نرخی زه‌وی له شاره‌كانداو كاریگه‌ریی له‌سه‌ر چڕی دانیشتوان :: کۆلیجی کارگیری و ئابوری\nAdministration and economic > نرخی زه‌وی له شاره‌كانداو كاریگه‌ریی له‌سه‌ر چڕی دانیشتوان\nنوسینی م.ی. فاتیمه قادر مسته‌فا\nله راستیدا گه‌شه‌ی دانیشتوان له جیهان و پێشكه‌وتنی شارستانی وا له مرۆڤ ده‌كات، كه پێویستی به ده‌رامه‌تی ئابووریی جۆراوجۆر بێت، بۆیه په‌یوه‌ندی به‌هێز هه‌یه\nله نێوان چڕی دانیشتوان و بواره ئابوورییه‌كه‌ی، بێگومان شاره‌كان شوێنی پێكهاته‌ی مرۆڤه، چونكه شار یه‌كێكه له شوێنه گرنگه‌كانی نیشته‌جێ بوونی مرۆڤ. له‌به‌ر ئه‌وه زانسته‌كانی كۆمه‌ڵناسی و ئابووری و ڕامیاری و جوگرافی جه‌ختیان له‌سه‌ر ئه‌نجامدانی توێژینه‌وه له چوارچێوه‌ی شاره‌كاندا كردۆته‌وه. دانیشتوان له شاردا، به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو دووچاری گۆڕانكاری ده‌بێت. شاره‌كان به‌و ناوه‌نده له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێن كه‌هه‌زاران ساڵه دانیشتوان بوَخوَیان راده‌كێشن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی دامه‌زراوه ئیداری و حكومییه‌كانیان تێدایه، كه‌دواتر ده‌بنه شوێنی كوَبوونه‌وه‌ی كوَمه‌ڵێكی زوَر له‌چالاكییه ئابورییه‌كان ئه‌مه‌ش ده‌بێته هوَی فراوانبوونی شاره‌كان .\nشار بریتی یه له كوَبوونه‌وه‌ی كوَمه‌ڵێك كه‌سی جێگیرو دروستكردنی تێكه‌لاَوی پیشه‌یی ناكشتوكاڵی، كه‌لێره‌دا دانیشتوان به‌شێوه‌یه‌كی سروشتی لێك نزیكن، به‌لاَم به‌شێوه‌یه‌كی كوَمه‌لاَیه‌تی لێك دوور ده‌كه‌ونه‌وه، شار ئه‌و مه‌ڵبه‌نده ئاوه‌دانیه‌یه كه له‌ئێستادا چوارچێوه‌یه‌كه بوَ له‌ئامێز گرتنی ژماره‌یه‌كی زوَر له‌مروَڤه‌كان و داموده‌زگا میری و دامه‌زراوه كه‌لتوری و هونه‌ری و ڕوَشنبیرییه‌كان كه خواسته‌كانی مروَڤ و غه‌ریزه‌ی كوَمه‌لاَیه‌تی هه‌وێنی پێكهێنانی بوون.\nفراوانبوونی شاره‌كان و زوَر بوونی قه‌واره‌یان و گه‌وره‌بوون و گرنگیان بوَته هوَی به‌شداری بوونیان له‌گه‌شه‌سه‌ندنی دیارده‌ی شارستانیه‌تی له‌جیهاندا، بوَته جێگه‌ی گرنگی پێدانی توێژه‌ران ، هه‌ریه‌ك له‌گوَشه نیگای تایبه‌تی وردی خوَیه‌وه ئه‌م دیارده‌یه ده‌بینێ، له‌دروست بوونی و گه‌شه‌كردن و په‌ره‌پێدانیدا، له‌گه‌ڵ پێكهاته‌ی ناوخوَی و ئه‌و كێشانه‌ی ڕووبه‌رووی ده‌بێته‌وه هانده‌رێكه بوَ به‌كارهێنانی تواناكانی و لێهاتوویی له‌مبواره.\nفراوانبوونی شار و پێشكه‌وتنه‌كه‌ی به‌ڵگه‌یه بوَ ڕێژه‌ی دانیشتوان و جوَره‌كه‌ی و خێرای گه‌شه‌كردن، ئه‌گه‌ر په‌یوه‌ندی له‌نێوان گه‌شه‌ی دانیشتوان و فراوانبوونی ڕووبه‌ر په‌یوه‌ندییه‌كی هاوته‌ریب بێ زیادبوونی ڕێژه‌ی دانیشتوان له‌شاره‌كاندا هاوكاته له‌گه‌ڵ زیادبوونی ڕووبه‌ری شار له‌ئه‌نجامدا ده‌بێته هوَی زیادبوونی داواكاری له‌سه‌ر زه‌وی نوێ ، كه‌ده‌بێته هوَی گه‌وره‌بوونی شار به‌شێوه‌یه‌كی هه‌ره‌مه‌كی خێرا، ئه‌مه‌ش رۆڵی هه‌یه له‌سه‌ر ده‌ستكه‌وتنی ئێش و شوێنی نیشته‌جێ بوون وه‌ك ڕێزێك بوَ مروَڤـ كه‌بگونجێ له‌گه‌ڵ ئه‌و قه‌ڵه‌باڵغیه‌دا قه‌یرانی دانیشتوان‌و كه‌می به‌رهه‌مه خوَراكییه‌كان چاره‌سه‌ر بكرێت، به‌شێوه‌یه‌كی ڕێكوپێك، دابه‌شكردنی ئاو و به‌كارهێنانی به‌شێوه‌یه‌كی ته‌ندروست و دابینكردنی كاره‌با و سه‌رچاوه‌ی وزه‌ی جیاواز، كه ئه‌مه پێداویستیه‌كی سه‌ره‌كی یه له‌پێداویستیه‌كانی شار له ولاَته پێشكه‌وتووه‌كان و تازه پێگه‌یشتووه‌كاندا.\nشاره‌كانی هه‌رێمی كوردستانیش وه‌كو سه‌رجه‌م شاره‌كانی تری جیهان له‌ئاكامی به‌رزبوونه‌وه‌ی ڕێژه‌ی گه‌شه‌ی شارنشینی و كوَمه‌ڵێك هوَكاری تری سروشتی و مروَیی ڕووبه‌روی فراوانبوونی ڕووبه‌ره‌كانیان بونه‌ته‌وه، بۆ نموونه شاری هه‌ولێر ساڵی (1957) ڕووبه‌ره‌كه‌ی (841,2)هێكتار بووه، به‌لاَم له ساڵی ( 2005) ڕووبه‌ره‌كه‌ی گه‌یشته (13113)هێكتار .\nله‌م ڕوانگه‌یه‌وه ئه‌گه‌ر سه‌یری شاره‌كانی هه‌رێمی كوردستان بكه‌ین ئه‌م دیارده‌یه به ڕوون و ئاشكرا دێته به‌رچاو، كه رووبه‌ری شاره‌كان به‌رده‌وام له فراوانبووندایه به شێوه‌ی گشتی، باشترین نموونه‌ش له سه‌ر ئه‌م بابه‌ته شاری هه‌ولێره، كه سنوری شار بێئه‌ندازه به‌ره‌وه فراوانی چووه، به تێپه‌ڕبوونی ساڵه‌كان سنوره‌كه‌ش گه‌وره‌و فراوان بووه تا وایلێهاتووه كۆمه‌ڵگاكانی ده‌وروبه‌ریشی بگرێته خۆی واتا له ناو یه‌ك سنوری شاره‌وانیدا بن.\nنرخی زه‌وی و ڕه‌نگدانه‌وه‌ی له‌سه‌ر چڕی دانیشتوان :\nیه‌كێ له‌و هۆكارانه‌ی كه كاریگه‌ریی هه‌یه له‌سه‌ر جیاوازی چڕی دانیشتوان ( مه‌به‌ست دانیشتوانه له یه‌كه‌ی ڕووبه‌ردا )، له شاره‌كاندا جیاوازی نرخی زه‌وییه له رووبه‌ری شاردا، چونكه ئه‌م نرخه له سنوری شاردا وه‌ك یه‌ك نییه، له هه‌ندی گه‌ڕه‌ك و به‌شی شاردا نرخی زه‌وی گرانتره له چاو هه‌ندی به‌شی تری شارو گه‌ڕه‌كدا، ئه‌مه‌ش له‌به‌ر هه‌ندێ هۆكاره، وه‌ك نزیكی له ناوچه‌ی بازرگانی شارو داموده‌زگا حكومییه‌كان و سه‌نته‌ری شارو نزیكی له شوێنه كارگوزارییه‌كان ....تادوایی. یه‌كه‌ی رووبه‌ر له ناوه‌وه‌ی شار، جێگیره‌و ناتوانرێت بگوێزرێته‌وه، گۆڕانی نرخیش پشت به كۆمه‌ڵێك هۆكار ده‌به‌ستێ، كه به‌ستراوه‌ته‌وه به شوێن و هۆكاره‌كانی و جۆری تریش به‌ستراوه‌ته‌وه به شێوه‌ی به‌كارهێنانی ئه‌و ناوچه‌یه‌و توانای گه‌یشتن پێی. به‌رزیی نرخی زه‌وی له‌شار به‌هۆی زۆربوونی داواكارییه، به گوێره‌ی كێبركێی به‌رزبوونه‌وه‌ی نرخ، كه ئه‌وه‌ش به گوێره‌ی به‌رزی ئاستی گوزه‌ران زیاد ده‌بێ. زه‌وی له‌شار بۆ مه‌به‌ستی جۆراوجۆر به‌كاردێت وه‌ك خانوبه‌ره‌و بازرگانی و ده‌زگای حكومی و شتی تر، به‌لاَم بۆ مه‌به‌ستی خانووبه‌ره به پله‌ی یه‌كه‌م دێت، چونكه رووبه‌رێكی فراوانی گرتۆته‌وه به به‌راوورد له‌گه‌ڵ به‌كارهێنانی تر. سه‌نته‌ری هه‌موو شارێك ناوكی شاره و پێشده‌كه‌وێ و فراوان ده‌بێ له هه‌موو ئاراسته‌كانی، ئه‌وه‌ش به به‌كارهێنانی جۆراو جۆر وه‌ك یه‌كه‌ی نیشته‌جێ بوون و بازاڕو شتی تر، جوڵه‌ی خه‌ڵكیشی تێدا به‌رده‌وامه به هه‌موو جۆره جوڵه‌یه‌ك، به‌رده‌وامی زۆر بوونی دانیشتوانیش وا ده‌كات كه شاره‌كه به‌ره‌و فراوانی بچێت به دروستكردنی یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوونی نوێ له ده‌وروبه‌ری شاردا، جا ئه‌وه‌ش به زۆربوونی سروشتی (واتا جیاوازی له نێوان له دایكبوون و مردن) بێت یان كۆچی خه‌ڵك له گونده‌كان یان شاره‌كان به‌ره‌و ئه‌م شاره بێت، واتا نرخی زه‌وی له شاردا كاریگه‌ره به هه‌ندێك هۆكار وه‌ك:\n1- تێكڕای زیادبوونی دانیشتوان ( سروشتی یان میكانیكی) له ناوچه شارنشینه‌كان.\n2- چڕی دانیشتوان له شاردا.\n3- بوونی بازاڕ له ناوچه‌ی ئاره‌زوومه‌ند.\n4- كاریگه‌ریی و گۆڕانكاری شوێنگه له ڕووی ئاووهه‌واو سه‌چاوه‌ی ئاو.\n5- به‌رزی و نزمی ڕووی زه‌وی.\n6- شێوه‌و جۆری خانووبه‌ره‌و باڵه‌خانه‌كان له ناوچه شارنشینه‌كان.\nبه‌لاَم شوێنگه به یه‌كێ له هۆكاره كاریگه‌ره‌كان داده‌نرێ له‌سه‌ر به‌رزی نرخی زه‌وی له شاره‌كاندا، له راستیدا سه‌نته‌ری شار ناوچه‌یه‌كی بازرگانییه بۆیه نرخ له‌م ناوچانه‌ی شار گرانتره له چاو به‌شه‌كانی تری شار، چونكه كێبركێ ده‌كات له‌گه‌ڵ به‌كارهێنانه‌كانی تر. واتا نرخه‌كه به‌ستراوه‌ته‌وه به شێوازی ئه‌و به‌كارهێنانه، هه‌تا له سه‌نته‌ر دوور بكه‌وینه‌وه نرخ كه‌متر ده‌بێت و چڕی دانیشتوانیش كه‌م ده‌كات، چونكه ده‌وروبه‌ری شار دوور ده‌كه‌وێته‌وه له هه‌موو پیشه‌یه‌كی جۆراوجۆر له شار و كارگوزارییه‌كانی شار، بۆیه ئاره‌زووی خه‌ڵك له نیشته‌جێبوونیش كه‌م ده‌كات. هه‌تا ئه‌و رووبه‌رانه‌ی كه كه‌وتونه‌وته سه‌ر شه‌قام به تایبه‌تی شه‌قامه سه‌ره‌كییه‌كان نرخیان به‌رزتره له چاو ئه‌و ناوچانه‌ی كه دوورن له شه‌قامه‌كان، واتا په‌یوه‌ندییه‌كی به‌هێز هه‌یه له نێوان زۆری به‌كارهێنان و نرخی زه‌وی بۆ نموونه ئه‌و كه‌سه‌ی خانوویه‌ك ده‌كات دوور له شوێنی كاركردنی تێچوونی هاتوچۆی زۆره تا ده‌گاته ئه‌و شوێنه‌ی كاركردنی به به‌راوورد له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سه‌ی كه نزیكی شوێنی كاركردنه‌كه‌یه‌تی، ته‌نانه‌ت جیاوازی له نرخ هه‌یه له نێوان پارچه‌یه‌ك بۆ پارچه‌یه‌كی تر له شاردا. كه كاریگه‌ره به تایبه‌تمه‌ندی ئه‌و شوێنه، گه‌شه‌كردن و زوَر بوونی دانیشتوان له‌هه‌ر ناوچه‌یه‌ك بێت و به‌هه‌ر جوَرێك بێت ده‌بێته هوَی گه‌وره‌بوونی شارو فراوان بوونی، هوَكارێكی سه‌ره‌كی یه بوَ دروستبوونی قه‌یرانی نیشته‌جێ بوون، به‌هوَی ئه‌وه‌ی كه‌ژماره‌ی دانیشتوانی شاره‌كان گه‌شه ده‌كه‌ن رووبه‌ری زه‌وییه‌كه‌ی به‌رفراوان ده‌بێت ، ئه‌وكاته شار كارو پێكهاته‌ی نوێی بوَ زیاد ده‌بێت له‌ژێر كاریگه‌ری پێكهاته‌ی ده‌ره‌كی و ناوه‌كی، مه‌ڵبه‌ندی شاره‌كان به‌ناوكی دانیشتوانی كوَمه‌ڵگه گه‌وره‌كان داده‌نرێت له‌چوارچێوه‌ی رووبه‌رێكی دیار كراودا ، چالاكی و كاره‌كانیان له‌هه‌ردوو چوارچێوه‌ی (جێگه) و (شوێن ) دا په‌یڕه‌و ده‌كرێ، پێكهاته‌ی دانیشتوان به‌خاوه‌ن گرنگی یه‌كی گه‌وره داده‌نرێت له‌به‌ر بوونی پێكهاته‌ی دانیشتوان له‌كاره‌كاندا، هه‌ر پێكهاته‌ی دانیشتوانه بنه‌مای به‌رپابوونی مه‌ڵبه‌نده شارستانیه‌كانه له كوَمه‌ڵگاكاندا ، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش هه‌ر پێكهاته‌ی دانیشتوانه ده‌بێته هوَی په‌ره‌سه‌ندنی رووبه‌ری زه‌وی دانیشتوان گوَڕانی شێوازی به‌رهه‌مهێنان له‌و رووبه‌ره‌دا، له‌لایه‌كی تر دابه‌شكردنی زه‌وی و خانوو به‌سه‌ر دانیشتواندا له‌و ناوچانه‌ی كه تازه‌ن له‌شاره‌كه‌دا ده‌بێته هوَی فراوان بوونی شار، جگه له‌مه‌ش پروَسه‌ی نوێ كردنه‌وه‌ی شاریش ده‌بێته هوَی فراوان بوون ، له‌لایه‌كی تره‌وه دروست كردنی شه‌قامه‌كان و ئاڵوگوَڕكردنی زه‌وی نیشته‌جێ بوون له‌مه‌ڵبه‌ندی شار و ده‌وروبه‌ری هوَكارێكن بوَ گه‌وره بوونی شار .\nهه‌ركاتێك شار فراوان بێت دووری له‌مه‌ڵبه‌ندی شاره‌كه‌وه زیاد ده‌كات سه‌باره‌ت به‌دانیشتوانی ده‌وروبه‌ری شاره‌كه، به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه هه‌ركاتێك دووری له‌چه‌قی شاره‌كه‌وه زوَر بێت ئه‌وا شاره‌كه گه‌وره‌و فراوان ده‌بێت، مه‌ڵبه‌ندی شار (ناوه‌راستی شار) ده‌بێته شوێنێكی سه‌رنج راكێش بوَ دانیشتوان. گه‌شه‌كرنی شارستانی به‌شێوه‌یه‌كی هه‌ست پێكراو له‌م دوایانه‌دا زیادیكردووه به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ كاته‌كانی پێشتر له‌مێژووی مروَڤایه‌تی دا ، بێگومان ئه‌م گه‌شه‌كردنه‌ش به‌هوَی گوَڕانی پیشه‌سازی و كشتوكاڵییه‌وه بووه، ئه‌و هوَكارانه‌ی كه‌بوونه هوَی ئاسانكردنی په‌یوه‌ندی له‌نێوان شاره‌كاندا بوَ به‌ده‌ستهێنانی پێداویستی یه‌كان، به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ده‌كرێ بڵێین ئه‌م هوَكارانه پشتیوانی باشن بوَ فراوانبوونی شاره‌كان كه‌هه‌موو جیهانی گرته‌وه، به‌لاَم ده‌توانین بڵێین گه‌شه‌ی دانیشتوان به‌پله‌ی یه‌كه‌م بوَته هوَی ئه‌م فراوانبوونه، ئه‌م زیاد بوونی دانیشتوانه‌ش له‌شاره‌كاندا ده‌گه‌ڕێته‌وه بوَ دوو گوَڕانكاری بنچینه‌یی كه یه‌كه‌میان زیادبوونی سروشتی له ژماره‌ی دانیشتواندا به‌هوَی گه‌شه‌كردنی باری ئابووری دانیشتوان و باری كوَمه‌لاَیه‌تی، دووه‌میان دیارده‌ی كوَچكردن له لادێكانه‌وه بوَ شاره‌كان. بێگومان چڕی دانیشتوانی شاریش كاریگه‌ره به قه‌باره‌ی ئه‌و شاره راده‌ی فراوانبوونی كه تاچ راده‌یه‌ك رێگریی نییه له فراوانبوونی به هۆی بوونی به‌رزی و نزمی و گردوو چیا له به‌رده‌میدا ئه‌گه‌ر ئه‌م هۆكارانه هه‌بن ئه‌وه شاره‌كه ناتوانێت به‌ره‌و فراوانبوونی زۆر بچێت، له چاو ئه‌و شارانه‌ی كه ڕووه‌كه‌یان ته‌خته، توانایی فراوانبوونی زۆرتره، چونكه ڕێگری له‌به‌ر ده‌مدا نییه. جیاوازی چڕی دانیشتوانی شار ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌م هۆكارانه:\n1- جیاوازی نرخی زه‌وی، به‌رزی له سه‌نته‌ری شاره واتا ناوچه‌ی كاركردن (C.B.D)، و كه‌می نرخ له ده‌وروبه‌ری شار، له‌گه‌ڵ بوونی شوێنی سه‌وزایی و شه‌قامی فراوان له ده‌وروبه‌ر.\n2- جیاوازی ئاستی گوزه‌رانی تاك، چونكه خه‌ڵكی هه‌ژار ده‌یه‌وێ خانووی له نزیك شوێنی كاركردن بێت به به‌راورد له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی ده‌وڵه‌مه‌ند.\n3- هۆكاری مێژوویی، وه‌ك زانراوه سه‌نته‌ری شار ناوكی مێژووه، ئه‌مه‌ش ڕه‌نگدانه‌وه‌یه له‌سه‌ر بوونی ناوچه‌ی كاركردن و بازرگانی.\nسه‌ڕه‌رای جیاوازی چڕی دانیشتوان له شاردا جگه له‌مانه پلاندانانی شارستانی ده‌توانێ نرخی زه‌وی له شاردا به‌رز بكاته به هۆی:\n1- جۆر و شێوه‌ی درێژبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون له شاردا.\n2- دیاریكردنی شوێنی دامه‌زراوی گشتی.\n3- دیاریكردنی بڕو فراوانی شه‌قام و ناوچه‌ی كراوه له ناوه‌وه‌ی شاردا.\nهه‌موو ئه‌و هۆكارانه‌ی كه باسمان كردن وایكردووه كه نرخی زه‌وی له شاردا جیاواز بێت، ده‌ره‌نجام چڕی دانیشتوانیش جیاواز بێت، چونكه نرخی زه‌وی و چڕی دانیشتوان دوو هۆكاری سه‌ره‌كین كه كارلێك ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ یه‌كتر بۆ دروستبوون و فراوانبوونی شار، ئه‌م دیارده‌یه‌ش به زه‌قی دیاره له شاره‌كانی هه‌رێمی كوردستان كه شاره‌كان به‌ره‌و فراوانی ده‌چن به به‌رده‌وامی له ده‌ره‌نجامی زۆربوونی دانیشتوان، بۆ زیاتر ڕوونكردنه‌وه‌ی نرخی زه‌وی له‌م نه‌خشه‌ی خواره‌وه به‌رچاو ده‌كه‌وێت، كه شاری هه‌ولێر وه‌ك نموونه وه‌رگیراوه.\nتێكڕای نرخی زه‌وی به دۆلار له شاری هه‌ولێر ساڵی 2005\n1– وه‌زاره‌تی شاره‌وانی، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی شاره‌وانی هه‌ولێر، به‌شی نه‌خشه‌ی بنه‌ڕه‌تی، نه‌خشه‌ی بنه‌ڕه‌تی تایبه‌ت به ناو‌و سنووری گه‌ڕه‌كه‌كانی شاری هه‌ولێر، ساڵی 2005\n2- لێكۆڵینه‌وه‌ی مه‌یدانی، به پشت به‌ستن به كۆمه‌ڵێك نووسینگه‌ی فرۆشتنی زه‌وی‌و خانوبه‌ره‌ی شاری هه‌ولێر.\n- بۆ نوسینی ئه‌م بابه‌ته سوود له‌م سه‌رچاوانه وه‌رگیراوه:\n1- كامران ولی محمود، دور الهجره فی التوسیع المساحی فی المدینه السودان ( دراسه فیجغرافیه الحچر )، بحپ تقدم به الباحپ لماده مشكلات سكانیه، الماجستر، 2005،ص5.\n2- صبر فارس الهیتی، صالح فلیح حسن ،جغرافیه المدن، مدیریه دار الكتب، الموصل، 1986، ص376\n3- شیرزاد عبدالعزیز عبدالرحیم، التوسع المساحی لمدینه دهوك ( دراسه جغرافیه المدن )، رساله ماجستیر، كلیه اڵاداب، جامعه صلاح الدین، أربیل، 1999، ( غیر منشوره )، ص5.\n4- صلاح حمید الجنابی، جغرافیه العصر اسُس وتگبیقات، بدون مكان مگبعه، بغداد، 1999، ص282.\n5- خالص حسنی اڵ‌شعب، صباح محمود محمد، مورفولوجیه المدینه، مگبعه جامعه بغداد، بغداد، 1983،ص137 .\n6- باسم رۆوف ، من التخگیگ المحاصر المدن، مگبعه دار العربیه، بغداد، 1980، ص76 – 77.\n7- عبدالفتاح محمد وهیبه، جغرافیه العمران، المعارف الاسكندریه، مصر، 1975.\n8- كاید عپمان أبو صبحه، جغرافیه المدن، دار وائل النشر، عمان، 2003.\n9- سعدی محمد صالح السعدی والاخرون، جغرافیه الاسكان، مگابع دار الحكمه، اربیل، 1990.\n10- عبد علی الخفاف والاخرون، المبادئ العامه لجغرافیا المدن، دار الكندی للنشر والتوزیع، الاردن، 2000.\n11- فاتیمه قادر مسته‌فا، دابه‌شبوونی دانیشتوانی شاری هه‌ولێر، چاپخانه‌ی ره‌نج، سلێمانی، 2008.\n12- وه‌زاره‌تی شاره‌وانی، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی شاره‌وانی هه‌ولێر، به‌شی نه‌خشه‌ی بنه‌ڕه‌تی، نه‌خشه‌ی بنه‌ڕه‌تی تایبه‌ت به ناو‌وسنووری گه‌ڕه‌كه‌كانی شاری هه‌ولێر، ساڵی 2005.


14/05/2021 1637 جار خوێنراوەتەوە\nوتەبێژیی سوپای ئیسرائیل، خۆی لە دووپاتکردنەوەی لێدوانەکەی دزییەوە بەوەی کە لەوەوپێش گوتوبووی"سوپای ئیسرائیل چووەتە نێو غەززەوە"، لە بری ئەوە گوتی: "ھێرشەکان درێژەیان ھەیە".\nوتەبێژی سوپای ئیسرائیل، جۆنەسان کۆنریکوست لەوەو پێش لە لێدوانێکیدا رایگەیاندبوو کە سوپای وڵاتەکەی ھێرشی دەستپێکردووە و سەربازانی ئیسرائیلی "چوونەتە نێو غەززەوە".\nلەلایەکی دیکەش، وتەبێژێکی دیکەی سوپای ئیسرائیل بەناوی ئاڤیچای ئادرایی لە لێدوانێکیدا بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو رایگەیاند کە ناتوانێت ئەوە پشتڕاست بکاتەوە کە سەربازانی وڵاتەکەی چوونەتە نێو کەرتی غەززە یاخود نا، لەمبارەیەوە گوتی: "تەنھا ئەوە دەتوانم بڵێم کە لە ئاسمان و وشکاییەوە ھێرش بۆسەر کەرتی غەززە دەستیپێکردووە".\nئاڤیچای ئادرایی لەبارەی لێدوانی گوتەبێژەکەی دیکە بەوەی کە رایگەیاندبوو "سەربازانی ئیسرائیل چوونەتە نێو کەرتی غەززەوە" بانگەشەی ئەوەی کرد کە لەو لێدوانەدا "ھەڵەی وەرگێران" ھەبووە.\nئادرایی لەمبارەیەوە گوتی: "گوتەکانی جۆنەسان، نە بە درۆی دەخەمەوە نە پشتڕاستی دەکەمەوە، لەمبارەیەوە ھیچ روونکردنەوەیەک نادەم".\nلە ھەواڵێکدا کە لە رۆژنامەی تایمز ئۆف ئیسرائیل بڵاوکراوەتەوە، ئاماژە بەوە کراوە کە سوپای ئیسرائیل زانیاری ھەڵەی بە میدیا بیانییەکان داوە.\nھەر لە ھەواڵەکەدا ئەوەش خراوەتەڕوو کە کاتێ پرسیاری "ئایا سەربازانی ئیسرائیل چوونەتە نێو غەززە؟" ئاراستەی جۆنەسان کۆنریکوست کراوە، بە "بەڵێ" وەلامی داوەتەوە.\nلەدوای ئەوەی کە جۆنەسان لە راگەیەندراوێکی نووسراودا رایگەیاندبوو کە "لە رێگەی ئاسمانی و وشکاییەوە ھێرش دەکەینەوە سەر غەززە"، لە لێدوانێکیدا بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو، واشنتۆن پۆست و کەناڵی ٢٤ی ئیسرائیلی ئاشکرای کردبوو کە "سەربازانی ئیسرائیل چوونەتە نێو غەززەوە".\nئەفغانستان...چه‌كدارانی تاڵیبان دوو شارۆچكه‌ی دیكه‌یان كۆنترۆڵكرد\nدادگای دەستووریی تورکیا لەبارەی داخستنی "هەدەپە" کۆدەبێتەوە\nئیبراهیم رەئیسی سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئێران كێیە؟\nوەزارەتی ناوخۆی ئێران: رێژەی بەشداری كردن لە هەڵبژاردنەكاندا نزیكەی %49 بووە\nئێران.. تێکشکانى كۆپته‌رێك كه سندوقه‌كانی هه‌ڵبژاردنی ده‌گواسته‌وه ١٢ قوربانى لێکەوتەوە\nلە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئێران ئیبراهیمی رەئیسی سەرکەوتنی بەدەستهێنا\nورده‌كاری هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی ئه‌مڕۆی ئێران بزانه\nله كۆتا ڕۆژیدا، بنیامین ناتانیاهۆ چه‌ند به‌ڵگه‌نامه‌یه‌كی نهێنی له دیوانی سه‌رۆكایه‌تی وه‌زیران سوتاندووه


حزبه كوردییه‌كان بڕیاری كاراكردنه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوكیان نه‌دا - Kirkuknow\nحزبه كوردییه‌كان بڕیاری كاراكردنه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوكیان نه‌دا\nكەركوك، 29-8-2017، كۆبونەوەی ئەنجومەنی پارێزگا بۆ بڕیاری بەشداری لەریفراندۆم فۆتۆ: راگەیاندنی ئەنجومەن\nحزبه كوردییه‌كانی كه‌ركوك بڕیاری كۆتاییان نه‌دا له‌سه‌ر كاراكردنه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك، كه 11 مانگه به‌هۆی بایكۆتی ئه‌ندامانی پارتی دیموكراتی كوردستانه‌وه په‌كیكه‌وتوه.\nئه‌مڕۆ سێشه‌ممه 11ی ئه‌یلول كۆبونه‌وه‌ی حزبه كوردییه‌كانی كه‌ركوك له ناحیه‌ی قه‌ره‌هه‌نجیر – خۆرهه‌ڵاتی كه‌ركوك- به‌ڕێوه‌چوو، بۆیه‌كه‌مجاریش له‌دوای روداوه‌كانی 16ی ئۆكتۆبه‌ر پارتی دیموكراتی كوردستان به‌شداریكرد.\nله كۆبونه‌وه‌كه‌دا بڕیاری كۆتایی نه‌درا له‌سه‌ر كاراكردنه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك، كه ئامانجی سه‌ره‌كی یه‌كێتیی نیشتیمانیی كوردستانه تا له‌وێوه پۆستی پارێزگاری كه‌ركوك به‌ده‌ستبهێنێته‌وه.\nبه‌پێی راگه‌یه‌نراوێكی حه‌وت خالی كۆبونه‌وه‌كه كه كۆپییه‌كی لای (كه‌ركوك ناو)ه تیایدا هاتوه “حزبه‌كان هاوڕابون بۆ كاركردن بۆ كاراكرنه‌وه‌ی كۆبونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك”، به‌ڵام بڕیاری كۆتایی له كۆبونه‌وه‌كه نه‌درا.\nهه‌ر له كۆبونه‌وه‌كه‌دا بڕیاردرا به گفتوگۆی زیاتر و خۆسازدان بۆ یه‌كلیستی لایه‌نه كوردییه‌كان له هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان كه بڕیاره كۆتایی ئه‌مساڵ به‌ڕێوه‌بچێت، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش هه‌وڵده‌ده‌ن كۆبونه‌وه‌ی ده‌وری حزبه‌كان چالاكبكرێت كه ساڵێكه به‌هۆی ناكۆكییه‌كانی پارتی و یه‌كێتی په‌كیكه‌وتوه.\nحزبه كوردییه‌كان هه‌ر له كۆبونه‌وه‌كه‌دا ئیدانه‌ی هێرشی ئێرانیان كرد بۆ سه‌ر باره‌گاكانی هه‌ردو حزبی دیموكرات له كۆیه.\nداواشیان له حكومه‌تی عیراق كرد “ده‌سه‌ڵاتی سه‌ربازی له كه‌ركوك كۆتایی پێبهێنێت و پرۆسه‌ی ته‌عریب رابگیرێت كه له‌ئێستادا به فراوانی به‌ڕێوه‌ده‌چێت”، به‌پێی راگه‌ه‌ینراوه‌كه.\nله‌گه‌ڵ جه‌ختكردنه‌وه له پێكه‌وه‌ژیانی ئاشتی نه‌ته‌وه‌كانی كه‌ركوك.\nله كۆبونه‌وه‌كه‌دا هیچ بڕیارێك نه‌دراوه له‌باره‌ی وه‌رگرتنه‌وه‌ی پۆستی پارێزگاری كه‌ركوك بۆ نه‌ته‌وه‌ی كورد.


ڕاستییەکانی هاتنی ڤایرۆسی کرۆنا بۆ هەرێمی کوردستان - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ Esfand ١٠ ١٤:٠٩\nNews Code 31264\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر؛ دوای پەرەسەندنی ڤایرۆسی کرۆنا لە چین و بڵاوەکردنی لە جیهان لە ماوەی یەک مانگی ڕابردوودا، لە حاڵێکدا کە زۆربەی وڵاتانی جیهان گیرۆدەی ئەم ڤایرۆسە بوونە، هەرێمی کوردستان ڕایگەیاندووە کە هیچ تووشبوویەکی کرۆنا لە هەرێمی کوردستان نییە.\nئەگەرچی ڕەنگە ئەم پاگەندەیەی وەزارەتی تەندروستی هەرێمی کوردستان بە سەختی بسەلمێندرێت، چونکوو هەموو وڵاتانی ئەم ناوچەیە تەنانەت ئەوانەشیان کە لەکەرتی تەندروستیدا زۆر بەتوانا و پێشکەوتوون لە ئاستی جیهان و ناوچەکەدا، ئەم ڤایرۆسە بڵاوەی تێیاندا کردووە و کێشەی بۆیان دروست کردووە و قوربانیشیان داوە.\nلە حاڵێکدا کە لباری دروون ناسیەوە هیوابەخشین بەخەڵک و نەتۆقاندنیان خۆی دەتوانێ ڕێکارێکی باش بێت بۆ پێشگری لە دروست بوونی قەیرانێکی قووڵ.بەڵام دەبێ حکوومەتی هەرێمی کوردستان ئەو ڕاستیە قبووڵ بکات، کاتێ هەموو وڵاتانی ناوچەکە و دەوروبەری هەرێم تووشی کرۆنا بوونە، ئەگەری دزەکردنی ئەم ڤایرۆسە پیسە بۆناو هەرێمی کوردستان زۆرە و ڕەنگە تا ئێستاش هاتبێت بەڵام لە ڕۆژانی داهاتوودا نیشانەکانی دەرکەوێت چونکوو زیاتر لە دوو حەوتەی پێویستە کە کەسی تووشبوو بزانێت، هەڵگری ڤایرۆسەکەیە و لەم ماوەیەدا دەتوانێ چەندین کەسی دیکەش گیرۆدە بکات.\nحکوومەت لە پاڵ ئاگادار کردنەوەی خەڵک و راگەیاندنی ڕێکارەکان بۆ تووش نەبوون ، هەموو راستیەکان بە خەڵک بڵێت و ئامادەکاری پێویستیش بکات بۆ ڕوبەروو بوونەوەی هەر ئەگەرێک و نەخۆشخانەکان و دەرمانخانەکان تەیار ببن تاکوو خەڵک دەستیان بە مادەی پاککەرەوە و دەمامەک و... بگات و نەهامەتیەکانی ئەم نەخۆشیە کەم بێتەوە.\nبەڵام حکوومەتی هەرێمی کوردستان و وەزارەتی تەندروستی هەرێم لەم ڕۆژانەدا زیاتر فوکوسیان لە سەر ئەوەیە کە بەمەبەستی پاراستنی تەندروستی گشتی هاووڵاتیان و ڕێگرتن لە سەرهەڵدان و بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی کڕۆنا لە هەرێمی کوردستان، ناوبەناو خەڵک ئاگادار بکەنەوە کە دوور بن لەو کەسانەی لە ئێران گەراونەتەوە!\nئەمە لە حاڵێکدایە کە هەرێمی کوردستان جگە لە موسافری ئێرانی لە دەیان و سەدان وڵاتی تری جیهانەوە موسافر ڕووی تێدەکات و خەڵک بە فڕۆکە و لە ڕێگای وڵاتانی ترەوە بە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ هاتووچوی هەرێم دەکەن و هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستانیش بە هەمان شێوە دەچنە وڵاتانی تر و دەگەڕێنەوە. دەبێ باش بزانین کە ئەم ڤایرۆسە هی ئێران نییە و حکوومەتی هەرێم نابێت بکەوێتە ناو داوی تۆقاندنی خەڵک لە ئێرانی و ئەوانەی چوونەتە ئێران. ڤایرۆسەکە لە چینەوە هاتووە و ژمارەیەکی زۆر لە وڵاتانی جیهانی بەسەر کردووەتەوە.\nگەشتی ئاسمانی و هاتووچووی زەوینی و دەریایی خەڵکی هەرێمی کوردستان بۆ وڵاتانی ناوچەکە کە هەموویان کرۆنایان تێدا بڵاو بووەتەوە زۆر زیاترە لە ئێران و دەبێ ڕێکارە تەندروستی و پاکژیکارییەکان بۆ هەموو شوێنێک و لە هاتووچوو لە گەڵ هەموو کەسێک ڕچاو بکەن نەک تەنیان ئێرانی و ئەوانەی هاتوونەتە ئێران.\nدوێنێ ڕاگەیێندرا کە تا ئێستا بوونی ۹ حاڵەتی تووش بوون بە کرۆنا لە عێراق سەلمێندراوە و بە گوێرەی تایبەتمەندی ئەم ڤایرۆسە ڕەنگە کەسانێکی دیکەش تووش بووبێتن بەڵام چۆن هێشتا نیشانەکانیان دەرنەکەوتووە نازانن کە دەتوانن ئەم ڤایرۆسە بگوازنەوە. هەر ئەمەش وا دەکات لە هاتووچوو کردن و سەردانی ناو قەرەباڵغیدا کەسی زیاتر تووش ببێت و بەو شێوە ئیپیدمی ئەم پەتایە بگاتە هەرێمی کوردستان و دیکەی ناوچەکانی عێراق و بە تایبەت کەمپی ئاوارە و پانەبەران کە شوێنێکی جگەی مەترسین و ئاستی ڕچاوکردنی خاڵەکانی تەندروستی تێیاندا زۆر کەمە و دەشێت شوێنی بڵاوە کردنی ڤایرۆسەکە بن لە هەموو هەرێمی کوردستان.


بۆکان/ ڕێوڕەسمی ڕێزلێنان لە ساڵوەگەری شاخەوانی کورد موقبیل هونەرپەژوو\nسەردەشت/ پیاوێک ژنەکەی خۆی کووشت\nکوژران و بریندار بوونی چەندین کۆڵبەر لە سنووری بانە\nپەرەسەندنی خۆپیشاندانەکانی ئێران\nئاکسیونی پشتیوانی لە خەڵکی ئەهواز لە وڵاتی هۆڵەند بەڕێوە چوو\nبۆکان/ ڕێوڕەسمی ڕێزلێنان لە ساڵوەگەری شاخەوانی کورد موقبیل هونەرپەژوو\nئاسۆی ڕۆژهەڵات/ بە پێی هەواڵی گەیشتوو بە ناوەندی هەواڵنێری ئاسۆی ڕۆژهەڵات، ڕۆژی ھەینی ٢٣ی خەزەڵوەری ١٣٩٩ی هەتاوی، بە بۆنەی سێزدەھەمین ساڵوەگەری کۆچی دوایی شاخەوانی کورد "موقبیل ھونەرپەژوو" لە شاخی بەردەزەرد و لەسەر گوڵکۆی ناوبراو بە نەریتی ساڵانی پێشوو کۆبوونەوەی ڕێزلێنان بە بەشداری کۆمەڵگای شاخەوانی و وەرزشوانی کوردستان بەرێوەچوو.\nموقبیل هونەرپەژوو، ساڵی ١٣٦٢ی هەتاوی لە شاری بۆکان لە دایک بوو بە هۆی حەز و تێکۆشانی زۆر بە وەرزشی شاخەوانی لە تەمەنی ١٩ساڵیدا بە ئەندامییەتی تیمی نەتەوەیی دەرهات و توانی لە شاخە بەرزەکانی ئێران وەکوو "سەبەلان" و "عەلەم کووه" و "قەندیل" سەرکەوێت.\nهەروەها ناوبراو لاوترین شاخەوانی سەرکەوتوو لە شاخی "لووتسە" لە بەرزاییەکانی هیمالیا و چوارەمین شاخی بەرزی جیهان بوو کە دواتر لە ١٥ی خەزەڵوەری ١٣٨٦ی هەتاوی، لە کێفی بەردەزەردی بۆکان تووشی ڕووداو بوو و دوای ٩ڕۆژ گیانی لە دەستدا.\nئەم کۆبوونەوەیە لەژێر کاریگەری مەترسییەکانی پەتای کرۆنا، بەلەبەرچاوگرتنی بواری تەندرووستی بەشداربووان بەرێوە چوو.


نهێنی ئاکامی نهێنیه‌کان له چی ی دابوو … شنه پێنجوێنی - هوڵه‌ندا 29-11-2011\nSaturday, 03 December 2011 04:46\nدراما یه‌کێکه له‌به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بیه یه‌کان له‌رێێ نواندنه‌وه له‌سه‌ر شانۆ یان سینه‌ما یان به شیوه‌ی بیستراو بینراو واته له ڕێی ته‌له‌فیزؤن وڕادێۆوه ده‌گه یه‌نرێت به بیسه‌رو بینه‌ر. دراما ووشه‌یه‌کی کۆنی یۆنانیه که به‌مانای کارێک یان ڕووداوێک دێت. ده‌کرێ بابه‌تی دراما چیرۆکێکی دروست کراو و زاده‌ی ئه‌ندێشه وخه‌یاڵ بێت، یان روداوێكی راسته‌قینه بێت چ له مێژوویان له ئێستادا ڕووی دابێت.\nدراما بڵاوکراوه‌کان به شێوه‌ی ده‌نگ وڕه‌نگ جۆرێکه له هونه‌ری به‌ربڵاو کاریگه‌ری زۆری له‌سه‌ر بینه‌رو بیسه‌ر هه‌یه له هه‌موو ڕوویه‌کی په‌روه‌رده وفێرکردن وپه‌یوه‌ندی یه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان وهونه‌ریه‌کانه‌وه، به‌ده‌ر له‌هه‌موو به‌هاکانی لایه‌نی ئه‌رێنی، ده‌بێته هۆی خۆشگوزه‌رانی جێژ وه‌رگرتن له‌ناو ماڵه‌کاندا به‌سه‌ربردنی چه‌ند خوله‌کێک بۆ ئه‌و مه‌به‌سته پێجه‌وانه‌که‌شی راسته نه‌بوونی چه‌مکه‌کانی دراما ده‌بێته هۆی ئاڵۆز بوون وسه‌رلێشێواندن و تێکدانی ئاره‌زووی بینه‌ر. هه‌ربۆیه پێویسته نوسه‌ری دراما وده‌رهێنه‌ر بزانن که دراما چه‌نده کارێگه‌ری هه‌یه به‌سه‌ر کۆی کۆمه‌ڵگادا.\nبۆ ئه‌وه‌ی چیرۆکێك بکه‌ینه دراما پێویستمان به‌داڕشتنه‌وه‌ی ئه‌و ده‌قه‌یه بۆ سینارێؤ. ده‌ڕبڕێنی ووشه‌کان بۆ نواندن له‌ڕێی کاره‌کته‌ره‌کانه‌وه له‌کات و شوێنێكی دیاریکراو ئاوێته بوونیان به په‌یوه‌ندی یه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان.\nهه‌ر بۆیه دراما به‌ڵگه‌ی بوون وپه‌یوه‌ندی مرۆڤه‌کان به‌یه‌کتره‌وه ده سه‌لمێنێت له هه‌موو مێژوویه‌کدا، هه‌روه‌ها زمانی کۆمه‌ڵگاشه هه‌رچه‌نده ڕۆشنبیری وزمان وسروشتی کۆمه‌ڵگاگانیش جیاواز بن.\nپێ به پێی ئه‌م باسه شیکردنه‌وه‌یه‌کی هونه‌ری ده‌خه‌ینه ڕوو له سه‌ر درامای( ئاکامی نهێنیه‌کان )که به‌رهه‌می کوردسات تیڤیه‌و نوسینی سینارێۆو ده‌رهێننای سالار سوڵتانه ده‌مانه‌وێت له ڕوویه‌کی ڕه‌خنییه‌وه باسه‌که‌مان درێژه پێ بده‌ین.\nگه‌ر به‌راوردێك بکه‌ین له نێوان ئه‌م درامایه‌و دراما کوردیه‌کانی تردا، ئه‌وا ده‌توانین بڵێن هه‌نگاوێکی ناوه له ڕووی هه‌ڵبژاردنی بابه‌تێکی کۆمه‌ڵایه‌تی و هه‌ندێ ڕووی ته‌کنیکی وهێڵی ده‌رهێنانه‌وه وبگره تا هه‌ندێکیش کاری له فه‌زا یان رووپه‌ردا کردوه که ئه‌مه‌ش جێێ ده‌ست خۆشیه، به‌ڵام ده‌بێت ئه‌وه‌مان بیر نه‌چیت که کؤڵه‌که‌ی سه‌ره‌کی هونه‌ری دراما بابه‌ته واته چیرۆك، که به‌داخه‌وه دارامای باسکراو له‌ڕووی ناوه‌ڕۆکی بابه‌ته‌وه له ئاستێکی نه‌خوازراودا بوو.\nچیرۆك دڵی درامایه.\nچیڕۆك ده‌بێت هه‌ڵگری هه‌موو ئه‌و پرسیاره مه‌عریفی و ئه‌زه‌لی و زانستی وفه‌لسه‌فی وئه‌به‌دیانه بێت که مرۆڤه‌کان به‌دویدا ده‌گه‌رێن ووه‌ڵامیان پێ نیه بۆی، هه‌روه‌ها خاوه‌نی ئاوازێکی ئه‌فوسناوی بێت وبتوانێ ده‌روونی تاکه‌کان هێور بکاته‌وه، درك به ته‌نهایی و ئازا‌ره‌کانی بکات به‌ڵکه له ته‌نهایی ده‌ریبهێنێ، هۆنراوه‌یه‌کی نه‌بیستراوی پێ رابگه‌یه‌نێت، سۆزێك که بتوانێ خه‌مه‌کانی بلاوێنێ، توانای مرۆڤه‌کان به‌هێزتر بکات و هێزی به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی تێدا دروست بکات، هانی بینه‌ر یان بیسه‌ر بدات بیر بکاته‌وه واته فه‌زای خه‌یاڵ وگه‌ڕان به‌دوای نهێنیه‌کانی یه‌کاندا سه‌ر قاڵی بکات هه‌ناسه‌یه‌کی جیاواز بێت که چاره‌نووسی مرۆڤه‌کان وپرسیاری بوون بوروژێنێت. ئه‌مه‌یه کاری ڕاسته‌قینه‌ی بابه‌ت..\nده‌بێت ئاگاداری ئه‌وه‌ش بین هێڵی درامی نوسه‌ر یان ده‌رهێنه ر که بیرۆکه که‌یه ڕوون وئاشکرا بێت و جێێ ی گرنگیه‌کی زورینه‌ی خه‌ڵکی یان بینه‌ر بێت، که‌من پێم وایه بابه‌تی درامای (ئاکامی نهێنیه‌کان) ده‌کرێ چیرۆکێکی ڕاسته‌قینه بوو بێ به‌ڵام ده‌بوو نووسه‌ر بیتوانیایه سوودی له هێڵه درامیه‌که‌ی بکردایه بۆگه‌یاندنی په‌یامه هونه‌ریه‌که‌ی وگرێ و چنین تێدا دروست بکردایه‌و له‌وێشه‌وه هه‌وڵی به‌ره‌و ترۆپك بردنی و له ئاکامدا نهێنیه‌کانی بته‌قاندایه به ستایلێکی تایبه‌تی خۆی، ده‌نا کاری هونه‌ر گێڕانه‌وه‌ی واقیع نیه وه‌کو خۆی، به‌ڵکو کاری ئه‌زموون وداهێنان و په‌ی بردنه به‌و نهێنیانه‌ی که مرۆڤه ساده‌کان درکی پێ ناکه‌ن یان زانیاری پێدانه یان زه‌نگێکه بۆ کارێك که پێش وه‌خت نه یکردبێ واته ده‌بێت له زۆربه‌ی ڕووه‌کاندا سوود به مرۆڤه‌کان بگه‌یه‌نیت.\nبابه‌تی دراما پێویسته زیاتر پشت به ڕووداوه ڕاسته‌قینه‌کانی ژیانی ڕۆژانه ببه‌ستێت بۆ ئه‌وه‌ی درامای ڕیالیزمی دروست ببێ وله‌و کاته‌دا به‌هایه‌کی گرنگ له ڕووداوه‌کانی کۆمه‌ڵگاو ژیانی خه‌ڵکی وگیرو گرفته‌کانی ده‌دۆزێته‌وه.\nگرنگه چیرۆك هه‌ستێكی مرۆییانه‌ی تێدا بێت، بیرۆکه‌که نزیك بێت له‌راستیه‌وه نه‌ك ئه‌وه‌نده نامۆ بێت تا له خه‌یاڵ نزێک ببێته‌وه وه‌ك له درامای (ئاکامی نهێنیه‌کان ) دا بینیمان، هه‌ستت به ئاڵۆزبوونێکی ته‌واو ده‌کرد بۆسه‌رجه‌م کاره‌کته‌ره‌کانی. هێڵی درامی دیار نه‌بوو، بۆ نموونه چه‌وساندنه‌وه‌ی ژن له لایه‌ن ژنان خۆیانه‌وه، پیاو سالاری وده‌سه‌ڵاتی مادییی، نه‌بوونی خۆشه‌ویستی وکۆمه‌ڵێك ڕه‌هه‌ندی تر. من پێم وایه هه‌ریه‌کێ له‌مانه بگری بۆ خۆی دایبرێژیته‌وه بابه‌تی به پێزی باشی لێ ده‌رده‌چیت به‌ڵام هه‌ڵگرتنی هه‌موو ئه‌و باره قورسه خاڵی ده‌ست پێکی لاوازی ئه‌م درامایه ده‌ستنیشان ده‌کات.\nنوسین ودابه‌شکردنی ڕۆڵه‌کان و په‌یوه‌ندی یه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان له‌م درامایه‌دا.\nدایکی شه‌هێن و دایکی ڕۆژان، ده‌بوو نووسه‌ر بیتوانییایه پارسه‌نگی دروست بکردایه له نێوانیاندا وه‌ك چؤن توانی دایکی شه‌هێن پشان بدات که دایکێكی زۆر خراپ وچاوچنوك وبێهه‌سته، له‌به‌رامبه‌ریدا بوونی دایکێكی تر که دایکی ڕۆژان بێ که نموونه‌ی پاکی و گه‌وره‌یی و خۆشه‌ویستی و لێ بورده‌یی بێ بۆ منداڵه‌کانی. به‌م دابه‌ش کردنه ده‌یتوانی هه‌ندێ له‌و گرته بێ وه‌ڵامانه چاره‌سه‌ر بکات واته چاره‌سه‌ری درامی بکات. نموونه له کۆتایدا باوکی ڕۆژان له پیاوێكی دڵ ڕه‌ق وپیاو سالاره‌وه چؤن بووه باوکێكی دڵ نه‌رم وویژدانی ئازاری ده‌دا، ده‌کرا بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و پرسیاره، له‌رێی پاکی و گه‌وره‌ی سۆزی دایکانه‌ی ڕۆاژانه‌وه باوکی کچه‌که‌ی بگۆڕریایه و په‌شیمانی بکردایه‌وه که به‌مه بینه‌رت ده‌گه‌یانده ڕازی بوون وڕؤڵی دایکیشت به‌رز ده‌نرخاند.\nله‌به‌ر نه‌بوونی ئه‌زموون لای نووسه‌ر کاره‌که‌ی به دوولا خراپتر کردبوو، یه‌که‌م نه‌بوونی پارسه‌نگی بوو نموونه، دایکه‌کان، دووهه‌م نه‌بوونی دیالۆگ، هه‌روه‌کو بینومانه دایکی ڕۆژان که ( ڕێزان فه‌ره‌ج ) ه کاری نواندنی له زۆربه‌ی دراماکاندا کردوه‌و سه‌رکه‌وتوو بووه به‌ڵام له‌درامای ئاکامی نهێنیه‌کاندا ڕووبه‌ڕووی فیگه‌رێکی مردوو هاتوه که فه‌زانی نواندنی ته‌سك کردۆته‌وه هه‌رچه‌نده ئه‌م گازنده‌یه به‌رۆکی رێزان ناگرێت به‌ڵکه نووسه‌رو ده‌رهێنه‌ر له‌م فیگه‌ره به‌رپرسیاره.\nداڕشتنه‌وه‌ی ده‌ق سه‌لیقه‌ی ته‌واوی پێویسته تا له کاتی جێ به‌جێکردنیدا چ نووسه‌ر وچ کاره‌کته‌ره‌که تووشی هه‌ڵه نه‌بێت. له‌م درامایه‌دا هه‌ندێ له دابه‌ش کردنه‌که له جێی خۆیدا نه‌بوو، نموونه رؤڵی نه‌به‌ز که به پێێ دراماکه که‌سێکی زۆر خراپ ودڕنده‌و پیاو سالار بوو، هه‌رچه‌نده بۆ هه‌ڵبژاردنی ئه‌و کاره‌کته‌ره بۆ ئه‌و ڕؤله سه‌رکه‌وتوو نه‌بوو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی سیمای نه‌به‌ز که‌سێکی هێمن وله‌سه‌ر خۆ دیاره له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕؤله‌ی زۆر دژ بوون به‌یه‌کتر، هه‌رچه‌نده لێره‌دا ئه‌م ڕه‌خنه‌یه ڕووی نواندنی نه‌به‌زیش ده‌گرێته‌وه که نه‌یتوانیوه ئه‌و رؤله به‌رجه‌سته بکات، یان ده‌کرێ نه‌بوونی دیالۆگ ( حوار) یان نه‌بوونی فه‌زا ئه‌ویشی تووشی ئه‌و گرفته کردوه.هه‌روه‌ها نووسه‌ر نه‌یتوانیوه به‌رجه‌سته‌ی رؤڵی نه‌به‌ز بکات که پیاوێكی به ته‌واوه‌تی پیاو سالارو دڕنده‌یه له‌هه‌ندێ کاتدا به‌زییت پێدا ده‌هاته‌وه که ئه‌مه بۆ خۆی گرفتێكی گه‌وره‌یه به‌م شیوه‌یه ڕؤی نه‌کردۆته ناو قوڵایی گیرو گرفته‌کانه‌وه.\nدوا به‌دوای ئه‌مانه ده‌بوو نوسه‌ر بیتوانیایه کاره‌کته‌ره‌کان وپه‌یوه‌ندیه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان وکه‌ساییتیه‌کانی به تێڕو پڕی پشان بدایه، هێنده‌ی هه‌وڵی ئه‌وه‌ی دابوو به شیوه‌یه‌کی زۆر ساده کاره‌کته‌ره‌کان وه‌ربگرێ هێنده په‌یوه‌ندی کۆمه‌ڵایه‌تی که‌ساییه‌تیه‌کان هیچ بوونێکی نه‌بوو، نه‌به‌ز که‌سێكی نه‌بوو، شه‌هێن هاورێێه‌کی نه‌بوو، به‌گشتی هه‌ر ماڵه‌و دوو منداڵ که هه‌ستت به نه‌بوونی هه‌ناسه ده‌کرد وه‌زیندووی کارێکی تێرو پڕی وون کردبوو که ئه‌مه‌ش بینه‌ر ناگه‌یه‌نێته جێژ وه‌رگرتن وگرنگیت بۆ دراما خۆماڵیه‌کان لا ناهێڵێت و نامۆت ده‌کات.\nزمان و پله‌ی ئاستی ژیان\nفه‌زای زمان به‌ته‌واوتی له‌م درامایه‌دا فه‌رامۆش کرا بوو، هه‌موو که‌سه‌کان به جیاوازی کارو پیشه‌و ئاستی کۆمه‌ڵایه‌تیان وه‌کو یه‌ك ده‌ئاخافتن، به‌ڕای من که‌سێكی یاسایی وه‌کو پارێزه‌ره‌کان لێكۆڵه‌ره‌وه کۆمه‌ڵایتیه‌کان ده‌بوو به‌زمانێكی جیاواز تر و کاریگه‌ر تر ویاسایی تر قسه‌یان بکردایه‌و بیانتوانیایه رۆڵیان هه‌بوایه له‌سه‌ر ژیانی که‌سه‌کانی ناو دراماکه ودواجار هه‌وڵی متمانه‌ی بڕوای بینه‌ریشیان بدایه بۆ نموونه کاتێ پارێزه‌ره‌کان یان لێكؤله‌روه‌کان سه‌ردانی ماڵه‌کان یان خێزانه‌کانیان ده‌کرد بۆ چاره‌سه‌رکردنی ئه‌و کێشه گه‌ورانه، ته‌نها کردنه‌وه فایلێك بووله‌گه‌ڵ چه‌ند په‌یڤێکی زۆر ساده‌و بێ ئه‌وه‌ی هه‌وڵی ته‌واوه‌تی بدات له‌رێێ زمان و دیالۆگه‌وه بتوانن ڕه‌نگ دانه‌وه‌یان هه‌بێت له‌سه‌ر خێزانه‌کان وه‌کو له‌سه‌ره‌وه باسمان کرد نووسه‌ر یان ده‌رهێنه‌ر نه‌یتوانیوه سه‌رکه‌وتوبێ له‌و وورده‌کاری و جوانکاریانه که پێویسته بۆ دراما.که ئه‌مه بۆ خۆی ده‌بێته هه‌ڵه‌و په‌ڵه‌یه‌ك وبینه‌ر تووشی تێڕامان ده‌کات.\nکه‌سێتی نه‌به‌ز یان باوکی ژوان ده‌بوو له‌ناو کۆمپانیاکانیاندا به‌ده‌یان که‌س کاریان بۆ بکه‌ن، به‌چه‌ندین ژووردا تێده‌په‌ڕیت تا ژووری خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات دێت، هه‌ر بۆیه منێك وه‌ك بینه‌ر ناتوانم بڕوا به‌و گرته‌یه بهێنم کاتێ شه‌هێن خۆی ده‌کات به ژووری مێرده‌که‌یدا که ده‌توانرا کارمه‌نده‌کانی پێش ئه‌وه‌ی بچیته ژووره‌وه تێڵێك بۆ خاوه‌نه‌که‌ی بکه‌ن وئاگاداری بکه‌نه‌وه، لێره‌دا ده‌یتوانی یاری به هه‌ڵچوون داچوونی بینه‌ر یان بیرکردنه‌وه‌ی بکات، واته ئه‌م رووداوانه هه‌مووی له خزمه‌ت وجوانکاری کاره درامیه‌که‌دا بوایه‌و ده‌وڵه‌مه‌ندی بکردایه م نه‌ك جیاکاری له ئاستی مادییاکانداو دروست کردنی جیهانێك بۆ ده‌وڵه‌مه‌نده‌کان به بێ مه‌به‌ستی دیاریکراو.\nڕوانگه‌و و جوانکاری و بیرکردنه‌وه کاروبه‌رپرسیارێتی نوسه‌رو ده‌رهێنه‌ره. بتوانێ کاره‌کته‌رێك دروست بکات که زیندوو باوه‌ڕ پێکراو بێت نه‌ك هه‌وڵی دروست کردنی کاره‌کته‌رێکی میکانیکی دوور له‌راستیه‌وه بدات، گه‌رسه‌یری په‌یکه‌ر تاش یان وێنه‌کێشه‌کان بکه‌ین به‌هه‌مان شێوه نموونه‌کانیان له سروشته‌وه وه‌رده‌گرن ونزیکی ده‌که‌نه‌وه، کاتێ وێنه‌که‌شێك له‌ناو چه‌ند نموونه‌یه‌کدا یه‌کێکیان هه‌ڵده‌بژێرێت وجیاکاری تێدا ده‌کات و و دوای به پێێ ره‌نگه‌کان وپارسه‌نگی بۆ تابلۆکه ده‌دۆزۆزێته‌وه رووناکی ده‌خاته سه‌ر هه‌ندێ شوێن که‌مه‌به ستیه‌تی ئه‌وانی تر به تاریکی ده‌هێڵێته‌وه و پێداچوونه‌وه‌و گرنگی دان به هه‌ندێ شوێنی تر تا ورده ورده وێنه‌که له سروشتی مرۆفێك یان له ده‌ڕبڕێنی هه‌ستێک نزیك ده‌بێته‌وه.\nنه‌بوونی ئه‌م خوێندنه‌وه‌یه‌و ئه‌م هه‌ناسه‌یه بۆ ده‌قه درامیه‌کان ئاراسته‌ی ئاسایی خۆیان گۆڕیوه بۆ گاڵته پێکردن وبازرگانی و ڕیکلام کردن به‌مه‌به‌ستی درێژ کردنه‌وه‌ی زنجیره‌کانی که‌هه‌ریه‌کێ له زنجیره‌کانی بنه‌ما سه‌ره‌کیه‌کانی پێك هاته‌ی درامایان وون کردوه که هێنده‌ی تر هه‌وڵی توراندنی بینه‌ریان داوه. ڕاسته سه‌یرکه‌ر هه‌یه به‌و مانایه‌ی که په‌رۆشی وخۆشه‌ویستیمان بۆ کاری خۆماڵی وامان لێ ده‌کات که‌ناچاربین به‌دیار ته‌له‌فیزۆنه‌کانه‌وه دابنیشین و سه‌یری بکه‌ین که ده‌کرێ ژماره‌مان له رووی بازرگانیه‌وه بۆ که‌ناڵه ئاسمانیه‌کان سه‌رکه‌وتوبێ به‌ڵام له‌رووی ناوه‌رۆك و چێژ وزانیاری وه‌رگرتن ورۆژ به رۆژ به‌ره‌و نامۆ بوون وسڕ بوون وورده ورده به‌ره‌و ئیفلیچ بوون هه‌نگاو ده‌نێین.\nنه‌بوونی ئه‌م زه‌مینه‌یه‌ش، نه‌بوونی کادر یان نووسه‌ری دراما یه که گرفتێکی گه‌وره‌ی ترمانه ئه‌وه‌ی ده‌کرێ له‌سه‌ر هه‌وڵی تاك خۆیه‌تی و نه‌توانراوه درك به هه‌موو ڕێبازی قوتابخانه‌کان و هه‌ڵبژاردنی ستایل بکرێ که ئه‌ویش له رێێ خوێنده‌وه‌و زانیاری وه‌رگرتنی وبه‌رده‌وام و گه‌ڕان دێ بۆ خوێندنه‌وه‌ی تازه. نه‌بوونی به‌شێک له په‌یمانگا بۆ خوێنندنی ڕه‌خنه و دروست نه کردنی ره‌خنه گر له په‌یمانگای هونه‌ره جوانه‌کاندا و فه‌رامۆش کردنی ئه‌و به‌شه گه‌وره‌یه بۆ هه‌موو بواره‌کان وبه‌تایبه‌تی بواری هونه‌ری.گوێ پێ نه‌دان به کۆڕ وهه‌ڵسه‌نگاندن دوای په‌خش کردنی هه‌ر به‌رهه‌مێک ئه‌م پاشا گه‌ردانیه‌ی ئێستای بۆ دروست کردوین.\nهه‌ر بۆیه ئه‌م جۆره درامایانه ناچیته قاڵبی ئه‌زممون وتازه‌گه‌ریه وه هیچ شتێكی نوێ ناخاته سه‌ر خه‌رمانی به‌هاکانی دراما. به‌ردێک ناخه‌ته سه‌ر به‌ردێک بۆ دروست کردنی باڵه‌خانه‌ی درامای کوردی بگره به‌شیوه‌یه‌کی ناڕاسته‌وخۆ هه‌وڵی داڕماندنی ده‌ده‌ین، ئه‌وه‌ش به‌رۆکی هه‌موو یه‌کێ له‌ده‌سه‌ڵاتدار و دۆستانی هونه‌ر ده‌گرێته‌وه که ئه‌و به‌رپرسیارێتیه مێژوو ی وهه‌نووکه‌ییه له‌با‌ر ده‌به‌ن .


وەک پێداچوونەوەی ٢١:٢٤، ١ی ئابی ٢٠١٠ (بینینی سەرچاوە)\nویندۆز داواکاری رەقەکاڵای بەهێز دەکات بۆ کارپێکردنی سیستەمەکە کە ئەمەش لە دووا وەشانەکانیدا زیادی کردووە داواکاریەکان وەک وەشانەکانی (۹٥ ، ۹۸ ، ۲۰۰۰ ، ME , XP , ...هتد ) . وە ئەگەر ئەتەوێ هەر بەردەوام بیت لەسەر [[ویندۆز]] ، ئەوا پێویستە رەقەکاڵای نوێ بکڕیت . بەڵام من هیچ هۆیەک نابینم بۆ ئەم گەشە سەندنە خێرایە . بە دڵنیاییەوە ، بەڵآم هەنێ خەڵک پێویستیان بە رەقەکاڵآی نوێ و تەکنۆلۆجی نوێ کە ئەمانە یارمەتی دەدەن . بەڵام بۆ زۆربەی بەکارهێنەرەکان ئەوانەی کە سەردانی وێب ، خوێندنەوە و نووسینی پۆست ، نووسینی ووتار و دانانی سلاید دەکەن . گرنگی چیە لەوەی کە ۲,۳,یان ٤ ساڵ جارێک کۆمپیوتەرێکی نوێ بکڕن ؟ لەسەر ئەوەی کە ئەمە سوودی دەبێت بۆ فرۆشیارانی [[کۆمپیوتەر]] ، ئایە کۆمپیوتەرەک ئیشی زیاتر دەکات لەوەی کە پێش ٥ ساڵ دەیکرد؟.\nویندۆز داواکاری رەقەکاڵای بەهێز دەکات بۆ کارپێکردنی سیستەمەکە کە ئەمەش لە دووا وەشانەکانیدا زیادی کردووە داواکاریەکان وەک وەشانەکانی (۹٥ ، ۹۸ ، ۲۰۰۰ ، ME , XP , ...هتد ) . وە ئەگەر ئەتەوێ هەر بەردەوام بیت لەسەر [[ویندۆز]] ، ئەوا پێویستە رەقەکاڵای نوێ بکڕیت . بەڵام من هیچ هۆیەک نابینم بۆ ئەم گەشە سەندنە خێرایە . بە دڵنیاییەوە ، بەڵآم هەنێ خەڵک پێویستیان بە رەقەکاڵای نوێ و تەکنۆلۆجی نوێ کە ئەمانە یارمەتی دەدەن . بەڵام بۆ زۆربەی بەکارهێنەرەکان ئەوانەی کە سەردانی وێب ، خوێندنەوە و نووسینی پۆست ، نووسینی ووتار و دانانی سلاید دەکەن . گرنگی چیە لەوەی کە ۲,۳,یان ٤ ساڵ جارێک کۆمپیوتەرێکی نوێ بکڕن ؟ لەسەر ئەوەی کە ئەمە سوودی دەبێت بۆ فرۆشیارانی [[کۆمپیوتەر]] ، ئایە کۆمپیوتەرەک ئیشی زیاتر دەکات لەوەی کە پێش ٥ ساڵ دەیکرد؟.\n[[لینوکس]] زۆر بە باشی کار دەکات لەسەر رەقەکاڵآی کۆن ، لەوانەی ویندۆزی XP رەتی دەکەنەوە دابمەزرێن ، یان دووای ۲۰ چرکە وەڵامی کرتەکانت بداتەوە . بە دڵنیایەوە [[لینوکس]] لەو کۆمپیوتەرانەی کە تەمەنیان ۱۲ سال دەبێت بە هەمان خێرای کار بکات بەڵکوو دەتوانێت بەشێوەیەکی باش کار بکات ، واتە دەتوانی پۆستی ئەلکترۆنی بنووسی یان بیخوێنیتەوە و بە ماڵپەڕوکاندا بگەڕێی ، جگە لەوەی ئەگەر هێڵێ ئەنتەرنێتەکەت خێرا نەبێتن.\n[[لینوکس]] زۆر بە باشی کار دەکات لەسەر رەقەکاڵآی کۆن ، لەوانەی ویندۆزی XP رەتی دەکەنەوە دابمەزرێن ، یان دووای ۲۰ چرکە وەڵامی کرتەکانت بداتەوە . بە دڵنیایەوە [[لینوکس]] لەو کۆمپیوتەرانەی کە تەمەنیان ۱۲ سال دەبێت بە هەمان خێرای کار بکات بەڵکوو دەتوانێت بەشێوەیەکی باش کار بکات ، واتە دەتوانی پۆستی ئەلکترۆنی بنووسی یان بیخوێنیتەوە و بە ماڵپەڕەکاندا بگەڕێی ، جگە لەوەی ئەگەر هێڵێ ئەنتەرنێتەکەت خێرا نەبێتن.\nوەک پێداچوونەوەی ١٩:٢٢، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠\nوەرگیراو لە «https://chawg.org/wiki/w/index.php?title=بۆچی_لینوکس_باشترە_؟&oldid=2428»


رووداو رێگرتن لە كاركردنی ڤیڤیان فەتاح لە رۆژئاوای کوردستان پرۆتێستۆ دەکات\nەمڕۆ 10ی ئایاری 2020 نووسینگەی راگەیاندنی سەر بە بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە باکوور و رۆژهەڵاتی سووریا بڕیاریدا ڤیڤیان فەتاح، پەیامنێری رووداو بۆ ماوەی دوو مانگ لە کاری رۆژنامەوانیی قەدەخە بکات و تۆمەتی "سوکایەتیکردن" بە شەهیدان دەخاتە پاڵ ئەو رۆژنامەنووسە. پەیوەندییە گشتییەکانی تۆڕی میدیایی رووداو لە کاتێکدا پرۆتێستۆی ئەو بڕیارە دەکات، ئەو بڕیارە بە ناوزڕاندن و سووکایەتی بە کاری رۆژنامەڤانی لە قەڵەم دەدات.\nدەقی راگەیێندراوەکەی پەیوەندییە گشتییەكانی تۆڕی میدیایی رووداو\nرێگرتن لە كاركردنی هاوكارمان ڤیڤیان فەتاح پرۆتێستۆ دەكەین\nئەمڕۆ 10ی ئایاری 2020 (هاوسەرۆكایەتی نووسینگەی راگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر لە باكوور و رۆژهەڵاتی سووریا)، بڕیاریدا كاركردنی هاوكارمان (ڤیڤیان فەتاح) پەیامنێری تۆڕی میدیایی رووداو، بۆ ماوەی دوو مانگ لە ئەنجامدانی هەر جۆرە كارێكی میدیایی قەدەخە بكات.\nئەو بڕیارە پێچەوانەی هەموو تێگەیشتنێكی راستەقینەیە لە كاری میدیایی و دژی بنەماكانی ئازادی كاری رۆژنامەڤانییە. ئەو پاساوانەی لەو بڕیارنامەیەدا هاتوون و تۆمەتباركردنی ڤیڤیان فەتاح بە سووكایەتیكردن بە شەهیدان، هیچ بنەمایەكی دروستیان نییە. هەر كەسێكی شارەزای كاری رۆژنامەڤانی تەماشای ئەو راپۆرتە تەلەڤزیۆنییەی ڤیڤیان فەتاح بكات كە ئەو هاوكارەمان لەسەری تۆمەتباركراوە، دەزانێت ئەوە رستەیەكی رۆژنامەنووسیانەیە لە چوارچێوەیەكی میدیایی دوور لە هەموو مەبەستێكی سیاسی بەكارهاتووە، لەبەرئەوەش ئەو لێكدانەوە سیاسییەی بۆی كراوە تەواو نادروستە.\nهاوكارمان ڤیڤیان فەتاح، كە خۆی كچی شەهیدێكی كردەوەیەكی تیرۆریستییە، بە كاری پیشەییانە و ئازایانەی میدیایی لە هەموو بارودۆخە سەختەكاندا، خاوەن خۆشەویستییەكی بەرفراوانی جەماوەرییە لە رۆژئاوای كوردستان و بەشەكانی دیكەی كوردستان.\nئێمە لەكاتێكدا داوای هەڵوەشاندنەوەی ئەو بڕیارە دەكەین، لە هەمانكاتدا ئەو بڕیارنامەیەش بە ناوزڕاندن و سووكایەتیكردن بە كاری هاوكارمان ڤیڤیان فەتاح دادەنێین.\nدەقی بڕیارەکەی هاوسەرۆكایەتیی نووسینگەی راگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر لە باكوور و رۆژهەڵاتی سووریا\nپشتبەستوو بە یاسا کارپێکراوەکان بۆ رێکخستنی کاری راگەیاندن لە باکوور و رۆژهەڵاتی سووریا، هاوکات ئەو بڕگانەی ئاماژە بە پاراستنی شکۆی مرۆڤ و لێکتێگەیشتنی ئیدارەی خۆسەری باکوور و رۆژهەڵاتی سووریا، بڕیاردرا پەیامنێری تەلەڤزیۆنی رووداو ڤیڤیان فەتاح بۆ ماوەی دوو مانگ لە هەر کارێکی رۆژنامەڤانی قەدەخەبکرێت، ئەویش بەهۆی سووکایەتیکردن بە شەهیدان و خێزانەکانیان. بڕیارەکە لە رۆژی دەرچوونی ئەم بڕیارەوە جێبەجێدەکرێت.\nجێگەی باسکردنە کە بڕیارەکە لە سەر داوای کۆمەڵێک لە خێزانی شەهیدان دراوە و لە پاش ئەوە دێت کە نووسینگەی راگەیاندن و یەکێتیی راگەیێندکارانی ئازادی سەر بە خێزانی شەهیدان داواییان کردبوو ئەو پەیامنێرە لە بووڵتەنی دواتر داوای لێبووردن بکات، ئەویش رەزامەندی دابوو. بەڵام لەجێی داوای لێبووردن، سووربوو لەسەر سووکایەتیکردن و وەلاخستنی ئەو رێککەوتنەی لەگەڵ ئەو دوو دامەزراوەدا کردبووی، تەنانەت پێشکێشکاری ئەو بووڵتەنە تۆمەتی داوەتە پاڵ ئەو کەسانەی کە ناڕەزایەتییان لەسەر ئەو پەیامنێرە هەبووە و بە کەسانی ئاژاوەگێڕ ناوی بردبوون، بەجۆرێک لەبیری کردووە کە زۆربەی ئەو کەسانە کە پەیامنێرەکە سووکایەتی بەرامبەر کردوون کەسوکاری شەهیدانن، ئەمەش شتێکی قبووڵکراو نییە، جا چ پەیامنێر ئەو کارە بکات یان پێشکێشکار.


ئایدن معروف ئه‌ندامی لیژنه‌ی مافی مرۆڤی په‌رله‌مان ڕۆلی سه‌رۆكی ده‌سته‌ی مافی مرۆڤی به‌رز نرخاند له بواری داكۆكی كردن له‌مافه‌كانی مرۆڤ - ده‌سته‌ى سه‌ربه‌خۆى مافى مرۆڤ له‌هه‌رئمى كوردستان\nئه‌مرۆ 18/3/2019 سه‌رۆكی ده‌سته‌ی مافی مرۆڤ ( ضياء بطرس صليوا ) پێشوازی كرد ( ئایدن معروف ) ئه‌ندامی په‌رله‌مان له‌لیژنه‌ی مافی مرۆڤ له‌خولی ئیستاو خولی ڕابردووو شاندێكی هاوڕئ له‌به‌ره‌ی توركمانی كه بۆ مه‌به‌ستی گه‌یاندنی سوپاس و پێزانینی خۆیان سه‌ردانی ده‌سته‌یان كردبوو.\nله‌دانیشتێنكدا به‌ڕیز ئایدن معروف وتی رؤلی ده‌سته‌و سه‌رۆكی ده‌سته به‌رز ده‌نرخێنین له خزمه‌ت كردن له بواری مافه‌كانی مرۆڤ و داكۆكی كردن له‌مافی سه‌رجه‌م پیكهاته‌كانی هه‌رێمی كوردستان بئ جیاوازی به‌تایبه‌ت ڕؤڵی ده‌سته له‌كاتی هاتنی ئاواره‌كان له سالێ 2014 زۆر گرنگ بو كه توانیان هاوكاری بگه‌یننه ئاواره‌كان به‌تایبه‌ت له چیای شنگال و كه‌مپه‌كان وه وتیشی وه‌ك نه‌ته‌وه‌ی توركمان هه‌میشه هه‌وڵه‌كانی سه‌رۆكی ده‌سته‌مان بیرناچێ بۆ ئاواره توركمانه‌كان و داكۆكی له‌مافه‌كانیان.\nله‌به‌شێكی تری قسه‌كانی ناوبراو وتی هه‌رێمی كوردستان پیویستی به‌وه‌یه كه هه‌ماهه‌نگی هه‌بێت له‌نێوان ده‌زگاو ئه‌و شوێنانه‌ی تایبه‌تمه‌ندن به‌مافی مرۆڤ له‌پێناو به‌ره‌و پیش بردنی ڕه‌وشی مافه‌كانی مرۆڤو لای خۆیه‌وه‌ش ئاماده‌یی ده‌ربری له‌هه‌ردوو لایه‌نی په‌رله‌مانی و وه‌ك لیژنه‌ی مافی مرۆڤ و به‌ره‌ی توركمانی كه هه‌ماهه‌نگ بن له‌گه‌ل ده‌سته‌ی مافی مرۆڤ. وتیشه له‌خولی ڕابردوو ئیمه شاهیدی كاره‌كانی ده‌سته‌ی مافی مرۆڤ به‌ڕیز سه‌رۆكی ده‌سته بوین.\nوه وتیشكی خسته سه‌ر مافی نه‌ته‌وه‌ی توركمان له‌هه‌ریمی كوردستان وتی ئه‌گه‌ر به‌راورد بكه‌ین به‌ناوچه‌كانی تری عێراق كه له ژێر هه‌ڕه‌شه‌ی تیرۆرو ئاواره بون دان ده‌بینین زۆر جیاوازه‌و له هه‌رێم هه‌موولا ئازادن له په‌یره‌و كردنی مافه‌كانی خۆیان و وتیشی ده‌سته‌ی مافی مرۆڤ ڕؤلی زۆربوه له‌و بواره‌و ده‌كرێ له‌داهاتوش ڕؤلی زیاتر ببینی.\nدواتر سه‌رۆكی ده‌سته خۆشحأڵی خۆی به سه‌ردانی شانده‌كه ده‌ربڕی و وتی ئه‌و گه‌واهی دانه‌ی ئێوه بۆ كاره‌كانمان نیشانه‌ی سه‌ركه‌وتنی كاره‌كانی ده‌سته‌یه‌و به‌ڵگه‌ن له‌سه‌ر ئه‌و ده‌ره‌نجامانه‌ی كه ده‌سته پیشكه‌شی كردون له‌بواری مافه‌كانی مرۆڤ سه‌ره‌ڕای بونی ڕیگری و له‌مپه‌ر له‌سه‌ر ڕێگای كاركردن له‌به‌رده‌م سه‌رۆكی ده‌سته‌و فه‌رمانبه‌رانی كه هه‌میشه دلسۆزانه كاریان كردوه.\nسه‌رۆكی ده‌سته وتیشی بۆ ئه‌وه‌ی پیشكه‌وین وببینه نمونه‌یه‌كی دیارو جوان ده‌بێت كه‌ش و هه‌وای دیموكراسی بڕه‌خسێنین و ڕێز له‌بنه‌ماكانی مافی مرۆڤ بگرین ،وه كار بكه‌ین له‌سه‌ر بڵاو كردنه‌وه‌ی رۆشنبیری مافه‌كانی مرۆڤ و یه‌كتر قبولكردن و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش ده‌سته كاری كردوه له‌گه‌ل ده‌زگا په‌یوه‌ندیداره‌كان و رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵی مه‌ده‌نی.\nله‌به‌شێكی تری قسه‌كانی سه‌رۆكی ده‌سته وتی وه‌ك ده‌سته‌ی مافی مرۆڤ رؤلی زۆرمان بوه له‌هه‌مواری چه‌ندان یاساو پیشكه‌ش كردنی چه‌ند پرۆژه یاسایه‌ك بۆ په‌رله‌مان كه خزمه‌ت به مافه‌كانی مرۆڤ ده‌كات. وتیشی ده‌سته چاره‌سه‌ری چه‌ندان كیشه‌و سكالای كردوه كه بۆمان هاتوه به‌دوا داچونمان كردوه‌و په‌یوه‌ندیمان به‌لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار كردوه‌و چه‌ندان حاڵه‌تمان یه‌كلا كردۆته‌وه. وه وتیشی نمونه‌ی یاسای لێبوردنی گشتی كه خه‌لكانێك سودی بینی و سه‌رۆكی ده‌سته له دانیشتنی په‌رله‌مان به‌شداربوو به پیشكه‌ش كردنی پیشنیارو ڕاسپارده‌و ده‌سته‌ی مافی مرۆڤیش له‌سه‌ر ئاستی هه‌رێمی كوردستان ئه‌ندام بو له لیژنه تایبه‌ته‌كان له‌و بواره.\nوه وتیشی ته‌نانه‌ت ده‌سته ڕؤلی هه‌بو له‌ده‌ركردنی سی بریاری ڵێبوردنی تایبه‌ت بۆ سی حاڵه‌تی زۆر تایبه‌ت كه ئه‌و كه‌سانه نه‌خۆشی تایبه‌ت و دریژخایه‌نیان هه‌بو.\nله‌باره‌ی ڕه‌وشی پێكهاته‌كان سه‌رۆكی ده‌سته نیگه‌رانی خۆی ده‌ربڕی له‌هه‌ندێك هه‌وڵ و هه‌ڵویست كه مه‌به‌ستیانه لێ ی بۆ بی به‌ش كردنی پێكهاته‌كان له‌مافه سیاسی و مه‌ده‌نیه‌كان و یان بێزاركردن وه‌كو ره‌ت كردنه‌وه‌ی سیسته‌می كۆتای په‌رله‌مانی و بڵاو كردنه‌وه‌ی هزری توند ڕه‌وی به‌رامبه‌ر ئایینه جیاوازه‌كان له‌لایه‌ن توندڕه‌وه‌كان به‌تایبه‌ت له‌كاتی سه‌ری ساڵی زایینی و ئاهه‌نه‌گه‌كان و یاده‌كانی ئه‌و گه‌ل و میلله‌تانه.\nبۆیه سه‌رۆكی ده‌سته وتی ئه‌ركی هه‌مو لایه‌كه هه‌وڵه‌كانمان بخه‌ینه گه‌ر بۆ بلاو كردنه‌وه‌ی رۆشنبیری مافه‌كانی مرۆڤ و یه‌كتر قبوڵكردن وڕه‌ت كردنه‌وه‌ی ئه‌و فكرانه‌و ڕیگری كردن له بڵاو كردنه‌وه‌ی بیری توند ڕه‌وی به‌تایبه‌ت وه‌زارتی ئه‌وقاف و رۆشنبیری وپه‌روه‌رده‌و ده‌سته‌ی مافی مرۆڤ و لیژنه‌ی مافی مرۆڤ.\nله‌كۆتایدا هه‌رددولا جه‌ختیان كرده‌وه له‌سه‌ر پته‌و كردنی په‌یوه‌ندیه‌كان و كاری هاوبه‌ش به‌تایبه‌ت ئاماده كردنی ئه‌و یاسایانه‌ی په‌یوه‌ستن به‌مافه‌كانی مرۆڤ و له‌به‌رژه‌وه‌ندی هاولاتیان دایه وه هه‌مواری ئه‌و یاسایانه‌ی كه بۆ ئه‌و قۆناغه پیویستن.


📅 11-07-2018 Tarih ve olay\n📅 Da eklendi Jul 11 2018 12:00AM\n👁 Bu başlık 7,144 defa görüntülendi\nباکووری کوردستان - ئۆپراسیۆنەکانی سوپای تورکیای د [ Daha... 👁] ✖ ✖ 17 1 ✔ 99% ✍ H.B. 11-7-2018 0:00:00\n📅 14-07-2018 Tarih ve olay\n📅 Da eklendi Jul 14 2018 12:00AM\nرۆژهەڵاتی کوردستان - لە دوو ناوچەی پارێزگای کرماش [ Daha... 👁] ✖ ✖ 10 0 ✔ 99% ✍ H.B. 14-7-2018 0:00:00


هةلَوصستي كؤمونيستي زانستي لة بارةي ئاينةكان\n(تةورات، ئةنجيلةكان و قورئان)\nسةلام عةبدولَلا 2002 /\nلة سةرتاثاي ميَذووي مرؤظايةتي باس لة كؤمونيزم كراوة، هةر لة كؤمونيستي ئيسلام، كؤمونيستي مةسيحيية سةرتايةكان، كؤمونيزمي كريَكاري ثاش1830، كؤمونيستة شؤرِشطيَرةكاني فةرةنسا وةك ظايتلينط، كؤمونيستي فؤرية، كابي تا دةطاتة كؤمونيستي سةرةتايي خيَلَ و عةشرةتةكاني ولاَتاني مةكسيك، ثيرؤ، هيند و ئةفريقا و ولاَتاني ئاسيا. هةروا بة دريَذايي ميَذوو، بزووتنةوةيةك، ضينيَك نيية، ناوي يا "نيازي"سؤسياليزمي هةلَنةطرتبي، هةر لة سؤسياليزمي قةشةكان، سؤسياليزمي دةرةبةك، سؤسياليزمي وةردة بؤرذوا، سؤسياليزمي نازي، سؤسياليزمي عةرةبي، تا دةطاتة سؤسياليزمي كوردي...هتد. بةلاَم رِق و قينةي ئةم بزووتنةوانة و ماشيني ثرِوثاطةندةكانيان ئاراستةي كؤمونيزمي زانستي دةكريَت، دذي كؤمونيستي ماركس و ئةنطلس! بؤ؟\nلةبةر ئةوةي ئةم دوو بليمةتة، ئةو هةموو بيروبؤضوونة كؤمونيست و سؤسياليستانةي ميذووي مرؤظايةتي، لة خةيالَ، نةتةوة، لة خوا و ئاينةكان رزطار كرد، هةموو فرتوفيَلَي ضينةكاني تريان تةفروتوناكرد، بنةماي واقيعي خويَنمذانةي هةموو شيَوة دةسةلاَت، بةرهةمهيَنان، شةرِوشؤرِ، رِةوشت و بازرطانةكانيان رِسوا كرد و ئةلَتةرناتيظي خؤيان لة بةياننامةي ثارتي كؤمونيستيان رِاطةياند، بؤية: (هةموو هيَزةكاني ثيرة ئؤروثا بؤ رِاونان و جيَثي لةقكردني، لة ثةيمانيَكي ثيرؤزدا يةكيان طرتووة: هةر لة ثاثا و قةرِالةوة تا دةطاتة مةترنيخ و طيزؤ، لة راديكالَةكاني فةرةنساوة تاوةكو ثؤليسةكاني ئةلمانيا…). ئةم بارودؤخة ئيَستايش بةهةمان رِيَورِةسم تيَدةثةرِيَت!!\nئةوة هةزاران سالَة، تيَفكريني ماددي وةك هةر دياردةيةكي تري ناو كؤمةلَطاي مرؤظايةتي، بووني هةبووة، ململاني خؤي لة طةلَ بؤضوونةكاني تر كردووة و دةكات. بةداخةوة ئيَمة تا ئيَستا لةم بارةيةوة، زانست، نووسين و ليَكؤلَينةوةيةكي وامان نةبووة بة زماني كوردي، بؤية بةشيَوةي جؤراوجؤر زؤر كورتمان هيَناوة، دوور بووين لة بةكارهيَناني ميتؤدي زانستيانة. ئيَمة لةلايةكةوة ئةركي تيَطةيشتن و ليَكؤلَينةوةي رِةخنةطرانة بؤ ميَذووي ئيسلام و ئاين بةطشتي و كةلةثورةكةيمان بةجي نةهيَناوة و لةولاشةوة، هةلَويَستي كؤمؤنيستي لة بارةي ئاينةوة نةخستووةتة بةر دةستي جةماوةر. ئةم هةولَة، هةنطاويَكي زؤر سةرةتايية بؤ تيَطةيشتن لة هةلَويَست و بؤضووني دامةزريَنةراني بيري شيوعييةتي زانستي لةبارةي ئاينةكان بةطشتي و ئيسلام.\nئةوة لودظيط فيورباخة (1804-1874) لة 1828، لة دذي مةسيحييةت، كتيَبي: (يةكيَتي، جيهاني و بي كؤتايي ئةقلَ) كة ثةيوةستة بة ليَدوان لةبارةي مةرط، دةرةوةي بوون و يةزدان بةرهةمهيَنا، ليَرةدا دةنووسيَت: ( ئيَستا ثيَش هةموو شتيَك ئةمة دةخوات، درزي نيَوان دنيوةي و دةرةوي دنيا لةناو ببةين، بؤ ئةوةي مرؤظايةتي بة هةموو طياني، بةهةموو دلَيةوة، لةسةر خؤدي خؤي، لةسةر جيهانةكةي و ئيَستاي لي ورد ببيَتةوة)، لة كتيَبي(بنةماي فيلسؤفي دوارِؤذ) دةنووسيَت: ( ئةطةر دةسثيَكي فةلسةفةي كؤن ئةم رِستةية: من ئةبستراكتيَكم، بوونيَكم تةنها بيردةكةمةوة، جةستةم مولَكي بووني خؤم نيية بي، ئةوا فةلسةفةي نوي لة دذيدا بةم رِستةية دةست ثيَدةكات: من حةقيقةتيَكم، بوونيَكي خاوةن مةغزم، جةستةم مولَكي بوونمة، ئةري، جةستة بة تؤتاليتاريَكةيةوة هي خودي منة، خودي بووني منة.) . لة كتيَبي(ناوةرِؤكي ئاين)دا، لة ئاين و بووني يةزدان دةكؤلَيَتةوة. تيَدا هاتووة: (بابةتي مرؤظ، شتيَكي تر نيية، غةيري بابةتي خودي بووني. ضؤنيَتي بيركردنةوةي مرؤظ،، ضؤنيَتي خؤشةويستي، خواكةيشي هةر واية. بةهاي مرؤظ ضةندة، خواكةيشي هةر ئةوةندة بةهاي هةية. هوشياري يةزدان، بةقةد هوشياري خودي مرؤظة. لة خواكانييةوة دةتوانين مرؤظ بناسين، بةهةمان شيَوةيش، لة مرؤظةوة خواكةي. هةردووكيان يةك شتن. ئةوةي مرؤظ ناوي يةزداني لي دةنيَت، هةست و رِؤحي خؤيةتي. رِؤح، هةست و دلَي مرؤظيش، يةزدانةكةيةتي....(لاثةرِي 95-98). لة (ناوةرِؤكي مسيحييةت)دا دةلَي: نةك تواندنةوةي ئاين، بةلَكو دؤزينةوةي بووني رِاستةقينة. تاوانباركردني بيَبناغةي من ئةوةية كة بة ثيَي نووسينةكةم، ئاين بي ماناية، هيضة و وةهمة...(لاثةرِةي 66).\nماركس و ئةنطلس لة ئيدؤلؤذي ئةلمانييدا، زؤر لة بؤضوونةكاني(فيورباخ)يش هةلَدةوةشيَننةوة، بةميش قايل نابن، ثشت بة ليَكؤلَينةوة فةلسةفي و ميَذووييةكاني خؤيان دةبةستن لةبارةي طةشةسةندني ماددي ثةيوةندييةكاني ناو كؤمةلَطاي مرؤظايةتي. لة كتيَبي ناوبراو دةلَيَن: بة ثيَضةوانةي فةلسةفةي ئةلماني كة لة ئاسمانةوة بؤ سةر زمين دادةبةزيَت، ليَرةدا(لة نووسينةكةي خؤيان) سةركةوتن لة زةمينةوة بؤ ئاسمان بةدي ديَت. بة وتنيَكي تر، دةستثيَكردن بةوة ناكريَت، مرؤظةكان ضي دةلَيَن، تةوهومي دةكةن و ضؤني بؤ دةضن، بؤ ئةوةي ثاشان بة مرؤظ بطةين كة ثيَكهاتووة لة طؤشت و خويَن، نةخيَر، بةلَكو لة مرؤظ و ضالاكيية واقعييةكةيةوة دةستثيَدةكريَت، بةهةمان شيَوةيش، تةسةوري طةشةسةندني ثةرضدانةوة و دةنطدانةوة ئيدؤلؤذييةكان بؤ ئةم طةشةسةندنة ذيانيية، بة دةستثيَكردن لة طةشةسةندني ذياني واقيعي دةستثيَدةكات. تةنانةت ئةو خيَوانةي ناو ميَشكي مرؤظ، بةرزكردنةوةيةكن، كة وةك ثيَداويست لة طةشةسةندني ذيانة مةترياليستةكةيانةوة دةرضووة، دةكريَت بة ئةزموونطةريَتيش ليَثيَضينةوةي لي بكريَت، كة ثشتي بة بنضينة مةتريالةكانةوة بةستووة. لةبةر ئةمةية، رِةوشت، ئاين و ميتافيزيك و هةموو ثاشماوةكاني تري ئيدؤلؤذيا و فؤرمةكاني هوشياري بةرامبةري، يةكسةر رِةوالَةتي طشت رِةوالَةتةكاني سةربةخؤيي خؤيةكةي لةدةست دةدا. ئةوانة خاوةن ميَذوو نيين و هيض طةشةسةندنيَكيان نيية، مةسةلةكة بة ثيَضةوانةوةية، لةو كاتةي مرؤظةكان طةشة بة بةرهةمهيَنان و ثةيوةنديية مةتريالةكانيان دةدةن، بةهةمان شيَوة، بةخؤشيان هةلَدةستن بة طؤرِاني بير و بةرهةمةكاني بيريان لة طةلَ ئةو واقيعةي كة تايبةتمةندة بة خؤيانةوة. هوشياري، ذيان دياري ناكات، بةلَكو ذيان خؤي هوشياري دياري دةكات... هتد.\nلة كتيَبي(خيَزاني ثيرؤز)دا، هةلَويستي كؤمونيستي لة ئةتاييزم جودا دةكةنةوة، مةرج نيية ئةوةي ئةتائيست بيَت، برِواي بة كؤمونيزم هةبيَت، و دةنووسن: (ئةمرِؤ، ضيتر رِةخنةطرتن لة ئاين ناوي ئةتاييزم نيية، بةلَكو زانست. ئةتاييزم رِةخنةطرتنة لة ئاسمان، بةلاَم ثيَويستي بة تيَطةيشتن و رِةخنةطرتن هةية لة زةمين و دةسةلاَتبووني مرؤظ بةسةريدا. ئةتاييزم"ئاينيَكي رِةخنةطرة"...دوا قؤناغي تاييزم(التالية)...باوةرِثيَهيَناني نةطةتيفانةي خوداية.)\n... بةبي طومان وتةكةي فيورباخ هةلَةية، كة ئيَذي: "قؤناغةكاني مرؤظايةتي تةنها لةتويَي طؤرِانكاريية ئاينييةكان جوي دةكريَنةوة". خالَة وةرضةرخانة طةورةكاني ميَذوو لةطةلَ طؤرِانكاريية ئاينييةكان دةبوو، بةثيَي ئةو سي ئاينة جيهانيية: بوداييزم، مةسيحييةت و ئيسلام.\nرِؤلَي ئاين ئةوة بووة، ثرِؤسةي رزطاركردني مرؤظي كردووة بة بابةتي ئاسمان، لةوي كؤتةكاني دةثضرِيَن، برسيَتي و ئازارداني كؤتايي ثيَديَت، لةوي كويلايةتي دةخريَتة ناو ئاطري دؤزةخ! رِيَك لة ثاش مردني مرؤظ!!ئةم دوو بليمةتة دةطمةنانة، هاتوون بةوثةرِي رِاستطؤييةوة، دةلَيَن: ( ... بةلاَم ئةم سيستيَمة خويَنمذة، لةهةموو سةردةمة كؤنةكانةوة، لة ذيَر ثةردةي جؤراوجؤري رِةوشت، ئاين، بيانوي سياسي بةكاردةهيَنن: قةشة، فيلسوف، ياساناس و ثياواني دةولَةت بؤ طةل دةطيَرِنةوة كة ئةوة بؤ باشي خؤيانة، خوا واي ويستووة ئيَوة ببن بة ميراتطةري برسيَتي و كلؤلَي...)\nئةنطلس لة (دةربارةي ميَذووي مةسيحيية سةرةتاييةكان)دةلَي: باشترين سةرضاوةمان لةبارةي مةسيحيية سةرةتايةكان، ظؤلتيَري كلاسيكي سةردةمة كؤنةكانة(لوسيان فؤن ساموساتا)ية، كة دذي طشت شيَوة باوةرِيَكي ئايني بووة و يةكسةر بة طومانةوة لةطةلَياندا بةرخوردي كردووة، بةبي ئةوةي برِواي بة ئايني هايدن يا هؤيةكي سياسي هةبي، بؤ ئةوةي بةشيَوةيةكي جياواز لة طةلَ مةسيحييةكان مامةلَة بكات وةك لة طةلَ كؤمةلَةيةكي ئايني تر دةيكات. بة ثيَضةوانةوة، طالَتةجارِي بة برِواي خورافي هةر هةموويان دةكات، كةمتر طالَتة بة جوثيتةر ثةرةستةكان ناكات لةوةي بة مةسيحثةرةستةكان دةكات. بؤ ئةو هةلَويستة ئاستنزمة-رِاستيونالةيان، جؤرة خورافييةكيان وةك ئةوي تريان طيَلة....)\n(رِؤزا لؤكسؤمبؤط)يش لةبارةي ئاينةوة دةلَي: (… لة رِاستيدا، ثوول و ئاين دوو بةرهةمي كلتوري بةهيَزي مرؤظايةتين، بةلاَم هةردووكيان، رِةطيان لة ثةيوةندييةكي كاتي دياريكرودا داكوتاوة و ضؤن دامةزران، ئةوها لة طةلَ كاتدا، بيَكةلَك دةبن)\nلة وتاري(وةزارةتي دوذمناني شؤرِش)دا ماركس بةتةوةسةوة بةم ديَرِة تةواو دةكات: بؤ ثيَشةوة لة طةلَ يةزدان، لة ثيَناوي ثاشا و نيشتيمان! ئيَمة ضؤن ئةم درؤ و دةلَةسةية بنبرِ بكةين؟ ض بكةين ئةم ضةكة قيزةوةنة بخةينة شويَني شياوي خؤي؟ وةك هةندي لة رِابةراني كؤمؤنةي ثاريس بكةين؟ بة برِيار لة سةرةوة، ضالاكي ئايني قةدةغة بكةن؟ مزطةوت، كلَيسا و سيناطؤطةكان بسوتيَنين؟ نةخيَر! ئةنطلس دةلَي:( ئةمرِؤ تاقة خزمةتيَك كة مرؤ بة خوا بكات، ئةوةية، ئةتائيزم بة شيَوةي زؤركاري بكات بة رِاطةياندني بابةتي برِوا).\nئيَمة ئةو كاتة دةتوانين بنةماكاني بيري ئايني كة خؤي لة نامؤكردني مرؤظ لة خؤي و لة ثةيوةندييةكاني بةرهةمهيَنان دةبينيَتةوة، لةناو ببةين، كاتيَك ضةوسانةوةي مرؤظ لةلايةن مرؤظةوة لةناو ببةين و هةموو ثيَداويستة ماددي و رِؤحييةكانمان دابين دةكةين.\nهةروا (ماركس)يش لة سةرمايةدا دةلَي: ( تةكنةلؤذيا ثةردة لةسةر رِةفتاري ئةكتيظانةي مرؤظ لة طةلَ سرووشت و ثرؤسيَسي رِاستةوخؤي بةرهةمهيَناني ذياني لادةبات و لة تةكيشدا ثةردة لةسةر ثةيوةندييةكاني ذيانة كؤمةلاَيةتييةكةي و بؤضووني كؤتاييي هيَنان بة ئازارة رِؤحييةكةي، لادةبات.\nلة كؤتايي 1843 تا يةنوةري 1844 \nلة ثيَشةكييةك بؤ رِةخنةطرتن لة فةلسةفةي ياساي هيطيلي.\nماركس لة يةكةم ديَرِيدا دةنووسيَت: (بؤ ئةلمانيا، رِةخنةطرتن لة ئاين، لة ناوةرِؤكدا كؤتايي ثيَهات و رِةخنة لة ئاين، هيثؤتيَزة(ثيَش مةرج)ي هةموو رِةخنةكانة.). و دةلَي: ( فؤندةميَنت(بنةرِةتي)ي رِةخنةي بي دينةكان ئةمةية: مرؤظ ئاين درووست دةكات، ئاين مرؤظ درووست ناكات. و ئةويش ئةوةية كة ئاين هوشياري و هةستي خودي مرؤظة كة هيَشتا يا مولَكي خؤي نيية يا ديسا خودي خؤي وون كردووة. بةلاَم مرؤظ ئةثستراكتيَك نيية، بوونيَك نيية لة دةرةوةي طةردوون دانيشتبيَت. مرؤظ، جيهاني مرؤظةكانة، دةولَةت، كؤمةلَةية. ئةم دةولَةت و كؤمةلَةية ئاين بة بةرهةم دةهيَنن، ئةمة هوشياري لنطةوقوضة بؤ جيهان، ضونكة جيهانيَكي لنطةوقوضة. ئاين تيئؤري طشتي ئةم جيهانةية، ئينسيكلؤبيدياي كورتكراويةتي، لؤذيكيَتي لة فؤرميَكي ثؤثؤليستانة، point-d honneur رِؤحييةكةتي، (حةماسةكةية)، رِةشتة باشةكةي، تةواكةري ئاهةنطةكاني، دلَدانةوةي طشتي هؤي بيانوهيَنانةكانيةتي. ئاين بةئةنجام طةياندني ئةنديشةيي بووني مرؤظة، ضونكة بووني مرؤظ واقيعي رِاستةقينةي بةدةست نةهيَناوة. كةواتة، خةبات لة دذي ئاين بة شيَوةيةكي نارِاستةوخؤ، خةباتيَكة دذي ئةو جيهانةي، بؤنخؤشة رِؤحييةكةي، ئاينة. دةستكورتي ئايني لةلايةكةوة جؤريَكة لة دةربرِيني دةستكورتي حةقيقي، لةولايشةوة ثرؤتيَستيَكة لة دذي. ئاين هةناسةكيَشاني بةندةي ليَقةوماوة، ويذداني جيهانيَكي دلَرِةقة، وةك ضؤن رِؤح، بارودؤخي بي رِؤحيية. ئاين تلياقي طةلة.\nلةناوبردني ئاين وةك بةختةوةري وةهمي طةل، داواكارييةكة بؤ بةختةوةريية رِاستةقينةكةي....ئاين تةنها ئةو خؤرة وةهمييةية كةخؤي لة دةوري مرؤظةكان دةسورِيَنيَتةوة، تا مرؤظ خؤي هةلَنةستيَت بة سوورِان بة دةوري خؤيدا...رِةخنة لة ئاسمان دةطؤرِيَت بة رِةخنة لة زةمين، رِةخنة لة ئاين، بة رِةخنة لة ياسا،رِةخنة لة تيولؤطي دةبيَت بة رِةخنة لة سياسةت... جةنط لة دذي بارودؤخة ئةلمانييةكان!بيَطومان! ئةمانة لةذيَر ئاستي ميَذوون، لةذيَر ئاستي هةموو رِةخنةكانن، بةلاَم دةمينيَنةوة وةك بابةتيَك بؤ رِةخنةطرتن، وةك ئةو تاوانبارةي كة لة لةذيَر ئاستي هومانيتيَت رِاوةستاوة، وةك حالَةتي جةلاد دةمينيَتةوة...-سةرضاوة:ماركس و ئةنطلس، جلدي1،لاثةرِةي 378-391، دةزطاي رِايةطةياندني ديتس، بةرلين، ئةلمانياي رِؤذهةلاَت، 1976).\n- لة ئيدؤلؤذي ئةلماني، كة يةكيَكة لةشاكارة زانستيية هةرة طرنطةكاني ماركس و ئةنطلس، بةشيَوةيةكي دةطمةن، بؤضوونة زانستييةكانيان لة دذي فةلسةفةي ئةلماني ثاش هيطليان دارِشتووة، بة شيَوازيَكي توند و بة طالَتةجارِييةكي ثرِ سةيروسةمةر ناويان لي دةنيَن: مةرِ، جاكي طيَل، دؤن كيشؤت، باوكاني كلَيسا، سانشؤي ثيرؤز، كةر، ئةحمةق. هتد...) و لةدذياندا دةنوسن. ليَرةدا هيَرشيَكي بةرفراوان دةكةن لةسةر هةموو بنةماكاني بيري ئايني و بؤضووني خاوةنةكانيان(برونو بوير، ماكس شتيَرنةر، كوغلمان و غرون و ئةواني تر)و سةركةتوانة وردوخاشيان دةكةن. جاري لة ثيَشةكييةي(ئيدؤلؤذي ئةلماني)يدا، دةنووسن:(مرؤظةكان تا ئيَستا، بةبةردةوام، بؤضووني هةلَة لةبارةي خؤيان، ماهييةتيان و دةبي بة ضي ببن، هيَناوةتة دي.ثةيوةنييةكانيان بة طويَرةي بيروباوةرِيان لة بارةي خوداو مرؤظي ئاسايي...هتد رِيَكخستووة. بةرهةمةكاني ميَشكيان ئةوةندة طةورة بوون تا بةسةرياندا زالَبوون، خؤيان خولَقيَنةرن، كةضي لةبةردةم مةخلوقةكانياندا بةضؤكدا ديَن. كةواتة با ئازاديان بكةين لةو خةيالَ و بيرو بؤضوون و بوونةوةرة خةيالَيانة كة لةذيَريدا دةنالَيَنين، رزطار بكةين. دةبا رِاثةرِين لة دذي دةسةلاَتي ئةم بيروباوةرِانة. دةبا مرؤظةكان فيَركةين، ئةو ئةم وةهمانة بة بيريَك بطؤرِنةوة كة بةرامبةري ماهييةتيان بيَت، وةك يةكيَكيان دةلَيَت....جاريَكيان ثياويَكي ئازا لةو برِوايةدا بوو، مرؤظةكان بؤية دةخنكيَت، ضونكة فكري قورسبوون دةيانطريَت.....\nبؤ نموونة: لة لاثةرِةي 158 طالَةتةجارِييةكي بي سنوور دةكات بةم ئاغايانة:( هةروا ليَرةدا دةبينين ئاسمان دةكريَتةوة و نةوعة جؤراجؤرةكاني جنؤكة يةك لةدواي يةك لةبةرضاومان هاتوضوو دةكةن. تةنها(جاك)ي طيَلةثياو لةبيري دةضيَت كة لة سةردةمة ديَرِين و نوييةكاندا، ئةم هةموو جنؤكة زلهيَزانة بةبةرضاومادا ثيَشاندا كة هةموو ئةو وةهمة بي ئةزيةتانة نين لةبارةي خودا...هتد، تةنها قسةي بي كةلَكن لة بةراورد لة طةلَ ويدا....\nلة بابةتي تيَزةكان لةبارةي فيورباخ:\n+ ثةرةطرافي4: فيورباخ لة فاكتي نامؤبووني ئايني خود، لة دووطانطي جيهان بؤ جيهاني ئايني وةهمي و جيهانيَكي واقيعي....بؤ نموونة، ثاش ئةوةي خيَزاني سةر زةمين وةك نهيَني خيَزاني ثيرؤز دةركةوت، ئةوا دةبي ئيَستا يةكةمةكة لةباري تيئؤري رِةخنة لة خؤ بطريَت و لة ثراكسيسدا بطؤرِدريَت.\n+ ثةرةطرافي 5: فيورباخ ئاسوودة نيية لة طةلَ بيري ئةبستراكت، بانطةوازي تيَرِوانيني هةستانة دةكات، بةلاَم جيهاني هةستكردن وةك ضالاكي عةمةلي هةستةكاني مرؤظ تيَناطات. بة عةرةبي بةم جؤرة وةرطيَرِاوة(ان فيورباخ، الذي لايكتفي بالفكر المجرد، يستنجد بالحدس الحسي، لكنة لا يعتبر العالم الحسي بمثابة فاعلية عملية حسية انسانية) - من كار لةسةر دةقة ئةلمانييةكان دةكةم، ئةمةم بؤ نموونة هيَناوةتةوة-.\nثةرةطرافي6:(فيورباخ، ماهييةتي ئايني لة ناو ماهييةتي مرؤظايةتي دةتويَنيَتةوة. بةلاَم ماهييةتي مرؤظ ئةبستراكتيَك نيية بة هةر تاكيَكةوة بة جيا لكابيَت. بةلَكو لة واقيعةكةيدا، كؤي ثةيوةندي كؤمةلاَيةتيية....\n+ ثةرةطرافي 7 :(بؤية فيورباخ نابينيَت كة(رِؤحي ئايني) بةخؤي بةرهةميَكي كؤمةلاَيةتيية، ئةو تاكة ئةبستراكتة ئةنالويزةي دةكات، لة رِاستيدا، سةر بة فؤرميَكي كؤمةلاَيةتي دياريكراوة.\n+ ثةرةكرافي 8: ذياني كؤمةلاَيةتي، ثراكسيسيَكي جةوهةريية. هةموو ئةو نهيَنييانةي كة تيئؤري بةرةو سؤفيزم دةبا، ضارةسةرة رِاتسيونالةكةي لة ثراكسيسي مرؤيي و لة تيَطةيشتن لةم ثراكسيسة دةبينيَت.\n+ثةرةطرافي10: بؤضووني هةموو مةترياليستة كؤنةكان، كؤمةلَطاي((مةدةني))ية, بؤضووني مةترياليزمي نوي، كؤمةلَطاي مرؤيية يا مرؤظايةتي هاوبةش.\n+ثةرةطرافي11: فيلسوفةكان تا ئةمرِؤ تةنها جيهانيان بة شيَوةي جؤراوجؤر تةفسيركردووة، بةلاَم طرنط ئةوةية، بيطؤرِي.(ماركس و ئةنطلس، جلدي3، لا ثةرِة 553، دةزطاي بلاَوكردنةوةي ديتس، بةرلين،1969.)\n- لة نامةيةكي ئةنطلس بؤ ماركس(مانشيستةر، لةدةوري 24/5/1853):\n(...ثيَدةضيَت ئةعرابةكان، كاتيَك لة باشووري رِؤذئاوا نشتةجي بوون، طةليَك بوون، لة ئاستي شارستانيَتي ميسري و ئاشوورييةكان، ئةو بيناسازييةي كة درووستيانكردووة ئةمة دةسةلَميَني. ئةمةيش شتطةليَكي زؤر رِوون دةكاتةوة لةبارةي(الفتح)موحةمةدي....شؤرِشي ئايني محةمةد، وةك هةر بزووتنةوةيةكي ئايني، بةرِووكةشي(ردة)يةك بوو، طةرِانةوةيةكي ساختانة بوو بةرةو كؤن، بةرةو سانايي. لةبارةي ئةوةي ثيَدةلَيَن كتابي ثيرؤزي جوو، لة ميَذووي تراديسيوني ئايني وخيَلَةكي عةرةبي كؤن بةولاوة، شتيَكي تر نيية، كة رِاستكراوةتةوة لةذيَر كارتيَكردني جيابوونةوةي ثيَشوةختي لة هاوسي دةمارطيرةكانيان....كة فةلةستين لة ديووة عةرةبييةكةي تةنها بة بيابان و زةويي بةدووةكان دةوروبةري طيراوة، ثةرِةسةندني جياواز رِوون دةكاتةوة. بةلاَم نةقشة عةرةبية كؤنةكان، داب و نةريت، قورئان، و ئةو ساناييةي كة ئيَستا دةتوانين هيَماي هةموو رِةطةزةكان بكةينةوة...هتد، ئةم رِاستيية دةسةلَميَني: ناوةرِؤكي سةرةكي عةرةبيي بووة، باشتر بلَيَم بة طشتي سامي بووة، وةك حالَةتي ثالَةوانة ئةلمانةكاني لاي خؤمان ئيدا، ساغا.\nلة نامةيةكي تر لة ئةنطلس بؤ ماركس(مانشيستةر، لة 6/حوزةيران1853)\n.....لةو برِوايةدام كة دارِوخاني بازرطاني لة باشووري دوورطةي عةرةب ثيَش محةمةد، كة تؤيش زؤر بةدروستي واي دادةنيَي، كة يةكيَك لة هؤ سةرةكييةكاني شؤرِشي محةمةدي بووة....ثيَشي 40سالَ لة هاتني محةمةد حةبةشيَكانيان دةركرد، ئةمة يةكةم كار بوو بؤ بيَداري هةستي نةتةوايةتي عةرةبي. هيَرشةكاني فارسةكان لة باكورةوة ثالَي ثيَوةوةنان، تا لة(مكة)يش نزيك دةبوونةوة. بةةم زووانة، ثاش ضةند رِؤذيَكي تر، بايةخ بة ميَذووي خودي محةمةد دةدةم، هةرضييةك بيَت، تا ئيَستا واي دةبينم كة ثؤي كاري ثةرضدانةوةيةكي بةدةويية لة دذي جووتيارة نشتةضي بووةكاني شارةكان كة تا رِادةيةكي زؤر لة ئاستي ئاينةكةيان خويَرِي ببوون، ئةوةش بة هةستانيان بة تيَكةلَكردني ثةرةستني بؤطةن بؤ سرووشت لة طةلَ يةهودييةت و مةسيحيةتي بؤطةن.....\nهاينريش هاينة لة هؤنراوةيةكيدا دةلَي:\nئيَمة، ئاسمان بؤ\nفريشتة و ضؤلةكةكان\nهةر هةموو دةسةلاتدارةكان، بؤ لابةلاكردني جةنط و كيَبركيَكاني نيَوانيان، ئاينةكانيان وةك ئامراز بة كارهيَناوةو دةهيَنن. ماركس و ئةنطلس لة ووتاري(ئةرمةدا)دا دةنووسن: ئةرمادا-ئةسثانيية، طةورةترين ثاثؤرِي جةنطيية، كة لة لايةن ثاشاي ئةسثاني فيليثي دووهةمةوة لة سالَي 1588بؤ داطيركردني بريتانيا نيَردرا، بؤ ئةوةي((خزمةتي خودا بكريَت، و بؤ ناو كلَيساكةيدا زؤر رِؤحي هيَمن بؤ بطةرِيَنةوة، كة لة لايةن بي ئيمانةكانةوة، دوذمناني برِوا كاسؤليكة ثيرؤزةكةمان، دةضةوسيَنةوة و دةبن بة ذيَردةستي دلَتةنطي زيَكتةكةيان)). ئةم بانطةوازةي فيليث ثاشا، هةر هةمان بانطةوازةكةي ناو قورئانة: ( بةمالَ و بةخؤتان لة ثيَناوي خودادا جيهاد بكةن، ئةمة بؤ خؤتان باشترة طةر ثي بزانن). ماركس لة ووتاري ، دةنووسيَت: (فريدريشي دووهةم ثاشاي ثرِؤيس، ثيَشنياري دابةشكردني يةكةمي ثؤلَةنداي كرد، بؤ ئةوةي نرخي جةنطي رووسيا-توركيا دةربكات.).\nئةطةر ئيَستا بؤ قورئان بطةرِيَينةوة، دةبي ثيَشتر بلَيَم: نةك تةنها قورئان، بةلَكو تةورات و ئةنجليش(ثةيماني كؤن و ثةيماني نوي)، ثيَشتر لةبةركراون، ثاش تيَثةرِبووني ضةندين سالَ، لة لايةن ضةندين كةسي جياوازةوة، بةشيَوةي جؤراوجؤر نووسراونةتةوة و ئالَوطؤرِي زؤريان بةسةر هاتووة. بؤ نموونة لة تةورات باسي تةوةفان دةكات، بةلاَم رِاستييةكةي بة بؤضووني زنون كوسيدؤفسكي، ئةمةية: دانيشتيواني ئاسياي ناوةرِاست ثيَيان وا بووة، كارةساتةكة(تةوةفان) هةموو جيهاني طرتووةتةوةو طشتي بووة، خواوةند وةك سزايةك بؤ مرؤظايةتي خةتابار و بة هةلَةضوو، ناردويةتي. ضيرؤكي تةوةفان لة نةوةوة بؤ نةوةي تر، لة سةدةوة بؤ سةدةي تر، لة سؤمةرييةكانةوة بؤ ئةكةدي و بابلييةكان. لة ميزوبؤتاميا طةيشت بة خاكي كةنعان و عةبرانييةكان بة ئارةزووي خؤيان لاياندا و خستيانة ناو تةوراتةكةيان.). بة هةمان شيَوة، ئةنجليش ضةندين جار نووسراوةتةوة و طونجاندوويانة لة طةلَ ويست و ئارةزووي سةردةم و دةسةلاَتدارة جياجياكان.\nمةبةست ليَرة ئةوة نيية، تةنها قورئان بكةم بة نيشانةي ئةم نووسينة، بةلَكو هةر سي ئاينةكان، وةك دةقي نيَردراو لة لايةن يةزان، و منيش وةك خويَنةريَك، دةيانخويَنم و هةلَدةستم بة بةراوردي دةقةكانيان. ئةم ئةركةش، ليَكؤلَينةوةو هةلَسةنطاندني زؤر زؤر هةلَدةطري، بةلاَم ثاش خويَندنةوةيةكي جدي بؤ قورئان، تةورات و ئةنجيلةكان، بة باشتري دةزانم، تةنها ئةوةي ثيَويستة بخريَنة ثيَش ضاو. ئوميَدةوارم ئةم نووسينة، بةوثةرِي توندييةوة بكةويَتة بةر رِةخنة و سةرةنجي هةموو لايةك.\nبةمة دةتوانين ثيَكةوة"بابل" بكةينةوة، بةخؤمان ببينين ضي ثيَية:\nلة يةكةم بةشي تةوراتدا، باسي ثيَكهاتني جيهان دةكريَت: شويَنةكةي، دوورطةي عةرةبة، رِيَك يةمةني خواروو! بة ثيَي (الاچحاح الاول) و بة ثيَضةوانةي بؤضووني ماركس!! نووسراوة: ( يةزدان وتي مرؤظ لة ويَنةي خؤمان، لة ضةشني خؤمان درووست دةكةين. دةسةلاَتدار ببن لةسةر ماسي دةريا و بالَندةي ئاسمان و لةسةر ئاذةلَةكان و لةسةر هةموو ئةوانةي لةسةر زةمينن. و يةزدان، مرؤظي لة ويَنةي خؤي درووستكردووة. لة ويَنةي يةزدان درووستي كرد. بة نيَري و ميَيي درووستي كردن. لاثةرِة4). لة(الاصحاح الثاني، ل5) نووسراوة: ( يةزدان، ئادةمي خواوةند لة خؤلَ درووستكردو باي ذياني فووكردة لووتي، ئادةم بوو بة نةفسيَكي زيندوو.). لة قورئان(سوورةتي ئال عومراندا بة شيَوةيةكي تر باسي درووستكردني ئادةم دةكريَت: (نموونةي عيسا لةلاي يةزدان، وةك نموونةي درووستكردني ئادةمة لة خاك و ثاشان ثيَي طؤ ببة و بوو.) ئةمة دوو طيَرِانةوةي جياوازة بؤ يةك رِووداو لةلايةن هةمان يةزداني مةزن: لة تةورات فوو بة لووتي ئادةم دةكا و لة قورئاندا فةرماني ثيَدةكات. كامةيان رِاستة؟!\nلة سوورةتي ثيَكهاتندا نووسراوة: ( و نارح حةفتا سالَ ذيا و أبرام و ناحور و هاراني بوو...لةمةودوا ناوت أبرام نية، بةلَكو ناوت ئيبراهيمة، ضونكة من دةتكةم بة باوكي طةلي ميللةت...لةو باخضةيةي، ئيبراهيم لة عيَلي حث كرِيبوو، لةوي خؤي و سارةي ذني نيَذران). باسي ذيان و بةسةرهاتةكاني ئيبراهيم لة كؤتايي ئيچحاحي 25، ل38كؤتايي ثيَديَت. و لة ئةنجيلي (مةتي)يش نووسراوة: منم خوداي ئيبراهيم و خوداي ئيسحاق و خوداي ياقوب. خودا، خوداي مردووان نيية، بةلَكو خوداي زيندووانة...) كةضي لة سوورةتي ئال عومراني قورئاندا نووسراوة: ( ئةي خاوةن كتيَبةكان، بؤضي لة بارةي ئيبراهيمةوة بيانوو دةهيَننةوة، تةورات و ئةنجيل تةنها لة باش وي دابةزين، بؤضي ئاقلَ نابن.... و ئيبراهيم نة جوو بوو و نةيش نةصراني، بةلَكو ئيسلاميَكي حةنيفي و لة خوانةناسةكان نةبوو).\nليَرةدا، قورئان، طيَرِانةوةكاني تةورات نةفي و بة درؤ دةخاتةوة، بة مةرجيَك تةورات ثيَشي ئةنجيل و قورئان دابةزيووة. هةروا ئةطةر تةماشاي ئةنجيلي متي بكةين، دةبينين ئيبراهيم بة كورِي داود ناوي هيَنراوة: (كتيَبي لةدايكبووني يةسوعي مةسيح كورِي داوود كورِي ئيبراهيم.)، بةلاَم لة تةوراتدا، وةك ثيَشتر وةرمطيَرِاوة، باوكي ئيبراهيم ناوي نارح بووة.\nلة لاثةرِةي 5ي تةورات نووسراوة(رِووباريَك لة عةدةنةوة دةردةهات بؤ ئاوديَركردني بةهةشت.) واتة بةثيَي ئةم ديَرِة، بةهةشت لة سةرزةمينة(لة سةرزةمين بووة!). ثاشان نووسراوة:(لةويَوةوة، رِووبارةكة دةبيَت بة ضوار بةشةوة، ناوي يةكيَكيان فيشونة، ئةمةش لة هةموو دةوروبةري خاكي حويلةية، كة ئالَتوني هةية و ئالَتوني ئةو زةمينة باشة...وناوي رووبارةي دووهةم جحيونة و هةموو دةوروبةري زةميني كوشي طرتووةتةوة، و ناوي دةرياي سيَهةم حيداقليية و لة رِؤذهةلاَتي ئاشوور دةرِوات، و رِووباري ضوارةم فوراتة.). ئةطةر بة ثيَي ئةم بؤضوونة"ثيرؤزة" بيَت، ئةو كاتة جوطرافيايةكي تر هةبووة، زةمين بةشيَوةيةكي تر سوورِاوةتةوة، رِووباري فورات لة باكورةوة بؤ باشوورِ نةرِؤيشتووة، بةلَكو لة يةمةنةوة سةرضاوةي طرتووة(("واتة"، دوورطةي عةرةبي ئيَستا، بةشيَكة لة كوردستان...بذي كوردستاني عةرةبستان))! .\nلة تةورات(ئةچحاحي سيَهةم) نووسراوة: ( و مار، لة هةموو ئاذةلَةكاني سةرزةمين كة خواوةند درووستيكردن، فيَلَبازتر بوو، بة ئافرةتةكةي طؤ، بةرِاست يةزدان وتي لة هةموو دارةكاني بةهةشت مةخؤن. ئافرةتةكة بة مارةكةي طؤ، لة بةرهةمةكاني بةهةشت دةخؤين. بةلاَم يةزدان وتي، لة بةري ئةو دارةي لة ناوةرِاستي بةهةشتة، ليَي مةخؤن و دةستي بؤ نةبةن، نةبا بمرن. مارةكة بة ئافرةتةكةي طؤ نامرن. يةزدان دةزاني، كة ئةو رِؤذة ليَي دةخؤن، ضاوتان دةكريَتةوة و وةك يةزدان خيَر و شةرِ دةزانن. ئافرةتةكة بيني دارةكة باشة بؤ خواردن و ضاو رِؤشنا دةكا...لةبةرةكةي كردةوةو ليَي خوارد و داي بة ثياوةكةي، ئةويش ليَي خوارد.)\nبةلاَم ئةم بةسةرهاتة، لة قورئان(سورت گة) بةشيَوةيةكي تر دةطيَرِدريَتةوة:(بة مةلايكةتانمان طؤ، سوذدة بؤ ئادةم بكةن، هةموويان سوذدةيان كرد، ئةبليس نةبي، سةرثيَضي كرد. بة ئادةممان طؤ، ئةمة دوذمني تؤ و هاوسةرةكةتة، با لة بةهةشت دةرتان نةكات و توشي ئازار ببن... شةيتان بؤي خويَند و ثيَي طؤ ئةي ئادةم، رِيَطاي داري نةمري و مولَكايةتي بي تةنط و ضةلَةمةت هةبي. هةردووكيان ليَيان خوارد...).\nئةم دوو طيَرِانةوةيةش، ئةم جياوازيانةي تيَداية:\nلة يةكةم مار، ئافرةتةكة هةلَدةخةلَةتيَني، بةلاَم لة دووهةمدا ئةبليسة!\nلة يةكةم ميَينة نةناسراوة>ئافرةتةكة<، لة دووهةمدا، هاوسةرةكةي ئادةم. لة دوواييدا ناوي حةوا دةهيَنن!\nلة يةكةم دارةكة، داري خيَر و شةرِة، لة دووهةمدا داري نةمريية!\nشان بةشاني ئةمانةيش، سمبؤلي مار، داري نةمري، ثيَشتر لة ئةفسانةي طلطامش بةكار هيَنراون، ئةم بةرهةمةش زؤر لة ئاينةكان كؤنترة. تا ض رِادةيةك ضيرؤكةكاني ئةم سي ئاينة ثةيوةندييان بةو ئةفسانةوة هةية؟ ئةوةي سةرةنج رِاكيَش بيَت، لة هةر سي ئاينةكةدا، دووبارةي ضةندين بةسةرهات و رِووداو دةكةنةوة، ئةوة نةبي بة شيَوةي جؤراوجؤر دةيطيَرِنةوة! ئايا ئةو ئايةت، ئةصحاح، زنبور و ئةنجيلانة دابةزيون، يا بةرهةمي خودي مرؤظة و ثةيوةندي رِاستةوخؤيان هةبووة بة ثةيوةندي دةسةلاَت، مولَكايةتي، رِةوشت و شةرِوشؤرِةكانيان...هتد، بة ئةفسانة، ضيرؤك و بةسةرهاتةكاني ثيَشي ئةو سةردةمانة و هةر لةويَوةوة سةرضاوةيان وةرطرتووة؟ يا كاري هيَزيَكة لة دةرةوةي بووني مرؤظ؟\nلةم سي ئاينةدا بة شيَوةي جؤراوجؤريش ويَنة، سايكلؤذي، رِفتار، بةها و نةريتةكاني يةزدان دةكيَشن: خودا وةك ئادةميزا، لةسةر كرداريَكي بةهةلَةدا ضوويدا، خةمطين دةبي، ئةسةف دةكيَشي، بة بةخشندة و ميهرةبانة(سوورةتي ئةلفاتحةو لة هةموو سوورةتةكان) تورِة دةبي، خؤشةويست و داناية(سوورة القچچ) برِيار و هانداني جةنط دةدا(الانفال)، بة مةكرة، تةنانةت برِياري قرِكردني طشتي دةدا(تةوةفان). بؤ نموونة لة ئةچحاحي شةشةم هاتووة: (يةزدان بيني بةدكاري مرؤظ لةسةرزةمين زيادبووة....يةزدان خةمطين بوو كة مرؤظي لةسةرزةمين درووستكرد. و لة دلَةوة(دلَيشي هةية!)ئةسةفي كيَشا.\nلة تةورات  ئيبراهيم ثيَي رِادةبويَري، بةلاَم يةزدان خؤي كيَل دةكا، ساحيرة، هاريكاري دز و جةردةيي دةكا، زوباني هةية طويَضكةي هةية،. لة سوورةتي(البقرة) ئةم سيفةتانةي هةية: بة ئاطاية، شةرمؤك نيية، زاناية(هةموو مرؤظايةتي بة طيَل دادةني-ئةوةي من دةيزانم، ئيَوة نايزانن-)، دةبويَري و بة بةزةيي ثيَ ديَت، ضاكة دةكا، ثةيمان دةبةستي و داوا دةكا ثةيمانةكةي بةجي بهيَنن، فةرق و جوودايي دةكا لة نيَو خةلَك-زياتر رِيَز لة عيَلَي ئيسرائيل دةطري-، بة ثةلة كارةكاني ئةنجام دةدا، فيَلَبازة، كابرايةكة لة رِادةبةدةر و بي مانا نةرجسيية، و سةدان سيفةتي تر.\nهةموو ئةو وةسفانة، ئةو رِاستييةمانة بؤ دووبات دةكةنةوة، كة مرؤظ، يةزداني خةلَق كردووة، نةك بة ثيَضةوانة، ماركس واتةني(لة بةردةم دةسكردةكاني خؤيان، دةضةميَنةوة). ئةركي شؤرِشطيَرانةي ئيَمة ئةوةية، بةشداري بكةين لة رزطاركردني مرؤظ لةم وةهمة كة بووة بة بةشيَكي طرنط لة هؤكارةكاني مةينةتي و ويَرانكردني مرؤظ بةطشتي و ئافرةت و مندالاَن بة تايبةتي، بةهؤي مانةوةي بارودؤخي بالاَ دةست. من ضؤن هةست بة شةرةمزاري نةكةم، كاتي دةبينم هةزاران طةنج طوي لة نةزاني و خةلَةفاوي مةلاي سةر مينبةرةكان دةطرن، بة طويَيان دةكةن، مندالَةكانمان بؤ ناو حوجرةي بيري سةردةمة تاريكةكان دةبن، فيَريان دةكةن سةر داضةميَنن، لة كاتيَكدا ئيَمة ثيَويستيمان بةوة هةية، نةوةي نويَمان، وةك مرؤظيَكي سةربةرز و ئازاد بير و رِةوتار بكات، داكؤكي لة مافة سةرةتاييةكاني بكات، بةشداري بكات لة ثةرِةسةندن و طةيشتن بة ثلةوثايةي كؤمةلَطايةكي ثيَشكةوتووتر، تيَدا خزمةتكردن و ثرِكردني ثيَداويستةكاني مرؤظ ببيَت بة ناوةندي هةموو ثلانةكان، بة خؤي بةشداري بكات لة دارشتني شيَوةي ذياني تاك و كؤمةلَةكةمان.\nرِةخنةي زانستيانةي كؤمونيستي بؤية ثيَويستة، ضونكة ئيَمة دذي بةرخوردي ئاينةكانين لة طةلَ مرؤظ، دذي شويَني مرؤظين لة ضوارضيَوةي سيستيَمي سةرمايةداري. بؤية ئةمرِؤ زياتر لة هةر كاتيَكي تر، رِةخنةطرتني زانستي كؤمونيستانة لة ئاين بووة بة بةشيَكي زؤر طرنط لة ئةركةكانمان. ماركس و ئةنطلس دةنووسن: ( لة رِاستيدا، مةبةست لة بارةي مةتةري ثرِاكتيك، واتة نيسبةت بة كؤمونيست ئةوةية، شؤرِشطيَكردني جيهاني باوة، هيَرشبردن بؤ سةر بارودؤخي باو، ضؤن ثيَشي ديَت و بة ثراكتيك بيطؤرِي.)\nئيَستا، ثاش تيَثةرِبووني ثتر لة 150سالَ لةسةر رِةخنةكاني ماركس و ئةنكلس لة ئاين بة طشتي، نةك تةنها لة ئايني مةسيحي و يةهوودي و بودي، كاتي ئةوة هاتووة، كؤمونيستة كوردةكانيش قؤلَي بؤ هةلَمالَين و شويَني خؤمان بكةينةوة لة رِةخنةي زانستي كؤمونيستانة لة ئاين بة طشتي و لة ئايني ئيسلام وةك ئايني ذمارة يةكي كؤمةلَطاكةمان، بة شيَوةيةكي تايبةتي. بةبي رِةخنة و هةلَويَستي رِؤشن لةم ضةشنة، ناتوانين بزووتنةوةكةمان بؤ ثيَشةوة ببةين.\nدةقةكاني تةورات، ئينجيلةكان و قورئان\n1/ لةبارةي ئافرةت\nئةم دةقانة، لةلاين ئةوانةي برِوايان ثيَدةكةن، دةقي ثيرؤزن، لة ئاستياندا، بة ضؤك دةضن و سةريان بؤ دادةنويَنن، وةك تاك و دةسةلاَتدار، لة ذياني رؤذانةيان ثةيرِةيان دةكةن. تةورات يةكةم"دةقي ثيرؤز"ة ثيَشي ئةنجيل و قورئان، طةلي سوورةت تيَداية كة لي ئاينةكاني ثاش وي دووبارة دةبنةوة.\nلة تةوراتدا ئةم قسانة بةسةر عيساي ثةيامبةر"هاتووةتة خوارةوة": (يةزدان بة موساي وت، بة نةوةي ئيسرائيل بلَي، هةر ئادةميزايةك لة نةوةي ئيسرائيل و ئةو نةناسانةي لة ئيسرائيل دانيشتوون تؤكةي بة ئافرةتي شوودار دا، دةكوذريَت. طةلي سةر ئةرد بةردةباراني دةكةن....ئةطةر ثياويَك لة طةلَ ئافرةتيَك يا ئافرةتيَكي خزم، داويَن ثيسيان كرد، هةردووكيان دةكوذريَن....ئةطةر ثياويَك لة طةلَ ئاذةلَيَك جووت بوو، ثياوةكة دةكوذن و ئاذةلَةكة دةمريَنن. طةر ئافرةتيَك لة ئاذةلَيَك نزيك ببوةوة، ئافرةتةكة دةكوذريَت و ئاذةلَةكة دةمريَنن. هةردوكيان دةكوذن و خؤيَني خؤيان بةمل خؤيان...ئةطةر ثياويَك ذني براكةي بهيَني، ئةوة كاريَكي قيزةوةنة.... ). هةروا لة سوورةتي نتنيةدا نووسراوة:(ئةطةر بؤ جةنط لة دذي دوذمنةكانت دةرضوويت و يةزداني ئيلاهت ثالَيَاني ثيَوةنا، بةدةستت بكةون، لةناو ئافرةتاكانياندا، ئافرةتيَكي جوانت بيني و ثيَوةوة نووساي و كردت بة هاوسةري خؤت، كاتيَك دةيبةيتة مالَةكةت، سةري بتاشة و نينؤكةكاني ببرِة، جلوبةركي ديليَتي لةبةر داكةنة و لة مالَةكةت دا دابنيشي و بؤ ماوةي مانطيَك بؤ دايك و باوكي بطري، ثاشان برِؤ بؤ لاي و بيخوازة و دةبيَتة ذنت. طةر خؤشحالَ نةبووي لة طةلَيدا، با بؤ خؤي برِوات. بة زيَو مةيفرؤشة و كويلةي مةكة، ضونكة زةليلت كرد.). لة هةمان سوورةتدا هاتووة: (..بةلاَم ئةطةر كضةكة ثةردةي نةبوو، كضةكة بؤ بةردةم مالَي باوكي ببةن، ثياواني شارةكةي بةردةباراني دةكةن تا دةمري...). مرؤظ ناتواني تورات بخويَني و ثيَكةنيني نةيةت سةرةرِاي تراذيدياي بارودؤخةكة، بؤ نموونة لة هةمان ئةم سوورةتة هاتووة: ئةطةر دوو ثياو شةرِيان بوو و ذني يةكيَكيان هاتة ثيَشةوةو بؤ ئةوةي ميَردةكةي لة دةستي ثياوةكةي تر رزطار بكات، دةستي بؤ هةرامةكةي ثياوةكة برد، ئةوا دةستي ببرِة و بةزةييت ثيَدا نةيةتةوة...) ئافةرين تةورات هةرامةكي ثياو ئةوةند لةلات طرنط بيَت، لة بةر تةختيَك ئيَش ثيَطةياندن، حةلاَلَي دةست برِيني ئافرةتيَك بدةي! بة طشتي ئةم بةرخوردة درِندانةية لة ضةندين شويَني تر دووبارة دةبيَتةوة. ئةم برِيار و بؤضوونانةي-با بلَيَين خوا- دةبن بة ميراتي قورئان و دووبارة دةبنةوة. ثاش نزيكةي هةزار سالَ، "يةزدان"سوورةتي نوور بةسةر ثةيامبةري ئيسلام"دادةبةزيَني"، و دةلَي: (داويَن ثيساني ميَر و ذن-هةريةكةيان-بةليَداني سةد تازيانة تةمي كةن. لة ئايني سةر بة خودا، بةزةيي ثيَهاتن بي جيَية)، لة سوورةتي ئافرةتدا: (ثياو سةردار و طةورةي ذنة...). لة ئةنجيليشدا، لة نامةي ثؤلس بؤ خةلَكي ئةفسؤسدا دةلَي: (...بي طومان بن لةوةي هةموو داويَن ثيس و طلاَو و ضاوبرسييةك، بت ثةرةستة، ميراتي نيية لة ثادشاهيَتي مةسيح...). لة نامةيةكي تري بؤ خةلَكي تيموتاوس، ثيَيان دةلَي: (...ذن دةبيَت بة بي دةنطي و ملكةضي فيَر بيَت. من رِيَطا نادةم بة ذن خةلَكي فيَر بكا، و زالَ بيَت بة سةر ثياو، بةلَكو دةبيَت بي دةنط بيَت، ضونكة خودا يةكةم جار ئادةمي درووست كرد ئينجا حةوا، هةروا ئادةم نةبوو هةلَخةلَةتا، بةلَكو ذن بوو هةلَخةلَةتاو كةوتة طوناهةوة. بةلاَم ذن بة مندالَبوون رزطاري دةبيَت و طةر لةسةر خؤشةويستي و باوةرِو ثيرؤزي و رةفتار جواني بةردةوام بيَت.) و لةنامةيةكي تري، نووسراوة: (ئةي ئافرةتان مل كةض بكةن بؤ ميَردةكانتان، بة شيَوةيةك ليَوةشاوة بيَت لة خواوةند.). خوا لة زاري مةسيحةوة دةلَي: (... هةندي لة فةريسيةكان ليَي هاتنة ثيَشةوة- لة مةسيح- تا تاقي بكةنةوة، ليَيان ثرسي: ئايا دروستة ثياو ذنةكةي تةلاق بدات؟. ليَرةدا عيسا ليَياني ثرسين: موسا ض راسثاردةيةكي ثي داون؟. ووتيان: موسا ريَي داوة تةلاَقنامة بنووسري، بةمةش ذن تةلاق دةدري. عيسا وةلاَمي دانةوة: موسا ئةم راسثاردةيةي بؤ نووسيون، لةبةر دلَرةقيتان. بةلاَم لة سةرةتاي دروستبوونةوة خودا مرؤظي بة نيَر ومي درووست كرد. لةبةر ئةو هؤية ثياو باوك و دايكي بةجي دةهيَلَيَت و لة طةلَ هاوسةروكةي يةك دةطري. ئةوسا هةردووكيان دةبن بة يةك لةش. ئيتر دوو نين بةلَكو يةك لةشن. ئةوةي خودا بة يةكي طةياندووة، مرؤظ جياي ناكاتةوة. كة طةرِانةوة بؤ مالَ، قوتابيةكان لةم بارةيةوة ليَيان ثرسي. ئةويش ثيَي ووتن: ئةو ثياوةي ذنةكةي تةلاق دةداو يةكيَكي كة دةهيَني، ئةوا داويَن ثيسي لة طةلَ دةكات. هةر وا ئةو ذنةي واز لة ميَردةكةي دةهيَنيَت و شوو بة يةكيَكي كة دةكات، ئةوا داويَن ثيسي دةكات.)\nئةمة سي نموونةي زؤر كورتن، لة بارةي رةفتاري قيزئاوةري دةقة ثيرؤزةكان لة طةلَ ئافرةت. هةر سيَكيان بة ئةقلَ و لؤذيكي باوكسالارييةوة نووسراون، هةر سيَكيان ثةنا بؤ هةرِةشة، تيرؤر و سووكايةتي ثيَكردن دةبةن. كةواتة دةشيَت لة ئاستي ثرسياري ئافرةت لةناو ئةم سي ئاينةدا بوتريَت:\nكؤنةثةرةستن، باوكسالارو زةوتكةرن، ئافرةت دةهيَنيَتة ئاستي سيَكس و ئامرازي زاوزي-نازيَكانيش بة هةمان ضاو تةماشاي ئافرةتيان دةكرد-، بة ثاشكؤي ثياو تةماشاي دةكةن، و ماف بة ثياوان دةدةن بيانكوذن و بيانسوتيَنن.\n2/ لة بارةي جةنط:\nجةنط بةرثاكردن يةكيَك بووة لة ئامرازةكاني ئاينداران بؤ سةثاندني بيرورِاو بةرذةوةندييةكانيان(زةمين داطيركردن، كويلةكردن، سةرانة وةرطرتن، و"حةلاَلَ"كردني كرداري زةوتكرني ئافرةتان و كضاني طةل و هيَزة دؤرِاوةكان بة ثشتيواني يةزدان. لةم بارةيةوة، تةورات دةستثيَشخةري كردووة لة روونكردنةوةي ئةم بؤضوونةو دةلَي: (يةزدان ثياوي جةنطة)، لة ضةندين شويَن دووبارةي: (ئةي يةزدان، ئيلاهي سةربازةكان)كراوةتةوة. لة قورئانيشدا، ئيتر خوا بة بي ثشوودان، هةر فرياي دةستووردانة بة جةنط بةرثاكردن: ( لة رِيَطاي يةزدان بجةنطن... لة طةلَ بي ئيمانةكاندا بجةنطن و بيانكوذن...جةنط لةسةرتان نووسراوة...). لة سوورةتي ئةنفالدا ئيتر هةر بة جاريَك دةست ناثاريَزي لة كوشتن و رِاورِووتكردن، و ناوكةي هةر بة خؤيةتي(ئةنفال-راورِووتكردن-).\nئةطةر ناوةرِؤك، دارِشتن، تيَز، ثايةطاكاني ئةم سي دةقة"ثيرؤزة"ثؤلين بةكةين، وةك ثيَشتر زؤر بةكورتي هيَمام بؤ كرد، دةبينين ئةكسيولؤذياي ثياو لة بارةي ئافرةت و جةنط بةرثاكردن-ثاشان كويلةكردن، سةثاندني سزادان بة مةرط، باج و سةرانة، هةرِةشة، تيَنديَسي تؤلَةسةندن-دوو تةوةري سةرةكيان ثيَكدةهيَنن.لة طةلَ"دابةزين"ي ئةم دةقة ثيرؤزانةدا، دوذمنةكان"بةرِيَكةوت"ثيَشوةخت دياريكراوةن: ئاين و خيَلَ و طةلاني ترن و ئةوانةي لة ناو هؤزو خيَلَةكانياندا، بؤضونةكانيان رةتدةكةنةوة. ئيتر بؤ ثيَكاني ويست و بةرذةوةندييةكاني"طةلي ثةسةندكراوي خوا"، بةكارهيَناني هةموو ئامرازو كرداريَك ريَيان بؤ ضووة و بيانوويان بؤ هيَنراوةتةوة:"خوا فةرماني كردووة...خوا ئةمةي ثي ثةسةندو ضاكة...دةبي فةرمايشي خودا جي بةجي بكةين...سةريان بؤ بضةميَنن...هتد". "خودا"يش هةر بةخؤي دةيان و سةدان جار، دووبارةي ئةم ووتةية دةكا:(من خواتم، خوداوةند و مامؤستاتم بؤ ئةوةي قازانج بكةيت ...) ليَرةوة ئيتر ئةقلَ زةوتدةكةن، ملكةضي و برِوا بة خورافات و داستاني زؤر ئاستنزمتريان بةسةر مرؤظ سةثاندووة و زةمينة بؤ ئؤتؤريتيَت و دةسةلاَتي رةهاي خؤيان دامةزراندووة. ئةوةي ليَرة ئاماذةيان بؤ دةكةم، ثيشاني دةدا كة ئةم سي ئاينة(ت.ق.ا) قةرزاري ئاين و ئةفسانةكاني تري سةردةماني ثيَش خؤيانن.\nدووبارةكردنةوةي يةك بؤضوون بة شيَوةي جؤراوجؤر!\nزؤر كةس ثيَيان واية، ئةوةي لة قورئان نووسراوة، بابةتي ثيرؤزو نويَن، دةقي ثيرؤزن و لة لايةن هيَزيَكي لة سةرووي مرؤظ و سرووشت لة ذيَر ناوي"خودا" دابةزيوة، بؤية بة هيض شيَوةية نابي ثيَشنيار و بؤضووني نويَيان لة سةر بكريَت يا طةشةيان ثي بدريَت، بةلاَم كاتي ئةم سي دةقة"ثيرؤزة"لة طةلَ يةكتر بةراورد دةكريَن، دةطةينة ئةنجاميَكي تر، دةبينين يةك دةربرِين بة زياد و كةمةوة سي بارة و دة بارة كراونةتةوة. بؤ نموونة( بة كورتي) :\n1/لة تةورات، لاوين 24و25، نووسراوة:(شكاندن بة شكاندن، ضاو بة ضاو و ددان بة ددان.ئةوي عةيبيَك لة مرؤظيَك بكا، ئةو عةيبةي لي دةكريَتةوة.) لة ئةنجيل متي، ئةصحاحي 5، نووسراوة: (طويَتان لي بووة ووتراوة، ضاو بةضاو و ددان بة ددان. بةلاَم ئةم ووتةية بةم شيَوةية تةواو دةبي: بةلاَم من ثيَتان دةلَيَم، بةرطري لة دذي شةرِ مةكةن، ئةوي كيَشاي بةروومةتي راستت، ئةوي كةشي بؤ راطرة، ئةوي ويستي كراسةكةت ببات، ضاكةتةكةشي بدةري.ثاشان،لة قورئاندا، بةبازدان بةسةر هةمان ووتة لة ئةنجيل، نووسراوة: (لة تةوراتدا بؤ ئةوانة برِيارماندا، كة طيانيَك لة باتي طيانيَك، ضاو بة ضاو و كةثؤ بة كةثؤ، طوي بة طوي و ددان لة باتي ددانةو زةخمةكانيش تؤلَةيةكيان هةس....)\n2/ لة تةورات، سوورةتي(دادثةروةرةكان)، ئةچحاحي ثيَنجةم و سوورةتي ئةشعيا نووسراوة: ئةي ئاسمان بقلَشي). لة قورئاندا، سوورةتي ئينفيتار و سوورةتي الانشقاق، هةمان بؤضوون لة بارةي قةلَةشاندني ئاسمان و تةقين و لصك درِاني زةريا بة شيَوةي جؤراوجؤر دووبارة دةبنةوة.\nئةطةر تةماشاي ئةفسانة كؤنةكاني ميسر، سؤمةر، بابل، ئةغريق بكةين، ئةوا ئيتر نهيَني، ثايةبةرزي، زيرةكي دةقة"ثيرؤزةكان" بؤمان دةردةكةوي: ...سةنا بؤ تؤ ئةي خواوةندي مةزن، ئةي خوداي هةردوو راستي، بؤ لاي تؤ هاتووم، تاكو جوانيت ببينم...ئةوا بؤ لاي تؤ ديَم، راستيت بؤ دةهيَنم و خةتا وةدةردةنيَم.\nمن هيض كوناهيَكم لة دذي مرؤظ نةكردووة...كاريَكم نةكردووة خواوةند حةزي لي نةكردبي، لة ثشتةملي باسي كةسم نةكردووة لةلاي بةرثرسيارةكةي، كةسم برسي نةكردووة، كةسم نةهيَناوةتة طريان، كةسم نةكوشتووة، بانطةوازي كوشتنيشم نةكردووة، ئازارم بةكةس نةطةياندووة، خواردني ناو ثةرةستطاكانم كةم نةكردووة، دةستم بؤ ناني خواوةند نةبردوة، خواردني نةمرةكانم نةدزيوة، لة شويَني خاويَني خواوةندي شارةكةم داويَن ثيسيم نةكردووة...ماستم لة دةمي زارؤك زةوت نةكردووة،(ضةندين دانثيَناني تر).\nثاشان جاريَكي تر، لة بةرامبةر هةر خواوةنديَكي تايبةت، دانثيَناني دووهةم دةستثيَدةكاتةوة: ئةي خاوةن ضةندين ثايةداري لة هليوبولس!من هيض كوناهيَكم نةكردووة.ئةي ئاطر لة ئاميَزطر لة خر-ئةحاو!من دزيم نةكردووة، ئةي لووت لة هرموثؤلس، من فيَلَم نةكردووة. ئةي سيَبةرخؤر لة كررت!من دزيم نةكردووة. ئةي خاوةن روومةتي خرِ لة روستا!من مرؤظم نةكوشتووة....ولة بةر بوونةوةرة ترسناكةكاندا دةلَي: ...من خراثةكاريم نةكردووة، خراثةم بؤ ثاشا نةبووة، دةنطيشم بةرزنةبووة، ...هةروا ثاشان مردووةكة دةلَي: ئةوا من بؤ لاي ئيَوة ديَم، بةبي خةتا و خراثةكاري...من لةسةر هةق دةذيَم و خواردنم لةسةر هةقي ناو دلَمة، ئةوي خةلَك دةيلَيَت و خواوةند لةسةري رازيية، دةمكرد. بة طويَرةي ثيَويست خواوةندم رازي كردووة و نانم داوة بةو كةسةي برسي بووة، ئاوم داوة بةوةي تينووي بووة، و ثوشاكم داوة بةوةي رووت بووة....رزطارم بكةن و بمثاريَزن، ئيَوة لة بةردةم خواوةندي مةزن تاوانبارم ناكةن، من ثياويَكي خاوةن دةم و دةستي بي طةردم، ئةوةي بيبيني ثيَدةلَي((سةلاَو، سةلاَو))\nئةمة دةقيَكي تةورات يا ئةنجيل و قورئان نيية، ئةمة بةشيَكي زؤر كورتة لة كتيَبي مردووان لة ئايني فيرعةونييةكاني ميسر، بةشيَكة لة هةزاران ئةفسانة. ليَرةدا بةها بةرزةكاني هونةر و ئيتؤس(رِةوشت)ي ئةو سةردةمة بؤمان دةردةكةوي لة بارةي ضاكة و خراثة، داد و بي دادثةروةري، بةفاداري، تاوان، دةست ثاكي، بة هةمان شيَوة، نارِاستةوخؤ باس لة ثةرِةسةندني ئابووري، ثيشةسازي، جياوازيية كؤمةلاَيةتييةكان ...هتد دةكات. بة بؤضووني ئيدولف ئيرمان، ئةفسانةي ئؤزيرؤز، كة ضيرؤكي ثاشايةكي ميهرةبانة لة لايةن برا خرابكارةكةيةوة دةكوذري، كارتيَكردنيَكي طةورة بةسةر ئايني ميسرةوة هةبووة. ئةمةش دةطةرِيَتةوة بؤ دوو هؤ. يةكةم هؤ ئةو برِواية بووة كة زولَم و زؤرداري تاقة دوو هيَزي بالاَدةست نين لة جيهان، بةلَكو هةق و رزكاري. دووهةم هؤ ئةو برواية بووة كة خواوةندي كوذراو بةسةر مةرط سةركةوتووة. طةرضي بةراستي مردووة، بةلاَم ذياني بةبةرهاتووةتةوة، طةرضي دةسبةردار بووة لة مافي سالاري بةسةر طيانلةبةرةكان بؤ كورِةكةي حؤريس، بةلاَم بوو بة سةردار بةسةر مردووانةوة....\nئةفسانةكان، لةوانة ئةفسانةي ثيَكهاتن، توفان زؤر لة(دةقةكاني ت.أ.ق) كؤنترن و هةر لةويَوةوة سةرضاوةيان طرتووة. سةير ئةوةية، ضةندين دةقي جؤراوجؤر هةية لة-متون الاهرام- و ئةفسانةكاني تر لة دةقةكاني(ت.أ.ق)دةضن، وةك:\n1/ ئةطةر ويستي بتانمريَني، دةتانمريَني. ئةطةر ويستي بذيَن، دةذين.\n2/ ئاسمان دةيباريَني، و ئةستيَرةكان\n3/ طةورةييةكةي لة ئاسماندايا\n4/ ....طويَي لة هاواريان نابي، نؤحةيش لة جيهاني خواروو كةس نةجات نادا. هيض كةس جلوثةلاَسةكةي لة طةلَ خويدا نابات، كةسيش لةويَووة ناطةرِيَتةوة.\n5/ ثةسةندكردن بؤ تؤية، تؤ هةموو رؤذيَك، (رع)ي جواني.\n6/ ... كة لة خؤتةوة هاتووي، بة بي ئةوةي لة دايك ببي. ...دامةزريَنةري هةموو ئةوةي لة هةرد ديَنةبةر...ئةو خواوةندةي كة خؤيي خةلَقكردووة.\n7/ ...تؤ رِؤح دةدةي بةوةي خةلَقي دةكةي تا بذي...كردةوةكانت ضةند فرة لايةنن ئةي تاكة خودا، كة هيض يةكيَكي تر لة تةنيشتةوة نية...تةنها بة طويَرةي ئارةزووي خؤت زةمينت خةلَق كرد، بة ثياو و ميَطةل و هةموو ئاذةلَةكاني... ئاسمانت درووست كرد...مليونان بوونةوةر تةنها لة خؤت درووست دةكةي.... هةروا لة بارةي (ئةمون رع)ي خواوةند، ميسرييةكان بؤ تاكايةتي خواوةند دةطةرِيَنةوة، لة سروودي ئةمون دةلَيَن:(ئةمون رةطةزي هةموو شتيَكة. ئةو بوو، لة سةرةتادا لةدايك بوو، هيض خواوةنديَكيش ثيَشي وي ثةيدا نةبوو...دايكي نةبوو، تا ناوي بني، باوكي نةبوو تاببي بة رةطةزي وي...).\n8/ ئةو ئاوة زيندووة كة لة ئاسماندا هةية...نون خواوةندي ئاوي ئةزةليية...طولَي لوتس لة يةكةم ئاو دةرضووة...مانطايةك لة ناو ئاو مةلةي دةكرد و لةسةر ثشتي خواوةندي خؤري كؤرثة...رع بة نون دةلَي: تؤ ئةي كؤنترين خواوةند كة لة ئيَوةوة درووست بووم.... لة ئةفسانةي سؤمةرييةكاندا، سةرةتا خواوةند(نمو)بوو، كةسي لة طةلَدا نةبوو. ئةو ئاوة يةكةمة بوو كة هةموو شتيَك ليَوةوة دةرضوو. لة ئةفسانةي بابلييةكان، ئاوي يةكةم ناوي(يم)ة، ثاش ئةوةي(بعلي)خواوةند لة بةرامبةري سةركةوتني بةدةست هيَنا، دةستي كرد بة ريَكخستني هةرد. لة ئةفسانةي ئةغريقييةكان دةبينين(ئؤقيانوس) يةكةم ئاوة، خواوةندي يةكةمة كة ليَوةوةي طةردوون ثيَكهات.\n9/ئةو جيهانةي لة ئاوي ئةزةلييةوة بةرز بووةوة، هيَشتا ئارامي نةطرتبوو، هيَشتا ئاسمان لة زةمين جيانةبوبوةوة، خواوةندي ئاسمان لةسةر ميَردةكةي خواوةندي زةمين(جب) ثالَ كةوتبوةوة، بةلاَم باوكيان(شو) خواوةندي با ضووة نيَوانيانةوة و ئاسماني هةلَطرت بؤ سةرةوة و لة طةلَدا هةموو طيانلةبةريَكي خولَقيَنراو، واتة طشت خواوةندةكان(لةطةلَ ثاثؤرِةكانيانةوة)...). لة ئةفسانةي سؤمةرييةكاندا نووسراوة:\nثاش ئةوةي ئاسمان لة هةرد، دوور خرايةوة\nهةرد لة زةمين جياكرايةوة\nمرؤظ درووست كرا\n(ئان) ئاسماني بؤ خؤي برد\nلة ئةفسانةيةكي ترياندا هاتووة:\nئةو خواوةندةي هةموو شتيَكي بة سوود، دةرهيَنا\nئةو خواوةندةي ووشةكاني بةدديلي نيية\nئةنليل، كة خؤشةويستي و لةوةرِطاي ضاند\nئاسماني لة زةمين دوورخستةوة\nزةمينيشي لة ئاسمان دوورخستةوة.\nلة تةوراتدا، خوا وتي، با ئاو لة ذيَر ئاسماندا بيَت، لة يةك شويَن كؤببيَتةوة و با وشكاييش دةركةوي.\n10/ ليَرة شويَني دوبارة و دةبارةكردني هةموو ئةو هةرِةشة طورِةشانةي تةورات، قورئان و ئينجيل نابيَتةوة كة هةرهةموويان، بة شيَوةيةكي سةرسورِهيَنةر بريتين لة سوتاندن و كوشتني بة كؤمةلَ!\nشان بة شاني ئةمانة، ئةوةي سةرةنجي رِاكيَشام، شوبهاندني ئاسمان بة مانطا بوو. لةسةر طؤرِيَكي ئؤزيريس هاتووة(...تا ناوضةكاني هيندستانيشدا جةنطيان كردووة...). ئةم دوو فاكتة، ئةم ثرسيارةي لة لامدا وروذاند: مانطاثةرةستي هيندؤسةكان، بةشيَك لة ئاينة كؤنةكاني ميسر نيية؟ و دةيان ثرسياري تر.\nبةرامبةر بةم بؤضوونانةدا، ئؤطؤست بيبلَ دةنووسي: ئةوة راستييةكي بةلَطة نةويستة، كة مرؤظ لةو هاوسةرة يةكةمة نةهاتووة كة لة ئةنجيل ئيدعاي دةكا، طواية كلتوري مرؤظيان بؤ سةرزةمينيان هيَناوة، بةلَكو لة ماوةي ضةندين قؤناغي بيَكؤتايي دوورو دريَدا، ثةيتا ثةيتا لة بارودؤخيَكي ئاذةلَي خؤيي رزكاركرد، ضةندين ثؤناغي طةشةسةندني تيَثةرِاندووة، لة ناوياندا ثةيوةنديية كؤمةلاَيةتييةكاني، لةوانة، ثةيوةندي لة نيَوان ذن و ثياو كؤرِنكاري جؤراجؤري بة سةري هاتووة....هيض شتيَك نةمر نيية، نة لة سرووشت و نةيش لة ذياني مرؤظ، نةمر تةنها طؤرِين و طؤرانطاريية.\nيةكيَك لة بةرِيَز(ك)ثرسياري كرد، داخؤ خوا هةية يا نا.\nلة وةلاَمدا وتي: مؤضاريت دةكةم بيربكةيتةوة، ئايا هةلَويستت ثاش وةلاَمدانةوةي ئةم ثرسيارة دةطؤرِي. ئةطةر ناطؤرِي، ئةوا دةتوانين ثرسيارةكة فرِيَدةين. ئةطةر ئةطؤرِي، ئةوا دةتوانم لاني كةمةوة يارمةتيت بدةم، ثيَت بلَيَم: تؤ برِياري خؤت داوة: تؤ ثيَويستيت بة خودا هةية.\nبيرتؤلَد بريخت، ضيرؤكةكاني بةرِيَز كؤينة.\n / لةبارةي ميَذووي يةكيَتي كؤمونيستةكان، ئةنطلس.بةئةلماني.\n / دةربارةي ميَذووي مةسيحيية سةرةتايةكان، ئةنطلز، جلد22،لاثةرِةي 447-473، بةئةلماني.\n / هةمان سةرضاوة.\n / برِوانة بةياننامةي ثارتي كؤمونيس، ماركس و ئةنطلس، لاثةرِة72-73، بة كوردي.\n / ماركسيزم و ئةفريقا، ئيغؤر ئةندريظ، بة زماني عةرةبي، لاثةرِة 30-31 .\n / بةياننامةي ثارتي كؤمونيستي، لاثةرِةي 60-68.\n / هةمان سةرضاوة، لاثةرِةي 32، بة كوردي.\n / ئةتائيزمي ئةنترؤثؤلؤطي لودظيط فؤيةرباخ، لة ئينتةرنيَت وةرمطرتووة.\n / هةمان سةرضاوة\n / بابةتي(بةرامبةركيَي تيئؤري مةتريالست و ئيدياليست،لاثةرِة21-33).\n / ماركس و ئةنطلس، جلدي 2، لاثةرِةي 116.\n / ئةنطلس(فؤيةرباخ و دةسثيَكي فةلسةفةي ئةلماني كلاسيك،جلد 21،لاثةرِة283-291\n / ئةنطلس لة(دةيان هةزار ثرسيار)، جلدي7، لاثةرِةي 226-232\n / ئةنطلس، دةربارةي ميَذووي مةسيحيية سةرةتايةكان، جلد22،لاثةرِةي447-473\n / رِؤزا لؤكسمبؤرط، دةستثيَك بؤ ناو ئيكؤنؤمي ناسيونال، لاثةرِةي727-731\n / ماركس و ئةنطلس، جلد5،لاثةرِةي 414، 1848\n / سةرماية، جلدي 1،لاثةرِةي 94\n / تيَبيني: ليَرةوة، وةك وتاريَك نووسيم لة ذيَر ناوي(بةلَي ماركس دوذمني سةرسةختي ئاينة)، وةك رِوونكردنةوةيةك بوو لةسةر بابةتةكةي هاورِي هادي مةحمود(ماركس و هةلَويَست لة ئاين، رِيَطاي كوردستان،ذ472لة 24/9). سةرةرِاي ضةندين بؤضووني درووست، دياري كردني هؤي دذايةتي كؤمونيزمي زانستي، بةلاَم بةباشي لة بؤضوونةكاني ماركس و ئةنطلس ورد نةبووةتةوة. بةطشتي خزمةتيَكي ئيَجطار طةورةي كرد، بةوةي، لةم بارةوة، ئاستي هةلَويست و بلآوكرردنةوةي كؤمونيستي زانستيانة بؤ ثيَشةوة برد. بةباشم زاني ئةم بةشة بكةم بةبةشيَك لةم نووسينة.\n / ماركس و ئةنطلس، جلد14،لاثةرِة164-167\n / قورئان، سورةتي ئةلتةوبة. لة سوورةتي ئةنفاليش دووبارةكراوةتةوة\n / ثيلانة جةنطييةكاني فةرةنسا و بةريتانيا، جلد10،لاثةرِة110-116\n / بؤ نموونة، تةماشاي مالَثةرِي كوردستاننيَت بكة، ووتاري قورئانةكان، نووسةر تةها هةلَةدني.\n / الاسطورة و الحقيقة في التوراة، ،ترجمة الدكتور محمد مخلوف، صفحة18.\n بابل: وشةيةكي ئةكةدي كؤنة و ماناي دةرطاي خودا دةدا(لة ئةنجيل بة كوردي سؤراني)وةرمطرتووة.\n التوراة، الأصحاح الثاني، صفحة 5: وجبل الرب الاله آدم ترابا من الأرض. ونفخ في أنفه نسمة حيوة. فصار آدم نفسا حية.\nالقرآن، سورة آل عمران، صفحة 57: إن مثل عيسي عند الله كمثل آدم خلقة من تراب ثم قال له كن فيكون.\n / التوراة، الاچحاح 11،ل18: وعاش نارح سبعين سنة و ولد أبرام و ناحور و هاران.... الحقل الذي اشتراه ابراهيم من بني حث. هناك دفن ابراهيم و ساره أمرأته.\n / إنجيل متي، الاصحاح الاول: كتاب ميلاد يسوع المسيح ابن داود ابن ابراهيم.\n / القران، سورة ال عمران،: يأهل الكتب لم تحاجون في ابراهيم و ماانزلت التوراة و الانجيل إلا من بعده أفلا تعقلون... ما كان إبراهيم يهوديا و لا نصرانيا و لكن كان حنيفا مسلما و ما كان من المشركين.\n / ئةچحاحي17 ،ل15: وقال الله لابراهيم ساراي أمرأتك لاتدعوا أسمها ساراي بل أسمها ساره. واباركها و أعطيك أيضا منها أبنا. أباركها فتكون أمما و ماوك شعوب منها يكونون. فسقط إبراهيم علي وجهة و ضحك. و قال في قلبه هل يولد لابن مئة سنة و هل تلد سارة وهي بنت تسعين سنة.\n / لة تةورات، ئايةتي خروج، بة فةرماني يةزدان بة موسا، هارؤن لة بةرجاوي فيرعةون، جاريَك دارةكةي دةستي دةكا بة مار، جاريَك ئاوي ميسر دةكا بة خويَن، جاريَك هةردةكةي ثرِ دةكا لة بؤق و جاريَكيش بة ميَش. سةرماو زوقم و هةورةتريشقةيان بؤ دةنيَري...\n / وفعل بنوا اسرائيل بحسب قول موسي. طلبوا من المصريين أمتعة فضة و أمتعة ذهب و ثيابا. وأعطي الرب نعمة للشعب في عيون المصريين حتي أعارروهم. فسلبوا المصريين\n / التوراة، الاچحاح السادس: وكلم الرب موسي قائلا.\n / التوراة، الاصحاح التاسع و الخمسون، إشعيا: ها ان يد الرب لم تقصر عن أن تخلص و لم تثقل أذنة عن أن تسمع.\n / سوورةتي ئال عومران: ومكروا و مكر الله و الله خير الماكرين.\n / يةزدان، نزيكةي3700جار ناوي خؤي لة قورئان دووبارة كردووةتةوة-ذماردوومة و لة كاتي ذماردن هةلَةم كرد، لةوانةية، ضةند سةديَكي زياد يا كةمتر بيَت، هيض فةرق ناكا!\n / ماركس و ئةنطلس، لة ثيَشةكي ئيدؤلؤذي ئةلماني،ل19\n / ماركس و ئةنطلس، ئيدؤلؤذي ئةلماني، ل34\n / لة قورئاندا، سوورةتي مائيدة نووسراوة: ( ئيَمة كة ئةم تةوراتةمان ناردووةتة خوارةوة، رووناكي و ريَثيَشانداني تيَداية. هةموو ئةو ثةيامبةرانةي كة هةر بة فةرماني خودا بوون، هةر بةهؤي ئةم ، بةسةر هةموو كاروباري ئةوانةي كة موسايي بوون رِاطةيشتوون.)\n / تةورات: سوورةتي لاويين، ئةچحاحي بيستةم.\n / تةورات، نتنية، اصحاحي 21.\n / هةمان سةرضاوة، اصحاحي 22.\n / سوورةتي نوور، دةقة كورديَكةي لة وةرطيَرِاني مامؤستا هةذار،لاثةرِة\n / القران، سورة النساء\n / ئةنجيل، نامةي ثؤلس بؤ خةلَكي ئةفسؤسئة، اصحاحي ثيَنجةم.\n / ئةنجيل، بة كوردي ، لاثةرِة457، بة عةرةبي، لاثةرِة 228.\n / ئةنجيل، نامةي ثؤلس بؤ خةلَكي كؤلؤسي، بة عةرةبي 229.\n /شةهيد عةبدولخالق مةعروف، لة كتيَبي(ئادةميزاد لة كؤمةلَي كوردةواريدا) بةراشكاوي باسي شويَني ئافرةتي كردووة لة دةقةكاني قورئان.\n / تةورات، سوورةتي خروج، ئةچحاحي 15.\n / تةورات، مزموري هةشتاو نؤ.\n / قورئان، سورة البقرة.\n / مةحمةد لة دوا ضركةي ذيانييدا، فةرمان بة ئوسامة كورِي زةيد كورِي حارث دةدا، بؤ شةرِ لة دذي رومةكان : بكةوة رِي بةرةو سةركةوتن و تةندةرووستي........فةرمانةكةم جيَي بةجي بكة. رةسوولي ثيامبةر بورايةوة-ئوسامة هةستا و خؤيي ئامادةكرد بؤ ضوونة دةرةوة،، كاتي رةسوولي خودا هاتةوة هؤشي خؤي، ثرسياري لة بارةي ئوسامة كرد، ثيَين طؤ، ئةوةتة خؤيان ئامادة دةكةن، و ثةيامبةر وتي: نةعلةتي خوا لةوةي ليَي دوا دةكةوي(لة ئوسامة)- سةرضاوة: حروب دولة الرسول، سيد محمود القمني، الناشر مدبولي الصغير، صفحة394.) لةم كتيَبة زؤر بةباشي باسي زةوتكردن و بة كويلةكردني ئافرةتاني خيَل و عةشرةتة دؤرِاوةكان دةكريَت.\n / يةكةم جار طةلي ئيسرائيلة وة ك لة تةورات نووسراوة، ثاشان عةرةبة وةك لة قورئان نووسراوة!!\n / التوراة، سوورة الاشعيا: ( ...انا الرب الهك معلمك لتنتفع...).\n4/ التوراة، لاويين24: كسر بكسر و عين بعين و سن بسن. كما أحدث عيبا في الانسان كذلك يحدث فيه.\n/ أنجيل متي 5: (سمعتم أنه قيل عين بعين و سن بسن. وأما أنا فأقول لكم لاتقاوموا الشر. بل من لطمك علي خدك الايمن فحول له الاخر أيضا.) لة وةرطيَرِانة كوردييةكةي ئةجيل وةرمطرتووة.\n / القران، سورة المائدة: (وكتبنا عليهم فيها(لة تةورات)ان النفس بالنفس و العين بالعين و الانف يالانف و الاذن بالاذن و السن بالسن و الجروح قصاص...) وةرطيَرِانة كوردييةكة لة مامؤستا هةذار وةرمطرتووة.\n / التوراة:( يارب بخروجك من سعير بصعودك من صحراء ادوم الارض أرتعدت. السموات ايضا قطرت. كذلك السحب قطرة ما. تزلزلت الجبال من وجه الرب...). يا لة سوورة تي التكوين( في البدء خلق الله السموات و الارض)\n / القران، سورة الانفطار:( إذا السماء انفطرت و اذا الكواكب انتثرت و اذا البحار فجرت...). سورة الانشقاق: ( اذا السماء انشقت ...واذا الارض مدت...)\n / كتيَبي ئايني كؤني ميسر، درووستبوون، طةشةسةند و كؤتاييةكةي لة 4هةزار سالَ، نووسةر ادولف ئيرمان، وةرطيَر بؤ عةرةبي د.عةبدولمونعم ئةبو بةكر و د.محةمةد ئةنوةر شوكري، كتيَبخانةي مةدبولي لة قاهيرة، لاثةرِةي 312-313.\n / هةمان سةرضاوة، لا ثةرِة 110-111. لة قورئانيشدا، سوورةتي ئةلبةقةرة نووسراوة: ضؤن لةو خواية حاشا دةكةن كة لة نةبوو، ذياني داوة بة ئيَوة و لة ثاشان دةتانمريَني و ديسان زيندوو دةكاتةوة...)\n / هةمان سةرضاوة، لاثةرِةي295. لة قورئانيشدا بة هةمان مانا:\n / هةمان سةرضاوة، لاثةرِةي 295. لة قورئان، سوورةتي ئةلبةقةرة: (ئاسماني بةرزكردةوة و ئاويَكي لةو حةوايةوة بؤ باراندن...و لةو ئاوةي خوا لة حةواوة دةيباريَني)، سوورةتي بةو حةوايةي ئاوهةلَدةطري و دةيداتةوة.) سوورةتي ئةلرةعد: (لةو حةواية ئاويَكي دارِذاندووة...)و له سوورةتي ئةنفال: بارانيشي لة حةواوة بؤ باراندن...)\n / هةمان سةرضاوة. لة قورئانيشدا ، سوورةتي ئةلجن: (ئيَمة طةينة ئةم ئاسمانة، ديمان ثرِة لة ثاسداري توندو تؤلَ و ئةستيَرة طةلي رادةخشن.)\n / لة قورئانيشدا نووسراوة: يوم لا ينفع مال و لا بنون، الا من اتي الله بقلب سليم.\n / هةمان سةرضاوة، سروودي ئةمون، لاثةرِةي 158. لة قورئانيشدا، سوورةتي ئةلئةعلا نووسراوة: ثةسةني ناوي ثةروةرندةي هةر ثاية بةرزت بدة\n / هةمان سةرضاوة، مةبةست طةورةي هةموو خودكان(رع)ة، لاثةرِةي 159. لة قورئانيشدا، لة سوورةتي ئةلئةخلاَص هاتووة: ... كةس لةو نةبوةو ئةويش لة هيض كةس نةزاوة.\n/ هةمان سةرضاوة، ثارضة سةنايةكي زؤر جوانة لة سةر طؤرِي كاهن(ئاي)دؤزراوةتةوة،لاثةرِةي164-165. لة قورئانيش، لة سوورةتي ئةلئةخلاَص: بيَذة: ئةو خوداية تاكة....سوورةت ئةلناس نووسراوة: فةرمان رةواي ئةم مةردمة.)، لة سوورةتي عةلةق: (جنسي مرؤي لة جلَتةيَي وةدي هيَنا.)\n / هةمان سةرضاوة، لاثةرِةي 192.\n / هةمان سةرضاوة،ثةرةطرافي يةكةم لاثةرِةي32: 33: 100: 101. لة تةوراتيش، لة(ئةلتكوين)دا نووسراوة: ...و رِؤحي خودا لة سةر ئاو دةفرِي). لة قورئانيشدا، لة سوورةتي هود هاتووة: (هةر ئةويشة كة ئاسمانان ة زةميني لة شةش رؤذدا درووست كرد و تةختي فةرمانرِةوايي ئةو لة سةر ئاو بوو...) و لة سوورةتي ئةلئةنبيا هاتووة: (ئاخؤ خودا ناسان ئةمة نازانن، كة ئاسمانةكان و زةمين يةكثارضة بوون، ئيَمة ليَكمان هةلَوةشاندن. هةر جانةوةريَكيَش هةية، لة ئاومان بةرهةم هيَناون؟ -\n / مغامرة العقل الاولي، دراسة في الاسطورة، سوريا، ارض الرافدين. فراس السواح، صفحة32-35\n / ديانة مچر القديمة، صفحة 102\n / هةمان سةرضاوة، لاثةرِةي 34-35. لة قورئانيشدا، لة سوورةني ئةنبيا هاتووة: ( ...ئاسمانةكان و زةمين يةكثارضة بوون، ئيَمة ليَكمان هةلَوةشاندن...)\n / تةورات، تةكوين، ئةچحاحي يةكةم.\n / هةمان سةرضاوة، لاثةرِةي 31لة طةلَ ويَنةيةك.\n / هةمان سةرضاوة،لاثةرِة560\n / ئافرةت و سؤسياليزم. ئةمة كتيَبيَكي دةطمةنة، كة لة نيَوان 1879-1909دا ثةنجا جار لة ضاثدراوةتةوة و لة 1994 لة لايةن دةزطاي ضاثةمةني (ديتس) سةر لةنوي بلاَوكرايةوة و لة سةري نووسراوة: لة 1897وة ئةكتويَلة! لة كتيَبةدا هةلَويستي زانستيانة لة بارةي ثرسياري ميَذووي جيهان، شويَني ئافرةتان لة ناو كؤمةلَطاكان باسكردووة.\n / هةمان سةرضاوة، لاثةرِةي 46\n / Bertolt Brecht, Geschichten vom Herrn Keuner


بابەت لەسەر ئینتەرنێت:http://www.sarbast.com/post/2897\nدەرمانێکی نوێ بۆ رێگریکردن لە جەڵتەی دڵ تاقیدەکرێتەوە\nلە توێژینەوەیەکی هاوبەشدا پزیشکانی بەریتانی و ئێرانی دەرمانێکیان دروستکردووە کە تێکەڵەی چوار دەرمانی دیکە و دەتوانێت مەترسیی جەڵتەی دڵ کەمبکاتەوە.\nتوێژینەوەکە لە جۆرناڵی پزیشکی لانسێت بڵاوکراوەتەوە و لەسەر 6800 کەس ئەنجامدراوە و بۆماوەی پێنج ساڵ بەدواداچوونیان بۆ کراوە.\nتۆم مارشال، پرۆفیسۆری لە زانکۆی بریمینگهام لە بەریتانیا و بەشداربووی توێژینەوەکە دەڵێت: وڵاتە هەژار و داهات مامناوەندەکان سوودێکی زیاتر لەم دەرمانە وەردەگرن، چونکە نەخۆش لەبری وەرگرتنی چوار دەرمانی جیاواز، دەتوانێت تەنیا یەک دەرمانی پێبدرێت.\nپرۆفیسۆرە بەریتانییەکە روونیدەکاتەوە دەرمانەکە دەتوانێت ئاستی کۆلیسترۆلی زیانبەخش کەمبکاتەوە بەڵام کاریگەرییەکی ئەوتۆی لەسەر پەستانی خوێن نییە.\nد. نیزال سەرەف زادێگان، پزیشک لە زانکۆی پزیشکی ئەسفەهان دەڵێت: نەخۆشییەکانی دڵ یەکەم هۆکاری مردنن لە جیهاندا، بە رێکسختنەوەی خۆراک و خواردنی رێکوپێکی دەرمانەکان دەتوانرێت مەترسییە نەخۆشییەکە کەمبکرێتەوە.\nبیرۆکەی دروستکردنی دەرمانێکی هاوشێوە کە تێکەڵەیەکی چواردەرمان بێت بۆ رێگریکردن لە جەڵتەی دڵ، دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 2001 بەڵام ئەمە یەکەمجارە تاقیبکرێتەوە و پزیشکان هیواخوازن بە دڵنیابوونەوە لە کاریگەرییەکانی دەرمانەکە، بیخەنە بازار بەمەش هەم رێگە لە حاڵەتەکانی جەڵتەی دڵ دەگرن و هەمیش خەرجی لەسەر نەخۆش و حکومەت کەمدەکەنەوە.\nڕێکەوتی بڵاوبوونەوەی بابەت: 2019-09-04


کوردیپێدیا - خەرجی هەر حاجیەکی ئەمساڵی هەرێم 4 ملیۆن و 200 هەزار دینارە\n📊 خەرجی هەر حاجیەکی ئەمساڵی هەرێم 4 ملیۆن و 200 هەزار دینارە | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nخەرجی هەر حاجیەکی ئەمساڵی هەرێم 4 ملیۆن و 200 هەزار دینارە\nبەرێوەبەری راگەیاندنی وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئاینی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایدەگەیەنێت کە لە 22ی ئەم مانگەوە کاروانی حاجیانی هەرێم بەره و سعودیە بەڕێدەکەوێت و خەرجی هەر حاجیەکیش\nچوار ملیۆن و 200 هەزار دینارە.\nهەولێر، ئاوێنەینوز: مەریوان نەقشبەندی بەرێوەبەری راگەیاندنی وەزارەتی ئەوقافی حکومەتی هەرێم کە سەرپەرشتی تیمی راگەیاندنی حەجیش دەکات، لەلێدوانێکی ڕۆژنامەوانیدا رایگەیاند، هەر حاجیەکی هەرێم ئەمساڵ چوار ملیۆن و دوسەد هەزار دیناری لێوەرگیراوه و ئەوەش کۆی گشتی خەرجیەکانیەتی بەکرێی فرۆکە رۆیشتن و هاتنەوه و ئوتێل لەهەردو شاری مەککه و مەدینه و هاتوچۆی ناو سعودیە بۆ ماوەی نزیکەی مانگێک.\nناوبراو وتیشی، بەپێی خشتەیەی فرۆکەوانیی کە لەبەغداوە بۆ گواستنەوەی حاجیانی هەرێم درانراوە لە 22ی ئەم مانگەوە کاروانی سەفەری حاجیان لەهەردو فرۆکەخانەی هەولێرو سلێمانیەوە دەستپێدەکات و لە29ی ئەم مانگەدا دوا کاروانی حاجیان دەگەنە سعودیە.\nسەبارەت بەژمارەی حاجیان و ئامادەکارییەکانی حەج نەقشبەندی وتی، ئەمساڵ 3720 حاجی لەهەرێمی کوردستانەوە فەریزەی حەج بەجێدێنن و هەموو ئامادەکارییەکان بۆ سەفەری حەج تەواو بوه و تیمێکی پزیشکی و زیاتر لە 70مورشیدو موفتی یاوەری حاجیان دەبن، هەروەها ئافرەتان رێژەی 37%ی حاجیانی هەرێم پێکدێنن.\n1. 👁 15-09-2013\n📅 رۆژی دەرچوون: 15-09-2013\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 15 2013 1:59PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 15 2013 2:02PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 5,329 جار بینراوە


عیماد عەلی : ئەگەر بە یاسا هاتویت بە یاساش دەرۆیت . – WTARIKURD\nبەرێز مەسعود بەرزانی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان ، لەکۆبونەوەی لەگەڵ لایەنەکان دەڵێت : بە کودەتا نەهاتوم تا بە کودەتا برۆم . لەم سەردەمەدا هەموو کەس لەگەڵ ئەوەدایە کە هیچ بەرپرسێک بە کودەتا نەروات و ، هەر لە بنەرەتدا باوی کودەتا و شۆرشی عەسکەری و دەرکردن و راماڵین و سرینەوەی بەرامبەر نەماوە .\nبەڵی ئەگەر دوو خولی یەکەمی سەرۆکایەتی بە یاسایی لەقەڵەم بدرێت و هیچ خەوشێکی لەسەر نەبێت بەپێی یاسای سەرۆکایەتی هەرێم ی ژمارە 1 ساڵی 2005 ، بەڵام درێژکردنەوەی دووساڵی پاش دووخولەکە و بە پێی یاسای ژمارە 19ی ساڵی 2013 ی رێکەوتنامەی نێوان یەکێتی و پارتی ، قسەی زۆر هەڵدەگرێت و دەتوانرێت بە یاساش رەتبکرێتەوە . بەهەر حاڵ ئەگەر قسەش لەسەر ئەوە نەکەین و لەبەر خاتری خاترداران و بارودۆخی تایبەتی کوردستان بە یاسایی لەقەڵەم بدرێت ، لەبەر ئەوەی ماوەکەی بەسەرچووە ، ئەی بەچ پێوەرێکی یاسایی ئێستا سەرۆکی هەرێم بمێنێتەوە ، ئەگەر ئەم یاسایەش بوارێکی بۆ دووبارە بونەوەی کاک مەسعود بارزانی بهێشتایەتەوە و نەنوسرایە یارای دووبارە بونەوەی نیە ، دەکرا چەند قسەیەک هەڵبگرێت .\nدەبێت بە شێوەیەکی لۆجیکی گفتوگۆی ئەم یاسایە بکرێت ، ئەگەر یاسای ژمارە 19 ی ساڵی 2013 یاسایەکی یاساییە و لەچوارچێوەی یاسای باوەرپێکراو و لەسەر بنەمای دیموکراسی و هۆکاری زەرورەتی دەرچواندنی راست و دروستی یاسایی حسابی بۆ کرابێت ، دەبێت دان بە یاسایی بونیدا بنێیت و ، دەبێت بە پێی برگەکانی کاروباری یاسای سەرۆکایەتی هەرێم رایی بکەیت و باوەرت بەسەرجەم برگەکانی بێت ، ئەگەر بە نا یاسایی لەقەڵەم بدرێت ، ئەوە دەبێت لە پیش چاوی خەڵک بڵێیت ئەم دوو ساڵەی سەرۆکایەتی هەرێم بە پێی هەر یاسا و عورف و عادەتێک یاسایی نیە ، یان ئەو برگە تایبەتەی کاری پێ ناکەین یان بە یاسا ئەم یاسایە رەت دەکەینەوە . ئەگینا کەس هەوڵی کودەتای نەداوە و کەس دژایەتی شەخسی لەگەڵ کاک مەسعود دا نیە ، بەڵکو لە کاتی هەنگاونانی سەرەتایی بۆ دامەزراندنی هەر قەوارەیەکی سیاسی ، ئەگەر لەسەر بنەمای یاسایی بنیات نەنرێت ، وەک هەر بینایەکی فشەڵ بەرگەی نەرمە بایەکیش ناگرێت . بۆیە دەبێت خودی کاک مەسعود پشتگیری راستەوخۆی بە یاسایی کردنی بەرێوەچونی کاروباری هەرێم بکات و هیچ بەرژەوەندیەک لەبەر چاو نەگرێت و کاردانەوەی تاکەکسی بخاتە .\nئەگەر لە هەنگاوەکانی لایەنەکانی تر جۆرە رەنگوبۆیەکی سیاسی لەمەر جێبەجێکردنی یاسای سەرۆکایەتی هەرێم بە تایبەتی کرابێت و ، خرابێتە خانەی ململانێی حزب و کەسایەتیە سیاسیەکانەوە و گەنجانە و بە نەزانی و، لەبەرچاونەگرتنی چۆنێتی مامەڵەکردن لەگەل کەسایەتی سەرکردایەتی سیاسی پەروەردەی رۆژهەڵاتی لەبەرچاو نەگیرابێت ، دەبێت خودی کاک مەسعود گەورەیی و یاسا ناسی و باوەربون بە کارە یاساییەکان بۆ سەرجەم گەلی کوردستاندەربخات و ، چەمکی پشتبەستن بە هێزی یاسا بۆ هەمو لایەن و کەسایەتێکی کوردستان و تەنانەت هاوڵاتی ئاسیی بسەلمێنێت . بۆیە وەک ئەو هەواڵانەی کە لە کۆبونەوە ی حزبەکان دزەیان کردوە ، زۆر شت لە هەڵوێستی کاک مەسعود دەخوێندرێتەوە کە پەیوەندی بە یاسایی و نا یاسایی رەفتارەکان نیە بەقەد ئەوەی پەیوەندی بە خودی خۆی و رەفتاری لایەنەکانی ترەوە هەیە، ئەگینا بۆ ئاماژەی بەوە داوە کە ئەگەر پەرلەمان و لایەنەکان سەبریان هەبوایە تا 20ی ئاب بەخۆی ئەم پرسەی چارەسەر دەکرد و ئەم مارجانەی نەدەبوو . بۆیە دەڵێین ئەگەرپرسێک کە پەیوەندی بە دوارۆژی میلەتێکەوە هەبێت و تەنانەت ئەگەر لایەنی بەرامبەر هەڵەی کردبێت ، نابێت لە پێناو عورفێکی شەخسی وبە کاردانەوە یان تۆڵە کردنەوە پرسی گشتی کوردستان بخەیتە مەترسیەوە و ، هەنگاو و بیرکردنەوەت لەسەر بەرژەوەدیە باڵاکانی کوردستان بکەوێتەوە .\nبۆیە دەڵێم ، دانیشتنی سەرکردایەتی سیاسی باڵای کوردستان و رەوینەوەی هەڵوێستە گرژەکان و هێورکردنەوەی باری سایکۆلۆجی سەرکردەکە و تاکەکەسە کاریگەرەکان وەزعەکە ئاسایی دەبێتەوە و نیوەی پرسەکە چارەسەر دەکات و خەڵک لە دڵە راوکێ رزگاری دەبێت . ئەگینا هەنگاوەکانی پەرلەمان ئەگەر هەڵەشەیی و نەرم ونیان نەبون و باری دەرونی و سایکۆلۆجی کەسیان لەبەر چاو نەگرت بە تایبەتی کاک مەسعود ، بەڵام لە کرۆکدا یاسیی بوون و هیچ تانەیەکی یاساییان لەسەر نادرێت و هیچ پەڵەیەکیشیان لەسەر نیە .


عیماد عه‌لی: به‌ڵێ ده‌توانن شكۆی په‌رله‌مان بگێڕنه‌وه. – WTARIKURD\nهه‌مووان، ته‌نانه‌ت پارتیه به ویژادنه‌كانیش ده‌زانن كه به‌و شێوه مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئه‌و تاكه نیمچه ده‌ستكه‌وته‌ی دوای ڕاپه‌رین بۆ سێیه‌مین جار به‌م ره‌فتاره تاك لایه‌نه دیكتاتۆریانه له‌پاش نه‌گریس كردنی له لایه‌ن سوپاكه‌ی صه‌دام له 31 ی ئاب و ئینجا داخستنی ده‌رگاكه‌ی به‌ڕووی په‌رله‌مانتاران و سه‌رۆكه‌كه‌ی، ئه‌وا ئه‌مڕۆ به شێوه‌یه‌كی دیكه و به فه‌رزكردنی به‌رژه‌وه‌ندی ته‌سكی حزبی و كه‌سی هه‌تك ده‌كرێت. دیاره ئه‌و ململانێیه‌ی نێوان نێچیرفان و مه‌سرور رۆڵی خۆی بینیوه له‌م بابه‌ته‌و هه‌وڵی هه‌ر یه‌كه‌یان بۆ خۆفه‌رزكردنی روونه و ناكرێت نه‌خوێنرێته‌وه و له‌به‌رچاو نه‌گیرێت، به‌لام ناكرێت ده‌زگایه‌كی هه‌ستیاری نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌یی بكه‌یت به قوربانی ململانێی جووت ئامۆزا، بۆ سه‌لماندنی باڵایی و به‌هێزی له‌به‌رامبه‌ر ئه‌ویتر.\nبه‌ڵام بۆ سنور دانان له‌به‌رده‌م ئه‌م دیدگایه‌ی پارتی بۆ ده‌زگا دیموكراسیه‌كان و هه‌وڵدانی رۆژ له‌دوای رۆژی بۆ ته‌سك كردنه‌وه‌ی ئه‌و نیمچه دیموكراسیه‌ی هاتۆته ئاراوه و بۆ خاتری گه‌لی كوردستان به تایبه‌تی و دوارۆژی پرسه‌كه‌ی نه‌ك له‌به‌ر چاوی كاڵی هیچ په‌رله‌مانتارێك كه پارێزبه‌ندی له‌سه‌ر هه‌ڵگیرابێت و ناحه‌قی له‌به‌رامبه‌ر كرابێت، له شانۆگه‌ریه‌كی ئاشكرا و به به‌شداری ژێر به‌ژێر و ئاشكرای لایه‌نی تر، ئه‌م شانۆیه به ئه‌كته‌ری ئاشكراو و نهێنی ئه‌نجام درا. به ڕاستی پێشینه‌یه‌كی ترسناكه بۆ كوردستان، بۆیه ناكرێت ئه‌م ره‌فتاره به‌ئاسانی به‌رێبكرێت و تێپه‌ڕێت، به‌ڵكو زۆر پێویسته به كرده‌وه نه‌ك قسه و لێدوان و كاری پۆپۆلیزمانه‌ی زۆر كه‌س و لایه‌ن و له‌به‌ر خاتری ده‌نگ بێت هێڵی سووری پان پیشانی خودی ئه‌و كه‌س و حزبانه بدرێت كه هیچ قوربانه‌كی ئه‌م گه‌له له‌به‌رچاو ناگرن. ئه‌مه‌ش به كۆمه‌ڵێك چالاكی هه‌مه‌لایه‌نی داموده‌زگای په‌یوه‌ندیدار و به تایبه‌تی په‌رله‌مانتاران ورێكخراوه مه‌ده‌نیه‌كان و خه‌ڵكانی ئازادیخواز ده‌كرێت.\n1- نابێت ئه‌م هاوهه‌ڵوێسته گشتیه‌ی ته‌بایی گه‌لی كوردستان بۆ ئه‌م پرسه بۆ ماوه‌یه‌كی كورت بێت و له‌بیر بچێته‌وه، یان به سازش كردنێكی بچوكی پارتی له روویه‌كی تره‌وه بۆ حزبه‌كان یان كه‌سایه‌تیه‌كان و دابینكردنی هه‌ندێك به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵكان وحزبێك ئه‌م ره‌فتاره تێپه‌ڕێنن و سزای خۆی نه‌بێت.\n* له لایه‌ن خودی په‌رله‌مانتارانی لایه‌نه‌كان، هه‌رچه‌ند پێكهاته‌كه‌ی له‌م خوله‌دا جیگه‌ی شه‌رمه‌زاریه، به‌ڵام خۆ ده‌كرێت حزبه‌كانیان بۆ ناو و ناوبانگ و سومعه‌تی خۆیان و راستگۆییان بێت و ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بۆ رازیكردنی خه‌ڵك و كاری پۆپۆلیستانه‌ش بێت، سوور بن له‌سه‌ر ناچار كردنی پارتی و ئه‌و به‌ناو نوێنه‌ری نه‌ته‌وه و كه‌مینه و ئایینانه بۆ داننانیان به‌وه‌ی رێگه‌یه‌كی هه‌ڵه‌یان گرتۆته به‌ر و ده‌بێت به راسته‌وخۆ بێت یان ناراسته‌خۆ باجی خۆیان بده‌ن.\n* بایكۆت كردنی په‌رله‌مان و دیاریكردنی هه‌ڵوێستی خوازراو له‌به‌رامبه‌ر پارتی وه‌كو مه‌رجێك بۆ به‌شداری كردن له‌كۆبونه‌وه‌كان.\n* ئه‌گه‌ر پارتی نه‌هاته سه‌ربار و دانی به هه‌ڵه‌ی خۆی به‌هه‌رشێوه‌یه‌ك بێت نه‌نێت. پێویسته باس له هه‌ڵبژاردنی پێش وه‌خت له كوردستان بكرێت و ده‌كرێت تاوه‌كو ئه‌وه دیاری نه‌كرێت هیچ فراكسیۆن و په‌رله‌مانتارێك به‌شداری دانیشتنه‌كانی په‌رله‌مان نه‌كات.\nهه‌موو ئاگاداره كه ئه‌م پرسه چه‌ندین ره‌هه‌ندی تایبه‌تی خۆی هه‌یه و له‌به‌ر خاتری تاكه په‌رله‌مانتارێك نیه، بۆیه كه به‌م شێوه‌یه هه‌تك كردنی په‌رله‌مان و په‌رله‌مانتار دووباره وسێ باره بێته‌وه، پێویستی به ئیستێك و به به‌رستێكی به‌هێزی هه‌یه بۆ نه‌هێشتنی له‌خۆبایی و غروری ئه‌وه‌ی له‌دوای ئه‌م بێ حورمه‌تیه‌وه‌یه له په‌رلمان و به‌تایبه‌تی پارتی و كه‌سانی ده‌سترۆیشتووی بێ منه‌ت جورئه‌تی ئه‌وه بكه‌ن چۆنیان بوێت مامه‌ڵه له گه‌ل هه‌ندێك ده‌سكته‌وتی ئه‌م گه‌له بكه‌ن و به موڵكی بنه‌ماڵه و حزب بزانن و، بۆ ئه‌وه‌ی باش بزانن، كه ده‌ستكه‌وته‌كان ده‌رئه‌نجامی به‌رهه‌می خوێنی شه‌هیدانه نه‌ك موڵكی باوكی حازرخۆری به‌ر سێبه‌ری له ته‌ڕ خۆری له وشك خه‌وتوو بێت.