ڕاپۆرتە ڕۆژنامەوانيەكان باس لەوە دەكەن كە دەسەڵاتدارانى هەرێمى كوردستان هەڵمەتێكيان دژى ئەو دەزگا ڕاگەياندنانە دەستپێكردووە كە ڕوماڵى خۆپيشاندانەكان دەكەن، ڕۆژنامەنوسان و بەرگريكارانى مافى مرۆيش ترسى خۆيان لە پاشەكشە لە دۆسیەى مافەكانى مرۆڤ پيشان دەدەن.\nئاژانسى فرانس پرێس لە ڕاپۆرتێكدا بڵاويكردوەتەوە، دەيان ساڵە عێراقيە هەڵاتوەكان لە گروپە چەكداريەكان و خێڵەكان و هەژمونى سياسيەكان لە ناوچەكانى ترى وڵات پەنايان بۆ ناوچەكانى هەرێمى كوردستان بردوە كە لەئێستادا خۆپيشاندان دژى حكومەت بەخۆوە دەبينێت، ئەوەش بەهۆى نەدانى موچەى فەرمانبەران و دەستوەردانەكانى توركيا لە ناوچە سنوريەكان.\nڕۆژنامەنوسان، بەرگريكارانى مافەكانى مرۆڤ دەڵێن، خۆپيشاندانەكان بە توندى وەڵامدرانەوە لەلايەن هێزە ئەمنيەكانەوە، هەروەها بەئامانجگرتنى ڕۆژنامەنوسان و پەيامنێران زيادى كردووە.\nئاژانسەکە ئاماژەى بە راگەیەندراوێکى سەنتەرى ميترۆ بۆ بەرگريكردن لە مافى ڕۆژنامەنوسان داوە كە تیایدا هاتووە، سەرەڕاى بوونى ياساكانى پاراستنى مافى ڕۆژنامەنوسان لە هەرێمى كوردستان، بەڵام سەختتربونى قەيرانە سياسى و ئابورييەكان فشاریان لەسەر ڕاگەياندنەكان دروستكردوە.\nسەنتەرەكە لە نيوەى يەكەمى ئەمساڵ 88 پێشێلكارى بەرامبەر 62 ڕۆژنامەنوس و دەزگاى ڕاگەياندن تۆمار كردووە، فشارەکانیش لە ناوەڕاستى مانگى شەش لەسەر ڕۆژنامەنوسان زۆرترين بووە.\nتەنها لەهەفتەى ڕابردودا هێزە ئەمنيە كورديەكان "ئاسايش" لەڕێگەى هێزەوە نوسينگەى كەناڵى NRT يان داخستووە كە ڕووماڵى خۆپيشاندانەكانى زاخۆى دەكرد.\nهونەر ئيحسان، جێگرى بەڕێوەبەرى گشتى كەناڵە بە ئاژانسى فرانس پرێسى وتوە، دواى نيوەى شەو هێزەكانى ئاسايش هەڵيانكوتايە سەر نوسينگەى كەناڵەكە لە دهۆك و سەرجەم كەلوپەلە ڕۆژنامەوانيەكانيان برد و ئەحمەد زاخۆيى پەيامنێرى كەناڵەكەيان لە زاخۆ دەستگير كرد، تائێستاش ئازا نەكراوە.\nچەند كاتژمێرێك دواى ئەوەش، هێزەكانى پۆليس نوسينگەى هەمان كەناڵيان لە شارى هەولێر داخست، ئەوەش زنجيرەيەك سەرکۆنەکردنى لەلايەن گروپەكانى مافى مرۆڤى ناوخۆيى و جيهانى لێكەوتەوە.\nکۆمیتەی جیهانیی پاراستنی رۆژنامەنوسان (سی پی جەی) لەو بارەيەوە بڵاويكردووەتەوە، ئەو كارە بەرامبەر ئەو كەناڵە نادادپەروەريى و ناديموكراتييە، پرسيارى ئەوەش دەكات كە هۆكارى ترسى دەسەڵاتداران چييە كە بووەتە هۆى داخستنى نوسينگەكانى ئەو كەناڵە.\nلە خراپەوە بۆ خراپتر\nزۆرينەى دەزگاكانى ڕاگەياندن لە ناوچە كورديەكان سەربە كەسايەتييە ياخود حزبە سياسيەكانن وەك سەرجەم ناوچەكانى ترى عێراق، ئازادى ڕۆژنامەوانى پشتى بە ياسايەك بەستووە كە ساڵى 2009 دەركراوە، كە لەو كاتەدا ڕێكخراوى ناحكومى مافەكان بەناوى "فريدەم هاوس" بە شان و باڵى ياساكەدا هەڵيداوە و ئاماژەى بەوەدا كە ئازادى داوە بە ڕۆژنامەنوسان بەشێوەيەك كە پێشتر نەبووە.\nلاى خۆيەوە "ياسين تەها" ڕۆژنامەنوسى سەربەخۆ دەڵێت، لە ڕووى تيۆرييەوە كوردستان پەراوێزێكى ئازادى هەيە ئەويش لەڕێگەى بوونى ياسايەكى قبوڵكراوەوە تاڕادەيەك بۆ ڕێكخستنى كارى ڕۆژنامەوانى.\nلە ڕاستيدا ڕەخنەكان ڕووبەڕووى چينى دەسەڵاتدار دەكرێن و هاوڵاتيان چيتر بەرگەى بارودۆخى ئابورى و تەندروستى ناگرن ئەوەش بەهۆى ئەوەى چەندين مانگە موچە دابەش نەكراوە، هەروەها بەهۆى كەرەنتين و خۆپارێزى بەهۆى ڤايرۆسى كۆرۆناوە كێشە ئابوريەكان زياديان كردووە.\nدواى ئەوەى توركيا بەبيانوى شەڕى پەكەكە هێرشى سەربازى زەمينى و ئاسمانى بۆ سەر ناوچەكانى هەرێمى كوردستان دەستپێكرد، خۆپيشاندانەكان دژى گەندەڵى و بەهەدەردانى حكومەت زياديان كرد، زۆربەى ڕەخنەكان لە بێدەنگى حكومەتە لە بۆردومان و هێرشە خوێناويەكانى توركيا، "ياسين تەها" دەڵێت، بارودۆخى كوردستان لە خراپەوە بەرەو خراپتر دەچێت بەهۆى كەڵەكەبوونى شكستەكان، خۆپيشاندانەكان هەڵدەوەشێنرێنەوە بەڵام ناتوانرێت دەمەكان دابخرێن.\nئەوەشى ڕونكردوەتەوە، داخستنى كەناڵەكانى ڕاگەياندن چارەسەرى ئەو شكستە يەك لەدواى يەكەى سێ ساڵى ڕابردوو ناكەن.\nڕێكخراوى "هيومان ڕايتس وۆچ" هۆشدارى داوە لەوەى كە حكومەتى هەرێمى كوردستان ياساى تايبەت بە جنێو و سوكايەتيكردن و ياساى سزاكان و چەندين ياساى تر بەكاردەهێنێت بۆ بەئامانجگرتنى خۆپيشاندەران و ڕۆژنامەنوسان.\nسەردەمى يەك كەناڵى تەلەفزيۆنى بەسەرچوو\nڕێكخراوەكە ئاماژەى بەوەشداوە، كەسێك كە بەهۆى ئەوەى خۆپيشاندانەكانى ڕاستەوخۆ پەخش كردوە لە تۆڕە كۆمەڵايەتيەكان ماوەى 29 ڕۆژ لە زينداندا بووە، لە كۆتاييشدا هيچ تۆمەتێكى ڕوبەڕوو نەكراوەتەوە.\nكەسێكى تر ئاماژەى بەوەداوە كە پارەى داوە بە هێزەكانى ئاسايش بۆ ئەوەى ئازادى بكەن، پێيان وتووە لەكاتێكى تردا پەيوەندى پێوە دەكەنەوە.\nڕێكخراوە ناحكوميەكان هانى حكومەتى هەرێمى كوردستان دەدەن گۆڕانكارى لە ياساكاندا بكات و "حوكمە ناڕوونەكان" لابەرێت، كە ڕێگە دەدات فشار بخرێتە سەر دەزگاكانى ڕاگەياندن و چالاكوانان.\nشەش پەرلەمانتارى كوردى پەرلەمانى عێراق داوايان لە "جنين هينيس بلاسخارت" كردووە كە فشار بخاتە سەر حكومەتى هەرێمى كوردستان بۆ ڕێزگرتن لە مافە مەدەنى و سياسىيەكانى هاووڵاتيان.\nلاى خۆيەوە "ڕەحمان غەريب" ڕێکخەرى سەنتەرى ميترۆ دەڵێت، فشاری حكومەت لەسەر كەناڵەكانى وەك NRT جگە لە كۆكردنەوەى ناڕازى زياتر لە دەوڵەت هيچى ترى بەدوادا نايەت.\nباسى لەوەشكردوە، ڕێگەگرتن لە كەناڵەكان بۆ گواستنەوەى كار و چالاكيەكانى دژى دەسەڵات دەبێتە هۆى ئەوەى خەڵك بەهەر ڕێگەيەك بێت بۆچونى خۆيان دەربڕن، ئەوەش هەزارەها NRT دروست دەكات و خەڵك لە هەموو لايەكەوە دەبنە پەيامنێرى.\nڕەحمان غەريب دەشڵێت، سەردەمى يەك كەناڵى تەلەفزيۆن و يەك ڕاديۆ و يەك ڕۆژنامە بەسەر چووە و ناگەڕێتەوە، ئێستا هەر هاوڵاتيەك كەناڵێك و ڕاديۆيەك و ڕۆژنامەيەكى تايبەت بەخۆى هەيە و دەتوانن دەنگ و داواكاريەكان و بۆچونەكانى خۆيان بگەيەنن.


هیوادارین بە خوێندنى ئەلیکترۆنى پاڵپشتیکار بتوانین ئەو بەشە کەمەى پرۆگرامى خوێندنى ئەمساڵ کە نەخوێندراوە لە فەوتان بپارێزین"\nبەشداربون لە خولەکانى زمانى ئینگلیزى لە (١٠٠) هەزار…\nلە فەرمانێکى وەزاریدا بە ژمارە (٤٨٩) لە ڕێکەوتى (٢٠٢٠/٧/٨) کە ئیمزاى د. ئارام محمد قادر وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى لەسەرەو پاڵپشت بە پێشنیازەکانى لێژنەى پێداچونەوە بە مەرج و ڕێنماییەکانى زمانى ئینگلیزى و سەرپەرشتى کردنى…\nوەزیرى خوێندنى باڵا بەدواداچون بۆ ئەنجامى پرۆسەى تانەو…\nوەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى بەدواداچون بۆ دواین ئەنجامى پرۆسەى تانەو سکاڵاى پێشکەشکارانى خوێندنى دبلۆمى باڵا و ماستەر و دکتۆراى (٢٠١٩-٢٠٢٠) لە زانکۆکانى کوردستان دەکات و لەکۆبونەوەیەکدا لەگەڵ ستافى وەزارەت لەنزیکەوە ئاگادارى…\nلە میانەی کارو چالاکیەکانی پرۆژەی تایگرس ڕێکەوتی (17/6/2020) بە ئامادەبونی نوێنەری وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، و دەستەی کوردستانی بۆ دراساتی ستراتیجی و توێژینەوەی زانستی و سەرجەم زانكۆكان كە لەو پرۆگرامەكەدا ئەندامن، سێیەمین…\nوەزارەتی خوێندنی باڵا سكۆلەرشیپی خوێندنی ماستەر لە کۆریا…\nوەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى سكۆلەرشیپى خوێندنى ماستەر لە وڵاتى کۆریا بۆ ساڵى خوێندنى(٢٠٢٠-٢٠٢١) بۆ فەرمانبەرانى وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ڕادەگەیەنێت، لەو چوارچێوەیەدا فەرمانبەرانی سەر بەوەزارەتی خوێندنی باڵا…\nپەیامى وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى لەبارەى…\nمامۆستایان و خوێندکاران و قوتابیانی ئازیزی زانکۆکانی کوردستان و دامەزراوەکانی خوێندنی باڵا ... سەرەتا لە ناخی دڵمەوە پیرۆزبایی جەژنی رەمەزانتان لێدەکەم، هیوای تەندروستی باش بۆ هەمو لایەکتان دەخوازم و هەروەها هیوام وایە کوردستانەکەمان…\nوەزیرى خوێندنى باڵا: سوپاسی مامۆستاو فەرمانبەرانی زانکۆکان…\nبەبۆنەى جەژنى رەمەزانی پیرۆزەوە، د. ئارام محمد قادر وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ، پیرۆزباینامەیەکى ئاراستەى هاونیشتیمانیان و مامۆستایان وفەرمانبەران و خوێندکاران کرد، کە ئەمە دەقەکەیەتى: بەبۆنەی هاتنی جەژنی رەمەزانی پیرۆزەوە…\nوه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا (5) پۆست له زانكۆی هه‌ولێری پزیشكی ڕاده‌گه‌ێنێت\nوه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا (2) دوو پۆست له دەستەى کوردستانى بۆ دیراساتى ستراتیجى و توێژینەوەى زانستى ڕاده‌گه‌ێنێت\n18 جۆزەردان 2020\nئەمڕۆ دوشەممە ڕێکەوتی (١٨/٥/٢٠٢٠) بەسەرپەرشتى د. ئارام محمد قادر وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى کۆبونەوەی…\n14 جۆزەردان 2020\nبەبۆنەى ساڵیادى دامەزراندنى یەکێتی مامۆستایانی کوردستان د. ئارام محمد قادر وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى…\n13 جۆزەردان 2020\nلە دواى بڵاوبونەوەى ڤایرۆسى کۆرۆناو ئەو لێکەوتانەى کە لە ئەنجامدا هاتە ئاراوەو گەڕانەوەى ئەو قوتابى و خوێندکارانەى کە…


https://1baiser.com سۆران سێوكانی: یەکگرتوو لە تورکیا و کۆمەڵ لە ئێرانەوە نزیکەو ناتوانن لە بەرەیەکدا کۆببنەوە |\nHome سەرەکی سۆران سێوكانی: یەکگرتوو لە تورکیا و کۆمەڵ لە ئێرانەوە نزیکەو ناتوانن لە بەرەیەکدا کۆببنەوە\nشارەزایەكی بواری ئیسلامیی سیاسی ئاماژە بەوە دەكات کە لایەنە ئیسلامیەکان ناتوانن ئەو هاوپەیمانێتییە دروستبکەن کە باسی لێوەدەکەن.\nسۆران سێوكانی، خوێندكاری دكتۆرا و شارەزای ئیسلامیی سیاسی بە ״ئاژانس״ی وتی: ״ئەساسی هاوپەیمانی بریتییە لە هەڵوێستی سیاسی، هەرگیز كۆمەڵی ئیسلامی ناتوانێت بێتە ئەو بەرەیەوە كە یەكگرتووی تێدایە، چونكە یەكگرتوو حیزبێكی ئیخوانییە و نزیكە لە توركیاوە، كۆمەڵیش نزیكە لە ئێرانەوە، بۆیە كۆمەڵی ئیسلامی ناچێتە ژێر باری بەرەیەكەوە كە نزیك بێتەوە لە توركیاوە״.\nوتیشی: ״یەكگرتوو خۆی بە قاعیدی سەحوەی ئیسلامیی دەزانێت لەگەڵ مەرجەعە ئیخوانییەكان و بە نزیكی لە پارتی و توركیاوە كار دەكات، بۆیە پێم وایە یەكگرتوو ناتوانێت دەستبەرداری ئەو هاوپەیمانە زمنییە بێت کە لەگەڵ پارتی و توركیادا هەیەتی״.\nسێوكانی وتیشی: ״جەماوەری كۆمەڵ جەماوەرێكی ناڕازین و زەحمەتە بەو بەرەیە ڕازی بن كە نزیك بن لە توركیاوە، پەیوەندییەكانیشیان لەگەڵ ئێران ناهێڵێت، بۆیە كۆمەڵ و یەكگرتوو هەرگیز تەحالوف ناكەن لەسەر پرسی پەیوەندیی توركیا و ئێران و پەیوەندییە دەرەكییەكانیان، یەكهەڵوێستی سیاسیی لە نێوان ئیسلامییەكاندا درووست نابێت״.\nئه‌وه‌ی وه‌زاره‌ت و زانكۆكان نه‌یانكرد جووتیارێك كردی


"ئەگەر رێككەوتن لەگەڵ بەغدا نەكرێت، دۆخەكە خراپتر دەبێت" - هيوای کۆرد\nبەڕێوەبەری كەناڵی ئێن ئار تی دەستگیر كرا 8 خوله‌ك ago\nهۆشداری وەستانی پێدانی کارەبای نیشتیمانی بە هاوڵاتیان دەدرێت 23 خوله‌ك ago\nHome هەواڵ عێراق “ئەگەر رێككەوتن لەگەڵ بەغدا نەكرێت، دۆخەكە خراپتر دەبێت”\n“ئەگەر رێككەوتن لەگەڵ بەغدا نەكرێت، دۆخەكە خراپتر دەبێت”\non: ئاب 15, 2019 In: عێراق, کوردستانی, هەواڵ\nحكومەتی هەرێم لەبەردەم دوو ئەگەری چارەنووسازدایەو ئەندامێكی لیژنەی دارایی و كاروباری ئابووری لەپەرلەمانی كوردستانیش رایدەگەیەنێت: ئەگەر هەرێم رێككەوتن لەگەڵ بەغدا بكات، دۆخی خەڵك لە 2020 زۆر باشتر دەبێت، ئەگەر رێككەوتنیش نەكات، دۆخەكە خراپتر دەبێت.\nعەلی حەمە ساڵح ئەندامی لیژنەی دارایی و كاروباری ئابووری لەپەرلەمانی كوردستان رایگەیاند: ئەگەر هەرێم رێككەوتن لەگەڵ بەغدا بكات و پڕۆژەیاسای چاكسازی لەپەرلەمانەوە تێپەڕێنرێت و داهاتی ناوخۆ رێكبخرێتەوە، دۆخی هەرێمی كوردستان لەساڵی 2020 زۆر باشتر دەبێت، ئەگەر رێككەوتنیش لەگەڵ بەغدا نەكرێت، دۆخەكە خراپتر دەبێت.\nوتیشی: “ناتوانین پێشبینی یەكێك لەئەگەرەكان بكەین، چونكە لەئێستادا هەرێم لەگفتوگۆدایە لەگەڵ بەغدا و نازانین رێككەوتن دەكرێت یان نا”.\nسەبارەت بەپاشەكەوتی موچەی فەرمانبەران، عەلی حەمەساڵح وتی: “لەڕێگەی پڕۆژەیاسای چاكسازی و چەند پڕۆژەیەكی دیكەشەوە كە ئامادەی دەكەین، هەوڵ بۆ گەڕاندنەوەی پاشەكەوتی موچە دەدەین، لەگەڵ حكومەتیش قسە دەكەین بۆئەوەی قۆناغ بە قۆناغ ئەو پاشەكەوتی موچەیە بدرێتەوە”.\nوتیشی: “پڕۆژەیاسای چاكسازی لیژنەیەكی بۆ پێكهێنراوەو تاوەكو 1ی 9 تەواو دەبێت، لەم خولەدا پڕۆژەكە پەسەند دەكرێت، كە رۆڵێكی گرنگی هەیە بۆ چەسپاندنی دادپەروەری، چونكە بەشێكی پڕۆژەكە ئابووری و داراییە، بەشەكەی دیكەی پەیوەندی بەدادپەروەرییەوە هەیە”.\nTags: بەغداحكومەتی هەرێمعەلی حەمە ساڵحیاسای چاكسازی\nسەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم پەیامێكی بڵاوكردەوە


لە یادی سی ساڵەی کۆڕەوی خەڵکی کوردستاندا.. نووسینی: ستیڤان شەمزینی – Dengekan\nbyStivan Shamzinani\tMarch 31, 2021\tGeneral, Opinion\nکۆڕەو ئەو کارەساتە گەورەیەی مفەوەزات نابووتی کرد\nسی ساڵ بەر لە هەنووکە و لە رۆژێکی وەک ئەمڕۆدا، جەماوەری باشووری کوردستان وەک پرۆتستۆیەک دژی دووبارە گەڕانەوەی کوردستان بۆ ژێر سایەی سیستمی بەعس و فەرمانڕەوایی سەدام حسێن، بە تێکڕا کۆچڕەوێکیان مێژووییان بۆ سنوورەکانی ئێران و تورکیا دەستپێکرد.، تراژیدیاکانی ناو ئەم داستانە غەمگینە هیچی کەمتر نەبوو لە داستانی سووتاندنی رۆما لەلایەن نیرۆنەوە. بۆ خودی خۆم ئەم رووداوە دووجار تراژیدیا بوو، بەوەی لە مەرزی تەوێڵەی سەر سنووری ئێران، ئۆتۆمبیلەکەمان تووشی وەرگەڕان بووەوە، لە ئەنجامیشدا خوشکێکم لە تەمەنی 21 ساڵیدا ژیانی لە دەستدا، کە ناچاربووین تەرمەکەی لە شاری “پاوە”ی هەورامانی رۆژهەڵاتی کوردستان ئەسپەردە بکەین، هەر لە ئانی ئەم تراژیدیایەدا سەرانی حزبەکانی کوردایەتی و نوێنەرانی بەرەی کوردستانی ئەوکات، وەفد لە دوای وەفد دەرگای بەغدادیان دەکوتا، ئاهەنگی ماچ و موچی سەرکردەکانی کورد لەگەڵ سەدام هێندەی تر برینەکەی قوڵتر کردەوە. تەنانەت وەک “ئەمجەد شاکەلی” لە کتێبی “ئەوەی نابێ بگووترێ دەبێت بگووترێ” ئەوەمان بۆ دەگێڕێتەوە چۆن لە کاتی سەرکەوتن بەسەر قادرمەکانی کۆشکی کۆماریی و بۆ گەیشتن بە دیداری گەورە دیکتاتۆر “سەدام” شەڕە شان و پێشبڕکێ دروستبووە لە نێوان رەسوڵ مامەند و نەوشیرواندا.\nبە کورتی پارتی و یەکێتی و کۆی حزبەکانی بەرەی کوردستانی ئەو کات، دەستکەوتە سیاسییەکانی کۆڕەویان بچووک کردەوە بە ئەنجامدانی وتووێژ لەو کۆنێکستەدا کە هەموو دنیا چاوی سۆز و عەقڵیشی چوو بووە سەر کورد، ئەمەش هەڵەیەک نەبوو سەرانی بەرەی کوردستانی بەشێوەیەکی عەفەویی بیکەن، بەڵکو چارەسەر نەبوونی کێشەی کورد کەسابەتێکی پڕ پیت و بەرەکەت بووە بۆیان، چونکە هیچ بەرنامەیەکیان نییە بۆ دوایی کۆتایی چارەسەربوونی کێشەی کورد، بۆیە هەمیشە کێشەکان بە هەڵواسراویی دەهێڵنەوە. بە کورتی من پێش دوانزە ساڵ وتارێکی پوختم لە بیرەوەریی 18 ساڵەی کۆڕەودا بڵاوکردەوە بە ناونانیشانی “کۆڕەو ئەو کارەساتە گەورەیەی مفەوەزات نابووتی کرد”. بۆیە لێرەدا و لە یادی سی ساڵەی ئەو تراژیدیا مرۆییەی کورددا دووبارە هەمان بابەت پێشکەش دەکەمەوە. ..\nکۆڕەوی زیاتر لە دوو ملیۆن و نیو کەس لە هاووڵاتیانی باشووری کوردستان لە بەهاری ساڵی 1991 کە زۆرینەی دانیشتووانی ئەو کاتەی باشووری پێکدەهێنا، رووەو تاریکیی سنوورەکان و چارەنووسێکی نەزانراو، یەکێک لە دەگمەن و ناوازەترین رووداوی سیاسییە لە مێژووی کۆن و نوێی کوردستاندا. بەو هۆیەی خەڵکی کوردستان بە تێکڕا و بە جیاوازیی دیتن و ئایدیا و چین و رەگەزەوە بە کۆدەنگیی لە ریفراندۆمێکی تراژیدییدا بۆ هەمیشە دەسەڵاتی داگیرکەری عەرەبی عێراقییان رەتکردەوە. ئاخر ئەوێ رۆژێ ئەو جەماوەرەی ئێستا فڕێدراوەتە پەڕاوێزەوە، بێئەوەی بزانێت بۆ کوێ مل دەنێت و چارەنووس بە کوێی دەگەیەنێت، ملی رێگەی کۆچێکی گرتبووە بەر کە تەنانەت ژیانی تاراوگە و دەربەدەریی و تاریکیی هەموو ئاسۆکانی پێ باشتربوو لە مانەوەی لە ژێر سایەی دەسەڵاتێکی سەرکوتگەر و دڕندەی وەک ریژێمی بەعسدا.\nلەم بارەوە نووسەری نێودار “دەیڤید ماکداول” لە کتێبەکەیدا “مێژووی هاوچەرخی کورد” دەنووسێت “ترسی گشتیی سەرانسەری کوردستانی گرتەوە. زیاتر لەیەک میلۆن و نیو کورد ماڵ و ژیانی خۆیان بەجێهێشت و بە ترسەوە بە دوای جێگایەکی ئەمیندا روویان لە ئێران و تورکیا کرد. هەموو ئەو رێگاو کوێرە رێگایانەی بەرەو سنوورەکان دەچوون لە ماوەیەکی کەمدا بەهۆی ئاپۆرەی خەڵکەوە گیران. لەسەر رێگای تورکیا رۆژنامەنووسێک وتی: بەچاوی خۆی نزیکەی پێنج سەد کەسی دیوە بەو بۆمبا فۆسفۆرییانەی هەلیکۆپتەرەکان هەڵیاندەڕشت کوژراون”. لەلای خۆیەوە کوردناس و نووسەری کتێبی “ئاغا و شێخ و دەوڵەت” مارتن ڤان بۆرنیسن ژمارەی ئەو کوردانەی لەسەرەتای مانگی نیسانی 1991 شوێنی خۆیان بەرەو سنوورەکانی ئێران وتورکیا جێهێشتبوو بە زیاتر لە دوو میلۆن هاووڵاتی کوردی پیاو و ژن تۆمار دەکات. گرنگیی ئەو کۆچڕەوە میللیی و نەتەوەییەی زیاتر لە دوو میلۆن و نیو کوردی باشووری وڵات، هەر ئەوە نەبوو، جەماوەر نایەوێت جارێکی دیکە لە ژێر فەرمانڕەوایی حکومەتی بەعسییەکاندا یەک تاکە هەناسەش بدات، نەخێر ئەو رووداوە سەرنج و سۆزی دنیاشی لەگەڵ خۆیدا بەلای دۆزی کورددا راکێشا.\nهەر کاریگەریی و کارتێکردنی ئەو رووداوە تراژیدییە بوو، تەنانەت “جۆرج بوش”ی وەها لێکرد بە پەلە “جەیمس بیکەر”ی وەزیری دەرەوەی وڵاتەکەی بنێرێتە ئۆردوگای ئاوارە کوردەکان، بیکەر لە سەروەختی گەڕانەوەیدا بە زمانێکی غەمگین وتی “ئەوەی من بە چاوی خۆم بینیم زۆر لەوە زیاترە باوەڕی پێبکرێت”. میدیا بیانییەکان وێنای ئەم کۆچڕەوەیان وەک رووداوێکی دەگمەنی سەدەی بیستەم گواستەوە، ئەو وێنایانەی لە رێی تەلەفزیۆنەکانەوە گەیشتنە چاوی هاووڵاتیانی جیهان بە ئەندازەیەک بوو لەوەتی کورد هەبووە و هەیە، هەرگیز ئەوەندە چاوی میدیا و زوومی کامێرای دەستگا و ئاژانسەکانی هەواڵی لەسەر نەبووە، تەنانەت ئەنفال و هەڵەبجە کە بەبڕوای من لەکۆڕەو تراژیدیتر و وروژێنەرتربوون نەیانتوانی بەو ئەندازەیە سۆزی دنیا بەلای خۆیاندا رابکێشن، راستە بە ژێر لێوەکردنی ئەنفال و هەڵەبجە پەیوەندیی بە بەرژەوەندیی زلهێزەکانەوە هەبوو، بەڵام کۆڕەو، بووە دیاردەیەک ئیدارەی ئەوکاتی ئەمەریکا تووشی شەرمەزارییەکی گەورە کرد، بەوەی جڵەویان بۆ ریژێمی سەدام و هێزە ئاسمانییەکانی بەعس شل کرد، هەتاوەکوو سەرکووتی راپەڕینی گەلانی ئێراق بکات.\nوەختە بڵێم ئەم واقیعەی لە دوای ساڵی 1991ەوە لە باشووری کوردستان دروستبووە قەرداری کۆڕەوە، کۆڕەویش قەرداری چاوی کامێرای میدیاکانە. تەنانەت ژەنەراڵ “بیکیلی” فەرماندەی ئەو کاتەی هێزەکانی هاوپەیمان، لە یەکێک لە کەمپەکانی ئاوارە کوردەکان، لە بەردەم حاشاماتێکی زۆری کوردەکاندا وتی “شتێک ئێمەی هێناوەتە ئێرە کامێرا بوو، لەبەرئەوە هەوڵبدەن دۆزەکەتان باشتر بناسێنن”. هەر ئەو رووداوە بوو لەسەر دەستپێشخەریی فەڕەنسا و خودی فرانسوا میترانی سەرۆکی ئەودەمی فەڕەنسا، وای لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتیی کرد لە رۆژی 4-4-1991 کۆببێتەوە، تاوەکوو بڕیاری 688 دەربکەن، کە بووە قەڵغانی پاراستنی کورد هەتا ساتەوەختی رووخانی بتەکەی سەدام لە ساحەی فیردەوسی بەغداد لە بەهاری 2003. هەتا ئێرە هەموومان دەزانین کۆڕەوی میلۆنیی کورد دۆزی نەتەوەیی کوردی لە دۆزێکی لۆکاڵیی و ناوخۆیی وڵاتێکەوە کردە دۆزێکی نێونەتەوەیی کە زلهێزەکانی دنیا دەخالەتی تێدا بکەن.\nهەتا ئێرە بۆ هەر کوردێک ئاشکرایە کۆچڕەوی ملیۆنیی خەڵکی کورد ئەگەر ژیرانەتر لەوەی کرا مامەڵەی لە تەکدا بکرایە ئەوە خەباتی رزگاریخوازیی گەلی کوردستانی دەگەیاندە وێستگەی دەوڵەتی سەربەخۆ و دانپێدانراو لەلایەن تەواوی کۆمەڵی نێودەوڵەتییەوە، چوونکە هەموو ئاماژەکان بۆ ئەوە دەچوون ئیدی کاتی ئەوە هاتووە کوردەکانیش لە رێی دەوڵەتێکی نەتەوەیی خۆیانەوە گرەنتی مافەکانیان بکرێت، کۆڕەو ئەگەرچی رووداوێکی زۆر تاریک و رەشە لە مێژووی گەلی کوردستاندا، بەڵام ئەگەر هەڵەی سیاسییەکان و هەڵپەی مفەوەزات لێی گەڕابا و باشووری بە مارە بەجاش لە عێراقی “کۆماری ترس” و سەرکوت و گۆڕی بە کۆمەڵ مارە نەکردایەتەوە ئەوە لە مێژەوە بوو لانیکەم ئەم پارچەیەی کوردستان وەک دەوڵەتێکی سەربەخۆی قانوونی جێگەی خۆی دەکردەوە.\nهاوڕێ و خزمى نێزیکم “ناسر حەفید” کە لە سەرەتای هەشتاکانی سەدەی رابردووەوە لە سوێد دەژی و یەکێکە لە نووسەر و چالاکەکانی بواری سیاسەت، بۆی گێڕامەوە: لە کاتی کیمیابارانکردنی هەڵەبجە و ئەنفال، زۆر مانگرتن و خۆپیشاندانمان لە ستۆکهۆڵم سازدا، دەمانوویست سۆزی سوێدییەکان بەلای ئەو تراژیدیا مرۆییەی لە باشووری کوردستاندا روویدەدا رابکێشین. بەڵام هیچ سوودێکی نەبوو، یەکێک لەو پەرلەمانتارە سوێدییە چەپانەی ببووە هاوڕێم پێیووتم: سەردەمانێک هەموو دنیا بە ڤێتنامەوە خەریکبوو، دواجار ڤێتنام ئازاد بوو، رۆژێکیش دێت خۆری ئازادیی ئێوە هەڵبێت و هەموو دنیا بە ئێوەشەوە خەریک بێت!!، بۆ من ئەو قسەیە لە دوای ئەنفالی ساڵی 1988 قابیلی هەرسکردن و بڕواکردن نەبوو. بەڵام لە دوای راپەڕین و لە سەروەختی کۆڕەودا ئەو پێشبینییەم بەچاوی خۆم بینی، بینیم پیرەژنێکی زۆر لاواز بە سندوقێکەوە کۆمەکی بۆ کورد کۆدەکردەوە، منیش لێی چوومە پێشەوە و وتم منیش کوردم.\nلە وەڵامدا پیرەژنەکە وتی: من هەقی تۆم چییە؟!، من یەکەم کەس بووم کۆمەکم بۆ ڤێتنامییەکان کۆکردەوە ئێستاش هەر یەکەم کەسم کۆمەک بۆ ئاوارە کوردەکان کۆدەکەمەوە!. ئەوەبوو پەرلەمانتارەکە پێیوتم: ئەها کاتی خۆی پێمووتی، ئەوە ئەمڕۆش خۆری ئێوە لە هەڵهاتندایە و دنیا بە ئێوەوە خەریکە، تاوەکوو بتانکەنە حکومەت. بەڵام دوای پرۆسەی دانوستان و چوونی وەفدی بەرەی کوردستانیی ئەوکاتە، بە سەرۆکایەتی “مام جەلال” و یاوەرێتی “رەسوڵ مەمەند و سامی عەبدولڕەحمان و نێچیرڤان بارزانی” ئەو ئەندام پەرلەمانەی سوێد بە سەرسامییەوە وتی: نەتانتوانی کەڵک لەو هەلە وەرگرن، لەوە زیاتریش ئێمەتان تووشی شۆک و شەرمەزاریی کرد.\nمەبەستمە بڵێم لەو سەروەختەدا کە هێشتا سەدان هەزار کەس لە کامپی ئاوارەکاندا بوون، سەدان بنەماڵە لە پرسەی ماتەمینی لە دەستدانی کەسوکاریاندا بوون، بڕیاری پەلەپڕوزکێی رووکردنە بەغدا و دەستپێکردنەوەی خولە دۆڕاوەکانی دانوستان، هیچ لۆژێکیک و هیچ مۆراڵێک و هیچ عەقڵانییەتێکی سیاسیی پشتگیریی لێ نەدەکرد. کریس کۆچێرای رۆژنامەنووس و کوردناسی فەڕەنسیی بە سەرسووڕمانەوە لەبارەی ئەم هەڵوێستەی سەرانی بەرەی کوردستانییەوە دەنووسێت “لە رەوشێکدا کە بەشێوەیەکی خێرا رای گشتیی دنیا لە زەمینەی پشتیوانیی و یارمەتی بەسوودی کوردەکان بەرەو فراوانبوون دەچوو، ئەوان ئەم کاتەیان بۆ دانوستانی نوێ لەگەڵ سەدام حسێن هەڵبژارد، لەگەڵ ئەمەشدا، حکومەتەکانی رۆژئاوا لە ژێر فشاری رای گشتیی بۆ یەکەمین جار چەند بڕیارێکیان بە مەبەستی پاراستنی کوردەکان پەسەندکرد، بۆ ئەم کارەش هەزاران سەربازی کارامەیان بۆ وەڵامدانەوەی پێشێلکاریی هێزی هەوایی عێراق ئامادە کرد کە رێگایان نەدەدا هیچ گومانێک لە بەرامبەر پاراستنی هەوایی ناوچەکانی کوردستان پەیدا بێت. رابەرانی کورد لە هەلومەرجێکی سەرسامدا دەستیانکرد بە گفتوگۆ، لە کاتێکدا هەزاران کورد لە سەرما و بەفردا گیانیان سپارد، جەلال تاڵەبانی و سێ کەسی دیکە لە رابەرانی کورد لە تەلەفزیۆن بینران و سەدامیان لە ئامێز گرت و ماچیان کرد، (ئەمە گوناهێکی گەورەیە، هەنگاوێکە بۆ خۆکوژیی)، ئەم وتەیە لەلایەن نوێنەرێکی پارتی کۆمۆنیستی عێراق لە پاریس بەیانکرا”.\nبەم جۆرە سەرکردایەتی بزووتنەوەی کوردیی لەو هەلومەرجە نوێیە نەیتوانی کەڵکێکی ئەوتۆ وەربگرێت، بەڵکو دیسان رێگە تەقلیدییەکانی خۆی گرتەوە بەر کە بریتیبوو لە یاریی هەمیشە کورد تیا دۆڕاوی دانوستان دەگەڵ بەغداد. تەنانەت سەرکردەکانی کورد بێ گوێدانە ئەو هاوسۆزیی و هاوپشتیوانییە جیهانییەی لەو وەختەدا لە کورد دەکرا و داوای گرەنتی زیاتر دەکرا بۆ پاراستنی مافی هاووڵاتیانی کورد، پشتیان کردە واقیع، روویان لە کۆمەڵگای نێودەوڵەتیی وەرگێڕا و قیبلەنمای خۆیان ئاڕاستەی بەغدادی پایتەختی وردوخاشکردنی خەونی کورد و پلانە جەهەنەمییەکانی لەناوبردن و گەلکوژیی کورد کردەوە. تەنانەت “نەوشیروان مستەفا” ساڵی رابردوو لەرێی ئەو زنجیرە وتارەی لەرۆژنامەی “رۆژنامە” بڵاویکردەوە لەمەڕ مفەوەزاتی ساڵی 1991، باس لەوە دەکات وەختێک بە مام جەلال وترا، پێویستە لەگەڵ سەدام وریابین و پێویستمان بە گرەنتی نێونەتەوایەتی هەیە، ئەو لە وەڵامدا وتوویەتی “ئێمە گرەنتی نێودەوڵەتیمان ناوێت، سەدام خۆی گرەنتییە”. ئەگەر لەم وتەزایە کەمێک وردبینەوە و لیکۆڵینەوەیەکی تاقیگەیی بۆ بکەین، دیسان راستیی ئەو بزووتنەوە ناسیۆنالیستییە کوردییە فیدراڵیخوازەمان بۆ دەردەکەوێ هەمیشە چاوی لە بەغداد بووە و لەبری بنیاتنانەوەی کوردستانێکی سەربەخۆ و هەنگاوی دەوڵەت، خەونی بە برابەشیی و بەشدارییکردنی حکومەتەوە بینیوە لە بەغداد، هەر ئەم فاکتە ساکارە نیشانمان دەدات بزووتنەوەی ناسیۆنالیستی فیدراڵیخواز هەمیشە هەموو هەلەکانی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردیی دەکاتە قوربانیی گفتوگۆ لەگەڵ بەغداد، تەنانەت دەوڵەتی کوردستان ناگۆڕێتەوە بەو بڕە مافە کرچ و کاڵەی بەغداد بە منەتەوە پێیدەدات.\nجەلال تاڵەبانی و کۆی سەرانی بەرەی کوردستانی چەندان ئەزموونی تریان لە بواری دانوستان لەگەڵ سەدام و حکومەتە یەک لە دوای یەکەکانی عێراق هەبوو، سەرئەنجامی هەموو مفەوەزاتەکانیان بینیبوو، کە جگە لە هەڵگیرساندنەوەی خولێکی تری جەنگ و شەڕی نابەرابەر شتێکی تر نەبووە. تەنانەت دوای چوونی مام جەلال و شاندەکەی هاوڕێی، لە لێدوانێکیدا، مام جەلال دووپاتی دەکاتەوە بڕوای بە مفەوەزات و گرتنەبەری رێگەی بەغدا نەبووە، بەڵام ترسی لە دروستبوونی ئەرمینیایەکی تر لە تاراوگە وەهای لە سەرکردەکانی بەرەی کوردستانی کرد، بگەنە بڕیاری دانوستان، ئەو دەڵێت “من دژی گفتوگۆکردن بووم، بەڵام ئێمە ناتوانین تەنیا وەکوو پارتێکی سیاسیی کار بکەین، ئێمە سێ ملیۆن ئاوارەمان هەیە کە دەبێت بیر لە چارەنووسیان بکەینەوە، ئێمە دەمانەوێت ئاوارەکان بگەڕێنەوە ماڵی خۆیان و ماڵەکانیان دروستبکەنەوە”. لە باری واقیعیشەوە مفەوەزات نەیتوانی هیچ بۆ کورد بەدەستبهێنێت جگە لە گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ شار و شارۆچکەکان، بەڵام لە روویەکی ترەوە زیانێکی گەورەی لە دۆزی کورد دا و گەورەیی و شکۆی کۆڕەوی کەم کردەوە، هەرئەمە وایکرد هاوسۆزیی هاووڵاتیانی دنیا کەم بێتەوە و بەم هۆیەشەوە حکومەتەکانی رۆژئاوا رزگاریان بوو لە فشاری ئەو رای گشتییەی لەسەریان بوو بۆ هاریکاریی و پاڵپشتیکردنی مرۆیی و سیاسیی گەلی کورد.\nکارەساتەکە ئەوە بوو شاندی کوردیی لە بەغداد هیچ شتێکی سەوز نەکرد و وەک هەموو جارەکانی تر بەدەستی بە تاڵ گەڕانەوە، بەڵکو بۆ خولێکی تر سەدام حسێن و رژێمەکەی وەها لێبکەن هەندێک ماف بۆ کورد بەرەوا ببینن و دانی پێدابنێن. هەروەکوو “نادر ئینتیسار” نووسیوێتی “وەفدی کورد بۆ گفتوگۆکردن بە سەرۆکایەتی تاڵەبانی هیچ رێککەوتنێکی لەگەڵ حکومەتی عێراقدا ئیمزا نەکرد، بەڵام خولێکی دیکەی گفتوگۆی عێراق و کورد لە حوزەیرانی ساڵی 1991دا دەستیپێکردەوە”. کەوابوو دانوستانی ساڵی 1991 نەک هەر هیچی بە کورد و خەباتە نەپساوەکەی لە پێناوی سەربەخۆییدا نەبەخشی، بەڵکو بووە یەکێک لە گرنگترین فاکتۆرەکانی نابووتکردنی کۆڕەو و کەمکردنەوەی راددەی هاوکاریی و پاڵپشتیی جیهانیی بۆ کورد. چوونکە کورد لە رێی مفەوازەتەوە پەیامی ئەوەی بە جیهان گەیاند: پێویستیی بە هاوکاریی کەس نییە و دەتوانێت لە رێی مێزی گفتوگۆوە قەناعەت بە حکومەتی بەغداد بهێنێت و دۆزی نەتەوایەتی خۆی لەگەڵ ئەو بگەیەنێتە خاڵی چارەسەرکردن. لە کاتێکدا ئەم هەوڵانە، کەوتبوونە دوای رووداوەکانی هەڵەبجە و ئەنفال و قەلاچۆکردنی کورد و خاپوورکردنی گوند و ئاواییەکانی کوردستان، کەوتبوونە دوای هەموو ئەو نەهامەتییانەی کورد کە لە سەدەی بیستەمدا لەلایەن حکومەتی عێراقەوە بەسەریدا هێنرابوو.\nلەگەڵ ئەوەدا هێشتاش سەرکردەکانی کورد لە بری بەکارهێنانی کارتی کۆچڕەوی ملیۆنیی خەڵکی کوردستان بۆ دروستکردنی دەوڵەت، کەچی بەپێچەوانەوە کردیانە هۆ و بەهانەیەک بۆ رووکردنەوە بەغداد و درێژەدان بە مانەوەی خاکی باشووری کوردستان لە چوارچێوەی دەوڵەتی بەزۆر داسەپاوی عێراقدا. هەروەک “م.شێرزاد حەسەن” لە وتارێکیدا دەنووسێت “لەوەتەی هەین پەیوەندیی نێوان کورد لەگەڵ عەرەب و فارس و تورک، پەیوەندییەک بووە کە سنوورەکانی نێوانمان سنووری مەرگ و خوێن بووە، گەورەترین درۆ ئەوە بووە ئێمە لەگەڵ ئەواندا براین، برایەتیی بڕیارێک نییە لەناو ئەو مێژووە درۆزنەدا بوونی هەبووبێ، مێژوویەک کە جگە لە زمانی شمشێر و بارووت هیچی دیکەی نەزانیوە. مێژوویەک کە حوکمێکی کەڵەگایی بەوان بەخشیوە و بۆتە حوکمێکی پیرۆز و خواهانە، ئەوانە هەمیشە رۆڵی ئاغا و بەگلەر و ئێمەش رۆڵی مسکێن و پاڵە و سەپانیمان بینیوە، ئەوان سەردار و ئێمە کۆیلە، ئەوان دەسەڵاتدار و ئێمەش ژێردەستە، ئەوان پتر لە هەزار ساڵە بە کولتوورێکی خوێناویی خۆیانەوە سواری کولتووری ئێمە بوون و چییمان هەبوو لێیان سەندین، بە زەبری شمشێر و باج و خەراج مێژوویەکی زۆڵی خۆیان کرد بە مێژووی زاڵ بەسەر ئێمەدا”.\nبە کورتی لەوەتی سەدەی بیستەم هاتووە و کوردستان بەسەر چوار دەوڵەتی کۆنەپەرستی ناوچەکەدا دابەشکراوە، کورد هەر گیرۆدەی ستەمی میللی و نەتەوەیی نەبووە، بەڵکو لەهەمان کاتدا گیرۆدەی ئەو ئاوەزە سیاسییە کورتبین و ناواقیعییەش بووە، هەموو کات بە زمانێکی نەرمونیانەوە دروشمی برایەتی درۆزنانەی نەتەوەی چەوساوە و ژێردەستی کوردی لەگەڵ نەتەوەی سەردەست و دەسەڵاتداری داگیرکەری کوردستان هەڵکردووە، ئاخر برایەتیی لە درۆیەکی شاخدار بەولاوە چیترە، ئەگەر خۆمان بەبرای ئەوانە بزانین ئەنفالیان کردووین و بستێکی خاکی عێراق نەماوە جەستەی مرۆڤێکی ئێمەیان تێدا نەشاردبێتەوە؟. هەر کاتێک جوولەکەکان خۆیان بە برای نازیست و ئەڵمانە توندڕەوەکان زانی، هەر کاتێک ئەرمەنەکان بوونە برای گیانی بە گیانی عوسمانلی و تورکەکان، هەر کاتێک فەلەستینییەکان بوونە بە برای یەهوودییەکانی ئۆرشەلیم، ئەوکات کوردیش دەتوانێ و مافی خۆیەتی دروشمی برایەتی لەگەڵ نەتەوە سەردەستەکان هەڵبکات و گوێی دنیای پێ کەڕ بکات.\nئاخر هەر ئەم کولتووری خۆ بە کەمزانین و خۆ بچووککردنەوەیە بووە، ئێمەی وەها لێکردووە هەر بە داگیرکراویی و ستەملێکراویی بمێنینەوە. نابووتکردنی کۆڕەو بە ئەنجامدانی مفەوەزات یەکێکە لەو دەیان هەڵە و هەنگاوە سیاسییە کوێرانەیەی هەمیشە هەلە زێڕینەکانی لە کیس کورد داوە. بەڵام ئیتر سیاسەت وایە بچووکترین هەڵە گەورەترین هەڵدێری لە پشتەوەیە، بچووکترین زرنگیی گەورەترین سەرکەوتنی بەدەمەوەیە، وەلێ بەداخەوە کورد بە چەشنی پەندێکی پێشینانی لێ بەسەرهاتووە کەدەڵێت “لە شوێنێک عەرد هەیە و ئاو نییە، لە شوێنێکی دیکە ئاو هەیە و عەرد نییە”. مێژووی ئێمەش هەروا بووە یان ئەوەتا سەرکردەی زرنگ و نەتەوەییمان هەبووە و واقیع و دنیا لە دژی بوون، یان دنیا لەگەڵمان بووە و واقیع شانسی پێداوین، سەرکردەی باشمان نەبووە، سەرکردەیەک وەک گاندی بێت یان هیچ نەبێت بیسمارک بخاتەوە بیرمان. لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا نابووتکردنی کۆچڕەوی میلۆنیی کورد لە بەهاری 1991، ئەگەر تاوانێکیش نەبێت بۆ سەرانی بەرەی کوردستانی، ئەوە بە ئاسانیی دەتوانین بڵێت گەورەترین هەڵەی مێژوویی بوو بە درێژایی تەمەنی خەباتی گەلی کوردستان لە سەراپای سەدەی بیستەمدا.\nتێبینی: ئەم وتارە لە ژمارە “619”ی رۆژنامەی “کوردستان راپۆرت” لە رۆژی 19-4-2009 بڵاوبۆتەوە.\nPrevious ئابوری نیشتمانی یان بودجەی عێراق.. بەشی یەکەم.. سامانی وەستا بەکر\nNext ئه‌ندازیاری كۆڕه‌و كێ بوو؟.. عه‌لی مه‌حمود محه‌مه‌د


گۆڕان وەک دەلاقەیەک بۆ ئومێدبەخشی\nکاتێک بزوتنەوەی گۆڕان وەک هێزیکی مەدەنی و جیاواز لەو پێکهاتە ناجۆر و ناشرینییەی حیزبەکانی تری لەسەر دروستبوە، هاتەمەیدان و بەگژ ئەو دەسەڵات و عەقڵییەتییەدا چوەوە کە کوردستانیان نوقمی گەندەڵ و وێرانەیی کردەوە و لە روی سیاسیەوە پێگەی هەرێمیان هێندە بچوک کردوەتەوە بەجۆرێک لەهاوکێشە سیاسیەکانی عێراق و ناوچەیی و نێودەوڵەتی زەلیل و بێ کاریگەر کرد.\nلێرەدا دەڵێین بۆ گرنگە و پێویستە خەڵکی کوردستان پشتیوانی لە گۆڕان و لیستەکەی بکەن؟\nلەبەر ئەم چەند خەسڵەت و بنەما بنەڕەتیانەیەی بزوتنەوەی گۆڕانی لەسەر بونیادنراوە.\n1. مانادانەوە بە چەمکی سیاسەت و کاری سیاسەتکردن وەک ئامرازێک بۆ چاکەی گشتی و هونەری بەڕێوەبردن و فەلسەفەی سیاسی.\n2. لەدایکبونی گۆڕان دابڕان و تێپەڕاندنی مۆدیل و فۆڕمی حیزبی خێڵگەری و سەرۆکی موقەدەس هەتا هەتایی توڕدایە زبڵدانی مێژوەوە دەتوانین بڵێین لەماوەی 80 ساڵی سەرهەڵدانی حیزبی کوردیدا داهێنانێکی ئێجگار ناوازە بو.\n3. گۆڕان زەمینەی سەرهەڵدانی سیستەمی فرە حیزبی فراوانتر کرد و بەتەواوی لەکوردستاندا چەسپاندی.\n4. بزوتنەوەی گۆڕان لەڕێگەی میکانیزم و ئامرازە مەدەنی و ئاشتخوازانەوە کردە پڕادایمی کاری حیزبی لەکوردستاندا. شێوازی ململانێی چەکداری و توندی حیزبایەتی گۆڕی بۆ ململانێی مەدەنی و گیانی یەکتر قبوڵکردن.\n5. گۆڕان سەرلەنوێ ئیرادە و هیوابەخشی گەڕاندەوە بۆ تاکی کوردی، کە تا ئەم ساتە پارتی و یەکێتی خەریکی چاندن و بڵاوکردنەوەی نائومێدی و رەشبینیکردنی خەڵک بون.\n6. هەمو ئەو نوێنەرانەی چ لە پەرلەمانی کوردستانن چ ئەو نوێنەرانەی لە پەرلەمانی بەغدا و چ تیمی حکومەت و هەرێم وناوەندو چ ئەو نوێنەرانەی لە ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمدان. بەهەق داکۆکیکاری راستەقینەی مافە سیاسی و مەدەنییەکانی خەڵک و دەنگدەران بون.\nبزوتنەوەی گۆڕان لەتەواوی ئاستەکاندا روبەڕوی تەحەدییەکانی بەردەمی بوەتەوە و قەڵەمبازی گەورەی داوە. دیارە دوای مەرگی نەوشیروان مستەفا گۆڕان پێدەنێتە قۆناغێکی نوێی جیاوازترەوە ئامادەیی تەواوی هەیە وەک هێزێکی دامەزراوەیی و کاریگەر بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە 12/5 لەبەرەم تاقیکردنەوەیەکی مێژویی و گەورەدایە بۆ دەرچون بەسەرکەوتویی لەو پرۆسەیەدا.\nگۆڕان جەخت لەسەر شێوازی کاری مەدەنییانەی خۆی دەکاتەوە پابەندە بەهزری ئاشتخوازانەی (نەوشیروان مستەفا)وە دیارە ئەویش لە رێگەی پیادەکردنی هەنگاوی مەدەنی و ئامرازەکانی دیموکراسیی ئەرکە ئەخلاقی و نیشتیمانیی و مرۆییەکانی جێبەجێدەکات، ئەو دۆخە شێوێنراوەی کوردستان تێیکەوتوە بۆ جارێکی تر بێنێتە سەر رێگا دروستەکەی کاری حکومداری و سیاسەتکردن بۆ ئەوەی لانی کەم شکۆ بۆ مرۆڤ و هەیبەتی سیاسی هەرێم و هێزی پێشمەرگە بگەڕێنتەوە.\nگەر سەرنج لەژینگەی بانگەشەی ئەمجارەی هەڵبژاردن بدەین دەبینن دوای نۆساڵ لەدروستبونی گۆڕان کەچی خۆشبەختانە هێشتا هەست بەوە دەکەین بەشێکی زۆری خەڵکی کوردستان بەحەماسەت و روحیەتی گۆڕانخوازانەوە پشتیوانی بزوتنەوەکە دەکەن و بەهیوایەکی زۆرەوە دەڕواننە بزوتنەوەی گۆڕان و لیستی 142و پاڵێوراوەکانی، بێگومان ئەوەی جێگەی هیوابەخشیە بۆ خەڵکی کوردستان ئەوەیە گۆڕان پەیوەستە بە پەیڕەوکردنی سیاسەتی دروستیی خۆیەوە و پابەندە بەپڕەنسیپەکانی و رێبازە دەوڵەمەند و راستەکەی نەوشیروان مستەفاوە.\nهەڵبەتە ئەمە وایکردوە هەمیشە گۆڕان لە سەنگەری خەڵکدا بمێنێتەوە و پەرۆشانە پێداگری لەجێبەجێکردنی بەڵێن و بەرنامە گشتگیرەکەی خۆی بکاتەوە. لەم بانگەشەیەدا گۆڕان وەک پارتی و یەکێتی لەئاست میللەتدا سەرشۆرڕ و شەرمەندە نییە، بەڵکو بەپێچەوانەوە زۆر بەسەربەستی و سەربەرزییەوە بانگەشە بۆ بەرنامە سیاسیەکەی و کاندیدەکانی دەکات و داوا دەکات دەنگ بدەن بە لیستی ژمارە 142ی گۆڕان. دواجار ئەوەی تاکە دەلاقەیە بۆ هیوابەخشی بەدیهێنانی ئامانجە باڵاکانی نیشتیمان ومیللەت تەنها و تەنها گۆڕانە.\nسەرجەم وتارەکانی سیروان حەمە رەشید\nپارتی و یۆتۆبیای سەربەخۆیی؟!...


2020.07.05 - 18:47\nفەرماندەیی ئۆپراسیۆنە هاوبەشەکانى سەر بە وەزارەتى بەرگرى عێراق ڕایگەیاند، لەگەڵ هێزەکانى پێشمەرگە رێککەوتوون بۆ دروستکردنى سەنتەر و خاڵى هاوبەش بۆ کۆنتڕۆڵکردنى سەقامگیریی ئەو ناوچانەى کە هێزەکانى پاسەوانى هەرێم و هێزە فیدراڵییەکانى تێدا نییە.\nلیوا تەحسین خەفاجى، وتەبێژى فەرماندەیی ئۆپراسیۆنە هاوبەشەکانى عێراق بە میدیاى فەرمى عێراقى ڕاگەیاندووە، دواى بڵاوبوونەوەى ئەو هەواڵانەى باس لە هەوڵى داعش و گروپە چەکدارەکان دەکەن بۆ دزەکردنیان لە سوریاوە بۆ عێراق، کۆبوونەوەیەکى ئەمنیان کردووە لەگەڵ پاسەوانى سنورى هەرێم بۆ رێککەوتن لەسەر کۆنتڕۆڵکردنى سنورەکان و ئەو ناوچانەى کە گروپە چەکدارەکان دەکرێت بەکاریبهێنن بۆ کردەوە توندوتیژییەکانیان.\nوتیشى "لەکۆبوونەوەکەدا رێککەوتن کراوە لەسەر دروستکردنى سەنتەر و خاڵى هاوبەش بۆ کۆنتڕۆڵکردنى ئەو ناوچانە کە هیچ هێزێکى لێ نییە".\nتەحسین خەفاجى باسى لەوەشکردووە، هەرچەندە مەترسی چاوەڕوانکراوى گروپە چەکدارەکان لەو ناوچانە گەورە نییە و جێگەى نیگەرانى نییە، بەڵام فەرماندەیی ئۆپراسیۆنە هاوبەشەکان تواناى رەوادونانى ئەو گروپانەى هەیە.\nئەوەشى خستووەتەروو، هاوپەیمانانیش لاى خۆیانەوە بەردەوامن لە هێرشکردنە سەر گروپە چەکدارەکان، کە دواترینیان بۆردومانکردنیان بوو لەلایەن هێزى ئاسمانى ئیسپانیاوە، سەرجەم رێوشوێنەکانیش بۆ رێگریکردنە لە دزەکردنى تیرۆریستان لەخاکى سوریاوە بۆ عێراق.\nپێنج شەممەى ڕابردوو، شاندێكی باڵای وەزارەتی پێشمەرگە سەردانی بەغدایان کرد و له‌گه‌ڵ شاندی وه‌زاره‌تی به‌رگریی عێراق بە سەرۆکایەتی عەبدولئەمیر شەممەری، جێگری فەرماندەی ئۆپراسیۆنە هاوبەشەکان کۆبوونەوە.\nبەپێی راگەیەنراوێکى وەزارەتی پێشمەرگە، له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا، گفتوگۆ کراوە لەبارەی کاراکردنه‌وه‌ی لیژنه‌ی كاری هاوبەش و ناوه‌نده‌كانی هه‌ماهەنگی هاوبه‌ش كه پێشتر له نێوان هەردوولادا هه‌بوون، هەروەها باس له چۆنیەتی ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی هاوبەش له ناوچه جێناكۆكه‌كان كرا به‌تایبه‌ت كه ئێستا مه‌ترسیه‌كانی تیرۆریستانی داعش زیادى كردووه‌و هه‌ڕه‌شه‌ی به‌رده‌وامن له‌سه‌ر ئاسایشی ناوچەكانی مادده‌ی 140.\nبەگوێرەی ڕاگەیەندراوەکەی وەزارەتی پێشمەرگە، هه‌ردوولا هاوڕابوون له‌سه‌ر به‌رده‌وامبوونی دیدارو کۆبوونەوەکان و بڕیاریشه له کۆتایی ئەم مانگەدا شاندێکی وەزارەتی بەرگریی عێراق سەردانی وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه بکات.\nوەزارەتى پێشمەرگە و وەزارەتى بەرگرى عێراق لە کۆبوونەوەدان\n2020.07.20 - 11:29\nوەزارەتی ناوخۆی عێراق: بەرپرسى شەرعى داعش لە سلێمانى دەستگیرکرا\n2020.07.21 - 13:40\nعێراق هەوڵى دامەزراندنى کۆمپانیاى نیشتیمانى پەیوەندى مۆبایل دەدات\n2020.07.21 - 10:58\nمستەفا کازمى و شاندێکى باڵاى حکومەتى عێراق سەردانى ئێران دەکەن\n2020.07.21 - 10:30


📅 29-11-2017 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 29 2017 12:00AM\n👁 ئەم بابەتە 9,384 جار بینراوە\nباکووری کوردستان - لە 42 گوندی سەربە شارۆچکەکانی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 6 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 29-11-2017 0:00:00\n📊 جوڵەی بازرگانی هەرێم لەژێر هەڕەشە و مەترسیدایە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 29 2017 4:33PM\nدواڕۆژ، هانا چۆمانی ئەندامێکی لیژنەی کشتوکاڵ و ئ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ م.ب. 29-11-2017 16:33:16\n📊 حکومەتی هەرێمی کوردستان مانگانە بڕی 420 ملیۆن دۆلاری دەستدەکەوێت ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 29 2017 1:25PM\nدواڕۆژ، نوسینگەی هەولێر ئەندامێکی لیژنەی دارایی و [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ م.ب. 29-11-2017 13:25:00\n📊 لەدوای 16ی ئۆکتۆبەرەوە تاوانەکان لەکەرکوک زیادیانکردووە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 29 2017 9:20AM\n👁 ئەم بابەتە 2,598 جار بینراوە\nدواڕۆژ، عیماد جەباری بەپێی نوسراوێکی پۆلیسی کەرکو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ م.ب. 29-11-2017 9:20:27


سێ بارهەڵگر دەستی بەسەردا گیرا\n634 جار بینراوە 5/2/2019 09:02 PM\nئه‌مرۆ 5/2/2019، نه‌قیب سه‌ركه‌وت ئه‌حمه‌د به‌رێوه‌به‌ری به‌شی راگه‌یاندن‌و په‌یوه‌ندییه‌كانی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی له‌كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا ئاماری كاروچالاكییه‌كانی مانگی ڕابردوی پۆلیسی سلێمانی خسته‌ڕو، هاوكات ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی سێ ئوتومبیلی بارهه‌ڵگریی ئاشکراکرد كه له‌سویده‌وه به‌فێل هێنرابون بۆ سلێمانی.\nنه‌قیب سه‌ركه‌وت رایگه‌یاند:" كۆمپانیای مارسیدس بێنز راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندییان به‌به‌رێوه‌به‌ری پۆلیسی پرێزگای سلێمانییه‌وه كرد كه پێنج ئوتومبلیان له‌لایه‌ن تۆمه‌تبارێكه‌وه به‌فێل هێنراوه بۆ شاری سلێمانی، چوار له‌و ئوتومبیلانه گه‌یشتبونه سلێمانی، دواتر پاش كۆكردنه‌وه‌ی زانیاری ورد، شه‌وی رابردو توانرا له‌لایه‌ن مه‌فره‌زه‌كانی به‌شی نه‌هێشتنی تاوانه‌وه ده‌ستبه‌سه‌ر سێ ئوتومبیلیاندا بگیرێت".\nوتیشی:"ئه‌و تۆمه‌تباره‌ی تاوانه‌كه‌ی ئه‌نجامداوه به‌ره‌و شوێنێكی نادیار هه‌ڵهاتوه، هه‌روه‌ها یه‌كێك له‌ئوتومبیله‌كان به‌ره‌و شاری كه‌ركوك براوه‌و له‌ئێستادا له‌هه‌مانهه‌نگیداین له‌گه‌ڵ پۆلیسی كه‌ركوك بۆ ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی ئوتومبیله‌كه‌ی دیكه".\nنه‌قیب سه‌ركه‌وت ئه‌حمه‌د راشیگه‌یاند:"كۆمپانیای ناوبراومان ئاگادار كردۆته‌وه كه سێ ئوتومبیلیان دۆزراوه‌ته‌وه له‌سلێمانی، له‌به‌رامبه‌ردا كۆمپانیای مارسیدس بێنز سوپاس‌و ده‌ستخۆشی خۆیان ئاراسته‌ی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی كردووه".


شڤان: من دیاریه‌ك بۆ جه‌ژنا ره‌مه‌زانا پیرۆز هه‌یه | Evro News\nسه‌ره‌كى هونه‌ر شڤان: من دیاریه‌ك بۆ جه‌ژنا ره‌مه‌زانا پیرۆز هه‌یه\nشڤان: من دیاریه‌ك بۆ جه‌ژنا ره‌مه‌زانا پیرۆز هه‌یه\nسترانبێژێ گه‌نج شڤان دۆسكی د دیداره‌كێ دا بۆ به‌رپه‌رێ هونه‌ری یێ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دیار كر كو نوكه ئه‌و مژوولی كلیپه‌كێ یه ب ناڤێ (لاوێ حه‌مه‌ی) پرۆجێكت (كێرهات ته‌حلاڤی) میكس و ماسترینگ (محه‌مه‌د بامه‌رنی) سولو (بابێ هونه‌ری) كو دێ ل جه‌ژنا ره‌مه‌زانا پیرۆز بۆ هه‌موو حه‌ز ژێكه‌رێن ده‌نگێ خوه كه‌ته دیاری.\nناڤهاتی زێده‌تر گۆت: سترانبێژێن مه یێن نوكه هه‌موویان ئێك ستایل گرتیه و نزانم بۆچی، به‌لێ ئه‌ز هێدی هێدی خوه ژ وی ستایلی دوور دكه‌م و خوه ب فلكلۆری ڤه گرێده‌م، له‌ورا دبێژمه وان سترانبێژان یێ ژنوی دهێنه د مه‌یدانا ستران گۆتنێ دا فلكلۆره‌كێ باش بۆ خوه بگرن و تشته‌كێ جوان پێشكێش بكه‌ن خوه ژ زارڤه‌كرنێ دوور بكه‌ن و پشت راستم ستایلێن نوو زووكا دمرن، چونكو كارێن مرۆڤ له‌زێ تێدا بكه‌ت بتنێ دی بۆ چه‌ند رۆژان بیت و بلا سالێ مرۆڤی چه‌ند كلیپه‌ك هه‌بن، به‌لێ تشته‌كێ گه‌له‌كێ جوان بیت خه‌لك یێ ژێ رازی بیت و ئه‌ڤ چه‌نده ژ هه‌موویان گرنگ تره.\nشڤانی گۆت: من و هونه‌رمه‌ند ئایسه‌ل بوراك سترانه‌كا دوقۆلی چێكر و هه‌تا راده‌كێ باش ده‌نگ ڤه دا ئه‌و ناما فمن گه‌له‌ك تشت یێن تێدا و هێشتا ئه‌و نامه من هه‌موو نه‌خواندیه كو من نیشا حه‌زژێكه‌رێن خوه دابی، به‌لێ ب ئانه‌هیا خودێ نه‌گه‌له‌ك دوور دێ بمه خودانێ وێ نامێ ب گه‌هینم.\n89 queries in 0.883 seconds.


شێرکۆ میروەیس: لایەنە شیعەکان بە باڤڵ تاڵەبانیان وت، پشتیوانتانین بۆ وەرگرتنەوەی پۆستی سەرۆک کۆمار\nئەندامێکی پەرلەمانی عێراق لە فراکسیۆنی یەکێتی نیشتمانی، ئاماژەبەوەدەکات لەسەردانەکەی چەند ڕۆژی ڕابردووی باڤڵ تاڵەبانی هاوسەرۆکی حیزبەکەیدا بۆ بەغدا، بەوردی پرسی سەرۆک کۆماری لەگەڵ لایەنەکان بەتایبەت لایەنە شیعەکان باسکردووە، پەیامی حیزبەکەی بەگوێی لایەنەکاندا داوە، بەوەی سورن لەسەر وەرگرتنەوەی پۆستی سەرۆک کۆمار.\nلەم گفتووگۆیەدا لەگەڵ دەنگی ئەمەریکا، شێرکۆ میروەیس کە هاوکات ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتیە و لە کۆبوونەوەی هاوسەرۆکی حیزبەکەی و لایەنە عێراقیەکاندا بەشداربووە، دەڵێت "پۆستی سەرۆک کۆمار بۆ کورد، پۆستی سەرۆک وەزیران بۆ شیعە و سەرۆک پەرلەمان بۆ سونە، بووەتە بنەما لە عێراق دا، ئەو مقۆ مقۆیانەی سەبارەت بە وەرگرتنەوەی پۆستی سەرۆک کۆمار لەکورد دروستبوون، پەیوەندی بەنزیکبوونەوە لەهەڵبژاردن و تەسعیداتی هەندێک لایەنەوە هەیە، بەتایبەت هەندێک لایەن لەدۆخی خۆیان نیگەرانن و ڕەنگە پەیامی تریان هەبێ و بیانەوێ بیگەیەنن."\nجەختیکردەوە"وەفدە کوردیەکان کەهاتوونەتە بەغدا، بەڕوونی ئەو پەیامەیان داوەتە لایەنە شیعەکان، پۆستی سەرۆک کۆمار پشکی کوردە و لەنێو کوردیشدا پشکی یەکێتیە، بۆیە دەستبەرداری نابین."\nبەپێی وتەی شێرکۆ میروەیس، باڤڵ تاڵەبانی هاوسەرۆکی یەکێتی لەسەردانەکەی چەند ڕۆژی ڕابردوویدا بۆ بەغدا، پەیامی ئەوەی بەڕوونی گەیاندووەتە لایەنە شیعەکان، پۆستی سەرۆک کۆمار پشکی کورد و یەکێتیە و دکتۆر بەرهەم ساڵەح ی سەرۆک کۆماریش، کاندی فەرمیانە بۆ خولی داهاتووی سەرۆکایەتی کۆمار.\nدەربارەی هەڵوێستی لایەنە شیعەکان لەبەرامبەر کاندیدکردنەوەی دکتۆر بەرهەم ساڵەح بۆ پۆستی سەرۆک کۆمار لەلایەن یەکێتیەوە، پەرلەمانتارەی یەکێتی وتی"لایەنەکان بەتایبەت شیعەکان هاوڕا و پشتیوانمانن."\nشێرکۆ میروەیس لەبارەی خواست و هەوڵەکانی عەرەبی سونە بۆ وەرگرتنی پۆستی سەرۆک کۆمار و دەستبەرداربوون لەپۆستی سەرۆکی پەرلەمان، جەختیکردەوە"جگە لەو قسە لابەلایانەی دەکرێت، لەنێو کۆبوونەوە فەرمیەکاندا، هیچ گرفتێک سەبارەت بەپۆستی سەرۆک کۆمار نەهاتووەتە پێش."\nکاندیدکردنەوەی دکتۆر بەرهەم ساڵەح ی سەرۆک کۆماری عێراق لەلایەن یەکێتیەوە بۆ خولێکی تری سەرۆکایەتی، لەکاتێکدایە دەوترێت ئێرانییەکان لە ئەدای سێ و ساڵ و نیوی ناوبراو ڕازی نین و شیعەکانیش لە جوڵەکانی توڕەن، بەڵام شێرکۆ میروەیس ئەندامی پەرلەمانی عێراق و سەرکردەی یەکێتی، ئاماژەی بەوەکرد سەرۆک کۆمار پارێزەری دەستورە و دەسەڵاتەکانی دیارە، کوردیش نیگەرانە و هێشتا بەشێک لە داواکاریەکانی جێبەجێنەکراوە، هەندێک لایەنی تریش لەم کابینەیەی حکومەت نیگەرانن، بۆیە نیگەرانی لەهەموو لایەک هەیە، وتی"واردە سەرۆک کۆمار لەپرسێکدا لایەنێکی دیاریکراوی نیگەران کردبێت، بەڵام لە کۆتاییدا بڕیاردەر دەستور و پارێزگاریکردنە لەدەستور، کاری سەرۆک کۆمار و سەرۆک پەرلەمان ڕازیکردنی لایەنەکان نییە، بەڵکو جێبەجێکردنی دەستورە، بۆیە دەکرێت نیگەرانییەکان بڕەوێنەوە، بێگومان ئێمەش نیگەرانین لە ئەدای لایەنەکانی تر لەو شوێنانەی بەدەستیانەوە بووە، بەڵام لەهەمووی گرنگتر ئەوەیە چۆن بتوانین عێراق بینا بکەینەوە."


ڕووسیا دەڵێت جۆری نوێی چەکی لەیزەر لە ئۆکرانیا بەکاردەهێنێت\nڕۆژی چوارشەممە ڕووسیا وتی جۆری نوێی بەهێزی چەکی لەیزەری لە ئۆکرانیا بەکارهێناوە بۆ سوتاندنی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان.\nلە ساڵی 2018 دا سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمیر پوتن کۆمەڵێک چەکی نوێی ئاشکرا کرد، لەوانەش موشەکی نوێی کیشوەربڕ و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ژێر ئاو و موشەکی دەنگبڕ و چەکی نوێی لەیزەر.\nزانیارییەکی کەم هەیە سەبارەت بە لەیزەرە نوێیەکان. پوتن باسی لە یەکێکیان کرد بە ناوی پێرێسڤێتەوە، چەکەکە بەناوی جەنگاوەرێکی ڕەبەنی ئۆرسۆدۆکس ئالیکساندەر پێرێسڤێتەوە ناونراوە کە لە شەڕێکدا کوژراوە.\nجێگری سەرۆک وەزیری ڕووسیا یوری بۆریسۆڤ کە بەرپرسی گەشەپێدانی سوپای وڵاتەکەیە، لە کۆنفرانسێکدا لە مۆسکۆ وتی پێرێسڤێت بەشێوەیەکی بەرفراوان بەکارهێندراوە و دەتوانێت لە دووری 1500 کیلۆمەتر لەسەروو زەوییەوە مانگە دەستکردەکان کوێر بکات.\nوتیشی سەرەڕای ئەوەی ڕووسیا چەکی بەهێزتری لە پێرێسڤێت هەیە، بەڵام ئەو چەکە دەتوانێت فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان و کەلوپەلە سەربازییەکانی دیکە بسووتێنێت. بۆریسۆڤ باسی لە تاقیکردنەوەیەک کرد کە ڕۆژی سێشەممە ئەنجامدراوە و لە دووری 5 کیلۆمەترەوە لە پێنج چرکەدا پێرێسڤێت فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانێکی سووتاندووە.\nبۆریسۆڤ وتی " ئەگەر پێرێسڤێت مانگە دەستکردەکان کوێر بکات ئەوا نەوەی نوێی چەکەکانی لەیزەر دەبێتە هۆی لەناوبردنی ئامانجەکان و سوتاندنیان."\nکاتێکیش پرسیاری لێکرا کە ئایا ئەو جۆرە چەکانە لە ئۆکرانیا بەکارهاتوون، بۆریسۆڤ وتی " بەڵێ، نموونەکانی یەکەمی چەکەکە لەوێ بەکارهاتوون." وتی چەکەکە ناوی " زادیرا "یە.\nلێدوانەکانی بۆریسۆڤ ئاماژە بەوە دەدەن ڕووسیا بەرەوپێشچوونێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە لە پەرەپێدانی چەکی لەیزەردا.\nبەکارهێنانی لەیزەر بۆ کوێرکردنی مانگە دەستکردەکان یاخود تەنانەت سوتاندنیشیان، ڕۆژێک لە ڕۆژان خەیاڵ بووە لە زانستدا، بەڵام زلهێزەکانی جیهان وەکو ئەمەریکا و چین و ڕووسیا چەند ساڵێکە کار لەسەر پەرەپێدانی جۆری جیاوازی ئەو چەکانە دەکەن.


musikhjälpen نزیکەی ٣١ ملیۆن کرۆن هاوکاری کۆکردۆتەوە - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nشێوەکار محممەد سەیدا\nmusikhjälpen نزیکەی ٣١ ملیۆن کرۆن هاوکاری کۆکردۆتەوە\nبڵاو کرایه‌وه torsdag 14 december 2017 kl 16.05\nتێمای ئەوساڵ بریتییە لە "منداڵ بۆ فرۆشتن نییە" و تا ئێستا نزیکەی ٣١ ملیۆن کرۆن کۆکراوەتەوە.\nهەموو ساڵێک لە مانگی دوازدە دا پرۆگرامی (musikhjälpen) ٢٤ سەعاتە لە کەناڵی سێی رادیۆی سوید و تەلەفزیۆنی سوید و svtplay و ئەپلیکەیشنێک بە ناوی (musikhjälpen)بڵاو دەبێتەوە و سەرنجی بیسەران و بینەران رادەکێشێ تا کۆمەک و هاوکاری بۆ چارەسەرکردنی قەیران یان گرفتێکی جیهانی کۆبکەنەوە و ساڵانە تێمایەکی تایبەتیی لەبەرچاو دەگیردرێ. گوێگران زەنگ بۆ ڕادیۆ لێدەدەن یان پەیام دەنێرن و لەبەرامبەر بڕێک پارە ئەو گۆرانییەی ئارەزوویانە پێشکەشیان دەکرێت جگە لەوە چالاکی وەک مەزاد کردنی کەلوپەل و بەرهەمی هونەری بەڕێوەدەچێت.\nمحمەد سەیدا شێوەکارێکی کوردی دانیشتووی سویدە و لە رێگەی مەزاد کردنی تابڵۆیەکی خۆیە بەشداری لەم هەڵمەتەدا دەکات و بە ئەرکێکی مرۆیی دەزانێت.\nیولیا بلۆمبێری(Julia Blomberg) لە بارەی پرۆگرامەکەی ئەوساڵەوە دەڵێ: ساڵانە باسی پرسێکی مرۆیی دەکەین دەکەین کە کەمتر لە هەواڵەکان گوێمان لێ دەبێ و بە زۆر شێوە جیاواز دەکرێ بەشداس\nلە ساڵی ٢٠٠٨ ەوە هەموو ساڵێک ئەو پرۆگرامە بڵاو بۆتەوە و ئەمساڵ لە نێوان رۆژەکانی ١١ تا ١٧ مانگی ١٢ ئەو پرۆگرامە لە (Rådhustorget) لە شاری ئومیۆ (Umeå)پێشکەش دەکرێت. تێمای ئەوساڵ بریتیە لە "منداڵ بۆ فرۆشتن نیە" ، لە لایەن سێ پێشکەشکار بە ناوەکانی (Molly Sandén) (Farah Abadi) (Kalle Zackari) هەموو ساڵێک سێ بەرێوەبەری بەناوبانگی بەرنامە لە ستۆدیۆیەکی شوشەیی داخراودا لە یەکێک لە مەیدانەکانی شارێکی سوێد کۆدەبنەوە و خەڵکانێک کە بە دڵخواز بەشداری لەو هەڵمەتەدا دەکەن سەردانی ستۆدیۆ دەکەن و خەڵکانی بە ناوودەنگیش بەشدار دەبن و خەڵکیش لە بری بڕە پارەیەک داوای گۆرانی دڵخوازی خۆیان دەکەن.\nئەمساڵ تا ئێستا نزیکەی ٣١ ملیۆن کرۆن کۆکراوەتەوە و ئەو هاوکاریانە بۆ ئاگادارکردنەوەی منداڵان لە مافەکانیان و بڵاوکردنەوەی ئەو زانیاریانە یان بۆ یارمەتیی دانی ئەو کەسانەی لە تۆڕی فرۆشتنی مرۆڤ رزگاریان بووە خەرج دەکرێن، بۆ نموونە کرینی پێداویستیە سەرەتاییەکانی ژیان و پشکنینی پزیشکی و چارەسەرییە دەروونیەکان بەشێک لەو هاوکاریانەن.


کوردیپێدیا - بەڵگەکانی تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگای کوردستان (تەڤگەری ئازادی)\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Jul 16 2017 8:44PM تۆمارکراوە\n👁 ئەم بابەتە 5,943 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 15 KB Jul 16 2017 8:48PM م. ب.


6/17/2021 11:19:00 AM 396 جار خوێندراوەتەوە\nناتۆ ; ( North Atlantic Treaty Organization ) کورتکراوەکەی ( NATO ) ؛ رێکخراوی هاوپەیمانێتی باکوری ئەتڵەسی لەسەر پێشنیاری ئەمەریکا و بەشداری ۱۱ دەوڵەتی تر لەساڵی ۱۹٤۹ وەک دامەزراوەیەکی بەرگری بەکۆمەڵ پێکهێنرا بۆ رووبەروبونەوەی ئاڵنگاریەکان و خۆئامەدەکردنێکی پێش وەختە بۆئەودەرئەنجامانەی دوای کۆتایی هاتنی جەنگی دووەمی جیهانی ئەکەونەوە بەتایبەتی بۆ وەستاندن و دانانی سنورێک بۆ ئەو پێشهاتە فراوانخوازیەی یەکێتی سۆڤیەتی جاران و هەژمونی بیروباوەری سۆسیالیستی کە ئایدیۆلۆژیای فەرمی یەکێتی سۆڤیەت بوو ، کە بارەگاکەی لە برۆکسلی پایتەختی بەلجیکایە و ئێستا ژمارەی ئەندامانی هاوپەیمانێتی ناتۆ ۳٠ ئەندامە و ۳سێ لە ئەنامەکانی ( ئەمەریکا و بەریتانیا و فەرەنسا ) ئەندامی هەمیشەیی ئەنجومەنی ئاسایشی نێو دەوڵەتین و مافی ڤیتۆ یان هەیە ، ۲۱ وڵاتی تریش بەشدارن لە بەرنامەی لە پێناو ئاشتی و ۱٥ وڵاتی دیکەش پشتیوانیانن لە پلانی گفتوگۆی بونیاتنەرانەدا ، گرنگترین کارەکانی ناتۆ بریتیە لە دارشتنی بریارە سیاسیەکانی تایبەت بە هاوپەیمانیەتەکە و وەرگرتنی هەڵوێست و بریاری بەکۆمەڵ .\nسێ شەممەی رابروو رێکەوتی ۱٤ی حوزەیرانی ۲٠۲۱ کۆبونەوەی لوتکەی ناتۆ لە برۆکسل بە ئامادەبونی سەرۆکی وڵاتەکانی هاوپەیمانێتی ناتۆ ئەنجام درا کە ٥ پێنج بابەتی سەرەکی تیا خرایە بەر لێکۆڵینەوە و هەڵسەنگاندنەوە ئەوانیش ( گەشەکردن و بەرزبونەوەی ئاستی ئابوری و بازرگانی وڵاتی چین ، هەرەشەکانی روسیا و نزیک خستنەوەی سوپا لە سنوری ئۆکرانیا ، پەلامار و هەرەشە ئەلکترۆنیەکان ( قرصنە السیبرانی ) و قەڵاچۆکردنی تیرۆر و بابەتی پاراستنی ژینگە و هەرەش تێکدەری و وێرانکاریە تەکنەلۆژیەکان ) .\nئەمە ئەو بابەتە سەرەکی و گرنگانە بون کە ناتۆ جەختی لەسەر کردونەتەوە و وەک کێشە و پرسی بنەرەتی و گرنگ خرانە نێو نەخشەی کاری ۱٠ ساڵی ئایندەی ناتۆ وە ، ئەوبابەت و کێشە و خاڵە لاوەکی و بچوکانەی کە بونە ململانێ و جێگەی ناکۆکی نێوان هەندێ وڵاتی ئەندامی ناتۆ بۆ کۆبونەوەی ئاستی دووەم و وەزیرەکانی بەرگری و دەرەوە و وەزارەتە پەیوەندارەکان تر بەجێ هێڵراوە و تەنانەت لە پەراوێزی دیدارەکەشدا دانیشتن و کۆبونەوەی دووقۆڵیشی تیانەکراوە جگە لە چەند گفتوگۆو رستەگەلێکی تەشریفاتی چونکە ئەم کارانە دیپلۆماسی پرۆتۆکۆلین و زەحمەتە دەرفەت و هەل بۆ ئەو دانیشتن و کۆبونەوە دووقۆڵیانە برە خسێت .\nلە مێژووی دامەزراندنی ناتۆ وە تائەمرۆ هەژمونی زاڵی ئەمەریکا بەسەر ئەو رێکخراوە دیارە و هەمیشە توانیویەتی دەنگی بەکۆمەڵی ئەو رێکخراوە بە پێی بەرژەوەندیە سیاسیە باڵاکانی خۆی بەکار بهێنێت و پێشنیارو پێشهات و بریارەکان بەشێوەیەک بن وەک ئەوەی خۆی و هاوپەیمانە نزیکەکانی ئەیانەوێت ، ئەم جارەش ئەمەریکا توانی لەم پێناوەدا دوو دەستکەوت بەدەست بهێنێ ؛\n۱ـ دروستکردنی هەستێکی شەرەنگێزی لای ئەندامانی ناتۆ بەرامبەر بە چین و هەوڵدانی بۆ ئەوەی چین وەک دوژمنی ئایندە دژ بە بەرژەوەندیەکانیان وێنا بکەن .\n۲ـ هاندانی وڵاتانی ئەندامی ناتۆ بۆ ئەوەی قەبارەی بودجەی تەرخانکراوی سەربازی زیاتر بکەن و پەرە بەتوانا سەربازیەکانیان بدەن.\n( کەئەمەش هاندانێکە بۆئەوەی سنورێک بۆ دەستتێوەردانەکانی روسیا لە سنورەکانی ئەوروپای رۆژ هەڵات دابنێ .).\nلەگەڵ ئەوەشا ئەمەریکا ۳سێ خاڵ بە گرنگ دائەنێ و جەختی لێکردۆتەوە و ئەوانیش ئەو ئەڵنگاریە تایبەتیانەن کە رووبەروی ئەمەریکا بونەتە و کێ برکێی جەمسەری لەگەڵا ئەکەن ئەوانیش ئابوری چین و هێرشەکانی روسیا و پەلامار و هەرەشە ئەلکترۆنیەکانن .\nیەکەم /. ئابوری و کێشەی دەریاچەی باشوری چین :\nأ ـ ئابوری و بازرگانی چین گەشەکردنێکی خێرا و قەبارەیەکی گەورە پێک ئەهێنێ لە ئاڵوگۆری بازرگانی و ئابوری گشتی .\nچین لەم چەند ساڵانەی دواییدا پرۆژەی گەورەی رێرەوی فراوان و هەمەجۆری بازرگانی بەناوی گورژمە پرۆژەی رێرەوی ئاوریشمینی کە هەردوو بواری رێگەی وشکانی و ئاوی بەرفراوان لەخۆ ئەگرێ ئەخاتە بواری جێ بەجێکردنەوە کە ویستەگەکان زۆربەی زۆری وڵاتانی دنیا ئەگرێتەو ئەگەری ئەوە ئەدات بە چین کە بیکاتە تاکە وڵاتی زلهێزی بازرگانی و ئاڵوگۆری و ئابوری لە سەرتاسەر دنیادا چونکە لەساڵی ۲٠۱٦ چین ۱٤.۳٪ کۆی گشتی بازرگانی دنیا و ئەمەریکا ۲۲٪ کۆی بازرگانی گشتی پێک هێناوە ، بەڵام لەساڵی ۲٠۲٠ رێژەی چین بۆ ۱٦.۸٪ بەرز بۆتەوە لەکاتێکا رێژەی کۆی گشتی لە بازرگانی دنیادا هی ئەمەریکا بوە بە ۲۲.۳٪ ئەمە دەری ئەخات کە رێژەی گەشەی بازرگانی و ئاڵوگۆری چین چەند قاتی یەکەم زلهێزی دنیا زیاتر و خێراتر گەشە ئەکات هەر بۆیە چاوەروان ئەکرێت ئەگەر ئابوری چین بەم رێژەیەی ئەمڕۆ بەردەوام بێ لەگەشە کردن ئەوا لەساڵی ۲٠۲٤ ئەبێت بەگەورەتری دەوڵەتی خاوەن ئابوری لە جیهاندا .\nب ـ بەحری باشوری چین : ئەم بەحرە یا نیمچە دەریایە لە چەند کەنداو و دورگە و پانتاییەک لەئاو و دڕە کە مەرجانیە بەبەهاکان و لەم دوایەشدا دەرکەوتوە کە لەقوڵای بەحرەکەدا سەرچاوەیەکی گەورەی نەوت و غاز ی تیابێت ، پێک هاتوە و لەزووەوە چین تیایدا باڵادەست بوە .\nساڵانە ئاڵوگۆری بازرگانی بەنزیکەی ۳.۳۷ تریلێۆن دولاری ئەمەریکی بەو رێرەوە ئاویەدا تێپەر ئەبێت کە سێیەکی ئاڵوگۆری ئاوی هەمو دنیا پێک ئەهێنێت و لە ۸٠٪ سەرچاوەی وزە هاوردەکراوەکانی چین و ۳۹.٥٪ بازرگانی وڵاتی چین لەو رێرەرە ئاوەیەوە دێت و ئەروات ، بۆیە بەلای چینەوە ئەم بەحری باشورە گرنگی مێژوویی و جوگرافی و ئابوری و روحی هەیە و هەمیشە هەوڵ ئەدات جێگە و پێگەی خۆی بەهێزتر و چەسپاو تر بکات .\nلەساڵی ۲٠۱۳ چین دوو دورگەی لەسەر دورگەکانی سبراتلی وباراسیل دروست کردو پێگەی خۆی لەسەر هەریەک لە دورگانی سوکاربو و شوڵ بەهێزتر و فراوانتر کردوە بۆیە ئەمە نارەزایەتیەکی گەورەی دەولی لێکەوتەو هەمو وڵاتانی سەر بەحری باشور ( تایوان ،فلیپین ، ڤێتنام ، مالیزیا ،برۆنای ، ئەندۆنیسیا و سنغافورە ) رەخنەی توندیان ئاراستەی چین کردو بە هەوڵێکی دوژمن کارانەیان دایە قەڵەم وهەریەک لەوڵاتانی ئەندامی ناتۆش وەک ئەمەریکا و بەریتانیا و فەرەنسا بە پێشێلکاری و زیادەرەویان داناو بە چینیان راگەیاندوە کە ئەم کارە ئازادی هاتۆچۆی بەحری و مافی ئازادانەی دەوڵەتان لەو سنورەدا پێشێل کراوە و ئەبێت دەستبەرداری ئەم هەوڵانەی بێت ، بەڵام تائستا ئەو کێشەیە وەک خۆی ماوە و هەردوو بەرە هێزو کۆمەکی سەربازی و کەشتی فرۆکە هەڵگر یان بردۆتە ناوچە ئاویەکان و ئەمەریکاش بۆ پاراستنی بەرژەوەندیەکانی لەئاسیاو هاوپەیمانەکانی لە دەریای هادی و هندی وبەحری باشور بەتایبەتی جگە لەوەی هێزێکی زۆری سەربازی ناردۆتە ئەو جێگایانە ،رۆژی سێ شەممە ۱٥ ی حوزەیرانی ۲٠۲۱ واتە رۆژێک دوای کۆبونەوەی لوتکەی ناتۆ کەشتی فرۆکە هەڵگری رۆناڵد ریغانی بەرەو ئاوەکانی بەحری باشور نارد ، شایانی باسە پێشتر و لە چوار چێوەی خۆئامادەکردن و گرتنە بەری رێوشوێنی توندی سەربازی دژی چین لە بەرواری ۱٤ی ئازاری ۲٠۲۱ وەزیری بەرگری کابینە تازەکەی ئیدارەی جۆ بایدن ( لوید أوستن ) سەردانی پایتەختی هەریەک لە وڵاتانی یابان و کۆریای باکور و هندستانی کردبوو.\nدووەم / هێرش و هەرەشەکانی روسیا :\nأ ـ هێرشە زەمینی و دەستتێوەردانەکانی روسیا ؛\nروسیا لە دوای هەڵوەشانەوەی یەکێتی سۆڤیەت لە ۱۹۸۹ ەوە و جیابونەوە و سەربەخۆ بوونی چەندین دەوڵەت لە رۆژەهەڵاتی ئەورپا نەک هەر دابرانی سنوری بەڵکو هەمویان سیستەمێکی دیموکراسی و روئیایەکی کراوە و خۆیان لە سنور و داخراوی و شمولیەت قوتار کردو لە هاوپەیمانیە کۆن و هەڵتەکاوەکەی وارشۆی سۆڤیەت هاتنەدەرەو زۆربەشیان هانایان بۆ وڵاتانی رۆژئاوا بردو بون بەئەندام لە هاوپەیمانێتی ناتۆ .\nروسیا زۆر هەوڵی دا رێگە لەو زنجیرە روخانە بگرێ و ئەورپایەکی یەکگرتوی هاوشیوەی ئێستاو گەورەبونی قەوارەی ناتۆی بەدوایا نەیات بەڵام هەوڵەکانی بێ سود بوو، یەکێک لەو دەوڵەتازە و ئەندامە نوێیەی ناتۆ ، کرواتیایە کە روسیا دورگەی قرمی لەساڵی ۲٠۱٤ بەهێزی سەربازی لە کرواتیا داگیرکردو جیاکردەوە ، لەوکاتەوە ئۆکرانیا ئەم کارەی روسیا بە پێشێل کردنی سەروەری خاکەکەی دادەنێت و دەوڵەتانیش سەرکۆنەی ئەم کارەی روسیایان کردوە .کەئەمە بەلای وڵاتانی ئەوروپاو ناتۆ وە بە هەڕەشە دائەنرێت وداوائەکەن بە ئاشتی و گفتوگۆ ئەو کێشە مێژووییە چارەسەر بکەن .\nب ـ کێشەی دەستتێوەردانەکانی روسیا لە هەریەک لە وڵاتانی ( سوریا ـ لیبیا ـ جەزائیر. ـ فەنزویلا و ) زۆرێک لە دەوڵەتانی تر و لەگەڵ هاوپەیمانێت ی کردن و پشتیوانی روسیا لەگەڵ نەیار و وڵاتە کێ برکێ کەرەکانی هاوپەیمانێتی ناتۆ و ئەمەریکا وەک چین و ئێران و چەندین میلیشیای تر ئەمە سەرجەمیان پێویستی بە چارەسەر و پیادەکردنی رێوشوێنی توند هەیە .\nسێیەم / چەتەکانی بۆشایی\n. ( شەری ئەلکترۆنی لە بۆ شایی دەرەوە )\nشەری ئەلکترۆنی (Cyber Warfare )\nململانێیەکی مەیدانی نێو تۆرە ئەلکترۆنیەکانە ، کە خۆی لە هێرشی شێوە سیاسی ئەبینێتەوە بۆ سەر زانیاریەکان و سیستەماکانی کە هەڵئەستێ بە تێکدان و لەکارخستنی پێگە فەرمی ودەستکاری کردنی داتا و زانیاریە ئاماریە نهێنیەکان و تئکدانی سیستمە داراییەکان و لەکار خستن و راگرتنی. خزمەتگوزاریە گشتیەکان ودزینی زانیاری و زۆر کاری تر کە ئەگەری تێکدانی هەیە .بەگشتی ئەتوانین بڵێین کەشەری ئەلکترۆنی ئەو شەرەیە کە لە رێگەی هێرشە ئەلکترۆنیەکانەوە دەکرێتەشەر پێگە و تۆرە ئەلکترۆنیەکان بەمەبەستی تێکدانی ژێرخانی ئابوری و خزمەتگوزاریە بنچینەیی و ژیاریەکانی دەوڵەت .\nیەكێ لەهێرشە ئەلکترونیە دیار و گەورەیە هێرشی ئیسرائیل بوو لەساڵی ۲٠۱٠ لەرێگەی باردنی ڤایرۆسی (stuxnet) بۆ نێو ئامێرەکانی تۆری ئینترنێتی کورە ئەتۆمیەکانی ئێران بو کە لەیەک ساتد ۱٠٠٠ هەزار ئامێری گرد مەرکەزی نەوەوی ئەو وڵاتەی خراب کرد کە کارەساتێکی گەورەبو بۆ ئێران ، وەلە لایەکی ترەوە ژەنەراڵ بوڵ ناکسۆن سەرۆکی سەرکردایەتی ئەلکترۆنی ئەمەریکا لە ئازاری ۲٠۲۱ وتویەتی : لە ساڵی ۲٠۲٠ دا لە میانی هەڵبژاردنەکانی ئەمەریکادا ۲٠ جار هەوڵدراوە هێرشی ئەلکترۆنیمان بکەنە سەر و یاری بەئەنجامەکانەوە بکەن .\nئەمە دوو نمونە بون لە نێو سەدان نمونەی تر کە وەک هێرشی ئەلکترۆنی لەلەیەن چەندین روڵەت و دەیان سەدان کەسەوە ئەنجام دراون و وەک شەرێکی تر و مەیدانەکانی تر جەنگ لە بۆشایدا ئەنجام ئەدرێ ، ئەگەرچی هەندێ دەوڵەت وەک بەریتانیا لە رێگەی دامەزراندنی کەتیبەیەک بەناوی ( کەتیبەی ۷۷ ) و ئیسرائیل بەناوی ( یەکەی ۸۲٠٠ ) و ئێران لە رێگەی سوپای ئەلکترۆنی ئێران (ICR ) کە سەر بە پاسەوانی شۆڕشی ئێرانە ، ئەیانەوێت (ئاسایشی بۆشایی ـ السیبرانی ) دابین بکەن و هێرش و پەلامارە ئەلکترۆنیەکان پوچەڵ بکەنەوە .\nبەشێوەیەکی گشتی ئەمانەی سەرەوە ئەو خاڵە گرنگ و کێشە سەرەکیانە بون کە وڵاتانی ناتۆ بەگشتی و ئەمەریکا جەختیان لەسەر کردۆتەوە و خستویانەتە نێو خشتەی کاری هاوبەشی ۱٠ دە ساڵی ئایندەیانەوە\nکەئەمە شێوە گشتی و جۆری ئیشکردنی ناتۆیە و کاری هاوبەش و بریاری هاوبەش و بەرگری بە کۆمەڵ و دروشمی یەک بۆ هەموان و هەموان لەپێناو یەک کار ئەکەن و وردەکاری و بابەتە کان ئاستەکانی خوارتر جێ بەجێی ئەکەن .\nکورد چاوەرێی لا لێکردنەوە و سەرکۆنەی وڵاتی تورکیا بو دەرحەق بە ئاو لێگرتنەوەی تورکیا لە رۆژ ئاوا و کێشەی قەندیل و دار بڕینەوەی ناوچەی بادینان و دەستتێوەردانەکانی تورکیا ...\nگەرچی ئەمانە بابەت و پرسی گرنگ و ژیاری خەڵک و کێشەیەکن کە تایبەتن بە گەلێکی مەزڵوم و چەوساوە و بەشێک لە پرسی ویژدانی و ئەخلاقی لەسەر ئەو وڵات و رێکخراو و دامەزراوە نێو دەوڵەتی و مرۆڤ دۆست و ژینگە پارێز و سیستمە دیموکراسیەکانی دنیا ، بەڵام ئەمانە نابنە هۆی ئەوەی کە ببن بە بەشێک لە ئەجێندە و بابەتی پرۆتۆکۆڵی نێو نەخشە رێگەی هاوپەیمانیەتێکی گەورە و خاوەن بەرنامە و ستراتیجی دیاریکراوی تایبەت بەخۆی ، بەڵام ئەگەر لە پەراوێزی دانیشتنە دوو قۆڵی و تایبەتەکانیشدا شتێک لەم جۆرە کێشە و گللەییانە لایەکی لێ بکرێتەوە یا باسێکی لەبارەوە بکرێ تەنها لە چوار چێوەی مجامەلە و نافەرمیدا ئەمێنێتەوە و شتێکی گەورەتری لێ چاوەران ناکرێ ، بۆیە ئەگەر ئێمە چاوەروانیەکی وامان لە بایدن و سەرکۆنە و گللەییەکی لەسەر رەفتاری سیاسەتی ئیدارەیی حوکمرانی تورکیا لە سەر کورد ئۆردوغان بکات ، روونادات و ئەوان دامودەزگا و دەوڵەتی دامەزراوەیین و سیاسەت ئەکەن و لەناو بازنەی کاورباری دەوڵەتدا و لەو ئاستەدا بابەت و رووداوەکان ئەورژێنن بەو پێەی کە دەڵەت تاکەبکەری پەیوەندیە نێو دەوڵەتیەکانە ، ئەگەر کێشەکە هەر سزاو گللەیی و سەنج راکێشانیش بێت ئەمەریکا خۆی هێشتا پرسی کڕینی موشەکی بەرگری s400\nلەگەڵ تورکیا و مەسەلەی فرۆشتنی فرۆکەی F35 و دەیان کێشەی تریلەگەڵ تورکیا هەیە بۆیە ئەگەر ئەمەریکا سزایەکی تورکیاش بدات ئەوا ئەمەریکا بە پێی (قانونی کاتسا ) (KAATSA ) کە قانونی سزادانی دژەکانی ئەمەریکایە سزای ئەدات و وەک دەوڵەتێکی سەربەخۆ مامەڵەی لەگەڵ ئەکات بەڵام هێشتا ئەم قانونە بۆ هاوپەیمانەکەی نازانرێ چۆن و چەند کاریگەر ئەبێ .\nلەکۆتایدا ناتۆ دامەزراوەیەکی بەرگری نێودەوڵەتیە و دەوڵەتی خاوەن سەوەری وسەربەخۆ نوێنەریان هەیە و گروپ و کیان و پێکهاتەی تری جیا لە دەوڵەت ناگرێتەوە و سنور و ئاست وپێگەی تایبەتی خۆی هەیە و گەورەترین و زەبەلاحترین دامەزراوەی سیاسی بەرگری و سەربازی ئابوری یەکگرتوی نێو دەوڵەتیە کە لە ساڵی ۱۹٤۹ دامەزارەوە و لەگەشە کردن و فراوانبونی بەردەوام دایە .


قەتەر جامی جیهانی 2022 تێكەڵ بە سیاسەت دەكات\nوڵاتی قەتەر كە خاوەنداری جامی جیهانی 2022 دەكات رێگەنادات بە خەڵكی ئیسرائیل و میسر و كەسانی لەسبین و بای سێكچووەڵ و ترانسجێندەرەكان، بۆ سەردانی وڵاتەكەی بكەن.\nراپۆرتێكی واشنتۆن پۆست لە ژمارەی ئەمڕۆیدا ئاشكرای كردووە كە وڵاتی قەتەر دەبێتە رێگر لە ئادابی كارەكانی فیفا كە تاكە یەكێتییە دەسەڵاتی هەیە بەسەر ئەم وەرزشەدا كە چوار ساڵ جارێك گەورەترین پاڵەوانێتی جیهانی ئەنجام دەدات.\nبەپێی راپۆرتی رۆژنامەكە رێگری هاندەران لەسەر مەسەلەی رەگەز و نەتەوە و مەزهەب یەكێكە لە پێشێلكارییەكانی كە رووبەرووی فیفا دەكرێتەوە.\nئەم راپۆرتە دوای ئەوە دێت كە قەتەر لە حوەیرانی 2019ەوە دەرگای وەرگرتنی ڤیزای كردۆتەوە بۆ ئەو وڵاتانەی بۆ سەردانی وڵاتەكەی پێویستی بە ڤیزایە بۆ جامی جیهانی 2022، بەڵام پێگەی فەرمی قەتەر، ئیسرائیلی نەخستۆتە ریزی ئەو وڵاتانەوە كە بتوانن ڤیزا وەرگرن و لەو وڵاتانەش نییە كە بەبێ ڤیزا رێگە بدات ئیسرائیلییەكان بچنە وڵاتەكەیەوە.\nراپۆرتەكە ئاشكرای كردووە تێكەڵكردنی سیاسەت و وەرزش كارێكی ترسناكە و پێویستە فیفا بەزووترین كات چارەسەری بكات. لەبەرامبەر وتەبێژی فەرمی فیفا هاتۆتە دەنگ و داوا دەكات پێویستە قەتەر پابەندبێت بە یاساكانی مافی مرۆڤ و یەكسانی و بێ لایەنی.\nهەروەها بەپێی راپۆرتەكە ئەكبەر ئەل-باكر سەرۆكی تەنفیزی هێڵی ئاسمانی قەتەری لە مانگی مەی رایگەیاندووە كە قەتەر رێگە نادات بە دوژمنەكانی سەردانی وڵاتەكەی بكەن.\nسەرچاوە/ رۆژنامەی واشنتۆن پۆست\n1414 جار بینراوە


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: بۆ چی کۆنگرەیی نەتەوەیی کوردەێکی جووەی تێدا نییە ئەگەر ئەو کۆنگرەییە مۆلکی هەموو کوردەێکە؟ هەر کۆنگرەیەک کە کوردانی چووەیی تێدا نەبێت و تێدا بەشداری نەکەن ئێمە ئەو کۆنگرە بە کۆنگرەیی نەتەوەیی نازانین. چونکە ئەو کۆنگرەییە بە بەشداری و هاوکاری رژێمی داگیرکەری ئیران و رژێمە داگیرکەرەکانی دیکەی کوردستان دەبسترێت ناتوانێت هەلگری ئالایی نەتەوایەتی بێت.\nبۆ چی کۆنگرەیی نەتەوەیی کوردەێکی جووەی تێدا نییە ئەگەر ئەو کۆنگرەییە مۆلکی هەموو کوردەێکە؟ هەر کۆنگرەیەک کە کوردانی چووەیی تێدا نەبێت و تێدا بەشداری نەکەن ئێمە ئەو کۆنگرە بە کۆنگرەیی نەتەوەیی نازانین. چونکە ئەو کۆنگرەییە بە بەشداری و هاوکاری رژێمی داگیرکەری ئیران و رژێمە داگیرکەرەکانی دیکەی کوردستان دەبسترێت ناتوانێت هەلگری ئالایی نەتەوایەتی بێت.\nبۆچی کۆنگرەی نەتەوەی کوردستان کوردانی ئیسڕائیل یان بێ بەش کردووە لە کۆنگرەی نەتەوەیی؟؟؟؟؟؟؟؟!!لەکاتێکدا وەک باسدەکرێت بۆ به‌شداریكردن له كۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی كه ماوه‌یه‌كه ئاماده‌باشی بۆ ده‌كرێت، تاكو ئیستای قسه له‌وه كراوه كه كوردانی ئاسیای ناوین، واتا كۆماره‌كانی یه‌كێتی سۆڤیه‌تی پێشوو به‌شداربن، وه‌ك ئه‌رمه‌نستان، قرغیزستان، كازاغستان، ئۆزبه‌كستان، توركمانستان، ئازه‌ربایجان و جۆرجیا، له‌گه‌ڵ نوێنه‌ری كوردانی ئوردون و لوبنان بانگهێشت بكرێن، به‌ڵام باس له كوردانی ئیسرائیل نه‌كراوه.\nئێمە وەک بەیچی باکوور بەهیچ شێوەیەک لەگەڵ بێ بەشکردنی کوردانی ئیسڕائیل دانین لە کۆنگرەی نەتەوەیی ئەبێت کۆمیتەی ئامادەکاری لەوبارەیەوە ڕوونکردنەوە بدات ئەوانیش مافی خۆیانە بەشدار ببن کە ساڵانێکی زۆرە دابڕاون لە گەلی کورد .\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۵/۲۸/۱۳۹۲ ۰۸:۱۴:۰۰ بعدازظهر


شێخ حەسەنی گڵەزەردە – KurdRawm\nلەشێخی تەریقەتەوە بۆ بوێری سیاسی و گرێدانەوەی ئاین و زانست\nشێخ حەسەن لە نۆدێییەوە بۆ گڵەزەردەیی:\nشێخ حەسەنی گڵەزەردە لە نەوە ئاینییەکانی شێخانی بەرزنجەیە لە ساڵی ١٦٧٧ی زاینی لە گوندی نۆدێ هاتۆتە دنیاوەو لە١٧٦٥ زاینی ماڵئاوایی لە ژیان کردووە. کوڕی شێخ محەمەدی نۆدێ کوڕی، کوڕی شێخ عەلی وەندرێنە، کوڕی شێخ باباڕەسول بەرزنجی، لە شێخانی بەرزنجە و نەوەی شێخ عیسای بەرزنجەیە، سەرەتا لای باوکی خوێندوێتی پاشان بۆ خوێندن چووەتە قەڵاچوالان. ئەو کاتە قەڵاچوالان پایتەختی میرایەتی بابان بووە و ناوەندێکی زانستی و خوێندەواری باش بووە. بابانەکان هەر لەسەرەتاوە هەنگاویان بەرەو دروستکردنی مزگەوت ومەدرسە و حوجرەی فەقێیان و سوختە نابوو، بەشێوەیەک لە سەردەمی سلێمان پاشای گەورە یان مەقتول، زانست و ڕۆشنبیری زۆر پەرەی سەندووە، بە گوێرەی گێڕانەوەی جەمال بابان مامۆستا شێخ محەمەدی خاڵ ئەو وەسیقە وەقفییەی بە مۆری سلێمان پاشای بابانەوە لای عەزمی بەگی بابان دیوە کە زۆرینە موڵکەکانی خستۆتە خزمەتی زانایان و مەدرەسەکانەوە. لای مامۆستا ناسراوەکانی وەک شێخ محەمەد وەسیمی گەورەو مەلا جامی چۆڕی و مەلا عەبد الکریمی کوڕی مەلا ئەبوبەکری موسەنیف هەندێک مامۆستای تر ئیجازەی مەلایەتی وەرگرتووە. شیخ حەسەنی گڵە زەردە وەک نەوەیەکی شێخانی بەرزنجە کە ڕابەرایەتی تەریقەتی قادرییان کردووە لە کوردستاندا ئەویش بە گوێرەی ئەو نەریتە چۆتە سەر ئەو تەریقەتە، ئەوەی جێگەی سەرنجە شێخ حەسەن وەک زانایەکی ئاینی کاری کردووە لە ژیانیدا نەک وەک شێخی تەریقەت. سەرەتا لای شێخ محەمەدی نۆدێی باوکی تەریقەتی وەرگرتووە کە ناسراو بووە بە (الکبریت الاحمر) هەروەها لای شێخ عبداللە سویدیش تەریقەتی وەرگرتووە، لە هەمان کاتدا لە گەڵ شێخ ئیسماعیلی برایدا سەفەری بەغدادی کردووەو لای شێخ ئەحمەد ئیحسائی لە بەغداد تەریقەتی قادری وەرگرتووە. شێخ حەسەنی گڵەزەردە لە گەڵ شێخ ئیسماعیلی برا گەورەیدا گوندی نۆدێ و ناوچەی شارباژێر بە جێدێڵن و ڕوو دەکەنە ناوچەی قەرەداغ. لە دوای نیشتەجێببوونی شێخ حەسەن لە گڵەزەردەدا ئەو گوندە دەبێتە ناوەندێکی زانستی و فەقێ لە هەموو شوێنەکانی کوردستانەوە ڕووی تێدەکەن و ناوبانگی ئەو گوندە بە هەموو کوردستاندا بڵاو دەبێتەوە.بە هۆی چوونی شێخانی بەرزنجە بۆ ناوچەی قەرەداغ خوێندن و ڕەوشی ئاینی گەشەی گەورەی کردووە هەریەک لە گوندەکانی قازانقایەو خاوێ و دێلێژەو سۆڵەی دەربەند و گڵەزەردە دەبنە ناوەندی خوێندنی ئاینی و تەریقەتی دەروێشی قادری. هۆکاری سەرەکی ئەم کۆچکردنەش بۆ ناوچەی قەرەداغ ئەوەبوو شارباژێر و شارەزوور کەوتبووە بەر هێرشی هۆردووی سەفەوی، شێخ حەسەنیش لە گەڵ شێخ ئیسماعیلی برایدا چونەتە لای ئەحمەد بەگی ئەمیری زەنگەنە (ئەم ئەمیرە دەست ڕۆشتووبووەو ناوچەی قەرەداغی دەست بە سەراگرتبوو هەنێدێکجار تا چەمی تانجەرۆ ئەهاو، لە عوسمانییەکانەوە نزیک بوو) شێخ ئیسماعیلی لە قازانقایە و شێخ حەسەنیشی لە گڵەزەردە دانا ،وەک ئەمین زەکی بەگ دەڵێت مزگەوتی بۆ دروستکردن و لەوێ بە تەدریس و ئیرشاد مەشغول بوون. لە سەردەمی شێخ حەسەنی گڵەزەردەدا ململانێی نێوان دەوڵەتی عوسمانی و سەفەوی وەک دوو دەوڵەتی مەزهەبی عەقاییدی لە لوتکەدا بووە لە هەمان کاتدا کێشەو پشێوی نێوان میرەکانی بابان و ڕاکێشان و هێنانە ناوەوەی دەستی سەفەوی و عوسمانی بۆ ناو ناکۆکییەکانی میرایەتی بابان. بۆیە لە سەردەمی شیخ حەسەندا قەڵەمڕەوی بابان نائارام بووە و لە ژێر هێرشی ڕۆم و عەجەمدا. وەک نەوشیروان مستفا ئاماژەی بەو دەمە کردووە و کە مەزهەبی سونە بنچینەی ئایدۆلۆجی دامەزران و چەسپین و مانی دەوڵەتی عوسمانی بوو مەزهەبی شیعیش هی سەفەوی. جیاوازی مەزهەبی هۆکاری ناکۆکی خوێناوی نێوان ئەم دوو وڵاتە بوو هەردوو وڵاتی توشی کارەساتی گەورە کردبوو. هەمیش ململانێی ناوخۆیی میرەکانی بابان لە لوتکەدا بووە.\nگوند و مەزگەوتی گڵەزەردە\nبوێری سیاسی لە گەل نادرشای ئەفشارو سەلیم پاشای میری بابان دا:\nنادرشا لە سەردەمی حومکڕانی خۆیدا هەوڵێکی زۆریدا بۆ نزیک خستنەوەی شیعەو سوننە لە یەکتری، تەنانەت لە کاتی تاجگوزارییەکەیدا لە دەشتی موغان، یەکێک لە مەرجەکانی بۆ قەبوڵکردنی تاجی شاهێتی ئێران ئەوە بوو زانایانی شیعە دەست لە تانەوتەشەر هەڵبگرن بەرامبەر سوننەو خەلیفەکانیان، داواکاریشی لە دەوڵەتی عوسمانی ئەوە بوو شیعە وەک مەزهەبی پێنجەم لە ئیسلام بناسێنن و گۆشەیەکیشیان لە کەعبە هەبێت. بەڵام هەڵبەت ئەمە هەرگیز سەری نەگرت. لە ١٧٤٣ دا کە ئۆردۆی نادرشا شارەزووری لە گەڵ خۆی ڕاماڵی لە ناو میرەکانی باباندا تەنها سەلیم بەگی کوڕی بەکر بەگ خۆی لە گەڵ نادرشا سازاندووە، لە سەردەمی سەلیم پاشادا بۆ یەکەم جار میرایەتی بابان دەچنە پاڵ ئێران. ئەگین کوردەکانی ناوچەی بابان هاوکارییان لە گەڵ نادرشا نەکردووە بە هۆکاری مەزهەبی کە ئەوان شیعە بوون کوردەکانی بابان سوننە بوون .هەروەها ڕەفتاری خراپی لەشکرەکەی نادرشاش لەولاوە بوەستێت لە گەڵ دانیشتوانی ناوچەکە. هەرلەو کاتەدا یەکێک لە کەسە بەناوبانگەکانی ناوچەکە شێخ حەسەنی گڵە زەردە بووە، هەم مەلاو هەم شێخی تەریقەت و ئەستێرەوان بووە. کە سوپای نادرشا دێتە کوردستان لە گوندی مۆکەبەی سورداش پرسیاری کەسایەتی ناسراوی ناوچەکە دەکات، یەکەم کەس باسی شێخ حەسەنی گڵە زەردەی بۆ دەکەن. نادرشاش نامەیەکی هەڕەشە ئامێزی بۆ دەنوسێت کە سەردانی بکات و پشتیوانی بکات بەڵام شێخ حەسەن نەساغی کردووە بە بیانوو وەڵامێکی زۆر بوێرانەی داوەتەوە. بەشێک لە دەقی نامەکە (لە منەوە بۆ زانای وەجاخزادە، بەڕێزی بەخشندەو ڕەسەن، خاوەنی نیشانەو گەورەیی زۆر، سەید حەسەن، سڵاوی بۆندارو سڵاوی گەرم. بە ڕاستی گەورەترین داوام و یەکەم مەبەستم برەودانی مەزهەبی باپیرت جەعفەری سادقە خوا لێی ڕازیبێت کە زانای گەورە و سەرچاوەی زانست و ڕاستییە، خۆشەویستی من بۆ باپیرانی گەورەت زانراوە، هاتنت بۆ لامان زۆر پێویستە، بەگەیشتنی فەرمانم بە ئێوە وەرن بۆ لامان هەتا بە پیرۆزی ئێوە شادبین، ئەگەر نا ئاگری توڕەیی خۆم دەبارێنم بە سەرتاندا، وە سەلام).نادرشا لە ناماکەیدا ئاماژە بە برەودان بە مەزهەبی باپیری شێخ حەسەن ئیمام جەعفەری سادق ئەدات چونکە ساداتی بەرزنجە بنەچەی خۆیان دەبەنەوە سەر ئیمام موسای کازمی کوڕی ئیمام جەعفەری سادق و بنەماڵەی پێغەمبەر. شێخ حەسەن زۆر بوێرانە وەڵامی ئەداتەوە دەڵێت ( نامەکەتم وەرگرت، بانگەشەی خۆشەویستی باپیرانم نازانم ئەو خۆشەویستییە تێکەڵاوە بە ڕق وکینە لە هاوەڵانی پێخەمبەر یان نا، ئەگەر تیکەڵاو بێت بە ڕقبوونەوە لە هاوەڵان، ئەوە سودت پێناگەیەنێت و لە ڕۆژی لێپرسینەوە دەبێتە هۆی لێپرسینەوەو سزا. ئەوەی کە وتووتە ئامانجم بروپێدانی مەزهەبی جەعفەری سادقە خوا لێی ڕازیبێت، ئەو ئیمامە یەکێکە لە تابیعنی گەورە، موجتەهیدە کامڵ، بەڵام بەهۆی نەمانی هاوەڵانی مەزهەبەکەی کۆنەکراوەتەوە، ئەگەر بمانزانیایە کۆکراوەتەوە شوێنی دەکەوتین چونکە ئێمە لە نەوەی ئەوین، بەڵام من حاڵم باش نییە و نەخۆش و کەنفتم ناتوانم بێم بۆ لاتان، بەڵام ئامۆژگاریت دەکەم بە گوێم بکەی و کاریان پێبکەیت رزگارت دەبێت، جەنگ مەکە لە گەڵ سوڵتانەکانی عوسمانی…….. ئەوەی لە ناخی خۆتدا شاردووتەوە لەوێرانکردنی شاری موسڵ و جەنگکردن لە گەڵ خەڵکەکیدا ئەو کارە مەکە………. سڵاو لە سەر ئەوەی ڕێگەی ڕاستی گرتووە). جگە لەوەش شێخ حەسەنی گڵەزەردە بەرامبەر سەلیم پاشای میری بابان بە توندی هەڵوێستی نواندووە لە سەردەمی شێخ حەسەندا کێشەو ناکۆکییەکانی ناو میری بابان پەرەی سەند کە نادرشای ئەفشار هێرشی کردە سەر عێراق لە کوردستان لە قۆڵی شارەزورەوە هات سەلیم پاشای میری بابان دایە پاڵ ئێران، ئەمین زەکی بەگ ئەڵێت (لە ئیعتیباری ئەم ئەمیرەوە تەرەفداری ئێران لە بەینی ئومەرای بەبەدا پەیدابوو) هەروەها ئاماژەی بەوە کردووە کە زۆر پشت ئەستور بووە بە نادرشا و هەموو ئەمرو نەهی لەوەوە وەردەگرت. وەک ئەمین زەکی دەڵێ (خاکی بەبە بە تەواوی بوو بە وڵاتی عەجەم). هەر لەو دۆخەشدا نادرشا نامەکە بە دەستی خۆی دەنوسێت بۆ شێخ حەسەن گڵەزەردەیی وەک ئەمین زەکی بەگ دەڵێت بەڵام شێخ حەسەن نەچۆتە لای و جوابێکی موناسیبی داوەتەوە. مەسەلەی مەزهەبیش ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە ملمڵانێی دوو زلهێزی عوسمانی سەفەوی کوردەکانیش هەم سونی و هەم شافیعی بوون لەو کاتەدا شێخ حەسەنی گڵەزەردە وەک زانایەکی ئاینی بە توندی ئاموژگاری بۆ سەلیم پاشا دەنوسێت بە زمانی فارسی کە ستەم لەو خەڵکە هەژارە ناکات و لە پێناوی دونیادا پەنا بۆ کاری خراپە نەبات و دەستی دوژمنان نەگرێت لە پێناوی پۆست و دەسەڵاتدا. ئەمەش دوو نمونەی بوێرییە بۆ زانایەکی کورد کە لە سەردەمی خۆیدا بەرامبەر بە ستەمکاری دەرەکی و ناوخۆیی وەستاوەتەوە.\nقورئانە گەورەکەی گڵەزەردە:\nیەکێک لەو شتانەی شێخ حەسەن ناوبانگی لە گەڵیدا ڕۆشتتووە قورئانەکەیەتی. ئەو قورئانە دەستخەتەیە کە شێخ حەسەنی گڵەزەردە خاوەنیەتی. خەڵکی ناوچەکە لە ژیانی ڕۆژانەدا سوێند بە قورئانەکەی گڵە زەردە ئەخۆن. لە سەردەمێکدا کە چاپەمەنی نەبووە نوسینەوەی قورئان بە دەستخەت بە شێوەیەکی هونەری لە لەلایەن بەهرەمەند و خۆشنوسەوە تاکە ڕێگای پاراستنی قورئان بووە. قورئانیش کتێبی یەکەم و پیرۆزی جیهانی ئیسلام بووە، پشکی شێری ئەمکارەی بەرکەوتووە. حاجی شێخ ئەحمەد شێخ ساڵحی خەڵکی گوندی شێخ وەساڵ ئەم قورئانە ڕزگار دەکات لە سوتان و لەناوچوون لە ١٩٨٧ کاتی ئەنفالدا، پاشان ئەیهێنێتەوە بۆ سلێمانی لە مزگەوتی شیخ حسێنی قازی و پاشان لە ماڵی خۆی ئەیپارێزێت و لە کۆڕەوە مەزنەکەدا لە گەڵ خۆی ئەیباتە ئێران و ئەگەڕێتەوە، تا ٣٠-٤-٢٠١٥ لە ڕێوڕەسمێکی شایستەدا قورئانەکە کە تەمەنی چەند سەدەیەک بوو، تێک چووبوو، ڤایرۆس لێی دابوو کاک رەفیق و کاک سدیق لە بنکەی ژین چاکیان کردەوەو ٥٠٠ ساڵ تەمنیان بەخشییەوە بەم قورئانەو بە شکۆوە برایەوە بۆ گڵەزەردە.\nلە شەرعناسییەوە بۆ فەلەکناسی سلێمانی:\nیەکێکیتر لە شتانەی شێخ حەسەن ناوبانگێکی زۆری لە گەڵدا ڕۆشتتوە لە ناو خەڵکی ناوچەکە لە پاڵ لایەنی شێخایەتی تەریقەت و زانایی لە بواری شەرعناسی و دانانی کتێب. لایەنە زانستییەکەی شێخ حەسەنە وەک ئەستێرەوان و گەردوونناس لەو ڕۆژگارەد ا. سەرەتای ئەم زانست و زانیارییەشی بۆ سەردەمی سەرەتای ئەگەڕێتەوە لە سەر دەستی باوکی خوێندوێتی جگە لە زانستە ئیسلامییەکان زانستی فەلەک و قیاساتی خۆر و مانگ و کاتەکانی نوێژ و موناسەبەتەکان. دیارە لە گرنگی دان بەم زانستە دانەبڕاوە کە چۆتە گڵەزەردە چەندین شوێنی تایبەتی لە ناوچەی نیشتەجێبونەکەی خۆیدا دروستکردووە لەو شوێنانەوە چاودێری جموجۆڵی ئەستێرەکانی کردووە ئەو شوێنانە ڕوانگەی شێخ حەسەن بوون بۆ چاودێری. گوندی گڵەزەردە کە ١٣٤٥ مەتر بەرزە لە ئاستی ڕووی دەریاوە، لە سەر چیای گڵەزەردە بورج و مەرسەدێکی دروستکردووەو سەرنجی ئەستێرەکان و کەش و هەوای داوەو وەرزەکانی ساڵی دیاریکردووەو سەری مانگەکان و کاتی جەژنەکانی دیاریکردووە و دادگای شەرعی سلێمانی حسابی گڵەزەردەی کردووە بە سەرچاوەی بڕیارەکانی سەبارەت بە کارە ئاینییەکان هەتا ١٠-٢-١٩٢٦ هەرچەند تا ١٩٥٠ کانیش لە ناو خەڵکی سلێمانی هەر پەیڕەو ئەکرا. شێخ حەسەن بۆ دیاریکردنی سەرەتای مانگی ڕەمەزان و جەژنەکان لە مەرسەدەکەیەوە بۆ مانگ گەڕاوە و لەکاتی بینینی مانگدا لە سە چیاکە ئاگرێکی کردۆتەوەو لە زۆربەی ناوچەکانی سلێمانی و دەوروبەری بینراوەو بۆ دیاریکردنی وەرزەکانی ساڵ و کۆتایی هاتنی زستان و هاتنی بەهار، چلەی گڵەزەردە بۆ سلێمانی و دەوربەری حسابێکی جیاوازە لە چلەی کەلیخان. کتێبەکەشی زانستی گەردوون و ئەستێرە ناسی کە بە زمانی فارسییە پێکهاتووە لە ٨٦ لاپەڕە و ٣٠ وێنەی تێدایە لە جوڵەی مانگ و خۆر و رۆژگیران و مانگگیران و مۆر وئیمزای مەرحوم شێخ حەسەنی لە سەرە.\nیەکێك لە مەرسەدەکانی شێخ حەسەن.\nهێڵکاری بە واکۆم: ئازەر عوسمان\nبۆ نوسینی ئەم بابەتە سودم لە زانیاری ئەم سەرچاوانە وەرگرتووە:\nتاریخی سلێمانی وە وڵاتی- محەمەد ئەمین زەکی بەگ، سێیەم بەرگ، ئامادەکردنی ڕەفیق ساڵەح، بنکەی ژین ٢٠٠٦\nبابان لە مێژووداو گەورەپیاوانی بابان – جەمال بابان، چاپی یەکەم٢٠١٨، ئەندێشە\nبە دەم ڕێگاوە گوڵ چنین، مێژووی سیاسی- نەوشیروان مستەفا ئەمین، کتیبی سێیەم بەرگی یەکەم\nدیداری زانستی شێخ حەسەنی گڵەزەردە ٢٠١٧- ئامادەکردنی بۆ جاپ د.عدنان هەورامانی و ئیدریس سیوەیلی.\nهەروەها سوپاس بۆ بنەماڵەی مەرحوم (شێخ رزگار ومامۆستا ڕەفیق و هاواری شێخ محمەد).


بایکۆت تورکی هار کردوە، باڵێوزی تورکیا داوا لە هەرێم دەکات رێگە لە بایکۆت بگیرێ تێکشاندنی زرێپۆشێکی تورک لە کۆبانێ ✌ پۆلیسی دانیمارک کۆنترۆڵی گەشتیارانی سوید دەست پێدەکا Föreläsning på Kurdiska biblioteket 23 november 2019 ئۆبرایان بۆ تورکیا: جینۆساید کردن لە سەدەى (21) جێگاى نابێتەوە دیبەیتێک بۆ (دلێر سەلیم) لە دانیمارک ژمارەی قوربانیانی تەقینەوەکەی قامیشلۆ گەیشتە ٢٧ کەس فڕۆکەیەک لە ئەمریکاوە گەیشتە هەولێر بۆ هاوکاری پەنابەرانی ڕۆژئاوا پرسەی کۆچکردوو( ئامینە مەحموود ناسراو بە نەنە سەید زاده ) لە بەریتانیا میتی تورک لە رۆژئاوا لە هەوڵی دروستکردنی 'پشتێنەی تورکی' دایە\nبایکۆت تورکی هار کردوە، باڵێوزی تورکیا داوا لە هەرێم دەکات رێگە لە بایکۆت بگیرێ\nتێکشاندنی زرێپۆشێکی تورک لە کۆبانێ ✌\nپۆلیسی دانیمارک کۆنترۆڵی گەشتیارانی سوید دەست پێدەکا\nزانا کوردەکە لە بەریتانیا خەڵات دەکرێت .\nشەممە 29/6/2019, کاژێر 2:30 تا 5، لە هۆڵی سەرۆکی شارەوانی "کینزیگتن تاون هۆڵ" لە لەندەنی پایتەختی بەریتانیا، دەستەی "خەڵاتی گەل" رێوڕەسمێک سازدەکات بە مەبەستی بەخشینی خەڵاتێک کە گوزارشت لە گەلی کورد دەکات، دەبەخشێتە پرۆفیسۆر "کۆچەر بیرکار" کە توانی ئەو شانازییە بە گەلی کورد ببەخشێت و وەک کوردێک ببێتە ھەڵگری خەڵاتی "فێڵدس" لە ساڵی 2018 دا.\nکە ئەو خەڵاتە بەرزترین رێزلێنان بوو پێشکەشی ماتماتیکزانێک بکرێت، ئەو شایستەییەش بە بەرێزیان بەخشرا. ھەر بۆیە دەستەی خەڵاتی گەل کە دەستەیەکی خۆبەخش و سەربەخۆیە و ئەندامەکانی ھەر یەکە و پیشەیەکی جیاوازیان ھەیە و گوزارشت لە کوردوستانی گەورە دەکەن، بە ئامانجی درووستکردن کولتووری خۆشەویستی و پێزانین و پێکەوە ژیان، تا ساڵانە بتوانین خەڵاتی گەل ببەخشینە ئەو کەسانەی داھێنان دەکەن لە بوارە جیاوازەکاندا، ھاوکات لەو رێگەیەوە ناوبانگێکی شایستە دەبەخشن بە میللەتی کورد و خزمەت بە بەرژەوەندیی باڵای نەتەوەی کورد دەکەن لە ھەر کوێی دوونیا بن.\nھەر بۆیە خەڵاتی ئاڵتونی گەل لەم ساڵدا کە لە رێگەی کەمپینێکەوە ئەنجامدرا، بە بەشداری ھاووڵاتیان و چین و توێژەکانی کۆمەڵگا بەشانازییەوە دەبەخشرێتە پرۆفیسۆر «کۆچەر بیرکار»...لێرەشەوە سوپاسی گەرمی و پەرۆشێ بەشدار بووانی کەمپینەکە دەکەین بۆ خەلات کردنێ زانا کوردەکەیان ..\nـ خۆشحاڵدەبین ئەو بەڕێزانەی جلکوبەرگی کوردییان هەیە، جلکوبەرگی کوردیی بپۆشن.\nـ کاتێکی تایبەتیش لە رۆژی رێوڕسمی خەڵاتەکە، تەرخان دەکرێت بۆ وێنەگرتنی ئامادەبووان لەگەڵ بەڕێز پرۆفیسۆر کۆچەر بیرکار دا\nناوونیشانی بەڕێوەچوونی رێوڕەسمی خەڵات:\nThe Council Chamber, First Floor\nHornton St, Kensington, London W8 7NX\nهاوڕێیانی ئازیز: تکایە ئيوەی ئازیزیش ئەم پۆستە لای خۆتان شێربکەن، گرنگ نییە بەڕێزتان نیشتەجێی هەر وڵاتێکیت، گرنگ ئەوەی شێری بکەن تا زۆرترین کورد لە جیهاندا بیینێت.\nبۆ زانیاریی زیاتر، تکایه پێوه‌ندیی بکه‌ن به‌م ئیمه‌یڵ و ژماره‌ی ته‌له‌فۆنه‌وه:\nکۆی سه‌ردان: 18439792


ناسنامه‌ی هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ک ئه‌ده‌به‌که‌یه‌تی\nچه‌ند شێعری محه‌مه‌د ئه‌حمه‌دی.سامال\nخۆلیای دڵ و مێشکم ده‌ڕۆن\nله گه‌ڵ ئه‌وانه‌ی\nراده‌چریکێنه هه‌وایه‌کی ته‌ڕ و بیر ده‌چنه‌وه\nله گه‌ڵ ئه‌و کۆن که‌وتانه‌ی\nته‌نیا به کۆتایی رێ پیر بوون\nخۆلیای دڵ و مێشکم ده‌چنه‌وه\nوه‌ک ئه‌و به‌فره‌ی دوێنێ باری\nسارد و سپی\nکه له‌و مه‌ودای ...\nئه‌و هه‌موو مه‌ودایه‌ڕا\nبۆ تینوایه‌تی ته‌مه‌ن\nئه‌گه‌ر لێم گه‌ڕێی!\nبیر له سه‌فه‌ر ده‌که‌مه‌وه\nبیر له جاده و جێ پێکانی خۆم\nکه بۆ هیچ کوێ ...\nتا چوار رێی شاره‌داری\nکۆڵان به کۆڵان\nجاده به جاده\nله دوورتریش ..........دوورتر\nله نێو خۆما داده‌نیشێ و\nبیر له سه‌فه‌ر ده‌کاته‌وه\nله ئاو پیاوێک\nله سوێی هه‌ناره‌کانی تۆ\nهه‌ر دڵۆپه‌م دڵۆپێکی تر\nخه‌ریکه له‌ش ...........ته‌واوی له‌ش\nخه‌ریکه تۆ...............ته‌واوی خۆت\nبه ئاره‌زوویه‌کی بێ حه‌یاوه\nبتکێم له حه‌یاو\nره‌ق ره‌ق ره‌ق بم\nتا شه‌پۆلانم له پێست بلرفێ به سه‌رانسه‌رتدا\nچاوه جوانه‌کان ده‌بیستی\nده‌نگه خۆشه‌کان ده‌بینی\nبه قه‌ت مێرووله‌یه‌ک\nپێوه‌ندی به دووکه‌ڵه نه‌درکاوه‌کانی دڵته‌وه نیه\nره‌نگه ـــ دوایی\nپڕ له هیجره‌ت\nده‌بێ بنووسم زیندان\nله‌وێش .. نا\nئه‌و په‌ڕی ــ نا\nخه‌ڵوه‌تی منه و هیچ\nپۆشته ده‌بێته‌وه هیجره‌ت به تۆ\nمن و زیندان\nدیوار به دیواری فه‌زا\n"هه‌رچی که ره‌نگه ببێ ..ره‌نگه‌نه‌بێ"(1)\nمن جه‌ده‌ل به "ره‌نگه " ده‌که‌م\nمن ره‌نگه وه‌ک سیغار ده‌کێشم\nله کونجی ئه‌م باسه‌دا\nمن ساڵانێکه رۆمانسی دوایی ده‌خوێنم\nئه‌و په‌ڕی ــ دوایی\nله سه‌ر خاکێکی تر\nئاسۆکانی ــ ره‌نگه ــ رووناکن\n۱ نظر: لینکی سه‌ره‌کی\nبابه‌تی له‌و جۆره شێعری ئێستای خۆمان\nخوێندنه‌وه‌یه‌کی ئیواره ئاشقه کانی ته مه ن\nده لاقه یه ک به رووی - ئیواره ئاشقه کانی ته مه ن – ی\nفه وزیه سو ڵتان به گیدا\nکاوه حه سه ن پوور\nله سیماتا به‌دیم کرد هه‌یکه‌لی عومرێکی حه‌سره‌تکێش\nوه‌هـا دیـاره که به‌خـتت ئـاشیـانی بوولبولی خـه‌م بێ\nله‌و کاته‌وه،ئه‌ده‌بیاتی کورد،له کوردستانی ئێران دا،تا ڕاده‌یه‌ک گه‌شه‌ی سه‌ندووه و نوێ بۆته‌وه چه‌ند ده‌فته‌ره شێعر بڵاوبوونه‌وه؟به‌شی ژنه شاعیره‌کان له کۆی ئه‌م کتێبانه چه‌نده بووه؟پله‌ی شێعری ئافره‌ت له کوردستانی ئێران له ته‌ک شێعری ئافره‌تانی به‌شه‌کانی تری کوردستان له کوێ ڕاوه‌ستاوه؟ ئایا«ئێواره ئاشقه‌کانی ته‌مه‌ن»ده جیهانی ئافره‌تانه‌دا ده‌گوونجێ؟ئایا توانیوێتی کێشه‌کانی ژن یا دنیای ژنانه تیشکاوێژی بکا؟\nگوومان له‌وه دا نیه که شێوه ڕوانینی ئافره‌ت جیاوازیه‌کی یه‌کجار گه‌وره‌ی ده‌گه‌ڵ تێڕوانینه‌کانی پیاو دا هه‌یه. پیاو هه‌ر چه‌ند له باری گیر و گرفت و کێشه‌کانی ئافره‌ت شاره‌زا بێ ناتوانێ به‌و جۆره‌ی ئافره‌ت له دنیای خۆی ده‌دوێ،باسی دنیای ژن بکات و ویست و ئاوات و خوولیاکانی ڕوون بکاته‌وه، ئه‌مه‌ش شتێکی سرووشتیه چوون پێچه‌وانه‌که‌شی ڕاسته. سه‌دان ساڵه ئافره‌ت به دووی کانیاوی سه‌ربه‌ستی دا وێڵه و بۆ مافی مرۆڤانه‌ی خۆی تێده‌کۆشێ تا دوو لایه‌نی هاوکێشه تا ڕاده‌یه‌ک یه‌کسان بکا.به‌و هۆیه که ئافره‌ت به درێژایی مێژوو چه‌وساوه‌ته‌وه جه‌خت له بابه‌تی خه‌م و ته‌نیایی و ئێش و ئازاره‌کانی ده‌کات.له‌ڕاستی دا ئافره‌ت له باری هێز و تواناوه له پیاو لاوازتره،به‌ڵام شێوازی ژیان به کۆمه‌ڵێ داب ونه‌ریتی جۆراوجۆر و جیاوازه‌وه پیاوی زاڵتر بار هێناوه،بۆیه ئافره‌تان له مامه‌ڵه کردن له ته‌ک کۆمه‌ڵگا و خۆنیشان دانیان که‌مڕه‌نگتر ده‌نوێنن.به‌ڵام ئه‌وانه هیچیان ناتوانن ببنه کۆسپ و له‌مپه‌رێک هه‌تا ئافره‌ت نه‌توانێ ئه‌و جۆره‌ی که ده‌بێ به که‌سایه‌تی واقیعی خۆی بگات.زۆر یه‌ک له نووسه‌ران و خاوه‌ن بیران پێیان وایه نووسه‌ری ژن له کۆمه‌ڵگا دا که‌من هه‌ر بۆیه ئه‌ده‌بی ئافره‌ت له به‌رامبه‌ر ئه‌ده‌بی پیاوانه‌دا که‌مڕه‌نگه. ده‌سته‌یه‌کی تر له نووسه‌ران پێیان وایه کێشه‌که بۆ هه‌ل و مه‌رج و بارودۆخ ده‌گه‌ڕێته‌وه نه‌ک بۆ که‌می نووسه‌رانی ئافره‌ت.\nئافره‌ت هه‌ر له سه‌ره‌تای بوونیه‌وه ڕووبه ڕووی ژماره‌یه‌کی زۆر له به‌ربه‌سته‌کان بۆته‌وه و سه‌رچاوه‌که‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه سه‌ر بنه‌ماڵه و خودی کۆمه‌ڵگا. مه‌به‌ست له نووسینی ئه‌م وتاره ڕوونکردنه‌وه یا جه‌خت کردن له سه‌ر ئه‌ده‌بی ئافره‌ت نیه،ئه‌م پرسیارانه‌ی سه‌ره‌وه وه‌کوو که‌ڵکه‌ڵه‌ی زێهنی ئاراسته‌ی خوێنه‌ران و ڕه‌خنه‌گرانی به‌ڕێز ده‌کرێ تا خۆیان ئه‌و جۆره‌ی پێویسته وڵامی کاراو باشیان بۆ بدۆزنه‌وه.\nبێ گوومان بۆ وه‌ده‌ست هێنانی مێژووی سه‌ر هه‌ڵدانی ئه‌ده‌بیاتی نوێی فارسی له ئێران دا ده‌بێ چه‌ند ده‌وره‌ی دیاریکراو وه‌به‌رچاو بگرین و ده‌ستپێک و سه‌ره‌تای ڕوون که‌ینه‌وه. له گه‌ڕانه‌وه‌ش دا ده‌بێ له سه‌ر مه‌شرووتیه‌ت ڕاوه‌ستانمان هه‌بێ،له هه‌مان کات دا ناتوانین له کاریگه‌ری ئه‌ده‌بیاتی به‌ر له مه‌شرووتیه‌ت غافڵ بین.به‌ڵام ئه‌گه‌ر بێین و ڕووداوه گرینگه‌کان وه‌کوو نیشانه وه‌به‌رچاو بگرین، ده‌بینین راوه‌ستانمان له سه‌ر ç مه‌شرووتیه‌ت هه‌روا سووک و هاسان نه‌بووه.به هه‌مان شێوه،ده‌بێ کۆماری کوردستان وه‌کوو شه‌پۆل و سه‌ره‌تایه‌ک بۆ ئه‌ده‌بیاتی نوێی کوردی له کوردستانی ئێران دابنێین.بێ گوومان له گه‌ڵ کۆماری کوردستانه‌وه نوێخوازی و ده‌نگ هه‌ڵبڕین له هه‌موو به‌شه جیاجیاکانی کۆمه‌ڵگادا به‌دی ده‌کرێ و ئه‌ده‌بیاتیش له‌و قافڵه‌یه وه‌دوا نه‌که‌وتووه.ئه‌وه خۆی له خۆی دا ده‌بێته مێژوویه‌کی دیاریکراو.له خولی یه‌که‌می چالاکی هاوکات له گه‌ڵ کۆماری کوردستان به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بیه‌کان له سه‌ر یاسا،ئازادی،نیشتمان په‌روه‌ری و ڕه‌خنه له ده‌سه‌ڵات و پێداهه‌ڵگوتن به کۆماره ساواکه‌ی مه‌هاباد بوون وه‌کوو کاره‌کانی مامۆستا هێمن،هه‌ژار و پێکه‌نینی گه‌دای مامۆستا قزڵجی...\n- له ده‌وره‌ی دووهه‌م دا شێعری کوردی له‌و شێوه ڕوانینه داده‌بڕێ و ڕوو له ئه‌ده‌بی سه‌ربه‌خۆ و- تا ڕاده‌یه‌ک نوێ ده‌کا، وه‌کوو کاره‌کانی سواره ئێلخانی زاده،چاوه،هه‌ڵۆ و...\n- له ده‌وره‌ی سێهه‌م دا ژماره‌یه‌ک شاعیری لاو وه‌ک جه‌لالی مه‌له‌کشا،مارف ئاغایی،ژیلا حوسه‌ینی و...دێنه پانتای شێعری کوردیه‌وه و له ژێر کاریگه‌ری ئه‌ده‌بی گه‌لانی تر زۆر ده‌سکه‌وتی تازه و نوێ دێننه ناو دنیای ئه‌ده‌بی کوردیه‌وه.\n- له ده‌وره‌ی چواره‌م دا ئه‌و کاته‌ی ئه‌ده‌بی کوردی به ته‌واوی نوێ ده‌بێته‌وه و سه‌ر له قوتابخانه فیکری و فه‌لسه‌فیه‌کانی جیهان هه‌ڵدێنێته‌وه،چه‌ند ئه‌زموونی شێعری وه‌کوو گوتار،سپی،شێت و جیاواز سه‌ر هه‌ڵده‌ده‌ن و چه‌ند کۆمه‌ڵه شێعریان لێ بڵاو ده‌بێته‌وه،ده‌کرێ بڵێین ئێستای شێعری کوردی له کوردستانی ئێران له‌م ده‌وره دا جێگیر ده‌بێ.\n«زمان له ئێواره ئاشقه‌کانی ته‌مه‌ن دا»\nسه‌ید عه‌لی ساڵحی ده‌ڵێ«شێعری گوتار ڕێنێسانسێکه که شێعری نوێ و مۆدێڕنی له زه‌مانی نیماوه تا ئێستا ده‌ور لێداوه و به کارکردێکی کامڵ و موودیرانه دیکتاتۆری زمانی له شێعر دا له به‌ین بردووه.»\nهه‌ر وه‌ک باسمان کرد شێعری گوتار شێوازێکی شێعریه له ئه‌ده‌بی هاوچه‌رخدا که سه‌ید عه‌لی ساڵحی له ئێران دا پێش قه‌ڕاوڵێتی و له سێ ده‌یه‌ی ڕابردوودا توانیوێتی ئه‌ساس و بنه‌ماکانی زۆر به تۆکمه‌یی دابمه‌زرێنێ.له شێعری گوتار دا زمان و وشه ڕه‌نگی ده‌ورانی مناڵی خۆیان پێوه دیاره.هه‌ڵبه‌ت کارکردی شێعری گوتار ته‌نیا به سێ ده‌یه‌ی ڕابردوو به‌رته‌سک نابێته‌وه،به‌ڵکوو به درێژایی مێژووی ئه‌ده‌بی له ئێران دا شێواز و زمانی جۆراوجۆری تاقی کردۆته‌وه،به‌ڵام تێئۆریسیه‌نه‌که‌ی سه‌ید عه‌لی ساڵحی بووه و له سه‌ر ده‌ستی ئه‌و به‌و په‌ڕی خۆی گه‌یشتووه.له شێعری گوتار دا زمان به که‌ڵک وه‌رگرتن له وشه و پیتی ساکار و ساده ،وێنه‌ی جوان و دڵڕفێن له خۆی به‌جێ دێلێ و ئێمه به‌ره‌و جیهانێکی ئازاد کراو له مانا و سه‌ربه‌خۆیی ده‌ق ڕاده‌کێشێ،جیهانێک که له‌و دا ناوه‌نده له کار که‌وتووه‌کانی زێهن وشیار ده‌بنه‌وه،شێعری گوتار خۆی ته‌سلیمی ڕه‌سمه‌کانی زمانی پێوه‌ر ناکا.له ڕاستی دا شێعری گوتار زاراوه و بن زاراوه‌ی نه‌ته‌وه‌کان زیندوو ده‌کاته‌وه.«\nسادگی را من از نهان یک ستاره آموختم\nپیش از طلوع شکوفه بود شاید»ل47\nله‌م شێعره دا ساڵحی ڕێگای بۆ ته‌ئویل ئاوه‌ڵا کردووه،به‌ڵام به‌رده‌نگ بۆ لایه‌نێکی مانایی تایبه‌ت ڕاکێش ناکا به‌ڵکوو خوێنه‌ر له سیمایه‌کی سه‌رگه‌ردان دا له چه‌ند ڕێیانێک به جێ دێڵێ.\n«به گمانم باید\nبرای آرامش مادرم\nدعای گریه و گیسوبران باران را به یاد آورم»ل12\nله شێعری ساڵحی دا وشه‌کانی،«گل،شهریور،اردیبهشت،ستاره،ابر،باران،پرنده و...»به‌ره‌به‌ره کارکردی مانایی خۆیان له ده‌ست ده‌ده‌ن و وه‌کوو ڕه‌مز و نیشانه‌ی نوێ خۆیان به‌ده‌سته‌وه ده‌ده‌ن.\nبه‌ڵام ئایا ئێواره ئاشقه‌کانی ته‌مه‌ن له خانه‌ی شێعری گوتار دا جێگیر ده‌بێ؟\nله راستیدا نووسه‌ر له پێناو نووسراوه‌که‌یدا ده‌نووسرێته‌وه.شێعری هه‌ر شاعیرێک به‌شێکه له په‌روه‌نده‌ی شێعری وی و ئه‌و هه‌له بۆ به‌رده‌نگ ده‌ڕه‌خسێنێ تا له وێکچوواندن و هه‌ڵسه‌نگاندنێکی کوللی و کورت کراوه‌دا بۆ ته‌ئویل وداوه‌ری شاعیر دابنیشێ و ڕای خۆی ده‌رببڕێ.لێره‌دا ده‌مهه‌وێ دوو نموونه شێعری گوتاری له ده‌فته‌ره‌کانی «کۆچه‌ریانه» و « ئێواره ئاشقه‌کانی ته‌مه‌ن» بێنمه‌وه، که به شێوه‌ی په‌یڤینی نێوان«کوڕه حه‌یران»و«کچه حه‌یران» - که له پێکهاته‌ی به‌یتی کوردی دا ئاوای ئاماژه پێکراوه:«له حه‌یران و ده‌قه هاوشێوه‌کانیدا،گێڕانه‌وه ده‌ورێکی لاوه‌کی ده‌گێڕێ و تێیدا باسی ڕووداو یان کاره‌ساتێکی تایبه‌ت ناکرێ،به‌ڵکوو باسی ئه‌وین و سۆزه‌کانی دڵداری دێته گۆڕێ.گه‌شه‌ی لایه‌نی درامایی به زاڵ بوونی مۆدێلی(کوڕ ده‌ڵێ ـ کیژ ده‌ڵێ)به ئه‌نجام ده‌گا و گه‌شه‌ی لایه‌نی شێعری به وێچوواندنی زۆر و ناسک بوونه‌وه‌ی قسه‌کان تا ئه‌و په‌ڕی خۆیان له کاتی پێهه‌ڵگوتن و وه‌سفی ئه‌ویندارانه داو هه‌روه‌ها به خه‌ست بوونه‌وه‌ی سۆز و کوڵ و کۆی خۆشه‌ویستی ڕووده‌دا:\nئه‌وڕۆ ئه‌وه کیژ ده‌ڵێ\nئه‌من پۆلێکم شۆڕه سوار و حودوو د سوار ده‌دیتن\nدایانده به شێوه‌ی ره‌شه ڕاوه\nبه‌ختی منی ماڵوێرانی قه‌له‌نده‌ر هه‌ڵیان ده‌ستاند جه‌یرانه\nئه‌من له‌وان سواران خورد ده‌بوومه‌وه\nسه‌ر زینیان به شه‌جه‌رن،دانه‌لغاویان مروارین،\nسا کاری گه‌رمێنێ\nوه‌ی لاڵ بم نه‌مناسی سه‌رڕاوی سه‌ر ئه‌وان، هه‌تیوه‌حه‌یرانه،...\nئه‌وڕۆ ئه‌وه ئه‌ستێرێک هه‌ڵدێ له من له یه‌مه‌نێ\nته‌رازوو هه‌ڵدێ کۆی ناگه‌نێ،\nئه‌وه کیژ زوڵفت زۆر جوانه مه‌یده ده‌خه‌نێ\nئه‌من چه‌ندم ره‌شه رێحانه و سوورگول ده‌دیتن له‌وێ به‌نده‌نێ\nئه‌وه کوڕ ده‌یگوت\nکیژێ ئه‌من چووکه‌ڵه سه‌فه‌رێکم له‌به‌ره\nره‌بی خودا گیری من بی هه‌تا وه‌کوونێ له‌و سه‌فه‌ره‌ی دێمه‌وه\nتو خوا شه‌مامه و شه‌مامه ڕه‌نگینانت ده‌ده‌س که‌س مه‌نێ.» پێکهاته‌ی به‌یتی کوردی ل74و73\nکوڕه غه‌ریبێکه سه‌ر لێ شێواو\nبه شوێن په‌ڕه گریانێکدا ده‌خولێته‌وه\nتا چیرۆکی دوایین ئێواره‌ی به‌ر ده‌رگاکه‌تی تێدا\nتۆمار بکا.» کۆچه‌ریانه ل11\nکچه کۆچه‌رێکه ڕه‌ش پۆش\nشوێن پێی شنه ڕازێک هه‌ڵده‌گرێ\nزرێکه‌ی ئازاری ئه‌م دوایه‌می\nتۆ ده‌زانی ئێسته\nنیشتمانی سه‌وزی قه‌ڵه‌مه‌که‌م\nله گۆی ئاگردانی کام بێزاریدا\nده‌سووتێت و هه‌ڵده‌قرچێ؟» ئێواره ئاشقه کانی ته‌مه‌ن ل48\nسه‌یر که‌ن ئه‌م دوو دیالۆگه تا چڕاده‌یه‌ک به یه‌که‌وه گرێ دراون.له لایه‌نی پێکهاته‌ییه‌وه په‌نجه و قه‌ڵه‌م چ پێوه‌ندییه‌کیان به یه‌که‌وه هه‌یه؟ ئایا کوڕه غه‌ریبی سه‌ر لێشێواو و کچه کۆچه‌ری ڕه‌شپۆش هه‌مان دوو دڵدار و دوو جه‌مسه‌ری ناو حه‌یرانه کوردییه‌کان نین ؟ که به هۆی نه‌ریت و گیر و گرفتی سه‌ر ڕێگایان قه‌ت به یه‌ک ناگه‌ن. به‌ڵام له دیالۆگه‌که که خورد ده‌بیه‌وه ده‌بینی په‌نجه واته کوڕه غه‌ریبی شاعیره و قه‌ڵه‌میش هه‌مان کچه کۆچه‌ری ڕه‌شپۆشه و به سۆزێکی ته‌واو کوردانه و ئه‌ویندارانه (کوڕ ده‌ڵێ و کیژ ده‌ڵێ) ی به شێوه‌ی شێعری گوتار ده‌نووسنه‌وه. که ئه‌وه‌ش ده‌کرێ مانایه‌کی تری لێ هه‌ڵکڕێندرێ.\nله ده‌سپێکی وتاره‌که دا باسی دنیای ژنانه‌مان کرد و ئه‌و پرسیاره‌مان ئاراسته کرد که ئایا ئێواره ئاشقه‌کانی ته‌مه‌ن توانیوێتی کێشه‌کانی ژن یا دنیای ژنانه تیشکاوێژی بکا؟سه‌یری شێعری بووکه بارانه بکه‌ن:\n«دڵدارێکم سه‌ر لێ شێواو\nله داوێنی چیای عه‌شقا\nله ناو ته‌می یاسا دا قه‌تیس\nتاوێک جه‌سته‌ی زامه‌کانی خاتووزین ده‌شۆمه‌وه\nلێزگه‌ی فرمێسکه‌کانی خه‌ج ده‌هۆنمه‌وه\nتاوێکیش ده‌بمه ئاگرێکی یاخی و ده‌چمه ده‌ماره‌کانی مێژووه...و\nچه‌ند دێڕ دواتر\nئاگره سوره‌ی ئه‌وینی زپێخا\nداوێنی دڵی گرتووم\nبه پێی سرووشت زۆر که‌م ڕووده‌دا، پیاو خۆی له گه‌ڵ ئوستووره‌یه‌کی ژن یا که‌سایه‌تێکی ناودار وه‌کوو ژنه شاعیرێک به‌راوردکا و ئه‌و سه‌مبووله وه‌کوو ژن بکاته ئاوێنه‌ی باڵانوێنی خۆی یا ژن خۆی له گه‌ڵ پیاوێک به‌راورد کا. ئه‌گه‌ر له باتی خاتووزین و خه‌ج و زڵێخا، مه‌م و سیامه‌ندو یۆسف هاتبان، پێکهاته‌ی شێعره‌که چه‌نده ده‌گۆڕا؟ ته‌واو له دنیای ژنانه ده‌هاته ده‌ر و ده‌بوو به شێعرێکی پیاوانه.پێت وانیه کاتێک شاعیر جه‌سته‌ی زامه‌کانی خاتووزین ده‌شواته‌وه و لێزگه‌ی فرمێسکه‌کانی خه‌ج ده‌هۆنێته‌وه و ئاگره سووره‌ی ئه‌وینی زپێخا داوێنی دڵی ده‌گرێ باس له چاره‌ڕه‌شی و حه‌ز و تاسه‌ی ده‌روونی ژنه کوردێک ده‌کا؟\nله چه‌ند دێڕ دواتردا شاعیر وکوو ئاگرێکی یاخی ده‌چێته ده‌ماره‌کانی مێژووه و له نه‌ریتی باوک سالاری هه‌ڵده‌گه‌ڕێته‌وه،گازنده ده‌کا و له‌و هه‌موو نه‌گبه‌تیانه‌ی وه‌کوو ژن به سه‌ری داسه‌پاوه و له ئاکامدا و له کۆتایی شێعره‌که‌دا ـ له‌م ویشکه ساڵی مێهره‌بانیه‌دا\nبووکه بارانه‌ی ده‌ست مناپێکی گڕه‌زۆکم\nله به‌ر ڕه‌شماڵی هه‌ر هه‌وارێک هاوار ده‌که‌م: بارانم ده‌وێ...با...را...ن.\nهاواری باران ده‌کا ده‌یهه‌وێ به بارانێکی خه‌ست سه‌ر له به‌ری نه‌ریته لاڕێیه‌کان بشواته‌وه،باران سه‌ر له نوێ درووستی کاته‌وه و ژیانه‌وه‌ی پێ ببه‌خشێ.به گشتی ته‌وه‌ری ئێواره ئاشقه‌کانی ته‌مه‌ن له سه‌ر یه‌ک که‌سایه‌تی ساغ بۆته‌وه،ئه‌ویش ژنه شاعیرێکه. له هه‌موو شێعره‌کان دا گێره‌ڕه‌وه‌ی  منی تاکه، گرنگی دان به فه‌رد و تاک هه‌ر له سه‌ره‌تای مێژووه هه‌وڵێکی بێ پاساوی بیرمه‌ندان بووه،ڕێنێسانسی ئورووپاش ئه‌گه‌ر بۆ خودی ئینسان نه‌گه‌ڕاباوه هیچ گرینگیه‌کی نه‌ده‌بوو. بانگه‌شه‌کردنی مۆدێڕنیته و پۆست مۆدێڕن، داماڵینی ئینسانه‌کان له هه‌موو سیفات و پێناسه‌یه‌ک- که بێ ویستی خۆی بۆی ده‌کرێ.شێعر کایه‌یه‌کی فراوانه و هه‌ر کایه‌یه‌کیش بۆی هه‌یه تێبینی تایبه‌ت به خۆی هه‌بێ. وه‌ک باوه ئاوابوونه‌کانی خۆر له‌و بابه‌تانه‌ن که وردبینی وسه‌رنجی جوانناسانه‌یان پێ دراوه،شاعیر به ڕوانینێکی جوانناسانه ده‌ڕوانێته ئاوابوونه‌کانی خۆر:\n«خۆر له ته‌نیاترین چرکه‌ی ته‌مه‌ندا\nرۆحی کێلگه پاییزیه‌کان و\nهه‌ناسه‌ی باڵداری کۆچ ئاوێته بوون\nته‌زووی زستانێک هه‌ژاندوومی»\nله ئاکامی سه‌رنجه ورده‌کانی سوڵتان به‌گیدا چه‌ندین پرسیار بۆ خۆی درووست بوون،ئه‌و پرسیارانه له داهاتوو دا سه‌ر هه‌ڵده‌ده‌ن،خه‌مه‌کانی شاعیر،خه‌می واقیع بینانه‌ن نه‌ک نائومێدی و ڕه‌ش بینی:\nوه‌ره باوه‌ش خه‌مه پیرۆزه‌کانم\nخه‌ونی خودا و به‌هه‌شت و\nسه‌ر به‌ستی لێ ده‌بارێ\nبۆ کۆی ده‌چی؟!\nئه‌و دیوی سنووری په‌نجه‌کانم\nئاسمان لێڵه و به‌رد ئه‌بارێ\nپێشاندانی خه‌مه‌کان وه‌ک خۆیان،پێداچوونه‌وه‌یه‌که بۆ ده‌ستنیشان کردنی که‌م و کورتیه‌کان.\nهه‌رچی ڕۆژه شێعرێک\nهه‌رچی ڕۆژه عه‌شقێک ده‌مرێ\nله وڵاتی بێ نه‌خشه‌ی ڕووحمدا\nله گه‌ڵ شه‌هیده‌کانی گۆڕستانی گیانم ده‌مڕفێنێ و\nلرفه‌ی کام شه‌پۆلی لێڵ ڕام ده‌پێچێ؟\nوشه‌کانی شێعر،عه‌شق،ڕوح،شه‌هید وشه گه‌ڵێکن پڕ له ڕه‌مز و جوانی و زۆر ساکارانه له شێعره‌که دا دابه‌زیون به‌ڵام له هه‌مان کاتدا چه‌ندین وێنه‌ی پڕ له هه‌ستی غه‌ریبی و ته‌نیایی له هه‌ناوی خۆی دا هه‌ڵگرتووه که به‌ڵگه‌یه‌کی وا درووست و به هێزی ئافره‌تانه ده‌دات به خوێنه‌ر که ناسنامه‌یه‌کی ڕه‌سه‌ن له ئاکاره‌کانی ئافره‌تی به جوانیه‌وه پێوه دیاره.له خوێندنه‌وه‌ی شێعره‌کانی سوڵتان به‌گی دا ده‌رده‌که‌وێ ئه‌و شاعیرێکه به شێواز و ڕێچکه‌ی خۆی ده‌نووسێ.پێم وایه ئێواره ئاشقه‌کانی ته‌مه‌ن ده‌فته‌ره شێعرێکی سه‌رکه‌وتوو بووه و وه‌کوو نیشانه‌ی چالاکی ئافره‌ت له بواری شێعری کوردستانی ئێراندا ده‌بێ ئاماژه‌ی پێ بکرێ و خۆی مێژوویه‌کی دیاریکراوی له سه‌ر هه‌ڵدانی شێعری ده‌وره‌ی چواره‌می پاش کۆماری کوردستان به جێ هێشتووه.هه‌ر چه‌ند به‌م جۆره وتارانه به‌های ڕاستی وه‌ده‌ر ناکه‌وێ به‌ڵام هیوا دارم لانی که‌م بۆ ناسینی کتێبه‌که به خوێنه‌ران و هۆگرانی شێعری ژنی کورد هه‌نگاوێکم هه‌ڵێنابێته‌وه. له کۆتایی دا فرمێسکم له چاوان دا قه‌تیس ما،ئازاری نیشتمانم به‌دی کرد،دڵداری و دڵه‌ڕاوکێی لاوانی وڵاتم تێدا دیته‌وه و شه‌یداتر و تینووتر...\n1-تاریخ یحلیلی شعر نو .جلد چهارم.نشر مرکز.چاپ سوم1381 شمش لنگرودی\n2-جستجو در متن.دفتر ادبیات انقلاب اسلامی.چاپ اول 1380.جمشید خانیان\n3-پێکهاته‌ی به‌یتی کوردی.انتشارات سلاحدین ایوبی.چاپ اول 1381.رهبر محمود زاده\n4-آشنایی با نقد ادبی.نشر سخن.چآپ ششم 1380.دکتر عبدلحسین زرینکوب\n5-دیر آمدی ریرا.../نامه‌ها.نشر دارینوش.چاپ چهارم1380.سید علی سالحی\n6-کۆچه‌ریانه.نشر عابد.چاپ اول 1380.رسول سوفی سلتانی\n7-ئێواره ئاشقه‌کانی ته‌مه‌ن.نشر پیام امروز. چاپ اول 1382. فوزیه سلتانبه‌گی\nله گۆڤاری مه‌هاباد ژ.68 وه‌رگیراوه\nهیچ نظری موجود نیست: لینکی سه‌ره‌کی\nبابه‌تی له‌و جۆره ره‌خنه\nدوو شێعری سماییل سماییل زاده\nئه‌م په‌نجه‌ره دڵداره‌ی ئێره\nگشت ئینتیزاری ئاواڵا کرد\nهه‌ر لێره‌وه رێگه‌م تژی بوو له هات و چۆت\nقه‌ت کۆتاییم پێ نه‌هات\nچیها ساڵی گه‌شمان بۆ نانی پێکه‌وه بوونێکی تاهه‌تایه شێلا\nبه ته‌نیشت گفت وگۆیه‌کی به‌رۆک دادڕاو،بـــــا\nبه‌شه‌قه پیره‌کانیه‌وه له پیاسه دایه\nسیه‌کانی پڕ له بۆنی سیسی گۆڵی کراسێک\nئه‌م مه‌رگه ده‌سته‌نگه گۆرانی ساکاری ده‌وێ\nسوووتووی لێوێکی شه‌که‌ت\nدانیشتووی ئینفرادیه‌کی بێده‌رکه\nئیتر ته‌نگ و تاریکی ئێره قه‌ت ناخه‌ڵه‌تێ\nئه‌م ماچه ره‌ش کراوه‌شی\nگه‌ر گوێ له ترپه‌ی پێی،چێوی ئه‌م تابووته سه‌ر هه‌ڵگرتووه نه‌گری....\nكه سیه‌كانى دره‌ختێان پشكنى،\nئه‌مجاره.. ردێن تاشراو\nبۆن له په‌پووله و كۆتر ده‌ڕِفێنن\nئه‌مجاره.. پاتۆڵێان داكه‌ندووه\nئه‌مجاره.. سمێڵ له چراى سه‌وزى رۆێشتن هه‌ڵده‌سوون\nدووگمه‌ى شه‌قام ده‌ترازێنن\nپاش ئه‌وه‌ى به باخچه‌دا هه‌ڵمیزتن*\nرامان سۆفی سوڵتانی\nشۆڕش ئاهی له سه‌ردانێکی ناوه‌ختدا\nهونه‌ری وێنه کێشان "یان به قه‌ولی هونه‌رمه‌ند کاک محه‌مه‌د رۆسته‌مزاده-وێنه‌ری-له‌و هونه‌رانه‌یه رانان و بڵاوکردنه‌وه‌ی زۆر به ئاسانی رێناکه‌وێ .ناتوانی وه‌ک ژانره‌کانی تری هونه‌ر و ئه‌ده‌ب له ماوه‌یه‌کی کورت دا نیشانی خه‌ڵکانێکی زیاتری بده‌ی ئه‌مه ئاسته‌نگێکه له به‌ر ده‌م هونه‌رمه‌ندانی وێنه کێش به‌و حاڵه‌وه به‌رهه‌مه‌کانی شۆڕش ئاهی له‌و کاره به نرخانه‌یه که شێتی و وێڵی و ماندووییه‌کی سه‌یر خوڵقاندوونی و جیهانێکی سه‌یریش تایبه‌ت و سه‌رسووڕهێنه‌ره. شۆڕش له بۆکان ده‌ژی که‌س نازانێ به‌چی و چۆن ده‌ژی.که‌س نازانێ له کوێی بۆکان ده‌ژی.که‌س نازانێ شۆڕش که‌ی سه‌ردانی ئه‌کا ،که‌ی ئه‌توانی بیبینی،و....هه‌رچی بێ شۆڕش هونه‌رمه‌ندێکه ده‌گمه‌ن ، هه‌میشه بیر له که‌ره‌سته‌یه‌کی نوێتر ،شێوازێکی غه‌ریبتر..،روانینێکی نامۆتر ده‌کاته‌وه‌و زۆر شتی تریش که ته‌شریح کردنی شۆڕش له ته‌شریح کردنی ده‌قێک ده‌چێ که لێکدانه‌وه زه‌رنه‌قووته‌ی واتاکانی .ئه‌کووژێ.\nئه‌م بابه‌ته‌ی به‌ره‌وه تێپه‌ڕینێکی هه‌راساناوی بوو به‌ناو شه‌قامه ئاڵۆزه‌کانی هونه‌ری شوڕش دا.1\nتێکشکاندنی ده‌سه‌ڵاتی زه‌ینی مرۆڤ،\nئه‌رکی هونه‌ری نوێیه\nره‌مزی گه‌وره‌یی هونه‌ری نوێ لایه‌نی وێران کردنێتی.\nهونه‌ری نوێ تێکشکاندنی ده‌سه‌ڵاته زه‌ینیه‌کانی مرۆڤی ئێستایه.نه‌گونجانێکی پڕ ره‌نگه له ئێستا وهه‌میشه‌دا.\nله گه‌ڵ هه‌موو ئه‌م پێناسه کردنانه‌دا به‌رهه‌مه‌کانی شۆڕشی ئاهی به خسله‌تێکی سه‌ربه‌خۆوه تێپه‌ڕینێکی هه‌راسانه له بیچمه رۆمانتیکه‌کانی ئه‌شیاوه بۆ زاته تراژیدیایه‌که‌ی .هه‌وڵ ده‌دا که‌ره‌سه و ره‌نگه له بیرکراوه‌کانی سه‌ر شه‌قامه‌کان بکا به ئوستووره بۆ ئه‌وه‌ی مه‌دلوولێکی به‌ر فراوانتریان بۆ ده‌سته‌به‌ر بکا.هه‌میشه له نێوان هونه‌ر و بار و دۆخدا،هونه‌ر و ده‌وروبه‌ردا چاوه‌چاوێکی نه‌پساوه هه‌یه...\nئه‌و دۆخه‌ش که به‌ر ده‌وام ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تی ئێمه‌ی داپۆشیوه‌وپه‌یتا رۆژمێری کورد ده‌نووسێته‌وه و ده‌سکاری ده‌سکاری چاره‌نووس و سبه‌ینێی ده‌کا،پۆلێک ئه‌زموونی تاڵی ده‌روونی کراویشی له مێشکی ئێمه‌دا هه‌ڵکه‌ندووه.ئه‌گه‌ر له هه‌موو رووبه‌رێکه‌وه نکۆڵی لێ بکرێ له ئاستانه‌ی هونه‌ری ره‌سه‌ن و راستگۆدا به ڕاشکاوی خۆی ده‌رده‌خا.له تابلۆکانی شۆڕشی ئاهی دا مه‌رگ،بێ به‌زه‌ی ،هه‌راسانی وشێواوی ئه‌و ره‌گه‌زه تۆخانه‌ن که واتایه‌کی ده‌سته مۆ نه‌کرا و قووڵیان له هه‌ناوی خۆیان دا هه‌ڵگرتووه و بوونه پێکهاته‌و ستراکچێری زۆرینه‌ی به‌رهه‌مه‌کانی.که‌سایه‌تی چیرۆکه‌کانی شۆڕش له ژێر دار و په‌ردووی ژیانیاندا ناشتراون .\nئه‌و هه‌ڵس و که‌وته بێ به‌زه‌ییانه‌ی له گه‌ڵ کۆمه‌ڵگای ئێمه ره‌چاو کراوه،ئه‌و شکان و هه‌ڵپڕووکانه‌ی ته‌جره‌به‌مان کردوون،خۆبه‌خۆ بۆته به‌شێک له پێکهاته‌ی رۆشنبیری هونه‌ری ئێمه.\nکورد له‌سه‌رتاپای ئه‌م سه‌ده‌یه‌دا به‌و په‌ڕی بێ ده‌ره‌تانیه‌وه به‌رده‌وام که‌وتۆته به‌ر شاڵاوی قه‌ڵاچۆکران و ماڵوێرانی و پڕووکانی پاساو بۆنه‌دراو.له لایه‌کی تریشه‌وه‌زۆر سیاسیانه هه‌وڵدراوه بۆ شێواندن و ئاڵؤزکردنی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و سیمای شارشتانیه‌تی.ئه‌میش به هه‌موو مه‌نتق و نامه‌نتقێکیه‌وه،ته‌نیاو بێ پاڵپشت له به‌رامبه‌ر ئه‌و شاڵاوانه‌دا وێستاوه و به‌رهه‌ڵستی بووه.که‌چی له ئه‌نجامدا،له خۆڵه‌مێشی جه‌سته‌ی،کاسه‌سه‌ری به گولله سمراوی،له‌شیکی زامار و هه‌ڵقرچاو زیاترهیچی تری بۆ نه‌ماوه‌ته‌وه.یانی دیارده‌ی مه‌رگ لای مرۆڤی کورد له فۆڕمه باوه‌که‌ی خۆی لاده‌داو تایبه‌تمه‌نیه‌کانی زه‌برو زه‌نگ و توند وتیژیه‌کی چاوه‌ڕوان نه‌کراو بۆ خۆوه ده‌بینێ.ئالێره‌دا جۆغرافیای هونه‌ر و رۆناکبیری کوردی –هونه‌ری شوڕشیش وه‌ک پاژێک له‌و گشته-له نۆڕمه ئاسایی و فۆڕمه باوه‌کانی خۆی لاده‌داو شته‌کان وه‌ک چاوه‌ڕوان ده‌کرێ تۆمار ناکا.ئه‌و بێ به‌زه‌یی بوونه‌ی له گه‌ڵ رۆحی ئاده‌میزادی کورد ره‌چاو کراوه،وه‌ک کوتمان کارتێکردنی چڕێ هه‌بووه له سه‌ر پێکهاته‌ی رۆشنبیری و کلتووریمان.بۆیه جاری وایه هه‌ست ده‌که‌ی به‌رهه‌مه‌کانی هونه‌رمه‌ندێکی وه‌ک شۆڕش ده‌بنه ته‌وه‌ره‌ی هه‌ره‌س هێنانی بێزاریه‌کی سه‌یر.گوورانی جۆرێک مازووخیستی و نه‌فره‌ت که به‌ده‌ست خۆت نیه‌و ناتوانی ناتوانی لێی ده‌رباز بی.شۆڕش ئاهی له مناڵێکی لاسار ده‌چێ،که گوێی پێ نادرێ دێ گۆڕه به کۆمه‌ڵه‌کان هه‌ڵده‌داته‌وه.په‌نجه جوانه مه‌رگه‌کان ده‌پشکوێنێته‌وه.برینه‌کان ده‌هێژێنێته‌وه و به پێوانه‌کانی خۆی تۆماریان ده‌کا و دێت تۆ هه‌ڵده‌گرێ و ده‌تباته له ناوه‌ندیاندا داتده‌نێ.تا هه‌ناسه‌یان به‌سه‌رت بچێ و له ده‌روونه‌وه هه‌ستیان پێ بکه‌ی. ئه‌و ده‌مه‌یه تۆ هه‌ست ده‌که‌ی به‌راست مامڵه کردن له گه‌ڵ جوانی ناسی کوردی،له گه‌ڵ سایکۆلۆژی کوردی و له گه‌ڵ مامڵه کردنێکی ئینسانی و ئاسایی نه‌بووه.ناشکرێ به ئاسانی به‌ره‌و ڕووی ببیه‌وه.\nبه کوردی له خوێندنه‌وه‌ی تابڵۆکانی شۆڕشدا:\n1.تۆ به مسته‌وایه‌کی شاعیرانه‌وه‌یادداشته‌کانی گه‌یشتن به پووچی لاپه‌ڕه به لاپه‌ڕه هه‌ڵده‌ده‌یته‌وه‌و له به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌شداپه‌له‌قاژه‌ی ئه‌شق ده‌بینی که ده‌یهه‌وێ له ژێر بارستای دیواره تێکته‌پیوه‌کانه‌وه سه‌ر هه‌ڵداته‌وه و خۆی ده‌رباز بکا.\n2.غه‌م داتده‌گرێ.ئاستی حورمه‌تی ئینسان چۆن نزم کراوه‌ته‌وه‌و چه‌نده ناخۆش دڵه‌ڕاوکێ و خه‌ونه‌کانی مناڵی شێوێندراوه.\n3.به‌زه‌ییت به مرۆڤه په‌رپووته‌کاندا دێت که له چوارچێوه‌ی بوومه‌که‌دا به‌رده‌وام لاکه‌ی سه‌ریان دێت و پێش به مه‌سخ بوونی خۆیان بگرن و ناتوانن .\nتۆ سیمای خۆت ده‌بینی که ده‌شێوێندرێ.\n*** بۆ دیتنی به‌رهه‌مه‌کانی تری هونه‌رمه‌ند سه‌ری ئێره بدهartagry\nبابه‌تی له‌و جۆره هونه‌ر\nساڵیک به سه‌ر دامه‌زراندنی "شیکار" دا تێپه‌ڕی .ساڵێک ماڵه‌و ماڵ کردن و چه‌رمه‌سه‌ری.نازانم بۆ من هه‌میشه شته‌کانم زۆر به چه‌رمه سه‌ری بۆ جێ به جێ ده‌بێ.\nله سه‌ره‌تای به‌هاری رابردوودا له پێرشن بلۆگ دا ده‌ستم کرد به نووسین،به‌ڵام له پێرشن بلۆگدا بلاگ کاری کورد گرفتی زۆره.سه‌ره‌رای هه‌مووشتێک شۆوینیسمی فارس چاوی به‌رایی دیتنی هیچ هه‌ناسه‌یه‌کی کوردی نادا .\nپاشان هاتم له‌کوردپلانه‌تدا ماڵێکی کوردانه‌ی بچووکم ئاوه‌دان کرده‌وه.پاش چه‌ن مانگ که خه‌ریک بوو هه‌ست به خاوه‌ن دارێتی شتێک بکه‌م .به‌داخه‌وه کوردپلانه‌ت به بێ هیچ ئاگادار کردنه‌وه‌یه‌ک خزمه‌تگوزاریه‌کانی کۆتایی پێهێنا و ره‌نجه‌ڕۆی کردم .وه‌ک کورد ده‌ڵێ دیسان ریسه‌که‌م لێ بۆوه به خوری.زۆر وێبلاگی باش له ژێر چه‌تری کوردپلانه‌ت دا ده‌یان نووسی.که هه‌وڵه‌کانیان به بادا چوو.ئێستاش گله‌یی خۆم له‌و دۆستانه ده‌که‌م نه ده‌بوو وا کوت و پڕ و بێ ئاگادار کردنه‌وه خۆ بدزنه‌وه و ئاش به‌تاڵی بۆ بکه‌ن.\nپاش ماوه‌یه‌کی تر هاتم له بلاگه‌ردا ده‌ست به‌کار بوومه‌وه.ئێره تا راده‌یه‌ک ئه‌من تر و جێی متمانه بوو.تا ئێستا تێیدا به‌رده‌وامم.ئه‌مانه و سه‌ر جه‌م ئه‌و شه‌پۆلی ته‌نگژه‌و کۆسپه‌ی که به‌رده‌م ریشاژوێی کردۆته بنچ و بناوانی ژیانمه‌وه ئاسته‌نگێکی گه‌وره بوون له به‌ر ده‌م ئیش و کاری ئه‌ده‌بیم .کاری نوسین و بڵاو کرنه‌وه‌م چ له گۆڤاره‌کاندا و چ له بلۆگه‌که‌م دا به‌و جۆره ی ویستوومه بۆم نه‌لواوه .\nبه کورتی ئه‌و جۆره‌ی ویستوومه نه‌متوانیوه کار بکه‌م.ناکرێ نا .هه‌رچی ده‌که‌ی ناکرێ.کاری رۆژانه هه‌موو ژیانت داگیر ده‌کا و به‌بێهوده خه‌ریکه پیرت ده‌کا.ئه‌گینا شیکار بۆ ئه‌وه له دایک بوو زۆر له‌مه مه‌یدانی تر به ناو پانتا شاراوه‌کانی شێعردا ئاوه‌ژوو بێته‌وه و راوی چه‌مکه سڵۆکه‌کانی داهێنان بکا.\nهه‌ر ئه‌وه‌نده‌م له ده‌ست هات.به‌ڵام بۆ من ده‌روازه‌ک بوو بۆ ناسینی بنه‌ماڵه‌کی گه‌رم و گوڕ.بنه‌ماڵه‌یه‌ک که هه‌موو گۆشه‌یه‌کی خه‌می چاره‌ی نه‌ته‌وه‌که‌می لێده‌بارێ.ده‌گه‌ڵ هه‌موو جیاوازی بیر و ڕاو خسڵه‌ته‌کانی.بنه‌ماڵه‌ی بلاگ و ماڵپه‌ڕی کوردی ده‌نگێکی کارایه سیمای راسته‌قینه و بێ سانسۆری نه‌ته‌وه‌که‌م ده‌نوێنێ.بنه‌ماڵه‌که‌م هه‌میشه به ده‌نگ ئازاره‌کانی نه‌ته‌وه‌که‌مه‌وه هاتووه و ئه‌رکی خۆی به‌جێ هێناوه ،بێ ئه‌وه‌ی که‌سێک بتوانێ به‌رگری بێ.\nئه‌مه به‌هارێکی تر و...هه‌ڵگیرسانه‌وه‌ی ئاگرێکی سووری تره و...رابوونه‌وه‌یه‌کی تره...\nبا بزانین له مه‌و دوا چیمان له ده‌ست دێ....\nبابه‌تی له‌و جۆره بابه‌تی هه‌مه جۆر\nپیرۆز بێ ساڵێکی نوێ بۆ ئازاره‌کانمان\nمزگێنی دا به سروه بای به‌هاری\nوا هاته‌وه نه‌ورۆزی کورده‌واری\nبه تیشک تێک شکا سپای کڕێوه\nهه‌واری رۆژ گه‌ییشته خاکه‌لێوه\nساڵێکی تر تێپه‌ڕی\nساڵێک که پڕ بوو له دڵه‌ڕاوکه و هیوا و نیگه‌رانی\nبۆ یه‌ک با یه‌کمان و بۆ سه‌رجه‌می گه‌له‌که‌مان\nساڵێکی نه‌گبه‌ت و به‌نه‌عله‌ت بوو ،که هه‌ر ده‌م چاوه‌ڕوان بووین شتێکی گه‌وره ڕوو بدا و هیچ شتێکی سه‌یر نه‌قه‌وما\nساڵێک که نازانین چۆن تێپه‌ڕی\nساڵێك که زۆر شادیمان بۆ کرد و پیرۆزمان نرخاند و\nدیسان تێپه‌ڕینی ساڵێک به سه‌ر ته‌مه‌نی بێهووده‌مان دا و به‌سه‌ر ده‌غده‌غه‌کانمانماندا و ...پیرۆز بێت\nپیرۆز بێت ساڵی نوێ له هه‌موومان و له و رۆژه نادیارانه‌ی چاره‌نووسی نه‌ته‌وه‌که‌مان چاوه‌ڕوانی ده‌کات\nچه‌ند هه‌ناسه‌یه‌کی کورت\nتۆ بێر له دزێوی شه‌وێ ده‌که‌یته‌وه\nژووره خه‌یالیه‌که‌ت جێ ناهێڵێ\nمن بیر له پیرۆزی گوڵدانێ ده‌که‌مه‌وه\nیه‌که‌م ماچی ئێمه‌ی\nنیشتمانێک ـــــــــــــــــ بۆ مردن\n"من نامهه‌وێ غه‌ریبانه بژیم"\nله سه‌مای گه‌ڵایه‌کی وه‌ریودا ده‌دۆزمه‌وه\nنیشتمانێک بۆـــــــــــــــــ ژیان!\n" من نامهه‌وێ نا...بێ وڵات بمرم"\nله پێکه‌نینێکی مناڵانه‌تدا ده‌دۆزمه‌وه\nنیشتمانێک ـــــــــــــــــ بۆ مردن!\nئه‌ی پێغه‌مبه‌ره خائینه‌که‌یکه‌ی\nده‌بێ له گڕکانی چریکه‌یه‌کدا\nبتکه‌م به خه‌ڵووز\nهه‌رگیز بێ زیاد و که‌م\nنابه‌یته وڵاتی شێعر\nمنت خۆشده‌وێ و\nهه‌ڵۆش چیای خۆشده‌وێ و\nشه‌هیدیش خاکی خۆش ده‌وێ و\nبارانیش تۆی خۆش ده‌وێ و\nئه‌مه‌یه رازی نه‌بڕانه‌وه‌ی مه‌نزوومه‌ی عه‌شقێنیمان.\n*رامان سۆفی سوڵتانی\nگه‌ڕان له‌م ماڵۆچکه‌دا\nژووره‌کانی دیکه‌ی ماڵه‌که‌م\nناساندنی کتێبی تازه\nیادداشتی جار و باری\nپه‌یام و یادداشت\nتۆش په‌یامێک بنووسه....\nئه‌رشیوی به پێی بابه‌ت\nبابه‌تی هه‌مه جۆر (7)\nشێعری ئێستای خۆمان (25)\nشــێـعری بیــانی (6)\nکۆڕی خوێندنه‌وه‌ی کتێبی نوێ (5)\nهه‌واڵی ئه‌ده‌بی (10)\n◄ 2005 (18)\nهەڤپەیڤین لەگەڵ دوکتور دلار دیریک ، زانکۆی کەمبریج . چەمکی ڕقەبەری ئازادی: سیاسەتی کوردی لە ناو ' کردنە کابانی ماڵێ ' و 'ژنی تێکۆشەر ' دا - *هەڤپەیڤین لەگەڵ دوکتور دلار دیریک ، زانکۆی کەمبریج* *سەبارەت بە تێزی دوکتوراکەی: چەمکی ڕقەبەری ئازادی: سیاسەتی کوردی لە ناو ' کردنە کابانی ماڵێ ' و 'ژن...\nخوێندن و نووسین بە زمانی دایک - ئەم لینکەی یووتوب کە لەبەر دەستتاندایە دەقی سیمینارێکە لەسەر “خوێندن و نووسین بە زمانی دایک” کە ژووری تێلێگرامی بۆ رۆژهەڵات ئامادەی کردووە. خوێندن و نووسین...\nزەمەنیك لە خۆشەویستی\n- بەشێک لە شێعری ( شێعرێکی خاکیپۆش) بۆ یادی پیرۆزی مامۆستای دیموکراسی شەهید دکتور قاسملوو و شەهیدانی راسان و کۆساڵان. كە دەستم بە چەكی قەڵەمەوە دەلەرزێ ...\nخێوه‌ت/ره‌هبه‌ر مه‌حموود زاده\nدوایین نوێنەری دوایین نەریت - *دوایین نوێنەری دوایین نەریت* ڕەنگە بتوانین بڵێین مامۆستا خالید حیسامی "هێدی"، دوایین شاعیری دیاری سەر بە دوایین قوتابخانەی شێعری نەریتیی کوردی بوو...\nکاروانی هه تاو\nنوێکردنه‌وه‌ی شێعری کوردی و کاریگه‌ری ئه‌ده‌بی دراوسییه‌کان به سه‌ر ئه‌ده‌بی کوردیدا کاوه حه‌سه‌ن - *ده‌گه‌ڵ گۆڕانی بواره‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و سیاسیی له ئورووپا دا رێبازی ڕۆمانتیک سه‌ری هه‌ڵدا، ئه‌و گۆڕانکارییه وه‌ک دیارده‌یه‌کی مێژوویی، ...\nئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بی مه‌هاباد\nفراخوان همایش منطقه ای فرهنگی ادبی استاد محمدامین شیخ الاسلامی "هیمن" - همایش منطقه ای فرهنگی ادبی استاد محمدامین شیخ الاسلامی متخلص به "هیمن" از طرف موسسه فرهنگی هنری ادبی مکریان مهاباد (انجمن ادبی مهاباد) با همکاری اداره فر...\nپێشه‌نگ(وێبلاگی یوونس ره‌زایی)\nچیرۆکی هێمن عەبدوڵلا پوور - *هه‌ورێک به نێوقه‌دی زه‌وییه‌وه* *هێمن عه‌بدوڵلاپوور- بۆکان* *فەڕخەی **۱* "ئەوە چەندەمین جارە پێت دەڵێمەوە، ئەو قسانە نەهێنییەکی زۆر مەزنن. دڵنیام کە ه...\nگزنگ ویبلاگی که ریم حیکمه تی\nدیدار همسر بشار اسد با کودکان جنگ زده - دیدار همسر بشار اسد با کودکان جنگ زده اسما اسد، همسر بشار اسد با کودکان یتیم سوری که والدین خود را در جنگ سوریه از دست داده اند، دیدار کرد. دیدار همسر بش...\nشب سختی بود - شب سختی بود وقتی درد لابلای پاهایم میخزید و چشمانم را به عاریه میگرفت و... تو نبودی!\nخوێندنه‌وەی ڕۆمانی«هه‌موو ڕێگاكان دەچنه‌وە قڕەجار» / عه‌زیز مه‌حمودپوور - سپیلبێرگ لە فیلمی تێرمیناڵدا باس لە دۆخێكی تایبەتی ئێنسانی دەكا. دۆخێك كە لەوێدا ئینسان تووشی قەیرانی بێ دەوڵەتی دەبێ و تەنانەت دادەماڵدرێ لە تەواوەتی ئە...\nتریبوونێک بۆ هه‌موان\nمطالب سایت بروز نویسان - بروز نویسان چراغ جلو پیشرفته فورد در شب - 1394-04-28 23:06:00 Cortana مایکروسافت نشت آندروید: در اینجا چگونه می توانید بتا نسخه از برنامه - 1394-04-27 21:5...\nکتێب - دوای چەند مانگ،کۆمەڵە چیرۆکی* "لە چاوەڕوانی پیاوێکی کراس زەردی گوڵگوڵی دا"* گەییشتە بۆکان؛ شێوەی چاپ بوونی ئەو کتێبە و چۆنییەتی هاتنی تا بۆکان بۆ خۆی دا...\nترسم ترسی ترسانە نەترسم لەو ترسانە - *پەڕی 374 رەم* ئەی خۆ-م! ترسی ترسانت نەبێ بۆ پێشەوە خۆم لەگڵتم! پشتی پشتانت نەوێ بۆ پێشەوە خۆم لەپشتم! دۆستیی دۆستانت مەگرە بۆ پێشەوە خۆم..لێیگەڕێ ! ئ...\nئاگاداری - *"ئاگاداری"* *شاعیران و نووسەران و هۆگرانی شیعر و ئەدەبیاتی کوردی:* *بە ئاگاداری هەموو لایەکتان ڕادەگەیەنین کە "بنکەی فەرهەنگی و فێرکاری ئەدەب" کۆڕیک بۆ...\nوێبنووسی سلێمان دڵسۆز\nچیرۆک - *دەموچاو* *ئالیس مونرۆ* من دڵنیام بابم تەنیا جارێک سەیری کردم و بەڕاستی بینیمی. دوای ئەوە دەیزانی دەبێ چاوەڕوانی چیی بێ. ئەودەم پیاویان ڕێ نەدەدان بچنە...\nکوژراوە لە مندا من - [image: Ø¢Ù¾Ù„ÙˆØ¯ Ø¹Ú©Ø³ Ø±Ø§ÛŒÚ¯Ø§Ù† Ùˆ Ø¯Ø§Ø¦Ù…ÛŒ] کوژراوە لە مندا من (بە بیانووی مەرگی ئەو هەموو شاعیرە لە وڵاتە تەنیاکەمدا) فەریدوون ئەرشەدی مەستێک ...\nوتار - *بۆچی ئەدەبی کلاسیک دەخوێنینەوە* ن: *ئیتالۆ کالوینۆ* ...\nبڵێسه ی زریان\nدواین نۆستالۆژی - دیاکو مرادی - دواین نۆستالۆژی ئەمە کڵپەی عەشق نییە ڕشانەوە و دوا هێڵنجی کوڕێنەی پیاوێکی ونبو لە ئاپۆڕەی مەیخانەکانی وڵاتێکی بەفرینە. ئەمە ناڵەی دوا چێژی هاوسەرینی دوو عە...\nتاریک و روون\n- دنیا هیچکات بێ هه‌واڵ نییه؛ له ماوه‌ی ئه‌م چه‌ند مانگه‌شدا هه‌واڵی جۆراوجۆر و گه‌وره‌وبچووک هه‌بوون و ئێمه‌ش بێ هه‌واڵ! مه‌رگی برایم یۆنسی یه‌کێ له‌و...\n"مانیفست خود بودن"/ عطا جمالی - او هر چیز را بە اسمی میشناسد. نزد او: هر چیز بی اسمی نو است. اسم هر چیز ناشناختەای غریب است. هر چیزی کە خارج از دایرە شناخت باشد بی اسم است. بی اسم بودن...\nباره سێـــــو/فه‌وزیه سوڵتانبه‌گی\nشێعری یه‌که‌م - *چه‌تر* **فه‌وزیه سوڵتان به‌گی* گوێت لێیه؟ سه‌یر که چ دڵته‌نگییه‌ک ده‌بارێ خه‌ریکه نیگام ده‌خنکێنێ وه همی سپیده‌یه...\nشێعرێکی فه‌وزیه سوڵتانبه‌گی - *فه‌وزیه سوڵتانبه‌گی تا دێ سه‌فه‌ر درێژتر، چاوه‌روانی که‌ڵه‌گه‌ت ، پرچه‌کان کورت تر و په‌نجه‌کان ته‌زیوتر ده‌بن. ن...\nhttp://suzeni.blogfa.com - *دوای ۸ ساڵ* *نازانم به چ هۆکارێک)!!( به‌ڵام به‌داخه‌وه دوای ۸ساڵ ئه‌زموونی وێبلۆگنووسی له شێعره‌ساتی۱ و ۲دا ده‌ستی ره‌شێک له‌ناکاو دایه به‌ر ره‌شه‌ب...\nخهمی نان - *"ئهگهر خهمی نان لێگهرێ ...!"* نرخی نان گهییشته سهدتمهن ! لهم چهند رۆژەی دواییدا پاش لابردنی یارانهکان نرخی تاقهنانێک گهییشته سهدتمهن ،ههڵب...\nمه و د ا\nکانی عه لی


:: PM:05:04:14/12/2019 \nله پێشانگه‌یه‌كی تایبه‌تی مۆبایلدا له وڵاتی چین، به‌ڕێوه‌به‌ری كۆمپانیای شاومی ڕای گه‌یاند كه به‌هێزترین مۆبایلیان دروست كردووه، له‌ڕووی خێراییه‌وه توانای ركابه‌ریی گالاكسی و ئایفۆنی هه‌یه.\nشیكه‌ره‌وانی ماڵپه‌ڕی ته‌كنه‌لۆجی "gadgets" له‌باره‌ی ئه‌م به‌رهه‌مه نوێیه‌وه گوتویانه، به‌رهه‌مه نوێیه‌كه‌ی شاومی له جۆری "Redmi K30 5G" و ئێسته له بازاڕه‌كان به‌رده‌سته به جوانترین دیزاین و باشترین پرۆسێسه‌ر.\nجوانترین کامێرا و بەهێزترین سیستەممان بۆ ئەم بەرهەمە بەکارهاتووە\nشاومی زیاتر له‌باره‌ی تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی ئه‌م مۆبایله‌وه گوتی، مۆبایله‌كه دیزاینێكی زۆر جوانی و ناوازه‌ی هه‌یه له‌گه‌ڵیدا شاشه‌یه‌كی گه‌وره‌ی بۆ دانراوه كه 6.67 ئینجه و به وێنه‌ی 4K كارده‌كات. هه‌روه‌ها پرۆسێسه‌ری سناپ دراگۆنی 765G بۆ دانراوه كه خێراترین پرۆسێسه‌ره و له سیسته‌می نوێی ئه‌ندرۆیددا به‌كارهێنراوه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌یش كامێرای دواوه‌ی 64 مێگاپێكسڵه و كامێرای سێڵفیشی 20 مێگاپێكسڵه، هه‌ر ئه‌مه‌یش وای كردووه به 450 دۆلاری ئه‌مه‌ریكی بفرۆشرێت.


ئیسلام - مامۆستا كرێكار\nهێنانەوەی بوونی ئیسلام\nئارامگری گشت پێغەمبەرانی دەوێ\nخۆڕاگرتن لە زیندانا\nژینی نێو قورئانی دەوێ ..\nیەكەم هەنگاو هەتا ئەنجام\nلیژنە لاشەی گەنجی دەوێ ..\nكۆمەڵێكی چاو نەترسی\nشوێن كەوتووی طالووتی دەوی ()\nباوەڕی پتەوی دەوێ\nكاری نوحی بەردەوام و ()\nهەوڵی رۆژو شەوی دەوێ\nراوەستاندنی خوێنی زام ..\nپەروەردەی موسەوی دەوێ ..()\nهێنانەوەو سەلماندن و چەسپاندنی\nخواوویستی و لە خۆ بوردنی\nأصحاب الاخدودی دەوێ ()\nتا شایەتمان و ژانی لەش\nژانی پشتی هەزار بیلالی سپی و رەش ()\nگەر رێگا سروودی دەوێ ..\n طالووت : فەرماندەیەكی بەنی ئیسرائیلی بوو كە خوای گەورە كردبوویە فەرماندەی كۆمەڵێكی جولەكە . داوایان كرد بوو كە خوا جیهادیان لەسەر فەرز بكات . تا سەرەنجام لەسەریان فەرز كرا . پاشان ئەوی باوەڕ لاوازو دنیا وویست بوو ، پەشیمان بووەوە ّ تەنها ژمارەیەكی كەم مایەوەو چوونە گۆڕەپانی شەڕو دژی ( جالووت ) . ئەم ژمارە كەمە خوا بە نەبەزو خواوویست و چاونەترس و خۆگر باسی فەرموون . كە بە هۆی خۆگرتنیانەوە لە گۆڕەپانی جیهاددا سەركەوتن . ( سورەتی البقرە 246ـ251 ) .\n نووح سەلامی خوای لێ بێت ـ نۆسەدو پەنجا ساڵ ، شەوو رۆژ بانگەوازی خواوویستی بڵاوكردەوە\n پەروەردەی موسەوی : مەبەست لەو پەروەردەیە كە وەك پەروەردە كردن و ژیانی سیدنا موسا بێت ـ سەڵامی خوای لێ بێت ـ بەو شێوەیەی كە خوا لە سوورەتی گه و اعراف و القصص و النمل و جێی تردا باسی فەرمووە .\n أصحاب الاخدود : ئەو خاوەن باوەڕانە بوون كە خوای گەورە لە سوورەتی البروجدا باسی فەرموون . كە هەر لەبەر ئەوەی باوەڕیان بە خوا هێناو خۆیان نەدا بە دەست دونیا وویستانەوە ؛ ئاگرێكی سامناكی گەورەیان بۆ كرایەوەو سوتێنران ..\n بیلال : مەبەست لە سیدنا بیلالی حەبەشییە ـ خوا لێی رازی بێت ـ كە یەكێكە لە یاوەرەكانی پێغەمبەر كاتێك كە موسوڵمان بوو للایەن گەورە كافرەكانییەوە تووشی ئەشكەنجەو ئازارێكی زۆر بوو . لە هاوینی گەرمی مەككەو لە قرچەی نیوەڕۆیدا رایان دەكێشاو تاوێرە بەردی گەرمیان دەخستە سەر سنگی .. ئەویش وێردی سەر زمانی هەر ( أحَدٌ أَحَدٌ ) بوو . كە دوژمنەكانی زۆر پێ پەست دەكردن ..\nداگرتنی فایلی هاوپێچ