حەربیە :سەرجەم ناوچەکانی باشووری ڕۆژئاوای کەرکوک لەژێر کۆنترۆڵی ئاسایشیدان » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nفەریق ڕوکن سەعەد حەربیە فەرماندەی ناوەندی ئۆپراسیۆنە پێشکەوتووەکان لەکەرکوک،ئەمڕۆ ھەینی،دووپاتیکردووە،\nسەرجەم ناوچەکانی باشووری ڕۆژئاوای کەرکوک لەژێر کۆنترۆڵی ئاسایشیدان.\nحەربیە لەلێدوانێکی تایبەت بۆ ئاژانسی ھەواڵی عێراقی(اەع) ڕایگەیاند"لەسەرەتای دەستپێکردنی ئۆپراسیۆنەکانی بارەگای پێشکەوتووی کەرکوک سەرجەم ناوچەکانی باشووری ڕۆژئاوای کەرکوک کەوتە ژێر کۆنترۆڵی ئاسایشیدا"،ئاماژەیشیدا"ھێزە ئەمنییەکان لەو ناوچانەی لەلایەن تیرۆرستانى داعشەوە داگیرکرابوو پێشڕەوی کردووە،بۆیە ھیچ حاڵەتێکی تەقیینەوە یان بۆردوومانکردن یان کردەوەی تیرۆرستی لەم ناوچانە بوونیان نییە،ھەروەھا"ھاوکاریش ھەیە لەلایەن ھاوڵاتیانەوە لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکان وحەشدی شەعبی".\nڕوونیشیکردەوە"ھەندێک لەگوندەکان بێبەشن لەخزمەتگوزاری ئاو وڕێگاوبان،ئەمەیش بۆتە ڕێگر لەبەردەم گەڕاندنەوەی ئاوارەکانی ھەندێک لەگوندە زۆر دوورەکان کەدەکەوێتە لێواری زنجیرە چیای حەمرین"،دووپاتیشیکردەوە"دوای گەڕاندنەوەی ئاوارەکان بۆ گوندەکانی خۆیان ودابینکردنی خزمەتگوزاری بۆ پارێزگای کەرکوک ،وکێڵاندنی زەوییەکان لەلایەن جووتیاران لەژمارەیەک لەو گوندانە لەئێستادا ناوچەکانی باشووری ڕۆژئاوای کەرکوک سەقامگیرە وئەو ئاوارانەی کەماون بەئارامی دەگەڕێنەوە".


رێگاي ئێوه رامياري » شووناسی کوردانی سوریا\nله هه‌فته‌ی ڕابردوو به‌شار ئه‌سه‌د سه‌رۆكی ڕژێمی به‌عس سووری له دیداری ڕۆژنامه‌وانی له‌گه‌ڵ میدیایه‌كی ڕووسی ئاشكرای كرد، كورده‌كان پێشتر و ئێسته‌یش بۆیه ناسنامه و ڕه‌گه‌زنامه‌ی سوورییان پێ نه‌دراوه، چونكه ئه‌وان ئاواره‌ن له سووریا و به‌هۆی هێرشی توركه‌كان بۆ سه‌ریان ڕوویان له سووریا كرد و ئێمه‌یش میوانداریمان كردوون، ڕه‌تیشی كرده‌وه هیچ پرسێك به ناوی كورد له سووریا بوونی هه‌بێت و گوتی ئه‌وانه گرووپێكن كه بۆ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مه‌ریكا كار ده‌كه‌ن و ئه‌و ناونیشانه به‌كارده‌هێنن، به‌ڵام له بنه‌ڕه‌تدا له سووریا كێشه و دۆزێك به ناوی كورد بوونی نییه.\nله‌باره‌ی ده‌سه‌ڵاتی كورد له ڕۆژهه‌ڵاتی فورات و مامه‌ڵه‌كردنیشی له‌لایه‌ن دیمه‌شقه‌وه، به‌شار ئه‌سه‌د دووپاتی كرده‌وه، كه پێویسته ئه‌وان به ته‌واوی دوژمنداری توركیا و ئه‌مه‌ریكا ڕابگه‌یه‌نن، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن له‌گه‌ڵ ئێمه له‌سه‌ر ناوچه‌كه بگه‌ن به ڕێككه‌وتن، به هیچ شێوه‌یه‌ك ڕێككه‌وتنیان له‌گه‌ڵ ناكه‌ین، ئه‌گه‌ر ئه‌وان بۆ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مه‌ریكا كار بكه‌ن و هه‌ڵوێستێكی ڕوون و نیشتمانییان نه‌بێت، ئه‌گه‌ریش بۆ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌وان كار بكه‌ن، ئه‌وا خیانه‌ت له سووریا ده‌كه‌ن و به هیچ شێوه‌یه‌ك قبووڵی ناكه‌ین، هه‌موو ئه‌و گرووپانه‌ی له‌گه‌ڵ بیانییه‌كان له شار و ناوچه جیا جیاكانی سووریا كار ده‌كه‌ن، به لای ئێمه‌وه خیانیان له‌گه‌ل و خاك و نیشتمانه‌كه‌یان كردووه و ئه‌و ناوه‌یشیان لێ ده‌نرێ له ئێسته و داهاتوویش دا.\nلەڕاگه‌یه‌نراوێکدا كه واژووی 31 حزبی نێو خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری دیموكراتیكی له‌خۆگرتووه و تێیدا هاتووه، ئه‌وجۆره له بیركردنه‌وه‌یه هۆكاری سه‌رجه‌م كاره‌ساته‌كانه‌وه و كۆسپ و ته‌گه‌ره‌یه‌كی گه‌وره‌یه، بۆ ئه‌وه‌ی كێشه‌كان به گفتوگۆ و دانوستاندنی سیاسی چاره‌سه‌ر بكرێن و ڕێگری بكرێ له ڕژانی زیاتری خوێنی هاووڵاتییان و ده‌ربه‌ده‌ربوون و ماڵوێرانیان.\nئه‌و حزبانه‌ی ڕۆژئاوای كوردستان ئه‌وه‌یشیان ڕاگه‌یاندووه، كه ئه‌و پێكهاتانه خه‌ڵكی ڕه‌سه‌نی ناوچه‌كه‌ن و كاتێكیش ڕژێم له ژێر سته‌می تیرۆر ناوچه‌كانی جێهێشت، ده‌ستمان دایه چه‌ك و هاوشانی یه‌كتر له خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری دیموكرات ڕووبه‌ڕووی تیرۆریستان بووینه‌وه و به بیركردنه‌وه‌ی جۆراوجۆر و گرووپه هه‌مه‌جۆره‌كانی تیرۆر شه‌ڕمان كرد و ناوچه‌كانمان له تیرۆر پاكك كرده‌وه.\nئیبراهیم موسلیم ئه‌ندامی لیژنه‌ی دیموكراتی سووری له‌وباره‌وه بۆ ڕۆژنامه‌ی “العربی الجدید” گوتی، لێدوانه‌كانی سه‌رۆكی ڕژێمی سووریا دژی كورد، له ئه‌نجامی فشاره‌كانی ڕووسیا بووه له‌سه‌ر ڕژێم، وه‌ك به‌شێك له پرسی یه‌كلاكردنه‌وه‌ی دۆخی ئیدلب و ڕێككه‌وتنی نێوان توركیا و ڕووسیا، چه‌ند ڕۆژێك پێش قسه‌كانی ئه‌سه‌د نوێنه‌ری دیمه‌شق له نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان توركیای به ده‌وڵه‌تێكی پشتیوانی تیرۆر ناوبرد و دواتر به‌رپرسانی دیمه‌شق دووپاتیان كرده‌وه كه دوژمنداری له نێوان سووریا و توركیا نییه، ئه‌مه گۆڕانكارییه له سیاسه‌تی دیمه‌شق و پێشبینی ده‌كرێ ڕێككه‌وتنی نهێنی و ژێربه‌ژێر له نێوان هه‌ردوولا به پشتیوانی ڕووسیا واژوو بكرێ، بۆ ئه‌وه‌ی ڕووبه‌ڕووی كورد ببنه‌وه.\nبرچسب ها : ئەمریکا , باکووری سوریا , پەکەکە , پەیەدە , تێرۆر , رووسیا , سوریا , هەسەدە , یەپەگە


سه‌ید سه‌دڕ: ده‌بێت جیاوازی له‌نێوان ئاشتیخوازان و تێكده‌ره‌كان بكرێت\nالأحد 19 كانون ثاني 2020 - 20:46\nسه‌ید موقته‌دا سه‌دڕ سه‌ركرده‌ى ڕه‌وتى سه‌دڕى ،ئه‌مڕۆ یه‌كشه‌ممه، داوایكردوه جیاوازی له‌نێوان ئاشتیخوازان و تێكده‌ره‌كان بكرێت.\nسه‌ید سه‌دڕ له‌په‌یامێكدا كه له‌ئه‌ژماری تایبه‌تی خۆی له‌تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی تویته‌ر بڵاویكرده‌وه رایگه‌یاند، "پێویسته خۆپیشانده‌ران پابه‌ندی ئاشتیخوازانه بن و دوربكه‌ونه‌وه له‌به‌كارهێنانی توندوتیژی و نه‌بنه هانده‌رێك بۆ دروستبونی شه‌ڕی ناوخۆ".\nسه‌ید سه‌دڕ پابه‌ندبونی خۆشی به بڕیاری حكومه‌ت بۆ رێگریكردن له‌سه‌رهه‌ڵدان و دروستبونی شه‌ڕو ئاڵۆزی دوپاتكردوه‌ته‌وه‌و داوایكردوه، جیاوازی له‌نێوان ئاشتیخوازان و تێكده‌ره‌كان بكرێت و هاوكات رێگریش له‌به‌شداری حه‌شدی شه‌عبی بكرێت له‌خۆپیشاندانه‌كان، بۆئه‌وه‌ی ناوبانگی ئه‌و هێزه خراپ نه‌بێت چونكه به‌شداریكردنیان كاریگه‌ری له‌سه‌ر ناوبانگیان دروستده‌كات.


كۆیە، لە ڕووداوێكی هاتووچۆدا كەسێك گیانی لەدەستدا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/07/06 - 5:14 PM\nلە ڕووداوێكی هاتووچۆدا لەسەر ڕێگەی كۆپە- هەولێر، شەش كەس بوونە قوربانی.\nعەقید زاهیر محەمەد، بەڕێوبەری هاتوچۆی كۆیه لەو بارەیەوە ڕایگەیاند” كاتژمێر دووی پاش نیوەڕۆیی ئەمڕۆ لەسە ڕێگەی ھەولێر ـ كۆیە، ڕووداوێكی ھاتووچۆ لەنێوان ئۆتۆمبێلی ئۆپترا تایبەت ـ ئۆتۆمبێلی نیسان دەبل ڕوویدا”.\nبە وتەی بەڕێوەبەری هاتووچۆی كۆیە”لەئەنجامی ڕووداوەكەدا، هاوڵاتیەك گیانی لەدەستدا و پێنچ ھاوڵاتی تر برینداربوون”.\nعەقید زاهیر محەمەد، هۆكاریی ڕووداوەكەی بۆ بۆ تیژڕەوی و پابەندنەبوون بەڕێنماییەكانی هاتوچۆ گەڕاندەوە.\nرووداوى هاتووچۆكۆیەهەرێمی كوردستانهەولێر،\nهەولێر؛ڕووداوێكی هاتووچۆ چوار قوربانی لێكەوتەوە


بڕیارە عێراقییەکان گەندەڵی و دیموکراسی بەیەکەوە بپێچنەوە\nخۆپیشاندانى گۆڕەپانەکانى عێراق بە مەبەستى لێپرسینەوە لە گەندەڵکاران و هەموارکردنى دەستور و گۆڕینى سیستەمى سیاسى عێراق لە پەرلەمانیەوە بۆ سەرۆکایەتى و چەند داخوازیەکى تر کە پەیوەندی بە ژیان و گوزەرانى هاوڵاتیانەوە هەیە، بەردەوامن.\nدەسەڵاتدارانى عێراق بۆ کۆتایی هێنان بە خۆپیشاندانەکان و چۆڵکردنى گۆڕەپانەکان چەندین هەوڵ و تەقەلایان دا، بەڵام هەمووى بێ ئەنجام مایەوە و هاوڵاتیان سور بوون لە سەر داواکاریەکانیان و بگرە داواکارى تریشى هاتە سەر , لەوانە نەهێشتنى نفوزى ئێران لە عێراق و دادگایی کردنى بەپرسانى حکومى و ئەفسەرانى ئەمنى کە تۆمەتبارن بە کوشتن و بریندار کردنى خۆپیشاندەران، کار گەیشتە دەست لە کارکێشانەوەى سەرۆک وەزیران عادل عەبدولمەهدى، بەڵام خرۆشانى جەماوەرى لە گۆڕەپانى تەحریر و شارەکانى ترى ناوەڕاست و باشورى عێراق کۆتایی نەهات و بەردەوامى هەیە .\nبڕیارە خۆپیشاندەران کە خۆیان بە نوێنەرى ڕاستەقینەى گەلى عێراق لەقەڵەم دەدەن لە ڕێگاى داخوازیەکانیانەوە لایەنە عێراقیەکان ناچار بکەن بە هەموار کردنى دەستور و گۆڕینى سیستەمى سیاسى عێراق و کەمکردنەوەى ڕێژەى گەندەڵى، ئەویش بە دادگایی کردنى گەندەڵکاران و گەڕانەوەى سەرمایەکانیان بۆخەزێنەى دەوڵەت، واتا لە یەک کاتدا گەلى عێراق چاوی لەوەیە دیموکراسى و گەندەڵى بە یەکەوە بپێچێتەوە و لە کۆڵ خۆى بکاتەوە.\nڕیچارد هاس سەرۆکى ئەنجومەنى پەیوەندیەکانى دەرەوەى ئەمریکا لە تویتەر بە شێوەیەکى تەنز ئامێز چریواندویەتى و دەڵێ، عێراق و دیموکراسى لەگەڵ یەک پێک نایەنەوە. ئەو تویتەى هاس ئاماژەیەکى ڕوونە کە داهاتووى دیموکراسى لە عێراق ناڕوونە، ئەگەرچى داوای گۆڕینی سیستەمی سیاسیش بکرێت، بەڵام ڕوونە ئەو داواکاریە لە لایەن ئەجێندایەکى سیاسى دژە دیموکراسى خزێنراوەتە ناو داخوازیەکانى خۆپیشاندەرانەوە لە بەر ئەوەى خۆپیشاندەران هەمووى شارەزاى دەستور و جۆرەکانى سیستەمى سیاسى نین، چونکە پرسى دەستور و سیستەمى سیاسى تەنها شارازا و پسپۆڕانى ئەو بوارە دەتوانن قسەى لە بارەوە بکەن و بڕیار لە چۆنیەتى و جۆریەتى دەستور و سیستەمى سیاسى بدەن.\nدەستورى عێراق بە پێى ئەو هەڵسەنگاندنەى لە لایەن پسپۆڕانى دەستوریەوە بۆى کراوە باشترین دەستورى رۆژهەڵاتى ناوینە کە بنەماکانى دیموکراسى تیایدا چەسپێنراوە کە خۆى دەبینێتەوە لە سیستەمێکى پەرلەمانى فیدراڵى، هەروەها ماف و ئازادیەکان بە ڕوونى دەستنیشان کراون، بەڵام ئەوەى دیموکراسیەتى لە عێراق لەکەدار و ناشیرین کرد، پشکپشکێنەى لایەنە سیاسیەکانى عێراق بوو کە لە پشتى دیموکراسیەوە حەز و ویستە سیاسیەکانیان بە دەست هێناوە. لە هەمان کاتدا بە هۆى ئەو دابەشکاریەوە دەزگا پەیوەندیدارەکانى پەیوەست بە ڕوو بەڕوو بونەوەى گەندەڵى نەیانتوانیوە بە ئەرکى خۆىان هەڵسن و لێپێچینەوە لە گەندەڵکاران بکەن.\nداخوازى گۆڕینى سیستەمى سیاسى لە پەرلەمانیەوە بۆ سەرۆکایەتى بە بیانووى ئەوەى یەک کەسى خاوەن دەسەڵات دەتوانێ عێراق لەو فرەکوێخاییە ڕزگار بکات و بەرەو کەنارى ئارامى و خۆشگوزەرانى ببات، هەڵەیەکى گەورەیە و لە ئەگەرى جێبەجێکردنى ئەو داخوازیە، ڕەنگە عێراق بباتەوە زەمەنى پێش ٢٠٠٣ کە دیکتاتۆریەت حوکمى عێراقى دەکرد. بۆیە گرینگ و پێویستە بە شێوەیەکى هەستیار مامەڵە لەگەڵ داخوازى گۆڕینى سیستەمى سیاسیی عێراق بکرێ و هەوڵ بدرێ لە ڕێگاى ڕاگەیاندنەوە خۆپیشاندەران هۆشیار بکرێنەوە کە دەستور و سیستەمى سیاسى عێراق هۆکارى نەهامەتیەکانى گەلى عێراق نین، بەڵکوو دەرفەتێکى باشى داوەتە عێراقیەکان تا بتوانن مومارەسەى ماف و ئازادیە سیاسیەکانیان بکەن. بۆیە هەڵەیەکى گەورەیە گەل گەندەڵکاران و دیموکراسى بپێچێتەوە.


ململانێی زلهێزەکان و مەترسی و لێکەوتەکانی لەسەر کوردستانی عێراق – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 27, 2020 432 جار بینراوە 0 سەرنج\nلەدوای خەباتێکی دوورو درێژی سیاسی و جەماوەری و چەکداری لە کوردستانی عێراق، و قوربانییەکی زۆری گیانی، ئابوری، کۆمەڵایەتی،… هەرێمێکی سیاسی و دەستوری هاتۆتە بەرهەم، لە چوارچێوەی دەوڵەتی عێراقی فیدراڵدا، بە ناوی هەرێمی کوردستان- عێراق.\nگەندەڵی سیاسی، یاسایی، ئابوری، دارایی، کۆمەلایەتی،فەرهەنگی، کارگێری، ئەمنی وسەربازی،… زۆر بە فراوانی تەشەنەی کردووە و شۆڕ بۆتەوە بۆ ناو هەموو جومگە ودەسەڵات و دامەزراوەکانی هەرێم، تەنانەت وەک درم بەشێک لە چین و توێژەکانی کۆمەڵگاشی گرتووەتەوە.\n– هەرێمی کوردستان، هەرێمێکی دەستوری و یاساییە بەپێی مادەکانی (117، 118 119،) لە دەستوری عێراق، بەڵام ئەوەی لە ئارادایە هەرێمەکە، هەرێمێکی یەکگرتوو نیە، هەرێمەکە تا ڕادەیەکی زۆر، شوێنەواری دوو ئیدارەیی زۆر بە زەقی پێوە دیارە، و بەتەواوی لە ژێر دەسەڵاتی حیزبدایە، ولەلایەن حیزبەوە ئیدارە ئەدرێن.\n– ساختە وتەزویر ودەسكاریكردنی ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی کوردستان، ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، و ئەنجومەنی پارێزگاکان لە ھەڵبژاردنەكانی ساڵانی رابردوو، بووە بە كەلتوری لایەنە چەكدارەكانی ھەرێم و عێراق، لەبەر ئەوە گەندەڵی لە ھەڵبژاردنەكاندا، بووە بە دایکی هەموو گەندەڵییەکان لە هەرێمی كوردستان و عێراق.\n– شەڕی ناوخۆ و لێکەوتە سیاسیەكانی، و ئەو شێوازە لە هەڵبژاردنەکان، بوون بە ڕێگر لەبەردەم دروست بوونی دام و دەزگای نیشتمانی لە هەرێمی کوردستان. لەبەرئەوە لە ئێستادا، لە هەرێمی کوردستان حکومەتی نیشتمانی، هێزی چەکداری نیشتمانی، ئابووری نیشتمانی، پەروەردەو خوێندنی نیشتمانی و پەیوەندی نیشتمانی تەواو و ڕاسەقینەمان نیە، هەموو ئەو دەسەڵات و دامەزراوانەی ھەیە، لەلایەن حیزبە دەسەڵاتدارەکانەوە هەڵدەسوڕێن، وبۆ بەرژەوەندی هێزو لایەنە چەکدارەکان ئاڕاستە دەکرێن.\n2/ داگیرکردن و دەست بەسەردا گرتنی زەوی و کارگە و پرۆژەکانی حکومەت، بە نرخی زۆر رەمزی، لە لایەن کۆمپانیاکانی نۆکان، قەیوان، کارو ستێر،…\n3/ قۆرخ کردنی پرۆژە جۆراو جۆرەکانی پیشەسازی، بازرگانی، گواستنەوە و گەیاندن، بیناو نیشتەجێکردن ڕێگاوبان، نەخۆشخانە و دەرمان، پەروەردە وزانکۆ، سوتەمەنی، وەبەرهێنان، سیکیوریتی،… لەلایەن کۆمپانیاکانی کارگروپ و ستێرگروپ، نۆکان گروپ و قەیوان گروپ، ودەسەڵاتدارانی ھەردوولا.\n– لە هەرێم نزیکی(1،500،000) یەک ملیۆن و پێنچ سەد هەزار موچە خۆر هەیە، بە تەقدیر نزیكی یەك ملیون چوارسەد ھەزاری لە میلاكاتی ھەرێم زیادە، وبۆ ئامانجی كەسیەتی وحیزبی دامەزراون.\n– لەم یەک ملیۆن و پێنچ سەد هەزارە، بە ئیعترافی حکومەتی هەرێم زیاتر لە (650،000) شەش سەدو پەنجا هەزار موچە خۆری بندیوارە، و موچەی مانگانەیان نزیکی چوارسەدو پەنجا ملیۆن دۆلارە.\n– خەرجی دارایی بۆ دامەزراوەکانی هەرێم : بە تەقدیر زیاتر لە یەک لەسەر سێی خەرجی دارایی ئەو دامەزراوانە زیادەیە وبەھەدەر دەچێ، چونكە بۆ رازیکردن و ئامانجی حیزبی و کەسی دروست کراوە، بێگومان ئەویش مانگانە خەرجیەکی زۆری دارایی لێدەکرێت.\n– بەپێی زانیاری وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان (27) ملیار دۆلار قەرزارە، گەر ژمارەی دانیشتوانی هەرێمی کوردستان، (5،000،000) پێنج ملیۆن کەس بێت، بەو پێیە، هەر تاکێکی کۆمەڵ زیاتر لە (5000) پێنج هەزار دۆلار قەرزی دەکەوێتە سەر.\n– بەرزبونەوەی ڕێژەی هەژاری لە کوردستان، بەشێوەیەکی بەرچاو،…\nبەرزبونەوەی ڕێژەی کێشە کۆمەڵایەتیەکان، و ڕێژەی تاوانی کوشتن و دزین،…\nدابەزینی ئاستی پەروەردەو خوێندن، بەشێوەیەكی بەرچاو ،لە قوتابخانە وپەیمانگا وزانکۆکان،…\n– پشتگوێ خستنی بواری تەندروستی بە گشتی، ودابەزینی ئاستی خزمەتگوزاری تەندروستی لە دۆخی ئێستادا، كە پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنا بە فراوانی بڵاوبۆتەو لە عێراق وھەرێم وناوچەكە وجیھان.\n– کێشەی هەمیشەیی کارەبا، ئاو، لە زیاد بوندایە لە زۆربەی هەرە زۆری شارو شارۆچکەو گوندەکان.\n– دروست کردنی دامەزراوەکانی هەرێمی کوردستان، و دامەزراندنی فەرمانبەر و کارمەندەکانی لەسەر بنچینەی پێویستی و میلاکاتی ھەرێمی كوردستان نەبووە.\n– زیاتر لە (1/3) دامودەزگاکانی هەرێم، ئەوانەی ئەکەوێتە خوارەوەی هەر سێ دەسەڵاتەکە (یاسا دانان،جێبەجێکردن، دادوەریی)، دامودەزگای زیادن، دەسەڵاتدارانی هەرێم دروستیان کردووە، بۆ رازی کردن و کڕینی دەنگ، وبەدەست هێنانی پشتگیری دانیشتوان، و بۆ ئامانج ودەستکەوتی حیزبی. لە هەرێمی کوردستان بە دەیان دەستە و بەرێوەبەرایەتی گشتی و فەرمانگە، و قەزاو ناحیە و یەکەی ئیداری بەبێ پلان دروست کراوە، کە تێچووی دروست کردن، و خەرجی ساڵانەی بە سەدان ملیار دینارە.\n– لە هەرێمی کوردستان، نزیکی یەک ملیۆن و نیو موچە خۆر هەیە، بەڵام ئەم هەرێمە سەرلەبەری بە سەد هەزار فەرمانبەرو کارمەندی کارا بەڕێوە دەچێت، کە خەرجی وموچەی مانگانەی ئەم ژمارە زۆرە لە موچە خۆر، نزیکی یەک هەزار ملیار دینارە.\n– بە حیزبی کردنی دامودەزگاکانی هەرێم، هەر لە بەڕێوەبەری قوتابخانە، و فەرمانگە، ڕاگری کۆلێجەکان، سەرۆکی زانکۆکان،…، لە لایەن حیزبە دەسەڵاتدارەکانەوە دادەنرێت، و دەست تێوەردانی تێدا دەکرێت.\n– سەرەڕای هەموو ئەمانەش، دیاردەکانی بەرتیل (بەرتیل دان و وەرگرتن)، مەحسوبیەت و مەنسوبیەت، خزمایەتی و حیزبایەتی، بە شێوازێکی زۆر فراوان بڵاو بۆتەوە لەناو سەرجەم دامو دەزگاکانی هەرێمی کوردستان.\nبڵاوکراوەی پێشووپەرلەمانتارێكی گۆڕان لە بەغدا لەسەر مامۆستایانی وانەبێژ ڕەخنەی توند لە بریكاری وەزیری پەروەردەی سەر بەحیزبەكەی دەگرێت\nبڵاوکراوەی نوێترپارتی لەبارەی گۆڕانكاریە ناوخۆییەكانی ڕوونكردنەوەیەكی بڵاوكردەوە\nPosted on ئه‌یلول 27, 2020 0 415\nPosted on تشرینی یه‌كه‌م 3, 2020 0 885\nPosted on تشرینی یه‌كه‌م 18, 2020 0 2945\nPosted on ئه‌یلول 28, 2020 0 222


رۆبەرت فۆرد: كوردەكان باجی گەورەی ئەو متمانە زۆرە دەدەن بەئەمەریكا هەیانە\nوەرگێڕان‌و كورتكردنەوەی: لەتیف فاتیح فەرەج\nرۆبەرت فۆرد كۆتا باڵوێزی ئەمریكا لەسوریا لەچاوپێكەوتنێك باسی بارودۆخی چەند ساڵی رابردووی سوریاو هەوڵ‌و هەنگاوەكان دەكات لەبارەی چارەسەری ئەو وڵاتە.\nرۆبەرت فۆرد باڵیۆزی ئەمەریكا لەدیمەشق‌و یەكێك لەسیاسی‌و ئەكادیمییە ناسراوەكانی چەند ساڵی رابردوو لەرۆژهەڵات باسی ئەو هەڵەو كەموكوڕییانەش دەكات، كە ئەمریكا لەسوریا كردوویەتی، بەتایبەتی لەسەردەمی باراك ئۆبامای سەرۆكی پێشووی ئەو وڵاتە.\nهەروەها سەبارەت كورد رایگەیاندووە "ئەمەریكا كوردی بەس بۆ شەڕی داعش دەوێت‌و دواتر داكۆكیان لێناكات، لەبەرانبەر پەلاماری سوریاو توركیاو ئێران"، كە ئەوەش ناودەنێت "غەباوەتی سیاسی"، ئەوەشی راگەیاندووە، ئەوەی لەگەڵ كورد دەیكەین "نائاكارییەو هەڵەی سیاسییە".\nفۆرد پێیوایە ئەمەریكا پێشبینی ئەو پاڵپشتییە بەهێزەی ئێران‌و حیزبوڵڵای نەكردووە بۆ بەشار ئەسەدی سەرۆكی ئەمریكاو لاشیوابووە لەدوا جاردا ئەسەد لاواز دەبێت‌و ناچاری گفتوگۆ دەبێت‌و لەو بارەوە رایگەیاندووە"ئۆباما لێكدانەوەكانی دژی ئەسەد دروست نەبوون"، هەروەها باسی ئەوەش دەكات ئۆباما لەئەمەریكا لەژێر فشاری زۆری كۆماری‌و دیموكراتەكان‌و سورییە ئەمەریكییەكان‌و وڵاتە عەرەبییەكان هەندێك هەنگاوی دژی رژێمەكەی ئەسەد ناوە، دەنا ئەمەریكا لەبری رووخان لەساڵی 2013 لەگەڵ مانەوەی ئەسەد بووەو هەوڵیشیداوە بەهەندێك گۆڕانكاری ریشەیی لەدەسەڵاتەكەی ئەسەد ئۆپۆزسیۆن‌و ئەسەد گفتوگۆبكەن.\nئەوەشی راگەیاندووە "بەم زووانە رەنگە بچێتە ئەدلب، بچێتە قامیشلۆ، روسەكان بۆ ئەمە هاوكاری‌و یارمەتی دەدەن، لەوێش لەگەڵ توركیاو ئێران رێكدەكەوێت بۆ وێرانكردنی كورد".\nلەوەڵامی ئەوەدا ئەی ئەمەریكا پارێزگاری لەكورد ناكەن لەو كاتەدا، ئەوەی راگەیاندووە "بڕوا دەكەیت ئەمەریكییەكان لەقامیشلو شەڕبكەن، گوێت لێبووە، یان بیستوتە، بەرپرسێكی ئەمەریكی بڵێت دوای شەڕی داعش پارێزگاری لەرۆژئاوای كوردستان دەكەین".\nرۆبەرت جەختیشیكردووەتەوە، ئەمەریكا "پارێزگاری لەكورد ناكات دژی سوپای ئەسەد"، هەروەها رایگەیاندووە "ئەمەریكا كوردی بۆ رزگاركردنی رەققە دەوێت".\nناوبراو نمونەی ئەوەش دێنێتەوە، كە ئەمەریكا لەعێراق دژی سەدام چەندین ساڵ كوردی بەكارهێنا دوا، كە "كوردەكان هەڵەیەكی گەورە دەكەن بڕوایان بەئەمەریكا بێت، چونكە ئەمەریكا سوپای خۆی بۆ داكۆكی لەرۆژئاوای كوردستان بەكارناهێنێت بەشێوەی تەكتیك‌و كاتیش كوردی بۆ شەڕی داعش دەوێت".\nباسی رۆڵی گەورەی ئێران‌و روسیاش لەپشتگیری ئەسەدو هیلالی شیعی‌و بابەتگەلی دیكەش دەكات لەدوا جاریشدا رەخنە لەسیاسەتی ئۆباما دەگرێتەوە بەوەی "هیچ خیارێكی بۆ دۆناڵد ترامپی سەرۆكی ئێستای نەهێشتووەتەوەو تازە كاتەكەش درەنگە".\nوەزارەتی دارایی لەبارەی ئەو پارەیەی لەلایەن حکومەتی عێراقەوە بۆ موچە نێردراوە روونکردنەوەیەکی بڵاوکردەوە\nسیستمی پاشەکەوت لادەبرێت.....\nمەسعود بارزانی تۆمەتباری سەرەکی کێشەکانە\nزانیاری نوێ لەبارەی رێككەوتنی هەولێرو بەغدا لەسەر موچە\nبەزووترین کات پێداچوونەوە بە پاشەکەوتی مووچەدا دەکرێت\nسیروان بارزانی به‌رپرسی كۆڕه‌ك تیلیكۆم ده‌درێته دادگا\nپارتى لە هەولێر و دهۆك لەگەڵ پارێزگای موسڵ چوار بازگەی نایاسایی داناوە\nهێزەكانی توركیا ١٥ كیلۆ مەتر هاتوونەتە خاكی هەرێمی كوردستان\nتوركیا لە عفرین دەیان كوژراو و دیلی هەبووە\nعەبادی:داوا لە لایەنەكانی هەرێم دەكات چاودێری پرۆسەی دابەشكردنی موچەی فەرمانبەران بكەن\nحکومەتی هەرێم له‌سه‌ر ناردنی پاره‌كه‌ی به‌غدا روونكردنه‌وه ده‌دات\nسوپای تورك و چەتەكانی پەیكەری كاوەی ئاسنگەر لەعفرین دەشكێنن


کات 13/03/1394 157 بازدید\nکە لە ئۆتۆمبیلەکە دابەزی، شۆفیرەکە دەرگای پشتەوەی بۆ کردەوە و جانتاکەی دایە دەست. ئەمیش بە ئیشارەتی دەست سوپاسی کرد و لە باڵاخانەکەی بەردەمی رووانی. خانوویەکی قەدیمی بە دەرگایەک لە ناوەڕاستیدا و بەو پەنجەرانەوە کە وەک چاوی ماندوو، ساڵانی ساڵ بوو لە هەمان دیمەنی بەردەمی خۆیان دەڕوانی. دیمەنیش، دەشتێکی کاکی بە کاکی کە لەو دوورانە لە گەڵ ئاسۆ و لە گەڵ تیشکی ئێوارە ون دەبوو. بەو کۆمەڵە درەختە چنارەوە کە لەو بەر جادە خۆڵاوییەکە بە دەم نەرمەبای دەشتەوە نەرم نەرم خۆیان دەلاواندەوە.\nئارام لە دەرگاکەوە چووە ژوور، ئەو دەرگایەی بە سەریەوە ناوی “هوتێل رێبوار” لە چوارچێوەیەکی کۆنی ئاسنین دا خۆی دەنواند. لەو سەری ژوورەکە هوتێلدارەکە لە پشتی نیوەدیواری رسێپشونی بەردەمی راوەستابوو و خەریکی سەیرکردنی دەفتەرەکەی بەردەمی بوو، بە دیتنی مسافیری نوێ، سەری هەڵێناو لێی رووانی. ئارام ئەمیش لێی نزیک کەوتەوە:\nـ تکایە ژوورتان هەیە؟… بۆ چەند شەوێک دەمێنمەوە. گەر لە قاتەکانی سەرەوەیش بێت سوپاستان دەکەم.\nهوتێلدارەکە چاوێکی بە دەفتەرەکەی بەردەمی خۆیدا گێڕا:\nـ ژووری ژمارە ١۴ بەتاڵە،… بەڵێ تەنیا ئەم ژوورەمان هەیە، هەڵبەت لە قاتی دووهەمدایە (چاوێکی لێداگرت).\nئەم کە لە هۆکاری چاوداگرتنەکە نەگەیشت و تەنیا وەک عادەتێکی سەیری هۆتێلدارەکە لێکی دایەوە، دووای وەرگرتنی کلیلەکە لە پلیکانە کۆنەکان سەرکەوت و چووە قاتی دووهەم. بۆنی “کۆن” لە هەموو دیوارەکانەوە وەک ئاو دەدەڵا. لەوێ شوێن ژمارەکان کەوت، لە پێنجەوە دەستیان پێدەکرد. کەواتە دەبا هەشت ژمارە تێپەڕێنێ بۆ ئەوەی بگاتە ژووری ژمارە چواردە. دەستی کرد بە ژماردن: پێنج،… شەش،… حەوت،… هەشت،… یانزە،… دوانزە،… لێرەدا ئەگەرچی گەیشتە دەرگای دوواتر کە دەبا ژمارە سیانزەی بە سەرەوە بایە، بەڵام هیچ ژمارەیەکی نەدی. کەمێک راوەستا و لە دەرگاکەی رووانی. بیری کردەوە رەنگە ژمارە سیانزە لە قاتی سێهەمە و هەر بەو پێیەیش ژوورەکەی ئەو چواردە، بەڵام نا، دەرگای ئەولاترە بە سەریەوە ژمارە “چواردە” خۆی دەنواند.\nـ “ژمارەکەی کەوتووە، خوا دەزانێ کەی کەوتووە و کەی ئەم خاوەنەیش کە من بەم چاوداگرتنانەوە دەیبینم چاکی دەکاتەوە!”\nدەرگای ژووری چواردەی کردەوە و چووە ژوورەوە.\nئەگەرچی ژوورەکە بچووک بوو و تەختی خەو و مێز و کورسییەکە کۆن و رەنگ هەڵبزرکاو دەیاننواند، بەڵام رەحەت خەوت، بە بێ ئەوەی خەبەری بێتەوە،… هەتا سبەی. ئەوەندە نەبێ کە جاروبارە هەستی دەکرد دەنگێک بە ئاستەم دەگاتە گوێی، دەنگێک وەک دووانی کەسێک لە گەڵ خۆی بە کاتی نیوەشەو.\nسبەی کە لە خەو هەستا، چووە خوارەوە. پێش ئەوەی ناشتا بکا، رووی کردە هوتێلدارەکە و گوتی:\nـ “وەک دوێنی وتم من چەند شەوێک دەمێنمەوە. ئێرەم هەڵبژاردووە چونکە شوێنێکی بێدەنگ و دوور لە قەرەباڵغییە.”\nهوتێلدارەکە وەک بڵێی باوەڕ بە مشتەرییەکەی ناکا، چاوێکی تری داگرتەوە و گوتی:\nـ “هۆکار بۆ ئێمە گرینگ نیە بەڕێز!”\nـ “شوێنە کۆنەکان لە ژیان و سەردەمی ئەمڕۆدا هەمیشە سەرنجڕاکێشن،… لانیکەم بۆ من. بە تایبەت گەر دەشتێکی کاکی بە کاکی ئاوەهاش بە دەمییەوە بێت، بەو چنارانەوە کە دەڵێی خاڵی دەستپێکی جوڵەن بەرەو بێکۆتایی،… بێکۆتایی ئەوبەر!”\nهوتێلدارەکە، کە سەرەتا لەم رستانە نەگەیشت و چاوداگرتنەکانی خۆی لە بیرچووببووەوە، نیگاکانی زەق بوونەوە و کەمێک سەرسوڕماوانە لە مشتەرییەکەی رووانی. لە دڵی خۆیدا گوتی “کەواتە ئەمەیان فەرق دەکا،… رەنگە هونەرمەند یان نووسەرێکی… دەوڵەمەند.”\nراستی بۆ چووبوو. مشتەرییەکەی لە شارێکی گەورەی دوورەوە دەهات. جل و بەرگ و یەخە سپییەکەی و ئەو گۆچانە گران قیمەتەی بە دەستییەوە بوو بە جوانی ئەمەی دەردەخست. نازانێ بۆچی دوێکە زۆر سەرنجی ئەمەی نەدابوو.\nلە دووای ناشتا بە گۆچانەکەیەوە کە زۆر هێزی سەرنەدەدا و دەڵێی تەنیا بۆ گۆڕینی رواڵەت بوو، وەدەرکەوت. سەرەتا بۆ ئەوبەری جادەکە بۆ لای چنارەکان و ئەوسا کەمێک بە دەشتەکەدا بە تەنیشت گەنمەجاڕ و سەوزەڵانی و ئەو جۆبارە گچکەدا کە لە شوێن کەوتنی وەڕەز بوو. هەوای ئێرە ئارامییەکی سەیری پێدەبەخشی.\nشەو، دیسان چووەوە ژوورەکەی خۆی. دیسان بزربوونی ژمارە سیانزە سەرنجی راکێشایەوە. پەشیمان لەوەی کە بۆچی لە هۆتێلدارەکەی نەپرسیبوو، کەمێک لە بەر دەرگاکەدا وەستا. هەستی بە هاتوچووی کەسێک کرد، بە جێ هەنگاوەکانی. گوێی بە دەرگاکەوە نا، ئا، جوڵەی ئارامی کەسێک هەست پێدەکرا. لای خۆی گوتی “حەتمەن ئەم ژوورە بۆ شتی تر کەڵکی لێوەردەگرن،… بۆ وێنە وەک عەمبار، یان،… یان وەک…” مێشکی وشەی تری لە خۆی نەگرت.\nنیوە شەو بە دەنگێکی غەریب خەبەری بووەوە. سەرەتا هەستی کرد دەنگەکە لە دەرەوە دێت، لە دەشتەوە. وەک کەسێک لە ناو چنارەکانەوە، بەڵام نا، دەنگەکە لە تەنیشتەوە بوو. جوانتر لە تاریکیی ژوورەکەدا گوێی هەڵخست. دەنگەکە لە ژووری ژمارە سیانزەوە دەهات. گوێی بە دیوارەکەوە نا. کەسێک قسەی دەکرد،… توڕە،… دەهات و دەچوو.\nترسێک لێی نیشت. بێگومان هیچ کرێکارێکی هوتێل ناتوانێ لەم کاتەی شەودا بەو شێوەیە بە دەنگی بەرز بدوێ و خەو و ئارامیی ئەوانی تر واتە لە مشتەرییەکان بزڕێنێ. دەنگەکە هەتا خۆر هەڵهات درێژەی کێشا.\nبۆ سبەی لە دووای ناشتا، رووی کردە هۆتێلدارەکە. باسی دوێ شەوی بۆ کرد. گوتی:\nـ “دوێ شەو پێم وابێ کەسێک لە ژووری ژمارە سیانزە کیشەی هەبوو، تا رۆژ بووەوە قسەی دەکرد و دەهات و دەچوو و هاواری دەکرد،…”\nهوتێلدارەکە، کە روخساری ماندووی بەرامبەرەکەی سەرنجی دەقۆستەوە، چاوێکی لێداگرت و گوتی:\nـ “ژووری ژمارە سیانزە؟! ئێمە لێرە ژوورێکی وەهامان نیە، ئەوەی هەمانە ژوورێکە لە نێوان ژووری دوانزە و چواردە کە هیچ ژمارەیەکی لە سەر نیە. تازە، ژوورەکەیش بەتاڵە، قەت بە کرێی نادەین. ژوورێکی چۆڵ چۆل،… ساڵانی ساڵە چۆڵە!”\nلەم کاتەدا دەرگای هوتێلەکە کرایەوە و مشتەرییەکی تازە هاتە ژوورەوە. هوتێلدارەکە بەناچار لە قسەکردن دەستی کێشایەوە و، رووی کردە کەسە غەریبەکە.\nـ “زەحمەت نەبێ ژوورێکم دەوێ بۆ ئەم شەو،… تەنیا بۆ ئەم شەو.”\nـ “بە داخەوە نیمانە، هەموو ژوورەکان گیراون.”\nـ “بەڵام دەبێ چارێکم بکەی، نزیکترین هوتێلی تر بە چەندین کیلۆمتر دوورە و، جگە لەمە خۆت دەزانی رۆژی یەکجار سەیارە بە ئێرەدا تێدەپەڕێ،… دەبێ چارێکم بۆ بکەی!”\nـ “بە داخەوە ناتوانم، کە ژوورمان نەبوو چت بۆ بکەم؟”\nئەم هەڵیدایەو و گوتی:\nـ “ژووری ژمارە سیانزە،… ئەو ژوورە خۆ بەتاڵە! با ژمارەیشی پێوە نەبێ!”\nبە شوێن درکاندنی ئەم رستانەدا دەستبەجێ پەشیمان بووەوە. لە بیری نایەت لە ژیانیدا وەها جڵەوی خۆی لەدەست دابێ و، ئاوا بێ بیرکردنەوە و کتوپڕ شتی درکاندبێ. ئەویش لە کاروباری خەڵکی تردا.\nهوتێلدارەکە کە چاوەڕوانی ئەم قسانە لە لایەن مشتەرییەکەیەوە نەبوو و لە لای وەک دەخالەتکردنی بێ جێ لە ئیش و کاری خۆیدا لێکی دەدایەوە، زۆر زیرەکانە بەری بە تووڕەیی خۆی گرت و رووی کردەوە مشتەرییە تازەکەی و چاوێکی لیداگرت و گوتی:\nـ “عەرزم کردی، بە داخەوە نیمانە! جگە لەمە، گەر پێ هەڵگری بۆ ئێوارە دەگەیتە هوتێلێکی تر!”\nمشتەرییەکە چاوەکانی لە نێوان هۆتێلدارەکە و ئەودا هات و چوو. وەک بڵێی چاوەڕێی پشتیوانی لێدەکرد، ئەوەی کە دیسان باسی ژوورە بێ ژمارەکە بکاتەوە. ژوورێک چۆڵ بوو، بە بێ ئەوەی کەسێکی تێدا بێ. چاوەڕووانی بێسوود بوو. سەرئەنجام بە بێ ئەوەی شتێک بڵێ جانتاکەی هەڵگرت و رۆیشت. دەرگاکەی وەها توند پێوەدایەوە کە چەند لەتە گەچێک کەوتنە خوارەوە. خاوەن هۆتێلەکە لە ژێر لێوەوە چەند جوێنێکی حەواڵە کرد.\nشەو دیسان دەنگەکە هاتەوە. دیسان تەپەی هەنگاو و دیسان تووڕەیی. ئارام لە ناو جێگاکەی هەستاو و پاش کەمێک گوێ گرتن بە دیوارەکەوە، بە ژماردە هاتە کۆریدۆرەکەوە. چەند دڵۆپ ئەرەق بە نێوچاوانییەوە دەبریقایەوە. لە بەردەمی دەرگای ژووری ژمارە سیانزەدا راوەستا. دەستی بۆ دەستگیرەکە برد. ئەگەرچی دەیزانی داخراوە، بەڵام نەخوازراو سوڕاندی. دەرگاکە کرایەوە! ترسێکی قورس لە خۆی گرت. ویستی بکشێتەوە، بەڵام هەنگاوەکانی لە خۆی ئازاتر بوون. دەرگاکە بە قەد پانتایی شانەکانی کرایەوە. رووانی. بە پێچەوانەی چاوەڕوانییەکانی، لە ژوورەکە جگە لە تیشکی مانگە شەو کە لە پەنجەرە چڵکن و کۆنینەکەوە خۆی بە ژوورەوەدا دەکرد، هیچ تیشکێکی تر بەدی نەدەکرا. دەرگاکەی تەواو خستە سەر پشت. ئەوسا لە سووچی ئەوبەر ژوورەکە بە دەستی راستی خۆیدا کەسێکی بینی. کەس؟ نا، کەس نەبوو. شتێک بوو وەک ژمارە، جوانتر لێی وردبووەوە،… ژمارەیەک وەک سیانزە،… ئا، ژمارە سیانزە بوو. پاڵی بە دیوارەکەوە دابوو و ورد ورد لەمی دەڕوانی کە ئیستاکە لە ناو ژوورەکدا بوو و سەیری ئەوی دەکرد.\nمابووەوە چ بکا، بڕواتەوە دەر، یان بچێتە ژوورەوە، یاخود هەرلەوێدا راوەستێ. چاوەکانی ژمارە سیانزە دەبریسکانەوە، وەک چاوە پشیلە. ئەوسا دەنگێک وتی:\nـ “وەرە ژوور،… وەرە!”\nچووە ژوورەوە. دەرگاکەی لە پشت سەری خۆی پێوەدا.\nـ “یەکەم جارە لە دووای ساڵانی ساڵ ئەبینم کەسێک جورئەت ئەکا و ئەم دەرگایە دەکاتەوە. ئەبێ کەسێکی ئاسایی نەبی.”\nـ “خۆشم تیایا ماوم باوەڕ بە ئارەقەی لەشم بکەم یان بە هەنگاوەکانم.”\nـ “نیعمەتێکە لە دووای ساڵانی ساڵ بتوانی لە گەڵ کەسێک بدوێی. وەڕەز بووم لە قسەکردنەکانم لە گەڵ خۆم.”\nـ “کەواتە ئەم ژوورە بەتاڵ نیە. کەسێک (کەسەکەی بە دەنگێکی نزمتر گوت) تێیدا دەژی. ئەویش ژمارەکەی. کە خاوەن ماڵ لە ماڵدا ژیا ئیتر دەرگا کراوە نیە بۆ کەسی تر.”\nـ “بەڵام من نامەوێ لێرە بژیم، من ئەبێ بە سەر دەرگاکەوە بم، وەک هەموو ژمارەکانی تر. ئێرە بۆ من زیندانە. تێئەگەی!… زیندانە. من زیندانی کراوم.”\nـ “باشە بۆ لێرەی؟… کێ تۆی هاویشتووەتە ژوورەوە؟”\nـ “چیرۆکێکی دوورو درێژە،… هەر ئەوەندەت پێ ئەڵێم کە لەم ژوورەی منا ساڵانی ساڵ لەمەوبەر کچێکی گەنج وون بوو، لە دووای ئەوە پیاوێکی تیا کوژرا، ئیتر دووای ئەوە ئەم بەڵایە بە سەر منا هات. وتیان گوناحی ژمارەیە، ژمارە سیانزە نەحسە و تەواو، ئەبێ بسڕێتەوە!”\nتێیدا مایەوە چی بڵێ. چاوێکی تری بە ژوورەکەدا گێڕا. تییشکی مانگ نەرم نەرم دەکشا.\nـ “بەڵام ژوورەکە ون نەبووە، باشتر بڵێم ژمارەکە ون نەبووە. من دوێکە کاتێک بە شوێن ژوورەکەی خۆمدا دەگەڕام بە بێ ئەوەی هیچ ژمارەیەک بە سەر ئەم دەرگاوە بێت، زانیم ژووری ژمارە سیانزەیە، خۆبەخۆ بە زمانمدا هات.”\nـ “جا ئەوان تێدەگەن،… جا ئەوان تێدەگەن؟”\nلێرەدا بە پەلە هات و خۆی بە سەر قاچەکانی ئەمدا خست.\nـ “تکایە،… تکایە قسەیان لە گەڵ بکە. بەڵکوو تێبگەن…”\nئەم کەمێک راما. هەستی بە دەستە ساردەکانی ژمارە سیانزە دەکرد. سەیری پشتی کوڕی کرد. گوتی:\nـ “پرسیار ئەوەیە کە لە دووای داخستنی ئەم ژوورە چی روویدا،… داخۆ…”\nـ “لە دووای منیش لە ژوورەکانی تریشا خەڵک ون دەبوون و دەکوژران، بەڵام قەت ئیتر نەیانوت خەتای ژمارەکانە،… خەتای حەوتە، چواردەیە یان دوو. وتیان ئەبێ بە شوێن هۆکاری ترا بگەڕێین. بۆ پێیان وایە من گەمژەم و لەم شتانە ناگەم.”\nکتوپڕ هەستایە سەرپێ، گەڕایەوە بۆ سووچەکەی خۆی و ئەوسا گوتییەوە (ئەمجارە بە دەنگێکی سارد):\nـ “ئەزانی گوناحی من ئەوەیە کە شتەکان ئەزانم. من وەک ژمارەکانی تر گەلحۆ نیم، هەم شتەکان ئەبینم، هەم تێیان ئەگەم و هەم لەبیرم ئەمێننەوە. جگە لەوە کە چاوم لێ مۆڕئەکەنەوە بۆ ئەوەی لە بیریان کەم، هێشتا لەبیرم ناچنەوە. رەنگە تاوانی یەک و سێ بێت کە لە پاڵ یەکترابوونیان ئەبێتە هۆی ئەم خەسڵەتە لە منا. یەک رائەوەستێ و سێ بەو سێ قوللاپەوەی شتەکان زۆر بە قایمی رائەگرێ،… رەنگە هی ئەمە بێ،… ئەمە،… راوەستان و راگرتن.”\nئەم بیری لەو مشتەرییە کردەوە کە ئیستاکە رەنگە هەر بەڕێوە بوو و نەگەیشتبووە هۆتێلەکەی تر. وەک بڵێی ژمارە سیانزە بیرەکەی خوێندبێتەوە:\nـ “ئەو پیاوە نەک تەنیا نەگەیشتووەتە شوێنی مەبەست بەڵکوو ئیستا کوشتوویانە و سەروماڵیان بردووە. رەنگە تۆ بڵێی ئەمەیش گوناهی منە، گوناهی منە چونکە من سیانزە بووم و ئەو نەیتوانی لێرە بمێنێتەوە. سەیرکە! شتەکان چۆن بە ناوی منەوە تەواو ئەکەن! لەو بیابانەیش دا هەر تاوان تاوانی منە! هههه.”\nبۆ سبەی پاش ناشتا، رووی کردە هۆتێلدارەکە و گوتی کە ئەو ئیتر دەبێ بڕوا. کابرای هۆتێلدار بە سەرسوڕمانەوە لە سیمای ماندوو و ئاڵۆزی مشتەرییەکەی رووانی و، ئەمجارە بە بێ ئەوەی چاوی لێدابگرێ، گوتی:\nـ “دەزانم،… دەزانم، گوناهی ئەوە،… تاوان تاوانی ئەوە، ئەو ژمارە نگریسە. بە هەموو جۆرێک زەرەرم لێدەدا،… بە هەموو جۆرێک، من دەبێ یەکجار بۆ هەمیشە لە دەستی رزگارم بێ،… چاری دەکەم، چار…”\nکاتێک مینی بووسەکەی ئەو رۆژە هات و ئەم سوار بوو و دوورکەوتەوە، لە ناو تەپ و تۆزی سەیارەکەدا کە وەک مار بە سەر جادە خۆڵاوییەکدا رادەخوشا، بیری کردەوە:\nـ “چلۆن دەیەوێ لە دەستی ژمارە سیانزە قوتاری بێ،… چلۆن؟”


فەرەنسا، داوا لە ئەمریکا دەکات لە عیراق و ئەفغانستان بمێنێتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/11/13 - 9:30 PM\nوەزیری دەرەوەی فەرەنسا، ڕۆژی هەینی ڕایگەیاند؛ داوا لە ئەمریکا دەکەین هێزە سەربازییەکانی لەئەفغانستان و عیراق نەکشێنێتەوە .\nئاژانسی ڕۆیتەرز، بڵاویکردووەتەوە؛ هەفتەی داهاتوو مایک پۆمپیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دەچێتە پاریس و لەگەڵ، جان ئێف لودریان هاوتا فەرەنسییەکەی کۆدەبێتەوە و پاریسیش پرسی مانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە عیراق و ئەفغانستان لەگەڵ بەرپرسە ئەمریکییەکە تاوتێ دەکات.\nهاوکات وەزیری دەرەوەی فەرەنسا رایگەیاندووە، جەنگ دژ بە تیرۆر و پەڕگیرە ئیسلامییەکان لە ناوچەکەدا هێشتا کۆتایی نەهاتووە و وڵاتەکەشی داوا لە ئەمریکا دەکات لە عیراق و ئەفغانستان پاشەکشە نەکات.\nبڕیارە ڕۆژی دووشەممەی ئەم هەفتەیە، مایک پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بێتە پاریسی پایتەختی فەرەنساو لەگەڵ هاوتا فەرەنسییەکەی لودریان و ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆک کۆماری ئەو وڵاتە، سەبارەت بە پرسی پاشەکشەی هیزەکانیان لە ئەفغانستان کۆببێتەوە.\nئەمریکا لە ژێر بەندی ڕێککەوتننامەیەکدایە، کە پابەندی کشانەوەی هێزەکانی دەبێت تا مانگی ئایاری 2021 ، کە لە میانی گفتوگۆکانی ئاشتی لەگەڵ حکومەتی ئەفغانستان لەدەوحەی پایتەختی قەتەر لەسەری ڕێککەوتبوون.\nئەفغانستانبنکەی سەربازیی ئەمریکاعیراقفەرەنسا\nلەجەلال بەگەوە بۆ ئیبراهیم تاتڵیسەس؛ پلانی سەد ساڵەی تورک بۆ داگیركاركردنی ئاواز و موزیكی كوردی


به‌هه‌زاران سه‌رباز و راوێژکارى سه‌ربازیى بیانى له عێراق و هه‌رێمى کوردستاندا بونیان هه‌یه\nتائێستا له چوارچێوه‌ى دوو هاوپه‌یمانێتیدا هێزه بیانییه‌کان له عێراقدا له ئه‌رکدان، هه‌ریه‌که‌له ناتۆ و هاوپه‌یمانێتى نێوده‌وڵه‌تى دژبه داعش.\nله پێش ده‌رچوونى بڕیارى ده‌رکردنى هێزه بیانییه‌کان له عێراق، هێزه‌کانى ناتۆ له عێراقدا ژماره‌یان ٥٠٠ سه‌رباز بوو به‌ڵام سه‌ره‌تاى ئه‌مساڵ بڕیارى زیادکردنى ژماره‌که‌یان درا.\nهاوپه‌یمانى نێوده‌وڵه‌تى دژبه داعش له رۆژى ١٠ى ئه‌یلوولى ٢٠١٤دا ئه‌مریکا بڕیارى پێکهێنانیدا بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه و له‌ناوبردنى داعش له هه‌ریه‌ک له عێراق و سووریا.\nهێزه‌کانى ئه‌مریکا وه‌ک سه‌رکرده و پێکهێنه‌رى هاوپه‌یمانى نێوده‌وڵه‌تى دژبه داعش ده‌ستپێشخه‌ربوون له وه‌شاندنى گورزى سه‌ربازیى له تیرۆرستانى داعش، له شه‌ڕى دژ به‌و رێکخراوه‌دا به هێزى سه‌ربازیى شه‌ڕکه‌ر هه‌م به فڕۆکه‌ى جه‌نگى و هه‌میش به هاوکارى لۆجستى و چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نى و هاوکارى مرۆیش بۆ هاووڵاتییانى عێراق و هه‌رێمى کوردستان له شه‌ڕه‌که‌دا به‌شداربوون.\nفه‌ره‌نسا یه‌که‌مین وڵات بوو که پشتیوانى بۆ ئه‌مریکا ده‌ربڕى به‌پێى داتاى فه‌رمى سوپاى فه‌ره‌نسا، ٢٠٠ سه‌رباز و راهێنه‌ر و مه‌شقپێکه‌رى له عێراقدا جێگیرکردووه که ١٦٠یان راوێژکار و راهێنه‌رن.\nوڵاتى به‌ریتانیا له چوارچێوه‌ى هه‌ردوو هاوپه‌یمانێتى نێوده‌وڵه‌تى دژبه داعش و ناتۆدا 100سه‌ربازى له عێراقدا هه‌یه، له ساڵى ٢٠٠٣ه‌وه تاوه‌کو ئێستا ١٧٩ سه‌رباز و ئه‌ندامى سوپاى به‌ریتانیا له عێراقدا کوژراون.\nهه‌روه‌ها به‌پێى داتا نافه‌رمییه‌کان ئه‌ڵمانیا له چوارچێوه‌ى هاوپه‌یمانى نێوده‌وڵه‌تى دژبه داعش ٥٠٠ سه‌رباز و راوێژکارى سه‌ربازیى له عیراقدا هه‌یه.\nهۆڵه‌نداش پێشتر ٦٠ سه‌ربازى له هاوپه‌یمانى نێوده‌وڵه‌تى دژبه داعش و ٢٠ سه‌ربازیشى له ناتۆ له عێراق و هه‌رێمى کوردستاندا هه‌بوو، که ئه‌رکیان راهێنان و مه‌شقپێکردنى پێشمه‌رگه و هێزه عێراقییه‌کانه له‌سه‌ر چه‌ند ته‌کنیکێکى شه‌ڕ و رووبه‌ڕووبوونه‌وه که به‌پێى داتاکانیان له سالى ٢٠١٥ه‌وه مه‌شقیان به نزیکه‌ى ١٠٠ هه‌زار پێشمه‌رگه و سه‌ربازى عێراقى کردووه.\nزانیارى زیاتر له‌وباره‌یه‌وه ...\nکه‌عبى داوا ده‌کات په‌له‌بکرێت له یه‌کلاکردنه‌وه‌ی دۆسیه‌ی بێسه‌روشوێنان و گۆڕه به کۆمه‌ڵه‌کان به‌وپێیه‌ی بابه‌تێکى مرۆیى و یاساییه\nلیژنه‌ى ناوچه‌کوردستانییه‌کانى ده‌ره‌وه‌ى ئیداره‌ى هه‌رێم پرسی جێبه‌جێکردنى رێککه‌وتنى هه‌رێم و به‌غدا له‌سه‌ر ئاساییکردنه‌وه‌ى دوخى شنگال ناوچه‌کانى تر تاووتوێ ده‌کات\nپڕۆژه‌ى ١٠٠ مه‌ترى سلێمانى کاره‌کانى بڕین و پڕکردنه‌وه ئه‌نجام ده‌درێ و بڕێکى زۆرى کارى کۆنکرێته‌که‌ى کراوه\nپڕۆژه‌ى ١٠٠ مه‌ترى سلێمانى.. پڕۆژه‌یه‌کى ستراتیژى له خزمه‌ت هاووڵاتیانى پارێزگاکه\nبایدن : کۆبوونه‌وه‌یه‌کى ئه‌رێنى و باشمان له‌گه‌ڵ سه‌رۆکى تورکیا ئه‌نجامداوه\nنرخی نه‌وت به‌رزده‌بێته‌وه\nمه‌سرور بارزانی په‌یامێك له باره‌ی ناردنی بودجه بڵاوده‌كاته‌وه\nعه‌بدوڵڵا حاجی مه‌حمود له‌گه‌ڵ لیژنه‌ی جێبه‌جێكردنی یاسای چاكسازی كۆده‌بێته‌وه\nمحه‌مه‌د حاجی مه‌حمود به‌شداری له كۆنفراسی پێشمه‌رگه دێرینه‌كانی حزبی سۆسیالیست ده‌كات\nمحه‌مه‌د حاجی مه‌حمود: پێویسته حكومه‌تی هه‌رێم به ڕه‌زاله‌ت ڕوو له به‌غدا نه‌كات


زانیاری - shahram\nفێركاری ئینتەرنێت و كۆمپیوتەر\nكەناڵەمان لە یوتوب\nسێكَۆشەی بەرمۆدا كە((سێكَۆشەی شەیتان)) ی بێ ئەلێن .\nناوجەیەكی ئاڵۆزە دەكەوێتە باكوری زەریای ئەتلەسی .\nلە ماوەی 200سالی رابردوو تاكو ئیستا زیاتر لە ((50)) كەشتی و((20))فرۆكە تیایدا وون بوون ,وەتاكوئیستا زیاتر لە ((1000))كەس كَیانیان لەدەست داوە .\nئەم ناوجەیەیە دەكەویتە سنوری ((فلۆریدا,بۆرتریكۆ,بەرمۆدا )).\nڕووبەرەكەی ((3,900,000))كم جواركَۆشەیە.\nهەركەشتیەك ئەكَاتە ئەوناوجەیە ئەكسەربەخشی ناردنی نامەكانی بە ڕادیۆ لەكاردەكەویت وخۆیشی بەشێویەكی ئاڵۆز وون دەبیت .\nتەنها لەسالی 1945 ((5))فرۆكە خەریكی مەشق بوون لەم ناوجەیە تیایداوون وبێ سەرو شوین بوون .\nوە هەندیكیان ئەلین شتەكان بۆ ئاسمان قووت ئەدات وە هەندیكیان ئەلین بۆ زیر ئەرز قووتیان ئەدات .\nئەوەی شایەنی ووتنە تاكو ئیستا كەس نەیتوانیووە بزانیت ئەمە هۆی جیە ..\nكە خوای كَەورە نەبیت كەسی تر نازانیت ...\nــ یەكەم كەس كەوا پێنووسی داری دۆزی یەوە هنری جو بوو ساڵی 1920 بوو .\nــ جون والكر ساڵی 1827 بیری لە دروست كردنی دەنكە شقارتە كردەوە .\nــ هوبرت بوس ساڵی 1901 گسكی كارەبایی داهێنا .\nــ دینیس بابان ساڵی 1696 پانكەی داهێنا .\nــ ریچارد كاتلنج ساڵی 1862 چەكی ڕەشاشی داهێنا .\nــ دیفید باشنیل غواصەی ژێر ئاوی دروست كرد لە ساڵی\nــ یەكەم كەس كەوا گەرمی پێو ترمومتری داهێنا زانا فهرنهایت بوو لە ساڵی 1724 دا بوو .\nــ ئەو 4 شارەی موسڵمانەكان بنیاتیان نا ئەمانە بوون (بصرە , كوفە, فسگاگ ,قیروان ) .\nــ شاری پاریس لە ساڵی 52 پ . ز دروست كرا .\nــ قەبارەی چاو ناگۆڕێت بە گەورەبوونی تەمەن بەڵام قەبارەی گوێ و لووت ناوەستن لە گەشە كردن .\nــ چاوی ووشتر مەل لە مێشكی گەورەترە .\nــ مانگا ئەتوانێ بە سەر پەیژەدا سەركەوێ بەڵام ناتوانێ لێ ی دابەزێ\nــ یەك یاردە یەكسانە بە 91,5 سم .\nــ ئۆرانۆلۆجیا لێكۆڵینەوەیە لە ئاسمان و چۆنێتی دروست بوونی بە ئامانجی تفسیر بۆ\nــ بایەقوش ئەتوانێ سەری بۆ هەردوولا وەرچەرخێنێ بە گۆشەی 270 پلە .\nــ ژمارەی بڕ بڕەكانی ملی زەڕافە یەكسانە بە ژمارەی بڕبڕەكانی ملی مرۆڤ .\nــ مانگا 57 كگم گیا و ئاو ئەخوات تا بتوانێ 454 گرام كەرە بدات .\nــ بۆنی مسك لە ئاسكی نێر لە ناوسكی دەرئەهێنرێ نەك لە خوێنەكەی لای هەندیەَ كەس وائەزانرێ\nــ ڕاو كردنی كەنگەر زۆر زەحمەتە لە بەرئەوەی ئەتوانێ لە دووری چەندین كیلۆمەترەوە بۆنی مرۆڤ بكات .\nــ مانگا ئێسقانی گەورە گەورەی هەیە و مانگا تەنها گیا ئەخوات ؟ ئەی باشە كالیسیۆمی لە كوێوە دەست ئەكەوێت وائێسقانی بەو شێوەیە بۆ دروست بووە بۆ زانیاریتان ئەو گژو گیایەی مانگا ئەیخوات\nكالیسیۆمی تێدا نیەو تەنها پۆتاسیۆمی تێدایە .\nــ ڕەنگی خوێنی كوللەی كێڵگە سپی یە .\nــ مێ یەی ئەستێرەی دەریا ڕۆژانە 200 ملیۆن هێلكۆكە دائەنێت .\nــ چینیەكان لە سەدەی 4 ی زاینی چایان دۆزی یەوە .\nــ ئەستێرەی دەریا ئەتوانێ گەدەی بهێنێتە دەرەوە بۆ ڕاو كردنی نێچیرەكەی .\nــ حلزون یەكجار لە ژیانیدا جووت ئەبێت وە ماوەی جووت بونەكەشیان 12 كاتژمێر ئەخایەنێت .\nــ سیسرك كاتێك بەر مرۆڤ دەكەوێت خێرا ئەچێتە كونێكەوە خۆی پاك ئەكاتەوە .\nــ بۆق ئەتوانێ 1 ساڵ بێخواردن بێ بەڵام مار 3 ساڵ ئەتوانێ خواردن نەخوات .\nــ لاشەی كرم لە 2000 ماسولكە پێك دێت بەڵام لاشەی مرۆڤ تەنها 700 ماسولكەی هەیە .\nئـەویـنـداری مـێـشـك دەیـكات، نـەك دڵ\nئەوانەی ئەویندار دەبن، زیاتر لەنێو دڵیاندا هەست بەو هەستە نەناسراو و سەرسووڕهێنەرە دەكەن، بەڵام لە ڕاستیدا ئەوە هەستێكە لە لایەن 12 بەشی تایبەت لە مێشك و پێش ئەوەی تەنانەت ئەو كەسە لە بارەی هەستەكەوە شتێك بزانێت، دروست دەبێت.\n(ستێفان ئۆرتێگۆ) یاریدەدەری مامۆستای دەروونناسی و دەمارناسیی زانكۆی (سیراكاس) لە نیۆیۆركدا پێی وایە مێشكی مرۆڤ پێش ئەوەی خۆدی مرۆڤ هەستی پێ بكات، ئەویندار دەبێت.\nچونكە مرۆڤ ناتوانێت درك بە چالاكبوونی بەشە تایبەتەكانی مێشكی خۆی بكات وەك ئەو كاتەی كە لێدانی دڵی زیاد دەكات یان هەست بە دڵەڕاوكێ دەكات. لەو كاتەدا مێشك تەنیا سیگنالێك بۆ جەستە دەنێرێت و، ڕایدەگەینێت كە: لێرەدا خەریكە شتێك ڕوو دەدات.\nلە ڕاستیدا ئەو هەستانەی لە جەستەدا دروست دەبن لەسەر مێشكدا كاریگەری دادەنێن و بەو شێوەیەیش سووڕێكی بەردەوام لە خۆشەویستی لە ناخی مرۆڤدا دروست دەبێت.\nواتە لەوانەیە ئەو هەستە یەكەم جار لە مێشكدا دروست بێت، بەڵام ئەو هەستە وەكوو ڕێگەیەكی جووتساید لە نێوان جەستە و مێشكدا بە بەردەوامی دەمێنێتەوە.\n(ئۆرتێگۆ) لە ڕێگەی سكەنی مێشكی ئەو كەسانەی ئەویندار بوون، توانیی 12 ناوچەی مێشك، كە لە ماوەی خۆشەویستیدا زۆر چالاك دەبن بدۆزێتەوە.\nئەو بەشانە بە هاوكاریی یەكتر (دۆپامین و ئێكسیستۆن و ئادێرنالین و واسۆپێرسین) بەرهەم دەهێنن. ئەوانە هەندێك هۆكاری كیمیاویین كە لەگەڵ هەستی خۆشی و دڵنیایی لە پێوەندی دان.\nبە ڕای ئەو تۆڕێكی زۆر ئاڵۆز لە مێشكدا هەیە، كە لە كاتی دروستبوونی هەستی ئەوینداری لە كەسێكدا سێ سیستەمی سەرەكی لەو تۆڕەدا چالاك دەبێت.\nئەو سیستەمانە بریتیین لە سیستەمی عاتفی و سیستەمی بزواندن و هاندان. سیستەمی بزواندن ئەو بەشەی مێشكە، كە لەو كەسانەی بەنگەمەنییش بەكار دەبەن، چالاكە. بەڵام (ئۆرتێگۆ) پێیوایە خۆشەویستی شتێكی گەورەتر لە هەستی خووگرتن بە بەنگەمەنییەكانە. ئەو هەستە پڕۆسەیەكی ئاڵۆزی مێشكە، كە دەكرێ بڵێین عەقڵانیشە.\nتوێژینەوەكانی پێشتر دەریانخستووە ناوچەكانی ناسینەوەی مێشك كە لە ڕێگەی خۆشەویستی دەورووژێن لەگەڵ وێناكردنی تاك لەبارەی خۆیەوە پێوەندییان هەیە. ئەوەیش بەشێكە لە مێشكدا، كە تێكچوونی هۆی تووشبوون بە هەندێك نەخۆشی وەك (ئانۆركسیا)ـی لێ دەكەوێتەوە. لەو نەخۆشییەدا مرۆڤ بە هۆی ئەو تێكچوونەوە بەردەوامە خۆی قەڵەو دەبێنێت و، بە هۆی نەخواردنی خۆراكەوە تووشی بەدخۆراكی دێت.\nبە پێی ڕاپۆرتی (ئێن.بی.سی)ـەوە توێژەران بڕوایان وایە لە ڕێگەی چارەكردن و باشتركردنی ئەو بەشە دەكرێت پێوەندیی تەندروست و درێژخایەنتر لە نێوان مرۆڤەكاندا دروست بكرێت\nەهێزترین رۆژنامەی ئەمریکا ئاشکرای دەکا :\nدونیای نوێ بەرێوەیە و\n...بەپێی نەخشەیەک کە لە رۆژنامەی نیویۆرک تایمز، The New York Times ی ئەمریکیدا بلاوبۆتەوە کە پرفرۆشترین رۆژنامەی ئەمریکیە، نەخشەی نوێی دونیا کێشراوە کە تیایدا باشوری کوردستان بۆتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ\nباکوری کوردستانیش بە بۆیەیەکی جیاواز رەنگ کراوە و ناونراوە بەشی کوردی تورکیا، سوریایش بۆتە سێ بەشی جیاوازەوە، هەروەک چەند وڵاتێکی دیکەیش لەوانە بەلجیکا و چین دەوڵەتی نوێیان تێدا دادەمەزرێ\nئەم نەخشەیەی نیویۆرک تایمز شایەنی گرنگیپێدانە چونکە ئەم رۆژنامەیە ژمارەیەک لە شارەزاترین و ئاگادارترین لێکۆڵەر و پسپۆرە سیاسیەکان کاری تێدا دەکەن و لە خۆڕا نیە کە دەڵێ کوردستانی عێراق دەبێتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ\nبەهیوای ئەوەی لایەنە سیاسیەکان و پسپۆرەکانی ئەم بوارە لە کوردستانی خۆمان زیاتر بەدواداچونی بۆ بکەن و گرنگی پێویست بدەن بەم بابەتە\nبلةي كةرمي هةورة بروسكة دةكاتة نزيكةي 30000بلةي سيليزي، ئةكةر مرؤف بيتواناية ئةو وزةيةي لةبروسكة داية بؤكاري وةبةرهينا ن بةكاري بهينيت،\nگریانی مناڵی شیره‌خۆره و ژیرنه‌کردنه‌وه‌ی کار ئه‌کاته سه‌ر مێشکی مناڵه‌که\nتوێژه‌ره‌وه‌یه‌ك ڕایگه‌یاند كه‌وا گریانی به‌رده‌وامی منداڵی شیره‌خۆر و ژیرنه‌كردنه‌وه‌ی كار له‌سه‌ر مێشكی منداڵه‌كه ئه‌كات و وای لێ ئه‌كات كه باش گه‌شه نه‌كات و كاریگه‌ری خراپی بۆ دواڕۆژی هه‌بێت\nڕۆژنامه‌ی گاردیانی به‌ریتانی ڕایگه‌یاند كه‌وا توێژه‌ر (بنیلوب لیتش) كتێبێكی نووسیوه به ناونیشانی (منداڵی شیرخۆره‌ت له دایك بوونییه‌وه تاكوو ته‌مه‌نی پێنج ساڵی) كه له ساڵی 1977 نووسیوییه‌تی تێیدا ئاماژه ئه‌دات به‌وه كه ئه‌گه‌ر منداڵ بۆ ماوه‌یه‌كی زۆرو بێ پسانه‌وه گریا ئه‌وه هۆڕمۆنی (كورتیزول) له مێشكی زیاد ده‌كات كه ده‌بێته هۆی له‌كاركه‌وتنی مێشكی\nهه‌روه‌ها له كتێبه‌كه‌دا هاتووه ده‌ڵێت: كه ئه‌مه ئه‌وه ناگه‌یه‌نێت كه منداڵ هه‌رگیز نابێ بگریت، به‌ڵكوو هه‌ندێ جار گریان بۆ منداڵ شتێكی باشه، به‌ڵام گریانی به‌رده‌وام و ئاوڕ لێنه‌دانه‌وه‌ی بۆ ئه‌وه‌ی ژیری بكه‌یته‌وه، ئه‌وه كاریگه‌رییه‌كی خراب ده‌خاته سه‌ر مێشكییه‌وه


لە ناو کۆمەڵگای ئێمەدا، خوێندنەوە نەبۆتە دیاردە.\nلەگەڵ ئەوەشدا خەڵکانێک هەن بەبێ خوێندنەوە هەڵناکەن.\nهەڤپەیڤین: رێناس نەورۆزی\nنووسەر و رۆژنامەوان و شاعیر و شارەزای بواری مێژووی رۆژنامەوانی کوردی "ئیسماعیل تەنیا" لە نیسانی 1962 لە گوندی "گۆمەگڕو"ی سەر بە شارەدێی "قوشتەپە"ی پارێزگای هەولێر لە دایکبووە. لە ساڵی 1970 چووەتە قوتابخانە و قۆناخەکانی خوێندنی لە شاری هەولێر تەواوکردووە. لە کۆتایی ساڵی 1982 بە مامۆستای سەرەتایی دامەزراوە. لە ساڵی 1992 لە بەشی کوردی کۆلیژی پەروەردەی زانکۆی سەلاحەدین وەرگیراوە، بەهۆی رەوشی سیاسی و ئابووری ئەوکاتە نەیتوانیوە درێژە بە خوێندن بدات. لە بواری رۆژنامەگەرییەوە لە زۆر گۆڤار و رۆژنامەی کوردیدا وەک دامەزرێنەر و ئەندامی دەستەی نووسەران و ستافی کار کاریکردووە. لەوانە گۆڤار و رۆژنامەکانی (ژیلەمۆ، زەنگ، رێگای ئازادی، یەکگرتن، کوردستانی نوێ، پەریستان...). هەروەها تا ئێستا (11) کتێب و نامیلکەی بە چاپ گەیاندووە و (432) وتار و لێکۆڵینەوە و بابەتی هەمەجۆری لە رۆژنامە و گۆڤارەکانی وڵات و دەرەوەی وڵات بڵاوکردۆتەوە. ئیسماعیل تەنیا یەکەمین کەس بووە کە بیبلۆگرافیای رۆژنامەگەری کوردی نێوان 1975-1993ی لە کتێبێکدا بڵاوکردۆتەوە، دوایین بەرهەمیشی کتێب بوو بەناوی (بزربوونی ناوی کوردی لە کۆمەڵگەی کوردەواریدا) کە ئەوەش بەرهەمێکی هەرە تازەی ئەو بوارەیە. ئیسماعیل تەنیا ماوەی دوازدە ساڵ زیاترە لە وڵاتی ئەڵمانیا دەژیت. بۆ زیاتر ئاشنابوون بە کار و بەرهەمەکانی و رەوشی رۆژنامەوانی و ئەدەبی کوردی لە تاراوگە و هەلومەرجی ئێستای بزاڤی رووناکبیری کوردی لە دیمانەیەکی تایبەتیدا رووبەڕووی چەند پرسیارێکمان کردۆتەوە.\nرێناس نەورۆزی: وەک دەزانرێت ئەدەبیات زمانی گەلانە، ئایا ئەدەبی کوردی لە دەرەوەی وڵات تا چەند توانیویەتی ناسنامەی نەتەوایەتی کورد بهێنێتە زمان؟ ئایا لە دەرەوە شتێک هەیە بەناوی "ئەدەبی تاراوگە"ی کو رد؟\nئیسماعیل تەنیا: ئەگەر مەبەستت لەوەبێت کە ئەدەبی کورد ی لە دەرەوەی وڵات تاچەند توانیویەتی ناسنامەکەمان بەگەلانی جیهان بناسێنێت، ئەوە دەتوانین بڵێین؛ تا ڕادەیەک کار ئاسانی بۆ ئەو پرۆژە هەمەلایەنە کردووە، ئەویش لە رێگای ئەو نووسەرە بە ڕەگەز کوردانەی کە بەرهەمەکانیان بە زمانە زیندووەکانی جیهان دەنووسن و بڵاویدەکەنەوە. ئەوانە، لەوانەیە هەندێکیشیان زۆر ئاگاداری رابردووی نەتەوەکەیان نەبن، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا لە رێگای گێڕانەوەی بەسەرهات و، تراژیدیا و بۆنە کولتوورییەکان، لەلایەن کەس و کار و باوانیانەوە، باکگراوندێکیان لا دروست بووە و، بەو ئاراستەیە بەرهەمەکانیان دەنووسن، کە لەدواجاردا بە خزمەت و ناساندنی نەتەوەکەماندا دەشکێتەوە. ئەمڕۆکە بە دەیان نووسەری کوردمان هەن، بە زمانە بێگانەکان "یاخود زمانی دووەمی خۆیان"، رابردوو و ئێستامان دەنووسنەوە. ئەم هەنگاوە ئەگەر بەشێوەیەکی تۆخیش نەبێت، ئەوا سەرەتایەکە و پێیویستە کاری لەسەر بکرێت.\nسەبارەت بەو پرسیارەی ئایا لە دەرەوە شتێک هەیە بەناوی "ئەدەبی تاراوگەی کورد؟". من لە یەک دوو شوێنیتریش سەرنج و بۆچوونەکانم لەمبارەیەوە دەربڕیووە، ئەدەبێکمان نییە پڕ بە پێستی ئەو فۆرمە. ئەوەی هەشە، قەڵەمەکان هەرچەندە لە رووی جوگرافیاوە لە نیشتمان دوورن، بەڵام لە ڕووی هزرەوە هەر لە وڵاتن. ئەو بابەت و وێنانەی کاریان لەسەر کردوون، هەمان وێنە و بابەتن کە بابایەک لە هەولێر و سلێمانی و دهۆکەوە کاری لەسەر دەکەن. دەربڕینەکان، زامە کۆنەکانی نیشتمانن، بەڵام لە دەرەوەی بازنەی زێدەوە جارێکیتر دەکولێنرێنەوە. ناو، وێنە، پاڵەوان، فۆرم، کاراکتەرەکان هیچ سیمایەکی تایبەتیان نییە تاوەکو بزانین ئەوە ئەدەبی ناو بازنەی زێدە و، ئەوەش هی دەرەوەیەتی. بە بۆچوونی من، وەک چۆن عەرەب و نەتەوەکانیتر لە سەردەمە جیاجیاکاندا، ئەدەبی تاراوگەیان هەبووە، ئێمە ئەدەبێکمان نییە بەو واتایە.\nرێناس نەورۆزی: پێت وانییە ئێستاکە لە دەرەوەی وڵات بۆشاییەک هەیە لە نەبوونی رۆژنامەیەکی رۆژانە بە زمانی کوردی و گۆڤارێکی گشتی مانگانە بە زمانی کوردی بۆ کوردەکانی تاراوگە؟ هۆکارەکان چین کە تا ئێستا هیچ گۆڤار و رۆژنامەیەک لە دەرەوەی وڵات نەیانتوانیووە بەردەوامبن و ببنە رۆژنامە یاخود گۆڤارێکی سەرانسەری و گشتی پڕ خوێنەر؟ بۆ ئەوەی چاپەمەنی کوردی لە دەرەوە خوێنەر پەیدا بکات چی پێویستە؟ بەگشتی ئایا ئێستاکە هەلومەرجی لە دایکبوونی رۆژنامە و گۆڤارێکی کوردی لە دەرەوەی وڵات لە ئارادایە؟\nئیسماعیل تەنیا: وەڵامی ئەو پرسیارەتان خۆی لە چوار تەوەردا دەبینێتەوە و لەوانە هەر یەکێکییشیان چەند لق و پۆپ و ناونیشانی لێ ببێتەوە. ئەگەر بکرێت هەوڵدەدەم وەڵامەکان بە کورتی دەرببڕم. بە گوێرەی هەبوونی ئەو ژمارە زۆرەی کورد لە دەرەوەی وڵات، بە تایبەتیش لە ئەوروپادا، کە بەشە زۆرەکەی لە خۆ گرتووە، بە دڵنیاییەوە بۆشاییەکی گەورە و فراوان بە دیدەکرێت. هەرچەندە ماوەی زیاتر لە دوازدە ساڵە رۆژنامەیەکی کوردی "بەزمانی تورکی" بەناوی "ئۆزگور پۆلەتیکا" و دواتر ناوەکەی بوو بە "یەنی ئۆزگور پۆلەتیکا" لەسەرجەم پایتەختەکانی ئەوروپا بڵاودەکرێتەوە، وەلێ ئەوە هەر بەشێکی کوردەکانی باکووری کوردستان دەتوانن سوودی لێ ببینن و بیخوێننەوە. کوردەکانی باشوور و رۆژهەڵات و رۆژئاوا ناتوانن بەسەری بکەنەوە. لەوانەشە بەشێکی کەمیان هەست بەوە بکەن کە شتێک بەو ناوەوە هەیە. لە رۆژگاری ئەمڕۆماندا ئەو بۆشاییە زەقە هەموو تاکێک هەستی پێدەکات. هەڵبەتە هەبوونی ئەو بۆشاییە "نەبوونی ئەو چەشنە رۆژنامە یان گۆڤارە"ش، هۆکاری بابەتی و مێژوویی خۆی هەیە. لەلای هێروەوە، خودی خۆمان بابایەکی نەخوێندەوار و عاشقە خوێندنەوە نین.... من هەر بۆ نمونە پرسیارێک لە تۆ دەکەم؛ لە سەد کەس چەند کەس ئامادەگی ئەوەیان هەیە، رۆژانە، رۆژنامەیەکی کوردی بکڕن، یان بەشداری ئابۆنەکەی ببن؟! بەدڵنیاییەوە دەڵێم خەڵکێکی زۆر کەم، کەئەوە دەچێتەخانەی فۆرمی نەبوونەوە. وێرای ئەو هۆکارە بابەتییەش، رۆژنامە و گۆڤار پێویسیتان بە بوودجەیەکی تایبەت و دروستکردنی ستافێکی کارا لە نووسەر و رۆشنبیران و پشتیگیرییەکی مەعنەوی هەیە، کە لە رۆژگاری ئەمڕۆماندا ئەو ئامادەگییە نییە، یان نابینرێت. هەر چەندە لە قۆناخە جیاجیاکاندا، چەند گۆڤار و رۆژنامەیەکی کوردی، لە شوێنە جیاجیاکانی تاراوگە و لە جوگرافیایەکی بەرتەسکدا بڵاوکراونەتەوە، وەلێ لەبەر نەبوونی ئەو توانستە بە هێزانەی سەرەوە، نەتوانراوە درێژە بە هەنگاوەکان بدرێت.\nبۆ ئەوەی چاپەمەنی کوردی لە دەرەوە خوێنەر پەیدابکات، پێش هەموو شتێک دەبێت بە خۆماندا بچینەوە و، قەبارە و پێگەی خۆمان بزانین و، بزانین لە کوێی کاروانەکە داین. دەبێت کولتووری خوێندنەوە لە ناو تاکەکانی کۆمەڵگاکەماندا، برەوی پێبدرێت و لە قۆناخە هەرە سەرەتاییەکانی خوێندندا هەڵوەستەی لەسەر بکرێت، تاوەکو ببێتە دیاردەیەکی ئاکتیف. لە پاش ئەوەش، خودی بڵاوکراوەکان دەبێت گرنگی بە (ناوەڕۆک، تیراژ، دیزاین، رەنگ، چاپ، فۆرم، جورئەت، ریکلام، راستگۆیی و ....هەتادوایی) بدەن. ئەگەر هەر گۆڤار و رۆژنامە و چاپەمەنییەک ئەو لایەنانە فەرامۆش بکات، خوێنەری نابێت و ئەم دەست و ئەو دەستی پێناکرێت. لە دوا جاردا تەمەنی خۆیان بە کۆتایی دەسپێرن.\nئەمڕۆکە لە هەموو کات و ساتێک زیاتر هەلومەرجی لە دایکبوونی رۆژنامەیەکی رۆژانە، یان گۆڤارێکی پڕ خوێنەر لە ئارادایە. هەلومەرجەکان لەبارن، چونکە رۆژنامەنووس و خەڵکێکی زۆری کارای ئەو بوارە لە دەرەوەن. حکومەتێکمان هەیە کە پارەیەکی خەیاڵی لە بۆنە و موناسەباتی وا سەرف دەکات، کە یەکەم: ئەو رۆژنامە و گۆڤارانە زۆر لەو بودجە کەمتریان دەوێت، تا دەگەنە سەرپێی خۆیان. دووەمیش: ئەگەر دەسەڵاتێکی سیاسی و ئابووری لە پشتیانەوەبن، دروستکردنی ستافێکی رۆژنامەنووسی لەو جۆرە، کارێکی ئەوەندە ئەستەم نین. بەکورتی ئەگەر هەردوولامان "رۆژنامەنووسان و حکومەت" تەمبەڵ و خەمسارد و قرچۆک نەبین، ڕایی کردنی ئەو کارە ئەوەندە ئەستەم و لە کردن نەهاتوو نییە.\nرێناس نەورۆزی: ئایا پێت وایە خوێنەری کورد ، چی لە دەرەوەی وڵات و چی لە کوردستان ئێستاکە زیاتر روو لەچی جۆرە وتار و بابەتێک دەکەن؟ وتاری سیاسی، ئەدەب "چیرۆک، رۆمان، شیعر"، بابەتی تەنز ئامێز، وتارە کۆمەڵایەتییەکان، وتارە ئایینییەکان، یان وتار و بابەتی فەلسەفی و زانستی و مێژوویی....؟\nئیسماعیل تەنیا: بەشێوەیەکی گشتی لە ناو کۆمەڵگای ئێمەدا، خوێندنەوە نەبۆتە دیاردە. لەگەڵ ئەوەشدا خەڵکانێک هەن بەبێ خوێندنەوە هەڵناکەن، جا چی گەنج بن یان جوامێر و بە ساڵاچووان، هەر قۆناخە و لەگەڵ خۆیدا کۆمەڵێک ئایدیا و دیاردەی جۆربەجۆر لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت، لەوانەشە بەشێک لەو دیاردە و ئایدیایانە بە خودی ئێمەمانان نامۆبێت و نەتوانین بیخەینە بواری پراکتیکەوە. بۆ نمونە، لە کۆتایی حەفتاکان و سەرەتای هەشتاکانی سەدەی رابردوو بیری مارکسی و سۆسیالیستی رەواجی هەبوو و ببووە مۆدەیەک، گەر یەکێک کتێب یان بابەتێکی لەو جۆرەی نەخوێندبووایەوە، یان سەرەدەری لەو تێزە دەرنەکردبووایە، بە "خەشیم و نەخوێندەوار و دواکەتوو!!" لە قەڵەم دەدرا...، وەلێ دواتر، بەتایبەتیش دوای کارەساتی هەڵەبجە و رووخانی سیستەمی سۆسیالیستی کە "یەکێتی سۆڤیەتی جاران" رابەرایەتی دەکرد، ئەو بابەتە کاڵ بۆوە و رەواجی نەما.... ئەمجارەیان بەتایبەتیش دوای راپەڕینی بەهاری 1991 باشووری کوردستان و، هاتنە ئارای کۆمەڵێک هەلومەرجی بابەتی و مێژوویی، هاندە رو رێخۆشکەر بوون بۆ هاوردەکردنی جۆرە ئایدیایەکیتر، کە تا راددەیەک بە کۆمەڵگاکەمان نامۆبوو... ئەو دیاردەیەش، بڵاوبوونەوە و هەڵتۆقینی هزری ئیسلامی بوو لە کوردستاندا، کە کۆمەڵێک دەست و هاندەری ماددی و مەعنەوی دەرەوەی لە پشتەوە بوو.. حاڵی حازر، بەهۆی گردبوونەوە و بێ ئاگاییم لە خوێنەری دەرەوە "مەبەستم تاکی کوردە" بۆچوونێکی وام لەلا دروست نەبووە، کەبتوانم بەشێوەی رایەکی یەکلاکەرەوە دەریببڕم. بەڵام لە کوردستاندا هەموو بابەتێک بەگوێرەی ویستی خوێنەرەکە خەڵکی خۆی هەیە، وەلێ لە هەموویان زیاتر وتار و کتێبی ئایینی ئیسلام و "ئیسلامی سیاسی" رەواجی زیاترە. تۆ سەیرکە تا کتێبێکی کوردی "رۆمان، دیوانە شیعر، یاداشت، کۆمەڵایەتی" دەفرۆشرێت، بەدەیان کتێب و کتێبۆکەی ئیسلامی دەفرۆشریت. ئەم رایەم لە خۆڕاوە لا دروست نەبووە، خودی خاوەن کتێبخانە و رۆژنامە فرۆشەکان، بە دەیان جار لە دیمانەکانیاندا ئەو راستیانەیان درکاندووە.\nرێناس نەورۆزی: رەوشی راگەیاندنی کوردی ئەمڕۆ بەگشتی چۆن هەڵدەسەنگێنن، لایەن باش و خراپەکانی کاریگەی راگەیاندنی کوردی چین لەسەر کۆمەڵگای کوردی؟\nئیسماعیل تەنیا: راگەیاندنی کوردی لە رووی چەندایەتی و چۆنایەتییەوە، هەنگاوی باشی هەڵێناوە. ئەمڕۆکە بە دەیان گۆڤار و رۆژنامە و وەرزنامە و رادیۆ و تەلەفزیۆن لە کوردستانەوە پەخش دەکرێن، کە هەر چەندە بەشی زۆریان داینەمۆکەیان حزب و دەسەڵاتن، لەگەڵ ئەوەشدا بە بەراورد لەگەڵ پێگەی خۆمان و تارماییەکانی دەوروبەرمان و رادەی رۆشنبیری و مۆڕاڵی کۆمەڵگاکەمان، جۆرە ئازادییەکیان فەراهەم کردووە، کە هەرچەندە لە ئاست خواستەکانی خەڵک و رۆژنامەنووساندا نین، وەلێ پەنجەرەیەکە و گەر بە دڵسۆزیی و لێزانینەوە کاری لەسەر بکەین، دەتوانین چەندان پەنجەرەی تر بکەینەوە.\nمن بە پێچەوانەی ئەو بۆچوونانەم کە دەڵێن هیچ جۆرە ئازادییەکی رادەربڕین لە کوردستاندا نییە. هەر لە ناو خودی رۆژنامەکانی هەر دوو حزبە دەسەڵاتدارەکە، لەگەڵ بەشان و باڵ هەڵدانی حزبەکانیشیان، جاری وا هەبووە رەخنەی زۆر توندیش لەدژی دەسەڵات بڵاوکراوەتەوە. خۆ زۆربەی ئەو بابەتانەی کە لە رۆژنامە و رادیۆ و تەلەفزیۆنانەی کە بەناوی "سەربەخۆ" دامەزراون و پەخشدەکرێن، هەموویان رەخنەن لە حزب و دەسەڵات... زۆر بە دڵنیاییەوەش دەڵێم، هەر یەکێک لەو مینەبەرە بەناو سەربەخۆیانە بگری، لە دوا وێستگەدا سەرچاوە داراییەکەیان هەردوو حزبە دەسەڵاتدارەکەیە. من پێم وایە رەوشی راگەیاندنی کوردی باشە. لە دوای راپەڕینەوە بە دەیان رۆژنامەنووس و کارمەندی بواری راگەیاندن، بەشێوەیەکی ئەکادیمیانە پێگەیشتوون. ئامۆژگا و کۆلیژەکانی راگەیاندن ساڵانە دەیان خوێندکاری کورد پێڕا دە گەیەنن. ئەوکارانە خۆیان لە خۆیاندا دیاردەیەکی تەندروست و دڵخۆشکەرن. با ئێمە هەر شتە ناشیرین و کرێتەکان ئیبراز نەکەین. لە نێوان دێرە ناشیرینەکانیشدا شتی جوان هەن، گەر وەک خۆشیان نەبێت، با لە سەنگیان کەم نەکەینەوە. رۆڵی ئەو راگەیاندنەش بە دوو جۆری (پۆزەتیف و نێگەتیف) بەسەرماندا دەشکێتەوە. لایەنە پۆزەتیفەکان برییتین لەوەی کە خەڵک فێر دەکەن چۆن بتوانن رەش و سپی لە یەکترییەوە هاوێر بکەن، خەڵک فێری هەبوونی هزر و رەنگ و ئاراستەی جیاجیا دەکەن. زۆر جارانیش هەندێک هەواڵ و مانشێتی رۆژنامەکان زۆر دوورن لە راستی و تەنیا بۆ رەواج و خوێنەر پەیداکردن بڵاودەکرێنەوە. لەو حاڵەتەشدا ئەو راگەیاندنە متمانەی خەڵک لە دەست دەدات، یان جاری وا هەبووە هەواڵی وا هەستیار بڵاوکراونەتەوە، کە سەرئەنجام زیانی بە سومعە و رەوشە سیاسییەکەمان گەیاندووە... لەوانەشە نەیارەکانی خۆمان، ئەو هەواڵانە لە دژی خۆمان بەکار بێننەوە. ئەو حاڵەتانە دەکەونە خانەی کاریگەری نێگەتیفی راگەیاندنی کوردی بەسەر کۆمەڵگای کوردەواریدا.\nرێناس نەورۆزی: ئایا بە بۆچوونی ئیسماعیل تەنیا نووسینەوەی بیروەری و یاداشتەکان دەچنە خانەی زانستی مێژوو؟\nئیسماعیل تەنیا: مێژوو خۆی لە خۆیدا رووداوێکە و لە زەمەنێکی بەسەرچوودا روویداوە. بیرەوەری و یاداشتیش لە خولگەی ئەو زەمەنەدا دەسوڕێنەوە. ئەگەر راستەوخۆش نەچنە خانەی مێژووەوە، ئەوا بەدڵنیاییەوە دەبنە یەکێک لە کەرەستەخاوەکانی نووسینەوەی مێژوو، ئەی هەر بیرەوەری و یاداشتەکانی دوێنێ نین، ئەمڕۆکە بە تۆزێک ماکیاژ و تیفتیفەکارییەوە چەندان کتێبی مێژوویی لێکەوتۆتەوە. ئەو کەرەستە خاوە دەکەوێتە دەست بابایەکی ئەکادیمی و ئەو دەکارێ چۆن و بۆ چی مەبەستێک بەکاری بهێنێ. سەرکەوتنی نووسینەوەی "مێژوو"ش، لەسەر سەلیقەو لێزانین و کارایی مێًژوونووسەکەوە دەوەستێت.\nرێناس نەورۆزی: ئایا نووسین لای ئیسماعیل تەنیا چی دەگەیەنێت؟ نووسین لە پێناو گوزارشتکردن لە بوونە، یان نووسین لە پێناو ئامانجێکی دیاریکراوە؟\nئیسماعیل تەنیا: نووسین لای من بەردەوامی دانە بە ژیان. پەیام و ئاراستەیەکە بۆ گۆڕان و شلەقاندنی گۆمە مەنگ و قەوزە لێنیشتووەکان، هەم سەلماندن و بوونی جەستەیە، هەمیش لەپێناو ئامانجێکی دیاریکراوە. بەواتایەکیتر لە پێناو جوانکردنی ژیانە، یان لە پێناو تەڵخ کردن و تەماوی کردنی شوشەی ئەو پەنجەرەیە کە بە ڕووی باخچەیەکی پڕ لە گوڵی رەنگاورەنگ و پەپوولە و کەناری و بولبولەوە دەڕوانێت. نووسین ئامانج و ئاراستەیەکە هزری بنووسەکە دیاری دەکات. من وەک خودی خۆم دەنووسم بۆ ئەوەی هەبوونی خۆم بسەلمێنم، لە دواجاریشدا ئەو خۆسەلماندنە لەوانەیە لە هەندێک حاڵەتدا خزمەتێک بە نەتەوەکەم بکات، کە گەورەترین و شانازیترین سەرمایەیە بۆ من.\nرێناس نەورۆزی: یەکەم کتێبی چاپکراوت لە ساڵی 1982 بەرهەمێکی شیعری بوو بەناوی (پەردەی شەرم)، ئایا ئیسماعیل تەنیا ئێستاش لە جیهانی شعیردا ماوە؟\nئیسماعیل تەنیا: منیش وەکو بەشی هەرە زۆری نووسەرانی کورد، لە تافی لاوێتیدا بەشیعر نووسین هاتوومەتە دنیای رۆشنبیرییەوە. سەرەتا ئەو کەف و کۆڵ و هەستە گەرم و گوڕەی کە هەمبوو بە شیعر دەرم بڕیبوون. یەکەم بەرهەمی چاپکراویشم کۆمەڵە شیعرێکی "زەنگیانە کتێب" بوو بەناوی (پەردەی شەرم) و لە کۆتایی ساڵی 1982دا بڵاومکردەوە. لە ساڵی 1990یشدا دووەم کۆمەڵە شیعرم بەناوی (تەکان) بڵاوکردەوە، کە بە گوتەی خوێنەر و هەندێک لە شاعیران توانیبووم، لە ڕووی فۆرم و ناوەڕۆکەوە لە (پەردەی شەرم) تێپەڕێنم، بەڵام بەداخەوە نەمتوانی لەم دینا پاک و جوان و پڕ لە ئەفسوونە هەنگاوی زیاتر و باشتر بنێم و بەردەوامبم، چونکە پێم وابوو، ئەگەر ئەمڕۆ شیعرێک لە دوێنێ جوانتر نەنووسم، پایدۆزی لێبکەم باشترە، نەک هەر وەک ناو و پەراوێز لەم بوارەدا بمێنمەوە. دوا شیعریشم "گونای دن" بوو کە لە بەهاری 1996دا بڵاومکردەوە. ئێستاش هەر چەندە وازم لە شیعر نووسین هێناوە، بەڵام بە بەردەوامی و سەلیقەوە، شیعری باش دەخوێنمەوە و تام و چێژێکی تایبەتی لێوەردەگرم.\nرێناس نەورۆزی: لە بواری چاپکردنی کتێبدا، پرۆژەی داهاتووت چییە و ئێستا خەریکی چیت؟\nئیسماعیل تەنیا: ئێستاکە سەرەڕای دابینکردنی بژێو ی ئاسایی ماڵ و منداڵ، کە هەفتەی پەنجا و پێنج کاتژمێر کار دەکەم، بە بەردەوامیش دەخوێنمەوە و، ناوە ناوەش لێرە و لەوێ نووسینەکانم بڵاودەکەمەوە. پێشم وایە تا ژیان بەردەوامبێت، دەبێت پرۆژەش هەبێت، بەڵام من یەکێکم لەو کەسانەی کە حەزناکەم زوو پرۆژەکانم ئاشکرا بکەم. حاڵی حازر کتێبێکم لە بواری رۆژنامەگەریی کوردی لە بەردەستدایە و، لەسەدا هەشتای تەواو بووە. بەو هیوایەی لە ساڵی 2009 یان 2010دا بڵاوی بکەمەوە. هەر لە هەمان بواردا خەریکی کۆکردنەوەی سەرچاوە و مەتریالی کتێبێکیترم، جا نازانم کەی دەتوانم تەواوی بکەم.\nرێناس نەورۆزی: ئەم وشانە بە کورتی لای (ئیسماعیل تەنیا) چی دەگەیەنن؟ (رۆژنامە، شیعر، مێژوو، تاراوگە، ئەحمەدی خانی، حوسێن حوزنی موکریانی)؟\nرۆژنامە: ئەگەر راستگۆ و بوێربێت و، کۆمەڵێک قەڵەمی بە ویژدانی لە پشتەوە بێت، دەکرێت بڵێین ئاوێنەی گەلانە و رووداو و دینامیکیەتی ژیان تۆمار دەکات و، دەبێتە کەرەستەیەکی دەوڵەمەند بۆ مێژوونووسان.\nشیعر: بوونەوەرێکی ئەوەندە ناسک و هەست رفێنە، بەهیچ جۆرێک ناتوانم دەستبەرداری ببم، بەتایبەتیش ئەگەر بە ئیلقائێکی جوان بخوێندرێتەوە و لەگەڵ مۆسیقایەکی هێدیدا ئاوێزانی یەکتر ببن.\nمێژوو: ئیسپاتکردنی بوونمانە لەسەر گۆی ئەو ئەستێرەیە. تۆمارێکی زیندووی جەستە و هزری ئەمڕۆ و سبەینێی نەتەوەکەمانە. ئاوێنەیەکە و بە چەندەها شێوە خۆمانی تێدا دەبینینەوە.\nتاراوگە: ئەوەندە خۆشە ناتوانم دەستبەرداری بم...، ئەوەندەش ناخۆشە، کە چەندان برینی خستۆتە جەستەمەوە و، چەند خۆشەویستێکی نزیکی لێ ونکردووم و، چراکانی قۆناخێکی تەمەنمی کوژاندۆتەوە... بە کورتی تاراوگە وای لێکردووم پێیەکم لە ناو فڕۆکەو، پێیەکم لەسەر زەوی بێت، کورد گوتەنی (لە قەلیشی کردووم و لە کۆتریشی کردووم).\nئەحمەدی خانی: ئەگەر خۆ بەکەمنەزانین و، لە سێبەر و تارماییەکانی دەوروبەرمان نەترسین، بەڕاستی یەکێکە لە کۆلەگە هەرە بەهێزەکانی هزری نەتەوەییمان.\nحوسێن حوزنی موکریانی: گۆتنبێرگی کوردە... پەنجەرەیەکی گەورە و رووناکی بەرووماندا کردەوە... یادگارێکە و دەبێت هەموومان شانازی پێوەبکەین، ئەو زێتر بە مەرەکەب و کتێب و حەرف و گۆڤار و رۆژنامەی ئاشناکردین.\nرێناس نەورۆزی: وەک رۆژنامەوان و نووسەرێکی بە ئەزموون، گۆڤاری (کۆوار) چۆن هەڵدەسەنگێنن و دوا وتەتان چییە؟\nئیسماعیل تەنیا: گۆڤاری (کۆوار)، لە ڕووی فۆرم و ناوەڕۆک و دیزاین و کاتی دەرچوونەوە، یەکێکە لە گۆڤارە باشەکان، بەتایبەتیش بڵاوکردنەوەی هەندێک بابەتی رۆشنبیریی و مێژوویی لەو گۆڤارەدا، کە دەکرێت لە ئێستا و لە داهاتوودا، وەک سەرچاوە پشتی پێببەسترێت... یەکێکم لەو خوێنەرانەی کە بەشەوقەوە چاوەڕوانی دەرچوون و خوێندنەوەی دەکەم... هیواخوازم هەر بەردەوام و زیاتر بەرەو پێشەوە بچێت... بۆ جەنابیشت وەک رێناس نەورۆزی دەستی ماندووبوونت دەکوشم بۆ ئەو هەموو هەوڵ و خەبات و گەڕانەت لە پێناو کۆکردنەوەی (گۆڤار و رۆژنامە و وێنەی مێژوویی و ساخکردنەوەی ژیانی رۆشنبیرە پێشەنگەکانی کورد) و بە دیکۆمێنیتکردنیان.\nرێناس نەورۆزی: زۆر زۆر سوپاس بۆ تۆش بۆ ئەو دەرفەتە تایبەتیەی بۆ ئەو دیمانەیە تەرخانکرد.\nبەرهەمە چاپکراوەکانی ئیسماعیل تەنیا:\n1- پەردەی شەرم، شیعر، 1982، سلێمانی.\n2- کەلەشێری سپی و کەلەشێری رەش، چیرۆک بۆ منداڵان، وەرگێڕان لە عەرەبییەوە، 1988، بەغدا.\n3- تەکان، شیعر، 1990، بەغدا.\n4- رۆڵی ئەدەب لە شۆڕش و گۆڕانە کۆمەڵایەتییەکاندا، بەناوی (ب.دەوەن) بڵاوکراوەتەوە، 1991، هەولێر.\n5- بیبلۆگرافیای رۆژنامەگەری کوردی لە نێوان (1975-1993)، ساڵی 1998، هەولێر.\n6- کاردۆ گەڵاڵی نووسەر و پارێزەر و سیاستمەدار، 1998، هەولێر.\n7- دەروازەیەک بۆ ناسینی (سمایلە باشەی شاعیر)، 2000، هەولێر.\n8- چەند پووشێک بۆ (هێلانەیەکی تر)، کۆمەڵە بابەتێکی ئەدەبی و رەخنەییە، 2000، هەولێر.\n9- سەفەری رەش، کۆژانی دەربەدەری و ئاوارەییە، 2005، هەولێر.\n10- بەسەرکردنەوە (24 بابەتی ئەدەبی و رۆشنبیریییە)، 2005 هەولێر.\n11- بزربوونی ناوی کوردی لە کۆمەڵگەی کوردەواریدا، لێکۆڵینەوە، 2008، هەولێر.


دەربارەی ڕفاندنی عەبدوڵڵا ئۆجالان – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 دەربارەی ڕفاندنی عەبدوڵڵا ئۆجالان\nدیمانەیەکی گرنگ لەگەڵ\nپەیوەند بە بڕیاری تازەی ئەمریکا بە بەخشینی بڕی ١٢ ملیۆن دۆلار بۆ دەسنیشان کردنی شوێنی سێ سەرکردەی (پەکەکە)، پێگەی مەسەلەی کورد بە شیوەی گشتی لە سیاسەت و ستڕاتیژی ئەمریکا و دۆسێی ڕفاندنی عەبدوڵڵا ئۆجالان ساڵی ١٩٩٩ ڕۆڵی ناسیۆنالیزمی کورد و حزبەکانی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، هێشتا ئەم دیمانەیە لەگەڵ مەنسور حکمەت بە کاراییەوە لە سیاقی ئەمڕۆی سیاسەتی جیهانیدا پڕە لە زانیاری و خاڵی گرنگ. لەو ڕووەوە کە پرسەکە زۆرتر پەیوەستە بە خەڵکی کوردستان و کێشەی لە مێژینەی ستەمی سەر کورد، بە پیویستم زانی دەقی تەواوی دیمانەکە وەرگێڕم بۆ زمانی کوردی. بەو هیوایەی بگاتە بەردەست زۆرترین هاوڵاتیانی کوردزمان.\nڕفاندنی ئۆجالان، هۆکار و ئەنجامەکانی\nسیاوەش مودەڕیسی: وێڕای سوپاسگوزاری بۆ کاتێک کە بە ئێمەت بەخشی، ڕێگا بدەن بەم پرسیارە دەست پێ بکەم: بە بۆچوونی تۆ دەستگیری وە لە ڕاستیدا ڕفاندنی عەبدوڵڵا ئۆجالان، ڕابەری پارتی کرێکارانی کوردستانی تورکیا، بۆچی ڕوو بە ڕووی کاردانەوەیەکی بەم چەشنە فراوان و ناکۆک بوویەوە لە لایەن خەڵکی کورد و دەوڵەتانی ئەوروپاییەوە؟\nمەنسور حکمەت: بەرفراوانیی کاردانەوەی خەڵکی کورد هەرگیز چاوەڕووان نەکراو نەبوو. خێرایی کاری ئەوان بۆ خستنەڕێی جووڵانەوەیەکی سەرتاسەری لەم ئاستەدا هەڵبەت چاوەڕوان کراو بوو. هەر بەو جۆرەی کە ووتت ناوبردنی ئەم هەنگاوە بە دەستگیر کردن بێ پاساوە. ئەمە نموونەیەکی زیندووی ئینسان ڕفاندن و تیرۆریزمی دەوڵەتی بوو، وە ڕێک هەر ئەم ڕووە ملهوڕانە و قەهراوییەی مەسەلەکەیە کە تووندیی مەشاعری کوردانی دانیشتووی ئەوروپا ڕوون دەکاتەوە. ئەگەر ئۆجالان لە کردەوەیەکی سەربازی و ڕوو بە ڕوو لەگەڵ تورکیا دیل بکرایە، بە بڕوای من مەودای کاردانەوەکان هێوڕتر دەبوو. دزینی ئۆجالان بوو بە سیمبۆلێکی زیندوو لە بێ مافیی خەڵکی کورد. ئۆجالان سیاسەتمەدارێکی ناسیۆنالیستی کوردە. ئەمەی کە ئەشێ بە ئاشکرا لەبەر چاوی هەمووانەوە لە پیلانێکا بە بەشداری دەوڵەتانێکی ڕۆژئاوایی ڕابەری حزبێکی سیاسی بدزرێ و ڕادەستی دوژمنێک بکرێتەوە، کە حوکمی ئیعدامی دەرکردووە، هێجگار دڕندانە و ئیستفزازییە. کەسانی چەشنی ئۆجالان، بە ئایدیۆلۆجیای نەوعی ئۆجالان و بە پێگەی هەڵبژاردن و دامێنی لایەنگرانیانەوە کە ڕەنگە سنووردارتریش لە ئۆجالان بن، ئەمڕۆ سەرۆکی دەوڵەتان و شەخسیاتی سیاسی ووڵاتانی کۆنەپەرستی ناوچەکەن. تاوانی ئۆجالان ئەمەیە کە کوردە، هاوڵاتی پلە دووهەم و نکوڵی لێکراوی ووڵاتێکە کە لەوێدا هاتۆتە ژیانەوە و حاڵی حازریش بەخاوەن بوونی ووڵاتیش بۆ کوردەکان لە بۆرسەدا نییە.\nلە پەیوەند بە کاردانەوەی دەوڵەتانی غەربییەوە دڵنیا نیم ئینتیباعێکی یەکسانمان هەبێ. بە ڕای من ەبم جۆرە دەکەوێتەوە، ئێوە ئەڵمانیاتان لەبەر چاو گرتووە کە پێدەچێ خەریکە لەم دەرفەتە کەڵ وەردەگرێ تا دەست و پێی پەناخوازان زیاتر ببەستێ. بەڵام من پێموانییە کە دەوڵەتانی دیکە لەم پێشهاتە خۆشحاڵ بن. ئەوە ڕوونە کاردانەوەی دەستبەجێی ئەمانە ڕاوەستانە لە کەناری ئەمریکادا. بەڵام بێگومانم ئەم هەنگاوەی تورکیا لە پاڵپشتیی چالاکی دەوڵەتانی غەربی بەهرەمەند نابێ.\nسیاوەش مودەڕیسی: ئینسان ڕفاندنی سیاسیانە پێشینەی دوور و درێژی هەیە لە پەیوەندییە نێونەتەوەییەکانا، لە هەر بارێکدا دەوڵەتانی ئینسان ڕفێن یان تیرۆریزمی دەوڵەتی ئامانجی دیاری کراویان لەبەر چاوە، لە بارەی ئەم ڕفاندنەی ئۆجالانەوە سیاسەتی ئەمریکا و دەوڵەتانی ئەوروپایی لەگەڵ تورکیا چۆن ڕوون دەکەیتەوە؟\nمەنسور حکمەت: تورکیا ئەندامی ناتۆیە. ئەمریکا و غەرب کەڵک لە بنکەکانی وەردەگرن بۆ چاودێری ئاسمانیی عێراق. تورکیا دۆست و هاوپەیمانی دەوڵەتانی غەربییە. بەڵام مەرج نییە ئەندامێکی مەحبوبی کۆمەڵگا ئەوروپییەکان بێ. بەم پێیە هەم پاڵپشتی لێ دەکەن هەم دووریی خۆیان لەگەڵی دەپارێزن. من تەسەور ناکەم دەوڵەتانی ئەوروپایی لە ژێرەوە بەم ئینسان ڕفاندنە خۆشحاڵ بن. تورکیا و ئەمریکا ئەمانیان خستە بەردەم ئەمری واقع و ئەمانیش جگە لە تەئیید چارەیەکی تریان نییە. بەڵام ئەم هەنگاوە پەیوەندی دەوڵەتانی ئەوروپایی لەگەڵ تورکیا هەستیارتر دەکا، بە تایبەتی ئەگەر ئۆجالان حوکم بدرێ بە ئیعدام.\nسیاوەش مودەڕیسی: سیاسەتی دووفاقیی دەوڵەتی ئەمریکا دەرهەق مەسەلەی کورد لە کوردستانی عێراق و تورکیا چۆن ڕوون دەکرێتەوە، وە لە بنچینەدا هاوکاری ئەمریکا بۆ ڕفاندنی ئۆجالان چ کاریگەرییەکی لەسەر نەخشەکاری ئەمریکا دەبێ لە کوردستانی عێراق؟ ئایا هەڵبژاردنێک کە بڕیارە بەم نزیکانە بەڕێوە بچێ لە کوردستانی عێراق و بە ڕەسمی ناسینی حکومەتی ئۆتۆنۆمیی کورد لە باکووری عێراق لەگەڵ سەرکوتی خەباتی قەومیی لە کوردستانی تورکیا ناکۆک نییە؟\nمەنسور حکمەت: ئاشکرایە کە بۆ ئەوان ناکۆک نییە. فاکتەری چارەنووس ساز لەم نێوەدا پەیوەندی ئەمریکایە لەگەڵ دەوڵەتانی عێراق و تورکیا. خاڵی هەڵسانی ئەمریکا مەسەلەی کورد نییە. هەڵبژاردنی کوردستانی عێراق، هەڵبەت ئەگەر سەربگرێ و ببێتە شتێک، ڕەنگدانەوەیەکی بڕیاری ئەمریکایە بۆ ڕاگرتنی گوشار لەسەر ڕژێمی عێراق نەک لوتفی تازە نەفەسی ئەمریکا بەرامبەر مافە مەدەنییەکانی خەڵکی کوردستان. پاڵپشتی کردن لە سەرکوت لە خوارووی تورکیاش هەم ڕەنگدانەوەی دۆستایەتیی ستڕاتیژی ئەمریکایە لەگەڵ تورکیا. بە بڕوای من دزینی ئۆجالان خۆی لە خۆیدا هیچ گۆڕانێک لە سیاسەتی ئەمریکا لە کوردستانی عێراق پێش ناهێنێ. هەر وەک ووتم خاڵی هەڵسانی ئەمریکا مەسەلەی کورد یان مافە مەدەنییەکانی خەڵکی کوردستان نییە. دۆسێی ئۆجالان، تەنیا بەم ئیعتیبارە ئەشێ بارودۆخ بگۆڕێ، کە هەندێ کاریگەری بەسەر ڕەوەندە سیاسییەکانی نێوان خەڵکی کوردستانی عێراق و تورکیا، وە هەروەها پەناخوازانی کورد دابنێ لە ڕۆژئاوا. هەر گۆڕانێک لە سیاسەتی غەرب و ئەمریکا دەرهەق بە مەسەلەی کورد، تەنیا دەتوانێ لە گوشارێکەوە سەرچاوە بگرێ کە بزووتنەوە سیاسییەکان لە کوردستانی عێراق و تورکیاوە لەسەر غەرب دایدەنێن. بە بڕوای من ئەم گوشارە تا ئەم ساتەش زۆر کەم بووە. ناسیۆنالیزمی کورد، کە لە فەزای سیاسیی کوردستانی عێراق و تورکیادا باڵادەستە، بزووتنەوەیەکی نەزۆک و چەق بەستووە و هەڵگری هیچ جۆرە پێگە خوازییەکی سیاسی نییە. بیرکردنەوەی زاڵ بەسەر سەرانی ناسیۆنالیزمی کوردا لە بنەڕەتەوە نیوکۆڵۆنیالییە. دەیانەوێ وەک بەکرێ گیراو کوردستان بەوێنەی سەرزەمینێک بدرێتە دەستیان نەک کۆمەڵگەیەکی شارستانی یان ووڵاتێکی بۆ درووست بکەن. ئامادەن ئەم بەکرێ گیراوییەش لەهەر کەسێک وەربگرن کە بتوانێ بیانداتێ. ئەگەر مۆر و ئیمزا بە دەستی سەدام حسەین بێ کۆڕنووش بۆ ئەو لایە دەبەن، ئەگەر بە دەستی ئەمریکا بێ بۆ ئەو لایە. کێشەی مێژوویی خەڵکی کوردستان ئەمەیە کە ئاڵوگۆڕی سیاسی – حزبیی ئەم کۆمەڵگەیە لە ئاڵوگۆڕی مەدەنی – فکریی ئەو دواکەوتووە. خەڵکێکی مۆدێرن، سەردەمی و تێگەییشتوو، دیلی ناسیۆنالیزمێکی عەشیرەیین، کە کلکی دەوڵەتانی ستەمگەری ناوچەکەیە، وە بە سەرکوتی قەهراوی پێشی گرتووە بە گەشە سەندنی سیاسی و هاتنە ئارای پەیکەرەی نوێی خەبات بۆ ئازادی و یەکسانی. ڕێگاچارە گەشە سەندنی سۆشیالیزم و کۆمۆنیزمی کرێکارییە لە کوردستان.\nسیاوەش مودەڕیسی: هات و هاواری تەعدیلی سیاسەتی دەوڵەتی تورکیا بەرامبەر بە مەسەلەی کورد دوای وەشاندنی ئەم گورزە لە پەکەکە بەرزبۆتەوە، تا چ ڕادەیەک دەتوانرێ خۆلادان لەم پرۆسەیە بە نەشیاو هەڵسەنگێنرێ؟\nمەنسور حکمەت: نەک تەنیا هەرگیز نابێ بە قابیلی خۆ لێ لادان تەسەور نەکرێ، بەڵکو لە واقعدا دەبی لە هەبوونی زەمینە و سیاقی ماددی بۆ پرۆسەیەکی وا بە گومان بین. کێشەی تورکیا پەکەکە نییە، شۆڤێنیزمی تورکە کە هۆکار و خولقێنەری مەسەلەی کوردە لەم ووڵاتەیا. لەوانەیە دەوڵەتی تورکیا، بە تایبەتی ئەگەر بتوانێ ئۆجالان ناچار بکا کە بانگەواز بۆ تەسلیم بوونی ڕێکخراوەکەی بدا، خۆی لە پێگەیەکا ببینێتەوە کە جۆرێک لە سیاسەتی سۆزداری لەگەڵ خەڵکی کورد لە پاڵ سەرکوتی پەکەکەیا عەمەلی و خوازراو نیشان بدا. بەڵام ئەمە وەرچەرخانی بنەڕەتی و ستڕاتیژی نابێ. من ئاماژەیەک لە گۆڕانی چۆنێتیی مامەڵەی دەوڵەتی تورکیا، یان غەرب، یاخود ئەمریکا بە شێوەیەکی تایبەتی بەرامبەر بە مەسەلەی کورد نابینم.\nسیاوەش مودەڕیسی: لەم ڕۆژانەی دواییدا شایەدی خەباتی خوێناوی و بەربڵاوی شارەکانی کوردستانی ئێران بووین، خەباتێک کە بە جۆرێک کێشراوەتە ڕاگەیاندنی حکومەتی سەربازی. داخوازی و درووشمەکانی ئەم خەباتە جیاواز بوون، هەندێ جار بۆ دیفاع لە ئۆجالان و هەندێ جاریش بە شێوەی ڕاستەوخۆ دژی جمهوری ئیسلامی. بە بۆچوونی تۆ دەستگیر کردنی ئۆجالان تا چ ئاستێک فاکتەری توندبوونەوەی ئەم خەبات و ناڕەزاییانە بووە؟ ئایا هاوکاتبوونی ناڕەزایی و خەباتی خەڵکی کورد زمان لە ئەستەنبوڵ و سنە و مهاباد و سلێمانی، وە پێکهاتنی حکومەتی ئۆتۆنۆمیی کورد لە باکووری عێراق مەودایەکی تازە نادا بە مەسەلەی کورد لە ناوچەکەدا؟\nمەنسور حکمەت: هەرگیز دڵتان بە حکومەتی خودموختار خۆش مەکەن لە باکووری عێراق. تەنانەت ئەگەر حکومەتێکی بەم جۆرەش درووست ببێ، هێشتا ڕۆڵی ئامڕازێک دەبینێ لە سنووری گوشاری غەرب بۆ سەر عێراق. حکومەتی خودموختار لە کوردستانی عێراق کاتێک دەبێتە مەقولەیەکی جددی کە چارەنووسی هەقی حاکمییەتی خودی عێراق، ڕوون بووبێتەوە. بە عیبارەتێکی تر تا کاتێک چارەنووسی عێراق مەعلوم نەبێ، خودموختاری کوردستانی عێراقیش هەم دیاردەیەکی تێپەڕ و تاکتیکی دەبێ. ئەگەر باس لەسەر پێکهێنانی ووڵاتێکی سەربەخۆیە لە کوردستانی عێراق و جیابوونەوەی چارەنووسی ئەوە لە پەیوەندی نێوان ڕۆژئاوا و دەوڵەتی سەدام حسەین، بە بڕوای من ئێمە لەگەڵ یەک ئاڵوگۆڕی مێژوویی بەرەوڕوو دەبووین. بەڵام ئاشکرایە کە باسێکی بەم چەشنە لە ئارادا نییە. هەڵبەت ئەمە بەم مانایە نییە کە دەبێ بەرامبەر بە پڕۆژەی حکومەتی خودموختار لە کوردستانی عێراق بە کەمتەرخەمی و ساردیییەوە، یاخود بە موخالەفەت کردن هەڵسوکەوت بکرێ. لەوانەیە کۆمۆنیزمی کرێکاری لە عێراق لەم پرۆسەیەدا تەنانەت بەشداری بکا. بەڵام دەبێ مەحدودییەت و خەسڵەتی تێپەڕی ئەو بناسرێ و درووست وەکو ئەوانی دیکە ئەو پرسە وەکو ئامڕازێک تەماشا بکرێ لە پێناو گەییشتن بە ئامانجی گرنگتردا.\nناڕەزایی لە پەیوەند بە مەسەلەی ئۆجالانەوە لە ئێستادا هێوڕبۆتەوە. لە خودی ئێرانا ئەم دۆسێیە بوویە بیانوویەک کە خەڵک لە دژی ڕژێمی ئیسلامی بێنە مەیدان و بە کردەوە مەسەلەی ئۆجالان تەرکیزی کرایە سەر. ئاشکرایە ئەم شەپۆلی ناڕەزاییانە سەبارەت بە دۆسێی ئۆجالان شکڵی گرت و هاوکات بوون و بەرفراوانیی ناڕەزاییەکانیش هەر بەم دەلیلە بوو. بەڵام مەسەلەی گرنگتر لە پشت ئەم جۆش و خرۆشەوە، مەسەلەی مێژوویی کوردە، وە بنچینەی ئەویش هەم ئەو ستەمەیە کە لە خەڵکی کورد دەکرێ لە ووڵاتانی جیاوازدا.\nسیاوەش مودەڕیسی: لە ڕوانگەی تۆوە سیاسەتی ئوسوڵیی بەرامبەر بە مەسەلەی کورد کامەیە؟\nمەنسور حکمەت: چەند ووڵات بوونی مەسەلەی کورد، هەروەها جۆرا و جۆر بوونی زمانی ئاخاوتن لە ناوخۆی خودی خەڵکی کوردستانا، تایبەتمەندییەکی هێجگار ئاڵۆزی داوە بە مەسەلەی کورد. وەڵامی ئوسوڵی لە گۆشە دیدگای منەوە وەک کۆمۆنیستێک، شۆڕشی کرێکارییە لە ناوچەکە و کۆتایی هێنانە بە هەر جۆرە هەڵاواردنێک، لەوانەش هەڵاواردنی قەومی و نەژادی. کاتێ ئینسانەکان هێندە ئازاد بن کە هەر کەس وەکو خۆی، وەک ئینسانێک بە شوناس و تایبەتمەندیی فەردیی خۆیەوە، موعتەبەر و موحتەرەم بێ، ئیتر خەڵک پێویستییەکیان بەمە نابێ بۆ هەست کردن بە ئەمن و ئارامی و حورمەت، ناچاربن ناسنامەی ئیتنی و مەزهەبی و نەژادی و قەومی بۆ خۆیان داتاشن. وەڵامی ئوسوڵی بە زوڵم و هەڵاواردن، کۆمۆنیزمە. بەڵام لە نەبوونی وەڵامێکی لەم چەشنەدا، هێشتا دەتوانرێ دەستمان بگا بە هەلومەرجێکی گەلێ ئینسانی تر و عادلانەتر لەمەی ئەمڕۆ. بە بروای من مەوداکانی مەسەلەی کورد بە جۆرێکە کە لانی کەم لە سێ ووڵاتی تورکیا و عێراق و ئێراندا دەبێ خەڵکێک کە خۆیان بە کورد دەزانن ئەم مافەیان پێ ڕەوا ببینرێ کە لە ڕیفراندۆمێکی ئازاددا، دەربارەی جیابوونەوە یان مانەوە لەگەڵ ئەم ووڵاتانەیا بڕیار بدەن. من چەند ساڵێک پێش ئێستا لە نووسینێکا دەربارەی کوردستانی عێراق بە دیاری کراوی بەرگریم کرد لە دامەزراندنی ووڵاتێکی سەربەخۆ لە کوردستانی عێراقدا. واقعییەت ئەمەیە کە ناسیۆنالیزمی کورد و هێژموونی ڕێکخراوە ناسیۆنالیستەکان و زۆر جاریش تەنانەت عەشیرەیی، بەسەر ژیانی سیاسی خەڵکی کوردستانەوە، بەرهەمی حەتمیی زوڵمی قەومییە. بە بڕوای من لە ووڵاتێکی سەربەخۆدا لە کوردستانی عێراق، ڕێکخراوەکانی چەشنی یەکێتی نیشتمانی و حزبی دیموکراتی بارزانی، بە خێرایی دەکەونە لاوە و ئەحزابی سیاسی مۆدێرن و بەتایبەتی حزب و ڕێکخراو گەلی چەپ و کرێکاری دێنە پێشەوەی مەیدانی سیاسەت. باڵادەستیی تاڵەبانییەکان و بەرزانییەکان، بەرئەنجامی پاشکۆیەتی و فەرعی بوون و زەبروزەنگی ڕژێمە کۆنەپەرستەکانی ئەم ووڵاتانەیە.\nسیاوەش مودەڕیسی: سوپاس گوزارم لە تۆ و بە هیوای دیمانەکانی داهاتوومان.\nژمارە ٤ گۆڤاری (پوشە) نیسان\n*وەرگێڕانی لە فارسییەوە، حەمە غەفور\n٧ نۆڤەمبەر ٢٠١٨


مام پیرۆتەك هەبوو جغارەی زۆر كێشان و سبەینا دەگە تولعی هەرەستا, نوێژێ سبەینێیە كردو نانووستۆ هەتا وەختی شەوا پاشی داداتۆ جغارەی لە جغارێ پێكردۆ، مارو مندارو خەركی هەموو لەخۆ بێزاركردبو, هە مارەكە چواباێ قانگا دووكەرێی رۆژە رێیەكێ رۆیشت، قەتیش جغەرێ پاكەتی ناكێشان، تووتنەكی وێبو بەمن خڕ مقەببا بوو لەهەماش هەرزانتر بوو، وەكی قومی لە جغەرێ دا وەتەزانی دووكەرا پێراوە ڵاستیقایە دەناو سۆبێ دارا، خەركی گوندی لەبە جغارا بەوابا مام پیرۆتی دەركێ مارێیان نەكاتۆ .\nمام پیرۆتی هەست بەخۆ كرد خەركیا لێ بێزار بووەو رۆژەكێی هاتە سە زاری هەرسێ تەراقی فڕەدان چیدی جغارا نەكێشی و بە دوایی لێبگەڕێ، ئاخر ئەو بڕیارە لۆ جغەرەكێشەكی ئیوهە نەقۆرا شتەكی ئاسان نەبوو، كاریش لە كار ترازا، تازەش نابی پشێمان وەبیتۆ لەبە مەسەلێ تەراقا، رۆژ هاتن و چوون پیرە هە دە فكرو داڵغێ جغەرێ دابوو، چبكا غەریبەی خۆشی پێ ڕاناگیرا نەیەزانی عیڵاجی چیە، هە وێیەگۆ ئەمن چ دەگەخۆ كرد.\nرۆژەكێ لە مارە خزمەكێ بوو خەبەریان لۆهینا گۆتیان: مام پیرۆت هەستە زوو خۆ بگەینۆ مارێ پیرەژنتا دەبە روحێدا و هەرا هەوزینگا كا، هەتا پیرەمێرد گەیشتۆ مارێ پیرەژنی لێ مرد، قەرەبارغیا خەركی ناو حەوشا مام پیرۆتی پڕ كردبوو، وێیان زانی پیرە دەست بە گریانێ كات و خۆ عێدزەكا، مام پیرۆتی لەسەرەخۆ وەگۆ: یارەبی خوایە لێت بەزیاد بی، داهێ جارێ پێشی خرٍشتی چیسەكەم لۆبینن با بە كەیفاخۆ جغەرەكێ تێكەم خۆ من وەزگدااااا لۆ جغەرێ، تازە مروەت رۆیی گەردەنی خۆش و ئازابی خوای لێ خۆشبی .


الخميس أيلول 9 2021 - 08:44\n514 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nله سه‌ردانی ئه‌مڕۆشدا دوای ئه‌وه‌ی به‌ڕێز سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری هاوڕێ له‌گه‌ڵ به‌ڕێز یاسین حه‌مه‌دعه‌لی مه‌لامسته‌فا راوێژكاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری و شاندی ئه‌نجومه‌ن له‌لایه‌ن دادوه‌ر و ئه‌ندامانی داواكاری گشتی پێشوازییان لێكرا، دانیشتنێك له نێوانیان به‌ڕێوه‌چوو.\nله‌و دانیشتنه‌دا دادوه‌رو ئه‌ندامانی داواكاری گشتی و لێكۆڵه‌ره‌وانی دادوه‌ری و ستافی كارمه‌ندانی دادگاكان خۆشحاڵی خۆیان به‌و سه‌ردانه ده‌ربڕی و گرنگیی و بایه‌خی\nئه‌م سه‌ردانه‌یان بۆ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن و شاندی یاوه‌ری خسته‌ڕوو. به‌ڕێز سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری رایگه‌یاند ئامانجی سه‌ره‌كی ئه‌م به‌سه‌ركردنه‌وانه‌ش له‌نزیكه‌وه ئاگاداربوون له چۆنیه‌تی به‌ڕێوه‌چوونی كاروباری دادگاكان و تاوتوێ كردنی كێشه‌و گرفت و ئاسته‌نگه‌كانی به‌رده‌م كاروباری رۆژانه‌یان ئه‌و دادگایانه‌یه.\nدواتر سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری له‌م سه‌ردانه‌شدا، یه‌كه به یه‌كه‌ی به‌شه‌كانی ئه‌و دادگایانه‌ی به‌سه‌ركرده‌وه‌و هاوڕێ له‌گه‌ڵ دادوه‌ر و شاندی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری گفتوگۆی له‌گه‌ڵ لێكۆڵه‌ره‌وانی دادوه‌ری و فه‌رمانبه‌رانی ئه‌و دادگایانه‌و پارێزه‌ران كرد و له نزیكه‌وه له سه‌رنج و تێبینی و ئاسته‌نگه‌كانی رۆژانه‌ی كاروباریان ئاگادار بوو. زۆرترین داواكاری دادوه‌ر و ئه‌ندامانی داواكاری گشتی و لێكۆڵه‌ره‌وانی دادوه‌ری و گشت فه‌رمانبه‌رانی دادگاكانیش، دابینكردنی دادوه‌ر و لێكۆڵه‌ره‌وه‌ی دادوه‌ری و هه‌روه‌ها فه‌رمانبه‌ری دیكه‌ی پێویست بۆ به‌شه‌كانی ئه‌و دادگایانه بوو به شێوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ زیادبوونی رێژه‌ی داواو مامه‌ڵه‌ی رۆژانه‌ی هاووڵاتیاندا بگونجێت. هه‌روه‌ها داوكاری دیكه‌شیان، دابینكردنی باڵه‌خانه‌ی گونجاو و كه‌لوپه‌ل و پێداویستی پێویستی رۆژانه بوو بۆ ئه‌و دادگایانه به شێوه‌یه‌ك بتوانن به باشترین شێوه له خزمه‌ت هاووڵاتیان و راییكردنی داواو مامه‌ڵه‌ی رۆژانه‌یاندا بن. له‌لایه‌ن خۆیه‌وه سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری رایگه‌یاند ئامانجی سه‌ره‌كی ئه‌م به‌سه‌ركردنه‌وه‌یه‌ش گوێگرتن له داواكاری و خواستی ئه‌و دادگایانه‌یه و به‌ڵێنیشی دا به پێی توانا ئه‌و داواكارییانه به زووترین كات جێبه‌جێ بكرێن.


مه‌لا طاهر بامۆكی : توركیا و ئێران خودا ڕسوایان ده‌كات چونكه كاسپی به دینی خواوه ده‌كه‌ن .\nهەواڵی / 23/1/2018 488 جار بینراوە\nمه‌لا طاهر بامۆكی : فاڵچی و سیحربازه‌كانی سه‌رده‌م به‌ناوی دین یا مه‌زهه‌به‌وه ڕیسوا و تڕۆ ده‌بن .\nمامۆستایه‌كی ناسراوی شاری هه‌ڵه‌بجه سه‌باره‌ت به هێرشه‌كانی وڵاتی توركیا بۆ سه‌ر كانتۆنی عه‌فرین و میلله‌تی كورد له ڕۆژئاوا ده‌لیت : قه‌ناعه‌تی ته‌واوم هه‌یه تا ئێستا عه‌ره‌ب و تورك و فارس ئاینی ئیسلامیان وه‌ك چه‌ك و مه‌قاش و ته‌ڵه بۆ گرتن و له‌ناو بردن و كوشتنی كورد به‌كار هێناوه و فریوی خه‌ڵكی گه‌لحۆ و ساویله‌ی له دین حاڵی نه‌بوویان پێداوه به‌ڵام سوپاس بۆخوا ده‌ر ئه‌نجامه‌كانی هه‌موو ئه‌و هه‌وڵانه پوچ و هیچ بووه و خوا كردوونی به په‌نی زه‌مانه، به‌ڵام من نه‌م بینیوه و نه‌م بیستووه گه‌لی كورد ئاینی به‌كار هێنابێ به‌رامبه‌ر هیچ نه‌ته‌وه و نه‌ژاد و ئاینێك له‌به‌رئه‌وه‌ی گه‌لی كورد زۆرینه‌ی موسڵمانه و به‌ڕه‌وای نابینێ به‌ناوی دینه‌كه‌یه‌وه فێڵ له خه‌ڵكی تر بكات\nمامۆستا مه‌لا طاهر بامۆكی وتاربێژی مزگه‌وتی عمری كوری خه‌تاب له شاری هه‌له‌بجه ده‌ڵێت : كورد باش ده‌زانێ ئه‌و گێلاندنه سه‌رناكه‌وێ بۆیه خۆی تیا تاقی نه‌كردووه‌ته‌وه نایشیكات (ان الله لایصلح عمل المفسدین) وه به حه‌ول و قوه‌تی خوا به‌چاوی خۆتان ده‌بینن كورد ده‌یباته‌وه و دوژمنانی كورد و كوردستان و فاڵچی و سیحربازه‌كانی سه‌رده‌م به‌ناوی دین یا مه‌زهه‌به‌وه ڕیسوا و تڕۆ ده‌بن و له‌و دنیاش خوا ڕوو ڕه‌ش و سه‌رشۆڕیان ده‌كات و له دۆزه‌خ تنیان ده‌كات چونكه كاسپی و مامه‌ڵه‌یان به دینه‌كه‌ی خواوه كردووه، دڵنیاتان ده‌كه‌مه‌وه كورد سه‌ر ده‌كه‌وێت به‌ڵام به‌مه‌رجێ:\n1- له‌گه‌ڵ یه‌كتر ڕاست بكه‌ین\n2- یه‌ك ڕیز و تۆكمه بین.\n3-خۆ ئاماده بكه‌ین و شه‌ڕی نابه‌رابه‌ر نه‌كه‌ین و شه‌ڕیشیان پێ فرۆشتین به حیكمه‌ت خۆمانی لێ لابده‌ین و خۆگربین.\n4-ڕیشی خۆمان نه‌ده‌ینه ده‌ست سیاسی نامه‌رد و نه‌زان و ده‌مباز.\n5- په‌ند و وانه له شكسته‌كانی ڕابوردوو وه‌ربگرین و دووباره‌یان نه‌كه‌ینه‌وه.\nئه‌و مامۆستا ئاینیه ده‌شڵێت : ئه‌مانه بۆ دنیا مه‌رجی سه‌ركه‌وتن و ڕزگارین بۆ قیامه‌تیش ئه‌وانه‌ی باوه‌ڕیان به خوا و زیندو بوونه‌وه و به‌هه‌شت و جه‌هه‌نم هه‌یه:\nتۆبه له گوناح و جێ به‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی خوا و پێغه‌مبه‌ر و ڕه‌وشتی جوان و باش و داوا و نزای دڵ به كوڵ مه‌رجی سه‌ركه‌وتنی دنیا و گره‌و بردنه‌وه‌ی قیامه‌تیشه، له\nله كۆتاییدا ده‌ڵێت : داواكارم له خوا ڕووی دوژمنای گه‌لی كوردی موسووڵمان ڕه‌ش بكات و سڕیان هه‌ڵ بماڵێت و ئه‌م گه‌له هه‌ژاره‌ش به ئاواتی دروستی خۆی بگات. به‌خه‌ڵكی عه‌فرین و كه‌ركوكیش ده‌ڵێم خۆبگرن و چاو له هه‌ڵه‌بجه بكه‌ن (ان الله لایچیع اجر المحسنین).


سلێمانی مردنی خۆی هەڵدەمژێت\nلڤین: لە هەژماری هونەر تۆفیق\nغازی CH2O کەلەئەنجامی سوتانی خاشاکەوە بڵاودەبێتەوە. یەکێکە لەو غازە مەترسیدارانەی نەخۆشی شێرپەنجە لە ژینگە و تەندروستی کۆمەڵگەدا بڵاودەکاتەوە.\nئەو دوکەڵەی لەتانجەرۆوە بەئاسمانی سلێمانیدا بڵاودەبێتەوە٫ دوکەڵی مەرگە لە غازی میتانۆلCH2O٫ هەتکی تەندروستی گشتی و هەتکی ژینگە و ژیانی ئێستا و داهاتووی شار دەکات. سروشتی غازە کیمیاییەکە کاریگەری لەسەر هۆرمۆنەکانی مرۆڤ دادەنێت. واتە جگە لەهەڵمژینی مەرگ لەم شارەدا٫ لە ئەنجامی تێکچوونی هۆرمۆنەوە نەوەیەکی شێواویش لە زاوزێوە دەخولقێنێت.\nکێ ساحێبی سلێمانیە؟ کێ بەرپرسیارە لە ڕاگرتنی پرۆژەی ریسایکلینی سلێمانی؟ کە دەبوو لە ۲۰۱۳ دا تەواو بایە. شاڵاوی ئەم ئەنفالانەی سەر سلێمانی٫ ئەنفالی ئابووری ٫ ئەنفالی سیاسی٫ ئەنفالی ژینگە و تەندروستی لەوپەڕی مەترسیدایە. لە ئێستاوە مشورێکی خەمخۆر و دڵسۆزانەی لێنەخورێت٫ داهاتووی سلێمانی لەم نوگرەسەلمانەی ناوخۆیدا٫ هیچی کەمتر نابێت لە تراژیدیای بیابانەکانی عەرعەر.\n1796 جار بینراوە


نەتەوە یەکگرتووەکان: برسێتی لە یەمەن پێدەچێت ببێتەهۆی لەناوبردنی هەلی ئاشتی لە وڵاتەکەدا\nبەرپرسانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتیان وت قەیرانی برسێتی لە یەمەن پێدەچێت ببێتەهۆی لەناوبردنی ئەو هەلە نوێیەی کە ئەمەریکا هێناویەتیە کاراوە بۆ کۆتای هێنان بە جەنگی یەمەن.\nنوێنەری نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ یەمەن مارتن گریفیث داوای ڕاگرتنی هێرشەکانی حوسییەکانی کرد بۆ سەر مائرەبی ژێردەسەڵاتی حکومەتی یەمەن و هۆشیاریدا لەوەی " هەوڵدان بۆ کۆنتڕۆڵکردنی خاکەکان لەڕێی هێزەوە هەڕەشەیە بۆ سەر هەموو هەوڵەکانی پڕۆسەی ئاشتی."\nدوای دەستبەکاربوونی وەکو سەرۆکی ئەمەریکا، جۆو بایدن ڕایگەیاند کۆتای هێنان بە جەنگی یەمەن ئەرکی سەرەکی دەبێت و نوێنەرێکی نوێی دیکەی بۆ یەمەن دەستنیشانکرد، هەروەها کۆتایی بە پشتیوانیەکانی ئەمەریکا هێنا بۆ ئەرکە سەربازییەکانی هاوپەیمانێتی بە ڕابەرایەتی سعودیە لە یەمەن.\nگریفیث لە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان وتی " پشتیوانیە نێودەوڵەتیەکان بۆ کۆتای هێنان بە ململانێکان ڕوون و ئاشکرایە و ئەوەش هەلێکی نوێ دەڕەخسێنێت بۆ دووبارە ڕەخساندنی بوارێک بۆ چارەسەری ئاشتی."\nبەڵام بەرپرسی کاروباری مرۆیی لە نەتەوە یەکگرتووەکان مارک لۆکۆک هۆشیاریدا و وتی " لە ئێستادا هەلێکی گرنگ هەیە بۆ یارمەتیدانی یەمەن و ڕۆیشتن بەرەو ئاشتی هەمیشەیی، بەڵام ئەگەر برسێتی بەشێوەیەکی بەرفراوان بە یەمەندا بڵاوببێتەوە ئەوا ئەم هەلە نامێنێت و لەدەست دەچێت."\nهەروەها ئاماژەشی بەوەدا پێویستمان بە کۆکردنەوەی نزیکەی 4 ملیار دۆلار هەیە لە ساڵی 2021 دا تاوەکو پشتیوانی لە ئەرکە مرۆییەکان بکەین.\nنەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت قەیرانی یەمەن گەورەترین قەیرانی مرۆییە لە جیهاندا، لەکاتێکدا لە سەدا 80 ی دانیشتوانی وڵاتەکە پێویستیان بە یارمەتیە.


دوایین ئاماری قوربانیانی شەڕی 3 ساڵەی سوریە – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / جیهان / دوایین ئاماری قوربانیانی شەڕی 3 ساڵەی سوریە\nدوایین ئاماری قوربانیانی شەڕی 3 ساڵەی سوریە\nپێنج شه‌ممه 27 تشرینی دووه‌م 2014\tجیهان, هەواڵ 88 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nرێژەی قوربانییانی شەڕی ناوخۆیی سووریە، پاش ٣ ساڵ لە دەستپێكی ئەو شەڕە، بەردەوام لە حاڵی بەرزبوونەوە دایە.\nبە پێی راپۆرتی “والری ئاموس” بەرپرسی كومیتەی مرۆڤ‌دۆستانەی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان، ئامارەكانی ئەم رێكخراوەی بە درێژایی سێ ساڵ و ٨ مانگ رابردووی شەڕی ناوخۆیی سووریە ئێستاكە ١٢ میلیون و ٢٠٠ هەزار هاوولاتیی سووری پێویستیان بە یارمەتیی مرۆڤ دۆستانە هەیە.\nهەروەها، ئامارەكان دەرخەری ئەوەن كە لە ساڵی ٢٠١١ی زایینی هەتا ئێستا، ئابووریی وڵاتی سووریە لە سەدا ٤٠ دابەزیوە و خەڵكی ئەم وڵاتە لە سەدا ٧٥ی لە ژێر هێڵی هەژاریدا بەسەر دەبن.\nلە ماوەی ٣ ساڵی رابردوودا، لە 50% خوێندكارانی سووری لە خوێندن وازیان هێناوە.\nهەروەها رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان، هەواڵی ئاواەرە و تەریدە بوونی نزیك بە ١٠ میلیون هاووڵاتیی سووری لە ناوخۆ و دەرەوەی ئەو وڵاتە، شوێنی ژیانی خۆیان بەجێهێشتووە.\nلەو نێوانەدا، ٧ میلیون و ٦٠٠ هەزار كەس لە نێوخۆی سووریە بێ ماڵوحاڵ و ئاوارە بوون و جیا لەوەش ٣ میلیۆن و ٢٠٠ هەزار كەسی دیكەش لەو وڵاتە رایان كردووە و لانیكەم ٢٢٠ هەزار كەس لە خەڵكی وڵاتی سوریە، گیانیان لەدەستداوە.\nدیار حسن پور شهروند اهل شهر اشنویه، با تودیع قرار وثیقه از بازداشتگاه اداره‌ی اطلاعات …\nسێ شه‌ممه 6 ئه‌یلول 2016\t5,458


نەوت بەرزترین نرخی لە ماوەی 11 مانگدا تۆمار كرد\n:: PM:02:46:12/01/2021 \nنرخی نەوت رووی لە بەرزبوونەوە كردووە و گەیشتووەتە بەرزترین نرخ كە لە 11 مانگی رابردوودا تۆمار كرابێت. پێشبینی دەكرێ نرخی نەوت لەمساڵدا زیاتر بەرز ببێتەوە.\nبەگوێرەی dailyfx ئەمڕۆ سێشەم نرخی هەر بەرمیلێك نەوتی برێنت گەیشتە 56 دۆلار و 60 سەنت كە بەرزترین نرخە لە شوباتی ساڵی رابردووەوە تۆمار كرابێت. نرخی نەوتی تێكساسی ئەمەریكاش بە 52 دۆلار و 90 سەنت دەفرۆشرێت.\nبۆ پێنجەم هەفتەی لە دوای یەك دابەزینی تۆمار كردووە.\nگرنگترین هۆكاری بەرزبوونەوەی نرخی نەوت پێوەندی بە دابەزینی بڕی نەوتی كۆگاكراوی ئەمەریكا دەگەڕێتەوە و بۆ پێنجەم هەفتەی لە دوای یەك دابەزینی تۆمار كردووە.\nكەمبوونەوەی نەوتی كۆگاكراو بە واتای ئەوەی دێت ئاستی داخوازی بەرز بووەتەوە و هەر جۆرە بەرزبوونەوەیەكیش لەسەر داخوازی نەوت دەبێتە هۆی ئەوەی بەهاكەی زیاتر هەڵكشێت.\nلەگەڵ زیاتر بەرهەمهێنانی پێكوتەی كۆرۆنا و رێگریكردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا پێشبینی دەكرێت ژیانیش لە دنیادا ئاسایی ببێتەوە و دواجار پەرە بە چەرخی پیشەسازی بدرێت و ئەمەش نرخی نەوت زیاتر بەرز دەكاتەوە.


هەڵوەستەیەک لەسەر پەیامە تەلەفۆنیەکەی (ئۆجالان) – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on نیسان 29, 2020 نیسان 29, 2020 948 جار بینراوە 0 سەرنج\nدەوڵەتی تورکیا یەکەمین جارە دەرفەت بۆ (ئۆجالان) و زیندانیەکی هاوڕێی دەرخسێنێت، تا لە زیندانی ئیمڕالیەوە لە رێگەی تەلەفۆنەوە پەیوەندی بە کەسوکاریانەوە بکەن.\nیەکێک لە پارێزەرانی ئۆجالان لە تویتەر دەڵێت:\nئۆجالان (٢٠-٢٥) دەقیقە لەگەڵ (موحەمەد ئۆجالان) برای قسەی کردووە، گرنگترین ئەو تەوەرەی کە ئۆجالان قسەی لەبارەیەوە کردووە رەوشی باشوری کوردستان، و ئاڵۆزیەکانی نێوان پارتی و پەکەکە بووە.\nئۆجالان، لەو پەیامەیدا باسی لە رێکەوتنێکی نێوان پارتی و پەکەکە کردووە کە لە سالانی هەشتاکان لە نێوان ئەو دوو لایەنە ئەنجام درواە، کە ئەوسا (پارتی و پەکەکە) لەسەر ١٠ خاڵ رێککەوتوون، هەروەها باس لە رۆڵی گرنگی (ئیدریس بارزانی) دەکات سەبارەت بەو ریکەوتنە.\nئەو پەیوەندیە تەلەفۆنیەی (ئۆجالان) لەو کاتەدا لە بواری سیاسی و تەنانەت تەندرووستیش زۆر گرنگە.\nلە بواری سیاسی گرنگیەکەی لەوەدایە، دەوڵەتی تورکیا دەروازەیەک دەکاتەوە کە (ئۆجالان) وەک کارەکتەرێکی گرنگ بۆ ئاشتی رۆڵی خۆی ببینێت، جا تورکیا ئەوەی پێخۆشە یان نا ئەوەیان شتێکی دیکەیە.\nلە باری تەندروستیش دوای دەنگۆیی بلابوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە زیندانەکانی تورکیا، ئەوەیان دلنیایەکی گرنگە بۆ خەڵکی کوردستان بە تایبەتی و کەسوکاری (ئۆجالان) لەوەی تەندروستی (ئۆجالان) لە زیندان باشە.\nهئچ گومانی تێدا نیە کە (ئۆجالان) لە زیندانیش دەتوانێت ببێتە فریادڕەسی ئاشتی ناوچەکە، کە پێشتریش لە ساڵی ٢٠١٤ ئەو رۆڵەی لە چوارچێوەی پرۆسەی ئاشتی بینی، بەڵام بە هۆکاری جۆراو و جۆر کە تا ئەمرۆشی لەگەڵ دابێت بەرپرسانی تورکیا و کورد یەکتری پێ تۆمەتباردەکەن، ئەو پرۆسەیە پەکخراو.\nدوای پەکخستنی پڕۆسەی ئاشتی لە نێوان دەوڵەتی تورکیا و ئیمڕالی، شەڕی شارەکان دەستی پێکرد، و بە هەزاران کەس کە لەنێویاندا هاوسەرۆکانی هەدەپە و دەیان پەرلەمانتار و سەرۆک شارەوانی هەلبژێردراو خارانە زیندانەکانەوە، هەروەها (ئۆجالان) خرایە دۆخئ گۆشەگیریەکی توند، تا ٣٠ ئاداری ئەمساڵ لە ژێر فشاری جەماوەری، بە تایبەت مانگرتنی زیندانیان، ئەو گۆشەگیریەی سەر (ئۆجالان) هەڵگیرا و رێگا بە کەسوکاری درا لە زیندانی ئیمڕالی سەردانی بکەن.\nئومێد دەکەین قەناعەتێک لای دەوڵەتی تورکیا درووست بووبێت، کە لە جیاتی شەڕ و داگیرکاری کە لە ئێستادا بە فراوانی دەستی داوەتێ، بگەڕێتەوە بۆ پڕۆسەی ئاشتی و سوود لە توانا و هەڵوێستەکانی (ئۆجالان) وەرگرێت.\nئەگەر حکومەتی تورکیاش بەو کارە هەڵنەستا، حەق وایە لایەنە کوردستانیەکان، بە تایبەتی پارتی دیموکراتی کوردستان، کە لە ئێستادا لە شەڕێکی سارددایە لەگەڵ پەکەکە، پەیامەکەی (ئۆجالان) بۆ ئاشتی و یەکڕیزی کوردستانی بەهەند وەرگرن، وەلامێکی ئەرێنیان هەبێت بۆ (ئۆجالان)، تا دۆخی ئاڵۆزی کوردستان بە هیمەتی هەموو لایەک هێوربکرێتەوە.\nبڵاوکراوەی پێشووسەرچاوەیەکی پەرلەمان: فوئاد حوسێن لە کابینەی نوێی حکومەتی عێراق دوورخرایەوه\nبڵاوکراوەی نوێتر“كارنامەی عەبادی و مالیكی كە كورد ئەزمونی تاڵی لەگەلیان هەبو لە كارنامەكەی كازمی بۆ حكومەتی نوێ باشتربوون”\nPosted on ئایار 6, 2020 ئایار 6, 2020 0 261\nPosted on ئایار 10, 2020 0 3964\nPosted on ئایار 14, 2020 0 4602\nPosted on ئایار 19, 2020 0 2684


جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «CMS» - چاوگ\nجیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «CMS»\nوەک پێداچوونەوەی ٢٣:٢٥، ١٩ی ئابی ٢٠١٠ (بینینی سەرچاوە)\nTekosher (لێدوان | بەشدارییەکان)\nدوایین پێداچوونەوەی ١٤:٣٠، ٢٤ی ئابی ٢٠١١ (بینینی سەرچاوە)\n(یەک دەستکاری مامناوەند لەلایەن ھەمان بەکارھێنەرەوە بیشاننادرێت)\nسیستەمی بەڕێوەبردن بۆ ناوەڕۆکی وێبگەکان (ئینگلیزی Content management system کورتکراوەکەی CMS)، سیستەمێکی بەڕێوەبردنە بە زمانێکی بەرنامەسازی بزۆک دادەڕێژرێت، هاوکاریی دەکات لە بەڕێوەبردن و ڕێکخستنی لاپەڕەکان، ئەم جۆرە سیستەمانە لەچەند بەشێک پێکهاتوون، وەک بڵاوکردنەوە، بەکارهێنەران، لێدوانەکان، پاراستن، مەکۆ، ..هتد، هەموویان لەڕووکارێکی ئامادەکراودا سازدەکرێن و بەڕێوەدەچن.\nسیستەمی بەڕێوەبردن بۆ ناوەڕۆکی وێبگەکان (ئینگلیزی '''Content management system''' کورتکراوەکەی CMS)، سیستەمێکی بەڕێوەبردنە بە زمانێکی بەرنامەسازی بزۆک (بۆ وێنە [[php]], [[perl]], [[asp]], [[paython]] و هیتر) دادەڕێژرێت، هاوکاریی دەکات لە بەڕێوەبردن و ڕێکخستنی لاپەڕەکان، ئەم جۆرە سیستەمانە لەچەند بەشێک پێکهاتوون، وەک بڵاوکردنەوە، بەکارهێنەران، لێدوانەکان، پاراستن، مەکۆ، ..هتد، هەموویان لەڕووکارێکی ئامادەکراودا سازدەکرێن و بەڕێوەدەچن. نموونەی ئەمە وەکوو وۆردپرێس ([[Wordpress]])، دروپاڵ ([[Drupal]]) و هەرەوەها.\nدوایین پێداچوونەوەی ١٤:٣٠، ٢٤ی ئابی ٢٠١١\nسیستەمی بەڕێوەبردن بۆ ناوەڕۆکی وێبگەکان (ئینگلیزی Content management system کورتکراوەکەی CMS)، سیستەمێکی بەڕێوەبردنە بە زمانێکی بەرنامەسازی بزۆک (بۆ وێنە php, perl, asp, paython و هیتر) دادەڕێژرێت، هاوکاریی دەکات لە بەڕێوەبردن و ڕێکخستنی لاپەڕەکان، ئەم جۆرە سیستەمانە لەچەند بەشێک پێکهاتوون، وەک بڵاوکردنەوە، بەکارهێنەران، لێدوانەکان، پاراستن، مەکۆ، ..هتد، هەموویان لەڕووکارێکی ئامادەکراودا سازدەکرێن و بەڕێوەدەچن. نموونەی ئەمە وەکوو وۆردپرێس (Wordpress)، دروپاڵ (Drupal) و هەرەوەها.\nوەرگیراو لە «https://chawg.org/wiki/w/index.php?title=CMS&oldid=2799»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٤:٣٠ی ٢٤ی ئابی ٢٠١١ نوێ کراوەتەوە.


وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران گه‌شبینه به‌رامبه‌ر وتووێژه‌کانی داهاتوو له‌سه‌ر به‌رنامه ناوکییه‌که‌ی وڵاته‌که‌ی\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران ده‌ڵێت گه‌شبینه به‌رامبه‌ر کۆبونه‌وه‌کانی بڕیاره هه‌فته‌ی داهاتوو له‌گه‌ڵ زلهێزانی جیهان به‌ڕێوه‌بچن، هه‌روه‌ها جارێکی تر داواکاری ئێرانی دووپات کرده‌وه بۆ دانپیانان به وته‌کانی خۆی به "مافه ناوکیـیه‌کانی".\nبڕیاره وتووێژه‌کانی نێوان زلهێزانی جیهان و ئێران له ڕۆژی چوارشه‌ممه له ژنێڤ ده‌ستپێبکه‌نه‌وه پاش ئه‌وه‌ی له هه‌فته‌ی ڕابردوو نه‌یانتوانی به ڕێککه‌وتنێک بگه‌ن.\nئێران و وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا یه‌کتر تاوانبار ده‌که‌ن به نه‌گه‌یشتن ڕێککه‌وتنێک به مه‌به‌ستی سنوردارکردنی پیتاندنی یۆرانیۆمی تاران له بری ئه‌وه سزاکانی ڕۆژئاوا له‌سه‌ر ئێران سوکبکرێنه‌وه.\nمحه‌مه‌د جه‌واد زه‌ریف له لێدوانه‌که‌یدا بۆ ئاژانسی ده‌نگوباسی نیمچه فه‌رمی فارس ئه‌مڕۆ هه‌ینی ڕایگه‌یاند وتووێژه‌کانی داهاتووش سه‌رکه‌وتوو نابن ئه‌گه‌ر ڕۆژئاوا داواکاری ئێران پشتگوێ بخات و به فه‌رمی دان به مافی ئێران له پـیتاندنی یۆرانیۆمدا نه‌نێت.\nئێران نکوڵی ده‌کات له‌وه‌ی هه‌وڵ بۆ دروسـتکردنی چه‌کی ناوکی بدات.


چۆن داواکاری پێشکەش بکەیت بۆ ڤیزای شینگنی ئایسلەندا ؟ | ڤیزای شینگنی ئایسلەندا\nچۆن داواکاری پێشکەش بکەیت بۆ ڤیزای شینگنی ئایسلەندا؟\nپوختەیەك لەسەر ئایسلەندا\nنەتەوەیەکی دورگەی نەرویجی لە ناوڕاستی دەریای نەرویج، نەرویج نزیکترین دراوسێی ئایسلەندایە بە ١٦٢٩کم بڕینی شەپۆلەکان. زمانی فەرمی ئایسلەندایە، بەڵام زۆربەی دانیشتوانەکەی کە ٣٦٤٠٠٠ کەسن بە ئینگلیزی قسە دەکەن.\nسەڕەڕای شوێنە قەبارە بچوك و دورەکەی، ئایسلەندا بە تێکڕایی سەرنجی ٢ ملیۆن گەشتیاری ساڵانە ڕادەکێشێت کە ٦ جار زیاترت لە قەبارەی دانیشتوان. گەشتیاران لە سەرتاسەری جیهانەوە دێن بۆ ئەزمونکردنی دیمەنە سرشتەکانی تری جیهان وەك شارە سەهۆڵیەکان، داڕمانی بەفر و هێڵی کەناری درێژ. سەرەکیترین ناوچە بۆ گەشتکردنی سەرکێشی. سەدانکەرانی ئارەزوومەند دەتوانن سێ پارکە نیشتمانیەکەی ئایسلەندا بگەڕێن، بەسەر گڕکانە چالاکەکاندا سەربکەون، و مەلەوانی ژێر ئاوی بکەن لە سیلفرا فیسسورێی بەناوبانگ، کە لەوێدا تاشە بەردەکانی ئیۆراسیم و تێکتۆنیکی باکۆی ئەمریکا یەکدەگرن. پایتەختی سەیرکردنی دۆلفین لە جیهاندا، عاشقانی گیانلەبەران دەتوانن ئەسپسواری ئەسپە ئایسلەندیەکان بکەن بەسەر دەشتاییە خەیاڵیەکانی پڕ لە تاڤگەکان. هەرە بەناوبانگترینی ئەمانە، دێتیفۆسە کە بە شێوەی خۆی شوێنەکی بە ئامانجکراوە وەکو دووەم هەرە بەهێزترین تاڤگە لە ئەوروپا. بۆ دیمەنەکان، هیچ شتێك ناتوانێت ڕوناکیەکانی باکور تێپەڕێنێت، کە بە دەردەکون لە ئۆکتۆبەرەوە بۆ فێبروەری. جگە لە ناوەکەی، ئایسلەندا بە گشتیساردە بەڵام بستوو نیە؛ پلەی گەرمی زستان بە تێکڕایی سفری سیلیزیە، لە کاتێکدا تێکڕای پلەی گەرمی هاوین دەگات بە ٢٠ پلی سیلیزی. شوینەکانی ئەوپەڕی باکوری ئایسلەندا ئەوە دەگەێنن کە خۆر هەموو ڕۆژ و شەوەکە دەدرەوشێتەوە، لە مەی بۆ جوڵای، لە کاتێکدا شەو بۆ ماوەی ٢٠ کاتژمێرە لە ڕۆژێکدا لە مانگەکانی زستان. کەش و هەوای ئایسلەندا و تۆپۆگرافیەکەی کلتورێکی کۆمەڵگەی تەندروستی بەرهەمهێناوە لە سەرتاسەری وڵاتەکە، کە تێیدا چالاکیە گڕکانیەکان بوونەتە دەرەنجامی بێ هەژماری ڕوودانە سروشتیەکانی دەرەوەی بەهارێکی گەرم، بە ناوبانگترینیان بریتیە لە بلو لاگون. کۆمەڵگەی تەواو چری جیۆسێرماڵی چارەسەری سروشتی و مەساجکردن پێشکەش دەکات، بلو لاگور دیمەنی سروشتی نامۆی مەلەوانگە پڕ لە هەور و پڕ لە بەفر و هەڵم ئامادە دەکات.\nیەکیك لە ٤ دەوڵەتە شینگنەکانیی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا، و یەکێک لە دوو وڵاتە دورگەییەکانی شینگن، ئایسلەندا واژۆی ڕێکەوتننامەی شینگنی کرد لە ١٩٩٦، بوو بە بەشێك لە ناوچەی شینگن لە ٢٠٠١.\nشایستەبوون بۆ ڤیزای شینگن بۆ وڵاتی ئایسلەندا، هاوڵاتیانی وڵاتانی لایەنی سێهەمی خەڵکی ئەم دەوڵەتانەی خوارەوە لەخۆدەگرێت، کە بەدەرکراون لە ڤیزای بێ پارە بۆ ئایسلەندا \_ناوچەی شینگن، و بەم جۆرە شایستەن بۆ پێشکەشکردنی داواکاری ڤیزای شینگن بۆ ئایسلەندا:\nهەموو بەڵگەنامە پێسیتەکانی ڤیزای شینگنی ئایسلەندا دەبێت تەواوبکرێن\_وەربگێڕرێن بۆ سەر زمانی ئینگلیزی. داواکاریەکان بۆ هەموو جۆرە ڤیزا شینگنەکانی ئایسلەندا دەبێت پێداویستیە بنچینەییە سەرەتاییەکانی تێدابێت، ئەمانەی خوارەوە لەخۆبگرێت:\nبەلگەی ئەوەی کە تۆ ئایسلەندا جێدەهێڵیت بەرلەوەی ڤیزاکەت ناکارابێت\_بەسەربچێت. ئەمە بەشێوەیەکی بڵاو لە شێوەی تکتی پارەدراوی فڕۆکەیە (بەڵگەی گەڕانەوە).\nتێبینی: بۆ زانیاری زیاتر لەبارەی ئەوەی چی بخەیتە داواکاریەکەتەوە، لەوانە پێناسی وردی پێداویستیە داواکراوەکان، تکایە سەیری : پێداویستیە سەرەتاییەکان بکە. تکایە تێبینی ئەوە بکە کە ڕەنگە پیویست بکات بەڵگەنامەی زیاتر پێشکەش بکەیت بۆ پاڵپشتی ڤیزای شینگنی ئایسلەندا لەبارەی مەبەستە دیاریکراوەکەت بۆ گەشتکردن.\nتێچووی ئاسایی ڤیزای شینگنی ئایسلەندا بۆ کەسێکی ئاسایی ٨٠ یۆرۆیە. کەسانی دیاریکراو لە داواکاران (زۆربەی خوێندکاران، منداڵانی خوار تەمەن ٦ ساڵ) بەدەرکراون لە هەموو جۆرەکانی تێجوو ڤیزا. بۆ ئەوەی ڤیزای شینگن بۆ ئایسلەندا بەدەست بهێنیت ئەوا دەبێت پارەی خزمەتگوزاری بنێریت لەگەڵ داواکاریەکەتدا – ئەمە خەرجیەکی جیاوازە لە تێچووی ڤیزا. تکایە تێبینی ئەوە بکە کە ئەم خەرجیانە ناگەڕێنرێنەوە.\nهەنگاوی ١: مەبەستەکەت دیاریبکە بۆ گەشتکردن بۆ ئایسلەندا، کە جۆری ئەو ڤیزایە دیاریدەکات کە پێویستە تۆ داواکاری بۆ پێشکەش بکەیت.\nهەنگاوی ٢: ژمارەی چونەژوورەوەکان دیاریبکە کە پێویستت پێیەتی بۆ ئایسلەندا\_ناوچەی شینگن.\nبەپێی ناونیشانی ئەو کونسوڵخانە\_ناوەندی ڤیزایەی کە تۆ لەڕێگەیەوە داواکاری پێشکەش دەکەیت، ئەوا ڕەنگە پێویست بکات کاتێك دیاری بکەیت بۆ پێشکەشکردنی داواکاریەکەت. لە دۆخی جێگرەوە، ڕەنگە پێویست بکات تۆ داواکاریەکەت پێشکەش بکەیت بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت، بۆ کاتێك کە تۆ ئەمە دەکەیت دەبێت لە ماوەی کاتژمێرەکانی ئاسایی کارکردندا بێت. ڕاستەخۆ پەیوەندی بکە بە کونسوڵخانە\_ناوەندی ڤیزای ئایسلەندا بۆ زانینی ئەوەی کە ئایا پێویست دەکات کاتێك دیاری بکەیت بۆ پێشکەش کردنی داواکاریەکەت.\nلە کاتێکدا کونسوڵخانە\_ناوەندی پڕۆسەکردنی جیاوازی ئایسلەندا ڕێکاری پڕۆسەکردنی جیاوازیان هەیە بۆ داواکاریەکان. ئەوا تا ڕادەیەك بە گشتی دەبێت داواکاری پێشکەش بکرێت بە بەکارهێنانی ئەم فۆڕمە. کە تۆ پێویستە تۆ دایبەزێنیت، پڕیبکەیتەوە، چاپی بکەیت. ئەم کۆپی کاغەزانە پێشکەش بکە بە هەر کونسوڵخانە\_ناوەندێکی ڤیزا کە لە ڕێگەیەوە داواکاری پێشکەش دەکەیت.\nکونسوڵخانە\_ناوەندی پڕۆسەکردنی جیاوازی ئایسلەندا ڕێکاری جیاوازیان هەیە بۆ پێشکەش کردنی داواکاریەکان، لە زۆربەی دۆخەکاندا، داواکاریەکان پیویستە پێشکەش بکرێن بە شێوەی کەسی لە کونسوڵخانە\_ناوەندی ڤیزایەی کە تۆ لەڕێگەیەوە داواکاری پێشکەش دەکەیت.\nدوای پێشکەشکردنی داواکاریەکەت، ڕەنگە داوات لێبکرێت لە ڕۆژێکی دواتردا بگەڕێیتەوە بۆ چاوپێکەستنی کەسی لە کونسوڵخانە\_ناوەندەی کە تۆ داواکریت پێشکەش کردووە.\nداواکاریەکان بۆ ڤیزا شینگنەکانی ئایسلەندا پێویستە پێشکەش بکرێن یاخود لە کونسولخانە\_باڵوێزخانەی ئایسلەندا یان لە ناوەندی داواکردنی ڤیزا کە پەیوەندی هەیە لەگەڵ ئایسلەندا، یان لە کونسوڵخانەی وڵاتێک کە نوێنەرایەتی کاروباری دەرەوەی ئایلەندا دەکات.\nتکایە تێبینی ئەوە بکە کە تەنها ٣ باڵوێزخانە\_کونسوڵخانەی ئایسلەندا ڤیزا دەردەکەن: بەیجین، مۆسکۆ و نیو دەلهی.\nلەو وڵاتانەی کە کونسوڵخانەی ئایسلەندا بوونی نیە (زۆربەی وڵاتان)، دەکرێت داواکاریەکان لە ڕێگەی کونسوڵخانەی دەوڵەتێکی شینگنەوە بنێرێێن کە نوێنەرایەتی بەرژەوەندیەکانی کونسوڵخانەی ئایسلەندا دەکات.\nبە بیردۆزی، دەبێت تۆ داواکاریەکەت بۆ ڤیزای شینگنی ئایسلەندا دادەبەزێنیت لەو وڵاتەی کە تۆ بەشێوەی یاسایی تێیدا نیشتەجێیت\_یان هاوڵاتیت.\nئەم لینکە بەکاربهێنە بۆ دۆزینەوەی نزیکترین کۆنسوڵخانە\_باڵوێزخانەی ئایسلەندای نزیك لە خۆتەوە.\nکاتی گشتی پرۆسەکردنی بۆ ڤیزای شینگنی ئایسلەندا بەگشتی نزیکەی ١٥ ڕۆژە، هەرچەندە ڕەنگە زیاتر بخایەنیت لە کەیسی دیاریکراودا.\nئەگەر تۆ ڕەتکردنەوەی ڤیزای شینگنی ئایسلەندات بەدەست گەیشت، ئەوا تۆ مافی تێهەڵچوونەوەت هەیە لە ماوەی ١٥ ڕۆژ لە بەدەست گەیشتنی ڕەتکردنەوەکەت.\nتێهەڵچونەوەکەت لەبەرچاودەگیرێت لەلایەن بەڕێوبەرایەتی کۆچکردنی ئایسلەندا، سکۆگارهیلۆ ٦، ڕێیکجاڤیك ١٠٥.\nئەگەر تۆ تێهەڵچوونەوە بکەیت لەڕیگەی کونسوڵخانەی وڵاتێکی ترەوە، ئەوا تێهەڵچوونەوەکەت لەبەرچاو دەگیرێت لەلایەن دەسەڵاتی وڵاتە جێگیرەکەوە.\nهەرچەندە تۆ تێهەڵچوونەوە دەکەیت، پێویستە تۆ تێچووی تێهەڵچونەوە بدەیت، کە ناگەڕێنرێتەوە بەبێ گوێدانە دەرەنجامی تێهەڵچونەوەکە (ئەرێنی یان نەرێنی).\nتکایە تێبینی ئەوە بکە کە سەرچاوە ئاماژەکراوەکانت ڕەنگە تێهەڵجوونەوە بکەن لە بری تۆ بە نووسراوی دەسەڵات بەخشینەکەت.\nلە کۆتاییدا، کاتێك کە تۆ ڤیزای شینگنی ئایسلەندا بەدەست دەهێنیت، تکایە تێبینی ئەمانەی خوارەوە بکە:\nڕەنگە ڤیزاکەیت هەڵبوەشێنرێتەوە ئەگەر تۆ کونسوڵخانە\_ناوەندی داواکاری ڤیزای ئایسلەندا ئاگادار نەکەیتەوە لە هەر گۆڕانکاریەك لە ئاڕاستەی گەشتەکەت کە ڕوودەدات دوای ئەوەی کە تۆ داواکاریەکەت پێشکەش دەکەیت.\nپەسەندبوونت بۆ ڤیزای شینگن دڵنیایی نادات لە چوونە ناوەوە بۆ هەریەك لە ئایسلەندا یان ناوچەی گشتی شینگن – دەکرێت جارێکی تر چونەژوورەوەت ڕەتبکرێتەوە بۆ هەردوو ناوچەکان لەکاتی گەیشتندا.\nلە دۆخی جێگرەوە، ڕەنگە پێویست بکات بەڵگەنامەی زیاتر نیشان بدەیت لەبارەی داراییەکانت یان شوێنی مانەوە بۆ ئەوەی بچیتە ئایسلەندا\_ناوچەی شینگن.


فراكسیۆنی پارتی: هەوڵدەدەین پشكی هەرێم له‌پرۆژه‌یاسای بودجه‌دا بپارێزین\nد. ڤیان سەبری\nسەرۆكی فراكسیۆنی پارتی دیموكراتی كوردستان رایگەیاند، بۆ پشكی هەرێم لەناو بودجەدا تاوەكو ئێستا دەقێكی تر نەهاتووە، جگە لەو دەقەی لای حكومەتی عێراق هاتووە، "ئێمه‌ش هەوڵدەدەین پشكی هەرێم له‌پرۆژه‌یاسای بودجه‌دا بپارێزین‌و وه‌ك خۆی په‌سه‌ندبكرێت".\nئاوێنه: د. ڤیان سەبری، سەرۆكی فراكسیۆنی پارتی دیموكراتی كوردستان لەئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە‌ماڵپەڕی حزبه‌كه‌ی وتووه، "لەدانیشتنی دوێنێی ئەنجومەنی نوێنەراندا، 150 واژوو كۆكراونەتەوە بۆ ئەوەی پڕۆژەیاسای بودجەی گشتیی 2021ی عێراق، بخرێتە دەنگدانەوە، دیارە هەندێك پەرلەمانتار و لایەنی سیاسی دەیانەوێت بودجەكە بخرێتە دەنگدانەوە، بۆیە سەرۆكی پەرلەمان بڕیاری دا كە لە بەرنامەی كاری دانیشتنی رۆژی دووشەممەی داهاتوودا، بودجە بخرێتە دەنگدانەوە".\nلەبارەی پشكی هەرێمی كوردستانیش، سەرۆكی فراكسیۆنی پارتی دیموكراتی كوردستان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق ده‌ڵێت، "بۆ پشكی هەرێمی كوردستان لەنێو بودجەدا، تاوەكو ئێستا دەقێكی تر نەهاتووە، جگە لەو دەقەی لای حكوومەتی عێراق هاتووە، ئێمەش پشتگیری لەو دەقە دەكەین كە لەلای حكوومەتەوە هاتووە".\nناوبراو راشیگه‌یاندووه، "دوێنێ بڕیار دراوە بۆ ئەوەی بودجە بخرێتە دەنگدانەوە، بۆیە ئێمەش دووبارە ئامادەكاریی خۆمان لەم چەند رۆژەدا دەكەینەوە و، هەوڵ دەدەین بۆ ئەوەی بگەینە چارەسەری تەواو و پشكی هەرێمی كوردستانیش بپارێزین و وەك خۆی پەسەند بكرێت".


دەستپێکی قۆناغیکی نوێ لە پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و بەغدا - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٧ Ordibehesht ٢٩ ١٨:٠٨\nNews Code 18921\nمەسعوود بارزانی هیوای خواست:\nدەستپێکی قۆناغیکی نوێ لە پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و بەغدا\nسەرۆکی پارتی ڕایگەیاند: "هیوادارم هەولێر و بەغدا دوور لە دەمارگیری و گرژی، پێداچوونەوەیەكی نوێ بە پەیوەندییەكانیاندا بكەن و ئەو هەڵبژاردنە دەستپێكی قۆناغێكی تازە بێت بۆ هەردوولا".\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، مەسعود بارزانی لە پەیامێکیدا دەڵێت: "ئێستا كە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق كراوە، دۆخێكی تازە هاتووەتە ئاراوە و ئێستا دەرفەتێكی باشە كە لایەنە باڵادەستەكانی عێراق بەو ڕۆح و هەڵوێستەی كە دەستووری لەسەر بنیات نراوە، مامەڵە لەگەڵ ماف و داواكارییەكانی گەلی كوردستان بكەن."\nدەشڵێت: '' پێویست بوو حكوومەتی بەغدا كار بۆ قەرەبووكردنی گەلی كوردستان بكات نەك ئەوەی ئابڵۆقەی بدات و سزای بەكۆمەڵی بەسەردا بسەپێنێت".\nبارزانی ئەوەشی وت: "ئێمە پێمان باشە كە بە دیالۆگ لەگەڵ بەغدا بەردەوام بین هەتا دەگەینە ئەنجامێك، هەمیشە و بەر لە ڕیفراندۆم و دوای ڕیفراندۆمیش ڕامان وا بووە گرفتەكان دوور لە توندوتیژی چارەسەر بكەین و پەیوەندیمان لەگەڵ بەغدا ئاشتیانە بێت، لەگەڵ ئەوەشدا ئەو واقعەی كە بە زۆری چەك و خۆسەپاندن لە كەركووك و ناوچە كوردستانییەكانی تری دەرەوەی ئیدارەی هەرێم دروست بووە پێویستە كۆتایی بێت".\nسەبارەت بە ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراقیش، سەرۆکی پارتی دەڵێت: "لەبارەی ئەنجامی هەڵبژاردنەكانیش هەندێ نیگەرانی و گومان لە پڕۆسەی هەڵبژاردن و ئەنجامەكانیدا هەیە، بۆ نەهێشتنی گومان و ناڕەزاییەتەكان پێویستە كۆمیسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنی عێراق هەنگاوی پێویست بنێت و قەناعەت بۆ لایەنە ناڕازییەكان دروست بكات.\nداواشی لە لایەنەکان کردووە پێکەوە کار بکەن و ڕایگەیاندووە "هەموو ئەزموونەكان پێمان دەڵێن كە ئەگەر پێكەوە بین، كاری گەورە و دەستكەوتی گەورە دێتە دی و ئەگەریش پەرتەوازە بین دۆزی ڕەوای گەلەكەمان زیان دەبینێت و پاشەكشە دەكات و ڕەنج و قوربانیدانی گەلی كوردستان بەفیڕۆ دەچێت. هەر بۆیەش داوا دەكەم لایەنە كوردستانییەكان ئەمجارە لە بەغدا پێكەوە بن و یەكڕیز بن".


ماکرۆنیش بەڵێنی باشكردنی رەوشی ژیانی خەڵكی دەدات – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » ئاماده‌کردنی : ئه‌رده‌ڵان عه‌بدوڵڵا » ماکرۆنیش بەڵێنی باشكردنی رەوشی ژیانی خەڵكی دەدات\nفەرەنسا خۆپیشاندان بەردەوامە\nماکرۆنیش بەڵێنی باشكردنی رەوشی ژیانی خەڵكی دەدات\nخۆپیشاندان و ناڕەزاییەکان لە زۆربەی شارەکانی فەرەنسا بەردەوامە و حکومەتیش سەرو هەزار کەس بە تۆمەتی ئاژاوەگێڕی دەستگیر دەکات و هەزاران پۆلیس و هێزی ئەمنیش لە شارەکان دا بڵاودەکاتەوە، ماکرۆنیش دەڵێت ، هەست بە تووريیی خەلكی دەکەم. بەڵێنیش دەدات کە رەوشی ژیانی خەڵكی باشتر بکات، بەڵام ئامادەنییە لە ئاژاوەگێڕەکان خۆشبێت. هەتاوەکو ئێستاش هیچ هیوایەک بۆ کپکردنەوەی ئەم تەوژمە بەهێزەی ناڕەزاییەکان نییە، کە ماوەیەکە لە لایەن بزووتنەوەی هێلەک زەردەکانەوە رێکدەخرێت.\nدەستگیرکردنی هەزاران کەس\nلە بەردەوامی ئەو خۆپیشاندان و توندوتیژیانەی کە ماوەی چوار هەفتەیە زۆربەی شارەکانی فەرەنسای گرتۆتەوە، ئیدوارد ڤلیپ سەرۆک وەزیرانی فەرەنسا رایگەیاند: پۆلیس و هێزە ئەمنییەکان زۆرترین کەسی ئاژاوە گێڕیان دەستگیرکردووە. میدیاکانی فەرەنساش رایانگەیاند، هێزە ئەمنییەکانی فەرەنسا سەرو هەزار کەسیان دەستگیر کردووە.\nبرینداربوونی سەدان کەس\nلە لایەکی ترەوە وەزارەتی ناوخۆی فەرەنسا رایگەیاند: بەهۆی توندوتیژییەکانەوە، نزیکەی 126 کەس بریندار بوون و لەو ژمارەیەشدا 3 پۆلیس بریندار بوون. .هەتا دێتیش خۆپیشاندانەکان توندوتیژ تر دەبن.\nسەدان هەزاران کەس بەشداربوون\nئاژانسەکان رایانگەیاند: سەرو 125 هەزار کەس لە تەواوی شارەکانی فەرەنسا بەشداری خۆپیشاندانیان کردووە، تەنها لە پاریسی پایتەخت نزیکەی 8 هەزار کەس بەشداربوون. لە شارە گەورەکانی وەکو « لیۆن و مەرسیلیا و لیل و بۆردۆ» خۆپیشاندانی گەورە دەکرێت.\nهەزاران پۆلیس و هێزی ئەمنی بڵاوە پێدەکرێت\nلە لایەکی ترەوە بۆ رووبەروبونەوەی ئەو تەوژمی ناڕەزایەتییە گەورەیە،حکومەتی فەرەنسا نزیکەی 90 هەزار پۆلیس و هێزی ئەمنی لە شارەکان دابەزاندووە، تەنها لە پاریسی پایتەخت نزیکەی 10 هەزار پۆلیس لە شەقامەکان و شوێنە گشتییەکان دابەزاند.\nشوێنە حکومی و گشتییەکان داخران\nرەوشی نا ئارامی و ناسەقامگیری وایکرد، کە بەشێک لە دەزگا و شوێنە گشتییەکان داخران، لەوانە مۆزەخانەی لۆڤەر، هەروەها شەش یاری خولی یانەکانی فەرەنساش دواخران. جگەلەوەش زۆربەی بازاڕە گەورەکانیش داخراون.\nحکومەت داوای دیالۆگ دەکات\nلە لایەکی ترەوە ئیدوارد ڤلیپ سەرۆک وەزیرانی فەرەنسا داوایکرد کە بەردەوامی بە دیالۆگ و دانوستان بدرێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان.\nماکرۆن بۆتە سەرۆکی دەوڵەمەندەکان\nهۆکاری سەرەکی ئەم خۆپیشاندانەش دانانی باجی زۆرە لەسەر سووتەمەنیی و گرانیی و بێکاریی، کە ماوەیەکە فەرەنسای گرتۆتەوە. بزووتنەوەی « هێلەک زەردەکانیش» ئیمانوێل ماکرۆنی سەرۆکی فەرەنسا بە تاوانباری سەرەکی دادەنێن و بە سەرۆکی دەوڵەمەندەکانی وەسف دەکەن.\nماکرۆن هاتە دەنگ\nئێوارەی رۆژی دوو شەممە 10.12 لە وتەیەکی تەلەڤزیۆنیدا ماکرۆن رایگەیاند: من ئامادەم بەشێک لە بەرپرسیارێتی لە کێشکەکە بگرمە ئەستۆ. وتیشی: من لە تووڕەییی خەڵکی دەگەم، بەڵام پێویستە هەمووشمان ئەوە بزانین، کە فەرەنسا لە رەوشێکی نا ئاساییی کۆمەڵایەتی و ئابووریدا دەژی. وتیشی: من بۆیە کاتێک ساڵی 2017 خۆم بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری هەڵبژاردن، هەستم بەم کێشە گەوارنەی وڵاتەکەمان کردووە.\nکۆمەڵێک سازشی کرد\nهەروەها ماکۆرۆن کۆمەڵێک بەڵێن و سازشی کرد لەوانە : زیادکردنی 100 یۆرۆ بۆ لایەنی کەمی داهاتی مانگانەی کرێکاران، هەروەها لابردنی باجی زیادە لەسەر ئەو خانەنشینانەی کە مانگانە لە 2 هەزار یۆرۆ کەمتر وەردەگرن، هەروەها باج لەسەر کاتی زیادەی کرێکاران لادەبات. هەروەها بەڵێنیشی دا، کە رەوشی ژیانی خەڵكی باشتر بکات.\nماکرۆن هەڕەشەشی لە ئاژاوەگێڕەکان کرد و رایگەیاند: توڕەبوون و بێزاری نابێت ببێتە هۆکار بۆ پەلاماردانی پۆلیس و دەزگا ئەمنیی و حکومییەکان. وتیشی: بە هیچ ێشوەیەک لەبەرامبەر ئاژاوەگێڕەکان لێبوردە نابین، چونکە کاتێک توندوتیژی ئاوەزی لە دەستبدات، هیچ شوێنێک بۆ ئازادی نامێنێتەوە.\nماکرۆن پەشیمان دەبێتەوە\nلەلایەکی ترەوە رۆژنامەی « لو پاریسیان» لە راپۆرتێکیدا رایگەیاند: لە میانی کۆبوونەوەی ئیمانوێل ماکرۆن لەگەڵ سەرۆک شارەوانییەکانی فەرەنسا، دانی بەوەدا ناوە : ئەو باجەی بەسەر فەرەنسییەکانەوە دامانناوە، بڕە پارەیەکی زۆرە . لە درێژەی راپۆرتەکەدا هاتووە: ماکرۆن رایگەیاندووە: کە ئەو بڕە باجەی لەسەر داهاتی شەخسی کەم دەکەنەوەو هەوڵ دەدەن، باج لەسەر شمەکە سەرەکییەکان کەمتر بکەنەوە.\nلە درێژەی راپۆرتەکەی لو پاریسیان هاتووە: پێدەچێت لەماوەی داهاتوودا ماکرۆن سەردانی شارۆچکە و گوندەکانی فەرەنسا بکات و لە نزیکەوە لەگەڵیان بکەوێتە دانوستان و بزانێت کێشەی خەڵكی چییە و هەوڵی چارەسەرکردنی کێشەکانیان بدات. جێگەی ئاماژەیە هێلەک زەردەکان ماکرۆن بەوە تاوانبار دەکەن، کە ئاگای لە خەڵكی نییە و لە جیهانێکی تایبەت بە خۆیدا دەژی.\nبۆ ئابووری فەرەنسا کارەساتە\nلە بارەی ئەو زەرەرو زیانە گەورانەی کە بەهۆی ئەم خۆپیشاندان و نا ئارامییە گەورەیە روبەرووی فەرەنسا بۆتەوە، برۆنۆ لۆمیر وەزیری دارایی فەرەنسا رایگەیاند: خۆپیشاندانەکانی هێلەک زەردەکان، کارەساتی گەورەی ئابووری بوو بۆ فەرەنسا. کەناڵی فرانس 24 یش لە هەواڵێکدا رایگەیاند: بەهۆی ئەو رەوشە نا ئارامییەوە ، ژمارەی گەشتیارانی بیانی بۆ فەرەنسا زۆر کەمیکردووە. هەروەها گەشەی ئابوروی فەرەنساش بۆ ئەمساڵ تەنها 0.5% دەبێت.\nجێگەی ئاماژەیە ماوەیەکە بزووتنەوەی هێلەک زەردەکان وەکو بزووتنەوەیەکی جەماوەری دروستبووە، هەتاوەکو ئێستاش هیچ هێڵێکی سیاسی روونی نییە و سەرکردایەتیی ناوندی نییە، ئەم بزووتنەوەیەش وەکو کاردانەوەیەکی جەماوەرییە، بەرامبەر بە سیاسەتەکانی حکومەت دروستبووەو زیاتریش لە رێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانیەوە ناوبانگی دەرکردووە.\nبۆ یەکەمجار 17 مانگی پێشوو یەکەم خۆپیشاندانیان سازکرد کە تێیدا نزیکەی 282 هەزار خۆپیشاندان لە تەواوی فەرەنسا بەشداربوون، بەهۆی توندوتیژییەوە خۆپیشاندەرێک کۆچی دواییکرد و 409 کەسیش بریندار بوون و73 کەسیش لە لایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە دەستگیرکران. دووەم خۆپیشاندانیش لە 24 مانگی پێشوو بوو کە تێیدا 166 هەزار کەس بەشداری خۆپیشاندانەکانین کرد و 84 کەسیش بریندار بوون و 307 کەسیش دەستگیر کران. لە سەرەتای ئەم مانگەشدا لە 1.12 بۆ سێهەمجار خۆپیشاندان بەردەوام بوو کە 136 هەزار کەس بەشداری خۆپیشاندانەکان بوون و 263 کەس بریندار بوون و 630 کەسیش دەستگیرکران . دوا خۆپیشاندانیش 9.12 بوو کە 125هەزار کەس بەشداربوون و 118 کەس بریندار بوون و 1723 کەسیش دەستگیرکران، کە لەمساڵدا گەورەترین هەڵمەتی دەستگیرکردنە لە فەرەنسا.\nهەتاوەکو ئێستاش هیچ هیوایەک نییە بۆ کپکردنەوەی خۆپیشاندانەکان، چونکە لە دوایین دانوستانی نێوان حکومەت و هێلەک زەردەکان، نەگەیشتنە ئەنجامی کۆتایی، کێشەکانیش هیچ هیوایەکی باشكردنیان نییە.\nسەرچاوە : ئاژانسەکان\nلیبیا بەرەو کوێ هەنگاو دەنێت؟\nهەموو کاتێک کە دەوڵەتان پێشدەکەون، هەموو بوارەکانی ژیانیان دەکەوێتە جووڵەو ...