێی هه‌ڵبژاردنه‌وه، كه سیستانی به‌ته‌واوی ئه‌وه ره‌تده‌كاته‌وه".\nكرۆكی ناكۆكییه‌كه‌ی نێوان پیاوانی ئایینی شیعه له "نه‌جه‌ف"ی عێراق‌و پیاوانی ئایینی شیعه له شاری "قوم"ی ئێران مێژوویی‌و كۆنه‌و بۆ بیرۆكه‌ی "ویلایه‌تی فه‌قیه" ده‌گه‌ڕێته‌وه، چونكه مه‌رجه‌عیه‌تی ئایینی له نه‌جه‌ف كه سیستانی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات بیرۆكه‌ی "ویلایه‌تی فه‌قیه" ره‌تده‌كاته‌وه‌و داوای جیاكردنه‌وه‌ی ئایین له ده‌وڵه‌ت ده‌كات‌و بانگه‌شه بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی مه‌ده‌نی ده‌كات، له كاتێكدا مه‌رجه‌عیه‌تی ئایینی له "قوم" به‌سه‌ركردایه‌تی خامنه‌یی هه‌وڵی جێبه‌جێكردنی بیرۆكه‌ی "ویلایه‌تی فه‌قیه" له عێراق ده‌دات.\nئه‌مڕۆش گرووپه‌كانی سه‌ر به‌ئێران جه‌ماوه‌رێكی زۆر‌و هه‌ژموونێكی فراوانیان هه‌یه نه‌ك ته‌نیا له به‌ره‌كانی جه‌نگدا، بگره له به‌غدا‌و پارێزگاكانی باشووریشدا، هه‌روه‌ها نووسینگه‌ی گه‌وره‌یان هه‌یه كه تاڕاده‌یه‌كی زۆر له بنكه‌ی پۆلیسی ناوچه‌كان ده‌چن، به‌ڵكو هێزه‌كانی سوپا‌و پۆلیس زۆرجار خۆیان له به‌ریه‌ككه‌وتن له‌گه‌ڵ ئه‌و گرووپانه لاده‌ده‌ن‌و گه‌وره ئه‌فسه‌ره‌كانیش له‌ترسی كێشه هه‌وڵی باشكردنی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌ی گرووپه‌كان ده‌ده‌ن.\nحكومه‌تی عێراق له‌به‌رده‌م ئاسته‌نگێكی گه‌وره‌دایه له مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ گرووپه چه‌كداره‌كانی سه‌ر به ئێران كه له‌ده‌ره‌وه‌ی سنوور ده‌جه‌نگن، له كاتێكدا ده‌ستووری عێراق رێگه به‌وه نادات‌و له مادده‌ی 8 دا ده‌ڵێت: "پابه‌ندی ده‌ستوه‌رنه‌دان له كاروباری ناوخۆی ده‌وڵه‌تانی دیكه ده‌بێت‌و هه‌وڵ بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان به رێگه‌چاره‌كانی ئاشتی ده‌دات" به‌ڵام ئه‌و گرووپانه حكومه‌ت له‌به‌رده‌م كۆمه‌ڵی نێوده‌وڵه‌تیدا ئیحراج ده‌كه‌ن‌و پێویسته چاره‌سه‌رێك بۆ ئه‌م كێشه سه‌خته بدۆزێته‌وه، ئه‌گه‌رنا عێراق هه‌ر له چوارچێوه‌ی ئه‌ڵقه‌كانی ململانێی هه‌رێمایه‌تی له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا ده‌مێنێته‌وه.\nمێژوو دووباره ده‌بێته‌وه\nململانێی مێژوویی شیوعی‌و ئیسلامیه‌كان سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه\nبه‌نهێنی ناو تۆمار ده‌كرێت\nحه‌شدی شه‌عبی ده‌یه‌وێت په‌لبكێشێت بۆ كوردستان


گرنگترین چالاكیەكانی بەشی دیزاینی ناوخۆیی بۆ ساڵی خوێندنی 2018 - 2019 - Cihan University -Erbil\nگرنگترین چالاكیەكانی بەشی دیزاینی ناوخۆیی بۆ ساڵی خوێندنی 2018 – 2019\nDate حوزه‌یران 15, 2019\nبەشی دیزاینی ناوخۆیی هاوشێوەی بەشەكانی تری زانكۆ هەڵساوە بە ئەنجامدانی چەندین چالاكی جۆراوجۆر كە ئامانج لێی بەرزكردنی ئاست و تواناو لێهاتوویی و كارامەیی قوتابیان بوە بە شێوەیەك كە بتوانن لە بواری پسپۆڕیەكەی خۆیاندا داهێنان بكەن و كۆمەڵگە لە توانا و بەهرەكانیان سوودمەند بێت . ئەمەی خوارەوە گرنگترین ئەو چالاكیانەن كە لەم ساڵی خوێندن 2018 – 2019 بەشەكەمان ئەنجامی داون و بەم شێوەی خوارەوە بوو :\n– 27-28 / 2 / 2019 كردنەوەی وۆركشۆپێك بۆ راهێنەری نێودەوڵەتی خاتوو إیناس العانی بە ناونیشانی ” وێنەكێشان لەسەر تەنەكان (دار و چنین و شووشە وئاوێنە)” كە تیایدا هەوڵیدا كارامەیی هونەری قوتابیان و بەشداربووانی دەرەوەی بەش كە ئامادەی وۆركشۆپەكە بوون زیاد بكات .\n– 24/ 3 /2019 چالاكیەكی هاوبەشی نێوان قوتابیان و كۆمپانیای SAFEBUILD ، بەمەبەستی یارمەتیدانی قوتابیان و بەشداربوانی چالاكیەكە و بەرز كردنی ئاستیان لە بواری دیزاینكردن و رێكخستنی هۆڵی نمایشكردن و بەشەكانی پەیوەنددار بە ماڵی نموونەیی.\n– 20-27/4/ 2019 كردنەوەی پیشانگایەكی هونەری بە ناونیشانی “تناغم لونی” كە ئامانج تیایدا جولاندنی هزر و ئەندێشەی قوتابیان بوو تا بتوانن داهێنان بكەن و بیرۆكەی نوێ لە رێگەی تابلۆكانەوە نمایش بكەن.\n– 28/ 3 / 2019 بەشداریكردنی قوتابیان وەك رێخەری لە پیشانگای هەولێری نێودەوڵەتی لە بواری دیزاینی ماڵی نموونەیی .\n– 16 / 4 / 2019 كردنەوەی پیشانگایەكی هونەری بەناونیشانی “مهارات فن الرسم” كە مەبەست لێی هاندانی قوتابیان بوو لەسەر دەستخستنی كارامەیی لە بەكارهێنانی بۆیە و باشتركردنی كارامەیی لە وێنەكێشاندا.\n– 21/ 5 / 2019 ئەنجامدانی وۆركشۆپێك بە ناونیشانی ” الفن الإسلامی فی التصمیم الداخلی” مەبەست تێیدا بەرزكردنی ئاستی لێهاتوویی قوتابیان لە دیزاین كردن بە سوود بینین لە هونەری ئیسلامی . ئەم پیشانگایە كەسایەتی دەرەوەی بەشی دیزاینی ناوخۆ بەشداری تیادا كرد.\n– 23 / 5 / 2019 كردنەوەی پیشانگایەكی هونەری بە ناونیشانی “لوحات عن الفن الإسلامی-أنماگ المساجد الفنیە” بە مەبەستی پێدانی بیرۆكە بە قوتابیان و ئامادەبوانی پیشانگاكە بە قۆناغەكانی پێشوەچوونی هونەری ئیسلامی إلهام گلاب القسم والمشاركین خارج القسم بالفن الإسلامی وتقدیم نڤرە عامە علی نمو الفن الإسلامی.\n-25-31 / 3 / 2019 بەشداریكردنی قوتابیان لە خولی Top Mountain Courses بۆ زیاتر بەهێزكردنی توانای قوتابیان بە بنەما و ئامرازەكانی دیزاینكردنی وێنەكان لە كاری دیزاینكردندا .\n– 11-12/ 4 / 2019 كردنەوەی پیشانگایەك بە ناونیشانی “Word and Paint” ، تیایدا داهێنان و توانای كەسەكانی دیار دەخست بەرجەستەكردنی ووشەكان لە رێگەی بۆیەوە .\n– 10-11/ 4 / 2019 كردنەوەی وۆركشۆپێك بە ناوی “فن استخدام الخردە او المخلفات فی التصمیم الداخلی”،كە مەبەست لێی بەهێزكردنی توانای قوتابیان بوو لە بواری هونەری بەكارهێنانی پاشماوەكان لە دیزاینی ناوخۆدا و هاندانیان لە داهێنانكردن لەم بوارەدا.\nگرنگترین چالاكیەكانی بەشی راگەیاندن لە زانكۆی جیهان / هەولێر بۆ ساڵی خوێندنی 2018 – 2019


له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-03-01-01:46:00 - کۆدی بابەت: 2756\nئەشکەوتەکان چۆن دروست بوون؟\nئەشکەوت لەگەڵ مێژووی مرۆڤدا بووەتە شتێکی لە یەک جیا نەکراوە، ئێمە دەزانین ئەشکەوت تا کاتێکی درەنگ لە ''چاخی بەردینی کۆن'' ئەو شوێنە بووە، کە مرۆڤەکان لە زستاندا تیای ژیاون، دوای ئەوە ئەشکەوتەکان هاتنە دەرەوە و ماڵی تازەیان بۆ خۆیان دروست کرد، ئەمجا کەوتنە بیر کردنەوە لە زۆر شتی ئەشکەوت.\nیۆنانییەکان گومانیان وابوو کە ئەشکەوتەکان پەرستگەی خواکانیانە: زیۆس ''گەورەترین خواوەندی یۆنان'' خوای دارستان و لەوەڕگە و شوانکارەیی ''دیونیسوس'' ''خواوەندی بادە و مەی'' پلۆیۆ ''خوای مردوان و دۆزەخ''.\nڕۆمانییەکانیش بڕوایان وابوو ئەشکەوت ماڵی پەریانە، بەڵام فارسە کۆنەکان و نەژادەکانی تر ئەشکەوتیان پەیوەست کردووە بە پەرستنی ''مترا''وە ''خوای ڕووناکی و پارێزەری ڕاستی و دوژمنی تاریکی''.\nلەم سەردەمەدا ئەشکەوتی گەورە و جوان هەیە لە سەرانسەری جیهاندا کە بۆتە مایەی ڕاکێشانی گەشتیاران.\nئەشکەوت شوێنێکی قوپاو و هڵۆڵە لە دیوی بەردینی تەپۆڵکە و بەردەوە. ئەشکەوتەکان بە چەندین ڕێگەی جیاواز دروست دەبن، بەڵام دروست بوونی زۆربەیان بەهۆی لێدانی شەپۆلی بەردەوامی ئاوی دەریاکانەوە لە بەردەکان.\nهەندێک جار لە ژێر زەویشدا ئەشکەوت هەیە، ئەو ئەشکەوتانە جۆگەی کۆنی ئاو بوونە لە ژێر زەویدا، لە ئەنجامی وەرینی خۆڵ و بەردی ژیردا دروست بووە.\nهەندێکی تر لە ئەنجامی ئەو گۆڕانکارییە دروست دەبن کە گڕکانە گەرمەکان و بەردەکانی سەرەوە دروستی دەکەن. هەندێک لە ئەشکەوتەکان لە سەرەوەیانەوە ''کون'' هەیە، ئەو کونانەش لە ئەنجامی ئەو ئاوەوە دروست بوونە، کە لەسەری وەستاوە و پاشان دابەزیوە.\nهەر دڵۆپێک ئاو، کە لەبن میچی ئەشکەوتەکەوە دەیگاتێ شتێک لە ماددەی قسڵ یان مەوادی تری کانزایی تێدایە، کاتێک ئاوەکە دەبێتە هەڵم بەشێک لەو مەواداناە دەمێننەوە و بەرە بەرە گۆمەمکێکی قسڵ دروست دەبێت، بەڵام ئەو ئاوەی کە لە گۆمەمکەکانەوە دەتکێتە سەر زەوی ستونێک دروست دەکات پێی دەڵێن ستونی خوارەوە.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : ئەشكەوتەكان چۆن دروست بوون؟


سیاسه‌ت دره‌و نینه! - به‌ده‌ل گابێركى\n27/1/2019 - 00:02\nسیاسه‌ت دره‌و نینه!\nگرنگه ئه‌م بزانین كو ئه‌مریكا ب چ ره‌نگان ده‌ستان ژ كوردان به‌رناده‌ت و كورد ئه‌ڤرۆكه ژماره‌نه\nئه‌مریكا چ جارا ده‌ستێ كه‌سێ ناگریت ئه‌گه‌ر نه‌زانیت سوباهى دێ مفایه‌ك تێدا هه‌بیت ئانكو ئه‌مریكا ل سه‌ر بنه‌مایێ به‌رژه‌وه‌ندییان كار دكه‌ن، نه‌ك عاتیفێ هه‌ر ئه‌ڤ چه‌نده‌ژى گه‌له‌ك جاران دبیته ئه‌گه‌ر كو ره‌خنه ل ئه‌مریكا بهێته‌گرتن كو هه‌رده‌م پشته‌خوه دده‌ته هه‌ڤالێن خوه و ب خیانه‌تكار دهێته ناڤكرن، به‌لێ ئه‌گه‌ر ئه‌م ب هویرتر بچینه ناڤ بابه‌تى دێ هنده‌ك تشتێن دیتر بینین ئه‌وژى ئه‌مریكا ئه‌ڤرۆكه سه‌ركێشیا جیهانێ دكه‌ت و چ جارا نه‌ڤێت ڤێ سه‌ركێشیێ ژ ده‌ست بده‌ت و نوكه چه‌ندین وه‌لات شه‌رى دكه‌ن كو ڤێ سه‌ركێشیێ ژ ئه‌مریكا وه‌ربگرن وه‌كو چینێ و رۆسیا هه‌ر ژ به‌رهندێ ئه‌مریكا چ جارا یا به‌رهه‌ڤ نینه به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه بێخیته د مه‌ترسیێ دا بۆ چ وه‌لاتان دێ وێ كه‌ت یا پتر د به‌رژه‌وه‌ندییا وێ دا و كێمتر زیان بگه‌هیتێ.\nسیاسه‌ت بخوه زانسته‌كێ به‌رفره‌هه و نوكه د كورده‌واریا مه دا یا كولانكى ده‌مێ دبێژن سیاسه‌ت هه‌موو دره‌وه، ئه‌ڤه بخوه ره‌ڤینه ژ فێربوونا زانسته‌كێ گرنگ ئه‌وژى سیاسه‌ته كو گه‌له‌ك جارا بۆ پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندیێن وه‌لاتێ خوه یان كێمكرنا زیانان یان پاراستنا وه‌لاتیان ب كێمتر زیان سه‌ركرده یان بریار ب ده‌ستێن وه‌لاته‌كى نه‌چار بن گه‌له‌ك بریاران بده‌ن و ئه‌گه‌ر ئه‌م به‌رێ خوه بده‌ینه پشتى 16ى ئۆكتۆبه‌رێ و زێده‌بوونا مه‌ترسیان ل سه‌ر هه‌رێما كوردستانێ سه‌رۆكێ حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ نێچیرڤان بارزانى بریارا سركرنا ریفراندومێ دا بۆ ده‌مێ دوسالان ل وى ده‌مى گه‌له‌ك كه‌سان ئه‌ڤ بریاره ب بریاره‌كا نه‌درست ل قه‌له‌م دا، به‌لێ ئه‌گه‌ر كه‌سه‌ك باش د زانستێ سیاسه‌تێ بگه‌هیت دێ زانیت كو خواندنا درست بۆ واقعى و ده‌ڤه‌رێ ل وى ده‌مى ئه‌و باشترین بریار بوو، ژبه‌ركو هه‌موو چ چه‌كه‌ك نه‌هێلا هه‌م بۆ حكومه‌تا عیراقێ كو به‌رده‌وامیێ بده‌ته هێرشێن خوه بۆ سه‌ر هه‌رێمێ و دیسان چ بهانه‌یه‌ك بۆ وه‌لاتێن جیرانژى نه‌هێلا و هه‌رێم ژ مه‌ترسیه‌كا جدى پاراست و ل وى ده‌مى پترییا وه‌لاتێن جیهانى پێشوازییه‌كا مه‌زن ل وێ بریارێ كر و داخواز ژ به‌غدا كر هێرشێن خوه بۆ سه‌ر كوردان راگریت.\nلڤێره خالا گرنگ و سه‌ره‌كى ئه‌وه كو حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و وه‌لاتیێن هه‌رێمێ شیاینه باوه‌ریێ بۆ ئه‌مریكا درست بكه‌ن و دوستێن باوه‌رپێكریێن ئه‌مریكا كوردن و ئه‌مریكاژى ب پاراستنا كوردان چه‌ندین به‌رژه‌وه‌ندی هه‌نه وه‌كو ستراتیژیه‌تا ئاخا هه‌رێما كوردستانێ كو دناڤبه‌را چوار وه‌لاتان دایه وه‌كو ئیران و عیراق و سۆریا و تۆركیا ئه‌ڤ چه‌نده‌ژى دێ ب ساناهى ئه‌مریكا گه‌هینته ڤان وه‌لاتان ب تایبه‌تى ئیران كو ئه‌مریكا ب مه‌ترسیه‌كا جدى ل سه‌ر خوه و هه‌ڤپه‌یمانێن خوه دزانیت.\nل دوماهیكێ یا گرنگه ئه‌م بزانین كو ئه‌مریكا ب چ ره‌نگان ده‌ستان ژ كوردان به‌رناده‌ت و كورد ئه‌ڤرۆكه ژماره‌نه ل سه‌ر ئاستێ جیهانى و نڤیده‌وله‌تى و یا باش ئه‌و كو بزانین سیاسه‌ت دره‌و نینه به‌لكو زانسته بۆ تێگه‌هشتنێ د سیاسه‌تێ دا پێدڤیه بخوینین وه‌كو هه‌موو زانستێن دیتر.\nسبه‌ى مووچه‌ى ئه‌م شوێنانه دابه‌شده‌كرێت\nلە سەرجەم ناوەندەکانی خوێندن و قوتابخانە و زانكۆ و په‌یمانگاكان كرایه پشووی فه‌رمی\nئه‌مساڵ ڕێوڕه‌سمی جه‌ماوه‌ریی یاده‌كانی وه‌فات و له‌دایكبوونی بارزانیی نه‌مر ئه‌نجام نادرێت\nبەوێنە... لەھەولێر بەهۆی بەرزکردنەوەی نرخی بەنزین چەند بەنزینخانەیەک داخران\nھاتووچۆی گه‌رمیان: تاقیکردنەوەکانی تیۆری وپراکتیکی مۆڵەتی شۆفێری بۆ كاتێكی نادیار راگیرا\nله قه‌زای پشده‌ر هاووڵاتییه‌ك له‌سه‌ره‌ی به‌نزین كوژرا و كه‌سێكی دیكه‌ش بریندار بوو


Home›هەواڵ›جیهان›مه‌لاله یوسفزاى ئاهه‌نگى ده‌رچوونى له زانكۆى ئۆكسفۆرد گێڕا\nوێنه‌ى مه‌لاله و خێزانه‌كه‌ى له‌كاتى ئاهه‌نگگێڕانیان به بۆنه‌ى ده‌رچوونى له زانكۆ\nئه‌مڕۆ هه‌ینى مه‌لاله یوسفزاى، بچووكترین وه‌رگرى خه‌ڵاتى نۆبڵ و چالاكوانى جیهانى توانى زانكۆى ئۆكسفۆرد ته‌واوبكات و بڕوانامه له بوارى فه‌لسه‌فه و ئابوورى و سیاسه‌تدا به‌ده‌ستبهێنێت.\nمه‌لاله ئه‌مڕۆ له هه‌ژمارى تایبه‌تى خۆى له تۆڕى كۆمه‌ڵایه‌تى تویته‌ر دوو وێنه‌ى خۆى له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌ى بڵاوكرده‌وه له‌كاتى ئاهه‌نگگێڕانیان به‌هۆى وه‌رگرتنى بڕوانامه‌كه‌ى و له‌سه‌رى نووسیوون، “قورسه بتوانم دڵخۆشى و سوپاسگوزاری خۆم ده‌رببڕم، توانيم بڕوانامه له بوارى فه‌لسه‌فه و ئابوورى و سیاسه‌تدا به‌ده‌ستبهێنم له زانكۆى ئۆكسفۆرد، نازانم چى له‌ڕێگه‌مه و دواتر چى ده‌بێت، به‌ڵام بۆ ئێستا ته‌نیا (نێتفڵكس)، خوێندنه‌وه نووسین ده‌بێت”.\nمه‌لاله، له مانگى تشرینى یه‌كه‌مى ساڵى 2012، به‌هۆى چالاكییه‌كانى له‌بوارى خوێندنى كچاندا له‌كاتێكدا كه له‌ناو پاسى خوێندنگه‌كه‌یدابوو له‌لایه‌ن چه‌كدارانى تاڵیبانه‌وه ته‌قه‌ى لێكرا له ناوچه‌كه‌یان كه به دۆڵى سوات له پاكستان ناسراوه، یه‌كێك له گوللـه‌كان به‌ر سه‌رى كه‌وت، دواتر به‌هۆى سه‌ختى برینه‌كه‌یه‌وه ره‌وانه‌ى وڵاتى به‌ریتانیا كرا بۆ وه‌رگرتنى چاره‌سه‌ر، پاش وه‌رگرتنى چاره‌سه‌ر له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌ى له بێرمینگهام له به‌ریتانیا نیشته‌جێبوون، مه‌لاله به‌رده‌وامبوون له چالاكییه‌كانى له بوارى هۆشیاركردنه‌وه‌ى كۆمه‌ڵگه‌كان له بوارى رێگه‌دان به كچان و فه‌راهه‌مكردنى هه‌لى خوێند بۆیان، تا ئه‌وه‌ى بووه چالاكوانێكى نێده‌وڵه‌تى.\nمه‌لاله له ساڵى 2014 بووه بچوكترین كه‌سى جیهان كه تا ئێستا خه‌ڵاتى نۆبڵى ئاشتى پێدرابێت، ئه‌و كات له قوتابخانه‌بوو كه پێى راگه‌یه‌نرا: له‌گه‌ڵ چالاكوانى هیندى كایلاش ساتیارتهى، توانیوویه‌تى ببێته خاوه‌نى خه‌ڵاتى نۆبڵ.\nئێستا مه‌لاله ته‌مه‌نى 22 ساڵه و به‌رده‌وامه له چالاكییه‌كانى له ته‌واوى جیهاندا له بوارى فه‌راهه‌مكردنى هه‌لى خوێندن بۆ كچان.


دیارده‌ی یه‌كتر ناشیرینكردن و ناوزڕاندن دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تییه یان تاكه‌كه‌سی! - باسنیوز\nدیارده‌ی یه‌كتر ناشیرینكردن و ناوزڕاندن دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تییه یان تاكه‌كه‌سی!\nعوبێد خدر گۆمه‌شینی\nهه‌رچه‌نده كۆمه‌ڵگه‌ی كورد له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا گۆڕانكاری و به‌ره‌وپێشچوونی به‌رچاوی به‌خۆیه‌وه بینیوه، به‌تایبه‌تی له لایه‌نه رۆشنبیری و به‌كارهێنانی ته‌كنه‌لۆژیا نوێ و گه‌شه‌كردنی ئاستی شارستانی و به‌رزبوونه‌وه‌ی پله‌ی خوێنده‌واری و زیاتربوونی هه‌ڵگرانی بڕوانامه‌ی به‌رز له‌بواره جیاجیاكانی زانستی و ئه‌كادیمییه‌وه، كه‌چی ئه‌و به‌رفراوانبوون و به‌ره‌وپێشچوونه‌وه كاریگه‌ری ئه‌وتۆیان له سه‌ر تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه دروست نه‌كردووه، ، له‌وانه‌یه بووبێته هۆی گۆڕانكاری له شێوازه‌كانی ژیانی رۆژانه‌ی و پۆشینی جلوبه‌رگی مۆدیل نوێ و گه‌شتكردن بۆ وڵاتانی پێشكه‌وتوو و گۆڕینی جۆری خۆراك و گرنگیدان به پاكو خاوێنی و دیزاینی ناوماڵ و ئۆتۆمبێله‌كه‌ی، به‌ڵام جۆری بیركردنه‌وه و شێوازی ره‌فتارو مامه‌ڵه‌كردنی هه‌ر هه‌مان شێوازه كۆن و سوواوه‌كه‌ی جارانه، هه‌ندێ جار زۆر له جارانیش خراپتر بووه، نه‌بۆته هۆی گه‌شه‌كردنی لایه‌نه عه‌قڵی و هزرییه‌كانی، ئه‌مه‌ش به روونی له ره‌فتارو هه‌ڵسوكه‌وته‌كانی تاكه‌كان ره‌نگی داوه‌ته‌وه،  هه‌ندێجار بۆته هۆی چه‌قبه‌ستنی به‌ها كۆمه‌ڵایه‌تی و ره‌فتارییه‌كان.\nزۆربوونی هه‌ندێ دیارده‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی جیاجیای وه‌ك دیارده‌ی توندوتیژیی و نه‌بوونی رووحی لێبوورده‌یی و یه‌كتر نه‌خوێندنه‌وه و رق لێبوونه‌وه و ره‌تكردنه‌وه‌ی كه‌سی به‌رامبه‌ر و دیارده‌ی دووڕوویی ئالووده‌بوون به ماده‌ی هۆشبه‌ر و خیانه‌تكردن و ناشیرنكردن و تۆمه‌ت هه‌ڵبه‌ستن بۆ كه‌سانی دیكه و به‌ربڵاوی دیارده‌ی درۆكردن و دزیكردن و چه‌ندین دیارده‌ی دیكه‌ش، كه هه‌موویان نه‌شیاو و نه‌گونجاون له‌گه‌ڵ چه‌مكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی و پێشكه‌وتنی ئاستی بیركردنه‌وه‌ی تاك له سه‌ده‌ی بیست و یه‌كه‌مدا، كه به سه‌ده‌ی به‌جیهانیبوون و گه‌شه‌كردنی لایه‌نه ژیاری و داهێنانه ته‌كنه‌لۆژییه‌كان داده‌نرێ.\nئه‌وه‌ی لێره مه‌به‌سته ئاماژه‌ی پێبده‌م دیارده‌ی ناوزڕاندن و تۆمه‌ت دانه‌پاڵ یه‌كتره، كه له‌م دواییه له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌ی كورد لێره‌و له‌وێ ده‌بینرێ و ده‌بیسترێ، ئه‌م دیارده كۆمه‌ڵایه‌تییه له حاله‌ته‌وه ده‌رچووه بۆته دیارده و به شێوه‌یه‌كی به‌ربڵاو له‌ناو تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه بڵاوبۆته‌وه، تاكه‌كان گه‌ر كه‌سێكیان به‌دڵ نه‌بێت ئه‌وا هه‌ڵده‌ستن به ناوزڕاندن و ناشیرنكردنی كه‌سایه‌تی و ناو وناتۆره‌ی نه‌شیاوی بۆ هه‌ڵده‌به‌ستن، یان هه‌ندێجار كه‌سه‌كان به‌بێ ئه‌وه‌ی یه‌كتر بناسن، یان هیچ په‌یوه‌ندیه‌كی راسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆیان به‌یه‌كه‌وه هه‌بێت، هه‌وڵی شكاندنی كه‌سه‌كان ده‌ده‌ن، ئه‌م دیارده‌یه ته‌نیا له نێو توێژ و چینێكی دیاریكراو نییه، به‌ڵكو زۆرینه‌ی ئاسته رۆشنبیری و ته‌مه‌ن و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی گرتۆته‌وه، به‌رده‌وام كه‌سه‌كان له‌بۆسه‌دا بۆ دۆزینه‌وه‌ی هه‌ڵه‌یه‌كی بچووك تا كه‌سایه‌تی پێ ناشیرن بكه‌ن، هه‌ندێ جار ئه‌و ره‌فتاره له ناو خێزان و ئه‌ندامانی خێزانیش هه‌یه، خه‌ریكه ببێته كه‌لتوورێكی خراپ و دزێو و تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه ده‌قی پێوه بگرن.\nهۆكاره‌كانی سه‌رهه‌ڵدانی دیارده‌ی یه‌كتر ناشیرنكردن:\n- هۆكاره خودییه‌كان\n- بوونی خه‌سڵه‌تی ئیره‌یی له ناخی تاكدا وا ده‌كات رقی له‌كه‌سانی دیكه بێته‌وه و هیچ كه‌سێكی دیكه‌ی قبوڵ نه‌بێ، به‌ڕقه‌وه سه‌یری كه‌سایه‌تی و بوونی كه‌سه‌كان بكات.\n- هه‌ستی خۆپه‌رستی و ئه‌نانییه‌تی له راده‌به‌ده‌ر، ته‌نیا خۆی به‌لاوه راست و په‌سه‌ند بێ، كه‌سانی دیكه نه‌خوێنێته‌وه، بۆیه ئه‌و جۆره كه‌سانه هه‌میشه له‌كاتی قسه‌كردن هه‌ر ده‌ڵێ من، من وامكرد، من وامگوت، به‌لای منه‌وه راست نییه..\n- هه‌ستكردن به‌كه‌میكردن (نقص) و لاوازی كه‌سایه‌تی وا له تاكه‌كان ده‌كات، له‌سه‌ر حیسابی كه‌سایه‌تی كه‌سانی دیكه‌وه هه‌وڵی خۆسه‌لماندن و خۆ ده‌رخستن بدات، ئه‌وه‌نده هه‌ست به كه‌می خۆی ده‌كات، خۆی زۆر به بچووك و بێتوانا دێته به‌رچاو، وه‌ك ناشیرنی روخسار، یان هه‌ژاری، یان نه‌بوونی پۆست و پله و نه‌بوونی بڕوانامه‌ی به‌رز، نه‌بوونی ناوبانگ... هتد.\n- رقلێبوونه‌وه و ره‌تكردنه‌وه‌ی كه‌سانی به‌رامبه‌ر، رقێك به‌رده‌وام له‌ناخی گینگڵ ده‌خواو ئه‌ویش بوونی بۆشایی خۆشه‌ویستی له ناخیدا، ئه‌مه‌ش له ته‌مه‌نی منداڵیه‌وه له‌گه‌ڵ كه‌سه‌كه گه‌وره‌بووه.\n- كێبڕكێی ناپه‌سه‌ند، ئه‌مه‌ش هۆكارێكی دیكه‌یه بۆ سه‌رهه‌ڵدانی ئه‌م جۆره هه‌سته، هه‌وڵی شكاندنی كه‌سانی دیكه ده‌دات بۆ خۆبردنه‌پێش و خۆنزیكردنه‌وه‌ی له‌و كه‌سانه‌ی تواناو به‌هره‌كانی ئه‌و نابینن.\n- پاڵنه‌ر و هاندان له‌لایه‌ن كه‌سان و لایه‌نی دیكه‌وه، ئه‌وه‌ش بۆ ئامانج و مه‌به‌ستێك و كارێكی جا مه‌به‌ستی كۆمه‌ڵایه‌تی یان ئیداری یان ململانێی حیزبی دیاریكراو كاریگه‌ریان له‌سه‌ر كه‌سایه‌تی ئه‌و كه‌سه ده‌بێت.\n- بۆ خۆده‌رخستن و سه‌رنج راكێشانی كه‌سانی دیكه، ئاماده‌یه هه‌موو كارێكی دزێو و ناشیرن ئه‌نجام بدات، تا خۆی لای كه‌سانی دیكه به سه‌ركه‌وتوو و به‌توانا نیشان بدات.\n- بێكاری و ده‌ستبه‌تاڵی تاكه‌كانیش هۆكارێكی دیكه‌ی زۆربوونی ئه‌م دیارده‌یه، گه‌ر تاك سه‌رقاڵی كارێك و پیشه‌یه‌كی ئابووری یان ئیداری یان هونه‌ری بێت، ئه‌وا ده‌رفه‌تی بۆ ئه‌و ره‌فتاره نابێت، پێڕاناگات كاتی خۆی بۆ قسه‌و قسه‌ڵۆكی خه‌ڵكی ته‌رخان بكات.\n- بێمتمانه‌یی و گومانبردنی ناراست به‌یه‌كتری له‌نێوان تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه ده‌بێته هۆی په‌ره‌سه‌ندنی ئه‌م جۆره ره‌فتارانه، چونكه هه‌موو كارێك به خراپ و نه‌گه‌تیڤ تێده‌گات، هه‌موو كه‌سێكی پێ خراپ و تاوانباره، ئه‌و تێڕوانییه به‌هۆی ئه‌زموونی كه‌سه‌كان یان به‌سه‌رهاتێكه‌وه له‌ناخی تاكه‌كان دروست بووه و ناتوانن به ئاسانی ده‌ستبه‌رداری ببن.\n- هۆكاره بابه‌تییه‌كان\nچه‌ندین هۆكاری بابه‌تی و هه‌لومه‌رجی ره‌خساویش رێگه‌خۆشكه‌رن بۆ په‌ره‌سه‌ندنی ئه‌م دیارده‌یه:\n- دیارده عه‌ولمه هه‌لومه‌رجی به‌جیهانیبوون، جۆرێك له كرانه‌وه و چاوكراوه‌ی تاكه‌كانی به‌ڕووی وڵاتان و كولتووری جۆربه‌جۆری دونیا، هه‌ندێ جاریش به زه‌مه‌نی نه‌مانی پیرۆزی و زیادبوونی بێڕێزی به‌ناو و كه‌سایه‌تییه دیاره‌كان، له‌ژێر په‌رده‌ی شه‌فافیه‌ت و ئاشكراییه‌وه.\n- به‌هۆی بڵاوبوونه‌وه‌ی خێراو به‌ڕێژه‌یه‌كی به‌رفراوانی بواره هه‌مه‌چه‌شنه‌كانی لایه‌نی ته‌كنه‌لۆژیا نوێ به بێ پلان و نه‌خشه‌ی له‌پێشینه، وه‌ك سه‌ته‌لایت و هێڵه‌كانی ئه‌نته‌رنێت و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تی و سایته‌كانه‌وه، كه به‌بێ هیچ سانسۆر و پلانێكی له پێشینه كه‌وته ناوماڵ و ده‌ست تاكه‌كان، چ بۆ بڵاوبوونه‌وه‌ی و چ بۆ چۆنیه‌تی به‌كارهێنانی له‌لایه‌ن كه‌سانی ته‌مه‌ن جیاوازه، وایكرووه تاكه‌كان مامه‌ڵه‌یه‌كی نادروست له‌گه‌ڵ ئامێرو ته‌كنه‌لۆژیا بكه‌ن و به‌دیووه خراپه‌كه‌ی به‌كاری بهێنن.\n- ئاسانی به‌رده‌ستبوون و به‌كارهێنانی ئامێره‌كانی په‌یوه‌ندییكردن وایكرد، كه‌سانێك به‌بێ هیچ لێپرسینه‌وه‌یه‌ك خوو به هه‌ڵسوكه‌وتو ره‌فتاری نه‌شیاو بگرن وه‌ك دیارده‌ی نوكه‌ی مۆبایل بۆ بێزاركردن و جنێوپێدان، ناردنی نامه و په‌یوه‌ندیكردنی نادروست له‌كات و بۆ كه‌سانێك كه نه‌ناسراو بوون، ئه‌مه جگه له ئاسانی وێنه‌گرتن و بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ناو تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، گۆڕینی جه‌سته و كه‌سایه‌تی و به‌ستنه‌وه و دانانی له‌سه‌ر جه‌سته و كه‌سایه‌تیه‌كی دیكه به فۆتۆشۆپ.\n- كه‌مه‌ته‌رخه‌می حكوومه‌ت و لایه‌نی دادوه‌ری، هه‌رچه‌نده یاسای كه‌سێتی عێراقی له ماده‌ی 433 تا 436 باسی له سزادانی ئه‌و كه‌سانه كردووه كه كه‌سانی ئاسایی یان مه‌عنه‌وین، به‌ڵام زۆرجار هه‌ستی نه‌بوونی یاسا و بوونی كه‌لێنی یاسایی له جێبه‌جێكردن و به‌ره‌و رووكردنه‌وه‌ی تاكان به‌شێوه‌یه‌كی یه‌كسان وا ده‌كات تاكه‌كان ئه‌م بۆشاییه به هه‌ل بزانن بۆ هێرشكردنه سه‌ر كه‌سانی دیكه و ناشیرنكردن و ناوزڕاندنیان به‌شێوه‌یه‌كی ئاسایی به‌بێ ترس له لێپێچینه‌وه و سزادانی.\n- تێڕوانینی كۆمه‌ڵگه و به‌ئاسایی سه‌یركردنی له‌لایه‌ن تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌وه، ئه‌مه‌ش رێگه خۆشده‌كات ببێته دیارده و كه‌سانی دیكه‌ش په‌نا ببنه به‌ر ئه‌و جۆره ره‌فتاره و په‌یڕه‌وی بكه‌ن.\n- پابه‌ندنه‌بوون به به‌ها كۆمه‌ڵایه‌تی و لایه‌نه ئایینه‌كه، هه‌ندێ كه‌س به‌بێ ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ست بێت به به‌ها و كه‌لتووره كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی كۆمه‌ڵگه له‌رووی خوڕه‌وشت و لایه‌نی ئاینییه‌وه، به‌لایانه‌وه ئاساییه گه‌ر تۆمه‌ت و بوختان بۆ كه‌سانی دیكه هه‌ڵببه‌ستن و له كه‌سایه‌تان بده‌ن.\n- میدیا و رۆڵی نه‌گه‌تیڤی له ئاراسته‌كردن و روانینی تاكه‌كان، به‌داخه‌وه زۆرجار میدیا هۆكاری بڵاوبوونه‌وه‌ی هه‌واڵی نادرووست و تۆمه‌تی هه‌ڵبه‌ستراوه، بۆ مه‌به‌ستی دیاریكراوی سیاسی یان رۆشنبیری هه‌وڵی ناشیرنكردن و تۆمه‌ت خستنه‌پاڵ ده‌بینن، به‌تایبه‌تی كه‌سایه‌تی سیاسی و ئیداری و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان به‌بێ بوونی به‌ڵگه‌ی دروست یان به‌بێ ساغبوونه‌وه‌ی تۆمه‌ته‌كه له‌لایه‌ن دادگاوه ئه‌وان بڕیاری تاوانباری به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێنن.\n- كاریگه‌ره ده‌روونی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی ئه‌م ره‌فتاره:\n- له‌رووی ده‌روونییه‌وه ده‌بێته هۆی شكاندنو ورووشاندنی كه‌سایه‌تی و داڕمانی ده‌روونی ئه‌و كه‌سه‌ی تۆمه‌ت و ناوناتۆره‌ی بۆ دروست ده‌كرێت، داهێزران و نیگه‌رانی و دڵه‌ڕاوكی به‌سه‌ریدا زاڵ ده‌بێت و هه‌وڵی دووركه‌وتنه‌وه له ناو كۆمه‌ڵ و خۆشاردنه‌وه و گۆشه‌گیری ده‌دات.\n- ده‌بێته هۆی شكانی كه‌سایه‌تی له چاوی خێزان و دۆست و هاوڕیكانی، ئه‌م تێكشكانه كاریگه‌ری خراپی به‌سه‌ر خودی خۆی و ئه‌ندامانی خێزانه‌كه‌ی ده‌بێت، به‌تایبه‌تی دایك و باوك و هاوسه‌ر و منداڵه‌كانی، كه ئه‌وانیش تووشی ئابرووچوون ده‌بن، كه دواتر ناتوانرێ به‌هه‌موو دونیا قه‌ره‌بووی ئه‌و ناوزڕاندنه بكرێته‌وه.\n- پچڕانی په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، په‌رته‌وازه‌یی كۆمه‌ڵگه له رووی خزمایه‌تی و هاوڕێتی و دراوسێیه‌تی، ئه‌مه‌ش گومان و بێمتمانیه‌یی له نێوان تاكه‌كان كۆمه‌ڵگه دروست ده‌كات.\n- ئاسایشی كۆمه‌ڵگه ده‌خاته مه‌ترسیه‌وه، به‌ها جوانه كۆمه‌ڵایه‌تی و ره‌وشتیه‌كان له كۆمه‌ڵگه ناهێڵی، چونكه هه‌ندێ هه‌ڵه و عه‌یبه هه‌یه پێویسته له‌نێوان تاكه‌كان په‌رده پۆش بكرێ بۆ ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه یه‌كگرتوو و وابه‌سته كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان به‌به‌هێزی بمێننه‌وه، خۆشه‌ویستی و رێزگرتن له نێوان توێژه جۆربه‌جۆره‌كان بمینێته‌وه.\n- كه‌مكردنه‌وه یان چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م دیارده‌یه:\n- رێكاره یاسایی و دادوه‌رییه‌كان به‌هێزترو دادپه‌روه‌رانه كار له‌سه‌ر كه‌یسی رووداو و تاوانه‌كان بكرێ، نهێنی تۆمه‌تبار یان راگیراو بپارێزرێ، تا كه‌یسه‌كه له‌لایه‌ن دادگاوه یه‌كلا ده‌كرێنه‌وه، هه‌ر رووداوێك روویدا نه‌خرێته به‌رده‌ستی میدیا تا تۆمه‌ته‌كه‌ی له‌سه‌ر ساغ ده‌بێته‌وه، ئه‌و كه‌سانه‌ش لێپێچینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ بكرێ كه كار بۆ شكاندن و ناشیرنكردنی كه‌سایه‌تییه‌كان ده‌كه‌ن.\n- چاودێریكردن و سانسۆر خستنه سه‌ر ئه‌و په‌یج و سایتانه‌ی ته‌نیا كار له‌سه‌ر ناوزڕاندن و له‌كه‌داركردنی تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه ده‌كه‌ن و رێگری له‌كاری ئه‌و كه‌سانه بكرێت.\n- حكومه‌ت له‌رێگه‌ی ره‌خساندنی ده‌رفه‌تی كارو گرنگیدان به بژێوی ژیان بۆ تاكه‌كان، ده‌توانێ ده‌ستبه‌تاڵی و كات به‌فیڕۆدان نه‌هێڵێ، چونكه دیارده‌ی بێكاری له هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك هۆكاری دروستبوونی پشێوی و ناسه‌قامگیری كۆمه‌ڵگه‌یه، تاك به‌ره‌و ره‌فتاری تاوانكاری هان ده‌دات.\n- میدیاكان پیشه‌ییانه كار له‌سه‌ر دۆسیه‌ی دزی و گه‌نده‌ڵی و ره‌وشتی بكرێت، رێگه نه‌درێت به‌ئاره‌زووی خۆیان شیكارو لێكدانه‌وه بۆ تۆمه‌تبار بكرێ، به‌بێ بوونی هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك و تاوانێكی سه‌لمێنراو، هه‌ندێ جار ئه‌و جنێودان و یه‌كتر ناشیرنكردنه له دراما و زنجیره ته‌مسیلیه‌كان و رۆژنامه و سایته‌كان و ته‌نانه‌ت له ریكلام و چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ خه‌ڵكدا ده‌خه‌نه به‌رچاوی بینه‌رو بیسه‌رو خوێنه‌ران.\n- خێزان رۆڵیكی كاریگه‌ر له كه‌مكردنه‌وه و نه‌هێشتنی ئه‌و دیارده دزێوه ده‌بینن، چونكه خێزان یه‌كه‌م فێرگه‌ی مرۆڤه بۆ ئه‌وه‌ی فێری به‌ها ره‌وشتی و ره‌فتارییه‌كان، بۆیه پێویسته دایك و باوك نموونه‌یه‌كی باڵا بن بۆ منداڵه‌كانیان، به‌تایبه‌تی هه‌ڵسوكه‌وت و ره‌فتاره‌كانیان له‌به‌رده‌م منداڵه‌كان به‌رپرسیارنه بن، چونكه دایك و باوكی جنێوده‌ر و ئاكار نه‌شیاو نه‌وه‌یه‌كی نه‌شیاو ده‌خه‌نه نێو كۆمه‌ڵگه.\n- ده‌زگا په‌روه‌رده‌ییه‌كانی قوتابخانه و زانكۆ و په‌یمانگاكان، رۆڵیكی ئه‌رێنی ببینن له ئاراسته‌كردن و فێركردنی ره‌وشت و ره‌فتاری به‌رز، ناكرێ ئه‌م ده‌زگا گرنگانه‌ی نێو كۆمه‌ڵگه ته‌نیا به ده‌زگایه‌كی فێركاری نوسین و خوێندن و بڕوانامه به‌ده‌ستهینان سه‌یر بكه‌ین، به‌ڵكو پێویسته ده‌زگای په‌وره‌ده‌یی باڵا بن، له‌بواری ره‌وشتبه‌رزی و ره‌فتار جوانی، بۆنموونه منداڵ له‌چه‌ند شوێنێك فێری كه‌لتووری جنێو فرۆشتن و ناشیرنكردنی كه‌سانی دیكه ده‌بێت، ئه‌ویش خێزان و گه‌ڕه‌ك و قوتابخانه‌یه، گه‌ر دایكو باوك یان هاوڕێی یان مامۆستا كه نموونه‌یه‌كی باڵای فێرخواز مامۆستایه، گه‌ر ئه‌و ره‌فتاره‌كانی جنێوفرۆشتن و شكاندنه‌وه‌ی كه‌سانی دیكه بێت، ئه‌وا قوتابی و فێرخواز لاسایی ئه‌وان ده‌كاته‌وه، هه‌مان ره‌فتار دووباره ده‌كه‌نه‌وه، لێی ده‌بێته خوو و دواتر ناتوانێ به‌ئاسانی ده‌ستبه‌رداری بێت.


دیدێكی تر بۆ یادی گازبارانی هەڵەبجە. – Denegkan\nدیدێكی تر بۆ یادی گازبارانی هەڵەبجە.\nbyعومه‌ر محەمەد\tMarch 2, 2012\tجینۆساید\nبۆئەوەی گوزارشتێكی ڕاستەقینە لەیادەوەری تاوانی جینۆسایدبكەین، رێزگرتن لەقوربانیان ببێتە كردەوە، گرنگە چاوێك بەرابودووی خۆماندا بگێرینەوەوبزانین چیمانكردووەو لەئێستادا چی دەكەین‌و چۆن روبەروی ئەویادەوەرییە دەبینەوە، چی دەكەین‌و چی دەڵێین ؟ چی دەچێتە خانەی رێزگرتن لەقوربانیانەوەوچی سوكایەتیە بەقوربانیەكانمان‌و بەخودی یادەوەرییەكەش ؟ لەدوای راپەرینی ئازاری سالی 1991 وە هەموو سالێك یادی قوربانیانی ئەنفال‌و هەڵەبجە دەكرێتەوە فرمێسك بۆ شەهیدان دەرێژرێ !! بەڵام پرسیاری سەرەكی ئەوەیە ئەو تاوانانە تاچەند بوونە مایەی ئەوەی پەندو عیبرەتی لێوەربگرین‌و خۆمانی لەسەر بنیاتبنێنەوە، وەكو پەرچەكردارێك لەدژی نەیارەكانمان بیكەینە هەوێنی لێبوردەیی‌و خۆشەویستی نێوانمان ؟ بەڵام بەپێچەوانەوە لە ساڵی 1991 وە خۆمان بەقەد ژمارەی قوربانیانی هەڵەبجەمان لەیەكتری كوشتووە !!\nبێگومان هەموومان كۆكین لەسەرئەوەی رێزلەقوربانیان‌و كەسوكاریان بگرین، بەڵام رێزلێنان چۆنە ؟ چ بەهایەكی هەیە ئەگەر نەبینەوێنەیەكی جوان‌و سەرنجی دنیا بۆلای خۆمان رابكێشین..؟ لەیادەوەری ساڵانی رابوردودا لە رووی دەربرینیشەوە هەڵەی زەقمان تێپەراندووە، باچەند نمونەیەك بهێنینەوە: ( وەزارەتی شەهیدان‌و ئەنفالكراوان لەلافیتەیەكدا نوسیویانە ( بەرزو پیرۆزبێت رۆژی جینۆسایدكردنی گەلی كورد، زۆرجار ئەوە دوبارە دەبێتەوە بەرزو پیرۆزبێت یادی كیمیابارانكردنی شاری هەڵەبجە..!!. لەراستیدا ئەمە، هەڵەیەكی گەورەیە، ئێمە یادی تاوان دەكەینەوە بۆیە رۆژی 16ی ئازاری 1988پیرۆز نیە بەپێچەوانەوە رۆژێكی نەفرەت لێكراو پەڵەیەكی رەشە بەمێژوی مرۆڤایەتیەوە، ئەوەی پێویستە بەبەرزی رابگیرێت گیانی قوربانیەكانە نەك رۆژەكە . هەتا ئەمرۆ بەتاوانی ئەنفال‌و كیمیابارانی هەڵەبجە دەلێن: (كارەسات) ئەوە هەڵەیەكی گەورەیە .. بە قوربانیانی ئەنفال‌و تاوانی هەڵەبجە دەوترێت ” پاشماوە ” وای بۆدەچم ئەمەش سوكایەتی بێت، بۆیە ووشەی بەجێماو یاخود قوربانی بەشیاو دەزانم .\nپەیام بۆیادەوەری تاوانی گازبارانی هەڵەبجە :\n1. یادەوەریەكان بكەینە دەروازەیەك بۆ ئاشتی‌و لێبوردەیی‌و چەساپاندنی مافی مرۆڤ‌و پاراستنی كەرامەتی هاولاتی، چونكە هاولاتیەكی رێزلێگیراودەتوانێ رێزی راستەقینە لەقوربانیانی تاوانی جینۆساید بگرێت.\n2. یادەوەری هی هەموانە نەك هی دەستەبژێر..! بۆیە باشتر وایە كارتی داوەت بۆهیچ كەس‌ولایەنێك نەچێت، چونكە ئەگەر یادەوەریەكان نەتەوەین ئەوە هی هەموومانن وەكوچۆن هەموومان مافمان پێوەی هەیە ئاواش ئەرك دەكەوێتە سەرشانمان ئیدی خۆمان ئازادین چۆن‌وبەچ شێوەیەك یادی دەكەینەوە . بەپێچەوانەوە كەدەعوەتی تێكەوت بەلای كەمەوە دڵی خەڵكانێكی تێدا دەشكی‌و خەڵكانێكی گومان لێكراویش بەهۆی كارتی داوەتنامەوەدێن‌و لە ریزی پێشەوە لەسەر قەنەفەی شەرەف دادەنیشن وكەسوكاری قوربانیانیش لە دوایانەوەن. چ كارە ساتێكە كۆنەبەعسیەك لەریزی پێشەوە دابیشێ ؟\n3. پێویستە روئیامان فراوان بێیت‌و پێشبينی داهاتوو بكەین‌و سنوری یادەوەریە كۆنەكان، جیاوازی بیرورا، جیاوازی حزبایەتی‌و ئاین‌و ئایدۆلۆژیا ببەزێنین، رێزگرتن لەماف‌وكەرامەتی مرۆڤ ببێتە پەیامی سەرەكی یادەوەریەكە . مەبەستمە بلێم پێویستە ئەو یادەوەریانە ببنە هەوێنی ئاشتبوونەوە وەكو چۆن خەلكانی دڵ لێك شكاو لەجەژندا ئاشت دەبنەوەو گەردن ئازایی لەیەك دەكەن لەیادی هەڵەبجەو ئەنفالیشدا ئەمە ببێتە نەریت.\n4. سفرە رازاندنەوەو خەرجی زۆر بۆداوەت‌و داوەتكاری لەو یادانەدا نەنگییە، چونكە جگەلە بەهەدەردانی خەرجییەكی زۆردەبێتە خالێكی ناشرینی یادەكانیش . دەبێت لەبری بەهەدەردانی سامانی گشتی ئەو رۆژانە ببنە رۆژی كەمكردنەوەی خەرجی‌و بنیاتنانەوە.\n5. لەو رۆژەدا كارێكی جوان دەبێت ئەگەر ناوبنرێت ( رۆژی ژیانەوە) رێزگرتن لەسروشت‌و زیندەوەر، نەك هەر لە هەڵەبجە بەڵكو لەسەر تاسەری كوردستان سەر برینی پەلەوەرو ئاژەڵان، واتە گۆشت خواردن لە چێشتخانەو ماڵەكانیشماندا قەدەغەبكەین‌و هەوڵبدەین وەكو داب‌ونەریتێكی كۆمەڵایەتی بیچەسپێنین كە سەربیرن‌و گۆشتخواردن بكەینە شەرمێكی گەورە.\n6. رێزگرتنی راستەقینە لە قوربانیانی ئەنفال‌وكیمیاباران دەشێت بكەینە كارتی بەهێزی فشار لەسەر لەلایەنە سیاسیە ناكۆكەكانی كوردستان، بۆئەوەی نیازە شەرانگێزیەكان لەگۆڕبنرێن‌و لەمەولا ملاملانێی مەدەنی‌و كێبەركێی سیاسی بەخزمەت گوزاری بكەن نەك بە رشتنی خوێنی یەكتری واتە ( شەڕی ناوخۆ، كوشتنی بەئەنقەست، خوێنرشتن بەهەر پاساوێَك ) بەفەرمی رابگەینرێت كە ئەو رەفتارانە سوكایەتیە بە قوربانیانی جینۆساید.\n7. هەركوشتنێكی بەئەنقسەت سەرباری سزا یاساییەكەی سزای رێزنەگرتن لە قوربانیانی جینۆسایدیشی بخرێتە سەرو ئەمەش بەیاسا رێكبخرێت .\n8. راوكردن‌و دارشكاندنەوە بەگشتی‌و بەتایبەتی لەو رۆژانەدا سزای قورستریان بۆ دابنرێ لەوەی یاسا لەرۆژانی ئاسایدا دایناوە. ئەمەش بۆ جیاكردنەوەی ئەو رۆژانەیە لە رۆژانی ئاسایی.\n9. كەسانی دانسقەو بەرچاو لەقوربانیان ئەوانەی خاوەنی چیرۆكی تایبەت‌و دۆسێی تایبەتن لەو یادانەدا زەق بكرێنەوەو رێزی تایبەتیان لێبگیریت وەكو ( تاقانەكان ئەوانەی لەخانەوادەكەیان تەنها یەك كەسیان ماوە، دەربازبوانی گۆڕی بەكۆمەڵ، یان حاڵەتێكی هاوشێوەی مەلا هەورامانی هەلەبجە كە لەناو تەرمەكاندا بە زیندوویی ماوەتەوە، يان (ديمةن ) كة لةكيميابارانى باليسان ماوةى دوو رؤذ لةباوةشى تةرمى دايكيدا لةضياى زةينةتيرمابووةوة ء دواتر ريَبواريَك دؤزيبوويةوة )\n10. كەسانێك كە تۆمەتبارن یان گومان لێكراون بە دزی سامانی گشتی‌و پێشیلكاری مافی مرۆڤ، يان توند رةفتارنوستەمكارن رێگە نەدرێن لەو یادانەدا قسەبكەن‌و ووتاربخوێننەوە.\n11. زمانمان لەهەندێك دەستەواژە پاكبكەینەوە بۆنمونە، ووشەی كارەسات لە بری تاوانی ئەنفال‌وگازبارانی هەڵەبجە بەكارنەهێنرێ، چونكە لە هەڵەبجە تاوان رویداوە، رونتر بلێین : ئەوەی لەشاری (وان) یان لەوڵاتی (ژاپۆن) ڕویاندا كارەسات بوو، بەكورتی هەموو تاوانێك كارەساتی لێدەكەوێتەوە بەڵام مەرج نیە هەموو كارەساتێك تاوان بێت .\nPrevious به‌ندایه‌تی به یه‌كسانی باشتره له ئازادییه‌ك كه یه‌كسانی تێدا نه‌بێ\nNext گۆڤاری هەنار ژمارە ٧٣