دیمانەیەک لەگەڵ دەرهێنەری شانۆییی (هیچم نییە بیشارمەوە) – sulyon.com\n[ هیچم نییە بیشارمەوە ]\nŞano August 10, 2020\nسازدان/ئامادەکردنی: سولی ئۆن\n(هیچم نییە بیشارمەوە،) نوێترین کاری کۆڕی شانۆی بایە کە لە ئێستادا و لە دۆخی ڤایرۆسی کۆرۆنادا خەریکی پڕۆڤەکردنن تێیدا، وا بڕیارە پاش ماوەیەک و هێوربوونەوەی دۆخەکە بە لەبەرچاوگرتنی ڕێنماییە تەندرووستییەکان پيشكه‌ش بكرێت.\nکۆڕی شانۆی با، گرووپێکی شانۆییە و لە ساڵی ١٩٩٩دا دامەزراوە، لەو دەمەوە ساڵانە کاری نوێی شانۆیی لە شاری سلێمانیدا به ئەنجام دەگه‌يه‌نن. ئەم ڕۆژانە کە ڕۆژانی ترسانی مرۆڤە لە مرۆڤ و ڕۆژانی لێکدووريی کۆمەڵایەتیيە. هۆڵەکانی شانۆ لە جیهاندا چۆڵ بوون و بە گشتی شانۆ و نمایشەکان وەستاون. کارە هونەری و شانۆییەکان گەر بکرێن، لە ڕێگەی ئۆنلاینەوە نمایش دەکرێن. لەم کاتەدا ستافی شانۆیيی هیچم نییە بیشارمەوە خەریکی پڕۆڤەکردنن و چاوەڕێی دەرفەتێکی گونجاو دەکەن بۆ ئه‌وەی نمایش بکەن. ئێمە لە سایتی (سولی ئۆن) لەگەڵ ڕێژەن جەمال دەرهێنەری هیچم نییە بیشارمەوە له‌باره‌ى کارەکەوه دەدوێین.\nڕێژەن جەمال دەرچووی پەیمانگای هونەرە جوانەکانە و ئەندامی کۆڕی شانۆييی بایە و ئەم کارە دووەمین ئەزموونی نمایشکراوی ڕێژەنە. پێشتر دەرهێنانی بۆ تێکستێکی بەناوبانگی سلاڤۆمیرۆ ژیژەک کردووە بە ناوی (منداڵێک درووست دەکەم هەوڵ دەدەم جوانتر بێت) و لە شاری سلێمانی نمایش کراوە. ئەم پرسیارانە له‌بارەی هیچم نییە بیشارمەوەوه لە لایەن سولی ئۆنەوە ئاڕاستەی کراوە.\nپرسیار: کارە نوێیەکەتان (هیچم نییە بیشارمەوە) کێ نووسیويێتی؟ لە چەند ئەکتەر پێک هاتووە و باس لە چی دەکات؟\nڕێژەن جەمال: به‌ر له‌وه‌ی باس له تێکستی نمایشه‌که‌مان (هیچم نییه بیشارمه‌وه) بکه‌م. گرنگه باس له‌وه بکه‌م ده‌قه‌که ئیتاڵیيه و له نووسینی (پاولۆ جینۆڤێنسی)یه، ده‌قێکی شانۆیی نیيه، به‌ڵکوو ده‌قی دیالۆگه، ده‌قێکه ده‌توانێت ئه‌داپتی بکه‌یت بۆ شانۆ، وه‌ک چۆن ڕاسته‌وخۆ ده‌بێته سیناریۆی فیلم و جینۆڤێنسی ده‌رهێنانی بۆ کردووه و یه‌کێکه له فیلمه سه‌رنجڕاکێشه‌کانی ئه‌ورووپا به گشتی و ئیتاڵیا به تایبه‌تی، نووسه‌ری ده‌قه‌که هێشتا له ژیاندایە و ئه‌وه‌ش جۆرێک له‌سه‌ربه‌ستيی زیاتری هه‌م به ده‌قه‌که‌ی داوه هه‌م به ئه‌کته‌ره‌کانی ئێمه. چیرۆکی کاره‌که له پاڵماندایه، نه‌ک ڕووی دابێت و ئێمه دووباره بیگێڕینه‌وه.\nئێمه سه‌ربه‌ستیيه‌کمان له مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ کاره‌کته‌ره‌کان و کۆنسێپتی ئیشه‌که‌دا کردووه، چیرۆکه‌که هه‌مان چیرۆکی جینۆڤێنسیيه، هیچ شتێکی نوێمان نه‌خستووه‌ته سه‌ر ئه‌و پارچه سه‌رنجڕاکێشه‌ی ئه‌و، به‌ڵام له زۆر شوێندا له چیرۆکه‌که‌ی ئه‌و داده‌بڕێن و کاره‌کته‌ره‌کان ته‌عبیر له چیرۆکه‌کانی خۆمان ده‌که‌ن، کاره‌کته‌ره‌کان له کێشه گرنگه‌کانی نزیک له کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی نزیک ده‌بنه‌وه، چیرۆکه‌کان هه‌مان چیرۆکن، به‌ڵام بینه‌ر هه‌ست ده‌کات ڕۆژێک له ڕۆژان له‌ودا ڕووی داوه، یان له که‌سێکی نزیکیدا ڕووی داوه. ده‌قه‌که لۆکه‌ڵایز نه‌کراوه، ئه‌م خاڵه گرنگه، چونکه چیرۆکی ڕووداوه‌کان له بنه‌ڕه‌تدا پێویستی به‌وه نیيه به قۆناغی لۆکه‌ڵایزدا بڕوات، بۆ ئه‌وه‌ی به‌ر بینه‌ر بکه‌ون، له نێوان بینه‌ر و چیرۆکه‌کانی کاره‌که‌دا هێڵێکی زۆر باریک هه‌یه، ڕه‌نگه نه‌شبێت.\nنمایشه‌که کێشانی وێنه‌ی ئه‌و ژیانه نهێنیيه‌یه که مرۆڤ ساڵانێکه شاردوونیه‌تیه‌وه، له هه‌ندێک ساتی ژیاندا به‌شێکیان ئاشکرا ده‌بن، به‌ڵام ده‌گمه‌ن ڕوو ده‌دات له ساتێکدا مرۆڤێک له هه‌موو نهێنییه‌ک داماڵرێت، تا نزیکه‌ی 20 ساڵ له‌مه‌وبه‌ر هه‌موان نهێنییه‌کانمان له‌نێو خۆماندا ده‌شارده‌وه، ئێستا قۆناغێکی دیکه‌یه، نهێنیيه‌کانمان به فۆڕمی جیاواز له ئامێره ئه‌لیکترۆنیيه‌کانماندا شاردووه‌ته‌وه، ئێستا ئامێره‌کان و له نێویدا مۆبایل، بووه‌ته باڵه‌خانه‌یه‌کی گه‌وره، ژووره‌کانی پڕن له نهێنی، به داڵانه‌کانیدا هاتوچۆ ده‌که‌یت و نهێنی له‌بری تابلۆ هه‌ڵواسراوه، ژێرزه‌مینه‌کانی باڵه‌خانه‌که به نهێنی ته‌نراوه. بیرۆکه‌ی نمایشه‌که له‌وه‌دا کورت نابێته‌وه که (مرۆڤ نهێنییه‌کی هه‌یه و مه‌حکوومه به‌وه‌ی ڕۆژێک ئاشکرا بێت،) هه‌وڵمان داوه له‌وه زیاتر بڕۆین و كار له‌سه‌ر ئه‌وه بکه‌ین دوو مرۆڤ چۆن ڕووبه‌ڕوی یه‌ک ده‌بنه‌وه، کاتێک له هه‌موو نهێنییه‌ک ڕووت ده‌بنه‌وه.\nپرسیار: شانۆی ئێمە بە جۆرێک لە جۆرەکان دەمێکە گیرۆدەی وابەستەییە بە وشەوە… مۆسیقا، سەما و ڕەگەزەکانی تر تا ڕادەیەکی زۆر ون و نائامادەن لە نمایشەکانماندا. کە دەقەکەی ئێوەم خوێندەوە، هەستم دەکرد نمایشێک نابێت گیرۆدەی وشە و تێکست بێت، لەبەر ئەوەی تێکستەکەم تەنیا وەک هێڵێکی باریکی ئیشکردن بینی و هەستم دەکرد دەرفەتی کارکردن لە ڕووی دەرهێنان و نواندنەوە زۆرتر تێیدا ئامادەیە.\nڕێژه‌ن جەمال: ئه‌و تێڕوانینه له‌سه‌ر شانۆ له باشووری کوردستان ڕاسته، ده‌کرێت به (شانۆیه‌کی چه‌نه‌باز) وه‌سفی بکه‌یت، شانۆیه‌که زیاتر حه‌ز ده‌کات قسه بکات وه‌ک له‌وه‌ی پیشانت بدات. من هه‌میشه نموونه‌یه‌کی زیندووی خۆمم هه‌یه که باشتر ده‌توانێت هاوکارمان بێت بۆ ئه‌وه‌ی تێبگه‌ین بۆچى شانۆ لای ئێمه بووه‌ته شانۆیه‌کی چه‌نه‌باز؟\nساڵانێک پێش ئێستا بینه‌ری نمایشێکی شانۆیی بووم، له به‌شێکی نمایشه‌که‌وه سه‌رم داخست و گوێم گرت، دوای ته‌واوبوونی نمایشه‌که، له‌گه‌ڵ هاوڕێکه‌م که له‌پاڵمدا دانيشتبوو و نمایشه‌که‌ی بینیبوو، گفتوگۆیه‌کی ئه‌و کاره‌مان کرد. من تێگه‌یشتم که هه‌رچه‌نده کاره‌که‌م نه‌بینی و ته‌نیا گوێم گرتبوو، هیچم له کیس نه‌چووه و به ئه‌ندازه‌ی ئه‌و هاوڕێیه‌م که ته‌ماشای نمایشه‌که‌ی کردبوو، تێگه‌یشتم له‌سه‌ر شانۆ چی ڕووی داوه.\nیه‌کێک له‌و شتانه‌ی له ده‌قه‌که‌ی جینۆڤێنسیدا بۆ من سه‌رنجڕاکێشه، ده‌قێکه له هه‌ناوی خۆیدا مافی زۆربڵێیيت لێ ده‌ستێنێ و ناچارت ده‌کات نیشانی بینه‌ری بده‌یت باسی چی ده‌که‌یت، نه‌ک پێیان بڵێیت. (ئه‌فسوونی وشه) شتێکه ئه‌کته‌ره‌کان و منيش له یه‌که‌م ڕۆژه‌وه ده‌مانزانی له نمایشه‌که‌ماندا نابێت.\nمن ئه‌گه‌ر ڕۆژێک له ڕۆژان ئه‌کته‌ر بم و ده‌رهێنه‌رێک پێشنیاری ئه‌م ده‌قه‌م بۆ بکات، به بێ دوودڵی بڕیاری کارکردن ده‌ده‌م. هه‌میشه ئه‌کته‌ره‌کانی ئه‌م پڕۆژه‌یه ده‌ڵێن ده‌قێکی له‌م جۆره چه‌ندین ده‌یه جارێک بۆ ئه‌کته‌ر هه‌ڵده‌که‌وێت، من ناتوانم وێنه‌ی نواندن و ده‌رهێنان به وێنا کلاسیکییه‌که‌ی که هه‌یه، له‌م نمایشه‌دا باس بکه‌م، چونکه هه‌ست ده‌که‌م ده‌رهێنه‌ر له‌م نمایشه‌دا که‌مترین ڕۆڵی هه‌یه، هه‌رده‌رهێنه‌رێک بیه‌وێت ئه‌م ده‌قه بخاته سه‌ر شانۆ، ته‌نیا یه‌ک ڕۆڵی ده‌بێت ئه‌ویش (یاریده‌ده‌ر ئه‌کته‌ر ده‌بێت بۆ نواندن.)\nبه بڕوای من ڕۆڵی ده‌رهێنه‌ر له‌م جۆره کارانه‌دا و به تایبه‌ت ئه‌م ده‌قه‌ش ڕۆڵێکی سنوورداره، نه‌ک به‌و مانایه‌ی کاره‌که هیچ ده‌رهێنانێکی تێدا نیيه، نا، به‌ڵکوو ئه‌م نمایشه بناغه‌که‌ی له‌سه‌ر ئه‌کته‌ر و ورده‌کاری له نواندندا داکوتاوه. هه‌ندێک ورده‌کاری له ئه‌کتینیدا هه‌یه تۆ له به‌رده‌م کامێرادا پێویستت به‌و جۆره ورده‌کارییه هه‌یه، به‌ڵام نمایشه‌که‌ی ئێمه بناغه‌ی خۆی له‌سه‌ر داڕشتووه.\nپرسیار: گرێی کۆتایيی کارەکە، شتێکە توند، ڕاستەوخۆ و زبر بەر بینەر دەکەوێت. گرفتێکی ئامادەی شاراوە و تازەیە بەم فۆڕمەی ئێستا لە کۆمەڵگه‌ی ئێمەدا. زۆر چێژی لێ دەبینم و لە ئێستاوە چاوەڕێی ئەم چرکەساتەم بە ئیخراج و نواندنەوە بیبینم. دوور لە ئاشکراکردنی بیرۆکەی تێکستەکە پێش نمایش، لە فزووليی بینەرانمەوە دەمەوێت بپرسم: چیيت لەسەر ئەم چرکەساتە هەیە؟\nڕێژه‌ن جەمال: کۆتایيی کاره‌که بۆ من که هه‌موو ڕۆژێک ده‌یبینم، هه‌موو ڕۆژێکیش ساته‌وه‌ختێکی نوێیه، جیاواز له‌وه‌ی ئه‌و ئه‌کته‌رانه‌ی له ساته‌وه‌خته‌که‌دا به‌شدارن، هه‌موو ڕۆژێک نوێ و پڕوزه نواندن ده‌که‌ن، ئه‌و بابه‌ته‌ی کۆتایيی نمایشه‌که ده‌یورووژێنێت شتێکه بۆ کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه تا ئه‌م ساته‌ش تابۆیه، کۆتایيی نمایشه‌که له کۆڵانێکی ته‌نگ ده‌چێت و مرۆڤ بۆ ئه‌وه‌ی له‌و کۆڵانه ته‌نگه ده‌ر بچێت، هیچ چارێکی نیيه جگه له‌وه‌ی له‌گه‌ڵ حه‌قیقه‌تێکدا که ئه‌و ساته‌وه‌خته ده‌یورووژێنێت، ڕووبه‌ڕوو ببێته‌وه. ساته‌وه‌ختی کۆتایيی کاره‌که‌مان ئاوێنه‌یه‌که و هه‌میشه ده‌ترسین له‌وه‌ی بچینه به‌رده‌می، به‌ڵام له ساتێکدا وه‌ک ئه‌وه‌ی ئاوێنه‌که ڕۆحی به به‌ردا کرابێت، دێته به‌رده‌ممان و ده‌ڵێت: (سه‌یرم که‌ن!)\nپرسیار: کە تێکستەکەم خوێندەوە، ستراکچەر و هێڵەکانی چیخۆفم تێيدا دەبینییەوە؛ (کارکردن لەسەر بنەماکانی خێزان و پەیوەندییەکانی ناوى.) ئایا ئەم کارە واقيعیيە کە باس لە کێشەیەکی هەنووکەیی و ئامادەی ناو گشت خێزان و کۆمەڵگایەک دەکات، کارکردن و مامەڵەکردن تێیدا چۆن بوو؟ کارەکتەرەکان چۆن بەر ئەکتەرەکان دەکەوتن؟ چۆن له‌بارەی دەرهێنانه‌وه لەم کارەت دەڕوانی؟\nڕێژه‌ن جەمال: ڕه‌نگه له‌و شوێنه‌ی چێخه‌ف کاره‌کته‌رێکی خۆی وه‌ک تێکشکاو نیشان ده‌دات، له‌گه‌ڵیدا کاره‌کته‌رێکی کاره‌که‌ی ئێمه‌ش هاوسۆز بێت، له‌وه‌شدا که لاینی چیرۆکێکی نێو ده‌قه شانۆییه‌کانی چێخه‌ف زۆر به نه‌رمی ده‌ست پێ ده‌کات و له ساتێکدا هه‌موو شته‌کان وا تێک ده‌چن له پێشبینيی که‌سدا نه‌بوون، له‌وێشدا نزیک بینه‌وه، به‌ڵام که ده‌گه‌ینه کێشه‌کان به تایبه‌ت کێشه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان له چێخه‌ف داده‌بڕێین. کێشه‌کانی نێو چیرۆکه‌که‌ی ئێمه ته‌واو مۆدێرنه، واش ده‌زانم تا چه‌ندین ده‌یه‌ی دیکه وه‌ک کێشه‌یه‌کی زیندوو ده‌مێننه‌وه، تا ئه‌و کاته‌ی ئینسان ده‌چێته قۆناغێکی نوێی مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ ده‌ره‌وه‌ی خۆی.\nئه‌کته‌ره‌کانی ئه‌م نمایشه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی به‌رجه‌سته‌ی کۆمه‌ڵێک کاره‌کته‌ریان ده‌کرد که نووسه‌رێک هێڵه گشتی و ورده‌کارییه‌کانی سه‌رنجڕاکێشانه نووسیوه، به‌ڵام کاره‌کته‌ره‌کانیان خسته به‌رده‌م پڕۆسه‌یه‌کی وردی گۆڕانکاری و قوڵبوونه‌وه تێیدا. ڕه‌نگه خوێنه‌ر که ده‌قه‌که ده‌خوێنێته‌وه سه‌رسامی سه‌رجه‌م کاره‌کته‌ره‌کان بێت، به‌ڵام ئه‌کته‌ره‌کانی هیچم نیيه بیشارمه‌وه، کارێکیان له‌گه‌ڵ کاره‌کته‌ره‌کانیاندا کردووه، وا ده‌زانم بۆ ماوه‌یه‌کی زۆر له‌نێو یاده‌وه‌ریی بینه‌راندا ده‌مێنێته‌وه.\nپرسیار: لەبەر ئەم پەتا جیهانییە شانۆ لە دنیادا وەستاوە، ئێوە دەبن بە یەکەم تیم لە سلێمانیدا کە لە سەردەمی کۆرۆنادا کار بکەن. شێوازی نمایش و پێشوازیکردنتان لە بینەر چۆن دەبێت؟\nڕێژه‌ن جەمال: له دۆخێکیدا ده‌ستمان به پڕۆڤه‌ی ئه‌م پڕۆژه‌یه کرد هێشتا ڤایرۆسی کۆرۆنا سنووری چینی نه‌بڕیبوو، ڕۆژانه له‌هه‌واڵه‌کاندا به‌رچاوم ده‌که‌وت سه‌دان که‌س تووشی ڤایرۆسێکی نه‌ناسراو ده‌بن، وه‌ک هه‌رشتێکی تراژیديی دیکه که به‌سه‌ر مرۆڤدا دێت، ته‌ماشام ده‌کرد. هه‌رگیز له‌و بڕوایه‌دا نه‌بووم ڤایرۆسه‌که ببێته په‌تایه‌ک و هیچ سووچێکی ئه‌م جیهانه نامێنێته‌وه نه‌یگاتێ، دوایين شت که به خه‌یاڵمدا ده‌هات ئه‌وه بوو هاوڕێیه‌کی خۆم تووشی ڤایرۆسه‌که ببێت، به‌ڵام ڕووی دا، ئێستا ئێمه که قسه ده‌که‌ین، نازانین من یان تۆ، یاخۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م چاوپێکه‌وتنه ده‌خوێنێته‌وه، کاممانین هه‌ڵگری ڤایرۆسه‌که‌ین؟\nوا نازانم جیاوازییه‌کی زۆر هه‌بێت له ڕووی کارکردنمان بۆ پڕۆژه‌یه‌کی شانۆیی له ئێستای سه‌رده‌می کۆرۆنا و پێش سه‌رده‌می کۆرۆنا. هه‌میشه پڕۆژه شانۆییه‌کانمان به زنجیره‌یه‌ک کێشه‌ی ئیداریدا تێده‌په‌ڕن که بڕوام وایه له وڵاته دواکه‌وتووه‌کانیشدا نموونه‌ی ئه‌وه‌ی باشووری کوردستان نادۆزیته‌وه، به‌ڵام ئه‌م جاره له‌پاڵ کێشه ئیدارییه‌کاندا ڕووبه‌ڕووی کێشه و مه‌ترسییه‌ک بووینه‌وه له‌سه‌ر ژیانی هه‌موومان، له کاتێکدا پڕۆڤه‌مان ده‌کرد هاتوچۆ له سلێمانیدا قه‌ده‌غه کرابوو، خوشک له برا، باوک له کوڕ و دایک له کچه‌که‌ی ده‌ترسا که تووشی ڤایرۆسه‌که‌ی نه‌کات، به‌ڵام ڕۆژێک هه‌ستم نه‌کرد ئه‌کته‌رێکی پڕۆژه‌که‌مان بترسێت و بڵێت ببوورن، [من] ئیتر ژیانم هه‌ڵده‌بژێرم. ئێمه دوو بژێره‌مان له به‌رده‌مدا بوو، یان ژیانمان هه‌ڵبژێرین، یان هونه‌ره‌که‌مان، به‌ڵام ئێمه بژێره‌ى سێیه‌ممان هه‌ڵبژارد: (ژیان و هونه‌ره‌که‌مان پێکه‌وه.)\nبه‌راورد به ڕۆژانی ناوه‌ڕاستی پڕۆڤه‌مان ئێستا دۆخی کۆرۆنا له سلێمانی جۆرێکی دیکه‌یه، خه‌ڵکی خه‌ریکه ده‌گه‌ن ئه‌و بڕوایه‌ی ده‌بێت له‌گه‌ڵیدا بژین، بۆیه بۆ ئێمه هێشتا ڕوون نییه ئاخۆ خه‌ڵکى دێنه هۆڵی نمایشه‌که‌مان يان نا؟ ڕه‌نگه ئه‌م نمایشه وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌مان بداته‌وه که ته‌نیا له قه‌یرانه‌کاندا وه‌ڵامی وه‌رده‌گرین ئه‌ویش ئه‌وه‌یه: ئايا شانۆ له‌م دۆخه‌دا بۆ تۆ گرنگه؟\nڕه‌نگه خه‌ڵكانێك بینه‌ری کاره‌که‌مان بن و ڕه‌نگه پێچه‌وانه‌که‌شی بێت. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی یه‌که‌م ڕووی دا، ده‌بێت هه‌موو ئه‌وانه‌ی ساڵانی داهاتوو له که‌شێکی گونجاو و دوور له مه‌ترسیدا کار ده‌که‌ن، له‌و ڕاستیيه تێبگه‌ن که کێشه‌که له بینه‌راندا نييه، شتێکی دیکه‌یه که ئه‌وان له بینینی شانۆ دوور ده‌خاته‌وه، شتێکه له‌سه‌ر ته‌خته‌ی شانۆکه‌یه و ده‌بێت بگۆڕرێت، ده‌بێت چاک بکرێت!


pukmedia ئاگاداریەک لە بەرێوەبەرایەتی بەنداوی ئاوی دوکانەوە بۆ هاوڵاتیان هەواڵی کوردستان\nئاگاداریەک لە بەرێوەبەرایەتی بەنداوی ئاوی دوکانەوە بۆ هاوڵاتیان\n2019/02/14 | 10:30\nهەواڵی کوردستان - به‌گوێره‌ی نوسراوێكی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌نداوی دوكان كه ئاراسته‌ی قائیمقامیه‌تی قه‌زای دوكان كراوه‌و وێنه‌یه‌كی وێنەیەکی دەست ماڵپەڕی PUKcc كه‌وتوه تێیدا ئاماژه‌ی به‌زۆربونی ئاستی ئاوی به‌نداوه‌كه‌و مه‌ترسیه‌كانیشی كردوه.\nبه‌نداوی دوكان قائیمقامیه‌تی قه‌زاكه‌ی ئاگاداركردۆته‌وه، ((ئه‌مساڵ تێكڕای ئه‌و ئاوه‌ی هاتوه بۆ ده‌ریاچه‌كه له‌ماوه‌ی سێ مانگی ڕابردودا 160%ی تێكڕای ساڵانه‌ی تێپه‌ڕاندوه، بۆیه ئه‌گه‌ری هه‌یه ئه‌مساڵ ده‌ریاچه‌كه پڕببێت و هه‌مان ڕوداوی ساڵی 1988 دوباره‌بێته‌وه)).\nله‌و ڕوه‌شه‌وه ئه‌وه‌شی ڕونكردۆته‌وه، له‌به‌رئه‌وه‌ی ڕێڕه‌وی ڕوباره‌كه به‌هۆی له‌ئه‌نجامی ئه‌و هه‌موو زیاده‌ڕۆیانه‌ی كراوه‌ته‌سه‌ری، ڕێڕه‌وه‌كه‌ی به‌رته‌سك بۆته‌وه، “بۆیه ئاگادارتان ده‌كه‌ین له‌ئه‌گه‌ری ڕودانی هه‌ر مه‌ترسیه‌ك له‌سه‌ر كه‌ناری ڕوباكه‌و زیانگه‌یاندن به‌هاوڵاتیان و موڵك و ماڵیان”.\nهه‌روه‌ك به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌نداوی دوكان داوای له‌قائیمقامیه‌ت كردوه “كاری پێویست ئه‌نجامبدرێت له‌گه‌ڵ فه‌رمانگه په‌یوه‌ندیداره‌كان و له‌ئاماده‌باشیدابن بۆ هه‌ر ئه‌گه‌رێكی نه‌خوازراو كه ڕوبدات تاوه‌كو به‌رپرسیارێتی نه‌خرێته ئه‌ستۆی ده‌وڵه‌ت له‌پاشه‌ڕۆژدا”.\nله‌وه‌ڵامی ئه‌م نوسراوه‌ی به‌نداوی دوكاندا، قائیمقامیه‌تی قه‌زاكه هه‌ریه‌ك له‌لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كانی قه‌زاكه كه بریتین له(سه‌رۆكایه‌تی شاره‌وانی، گه‌شتوگوزار، كشتوكاڵ، بنكه‌ی به‌رگری شارستانی، به‌شی پۆلیس، یاریده‌ده‌رێتی ئاسایش)ی ئاگاداركردۆته‌وه له‌ئاماده‌باشیدابن بۆ هه‌ر ئه‌گه‌رێكی نه‌خوازراو.


سلێمانی ... 54 تۆن خۆراك و شمەك له ناوبراوه\n2020-03-04 [10:52 AM]\nلە راگەیەنراوێکدا کە وێنەیەکی بۆ ئاژانسی هەواڵی زاگرۆس هاتووە، رایگەیاند، لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامییەتی سلێمانی ئاماری مانگی رابردوی خۆی بۆ رای گشتی بڵاودەكاتەوە كه‌بەپێی ئامارەكە لەماوەی ئەو مانگەدا لیژنەكان زیاتر لە پێنج هەزار شوێنیان بەسەركردوەتەوە و (42) شوێنیشیان داخستوه.\nبەپێی ئاماری مانگی (2)ی ساڵی (2020) لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامییەتی سلێمانی و به‌مه‌به‌ستی پابه‌ندكردنی شوێنه‌كان به مه‌رج و رێنماییه‌كانی كاركردن، سەردانی (5) هەزار و (52) شوێنیان كردوە، لەو ژماره‌یه (591) شوێن پسوڵەی سەرپێچی بۆ كراوە و (561) شوێنیش ئاگاداركراونەتەوە كە پابەندی مەرج و رێنماییەكانی كاركردن بن به‌پێچه‌وانه‌وه لیژنه‌كان شوێنه‌كه و خاوه‌نه‌كه‌شی روبه‌ڕوی رێكاری یاسایی ده‌كاته‌وه.\nبەهۆی پابه‌ند نه‌بونییان به مه‌رج و رێنماییه‌كانی ته‌ندروستی و ڤێتێرنه‌ریی، لیژنه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی (42) شوێنیان داخستوه هه‌روه‌ها به‌هۆی به‌رده‌وام بون له‌سه‌رپێچی (12) شوێنی دیكه روبەڕوی دادگا كراونەتەوە.\nلە ئامارەكەدا هاتوە، لە مانگی رابردودا بڕی (54) تۆن و (485) كیلۆگرام مەوادو خۆراكی ماوەبەسەرچو لە ناوبراوە و كۆی گشتی پارەی غەرامەكراویش لەو مانگەدا بریتییە لە (25) ملیۆن و (925) هەزار دینار كە بەپێی یاساو رێنماییەكانی وەزارەتی دارایی هەرێم، دەخرێتەوە سەر داهاتی گشتی.\nبە پێی رێنماییەكانی لیژنە هاوبەشەكان هەرشوێنێك پابەند به‌مه‌رج و رێنماییه‌كانی كاركردن نەبێت، سەرەتا ئاگادار دەكرێتەوە، دواتر به‌بڕێك پاره سزای ماددی دەدرێن و لە ئەگەری دوبارەكردنەوەی سەرپێچیەكاندا روبەروی داخستن و به‌رده‌وامبونیش له‌سه‌رپێچی شوێنه‌كه و خاوه‌نه‌كه‌شی روبه‌ڕوی دادگا ده‌كاته‌وه.


جیابوونەوەی سەرۆك كۆماری فەڕانسە لە هاوسەرەكەی – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / جیهان / جیابوونەوەی سەرۆك كۆماری فەڕانسە لە هاوسەرەكەی\nجیابوونەوەی سەرۆك كۆماری فەڕانسە لە هاوسەرەكەی\nیه‌ك شه‌ممه 26 كانونی دووه‌م 2014\tجیهان, هەواڵ 58 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nفرانسوا ئۆلاند رایگەیاند لە والری تریر ویلر هاوڕێی 7 ساڵەی ژیانی كە وەك خاتووی یەكەمی فەڕانسە ئەژمار دەكرا جیابوەتەوەو ئەم هەواڵە پاش ئەوە بڵاوكرایەوە كە راگەیاندنەكانی فەڕانسە شەپۆلێكیان سەبارەت بە بوونی پەیوەندی خۆشەویستی ئۆلاند‌و ئەكتەرێكی سینەما وەڕێخست.\nسەرۆك كۆماری فەڕانسە لەگەڵ والری تریرویلر كە 48 ساڵ تەمەن‌و ژۆرنالیستێكی ناسراوە ژیانی هاوبەشی پێك نەهێناوە، بەڵام دوو لایەن لە ساڵی 2006 پێكەوە ژیان دەكەن‌و لە روانگەی فەڕانسەییەكانەوە ناوبراو خاتووی یەكەمی فەڕانسەیە.\nراگەیاندنەكانی فەڕانسە ئاماژەیان بەوەدا، فرانسوا ئۆلاند بە شێوەی نهێنی پەیوەندی خۆشەویستی لەگەڵ ژوولی گایە ئەكتەری 40 ساڵ تەمەن كە 20 ساڵ لاوتر لە ناوبراوە پێكهێناوە‌و ئەمەش بوەتە هەواڵێكی گەرمی راگەیاندنەكانی ناوخۆو جیهان.\nفرانسوا ئۆلاند پێشتر لەگەڵ سگولن رویال ئەندامی باڵای حیزبی سۆسیالیسی فەڕانسە‌و پاڵێوراو بۆ پۆستی سەرۆك كۆماری لە ساڵی 2007 ژیانی هاوبەشی پێكهێنابوو كە ئەنجامی ئەو ژیانە چوار منداڵە.


ئەمڕۆ پەرلەمان دەنگ لەسەر هەموارى یاساى پارێزگاکان دەدات\nئەمڕۆ پەرلەمانى کوردستان بۆ دەنگدان لەسەر پێشنیازى هەموارى یاساى ئەنجومەنى پارێزگاکان کۆدەبێتەوە.\nبەپێی نوسراوێکى پەرلەمانى کوردستان بەرنامەى کاری دانیشتنەکەى ئەمڕۆ دووشەممە، ده‌نگدانە له‌سه‌ر "پێشنیازی یاسای هه‌موارى یه‌كه‌می یاسای ژماره (٣)ى ساڵی ٢٠٠٩ ى پارێزگاكانی هه‌رێم و خستنه‌ڕووی راپۆرتی لیژنه‌ی یاسایی به‌پێی حوكمى ماده‌كانى (٩٠ و ٩١ و ٩٣ و ٩٦ و ٩٧) له په‌یڕه‌وى ناوخۆی په‌رله‌مان".\nلە پێشنیازە یاساییەکەدا، مادەى تایبەت بەپۆستی پارێزگار ھەمواردەکرێتەوە، بەو شێوەیەی کە ھەڵبژاردنی پارێزگار لە دەرەوەی ئەندامانی ئەنجومەن یان لەنێوانیاندا بە زۆرینەی رەھای ژمارەی ئەندامانی ئەنجومەن دەبێت لە ماوەیەکدا کە لە (٣٠) رۆژ لە مێژووی یەکەم دانیشتنیان تێپەڕنەکات.\nھاوکات ھەر بەپێی ھەمواری یەکەمی یاسای ئەنجومەنی پارێزگاکان تایبەت بە ماوەی یاسایی کارکردنیان، ئەو خاڵەش ھەمواردەکرێتەوە و بەو شێوازە کە لە پڕۆژە پێشنیازەکەدا ھاتووە، بەدەر لە حوکمی بڕگەی (دووەم) لە ماددەی (چوارەم)ی یاساکە ئەم خولەی ئەنجومەنی پارێزگاکان لە پیادەکردنی تایبەتمەندیەکانیان لەکاتی کۆتاییھاتنی ماوەی یاساییان تا ھەڵبژاردنی خولێکی نوێی ئەنجومەن بەردەوام دەبن.


27/02/2020 2170 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئامادەكردن: لوقمان غەفوو\nرۆژی 25ی فێبریوەری كۆمپانیای دەرمانی (مۆدێرنا- ئای ئێن سی) ئیدارەی دۆناڵد ترامپ-ی ئاگاداركردەوە، كە ڤاكسینی دژی كۆرۆنا ڤایرۆس ئامادەیە و لە سەر یەكەمین مرۆڤیش تاقیكراوەتەوە و سەركەوتنی بەدەستهێناوە، بۆیە چارەسەرەكە دەخاتە بازاڕەوە.\nكۆمپانیای دەرمانی (مۆدێرنا-ئای ئێن سی)، بارەگای سەرەكی لەكەیمبریج لە ویلایەتی ماساتشوستسە، بۆ بایۆتەكنۆلۆژیا، كە كاری دۆزینەوەی دەرمانی نوێ و پێشخستنی دەرمانە و بەشی زۆری دەرمانەكانیشی لەجیهاندا بە كوالێتی بەرزی پلە یەك حساب كراوە وێرای گرانی لە نرخەكانیدا.\nپێكەی ماركێتین ئینسدەر لەسەر زاری نوێنەری كۆمپانیاكەوە بڵاویكردەوە لەتواناماندایە لەقۆناغی یەكەمدا 30% ڤاكسینەكە زیادبكەین و بیخەینە بازارەوە وێرای ئەوەی دوو رۆژە پشكەكانی بازاری ئەمریكی لەدابەزیندایە، بۆیە دەشێت وەبەرهێنەران لەو قۆناغەدا قازانجێكی ئەوتۆ نەكەن، بەڵام بۆ رێگرتن لەتەشەنەسەندنی زیاتر لە جیهان پێویستە پەلە بكەین.\nهەروەها تەلەفیزیۆنی سی بی ئێس لەگەڕی هەواڵەكانی رۆژی 26 فێبریوەری ئاشكرایكرد، كە كۆمپانیایەكە ترشی رێبی ناوكی ڤایرۆسەكەی پێشكەش بە چەند سەنتەرێكی توێژینەوەی زانستی ئەمریكی كردووە پاش 42 رۆژ ئینجا گەیشتوونەتە ئەوەی ئەنتی ڤایرۆسێكیان بدەنەوە و ڤاكسینێكی لێبەرهەم بهێنن.\nهەروەها وتیشی: "بەم هەواڵە كۆمپانیاكە پشكەكانی 2% لەبازارەكانی جیهاندا بەرزبووەوە، چاوەڕواندەكرێت تا هەفتەی داهاتوو بەرهەمی ڤاكسینەكە بۆ 43% بەرزكاتەوە".\nهاوكات رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ ئەوەی ئاشكراكردووە بەم هەنگاوەی كۆمپانیای مۆدێرنا، ژیانی جیهان لەدڵڕاوكێ رزگاردەكات، بەرپرسێكی رێكخراوی تەندروستی جیهانی پێیوایە، كە ڤاكسینەكەی كۆمپانیای مۆدێرنا باشترین چارەسەرە بۆ نەخۆشی ڤایرۆسی كۆرۆنا.\nشانبەشانی جۆرێكی دیكە لە دەرمانی كۆمپانیای بایۆتەكنۆلۆژی گێلێد، كە كۆمپانیایەك لە چین بەرهەمی دەهێنێت و بڕیارە لەمانگی ئەپرل (نیسان) بكەوێتە بازاڕەوە.\nهەروەها زە نیویۆرك تایمز ئاشكرایكرد ڤاكسینەكە ناوی زانستی (MRNA-1273) و لەلایەن كۆمپانیاكەوە ژمارەیەكی نێردراوە بۆ پەیمانگای نیشتمانی بۆ نەخۆشییە هەستەوەریی و كوشندەكان لە شاری بێسێسدا لە ویلایەتی مێرێلاند.\nرۆژنامەكە بڵاویشیكردەوە، كە پەیمانگاكە باسی لەوەكردووە بۆ ناوخۆی ئەمریكا ڤاكسینەكە لەكۆتایی مانگی ئەپرل لەسەر 20 كەسی لەشساغ تاقیدەكرێتەوە بۆ دڵنیابوون لەسەلامەتی گیانی هاووڵاتیان‌و كاریگەری دژی نەخۆشییەكە.\nئەوەشی نەشاردۆتەوە پێدانی ڤاكسینەكە و دڵنیابوون لە كاریگەری سێ مانگی دەوێت.\nدكتۆر ئەنتۆنی فۆشی بەرێوەبەری پەیمانگاكە بە زە نیویۆك تایمز-ی راگەیاندووە، پێدانی ڤاكسینەكە و ئەنجامەكەی سێ مانگی دەوێت، هیچ شتێك لەوە خێراتر نابێت.\nهەر دەوڵەتێكیش بیەوێت دەتوانێت بەكاریبهێنێت، چونكە لە تاقیگە سەركەوتنی بەدەستهێناوە.\nوێرای ئەوەی كاریگەری ڤایرۆسەكە ئاشكرا نییە، بەڵام كۆمپانیاكانی دنیا كێبڕكێیانە لەسەر كڕینی ڤاكسینەكە بۆ هاووڵاتییەكانیان، زە نیویۆرك تایمز ئاشكرایكردووە، كە لە ئەمریكا یەكەم تاقیكردنەوەی ڤاكسینەكە لەسەر 45 گەشتیار بووە، كە لەناو كەشتی دایمۆند پرەنسس-ی گەشتیاری لەژاپۆن-ەوە بەرێكەوتبوو بۆ ئەمریكا.\nپاش ئەوەی چەند كەسێكیان تووشی نەخۆشییەكە بووبوون، جیاكرانەوە و لە نەخۆشخانەیەكی تایبەت دانران و لەدوای وەرگرتنی رەزامەندی دادوەر ئامادەییان دەربڕیوە بۆ پێدانی ڤاكسینەكە. بەپێی كۆنگرەیەكی رۆژنامەنووسی پەیمانگای نیشتمانی بۆ نەخۆشییە هەستەوەریی و كوشندەكان لە ریژی 26 فێبریوەری لەوڵاتی چین-یش لەسەر چەند نەخۆشێك تاقیكراوەتەوە و سەركەوتوو بووە.\nڤایرۆسی كۆرۆنا، كە ناوە زانستییەكەی (COVID-19) تا رۆژی 26ی فێبریوەری لەجیهاندا 81 هەزار و 260 كەس تووشی نەخۆشیەكە بوون و 2 هەزار و 770 كەسیش بەهۆی نەخۆشییەكەوە، مردوون.\nئەمە لەكاتێكدا لەماوەی چوار رۆژی رابردوودا هەریەك لەكۆریای باشور و ئیتالیا و ئێران و ئەمریكا رێژەی تووشبوون زۆر زیادیكردووە. لە كۆریای باشور گەیشتۆتە 1261 كەس، لە ئیتالیا 374 كەس، لە ئێران 139 كەس، لە ئەمریكا 60 كەس.


رۆژی جیهانیی زمانی دایک – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » رۆژی جیهانیی زمانی دایک\nزمانی کوردی وەک سەرەکیترین توخمی کەلتوریمان\nبایەخی زمان لە ژیانی هەر نەتەوەیەکدا\nزمان کۆڵەکەی نەتەوە و نەتەوەسازییە، فاکتەرێکی ھەرە سەرەکی مانەوەو لە ناوچوونی نەتەوەکانە، لە ھەمانکاتیشدا رەھەندێکی سەرەکی پێکھاتنی ناسنامەی نەتەوەییە، لە سەدەی حەڤدەھەم بەدواوە کە دەستپێکی سەردەمی مۆدێرنیتەیە، زمان وەک یەکەم توخمی پێکھێنەر و رێکخەری ھەر نەتەوەیەک چاوی لێکراوە، زمانی هەر نەتەوەیەک ناسنامەکەیەتی، توخمێکی ئەوتۆ کە لە ناوچوونی، واتە لە ناوچوون و توانەوەی نەتەوەکەیە، بۆیە ئەو کەس و نەتەوانەی کە ویستبێتیان، نەتەوەیەکی دی بتوێننەوە، هەوڵی سەرەکیترین و زیاترینیان تواندنەوەی زمانی ئەو نەتەوەیە بووە.\nکورد یەکێکە لەو نەتەوانەی کە زمانەکەی بە بەردەوامی کەوتۆتە بەر شاڵاوی دڕندانە و هۆڤیانەی دوژمنان و داگیرکەرانی، مخابن هەندێجار کەسانێک یان کۆمەڵێک لە هاوزمانەکانیشمان ناهۆشیارانە بەشداربوون لەو پلانگێرییە، بەڵام بە خۆشبەختییەوە هەوڵی کورد بۆ خۆی، بۆ پاراستنی زمانەکەی نەگۆڕ و نەپچڕاوبووە، زمان جودا لەوەی کە مافی سروشتی هەر نەتەوەیەکە، لەهەمان کاتیشدا کاریگەریی لەسەر رامان و هزری تاکەکانی هەیە و پچڕانی پێوەندی لە نێوان زمان و هزر، پچڕانی پەیوەندی نێوان تاک و کۆمەڵە و گەورەترین زیان نەبوونی پەروەردەیەکی نیشتمانییە. ھەرچۆنێک بێت زۆرن ئەو زمانانەی کە لەو سەردەمەدا بە ھۆی بایەخ نەدان و ھۆکاری سیاسییەوە لەناوچوون و بەکارھێنەرانی ئێستاکە بە زمانی نەتەوەیەکی تر قسە دەکەن. بۆنمونە لە فەڕەنسا، ئەو زمانەی ئێستاکە ھەموو کەس قسەی پێدەکەن پێش سەردەمی مۆدێرن تەنیا %13 خەڵکی فەڕەنسا بەکاریان ھێناوە. لەراستیدا نەتەوەی فەڕەنسی بەشێکی زۆری لەسەر ئەو %13 پێکھاتووە. جێگەی سەرنجە ئەو شێوازە بووە بە مۆدێلێک کە بە مۆدێلی فەڕەنسی دەناسرێت.\nزمان کۆڵەکەیەکی بنەڕەتی نەتەوەسازییە، هەر نەتەوەیەکیش زمانەکەی لەدەست بدات، ئەوا بێگومان خەسڵەتی سەرەکی نەتەوە بوونی خۆی لەدەستداوە، هەر بۆ نموونەش لە رۆژهەڵاتی دێریندا گەلانی رەسەنی ناوچەکە وەک گەلانی فینیقی، بابلی، ئاشووورو کلدان، لە باکووری ئافریقیاش قیپتی و ئەمازیغیەکانن، با لە رابردووشدا خاوەنی قەوارە و نیشتمانی خۆیشیان بن، ئەو نەتەوانە زمانەکەی خۆیان لەدەستداوە و رەشبوونەوە، وەک چۆن ئەمڕۆش دەبینین سەبارەت بەداگیرکاریی عەرەب و هاوردنی پەیامی ئیسلام بۆ وڵاتانی شام و عیراق و باکووری ئافریقا، گەلانی رەسەنی ناوچەکە ناسنامەی نەتەوەیی خۆیان کە زمانە لەدەستداوە، رەش بوونەوەتەوە، مەگەر لەسەر ئاستی چەند گرووپێکی بچووکی وەک هۆز و خێڵ و بنەماڵە نەبێت، یان لێرە و لەوێ کە تەنێ بۆ قسەکردن و بۆنە ئاینییەکان نەبێت بەکاری بهێنن، ئیستا ئەم گرووپە ئیتنیکیانە لە بۆتەی نەتەوەی سەردەست تواونەتەوە، تاڕادەیەک کوردیش هەمان چارەنووسی تراژیدی ئەو گەلانەی هەیە، بەڵام بە کەمێک جیاوازتر، ئەویش ناوچە جوگرافییە سەختەکەی و ئەدەبی زارەکی و هونەری میللی و فۆلکلۆرییەکەی توانی زمانەکەی بپارێزێت.\nرۆژی 21/2 ھەموو ساڵێک، وەکو رۆژی جیھانیی زمانی دایک لەلایەن رێکخراوی یۆنسکۆی سەر بە نەتەوە یەکگرتوەکان ناسراوە. ئەم رێکخراوە لە کۆنگرەیەکیدا لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٩٩، ئەو رۆژەی وەکو رۆژی جیھانیی زمانی دایک ناساند، لە ساڵی ٢٠٠٠یش، بۆ یەکەم جار ئەم رۆژە مێژوویی و جیھانییە یادی کرایەوە، یۆنسکۆ ھۆکاری ھەڵبژاردنی رۆژێکی جیھانیی بۆ زمانی دایک گەڕاندەوە بۆ ھاوکاریکردنی فرەچەشنی و فرەڕەنگی زمان و کەلتوورەکان، ھەر لەم روانگەیەوە کۆمەڵەی گشتی سەر بە رێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکان، ساڵی 2008ی وەک ساڵی جیھانیی زمانەکان دەستنیشانکرد.\nبە بۆنە بوونی ئەم رۆژە 21ی شوباتی رۆژی جیھانیی زمانی دایک، یونێسکۆ لە ساڵی 1999دا، بڕیاریدا کە 21ی شوبات کە بەرانبەرە بە٢ی رەشەمەیە، ببێتە «رۆژی نێونەتەوەیی زمانی دایک.\nرۆژی جیھانیی زمانی دایک ھەموو ساڵێک لەلایەن وڵاتانی ئەندام لە یونێسکۆ، لە نووسینگەی سەرەکیی یونێسکۆوە لە پاریس یادی دەکرێتەوە بۆ پاڵپشتیی زمانی و کەلتوور و ھەمەچەشنیی زمانی. زۆر لە ساڵەکان ناودێر کراون، بۆ نموونە، ساڵی 2008 ناو نرابوو بە: «ساڵی نێونەتەوەیی زمان» ساڵی 2010  بە «ساڵی نێونەتەوەیی بۆ نزیکبوونەوەی فەرھەنگەکان» ناودێر کرابوو.\nئەم رۆژە لەلایەن چین و توێژە جۆر بەجۆرەکانەوە یادی دەکرێتەوە، لە خوێندنگەکان، لە پەرتووکخانەکان و بنکەکانی چالاکیی فەرھەنگی و کۆڕ و کۆمەڵی کەلتووری و وێژەیی و تۆڕەکۆمەڵایەتییەکانی وەک فەیسبووک و ھەندێ شوێنی تر بۆنەکەی رێزی لێ دەگیرێت و قسە لەسەر مێژوو و بۆنەی سەرھەڵدانی رۆژی زمانی دایک دەکرێت. باس لە بایەخی زمانی دایک دەکرێت، وەک دەزانرێت زیاتر لە حەوت هەزار زمان لە دنیادا ھەیە، رەنگە تا کۆتایی ئەم سەدەیەش نزیکەی%90ی ئەو حەوت هەزار زمانە لەنێو بچن، زانایان و زمانناسان خەریکن پلان دادەنێن کە چی بکەن تا پێش لەو کارەساتە بگیرێت.\nئەم رۆژە جگە لە یونێسکۆ و وڵاتانی ئەندامی، لەلایەن خوێندنگەکان، کتێبخانەکان، کۆڕ و کۆمەڵە ھونەری و ئەدەبییەکانیش رێزی لێ دەگیرێت.\nلە بەراییدا ئاماژەمان پێکرد ئێستا لە دنیادا نزیکەی حەوت هەزار زمان بوونی ھەیە، ھۆکاری سەرەکی بۆ ئەوەی کە ناکرێ ئامارێکی ورد لەو بارەیەوە بڵاو بکرێتەوە ئەوەیە کە سنوورەکانی نێوان زمان و زار-دیالێکت لە زۆر شوێندا بە تەواوی روون نین، لەگەڵ ھەموو ئەوانەشدا، ئەو راستییە لە جێگەی خۆیەتی کە زمان لە پڕۆسەیەکی مێژووییدا بووە بە بەشێک لە سروشتی مرۆڤ و تەنانەت دیارترین ھێڵی جیاکردنەوەی لە زیندەوەرەکانی دیکەش، کەواتە بە دەربڕینێک دەتوانین بڵێین کە زمانی زگماکی لە سروشتیترین داھێنراوەکانی مرۆڤە، لەوانەیە ھیچ دەستکردێکی دیکەی مرۆڤ ھێندەی زمان لە سروشتی مرۆڤەوە نزیک نەبێت.\nپیەر بۆردیۆ فەیلەسوفی بونیاتگەرای فەڕەنسی لە لێکۆڵینەوە کۆمەڵناسییەکانیدا قورساییەکی زۆر بە زمان وەک سەرمایەیەکی رەمزی دەدات وەک پێکھێنەرێکی سەرەکیی ھێز لە مەیدانە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکاندا دەیناسێنێ، ئەو پێیوایە کە زمان تەنیا ھۆکاری پەیوەندی پێکەوەکردن نییە، بەڵکو بەستێنێکی سیاسیشە بۆ یەکلاییکردنەوەی ململانێکانی ھێز و دەسەڵات کە لەوێدا تاکەکان بە دوای بەرژەوەندیی خۆیاندا دەگەڕێن. پرسیاری سەرەکی لێرەدا واتای ئاخاوتن و دەربڕین نییە، بەڵکو پرسیار لەسەر ئەوەیە کە ئاخاوتن و دەربڕین چ ھێز و قورساییەکیان ھەیە، سەرنجی خوێنەر لەسەر رەوانبێژی و توانای قسەکردن دەگوازێتەوە بۆ سەرنج لەسەر سەرمایەی رەمزی وتەبێژ، کە پێگەی ئەو لەبونیاتی کۆمەڵایەتیدا دیاردەکات، واتە زمان لە نێو پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکا‌ندا بیچم دەگرێ، نەک وەک ئامرازێک بۆ پێوەندی پێکەوەکردن، ئەو لەسەر ئەو باوەڕەیە کە زمان رەمزێکە کە لە رێگەی قسەپێکەرەکانییەوە دانی پێدا دەنرێت و لەو رێگەیەوە ھێز و دەسەڵات بە تاک و کۆمەڵ دەبەخشێت، واتە زمان لە نێوەندی دەسەڵاتدایە، ئەوە سەرەڕای ئەوەی کە مرۆڤەکان لە رێگەی ئەزموونە دەرەکییەکانی خۆیانەوە دنیای دەرەوە ھەست پێدەکەن و لە رێگەی زمانەوە پەیوەندی لەگەڵ ئەو دنیایە دروست دەکەن، ئەزموونە دەرەکییەکان ئەو سەرمایە سێمبولیکیانەن کە ھەژموونی بە دەسەڵاتی زمان دەدەن، ئەگەر گرووپێک دەرفەتی وەسەریەکنانی سەرمایەی سێمبولیکی بۆ رەخسابێت، ئەوا لەزمانیشدا ھەژموونی ھەیە، ئەو سەرمایەیە دەکرێ پلەی بەرزی خوێندن، پێگەی سیاسی و ئابووری بێ کە زمانی قسەکەر دەباتە نێوەندی دەسەڵاتەوە.\nچونکە خوێندن بە زمانی زگماکی یەکگرتوویی و ھاوپەیوەندی لەنێوان ئەندامەکانی نەتەوەیەکدا بەھێزتر دەکات و ئەو جەبرە مێژووییەی کە کوردەکانی بەسەر چەند وڵاتێکدا دابەشکردووە لاوازتر دەکات. منداڵێک کە یەکەم رۆژەکانی خۆی لە خوێندنگە دەستپێدەکات و تا ئەوکات لە رێگەی زمانی دایکەوە دنیای دەرەوەی خۆی ئەزموون کردووەو ناسیویەتی، لە پڕێکدا بە سەر ساختارێکدا دەکەوێت کە زمان دەکاتە بەربەستێک بۆھاتنە نێو سیستمی پەروەردەوە، دەبێ تووشی چ راچڵەکینێک بێت و چەندە توانا و کاتی خۆی ھەر بۆ ئەوە تەرخان بکات کە جارێکی دیکە بتوانێت لە رێگەی زمانێکی دیکەوە دنیای دەرەوەی خۆی ئەزموون بکاتەوە. ئەوە بێجگە لە ھەموو ئەو بەربەستە سیاسیی و ئابوورییانەی لە درێژەی خوێند‌دا دێنە پێش خوێندکارێکی کورد. بۆردیۆ بە روونی باس لەو رۆڵە پارۆدۆکسیکاڵەی سیستمی پەروەردە دەکات کە چۆن دەرفەت بە کۆمەڵێک دەدات سەرمایەی فەرھەنگی خۆیان ببەنە سەرێ و کۆمەڵێکیش دیکەش بێبەری بکرێن و بخرێنە پەراوێزەوە.\nکەواتە زمان رۆڵێکی گرنگ و نێوەندگەرا لە یەکلاییکردنەوەی پرسەکاندا دەگێڕێت و ھێز لەزماندا بە مانای ھێز لە مەیدانەکانی سیاسەت و دەسەڵاتدایە، ھەر لەو سۆنگەیەوە زمانی زگماکی لە گوتاری ناسنامەخوازی کوردیدا قورسایی خۆی ھەیە. سەرەڕای ئەو ھەموو بەربەستانەی لەئاست خوێندنی زمانی زگماکیدا ھەیە، چالاکوانان، رۆشنبیران و ئەدیبانی کورد لە رێگەی کردنەوەی کۆمەڵێک نێوەند ھەم لە شارەکان و ھەم بەشێوەی ئۆنلاین ھەوڵی فێرکردنی زمانی زگماکییان بە نەوەی نوێ داوە، بەڵام بێبەریکردنی خوێندکاران لە خوێندن بە زمانی دایک بەشێوەیەکی دامەزراوەیی و لە رێگەی سیستمی پەروەردەوە، بێبەش کردنیانە لەوەسەریەکنانی سەرمایەی فەرھەنگی و ھاوکات بەرینتر بوونی ئەو کەلێنەی کە لە نێوان ژیانی رۆژانەی خوێندکارێک و خوێندنگاکەیدا ھەیە. زۆرن ئەوانەی کە لەگەڵ یەکەم رۆژی دەستپێکردنی خوێندندا لەگەڵ دنیایەکی نەناسراو بە ئەزموون و زمانی خۆیان رووبەڕوو دەبنەوە، بۆ زۆرێک لەوانە یەکەم جارە کە لەگەڵ دامەزراوەیەکی حکومیدا بەشێوەی راستەوخۆ دەکەونە پەیوەندییەوە و دەست و پەنجە لەگەڵ دنیایەکی نەناسراو و بێگانەدا نەرم دەکەن، پەیوەندییەک کە ھەر لە یەکەم بەریەککەوتندا ئاماژە بە ناتەبایی، ھەڵاواردن و چەوساندنەوە دەکات.\nھێشتا لەبەشەکانی دیکەی کوردستان زمانی کوردی وەک زمانی دایک بەفەرمی نەناسێنراوە، لە زۆر شوێن و ناوچەدا هەڕەشەی لە نێوچوونی لەسەرە، تەنانەت منداڵانی کورد ناچار دەکڕێن بە زمانی نەتەوەی باڵادەست بخوێنن.\nزمانی کوردی و هەژموونی زمانی نەتەوەی باڵادەست\nقەدەری کورد وا بووە کە نیشتمانەکەی لەلایەن گەلانی دراوسێ-وە داگیر و دابەشکراوە، هاوکات بە هۆکاری جیاواز زمانەکەشی لە بواری پەروەردە و فێرکردندا پەراوێزخراوە و پشتگوێ خراوە، دەرفەت بە رۆڵەکانی نەدراوە بەو زمانە بخوێنن، پتر زمانی نەتەوەی باڵادەست هەژموونی بەسەر زمان و هزرینی تاکی کورددا هەبووە، دوای هاتنی ئیسلام لەسەر دەستی عەرەبە جەنگاوەرەکان بۆ کوردستان زمانی عەرەبی بۆتە زمانی ئایینی خەڵک و دەرباری زۆربەی دەوڵەت و میرنشینە کوردییەکان. هەڵبەت دواتریش زمانەکانی فارسی و تورکی شوێنی زمانی عەرەبییان گرتۆتەوە لەو بەشانەی کە ئەوانی تێدا باڵادەست بوون. هەڵبەتە لە ناو کوردەکانی سۆڤیەتی جارانیش واتە لە ئەرمەنستان و گۆرجستان و ئازەربایجان و قەرغیزستان زمانی نەتەوەی باڵادەست هەژموونی بەسەر زمانی کوردەکانی ئەوێدا هەیە و تەنانەت بۆتە زمانی یەکەمی ئاخاوتنیان.\nبەدرێژایی مێژووی مرۆڤایەتی گەلێک لە زمانەکان لەبەر دەسەڵاتی سەرەڕۆ و زەبرو زەنگ و روانینی نامرۆڤانەی نەتەوەیەکی سەردەست بۆ نەتەوەیەکی بندەستی دیکە، یان لەناو چوون و یان رێگە و دەرەتانێکی وایان بۆ گەشە و پێشکەوتنی خۆیان نەبووە، زمانی کوردی دووچاری هەمان کێشە بۆتەوە لەلایەن ئەو نەتەوانەی کە کوردیان بەسەردا دابەشکراوە، هەر بۆ نموونەش رەوشی زمانی کوردانی باکوور جیاوازترە لە کوردانی باشوور و رۆژهەڵات و رۆژئاڤای کوردستان لەسەر پرسی زمان تراژیدیتر بووە، تا دەگات بە رۆژی ئەمڕۆ زمانی کوردی بە دەستووری تورکیا قەدەغەکراوە، لە کاتێکدا لەسەردەمە جیاوازەکانی دەسەڵاتی عیراقیشدا زمانی کوردی سەرباری پەراوێزیکی ئازادی لە ناوچە کوردنشینەکان، لە قوتابخانەکانی سلێمانی و هەولێر وانەی کوردی خوێنراوە، بەیناو بەینێکیش رۆژنامە و گۆڤار دەردەچوون، بەڵام بەگشتی زمانی کوردی دووچاری هەمان تراژیدیا بووە، لە مەسەلەی بە عەرەبکردنی زمانی کوردی لە بوارەکانی پەروەردە و فێرکردندا، بەتایبەتیش لەناوچەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان وەک کەرکوک، خانەقین، مەندەلی، مەخموور و شنگال و شارۆچکەکانی پارێزگای نەینەواو هەروەها کوت و عیمارەی فەیلینشین کە بەسەدان هەزار کوردی لێ بەعەرەب کراوە.\nهەر لەگەڵ دروستکردنی دەوڵەتی تازەی عیراق لەلایەن بریتانیاوە و دواتر بە ئەندامبوونی لە عوسبەی ئومەم لە ساڵی 1931، تا دەگات بە رێکەوتننامەی ئاداری ساڵی 1970، تاڕادەیەک لە ناوچە کوردییەکان زمانی کوردی رێگەپێدراو بووە، بەتایبەت لە دادگا و فەرمانگە حکومییەکان گفتوگۆی پێکراوە، گەشەکردنی زمانی کوردی (کوردی ناوەڕاست) کە بە هەڵە پێیدەڵێن کوردی سۆرانی، بە زۆر هەورازو نشێودا تێپەڕیوە. تا دەگات بە قۆناغی دوای راپەڕینی 1991 و کەوتنی رژێمی عیراق لە ساڵی 2003، هەڵبەتە لە باشووری کوردستاندا دەسکەوتی گەورە بۆ زمانی کوردی وەدی هاتووە، بەتایبەت کە بۆ یەکەمجار لە مێژووی عیراقدا لە مانگی کانوونی دووەمی 2014دا، لەلایەن پەرلەمانی عیراق زمانی کوردی لەپاڵ زمانی عەرەبی بە فەرمی ناسێنرا، وێڕای هەبوونی دامودەزگاکانی پەروەردە و فێرکردن لە شارەکانی هەرێمی کوردستان و تەنانەت لە هەندێ دەڤەری دەرەوەی هەرێمیش بە کوردی دەخوێنرێت.\nپاشەکشەی گەشەکردنی زمانی کوردی\nسەرباری کردنەوەی بەشی کوردی لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستاندا و کردنەوەی خوێندنی باڵا بۆ فێرخوازانی ماستەرو دکتۆرا لەسەر زمانی کوردی و هەروەها هەبوونی دەیان کەناڵی تەلەفزیۆنی لۆکالی و ئاسمانی، هەبوونی رۆژنامە و گۆڤارو چاپەمەنی زۆر، وەلێ هێشتا لەسەر ئاستی میدیا و پەروەردە و فێرکردندا چەندان گرفتی زمانەوانیمان هەیە وەک گرفتەکانی نەبوونی زمانێکی ستاندارد، فرە رێنووس و ئەلفابیتا، هەبوونی وشە و زاراوەی بیانی نەگونجاو لەناو زمانی نووسین و میدیاییدا، کە تا ئاستێکی بەرچاو بونیاتی رەسەنایەتی زمانەکەمانی شێواندووە، یان بوونی دەیان تێکست و کتێبی وەرگێڕدراو لە زمانە بیانییەکان بۆ زمانی کوردی کە بەداخەوە زۆربەی زۆریان بەسەقەتی وەرگێڕدراون و رەچاوی مەرجەکانی هونەری وەرگێڕانیان تێدا نەکراوە، ئەمانە هەر هەموویان کاریگەریی نەرێنی لەسەر گەشەکردنی سروشتی زمانی کوردی هەبووە. گەرەکە ئاماژە بەوەش بکەین لەو ساڵانەی دوایی کە بایەخ بە خوێندنگە ئەهلی و تایبەتییەکان درا کە بە زمانە بیانییەکانی وەک ئینگلیزی و تورکی دەخوێنن، دیسان زمانی کوردی بە تەواوی پەراوێزخراوە ئێستا نەوەیەک لە منداڵانی کورد سەریهەڵداوە بە باشی کوردی نازانێت. بۆیە دەبینین هەژموونی زمانی نەتەوەی باڵادەست لە هەر بەشێکی کوردستاندا رۆڵێکی یەکجار نەرێنی گێڕاوە لە ئاسمیلەکردنی ناسنامەی رەسەنی زمان و کەلتووری کوردی و هەژموونی تەواوی بەسەر هزرینی تاک و کۆمەڵی کوردیدا سەپاندووە، تەنانەت تاڕادەی نکۆڵیکردن لە ناسنامە نەتەوەیەکەشی، کە ناسنامەی کوردبوونە.\nهەروەها هەبوونی کەسانی نەشارەزا لە کەناڵە میدیاییەکان وەک رادیۆ و تەلەفزیۆنە لۆکاڵی و ئاسمانییەکان و هەبوونی دوو زاری سەرەکی و دوو رێنووسی جیاواز و نەبوونی فلتەرێکی زمانەوانی، وایکردووە جۆرێک لە ئاڵۆزی و ناحاڵی بوون بۆ زمانی کوردی و پڕۆسەی بە ستاندارکردنی دروست ببێت. لە دەرەوەی هەرێمی کوردستانیش و لە عیراقدا زمانی کوردی رۆژ لە دوای رۆژ لە پاشەکشەدایە، لە ناوچە دابڕێندراوەکان، زۆر بە ئاشکرا زمانی کوردی لە خوێندنگاکان رووبەڕووی دژایەتی و پاشەکشە هاتووە. لە کاتی نووسینی ئەم لێکۆڵینەوەیەدا هەواڵی ئەوە بڵاوبوویەوە کە کێشە بۆ زمانی کوردی لە خوێندنگاکاندا دروستکراوە. کە ئەمەشیان دەچێتە خانەی پێشیلکارییەکی تری دەستووری عیراق لە هەمبەر زمانی کوردیدا.\nبایەخی بەڕەسمی ناساندنی زمانی کوردی\nلەبارەی بایەخی ئەو یاسایەی کە لە رۆژی 7 كانونی دووه‌می 2014 لە ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق دەرچووە زمانی کوردی و عەرەبی یەکسان تەماشا دەکات، کورد تا چەند دەتوانێت سوود لەو یاسایە وەرگرێت بۆ یەکخستن و پێشخستنی زمانەکەی لەو هەرێمەدا. بێگومان دەتوانین سوود لەو یاسایە وەربگرین، ئەویش لەسەر بنەمای کۆمەڵێک هەنگاوی گەورەی پڕاکتیکی لەوانەش هەوڵی جددی بدرێت جگە لە ناوچەکانی هەرێمی کوردستان، تەنانەت لەسەر ئاستی هەموو کوردستانی باشووردا، زمانی کوردی بکرێتە زمانی ستاندارد و بە زمانی رەسمی و پەروەردە و فێرکردن، نەک بە دوو زاری بادینی و سۆرانی بخوێندرێت، ئەرێ گەرەکە بایەخ بە شێوەزارەکانی بدرێت و رێگە لە خوێندن و نووسینی نەگیرێت، بەتایبەت لە بواری ئەدەبیات و راگەیاندن و چاپەمەنییەوە، نەک دوو زار کە لە واقیعدا دەبینین لە هەردوو ناوچەی سۆران و بادینان کاری پێدەکرێت، چونکە لەم قۆناغەدا دەکرێت ئەو زمانە ستانداردە کە ساڵەهایە لەسەر ئاستی پەروەردە و خوێندن و چاپەمەنی و راگەیاندندا خزمەتی زۆری پێکراوە. بکرێتە بناخەیەکی پتەو بۆ زمانی یەکگرتووی کوردی و کێشەی جووت ستانداردی و فرەیی چارەسەر بکات، دیارە بایەخی ئەم بە رەسمی ناساندنەش کاریگەریی راستەوخۆی دەبێت بە سەر کورد و زمانەکانی دیکەی بەشەکانی کوردستان کە هێشتا بە رەسمی لە لایەن دەوڵەتەکان دانیان پێدانەنراوە.\nهەر بۆ وەبیرهێنانەوەش له دانیشتنی رۆژی سێشه‌ممه‌ی رێکەوتی 7 كانونی دووه‌می 2014 ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق له‌سه‌ر پڕۆژه یاسای زمانی ره‌سمی وڵات ده‌نگیدا، كه زمانی كوردی و عه‌ره‌بی به دوو زمانی ره‌سمی وڵات ده‌ناسێنێت. به‌پێی یاسایه‌كه هه‌ر دوو زمانی كوردی و عه‌ره‌بی به دوو زمانی ره‌سمی وڵات داده‌نرێن، له وتار و كاروباری ره‌سمی ده‌وڵه‌ت و فه‌رمانگه‌كان، هه‌روه‌ك زمانی توركمانی و سریانیش به دوو زمانی ره‌سمی له‌و ناوچانه كاریان پێده‌كرێت كه زۆرینه‌ی دانیشتوانه‌كه‌ی توركمان یان سریانن. عه‌لی شه‌لا سه‌رۆكی لیژنه‌ی رۆشنبیری و راگه‌یاندنی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق راگه‌یاند، ئه‌ندامانی لیژنه و لیژنه‌كانی دیكه‌ی په‌رله‌مانی ئه‌مڕۆ به ره‌سمی زمانی وڵاتیان له عیراق ده‌ستنیشان كرد، وه‌ك ده‌زانن عیراق وڵاتێكی خاوه‌ن شارستانییه و پێمانوایه ئه‌و یاسایه هۆكاری هێز و فراوان بوونی شارستانیه‌ته‌كانی عیراقه به درێژایی مێژوو. به وته‌ی شه‌لا جێبه‌جێ كردنی یاسای زمانی ره‌سمی وڵات، ئاماژه‌یه بۆ ئه‌وه‌ی كه عیراق وڵاتی دیموكراسییه و به كردار رێز له‌سه‌رجه‌م پێكهاته جیاوازه‌كانی ده‌گرێت. پڕۆژه یاسای زمانی ره‌سمی وڵات كه ماوه‌ی چه‌ند مانگێكه خوێندنه‌وه‌ی یه‌كه‌م و دووه‌می بۆ كراوه و به یاسای سه‌رجه‌م پێكهاته جیاوازه‌كانی گه‌لانی عیراق هه‌ژمار ده‌كرێت، پێشتر له‌لایه‌ن چه‌ند لایه‌نێكی سیاسی له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق رێگریی لێده‌كرا ده‌نگدانی له سه‌ربدرێت، ئه‌ویش به‌هۆی ئه‌وه‌ی كه ده‌نگی كورد له‌پاڵ ده‌نگی عه‌ره‌بی به زمانی ره‌سمی وڵات داناوه. دیاره پڕۆژه یاسایه‌كه هه‌ردوو زمانی كوردی و عه‌ره‌بی له خۆده‌گرێت و ئه‌و ناكۆكی و كێشانه‌ش ده‌خاته روو كه له كاتی ده‌نگدانه‌كه‌دا هاتوه‌ته ئاراوه و ئاماژه‌ش بۆ ئه‌و سوودانه ده‌كات كه له رێگه‌ی ئه‌و قانوونه‌وه به گه‌لی كورد ده‌گات، “له دوایین دانیشتنی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراقدا و دوای هێنان و بردنێكی زۆر، توانییان قانوونی زمانه فه‌رمییه‌كان ده‌ربچێنین و ده‌نگی له سه‌ر بدرێت، له كاتێكدا ماوه‌ی هه‌شت ساڵه ئه‌و قانوونه له نێو ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌راندایه و ناهێڵن تێپه‌ڕێت، خولی پێشوویش هه‌وڵیاندا ئه‌و قانوونه ده‌ربچوێنن، به‌ڵام نه‌یانتوانی، له‌م خوله‌شدا به قوڕسی و نه‌شته‌رگه‌ری قه‌یسه‌ری توانییان ئه‌و قانوونه تێپه‌ڕێنین، پێشتر دووجار خرابووه ده‌نگدانه‌وه و نه‌یانهێشت تێپه‌ڕێت و ئه‌مه‌شیان جاری سێیه‌م بوو رۆژی شه‌ممه‌ی رابردووش له‌گه‌ڵ سه‌رۆكایه‌تی په‌رله‌مان داوایانكرد، كه ئه‌و قانوونه بخاته نێو كۆبوونه‌وه‌كانه‌وەو له‌دوایین دانیشتندا خرایه نێو كۆبوونه‌وه‌كانه‌وه و دوای گفتوگۆیه‌كی زۆر به قوڕسی توانییان قانوونه‌كه تێپه‌ڕێنین، مه‌به‌ستیش ئه‌وه‌یه ژماره‌ی ئه‌وانه‌ی ده‌نگیان به مادده‌كان ده‌دا زۆر نزیك بوو له‌وانه‌ی كه به نه‌خێر ده‌نگیاندا، به‌ڵام له به‌رژه‌وه‌ندی نوێنه‌رانی كورد تێپه‌ڕی، ئه‌گه‌رچی له 18 ماددده‌دا دوو ماددده‌یان له‌و هه‌مواركردنه‌وانه‌دا نه‌بوون كه دایانڕشتبوون، به‌ڵام گه‌ڕانه‌وه بۆ ده‌قی قانوونه ره‌سه‌نه‌كه‌ی ئه‌و دووماددده‌یه، كه حكومه‌ت كاتی خۆی بۆی دانابوو، به‌شێوازێكی گشتی قانوونێكی باش بوو، راسته له سه‌داسه‌د له ئاستی خواستی كوردا نییه، به‌ڵام تاڕاده‌یه‌كی باش له ئاستی ره‌زامه‌ندیدایه، بۆیه سه‌رۆكی هه‌ر چوار كوتله كوردستانییه‌كه، كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌نووسیان سازكرد و پیرۆزبایی و خۆشحاڵی خۆیان ده‌ربڕی” ئه‌م قانوونه بۆ یه‌كه‌مجاره له مێژووی عیراقدا هاتووه له دوای قانونی مه‌حه‌لی زمانه ره‌سمییه‌كانی ناوی قانونەکە ئەمەیە:(قانونی اللغات المحلية) ساڵی 1931 كه له‌سه‌رده‌می مه‌له‌كیدا ده‌رچووه و دوای ئه‌وه‌ش ئه‌مه یه‌كه‌مجاره قانوونێك به ناوی قانوونی زمانه ره‌سمیه‌كان ده‌ربچێت، راسته له‌ماددده‌ی 14 ئاماژه‌ی بۆ كردوه، به‌ڵام بنه‌مای ده‌ستووری ئه‌گه‌ر به‌قانوون رێكنه‌خرێت، كه خودی ماددد‌ی چواری ده‌ستوور ده‌ڵێت، پێویسته مه‌سه‌له‌ی قانوونی زمانه ره‌سمییه‌كان به قانوون رێكبخرێت، ئه‌گه‌ر ئه‌و قانوونه ده‌رنه‌كرێت ناچێته بواری جێبه‌جێكردنه‌وه، ئه‌و قانوونه واده‌كات بچێته بواری جێبه‌جێكردنه‌وه و حكومه‌ت ناچار بكات كه جێبه‌جێیبكه‌ن و له دوای 90 رۆژ ده‌بێت ده‌ست به‌جێبه‌جێكردنی بكات له داموده‌زگاكانی حكومه‌ت و ئه‌و شوێنانه‌ی كه له قانوونه‌كه‌داهاتووه” سودێكی قانوونه‌كه ئه‌وه‌یه ده‌بێته هۆی دامه‌زراندنی ده‌یان و سه‌دان كه‌س له داموده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ت له هاووڵاتیان، چونكه پێویستی به وه‌رگێڕ ده‌بێت بۆ كۆمه‌ڵێك دۆكیۆمێنت، به‌پێی ئه‌و قانوونه له نێو په‌رله‌ماندا و ئه‌نجومه‌نی فیدراڵ و دادگای باڵای فیدڕاڵی و ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا هه‌مووی زمانی كوردی و عه‌ره‌بی تێدا به كاربهێندرێت و به‌ڕه‌سمی له هه‌موو بڕیار و قانوونێكدا به كوردیش بنووسرێت، ته‌نانه‌ت راگه‌یاندنی ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ش وه‌كو هه‌موومان ده‌زانین ده‌سه‌ڵاته‌كان وه‌كو په‌رله‌مان و دادوه‌ری و ئه‌وانیتریش راگه‌یاندنیان هه‌یه چ له سایت و رۆژنامه و میدیاكان ده‌بێت به هه‌ردوو زمان بێت، له ماددده‌یه‌كی ئه‌م قانوونه‌شدا هاتووه و ده‌ڵێت ئامانجی ئه‌م قانوونه ئه‌وه‌یه كه گره‌نتی یه‌كسانی له نێوان زمانی كوردی و عه‌ره‌بی له رووی ماف و ئه‌ركه‌وه رابگرێت، كه بۆ یه‌كه‌مجاره قانوونێك ئه‌م قسه‌یه بكات”روونیشی كرده‌وه “ئه‌و دوو مادددە‌یه‌ی كه ده‌نگی پێنه‌درا، ئه‌وه بوو كه داواكرا بوو زمانی كوردی له‌سه‌رتاسه‌ری عیراق بخوێندرێت، ئه‌و ماددده‌یه رێگه‌یان پێنه‌درا تێپه‌ڕێندرێت، دواتر له‌لایه‌ن لیژنه‌ی په‌روه‌رده‌وه ئه‌و مادده‌یه تاوتوێ ده‌كرێت، چونكه ئه‌وان پێیان قوڕس بوو ئه‌و كاره بكرێت و پێویستی به توێژینه‌وه‌ی زیاترهه‌بوو، مادده‌كه‌ی تریش ئه‌و مادده‌یه‌یه كه له سه‌رهه‌مواركردنه‌كه بوو كه ئێمه كردبوومان، ئه‌وه‌ش به شێوه‌یه‌ك بوو به وردی باسی له‌وه كردوه كه له چ شوێنێكدا زمانی كوردی به‌كاربهێندرێت، وه‌كو تابلۆكانی هاتوچۆ و فڕۆكه‌خانه‌كان و بلیتی فڕۆكه‌كان ناونیشانی وه‌زاره‌ته‌كان و ره‌گه‌زنامه، ئه‌مانه به وردی باسیان لێوه‌كراوه.\nزمانی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێراندا\nلە رۆژهەڵاتی کوردستاندا لە پارێزگاکانی کوردستان و ئازەربایجانی رۆژاواو کرماشان و ئیلام و لورستان تا دەگات بە ناوچە کوردنشینەکانی خۆراسان لە باکووری رۆژهەڵاتی ئێراندا، مۆزایکێکی جوانی زار و بنزارە کوردییەکان هەیە، هەر لە زاری کورمانجی کوردەکانی دەڤەری ورمێ و خۆراسان تا دەگات بە زاری موکریان و زاری لەکی و لوری و کەلهوڕی و گۆران لە دەڤەرە جیاوازەکانی ئوستانی کرماشان و ئیلام و لورستان وهەندی ناوچەی فارس-نشینیش وەک هەمەدان و شێراز و ئەسفەهان و رەشت، زارە کوردییەکان بوونیان هەیە، بەڵام لەوەتەی دەوڵەتی نوێی ئێران دامەزراوە، گەلی کوردیش وەک گەلانی غەیرە فارس کێشەی بەڕەسمی ناساندنی زمانەکەیان لەگەڵ دەوڵەتی ناوەنددا هەبووە. هەر لە کۆنەوە هەناسەیەکی شۆینستانەی پانئێرانیزم هەیە کە گوایە کوردی زمان نییە و لە بنەڕەتدا زارێکی فارسییە، لەکاتێکدا دامەزراوە فەرهەنگییەکانی دەوڵەت بە هەموو جۆرێک نکۆڵی لە زمانی کوردی دەکەن و دەرفەت نادەن لە بوارەی پەروەردە و فێرکردن و میدیادا زمانی کوردی رۆڵی کارای خۆی بگێڕێت. هاوکات دامەزراوە دەوڵەتییەکان وەک ئەنجومەنی میراسی فەرهەنگی لە هەوڵی ئەوەدا بوونە کە زارە کوردییەکانی وەک لەکی و لوری وکەڵهوری و گۆران بە زمانی سەربەخۆ بناسێنن. دواجار بە پشت بەستن بە ماددەی 15دەستووری بنەڕەتی ئێران پڕۆژەیەک لەبارەی پەروەردە و خوێندنی زمانی زگماک پڕۆژەی (زمانی کەمینە نەتەوەکانی ئێران) لەلایەن نوخبەیەک لە زمانناسان و رووناکبیرانی کورد گەڵاڵە کرا.\nبەر لە سێ ساڵ بە پشت بەستن بە ماددەی 15دەستووری بنەڕەتی ئێران پڕۆژەیەک لەبارەی پەروەردە و خوێندنی زمانی زگماک (زمانی کەمینە نەتەوەکانی ئێران) لەلایەن نوخبەیەک لە زمانناسان و رووناکبیرانی کورد گەڵاڵە کرا. مخابن فەرهەنگستانی زمان و ئەدەبی فارسی، بە زۆرینەی دەنگ فێرکردنی زمانی زگماکی لە ئێرانی رەتکردەوە و ئەو مەسەلەی وەک پیلانێک دژ بە زمانی فارسیی لەقەڵەم دا.\n«محەمەدعەلی موەحید» ئەندامی «فەرهەنگستانی زمان و ئەدەبی فارسی»، لە کۆبوونەوەی دامەزراوەکەدا، دژەکردەوەی توندی بەرانبەر بە بەڵێنی دەوڵەتی رووحانی بۆ رێگەدان بە فێرکردنی زمانی زگماکی نیشاندا و گوتی کە «ئێمە زمانێکی ستانداردمان هەیە کە زمانی فەرمییە[مەبەست فارسی]، با دەوڵەت دەست لە دۆزی فێرکردنی زمانە خۆجێییەکان وەرنەدات.»\nبە گوێرەی هەواڵدەری مێهر، «محەمەد دەبیر موقەدەم»، ئەندامێکی دیکەی فەرهەنگستانی ئاماژە پێکراو، وێڕای رەتکردنەوەی پڕۆژەی فێرکردنی زمانی نەتەوە بندەستەکانی ئێران، تەنیا توێژینەوەو لێکۆڵینەوەی زانستی لەسەر زمانە «خۆجێییەکان»ی بە گرنگ وەسف کرد و گوتی کە «ئەوەندە بەسە.»\n«فەتحولڵا موجتەبایی» ئەندامێکی تری فەرهەنگستان، بابەتی «فێرکردنی زمانی زگماکی» بە پیلانێک دژ بە زمانی فارسی لەقەڵەم دا و «غوڵامعەلی حەداد عادڵ» سەرۆکی فەرهەنگستانی زمان و ئەدەبی فارسیش، زمانی فارسی وەک سەرمایەی نەتەوەیی پێناسەکرد و هۆشداری بە دەوڵەت دا کە نەکا ئەو سەرمایە نەتەوەییە بۆ سەرکەوتنی کاتی و بێ سوود سەرف بکات. دژایەتیکردنی فەرهەنگستانی زمان و ئەدەبی فارسی سەبارەت بە ئەگەری رێگەدان بە خوێندنی زمانی کوردی، تورکی و باقی زمانە نافەرمییەکانی ئێران لە کاتێکدایە کە هەر لە کۆبوونەوەکەدا کۆمەڵێک بەرنامە بۆ پەرەپێدانی هەرچی زیاتری زمانی فارسی خرایە بەر باس.\nبۆ نمونە فەرهەنگستان بە نیازە، چەند کاتژمێری تر لە بەرنامەی هەفتانەی خوێندکاران بە فێربوونی باشتری فارسی لە رێگەی خوێندنەوەی کتێب و نووسینی ئینشا تەرخان بکات، سەدان وشەی بە گوتەی ئەوان «بێگانە»لە ناوەڕۆکی کتێبە دەرسییەکان بسڕێتەوە و وشەی «فارسی»یان لەجێگە دابنێ و لە رێگەی دامەزراوەیەکی تر بەناوی «بنیادی سەعدی»یەوە پەرەی زیاتر بە فێرکردن و گەشەسەندنی زمانی فارسی لە دەرەوەی ئێران بدات. ئەو هەڵوێستەی فەرهەنگستانی زمان و ئەدەبی فارسی دژ بە زمانی زگماکی باقی نەتەوەکانی ناو ئێران لەکاتێکدایە کە کاربەدەستانی دەوڵەتی حەسەن روحانی، لەم دواییانەدا، باسیان لە ئەگەری مۆڵەت پێدرانی سنوورداری پەروەردە و فێرکردنی زمانە زگماکییەکان دابوو. بەڵێنییەک کە سەرەڕای گونجانی لە دەستووری بنەڕەتیی ئێراندا، لە سەرەتای هاتنە سەرکاری کۆماری ئیسلامی پشتگوێ خراوە و بگرە هەر کەس ئەو خواستەی هێنابێتە سەر زمان وەک «جوداخواز»،»نەتەوەپەرست» و هتد…ناساند. دیارە ئامانجیش لەوە کە فەرهەنگستانی ئێران کە بەکارهێنانی زمانی زگماک قەدەغە دەکات، تواندنەوەی زمانەکانی گەلانی رەسەنی ئێرانە بەتایبەتیش زمانەکانی کوردی و بلوچی و گیلەکی دەکەوێتە بەر شاڵاوی نکۆڵی لێکردن و توانەوە. چونکە تاڕادەیەک ئەم دژایەتی کردنە کاریگەرییەکی ئەوتۆی لەسەر زمانی نەتەوەکانی وەک عەرەب و تورکە ئازەرییەکان نابێت. ئەویش سەبارەت بەوەی کە ئەو دوو نەتەوەیە خاوەنی قەوارەی سیاسی خۆیانن و لە وڵاتەکانی خۆیاندا دەمێکە زمانەکەیان بۆتە فەرمی و کاری پێدەکرێت، هەر ئەم هۆکارەشە کە دەوڵەتی ئێران زمانی فارسی دەکات بە زمانی باڵا دەست و ڕەسمی وڵات.\nزمانی کوردی لە باکووری کوردستان و تورکیادا\nلە باکووری کوردستاندا دوو زاری سەرەکی کوردی هەیە ئەوانیش کورمانجی و دملکی (زازاکی)، نزیکەی سەدەیەکە لە لایەن دەوڵەتی تورکیاوە بە بەرنامە و ئەجێندای تایبەت دژایەتی زمانی کوردی لەو بەشەی کوردستان کراوە، تاڕادەیەکی زۆریش لە ناوەندی باژێڕەکاندا ئاسمیلە کراوە، زمانی کوردی لەو وڵاتە لە رەوشێکی تراژیدیدایە تا ئاستی لەبیرچوونەوە، لەسەرەتای دامەزراندنی کۆماری تورکیای نوێ لەساڵی 1925 بە بڕیاری کەمال ئەتاتورک، بە قانون زمانی کوردی قەدەغەکرا، تەنانەت چەندان بەڵگە و دۆکۆمێنت هەن دەیسەلمێنن کە چۆن هاووڵاتی کورد لەسەر قسەکردن بە زمانی کوردی سزای ماڵی یان بەند کردن، تەنانەت لە هەندێک حاڵەتدا بەڵگە هەن خەڵك لەسەر بەکارهینانی چەند وشەیەکی کوردی سزای قوڕس دراون. لەو ساڵانەی دوایی بەتایبەت لە ساڵی 2002 کە لەلایەن پارتی کرێکارانی کوردستان و حکومەتی داد و گەشەپێدانی ئەردۆگانەوە پڕۆسەی ئاشتی بەڕێوەچوو، تاڕادەیەک زمان و فەرهەنگی کوردی پێشکەوتنی بەرچاوی بە خۆیەوەبینی و چەندان ناوەند و ئینستیوتی زمان و فەرهەنگی کوردی دامەزران و چەندان رۆژنامە و گۆڤار بە زمانی کوردی هاتنە وەشاندن، تەنانەت دەوڵەت کەناڵێکی ئاسمانی بە زمانی کوردی بە ناوی (تەرەتە کوردی) رێگەی پەخشی پێدرا، دیسان مخابن دوای هەڵایسانی شەڕی دەوڵەت لەگەڵ کورد هەرچی ناوەندی کەلتووری و رۆژنامە و گۆڤارو رادیۆ و تەلەفزیۆنی لۆکاڵی هەبوون داخران و تەنانەت زۆر لە کادیرو فەرمانبەرەکانیانەوە گیران، یان لە وەزیفە دەرکران.\nژمارەیەکی بەرچاوی هاووڵاتیانی کورد لە شارە تورکنشینەکانی وەک ئەستانبول و ئەزمیر و ئەنقەرە دەژین کە نزیکەی دەگات چوار بۆ پێنج ملیۆن کورد، دیارە ئەم رێژەیە کوردیش لەبەر چاو نەگیراوە کە چۆن لە ئێستاو داهاتوودا دەبێت مافی خوێندنیان بە زمانی دایک هەبێت.\nهەبوونی ئەلفابیتایەکی جیاواز زیانێکی زۆری بە داهاتووی زمانی کوردی گەیاندووە، وای کردووە کە هاووڵاتیانی ناوچە جیاوازەکان بە زەحمەت لە یەکتر حاڵی بن، تەنانەت لەسەر ئاستی ئیلیەتی خوێنەوارو رۆشنبیرانیش لەیەکتر نەگەن و بەرهەمە ئەدەبی و هزرییەکانی یەکتر نەخوێننەوە. ئەم جیاوازییە بە ئاشکرا لای ئیلیتەو خوێنەرانی کوردی باکوور و بەشەکانی دی بەرچاو دەکەوێت.\nزمانی کوردی لە رۆژئاڤای کوردستان و سوریادا\nلەسەردەمە جیاوازەکانی دەسەڵاتی عەرەبی سوریا، زمانی کوردی لەو بەشەی کوردستانیش دووچاری نکۆڵی لێ کردن و ئاسمیلە بوون بووە، لەمەسەلەی بەعەرەب کردنی بوارەکانی پەروەردە و فێرکردندا، بەتایبەتیش لەناوچەکانی جزیرە و عەفریندا، بەهیچ شێوەیەک رێگە بە ئاخێوەرانی کوردی نەدراوە بیر لەوە بکەنەوە بە زمانی کوردی بخوێنن و بنووسن. مەگەر لێرەو لەوێ بە نهێنی رۆژنامەیەک یان گۆڤارێک کە بە زۆریش بە زمانی عەرەبی لەلایەن رووناکبیرانی کوردەوە دەرچووبێت، ئێستا لەو ناوچانەی کە لەژێر دەسەڵاتی ئیدارەی سەربەخۆن لە رۆژئاڤای کوردستاندا ماون، زمانی کوردی لە بوارەکانی پەروەردە و فێرکرددا گەشەکردنی بەرچاوی بە خۆیوە بینیوە.\nزمانی کوردی وەک زمانی هەر نەتەوەیەکی سەر رووی ئەو زەمینە جوگرافیایەکی بەرفراوانی هەیە و نزیکەی چل ملیۆن کەس ئاخێوەریەتی و بۆ چەندان زار و بنزاریش دابەشبووە، ئەمەش بیانگە و هاندەرێک بووە کە نەتەوەی باڵادەست و دەسەڵاتدار نکۆڵی لە زمانی کوردی بکەن، هاوکاتیش بە پلان و بەرنامەی تۆکمە زارەکانی زمانی کوردی وەک زمانێکی سەربەخۆ بناسێنێن، هەروەک لە تورکیا هەوڵی ئەوە دراوە کە زاری دملکی-زازاکی بە زمانێکی سەربەخۆ و نەتەوەیەکی جیاواز لە کورد بناسرێت، هەمان شت لە ئێرانیشدا کار بۆ زارەکانی لەکی و لوڕی و هەورامی کراوە کە لە زمانی دایک کە کوردییە دایبڕێنن. ئێستا هەوڵێک هەیە لە عیراقیشدا کوردانی ئیزەدی و شەبەک لە کورد دابڕێنن، وەکو زمان و نەتەوەیەکی جیاواز لە کورد بناسێنن، راستە ئێمەی کورد قوربانی جوگرافیای سروشتی کوردستانین، نەتەوەی سەردەست زۆر بە توندی زمانەکەیان لەبوارەکانی پەروەردە و فێرکردن لێ قەدەغە کردووین. بەڵام خۆشبەختانە هەر چیاکانیش پشتوپەنامان بوون زمانەکەیان پاراستووین. دەبینین هەتا ئەوڕۆش دایکی کورد لەهەر بستێکی جوگرافیای پان و بەرینی زمانەکەمان، منداڵەکانی بە زمانی شیرینی کوردی گەورە دەکات.\nزمانی کوردی بەم هەموو زارانەوە، بەتایبەتیش هەردوو زاری کوردی باکورو کوردی ناوەڕاست یان (کرمانجی باکوور و باشوور)، ئەگەر لە داهاتوویەکی نزیکدا کاری جددی و دڵسۆزانەی بۆ بە یەکگرتووکردنی بۆ نەکرێت و لەسەر ئاستی کەسانی شارەزاو پسپۆڕ و دوور لە دەمارگیری ناوچەگەریی چی دەبێت و بە کوێ دەگات. پرسیارێکە رووبەڕووی دەزگا کەلتووری و ئەکادیمیەکان و بەشە کوردییەکانی زانستگاکانی کوردستان و کەسانی پسپۆڕ و شارەزا دەکرێن. ئێستا زمانی کوردی لەسەر ئاستەکانی پەروەردەو فێرکردندا بە رەوشێکی خراپ تێدەپەڕێت، کە ئەمەش بۆ خۆی پێشلکاری دەستووری عیراق و بڕیاری بە رەسمی ناساندنی زمانی کوردییە لە عیراقدا.\nزمانی کوردی زمانی چوارەمین نەتەوەیە لە دوای زمانەکانی عەرەبی و تورکی و فارسی، زمانی نەتەوەیەکی پتر لە چل ملیۆنییە و جوگرافیای زمانی کوردی بەرفراوانە و نەتەوەکەش بە زیندوویی ده‌مێنێته‌وه، لەئێستادا پاشەکشەیەک لە گەشەکردنی زمانەکەماندا هەیە، بەڵام گەرەکە لە داهاتوویه‌كی نزیكدا ده‌زگا ئه‌كادیمیه‌كان و ناوەندە رۆشنبیرییه‌كانی كوردستان زیاتر بایه‌خ به شاره‌زاو پسپۆره‌كانی ناوه‌و ده‌ره‌وه‌ی وڵات بده‌ن، به سازدانی كۆنگره و سیمیناری زانستی بۆ لێك نزیكکردنه‌وه‌ی زارە سه‌ره‌كییه‌كانی زمانی كوردی و دانانی فەرهەنگی هاوبه‌شی شێوه‌زاره جیاوازه‌كان و پاككردنه‌وه‌ی زمانه‌كه‌مان له ژێر هەژموون و باندۆری زمانه بیانییه‌كان به‌تایبه‌تی هەژموونی زمانی نەتەوەی باڵادەست، هه‌روه‌ها رێككه‌وتن له‌سه‌ر زمانێكی ستاندارد بۆ هه‌موو گه‌لی كوردستان، بۆئه‌وه‌ی لێره‌دا خزمه‌تی زێتر به گه‌ل و نیشتمان بكه‌ن. هه‌روه‌ها خولی رۆشنبیریی رێكخراوه‌كانی زمانناسی بۆ په‌ره‌پێدانی زمانی كوردی به‌رده‌وام بێت وپسپۆڕانی لایه‌نه كێشه‌داره‌كانی زمانی كوردی ده‌وڵه‌مه‌ند بكه‌ن و حكومه‌ت پاڵپشتی زیاتری ئه‌م جۆره پڕۆژه زانستیانه بكات.\n*سەرۆکی رێکخراوی خانی بۆ لێکۆڵینەوەی هزری.\n1- مانفیستۆی رۆژی جیهانی زمانی دایک نووسین و ئامادەکردنی- دیاکۆ هاشمی- یاگەی زمانی کوردی یونسکۆ (ڕێکخراوی په‌روه‌رده‌یی، زانستی و فه‌رهه‌نگیی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان)- 2019 – سوید.\n2- زمانی کوردی و دیالێکتەکانی- توێژینەوەیەکی جوگرافییە، نووسینی د. فوئاد حەمە خورشید- وەرگێڕانی بۆ کوردی-سوداد رەسوڵ-هەولێر ٢٠١٧\n3- رەوشا زمانێ کوردی ل رۆژاواڤایێ کوردستانێ-م. مستەفا رەشید- توێژینەوەکانی کۆنفرانسی زمانی کوردی-ئەکادیمیای کوردی-هەولێر 2011\n4- کتێبی کوردۆلۆجی – سەلام ناوخۆش، نەریمان عەبدوڵڵا و ئیدریس عەبدوڵڵا- ناوەندی ئاوێر بۆ چاپ و بڵاوكردنەوە، چاپی یەكەم (2016)\n5- به ستاندارکردنی زمان و ئه لفوبیی کوردی ره فیق سابیر.\n6- کورتە باسێک سەبارەت بە زبانناسی کوردی و رێزمان سمکۆ ئەبرام.Zimani Kurdi interview with Amir Hassanpour/ دیمانەیەک سەبارەت بە زمانی کوردی.یوتوپ\n7- جنکینز، ریچارد (Richard Jenkins) «پی‌یر بوردیو»، ترجمه لیلا جوافشانی و حسن چاوشیان، چاپ اول، 1385، نشر نی\n8- «-آثار و اندیشه پیر بوردیو بررسی می‌شود.». خبرگزاری مهر. بازبینی‌شده در 25 فوریه 2008.\n9- وتووێژ لە گەڵ م. رامان خۆرەسانی و مەجید سپەهرەی لەبارەی زمانی کوردەکانی خۆرەسانی – مەشهەد-2018\n10-وتووێژ لەگەل سەرنووسەر رۆژنامەیرییا تازە م. مرازێ جەمال لەبارەی زمانی کوردەکانی ئەرمەنستان و گۆرجستان-2017


ئینسان دوو منە، منێکیان پێت ئەڵێ (هەموو شتێك بۆ من)، منێکیان پێت ئەڵێ (پێکەوەژیان لەگەڵ هەموو شتێك).\nمنی یەکەم هێزی مەرگەو ئەگەر ناوەوەت کۆنترۆڵکات، ئیتر تۆ دەرەوەی خۆت کاول ئەکەیت، منی دووەمیان هێزی ژیانەو ئەگەر لەناو تۆدا باڵادەستبێ، ئیتر دەرەوەی خۆت جوان و ئاوەدان ئەکەیتەوە.\nکێشەی ئێمە ناوەکییەو ئەوەیە کە لەسەر هەموو ئاستەکانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری، منی یەکەم قسە ئەکات کە منی یەکەمیش حازربوو، ئیتر منی دووەم غایبە کە منی دووەمیش غایب بوو، ئیتر سیاسییەکان لەسەر کورسی، شەڕ هەڵئەگیرشێنن و بازرگانەکان بۆ دەستخستنی زەوی، دارستان ئەسوتێنن و برایەکیش لەسەر هەمان ئەو نامەیەی کە خۆی بۆ کچێکی ئەنێرێ، خوشکەکەی خۆی ئەکوژێ!.\nلەڕاستیدا ئینسان بۆئەوەی بکوژی ئەوانیتر نەبێت، ئەبێ بکوژی خۆی بێت، تۆ تا دەستت نەچێتە خۆت، ناتوانی دەس لەسەری ئەوانی تر هەڵگریت، بەدیاریکراوی، تا منی یەکەمی خۆت نەکوژیت، ناتوانی مرۆڤ بیت و بەمنەکەی تر بکەویتە پەیوەندییەکی مرۆڤانەوە لەگەڵ ئەوانی تردا، دەی بەمنی یەکەمیش هەر وەحشیەت و هەر لەپەیوەندی جەنگەڵیدایت لەگەڵیان.\nپەیوەندی مرۆڤانەش پەیوەندی پێکەوەژیانەو پەیوەندی جەنگەڵییانەش پەیوەندی زاڵێتییە، لەمرۆڤبووندا ژیان خۆی ئامانجەو درەختێکیش وەکو تۆ بەشێکە لەژیان و پێکەوەژیانی لەگەڵ ئەکەیت، بەمەش سەوزایی درەختەکان ئەگاتە ناو ڕۆحی تۆ، بەڵام لەجەنگەڵیبووندا ژیان وەسیلەیەو قازانج ئامانجە، ئیتر تۆش بەپێی قازانجی خۆت ئەو ئەسوتێنی و ڕەشایی ناوەوەی تۆ ئەگاتە گیانی درەختەکان!.\nمرۆڤ لەمنی یەکەمدا لە گەردوون ئەپچڕێ و لەمنی دووەمدا ئەتوانێ خۆی گرێداتەوە، منی ڕاستەقینەی تۆ، هەر خۆت نیت، بەڵکو تۆیت لەناو پێکەوەژیاندا، پێکەوەژیان لەگەڵ مرۆڤ و ئاژەڵ و دارو بەردو هەواو ئاو، لەگەڵ شتی سروشتی و دەستکرد، لەگەڵ گیان و بێ گیان، لەگەڵ دیارو نادیار.\nبەڵێ مەفهومی پێکەوەژیان گشتییەو لەگەڵ هەموو وجودە، نەك تەنها لەگەڵ مرۆڤدا، ئەگەر دابەشتکردو کورتتکردەوە لەمرۆڤدا، یەعنی مرۆڤەکان هێشتا عەقڵی زاڵێتییان تێنەپەڕاندوەو پێکەوەژیانی خۆیان لەسەر داگیرکردنی سروشت و شتەکانی تر بیناکردوە، دەی هەر لەسەر ئەو داگیرکردنە بەرئەبنەوە یەکترو ئەکەونەوە ناو پەیوەندی زاڵێتی!.\nیەعنی ڕۆحی تۆ هەر لەناو خۆتدانییە، بەڵکو لەناو شتەکانی تریشدایەو سنەوبەرێك جگە لەڕۆحی خۆی، ڕۆحی تۆشی تیایەو کاتێ کە ئەیسوتێنی ڕۆحی خۆت ئەسوتێنی و کاتێ کە ئاوی ئەدەی ڕۆحی خۆت ئاو ئەدەیت.\nلەڕاستیدا ئەوەی کە سنەوبەرێك ئەمانداتێ، تەنیا جوانی و سێبەرو ئۆکسجین نییە، کە ئەمە دیوە مادییەکەیە، بەڵکو پەیوەندی ئێمەو سنەوبەر، لەوە قووڵترەو ئەوەیە کە پارچەیەکی ڕۆحی تۆی لایەو ئەتوانی خۆتی لەگەڵ گرێدەیتەوە!.\nپەیوەندی تۆو جادەیەك، تەنیا پیاسە نییە، کە وەرزشێکی مادی و جەستەییە، بەڵکو ئەگەر لەو ڕێگەیە، دوو دەبەش هەڵگریتەوەو بیخەیتە تەنەکە خۆڵەکەوە، ئیتر پیاسەکە لە پیاسەیەکی فیزیکییەوە ئەبێتە پیاسەیەکی ئەخلاقی و جگە لەجەستە، ڕۆحیش تەندروستیی بۆ دێت!.\nلەڕاستیدا ئەو کاغەزە ڕۆحی تۆیە لەویا کەوتووەو ئەوە تۆی بڕیار ئەدەی هەڵیگریتەوە یان پێی پیانێیت، ئەوە تۆی بڕیار ئەدەی لەگەڵ جادەیەکا پەیوەندییەکی ڕۆحیت هەبێ یان تەنیا جەستەیی، کاتێکیش بڕیار ئەدەی پەیوەندییەکەتان ڕۆحیی بێت، ئیتر زبڵ لەشتێکی پیسەوە ئەبێتە ئەو دۆستەی کە ڕۆحی تۆو شەقامێك بەیەك ئەناسێنێ!.\nکاتێ نەمامێك ئەچێنیت، تۆ لەڕۆحی خۆتدا چاندوتە نەك لەخاکدا، شتەکە ئەبێ ڕۆحی و خۆشەویستی بێت، نەك چاڵینج و چاولێکەری!.\nکاتێ دەبەیەك هەڵئەگریتەوە، تۆ ڕۆحی خۆت پاكئەکەیتەوە نەك جادەیەك، بۆیە بەخۆشەویستییەوە هەڵیگرەوە نەك بەتووڕەیی و بەجنێودانەوە بەوەی کە فڕەیداوە!.\nکاتێ پارەیەکیش ئەبەخشیت، تۆ بارێك لەسەر ڕۆحی خۆت لائەبەیت، نەك لەسەر شانی ئەو، یەعنی لەناخەوە ئەبێ تۆ سوپاسی ئەو بکەیت، نەك ئەوەی ئەو منەتباری خۆت بکەیت، ئەو سوپاسەش تەنیا بەشاردنەوەی شتەکە ئەکرێ!.\nڕۆحی تۆ خۆشەویستییەو خۆشەویستیش لەناو شتەکانی تردایە، کاتێ شتەکانت خۆشئەوێ، تۆ ڕۆحی خۆتت دۆزیوەتەوەو پارچەکانی ڕۆحی خۆت کۆئەکەیتەوە.\nدواجار ئەو مافیایەی کە بۆ کەسبی سیاسی نەمام ئەچێنێ و ئەو مافیایەی کە بۆ کەسبی تیجاری نەمام ئەسوتێنێ، هەردوکیان هەمان مەعدەنن، هەردوکیان خودی نەمامەکەیان لا مەبەست نییەو تەنیا بەکاریئەهێنن بۆ ئامانجێکی تر، لەکاتێکا نەمامەکە، خۆی ژیانەو خۆی ئامانجە.


وتەبێژی حکومەتی هەرێم ڕایگەیاند، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی ڕاسپاردووە، چەند ڕێکارێک بگرێتەبەر بۆ دروستنەبوونی قەیرانی نرخی بەنزین و نەوت.\nجوتیار عادل، وتەبێژی حکومەتی هەرێم لە ڕاگەیەندراوێکدا دەڵێت، “سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، وه‌زاره‌تی سامانه سروشتییه‌كانی ڕاسپاردووه سه‌ردانی به‌غداد بكه‌ن بۆ گفتوگۆكردن به‌مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ركردنی به‌شێك له گرفته‌كان، له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه سه‌رۆكی حكومه‌ت وه‌زاره‌تی سامانه سروشتییه‌كانی ڕاسپاردووه هه‌ماهه‌نگی بكه‌ن له‌گه‌ڵ كه‌رتی تایبه‌ت، بۆ ئه‌وه‌ی پلانی گونجاو بۆ هاورده‌كردنی به‌نزین دابنرێت، تاوه‌كو له داهاتوودا قه‌یران دروست نه‌بێت”.\nبەپێی وتەکانی جوتیار عادل، سه‌باره‌ت به نه‌وتی سپی، وه‌زاره‌تی سامانه سروشتییه‌كان ڕاسپێردراوه بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م بابه‌ته له‌ڕێگه‌ی دابینكردنی نه‌وتی سپی و دابه‌شكردنی به‌سه‌ر هاوڵاتییان له زووترین كاتدا، “بۆیە هاوڵاتییان دڵنیادەکەینەوە کە حکومەت هەموو هەوڵێك دەدات بۆ چارەسەرکردنی ئەم گرفتە”.\nسەبارەت بە هۆکاری گرانبوونی نەوت و بەنزین وتەبێژی حکومەتی هەرێم ڕاشیگەیاندووە، “حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له ماوه‌ی ڕابردوودا به‌رده‌وام له هه‌وڵی ئه‌وه دا بووه به‌نزین بۆ هاوڵاتییان دابینبكات به نرخێكی گونجاو، به‌ڵام نرخی بەنزین بەرزبووەوە به‌هۆی ئه‌وه‌ی به‌شێكی زۆری به‌نزین له ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم هاورده ده‌كرا، كه ئه‌وه‌ش په‌یوه‌ست بوو به نرخی نه‌وت و له ڕابردووشدا نرخی نه‌وت لەسەر ئاستی جیهاندا به‌رزبووه‌وه كه هاوكات بووه‌هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی نرخی به‌نزینیش، هەروەها هەناردەکردنی بەنزین بۆ هەرێمی کوردستان لە هەندێك دەروازە ڕاگیراوە”.\nتەندروستیی هەرێم ڤیزای ڤاکسین دەداتە هاوڵاتییان\nوەزیری تەندروستیی هەرێم ڕایگەیاند، پێشوازیکردن لە ڤاکسینی کۆرۆنا لەلایەن هاوڵاتییانەوە زۆربووە و ڤیزای ڤاکسینیش بەو کەسانە دەدرێت کە…\nدوای ئەوەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێم بڕیاریدا بە ناردنی هێزەکانی ئۆپەراسیۆنی ئاسایشی هەرێم بۆ خاڵە سنوورییەكان…\nفراکسیۆنی یەکێتی و مستەفا کازمی پرسی پشکی هەرێمیان تاووتوێ کرد\nوتەبێژی فراکسیۆنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان لە پەرلەمانی عێراق ڕایگەیاند، پاشنیوەرۆی ئەمرۆ7ی شوبات وەفدێکی فراکسیۆنی یەکێتیی لەئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق…


ناساندنی نەتەوەی کورد وەکوو "قەوم" لە لایەن کۆماری ئیسلامییەوە\nزایینی: ١١-١٠-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٧/١٩ - ١١:٤٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: ڕێژیمی فاشیستیی ئێران بە دڕێژەدان بە سیاسەتی تواندنەوەی نەتەوەی کورد و سووکایەتی کردن بە خەڵکی کوردستان، لە هەوڵ دایە بیرۆکەی سەربەستی و ئازادیخوازی لە نێو خەڵک بکوژێت.\nجێگری سیاسی و ئەمنییەتی پارێزگاری ئیلام، لە دانیشتنێک لە ڕۆژی سێشەممە ڕێکەوتی ١٨ی ڕەزبەری ١٣٩٦ی هەتاوی، لەگەڵ سەرۆک هۆزەکان و ڕیش سپییەکانی ئیلام، نەتەوەی کوردی بە قەوم پێناسە کرد و وەکوو هەمیشە کوردی وەکوو "سنووردارانی بوێر" ناساند.\nرێژیمی فاشیستیی ئێران هیچ کاتێک ئەو ڕاستییەی قەبووڵ نەکردووە، کە کورد نەتەوەیە و بە بەردەوامی نکۆڵی لێ دەکات و لە سەر بیرۆکەی خەڵک کار دەکات، کە پێچەوانەی ڕاستییەکان بسەڵمێنێت.\nحوسێن کەڵانتەری جێگری سیاسی و ئەمنییەتی پارێزگاری ئیلام، لە درێژەی قسەکانی ئاماژەی بەوە کردووە، کە خەڵکی کورد بەتایبەت ئیلام ئەرکیان پاراستنی سنوورەکانی ئێران بووە و خۆیان لە شەڕی ئێران و عێراق نیشان داوە.\nئەمە لە حالێک دایە کە ئەو شەڕە، شەڕی فارس و عەرەب بووە و لەم نێوانەدا کورد بە بێتاوان کوژراوە و ئەگەر لە شارەکانی کوردستان خەڵکی کورد بە دژی بەعس چەکیان بە دەست گرت، ئامانجیان پاراستنی ڕێژیمی ئێران نەبوو و تەنیا بۆ پاراستنی خاکی خۆیان و بەرگری کردن لە ژن و منداڵیان بەشداریان لەو شەڕە کردووە.\nلە درێژەی قسەکانی حوسێنی کەڵانتەری، دەستی لە سەر ئەو خاڵە داناوە کە هۆز و خێڵەکانی ئیلام، بە بێ‌کێشە لەگەڵ یەک دەژین و دەبێ کوولتوری خێڵەکیی خۆیان بپارێزن.\nلێرەدا دەبێ ئاماژە بەوە بکرێت کە نەتەوەی کورد بە خێڵ و هۆزکانییەوە هەزاران ساڵە بە یەکگرتوویی لە ناوچەکانی جیاوازی کوردستان، بە بێ‌کێشە دەژین، بەڵام ڕێژیمە فاشیستەکانی ئێرانن کە ئەو سیاسەتە نامرۆڤانەیان گرتووتە بەر کە بە دروست کردنی کێشە و گرفت لە نێوان خێڵەکانی کوردستان هەوڵ دەدەن کە یەکگرتوویی نەتەوەیی لە کورد بستێنن.\nلە لایەکی دیکەشەوە ڕێژیمی ئێران بە کۆ کردنەوەی سەرۆک هۆزەکان و ڕیش سپییەکان ئەو ئامانجە پەیڕەو دەکات، کە کەڵکی ناڕەوایان لێ وەربگرێت و لە ڕاستای سیاسەتە فاشیستییەکانی بەکاریان بیهێنێت.


ئامار و زانیارییەکان و ڕیزبەندیی یانەکان و گۆڵکارانی خولەکە و خشتەی یارییەکانی گەڕی داهاتوو دەخاتە ڕوو\nلە میانی یارییەکانی گەڕی چوارەمی خولی نایابی کوردستان، لە کۆی شەش یاریدا زۆرترین گۆڵ بەبەراورد بە سێ گەڕی ڕابردوو تۆمارکران، کە ژمارەی گۆڵەکان ١٥ گۆڵ بوون، یانەی سیروانی نوێ دێربی شاری سلێمانی لە یانەی پێشمەرگەی سلێمانی بردەوە و پێشەنگی یانەکانی لە یانەی سۆران وەرگرت، سۆران لەگەڵ برایەتی دۆڕا و یانەی برایەتی بەم بردنەوە هاتە خانەی دووەم، یانەی دەربەندیخانیش لەسەر تۆمارکردنی ڕیکۆردەکەی بەردەوامە و بۆ چوارەم یارییە گۆڵەکەی بەخاوێنی هێشتەوە گۆڵی لێ تۆمار نەکرا، دوای بردنەوەی لە یانەی شێروانە لەیاری دێربی گەرمیاندا، پێشمەرگەی هەولێری پاڵەوانی وەرزی ڕابردوو گەڕایەوە بۆ سەرکەوتن و لە یانەی هەندرێنی بردەوە.\nگەڕێک زۆرترین گۆڵی تێدابوو\nلەم گەڕدا یانەی سۆران پێشەنگی یانەکانی لەدەستدا و بە دوو گۆڵ بەرانبەر بە گۆڵێک بە برایەتی دۆڕا، ئەمە یەکەم دۆڕانی سۆران بوو لە مێژووی بەشداریکردنی لە خولی نایابدا، هەروەها یانەی هەولێریش لەسەر ئەنجامە باشەکانی بەردەوامە و بەسێ خاڵ لە زاخۆ گەڕایەوە، دوای بردنەوەی لە یانەی زاخۆ بە دوو گۆڵ بەرانبەر بە گۆڵێک و خۆی گەیاندە خانەی چوارەمی ڕیزبەندی.\nپێشمەرگەی هەولێری پاڵەوانی وەرزی ڕابردوویش دووەم سەرکەوتنی خۆی تۆمارکرد و بە دوو گۆڵ بەرانبەر بە گۆڵێک لە هەندرێنی بردەوە، لە یاری دێربی شاری دهۆکیشدا هەردوو یانەی دهۆک و زێرەڤانی بە دوو گۆڵ یەکسان بوون.\nلەیاری لوتکەی ئەم گەڕەیشدا لەشاری سلێمانی سیروانی نوێ بووە میوانی یانەی پێشمەرگەی سلێمانی و بە گۆڵێکی هاوکار یەحیا یارییەکەی بردەوە، ئەمەیش سیروانی نوێ گەیاندە سەرووی ڕیزبەندی یانەکان، لە دەڤەری گەرمیانیش یاری دێربی گەرمیان ئەنجامدراو دەرەبەندیخانی پڕ هاندەر بووە میوانی شێروانەی فرە هاندەر، دەربەندیخان بەردەوامی بە ئەنجامە باشەکانیداو بە گۆڵێکی بێ بەرانبەر یارییەکی بردەوە و خۆی گەیاندە خانەی سێیەم و برینەکانی شێروانەی قوڵتر کرد، ئەم گەڕە زۆرترین گۆڵ تۆمارکرا لەچاو سێ گەڕی ڕابردوو، ڕێژەی گۆڵەکان لە خولەکەدا لە بەرزبونەوەدایە.\nیەکەم ڕاهێنەر لە پۆستەکەی نەما\nدوای چوار گەڕ بەسەر تێپەڕبوونی خولی نایابی کوردستان، دکتۆر یاسین مەناف ڕاهێنەری یانەی پێشمەرگەی سلێمانی بوو بە یەکەم ڕاهێنەر، کە لە پۆستی یانەکەی نەمێنێت، ناوبراو دوای ئەنجامە خراپەکانی ئەم وەرزەی پێشمەرگەی سلێمانی، کە تەنیا ١ خاڵی هەیە و لە پلەی کۆتایی ڕیزبەندی یانەکان دێت، لەگەڕی ڕابردویشدا دوای دۆڕانی لەگەڵ یانەی سۆران دەست لەکارکێشانەوەی پێشکەشی دەستەی کارگێڕی یانەکە کرد بوو، بەڵام کارگێڕانی ئەو یانەیە داواکەیان ڕەتکرد بۆوە.\nدوای دۆڕانی لەیاری دێربی سلێمانی بەرامبەر بە سیروانی نوێ، جارێکی تر یاسین مەناف داوای کرد دەست لەکارکێشانەوەکەی قبوڵ بکرێت ، دەستەی کارگێڕی پێشمەرگەیش قبوڵیان کرد، ئەو ڕاهێنەرە لەگەڕی هەژدەیەمی وەرزی ڕابردوەوە ئەرکی ڕاهێنەرایەتی پێشمەرگەی سلێمانی وەرگرتبوو، بەپێی سەرچاوەکانی ڕاگەیاندنیش وەلی کەریمی ڕاهێنەری پێشووی یانەی هەڵەبجە نزیکترین کەسە کە پۆستی ڕاهێنەرایەتی پێشمەرگە وەربگرێت.\nلەم وەرزدا تاکو ئێستا یانەکانی سیروانی نوێ و هەولێر خاوەنی زۆرترین گۆڵن ٥ گۆڵیان تۆمارکردووە، یانەی دەربەندیخان تاکە یانەیە لەم وەرزە تاکو ئێستا تۆڕی گۆڵەکەی بە خاوێنی ماوەتەوە و زیاتر لە ٣٦٠خولەکە هیچ گۆڵێکیان لێنەکراوە، یانەکانی هەندرێن و دهۆک تا ئێستا زۆرتین یاری یەکسان بوون، لەچوار یاریدا لە سێ یارییاندا لەم وەرزە بەرامبەر بوون، یانەکانی پێشمەرگەی سلێمانی و شێروانە لە هەموو یانەکانی تر زیاتر دۆڕاون لە چوار یاریدا سێ یارییان دۆڕاندووە.\nیانەی دەربەندیخان زیاتر لە ٤٥٠ خولەکە توشی هیچ دۆڕانێک نەبووە، کەدەکاتە ٥ یاری، لەدواین گەڕی وەرزی ڕابردوو دەرەبەندیخان بە سێ گۆڵ بەرانبەر بەگۆڵێک لە زێڕەڤانی بردەوە، ئەم وەرزەیش لەچوار یاری سەرەتایدا هیچ یارییەکی نەدۆڕاندووە، بە کۆکردنەوەی ٨ خاڵ لە پلەی سێیەمدایە، دواین دۆڕانی دەربەندیخان لە خولی نایابی کوردستان لە وەرزی ڕابردوو بوو، کاتێک لەگەڕی ٢٥ی خولەکە، لەسەر دەستی یانەی نەورۆز دۆڕاوە.\nلەم گەڕدا لەکۆی شەش یاریدا ١٥ گۆڵ تۆمارکران، کە دەکاتە ڕێژەی ٢،٥ گۆڵ بۆ هەر یارییەک، ئەمەیش بەبەراورد بە گەڕی ڕابردوو ڕێژەیەکی زیاترە، کە ١٠ گۆڵ تۆمارکرا بوون.\nیاریزان میلاد نەجمی و بەهادین بەکر لە یانەی سیروانی نوێ و سیاکۆ مستەفا لەیانەی سۆران، هێمن ڕزگار لەیانەی دەربەندیخان، عەبدوڵڵا سەربەست و ڕەوا یوسف لە یانەی پێشمەرگەی هەولێر، هۆگر حوسێن لە یانەی هەولێر لە چوار گەڕی ئەم وەرزدا هەر یەکەو دوو گۆڵیان تۆمارکردووە و لەپێشەنگی ڕیزبەندی گۆڵکارانی خولەکەن، لەم گەڕدا سێ لێدانی سزا بۆ یانەکانی هەندرێن و سۆران و زێرەڤانی هەژمارکران، ئامانج ئەکرەم لەیانەی هەندرێن و عومەر ئەحمەد لە یانەی زێرەڤانی، بارزان قاسم لە یانەی سۆران هەرسێ لێدانە سزاکەیان بەسەرکەوتووی جێ بەجێ کرد.\nئەم وەرزە لە چوار گەڕدا ٢٤ یاری ئەنجامدراون، ٤٣ گۆڵ تۆمارکراوە، ڕێژەی گۆڵ بۆ هەر یارییەک ١،٧ گۆڵە، لە چوار گەڕی ڕابردوودا ٨ لێدانی سزا بۆ یانەکان هەژمارکراون، لەگەڕی یەکەم سێ لێدانی سزاو، لەگەڕی سێیەمیش دوو لێدانی سزا هەبوون، هەروەها لەگەڕی چوارەمدا ٣ لێدانی تر بۆ یانەکان هەژمارکران.\nڕیزبەندی یانەکان دوای یارییەکانی گەڕی چوارەم بەم شێوەیە:\n١-سیروانی نوێ ٤ یاری ١٠ خاڵ\n٢- برایەتی ٤ یاری ٨ خاڵ\n٣- دەربەندیخان ٤یاری ٨ خاڵ\n٤- سۆران ٤ یاری ٧ خاڵ\n٥- هەولێر ٤ یاری ٧ خاڵ\n٦- پێشمەرگەی هەولێر ٣ یاری ٦ خاڵ\n٧- زاخۆ ٣ یاری ٤ خاڵ\n٨- دهۆک ٤ یاری ٣ خاڵ\n٩- هەندرێن ٤ یاری ٣ خاڵ\n١٠- زێرەڤانی ٣ یاری ٢ خاڵ\n١١- نەورۆز ٣ یاری ٢ خاڵ\n١٢- شێروانە ٤ یاری ١ خاڵ\n١٣- پێشمەرگەی سلێمانی ٤ یاری ١ خاڵ\nخشتەی یارییەکانی گەڕی پێنجەم\nنەورۆز - دهۆک یاریگەی نەورۆز\nهەولێر – پێشمەرگەی هەولێر یاریگەی هەولێر\nزێرەڤانی – پێشمەرگەی سلێمانی یاریگەی زێرەڤانی\nدەربەندیخان – زاخۆ یاریگەی دەربەندیخان\nسیروانی نوێ - برایەتی یاریگەی سیروانی نوێ\nسۆران - شێروانە یاریگەی سۆران\nیانەی هەندرێن چاوەڕوانە


هۆشیار عەبدوڵڵا: زیادکردنی باج لەسەر هاوڵاتیان ناياسايیه‌و درێژه‌دانه به سیاسه‌تی برسیكردن\nهۆشیار عەبدوڵڵا ئەندامیی ئەنجومەنیی نوێنەران رایگه‌یاند، زیادکردنیی باج لەسەر هاوڵاتیان لە لایەن ئەم کابینە شکستخواردوەی هەرێمەوە بە شێوەیەکی نایاسایی ، درێژەدانە بە سیاسەتیی برسیکردنیی خەڵک و پەیڕەوکردنیی هەمان سیاسەتیی چەتەگەری نەوتە و دەبێ لە دژی بوەستینەوە ..\nهۆشیار عەبدوڵڵا ئەندامیی ئەنجومەنیی نوێنەران له باره‌ی زیادكردنی باج و رسومات له‌سه‌ر هاوڵاتیان له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌وه رایگه‌یاند، حکومەتیی هەرێم لە هەنگاوێکی نادەستوری و نایاساییدا بە بڕیاری ژمارە 126 ی ساڵی 2017 ی بڵاوکردۆتەوە وبەگوێرەی ئەو بڕیارە بەشێۆەیەکی فروان و لە تێکڕای ئاستەکان باجیی خستۆتە سەر هاوڵاتیانی هەرێم .\nهۆشیار عەبدوڵڵا راشیگه‌یاند، وەک نوێنەرێکی هەرێم لە پەرلەمانیی ئیتیحادی دەڵێین :\nیەک / بە ئاشکرا ڕایدەگەیەنین دژی ئەو بڕیارە نایاساییە دەوەستینەوە کە پێشێلکاریەکیی ڕونی ماددەی 28ی دەستوری عێراقیە و ئەوەی پێمان بکرێ لە دژایتیکردن و ڕەتکردنەوە تا دەگاتە شکاتکردن لە مەحکەمەی ئیتیحادی ئەڕۆین لەگەڵیدا لە کاتێکا حکومەتیی هەرێم دەستبەجێ ئەو بڕیارە ڕانەگرێت .\nدو / ئێمە وەک مەبدەئ دژی ڕێکخستنیی باج نین ، پێشمان وایە بۆ ئیدارەدانیی تەندروست ڕێکخستنیی باج هەنگاوێکی گرنگە ، بەڵام باج نابێ کاربکاتە سەر ژیانیی ڕۆژانەی خەڵک و ئەگەر حکومەتیی هەرێم بچوکترین شعوری بەرپرسیارانەی بەرامبەر ژیانیی خەڵک هەبوایە لە کاتێکدا خەڵک بەهۆی سیاسەتەکانیانەوە چەند ساڵێکە بێ موچەیە باجی لەسەریان زیاد نەدەکرد .\nسێ / هەمو خەڵکیی هەرێم دەزانێت یەکێتی و پارتی چۆن مامەڵە لەگەڵ داهاتیی ناوخۆ دەکەن و سور دەزانن نسبەتیی هەرە گەورەی داهاتیی ناوخۆ هەر وەک داهاتی نەوتەکە بۆ خۆیان دەبەن نەک بیخەنەوە خزمەتیی هاوڵاتیان و ژیانیی گشتیی پێچاک بکەن لێرەوە خەڵک متمانەی نیه بەوەی بە باج کایە گشیەکان ڕێکبخرێن بەڵکو داهاتە ناوخۆییەکان دەخرێنە خزمەتیی ئەشخاص و چەند گروپ و خێزانێکی سیاسی .\nچوار / پارتی و یەکێتی دوای ڕیفرادندۆم لە لایەن حکومەتی ئیتیحادیەوە تا دێ سەرچاوەکانیی تاڵانکردنیی داهاتیان لە نەوت و گومرگ و مەتاڕەکان لێکەمدەکرێتەوە دەیانەوێت لەسەر حسابیی گیرفانی خەڵک بەناوی باجەوە پارە بۆ خۆیان و حزبەکانیان پەیدا بکەن .\nپێنج / داوام لە تێکڕای پەرلەمانتارانی کورد لە ئەنجومەنیی نوێنەرانی عێراق و پەرلەمانتارانی کوردستان لە پەرلەمانیی کوردستان و ئەندامانیی ئەنجومەنیی پارێزگاکان و تێکرای ڕێکخراوەکانیی کۆمەڵگەی مەدەنیی وحزب و پارتە سیاسیەکان و میدیا و ناوەندە سیاسی و کۆمەڵایەتی وڕۆشنبیریەکان هەیە کە بێنە سەر خەت و ئەو بڕیاری زیادکردنیی باجە کە زیاتر لە سەرانە و تاڵانیی دەچێ نەک کارێکی یاسایی ڕەتبکەنەوە .\nخەڵکیی هەرێم لە ئێستادا پێویستە پارەیان بۆ دابین بکرێ نەک لێیان بسەندرێ بەناوی زیادکردن و ڕێکخستنیی باجەوە.\n567 جار خوێندراوەتەوە\nسزاكانی ئه‌مریكا بۆسه‌ر ئێران؛ ئه‌و شمه‌كانه ناگرێته‌وه كه ئێران هه‌نارده‌ی هه‌رێمی ده‌كات...\nئه‌حمه‌د حاجی ڕه‌شید مه‌ترسییه‌كانی بودجه‌ی 2019 له‌سه‌ر هه‌رێم ئاشكراده‌كات...\nسلێمانی.. له كڕین‌و فرۆشی شوقه‌دا چه‌ند كۆمپانیایه‌ك پاره‌ی زیاده وه‌رده‌گرن...\nبودجه‌ی 2019 ی عێراق له‌گه‌ڵ به‌رژه‌وه‌ندییه ده‌ستورییه‌كانی هه‌رێم ناگونجێت...\nئێران به‌نیازه له رێگه‌ی بۆرصه‌وه نه‌وت بفرۆشێت...\nبه‌غدا بودجه‌ی 2019ی په‌سه‌ندكردو پشكی هه‌رێمیش ناگاته له‌سه‌دا 13...\nئازاد محه‌مه‌د: سلێمانی‌و هه‌ڵه‌بجه پێویستیان به 102 ملیۆن لیتر نه‌وت هه‌یه...\nحكومه‌تی عێراق هه‌نارده‌كردنی نه‌وتی كه‌ركوك بۆ ئێران ڕاده‌گرێت...\nترەمپ بوودجەی وەزارەتی بەرگریی وڵاتەکەی سنووردار کرد...\nهه‌ردوو وڵاتی سعوودیه و ڕوسیا له‌سه‌ر جێگیركردنی نرخی نه‌وت له بازاڕه‌كاندا ڕێككه‌وتون...\nوه‌زیری نه‌وتی عێراق: به‌رپرسانی هه‌رێم پێیان وتوم هه‌رێم پێویستی به به‌نزین نیه...\nحكومه‌تی عێراق بۆ به‌رهه‌مهێنانی كاره‌با رێكه‌وتن له‌گه‌ڵ دوو كۆمپانیای بیانی واژۆ ده‌كات...\nناجێگیریی دۆخی سیاسی‌و ئه‌منی، ئابووریی هاوڵاتییانی كه‌ركوكی داڕووخاندووه...\nهه‌ڵه‌بجه.. هه‌فته‌بازاڕێك بۆ ساغكردنه‌وه‌ی به‌رهه‌می جوتیاران بنیاتده‌نرێت...\nنرخی نه‌وت له‌بازاڕه‌كانی جیهان ...\n"پڕۆژه یاسای بوجه‌ی عێراق كاریگه‌ری خراپی ده‌بێت له‌سه‌ر موچه و بژێوی خه‌ڵكی كوردستان"...\nروسیاو ئێران رێكه‌وتوون به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت بۆ یه‌ك ملیۆن به‌رمیلی رۆژانه زیادبكه‌ن...\nنرخی دراوه‌كان؛ تمه‌ن دابه‌زی و لیره به‌رزبوه‌وه...\nنرخی دراوه‌كان له به‌یانی ئه‌مڕۆدا...\nئێران هه‌نارده‌كردنی چه‌ندین جۆر خواردنى بۆ هه‌رێم قه‌ده‌غه‌كردووه...\nئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید: مالیكی و عه‌بادی 124 ملیار دۆلار قه‌رزیان خستووه‌ته سه‌ر عێراق...\nپێشانگای كشتوكاڵیی به‌رهه‌مه نێوخۆییه‌كان له‌هه‌ڵه‌بجه ده‌كرێته‌وه...\nنرخى زێر له بازاڕه‌كانی هه‌رێمی كوردستان...\nبانکی ناوەندی عێراق سفرەکانی سەر دینار لادەبات...\nبه‌های لیره‌ی توركی به‌رزبوویه‌وه...\nدهۆك.. نرخی به‌رمیلێك نه‌وتی سپی بۆ 155 هه‌زار دینار به‌رزده‌بێته‌وه...\nئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی حكومه‌تی هه‌رێم نه‌یتوانیووه پاڵاوگه نایاساییه‌كان دابخات...\n"حكومه‌ت بۆ په‌یداكردنی مووچه به‌نزین هه‌نارده‌ی ده‌ره‌وه ده‌كات"...\nساڵی 2018 ئه‌مریكا به‌بڕی 55 ملیار دۆلار چه‌كی به ده‌ره‌وه فرۆشتووه...\nپاش كۆتایهاتنی هه‌ڵبژاردن نرخی به‌نزین بۆ 750 دینار به‌رزبوویه‌وه...\nڤیدیۆ.. پرۆژه یاسای بودجه‌ی 2019ـی عێراق چۆن دابه‌شكراوه و به‌شی هه‌رێم چه‌نده...\nئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید: له بودجه‌ی 2019ـدا عێراق 22 ترلیۆن دینار كورتهێنانی هه‌یه...\nبڕیاره ئه‌مڕۆ كۆنگره‌ی وزه‌ی عێراق له شاری ئه‌سته‌نبووڵ له توركیا به‌ڕێوه‌بچێت ...\nسبه‌ی كۆنگره‌ی نه‌وت و وزه‌ی عێراق له توركیا به‌ڕێوه‌ده‌چێت...\nعه‌بدولستار مه‌جید: حكومه‌ت به‌رپرسیاره له به‌رزبوونه‌وه‌ی نرخی خواردن و پێداویسیتییه‌كان...\nنرخی تمه‌ن به‌رامبه‌ر به دۆلار به‌رزبوه‌وه...\nبۆیه‌كه‌مجار، عێراق به‌رزترین ئاست له به‌ده‌ستهێنانی داهاتی نه‌وت تۆمار ده‌كات ...\nهه‌فته‌ی داهاتوو چاپێكی نوێی دراوی هه‌زار دیناری ده‌كه‌وێته بازاڕه‌وه...\nنرخی نه‌وت دابه‌زی ...\nنرخی دراوه‌كان؛ تمه‌ن به‌رزبوه‌وه...\nنرخى زێر له بازاره‌كانی هه‌رێمی كوردستان...\nنرخى دراوه جیهانییه‌كان ...\nنرخى دراوه جیهانییه‌كان له بازاڕه‌كانی هه‌رێمی كوردستان...\nپێشبینی ده‌كرێت نرخی به‌رمیلێك نه‌وت بگاته 100 دۆلار...\nنزیكبوونه‌وه‌ی قۆناغی دووه‌می سزاكانی ئه‌مریكا بۆسه‌ر ئێران؛ نرخی نه‌وتی به‌رزكرده‌وه...\nنرخی دراوه‌كان؛ تمه‌ن زیاتر دابه‌زی...\nمووسڵ.. دوای چوار ساڵ ده‌رهێنانی نه‌وت ده‌ستیپێكرده‌وه...\nهه‌نارده‌ی نه‌وتی عێراق له مانگی ئابدا زیادیكردووه...\nبه‌های یه‌ك دۆلار له بازاڕی دراوی ئێراندا گه‌یشته 16 هه‌زار تمه‌ن...\nپێشبینیده‌كرێت چه‌ند مانگی داهاتوو نرخی به‌رمیلێك نه‌وت بگاته 100 دۆلار...\nشێرزاد نوری: داهاتی مانگانه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم به‌شی موچه‌ی ته‌واوه‌تی فه‌رمانبه‌ران ده‌كات...\nوه‌زیری نه‌وتی ئێران: ئاڵوگۆڕی نه‌وت له‌نێوان عێراق و ئێران نه‌وه‌ستاوه...


تیمێکی تەندروستیی چین گەیشتە سلێمانی - پرس میدیا\nHome سڵایدشۆو کوردستان کۆرۆنا هەواڵ تیمێکی تەندروستیی چین گەیشتە سلێمانی\nتیمێکی تەندروستیی چین گەیشتە سلێمانی\nپرس میدیا 4/14/2020 12:34:00 م سڵایدشۆو, کوردستان, کۆرۆنا, هەواڵ,\nتیمێکی تەندروستیی چین لە هەرێمی کوردستان، بەمەبەستی گەیاندنی هاوكاریی سەردانی شاری سلێمانی كرد و ٤٠ هەزار دەمامکیان پێشکەش بە دەزگای تەندروستیی پێشمەرگە کرد.\nئەمڕۆ سێ شەممە ٢٠٢٠/٤/١٤، تیمێکی تەندروستیی وڵاتی چین بە سەرۆکایەتیی كۆنسوڵیوڵاتی چین لە هەرێمی کوردستان بەمەبەستی گەیاندنی هاوكاریی تەندروستیی سەردانی شاری سلێمانی كرد و لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانووسییدا کۆنسۆڵی ئەو وڵاتە رایگەیاند: شارەزایانی وڵاتەکەمان بەمەبەستی رووبەڕوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، سەردانی شاری سلێمانیان كردووە و لەو چوارچێوەیەشدا ٤٠ هەزار دەمامكمان پێشكەشی دەزگای تەندروستیی پێشمەرگە كردووە.\nرونیشکردوە، تیمێكی تەندروستیی وڵاتەکەی رەوانەی هەرێمی کوردستان كراوە بۆ رووبەڕوبوونەوەی كۆرۆنا، هاوكارییەكانی چینیش بەردەوامیی دەبێت، هەروەها ١٦ تۆن هاوكاریی پزیشكییمان رەوانەی عێراق كردووە.\nكۆنسوڵیوڵاتی چین ئاماژەی بەوەشکرد، مام جەلال لای گەلی چین خۆشەویستە و ئەو پەیوەندییە پتەوەی لەنێوان هەرێم و وڵاتەکەی ئێمە مام جەلال دای ڕشتووە و دەشمانەوێت پەیوەندییەكانمان لەگەڵ سلێمانی پتەوتر بكەین و پەرەپێدەدەین.\nBy پرس میدیا at 4/14/2020 12:34:00 م


ئێرانی ئیسلامی سەرانسەر تازیە داریی شەهادەتی ئیمامی سێیەمی شیعەکانی جیهانە - SAHAR KURDISH (Sorani)\nئێرانی ئیسلامی سەرانسەر تازیە داریی شەهادەتی ئیمامی سێیەمی شیعەکانی جیهانە\nئەمڕۆ یەکشەممە دەیەمین ڕۆژی مانگی مۆحەرەمی ساڵی ١٤٣٩ مانگی،(١ ئۆکتۆبری ٢٠١٧)، ڕۆژی عاشورای حسەینییە.\nڕۆژی دەیەمی مۆحەرەم، ساڵڕۆژی شەهداەتی سەید و سالاری شەهیدان، حەزرەتی ئیمام حسەین (ع) ئیمامی سێیەمی شیعەکانە کە لە دەهەمی مۆحەرەمی ساڵی٦١ مانگی لە کەربەلا لە تەمەنی ٥٧ ساڵان دا ، شەهید کران.\nحەزرەتی ئیمام حسەین (ع) لەمەڕ بەیانکردنیی ڕۆژی کارەساتی کەربەلا و لە ڕێگای مەککە بۆ کەربەلا، تاکاتی شەهادەتیان ،بەڕاشکاوی دەیان فەرموو: مەبەستی من لە رۆیشتن؛ ڕێسواکردنیی حکوومەتی دژە ئیسلامی یەزید و بەرپاکردنیی ئەمر بە چاکە و دووری لە خراپە و ڕاوەستان بەرامبەر زۆڵم و ستەمکارییە و جگە لە پشتگری قورئانی پیرۆز و زیندوو ڕاگرتنی ئایینی ئیسلامی ڕەسەنی مۆحەممەدی ئامانجێکی دیکەم نییە.\nئەوە فەرمانبەرییەتییەک بوو کە حەزرەتی ئیمام حسەین (ع) لە لایەن خودای بەرز وبێ هاوتاوە پێ درابوو و بۆ ئەنجامدانیی ئەم فەرمانبەریەتییە لە نیوەڕۆی عاشورا هاوڕێ یارانی ئەمەگداری دوای خۆیندنەوەی نۆێژی نیوە ڕۆ، بەدەستی یەزیدییەکانەوە ،شەهید کران.\nئێوارەی عاشورا، نیگارکێش (مامۆستا حسەین فەرشچییان)\nخەڵکی خودا ویست و دینداری ئێرانی ئیسلامی لە رۆژانی مانگی مۆحەرەم بەتایبەت لە شەوی عاشورا و رۆژی تاسوعا و عاشورای حسەینی بە ئامادە بوون لە حسەینییەکان و مزگەوتەکان دا شینگێری دەکەن.\nتازیە داری ئێمام حسەین (ع) - ئەردەبیل\nخۆێندنەوەی نۆحە، سینگ کووتان و زەنجیر لێدان و ووتاردان لە بارەی جێگە وپلە و کەسایەتی حەزرەتی ئیمام حسەین(ع) ، و حەزرەتی عەبباس(ع)، لە بەرنامەکانیی گرنگی خەڵکی دیندار و حسەینی ئێرانی ئیسلامییە لە شەو وڕۆژی ساڵوەگەڕی شەهید بوونی مانگی بەنی هاشم( قەمەری بەنی هاشم) و سەروەر و سالاری شەهیدان حەزرەتی ئیمام حسەین (ع).\nڕی و ڕەسمی تازیەداری عاشورا لە کرماشان\nپێشینەی میژوویی تازیەداری بۆ ئیمام حسەین(ع)\nپێشینەی تازیە داری و بەرپاکردنیی شینگێری بۆ حسەین بن عەلی دەگەرێتەوە بۆ یەکەم ڕۆژانی دوای عاشورا،لە مۆحەرەمی ساڵی ٦١ مانگی دا. یەکەم ڕێ وڕەسمی تازیە داری لە لایەن حەزرەتی زەینب (س) خووشکی ئیمام حسەین لە زیندان دا بەڕێوە چوو . هەر وەها کچی سێ ساڵەی ئیمام حسەین ،ڕۆقیا،لە زیندان دا زۆر بۆ باوکی بەڕێزی گریاوە تا ئەوەی فەرمان ئەدەن سەری باوکی بۆ ببەن و ئەم کردەیە بوو بە هۆی مردنی کچی ئیمام حسەین. مردنی ڕۆقیا بوو بە هۆی ئالۆزی لە شام و هەر بۆیە یەزید ئەوەی بە باشتر زانی دیلەکانی کەربەلا ئازاد کات و ئەوان بەڕیکاتە مەدینە.\nتازیە داری عاشورا هەر تایبەت بە شیعەکان نییە. لە ئێران دا ئەرمەنییەکانیش کۆری تازیەدارییان هەیە . هەر وەها زەردەشتییەکان یش لەم مانگە بۆ ئیمام حسەین شینگێری دەکەن و ئەو بە زاوای ئێرانییەکان دەزانن بە سەرنج لە وەی کە شەهربانو کچی یەزدگردی سێهەم هاوسەری ئیمام حسەین (ع) بووە.\nئەمریکا- ڕێ و ڕەسمی شینگێری بۆ ئێمام حسەین (ع) شاری مەنهەتەن\nلەبارەی کارەساتی عاشورای ساڵی ٦١ زۆرتری مێژوو نووسانی ئەهلی سۆننە لە وان محەممەد بن جەریر تەبەری، بلازری، ئیبنی سەعد، ئیبنی قەتیە دینوەری،ئەحمەدبن داوود دینوەری و ئیبنی ئەسیر بەگشتی باسی کارەساتیی کەربەلایان بە گویرەی ڕوایەتی "ئەبوو مۆحەننەف"، کردووە.\nبزا‌ڤی حە‌ق خوازی\nOct 01, 2017 10:35 Asia/Tehran\nڕاپەڕینی عاشوورای حسێنی\nڕاپەڕینی عاشوورا، نموونەیێکە بۆ بزووتنەوە ئیسلامییەکانی چاخی ئێستا


نوچه نێت\tپەرلەمانتارێک: گەل سزای ئەوانە دەدات لە دژی گشتپرسی کەمپین دروستدەکەن\t19/06/2017 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\tnuche.net\nئامینە زکری، جێگری سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی کوردستان، بە ماڵپەڕی فەرمی حزبه‌كه‌ی راگەیاند: ”گشتپرسی پرسێکی نیشتمانییە و لە سەرووی ھەموو پرسێکەوەیە، کاتێک ئێمە ئاوارە و دەربەدەر بووین و شەھید و قوربانیمان دەدا، قارەمانەکانمان خوێنی خۆیان لەپێناو سەربەخۆییی کوردستاندا دەبەخشی و گیانی خۆیان دەکردە قوربانی و خەباتی ئێمەش ھەر لەو پێناوەدا بەردەوام بووە”. جێگری سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی ده‌ڵێت “بە دیاریکردنی رۆژی گشتپرسی لە لایەن سەرکردایەتی کوردستانەوە، دەبێت گوتاری کورد بەرەو گوتارێکی نیشتمانی، نەتەوەیی و یەکڕیزیی نێوماڵی کورد بچێت، دەبێتگشتپرسی ھەموو ناکۆکییە سیاسییەکان وەلا بنێت و ھەموو لایەنە سیاسییەکان پێکەوە کار بۆ سەرخستنی پڕۆسەیگشتپرسی بکەن، چونکە خەونی ھەموو گەلی کوردستانە”.\nزکری گوتی ”بەداخەوە ھەندێ لایەنی ھەرێمی کوردستان، کەمپینی دژیگشتپرسییان دروستکردووە، بە ھەندێ بەھانەی سادە و ساویلکانەوە، کە عەقڵ و لۆژیک ناتوانێ ئەو بەھانە بچووکانە قبووڵ بکات”. ئەو پەرلەمانتارە ئەوەش دەخاتەڕوو و دەڵێت “ئومێدمان ھەیە ئەو کەس و لایەنانە بگەڕێنەوە نێو لایەنەکان بۆ پرسی گشتپرسی و ھەرکاتێکیش بێن درەنگ نییە، بەپێچەوانەوە ئەگەر لە گشتپرسیدا بەشدار نەبن، ئەوە مێژوو رەحم بە کەسمان ناکات و دادگای گەل بە شێوەیەکی دادپەروەرانە سزای ئەو کەسانە دەدات، خۆ ئێمە دڵنیاین چەندین کەمپینیش پێکبێنن، کاریگەرییان لەسەر بۆچوونی نیشتمانپەروەرانەی خەڵکی سلێمانی نابێت”.\nدرێژه‌ی بابه‌ت http://www.nuche.net/?p=98785\nبابه‌تی پێشووژمارەی قوربانیانی باڵەخانە سوتاوەکەی لەندەن زیاد دەکاتبابه‌تی داهاتووپلە بەرزکردنەوەی ژمارەیەک ئەفسەری وەزارەتی پێشمەرگە پەسەند دەکرێت وه‌ڵامدانه‌وه هەڵوەشاندنەوەی وەڵام\tEnter your comment here...


12/07/2020 637 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nخاڵە سنوورییەكان پێویستیان بە چاكسازی ھەیە، چونكە كەرتی تایبەت دەستی بەسەردا گرتووەو دەبێت حكووەت لێیان وەرگرێتەوە و خۆی سەرپەرشتییان بكات، ئەوكات ھەموو داھاتەكە دەگەڕێتەوە بۆ خەزێنەی حكومەت.\nبۆ چاكسازییش لە خاڵە سنوورییەكانی هەرێمی كوردستانیش حكومەت لیژنەیەكی پێك ھێناوەو دەیەوێت چاكسازیان تێدا بكات.\nلەو بارەوە سەعید ھەركی پەرلەمانتاری پارتی دیموكرات لەپەرلەمانی كوردستان دەڵێت: گرنگە چاكسازی لە ھەموو سێكتەرەكاندا بكرێت، بە تایبەت لە خاڵە سنوورییەكان، چونكە گەندەڵی دەكرێت و پارە لە خاڵە سنوورییەكان بەھەدەر دەچێت، ئێمەش سەردانی ھەموو دەروازەكانمان كردووە و راپۆرتی خۆمان داوەتە حكومەت، كە پێویستی بە چاكسازی ھەیە، بۆیە گەر چاكسازی بكرێت، داھات زۆر زیاد دەكات.\nھەركی بۆ پێگەی فەرمی حیزبەكەی دەشڵێت: كێشەی خاڵە سنوورییەكان ئەوەیە، كە گرێبەستیان لەگەڵ كۆمپانیاكان كردووە و كۆمەڵێك كۆمپانیا دەستیان بەسەر خاڵە سنوورییەكاندا گرتووە وەك قەبان و سۆنەر و ئەوانەی دیكەش، بۆیە داھاتێكی زۆر بۆ ئەوان دەچێت و ئەگەر حكومەت خۆی راستەوخۆ سەرپەرشتییان بكات، ئەوكات ھەموو داھاتەكە بۆ حكومەت دەگەڕێتەوە.\nناوبراو باسی لەوەش كرد، دوای ڕاپۆرتی ئێمە، حكومەت لیژنەیەكی پێك ھێناوە و بڕیاری داوە، كە چاكسازی لەخاڵە سنوورییەكاندا بكات و داھاتەكە ھەمووی بۆ خەزینەی حكوومەت بگەڕێتەوە.


سڤیلیا خیسۆس ناڤاسی پێشكه‌شی هانده‌ران و ڕاگه‌یاندنه‌كان كرد\nیانه‌ی سیڤیلیا له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا خیسۆس ناڤاسی به هانده‌رانی یانه‌كه‌ی و ده‌زگاكانی راگه‌یاندن ناساند و بۆ دوه‌مجار گرێبه‌ستی له‌گه‌ڵدا ئیمزا كرده‌وه.\nله كۆنگره رۆژنامه‌وانییه‌كه‌یدا ناڤاس سه‌باره‌ت به گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ خولی ئیسپانیا و یاریی كردنه‌وه بۆ یانه‌ی سڤیلیا وتی: زۆر خۆشحاڵم به‌و پێشوازییه گه‌رمه‌ی هانده‌ران، ئامانجم بوو بگه‌ڕێمه‌وه بۆ ئیسپانیاو له پێناو ئه‌و هانده‌رانه‌دا یاریی بكه‌مه‌وه و چێژ له تۆپی پێی ئێره وه‌ربگرمه‌وه و بۆ دوه‌مجار خه‌ونی یاریكردنم بۆ سڤیلیا هاته دی.\nله باره‌ی ئه‌و ماوه‌یه‌ی له ریزی مانچسته‌ر سیتی یاریی كرد ناڤاس وتی: له مان سیتی زۆر دڵخۆشم بووم ئه‌و ماوه‌یه‌ی له‌وێ بووم به شێوازێكی باش مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ كردم له‌سه‌ر ئه‌مه ده‌مه‌وێت سوپاسی ئه‌ندامانی ئه‌و یانه‌یه بكه‌م.\nخیسۆس ناڤاس ساڵی 2003 په‌یوه‌ندی به یانه‌ی سڤیلیاوه كردو تا 2013 له‌و یانه‌یه یاریی كردو له 2013 تا 2017 یاریی بۆ مان سیتی كردو جارێكی تریش به گرێبه‌ستێكی سێ ساڵی گه‌ڕایه‌وه سڤیلیا.


دروستكردنی كوتله‌یه‌كی نوێ كێشه‌یه‌كی دیكه ده‌خاته نێو لایه‌نه عه‌ره‌به‌كانی كه‌ركوك\nهه‌فته‌ی رابردوو له‌لایه‌ن چه‌ند سه‌ركرده‌و كه‌سایه‌تیه‌كی عه‌ره‌بیی كوتله‌یه‌كی سیاسی نوێی عه‌ره‌بی له سنوری پارێزگای كه‌ركوك پێكهێنراوه.\nسه‌رچاوه‌یه‌كی ئاگادار له‌و كوتله نوێیه، بۆ (هه‌واڵ)، رایگه‌یاند:”كۆبوونه‌وه‌ی چڕ له نێوان حزبه سیاسییه عه‌ره‌بییه كۆن و نوێیه‌كان و كه‌سایه‌تییه سیاسییه عه‌ره‌بییه‌كان كراوه كه كاریگه‌رییان له گۆڕه‌پانی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی هه‌یه بۆ پێكهێنانی ئه‌و كوتله عه‌ره‌بییه سیاسییه یه‌گرتووه نوێیه.\nئه‌مه‌ش له كاتێكدایه به‌پێی زانیاریه‌كانی (هه‌واڵ)، كاتژمێری سفر بۆ راگه‌یاندن و ته‌واوكردنی ئه‌و كوتله سیاسییه دانراوه كه به‌پێی وته‌ی سه‌رچاوه‌كه كاته‌كه‌ی زۆر نزیكه .\nسه‌رچاوه‌كه راشیگه‌یاند:”ناوی كوتله‌كه‌و ورده‌كارییه‌كانی تری له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا له نزیكترین كاتدا ئاشكرا ده‌كرێت.\nهاوكات لای خۆشییه‌وه ئیسماعیل حه‌دیدی، كه یه‌كێك بوه له كاندیدانی هاوپه‌یمانی نه‌سڕ و له ئێستادا یه‌كێكه له سه‌ركرده‌ی ئه‌و كوتله عه‌ره‌بییه نوێیه‌ی دروستبوه، رایگه‌یاندوه:”كوتله نوێیه‌كه‌یان هه‌موو ئه‌و حزبانه له‌خۆده‌گرێت كه ئه‌مڕۆ له گۆڕه‌پانه‌كه‌ن”، روونشیكردۆته‌وه:”هه‌موومان له یه‌ك به‌ره‌دا كۆبوینه‌ته‌وه بۆ پێكهێنانی به‌ره‌یه‌ك كه هه‌موو لایه‌نه عه‌ره‌بییه‌كان و كه‌سایه‌تییه‌كان له‌خۆده‌گرێت و ده‌بێته مه‌رجه‌عیه‌تێك بۆ عه‌ره‌به بێلایه‌نه‌كان و گرنگی به كاروبارویان ده‌دات و ده‌رگاشی واڵا ده‌بێت بۆ هه‌موو لایه‌نه‌كان”.\nئیسماعیل حه‌دیدی، ئاشكراشیكرد:” هێڵی سورمان بۆ هیچ لایه‌نێكی عه‌ره‌بی نییه‌و تا ئێستاش هیچ ناوێكمان بۆ كوتله‌كه‌مان ده‌ستنیشان نه‌كردووه‌و نزیكترین ناویش (به‌ره‌ی عه‌ره‌بییه)”.\nهه‌ر له‌و باره‌یه‌وه هاوپه‌یمانی نه‌سڕ له كه‌ركوك به‌یاننامه‌یه‌كی بڵاوكرده‌وه، كه وێنه‌یه‌كی ده‌ست (هه‌واڵ) كه‌وتووه، پێكهێنانی ئه‌و كوتله عه‌ره‌بییه سیاسییه نوێیه ره‌تده‌كاته‌وه‌و ده‌ڵێت:” بۆ هه‌موو دۆست و هه‌وادارانمان و هاوپه‌یمانێتییه سیاسییه‌كان له پارێزگای كه‌ركوك روونی ده‌كه‌ینه‌وه كه هاوپه‌یمانی نه‌سڕ له كه‌ركوك هاوبه‌ش نییه له پێكهێنانی ئه‌و كوتله سیاسییه نوێیه به ناوی (به‌ره‌ی عه‌ره‌بی یه‌كگرتوو) و هیچ به‌ره‌یه‌كی تر”.\nهه‌روه‌ها ئاماژه‌یان به‌وه‌شكردووه:” هاوپه‌یمانی نه‌سڕ به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ربه‌خۆ له گۆڕه‌پانی سیاسی كه‌ركوك كارده‌كات و ئه‌وانه‌شی بانگه‌شه‌ی هاوسۆزی ئێمه بۆ ئه‌و كوتله نوێیه ده‌كه‌ن مه‌به‌ستیانه بۆ پرۆژه‌كه‌ی خۆیان به‌كاری بهێنن”.\n12/1/2018 1:55:36 AM


کۆمەڵایەتی سلێمانی داواده‌كات مزگه‌وته‌كان ڕه‌چاوی تایبه‌تمه‌ندی كه‌مئه‌ندامان بكه‌ن\nڕۆژی یه‌كشه‌ممه، 3ی 3ی 2019، م.عومه‌ر گوڵپی، به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی چاودێری‌و گه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵایه‌تی سلێمانی، سه‌ردانی فه‌ره‌یدون غه‌ریب به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ئه‌وقافی سلێمانی كرد. هه‌ردوولا باسیان له زه‌روره‌تی پابه‌ندكردنی مزگه‌وته‌كان كرد به‌وه‌ی به‌شێوه‌یه‌ك دروستبكرێن كه ڕه‌چاوی تایبه‌تمه‌ندی كه‌مئه‌ندامانی تێدابكرێت.\nئه‌م دیدارو سه‌ردانه به‌شێك بوو له پڕۆژه‌یه‌ك كه به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی له ساڵی 2018ه‌وه ده‌ستی پێكردووه به ئامانجی ڕه‌خساندنی ژینگه‌یه‌كی له‌بارو گونجاو بۆ ژیانی هاووڵاتیانی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت، ئه‌وه‌ش له ڕێگه‌ی پابه‌ندكردنی سه‌رجه‌م پڕۆژه‌و بیناو شوێنه گشتیه‌كان به جێ به‌جێكردنی تایبه‌تمه‌ندییه ئه‌ندازیارییه‌كان بۆ ئاسانكاری هاووڵاتیانی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت.\nبۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش به‌شی ئه‌ندازیاری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كۆمه‌ڵایه‌تی ڕێبه‌رێكی ئاماده كردووه كه تیایدا تایبه‌تمه‌ندی و ستاندارده ئه‌ندازیارییه‌كان بۆ بیناو پڕۆژه‌كان بۆ هاووڵاتیانی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت و كه‌مئه‌ندامان و كورته باڵاكان ده‌ستنیشانكراون بۆ ئه‌وه‌ی له كاتی پێدانی مۆڵه‌تی نوێدا بۆ پڕۆژه‌كان ڕه‌چاوبكرێن، بۆ پڕۆژه كۆنه‌كانیش ئه‌وه‌ی ده‌گونجێت چاك بكرێت تا گونجاوتربن بۆ به‌كارهێنانیان له‌لایه‌ن هاووڵاتیانی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ته‌وه.


ڕەخنەی توندی ناوەندی نووسەرانی ئێران لە هەمبەر بەندکرانی سێ نووسەر – کوردستان و کورد\nڕەخنەی توندی ناوەندی نووسەرانی ئێران لە هەمبەر بەندکرانی سێ نووسەر\nناوەندی نووسەران: زیندانەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران بۆ جیابیرانی ئێرانی کوشتارگەیە.\nناوەندی نووسەرانی ئێران لە بەیاننامەیەکدا دوای دەسبەسەر و مەحکووم کردنی سێ کەس لە ئەندامانی خوی بۆ بەندیخانەی ئێڤین، ڕایگەیاند کە بەندکرانی سێ نووسەر و تۆمەتبارە مەزهەبی و سیاسییەکان لە کاتی پەرە سەندنی پەتای کۆرۆنادا، ئەوە دەگەێنێ کە بەرپرسانی ئەمنییەتی وقەزایی ڕێژیمی ئێران دەیانهەوێت ناڕازییان و نەیارانی خویان بنێرنە کوشتارگە.\nلەم بەیاننامەدا ناوەندی نووسەران جەختی لە سەر ئەوە کردەوە کە، پێدانی سزای قورس بە دژی سێ کەس لە ئەندامەکانیان کارێکی” قیزەون و دژی بەهاکانی مافی مرۆڤە”و ئەم کارە شەرمەزار و مەحکووم دەکەین.\nئەم بەیاننامەیە ڕۆژی شەممە٥ی ڕەزبەری ٩٩ی هەتاوی بەدوای دەسبەسەر کران و گواستنەوەی”ڕەزا خەندان” ،” بەکتاش ئابتین” ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری ناوەندی نووسەرانی ئێران و “کەیوان باژەن” ئەندامی پێشووی ناوەندی نووسەران، بۆ بەندیخانەی ئێڤینی تاران ڕاگەیاندراوە.\nبە دوای بانگهێشت و گواستنەوەی ئەم سێ نووسەر بۆ بەندیخانە، دەستەیەک لە ئەندامانی ناوەندی نووسەرانی ئێران و دەستەیەک شاعێر و نووسەری سەربەخۆ، بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی لە هەمبەر بەندکرانی ئەو سێ نووسەرە لە بەردەم بەندیخانەی ئێڤین کۆبوونەوە.\nئەم سێ نووسەرە بە تۆمەتی”پڕوپاگەندە دژی ڕێژیم” و” هەوڵدان دژی ئاسایشی کۆماری ئیسلامیی ئێران” لە دادگای شۆڕشی تاران بە بەندکران سزا دراون.\nناوەندی نووسەران لەم بەیاننامەیەدا ئەو تۆمەتانەی کە خراونەتە پاڵ ئەو سی نووسەرە بە بێبنەما ناو دەبا و دەڵێ: بە هۆی ئەم تۆمەتانەوە” رەزا خەندان ” و ” بەکتاش ئابتین” هەریەک بەشەش ساڵ و “کەیوان باژەن” بە سێ ساڵ و شەش مانگ بەندکران سزا دراون.\nناوەندی نووسەران بە ئاماژە بەوەیکە، پێدان و جێبەجێکردنی سزای ئەو سێ نووسەر ئەوە دەگەێنێ کە ڕێژیمی ئێران نووسەران و جیابیرانی حکوومەت دەسبەسەر دەکا و باوەڕی بە هیچ بنەما و مافێکی مرۆڤ نییە، ئێستا کە هەژاری باڵی بە سەر کۆمەڵگای ئێراندا کێشاوە، رێژیم بە جێگای ئەوەی لە دەردی خەڵکی بکۆڵێتەوەو چارە سەری بکا، ناڕازییانی خوی دەسبەسەر و بە دڕندانەترین شێوە سزایان دەدا.\nتاگی بابەت: بەکتاش ئابتینناوەندی نووسەرانڕەزا خەندانکەیوان باژەن


ئه‌گه‌ر سیناریۆ نه‌بیت……مه‌هدی کاوانی – Denegkan\nئه‌گه‌ر سیناریۆ نه‌بیت……مه‌هدی کاوانی\nئه‌گه‌ر سیناریۆ نه‌بیت هه‌لوێستی 23/09 ی زۆرانێک له ئه‌ندام په‌ڕله‌مانتارانی کوردستان له شوێن خۆی بوو. DOC\nئه‌گه‌ر نیه‌تی پاک و بێمه‌به‌ستی به دواوه نه‌بێت ، کورد ده‌توانێ با له پاش خه‌راب البه‌سره‌وه‌ش بێت، هه‌ندێ له برینه‌کانی ساڕێژ کاته‌وه.\nدانیشتنی ئه‌ندام په‌ڕله‌مانتاره‌کانی کوردستان له 23/09 له سه‌ر دوا هه‌ڵوێسته‌کانی نوێنه‌ری نه‌ته‌وه یه‌کگرتوه‌کان دیمستڕۆ له عیڕاق له به‌ر خاتری ڕازیکردنی شه‌قامی عه‌ره‌بی و ته‌شکیله سیاسیه جۆراوجۆره‌کانی و وڵاتانی ده‌وروبه‌ر له سه‌ر مه‌سه‌له‌ی که‌رکوک هه‌لوێستی دژ به کوردی وه‌رگرت. به‌ڵی ئاخاوتنه‌کانی به‌شی هه‌ره‌زۆری ئه‌ندام په‌ڕله‌مانتارانی کوردستان به لیستی زه‌ردو سه‌وز جیا له سه‌رۆکی په‌ڕله‌مان به‌ڕێز عه‌دنان موفتی و جێگره‌که‌ی که‌مال که‌رکوکی ، باقیه‌که‌ی هه‌موو قسه‌کانیان ڕاستیه‌کی زۆر له‌ناویاندا ده‌بینرا . ئه‌گه‌ر ئاخاوتنه‌کانی به‌شی زۆربه‌ی ئه‌ندام په‌ڕله‌مانتاران بۆ واقیعی سیاسی ئه‌مڕۆی کوردستان شی بکه‌ینه‌وه، زۆری قسه‌کانیان هه‌مان ئه‌و ئاخاوتنانه بوو که ڕۆژنامه‌ی ئازادو شه‌قامی کوردی له مه‌ڕ که‌م وکورتیه‌کانی به‌رپرسی سیاسی کورد به‌رامبه‌ر دۆزی کورده‌وه داوایان ده‌کرد .\nئه‌و په‌ڕله‌مانتاره ئافره‌ته که نامه‌وێ ناوه‌که‌ی بێنمه ناو ناوانه‌وه ، په‌رده‌ی له سه‌ر هه‌موو ڕاستیه‌کان هه‌ڵدایه‌وه به‌وه‌ی که گوتی هه‌لوێستی له‌مه‌و پێشتری حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان و به‌رپرسه بڕیار به ده‌سته‌کانی هیچی له به‌رژه‌وه‌ندی دۆزی کوردو کێشه نه‌ته‌وایه‌تیکه‌ی و داخوازی کۆمه‌ڵانی خه‌لکی کوردستانه‌وه نه‌بووه.\nدیاره خولاسه‌ی ئاخاوتنه‌کانی ئه‌ندام په‌ڕله‌مانتاران خۆی له‌وه ده‌بینیه‌وه که نه نوێنه‌رانی کورد له به‌غداو، نه به‌رپرسی ده‌سه‌ڵاتی کوردی ، هیچیان له‌و ئاسته نه‌بوون که داخوازی کۆمه‌ڵانی کوردو داخوازیه نه‌ته‌وایه‌تیه‌کانیان به‌ره‌و پێشه‌وه به‌رن. ڕاسته ئه‌و به‌ڕێزانه زۆری که‌موکورتیه‌کانی به‌ره‌پێشه‌وه نه‌چوونی دۆزی کوردیان بۆ باڵاده‌ستی عه‌قلیه‌تی شۆڤینی عه‌ره‌به‌کان ده‌هێنایه‌وه که ده‌شگه‌ڕانه‌وه بۆ مێژوو ،هه‌مان عه‌قلیه‌ته‌کانی شۆڤینیه‌تی باڵاده‌ستی سیاسی پێشووتریان بۆ ئێستاکه به‌یه‌ک ده‌چواند. به‌ڵام که‌مته‌رخه‌می ده‌سه‌ڵاتی کوردیشیان له‌وان به‌که‌متر نه‌ده‌زانی .\nمرۆ هه‌قی خۆیه‌تی له‌و هه‌لوێسته بوێرانه‌ی به‌شی زۆربه‌ی ئه‌ندام په‌ڕله‌مانتارانی کوردستان به بێ جیاوازی لیستی زه‌ردو سه‌وز و ئه‌و دانیشتنه‌یان و هه‌ڵوێسته نابوێرانه‌ی دانیشتنه‌کانی ئه‌و هه‌موو\nساڵانه‌ی پێشتریان بخاته لێدوان و به‌راورد پێکردنه‌وه ، ئاخۆ ده‌بێ ئه‌و هه‌ڵوێسته‌یان فعله‌ن ڕه‌نگدانه‌وه‌ی هه‌لوێستی بوێرانه‌ی خۆیانه وه‌ک کورد ده‌ڵێ که کوپه پڕ بوو له سه‌ری ده‌ڕژێ ، یان سیناریۆیه‌کی ده‌سه‌ڵاتی کوردیه له به‌ر ئه‌و ته‌نگژه ئاڵۆزو پڕ مه‌ترسیدارانه‌ی که ڕووبه‌ڕووی ده‌سه‌ڵاته‌که‌یان ده‌بێته‌وه له گه‌ڵ ئاماده‌نه‌بوونی هاوڵیاتیانی کوره‌ده‌وه له ڕێگای به‌پیره‌وه نه‌هاتنیان بۆ خۆ تۆمارکردنیان بۆ هه‌ڵبژارددنه‌کانی دووباره‌ی حکومه‌تی هه‌رێم و نوێنه‌رایه‌تی کردنی کورده‌کان له حکومه‌تی ئاینده‌ی عیڕاق .\nبه مه‌زنده‌ی من هۆکاره‌کانی پاژگه‌زبوونه‌وه‌ی ناوه‌ند له به‌ڵێنه‌کانی پێشتریان به کورده‌وه هه‌ر هه‌مووی له به‌ر پاڵپشتی وڵاتانی ئه‌قلیمی و بێده‌نگی ئه‌مه‌ریکی وبه‌هێزبوونیانه‌وه نیه، به‌لکو هۆکاره هه‌ره گرنگه‌که‌ی به‌ده‌نگه‌وه‌نه‌هاتنی شه‌قامی کوردیه به حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان . به مه‌زنده‌ی من به‌پیره‌وه نه‌چوونی هاوڵاتیانی کورد بۆ خۆتۆمارکردن باشترین هۆکار بوو بۆ نه‌یارانی کورده‌وه که وه‌ک نامه‌یه‌ک بخوێنه‌وه که شه‌قامی کوردی بڕوایان به حکومه‌ته‌که‌ی خۆیان نه‌ماوه‌و ئه‌وانیش ده‌یانه‌وێت ئه‌و وه‌رچه‌رخانه باوه‌ڕ نه‌بوونه‌ی هاوڵاتیانی کورد به حکومه‌ته‌که‌یان به قازانجی خۆیان وه‌ر‌چه‌رخێنن.\nناوه‌ندێکی ده‌سه‌ڵاتداری تا بڵێیت ناجێگیر له کوردستانی ئازاد دروست بووه، ئه‌ویش خۆی له‌وه‌ده‌بینێته‌وه که پارتی دیموکراتی کوردستان و یه‌کیه‌تی نیشتمانی کوردستان هه‌تا ئه‌و دوایه‌ش وێڕای هه‌موو که‌م و کورتیه‌کانیان خۆیان له ناو متمانه‌ی زیاتری کۆمه‌ڵانی کوردستان ده‌بینیه‌وه. دیاره ئه‌و متمانه‌یه له خۆوه نه‌هاتووه‌و باوه‌ڕی مێژوو و زیاتر به‌شداری کردنی پێشتریان له ناو بزاڤی کوردایه‌تی به‌خۆوه گرتبوو. به‌ڵام کاره‌دساته‌که خۆی له‌وه ده‌دیته‌وه که ئه‌و دوو پارته به درێژایی نیو سه‌ده‌ی بزاڤی کوردایه‌تی خۆیان له ناو بازنه‌ی دژایه‌تی کردنی خویناوی یه‌کتره‌وه ده‌بینیه‌وه‌و له ڕێگه‌یه‌وه هه‌رچه‌ندی تێکۆشانی کۆمه‌ڵانی خه‌لکی کوردستان و بزاڤه چه‌کداریه‌که‌یان پێشڤه‌چوونی به ده‌ست ده‌هێنا ،ئه‌وان له ڕێگای ئه‌و دژایه‌تی کردنه نا شه‌ڕعیه‌ی خۆیان ،هه‌ر هه‌موو تواناکانیان به‌با ده‌کرد. که هه‌ل و مه‌رجی ته‌تبیعیش به تایبه‌تی دوای ڕووخانی سه‌دام حوسێن هاته پێشه‌وه ، ئه‌وان له ڕێگایه‌وه هه‌موو ده‌سه‌ڵاته سیاسی و فه‌رمانڕه‌وایه‌تیان وه‌ک برا به‌ش له نێوان خۆیان دابه‌ش کردو بێ ئه‌وه‌ی به بچووکترین شتیش ڕێز له‌و جه‌ماوه‌ره‌ی خۆیان بنێن که ئه‌وانیان هێناوه‌ته سه‌ر کورسی فه‌رمانڕه‌وایه‌تی .\nبه‌ڵێ قه‌یڕانه‌که ئا لێره‌وه ده‌ست پێ ده‌کات. جه‌ماوه‌ر چاوه‌ڕوانی حێه‌ی مێژووی و به‌رکه‌وته کۆمه‌ڵایه‌تی و هه‌قی دنگدانه‌کانیان لێ ده‌کات و ئه‌وانیش گوێی پێ ناده‌ن. ده‌سه‌ڵاتی ته‌ندروست نه‌ک هه‌ر بۆ کوردستان. به‌لکو بۆ وڵاتانی ترو له ئه‌وروپاش وه‌هایه دوو پارتی باڵاده‌ست یه‌کێکیان خۆی له ناو پێکهێنانی حکومه‌ت و ئه‌ویتریشیان به‌ره‌ی ئۆپۆزسیۆن پێک ده‌هێنێ و له حاله‌تی وه‌هادا هه‌موو کاته‌کان حکومه‌ت ده‌که‌وێته ژێر کاری لێپرسینه‌وه کاخوا تا چ ئه‌ندازه‌یه‌ک ئه‌دای خۆی بۆ ڕازی کردنی خه‌لک به‌جێ گه‌یاندووه . ئه‌و دوو پارته له‌وه‌ڕانه‌هاتوون نه‌ک ئێستایان به‌لکو له سه‌رده‌مه‌کانی بزاڤی چه‌کداریش و هه‌ر یه‌که‌یان ناوچه‌یه‌کی به‌روه‌ڕوبوونه‌وه‌ی بۆ خۆی پاساو ده‌کردو ده‌ست ڕۆیشتوی قه‌له‌مڕه‌وی خۆی تیا ده‌نواند. له یه‌که‌م کۆرپه‌له‌ی په‌ڕله‌مانی هه‌لبژێراوی کوردیش دوا به دوای ڕاپه‌ڕینی 1991 هه‌ر وایان کرد. که ته‌تبیعیشیان کرد هه‌مدیسان خۆیان له ناو هه‌مان نێوه‌ند به شێوه‌یه‌کی تر دۆزیه‌وه. ئه‌و پرسیاره‌ی که پێویسته بکرێ باشه له‌و حاله‌ته کۆمه‌ڵانی خه‌لک ڕوو له کوێ بکات . له کوێوه ئۆپۆزسیۆنی دژ به‌و دوو پارته دروست ده‌کرێ . ئه‌گه‌ر دروستیش بوو ،حه‌ێانه‌دی په‌ڕله‌مان له‌کوێ بێنن. به ئه‌وه‌نده کورسیه‌ی بزوتنه‌وه‌ی ئیسلامی و پارته بچووکه‌کانی تر که ئه‌وانیش هه‌مان که‌لتور ده‌یان گرێته‌وه ، ئایا ده‌توانن له باشترین حاله‌ت چ به چ بکه‌ن . خه‌لک و ڵێکۆله‌ره‌وه سیاسیه‌کان ده‌ڵێن بزوتنه‌وه‌و ته‌یاری دینی به‌ره‌به‌ره شوێنیان ده‌گرێیته‌وه. گریمان ئه‌و به‌رجه‌سته‌یه دروست بوو ئایا له ڕێگایانه‌وه تێنوی کوردی پێیانه‌وه ده‌ڕه‌وێته‌وه یان خراپتر له پاشتر.\nپۆتینی ڕووسی شوێنی یه‌لسنی له‌ناو هه‌مان ته‌شکیله‌ی حیزبه‌که‌یان گرته‌وه به‌ڵام ئه‌وه‌ی پۆتین کردی به‌شی هه‌ره‌زۆره‌که‌ی پێچه‌وانه‌ی یه‌لسن بوو و له ڕیگایه‌وه توانیان تا زۆر ڕاده عافیه‌ی ڕوسیا بگێڕنه‌وه . ئایا پۆتینێکی کوردیش له ناو یه‌کێ له‌و دووپارته دروست ده‌بێ که کوردان له ناو قه‌یڕانی سیاسی و فه‌رمانڕه‌وایه‌تی ڕزگار بکات . به‌شی هه‌ره‌زۆری جه‌ماوه‌ری یه‌کیه‌تی خۆ ڕزگار کردنیان له ناو ئه‌و قه‌یڕانه، خۆیان له ناو ئه‌و بیرکردنه‌وه‌یه ده‌بیننه‌وه که مام جه‌لال بگاته ڕیی ئه‌زه‌لی خۆی و به دواشیه‌وه نه‌وشێروان هه‌ستێ عافیه‌ی یه‌کیه‌تی بگێڕێنێته‌وه‌و به دواشیه‌وه ڕێوڕه‌سمی ده‌سه‌ڵاتی کوردی زیاتر به ئاڕاسته‌ی ته‌ندروست به‌ڕێوه بڕوات . کێش ده‌ڵی ئه‌و به‌رجه‌سته‌یه دروست ئه‌بێت. بابڵێین دروستیش بوو کێ ناڵێ، هه‌مان تاس و حه‌مام یان له ڕێگای درێژه کێشانی وه‌ک ئه‌وه‌وه بیت بڵێیت (بعدە خراب البێرە) به دیوه‌که‌ی تر ئایا پارتی که‌سی وه‌های لی هه‌ڵده‌که‌وێ یان ئایا به‌ڕێز مه‌سعود بارزانی که لێره‌و له‌وێ پێشتر قسه‌ی باشتری له سه‌رکرده کورده‌کانی تر بۆ ده‌کر،ا ده‌توانێ به سه‌ر ئه‌و باره باز بدات و ببیت به پۆتین . یان به دیوی تر کۆمه‌ڵانی خه‌لکی کوردستان چی بکه‌ن هه‌تا هه‌تایه له چاوه‌ڕوانی دابن و کاخوانه‌کێ که‌ینێ پۆتینه‌ک له کوردان هه‌ڵده‌که‌ێ. یان ئایا به به‌رده‌وامی له‌ناو گێژاوه‌ی زوڵمـی ده‌سه‌ڵاتی کوردی و مه‌ترسی دوو‌باره گه‌ڕانه‌وه‌ی سه‌دامێکی تر بن . به‌ڕاستی کورد بێکه‌سه . قسه‌ی من نیه ، قسه‌ی زۆرانێک له سیاسه‌تمه‌دارانی جیهانیه . به‌ڵی قسه‌ی ئه‌و کاته‌ی که له‌لایه‌که‌وه دوو ملیۆن هاوڵاتی کوردی به ڕه‌وه به‌ره‌و سنوره‌کان ده‌ڕۆیشتن و به کۆمه‌ڵ لاشه‌ی بێچوو و پیره‌کانیان له ڕیگادا به هۆی کارتێکردنی برسیه‌تی وماندووبوون و ساردو سه‌رمای زستانه‌وه گیانیان له ده‌ست ده‌داو له لایه‌کی تریشه‌وه مرچه مرچی ده‌سه‌ڵاتی کوردی بوو له گه‌ڵ سه‌دام و ڕژێمه‌که‌ی وبه دواشیه‌وه هه‌ر هه‌مووشی به به‌ر چاوی ملیاره‌ها مرۆی ئه‌و سه‌رزه‌مینه بوو . ئا لێره‌و ئه‌و مه‌قوله‌یه ی بێ که‌سی کورد سنوری نێشتمانی به‌زاندو په‌ڕیه‌وه بۆ جیهان .\nجێی خۆیه‌تی ئه‌وه بڵێین چه‌ندی کورد به ده‌سه‌ڵاتی ده‌وروبه‌ر ده‌ناڵێنێ، ئه‌وه‌نده‌ش به ده‌ستی زوڵمی ده‌سه‌ڵاتی کوردیه‌وه‌یه.\nPrevious ئێمە لە ڕەخنە ئەترسین یان لە ڕەخنەگر\nNext لە تۆپزاوەى هەولێر منداڵێك پێش ئەوەى زر باوكى بیخنكێنێت را دەكات ….


کوردیپێدیا - هەپەگە کوژرانی 10 سەربازی لە بارزان و دەرسیم و گەڤەر ڕاگەیاند\n📝 هەپەگە کوژرانی 10 سەربازی لە بارزان و دەرسیم و گەڤەر ڕاگەیاند | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nهەپەگە کوژرانی 10 سەربازی لە بارزان و دەرسیم و گەڤەر ڕاگەیاند\nناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەکانی پاراستنی گەل- هەپەگەهەپەگە، ڕاگەیەندراوێکی سەبارەت بە چالاکیی گەریلاکانی لە دەرسیمدەرسیم و بارزانبارزان و گەڤەرگەڤەر بڵاوکردەوەو کوژرانی 10 سەربازی تورکیای ڕاگەیاند.\nناوەندی ڕاگەیاندنی هەپەگە، ئەمڕۆ ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و ئاشکرای کرد، کە لە ئەنجامی چالاکیی گەریلاکان لە گەڤەر سەربازێک، لە دەرسیم پێنج سەرباز و لە دەڤەری بارزانیش چوار سەرباز کوژران.\nهەپەگە ڕایگەیاند: لە هەنگاوی شۆڕشگێڕانەی شەهید بەدران گوندیکرامۆ و شەهید نالین مووشدا، دوێنێ کاتژمێر 09:20 خولەکی سەرلەبەیانی گەریلاکانمان لە دەوروبەری گەڤەری سەربە جولەمێرگ چالاکییەکیان دژی سوپای تورک ئەنجامدا، لە ئەنجامیدا سەربازێکی تورک کوژرا.\nڕاشیگەیاند:سوپای داگیرکەری تورک ڕۆژی 27ی ئەیلول لە دەڤەری بارزان ئۆپەراسیۆنێکی دەستپێکرد، دوێنێ کاتژمێر 03:00ی پاشنیوەڕۆ گەریلاکانمان لە سەر گردی کۆردینەی دەڤەری بارزان، چالاکییەکیان دژی یەکینەیەکی سوپای تورک لەو ئۆپەراسیۆنەدا ئەنجامدا، لەو چالاکییەدا چوار سەربازی تورک کوژران.\nلە کۆتاییدا هەپەگە ڕایگەیاند: هەر دوێنێ کاتژمێر 02:00ی پاشنیوەڕۆ لە دەوروبەری ناوەندی شاری دەرسیم، یەکینەیەکی سوپای تورک کرانە ئامانجی چالاکیی گەریلاکانمان، لەو چالاکییەشدا پێنج سەربازی تورک کوژران و سەربازێکی دیکەش برینداربوو.\n#هەپەگە | #دەرسیم | #بارزان | #گەڤەر |\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی رۆژنیوز - 14-10-2017\n📅 رۆژی دەرچوون: 14-10-2017\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Oct 14 2017 8:53PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Oct 14 2017 10:49PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Oct 14 2017 10:49PM باشترکراوە


له سایه‌ی جێبه‌جێ نه‌كردنی ماده‌ی 140\nهه‌ڵكردنی ئاڵای كوردستان كار بوو یان كاردانه‌وه؟\nزۆرینه‌ی رووداوه گرنگه‌كانی كورد له مانگی ئادار كۆ بوونه‌ته‌وه، له 28ی ئادار/مارسی ئه‌مساڵیش ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركووك ده‌نگی له‌سه‌ر هه‌ڵكردنی ئاڵای كوردستان له‌سه‌ر فه‌رمانگه‌كانی حكوومه‌ت له‌و پارێزگایه دا، به‌ڵام بۆچی ئێسته؟ ئاخۆ ئه‌و بڕیاره كار بوو یان كاردانه‌وه‌ی فه‌رامۆشكردنی جێبه‌جێكردنی ماده‌ی 140؟.\nتاریق حه‌رب شاره‌زای یاسایی عێراقی، به"وشه" ده‌ڵێت، ئه‌وه‌ی له كه‌ركووك رووی دا نه كاره و نه كاردانه‌وه، هه‌ڵدانی ئاڵای كوردستان له كه‌ركووك پێوه‌ندی به داهاتی نه‌وت و هه‌ڵبژاردنه‌وه هه‌یه، ئه‌و دوو هۆكاره له پشته‌وه‌ی بڕیاره‌كه‌ی كه‌ركووكن، چونكه ماده‌ی 140 ساڵانێكه هه‌ر هه‌بووه له 2005ه‌وه له‌كاتی ده‌نگدان له‌سه‌ر ده‌ستوور تا ئێسته.\nزیاتر گوتی، ئه‌وه‌ی هه‌یه به‌ربه‌ره‌كانێی نه‌وتی هه‌یه كه یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان به‌و شێوه‌یه ویستی ده‌ست به‌سه‌ر نه‌وتدا بگرێت، چونكه ئه‌وان پێشتر گله‌یییان هه‌بوو به‌وه‌ی پشكی خۆیان له نه‌وتی كه‌ركووك وه‌رناگرن، بۆیه بڕیاریان دا ده‌ست به‌سه‌ر نه‌وته‌كه‌دا بگرن، هۆی دووه‌میش بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردنه چونكه به‌ره‌و هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگاكان و په‌رله‌مان ده‌چین.\nحه‌رب دووپاتی ده‌كاته‌وه كه "ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركووك به‌بێ گه‌ڕانه‌وه بۆ به‌غدا ئاڵای كوردستانی هه‌ڵكرد، به‌ڵام بۆچی به‌بێ به‌غدا سه‌رژمێری و راپرسیشی ئه‌نجام نه‌دا؟، ئه‌وان ده‌یانتوانی راپرسی له كه‌ركووك بكه‌ن به‌وه‌ی له خه‌ڵكه‌كه بپرسن ئاخۆ رازین بچنه سه‌ر كوردستان یان نا، بۆیه راسته حكوومه‌تی ناوه‌ند له به‌رژه‌وه‌ندیه‌تی رێوشوێنه‌كانی جێبه‌جێكردنی ماده‌ی 140 به‌ڕێوه نه‌چن، به‌ڵام كێ خاوه‌ن به‌رژه‌وه‌ندییه، پێویسته پرسیار بكات و رێوشوێن وه‌ربگرێت، بۆیه به‌رپرسیاره‌تییه‌كه له ئه‌ستۆی به‌رپرس و په‌رله‌مانتارانی كورده له به‌غدا كه نایانه‌وێ كوردستان جیا ببێته‌وه".\n"حكوومه‌تی كه‌ركووك ئه‌مری واقیعه و حكوومه‌تی به‌غدا ره‌نگه بتوانێت رێوشوێنی یاسایی له به‌رامبه‌ردا وه‌ربگرێت، به‌ڵام ناتوانێت رێوشوێن له به‌رامبه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی و به‌ڕێوه‌به‌رانی فه‌رمانگه‌كان پێڕه‌و بكات، هه‌وڵه‌كانی فوئاد مه‌عسووم سه‌ركۆماری عێراقیش بۆ چاره‌سه‌ركردنی دۆخه‌كه سه‌ركه‌وتوو نابێت، چونكه حكوومه‌تی كه‌ركووك خاوه‌ن هێز و ده‌سه‌ڵاته و له هه‌ڵدانی ئاڵا پاشگه‌ز نابێته‌وه و به‌غداش ناتوانێت بڕیاره‌كه‌ی په‌رله‌مان جێبه‌جێ بكات، بۆیه پرسه‌كه به‌و شێوه به هه‌ڵپه‌سێردراوی ده‌مێنێته‌وه" حه‌رب وای گوت.\nبه‌گوێره‌ی به‌ڵگه‌نامه مێژووییه‌كان كه‌ركووك شارێكی كوردستانییه و دڕنده‌ترین رژێمی عێراقیش له رێككه‌وتنامه‌ی 11ی ئاداری 1970 ددانی به‌وه‌دا نا، دواتر له 1974 پاشگه‌ز بووه‌وه كورد شۆڕشی ئه‌یلوولی كرد به قوربانی له‌پێناو كه‌ركووك. له 2003 و كه‌وتنی سه‌دام. كورد و ئه‌مه‌ریكا كه‌ركووكیان ئازاد كرد و ئاڵای كوردستان له دیوار و سه‌ر باڵه‌خانه‌كانی ئه‌و شاره هه‌ڵدرا. دواتر له 2005 وه‌ك ناوچه‌ی كێشه له‌سه‌ری نێوان كوردستان و عێراق ماده‌ی 140ی بۆ دانرا. به‌ڵام جێبه‌جێ نه‌كراوه.\nئاڵای كوردستان جگه له فه‌رمانگه‌كانی حكوومه‌تی، له‌سه‌ر هه‌موو باره‌گاكانی حزب و ده‌زگاكانی سه‌ربه كوردستان ده‌شاكایه‌وه له 2003ـه‌وه، هێزی پێشمه‌رگه له 2014 و هاتنی داعشه‌وه ئاڵاكه‌ی برده باشووری كه‌ركووك و خۆی كرد به خاوه‌نی پاراستنی شاره‌كه.\nرۆژی 28ی ئادار/مارسی 2017یش ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركووك ده‌نگی دا له‌سه‌ر هه‌ڵكردنی ئاڵای كوردستان له‌سه‌ر فه‌رمانگه‌كانی حكوومه‌ت، به‌ڵام عه‌ره‌ب و توركمان له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا به‌شدار نه‌بوون.\nهاشم حبووبی شرۆڤه‌كاری سیاسی، به"وشه"ی ده‌ڵێ, بۆچی ناكرێت كێشه‌كانی هه‌رێم و به‌غدا به سازان چاره‌سه‌ریان بۆ بكرێت؟، من كاتی ئه‌و هه‌نگاوه‌ی كه‌ركووك به گه‌نجاو نازانم، بۆیه ئه‌وه‌ی رووی دا ته‌نیا نێوانی هه‌رێم و به‌غدا ناشێوێنێت، به‌ڵكو زیاتر له‌وه‌یه و كه‌ركووك دۆخێكی هه‌ستیاری هه‌یه.\nدووپاتیشی كرده‌وه كه "بێگومان پێوه‌ندی له نێوان بڕیاره‌كه‌ی كه‌ركووك و ماده‌ی 140دا هه‌یه، بۆیه ئه‌وه هاندانێكه بۆ جێبه‌جێكردنی ماده‌كه له‌لایه‌ن به‌غداوه".\nحبووبی له‌باره‌ی هۆی جێبه‌جێ نه‌كردنی ماده‌ی 140, نایشارێته‌وه كه ده‌سه‌ڵات له عێراق به‌شداری كردووه له دواخستنی جێبه‌جێكردنی ماده‌كه، به‌ڵام پێی وایه "ئه‌وه مانای ئه‌وه نادات ئێمه هه‌ستین به سزادانی ده‌وڵه‌تی عێراق، له به‌رامبه‌ردا كورد هه‌وڵیان داوه و سووریش بوونه بۆ جێبه‌جێكردنی ماده‌كه، به‌ڵام پێمان وایه ئه‌وانه به وتوێژ چاره‌سه‌ر بكرێن باشتره".\nماده‌ی 140ی ده‌ستووری هه‌میشه‌یی عێراق له‌سه‌ر بنه‌مای ماده‌ی 58ی یاسای كارگێڕیی ده‌وڵه‌ت بۆ قۆناغی كاتی به‌مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان له عێراق هاته داڕشتن، ئه‌و ناوچانه ده‌گرێته‌وه به‌ده‌ستی رژێمی پێشووی عێراق تووشی راگواستن و ته‌عریب و گۆڕینی دیمۆگرافی و زه‌وتكردنی موڵك و ماڵ و له‌كارلادان و ده‌ستكاریكردنی سنووره كارگێڕییه‌كانی ئه‌و ناوچانه له نێوان 17ی ته‌مووزی 1968 تا نۆی نیسانی 2003 هاتوونه‌ته‌وه.\nلای خۆیه‌وه ئه‌ڵماس فازڵ بڕیارده‌ری ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركووك، به"وشه"ی راگه‌یاند، جێبه‌جێ نه‌كردنی ماده‌ی 140 وای كرد هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركووك نه‌كرێت و شایسته‌كانی پارێزگاكه نه‌گات، ئێمه هه‌میشه چاوه‌ڕوان و پابه‌ندبوونی خۆمان دووپات كردووه‌ته‌وه به یاسا، به‌ڵام وا دیاره حكوومه‌تی به‌غدا به‌ره‌و چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و بابه‌تانه هه‌نگاو نانێت و خۆی ده‌دزێته‌وه، ئه‌وه ئێمه‌ی ناچار كرد له بری ئه‌وان ئه‌و بڕیاره بده‌ین به جێبه‌جێكردنی ئه‌و ماده‌یه به‌پشتبه‌ستن به ئه‌حكامی ماده‌كانی ده‌ستوور".\n"ته‌نانه‌ت لیژنه‌ی جێبه‌جێكردنی ماده‌ی 140 له‌م حكوومه‌ته‌ی عه‌بادیدا چالاك نه‌كراوه و پاره‌ی بۆ ته‌رخان نه‌كراوه، دواتر ئه‌وكاته‌ی بۆی دانراوه ته‌نیا ئیجراییه، له یاساكه‌دا ده‌ڵێ حكوومه‌تی هه‌ڵبژێردراو هه‌ڵده‌ستێت به جێبه‌جێكردنی بڕگه‌كانی ماده‌كه و به‌و هۆیه‌وه له كه‌ركووك هه‌ڵبژاردن نه‌كراوه و ئه‌نجوومه‌نی ئێسته به هه‌ڵبژاردن هاتووه، بۆیه پێشێلكاری نییه كه خۆمان ماده‌كه جێبه‌جێ بكه‌ین" ئه‌ڵماس وای گوت.\nئاماژه‌ی دا "ماده‌ی 140 به به‌سه‌رچوو دانانرێت و جێبه‌جێ نه‌بوونی له‌و ماوه‌ی دیاریكراوه ماده‌كه نامرێنێت، چونكه ماده‌یه‌كی ده‌ستوورییه و هه‌موار نه‌كراوه‌ته‌وه، بۆیه ئه‌و ماده‌یه هه‌یه و پێویستی به جێبه‌جێكردنه".\nماده‌ی 140 سێ قۆناغی "ئاساییكردنه‌وه، سه‌رژمێری و راپرسی" داناوه بۆ یه‌كلاكردنه‌وه‌ی چاره‌نووسی ناوچه كێشه له‌سه‌ره‌كان، ده‌بوو تا 2007 ماده‌كه جێبه‌جێ بكرێت و خه‌ڵكی ئه‌و ناوچانه له راپرسیدا بڕیار بده‌ن له‌سه‌ر كوردستان ده‌بن یان عێراق.


کورته‌یه‌ک له‌سه‌ر ژیانـنامه‌ی سـامی شـۆڕش\nی مانگی یازده ١١, ٢٠١٠\nکاتژمێر 8 ی سه‌رله‌به‌یانی ئه‌مڕۆ پـێـنجشه‌ممه 11 ی یازده‌ی 2010 و له نه‌خۆشـخانه‌ی بوژاندنه‌وه‌ی دڵ له شـاری هه‌ولێر ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق سـامی عه‌بدول فه‌تاح عه‌بدول له‌تیف ناسراو به سـامی شـۆڕش به‌هۆی لێـدانی جه‌ڵته‌ی دڵ له ته‌مه‌نی 60 سـاڵیدا کۆچی دوایی کرد.\nسامی شۆڕش له سـاڵی 1950 له شـاری هه‌ولێر له دایک بووه و قۆناغه‌کانی خوێندنی سه‌ره‌تایی و ناوه‌ندی و ئاماده‌یی هه‌ر له‌م شـاره ته‌واوکردووه.\nپاشـان به‌شی زمانی کوردی له کۆلێژی ئادابی زانکۆی به‌غدا ته‌واوکردووه. هه‌ر له ته‌مه‌نی گه‌نجیدا سـامی شـۆڕش به شـاعیر و نووسه‌ر ناسـراوه و یه‌کێـک بووه له دامه‌زرێنه‌رانی قوتابخانه‌ی شیعری کوردی نوێ تا سـاڵی 1974 به‌رهه‌مه‌کانی له ڕۆژنامه و گۆڤاره‌کان به هه‌ردوو زمانی کوردی و عه‌ره‌بی بـڵاو ده‌کرده‌وه.\nسه‌ره‌تا له حزبی شـیوعی باڵی قیاده‌ی مه‌رکه‌زی کاری کردووه و له هه‌شـتاکانی سه‌ده‌ی ڕابردوو ڕووی کرده شـاخ بۆ به‌شـداری له خه‌باتی دژ به ڕژێمی به‌عس و له‌وێ ژه‌هر خوارد کرا له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ک له هه‌ڤاڵانی پـێشـمه‌رگه‌ی یه‌کێتی نیشـتیمانی کوردسـتان.\nپاشـان دوای ڕه‌وانه‌کردنی بۆ ده‌ره‌وه‌ی وڵات به مه‌به‌سـتی چاره‌سه‌رکردنی ده‌بێته نوێنه‌ری یه‌کێتی نیشـتیمانی کوردسـتان له شـاری له‌نده‌ن و له‌وێ به ته‌نیا ڕۆژنامه‌یه‌کی ده‌رده‌کرد به زمانی عه‌ره‌بی به ناوی ئه‌لمه‌نار.\nسامی شـۆڕش ماوه‌یه‌ک کارمه‌ندی ڕادیۆی ئه‌لعێراق ئه‌لحوڕ، واته عێراقی ئازادبوو که له شـاری پـراغ په‌خش ده‌کرا و له کاتی شه‌ڕی ئازادی عێراق له سـاڵی 2003 وه‌ک په‌یامنێری ڕادیۆکه هاته‌وه عێراق و هه‌رێمی کوردسـتان.\nله‌م باره‌یه‌وه خه‌ڵاتی په‌یامنێری چالاکی پـێ به‌خشرا له ده‌زگایه‌کی ڕاگه‌یاندنی ئه‌مه‌ریکایی.\nسـامی شۆڕش له سـاڵی 2004 گه‌ڕایه‌وه هه‌رێمی کوردسـتان و له ڕیزه‌کانی پارتی دیموکراتی کوردسـتان درێژه‌ی به کاری سیاسی دا و له کابینه‌ی چواره‌می حکومه‌تی هه‌رێمی کوردسـتان پـۆسـتی وه‌زیری ڕۆشنبیری وه‌رگرت بۆ ماوه‌ی 2 سـاڵ و له دوای هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق ئه‌مساڵ سـامی شۆڕش به ئه‌ندامی ئه‌و ئه‌نجومه‌نه هه‌ڵبژێردرا له‌سه‌ر لیسـتی پارتی دیموکراتی کوردسـتان له هاوپه‌یمانێتی کوردسـتانی، به‌ڵام مه‌رگ مه‌ودای نه‌دا له کۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نه‌که به‌شـداربێت.\nسـامی شـۆڕش له ڕۆژنامه عه‌ره‌بیـیه‌کان، وه‌ک ئه‌لحه‌یات، ئه‌لشه‌رق ئه‌لئه‌وسه‌ت، ئه‌لسه‌فیر، ئه‌لغه‌د و چه‌ندین ڕۆژنامه‌ی تر وتاری بڵاوده‌کرده‌وه. له دوای خۆی ژماره‌یه‌ک کتێبی چاپـکراوی له بواره‌کانی ئه‌ده‌ب و ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی و شیعر و سیاسه‌ت به هه‌ردوو زمانی کوردی و عه‌ره‌بی بڵاوکردۆته‌وه. هه‌روه‌ها له دوای خۆی هاوسه‌ره‌که‌ی و دوو کوڕ و دوو کچی به‌جێـهێشـووه.\nماوه‌ته‌وه بڵێن که سه‌عدوڵڵا په‌رۆشی شـاعیر و نووسه‌ر که له هه‌ره نزیـکترین براده‌رکانی سامی شـۆڕشی کۆچکردوو بوو گوتی دوێنێ 10 ی یازده‌ی 2010 یادی ڕۆژی له‌دایکبوونی سامی شـۆڕش بوو که به‌و پـێـیه 60 سـاڵی ته‌مه‌نی ته‌واوکرد.\nده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی ڕاپـۆرته‌كه بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ، ماوه‌كه‌ی 2:16 خوله‌كه.