ئێران، دۆخی ناوچەكە و هەڵوێستی ئەمریكا\nوتووێژ لەگەڵ كاكۆ عەلیار ئەندامی كۆمیتەی ناوەندیی كۆمەڵە، سەبارەت بە ئێستا و داهاتووی كۆماری ئیسلامیی ئێران\nسازدانی؛ هانی ئیبراهیمی\nپرسیار: دۆناڵد ترامپ سەرۆك كۆماری ئەمریكا هەر لە سەرەتای هاتەسەركاری، سیاسەتێكی تووندوتیژی لەهەمبەر ئێراندا گرتەپێش، بەجۆرێك كە تەنانەت دەوڵەتی باراك ئۆبامای بەوە تاوانبار كرد كە بە سیاسەتێكی میانەڕەوانە لەهەمبەر ڕژیمی ئێراندا دەرفەتی پێویستی بەو ڕژیمە داوە كە زیادتر لە جاران سیاسەتە مەترسیدارەكانی خۆی پەرە پێبدات و ببێت بە مەترسیەكی گەورەتر بۆ ئەمریكا و هاوپەیمانانی و هەموو ناوچەكە. ترامپ پرسی ناوەكیی ئێرانی بە مەترسیدارترین هەڕەشە ناوزەد كرد و به ئاشكرا خاڵەكانی ڕێكەوتنی ناوەكیی نێوان ئێران و دەوڵەتی ئۆبامای بردە ژێر پرسیارەوە. ڕێكەوتننامەیەك كە سەرەكیترین مەرجی پابەندبوونی ئێران بە خاڵەكانی ئەو ڕێكەوتننامەیە. لەم نێوانەدا یاسایەك لە پێوەند بەم ڕێكەوتننامانە لە كۆنگریس و لە ساڵی ٢٠١٥دا بە ڕێكەوتن لەگەڵ دەوڵەتی ئۆبامادا پەسەندكرا كە بەپێی ئەو ڕێكەوتننامەیە، كۆنگریس دەتوانێت بە یارمەتیی سەرۆك كۆماری ئەمریكا لە ئەگەری ئەوەدا كە ئێران بە خاڵەكانی ئەو دوو ڕێكەوتننامە كە لە سەرەوە باسمان كرد پابەند نەبێت، مەشرووعیەتی بەرجام و ئەو پوەنانەی بە ئێران دراون بەتاڵ بكەنەوە. شەست ڕۆژ مەجالی سەرۆك كۆماری ئەمریكا بۆ كۆنگریس كە لەسەر بەرجام بڕیار بدرێت كۆتایی هات و لە ئێستادا عەمەلەن بڕیاردان لەسەر پرسی بەرجام كەوتووەتە ئەستۆی سەرۆك كۆماری ئەمریكاوە.\nئایا باروودۆخی سیاسیی ناوخۆی ئەمریكا لەهەمبەر پرسی ئێران بە گشتی و بەرجام بەتایبەتی چۆنە و ململانێكانی كۆماری خوازەكان و دیمۆكراتەكان ئەم پرسە بە چ ئاقارێكدا دەبات و خوێندنەوەی ئێوە بۆ ئاكامی پرسی بەرجام چیە ؟\nوڵام: ڕوانگە و بۆچوونی جیاواز بە درێژایی مێژووی ئەمریكا لە نێوان لایەنەكاندا هەبووه، دوو ڕوانگەی سەرەكی لە هەمبەر سیاسەتی دەرەكیی لە ئەمریكا ناسراون و تا ئێستاش مانای خۆیان هەر هەیه، گەرچی بە تەواوی وەك جارانیش نەماون، یەكەمیان ئەوانەن كە پێیان دەڵەن ئێكسپانشنیست، ڵایەنگرانی ئەم ڕوانگەیه پێیان وایه ئەمریكا دەبێت نفووز و كاریگەری خۆی لە هەموو دنیا پەره پێبدات و دەوری بەرچاو بگێرێت لە سیاسەتی جیهاندا، لەو ڕێگایەوەیه ئەوان پێیان وایه باشتر دەتوانن بەرژەوەندیەكانی ئەمریكا بپارێزن. ڕوانگەی دووهەم ئەوانەن كە به ئایسلاتیۆنیستەكان ناسراون، ئەم دەستەیه لایەنگری دەخالەت نەكردنی ئەمریكان لە هاوكێشە جیهانیەكاندا و پێیان وایه بڵاو بوونەوەی ئەمریكا لە ڕادەیەك زیاتر لە پانتایی جیهانیدا زەرەری زیاتره لە قازانج و بە پێوەندیەكی "موتەعارف" لەگەڵ وڵاتانی دیكه بەرژەوەندیەكانی ئەمریكا دەتوانن بپارێزن.\nپرسی ئێرانیش لە سەرەتای هاتنه سەر كاری كۆماری ئێسڵامیەوە چالشێكی جیدی بووە بۆ وڵاته یەكگرتووەكان، لایەنه سەرەكیەكانی ئەمریكا واته دوو حیزبی كۆماریخواز و دێمۆكرات هیچ كات نەبووه كە ناچار نەبن سیاسەتی تایبەتیان لە هەمبەر ئێران نەبێت، جاری وا بووه سیاسەتی نەرمیان بووه وەك دەورانی جیمی كارتێر و باراك ئۆباما، جاری واش بووه كە لانیكەم لە گوتاردا تووندتر بوون بەرانبەر بە ئێران وەك دەورانی ڕۆناڵد ڕیگان و جۆرج بووشی كوڕ. پرسی ناوەكیی ئێرانیش لە دەورانی ئۆباما گەییشته قۆناغێك كە ئەمریكا ناچار بوو كارێك بكات و دەرەئەنجامی ئەوەش بووه ئەوەی ئێرانیەكان پێی دەڵێن "بەرجام". ئەم سازانه لەگەڵ ئێران بێ كێشه نەبوو، سەرەڕای ئەوەی وڵاتانی ٥+١ زۆر شتیان بەسەر ئێراندا سەپاند و بەوە لە ڕاستیدا زۆر لە چەكی ناوەكیان دوور كردەوە، بەڵام لە ناوخۆی ئەمریكا كەم نەبوون ئەو لایەنانەی دژی بەرجام بوون و بە سازانێكی خراپیان دەزانی، دۆناڵد ترامپ یەك لەو كەسانه بوو كە هەر لە سەرەتاوە دژی ئەو سازانه بوو، لە كەمپەینەكەی بە خراپترین سازانی مێژووی ئەمریكای زانی و دواتریش كە بووە سەرۆك كۆمار هەر باس لە خراپ بوونی ئەو سازانه دەكات.\nیەكەم، جارێ ئەوە بڵێم كە باس لەسەر تێكدانەوەی ئەو سازانه نیه، بەڵكوو پرسیارەكه ئەوەیه كە ئایا ئەمریكا دەچێته دەرێ لەو سازانه یا نا، بە دوو هۆكار ئەمریكا بۆی هەیه لە بەرجام بچێته دەرێ. یەكەم، ئەوەی ئێڕان پێبەند نەبێ بە سازانەكه و ئەمریكا بەو هۆكاره ئیلتزامی پێ نەكات و لێی بچێته دەرێ دووهەم، ئەوەیه كە ئەمریكا ئەم سازانه لە قۆناغێكدا دژی بەرژەوەندیی نەتەوەیی خۆی بزانێت، لەو حاڵەتەشدا دەتوانێت لێی پچێته دەر.\nبە بڕوای من ئەمریكا لە بەرجام ناچێته دەر، بەڵام كابینەی ترامپ تێدەكۆشێت وڵاته ئۆرووپاییەكان بەو قەناعەتە بگەیەنێت كە مەرجی دژوارتر لەسەر ئێران دابنێن و تا ڕادەیەكی زۆر زیاتر ئەو وڵاته لە گەیشتن بە چەكی ناوەكی دوور بكەنەوە، كۆنگرێسی ئەمریكاش لەسەر دۆسیەی ئێران دوور نیه لە سیاسەتەكانی ترامپ و بەشێكیش لە دێمۆكراتەكان لەسەر دۆسیەی ئێران وەك ترۆمپ بیر دەكەنەوە.\nپرسیار: هەر سەبارەت بە پرسی بەرجام، ئایا روانگەی وڵاتانی ئورووپایی بە نسبەت ئەم پرسەوە چیە و ئایا لابیی ئۆرووپا تا چ ڕادەیەك كاریگەریان لەسەر كۆنگریس و سێناتۆرەكانی ئەمریكا بوو كە بەرجام بەو جۆرە كە بووە بهێڵنەوە؟\nوڵام: وڵاتانی ئۆرووپاییش هەموو دەقاودەق یەك جۆر سیاسەتیان نیه بەرانبەر ئێران، بەڵام بە گشتی ئەوان زۆر لایەنگری بەرجام بوون لە كاتی موزاكەراتەكەدا و پێیان خۆش بوو ئەو سازشه بكرێت. بەگشتی وڵاتانی ئورووپایی لە دوای شەڕەكانی ئەفغانستان و عێراق و هەروەها بەهاری عەرەبی و قەیرانی پەنابەری ڕوانگەی دژه شەڕ زۆر تێیاندا بەهێز بووه، پارڵەمانی وڵاتانی ئۆرووپایی پشتیوانیی لە هەر سیاسەتێك دەكات كە پێش بە شەڕ بگرێت، لەسەر دۆسیەی ئێرانیش ئەوان پێیان وابوو كە ئەگەر سازان نەكەن لەگەڵ ئێران، لە كۆتاییدا ناچار دەبن شەڕی لەگەڵ بكەن، ئەو ڕوانگەیه تا هەنووكەش بەردەوامه. لەلایەكی ترەوە، وڵاته ئۆرووپاییەكان بەرژەوەندیی گەورەی ئابووریان لە ئێران هەیه و ئەو سازانه زۆر دەرگای بۆ ئەوان كردۆتەوە، سەرجەم پێیان باشه ئەمریكا لە بەرجام نەچێته دەر و ئەوان ناچار نەبن بكەونه بەر ئەو بژاردەیەی كە لە بەینی ئەمریكا و ئێراندا یەكیان هەڵبژێرن، دەوڵەتی ترامپێش ئەوە دەزانێت و هەر بۆیەش تێدەكۆشێت ناچاریان دەكات گوشاری زیاتر بخەنە سەر ئێران و ناچاری بكەن ئمتیازی زیاتر بدات. كۆنگرێسی ئەمریكا ئەوەی كە لە دەرەجەی یەكەمدا گرینگیی پێدەدات بەرژەوەندیەكانی ئەمریكایه، بۆیه نە وڵاتێكی وەك ئیسرائیل كە زۆریش كاریگەری هەیه دەتوانێت وایان لێبكات كە لە بەرجام بڕۆنه دەر، و نە وڵاته ئۆرووپاییەكانیش دەتوانن كاریگەریی ئەوتۆیان هەبێت بۆ مانەوە لە بەرجامدا.\nپرسیار: هەر وەك لە وتاربێژییەكەی ترامپدا سەبارەت بە سیاسەتەكانی دەوڵەتەكەی بەرانبەر بە ئێران بینیمان بەرجام و پرسی ناوەكیی ئێران یەك لەو خاڵانە بوو كە لە لایەن دۆناڵد ترامپەوە وەك یەكێك لە سیاسەتە مەترسیدارەكانی ئێران ناوبرا و ناوبراو چەند خاڵی دیكەیشی خستەبەر باس وەك پرسی سپای پاسداران و بەرنامەی مووشەكیی ئێران و دەستێوەردانەكانی ئەو ڕژیمە لە وڵاتانی دەراوسێ. پرسیار ئەوەیە كە ئەم بابەتانە و دەیان پرس و ئاكاری مەترسیداری دیكە كە ڕژیمی ئێران بە ئاشكرا دەیكات ئایا دەتوانێت لەسەر سیاسەتی ئۆرووپا و بڕیاری دیمۆكراتەكانی كۆنگریسی ئەمریكا لەسەر پرسی بەرجام كاریگەرییان ببێت؟\nوڵام: بیرمەندی ناوداری پێوەندیه نێونەتەوەییەكان و وەزیری پێشووی دەرەوی ئەمریكا هێنری كێسینجێر، لەسەر ئەو بڕوایەیه كە ئێرانی كۆماری ئێسلامی زیاتر لەوەی وڵات بێت گوتاره، ئەو قسەیه بە بڕوای من ڕاستی زۆری تێدایه و ئەساسی كێشەی كۆماری ئیسلامی لەگەڵ وڵاتانی ڕۆژئاواییش هەر لەسەر ئەوەیه. ئێران ساڵانێكه لەگەڵ هەموو گوتاری پێشكەوتوو و مۆدێرن كە ڕۆژئاواییەكان بە بەرهەمی خۆیانی دەزانن دژایەتی دەكات، ئەم دژایەتیه بەشێكی لە گوتار دایه و بەشەكەی دیكەی هەڵسوكەوته، ئەم هەڵسوكەوتی دژایەتیەش خۆی لە تێكۆشان بۆ سازكردنی چەكی ناوەكی، پەرەپێدانی بواری مووشەكی و دەست تێوەردان لە وڵاتانی ناوچەكەدا خۆی دۆزیوەتەوە. ئۆرووپاییەكان لەمەڕ پرسی مووشەكەكانی ئێران نیگەرانن، ئەو مووشەكانه ناگەنه ئەمریكا بەڵام دەتوانن ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتانی ئۆرووپا بخەنه ژێر مەترسیەوە، هەروەها ئۆرووپاییەكان هیچ خۆشحال نین لەوەی ئێران بەو دەست ئاواڵەییه دەستی خستۆته كار و باری وڵاتانی ناوچەكه و تەراتێن دەكات. ئەوەش شاراوە نیه كە بەشێكی بەرچاو لە ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتانی ئۆرووپایی پێویستی بە پشتیوانیی ئەمریكا هەیه و بەبێ ئەمریكا مەترسیی گەوره هەیه لەسەر وڵاتانی ئۆرووپایی كە یەك لەوان ڕووسیایه، سەرجەم ئەگەر لێكی دەینەوە ئۆرووپا تا ڕادەیەك تێدەكۆشێت بۆ بەرژەوەندیەكانی خۆی، ئەگەر هەست بە مەترسی بكات پاڵ دەداتەوە بە ئەمریكا و بۆ دۆسیەی ئێرانیش من هەروا بیر دەكەمەوە.\nئەگەر ئێران سوور بێت لەسەر سیاسەتە هەنووكەییەكانی و هیچ پاشەكشەیەك نەكات لە سیاسەتی ناوچەیی و پرسی مووشەكی، بە دڵنیاییەوە هەم ئۆرووپاییەكان و هەم ئەو بەشەش لە دێمۆكراتەكانی ئەمریكا كە نەرمترن لە هەمبەر ئێران، پێداچوونەوە دەكەن و زیاتر هاندەری ڕوانگەكانی ترامپ و كابینەكەی دەبن لەسەر ئێران.\nپرسیار: ئێران وەك وڵاتێك كە تەواوی هەوڵی خۆی خستوەتەگەڕ (بە دەستێوەڕدان لە كاروباری وڵاتانی ناوچەكە و پڕچەككردن و پاڵپشتی لەو هێزانەی كە بەجۆرێك دژی سیاسەتەكانی ئەمریكا و هاوپەیمانانی ئەو وڵاتەن لە ڕۆژهەلاتی ناوەڕاست، بۆ نموونە لە یەمەن، سووریا و عەراق و هتد...) كە هێژمونی و نفووزی ئەمریكا لە ناوچەكەدا كەمڕەنگتر بكاتەوە و تەنانەت بەجۆرێك تێكدانی نەزمی جیهانیە كە لە دوای شەڕی سارد بەو ئاراستەیەدا ڕۆیشتوە كە ئەمریكا هێژمونی و دەسەڵاتی یەكەم بێت لە جیهاندا. ئایا ئەم رەوتە تا چ ڕادەیەك ڕێگا بە وڵاتانی دیكە (وڵاتانی پیرامونیی وەك ڕووسیا و چین) دەدات كە لەو دۆخەی درووست بووە كەڵكوەربگرن و ئایا ئەم مەسەلە تا ئەو ڕادەیە بۆ ئەمریكا و هاوپەیمانانی مەترسیدارە كە ئێران بەرەوڕووی بژاردەی سەربازی بكەنەوە؟\nوڵام: ئێران تا هاتووە لەو ساڵانەدا زیاتر وەك وڵاتێكی ئەمپریالیستی دەركەوتووە، وڵاتێك كە بە تەواوی "تەوسەعه تەڵەبه" و بە هەموو شێوەیەك تێدەكۆشێت كە نفووز و كاریگەریی خۆی پەرهپێبدات. لەلایەكیترەوە، كۆماری ئێسڵامی بە گشتی دژی "نەزمی جیهانیه"، زۆربەی جاڕنامە جیهانیەكانی یا قەبوول نیه یا ئەگریش واژۆی كردوون هیچ بایەخێكیان پێنادات، هیچ ڕێزێك لە سەروەریی خاكی وڵاتانیتر ناگرێت، "نەزمی نوێی جیهانی" بە مانای قەبووڵی ئەمریكا وەك زل هێز نەك قەبووڵ نیه بەڵكوو بە هەموو شێوەیەك لە ٣٨ ساڵی ڕابردوودا دژایەتیی كردووە. تا ئەو جێیەی مەربووته بە چین و ڕووسیا ئەوان زۆر كەمتر تێكەڵاوی هاوكێشەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بوون، چێن ئێستاش هەر نیه و لە ئەساسدا پەیڕەوی لە خەت و سیاسەتێكی تایبەت ناكات، تەنیا بەدوای بەرژەوەندیی ئابووری خۆیەتی، ڕووسیا لە دۆسیەی سوریاوە ئاكتیڤترهاتۆته هاوكێشەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە و تێدەكۆشێت پێگەیەكی گەورەتر بۆخۆی دەستەبەر بكات، تا ئێستاش وادیاره لە زۆر بوواردا لەگەڵ ئێران لێك نزیكن، ڕوون نیه ئایا لە داهاتووشدا وا دەبێت یا نا، لەبیرمان نەچێت ڕووسیا گەورەترین قەراردادی ئابووریی لەگەڵ عەربستانی سعوودی واژۆ كردوە یا ڕاكەبەری سەرەكیی ئێرانه لە ناوچەكدا.\nبەگشتی من بژاردەی سەربازی لەو قۆناغەدا زۆر زەعیف و كەم ڕەنگ دەبینم، بەڵام هەرگیز لە سیاسەتدا هیچ بژاردەیەك بە تەواوی ڕەتناكرێتەوە، دەبێت چاوەڕوان بین بزانین كابینەی ترامپ لە مانگەكانی داهاتوودا چ ڕێكارێك دەگرێته بەڕ و ئێران چۆن وڵام دەداتەوە، ئەوه زۆڕ شتمان بۆ ڕوون دەكاتەوە كە لە كۆتاییدا پێوەندیی ئێران و ئەمریكا بە كام ئاقاردا دەڕوات.\nپرسیار: یەكێك لەو بڕیارانەی دەوڵەتی نوێی ئەمریكا بە فەرمی ناساندنی ئورشەلیم وەك پێتەختی ئیسراییل لە لایەن سەرۆك كۆماری ئەو وڵاتەوە بوە. ئەم بابەتە وەك پرسێكی هەستیار كە بە جۆرێك هەستیاری وڵاتانی عەرەبی بە دواوە ئەبێت، پرسی كە دەتوانێت ئاڵوگۆڕێك لە مەسەلەی رۆژهەڵاتی ناوەراست و فەرایەندی ئاشتیدا درووست بكات، بەڵام بۆ ئێمە پرسیار ئەوەیە كە ئایا لە دوای ئەم بڕیارە و بە لە دەس دانی متمانەو ئێعتباری ئەمریكا لە نێوان فەلەستینیەكاندا، بۆشاییەك لە نەبوونی ئەو زلهێزە لەوێدا درووست دەبێت و ئایا وڵاتانێك وەك ئێران لە هەبوونی ئەم بۆشاییەدا چ ڕۆڵێك دەگێڕێت ئایا و مەیدانێكی دیكە دەكرێتەوە كە دەستێوەردانەكانی ئەو وڵاتە لە فەلەستین زۆرتر بێت ؟ و بە گشتی چ كاریگەریەكی لە سەر باروودۆخی ناوچەكە و لە پەیوەندی بە پرسی ئێرانەوە دەبێت؟\nوڵام: ئەم بڕیارە لە ساڵی ١٩٩٦ەوە هەیه لە ئەمریكا كە سەرۆك كۆمارەكانی پێشوو جێبەجێیان نەكردبوو، ترۆمپیش دەیتوانی نەیكات و خۆی بپارێزی لەو كاره، بەڵام وادیاره ویستوویانه دۆستایەتیی خۆیان لەگەڵ ئیسرائیل ببەنه قۆناغێكی باشترەوە كە لە دەوڵەتی ئۆبامادا زۆری زەربه لێدرابوو، هەرچی بێت دەنگدانەوەی ئەم كاره زۆر لەوە كەمتر بوو كە من خۆم چاوەڕوانم دەكرد، وڵاتانی عەربی دژایەتیەكی ئەوتۆیان نەكرد! و ئینتفازەیەكیش لەسەری پێك نەهات لە خودی فەلەستین.\nهەموو ئەوانه به من دەڵێن یەكەم، فەلەستینیەكان خۆیان ماندوون، ٧٠ ساڵ شەڕ و ململانێ وادیاره كاریگەری خۆی داناوە دووهەم، بۆ وڵاتانی عەرەبیش پرسی فەلەستین ئیتر پرسی سەرەكی نیه. ئێران لەمێژه دەیهەوێ بە فەلەستین زەربه لە ئیسرائیل بدات و لای فەلەستینیەكان و شەقامی عەرەبیش خۆی خۆشەویست بكات، بەڵام ئێران تا ئێستاش لە پرسی فەلەستیندا سەركەوتوو نەبووه، لەگەڵ بژووتنەوی فەتح كە پێوەندی نیه و دژایەتیشیان دەكات، حەماسیش كە ئێران زۆری پشت گرت و پارەی لێ خەرج كرد زیاتر لە گوتاری ناسیۆنالیستی عەرەبی سوونی نزیكه و لە ڕاستیدا متمانەی بە ئێران نیه.\nسەرجەم لەو بڕوایەدا نیم كە پرسی فەلەستین بچێتەوە قۆناغی شەڕ و تێكهەڵچوون كە ئێران لەو كاتانەدایه قازانج دەكات، ئەمریكاش پشتی فەلەستینیەكان بە جۆرێك بەرنادات كە ناچار بن بە تەواوی پاڵ بە ئێرانەوە بدەن.\nپرسیار: بە سەرنج بەوانەی كە باسمان لێكرد سیاسەتەكانی ڕژیمی ئێران ڕۆژ لە دوای ڕۆژ مەترسییەكان لە ناوچەكە زیاد دەكات بەجۆرێك كە ئاكامەكانی لە عێراق و یەمەن و وڵاتانی دیكەدا دەبینین و هەر وەها وەك "نیكی هێیلی" باڵوێزی ئەمریكا لە ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتوەكاندا لەم ماوەیەدا گوتی كه "ڕژیمی ئێران لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بووەتە كێشەیەكی گەورە بۆ وڵاتانی دەراوسێ و جیهان و ئەگەر پێش بە سیاسەتەكانی ڕژیمی ئێران نەگیردرێت جیهان لەگەڵ كۆریای باكووری نوێدا بەرەوڕوو دەبێتەوە.\nوەك داو پرسیار، ئایا لەم دۆخەدا و بە سەرنج بە سیاسەتەكانی دەوڵەتی ترامپ ئایا سێناریوكان و بژاردەكانی بەرەوڕوو بوونەوەی ڕژیمی ئێران كامانەن و دەرەنجامی ئەم پرسە بەرەو كوێ دەڕوات؟\nوڵام: پرسەكانی بەرجام و مووشەكی و دەست تێوەردان لە ناوچەكه گرینگترینی ئەو بابەتانەن كە بە چالشەكانی ئێران دەناسرێن، هەر یەك لەوانەش وەك بەرجام دەتوانێت چارەنووسی خۆی هەبێت و بە جیا بڕیاری لەسەر بدرێت. پێشبینی كردنی ئەوی چ ڕوو دەدات ئاسان نیه، بەڵام بە كورتی بژاردەكان ئەمانەن، یا لە چوارچێوەی ڕاگرتنی باڵانسی هێز ئێران وەك هێزێكی ناوچەیی قەبووڵ دەكرێت و هاوسەنگیی شێعه-سوونی لەبەر چاو دەگرێت و تەنیا تێدەكۆشن ئێران بڕێك كۆنتڕۆل بكەن، یان ئەوەی فشاری بۆ دێنن بە ئابڵۆقەی ئابووری و بەهێزكردنی نەیارانی كە لە ناوچەكه پاشەكشێ بكات و پێشیش بە پەرەپێدانی بەرنامەی مووشەكیەكەی دەگرن، لە ڕوانگەی منەوە حاڵەتی دووهەم ئەگەری جێبەجێ بوونی زیاتره و ئاماژەكان بۆ ئەوەیه كە ئەستێرەی بەختی كۆماری ئیسلامی ڕوو لە داكشان بێت.\nئه‌م بابه‌ته 3339 جار خوێنراوه‌ته‌وه


دەقی چاوپێکەوتنی گۆڤاری ئەهرامی عەرەبی لەگەڵ مامۆستا فەتحوڵڵا گولەن – بزاڤی خزمەت\nدەقی چاوپێکەوتنی گۆڤاری ئەهرامی عەرەبی لەگەڵ مامۆستا فەتحوڵڵا گولەن\n375 13 minutes read\nم.فەتحوڵا گولەن لە ڕێپۆرتاژێکیدا لەگەڵ گۆڤاری ئەهرامی عەرەبی، ئاماژەی بەوەدا کە ڕەجەب تەییب ئێردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا، دووبەرەکی خستۆتە نێوان هاوڵاتیانی تورکیاوە.\nگۆڤاری ئەهرامی عەرەبی، دووهەمین ڕێپۆرتاژی خۆی لەگەڵ مامۆستا فەتحوڵا گولەن ئەنجامدا و تێیدا بابەتە هەنوکەیەکانی تورکیا و ناوچەکە تاوتوێ کرا.\nئەمەی خوارەوە بەشێکە لەو ڕێپۆرتاژە:\nئەهرام: دەتوانی باسی ئەو پێگەیەمان بۆ بکەیت کە بزاڤی خزمەت لە تورکیا و دونیادا پێی گەشتووە؟\nگولەن: ئەم بزاڤە، بە ڕێزەوە سەیری هەموو مرۆڤێک دەکات و، لە جیاتی ئەوەی جیاوازیەکان بە هۆکاری شەڕ ببینێت، بە هۆکاری دەوڵەمەندیان دەبینێت و هەموو کەسێک بە تایبەتمەندیەکانی خۆیەوە قبوڵ دەکات و، لە کۆمەڵە مرۆڤێک پێکهاتووە، کە لە چواردەوری بەهای مرۆڤایەتی بەرزی وەک دەستگرتنی گەنجەکان لە رێگەی پەروەردەوە، کۆبوونەتەوە.\nدەزگاکانی پەروەردە، نەخۆشخانەکان، ڕێکخراوەکانی یارمەتی مرۆیی، پڕۆژەکانی دیالۆگ، لە چوارچێوەی “ماقولیەتی قورئاندا” کار دەکەن و دەتوانین بڵێین مرۆڤەکانی ئەم بزاڤە لەم چوارچێوەیەدا کاری خۆیان ئەنجام دەدەن. بە هۆی ئەوەی زۆرینەیان موسوڵمانن و ئیلهامیان لە ئاینی ئیسلام وەرگرتووە، باوەشیان بۆ موسوڵمانان و هەموو مرۆڤایەتی کردۆتەوە و، ئامانجیان ئەوەیە خزمەت بە هەموو مرۆڤایەتی بکەن. ئەوان ئێستا لە ١٦٠ وڵاتی دونیا، لەگەڵ زۆر بیروڕای جیاواز لە خۆیان بەم کارانە هەستاون و باوەشیان بۆ مرۆڤەکان کردۆتەوە و پرۆژەکانی خۆیان ئەنجامداوە.\nئەو ڕەشبگیریەی دەسەڵاتدارانی تورکیا بەرامبەر هاوڵاتیان دەستیان پێکردووە لە وڵاتانی دونیاش هەمان کار ئەنجام دەدەن. ئێستا یەکەم ئەرکی دیپلۆماتکارە تورکیەکان لە دەرەوەی وڵات ئەوەیە خوێندنگەکانی بزاڤی خزمەت بخەنە سەر وەقفی مەعاریف یاخود دایانبخەن. تەنانەت بە بێ ئەوەی گوێ بە یاسا نێودەوڵەتیەکان بدەن، هەوڵی ئەوە دەدەن هاوڕێکانمان لەو وڵاتانە بخەنە فڕۆکەیەکەوە و بیانبەنەوە بۆ تورکیا.\nبەڵام تەواوی ئەم زوڵمانە بووە هۆکاری شتێک کە ئەوان بە خەیاڵیاندا نەهاتبوو و بیریشیان لێنەکردبوویەوە، ئەویش ئەوەیە هەموو دونیا بزاڤی خزمەتی بە شێوەیەکی باشتر ناسی. هەموو دونیا لەوە تێگەشت کە ئێمە لە کەسانێک نین، کە ئیسلامیان کردۆتە ئامرازی دەستی سیاسەت و ئەمەش بووە جێگەی مەراقیان و لە هەندێک شوێنیش بووە جێگەی ڕووتێکردنیان. ئەمەش ئەگەرچی باجەکەی زۆر قورسە، بەڵام لە هەمان کاتدا لوتفی جەنابی حەقیشە بەرامبەر ئەم بزاڤە.\nئەهرام: دوای ئەو جیاوازیەی کەوتە نێوان ئێوە و ئێردۆغانەوە، ئایا ژمارەی ئەو کەسانەی سەر بە بزاڤی خزمەت بوون ڕووی لە کەمی کردووە؟\nگولەن: لە نێوان ئەو کەسانەی بە باشی بزاڤی خزمەتیان ناسیبوو یاخود دڵیان پێدابوو، زۆر بە کەمی ئەم حاڵەتە بینراوە. بەڵام لە نێوان ئەو کەسانەی پەیوەندیەکی لاوازیان هەبووە، بە هۆی ترس و فشارەوە لە حاڵی ئێستا بێدەنگی یاخود دوورکەوتنەوەیەکی کاتیان هەڵبژاردووە. ئەمەش دەبێت وەک حاڵەتێکی ئاسایی تەماشا بکرێت، لە کاتێکدا گەر دەوڵەتێک بە تەواوی هێزیەوە هێرش دەکاتە سەر کۆمەڵێک کەس و وەک قۆچی قوربانی مامەڵەیان لەگەڵ دەکات.\nدەوڵەتی تورکیا لە هەندێک وڵاتی دەرەوەش کاریگەری داناوە، بە هۆی بەرتیل دان و بەکارهێنانی هەڕەشە و پەیوەندیەکانی نێوان هەردوولاوە، کاریگەری لەسەر هەندێک حکومەت داناوە و خوێندنگەکانی بە داخستن داوە یاخود ڕادەستی وەقفی مەعاریفی کردوون. بەڵام لە وڵاتانی ئەمەریکا، ئەوروپا، ئوستورالیا، لە ئەفەریقاشدا میسر و نێجیریا و کینیا و باشوری ئەفەریقا، لەبەر ئەوەی نەیانتوانی مرۆڤەکان بە پارە بکڕن، ئەم کارەیان بۆ نەچووە سەر و سەرکەوتوو نەبوون. بە پیچەوانەوەی ئەم فشارانەی حکومەتی تورکیا و ئەو زوڵمەی ئەنجامی دەدات، بووە هۆکاری ئەوەی لە زۆر شوێنی دونیا ڕوویەکی ئەرێنی بە بزاڤی خزمەت بدات و ڕووی تێبکرێت. هەندێک لە وڵاتانی ئەوروپاش خۆیان کرد بە خاوەنی ئەو هاوڵاتیانەی لە دەستی زوڵم و زۆری کاربەدەستانی تورکیا هەڵدێن.\nزوڵم هەتا ڕادەیەک بڕ دەکات، کاتی سیاسیەکان سنوردارە، لە رێگە دیموکراسیەکانەوە هەر ڕۆژێک بێت، دەبێت بڕۆن. بەڵام ئەم بزاڤە کە لەسەر بنەمای خۆشەویستی و دڵخوازی دامەزراوە، بە پشتیوانی خودا، هەر شوێنێک کە توانای گەشتنیشی نەبێت، لە دڵەکاندا هەر کاریگەری خۆی دادەنێت و، لەو شوێنانەشی توانای گەشتنیان هەیە، بەردەوامی دەدەن بە دامودەزگاکانیان.\n“بە گوێرەی و کات و هەلومەرجی بارودۆخە جیاوازەکان،\nشێواز و فۆرماتی ئەم جۆرە خزمەتانە گۆڕانکاریان بەسەردا دێت.”\nئەهرام: بە هۆی کۆششی دڵسۆزانەوە توانراوە خوێندنگە و نەخۆشخانە و ناوەندی دیالۆگ بکرێتەوە. ئەم دەزگایانە لە ڕۆشنکردنەوەی هزرەکاندا کاریگەری زۆریان هەبووە. کاروچالاکیەکانیان بە چەشنی جاران و بەوپەڕی چڕیەوە بەردەوامی هەیە؟ یاخود بە بەراورد لەگەڵ جاراندا گۆڕانکاریان بەسەر هاتووە؟\nگولەن: خزمەتکردنی مرۆڤایەتی لەبەر ڕەزامەندی جەنابی حەق، لە ڕوانگەی دین و مرۆڤایەتیشەوە ئەرکی سەرشانە. ڕێسا سەرەکیەکان ئاشکران و گۆڕانکاریان بەسەردا نایەت. بۆ بەدیهێنانی دونیایەک کە هەموو مرۆڤەکان بە ئاشتی و هەماهەنگی لەگەڵ یەکدا دەژین، هەموو مرۆڤێکیش هەست بە سەربەرزی خۆی بکات و، هەموو کەسێکیش بە ڕێز و لێبوردەییەوە لەیەک نزیک ببنەوە و باوەشیان بۆ یەکدی کردبێتەوە، پێویست بە هەوڵی جددی دەکات لە بواری پەروەردە و کایەکانی تری ژیان. بەڵام بە گوێرەی و کات و هەلومەرجی بارودۆخە جیاوازەکان، شێواز و فۆرماتی ئەم جۆرە خزمەتانە گۆڕانکاریان بەسەردا دێت.\nئەهرام: قبوڵکردنی هەموو مرۆڤێک وەک ئەوەی هەیە، میانەڕەوی و هاوسەنگی و ڕێکوپێکی لە هەستەکاندا، وەک گرنگترین تایبەتمەندیەکانی بزاڤی خزمەت باس دەکرێت. دوای ئەوەی ئێردۆغان بە تەواوی دەسەڵاتەکانی گرتۆتە دەست، دەتوانین بڵێین لە تورکیادا میانەڕەوی و هاوسەنگی بە تەواوی پەراوێزخراوە؟\nگولەن: زۆر بە داخەوە ئەم بەهایانە لە ئێستای تورکیادا کراوەتە قوربانی سیاسەت. خزمەت، لە تورکیادا نوێنەرایەتی میانەڕەوی دەکرد. بە هۆی ئەو سیاسەتە دووبەرەکی خوازانەی ئێردۆغان لەم دواییانەدا پەیڕەوی دەکات، ڕادیکاڵیزم و توندڕەوی لە برەودایە. خوێندنگە ئاینیەکان بە سیاسی کراون و، دین و پەروەردەی دینی کراوەتە ئالەتی دەستی سیاسەت. تاکەکانی کۆمەڵگا وەک دوژمنی یەکتریان لێکراوە. هەربۆیە نۆژەنکردنەوەی ئەم وێرانکاریەی لە کۆمەڵگادا دروستکراوە، چەندین ساڵ دەخایەنێت. گەر بێینە سەر هاوسۆزانی بزاڤی خزمەتیش، ئەوان سەرەڕای ئەو هەموو زوڵم و فشارەی لەسەریانە، هەر لە سەروەری یاسا لایان نەداوە و پەنایان بۆ توندوتیژی نەبردووە، تەنانەت ئەوان لە بۆ کەسانێکی زاڵم و ستەمکاریش، جگە لە دادپەروەری داوای هیچی تر ناکەن.\nئەهرام: ئێوە نوێنەرایەتی مۆدێلێک دەکەن کە باس لە لێبوردەیی دەکات بەرامبەر کەسانی جیاواز و هەروەها باس لە دیالۆگی نێوان ئاینە جیاوازەکان دەکەن، بە ڕای ئێوە بزاڤی خزمەت لەم بوارەنەدا، توانیوێتی بە تەواوی واتا، بیری خۆی بە خەڵکانی تر بگەیەنێت؟\nگولەن: لەو وڵاتانەی موسوڵمانان تێیدا کەمینەن، بانگهێشتی بزاڤی خزمەت بۆ دیالۆگ و پێکەوە ژیان، سەرنجی ڕاکێشاوە و بە باشی پەسن کراوە. هاوسۆزانی بزاڤی خزمەت، لە پاڵ ئەوەی هەوڵی ئەوە دەدەن بە جوانترین شێوە نوێنەرایەتی ئیسلام بکەن لە وڵاتانی ڕۆژئاوا، ئەو لایەنانەی مۆدێرنیتە کە لەگەڵ ئیسلامدا دژیەک نایەتەوە، بە جوانی لە خۆیاندا جێگایان کردۆتەوە و لەم بوارەشدا نمونەیەکی جوانیان پێشکەش کردووە. هەروەها ڕۆڵێکی گرنگیان هەبووە لە شکاندنی ئەو بیروڕا نەرێنیانەی لە ڕۆژئاوادا بەرامبەر موسوڵمانان دروست بووە.\nبەڵام ناتوانین بڵێین ئەم کارانە بە باشی لە خەڵک گەیەندراوە لەو وڵاتانەی زۆرینەیان موسوڵمانن. لە ساڵانی ١٩٩٠، هەوڵەکانی دیالۆگی ئێمە لەگەڵ ئاینەکانی تر، وەک سازش لەسەر ئیسلام و تێکدانی ئیسلام خوێندنەوەی بۆ دەکرا، هەربۆیە پڕوپاگەندەی ڕەشی لە دژ ئەنجام دەدرا. هەروەها لەم ساڵانەی دوایشدا، ئێردۆغان وا باسی بزاڤی خزمەت دەکات کەوا دەسکەلای دەستی موساد، CIA ، ڤاتیکان بێت و هەوڵی شێواندنی ئابڕوی دەدات. هەندێک گروپی پەیوەندیداریش بەوانەوە، هەمان پڕوپاگەندی ئێردۆغانیان ئەنجامدا و، هەتا ئێستاش بەردەوامن لەسەر ئەنجامدانی ئەم جۆرە کارانە. هەربۆیە ناتوانین بڵێین ئەم کارەمان بە تەواوی لە وڵاتە ئیسلامیەکانیشدا بە ئەنجام گەیاندووە.\nئەهرام: لە ساڵانی ڕابردوودا کاتێک سەیری تورکیامان دەکرد، بە ڕادەی ئێستا چاومان بە دیاردەی داعش نەدەکەوت. ئایا پاکتاوکردنی بزاڤی خزمەت لە تورکیادا، هۆکاری سەرەکی بڵاوبوونەوەی داعشە لە تورکیادا؟\nگولەن: لە ماوەی ڕابردوودا زۆر کەسی شارەزای ناو هێزەکانی پۆلیس و ئاسایشیان بە تێبینی سیاسیەوە لە کارەکانیان دوور خستەوە و هەندێکیشیان لە زیندان قەتیس کراون. ئەمەش لەلایەن چاودێرە نێودەوڵەتیەکانەوە ئاماژەی پێکراوە و شتێکی ئاشکرایە. هەروەها مێدیا جیهانیەکان باس لەوەش دەکەن کە ئێردۆغان بە مەبەستی ئەوەی ببێتە هێزێکی ئیقلیمی، بە شێوازی جۆرا و جۆر یارمەتی و چەکی پێشکەش بە گروپە چەکداریە ڕەدیکاڵەکان کردووە. دەتوانین بڵێین لە حاڵی ئێستادا، داعش و گروپە چەکدارەکانی هاوشێوەی داعش، لە تورکیادا کەشوهەوایەکی لەبارتریان بۆ ڕەخساوە بە بەراورد لەگەڵ ساڵانی پێشوودا.\nئەهرام: بەڕای ئێوە چ هەنگاوێک پێویستە هەڵبگیردرێت بۆ لەناوبردنی ڕێکخراوەی هاوشێوەی داعش؟\nگولەن: لەم بابەتە ئەرک دەکەوێت سەر شانی موسوڵمانان، وڵاتانی زلهێز و ڕێکخراوە نێودەوڵەتیەکان. موسوڵمانان پێش هەموو کەسێک دەبێت لە بابەتی تیرۆردا واز لەوە بهێنن، کە تاوانەکە بخەن سەر وڵاتانی ڕۆژئاوا و سیاسەتی دەرەوەیان، پێویستە لێپرسینەوە لەگەڵ نەفسی خۆیاندا دەست پێبکەن. دەبێت لێپرسینەوە لە خۆیان بکەن کە بۆچی گەنجەکانیان بەو ڕادە زۆرە دەکەوێتە داوی گروپە تیرۆرستیەکانەوە. ئەو ئەرکانەی لەسەر شانی ئێمەی موسوڵمانە ئەوەیە پەروەردەیەکی جوانی گەنجەکانمان بکەین، کە تەیاریان بکات بە زانستە ئاینیەکان و زانستە ئەرێنیەکان و مرۆیەکان و، لە وانەکانی خوێندندا باس لە بەها گەردونیەکان بکرێت و ئازادی و مافەکانی مرۆڤ بە تەواوی واتای خۆیانەوە لە کۆمەڵگاکانی ئێمەدا فەراهەم بکرێت.\nئەوەی لەسەر شانی دەوڵەتە زلهێزەکانیشە ئەوەیە تیرۆر وەک بابەتێکی ئاسایش تەماشا نەکەن و هەوڵ نەدەن تەنیا لە ڕێگەی سەربازی و دەزگا هەواڵگریەکانیانەوە چارەسەری بکەن، دەبێت لە ڕوی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتیشەوە هەنگاو هەڵبگرن. دەبێت هەنگاوی بە پەلە هەڵبگرن بە ڕووی ئەوەی موسوڵمانانی ناو وڵاتەکانیان بتوانن لەو کۆمەڵگایانەدا جێگایان ببێتەوە و ئینتەگرە ببن، هێندەی بایەخ بە ژیانی مرۆڤەکانی وڵاتی خۆیان دەدەن، بەو ڕادەیەش بایەخ بە ژیانی مرۆڤەکانی وڵاتانی تر بدەن.\nئەوەی لەسەر شانی ڕێکخراوە نێودەوڵەتیەکانی وەک نەتەوەیەکگرتوەکان و یەکێتی ئەوروپاشە ئەوەیە هەوڵی ئەوە بدەن مافی مرۆڤ و ئازادیەکان لە هەموو شوێنێکی دونیا بە یەکسانی بپارێزرێت، سەبارەت بەو دەسەڵاتدارانەی بە شێوەیەکی تۆقێنەر مافی هاوڵاتیانی خۆیان پێشێل دەکەن، هەنگاوی پێویست بۆ بەرگرتن بەو کارانەیان هەڵبگرن.\nئەهرام: لە نێوان ئێوە و ئێردۆغاندا چ خاڵێکی سەرەکی ناکۆکی هەیە، لە کاتێکدا زۆر کەسی شارەزا ئاماژە بەوە دەکەن کە ئێردۆغان خوێندکارێکی ڕاستگۆی ئێوە بووە؟\nگولەن: ئەوانەی من و بزاڤەکەم بە باشی دەناسن، ئەوە باش دەزانن کە ئێردۆغان هیچ کاتێک خوێندکاری من نەبووە. بە ئامرازگرتنی دین بۆ مەرامی سیاسی لەسەروی هەموو بابەتەکانەوەیە و، لە زۆر بابەتی تردا جیاوازی ڕیشەییمان هەیە. واز لە خوێندکاری ئێردۆغان بهێنە، تەنانەت هیچ کاتێک لە یەکیش نزیک نەبووین. تەنیا چەند جارێک چاومان بەیەک کەوتووە. پشتگیری هەندێک لە براکانی ئێمە بۆ پارتەکەی، لەبەر هەندێکی بەڵێنی ئەو بوو، کە سەبارەت بە دیموکراسی، مافەکانی مرۆڤ و ئازادی دەیدان. چونکە هەموو کاتێک ئەندامەکانی ئەم بزاڤە، لە پێش ئێردۆغانیشدا پشتگیریان لەو پارتانە کردووە، کە بەڵێنی دیموکراسی و مافەکانی مرۆڤ و ئازادیەکان و بوونە ئەندام لە یەکێتی ئەوروپایان داوە. بەڵام کاتێک ئێردۆغان و پارتەکەی ١٨٠ پلە لەم بەڵێنەیان پاشگەزبوونەوە، ئیدی پشتگیریان نەکردن و نەشیاندەتوانی پشتگیری بکەن. یەکێکی تریش لە خاڵەکانی ناکۆکی نێوانمان ئەوە بوو، ئێردۆغان هەوڵی ئەوەی دەدا، خوێندنگەکانمان کە لەسەر ئاستی هەموو دونیا سەرکەوتنی بەدەستهێناوە، بە مەبەستی پڕوپاگەندەی ئەوەی “سەرۆکی هەموو جیهانی ئیسلامە” بەکاربهێنێت. هەربۆیە ئێستا لە ڕێگەی دیپلۆماتکارەکانیەوە هەوڵی ئەوە دەدات ئەو خوێندنگانە دابخات یاخود ڕادەستی وەقفی مەعاریفیان بکات و کارمەندەکانیشی سنورداشی تورکیا بکاتەوە و بیانخاتە زیندان.\nئەهرام: هەندێک کەس پێیان وایە هزری ئێوە زیاتر لە سەر بنەمای نەتەوەپەرستی، لیبرالیزم و دیموکراسی ئیلهامی وەرگرتووە و، ئێردۆغانیش زیاتر بە دوای خەلافەتێکی ئیسلامیدا دەگەڕێت کە سنوری قاڕەکان تێدەپەڕێنێت، ئایا ئەمە ڕاستە؟\nگولەن: نە من و نە ئەوانەی دڵیان بە بزاڤی خزمەت داوە، هیچ کاتێک بە ئیلهام وەرگرتن لە ئایدۆلۆژیاکانی ئەوروپاوە ملی ڕێگەمان وەرنەگرتووە. ئێمە هەموو کاتێک ئیلهاممان لە ژیانی سەردارمان و بەها گەردونیەکان وەرگرتووە کە پێمان وایە بریتین لە بەها سەرەکیەکانی ئاینی ئیسلام. ئەویش ئەوەیە هەموو مرۆڤێک ڕێز خۆی هەبێت و، لەبەردەم یاسادا یەکسان بێت، هەلی ئەوە بە ژنان بدرێت لە کۆمەڵگادا شوێنیان هەبێت، لە دەسەڵاتیشدا هاوڵاتیان مافی بەشداریان هەبێت و هەمیشە یاسا سەروەر بێت. ئەمانە بەها ئیسلامیەکان و گەردونیەکانە کە باوەڕمان پێیەتی. لەوە دەچێت بە هۆی ئەم هەڵوێستانەمانەوە هەندێک کەس بە هەندێک لایەنمان بچوێنن، بەڵام سەرچاوەی هزری ئێمە زۆر ئاشکرایە.\nبەڵام بە نیسبەت ئێردۆغانەوە کە خۆی بە سەرۆکی هەموو جیهانی ئیسلام دەزانێت و، جا ئیتر لە رێگەی قسەکانی یان کردارەکانی بێت، یاخود بەکارهێنانی تەواوی سەرچاوەکانی وڵات بێت بۆ رەواجدان بە خۆی، ئەمە شتێکە دەتوانین بڵێین چەسپاوە. تەنانەت ئەوانەی لایەنگری دەکەن، بەمەشەوە نەوەستاون و بە سەرۆکی هەموو دونیا ناوی دەبەن.\nئەهرام: ئێردۆغان کە تورکیای لە باری “سفر دوژمن” ەوە هێنایە باری “سفر دۆست”، بە چ هۆکارێک هەموو کێشەکانی تورکیا دەخاتە ئەستۆی ئێوە؟\nگولەن: بەڵێ، تورکیایان لە پێگەی “سفر دوژمن” ەوە خستە باری “سفر دۆست”ەوە. چونکە دەستیان خستە کاروباری وڵاتانی دەرەوە و لە رێگەی یارمەتی و پێدانی چەک بە گروپە تیرۆرستیەکان، هەوڵی ئەوەیاندا کاروباری ناوخۆی ئەو وڵاتانە بە خواستی خۆیان دیزاین بکەن. بە گوێرەی ئەوەی خۆیان بە سەرۆکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و خەلیفەی جیهانی ئیسلام دەزانن، ئەو حەقەیان بە خۆیاندا بەم کارانە هەستن. ئێمە هیچ کارێکمان لەمانەی ئەنجامیانداوە پەسن نەکردووە. هەر لەبەر ئەوەشە ئێمەیان بە دوژمنی خۆیان ڕاگەیاندووە. لەمەودواش هەر شتێکی نەرێنی بێتە سەر ڕێگایان، دەیخەنە ئەستۆی بزاڤی خزمەت و بەم هۆیەوە هەوڵی خۆ قورتارکردن دەدەن لە کێشەکان. بۆ نمونە ئۆپەراسیۆنەکانی گەندەڵی مانگی کانونی یەکەمی ٢٠١٣ ی کردە بەهانەی ئەوەی دەست بەسەر دامودەزگاکانی دادگادا بگرێت و بە سیاسیان بکات. ئێستاش دادگاکان بە تەواوی لەکار خراون. هەروەها تەواوی کەسە شارەزاکانی بواری ئاسایشی وڵاتی لە کارەکانیان دوور خستەوە و بەو هۆیەوە دەزگا ئەمنیەکانیشی پەک خستووە. تەواوی مێدیا زەبەلاحەکانی وڵاتی خستە ژێر لایەنگرانی خۆیی و، مێدیاکانی تریش لە ڕێگەی تەندەر و ڕێکلامەوە، هەندێک جاریش لە ڕێگەی هەڕەشەوە، ڕێگری ئەوەی لێکردن ڕاستیەکان بە هاوڵاتیان بگەیەنن. هەروەها لە رێگەی ڕووداوی ١٥ی تەموزیشەوە گەورەترین زیانی بە سوپای وڵات گەیاند و ئێستا هەموو دامودەزگاکانی خستۆتە ژێر ڕکێفی خۆیەوە. هەروەها هەموو دامودەزگاکانی دەوڵەتی خستۆتە خزمەتی بەرژەوەندیە تایبەتەکانی خۆیی و، بە شێوەیەک دووبەرەکی خستۆتە نێوان هاوڵاتیان، کە پێشتر شتی وەها نەبینراوە و هاوشێوەی نەبووە.\nبەڵێ، بۆ ئەوەی تەواوی ئەم کارانەی بە شێوەیەکی شەرعی پشان بدات، پێویستی بە دوژمنێک هەبوو، کاتێک زانی بزاڤی خزمەت، نایەنە ژێر باری بەرژەوەندیە سیاسیەکانی خۆیەوە، بزاڤی خزمەتی کردە دوژمنی خۆیی و هەوڵیدا بەم شێوەیە لایەنگرانی خۆی لە دژیان هان بدات و لە چواردەوری خۆی کۆیان بکاتەوە. بۆ بەردەوامیدان بەم کارەشی، پێویستی بەوە هەیە هەموو کێشەیەک بخاتە ئەستۆی بزاڤی خزمەت. دەتوانین بڵێین لە ڕووی ئەو مەرامەی هەیبوو، هەڵبژاردنێکی باشی کردووە. چونکە ئەوەی باش دەزانێت، کە هەرچەندە زوڵم و زۆر بەرامبەر ئەم بزاڤە بکەیت، بە شێوەی خۆی وەڵامی نادەنەوە و تەنانەت مستیان بۆ بۆکس لێدانیش ڕەق ناکەن.\nئەهرام: ڕووداوی ١٥ ی تەموزی ٢٠١٦ چۆنی دەخوێننەوە؟\nگولەن: کاتێک ڕووداوەکەی ڕوویدا، بە نەفرەتم و کرد و ئەو تۆمەتانەی ئاڕاستەی منیان کردبوو ڕەتمکردەوە. هەروەها ئێردۆغان ئەوەی ڕەتکردەوە کە لیژنەیەکی نێودەوڵەتی بۆ لێکۆڵینەوە لە کودەتا پێکبهێنرێت، لە کاتێکدا من بەڵێنی ئەوەمدابوو کە هەر بڕیارێک لەو لیژنەیەدا بدرێت، قبوڵی دەکەم و، تەنانەت گەر تاوانباریشم بکەن، بە دەستی خۆم بلیتی فڕۆکە دەبڕم و دەچمەوە بۆ تورکیا. هەروەها تەنانەت هیچ قسەیەکیان سەبارەت بەم داوایەم نەکرد. ئەمەش ئەوە دەسەلمێنێت کە شتێک هەیە لەم رووداوەدا دەیانەوێت بە شاراوەیی بمێنێتەوە. هەر لەبەر ئەوەشە سەبارەت بە بوختانەکانیان، هەتا ئیستا نەیانتوانیوە قەناعەت بە دونیا بکەن. من پێموایە ١٥ ی تەموز سیناریۆیەکە کە ئێردۆغانیش تێیدا بەشداری کردووە و بە پشتیوانی خودا بە تێپەڕینی کات هەموو ئەمانە ئاشکرا دەبن.\nئەهرام: وڵاتانی ڕۆژئاوا و ئەمەریکا، لەبەرچی بەرامبەر ئەو پێشێلکاریانەی ئێردۆغان بەرامبەر مافی مرۆڤ ئەنجامی دەدات کە هەزاران مرۆڤی خستۆتە زیندانەکانەوە بێدەنگی هەڵبژاردووە؟\nگولەن: کاردانەوەکانی ڕۆژئاوا و ئەمەریکا بەرامبەر ئەو پێشێلکاریانەی تورکیا بەرامبەر مافی مرۆڤ ئەنجامی دەدا، زۆر لە دوای ئاستی چاوەڕوانیەکانەوە بوو. ناشتوانین بڵێین هیچ دەنگیان لێبەرز نەبۆتەوە. جا ئیتر لە پەڕلەمانتار، سیناتۆر و وتەبێژەکانی وەزارەتەوە بیگرە، هەتا دەگاتە دامودەزگا جیاوازەکانی ناو یەکێتی ئەوروپا، لە زۆر شوێندا هەڵوێستیان دەربڕیوە، بەڵام ئەمانە تەنیا لە ئاستی وتاردا مانەوە و نەگۆڕان بە هەڵوێستێکی پراتیکی. بە داخەوە لە پەیوەندی دەوڵەتاندا، بەرژەوەندی کورت خایەن ڕۆڵی سەرەکی دەبینێت، نیگەرانیەکانی ئەوروپا بەرامبەر ئاوارە سوریەکانی و پەیوەندیە ستراتیژیەکانی ئەمەریکا لەگەڵ تورکیا، لەو دینامیکە سەرەکیانەن کە لەم بابەتەدا ڕۆڵیان هەبووە. لە ڕاستیدا باوەشکردنەوەی تورکیا بۆ هاوڵاتیانی سوریا، بڕیاری شەخسی ئێردۆغان نیە و هاوڵاتیانی تورکیا لە ئامێزیان گرتوون.\nگەر لە ڕووی ئاسایشەوە بابەتەکە هەڵبسەنگێنین، دەتوانین بڵێین ئێردۆغان بە هەڵوەشاندنەوەی دامودەزگا دیموکراسیەکان و خستنە ژێر ڕکێفی خۆیەوە، ناوچەکەی خستۆتە گێژاوێکی پڕ کێشەوە. لەلایەک ناچارن لە ڕووی سەربازی و هەواڵگریەوە هەماهەنگی لەگەڵدا ئەنجام بدەن و، لەلایەکی ترەوە بە پەیڕەوکردنی سیاسەتگەلێک، زەمینە بۆ بەردەوامی توندوتیژی و تیرۆر خۆش دەکات. تورکیایەک کە لە بنەما دیموکراسیەکان و دەوڵەتی یاسا دوور کەوتبێتەوە، لە ناوچەکەدا لە جیاتی ئەوەی ببێتە نوێنەری ئاشتی و سەقامگیری بێت، دەبێتە پارچەیەک لە برەودان بە پێکدادان و ڕادیکالیزمی ناوچەکە. لە ڕاستیشدا نمونەکانی ئەم بابەتە لە حاڵی ئێستادا دەبینین.\nئەهرام: بیرت لەوە کردۆتەوە بگەڕێیتەوە بۆ تورکیا؟\nگولەن: گەر تورکیا ببێتە وڵاتێکی دیموکراسی و یاسا تێیدا سەروەر بێت ئەوا حەز بە گەڕانەوە دەکەم، بەڵام لەبەر ئەوەی نازانین کەی بەم ئاستە دەگات، لە حاڵی ئیستادا ناتوانم هیچ بڵێم. نیشانەیەکی وەها نابینم کە لە ماوەیەکی کورتخایەندا ئومێدەوارم بکات. بەڵام ڕاستیەک هەیە ئەویش ئەوەیە: گەر کوفریش بتوانێت بەردەوام بێت، ئەوا زوڵم توانای بەردەوامی نیە. گەر جەنابی حەق خواستی لەسەر شتێک بێت، ئەوا هۆکارەکانیشی دروست دەکات. باوەڕدار هیچ کاتێک هیوابڕاو نابێت. ئێمەش هیوابڕاو نەبووین و هەرگیز هیوابڕاویش نابین.\nئەهرام: ئەوەی نوێنەرایەتی میانەڕەوی دەکات لە تورکیادا ئێوەن نەک ئێردۆغان، بەڵام لەبەرچی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی پارێزگاری لە ئێوە ناکات لە دژی ئەو زوڵمانەی ئێردۆغان بەرامبەرتان ئەنجامی دەدات؟\nگولەن: دەوڵەتەکانی دونیا لە چوارچێوەی پاراستنی بەرژەوەندیە ستراتیژیەکانیاندا هەنگاو هەڵدەگرن. هەتا ڕادەیەک دەتوانین بڵێین ئەم کارەیان بە ماقوڵ تەماشا بکەین، بەڵام لە تورکیادا بە شێوەیەک لە مێژوودا هاوشێوەی نەبووبێت پێشێلکاری بەرامبەر مافی هاوڵاتیان ئەنجام دەدرێت و بەردەوامن لەم کارانەیان، بزاڤی خزمەت بە قۆناغێکدا تێدەپەڕێت، کە پێناسەی جینۆسایدی ناو نەتەوەیەکگرتوەکان دەیگرێتەوە، ئەو مرۆڤانەی لەبەر ڕەزامەندی خودا، لە ڕێکخراوە خێرخوازیەکاندا قوربانیان سەربڕیوە و گۆشتەکەیان پێشکەش بە هاوڵاتیە هەژارەکانی دونیا کردووە، لەگەڵ ئەو کەسانەی یارمەتیان بە خوێندکارە هەژارەکانی دونیا پێشکەش کردووە، وەک دز و جەردە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لە تورکیادا.\nئەو هاوڵاتیانەی ساڵانێکی زۆر بە ئارەقی ناوچەوانیان و بە ڕەنجەشانێکی زۆر چەند دامودەزگایەکیان پێکەوە نابوو، هەموو دەستی بەسەردا گیرا و داخرا. ١٥٠ هەزار فەرمانبەری میری، سەرەڕای ئەو هەموو ماف و تایبەتمەندیانەی بەدەستیان هێنابوو، لە ڕێگەی زوڵم و غەدرەوە هەموویان هەڵوەشاندەوە و لە کارەکانیان دەریانکردن. خۆیان و خانەوادەکانیان مەحکوم بە برسێتی کراون. بەڵێ کاتێک هاوڵاتیانی تورکیا بە قۆناغێکی ئاوەهادا تێدەپەڕن، چاوەڕێی دەنگێکی بەرزترمان دەکرد، لەو وڵاتانەی لە ماوەی ڕابردوودا بوو بوونە دۆست و هاوپەیمانی تورکیا. ناشتوانین بڵێین هیچ دەنگیان هەڵنەبڕیوە، زۆر جار لەسەر ئاستی کاربەدەستانی وڵات و ئەندام پەڕلەمان کاردانەوەیان پشانداوە و داوایان لە تورکیا کردووە بگەڕێتەوە بۆ ڕێچکەی یاسا، بەڵام ئەمانە لە چوارچێوەی وتار تێپەڕیان نەکرد و نەیانتوانی ببنە ڕێگر لەبەردەم ئەو کارانەدا.\nلەلایەکی تریشەوە زۆر وڵات ملیان بۆ هەڕەشە و گوڕەشەکانی ئێردۆغان کەچ نەکرد کە پەیوەندی هەردوولای کردبووە هەڕەشە بۆسەریان، دەسیان لە هاوسۆزانی بزاڤی خزمەت و دامودەزگاکانی نەدا. دەرگاکانیان بە ڕووی ئەو هاوڵاتیانەدا کردەوە کە لە دەست ئەو زوڵمەی لە تورکیادا ئەنجام دەدرێت، هەڵهاتبوون.\nمیسر، سوید، نەرویج، ئەڵمانیا، ئەمەریکا، کەنەدا، ئوستورالیا، زۆر وڵاتی تریش، لێرەدا شوێنی خۆیەتی بە سوپاسەوە یادیان بکەمەوە.\nئەهرام: گۆڕینی سیستەمی پەڕلەمانتاری بۆ سیستەمی سەرۆکایەتی لە کاتی دەسەڵاتی ئێردۆغاندا، چۆنی هەڵدەسەنگێنن؟\nگولەن: لە وڵاتانی دونیادا زۆر شێواز و سیستەمی جیاوازی بەڕیوەبردن بوونیان هەیە. لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر ئەمانە گۆڕانکاریان بەسەردا دێت. بەڵام ئەوەی گرنگە، جیاوازی دەسەڵاتەکان، سەروەری یاسا، مسۆگەرکردنی مافی هاوڵاتیان و ئازادیەکان و ڕەچاوکردنی بەها گەردونیەکانە. پێم وانیە لەو سیستەمی بە نیازن لە تورکیادا جێبەجێ بکەن، ڕەچاوی ئەم بەهایانەی سەرەوە کرابێت و بکرێت.\nئەهرام: هەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەمجارەی تورکیا چۆنی هەڵدەسەنگێنن؟ ئایا ئەمە بەشێکە لە هەوڵەکانی ئێردۆغان بۆ مانەوەی لە دەسەڵات هەتا ساڵی ٢٠٢٩؟\nگولەن: دەتوانین بڵێین هەر هەنگاوێکی سیاسی کە لە ساڵانەی دوایدا هەڵنراوە، بە مەبەستی مانەوەی ئێردۆغانە لە دەسەڵاتدا وەک تاکە هێز.\nئەهرام: پارچەپارچە بوونی سوریا و بوونی کورد و عەلەویەکان لە تورکیادا، وەک مەترسیەک لەسەر یەکپارچەیی تورکیا دەبینن؟\nگولەن: سەبارەت بە سوریا پێشتر باسی قەناعەتی خۆمم کردووە، پێویست بە بەڕێوەبەرایەتیەک هەیە کە شوێنی موسوڵمانانی سوننی، نوسەیری، کوردەکان و پێکهاتە نا موسوڵمانەکانی تێدا بو بێتەوە و، ئەمە تەندروستترین چارەسەرە بۆ کێشەی سوریا. بە مەبەستی بەدیهێنانی ئەم چارسەرە دیموکراسیە، گەر پێویست بکات دەتوانرێت بە شێوازێکی قۆناغبەند، ماوەیەکی کاتیش ڕەچاو بکرێت.\nهەندێک لە هاوڕێیانم لەوانەی چاودێری مێدیاکان دەکەن، دەڵێن هێزە ئۆپۆزسیۆنەکانی سوریا، بە هیچ شێوەیەک دەسەڵاتدارانی ئێستای سوریا، لە هیچ پێکهاتەیەکی داهاتووی سوریادا قبوڵ ناکەن. بەڵام بۆ ئەوەی خوێنی زیاتر نەڕێژێنرێت، لە جیاتی ئەوەی هەوڵی بەدەستهێنانی باشترین بدەین، باشتر وەهایە کار بە ڕێسای ” ڕازی بوون بە بژاردە باشەکە لە جیاتی باشترین” بکەین و پێم وایە ئەمە ڕێگە چارەیەکی گونجاو بێت.\nئەهرام: پێتوایە ئێردۆغان هەتا ساڵی ٢٠٢٩ لە دەسەڵات دەمێنێتەوە؟ ئایا هاوڵاتیانی تورکیا لە هەڵبژاردنەکاندا ڕایەکی جیاواز دەگرنە بەر؟\nگولەن: بێگومان هاوڵاتیانی تورکیا دەتوانن بژاردەیەکی جیاواز بگرنە بەر. بەڵام لە حاڵی ئێستادا هەڵبژاردنەکان بە شێوەیەکی دادپەروەرانە ئەنجام نادرێت. مێدیا لە ژێر ڕکێفی دەسەڵاتدایە. دادگا بە هەمان شێوە، سەرمایەدارانی وڵاتیش بە هەمان شێوە لە ژێر ڕکێفی دەسەڵاتن. لە ژێر ڕۆشنایی ئەم بارودۆخەدا، زۆر ئەستەمە بتوانین بە شێوەیەکی تەندروست، هەڵوێسیتی هاوڵاتیانی تورکیا دیاری بکەین.\nئەهرام: دەڵێن بە منداڵی دایک و باوکت ڕۆڵێکی گرنگیان هەبووە لەو پەروەردە ئاینیەی وەرتگرتووە، لەم بابەتەدا حەز دەکەن چی بڵێن؟\nگولەن: یەکەم مامۆستای قورئانم دایکم بوو. لە تەمەنێکی بچوکی منداڵیدا قورئانی پێ خەتم کردم. سەرەڕای فشاری دەوڵەت لەو کاتەدا، قورئانی بە منداڵەکانی گوندەکەشمان خەتم کرد. لەبەر ئەوەی لەو کاتەدا فێرکردنی قورئان قەدەغە بوو، بە دزیەوە لە بەشێکی تەویلەی ئاژەڵەکاندا فێری قورئانی دەکردین. ئەم فیداکاریەی دایکم زۆر کاریگەری لەسەرم دانا. لە باوکیشمەوە ڕێز و خۆشەویستی بەرامبەر هاوەڵانی سەردارمان فێر بووم.\nئەهرام: ئێوە کتێبی زۆرتان هەیە، ئێستا هیچی نوێتان لەبەردەمدا هەیە بۆ بڵاوکردنەوە؟\nگولەن: من ئێستا سەرقاڵی نوسینی هەندێک وتارم بۆ گۆڤاری چاغڵەیان، هەروەها هەندێک لە هاوڕێکانم هەندێک لە وتارەکانیان کردووم بە کتێب، ئێستا خەریکی پێداچوونەوەی کارەکانیانم.\nڤیدیۆ؛ مامۆستا فەتحوڵڵا گولەن بۆ گۆڤاری ئەهرام دەدوێت\nڕەنگەکانی دونیا لە بەلجیکا کۆبوونەوە


داعش سه‌ركرده‌كانی ده‌گۆڕێت\n"داعش سه‌ركرده‌كانی ده‌گۆڕێت"\nسه‌رچاوه‌یه‌كی ئه‌منی به‌رپرس له پارێزگای دیاله رایگه‌یاند كه رێكخراوی داعش سه‌رقاڵی گۆڕینی سه‌ركرده‌كانیه‌تی له سنوری ناوچه جێناكۆكه‌كانی كه‌ركوك و دیاله و سه‌ڵاحه‌دین، ئاماكەشی بەوەدا کە ئامانجی داعش له‌و گۆڕانكاریانه، خۆ ئاماده‌كردنه بۆ ئه‌نجامدانی هێرش.\nماوه‌ی 3 هه‌فته‌یه، داعش ده‌ستی به‌هێرشكردن بۆ سه‌ر هێزه عیراقی و ناوچه جیاجیاكان كردۆته‌وه، ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدایه ماوه‌یه‌كی زۆر بوو، ئه‌و رێكخراوه چالاكیه‌كانی راگرتبوو.\nئه‌حمه‌د خورشید ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی قه‌زای حه‌ویجه‌ی رۆژئاوای كه‌ركوك، به‌ده‌نگی ئه‌مریكای راگه‌یاند"داعش موختاری گوند و ناوچه جیاجیاكان ده‌كوژێت، تا نهێنیه‌كانیان نه‌گاته ده‌ست هێزه عیراقییه‌كان".\nسه‌رچاوه‌یه‌كی ئه‌منی به‌رپرس له‌دیاله كه داوایكرد ناوی بڵاونه‌كرێته‌وه، به‌ده‌نگی ئه‌مریكای وت: "داعش زۆربه‌ی سه‌ركرده‌كانی له‌ناوچه جێناكۆكه‌كان ده‌گۆڕێت، چونكه پێیوایه ئه‌و سه‌ركردانه شكستیان خواردووه".\nوتیشی: "داعش ده‌یه‌وێت به دانانی سه‌ركرده‌ی نوێ، هێزه‌كانی به‌ته‌واوه‌تی رێكبخاته‌وه و جموجۆڵه تیرۆریستییه‌كانی ده‌ست پێبكاته‌وه".\nدوا هێرشی داعش بۆ سه‌ر هێزه عیراقییه‌كان، دره‌نگانێكی ئێواره‌ی دوێنێ سێشه‌مه بوو، كه له ناوچه‌ی تبج-ی خۆرئاوای ناحیه‌ی جه‌له‌ولا پێكدادانێكی قورس روویدا و شه‌ڕه‌كه به‌كوژرانی سێ چه‌كداری داعش و سه‌ربازێكی عیراقی كۆتایی هات.


35 تریلیۆن دینار بۆ مووچەی فەرمانبەران تەرخانكراوە – Knwe.org\nسەرەکی » ئابووری » 35 تریلیۆن دینار بۆ مووچەی فەرمانبەران تەرخانكراوە\nبەپێی ئەو ئامارە نا رەسمییانەی بڵاوكراونەتەوە، ژمارەی فەرمانبەرانی عیراق لە ساڵی ٢٠١٨، بە بەراورد بە ساڵی ٢٠١٧ كەمتر دەبێتەوە، ئەوەش دوای ئەوەی ژمارەیەكی زۆر فەرمانبەر خانەنشین دەكرێن.\n٣٩ تریلیۆن دینار\nبەپێی ئامارەكە، ژمارەی فەرمانبەرانی هەمیشەیی عیراق لە ساڵی ٢٠١٨ دا، دوو ملیۆن و ٨٩١ هەزارو ٧٥٦ فەرمانبەرە، ئەو پارەیەش كە لە بوجەی ساڵی ٢٠١٨ بۆ مووچەی ئەو فەرمانبەران تەرخانكراوە بڕەكەی زیاترە لە ٣٥ تریلیۆن دینارە.\nئەوەش خراوەتەڕوو: ژمارەی فەرمانبەرانی هەمیشەیی عیراق لە ساڵی ٢٠١٧، دوو ملیۆن و 905 هەزار و ٢٢٦ فەرمانبەر بووە، ئەو بڕە پارەیەش كە لە بودجەی ساڵی ٢٠١٧ بۆ مووچەی ئەو فەرمانبەرانە تەرخانكراوە، بڕەكەی زیاتر بووە لە ٣٩ تریلیۆن دینار.\nبەوپێیەش مووچەی فەرمانبەرانی عیراق لە بودجەی ساڵی ٢٠١٨ بڕی چوار تریلیۆن دینار كەمی كردووە.\nهێشتا رەزامەندی دەرنەبڕیوە\nبۆ رێكخستنی ژمارەی فەرمانبەران، سندوقی دراوی نێودەڵەتی داوای لە حكومەتی عیراق كردووە ساڵانە ٥٠ هەزار فەرمانبەر رەوانەی خانەنشینی بكات، بەپێی ئامارەكانیش لەساڵی داهاتوودا ١٣ هەزار و ٥٠٠ كەس خانەنشین دەكرێن، بەوەش زیاتر لە سێ تریلیۆن دینار لە پارەی تەرخانكراو بۆ حكومەتی عیراق دەگەڕێتەوە.\nلەگەڵ ئەوەی حكومەتی عیراق لە بودجەی ساڵی ٢٠١٨ بڕی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان ئاشكراكردووە، بەڵام هێشتا رەزامەندی دەرنەبڕیوە لەسەر ئەو لیستی مووچەیەی كە هەرێم رەوانەی كردووە و رایگەیاندووە وردبینی لە لیستی مووچەی فەرمانبەراندا دەكەین.\nبەپێی تۆماری بایۆمەتری، حكومەتی هەرێمی كوردستان خاوەنی نزیكەی ملیۆنێك و 250 هەزار فەرمانبەرە، بەڵام بەپێی ئاماری حكومەتی عیراق لە ساڵی ٢٠٠٨ هەرێم ٦82 هەزار فەرمانبەر بووە، بوونی ئەو جیاوازییە زۆر لە ئامارو داتاكانی نێوان هەرێم و بەغدا، مشتومڕی داهاتووی هەرێم و ناوەند دەبێت.\nلای خۆیەوە، حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عیراق رایگەیاندووە، پابەندین بە خەرجكردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم و وردبینی لە ژمارەی موچەخۆران دەكەین.


كۆمسیۆنی باڵای نەتەوە یەكگرتووەكان: 1%ـی مرۆڤایەتی ئاوارەن\nنوێنەری پەنابەرانی نەتەوە یەكگرتووەكان داوا لە هەموو وڵاتانی جیهان دەكات كە كاری زیاتر بكەن بۆ دابینكردنی خانووبەرە، بۆ ئەو ملیۆنان پەنابەر و ئاوارەیەی كە بەهۆی پێكدادان، ئازاردان و چەوساندنەوە یاخود ئەو پێشهاتانەی كە سەقامگیریی گشتی دەشێوێنن. ئەمە لە كاتێكدایە كە ڕاپۆرتێك بڵاو كراوەتەوە و دەریخستووە لە ئێستادا ئاوارەبوونی ناچاری كاریگەری خستۆتە سەر زیاتر لە یەك لە سەدی مرۆڤایەتی -لە هەموو 97 كەسێكدا 1 كەس- و، ژمارەیەکی کەمتر و کەمتر لەوانەی ئاوارە دەبن و لە زێدی خۆیان هەڵدێن، دەتوانن بچنەوە زێدی خۆیان.\nهەروەها ڕاپۆرتەكە دابەزینێكی بەرچاو لە ژمارەی پەنابەرانە دەردەخات كە هیوایان بەوە هەیە هەرچی زووترە كۆتایی بە گیروگرفتەكانیان بێت. لە دەیەی 1990دا، هەر ساڵێك بە تێكڕا 1.5 ملیۆن پەنابەر توانای ئەوەیان هەبوو بگەڕێنەوە بۆ زێدی خۆیان. بە درێژایی دەیەی ڕابردوو، ئەم ژمارەیە دابەزی بۆ دەوروبەری 390،000، ئەمەیش بەو واتایە دێت كە ئەمڕۆكە پەرەسەندنی ئاوارەبوون زۆر زیاتر لە چارەسەرەكان.\nئەندامی كۆمسیۆنی باڵای نەتەوە یەكگرتووەكان بۆكاروباری پەنابەران فلیپۆ گراندی وتی: "ئێمە شایەتحاڵی واقیعێكی گۆڕاوین كە تێیدا، ئاوارەبوونی ناچاری لەم ڕۆژانەی ئێستاماندا نەك تەنها زۆر بەربڵاوترە لە جاران، بەڵكو چیتر دیاردەیەكی كورتخایەن و كاتییش نییە." هەروەها وتیشی:"ناكرێت چاوەڕوانی ئەوە لە خەڵكی بكرێت كە چەندین ساڵ لە دۆخێكی نائارام و پەشێودا ژیان ببەنە سەر، بەبێ ئەوەی هیچ هەلێك هەبێت بۆ گەڕانەوە بۆ زێدی خۆیان و، بەبێ هیچ هیوایەك بۆ بنیاتنانی ئایندەیەك لەو شوێنەی كە تێیدان. پێویستە ئێمە تێروانینێكی نوێ و قبوڵكراوی بنەڕەتیمان هەبێت بۆ هەموو ئەو كەسانەی لە زێدی خۆیان هەڵدێن، لەگەڵ هەوڵێكی پتەوتر بۆ نەهێشتنی ئەو ناكۆكی و پێكدادانانەی كە چەندین ساڵە بەردەوامە و ڕەگ و ڕیشەی ئەم مەینەتییە لەبننەهاتووەیە."\nهەروەها لە نێو ئەم هەموو ژمارانەدا چەندین ئەزمەی تاكەكەسی هەن، لە نێو ئاوارەكاندا ژمارەیەكی زۆرتری منداڵ بوونی هەیە (بە 30-34 ملیۆن منداڵ دەخەمڵێنرێت، دەیان هەزاریان بێسەرپەرشتن)، كە زیاترن لە، بۆنموونە، كۆی گشتیی دانیشتووانی وڵاتانی ئوسترالیا، دانیمارك و مەنگۆلیا. لە هەمان كاتدا، ڕێژەی ئەو ئاوارانەی كە تەمەنیان 60 ساڵ و زیاترە (4 لە سەد) زۆر كەمترە لەو ڕێژەیەی كە لە دانیشتووانی جیهاندایە (12 لە سەد) - ئامارێك كە لە بارەی دڵشكان، بێهیوایی، قوربانیدان و جیابوونەوە لە ئازیزان دەدوێت.\n- لە دەیەی ڕابردوودا، بە لای كەمەوە 100 ملیۆن كەس بە ناچاری لە زێدی خۆیان هەڵهاتوون، داخوازی پەنابەرێتی بوونە لە ناو یان دەرەوەی وڵاتی خۆیان. ژمارەی ئەو كەسانەی كە لە زێدی خۆیان هەڵدێن زیاتر لە ژمارەی هەموو دانیشتووانی میسر، چواردەیەمین وڵاتی جیهان لە ڕووی زۆریی دانیشتووانەوە.


"كاپتن فایزه" یه‌كه‌م ژنه راهێنه‌رى تیپێكى كوڕان\n2020/11/12 381 جار بینراوە\nبۆ یه‌كه‌مجار له وڵاتى میسر، ژنه وه‌رزشكارێك ده‌بێته راهێنه‌رى تیپێكى تۆپی پێی كوڕان، له پێشهاتێكدا كه پێشتر له‌و وڵاته بونى نه‌بوه.\nفائیزه حه‌یده‌ر، 36 ساڵ، به‌وه راهاتوه كه به‌رده‌وام له‌گه‌ڵ كوڕاندا یاریی بكات، هه‌ربۆیه گوێی به‌و قسه و قسه‌ڵۆكانه‌ش نه‌داوه كاتێك بوه به راهێنه‌ر.\nله لێدوانى بۆ پێگه‌ى (ARD)ى ئه‌ڵمانى، فایزه باس له‌وه‌ده‌كات له سه‌ره‌تاوه هه‌مو كه‌س دژی یاریكردنى ئه‌و بون، له‌نێویاندا خێزانه‌كه‌ى و به‌تایبه‌تى دایكی، وایلێهاتوه دایكی پاره‌ى لێگرتوه‌ته‌وه بۆ ئه‌وه‌ى نه‌چێت بۆ وه‌رزش، به‌ڵام ئه‌و به‌رده‌وام بوه له‌سه‌ر حه‌ز و خولیاكه‌ى و به تێپه‌ڕینی كات هه‌مویان بون به پشتیوانی.\nمیسر له‌و وڵاتانه‌یه كه له دواى ساڵى 1997ـه‌وه هه‌ڵبژارده‌ى تۆپی پێی ژنانى هه‌یه و گرنگیی به به‌شداریی ژنان به وه‌رزش داوه، له‌مچوارچێوه‌یه‌شدا یه‌كێتى تۆپی پێی ئه‌و وڵاته داواى له یانه‌كان كردوه كه تیپی تایبه‌ت به ژنان دروست بكه‌ن و له وه‌رزی داهاتوه‌وه خولی تایبه‌تیش بۆ ئه‌وان ده‌كرێته‌وه.\nئه‌ركى راهێنه‌ریی تیپێكى كوڕان بۆ ژنێك له سه‌ره‌تادا ئاسان نه‌بوه، چونكه به‌شێك له یاریزانه‌كان به‌وهۆیه‌ى ئه‌و ژن بوه، زۆر به هه‌ند وه‌ریان نه‌گرتوه و ته‌نانه‌ت نوكته‌شیان له‌سه‌ر كردوه و تانه و ته‌شه‌ریان لێداوه، به‌ڵام ئه‌م ره‌وشه گۆڕاوه كاتێك ناواخن و ئاستى ئه‌ویان بۆ ده‌ركه‌وتوه.\nئه‌و جگه له‌وه‌ى خۆی یاریزان بوه، هاوكات دواتر چه‌ندین خولی له باره‌ى شێوازى راهێنه‌رایه‌تى له وڵاتانى وه‌كو ئینگلته‌را و ئیسپانیا و هۆڵه‌ندا بینیوه.\nسه‌رباری ئه‌وه‌ى یاریی تۆپی پێ به یاریه‌كى "نێرانه" ناودێر ده‌كرێت، به‌ڵام پێیوایه هیچ هۆكارێك نیه كه ژنان له‌م بواره‌دا كه‌متر بن له پیاوان، له‌وباره‌وه ده‌َڵێت: "ره‌گه‌زی یاریزانه‌كه هیچ رۆڵێكى نیه، هه‌روه‌ك چۆن ره‌نگی پێست یان بیروباوه‌ڕى ئاینی رۆڵی نیه".\nژمارەی سەردان 314,399 ژمارەی میوان 18


honer, Author at LFU\nقوتابیانی بەشی یاسا لە كۆلێژی یاسا و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان، سەردانێكی زانستیان بۆ پەرلەمانی كوردستان ئەنجامدا\nNovember 28, 2021ByhonerPresidency\nرۆژی یەکشەممە رێککەوتی ٢٨\_١١\_٢٠٢١ قوتابیانی بەشی یاسا لە کۆلیژی یاسا و پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکان، زانکۆی لوبنانی فەرەنسی لە ژێر سەرپەرشتی بەرێز سەرۆکی بەشی یاسا (م. شوان دلاوەر) و بەرێوەبەری پێداگوجی زانکۆ (م. شیراز ابراهیم)، سەردانێکی زانستیان ئەنجامدا بۆ پەرلەمانی کوردستان. لەم گەشتەدا قوتابیان دانشتنێکی پر سوودیان ئەنجامدا لەگەڵ بەرێز (د. هێمن هەورامی) جێگری سەرۆکی پەرلەمان، کە...\nوۆركشۆپێك بە ناونیشانی (ئەو ئاستەنگانەی کە لە داهاتوودا رووبەرووی خوێندنی باڵا دەبنەوە)\nبەشی یاسا لە کۆلیژی یاسا و پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکان، زانکۆی لوبنانی فەرەنسی بە ئامادەبوونی بەرێز راگری کۆلیژی یاسا و پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکان بەرێز (د. رۆژان دزەیی) و سەرۆکی بەشی یاسا (م. شوان دلاوەر) سەرۆکی بەشی پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکان (م. یونس تەڵعەت)، سەرۆکی بەشی کۆمەڵناسی (م. سوزان ناجی)، هەروەها ژمارەیەک لە مامۆستایانی کۆلیژی یاسا و پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکان، وۆرکشۆپێکی ئەنجامدا...\nخەڵات و ڕێزلێنان بە(بیلال ابراهیم)وەك براوەی پلەی دووەم لەسەر ئاستی عێراق\nNovember 27, 2021ByhonerPresidency\nله رێکەوتی ٢٥/١١/٢٠٢١ سەرۆکایەتی زانکۆی لوبنانی فەرەنسی بە ئامادەبوونی بەرێز سەرۆکی زانکۆ (پ.ی.د.ئەمین صالح محمد) وەھەروەھا یاریدەدەری سەرۆکی زانکۆ بۆ کاروباری زانستی (د.رامیار رزگار احمد ) وەھەروەھا گشت مامۆستایانی کۆلێژی ئەندازیاری و زانستی کۆمپیوتەر ھەڵسان بە خەڵات کردنی قوتابی (بیلال ابراھیم) بەبۆنەی ئەوەی پلەی دووەمی بەدەست ھێناوە لە پێشبرکێ ساڵانەی (Huawei ICT Competition iraq 2021)...\nشاندێكی زانكۆی جیهان سەردانی زانكۆی لوبنانی فەڕەنسییان كرد\nNovember 24, 2021ByhonerPresidency\nڕۆژی سێشەممە ڕێکەوتی (23-11-2021) شاندێكی زانكۆی جیهان بە سەرۆکایەتی بەڕێز (پ.د. أمجد صابر دەلۆ) سەرۆكی زانكۆ و ئەندامیەتی بەڕێزان ڕاگری کۆلێژەکان و بەشێک لە سەرۆک بەشەکانی زانکۆی جیهان سەردانی زانکۆیان کرد و لەلایەن بەڕێز(پ.ی.د.ئەمین صالح محمد) سەرۆکی زانکۆ و بەڕێزان (پ.ی.د. عومەر نورەدینی) و ( د.ڕامیار ڕزگار احمد) پێشوازیان لێكرا.مەبەست لەسەردانەکە بریتی بوو لە پیرۆزبایی...\nهەلی كار- پێویستمان بە کارمەندێکە وەک کارمەندى سۆشیاڵ میدیا\nمەرجەکان: زمانى کوردى و عەرەبى و ئینگلیزی بەنوسین و قسەکردن بزانێت.شارەزاى هەبێت لە بەڕێوەبردنی پەیجەکانى سۆشیاڵ میدیا.شارەزای ھەبێت لە دروستکردن و تۆمارکردنى ڤیدیۆ و وێنەگرتن بۆ بەرهەمەکان.دەرچووى پەیمانگا یاخود زانکۆ بێت هەلى وەرگرتنى زیاترە.دەوام لە ئۆفیس دەبێ لەکاتژمێر 8:30 تاکو 4 (یەک کاتژمێر پشوو).-شارەزای هەبێت لە گرافیک دیزاین. Marketing Officer -Excellent language skills, Kurdish and...\n“The role of lecturers in Society” on the 22nd of November 2021.\nNovember 22, 2021ByhonerPresidency\nThe Department of Health Administration in the College of Administration and Economics had organized a community activity for the Faculty members of the university on the topic “The role of lecturers in Society” on the 22nd of November 2021. The event was inaugurated and effectively conducted by Ms. Shirin, the head of the Health Administration...\nیاداشتنامەی لێكتێگەیشتن واژوو كرا\nیاداشتنامەی لێكتێگەیشتن واژوو كرائەمرۆ بە ئامادەبوونی هەریەك لە بەڕێزان: (د.ڕامیار ڕزگار احمد- یاریدەدەری سەرۆكی زانكۆ بۆ کاروباری زانستی) و (پ.ی.د. ڕۆژان دزەیی-ڕاگری كۆلێژی یاسا و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان) و چەند بەڕێوەبەر و مامۆستایەکی زانکۆمان یاداشتنامەیەکی لێکتێگەیشتن واژووکرا لە نێوان زانکۆی لوبنانی فەرەنسی و ڕێکخراوی (ژیان)ی تەندروستی.\nزانكۆی لوبنانی فەڕەنسی پێشوازی كرد لە قوتابیانی ئامادەیی ڕانیەی ناحكومی\nNovember 18, 2021ByhonerPresidency\nزانكۆی لوبنانی فەڕەنسی پێشوازی كرد لە قوتابیانی 12ی زانستی ئامادەیی ڕانیەی ناحكومیلەمیانەی سەردانەكەدا ستافی زانكۆ سیمینارێكیان پێشكەش بە قوتابیان كرد بۆ زیاتر ئاشنابوون بە كۆلێژەكان و هەڵبژاردنی دروست سەبارەت بەو بەشەی كە تێیدا دەخوێنن لە داهاتوودا، هەروەها قوتابیانیان ئاشناكرد بە گشت كۆلێژ و بەشەكانی زانكۆی لوبنانی فەڕەنسیلە كۆتاییدا، قوتابیانی ڕانیەی ناحكومی خۆشحاڵبوونی خۆیان دەربڕی و...\nتاوتوێكردنی ماستەرنامەی قوتابی(جابر حاتم عكید)\nNovember 17, 2021ByhonerPresidency\nكۆلێژی كارگێڕی و ئابووری بەشی (كارگێری كار)لەژێر ناونیشانی:The Impact of Human Resources Management in the performanceof the Government health institution in the Kurdistan Region of Iraqduring the Crisis of contagious Diseasesرۆژی چوارشەممە 17-11-2021 لە هۆڵی سیمیناری زانكۆی لوبنانی فەڕەنسیئەندامانی لێژنەی گفتوگۆ پێكهاتبوون لەم بەڕێزانەی خوارەوە:1- پ.د. أحلام ابراهیم ولی – سەرۆكی لێژنە2- پ.د. پرشنگ صالح...\nشاندێكی زانكۆی نۆولج سەردانی زانكۆی لوبنانی فەڕەنسییان كرد\nئەمرۆ (چوارشەممە) ڕێکەوتی (١٧/١١/٢٠٢١) شاندێكی زانكۆی نۆولج بە سەرۆکایەتی بەڕێز (پ.ی.د. کیهان زرار غفور) سەرۆكی زانكۆ و ئەندامیەتی بەڕێزان ڕاگری کۆلێژەکان و بەشێک لە سەرۆک بەشەکانی زانکۆی نۆولج سەردانی زانکۆیان کرد و لەلایەن بەڕێز(پ.ی.د.ئەمین صالح محمد) سەرۆکی زانکۆ و بەڕێز ( د.ڕامیار ڕزگار احمد) پێشوازیان لێكرا.مەبەست لەسەردانەکە بریتی بوو لە پیرۆزبایی کردن لە دەست بەکاربوونی...\nThe fifth round of pedagogical training has started at Lebanese French University


ANF | "ئەوەی دەگوزەرێت شەڕفرۆشتنی پارتییە بە پەكەكە نەك شەڕی هەرێمی كوردستان"\nلایەنە كوردستانییەكان هەرێمی کوردستان دەلێن: "ئەوەی دەگوزەرێت شەڕی پارتییە لەگەڵ پەكەكە نەك شەڕی هەرێمی كوردستان".\nیه‌كشه‌ممه, 13 Jun 2021, 19:39\nسەرباری هەوڵەكانی پارتی بۆ تێوەگلانی دامەزراوە فەرمییەكانی هەرێمی كوردستان لەو شەڕەی دەیەوێت لە دژی پەكەكە هەڵیگرسێنێت، بەڵام لایەنە كوردستانییەكان جەخت دەكەنەوە كە ئەوە شەڕی پارتیە نەك هەرێمی كوردستان و سەرجەمیشیان شەڕی براکوژی ڕەتدەکەنەوە.\nلە سەرەتای ئەم مانگەوە هەنگاوە كردارییەكانی پارتی بۆ هەڵگیرسانی شەڕ لە دژی پەكەكە لە سنووری پارێزگای دهۆك و هەولێر دەستیپێكردووە، ئەوەش هاوكاتە لەگەڵ پەلامار و لەشكركێشییەكانی توركیا بۆ سەر هەرێمی كوردستان.\nپەكەكە دەڵێت، جموجوڵەكانی پارتی لە چوارچێوەی پیلانێگڕییەكانی توركیادا دێت بۆ هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆ و ڕۆژی هەینیش موراد قەرەیڵان ئەندامی كۆمیتەی بەڕێوەبەری پەكەكە ڕایگەیاند خوڵوسی ئاكار وەزیری دەرەوەی توركیا لە سەردانەكەیدا بۆ هەولێر داوای لە بەرپرسانی پارتی كردووە بەشداری شەڕ بكەن، ڕوونیشیكردەوە كە پارتیش بڕیاری شەڕی لە دژی پەكەكە داوە.\nبەرپرسانی پارتی و میدیای ئەو حزبە هەموو هەوڵێكیان خستووەتەگەڕ بۆ ئەوەی شەرعییەت بدەنە ئەو شەڕەی كە بە وەكالەت بۆ توركیای دەكەن، هەر بۆیە دەیانەوێت وا نیشانی بدەن كە ئەوە شەڕێكە ڕووبەڕووی حكومەتی هەرێمی كوردستان بووەتەوە، بەڵام هیچ كام لە حزبە كوردستانییەكان ئەو بانگەشەی پارتییان نەسەلماندووە.\nیەكێتیی نیشتمانیی كوردستان هەر لە دەستپێكی گرژییەكانەوە لە زاری هاوسەرۆكەكانییەوە جەختیكردەوە لەوەی بە هیچ شێوەیەك ئامادە نییە بەشداری شەڕی براكوژی بكات و هۆشداریشی دا لە ئاكامە خراپەكانی ئەو هەنگاوە مەترسیدارە.\nلاهور شێخ جەنگی هاوسەرۆكی یەكێتی لە كۆبوونەوەی دوێنێشیدا لەگەڵ كونسوڵی گشتی هۆڵەندا هەمان هەڵوێستی دووپات كردەوە و ڕایگەیاند " نابێت ڕێگە بدەین سەقامگیری و ئاسایش و ئارامیی هەرێمی كوردستان بە بیانووی جۆراوجۆر بخرێتە مەترسییەوە."\nڕاشیگەیاند "گرتنەبەری شەڕ و ڕێگەی سەربازی كێشەكان چارەسەر ناكات، پشتیوانیی ڕێگەی ئاشتی و زمانی دیالۆگین بۆ كۆتاییهێنان بە كێشەكان."\nلاهور شێخ جەنگی وتیشی: "ئێمە ڕامانگەیاندووە كە بە هەموو شێوەیەك دژی شەڕی براكوژین."\nبزوتنەوەی گۆڕانیش تا ئێستا دانی نەناوە بەوەی ئەوەی دەگوزەرێت شەڕێك بێت لە نێوان حكومەتی هەرێمی كوردستان و پەكەكەدا.\nسیاسەتی كاركردنی میدیای فەرمیی كۆمەڵی دادگەریش بە هەمان ئەو ئاڕاستەیە كە ئەوەی ڕوو دەدات شەڕی پارتییە بەرامبەر بە پەكەكە.\nئەمینداری گشتی یەكگرتووش لە پەیامێكیدا ڕایگەیاند " شەڕ نیشانەی شكستی لایەنەكانە، بۆیە ئازا ئەوەنیە هەڕەشەی شەڕ بكا، بەڵكو ئازا ئەوەیە هونەری چارەسەری ئاشتییانە بەكاربهێنێ و خەمی نەڕشتنی دڵۆپێك خوێنی بێ".\nنەجات عومەر ئاغای سورچی سەرۆکی پارتی پارێزگارانی کوردستانیش لە پەیامێكدا ڕایگەیاند "پێمان وایە کە شەڕ لە بەرژەندی هیچ لایەنێک نابێت و لە ئەنجامی ئەم بەریەک کەوتنە دا بە زەرەرمەندی هەردوو لاتان تەواو دەبێت، بە سود و قازانجی دوژمن و ناحەزانی گەڵی کورد کۆتایی دێت" و داواشی لە پارتی و پەكەكە كرد "بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ و دەست بکەن بە دانوساندنی ئاشتیانە و برایانە کە لە بەرژەوەندی تەواوی گەڵی کورد و سەرجەم لایەنە سیاسیەکان دەبێت."\nهەڵوێستی ئەو لایەنە كوردستانییانە دەریدەخات كە ئەوەی هەیە گێچەڵی پارتییە بۆ هەڵگیرسانی شەڕی براكوژی لەسەر خواستی توركیا.\nلای خۆشیەوە سیاسەتمەدار فایەق گوڵپی ڕایگەیاند پارتی لە هەرێمی كوردستان و عێراقیشدا بە تەنیا ماوەتەوە و تەنیا ئەوە پشتیوانی توركیا دەكات، بۆیە هیوای خواست پارتی دەستبەرداری سیاسەتی دژایەتیكردنی شۆڕشی باكووری كوردستان بێت و "بێتە ڕیزی گەلەوە".


ژێرەوانێگ ئڕا مردن/ ژیار جهانفرد | کانون نویسندگان ایران (در تبعید)\nارسال شده در 13 اکتبر 2020 توسط Modir2\nـــــــــ ژێرەوانێگ ئڕا مردن ـــــــــ\nلە شرین خەو بۊم ک هەڵپێچیام. هەنای لە خەوا هاتم رێ جم جۊل نێیاشتم. تواسم بقیڕنم ئەمانێ گشت رێیەیل هەناس کیشانم بەسیاۊد، نە تەنیا دەمم، بەڵکوو گشت ئازای لەشم رێ جۊلیان نێیاشتن. چەوێگ نێیاشتم ک بۊنم و بزانم چە پسای قومێ؛ وەک پێزووک لە ناوزگ ئەسپ سەرشێتێگ لە تیەریکی رۊتێگ هەڵتەک وەڵتەکم بۊ. رێ پەل کووتانم لیم بڕیاۊد و تەنیا دڵخوەشەیلم زوانم بۊ ک بتوانم دەنگێگ پێ هەڵاڵم یان قاڵێ پێ بکەم. مێز تاو دا لیم و نەتوانسم بەجەر خوەم بکەم و لەوای جاران پڕاوپڕ جیەگەم مێز کردم. سەدان جار داڵگم لە گووشم خوەنی:\nرووڵە ت دی ئەوەسە نام خودا گەورا بۊدە، بایس وەرجە یەگ بخەفی بچیدە سەر ئاودەس.\nخوو هەنای مێز تاو دەێدە لیم وە دەس خوەم نییە، م هامە شرین خەو.\nچوار ساڵ تر هەنای گەورا بۊد بایس جی باوگد بگری، ئێ وڵاتە چەوەڕێ تنە.\nقسەی داڵگم گرتمە گووش و وەرجە خەفتن چێمەو سەر ئاودەس. لە وەیشت بوو مێز سەرم وەخت نەۊ بتەقێ، تواسم هەڵسم، یەکم جار گووش لارەو کردم، بێجگە دەنگ پای ئەسپ و تەقەی گولە و قیژەی ژن و وەقەی زاڕوو چشت تر نەژنەفتم، ئەڵبەت ئەوەیشە فرە وە سەختی ونەیان هاتە گووشما. دەنگ وەمێگ ک چمانێ لە پێچەڵپێچەیل سەخت رەی بۊ، دا لە سای گووشم. لەوای وڕویمێ ک لە حەمام وەگەرد هڵم و گەرمای لەش ژن و مناڵەیلا تێکەڵ بۊ و لە چوارباڵ حەوز ناوڕاس حەمامەگە ژاو هڵاورد و لە دۊای یەگ چێیە هەوا و قورسەو بۊ، وە مل سەر و قژ ژن و مناڵەیل رۊتا دایا. کوڵک و پرزووڵەیل قالی لەوای لەولاو چێنە دەم و لۊتمەو و نەهیشتن وە رحەتی هناس بکیشم. هەر جوور بۊ رێ دەم خوەمەو کردم و وە دەم گریەو کەلێگ ئڕا قیڕانن و وەرەنیسک دان دیمەو. نیەزانم ئڕا ونەی دەنگ من وە گووش کەسێگا نەچێ، یان کەسێگ هیچ ونەیگ لە من نەژنەفت! لە تیەریکای هەواوڕێ بۊم ک لیپایلیپ لە هاوار و شیوەن و وشەیل نامەفهوومێگ لە هەرلایا وە ملما وارین. لەی ئانە وەقەی پێناز لەی گووشم دا لەو گووسم ک سێ ساڵ لە من بۊچگتر بۊ و چمانێ چنگ ناۊنە قوڕگێ. ئەو نە پاچگەزەڕینە بۊ و نەیش وەلما لەنج کرد و خێ داۊمنەو یەک. وەی خاترە ک من لە لێ گەوراترم داڵگم وەتە پیم:\nرووڵە! یە خوەیشک هاوپشتدە، تەنیا پەناگای تنید، بایس هووشدە پێیە بوود.\nمن خوەشم هات هەمیشە سەر بنمە سەرێ. هەنای نامەی ناو هەلوورکەگە و وە تن شەکانمەوەی، دوو سێ دەور لە هەوا دا. ئەوەڵ چەو بەسا و خوەی خوەشێ هات سوارێ بکەم، ئێجار وە دەم ترسەو وەت:\nبارەمەو خوار ئیسە مرم.\nفرەجار خوەشم هات تک زوان بگرم و وە زوانی ئەوەو قسە بکەم. یان فرەتر ئەزیەتێ بکەم تا قسەی فرەترێ بکەی.\nوەتم: – ئەگەر نارمەدەو خوار چە ئەو بان دەسد تێ؟\n– گاڵ دەمە پید تا بکوشنەد.\nخوەشم هات فرەتر بیلمەی بلەقیدەو و چمانێ بێجگە من کەس تر وە دیارمانەو نەبۊ ک پەلامێ بوەی و بارێدەی ئەو خوار.\nونەی دەنگێ فرە کپ و نامەفهووم بۊ و تەنیا لە رۊ هسەو زانسم ک ئێ ونەونە، دەنگ خوەیشکەگەمە. دەنگێ خوار و بان کرد و نزیک بۊ، ئەمان چمانێ لە دوتوو کەوڵ گرازەدارێ بۊ و لە شوون دەروەچێگا گەردیا. تەقەلام بێ‌وەلیفەت بۊ و نەتوانسم جمێگ بخەمەو خوەم. دەسەیلم وە لای قولما جەڕەو دریاۊن و ژان ئڕا گڕێگ لە ئازای ئەنامم لەپ دا. چمانێ دەسەیلم لە زگ داڵگا هەر چلۊسیاۊنە پراسۊەیلمەو و لەوای مار خوەم هەڵوەشانم و پێچ خوەم دام تا خوەم بتەقنمە “پێناز”ـا، وەلێ زوور کردن و هەوڵدانم بێ‌ئەنجام بۊ و ئێش و ژان ئارامە لیم بڕۊد. هەرچێ فرەتر دۊرمانەو خسن، دەنگ “پێناز”یش هەر وەلما هات ئەمانێ هەر کز و کزترە بۊ. لە ریتم بان و خوار چێینم و لەریان دەنگ پێناز و پرخانن و هیلەی چاروایگ ک ئەو فەزای لێڵاوییە داگرتۊد، گومان کردم ک هامە کووڵ ئەسپێگ یا ئەسرگێگەو. همێیم یە بۊ ک سوار کووڵ ئێ چاروا بوو ک منیش سوارێ کردنە. بێ‌یەگ یەکترەکی بۊنیمن، هەر دوانمان سوار لە چاروایگ بۊمن و لەیوا دیار بۊ پسای وەرەو جی نادیارێگ بەنەمان.\nهڵایە تلۊق بەیان بۊ. هەرچگ ک چەپاو کردۊن، لە دەر ماڵ گەورایگ لە ئاوایەگە کووەو کردن. دو قالی گەورا و پڕبایەخ ک یەکێگیان لۊل‌دریای و تەک دریاۊدە وەرئەیوان ماڵێگ وە دیوارەیل خەڕگینەو ک وە تووژاڵەی نازکێ لە کەچ تا وە کەمەر ئەنوود خەڕگینەگەی داپووشیاۊد و ئەوەکەی تر دەقەیگ پێش لە وەرەیوانەگە خرایاۊدەو وە پشتەو بانێ شووڕەو بۊم. دو قالی ک گاهەس وە دەس ئافرەتەیل “کولیایی” یان ژنەیل دەس‌ڕەنگین “گەڕووس” چنیاۊن یا چووزانم دەسکرد ژنەیل “تاڵشی” یا “تەورێزی” بوود ک فرووشیانەسە دەوڵەت، یان دەسبرد و میراتی ئەمنیەیگ لە رەی بۊن لە تەنگەیل و دەیشتەیل دۊر لە هاماچ بوود. ئەمانێ ئیسە هانە ئێ ناوچە و لە پسای وە ماڵ ئێ خان و ئەو خان و کەیخودایلا لەوای شاهین بەخت هەر خڕێیان دریەی. پیای باڵابەرز و مسەولیێگ ک دوبرابەر ئایەم عادیێگ لەش و لارێ بۊ، دەسێ هاوردە سێوڵێیا ک لێو بانێنێ داپووشاۊد و وەل بسکەیگا ک گرت سێوڵێ لاوەنیمەو بۊ. هاتە بان سەر ئێ قەنیمەتەیلە و خەنگێگ لە سەر لێوێ وەشکیا. لەشم و چەوەیلم وشکا هڵاتۊن و دی هازێگ ئڕا جمیان لە گیانم نەبۊ. قالییەگە بوو نمرچ گرتۊدەو خوەی و ئاراز هڵم مێزەگەم تا ناو مێژگم تیر کیشا و لەپسای کەپووڵم چەکان. کوڵکەیل نوای دەمم لە وەیشت خەسی ئاو دەمم چلۊسیاۊنە یەکەو لەوای گەنیاوێگە پێ هاتۊد. هەر دو باڵم لە بانتر بەلەمرکەو شکیاۊن، لە گوو چۊن و هسێیان نەکردم. بەردەڕەق بۊم و لەوای دو دار وشک وە لاما شوورا بۊن. لە ناو رێیا، چەن جارێگ چەوەیلم وە بێ‌مێیارا چێن ئەمانێ خەو لە قەرەیان نەهات ک بنۊقنێدان، هەر چەن جار لەو تیەریک و لێڵاوییە، جارجارێگ نەخش گوڵێگ دیار دا، لێڵاو بان چەوەیلم گرتۊد و نەتوانسم بۊنمان. لە وەیشت هاوار و قیڕاننم، قوڕگم گەن جوورێ ئێشیا و بێجگە هەسەهەس بێ‌نزێگ هیچ دەنگ تر لیمەو نەهات. تەنیا گووشەیلم بۊن ک هێمانێ پسای کار خوەیان کردن و لەوای گەماڵێگ ک هەلای دەنگێگ بکەی، جمانمانەو. وە بڕگە بڕگە چشتەیلێ ئەژنەفتن، لە ئەوەڵەو قسەگان ئڕام نامەفهووم بۊن و بایس فرە گووش لارەو بکردام تا بزانسام باس چە کەن!\nپیاگ هەیکەڵی چەمیاوە و دەسێگ هاوردە بڕ قالیەگانا و وە بسکەخەنگی گرت:\n– ئافەرم ئافەرم ئەی کوڕەیل دلێر داوی! داڵگ جفت جفتە لیدان بارێ. هەر ئیوە باوان ئێڵ و عەشیرەت منین.\nپیای لەڕ و باڵابەرزێگ لە رکەیل وەرئەیوانەگە هاتە بان و وەت:\nقوربان! گیانم وە خڕد هەیف نییە فەرشێگ وەی رەنگینییە لە ژێر پای ئەو وەڵەدزنە بوو!\nتمام ئازای گیانم خسمەو کار ئڕا هاوارێگ ک بزانن منیش هامە ئێرە. باوجی بێ‌وەلیفەت بۊ. لەینوا تواسم بقیڕنم، ئەمانێ بۊە نزەی بێ‌نزێگ ک هڵایە بێجگە خوەم کەس تر نەژنەفتەی. دنیا لە دەور سەرما خڕ خوارد. چمانێ گرتۊنەمە میل گەچ، ئازای لەشم لەوای ماژە(فرم)ی ناو قالیەگە پێ هاتۊد و جوور میلەی وشک و بێ‌گیانێگ وە دروو مڵقێ دام، ئەوەیشە لە توو لاف و دووشەکێگ ک دۊەشەو لە دوتوویان خەفتۊم. چەوەیل پیاگ چوارشانە ک هێمانێ پەراوێز قالییەگە چەپانۊدە دەس و ئەو پیاگەیش وە مل منا وشکێیەو بردۊد. لەی ئانە پیاگ هەیکەڵی وە ژێر چەوەو و بێ‌یەگ سەر بکەی ئەو خوار چەوێگ هڵاوردە پیاگە لەڕەگەیا و حساوی پاچگ و پێچگ خسەو پێ.\n– دەسخوەش!… ئەو گوڵووڵە چەس لە بان قالییەگە؟ دەی زۊکەن لاوەنەی.\n– قوربان شەو بۊ و خوەدیش خوو زانی چ شەڕ گەورایگ کردیمن. دۊزایدۊز لە دۊای یەگ لە قەڵاگە چیمنەو ناو، تا ئیوە لە قەلار کردن و وەرەو نوا چێین بۊن، ئیمەیش لە شوون ئیوە ناوماڵەگان جەمەو کردیمن و گشت چشتێگ هەڵپێچایمن و سوار کردیمن. راسێ بخوازی قسەد لە زەوی نەخسیمن -ک گیاندار و بێ‌گیان کەفتە وەردان لێ نەکەفیمنە لا- ئیمەیش هەرلەیوا کردیمن. یە بۊ ک ئێ نەسیەت تنە لە زەوی نەخسیمن و هەرچگ وە بان زەوییانەو بۊ شاڕوو دایمن. قووڵەی عاڵەم سڵامەت، باوەڕ کە چشتێ بۊش ئڕا یەگ بەیدنە بن دگان ئڕایان وە جیەو نەیشتیمنە.\n– ئافەرم کوڕم! ئۊشن مۊێگ لە خرسێگ بکەنەو هەر قەنیمەتە، وەلێ کەرەم خودا ئیوە خود خرسەگەیش هاوردینە.\nوە ژێرچەوەو بێ‌یەگ مل بچەمنێ چەوێ هاتە ملما، ئەمانێ لەوای گوڵووڵەی پارچەیگ ک بان نەخش و نگار قالیەگە گرتۊم، گاهەس عەسابێ خراو کردۊد.\nپیای لەڕ هات و قەو کراسەگەم گرت. هەنای وە بان قالیەگەیا کیشایەم، چەوم کەفت لە قالی تر ک تەکێ دانەسە دیوارەگەوە. پیاگە دەس لە قەومەو کرد و دەس کردە خراو و ناسزای. ترس ئازای ئەنامم داگرتۊد و ئەسر وە بێ‌مێیارا هەچانەو نێیا و ورەنیسک دام و نەتوانسم گری بکەم. پیای مسەولی خوڕیا مل پیای لەڕا. دەس کردمە هاوار و هانا کردن، ئەمانێ دەنگێگ نێیاشت و زوورم لەوای نۊزەی گیاندار زامدارێ بۊ. پیای لەڕ لەقەیگ دا لە دۊ وڵکم و پەلام ئەو قالیەگەی تر برد. لەش دۊەتڵەیگ لە دوتوو لافێگ بۊەو گل و کەفتە پەراوێز قالیێگ ک من لە بانێ شووڕەو بۊم. نەتوانسم دیمەنێ بۊنم، پشتێ ئەو من بۊ و تەنیا قژ هۊلێ بۊ ک وەل تەوق قالیە ئەوریشمیەگەیا بۊدە یەکا.\nهەر تەقەلای کردم، نەتوانسم جمێگ ئەو خوەم بێیەم. گشت جەم بەساۊن و دۊەتڵەی قژ هۊلیش لە شوونەگەی خوەی، پشتەو من، وشکێیەو بردۊد. وە زوور و بەدبەختی سەرم هاوردمە وەرا و چەوم کەفتە خەڵکێ ک لە دەورمان جەلا داۊن و پسای هەر فرەترەکەو بۊن. گشتێیان سەرخوەش و مەس لە پیرووزی بۊن و وەل خوەیانا بوو ئاگر و گووشت و کەواو تا وەرئەیوانەگە هاوردۊن. هەرچێ کردم هەر نەتوانسم لە شوونەگەم بجمیەمەو. تمام ئازای لەشم کوتیاۊد و ژان کرد. هەرجێ نکەجڕی کردم و تواسم دەمەو بکەم و بقیژنم، ئەمانێ دەنگم نەهاتەو بان. پیای مسەولیێگن ک فرە شێوەی باوگم دا، وەل فرەوە بۊن خەڵکەگەیا تگ پای لیم گیر کرد. تەنانەت نەتوانسم بقیژنم یا قاڵێگ بکەم. رخ و ترس و ژان، هەم جەسە و هەمیش دروونم داگرتۊد. ئڵاجەۊم هات، ئەوەڵ جارێگ ک دیمەی فکر کردم باوگمە. خاس ک لێ هۊردەو بۊم دیم نە یە باوگ من نییە و باوگ کەس ترە. ئەو رووژە یەکم جار بۊ ک زانسم بێجگە باوگ من هزاران باوگ تر لەی وڵاتە ژیەن ک هیچ وەختێ چەوێگ وە وەر پای خوەیانا نەهڵاوردنە. هەر کام لێیانیش دەورەیگ بۊنەسە خاوەن ئێ قالییەیلە ک سەرهەنگ دمبەڵی ٢٥ ساڵ پێش وە دیاری ئڕا یەکێگ لەی پیایل گەورا هاوردۊد. ئەوەیشە وە خاتر یەگ ئەو سەردەمە ئەو پیاگیشە هیچ وەخت تماشای وەر پای خوەی نەکردۊد.\nسەرهەنگ دمبەڵی، ک هەفت ساڵ پێش هەر ئێ دو قالییە وە خەلات داۊدە باوگم -ک گەوراپیاگ سەنانی بۊ– ئێسەیشە گامێگ ئەو پشت سەر پیاگ مسەولی وساۊد و پسای چەپ ئڕا ئێ ئایەمەیلە کوتا و سەر بردە بن گووش پیای گەوراوە و هەر دوانێیان دەنگ قیقەی خەنگێیان پێچیا ناو وەرئەیوانا. لە دۊای فچ فاچ فرەیگ، ئێجار پیای مسەولی فرمان دا یەکێگ لە مانگە قەنیمەتیەگان بکەنە نەزری و بەساتێگ بنەنەو. لە شوون یەگ مانگە وە زوور پیایل ئاوای پەلەکڕن کردنە ناو هەوشەگە و کیەردێگ کردنە ژێر قوڕگێیا و بووڵەی پێچیا ناو هسار و وەرئەیوانەگە، پیایلێ ک لەوای گەلەگورگ ورسی لە دەورێ جەلا داۊن و سەر بردنە یەکا و دی هەتەرێگ لە مانگە نەیم. چمانێ خەیویلە بۊم و کەسێ نەیەم و هەمیەتێگە پیم نەیان، هاتێ ئەوانیش لەوای من هەڵپێچیاۊن و چەوێیان جی تر نەۊنێ. باوجی کەیفخوەش بۊم ک گەوراگەیان هەر نەیەسەم و کەس تریش ئجازە نەیرێ من بۊنێ تا وەختێ خان وسایە. لەو هەمهەمەیا ک وەل دۊکەڵ و بوو کەواو و دەنگ پیایلا تێکەڵ بۊد، توانسم ئاژاژگیێگ بەمە خوەم و کەمێگ تەز گیانم دەربکەم و وە نکەجڕی خوەم خسمە لای چەپا. سێ چوار جار چەوم بەسام و واز کردم. دۊەتڵەی قژ هۊلێگ ک لە پەراوێز قالیەگەی ک ئەو ژێر من بۊ شووڕەو بۊد، تەنیا پشت سەرێ لیمەو دیار بۊ و هڵایە لافە بۊچگڵەیگ لە ژێرا تا وە ناوشان داپووشاۊدەی. هەم قژ هۊل و هەمیش لافەگە ئڕام ئاشنا بۊن. هەرچێ کردم نەتوانسم هەڵسمەو پا و بچم بۊنمەی. گیانەکەنی فرەیگ کردم ئەمانێ جمەو پیم نەکەفت. وە هەر بەدبەختیێگ بۊ وە زگەخشی و نکەجڕی خوەم لە دۊەتڵەی قژکاڵ نزیکەو کردم. هەرچێ فرەتر نزیکەو بۊم. دەنگ داڵگم فرەتر ئەژنەفتم “هەی پیاگە! لەیوا چەنێگ خاسە ک ئایەمەیل شەڕ نیەکەن!” خوەم رەسانمە بان سەرێیا. لەی ئانە مەردم دەور وەر خان، لە خوەشی و هەڵپەڕین بۊن و جەنگ‌کەرەگانیش لە دەیشت لە پسای ماڵ و دارایی بەیر و بەشەو کردن و ئەو دۊایانیش لە دەور خان وە پاوە وساۊن. دەنگ هیرکەی خەنێ پیاگەیل پێچییا یەکا و تەنیا کەسێگ ک توانس بۊنێدەم و جم جۊلەیلم لە چەوێ نەکەفت، سەرهەنگ دمبەڵی بۊ. وە ئیسفای تمامێگەو وە چەوەیل سەرد و بێ‌هەستێیەو، جۊلیانم چەودێری کرد. خوەم رەسانمە پەراوێز قالیەگە و بان سەرێ دامەو لا، دەم نامە لای دەمێیەو.\nگرتمەی ئەو کووڵ و وە ناو ماڵەگەیا خڕێ دام. وە پشت دەس ئرمێسەیلێ سڕیەو و هۊردە هۊردە دەمێ گەرما هات و وەت:\n– من دی ئەو ناو هەلوورکە ئڕا تاوە نیەچم، رخم چوو.\nکەمێگ سەر نامە سەرێ و خەنی نیشتە سەر لێوێ. منیش گووش ئڕای لارەو کردم و خوەشم هات فرەتر وەلێیا هەنەک بکەم یا سەر بنمەسەرێ. ئەمانێ دڵێ نەشکانمەو و وەتم:\nدی سەرە سەرد نیەنەم. خوەشد توام کەوڵگ.\nیەیدەنە ختی‌متیێ دام و گەمەی فرەیگ وەلێیا کردم. جارتر تک زوان گرت و وەت:\nدی ئێوارە گاڵەو پید نیەم.\nپێناز یەکڵە مناڵ باوشی ئێ ماڵەسە ک هەر مێوانێگ ئڕامان تێ دۊای ساتێگ ک سا داخس، پەرت بوودە باوشێ و لە شان و ملێ چوودەو بان. نیشتمەو زەوی و کردە قڵاوشانمەو. هەرچەن تواناییم فرە کەم بۊ وەلێ خوو دەس دامە گەز و تۊەنسم لە ژێرێ هەڵسم، دووسێ دەورێگێ ک دام، شەکەت بۊم و نیشتمەو زەوی؛ وە گورجێگەو خسمەی وەرا و تواسم باوش بکوتمە لێ.\nلە کەمار قالیەگە شووڕەو بۊد، دەم نامە لای دەمێیەو و لە قوڕن دڵا ماچێ کردم. چمانێگ یە ساڵان فرەیگ بۊ خەفتۊد. جۊلە لێیەو نەهات. رخسار سەردێ تمام جەسەم هەژان. باڵەیل شکیایم نەهیشت بکوتمەی لە باوش. لەینوو دەمم لە بن گووشێ نزیکەو کردم ک وەلێیا بۊشم، زوانم ئەو گوو نەهات و دو ژان لە گیانم تیر کیشا و وە لایا دامڵکیام.\nسەرهەنگ دمبەڵی ک لەی بیس و پەنج ساڵ خزمەتێیە لەی ناوچە، کوردی هووکارە بۊد و لەوای زوان داڵگیێ پێ قسە کرد، دەم کردەو خان و وە لێوەخەنیێگەو وەت:\n– ئەی گەورای هەرچێ عەشایرە! من لە جی ت بووم دەمە خاسەنەوکەرەیل ئی قالیەیلە هەڵتەکنن و بشوورنان تا ئێ چرک و چەپەڵییە لە بانێیان نەمینێ.\nلە ناو خوەیان بۊە قسە و باسێیان. ئەو پیای لەڕە ک لە شان راس پیاگ هەیکەڵی وساۊد کردەو جواو :\n– خوەم تۊەنم چاڵێگ ئڕایان بکەنم و قۊتەیان بەمە ناوێ.\n– ئافەرین ئافەرین! وە بەختم! خاسترە ک هەرچێ زۊتر شەڕێیان لە ملەو بکەیمن، هاتێ سوو بوونە سەرەئێشە ئڕامان.\nپیرەمەرد بێ‌دگانێگ ک لە دۊرترێیان پسای چووخ چاخ کرد وەت:\n– لەیوا نیەود، دۊەتەگە مردێیە. بەیەنە کەسێگ خاکێ بکەی و ئێ کوڕەگەیش ک گیانێ هاتێ بیلنەی خوەی بمرێ، ئەگەریش خاسەو بۊ. هەنای گەورا بۊ توانیمن کار کشتوکاڵ و پەسداری پێ بکەیمن.\nچمانێگ بەیاوبەسێگ لە ناوێیان بۊ. ساراژنێگ ک سەرتاپا سیار بۊ، لە یەکێگ لە دەرەیل ئەیوانەگە هاتەو دەر و وە هەڵەداوانێگ هات وەرەو پیم، یەکم دەس خسەو بن هەنگڵم، قرچەی سقانەیلم بێ‌دەنگی شکان و دەس کردمە قیڕانن، لە وەیشت ژان ئامانە لیم بڕیاۊد. ژن رەسیەو، نیشتەو زەوی و وە نرامێگەو گرتەمە باوشەو. هەنای بردەمەو ناو، لە ژێر هەنگڵێیەو چەوم کەفت لە پیاگەیلێ ک هڵامات تەرمەگەی “پێناز” بردن و چاتمەی دەورێ دان.\nمونیخ، فوبروار ٢٠٢٠\nاین نوشته در دسته ادبیات در تبعید, به زبان مادری, تازه‌ها ارسال شده است . دریافت پیوند کوتاه.\n→ «صحنه معاصر» فصلنامه تئاتر انجمن تئاتر ایران و گروه تئاتر اگزیت


پەرلەمانتارێكی یەكێتی: پێشمەرگە پارێزەری پێكهاتەكانی كەركوك بوو PUKmedia یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان\nکوردستان 05:50 PM - 2021-09-16\nله‌كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌ییدا كه‌ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ له‌نوسینگه‌ی په‌رله‌مانی عیراق له‌كه‌ركوك به‌ڕێوه‌چوو، دیلان غه‌فور په‌رله‌مانتاری كه‌ركوك له‌ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق ئیدانه‌ی هه‌ڵوێستی هه‌ندێك لایه‌نی عه‌ره‌بی و توركمانی كرد كه‌ڕۆژی پێشوو دژی گه‌ڕانه‌وه‌ی پێشمه‌رگه بۆ كه‌ركوك وه‌ستانه‌وه‌و داوایانكردبوو كه‌نابێت پێشمه‌رگه بۆ كه‌ركوك بگه‌ڕێته‌وه‌و داواشیانكردبوو كه هه‌ڵبژاردن بۆ هه‌فته‌یه‌ك له‌كه‌ركوك دوابخرێت.\nله‌كۆنگره‌كه‌دا دیلان غه‌فور وتی: داواكاری ئه‌و لایه‌نه عه‌ره‌بی و توركمانیانه به‌توندی ڕه‌ت ده‌كه‌ینه‌وه و پێشمه‌رگه پارێزگاری كه‌ركوكه.\nوتیشی: پێشمه‌رگه نامۆ نیه به‌كه‌ركوك و به‌شێكیشه له‌سیستمی به‌رگری عیراق پێشتریش ڕامانگه‌یاندوه گه‌ڕانه‌وه‌ی پێشمه‌رگه بۆ كه‌ركوك گرنگه و ئێستاشدا ته‌ئكید ده‌كه‌ینه‌وه كه‌پێشمه‌رگه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ كه‌ركوك چونكه جموجۆڵی داعش بۆ سه‌ر كه‌ركوك مه‌ترسی هه‌یه.\nوتیشی: هه‌موو پێكهاته‌كانی كه‌ركوك ده‌زانن كه‌پێشمه‌رگه پارێزگاری له‌كه‌ركوك كردوه به‌هه‌موو پێكهاته‌كانیه‌وه‌و ئه‌و لایه‌نانه‌ی ئه‌و قسانه‌ش ده‌كه‌ن خۆیان ده‌زانن كه‌پێشمه‌رگه ڕۆڵی دیاربووه له‌پارێزگاری له‌كه‌ركوك به‌ڵام بۆ بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردن دێن ئه‌و قسانه ده‌كه‌ن .\nدیلان غه‌فور ڕاشیگه‌یاند: سه‌باره‌ت به‌داوای ئه‌و لایه‌نه عه‌ره‌بی و توركمانیانه‌ش كه‌داوای دواخستنی هه‌ڵبژاردنی كه‌ركوكیان كردوه بۆ ماوه‌ی هه‌فته‌یه‌ك ده‌ڵێین نابێت ئه‌و هه‌ڵبژاردنه دوابخرێت و هه‌روه‌ك ناشبێ تایه‌تمه‌ندی بدرێته هه‌ڵبژاردن له‌كه‌ركوك .ته‌ئكیدیش ده‌كه‌ین كه‌پێویسته هه‌ڵبژاردنه‌كه له‌كاتی خۆیدا بكرلت و هه‌ڵبژاردنێكی پاك و بێگه‌ردیش ئه‌نجام بدرێت.\nPUKmedia محه‌مه‌د ئه‌حمه‌د- كه‌ركوك


دیسان شەرمەزاری!! – لڤین پرێس\nلڤین: هاوڕێ دڵشاد-ئەندامی پێشووی مەکتەبی سیاسی حزبی شیوعی\nپاش بلاو کردنەوەی ناوی ئەو چوار هاورێیانەی کە بە رێگایەکی نایاسای بە وەزیر خانەنیشن کراون. کومەلیک لە ئەندامانی حزبی شیوعی کەوتوونەتە بەرگری کردن لەو ناوانە بەپاساوی ئەوەی ئەوانە شورشگێڕ بووینە . (هەمان پاساوی یەکێتی و پارتی بۆ گەندەلیەکانیان)!! هێرشەکە بە دژایەتی کردنی حزب و مێژوەوەکەیەوە دەبەستنەوە..\nپێش هەموو شتێک خودی چوونە نیو ئەو پروسەیە لەلایەن ئەو کومەڵە هاورێیەوە ، کە ژمارەکە لەوە زۆر زیاترە ، تاوانیکی گەورە بوو لەگەل بیروباوەرەکەی خویان کە گوایە هەموو ژیانیان لە پێناو دادپەروەری کۆمەلایەتیدا تێکوشاون. پاشان بۆ دەبێت تێکوشەر بە وەزیر خانەنیشین بکرێ؟ ئایا لە نیو حزبدا هەر ئەوانە تێکوشاون؟ ئایا پێشکەش کردنی ئەو ناوانە بۆ دەسەلات تا خانەنیشین بکرێن لە نیو خودی حزبیشدا دادپەروەرانە بوە؟ ئایا ئەو بەرێزانە لە شەهیدانی حزب زیاتر شورشگێڕ بوونە کە ئێستا موچەکانیان چەند سەد هەزارێکە؟ ئەوانە و کۆمەلیک پرسیاری تر پێویستە وەڵامیان بدرێنەوە…\nزۆرینەی ئەوانەی شارەزاییان لە نیو حزبی شیوعیدا هەیە ئەو راستیە دەزانن کە ئەو لیستە و لیستەکانیتر ، کە زۆرینەیان دەچنە نیو پروسەی گەندەلیەوە ، لە نیو خودی حزبدا چۆن درووست کراون!! بەرگری کرن بە هێرش کردنە سەر ئەوکەسانەی کە باسی ئەو گەندەڵییە دەکەن هیچ لە گەندەڵییەکە کەم ناکاتەوە.\nبەلکو ئەوەی راستگویانە دلسوزی مێژووی حزبە و دژ بە گەندەلیە، پێویستە لە رێگا ریسوا کردنی ئەوانەی کە لە پروسەکەدابوونە و بەرێوەیان بردوە مێژووی حزب بپارێزن نەک بەرگری کردن لەو پروسەیەدا. من تێناگەم ئایا ئەوەی بلاوی کردۆتەوە تاوانبارە یان ئەوەی حزبی بەکارهێناوە بۆ بەرژەوەندی خۆیی و بنەمالەکەی؟؟\nمن نایشارمەوە لەگەل دیتنی ئەو هێرشانەی کرانە سەر ئەو کەسەی بلاوی کردۆتەوە ( ئەو کەسە هەر کێ بێ و سەر بە هەر رەوتێک بێت) ناوەرۆکی هێرشەکان بەرگری کردنە لە پروسەی گەندەلی. ئەو راستیەم زیاتر بۆ رۆن بۆوە کە پێکهاتەی ئێستای حزب هیچ هیوایەکی تێدانەماوە بۆ ئەوەی ببێتە سەنگەرێک بۆ دژایەتی کردنی گەندەلی لە داهاتودا!!\nبەگوێرەی ئەو زانیاریانەی من هەمە خودی ئەو لیستە لەسەر بنچینەی مەحسوبیەت دروستکراوە ( ناوی کەسێکی تیدایە کە کاتی کۆنگرەی چواری حزب ناوی لەو لیستەدا بوو کە بە عەشرە موبەشەرە ناسرابوون. بەلام پاش گەیشتنی زانیاری کە کاتی گیرانی بەلێنی بە بەعس داوە کە کومەکیان بکات و ئەو زانیاریانەشی لە حزب شاردوتەوە لە کومیتەی ناوەندی هێنرایە خوارەوە). نەوەک ئەگەر بە پێوەری تێکوشان بێت کامیان لەو ناوانەی هاتوون بە قەد کوچکردوو هاورێ ئەبو سیروان لە کوردستان تێکوشاون؟ کە هەموو کاتەکان لە کوردستان بوو و بەر هێرشی کیماویەکەش کەوت. ئایا زانییاریتان هەیە هاورێ کوچکردوو مەلا حەسەن بە پیشەی خۆی کە ماموستایەتی بوو خانەیشین بووە و تا خێزانەکەی مابوو مانگانە موچەی خانەنیشینەیەکەی هاورێ مەلای وەردەگرت کە بری 270 هەزار دیناربوو!!\nئایا ئەوانەی ناویان لەخۆ ناوە شیوعی نەدەبایە جیاوازیەک لە نیوان خۆیان و ئەو دەسەلاتە گەندەلە بکەن؟! ئایا هەر بەراستی ئەوانە پێویستیان بەو موچەیە بوو کە زۆرینەیان لە دەرەوە دەژین و زۆرینەی پێداویستیە سەرەتایەکانیان بە خورای بۆ دابینکراوە!! دەبێت نەیانزانیبێت کە ئەوە دژ بە دادپەروەری کومەلایەتیە کە گوایە تەمەنیک لە پێناویدا تێکوشاون!! لە روانگەی ئەوانەوە ئایا ئەوە دادپەروەری کومەلایەتیە کە خێزانی شەهیدێکی حزب کە لە کوردستان دەژێت وموچەکەی چەند سەد هەزارێکە و بەرێزیشی لە دەرەوە دەژیت شەش ملیون وەرگرێت؟\nلە کۆتاییدا ئەوەندە دەڵێم ئەوە ئێمە لە سەرەتاین و چەندین لیستی تری گەندەلی کە بەناوی حزبەوە ئەنجامدراوە چاوەروان دەکرێت بێتە سەر لاپەرەی بلاوکراوەکان. بویە ئەرکی دلسوزانی مێژووی حزب ئەوەیە ریسوای ئەوانە بکەن کە ناوی حزب و مێژوەکەیان نەپاراست و حزبیان خزاندە نیو ئەو پروسە گەندەلییەی کە ئێستا بۆتە شەرمەزاری بۆ مێژووی تێکوشانی خویان و حزب. تەنیاش لە پێناو مشتیک لە پارەی گەندەلی کە لە بنچینەدا پێویستیان پێنەبوو . ئەو قسەی ماندێلاشمان لەبیر نەچیت کە دەلیت تەنیا گەندەلەکانن بەرگری لە گەندەلی دەکەن\nنێچیرڤان بارزانی بە نوسراوێکی نهێنی موچە بۆ ١٢ کەس بە پلەی بەڕێوەبەری و ڕاوێژکار دەبڕێتەوە\nحکومەتى هەرێم کارى رۆژنامەنوسى رێکدەخاتەوە


ئێران بەهێزترین وڵاتی بەرەی بەرخۆدانە/ لە پاڵ گەلی فەلەستینین - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Ordibehesht ١٧ ٢١:٣٦\nNews Code 37201\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، سەید حەسەن نەسروڵڵا ئەمینداری گشتی حزبوڵڵای لوبنان لە لێدوانێکدا بە بۆنەی ڕۆژی جیهانی قودس وتی: گەلی فەلەستین شیاوی پاراستنی قودس و نیشمان و مافی خۆی هەیە. گەلی فەلەستین شیاوی بەرگری لە نیشتمانی خۆی هەیە و ئێمەش لە پاڵ ئەوان وەستاوین.\nناوبراو لە لێدوانەکەیدا ڕایگەیاند کە لە قسەکانی ئەمڕۆ لە سەر دوو بابەتی سەرەکی هاوپەیوەند بە لوبنان قسە دەکەم کە بۆ ئیسرائیلیش زۆر گرینگن. یەکەمیان دیاری کردنی سنووری دەریایی و پرسی دووهەمی مانۆڕێکە کە ئیسرائیل لە ڕۆژی یەکشەممەوە دەست پێدەکات و چەندین هەفتە دەخایێنێت.\nئەمینداری گشتی حزبوڵڵا لە ئەو لێدوانەدا جەختی کرد کە سەقامگیری نەتەوەی فەلەستین و پابەند بوونی بە مافی خۆیان و لەبیر نەکردنی پرسی قودس بابەتێکی بنەڕەتییە کە ڕەوایی دەبەخشێتە بەرخۆدان.\nناوبراو لە هەمان کاتدا ڕایگەیاند کە گرینگترین و پرسێک کە ئەبێ لە بواری مەیدانی جێ بەجێ بکرێت، کێشانی هێڵی غەزە و مووشەکەکانی بۆ هێڵی پێکدادانەکانە. ئەو بابەتە دەتوانێت ئاسۆیەکی گەورە لە ڕێگای بەرخۆدان بکاتەوە. فەلەستینیەکان نە لە دەوڵەتەکەیان و نە لە قودس دەست ناکێشن.\nهەموو سیاسەتەکانی ئیسرائیل لەسەر ئێران شکستی هێناوە\nنەسروڵڵا لە درێژەی قسەکانیدا جەختی کرد کە هەموو حەسێب و سیاسەتەکانی ئیسرائیل لەسەر پرسی ئێران و ڕاگیرتنی چالاکی ناڤۆکی ئەو وڵاتە شکستی هێناوە. ئێران لە قۆناغی مەترسی پەڕیەوەتەوە و بیر کردنەوە لە سەر شەڕی ئێران و ئەمریکا کۆتایی هاتووە.\nکاردانەوەی نەسروڵڵا بە بابەتی گفتوگۆکانی ئێران و عەرەبستان\nئەمینداری گشتی، ئەو گفتوگۆگەلەی حزبوڵڵا هەروەها بە ئاماژە بە پرسی گفتوگۆکانی ئێران و عەرەبستان ئەرێنی وەسف کرد و جەختی کرد کە ئێمە هەر جۆرە دانوستانێک کە ببێتە هۆی ئاسایشی ناوچەکە و هێزی بەرەی بەرخۆدان قبوول دەکەین. ئێران لە دژی هاوپەیمانەکانی خۆی سازش ناکات و نە سووریا و نە بەرخۆدانیش دەفرۆشێت و کەسانێک ئەبێ نیگەران بن کە هاوپەیمانی عەرەبستانن نەک ئێران.\nناوبراو لە درێژەدا جەختی کرد: لە هەر حاڵدا، لە ڕۆژی جیهانی قودس ئەرکی هەمووی ئێمە پاڵپشتی لە پرسی فەلەستینییەکانە و ئەبێ ئەو خەڵکە لە گەییشتن بە ئامانجەکەیان یارمەتی بدەین.\nسەید حەسەن نەسروڵڵا سەبارەت بە داڕشتنی سنووری دەریایی لەبنان وتی کە ئەوە دەولەتی لوبنانە کە ئەبێ لەو بوارەوە هەوڵ بدات ئێمە هیچ دەستێوەردانێک ناکەین و تا ئێستاش نەمانکردووە بەڵام ئەرکی دەوڵەتە کە بەرژەوەندی گەلی لوبنان لەبەرچاو بگرێت.\nناوبراو هاوپەیوەند بە مانۆڕی سەربازی ئیسرائیلیش وتی کە ئێمەش هاوکات لەگەڵ ئەو مانۆڕە هەنگاوی ئارام و دوور لە چاوی کامێراکان دەنێین تا ئامادەیی تەواومان لە بەرانبەر ئیسرائیل هەبێت.\nنەسروڵلا وتیشی: بە دوژمنی ئیسرائیلی هۆشدار دەدەین کە بەرخۆدان هیچ جۆرە جووڵەیەکی دەستێوەردانانە لە ڕەوتی ئەو مانۆڕە قبوول ناکات و چاوەڕوانین کە بچووکترین دەستدرێژیەک نەکرێتە سەر خاکی لوبان، چونکوو بەرخۆدان وەڵامی توند دەداتەوە.


نەزاهەی عێراق زیاتر لە چوار ترلیۆن دینار بۆ دەوڵەت دەگەڕێنێتەوە – کوردی – RojNews.News\nنەزاهەی عێراق زیاتر لە چوار ترلیۆن دینار بۆ دەوڵەت دەگەڕێنێتەوە\n18/08/2020 - 10:21:00 am\nدەستەی نەزاهەی عێراق ڕایگەیاندووە، توانیویانە لە دوو ساڵدا بەدواداچوون بۆ زیاتر لە دوو هەزار و ٧٠٠ دۆسییە بکەن، دەربارەی ئەنجامەکەشێ ڕایگەیاندووە، توانیویانە چوار تریلیۆن دینار بۆ خەزێنەی دەوڵەت بگەڕێننەوە.\nتۆڕی هەواڵی عێراق لە زاری مەزهەر ترکی عەبد، سەرۆکی دەستەی نەزاهەی عێراقەوە ڕایگەیاندووە: کۆی گشتی ئەو پڕۆژانەی سکاڵایان دژ جوڵێندراوە گومانی بەهەدەردانی ٣٦ ترلیۆن دیناریان لێدەکرێت کە نزیکەی دوو هەزار و ٧٠٠ دۆسییەیە.\nڕاشیگەیاندووە:”بەشێک لە دۆسییەکان پارەکانیان بۆ دەوڵەت گەڕێندراوەتەوە، بەشی دووەم ئەوانەن کە فەرمانی گەڕانەوەی پارەکان لەلایەن دادگاوە دەرچوووە و بەشی سێیەمیش ئەوانەیە کە دەستەکەیان خەرجکردنی پارەکانی بە گوومانی بونی گەندەڵی وەستاندووە، بەگشتی لە دوو ساڵی ڕابردوودا زیاتر لە چوار ترلیۆن دینار بۆ خەزێنەی گشتی دەوڵەتی عێراق گەڕێندراوتەوە”.\nکازمی: ڕۆڵی پۆستەچی ناگێڕین لە عێراق


جەلال سەعید، ئاوازێكی باڵابەرز – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب و هونەر » جەلال سەعید، ئاوازێكی باڵابەرز\nجەلال سەعید، ئاوازێكی باڵابەرز\nلە نێو دنیای گۆرانی وتندا هەمیشە دەنگی تازە بەدەردەكەون، بەڵام كەمیان دەتوانن تا سەر لە گۆڕەپانی گۆرانی وتندا بمێننەوە، ئەوانەی كە دەمێننەوە ئەوانەن كە بە هەموو ماناكانییەوە هونەرمەند و داهێنەرن و تەواو شارەزای بوارەكەن و لە بنەما و خاسیەت و گرنگی هونەر تێگەیشتوو و پێگەیشتوون. بۆیە توانیویانە بەردەوام بن و لە كاروانەكە دانەبڕێن. كاتێكیش كۆچی دوایی دەكەن كەلێنێكی گەورە دەكەوێتە نێو بوارەكە و كاتێكی زۆریشی دەوێت تاكو هونەرمەندێكی وا دروست دەبێتەوە، یەكێك لەو هونەرمەندانەی كە خاسیەت و سیفاتەكانی هونەرمەندی لێ بەدیدەكرا و دوای ئەو، بواری هونەری گۆرانی وتن كەلیێنێكی تێكەوت. ئەویش هونەرمەند جەلال سەعید بوو.\nهونەرمەند جەلال سەعید ناوی تەواوی جەلال سەعید رەمەزان حوسین-ە لە ساڵی (1953) لە شاری مەهابادی رۆژهەڵاتی كوردستان لەدایكبووە. لە ساڵی (1956) ماڵیان دێتە شاری هەولێر و لە تەمەنی شەش ساڵیدا دەچێتە بەرخوێندن تاكو پۆڵی دووی ناوەندی دەخوێنێت دواتر لەبەر هەژاری و نەداری نەیتوانیوە درێژە بەخوێندن بدات، واز لە خوێندن دێنێ. هەر لە قوتابخانە بەهرەی دەنگخۆشی تێدا دەردەكەوێت، بۆیە مامۆستاكان لە كاتی ریزكردنی قوتابیاندا دەریان دەهێنا و گۆرانیان پێ دەوت تاوای لێهات وەكو كەسێكی دەنگ خۆش ناسرا. مامۆستاكانیشی بەردەوام هانیان دەدا بۆ ئەوەی بەردەوام بێ لەسەر گۆرانی وتن ئەمە بووە پاڵپشتییەكی باش بۆ ئەوەی ببێ بە گۆرانیبێژ. بۆیە بەردەوام لە رادیۆی كوردی بەغدا گوێی لە گۆرانی دەگرت تاكو كەوتە ژێر كاریگەری دەنگی هونەرمەندانی وەك حەسەن زیرەك و تاهیر تۆفیق و برایانی زی زی لەگەڵ ئەوەشدا خۆی فێری ژەنینی ئامێرەكانی (زەڕب و دەف) دەكات تاكو بە تەواوی دەبێتە باشترین ژەنیاری هەردوو ئامێرەكە.\nهونەرمەند جەلال سەعید لە ساڵی (1971) یەكەم كاسێتی خۆی بە هاوكاری ژەنیاری ساز (فازل دێوانە) تۆمار دەكات دوای بڵاوبوونەوەی ئەو كاسێتە ناوبانگێكی باش پەیدا دەكات. بۆیە بەردەوام لە ئاهەنگە تایبەتییەكاندا بانگهێشت دەكرا. دواتر لە ساڵی (1977) گۆرانی (كاڵێ وەی كاڵێ) كە لە ئاواز و شیعری فۆلكلۆر بوو بۆ تەلەفزیۆنی كەركوك تۆمار دەكات. بەڵام ئەو گۆرانییە تەنها یەك جار پەخشكرا بە هۆكارێكی نادیار گۆرانییەكە راگیرا.\nهونەرمەند جەلال سەعید لە ساڵی (1978) بە هاوكاری هەردوو هونەرمەندی موزیكژەن مامۆستا وریا ئەحمەد و رزگار خۆشناو لە ستۆدیۆی پێنجی بەغدا توانی دوو گۆرانی بە ناوی (چاوی رەشی جوانە و پەروانەی سووتاو) تۆمار بكات. هونەرمەند توانی لە رێی ئەم دوو بەرهەمەوە لە هونەری گۆرانی وتندا رێچكەی تایبەت بە خۆی بدۆزێتەوە. پاشان لە ساڵی (1981) جارێكی تر بەیارمەتی هونەرمەند وریا ئەحمەد توانی گۆرانییەكی تر بە ناوی (تۆی نازەنینم) تۆمار بكات. هەر لەو ساڵە تیپی هونەرە میللییەكانی هەولێر دامەزرا جەلال سەعیدیش وەك گۆرانبێژ بووە ئەندامی ئەو تیپە هونەرییە و چەندین تابلۆی هەڵپەركێ بە دەنگی ئەو تۆمار كران. هەر لەگەڵ ئەو تیپە بەشداری چەندین ئاهەنگ و فێستیڤاڵی هونەری كرد لە ناوە و دەرەوەی كوردستان بەتایبەت وڵاتانی وەك ئەڵمانیای رۆژهەڵات و ئەڵمانیای رۆژئاوا و و روسیا و نەمسا و چیكۆسلۆفاكیا و پۆڵۆنیا و یۆنان و چەند وڵاتێكی تر.\nهونەرمەند جەلال سەعید لە ساڵی (1983) بە هاوكاری هونەرمەند قادری سیاحی توانی (10) گۆرانی تۆمار بكات و بیخاتە بەر گوێچكەی گوێگران و هەوادارانی خۆی. بۆ گۆرانییەكانی سوودی لە شیعری ئەم شاعیرانە وەرگرتووە وەكو نالی، وەفایی، خەیام، هەژار، هێمنی موكریانی، عەبدوڵڵا پەشێو، رۆستەم باجەلان، حەسیب قەرەداغی، فەرەیدون عەبدول بەرزنجی، عەبدولڕەحمان بێلاف، جەبار حەبیب، سەركەوت رەسوڵ، خاڵەڕەش رواندزی، قەهاری شێخ… و چەندانی تر.\nگۆرانییە هەرە بە ناوبانگەكانی هونەرمەند جەلال سەعید بریتین لە گۆرانییەكانی (چاوی رەشی جوانە، بێریڤان، ئەوا دەڕۆم، نەمزانی، پەروانەی سووتاو، دڵی تۆ، خێلەسات، كچی لەباری رەوەند، منت دۆڕاند، گەورە كچ، تۆی نازەنینم، خەڵوەت، بۆچی دەگری، كیژی جوان، ساقی، دەروێشی تۆم و شەو لە گریانم دەكا…)\nهونەرمەند جەلال سەعید دۆستایەتی لەگەل زۆربەی هونەرمەندانی كورد هەبوو، لەگەڵ بەشێكیان لە چەندین ئاهەنگی تایبەت و فێستیڤاڵ و بۆنە و یادە نەتەوەییەكان بەشدار بووە، خاوەنی چەندین ئاوازی خۆیەتی و لە ژیانی هونەریدا توانی زیاتر لە (100) گۆرانی بۆ ئێزگە و تەلەفزیۆن تۆمار بكات، هەروەها توانی چەندین گۆرانی فۆلكلۆری رەسەنی كوردی دووبارە بڵێتەوە و لە فەوتان رزگاریان بكات.\nهونەرمەند جەلال سەعید یەكێك بوو لەو هونەرمەندانەی كە هەمیشە ئەو كارە هونەریانەی كە دەیكردن دەچوونە چوارچێوەی رەسەنایەتی، لەبەر ئەوەی تۆنی دەنگی ئەو هونەرمەندە یەكێك بوو لەو تۆنە دەنگییە زۆر تایبەتیانەی كە لە كەم هونەرمەندی گۆرانبێژدا بەدی دەكرا. لە ژیانی هونەریدا توانی خزمەتێكی بەرچاو بە بواری هونەری گۆرانی وتن بكات و ببێت بە قوتابخانەیەكی زۆر تایبەت لەو بوارەدا بۆیە لە زۆربەی كۆڕە هونەرییەكان گۆرانییەكانی ئەم هونەرمەندە وێردی سەرزاری هونەرمەندان و چەندین هونەرمەند و ئارەزوومەندی هونەر هەن لەسەر رێچكەی ئەو گۆرانی دەڵێن.\nبەداخەوە هونەرمەند جەلال سەعید دوای ملمڵانێیەكی زۆر لەگەل نەخۆشی لە رۆژی (9/12/2013) بۆ دواجار چاوە پڕ لە هیواكانی لێكنا و ماڵئاوایی لە ژیان و لە هونەر كرد. بە ئامادەبوونی هونەرمەندان و جەماوەریكی زۆر لە گۆڕستانی شێخ ئەحمەد لە شاری هەولێر بەخاكی پیرۆزی نیشتمان سپێردرا.


ئاسایشی سلێمانی: بازرگانێكی ماددەی هۆشبەر دوای روبەڕوبونەوەی هێزەكانمان دەستگیركرا\nئاسایشی سلێمانی، ئەمڕۆ پێنجشەممە، رایگەیاند، ھێزەکانیان لە چالاکییەکدا بازرگانێکی ماددەی ھۆشبەریان دەستگیركردوەو دەستیشیان گرتوە بەسەر بڕی (٣٢) کیلۆ ماددەی ھۆشبەر لەجۆری کریستاڵ، ئەوەش دوای روبەڕوبونەوەی تۆمەتبارەكە لەگەڵ هێزەكانیان و دروستبونی تەقە.\nئاوێنە: بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی پارێزگای سلێمانی لە راگەیەندراوێكدا وتی"لە درێژەی ھەڵمەتەکانی بەگژداچوونەوەی بازرگانیکردن و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، ھێزەکانی بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی پارێزگای سلێمانی، لەسەر ڕاسپاردەو ڕێنماییەکانی سەرۆکی دەزگای ئاسایشی ھەرێم و بە فەرمانی دادوەر، لە شەوی ٢٠٢٢/٦/٢٢ لەسەر ڕێگەی سەرەکی نزیک (گەڕەکی تاسلوجە)ی شاری سلێمانی، پاش کۆکردنەوەی زانیاری و چاودێریکردنی ورد، ڕوبەڕوبونەوەی ھێزەکانی ئاسایش لەگەڵ تۆمەتبارو دروستبونی تەقە، توانیان بازرگانێکی ماددەی ھۆشبەر بەناوی (ھ ، ڕ ، ب) دەستگیربکەن و دەستبگرن بەسەر بڕی (٣٢) کیلۆ ماددەی ھۆشبەر لە جۆری کریستاڵ، کە تۆمەتبار لەدەرەوەی ھەرێمی کوردستان ھێناوێتییە ناو شاری سلێمانی و بەنیاز بوە بیبات بۆ شاری ھەولێر."\nئەوەشی خستۆتەڕو، ناوبراو پێش بەئامانج گەیاندنی کارەکەی، دەستگیر کراو ماددە ھۆشبەرەکەش دەستی بەسەردا گیرا، تۆمەتبار بەپێی ماددەی (٢٥) لە یاسای ماددە ھۆشبەرەکان ڕاگیراوە .\nهەروەها وتوشیەتی"داوای لێبوردن لە ھاوڵاتیانی شاری سلێمانی بەگشتی و ھاوڵاتیانی (گەڕەکی تاسلوجە) بەتایبەتی دەکەین، کە لەکاتی ئەم چالاکیەدا، بۆماوەیەکی کاتی تەقە دروست بوە، ھەمو لایەک ئاگاداردەکەینەوە کە ئێمە وەک ئاسایش ھەمیشە ھەوڵەکانمان بۆ سەقامگیری و ئاسایش و ئارامی بەردەوامە، گەرچی ھەندێکجار دۆخەکە وادەخوازێ کە تەقە دروستببێت، دووبارە داوای لێبوردن دەکەین."


رۆژی هـــەینی ٧/١٥ کاتژمێر ٥:٠٠ لـــە مـەیدانەکانی ئـــازادی دەبـــین |\nرۆژی هـــەینی ٧/١٥ کاتژمێر ٥:٠٠ لـــە مـەیدانەکانی ئـــازادی دەبـــین\n2011/07/14 at 2:39 AIM: لێدوانێک بنووسە\nپەیامی گروپەکانی خۆرسک:هەموو لایەک ئاگادار دەکەین رۆژی هەینی ٧/١٥ کاتژمێر ٥:٠٠ ی پاش نیوەڕۆ لە مەیدانەکانی ئازادی دەبین تا کۆبونەوەی جەماوەری بەرفراوان دەبێت و کاتژمێری ٦:٠٠ دەست دەکەین بە ئەنجامدانی چالاکی .بۆ ئەو مەبەستە، داواکارین لە تەواوی خەلکی کوردستان لە سەرجەم شارو شارۆچکەکان بەشداری بکەن و لە مەیدانەکانی ئازادی بە بەردەوامی کۆببنەوە.\nداواکارین لە تەواوی خەلکی کوردستان لە دەوری داواکاری خۆیان کۆ ببنەوە ڕوو لە بەرژەوەندی گشتی بکەن بە هەوادارانی دەسەڵات و ئۆپۆزسێۆنەوە ، خۆپیشاندان و ناڕەزایی نەبەستنەوە حیزبایەتی و هەموو لایەک بەشداری تێدا بکات .\nداواکارین لە هەوادارانی ئۆپۆزسیۆن و دەسەڵات و پارتەکانی تر چیتر چاوەڕێی ئیعازی سەرکردەکانیان نەکەن و بێنە مەیدانەکان و پشتگیری هاوڵآتیان بکەن.\nداواکارین لە سەرجەمی ئەندام پەرلەمانەکان کە ئەوان بەهۆی دەنگی هاوڵاتییانەوە گەشتونەتە ئەو پلەیە و ئێستا وەک هاوڵاتییەک بەشدار بن لە خۆپیشاندانەکان و چاویان لە وتار دان نەبێت و پشتگیری خەلکی بکەن.\nهەموو لایەک ئاگادار دەکەین مەبەستی سەرەکی خۆپیشاندانی ئەمجارە شکاندنی ئەو بێدەنگیەیە کە بەهۆی هێزەوە سەپێندراوە و کۆڵ نادەین تا ئەو بەربەستە نەشکینین و تا دوا داواکاری جەماوەری ناڕازی بەدی دەهینرێت .\nئاگاداری هەموو لایەک دەکەین زۆربەی رێکخراوە نێو دەوڵەتیەکان و باڵێۆز و نوینەرایەتی وڵاتانمان ئاگادار کردووەتەوە لە زوڵم زۆری دەسەڵات و داوامان لیکردوون چاوێری خۆپیشاندانەکان بکەن .\nبۆ سەرجەم هێزەکانی پێشمەرگەو پۆلیس و ئاسایشی هەرێمیش داواکارین\nهێزە نیشتیمان پەروەرەکان، ئەو هێزانەی کە لەلایەن دەسەڵاتەوە هەرچی مافو ئازادیە لێتان فەرامۆش کراوە ، ئەی ئەو هێزانەی لەلایەن دەسەڵاتەوە لەپێناو بڕێکی کەم لە مووچە بەکارتان دەهێنن بۆ کوشتنی براو خوشک و کەسو هاونیشتمانیانتان. داواتان لێ دەکەین لەکاتی سەرهەڵدانەوەی خۆپیشاندانەکا…ندا جارێکی تر گوێڕایەڵی فەرمانی ئەو کەسانە نەبن کە تەنیا بۆ مانەوەی دەسەڵتی خۆیان بەکارتان دەهێنن لە دژی میللەتی ناڕازی لە دەسەڵات ، ئێوە نەوەی ئەم میللەتەن ئێوەن کە دەتوانن مێژویەکی سپی بۆ ئەم میللەتە تۆمار بکەن ، داواتان لێ دەکەین چیدی لوولەی تفەنگەکانتان ڕووبەڕوی براو کەسەکانی خۆتان بەرز نەکەنەوە ، وە داوادەکەین کە سەروەری بۆ خۆتان و کەسووکارتان تۆمار بکەن و هەرگیز گوێ بۆ هیچ فەرمانێک نەگرن کە پێتان بڵی تەقەیان لێ بکەن\nگروپەکانی خۆرسکی خۆپیشاندان\nسه‌رنجێک له‌سه‌ر گفت‌و گۆی نوچه نێت له‌گه‌ڵ خه‌سره‌و سایه‌دا\tوەڵامێکی سەرپێیی بۆ بەڕێز حەمەڕەشید هەرەس


دواى کۆنترۆڵکردنى ئامرلى و ناوچەکانى خۆراواى کەرکوک لەلایەن داعشەوە ، هێزێکى گەورەى شیعى لە ناحیەى تازە خورماتوو جێگیرکراوە کە ئەو هێزە لە ژێر ناوى حەشدى شەعبیدا شەرى داعش دەکات.\nعەمید سۆران جەلال بەڕێوەبەرى پۆلیسى بەرگرى و فریاکەوتنى ناحیەى تازە خورماتوو، ئاماژەبەوەدەکات زۆربەى بەرپرسانى ئەو هێزە شیعیەى لە ناحیەى تازە خورماتوو جێگیرکراون تورکمانن و سەر بە بەرەى تورکمانین ، بەڵام چەکدارەکانیان لە ڕووى مەزهەبەوە شیعەن، دەڵێت"کارکردنى بەرپرسەکان بۆ بەرژەوەندى بەرەى تورکمانى ، چەکدارە شیعەکانى توڕە کردووە و کێشە لەنێوانیاندا دروستبووە، بۆیە رۆژانە لەکۆبونەوەدان بۆ چارەسەرکردنى کێشەکانیان".\nبەپێى زانیاریەکانى دەنگى ئەمه‌ریکا، چەکدارەکانى حەشدى شەعبى لە ناوچەى تازە خورماتوو هەرچەندە لەلایەن حکومەتى عێراقیەوە پشتیوانى دەکرێن ، بەڵام چەکى پێویستیان پێ نیـیە و چەند رۆژێک لەمەوبەر هێزى پێشمەرگە برێک چەک و تەقەمەنى پێداون.\nحەمید گلى پسپۆرى بوارى ئەمنى لە کەرکوک، هۆشدارى دەداتە بەرپرسانى کورد لەکەرکوک لەبەرانبەر ئەو هێزە شیعیەى کە هێنراونەتە تازە خورماتوو ، دەڵێت"ئەو هێزە پلانى هێرشکردنە سەر داعش و کۆنترۆڵکردنەوەى ناوچەى بەشیریان هەیە ، سەرگرتنى ئەم کارەشیان بە واتاى گەمارۆدانى کەرکوک دێت".\nدروستکردنى هێزێکى چەکدار لە تورکمانە شیعە مەزهەبەکانى کەرکوک لەلایەن حکومەتى عێراقەوە کە ئەو هێزە لە ژێر ناوى حەشدى شەعبى دا کاردەکەن ، مەترسى ئەوەى دروستکردووە کەدواى کۆتایى هاتنى شەرى داعش، حکومەتى ناوەندى ئەو چەکدارانە بۆ دژایەتى کورد بەکار بهێنێت.\nڕاپـۆرتی دڵشاد ئه‌نوه‌ر


دوژمنانی خۆر كێن؟ » DidiMn\nدوژمنانی خۆر كێن؟\nدیدی من – وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە: بەڕێز عەلی\nئەلبینۆکان، ئەو مرۆڤانەن كە بە ڕەنگی سپییەوە لەدایك دەبن، واتە ڕەنگی پێست و قژ و برژانگیان سپییە. ئەم مرۆڤانە لە هەموو جیهاندا بوونیان هەیە، بەڵام تەنها لە وڵاتانی كیشوەری ئەفریقادا زۆرترین توندوتیژییان بەرامبەر دەكرێت؛ لەوێ ئەلبینۆكان هەمیشە لە ترسدا دەژین، چونكە ڕۆژانە هەوڵی كوشتن یاخود بڕینەوەی دەست و قاچیان دەدرێت، بە مەبەستی بەكارهێنانی ئەندامەكانی لەشیان لە چارەسەرە جادووییەكاندا بۆ نەهێشتنی نەخۆشی یاخود بۆ دەوڵەمەندوون و هێنانی بەخت، كە باوەڕیان وایە گەر پەنجەی ئەلبینۆیەک بخرێتە دەریاوە، ئەوا تا هەفتەیەک ماسیگرەكان زۆرترین ماسی ڕاو دەکەن.\nهەروەها هەمیشە لە خۆپارێزیدان لە بەركەوتنی ڕاستەوخۆی تیشكی خۆر، چونكە پێستیان هەستیارە بە تیشكی سەروو بنەوشەیی و توشی بەڵەكی و نەخۆشیی شێرپەنجەی پێستیان دەكات، هەروەها توانای بینینیان لە شوێنی هەتاودا كەم دەبێتەوە، بۆیە ناو دەبرێن بە دوژمنانی خۆر.\nئەلبینۆکان دووچاری كەموكوڕیی بینین دەبن، وەک: بەرگەنەگرتنی ڕووناكی، جوڵەی بەردەوامی چاو و خێلی.\nهەروەها بە هۆی نەبوونی بۆیە لە ڕەنگی پێستیاندا، ئەگەری توشبوونیان بە سوتانەوەی پێست و شێرپەنجەی پێست زیاترە.\nوشەی بەڵەک یاخود بازەڵە، لە وشەی البهق-البصرـی عەرەبییەوە هاتووە، ئەوانیش لە وشەی ئینگلیزیی (ئەلبینیزم) ەوە هاتووە، کە ئەویش لە وشەی لاتینیی (ئەلبو) ەوە هاتووە؛ کە واتەی سپی دەدەن. ئەم حاڵەتە بە بۆماوەیی دادەنرێت لە پێكهاتەی ڕەنگی جەستەی مرۆڤ و گیانداراندا، كە بریتییە لە شیواویی پێكهاتە و دروستبوون لە كڕۆمۆسۆمی بەرپرس لە دروستكردنی ئەنزیمدا، بە هۆی نەبوون یاخود كەموكوڕیی بەشێک لە ئەنزیمی تیرۆزیناز، كە بەشدارە لە بەرهەمهێنانی میلانین، كە خانە تایبەتەكانی ڕەنگن لە پێكهاتەی جەستەدا؛ بەمەش حاڵەتی بێڕەنگی ڕوودەدات، كە قژ و پێست و برژانگ لە مرۆڤدا و پەڕ و موو و پوولەكە لە گیانەوەرانی تردا سپی دەبێت.\nئەلبینۆكان وەک هەر كەسێكی تری كۆمەڵگە، کەسانی سروشتیین، ئەم حاڵەتە كار ناكاتە سەر باری تەندروستی و ئاستی زیرەكی و توانای وەچەخستنەوەیان؛ لە نێوان دوو هاوسەر كە یەكیان ئەلبینۆ بێت و ئەوی تریان ئاسایی، ئەگەری لەدایكبوونی مناڵێكی ئەلبینۆ لاوازە.\nڕێژەی ئەلبینۆ لە كیشوەری ئەفریقادا زۆرترینە و پاشان ئەوروپا ئینجا ئەمەریكا و ئاسیا، کە بە ئامار بەم شێوەیەیە:\nلە کیشوەری ئەفریقا لە ٥٠٠٠ كەس، یەكیان ئەلبینۆیە.\nلە کیشوری ئەمەریكا لە ٢٠،٠٠٠ كەس، یەكیان ئەلبینۆیە.\nلە وڵاتی زیمبابۆی لە ١٠٠٠ كەس یەكیان ئەلبینۆیە.\nبە پێی دوو توێژینەوە، لە نەیجیریا لە %٨٩ تەمەنیان لە نێوان ١ بۆ ٣٠ ساڵدایە،\nهەروەها لە %٧٧ـی لە خوار تەمەن ٢٠ ساڵەوەن.\nبەم پێیە، نەوەیەكی ئەلبینۆ بەڕێوەن، بە ڵام بە ژمارەیەكی كەمتر لە پێشوو.\nلەكۆتاییدا بیرمان بێت، مرۆڤ هەر مرۆڤە بە هەر ڕەنگ و زمان و نەتەوەیەک.


رێنماییەکانی تایبەت بە پڕکردنەوەی فۆرمی پاسپۆرتی خوێنەرەوە بە ئامێر – بەرێوبەرایەتی پاسەپۆرتی هەولێر | HawlerPassport\nسەرەکی / رێنماییەکان / رێنماییەکانی تایبەت بە پڕکردنەوەی فۆرمی پاسپۆرتی خوێنەرەوە بە ئامێر\nرێنماییەکانی تایبەت بە پڕکردنەوەی فۆرمی پاسپۆرتی خوێنەرەوە بە ئامێر\nئازار 29, 2017\tرێنماییەکان, پڕکردنەوەی پاسپۆرت بە ئامێر سەرەنج بنوسە 9,988 Views\nقانون جواز سفر رقم (32) لسنة 2015\nئازار 27, 2012\nلە پێناو پێشکەش کردنی خزمەتێکی زیاتر بۆ ئێوە بە مەبەستی بەدەستهێنانی پاسپۆرتی خوێنەرەوە بە ئامێر کارمان کردووە بەوە کە فۆرمی داواکاری پاسپۆرت لەڕێگای ئینتەرنێتەوە بێت خۆش حاڵین بە پێشکەش کردنی ئەو زانیاری و رێنیشاندانانەی کە پێویستە بۆ پرکردنەوەی فۆڕمی ئاماژە پێکراو .\n١-کاتی هەڵبژاردنی پەڕەی پاسپۆرت لە پێگەی سەرەوەو کلیک کردنی لەسەر نموونەیەکی فۆڕمەکە دەتوانیت فۆرمی نموونەیەکە پڕبکەیەوە کە تایبەتە بە خۆت.\n٢-دەبێت خانەی جۆری پاسپۆرت (عادی) دەست نیشان بکەی.\n٣-دەبێت خانەی جۆری داواکار (ا‌صدار اول مرە ) دەست نیشان بکەی ئەگەر هاتوو بۆ یەکەم جار پاسپۆرت دەربکەیت.\n**هاووڵاتی بەرێز مەبەستمان لە پاسپۆرتی پێشوو (A-G) واتا پاسپۆرتی (S) و پاسپۆرتەکانی پێشوو ئاماژە پێناکرێت تەنها پاسپۆرتی (A-G) بە پاسپۆرتی پێشوو ئاماژە پێ دەکرێت لەبەرئەوەی بە سیستەمی کۆمپیوتەری پرکراونەتەوە .\n٤-دەبێت خانەی شوێنی داواکاری (داخل عیراق) دەست نیشان بکەیت .\n٥-دەبێت خانەی شوێنی داواکاری (خارج عیراق) دەست نیشان بکەیت ئەگەر هاتووشوێنی لە دایک بوونت دەرەوەی عیراق بوو .\n٦-لەکاتی پرکردنەوەی فۆرم دەبێت پاڵ پشت بکەی بە بەڵگەنامانەی جێگر ( ناسنامەی باری شارستانی – ڕەگەزنامەی عیراقی ) .\n٧-لەکاتێک ئەگەر هاتوو نازناوت ( اللقب ) لە ناسنامەی باری شارستانی نەبوو دەبێ ناوی باپیر دووبارە بنوسیتەوە لەکاتی پرکردنەوەی فۆرم .\n٨-پاش نووسینی ناوت بەزمانی عەرەبی یان کوردی کلیک بکە لەسەر خانەی ( ادراج الاسم بالانکلیزیە ) بۆ ئەوەی ناوی سیانیەکەت بکەیت بە زمانی ئینکلیزی .\n**هاوولاتی بەرێز مەرج نیە بەرێزتان پابەندبن بەو سبیلە بەڵکو ئەگەر بەرێزتان سبیلێکی دیاریکراوتان هەیە لە حاڵەتی هەبوونی یەک لەم بەڵگەنامانە کە بریتیە لە ( بڕوانامەی زانکۆ – دەعوەت نامە – ناسنامەی ژووری بازرگانی – ئیقامە لەیەک ووڵاتانی ئەوروپا ) .\n٩-دەبێت خانەی کارتی نیشتە جێبوون ( بطاقە السکن ) پربکەیتەوە .\n١٠-دەبێت خانەی زانیاری دارایی پربکەیتەوە کە پێک هاتووە لە ژمارەی چەک و ڕۆژەکەی و لق و ناوی بانک و ژمارەی لقەکە .\n١١-پاش دڵنیابوون لە راستی زانیارییەکان پێویستە کلیک بکەیت لەسەر خانەی چاپکردنی فۆرم .\nبۆ دوواوە کاروباری یاسایی\nداهاتوو قانون جواز سفر رقم (32) لسنة 2015\nپلە بەرزکردنەوەی ئەفسەران\nنیسان 26, 2016\nرووداو / ئاواره عه‌ره‌به‌کان له هه‌ولێر پاسپۆرت وه‌رده‌گرن\nئاب 24, 2014


حه‌فته‌ی فه‌رهه‌نگی پارێزگای کوردستان له هه‌ولێر به‌ڕێوه دەچێت - Mehr News Agency\n21 gulanê 2018 - 12:38\nNews Code 18970\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له په‌یوه‌ندییه گشتییه‌کانی ئیداره‌ی فه‌رهه‌نگ و ئیرشادی کوردستان، جه‌لال قه‌لعه‌شاخانی له میانه‌ی دیدار له‌گه‌ڵ سه‌رکونسولگه‌ری ئێران له هه‌ولێر وتی: ئێمه په‌ره ده‌ده‌ین به هاوکاری فه‌رهه‌نگی له‌گه‌ڵ هه‌رێمی کوردستان و سه‌رکونسولگه‌رییه‌کانی ئێران یارمه‌تیمان ده‌ده‌ن.\nوتیشی: به‌ستنی ڕێککه‌وتنی فه‌رهه‌نگی یه‌که‌مین هه‌نگاوی ئه‌م دانوستانه فه‌رهه‌نگییه که توانی فه‌رهه‌نگی و هونه‌ری هه‌ر دوولا تێیدا نمایش ده‌کرێت.\nقه‌لعه‌شاخانی ڕایگەیاند: هه‌نگاوی دیکه‌ی ئێمه ئه‌وه‌یه که له ڕۆژی جیهانی منداڵان له هه‌ولێر به‌رنامه‌یه‌کی تایبه‌ت به‌ڕێوه ببه‌ین که زیاترین کاری فه‌رهه‌نگی و هونه‌ری سه‌باره‌ت به منداڵان له خۆ ده‌گرێت که هه‌وڵ ده‌ده‌ین ئه‌م به‌رنامه‌یه وه‌ک حه‌فته‌ی فه‌رهه‌نگی کوردستان له هه‌رێم به‌ڕێوه بچێت.\nئه‌و زیادی کرد: تاکوو ئێسته چه‌ند جارێک به‌رنامه‌ی باش له نێوان هه‌ردوولادا بووه، وه‌ک حه‌فته‌ی فه‌رهه‌نگی ئێران له سلێمانی له ساڵی ۸۲، پێشانگای کتێبی هه‌رێم له سنه له ساڵی ۹۲، ئاماده بوونی بڵاڤگه‌کانی هه‌رێم له پێشانگای کتێبی کوردستان له زستانی ڕابردوو و ئاماده بوونی شانۆکارانی هه‌رێم له زۆبه‌ی فستیڤاڵه شانۆییه‌کانی پارێزگای کوردستان و ئێمه ده‌مانه‌وێت په‌ره‌ی زیاتر به‌م هاوکاریان بده‌ین.\nبه‌رپرسی ئیداره‌ی گشتی فه‌رهه‌نگ و ئیرشادی کوردستان له کۆتایدا وتی: هه‌وڵ ده‌ده‌ین که یه‌که‌مین فستیڤاڵی ڕۆژنامه‌گه‌ری کوردی له سنه به‌ڕێوه ببه‌ین، ئه‌م فستیڤاڵه پێشتر له ژێر ناوی ڕۆژنامه کوردییه‌کان به‌ڕێوه‌وه ده‌چوو، به‌ڵام هه‌وڵمان ئه‌وه‌یه ئه‌مجاره‌یان فستیڤاڵه‌که له ئاستێکی به‌رفراوان تر به‌ڕێوه ببه‌ین.


پێش سزا نوێیەکانی ئەمریکا بزانە دۆخی ژیان لەئێران چی لێهاتووە؟\nهەواڵ / ئابوری :: 03/11/2018 :: 1311 جار بینراوە\nله كاتێكدا ته‌نیا یه‌ك ڕۆژ ماوە بۆ ده‌ستپێكردنی قوناغی دووه‌می سزاكانی ئه‌مریكا دژ به ئێران، هه‌موو جۆره جموجۆڵێكی ئابووری و بازرگانی له‌و وڵاته‌دا وه‌ستاوه و هاووڵاتیان به دوودڵی و دڵه‌ڕاوكێ چاوه‌ڕێی ده‌ستپیكردنی سزا نوێیەكان ده‌كه‌ن.\nبه گوێره‌ی ڕاپۆرتێكی رادیۆ فه‌ردای فارسی، هاووڵاتیانی ئێران به پێچه‌وانه‌ی قوناغی یه‌كه‌می سزاكانی ئه‌مریكا دژ به ئێران كه سه‌رقاڵی دابینكردنی كه‌لوپه‌ل و شمه‌كی پێویست بوون و دۆلاریان ده‌كڕی، له‌م قوناغه‌دا بێده‌نگ و بێ هیچ جووڵه‌یه‌ك چاوه‌ڕێی رۆژی یه‌كشه‌ممه و رۆژانی دوایین.\nله ئێرانی ئه‌م كاته‌دا، هیچ هه‌واڵێك له‌سه‌ر كڕینی دۆلار و هه‌ڵگرتن و عه‌مباركردنى رۆن و برنج نییه، به‌ڵام دڵه‌ڕاوكێ هه‌یه، هاووڵاتیان به ترسه‌وه چاوه‌رێی داهاتوون و نازانن به وته دڵخۆشكه‌ره‌كانی به‌رپرسانی وڵاته‌كه‌یان دڵخۆش بن یان له هه‌ڕه‌شه‌كانی واشنتن بترسن.


دەمامك بەستان كرایە زۆرەملێ\nkurdiu 5 04/07/2020 - 21:11 هەواڵ/گشتی\nسەرۆك كۆماری ئێران ڕایگەیاند، ئەو كەسانەی كە ئامادەنین دژ بە ڤایرۆسی كۆرۆنا دەمامك ببەستن ئەوا پێویستە ڕێگەیان پێنەدرێت بڕۆنە شوێنە گشتیەكان و دامودەزگا خزمەتگوزارییەكان، بەم شێوەیەش دەمامك بەستان كرایە زۆرە ملێ.\nئەو بڕیارە نوێیە شەوی شەممە لەسەر یەكشەممە دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە، وەكو هەوڵێك بۆ ڕووبەڕووبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆناو كەمكردنەوەی ژمارەی قوربانیان بەهۆی ڤایرۆسەكە.\nبەكارهێنانی دەمامك لە نێو دەزگا گواستنەوە گشتییەكان لە ئێران لە ئێستادا بە زۆرە، بەڵام ئەنجوومەنی شارەوانی تاران دانی بەوەداناوە ئەو فەرمانە بە شێوەیەكی گشتی لە نێو پاس و شەمەندەفەرەكاندا پشتگوێ دەخرێت.\nلە میانەی قسەكانیدا بۆ ئەو كۆمیتەیەی كە بەرپرسە لە هەوڵەكانی ئێران بۆ بنبڕكردنی ڤایرۆسەكە، (حەسەن ڕۆحانی) وتی: پێویستە ئەوە مسۆگەر بكرێت كە فەرمانە نوێیەكە جێبەجێ بكرێت و ڕێزی لێبگیرێت. ئەو وتی: لە دامودەزگا حكومییەكاندا جێبەجێكردنی ئاسانترە ئێمە دەتوانین ڕێگە نەدەین كەس بەبێ دەمامك بێتە ژوورەوە.\nلە كۆتایی مانگی ڕابردوەوە حكومەتی ئێران هەڵمەتی بەستنی دەمامك ئەنجام دەدات و كاربەدەستان و تەنانەت بێژەرەكانی تەلەفزیۆنی دەوڵەتیش لەبەر كامێرا دەمامك دەبەستن، بەڵام هێشتا هیچ ئاماژەیەك بۆ كەمبوونەوەی ڤایرۆسەكە لە وڵاتەكەدا نییە.\nخانمە وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی (سیما سادات لاری) وتی : لەماوەی (24) كاتژمێری ڕابردوودا (148) كەس بەهۆی ڤایرۆسەكە گیانیان لەدەستداوەو ئەمەش بە ئاستەم كەمترە لە (154) حاڵەتی مردنی ڕۆژی هەینی.


کۆبوونه‌وه‌یه‌ک بۆ نۆژه‌نکردنه‌وه‌ی یه‌کیه‌تی ژنانی دیموک\nناوه‌ندی هه‌واڵ- دانمارک: رۆژی شەممە رێکەوتی 01/10/2011ی زایینی لە شاری Greveی وڵاتی دانمارک کۆبوونەوەیەک بە مەبەستی سازماندانەوەی یەکیەتی ژنانی دێمۆکراتی کوردستان ساز درا.\nکۆبوونەوەکە کاتژمێر 2ی پاش نیوەرۆ بەم شێوەیە دەستی پێکرد:\nراگرتنی یەک خولەک بێدەنگی بۆ رێز لێنان لە گیانی پاکی شەهیدانی رێگای رزگاری و سەربەستی. پێویست به ئاماژه‌یه که ئه‌و کۆبوونه‌وه‌یه به ئاماده بوونی زۆربەی ئەندامانی کۆمیتەی گشتی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە وڵاتی دانمارک پێکهات.ئەندامانی کۆمیتە بریتی بوون لە رەحمان خۆش ئەبرو،ئاسۆ جاویدنیا ،سەلاح حاجی رەشیدی، یوسف پەری و رەشید قازی.\nلە لایەن هاورێی بەرێز کاک رەشید قازی بەرپرسی کۆمیتەی حیزبی دێموکراتی کوردستان کورتەیەک لە سەر رۆلی ژن لە خەبات و تێکۆشان و چالاکێەکانێان لە کۆمەلگەدا پێشکەش کرا.\nپاشان کورتە باسێک لەسەر ئامانجی پێک هێنانی کۆمیتەی یەکیەتی ژنان لە لایەن خاتوو کازیوە ئەنامەقی،یەوە پێشکەشی بەشداربووان کرا. ئینجا له پرۆسه‌یه‌کی ته‌واو دێمۆکراتیک دا و بۆ بەریوەبردنی کاروباری یەکێتی ژنان لە دانمارک کۆمیتەیەکی کاتی حەوت کەسی تا پێکهێنانی کۆنفرانسی گشتی یەکیتی ژنان لەم ولاتە پێک هات.\nکۆمیتەی هەلبژێردراو لە یەکەم دانیشتنێ خۆیدا بە تێکرای دەنگ خاتوو پەروانە پایان وەک بەرپرسی گشتی کۆمیتە و خاتوو قەدەم خێر ئومیدواری وەک جێگری بەرپرسی کۆمیتە دیاری کرد. ئەرکی هەریەک لە ئەندامانی کۆمیتەکەی بەپێ تۆاناکانێان دێاری کرا.\nئەندامانی هەلبژێردراوی کۆمیتەی ژنان بریتین لە : خاتوو ئارەزو خالید نژاد، قەدەم خێرئومێدواری، نەرمین محەمەد، فاتمە قادرزادە، فەریدە موتەفیق ادیب، کازیوە ئەنامەقی، پەروانە پایان، هەروەها خاتوو بنار قادرزادە و نیگار زەبیعی وەک بەشی پێوەندیه ئێلکترۆنییەکان دیاری کران.\nبۆ بینینی وێنه‌کانی ئه‌و کۆبوونه‌وه‌یه کرته لێره بکه\nبگه‌رێوه|ئەم بابەتە 1345 جار بینراوە| بینێره| چاپ


Renaissance News Index\nهه‌موو مانشێت هه‌واڵ ڕاپۆرت‌و ئانالیز ڕوانگه‌و بیروڕا گه‌نجینه‌ی هونه‌ر ته‌وه‌ر دیالۆگ ڕوانگه‌ی ڕێنێسانس اخبار فارسی مقالات فارسی زووم دۆسیه‌و دۆکومێنت\nیه‌کشه‌ممه، ۲۹ی مای ۲۰۲۲\nهیچ کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک له‌سه‌ر بنه‌مای نکۆڵیکردن له ئازادیی تاک بنیات نانرێ « مه‌هاتما گاندی »\nکوردێکی رۆژهه‌ڵات به تۆمه‌تی کاری تیرۆریستی له کانادا گیراوه\n2010.08.26 - 21:02 (رێنێسانس نیوز)\nپۆلیسی کانادا سێ "جیهادیست"ی گرتووه که ده‌گوترێ ئاماده‌کارییان کردووه بۆ ته‌قاندنه‌وه‌ی چه‌ند شوێنێکی گرینگ له‌و وڵاته له ژێر چاودێری یانیش به فیتی "رێکخراوگه‌لی تیرۆریستی". وتوبێژێکی پۆلیس وێرای ئاشکراکردنی ئه‌و بابه‌ته باسی ئه‌وه‌شی کرد که یه‌کێک له گیراوه‌کان به ناوی هیوا محه‌مه‌دعه‌لیزاده کوردی ئێرانه.  ... درێژه‌ی هه‌واڵ\n"کاریگه‌ریی ئێران له‌سه‌ر عێراق زیاد له‌پێویست گه‌وره کراوه"\nورده‌کاریی پرۆژه‌ی خودموختاریی په‌که‌که بۆ کورده‌کانی باکوور\nئێران، شه‌ڕ، بێده‌نگى!\nسامان ره‌سووڵ پوور\n2010.08.24 - 20:10\n( سیاسی )\nپرسیارى سه‌ره‌کى ئه‌وه‌یه: هاووڵاتیانى ئێران بۆچى له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و هه‌موو هه‌ڕه‌شه و گوشارانه بێده‌نگییان هه‌ڵبژاردووه؟ بۆچى ته‌نها ده‌نگێک که‌هه‌یه ده‌نگى فه‌رمانده سه‌ربازییه‌کانه نه‌ک خه‌ڵکانى ترى ئێران؟ ئه‌گه‌ر له‌ناوخۆدا کۆمه‌ڵى مه‌ده‌نى گه‌شه‌نه‌کات، ئه‌گه‌ر ئازادى ڕاده‌ربڕین و بیروباوه‌ڕ و کۆڕو کۆبونه‌وه بوونى نه‌بێ، خه‌ڵک ته‌نانه‌ت له‌به‌رامبه‌ر شه‌ڕیشدا بێده‌نگى هه‌ڵده‌بژێرن. ... درێژه‌ی بابه‌ت\nژیانی جۆن ستیوارت میل و گۆڕان و پێگه‌یشتنی روانگه‌کانی (به‌شی یه‌ک)\n2010.08.23 - 20:27\n( ڕۆشنبیری )\nجه‌یمز میل منداڵی پێڵاودوورێکی په‌ککه‌وته‌ی لادێی سکۆتله‌ندی بوو، به‌ڵام دایکه به‌فیزه‌که‌ی که به‌ر له هاوسه‌رگیری ژیانێکی باشتری هه‌بوو، بڕیاری دابوو که یه‌که‌م منداڵه کوڕه‌که‌ی وه‌ک "ئاغا" په‌روه‌رده بکات. خوشک و برا بچووکتره‌که‌ی جیمز ناچار بوون له مه‌زرا و ماڵ و دووکاندا کار بکه‌ن، که‌چی جه‌یمز رێگه‌ی پێنه‌ده‌درا کاری ده‌ستی بکات و ده‌بوو هه‌موو کاتی خۆی ته‌رخانی خوێندنه‌وه و فێربوون بکات.... درێژه‌ی بابه‌ت\nسێنترالیزمى نێرایه‌تى؛ له‌نێوان که‌لتور و حه‌قیقه‌تى بایۆلۆژى\n2010.08.22 - 12:27\n( تیۆری )\nئه‌گه‌ر سه‌یرى جه‌سته‌یى ژن و پیاو بکه‌ین جیاوازییه‌کى به‌رچاویان هه‌یه، ئه‌و جیاوازییه بۆخۆى ده‌بێته به‌هایه‌کى ده‌ستکرد، کاتێ قبولى گفتوگۆ ناکات. که‌واته ئه‌گه‌ر بونیادى هه‌ژموونى نێرایه‌تى بونیادێکى مێژوویى بێ و به‌شێکى زۆرى ئه‌و بونیاده مێژووییه به‌رهه‌مى کار بێ، ئه‌وه به‌رهه‌مێکه که مێژوو به‌رده‌وام به‌رهه‌مى هێناوه‌ته‌وه و نه‌یتوانیوه به‌شێوه‌یه‌کى دیکه له ده‌روه‌ى نێرایه‌تى راڤه‌ى بکاته‌وه. ... درێژه‌ی بابه‌ت\nفه‌توای ئیمام خۆمه‌ینی: سه‌رچاوه، پاڵپشت، کارتێکه‌ری و ڕوانگه‌ی ئێمڕۆی مریده‌کانی (به‌شی یه‌ک)\n2010.08.22 - 11:52\nسه‌رهه‌ڵدانه‌کان زۆرجار توانیویانه ئاسه‌واری پڕله زیانی مه‌زن بخوڵقێنن . ئاسارێک که تاڵی ژیانی ده‌ورانی سه‌ره‌تایی و کات به‌سه‌رهاتوو نه‌بێ چ ئاکامێکی ئه‌رێنی بۆ مرۆڤایه‌تی و ئاسایشی گشتی تێدا به‌دی ناکرێ . ته‌نیا ده‌سکه‌وتی به‌ڕۆژ کردنی مه‌یل و حه‌زی خوێن ڕشتنی سه‌رله نوێ ، دڕنده‌یی و بێ به‌زه‌یی سنوور نه‌ناس به پێچه‌وانه‌ی گه‌شه‌و پێشکه‌وتنه کان ئاکامی بوه. ... درێژه‌ی بابه‌ت\nرۆژهه‌ڵاتی کوردستان و لایه‌نه سیاسییه‌کان\nئه‌م هێز و لایه‌نه سیاسییانه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه له باتی ئه‌وه‌ی ژێرخانی عه‌قڵییه‌تی سیاسییان هه‌نووکه بیرکردنه‌وه‌یه‌کی ره‌خنه‌گرانه و به خۆداچوونه‌وه بێ، که ئه‌مه یه‌کێکه له بنه‌ماکانی دیموکراسی،که‌چی ژێرخانی عه‌قڵییه‌تی ئه‌وان به شێوه‌یه‌کی دوگم و پاوانخۆازانه ئه‌و ته‌وه‌ر و مژاره سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی که روبه‌ڕووی گه‌لی ئێمه ده‌بێته‌وه راڤه‌ی ده‌که‌ن ... درێژه‌ی بابه‌ت\nڕاسپاردەکەی بەهەشت و جەهەننەم\nتداوم نگاه همسان سازی هویتی در گزارش مرکز پژوهشهای مجلس\n2010.08.27 - 01:41\nمتاسفانه حکومت کنونی در ایران در برنامه ریزی جهت کنترل شکافهای ملیتی در این کشور و در تداوم سیاستگزاریهای حکومت پهلوی در این زمینه، علاوه بر ادامه سیاست یکسان سازی حکومت گذشته که ریشه در نگرش نخبگان فکری آن دوره داشت، عامل مذهب را نیز بر آن افزوده و قالب بندی موجود را با اضافه کردن این فاکتور پیچیده تر نموده است. ... ادامه مطلب\nکدام ایران و کدام ایرانی؟\n2010.08.22 - 13:21\nدر حال حاضر در میان روشنفکران و رجال سیاسی به اصطلاح آزادیخواه و دموکراسیخواه طالب ایرانی یکپارچه تنها چیزی که استشمام می شود نه آزادی و برابری و تامین حقوق شهروندی و انسانی بلکه بوی شونیسمی مدرن به دماغ می رسد که به نوع دیگری به امحا و انکار حق و حقوق دیگر ملتهای ساکن در ایران می پردازد. ... ادامه مطلب\nاربیل جای دبی را خواهد گرفت؟\n2010.08.22 - 12:02\nکردستان عراق اکنون دارای امنیتی پایدار می باشد. عامل مهمی که در جذب گردشگران، سرمایه گذاران، بازرگانان و... خارجی مؤثر است. در سایه ی همین عامل است که شهر اربیل بنحو قابل ملاحظه ای جامه ی شهری مدرن را پوشیده و با تمام توان در حال برانداختن پوست کهنه و ایجاد مؤسسات، هتلها، راهها، پارکها و مکانهای تفریحی و سیاحی، شهرکها، آپارتمانهائی به سبک دنیای امروزین است. ... ادامه مطلب\nکوردستان در ابعاد ژئوپلتیک\nپروفسور میخائیل لازاریف*\n2010.08.22 - 11:39\nشاید بکاربردن اصطلاح "منطقه کوردستان" صحیح تر باشد. در هر صورت، ترجیحا بهتر است اصطلاح دیرینه "کوردستان" بویژه برگرفته از واپسين معنای آن بکار برده شود، تنها باید سرزمین های جغرافیایی دور دست کورد نشين (ارمنستان، آذربایجان، خراسان) را مستثنی کرد. چنانکه کوردشناس کلاسیک واسیلی. پ. نیکیتین گفت: " اگر می خواهید سرزمینی را که کوردها ساکنین آن هستند، بشناسید، نباید از عنوان کوردستان احتراز کنید ... ادامه مطلب\nرقص کفتارهای درنده\n2010.08.19 - 18:14\nبرخی خواهند گفت که این مطلب، مطلبی عاطفی است و به همین خاطر این چنین بیان می شود. بلکه کاملا درست است، زیرا من به عنوان انسان دارای عاطفه و وجدان انسانی هستم، ولی این کفتار های ولایت سفیانی، ذره ای وجدان انسانی و عاطفه ندارند ... ادامه مطلب\nشه‌ڕی 24 رۆژه‌ی سنه و رۆڵی داریووش چاپاری له بیره‌وه‌رییه‌کانی فه‌رمانده‌یه‌کی سپا\nله خاکی هه‌رێمی کوردستاندا هێرش ده‌کرێته سه‌ر کاسبکاران\nده‌وڵه‌ت ده‌ڵێ پێنج ئه‌ندامی حیزبێکی کوردی کوشتووه\nبه‌رپرسێک پشتڕاستی کرده‌وه؛ ئۆجالان و کاربه‌ده‌ستانی تورکیا یه‌کتریان دیوه\nبازرگانێکی کورد به ژماره‌یه‌ک په‌ناخوازه‌وه گیراوه\nکۆما جڤاکێن کوردستان ڕژیمی ئێرانی به توندی وشیار کرده‌وه\nحه‌وت گه‌ریلای په‌که‌که به تۆپبارانی ئێران کوژراون\nدوو کوردستانیی دیکه‌ش راپێچی گرتووخانه ده‌کرێن\nئه‌لیزا مارکوز: سووریا ئێستا که‌متر گوێ ده‌داته په‌که‌که!\nوه‌زیری رۆشنبیری: "تێکۆشانی گه‌لی کوردستان له ئێران تایبه‌تمه‌ندیی خۆی هه‌یه"!\nفرانسه اروپا را به اقدام علیه نقض حقوق بشر در ایران فراخواند\nشعله های آتش سراسر کردستان را فرا گرفت\nتبرئه اجلال قوامی از موارد اتهامی\nمرگ یک زندانی زن محکوم به اعدام در ارومیه\nCopyright © 2010 Renaissance. All rights reserved.