190 web by Jargo Xoshnaw - issuu\nگەنجێک :کریستاڵ بە دوو گۆرانی داهێنانی کردووە ،کەچی من سەیارەم دروستکردووە هیچم نەکردوە\nژماره ئاداری 2013\nجابر سەعید: لە وەزارەتی رۆشنبیری کە بەبادینی قسە ئەکەم هەر جوابیشم نادەنەوە\nبزاڤا الوێن کورد ل کوردستانا-عێراقێ بەری دامەزراندنا (ی.ل.د.ک)ێ ئەوانەی لە شوێنە گەرمەکان دەژین و کاردەکەن، زیاتر تووشی بەردی گورچیلە دەبن ،چونکە زۆر ئارەقە دەکەن\nراگەیاندنێک سەبارەت بە سێیەمین کۆنفرانسی الوانی هەرچوار پارچەی کوردستان لە الیەن چل وشەش ڕێکخراوی الوان بەڕێزان و خۆشەویستان ئێمە رێژەیەکی زۆر لە رێکخراوەکانی (باشور و رۆژهەاڵت و رۆژئاواو باکوری کوردستان) بە پێویستی دەزان��ی��ن ئ��ەو راگەیاندنە باڵو بکەینەوە: بە پێی راسپاردەی دووەمین کۆنفرانسی الوانی چوار پارچەی کوردستان بڕیار درا کوردستانی رۆژئاوا سەرپەرشتی سێیەمین کۆنفرانس بکات ،بۆ ئەو مەبەستە لێژنەیەکی ( )5کەسی پێکهات ،لە هەمان کاتدا بڕیار درا لە شاری قامشلۆ بکرێت، بەمەرجێک ئازاد کرابێت ،بە پێچەوانەوە شوینی دووەم هەڵەبجەی شەهید دیاری کرا کەوا شارێکە بە ناسنامەی مەزلومیەت و جینۆسایدی گەلی کورد ناسراوە. لەگەڵ ئەوەشدا ،لێژنەی ئامادەکاری کۆنفرانسی سێیەم دەبوایە لەگەڵ لێژنەیەکی ( )3کەسی لە پارچەکانی تری کوردستان کۆببێتە بۆ بڕیاردان لەسەر شوێن و کاتی سێیەمین کۆنفرانس، ئەو لێژنەی هەرچوار پارچە رێپێدراوە بڕیاری ئازادبوونی شاری قامشلۆ یان شوێنێکی تر بدات بۆ بەڕێوەچوونی سێیەمین کۆنفرانس. ب���ەاڵم ب��ەپ��ێ��چ��ەوان��ەی س��ەرج��ەم ئ��ال��ی��ەت و راسپاردەکانی کۆنفرانسی دووەم ،پاش چەندین محاوەلە بۆ دواخستنی ،بەتەنها دوو رێکخراوی الوان (پەیەدەو بەدەپە) شوێن و کاتی سێیەمین کۆنفرانسیان یەکالیی ک��ردۆت��ەوە ،سەرجەم رێکخراوەکانی تری هەر چوار پارچەی کوردستانیان فەرامۆش کردووە. کۆنفرانسی الوان��ی چ��وار پارچەی کوردستان دەبێت گوزارشت لە کۆنفرانسێکی الوان بکات هەروەها زۆربەی رێکخراوەکانی الوان بە سەرجەم دەنگ و رەنگ و فیکرە جیاوازەکان بەشداری تێدا بکەن. بۆیە لەبەر ئەو هۆکارانەی س��ەرەوەو جێگیر نەبوونی بارودۆخی ئەمنی کوردستانی رۆژئاوا ،پاش چەندین پرس و را ،رایدەگەیەنین ئەو کۆنفرانسی لەالیەن دوو رێکخراو بەڕێوە دەچێت ،کۆنفرانسی الوانی چوارپارچەی کوردستان نییە. هەروەها رایدەگەیەنین کە کۆنفرانسى الوانى هەر چوار پارچە لە مانگى ( )4نیسانى  2013لە کەمپى دۆمیز دەبەسترێت  ڕێکخراوەکانی  الوانی چوار پارچەی کوردستان ٢٠١٣/٣/٢٥\nهەر بۆ ئەم مەبەستە ئەمڕۆ وێڕای باڵوکردنەوەی ئەو ڕاگەیاندنە  ٤٦ڕێکخراوی الوانی چوار بەشی کوردستان لە ش��اری هەولێر کۆبونەوە و ئەو بڕیارانەیاندا  /١ئ��ەو کۆنفراسەی ٢٦ی مانگ لە ڕۆژئ��اوا سازدەکرێ شەرعیەتی نیە /٢ل��ەه��ەر چ��وار پ��ارچ��ەی واڵت چل و شەش ڕێکخراو بەشداری ناکەن لەوەها کۆنفراسێک  /٣کۆنفراسی سێیەمین کۆنفراسی نەتەوەی الوان��ی چ��وار بەشی کوردستان مانگی چ��وار لە کەمپی دۆمیز ساز دەکرێت /٤ئەو کۆنفراسەی ٢٦ی مانگی سێ لە ڕۆژئاوا لە ژێر هەژمونی حزبی و ئایدۆلۆجیە،کە ئەمەش نەگونجاوە لە گەڵ دروشمی کۆنفرانس کە بریتیە لە یەکگوتاری نەتەوەیی الوانی واڵت. *ناوی ڕێکخراوەکان  1س��ەن��ت��ەری گ��ەش��ەپ��ێ��دان��ی چ��االک��ی الوان کوردستانی باشور  2یەکێتی الوان���ی دی��م��وک��رات��ی کوردستان کوردستانی باشور  3یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان (شیوعی) باشور  4الوان و قوتابیانی پارتی ئازادی کوردستان کوردستانی رۆژهەاڵت  5کۆمەڵەی پەرەپێدانی الوان کوردستانی باشور  6پەیوەندی ئیسالمیی الوان کوردستانی باشور  7سەنتەری پەرەپێدانی الوان کوردستانی باشور  8خوێندکارو الوان��ی سەربەخۆی کوردستان کوردستانی باشور  9مونەزەمەی هەولێر للتیار دیموکراتی سوری کوردستانی باشور  10پێشەنگی الوان کوردستانی باشور  11ناوەندی الوانی خەباتی کوردستانی ئێران کوردستانی رۆژهەاڵت  12ناوەندی الوانی پێشڕەو کوردستانی رۆژهەاڵت  13یەکێتی الوانی کوردستانی ئێران کوردستانی رۆژهەاڵت  14کۆمەڵەی الوان��ی رۆژه���ەاڵت کوردستانی رۆژهەاڵت  15الوان��ی یەکیەتی شۆڕشگێڕانی کوردستان کوردستانی رۆژهەاڵت  16الوان��ی یەکێتی دیموکراتی کوردستانی کوردستانی رۆژهەاڵت  17الوانی  PSKSالپارتی کوردستانی رۆژئاوا  18الوانی پارتی یەکێتی کوردستان کوردستانی رۆژئاوا\n 19الوان��ی پارتی دیموکراتی کورد لە سوریا کوردستانی رۆژئاوا  20الوان���ی پ��ارت��ی ئ���ازادی ک��ورد ل��ە سوریا کوردستانی رۆژئاوا  21الوانی پارتی ئازادی کورد ( )2کوردستانی رۆژئاوا  22تەڤگەڕا جوانێنن کورد  TCKکوردستانی رۆژئاوا  23یەکێتی جوانێن ک��ورد سوریا لە دەرەوە  ASKYAکوردستانی رۆژئاوا  24یەکێتی جوانێن عفرین کوردستانی رۆژئاوا  25یەکگرتووی جوانێن ئازادی کوردستانی رۆژئاوا  26د .ڤیان عدنان یوسف کوردستانی رۆژئاوا  27رێکخراوی الوانی کوردستان   29الوان��ی پارتی دیموکراتی کورد لە سوریا (الپارتی) کوردستانی رۆژئاوا  30هفرکرنە هڤریزن جوانین کورد لە سوریا کوردستانی رۆژئاوا  31الوانی پارتی یەکێتی دیموکراتی کورد لە سوریا (یەکێتی) کوردستانی رۆژئاوا  32تەڤگەڕا جوانێن شۆڕشێ  TCSکوردستانی رۆژئاوا  33یەکێتی قوتابیان و الوان��ی کلدو ئاشوری کوردستانی باشور  34رێکخراوی رۆشنبیری تورکمان کوردستان کوردستانی باشور  35بزوتنەوەی گەنجانی سەربەخۆ کوردستانی باشور  36الوانی دیموکراتخوازی کوردستان کوردستانی باشور  37الوانی پارت و مافی ئازادی کوردستانی باکور  38الوانی پارتی دیموکراسی بەشدار کوردستانی باکور  39الوان���ی پ��ارت��ی ئ���ازادی و سۆسیالیست کوردستانی باکور  40الوانی ئێسپیاتیڤی ئازادی کوردستانی باکور  41گەنجانی پارتی دیموکراتی کوردستان کوردستانی باکور  42الوان���ی ک��ۆم��ەڵ��ەی چ��ان��دو ه��ون��ەری چرا کوردستانی باکور  43الوان��ی گروپی دیالۆگی دیجلەو ف��ورات کوردستانی باکور  44الوانی نەوبەهار کوردستانی باکور  45الوان��ی کۆمەڵەی ک��وردی یا دیموکراتی کوردستانی باکور  46تەڤگەڕا جوانێن کوردستان کوردستانی باکور\nعەبدواڵ ئەلیاس :ساڵی  ١٩٨٨چەندین رێپێوان لە تاران ساز کرا... ل16\nجێگری سه‌رنووسه‌ر: شاخه‌وان عومه‌ر سلێمان\nبەڕێوەبەری نووسین: محەمەد عومەر\nئادار مانگی کوردان\nهاوکاران: نەوزاد فوئاد عومەر عەزیز تریفە بڵباس\nبیست نیشانەی خێزانی خۆشبەخت\nفۆتۆگرافەر: کارزان خۆشناو جیهانگیر گەردی نه‌خشه‌ساز: فوئاد یوسفی ماڵپه‌ڕ:\nMar 2013 No 190\nبزاڤا الوێن کورد ل کوردستانا-عێراقێ بەری دامەزراندنا (ی.ل.د.ک)ێ بەشی یەکەم\nفرسەت تەیب عەبدوڵاڵ*\nپشتی عێراق ل ساال ١٩٢١ێ بوویە دەولەت الوێن کورد بزاڤ کریە بو خوە ڕێکخراوێن تایبەت بخوە ڤە دروست بکەن، ئێک ژ ڤان ڕێکخراوان (کومەاڵ الوێن کورد) بوو ،کو ل ساال ١٩٢٥ێ ل باژێرێ بەغدا ژالیێ ژمارەکا قوتابیێن کورد ڤە هاتیە دامەزراندن\nلەۆرا دناڤ کومەڵگەهێن گەلەک وەاڵتێن جیهانی دا شیاینە ڕۆلەکێ گرنگ بگێرن، و پشکداریەکا ب��ەرچ��اڤ د ش��ورەش و سەرهلدان و خوپیشاندانێن مللەتێن خوە دا کرینە ،هەر وەسا ڕێکخراوێن الوان ڕۆلەکێ بەرچاڤ د پێشڤەبرنا بزاڤێن نەتەوەیێن گەلەک وەاڵتێن جیهانی دا گێرایە نەخاسمە ل وەاڵتێن بن دەست ،بزاڤا الوێن کوردان ژی ئێک ژ ڤان سازیان بوویە ،کو ڕۆلەکێ پێش چ��اڤ د ش��ورەش و سەرهلدانێن کوردستانێ دا هەبوویە وەکو دینەمویێ شورەشان لێ هاتبوو. پشتی عێراق ل س��اال ١٩٢١ێ بوویە دەول��ەت الوێن کورد بزاڤ کریە بو خوە ڕێکخراوێن تایبەت بخوە ڤە دروست بکەن، ئێک ژ ڤان ڕێکخراوان (کومەاڵ الوێن کورد) بوو ،کو ل ساال ١٩٢٥ێ ل باژێرێ بەغدا ژالیێ ژمارەکا قوتابیێن کورد ڤە هاتیە دامەزراندن ،تا ساال ١٩٣٠ێ ئەڤێ کومەڵێ چوو بزاڤ و چااڵکێن بەرچاڤ نە بوون، بەلێ دامەزراندنا وێ بوی دەمی مەزنترین تشت بوو بو الوێن کورد هاتیە کرن ،پشتی ل ساال ١٩٣٠ێ بزاڤا (کومەاڵ الوێن کورد) بەرفرەە بووی ،نە خاسمە پشتی ژمارەکا الوێن کورد وەکو قوتابی بمەرەما خواندنێ چووینە بەغدا ،شیان لیژنەکا سەرپەرشتیار بو (کومەاڵ الوێن کورد) پێک بینن ،ئەو لیژنا سەرپەرشتیار پێکهاتیبوون ژ :فازل رەئ��ووف تالەبانی -ئەمیندار ،ئیبراهیم ئەحمەد -سکرتێر ،حامد فەرەج -ئەندام، فائق بێکەس -ئەندام ،عەبدولاڵ گوران-\nئەندام ،سالح یوسڤی -ئەندام ،حەسەن تالەبانی -ئەندام ،شاکر فەتاح -ئەندام). م��ەرەم ژ دروس��ت کرنا ڤێ ڕێکخراوێ ئەو بوو خزمەتا ڕەوشەنبیری یا کوردی بهێتە کرن ،پشتی بزاڤا (کومەاڵ الوێن کورد) بەرفرەە بووی لقێن خوە ل باژێرێن (هەولێر ،سلێمانی ،کەرکوک ،مووسل) ڤە کرن ،بەلێ دوو بوچوون دناڤ ئەندامێن (کومەاڵ الوێن کورد) دا دروست بوون، ژمارەکێ ژ وان داخواز کر کومەڵە گرنگیێ بدەتە ب الیەنێ خواندنێ بتنێ دویر ژ سیاسەتێ ،ژمارەکا دی داخواز کر گرنگی ب خەباتا سیاسی بهێتە دان زێدەباری الیەنێ خواندنێ ،وەس��ا دی��ار دبیت کو (کومەاڵ الوێن کورد) ئارمانجێن سیاسی و پیشەی هەردوو هەبوون ،و ئێک ژ داخوزی یێن (کومەاڵ الوێن کورد) ئەو بوو (شێخ مەحموود حەفید) بهێتە ئازادکرن ،کو ئەو دەمی ژالیێ حکوومەتا عێراقێ ڤە هاتبوو دەستە س��ەر ک��رن ،ه��ەر وەس��ا ژمارەکا ئەندامێن کومەڵێ داخ��واز کر دەست ب شورەشەکێ بکەن پێخەمەت دروست کرنا دەولەتەکا سەربەخو یا کوردی ،و دەست ب بەاڵڤکرنا هزرا نەتەوەی کر ،نە بتنێ دناڤ الوان و قوتابیان دا بزاڤ و چااڵکیێن خوە ئەنجام داینە بەلکو ژمارەکا کاسبکارێن کورد ژی ببوونە ئەندامێن (کومەاڵ الوێن کورد) ،سەرەرای بزاڤا ئەڤێ کومەڵێ چ پەیرەو و پروگرامێن نافخوی یێ نڤێسی نەبوون. حکوومەتێن عێراقی ئێک لدویڤ ئێک\nکونترول لسەر کوردستانێ کریە ،نەخاسمە پشتی عێراقێ ل ساال ١٩٣٢ێ سەربەخەیا خو وەرگرتی ،و ئاستەنگێن دژوار ئێخستینە سەر بزاڤا سیاسی ل کوردستانێ ،زێدەباری ئەڤێ چەندێ دەڤەرا ڕۆژهەالتا ناڤەراست دناڤبەرا هەردوو شەرێن جیهانی -١٩١٨ ١٩٣٩ێ دا هندەک دەلیڤە بو پێلێن هزری و سیاسی دیار بوون ،کارتێکرنا وان پێالن گەهشتنە کوردستانا عێراقێ ژی ،بێگومان بارۆدوخێ ئابووریێ کوردستانێ یێ خراب بۆ ئەگەرێ هندێ هزرێن چاکسازی و شوسالستی و ڕادیکالی و مارکیسی دناڤ الوێن کوردستانێ دا پەیدا ببن. س���ەڕەرای ئ��ەوی ب��ارۆدوخ��ێ ئالوز و نەخوش و الوازی یا ئامیرێن چاپێ چەندێ ژی (کومەاڵ الوێن کورد) بەردەوامی دا بزاڤ و چاالکی یێن خو ،شیایە گوڤارا (یادگاری الوان) وەکو زمانحالێ خوە ل ساال ١٩٣٣ێ ل باژێرێ بەغدا دەربێخیت، و ل ساال ١٩٣٤ێ ناڤێ گوڤارا (یادگاری الوان) بو (دیاری الوان) هاتیە گوهارتن، بەلێ پشتی ساال ١٩٣٤ێ (کومەاڵ الوێن ک���ورد) چ ب��زاڤ و چ��ااڵک��ی یێن وەس��ا بەرچاڤ نە ماینە ،چونکی حکوومەتێن عێراقی ئێک لدویڤ ئێک ئەو دەلیڤە نە داینە الوێن کوردان بزاڤێن ژ ڤی جوری ئەنجام بدەن ،بەلکو هەمی دەمەکی بووینە ڕێگر الوێن کورد ڕۆلێ خوە نە گێرن ،هەر وەسا ل ساال ١٩٣٠ێ ژی ژمارەکا الو و ڕەوشەنبیر و قوتابیێن کورد شیاینە ل ساال ١٩٣٠ێ یانا (سەرکەوتنی کوردان) ل بەغدا دامەزڕینن ،ئێک ژ ئارمانجێن ئەڤێ یانێ یێن گرنک ئەو بوو ئاهەنگێن هەڤنیاسینێ بۆ ئەندامێن یانێ بهێنە گێران دا پەیوەندی دناڤبەرا وان دا بهێز بکەڤیت، و دا ڕەوشەنبیریەت دناڤ الوێن کوردا بەاڵڤ ببیت. بزاڤا الوێن کورد تا شەرێ جیهانی یێ دووێ بەردەوام بوون ،و ڕۆلێ خو دروست کرنا کومەڵە و پارتێن سیاسی دا گێرایە،\nک��وم��ەاڵ (دارک����ەر) ل س��اال ١٩٣٨ێ ل الوێن کورد ئەو هێز یا هەی گورنکاری یا هەولێرێ ژ الیێ ژمارەکا الو و قوتابیێن دناڤ مللەتێ کوردا درزست بکەن ،و ژ ک��ورد ڤە هاتیە دام��ەزران��دن ،موستەفا بلی کارێ سیاسی پارتا (هیوا) بزاڤەکا عوزیەر و موسا عەبدولسەمەد دیار دکەن ،رەوشەنبیری یا ئاشکەرا هەبوو. کو ئەڤ کومەڵە لسەر دەستێ ژمارەکا ژێدەرێن مفا ژێ هاتیە وەرگرتن الوێن کورد ل هەولێرێ هاتیە دامەزراندن، -١سروە ڕسعد ێابر ،کوردستان الجنوبیە پشتی هینگێ لقێن ئەڤێ کومەڵێ ل کەرکووک و سلێمانیێ هاتینە ڤەکرن١٩٣٩-١٩٢٦ ،دراس�����ە تاریخیە سیاسیە، پاشی دامەزڕێنەرێن کومەاڵ (دارک��ەر) (السلیمانیە.)٢٠٠٦، -٢ماجد حسن علی ،الحرکە الگالبیە پێدڤی دیت ئەڤ کومەڵە ببیتە پارتەکا سیاسی ،ل��ەۆرا ل نیسانا ساال ١٩٣٩ێ الکوردیە فی العراق ،١٩٧٠-١٩٢٦رس��ال��ە کومبوونەکا بەرفرەە ل کەرکووکێ هاتە ماجستیر غیر منشورە مقدمە الی کلیە گرێدان تێدا بریار هاتە دان ناڤی کومەاڵ اڵداب جامعە ێالح الدین( ،ڕربیل.)٢٠٠٨ ، -٣هلبین محمد ڕمین المزوری ،حزب (دارکەر) بۆ پارتا (هیوا) بهێتە گوهارتن، و ب هەزارەها الو و قوتابی و رەوشەنبیرێن هیوا-اڵمل ١٩٤٦-١٩٣٩ -دراسە تاریخیە – کورد دناڤ ڕێزێن پارتا (هیوا) خەبات سیاسیە ،گ( ،١ڕربیل.)٢٠٠٨ ، -٤هیوا عەزیز سەعید ،خویبوون هیوا ک��ری��ە ،ب��ۆ ئەڤێ پ��ارت��ێ پ��روگ��رام��ەک و پەیرەوەکێ نافخویێ نوی هاتیە دانان تێدا ژ.ک لێکولینەوەیەکی ب��ەراوردک��اری��ی، (سێمانی.)٢٠٠٦ ، هاتبوو-:  -٥حبیب محمد کریم ،تڕریخ الحزب زمانێ کوردی ل قوتابخانە و دادگەە و الدیمقراگی الکوردستانی-العراقی (فی دائیرێن کوردستانێ زمانێ رەسمی بیت. فەرمانبەرێن کورد ل دائیرێن حکوومی محگات رئیسیە) ،١٩٩٣-١٩٤٦گ،١ بێ جێوازی بهینە دامەزراندن ،و کوردان (دهوک.)١٩٩٨ ، *ماستەر لە مێژووی نوێ دەنگێ خو ل پەرلەمانێ عێراقێ هەبیت. داخواز کر هەمی پارچێن کوردستانێ بنە ئێک و دەولەتەکا کوردی یا سەربەخو سەڕەرای ئەوی بارۆدوخێ بهێتە دامەزراندن. ئەڤە نیشانا ئ��ەوێ چەندێ ب��وو ،کو ئالوز و نەخوش و الوازی ئەوی دەمی هەستەکێ گەرمێ نەتەوەی یا ئامیرێن چاپێ چەندێ ل��دەڤ الوێ��ن ک��ورد هەبوو ،و هەستکوردب ژی (کومەاڵ الوێن کورد) نەخوشی و ئێش و ئازارێن مللەتێ کریە بەرامبەری وێ سیاسەتا خراب ئەوا بەردەوامی دا بزاڤ و حکوومەتێن عێراقی و تورکی و ئیرانی چاالکی یێن خو ،شیایە دگەل کێشا کوردی بکار دئینان ،پارتا (هیوا) شیا ل ساال ١٩٤٤ێ گوڤارا (دەنگی گوڤارا (یادگاری الوان) کورد) ل باژێرێ هەولێرێ دەربێخیت ،ئەڤ وەکو زمانحالێ خوە ل گوڤارە ببوو کەناڵەک بۆ ناساندنا کێشا ساال ١٩٣٣ێ ل باژێرێ نەتەوا کورد و هەوڵدان ل پێناڤ ڕزگارکرنا بەغدا دەربێخیت کوردستانێ ژ زولم و زورداری��ێ ،و هەر وەسا جەخت لسەر ئەوێ چەندێ هاتە کو\nکۆمەڵگای گەنج تێڕوانینێکی شڕۆڤەیی بۆ ئاریشەکانی بەردەم گەنج.. پڕۆژەی هاوار محمد\nڕێژەی دانیشتوان-: زۆربوونی ڕێژەی دانیشتوان کاریگەری نەرێنی هەیە لەسەر بارودۆخی الوان بە گشتی و بە تایبەتیش لە بواری بێکاری دا ،هەروەها کاریگەری خ��ۆی لەسەر کوالێتی ئ��ەو خزمەتگوزاریانە دادەنێت کە پێشکەش بە الوان دەکرێت لە هەموو بوارەکان ،بەاڵم ئەوەی گرنگە پێویستە الوان بە بەشێکی دانەبڕاوی ئەم پڕۆسەیە دابندرێن کە سیاسەتی دانیشتوان بە بەشێک لە پالن و بەرنامەی خۆی بزانێت.\nپێشنیاری پێویست ناواخنکردنی بەرنامەی پەروەردەی دیمۆگرافیا (التربیە السکانیە) لە قۆناغە جۆراوجۆرەکانی خوێندن و فێرکردن٠ باڵو کردنەوەی ڕۆشنبیری و وشیارکردنەوەی الوان لەسەر چۆنیەتی ڕێکخستنی خێزان و رێژەی دانیشتوان و نیشتەجێ بوون. سوود وەرگرتن لە بەرنامەکانی خزمەتگوزاری گشتی لە بواری رێکخستنی خێزان و بەستنەوەی بە هەوڵەکانی رێکخستنی کاری خۆبەخش٠ پشتیوانیکردن و هاندانی کۆمەڵە تایبەتەکان، کە کار لە ب��واری خزمەتگوزاری تەندروستی گشتی و ڕێکخستنی خێزان دەکەن٠ هەوڵدان بۆ کەمکردنەوەی چڕی دانیشتوان لە شارەکان و ئاراستەکردنی خزمەتگوزارییەکان بۆ گوند و ئیدارەکانی دەرەوەی شار ،کە ئەمە لە الیەک کێشەی نیشتەجێبوون بە ئاراستەی چارەسەردا دەب��ات و لە الیەکی تریشەوە بۆ بوژانەوەی باری ئابووری و ژینگەییەکان سوودی\n()٢-٢ دەبێت،چونکە ئەوەی لە کوردستان دەزانرێت چڕی دانیشتوان لە شارەکان نزیکەی  %٨٠ە. -٧ڕۆشنبیری: بواری ڕۆشنبیری گرنگی تایبەتی خۆی هەیە لە ناواخنی بۆردی پێشنیازی نیشتیمانی الوانی کوردستان لە پێناو پەرەپێدانی هۆش و ویژدانی الوان و ئامادەکردنیان بۆ هاموشۆ کردن لەگەڵ گۆڕانکاریەکانی س��ەردەم و بەشداربوونیان لە فراوانترکردنی بوارەکانی کاری نیشتیمانی ،الوان بە بەرهەمهێن و بەکاربەری سەرەکی چاالکی و جموجۆڵە کەلتورییە جۆراوجۆرەکان دادەنرێن، ب��واری ڕۆشنبیری بە یەکێک لە هۆیەکانی گوزارشت کردن و بە یەکێک لە سەرچاوەکانی پێگەیاندنی خود دادەنرێن ،چاالکی ڕۆشنبیری تایبەتمەند ب��ە الوان ڕووب����ەڕووی گرفت و ئاستەنگی جۆراوجۆر دەبێتەوە ،کە گرنگترینیان کەمی هۆکارە ڕۆشنبیرییە سەردەمیەکانن لە پێگە جۆراوجۆرەکانی ڕۆشنبیری ،یان بە دیوێکی دیکەدا ئەوەی کە هەیە لە هەرێمی کوردستان دا ڕاگەیاندن و ڕۆشنبیری واڵت سیاسەت بینا دەکات و ڕەگنڕێژی بۆ دەکات ،ئەمانەش بوونەتە هۆکاری هاتنە ئارا و ڕوودان��ی پاشاگەردانی و چەقبەستوویی لە کاروانی ڕۆشنبیری ،هاوکات ب�ڵاون��ەب��وون��ەوەی بنکەکانی خزمەتگوزاری ڕۆشنبیری ب��ە تایبەتیش ل��ە ناوەندەکانی خوێندندا ،چونکە ئەوەی لە الیەن زۆر لە ناوەند و سەنتەرە ڕۆشنبیریەکان ئەنجام دەدرێ��ت زیاتر کاری سیاسی و ڕۆشنبیری سیاسییە، ئەمە جگە لەوەش جموجۆڵ و چاالکیەکان لە\nئاستی پێگەیشتودایە ،ئەگەر ب��ەراورد بکرێت لەگەڵ ئاستی رۆشنبیری الوێکی تازە پێگەییودا، لە الیەکی تریشەوە ڕووبەری بەشداریکردن لە چاالکیەکان بۆ هەموو خەڵک ناڕەخسێت٠ چارەسەر لە بۆردی نیشتمانی بۆ ڕۆشنبیری گەنج دانانی ستراتیژیەتێکی تەواوکەر بۆ کاری ڕۆشنبیری تایبەت ب��ە الوان ک��ە سەرجەم پێداویستیە ڕۆشنبیرییە مۆدێرنەکان و تێکڕای ئەو گۆڕانکاریانە لە خۆ بگرێت کە لەسەر ئاستی کۆمەڵگە و تەنانەت جیهانیش دێنە ئاراوە. پێشخستنی پێگە بنەڕەتیەکانی دام��ەزراوە ڕۆشنبیرییەکان لە سەرجەم شار و شارۆچکەکانی کوردستان و تەنانەت لەسەر ئاستی دێهاتەکانیش، بە فەراهەم کردنی کەل و پەلی پێویست بۆیان بە جۆرێک کە سەرنجی الوان بۆ الی خۆیان کێش بکەن ،هەموو الوێک بە بێ بوونی هیچ سانسۆرێک بتوانێـت خۆی لە نێو ئەم چاالکیانەدا ببینێتەوە و پەرە بە بەهرەو داهێنانەکانی بدات. دووپاتکردنەوە لە سەر پاشخانی ڕۆشنبیری شارستانی کوردستان هەر لە دێرزەمانەوە و وەبەرهێنانی لە ب��واری چاالکی ڕۆشنبیری و دەستەبەر کردنی بۆ الوان ،بۆ ئەوەی الو بە شێوەیەکی زانستی و کردەیی بەشدار بێـت لە قوڵترکردنەوەی باری رۆشنبیری و پتەوتر کردنی پەیوەندی ڕۆشنبیری نێوان خۆی و نەتەوەکەی و زیاتر ئاشنابوونی بە ڕۆشنبیری و شارستانیەتی گەلەکەی ،بەمەش دەبێـتە پارێزەرێکی باشی مێژووی گەلەکەی و خۆڕاگری لە هەمبەر ئەم باهۆزەی جیهانگیریەی کە خەریکە تێکڕای\nلەم بۆردەدا پێشنیاز بۆ بواری ڕاگەیاندنەکان بریتین لە: ڕەخساندنی هەلی زیاتر بۆ بە شداری الوان لە داڕشتن و جێ بە جێ کردنی سیاسەتی گشتی ڕاگەیاندن ،بە تایبەتیش ئەو الیەنەی کە پەیوەندی بە ڕۆشنبیری الوانەوە هەیە ،لە چوارچێوەی سیستەمی گشتی ڕاگەیاندن. پێدانی ڕۆڵی زیاتر بە الوان بە تایبەتیش ل��ە وەرگ��رت��ن��ی پۆستە سەرکردایەتیەکانی دامەزراوەکانی ڕاگەیاندن و ڕۆژنامەنوسییەکان. ڕەخ��س��ان��دن��ی ڕووب��ەرێ��ک��ی ف��راوان��ت��ر بۆ ڕووماڵکردنی پرسە تایبەتەکانی الوان لە ڕۆژنامە و دەزگا جۆراو جۆرەکانی ڕاگەیاندن. بەکارهێنانی شێوازی زمانی پاراو و گەنگەشە\n(ال��ح��واری) و ئاوێتەکاری لە ئاراستە کردنی پەیامی ڕاگەیاندن بۆ الوان لە شوێنی شێوازی ئامۆژگاری و پێدانی ڕێنمایی ،چونکە ئەم شێوازە توشی شۆک و ماندووبونیان دەک��ات لە گوێ گرتن. سوود وەرگرتن لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن بە مەبەستی پەرەپێدانی ڕۆشنبیری سیاسی الوان لە ڕێگەی وەرگرتنی زانیاری وبیستن و بینینی ئەو گفتوگۆیانەی ساز دەکرێن لە سەر ئاستی ناوخۆ و دەرەوەدا. ب��ە کارهێنانی دەزگ��اک��ان��ی ڕاگ��ەی��ان��دن ل��ە پڕۆسەکانی وش��ی��ارک��ردن��ەوەی الوان لە مەترسیەکانی م���ادە ه��ۆش��ب��ەرەک��ان و ئەو نەخۆشیانەی کە لە نێو الواندا باڵودەبنەوە. بەشداری پێ کردنی الوان لە ڕاپەڕاندن و بەجێ گەیاندنی پڕۆسەی جۆراوجۆر لە پێناو وشیارکردنەوەی الوان و باڵوکردنەوەی ڕۆشنبیری سەرکەوتن لە نێوانیاندا و بەرز ڕاگرتنی بەها ئەرێنیەکان و ڕووبەڕووبونەوەی کێشە و دیاردە کۆمەاڵیەتیە نەرێنیەکان. دەرخستن و بەرچاوخستنی دیاردەکانی سەرکەوتن و داهێنانەکانی الوان لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن٠ هاندانی الوان لە پێناو باڵو کردنەوەی ڕۆژنامە و ک��ۆوار و دامەزراندنی پێگەی ئەلیکترۆنی و بەشداربوون لە پێگە ئەلیکترۆنیەکان ،بە\nکاراکردنی کۆڕی زانیاری کورد. پەرەپێدانی زیاتری کاری ناوەند و سەنتەرە ڕۆشنبیریەکان و هەوڵدان بۆ زیاتر ڕێکخستنی کارەکانیان و دوورخستنەوەیان لە ئەنجامدانی کار و چاالکی موجامەلە و خراپ بەکارهێنانی الیەنی ماددی بە شێوەیەک کە ئەم بۆشاییە پڕناکاتەوە، کە پارەکەی بۆ تەرخانکراوە بەڵکو کاری وای پێ ئەنجام دەدرێـت کە کاری سەنتەرێکی رۆشنبیری نییە. هاندانی کاری خۆبەخشی ڕۆشنبیری لە نێو الواندا٠ دامەزراندنی دەزگایەکی چاپ و باڵ وکردنەوەی تایبەت بە الوان. هاندانی بەهرە ڕۆشنبریەکانی الوان و چاپ و باڵ وکردنەوەی بەرهەمەکانیان٠ چاپ و باڵ ک��ردن��ەوەی کتێب و نامیلکەی ڕۆشنبیری تایبەت بە الوان٠ سازادنی پێشبڕکێی ڕۆشنبیری وەرزی و سااڵنە لە نێو الواندا لە سەر ئاستی دێهاتەکان وشارەدێ و قەزا و پارێزگاکان و تەنانەت نیشتیمانیش. هاندانی کەرتی تایبەت بۆ ئەنجامدانی داشکان لە نرخ بۆ کارە ڕۆشنبیری و بەرهەمە فیکری و هونەرییەکانی تایبەت بە الوان٠\n-٨ڕاگەیاندن-: ڕاگەیاندن رۆڵێکی بەرچاو دەگێرێت لە بنیادنانی کەسایەتی الو ،بەو پێ یەی سەرچاوەیەکی بنەڕەتیە بۆ گواستنەوەی زانیاریەکان ،ئەو کاریگەریانەش کە ڕاگەیاندن لەسەر ت��ەواوی کۆمەڵگا و الوان بە تایبەت هەیەتی ،لە قۆناغی ئێستا زۆر هەست پێ کراوە و کەناڵەکان بە بینرا و بیسترا و نووسراویشیانەوە هاوبەشیان کردوە لە ئاراستە کردنی الودا ،ئەمە لە کاتێکدا تۆڕەکانی ئینتەرنێت و گواستنەوە خێراکان ڕۆڵی ڕاگەیاندنیان کاریگەرتر کردوە و خێرایی هەواڵ و زانیارییەکان وای کردوە کە تاکە کەس لە هەر کونجێکی دنیا بێت لە کەمترین ماوەدا زۆرترین ڕووداو ببینێت و خوێندنەوەیان بۆ بکات.\nپەرەپێدانی زیاتری کاری ناوەند و سەنتەرە ڕۆشنبیریەکان و هەوڵدان بۆ زیاتر ڕێکخستنی کارەکانیان و دوورخستنەوەیان لە ئەنجامدانی کار و چاالکی موجامەلە و خراپ بەکارهێنانی الیەنی ماددی\nتایبەتمەندیەکان و کەلتوری گەالن ڕادەماڵێت، هەروەها دەبێتە هۆکاری پتەوبوونی ئینتیمای نیشتیمانی و نەتەوەیی و هەروەها هۆکارێکیشە بۆ بە گەورە سەیرکردنی دەسکەوتە نەتەوەییەکان، کە بە دەست هاتوون ،بە تایبەتیش کە ئێستا لەم رووەوە زۆر گلەیی لە توێژی الو دەکرێت. ڕەخساندنی هەلی زیاتر بۆ کەرتی تایبەت و کۆمەڵگەی مەدەنی بە مەبەستی بەشداربوون لە پێشخستنی ژێرخانی کۆمەڵگا و کاراتر کردنی رۆڵ��ی کۆمەڵە و سەنتەرە ڕۆشنبیریەکان و وااڵ کردنی دەرگاکان بۆ زیاتر بوونی کیاناتی ڕۆشنبیری ئەهلی کە کار لە سەر بەرهەمهێنان و وەبەرهێنانی فیکری و داهێنانە فیکریەکان بکەن. هەوڵدان بۆ زیاترکردنی ژم��ارەی کتێبخانە گشتییەکان لە تەواوی شارو شارۆچکەو دێهاتەکان و ناوەندەکانی خوێندن وکردنەوەی کتێبخانەیەکی نیشتیمانی لەسەر ئاستی کوردستان. دام��ەزران��دن��ی دام��ەزراوەی��ەک��ی تایبەت بۆ وەرگ��ێ��ڕان��ی کتێبە ب��ە نێوبانگ و شاکارە جیهانیەکان و سەرچاوە گرنگە زانستییەکان ،کە تا ئێستا وەرنەگێڕدراونەتە سەر زمانی کوردی.\nه��ەڵ��ب��ژاردن��ی الوی س��اڵ ل��ە س��ەر ئاستی ڕۆشنبیری و هونەری و داهێنانەکانی فیکری لە سەر بنەمایەکی زانستی و دوور لە ئیجتیهادی شەخسی ،هەڵبەت ئەمە پێویستی بە پێوەری دروس��ت و بنەمادار هەیە بۆ ئ��ەوەی زیاتر بە شێوازی دادوەرانە لە خۆ بگرێت. لە ناوەندەکانی خوێندنی بنەڕەتیدا زیاتر بایەخ بە باری ڕۆشنبیری بدرێت٠ هاندان و ئاسانکاری ک��ردن بۆ سەردانی مۆزەخانە و ناوچە شوێنەواریەکان (اثری) کانی واڵتەکەمان لە پێناو زیاتر ئاشنابوونی نەوەی نوێ بە شارستانیەتی کۆنی نەتەوەکەمان، وشیارکردنەوە و هاندانی الوان لە پاراستنی شوێنەوار بە گشتی و خۆماڵییەکان بۆ ئەنجامدانی پڕۆسەی خۆبەخش لە پێناو پاک ڕاگرتنیان٠\nشێوەیەکی زانستیانەو گونجاو و هەوڵ دان بۆ دامەزراندنی کەناڵی ڕاگەیاندنی جۆراوجۆری تایبەت بە الوان. ه��ان��دان ب��ۆ س��ازدان��ی پ��ێ��وەری دەوری بۆ هەڵسەنگاندنی ئاستی ڕۆشنبیری الوان لە سەر پرسە جۆراوجۆرەکان٠ -٩چاالکی کۆمەاڵیەتی و کاری خۆبەخش-: ب��ەش��داری الوان لە چاالکییە کۆمەاڵیەتی و کاری خۆبەخش بە یەکێک لە هۆکارەکانی بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگا و باشتر کردنی ئاستی ژیانی تاکەکان دادەنرێت ،جگە لەمەش هۆکارێکە بۆ ناواخن کردنی الوان لە کۆمەڵگاداو زیاتر گونجاندنیان.\nلەم ڕووەشەوە ئەم پێشنیازانە دەخەینە ڕوو: پشتیوانی کردن لە رۆڵی الوان لە رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و کۆمەڵە تایبەتەکان و دەستەبەر کردنی چەند کورسیەک لە ئەنجومەنی بەڕێوەبردن بۆ الوان بە پێی شارەزایی و پسپۆڕی. بانگەشە کردن بۆ ڕۆشنبیری خۆبەخش و چەمکی بەرپرسیارێتی لە کۆمەڵگادا و بایەخ پێدانی لە ڕێگەی بابەتەکانی خوێندن و لەو بەرنامانەی کە لە دەزگاکانی راگەیاندن پەخش دەکرێن. فراوانکاری لە یانەکانی ک��اری خۆبەخش ل��ە بنکەکانی الوان،و ب��ەی��ەک��ەوە گرێدانی ک���اری خۆبەخش ب��ە پرسە نەتەوەییەکان نەخوێندەواری-کێشەی لەوانەش(نەهێشتنی نیشتەجێ ب��وون-ئ��ال��ودە ب��وون ب��ە م��اددەی هۆشبەرو نەخۆشیە گوازراوەکان –کێشەکانی ژینگە.تد.)... پشتیوانی ک��ردن لە دامەزراندنی ڕێکخراو و کۆمەڵەی ئەهلی و تایبەتی کارا لە بواری پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بۆ الوان ،بە تایبەتیش ئەوانەی لە الی��ەن خ��ودی الوان��ەوە بەڕێوە دەبرێن ،هاندانی دامەزراوە حکومیەکانی تایبەت بەم بوارە بۆ ڕاوێژکردن پێیان لە کاتی جێ بەجێ کردنی هەندێک لە پڕۆگرامەکانیان کە لە چوارچێوەی پالنی کاریاندایە. پشتیوانی زیاتر لە چاالکیەکانی تایبەت بە کردنەوەی خێوەتگای هاوینەو ڕێبەرایەتی کردن لە ناوەندەکانی خوێندن تا دەگاتە زانکۆکانیش، چونکە فاکتەرێکی بنەڕەتی باڵوکردنەوە و پتەوکردنی گیانی کاری خۆبەخشیە. هاندانی دەزگاکانی ڕاگەیاندن بۆ ڕووماڵکردن\nو پەخش کردن و دەرخستنی هەوڵەکان لە پێناو ئەنجامدانی کاری خۆبەخش. دامەزراندنی بنکەی نمونەیی الوان لە پێناو پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری جۆراوجۆر بە الوان ،بۆ نمونە  :بنکەکان لە شێوەی کافیتیریای کراوە بن و خزمەتگوزاری لە سەر بنەمای خزمەت بە خۆکردن پێشکەش بکرێت ،واتا هەر کەسێک خ��ۆی خزمەتی خ��ۆی بکات و ه��ەر بنکەیەک کتێبخانەیەک لە خۆ بگرێت و هێلی ئینتەرنێتی ( )Wi-Fiتێدابێت و بە رن��ام��ەی ڕۆژان��ەی لە بەڕێوەچوونی کۆڕ و سیمیناری ئەدەبی – ڕۆشنبیری – سیاسی –وشیارکردنەوە – پرسە نەتەوەییەکان –ژینگە پارێزی -تەندروستی گشتی...تد) لە الیەن خەڵکی پسپۆڕ شارەزای تایبەتمەند تێدا بەڕێوە بچێت. گرنگی دان بە سینەما کۆفی(cinema  )coffeeکە تیایدا فیلمێکی سینەمایی نمایش بکرێت و پاشان گفتوگۆی لە سەر بکرێت. -١٠چاودێری کۆمەاڵیەتی و نەهێشتنی تاوانی کۆمەاڵیەتی-: هەندێک لە الوان لە دەست فشاری کۆمەاڵیەتی و دەروون��ی و ئابووری دەناڵێنن ،کە زۆر جار ئەمەش پاڵنەر دەبێت بۆ ئەنجامدانی کاری نەگونجاو و تەنانەت تاوانی کۆمەاڵیەتی ،بە پێی ئامارە نا فەرمیەکان کە لە دەزگاکانی ڕاگ��ەی��ان��دن ب�ڵاو دەب��ن��ەوە ،ئ��ام��اژە هەیە بۆ زیاتر بوونی ڕێ��ژەی تاوانەکان بە تایبەتیش لە بوارەکانی (بازرگانیکردن و ئاڵودەبوون بە م��اددەی هۆشبەر – دزی – هەڵس و کەوتە نە گونجاوەکان) کە نەگونجاون لەگەڵ کەلتوری کۆمەاڵیەتی کۆمەڵگەی کوردستانی ،ئەمەش ئەو پێویستیەمان بۆ دووپات دەکاتەوە کە گەرەکە لە سەر ئاستە فەرمی و نافەرمیەکان بەرەنگاری ئەم دیاردە کۆمەاڵیەتیە نەخوازراوانە ببینەوە٠ ئ���ەم ه��ەن��گ��اوان��ەش گ��رن��گ��ی��ان دەب��ێ��ت لە دۆزینەوەی چارەسەردا: چڕ کردنەوەی هەوڵە جۆراو جۆرەکان لە پێناو وشیارکردنەوەی الوان لە مەترسیەکانی دیاردە نە گونجاوەکان و دیاریکردنی دەرئەنجامە خراپەکانی بە تایبەتیش ئەوانەی پەیوەندیان بە ئالوودە بوونەوە هەیە. کاراتر کردن و پشتیوانی کردنی زیاتری ئەو دام��ەزراوە حکومیانەی کە لە ب��واری وشیاری کۆمەاڵیەتی و دەروونی الوان کاردەکەن٠\nبایەخدانی زیاتر بە دامەزراندنی بنکەی چارەسەر کردنی ئالوودە ب��وون و چارەسەر کردنی تووشبووان و دووبارە گەڕاندنەوەیان بۆ ناو کۆمەڵگا٠ بایەخدانی زیاتر بە زیندانی و بنکەکانی چاکسازی کۆمەاڵیەتی و هاموشۆ کردن لەگەڵ ئەوانەی بە تۆمەتی ئالوودە بوون دەستگیر دەکرێن لە سەر بنەمای زانستی و شارەزایی تەواو٠ ڕوونکردنەوەی زیاتری مەترسیەکانی الدانی کۆمەاڵیەتی و سست بوونی پێگەی کۆمەاڵیەتی کەسەکە و دابەزینی کەسایەتی. -١١وەرزش-: وەرزش ڕۆڵێکی گرنگ و پۆزەتیڤ دەبینێت لەسەر تەندروستی گشتی و دەروون و پێگەیاندنی جەستەیی و بونیادنانی کەسایەتی م��رۆڤ، هەروەها یارمەتی دەدات لەسەر پێگەیاندن و پتەوکردنی بنەماکانی ڕابەرایەتی ک��ردن و گیانی یەک تیمی وئەنجامدانی کاری بە کۆمەڵ، هاوکات بە یەکێک لەو کارە ئەرێنیانە دادەنرێت کە دەکرێت کاتی بۆشایی پێ پڕبکرێتەوە ،کە نەبوونی بۆشایش پێش بە هەندێک الدان و خۆ لە دەستدان دەگرێت. جگە لەمەش ئێستا زۆرێک لە واڵتان بەشێک لە داهاتی نەتەوەییان لە داهاتی ئەو یاریزانانە دیاری دەکەن کە یانە بە نێو بانگەکانی جیهان دەیانکڕن ،بۆیە دەکرێت ئێمەش لەم رووەوە سوود وەربگرین لە بەهرە و تواناکانی الوانی هەرێمەکەمان. پەیوەند بە وەرزش پێشنیاز دەکەین: بایەخ پێدانی زیاتر بە وەرزشی قوتابخانەکان و ناوەندەکانی تری خوێندن ،ئەمەش بە دابین کردنی مامۆستای ش��ارەزاو کەلوپەل وئامێر و ژێرخانی وەرزشی پێویست و گونجاوی ئەم بوارە دەبێـت. سوود وەرگرتن لە تواناکانی الوانی پسپۆڕ و ش��ارەزا لەم ب��وارەداو قۆرخ نەکردنی دام و دەزگا وەرزشیەکان لە الیەن چەند کە سێکی دیار ،دەرفەت ڕەخساندن بۆ هەموو کەسێک بە پێ ی شارەزایی و پسپۆڕی وبنەمای زانستی و ئەکادیمی. فراوانکردنی پڕۆژەکانی بونیادنانی ژێرخانی وەرزش���ی ل��ە دروس��ت��ک��ردن��ی (ی��اری��گ��او هۆڵ ومەلەوانگە و دابینکردنی شوێنی تایبەت بە\n-١٢ژینگە -: ژینگەی پاک ڕۆڵێکی دیارو بەرچاو دەبینێت لە دەستەبەرکردنی ژیانێکی تەندروست و بەرزکردنەوەی ئاستی ژیانی الوان ،بەمەش زیاتر دەتوانێت بەشداربێت لە پڕۆسەی پەرەپێدان و خود بونیاتناندا. لە الیەکی تریشەوە الوان دەتوانن ڕۆڵی باشتر ببینن بۆ پاراستنی ژینگە و بەرچاو خستنی مەترسیەکانی پیس بوونی ژینگە ،چونکە هەمووان دەزانین ژینگەیەکی نالەبار کۆمەڵگای دەردەدار بەرهەم دەهێنێت و بە پێچەوانەشەوە ژینگەی پاک کۆمەڵگای تەندروست و چاالک تێیدا ژیان دەکەن ،پاک ڕاگرتنی ژینگەش تەنها پەیوەندی بە ئەمڕۆمانەوە نییە ،بەڵکو ڕیشەکەی بۆ نەوەکانی داهاتوو درێژ دەبێت و هەمووانیش بێ جیاوازی لە بەرامبەر پارێزگاری لێ کردنیدا بەرپرسیارین.\nبۆ گرنگی دان ب��ەم ب��وارە ئ��ەم خااڵنە بە پێویست دەزانین: هاندانی دامەزراوە تایبەتەکانی حکومەت بە توێژینەوەو لێکۆڵینەوەی وورد دەربارەی الوان بۆ ئەنجامدانی خوێندنەوەو هەڵسەنگاندنی تایبەت بە الوان و چۆنیەتی ڕەفتارکردن لە گەڵیاندا٠ دامەزراندنی یەکەیەکی تایبەت وەکو بۆردێکی نیشتیمانی بۆ توێژینەوە لە کێشەکانی الوان بە تایبەتی و پرسە کۆمەاڵیەتیەکان بە گشتی. گرنگی دان بە لێکۆڵینەوەی مەیدانی لەو بابەتانەی تایبەتمەندن بە پرسەکانی الوان و\nئەوەی کە پێویستە بکرێت بۆ ژینگە پارێزی بریتین لە: بایەخدان بە گرنگی ژینگە لە چوارچێوەی بابەتەکانی خوێندن لە قوتابخانەکاندا و کردنەوەی خولی شیاندنی تایبەت بە ژینگە بۆ مامۆستایان.\n-١٣خوێندن و توێژینەوە-: زۆر لە واڵتان بایەخ بە بواری لێکۆڵینەوەی زانستی دەدەن ،چ لە ڕێگەی سازدانی سیمینار و کۆنفڕانس و کۆنگرەی زانستی بێت ،یان لە ڕێگەی دام و دەزگا پەیوەنددارەکانی حکومەت و زانکۆکان و بنکە تایبەتمەندەکانی بواری توێژینەوە ،چونکە واڵتانی پێشکەوتوی جیهان لە مێژە ئەو ڕاستییەیان بۆ سەلماوە کە زانست و بەرهەمە مەعریفیەکانی مرۆڤ و توێژینەوەکان دەتوانن بەرهەمهێنی هێزی ڕەها بن و ڕێگە بە سەرهەڵدانی زۆر کێشە بگرن و بەر لە ڕوودانیان چارەسەری گونجاویان بۆ دەست نیشان بکەن بە تایبەتیش ئەوەی لێرەدا نەمان ویست زۆر بە زەقی باسی لێوە ئەویش دیاردەی خۆکوشتنی الوان��ە کە بە خۆشحاڵیەوە دەڵێین ئەگەر لە چەندین شوێن گرفتی دیار و بەرچاوبێت ئەوا لە ناو کۆمەڵگای ئێمەدا لە چەند کەیسێکی دیاری کراودا تێپەڕ ناکات.\nگۆڕەپان و مەیدان و...تد) وە هەروەها گرنگی دانی زیاتر بە یاریە تاکە کەسییەکان. هاندانی زیاتری کەرتی تایبەت بۆ جێ بە جێ کردنی پڕۆژەی وەرزشی بە پێ ی بنەماو پێوەری زانستی. کردنەوەی خوێندنگەی وەرزشی جۆراو جۆر و هێنانی ش��ارەزاو پسپۆڕی بیانی لێهاتوو بۆ قوتابیان و دۆزینەوەی بەهرە وەرزشیەکان بە تایبەتیش لە کاتی پشووی هاوینەدا٠ هەموارکردن و پێشخستنی یاساو ڕێنماییە تایبەتەکان بە ب��واری وەرزش بە جۆرێک کە لەگەڵ پێشکەوتنی باری وەرزش لە جیهاندا بگونجێت ،بە جۆرێک دەرف��ەت بڕەخسێنێت بۆ بەڕێوەبەرایەتی ئابوری وەرزشی و هەروەها هاندانی وەبەرهێنان لە الیەن کەرتی تایبەت بۆ دامەزراندنی یانەی وەرزشی تیپە وەرزشیە تایبەتەکان لە هەموو ئاستەکاندا. سازدانی ڤیستیڤاڵی وەرزشی جۆراوجۆر کە تێکڕای کێ بەرکێ وەرزشیەکان لە خۆ بگرێت لەسەر ئاستی ناوخۆ و نیشتیمانی و هەرێمایەتی و جیهانی.\nه��ان��دان و ب��ەش��داری پێ کردنی الوان لە پڕۆسەکانی باڵوکردنەوەی وشیاری ژینگەیی و گرنگیەکانی پاراستنی ژینگە لە ڕێگەی دەزگاکانی ڕاگەیاندنەوە. هاندان بۆ کردنەوەی یانەو مۆڵگەی تایبەت بە بزاڤی ڕۆشنبیری وکۆمەڵەی تایبەت بە پاراستنی ژینگە. هاندانی الوان بۆ بەشداربوون لە پڕۆسەی دارچاندن و پاکڕاگرتن و پاراستنی ژینگە. پشتیوانی کردن لە ڕێکخراو و کۆمەڵە ئەهلیە کاراکانی بواری ژینگە. ه��ەوڵ��دان ب��ۆ دام��ەزران��دن��ی ناشناڵ پ��اڕک ( )National Parkکە لە کوردستان زۆر شوێنی گونجاو بۆ ئەم بوارە هەیە٠\nوەرگرتنی بیرو بۆچونی الوان لە ڕێگەی ڕاپرسی ڕای گشتی و سوود وەرگرتن لە و نامە زانستیانەی کە پێشکەش بە زانکۆکان دەکرێت دەرب��ارەی چاودێری و پەرەپێدانی تواناکانی الوان. ف��راوان��ک��ردن و زی��ات��رک��ردن��ی دام����ەزراوەی ڕۆشنبیری بە تایبەتیش لەو ناوچانەی کە لێی بێ بەشن ،لەوانەش گوند و شارەدێیە دوورە دەستەکان. پێشخستنی زیاتری بنکە کانی الوانی سەربە وەزارەتی ڕۆشنبیری و الوانی هەرێمی کوردستان بە شێوەیەک کە ببنە جێ سەرنجی زیاتری الوان بۆ ئ��ەوەی بتوانن ئارەزووەکانی خۆیانی تێدا تێر بکەن لەسەر بنەمای زانستی و بە شێوازی سەردەمیانە کە تیایدا الوان پەرە بە بەهرەکانی خۆیان بدەن لە ڕووی (وەرزش ،ڕۆشنبیری و هونەرو چاالکیە کۆمەاڵیەتی و فیکریەکان). زیاتر کردن و پێشخستن و نوێکاری لە شێوازی سازدانی خێوەتگای هاوینەی قوتابیان ،بە شێوەیەک هەموو الوێکی ئارەزوومەند بگرێتەوە و بەرنامەو پڕۆگرامی تایبەتی بۆ دابندرێت و خاوەن بەهرەو سەرکەوتوەکان لە کێبەرکێکاندا خەاڵت بکرێن و لە ڕووی ڕاگەیاندنەوە بایەخیان پێ بدرێت و بناسێنرێن٠ هەوڵ بدرێت بە پێ ی بەرنامەیەکی دارێ��ژڕاو الوان��ی خ��اوەن بەهرە و سەرکەوتووی ب��وارە جیا جیاکان و هەروەها لەسەر ئاستی قوتابیانی بنەڕەتی و ناوەندی بە مەبەستی بەشداربوون لە ڤیستیڤاڵە نێودەوڵەتیەکان و ئاشنا کردنیان بە کلتور و شارستانیەتی جیاوازی گەالنی تر و چۆنیەتی گوزەرانی ژیانیان بنێردرێنە دەرەوەی واڵت. ه��ەوڵ دان بۆ دامەزراندنی ماڵی الوان لە شاروشارۆچکەکانی کوردستان بە تایبەتیش ئەو شوێنانەی کە نزیکن لە شوێنەواری مێژوویی، ڕۆشنبیری و گەشت و گوزاری تد٠... هەوڵدانی پێویست بۆ باڵوکردنەوەی چەمکی خوێندنی مەدەنی کە بایەخێکی باش بدات بە ئ��ام��ادەک��ردن و ڕاهێنانی مندااڵن و تازە پێگەیشتوان بۆ ئەوەی ببن بە ڕێبەری دواڕۆژ و بەشداربن لە بوارە جۆراوجۆرەکان ،چ لە ڕێگەی کاری خۆ بەخش یان کاری تایبەت و ئەهلی یاخود پەرەپێدانی کۆمەڵگە٠ گرنگی دان بە گەشت و گ��وزاری الوان و پێشکەشکردنی ئاسانکاری و داشکاندن لە کرێ ی هاتووچۆو مانەوە لەناوخۆ و دەرەوەی کوردستان.\nخۆنەویستی و شۆڕشگێری لە بارزانی نەمردا\nشێرزاد عەبدولسەمەد شێخانی\nیەکێک ل��ەخ��ەس��ڵ��ەت دی��ارەک��ان��ی ب��ارزان��ی نەمر لەپاڵ سەرکردایەتی کردنی شۆرش ،دەرکەوتنی بووە وەک پێشمەرگە و لەبەرەکانی جەنگ شان بەشانی پێشمەرگە جەنگاوە ،ئەو شۆڕشگێڕەی سەرکردایەتی مەزنترین ش��ۆرش��ی ک��وردس��ت��ان��ی ک��رد ب��وو لە ناسکترین و ئاڵۆزترین قۆناغی مێژووی عێراق و ناوچەکەو جیهاندا کۆچبار بوو ،ئەو شۆڕشەی کە کوردو رۆڵەکانی نەتەوەو ئاینە جیاجیاکانی کوردستان بەهەموو چین و توێژەکانیانەوە لە پێناوە مافە رەواکانیان چووبوونە ریزییەوەو، لە یانزەی ئ��اداری  ١٩٧٠حکومەتی ناوەندی عێراقی ناچارکرد دان بەمافە رەواک��ان��ی گەلی کوردستاندا بنێت، بارزانی نەمرو پێشمەرگەکانی مەزنترین پاڵپشت بوون بۆ کۆماری کوردستان لەمەهاباد ،بارزانی نەمر هێمای گەلێکی بەش خووراوو زۆرلێکراوو بوو کە جیهان لە رێگەی ناوی ئەوەوە کوردی ناسی، لە دوای خۆشی رێبازێکی جێهێشتووە کە ئەمڕۆ گەلی کوردستان توانیوێتی لەبەر رۆشناییەکەیدا لە ناوگێژاوی ئاڵۆزییەکانی جیهاندا سیاسەتێکی هاوسەنگ و هێور بگرێتەبەرو لە ناو هاوکێشە نێودەوڵەتییەکانی ئەم س��ەردەم��ەو ب��اری سیاسی پشێوی\nکادیر و کۆیلە\nکامەران غەریب ع��ێ��راق��دا ،پێگەی خ��ۆی بپارێزێت، ئازایەتی و بڕوابەخۆبوون و خەباتکردن لە دژی زۆرداری و رەتکردنەوەی ژیانی بن دەستی ،لەو خەسڵەتە دیارانەی ب��ارزان��ی نەمر ب��وون کە لە مەکۆی بارزان و لە قوتابخانەی خۆنەویستی و شۆڕشگێرییدا پێی گۆشکرابوو ،دواتر هەرئەو بنەمایانە بوون کە بە هۆیەوە بارزانی نەمر دید و پەیڕەوێکی بۆ بزافی رزگاریخوازی کوردستان داڕێشت ،کە ئەمڕۆ لە هەرکاتێکی تر زیاتر لە رۆحی سەردەم و بەها بەرزەکانی مرۆڤایەتی و شارستانییەوە نزیکە .ئەو سەرکردە مەزنە بوو نەیهێشت خەبات لە پێناوی دۆزی رەوای ک���وردا ب��گ��ۆڕدرێ��ت بۆ دوژمنایەتی نێوان ک��وردو ع��ەرەب و نەیهێشت تیرۆرو تیرۆرکاری بە شۆڕش و بزافی رزگاریخوازی کوردستانەوە بلکێت ،ئەگەر ئاوڕێکی خێرا لەمێژوویی پڕ لەسەروەری بارزانی نەمر رابەری مەزن و سمبولی گەلی کورد بدەینەوە دەبینین بەدرێژایی مێژووی هاتنە دونیای ئەو راب��ەرە مەزنەی وەک ناسنامەی نەتەوەیەکی ب��ەش خ��وراو ناسراوە لێوان لێوە لەخەبات و قوربانیدان و خ��ۆراگ��ری و هەڵشاخین ب��ەڕووی ئاستەمەکاندا لەپێناو سەندنەوەی مافە زەوتکراوەکانی نەتەوەی کورد.\nهەمیشە لەو بڕوایەدام کە مرۆڤ هەمیشە و لە هەر باروودۆخێکدا پێویستە خاوەنی ڕای سەربەخۆ بێت و لێکدانەوە و سەرنجی لە سەر گۆڕانکارییەکان هەبێت بە پێی عەقڵ و لۆژیک نەوەکو بە پێی سۆز و عاتیفە بۆ کەسێک یا حیزبێکی دیاریکراو ،هیچ پارتێکی سیاسی ناتوانێت مافی لێکدانەوە و ڕای جیاواز لە ئەندامەکانی بسێنێتەوە مەگەر پارتێکی شۆڤێنی بێت و هیچ شوێنێک بۆ ڕەخنە و ڕای جیاواز تیایدا شک نەبەی. ئەوەی کوێرانە و بێ بیرکردنەوە تەنیا و تەنیا بۆ پێخۆشبوونی بەرپرسەکەی ،یا بۆ پاراستنی پێگەی خۆی ،یا لە ترساندا نەتوانێ ڕای خۆی لە سەر کایە جۆراوجۆرەکانی ناو پارتەکەی دەرببڕێ ئەو کەسە کادیر نیە بەڵکو کۆیلەیە ،کۆیلەی دەستی ئەو بڕوا هەڵەیەی کە پێی وایە کادیری خوارەوە مافی ڕادەربڕینی نیە و تەنیا ئامرازی جێبەجێکردنی بڕیارەکانە ،کۆیلەی دەستی سیستەمێکی خۆکردی حیزبی کە کۆیلەکانی ناو حیزب خوڵقاندوویانە ،کۆیلەی دەستی ترسنۆکی و نەبوونی کەسایەتییەکی خاوەن بڕوا. کادیر ڕای خۆی بە بێ ترس دەردەب��ڕێ، ڕەخنە دەگ��رێ ،بۆ چاکسازی لە حیزبەکەیدا شەڕ دەکات ،بەاڵم شەڕێکی مەدەنیانە ،گوێ بە هەڕەشە و چاوسوورکردنەوە نادات ،هەوڵی ڕاستکردنەوەی هەڵەکانی حیزب دەدات ،بە بێ سوکایەتی و ناوزڕاندن بەرگری لە حیزبەکەی دەکات ،ڕێز لە هەموو بیروبۆچوونێک دەگرێ، کار لە سەر تواناکانی خۆی دەکات نەوەکو خاڵە الوازەکانی هاوڕێیانی.\n١٨ی شوبات پێشوزای لە میوانان کرا ١٨ی شوباتی  ،٢٠١٣شەستەمین ساڵوەگەڕی دامەزراندنی یەکێتی الوان و یەکێتی قوتابیانی کوردستان لە بارەگای مەکتەبی سکرتاریەتی یەکێتی قوتابیانی کوردستان ،مەراسیمی پێشوازی میوانانی یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی قوتابیانی کوردستان بەرێوەچوو ،کە تێیدا سکرتێر و ستافی سکرتاریەت و ئەندامانی هەردوو رێکخراو لە پێشوازی هەڤااڵنی مەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتی و ئەندام و کارگێڕ بەرپرسی لق و ناوچەکان و وەزیران و بەرێوەبەر و ئەندامانی پەرلەمان و ستافی رێکخراوەکانی الوان و کۆمەڵگای مەدەنی و گەنجانی ئازاد و مامۆستایان و سەرجەم چین و توێژەکانی دیکەکرد.\nwww.lawanikurdistan.org وتن وتن  پێشکهه  پێشک\nلە ژێرچاودێری سەرۆک بارزانی یادی  ١٨شوبات بەرز راگیرا ئامادەکردن :محەمەد عومەر بە بۆنەی ١٨ی شوبات ب��ی��رەوەری ٦٠ ساڵەی دامەزراندنی یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی قوتابیانی کوردستان لە ژێر چاودێری سەرۆک بارزانی ئاهەنگێکی هاوبەش سازکرا ،بە ئامادەبوونی ئەندامانی مەکتەبی سیاسی و ئەنجومەنی سەرکردایەتی و بەرپرسی لقەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و وەزیر و پارلەمانتار و باڵیۆز و کونسڵخانەکانی واڵتان لە هەولێر و نوێنەری رێکخراو و پارت و الو و قوتابێکی زۆر.\nلەو ئاهەنگەدا سەرۆکی هەرێمی کوردستان وت��ەی��ەک��ی پێشکەش ک���رد ئ��ەم��ەش دەق��ی وتارەکەیە: بەناوی خودای گەورە و میهرەبان قوتابیان و الوان��ی خۆشەویست ،خوشک و برایانی بەرێز ،ئامادەبووانی بەرێز ،مێوانە بەرێزەکان ،خۆم بە بەختەوەر دەزان��م کە بەشداریتان دەکەم لە یادکردنەوەی  ٦٠ساڵ بەسەر دامەزراندنی یەکێتی الوان و قوتابیانی کوردستان ٦٠ ،ساڵ خەبات مافی خۆتانە کە شانازی پێوە بکەن ،چونکە س��ەروەری زۆر گەورەتان تۆمار کردووە ،شەهیدی زۆرتان داوە لە پێناوی گەل و نیشتیمان ،دەبێ شانازی بەوە بکەن کەبەشی هەرە زۆری سەرکردەکانی بزاڤی رزگاریخواری کوردستان و بەشی هەرە زۆری سەرکردەی حزبەکان لەو دوو سەنگەرە دەرچوون ،لێرەدا منیش دەنگم دەخەمە پاڵ کاک ئومێد تەمەنای شیفا دەکەین بۆ جەنابی س��ەرۆک کۆمار ،مام ج��ەالل هەروەها جێی خۆیەتی یادی قوتابی و مامۆستا و پێشمەرگەی ماندوو نەناس شەهید فەرەنسۆ بکەینەوە، هەروەها ساڵو دەنێرین بۆ هەموو شەهیدانی\nدڵنیابن کە ئێوە قوتابیان و الوان چینێکی زۆر زۆر گرنگن ،ئومێدێکی زۆرمان پێتانە ،بۆیە هەر چی لە دەستم بێت بۆ ئێوە درێغی ناکەم\nالوان و قوتابیانی کوردستان و شەهیدانی بزاڤی رزگاریخوازی گەلی کوردستان. خۆشەویستان ڕۆڵ��ی ئێوە ڕۆڵێکی زۆر زۆر کاریگەرە ،چ الوان چ قوتابیان جەنابی بارزانی جوان وەسفی ئێوەی کردووە الوان بە شوڕەی پۆاڵیین و قوتابیانیش بە سەرە ڕم، ئەرکی ئێوە بەند نییە بە قۆناغێکی دیاریکراو لە خەباتی گەلەکەماندا ،بەڵکو ئەرکێکی ب��ەردەوام��ە ،ئەمڕۆ دەبینین وابزانم ئێوەش هاوبیرن لەگەڵ من کە پیالنێکی داڕێژراو هەیە بۆ ئەوەی گەنجانی گەلەکەمان دوور کەونەوە لە بیری نەتەوەیی ،بۆ ئ��ەوەی بڕوایان بە خۆیان نەمێنێت بە دۆزی نەتەوەکەیان ،ئەمە کارەساتێکی گەورەیە ئەگەر ناحەزانمان لەوە دا سەرکەون ،من دڵنیام کە دڵسۆزانی ئەم گەلە پێشمەرگە قارەمانەکانی قوتابیان الوان پیر و جوان ناهێڵن پیالنی دوژمنان سەرکەوێت، هۆشیارکردنەوە پێویستە ،چونکە زۆر زۆر بە جدی لەسەر ئەوە ئیشدەکەن وامان لێبکەن بڕوامان بە خۆمان نەمێنێت ،گەنجەکانمان هیچ ئومێدێکیان بە ئایندە نەمێنێت کەچی هیچ کاتێک وەکو ئێستا ئاسۆیەکی گەش و ئایندەیەکی گەشمان لە پێش نییە ،دۆزی گەلەکەمان ب��ەرەو قۆناغێک چۆتە پێشەوە مەحاڵە بگەرێتەوە دواوە ،هیچ هێزێک ناتوانێت رێگەمان لێبگرێت تەنیا دەبێ ئێمە یەکرێزی خۆمان بپارێزین ،بە تایبەتی بەرامبەر بە کێشە نەتەوایەتیەکان دەبێ ئاگەداریش بین پالنی ناحەزان بەردەوامە بەردەوامیش دەبێت ،بەاڵم دەبێت وریایی ئێمەش بەردەوام بێت بۆ ئەوەی پوچەڵیان بکەینەوە ،دڵنیابن کە ئێوە چینێکی زۆر زۆر گرنگن ئومێدێکی زۆرم��ان پێتانە، بۆیە هەر چی لە دەستم بێت درێغی ناکەم لەگەڵ حکومەتی هەرێمیش تەنسیق دەکەم چ بە نیسبەت الوان چ بە نسبەت قوتابیان کە هەرچی مولتەزماتی پێویستە بۆ ژیانێکی بەختەوەر بۆ ئێوە بۆ خوێندنێک لە ئاستێکی بەرزدا هەموو پێویستیەکان دابین بکرێت ،بۆ ئەوەی ئێوەش بتوانن بە ئەرکی پیرۆزی سەر شانی خۆتان هەڵستن ،من بە پێویستی دەزانم کە ناوەندەکانی خوێندن لە کوردستان زۆر\nگرنگی بە فەرهەنگی لێبوردەیی و پێکەوە ژیان بدات ،دەبێت یەکتری قبوڵ بکەین دەبێ ئامادە بین پێکەوە بژین بە رەغمی ئەوەی جیاوازی ئایینی و مەزهەبی و سیاسیشمان هەبێت ئێمە بەوە سەرکەوتووین بەمەش کوردستان سەنگێکی گەورەی بۆ دروست بووە لە هەموو جیهان ،لە هەموو واڵتانی دەرەوە و میللەتانی دەرەوە ،بۆیە ئەمە خاڵێکی گرنگە دەبێت ئێوە داکۆکی لەسەر بکەن ،ئومێدەوارم کە هەموو هەنگاوەکانی پێویست بهاوێژرێن بۆ ئەوەی کارەساتی وەک��و ئ��ەوەی لەبەشی ناوخۆی فیردەوس ڕوونەداتەوە بەڕاستی کارەساتێکی ناخۆشبوو. خۆشەویستان بزوتنەوەی رزگاریخوازی گەلی کوردستان ئەمڕۆ لە قۆناغێکی پێشکەوتوو و حەساس دا تێدەپەڕێت ،چەند ئێمە بەرەو پێش بچین تەحدیاتی زۆر دێتە پێشمان ،بەاڵم دڵنیاتان دەکەمەوە کە مەحاڵە پاشەکشێ بکەین ئێمە هەنگاو دەنێین بەرەو پێشەوە، ئێمە هەنگاو دەنێین بەرەو دەستکەوتی گەورە تر ،چونکە مافی خۆمانە دەبێ هەموو الیەکیش بزانێت عێراقی ئەمڕۆ عێراقی پێش  ٢٠ساڵ ٣٠ ساڵ پێش ئێستا نییە ،عێراقی ئەمڕۆ عێراقێکی تازەیە عێراقێکە لە ئیتحادی ئیختیاری دروست بووە ،لە نێوان کورد و عەرەب ،لەگەڵ رێزی بێ پایانم بۆ هەموو نەتەوەکانی تر کە پێکەوە دەژی��ن وەک��و تورکمان و کلدان و ئاشوری ئەرمەن ،بەاڵم دیارە دوو نەتەوەیی سەرەکی هەن لە عێراق کە کورد و عەرەبن ئەم عێراقە عێراقێکی فیدڕاڵە بە ئیتحاد ئیختیارییە ،ئەو دەستورەی کە ئێستا دەستوری عێراقە بەشی هەرە زۆری خەڵکی عێراق دەنگی لەسەر داوە ئێمە ،پابەندی ئەو دەستورەین ،بەاڵم بەهیچ شێوەیەک رازی نابین لە دەرەوەی ئەو دەستورە رەفتار لەگەڵ هەرێمی کوردستان بکەن ،ئەمڕۆ عێراق لە قەیرانێکی زۆر جدیی دا تێدەپەڕێت ئێمە خەریکی راوێژکردنین لەگەڵ هێزەکانی کوردستانی ،هەروەها لەگەڵ هێزەکانی تری عێراقی بۆ ئەوەی دیراسەتی ئەو هەنگاوانە بکەین کە چۆن دەتوانین لەو قەیرانە دەربچین  ،دەبێت سود لە ئەزموونی رابردوو وەربگرین\nئێمە ئەزموونی راب��ردوو دووب��ارە ناکەینەوە، بەڵکو سود لەو ئەزمونەی رابردوو وەر دەگرین بۆ ئەوەی هەنگاوەکانی داهاتوو پشت بە خوا ببێتە بنبڕکردنی هەموو ئەو قەیرانانەی کە لە عێرق هەن ،ئێمە وەکو کورد هیچ وەختێک بەشێک نەبووین لە گرفتەکان ،بەاڵم بەسەر ئێمەدا فەڕزکرا کە ئێمە هەندێک هەڵوێست وەربگرین ئەرکی خۆمانە ئێمە بەرگری لە مافی خۆمان بکەین لە مافی ڕەوای هەموو گەلی عێراق ،بەتایبەتی لە هەرێمی کوردستان، ه��ەم��ووت��ان دەزان���ن س��ەرک��ردای��ەت��ی بزاڤی رزگاریخوازی گەلی کوردستان هەر لە یەکەم رۆژی شۆرشی ئەیلولەوە زۆر چاک دەردەکەی دیاری کرد بوو کە دەڵێت دیموکراسی بۆ عێراق پێشەکی ،پاشان ئۆتۆنۆمی بۆ کوردستان ،ئەو سەردەمە مانای ئەوەیە بە بێ ئەوەی حکومێکی دیموکراتی لە عێراقدا نەبێت هیچ گرفتێک عێراق چارەسەر ناکرێت ،بۆیە ئێمە داکۆکی لەسەر ئەوە دەکەین ئیلتیزم بە دەستور دەبێ بە کردەوە سیستەمێک و رژێمێکی دیموکراسی حاکم بێت لە عێراق ئەوجا گرفتەکانی عێراق چارەسەر دەبێ ،جارێک هیچ شتێکی ڕوون نییە ئێمە چی دەکەین ئێستا ئێمە لە راوێژکردنداین دیراسەتی ئ��ەو هەنگاوانە دەک��ەی��ن ئەگەر گەیشتینە ئەنجامێک ئەو وەختە ئێمە موکینە شتێک رابگەین ،بەاڵم جارێک هێشتا هەر راوێژ کردنە سەبارەت بەو هەنگاوانەی لە کوردستانی باکور ئەو پرۆسەی کە دەستی پێکردووە پرۆسەی ئاشتی و چارەسەری ئاشتییانەی دۆزی گەلی کورد لە تورکیا ئێمە بە هەموو توانایەکەوەپشتیوانی لێدەکەین ،ئامادەین هەر شتێک بە ئێمە بسپێردرێت بۆ سەرکەوتنی ئەو پرۆسەیە ،چونکە بە تەکید چارەسەری ئاشتییانەی دۆزی گەلی کورد لە کوردستانی باکور دەبێتە سەرکەوتنێکی گەورە بۆ تورک، کورد ،عەرەب ،فارس ،بۆ ناوچەکە بە گشتی بۆ ئاشتی جیهانیش دەبێتە سەرکەوتنێکی گەورە سەبارەت بە رۆژئاوای کوردستانیش بە داخەوە رۆژ بە رۆژ وەزعی سوریا خراپتر دەبێ خەڵکی سوریا دەکوژرێت ،بەاڵم خۆشبەختانە ئەگەر قیاس بکەین ئەو زەرەران��ەی بەر کوردەکان\nک��ەوت��ووە زۆر زۆر کەمترە ل��ەو زەرەران���ەی بەر ناوچەکانی تر ک��ەوت��ووە ،ئێمە لەگەڵ هەموو خەڵکی سوریاین خۆیان بریار دەدەن خۆشبەختانە سەرکەوتین لەوەی کە کوردەکانی سوریا لە ژێر یەک چەتردا بن ،خەریکین لەگەڵ هەموو الیەنەکان بۆ ئەوەی ئایندەیەکی گەش بۆ ئەوانیش دابین بکەین ،ئێمە لەگەڵ مافی گەلی خۆمانین لە هەر کوێێک بێت ،بەاڵم هەر پارچەیەکیش تایبەتمەندی خۆی هەیە خۆیان بریار دەدەن ئەوەی لەسەر ئێمەیە پشتیوانییان لێدەکەین بە شێوەیەکی دیموکراتییانە بە شێوەیەکی ئاشتییانە چارەسەری گرفتەکان بکرێت ،ئێمە هەمیشە ئامادە بووینە ئێستاش ئامادەیین لە پشتگیری لە پرۆسەی ئاشتی لە هەر کوێێک هەبێت ،لە کۆتاییدا دەمەوێت جارێکی ت��ر پیرۆزبایتان لێبکەم داوای سەرکەوتنتان بۆ دەکەم ئومێدەوارم هەمیشە ئەوها پێکەوە ئەو ئاهەنگە بگێڕن ،چونکە ئەمە سەنگی ئێوە زیاتر دەکات واش دەکات هەموو ساڵ ئەگەر تەمەن بمێنێت بەشداریتان بکەین ئەگەر وا نەبێت بەشداریتان ناکەین ،ئیتر هەر سەرکەوتوو بن زۆر سوپاستان دەکەم.\nئومێد خۆشناو ،سکرتێری یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان وتارێکی خوێندەوە: بەناوی خوای گەورە و میهرەبان بەرێز و خۆشەویست س��ەرۆک مەسعود بارزانی بەرێزان نوێنەرانی واڵت��ان و باڵیۆزان و کونسوڵخانەکان لە هەولێری پایتەخت ،بەرێزان ئەندامانی مەکتەبی سیاسی و ئەنجومەنی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرێزان وەزیر و ئەندام پارلەمانانی کوردستان، الوانی شورەی پۆاڵیین ،قوتابیانی سەرە ڕم، هەموو الیەکتان بەخێر بێن بۆ پیرۆزکردنی ١٨ی شوبات بیرەوەری  ٦٠ساڵەی دامەزراندنی هەردوو رێکخراو یەکێتی قوتابیانی کوردستان و یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان ،بۆ ئێمە وەکو یەکێتی الوانی کوردستان ئەمڕۆ لە زەم��ەن��ی ئ��ازادی��دا حکومڕانی خۆیی و خ��اوەن حکومەت و پارلەمان سەرۆکایەتی هەرێم ،ئاسانە مومارەسەی کاری رێکخراوەیی گەنجان و توێژاڵی خۆمان بکەین ،بەاڵم بۆ\nرۆژانێک بەر لە ئەمڕۆ  ٦٠ساڵ بەر لە ئێستا بۆ کاروانی خەباتی کوردایەتی ،لەو دەماندا چ لەباری کۆمەاڵیەتی چ لە ب��اری سیاسی چ لە باری ئابوریدا ئەستەم بوو مەگەر بیر کردنەوەی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان و تایبەت تێڕوانین و روئیای سمبولی نەتەوەییمان مستەفا بارزانی نەمر کە بیر لەوە دەکاتەوە چەترێک بۆ لە ئامێز گرتنی الوانی کوردستان بۆ کۆ کردنەوەی هێز و توانای الوان دروست بکات ،کە ئەوەبوو ل��ە ١٨ی شوباتی ساڵی  ١٩٥٣یەکێتی الوان��ی دیموکراتی کوردستانی تێیدا هاتە دامەزراندن ،ئەمڕۆش یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان پێدەنێتە  ٦٠ساڵەی پشت ئەستور بە سیاسەتی حەکیمانەی سەرۆک بارزانی، کە هەمیشە رێنمایی سەرکردایەتی یەکێتی الوانی کردووە کە تەنیا و تەنیا گوزارشتێکی واقیعانە لە کێشە و داخوازییەکانی گەنج و الوانی کوردستان بکەن ،پشت ئەستور بەو پرانسیپە ئەمڕۆ بە شانازییەوە یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان میمبەری راستەقینەی گەنج و الوانی کوردستانە ،هەمیشە گەنجانە یاخییانە ڕەخنەگرانە لەبەردەم کەموکوڕییەکان دەوستێت و پەنجە لەسەر نەقوستانیەکان دادەنێت ،داکۆکی لە ماف و خواستەکانی الوانی کوردستان دەکات کە پێمانوایە جیلی بەر لە ئێمە هەموو قوربانی ئەو شۆرش و ئەو نەهامەتیە بوونە کە بەسەر خەڵکی کوردستاندا هاتووە ،ئەمڕۆ کاتی ئەوەیە الوانی کوردستان لە هەموو بوارەکاندا گرنگی زیاتریان پێبدرێت لە موشارەکە کردنی هەموو کایە سیاسیەکانی واڵت لە باشترکردنی ب��اری ئ��اب��وری و لە پێشخستنی ئاستی زانستی الوانی کوردستان، بۆیە یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان بێ سڵەمینەوە جارێکی تر پەیمان بە گەنج و الوانی کوردستان دەدات کە هەمیشە داکۆکیکارێکی سەر سەختی ماف و داخوازییەکانیان بێت ،داوا دەکەین لە حکومەت و دەزگا پەیوەندارەکان ئاوڕی جدیتر لە الوانی کوردستان بدەنەوە کە لە رابردوو دا بە شانازییەوە ئێمە یەکێک لەو رێکخراوانە بووین هاوشان لەگەڵ رێکخراوەکانی دیکەی الوانە کوردستان هەمیشە پێداگیریمان لەسەر داخوازییەکانی الوان ک��ردووە ،وەک\nزیادکردنی پێشینەی هاوسەرگیری و زیاتر بەشداری پێکردنی گەنجان لە کایە سیاسی و کۆمەاڵیەتی یەکان و چارەسەر بوونی گرفتی نیشتەجێبوون ،چەندین گرفتی دیکە کە هەمیشە لەمپەر بوونە لە پێشخستنی تواناکانی گەنج و الوانی کوردستان ،لەو ساڵیادەوە بە خۆشحالیەوە رایدەگەێنین کە وەعد و بەڵێنمان بە گەنج و الوان دا زیاتر دەنگی الوان بەهێز بکەین کە هەموومان ئێمە رێکخراوەکانی کوردستان بە بیر و ئایدۆلۆژیای جیاوازەوە کۆک بین لەسەر دوو پرسی گرنگ کە ئەویش پرسی گەنج و الوان��ی کوردستانە ،پرسە نەتەوەیی و نیشتیمانییەکانە بە خۆشحاڵییەوە ت��ەواوی رێکخراوەکانی الوانی کوردستان لە ماوەی رابردوودا گەیشتنینە ئەو ئەنجامەی کە لێژنەیەک یاخود بۆردێکی شەراکەت و راوێژکاری لەگەڵ حکومەت دروست بکرێت کە ئەو بۆردە بەشدار دەبێت لە بریارەکانی تایبەت بە ماف و داخوازییەکانی گەنج و الوان ،بە خۆشحاڵییەوە حکومەت پێشوازییەکی گەرمی لێکردین ئێستا بۆردی شەراکەت لە نێوان رێکخراوەکانی الوان و حکومەت هەیە لە الیەکی تر بۆ پرسە نیشتمانیە نەتەوەییەکان دیسان ئێمە تەواوی رێکخراوەکان بە رێکخراوەکانی ئۆپۆزسیۆن و دەسەاڵتەوە بە خۆشحاڵییەوە ئێستا لە ژێر چەترێک دایین بە ناوی لێژنەی هەماهەنگی بۆ پرسە نیشتیمانی و نەتەوەیییەکان ،کە مەسیری هەمومانە جارێکی تر ل��ەو یادە مەزنەدا ١٨ی شوبات تکا دەکەین داواکارین لە حکومەت و دەزگا پەیوەندیدارەکان بتوانن ئ��اوڕی زیاتر لە گەنج و الوان��ی کوردستان بدەنەوە ،داخوازییەکانیان بە هەند وەربگیرێت و پشت ئەستورین بە رێنماییەکانی جەنابی سەرۆک کە هەمیشە خەمخۆر و پەرۆشی ماف و خواستەکانی گەنج و الوانی کوردستان بووە، ئێمەش وەکو یەکێتی الوان لەو میمبەرانە درێغی ناکەین زیاتر تێکۆشان بکەین لە پێناو خەباتە مەدەنییەکان و شارستانییەکان لە پێناو بەدەستهێنانی ئەو ماف و دەستکەوتانەی کە گەنج و الوان��ی کوردستان شایانی ئەو مافانەن ،ل��ەو ی��ادەش��دا وەک وەف��ای��ەک بۆ دوێنێ پێویستیەکیش بۆ ئەمڕۆ داوای شیفای سەالمەتی بۆ یەکەمین سکرتێری قوتابیان و\nالوانی کوردستان جەنابی مام جەالل سەرۆک کۆماری عێراقی فیدراڵ دەکەین تەمەنا دەکەین کە ئەمڕۆ ئەو زرووفە زیاتر پێویستی پێیەتی بە سەالمەتی بگەڕێتەوە کوردستان ،لەو یادەدا جارێکی تر سەری رێز و ن��ەوازش لە ئاست گ��ەورەی��ی شەهیدان س���ەروەری و سمبوڵی شەهیدان و ساڵو درود بۆ رۆحی فەرەنسۆ دەنێرین کە هەمیشە لە نێو مەجلسی الوان و قوتابیان ئامادەیی هەبووە ،بژی کورد بژی کوردستان هەر شەکاوە بێت ئااڵی کوردستان بە رێبەرایەتی سەرۆکی هێژا سەرۆک مەسعود بارزانی.\nهەر لەو چوارچێوەدا فاتیح مەولەوی زادە، سکرتێری یەکێتی قوتابیانی کوردستان وتاری یەکێتی قوتابیانی پێشکەش کرد: یەکێتی قوتابیانی کوردستان ئەو مێژووە دوور و درێژەی تێپەڕاندووە گومان لەوە دا نییە کە ب��ەردەوام لەگەڵ نوێبوونەوە دابووە لەگەڵ سەرجەم قۆناغەکان ،کە کوردستانی تێدا تێپەڕیوە لە ئێستاشدا وەکو هەموو پێ ئاگەدارین پێشەنگین لە بەرپاکردنی شۆرشێکی زانستی گەورە ،ئەویش بە توند و تۆڵکردنی گرێدانی چەندین پەیماننامە لەگەڵ پەیمانگە جیهانییەکان زانکۆکانی خۆرئاوا و زانکۆکانی ئەمەریکا لە پێناو بەرگری کردن لە مافەکانی قوتابیان و گەیشتن بە فراوانکردنی هزری تاکی قوتابی لە کوردستاندا ،ئەمڕۆ لە سایەی سیاسەتی حەکیمانەی س��ەرۆک ب��ارزان��ی و سەرکردایەتی سیاسی کورد مامەڵەیەکی باش بەرچاو دەکەوێت لەگەڵ پێشکەوتنی سیاسەت لە گۆرەپانی سیاسی هەرێمی کوردستان و عێراق و ناوچەکە بە شێوەیەکی گشتی ،لەم نێوەندەشدا رێکخراوەکەمان هەر وەک چۆن لە راب��ردوودا بێ سڵمینەوە پاڵپشتی خۆی راگەیاندووە کە پشتگیری هەر سیاسەتێکی حەکیمانە دەکات کە خزمەت بە دۆزی کورد و شەهیدەکانمان بکات ئەمڕۆش هەمان سیاسەت پەیڕەودەکات. بەرێزان یەکێتی قوتابیانی کوردستان لە یادی  ٦٠ساڵەی دامەزراندنیدا جەخت لەسەر پیشەیی بوونی کاری رێکخراوەیی بزوتنەوەی قوتابیان دەکات خۆشی بەکردار مومارەسەی\nئەو بانگەوازەی دەکاتەوە ،بۆیە داواکارین لە پارلەمانی کوردستان یاسای هەڵبژاردنی قوتابی و خوێندکاران پەسند بکات تا قوتابیان ئازادانە لە پرۆسەیەکی دیموکراسیانە نوێنەرەکانی خۆیان هەڵبژێرن ،لەم رێگەیەشەوە قوتابیان کە هەستیارترین توێژی کۆمەڵگایە دەتوانن مومارەسەی دیموکراتیانەی مافی خۆیان بکەن لە پێناو ئایندەیەکی گەش بۆ گەل و نیشتیمان، ئاشکرایە الی هەمووتان کە دوا بە دوای کۆتایی هاتنی جەنگی جیهانی دووەم بە سود وەرگرتن لە ئەزموونی خۆرئاوا لەگەڵ پێویستیەکانی ناوچەی رۆژهەاڵتی ناوین بە دروستبوونی ئەو رێکخراوەی کە ئێمە باسی لێوە دەکەین، ه��ەروەه��ا رێ��ک��خ��راوە پیشەییەکان لەگەڵ دروستبوونی ژینگەی سیاسی و کۆمەاڵیەتی لە ن��اوچ��ەک��ەدا لە زۆر ڕووی ت��رەوە وەک دەزانن رێکخراوە جەماوەریی و پیشەییەکان سەرییان هەڵدا ،بەرەو گەشەسەندن رۆیشتن باشوری کوردستان لەو ڕەوت��ەی ناوچەکە بە پاشنەکەوت وەک پێویستیەکی مێژوویی واقیعی س���ەردەم بە ب��ڕی��اری حەکیمانەی کۆنگرەی سێی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ژێر رێنمایی و راسپاردەی جەنابی رەحمەتی مەال مستەفای بارزانی بریاری دامەزراندنی رێکخراوەیی پیشەیی و جەماوەرییەکان درا، ل��ەم نێوەندەشدا پ��اش بڕیارەکە لە ١٨ی شوباتی  ١٩٥٣ئەم رێکخراوە کە رێکخراوی توێژی قوتابیانە دام��ەزرا لێرەوەش یەکەم ئەزموونی مێژوویی کاری رێکخراوەیی قوتابیانە لە باشوری کوردستان دەستی پێکرد بووە یەکەمین وێسگەی خەباتی کاری قوتابیانەی پیشەیی بە ئاراستەی نەتەوایەتی کەوتە مەیدانی خەباتکردن ،لێرەشەوە پێمباشە بە کورتی ئاماژە بەوە بکەم هۆکارێکی گەورە لە گرنگی دامەزراندن و پێویستی بوونی یەکێتی قوتابیان بەو قۆناغەی تێپەڕی ئەویش ئەوەیە کە پێشتر یەک رێکخراوی پیشەیی قوتابیان هەبوو لە سەر ئاستی ئیراقدا کاری دەکرد، کە ئەویش یەکێتی گشتی قوتابیانی ئێراق بوو کە هەموو مافێکی مومارەسەی کاری رێکخراوەیی پیشەیی بوونی زەوت کرد بوو لە قوتابیانی کورد و کەمایەتیەکانی ئێراق ،ئەمە بووە هۆکاری ئەوەی ئەو رێکخراوە داببەزێت\nوەکو زەروورەتێکی رەها لە مەیدانی کاری رێکخراوەیی ،هەر ئەمەش وایکرد یەکێتی قوتابیانی کوردستان ببێتە خاڵی وەرچەرخانی کۆکردنەوەی بیری جیاوازی سەرجەم قوتابیانی کوردستان لە یەک بازنەدا ،تا ئێستاش شانازی بەوە دەکەین کە تاکە رێکخراوی قوتابیانەی کوردستانە کە لە ماوەیەکی کورتدا باوەشی بۆ سەرجەم قوتابیان کردەوە لە مومارەسەکردن و ماف و کارکردنی لە پێناو ئامانجە نەتەوەیی و پیشەییەکاندا لە کاتێکی ئەوادا کەسی بە ویژدان ناتوانێت مێژووی  ٦٠ساڵەی ئەو یەکێتیە هەڵسەنگێنێت ،بەاڵم بە کورتی دابەشبوونی مێژووی ئەو رێکخراوەتان بۆ ڕوون دەکەینەوە کە بە شانازییەوە لە گشت قۆناغەکاندا ڕۆڵی کاریگەری بینیوە لە خزمەتکردن بە قوتابیان ب���ەردەوام لە داهێناندا ب��ووە بە لەبەرچاو گرتن بە هەست ک��ردن بە بەرپرسیارەتی لەبەرامبەر بە دۆزی میللەتەکەمان و پیادە کردنی ئەرکە نیشتیمانییەکان کە بەشداری ک��ردن ب��ووە لە چاالکییە نەتەوەییەکان و گۆشکردنی بیری نەتەوییانەی قوتابیان بە چەند قۆناغێک تێپەڕیوە یەکەم قۆناغی نهێنی ب��ووە پاشان قۆناغی خەباتی شاخ پاشانیش قۆناغی ئاوارەیی پاشانیش راپەرین و قۆناغی دوای پرۆسەی ئ���ازادی ئێراق. دەخوازین بەوەی بوارێکی فراوانتر بدرێت بە رێکخراوەکان بۆ خزمەتکردنی مومارەسەکانی کاری رێکخراوەییان بۆ خزمەتکردنی توێژە جیاجیاکانی ناو کۆمەڵگا ،لە کۆتاییدا ساڵو دەنێرین بۆ گڵکۆی شەهید فەرەنسۆ هەریری خۆشەویستی نێو دڵی قوتابیان الوان کە ل��ەی��ادی دام��ەزران��دن��ی یەکێتی قوتابیانی کوردستاندا بە دەستی چەپەڵ و شەمشەمە کوێرەکانی ئازادی تیرۆر کران ساڵو بۆ تەواوی شەهیدانی کوردستان و شەهیدانی بزوتنەوەی قوتابیان و سەوەر و سەر قافڵەیان بارزانی ب��اوک و کاکە ئیدریسی جوانە م��ەرگ بژی کورد بژی کوردستان هەر شەکاوە بێت ئااڵی قوتابیان و ئاالی کوردستان. لە کۆتاییدا مەراسیمەکە بە کۆنسێت و گۆرانی بۆ هەر یەک لە هونەرمەندان میرە و لۆکە و مۆنیکا و عەبدولقەهار زاخۆلی کۆتای هات.\nئادار مانگی کوردان لە  ١٩٠٣/٣/١٤سەرکردەی مێژوویی کورد بارزانی نەمر هاتۆتە دونیا ،بارزانی لە ماوەی ژیانیدا سەرکردایەتی چەندین شۆرش و بەرخودانی کردوووە ،گرنگترینیان شۆرشی ئەیلول بوو کە ماوەی  ١٤ساڵی خایاندووە ،بارزانی یەکێکە لە کاریزماترین سەرکردەی کورد لە سەدەی بیستەمدا پێشکەوتن\nلە مانگی ئادار (ئازار) ،یا مارس یاخود رەشەمێ نەورۆز زۆرترین ڕووداو بۆنە و یادەوەری و سەرکەوتنو شکست لەو مانگەدایە ،مانگی ئادار بۆ گەلی کورد تایبەتمەندی خۆی هەیە جیاوازە لە مانگەکانی تری ساڵ گرنگترین ڕووداو و یادەوەرییەکانی ئەو یادە ئەمانەن» *نەورۆز یەکێکە لە جەژنە نەتەوەییەکانی کورد، هاوکات لەگەڵ کوردیش نەتەوەکانی رۆژهەاڵتی ناوەراست نەورۆز بە جەژنی خۆیانی دەزانن واتە ن��ەورۆز مۆرکێکی رۆژهەاڵتی وەرگ��رت��ووە ،هەموو نەتەوەکانی رۆژه��ەاڵت بە جەژنی خۆیان دادەنێن ئەوەی پەیوەندی بە کوردەوە هەبێت ،یەکەم رۆژی نەورۆز سەری ساڵی کوردییە بە سەرەتای وەرزی بەهار دادەن��درێ��ت لە باشوری کوردستان تۆفیق بەگ (پیرەمێرد) رۆڵێکی گرنگی هەبووە لە زیندوو کردنەوەی نەورۆز. *لە  ١٩٠٣/٣/١٤سەرکردەی مێژوویی کورد بارزانی نەمر هاتۆتە دونیا ،بارزانی لە ماوەی ژیانیدا سەرکردایەتی چەندین شۆرش و بەرخودانی کردوووە، گرنگرترینیان شۆرشی ئەیلول بوو کە ماوەی ١٤ ساڵی خەیاندووە ،بارزانی یەکێکە لە کاریزماترین سەرکردەی کورد لە سەدەی بیستەمدا. لە  ١٩٤٧/٣/٣١پێشەوا ق��ازی محەمەد لە گۆرەپانی چوار چرای شاری مەهاباد ،لە الیەن رژێمی ئەوسای ئێرانەوە لە سێدارەدرا ،پێشەوا بۆ یەکەمجار لە مێژووی گەلی کورددا ،کۆمارێکی کوردی راگەیاند خ��ۆی س��ەرۆک کۆمار ب��وو پایتەختەکەی شاری مەهاباد بوو ئەو کۆمارە نزیکەی  ١١مانگێک درێژەی کێشا دواتر لەناوبرا. *دوای  ٩ساڵ لە شۆرش و بەرخودان حکومەتی عێراقی دانی نا بە مافە رەواکانی گەلی کورد لە چوارچێوەی رێکەوتننامەی یانزدەی ئازاری ١٩٧٠ی\nنێوان شۆرشی کوردی و حکومەتی ئەوکاتی عێراقی. *لە ئەنجامی گەلە کۆمەکی نێودەوڵەتی پیالنێکی هەرێمی لە چوارچێوەی رێکەوتننامەی جەزائیری نێوان س��ەدام حوسێن رەزای شای پەهلەوی بە نێوندگیری هاواری بومدین لە  ١٩٧٥/٣/٦عێراق و ئێران رێکەوتن بەو هۆییەوە شۆرشی رزگاریخوازی کورد تووشی نسکۆ هات. *ل��ە ب����ەرواری  ١٩٧٩/٣/١ل��ە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی ویالیەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا بارزانی نەمر کۆچی دوایی کردووە. *رژێمی بەعس لە  ١٩٨٨/٣/١٦بە دڕندانەترین شێوە ش��اری هەڵەبجەی کیمیا ب��اران ک��رد ،بەو هۆیەوە زیاتر لە  ٥هەزار هاواڵتی سڤیلی ئەو شارە بوونە قوربانی و زیاتر لە  ١٠هەزار هاواڵتی بریندار بوون ،لەگەڵ ئاوارە بوونی هەزارانی دیکەو و بێ سەروشوێن بوونی سەدانی تر ،جینۆسایدی هەڵەبجە یەکێک بوو لە تراژیدیترین تاوانی سەدەی رابردوو لە دوای جینۆسایدی هیرۆشیما و ناکازاکی لە یابان، تەواوی واڵتانی دونیا بێدەنگیان بەرامبەر ئەو تاوانە هەڵبژارد. پانۆرامای راپەڕین راپەڕینی بەهاری ١٩٩١ی گەلی کوردستان لە مێژووی کورددا بۆتە خاڵی وەرچەرخان و سەردەمێکی نوێ و جیاکردنەوەی نەوەکان لەیەکتر نەوەی پێش راپەرین و نەوەی دوای راپەرین ،ئێستا کە ٢٢ساڵ بەسەر ئەم ڕووداوە گرنگەی خەڵکی کوردستان تێپەڕیوە تا ئێستا دەرئەنجامەکانی راپەرین درێژەیان هەیە ،چونکە دوای راپەرینەکە هەڵبژاردنی یەکەمین خولی پارلەمانی کوردستان ئەنجامدرا ،ئەنجامی ئەو هەڵبژاردنە شەڕێکی نەخوازراوی ناوخۆ بوو زیانێکی زۆری لە هەرێم دا هەرێمی کردە دوو ئیدارە ،بێجگە\nل��ەوەش دوای راپەرین پارلەمانی کوردستان لە  ١٩٩٢/١٠/٤بریاری مافی فیدراڵی لە چوارچێوەی عێراقدا دا ،ئەم بڕیارەی پارلەمان لە دەستوری عێراق لە ساڵی  ٢٠٠٥چەسپێندرا ،تا ئێستا فیدراڵەت لە عێراقدا کێشمەکێشی لەسەرە ،خودی راپەرینیش دەرئەنجام و درێژەپێدەری بزاڤی رزگاری خوازی کوردبووە.  ١٩٩١/٣/٣وەکو دەستپێکی راپەرین لە قەزای خەبات(کەڵکی یاسین ئاغا)ی هەولێر شەرێک لە نێوان پشدەرییەکان و بنکەی پۆلسی ئەو قەزایە ڕوویدا وقوربانی لێکەوتەوە.\n ١٩٩١/٣/٥بۆ یەکەمجار راپەرینی خەڵکی کوردستان لە رانیە دەستی پێکرد ئەو شارە پاک کرایەوە لە رژێم هەمان رۆژیش چوارقوڕنە و دەشتی بێتوین و حاجیاوە و سەرکەپکانیش گرتوە.  ١٩٩١/٣/٦ناوچەی بازیان و دوو ناوچەی دەشتی پشدەر ئازاد کرا.  ١٩٩١/٣/٧جەماوەری شاری سلێمانی ڕاپەرین و هەڵیان کوتایەسەر حامیەی پۆلیس و سەرایان ئازاد کرد بۆ بەیانییەکەی قەاڵی ئەمنە سورەکەی ناو شاری سلێمانییان ئازادکرد ،هەروەها معەسکەر سەالمیان کۆنتڕۆڵ کرد ه��ەزاران سەرباز تەسلیم بوون.  ١٩٩١/٣/٨راپەڕین لە چەمچەماڵ ،هەڵەبجە، عەربەت ،زەرایەن ،پیرەمەگرون ..،دەستی پێکرد رێگا سەرەکییەکانی نێوان سلێمانی_ کەرکوک کۆنتڕۆڵ کران.  ١٩٩١/٣/٩جەماوەری کۆیە ،شەقاڵوە ،ئۆردگای زۆرەملێ باسرمە راپەڕین.  ١٩٩١/٣/١٠جەماوەری شارۆچکەکانی سۆران، حاجی ئۆمەران ،مێرگەسوور ،چۆمان ،سپیلک، خەلیفان ،هەریر ،باتاس ،مەسیف ،تەق تەق، ئاغجەلەر ،قەرەهەنجیر راپەڕین.  ١٩٩١/٣/١١جەماوەری شاری هەولێر راپەرین\nهەڵیان کوتایەسەر دایەرەکانی (ئەمن و جەیشی شەعبی) هەولێریان پ��اک ک���ردەوە لە بەعسی. هەر هەمان رۆژ کەسنەزان ،بنەساڵوە ،دارەت��وو، ئۆردوگاکانی قوشتەپە ،شاوێس ،پیرزین ،مەالئۆمەر، جدیدە ،تۆبزاوە ،کەورگۆسک ،بەحرکە ،بەرحوشتر ئازاد کران.  ١٩٩١/٣/١٢ج��ەم��اوەری جەلەوال و خانەقین راپەڕین ئازادبوون هەمان رۆژ ناحیەی مەخمور و ئاکرێ ،بجیل ،سورچیایەتی ،بەردەرەش ،دینارەتی، زێبار ،شێخان ئازاد کران.  ١٩٩١/٣/١٣جەماوەری زاخۆ ،دەشتی سلێڤان، راپەڕین .لە سنوری کەرکوک شارۆچکەی پردێ ئازاد کرا لە گەرمیانیش کەالر و جەبارە ئازاد کران.  ١٩٩١/٣/١٤جەماوەری شاری دهۆک راپەڕین و هەڵیان کوتایەسەر دایەرەکانی (ئەمن و ئیستخبارات و ئالیات و لیوا و فرقەی حزبی) هەر هەمان رۆژ ناوچەکانی زاوێتە ،سەرسەنگ ،دێرەلوک،شێالدزێ، ئامێدی ،بامەڕنێ ،ئازاد بوون.  ١٩٩١/٣/١٥جەماوەری شارۆچکەی سمێل راپەرین  ١٩٩١/٣/١٦شاخی (سەربەشاخ و قەرەچوغی مەخمور) ئازاد کرا  ١٩٩١/٣/١٨شارۆچکەی پردێ و دەوروب��ەری ئازاد کرا\n ١٩٩١/٣/١٩دەوروبەری شاری کەرکوک ئازاد کرا  ١٩٩١/٣/٢٠جەماوەری شاری کەرکوک راپەڕین شارەکە ئازاد بوو  ١٩٩١/٣/٢١ئاگری نەورۆز لە کەرکوک کرایەوە شەڕ لە معەسکەر خالید بەردەوام بوو  ١٩٩١/٣/٢٧رژێمی بەعس شاری کەرکوکی داگیر کردەوە. *ل��ە  ١٩٩١/٣/٣١گەلی ک��ورد ل��ە باشوری کوردستان لە ترسی دووب��ارە بوونەوەی ئەنفال و کوشتن شارەکانی کوردستانیان چۆڵ کرد ،کۆچی کوردان دەستی پێکرد یەکێک لە دەرئەنجامەکانی راپ��ەڕی��ن و ک��ۆڕەوەک��ە دەرک��ردن��ی بریاری ٦٨٨ ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیەکگرتووەکان لە  ١٩٩١/٤/٥ئەم بڕیارە لە هەلومەرجێکی دژوار و سەخت دەرچ��وو ئەنجومەنی ئاسایش نەیدەتوانی خۆی لە بەرپرسیارەتی مرۆڤایەتی بە دوور بگرێت و تەدەخول نەکات ،لە بارێکی دەروونی ناسک لە بەرامبەر کۆرەوی سێ ملیۆنی کوردی عێراقی بۆ واڵتانی دراوسێ لە ژێر فشاری ڕای گشتی جیهانی پەشۆکاوە بۆ چ��ارەن��ووس��ی کۆمەاڵنی خەڵکی کوردستان لەوێیەوە دیسان پرسی کورد هاتەوە ئاراوە لە ناوەندە مرۆیی و میدیا جیهانییەکان گرنگی پێدرا.\nئەزموون و بیرەوەری عەبدواڵ ئەلیاس :ساڵی  ١٩٨٨چەندین رێپێوان لە تارانی پایتەختی ئێران بۆ ئیدانەکردنی کیمیا بارانکردنی هەڵەبجە سازکرا،یەکێـتی الوان بەشداریەکی فراوانی تێداکرد ئامادەكردنی :نـەوزاد فـوئـاد رەشید\nع��ەب��دوڵ�ڵا ئەلیاس ک��ارگ��ێ��ڕی پێشووی مەکتەبی سکرتاریەتی یەکێتی الوان��ی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی ١٩٨٤وە تا  ٢٠٠٤لە یەکێتی الوان کاری کردووە. پ :عەبدوڵاڵ ئەلیاس کێیە؟ و :من عەبدوڵاڵ ئەلیاس خدر لە ساڵی  ١٩٧٠لە ئاکرێ لە دایک بوومە ،لە ساڵی ١٩٨٤ەوە لە ئێران پەیوەندیم بە یەکێتی\nقوتابیان و الوان��ی کوردستان ک��ردووە ،تا کۆنگرەی  ٦من ب���ەردەوام بوومە لە کارو چاالکی لەو رێکخراوەدا. پ :چۆن هاتییە ناو یەکێتی الوان؟ چی سەرنجی راکێشای بۆ ئ��ەوەی پەیوەندی بەو رێکخراوەوە بکەی و چەندین ساڵ لەو رێکخراوە کار بکەی؟ و :ئێمە لە ساڵی  ١٩٧٥ئ��اوارەی واڵتی\nئێران ب��ووی��ن ،ئ��ەو کاتی ئێمە ب���ەردەوام لەناو کاروچاالکی ش��ۆرش بووین ،ه��ەردوو رێکخراوەکە پێکەوە بوون یەکێتی قوتابیان و الوانی دیموکراتی کوردستان ،ئێمە وەکو گەنج بەشداری زۆر کاروچاالکی یەکێتی قوتابیان و الوانی دیموکراتی کوردستانمان دەکرد ،بە تایبەتی گێڕانی ئاهەنگ بۆ بەرزکردنەوەی ورەی شۆرشگێڕی ئ��اوارەک��ان کە تووشی\nئایا لە کۆنفراسی ساڵی  ١٩٨٦بەشدار بووی؟ و :لە کۆنفراسی هەشتاو شەش ئەو کاتی من بەرپرسی رێکخراوی شۆرشی قوتابیان و الوان بووم لە شنۆ ،دەعوەت کرام کە بچمە بەشدار بم ئیشێک هاتە پێش من نەچووم هەڤاڵێک چ��وو بەناوی شاکر عوسمان بە نوێنەرایەتی رێکخراوی شۆرش بەشدار بوو وەکو عەبدوڵاڵ ئەلیاس بەشدار نەبوومە لە کۆنگرەی ئازادییەوە هەتا کۆنگرەی شەشەمی  ٢٠٠٤بەشدار بوومە. پ :ل��ە ک��ۆن��گ��رەی ئ���ازادی پلەی چیت وەرگرت؟ و :پێش ئەوەی من بچمە ناو کۆنگرە لە مەکتەبی سکرتاریەتی یەکێتی قوتابیان و الوان لە هەولێر لە هۆتێڵ شیراتۆن بووم، پێشتر مامۆستا عادل پاشان رێبەر بەرپرسی لقی هەولێری الوان و قوتابیان بوو ،لەسەر ئەمری مەکتەبی سکرتاریەت من لە مانگی ٤ی  ١٩٩٣گواسترامەوە بۆ لقی هەولێری قوتابیان و الوانی دیموکراتی کوردستان وەکو کارگێڕی لق ،دوای دوو مانگ بوومە بەرپرسی لقی هەولێری الوان و قوتابیان لە کۆنگرەی ئازادی کە هەردوو رێکخراو لێک جیابوونەوە من لە رێکخراوی یەکێتی الوان��ی مامەوە بەرپرسیارەتی لقی ئاکرێ یەکێتی الوانم پێ راسپێردرا. پ :دوای کۆنگرەکە ئۆفیسی مەکتەبی سکرتاریەت لە کوێ دامەزرا؟ و :مەکتەبی سکرتاریەتی یەکێتی قوتابیان و الوانی دیموکراتی کوردستان لە هۆتێڵی شیراتۆن دام���ەزرا جارێکی تر دەستی بە خەباتێکی تر کرد و دامەزراندنەوەی لقەکان و جێگای خۆشحاڵییە کە بۆ یەکەمجار لە ١٨ی شوباتی  ١٩٩٢یەکەم ئیزگەی رادیۆی الوان لە\nنائومێدی نەبن ،بێجگە لەوەش خزمەتکردنی توێژی قوتابیان تاکو رەوانەی دەرەوە بکرێن بۆ ئەوەی پەرە بە خوێندنی خۆیان بدەن، خزمەتی کوردستان بکەن بەشداری من لەو کار و چاالکییانە نەخاسمە هەندێک کۆڕ و سمینار و ئاهەنگی جەماوەری زۆر بابەتی تری نەتەوەیی منی هاندا بۆ ئەوەی پەیوەندی بەو رێکخراوە بکەم ،جێگای خۆشحاڵییە کە یەکەمجار لە ساڵی  ١٩٨٤تا ساڵی ٢٠٠٤ من بەشانازییەوە لەو رێکخراوە بەردەوامیم پێداوە دەتوانم بڵێم قوتابخانەیەک بووە بۆ پێگەیاندنی کادری بە توانا بۆ ناو رێزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان. پ :یەکەم چاالکیتان لەو رێکخراوەدا چی بوو؟ و :یەکەم چاالکی بەشدارییم کرد بێت وەکو ئەندامی تیپێکی مۆسیقا چوومە ناو کۆرسەکە وە سرودی ئەی رەقیب و ئەی شەهیدانمان دەگوت ،زیاتریش بۆ یادی نەورۆز و بیرەوەری بارزانی نەمر بەشداربووم. پ:ڕۆڵ���ی یەکێتی الوان لە ه��اوک��اری و یارمەتیدانی بریندارەکانی کارەساتی ئۆردوگای زێوە چۆن بوو؟ و:فڕۆکەکانی رژێمی بەعس چەندین جار هێرشیانکرد زێوەش نەیتوانی بەرگری بکات ئەو کارەساتە لە ساڵی  ١٩٨٦بوو نزیکەی  ١٣٠کەس شەهید بوون بە دەیانیش بریندار بوون زۆریش هەتا ئێستا بێ سەروشوێنەن و کەس نازانی الشەیان چی بەسەر هاتووە، لەو دەمی وەکو رێکخراوی الوان و قوتابیان سەرەڕای ئەوەی بەرپرسی رێکخراوەکە و عەلی سالح و غازی حوسێن و زۆر کادری چاالکمان شەهید ب��وون ،ب��ەاڵم جێگای خۆشحاڵییە الوان بە ورەیەکی بەرزەوە شەخسی جەنابی سەرۆکیش لەو رۆژەدا ئامادە بوو ،چووە ناو خەڵکە بە چاوی خۆیان ئەو کارەساتەیان دیت ڕۆڵی الوان لە گەیاندنی بریندارەکان بۆ نەخۆشخانەکانی کۆماری ئیسالمی ئێران ،بە پێکهێنانی لێژنەی دەیانی کەسی گەنج و الو بۆ بەخشینی خوێن بۆ بریندارەکان و ناشتنی  ١٣٠تەرمی شەهید لە گۆڕستانەکانی زێوە بە\nگشتی کارەساتێکی زۆر دڵتەزێن بوو ،بەاڵم ڕۆڵی یەکێتی قوتابیان و الوان جێگای رێز بوو هەتا شەخسی جەنابی سەرۆکیش رێز و پێزانینی ئاراستەی مەکتەبی سکرتاریەتی قوتابیان و الوان کرد. پ :کار و چاالکی یەکێتی الوان لە ئێران چی بووە؟ و :لەکاتی ئ��اوارەی��ی تاکە رێکخراوی جەماوەری لەسەر ئاستی هەموو حزبەکان یەکێتی قوتابیان و الوان���ی دیموکراتی کوردستان بوو رۆڵی ئەو رێکخراوە بە شاهێدی مێژوو جێگای رێزە ،پاش شکستی شۆرش بە هەزاران ئاوارە ڕوویان کردە ئێران وەکو پشتگیری کردن لە پێناو رێبازی پارتی و بارزانی ئەوکاتە بارزانی نەمر سەرەڕای ئەوەی تووشی نەخۆشییەکی گرانیش بوو راسپاردەی هەبوو کە پێویستە توێژی قوتابیانی کورد لە بیر نەکرێت ئەوکاتی سکرتاریەتی قوتابیان و الوان��ی تەکلیف کرد کە سەرژمێرییەکی گشتی بۆ ئەو قوتابیانە بکرێت کە بڕوانامەی خوێندنی ئامادەییان بەسەرەوەیان هەیە، سەرژمێری کرا بە هەزاران قوتابی رەوانەی ئەوروپا و ئەمەریکاکران هەتا رەوانەی واڵتانی رۆژهەاڵتیش ک��ران کە درێ��ژە بە خوێندنی خۆیان ب��دەن بتوانن رۆژێ��ک لە رۆژان بە بڕونامەی ب��ەرزەوە بگەڕێنەوە واڵتی خۆیان خزمەتی ئاوەدانکردنەوەی کوردستان بکەن، ئەو رێکخراوە رۆڵی هەبووە لە بەرزکردنەوەی هەستی نەتەوایەتی و جۆشدانی هەستی شۆرشگێری ،هەروەها ئاسانکارییمان بۆ ئەو قوتابیانە دەکرد کە لە ئێران دەیانخوێند لە دابینکردنی شوێنی حەوانەوە و زەمانات کە باشتر بەردەوامی بە خوێندنی خۆیان بدەن، وەکو قوتابیان و الوان زۆرجار خۆپیشاندان و رێپێوانیان دەگێڕا دژی ئەو رەفتارانەی رژێمی بەعس بەرامبەر بە گەلی کورد دەکرا لە ساڵی  ١٩٨٨چەندین رێپێوانی زۆر گەورە لە تەهرانی پایتەختی کۆماری ئیسالمی ئێران ئەنجام دران بۆ ئیدانەکردنی کیمیا بارانکردنی هەڵەبجە و بالیسان وبادینان. پ :بەشداری چەند کۆنگرەی الوانت کردووە\nجێگای خۆشحاڵییە کە بۆ یەکەمجار لە ١٨ی شوباتی  ١٩٩٢یەکەم ئیزگەی رادیۆی الوان لە هۆتێڵی شیراتۆن دامەزرا\nهۆتێڵی شیراتۆن دامەزرا. پ :ڕۆڵی یەکێتی الوان لە دوای راپەرێن چی بوو؟ و :پاش راپەرین لەو سەردەمە ناخۆشە گەمارۆ لەسەر کوردستان هەبوو رێکخراوی قوتابیان و الوان بەتایبەتی لقی هەولێر رۆڵێکی بااڵیان هەبوو کە پرۆسەی خوێندن نەوەستێت ،بێجگە لەوە وەکو لقی هەولێر خزمەتێکی زۆری جۆشدانی هەستی رۆشنبیری و شۆرشگێڕی الوانی دەکرد ،پاش راپەرین لە هەر سێ بواری وەرزشی رۆشنبیری هونەری بە دەیان هونەرمەند لە ژێر چەتری الوان و قوتابیان کۆکرانەوە لە بواری رۆشنبیریش لە سازدانی دەیان فیستڤاڵی رۆشنبیری وەکو شیعر و پەخشان و کۆڕ و سمینار لەسەر مێژووی سیاسی و ئەدەبی گەلی کورد و گێرانی دەیان ئاهەنگی جەماوەری و زیندووکردنەوەی ن�����ەورۆزی پ��ی��رۆز ،ل��ە ب����واری وەرزش����دا رێکخراوەکەمان هەستی بە گرنگی وەرزش ک��رد ،پ��اش راپ��ەری��ن بەرنامەیەکی پوختی هەبوو کە بتوانێت خزمەتی وەرزشکاران بکات لە دەی��ان فیستیڤاڵی وەرزش��ی لە سنوری هەموو لقەکانی الوان و قوتابیان یەکێک لەو خوالنە خولی بارزانی نەمر بوو کە ئێستا بۆتە فیستیڤاڵی بارزانی نەمر لەسەر ئاستی هەرێم، ئەوە زۆر گرنگە بە هەزاران تیپی میللی لەو چوارچێوەی خولی بارزانی نەمر بەشدارییان کردووە. پ :بۆ ئێوە قورس نەبوو ئەزمونی ئەو رێکخراوە شۆرشگێڕە بێنن بۆ کوردستانێکی ئازاد و باوەڕهێنانی الوان بەوەی ئەو رێکخراوە بەدیهێنەری خواست و داخوازییەکانیەتی؟ و :نەخێر قورس نەبوو ،وەکو رێکخراوەکە لقمان لە شارەکان هەبوو وەکو لقی هەولێر نەینەوا سلێمانی کەرکوک ئ��ەو رێکخراوە کۆمەڵێک باڵو ک��راوەی هەبوو دەگەیندرایە خەڵکەکە ،خەڵک ئ��اگ��ەدار ب��وو کە بەڵێ رێکخراوێک هەیە بەناوی یەکێتی قوتابیان و الوان دیموکراتی کوردستان ،لە چوارچێوەی ئ��ەو گ��ۆڤ��ارە سیاسەتی ئ��ەو رێ��ک��خ��راوە دەگەێندرا خەڵک بۆنمونە لە سااڵنی ١٩٧٠ هەتا  ١٩٧٣لە رۆژنامەی برایەتی الپەرەیەک\nهەبوو تایبەت بوو بە کار و چاالکی الوان و قوتابیان ،بەرنامەیەکی هەفتانە هەبوو لە رادی��ۆی بەغدا ،گۆڤاری پێشکەوتن هەبوو، گۆڤاری خەباتی قوتابیان و الوان هەبوو، گۆڤاری بەیان هەبوو لقی کەرکوک دەری دەکرد ،گۆڤاری موژدە هەبوو لقی سلێمانی دەری دەکرد ،گۆڤاری هیوای قوتابیان و الوان لقی ئاوارە دەری دەکرد ،گۆڤاری رۆژی الوان لقی نەینەوا دهۆک دەری دەکرد ،ئەو گۆڤارانە بە بەردەوامی لە رێکخستنە نهێنیەکانەوە دەگەێندرایە خەڵک ،خەڵکیش ئاگەدار بوو لە سیاسەتی ئەو رێکخراوە بەرنامەش لە ئێزگەی دەنگی شۆرش هەبوو خەباتی رێکخراوەکەمان خەباتێکی کوردستانی نەبوو ،بەڵکو خەباتێکی نێودەوڵەتی ب��وو بگرە لە  ١٤فیستیڤاڵی جیهانی الوان و قوتابیان نوێنەرییان هەبووە لە ساڵی ١٩٥٥ەوە هەتا  ١٩٨٧لە چەندەها کۆنفراسی نێودەوڵەتی بەشدار بوون. پ :ئ��ەو س��ەردەم��ەی تۆ بەرپرسی لقی هەولێر بووی کار و چاالکیتان چی بوو؟ و :رێز و حورمەتی بێ پایانم هەیە بۆ خەڵکی هەولێر ه��ەر چەند م��ن هەولێری نیم ،بەاڵم خۆم بە هەولێری دەزانم ،چونکە یەکەمجار کە شوێنێک منی هان دابێت بۆ ئەوەی بچمە ناو خەڵک پێشتر لەناو مەکتەبی سکرتاریەت ب��ووم لەناو چوارچێوەیەکی زۆرتەسکدا ،هەرچەند من بوومە بەرپرسی لقی هەولێری یەکێتی قوتابیان و الوان چەند مانگێک مابوو کۆنگرەی ئازادی بکرێت خەڵک زۆر دەیانوت تۆ گوازرایەوە لقی هەولێر چەند مانگێک م��اوە بۆ کۆنگرە دەرناچی ریسوا دەبی ،بەاڵم پێشتر خەڵک بە باشی باسی هەولێریان دەکرد زۆر لە خزمانی خۆمان لە بادینان کە تووشی ئەنفال بوون هاتنە هەولێر باسی مرۆڤایەتی و مرۆڤدۆستی هەولێرییان دەکرد ،خەڵکی هەولێر پاروی دەمی زارۆکی خۆیان دەردەهێنا دەیاندا بەو وانەی هاتبوونە بەحرکە و قوشتپە و ئەو شوێنانە خەڵک دەیانوت مرۆڤدۆستی هەبێت هەر هەندەی خەڵکی هەولێرە ،بۆیە کە ئ��ەوان باسیان دەکرد منیش وتم زۆر ئاساییە هەموو کەس لەگەڵ خەڵکی هەولێر دەگونجێت ،بە بێ دوو\nدڵییەوە ئیشی باشمان کرد ،چووینە کۆنگرە جێگای خۆشحاڵییە ئەوەی لە سەرکردایەتی الوان من یەکەم دەنگی کۆنگرەی ئازادیم هێنا ،چووینە هەولێر ئەوانەی ئیشیان لەگەڵ دەک���ردم کۆمەڵێک گەنجی زۆر م��ان��دوو و خۆبەخش بوون یەکێک لە هەڵمەتەکانی لقی هەولێر پاککردنەوەی شار و نەخۆشخانەکان بوو یارمەتی خێزانە هەژارەکانمان دەدا. پ :دەوترێت خۆشەویستیەکی زۆر لە نێو دڵی گەنجەکانی ئاکرێ هەیە بۆ تۆ؟ و :م��رۆڤ ش��وک��ری خ��وا بکات ک��ە ئەو رەوشتەی بە من داوە من قەرزداری دایک و باوکی خۆمم کە منیان بەو شێوەیە پەروەردە ک���ردووە ،س��ادە بم لەگەڵ هەموو چین و توێژەکان بگونجێم الی من مەسولیەت خۆ بە گەورە زانین نییە. پ :سااڵنێک لەناو یەکێتی الوان بووی هەوڵت نەدا بۆ پۆستی سکرتێری الوان یان خۆت نەتویست؟ و :الی من مەسئولیەت زۆر گرنگ نییە، بەڵکو خزمەتکردن گرنگە ئێستاش من کارگێڕی لقم ئەگەر ئیشێک هەبێت دەچم کورسی هەڵدەگرم الفیتە لێدەم بەس ئەوەی م��رۆڤ تموحی نەبێت تموح هەر هەیە لە کۆنگرەی شەش نێتی سکرتێریم هەبوو خۆم هەڵبژارد دەری��ش چووین ،بە داخ��ەوە کە باس دەکەم کۆنگرەی پێش ئێمە کۆنگرەی قوتابیان و ئافرەتان گرێدرا دیار بوو خەڵکی ناوچەی ده��ۆک بوونە سکرتێر ،دی��ار بوو پێشنیاری حزب بوو کە حیسابێک بۆ خەڵکی ناوچەی هەولێر و سلێمانی بکرێت ،ڕەنگە زۆر کەس بڵێت نەجات باپیر رێز و تەقدیرم هەیە بۆی بڵێن کودەتای بەسەر عەبدوڵاڵ ئەلیاس کرد ،بەڵکو هەتا دوا ساتیش نەجات باپیر لەگەڵ هەڤااڵنی مەکتەبی سکرتاریەت هەر دەیوت کاک عەبدوڵاڵ سکرتێرە بەس ئەوەبوو پێشنیارێک بۆ ناوچەی هەولێر و سلێمانی کرا ،پێشتر لەسەر ئەو پێشنیارە کۆک بووین مەسەلەن ئەگەر من نەمێنم ک��اک نەجات باپیر بێتە سکرتێر لە کۆبونەوەی مەکتەبی سکرتاریەت کاک رێبوار یەڵداش لەوێ بوو من لەسەر پێشنیاری خۆمەوە رەتم کردەوە.\nدیالن محەمەد :کریستاڵ بە دوو گۆرانی داهێنانی کردووە کەچی من سەیارەم دروستکردووە هیچم نەکردوە دیمانە :محەمەد عومەر\nدیالن محەمەد لە دایکبووی ساڵی ١٩٩٣ شاری سلێمانییە ،لە ئێستادا قوتابی پۆلی ١٠ی ئامادەیی پیشەی راستکردنەوەی ئۆتۆمبێلە(تعدیل چ��ی)ە بە هاوکاری باوکی توانیویەتی ئۆتۆمبێلێک دروست بکات ،هەر وەکو خۆی دەڵێت لە سلێمانی سوکایەتی پێکراوە و مۆڵەتی شۆفێرییان لێوەرگرتووە بەهۆی ئەوەی ئۆتۆمبێلەکەی خۆی دروستی کردووە دەشڵێت «کریستاڵ بە دوو گۆرانی داهێنانی کردووە کەچی من سەیارەم دروستکردووە هیچم نەکردوە».\nپێشکەوتن :چ��ۆن ئ��ەم ئۆتۆمبێلەت دروستکردووە؟ دی�ل�ان :ل��ە س��اڵ��ی  ١٩٩٤دا باوکم لەگەڵ مامێکمدا هەیکەلی سەیارەکیان دروستکردووە دوای ئەوەی باوک و مامم بە هۆی چەند هۆکارێک چوون بۆ دەرەوەی واڵت وازیان لێهێنا تا ساڵی  ٢٠١٠کە لە لە هەندەران گەڕانەوە بە هاوکاری مامم و باوکم و برایەکم خەریکی دروستکردنی سەیارەکە بووین ،ئەوە بوو سەیارەکەمان تەواو کرد ،لە خوا بە زیادبێت شتێکی زۆر\nجوانی لێ دەرچوو. پێشکەوتن :کەرەستەکانی ل��ە چی پێکهاتوە؟ دی�ل�ان :مەکینەکە و گ��ێ��ڕەک��ەی هی پیکابێکی هەشتاو پێنجە هەموو شتەکانی تری تەرهیمکراوە. پێشکەوتن :هیچ الیەنێک هاوکاری و پاڵپشتی کردووی؟ دیالن :هیچ کەسێک هاوکاری نەکردم تەنیا لە رێی کاک بروسک نوری شاوێسەوە کتابی بۆ کردم بۆ کاک کەریم وەزیری\nن��اوخ��ۆ ل��ەوێ رێزێکی زۆری���ان لێگرتم دەستخۆشیان لێکردم ،ب��ەاڵم لێرە هیچ دەستخۆشیەکیان لێنەکردم ئەوپەڕی سوکایەتیان پێکردم ،تا ئێستا مۆڵەتی شۆفێریم گیراوە لەسەری نووسراوە جۆری سەرپێچی خ��ۆی دروس��ت��ی��ک��ردووە واتە سەیارەکە دروستکراوی خۆتی ،کە خۆت سەیارەیەک دروست بکەی بە سەرپێچی دادەندرێ ئەمە یاسایەکە تازە لە هاتوچۆی سلێمانی دەرچووە. پێشکەوتن :هاتوچۆی سلێمانی تابلۆت دەداتێ؟ دی�لان :یەکەم کەسم لە کوردستان سەیارە دروست بکەم ،ژمارە ١ی کوردستانم لێداوە بۆ جوانی ،ئەوە نییە ژمارە بێت تەنیا بۆ جوانی و بۆ ناوی کوردستانە کە سەیارەکە تاکە ،هەر ئەوە هەیە لە هەموو جیهاندا ،هاتوچۆی سلێمانی خستیە سەر فالتێک بردیان چوومە هاتوچۆی سلێمانی وتیان دەبێت تەعاهودی مەحکەمە بدەی لە ماوەی  ٧٢سەعاتدا سەیارەکە لەناو هەرێمدا نەمێنێت ،خۆ بی ئێمی رەبیعە نییە لە شاردا نەمێنێت تەنیا سەیارەیەک خۆت دروستی بکەی بۆ دەبێت بیبەیتە دەرەوەی شار لە ٢٠١٢/٦/٨وە مۆڵەتەکەم گیراوە دەڵێن ناتدەینەوە تاوەکو تەعاهودی مەحکەمە نەهێنی خۆ تاوانبار نیم. پ��ێ��ش��ک��ەوت��ن :ک��ێ��ش��ی ل��ێ��خ��وڕی��ن��ی ئۆتۆمبێلەکەت چ��ەن��دە ت��ا ک��وێ پێی رۆیشتی؟ دیالن :هەتا سەنگاو و دوکان و سورداش لێم خوڕیوە ،خەڵکێکی زۆر داوا دەکات پێ بفرۆشم پێم نەفرۆشتووە پارەیەکی چاکیان پێ دوام ،بەاڵم نرخەکەی ناڵێم. پێشکەوتن :ئەگەر الیەنێک هاوکاریت بکات ئامادەیی ئەوەت تێدایە کاری لەوە گەورەتر بکەی؟ دیالن :ئەمە ئیشی یەکەمجارمان نییە س��ەی��ارەی بچوکترمان دروس��ت ک��ردووە مەکینەی مانتۆڕی لەسەر بووە ،بەرە بەرە پەرەمان بە ئیشەکەمان داوە ،لە سلێمانیدا یارمەتی کەس نادرێت بەراستی سلێمانی\nحکومەتێکە هەولێر حکومەتێکە ،ئەوەی هەولێر یارمەتی دروام لە الیەن کاک کەریم وەزیری ناوخۆ هیچ کەسێک لێرە یارمەتی ن��ەداوم بەس ئەوە ماوە سەیارەکە ببەم هەولێر فەحسی بکەن ،ژمارەم بدەنێ بە داخەوە لێرە بە منیان دەوت هیچ کەس ژمارەت بۆ ناکات ،لە هەولێر بۆیانکردم لێرە بۆتان نەکردم یانی من گەنجێکی دانیشتووی سلێمانیم ب��ۆ ل��ە هەولێر پێشوازیم لێدەکەن بۆ لێرە سوکایەتیم پێدەکەن. پێشکەوتن :ناوت لە لیستی داهێنەران هەبوو؟ دی�لان :ن��اوی کریستاڵی تێدایە دوو گۆرانی وت��وە ئەمە داهێنانە یان ئەمە داهێنانە گەنجێک سەیارە دروست بکات، چووم بۆ وەزارەتی رۆشنبیری بە من دەڵی ئیشی من دەنگە ئیشی من سەیارە دروست کردن نییە.\nهاتوچۆی سلێمانی سەیارەکەمیان خستە سەر فالتێک و بردیان وتیان دەبێت تەعاهودی مەحکەمە بدەی لە ماوەی ٧٢ سەعاتدا سەیارەکە لەناو هەرێمدا نەمێنێت\nگرنگی هۆشیاری سیاسی لە سەردەمی سیاسیدا\nئەرشد خەلیل شوانی\nت��ەواو کامڵبوونی هۆشیاری سیاسی لە کۆمەڵگا پێشکەوتووەکاندا دەتوانێت گۆڕانی مەزن بکات لە بواری ڕۆشنبیری و سیاسی و کۆمەاڵیەتی ئەمەش وادەک��ات هۆشیاری سیاسی تاک پێرفێکت بێت. لەم بوارەشدا گرنگترین سەرچاوەکانی گەشەکردنی هۆشیاری سیاسی بریتی یە لە ماس میدیا (هۆکارەکانی ڕاگەیاندن بە هەموو جۆرەکانیەوە) جا چ سەربەخۆ بێت یان الیەندار بێت ،هەروەها ڕێکخراوەکانی کۆمەڵی مەدەنی بە هەموو پسپۆڕەکانیانەوە لەم بارەدا ڕۆڵی کاریگەر و بەرفراوانیان هەیە. نابێت ئەوەشمان لەیاد بچێت کە خودی تاک سەنتڕاڵی گۆڕانکاریەکانە بۆیە دەبێت تاک هەوڵی خۆڕۆشنبیرکردن بدات لە ڕێگەی خوێندنەوەو بە دواداچوونی بۆ سەرچاوەکانی کتێب و ڕۆژنامە و گۆڤارەکان و بەشداریکردن لە خول و سیمینارە سیاسیەکان. بە هەمان شێوەش بەشداریکردنی تاک لە پڕۆسە سیاسیەکاندا وەکو ناڕەزایەتیەکان و خۆپیشاندان و بەشداریکردن لە پرۆسەکانی هەڵبژاردن و دەنگدان ئاستی هۆشیاری تاک بەرز دەکاتەوەو فکر و هزری نوێ الی تاک گەاڵڵە دەکات وجارێکی تر ڕوئیای سیاسی تاک سەر لەبەری نوێ دەکاتەوە ....ئەمەش ڕاستەوخۆ خزمەتی بەرەو پێشچوونی پڕۆسە و ک��اری سیاسی و دیموکراسی دەک��ات لە وواڵتدا. وە گرنگی هۆشیاری سیاسی لە کۆمەڵگا تازە فراژووبووەکان لە وێدا ڕەنگ دەداتەوە کە ڕوئیای تاک بۆ دۆزەکانی گەل و کۆمەڵگای خۆی شرۆڤە بکات و هەوڵی گەشەسەندنی کۆمەاڵیەتی بدات لە ڕێگای بە پڕاکتیزەکردنی ئ��ەرک و مافەکانی بە خ��ودی سیستەمی حوکمرانیدا.\nپشتیوان هەڵەبجەیی: ژیانم هێندە ال جوانە ئەگەر بشمکوژێت توانای خۆکوشتنم نییە دیدار عومەرعەزیز\nشاعیر و چ��ی��رۆک ن���وس ،پشتیوان عەلی عبدالرحیم ،پشتیوان هەڵەبجەیی لەدایکبووی ١٩٨٤ی هەڵەبجەی شەهید، دانیشتووی هەڵەبجەیە ،ساڵی  ٢٠٠١دەستی داوەتە نوسین )٣( ،سێ کتێبی چاپ کراوی هەیە .ڕۆمانی (شانۆگەری مەمللەکەتی (ڕۆحە پەشموردەکان) هەروەها نامیللکە شیعری (پەیامی عیشق) و کۆمەڵە چیرۆکی\n(جەلالدێکی قوربانی) ئێستاش ( )٢کتێبی ئامادەی چاپ کردنە کە بریتین لە ڕۆمانێک و کۆمەڵێک نامەی ئەدەبی. بەبابەتی شیعر و چیرۆک بەشداری زیاد لە ( )١٦شازدە ڤێستیڤاڵی کردووە و لە()٤ چوار ڤێستیڤاڵدا پلەی یەکەمی لەبواری چیرۆکدا بەدەست هێناوە و لە ڤێستیڤاڵێکدا پلەی دووەمی بەدەست هێناوە.\nپێشکەوتن :ساڵی نوسینی یەکەم شیعرت بۆ کەی دەگەڕێتەوە؟ پشتوان :سەرەتای نوسینم دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ( )٢٠٠١ب��ەاڵم یەکەمین پارچە شیعرم کە ڕووناکی بینیوە و لە گۆڤارێکدا باڵو بووەتەوە ساڵی ( )٢٠٠٢بووە. پێشکەوتن :وەک هەموو پرسیارێکی تەقلیدی شیعر الی تۆ چی یە؟\nگەورەترین ئازارم لە نوسینی شیعرێکدا کۆتایی پێدەهێنم\nپشتیوان :شیعر دەک��رێ ئیحساس و هەستی م��رۆڤ بێت ،وە دەک��رێ مرۆڤ شتێکی هەبێت ب��ە زووبانێکی ئاسایی نە توانێت تەعبیری لێ ب��ک��ات ..شیعر دونیایەکی جاوێدانیە شاعیر تیایدا ئەچێتە خەڵوەتەوە ..هەر ئەمەش وای ک��ردووە شاعیران بە شێت پێناسە بکرێن ،ئاخر زۆر کەس لەو خەڵوەت و دونیا جاوێدانیەی شاعیر تێناگات. پێشکەوتن :بەکێ دەگوترێت شاعیر؟ هەڵەبجەیی :لە مێژە باس لە شاعیر بوون دەکرێت ،الی من شاعیر ئەوەنیە کە تەنها ووشە ڕیز بکات ،شاعیر دەبێت ئەخالقیانە شاعیربێت و بە مانای وشە بیسەلمێنێت کە شاعیرە ،ناکرێت شاعیر لە شیعردا باسی گوڵ و پەپولە و جوانی و فیردەوس و بە هەشتی زەمین و پیرۆزی ئافرەت بکات و کەچی لە ژیانی ئاسایدا مرۆڤێکی پیرۆز نەبێت ،من هەمیشە کێشەم لەگەڵ ئەو مرۆڤانەدا هەیە کە لە شیعردا شاعیرن و لە ڕاستیشدا هیچیان کەمتر نیە لە جەالدێک، شاعیرێک ئەگەر گرنگی بە شکانی دڵێک نەدات الی من شاعیر نیە و خۆی بە پەیژەی شیعردا هەڵواسیوە بۆ گەشتن بە پلەکانی خۆشی ،ناکرێت جۆگەلەی خوێن لە بەر پێی شاعیرەوە بڕوات و لە شیعردا باسی سەرزەمینێکی جوانم بۆ بکات.. پێشکەوتن :ئەوەی کە باستکرد تاچەند لە خۆتتدا ڕەنگی نەداوەتەوە؟ هەڵەبجەیی :وەک خ��ۆم ه��ەوڵ دەدەم لە ژیانی ئاسایشدا وەک ئەو دێڕانەبم کە دەینوسم. پێشکەوتن :ئایا هەموو کەس دەتوانێ ببێتە شاعیر؟ هەڵەبجەیی :نوسەرێکی بیانی دەڵێت: هەموو کورد شاعیرە ،ئەمە تا سنورێک ڕاستە کورد لە ڕووی هەست و سۆز و عاتفیەوە شاعیرانە هەڵکەوتووە ،ب��ەاڵم ئەستەمە هەموو کەس بتوانێ شیعر بنوسێت ،ئەگەر هەموو کەسیش بتوانێت شیعر بنوسێت کێشە نابێت ،بەاڵم دواجار شیعری داهێنەرانە\nئەمێنێتەوە ڕەنگە لە مێژوودا هەزاران کەس شیعری نوسیبێت کەچی ئێستا ئێمە چەند شاعیرێک دەناسین ،ئەوە نیشانەی ئەوەیە کە هەموو کەس ناتوانێ ببێتە شاعیر ،بەاڵم دەکرێت هەموو کەس شیعر بۆ خۆی و چەند کەسانێک بنوسێت. پێشکەوتن :وەک شاعیرێک شیعر چی پێ بەخشیت و چی لێسەندیتەوە؟ هەڵەبجەیی :دەتوانم بڵێم شیعر و دونیای نوسین و خوێندنەوە یەک دونیا شتی جوانی بە من بەخشیوە ،ئارامی و میهرە بانی و دڵفراوانی و لێبوردەیی و سەبر ،بەگشتی هەرچی شتی جوان لە کەسایەتی مندا هەبێت ناسینی شیعرە و ئەوەشی شیعر لە منی سەندەوە شتە ناشیرینەکانە وەک توڕەیی و زوو هەڵچون و خەسڵەتە سلبیاتەکان، دەت��وان��م بڵێم لە گەورەترین هەڵچونمدا پەنا دەبەمە بەرگوێگرتن لە شیعرێک ،یان گەورەترین ئ��ازارم لە نوسینی شیعرێکدا کۆتایی پێدەهێنم ،دواجار شیعر خۆمی بۆ دۆزیمەوە و خۆمی پێبەخشیم ،دیوی دووەمی نەگریسی خۆمی لە کۆڵ کردمەوە. پێشکەوتن :عەشق تا چەند ڕەنگدانەوەی دەبێت لە سەر دەق؟ هەڵەبجەیی :عیشق س��ەرچ��اوەی��ە بۆ بەردەوامی ژیان ،ئەگەر شاعیرێک عاشق نەبێت پێم وایە ناتوانێت ژیان دۆستیش بێت ،چونکە عاشقانی دنیا ئ��ەوان��ەی ک��ە ل��ە عیشق تێگەشتوون ل��ە چ��اوی مەعشوقەکانیانەوە ژیان دەبینن بۆیە عیشق پێویستە بۆ خوڵقاندنی دەقی داهێنەرانە، بە مەرجێک شاعیر بچوک نەبێت بۆ ئاستی بچوکی عیشقەکەی ،دەکرێت عیشقەکەی بەرێتە سەرەوە تا ئاستی نەمری. پێشکەوتن :خوێندنەوە تا چەند گرنگە بۆ شاعیر؟ هەڵەبجەیی :ناکرێت شاعیر ب��ە بێ خوێندنەوە و ئاگاداربوون لە ئەدەبیاتی دونیا دەست باتە نوسین یان لە ناوەڕاستی ڕێگا دەست لە خوێندنەوە هەڵگرێ ،چونکە چ��ۆن کۆترێک بۆ فڕین باڵی پێویستە،\nشاعیریش بۆ نوسین خوێندنەوەی پێویستە ب��ە مەرجێک ه��ەم��وو چەشنە شیعرێک ی��ان ئەدەبێک بخوێنێتەوە و نەکەوێتە ژێر کاریگەری هیچ ڕێباز و قوتابخانە و شاعیرێک ،دەکرێت لە کۆی خوێندنەوەکانی شێوازێک بۆ خۆی دروستبکات بە بێ خۆ دووبارە کردنەوە. پێشکەوتن :خامەی الوان��ی ئێستا لە بواری شیعر چۆن دەبینی؟ هەڵەبجەیی :بەداخەوە لە ئێستا دەبینم شاعیر زۆر بووە بە جۆرێک کە فەیسبووک و سایتەکان دەکەیتەوە جگە لە شیعر شتێکی ئەو تۆ نا بینیت کەچی بە دەگمەن دەقێکی شیعر دەبینیت ،یان ئەوەتانێ بەر وشەی بازار دەکەویت یان لە سەر شێوازی کالسیک بە سەقەتی دەنوسن من نائومێدم لە داهاتووی شیعری الوان بەڕاستی بەبێ خوێندنەوە و وشیاری دەنوسن ،بەاڵم لە گەڵ ئەوەشدا پێم خۆشە دەنوسن ئەگەر لە هەزاردا یەک الو ببێتە شاعیر من پێم جوانە.. پێشکەوتن :ئ��ەم وشانە الی تۆ چی دەگەیەنێت (ژیان دایک نیشتیمان) هەڵەبجەیی: ژیان :هێندە الم جوانە ئەگەر بشم کوژێت توانای خۆکوشتنم نیە. دای��ک :بەهەشت لە ژێرپێیدایە دەبوو دونیاشی لە سەر دەست بوایە. نیشتیمان :من و ژیان و جوانی و ناشیرین و خەم و خۆشیەکان پێکەوە گرێدەدات و ئەوێیە کە منی لە ئامێز گرتووە. پێشکەوتن :لە کۆتایدا کۆمێنتت چیە لە سەر ڤێستیڤاڵەکان ؟ هەڵەبجەیی :ڤێستیڤاڵ الی م��ن کە ( )٤چ��وار خەاڵتی یەکەمم هەیە تەنها بۆچونی( )٣سێ کەسە ،کە وەک لیژنە دەستنیشان کراوون و ئەگەر ئەو سێ کەسە بگۆڕێ بە ( )٣کەسی تر ڕەنگە ئەنجامەکان بە جۆرێکی تر دەرچ��ن چوون بە تایبەت شیعر ناکێشرێت ،ڤێستیڤاڵەکان نە دڵخۆشم دەکا و نە دڵگران.\nڕێدار سابیر :ئەوەندە بەهەڵە ناشیعرو زڕەشیعر بەخەڵکی دەفرۆشرێن ودەناسرێن ،خەڵکی چێژی شیعریان سواوە دیمانە :سانا هێمن\nتوانیوویەتی چەندین پارچە شیعری ناوازەو جوان بنووسێت و جێ پەنجەی دیاری بێت لەم ب��وارەدا ،تاکو ئێستا بەردەوامە لەم جیهانەداو دانەبڕاوە ،بۆ ئەم مەبەستە دیمانەیەکمان لەگەڵیدا ئەنجامدا: سەرەتا باسی لەسەرەتای دەستپێکی شیعرنووسینی کردو گووتی» بۆ تەمەنی چواردەساڵیم دەگەڕێتەوە ،ئەوکات تازە لەهەوڵی موماڕەسەکردنی ڕاژانی هەست و سۆزوخەیاڵ بووم بۆ سەرکاغەز ،هەموو ئەو دیمەن و ڕووداو و حاڵەتانەی کەدەمبینین و لەناخمدا بوونیان هەبوو بەوردودرشتیەوە کاریگەریان لەسەرم هەبوو ،سەرباری حاڵە سایکۆلۆژیەکانی خۆم و مەراق و خەون و\nپرسیارە وەهمیەکانی زەینم ،بەاڵم سەرەتا هەوڵەکانم کاڵ و کرچ و سادەو زۆر ئاسایی بوو. پاشان باسی لەوەکرد کەبەچەند زمان شیعر دەخوێنێتەوەو چەند گۆرانیبێژ شیعرەکانیان کردوە بەگۆرانی و گووتی» بەزمانی کوردی و عەرەبی ئەوەندەی تێیان بگەم دەخوێنمەوە، چوارکتێبی شیعریشم چاپکردوە،دوای حەوت ساڵ لەدابڕانی چاپکردن وائەمساڵ خەریکم پێنجەم کتێبم چاپ بکەم،بیست و پێنچ هونەرمەند شیعرەکانی منیان کردۆتە گۆرنی. پاشان لەوشاعیرە الوەمان پرسی لەنێو شاعیرە کالسیکیەکان کاریگەری کامەیانت بەسەرەوەیە ،لەوەاڵمدا گووتی :چ شاعیرانی\nکالسیک و چ شاعیرانی هاوچەرخ و ئێستایش هەر یەکەو بەچەند دەقێکی جوانی سەرسامم و شاعیرێکیش شک نابەم بەتەنیا کاریگەری لەسەرم هەبێ ،من بەهەموو دەقێکی جوانەوە حاڵ دەمگرێ و مەست و حەیران دەبم، جا گرنگ نییە شاعیرەکە کێیەو سەر بە چ قوتابخانە و گروپێکە. ئەو شاعیرە الوە باسی لەژیانی شاعیرانەی کردو گووتی» ئەم بابەتە گەلێک گرنگەو زێتر لەجارێ باسی لێوەکراوە ،مەحاڵە بەتایبەتی لەواڵتی ئێمە تۆ بتوانی شاعیرانە بژیت، ڕەنگە نزیکترین کەس و ئازیزت تەحەمولت نەکات و ئەسڵەن گاڵتەشی پێ بێت ،بەاڵم ئەوەندەی بۆم لوابێ توانیوومە مومارەسەی\nژیانی شاعیرانەی خۆم ک��ردوە ،ئەگەرچی باجێکی زۆریشم لەپێناوی داوەو ئەزیەتی نەفسی و شعوریشم لەپێناویدا چەشتووە. لەو شاعیرەمان پرسی چ کات و ساتێک شیعر دەبێتە میوانت لەوەاڵمدا گووتی :هیچ کات و سات و شوێنێکی دیاری کراوم نییە بۆ نووسین ،ئێستاکەشی لەگەڵدابێت بێ وەاڵمم بۆ ئەو حاڵەتە سەیرو نائاساییە کەلەنێو خانەقا و شەپۆل و مەوجی شیعر نووسیندا گ��ەرم دادێ��م و هەڵچوونەکانمی تێداهێور دەکەمەوە. ب��اس��ی ل��ەک��ەم ب���وون���ەوەی ب�ڵاوک��راوە ئەدەبیەکان کردوو گووتی :من ئێستاکەش مەندهۆشم کەئەوشتەی پێی دەگوترێ ئیلهامی شیعر لەکوێ وە بۆچی و چۆن و بەچ ڕێگەیەک ئەم حاڵەتە دەگاتە ناخ و دڵ و شعوری شاعیر ،بەڵێ کەمبۆتەوە و کەمتریش دەبێتەوە ،چونکە شەڕەشەق و شەڕەقسەی سیاسەت و کێشەو ئاریشەکانی نێوان هونەرمەندان و ڕق و قینەو ڕشتنی ژەهری کینەی یەکتری و دژایەتی کردن وشکاندنی یەکتری و .....تادێ مەوداکە زیاترو فروانتر دەبێت و خەڵک و خوێنەری ئێمەش حەز بەم ج��ۆرە بابەتانە دەک��ەن تادەگاتە ئەو باڵوکراوانەی کەباس لەسێکس و وروژاندنی نائاسایی و نازانستیانەی جەستەی ئافرەت دەکات ،بێگومان لەحاڵەتێکی ئاوادا ئەدەبیات خوێنەری ڕوو لەکزی دەکەن و نافرۆشێن، ئەمە پەیوەندی بەئاستی تێگەیشتن و هۆشیاری عەقڵی کۆمەڵگەوە هەیە. ب���ەڕای ت��ۆ شیعری ک���وردی ب��ەدەس��ت خۆجووینەوە و السایی کردنەوە دەناڵێنێ ؟ لەوەاڵمدا گووتی :چونکە شاعیرانی ئێمە ئەوەندەی هەڵپەو پەلەی زوو باڵوکردنەوە و ناوبانگ پەیداکردن و زۆر نووسینیانە، ئەوەندە لەخەمی داهێنان و خوێندنەوەو خۆڕۆشنبیرکردن نین. کەسانێک ه��ەن پێیان وای��ە خوێنەری شیعر کەم بۆتەوە ڕای بەڕێزتان چییە ؟ لەوەاڵمدا گووتی :ئەوەندە ت��اوان و گوناە بەناوی شیعرەوە دەکرێ ،ئەوەندە بەهەڵە ناشیعرو زڕەشیعر بەخەڵکی دەفرۆشرێن\nودەناسرێن ،خەڵکی چێژی شیعریان سواوەو بێزاری و بێ تاقەتی هەڵیپڕکاندوون ،بۆیە دەتوانم بڵێم زۆربەی (ناڵێم هەمووی) ئەم کتێب و نامیلکانەی کە وش��ەی شیعریان لەسەر بەرهەمەکانیان نووسراوە شیعرنین و وشەو گوزارشتی عادەتی و ئاسایین و لەئینشاو خاتیرات و نامەی دڵداری و وێنە شیعری کۆپیکراوی یەکترو چەند وشەیەکی ه���ەزار ب���ارەک���راوی لەیەکتری وەرگ��ی��راو بترازێ ،نەیتوانیووە خاوەن دەنگ و شێواز خەیاڵی تایبەتی خۆیان بن،ئەمەش دیسان دەگ��ەڕێ��ن��م��ەوە ب��ۆ زێ��دە نووسین و کەم خوێندنەوەو کەمتر قوڵبوونەوەو وردبوونەوە لەدنیابینی و حاڵەتە سەیروسەمەرەکانی ناخ و دەروونی مرۆڤ و هەموو ئەو ڕووداوو دیمەنە عاجباتیانەی کەڕۆژانە بەبەرچاوماندا ڕوودەدەن. لەدواییدا ڕێدار سابیری شاعیر لەبارەی دەق��ی زی��ن��دوەوە گ��ووت��ی :نهێنی دەق��ی زیندوو لەوەدایە ،کەخوێنەر و ڕەخنەگران و توێژەرانی ئ��ەدەب��ی و ه��ون��ەری هەست بکەن بەرامبەر دەقێکی بااڵوپڕ لەداهێنان وەستاون و ئەو شێوازو دەربڕین و وێنەو تەعبیرانە تازەن و لەمەوبەر نەبیستووە و نەیانخوێندۆتەوەو هەمیشە لەناخ و زەین و فکریاندا حزوریان هەیەو لەیاد ناچنەوە، ڕادەی سەرسوڕمانبوونیش خاڵێکی گرنگی ئەم نەمریەی دەقە ،من خۆیشم هەر لەهەوڵی نووسینی ئەوانە دامە.\nئەم کتێب و نامیلکانەی وشەی شیعریان لەسەر بەرهەمەکانیان نووسراوە شیعر نین و وشە و گوزارشتی عادەتی و ئاسایین لە ئینشا و خاتیرات و نامەی دڵداری\nئەمڕۆ بەهارە نەوبەرەی گوڵە سازگار محەمەد وەختی خوێندنی نەغمەی بولبولە گواڵڵە سوورە خۆی دەرئەهێنی بۆ ئەوەی لە بەهار خۆی بنوێنێ لەم سات و وەختە لەم کوردستانە پێنج هەزار مروڤ فڕین لەم ئاسمانە پێنج هەزار مرۆڤ بێ تاوان کوژران لە وەختی بەهار سەرنگون کران چ دەست ئەمەی کرد چ تاوانێک بوو بۆ کەس ناپرسی گوناهیان چی بوو ئەگەر بەردیش بی ئەیهێنێتە جۆش چ بگا بە دڵی مرۆڤی بۆ کورد بە خرۆش ئەمەتاوان بوو بەرامبەر ئێمە لەسەر حەق خۆمان کراین بە قیمە کفرە و گوناحە بۆچی تاوانە گەر بڵێم کوردم لەم کوردستانە ئەمڕۆ لە جیهان مقۆ مقۆیە کە هەرسەرباسەو هیرۆشیمایە بۆ کەس باس ناکا بوکی کوردستان کە لە بەهاردا خۆی کرد بە نیشان خەاڵتی بەخشی بە عزەتی خۆی خۆی کرد بە ئاگرێ بۆ نەورۆزی نوێ بە جارێ تارای سوری ئەو پۆشی لە قینی دوژمن نەوەی نوێ جۆشی وادەنگی داوە لە هەموو جیهان هاتن بە یەکدا وەک باو بۆران بۆ لەعنەت کردن لەتاوانباران ڕوو ڕەشیان بکەن لە بەردەم گەالن بەاڵم داخەم هەمووی بەهارێ برینی کۆنە و دێتەوە ئازار خۆشی بەهارت لێ کردین بە شین لە جێ شادی یا ئەسرین ئەوەرین خوێنی شەهیدان بو بە گواڵلە بۆ ڕووی نیشتمان مژدەتان بەمێ ئەی گشت شەهیدان بەخاک و خۆڵی هەموو کوردستان هەر هەڵەبجە بو بوکی کوردستان کە کوردی ناساند بە هەموو جیهان\n((حەیات مەجید)) سەلیقەیەکی جوان و خەیاڵێکی فراوان گەردین بەرزێوەیی\nبە دیوێکی تر شاعیر بەزمانی هەڵبەست بە خۆشەویستەکەی دەڵێ دڵنیابە خۆشەویستی ئێمە لە خۆشەویستی پەپولەو گوڵ بێگەرد ترە، گوڵ ئەگەر ڕۆژێ جارێک باوەش بۆ پەپولە ئاوااڵ بکات باوەشی من بۆتۆ هەموو کات کراوەیە\nببمبەرەوە بۆ ناو نەرمی نیگاکانت تا لە ژێر باوەشێنی برژانگتا وەنەوزێک بەم بمبەرەوە بۆ سەر شیلەی لێوەکانت تا تینویەتی ئەم غەریبیەم بە ماچێکی تەڕ بشکێنم بۆ الی نزیک گوێکانتم بە با نهێنی هێمنی شەوت پێ بڵێم. حەیات سەلیقە و خەیاڵ و ئەندێشەیەکی جوانی هەیە .زۆر بە وردی سەرنج لە هەموو وردەکارییەکانی شیعر ئەدات ،شارەزایەکی تەواویشی لە هونەری شیعردا هەیە..سەیرکەن چ زمانێک بە کار دەهێنێت بۆ ئاخافتن.لەگەڵ خۆشەویستەکەی .ئاخر شیعر چەمکێکە هەمیشە هەوڵ دەدات هەموو ئەو یاسایانە بشکێنێت کە کۆمەڵگە بە حەرامی دەزانێت ،بۆیە هێندە بە ئارامی بە مەعشوقەکەی دەڵێ ماندوو بوم لە تێڕوانینی کۆمەڵگا بۆ عەشق .مۆڵەتم بدە با لە ژێر باوەشێنی برژانگەکانتا سەرخەوێ بشکێنم ،ئاخر نیگا ئاماژەیە بۆ ئەوە کە دەبێ زۆر وریابین دەنا چاوی خەڵک هەمیشە بەدوامانەوەیە، چونکە ئەو دەزانێ عەشق بوون نەک هەر بڤەیە، بەڵکو هەمیشە هەوێنی مەرگە لەو واڵتەدا بۆیە پێی دەبێژی بمبەرەوە بۆسەر شیلەی لێوەکانت با تینوەتی ئەو غەرییبیەم بە ماچێک .بشکێنم ئەو هەر خۆی دەزانێ چەندە ئازارو ماندوو بوونی چەشتووە لەپێناو ئەو عەشقە پیرۆزەدا ،بۆیە دەیەوێ بە ماچێکی تەڕ ساڕێژی ئەو زامە قوڵەی بکات کە دەمێکە لە دڵی دایەو هەمیشە بە دەست ئێش و ئازارەوە دەناڵێنێ ،لە دوایشدا بەزمانێکی زۆر هێمن و لە سەر خۆ دەڵێت ،بۆ الی نزیک گوێکانتم بە با نهێنی شەوت پێ بڵێم.ئاخر ئەگەر عەشق نەبێ دەبێ کێ بێت لە نهێنی شەو بگات ئەوە عەشقە وا دەکات کە لە هەمو نهێنیەکانی شەو\nقسەکردن لەسەر شیعر کارێکی دژوارە وەلێ هەندێ ج��ار شیعر بۆخۆی پەلکێشت دەک��ات هەڵوێستەی لەسەر بکەی ،چونکە شیعری چاک تا زیاتر بیخوێنیەوە زێدەترشیرنییت پێدەبەخشێ. ئەوە شیعرە کە دەتوانێ بێ ناسنامەو پەساپۆرت هەموو سنوورەکان ببڕێ. حەمە سەعید حەسەن گوتەنی دەقی جوان تەواو وەک دەقی پیرۆز هەڵگری کۆمەڵێک مانایە چەندان لێکدانەوە هەڵدەگرێت ،چونکە ئەوە شیعرە ڕێمان بۆ خۆش دەکات کە زێدەتر بیر بکەینەوە ئەوە شیعرە هزرمان فراوانتر دەکات و بینینمان رونترو رونتر دەکات ،ئەوە شیعرە فێرمان دەکات کە ئازاری نەک گوڵ بگرە دڕکیش نەدەین. شیعری چاکیش ل��ەوە بەدیار دەک��ەوێ��ت کە خوێنەر بێنێتە گۆ. کاتێک پر پر ئەبم لە تۆ عەشقت بەسەرما ئەچۆرێ زیاتر ترسم لێ ئەنیشێت خەممە کەسێک بەو ناوەدا تێبپەڕێ ئەو عەشقەی بە چوار دەورمدا ڕژاوە کۆی کاتەوە بۆخۆی بەرێ!.. هەمیشە م��رۆڤ کە عاشق دەب��ێ ئیرەیی بە عەشقەکەی دەب��ات سەیرکەن (حەیات مەجید) چەندە جوان بەزمانێکی تژی لە شیعر ،پڕاو پڕ لە مۆزێک ،لێوان لێو لە جوانی ئیرەیی بە عەشقەکەی دەبات ،چەندە جوان بە مەعشوقەکەی دەڵێ کە پڕ ئەبم لەتۆ زێدەتر ترس دام دەگرێ خەمی ئەوەمە کەسێک بەو ن��اوەدا بروات ئەو عەشقەی لێمەوە دەڕژێ ئەو بۆخۆی بیبات و تۆم لێ بسێنێت ئەوەیە زمانی شیعر ئەوەیە گرتنی وێنە بە دوا مۆدیلی کامیرای شیعری .کە ئەو تێکستە دەخوێنیتەوە زێدەتر هەست بە عەشق دەکەی لەوێوە دەزانی عاشق بون چ نرخ و بەهایەکی هەیە .بە دیوێکی تر شاعیر بەزمانی هەڵبەست بە خۆشەویستەکەی دەڵێ دڵنیابە خۆشەویستی ئێمە لە خۆشەویستی پەپولەو گوڵ بێگەرد ترە ،گوڵ ئەگەر ڕۆژێ جارێک باوەش بۆ پەپولە ئاوااڵ بکات باوەشی من بۆتۆ هەموو کات کراوەیە ،ئەگەر شیلەی گوڵ بایی یەکجار هەڵمژینی پەپولە بێت ،خونچە گوڵی\nلێوەکانی من بایی تەنێک شیلەی تیایە کە تۆ هەڵیمژی و بیکەیتە شانە و سفرەی هیواو ئاواتمانی پێ بڕازێنیەوە. لە هۆنراوەیەکی تری پڕاو پڕ لە ئەحساس لە چێژ لە خۆشەویستی .بە ناونیشانی ((بمبەرەوە بۆ خۆت)) چیرۆکی عەشق بوونی خۆی دەگێڕێتەوە.\nبگەی .شاعیر دەیەوێ لەوێ لە ناو تاریکایی شەودا بە خۆشەویستەکەی بڵێ خۆشم دەوێی زیاتر لەوەی کە بیرت بۆی دەچێ .بە دیوێکی تر .دەیەوێ لە گوێچکەی مەعشوقەکەی نزیکتر بێتەوە .تا لە ناو تاریکایی شەودا ماچێکی موفاجەئە .بکات و پێی بێژیت ئەوە منم لە ناو ئەو تارییکاییە دا رووناکیت پێدەبەخشم.. حەیات مەجید پەرخی یەکێکە لەو شاعیرە ژنانە کە دەیەوێ لە ڕێگای شیعرەکانی دا بۆ هەموو دونیا بسلمێنێت کە ئەو ژنێکە بوێر و چاو نەترس سڵ لە هیچ شتێک ناکاتەوە کە خۆی ئارەزوی لە سەر نەبێت ،حەیات دەیەوێ پێمان بێژێت من دەمەوێ ژنانیەتی خۆم بسەلمێنم وەک ئەوەی کە ژن بەس لە دیوی دەرەوە سەیر نەکرێت ئێمە ناخمان لە ڕوخسارمان جوانترە.ئاخر ئەو دەیەوێ پێمان بڵێ من بە قەد ئەو وشانەی کە لە شیعر دا وازییان دەکەم کۆشش دەکەم و خۆ ڕاگردەبم لە ئاست ئەوانەی گوشار دەخەنە سەر ژن.ئەو بە هەموو هێزییەوە ه��اوار دەک��او دەبێژێ (ئێمەش مافی هەناسەدان و هاوارکردنمان هەیە بۆچی دەتانەوێ هاوار لە سەر لێوو هەناسە لە سینەماندا کپ بکەن) !...\nبیست نیشانەی خێزانی خۆشبەخت الڤان خۆشناو\nسادەترین جۆری خێزان و جوانترین جۆری خێزان ئەوەیە کە تەنیا مەرگ بتوانێت لێکیان جیاکاتەوەو ماڵیان لێبشێوێنێت ،هیچ کام لە کێشەکانی ژی��ان و ناخۆشیەکانی ژیان کاریان تێنەکات و خۆڕاگربن بەرامبەر هەمو و ئەوکێشانەی ڕووب��ەرووی��ان دەبێتەوە ،ئەو ناخۆشیانەی دەکەوێتە نێوانیانەوە هیچ شتێک کارلەخۆشبەختی و خۆشگوزەرانی ئەوان نەکات، خێزانی خۆشبەخت هەندێک نیشانەی هەیە کە بە کورتی لە  ٢٤خاڵدا کۆدەکرێتەوە ئەوەیە کە،  -1لە ناو ئەو خێزانەدا رستەی (بەمن چی بە تۆ چی) بوونی نییە هەموو شتێکی یەکتر بە گفتوگۆیەکی شیرین باس دەکەن و خۆیان بە بەرپرسیار دەزانن بەرامبەر هەموو ئەو شتانەی کە بۆ بەرامبەرەکەیان پێش دێت. -٢هەریەکێکیان متمانەیان بە ئ��ەوی تر هەیەو متمانەکردن بەشتێکی سادە نازانن و بە سەرکەوتنی ژیانی دەزانن. -٣تا بکرێت دڵی یەک رادەگرن و لە هەموو کارێکدا پرس بەیەکتر دەکەن و بە هەماهەنگی و هاوبیری و هاوڕایی و هاوقسەی یەکتر کارەکانیان دەکەن. -٤بڕوایان بەیەکتری هەیەو هەموو کێشەکانیان بە گفتوگۆکردن و لەیەک تێگەیشتن کۆتایی\nئەگەر کێشەیەکیان بۆ پێشهات بە تاوانی کەسی بەرامبەری نازانن بە ئارامی دادەنیشن و بیر لە ڕێگەچارەیەکی گونجاو دەکەنەوە پێدەهێنن و ئەگەر یەکێکیان توڕەبوو ئەویتر بەئارامیەوە هەوڵدەدات تێیگەیەنێت نەک بە شەڕ و توڕەبوون و دەنگ بەرزکردنەوە. -٥بە سەلیقەو بیروبۆچون و حەزو ئارەزووی یەکتر هەموو کارێک ئەنجام دەدەن.  -٦هەموو شتێک بە ویستی خۆیان ناکەن بیرلە ه��ەڵ��س��وک��ەوت و تایبەتمەندیەکانی بەرامبەریشیان دەکەنەوە. -٧لە شتە تایبەتیەکانی یەکتردا هیچ کات سنور نا بەزێنن. -٨نیگەرانی سەالمەتی دەرون و جەستەی یەکترن و بە بچوکترین ئازاری یەکتر نارەحەتن. -٩ه��ەم��ی��ش��ە ل��ەب��ی��ری ی���ادگ���اری و ڕۆژە خ��ۆش��ەک��ان��ی��ان��ن و ه��ەرگ��ی��ز ب��ی��ر ل��ە ڕۆژە ناخۆشەکانیان ناکەنەوەو بیر لەوکاتانە ناکەنەوە کە بەیەکەوە توشی کێشە و ناخۆشی بوون.  -١٠ڕێز لە هاوڕێ و کەسوکاری یەکتر دەگرن و گرنگیان پێدەدەن. -١١ئاگاداری بوون و پارەی یەکترن و هیچ کامیان لەوی تری ناشارێتەوەو کاری نهێنی ناکات. -١٢ه��ەم��ی��ش��ە بیر ل��ە راوب��ۆچ��ون��ی یەکتر دەکەنەوە و هیچ کامیان بە ئارەزووی خۆیی و تەنیا بە ویستی خۆی بڕیار لەسەر شت نادات.\n-١٣سنوری خۆیان دەزانن لە هەمو شتێک و دەزانن لە سنور دەرچوون کاری ئەوان نییە و ناشیاوە.  -١٤هەمیشە هەست بە ئارامی و نائارامی یەکتر دەکەن و حەز بە بێتاقەتی یەکتر ناکەن.  -١٥پەیوەندی عەشق و سۆزو خۆشەویستی یەکتر هیچ کات لە بیرناکەن و هەمیشە بە سۆزەوە قسە بۆ یەک دەکەن  -١٦چ��اوەڕوان��ی هیچ کارێکی ن��ادروس��ت لەیەکتر ناکەن. -١٨ئەگەر کێشەیەکیان بۆ پێشهات بە تاوانی کەسی بەرامبەری نازانن بە ئارامی دادەنیشن و بیر لە ڕێگەچارەیەکی گونجاو دەکەن.  -١٩بۆ بەرامبەریان هەمیشە بە دوای ئارامی و خۆشی دەگەڕێن هیچ کات نایانەوێت کێشەو ناخۆشی بۆ یەکتر دروستدەکەن.  -٢٠ژن و مێرد دەبێت بەخاتری یەکتر بەیەکەوە بژین نەوەک بە خاتری ژیان یاخود مناڵ یاخود خەڵک. -٢٠ژن و مێرد دەبێت ڕۆژ بە ڕۆژی ژیانیان زیاتر لەیەک نزیک بکنەوەو یەکتریان خۆشبوێت نەک ڕۆژ بەڕۆژ لەیەکتر بێزاربن و ڕقیانەیەک ببێتەوە. *سەرچاوە :ئینتەرنێت\nزێدەبونا کەنالێن کوردی و نەبونا بەرنامەیێن پەروەردەیی\nزۆرجار ئێمەی پیاو هۆکاری سەرەکی تێک چوونی پەیوەندی و هەڵوەشانەوەی ژیانی خێزانین ،بەو پێیەی کە ڕەنگبێ نەمان توانیبێ لە ئاست سایکۆلۆژیا و سروشتی ئافرەت مامەڵە بکەین و لێی تێبگەین بە ڕوونتر نەمان توانی بێت ئافرەت وەک خۆی بناسین کە کائینێکە لەجوانی و گەشەی مرۆڤایەتی ! جیاوازیێکی زۆر هەیە لە نێوان قۆناغی ناسین و خۆشەویستی لەگەڵ قوناغی هاوسەرگیری و پێکەوەبوون، پیاو لە ئاست ئافرەت خاون دوو کارەکتەری جیاوازە ،یاخود کەسێتی جیاوازە لە قۆناغی ناسین و خۆشەویستی زۆر کراوە و لێبوردە و خاوەن هەست و زەوقێکی جوانی بێ ئەندازەیە و بەرگەی زۆربەی ئاستەنگ و کێشەکانی ئەم قۆناغە دەگرێت ،کەچی بە پێچەوانە لە قۆناغی هاوسەرگیری کاڵە لە ئاست هەموو ئەمانە خاوەن کەسێتێکی پێچەوانەیە لە ڕووی هەست و زەوق و سۆز و خۆشەویستی ،بە سادەترین پرسیاری ژنەکەی هەڵدەچێت و بەرگە ناگرێت ؟ ئەمە بە ئەزمون تاقی کراوەتەوە پیاو پشکی شێری ب��ەرک��ەوت��وە ئافرت کەمترین گۆرانی بەسەردا دێت ! ڕەنگبێ ئەمە هیچ پەیوەندی بەو بەرپرسیاریەتیەوە نەبێ کە لەکاتی هاوسەر گیری دەکەوێتە سەر پیاو وەک زۆرێک لەپیاوان پێان وایە ،لەکاتێکدا هەمان ئەو بەرپرسیاریەتە بۆ ئافرەتیش هەر وایە کاتێ پیاو لە دەرەوە ماندو دەبێت وکاردەکات بۆ ئەوەی خێزانەکەی بە خێو بکات بەهەمان شێوە ئافرەتیش لەماڵەوە ماندوو دەبێت و کار دەک��ات تا خێزانەکەی بژێنێ ! کەواتە بارەکە هاوسەنگە ،بەرپرسیاریەتی گەورە و گرنگ ئەویە پیاو لەناو خێزانەکەی خۆی بە میزاج و کراوە و نەگۆر بێت و هیچ کات ئاسودەیی خێزانەکەی بە هیالکی و دەستکەوت و زیانەکانی ئابوری ژیانی تایبەتی نەگۆرێتەوە ،ئەمەش زۆربەروونی لە زۆرێک لەپیاوان بەدی دەکرێ کە نەهەر کاریگەری دەروون��ی لەسەر ئافرەت\nدورست دەکات کاریگەرێکی راستەوخۆشی بەسەر ژینگەی خێزان بەگشتی هەیە ،کەوا دەکات تۆیی جیاکاری رەگەزی و هەست و خۆشەویستی لە نێوان منداڵەکانیش دروست بێت وەک ئەوەی ئێستا بە دی دەکرێ !رەنگبێ پێوانێکی گشت گیر نەبێت ئەشێ لە هەندێ خێزان بارەکە جیاواز بێت ،بەاڵم بەگشتی ئەمە سروشتی پیاوە! زۆر جار ئافرەت پێویستی بەوشەیەکە کە ئارامی و ئاسودەی دەرونی زۆری پێ دەبەخشێ ،کەچی پیاو جورئەت ناکات لە راستیدا نایەوێت بۆی دەربڕێت پێی وایە بە دەربڕینی لە هەیبەتی پیاو بونی کەم دەکاتەوە !لە بنچینەدا ئەم هەستکردنە وەک (علی وەردی) گ���ەورە کۆمەڵناس و دەرونناسی عیراقی دەڵێ بنیاتێکی خێڵەکیە پشتا وپشت بۆتاکی ئێمە ماوەتەوە ناتوانین بە ئاسانی دەستبەرداری ئەم مافە نێرساالریەی خۆمان بین ،کە لەراستیدا بیرێکی هەڵەیە ئێمەی پێ فرجک دراوین ! کێ هەیە لە ئێمە بەو کور و کچانەی تازەش چوونەتە نێو پرۆسەی هاوسەر گیری مانگی جارێک بەخێزانەکەی گوتووبێ خۆشم دەوێ یاخود خۆشەویستم ؟ لەکاتێکد لە قۆناغی بەر لەهاوسەر گیری ئەم وشەیە رۆژانە وێردی سەر زمانمان بوە ! ئەم وشەیە ئەگەر چی بە نوسین و دەربڕین سادە و بچوکە ،بەاڵم بە واتا و گەورەیی ئەتوانرێ دەیان پەرتوکی لێپڕبکرێ و بنوسرێ ! کلیلی زۆربەی هەڵچون و توڕەیی و کێشەکانی نێوان مرۆڤەکان بەگشتی هاوسەرانە بەتایبەتی ؟ دەربڕینی ئەم وشەیە هاوتەریبە لەگەڵ بنچینەکانی هەموو ئاینێک و رەوشتێکی مرۆڤایەتی و مرۆڤدۆستیشە بۆپەروەردەیێکی تەندروست کەواتە جگە لە کلیلی چارەسەری کێشەکانی نێوان ژن و پیاو ،خۆشەویستی بنەمایێکی بە هێزی کەسێتی جوانە لە مرۆڤدا وات��ە بەر لەهەر کەسێ گرنگە م��رۆڤ بۆخۆی پارێزگاری لێ بکات و رۆژێ دەی��ان جاریش بەرامبەر ژنەکەی بە کاری بێنێ !\nدەستپێکێ جهێ دلخوشیێ ی��ە ک��و ئ��ەڤ��رو ل کوردستانێ رێژا کەنالێن کوردی روژ بو روژێ بەرەڤ زێدەبونێ ڤە دچیت ژ بەرکو چەندین سال بو ئەم چاڤەرێ ئەڤێ قوناغێ بوین ببینین .ئەو قوناغا ئەم چاڤەرێ ئەڤرو ئەم یێ تێدا کاردکەین .جهێ داخێ یە ئەڤرو دگەل زێدەبوناڤان هندە کەنالێن ئاسمانی یێن راگەهاندنێ بەرنامە و پروگرامێن پەروەردەیی بەرەڤ کێبونێ ڤە دچن ئانکو هەرنینە .فەرە ئەڤ کەنالێن کوردی چ ل کوردستانێ پەخشێ خوە رابگەهینن چ ل دەرڤەی کوردستانێ زێدە پێتڤیە هەر کەنالەکێ بەرنامە یەک و پروگرامەک هەبیت تایبەت ب پەروەردەیا زاروکان ڤە نەبەس تنێ زاروکان بەلکو هەمی بوارێن پەروەردەیی بو هەمی ژیان چ پیر چ گەنج.هەرجار زارویەکێ خو دان بەهرە بسپورەکێ دەرونی یێ زاروکان و ماموستایەکێ تایبەت دبیاڤێ کارکرنا زارویان دا مامو ستایەکێ پ��ەروەردەی��ی پێکڤە دستویویا بەرنامەی دا مێهڤان بکەن داکو ئەو بەهرەمەند فێرێ بیت ژ ماموستایەکێ خودان ئەزمون .ژبەرکو ئەم وەکو نە تە وا کورد چەندین سالە دچاڤەرێ بونا ڤێ ئازادیا ئەڤرو ئەم دبینین کول سەر ئاستێ کوردستانێ نها رێژەیەکا زێدەیا کەنالێن کوردی یێن پەخشێ خو بو ماوێ ٢٤ دەمژمێران رادگەهینن بەلێ تنێ دچەندین بیرەوریان دا زێدەتر کەس نابینیت بەرنامەیەکێ تایبەت ب زارویان ڤە .یان دشێین بێژین بەرنامەیێن پەروەردەیی هەرنینە ناهێنە دیتن .مە هەمیان دبیاڤێن ژیانێ دا قوناغ ب قوناغ پێتڤی ب پەروەردەیەکا باش و عاقالنە هەیە داکو ل پاشەروژی کەسێن دونیا نە دیتی نە بین دشارەزابین چاڤ ڤەکری بین.یان ژی ئەگەر ساالنە بەرێ خوە بدەینە ئاماران دێ چەندین حالەتێن خوە کوشتنێ و سوتنێ و دارڤەکرنێ بینین ژبەرنە بونا رەوشەنبیری و پەروەردەیێ ئەڤ کریارە دهێنە ئەنجام دان بال راگەهاندێن مەژی دەست ژ دژایەتیا ئێک بەردەن و دەست ب بەرنامە و پروگرامێن پەروەردەیی بکەن داکو ئەم هەمی پێکڤە دژیانە کا ساخلەم دا بژین.\nوشەیەک بۆ پیاو!\nهونەرمەند جابر سەعید:\nلە وەزارەتی رۆشنبیری کە بەبادینی قسە ئەکەم هەر جوابیشم نادەنەوە و ساڵوەکەم ئەسوتێ\nدیمانە :تریفە ئازاد\nجابر سەعید یەکێکە لەو هونەرمەندانەی سااڵنێکە لەبواری هونەری کاردەکات ،خاوەن دەنگێکی تایبەتە ئەو لەدایک بووی ساڵی ،١٩٨٥ ە ئێستا لەشاری سۆران نیشتەجێیە و بەردەوامە لەکاری هونەر گۆڤاری پێشکەوتن لەنزیکەوە ئەم دیمانەی لەگەڵ سازکرد.\nپ/سەرەتای دەستپێکی کاری هونەریت بۆ کەی دەگەڕێتەوە؟ و/س��ەرەت��ای دەسپێکی ک��اری هونەریم بۆ ساڵی ١٩٩١دەگەرێتەوە ،ئەوکات ٦ساڵم تەواو نەکردبوو ،لە رۆژهەاڵتی کوردستان گەڕامەوە باشور کۆنسێرتێکی گۆرانیم لەگەڵ هونەرمەندی گ��ەورە شڤان پ��ەروەر سازکرد ،کەکۆنسێرتی راپەرین بوو لەسۆران. پ/یەکەم بەرهەمت کەی بوو؟ ناوی چی بوو؟ و/وەک ئاماژەم پێکرد ساڵی  ،١٩٩٠بەاڵم ساڵی  ١٩٩٨بە شێوەی کاسێت گۆرانیمان تۆمار ئەکرد ،ئەو وەک سیدی پرۆفشناڵ نەبوو ،لە ساڵی  ١٩٩٩ئەوکات من لەمهاباد یەکەم سیدیم تۆمارکرد ،کە گەڕامەوە کوردستان گەیشتمەوە ش��اری س��ۆران دەم��ان ویست سیدیەکە باڵو بکەینەوە ،بەاڵم بەداخەوە وەزعی کوردستانمان وا بینی گەرچی هەر باڵویشم کردەوە. پ/ئێستا رەوش��ی ه��ون��ەری ک��وردی چۆن دەبینی؟ و/زۆر ب��اش نییە ،بۆ ئێمەش کە چەند ساڵە خزمەت دەکەین هیچ سوودێکی نییە بەداخەوە دەبین لە پێش چاوی خۆمان هەقمان دەخۆن پارەی من و دەیانی وەک من دەدەنە هونەرمەندێکی بیانی و بازرگانی پێوە دەکەن. پ/ب��ۆچ��ی ئێستا ک���ەم دەرئ��ەک��ەوی��ت؟ و/بەڵێ زۆر راستە بەچی دەرک��ەوم کۆمەڵێک ک��اری جوانم لەبەردەست دای��ە ،ب��ەاڵم بەچی تۆماریان بکەم بەم مووچەی کە وەری ئەگرم دەبێت شەش مانگ سەبر بگرم تا کلیپێک دروست بکەم ،کێ هاوکاریم بکات ئەومووچەی\nوەری دەگ���رم لەخێزانم سەرف بکەم یان لەکلیپ کێ هاوکایم بکات؟ پ/پێت وای��ە هونەری کوردی ئێستا زۆری و بۆری تێکەوتوە؟ و/بەڵێ رێ��زم هەیە بۆ هەموویان ،بەاڵم کەسانێک هەن ئیمکانیەت و پشگیری ه��ون��ەری ک��وردی��ان تێک شکاندوە. پ/م��اوە م��اوە دەنگۆی ئ��ەوە باڵودەبێتەوە کەتۆ لەژیان نەماوی؟ و/بەڵێ راستە ئەم جۆرە هەوااڵنە منیان کوشتوە، ب��ەاڵم خۆشبەختان خۆم سەالمەتم ،ئەو کەسانەی ئ��ەم ج��ۆرە ه��ەوااڵن��ە باڵو دەک����ەن����ەوە بەتەئکید ئەوانە ناحەزوو دووژمنی هونەرمەندانن من ئەوکەسانەبە بەسەرشۆر وەسدەکەم. پ/لە گۆرانیەکانت زیاتر پشت بە کامە شاعیر دەبەستی؟ و/کۆڤان عەبدللە و برای گ��ەورەم جەمیل سعید کە زۆر هاوکارمن لە هەمو بوارەکانی تری هونەرکەم ،من سوپاسیان ئەکەم. پ/تاوەکو ئێستا چەند هاوکاری کراوی؟ و/ن��ەک ه��اوک��اری ن��ەک��راوم تاوەکو ئێستا موچەی هونەریشم نیە ،کە دەچم بۆ وەزارەت پێش ئەوەی قسە بکەم رێزم هەیە بۆ خەڵکانی بادینی و سۆرانی بەهەڵە لێم تێمەگەن ،لە وەزارەت کە بەبادینی قسە ئەکەم هەر جوابی ساڵویشم نادەنەوە و ساڵوەکەم ئەسوتێ. پ/ب��ۆچ��ی الی ئێمە زی��ات��ر گرینگی بە هونەرمەندانی دەرەوە ئەدرێت ن��ەک ن��اوەی\nکوردستان؟ و/چونکە ئێمە لەبەر چاوی ئەوانین ئەگەربێت و ئێمەش وەکو ئەوان خاک و نیشتیمانمان جێ بهێڵێن بۆ بێگانە کار بکەین ،ماوەیەک دوربین لە کوردستان بێگومان رۆژێک هەر دێت ئێمەش ئەو کات بگەڕێینەوە و قەدرمان بزانن.. پ/پێت وایە هونەرمەند جگە لە گۆرانی گوتن لە مۆسیقاش دەبێت شارەزایی هەبێت؟ و/بەڵێ بە تەئکید ،زۆر پێویستە ،ئەگەر هونەرمەندی گۆرانی بێژ ئامێری موزیک بژەنێت ئ��ەوا دەتوانێت ک��اری میلۆدی و تا تێکست بۆخۆی ئەنجامی بدات. پ/لە کۆتای چ شتێکت ماوە ؟ و/لە کۆتایی ئەمەوێت ئەوە بڵێم هەردەم لە خزمەتی هونەری کوردی دا ئەبم و زۆر سوپاسی گۆڤاری پێشکەوتن ئەکەم.\nدکتۆر داود: ئەوانەی لە شوێنە گەرمەکان دەژین و کاردەکەن ،زیاتر بەردی گورچیلە دروست دەکەن لەبەرئەوەی ئارەقە زۆر دەکەن\nدیمانە :محەمەد سەردۆڵی\nدەک��ەی،دوای وەرزشەکە ئاو زۆر بخۆ ئاو زۆر زۆر گرنگە بۆ ئەوەی ڕێبگیری لەدروستبوونی بەردی گورچیلە. پ :چارەسەر چیە؟ و:چارەسەرەکانیش دیسان وەک هۆکارەکان و نیشانەکان بەگوێرەی نەخۆشی گورچیلە کە ئەوانەی تووشی پەکەوتنی گورچیلەی درێژخایەن بوونە لە سەرەتادا بەدەرمان چارەسەر دەکرێت ،لەگەڵ پارێزکردن ،کە گەیشتە قۆناغەکانی چارەسەری ی��ان ئ��ەوەی��ە ش��ۆردن��ی گورچیلە بەشێوەیەکی ب��ەردەوام هەفتەی سێجار یاخود نەشتەرگەری چاندنی گورچیلەی بۆ بکرێت،یانیش ئەوانەی بەردی گورچیلەیان هەیە ئەمەش دەوەستێتەوە سەر قەبارەی بەردەکە،جۆری بەردەکە،ئەمەشیان چارەسەرەکەی دەرمانە یاخود بەنەشتەرگەریە یان ئەوەتا چارەسەرەکە بەشێوەی لێزەر دەبێت واتە شکاندنی بەرد بەلێزەر ،ئەوانەی کەنەخۆشی پرۆستاتیان هەیە ئەوانیش بەهەمان شێوە لەسەرەتادا بەدەرمان چارەسەر بکرێت لە کۆتاییدا پێویستی بە نەشتەرگەری دەبێت یاخود بەشێوەی نازور دەبێت.\nلە میانەی دیمانەیەکی پێشکەوتندا دکتۆر داود حەسەن،پسپۆر لە نەخۆشیەکانی گورچیلە باس لە نەخۆشیەکانی گورچیلە و وەزیفە و کاریگەری س��ەرم��او گەرما لەسەر گورچیلە و رێگاکانی پارێزیکردن و چارەسەرییەکانی دەکات. پ:نەخۆشی گورچیلە چییە؟ و:نەخۆشییەکانی گورچیلە کۆمەڵێک نەخۆشی دەگرێتەوە ،هۆکارەکانی زۆرن ئەوانەی کە تووشی نەخۆشی درێژخایەنی گورچیلە دەبن نەخۆشی شەکرە و بەرزبوونەوەی فشاری خوێن و هەوکردنی درێژخایەنی گورچیلە کەپێی دەڵێن chranic  disease kednyئەمەش هۆیەکی گرنگە بۆپەکەوتنی گورچیلەی درێ��ژخ��ای��ەن ،گیرانی رێرەوی میز بەهۆی بەردی گورچیلە یان بەهۆی هەوکردنی پرۆسات یان گیرانی ملی میزڵدان بە هۆی گرێوە ،هۆکاری بۆ ماوەیی ،یاخود ئەوانەی فۆردی سەرگورچیلەیان هەیە،یان ئەوانەی نەخۆشی ئەلفرۆتیان و نەخۆشیە کانی دەمارەکانی گورچیلە یاخود خوێنبەرەکانی گورچیلە هەیە. پ :کارە سەرەکیەکانی گورچیلە چین و چەند وەزیفەی هەیە؟ و :گورچیلە ک���اری دەره��اوی��ش��ت��ن��ی ئەو پاشەڕۆیانەیە کە لەئەنجامی زیندە چاالکیەکانی ل��ەش دروس���ت دەب��ێ��ت ،ه��اوک��ات هاوسەنگی و رێکخستنی ئاو لە لەشدا هاوسەنگی و رێکخستنی خوێ و کانزاکان و هەروەها دروستکردنی چەند هۆرمۆنێک ،بۆ نمونە هۆرمۆنی ery tro politie کە بەرپرسیارە لە دروستکردنی خوێن لە لەشدا هاوکات چاالک کردنی ڤیتامین ( )dکە ئەمیش بەر پرسیارە لە هەڵمژینی کالیسیۆم بە ڕیخەڵۆکەکان و ڕاگرتنی ڕێژەی کالیسیۆم لە خوێن ،لەگەڵ ڕاگرتنی هاوسەنگی فشاری خوێن. پ :ئەوخۆراکانەی کەزیان بە گورچیلە دەگەیەنن چین؟ و :دەوەستێتەوە سەرجۆری نەخۆشیەکە یانی\nنەخۆشی گورچیلە زۆرن ،بۆنمونە ئەوانەی بەردی گورچیلەیان هەیە پێویستە بەرێژەیەکی زۆر ئاوبخۆنەوە هەندێک ماددە و خۆراک هەیە دەوری هەیە لە دروستکردنی بوونی ب��ەرد و دروستبوونی کریستاڵ بۆ نموونە مەشروباتی غازی،پپسی کۆال، سێڤن ،ق��اوە ،کەکاو،چای بەڕەنگ، ئەوخواردنانەی کە ڕێژەیەکی زۆرخوێی تێدایە. پ:بەکارهێنانی چارەسەری پزیشکی تا چەند کاریگەری نێگەتیڤی لەسەر گورچیلە دەبێت؟ و :لەراستیدا هیچ کاریگەری نییە الیەنی باشی هەیە ،بەاڵم الیەنە خراپەکەی وەک هەموو نەشتەرگەریەک بۆ نموونە،ڕیخۆڵە کوێرەیە یان هەر نەشتەرگەریەکی تر کە دەکرێت ڕەنگە هەندێک موزاعەفاتی هەبێت ،لەکاتی نەشتەرگەری رەنگە هەوکردن ڕووب���دات ،ب��ەاڵم بەشێوەیەکی گشتی الیەنێکی نێگەتیڤی وای نییە. پ :ڕۆڵی گەرما وسەرما لەسەر گورچیلە چییە؟ و :ناتوانین بڵێن ئەو ڕۆڵەی هەیە ،بەاڵم ئەوانەی کە لە شوێنە گەرمەکان دەژین ،یان لە شوێنی گەرم کاردەکەن ،ئەوانە زیاتر نزیکن بۆ دروست بوونی بەردی گورچیلە لەبەرئەوەی ئارەقە زۆر دەکەن کە ئارەقەیان زۆر کرد ڕێ��ژەی میزکردنیان کەم دەبێتەوە ،ئەو ئاوەی کە لە لەشیان دایە بەشێوەی ئارەقە دێتە دەرەوە ،بۆیە ئەو جۆرە کەسانە کە لە شوێنی گەرم یاخود لەشوێنی گەرم کاردەکەن ئەمانە زیاتر گورچیلەیان تووشی دروستکردنی رمل و کریستاڵ دەبن. پ :چۆن ڕێگە لە دروستبوونی بەردی گورچیلە دەگیرێت؟ و:سەدا سەد ناتوانی ڕێگەی لێی بگری ،بەاڵم دەتوانی خۆتی لێی بپارێزی ،ئەگەر ڕێمان گرت لەو هۆکارانەی کە دروست دەبن بۆ نموونە ،تۆ لە شوێنی گەرمی ئ��او زۆر بخۆی،یان وەرزش\nتیپی کێوەڕەش پاڵەوانی ڕانیە ئامادەکردنی :پێشکەوتن تیپی کێوەڕەش یەکێکە لە تیپە چاالک و ناسراوەکانی سنوری شاری رانییە ،مێژووی دروستبوونی بۆ ساڵی  ١٩٧٦دەگەڕێتەوە، کۆنترین تیپی وەرزشیە لەسنوری بیتوێن و پشدەر ،وەک��و قوتابخانەیەکیش بوە بۆ پێگەیاندنی یاریزانان لەشاری ڕانیە ،تا ئێستا توانیویەتی لەکۆی ( )٤بەشداریکردنی لە ڤیستیڤاڵی وەرزشی بارزانی نەمر لەسنوری ناوەندی بااڵی ڕانیە ( )٣خول بەدەست بێنێت و بەشداری بکات لەخولی بارزانی لەسەر ئاستی هەرێم و لەسەر ئاستی قەزاو ناحیەکانی سنوری نوێنەرایەتی بیتوێن و پشدەرو یەکەمی قەزاو ناحیەکان بوو لەساڵی ( ،)٢٠١٢لە شاری ڕانیە توانی بگاتە یاری کۆتایی لەبەرامبەر\nتیپی وەرزش���ی داب��ان بەئەنجامی ( )٠_١ڕانیە توانی بگاتە یاری کۆتایی لەبەرامبەر لەبەرژەوەندی خۆی یاریەکەی کۆتایی پێبێنێت تیپی وەرزشی ٥ی ئازار لە ڕانیە و بەئەنجامی و ببێتە پاڵەوانی خولەکە و لەسەر ئاستی ( )٣–٤تیپی وەرزش��ی ک��ێ��وەڕەش توانی خولی پلە یەکی تیپەمیللیەکانی شاری ڕانیەش یاریەکە لەبەرژەوەندی خۆی تەواوبکات و لەسەرجەم خولەکانی سااڵنەش ئەنجامی باشی ببێتە پاڵەوانی خولی بارزانی لەسنوری بیتوێن بەدەست هێناوە و گەیشتۆتە قۆناغی چوار ،و پشدەر و لەسەرئاستی خولەکانی ناوشار لەساڵی ( )٢٠١٢گەیشتە یاری کۆتایی کەیاری و ڕێکخراوەکان کەبەشداریان کردوە توانی کۆتایی لەنێوان تیپی وەرزش��ی (ق��ەاڵت و ئاستێکی باش پێشکەش بکات و ئەنجامێکی کێوەڕەش) بەرێوەچوو ،ئەنجامەکەش( )١ _١باش بەدەست ببێنن ،لەزۆربەی خولەکانی بەلێدانی یەکالکەرەوە لەبەرژەوەندی کێوەڕەش ناوشاری ڕانیەدا بووە پاڵەوانی خولەکان و بەکۆتاهات ،هەروەها توانی ببێتە پاڵەوانی خاوەنی جەماوەرێکی باش و بەرچاوە لەشاری خولی پلەیەکەکانی شاری ڕانیە لەساڵی  ٢٠١٢ڕانیە و دەورو بەری ،سەرپەرشتیاری تیپ لەڤیستیڤاڵی بارزانی نەمر بۆتۆپی پێ لەکۆی نەژاد محمود ئەحمەدە و راهێنەر هێمن محمود.  ٦٦تیپی میللی لەسنوری ناوەندی بااڵی\nب��ۆ ب��ەش��داری��ک��ردن ل��ە ک��ۆب��وون��ەوەی سەرکردایەتی یەکێتی الوان��ی دیموکراتی جیهانی و دانانی پرۆگرامەکانی کۆنگرە و بەشداربوون لە کۆنفرانسی الوانی دیموکراتی ئەلبانیا (ف���ەالح ح��ەس��ەن) راوێ��ژک��اری ئەنجومەنی سەرکردایەتی یەکێتی الوانی دیموکراتی جیهانی و نوێنەری دەرەوەی یەکێتی الوان���ی دی��م��وک��رات��ی ک��وردس��ت��ان گەیشتە تیرانای پایتەختی واڵتی ئەلبانیا، لەم کۆنفرنسەدا نزیکەی  ٧٠واڵتی جیهانی بەشداربوون و باس لە رەوشی ئەمڕۆی الوان کرا لە چەندین واڵت��دا ،بۆ ئەم مەبەستەش نوێنەری دەرەوەی یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان وتارێکی تێروتەسەلی لەسەر رەوشی الوانی کوردستان و بارودۆخی سیاسی ئەمڕۆی عیراق پێشکەش بە ئامادەبووان کرد. ئەلبانیا ،نوێنەری دەرەوەی یەکێتی الوان لە گەڵ وەزی��ری الوان و پارێزگاری تیرانای پایتەخت کۆبووە. لە تیرانای پایتەختی کۆماری ئەلبانیا (فەالح حەسەن) راوێ��ژک��اری سەرکردایەتی یەکێتی الوانی دیموکراتی جیهانی و نوێنەری دەرەوەی\nیەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان بەجیا چاوی کەوت بە (الدوو بوموجی) وەزیری الوان و کەلتوری کۆماری البانیا ،باسێکی لە رەوشی الوانی کوردستان و باسی خزمەتگوزاریەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستانی ک��رد ،کە پێشکەش بە الوان��ی هەرێمی کوردستانی دەک��ات ،باسی لە رۆڵ��ی الوان��ی کوردستان کرد بۆ پێشخستن و بنیاتنانەوەی هەرێمی کوردستان ،وەزی��ری الوانی کۆماری ئەلبانیا گوتی لە پێشکەوتنە بەردەوامەکانی کوردستان ئاگادارم ،کە زۆر بەخێرایی گەشە دەکات، هیوای بەردەوامی و دۆستایەتی خواست بۆ ه��ەردووال ،پاشان فەالح حەسەن بە یاوەری لەگەڵ بۆردی سەرکردایەتی یە کێتی الوانی دیموکراتی جیهانی پێشوازی کران لە الیەن (لولزیم پاشا) پارێزگاری تیرانای پایتەختی البانیا ،بەرێزیان خۆشحاڵی خۆیانی دەربڕی بۆ سەردانەکە و کورتە باسێکی لە سەر شارەکە خستە روو. راوێژکاری یەکێتی الوانی دیموکراتی جیهان لەگەڵ وەزیری بەرگری تورکیا ل��ەدرێ��ژەی چاالکیەکانی لەواڵتی ئەلبانیا\n(فەالح حەسەن راوێژکاری سەرکردایەتی الوانی دیموکراتی جیهان لەگەڵ وەزی��ری بەرگری تورکیا (د.عیسمت یلماز) و (حەسەن سیڤلر ئاشان) باڵوێزی کۆماری تورکیا لە تیرانای پایتەختی کۆماری ئەلبانیا کۆبۆوە. لە دانیشتنەکەدا (فەالح حەسەن) باسی لە رێکخراوی یەکێتی الوانی دیموکراتی جیهانی کرد و رۆڵی رێکخراوەکەی لە پەرەپێدانی بواری دیموکراتیەت و مافی مرۆڤ و ب��ازاری ئازاد رونکردەوە ،پاشان پێناسەی یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستانی بۆ بەرێزیان کردو تیشکی خستە سەر زەروریەتی دامەزراندنی رێکخراوە کە لە سەر داوای باوکی کورد (مەالمستەفای بارزانی) لە ساڵی ١٩٥٣دا ،پاشان باسی لە روڵ و گرنگی یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان کرد ،لە نێوگۆڕەپانی الوانی جیهاندا بەگشتی و لە نێو رێکخراوی یەکێتی الوانی دیموکراتی جیهانیدا بەتایبەتی ،الی خۆیەوە (د .عیسمەت یەلماز) زۆر سوپاسی راوێژکاری سەرکردایەتی الوان��ی دیموکراتی جیهانی ک��ردو خۆشحاڵی خۆی نیشاندا کە گەنجێکی کورد لەم رێکخراوە مەزنەدا بۆتە راوێژکاری سەرکردایەتی.\nخولی رۆشنبیری ١٨ی شوبات بۆ پێگەیاندنی کادیران ناوەندی رۆشنبیری هەولێر سەر بە ناوەندی بااڵی هەولێری (ی.ل.د.ک) هەڵسا بەکردنەوەی خولێکی رۆشنبیری بە ناوی (خولی رۆشنبیری ١٨ی شوبات بۆ پێگەیاندنی کادیران) بۆ کادیرانی سنوری خ��ۆی ،بۆ ئ��ەوەی بتوانین کادیرانی خۆمان زیاتر پر زانیاری بکەین و وەک قۆناغێکی پێگەیاندن تاکو لە ئیش و کار و چاالکیەکان رۆڵی ئەکتیڤ و بەرچاویان هەبێت ،ناونیشانی وانەکان بەم جۆرەی خوارەوەبوون کە پێکهاتبوو لە  ٨بابەت ،ماوەی خولەکە  ٢مانگی خایاند. دکتۆر کمال کەرکوکی ئەندامی مەکتەبی سیاسی و بەرپرسی پەیوەندیە گشتیەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان( ،دەس��ت��ووری کوردستان) ،جعفر ئیمینکی ئەندامی مەکتەبی سیاسی و بەرپرسی مەکتەبی رێکخستن، هەڵسوکەوتی کادیر لە ناو ئۆرگانەکانی حزب، س��اس��ان ع��ەون��ی ،ئەندامی س��ەرک��ردای��ەت��ی و بەرپرسی بۆردی رێکخراوە جەماوەرییەکان لە دەستەی رێکخراوە جەماوەریی و پیشەییەکانی\nپارتی دیموکراتی کوردستان ،بابەتەکەی لەسەر (رۆڵی رێکخراوەکانی کۆمەڵی مەدەنی لەسەر فشار خستنە سەر دەس���ەاڵت) ،بوو نەزهەت حالی ئەندامی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان بابەتەکەی لەسەر( ،رۆڵ��ی دەزگا هەواڵگریەکان لە پاراستنی ئاسایشی نیشتیمان)، قادر قاچاخ ئەندامی سەرکردایەتی و بەرپرسی پەیمانگای کادیران(،هەستی نەتەوەیی)، پشتیوان سادق ئەندامی سەرکردایەتی و جێگری بەرپرسی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی هەولێر(،بە دەوڵەت بوون) دکتۆر فرسەت سۆفی مامۆستای زانکۆ( ،دیموکراتی) ،دکتۆر فەرەیدون رەحمانی، (رۆشنبیر و کۆمەڵگا). شکاری عەلی بەشداربوویەکی کۆڕەکە ئاماژەی بەوەکرد کە سەرجەم سیمینارەکان بایەخی خۆیان هەبوو و سودێکی زۆری لێوەرگرتوە، پێویستە الویش هەمیشە بەشداریەکی فراوانی لەو جۆرە کۆڕ و خول و ۆرکشۆپانە هەبێ ،چونکە وەک دەزانین ئاستی زانستی و زانیاری هەموومان\nپێوستی بە پەرەپێدانی زیاتر هەیە. دالیا محمد کچێکی ب��ەش��دارب��ووی خولەکە دەڵێ» بەتایبەتی بۆ ئافرەتان پێویستە لەو شوێنانە حازربن ،چونکە زانیاری لەو شوێنانە دەستدەکەوێ بۆیە من زۆر بەخۆشحاڵیەوە بەشداریمکرد و لە بابەتەکانی هەستی نەتەوایەتی و رۆڵی کادیر و بەدەوڵەتبوون ئەمانە هەموویان تایبەتمەندی خۆیان هەیە و حەقوایە سەرجەم رێکخراوەکان گرنگی بەو جۆری خوالنە بدەن و هەوڵیشبدەن الوانێکی زۆری تێدا ئامادەببێ، تاکو زۆرترین کەس سودی لێوەرگرێ و ئەوانیش بتوانن پ��ەرە بەتواناکانی خۆیان ب��دەن و بۆ ئایندە خۆیان حازربکەن و لەو رێگایەوە خزمەت بەگەل و نشتیمانەکەیان بکەن ،جێگای باسە الوانێکی زۆر لەو سیمنارەدا ئامادەبوون و بە پرسیار و پێشنیار و سەرنجەکانیان خولەکەیان دەوڵەمەندتر و گەرم و گورترکرد ،لە کۆتایدا خولەکە بەسەرکەتوانە کۆتایی پێهات و سەرجەم بەشداربوانیش سودێکی زۆریان لێوەرگرت.\nراگەیەندراوی شەشەمین کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی یەکێتی الوانی دیموکراتی کورددستان\nبە ئامادەبوونی هەڤاڵ ساسان عەونی بەرپرسی دەستەی رێکخراوە جەماوەریەکان و هەڤااڵنی دەستە ،ئەنجوومەنی سەرکردایەتی (ی،ل،د،ک)، شەشەمین کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی گرێدا ،پاش دەقیقەیەک وەستان بۆ گیانی پاکی شەهیدان ،لە سەرەتای کۆبوونەوەکەدا بەرپرسی دەستە باسێکی کورتی لە رەوشی سیاسی ئێستای کوردستان و ناوچەکەکرد ،هاوکات ئەرک و بەرپرسیاریەتی و رۆڵی رێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی لە ئێستای هەرێمی کوردستان خستەڕوو. کۆبوونەوە تاوتوێی رەوشی سیاسی کوردستان و عیراقی کرد و پاڵپشتی و پشتیوانی هەڵوێستە نەتەوەییەکانی سەرۆک بارزانی کرد . کێشە و گرفت و ئاریشەکانی الوان و چۆنیەتی\nدۆزی��ن��ەوەی رێگاچارەی گونجاو بۆیان الیەنێکی سەرەکی کۆبوونەوە ب��وون ،هاوکات کۆبوونەوە هەوڵدانی زیاتر بۆ بەدواداچون لەو روەوەی کرد ە پالنی داهاتوی یەکێـتی الوان. کارە تیرۆرستی و تێکدەرانەکانی شاری کەرکووک بەتایبەتی و بە ئامانجگرتنی بارەگانی یەکێتی الوان بەتوندی رەتکرایەوە و بە هەوڵێکی نەزۆکانە بۆ ساردبوونەوە لە کاروچاالکیەکانی رێکخراوەییمان لێکدرایەوە. پرسی فیدراسیۆنی رێکخراوەکانی الوان و دامەزراندنی بۆردی شەراکەتی رێکخراوەکانی الوان و حکومەت تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەبوون و کاراترکردن و هەنگاونان بە ئاراستەی بەهێزی کردنی ئەو هەواڵنە بە پێویستیەکی حەتمی زانرا بۆ\nنزیکبوونەوەی زیاتر لە کێشەکانی الوان. کۆبوونەوە رەوش��ی الوان��ی ک��وردی لە رۆژئ��اوا و رۆژهەاڵت و باکوری کوردستان تاووتوێکرد و هەموو پشتیوانیەکی بۆ بەدیهێنانی خواست و داوارەواکانیانی دووپاتکردەوە. لە کۆتییدا وێ��ڕای خۆئامادەکردن بۆ پێشوازی پێویست لە ١٨ی شوبات ( )٦٠هەمین ساڵوەگەڕی دام���ەزران���دن���ی رێ��ک��خ��راوەک��ەم��ان ،ک��ۆب��وون��ەوە بەکاروچاالکیەکانی رابردوودا چوەوە و هەڵسەنگاندن و خوێندەری چڕو وردی بۆکردن و پالن و بەرنامەی بۆ شەش مانگی داهاتوی رێکخراوەکە داڕشت. یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان ئەنجوومەنی سەرکردایەتی ٢٠١٣/٢/٣\nنوێکردنەوەی سۆز و وەفا\n٢٠١٣/٣/٥مەکتەبی سکرتاریەت سەردانی مەزاری نەمرانیانکرد ،بە مەبەستی دانانی تاجە گوڵینە لەسەر گڵکۆی نەمران و نوێکردنەوەی پەیمانی سۆز و وەفا بۆ رێبازی پیرۆزی بارزانی.\nیادکردنەوەی شەهید هەریری\n١٨ی شوباتی  ٢٠١٣مەکتەبی سکرتاریەت بە بەشداری بەرپرسانی حزبی و حکومی لە مەراسیمێکدا یادکردنەوە و دانانی تاجە گوڵینە لە شوێنی تیرۆر کردنی سەرکردە فرەنسۆ حەریری کە لە ١٨ی شوباتی ٢٠٠٢بەدەستی رەشی تیرۆرستان شەهیدکرا.\nکۆبونەوەی لێژنەی هەماهەنگی ڕێکخراوەکانی الوانی باشوری کوردستان لەگەڵ الوانی پەکەکە و پەیەدە بەئامانجی ئامادەکاری بۆ سێیەمین کۆنفراسی نەتەوەی الوانی چوار پارچەی کوردستان،لێژنەی هەماهەنگی ڕێکخراوەکانی باشوری کوردستان لەگەڵ الوانی پەکەکەو پەیەدە کۆبونەوەیەک بەڕێوە چوو کۆبونەوەی لێژنەی هەماهەنگی ڕێکخراوەکانی الوان لەگەڵ مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بەمەبەستی باسکردن لە کارەکانی لێژنەی هەماهەنگی ڕێکخراوەکانی الوان و پرسی نەتەوەی و داخ��وازای الوان،شاندێکی لێژنەی هەماهەنگی ڕێکخراوەکانی الوان لە گەڵ مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان کۆبونەوە لە کۆبونەوەکەدا ب��اس لە ئامانجی لێژنەکەو\nهەماهەنگی نێوان ڕێکخراوەکان کرا لەم بارەیەوە هەڤاڵ سەعدی ئەحمەد پیرە ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان وێڕای دەسخۆشی لەو هەنگاوە هیوای سەرکەوتنی کارەکانی لێژنەکەی خواست شاندێکی الوان��ی فینلەندا س��ەردان��ی مەکتەبی سکرتاریەتیان کرد شاندێکی ئەنجوومەنی شاری تۆرکۆدی واڵتی فللەندا کە ئەندامی پارتی کۆکۆمۆسی گەورەترین پارتی ئەو واڵت��ەن و لەگەڵ نوێنەری الوان��ی ئەنجوومەنەکە، کە لەشەش کەس پێکهاتبوون سەردانی مەکتەبی سکرتاریەتیانکرد ،لەالیەن ئومێد خۆشناو ،سکرتێر و کارگێڕانی سکرتاریەت پێشوازیکران. شاندی میوان ئامانجی سەردانەکەیان بۆ کوردستان و یەکێتی الوان رون��ک��ردەوە ،کە مەبەستیان لە نزیکەوە ئاگاداربوونە لە رەوشی الوانی کوردستان\nو دروستکردنی پەیوەندی هاوبەشە لە نێوان الوانی هەردوو واڵت. وێڕای بەخێرهێنانی شاندی میوان کورتەیەک لە بارەی رەوشی الوانی کوردستان خرایە روو ،هاوکات پێوستی ئاڵوگۆڕکردنی شاندی هاوبەش لە نێوان الوانی کوردستان و گەنجانی واڵتی فللەنداتەئکیدی لێوەکرا. بەتایبەتی کە الوان��ی کوردستان پێویستان بە ئەزموونی کاری رێکخراوەیی واڵتێکی پێشکەوتویی وەکو فللەندایە. ئاکرێ ئاهەنگی ١٨ی شوبات لەگەڵ هەڤااڵنی دەستەی ڕێکخراوە جەماوەریەکان و سکرتێر و مەکتەبی سکرتاریەتی یەکێتی الوان ، بەشداریمان کرد لە ئاهەنگی ناوەندی بااڵی ئاکرێ ی یەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان کە بەبۆنەی یادی  ١٨شوبات سازیان کرد\nسەنتەری ئاسودە هەڵسا بە سازدانی سێیەمین فیستیفاڵی خەاڵتی (گەنجی ساڵ) بۆ سالێ ٢٠١٢ بۆ  ٢٥ب��واری جیا جیا ،خۆشبەختانە گروپی پارێزەرانی الوی سەر بەیەکێتی الوانی دیموکراتی کوردستان ،لە ب��واری یاسایی بۆ سالێ٢٠١٢ خەاڵتی گەنجی ساڵی بە دەستهێنا ،بەم بۆنەیەوە پیرۆزبایی لە ئەندامانی گروپ و سەرجەم پارێزەران دەکەین و سوپاسی هەموو ئەو بەڕێزانە دەکەین کە لە ماوەی رابردو هاوکارمان بوون لە ئەنجامدانی کارو چاالکیەکان ،هیواخوازین لە مەودوا بەردەوام بین لە کارو پرۆژەکەمان بۆ خزمەتکردنی کۆ مەڵگا لە بواری یاساییدا.\nناوەندا نزار خولەکا توپاپێ دوماهیک ئینا ئەوا بو  ١٢تیمێن قوتابخانەیا هەرن ڤەکری و ل دوماهیا خولێش دیاری و خەالت بسەر تیمێن سەرکەڤتی دابەشکرن. دوماهیک ب خولەکا توپا پێ ئینا ل قوتابخانە یا\nگوندێ پرێسە کوتێدا  ٨تیم بەشداربون و دوماهیێ تیمێن سەرکەڤتی هاتنە خەالت کرن. ناوەندا بەروژ ئاهەنگەکا هونەری سازکر ل قوتابخانەیا بە روژ تێدا چەندین الوێن بەهرەمەند هاتنە خەالتکرن.\nسازدانا پێشبرکێیەکا زانستی بو  ١٦الوێن دەڤەرێ پاشان هەمی پشکدارێن بەریکانێ هاتنە خەالت کرن. ناوەندا بلێ ئاهەنگەکا هونەری سازکر کو تێدا چەندین پشکێن شانویێ و موزیک ستران هەلبەست ب خوە ڤە دگرت\nناڤەندا بااڵ بارزان\nخەاڵتی(گەنجی ساڵ) لە بواری یاسایی بەخشرایە گروپی پارێزەرانی الو\nسازکرنا سمینارەکێ بو (دلیل رەمەزان) ل هوال نەخوشخانا شێخان یا گشتی گێرانا سمینارەکێ ل کومەلکەها مەهەتێ س��ازک��رن��ا سمینارەکا ج���ەم���اوەری بو رێزدار (دەلیل رەم��ەزان) کارگێرێ(لقی)٢٠ وبەرپرسێ(ن٠ر٠ج) دابەشکرنا پێتڤین قوتابیا لسەر ()٥٥ قوتابین هەژار رێکخستنا غاردانەکا ( )٦کیلو متر ل سەنتەرێ قەزا شێخان ب بەژداربونا ()٥٠ یاریزانا ڤەکرنا یاریگەها (بوزان) یافریزێ دەست کرد ل گوندێ جل و بەرگێن وەرزشی ژالیێ ناڤەندا باال شێخان لسەر تیمێن ناڤەندا ئەلقوش هاتنە دابەشکرن ڤەکرنا قارەمانیەکا تەپاپێ ل کومەلگەها نسێریێ وپ��اش جلوبەرگێن وەرزش��ی لسەر تێمن سەرب ناڤەندا باعەدرێ هاتنە دابەشکرن قارەمانیا تەپاپێ ئەڤا هاتیە ڤەکرن ژالیێ ناڤەندا شێخان یا جاالکی و پێگەهاندنا الوان دوماهیک ئێنانا قارەمانیاکا تەپاپێ ئەوا هاتیا ڤەکرن ژالیی ناڤەندا شێخان یا چاالکی وپێگەهاندنا الوان سازکرنا سمینارەکا ل کومەلگەها کەلەکجی بو رێ��زدار (دەلیل رەم��ەزان) کارگێرێ لقی ( )٢٠وبەرپرسێ (ن٠ر٠ج) گێرانا سمینارەکێ ل کومەلکەها ئەتروش ناڤەندا باعەدرێ تیروپشک هاتە گێران بو قارەمانیا بلێاردێ بو الوێن سنورێ ناوچا باعەدرێ ب بشکداریا ( )٦٤الوێن خودان شیان٠ دگەل کومەکا ژ گەنجین دەڤ��ەرێ والوێن باعەدرێ قەستا قبرستانێ کرن بو سەرێ گورێ (قیس فرمان) کو گەنجەک ویاریکەرەکی ناڤەندا مە بوو ب رودانەکا دل تەزین گیانێ خو ژدەست دا ناڤەندا ئێسفنێ ڤەکرنا خوالکا (ج��وان��ک��اری) بو ()٢٠ گجان ب هەلکەفتنا ( )١٨شوباتی دامزراندنا ئێکەتیا الوین دیمقراتی کوردستان\nڤەکرنا خوالکا (ئێنکلیزی) بو ( )٢٠قوتابیا ب هەلکەفتنا ( )١٨شوباتی دامزراندنا ئێکەتیا الوین دیمقراتی کوردستان ب حازربونا بەرێز (جاسم سلیم) کارگیری (ل٠ن) شیخان جەماوەری ناڤەندا ئەلقوش دیاری (قەرتاسی) دابەشکرن لسەر چەند قوتابیان (میسوری الحال) قوتابخانا ریدارا یا بنەرەت بیبان و قوتابخانا شێخکا و قوتابخانا ئەلقوش چەند قوتابیێن قوتابخانا بیبان بوزا یین سەرکەفتی هاتنە خەاڵتکرن قارەمانیا (بلیاردێ) هاتە ڤەکرن بو الوین سنورێ ناڤەندا مە و ( )١٦یاریزان تێدا بشکداربوون و هاتنە خەالت کرن فەکرنا قارەمانیا بلیارد بو( )٣٢یاریزان ل سنتەری ناحیە ئەلقوش ڤەکرنا یاریگەها بوزا و جل وبەرک هاتە دابەشکرن لسەر ( )٢٥تیمێن ناڤەندا ئەلقوش بریکانەکا بەرسیار و پەرسڤ هاتە گیران بو گروپی شێخکا ( )١٢گروپ پشکداربوون یاریزانیێن ناڤەندا ئەلقوش بشکداربوون ل (مارسوونی) ل شێخان بەرێکانەکا بەرسیار وبەرسڤ هاتە گێران بو گروپی بێبانێ و ( )٨گروپ پشکداربوون ل هوال اللش ناڤەندا ئەتروش راب��وی��ن��ە ب گ��ێ��ران��ا سمینارەکێ لسر ئۆپراسیۆنا دیجلە رابوینە ب گێرانا سمینارەکێ بابەتێ سمینارێ ب شێوەکێ گشتی لسەر هاتنا هێزێن ئوپەراسیونا دجلە بو ئاخا کوردستانێ ناڤەندا مەقلوب خولی تۆپی پێی ( )١١یاریزانی گروپی (مەتین) بەکۆتاهات راکێشانی تروپشکی لەم خولە ( )١٠تیپ بەشدارن٠ کردنەوەی پێشبرکێیەکی پسیارو وەالم ئ��ەم پێشبرکێیە تایبەت بو بەتیپی تازە بێگەیشتوانی الوانی کەلەکچی بابەتی راکێشانی تیروپشکی خولی تۆپی سەر\nمێزی کۆمەلگای کەلەکچی ناڤەندا قەسروک دابشکرنا ( )٢٢دەستێن جل و بەرگێن وەرزشی لسەر تیمێن تە پاپێ لسنورێ مرێبا ژالیێ هێژا. راکێشانا تیروبشکا خوال(فولی بولێ)بە شداریا ( )١٨تیمین مللی خەاڵتکرنا ( )٥٣قوتابیێن هەژار فەکرنا هوال لەش جوانیا قەسروکێ ئە سەر ب ناڤەندا مە ناڤەندا شێخان رابویێ ب هاریکاری ( )٥٥قوتابێن (هەژار) ل قوتابخانا(مشەختی). ڤەکرنا قارەمانیەکا(تەپاپی) بو( )١٠تیمێن قەزا شیخان رابویێ ب هاریکاری( )٥٣قوتابیێن (هەژار) ل قوتابخانا (پێکڤە ژیان) قارەمانیاکا تەپاپێ ب دووماهی ئێنا کو بهەلکەفتا ( )١٨ی شوباتێ هاتبو ڤەکرن بو ( )١٦تیمێن سەرب ناڤەندا مە ناڤەندا خەتارێ بەرهەڤکرنا هێڤارییەکا هوزانخاندنێ بو (٢ کج  ٢الوێن) گەنج یێن هوزانڤان ژدەڤەرێ لگوندێ دوغاتا. گێرانا بەریکانەکا زانستی و رەوشەنبیری بو الوێن گوندێ دوغاتا ناڤەندا چرێ ڤەکرنا چاالکیەکا (پرسیار و بەرسڤ) ب��و ( )٥گ��روپ��ان (قوتابیان – الوان – ماموستایان – رەوشەنبیر -شەهیدان) ڤەکرنا خولەکا تەپا ڤولی بولێ بو ()٨ تیمێن سەر بسنورێ ( )٦دەستێن بەتەنیا و ( )٢٥دەستێن جل و بەرگێن زاروکان و وەکو هاریکاری بو ئاوارێن سوری فرێکرنە شارەوانیا چرە ( )٨دەستێن جل وبەرگێن وەرزشی بسەر ( )٨تیما هاتنە دابەشکرن ( )٣دەستێن جل و بەرگێن وەرزش��ی و تورەکا ڤولی پولێ و ( )٢تەپی لسەر الوێن گوندێ ناڤبری هاتنە دابەشکرن ( )٢تەپە\nدیاری بەخشین بە ()٦٠الوی سنورمان هاوکاری بۆ  ١٨تیپی تازە پێگەیشتووی تۆپی پێ ناشتنی ()٦٠نەمام لە ڕێگا سەرەکیەکان  کردنەوەی خولی خۆشنووسی  سازدانی ک��ۆری رۆشنبیری بۆ هەڤاڵ (دکتۆر فەرهاد)بەرپرسی لقی ١٩ سازدانی کۆرێک بۆ مافناس (یوسف ئەنور) کارگێڕی لقی  ١٩سەبارەت بە مێژووی پڕ سەروەری الوان کۆتایی خولی تۆپی پێی شەهیدانی ١ی شوبات سازدانی کۆڕێکی شیعری بۆ شاعیری الو (دەرباز جمال سازدانی سیمینارێک دەربارەی کارو چاالکیەکانی الوان کردنەوەی خولی دروومان بۆ ئافرەتان بە هاوکاری\nکوتایی ئینا ب خوال توپا پێ ئەوا هاتبو ڤەکرن بو  ٢٤تیپ کوتایی ئینا ب خوال توپا سەر مێز ئەوا هاتبو ڤەکرن بو  ٣٤یاریزان کوتایی ئینا ب خوال توپا باسکە ئەوا هاتبو ڤەکرن بو ( )٨تیپ کوتایی ئینا ب خوال بلیاردێ ئەوا هاتبو ڤەکرن بو ( )٦٠یاریزان ناوەندا دارەتوو کوتایی ئینا ب خوال توپا پێ ل گورەپانا فریزێ دەست کرد پیشبیرکەکا رەوشنبیری ئامادەکربو جەندین گروپین الوان ئەوین ناوەندا دارەتوو سمینارەک ئامادەکربو بو بەریز کاک مردان خدر کارگیرێ لقێ ٩ ناوەندا ئازادی\nناڤەندا بااڵ زاخو\n( )٢٥یاریزانا. قارمانیەکا تەپا پێی بدوماهیک هات وخەالت ودیاری هاتنە دابەشکرن ناڤەندا زاخو قارەنیەکا تەپا پێی بدوماهیک ئینا. قارەنیەکا تەپا پێی یا ()١١ یاریگەر هاتە ڤەکرن بەشداریا ( )٢٠تیما.\nکوتایی ئینا ب خوال توپا پێ ئەوا هاتبو ڤەکرن بو  ٣٦تیپ ناوەندا بوتان کورەکا هوزان خاندنێ ئامادەکربو بو ژمارەکا زور هوزانڤانین دەڤەرێ کوتایی ئینا ب خوال توپا پێ ئەوا هاتبو ڤەکرن بو  ٣٦تیپ مەراسونەکا خاردانێ ئامادەکربو بو  ٤٠الوین سنورێ ناوەندا خو ناوەندا دینارتە کوتایی ئینا ب خوال توپا بااڵ ئەوا هاتبو ڤەکرن بو  ١٨تیپ مەراسونەکا خاردانێ ئامادەکربو بو  ٤٠الو خولەکا توپا سەر مێز ڤەکر بو  ٢٤یاریزانین سنورێ ناوەندا خو\nقارەنیەکا تەپا پێی بدوماهیک هات. ناڤەندا خابور قارەنیەکا تەپا پێی هاتە ڤەکرن بەشداریا ()٢٠ تیما. قارەنیەکا تەپا پێی هاتە ڤەکرن بو تیمێن یاریگەرێن وان ژ دایک بووێن ( )١٩٩٤بەشداریا ( )٣٤تیما. قارەنیەکا تەپا پێی بدوماهیک هات\nدابەشکرنا ( )٢٠٠دوو سەد دەستین چل وبەرگێن وەرزشی لسەر تیمێن مللی یێن ناڤەندا زاخو وخابور. ناڤەندا باتیلێ قارمانیەکا تەپا پێی هاتە ڤەکرن بەشداریا ()٥٢ تیما. غاردانا مارسونێ بەشداریا ( )٤٣یاریزانا. قارمانیەکا تەپا لسەر مێزێ هاتە ڤەکرن بەشداریا\nناوەندی بااڵی ئاکرێ\nناوەندا بجیل پیشانگەهەکا فولکلوری ڤەکر ل گوندێ کەالتی کوتایی ئینا ب خوال توپا پێ ئەوا هاتبو ڤەکرن بو  ٣٢تیپ خولەکا توپا پێ ڤەکر بو  ٣٦تیپین سنورێ ناوەندا خو ناوەندا گردەسین سمینارەک ئامادەکربو بو (جابر بانی) بەرپرسێ ل  ٠ن  ٠گردەسین پارتی دیموکراتی کوردستان ل سەر رولێ الوان و بارودوخێ ئەڤرو یێ کوردستانێ خولەکا توپا سەر مێز ڤەکر بو  ١٨یاریزانین سنورێ ناوەندا خو پیشبیرکەکا رەوشنبیری ئامادەکربو جەندین گروپین الوان مەراسونەکا خاردانێ ئامادەکربو بو ( )٤٠الوین سنورێ ناوەندا خو ناوەندا بەردەرەش\nئەنجومەنی قەزای چەمچەماڵی (ی.ئا.ک) کردنەوەی خولی میوزیک بۆ  ١٨الو ک��ردن��ەوەی خولی کۆمپیوتەر بۆ  ٢٤الو بۆ ٣ بەرنامەی نوێ کردنەوەی خولی ئینتەرنێت بۆ  ٣٢الو  ک��ردن��ەوەی خولی تۆپی پێی ١٨ی شوبات لە یاریگای تارتان کردنەوەی خولی جوانکاری ئافرەتان (سالون کردنەوەی خولی شەترەنج و تێنس  کردنەوەی خولی زمانی ئینگلیزی  کردنەوەی خولی میوزیک بۆ  ٢٣الو سازدانی ماراسۆن بۆ  ٣٤یاریزان  کرنەوەی خولی تارتانی تۆپی پێی ١٨ی شوبات سازدانی ئاهەنگ و فیستیفاڵی یاریە فۆلکلۆریە کوردەواریەکان\nکردنەوەی خولی هەڵپەڕکێ سازدانی پێشبڕکێ ی پرسیارو وەاڵم کردنەوەی خولی میوزیک بۆ ئامێری سایزەر خەاڵتکردنی  ٣٥الوی سنورمان کۆتایی خولی ١٨ی شوباتی تۆپی پێ کردنەوەی خولی بالە دابەشکردنی  ٤٠کاالی تۆپێن بۆ یاریزانان دابەشکردنی  ٨سێت جل و بەرگی تۆپی پێ بۆ تیپەکانی شارەدێی لەیالن کردنەوەی خولی(ڕاهێنەرایەتی)بۆ تۆپی پێ سازدانی ماراسۆنێک بۆ  ٢٤الو بەخشینی دیاری بە  ٣١الوی سنورمان دابەشکردنی ئااڵی کوردستان بۆ بەرز راگرتنی ئااڵمان کردنەوەی خولی تۆپی پێ\nکۆتایی هێنانی خولێکی تۆپی پێی بچوککراوە بۆ ( )١٢تیپی وەرزش��ی سنوری بێتواتە و دواوەی سەربە ناوەند بەشداریمانکرد لەکۆرێکی لقی ( )١١کە لەالیەن لقی  ١١بۆ (حامید گەوهەری) مێژوو نوسی ژیانی بارزانی نەمر سازکرا بوو تیپی وەرزشی کێوەڕەشی سەربە ناوەندی بااڵ توانی لەیاری کۆتایی تیپەپلە یەکەکانی\nناوەندی بااڵی ڕانیە ڕانیە ببێتە پاڵەوانی خولەکە بەشداریمانکرد لەکۆڕێک کەلەالیەن لقی ١١ی سازکرابوو بۆهەردوو پەرلەمانتار (عمر نورەدینی) و (ق��ادری ئاسایش) سەبارەت بەڕونکردنەوەی بودجەی ()٢٠١٣ بەخشینی خ��ەاڵت ب��ەس��ەر مامۆستایانی ئامادەیی بناری کچان و ڕێزلێنانیان لە هۆڵی  ٥ئازار.\nسازکردنی پێشانگایەکی وێنەیی فۆتۆگرافی بۆسەرجەم ئەو وێنانەی کە لە چاالکیەکانی ١٨ی شوباتدا گیراون دابەشکردنی کەل وپەلی وەرزش��ی بەسەر ( )١٠تیپی وەرزشی سنوری ناوچەی مەرگە بەشداریمانکرد لە یادی ڕاپەڕینە مەزنەکەی بەهاری  ١٩٩١لە رانیە\nسازدانی ئاهەنگێک بۆ بەستەو الوک و حەیران و یاری فۆلکلۆری کاڵومستانێ بۆ ( )٥١تیپی هەولێری و دەوروبەری ناحیەکان. ب��ەش��داری��ان��ک��رد ل��ە ک��ۆک��ردن��ەوەی واژوو بەمەبەستی پشگیریکردن لە خاک و نیشتیمان و هێزی پێشمەرگەی کوردستان. رێخستنی سیمینارێک بۆ د(ئاراس) بەرپرسی لقی ( ١٦پ.د.ک) سەبارەت بە رەوشی هەرێمی کوردستان و حوکومەتی ناوەندی هەڵکرنی ئااڵی کوردستان لە زۆربەی شوێنە\nناوەندی شەقاڵوە بەبۆنەی رۆژی ڤاالنتاین دابەشکردنی گوڵ بەسەرالوانی سنوری کۆتای هێنابەخولی تۆپی بالە کەبۆ( )١٠تیپی سنوری ئەنجامیدابوو کۆتای هێنابەخولی تۆپی سەرمێز بۆ()٤٠ یاریزان راکێشانی تیروپشک بۆخولی بلیارد ناوەندی کۆڕێ ک��ردن��ەوەی خولی تۆپی پێی بچوککراوە بۆ( )١٨تیپی وەرزشی سنوری ک��ردن��ەوەی خولی تۆپی پێی بچوککراوە بۆسەرجەم قوتابخانەکانی سنوری کردنەوەی خولی تۆپی پێی بچوککراوە بۆ گوندەکانی ئاژگە *زەرگوز *شێخ مەمودیان داب��ەش��ک��رن��دن��ی ج��ل وب���ەرگ���ی وەرزش���ی بەسەر( )٣٠تیپی وەرزشی سنوری ناوەند دابەشکرندنی خ��ەالت��ی رێزلێنان بەسەر وەرزش��وان��ە دێرینەکان و دام��ودەزگ��اک��ان و چەندیک کەسایەتی سنوری کۆرێ\nگشتیەکان و ناوبارەگایی ناوەندی بااڵ. سازدانی خولێک بۆ قوتابیان کە لە هەشت پۆل بەشداریان تێدا کردبوو. ناوەندی کەسنەزان گروپی یەکی ناوەندی چاالکی کەسنەزان هەڵسا ب��ە کۆتاییهێنانی خولی شەهیدی فەرماندە (حەمە خان) ناوەندی دارەتوو کۆتایی هێنا بە خولێکی تۆپی پێی بچوککراوە کە بۆ ( )٥٣تیپی سنوری خۆی سازی دابوو.\nناوەندی بااڵی سەفین ناوەندی هیران ک��ردن��ەوەی خولی تۆپی پێی بچوککراوە بۆقوتابخانەی ئامادەیی هیرانی تێکەاڵو ناوەندی چاالکی وپێگەیاندنی الوانی هەریر لەیـادی ١٨ی شــــوبات ماراسۆنێکی ئەنجامدا بۆ( )٤٠الوی سنوری ناوەندی هەریر ک��ردن��ەوەی خولی تۆپی پێی بچوککراوە بۆ( )٢٠تیپی وەرزشی سنوری سمینارێکی ئەنجامدا بۆ (مامۆستا نامیق) ل��ەژێ��رن��اون��ی��ش��ان��ی (خ��ورەوش��ت��ی وەرزش لەناویاریگا) بۆ زۆرێک لەالوان لەیـادی ١٨ی شــــوبات چ��ان��دن��ی ( )٣٠٠ن��ەم��ام ل��ەس��ەرگ��ۆڕی شەهیدفەرەنسۆهەریری ناوەندی کۆیە کردنەوەی خولی تۆپی سەرمێزبۆ( )١٨الوی سنوری سمینارێکی ئەنجامدابۆ(خلیل غەفور) لەژێرناونیشانی (شەست ساڵ کاری رێکخراوەی)\nس��ازدان��ی ک��ۆرێ��ک ب��ۆ (هێمن ه��ەورام��ی) ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی و بەرپرسی پەیوەندیەکانی دەرەوی (پ.د.ک). ناوەندی خەبات بەبۆنەی ب��ەدەس��ت هێنانی پلەی یەکەم لەسەرتاسەری عێراق لەبواری تەندروستی د(.شوان یابا سابر پاالنی) لەگەڵ سێ بنکەی تەندروستی قەزای خەبات کە تیایدا باشترین دکتۆر و پەرستار و بەردەست خەاڵتکران.\nناوەندی تەق تەق ک��ردن��ەوەی خولی تۆپی پێی بچوککراوە بۆ( )٣٢تیپی وەرزشی سنوری کردنەوەی خولی تۆپی پێی بچوککراوە بۆتیپە وەرزشیەکانی سنوری ناوەندی باسرمە سمینارێکی ئەنجامدا ب��ۆ(زاه��ی��ر بناوی) کارگێری ناوچە کەزۆرێک لەالوان ئامادەبوون ناوەندی سەفین سمینارێکی ئەنجامدا بۆ(هەڤال عباس) کارگێری ناوەند کە()٢٥الوان بەشداریانکرد کردنەوەی خولی تۆپی سەرمێزبۆ ( )١٨الوی سنوری بەبۆنەی لەدایک بوونی (محمد) (د .خ) لەسەربێت هەڵسان بەخوێندنەوەی مەولود لەمزگەوتی سابیراوە سمینارێکی ئەنجامدا بۆ(مامۆستا رێبوار) لەژێرناونیشانی (بەرنامە دارێژی بۆساڵی نوێ) کەزۆرێک لەالوان ئامادەی بوون.\nناوەندی بااڵی شارەزوور ئەنجامدانی قۆناغی دووەم���ی خولی پالنی ستراتیژی بەهاوکاری سەنتەری کوردۆنیا بۆ الوانی شاری هەڵەبجە. دابینکردنی پێداویستی وەرزش��ی بۆ سەرجەم ناوەندەکانی چاالکی وەک (تۆپ ،سێت ،مەدالیا) ناوەندی هەڵەبجە بەشداریکرد لەمەراسیمی ناڕەزایی رێکخراوەکانی شاری هەڵەبجە دژی بکوژانی ( )٣ژنە چاالکوانەکەی کورد لە فەرەنسا. کردنەوەی خولێک بە ناوی (هۆشیاری خود)کە ( )٣٥کەس تێیدا بەشدار بوون. ناوەندی هەورامان\nکۆریک بۆ (م.یونس) بەرپرسی لێژنەی ناوچەی هەورامان لەژێر ناو نیشانی رۆڵی رێکخراوە پیشەیی و جەماوەریەکان لەئەمرۆدا. *کردنەوەی خولێکی تۆپی پێ بۆ سەرجەم تیپە وەرزشیەکانی سنووری ناوچەی هەورامان کردنەوەی خولێکی بلیاردو تۆپی سەرمێز بۆ الوانی سنوری ناوەندمان. ناوەندی سادق کردنەوەی پێشانگایەکی فۆتۆگرافی لە بارەگای ناوەندی چاالکیمان خەاڵتکردنی بەرپرسی گرووپەکانی ناوەندی چاالکی.\nکردنەوەی خولێکی تۆپی سەرمێز بۆ ()٦٠ وەرزشکاری سنوری ناوەندمان بەبۆنەی ساڵیادی دامەزراندنی یەکێتی الوانەوە. ناوەندی سیروان نمایشکردنی ش��ان��ۆگ��ەری��ەک بەناونیشانی (قوتابیانی ئەم سەردەمە). ک����ردن����ەوەی پ��ێ��ش��ان��گ��ای��ەک��ی ش��ێ��وەک��اری ب��ۆ(س��ەردەش��ت ع��ل��ی) ق��وت��اب��ی پەیمانگای هونەرەجوانەکانی هەڵەبجە ناوەندی خورماڵ کردنەوەی خولێکی تۆپی پێ بۆ ( )١٢تیپی وەرزشی سنوری ناوەندمان\nبەشداریان کرد لە چلەی ماتەمینی خوالێخۆش بو هونەرمەندی پێشمەرگە(سەباح هەورامی) بەشداریان کرد لە خولێکی پەرەپێدانی مرۆی کە لقی چواری پارتی دیموکراتی کوردستان سازی کردبوو. بەشداریانکرد لە خۆپێشاندانی ئیدانەکردنی\nتیرۆرکردنی سێ ژنەچاالکوانەی کە لەواڵتی فەرنسا بەدەستی ناحەزانی کورد شەهیدکرابون. بەشداریانکردلە مەراسمی ی��ادک��ردن��ەوەی کۆماری مهابادکە لەسەردەستی قازی محمد بنیادنرابو بەشداریان کردلە مەراسمی رێزلێنان بۆ چەند\nکەسایەتی ناوداری شار ب��ەش��داری��ان��ک��رد ل��ە ک��ۆرێ��ک ک��ە مەکتەبی رۆشنبیری وراگەیاندنی لقی چ��وار ئامادەی کردبو بۆ مامۆستا (زیادعەلی) مامۆستای زانستەسیاسیەکان بابەتەکەی لەژێرناونیشانی ئیسالمی سیاسی.\nکردنەوەی یەکەمین خولی وەرزشی تۆپی پێی ( ١٨شوبات) کەتێیدا هەڵبژاردەی سەرجەم ناوەندەکان بەشداربوون. سازکردنی مەراسیمی رێزلێنان لەوکادیرانەی کەپێشتر ل��ەالوان کاریان ک��ردوە کەژمارەیان نزیکەی ( )٤٠کەس بوون ئەنجامدانی ماراسۆنێکی وەرزش��ی راکردنی بەکۆمەڵ بۆ ( )٢٥الوی سنوری شەمامک ناوەندی قوشتەپە سازکردنی کورێکی رۆشنبیری بۆنووسەر و رۆشنبیر (عەبدولرەحمان سدیق)لەسەر هەستی نەتەوایەتی کردنەوەی پێشانگایەکی فۆتۆگرافی بۆ هەڤاڵ زاهیر جعفر کەتێیدا وێنەی سەرجەم شەهیدان نمایشکران سازکردنی کۆرێکی شعری ک��ردن��ەوەی خولی رۆشنبیری ب��ۆ( )١٦الوی سنوری خۆی\nکردنەوەی خولی فێربوونی کۆمپیۆتەر/فۆتۆشۆپ ئ��ەن��ج��ام��دان��ی پێشبرکێی پ��اک و خاوێنی قوتابخانەکان کەتێیدا چەند قوتابخانەیەک بەشداربوون کۆتایی هێنا بەخولی وەرزشی تۆپی پێ ناوەندی تورەق ئەنجامدانی کۆرێکی شعری بۆچەند شاعێرێکی سنورەکە ناوەندی شەمامک کۆتایی هێنا بەخولی فێربوونی دوورم���ان کەبۆ( )١٨ئافرەتی سنورەکە رێکی خستبوو کردنەوەی خولی بلیارد بۆ هەوادارانی ئەم جۆرە یاریە کردنەوەی خولی وەرزشی تۆپی سەرمێز تێنس ناوەندی کانی قرژاڵە کردنەوەی خولی کارەبا بۆ ١٣الوی سنورەکەی کردنەوەی پێشانگای فۆتۆگرافی کەتێیدا وێنەی سەرجەم کاروچاالکیەکان نمایشکرا\nدانەوەی بڕوانامەی دەرچووانی خولی فێربوونی کۆمپیۆتەر کەبۆ ( )١٧الوی سنورەکەی رێکی خستبوو کۆتایی هێنا بەخولی وەرزشی تۆپی سەرمێز تینس کۆتایی هێنا بەخولی وەرزشی تۆپی پی پێ ناوەندی گوێر کردنەوەی خولی وەرزشی تۆپی سەرمێز تینس کردنەوەی خولی فێربوونی کۆمپیۆتەر بۆ ١٥ الوی سنوری گوێر کردنەوەی خولی وەرزشی تۆپی پێ بۆسەرجەم تیپەکانی سنوری خۆی کۆتایی هێنا بەخولی فێربوونی ئینگلیزی ناوەندی کەندێناوە ئەنجام دانی شانۆگەریەک کۆتایی هێنا بەخولی وەرزشی تۆپی سەرمێز تێنس کۆتایی هێنا بەخولی فێربوونی کۆمپیۆتەر\nک��ۆرێ��ک (س��اس��ان ع��ون��ی)ئ��ەن��دام��ی ئەنجومەنی سەرکرداییەتی لەسەر هۆشیارکردنەوەی الوان. دابەشکردنی خەاڵ بەبۆنەی (١٨ی شوبات)بۆسەرجەم کادیرانی ناوەندی بااڵوسەرجەم ناوەندەکانی چاالکی وپێگەیاندن ناوەندی بااڵی هەولێر سەرجەم گروپەکانی سنوری خۆی خەاڵت کرد پێشانگایەکی وێنەی گشت کارو چاالکیەکانی سنوری خۆی کردەوە دابەشکردنی کۆمەک وهاوکاری بۆ٧٠ماڵی ئاوارەی رۆژئاوای کوردستان دابەشکردنی کۆمەک وه��اوک��اری بۆجاری دووەم بۆ٤٥ماڵ ئاوارەی رۆژئاوای کوردستان ناوەندی یەک کردنەوەی خولێکی تۆپی پێ بۆسەرجەم تیپەکانی سنوری خۆی کردنەوەی خولێکی تێنسی سەرمێز بۆ٣٢تیپی سنوری خۆی. سازدانی کۆرێک بۆهونەرمەند(ئیبراهیم حەکیم) لەژێرناونیشانی رۆڵی الوانی کورد لەبواری سینەمادا. سازدانی سمیناربۆ دکتۆر فازل علی کۆتایی هێنان بەخولی شەهیدان ناوەندی دوو یادکردنەوەی شەهید(فرنسۆهریری) کردنەوەی خولێکی شەترەنج بۆ١٦یاریزانی سنوری خۆی کردنەوەی خولی تۆپی پێ بۆ٨٠تیپی سنوری خۆی کۆتایی هێنان بەخولی شەهید (سەرهەنگ نانەکەلی) بۆ٦٤تیپی سنوری خۆی سمینارێک بۆ دکتۆر (عیسمەت) لەژێر ناونیشانی مادەی هۆشبەر\nگێرانا سیمنارەکا بەفرە بۆ هەڤال (ک��اوە سعید) بەرپرسی ناوەندا باال ئامادە بوونا گشت بەرپرسێن کروپێن خەالت کرنا کادرێن رنیریێن دەڤەرا پارێزگەها موسل ب گشتی ب ئارمێ الوان کەژمارا وان  ٢٤کادر بوون ناوەندا باشیک ڤەکرنا خولەکا توپا پێ یا ( )١١یارێزانی ل گورەپانا باشیک یاگەورە ب بەشدارییا ( )١٦تیپێن وەرزشی ڤەکرنا خولەکا توپاپێ یا بچووکری ب بەشدارییا ١٨ تیپێن وەرزشی ناوەندا تلکیف ئەنجامدانا بەریکانەکا زانستی بۆ قوتابخانێن زمانێ کوردی\nناوەندی سێ کردنەوەی خولی فێربوونی قورئانی پیرۆز بۆ()٤٠ ئافرەت کۆتایی خولی شۆرشی ئەیلول بۆ()٣٢تیپ کۆتایی خولی شەهد(ئەحمد رۆژبەیانی)بۆ٣٢تیپ کۆتایی خولی دورمان وکۆمپیتەر بۆ٦٠قوتابی. کردنەوەی خولی دورمان بۆئافرەتانی سنوری خۆی کردنەوەی خولی کۆمپیوتەر کردنەوەی خولی مەنهج بۆپۆلی شەشی ئامادەیی کردنەوەی خولی فێربوونی زمانی ئینگلیزی کۆتایی هێنانی خولی فێربوونی زمانی عەرەبی کۆرێکی شعری بۆشاعیری رۆژئاوا(محمدعلی) سازکرا سمینارێک بۆ(شیخ فریاد بارزانی)لەژێر ناونیشانی رۆڵی الوان لەدەرەوەی واڵت. کۆتایی هێنان بەخولی دورمان بەهاوکاری سەنتەری سیداد کەبۆ٤٠ئافرەتی سنوری خۆی ئەنجامدابوو کردنەوەی خولی (١٨ی شوبات)کەبۆ٦٤تیپی سنوری خۆی ک��ردن��ەوەی خولی راپ��ەری��ن بۆ٣٢تیپی ت��ازە پی گەیشتوان کۆتایی خولی (ئەحمەد رۆژ بەیانی)کەبۆ٦٨تیپی سنوری خۆی ئەنجام دابوو کۆتایی هێنان بەخولی لەدایک بوونی س��ەروەری مرۆڤاییەتی حەزرەتی کاینات کۆرێک بۆدکتۆر (رەوەز مهدی خۆشناو)ئەندامی پەرلەمانی عێراق لەژێر ناونیشانی باالوانمان ئازادبن سازدانی ئاهەنگێگ بۆسەرجەم بەشداربوانی خولە جۆرا و جۆرەکان خەاڵتکردنی سەرجەم گروپەچاالکەکانی سنووری خۆی ناوەندی چوار\nناوەندی باالی میسل ڤەکرنا خولەکا توپا پێ یا بچووکری بۆ  ٦تیپێن وەرزشە خولەکا بلیارد هاتە ڤەکرن ل سەنتەری قەزا تلکیف ب بەشدارییا  ٦٤یاریزان خولەکا توپا پێ هاتە ڤەکرن ل ناحیا وانکێ دابەش کرنا خەالت ل سور تیپێن وەرزشی ل تلکیف وناحیا وانێ ناوەندا خورسیباد ڤەکرنا خولەکا توپا بااڵ بو  ٦تیپیێن ورەزشێن دەڤەرا کرودێن شەبەک ئەنجامدانا خولکەکا توپا پێ ب کوندی فازلێە ب بەشداربونی  ١٤تیپ ناوەندا قەرەقوش\nدابەشکردنی بڕوانە نامە بەسەر ٨٠قوتابی کۆمپیتەر وزمانی ئینگلیزی. کۆتای خولی شۆرشی ئەیلول بۆ٤٦تیپ کۆتای خولی شەهیدان ٣٢تیپ کۆتایی خولی برایەتی٦٤تیپ کۆری شعری بۆهیمن قەرەنی کردنەوەی خولێکی تۆپی پێ بۆ ٦٤تیپی سنوری خۆی کۆتایی هێنان بەخولی برایەتی کردنەوەی خولی شەترەنج بۆ١٦یاریزان کردنەوەی خولی دوورمان بۆ ٣٠ئافرەت. کردنەوەی خولی زمانی ئینگلیزی بۆکچ وکوران. ناوەندی قەاڵی هەولێر کۆرێک بۆ دکتۆر(علی محمود)بەناونیشانی ئەرکی الوچیە لەئێستادا. سازدانی سمینارێک بۆ مامۆستا (عبدالرحمان قادر) لەسەر بودجەی هەرێم. کۆتایی هێنان بەخولی کردنەوەی خولی ئ��ازادی هەولێر کەبۆ٣٢تیپ ئەنجامی داوە. کردنەوەی فێرکردنی ئەنتەرنێت کۆتایی هێنان بەخولی ٢٠یاریزانی کۆرەکی وەرزشی بۆراهێنەران کۆتایی خولی شەهید (سەرهەنگ)لەیاریگای کردنەوەی ڤیستڤالی الوک وحیران کۆتایی خولی شۆرشی ئەیلول بۆ٢٤تیپ کۆتایی خول شەترەنج بۆ١٦ئافرەت داب��ەش��ک��ردن��ی ب���روان���ام���ە خ��ول��ی ئینگلیزی وکۆمپیتەربەسەر٧٠قوتابی. ناوەندی چاالکی رۆشنبیری هەولێر دابەشکردنی دیاری بەسەر٩٤منداڵی بێ باوک سمینارەک بۆ٤٠کور وکچ لەسەر رۆڵی الوان سمناریک بۆ دکتۆر (کمال کەرکووکی)\nئەنجامدانا (شانوگەریەکێ) ل هوال شاتوبێ ل قەزا قەرەقوش کوتایی ئینانا خولەکا توپایێ کە  ٢٨تیپا بەشداری تێدا کربوو تیپا قەرەقوش یاشانوگەری یاکو سەر ب ن.ج.پ قەرەقوش سازکر ناوەندا بەرتلە خولەکا یاریا بلیاردێ ل ن.ج.پ بەرتلە ڤەکرن خولەکا یاریا سەمێزێ هاتە ڤەکرن ناوەندا کوکجلی ڤەکرنا خولەکا پوپا پێ یا  ١١یارێزان کوتایی ئینانا خولەکا توپاپێ ل کوندی توپ زاوە ڤەکرنا خولەکا توپا پێ یا  ١١یاریزانی ل کوندی بازوایێ\nگەنجیی هەمیشەیی یان ئارەزووە شێتەکان تابلۆ حەسەن سەرۆک وەزیرانی ن��اوداری بەریتانی(وینستن چرچڵ) لە تەمەنی چل ساڵیدا کاتێک کە لە شەڕی بوێر دەبێت لە باشووری ئەفریقیا نامەیەک دەنووسێت بۆ خێزانەکەی ،ناوەرۆکی نامەکە لە وەسیەتنامە دەچێ  ،داوای ئەوە دەکات چاوی لە منداڵەکان بێت و ئاگای لە خۆی بێت و لە کۆتاییدا دەنووسێت لەدوای مەرگ یەکدەگرینەوە... ک��ەچ��ی ک��اک چ��ڕچ��ڵ س��ی س��اڵ دوای ئەو وەسیەتنامەیە ژیا و لە زاری خۆیەوە کۆتایی جەنگی جیهانی دووەم��ی ڕاگەیاند دوای ئەوەش بیست ساڵی دی ژیا و لە کۆتاییدا لە تەمەنی نەوەد و یەکساڵیدا کۆچی دوایی کرد. لە روسیاش ژنێک بیرەوەرییەکانی خۆی لە چاپدا ،تێیدا باس لە پیاوەکەی خۆی دەکات و دەڵێ ئەو تاوانبارە بە زۆر و زۆرداری لەگەڵمدا نووست و دوای��ی��ش س��واری ئەسپەکەی ب��وو و بیست میلێک دوورکەوتەوە و دیسان گەڕایەوە و ئاهەنگی هەفتا ساڵەی لە دایکبوونی خۆی کرد و لە هەمان کاتدا هەڕەشەی لێکردم کە ژنێکی تەمەن چ��واردەس��اڵ بێنێت ئەگەر من بە گوێرەی دڵی ئەو نەجوڵێمەوە  ،سەیر ئەوەیە کە ئەو تاوانبارە رۆماننووسی بەناوبانگ و گەورە (تۆڵستۆی) بوو. فەیلەسووفی بە ناوبانگ (برتراند رسل) لە هەشتا ساڵیدا وتی  ،کاتێک گەنج بووم خولیای ماتماتیک ب��ووم ،بەاڵم کە هەستم کرد کارێکی\nزەحمەتە هاتمە سەر فەلسەفە ،لە دوایشدا سەیرم کرد ئەوەش زەحمەتە کەوتمە دونیای سیاسەت، جا ئەگەر بێت بە وردی لەم دێرەی رسڵ قووڵ بینەوە دەرەنجامی سەیرمان دەست دەکەوێت ،هەر بۆ زانیاری رسل لە هەشتاو پێنج ساڵیدا هەفتەیەک لە بەندیخانەدا تووند کرا لە بەر ئەوەی پێش ئەو خۆپیشاندانانە دەکەوت کە دژ بە چەکی ئەتۆمی ساز دەکرا ،چوار جار خێزانی پێکهێنا و لە نەوەد و پێنج ساڵیدا کۆچی کرد (لە کن خۆمان مرۆڤ دوای سێیەم وتاری سیفەتی فەیلەسوف هەڵدەگرێت) هەر وەکو فاڵن و فیستان.. (ول دی��وران��ت) گ��ەورە مێژوونووسی جیهان و ئەمریکا بەشی یانزەی کتێبە بەناوبانگەکەی (دیرۆکی شارستانێتی) لەگەڵ خێزانەکەی (ئەریل دیورانت) نووسیەوە لە کاتێکدا خۆی لە تەمەنی نەوەد و شەش ساڵیدا بوو ئەریلیش لە تەمەنی هەشتاو سێ ساڵی ،کا‌تێکیش ئەریل مرد دوا بەدوای ئەو ولیش دوای تەنیا یەک هەفتە سەرینایەوە ( .لە کن خۆمان لە تەمەنی چل ساڵیدا مرۆڤ خانەنشین دەکرێت و لە چل و یەکساڵیدا دوای هەموو کۆکینێکی ئاهەنگی پاشەوەی هەیە). هەر لە چوارچێوەی تەمەندا دەڵێن موسای پەیامبەر سەد و بیست ساڵ ژی��اوە ،هەر بۆیە جووەکان لە ئاهەنگی لە دایکبووندا بە یەکتر دەڵێن تەمەنت(سەدوبیست ساڵ) بێت  ،ژمارەی ئەندامانی کنێست (پەرلەمان)ی ئیسرائیلیش سەدو\nبیست کەسە ،بەاڵم ئادەم کاتێک یەکەم کوری بوو تەمەنی سەد و سی ساڵ بوو کاتێکیش کۆچی دوای��ی کرد تەمەنی ( )٩٤٠ساڵ بوو (خەرمان بەرەکەت) ،هەرچی نوحیشە کاتێک کە کەشتیەکەی لە کوردستان دروستکرد تەمەنی ( )٥٠٠ساڵ بوو و خاوەنی سێ کوڕ بووو (سام و حام و یافت) لە کۆتایشدا ( )٩٥٠ساڵ ژیا  ،بەاڵم (مەتوسالح) ی کورە گەورەی ئادەم ( )٩٦٩ساڵ ژیا  .شیعە مەزهەبەکانیش دەڵێن کە (ئیمامی نادیار -مەهدی) نەمردووە و ماوە ،کە وا بێت دەبێت ئێستا تەمەنی هەزار و سەد و هەفتا ساڵێک بێت. گرنگترین وتە لەمبارەیەوە وترابێت قسەیەکی پزیشکی یۆنانی (جالینووس) کە دەڵێت ئەو کەسەی هەست بە پیری ناکات زۆر دەژی و بە پێچەوانەی ئەوەش ئەوەی کە هەست بکات کە تازە پیر بووە و قاچەکانی هێزی هەڵگرتنی الشەیان نەماوە و دڵیان وەکو پێویست کار ناکات ئەو کەسە بە گەنجی دەمرێت با تەمەن درێژیش بێت. شاعیری کۆچکردووی ئەڵمان(نۆڤالس -١٧٧٢  )١٨٠١کەمتر لە سی ساڵ ژیا ،بۆیە دەڵێ  :من بە مردوویی لە دایک بووم  ،هەر لە منداڵیەوە هەستدەکەم لە نێوانی چرکەیەک و چرکەیەکی تردا دەمرم ،من مردووم پێش ئەوەی بژیم .کەوا بوو مەسەلەی مەرگ و ژیان بڕیارێکە لە ناخی مرۆڤەکانەوە دەدرێت ،منیش ئەگەرمردن رێگە بدات زیاتر لەم مەسەلەیە دەکۆڵمەوە.\nگەنگەشەی نامەی ماستەری هەڤاڵ موحسین حوسێن ،بەرپرسی ناوەندی بااڵی ئامێدی\nئاهەنگی 18ی شوبات شەستەمین ساڵوەگەری دامەزراندنی یەکێتی الوان