سازانێکی نەکڵۆك ... ئەکرەم محمدئەمین ئەحمەد\nزۆر نمونەی وولاتی پێشکەوتو جوانمان گوێ لێبوو لە لایەن دەسەلاتی هەرێمەوە کە کوردستان وا لێبکەن، ئێمەی کورد دڵمان زۆر پاکە و زوو بروا بە قسە ئەکەین، سەرکردایەتی کوردیش ئەم وانەیەی لە دووژمنانی کوردەوە وەرگرتوە درۆ بکە هەتا بروات پێئەکەن.\nلە پشتی ئەم هەموو گفتارانەوە بۆ پەردە پۆش کردن کۆمەلێك کرداری گەندەلی و دزی ئەنجام دراوە، بازرگانە سیاسیەکان هاوبەشی خۆپەرستی و یەك نەخۆشی ساری لە نێوخۆیاندا کۆیان ئەکاتەوە ئەویش بە هەدەر دانی سەروەت و سامانی کۆمەلانی خەڵکی کوردستانە کە کەس نازانێت ئەم دەسکەوتانە چۆن گوزەر ئەکەن و لە چی بانکێك هەڵئەگرێن.\nپارتە سیاسیەکان هەتا ئێستا نەیانتوانیوە ئازایانە بەرەو رووی ئەم بارو دۆخەی ئێستای کوردستانن ببنەوە، لەبەر ئەوەی هەر پارتە بە هێندەی خۆی تاوانبارە.\nئەوەی بابەتی منە کۆبونەوەی ئەم لایەنە سیاسیانەیە کە ئەوان پێی ئەڵێن سازان.\nبەداخەوە پەرلەمانی کوردستان هەرچەندە کەم کوری هەیە بەڵام نیشانەی پێشکەوتن و دەرکردنی یاسایە و جێگەی کۆکردنەوەی هەموو بیر و بۆچونەکانە. .\nئەوەی گوزەر ئەکات هەمومانی سەرقال کردوە ماوە بەسەرچوی سەرۆکی هەرێم و دەسەلاتەکانێتی،\nئەم بریارە نیشتمانیە لە چنگی پەرلەمان دەرکرا چوە سەرمێزی لایەنە سیاسیەکان .\nپارتی زۆر حکیمانە هەلس و کەوت ئەکات بەرامبەر داخوازیەکانی بەرامبەر، هێندە بە گرنگی وەرنەگرتوە و زۆر بە ئارامی لەگەڵی ئەدوێ ئەمە خۆی لە خۆیدا پرسیارێکی گوماناویە !!!!!!\nپارتی دیموکراتی کوردستان تەنها یەك دەرگا هەیە ئەویش بۆ سەرۆکی هەرێمە کە پیا بروات تەنانەت بۆ ئەندامانی پارتیش نیە خۆیان لەو دەرگایە نزیك بخەنەوە، بۆیە هەموو توانای خۆیان و دەرەکی ئەخەنە گەر بۆ سەرکەوتنی ئەم داخوازیە، هەر بلێن یاسا رێگەی پێنەداوە چوار لایەنەکە!!!!!!\nماوەی ) دە ) ساڵی حوکمرانی چی بۆ هێنانین؟\n1 - تێکدانی پەیوەندی نێوان هەرێم و بەغداد، بوە هۆی برینی موچەی کۆمەلانی خەڵکی کوردستان.\n2 - هەوڵدان بۆ تێکدانی پەیوەندی نێوان لایەنە سیاسیەکان و بە هێز کردنی بەرەی خۆی بە هێزی پارەی گەل.\n3 - هەموو دەرکەوتنێکی دروست کردنی وولاتی سەربەخۆ بوو، ئەمەش بۆ پەردە پۆش کردن و بێدەنگ کردنی لایەنە سیاسیەکان و خەڵکی کوردستان بوو،\nئایا چۆن ئەتوانین ببینە خاوەنی وولات کە سەرۆکەکەی بروای بە گۆرینی دەسەلات نیە، یاسا و پەرلەمان هیچ مانای نیە . نەیتوانی دەزگاکانی حوکمەت یەك بخاتەوە ئاسانترین کاربوو، هیچ هەولێکی نەدا هەتا بلێین ئەوەی کرد.\n4 - لەسەر ئاستی پەیوەندیەکانی دەرەوە پەیوەندی حزبایەتی بوو.\n5 - سامانە سروشتیەکان و ناوخۆو ئاسایش هەمووی لای خۆیانە بێ ئەوەی کارێکی شیاویان ئەنجام دابێت خۆش گوزەرانی بۆ خەڵکی هێنابێت.\n6 - پارتی بۆ مانەوەی دەسەلاتی ئامادەیە هەموو کارێك بکات وە لە مێژووی خۆیدا ئەم کارەی چەندین جار ئەنجام داوە\nدوو ئیدارەیی هێڵی سور بێت، قبول کردنی دوو ئیدارە لە قازانجی پارتیە، چوار لایەنە سیاسیەکە گۆر بۆخۆتان هەڵئەکەنن و جارێکی تر نابنەوە بە خاوەنی ئەو هەموو ئەندامەی لە سنوری هەولێر و دهۆك هەیە.\nئەو سنورەی ( دێگەڵە ) حوکمەتی بەعسی رەفتار فاشی بە هاوکاری پارتی دایانناوە لە ناو هەرێمدا سنور نیە.\nبە هەموو شێوەیەك دژی بوەستنەوە و پێویستە باسی بکەن لەگەل پارتی با تێبگات ئەوە سنورە دەست کردی (بەعس) بوو\nلە کۆبونەوەکانتاندا پێویست ناکات سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتی بەشداری بکات چونکە ئەو خۆی پارتیە و ئێستا شتێك نیە پێی بوەتری سەرۆکایەتی هەرێم،\nبەداخەوە بە هۆی سەرقالی چارەسەرکردنی ئەم دەسەلاتی سەرۆکە گەورەترین زیانی بە کۆمەلانی خەڵکی کوردستان گەیاند لە ڕووی موچە و کۆچی بەردەوام و بیر چونەوەی خزمەت گوزاری و سەرۆکی حوکمەتیش ئیسپاتی کرد هەتا مامی چارەسەر وەرنەگرێت کۆمەلانی خەڵکی کوردستان پلە دوون.\nهیوادارم کۆبونەوەکان هێندە ناسك بێت زوو پێبگات، نەك هێندە بخایەنێت پیر و نەکڵۆك بیت.


كوردستان خوازياره ئه‌كاديميايگ تايبه‌ت وه پيكهاته‌يل واز بكا - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nكوردستان خوازياره ئه‌كاديميايگ تايبه‌ت وه پيكهاته‌يل واز بكا\nهــــه‌واڵ كــوردى كوردستان ئه‌كاديميايگ تايبه‌ت وه پيكهاته‌يل\nشه‌فه‌ق نيوز/ ئه‌يدن مه‌عروف وه‌زير هه‌رێم ئه‌را كاروبار پيكهاته‌يل له حكومه‌ت هه‌رێم كوردستان، وت: ياساى شماره 5 باس له مادده‌ى 3 ئه‌كا وه ئه‌وه‌گ حكومه‌ت پابه‌نده وه په‌ره‌داين وه زووان پيكهاته‌يل و باس له‌وه‌يش كرد له‌ى چوارچيوه‌ى حكومه‌ت مه‌يل ئه‌را وازكردن و وجوود ئه‌كاديميايگ ئه‌را زووانه‌يل توركمانى و سريانى شان وه‌شان ئه‌كاديمياى كوردى ديرێد.\nمه‌عروف له‌لێدوانيگ ئه‌را ئه‌نادۆڵ، وت: دانيشتنيگ تايبه‌ت وه وازكردن ئه‌كاديمياى توركمانى ساز كرياگه ك جوور وه‌زير هه‌رێم ئه‌را كاروبار كه‌مينه‌يل وه‌رجه دو رووژ وه‌ل پيكهاته‌ى سريانى دانيشتگه وه‌تايبه‌ت وه‌ل ريكخرياگه‌يل كۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى و په‌رله‌مانتاره‌يل و رووشنهويره‌يل و فكره‌يگ خرياسه روێ ئه‌را دامه‌زرانن ليژنه‌يگ ك نوێنه‌رايه‌تى مه‌سيحيه‌يل و توركمان بكا له‌وه‌ر خاتر تاووتوێكردن پرووژه‌يليان وه وازكردن ئه‌كاديميايگ تايبه‌ت وه‌پيان و پيشكه‌شكردنى ئه‌را كوردستان.\nئايدن له‌باره‌ى ماف پيكهاته‌يليش وت: ياساى شماره 5 له مادده‌ى 3 باس له‌وه ئه‌كا حكومه‌ت پابه‌نده وه په‌ره‌داين وه زووان پيكهاته‌يل و دانيشتنه‌گه‌يش له‌و چوارچيوه ئه‌نجام درياگه‌و وه‌زاره‌ته‌گه‌يش خوازياره وه‌ل ئه‌كاديمياى كوردى ئه‌كاديميايگ توركمانى و سريانييش واز بكا.\nله هه‌رێم كوردستان وشدارى دريا\nسيشه‌ممه يه‌كه‌م رووژ جه‌ژن ره‌مه‌زانه له كوردستان\nحكومه‌ت هه‌رێم كوردستان پيشوازى له نزيكه‌ى 1000 په‌نابه‌ر له سوريا كرد\nوازكردن پرووژه‌يگ له هه‌ولێر سه‌دان ده‌رفه‌ت كار دابين كرد\nوه‌رپرسيگ كورد: ريككه‌فتنيگ وه‌ل مۆسكۆ كريا ئه‌را ئه‌وه‌گ سوپاى سوريا بچێده كۆبانى


پارتی پشتیوانێكی سەرەكی سەرپێكەوتنی پەكەكە بووە | دەزگاى زارى کرمانجى\nپارتی پشتیوانێكی سەرەكی سەرپێكەوتنی پەكەكە بووە\nسوبحان شكۆ- سۆران: تەها ناوندی، كارگێری لقی 26ی گوڵانی پارتی دیموكراتی كوردستان لە دیمانەیەكدا تایبەت بە زاری كرمانجی رایگەیاند " كەركووك لە شارێكی كێشە لەسەری نێوان عێراق و كوردستانی ئاساییدا دەرچووەو فۆرمێكی نێودەوڵەتی وەرگرتووە، شارێكی هەستیارە و چاوی زۆری لەسەرە، هەر دەستكاری كردنێك بەهێز چارەسەر نییە".\nلە دەستپێكی دیمانەكەدا، تەها ناوندەی لەبارەی سێ حزبە پێكهێنەرەكانی حكومەتی هەرێم گووتی: " ئەوانە سێ هێزی كاریگەری گۆڕەپانی كوردستانن، رابردوویەكی پێكەوەیان لەگەڵ یەكتردا هەیە. ئەو قۆناغە گرنگ بوو پێكەوە ئەركە تەواو نەكراوەكان كاری لەسەر بكەن. ئەگەر بگەرێینەوە بۆ دوای ئازادی عێراق لە نووسینەوەی دەستوور و رێكەوتنەكانی تر لەگەڵ عێراق و دەوڵەتانی دراوسێ هەرسی حزب نەخشەیان بۆ كێشاوە، كەم و زۆر كاریگەرییان بەسەر هاوپەیمانەكانەوە هەیە، لە لایەكی تریش دوای قوڵبوونەوەی كێشەكانی هەرێم لەگەڵ دەورووبەر و عێراق، بۆ ئەم قۆناغە پێویستی بە حكومەتێكی بەهێز هەبوو ئەمەش بە بەشداری پێكردنی زۆرترین نوێنەری هەرێم دێتە بوون. خەڵكی كوردستان چوار ساڵی ناخۆشی لە شەر و بێ مووچەیی و نائارامی سیاسیدا تێپەڕاند، چاوەروانییەكی زۆر لەسەر كابینەی نۆیەمە، هۆكاری چاوەروانییەكانیش خودی سەرۆكی حكومەت و ستافەكەیەتی، چونكە ئەزموونێكی باشی لە بە دامەزراوەییكردنی دەوڵەت هەیە، باشتر بوونی پەیوەندی هەرێم و بەغدا و چارەسەركردنی كێشە ئابوورییەكان دەرفەتێك و ئومێدەكە كە كابینەیەكی ئاوەدانی و ئارامی زیاتر بێت".\nناوندەیی لە درێژەی قسەكانیدا ئاماژەی بۆ رێككەوتنی نێوان حزبە حكومڕانەكانی ئێستا كرد و گومانی دەسەڵاتی رۆژ و ئۆپۆزسیۆنی شەویشی ڕوونكردەوە " گرنتی مانەوەی رێككەوتنەكە جێبەجێكردنی خاڵەكانی ناو كارنامەی حكومەتە كە پێكهاتووە لە گەڕانەوەی شكۆی هەرێم بە چاكسازی و خزمەتگوزاری و كەمكردنەوەی گەندەڵی و بەهەدەر نەدانی موڵكی گشتی. بە ئۆپۆزسیۆن بوونیش شێوازێكی نوێ و دەستهەڵاتیكی نوێ بوو لە هەرێم، بە هۆی كێشە ئاڵۆزەكانی هەرێمیش دەستەڵات كەمتر دەیتوانی وەڵام گۆی خەڵكی كوردستان بێ، ئۆپۆزسیۆنیش زیاد لە پێویست پەیامی خۆی بڵاو دەكردەوە، بەڵام لە كۆتاییەكانی حكومەتدا بە یاسا هەڵسوكەوتی لەگەڵ كرا، ئەوەی پێشێلی رێككەوتنی كرد لە بەڕێوەبەردنی دەستهەڵات خرایە دەرەوە، بۆیە پێمان وایە ئێستا ئەوانەی رێككەوتوون رێز لە واژووی خۆیان دەگرن، هەست بە بەرپرسیاریەتی مێژوویی خۆیان دەكەن، ئەوانەشی ئۆپۆزسیۆنن شێوازی مەدەنی و عەقڵانی ئۆپۆزسیۆن بوونی خۆیان دەگێرن واتە خەڵك گوێ بە وانە نادا كە لە حكومەتن رەخنە بگرن و گوێش لە ئۆپۆزسیۆن ناگرن رەخنەی رووخێنەر بگرن".\nناوبراو سەبارەت بە بوونی سەرۆك نێچیرڤان لە پۆستی سەرۆكایەتی هەرێم و بانگێشتكردنی بۆ فەرەنسا، ئاماژەی بەوەدا :" دروستبوونی پارتی دیموكراتی كوردستان لەسەر بیروڕا و فكری جیاواز نەبوو لەگەڵ حكومەتی عێراق، بەڵكو لەسەر خواست و مافەكانی كورد بووە، تا ئێستاش مافەكانی كورد نەهاتوونەتە دی، هاتنە دی مافەكانیش بۆ هەمووانە، پێویستیشی بە هەمووان هەیە. بۆیە تا ئەو كاتەی مافەكان دێنە دی پارتی كار لەسەر یەكگرتوویی و تەبایی ناوماڵی خۆی دەكات، هەموو رێگەیەكیش ئەگرنە بەر تا بە ئەنجام بگات ئەگەر لەسەر حیسابی بەرژەوەندی لایەنگرانی خۆشی بیت، چونكە هیچ كات بە پەرتەوازەیی نەمانتوانیوە هیچ بە دەست بێنین، ئەگەر بگەرێینەوە بۆ مێژوو لە دروستبوونی بەرەی كوردستانییەوە تا ئازادی عێراق و نووسینەوەی دەستوور و شەری داعش بە یەكگرتوویی توانراوە هەرێم بپارێزرێت، بۆیە ئەولەوییەتی سەرۆك نێچیرڤان ڕێكسختنەوەی ناو ماڵی كوردە بۆ جێبەجێكردنی كارنامەی نەتەوەیی و پشتیوانی حكومەت.\nفەرەنسا یەكێكە لەو پێنج دەوڵەتەی كە كاریگەرییان لەسەر تەواوی ئاسایشی جیهان هەیەو ئەندامی هەمیشەیی ئەنجوومەنی ئاسایشی جیهانە، بۆ ئێمەی كورد فەرەنسا تاكە هێزی گەورەی نێودەوڵەتییە كە ڕاستگۆیانە و بوێرانە لە هەموو قۆناغەكان پاڵپشتی هەرێمی كوردستانی كردووە، دواین جار لە ڕووداوەكانی 16 ئۆكتۆبەر هیچ هێزێك پشتیوان نەبوو بەڵكو بگرە ئەوانەی زۆریش دۆست بوون بێدەنگیان هەڵبژارد، تاكە هێز كە دەرگای كردەوە بە فەرمی پێشوازی لە سەرۆكی حكومەت كرد فەرنسا بوو كە جارێكی تر بەستەڵەكی سیاسی بەرامبەر هەرێم شكاند و دەرگاكان بەرووی هەرێم كرانەوە، ئەمجارەش دیسان لە بانگێشت كردنیدا پابەند بوون و پیشاندانی ئیعتیرافێكی نێودەوڵەتییە بەرامبەر هەرێم".\nئەم كادیرە پێشكەوتووەی پارتی، سەباسەت بە پرسی كەركووك و دیاریكردنی پارێزگارێك بۆی. ئەمەی گووت: " كەركووك لە شارێكی كێشە لەسەری نێوان عێراق و كوردستانی ئاسایدا دەرچووە و فۆرمێكی نێودەوڵەتی وەرگرتووە، شارێكی هەستیارە و چاوی زۆری لەسەرە، هەر دەستكاری كردنێك بە هێز چارەسەر نییە، عێراق چەندین ساڵ بەهێز بەڕێوەی دەبرد، بەڵام نەیتوانی ناسنامەكەی بگۆڕێت، ئێمەش لە دەرفەتێكدا ئازادمان كرد بەڵام عێراق جاریكی تر بە پلانی ناوخۆیی و پشتیوانی دەوڵەتانی دەورووبەر داگیری كردەوە. واتە نە ئێمە بە هێز توانیمان بیستێنینەوە نە ئەوانیش دەتوانن بە هەمیشەیی بەهێز دەستی بەسەردا بگرن، باشترین چارەسەر ئەوەیە ڕێگە بدرێت خەڵكی ڕەسەنی ئەو شارە بڕیاری لەسەر بدەن، بڕیاردانی خەڵكیش دەبێ لە بارێكی ئاسایی و هێمندابێ تا بتوانن بە ئازادانە هەڵبژاردنێكی دروستی بۆ بكەن".\nزیاتر گووتی " لە 16ی ئۆكتۆبەر هیچ شتێك نەما بەناوی كورد لە كەركووك ئەوانەشی لەگەڵی بوون و بەشدار بوون لە كەوتنی كەركووكدا. پارتی بە هەموو شێوەیەك بایكۆتی پرۆسەی لە كەركووك كرد و پارتیان بە شێواندن و تێكدانی ڕەوشی كەركووك تاوانبار كرد، بەڵام ئەوانەی لەوێ هاوبەشیان بوون و هاوكاریان بوون نەیانتوانی تەنیا پارێزگاری لە دۆست و لایەنگرانی خۆشیان بكەن، بۆیە پێم وایە باشترین بژاردە كە پارتی لە ڕابردوو بەرامبەر كەركوك كردی نەگەڕانەوە و بەشداری نەكردن و ئیعتیراف نەكردنی بوو بە ئیدارەی ئێستای كەركووك، دوای هەڵبژاردنەكانی عێراق و كەوتنی هێزە رەقەكان لە عێراق خەریكە ئاسۆیەكی رێككەوتن و لێكگەیشتن لەگەڵ حكومەتی ناوەندی دەردەكەوێت، حكومەتی عێراق لەوەی كە هیچ وەڵامێكی لەسەر كەركووك بۆ كورد پێ نەبوو ئێستا خەریكی دانوساندن و رێككەوتنە لەسەر كێشەكان و دابەشكردنی دەستهەڵاتەكان، ئەوەش هەمووی بەرهەمی خەباتی پێشمەرگەو پارتی دیموكراتی كوردستان و پێداگری سەرۆك بارزانییە كە دەبێت لە مێژووی هاوچەرخی كورد و نەتەوایەتیدا بە بەرزی بنووسرێتەوە".\nلەكۆتایی دیمانەكەدا، تەها ناوەندی كارگێری لقی 26ی گوڵانی پارتی دیموكراتی كوردستان لەبابەت بوونی هێزی پەكەكە و هێزەكانی تری نایاسایی لە هەرێم، هاوكات ئەگەری هێرشی ئەمریكا بۆسەر ئێران دیاریكرد :" یەكەم پەیامی راگەیاندنی خەباتی چەكداری پەكەكە لە ڕادیۆی دەنگی كوردستانی عێراقی زمانحاڵی پارتی دیموكرانی كوردستان بووە، واتە پارتی هاوكار و پشتیوانییەكی سەرەكی بووە بۆ سەرپێكەوتنی پەكەكە، بەداخەوە لە دوای ڕاپەڕینەوە هیچ پشتیوانێكی بۆ هەرێم نەبووە بەڵكو هۆكارێكی سەرەكی و سەرئێشەیەكی زۆری باشوور بووە، وا باشە ئەوانیش نالەباری هەرێم لەبەرچاو بگرن و ناكرێت باروودۆخی هەرێمیش بە باری باكوور ببەن. بەڵام هێزەكانی تری ڕۆژهەڵات كەمتر كارتی فشاریان داوەتە دەستی دەوڵەتی نەیاریان بۆ ئەوەی هێرشی سەر باشوور بكەن، ئێمە لەگەڵ مافی هەموو گەلێكی سستەم لێكراوین چ جای كوردانی پارچەكانیتر، بەڵام كات و باروودۆخی ئێستا جیاوازە ئەو هێزە كاریگەرە لەبەر دەستی ئێمەدا نییە تا بتوانین كاریگەری زۆر لە ناو خۆی وڵاتان دروست بكەین، بەڵكو ئەوان لە ڕووی هەواڵگری و سەربازییەوە تەواوی پێویستییەكانیان لەبەر دەستدا و ئێستادا دەبێ لە هەوڵی لۆبی كردن بن تا بتوانن لە ڕووی دیبلۆماسییەوە كاریگەری لەسەر وڵاتان دروست بكەن كە ئەوە تاكە هۆكارە لە ئێستادا بتوانن تۆزیك لە مافەكانمان بە دەست بێنن.\nجەنگی دژ بە ئێران زیاتر ئابوورییە، ئامانجیش ملكەچ كردنی دەستهەڵاتی سیاسی ئێرانە، ئەمجارە هەوڵەكان جددین ئامانجیش داروخانی پایەكانی دەوڵەتی ئێرانە، بەڵام سەردەستهەڵاتەكانی سیاسی ئێستای ئێران ئەزموونێكی زۆریان لە ئیدارەدانی قەیرانەكان هەیە، بۆیە ناگاتە جەنگ و دەگەڕێنەوە بۆ رێككەوتنێكی جیاواز لەوەی رابردوو".


Diplomatic Magazine | قوڵتر لە قەیران\nڕەنگە زۆر وشە و زاراوە و تێرم بەکاربهێنرێن، بەڵام نابنە چەمک، بەوەی کە هەڵگری کلیلی کردنەوەی دەرگایەک، پەنجەرەیەک یان کونەواجەیەک بێت بە سەر ئەوەی کە دەگوزەرێت، هەتا دەرفەتی بینینی هەناوی دۆخەکە بدات و بتباتە ئەودیو ڕوکەشی خەڵەتێنەرەوە.\nئێمە لە قەیرانداین. بەڵام چەمکی قەیران خۆشی لە قەیراندایە. قەیران نەک لە زمانی کوردیدا، لە وشەیەکی مردو زیاتر نیە، بەڵکو لە دونیادا توشی قەیران بوە. لە دیدارێکیدا لە گەڵ ڕۆژنامەیەکی ئەڵمانی ئەگامبین دەڵێت:\nچەمکی قەیران بوەتە مۆتۆی سیاسەتی سەردەم. وشەی قەیران دوو رەگی سێمانتیکی هەیە: یەکێکیان لە بواری تەندروستیدا، کە ئاماژە بە سوڕی نەخۆشییەک دەکات، هەروەها لە بواری خوداناسیدا ئاماژەیە بۆ دواین دادگا لە قیامەتدا. هەردوو ماناکە بە گۆڕانکاریدا تێپەڕییون لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا.\nلە مانا کۆنەکەیدا چەمکی قەیران لە بواری تەندروستی و میدیسێندا بە مانای دادوەریی هاتوە، کاتێک کە دکتۆر بڕیاری داوە کە کەسێکی نەخۆش: ئایا دەژی یان دەمرێت. بەڵام لە دونیای ئەمڕۆدا چەمکی قەیران یان کرایسیس ئاماژەیە بۆ دۆخێکی درێژخایەن و بەردەوام. بە جۆرێک کە نادڵنیایی و ناسەقامگیری بۆ داهاتو درێژدەبێتەوە، تا ناکۆتا. بەڕای ئەگامبین لە دونیای ئەمڕۆدا بڕیاردان و دادوەریی، جەجمێنیت، دابراوە لە دۆخی قەیران و بڕیاردان لە دۆخی قەیراندا بۆ هەمیشە دوادەخرێت. لە ئاستی تیولۆجیدا بە هەمانشێوەیە، بڕیاردان یان دادوەریکردن جیانەکراوەیە لە کۆتایی کات یان ئەوەی بە کوردی پێی دەوترێت دونیا ئاخری.\nئەم دیدەی ئەگامبین دیدی خۆی نیە، بەڵکو پراو پڕی لە مێژوناسی گەورەی ئەڵمانی ڕایانهارت کۆسیلاکەوە وەریگرتوە. لای ئەو، ئەوەی مۆدێرنە جودا دەکاتەوە قەیرانە، بە مانایەکی تر قەیران ئەو ئیمزا یان واژۆیەیە کە مۆدێرنەی پێدەناسرێتەوە. لە هەناو مۆدێرنەدا دیدی فرە جیاواز هەیە بۆ قەیران، مارکس و ئەوانی تری دوایی خۆی، قەیرانیان وەها دەبینی کە نیشانەی ناتەواوی و لاوازی سیستەمی کەپیتالیزم بیت. بۆ لیبرالەکان قەیران، بە تایبەت لە بواری ئابوریدا ساتەوەختی گواستنەوەیە. قەیران و چارەسەر وەها دیارە خەسڵەتێکی ڕۆژئاوایی یان ئەمریکییە: وەک کیسنجەر دەڵێت: ئەمریکاییەکان وەها بیر لە قەیران دەکەنەوە کە چارەسەرێکی تایبەتی هەیە و ئەگەر هاتوو ئەو چارەسەرەت بۆ دابینکرد ئەوا قەیرانەکە کۆتایی دێت. بەڵام چینیەکان وەها بیردەکەنەوە کە هەموو قەیرانێک چارەسەرێكی هەیە، کە ئەو چارەسەرەش دەبێتە هۆکاری جۆرێکی تر لە قەیران. بۆیە چارەسەری بێ قەیران نیە.\nبە کورتی قەیران ساتەوەختی هەستپێکردن و دەستنیشانکردن و گەڕانە بە دوای چارەسەردا. بەڵام لە دۆخی عەقڵی کوردیدا، قەیران ئەم مانایانەی نیە. وەک دەردەکەوێت لە دۆخی سیاسی کوردیدا، دابرانێک هەیە لە نێوان قەیران و چارەسەردا. قەیران دۆخی باڵاو خوازراوە. ئەو دۆخەیە کە چارەسەرەکەی دەزانرێت، بەڵام چارەسەرەکەی بەدڵی کەس نیە، بۆیە ئەگەر زۆر زۆر ناچاری نەبێت کەس خۆی لە توخنی چارەسەر نادات. چارەسەر تەنها ساتەوەختێکی کورتە، بە تایبەتی لەو کاتانەدا کە کورد ڕوبەڕوی لە ناوچون دەبێتەوە. هەرکاتێک مەترسی لەناوچونەکە کەم بوەوە کورد دەگەڕێتەوە بۆ دۆخی قەیران. چۆن ئەم دۆخە پێچەوانە بکرێتەوە؟ یان چۆن چارەسەر ببێتە بنەماو قەیران ببیتە ساتەوەختی کورت یان گواستنەوە؟ ئەم گواستنەوەیە پێویستی بە وەرچەرخانێکی تەواو تەواوی لە عەقڵیەتی گشتیدا هەیە. بەڵام ئەمە مەترسیدارە بۆ نوخبە. نوخبەی کوردی لە نەبونی قەیراندا لەناودەچێت یان ناتوانێت بەردەوام بێت. ئەم دۆخە ئاوارتەییە هەمیشەییە وەها دەکات کە قسەکردن لە سەر گەشە و کەڵەکەکردن و پێشکەوتن و بەرەوپێشچون و سەردەمیانە و هەموو ئەمانە تەنها قسەی شیعری بێت.\nلە ڕاستیدا زمانی کوردی بە گشتی زمانی شیعرییە. زمانی شیعری بەو مانایەی کە ئەوەی دەوترێت تەنها دەربڕینێکی زمانییە، مەرج نیە هیچ پەیوەندیەکی بە واقیعەوە هەبێت. ئەمەشە وەهایکردوە کە ناتوانیت ئابوری، زانست، فەلسەفە بە کوردی دەرببڕیت، بەڵکو ئەوەی بە کوردی کورد لێی تێدەگات، کەفوکوڵ و ئاهوناڵە و های هوو و هوو هایە.\nئەمە دەرخەری ئەو تراژیدیایەیە کە ئەدەبی ئێمە گفتوگۆیەکی تیادانیە. دوو کەس نەیانتوانیوە گۆڕینەوەی فیکری بکەن بەڵکو هەرزوو خزاون بۆ بواری شڵەژانی دەرونی و هەڵچون و جنێو.\nجنێو باڵاترین دەربڕینی مەعریفییە لە ناو کورددا. جنێو ئەو ئۆرگازمەیە کە هەموو کەسێک پاش پیادەکردنی ئاهی پیادادێت و دەحەسێتەوە. مرۆڤی لەمجۆرە ناتوانێت بەیەکەوە هەڵبکات. ناتوانێت کۆمەڵگا پێکبهێنێت. ناتوانێت پێکەوەبێت. ئەم بونەوەرە بۆ هەمیشە لە دەرەوەی دەوڵەت دەمێنێتەوە. هەتا ئەو ساتەی کە هەست نەکات کە لە قەیراندایە و پێویستی بە هەڵسەنگاند و بڕیار و گۆڕینە.


کوردیپێدیا - پتر ژ 35 هزار گەشتیارێن كۆ ڤیایی بۆ جەژنا نەورۆزێ ل هەرێما كوردستانێ بن، ب رێیا كومەلگەها دەروازێ نیڤدەولەتی ئیبراهیم خەلیل هاتینە دناڤ هەرێما كوردستانێ دا\n📊 پتر ژ 35 هزار گەشتیارێن كۆ ڤیایی بۆ جەژنا نەورۆزێ ل هەرێما كوردستانێ بن، ب رێیا كومەلگەها دەروازێ نیڤدەولەتی ئیبراهیم خەلیل هاتینە دناڤ هەرێما كوردستانێ دا | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کرمانجی - کوردیی باکوور\nپتر ژ 35 هزار گەشتیارێن كۆ ڤیایی بۆ جەژنا نەورۆزێ ل هەرێما كوردستانێ بن، ب رێیا كومەلگەها دەروازێ ن\nخەندان- رەڤەند گوهەرزی\nپتر ژ 35 هزار گەشتیارێن كۆ ڤیایی بۆ جەژنا نەورۆزێ ل هەرێما كوردستانێ بن، ب رێیا كومەلگەها دەروازێ نیڤدەولەتی ئیبراهیم خەلیل هاتینە دناڤ هەرێما كوردستانێ دا.\nنەجمەددین نێروەیی، بەرپرسێ راگەهاندنا كومەلگەها دەروازێ نیڤدەولەتی ئیبراهیم خەلیل بۆ خەندان دیار كر: "ل دیڤ ئامارا نڤیسینگەها ئاكنجیبوون و پاسپورتا ئیبراهیم خەلیل، د رۆژێن جەژنا نەورۆزێ دا و ژ رێكەڤتی 18-03-2014ێ، هەتا دوماهیا رۆژا 23-03-2014ێ، 35 هزار و 313 رێڤینگ ب رێیا كومەلگەها دەروازێ نیڤدەولەتی ئیبراهیم خەلیل هاتینە دناڤ هەرێما كوردستانێ دا" .\nنەجمەددین نێروەیی ئه و ژی دیار كر : "ژ 35 هزار و 313 رێڤینگێن هاتینە دناڤ هەرێما كوردستانێ، 9 هزار و 156 رێڤینگ هەلگرێن پاسپورتێن عراقی، 24 هزار و 586 رێڤینگ هەلگرێن پاسپورتێن توركی و هزار و 571 رێڤینگ ژی هەلگرێن پاسپورتێن جوراوجور بووینە ".\nبەرپرسێ راگەهاندنا كومەلگەها دەروازێ نیڤدەولەتی ئیبراهیم خەلیل ئاماژە دا وێ یەكێ ژی: "ژ 32 هزار و 700 رێڤینگێن ب رێیا كومەلگەها دەروازێ نیڤدەولەتی ئیبراهیم خەلیل بەرەڤ وەلاتێ توركیا و وەلاتێن دیتر چووین، 25 هزار و 354 رێڤینگ هەلگرێن پاسپورتێن توركی، 6 هزار و 632 رێڤینگ هەلگرێن پاسپورتێن عراقی و 714 رێڤینگ ژی هەلگرێن پاسپورتێن جوراوجور بوووینە".\n2. 👁 23-03-2014\n📅 رۆژی دەرچوون: 23-03-2014\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 24 2014 8:30PM تۆمارکراوە


کۆماری گەلی چین - Howling Pixel\n2°20′N 1°40′E / 2.333°N 1.667°E\nزمانی ستانداردی ماندارین، زمانی هه‌رێمه‌كان\n- بەراوردی ٢٠٠٧ 1.321.858.888 (یەکەم)\n- چڕی 104 کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (٥٣ھەم)\n٢٦٩٫٤کەس لە مایلی چوارگۆشە\nپۆتانەکان: 35°N 103°E / 35°N 103°E\nلەئێستادا دەسەڵاتی چین لەسەر جۆری سۆشیالیستی کۆمۆنیستی دەڕوات وە سیستەمی مەرکەزی پەیڕەو دەکات و ھاوکاتیش چین ووڵاتێکی تاک پارتیی وواتا فرە پارتی یان فرە حیزبی نییە لە چین شی جین ثین سەرۆک کۆمارە وە سەرۆک وەزیرانیش ڤەن جیابائۆ\nدوای وەرگرتنی دەسەڵات لەلایەن کۆمۆنیستەکانی چین لەسەر بیرۆکەی مارکس و ئەنگەڵس ئابووریەکی پتەویان داڕشت تا وەکوو لە قەیرانەکانیان ڕزگار بن بە ھۆی زۆری فشاری دانیشتووان، ئابووری چین ھەردەم بەرەو پێشەوە چووە بەتایبەتی زۆرینەی داھاتی بەرھەم ھێنانەوە، ئابووری چینی لە پلەی دوەم دێت لەدوای ئەمریکا ئابوریەکەی لە ساڵی (2014) (11,6) ترلیون دۆلار بووە\nپەروەردە و فێرکردن\nلە ساڵی ١٩٨٦ز کۆماری چین بیری لەوە کردەوە کە گرنگی زۆرتر بەلایەنی پەروەردە و فێرکردن بدرێت لەوەی گرنگی بەلایەنی سەربازی و شەڕ بدات ھەر بۆیەت لەو کاتەوە تا ساڵی ٢٠٠٧ز ٣٩٨،٥٦٧ خوێندنگای سەرەتایی بنیادنراوە و ٩٤،١١٦ خوێندنگای ناوەندی بنیادنراوە ئەم ڕێژەیەش بۆ ڕێژەی دانیشتووان گوونجاوە و حکوومەتی چین لەماوەی پێنج ساڵدا زۆرتر لە ٢٨ ملیارد دۆلاری لەکەرتی پەروەردە خەرچ کرد. لە کردنەوەی زانکۆ و پەیمانگا چین کەمتەرخەم نەبووە جۆرەھا زانکۆی جۆراوجۆری لەگشت بوارەکان کردۆتەوە لە ناوبانگترینیان:\nلە شاری پەکین: زانکۆی پەکین، زانکۆی چینگوا، زانکۆی پەکین تایبەت بە مامۆستایان، زانکۆی ڕەنمین\nلە شاری شەنگەھای:زانکۆی شەنگەھای، زانکۆی ڕۆژھەڵاتی پەکین تایبەت بە مامۆستایان،\nچین سێیەم گەورە ووڵاتی جیھانە لەڕووی ڕووبەرەوە ئەمەش لەپاش ڕووسیا و کەنەدا دێت ، سنووری چین بە چواردە دەوڵەت لکاوە ئەوانیش لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا ھەریەکە لە ڤیەتنام و لاوس و میانمار وە لە باشووریش ھەریەکە لە ھیندستان و نیپال و بووتان وە پاکستان دێن وەھەروەھا لە ناوەڕاستی ئاسیاش چین بەستراوە بە ھەریەکە لە ئەفغانستان و تاجیکستان و کازاخستان و قرغیزستان وە لە باکووری ئاسیا چین بە ھەریەکە لە کۆریای باکوور و ڕووسیای فار ڕۆژھەڵات لکاوە\nبەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی کۆماری گەلی چین ١,٣٩٣,٧٨٣,٨٣٦ کەس بووە کە دەکاتە ١٩.٢٤ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٥.٧ ساڵە. ھەروەھا ٥٤ لە سەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.\nبەپێی سەرژمێری زۆرتر لەنیوەی دانیشتیوانی چین ھیچ ئاینێکیان نیە جگەلەوەش کۆمەڵەی تر ھەن پەیڕەوی کۆنفۆشی و بوزی و مەسیحی و ئیسلامی دەکەن. لە چین ھەڵبژاردنی ئاینی تاکەکەس ئازادە، بەڵام لەسەر بنەمای ڕێزگرتن لە بیروبۆچوونی ئاینی کەسی بەرامبەر دەبێت.\nدۆمەینی bb. تایبەتە بە حکومەتی بەربادۆس لە ساڵی ١٩٩٦ کەوتۆتە کار\nدۆمەینی.ci تایبەت بە وڵاتی کۆتدیڤوار لە سالی ١٩٩٥ دامەزراوە\nدۆمەینی .gd تایبەتە بە کۆماری گرینادا و لە ساڵی ١٩٩٢ کەوتۆتە کار.\n.ge پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی پاپوا گینێی نوێیە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٢ دامەزراوە.\nدۆمەینی .gm تایبەت بە کۆماری گامبیا و لە سالی ١٩٩٧ دامەزراوە.\nدۆمەینی .gq تایبەتە بە (گوینیا) یان گوینیای نوێ و لە ساڵی ٢٠١٥ کەوتۆتە کار.\nدۆمەینی.gw تایبەت بە وڵاتی گینێ_بیساو لە سالی ٢٠١٤ دامەزراوە\nدۆمەینی.ma تایبەت بە وڵاتی مەغریب و لە سالی ١٩٩٣ دامەزراوە\nدۆمەینی.mc تایبەت بە وڵاتی مۆناکۆ و لە سالی ١٩٩٥ دامەزراوە\nدۆمەینی.pa تایبەت بە وڵاتی پەنەما لە سالی ١٩٩٤ کەوتۆتە کار\nva. پاوانی ئاست سەری تایبەت بە ڤاتیکانە.\nدۆمەینی.ws تایبەت بە ساموا لە سالی ١٩٩٥ کوتۆتە کار\nدۆمەینی.yt تایبەت بە دورگەی مایوت و لە سالی ١٩٩٧ دامەزراوە\nدۆمەینی.za تایبەت بە باشوری ئەفریقا و لە سالی ١٩٩٠ دامەزراوە\nگوند، دێ، دێو، دیھ یان دیھۆن لە زاراوەکانی زمانی کوردی بەکاردەھێنرێت، بچووکترین یەکەی کارگێڕییە لەدوای شارەدێ(ناحیە) و شارۆچکە(قەزا) و شارەکان، لەھەندێک لەگوندەکانی کوردستان لە ناو گوندەکاندا بەرەبابەکان یان چەند خێزانێک دەچنە سەر زەوی و موڵکی خۆیان یان بەھەمیشەیی یان ھاوینان تیایدا دەژین پێی دەڵێن (مووچە).\nکەواتە گوند کۆمەڵێک ماڵە کە لە نزیکی یەک دەژین. کە دانیشتوانیان لەنێوان سەد بۆ ھەزار کەسدایە، کە بەزۆری سەر بە یەک تیرە یان ھۆزن یان یەک بەرەبابن یان لە چەند بەرەباب و ھۆزێکی جیاواز پێکھاتوون، لەڕووی کارگێڕییەوە لەلایەن ئەنجوومەنی دێ(موختار) بەڕێوە دەبرێت، لەکۆندا لەلایەن ئاغا و کوێخاوە بەڕێوەبراوە.\nکاتێک مرۆڤ لەسەرەتاکاندا بەرەو شارستانیەت و کشتوکاڵ پێشکەوتووە یەکەم یەکەی نشتەجێبوونی بە گوند دەستی پێکردووە و پاشان بەرەو شارۆچکە و شار، زیاتر خەڵکی گوند بە کشتوکاڵ و ئاژەڵداریەوە خەریکن. وە کلتور و ڕەفتار لە گوندێکەوە بۆ گوندێکی تر جیاوازە یان زۆر لەیەکترەوە نزیکن.\nزمانی ئۆزبەکی یان ئۆزبەک (O'zbek) زمانێکە لە بنەماڵەی زمانە تورکییەکان و زمانی فەرمیی وڵاتی ئۆزبەکستانە. پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ زمانی ئویغوری ھەیە.\nزمانی قرغیزی (Кыргыз тили بە لاتینی Kırgızça یان Kırgız tili) زمانێکە لە بنەماڵەی زمانە تورکییەکان و لەگەڵ زمانی ڕووسیدا زمانی فەرمیی وڵاتی قرغیزستانە.\nزمانی کازاخی یان قازاقی (Қазақ тілі بە لاتینی: Qazaq tili) زمانێکە لە بنەماڵەی زمانە تورکییەکان و لەگەڵ زمانی ڕووسیدا زمانی فەرمیی وڵاتی کازاخستانە.\nزمانی کۆری (بە هانگۆل:한국어 ؛ بە چینی: 朝鮮語)، زمانێکی فەرمی هەردوو وڵاتانی کۆریای باشوور و کۆریای باکوور و ھەروەھا ناوچەی خودموختاری یانبیانی کۆماری گەلی چینە. ٨٠ ملیۆن کەس قسەی پێئەکات لەسەرئاستی جیهانی. زیاد لە هەزار ساڵ کۆریەکان بە پیتەکانی چینی پێەوترا ھانجا نووسینیان ئەکرد. دواتر ئەلفوبێی دەنگداری کۆری ناسراو بە هانگۆل، دروستکرا لەلایەن چەند دەستەیەکی زانایان ڕایانسپارد لە ١٤٤٠ی زایینی لەلایەن پاشا سیجۆنگی مەزن.\nهەردوو شێوەزاری خوێندنەوەی زمانی کۆری لەهەردوو کۆریاوە\nلە کۆریای باشوور پێەووتری: (한국어؛ لاتینی: Hangugeo؛ کوردی: هانگوێگۆ)\nلە کۆریای باکــوور پێەووتری: (조선말؛ لاتینی: Chosŏnmal؛ کوردی: چوسیمۆل)


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| ئایا رێكخراوی ناتۆ دەتوانێت توركیا دەربكات؟\nMay 2022 22 - 14:46:28\nتا ئێستا توركیا رێگرە لەبەردەم دەستپێكردنی گفتوگۆكان لەگەڵ سوید و فینلەندا بۆ ئەندامبوون لە ناتۆ، گفتوگۆكانیش لە نێوان ئەندامانی ئەو رێكخراوە بەردەوامە، چاودێرانی سیاسی ئەو پرسیارە دەكەن، ئایا ئەگەر توركیا سووربوو لەسەر رێگريكردن لە وەرگرتنیان لەناتۆ دەتوانێت توركیا دەربكات؟\nتوركیا، ستۆكهۆڵم و هێلسنكی بە داڵدەدانی ئەندامى گرووپەكانی دژ بە وڵاتەكەی تۆمەتبار دەكات، ئەو دوو وڵاتەش رەتیدەكەنەوە ئەو ئەندامانە رڕدەستى توركیا بكەنەوە.\nپارتی كرێكارانی كوردستان لە لیستی ئەمەریكا و یەكێتی ئەوروپا پارتێکى قەدەغەکراون، بەڵام یەكینەكانی پاراستنی گەل لەگەڵ ئەمەریكا دژ بە رێكخراوی تیرۆرستی داعش جەنگاون.\nماڵپەڕی (نیوز وییك) راپۆڕتێكی بڵاوكردۆتەوە لەو راپۆرتە باس لە ئاڵنگەرییە راستەقینەكانی ئەنقەرە بەرانبەر سوید و فینلەندا دەكات بۆ ئەندامبوونیان لە ناتۆ، كە پێویستە هەموو ئەندامانی ناتۆ رازی بن بۆ وەرگرتنی ئەندامی نوێ.\nئایا ناتۆ دەتوانێت توركیا دەربكات؟\nيەكەمجار نييە باس لە دەركردنى توركيا لە ناتۆ دەكرێت، كە دواى كودەتا شكستخواردووەكى ساڵى (2016) رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆك كۆمارى توركيا دەستی بە دابڵۆسینی نەيارەكانى كرد، ئەو بیرۆكەیە خرایەڕوو.\nلە (2019) لەدوای هێرشەكانی توركیا بۆ سەر باكووری سووریا سوید و فینلەندا سزایان بەسەر توركیا سەپاند، لیندسی گراهام، سیناتۆری ئەمەریكی داوای هەڵپەساردنی ئەندامییەتی توركیای لە ناتۆ كرد.\nبەگوێرەی راپۆڕتەكى ئەو ماڵپەڕە، هاوپەیمانی ناتۆ هیچ بژاردەیەكی بۆ هەڵپەساردنى یاخود دەركردنی ئەندامەكانی نييە، بەڵام هەندێك بژاردەی هەیە ئەگەر وڵاتێك پێشێلی پرەنسیپەكانی لە رێككەوتنی ناتۆ هاتووە، ئەندامانی بە كۆی دەنگ دەتوانن هاوكاری ئەو وڵاتە نەكەن.\nرۆناڵد گریگۆر سۆنی، مامۆستا لە زانكۆی میشیگان رایگەیاند، "بەدوور دەزاندرێت ناتۆ هەنگاوێكی لەو جۆرە بگرێتەبەر و بەتەواوی ئەو هاوپەیمانە ستراتیژییەیان دووربخەنەوە، بە درێژایی جەنگی سارد توركیا رۆڵی گرنگی هەبووە، لە ماوەی رابردووش بەهۆی پێگەی جوگرافی و درێژی گەروەكانی لە ئەنادۆڵ، باشووری رووسیا، باكووری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بۆتە هاوبەشێكی ستراتیژی زۆر گرنگتر لە زۆربەی وڵاتان."\nسۆنی پێی وایە، "ئەردۆغان بەتەواوی گرنگی پێگەی وڵاتەكەی لە ناتۆ دەزانێت، بۆیە هەوڵدەدات لە وەرگرتنی ئەو دوو وڵاتە دەستكەوتی تايبەت بە توركياى هەبێت."\nلەبەشێكی تری قسەكانیشی ئاماژەی بەوە كرد، "ئەنقەرە سوورە لەسەر رەتكردنەوەی ئەو وڵاتە، هەرچەندە لە كۆتاییش رازی دەبێت، بەڵام ئەردۆغان دەیەوێت شتێكى دەستكەوێت، ئەو شتەش یا چەكی ئەمەریكیە، یاخود سازشكردنە لە هەندێك پرسی تر."\nئەردۆغان كۆمەڵێك خواستی هەیە، گرنگەكانیان پەیوەستە بە سیاسەتی ناوەخۆ، كە نایەوێت كەس رەخنەی لێ بگرێت، بەتایبەت پەیوەست بە دەستگیركردنی ئۆپۆزیسیۆن و مامەڵەی لەگەڵ كورد، هەوڵدەدات ئەو وڵاتانەى رەخنەى لێدەگرن بێدەنگيان بكات.\nتوركيا لە (1952) بەگوێرەى ماددەى (10)ى پەيماننامەى هاوپەيمانى ئەتڵەسى كە لە (1949) دامەزراوە، بووە بە ئەندام لە رێكخراوى ناتۆ.\nئەو مادەيەش ماف دەدات بە هەر وڵاتێكى ئەندام مافى ڤيتۆ دژ بە هەر وڵاتێك بەكاربهێنێت، كە بيەوێت ببێت بە ئەندام لەو رێكخراوە.\nئەگەر توركيا بەردەوام بوو لە رێگريى لەو دوو وڵاتە، وڵاتانى ئەمەريكا و بەريتانيا و فەڕەنسا و ئەڵمانيا دەتوانن سزاى توركيا بدەن.\nئەو فشارانەش بۆ سەر سەقامگيرى ئابوورى داتەپيوى توركيا دەبێت، كە بۆتە پاشەكشەى سياسەتى دەرەوەى ئێستاى ئەردۆغان، كە هەوڵدەدات پەيوەندييەكانى لەگەڵ ركابەرەكان ئاسايى بكاتەوە، دووبارە پەيوەندى ئابوورى بنيات بنێتەوە، چارەسەرى كێشە ئابوورييەكان بكات. هەروەها ئەوكاتە ئۆپۆزيسيۆنى توركيا ئەو هەنگاوە دژ بە ئەردۆغان دەقۆزنەوە لە پێگەى جەماوەرى دەدەن.\nيەكێكى تر لە هەنگاوەكانى دژ بە توركيا، ئەوروپا و ئەمەريكا دەتوانن گرێبەستى چەك و هاوكارييەكانيان لەگەڵ توركيا دوا بخەن، كە ئەوە خواستى هەندێك وڵات و نەيارەكانى توركيايە لەناو كۆنگرێسى ئەمەريكا، بۆ ئەوەى پاشەكشە بە ڤيتۆى ئەنقەرە بكەن.\nبەشێك لە ئەندامانى كۆنگرێس دەژ بەوەن فڕۆكەى (ئێف 16) بە پاساوى پێشێلكردنى مافى مرۆڤ بە توركيا بدەن، چونكە ئەو ئەندامانەى كۆنگرێس پێيانوايە، "ستراتژيەتى توركيا بە ستراتيژيەتى پەيەدەيە، كە لە سووريا دژ بە رێكخراوى تيرۆرستى داعش دەجەنگن".\nسياسيەكانى ئەوروپاش دەتوانن پێداچوونەوە بەو شەش مليار يۆريۆيەى بۆ پەنابەرانى سووريا لە توركيا و ئەو دوو مليار يۆرەى كە توركيا لە بوودجەى يەكێتى ئەوروپا وەك ئەندامى كانديد بۆ يەكێتى ئەوروپا بەدەستى دەهێنێت بكەن.\nلەلايەكى تريشەوە چالاكوانانى ئەوروپا داواى بايكۆتى كاڵا توركييەكان لە هەموو كيشوەرى ئەوروپا دەكەن.


دیداری نێوان یەکیەتی نیشتیمانی و بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان، لە هەۆلێڕ\nلەم دانیشتنەدا بەرپرسی پەیوەندییەکانی بزووتنەوەی کۆماریخوازان، کاک هێما سۆفی دەگەل رادەستکردنی بروسکەی پیرۆزبایی شوورای هەماهەنگی بزووتنەوەی کۆماریخوازان،و هەروەها راگەیاندنی هێوای سەرکەۆتن بۆ بەرێز کاک عەلی...\nله سەرەتای دانیشتنەکەدا، بەرێز کاک برایم زێوەیی دەگەل بەخێرهاتنکردنی شاندی بزووتنەوە، خوشحالی خۆی سەبارەت بەم دیداره دەربڕی. له‌ۆ دیدار و دانیشتنەیە‌دا، زۆر باس‌و بابه‌تگەلی پێوه‌ندیدار...\nدیداری نێوان یەکیەتی نیشتیمانی و بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان، لە هەۆلێڕ\nکۆماریخواز/ ناوەندی هەوال/ هەۆلێر: سەرلەبەیانی رۆژی دووشەممه 09/06/2014 شانذێک له چالاکوانانی بزوتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەلاتی کوردستان بە سەرپەرشتی دوکتور مستەفا شەمامی رێکخەری گشتی بزوتنەوه، بەیاوەری چالاکوانان: کاک هیوا مەۆلانایی نوێنەری بزووتنەوەی کۆماریخوازان لەهەۆلێر، کاک ئازاد رەزایی، کاک ژیلوان شەمامی، و کاک شەهرام میرزایی کارگێرانی بەشی پەیوەندییەکان و مێدیا، سەردانی بارەگای مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستانیان لە کۆشکی سەۆز لە هەۆلێرکرد، و لە لایەن بەرێزان کاک سەعدی ئەحمەد پیرە، کاک ئازاد جۆلا و کاک ووریا زەنگەنه لە مەکتەبی پەیوەندییە گشتییەکان، پێشوازی گەرمیان لێکرا.\nله سەرەتای دانیشتنەکەدا، بەرێز کاک سەعدی ئەحمەد پیره دەگەل بەخێرهاتنکردنی شاندی بزووتنەوە، خوشحالی خۆی سەبارەت بەم دیداره دەربڕی و ئاماژەی به پەیوەندیەکانی دوور و درێژێ یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لەگەل پارته سیاسیەکانی کوردستانی بەگشتی و پارتە رۆژهەلاتییەکانی بەتایبەت کرد، و لەم‌پەیوەندییەدا یەکێتی نیشتیمانی به پارتێکی خاوەن ئیستراتژی نەتەوەیی وەسف کرد که تووانیویەتی لەرەۆتی مێژووی خەباتی رزگارخوازی کوردستاندا، وەک پشتیوانێکی گووتاری و کرداری ئەرکی نەتەوایەتی خۆی روو لە گشت لایەک بنوێنێ، و له پێناۆ دەستخستن و پاراستنی بەرژەوەندییەکانی گەلی کورد دا، بەپێ قوولایی ئیستراتیژی نەتەوەیی هەلسوکەوت بکات وئەرکی مێژوویی و نەتەوەیی خۆی به جێ‌بگەیەنێت.\nهەروەها بەرێز کاک سەعدی ئەحمەد پیره جەختی له سەر بووژانەوە و بەرۆژکردنەوەی پارتە سیاسیەکان له سەردەمی هەنووکەییدا کرد و گوتی: بۆ ئەوەی حیزبەکان بتوانن وەلامدەری نەوەی ئەمرۆ و داهاتووبن، پێویستە وە دەبێ خۆیان دەگەل رەۆتی گۆرانکاری و ئالووگۆڕە گشت رەهەندییەکانی رۆژدا، تەیار و هاۆئاهەنگ بکەن.\nلە درێژەی ئەم دیدار و دانیشتنەیەدا، بەرێز دوکتور مستەفا شەمامی رێکخەری گشتی بزووتنەوەی کۆماریخوازان، بەبۆنەی ٣٩هەمین سالرۆژی دامەزرانی یەکییەتی نیشتیمانی کوردستان، و هەروەها سەرکەۆتنەکانی یەکییەتی لە پرۆسێسی هەلبژاردنەکانی ئەنجوومەنی پارێزگاکانی کوردستان و پەرلەمانی عێراقیدا، پیرۆزبایی ئاراستەی شاندی خانەخوێ کرد و سەبارەت بە پەیرەۆکردنی سیاسەتی پشتگیرانەی یەکییەتی نیشتیمانی لە رەۆتی ئاشتەوایی چ لەناۆخۆی هەرێم و چ لە بەشەکانی دیکەی کوردستاندا، خۆشحالی خۆی دەربری،و هێوای خواست کە یەکییەتی، هەنووکەش هەر وه‌ک رابردووی درەۆشاوەی له گرتنه‌به‌ری ئیستراتێژی هاۆپەیمانی و به‌جێ، وە هەروەها دارشتنی پلانی شایستە و گوونجاۆ، بۆ ئەمرۆ و دوارۆژی گه‌ل و نیشتیماندا خاوەن ئیبتیکار بێت،و سه‌ربه‌رزانە و سه‌رکه‌وتووانە رێگای گەێشتن بە لۆتکەی ئاواتەکانی ببرێ.\nرێکخەری گشتی کۆماریخوازان لەدرێژەی باس و ئاخفتنەکاندا، سەبارەت بە ئیستراتێژی بزووتنەوە و شێواز و مێتۆدی خەبات بۆ دەستەبەرکردنی ئامانجی ئیستراتێژیکی کۆماریخوازان و، هەروەها مکانیزمەکانی گوونجاۆ بۆ سەرخستنی پرۆژەی ئاشتەوایی بزووتنەوە و هه‌ۆلدان بۆ ده‌خیلکردنی لایەنەکانی باشووری له پرۆسێسی ئاشته‌وایی کەیسی کورد له رۆژهه‌لاتی کوردستاندا، روو لە شاندی یەکییەتی نیشتیمانی روونکردنەوەی پێویستی ئاراستەکرد، کە لەم پەیوەندیەدا شاندی خانه‌خوێ، ئیستراتێژی و پەیامی ئاشتەوانی و مێتۆدی خەبات و مکانیزمەکانی پێرەۆکراۆ لەلایەن بزووتنەوەی کۆماریخوازانی رۆژهەلاتی کوردستانی، زۆر گوونجاۆ و ئیجابی و سەردەمیانە، وە پرۆژەی ئاشتەوایی بزووتنەوەی کۆماریخوازانی، له‌مه‌ر به ئاشتیکردنی پرسی کورد له رێگای دیالۆگ و گۆفتمانی ئاشته‌وانی له رۆژهه‌لاتی کوردستاندا، شایانی پشتگیری و هاریکاری گشت ره‌هه‌ندی نرخاند.\nله کوتایی دیداره‌کەدا کاک سەعدی ئەحمەد پیره پشتگیری سیاسی – مەعنەویی یەکێەتی نیشتمانی کوردستانی، له خەباتی سیاسی و پروژەی ئاشتەوایی بزوتنەوەی کۆماریخوازی روژهەلاتی کوردستان دووپاتکردە،و دوولایەن لەسەر درێژەی دیدارەکان و قایمکردنی پەیوەندی دوو قۆلیان پێداگریان کرد.


نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان - تاران - سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە گەڵ شا عەبدوڵڵا شاى ئوردن کۆبووەوە\n• شا عەبدوڵڵا: پەیوەندییەکی تایبەتیمان لە گەل هەرێمی کوردستان و عێراق هەیە و ئامادەین هاوکاری براکانمان بکەین بە هەر شێوەیەک کە پێویست بێت.\n• سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان سوپاسی پشتگیریی شانشینی ئوردنی کرد و رۆڵی شا عەبدوڵڵاشی لە سەقامگیریی ناوچەکەدا بەرز نرخاند.\nئەمڕۆ یەکشەممە 2020/3/1 مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە سەرۆکایەتی شاندێکی حکومی و بەبانگهێشتێکی فەرمی، گەیشتە عەممانی پایتەختی ئوردن.\nهەر لەگەڵ گەیشتنی لە لایەن شا عەبدوڵڵای دووەم شای ئوردن لە کۆشکی بەسمان پێشوازی لێکرا.\nلە کۆبوونەوەکەدا کە جێنشینی ئوردن شازادە حوسێن بن عەبدوڵڵا و سەرۆک وەزیرانی ئوردن عومەر ئەلرەزاز ئامادەیبوون ، گفتوگۆ دەربارەی پەرەپێدانی پەیوەندیی نێوان هەرێمی کوردستان و شانشینی ئوردن بەتایبەتی لە بواری بازرگانی و وەبەرهێناندا کرا.\nخاوەنشکۆ شا عەبدوڵڵای دووەم ئاماژەی بەوەدا کە پەیوەندییەکی تایبەتیمان لە گەڵ هەرێمی کوردستان و عێراق هەیە و ئامادەین هاوکاری براکانمان بکەین بە هەر شێوەیەک کە پێویست بێت.\nخۆشحاڵیشین بە پەرەپێدانی پەیوەندییە بازرگانییەکانمان بە جۆرێک کە لە بەرژەوەندی هەردوولادا بێت.\nسەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئاماژەی بە گرنگیی هەماهەنگی هاوبەش و پەرەپێدانی پەیوەندی دوولایەنە لە بواری بازرگانی و بەرزکردنەوەی ئاستی وەبەرهێنانی ئوردنی لە هەرێمی کوردستاندا کرد. سەرۆکی حکومەت سوپاسی پشتگیریی شانشینیی ئوردنی کرد و رۆڵی شا عەبدوڵڵای لە سەقامگیریی ناوچەکەدا بەرز نرخاند.\nپاشان شا عەبدوڵڵا میوانداری سەرۆکی حکومەت و شاندی هەرێمی کوردستانی بۆ خوانی نیوەڕۆ کرد.\nشاندی یاوەری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان پێکهاتبوون لە رێبەر ئەحمەد وەزیری ناوخۆ، عەبدوڵڵا حاجی مەحمود وەزیری کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان و سەفین دزەیی بەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوە .\nRead کد خبر: 2309


حكومه‌تی عێراق دان به گرێبه‌سته نه‌وتییه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستاندا نانێت\n(حه‌یده‌ر مه‌نسور هادی) باڵیۆزی عێراق له ڕووسیا ڕایگه‌یاند: سه‌رجه‌م ئه‌و گرێبه‌سته نه‌وتییانه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له ده‌ره‌وه‌ی چوارچێوه‌ی حكومه‌تی فیدراڵیی، یان وه‌زاره‌تی نه‌وت ئه‌نجامی داون بۆ عێراق پابه‌ندكه‌ر نیین.\nباڵیۆزی عێراق له مۆسكۆ له‌باره‌ی گرێبه‌سته‌كه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم له‌گه‌ڵ كۆمپانیای (ڕووسنه‌فت)ی ڕووسی ڕایگه‌یاند: پێویسته ئه‌و گرێبه‌ستانه دووباره واژۆ بكرێنه‌وه، یاخود له چوارچێوه‌ی یاسادا به‌دوای چاره‌سه‌رێكدا بگه‌ڕێین كه گه‌ره‌نتی مافی حكومه‌تی عێراقی‌و لایه‌نی ڕووسی بكات.\nلای خۆیشیه‌وه (سه‌عد حه‌دیسی) وته‌بێژی حكومه‌تی عێراق ڕایگه‌یاند: كوردستان مافی نییه به ته‌نها مامه‌ڵه به دۆسیه‌ی نه‌وته‌وه بكات، چونكه سامانه سروشتییه‌كان دۆسیه‌یه‌كی فیدراڵییه و هه‌رێمی كوردستان مافی ئه‌وه‌ی نییه به ته‌نها مامه‌ڵه به دۆسیه‌ی نه‌وته‌وه بكات.


(ڕەوانەکراوە لە ویکیپیدیا:شدەوە)\nگەڕاندنەوەی دەستکاری بەکارھێنەرێک پووچەڵکردنەوەیەتی لەسەر ئەو پەڕەیەی کە دەستکارییەکەی تێدا ئەنجام داوە. یاساکانی گەڕاندنەوە دەڵێن: نابێت بەکارھێنەرێک زیاتر لە سێ کرداری گەڕاندنەوە ئەنجام بدات لەسەر یەک وتار لە ڕۆژێکدا، جا ئەمە لە بەشێکی وتارەکەدا بێت یان لە ھەموو وتارەکەدا بێت. ھەر ھەڵە بەکارھێنانێکی کرداری گەڕاندنەوە و پووچەڵکردنەوە لە دژی ڕێنماییەکانی ئەم پەڕەیە یاریکردنە بە یاسا و سیاسەتەکانی ویکیپیدیا. ئەگەر لە ڕۆژێکدا چوار گەڕاندنەوە لەسەر یەک وتار کرا، ئەمە بێ ئەملا و ئەولا شەڕە دەستکارییە. بەھەرحاڵ، پووچەڵکردنەوە یان گەڕاندنەوەی دەستکارییەکی ڕووخێنەری ڕوون کە لەلایەن خراپکارێکەوە ئەنجام دراوە و بە ڕوونی سیاسەتەکانی ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان پێشێل دەکات بە شەڕە دەستکاری داناندرێت.\nویکیپیدیا ھانی بەشداربووان دەدات کە ئازا بن و تۆخ بن، بەڵام ھەندێکجار لەکاتێکدا کە بەکارھێنەرێک ئازا دەبێت و دەستکارییەک دەکات کە بیر و ڕای جیا جیای لەسەرە، لەوانەیە بەکارھێنەرێکی تر بیگەڕێنێتەوە. شەڕە دەستکاری تەنھا کاتێک ڕوو دەدات کە دوو بەکارھێنەر یان زیاتر بەردەوام دەستکارییەکانی یەکتری بگەڕێننەوە بەبێ ئامادەبوون بۆ تووێژکردن. ھەرچۆنێک بێت، ھەموو گەڕاندنەوە و پووچەڵکردنەوەیەک بە شەڕە دەستکاری داناندرێت.\nگەڕاندنەوەی خراپکاری شەڕە دەستکاری نییە، بەڵام دەستکارییەک کە لە ڕووی لایەنێکەوە کراوە کە زۆرجار لابردنی شتێکە (دێڕێک، وێنەیەک، سەرچاوەیەک، ھتد...) لەگەڵ پێچەوانەی، بە خراپکاری دانانرێن و پێیان دەوترێت دەستکاری پاک.\nگەڕندنەوەی دەستکارییەک کە چەند سیاسەتێکی دیاریکراوی پێشێل کردووە بە خراپکاری داناندرێت. بۆ نموونە، کاتێک قسەیەکی بێ سەرچاوە (کە زۆرجار ڕووخێنەرن) بۆ سەر وتارێک زیاد دەکرێت کە لەبارەی کەسێکی زیندووەوەیە، ئەمە پێشێل کردنی سیاسەتەکانی ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکانە و گەڕاندنەوەی شەڕە دەستکاری نییە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ویکیپیدیا:شەڕە_دەستکاری&oldid=526401»\nدواجار لە ٢١:٤٧ی ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٤٧ی ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧ نوێ کراوەتەوە.


مێژووی ده‌وڵه‌تی عه‌باسی – پەڕە 6 – History Of Kurd\nHome / مێژووی ئیسلام / مێژووی ده‌وڵه‌تی عه‌باسی (page 6)\n2016-03-15\tمێژووی ئیسلام, مێژووی ده‌وڵه‌تی عه‌باسی لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە دامەزراندنی دەوڵەتی عەبباسی\nدامەزراندنی دەوڵەتی عەبباسی دامەزراندنی دەوڵەتی خیلافەتی عەبباسی ڕێكخستنی بانگەوازی عەبباسی سەرهەڵدانی دەوڵەتی خیلافەتی نووسینی: دكتۆر موحەممەد سوهەیل طقوش وەرگێڕانی نهاد جلال حبیب الله عەبباسی تەنها ئەوە نەبوو لە جیاتی ئومەوییەك بەیعەت بە عەبباسییەك بدرێت. یان فەڕمانڕەوایی كردنی موسڵمانان لە ئومەوییەكانەوە بگوازرێتەوە بۆ عەبباسیەكان. ئەم ڕووداوە گەورەترە لەوە دادەنرێت كە تەنها …\n2016-03-10\tشارستانیەت, شوێنەوارى کوردستان, مێژووى جیهان, مێژووی ئیسلام, مێژووی ده‌وڵه‌تی عه‌باسی لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە سكە و پارە لەسەردەمی خەلیفەی عەباسی الناصرلدین لله 575 – 622 كۆچی\nسكە و پارە لەسەردەمی خەلیفەی عەباسی الناصرلدین لله 575 – 622 كۆچی سكە و پارەی دەولەتی عەباسی لە سەردەمی خەلیفە ( الناصرلدین لله ) كە لە سالی 575 تا 622 كۆچی حوكمی كردووە كە هاوكاتە لە كەڵ سەردەمی سولتان مظفرالدين كوكبری كە ئەو بارەیە لە هەولیر لە ناوچەی زرارەتی دۆزراوەتەوە …\n2016-02-26\tشارستانیه‌ت, مێژووی ئیسلام, مێژووی ده‌وڵه‌تی عه‌باسی لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە بارودۆخی ڕۆشنبیران لەسەر دەمی ئیسلامدا\nبارودۆخی ڕۆشنبیران لەسەر دەمی ئیسلامدا پێشه‌كی لە بەدبەختی ئیبن ڕاوەندی هەموو ئەوانەی باسیان کردوە و هەوالیان گواستۆتەوە نەیارانی ئەون، جگە لە دوو کەس نەبێت کە ابن خلکان و الشریف المرتضی نەبێت. نووسینەکانی ئیبن ڕاوەندی کاریگەری لەسەر هەموو گۆڕەپانی فەرهەنگی سەردەمی خۆی جێهێشتووە، کەم ناوی بەرز هەبووە کە وەڵامی نەدابێتەوە لەوانە فارابی …\n2016-02-24\tمێژووی ئیسلام, مێژووی ده‌وڵه‌تی عه‌باسی لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە دەوڵەتی عەباسی\nدەوڵەتی عەباسی: دەوڵەتی عەبباسی دەوڵەتی عەبباسی یان خەلافەتی عەبباسی یان عەبباسییەکان، ئەو ناوەیە کە بە سێیەم خەلافەتی ئیسلامی مێژوو ئەوترێت و دووەم زنجیرەی فەرمانڕەوا ئیسلامییەکانە، عەبباسییەکان توانیان ئەمەوییەکان بڕوخێنن و خەلافەت بگرنە دەست، دەستیان گرت بە سەر ئەمەوییەکاندا و دەریان کردن و دەستیان بەسەر زۆربەیاندا گرت تەنھا ئەوانە ڕزگار …


هۆكارەكانی دڵەڕاوكێ چین ؟؟\nئەڵوەند كوێستانی 08/01/2021 - 09:40 هەواڵ/تەندروستی\nزۆر هۆكار دەستنیشان كراون بۆ سەرهەڵدانی دڵەڕاوكێ، بە گشتی لەم هۆكارانەی خوارەوە كۆ دەبنەوە:\n1. هۆكارە جەستەییەكان: سەرهەڵدانی ئازارەكانی جەستەو نەخۆشیە درێژخایەنەكانی وەكو (شەكرە، پەستانی خوێن…)، ئەمانە وا لەتاك دەكەن تووشی دڵەڕاوكێ ببێت، زۆرجار دروستبوونی ئەم دڵەڕاوكێیە هەر لەگەڵ نەخۆشییە جەستەییەكان سەرهەڵدەدەن، هەندێ جاریش رەنگە بۆ ئەوە بێت كە ئەم كەسانە پێویستیان بە پارێز هەیە، لێرە رۆڵی دڵەڕاوكێ كە دەچێتە خانەی بەرگری لە تەشەنە نەكردنی نەخۆشیەكە.\n2. هۆكاری دەروونی: پەستان و فشارە دەروونیەكان و كپكردنی ئەو حەزو ئارەزوانەی تاك لە ژیانی ڕۆژانەیدا ناتوانێت مومارەسەیان بكات، یان هەندێ شێوازی پەروەردەی هەڵە بەنیازی ڕاستكردنەوە یان باشتركردنی ڕەفتار تاك، دەربڕینی هەندێ شتی ناخۆش بەرامبەر بە منداڵ وەك شكانەوە، ئیهانەكردن، بەكەمزانین، نەهێشتن بۆ دەربرینی شتەكانی ناخی و هێشتنەوەی ئەمانە رۆڵیان هەیە بۆ تووشبوون بە دڵەڕاوكێ.\n3. ئەو لایەنانەی پەیوەستن بە ژیان: وەكو كێشەكانی (ئابووری، كۆمەڵایەتی و پیشەیی …)، نەتوانین یان كەمتوانایی لە ڕووبەروونەوە یان چارەسەری ئەم كێشانە، تاك تووشی دڵەڕاوكێ دەكات.\n4. هۆكارە فسیۆلۆژییەكان: بریتین لەو گۆڕانكاریانەی لەناو خانەكانی مێشك، بەتایبەت گۆڕانكارییەكانی هەردوو هۆرمۆنی (سیرۆتۆنین و نورئەدەنالین).\n5. هۆكاری بۆ ماوەیی: توێژینەوەكان ئەوەیان دەرخستووە، ئەو جمكانەی لە یەك هێلكۆكەن، ئەگەری تووشبوونیان زیاترە لەو منداڵە جمكانەی كەلە یەك هێلكۆكە نین.


له ڕۆژانی ڕابردوودا، هه‌ڵمه‌تێکی ئانڵاین ناسراو به "نا بۆ پیاوسالاری" له تۆڕه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کاندا ده‌ستی پێکردووه. چالاکانی ئه‌م هه‌ڵمه‌ته که ژنان و پیاوانی کوردی کوردستانی ئێران له خۆ ده‌گرێت ده‌ڵێن مه‌به‌ستیان ئه‌وه‌یه کۆمه‌ڵگای کوردی به‌رامبه‌ر به بێ ڕیزی کردن به ژنان و پێ شێلکردنی مافه‌کانیان هوشیار بکه‌نه‌وه.\nهه‌ر وه‌ک له ناوه‌رۆکی زۆربه‌ی نووسراوه‌کاند ئه‌م که‌مپه‌ینه ده‌رده‌که‌وێت بڵاوبوونه‌وه‌ی گرته‌ڤیدئۆیه‌کی پۆلێک پێشمه‌رگه‌ی یه‌ک له حیزبه کوردییه‌کان بۆته هۆی ڕێکخستنی ئه‌م که‌مپه‌ینه. چالاکان ده‌ڵێن له ئه‌و گرته ڤیدئۆیه‌دا یه‌ک له پێشمه‌رگه‌کان بێ ڕێزی به ژنان ده‌کات و به ئه‌و شێوه‌یه یارمه‌تی ده‌دات به به هێزبوون و درێژه‌هاتنی کولتوری پیاوسالاری له کۆمه‌ڵگای کوردی دا.\nله به‌رامبه‌ردا، هه‌ندێک له چالاکانی سیاسی و لایه‌نگرانی حیزبه‌کانی کوردی ده‌ڵێن له گه‌ڵ ئه‌وه‌ی پێویسته به توندی ڕه‌خنه له ئه‌و شێوه هه‌ڵس و که‌وته بگیردرێت و تاوانباران به پێی په‌یره‌و پرۆگرامی حیزبی سزا بدرێن و ڕێگه له دووپات بوونه‌وه‌ی ڕه‌فتاری وا له حیزبه‌کان دا بگیردرێت، به‌ڵام نابی ئه‌وه‌ش له بیربچێت که حیزبه‌کانی کوردستانی ئێران چالاکی باشیان له بواری مافی ژنان دا هه‌بووه و زۆر له ئه‌و مافانه که ئێستا ژنان له کۆمه‌ڵگای کوردستان دا هه‌یانه ده‌رئه‌نجامی ڕه‌چه شکاندنی حیزبه‌کان له ئه‌و بواره‌دایه.\nبۆ تاوتۆ کردنی ئه‌م بابه‌ته له گه‌ڵ خاتوو گوڵاڵه‌ی شه‌ره‌فکه‌ندی، ئه‌ندامی ڕێبه‌رایه‌تی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان وتووێژمان کردووه.\nگۆڵاڵه شه‌ره‌فکه‌ندی: کاریگه‌ری ئیسلامی سیاسی له سه‌ر کۆمه‌ڵگا بوه‌ته هۆی ئه‌وه حیزبه کوردیه‌کان هه‌ندێک له پرنسیبه‌کانی خۆیان بنێنه ژێر پێ


هێزەکانی ئەمریکا لە ئێراق دەمێننەوە؛ کشانەوەکە تەنیا شێوەگۆڕانی مانەوەی هێزەکانە\nبەر لە دوو هەفتە واشنتۆن بە فەرمی ئەرکی جەنگیی هێزەکانی لە ئێراق کۆتایی پێ هێنا و ئاڕاستەی هێزەکانی ڕووەو ڕۆڵی مەشق و ڕاهێنان و ڕاوێژکاری دەگۆڕێت، ئەوەیش بە واتەی کۆتایی ئەم بەشەی جەنگ لە "ئێراق" دێت.\nبەر لە نزیکەی دوو هەفتە؛ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە ڕەسمی ڕایگەیاند کە بە ئەرکە جەنگییەکەی لە ئێراق هێنا، ئەوەیش دوای حەوت ساڵ لە دەستتێوەردانی سەربازیی لە ڕابەرایەتیکردنی جەنگی دژی داعش. لەکاتێکدا حکومەتی ئێراق بەشی زۆری ژاوەژاوی کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکای هێناوەتە ئاراوە، کە سوورە لەسەر ئەوەی وەك دەوڵەتێکی خاوەن سەروەری و سەربەخۆ لێی بڕوانرێت، لێ ڕاستییەکە ئەوەیە کە هێزە ئەمریکییەکان لە ئێراقدا دەمێننەوە و بۆی هەیە ئەو مانەوەیان ببێتە پشکۆی گرژیی لەگەڵ گرووپە میلیشیاکان لە داهاتوویەکی نزیکدا. هاوکات لایەنە نەرێنییەکانی دەستتێوەردانە زۆرەکانی ئەمریکا لەسەر خاکی ئێراق بۆ ماوەی زیاتر لە سێ دەیەیە درێژەیان هەیە، لەکاتێکدا هاووڵاتییانی "ئێراق" وڵاتەکەیان وەك ژێردەستەی حوکمی میلیشیا دەبینن، وڵاتانی دراوسێ دەستتێوەردان لە کاروبارەکانیان دەکەن و ئۆپەراسیۆنی سەربازی ئەنجام دەدەن، گۆڕەپانی سیاسیی نێوخۆییشیان لە دۆخێکی پەشێوی و ناسەقامگیریی هەمیشەییدایە. لەکاتێکدا شێوازی بەشداریی هێزەکانی "ئەمریکا" لە "ئێراق" گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە، بەڵام ئەگەر هەیە ئەمە تەنیا ڕووپۆشکردنێکی ڕوواڵەتی بێت و "واشنتۆن" بیرۆکەی دیکەی لەبارەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ بەغداد و مانەوەی هێزەکانی هەبێت. "دەستتێوەردانی ئەمریکا چارەنووسساز بوو و هاوئاهەنگ بوو لەگەڵ ئێرانی نەیارە هەرێمییەکەی، کە هەردووکیان بەرژەوەندییان لە زیندووهێشتنەوەی دەوڵەتی ئێراق هەبوو"\n"دوای زیاتر لە حەوت ساڵ؛ هێزە ئەمریکییەکان کۆتایی بە ئەركی شەڕکردن دێنن"\nبەر لە دوو هەفتە واشنتۆن بە فەرمی ئەرکی جەنگیی هێزەکانی لە ئێراق کۆتایی پێ هێنا و ئاڕاستەی هێزەکانی ڕووەو ڕۆڵی مەشق و ڕاهێنان و ڕاوێژکاری دەگۆڕێت، ئەوەیش بە واتەی کۆتایی ئەم بەشەی جەنگ لە "ئێراق" دێت، لەوانەشە واتەی دەسپێکی بەشێکی نوێی جەنگ بدات. لە ڕۆژی 15ـی حوزەیرانی ساڵی 2014ـدا، "باراك ئۆباما"ی سەرۆکی ئەوکاتەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا فەرمانی بە سووپای وڵاتەکەی دا هێرشی ئاسمانیی بەرفراوان لە ئێراق ئەنجام بدەن، ئەوەیش کەمتر لە سێ ساڵ دوای ئەوەی فەرمانی بە هێزە چەکدارەکانی کردبوو لە ئێراق بکشێنەوە، کە دوای ئەوەی جۆرج دەبلیو بۆش لە ساڵی 2003 هێرشی کردبووە سەر ئێراق، لەو وڵاتەدا جێگیر ببوون. لەوکاتەدا، ئامانجەکە گرووپی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) بوو کە لە ماوەی چەند مانگێکدا سێ لەسەر یەکی خاکی ئێراقی شلۆقی داگیر کرد، بەوەیش هەڕەشەی خستبووە سەر بەغدا و هەولێری پایتەختی هەرێمی کوردستان. دەستتێوەردانی ئەمریکا چارەنووسساز بوو و هاوئاهەنگ بوو لەگەڵ ئێرانی نەیارە هەرێمییەکەی، کە هەردووکیان بەرژەوەندییان لە زیندوو هێشتنەوەی دەوڵەتی ئێراق هەبوو. سەرەنجام داعش نەك تەنیا وەستێنرا، بەڵکوو بەرپەرچی درایەوە و سەرەنجام بە گرتنەوەی شاری مووسڵ لە ساڵی 2017 تێکشکێندرا. لەوکاتە بەدواوە، تا دوو هەفتە لەمەوبەر، ئەمریکا بە پاساوی ئەوە هێزەکانی هێشتبووەوە کە دەبێت هێشتا شەڕی شانەکانی داعش بکرێت. مانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە ئێراق، هاوشان لەگەڵ هاتنەسەرکاری "دۆناڵد ترەمپ" و ناکۆکییە جیۆسیاسییە هەرێمییەکانی پەیوەست بە پڕۆگرامی چەکی ئەتۆمیی ئێران، ئێراقی کردە سەنگەری نێوان واشنتۆن و تاران. بە مەبەستی فشارخستنەسەر ئیدارەی ترەمپ بۆ گەڕانەوە بۆ ڕێککەوتنی ئەتۆمی کە ساڵی 2018 لێی کشایەوە، ئێران هێزە شیعییە ئێراقییەکانی سەر حەشدی شەعبی بەکار هێنا بۆ ئەنجامدانی هێرش بۆ سەر هێزەکانی ئەمریکا، دامەزراوە و بەرژەوەندییە ئابوورییەکانی.\nئەم گرژییە لە کۆتایییەکانی ساڵی 2019ـدا بووە هۆی هێرشکردنە سەر باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە ئێراق، ئەوەیش بەڕادەیەك "دۆناڵد ترەمپ"ی تووڕە کرد کە بڕیاری کووشتنی جەنەراڵ "قاسم سولەیمانی" لەڕێی هێرشی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان (درۆن)ـەوە دا. "سولەیمانی" تەنها سەرکردەی هێزەکانی فەیلەقی قودس نەبوو، بەڵکوو ماوەی دوو دەیە بوو پیاوی پاوانخوازییە هەرێمییەکانی ئێران بوو. مردنی ناوبراو نەك تەنیا لەنێو ئێراندا، بەڵکوو بۆ ئەو تۆڕەی میلیشیا شیعانە سیاسەتمەدارانەیش بووە مایەی شۆك کە لەدوای سەردەمی سەدام حسێنەوە گەشەی پێدابوون. ئەگەرچی مردنی "سولەیمانی" گورزێکی کوشندە بوو بۆ ئێران، بەڵام تەنانەت دوای هاتنەسەرکاری جۆ بایدنی سەرۆکی ئەمریکا و بەڵێنی گەڕانەوە بۆ ڕێککەوتنی ئەتۆمی، نەبووە هۆی وەستاندنی هێرشی میلیشیا شیعەکان بۆ سەر ئامانجە ئەمریکییەکان. چەکدارانی میلیشیا شیعەکان داوایان لە ئەمریکا کردووە تا کۆتایی ئەمساڵ ئێراق چۆڵ بکات، ئەگینا دووچاری جەنگ دێنەوە. لەژێر ڕۆشنایی ئەمە و هەڵکشانی سیاسەتی دوورەپەرێزیی "ئەمریکا" داڕشتنەوەی نەخشەی سیاسەتی بەرانبەر چین و زەریای هێمن بوو کە لەمساڵدا دیالۆگی ستراتیژیی هاوبەشی (ئەمریکا – ئێراق) ئەنجام درا، کە خشتەیەکی دیکەی "کۆتایی" شیعری کرد بۆ کۆتاییهێنان بە ئۆپەراسیۆنەکانی ئەمریکا تا 31ـی دیسەمبەر. بەڵام، لەکاتێکدا چالاکییەکانی شەڕکردنە ڕەسمییەکان کۆتاییان پێ هاتووە، بوونی هێزەکانی ئەمریکا لە ئێراق تەنیا لە چالاکیی جووڵەییەوە بۆ "ڕاوێژپێدان، یارمەتیدان و توانادارکردنی" سوپای ئێراق گۆڕاوە، وەك لەم دواییانەدا لەلایەن "برێت مەکگۆرك"، نێردەی سەرۆکی ئەمریکا بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا پشتڕاست کرایەوە. ئاشکرایە کە ئەمە لە ئاستی چاوەڕوانیی ئێران و میلیشیاکانیدا نییە و گەر ئەو ڕێککەوتنە ئەتۆمییەش شکست بهێنێت کە لە ئێستادا گفتوگۆی لەبارەوە دەکرێت، ئەگەرێکی زۆر هەیە کە تاران لەڕێی میلیشاکانی سە بەخۆیەوە دەست بە هێرشەکانی بۆ سەر بەرژەوەندییەکانی واشنتۆن بکاتەوە، لەنێویدا ئەو هێزە ئەمریکییانەی لە ئێراقدا دەمێننەوە." لە ئێراقی هاوچەرخدا، دیموکراسی بۆتە مۆدێلێك بۆ گەندەڵی، خراپ ئیدارەدان و خۆبەدەستەوەدان بە هێزە دەرەکییەکان و خواستەکانیان "\n"شکستەکانی سەرکێشییە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ئێراق"\nلەکاتێکدا لێکەوتە جیۆ-سیاسییەکانی دەستتێوەردانی ئەمریکا ڕوون و ئاشکران، بەڵام ئەوە لێکەوتە نێوخۆییەکانن کە هەرەس دەهێنن. ئەمەش بە دیاریکراوی کاتێك ڕاستە کە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان دەخرێنە بەر لێکۆڵینەوە، ئەو پەیوەندییانەی کە نزیکەی دوو دەیەیە سنووربەند کراون و شەڕیان بۆ دەکرێت. لەڕووی نێوخۆییشەوە؛ ئێراق لەدوای هێرشەکەی ساڵی 2003ـەوە سیستەمێکی سیاسیی شلۆقی هەبووە. لە ئێراقی هاوچەرخدا، دیموکراسی بۆتە مۆدێلێك بۆ گەندەڵی، خراپ ئیدارەدان و خۆبەدەستەوەدان بە هێزە دەرەکییەکان و خواستەکانیان. "ئێراق" لەلایەن ڕێکخراوی شەفافییەتی نێودەوڵەتییەوە بەردەوام لە ڕیزبەندیی گەندەڵترین وڵاتانی جیهان ڕیزبەند کراوە. ئەم گەندەڵییە بۆتە هۆی کێشەی بەردەوامی خزمخزمێنە، تەواوی وەزارەتەکان بەهۆی تۆڕەکانی چاودێری، کێشەی بەردەوامی گەیاندنی ئاو و کارەبا کێشەی پارەیان هەیە. دەستتێوەردان لە کاروباری ئێراق تەنیا ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ناگرێتەوە. بۆ نموونە تورکیا، کۆمەڵێك ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە هەرێمی کوردستان ئەنجام داوە بە مەبەستی هێرشکردنەسەر پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە). پێشووتر و لە مانگی نۆڤەمبەردا، تورکیا فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان (درۆن)ـی بەکار هێنا بۆ کوشتنی "مەڕوان بەدەل"، فەرماندەی ئێزیدیی یەکینەکانی بەرگریی شەنگال (یەبەشە)، کە گرووپێکە پەیوەندیی بەهێزی لەگەڵ هەریەك لە (پەکەکە و ئێران)دا هەیە. لە بەرانبەردا و لە تۆڵەی "مەڕوان بەدەل" دوای چەند ڕۆژێك سێ سەربازی تورکیا لەلایەن پەکەکەوە لە هەرێمی کوردستان کوژران. لەکاتێکدا بەغداد ناوە ناوە بەیاننامەی ناڕەزایەتی دژی سنووربەزاندنەکانی "تورکیا" دەردەکات، بەڵام بەهۆی بێدەسەڵاتییەوە هیچ شتێکی دیکەی بۆ ڕێگەگرتن لێیان لەدەست نایەت. بێتوانایی لە نەهێشتن و کۆنتڕۆڵکردنی تووندوتیژی لەنێو سنوورەکانی (کە یەکێکە لە پێناسە بنچینەییەکانی دەوڵەت) بۆتە هۆی ئەوەی هاووڵاتییانی ئێراق متمانەیان بە حکومەتەکەیان نەمێنێت.\nبێمتمانەیی بە تواناکانی حکومەت بەهۆی گەندەڵیی بەرفراوان و کێشەکانی سەروەری دەبنە هۆی بێمتمانەیی بەو پڕۆسەیەی کە بەهۆیەوە (هەڵبژاردن) ئەو حکومەتانە دێنە سەر دەسەڵات. گەرچی لەڕووی ئەوەی سەرەنجام دیموکراسی ئازادبوونیان پێدەبەخشیت بەڵێنی زۆر بە هاووڵاتییانی ئێراق دراوە، بەڵام واقیعی ژیانیان لەدوای ساڵی 2003ـەوە بەردەوام لە هەڵکشانی تووندوتیژی، ناسەقامگیری، شکست و ئەو تێڕوانینە بووە کە هێزە دەرەکییەکان بڕیار دەدەن کێ دێتە سەر کورسیی دەسەڵات، بێ گوێدانە ئەوەی گەلی ئێراق دەنگ بە چی دەدەن. هەمان شت دووبارە بووەوە کاتێك "نوری مالیکی"، سەرۆکوەزیرانی پێشووی ئێراق وەك بەربژێرێکی قەبووڵکراوی هاوبەش لەلایەن ئێران و ئەمریکاوە هەڵبژێردرا، دوای ئەویش هەریەك (حەیدەر عەبادی، عادل عەبدولمەهدی و موستەفا کازمیی) سەرۆکوەزیرانی ئێستا، کە سەرجەمیان بەبێ هیچ پڕۆسەیەکی ڕاستەوخۆی هەڵبژێردران هاتنە سەر دەسەڵات.تەنانەت ئێستایش، دوای دوو مانگ لە دوایین هەڵبژاردن کە تەنها 40%ـی دەنگدەران تێیدا بەشدار بوون، حکومەتی نوێ پێك نەهاتووە و خوودی پڕۆسەی هەڵبژاردن لەلایەن لایەنە دۆڕاوەکانەوە گومانی خراوەتە سەر کە ڕێوشوێنی یاسایییان گرتۆتە بەر بۆ ڕاگەیاندنی ساختەکاری لە هەڵبژاردنەکاندا.\nبەهەمان شێوەی "ئەفغانستان"، کە تاقیکردنەوەیەکی دیکەی دیموکراسییە لەلایەن ئەمریکاوە، ئێراقیش لەسەر لێواری گۆڕانێکی لەناکاو و ڕووەو ئاڕاستەی داڕماندایە و، ئەگەر هەیە بچووکترین ناسەقامگیری دۆخەکەی لە دیموکراسییەکی شڵەقاوەوە بگۆڕێت بۆ شەڕێکی نێوخۆیی گشتگیر. گەر واشنتۆن بەتەواوەتی بکشێتەوە، یاخود بڕیاری ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازیی ئێران بدات، ئەوا ئەو دوو پایە سەرەکییەی کە ئەو پڕۆژەیەیان ڕاگرتووە هەڵدەوەشێنەوە و بۆی هەیە تەواوی پڕۆژەی دیموکراسیی ئێراق هەرەس بهێنێت و، ئاکامەشی تەنیا تووندوتیژییەکی خوێناوی دەبێت.\nسەرچاوە: ماڵپەڕی The New Arab\nوەرگێڕان: موحەممەد ڕەحمان


رەزا شوان : سایکۆلۆژیای رێزگرتن لە منداڵان . – WTARIKURD\nپێداویستییە سەرەکییەکانی مرۆڤ دوو بەشن، بەشی یەکەمیان ـ پێداویستییە جەستەییە بایۆلۆژییەکان وەکو هەوا، خواردن، خواردنەوە، نووستن، کە لە بنکەی قووچکەی پێداویستییەکانی ژیان مرۆڤ و هەموو گیانەوەرەکانی کەدان، بەبێ ئەم پێداویستییانە ژیان ئەستەمە ..\nبەشی دووەمیان ـ پێداویستییە سایکۆلۆژییەکانن وەکو، خۆشەویستی، سۆز و بەزەیی، رێزگرتن، ئاسوودەیی و دڵنیایی، ئازادی و سەربەخۆیی، سوپاس و هاندان، پێزانین و پاداشت، ئاشتی و خۆشی، هاوبەستەبوون بۆ خێزان و نەتەوە و نیشتمان و مرۆڤایەتی و … هتد . ئەم پێداویستییانە مایەی بەختەوەری و شادی مرۆڤن .\nمرۆڤ بە رەمەکی و بە سروشتی حەزدەکات کە کەسایەتییەکی رێزدار و قەدرگران بێت و، رێز لە مرۆڤایەتی خۆی بگرێت .. رێزگرتن لە خودیش، یەکەمین بەڵگە و کۆدی ژیانی تەبایی و هاوسەنگی کۆمەڵایەتییە .. هەر مرۆڤێک کە رێز لە خۆی بگرێ، رێز لە کەسانی کەش دەگرێت .. رێزگرتنیش هەستێکی بەرانبەرییە، گەر رێز لە کەسانی تر بگرین، رێزمان لێدەگرن .. پێچەوانەکەشی راستە .. لەوەش دزێوتر و قێزەوەتر نییە، گەر رێزگرتن رووکەشی بێت و لە دڵەوە نەبێت، لە ترسەوە بێت، یا ریای و مامەحەمەیی بێت، یا لەسەر بنەمای مەبەست و دەسکەوت و بەرژەوەندییەکی تایبەتی بێت .. کوردیش باش بۆی چووە کە دەڵێ : بۆیە پێت دەڵێم مامە .. چۆلەکەم بۆ بگریت .\nواتا و شێوازەکان و ئامانجەکانی رێزگرتن، زۆر فروان و هەمەلایەنەیە و، هەموو بوارەکانی ژیان دەگرێتەوە، وەکو رێزگرتن : لە نێوان ئەندامانی خێزاندا، لە نێوان خزمان و هاوڕێیاندا، لە نێوان قوتابیان و مامۆستایاندا، لە نێوان گەورە و بچووکدا، لە نێوان بەڕێوەبەر و فەرمانبەردا، لە نێوان بووک و خەسوودا، رێزگرتن لە پیرۆزی کوردستانی خۆشەویستمان، لە گیانبەخشینی شەهیدە نەمرەکانمان، لە داستانەکانی پێشمەرگە ئازا و قارەمانەکانمان، لە ئاڵای پیرۆزی کوردستانمان، لە یاسا و دەستوورمان، لە داب و نەریت و لە بەها پیرۆزەکانمان، لە ئایینەکان و لە هەموو نەتەوە جیاوازەکان، لە خاوەن پێداویستییە تایبەتییەکانمان، لە مافەکانی مرۆڤ، لە مافەکانی منداڵان و ژنـان، لە سەرکردە دڵسۆزەکانی گەلەکەمان، لە ئازادی و سەربەستی مرۆڤ، لە را و بۆچوونە جیاوازەکان، لە بەڵین و پەیمانەکان و رێکەوتنەکانمان و … هتد .\nلە ژیانی رۆژانەماندا، چەندین شێواز و گوزارشتکردنی رێزگرتنی لە یەکتریمان هەیە .. بۆ نموونە وەکو : رۆژتان باش، بەخێربێن، خوتان لەگەڵ، تەوقەکردن، باوەش لێکدان، لەبەر هەڵسان، بە رووخۆشی و رووگەشییەوە پێشوازیکردن و بە رێکردنی میوان، کاکە، دادە، خان، بەڕێزو … هتد .\nزانایانی پەروەردە، رەوشت و رەفتارەکانی هەموو تاکێکی مرۆڤ، شێوازەکانی هەڵسوکەوتکردن و رەفتارەکانیان لەگەڵ خەڵکیدا، بە پوخت و بە کاکڵەی کارتێکردن و رەنگدانەوەی شێوازەکانی ئەو ئەو پەروەردەکردنە دەزانن، کە لە تافی مندالییاندا، لە لایەن دایکان وباوکانیان لە نێو خێزاندا، یا لە لایەن مامۆستاکانیانەوە لە قوتابخانەدا، لە سەریان راهێنراوان و، دەقیان پێوەگرتوون .. کەواتە هەر رەفتارێکی باش و پەسەند، یا بەد و خراپ، دەگەڕێنەوە بۆ شێوازی ئەو پەروەردە کردنە و، ئەو رەفتارانەی کە لە دایکان و باوکانیانەوە، لە رۆژگارەکانی منداڵییاندا فێریان کردوون، یا چاویان لێکردوون .. بە کورتی دۆخی دەروونی و رەوشتی و رەفتاری و هەڵسوکەوتی خەڵکی لە هەموو سەردەمێکادا، بەری ئەو تۆوانەن کە لە رۆژانی ژیانی منداڵییاندا، لە هۆشیاندا تۆویان کردوون . کورد وتەنیش : چـی بچـێنین .. ئـەوە دەدوورینـەوە .\n1 – رێزگرتن یەکێکە لە پێداویستییە هەرە گرنگەکانی گەشەکردنی دەروونی منداڵ، بە تایبەتیش لە قۆناغەکانی یەکەمی تەمەنیدا .. مەستبوونی منداڵ بە پێداویستی رێز، ئەوە بە لایەوە دەگەیەنێت، کە ئەندامێکی پەسەندکراوی خێزانەکەیەتی و، لە لای دایک و باوکی خۆشەویست و بەڕێزە .\n2 – رێزگرتن و گوێگرتن لە هیـوا و لە خـەون خواستەکان و، لە را و لە بۆچوونەکانی منداڵ، دەبنە یارمەتیدەر بۆ رێزگرتن لە خودی خۆی و، متمانە و بڕوابوونی بە ئازادی و بە سەبەخۆیی خۆی .\n3 – رێزگرتن شێوازێکی سەرکەوتووە و دروستە، بۆ راستکردنەوەی هەڵەکان بە راستییەکان، بەڵکو رێزگرتن وەکو حەپی دژە ( تاوان، توندوتیژی، شکستی لە خوێندن، ترس، دڵڕاوکێ ) وایە .\n4 – رێزگرتن شێوازێکی سەرکەوتووە، بۆ ئەوەی منداڵ بە ئەوپەڕی ئازادییەوە، گوزارشت لە را و لە بۆچوونەکانی خۆی بکات .. ئازایەتییەکی ئەدەبی هەبێت .\n5 – پێویستە دایکان و باوکان، وەکو رێزگرتن لە منداڵەکانیان، بە وشەی جوان و شیرین و ناسک و نەرم نیان،منداڵەکەیان بدوێنن، بۆ نموونە دایکی بە کچەکەی دەڵێ : گوڵە جوانەکەم، حەزدەکەی لە ئامادەکردنی خوانی ناخواردەکەمان یارمەتی دایکت بدەێ ..؟ نەک بە شێوەی فەرمان و بە وشەی رەق و زەقی وەکو : ئەرێ کچـم خۆ داناوەشاوی .. شوورەیی ناکەیت .. کە دەبینیت من ماندووم .. تۆش دانیشتووی و هەڵناسی یارمەتیم بدەی، دەی زوو راپەڕە و خوانی نانخواردنەکەمان ئامادە بکە ، شێوازێ داواکردنی دایکێکی وا هەڵەیە، بەم وشە ناشیرینانە هەستی کچەکەی برینداردەبێت.\n6 – کە منداڵەکەتان هەڵەیەک دەکات، مەيشکێننەوە و، سەرکوێری مەکەن، با ترس لە هەڵەکردن نەبێتە گرێ کوێرەیەکی دەروونی لە لای، باشتر ئەوەیە کە دڵی بدەنەوە و، ئازادی راستکردنەوەی هەڵکەی هەبێت هانی بدەن کە درێژە بە کارەکەی بدات، ئەوشی پێبڵێن کە تا هەڵە نەکەین راستیش فێرنابین، هەڵەکردن هەنگاوێکە بۆ پەند وەرگرتن و وانە فێربوون و دووبارەنەکردنەوەی هەڵەکان .\n7 – رێز لە جیاوازییەکانی نێوان منداڵەکانتان بگرن و، هەموویان مەخەنە چوارچێوەیەکەوە، چونکە لە هەموو شتێکدا مرۆڤەکان وەک یەکنین .. جیاوزیش لە نێوان کچەکانتان و کوڕەکانتان مەکەن .\n8 – رێزگرتن گەلێ خەسڵەتی ئەرێنی جوان بە منداڵ دەبەخشێت، وەکو : رەوشتبەرزی، دەروونپاکی، رەفتارجوانی، راستگۆیی، گوێدێری، کەسێتی، رێزگرتن لە رای جیاواز، رووحی وەرزشی و … هتد .\n9 – رێزگرتن هۆکارێکە بۆ ئەوەی منداڵ بە راشکاوی، گلەیی و رەخنە و داخوازییەکانی دەربڕێ و، باس لە هەر کێشە و گرفتێک بکات کە دێنە رێی و، نەیان شارێتەوە .. بۆ ئەوەی دایک و باوکی یارمەتیی بدەن و، لە چارەسەرکردنی کێشەکانیان رێنمایی پێویست و، چارەسەری دروستیان بۆ دابنێن .. ئەمەش رێز و خۆشەویستی لە نێوان دایک و باوک و ئەندامانی خێزاندا بەهێز دەکات .\n10 – رێـز لە هاوڕێکانی منداڵەکەتان بگرن .. تا خێزانەکانی ئەوانیش رێز لە منداڵەکەی ئێوە بگرن، بەم رێزگرتنەتان پەیوەندی هاوڕێتی منداڵەکەتان لەگەڵ منداڵانی تردا بەهێزتر دەبێت .. دەشێ ببێت بە پردێکی یەکترناسین و ئاشنایەتی، لە نێوان ئێوە و خێزانەکانی هـاورێکانی منداڵەکەتان .\n11 – گەر رێز لە منداڵەکانتان بگرن، ئەوانیش رێز لە ئێوەی دایک و باوک و لە خوشک و براکانیان دەگرن و پەیوەندی خێزانیتان بەهێزتر و خوشتر دەبێت .. لە سەرەوە وتمان کە رێزگرتن دوولاییە .\nئەلیس میلەر دەڵێ : منداڵان رێز لەو کەسانە دەگرن .. کە رێزیان لێدەگرن .\n1 – رێزنـەگرتن لە منداڵ و پەراوێزکردنی، یا سووکایەتی و بێڕێزیکردن پێی .. پاڵنەرە بۆ رەوشتی ناوازە و، بۆ لە ڕێ دەرچوونی و، بۆ ئە نجامدانی تاوان و، زیان گەیاندن بە خۆی و بە کەسانی تر.\n2 – پێوتنی وشەی ناشیرینی وەکو : گەمژە، گوێدرێژ، گەلحۆ، هەڵەوەڕ، بێڕەوشت، هیچ و پووچ، شێت و شوور، نالەبار، خوێڕی، تەمەڵ و … هتد، منداڵ ئەم قسانە بە بێڕێزی دەزانێ و، هەستی پێیان بریندار دەبێت، بە تایبەتیش گەر لە بەردەم هاوڕێکانی و لە بەردەم خەڵکانی تردا پێی بڵێن .\n3 – گەر منداڵێک لە ماڵەوە رێزی لێنەگرن و وەکو پێویستیش خۆشیان نەوێت .. ئەم منداڵە دەیەوێت بۆ قەرەبووکردنەوەیان، ئەڵتەرناتیڤێکی تر بدۆزێتەوە، هەوڵدەدات هاوڕێ بگرێ و تێکەڵ بە هەموو کەسێک ببێت .. دەشێ تووشی هاوڕێ بەد و خراپ بێت و، لە رێ دەریبکەن .. ئۆباڵی ئەم ئاکامە نەخوازراوەش، لە ئەستۆی دایک و باوکیدایە .. دەگەڕێتەوە بۆ رێزلێنەگرتن و پشتگوێخستنی .\n4 – رێزنـەگرتن لە منداڵ، کارێکی ترسناکە، وا لەو منداڵە دەکات کە ببێتە دوژمنی خۆی و هیوای بە ژیان نەمێنێ، چونکە وا هەست دەکات کە لە ناو خێزانەکەیدا نامۆیە .. بەشێکی زۆر لەو کەسانەی کە بە گەورەیی خۆیان دەکوژن .. هۆیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە ئەم کەسانە لە تافی منداڵییاندا، لە ناوخێزانەکانیاندا، مەستی رێز و سۆز و بەزەیی و خۆشەویستی نەبوونە .\n5 – رێزنـەگرتن لە منداڵ، هۆکارێکە بۆ ئەوەی کە تۆوی رق و کینە و شەڕخوازی و دوژمنایەتی لە دەروونیدا رەگ بکات و، ببێتە کەسێکی شەڕخواز و، تۆڵەی خۆی لە کەسانێکی بێتاوان بکاتەوە .\n6 – رێزنـەگرتن و بەکارهێنانی زمانی هەڕەشە و گوڕەشە و چاوسوورکردنەوە، منداڵ تووشی ترس و دڵەڕاوکێ دەکات، ئەم ترسەش لەگەڵیاندا گەورەدەبێت و، دەبێتە گرێ کوێرەیەکی دەروونی .\nتێرنەس ) دەڵێ : باشتر وایە کە بە ڕێز و نەرم و نیانییەوە منداڵەکانتان بە خۆتانەوە بنووسێنن .. نەک بە ترسەوە بیانگرنە خۆتان.\n7 – رێزنـەگرتن و رێـگرتن لە منداڵ، کە دەبێ لە رووی گەورەکاندا ورتەی لێوە نەیا و، دەمی دابخا، کارێکی خراپە و سەرکوتکردنی ئازایەتی ئەدەبییە لە لای منداڵ، منداڵ ( دڵـپڕ و زمـان کڕ ) دەبێت .\nیۆنامات ) دەڵێ : تا تەمـەنی سیانـزە ساڵـیم .. وام دەزانـی کە نـاوم ـ دەمـت داخـە ـ یە .\n8 – رێزنـەگرتن لە منداڵ، لەوەش ترسناکتر ئەویە کە بترسێ و بێدەنگ بێت و قسە نەکات .. منداڵ تووشی گۆشەگیری و شەرم و خەمۆکی و تێکەڵنەبوون بە منداڵانی تر دەبێت .\n9 – ئەو منداڵە بەدبەخـتەی، کە لە ناو خێزانێکدا چـاوی هەڵهێناوە، کە رێز و سۆز و بەزەیی و میهرەبانی و خۆشەویستی بوونیان نەبووە .. ئەم منداڵە خۆی بە کەم دەزانێ و، بێدەسەڵات دەزانێ و، خۆی بە شایەنی بەرپرسێتی و، لە ئەستۆگرتنی ئەو ئەرک و کارانە نازانێت کە پێی دەسپێرن .\n10 – منداڵێک کە رێزی لێنەگرن و خۆشیان نەوێت .. هەستی ویـژدان و سۆز و بەزەیی نامێنێت .\n11 – گەر منداڵێک لە لایەن خێزانەکەی خۆیەوە رێزی لێنەگیرێ .. کەسانی کەش رێزی لێناگـرن .


Aggiungere elementi formano | 28-09-2018\n$باکووری کوردستان$ - 26 ناوچەی پارێزگای چەولک وەک ناوچەی تایبەتی ئاسایش دیارییکرابوون و دۆخی نائاساییان تێدا ڕاگەیەندرابوو، دۆخی نائاسایی لەو ناوچانەدا تا ڕۆژی 11ی مانگی 10 درێژکرایەوە. - سوپای تورکیای داگیرکەر لەگەڵ یەکینەشاراوەکان لە هێڵی چنارۆک و هەنارۆک-ی سەر بە گوندی بلکان و بەسپین-ی چیای جوودی دەستی بە ئۆپەراسیۆن کردووە. ڕاگەیەنرا کە جاشەکانی گوندی بێسپین-یش بەشدارن لە ئۆپەراسیۆنەکە. $رۆژهەڵاتی کوردستان$ - حکوومەتی ئێران چەند تانگ و کەرەستەی قورسی شەڕی ڕەوانەی شاری شائاباد لە پارێزگای #کرماشان# کرد. - دوو هاووڵاتیی کورد، بە ناوەکانی شێرکۆ ڕەهبەری و یەعقووب محەممەدی، خەڵکی گوگتەپەی شاری #مەهاباد#، لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر کران. $باشووری کوردستان$ - دەنگدانی تایبەت بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان لە 99 بنکەی دەنگدان لە هەر 4 پارێزگاکەی کوردستان دەستیپێکرد. - فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا دەڤەری بەرواری باڵای سەر بە شارەدێی #کانی ماسێ# لە سنوری شارۆچکەی #ئامێدی# بۆردومانکرد، سەرچاوەیەکیش لەو دەڤەرە راگەیاند: لە ماوەی دوو هەفتەدا ئەمە چوارەم جارە ناوچەکە بۆردومان دەکەن. - بەرپرسی ناوچەی #پارتی دیموکراتی کوردستان# لە شاری #کۆیە# رایگەیاند، هێرش کراوەتە سەرمان و رێگە نەدراوە دەنگدەرانمان بەشێوەیەکی ئازادانە دەنگبدەن.=KTML_Photo_Begin=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/153232/0004.JPG=KTML_Photo_Alt=گەلەرییەک لە کەرکوک کرایەوە=KTML_Style=width:30%;height:20%;float:right;=KTML_Photo_Target_Link=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/153232/0004.JPG=KTML_Photo_End= - لە سنوری شارۆچکەی #سۆران# هێرش دەکرێتە سەر پەیامنێری گەلی کوردستان و بە گێرەشێوێن ناوی دەبەن. - لە ژمارەیەکی زۆر بنکەکانی دەنگداندا لەسنوری #هەولێر# و #دهۆک# سەرپێچی و خروقاتی ئاشکرادەکرێت و بەشی هەڵبژاردنی یەکێتیش سکاڵای یاسایی تۆماردەکات. - بەیانی ئەمڕۆ بە مەراسیمێک گەلەریی #کەرکوک# لە شەقامی کۆماریی لە باڵەخانەی جومعە نەجاڕ لە شاری کەرکوک کرایەوە و تێیدا نوێنەری پێکهاتە و ئاینە جیاوازەکان بەشداربوون. - یەکێک لەو چوار بریندارەی کە بەهۆی شەڕە تەقەکەی شەوی رابردووی شارۆچکەی #سەید سادق#ەوە گەیەنرابوونە نەخۆشخانەی فریاکەوتنی #هەڵەبجە#، بەهۆی سەختی برینەکەیەوە گیانی لەدەستدا. - لەسەر ڕێگای #خەلەکان# – #ڕانیە# دوو ئۆتۆمبێل لەجۆری (قەمەرە، تاکسی و ئۆتۆمبێلێکی گەڵابە، بارهەڵگر) پێکیاناداو بەهۆیەوە ئۆتۆمبێلی جۆری قەمەرە تاکسی سوتاو سەرجەم سەرنشینانی کە چوار کەس بوون گیانیانلەدەستدا. $دەرەوەی کوردستان$ - رۆژنامەی ئەڵمانیای نوێ (Neues Deutschland) بە مانشێتی کوردی وەڵامی سەردانەکەی ئەردۆغانی بۆ ئەڵمانیا دایەوە و لە مانشێتەکەیدا نووسیی ئەردۆغان بەخێر نەیەیت.=KTML_Photo_Begin=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/153232/0007.JPG=KTML_Photo_Alt=ئەردۆغان بەخێرنەهاتی=KTML_Style=width:30%;height:20%;float:left;=KTML_Photo_Target_Link=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/153232/0007.JPG=KTML_Photo_End= - لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەڤانیدا جەیمس جێفری، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری سووریا لە وەڵامی پرسیارێکدا رایگەیاند، هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) هاوپەیمانی ئەمریکایە لە شەڕی دژی داعش، هەڵوێستی واشنتن ئەوەیە هەموو لایەنەکان بەشداری پرۆسەی سیاسی سووریا بن. - بە دەسپێشخەری پلاتفۆرمی' ئەردۆغان بەخێرنەهاتی' بانگهێشت کردنی سەرۆک کۆماری تورک ڕەجەب تەیب ئەردۆغان لەلایەن دەوڵەتی ئەڵمانیاوە بە خۆپیشاندانێکی جەماوەری شەرمەزارکرا.


عێراق.. سەرجەم نوێژە بەكۆمەڵەكان ڕگیران\nهەردوو دیوانی وەقفی شیعی و سونی لە عێراق لەپێناو ڕێگریكردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا سەرجەم نوێژە بەكۆمەڵەكانیان ڕاگرت.\nئەمڕۆ پێنجشەممە ئەنجوومەنی باڵای فەتوا لە دیوانی وەقفی سوونە لە عێراق، وەک هەنگاوێک بۆ بەرگرتن لە بڵاوبوونەوەی جۆری نوێی ڤایرۆسی کۆرۆنا(COVID-19)، فەتوای دا بە هەڵپەساردنی ئەنجامدانی نوێژی هەینی لە سەرجەم مزگەوتەکاندا.\nلە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، "بەو پێیەی کۆرۆنا نەخۆشییەکی گوازراوەیە و بڵاودەبێتەوە، و بەپێی راپۆرتە پزیشکییەکان، کۆبوونەوە و گردبوونەوەکان هۆکارێکی سەرەکییە بۆ بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە، بۆیە بەپێی شەرع ئاساییە نوێژی هەینی لە مزگەوتەکان نەکرێت و تەنها نوێژی نیوەڕۆ لە ماڵەوەدا بکرێت".\nهاوکات، مەرجەعییەتی ئاینی لە كازمییەی بەغدا لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاند، تا كاتێكی نادیار نوێژە بەكۆمەڵەكانیان لەسەرجەم مزگەوتەكانی عێراقدا بە مەرقەدی كازمییەشەوە ڕاگرتووە، هەرچەندە پێشتریش عەلی سیستانی مەرجەعی باڵای شیعەكان نوێژی هەینی لە كەربەلا ڕاگرتبوو، بەڵام شوێنكەوتووانی مەزهەبی سوننەی عێراق و هەندێك لە شیعەكانیش بەردەوامبوون لە ئەنجامدانی نوێژە بەكۆمەڵەكان.\nئەوەش لە كاتێكدایە، بەهۆی مەترسی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆناوە بە رەزامەندی لیژنەی فەتوا و یەكێتی زانایانی ئاینی هەرێم ماوەی دوو هەفتەیە سەرجەم مزگەوتەكان داخراون.\nبەپێى دواین ئامارەکانى وەزارەتى تەندروستى عێراق، تائێستا ٨٣ حاڵەتى توشبوون و هەشت حاڵەتى گیانلەدەستدان بە کۆرۆنا تۆمارکراوە و ٢٤ کەسیش چاکبوونەتەوە.


لەوەتای ئاڵۆزییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا لە کەنداوی فارسدا دەستی پێکردووە، ڕێبەرانی سیاسی عێراق جەخت دەکەنەوە لەوەی نە شەڕیان دەوێت و نە دەشخوازن وڵاتەکەیان ببێتە بەشێک لەو ئاڵۆزیانەی ناوچەکە و تەواوی هەوڵەکانیشیان تەرخانکردووە بۆ پاراستنی بێلایەنی خۆیان لەم ئاڵۆزی و قەیرانەدا.\nدکتۆر حازم ئەلشەممەری، پسپۆڕی زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی بەغدا دەڵێت ئەوەی بەغدا بیەوێت دووربێت لەم ململانێ بەردەوامەی نێوان تاران و واشنتۆن بە هەموو ڕەهەندەکانیەوە، شتێکی زۆر قورسە چونکە لەناوخۆی عێراقدا تایبەتمەندێتییەکی سیاسی هەیە و بریتیە لەوەی لەم وڵاتەدا ژمارەیەک نێوەندی سیاسی هەن.\nدکتۆر حازم ئەلشەممەری دەڵێت "جێی مەخابنە زۆریی ئەو نێوەندانەی بڕیاری سیاسی لە عێراقدا دەبنە مایەی تێکدانی ئەو هاوسەنگییەی ڕێبەرانی عێراق باسی دەکەن و ئەو هاوسەنگییەش دوور دەخەنەوە بە ئاڕاستەی دروستکردنی ژینگەیەکی پڕ لە دڕدۆنگی نەک هەر بۆ هەبوونی هاوسەنگی لە ئاوەها قەیرانێکدا بەڵکو بۆسەر ئایندەی عێراقیش."\nکەشتی یو ئێس ئێس ئەبراهام لینکن\nئەم پسپۆڕە سیاسییەی زانکۆی بەغدا نکوڵی ناکات لەوەی ئەگەری شەڕ زیان لە وڵاتەکەی دەدات بەڵام دەشڵێت بە دوور نازانرێت کاریگەرییە نەرێنیەکانی شەڕی ئابوری، زۆر زیاتر بێت وەک لە شەڕێکی ڕاستەقینەی لەشکریانە.\nدکتۆر حازم ئەلشەممەری دەڵێت لە ئێستادا زۆر ڕێگەی تر هەن کە خێراتر ئامانجەکان دەپێکن و بە تایبەتیش ئامانجە سیاسییەکان و دەشڵێت ئا لەم سەروەختەدا شەڕە ئابوریەکان کاریگەری زۆر زیاتریان هەیە وەک لە شەڕە لەشکرییەکان.\nلەسەر بنچینەی وتووێژەکەی لەگەڵ دکتۆر حازم ئەلشەممەری، بەڵێن ساڵح ڕاپۆرتێکی ئامادەکردووە.\nڕاپۆرت لەسەر بنچینەی لێدوانەکانی دکتۆر حازم ئەلشەممەری


لابردنی پەیکەری ئەردۆگان لە ئەڵمانیا\nشاری ڤیسبادنی ئەڵمانیا ئەو پەیکەرە کاتیـیەی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیای لە گۆڕەبانێکی شارەکەی لادا پاش ئەوەی شەڕ و ئاژاوەی لێکەوتەوە.\nئەو پەیکەرە چوار مەتر درێژەی ئەردۆغان کە کێشەکەی 2.5 تۆن دەبێت و بە ڕەنگی ئاڵتۆنی ڕووپـۆش کراوە و لە گۆڕەپانی "یەکگرتنەوەی ئەڵمانیا" دانرابوو، شەوی سێشەممە لەسەر چوارشەممە لە لایەن تیمێکی بەرگری شارستانی شارەکە لابرا و گواستیانەوە بۆ شوێنێکی نادیار.\nپەیکەرەکە لە لایەن کۆمەڵێک هونەرمەندەوە دانرابوو لە چوارچێوەی ڤێستڤاڵێکی ڕۆشنبیری کە لە شارەکە بەڕێوەدەچێت و ئەمساڵ لە ژێر ناونیشانی " هەواڵە خراپەکان" دەبێت. ڕێکخەرانی ڤێستڤاڵەکە دەڵێن ئامانجیان لە پەیکەرەکە ئیستفزازکردن بووە لە ڕێگەی هونەرەوە و پـێـیان وایە سەرکەوتووبوون بەو پـێـیەی بێزاری لێکەوتەوە و خەڵکی وشەی ڕەخنەئامێزیان لەسەر نووسیبوو، لەوانە"هیتلەرەکەی تورکیا".\nزڤێن گێریخی سەرۆکی شارەوانی ڤیسبادن لە ڕاگەیاندنێکدا دەڵێت دانانی پەیکەرەکە کێشەی نایەوە و هەروەها لە نێو کۆمەڵگەی کوردی ناڕەزایی لێکەوتەوە، وە ناکرێت پـۆلیس بە شەو و ڕۆژ پاسەوانی بکەن، بۆیە بڕیاری لادانی درا.\nپـێشتر کۆمەڵەی گەلانی ژێر هەڕەشە داوایان لە دەسەڵاتدارانی شاری ڤیسبادن کرد ڤێستڤاڵەکە ڕابگرن، دەڵێن ئەم پەیکەرەی ئەردۆغان ئازاری هەستی ئەو کەسانە دەدات کە قوربانی پـێشێلکاریـیەکانی ئەردۆغانن.\nبەڵام هاوکاتی ئەم ناڕەزایـیانە، لایەنگرانی ئەردۆغانیش هەبوون بە خۆشحاڵیـیەوە وێنەیان لەگەڵ پەیکەرەکەدا دەگرت.\nکۆی سه‌ردان: 18044232


بزانه تیشكی ئامێری ئاماژه‌ده‌ری لێزه‌ر مه‌ترسیداره؟\n26/8/2017 10:22 AM\nوه‌ك هه‌موو تیشكێكی تر، تیشكی ئامێری ئاماژه‌ده‌ری لێزه‌ر ده‌توانێت زیانبه‌خش بێت بۆ تۆڕه‌كه‌ی چاو، به‌ڵام ئه‌مه له‌كاتێكدایه كه تیشكه‌كه زۆر به‌هێزبێت و بۆ ماوه‌یه‌كی زۆریش چاو له‌ژێریدا بمێنێته‌وه.\nهێزی تیشكی لێزه‌ر به‌پێی مه‌ترسیداربوونیان به ده‌سته‌كانی 1, 1M, 2, 2M, 3R, 3B و 4 دابه‌شكراون. تیشكی لێزه‌ری ده‌سته‌ی یه‌ك بێ مه‌ترسییه، له‌كاتێكدا تیشكی ده‌سته‌ی چوار مه‌ترسیداره.\nبۆ نموونه ئه‌و لێزه‌رانه‌ی له ئامێری چاپ و خوێندنه‌وه‌ی CD دا به‌كارهاتوون، له ده‌سته‌ی یه‌كه‌من و زۆربه‌ی لێزه‌ره ئاماژه‌داره‌كان ده‌كه‌ونه ناو ده‌سته‌ی 2 یا 3R.. له سیستمه كۆنه‌كاندا لێزه‌ر به ده‌سته‌كانی I, II, IIa, IIIa, IIIb و IV ده‌ناسێنرا كه II به‌رامبه‌ر بوو له‌گه‌ڵ 2 و IIIa له‌گه‌ڵ 3R..\nئه‌گه‌ر چاو بكه‌وێته‌به‌ر تیشكی لێزه‌ر، به‌شێوه‌یه‌كی بێئاگا ده‌تروكێت، كه‌وابوو مرۆڤ ده‌بێت زۆر بێچانس بێت یان زۆر چاونه‌ترس، بۆ نموونه ئه‌گه‌ر به دوربین سه‌یری تیشكێكی لێزه‌ر بكات تا چاوی به تیشكی لێزه‌رێكی ئاماژه‌ده‌ری ئاسایی زیانی پێبگات.\nبه‌ڵام به‌پێی رێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی WHO هۆكارێك هه‌یه بۆئه‌وه‌ی له ئامێره‌كانی لێزه‌ره‌وه به‌ئاگا بین، چونكه ئه‌و تیشكانه سه‌رێشه‌و كوێری كاتی به‌دوای خۆیاندا ده‌هێنن. بۆ نموونه ئه‌گه‌ر فڕۆكه‌وان یا شۆفێرێك چاوی به لێزه‌ر به شه‌واره بكه‌وێت ده‌رئه‌نجامی كوشنده‌ی لێده‌كه‌وێته‌وه.\nهه‌روه‌ها مرۆڤ ده‌بێت به‌ئاگا بێت بۆ ئه‌وه‌ی لێزه‌ره‌كان هه‌موو كاتێك به دروستی پۆلێن ناكرێن.\nمانچستەر سیتی و تۆتنهام یاری چامپیۆنزلیگ دوبارە دەكەنەوە


سیاسه‌تی هه‌ڵچوو…….كۆمه‌ڵگه‌ی هه‌ڵچوو!! … محه‌مه‌د ته‌ها حوسێن – Dengekan\nbyDenegkan\tSeptember 30, 2016\tGeneral, Opinion\nماوه‌یه‌كه خه‌ڵك له هه‌رێمی كوردستان له بارێكی ده‌روونی زۆر شڵه‌ژاو و ناهاوسه‌نگ ده‌یبه‌نه سه‌ر، له‌وانه‌یه ئه‌م دۆخه سه‌ختترینی ئه‌و هه‌لومه‌رجانه بێ كه به درێژایی 25 ساڵی دوای ڕاپه‌ڕین تێیكه‌وتبێ. پێشبینی ئێمه بۆ خۆمان وه‌ك گه‌ل و بۆ رێكخراو و پارته سیاسیه‌كان وه‌ك هه‌ڵسووڕێنه‌رانی باری ئیداری و سیاسی هه‌رێم زۆر له توانای خۆمان وه‌ك نه‌ته‌وه‌یه‌كی ناچالاك و له توانای ئه‌وانیش وه‌ك حزب و رێكخراوی ناڕێكوپێك زیاتر بوو. ئه‌گه‌ر تۆ پێشبینی سوپه‌رمانانه بۆ منداڵه‌كه‌ت بكه‌ی و پێشتوابێ له هیچ دانامێنێ و فڵان كه‌س و فیسار كه‌سیش له هه‌موو شتێك سه‌ری ده‌رده‌چێ و عاسێ نابێ، ئه‌وا هه‌ر كه له كۆسپێك گیر بوو دووچاری ته‌ریقبوونه‌وه ده‌بێ و تۆش ده‌كه‌ویه بارێكی پڕ له نائومێدیه‌وه.\nتاكی ئێمه بارێكی گه‌وره‌یان خستبووه سه‌ر شانی سیاسیه‌كان و پێیانوابوو حزب و رێكخراوه‌كان بوونه‌وه‌ری تنین ئاسای ئه‌وتۆن هه‌رچی له ناحه‌زانمان هه‌ن ده‌یانسووتێنن و بۆ خۆشمان ئه‌و شار و ده‌وڵه‌ته ئایدیاڵانه ده‌سازێنن كه له‌وه‌ته‌ی هه‌ین به ئومێدیانه‌وه ده‌ژین. سیاسه‌توان و پارته‌كانیشمان هه‌ر كه‌سه گوماناوی و ترساوه‌كه‌ی نێو هه‌ناوی كۆمه‌ڵگه‌كه‌ی خۆمان بوون، ئه‌وان كۆكه‌ره‌وه‌ی هێز بوون نه‌ك به‌خشنده‌ی هێز و تواناكانی خۆیان، هه‌ر بۆیه وه‌ك پێشبینیان لێده‌كرا ده‌رنه‌چوون، نه‌یانتوانی له دوا فۆڕمی رێكخراوه‌ییدا كه حزبه و حزبیش فورموولبه‌ندیه‌كی مۆدێرنه خۆیان و كۆمه‌ڵگه به په‌روه‌رده‌یه‌كی سیاسی نوێ كه بۆ فۆڕمی نه‌ته‌وه بسازێ په‌روه‌رده بكه‌ن.\nئه‌وان وه‌ك هه‌ر كه‌سێكی ترساو هێزیان بۆ ئه‌وه كۆكرده‌وه تا ته‌نها خۆیانی پێ بپارێزن نه‌ك نه‌ته‌وه و كۆمه‌ڵگه. په‌ڕینه‌وه له‌به‌ری هۆز و عه‌شیره‌ته‌وه بۆ به‌ری نه‌ته‌وه، له‌به‌ری تاكه كه‌سه‌وه بۆ به‌ری گروپ و كۆمه‌ڵگه عه‌قڵێكی به‌رهه‌مهێنی هێزی ده‌وێ كه توانای دابه‌شكردنی ئه‌و هێزه‌ی به‌سه‌ر ته‌واوی جه‌سته‌ی نه‌ته‌وه‌دا هه‌بێ. هه‌ر بۆیه‌ش ئێستا ئێمه كه‌سی به هێَزمان زۆرن به‌ڵام كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی لاوازمان هه‌یه، ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌یه كه‌سه‌كان توانایان له‌به‌ر نه‌ته‌وه بڕیوه و تا ئه‌و ئاسته دۆشیویانه جه‌سته‌یه‌كی سست و له‌ڕیان بۆ هێشتۆته‌وه.\nكێشه ڕیشه‌ییه‌كانی ئێمه ئه‌وه‌نده‌ی ده‌روونین ئه‌وه‌نده سیاسی نین، نه‌ته‌وه‌یه‌ك به‌ر له‌وه‌ی باری سیاسی له‌نگ بێ ، باری ده‌روونی ترازاوه و كه‌وتۆته دۆخێكی گوماناوی و پارانۆیی هه‌م له خۆیی و هه‌م له‌وانه‌ی ده‌وروبه‌ری، ئێمه زۆر ده‌مێكه له دۆخێكی گوماناویدا ده‌یبه‌ینه سه‌ر و هه‌رگیز نه‌مانتوانیوه ئه‌م گومانانه‌مان به عه‌قلانی كه‌ین و رێكیانخه‌ین تاوه‌كو به‌رده‌وام له گومانه‌وه به‌ره‌و یه‌قین و راستیه‌كان هه‌نگاو بنێین، گومان هیچ كاتێك خاوه‌نه‌كه‌ی ناباته سه‌ر هاوسه‌نگیه‌ك لێیه‌وه ڕایه‌ڵه‌یه‌كی متمانه وه‌ك پێویستیه‌كی حه‌تمی بۆ به‌یه‌كه‌وه گوزه‌ران هه‌ڵخه‌ین ئه‌گه‌ر پرۆگرامیزه‌یان نه‌كه‌ین و نه‌یانخه‌ینه چوارچێوه‌یه‌كی به‌رنامه‌ڕێژكراوه‌وه، كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ئه‌گه‌ر متمانه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی تیا نه‌بێ هیچ نیه جگه له جه‌سته‌یه‌كی گه‌نیو كه توانای جوله‌ی به‌ملاو به‌ولا له‌ده‌ستداوه.\nگومانی سرووشتی كه ته‌مه‌نێكی به‌ر له مێژووی له مرۆڤایه‌تیدا هه‌یه، وازی له ئێمه نه‌هێناوه و تا هه‌نووكه‌ش ئه‌وه‌نده‌ی له خۆمان به گومانین و له خۆمان ده‌ترسین نیو ئه‌وه‌نده له نه‌یار و ناحه‌زانمان ترس و گومانمان نیه. گومان له‌وه‌ی ئایا ئێمه تا سه‌ر له‌م سه‌رزه‌مینه ده‌مێنینه‌وه؟، تاسه‌ر وه‌ك هه‌ین ده‌یبه‌ینه سه‌ر؟ تاسه‌ر ……تاد؟، ئه‌م گومان و ترسانه نه‌یانهێشتووه عه‌قڵ له بارێكی ئارامدا بیربكاته‌وه و ئیش بۆ شێوه ژیانێكی دیكه بكا كه چیدی له گوماندا نه‌بین و نه‌ترسین.\nمانه‌وه له‌م نائارامیه ده‌روونیه تاكی ئێمه‌ی خستۆته بارێكی سایكۆلۆژی هه‌ڵچوونئامێزه‌وه بواری ئه‌وه‌ی نه‌داوه كه‌ف و كوڵی بۆ ساتێك دامركێته‌وه، كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه تا ئێستاش له دۆخی هه‌ڵچونێكی درێژخایه‌ن ده‌یباته سه‌ر، له هه‌ڵچووندا تاك و ئۆرگان و دامه‌زراوه‌كانی بڕیار ده‌ده‌ن، بڕیار له دۆخی هه‌ڵچوون و سۆزاوی هه‌ر بۆ ده‌مێك ده‌یحه‌سێنێته‌وه و نایباته بارێكی سه‌نگین و هاوسه‌نگ تاسه‌ر متمانه‌ی به بڕیاره‌كانی بێت.\nكۆمه‌ڵگه‌ی هه‌ڵچوو كه‌س و پارت و و ئۆرگانی هه‌ڵچوو دێنێته ئارا، له ڕاكردن هه‌ڵچوو، له هێرش هه‌ڵچوو، له خۆشی هه‌ڵچوو، له ناخۆشی هه‌ڵچوو، ئه‌م هه‌ڵچوونانه هیچیان ئه‌رێنی نین، له ئاگایی كه‌سه‌كانه‌وه ناجولێن، زیره‌كی هه‌ڵچوون و هاوسه‌نگیه‌كه‌یمان نیه، له‌وه‌ته‌ی هه‌ین له دۆخی جیاجیای هه‌ڵچوون ده‌یبه‌ینه سه‌ر، ئه‌م دۆخه له رووی ده‌روونیه‌وه ئاسایی نیه، ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌ی هه‌میشه هه‌ڵچوو بێ ، نه‌په‌ڕیوه‌ته‌وه به‌ری عه‌قڵ و هه‌ر له‌به‌ری سۆز و ویژدان ترازاوی ماوه‌ته‌وه.\nبونیادی سایكۆلۆژی كۆمه‌ڵگه‌كه‌مان زۆر له‌وه شێواوتره به ته‌نها بڕیاری سیاسی و حزبی سیاسی چاره‌سه‌ر بكرێ، سیاسیه‌كان رۆشنبیری سایكۆلۆژیان نیه و په‌ی به كێشه و گرفته ده‌روونیه‌كانی نه‌ته‌وه نابه‌ن، حزبی كوردی ده‌رمانی كێشه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی لا نیه و ئه‌م خۆ به هه‌موو شتزانیه له خۆگۆڕانێكی پاڕانۆییه و جۆرێكه له‌و هه‌وا چوونه كه‌وڵه‌ی كه توانای درووستكردنی رووداوێكیان نیه و به شۆكێك یه‌كسه‌ر له هه‌وا به‌تاڵ ده‌بنه‌وه.\nبه‌رهه‌مهێنانی هێز به‌م شێوه هه‌ڵچووناویه نابێ، هێز سه‌رچاوه‌كه‌ی ناوه‌كیه و ئه‌مه به‌ڵگه‌نه‌ویستێكی ته‌واو زانستیه نه‌ك سیاسی، له ناوه‌وه ئه‌ندامه‌كانی جه‌سته‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی هیچیان له‌گه‌ڵ ئاوازی یه‌كتر نین و له ده‌ره‌وه‌ی هاڕمۆنیه‌تی جه‌سته‌یه‌كی ئاسایین، گومان جه‌سته‌ی كوردی خواردووه و له‌وه‌ته‌ی هه‌ین هه‌ر ئه‌و گومان و ترسان له‌یه‌كتره‌یه نه‌یكردووینه‌ته هیچ.\nله نیوه‌ی یه‌كه‌می سه‌ده‌ی بیسته‌وه جولانه‌وه‌ی سیاسی كورد خۆی له فۆڕمی حزبدا به‌رجه‌سته كردووه به‌و ئومێده‌ی ئیدی له‌مه‌ولا ده‌بێ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی ڕێكخراو و سه‌ربه‌خۆ بێنینه ئارا، به‌ڵام تادێ ئامانجی ئه‌م بوونه‌وه‌ره ناسیاسیه‌ی ناوی حزبه زیاتر له ملپێكه‌چكردنی تاك به‌رجه‌سته ده‌بێ. ئۆرگانی سیاسی ئێمه ده‌بێ چه‌نده سه‌ربه‌رز و شاناز بێ له‌و كاتانه‌ی كه‌سانێك هه‌میشه ملی خۆیانیان بۆ كه‌چ ده‌كه‌ن؟، ئه‌مه جگه له شكستی رێكخراوی سیاسی كوردی چیدی نیه كه پێیوابێ ئاستی خۆشه‌ویستی ئه‌و له نێو جه‌ماوه‌ردا به ئاستی ملكه‌چی ئه‌وانه بۆی.\nتابلۆی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی ئه‌م هه‌رێمه‌ی ئێمه هیچ وێنه‌یه‌كی روونی شكڵێكی روونمان ناداته ده‌ست، وێنه‌كان زۆر شێواو ده‌كه‌ونه به‌رچاو، گومانی خه‌ڵك تادێ له‌یه‌كتر زیاتر ده‌بێ و كه‌س باوه‌ڕ و متمانه‌ی به یه‌كتر نه‌ماوه و وا خه‌ریكه هێواش هێواش بۆ كۆمه‌ڵگه ترادیسیۆنیه دابونه‌ریتیه‌كه ده‌گه‌ڕێینه‌وه تاوه‌كو ترسی خۆمانی پێ له‌یه‌كتر بڕه‌وێنینه‌وه و ئه‌وه‌نده له‌یه‌كتر نه‌ترسین. حزبه‌كان یه‌كتر له‌به‌ری دژ ده‌خوێننه‌وه و هه‌ر یه‌كه پێیوایه به‌رده‌وام پیلانیان له دژ ده‌گه‌ڕێ، هیچیان پێشنیاز و ده‌ستپێشخه‌ری یه‌كتریان قبوڵ نیه و به ترس و گومانه‌وه ته‌نانه‌ت میوانداری یه‌كتریش ده‌كه‌ن.\nئه‌م دۆخه دۆڕانێكی متمانه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیه كه (جۆلیان رۆته‌ر) باسی ده‌كا و ئه‌گه‌ر هوشیارنه‌بینه‌وه له‌وانه‌یه هه‌ره‌سمان پێبێنێ، له‌به‌ر یه‌كهه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی شیرازه‌ی كۆمه‌ڵگه له نه‌مانی متمانه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئینجا سیاسیه‌وه دێته ئارا.\nمن كه‌سێكی ره‌شبین و نا ئومێد نیم و هه‌میشه پێموابووه باڵانسه ترازاوه‌كان هه‌روا به ترازاوی نامێننه‌وه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی هیوای لاواز كردووم ئه‌وه‌یه ئه‌م ترازانه با به عه‌قڵی خۆمان بێته‌وه هاوسه‌نگی خۆی نه‌ك به سه‌رله‌نوێ نه‌خشاندنه‌وه‌ی هاوكێشه‌كان كه تا ئێستا ئێمه تیایاندا ژماره‌ی خوێندراوه‌ی ئه‌كتیڤ نین.\nئێمه پێویسته له‌وه هوشیاربینه‌وه كه ئه‌وه‌ی تا ئێستا ناوی كۆمه‌ڵگه‌ی سیاسی و خاوه‌ن هه‌ڵوێستمان لێناوه هه‌رگیز نه‌گه‌یشتۆته ئه‌و ئاسته‌ی له هوشیاری خۆیه‌وه هه‌نگاو بنێ، رێكخراو حزبی سیاسی ئیشی ئه‌وه‌یه خۆشگوزه‌رانی و ئاسووده‌یی به‌رهه‌م بێنێ نه‌ك ره‌شبینی و نائومێدی، ئه‌و دۆخه‌ی ئێستامان كه‌مترین رووبه‌ری ئاسووده‌یی تیا ده‌بینرێ، زیاترینی نائومێدی گرتوویه‌تیه‌وه، گۆڕینی میكانیزمه‌كان ئه‌وه‌نده پێویست نین به‌قه‌ده‌ر ئه‌وه‌ی گۆڕینی ستراتیژی رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی قه‌یرانه‌كان گرنگن، شێوازی ژیانی كۆمه‌ڵگه‌كه‌مان خوارترین ستایلی ژیانه له دنیادا، گۆڕینی ئه‌م ستایله پێویستی به گۆڕینی بیركردنه‌وه و چوارچێوه مه‌عریفیه‌كانی كاری سیاسی و كولتووری و دینی و كۆمه‌ڵایه‌تیه، ئه‌مه له‌وانه‌یه بۆ سیاسیه‌كان زه‌حمه‌ت بێ، به‌ڵام ئه‌سته‌م نیه، چوون ئه‌وان له كۆتاییدا نوێنه‌ری ته‌نها خۆیان نین به‌قه‌د ئه‌وه‌ی له‌و هه‌ڵوێسته‌ی تیایدا ده‌ژین بوونێكی هه‌مه‌كی ئه‌وتۆن نابێ كه‌سیانه بیربكه‌نه‌وه.\nPrevious رەنگ و رووناکی و زمانی وێنە … نووسینی: د. نەزەند بەگیخانی، زانکۆی بریستل\nNext کۆمەڵگە وەک دیمەنی دونیایەک لە عەنتیکەخوازیی (Absurdism)


مكرم علی له روژیگ به یانی بو خه لگ هه موی له ئیشی وکار خوی دا بو.لافاویکی بی ره حم هاژه یک خسته ناو ئه دیهاتانه به پیر وژن ومندال ئه نفال کران له و روژه جاوه ری ئه وکه سانه یین بکرینه وه وفرمیسک له جاو نه بریایه وه .ئه وه ئیمه ترسمان نه بو له مردنتان بو ئه وی ئیمه هه مو روژیک ئه م روداوه هه مو روژیک ئه نفال ئه کران له وروژه وه ئیمه له که رمیان وکوردستان جاو مان کردوه هه مو روزیک ئه نفالیک تازه یه بینین له هه مو کورستان ئه نفال ئه گراین =تاها شه که رجی زندو جال خه لکی بی کوناه ئه کرد ه بیرمانه زعیم…\nله روژیگ به یانی بو خه لگ هه موی له ئیشی وکار خوی دا بو.لافاویکی بی ره حم هاژه یک خسته ناو ئه دیهاتانه به پیر وژن ومندال ئه نفال کران له و روژه جاوه ری ئه وکه سانه یین بکرینه وه وفرمیسک له جاو نه بریایه وه .ئه وه ئیمه ترسمان نه بو له مردنتان بو ئه وی ئیمه هه مو روژیک ئه م روداوه هه مو روژیک ئه نفال ئه کران له وروژه وه ئیمه له که رمیان وکوردستان جاو مان کردوه هه مو روزیک ئه نفالیک تازه یه بینین له هه مو کورستان ئه نفال ئه گراین =تاها شه که رجی زندو جال خه لکی بی کوناه ئه کرد ه بیرمانه زعیم سدیق تیر باران کورد ئه کرد. ترسمان نه بو بو مردتان ئیوه هه موروژیک ئه مردن. له وروژه وه ئه نفال کران جاومان بی فرمیسک نه بو له وروژه ئیوه ئه نفال کران جا ری تر جاومان نه که وته چرای دیگان . ئه ی نشتمان جون توانید ئه و هه مو خه فه ته له سه ر سنکد هه لکرید وه کو ئه و شاخانه کولاله سورکه کوردستان ئه و باقیتان کوان تا بکه رینه وه باوشی کوردستان خوزکه مان ئه زانی له کوین .تاکو به سه ر به رزی بکرینه وه باوشی دایکتان . ئیوه رویشتن بو سه فه ریک دریش بو ئه وه ی هه مو خش وخال گه مچک وقزان ومه مه ی مندالکان . ئه م بی تاوانه نه یان زانی ئه م سه فه ره دریژه ئه کیشی ئه م سه فه ره وا دریش بو یه و منداله مه مه ژه که ی لیل خویا بردبو ناو جاله به کومه له که ی که که دهسته که ی سدام دوکتاتور. باشایه تی بو ئیوه مایه وه که به کومه ل له مزاریکی جوان له دلی هه مومان جیی بوته وه وموری نامردی و نامردایتی بو ده سه لاتی ئه و کاته ما یه وه . تو سه ر به رزی به و مه راسیمه ی که به خاگ اسبیری که بوی به قوربانی کوردستان ئه وانیش بون به قه شمه ر ئه که ر ناوی ئه نفال ئه بیستن . ئیوه هه موتان به یه که وه یه ک کرتو له ناوی جگه ر کوردستان به سه ر به رزی راسباردران ئه وانیش وه کو قه شمه ر هه مو روزیک داد ودادکا ئه کرین .\n..ئه ئه نفال کراوکان روحم هه ر هاله لاتان .. بومه که موته ر بام هه را ی لاتان له و ساله ئیوه ئه نفال کران سه کی بیانو ئه و ده وره کوشتی قه لا ره شی توبی ومه لی توبی نه ی ئه خوارد ئه ونده ی لاشه ی کوردی خواردبو نالیم ئه وکریان ئه و فرمیسکه ئه وها سه ر که وی نالیم ئه و توله دوای جه ند قرن تر بسینری . ئه مه خه و نی یه ئه مه رستیه هه موتان ئه یبینن له ژیری ئالا وقانون وده وله ت تویان خسته ناو زیل وبو سه ماوه رهوانه کرای ئه وه خه ونه بو مه رومال تو به سه ر جاشه کان دا به ش کرا ئه وه خه و نه بو عه رب له ماله که د نشته جی کرا ئه مه خه و نه بو کجی عازه و بو میسر وعربستان روانه کرا ئه ی به جا وی خوت نه دی جو ن ماله که ت کاول کرا\nارکان/جوانرو بازدید : 386 دوشنبه 24 بهمن 1390 زمان : 21:16 نظرات ()\nبازدید سال : 26,271\nبازدید کلی : 908,890


تەندروستی جیهانی 10 ڕێنمایی بۆ خۆپاراستن لە كۆرۆنا بڵاودەكاتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەپێی زانیارییەكانی ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ لەكەسێكەوە بۆ كەسێكی دیكە دەگوازرێتەوە لەڕێگەی بەركەوتنی پرژەی كۆكە و پژمینی كەسی تووشبوو.\nڕێكخراوی تەندروستی جیهانی رێنوێنی دەدات، كە مرۆڤەكان یەك مەتر لەدووری یەكتر بوەستن بۆ خۆپارێزی، چونكە دەكرێت مرۆڤەكان لەڕێگەی دەستلێدان لەكەسی تووشبوو یاخود ڕوویەكی تووشبوو بەو ڤایرۆسە تووشبن.\nفەزیلە شایب، وتەبێژی ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی ڕایگەیاند، چەند ڕێگایەكی خۆپارێزی هەیە، كە یارمەتیدەرە بۆ ڕێگرتن لەبڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا و گواستنەوەی ئەو ڤایرۆسە لەكەسێكەوە بۆ كەسێكی دیكە، ئەوانیش:\n1- بەردەوام شووشتنی دەستەكان بە ئاو و سابون، كە لە 20 چركە كەمتر نەبێت یان پاككردنەوەی دەستەكان بەماددەی پاكژكەرەوە، كە كهولی تێدا بێت.\n2- پاككردنەوەی ڕووی كەلوپەلەكان بە بەردەوامی بەماددەی پاكژكەرەوە وەك مێزی چێشتخانە و مێزی نووسینگە و كاركردن و دەسكی دەرگا.\n3- دووركەوتنەوە لەهاتووچۆكردن و چوونە دەرەوە لەماڵەوە ئەگەر كەسێك تا و كۆكەی هەبوو یاخود لەكاتی گەشتدا نەخۆش كەوتبێت و دەبێت لایەنی تەندروستی ئاگاداربكرێتەوە.\n4- لەكاتی پژم و كۆكە دەست بەدەم و لووتەوە بگیرێت یاخود كلێنس بەكاربهێنرێت و دواتر كلێنسەكە بۆ سەبەتەی خۆڵی سەرداپۆشراو فڕێ بدرێت و دەست بشۆرێت.\n5- دووركەوتنەوە لەشوێنی قەرەباڵغ بەپێی توانا و گرتنەبەری رێوشوێنی خۆپارێزی وەك بەكارهێنانی دەمامك و دەستكێش.\n6- باشترە ئەو كەسانەی تەمەنیان لەسەروو 60 ساڵەوەیە لەماڵەوە نەچنە دەرەوە تەنیا بۆ حاڵەتی زۆر پێویست نەبێت، بەتایبەت ئەوانەی كێشەی تەندروستی و نەخۆشی درێژخایەنیان هەیە.\n7- لەكاتێكدا مرۆڤ هەست بەتێكچوونی باری تەندروستی بكات پێویستە لەماڵەوە بمێنێتەوە و پەیوەندی بكات بە پزیشكەوە.\n8- ئەگەر كەسێك نەخۆش بوو باشترە بەتەنیا خواردن بخوات و بەجیا لەخێزانەكەی بخەوێت و كەلوپەلی جیا بەكاربهێنێت.\n9- ئەگەر كەسێك هەناسەی توند بوو پێویستە دەست بەجێ تەلەفون بۆ پزیشك بكات و چاودێری تەندروستی وەربگرێت.\n10- هەستكردن لەم كاتانەدا بە نیگەرانی ئاساییە بەتایبەت ئەگەر كەسێك لەناو وڵاتێك یاخود كۆمەڵگادایە بژی كە پەتای تێدا بڵاوبووبێتەوە، پێویستە بزانێت چی بكات بۆ پارێزگاری لەسەلامەتی خۆی لەشوێنی كارەكەی.\nسەرچاوە: تەندروستی سلێمانی


دکتۆر محەمەدئەمین عەلی: نەشتەرگەرى نیمچەتایبەتەکەى وەزارەتى تەندروستى هەرێم لەتەرازوى دادى کۆمەڵایەتیدا . – WTARIKURD\nهەرە هۆکارى گرنگ لەپشت پرۆسەى داهێنان و تازەگەرى پێشخستن و باشکردنى ئەو سێکتەرەیە کەداهێنانى تیدا دەکریت نەک تێکدان و ڕیسواکردنى ، سەرکەوتوویى داهێنان و تازەگەرى پابەندە بەچەسپاندى بنەما سەرەتاییەکانى دادى کۆمەڵایەتی بۆ هەمووان بەبێ جیاوازى ؟ وەزارەتى تەندروستیش وەک حکومەتە بلیمەتەکەى هەرێمى کوردستان بێبەشى نەکردووین لەوهەنگاوە سەقەتانەى بەداهێنان و تازەگەری بلیمەت لەقەڵەم ئەدرێت لەکاتێکدا ویژدان و ئابڕوى مرۆڤایەتى لەکەدار ئەکات .\nلەم کاتەى خەڵکى هەرێمى کوردستان ئەناڵێنن بەدەست ترسناکترین قەیرانى دارایى لەمێژووى ناوچەکە ( ئەو قەیرانەى دەرچەى عەقڵیەتى دەسەڵاتدارە سیاسیەکان و سیستمى حکومڕانى سیاسیانە ! ) و بیدعەى پاشەکەوتکردنى مووچە ، وەزارەتە بلیمەتەکەى حکومەتى هەرێمى کوردستان وەزارەتى تەندروستى هەنگاوێکى سەقەتى بەناوى داهێنان و تازەگەرى بۆخەڵکى کوردستان ئامادەکردووە سەرەڕاى زیادکردنى گشت جۆرەکانى باج لەسەر هاوڵاتى بەچەندەها ئەوەندەو ڕوتاندنەوەیان بەهەموو شێوەیەک لەژێر ناوى سەیروسەمەرەى بێ وێنە لەگشت سیستمە حکومڕانیەکانى دونیا .\nئەو هەنگاوە گەردونیەى وەزارەتى تەندروستى و جەنابى وەزیرو ڕاوێژکارەکانى ، گەڕاندنەوەى خزمەتگوزارى نیمچە تایبەتە ( semiprivate ) ، ئەو نیمچەتایبەتەى پێشتر بە بۆچوون و ڕاى گشت شارەزایانى تەندروستى شکستێکى بێ وێنەى هێناو بارگرانیەکى زیاد لەپێویستى خستە سەر دارایى و بودجەى حکومەتى هەرێمى کوردستان و تەنانەت تا ئەم ساتەوەختە وەزارەتى تەندروستى قەرزدارى پزیشک و کارمەندە چونکە بڕیک لەپارەکەى پێ نەداون ، بەڵام ئەمجارەیان بەشێوازێکى تازە ! گشت بارگرانیەکەى خستۆتە سەرشانى هاوڵاتى بەتەنیا .\nئەم شێوە تازەیەى خزمەتگوزارى نیمچەتایبەت ( semiprivate ) لەیەک خاڵداخۆى ئەبینێتەوە ، ئەوەش ئەبێ نەخۆش خۆى هەموو پارەکە بدات نەک وەک ئەوسا حکومەت نیوەى بۆبدات ، بەبێ ئەوەى ڕێنماییەک دەربکات بۆ چ جۆرە هاوڵاتیەک بەخۆڕایى بکرێت و بۆ چ جۆرێکى تر بەپارە لەژێرناوى خزمەتگوزارى نیمچەتایبەت ؟ بەراى من ئامانج لەم بێ سەروبەرەیە بەدوژمنکردنى پزیشکە لەلاى خەڵک و کەرتکردنى هاوڵاتیە بەدوو بەرەدا هەندێکیان بەخۆڕایى و ئەوانى دى بەپارە نەشتەرگەریان بۆدەکرێت لەنەخۆشخانە میریەکاندا ! .\nکێ بەم پرۆسەیە هەڵدەستێت ؟ جەنابى وەزیرو ئەوانەى سیاسەتى وەزارەتەکەى وێنادەکەن ، بەڵگەشم بۆئەم بۆچونە : جەنابى وەزیر لەهەموو چاوپێکەوتن و بۆنەیەکدا دوبارەى دەکاتەوە بەڕێزى وەزیرى پزیشک و کارمەند نییە ئەو وەزیرى خەڵکە ، بۆ ئێمەى پزیشک و کارمەند دوژمنى خەڵکین ؟! وەک ئەوەى پزیشک و کارمەند بوون عەیبە بێت ؟ بەڵێ ئەو بەقسەى خۆى وەزریرى ئێمەنییە ! بۆپاساو هێنانەوەى شکستەکانى ئێمەى پزیشک بەخوێنمژ وێنادەکات و خۆشى بەفریشتە ، بەڵام نەجەنابت فریشتەیت نەئێمەش دوژمنى خەڵک ، ئەوەندەى خۆت و وەزارەتەکەت بارگرانى بوون لەسەر خەڵکى و بودجەى وڵات هیچ کات ئێمەى پزیشک و کارمەند بارگرانى نەبووین .\nبەهەر حاڵ من نامەوێ زۆر بابەتى لابەلا بوروژێنم بابەتەکەى من لەسەر خومەتگوزارى نیمچەتایبەتە بابەتێکى زانستى بەڕێوەبردنە کەئەبوو ڕاوێژکارەکانى وەزارەتى تەندروستى و لیژنەى تەندروستى پەرلەمان قسەیان هەبوایە لەسەرى و تاوتوێیان بکردایە ؟ ئەوسا بچوایە بوارى جێبەجێکردن ، بەتایبەتى لەم کاتەدا کەمووچە نییەو پاشەکەوتکردنى لەلایەن حکومەتەوە لەئارادایە سەرەڕاى زیادکردنى خزمەتگوزاریە گشتى و باجەکان لەسەر هاوڵاتى ! ، ئەوەى لاى من ڕوون نیە بۆ ناونراوە نیمچەتایبەت ؟ بۆ ناوێکى ترى لێ نەنرا پڕبەپێستى هەنگاوە سەقەتەکە بۆنمونە نیمچەگشتى یاخود زیادلەگشتى یان هەرناوێکى تر لەگەڵى بگونجێت کەبارگرانى خستنە لەسەر خەڵکى ئەم هەرێمە ( Semipublic or extra public ) ؟ .\nدیمەنیک ئەخەمە بەرچاوى هاوڵاتى و خوێنەرى ئەم بابەتەو جەنابى وەزیرو بەرپرسە تەندروستیەکان بۆ ئەوەى بزانن ئەم هەنگاوە سەقەتەتا چ ئاستیک خزمەت بەخەڵکى دەکات و داداى کۆمەڵایەتى دەستەبەر ئەکات بۆ هەمووان بەبێ جیاوازى .\nشوێن کوردستانى باشوور ، شارى سلێمانى ، نەخۆشخانەى فێرکارى ، قاوشى نەشتەرگەرى گشتى ، بەشى ژنان نهۆمى زەویى ، کات سەعات یەکى پاش نیوەڕۆ ، هەموو ژورێک جێگاى هەشت نەخۆشە ، بەڵام خۆشبەختانە لەم ژورەدا شەش لەجێگاکان نەخۆشى لەسەرن دووانى بەتاڵن لەگەڵ ئەوەش قەرەباڵغیەکى زۆر بەژوورەکەوە دیارە ، هەریەک لەلاى خۆیەوە قسەدەکات و منداڵیکى نەشتەرگەراویش ئەگرى و ئەقیژێنێت ، هاوەڵى دوو نەخۆش بەیەکەوە قسەدەکەن یەکێکیان دایکى نەخۆشى ژمارە دووە ئەویتریان خوشکى نەخۆشى ژمارە سێ .\nدایکى نەخۆشى ژمارە دوو : خودا شفاى نەخۆشەکەتان بدات خزمتە ؟ .\nخوشکى نەخۆشى ژمارە سێ : نەخیر ، خوشکمە خودا شفاى نەخۆشەکەى ئێوەش بدات ، ئەى تۆ چى ئەویت ؟ .\nدایکى نەخۆشى ژمارە دوو : ئامین ، من دایکیم ، فەقیرە دەمێکە بەردى زراوى هەیە بەڵام لەبەر نەبوونى نەمان توانى زووتر بۆى بکەین تا ئێستا چەند جاریک لەنەخۆشخانەى تەواریەکە داخل بووە ، باش بوو دکتۆر ( س) بۆ ڕاهى خودا بۆى کردین .\nخوشکى نەخۆشى ژمارە سێ : کچەکەشت نەخۆشى دکتۆر (س) نە ؟ ! والله خوشکەکەى منیش نەخۆشى دکتۆر (س) نە و بەردى زراویشى هەبوو ، یانى چى لەراهى خودا بۆى کردوون ؟! بۆ ئەمڕۆ پارەیان لەئێوە نەسەند ؟ خۆ ئێمە 300 هەزار دیناریان لێسەندین بیجگە لەمەسرەفى تەبەلە و فحوساتى موختەبەرو تیشک و تەختیتى دڵ و هاتووچۆکردنى دوو و سێ ڕۆژ ! .\nدایکى نەخۆشى ژمارە دوو : نەوەالله ئەمرۆ هیچیان لێ نەسەندین ، بەس بەهاتووچۆى ئەم چەند ڕۆژەو تەبەڵەو فحوسات وتەختیتى دڵ و شتەکانى تر سەد هەزارێکمان سەرفکردووە ، باشە خۆ ئەو منداڵەش هەر نەخۆشى دکتۆر (س) نە ، ئەویش پارەى نەدا ، بەخۆڕایى بۆیانکرد ، وابزانم دەوڵەمەندیشە ، خۆیان وتیان دەوڵمەندین بەس واسیتەمانکردووە بۆیە ئەمڕۆ بەخۆڕایى بۆیان کردین .\nخوشکى نەخۆشى ژمارە سێ : ئەى باشە بۆ بەپارە بۆئێمەى کرد ؟ لەوە ئەچێت ئەوەى واسیتەى نەبێت و هەژار بێت بەپارە بۆى بکەن ، خۆ ئەو پارەیەى ئێمە داومانە نزیک بۆتەوە لەپارەى نەخۆشخانەیەکى ئەهلى تایبەت ؟ والله ئەبێ گلەیى لەدکتۆر ( س) ن بکەم بۆ ئەو هەموو پارەیەى لێ سەندین ؟\nدایکى نەخۆشى ژمارە دوو : والله ڕاست ئەکەیت دکتۆرەکانیش هەر بیر لەخۆیان ئەکەنەوە ئاگایان لەخەڵکى نییە ، ئەوە نییە وەزیرى تەندروستى ئەڵیت من وەزیرى خەڵکیم ، ئەو ئەیەوێ بەخۆرایى بێت بەس ئەم دکتۆرە چاوچنوکانە بەتەنیا بیرلەخۆیان ئەکەنەوە وئاگایان لەکەس نییە ،خوا حەقى ئێمەیان .\nخوشکى نەخۆشى ژمارە سێ : بەخوا ڕاست ئەکەیت هەموو خەتاکە خەتاى دکتۆرەکانە ؟ ئەوان ئەتوانن پێداگرى لەم ڕەش وڕووت وهەژارە بکەن ئەگەر بیانەوێت .\nدایکى نەخۆشى ژمارە دوو : کچم ئەمجارە ئەگەر نەشتەرگەیتان هەبوو بڕۆ واسیتەیەک بەبەرپرسێک بکە بەخوا بەو شێوەیەنەبێت حەقت ئەخورێ ئەمە کوردستانە ! .\nلەم دیمەنەدا بۆمان دەردەکەوێت ئەم هەنگاوەسەقەتەى جەنابى وەزیر لەم کاتەهەستیارەدا خزمەت بەکێ ئەکات وکێ زەرەرمەندى یەکەمە وکێ لەبرى دەسەڵاتى سیاسى و وەزارەتى تەندروستى تاوانبار ئەکات ، هەڵسەنگاندنى ئەم دیمەنە بەوردى وەبەشێوەیەکى زانستى ئەم دەرئەنجامانە لەخۆدەگرێت .\nیەکەم : ئەم داهێنانەپەرە بە سیاسەتى بە دوژمنکردنى پزیشک ئەدات ، ئەو سیاسەتەى سەدام حوسێنى دیکتاتۆرى پێشوى عیراق ڕەچاوى ئەکرد ، پزیشک دەکات بەدوژمنى خەڵک ، هەموو کارە دزێو و نێگێتڤەکانى دامەزراوە تەندروستیەکان ئەخاتە ئەستۆیان لەبرى ئەوانەى سیاسەتى تەندروستى کوردستان وێنائەکەن .\nدووەم : هاوڵاتى دابەش ئەکات بەدوو بەرەوە بەبێ بوونى حسابێکى بانکى لەوڵاتدا ، هەندێکیان بەخۆڕایى نەشتەرگەریان بۆدەکرێت ئەوانى دى بەپارە لەهەمان شوێن بەیەک جۆر خزمەتگوزارى فەندەقەیى ، ئەم جیاکارییە لەگەڵ دادى کۆمەڵایەتى ناگونجێت بەتایبەتى هیچ بنەمایەکى یاسایى و دارایمان لەبەردەست نییە ، ئەمەش خزمەت بەچاندنى تۆوى ڕق و کینەئەکات لەناو کۆمەڵگا بێجگەلە دەستەمۆکردنى هاوڵاتى و پەنابردن بۆ واسیتەو مەحسوبیەت لەلاى ئەم حیزب و ئەو بەرپرس دواتر سوکردنى هەموو دامەزراوە حکومیەکان و بەهاجوانەکانى مرۆڤ ، ئەوەى دەوڵەمەند بیت یاخود خەلک بناسى بەخۆڕایى بۆى دەکرێت ئەوەى فەقیرو هەژاریشە بەپارە .\nسێهەم : دابەشکردنى پزیشک بەچەند بەرەیەکى دژبەیەک لەڕێگەى دروستکردنى ناعەدالەتى لەداهاتى پسپوریە جیاوازەکانى زانستى پزیشکى ، بۆ نمونە ئەوەى پزیشکى نەشتەرگەرنەبێت بۆى نییە سودمەند بێت لەم داهێنانە سەقەتەو بەمەش نادادپەروەرییەکى زەق لەنیوان پزیشکەخاوەن پسپۆریە جیاوازەکان دروستدەکات وناکۆکى ودرزى نیوانیان زیادئەکات لەگشت ئاستەجیاکانى پسپۆرى وپلەبەندى پزیشکى .\nچوارەم : درز دەخاتەپەیوەندیەکانى نێوان پزیشک و کارمەندى تەندروستى وکارگێرى و دارایى و … هتد ، دەرئەنجام کەرتى تەندروستى ئەبێت بەکەرتێکى بێ سەروبەرە وبارودۆخەکە لەبەرژەوەندى ئەوانەدەبێت کەمەبەستیانە خزمەتگوزارى تەندروستى بەخۆڕایى نەمێنێت .\nلەوە ئەچێت ڕاوێژکارو بەرپرسەکانى وەزارەتى تەندروستى و هەندێک لەئەندامانى لیژنەى تەندروستى پەرلەمان ئاگایان لەزانستى بەڕێوەبردنى تەندروستى ونەخۆشخانەکان نەبێت ؟! کەئەپرسم بۆ ناوتان ناوە نیمچەتایبەت ؟ لەوەڵامدا دەڵێن لەبەرئەوەى لەنەخۆشخانە حکومیەکان ( گشتى public ) دەکرێت و بڕێک پارە لەنەخۆشەکە دەسێندرێت کەلەنەخۆشخانە تایبەتەکان کەمترە .\nهەموومان دەزانین بەجەنابى وەزیریشەوە کەلەنەخۆشخانەکانە حکومیەکان هیچ جۆرە تایبەتمەندیەکى نەخۆش دەستەبەر ناکرێت ؟ لەبەر ئەوەى چەند نەخۆشێک لەیەک ژوردان ، وەڵامدانەوەى بەرپرسەکانى تەندروستى بەم شێوەیە ! ئەو ئەوڕاستیە ئەسەلمێنیت ئەوانەشى ئەم هەنگاوە سەقەتەیان داناوە هیچ بیرۆکەیەکیان لەسەر ووشەى نیمچەتایبەت ( semiprivate ) نییە بەلاینى کەمەوە پیناسەکەشى نازانن ! ، پێشینان فەرمویانە ئەگەر نەزانێک بەرد بخاتە گۆمەوە بەهەزارەها زانا نایەتەدەرەوە ؟! .\nنیمچە تایبەت بەماناى ( کەمێک یا تاڕادەیەک تایبەت ، هاوبەش لەگەڵ ژمارەیەکى زۆر بچووک لەخەڵکى دیکە واتە ژورێکى هاوبەش لەلایەن دووکەسەوە بەشێوەیەکى نموونەیى بەپەردەیەک دابەش کرابێت و هەندێک تەنهایى وتایبەتمەندێتى نەخۆش دەستەبەر بکات ) ئەگەر ئەو کاتە بڕێک پارەلەنەخۆشیش بسەنیت بەمەرجێک خزمەتگوزایەکانى لەوانەى تر جیاوازبێت ڕێى تێدەچێت لەبەر ئەوەى تۆزێک لەدادى کۆمەڵایەتى دەستەبەر دەکەیت ، بەڵام ئەوەى نەشیاو و نامۆیە نەشتەرگەرى کردنى نەخۆش لەنەخۆشخانە گشتیەکان (حکومیەکان ) بەپارە لەژورێک هەشت نەخۆشى تێدایە بەهەمان خزمەتگوزارى ئەوانەى بەخۆڕایى بۆیانکراوە ، ئەمەیان دوورە لە دەستەبەرکردنى دادى کۆمەڵایەتى .\nSemiprivate mean having some degree of privacy but not fully private، as a hospital room with fewer beds than a ward a hospital room shared by two people، typically with a curtain dividing the room and providing some privacy idea .\nنەخۆشخانە ئەهلیەکان بۆیە ناونراوە تایبەت لەبەر ئەوەى تایبەتمەندى کەسایەتى نەخۆش دەستەبەرئەکات و نەخۆش شوێنێکى حەوانەوەى تایبەت بەخۆى هەیە بیجگەلەجیاوازى خزمەتگوزارییە فەندەقیەکان ولەهەمانکات بەپارەشە .\nئەو نیمچەتایبەتەى وەزارەتى تەندروستى باسى لێوەدەکات لەهیچ سیستمێکى تەندروستى دونیادا بەدیناکرێت و وێنەى نییە ، بەڵى لەوانەیە بەرپرس و ڕاوێژکارە تەندروستیەکانى جەنابى وەزیر لێرەولەوێ پێمان بڵین باوى خزمەتگوزارى تەندروستى و پزیشکى خۆڕایى نەماوە لەدونیادا ، حکومەت دەرەقەتى ئەوبڕەپارە زۆرەنادات بۆیە بیرمان لەم هەنگاوە کردۆتەوە ، بەڵێ ڕاستە تێچوونى پزیشکى سەردەم ڕۆژ لەڕۆژ لەزیادبوونە بەڵام لەو وڵاتانەى خزمەتگوزارى تەندروستى بەپارەیە ڕەچاوى کەم دەرامەتکراوە ئەمە بێجگە لە جۆرێک لەجۆرەکانى دڵنیایى تەندروستى ( چمان الێحى ) ئەمەش بەسیستمێکى ڕێپیداروەوە بەیاسا ڕێکخراوە ، هەرچەندە ئیستا لەکوردستان خزمەتگوزاریەکى پزیشکى نەماوە بەخۆڕایى وەتا خۆت نەخۆش نەکەویت ئەم ڕاستیە نازانیت ، لەبابەتیکى پێشومدا بەناوى ( وەزارەتى تەندروستى نەخۆشخانەکانت دابخە ) لەسایتى ئاوێنە :\nئەم بابەتەم خستبۆڕوو وپرسیارێکم ئاراستەى جەنابى وەزیر کردبوو ئەگەر جەنابت (مدى الجدوى اڵاقتێادیە) ت Economic feasibility بیستووە وشارەزایت بۆ کارى پێناکەیت ؟ .\nهیچ نەبێ بەراوردێک بکە بەتێچوونى هەمان نەشتەرگەرى لەنەخۆشخانەکانى وەزارەت ونەخۆشخانە تایبەتیەکان بزانە بۆ لەدامەزراوە تەندروستیەکانى حکومەت دوو ئەوەندەى نەخۆشخانە تایبەتیەکانى تێدەچێت ، ئەمەکارى زانست و سیاسەتى بەڕێوەبردنى تەندروستیە ، ئیتربەسە بەهەدەردانى بووجەى وڵات بەبێ بنەماى زانستى ، گوناحى ئێمەى پزیشک نییە تۆیەکى بێئاگا لەزانستى بەڕیۆەبردنى تەندروستى بەرپرسمانى ، نەتۆ فریشتەیت نەئێمەش شەیتان هەموومان مرۆڤین پابەندین بەچەند یاساو ڕێنماییەکى تایبەت ئیتر بەسە موزایەدەکردن بەپزیشک و کارمەند ، بەیەک چاو سەیرى هاوڵاتى بکە، ئێمە مەکە بەدوژمنى خەڵکى ، یا ئەوەتا هەمووى بەپارەبێت یاهەمووى بەخۆڕایى ، ئەگەر سوریشیت لەسەر ئەو هەنگاوەسەقەتەى نیمچەتایبەت کەئێمە شەرمى لێدەکەین هیچ نەبێت بالەهەمان ئەو ژورو قاوشانە نەبێت کەبەخۆڕایى بۆى دەکرێت و خزمەتگوزارییەکانى جیاوازتربێت .


وەزارەتی تەندروستی نوێترین ئاماری لەسەر كۆرۆنا بڵاوكردەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/02/27 - 12:55 PM\nوەزارەتی تەندروستی عیراق شەشەم كەسی تووشبووی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە عیراق راگەیاند كە سەردانی ئێرانی كردووە و پاش گەڕانەوەی ئاماژەكانی كۆرۆنای لەسەر دەركەوتوون و دوای پشكنین دەركەوتووە هەڵگری ڤایرۆسەكەیە.\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ئەمڕۆ لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، شەش هاووڵاتی لە عیراقد توشی كۆرۆنابوون و هەموویان لە ئێران گەڕاونەتەوە.\nهەر لە ڕاگەیەندراوەكەدا هاتووە”هەموو توشبووەكان دۆخی تەندروستییان جێگیرە و لەژێر چاودێری پزیشكیدان”.\nیەكەم حاڵەتی توشبوون لە شاری نەجەف بوو، كە قوتابییەكی ئێرانی بوو، پاشان خێزانێكی چوار كەسی لە كەركوك توشبوون و ئەمڕۆ یەكەم حاڵەت لە بەغدا ئاشكراكرا.\nبەرێوبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانیتەندروستیتیمی تەندروستی\n“تائێستا ڤایرۆس كۆرۆنا نەگەیشتووەتە كوردستان و هەولێر”


دەربارە – Jahangir\nزانیاری دەربارەی کوردستان\nچوار پارێزگاکەی هەولێر و سلێمانی و دهۆک و هەڵەبجە دانیشتوانەکەی زیاترن لە ٥.٢ ملیۆن کەس و ڕووبەرەکەشی زیاترە لە ٤٠،٠٠٠ کم چوارگۆشە کە گەورەترە لە هۆڵەندا و چوار جار گەورەترە لە لوبنان ئەمە ئەو شوێنانەن کە لەژێر ئیدارەی حکومەتی هەرێمی کوردستاندان، بەڵام ئەو شوێنانە ناگرێتەوە کە لەدەرەوەی ئیدارەی حکومەتی هەرێمی کوردستاندان وەکو کەرکوک، کوردستان ناوچەیەکی ئارام و سەقامگیرە کە سنوری هەیە بە عیراق و سوریا و تورکیا و ئێرانەوە، وە داهاتی ساڵانەی تاکەکەس نزیکەی ٥٠٠٠ دۆلاری ئەمریکیە.\nزانیاری دەربارەی کۆمپانیای جیهانگیر\nکۆمپانیای جیهانگیر یەکێکە لە کۆمپانیا بەناوبانگەکانی بازرگانی نەوت لە هەرێمی کوردستان و عیراقدا، دامەزراوە لە ساڵی ٢٠٠٨ و لێپرسراویەکی سنوورداری هەیە و %١٠٠ خۆماڵیە، کۆمپانیای جیهانگیر کۆمەڵێک پسپۆڕی ڕاهێنراوی بەتوانای هەیە کە خاوەن ئەزموونن و کاردەکەن لەپێناو گەشەپێدانی پەیوەندی بازرگانی بەسوود لەنێوان وڵاتاندا. هەروا کۆمپانیا لە ساتی دامەزراندنیەوە ڕۆڵێکی سەرەکی بینیوە لە بازرگانی نەوت و غازدا لە هەرێمی کوردستان و عیراقدا.\nشۆفێرەکانمان بریتین لەو کەسانەی باشترین ئەزموون و لێزانینیان هەیە لە بوارەکەدا. شانازی دەکەن بو گواستنەوە و پێشکەشکردنی دووبارەی بەنزین و گاز و غاز و سوتەمەنی بۆ کڕیارانمان بەشێوەیەکی سەلامەت و لە کاتی گونجاودا. کۆمپانیای جیهانگیر بڕوانامەی لە لایەن وەزارەتی سامانە سروشتیەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە وەرگرتوە لەسەر کارو چالاکیەکانی. کۆمپانیای جیهانگیر کۆمپانیایەکی ناسراوە بۆ دابینکردنی بەرهەمەکانی بەنزین و غاز و کیرۆسین و سووتەمەنی بۆ هەموو ئەو ناوچانەی داوایدەکەن.


لایپزیک دەرگای بەڕووی ڕیاڵ مەدرید و بایرن میونشندا داخست – تۆڕی میدیایی خەڵک\nلایپزیک دەرگای بەڕووی ڕیاڵ مەدرید و بایرن میونشندا داخست\n2020/04/30 - 3:00 PM\nیانەی لایپزیگی ئەڵمانی لە نوێکردنەوەی بۆندی دایۆت ئۆپامیکانۆی فەرەنسی نزیکدەبێتەوە و یانەکانی ڕیاڵ مەدرید و بەرشلۆنە ناچاردەبن هاوینی ٢٠٢١ بگەڕێنەوە سەر ڕێڕەوی گفتوگۆکردن.\nزینەدین زێدان و هانز فلیکی ڕاهێنەری یانەکانی ڕیاڵ مەدرید و بایرن میونخ داوایان لە بەرپرسانی یانەکەیان کردووە، لە هاوینی ٢٠٢٠ بۆندی دایۆت ئۆپامیکانۆ ئیمزابکەن.\nڕیاڵ مەدرید هەوڵدەدات بەرگریکارە فەرەنسییەکە بکاتە شوێنگرەوەی سێرجیۆ ڕامۆس، هەروەها بایرن لە گواستنەوەکانی زستانەوە هەوڵدەدات هەمان یاریزان وەک جێگرەوەی جیروم بواتینگ بە هاندەرانی بناسێنێت.\nئۆپامیکانۆ بۆندەکەی لە ٢٠٢١ کۆتاییدێت، یانەی لایپزیگ بۆ ئەوەی لەگواستنەوەکانی هاوینی ٢٠٢١ بێبەرامبەر دەستبەرداری نەبێت ناچارە لە هاوینی ٢٠٢٠ بەبڕی (٦٠) ملیۆن یورۆ بیفرۆشن.\nڕۆژنامەی “ئاس”ی ئیسپانی ئاشکرای کردووە، ئۆپامیکانۆ پلانەکانی گۆڕیوە و بیر لەوەدەکاتەوە وەرزێکی تریش لە لایپزیگ بەردەوامبێت، بەم هۆیەشەوە نزیکبووەتەوە لەگەڵ بەرێوەبەرانی یانە ئەڵمانیەکەی بگاتە ڕێکەوتنێک بۆ نوێکردنەوەی بۆندەکەی تا هاوینی ٢٠٢٢.\nئەگەر ئەم ڕێکەوتنەش ئیمزابکرێت، ئۆپای فەرەنسی تا هاوینی ٢٠٢١ بەلایەنی کەمەوە بەردەوام دەبێت و لەدوای ئەو وادەیە یانەکانی بایرن و ڕیاڵ مەدرید ناچاردەبن گفتوگۆ بۆ گواستنەوەی بکەن.\nبایرن میونشنخولی ئه‌ڵمانیاڕیاڵ مه‌دریدگواستنه‌وه‌کان\nدی مارزیۆ کۆتایی بە مشتومڕی گریزمان و ئینتەرمیلان هێنا: مەحاڵە ئەوە ڕووبدات\nدەستپێکردنەوەی خولی ئینگلتەرا و خولەکانی تر لەژێر مەرجی قورسدا دەبێت\nڕیاڵ مەدرید و بەرشلۆنە خۆیان بۆ دەستپێکردنەوەی لالیگا ئامادەدەکەن\nریزبەندی گۆڵکارانی سەدەی 21 لە (2001 – 2020) ڕاگەیەنرا\n2021/01/09 - 3:20 PM\nفیدراسیۆنی نێودەوڵەتی ئامار و مێژووی تۆپی پێ (IFFHS ) رێزبەندی باشترین گۆڵکارانی لە سێ دەیەی کۆتایی سەدەی 21 لە نێوان ساڵانی( 2001 – 2020 ) دا بڵاو کردەوە .\nبەپێی ڕیزبەندییەکە، کریستیانۆ ڕۆناڵدۆی پورتوگالی و هێرشبەری یانەی یۆڤانتۆس بە 756 گۆڵ لە پلەی یەکەمدایەو دوای ئەو، لیۆنێل میسی ئەرجەنتینی دێت کە 715 گۆڵی بۆ بەرشەلۆنە و هەڵبژاردەی وڵاتەکەی تۆمارکردووە.\nزلاتان ئیبراهیمۆڤیچی سویدی و هێرشبەری یانەی ئەی سی میلان بە 543 گۆڵ لە پلەی سێیەمدایە، هاوکات گۆڵکاری یانەی ئاتلەتیکۆ مەدرید، لویس سوارێزی ئۆرۆگوای بە 489 گۆڵ چوارەمی ڕیزبەنییەکەیە، بەدوایدا ئەستێرەی بایرن میونشن ڕۆبێرت لیڤاندۆڤسکی دێت بە پلەی پێنجەم کە 473 گۆڵی تۆمارکردووە.\nهاوکات فیراس ئەلخەتیبی سووری لە ڕیزبەندی باشترین گۆڵکارانی سەدەی 21 دا پلەی نۆزدەیەمی جیهانی و یەکەمی نێو یاریزانانی وڵاتانی عەرەبی گرتووە بەتۆمارکردنی 344 گۆڵ، دوای ئەو ئەفسانەی تۆپی پێی کوێتی بەدر ئەلمتوع لە ڕیزبەندی دووەمی جیهانی عەرەبی و بیست و حەوتەمی جیهانیدا دێت، کە لەماوەی تەمەنی یاریکردنیدا 322 گۆڵی تۆمار کردووە.\nریزبەندی 10 گۆڵکاری سەدەی 21؛\n1- کریستیانۆ رۆناڵدۆی پورتوگالی – 756 گۆڵ\n2- لیۆنێل میسی ئەرجەنتینی – 715 گۆڵ\n3- زلاتان ئیبراهیمۆڤیچی سویدی – 543 گۆڵ\n4- لویس سوارێزی ئۆرۆگوایی – 489 گۆڵ\n5- ڕۆبێرت لیڤاندۆڤسکی پۆڵەندی – 473 گۆڵ\n6- عەلی شەفەقی مالدیڤ – 465 گۆڵ\n7- سیرجیۆ ئەگوێرۆی ئەرجەنتینی – 421 گۆڵ\n8-ساموێل ئیتۆی کامیرۆنی – 409 گۆڵ\n9- ئیدینسۆن کاڤانی ئۆرۆگوای – 408 گۆڵ\n10-ئەلێکساندار دورشی سەنگافوری – 408 گۆڵ\nجێی باسە ئامارەکان تەنیا ئەو گۆڵانەی لەخۆ گرتووە کە لەنێوان ساڵەکانی 2001 بۆ 2020 تۆمار کراون.\nسەرچاوە : فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی ئامار و مێژووی تۆپی پێ\nمیسی گۆڵەکانی لەگەڵ پێلێی ئەفسانەی بەرازیل، هاوتا کرد\n2020/12/19 - 9:01 PM\nبەتۆمارکردنی 643 گۆڵ، لەگەڵ یەک یانەدا، لیۆنێل میسی ئەرجەنتینی و هێرشبەری یانەی بەرشەلۆنەی ئیسپانی گۆڵەکانی هاوتای پێلێ ئەفسانەی بەرازیلی کرد، دوای ئەوەی تۆڕی گۆڵی یانەی ڤالانسیای هەژاند.\nساتی تۆمارکردنی گۆڵە مێژووییەکەی میسی بەرامبەر ڤالانسیا\nدوای ئەوەی لێدانێکی سزای لەدەستدا، میسی تەمەن 33 ساڵ لەسەر حسابی ڤالانسیا، بە لیدانی سەر، تۆاری گۆڵەکانی لەگەڵ یەک یانە هاوتای گۆڵەکانی پێلێ کرد.\nجێی باسە، پێلێی بەرازیلی 643 گۆڵی تۆمار کردووە لە ماوەی 19 وەرزدا لەگەڵ یانەی سانتۆسی بەرازیلی.\nهاوتاکردنی ئەم تۆمارە لەکاتێکدایە، کە میسی خەڵاتی ساڵی 2020ی باشترینی ساڵی بەدەستنەهێناو ڕۆبێرت لیڤاندۆڤسکی پۆڵەندی و هێرشبەری یانەی بایرن میونخی ئەڵمانی بووە خاوەنی ئەو خەڵاتە.\nلیڤا، خەونی میسی و دۆنی ئاڵۆزکاند و بووە باشترین\n2020/12/17 - 10:50 PM\nخەڵک ـ وەرزش\nلیڤاندۆڤێسکی بووە باشترین یاریزانی جیھان\nڕۆبێرت لیڤاندۆڤسکی، ئەستێرەی پۆڵەندی و یانەی بایرن میونشنی ئەڵمانی بووە باشترین یاریزانی جیهان بۆ ساڵی 2020 و خەڵاتی زەبێست-ی بردەوە و سەردەمی قۆرخکاری میسی و دۆنی تێپەڕاند.


میسڕ دەڵیت پابەند دەبێت بە لیستی داواکارییەکانیانەوە\nمیسڕ ڕایگەیاند پابەند دەبێت بەو لیستی داواکارییانەوە کە لەگەڵ سعودیە و ئیمارات و بەحرەیندا پێشکەشی قەتەڕیان کردووە وەکو مەرجێک بۆ دەستپێکردنەوەی پەیوەندییەکان لەگەڵ قەتەڕ و هەروەها لابردنی سزاکانی سەر قەتەڕ\nئەمەش لەمیانەی چاوپێکەوتنی بەرپرسانی میسڕی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی کوەیت شێخ سەباح خالید حەمەددا بوو ، پێش ئەوەی وەزیری دەرەوەی قەتەڕ چاوی بە سەرۆکی میسر عەبدول فەتاح سیسی بکەوێت لەگەڵ هاوتا میسڕییەکەی سامح شوکریدا کۆبۆوە.\nشایەنی باسە چوار وڵاتەکە مانگی ڕابردوو پەیوەندییەکانیان لەگەڵ قەتەڕدا بڕی و سزای ئابووری و بازرگانیان بەسەردا سەپاند بە تۆمەتی ئەوەی قەتەڕ پشتیوانی لە تیرۆر دەکات و قەتەڕیش هەموو ئەو تۆمەتانە ڕەت دەکاتەوە.\nقەتەڕ لیستی داواکارییەکانی چوار وڵاتەکەی ڕەت کردەوە و بە پێشێلکردنی مافەکانی ناودێری کرد. لە داواکارییەکاندا هاتووە دەڵێت دەبێت قەتەڕ واز لە پشتیوانیکردنی گروپە تیرۆریستییەکان بهێنێت و هەروەها کەناڵی ئەل جەزیرە و بنکە سەربازییەکەی تورکیا لە قەتەڕ دابخات و پەیوەندییەکانیشی لەگەڵ ئێراندا کەم بکاتەوە.\nلە سەرەتای دەستپێکردنی ناکۆکییەکانەوە کوەیت ڕۆڵی نێوەندگیری بینیوە بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان بەڵام هەتاکوو ئێستا هەوڵەکانی کوەیت هیچ بەرهەمێکی نەبووە هەتاکوو شایەنی باس کردن بێت.\nوەزارەتی دەرەوەی میسڕ لە بەیاننامەیەکا ڕایگەیاند شوکری بە شێخ سەباحی وتووە " میسڕ پابەند دەبێت بە لیستی داواکارییەکانیانەوە."


پەروین بوڵدان چەند پرسێكی گرنگی تایبەت بە كورد دەخاتە بەردەم یەكێتی ئەوروپا – کوردی – RojNews.News\nپەروین بوڵدان چەند پرسێكی گرنگی تایبەت بە كورد دەخاتە بەردەم یەكێتی ئەوروپا\n02/12/2021 - 2:38:06 pm\nهاوسەرۆکی هەدەپە، لەگەڵ باڵیۆزە باڵاکانی وڵاتانی یەکێتیی ئەوروپا کۆبووەوە و باسی لە گۆشەگیریی سەر ئیمراڵی و پیلانگێڕانەكانی سەر کۆبانێ و ڕووداوەکانی ئەم دواییانەی پەیوەست بە دۆسیەی داخستنی هەدەپە کرد.\nپەروین بوڵدان هاوسەرۆکی پارتی دیموکراتیکی گەلان (هەدەپە) لەگەڵ هشیار ئۆزسۆی هاووتەبێژی کۆمسیۆنی پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەدەپە، لە ئێوارە خوانێکدا، کە لە لایەن نیکۆلاس مایر-لاندروت باڵیۆزی باڵا و نوێنەری یەکێتیی ئەوروپا – تورکیا رێکخرابوو، لەگەڵ باڵیۆزانی باڵای وڵاتانی یەکێتیی ئەوروپا کۆبوویەوە.\nبوڵدان، لە کۆبوونەوەکەدا بۆچوونی هەدەپەی سەبارەت بە قەیرانی ئابووری و سیاسیی وڵات بڵاوکردەوە و گفتوگۆکان و لێکۆڵینەوەکانی لەسەر هەڵبژاردن لە ناو رای گشتیدا هەڵسەنگاند.\nلەبارەی بەردەوامیی گۆشەگیریی سەر ئیمراڵی، جێبەجێنەکردنی بڕیارەکانی دادگای مافەکانی مرۆڤی ئەوروپا لەسەر دەمیرتاش، دۆزی کۆمپاس (فێڵبازانە و پیلانگێڕانە)ی کۆبانێ و ڕووداوەکانی ئەم دواییانەی پەیوەست بە دۆسیەی داخستنی هەدەپە بۆچوونەکانی خۆی و حیزبەکەی خستەڕوو.\nهەروەها، وەڵامی زۆرێک لە پرسیارەکانی باڵیۆزە باڵاکانی ئامادەبووی کۆبوونەوەکەی دایەوە و ڕایگەیاند، سەرەڕای گوشار و زۆرداری و دەستگیرکردن و دادگاییکردن، هەدەپە هێزی خۆی زیاتر دەکات و لە سیاسەتی تورکیادا ئەکتەری سەرەکی دەبێت.\nیەکێتی ئەوروپا لەسەر کەیسی کۆچبەران سزای زیاتری بەسەر بیلاڕووسیادا سەپاند\nتەلەفزیۆنێکی ئەڵمانی چەند نهێنییەک لەسەر درۆنی 'بەیرەقدار'ی تورکیی ئاشکرادەکات


ئەندامێكی دەفتەری سیاسی حزبی دیموكراتی كوردستان باس لە هەوڵی كۆماری ئیسلامی ئێران دەكات بۆ هێرشكردنە سەر حزبە ئۆپۆزسیۆنەكان و ئەوەش دەڵێت: "بەپێی پیلانێك كە پێشتر رێككەوتنی لەسەر كراوە وڵاتان هێرش بۆ سەر پارچەكانی كوردستان ئەنجامدەدەن".\nسەبارەت بەوە مەترسییەی باسدەكرێت هاوشێوەی توركیا، كۆماری ئیسلامی ئێران بەنیازی رووبەڕوو بوونەوەی حزبە ئۆپۆزسیۆنەكانی كوردستانی رۆژهەڵاتە، عومەر باڵەكی ئەندامی دەفتەری سیاسی حزبی دیموكراتی كوردستان بە رادیۆ نەوای راگەیاند، لە راستدا هیچ شتێك بەدوور نازانین لە كۆماری ئیسلامی ئێران چونكە لەو هێرشانەی بۆ سەر رۆژئاوا كراوە ئێران كاریگەری هەبووەو زانیاری هەبووە، چونكە بەپێی نەخشەو بەپێی پیلانێكی پێشتر كە داڕیژراوە هەر وڵاتەو بۆ بەرژوەندی خۆی هێرش دەكاتە سەر پارچەیەكی كوردستان.\nباڵەكی باسی لەوەشكرد، لەبارەی ئەوەی كە كۆماری ئیسلامی ئێران بەنیازی هێرشكردنە بۆ سەر حزبە ئۆپۆزسیۆنەكان ئەوە هیچ گومانی تێدا نییە بەڵام ئایا دەتوانێت ئەو هێرشە بكات، ئەو گومانەش ئەوەی وەك دەبینین وڵاتانی جیهان دژی توركیا قسەدەكەن لە رێگەی راگەیاندن و دیبلۆماسییەوە، بەڵام ئەو كاری خۆی دەكات، ئێرانیش لەسەرەتای دامەزراندنیەوە تاوەكو ئێستاش سیاسەتەكانی دژی كوردو بەرژوەندیەكانی كوردبووەو نەك لە رۆژهەڵات مافی كوردی نەداوە بەڵكو دژی پارچەكانی دیكەی كوردستانیش كاردەكات.\nئەندامەكەی دەفتەری سیاسی حزبی دیموكراتی كوردستان ئەوەش وت: "هیچ بەدووری نازانین كۆماری ئیسلامی ئێرانیش هەركات بیەوێت هێرش و پەلامار بۆ سەر پارچەكانی كوردستان ئەنجامبدات، بەڵام ئەوە دەكەوێتەسەر بەرژوەندی خۆی و ئەو چوارچێوەیەی تێیدایە".