توێژینەوەیەکی ڕاپرسی سۆکۆ – SOCO\nتوێژینەوەیەکی ڕاپرسی سۆکۆ\nبارودۆخی لایەنەکانی ژیانی خەڵك لە هەرێمی کوردستان لە ژێر کاریگەری ڤایرۆسی کۆڕۆنا\nهەروەكو ئاشكرايە پەيدابوونى ئەم ڤایرۆسە( Coved -19) ناسراو بە كۆڕۆنا، ژيان وگوزەرانى تەواوى خەڵكى جيهانى ئاوەژۆ كرد، لەبەر ئەوەى هيچ كەسَێك لە جيهان پێشبينى ئەوەى نەدەكرد ڤايرۆسێكى لەم شَێوەيە پەيدا ببێت بە بێ ئەوەى زوو ڤاكسينى بۆ بدۆزرێتەوە و لە ماوەيەكى كەم هەموو ووڵاتان بتەنێتەوە، هەروەها بە هۆى ئەم ڤايرۆسە هەموو چاڵاكيەكانى ئابوورى و سياسی و کۆمەڵایەتی و بازرگانی ….هتد، جيهان ِڕاوةستێنرا، هەموو دانيشتوانى جيهان رِوويان لە ماڵەکانیان كردوو خۆيان كەرەنتين كرد لە ترسي گیانی خۆیان.\nئەم خۆ کەرەنتینە لە ڕووە ئیجابیەکەی بريتى يە لە خۆ دوورخستنەوە لە تووش بوون بە ڤايرۆسەكە و لەلایەکی تر خەڵکانی تر بە ڤایرۆسەکە، و پێش لە بڵاوبوونەوەی بگرێت، بەڵام هەروەکو ئاشکرایە مرۆڤ بوونەوەرێکی کۆمەڵایەتیە و سروشتى مرۆڤ وایە لەسەر دەمی ئێستا دا بەستراوەتەوە بە کۆمەڵیك چاڵاکی جۆراو جۆری ڕۆژانە بە تایبەت چاڵاکی ئابووری و کۆمەڵایەتی یەکان، کە ژیانی پێوە بەستراوەتەوە، ئێمە وەکو کۆمپانیای (Soco – بۆ خزمەتگوزاری کۆمەلایەتی و پەروەردەیی مەدەنی و هەلی کار) لەم ڕەهەندەوە ئەم ڕاپرسیەمان ڕاگەیاندووە تەنها بۆ پارێزگای هەولێر بۆ ئەوەی ڕاوبۆچوون سەرنجی خەڵك بزانین دەربارەی ژیان و گوزەران و داهاتوویان چۆن و بەرەو کوێ؟\nجیا لە شارەکانی تر! چونکە پێمان وایە هەر شارەو تایبەتمەندی خۆی هەیە لە رووی بیرکردنەوە و پێشبینیەکان.\nبارودۆخی لایەنەکانی ژیانی خەڵك لە هەرێمی کوردستان:\nدیارە هەرێمی کوردستان وەکو هەرکیانێکی سیاسی و کۆمەڵایەتی تری جیهان وابەستەیە بە جیهانی ئەمڕۆکە، هەر لە ڕێگای بازرگانی و سیاسی و سەربازی و ئابووری و کۆمەڵایەتی تا تەواوی لایەنەکانی تر، دوای ئەوەی مەترسیەکانی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا گەیشتە ووڵاتانی دەورووبەر بەتایبەت ووڵاتی ئێران کە زۆرترین حالەتەکانی تووش بوون و مردن لەوێ تۆمارکرا، حکومەتی هەرێمی کوردستانیش بڕیاری کەرەنتیکردنی شارەکانی ڕاگەیاند لە 13/3/2020 کە تا ئێستاش بەردەوامی هەیە،\nبەڵام ئەم کەرەنتینەیە کەوا خۆی لە مانگێك زیاتر دەدات خەڵك ناتوانن هیچ چاڵاکیەکی ئابووری وکۆمەڵایەتی و هاتوچۆ ئەنجام بدەن بێگومان ئەم بارودۆخەش کاریگەری خۆی دەبێت لەسەر تاك و خێزانەکان، ئێمە لەڕێگەی ئەم ڕاپرسیە ویستمان بارودۆخی لایەنەکانی ژیانی خەڵك نیشان بدەین هەروەکو هەیە لە شێوەی بیرکردنەوەیان و تێگەیشتنیان لە بارودۆخەکە و سیناریۆکانی پێشبینی کراو لە ڤایرۆسی کۆرۆنا، بۆیە بەباشمان زانی هەڕەمەکی نەبێت، بەڵکو بە پلەی یەکەم کەسانی پسپۆڕ لە بواری کۆمەڵایەتی و دەروونی واتا توێژەران فۆڕمەکانمان پڕ بکەنەوە ئینجا دوای ئەوان خەڵکانی نوخبە لە سیاسی و هونەری و ئابووری و ڕۆشنبیران لە شاری هەولێر، چونکە هەروەکو باسمان کرد توێژینەوەکەمان تەنها بۆ پارێزگای هەولێر ئەنجام داوە.\nژمارەی بەشداربووان و جۆری (عەیینە)کان:\nئێمە لەم ڕاپرسیە هەوڵمانداوە توێژەرانی کۆمەڵایەتی و دەرونی و ڕۆژنامەنووسان و کەسانی ڕۆشنبیر بخەینە نێو عەیینەکانمان، بە واتا عەیینەکانمان هەڕەمەکی نەبووە بەڵكو قەسدی بووە بۆ ئەوەی لە ڕوانگەی کەسانی ڕۆشنبیر بارودۆخەکە هەڵبسەنگێنین.\nسەبارەت بە ژمارەی فۆڕمەکان ئێمە هەوڵمانداوە ژمارەی فۆڕمەکان لە 200 فۆڕم کەمتر نەبێت و بە لەبەرچاوگرتنی باڵانسی جێندەری، بەڵام 213 فۆڕم پڕکرایەوە.\nلێرەدا حەز دەکەین تەواوی زانیاریەکانی ڕاپرسیەکە وەکو خۆی لە شێوەی وێنە و شیکردنەوەی داتایی بخەینەڕوو بەم شێوەی خوارەوە:\n1- سەبارەت بە ڕەگەز\n– نێر = 46.9 ٪\n– مێ = 53.1 ٪\n2- باری کۆمەڵایەتی بەشداربووان\n– خیزاندار = 65.7 ٪\n– سەڵت = 32.4 ٪\n– جیابووەوە = 1.9 ٪\n3- ترس لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا\n– ترسی زۆرم هەیە = 14.6 ٪\n– تا ڕادەیەك ترسم هەیە = 66.2 ٪\n– ترسم نیە = 13.1 ٪\n– بە هیچ شێوەیەك ترسم نیە = 6.1 ٪\n4- ئایا خەڵك پێی وایە زیادەڕۆیی کرابێت لە مەترسیەکانی کۆڕۆنا؟\n– تەواو هاوڕام = 37.6 ٪\n– هاوڕا نیم = 26.3 ٪\n– نازانم = 19.2 ٪\n– دژم = 11.3 ٪\n– تەواو دژم = 5.6 ٪\n5- سیناریۆکانی پێشبینی دەکرێت لە ڤایرۆسی کۆڕۆنا\n– بارودۆخەکە خراپتر دەبێت = 23.9 ٪\n– بارودۆخەکە هەروەکو ئێستا دەمینێتەوە = 12.2 ٪\n– گەشبینم چونکە هەست دەکەم بارودۆخە زەحمەتەکە تێپەربووە = 46 ٪\n– نازانم = 17.8 ٪\n6- ڕۆلی دامودەزگای پۆلیس و ئاسایش\n– زۆرباش = 54 ٪\n– باش= 33.8 ٪\n– مام ناوەند = 8.9 ٪\n– خراپ = 2.3 ٪\n– زۆر خراپ = 1 ٪\n7- ڕۆڵی دامودەزگاکانی حکومەت (وەزارەتەکان) بۆ ڕواندنەوەی دڵە راوکێ\n– زۆرباش = 14.1 ٪\n– باش= 34.7 ٪\n– مام ناوەند = 30.5 ٪\n– خراپ = 13.1 ٪\n– زۆر خراپ = 7.6 ٪\n8- ڕۆلی وەزارەتی تەندروستی بۆ چارەسەرکردنی\n– زۆرباش = 32.4 ٪\n– باش= 40.4 ٪\n– نە باش و نە خراپ = 18.3 ٪\n– خراپ = 4.5 ٪\n– زۆر خراپ = 4.4 ٪\n9- چۆنیەتی وەرگرتنی هەواڵ و پێشهاتەکان\n– سۆشیال میدیا = 49.8 ٪\n– کەناڵە کوردیەکان = 29.1 ٪\n– کەناڵە عەرەبی و بیانیەکان = 11.7 ٪\n– هاوڕێ و کەسوکار = 4 ٪\n– کەسێکی دیاریکراو لە (حزب – حکومەت – دەزگای ڕاگەیاندن) = 5.4 ٪\n10- ئایا بۆچوونی بەشداربووان چۆن بوو دەربارەی هاوئاهەنگی لەگەڵ حکومەتی ناوەند\n– پاڵپشتم زۆر = 50.7 ٪\n– تا ڕادەیەك پاڵپشتم = 30 ٪\n– پاڵپشت نیم = 10.8 ٪\n– نازانم = 8.5 ٪\n11- ئەم بارودۆخە چ کاریگەری خراپی خستۆتە سەر ئابووری خێزان\n– کاریگەرییەکی زۆر خراپ = 27.2 ٪\n– کاریگەرییەکی مام ناوەندی هەبووە = 44.6 ٪\n– کاریگەرییەکی کەمی هەبووە = 17.8 ٪\n– کاریگەری نەبووە = 10.3 ٪\n12- ڕۆلی سۆشیال میدیا بەتایبەت فەیسبووك لەسەر دەروونی خەڵك\n– پۆزەتیڤ بووە = 27.2 ٪\n– نێگەتیڤ بووە = 48.8 ٪\n– نازانم = 15.5 ٪\n– کاریگەری نەبووە = 8.5 ٪\n13- ڕۆڵی دەزگاکانی کوردی لەسەر دەروونی خەڵك\n– پۆزەتیڤ بووە = 33.8 ٪\n– نێگەتیڤ بووە = 43.2 ٪\n– نازانم = 13.6 ٪\n– کاریگەری نەبووە = 9.4 ٪\nلە کۆتاییدا هیوادارین لایەنە ئیجابییەکانی خەڵك بەرزتر بکرێتەوە لەلایەن حکومەت و دامو دەزگاکانی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و کەسانی ڕۆشنبیری نێو کۆمەڵگا، هەروەها لایەنە سلبیەکانیش هەوڵی چارەسەر کردنی بدرێت بەتایەت لەلایەن حکومەت، بۆ ئەوەی بتوانین بە هەموو لایەك ئەم دۆخە تێبپەڕێنین بە کەمترین زەرەرو زیانی گیانی، دووبارە هەموو لایەك بەیەکتر شاد ببینەوە لە شوێنی کارکردن و دەوام و کەس و کارەکانمان، هەروەها بە پێویستی دەزانم سوپاسی بەڕێز(نزار جمیل) بکەم بۆ یارمەتیدانمان بۆ ئەنجام گەیاندنی ئەم ڕاپرسیە.\nلەگەڵ ڕێزی بێ پایانمان بۆ هەموو لایەك\nبەڕێوەبەری کۆمپانیای SOCO


ڕۆژی پێشمەرگەی کوردستان لە بنکەی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات بەرز ڕاگیرا\n23:30 - 25 سەرماوەز 2717\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٢٥ی سەرماوەزی ١٣٩٦ی هەتاوی، ڕێوڕەسمی ٢٦ی سەرماوەز، ڕۆژی پێشمەرگەی کوردستان، بە بەشداریی مستەفا هیجری سکرتێری گشتی حیزبی دێموکرات، ئەندامانی رێبەری، کادر، پێشمەرگە و ئەندامان و بنەماڵەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە بنکەی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات، بەڕێوە چوو.\nڕێوڕەسمەکە بە خوێندنەوەی سروودی نەتەوەیی ئەی ڕەقیب و ڕاگرتنی خولەکێک بێدەنگی بۆ ڕێزگرتن لە گیانی پاکی شەهیدانی ڕێگای ئازادی و سەربەستیی کوردستان بە تایبەت شەهیدانی ڕاسان، دەستی پێکرد.\nپاشان پەیامی کۆمیسیۆنی سیاسی ـ نیزامیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە لایەن ڕۆستەم جەهانگیری ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات، تایبەت بە ڕۆژی پێشمەرگەی کوردستان، پێشکەش بە ئامادەبووانی ئەم ڕێوڕەسمە کرا.\nجەهانگیری لە قسەکانیدا باسی لەوە کرد کە: ئه‌مڕۆ، ٢٦ی سه‌رماوه‌ز له مێژووی خه‌باتی ڕزگاریخوازانه‌ی نه‌ته‌وه‌ی كورد دا، ڕۆژێكی گرینگ و ده‌ستپێكی وه‌رچه‌رخانێكی مێژووییه. ٧٢ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له وه‌ها ڕۆژێكدا، واتە لە ٢٦ی سەرماوەزی١٣٢٤ی هەتاویدا بەرانبەر بە ١٩٤٥ی زایینی بوو كه خه‌ڵكی ڕاپه‌ڕیوی شاری مهاباد، بۆ ڕاماڵینی داموده‌زگای داپڵۆسێنه‌ری ده‌سه‌ڵاتدار هێڕشیان كرده سه‌ر دوا بنكه‌ی سته‌م، واتە شاره‌وانیی شار وئاسه‌واری سته‌میان له‌و ده‌ڤه‌ره‌ی كوردستان تێكه‌وه‌پێچا و ئاڵای کوردستانیان لێ هەڵکرد.\nناوبراو لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا ئاماژەی بەوە دا کە: ئه‌گه‌ر چه‌مكی پێشمه‌رگه هه‌ر ته‌نیا ناوێك، چه‌كێك، جلوبه‌رگێكی له‌شكری و قه‌تاره‌یه‌كی فیشه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی بوایه، بێگومان ئێستا ڕیزه‌كانی پێشمه‌رگه به‌ئه‌ژمار نه‌ده‌هاتن. به‌ڵام پێشمه‌رگه ته‌نیا چه‌كهه ڵگرێكی به‌ڕێوه‌به‌ری هه‌ر فه‌رمانێك نیه. پێشمه‌رگه پێشه‌نگی خه‌بات بۆ ژیانێكی باشتر بۆ نه‌ته‌وه‌كه‌یه‌تی. واتە هاوكات له‌گه‌ڵ هه‌ڵگرتنی چه‌ك، هه‌ڵگری بیر و باوه‌ڕێكی مرۆڤدۆستانه‌ی سیاسیه كه بۆ نرخه به‌رزه‌كانی مرۆڤایه‌تی، وه‌ك یه‌كسانی، مافه‌كانی مرۆڤ، مافی تاك و كۆمه‌ڵ بۆ ژیانێكی شایان، به دوور له چه‌وسانه‌وه و هه‌ڵاوا‌ردن تێده‌كۆشێ. هه‌ر كام له‌و نرخانه، پێكهێنه‌ری قه‌واره‌یه‌كی هزری و سیاسین كه فه‌لسه‌فه‌ی هه‌بوون و ژیانی پێشمه‌رگه له هه‌بوون و ژیانی باقی هێزه چه‌كداره‌كانی به‌ڕێوه‌به‌ری هه‌ر فه‌رمانێك جیا ده‌كاته‌وه.\nپێشمه‌رگه هه‌ڵگری فه‌لسه‌فه‌ی ژیانێكی ئازاد و یه‌كسانه. ڕوانگه‌ی پێشمه‌رگه بۆ مرۆڤایه‌تی، ماف، ژیان و ئازادی به ته‌واوی له ڕوانگه‌ی هه‌ڵگرانی فه‌لسه‌فه‌ی به‌رژه‌وه‌ندیخواز، داخراو، ویشكه‌ڕۆ و كۆنه‌پارێز جیاوازه. بۆ پێشمه‌رگه هه‌موو مرۆڤێك خاوه‌نی هه‌ر ڕه‌نگ، زایه‌ند، دین، كولتوور، زمان یا هه‌ڵگری هه‌ر بیروڕایه‌كی سیاسی، فیكری یا ئاینی بێ، هیچ جیاوازییه‌كی نیه.\nدواتر سروودێکی شۆڕشگێڕانە لەژێر ناوی ئێمە پێشمەرگەین، لە لایەن کۆڕی موزیکی حیزبی دێموکراتەوە پێشکەش کرا.\nلە نێوئاخنی ڕێوڕەسمەکەدا، پەخشانێک لە لایەن شاعیری پێشمەرگە هیوا میرزایی لەژێر ناوی وەرزی ڕاسان خوێندرایەوە.\nلە بڕگەیەکی دیکەی ئەو ڕێوڕەسمەدا سرودێک لەژێر ناوی نە کۆڵدەرم من لە لایەن منداڵانی ناوەندی نێرگزەوە پێشکەش کرا.\nهەروەها بەو بۆنەوە پەیامی ڕێکخراوەکانی ژنان، لاوان و خوێندکاران لە لایەن سەلام ئیسماعیل پوور ئەندامی هەیئەتی ئیجرایی یەکیەتیی خوێندکارانی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە پێشکەش کرا.\nبەپێی نەریتی هەر ساڵێک، لە ڕۆژی پێشمەرگەی کوردستان‌دا ئەو پێشمەرگانەی کە ماوەی ٢٠ ساڵە لە ڕیزەکانی حیزبی دێموکرات‌دا خەبات دەکەن، لە لایەن مستەفا هیجری سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە لەوحی ڕێزلێنانیان پێشکەش کرا.\nسەعید پوورخۆسرەوی، شەهاب خالیدی و کاوە سدقی ئەو پێشمەرگانە بوون کە ماوەی ٢٠ ساڵە لە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران‌دا لە خەبات و تێکۆشان بەردەوامن و لە ڕۆژی پێشمەرگەی کوردستان‌دا، ڕێز لە خەبات و خۆڕاگریان گیرا.\nپاشان خاتوو ڕازیە شیری پێشمەرگەی حیزبی دێموکرات بە بۆنەی ڕۆژی پێشمەرگە گۆرانییەکی لەژێر ناوی ولاتێ مە کوردستانه پێشکەش کرد.\nلە کۆتاییدا هونەرمەند غوڵام فاتحی سرودێکی لەژێر ناوی کوردستانەکەم پێشکەش بە بەشداربووان کرد.


داوا لە پزیشكان دەکرێت به‌بێ ئاگادارى سه‌ندیكا نه‌چنه دادگا\nهەواڵ / کوردستان :: 18/06/2019 :: 221 جار بینراوە\nسه‌ندیكاى پزیشكانى كوردستان سكاڵا له‌سه‌ر دادگاى لێكۆڵینه‌وه‌ى كه‌لار تۆمارده‌كات و داوا له پزیشكانى كوردستانیش ده‌كات به‌بێ ئاگادارى سه‌ندیكا نه‌چنه دادگا و له‌باره‌ى كاركردنى بێ مۆڵه‌تى پزیشكانى بیانى_یش هۆشدارى ده‌دات.\nبه‌پێى بڕیارى ژماره (140)ى سه‌ندیكاى پزیشكانى كوردستان، كه له 9ى حوزه‌یران ده‌رچووه و وێنه‌یه‌كى لاى دواڕۆژه، دژى ده‌ستگیركردنى دوو پزیشك له‌لایه‌ن دادگاى لێكۆڵینه‌وه‌ى كه‌لار، سه‌ندیكاى پزیشكان له ده‌سته‌ى مافى مرۆڤى هه‌رێم سكاڵاى له‌سه‌ر دادگاكه تۆماركرد.\nهاوكات له بڕیارێكى دیكه‌دا، سه‌ندیكاى پزیشكانى كوردستان داوا له سه‌رجه‌م پزیشكان ده‌كات به‌بێ ئاگادارى سه‌ندیكا نه‌چنه دادگا.\nله‌باره‌ى كاركردنى پزیشكانى بێ مۆڵه‌تى بیانى له كوردستان، سه‌ندیكاى پزیشكانى كوردستان هۆشدارى ده‌داته نه‌خۆشخانه تایبه‌ت و كۆمه‌ڵگه پزیشكه‌كان.\nله‌باره‌ى هه‌ڵوێستى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى له‌سه‌ر بڕیاره‌كانى سه‌ندیكاى پزیشكان، خاڵس قادر وته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى به دواڕۆژى راگه‌یاند: لەگەڵ ئەوەین بەپێی یاسا مامەڵەبکرێت و پێویستە لەکاتی بوونی سکاڵا لەسەر هەر پزیشکێک، سەندیکا و وەزارەتى لێی ئاگاداربێت و لیژنەی پزیشکی تایبەتمەند پێکبهێندرێت بەئامادەبوونی داواکاری گشتی و نوێنەری سەندیکای پزیشکان بۆ لێکۆڵینەوە لەو کەیس و سکاڵایەنی تایبەتە بە پزیشکان لە چوارچێوەی پیشەی پزیشکیییه‌كان.\nوتیشى: "بۆ بابەتی پزیشکانی بیانی لە نەخۆشخانە تایبەتیەکان لە پارێزگاکان لیژنە هەیە بۆ مۆڵەتدان و نوێنەری سەندیکا و تەندروستی شارەکان بەرپرسن لەو رێگەپێدانە، بەدەر لە رێنمایی و بڕیاری لیژنەکە ئەگەر هەر سەرپێچیەک هەبێت لێپرسینەوە دەکرێت، ئه‌وه‌ش لە وەزارەت لەڕێگەی بەڕێوەبەرایەتی پشکنین و بەدواداچوون ده‌بێت".\nخاڵس قادر ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو: ئەوەی پەیوەستیشە بە سەندیکاى پزیشكان "دەتوانن لێپرسینەوەی خۆیان بکەن" بەپێى ئەو دەسەڵاتەی پێیان دراوە لە یاسای سەندیکا.\nبڕیاره‌كانى سه‌ندیكاى پزیشكانى كوردستان:


ئاياقه‌ميسى كچان كه بۆ خوێندنگاكان له‌به‌رده‌كرێت دروسته؟\nمیوانانی ئەمڕۆ : ٦٦\nکۆی سەردان : ٤٩٢٠٣١\nسەردان : ١٣٥٤\nبەروار : ٢٠١٣/٠٩/٠٩\nالسلام عليكم / مامؤستاى به‌ريز ئێمه‌كاتێك ده‌چين بۆخوێندنگا قه ميس له‌سه‌ر عزیزی له‌به‌رده‌كه‌ین ئايا له‌ڕوى شه‌رعییه‌وه دروسته يان نا؟چونكه ياسا ى خوێندنگاكان وایه.\nوعلیكم السلام ورحمة الله/ پێویسته ئافره‌تان پۆشاكێك له‌به‌ركه‌ن كه‌مه‌رجه‌كانی پۆشاكی شه‌رعی تیادابێت وه‌ك:1/ فراوانو گه‌وره دورابێت و به‌لاشه‌وه نه‌نوسێت 2/ سه‌رنج ڕاكێش نه‌بێت 3/ ناسكو ته‌نك نه‌بێت 4/ له‌پۆشاكی بێ باوه‌ڕان نه‌چێت 5/ له‌سه‌ره‌وه بۆ خوار هه‌مولاشه یان داپۆشێت به‌ڵام زۆربه‌ی ئه‌و پۆشاكانه‌ی كه ئه‌مڕۆ له‌به‌ر ده‌كرێن له خوێندگاكان یان ته‌سك دوراون یان كورتن و له ئه‌ژنۆ به‌ره‌و خوار دایناپۆشێت.\nكه‌واته:ئه‌و پۆشاكه‌ی به‌م شێوازه بێت حه‌ڕامه له‌به‌ركردنی ،وه‌ئه‌وه‌ی كه به‌ڕێزت باست كرد به ناشه‌رعی داده‌نرێت چونكه هه‌مو لاشه‌ت ناگرێته‌وه، واجبه كچانی باڵغ به عه‌باوه بڕۆن بۆ خوێندنگاكان كه‌هه‌مو لاشه‌یان له‌سه‌ره‌وه بۆ خوار بگریته‌وه.وه هه‌ریاسایه‌كیش پێچه‌وانه‌ی شه‌رع بێت پێویسته به‌لاوه بنرێت و جێ به‌جێ نه‌كرێت والله اعلم.


عەبدولمەھدی: دۆخی تەندروستی عێراق لە وڵاتانی دەوروبەری باشترە\nسه‌رۆك وه‌زیرانی کاربەڕێکەری عێراق رایده‌گه‌یه‌نێـت، دۆخی عێراق به‌راورد به وڵاتانی دیكه‌ی جیهان له رووی كۆنتڕۆڵكردنی كۆرۆنا و قه‌ده‌غه‌ی هاتووچۆ باشتره، چونكه هه‌ر زوو رێكاره‌كانی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی كۆرۆنای گرته‌به‌ر.\nعادل عه‌بدولمه‌هدی، سه‌رۆك وه‌زیرانی كابه‌ڕێكه‌ری عێراق سه‌رۆكایه‌تی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانی ئاسایشی عێراقی ئەنجامدا و دۆخی هه‌نووكه‌یی وڵات و پێشهاته‌كانی تایبه‌ت به كۆرۆنا تاوتوێ كرا.\nبه گوێره‌ی راگه‌یەندراوێكی نووسینگه‌ی راگه‌یاندنی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق، له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا عادل عه‌بدولمه‌هدی رایگه‌یاندووه "دۆخی ته‌ندروستی و قه‌ده‌غه‌ی هاتووچۆ له عێراق به‌راورد به وڵاتانی دیكه باشتره، وێرای ئه‌وه‌ی كه عێراق رووبه‌ڕووی چه‌ندین كێشه‌ی سیاسی و ئابووری و تیرۆر بووه‌ته‌وه.\nعه‌بدولمه‌هدی، هۆشداری داوه له قۆستنه‌وه‌ی دۆخه‌كه بۆ مه‌به‌ستی شڵه‌ژاندن و ئاڵۆزتركردن.


لەم کتێبەدا، سەرەتا ئەوەم ناساندووە کە چی لە بەرهەمێنانی خۆژێنی تێگەیشتووم: بەرهەمهێنانی خۆژێنی یان بەرهەمهێنانی ژیان هەموو ئەو ئیشانە لەخۆ دەگرێت کە لەنێو ئافراندن، دووبارە ئافراندنەوە و نۆژەنکردنەوەی خێرای ژیان فراوانکراوە، هیچ مەبەست و ئامانجێکی دیکەی نییە. بەرهەمهێنانی خۆژێنی بەرانبەر بەرهەمهێنانی شتوومەک و زێدە بەهای بەرهەمهێنان دەوەستێتەوە. ئامانجی بەرهەمهێنانی خۆژێن بریتییە لە ‘ژیان’، لە کاتێکدا ئامانجی بەرهەمهێنانی شتوومەک بریتییە لە ‘پارە’، کە دەبێت پارەی زیاتر بەرهەمبهێنێت یان سەرمایە کۆبکاتەوە. بۆ ئەم جۆرەی بەرهەمهێنان ژیان تەنیا کاریگەرییەکی لاوەکییە. ئەمە شتێکی ئاسایییە کە سیستەمی پیشەسازیی سەرمایەداری ڕای بگەیەنێت هەموو شتێک کە ئەم سیستەمە دەیەوێت بەخۆڕایی بەکاریبهێنێت ئەوا دەبێتە بەشێک لە سروشت.\nجۆریس: یەکێک لە بەشەکانی ئیکۆفێمێنیزم هەستە ڕۆحانییەکانە، کە پێشنیازی ئەوە دەکات ژنان زیاتر لە سروشتەوە نزیکن نەک لە پیاوانەوە، هەروەها داهێنانە زانستییەکان خزمەتی بەردەوامی زاڵبوونی کولتوور (هۆشەکێتی/پیاو) بەسەر سروشت (سۆزەکێتی/ژن) دەکات، لەبەرئەوە کاتێک لێی دەرباز دەبین ئەگەر کۆمەڵگەی یەکسانی ڕاستەقینە هاتبێتە ئاراوە. تۆ لە کوێی ئەم باسەدایت، دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر لەبارەی دوانێتی ئیکۆفێمێنیزمی ماتریالی و ڕۆحی بدەیت؟هەروەها چۆن وەڵامی ئەو ڕەخنانە دەدەیتەوە کە لە ئایدیۆلۆژیی ئیکۆفێمێنیزم دەگیرێن، پێشنیازی ئەوە دەکەن ئیکۆفێمێنیزم لە ڕێگەی ئەو زمان و ستایلەی بەکاری دەهێنێ لەگەڵ ئەو پشتگیرییەی لە جیاوازییە بنەڕەتییەکانی نێوان ژنان و پیاوان دەیکات، دەبێتە هۆی بەرهەمهێنانەوەی ئەو دوانێتییەی نێوان ژن و پیاو کە هەوڵدەدرێت کۆتایی پێبهێنرێت؟\nماریا میس: من بەشێک نیم لە ڕوانگەی ‘ئیکۆفێمینیستی ڕۆحانی’، کە وا بیردەکەنەوە ژنان لە سروشتەوە نزیکترن تا لە پیاوان یان هۆشەکێتی کایەی پیاوانە لە کاتێکدا سۆزەکێتی کایەی ژنان. ئەمە ڕاستە گەشەکردنی زانست و تەکنۆلۆژیی مۆدێرن بەزۆری بەرهەمی ئیشی پیاوانە. بەڵام ئەمە لەبەرئەوە نییە لە جینەکانیاندا وەک داهێنەر دیاریکراون. پیاوان بە هەمان شێوەی ژنان هەم هۆشەکی و هەم سۆزەکین. بۆیە جیاوازییەکی بنەڕەتی لە نێوان ژنان و پیاواندا نییە. ئەو فاکتەی ئەمڕۆ پیاوان وەک زۆر هۆشەکیتر لە ژنان دادەنرێن دەرەنجامی پرۆسەیەکی کۆمەڵایەتییە لە ڕێنیسانسەوە دەست پێدەکات دوای ئەوەی زانینی ‘ژنە داناکان’، مامانەکان کە دەیان زانی چۆن یارمەتی ژنان بدەن لە کاتی لە دایکبوونی منداڵەکانیاندا، لە ماوەی ڕاوکردن و کوشتنی جادووگەرەکان لە ئەوروپادا بە شێوەیەکی توندوتیژانە لەناوبران. ‘پیاوی نوێ’ وەک فڕانسیس بەیکن دەی وت، گریمانەی ئەوەی دەکرد لە ڕێگەی زانستی ئۆبژێکتیڤەوە فەرمانڕەوایی جیهان بکات.\nئەرکەکەی ڕووخاندنی سەرجەم ‘سروشتی کێوی’یە بۆ ئەوەی ڕامی بکات، بە شارستانی بکات و زۆری لێ بکات بۆئەوەی بێتە خزمەتی ‘پیاوی هۆشمەند’. ئەگەر ئێمە سەیری ئەو دەرئەنجامە مۆدێرن و زانستە سادەکراوە بکەین، ئەوە دەبینین جیهانی نەکردووە بە شوێنێکی باشتر. وزەی ئەتۆمی، تەکنۆلۆژیی بەرهەمهێنانەوە و جینات، داهێنانەکانی بایۆتەکنۆلۆژی و تەکنۆلۆژییەکانی دیکەی پێشخستنی سروشت بوونەتە هۆی زیاتر وێرانکردنی سروشت. خەباتکردن دژی ئەو داهێنانە نوێیانە من و ڤاندانا شیڤای پێکەوە کۆکردەوە. ئێمە وانەکانمان لە ڕێگەی دانیشتن لە کتێبخانەکان و خوێندنەوەی کتێبەکانەوە لەبارەی ئیکۆلۆژی و فێمێنیزم فێرنەبووین، بەڵکو لە ڕێگەی بەشداریکردن لە خەباتەکانی دژی پیاوسالاریی سەرمایەداری جیهانی و ستراتیژییە نیولیبڕاڵەکانی کە دەیەوێت دەست بەسەر سروشت و خەڵک دابگرێت و لەپێناو قازانج و بەرژەوەندی خۆی کۆنتڕۆڵیان بکات و بەکاریان بهێنێت. کتێبی ئیکۆفێمێنیزم بریتییە لە دەرەنجامی خەباتە هاوبەشەکانمان.


یەک شەممە, 25 ئەیلول 2011 23:21\nسلێمانی یه‌كێكه له پارێزگاكانی هه‌رێمی كوردستان كه 13 قه‌زا له‌خۆده‌گرێت، ژماره‌ی دانیشتوانی شاری سلێمانی به 13 قه‌زاكه‌وه (1704740) كه‌سه، به‌پێی ئاماره‌كانی ساڵی 2005، 670838ی له قه‌زای مه‌ركه‌زی شاره‌كه‌دا نیشته‌جێیه، كه ده‌كاته سێیه‌كی ژماره‌ی دانیشتوانی شاره‌كه، پشده‌ر یه‌كێكه له قه‌زاكانی ئه‌و پارێزگایه و ژماره‌ی دانیشتوانه‌كه‌ی به‌گوێره‌ی ئاماره ناڕه‌سمییه‌كان زیاتر له 82 هه‌زار كه‌سه.\nئه‌گه‌ر له‌ڕوانگه‌ی ئابورییه‌وه به‌دواداچون بۆ ئه‌و قه‌زایه بكه‌یت، ئه‌وا زۆر ئاسان ئه‌و سه‌رچاوه گرنگه ئابورییانه‌ت ده‌ست ده‌كه‌وێت، كه به كۆڵه‌كه‌ی ئاسایشی خۆراك و دابینكردنی ئابورییه‌كی تۆكمه داده‌نرێت له هه‌ر وڵاتێكدا، كه ده‌كرێ بوترێ قه‌زای پشده‌ر یه‌كێكه له قه‌زا ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانی پارێزگای سلێمانی به‌تایبه‌ت ده‌وڵه‌مه‌ند به كشتوكاڵ و گه‌شتیاری و بازرگانی و بونی سه‌رچاوه‌ی ئاو و چه‌ندین كانزای به‌نرخ له خاكه‌كه‌یدا، هه‌روه‌ها هه‌ڵكه‌وته‌ی جوگرافی و سروشتی ناوچه‌كه كه به چه‌ندین چیای سه‌خت و دیمه‌نی سه‌رنجڕاكێش جیایده‌كاته‌وه له‌ناوچه‌كانی تر.\nپشده‌ر له‌ڕوی كشتوكاڵه‌وه:\nگونده‌كان، كاریگه‌رییه‌كی گه‌وره‌یان هه‌یه له‌سه‌ر ئاسایشی خۆراك، به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه ده‌بینرێت ئه‌وه‌یه كه به‌رده‌وام ره‌وشی گونده‌كان روه‌و خراپبون ده‌چێت و ئاماره‌كان ئاماژه به‌وه ده‌ده‌ن كه 74%ی لادێكانی كوردستان چۆڵن‌و دانیشتوانه‌كه‌یان رویان له شاره‌كان كردوه، به‌مه‌ش لاسه‌نگی له‌نێوان گوند و شاره‌كاندا دروست بوه به‌و پێیه‌ی كه ئاسایشی خۆراك كه دێهاته‌كان ده‌سته‌به‌رو زامنكه‌رێتی، نامێنێت‌و ته‌نانه‌ت ناهاوسه‌نگی ژینگه‌ییش روده‌دات.\nله ساڵی 1957دا 64.7%ی دانیشتوان له بواری كشتوكاڵ‌دا كاریان كردوه، به‌ڵام دوای راپه‌ڕین و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی گونده‌كان رێژه‌كه به‌رزبوه‌وه بۆ 26%، و له‌ساڵی 2003یشه‌وه كه‌رتی كشتوكاڵی ناوخۆیی 29%ی به‌رهه‌می ناوخۆیی پێكده‌هێنا، به‌ڵام له‌دوای پرۆسه‌ی ئازادی عێراقه‌وه ورده ورده بواری كشتوكاڵ به‌ره‌و داته‌پین چو، ده‌توانین بڵێن بواری كشتوكاڵ هه‌ر له چۆڵبونی گونده‌كانه‌وه و كۆچكردنی گوندنشینان بۆ شار و دامه‌زراندنیان به رێژه‌یه‌كی زۆر له فه‌رمانگه حكومییه‌كاندا ئه‌وه‌نده‌یتر وایكرد كه‌رتی كشتوكاڵ و ئاژه‌ڵداری له گونده‌كاندا به‌ره‌و وێرانه‌ی ببات. ناوچه‌ی پشده‌ریش پشكی شێری له‌و وێرانییه به‌ركه‌وتوه، ئه‌گه‌ر به نمونه گوندی ده‌رونه وه‌رگرین كه گوندێكی بچوكی ئه‌و قه‌زایه‌یه‌و سه‌ر به ناحییه‌ی هێرۆیه له سه‌ره‌تای ساڵی نه‌وه‌ده‌كاندا كه ئاوه‌دانكرایه‌وه تا سه‌ره‌تای ساڵی 2000 زیاتر له سی ماڵ نیشته‌جێی ئه‌و گونده بون، كه هه‌مویان سه‌رقاڵی كشتوكاڵكردن و ئاژه‌ڵداری بون به‌تایبه‌ت توتن و گه‌نم و جۆ و نۆك و ره‌ز و باخی هه‌نار و سێو و گوێز چه‌ند به‌روبومێكی تر، به‌ڵام له ئێستادا له كۆی زیاتر له 30 ماڵ ته‌نها 4 ماڵ نیشته‌جێن و كه ژماره‌ی دانیشتوانه‌كه‌شی له بیست كه‌س تێپه‌ڕناكات و ته‌نها خه‌ریكی به‌خێوكردنی ئاژه‌ڵن، كه ئه‌مه‌ش ئاماژه‌یه‌كی رون و ئاشكرایه بۆ چوڵبونی دێهاته‌كان و بێباكی و كه‌مته‌رخه‌می حكومه‌ته به‌رامبه‌ر به لاوازی كه‌رتی كشتوكاڵ، ئه‌وه سه‌رباری ئه‌وه‌ی روبه‌ری ته‌واوی سنوری قه‌زای پشده‌ر به‌گشتی 300 كیلۆمه‌تر دوجا ده‌بێت و ئه‌و سنوره پێكهاتوه له‌شاری قه‌ڵادزێ و ناحیه‌كانی (سه‌نگه‌سه‌ر، ژاراوه، هه‌ڵشۆ، هێرۆ، ئیسێوه) و 186 گوند، كه ئه‌و ناوچه‌یه له كۆندا ناوچه‌یه‌كی به‌ناوبانگ بوه له‌بواری كشتوكاڵدا و پیاوه به‌ته‌مه‌نه‌كانی ئه‌و ده‌ڤه‌ره زۆرجار له راگه‌یاندنه‌كانه‌وه ئاماژه ده‌كه‌ن به‌وه‌ی، كه ئه‌گه‌ر حكومه‌ت هاوكاری گونده‌كانی ئه‌و ناوچه‌یه بكات ئه‌وا نه‌ك هه‌رێمی كوردستان، به‌ڵكو پێداویستییه‌كانی هه‌مو عێراقیش ده‌سته‌به‌ر ده‌كه‌ن، به‌وپێیه‌ی ده‌شتێكی به‌رفراوانی به‌پیتی دێمه‌كار و به‌راوی زۆری هه‌یه و هه‌ر چوار ده‌وره‌ی به‌زنجیره چیا ده‌وره دراوه، له‌سنوری رۆژهه‌ڵاتییه‌وه قه‌ڵادزێ بریتیه له‌چیاكانی (مامه‌نده، بڵفه‌ت، دوپه‌زه، مله‌با) له‌به‌شی رۆژئاواش چیای كێوه‌ڕه‌ش و له‌به‌شی باكوری زنجیره چیای قه‌ندیل و له‌به‌شی باشوریش زنجیره چیای ئاسۆس و كوڕیس دێت، یه‌كێك له تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی ئه‌و شاخ و چیا به‌رزانه‌ش ئه‌وه‌یه كه میوه‌و روه‌كی خۆرسك و دارو دره‌ختی تایبه‌ت به‌خۆیان لێده‌ڕوێت و له‌زۆرێك له‌وه‌رزه‌كاندا به‌روبومی وه‌كو كنگرو كارگ و بنێشت و رێواس و قه‌زوان و تۆڵه‌كه و ترشۆكه و چه‌ندین به‌روبومی تر له‌وێوه ده‌نێردرێته ناوچه‌كانی تر.\nپشده‌ر له‌ڕوی بازرگانییه‌وه:\nبازرگانی یه‌كێكه له سه‌رچاوه‌كانی داهات بۆ زۆربه‌ی دانیشتوان كه ئه‌گه‌ر له‌ڕێگه‌ی چالاكیه راسته‌وخۆكانه‌وه بێت، كه په‌یوه‌ندییان هه‌یه به كرداره‌كانی هێنان و ناردنه‌وه‌یان له‌ڕێگه‌ی چالاكییه یارمه‌تیده‌ر و ته‌واوكه‌ره‌كانی وه‌ك گواستنه‌وه و هه‌ڵگرتن و داگرتن ...هتد.\nده‌كرێ پشده‌ر به‌ناوچه‌یه‌كی بازرگانی ناوببرێت به‌وپێیه‌ی سه‌رسنوره له‌گه‌ڵ كۆماری ئیسلامی ئێران و به‌هۆی ئه‌و مه‌رزه ناڕه‌سمییانه‌ی به‌سه‌رییه‌وه هه‌یه، له كۆنه‌وه هاتوچۆ و ئاڵوگۆڕی بازرگانی له‌ڕێگه‌ی قاچاغ و به وڵاخ و به‌چه‌ندین شێوازی جۆراوجۆر هه‌ر هه‌بوه، به‌تایبه‌ت به‌شێوه‌یه‌كی به‌رفراوان له ناوچه‌كانی قندۆڵ و باوزێ و زه‌ڵێ و نۆكان و قاسمه‌ڕه‌ش و كێلێ، بێگومان هه‌مو ئه‌و مه‌رزانه هێشتا ره‌سمی نین و به‌شێوه‌ی ناڕه‌سمی رۆژانه میوه و به‌روبوم و گاز و به‌نزین و سوته‌مه‌نی و كاڵای ئێرانی له‌هه‌ریه‌ك له‌و مه‌رزانه‌وه هاورده‌ی هه‌رێمی كوردستان ده‌كرێت، ئه‌گه‌ر له‌ڕوی باش و خراپی جۆری ئه‌و كاڵایانه و له كوالیتیان بڕوانیین بێگومان ئه‌و شمه‌ك و كاڵایانه به‌بێ فلته‌ر دێنه ناوه‌وه‌و بێكوالیتین و له‌ڕوی ته‌ندروستییه‌وه زۆر خراپن بۆ كۆمه‌ڵگه، لێره‌وه ناكرێ له گرنگی بازرگانی ئه‌و ناوچه‌یه كه‌مبكرێته‌وه و بوترێت نابێ ئاڵوگۆڕی بازرگانی تیایاندا ئه‌نجام بدرێ، به‌ڵكو ده‌كرێ حكومه‌تی هه‌رێم هه‌ڵسێ به‌دانانی ده‌زگای چاودێری ته‌ندروستی و كوالیتی كۆنتڕۆڵ له‌و مه‌رزانه بۆ ئه‌وه‌ی ته‌ندروستی كۆمه‌ڵگه‌ش نه‌كه‌وێته مه‌ترسییه‌وه، سه‌رباری ئه‌وه‌ش هاوڵاتیانی ئه‌و ده‌ڤه‌ره ده‌مێك ساڵه داوا ده‌كه‌ن مه‌رزی كێلێ بكرێته ده‌روازه‌یه‌كی ره‌سمی و نێوده‌وڵه‌تی، به‌ڵام به‌بیانوی رێگه‌نه‌دان به دو ده‌روازه‌ی نێوده‌وڵه‌تی له سنوری پارێزگایه‌كدا تائێستادا ئه‌و داواكارییه جێبه‌جێنه‌كراوه، وه‌ك بڕیارێكی ستراتیژی حكومه‌تی هه‌رێم ده‌بێ بگه‌ڕێته‌وه بۆ ناوه‌ند و له ده‌سه‌ڵاتی حكومه‌تی عێراق و وه‌زاره‌تی بازرگانی عێراقیدایه بڕیارێكی ستراتیژی له‌و شێوه‌یه بدات و بیكاته ده‌روازه‌یه‌كی ره‌سمی.\nله‌سایه‌ی بازرگانی له‌و ده‌ڤه‌ره‌دا، ئه‌گه‌ر گوزه‌رێك بكه‌ی به‌ناو كوچه و كۆڵان و بازاڕی شاری قه‌ڵادزێدا بۆت ده‌رده‌كه‌وێت، كه سه‌رباری بونی چه‌ندین مه‌رزی ناڕه‌سمی خه‌ڵكه‌كه‌ی هێشتا له‌ڕوی بژێوی ژیانه‌وه زیاتر له هه‌ژارییه‌وه نزیكن، كه به‌پێچه‌وانه‌وه ده‌بو به‌سود وه‌رگرتن له‌و مه‌رزانه و هه‌ڵكه‌وته‌ی سروشتی ده‌وڵه‌مه‌ندی ناوچه‌كه خه‌ڵكه‌كه‌ی گوزه‌رانیان زۆر باشبوایه، به‌هۆی هاتنی گه‌ستیاری بیانیشه‌وه ده‌بو ئوتێل و باڵه‌خانه‌ی میوانداری زۆری لێبوایه، به‌ڵام وه‌ك ده‌وترێت پشده‌ر له‌ڕوی كۆمه‌ڵایه‌تی و خزمدۆستییه‌وه به‌ناوبانگن و ئه‌و عاده‌ته هه‌ر له‌كۆنه‌وه له باوانیانه‌وه بۆیان ماوه‌ته‌وه، بۆیه له‌مێژوی ئه‌و شاره‌دا كه‌س به‌بیری نایه ئوتێلی تیابوبێت.\nله‌ڕوی سودمه‌ندبونی هاوڵاتیان له‌و مه‌رزانه دوبۆچون هه‌یه كه بێگومان كاریگه‌رییان هه‌یه به‌سه‌ر ئاستی بژێوی ژیانی خه‌ڵكه‌كه‌ی، یه‌كه‌مییان ئه‌وه‌یه كه ده‌وترێت به‌پێی ئه‌و مه‌سح و روپێیویانه‌ی له‌سه‌ر ئاستی شاره‌كه كراوه هێشتا كاریگه‌رییه خراپه‌كانی راگواستنی ته‌واوی شاره‌كه به‌سه‌ر گوزه‌ران و ژیانی خه‌ڵكه‌كه‌یه‌وه ماوه، به‌و پێیه‌ش ئه‌و ناوچه‌یه چه‌ندین جار راگواستن و كاره‌سات و نه‌هامه‌تی به‌خۆیه‌وه بینیوه، كه له‌به‌رامبه‌ردا حكومه‌تی هه‌رێم هیچ قه‌ره‌بویه‌كی ئه‌و ناوچه‌یه‌ی نه‌كردۆته‌وه، ئه‌گه‌ر روداو و كاره‌ساته‌كانی 50 ساڵی رابردو كه‌به‌سه‌ر قه‌ڵادزێدا هاتون به‌خێرای باسیان بكه‌ین ده‌رده‌كه‌وێ، كه پشده‌ر چه‌ند زوڵمی لێكراوه و هیچ قه‌ره‌بوییه‌كیشی به‌قه‌د هیچ كام له‌و كاره‌ساتانه نه‌كراوه‌ته‌وه، بۆ نمونه:\n(1) له‌ساڵی 1963حكومه‌تی عێراق بۆردومانی شاری قه‌ڵادزێ یان كردوه له‌سه‌رده‌می (عبدالسلام عارف)دا.\n(2) له‌ساڵی 1966دا جارێكی تر بۆردومانی ئه‌و شاره‌ی كردوه‌ته‌وه له‌سه‌رده‌می حكومه‌ته‌كه‌ی (عبدالرحمن عارف)دا.\n(3) كاره‌ساتی بۆردومانی 24/4/1974له‌لایه‌ن رژێمی به‌عس و شه‌هید كردنی ئه‌و شاره‌و زانكۆی سلێمانی له قه‌ڵادزێ به‌قه‌ده‌غه ترین چه‌ك.\n(4) یه‌كه‌م شاڵاوی راگواستنی به‌زۆره‌ملێی رژێمی به‌عس له‌ساڵی 1977دا كه دانیشتوانی گونده‌كانی بناری قه‌ندیل بون.\n(5) دوه‌م شاڵاوی راگواستنی به‌زۆره‌ملێ كه 1978دا رژێمی به‌عس گونده‌كانی راگواستن بۆ ئۆردوگاكانی (به‌سته‌ستێن، توه‌سوران، ژاراوه، پێماڵك)بو.\n(6) شاری قه‌ڵادزێ و قه‌زای پشده‌ر به‌گشتی زیانێكی زۆری پێگه‌یشتوه له‌نێوانی جه‌نگی عێراق و ئێراندا.\n(7) راگواستنی جارێكی تری به‌زۆره‌ملێی ئۆردوگای به‌سته‌ستێن له‌ساڵی 1981كه هاوكات رۆژی 26 مانگی ره‌مه‌زان بو.\n(8) راپه‌ڕینی 24/4/1982 بۆ یادكردنه‌وه‌ی بۆردومان و كاره‌ساتی 24/4/1974بو كه چین و توێژه جیاجیاكانی قه‌ڵادزێ دژی رژێمی به‌عس راپه‌ڕین.\n(9) خۆپیشاندانی 4/7/1982 ئه‌ویش دوای ئه‌وه بو كه شێركۆی شێخ نوری چالاكیه‌كی ئه‌نجام دا له‌ناو چایخانه‌ی ناو بازاڕی قه‌ڵادزێ دا دژی رژێمی به‌عس له‌رۆژی 26/6/1982، رژێمیش بۆ تۆڵه‌كردنه‌وه خاڵه قوبادی گرت له‌ژێر ئه‌شكه‌نجه‌دا شه‌هید بو، دوای به‌خاكسپاردنی دانیشتوانی شاری قه‌ڵادزێ به‌خۆپیشاندان و وتاف كێشان و ده‌ربڕینی ده‌نگی ناڕه‌زایی گه‌ڕانه‌وه ناو شار.\n(10) داستانی ئۆردوگای پێماڵك كه ناسراوه به‌داستانی (دو ئه‌حمه‌د) كه به شه‌ڕی قاره‌مانانه‌ی ئه‌حمه‌د ئاوده‌ل و ئه‌حمه‌د حاجی محه‌مه‌د كه دژی رژێمی به‌عس بو ناسراوه.\n(11) دواین قۆناغی راگواستنی به‌زۆره‌ملێی سنوری قه‌زای پشده‌ر و شاری قه‌ڵادزێ كه له رۆژی 26/6/1989بو، قه‌زای پشده‌ر به‌ته‌واوی كرا به‌ناوچه‌ی قه‌ده‌غه‌كراو قه‌ڵادزێ و ناحیه‌كان و گونده‌كان و ئۆردوگاكانیش له‌گه‌ڵ زه‌ویدا ته‌خت كران.\n(12) راپه‌ڕینی قه‌ڵادزێیه‌كان له‌ئۆردوگای زۆره‌ملێی خه‌بات كه‌له‌رۆژی 4/3/1991دا دژی رژێمی به‌عس راپه‌ڕین و (به‌ختیار عومه‌ر) شه‌هیدكراو بوه یه‌كه‌م شه‌هیدی راپه‌ڕین.\n(13) دوای راپه‌ڕینی 1991جارێكی تر شاری قه‌ڵادزێ و ناحیه و گونده‌كان گه‌ڕانه‌وه، جارێكی تر قه‌زای پشده‌ر ئاوه‌دانكرایه‌وه.\n(14) له‌ساڵی 1994 تا ساڵی 1997 شه‌ڕی براكوژی كه له‌نێوان یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان له‌سه‌ر چه‌ند دوكانێكی شاری قه‌ڵادزێ هه‌ڵگیرسا، كه ئێستا جێگه‌ی ئه‌و دوكانانه پاركێكی لێیه له‌به‌رده‌م دواناوه‌ندی قه‌ندیل كه زیاتر پیاوه به‌ته‌مه‌نه‌كان لێی كۆده‌بنه‌وه.\n(15) له‌ماوه‌ی چه‌ند ساڵێكی رابردو هه‌تاوه‌كو ئه‌مڕۆش تۆپباران و بۆمبارانی ناوچه سنورییه‌كانی پشده‌ر له‌لایه‌ن هه‌ردو وڵاتی ئێران و توركیاوه به‌رده‌وامه.\nله‌هه‌مو ئه‌و روداوانه‌دا ده‌بینن قه‌زایه‌ك بوه پڕ له روداو و به‌سه‌رهات و ماڵوێرانی له‌ماوه‌ی 50 ساڵی رابردودا، له‌ئێستاشدا ناوچه‌یه‌كی بێبایه‌خ و پشتگوێخراو له‌ڕوی مه‌عریفی و هونه‌ری و رۆژنامه‌وانی و په‌روه‌رده‌ییه‌وه، ئه‌وه‌ی له‌و روداوانه‌دا زیاتر كاریگه‌ری گه‌وره‌ی به‌سه‌ر ژیان و گوزه‌رانی خه‌ڵكه‌كه‌ی له‌ڕوی ئابورییه‌وه جێهێشتوه، دواین كاره‌ساتی راگواستنه، كه به‌ته‌واوی پشده‌ر له‌گه‌ڵ خاكه‌كه‌ی ته‌خت كراو هیچ مرۆڤێك نه له لادێكان و نه له ناوچه‌كه نه‌مابو، بۆیه جارێكی تر له سه‌ره‌تای ساڵی 1991 به‌دواوه‌و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی له‌لایه‌ن خه‌ڵكی ناوچه‌كه خۆیه‌وه قورسه بتوانرێت له بیست ساڵدا هه‌مو ئه‌و كاریگه‌رییه گه‌ورانه بسڕێنه‌وه و شارێك كه وێران ببێ به‌بێ هاوكاری به‌رده‌وامی حكومه‌ت، بێگومان بژێوی ژیانیان زیاتر له‌هه‌ژارییه‌وه نزیكتر ده‌بێت به‌و پێیه‌ی هێشتا حكومه‌ت قه‌ره‌بوییه‌كی ئه‌وتۆی نه‌كردونه‌ته‌وه.\nبۆچونی دوه‌م ئه‌وه‌یه كه زۆرێك له هاوڵاتیان پێیانوایه زیاتر به‌رپرسه‌كان سودمه‌ندن له‌و مه‌رزانه و كه‌متر هاوڵاتیانی ئه‌و ده‌ڤه‌ره سودیان له‌و مه‌رزانه بینیوه. بۆیه ئه‌گه‌ر له روانگه‌ی ئابوری و بازرگانییه‌وه بڕوانینه ئه‌و شاره ده‌كرێ بڵین شارێكی ده‌وڵه‌مه‌نده، به‌ڵام ده‌بێ بوترێت چه‌ند كه‌سێكی ده‌ستڕۆیشتو له‌و ناوچه‌یه ده‌ستیان گرتوه به‌سه‌ر هه‌مو جموجوڵێكی بازرگانی و خۆیان خاوه‌نی مه‌رزه‌كانن بۆیه نابێ سه‌یربێت كه له ناوچه‌یه‌كی ئاوا ده‌وڵه‌مه‌ند كێرڤی هه‌ژاری رو له به‌رزییه.\nپشده‌ر له‌ڕوی گه‌شتیارییه‌وه:\nناوچه‌ی پشده‌ر یه‌كێكه له‌و ناوچه شاخاوییانه‌ی كه جیایده‌كاته‌وه له زۆرێك له ناوچه‌كانی تری كوردستان به‌هۆی دیمه‌نی سروشتی جوان و سه‌رنجڕاكێش و بونی چه‌ندین سه‌یرانگا كه سروشتی له‌و ده‌ڤه‌ره هه‌ڵكه‌وتوه، به‌ڵام هێشتا حكومه‌تی هه‌رێم نه‌یتوانیوه به‌سود وه‌رگرتن له داهاتی گه‌شتیاری گرنگی به‌و ناوچه‌یه بدات سه‌رباری ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر زێی بچوك له ناوچه‌ی كه‌وییه‌وه تا ده‌گاته ده‌ربه‌ندی نێوان رانییه‌و قه‌ڵادزێ زۆر گونجاوه بۆ گه‌شتیاری به‌سود وه‌رگرتن له‌و ئاوه دیمه‌نی جوان و دیزانین و كۆشكی گه‌شتیاری ئه‌وتۆی لێدروستبكرێ كه بێگومان گه‌شتیارێكی ئێجگار زۆر له ناوه‌ڕاست و باشوری عێراق و ده‌ره‌وه‌ش سه‌ردانی ده‌كه‌ن، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش ناوچه‌ی گه‌شتیاری سه‌رنجراكێشی ئه‌وتۆی تێدایه ئه‌گه‌ر رێگاوبان و خزمه‌تگوزاری بۆ بكرێت ده‌توانرێت گه‌وره‌ترین داهاتی ئابوری بۆ ناوچه‌كه‌و هه‌رێمی كوردستانیش ده‌سته‌به‌ر بكات.\nپشده‌ر و بودجه:\nئه‌گه‌ر به‌گوزه‌رێكی خێرا چاو بخشێنێن به بڕی ئه‌و بودجه‌یه‌ی كه ساڵانه له‌دوای 2004ه‌وه تاكو ئه‌مساڵ هاتۆته هه‌رێمی كوردستان، ده‌بینین ساڵ له‌دوای ساڵ بودجه زیادی كردوه بۆنمونه بودجه‌ی هه‌رێمی كوردستان له‌ساڵی 2004 دا 2 ترلیۆن و 792 ملیار دینار بوه، له‌ساڵی 2005 دا 3 ترلیۆن و 749 ملیار دینار بوه، له ساڵی 2006 دا 4 ترلیۆن و 273 ملیار دینار بوه، له‌ساڵی 2007 دا 7 ترلیۆن و 847 ملیار دینار بوه، له ساڵی 2008 دا 7 ترلیۆن و 628 ملیار دینار بوه، له‌ساڵی 2009 دا 8 ترلیۆن و 857 ملیار دینار بوه، له ساڵی 2010 دا بودجه‌ی هه‌رێم به‌شێوه‌یه‌كی زۆر زیاد ده‌كات و ده‌بێته 11 ترلیۆن و 432 ملیار دینار، له ساڵی 2011 بودجه‌كه زیاتر به‌رزده‌بێته‌وه‌و ده‌بێته 13 ترلیۆن و 940 ملیار دینار، بودجه‌ی ساڵی داهاتوش واته 2012 ی عێراق به 131 ترلیۆن دینار خه‌مڵێنراوه و پشكی كوردیش له‌و به‌شه بودجه‌یه‌دا به 14 ترلیۆن و 500 ملیار دینار خه‌مڵێندراوه كه 11% بودجه‌ی گشتی عێراق ده‌كات. به‌ڕه‌چاوكردنی پشكی كورد له بودجه‌ی گشتی عێراق و سه‌رجه‌می داهاتی ناوخۆیی و داهاتی پترۆ دۆلار ده‌توانرێت بودجه‌ی هه‌رێمی كوردستان به‌بڕی 16 ترلیۆن دینار بخه‌مڵێنرێت به‌بێ ئه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستان هاوشێوه‌ی ساڵی رابردو بودجه‌كه‌ی دوچاری كورتهێنان ببێت.\nئه‌و بودجه‌یه‌ی كه بۆ قه‌زای پشده‌ر ته‌رخانكراوه له ساڵی پاردا 14 ملیار و 578 ملیۆن دیناری بۆ ته‌رخانكرابو، له مساڵیشدا 14 ملیار و 229 ملیۆن دیناری بۆ دانرا بو، كه ئه‌گه‌ر سه‌رنجێك بده‌ی له‌و قه‌زایه زۆر به‌ڕونی بۆت ده‌رده‌كه‌وێت دوای ئه‌و هه‌مو كاره‌سات و ماڵوێرانییه‌ی به‌سه‌ر ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌دا هاتوه‌و سه‌رباری ئه‌و هه‌مو بودجه زۆره‌ی كه خستومانه‌ته رو ساڵ دوای ساڵ زیاتربوه، به‌ڵام هێشتا دابینكردنی بودجه‌یه‌ك به‌و بڕه‌كه‌مه بۆ پشده‌ر نابێته ساڕێژكه‌ری كاولكارییه‌كانی رابردو بۆیه ده‌كرا بودجه‌یه‌كی زیاتری بۆ دانرابا، سه‌رباری ئه‌وه‌ش ده‌بینین له ماوه‌ی 9 ساڵی رابردو كه بودجه‌یه‌كی زه‌به‌لاح دێته هه‌رێمی كوردستان سه‌یره به‌و هه‌مو بودجه زۆره‌وه هیچ ئاوه‌دانییه‌ك نابینین له گونده‌كانی ئه‌و سنوره‌دا هێشتا هه‌ر گوندنشینه‌كان به‌ره‌و شار دێن، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش ساڵ له دوای ساڵ بودجه‌ی هه‌رێمی كوردستان روی له زیادبون كردوه. بۆیه من لێره‌دا پێشنیار ده‌كه‌م به‌و بودجه زۆره‌ی هه‌رێمی كوردستان كه بۆ ساڵی داهاتو خه‌مڵێنراوه به‌بڕی 16 ترلیۆن دینار بڕێكی شیاوه ئه‌گه‌ر به‌شێوه‌یه‌كی زانستیانه دابڕێژرێته‌وه‌و بڕه بودجه‌ی باش بۆ گونده‌كانی كوردستان و بواری كشتوكاڵ دابین بكرێت، كه بێگومان رۆڵێكی باشی ده‌بێت له گه‌شه‌پێدانی ژێرخانی ئابوری و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی دێهاته‌كان و زیادبونی ده‌رفه‌تی كارو بوژاندنه‌وه‌ی ژیان و گوزه‌رانی هاوڵاتیانی كوردستان.\nهیچ وڵاتێك به پرۆژه‌ی ئیستیهلاكی و خزمه‌تگوزاریی و پشت به‌ستن به بێگانه بنه‌مای ژێرخانی ئابوری خۆی قایم‌و مسۆگه‌ر ناكات، به پێچه‌وانه‌وه ناته‌ندروست‌و مشه‌خۆر ده‌بێت‌و توانای به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی هیچ جۆره گرفت‌و ته‌نگه‌ژه‌یه‌كی جدی ناگرێت.


هۆمۆی نێشێر ڕامەڵا لە پێگەیەکی هەڵکەندن بۆ چیمەنتۆ لەئیسرائیل دەدۆزرێتەوە\nتەلئەڤیڤ، (ڕۆیتەرز) – هەفتەی رابردوو زاناکانی ئیسرائیل ڕایانگەیاند ئێسکی جۆرێکی نوێی مرۆڤی سەرەتاییان دۆزیوەتەوە.\nدوای لێکۆڵینەوە لەسەر ئێسکەکانی لە بێگەکەدا دۆزراونەتەوە بەکاردێت بۆ بەرهەمهێنانی چیمەنتۆ لە ناوەڕاستی ئیسرائیل، توێژەرەوانی تەلئەڤیڤ و زانکۆی هیبرۆ لە ئۆرشەلیم ووتیان پارچەی ئیسکەنەکانی کەللەسەر و چەناکەی خوارەوە بە دانەوە دۆزراوەتەوە، تەمەنی بۆ نزیکەی 130 هەزار ساڵ دەگەرێتەوە و لەوانەیە ناچاریان بکات پیاداچوونەوە بەبەشێکی درەختی خێزانەکانی مرۆڤدا بکەنەوە.\nناوی (نێشێر ڕامەڵا هۆمۆ)ی لێنراوە، لەسەر ناوی ئەو پێگەیەی لێی‌دۆزراوەتەوە لە ڕۆژهەڵاتی تەلئەڤیڤ، بەپێی دەرئەنجامەکان، لەوانەیە بۆ زیاتر لە 100 هەزار ساڵ شانبەشانی مرۆڤی نوێ لەوێ ژیابن، ئەگەریشی هەیە تێکەڵاو بووبن و لە نێوانیاندا زاوزێ هەبووبێت.\nتوێژینەوەکە زیاتر دڵێت ئەو مرۆڤە سەرتا‌یانەی دانیان زۆر گەورەبوە و چەناگەیان کوورتبوە، لەوانەیە باوباپیرانی مرۆڤی نیاندرتاڵ بووبن، بۆچونێکی نوێ دێنێتە ئاراوە ڕکەبەری ئەو بۆچونەی لە ئێستادا هەیە دەکات کە ئامۆزاکانی مرۆڤی سەردەم لە ئەوورپادا ژیاون و پەرەیان سەندەوە.\nیەسرائیل هیرشکۆڤیتز لە زانکۆی تەلئەڤیڤ ڕابەری تیمەکەی شیکاری لەسەر ئێسکەکان کردوە دەڵێت "دۆزینەوەی جۆرێکی نوێ لە هۆمۆ گرنگی زۆر گەورەی هەیە، ڕێگامان پێدەدات بۆچونێکی نوێ لەسەر هەڵکەنراوەکانی پێشوو بەدەستبێنین و لە کۆجبردنی مرۆڤی جیهانی ڕابردوو تێبگەین".\nلە ڕاگەیاندراوەکەی زانکۆی هیبرۆدا دکتۆر یوسی زیدنر ووتی ، ئێسکەکان لەکاتی هەڵکەندنی ناوچەی کانەبەردی چیمەنتۆ لە نێشێر لە نزیک شاری ڕامەڵادا دۆزراوەتەوە.\nئێسکەکان لە قوڵایی 8 مەتر لە نێوان کەرەستەی لە بەرد دروستکراوە و ئێسکی ئەسپ و ئاسکدا جێگیربوە.\nتوێژینەوەکە دەڵێت مرۆڤی خێلی نێشێر ڕامەڵا هاوشێوەی کۆمەڵگای بەر لە مرۆڤی نیاندرتاڵ بوون لە ئەوروپا.\nهیلا مای زانای ئەنسرۆپۆلۆجیای فیزیا لە ناوەندی دان دەیڤید و پەیمانگای شمۆنیش لە زانکۆی تەلەئەڤیڤ ووتی "شارەزایان نەیانتوانیوە ڕوونکردنەوە بدەن جۆن جینی مرۆڤی زیرەک بەتەواوەتی لە دانیشتوانی سەرتاییدا لە ئەوروپادا هەبوە، لەوانەیە نیشێر ڕامەڵا ئەوگروپە نەزانراوە بێت لەوە بەرپرسیاربێت و وەڵامی ئەو پرسیارە بداتەوە".\nدوو کارمەندی ناشتنی تەرمەکانی بەکۆڤید-19 گیانیان لەدەستداوە لە قەبرسانی ڕۆترۆن لە جاکارتا لە ئەندۆنیسیا\nلە یەکەم ڕۆژی جێبەجێکردنی ڕێنمایە تووندە نوێکانی کۆڤید-19 پۆلیسی ئەنددۆنیسیا شەقامەکان دادەخات\nجاکارتا ، ئەندۆنیسیا – لە یەکەم ڕۆژی جێبەجێکردنی ڕێنامیە تووندە نوێکان لەسەر هاتووچۆ بۆ ڕێگری لە بڵاوبوونەوەی کۆڤید-19، ڕۆژی شەممەی ڕابردوو پۆلیسی ئەندۆنیسیا بەربەستی لەسەر شەقامەکان دانا و زیاتر لە 400 خاڵی پشکنینی لە هەردوو دورگەی جاوە و بالی جێگیرکرد بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی سەدان ملێۆن کەس لە ماڵی خۆیان.\nلەکاتێکدا بەرەنگاربوونەوەی خراپترین بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ئاسیادا دەکرێت، ئەندۆنیسیا چوارهەم وڵاتە لە جیهاندا لەڕوی دانیشتوانەوە، لە 12 ڕۆژی ڕابردوودا 8 ڕۆژ ژمارەی تووشبوونی نوێی تۆمارکردوە، ڕۆژی هەینەی بەفەرمی 25830 کەس تووشبوون و 539 کەس گیانیان لەدەستداوە.\nدرەنگانێکی هەینی سەرۆکی پۆلیسی هاتووچۆی نیشتمانی کە تەنها ناوی یەکەمی (ئەستێۆنۆ)ی بەکارهێنا لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ووتی " بۆ کەمکردنەوەی تووشبوونەکان بۆ کەمتر لە 10 هەزار ڕۆژانە، لە 21 پێگەدا کە قەرەباڵغی خەڵکی و کووشک و قاوەخانەوە ڕێستۆرانتی لێیە، بنکەی پۆلیسی گەڕۆک دادەنین و شەقامەکانی دادەخەین، لە کاتژمێر 6 ئێوارە تا 4ی بەرەبەیان هاتووچۆ قەدەغە دەکرێت".\nهەروەها ووتی "لە ڕۆژی شەممەوە ڕینمایەکان تووندتر دەکرێن لەسەر هاتووچۆ و داخستنی ڕێستورانت و مۆڵەکان و شوێنی کار هەتا 20 مانگی 7 بەردەوام دەبێت، ئەگەریشی هەیە پێویست بکات ماوەکەی درێژ بکرێتەوە".\nووتەبێژی پۆلیس ووتی "بۆ دڵنیابوون لە پابەندبوون بە ڕێنمایە نوێکانەوە، لە دورگەی جاوە کە قەرەباڵغترینە لە ئەندۆنیسیا و دورگەی بالی تۆرستی زیاتر لە 21 هەزار لە کارمەند و پلەداری پۆلیس و سەربازی بڵاودەکرێنەوە" .\nوەرگرتنی ڤاکسینی سۆنۆڤاک لە نەخۆشخانەیەکی ئەندۆنیسیا\nسەرباری ئەمەش ووتی "ئەگەر خەڵکی هاتووچۆ بکات ئەگەری هەیە کەسانێک هەڵبژێردرێن و ڕاگیرێن و لە خاڵەکانی پشکنین و بەربەستەکان پشکنینی کۆرۆنا ڤایرۆسیان بۆ بکرێت، لەگەڵ ئەوەشدا ڕێگا بەوکەسانە دەدرێت کە ڤاکسینیان وەرگرتوە و دەرئەنجامی پشکنیان نەگەتڤ بوە گەشتی فڕۆکە بکەن".\nبۆیەکەم کەڕەت ڤایرۆسی کۆرۆنا جۆری دەڵتا لە هیندستان سەری هەڵدا، بوە هۆی بەرزبوونەوەی ژمارەی تووشبوون، لەئێستادا لە ئەندۆنیسیا بڵاودەبێتەوە و نەخۆشخانەکان لە جاوە فشاری زۆریان کەوتۆتە سەر.\nبڕیارە ئەندۆنیسیا کووتانی پێبگات، وڵاتانی دەرەوە بەخشیویانە بۆ خێراکردنی هەڵمەتی کووتان، تائیستا 7.6%ی خەڵکی ئەو وڵاتە کووتران لەکاتێکدا ئامانج بەهاتنی سەری ساڵی داهاتوو کووتانی 181.5 ملێۆن کەسە.\nئەندۆنیسیا بەشێوەیەکەی سەرەکی ڤاکسینی Sinovac Biotechی چینی بەکارهێناوە.\nژمارەی تووشبوونەکان لەو وڵاتە گەشتۆتە 2.2 ملێۆن و زیاتر لە 59500 کەس گیانیان لەدەستداوە.\nئاسمانگەڕان لەبنکەی واڵایی چین لەخولگە\nئاسمانگەڕانی چین بۆ یەکەم کەرەت لە دەرەوەی بنکە نوێکەی واڵایی هاتووچۆ دەکەن\nبەیژین (ڕۆیتەرز) – بۆ دانانی پەلێکی میکانیک بەدرێژیی 15 مەتر، ئاسمانگەڕانی چین ڕۆژی یەک شەممە یەکەم هاتووچۆیان لە دەرەوەی بنکە نوێکەی چین لە خولگەدا ئەنجامدا.\nتەلەفیزێۆنی فەرمی حکومەت گرتەی بڵاو کردەوە (لیۆ بۆمینگ و تانگ هۆنگبوو) لە کاتێکدا لە ژێرەوە زەوی دەخولێتەوە لە ژوری هاوسەنگیی بارستایی هەواوە دەردەچن و بەرپرسەکەیان (نی هایشنگ) لە ژورەکەدا دەمێنێتەوە.\nئاسمانگەرانی چین لە ڕۆژی 17 مانگی 6دا گەشتنە بنکەکە، بۆ ئەرکێک 3 مانگی پێدەچێت، بەشێکە لە بەرنامەی واڵایی چین، لە مانگی 5ی ڕابردوودا ئۆتۆمۆبێلێکی ڕۆبۆتیان نارد بۆ هەسارەی بارام و لەسەر خاکەکەی نیشتەوە.\nئەرکی ئاسمانگەران لە کاتێکدایە پارتی کۆمۆنیستی لە دەسەڵاتدایە ئاهەنگی 100 ساڵەی دامەزراندنی دەکات.\nبەشی یەکەمی بنکەکە Tianhe لە 29ی مانگی 4دا بۆ واڵایی هەڵدرا. دوای ئەوە ئۆتۆمۆبێلێکی ڕۆبۆت بە خواردن و سووتەمەنی و کەلوپەلی وزەوە لە17ی مانگی 6دا لەناو کەپسولی (شنشوو)دا نێردارا.\nئاسمانگەڕانی چین بەر لە ڕۆشتنیان بۆ بنکەی واڵایی چین لەخولگەی زەوی\nمیدیاکانی حکومەت ووتیشیان ڕۆژی یەکشەممە ئاسمانگەڕان باڵە میکانیکیەکەیان دامەزراند، بەکاردێت بۆ کۆکرنەوەی بەشەکانی‌کە، هەروەها جلی والایی‌یان بەشێوەیەک دروستکراوە ڕێگایان پێدەدات ئەگەر پێویست بکات لە واڵایی‌دا بۆ ماەوی 6 کاتژمێر بمێننەوە و کاربکەن.\nئاژانسی واڵایی چین پلانی هەیە تاکۆتایی ساڵی داهاتوو 11 نێردراو بنێرێت، بۆ دانانی 2 یەکەی‌دیکە بۆ بنکەکەی کێشی 70 تەنە.\nلیۆ هو لە ئاسمانگەڕە دێرینەکانە لە ساڵی 2008دا بە ئەرکی (شەنشوو7) چوو بۆ وڵایی و هەرسێ ئاسمانگەرەکەی چین فڕۆکەوانی سەربازین.\nبەرنامەی زانست و تەکنەلۆجیا 05-07-2021


چه‌ند تێبینییه‌ک له‌سه‌ر پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن له کوردستانی باشوور! – Denegkan\nچه‌ند تێبینییه‌ک له‌سه‌ر پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن له کوردستانی باشوور!\nbydengekan\tJuly 27, 2009\tگشتی\nوه‌ک بڕیار بوو ده‌بوا له ڕۆژی 24ی مانگه‌وه هه‌موو ڕکلام و پڕوپاگه‌یه‌نده‌یه‌کی لیسته‌کان ڕابگیرێ، به هۆی زه‌ق کردنه‌وه و هێنانه پێشه‌وه‌ی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنی تایبه‌ت که له‌م ڕۆژه‌دا به‌ڕێوه‌بردرا. به‌ڵام که‌ناڵی ئاسمانی زاگرۆس له ئێواره‌ی 24 له‌سه‌ر 25 فیلمێکی دیکۆمینتاری له سه‌ر ژیانی سه‌رۆکی هه‌رێم به‌ڕێز مه‌سعود بارزانی و بنه‌ماڵه‌که‌ی بڵاو کرایه‌وه، درێژه پێدانی ڕێکلام و پڕوپاگه‌نده‌یه‌کی بێ په‌رده‌ی هه‌ڵبژاردن بوو بۆ کاندیدی سه‌رۆکایه‌تی و لیستی کوردستانی، ئه‌مه یه‌که‌مین سه‌رپێچی و پێشێلکاری پڕنسیپه‌کانی به‌ڕێوه‌بردنی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن بوو له‌لایه‌ن دام و ده‌زگاکانی ده‌سه‌ڵات.\nهه‌ر له به‌ره‌به‌یانی 25ی مانگ که ڕۆژی ده‌نگدان بوو، سه‌رۆکی هه‌رێم دوای ئه‌وی ڕاسته‌وخۆ به‌شداری له پرۆسه‌ی ده‌نگداندان کرد، له‌هه‌مان بنکه‌ی ده‌نگدان کۆنگره‌یه‌کی ڕۆژنامه‌وانی به‌ڕێوه‌برد، کۆنگره ڕۆژنامه‌گه‌ریه‌که به پێشێلکاری پرنسیپی هه‌ڵبژاردن درایه قه‌ڵه‌م که له‌لایه‌ن سه‌ۆکی لیژنه‌ی باڵای هه‌ڵبژاردن، سه‌ۆکایه‌تی هه‌رێم به ڕه‌سمی داوی لێبووردنی کرد له‌م باره‌یه‌وه* پرۆسه‌ی ده‌نگدان تا دوای نیوه‌ڕۆ به پێی سه‌رچاوه‌کانی ڕاگه‌یاندنی ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات، به شێوه‌یه‌کی مۆدێرن و چاک به‌ڕێوه‌چووه سه‌ره‌ڕای هوه‌رده پێشێلکاری لێره و له‌وێ، به‌ڵام دوای نیوه‌ڕۆ هه‌ردوو پارتی ده‌سه‌ڵات که‌وتوونه‌ته‌خۆ و هه‌ڵمه‌تێکی چڕو پڕی پێشێلکاری پلانکراویان ده‌ستپێکردووه، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن ته‌رازووی ده‌نگه‌کان به قازانجی لیست و کاندیدی ده‌سه‌ڵات قورسکه‌ن و بۆ جارێکی تر گۆلی خۆیان له هه‌مووان بکه‌ن.\nده‌سه‌ڵات دوای ئه‌وه‌ی له خولی یه‌که‌می هه‌ڵبژاردنی سه‌رله به‌یانی توانی پشتگیرییه‌کی فراوانی متمانه و ڕاستگۆیی پرۆسه‌ی ده‌نگدان به‌ده‌ست بێنێ، له لایه‌ن چاودێران و لیسته‌کانی ئۆپۆزیسیۆنیش گه‌واهی ئه‌م ڕاستییه تۆمارکا، دوای نیوه‌ڕۆ که کۆمه‌ڵێک هۆکاری یارمه‌تی ده‌ر هاتنه‌پێش بۆ ئه‌وه‌ی سڵ له فڕوفێل و پێشێلکاری پرۆسه‌که نه‌کاته‌وه.\n1. گه‌رمایی که‌ش و هه‌وا که له دوای نیوه‌ڕۆ یه‌کجار وه‌ڕه‌س و بێزارکه‌ره، هه‌لێکی باشه بۆ ئه‌وانه‌ی خۆێان بۆ گه‌نده‌ڵکردنی پرۆسه‌که ئاماده‌کردبوو.\n2. ماندوو بوون له چاوه‌دێری و هاتوو چۆکردن، به تایبه‌ت که ڕه‌وشی هه‌ڵبژاردنه‌که چاوه‌ڕوانی چاکی لێده‌کرا.\n3. خودی به‌ڕێوه‌چوونی تاڕاده‌ییه‌ک سه‌رکه‌وتووانه‌ی خولی یه‌که‌می هه‌ڵبژاردنی سه‌رله به‌یانی که توانی پشتگیرییه‌کی فراوانی متمانه و ڕاستگۆیی پرۆسه‌ی ده‌نگدان به‌ده‌ست بێنێ، له لایه‌ن چاودێران و لیسته‌کانی ئۆپۆزیسیۆنه‌وه.\n4. ترسی دۆڕاندن و له ده‌ستدانی کۆنترۆل به‌سه‌ر پرۆسه‌ی پلانی بردنه‌وه‌ی مسۆگه‌ر.\nڕۆژنامه‌ی ئیندپێندنی له‌نده‌نی وه‌ک پێشبینی زۆربه‌ی هه‌ره‌زۆری چاودێرانی ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات له ژماره‌ی دوێنێی خۆی نووسی بووی سه‌خته پرۆسه‌یه‌کی پاک و خاوێنی سه‌رکه‌تووانه، دوور له ده‌ست تێوه‌ردان و گه‌ندڵکاری ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێمی باشووری کوردستان به‌ڕێوه بچێ. که هه‌ر واش ده‌رچوو.\nزانیاری و هه‌واڵه‌کان به چڕو پری باس له پێشێلکاری و گه‌نده‌ڵکاری و پێله‌ته‌خته‌ی چروکنانی هه‌ردوو پارتی ده‌سه‌ڵات ده‌که‌ن.\n*لابردنی ڕه‌نگی به‌نجه مۆرکردن به فاست و مادده‌ی کیمیاوی بۆ چه‌ند باره ده‌نگدان له زۆر شوێن ئاشکرا بووه.\n*ده‌مچه‌ورکردن و پاره‌و پول و دیاری بڵاوکردنه‌وه، بۆکڕینی ده‌نگ له زۆر شوێن و ناوچه تۆمارکراوه.\n*هێزی سه‌ربازی ئه‌مرێکا ئاگاداری به سه‌رۆکی هه‌ردوو پارتی ده‌سه‌ڵات داوه بۆ گێڕانه‌وه‌ی هێزه سه‌ربازییه‌کانیان بۆ شوێنی دیاری کراوی خۆیان، که جموجۆڵی گوماناویان به‌روه‌و سه‌نته‌ری شاراکان لێوه هه‌ستکراوه.\nسه‌رکه‌ش/ ئوپسالای سوید\n*ماڵپه‌ڕی: هه‌فته‌نامه‌ی هاوه‌لاتی، ئاوێنه، بی بی سی تڤێڤی: بی بی سی، که‌ی ئێن ئێن، په‌یام، ئه‌لعه‌ره‌بییه، ئه‌لجه‌زیره.\nPrevious جڵه‌وى خۆم به ده‌ستى خۆمه…..دانا ڕزگار\nNext ئایا پرسی کورد مه‌ترسیه له‌سه‌ر عێراق؟


سووده‌كانی موو بۆ جه‌سته‌ی مرۆڤ\n15/4/2018 - 10:25\nمووی مرۆڤ له سێ چین پێك\nزانایان و پسپۆرانی جوانكاری وا پێناسه‌ی موو ده‌كه‌ن كه ماده‌یكی پرۆتیینه له‌سه‌ر هه‌ندێ شوێنی جه‌سته‌ی مرۆڤ گه‌شه‌ده‌كات.\nمووی مرۆڤ له سێ چین پێك دێت به‌رگی ده‌ره‌وه‌ی موو كه به‌شێكی دیاره له‌گه‌ڵ چینی ناوه‌ند كه هێز و ره‌ق بوونی پێده‌به‌خشێت تا ده‌گاته ده‌ست نیشانكردنی جۆری ره‌نگی مووه‌كه دوا چین شوێنی دروست بوونی مووه كه ده‌كاته ناوه‌وه‌ی موو ، له‌م به‌شه ره‌گی موو دروست ده‌بێت پڕه له خوراده‌مه‌نی له‌گه‌ڵ ماده‌ی بۆیه‌ی ره‌نگاوره‌نگ.\nموو به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی له ماده‌ی كیراتین پێك دێت كه ماده‌یه‌كیشه بۆ دروست بوونی نینۆك بوونی پێست زۆر ته‌ندورسته بۆئه‌وه‌ی موو به شێوه‌یه‌كی راست و ئاسایی گه‌شه بكات، هه‌ركاتێ له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك ئه‌و ماده‌ییه له‌ده‌ست بدات ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی موو هه‌ڵوه‌رێت و له گه‌شه‌كردن بوه‌ستێت.\nسووده‌كانی موو بۆ مرۆڤ زۆر پێویسته وه‌كو هێمایه‌ك له هێمایه‌كانی جوانی به‌كاردێت جا چ بۆ قژ ی سه‌ر یان بۆ برۆی چاو و بژانگی چاو هه‌روه‌ها بۆ پاراستنی سه‌ر له‌هه‌ر گۆرانكاری كه‌ش و هه‌وا وه‌كو ساردی وگه‌رمی جگه له‌مه‌ش فاكته‌رێكی باشه بۆ پارستنی پێستی مرۆڤ به‌تاییبه‌تی له ڤایرۆسه زیان به‌خشه‌كان ئه‌گه‌رچی پارستنه‌كه‌ی لاوازه به‌ڵام تاراده‌یه‌ك به‌سووده هه‌روه‌ها برۆكانی مرۆڤ هه‌ردوو چاوه‌كان ده‌پارێزێت له ئاره‌قه نابێ ئه‌وه‌شمان له بیر بچێت كه بژانگه‌كان چاو له تۆز باو ده‌پارێزێت بوونی موو له گوێچكه‌ی مرۆڤ به‌مه‌به‌ستی راگرتنی هاوكێشه‌ی یه‌كسانی جه‌سته‌ی مرۆڤه چونكه مووی ناو گوێچكه چه‌ند شانه‌یه‌كی هستیاری تێداییه كه به‌ستراواته‌وه به مێشكی كاریگه‌ری له‌سه‌ری ده‌بێت له‌كۆتاییدا موو پێست له هه‌موو مێش و مه‌گه‌زێك ده‌پارێزێت.\nهه‌ڵوه‌رینی قژ ده‌گه‌رێته‌وه بۆ بوونی چه‌ند نه‌خۆشییه‌ك وه‌كو كه‌می خوێن بوونی هه‌ندێك ماده‌ی ژهراوی له جه‌سته‌ی مرۆڤ خاڵێكی تریش ده‌گه‌رێته‌وه بۆ بوونی بۆماوه‌یی.\nسه‌رچاوه / الموضوع\nچۆن خۆت له هه‌ڵامه‌ت ده‌پارێزی؟\nخواردنه‌وه‌ی شیر و چا به یه‌كه‌وه نا ته‌ندروسته\nله هه‌ولێر یادی رۆژی جیهانی ده‌ستشوشتندا كراییه‌وه


كه‌سایه‌تى خۆت بناسه\nگومانى تێدا نییه هه‌ریه‌كه‌مان جۆره كه‌سایه‌تییه‌كى خۆمانمان هه‌یه ، كه‌سایه‌تییه‌كانیش جیاوازن و هه‌ریه‌كه‌یان به‌جۆرێكن ، به‌ڵام گرنگ له‌وه‌دایه بتوانى كه‌سایه‌تییه‌كى به‌هێز بگریته به‌ر.\nله‌خواره‌وه باس له‌هه‌موو جۆره كه‌سایه‌تییه‌كان ده‌كه‌ین ، بزانه تۆ له‌كام جۆریانیت :-\n*كه‌سێكی ئارام و ئاسایی، واته هه‌موو رووداوه‌كان و بابه‌ته‌كانی رۆژانه به‌شێوه‌یه‌كی ئاسایی ده‌بینێت، ئه‌م جۆره كه‌سانه حه‌ز به ئاهه‌نگ و بۆنه‌كان ده‌كه‌ن و بایه‌خ به رووخسار و شێوازی خۆیان ده‌ده‌ن، زۆر گرنگی به گه‌رماو ده‌دات و بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر ده‌مێنێته‌وه، چونكه هه‌ست به حه‌وانه‌وه ده‌كات.\n*كه‌سێكی جدی، ئه‌م جۆره كه‌سانه هه‌میشه رۆتین به‌سه‌ر ژیانی رۆژانه‌یاندا زاڵه، له‌نێوان ماڵه‌وه و كاره‌كه‌یاندا، بایه‌خ به رۆشنبیری و ئاستی زانیارییه‌كانی ده‌دات، حه‌ز به ره‌نگه داخراوه‌كان ده‌كات، به‌تایبه‌ت ره‌نگی فه‌رمی وه‌ك ره‌ش و سپی.\n*كه‌سانی توڕه‌ئامێز، هه‌میشه په‌ستانی ده‌روونی له‌سه‌ره و به‌هه‌موو بابه‌تێك هه‌ڵده‌چێت، ئه‌م جۆره كه‌سانه‌ی حه‌ز به كاركردن ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ ئه‌و هاوپیشه و هاوڕێیانه‌ی كه یارمه‌تیان ده‌ده‌ن، چاره‌سه‌ری گرفته‌كانیان ده‌كه‌ن، زۆر بایه‌خ به خواردن ده‌ده‌ن، زۆر ده‌خه‌ون، چونكه به‌رده‌وام ده‌روونیان ماندووه.\n1185 جار خوێندراوه‌ته‌وه\n11/3/2019 12:12:42 PM


گوڵان میدیا September 18, 2021 راپۆرتەکان\nپەیامی پارتی دیموكراتی كوردستان\nپارتی دیموكراتی كوردستان، یەكەمین پارتی نیشتمانی و دیموكرات لە كوردستان، هەر لە سەرەتاوە، ئێمە لەپێناو ئازادیی تاك و مافی نەتەوەیی و نیشتمانیدا خەباتمان كردووە و تێكۆشاوین.\nتاوەكو ئەمڕۆ، پارتی دیموكراتی كوردستان بەردەوامە لە خەبات لەپێناو مافە نیشتمانییەكانی كورددا.\nئێمە لەڕێگەی بەهێزكردنی دامەزراوەی مۆدێرن و بەرپرسیار و دیموكراتەوە، لەناو عێراق و هەرێمی كوردستان هەوڵی بەدیهێنانی مافە نیشتمانییەكان دەدەین.\nلەڕێگەی كاركردن لەگەڵ دراوسێكان و دۆستە نێودەوڵەتییەكانماندا، بە پابەندبوون بە دەستووری عێراقەوە كار بۆ مافە نیشتمانییەكانی هەمووان دەكەین، ئەو دەستوورەی یەكێتیی ئارەزوومەندانەی خەڵك، خاك و سەروەریی دەپارێزیت.\nئێمە یەكەم پارتی نیشتمانیی دیموكراتیین لە كوردستان، ئێمە پارتی دیموكراتی كوردستانین.\nپەیامی پارتی دیموكراتی كوردستان كە وەك هەمیشە، قووڵ و ڕەگداكوتاوە بەنێو مێژوو و قۆناغ و ئەزموونەكاندا، پەیامێكە کە پێی وایە دیموکراسی دەبێتە هۆی یەكدەنگكردن و یەكهەڵوێستكردنی هەموان لە پێناو چارەسەری كێشەكاندا، چارەسەری کێشە سیاسییەکان کە بوونەتە لەمپەر لەبەردەم پێشكەوتنی گشتگیر و خۆشگوزەرانی میللەتدا. بە باوەڕێکی پتەو و چەسپاو بە دیموكراسی، ئازادی و پێكەوەژیانی ئاشتییانە، ئێمە بەشداریی لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقدا دەكەین و، داواش لە خەڵک و دڵسۆزانی ئازیز دەكەین بە پەرۆشەوە بچنە بنکەکانی دەنگدان و دەنگ بدەن.\nداوا لە دەنگدەرە دڵسۆز و ئازیزەکانمان دەکەین دەنگ بە پارتی دیموکراتی کوردستان بدەن بۆ ئەوەی ڕۆحی شەهیدەکانمان ئاسوودە بن و دۆزی ڕەوای گەلی کوردستان هەر لە دەستە ئەمینەکەدا بمێنێتەوە، هەروەها بۆ ئەوەی خاک، مرۆڤ، ماف و دەستکەوتە شەرعییەکانی کوردستان بە پارێزراوی بمێننەوە.\nهەموومان بە شەبەنگ و ڕووناكی دیموكراسی و باوەڕبوون بە ڕوانگەیەکی روونی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان و هەروەها بەرۆحی پێشمەرگە و بە دروشمی (بۆ داهاتووێکی باشتر و وڵاتێکی ئارام و خۆشگوزەران، پارتێکی بەهێز هەڵبژێرە) بەشداری لەم هەڵبژاردنە چارەنووسسازەدا دەکەین، پشتیوانیی بەهێز بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان، یەکەمین پارتی دیموکرات لە کوردستان، لەم هەڵبژاردنەدا، وا دەکات مێژوومان زیاتر بەرجەستەکراو بێت و ساتەکانیش بەرهەمدارتر و داهاتووشمان گەشتر بێت. لەبەرئەوە، لە 10ی تشرینی یەکەمی2021، لە كەرنەڤاڵێكی ڕەنگاوڕەنگی نیشتمانیدا، داواتان لێدەکەین دەنگبدەن بە پارتی دیموكراتی كوردستان؛ پارتێکی ڕاستگۆ کە پارێزگاری لە دۆزی گەلی کورد دەکات. ئێمە بە جددی کار بۆ هەر دەنگێک دەکەین لەپێناو بەهێزکردنی دەستمان لە بەغدا بۆ پاراستنی مافی کوردستانیان.\nبۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق 2021\nپارتی دیموكراتی كوردستان یەكێكە لە حزبە هەرە ڕەسەنەكانی عێراق و هەر لە سەرەتای دامەزراندنییەوە، وەک هەمیشە مكوڕبووە لەسەرکێشە دیموكراسیەکەی لە عێراقدا و بەستنەوەی بەخەباتە ڕەوا نەتەوەییەكەیەوە، هەروەها هەمیشە و ئێستاش كاراكتەرێكی گرنگە لە پرسە نیشتمانییە عێراقییەكان، لە سۆنگەی پتەویی و نەگۆڕیی هەڵوێستە مەبدەئییەكانی لەو پرسە چارەنوسسازانەی وڵاتەكەی پێوەبەندە.\nپارتی دیموكراتی كوردستان پێداگربووە لەسەر ئەوەی پەناگەیەك بێت بۆ هەموو ئازادیخوازە عێراقییەکان، ئەو ئازادیخوازانەی لە دەستی ستەمی سیستەمە دیكتاتۆرییەكاندا هەڵاتوون، بەجۆرێك کە جێگەی شیاوی خۆیان بێت و پێشێل نەکرێت لەڕووی کارگێڕی و حکومڕانی وڵاتەکە و سەقامگیری ئەمنی و سیاسی و نەتەوەییەوە. ئێمە لە هەڵبژاردنی داهاتوودا، لەپێناو بەرفراوانکردنی پانتایی دەوڵەتی مەدەنی و دیموكراسی و فیدراڵی بەشداری دەکەین لەسەر بنەمای دابەشكردنێكی دادوەرانەی دەسەڵات و سامان، هەروەها دەستەبەركردنی دەرفەتەکان بەیەكسانی بۆ هەمووان و بونیاتنانی دەوڵەتی دامەزراوەیی و یاسا و پابەندبوون بە دەستوور.\nپارتی، بەڕەچاوكردنی ئایندەی عێراق و پاراستنی بڕیارە سەربەخۆییە نیشتمانییەكەی، هەوڵ دەدات بۆ پشتیوانیكردنی جێبەجێكردنی بەرنامەی چاكسازیی كردەنی و بەرهەمدار، بۆ بەدەستهێنانی خواست و ویستەڕەواكانی گەلی عێراق لەڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی و پێشكەشكردنی خزمەتگوزارییە پێویست و بنەڕەتییەكان. هەروەها فرەجۆر كردنی ئابوورییەكەی و دابینكردنی دەرفەتی كار و باشکردنی بواری ئیداریی و پتەوكردنی دامودەزگاكانی دەوڵەت.جگە لەوەش داوا دەكات ئاوارەكان بە كەرامەتەوە بگەڕێنەوە ناوچە ڕەسەنەكانی خۆیان.\nبە ڕەچاوکردنی پڕۆسە و لێکەوتەکانی هەڵبژاردن ئێمە داوا دەکەین ئەو پرۆسە گرنگە دادوەرانە و شەفاف و بێگەرد بێت و لەژێر چاودێریی ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكاندا بێت.\nكە لیستی دێرینترین و بە ئەزموونترین پارتی کوردستان و عێراقە، خاوەنی زۆرترین دەستکەوت و شانازییە،\nخەبات دەكات لە پێناو:\nپیادەكردنی دەستوور بە تەواوی ماددە و بڕگەكانییەوە، كە تاكە زامنی بەردەوامیی یەكێتیی ئارەزوومەندانەی خاك و گەل و سەروەریی عێراقە و، پابەندبوون بە تەواوی دەقەكانی، كە لەسەر پرەنسیپەكانی شەراكەت و هاوسەنگی و سازان داڕێژراوە.\nپاراستنی قەوارەی سیاسیی هەرێمی كوردستان بە گیانی یەكڕیزیی كوردستانییەوە، تا بشێین گرفتە چارەسەرنەبووەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و بەغدایش چارەسەر بكەین.\nلەڕێگەی میكانیزمە دەستوورییەكانەوە، خەبات دەكەین لە پێناو گەڕاندنەوەی ناوچە كێشە لەسەرەكانی كوردستان، ئەویش بە جێبەجێكردنی ماددەی (140)ی دەستووری عێراق و میكانیزمەكانی: (ئاساییكردنەوە، سەرژمێری، ڕاپرسی) و، كۆتاییهێنان بە ڕەوشی ناجۆری ئەو ناوچانە و قەرەبووكردنەوەی خەڵكە خۆشەویستەكەی.\nكۆتاییهێنان بە ڕەوشی شێوێندراوی شاری كەركووك و تەواوی ناوچە جێناكۆكەكان و، ڕێزگرتن لە ئیرادەی خەڵكە دڵسۆزەکەی و قەرەبووكردنەوەیان.\nهەوڵدان بۆ گەڕاندنەوەی ڕوفاتی ئەنفالکراوان و قەرەبووکردنەوەی خانەوادەکانیان بەباشترین شێوە و ئاوەدانکردنەوەی هاوچەرخانەی ناوچەکانیان.\nنیشتیمانێک بۆ هەمووان\nوەدیهێنانی مافە نەتەوەیی و نیشتمانییەکانی گەلی کوردستان.\nعێراق وڵاتێكی فرەنەتەوە و ئاینییە، دەبێت بە كردەیی ڕێز لە نەتەوە، ئایین، ئایینزا و ئایدیا جیاوازەكان بگیرێت و پانتایی كار و ئازادییەکانیان دابین بكرێت و یاسا پارێزگارییان لێ بكات، بۆیە لەو پێناوەدا شێلگیرانە كار دەكەین و تا وەدیهێنانیان ناوەستین.\nداكۆكیكردن لە مافە سیاسی و كارگێڕی و كلتوورییەكانی توركمان كلدان سریان، ئاشووری، ئەرمەن و سابیئە مەندائییەكان.\nشنگال، خەڵك و خاكەكەی ئازیزن، كار دەكەین لە پێناو كۆتایهێنان بەڕەوشی ناجۆری ژیانیان و، قەرەبووكردنەوەیان بەباشترین شێوە.\nبایەخدان بە كوردانی ئێزدی، زەردەشتی، شەبەك، فەیلی و كاكەیی و، ڕێزگرتن لە كلتوور و تێگەیشتنە هزرییەكانیان و دابینكردنی مافە دەستوورییەكانیان.\nبایەخدان بە پێكەوەژیانی ئایینیانەی هاوچەرخ و، ڕێزگرتن و كۆتاییهێنان بە هەموو توندڕەوییەكانی ئایینی و مەزهەبی، كە دەبنە هەڕەشە بۆ سەر ژیان و ئازادیی هاووڵاتییان.\nكار دەكەین لە پێناو بەڕێوەچوونی سەرژمێریی گشتی لە عێراقدا.\nخەبات دەكەین لە پێناو دابینكردنی ماف، بودجە، مووچە و شایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان؛ هەر لێرەوەیش ڕێز لە خۆڕاگری و پشوودرێژیی هاووڵاتییان و فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان دەگرین و، بە پێزانینەوە سوپاسیان دەكەین.\nكاركردن لە پێناو یاساگەلێكی وا، كە دەبنە مایەی پتەوكردنی كۆڵەگەكانی دەوڵەت، وەك یاسای دامەزراندنی دەستەی باڵای مافەكانی هەرێم و پارێزگاكان، یاسای دەستەی گشتیی چاودێریی داهاتەكان و یاسای نەوت و غاز.\nبایەخدانی پتر بە بواری تەندروستی و دامەزراوە تەندروستییەكان، بەتایبەت نەخۆشخانەكانی كۆڕۆنا و پێدانی ڤاكسین، تا گیانی هاووڵاتییان پارێزراو بێت.\nبایەخدانی زیاتر بە خزمەتگوزاری لە بوارەکانی ئاو، کارەبا و خاوێنڕاگرتنی شار و شارۆچکەکان.\nبایەخدان بە ڕەخساندنی هەلی کار بەتایبەتی بۆ لاوان، بۆ ئەو مەبەستەش بەرنامەی قەرز بۆ کار و پڕۆژەکانیان ڕێک بخرێت.\nبایەخدانی پتر بە جۆری ئەو خۆراکانەی دابەش دەکرێن لە ڕووی کوالێتی و فرەجۆرییەوە و گرنگیدانی تایبەت بە خۆراکی منداڵان.\nبایەخدان بە بنیاتنانەوەی ژێرخانی ئابووری، هەروەها کارەبا و کشتوکاڵ.\nكار دەكەین لە پێناو چاكسازی لە سەرجەم بوار و سێكتەرەكاندا، بە تایبەت لە بوارەكانی تەندروستی و پەروەردە و كلتووردا.\nكاركردن لە پێناو چاکسازیی میدیاییدا، بەتایبەت دابینكردنی پانتاییەكانی ئازادیی بیروڕا و لە پاڵیشیدا ڕێگەگرتن لە ناوزڕاندن و سووكایەتیكردن بە مرۆڤ و تایبەتمەندییە كەسییەكانی.\nخه‌بات دەكەین لە پێناو نەهێشتنی گەندەڵی و بە سزاگەیاندنی گەندەڵكاران.\nڕێزگرتن لە سەروەریی عێراق و ڕێگەگرتن لە دەستێوەردانی دەرەكی لە كاروباری ناوخۆی عێراق، ئەو دەستتێوەردانانەی، كە شوناسی سیاسیی عێراق دەخەنە ژێر پرسیارەوە.\nپشتگیریكردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و حكومەتی فیدراڵی عێراق، تا باشترین پەیوەندیی دیپلۆماسی لەگەڵ وڵاتانی جیهان ببەستێت.\nكار دەكەین لە پێناو بێلایەنكردنی سوپای عێراق و، ڕێگریکردن لە بە میلیتاریزەكردنی كۆمەڵگەی عێراق و، كۆتاییهێنان بە هەموو ئەو میلیشیایانەی کە لە دەرەوەی دامەزراوە فەرمییەکانن و، بوونەتە هەڕەشە بۆ سەر ژیانی هاووڵاتییان.\nدابینكردنی سەرجەم ماف و شایستەكانی پێشمەرگەی كوردستان و، ڕێزگرتن لە پێشمەرگە وەك سیمبولی ئازادی.\nڕۆژ ڕۆژی سەرکەوتنە و دەنگ بە\nكانديدانی پارتی دیموکراتی کوردستان بدەن.\nلە پێناو ئەم ئامانجانەدا و بە هەماهەنگی لەگەڵ هەمووان، كار دەكەین تا عێراق ببێتە عێراقی هەمووان، بۆیە داوا لە دەنگدەرانی خۆشەویست دەكەین، بچنە سەر سندووقەكانی دەنگدان و لەوێ بە ویژدانەوە، بە ئاوڕدانەوە لەو مێژووە كە پڕە لە شانازی، بە بینینی ئەمڕۆ كە پڕە لە جەسارەت و سووربوون، بە ئاییندەبینییەوە، كە پڕە لە خەونی گەورەی نەتەوەیی و نیشتمانی، دەنگ بە كاندیدەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان بدەن، بۆ داهاتووێكی گەشی پڕ لە دڵنیایی و ئارامی و، بەدوور لە هەرچەشنە دڵەڕاوكێ و ترسێك.


چۆنییەتی ناچالاککردنی جوڵەکان لە سیستەمی ئەندرۆید بەبێ ڕووت – کەی ئای تی ئێن\nبێگومان جوڵەکان لەسەر ڕووکاری بەکارهێنەری سیستەمە وەگەرخەرەکان کەشێکی خۆشتر بۆ بەکارهێنەر دەڕەخسێنن و بەو جوڵانە سیستەمەکان سەڕەنج ڕاکێشترکراون. گومانی تێدانییە جوڵەکان لە زۆربەی سیستەمەکان بەردەستن بۆ نمونە ویندۆز و ماک ئۆ ئێس و ئای ئۆ ئێس و ئەندرۆید. بەڵام سەرباری ئەوەی ئەو جوڵانە چێژبەخشن لەهەمان کاتدا لەو تابلێت و کۆمپیوتەر و مۆبایلانەی کە تایبەتمەند مامناوەندن سیستەمەکە هێواش دەکەن و بەڵکو کار لەسەر پاتریش دەکەن. نمونەی زیندووش بۆ ئەمە ئەو Parallax Effectـەیە کە لە سیستەمی ئای ئۆ ئێس هەیە و کاریگەری دیاری لەسەر پاتری هەیە.\nشایەنی باسە، ئەندرۆیدیش لەو نێوەندەدا جیاوازنییە و خاوەنی ئەو جوڵانەیە و جوڵەی زۆر لەسەر ڕووپەڕەکەی بەکارهاتوون. ئەو جوڵانە کار لە هێواشبوونەوەی ئامێرەکە و پاتریەکەی دەکەن، لەبەرئەوە بفەرموو لەخوارەوە چۆنیەیتی ناچالاککردنی ئەو جوڵانە لەسیستەمی ئەندرۆید ڕوونکراوەتەوە.\nبۆ ئەوەی ئەو جوڵانە ناچالاک بکەیت پێویستە بچیتە Settings و لەوێ About Phone یان لە هەندێک مۆبایل تەنها About هەیە و پاشان لەوێ Build Number بدۆزەرەوە و ٧ جار پەنجەی پێدابنێ بۆ ئەوەی بەشی Developer Options چالاک ببێت. ئێستا بگەڕێوە نێو بەشی سەرەکی Settings و دەبینیت Developer options چالاکە و پەنجەی پێدابنێ.\nدوای ئەوەی کە بەشی Developer Optionsـت کردەوە و وەرە خوارەوە تا ئەم بەشەی کە لەم وێنەی خوارەوە دیارە دەبینیت:\nئێستا سێ جوڵە هەیە ئەوانیش:\nجوڵەی پەنجەرەکان لەکاتی گەورە و بچوککردنەوە Windows Animation Scale\nجوڵەی ئاڵوگۆڕەکان Transition Animation Scale\nماوەی جوڵەکان Animation duration Scale\nئێستا بۆ هەر یەکە لەم جوڵانەی سەرەوە، پەنجەیان پێدابنێ و بۆ ڕاگرتنی جوڵەکە، پەنجە بنێ بە Animation Off. ئەم هەنگاوە بۆ هەرسێ جوڵەکە دووبارە بکەوە بۆ ئەوەی بە یەکجاری جوڵەکان پەکبخەیت. ئەگەریش دەتەوێت جوڵەکان خێراتر بکەیت ئەوە لەجێگەی هەڵبژاردنی Animation Off تۆ Animation Scale 0.5x هەڵبژێرە و دوای ئەوە دەبینیت پەنجەرەکان بەخێراتر دەبنەوە و ئاڵوگۆڕەکانیش بەهەمان شێوە.\nبەم شێوەیە ڕێگە دەگریت لەوەی کە جوڵەکان کاریگەری نەکەنە سەر پاتری و خاوبوونەوەی ئامێرە ئەندرۆیدەکەت.\nتاگەکان ئەندرۆید جوڵە ناچالاککردن


مه‌سرور بارزانی: ئومێدی ئاینده‌یه‌كی گه‌ش بۆ گه‌له‌كه‌مان ده‌كرێت\nبه‌رپرسێكی بزووتنه‌وه ئیسلامی: چەند نھێنیێکی لەسەر علی باپیر ئاشکرا دەکات\nراگه‌یێنراوێك له فراكسیۆنی پارتی دیموكراتی كوردستانه‌وه سەبارەت بە مووچه‌ی پاسه‌وانان\nغازی حەسەن: بەرنامەی پارتی گشتگیرە هەموو لایەنک دەگرێتەوە\nحكومەت داوا لە دەزگا میدیاییەکان دەکات هەوڵی پاراستنی ئارامیی و ئاشتی بدەن\nپەیمانگەیەکی ھونەرە جوانەکان تایبەت بە ئاوارەکان لە ھەولێر\nهه‌ڵمه‌تی بانگه‌شه‌ی ھەڵبژاردنی پارتی دیموکراتی کوردستان له هه‌ولێر ده‌ستیپێکرد\nفێستیڤاڵێکی کولتووری لە چیای مەقلوب بەڕێوەچوو\nپێشمه‌رگه‌ی رۆژئاوا له باشوری كوردستان\n2017-03-20 [05:02 AM]\nمه‌سرور بارزانی راوێژكاری ئه‌نجوومه‌نی ئاسایشی هه‌رێمی كوردستان له‌په‌یامێكدا به‌بۆنه‌ی جه‌ژنی نه‌ورۆز رایگه‌یاند، بۆ تێپه‌ڕاندی ئه‌م قۆناغه و گه‌یشتن به ئاواتی شه‌هیدان، بۆئه‌وه‌ی له‌بری خوێنی شه‌هیدان و مه‌ینه‌تیه‌كانی گه‌له‌كه‌مان له ئه‌نفال و جینۆساید، ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆیی بكه‌ینه خه‌ڵاتی گه‌لی كوردستان.\nوتیشی، پێویست ده‌كات هه‌موو هێز و لایه‌نه سیاسیه‌كانیش به یه‌كهه‌ڵوێست و یه‌ك ئیراده به گیان و هه‌ستی نیشتمانپه‌روه‌ری و خۆشه‌ویستیی بۆ خاك و نه‌ته‌وه روبه‌ڕووی مه‌ترسیه‌كان ببینه‌وه بۆ تێپه‌ڕاندی ئه‌م قۆناغه و گه‌یشتن به ئاواتی شه‌هیدان.\nئه‌مه‌ش ده‌قی په‌یامه‌كه‌یه:\nسه‌ری ساڵی كوردی و جه‌ژنی نه‌ته‌وه‌یی نه‌ورۆز له گشت لایه‌ك پیرۆز ده‌كه‌م\nسه‌ری ساڵی كوردی و جه‌ژنی نه‌ته‌وه‌یی نه‌ورۆز له خانه‌واده‌ی سه‌ربه‌رزی شه‌هیدان، پێشمه‌رگه ئازا و قاره‌مانه‌كان، كارمه‌ندانی داموده‌زگاكانی ئه‌نجوومه‌نی ئاسایشی هه‌رێمی كوردستان، پۆلیس و گه‌لی خۆراگر و پشوودرێژی كوردستان پیرۆز ده‌كه‌م و هیوای جه‌ژنێكی خۆشی و كامه‌رانیان بۆ ده‌خوازم.\nئێستا، كه ناوچه‌كه له گۆڕانكارییه‌كی خێرا دایه و ئومێدی ئاینده‌یه‌كی گه‌شی بۆ گه‌له‌كه‌مان لێده‌كرێ، چۆن پێشمه‌رگه به قاره‌مانێتی و قوربانیدان، هاووڵاتیانی كوردستانیش به خۆڕاگری به‌سه‌ر كۆسپه‌كان زاڵ بوون، پێویست ده‌كات هه‌موو هێز و لایه‌نه سیاسیه‌كانیش به یه‌كهه‌ڵوێست و یه‌ك ئیراده به گیان و هه‌ستی نیشتمانپه‌روه‌ری و خۆشه‌ویستیی بۆ خاك و نه‌ته‌وه روبه‌ڕووی مه‌ترسیه‌كان ببینه‌وه بۆ تێپه‌ڕاندی ئه‌م قۆناغه و گه‌یشتن به ئاواتی شه‌هیدان، كه ده‌خوازێ بۆ بنیاتنانی نیشتمانێكی سه‌رفراز و به‌هێز هه‌نگاوه‌كان خێرا بكه‌ین بۆئه‌وه‌ی له‌بری خوێنی شه‌هیدان و مه‌ینه‌تیه‌كانی گه‌له‌كه‌مان له ئه‌نفال و جینۆساید ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆیی بكه‌ینه خه‌ڵاتی گه‌لی كوردستان.\nهه‌ر به‌م بۆنه‌یه‌وه داوا له داموده‌زگا په‌یوه‌ندیداره‌كان ده‌كه‌م، وه‌ك هه‌میشه هوشیار و چاوكراوه بن بۆ دابینكردنی كه‌شێكی ئارامتر بۆ گشت هاووڵاتیانی خۆشه‌ویست و ئه‌و لێقه‌وماوانه‌ی له‌به‌ر توندوتیژی و شه‌ڕه‌كانی ناوچه‌كه‌وه هانایان هێناوه‌ته به‌ر كوردستان.\nراوێژكاری ئه‌نجوومه‌نی ئاسایشی هه‌رێمی كوردستان\n20ی ئاداری 2017\nئەم هەواڵە 3076جار خوێندراوەتەوە\nھەڵوێستێکی جوانی محەمەد سەڵاح\nخاڵ بەدەستھێنان ئاوا دەبێت\nزۆر خراپ دەکەوێتە خوارەوە\nلە قافا گیرا


دوای تۆمارکردنى سکاڵا.. 1521 قوتابی دیکە لە زانکۆکان وەرگیران\nوەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى وەرگرتنى (1521) قوتابی تر لە زانکۆکانى هەرێمى کوردستان بە پێى ئەنجامى سکاڵاکانیان ڕادەگەیەنێت کە پێشتر ناویان لە هیچ شوێنێک نەهاتبۆوە، هەروەها سەرەڕای ئەمەش ژمارەیەک قوتابی دیکەش کە داواى شوێن گۆڕین و دابه‌زینیان کردبوو بە پێى داواکارییەکانیان شوێن گۆڕین و دابەزینیان بۆ کراوە.\nدواى ئەوەى وەزارەتى خوێندنى باڵا له‌پێناو ڕەخساندنى دەرفەتی زیاتر بۆ دەرچووانى قۆناغى دوازده‌ی ئامادەیى ئەوانەى ناویان لە هیچ شوێنێک نەهاتبۆوە، دەرگاى پێشکەشکردنى سکاڵاى کردەوە، لە ئەنجامى پێشکەشکردنى سکاڵاکان (1521) قوتابی دیکە ناویان لە زانکۆ و پەیمانگەکان بەپێى کۆنمرەکانیان بۆ ساڵى خوێندنى (2021-2022) گەڕایەوە.\nوەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ئاگادارى وەرگیراوان لە زانکۆ و پەیمانگەکان دەکات پێویستە هەفتەى داهاتوو پەیوەندى بە بەش و کۆلێژەکان بکەن بۆ خۆتۆمارکردن و مامەڵەکانیان بۆ دەستکردن بە پرۆسەى خوێندن.


WtariKurd | کارا فاتیح: ئاخ! لە فایەق بێكەسەوە تا سەر جەلال تاڵەبانی.\n– Posted on 2019-02-21بابەتی: مێژوو


ویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/Calak - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/Calak\nکرا.--چالاکWьтуwеж (٢١ی پووشپەڕی ٢٧١٣) ١٢:٣٣, ١٢ تەمموز ٢٠١٣ (UTC)\n٢ داواکارییەکانی پێشوو\nکاتی دەستپێکردن: ١ی ئابی ٢٠١٢ (1 August)\nکاتی ئێستا: ١٨:٤٤:٢١, ١٢ تەممووزی ٢٠٢١ (کاتی جیھانی UTC)\nڕێکەوتی دوایی ھاتنی داواکاری: ٨ی ئابی ٢٠١٢ (8 August)\nھەر لە سەرەتای جیابوونەوەی ئەم ویکیپیدیایە لە ویکیپیدیای کوردی کورمانجییەوە بەشداری ویکیپیدیای کوردیی سۆرانیم کردووە. زۆربەی چالاکییەکانم نووسینی وتاری نوێ و دروستکردنی داڕێژەی نوێ بووە. ھەروەھا پێداچوونەوەم ھەبووە لەسەر بەشی زۆری وتارەکانی ویکیپیدیاوە. ئامانجم چاکسازی و بەرەو پێشخستنی ویکیپیدیایە. ھەروەھا لە ویکیپیدیای کوردی کورمانجیشدا بەشداریم ھەبووە و ھەوڵم داوە بۆ نزیککردنەوەی ئەم دوو ویکیپیدیایە.--چالاکوتووێژ ١٩:٢١, ٤ ئاب ٢٠١٢ (UTC)\nبەڕێز کاک چالاک ، ئایا لە داهاتوودا هیچ پرۆژەیەکت هەیە بۆ پێشوازیکردن و یارمەتیدانی بەکارهێنەرە نوێکان و ڕێنوێنی کردنیان ؟ --DIYAR DESIGN (وتووێژ) ١٤:٣٨, ٥ ئاب ٢٠١٢ (UTC)\nھەر وەکی خۆتان دەزانن من ھەمیشە پێشوازیم لە بەکارھێنەرە نوێکان کردووە و لە ھەر شوێنێک یارمیتیان ویستبێ یا خۆ پرسیاریان لێ‌کردبێم بە سەبر و حەوسەڵە وەڵامم داونەتەوە. ئەوەی من لە ویکییەکانی تر (بۆ نموونە ویکی فارسی) دیومە لە لاپەڕەی لێدوانی بەکارهێنەرە نوێکان بەخێرھاتن دادەنن و ئەو شتانەی پێویستە تێیدا ئاماژەی پێ‌دەکەن. لەوێ زۆرتر ئەم کارە بۆتەکان دەیکەن بەڵام لێرە کە ویکییەکی بچووکترە و بۆتمان نییە ئێمە خۆمان ئەم کارە دەکەین. من سەیری داڕێژەکانی بەخێرھاتنم کردووە و بەڕاستی ئەو شتەی کە بەکارهێنەرێکی نوێ دەبی بیزانە تێیدایە. مەسەلەیەکی تر ڕێباز و ڕێنوینییەکانی ویکیپیدیایە و بە بڕوای من دەبێ پەرەی پێ‌بدرێ و حەتمەن پەرەی پێ‌دەدەم. ئەگەر چی بەبڕوای من ڕێباز و ڕێنوینییە سەرەکییەکان وەرگێڕدراونەتە سەر کوردییەوە و بەکارھێنەرە نوێکان ئەگەر بەڕاستی گوێ بدەنێ بەم شتانە گرفتێکی زۆریان نابێ. ڕێزم ھەیە.--چالاکوتووێژ ٢١:٤٨, ٥ ئاب ٢٠١٢ (UTC)\nمام چالاک دروستکردنی بەکۆمەڵی وتار بە بۆت نابێ وەک شتێکی ساکار تەماشا بکرێ. ئێمە پێشتر بە بۆت بۆ ساڵەکانی ١٥٠٠ تا ٢٠٢٠ و ناوی گوندەکانی چەند ناوچەی کوردستان و بۆ بڕێ شتی پێویستی تر وتارمان دروستکرد. بەداخەوە من لەم ڕۆژانەدا بینیم ژمارەی وتارەکان لە چەند ڕۆژدا دوو بەرامبەر بووەوە! کاتێک سەرنجم دا بڕێک وتاری «بێسوود» بە بۆت درووستکراوە کە مەرج ئەکەم دە ساڵی تریش ھیچ کەس سەردانیان ناکات. کێبەرکێی ژمارەی وتارەکان بەزمێکی قۆڕە کە بە داخەوە لە نێوان بڕێک لە ویکیپیدیاکاندا ھەیە. بە تایبەت فارسی ئیتر تەواو ناخۆشی کردووە. جەنابت بۆ بەرگری لەم دیاردەیە و نرخدان بە کەیفیەت لە جێی کەمییەت بەرنامەت چییە؟--ئاسۆ (وتووێژ) ٠١:٢٤, ٧ ئاب ٢٠١٢ (UTC)\nکاک ئاسۆ دروستکردنی وتار بە بۆت بەبڕوای من شتێکی ئاسایییە و لە ھەندێک لە ویکییەکاندا نا، بەڵکوو لە زۆربەی ویکییەکاندا ھەیە جا زۆر یان کەم. گەییشتن بە دەھەزار وتار بوو بە ھۆی دڵگرمی ھەموو لایەک و ئەمە نابێ وەکوو شتێکی نەرێنی تەماشا بکرێ. بڕیار نییە ھەموو وتارەکانیش بەسوود بن و بخوێنرێنەوە. گەلۆ چوار میلیۆن وتاری ویکی ئینگلیزی ھەموو سودیان ھەیە و ھەمووشان بڕیارە بخوێنرێنەوە؟ ئێمە لەگەڵ دۆستان بڕیارمان دانابوو کە گەییشتین بە دەھەزار وتار ئیتر خەریکی چۆنێتی (کەیفیەت) وتارەکان بین ھەتا چەندێتی (کەمیەت). وتووشمە بەرنامەم ھەیە. بۆ ئەم مەبەستە دەمھەوێ بەشێک بکەمەوە بە ناوی «حەوتەی ویکی». ھەڵبەت ئەمە لە ھەندێک لە ویکییەکاندا ھەیە و شتێکی زۆر بەسوودە بەڵام لێرەدا نیمانە و دەمھەوێ خۆماڵیی بکەم. بەم جۆرە کە ھەموو حەوتەیەک وتارێکی کورت و پێویست بە خاوێنکردنەوە ھەڵبژێردرێ و پەرەی پێ‌بدرێ. ھەموو ئەم کۆلکەوتارانەش من نەم‌نووسیون و ئێستاش ناکرێ بە یەک دوو ڕۆژێ چارەسەر بکرێ و ماوەیەکی زۆر دەخایێنێ. من بەش بە حاڵی خۆم ھەوڵ دەدەم ئەو وتارە کورتانەی خۆم نووسیومە پەرەی پێ‌بدەم و داواشم لە بەکارھێنەرانی تریش ھەر ئەمەیە.\nشتێکی تر کە حەتەمەن دەیکەم و زۆرشم بۆ گرنگە چۆنێتی (کەیفیەت) خودی ویکیپیدیایە. پەیامەکان زۆر ڕوون نین، پەڕە تایبەتەکان بە جوانی مەبەست ناگەیێنن. ئەم ھەموو وێنە نائازادەمان ھەیە، ھەموویان دەسڕمەوە و بەستەری بارکردنی پەڕگە یەکسەر دەبەستمەوە بۆ کۆمنز وەکوو ویکی پێشکەوتووەکان. ھەر چی وتووشمە دەیکەم و وەکوو بەڕێوەبەرانی تر نابم پاش یەک دوو مانگان ویکی بە ئامانی خوا بەجێ بھێڵم و ئاوریشی لێ‌نەدەمەوە. ئەگەریش ڕۆژێک زانیم ناتوانم و پێم‌ناکرێ، ئیستعفا دەدەم و ڕێگا بۆ کەسانی شیاوتر دەکەمەوە. سپاس.--چالاکوتووێژ ٠٧:٤٥, ٧ ئاب ٢٠١٢ (UTC)\nپیشتیوانی -- kushared (وتووێژ) ١٢:٤٨, ١ ئاب ٢٠١٢ (UTC) هیوادارم گەر کاک چالاک بوو بەڕێوبەر چاوێک بخشێنێت بە ووتارە بێ سەرچاوەکان و کۆڵکە ووتارەکان.\nپیشتیوانی -- توانا (وتووێژ) ١٢:٥٤, ١ ئاب ٢٠١٢ (UTC) ،هیوادارم کاکە چالاک ببێتە بەڕێوەبەرێکی چالاک و وەکو لەوەو پێش هەر خزمەتی ویکی سۆرانی بکات.\nپشتیوانی --DIYAR DESIGN (وتووێژ) ١٣:٠٠, ١ ئاب ٢٠١٢ (UTC) هیوادارم دڵسۆزی و هێزەکەی کەم نەکات و بەردەوام بێت لە خزمەتکردن ، سەرکەوتووبیت برام.\nپشتیوانی --Muhammed taha (وتووێژ) ١٦:٥١, ٤ ئاب ٢٠١٢ (UTC) هیوادارم کە بەدڵسۆزی ترەوە کارەکانی ئەنجام بدات و دڵنیام کە ئەنجامیشی دەدات... و هیوادارم هەوڵبدرێت لەزانیارییەکانی بەکارهێنانی ویکیپیدیا کەمتر پشت بە ویکی ئینگلیزی ببەستین و پەڕە پێویستەکان دابنرێت..\nئا- سپاسی کاک چالاک دەکەم کە بەڕاستی زەحمەتی زۆری بۆ ویکیپیدیا کێشاوە، بە ڕاستی زۆر پێویستمان بە خەباتکاری ماندوونەناسی وا ھەیە ب- بە بیروڕای من مام چالاک نەختێک لە ڕادەبەدەر ھەستی کوردایەتی لە بەشدارییەکانیدا دەنوێنێ. ئەمە بۆ بەڕێوبەرێک کە بڕیارە بێلایەنیی ویکیپیدیا بپارێزێت شتێکی باش نییە. پ- ھەرچەند کە بەکارھێنەران بە بیڕوڕای من دەبێ ئازاد بن لە بەکارھێنانی زاری ناوچەی خۆیاندا (بەتایبەت لە پەڕەکانی لێدواندا) بەڵام ئەگەر لە ویکیپیدیای کوردیدا - کە بەداخەوە کێشەیەکی سەرەکیمان ھەیە لە گەڕاندا - پێم وایە بە زارێکی یەکدەست بنووسین باشتر بێت. زۆر جار لە وتارەکاندا مامە چالاک زاری موکریانی بەکارھێناوە. ھیوای سەرکەوتن. سپاس --ئاسۆ (وتووێژ) ١٠:١٥, ٨ ئاب ٢٠١٢ (UTC)\nکاک ئاسۆ گیان تۆ کۆنترین بەکارھێنەری ئەم ویکیپیدیایەی و دامەزرێنەری ویکیپیدیای کوردیی ناوەندیی. جنابت پێت لەسەر چاومانە و ڕێزت ھەیە بۆ ھەموومان و گشتمان دەزانین تۆ کێی و چەندەت زەحمەت بۆ ئەم پرۆژەیە کێشاوە. دەنگی تۆ ئەگەر «نا»ش با، بۆ من بەبایەخە. بەڵام وەڵامی ھەندێک لە وتەکانت:\nکاک ئاسۆ من شانازی بە کورد بوونم دەکەم و ئەگەر کورد نەبام، لەوانەیە ھیچ شانازییەکم لە ژیانمدا نەبا. کەسێک کە ھەستی کوردایەتی زۆر نەبێ ناتوانێ ببێتە بەکارھێنەرێکی باش بۆ ویکیپیدیا و زۆر بەزووە ویکیپیدیا بە جێ دەھێڵێ، ئەگەریش بڕیار بێ ببێتە بەڕیوەبەر ئەوە ھیچ.\nسەبارەت بە شێوەزاری قسەکردنم. کاک ئاسۆ من بێجگە لە خزمتکردن لە ویکیپیدیادا، بەشێکی زۆری ژیانم لەسەر ستانداردکردنی کوردی داناوە و ئێستا زۆربەی شێوەزارەکانی کوردی دەزانم. من ھەمیشە دژ بە ناوچەگەری و پێ‌بەزۆر زانینی شێوەزارێک بوومە. لە نووسینیشمدا ھەمیشە ھەوڵم داوە سۆرانییەکی ستاندارد بنووسم. بۆ نموونە ھەمیشە وتوومە «ئەم» (کە لە موکریاندا دەڵێن «ئەو») و ھەروەھا قەتیشم نەوتووە «دیکە» یان «دی» (ھەر وتوومە «تر»). زۆر جاریش شێوەی موکریانیم گۆڕیوە بۆ ستانداردەکەی (دەتوانم بەستەر بدەم). خۆ ئەگەر بمھەوێ موکریانی بنووسم جیاوازی یەکجار زۆرە! (ئێوە: ئەنگۆ - ناو: نێو - من: ئەمن-- وتن: کوتن و ...). ناڵێم جاروبار لە زمانم دەرچووبوو بەڵام ئەمە شتێکی ئاسایییە؛ بۆ نموونە جاران لە چەند شوێندا دیبووم جنابت لە بڕێ «ئێرە» نووسیبوت «ئەگرە» (کە ھی ناوچەی ئەردەڵانە و زۆرتر لە ھەورامی دەچێ «ئیگە»).\nپاشان سپاست دەکەم بۆ تێبینی و ڕەخنەکانت. ھیوادارم بتوانم ئەم شتانەی وتووتە زۆرتر لەبەر چاو بگرم.--چالاکوتووێژ ١١:٠٦, ٨ ئاب ٢٠١٢ (UTC)\nویکیپیدیا:داواکردنی مافی بەڕێوبەرایەتی/Aza\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ویکیپیدیا:داواکردنی_مافی_بەڕێوبەرایەتی/Calak&oldid=234630»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:٣٣ی ١٢ی تەممووزی ٢٠١٣ نوێ کراوەتەوە.


لە دیاربكر ھاتوچۆی ئاسمانی بەردەوامە\nلە دیاربكر ھاتوچۆی ئاسمانی بەردەوامە\nبه رواری داگرتن : 2018-01-21 18:49\nدیاربەكر - ھەر سەبارەت بە ئۆپڕاسیۆنی دوێنێ بۆ سەر عەفرین لە لایەن ھێزەكانی سوپای توركیا لە بارەگای 8مین لە دیاربكر گەڵێك فڕۆكەی سەربازی F-16 بۆئاسمان بەرز بونەتەوە.\nھەر سەبارەت بە ئۆپڕاسیۆنی دوێنێ بۆ سەر عەفرین لە لایەن ھێزەكانی سوپای توركیا لە بارەگای 8مین لە دیاربكر 12 فڕۆكەی سەربازی F-16 بۆئاسمان بەرز بونەتەوە، بەگوێرەی زانیاریەكان ئەو 12 فڕۆكە سەربازیەی لە بارەگای دیاربكر بەرز بونەوە بارەگاكانی پەكەكەو پەیەدەیان بۆمب بارانكرد. (İLKHA)\nبليته كان ئۆپڕاسیۆن،فڕۆكە،دیاربكر،ئاسمان\nخالید مەشعەل و مەهاتیر موحەمەد كۆبونەوە، پڕۆژەی نوێ بۆ فەلەستینەكان هەیە\nمەهاتیر موحەمەد سەرۆك وەزیرانی مالیزیا لەگەل خالید مەشعەل سەرۆكی پێشوی سیاسی حەماس و شاندی یاوەری كۆبویەوە.\nناڕەزایەتی وەزارەتی دەرەوەی توركیا بەرامبەر ئەمریكا\nوەزارەتی دەروەی توركیا ناڕەزایەتی دەربڕی لە بەرامبەر" دژی بۆ چونی ئەمریكا سەبارەت بە ناكۆكیەكانی" هەروەها کۆمیتەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئەنجومەنی نوێنەران قەبوی لی كردوە.\nلە پاکستان بە سەدان منداڵ تووشی ڤایرۆسی "ئێچ ئای ڤی" بوون کە دەبێتە هۆکاری نەخۆشیی ئایدز\nلە پاریزاگای سیندی وڵاتی پاکستان بە سەدان منداڵ تووشی ڤایرۆسی نەمانی بەرگری لە لاشەی مرۆڤ، ناسراو بە "ئێچ ئای ڤی" بوون کە دەبێتە هۆکاری دروست بوونی نەخۆشیی ئایدز.\nترامپ: پێم وانیە پێویست بکات هێز بنێرین بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست\nدۆنالد ترامپ سەرۆکی ئەمریکا وتی: پێم وانیە پێوسیت بکات هێز بنێرین بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.\nئەمریکا بە سەپاندنی سزاکان سیستەمی جیهان تێک دەدات\nموحەمەد جەواد زەریف وەزیری دەروەی ئێران باسی لەوە کرد: ئەمریکا بە سەپاندنی سزاکان سیستەمی جیهان تێک دەدات.\nئیخوان موسلیمون میصر شەهید


دیموکراسیی لیبرال - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nدیموکراسیی لیبرال شێوەیەکە لە شێوەکانی دیموکراسی نوێنەران کە تێیدا توانای نوێنەری ھەڵبژێردراو لە کارلێکردن لە سەر دەسەڵاتی بڕیار وەرگرتن ملکەچی دەسەڵاتی یاسایە و بە ھۆی دەستورەوە کە جەخت لەسەر پاراستنی ماف و ئازادیەکانی تاک و کۆ دەکات ھەموار کراوە (و ھەروەھا بە دیموکراسی دەستوری یاخود لیبراڵیزمی دەستوری ناو دەبرێت) و کۆت و بەند دەخاتە سەر ئەو ئاستەی کە پێویستە ویستی زۆرینە بسەپێنرێ.\nئەم ماف و ئازادیانە مافی بوونی دادگاییکردنێکی رەوا و مافی موڵکایەتی تایبەت و نھێنێتی کەسێتی و یەکسانی لەبەردەم یاسا و ئازادی قسەکردن و کۆمبوون و ئایین لەخۆ دەگرێ. ئەم مافانەش لە دیموکراسی ئازاددا (کە بە "مافە ئازادەکانیش" ناودەبرێن) ھەندێ جار دەستور زامنیان دەکات یاخود بە ھۆی یاسایەکی نیشتیمانی یاخود تایبەتدا دێنە کایەوە کە ئەمەش دەسەڵات بە جۆرەھا دامەزراوی مەدەنی بۆ بەرێوەبردن و پاراستنی ئەم مافانە دەدات. ھەروەھا سیستەمە دیموکراسیە لیبرالییەکان بە سینگ فراوان و فرەلایەنی ناسراون: کە تێیدا جۆرەھا راوبۆچونی سیاسی و کۆمەڵایەتی – تەنانەت ئەوانەی بە توندڕۆ و زێدەڕۆ دەژمێردرێن- بوونیان ھەیە و رکابەری یەکتری دەکەن بۆ وەدەستھێنانی دەسەڵاتی سیاسی لەسەر بنەمایەکی دیموکراسیدا.\nھەروەھا دیموکراسیی لیبرال بە لێبوردەیی و فرەلایەنی ناسراوە، دید و بۆچونی کۆمەڵایەتی و سیاسی زۆر لێک جیاواز بیر و بۆچونە توندڕۆ و زیادڕۆکانیش لە دیموکراسیی لیبرالدا بواریان ھەیە پێکەوە بژین و بە پێی بنەما دیموکراسیەکان دەسەڵاتی سیاسی وەدەست بھێنن. لە دیموکراسیی لیبرالدا بە شێوەیەکی خولی ھەڵبژاردن ئەنجام دەدرێن کە تیایاندا گروپەکان بە جیاوازی دیدە سیاسیەکانیان ھەلی وەدەستھێنانی دەسەڵاتی سیاسیان بۆ دەڕەخسێت.\n١ تایبەتمەندیەکانی دیموکراسیی لیبرال\n٣ کۆمەڵگەی کراوە\n٤ پەیوەندی لەگەڵ دیموکراسیەتی ناراستەوخۆ\nتایبەتمەندیەکانی دیموکراسیی لیبرال[دەستکاری]\nئەمانەی خوارەوە تایبەتمەندیەکانی دیموکراسیی لیبرالن:\nدەستورێک کە دەسەڵاتەکانی حکومەت سنوردار دەکات\nمافی جیھانی دەنگدان کە بە ھۆیەوە ھەموو ھاووڵاتیەکی پێگەیشتوو مافی ھەیە دەنگ بدات بە بێ جیاوازی لەسەر بنەماکانی نەژادی، رەگەزی یان خاوەندارێتی سامان\nئازادی رادەربڕین، قسەکردنیش دەگرێتەوە\nئازادی رۆژنامەوانی و گەیشتن بە سەرچاوە جۆراوجۆرەکانی زانیاری\nئازادی دامەزراندنی کۆمەڵە و ئەنجومەنەکان\nیەکسانی لەبەردەم یاسا و دادگایی رەوا لە ژێر سایەی دەسەڵاتی یاسادا\nمافی سامانی تایبەتی\nدادگای سەربەخۆ و بوونی ھەل بۆ پیاھەڵچونەوەی بڕیارەکانی دادگە\nسیستەمێکی کۆت و بەند و ھاوسەنگی لە نێوان لقەکانی حکومەتدا\nرەخنەگران دەڵێن دیموکراسیی لیبرال بە ەیچ جۆرێک نە دیموکراسیە و نە لیبرال (ئازاد)ە. ھەروەھا دەڵێن دیموکراسیی لیبرال رێز لە بنەمای زۆرینە ناگرێت (تەنھا ئەو کاتە نەبێ کە ھاووڵاتیان داوایان لێدەکرێت نوێنەرەکانیان ھەڵبژێرن) و، ھەروەھا گوایە کە (ئازادی) ئەو دیموکراسیە لەلایەن دەستور یان بڕیاری پێشینە (لە بەریتانیا) لەلایەن نەوەی پێشوو کۆت و بەند کراوە. ھەروەھا دەڵێن بێبەشکردنی ھاووڵاتیان لە مافی دەنگدان لەسەر ھەموو پرسەکان (بەتایبەتی ھەندێ مەسەلەی گرنگی وەک: چوونە جەنگ، ھەموارکردنە دەستوریەکان یان رەتکردنەوەی دەستور... ەتد)، دیموکراسیی لیبرال بەرەو ئاقاری حوکمی کەمینە دەبات. نەیارانی سەرمایەدارەکان، کە مارکسیەکان و سۆشیالیستیەکان و گێرەشێوێنیەکان دەگرێتەوە دەڵێن دیموکراسیی لیبرال بەشێکی تەواوکاری سیستەمی سەرمایەداریە و لەسەر بنەمای چینایەتی دامەزراوەو دیموکراسی تەواو یاخود بەشداربووانە نییە. بە گوتەی ئەوان دیموکراسیی لیبرال بریتیە لە دیموکراسی بۆرژوا کە تێیدا تەنھا خەڵکی دەوڵەمەند حوکم دەکەن. لەبەرئەوە دیموکراسییەکی نایەکسانیە و بوون و کارکردنی بە شێویەک وەبەرھێنانی ئابووری ئاسان بکات. ھەندێکیش دەڵێن کەوا تەنھا (دیموکراسیەتی لیبڕاڵی) یە دەتوانێت ئازادیەکانی تاک مسۆگەر بکات بۆ ھاووڵاتیانی و رێگا بگرێت لە گەشەسەندن بەرەو دکتاتۆریەت. لەم سۆنگەیەوە، حوکمی زۆرینەیەکی توندڕەو بەرەو چەوساندنەوەی کەمایەتیەکان دەڕوات. یەکێک لە دیاردە گرنگەکانی دیموکراسیەتی نوێنەرایەتی، ھەرچۆنێک بێت، ئەو راستیەیە کەوا دەسەڵاتی راستەقینە لە راستیدا تارادەیەک بەدەست دەستەیەکی نوێنەرایەتی بچوکەوەیە. دەسەڵاتەکە ھەرچۆنێک بێت لەلایەن زۆرینەوە بەرێوەدەچێت، بەڵام لە راستیدا بریتیە لە گروپێکی بچوکی ھەڵبژێردراو لەسەر بناغەیەکی جەماوەری.\n(دیموکراسیەتی لیبڕاڵی) بەھەمان شێوە رێگایەکە بۆ گەیشتن بە کۆمەڵگەی کراوەی (کارل پۆپەر Karl Popper)، ئەو کۆمەڵگایەی کە تێیدا تاک رێگای پێدراوە چارەنووسی خۆی ھەڵبژێرێت، بە پێچەوانەی ئەوەی لەسەری سەپێندرابێت، ھەروەھا کۆمەڵگا و سەرکردایەتیەکشی دەتواندرێت بگۆڕدرێن لە رێگەی گفتوگۆکردنەوە. دیموکراسیە لیبڕالیخوازەکان بەتەواوی بە شێوەیەکی سادە سەیری کۆمەڵگەی مەدەنی دەکەن وەک باشترین رێگا بۆ رازی کردنی ئارەزووە تایبەتی و کلتوری و ھاوبەشیەکانی کەمایەتیەکان (بەھەمان شێوە زۆرینەش). بە شێوەیەکی دیموکراسی، پشتگیری کردنی ھونەر و کۆمەڵگە تایبەتەکان و یەکێتیە وەرزشیەکان و یان یەکێتیەکانی تر لە ناو کۆمەڵگەی مەدەنیدا، لەلایەن ئەوانەوە بە پشتگیریکردنی ئارەزووەکانی زۆرینە دێتەبەرچاو، جا ئەوە بە ئارەزووی دانەرانی سیاسەتەکان بێت یان بە ئارەزوویان نەبێت.\nپەیوەندی لەگەڵ دیموکراسیەتی ناراستەوخۆ[دەستکاری]\n(دیموکراسیەتە لیبڕاڵی) یەکان بریتین لە دیموکراسیەتە نوێنەرایەتیەکان. ھەندێک لەو دیموکراسیانە چەند سیستەمێکی پاشکۆیی راپرسی ھەیە تا توانایەک بدرێت بە دەنگدەران تا دەسەڵاتیان ببێت بەسەر بڕیارەکانی ئەنجومەنی ھەڵبژێردراوی یاسادانان یان بەلای کەم دروستکردنی بڕیار لە رێگەی راپرسی گشتی بەبێ ئەوەی بوار بدەنە ئەنجومەنی یاسادانان قسەی یەکلاکەرەوە بکات لەو بڕیارەدا. سویسراو ئۆروگوای لەو وڵاتە دیموکراسیە لیبڕاڵیە کەمانەن کە سیستەمێکی نوێنەرایەتیان ھەیە گرێدراوە لەگەڵ راپرسی گشتی. وڵاتانی تر لەسیستەمی سیاسیاندا لە پلەیەکی نزمتر راپرسی بەکاردێنن. زیادکردنی پرۆسەی راپرسی لە سیستەمێکی سیاسیدا لەوانەیە یارمەتیدەر بێت بۆ رێگەگرتن لە پەرەسەندنی دیموکراسیەتێکی لیبڕاڵی بەرەو حوکمێکی کەمینە. زانایانی سیاسەت بە شێوەیەکی گشتی کۆمەڵە زانیاریەکی رێکدانراوی تایبەت بەکاردێنن بۆ پێوانی ئەوەی تاچەند وڵاتێک دیموکراسە یان نا، یاخود چەندە نزیک و دوورە لە دیموکراسی. ئەم کۆمەڵە زانیاریانەش ئەمانەن: کۆمەڵە زانیاری دەوڵەت(Polity Data) و ھەروەھا کۆمەڵە زانیاری کۆشکی ئازادی (Freedom House Data). بەپێ ی کۆمەڵە زانیاری کۆشکی ئازادی، ھەر نەتەوەیەک بە کۆی گشتی چوار خاڵ یان زیاتر تۆمار بکات ئەوا بە دیموکراسیەتێکی دەنگپێدراو لە قەڵەم دەدرێت، وەھەر نەتەوەیەکیش دوو خاڵ و نیو یان زیاتر تۆمار بکات ئەوا بە دیموکراسی لیبڕاڵی دادەندرێت.\nئەو وڵاتانەی خوارەوە بە ھەردوو پێوەر نموونەی دیموکراسی لیبڕاڵین: ئوستراڵیا – کەنەدا – وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا – ئایسلەند – ھندستان – ژاپۆن – نیوزیلەند – فلپیین – نەرویج – بەرازیل – وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=دیموکراسیی_لیبرال&oldid=628929»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٠١ی ١٨ی تەممووزی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


نانکەران لە نانەواخانەیەك لە ئیدلیب نان دروستدەکەن، كه له‌وێ تەحریر شام ماوەیەکە هەوڵدەدات دەست بەسەر نانەواخانەکاندا بگرێت بۆ دابینکردنی داهات. [خاوەنی وێنە: موسعەب عەساف]\nتەحریر شام دەستیکردووە بە سەپاندنی باجی نوێ بەسەر دانیشتوانی ئەو ناوچانەی باکوری سوریادا کە فەرمانڕەواییان دەکات لەڕێگەی بەناو حکومەتی رزگاری نیشتیمانیەکەیه‌وە، بەتایبەتی لە پارێزگای ئیدلیب و دەوروبەری حەما و حەلەب، چالاکوانێکی خۆجێی وتی.\nلەم مانگانەی دواییدا، ئەو هاوپەیمانێتیە توندڕەوەهەوڵیداوە حکومەتی کاتیی سوریا بگۆڕێت بە حکومەتی خۆیو هەڵیكوتاوه‌ته سەر نوسینگەکانی، ئەندامانی ستافەکەی دەستبەسه‌ركردووه و فەرمانیان پێده‌كات نوسینگەکانیان چۆڵبکەن و داهاته‌كان ده‌گوێزێته‌وه بۆ هاوپەیمانێتیەکە.\nسەرەڕای سەپاندنی باجی نوێ بەسەر دانیشتواندا، ئێستا تەحریر شام هەوڵدەدات دەستبگرێت بەسەر ئەنجومەنی خۆجێی و دەزگاکانی دیکەدا کە کاریگەری دەخەنە سەر ژیانی رۆژانە.\nچالاکوان موسعەب عەساف بە دیارونای وت تەحریر شام چوارشەممە (16 ئایار) فەرمانێکی بڵاوکردەوە بەسەر ئەنجومەنە خۆجێیەکانی ئیدلیب و حومس و حەمادا، لەڕێی وەزارەتی کاروباری ناوخۆی حکومەتە کاتییەکەوە.\nئەنجومەنی خۆجێیی مەعەرەت نوعمان، کە پێشتر لەم بینایەدا بوو، لەلایەن تەحریر شامەوە هەڵوەشێندرایەوە. [خاوەنی وێنە: موسعەب عەساف]\nفەرمانەکە رێنمایی تێدابوو بۆ کارمەندانی مۆلیدەی کارەبایی بۆ کۆکردنەوەی باجی پاکژی و زانیاری لەسەر ئەوانە بدەن کە باجەکە نادەن و کارەبایان ببڕن، جیا لەوەش تاوتوێی ئەوەی کرد کە خاوەن مۆلیدەکان دەبێت قەرەبووی باجی نەدراو بکەنەوە.\nعەساف وتی دواتر تیمەکانی وەزارەت باجی کۆکراوە کۆدەکەنەوە لە خاوەنی مۆلیدەکان کاتێك باجی خۆیان دەدەن.\nزیادکردنی باری سەرشانی دانیشتوان\nعەساف وتی هەنگاوەکە سەریکێشاوە بۆ کێشەی زۆر لە ناوچەکە و ئاماژەیکرد بەوەی هەنگاوەکە هاوکاتە بە دەستپێکی رەمەزان.\nوتی ئەمەش باری سەرشانی دانیشتوانی ناوچەکە زیاددەکات، کە لەئێستاوە نیگەرانی قەیرانی ئابوری و بێکاریی بەرفراوانن.\nوتی سەرەڕای ئەوەش، خزمەتگوزاری پاكژی پێشکەشنەکراوە. دانیشتوان بۆ خۆیان ئەرکی پاککردنەوەی پاشەڕۆ ئەنجامدەدەن، بەهاوکاری ئەنجومەنە خۆجێیەکان، کە رەتیدەکەنەوە لەگەڵ حکومەتی رزگاری کاربکەن.\nململانێ لەنێوان تەحریر شام و ئەنجومەنە خۆجێیەکاندا لە ئیدلیب بەردەوامە، کە رەتیدەکەنەوە هاوکاری یان کار لەگەڵ حکومەتی رزگاری بکەن.\nعەساف وتی تەحریر شام هەوڵدەدات دەسەڵاتی خۆی بسەپێنێت بۆ زیادکردنی سەرچاوەی داهاتی.\nوتی لە شاری دار عیزە، پاسەوانەکانی تەحریر شام دەستیانگرت بەسەر دوو ئۆتۆمبیلی ئەنجومەنی خۆجێیدا دوای ئەوەی ئەنجومەنەکە رەتیکردەوە نانەواخانەی شارەکە بداتە هاوپەیمانێتیەکە، لەبەرئەوەی بەخۆڕایی نان دەبەخشێتە دانیشتوان.\nدانیشتوانی مەعەرەت نوعمانیش بەبەردەوامی لەگەڵ پاسەوانەکانی تەحریر شام شەڕیانە لەوکاتەوەی گروپەکە ئەنجومەنی خۆجێیی هەڵوەشاندۆتەوە و دانەیەکی نوێی دامەزراندووە لەجێی کە سەربە خۆیەتی.\nدانیشتوانی مەعەرەت نوعمان رەتیانکردەوە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی خۆجێیی بکەن یان ئەندامی نوێی ئەنجومەن دیاریبکەن و سوورن لەسەر ئەوەی تەنیا کار لەگەڵ ئەو ئەنجومەنە خۆجێیەدا بکەن کە خۆیان هەڵیانبژاردووە.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | توانا ئەمین\nتوانا ئەمین (1981 لە سلێمانی) چیرۆکنووس و نووسەر و ڕۆژنامەنووس و وەرگێڕە. لە 2003 دەستەی نووسەرانی گۆڤاری تێکست بووە لە وەزارەتی ڕۆشنبیری، لە 2005–2007 سەرپەرشتیاری گشتیی بەرنامە فەرهەنگییەکانی ڕادیۆ نەوا بووە، لە 2007 سەرپەرشتیاری هەفتەنامەی فەرهەنگیی- کلتووری پەیک بووە و خەڵاتی باشترین چیرۆکی لە فێستیڤاڵی گەلاوێژ وەرگرتووە. لە 2008 لە بەشی زمان لە رۆژنامەی ئاوێنە کاریکردووە و هەمان ساڵ خەڵاتی باشترین چیرۆکنووسانی سلێمانی لە وەزارەتی ڕۆشنبیری وەرگرتووە، لە 2010 خەڵاتی یەکەمی باشترین چیرۆکی لە فێستیڤاڵی گەلاوێژ لە سلێمانی وەرگرتووە. لە 2011 خەڵاتی باشترین لاوی ساڵی بۆ (چیرۆک) لە وەزارەتی ڕۆشنبیری لە هەولێر وەرگرتووە، لە 2011 بۆ جاری سێیەم و لە 2012 بۆ جاری چوارەم و لە 2015 بۆ جاری پێنجەم خەڵاتی باشترین چیرۆکی لە فێستیڤاڵی گەلاوێژ وەرگرتووە. لە 1999 وە بەردەوام لە گۆڤار و ڕۆژنامە و ماڵپەڕە کوردی و فارسییە جدییە ئەدەبیی و هونەرییەکاندا لێکۆڵینەوە و وتار و خوێندنەوە و چیرۆکی نوسیووە و ئێستاش ئەندامی کارای فیدراسیۆنی ڕۆژنامەنووسانی جیهانیی و بەڕێوبەری نووسینی گۆڤاری کۆنسێپتە کە وەرزەگۆڤارێکی ڕەخنەیی فیکرییە. $بەرهەمەکانی توانا ئەمین$ پتر لە 15 کتێبی لە بوارەکانی چیرۆک، لێکۆڵێنەوە و وەرگێرانی هەیە و ئەمانەی لای خوارەوە نموونەیەک لە کتێبە چاپکراوەکانێتی: خودا لە سەری مرۆڤدا (خودا لە سەری مرۆڤدا) ناوی کتێبێکی توانا ئەمینە کە ساڵی 2012 چاپ بووە و بریتییە لە چەند وتووێژکی فیکریی لەمەڕ هەستیارترین و پڕ پرۆبلەماتیکترین کێشەی فەلسەفیی لە درێژایی مێژووی مرۆڤایەتیدا کە: خودایە.. خودا کێیە..؟ خودا چییە..؟ خودا لە کوێیە..؟ کێ ئەم کۆنسێپتە پێناسە دەکات و چیی ڕۆڵی دەداتێ و چۆن بوو بە خودا؟ ئینسان دەتوانێ بێ جەبەڕووتی ئەم چەمکە، ئەخلاقیانە مامەڵەی خۆی و مامەڵەی جیهان و مامەڵەی یەکتر بکات؟ کتێبەکە دەیەوێت دەستیکەم بەرسڤی ئەم پرسیارانەی چنگ بخات بە لێکۆڵینەوە و پێشەکییەکی درێژ و گفتۆگۆی چەندین تیۆلۆگ و ڕوناکبیری ئاینی و ئاتیست و پسپۆڕی فیزکیی و تەنانەت قەشە و مەلاش. لەسەر بەرگی دواوەی کتێبەکە هاتووە: (لە کۆتاییدا ئەم کتێبە ناتوانێ ئیمانی کەس بە بوونی (خودا) دامەزرێنێ یان ڕەتی بکاتەوە، ئەمە کتێبی دوودڵییە و کۆمەکی دڵنیایی بە کەس ناکات. هەرکەسێک پێی وا بێت؛ دەتوانێت لەناو ئەم کاغەزانەی بەردەستی دا (خودا) بدۆزێتەوە یان ونی بکات، باشتر وایە زەحمەتی خوێندنەوەی ئەم کتێبە نەخاتە بەر خۆی!) سەگێک لە ئاوێنەدا ئەم کتێبە سەرجەمی چیرۆک و تێکستەکانی توانا ئەمین ی لە خۆی گرتووە ساڵی 2012 چاپ بووە و چیرۆکنووس شێرزاد حەسەن پێشەکی بۆ نوسیووە، لە بەشێکی ئەو پێشەکییەدا هاتووە: (من لە ئەدەبی کوردیدا جاروبار لاساییکەرەوەم ناسیوەتەوە، جا چ لاسایی نووسەرانی بیانی بووبێت لە ڕۆژهەڵات یان نووسەرانی خۆمان، وەلێ توانا خاوەن پەنجەمۆری خۆیەتی، ئەو هەمیشە کەڵک لە ئەزموونە زۆر تایبەتییەکانی خۆی وەردەگرێت و دەقی ناوازەیان لێ دەسازێنێت، گەشتەکانی ڕووەو وڵاتانی دیکە، ڕۆحێکی دیکەی پێ بەخشیووە کە کەم نووسەری کورد وا خێرا دەرەقەتی نووسینەوەی دەکەوێت، توانا ئەمین بۆ من لە نەوەی نوێدا نووسەرێکی تازەگەرە، بە دونیایەکم دەناسێنێت کە من دەیبینم و هەستی پێ دەکەم، وەلێ هەرگیز بەر لەو چیرۆکانە نەمتوانیووە بەو شێوەیە لەسەری ڕابمێنم). ئەم کتێبە بە دیزاین و بەرگسازییەکی نوێ و بە کوالێکتێکی بەرزەوە لە کۆمپانیایەکی چاپی ئێرانیی بە سپۆنسەری ئاسیاسێڵ چاپکراوە. فڕین لە قەفەسێکی کراوەدا ئەم کتێبە لە چاپکراوەکانی ڕێکخراوی کۆنسێپت بۆ پەرەپێدانی کلتورییە و ساڵی 2012 چاپ بووە، بریتییە لە کۆمەڵێ وتار و لێکۆڵینەوە وەک ڕەشنووسی چەند کارێکی ئەدەبیی لەمەڕ: هیومانیزم، جوانیی، ئاوێنە، خۆکوشتن، ماسک، غەمگینی، فڕین، ... و چەند تەوەرێکی تر دەدوێت، لەسەر بەرگی دواوەی کتێبەکە نوسراوە: (پێچەوانەی باوەڕی باو، من غەمگینیی وەک مەقامێکی ڕۆحیی سەیر دەکەم؛ غەمگینیی ڕاستەقینە، تاریکی نییە، بەڵکو جۆرێکە لە ئیشراق.. نورێکە تێکەڵ بە عیرفان.. لە غەمگینییدا چاونەترسییەکی کۆسمۆیی و بێ باکییەکی سەرسوڕهێنەر بەرامبەر بە ژیان و مەرگ هەیە.. ئەم وا دەکات سنگ بنێیت بە دونیاوە و باکت بە هیچ نەبێ... بونیام دەبێ عومرێک خەرجبدا تا دەتوانێ لەم پاژە قووڵ و ناوەکییەی ناو وجودی خۆی کۆمەک وەربگرێت. هێشتا زووە بۆ وەڵامی ئەو پرسیارە سەختەی؛ کە ئایا ژیان لە ئازاری پەتییدا گەیشتنە بە کەماڵ یان نا؟ لێ دواجار بە باوەڕی چکۆلانەی من؛ ئەمە کورت ترین، بەڵام زەحمەت ترین، ڕێی گەیشتنی ئینسانە بە خۆی و بە خوداش..) کچی ناو تابلۆکە ئەم کتێبە کۆمەڵە چیرۆکێکی 130 لاپەڕەیی توانا ئەمینە و لە کۆتایی ساڵی 2009دا یانەی قەڵەم لە سلێمانی بەچاپی گەیاندووە و ڕۆشنبیر و رۆماننووس کاروان عومەر کاکەسور پێشەکیی بۆ نوسیووە، لە بەشێکی ئەو پێشەکییەدا هاتووە: (نووسین دروسکردنی دنیا نییە، بەڵکو هەوڵێکە بۆ تێکشکاندنی ئەم دنیایە، ئەمە باوەڕێکە پێموایە لە ئەنجامی خویندنەوەیەکی ئەدەبی نەوەی دووەمی دوای ڕاپەڕینەوە پێیدەگەین کە توانا ئەمین یەکێکە لە دەنگە دیارەکانی، ئەو چیرۆکنووسە ئەوەندەی مەبەستێتی دنیای خۆی وێران بکات، ئەوەندە لە هەوڵی دروستکردنیدا نییە..!) مەنفا و خوێندنەوە ئەم کتێبە هەوڵێکی تری توانا ئەمینە و قەبارەی 387 لاپەڕەیە و لەلایەن(ڕەخنەی چاودێر)ەوە ساڵی 2008 چاپ بووە، لە دوو توێی ئەم کتێبەدا گفتوگۆی ڕوناکبیر و نووسەرە گەورەکانی کورد لەمەڕ مەنفا، قەیرانی خوێندنەوە، کێشەی ڕۆمانی کوردی، پەیوەندی نێوان مێژوو و ئەدەب و چەند باسێکی تری زیندووی دونیای ئەدەبی کوردی دەخوێنیتەوە. لەو رۆشنبیرە کوردانەی لەم کتێبەدا بەشدارن: شێرکۆ بێکەس، هیوا قادر، ئازاد حەمە، مەریوان وریا قانع، جەمال غەمبار، دلاوەر قەرەداغی، د.ئەحمەدی مەلا، رەوف بێگەرد، لەتیف هەڵمەت، ئارام کاکەی فەلاح و چەندین نووسەری ترن. پەیکەری فەرهاد کتێبێکی 192 لاپەڕەییە دەزگای ئاراس ساڵی 2009 بە چاپی گەیاندووە، ئەم ڕۆمانە لە نوسینی رۆماننووسی هاوچەرخی فارس عەباس مەعرووفییە، ئەو ڕۆماننووسە بە یەکێک لە پر خوێنەرترین نوسەرانی ئێرانی دەژمێردرێت، ئەم رۆمانەی پەیکەری فەرهاد بەڕای رۆشنبیرانی ئێرانی خۆیانەوە سەختترین کارێتی... توانا ئەمین ئەم رۆمانەی لە فارسی-یەوە وەرگێڕاوە بۆ سەر زمانی کوردی و ڕۆماننووس و ڕوناکبیری خۆرهەڵاتی کوردستانی عەتا نەهایی پێیداچۆتەوەو لێکۆڵینەوەیەکی بەراوردکاری لەسەر نوسیووە کە هەر لەگەڵ کتێبەکەدا چاپ ببووە، لەو لێکۆڵینەوەیەدا هاتووە: (بێگومان وەرگێڕانی ڕۆمانێکی وەک پەیکەری فەرهاد کە تاکبێژییەکی دەروونی و گێڕانەوەویەکی پچرپچڕی زهنییە، بۆ هەموو وەرگێڕێک کارێکی گران و ریسکێکی گەورەیە، زمانی ئەم بەرهەمە کارکردێکی شیعری هەیە و بەپێچەوانەی زمانی ئینشایی زۆر چیرۆک و رۆمانی ترەوەو کە تەنیا ئەرکی ڕاگوێزانی مانا و پەیامی لە ئەستۆیە، خۆی داهێنەری ماناو پەیامیشە، بەشی زۆری رووداوەکانی ئەم جۆرە چیرۆک و ڕۆمانانە وەک شیعر ڕووداوێکن کە لە زمانی نووسەرەکانیاندا ڕوودەدەن و کەم وەڕگێڕ دەتوانێ بە تەواوی و بە تێرو تەسەلی لە زمانێکی تردا دووبارەیان بکاتەوە، من دڵنیام کە توانا ئەمین ئاگای لەم ڕاستیانەوە لە ترسناکی کارەکەی بووە، بەڵام وەک وەڕگێڕێکی بوێر بەوپەڕی جیدییەتەوە هەوڵی داوەو بەقەد توانای خۆی و مەجالی خۆبەدەستەوەدانی ڕۆمانەکە بۆ بوون بە کوردی لە ڕیسکی کارەکەی کەمکردۆتەوە، ئەو ماندوو نەبێ و خوێنەرێش سوود لە کارەکە وەربگرێت.) پیاسەیەک پێکەوە.. پیاسەیەک بەتەنیا کتێبێکی 200 لاپەڕەیی توانا ئەمینە و پرۆژەی کتێبی یانەی قەڵەم ساڵی 2008 بە چاپی گەیاندووە، ئەم کتێبە بەشێک لەو توێژینەوە و لێکۆڵینەوە ئەدەبیی-سۆسیۆلۆژیانەیە کە لەو ساڵانەی دوایدا نووسەر پێیان ڕاگەیشتووە و نوسیوونی.. ئاوات محەمەدی نوسەر لە خوێندنەوەیەکیدا بۆ ئەو کتێبە لە ڕۆژنامەی کوردستان راپۆرتدا نوسیوێتی: (ئەم کتێبە لە خوێندنەوەی ئەفسانەوە تاسەر لیکۆڵینەوەی کۆمەڵناسیانە لەوێوە بۆ دەقی ئەندێشەیی و سەردان لە فەلسەفەو ڕامان لە دونیای کلاسیکە، ئەم کتێبە وەک ئەوە وایە پێکەوە پیاسە بکەین و لەسەر بابەتێک رێکنەکەوین بۆ گفتوگۆ). لەو کتێبەدا لەبارەی پەیوەندی نێوان خۆتەقاندنەوەو جوانی، مەحوی و کوفر، وێکچوون لە نێوان شارو لەشفروشدا، پێکەنین و گێڕانەوە و گەلێک بابەتی دییەوە خوێندنەوەی نامیتۆدییانە دەخوێنیتەوە. لەسەر بەرگی کتێبەکە نووسراوە:(خوێنەری خۆشەویست.. من تۆ بام ئەم کتێبەم نەدەخوێندەوە.. ئەم بەیاز و دەستنووسانە هیچ نین..! جگە لە ڕوانینێکی سەرپێیی من بۆ تۆێژەڵگەلێکی ژیان و هەندێ دیاردە و دەرکەوتە و چەمکی ناو ئەو شێواییە، ئەوەی لەبەردەستتدایە؛ کتێبی ڕاڤە و شیکارییە میتۆدییەکان نییە، هێندەی گواستنەوەیەکی تیژتێپەڕی نیگای سوژەیەکە لەمەڕ ئۆبژێکتگەلێک لە چاوەوە بۆ کاغەز.) کەوتن ئەم کتیبە لە نوووسینی نووسەری فرەنسی و براوەی خەڵاتی نۆبێڵ (ئەلبێر کامۆ)یە و توانا ئەمین وەریگێڕاوە بۆ سەر زمانی کوردی و بەیان سەلمان پێداچۆتەوە و بەراوردی کردووە بە دەقە فرانسییەکەی، لە ڕوبەرگی کوردی کتێبەکەدا هاتووە:(ئینسان بوونەوەرێکی تەنیایە... ئینسان بوونەوەرێکی گوناهبارە... کورتەی مانفێستی گشتی کامۆیە لەم کتێبەدا، بەیادخستنەوەی ئەوەی گوناهباری لەم کارەی کامۆدا، شتێک نییە هێزێکی میتافیزیکی دابێتی بەشانیدا وەک ئەوەی لە ئەفسانەی سیزیفدا وێنای دەکات، بە پێچەوانەوە لەم کارەدا مرۆڤ خۆی تاوان لە کۆڵی خۆی و هاوچەشنەکانی دەنێت، بەجۆرێ لە کۆتاییدا هەموومان پێش زەمینەین بۆ تاوانی کەسێکی تر و بەم جۆرە لە ڕوودانی هەر تاوانێکدا دەستی هەموومان وەکو هێڵێکی مائیل هەیە.) ئەم کتێبە لە چاپکراوەکانی ناوەندی ئاوێرە و ساڵی 2013 چاپ بووە. کوندەپەپوی کوێر (کوندەپەپووی کوێر) لە نووسینی نووسەری بەناوبانگی ئێرانی (سادق هیدایەت)ە و توانا ئەمین وەریگێڕاوە، ئەم ڕۆمانە سوریالی و کورت، بەڵام قووڵ و قژەژە، لە ئەدەبیاتی فارسیدا وەک شاکارێکی سەدەی بیستی خۆیان دەیناسێنن؛ ئەندرێ بریتۆن، باوکی ڕۆحیی سوریالیزم گوتبوی: (ئەگەر شتێک هەبێت بوێرین ناوی شاکاری لێ بنێین؛ ئەوە ئەم کتێبەیە)... ڕۆمانەکە گێڕانەوەیەکی تاکبێژی پچڕپچڕی کەسێکە لە دۆخێکی ڕۆحیی ماندوودا؛ کەسێک کە ڕۆحی بریندارە و بەردەوام لە ئازاردا دەژی؛ لەو ئازارانەی هەروەک خۆی دەڵێت: ناتوانی لەلای کەس باسی بکەیت! ئەوەی خوێ دەکاتە برینی ئەم پیاوەوە؛ بینینی چاوانی ئەفسوناویی کچێکە لە ئێوارەیەکی مانگی گوڵاندا... ئەم چاوانە؛ ژیانی کاراکتەرەکە سەرەوژێر هەڵدەگێڕێتەوە. جێی یادهێنانەوەیە کە بڵێین ئەم ڕۆمانە بۆ زمانەکانی: عەرەبی، تورکی، ڕووسی، ئینگلیزی، فرەنسی، ئیسپانی و چەند زمانێکی تر وەرگێڕدراوە و بەبایەخەوە مشتومڕی گەورەی ئەدەبی ناوەتەوە، تەنانەت دەزگای بڵاوکراوە ئینگلیزییەکەی لەسەر بەرگی کتێبەکە نووسیوێتی: (مەزنترین ڕۆمانی ئەدەبی فارسی سەدەی بیست). لە پێشەکی کوردی ئەم کتێبەیشدا وەرگێڕ نووسیویەتی: (وەرگێڕانی ئەم کارە بۆ من؛ یەکێک بوو لە پرۆژە نیوەناچڵەکانی کوردستان کە لەگەڵ خۆمدا هێنابووم، مانگی ڕابردوو کە پشووی خوێندن بوو، هەلی دامێ؛ شێتانە کارەکە تەواو بکەم... ڕەنگە بیرکردنەوە لە تەواوکردنی ئەم ئیشە پەیوەندی بەو دۆخە هیدایەتییەوە هەبێ، کە هەمیشە خۆم تێیدا دەژیم... هیوادارم هەرچی زووە ئەم کتێبە نایابە، وەک شاکارێکی ئێرانی و وەک هەوڵێکی بچووکی بەندە، بگاتە دەست خوێنەرانی کورد).(10) مینایی شین کۆمەڵێک لێکۆڵینەوە ئەدەبیی و ئیستاتیکیی توانا ئەمین ە، کە توێژەری فەلسەفە بەکر عەلی، پێشەکی بۆ نووسیوە، لەو ناساندنەی نێو ئەم پێشەکییەدا لەبارەی ئەم کتێبەوە، نووسراوە: ئەم چەند وتارەی لە دووتوێی ئەم کتێبەدایە؛ هەوڵنووسینێکە بۆ دۆزینەوەی ئەخلاقێکی ئیستاتیکی کە تا دێت مرۆڤی مۆدێرنە ونتری دەکات. بێهۆ نییە زۆرجار نووسەرەکەی وەک ڕەشبین و غەمگین ناسێنراوە، لەراستیشدا ئەدەبیاتی غەمگین؛ هیچ کات بریتی نەبووە لە ئەدەبیاتی تێکشکێنەر و نیهلیستی ژیان، بەپێچەوانەوە غەمگینەکان ئەو کەسانەن، کە هەڵگری پەژارەیەکی قووڵترن بۆ شادبوونی مرۆڤ. بەکر عەلی لەبارەی توانا ئەمین دەڵێت توانا ئەمین، یەکێک لەو مەشقکارە غەمگینانەیە وەک شۆپنهاوەر و سیۆران، بەڵام لە نێوبەندییەکی فەرهەنگییانەی جیاوازدا. یەکێک لە تەکنیکەکانی واڵاکردنەوەی واقیع بریتییە؛ لە خەیاڵ، چونکە لەکوێدا ریال هەبێت لەوێدا پێشتر خەیاڵ هەبووە، بۆیە رێکەوت نییە زۆرینەی هەوڵەکانی نێو ئەم کتێبە، بۆ ناسینەوەی (خەیاڵ) و بیرهێنانەوەمانە وەک شتێکی فەرامۆشکراو. مینای شین، لە قەبارەیەکی گەورە و لە دوتوێی 480 لاپەڕەدا بە بەرگی رەق و لە چاپێکی نایابدا، ناوەندی ئاوێر چاپی کردووە. ( پەیامبەر ئەم کتێبە لە بڵاوەکراوەکانی ماڵی وەفاییە، لە نووسینی جوبران خەلیل جوبران و وەرگێڕانی توانا ئەمینە، پێک هاتووە لە 28 گوتار، دەرباری ژیان و خوشەویستی و هاوسەرێتی و منداڵ و سامان و بەخشین، کتێبێکە لەسەر ئاستی فۆرم و تەکنیک سادە و لە ئاستی ناوەڕۆکدا قووڵ و قژقژە، خوێندنەوەی بۆ هەموو کەسێک دەشێت لە هەر تەمەنێکدا بێت و سەر بە هەر ئاینێک بێت. ئەم کتیبە لە لیستی پڕفرۆشترین کتێبەکانی سەدەی بیست بووە، بەجۆرێک پاش یەک سەدە لەچاپ بوونی، هەتا ئێستا هەفتانە 5000 هەزار نوسخەی لە سەرانسەری جیهاندا لێ دەفرۆشرێت و بۆ زیاتر لە 50 زمانی جیهانی وەرگێڕدراوە. دەنگی پێی ئاو و ماچێک بە تامی خۆڵەمێش کۆمەڵێک شیعری فارسی و تورکی و بیانییە توانا ئەمین وەریگێڕاوە بۆ کوردی، قەبارەکەی 400 لاپەڕەیە و (دەزگای جەمال عیرفان) ساڵی 2015 چاپ و بلاوی کردۆتەوە. ماڵی یار ماڵی یار هەڵبژاردەیەکی نوێیە لە شیعرەکانی (سوهراب سپهری)ە و توانا ئەمین وەریگێڕاوە، ئەم هەڵبژاردەیە یەکەمجارە بکرێن بە کوردی، بەشێکن لە پرۆژەی (هەشت کتێب) کە کۆکاری سوهرابە و وەرگێڕ خەریکی کارکردنە لەسەری تا هەمووی لە ئایندەدا بە کوردی بخاتە بەردەست خوێنەری کورد.( تریفەی مانگ ئەم کتێبە هەڵبژاردەیەکە لە چیرۆکە نایابەکانی نووسەری فەرەنسی گێ.دو.مۆپاسان کە توانا ئەمین کردویەتی بە کوردی و ڕۆمانووس بەیان سەلمان وەرگێڕانەکەی بەراوردکردووە بە دەقە ئۆرگیناڵەکەی. ئەم کتێبە لە قەبارەیەکی مامناوەندیدا و لە دووتوێی 350 لاپەڕەدا لەلایەن ناوەندی ئاوێرەوە، چاپ و بڵاوکراوەتەوە. ژوولیا و دەستنووسەکەی مەولانا کتێبی سەرجەم تێکست و چیرۆکەکانی توانا ئەمین ە. ئەم کتێبە لەلایەن ماڵی وەفاییەوە بە دیزاین و بەرگسازییەکی نوێ لە قەبارەیەکی مامناوەندیدا و لە دووتوێی 330 لاپەڕە لە ساڵی 2016 لە تاران چاپ کراوە. شیر و هەنگوین ئەم کتێبە لەلایەن توانا ئەمین ەوە بۆ یەکەمجار لە زمانی سویدییەوە کراوە بە کوردی و سیامەند ئەحمەد وەرگێڕانەکەی بەراورد بە دەقە ئینگلیزییەکە کردووە. (شیر و هەنگوین) بە رهە مێکی بە ناوبانگی کچە شاعیری هیندی_کە نە دیی ڕۆپی کۆرە و یە کێکە لە ناودارترین و پڕفرۆشترین کتێبە کانی ئەمریکایە. بۆ یە کە م جار لە ساڵی 2014 بە زمانی ئینگلیزی بڵاو کراوە تە وە ، دواتر لە ماوە ی چوار ساڵدا بۆ 25 زمانی جیهانیی وە رگێڕدراوە و بە زمانی کوردییەوە دەبێت بە 26 زمان. (شیر و هە نگوین) کتێبێکی سادە و دڵگیرە پێکە وە ، چێژ و ئازارە کانی مرۆڤبوون و مێیینە بوون، بە زمانێکی شیعریی لە کە مترین وشە دا بە هاوئاهە نگی چە ندان هێڵکاریی جوان دە گێڕێتە وە. کتێبخانەی یادگار ساڵی 2018 لە دووتوێی 200 لاپەڕەدا ئەم کتێبەی چاپ و بڵاو کردۆتەوە. مرواریی تاقانە ئەم کتێبە کۆمەڵێ تێکست و یاداشتە لە نووسینی توانا ئەمین، لە دوو توێی 400 لاپەڕەدا کتێبخانەی گۆڵدن بووک لە ساڵی 2019دا چاپی کردووە. کتێبەکە تێڕامانێکی فەلسەفیانەیە لە ئینسان و دەوروبەر بەڵام بە زمانێکی سادە و شیعریانە، بە شێوەیەک هەمووان بتوانن تێی بگەن. نووسەر لە بارەی ئەم بەرهەمەوە بە ڕۆژنامەی ئاوێنەی وتووە: ئەم کتێبە بۆ دوو ئاست دابەش دەبێ، ئاستێکیان نزیک لە ژیانی ڕۆژانە و خەمە جڤاکی و ئینسانییە گشتییەکانە کە هەر کەسەمان هەمانە. بە چاوێکی کونپشکیانەوە دەپرسێ پارە چییە؟ پەیوەندی و خیانەت چین؟ موڵکایەتی چیە؟ خۆشەویستی چییە؟ تەنیایی چییە؟ شار چییە؟ دڵ چییە؟ خوداپەرستی چییە؟ و هتد... ئاستی دووەم کە بۆ من گرنگترینیانە؛ ئاستێکە بڕێ زیاتر دەڕوات، ئەویش پرسە یونڤێرساڵی و وجودییەکانە وەک ئینسان؛ گاهێ عیرفانی و گاهێ گومانکارانە دەپرسێ: ئێمە بۆ هەین، لە کوێوە هاتووین، کێ ئێمەی دروست کردوە، ئەم شتانە بۆ وان، ئەوانەی دەمرن دەچن بۆ کوێ، ئازار بۆ هەیە؟ ژیان چییە؟ مەرگ بۆ هەیە؟ و هتد... سەرجەمی لاپەڕەکانی ئەم کتێبە لە لایەن هونەرمەند (چینەر عوسمان)ەوە نیگارڕێژ کراوە و بۆ هەر بابەتێک سکێچێکی دروست کردووە، ئەمەیش پتر کتێبەکەی هەمەڕەنگ و ڕەونەقدارتر کردووە.


"ژنانی سەركەوتوو لە هەناوی نەهامەتییەوە"خانمانی كەركوك چیرۆكی سەركەوتنی خۆیان بڵاودەكەنەوە\nكەركوك/ 10ی ئایاری 2022/ ژمارەیەك لەو خانمانەی كەركوك كە لە چوارچێوەی كتێبێكدا چیرۆكی سەركەوتنی خۆیان دەگێڕنەوە. فۆتۆ: كاروان ساڵحی\n"ئیش نەما نەیكەم، نەهامەتی نەما نەیچێژم... رۆژێك لە ئارایشتگا شاگرد بوم، رۆژێك لە دوكانی فرۆشتنی جلوبەرگ و رۆژێكیش لە دایەنگە"، تولین سەلام فایەق بڕیاریدا پڕۆژەیەكی تایبەت بە خۆی هەبێت و لەوەشدا سەركەوتوو بوو، بەڵام بە چەندین نەهامەتیدا تێپەڕی.\nلە مەراسیمێكدا 10ی ئایار، چیرۆكی 17 ژنی سەركەوتوی كەركوك لە چوارچێوەی كتێبێكدا بڵاوكراوەیە، ئەو خانمانە لەو ژنانەن بە تواناو پێداگری خۆیان و بە نەهامەتی زۆردا تێپەڕبون تا بون بە كارو پیشەی خۆیان، تولین سەلام یەكێك بوو لە چیرۆكەكانی نێو كتێبەكە.\nتولین دوای تەواوكردنی ئامادەیی بازرگانی، هاوسەرگیری كردووە و بۆ پەیداكردنی بژێوی ژیان هاوشانی هاوژینەكەی كاری كردووە. بەهۆی ئەوەی بارودۆخی داراییان زۆر خراپ بووە، وەك خۆی دەڵێت.\n"سەرەتا لە دوكانی فرۆشتنی جلوبەرگدا كارمدەكرد، دواتر لە ئارایشتگایەك و پاشان لە باخچەیەكی ساوایان".\nدوای حەوت ساڵ لە ژیانی هاوسەرگیری منداڵێكیان دەبێت و لە دوای ئەوەوە بیردەكاتەوە كە دەبێت پڕۆژەیەكی تایبەت بەخۆی هەبێت.\n"بیرمكردەوە لە چێشتخانەیەكی بچوكدا نانی بەیانی پێشكەش بكەم، بۆ ئەوەش شەقامی قودس-م لە كەركوك هەڵبژارد، پڕۆژەكە ئێستا زۆر سەركەوتووە و خۆم خاوەنی كارەكەمم"، تولین سەلام وتی "بەڵام بە نەهامەتی زۆردا تێپەڕبوم".\nبیرمكردەوە لە چێشتخانەیەكی بچوكدا نانی بەیانی پێشكەش بكەم\nیەكێك لەو نەهامەتییانەی كە لە دوای كردنەوەی پڕۆژەكەی روبەڕوی تولین بۆوە، هاككردنی پەیجەكەی بوو، "لەگەڵ بردنی 400 وێنەی خێزانیم، هەڕەشەیان كرد ئەگەر پارە نەدەم، وێنەكان بڵاودەكەنەوە و پەیجەكەم پێنادەن"، تولین وتی "لەگەڵ هاوسەرەكەم بڕیارماندا بڕە پارەیەكیان پێدەبن، ئەوەش لەپێناو وێنە و پەیجەكەشم كە تیایدا رێكلامم بۆ پڕۆژەكەم دەكرد"، بەڵام ئەو نەچووە ناو وردەكاریی ئەوەی چۆن وێنەكان بردراون و بۆچی سكاڵای نەكردووە. وتی "گرنگە ئەوەیە كۆڵندەیەت و ئەو شتانە سارددنەكەنەوە".\nهەرچۆنێك بێت تولین، سەرەڕای ئەو نەهامەتییانە ئێستا پڕۆژەیەكی تایبەت بەخۆی هەیە و وەك خانمێكی سەركەوتوی كەركوك چیرۆكەكەی لە نێو كتێبی (ناجحات من رحم المعاناە) بڵاوكرایەوە.\nكەركوك/ 10ی ئایاری 2022/ رەفل عوبەیدی، یەكێك لە خانمە سەركەوتووەكانی كەركوك. فۆتۆ: كاروان ساڵحی.\nئەو كتێبە بەشێكە لە پڕۆژەیەكی رێکخراوى کوردستان بۆ چاودێریکردنى مافەکانى مرۆڤ، كە تیایدا هانی گەنجان بەتایبەت خانمان دەدات كۆڵنەدەن و بەربەستەكان لە بەدیهێنانی خەونەكانیان رایاننەگرێت.\nپڕۆژەكە لە پارێزگاكانی كەركوك، نەینەوا، دیالە، سەڵاحەدین و ئەنبار ئەنجامدەدرێت كە خۆی لە چەندین چالاكیدا دەبینێتەوە، چالاكییەكەی كەركوك راهێنانی 40 كوڕ و كچ بوو بۆ دۆزینەوە و چاوپێكەوتن بوو لەگەڵ 17 خانی سەركەوتووە، ئەوەش بەپێی وتەی سەمیرە خالید، سەرپەرشتیارى پڕۆژەكە.\nئەو خانمانەی لە كتێبەكەدا چیرۆكەكانیان گێڕاوەتەوە لە هەموو نەتەوە و ئایینەكانی شارەكە بون، بۆ نمونە تولین سەلام توركمانە.\nمهتاب ماجد کاکەیی، یەكێكی ترە لەو خانمانەی چیرۆكی خۆی گێڕاوەتەوە، بە (كەركوك ناو)ی وت "لە منداڵییەوە حەز و خولیام بۆ میوزیك و ژەنینی ئامێر میوزیكییەكان هەبوو، بۆیە خوێندنەكەم هەر لەو چوارچێوەیەدا بوو، سەرەتا پەیمانگەی هونەرە جوانەكانم لە كەركوك تەواوكرد، دواتر كۆلێژی هونەرم لە سلێمانی خوێند".\nمیهتاب دوای تەواوكردنی خوێندن، بیری لەوە كردەوە ببێتە خاوەن پڕۆژەیەكی تایبەت بەخۆی، بۆیە فێرگەیەكی میوزیكی لە كەركوك كردەوە.\nكەركوك/ 10ی ئایاری 2022/ میهتاب كاكەیی، یەكێك لە خانمە سەركەوتووەكانی كەركوك. فۆتۆ: كاروان ساڵحی.\n"پڕۆژەكە سەركەوتووە، ئەوانەی خوازیارن فێری ئامێرە میوزیكییەكانیان بكەم، لە هەموو تەمەنێكن، دەمەوێت لەو كتێبەدا بڵێن كە هیچ شتێك ناتوانێت ببێتە رێگر لە بەدیهێنانی خەونەكان، ئەگەر پێداگری لە بەدیهێنانی بكەیت"، میهتاب زیاتر وتی "تانەی كۆمەڵگە ناتوانێت ژنان رابگرێت".\nسیڤا حیکمەت ئیسحاق، لە ئایینی كریستیان و یەكێكی تر لە پاڵەوانانی كتێبەكە، دەڵێت بە نەهامەتی زۆردا تێپەڕبووە، لەوانەش لە تەمەنی 16 ساڵیدا بەبێ خواستی خۆی هاوسەرگیری لەگەڵ كەسێكدا پێكراوە كە سەرباز بووە و خاوەن پێداویستی تایبەت بووە. دوای چەند ساڵێك جیابۆتەوە.\n"رێگری لێدەكردم بخوێنم، دەیوت دەبێت وازبهێنیت، بەڵام من خەونی ئەوەم هەبوو خوێندن تەواوبكەم، سەرەتا ناچاربوم دەست لە خوێندن هەڵبگرم، بەڵام دواتر بڕیارمدا دوای خەونەكەم بكەوم".\nرێگری لێدەكردم بخوێنم، دەیوت دەبێت وازبهێنیت\nسیڤا دوای جیابونەوەی، دەچێتەوە خوێندن، بەشی فەلسەفە لە كۆلێژی ئاداب تەواو دەكات و ئێستا یەكێكە لە چالاكوانەكانی كۆمەڵی مەدەنی و داكۆكیكردن لە مافی ژنان.\nپڕۆژەی بڵاوكردنەوەی چیرۆكی ژنانی خاوەنكار و سەركەوتوو لە كەركوك، نیشاندانی توانای گەنجانە بۆ ئەوەی ببێت بەوانەیەك بۆ ئەوانەی خەونی بەدیهێنانی خەونەكانیان هەیە، وەك سەمیرە خالید، سەرپەرشتیاری پڕۆژەكە بە (كەركوك ناو)ی وت.\nكەركوك/ 10ی ئایاری 2022/ هەوار فارس، یەكێكی تر لە خانمە سەركەوتووەكانی كەركوك. فۆتۆ: كاروان ساڵحی.\nسەمیرە وتی "ئەو 40 گەنجەی كە كتێبەكەیان ئامادەكردووە، پێشتر خول و كۆرسی چۆنیەتی دروستبونی تیم و نوسینی پڕۆپۆزەل و كاری رێكخراوەییان بینیوە، نوسینی كتێبەكە بەشێك بووە لە چالاكییەكی ئەو كۆرس و خولانە".\nئەو پێنج پارێزگایەی پڕۆژەكەی تێدا ئەنجامدراوە، لە حوزەیرانی 2014 بەشێكی یان تەواوی پارێزگاكە كەوتە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی ئیسلامی لە عیراق و شام (داعش)، كە ژنان یەكێك بون لە قوربانییەكانی دەستی ئەو رێكخراوە چەكدارییە.\nئەو 17 خانمە، لە ڕێی سۆسیال میدیا و بەدواداچونی مەیدانییەوە دۆزراونەتەوە و چاوپێكەوتنیان لەگەڵداكراوە.\n"بەداخەوە لەم شارە ئافرەتی سەركەوتومان زۆر زۆرە، بەڵام کۆمەڵگە رێگەى پێنەداون دەربکەون، دەمانەوێت لە داهانودا كاری زیاتر بكەین بۆ دەركەوتنی خانمانی سەركەوتوی كەركوك تا وەك هاندانێك چیرۆكەكانیان بۆ خەڵكی تر بڵاوبكەینەوە و ئەوانیش بەربەستەكانی بەردەمیان تێكبشكێنن"، سەمیرە خالید وایوت.


هەرێمی کوردستان و عێراق لە رێککەوتن نزیک دەبنەوە\n10:06 - 07/06/2022\nهەرێمی کوردستان و عێراق لە رێککەوتنی کۆتایی سەبارەت شایستە داراییەکانی هەرێم نزیک دەبنەوە، کەی ئێن ئێنیش وردەکاری دانوستانەکانی نێوانیان ئاشکرا دەکات و سەرۆكی دیوانی چاودێریی دارایی هەرێمیش دەڵێت راپۆرت و کۆنوسەکان لەلایەن هەر دولاوە پەسەندکران و رەوانەی هەر دو حکومەت کراون تا لە داهاتویەکی نزیکدا رێکارەکان تەواو بکەن.\nبۆ رێککەوتنی کۆتایی لەبارەی شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستان، جارێکی دیکە شاندی حکومەتی هەرێم سەردانی بەغدادی کردەوە و لەگەڵ بەپرسانی حکومەتی عێراقی کۆبوەوە، سەردانی شاندەکە بۆ ئاڵوگۆڕ کردنی داتا و زانیارییە لە هەردو لایەندا، لەبارەی سەردانەکەیانەوە خالید هادی چاوشلی سەرۆكی دیوانی چاودێریی دارایی هەرێم کە یەکێک بوو لە ئەندامی شاندەکە، بە کەی ئێن ئێنی راگەیاند: لە کۆبونەوەکدا کۆنووسی کۆتایی تیمی چاودێری دارایی هاوبەشی هەرێم و حکومەتی فیدڕاڵ خرایەڕوو، کە سێ بابەت لە خۆ دەگرێت کە بریتین لە ، داهاتە نانەوتیەکان، میلاک و خەرجییەکانی هەرێمی کوردستان بۆ ساڵی 2021.\nوێڕای ناکۆییەکانی رابردوو دواجار هەرێمی کوردستان و عێراق لە سەر حساباتی کۆتایی هەرێمی کوردستان رێککەوتن بەڵام بەوتەی سەرۆكی دیوانی چاودێریی دارایی هەرێم، لە کۆتا کۆبونەوەشدا هەر دولا تێبینی و راسپاردەیان بە یەکداوە تا دەزگا پەیوەندیدارەکان ڕەچاو و جێبەجێی بکەن ، ئەمە جگلەوەی هێشتا داهاتە نانەوتییەکان ماون پۆلێن بکرێن.\nدوای سەردانەکەی شاندی هەرێم، دیوانی چاودێری دارایی عێراق و هەرێمی کوردستان، کۆنوسەکانیان رەوانەی هەر دوو حکومەت کردوە و چاوەڕوان دەکرێت لە داهاتویەکی نزیکدا رێکارەکان تەواو بکرێت، سەبارەت بە هەنگاوەکانی داهاتووی نێوان هەر دوو حکومەتی عێراقی و حکومەتی هەرێمی کوردستانیش خالید هادی بە کەی ئێن ئێنی وت، بەشێکی دیکەی کونوس و وردبینەکان پەیوەستە بەساڵانی رابردو کە لە ساڵی 2004 تا 2020 لە خۆدەگرێت بەڵام تا ئێستا حکومەتی هەرێم رەزامەندی نەداوە تا ئەو رێکارانە دەست پێ بکەین هەر کات رەزامەندی درا وەک چاودێری دارایی ئامادەیین، جەختیشیکردەوە، ئەو وردبینەی ئێستا کراوە لە مێژودا هەرگیز لە نێوان هەردو حکومەت نەکراوە.\nهەرێمیی کوردستان و عێراق لە کاتێکدا دەیانەوێت رێککەوتن بکەن کە عێراق چاوەڕوانی پەسەندکردنی یاسایی بودجەیە، بە پێی وتەی ئەندامانی شاندەکەی هەرێمی کوردستان، لە دۆخەدا تەنها دەتوانرێت گفتوگۆ لەبارەی ساڵانی ئایندەوە بکرێت، چونکە بۆ یاسای بودجەی 2020 و 2021 حکومەتی هەرێم جگە لە ڕێککەوتن رێگە چارەیەکی دیکەی نیە، سەبارەت بە یاسایی نوێی بودجە و بەشی هەرێمی کوردستان، چادوێری دارایی و بەرپرسانی هەرێمی کوردستان داوایانکردوە لەگەڵ کۆی خەرجی عێراقدا خەرجی هەرێمی کوردستانیش وەربگیرێت چونکە ئەگەر خەرجی هەرێمیش وەک خەرجی عێراق هەژمار نەکرێت، ئەوا شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستان کە بە 12،67 ملیارد دینارە لە یاسادا دیاریکراوە، کەم دەکات هەر بۆیە هەرێمی کوردستان دوای وربینی لە عێراق کردوە.\nحکومەتی هەرێم لەسەر شایستە داراییەکانی نیگەرانە و سەرۆكی دیوانی چاودێریی دارایی هەرێمیش دەڵێت چەند تێبنیەکمان بە بەغداد وتووە چونکە جگە لەو پارانەی رەوانەی هەرێم کراوە چەند بڕە پارەیەک لەبەرامبەر فرۆشتنی سەربەخۆی نەوت لەسەر حکومەتی هەرێم تۆمارکراوە، هەروەها بەشێکی دیکەشی تایبەتە بە قەرزی تی بی ئای و ئەو قیستانەی هەرێم وەریگرتون\nلەبارەی شێوازی هەژمارکردنیشیانەوە باسیلەوەکرد، ئەو حساباتە عێراق کردویەتی، کە 250 هەزار بەرمیل نەوتی بە نرخی سۆمۆ کۆردوەتەوە لەگەڵ قەرزی تی بی ئای و ئەو شەش قستەی رەوانەی هەرێم کراون کە ترلیۆنێک و 200 ملیار دینارە ئەمە جگەلەوەی سەرجمیان کۆکراونەتەوە لەگەڵ داهاتیە نەوتیەکان کە بەشی خەزێنەی فیدراڵییە بەراورد دەکرێت لەگەل ئەو رێژەی 12،67 لە یاسادا هەیە ئەگەر زیاتر بوو بە‌غداد قەرزاری هەرێم دەبێت، ئەگەر کەمتریش بێت ئەوا بە پێچەوانەوە.\nئەم هەنگاوە نوێیانە وەک بنەمایەک بۆ دروستکردنی پەیوەندییەکی نوێی دارایی لەنێوان ھەردوو حکومەتی هەرێمی کوردستان و عێراق لێکدەدرێتەوە، بۆیە چاوەڕوان دەکرێت لە ئایندەیەکی نزیک دوای ناکۆکیەکی دورودرێژ هەر دو حکومەت بگەنە رێککەوتن.\nخالید هادی چاوشلی سەرۆكی دیوانی چاودێریی دارایی هەرێمی كوردستان، بە کەی ئێن ئێنی راگەیاند: دوای ئەوەی شاندی هەرێمی کوردستان سەردانی بەغدادی کرد، کۆنووسی کۆتایی تیمی چاودێری دارایی هاوبەشی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدڕاڵ خرایەڕوو، کە سێ بابەت لە خۆ دەگرێت کە بریتین لە ، داهاتە نانەوتیەکان، میلاک و خەرجییەکانی هەرێمی کوردستان بۆ ساڵی 2021.\nباسلەوەیشکرد، ئەگەرچی چاودێری دارایی هەردوولا لەسەر کۆنوس و حساباتی کۆتایی هەرێمی کوردستان رێککەوتوین بەڵام چەند تێبینی و داواکارییمان نوسیوە کە لایەنێکمان پێمان وایە هەڵەی تێدا کراوە و زۆرینەی تێبینەکانیش تێبینی هونەرین ئەوەیش لە پێناوی ئەوەی دامودەزگا پەیوەندیداروەکان رەچاو و جێبەجێ بکەن، ئەمە جگلەوەی هێشتا داهاتە نانەوتییەکان ماون پۆلین بکرێن.\nئاماژەی بۆ ئەوەیشکرد، هەردوو دیوانی چاودێری دارایی ئەو کۆنوسەیان رەوانەی هەردوو ئەنجومەنی وەزیرانی کردوە و چاوەڕوان دەکرێت داهاتویەکی نزیکدا رێکارەکان تەواو بکەن.\nلەبارەی هەنگاوەکانی ئانیدەش ئەوەیخستەڕوو، بەشێکی دیکەی کونوس و وردبینەکان پەیوەستە بەساڵانی رابردو کە لە ساڵی 2004 تا 2020 لە خۆدەگرێت بەڵام تا ئێستا حکومەتی هەرێم رەزامەندی نەداوە تا ئەو رێکارانە دەست پێ بکەین هەر کات رەزامەندی درا وەک چاودێری دارایی ئامادەیین، جەتیشتکردەوە، ئەو وردبینەی ئێستا کراوە لە مێژودا هەرگیز لە نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراقی نەکراوە.\nسەبارەت بە یاسای بودجەش باسیلەوەکرد، هەرێمی کوردستان دەتوانێت گفتوگۆ لەبارەی ساڵانی ئایندەوە بکات بەڵام سەبارەت بە یاسای بودجەی 2020 و 2021 ئەوە حکومەتی هەرێم ناچارە پێوەی بابەت بێت و مەجالی گفتوگۆی تێدا نەماوە.\nسەبارەت بە بەشی هەرێمی کوردستانیش لە بودجەی گشتی عێراق، سەرۆكی دیوانی چاودێریی دارایی هەرێمی كوردستان ئاماژەی بۆ ئەوەکرد، شایستەی دارایی هەرێم 12،67 ملیارد دینارە کە لە یاسادا دیاریکراوە، کە لە کۆی گشتی خەرجی عێراق وەردەگرێت، ئەوەیش ئەگەر خەرجی هەرێم وەرنەگرێت ئەوە لە بەرژەوەندی هەرێمی کوردستان نیە، بۆیە ئێستا بۆ رێک کردنەوەی بەشی هەرێم داوامان کردوە عێراق وردبینی بکات.\nسەبارەت بە نیگەرانیەکانی هەرێمی کوردستانیش رونیشکردوە، لەسەر شایستە داراییەکانی هەرێم چەند تێبنیەک هەیە چونکە جگە لەو پارانەی رەوانەی هەرێم کراوە چەند بڕە پارەیەک لەبەرامبەر فرۆشتنی سەربەخۆی نەوت لەسەر حکومەتی هەرێم تۆمارکراوە، هەروەها بەشێکی دیکەشی تایبەتە بە قەرزی تی بی ئای و ئەو قیستانەی هەرێم وەریگرتون، ئەو حساباتەش عێراق کردویەتی، کە 250 هەزار بەرمیل نەوتی بە نرخی سۆمۆ کۆردوەتەوە لەگەڵ قەرزی تی بی ئای و ئەو شەش قستەی رەوانەی هەرێم کراون کە ترلیۆنێک و 200 ملیار دینارە ئەمە جگەلەوەی سەرجمیان کۆکراونەتەوە لەگەڵ داهاتی نەوتیەکان کە بەشی خەزێنەی فیدراڵییە بەراورد دەکرێت لەگەل ئەو رێژەی 12،67 لە یاسادا هەیە ئەگەر زیاتر بوو بە‌غداد قەرزاری هەرێم دەبێت، ئەگەر کەمتریش بێت ئەوا بە پێچەوانەوە دەبێت بەڵام ئەم ئەرکە ئەرکی وەزارەتی دارایی هەر دوو لایە\n2201 جار خوێندراوەتەوە