ڕێژیمی ئێران لە خەباتی نەتەوەی کورد ترسی هەیە\n12:41 - 12 خاکەلێوه 2719\nکوردستان میدیا: نوێنەری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ئامریکا، سەردانی دەفتەری سێناتۆر باب کەیسی کرد و لەسەر پرسی بارودۆخی مافی مرۆڤ لە کوردستان و هەبوونی پتانسیلی پاڵنەربوون لە بزاڤی ڕزگاریخوازیی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتدا باسێکی پێشکەش کرد.\n"ئارش ساڵح"، نوێنەری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ئامریکا، لە سەردانێکدا بۆ دەفتەری سێناتۆر "باب کەیسی" بە ئاماژە بە بارودۆخی مافی مرۆڤ لە ساڵی رابردوو لە کوردستان و ئێراندا و هەروەها بە ئاماژە بە شەڕەنگێزیی ڕێژیمی ئێران لە ناوچەکەدا وتی: کە هەڵسوکەوتی ئێران لە نێوخۆی ڕێژیم و دەرەوە هەڵقوڵای سروشتی ئەو رێژیمەیە و پێویستە چارەسەر بکرێت. واتە ناتوانین بەبێ گرینگیدان بە سروشتی سەرکوت لە نێوخۆی ئێران بیر لەوە بکەینەوە کە گوشار لەسەر کۆمای ئیسلامی دەتوانێت، هەڵسوکەوتی ناوچەیی و جیهانیی ئەو رێژیمە بگۆڕێت.\nناوبراو لە درێژەدا باسی لەوە کرد: کە ئەگەرچی گوشاری ئابووریی لەسەر رێژیمی ئێران دەتوانێت تا ڕادەیەکی بەرچاو، ئەو رێژیمە لە بەرانبەر بزاڤە نێوخۆیییەکاندا لاواز بکات و لە نێوان مەودادا هێزی سەرکوتی ئەو رێژیمە کەم بکاتەوە، بەڵام هاوکات بۆ گۆڕانێکی واتادار پێویستە ئەو گوشارانە بەرەو کۆتاییهاتن بە سەرکوت لە ئێراندا ئاراستە بکرێن.\nنوێنەری حیزب هەروەها وتی: کە بە باوەڕی ئێمە، ئێران وەکوو وڵاتێک لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناویندا، تەنیا کاتێک هەڵسوکەوتی ئاشتییانەی دەبێت، کە هاوبەشێکیی دەسەڵات لە نێو نەتەوە جیاوازەکاندا لە نێوخۆی ئەو وڵاتەدا هاتبێتە ئاراوە. بۆیە بە باوەڕی ئێمە سیستمێکی فیدراڵ کە مافی نەتەوەکانی تێدا پارێزراو بێت و ئەو نەتەوانەش لە دەسەڵاتی ناوەندیدا بەشداری بکرێن، تەنیا رێگایەکە کە هەر دوو کێشەکانی هەڵسوکەوتی ئێران لە نێوخۆ و دەرەوە چارەسەر دەکات.\nئارش ساڵح لە درێژەدا، بە ئاماژە بە پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ لە ئێراندا، هەندێ بەڵگە و ئامار کە بە هەوڵی ئورگانە جیاوازەکانی حیزب ئامادە کرابوون، پێشکەش بە سێناتۆر "کەیسیـ"ـی کرد و وتی: کە گەلی کورد لە ماوەی چەند دەیەی ڕابردوودا زیاتر لە هەر نەتەوەیەکی دیکە لە ئێران زوڵمی لێ چووە و لە ڕێگای جیاوازەوە هەوڵی تواندنەوەی بۆ دراوە.\nئارش ساڵح، لە بەشێکی دیکە قسەکانیدا باسی لەوە کردووە، کە خەباتی ئێستەی کوردستان وای کردووە، کە رێژیم پاش ئەو هەموو سەرکوتانە زیاتر لە هەرکەس و لایەنێک ترسی لە گەلی کورد بێت، هەر بۆیە سەرکوت لە کوردستان بە نیسبەت شوێنەکانی ترەوە سیستەماتیکتر و توندترە. ئەم ڕاستییانە ئەوەمان پێ دەڵێن کە بزاڤی ڕزگاریخوازانەی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان تواناییی ئەوەی هەیە، ببێتە بزوێنەر و پاڵنەری خەباتێکی بەهێز لە ئێراندا.\nناوبراو، لە کۆتاییدا بە ئاماژە بە کۆنگرەی نەتەوەکانی ئێرانی فیدراڵ باسی لەوە کرد، کە نەتەوە جیاوازەکانی ئێران، بۆ گۆڕانی چارەنووسی خۆیان و رێژیمی کۆماری ئیسلامی، دەتوانن زیاتر هاوکاریی یەک بکەن، بەڵام ئەوەی گرینگە ئەوەیە کە سیاسەتی دەوڵەتی ئامریکا لەم پیوەندییەدا کردەوەی ڕاستەقینە بە خۆوە ببینێت.


راپۆرتێكی ئه‌مه‌ریكی: سعوودیه به نهێنی په‌ره‌ی به به‌رنامه‌ی مووشه‌كی بالیستی داوه\n2019-06-06 [10:59 AM]\nوێبسایتی سی ئێن ئێنی ئه‌مه‌ریكا، بڵاویكردووه‌ته‌وه، سعوودیه به‌نهێنی و به هاوكاری چین، به‌رنامه‌ی مووشه‌كی بالیستی په‌ره‌پێداوه.\nئه‌و وێبسایته له زاری سێ سه‌رچاوه‌ی ئاگاداره‌وه بڵاویكردووه‌ته‌وه، دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا، سه‌ره‌تا ئاگاداربوونی خۆی له‌و په‌ره‌پێدانه نهێنییه بۆ ئه‌ندامه سه‌ره‌كییه‌كانی كۆنگرێسی وڵاته‌كه‌ی ئاشكرا نه‌كردووه، ئه‌وه‌ش دیموكراته‌كانی تووڕه و نیگه‌ران كردووه كه ئه‌و پرسه‌یان ئاشكرا كردووه.\nسه‌رچاوه‌كان به‌و میدیا ئه‌مه‌ریكییه‌یان راگه‌یاندووه، هه‌واڵگری وڵاته‌كه‌یان به‌مدواییانه ئاشكرایان كردووه، ده‌سه‌ڵاتدارانی سعوودیه به شێوه‌یه‌كی تێبینیكراو، به‌رنامه‌ی په‌ره‌پێدانی مووشه‌كی بالیستی فراوان كردووه، ئه‌وه‌ش ده‌بێته ژێرخانێكی گرنگ و لایه‌نێكی ته‌كنه‌لۆجی گرنگ بۆ ئه‌و وڵاته، بۆ ئه‌و پرسه‌ش چین هاوكاری كردووه.\nراپۆرته‌كه‌ی سی ئێن ئێن باس له‌وه‌ش ده‌كات، ئه‌ندامانی كۆنگرێسی ئه‌مه‌ریكا به‌تایبه‌تیش دیموكراته‌كان، پرسیار له‌باره‌ی ئه‌وه ده‌كه‌ن، ئایا سعوودیه به بێده‌نگی ره‌زامه‌ندی ئیداره‌ی ئه‌مه‌ریكای وه‌رگرتووه یان نا.\nوه‌ك له راپۆرته‌كه‌دا باس كراوه، سه‌رچاوه هه‌واڵگرییه‌كان نه‌گه‌یشتوونه‌ته ئه‌نجامی كۆتایی بۆ دیاریكردنی ئامانجی سعوودیه له په‌ره‌پێدانی به‌رنامه‌ی مووشه‌كییه‌كه‌ی، به‌ڵام به دووری نازانن ئه‌و رێكاره هه‌نگاوێك بێت بۆ هه‌وڵه‌كانی ئه‌و وڵاته له به‌ده‌ستهێنانی چه‌كی ناووكی.\nبه گوێره‌ی راپۆرته‌كه، پێشتر محه‌مه‌د بن سه‌لمان، شازاده‌ی جێنشینی سعوودیه رایگه‌یاندبوو، وڵاته‌كه‌ی هه‌وڵی به‌ده‌ستهێنانی بۆمبی ئه‌تۆمی ده‌دات، ئه‌گه‌ر ئێران ببێته خاوه‌نی ئه‌و چه‌كه.


عیماد عەلی : رۆڵگێڕانی مەلا بەختیار زەرورەتێکی کوردستانیە ؟ . – WTARIKURD\nوابزانم ئەوەی من بناسێت و نوسینەکانی پێشومی خوێندبێتەوە کە چەند رەخنەئامێز بوون لە سەرجەم کارەکانی کاک بەختیار ، ئەوا ئەم نوسینەش بابەتیانە بخوێنێتەوە و ناوەرۆکەکەی بە وردی وەربگرێت ، بە مەرایی لەقەڵەمی نادات .\nئەگەر رۆڵ و کاکردنی مەلا بەختیار لە رووی فکری و فەلسەفی و جەماوەری و سیاسیەوە هەڵسەنگێنین و ، لەم بارودۆخە تازەیەی کوردستان بۆچونی حزبەکان و رێکەوتنی یەکێتی و گۆران و کار و بۆچونی کارەکتەرە سەرەکیەکانی سەر ساحە ی سیاسی کوردستان بخوێنینەوە ، بە تایبەتی کەسایەتیەکانی وەک مەسعود بەرزانی و نەوشیروان و موستەفا ، کە هەر یەکە و هەڵگری پێناسەیەکی تایبەتی خۆیە و لە سەرجەم رووەکانەوە سەلبیات و ئیجابیاتی خۆیان هەیە و ، پشتخانی فکری و سیاسیان کۆمەڵێک بۆچون هەڵدەگرێت و بێگومان کون و کەلەبەری زۆری تێدایە ، بۆیە بەردەوامی وەزعی چەقبەستوی کوردستان و دەرنەچون لەم مەتاهاتە و مانەوەی واقعی کوردستان لە سەر ئەم ریتمە ئەگەرێکی گەورەیە .\nبا واز لەوە بێنین و ئەو روانینەی خەڵکی کوردستان بەگشتی لە روانگەی ناوچەگەری و مێژووی هەر یەک لەمانە و سەرکردەکانی تریش کە تا رادەیەک لە بیر کردنەوەی خەڵکدا چەکەرەی کردووە لەبەرچاو بگرین ، ئەوا ناوچەگەرێتی و دووبەرەکی و کۆنە قین و ناکۆکی شەخسی و حزبی رۆڵی خۆی هەیە لە هەر بابەتێکدا باس بکرێت ، پەتایبەتی ئەوانەی پەیوەندیان بە چارەنوسی خەڵکی کوردستانەوە هەیە .\nلە روانگەی پێشەوە ، تەماشای رۆڵی مەلا بەختیار بکەن ، کە خەڵکی شارێکی دوورە دەستە ، ئەگەر با وا دانێین ناوچەکەرێتیش بکات بۆ شارەکەی خۆی ، ئەوا کاریگەری سەلبی لەسەر کۆی گشتی کێشەی کورد دانانێت و دوو ناوچەیی لە کوردستاندا ناسەپێنێت ، لەبەر ئەوەی لە پشتخانی رۆشنبیری و بیرکردنەوەی خەڵکی ناوچەکەی ئەمدا ئەم دەڤەرگەریە نیە و مێژوویەکی ناکۆکی لەگەڵ ناوچەکانی تردا نابینیت کە ئەگەری قورسی لێبکەوێتەوە . بۆیە لە رووی سیاسیەوە تا حەدێکی باش دەتوانێت لەمەودا وەک خاڵی ناوەند و گەیەنەر کاری گشتی پەیوەست بە بەرژەوەندیە باڵاکانی کوردستان بکات و رۆڵی خۆی بگێرێت ، کە ئەگەری بارودۆخی جیاوازی زۆری لێ چاوەروان دەکرێت و ، ئێرە جێگەی ئەوە نیە باسی بکەین و، هەر یەکە و پێشبینیەکی لایە کە کوردستان بەرەو کوێ دەروات .\nبێگومان لە رووی پشتخانی سیاسی و فکری و مێژوویی وجەماوەریەوە ، کاک بەختیار رووبەرێکی تایبەتی خۆی هەیە و دەتوانێت وەک کارەکتەرێکی کاریگەر و تەنانەت پاش ماوەیەکی تر ئەگەر لە هەندێک بواردا بێلایەنی خۆی بپارێزیت ، وەک مەرجەع پرسی پێ بکرێت و لە حزبایەتی تەسک دەردەچێت و پێگەی خۆی لەناو خەڵکدا بەو شێوەیە جێگیر دەکات .\nلە رووی فەلسەفیەوە تایبەتمەندی خۆی هەیە و کەس نکوڵی لەوە ناکات کە لەگەڵ ئەوەی لە نێو جەرگەی سیاسەتدا پشتی لە قەناعەتی فەلسفیی خۆی نەکردووە ، هەرچەند لە رووی سیاسیەوە زۆرێک جار زیانی بە خۆی گەیاندووە و وەک خۆی رەفتاری نەکردووە و تەانەت بە هەزار حاڵ هاوسەنگی لە نێوان بۆچونی فەلسفیی خۆی و حزبایەتی و بەرژەوەندی حزبەکەی راگرتووە و ویستویەتی بەلایەکدا نەکەوێت ، بەڵام لە کۆتادا بەسەر خۆیدا شکاوەتەوە ، وەک لە دیبەیتەکەی لەگەڵ عەلی باپیردا دەرکەوت.\nلە رووی کوردستانی گەورەوە، کەس نیە موزایەدەی لەسەر بکات و هەڵوێست و رەفتار و هەنگاوەکانی بە کردەیی لە خزمەت پارچەکانی تری کوردستان نەخوێنێتەوە، بۆیە دەکرێت لەوبارەشەوە رۆڵی تایبەتی خۆی هەبێت و لە قۆناغی داهاتوودا زەروورەتێکی کوردستانی گەورەش بێت ، ئەگەر لەمەودوا لە قاوغی حزبایەتی تەسک خۆی بپارێزێت و لە پێگەیەکی باڵاوە مامەڵە لەگەڵ پرسی گەلی کوردستانی گەورە بکات ، ئەمەش وەک رایەکی تایبەتی و بۆچون و خوێندنەوەی خۆمە و دەبێت لای خەڵک وەک خۆی وەربگیرێت .\nئەگەر دوور لە هەر حزبایەتی و فکر و فەلسەفەیەک ، مەلا بەختیار بخوێنینەوە ، ئەوا لایەنی گەشی زیاتر دەردەکەوێت لە لایەنی رەشی ، بۆیە بۆ قۆناغی داهاتوو، لە پاش قوڵبونەوەی ناکۆکیەکانی دەڤەرەکان ، وا پێویست دەکات کەسێکی خاوەن پشتخان و مێژووی تایبەت و چالاک و بەتوانا و بێلایەن لە تەماشاکردنی کەیسەکان، نەک بە تەنها لە رووی حزبیەوە بەڵکو لە سەرجەم رووەکانەوە ، رۆڵی تایبەتی خۆی بگێڕێت و ، ئەو ئەرکەش بە کەسێکی هەڵکەوتەی لەم شێوەیە لە ناوەرۆک و رووکەشدا ، زیاتر مەیسەر دەبێت .\nبۆیە ئەگەر بەو شێوەیە خۆی سەلماند ، ئەوە دەتوانێت ناوەندگێری خۆی دوور لە هەر تەرەف گێریەک بکات و ، نەهێڵێت کێشەکان لە گرێژنە دەربچن و ، لەم تەمەنەیدا دەتوانێت مەرجەعیەتی خۆی فەرز بکات و قسەکانی جێگەی خۆیان بگرن و راکانی جێبەجێ بکرێن ، بە مەرجێک سەرجەم کێشە و بێشە و ناکۆکیەکانی پێشوتری لەگەڵ سەرجەم کەس و لایەنەکاندا فۆرمات بکاتەوە . پاش ئەوەی لەم بارەوە بیرێکی قوڵی لێ بکاتەوە و ستراتیجی خۆی دانێت ، بێگومان لە داهاتوودا رۆڵی یەکلاکەرەوەی کاک بەختیار لە ساحەی سیاسی کرودستان بە گشتی و کوردستانی باشور بە تایبەتی بە جوانی دەردەکەوێت . وەک دەیبینم کوردستانیش لەم قۆناغەدا لە وەزعێکی تایبەتیدایە و پێویستیەکی تەواوی بەم کارەکتەرە گەورەیە هەیە و ، رۆڵێکی گەورەی ئاوها بە هەموو کەس ناکرێت و سیفەتی تایبەتی خۆی دەوێت . ئەم رۆڵگیرانەی کاک بەختیار ئەگەر سەرکەوتوو بێت زەرورەتێکی مێژوویی کوردستانیە بۆ ئەم قۆناغە و بۆ دوارۆژی نزیکیش ، ئەگینا دەکرێت حاڵەتەکان جارێکی تر بگەن بە مریشکە رەشە .


پێش ٢٠٠٣ زۆرداری، پاش ٢٠٠٣ تاریکـی و نادیاری/عێراق – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئه‌یلول 11, 2018 ئه‌یلول 11, 2018 1186 جار بینراوە 0 سەرنج\nعێراق خاوەنی جوگرافیایەکی نیشتمانیش نیە بەو واتایەی کە پێکھاتەکانی ئەو وڵاتە بە خاکەکەی بە نیشتمانی نەتەوەیی و بە جوگرافیای سیاشی خۆیانی بزانن بەڵکو ھەر پێکھاتەیەکی عێراق بەشێک لە زەمینی ئەو وڵاتە بە موڵک و بە سنوری جوگرافی خۆی ئەزانێ و تەنھا سۆزی نەتەوەی بۆ ئەو سنورە جوگرافییە دیاری کراوەی خۆی ھەیە و یا ئەوەتا ھەوڵەیا سوودی مادی لە پارچەکانیتر وەرگرێ یان ئەوەتا ئەگەر دەسەڵاتی ھەبێ بە خراپترین شێوەی چەوسانەوەو سزای سیاسی و دزی گەندەڵی ئەکا لە سنوری پێکھاتەکانی دەرەوەی خۆیدا.\nشتێک زۆر گرنگە کە باس کرێ ئەویش ئەوەیە کە جارێکیتر عێراق ناچێتەوە قۆناغی پێش ١٢ی ئایار چونکە لەدوای ئەو بەروارەوە قۆناغێکی نوێ ھاتۆتە کایەوەو کە بەرەو لێکترازان و شەڕی ناوخۆو دابەش بوون ھەنگاوئەنێ چونکە چێتر ئەو متمانەیە لەنێوان تاکەکانی ئەم کۆمەڵگە لاوازو بەزۆر لکێنراو بەیەکەوە بوونی نەما و چونکە ئیتر کات بۆ بەرژەوەندی ھاوبەش نەماوەو کۆی پێکھاتەکان بە نەتەوەو ئاین و مەزھەبەوە دابەش بوون بەسەر چەندین بەرەی جیاوازی ھەرێمی و نێو دەوڵەتیا و چیتر بڕیار لەدەستی خۆیانا نەماوەو بەڵکو ئەوەی ئەتوانن بیکەن پاراستنی بەرژەوەندی ھێزەکانی پشتی خۆیانە.\nدەسەڵاتدارانی عێراق بە ھەرێمی کوردستانیشەوە ھیچ پەیوەندییەکیان بە خەڵکەوە نەماوە و تەنانەت سۆزی ھاوڵاتی بوونیشیان لێداماڵراوە بەجۆرێک ڕەفتارەئەکەن لە دزین و بەتاڵانبردنی سامانی وەڵات کە تا ئێستا ھیچ دەسەڵاتدارێکی تر و بگرە داگیرکەراکانیش نەیان کردووە. کاتێ تەماشایی بەڕێوەبردنی ئەو وڵاتە ئەکەی ھەستی ئەوەت لا دروست ئەبێ کە ھێزێکی داگیرکەری ئیمپریالی سەدەکانی پێشوو دەستی بەسەر وڵاتدا گرتوەو تەنھا کاری دزین و تاڵانکردنی سامانی سەرژەمین و ژێرزەمینی ئەو وڵاتەیە و خەڵکەکەی لەسەر دیکتاتۆری لە ڕێگەی ھەڵبژاردنەوە ئەکەن و حیزبە ئۆپۆزسیۆنەکانیش تەنھا بۆ جوانکاری وەک بەشدارێکی دۆڕاوی مسۆگەری ھەڵبژاردنەکان بەکارئەھێنرێن.\nھەندێ جاریش عێراق لە پرۆژەیەک ئەچی کە نێوان چەن کۆمپانیایەکی بازرگانیا دابەشکراوەو ڕیکەوتوون لەسەر دابەشکاری کار و ھەریەکە لەناوچەی خۆی کەمترین کارو زۆرترین قازانج بکا و خاونی پرۆژەکەش کە عێراقە لە مناڵێکی بی دایک و باوک یان گێلە پیاوێک یان بەزیویەکی شەڕ یان کەسێکی ئابڕوو تکاو ئەچی کە نەتوانێ ھیچ بەرگرییەک لەخۆی بکا، ئێران و تورکیاو ئەمریکاش نمونەی ئەو کۆمپانیایەن.\nئێران نەک ھەر ڕۆڵی سەرەکی لە سیاسەت و دیارکردنی حکومەتی عێراقا ھەیە بەڵکو بەھێزی چەکدارو چەندین میلیشیاش بوونی ھەیە کەی پێی خۆشبێ و چۆنی بوێ و کوێی بوێ بۆردمانی ئەکا وەک ئەوەی لە چەند ڕۆژی ڕابردووا کۆیە کردی. ئێران بە جۆرێک خۆی خزانۆتە ناو ووردو درشتی ئەم وڵاتەوە کە لەدوای سوتاندنی قونسوڵخانەکەی لە بەسرە تووشی سەرسوڕمان و ئابڕچوون بوو لەناوخۆی ئێرانا چونکە بەلای ئێرانەوە سەیر بوو کە خەڵکانی پەروەردە کراوی خۆیان و شیعە مەزھەب لێیان ھەڵگەڕێنەوە وەک ئەوەی بڵێی ئەوەی کردیان بە بابادا چوو. لەلایەکی ترەوە بەشێکی زۆری دابەزینی بەھای تمەنی ئەو وڵاتە لەدوای سزاکانی ئەمەریکاوە ئەگەڕێتەوە بۆ ئەو دەسخستنە ناوەوەی ئێران لە کاروباری عێراق ھەربۆیە بۆ لەبیربردنەوەی سوتانی قونسوڵخانەکەیان لە بەسرە جارێکیتر بە قەتڵ و عام کردنی کورد و بۆردومانی ھەردوو باڵی حیزبی دیموکراتی کوردستان لە کۆیە تۆڵەیان کردەوە چونکە چاوساغ و ھاوکاریان لە باشوری کوردستان ھەیە و زۆریش لەوە دڵنیان کە ھیچ ھیزێکی ھەرێمی و نێودەوڵەتی لەسەر کورد نایەنە دەنگ. جێی ئاماژەیە کە ھاوپەیمانان وەڵامدانەوەی خێرایان بەرامبەر ئەو ھێرشە موشەکییە نەبوو کە ئەمەش ئەوەمان پێئەڵێ ئەو ھێرشە موشەکیانە بە موشەکی کورت ھاوێژ کراوەو ھەر لە ناو سنوری خاکی عێراقەوە کراوە کە ئەمەش بەڵگەی لاوازی پووکانەوەی عێراقە.\nئێستا پرسیارە گرنگە ئەوەیە ئایا لە ئەگەری ھەڵوەشانەوەی عێراقا “تەنھا وەک گریمانەیەک” کورد وەک کیانێکی جیاواز و بەزۆر لکێنراو بەو وڵاتەوە چۆن ڕەفتار ئەکا؟ ئایا دەرسی لە ھەڵەکانی پێشوو وەرگرتووە؟ تۆ بڵیی جارێکیتر خاکی کوردستان بخاتەوە ژێر ڕەحمەتی دەنگدان و مادەیەکی ھاوشێوەی ١٤٠؟ بەداخەوە مێژوو پێمان ئەڵێ کورد یەکێکە لەو نەتەوانەی کە کەمترین سوودی لە ڕابردووی خۆی کردووە.\nبڵاوکراوەی پێشووکۆتایی جەنگی نێوان بەرەی چەپ و ڕاست ، سەرەتای ململانێی میدیاو دەسەڵاتی سیاسی


“ژمارەیەك بەرپرسی وەزارەتی سامانە سروشتیەكان دەستگیر كران” – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/09/04 - 8:04 PM\nئەندامێكی پەڕلەمانی عیراق لە لیژنەی وزە و سەرچاوە سروشتیەكان ڕایدەگەیەنێت، لە لایەن دەستەی دەستپاكی هەولێرەوە بانگ كرام بۆ ئەوەی شاهێدبم لەو كەیسەی، كە لەئێستادا بازرگانێكی نەوت و ڕاوێژكارێكی وەزرارەتی سامانە سروشتیەكان و بەڕێوەبەرێكی گشتی لەو وەزارەتە لەسەری دەستبەسەر كراون، دەشڵێت: “ئەو كاتەی سووتەمەنی كوالێتی خراپ هێنراوە هەوڵدراوە بەپاڵپشتی ئەمانە بهێنرێتە هەرێمی كوردستان، بەڵام بووینەتە ڕێگر لەپێشیان و گەڕاندوماننەوە”.\nغالب محەمەد، ئەندامی پەڕلەمانی عیراق لە لیژنەی وزە و سەرچاوە سروشتیەكان لە هەژماری تایبەتی خۆی لە فەیسبووك ڕایگەیاندووە، كاتێك لە ئەنجوومەنی پارێزگا بووین بەڵێنی ئەوەمان پێدان دەبێت حەقی سووتانی فیول پەمپی ئۆتۆمبێلەكانتان بكەینەوە لەو كەسانەی لەپێناو بەرژەوەندی خۆیاندا ئێوەیان تووشی زەرەر و زیانی مادی دەكرد.\nدەشڵێت: “هەمیشە شەڕمان دەكرد بۆ ئەوەی سووتەمەنی كوالێتی خراپ، بەتایبەت بەنزین نەهێنرێتە سنوری پارێزگاكەمان ئەویش لەپێناو پاراستنی سەر و ماڵی هاووڵاتیان و بڵاونەبوونەوەی چەند نەخۆشیەك، كە مەترسیدارن و بەهۆی بەنزینی كوالێتی خراپەوە بڵاودەبنەوە”.\nڕاشیگەیاندووە، ئێستا پاش ئەوەی كۆمەڵێك بەڵگە دراوەتە دەستەی دەستپاكی هەولێر، بەندە بانگ كرام، دوێنێ لە كەلارەوە ڕۆشتم بۆ هەولێر بۆ ئەوەی شاهێدبم لەو كەیسە، كە لەئێستادا بازرگانێكی نەوت و ڕاوێژكارێكی وەزارەتی سامانە سروشتیەكان و بەڕێوەبەرێكی گشتی لە وەزارەتی سامانە سروشتیەكان دەستبەسەر كراون، كە ئەوكات سووتەمەنی كوالێتی خراپ هێنراوە و هەوڵدراوە بەپاڵپشتی ئەمانە بهێنرێتە هەرێمی كوردستان، بەڵام ئێمە بووینە ڕێگر لەپێشیان و گەڕاندوماننەوە.\nئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە، لەئێستاشدا دوو بەرپرسی باڵای وەزارەتی سامانە سروشتیەكان دەستگیركراون و ناوی بەرپرسی باڵای دیكەش هێنراوە، كە دەبێت لێكۆڵینەوەی لەگەڵ بكرێت و بازرگانێكیش دوای (١٤) ڕۆژ بەكەفالەت ئازادكراوە و لەشكرێكی دیكەش لەپشتیانەوەیە دەبێت گوڵەچنە بكرێن و پیسەكانیان جیا بكرێنەوە.\nدەشڵێت: “من ئێستا خۆشحاڵم و قەدرم هەیە بۆ ئەو دادوەرە و دەستەی دەستپاكی هەولێر هاتۆتە خەت و دەیەوێت پارێزەری مافی بەشخوراوان بێت و دەیەوێت مافیا و گەندەڵەكان لە زینداندا تەمبی بكات، ئەوەی لەتوانای ئەواندابێت كردویانە، ئەم هەفتەیە كەیسەكە دەگوازرێتەوە بۆ دادگای هەولێر بۆ دادگایی كردنیان و بڕیاردان لەسەریان، هیوادارم دادگای هەولێر بەبێ لایەنانە و دوور لەبیركردنەوەی تەسكی حیزبی بڕیار بدات و سەربەخۆیی خۆی بپارێزێت و بەرپرسە باڵاكانی حكومەتیش دەستوەردان نەكەن تێیدا، چونكە بەوتەی خۆیان ناوی ئەم كابینەیە كابینەی خزمەت و چاكسازییە”.\nپەڕلەمانی عیراقدەستەی دەستپاكیوەزارەتی سامانە سروشتیەكان\nبارستە هەوایەكی فێنك عیراق و هەرێم دەگرێتەوە\nخەڵك؛ دواین زانیاری لەسەر پارەكەی بەغدا و دابەشكردنی مووچە بڵاودەكاتەوە\nناردنی نووسراوێك بۆ كازمی لەبارەی مووچەی فەرمانبەران ئاشكرادەبێت\nغالب محەمەد: ساڵ و نیوێكە عیراق بەبێ نەوت پارە دەنێرێت\nبڵێسە جەبار فەرمان: پەڕلەمان شوێنی دەركردنی یاسا و چاودێری و سیاسەتە، نەك خێمەی سوڵحی عەشایری\nپاش كۆبوونەوەكەی یەك شەممە، پەڕلەمانی كوردستان لەبارەی پرسی بودجە كۆدەبێتەوە\n2020/11/24 - 10:17 PM\nسەرۆكی هەرێمی كوردستان لەگەڵ باڵیۆزی فەڕەنسا لە عیراق و سەرۆكی سەنتەری پشتگیریی قەیرانەكان لە وەزارەتی دەرەوەی فەڕەنسا و وەفدێكی یاوەریان كۆبووەوە و ڕایگەیاند، عیراق و هەرێمی كوردستان پێویستییان بە ڕۆڵ و پشتگیریی فەڕەنسا و كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و بەردەوامیی ئەركی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتییە بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر.\nبەپێی ڕاگەیەنراوێكی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان، ڕۆژی سێشەممە 24/11/2020 نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكی هەرێمی كوردستان لەگەڵ برونۆ ئۆبێر، باڵیۆزی فەڕەنسا لە عیراق و ئێریك شۆفالیێ، سەرۆكی سەنتەری پشتگیریی قەیرانەكان لە وەزارەتی دەروەی فەڕەنسا و وەفدێكی یاوەریان كۆبووەوە.\nبەپێی ڕاگەیەنراوەكە، نێچیرڤان بارزانی سوپاسی فەڕەنسای كرد كە لە ڕووی سەربازیی و مرۆییەوە پشتگیریی بۆ هەرێمی كوردستان دووپات كردووەتەوە و دەستخۆشیی لە دەستپێشخەری و پڕۆژەی بونیاتنانی نەخۆشخانەیەك لە شەنگال كرد كە لە ڕێگەی ڕێكخراوێكی ناحكومیی فەڕەنسییەوە جێبەجێ دەكرێت.\nلە كۆبوونەوەكەدا، سەرۆكی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند، “سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستانیش لەگەڵ فەڕەنسا و هاوبەشانی تردا بەشداری لە بونیاتنانی نەخۆشخانەكەدا دەكات”.\nلە تەوەرێكی تری كۆبوونەوەكەدا باس لە دۆخی ئاوارەكانی عیراق لە كەمپەكانی هەرێمی كوردستان و گەڕانەوەیان كرا.\nنێچیرڤان بارزانی جەختی لە خواستی گەڕانەوەی خۆویستانەی ئاوارەكان بۆ شوێنەكانیان و پێویستیی دابینكردنی ئاسایش و ئارامی و خزمەتگوزارییە سەرەتاییەكان كردەوە.\n2020/11/24 - 10:00 PM\nئەندامێكی لیژنەی پەروەردە لە پەرلەمانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، پێشبینی دەكرێت لە مانگی یەكەمی ساڵی نوێ دەست بە دەوامی خوێندنگەكان بكرێتەوە.\nگولستان باقی، ئەندامی لیژنەی پەروەردەی پەرلەمانی كوردستان لە فڕاكسیۆنی پارتی، بە ماڵپەڕی فەرمیی حزبەكەی ڕاگەیاند:”پێشبینی دەكرێت دەستپێكردنەوەی دەوامی خوێندنگەكان بكەوێتە مانگی یەكەمی ساڵی نوێ، چونكە كردنەوەی دەرگای خوێندنگەكان پەیوەستە بە دۆخی تەندروستییەوە، ھەردوو وەزارەتی تەندروستی و پەروەردە ھەڵسەنگاندن بۆ دۆخەكە دەكەن”.\nئەو ئەندامەی لیژنەی پەروەردە ئاماژەی بەوەشداوە:”بەر لەوەی كۆتایی بەو وادەیە بێت كە لەلایەن حكومەتەوە بڕیار لەسەر ڕاگرتنی دەوام دراوە، ھەڵسەنگاندن بۆ دۆخەكە دەكرێت و بڕیاری نوێ دەدرێت”.\nلەبارەی قۆناغی ١٢ی ئامادەییەوە گولستان باقی ڕوونی كردەوە: “ڕاستە خوێندكارانی پۆلی ١٢ی ئامادەیی زەرەرمەندی یەكەمن لە ڕاگرتنی دەوام، بەڵام چەند پێشنیارێك ھەن بۆ ئەوەی قەرەبووی قۆناغی ١٢ی ئامادەیی بكرێتەوە، لەوانەش دواخستنی تاقیكردنەوەكانە، بێگومان ھەر بڕیارێك بدرێت بۆ بەرژەوەندیی خوێندكارانە”.\n2020/11/24 - 9:00 PM\nخەڵك- ئیدریس حەبار\nتێبینی لەسەر لیژنەكەی محەمەد حەلبوسی سەرۆكی پەرلەمانی عیراق هەیە كە بۆمەبەستی دیالۆگ لەنێوان هەردوو حكومەتی فیدراڵ و هەرێمی كوردستان پێكهێنانی ڕاگەیەندرا، لەو بارەیەشەوە پەرلەمانتارێكی كورد لە پەرلەمانی عیراق دەڵێت، لە دانیشتنەكانی داهاتووی پەرلەماندا ناڕەزایی خۆمان بەرانبەر بە پێكهاتەی لیژنەكە دەگەیەنینە سەرۆكایەتی پەرلەمان.\nسەلیم شوشكەیی پەرلەمانتاری كورد لە پەرلەمانی عیراق، لە لێدوانێكیدا بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند:”پەرلەمان لایەنێكی یاسادانەرە و لایەنی ڕاپەڕاندن نییە تا دانوستان بكات، دانوستان دەبێت حكومەت ئەنجامی بدات، بەڵام ئەو ئەركەی لیژنەكەی محەمەد حەلبوسی سەرۆكی پەرلەمان لەئەستۆی دەگرێت، نێوەندگیرییە بەو پێیەی پەرلەمان بەردەوام لایەنێكی بێ لایەنە و ئەركی یاسادانان و چاودێری حكومەتی لەئەستۆدایە”.\nبە وتەی سەلیم شوشكەیی:”لیژنەكە لەپێناو دۆزینەوەی چارەسەرێكی گونجاو كاریی نێوەندگیریی دەكات، تا هەردوو حكومەتی هەرێمی كوردستان و بەغدا بگەیەنێتەیەك، ئەمەش بۆ هەموو پرسە هەڵپەسێردراوەكان نییە، بەڵكو تەنیا بۆ بودجەی 2021یە، تا لێوەی بتواتنرێت پشكی هەرێمی كوردستان دیاریی بكرێت، ئامانجی سەرەكی پێكهێنانی لیژنەكە حەلبوسیش خۆی لەم خاڵەدا دەبینێتەوە”.\nئەو پەرلەمانتارە كوردە دەڵێت:”ئێمە وەكو كورد تێبینیمان لەسەر لیژنەكە هەیە، چونكە دەبوو هەموو پێكهاتەكان لەخۆبگرێت و كوردیشی تێدابوایە، بەڵام بەداخەوە كوردی تێدا نییە، بۆیە ڕەنگە لە ڕۆژی پێنج شەممەی داهاتوودا لەو بارەیەوە ناڕەزایی خۆمان بگەیەنینە سەرۆكی پەرلەمان”.\nمحەمەد حەلبوسی سەرۆكی پەرلەمانی عیراق، لەڕێی پێكهێنانی لیژنەیەك كە لە هەشت پەرلەمانتار پێكدێت، هەوڵ دەدات كێشەكانی نێوان حكومەتی فیدراڵ و حكومەتی هەرێم چارەسەر بكات و لەڕیی ئەو لیژنەیەوە دەیەوێت دانوستان لەنێوان هەردوو حكومەتی فیدراڵ و حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ مەبەستی چارەسەركردنی ناكۆكییەكان و كێشە هەڵپەسێردراوەكانی نێوان هەردوولا، ئەنجام بدرێت.\nلیژنەكەی محەمەد حەلبوسی سەرۆكی پەرلەمانی عیراق، لە هەریەك لە پەرلەمانتاران: محەمەد شیاع سودانی، عەدنان زورفی، محەمەد ساحیب دەڕاجی، موزاحم تەمیمی، عەبود عیساوی، هیشام سوهەیل، حەسەن شوەیرد، فەیسەڵ عەیساوی، پێكدێت.\nبەپێی ئەو ڕێنماییەی لەو بارەیەوە لەلایەن حەلبوسییەوە دەرچووە، لیژنەكە بۆ ئەنجامدانی دیالۆگ لەنێوان بەغدا و هەولێر ڕاسێردراوە”تا چارەسەری گونجاو بدۆزرێتەوە، بەشێوەیەك لەگەڵ دەستور و یاساكان و هێنانەدی دادپەروەریی لە دابەشكردنی داهاتەكان لەنێوان ڕۆڵەكانی گەلی عیراقدا بگونجێت و لە دووتوێی دەقە یاساییەكان و لە ڕەشنوسی یاسای بودجەی فیدراڵی گشتی ساڵی 2021دا زامن بكرێت”.


Tuesday, 01.14.2020, 15:05\nخوێنەری بەڕێز، پێش ئەوەی بچمە ناو بابەتەکە با ئەمە بە تۆی هێژا بڵێم. ماوەێک پێش ئێستا سازمانی "یونسکۆی= Unesco" کە سەر بەنەتەوەیەکگرتووەکان لە ڕێ ڕاگەیاندنەوە هەموو نەتەوەکانی جیهان ئاگادار کرد کە (٣١٦) زمانی کۆن و دەوڵەمەندی تۆمارکراو لە جیهان دا هەیە، کە زمانی تورکی لە پلەی (٢٧٤) هاتووە، بەڵام زمانی کوردی لە پلەی (٨٠) هاتووە؟ بەو مانایە کە زمانی کوردی (١٩٤) پلە لە پێش زمانی تورکی دایە. دیسان لەم بوارەوە، لە ساڵی (٢٠٠٨)ی زایینی گۆڤارێکی ڕۆشنبیری فەرەنسی بە نێوی ( Françaıs dans le mond) کە گۆڤارێکی تایبەتە بە زمان و زمانەوانی لە ژمارەی (٣٥٥)ی لە نێوان (٨٨) زمانی زیندوو لە جیهان دا، زمانی ئینگلیزی پلە یەک بوو، فەرەنسی پلە دوو بوو، ئیسپانی پلە سێ بەدەست هێنا، ئەڵمانی پلە چوار بوو، زمانی کوردی پلەی (٣١) بوو، زمانی فارسی پاش کوردی بە نۆ خاڵ هات کە پلەی چل بەدەست هێنا، زمانی ئازەری پاش کوردی بە شانزە پلە هات لە پلەی (٤٧) بوو، زمانی بیلاروسی لە پلەی (٣٢) هات، زمانی ڕومانی لە پلەی (٣٤) هات، زمانی هندی لە پلە (٣٧) هات، زمانی بولگاری لە پلەی (٣٩) هات، زمانی ڤێتنامی لە پلەی (٥٤) هات، زمانی ئوزبەکی لە پلەی (٥٦) هات، زمانی پشتوی ئەفغانی لە پلەی (٥٨) هات هەتادوایی. ئەمەی خوارەوە وێنەی لیستەکەیە کە گۆڤارە نێو براوەکە بڵاوی کردەوە، کە برادەرێک بۆم ناردی شایانی سوپاس و ستایشە:\nخوێنەری بەڕێز، ئەمە نیشان ئەدا کە مرۆڤی کورد بە بوونی کەش و هەوای تەندروستی وڵاتەکەی کە کوردستانە ئازایەتی جەستەو مێشکی هەیە لە زۆر بوارەوە. با چاوێک هەڵدەین بە دووربینی یەکیک لە هەڵبەستەکانی زانا و هەڵبەستوانی کوردی یارسان کە (ئیل بەگی جاف)ە لە نێوان ساڵانی (٨٩٨ - ٩٦١)ی کۆچی دا ژیاوە، ئەم زانایە پێنج سەد ساڵ لەمەو بەر، لە یەکێک لە هەڵبەستەکانی باس هەندی شت کردووە کە جێ سەیرە ئەو سەردەمە بەم شێوە بیردۆزیە باس بکری، ئەڵێ:\nئەمە نێوی مرۆڤی نێرە، ووشەیکی کوردی ڕەسەنە لە سەردەمی کوردە ساسانیەکان دا بۆمان بە جێ ماوە، بە مانای خانی مادەکان، کە ئەوانیش دیسان کورد بوون. بەڵام ساسانیەکان بە مادەکانیان گوت مای لەگەڵ لکاندنی چۆنیەتی خان لەگەڵیا دەبێ بە مایخان. عەرەبەکان کاتی ساسانیەکان لە بەین بردن تەنها زێر و پارەو زەویی و خانوویان نەبرد لە گەڵیا زۆر لە شارستانیەتی ساسانیەکان لەبەر کردن (استنساخ) لە مانە هەندی ووشەی کوردی ڕەسەن، بۆ نموونە، ووشەی "مای" کردن بە "ماه" تا لەگەڵ زمانیان بگونجی. پاش پیرۆز بوونی ئەعراب لەشەڕ دژی ساسانیەکان باجیان خستە سەر شارەکان لەبەر ئەوەی کە باجی شاری (نەهاوەد) چوو بۆ شاری (بەسرە) پێ گوتن "ماه بەسرە" باجی شاری (دەینەوەر) چوو بۆ شاری (کوفە) پێ گوتن "ماه کوفە". مەبستم ووشەی "مای" کردیان بە "ماه". ئەم دەستکاری کردنەی نێو و ووشە لا ئەعراب باوە، کاتی کە ووشەیک لە کورد دەبەن دەست کاریی دەکەن بۆ نموونە نێوی گەچیان برد کردیان بە "جص" نێوی خونگەریان برد کردیان بە "خەنجەر" هەتادوایی. خوێنەری هێژا، با ئەمە بزانن، زمانی کوردی وەکو زمانی عەرەبی نییە، زمانی عەرەبی پێ ئەڵێن زمانی داڕشتە (اشتقاقي)ە لە بناخە، ڕەگ و ڕیشەی یەک ووشە ووشەیکی تر پێکهێنی، بەڵام زمانی کوردی وەها نییە، زمانی کوردی وەکو زمانی سۆمەری و هەموو زمانە هیندوئوروپیەکانە زمانی لێکدانەوەیە، زمانی تێکەڵبوونە لە چەند ووشە یەک ووشە دروست دەکا، داڕشت دەکا،بۆ نموونە، وەکو ووشەی کوردستان لە دوو ووشە پێکهاتووە کورد و ستان، یا ووشەی نەورۆز، لە نەو و رۆز، یا ووشەی پێشمەرگە لە پێش و مەرگ پێکهاتووە، یا ووشەی مژمژۆک، بە زاراوەی کەلهوری پێ ئەڵێن: گوڵگازوان لە سێ ووشە پێکهاتووە گوڵ، گا، زوان= زمان، عەرەب بردویەتی و نێوەکە وەرگێراوە بۆ سەر زمانی عەرەبی و پێ ئەڵێن: لسان الثور. هەتادوایی.\nبۆ ئەو کوردە کە ئەیەوێ نێوی کوردی یا هەر نێویکی ناموو لە ناو نێوە عەربی دا بزانی، با ئەمانەی خوارەوە بە باشی بخوێنی کە یەکێک لە ئیمامانی زمان عەرەبی کە نێوی (عبد الله بن سليمان) لە پەڕتووکەکەی بەناوی (من النحو إلى أصول النحو) گوتویەتی: زمانی عەجەمی - زمانی بێگانە- هەر زمانێکە کە عەرەبی نەبێ، ئەگەرچی ووشەی ئەو زمان گۆڕی بۆ زمانی عەرەبییش. دیسان نێو براو ئەڵێ: بۆ زانیاری نێوی عەجەمی لە نێویی عەرەبی دا هەفت شێواز هەیە: ١- ئەگەر یەکێک لە ئیمامانی زمانی عەرەبی گوتن ئەم نێوە عەرەبی نییە. ٢- ئەگەر لە دەرەوەی کێشی نێوە عەرەبیەکان بێ. با کەوانەیک بێکەمەوە تا لەم بوارەوە شتێک بڵێم.لە زمانی عەرەبی دا زانستی وشەسازی هەیە،نێوەکانیش بایستی وشەسازی بکەێن (صرف) بۆ نموونە نێوی ماڵ (بیت) وەها سەرف دەکرێ: تاک، بیت، دوو، بَیتان، سێ، کۆکردنەوە، بیوت، بچوک کردنەوە> بویت. خستنەۆاڵ، بَیتی. تەواو سەرف بوو. بەڵام با سەرفی نێوی عێراق بکەین: یەک، عراق، دوو، عراقان، سێ، کۆکردنەوە وستا سەرف نابێ. بچوک کردنەوە دیسان وستا سەرف نابێ. خستنە پاڵی ،عراقی. لە دوو شوێن وستا ئەمە بەڵگەیە کە نێوەکە عەرەبی نییە. با بچینە سەر بابەتەکەمان. ٣- ئەگەر ووشەیک لە سەرەتا "ن" بێ و دوای ئەوە "ر" بێ وەکو (نَرجس) چونکە لە زمانی عەرەبیا نێو بەم چۆنیەتیە نییە. ٤- هەر ووشەیک کوتایەکەی "د" بێ و پاش ئەویش "ز" بێ وەکو (مهندز) کە تەعریب کراوەکەی (مهندس)ه، یا "د" پاشان "ذ" وەکو بغداذ. ٥- یا هەر نێویک "ج" و "ص" وەکو (صولجان) یا جُص، يا صَنج، يا جَصان. یا "ج" و پاشان "ق" وەکو (منجنیق). یا "ج" و "ک" وەکو (جنکیز). یا "ط" و "ت" وەکو (طست- طشت). یا "ج" و "ط" وەکو (طاجن) یا (طازج). یا "س" و پاشان "ذ" وەکو (سذاب). یا "ص" و "ط" وەکو (صراط؟). ٦- بایستی ووشەکە چوار پیتی یا پێنج پیتی بێ و پیتی " ذلاقي"(١) تیا نەبێ کە ئەوەیش ئەم پیتانەن: ب، ر، ف، ل، م، ن. وەکو گوتم، ئەگەر نێوەکە وەها بێ واتە چوار پیتی یا پێنج پیتی بێ و بەتاڵ بێ لەو پیتانە ئەو ووشە عەجەمیە وەکو عسجد یەکێکە لە نێوەکانی زێر لای عەرەب بەڵام بە گوێرە ئەم دەستوورە عەجەمیە، هەر وەها ووشەی قسطاس بە مانای تەرازو بە زمانی رومەکان، هەتادوایی. ٧- ئەو ووشەیە "ل"ی تیا بێ پاشی "ش" چونکە لە زمانی عەرەب دا "ش"ەکان پێش "ل"ەکان دێن.\nلە ناو کوردەواریا بەە کەسەی منداڵی نەبێ دەوتری وەجاغ کوێر، بە تایبەت بە ئەو کەسە دەوتری کە کوڕی نەبێ. بۆ زانیاری، کورتترین سوورەتی قورئان کە لەم بابەتەیە تەنانەت سێ ئایەتە. مێژووی ئیسڵامی پێمان ئەڵێ کابرایک بوو بە ناوی "عاص بن وائل السهمي" باوکی "عەمر" بوو، ئەو کەسە کە پێش بە ئیسلام بوونی قورەیش ناردی بۆ "حەبەشە" تا ئەو موسڵمانانە کە هەرایان کرد بوو لە دەستی قورەیشیەکان بۆ لای "نەجاشی" شای حەبەشەکان تا بگێڕینەوە بۆ دورگەی عەرەب و لەوێ سزایان بدەن. پاش ئیسلام بوونی عەمر غەزوو میسری کرد و پاشان بوو بە والی میسر. ئەڵێ بابی ئەم عەمرە لە هەر شوێنیک پەیامبەری ئیسلام بینی پێ گوت: السلام عليك يا أبتر= ئەم کاتەت باش وەجاغ کوێر" پاشان قورئان وڵامی دایەوە لە سوورەتی کەوسەر (كوثر): إنا أعطيناك الكوثر(١) فصلي لربك وانحر(٢)إن شانئك هو الأبتر(٣). لێکدانەوەکان ئەڵێن لە ئایەتی یەک: کەوسەر روباریکە لە بەهەشت ئەڵڵا بە پەیامبەری داوە. لە بارەی ئایەتی ژمارە دوو چەند لێکدانەوەک هەیە، بەڵام زۆربەیان ئەڵێن: بە مانای دانانی دەست ڕاست لە سەر دەستی چەپ لە کاتی نوێژ کردن. قورئان لە کوتایی سوورەتەکە بە پەیامبەر ئەڵێ: ئەو کەسە کە بێزارت دەکا خۆی وەجاغ کوێرە؟!. ئە ئەمە مانای وەجاغ کوێرە. بەڵام ئەم نێوە لە کوێوە هاتووە بۆ ناو زمانی کوردی دا؟ بێگومان دیارە لە ئایینی زەردەشتیەو هاتووە کە پەیڕەوانەکەی ئاگر پاڕاست بوون نە ئاگر پەڕەست. بەڵام ئەگەر کەسێک ڕۆڵەی نەبوو ئاگری پیرۆزی زەردەشت لە ماڵەکەی داگیرسینی پێ گوتن وەجاغ کوێر، دووپاتی ناکەمەوە (لا أجزم) بەڵام ئەمە بیروڕای منە لە سەر ئەم ووشەیە.\nبێگومان ئەمە نێوی یەکێک بوو لە فریشتەکانە یا خوداکان لە ئایینە کۆنەکانی کوردان و ئێران. بەڵام نێوەکە لە درێژایی مێژوو دا بە چەند شێوەزارێک گوتراوە، مهر، میترا، میثرا،پاشان کە ئاینەکان کز بوون نێوەکە گۆڕا لە فریشتە و خودا بۆ مرۆڤ وەکو ناو یا نازناو بوو بە میهتەر، مەیتەر، لای ئینگلیزەکان وەکو نازناو بوو بە میستەر= Mister. سەرچاەکان ئەڵێن تەنانەت ووشەی مەهرەجان و مهراجە لە بنچینەی ناوی میهری فریشتەیە بە تایبەت نازناوی مهراجە هندوسەکان یەک سەدە پێش زایین لە ئێرانیەکان بردویانە. تەنها لە زمانە کۆنەکانیش دا بە چەند شێوەزاریک نوسراوە، لە سانسکریتی گوتنە میترا= Mitra. لە زمانی ئەڤستا: میسرا یا Mithra. لە زمانی پەهلەوی: میتەر و مەیسەر= Mitr and Mithr. بەڵام مانای ناوەکە وەکو لە فەرهەنگەکان هاتووە:عەهد و پەیمان،سەرچاوە مێژوویەکان پیمان ئەڵێن میترا فریشتەی عەهد و پەیمان بووە، تا ئێستەیش کاتی کە شتی بە قدمەت دەکرین، بابەتیکی پڕ قیمەتە مهری کەین، مۆری کەین لەسەر ڕێبازی مهری خودا. دیسانەوە، هەرچەند هەندیک لە کرد بوون بە ئیسلام و شیعە بەڵام تا ئێسا زۆر لە ووشەکانی زەردەشتی و میترائی بەکار دەبەن لەو ووشانە ناوی مهری نوێژ کردن "تربەی حوسەینی" پێ ئەڵێن مهر، مۆر. دیسان ناوی مهر مانای دوستایەتیە. ئەم ناوە کە پێکهاتوە لە دوو ووشە هێشتا لای کورد باوە وەکو مهرداد، خوداداد، بغداد، ئێزدا= یەزدا، هەتادوایی.\nباوک= باو= بابا یەکێکە لە نازناوە کۆنەکانی کوردەواری دا، کە لەسەرەتای مێژوو لە وڵاتی سۆمەر بەکاریان برد بۆ یەکێک لە خوداکان،کە نازناوی باوە بوو، بەڵام پاش نەمانی سۆمر باوە لای یارسانەکان، کاکائیەکان سەری هەڵدا وەکو نازناوی پلەیکی ئایینی، وەکو حجة الإسلامی لای موسڵمانەکان، یان قسی یان خۆری کرستیان. بەڵام، پاش هاتنی عەرەب و سەپاندنی ئیسلام بە زۆری شمشێر بە سەر کوردان دا، پاشان ئەعرابەکان بە چەند سەدەێک تورکمانە سەفەویەکان سەریان هەڵدا و دیسان بە زۆری شمشێر خەڵکێکی زۆر لە کوردان کردیان بە شیعە، بەڵام، ئەم کوردنە لە ناخی دڵەوە هێشتا هەر یارسانن و لە سەر زاریان ماوە کاتی کە سوێند دەخون بە خوداو و کەسایەتیە یارسانەکان سوێند دەخون، دیسانەوە نازناوی سۆمەری و یارسانی بۆ ئیمامە شیعەکان هەڵبژێرن وەکو باوە گورزەین کە نزرگەکەی لە دەرەوەی شاری مەندەلیە، باوە گورجی، نزرگەی باوە تاهیر و باوە حافیز لە ناوی شاری مەندەلی، باوە مەحموود لە شاری خانەقین، باوە پلاوی، هەتادواویی. با ئەوە لە بیر نەکەین کە باوە نازناوی بابایە کە ئێمەی کەلهور پێ ئەڵێن باوە یا بەوگ "Father". هەروەها خودای هەتاو لە سۆمەر نێوی "ئوتو" بووە، نێو ئەستێرەکە لێ نراوە، کوردیش هێشتا بە خۆر دیسان ئەڵێ هەتاو.\nلە دەڤەری گەرمیان لە شاری بەدرە و زورباتیە تا کەرکووک لە باشووری کوردستان، لەو دێو سنووری دروستکراویش لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە تایبەت لە شاری کرماشان تا شاری ئیلام و دەورەبەری شاری خورم ئاباد بە کەڵە ژنی بە تەمەن و پڕ قەدر و قیمەت و گەورە و خانم ئەڵێن "سارا ژن". وەکو توێژەر هەرچند بیری لێ ئەکەم، هەوڵ دەدەم و لێدەکۆڵیمەوە کە ئەم نازناوە لە کوێوە هاتووە هیچی دەستم ناکەوەی بێجگە لە نێوی "سارا" ژنی پەیامبەر ئیبراهیم، کە خاتوون بوو، تەنها ناوەکەشی کە "سارا"یە و بە چەند شێوەیک دەنوسرێ سارا، سارة، ساره، سارای، ماناکەی دەبێ بە شاژن، میرکچ. پڕسیار لێرا، ئایا کورد سەردەمی پەیامبەر ئیبراهیم کە چوار هەزار ساڵە بوونی هەبووە لە سەر ئەرز تا ئەم نێوە بەکار بێنی؟؟ بێگومان کورد بوونی بووە لەو سەردەمە و پێش ئەو سەردەمەیش لە سەر ئەرز. لەوانەیە پڕسیار بکڕێ، بەڵگە چیە؟ کە کورد لەو سەردەمە کە ئێبراهیم ژیاوە بوونی بووە؟. سەرچاوە ئیسلامیەکان لە سەرەتای ئیسلان باس دەکە، وەکو مێژوو نووس و لێکدەری قورئان تەبەری ٨٣٨-٩٢٣ زایینی لە پەڕتووکەکەی بە ناوی "جامع البيان" ج١٠ ل٤٣ لەسەر زاری موجاهید ئەڵێ: حرقوه وانصروا آلهتكم = بیسوتینن و یارمەتی خوداکەتان بدەن. ئەڵێ: ئەم قسەیە کابرایکی کورد گوتی بە نەمرود.هەر وەها ئەم قسەیە لە پەڕتووکەکەی "ابن كثير" هاتووە کە بە ناوی "تفسير القرآن العظيم"ە ج٣ ل ١٨٣-١٨٤. هەمان قسە ابن حيان الأندلسي لە پەڕتووکەکەی کە بەناوێ "تفسير بحر المحيط" ج٦ ل ٣٢٨ کردەتی. هەر وەها فخر الدین الرازی لە پەڕتووکەکەی گوتیەتی کە بەناوی "مفاتیح الغیب" ج١١ ل ١٥١ هەتادوایی. هەموو ئەمانە و مێژوو نووسانی تر ئەڵێن: کابرایکی کورد بە نەمرود گوت ئیبراهیم بسوتێن بە ئاگر. من ئیشم نییە بە لایانە ئایینیەکە، من ئیش بە لایانە مێژووەکەیە کە ئەڵێ کورد لەو سەردەمە کە ٤٠٠٠ ساڵە بوونی بووە لە سەر ئەرز.\nتاڵان، بە عەرەبی پێ ئەڵێن: سلب، نهب، غنیمە، نفل، فرهود، قرصنة، سرقة بإكراه. بەڵام مێژوو پیمان ئەڵێ، ئەم ووشەیە کاتی خۆی بابلیەکانیش بە کاریان بردووە بە مانای باج. هەر وەها یونانەکانیش بە کاریان بردووە، بەڵام بە مانایکی تر کە ئەوەیش بڕی پارەی زێر یا زێو بووە. سۆئیدیەکانیش بە هەمان مانا بە کاری دەبەن بە مانای بڕی پارە، ئەڵێن: تالەنت ", en,er Talent" هەر وەها فارسەکانیش ئەم ووشە وەکو کوردەکان بە کاری دەبەن بە مانای چەپاو، تاراج. لەم نموونانە کە لەسەرەوە نیشانی داین ووشەکە ڕێشەی هیندوئوروپیە (ئارییە).\nبۆ زانیاری دا، ووشەی "تەن= Ten" ووشەیکی کوردی ڕەسەنە. ئەم ووشەیە لە زمانی خاوەنشکۆ کوردی دا پیرۆزە چونکە لە پەڕتووکە پیرۆزیەکەی زەردەشتی کوردان کە (ئاڤێستا = ئاوێستا)یە هاتووە بە شێوەزاری "تەنو = Tenu" بە مانای جەستە، لەش. ئەمڕۆ لە هەرێمی کوردستان وەزارەتی تەندروستیمان هەیە؟. لە ناو کوردیا بە ڕوستەمی زاڵ ئەڵێن ڕوستەمی "فیلە تەن" بەو مانایە کە جەستەی گەورەیە وەکو جەستەی فیل. دیسان، ووشەکە لە زمانی پەهلەوی هاتووە بە هەمان شێوە "تەن = Ten" کە تا ئەمڕۆ پەهلەوی شێوەزاری زمانی کوردە ئیلامیەکانە. بێجگە لە کورد ئاریاکانی تر ئەم ووشەیە بە کار دەبەن وەکو هیندیەکانی دێرین لە هیندوستان هەر وەکو ئێمەی کورد بە جەستە گوتن " تەنو= Tenu"؟. ئەفغانەکانیش دیسان ئەڵێن "تەن = Ten". هەر وەها گیلەکی کە یەکیکە لە زمانەکانی ئێرانی دەڤەری گیلان و مازەندەران لە کەناری دەریای خەزەر، خاوەنی سێ زاراوەیە، گیلەکی ڕۆژئاوا، گیلەکی ڕۆژهەڵات، گیلەکی گاڵشی، ئەڵێ: "تان Tan=". بێگومان ووشەکە زۆر لە ووشەکان کوردی پێکدێنی بە تایبەت لە دەڤەری گەرمیان و ئیلام و کرماشان بۆ نموونە وەکو نێوی ئامرازی بڕین تەور یا تەبر یا تەبڕ یا تەوڕ کە "تە"ئەکەی کورتکراوەی تەنە بە مانای ئامێر، ئامراز، ور یا بر بە مانای بڕین، کاتی تێکەڵبوونی هەردوو ووشەکە دەکەی ئەبێ بە تەور یا تەبر بەمانای ئامێری بڕین. ئامێری لە تەور بچوکترمان هەیە کە عەرەب پێ ئەڵێ: "فأس" بە مانای تەشوێ. کەڵهورەکان و فەلییەکان لە هەمان دەڤەری ناو براو پێ ئەڵێن "تیششک" بە سورانی پێ ئەڵێن تەشوێ، ئەم تیششکە بە پێچەوانەی تەورە، هەر وەکو گوتین ئەو هینی بڕینە، بەلام ئەم هینی شکاندنە (کسر) لەبەر ئەوە پێ ئەڵێن تیششک، دیسان پیتی "ت"ئەکە کورت کراوەی "تەن"ە و "شک"یش بەمانای شکاندنە، چونکە ئەمە ئامێری تایبەتە بە شکاندن، لەبەر ئەمە ناوی لێ نانە تیششک؟. یان تەشت، بە هەمان شێواز "تە"کە کورتکراوە "تەن"ە "شت"یش کورتکراوەی شتنە بە مانای ئامێری شتن، ششتن. هەر وەها ئامێری مووزیکی تەموورە کە بە هەمان شێوە "تە"ئەکەی دیسان کورت کراوەی "تەن"ە "موور"یش لە زاراوەی کەڵهور و لەک و فەیلی هتد بەمانای نزا و پاڕانەوەیە. خەڵکی سەر بە ئایینی یارسانیش ئەمە هەزاران ساڵە لە دەڤەری کرماشان و دەوروبەری پەخش و بڵاوبوونەتەوە ئایینەکەیانە بەکەڵک وەرگرتن لە سازێ پیرۆزی تەموورە نزا و پاڕانەوە ئەنجام ئەدەن. بە تەواوی وەکو خوشک و برا ئێزيدیەکانمان کە بە بێ نای، شمشال نزا و پاڕانەوە ناکەن. دیسانەوە ووشەی "تەنیا = تەنها" لە سەروە "تەن"مان باس کرد کە ماناکەی چێیە، "یا"یش بەمانای یەکە، واتە تەنیا. هەر وەها ووشەی تەندوور وەکو ووشەکانی تر کورت کراوە، بەڵام برا کورمانجەکانمان بە تابەت لە باکووری کوردستان تا ئەمڕۆ ناوەکەی بە گشتی بێ کورت کراوە ئەڵێنەوە کە ئەوەیش "تەندەوورە" بە مانای ئامێری دەور، خڕ. دیسان بە ماعون بە کوردی ئەڵێن: دەوری. هەر وەکو لە سەرەوە گوتین "تەن" ئامرە، "دەوور" یش دیمەنەکەیە کە خڕە، هەردوو ووشەکە لەگەڵ یەک تێکەڵ دەکی بە شێوەی کوردی ڕەسەن ئەبێ بە تەندەوور. هەتا فەرهەنگی (لسان العرب)یش ئەڵێ ئەم ووشەیە - تنور- عەرەبی نییە ئەعجەمیە. دیسان (لسان العرب) ئەڵێ: ئەم ووشەیە وەکو ووشەکانی تری ئەعجەمی هاتووەتە ناو زمانی عەرەبی دا، وەکو دینار و دیباج و سندوس هتد.\nپێش هاتنی عەرەب بۆ دەڤەرەکە بە ناوی ئیسلام ڕەگەزی ژن لای نەتەوی کورد ڕێزیکی تایبەتی هەبوو، بێگومان ئیستایش ڕێزی گەورەی هەیە لای کوردان، بەڵام نە لای ئەو کوردانە کە پەیرەوانی عەرەبن. بۆ زانیاری، باپیرانی کورد لە سۆمەر ژنیان کردە خوا (آلهة) قایل بوون بۆیان و پەرستیان. لە پێش هەر یەک لە ژنە خواکان نازناوی "نەن"یان دانا کە کورتکراوی "نەنک"ە کە کورد تا ئەمڕۆ بەکاری دەبا بە مانای دایکی باب یا دایکی دایک. بۆ نموونە، لە سۆمەر نێوی نەنتی خوای مانگەکان و ماوەکان بوو، نەنسگلا خوای دلمون بوو کە ئەڵێن لە بەحرەین بووە، نەنکاسی خوای مەی بوو، نەنکورا خوای ڕەنگەکان بوو. نەنسار خوای سوەزە و میوە بوو، نەنسینا خوای چاکبوونەوە بوو هەتادوایی. ئەم شێوازە سۆمەریە بۆ ڕێز گرتن لە ڕەگەزی ژن لای کورد هێشتا ماوە. پێنجا ساڵ لەمەو پێش لە شاری مەندەلی کە یەکێکەی لە شارەکانی باشووری کوردستان لە گەڕەکەکەمان ژنیکی ڕێزدار هەبوو هێشتا نازانم نێوی کێ بوو لە بەر ئەوەی هەر پێ گوتن "نەنی". هەروەها لە چێروکەکەی "شرین و فەرهاد" کە لە نێوان کوردان لە دەڤەرەکەمان گوێم لێ بووە کاتی کە خەسرەو فێڵ (دسیسە) لە فەرهاد دەکا ژنیکی بە تەمەن دەنێری بۆ لای لە شاخی بێستوون تا خەبەر نا خۆش پێ بگەینی لەسەر شیرینی خۆشەویستی، فەرهاد پڕسیار لێ ئەکا ئەڵێ: نەنە پیرەکەی وامەی سەد ساڵان ... ئێ قاڵ و قویە چەس لە کوردە ماڵان. نەنەیش پێ ئەڵێ: نەنەد بمیرە فرە ڕەنج بردی ... وەتۆ مزگانی شیرین نەوردی، هەتا دوایی چێروکەکە. ئە ئەمە نازناوی نەنەیە لای نەتەوەی کورد دا کە هەر لە سەردەمی سۆمەر تا ئەمڕۆ وەکو خۆی ماوە لە سەر زاری کوردان دا.\nکوتایی هەفتە بە کوردی پێ ئەڵێن: هەینی. بە کوردی کرمانجای پێ ئەڵێن: ئین. دیسان کوردان بە خۆرئاوایش (مساء) ئەڵێن: ئێوارە، کورتکراوی ئێنوارەیە، بە مانای کوتایی ڕۆژ. کاتی کە ناوەکە لە یەک جیا کەینەوە کە خۆی دوو ووشەیە بە شێوازی کوردی پەیەکەوە لکاندیان ئەو کات ئەبێ بە "ئێ" یا "ئی" کە کورتکراوی "ئین"ە بە مانای کوتایی ڕۆژ؟ "وارە"یش پاشکۆە. دیسانەوە، بێگومان لە کوتایی فیلمەکان بینیتان نوسراوە: The end = زە ئەند. ئەم ئەندە بە مانای کوتاییە هاتووە، هەمان ئین کوتایی کوردیە؟. بە زمانی سوئێدیش بە هەمان مانای کوتایی ئەڵێ: ändelse =ända=ände=änd، بە مانای بێ کوتاییش ئەڵێن: ändlös. هەموو ئەو چوار ووشەیە بە مانای کوتایی، بێگومان ووشەی تریانیش هەیە بە مانای کوتایی ئەوەیش "Slut"ە.\nزەمین بە مانی ئەرز، زاریش شێوەزارە زەریایە (دەریا) لە گەڵ زەمین دا. کاتی کە کابرایەک زۆر جولانەوەی هەیە کوردان پێ ئەڵێ زار و زەمی هەڵێ ناگری. زێ (روبار) کە بە "ز" دەستی پێ ئەکان. دیسان ووشەی زێراب (مجری مائي) بە "ز" دەستی ئەکا. ئەم ووشانە بە ڕێکەوت نەهاتووە.\nنێوی ئەم باڵندەیە کە دندانی هەیە و شیریشی هەیە لەبەرزایەکان سەرەوژێریش دەوستی و بە شەو دەرەچێ. وەکو خەمڵاندن گەرمیانیەکان پڕسیار دەکەن لە نێوان خۆیان بە شێوەی هەڵبەست: ئەگەر فام داری و فامت ها لەگیر ... لە مەلەوەرەیل کامی ها لو شیر؟. بۆ تاقیکردنەوەی زیرەکی، ژیری لە ناو کوردەواری دا ئەم پڕسیارانە هەیە. وەکو ئەمەی تر: بانی تێتە - تات- وتێت نییە، گیا خۆرە و گا نییە، هەفی سەرەو مار نییە. کیسەڵە، کاسەپشتەیە. کە واتە ناوی ئەم باڵندەیە، ئەم پەلەورە لە چۆنیەتی دەرکەوتی ناوی لێنراوە کە ئەوەیش شەوە، بە ڕۆژیش کە ڕووناکیە دەرناچێ بە مانای لە کاتی کە شەمە، ڕۆژە دەر ناچێ. ئەوها بە شەش ڕۆژ لە ڕۆژانی هەفتە ئەڵێن شەمە، یەک شەمە دوو شەمە هتادوایی. لەبەر پیرۆز بوونی ئەم ووشەیە لای کورد مندالەکانیان نێو ناوە "شەمە". لە سەردەمی کۆن لە شاری مەندەلی کابرایکی ڕووخۆش و گاڵتەچی هەبووە بە ناوی "شەمەشاڵدڕ". یا ووشەی شەم (مۆم) عەرەب دیسانەوە وەریگرتووە و کردیانە بە "شمع" کە ناوکەی هیچ ناگەیەنێ بۆ ڕووناکی لە زمانی عەرەبی دا، بەڵام ناوە کوردیەکەی کە شەمە ناوەڕۆکی هەیە دەبێ بە ڕووناکی. عەرەبەکان لە فەرهەنگەکانیان دان پێ نەن کە ووشەکە عەرەبی نییە ئەوەیش لە ناوی "شەمعەدان" ئەگەر "شمع" عەرەبیە بۆ "دانی" کوردی و فارسی پیا ئەلکێنن؟؟. بە عەرەبی بە هەرشتێ کە ڕووناکی بیکا ئەڵێن: سِراج. هەروەها لە قورئانیش ووشەی "سِراج" هاتووە لە سوورەتی "فرقان و نوح و نبأ و أحزاب" بە مانای ڕووشنایی. لە عەرەبیا دەریخەن بۆ هەموو شتێک کە ڕووشنایی دەکا بە ووشەی سِراج. قورئان ئەڵێ: وجعل الشمس سراجا= هەتاوی دانا بۆ ڕووناکی. ئەمن نابڕمەوە - عەرەبی گوتن لا أجزم- ئەگەر کەسێک شتی تری هەیە لەم بوارەوە لە ئەمە پڕ مانا ترە با بڵێتەوە.\nخوێنەری هێژا، بێگومان جیاوازی نییە لە نێوانی دەمی مرۆڤ و ئاژەڵ دا بە هەمان شێوەزار دەندانیان هەیە، شێوەی دەمیان تێکڕایی هەمان شێوەیە. بەڵام دەمی مەلەوەر جیاوازە لە دەمی مرۆڤ و ئاژەڵ لەبەر ئەمە کورد پێ ئەڵێ: دەنووک بە واتای دەمی نووک دار، ووشەی "دە" لە سەرەتای نێوەکە کورتکراوی دەمە، نووکیش هەر وەکو خۆی ماوە دەست کاری نەکراوە. لەبەر ئەوەی باسی دەنووک کرد با باسی یەکێک لە مەلەکان، لە باڵندەکانی کوردستان بکەین کە ئەوەیش "کەوک"ە. بێگومان زۆر جار باسی ناوەکەی کراوە لە لاپەرە کوردیەکان دا بە واتای (مانای) جۆرەوجۆر، ئەم ڕای جیاوازم هەیە. ناوەکە بە گشتی وەکو هێمام پێ کرد لە سەرەوە "کەوک"ە لە درێژەی ووتارەکە باسمان کرد کە زمانی کوردی زمانی لێکدانەوەیە لە چەند ووشە یەک ووشە دروست دەکا کە کەوک لەم شێوازە ناوازە نییە، ناباو نییە، کەواتە بەم شێوەیە ووشەی "کەو" کورتکراوی کەوتەرە - لای مەهاباد دێ کەوتەر و کانی کەوتەریش هەیە- "ک"ئە کوتایەکەیشی کورتکراوی کێوە (شاخ) بەم شێوە ماناکەی دە بێ بە کەوتەرکێو یان کێوکەوتەر دەبێ بە هەردوو شێوەزار بوتری. بۆ زانیاری کەوک مەلیکی شاخاویە - جبلي- کۆچکەریش نییە،عەرەبەکانیش لە ویکیپیدیا وەها باسی دەکەن : إن طائر القبج، الحجل، يعیش على الأرض في الأراضي الصخرية الجبلية = باڵندەی کەوک لە سەر ئەرز دەژێ لە ئەرزە شاخاویەکان". خوێنەری بەڕێز بمان بوری ئەگەر هەندی کەموکورتی لە ووتارەکە دا بوو.\n١- ووشەی "ذلاقة" لە زمانی عەرەب دا بە مانای زمان پاراوی (بلاغة = فصاحة) هاتووە، کە لە کاتی خوێندن و قسە کردن بە لای زبان یا بە لای لێو پیتەکان دەر ئەکەی بە ئاسانی و بە خێرا، هەندیکیان دەر ئەچن بە ڵای زبان وەکو: ر، ل، ن. هەندیکیان دەر ئەچن بە لای لێو وەکو: ف، ب، م.


140 توشبووی نوێ تۆماركراون\nوەزارەتی تەندروستی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، 140 توشبووی نوێی كۆرۆنا لە هەرێم تۆماركراون و سێ توشبووش گیانیان لەدەستداوە.\nوەزارەتی تەندروستی هەرێمی كوردستان ئەمڕۆ سێشەممە 29ی كانونی یەكەم ئاماری 24 كاتژمێری تایبەت بە كۆرۆنای بڵاوكردەوە و دەڵێت، لەو ماوەیەدا دوو هەزار و 744 پشكنین ئەنجامدراون و لەو ژمارەیە 140 توشبووی نوێ تۆماركراون.\nهەر لەو ماوەیەدا 383 توشبوو چاكبوونەتەوە و سێ توشبووش گیانیان لەدەستداوە، وەك ئەوەی لە ڕاگەیەنراوەكەی وەزارەتەكەدا هاتووە.\nكۆی گشتی توشبووانی كۆرۆنا بە هەرێم گەیشتە 103 هەزار و 99 توشبوو و لەو ژمارەیە 69 هەزار و 750 توشبوو چاكبوونەتەوە و سێ هەزار و 380 توشبووش گیانیان لەدەستداوە.\nئێران ڤاکسینێکی دیکەی کۆرۆنا ڕادەگەیەنێت\nدامەزراوەی تەندروستیی ڕازیی ئێرانی، ئاشکرایکردووە ڤاکسینێکی کۆرۆنایان بەرهەمهێناوە، دەتوانێت بەرامبەر کۆی جۆرەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا کاریگەربێت. عەلی ئیسحاقی، سەرۆکی…


باسێک لەبارەی ئاوات حەسەن ئەمین و شیعرەکانییەوە – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » باسێک لەبارەی ئاوات حەسەن ئەمین و شیعرەکانییەوە\nباسێک لەبارەی ئاوات حەسەن ئەمین و شیعرەکانییەوە\nلێدوان له شیعری كوردی ئاسان نییه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی زۆربه‌ی كات كه باس له شاعیرێكی كورد یان له شیعره‌كانی ئه‌و شاعیره ده‌كرێت، باس له بوون و پێگه‌ی ئه‌و له ناو شاعیره كورده‌كانی تردا ده‌كرێت، ئه‌مه پرۆسه‌یه‌كه خۆ لێلادانی ئاسان نییه.\nپه‌یجی ئه‌ده‌بستان دوو بژارده‌ی له‌به‌ر ده‌مدایه بۆ دووان له‌سه‌ر رۆمانێك، دیوانێك یان نووسینێك، ئه‌وانیش په‌یره‌وكردنی لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستییه (به‌و مانایه‌ی رێگه‌ی ئه‌كادیمی سیستماتیكانه بگرێته به‌ر و راڤه‌یه‌كی واتادار به پێی ئاماژه به‌سه‌رچاوه‌كان بگرێته ئه‌ستۆ)، یان جۆرێك له هه‌ڵسه‌نگاندن بكات كه خۆی سنووردار ناكات به مه‌رجه ئه‌كادیمییه‌كانه‌وه و ئازادی ده‌دات به‌خۆی. په‌یج ئه‌وه‌ی دواینیان هه‌ڵده‌بژێرێت.\nبۆ دوان له دیوانه‌كه‌ی ئاوات، زۆر لایه‌ن هه‌یه ده‌بێ ره‌چاو بكرێت:\n-1 به‌پێی ته‌مه‌ن و زه‌مه‌نی نووسینی شیعره‌كان باسیان بكرێت.\n-2 باس له فۆرم و ناوه‌ڕۆك بكرێت.\n-3 زمان له به‌رچاو بگیرێت و، وێنه و هه‌ڵچوون و داچوون و لێدان و خۆ ئاماده‌كردن بۆ لێدانه‌كان و مه‌جاز یان میتافۆر باس بكرێت.\n-4 حاڵه‌ته ده‌روونی و سۆسیۆلۆژیه‌كه و ژینگه ئه‌ده‌بیه‌كه بكرێته چوارچێوه بۆ لێكدانه‌وه‌ی بابه‌ته‌كه و زۆر شێواز و لایه‌نی تر هه‌ن بگیرێنه به‌ر…\nئه‌م په‌یجه هه‌وڵئه‌دات ئه‌و لایه‌نانه به پێی پێوسیت به‌كاربێنێت بۆ ئه‌م باسه له شیعره‌كانی ئاوات حه‌سه‌ن ئه‌مین.\nئاوێته بوون، چاپی یه‌كه‌م 1992، له سلێمانی\nشیعره‌كانی ناو ئه‌م نامیلكه‌یه، راسته 1992، له دوو توێی «ئاوێته بوون» دا چاپكراون، به‌ڵام له رووی زه‌مه‌نه‌وه، كرۆنۆلۆژیانه له نامیلكه‌كه‌دا ریزنه‌كراون.\nبه پێی ئه‌م نامیلكه‌یه بێت، ئه‌وا سه‌ره‌تای شیعرنووسینی ئه‌و ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ 1985. بۆی هه‌یه پێش ئه‌و كاته‌ش شیعری نووسیبێت، به‌ڵام ئاماژه‌ی پێنه‌دراوه.\n30 شیعر له دووتوێی ئه‌م به‌شه‌دایه. ئاوێته‌بوون ئه‌و شیعرانه‌ن له سه‌ره‌تای ته‌مه‌نی شاعیرێتیدا و له‌سه‌ره‌تای ته‌مه‌نی شیعری ئه‌ودا نووسراون. هه‌رچه‌نده ساڵی 1992 چاپكراون، باسی ئه‌وه‌ی تیانییه كه ئایا ده‌ستكاری زمانه‌وانیی شیعره‌كان كراوه له‌به‌رده‌م چاپكردنیاندا له‌و ساته‌وه‌خته دره‌نگه‌دا له‌چاو كاتی نووسینیاندا. له‌به‌رئه‌وه، ئه‌م خستنه‌ڕووه له‌و گریمانه‌یه‌وه هه‌نگاو ده‌نێت، كه شیعره‌كان هه‌روه‌ك خۆیان چاپكراونه‌ته‌وه. به‌شێكیان له كوردستان و به‌شه‌كه‌ی تریان له شاری موسڵ نووسراون.\nیه‌كه‌م شیعری له (2-6-1985) نووسراوه. ژماره‌یه‌ك له شیعره‌كان پێشكه‌شكراون به كه‌سایه‌تییه ناسراوه‌كان، له‌وانه به «ئه‌ژی گۆران»، «كامه‌ران موكری» و «شێركۆ بێكه‌س». بێجگه له‌م شیعرانه، ژماره‌یه‌كی تر له شیعره‌كان باس له شاعیرێت و شیعر ده‌كه‌ن.\nوه‌ك لاوێك، شاعیر هه‌وڵیداوه پێگه‌یه‌ك له‌ناو شیعر و شاعیراندا بۆ خۆی ده‌سته‌به‌ر بكات. من بۆ خۆم، وه‌ك خوێنه‌ری شیعر، حه‌ز له‌و جۆره شیعرانه ناكه‌م كه بۆ كه‌سایه‌تییه‌كان ده‌نووسرێن، كه له ژیاندا ماون، ئه‌و كاته‌ش كه ئه‌و شیعرانه نووسراوون، ئه‌ژی و شێركۆ هێشتا له ژیاندا ماون. گرفتی پێشكه‌شكردنی شیعر یان نووسین به كه‌سێكی تر كه له ژیاندا ماوه، ئه‌وه‌یه ئه‌و كه‌سه بۆی هه‌یه به پیچه‌وانه‌ی ئاڕاسته‌ی چاوه‌ڕوانییه‌كان هه‌نگاو بنێت. بۆ نموونه به‌وه‌ی له كه‌سێكی نیشتمانپه‌روه‌ره‌وه بگۆرێت بۆ كه‌سێك كه دواتر پشت بكاته نیشتمان.\nئه‌و شیعرانه‌ی له‌سه‌ر خودی شیعر و شاعیرێتی ئاوات نووسراون، زیاتر بۆ خۆ جێگیركردنه، له‌وه‌ی زه‌روره‌تی نووسینی شیعری له‌و جۆره بێت. بۆی هه‌یه زاده‌ی زه‌مه‌نه‌كه‌ی خۆشیان بن. واته له‌و زه‌مه‌نه‌دا شیعر خۆی گیڤكردبێته‌وه و شاعیر خۆی پێوه بادابێت. یان شاعیر هه‌ر له سه‌ره‌تای شیعرنووسینیه‌وه پێمان ده‌ڵێت ئه‌و له شیعر چۆن تێده‌گات و ده‌یه‌وێت له داهاتوودا چۆن شاعیرێك بێت. ئه‌مه به‌و مانایه‌ی بڕیاری دابێت كام ڕێگه‌ی شعیر بگرێته‌به‌ر. ئه‌مه پێشه‌كییه‌كی خێرا یان پێشكه‌شكردنێكی رووكه‌شیانه‌ی شیعره‌كانی ناو ئه‌م نامیلكه‌یه بوون.\nبا بێینه سه‌ر شیعره‌كان خۆیان و كه‌مێكیان لێ به‌سه‌ربكه‌ینه‌وه:\nئه‌و شیعره‌ی بۆ شیركۆی نووسیوه به هۆی ئه‌وه بووه شێركۆ چووه‌ته ریزی شۆڕش و چووه‌ته ده‌ره‌وه:\nنامه‌یه‌ك بۆ شێركۆ بێكه‌سی شاعیر\nئه‌ی شاعیری ورده‌كاری،\nئه‌ی قاره‌مانی بێچووه شێر،\nئه‌ی خۆشه‌ویستی هه‌ژار و\nئه‌ی شه‌یدای مرۆڤی زه‌مین،\nله دووڕیانی وشه‌یا،\nله ورده‌كاری پیشه‌یا،\nشیعری پڕ گووڕ\nشیعری پڕ هێز\nبۆ دوژمنانی مناڵ و\nئافره‌تی وڵاتی ئه‌ڤین ئامێز،\nبكه‌یته چه‌تری ره‌حمه‌ت،\nبیكه‌یته تیژترین چه‌قۆ،\nتا دوژمنانی پێ بكه‌ی به هه‌ڵماقۆ!\nئه‌م شیعره له رووی داڕشتن و زمانه‌وه زۆر ساده‌یه. له2-10-1985دا نووسراوه.\nئاوات حه‌سه‌ن ئه‌مین خزمایه‌تی له‌گه‌ڵ شێركۆ هه‌بووه و له نزیكه‌وه یه‌كتریان ناسیوه. به‌ڵام ئه‌م شیعره زۆرتر له‌وه‌ی باس له ڕێز و خۆشه‌وستی خزمایه‌تییان بكات، باس له شاعیرێت و پێگه‌ی شێركۆ له شیعر و مقاوه‌مه ده‌كات.\nدیاره ئه‌و زه‌مانه شاعیر و نووسه‌ره كورده یاخییه‌كان له به‌عس له‌ناو دڵی خه‌ڵكی شار و خه‌ڵكی سته‌م دیده‌ی كوردستاندا ژیاون.\nئاوات شیعر چۆن ده‌بینێت؟\nبا نموونه له شیعره‌كانی ناو ئه‌م نامیلكه‌ی «ئاوێته‌بوون»ه بهێنینه‌وه:\nكاتێك ملوانكه‌ی وشه، به‌قه‌دو باڵای\nده‌می قوت ولووتی كوڵ و چاوی خومار..\nیاخود شیعرێك له‌دایك ئه‌بێ\nیان خۆم ئه‌مرم!\nئه‌مه بۆ دڵداریی واته كه بۆ كیژێك شیعر ده‌نووسێت، باسی روخساری ده‌كات.\nدڵی سه‌رشێتی شاعیره و..\nبه‌ره‌و كه‌ناری دڵنیابوون،\nبه‌ڵام ئه‌مه‌ی ئێستا رووده‌دات، شیعر وتن نییه بۆ دڵدارێك، به‌ڵكو شیعری ئه‌و كۆشش ده‌كات تخوبه‌كانی خۆی دیاری بكات و ته‌نیا به دڵدارییه‌وه خۆی قه‌تیس نه‌كات.\nله كه‌شكۆڵی یادگارا.. تۆمار ده‌كاو\nچرای هیوای هه‌ڵئه‌كات و\nمۆمی كزبوونه‌وه‌ی عه‌یامی زووی\nفوو لێ ئه‌كا.\nواته، ئه‌و بابه‌ته هه‌ڵده‌گرێت بۆ ئاینده و، جارێكانه، هه‌وڵده‌دات كۆرپه‌كانی شیعر ناو بنێت و به‌ره‌و ئاینده بڕوانێت و ئاوی هیوا بدات و رابردوو له‌یاد بكات. له‌بری مۆمی كزبووی ڕابردوو، چرای هیوا هه‌ڵده‌كات. كه‌چی ئه‌مه‌ی لێ ئه‌بێت به تراویلكه و برینی زیاتر ده‌كولێته‌وه.\nبه‌ڵام سه‌د داخ\nكاتێك ئه‌زانێ سه‌رابه\nمشتێ خوێیه و ئه‌خرێته سه‌ر..\nئه‌و كۆششه‌ی وه‌ك ئه‌وه وایه شیعری دڵداریه‌كه‌ی بمرێ و شاعیر بخاته گریان. ئه‌مه‌ش ئاكامه‌كه‌ی ته‌نیها و ته‌نیا له‌دایكبوونی شیعرێكی دڵداری ده‌بێت له‌بری ئه‌و هیوایه‌ی له‌سه‌ر ئاینده هه‌ڵیده‌چنێت.\nله باسی شاعیردا، كه له خۆی شاعیر به كه‌سی سێ ده‌دوێت وه‌ك كه‌سێكی گرنگ، له شیعری «فه‌رهه‌نگی شاعیر» دا ده‌نووسێت:\nوه‌ك هه‌گبه‌ی فه‌رهاد وایه\nبه په‌نجه‌ی ئاڵی شیرین نه‌بێ واڵا نابێت\nچیایه‌كه ره‌ش داگیرساو\nبه‌فری ئیلهامی لێببڕێ\nتارای بووكێنی ناپۆشێ.\nكه‌واته شاعیر ناتوانێت هه‌روا به ئاسانی واز له دڵداره‌كه‌ی بهێنێت و وشه نه‌خاته خزمه‌ت… به‌رده‌وام ده‌بێ و ده‌نووسێ:\nكۆرپه‌ی شیعری چاوشین، چاوشین\nئه‌گه‌ر زه‌ریا وشك بكا..\nسۆزی شاعیر له‌بن نایه!\nكه‌واته شاعیر هه‌رچه‌ند به‌هره‌ی زۆریش بێت، خوڵقێنه‌ریش بێت، بێ سۆز ناژی و سۆزی هێند زۆره، به‌رنامه‌داڕێژی ئاینده ئه‌و سۆزه‌ی له‌بن ناهێنێت.. له‌خۆ دووان به كه‌سی سێ و هه‌ر له سه‌ره‌تاوه هه‌وڵدان بۆ دیاریكردنی سنووره‌كان بۆ شیعر و دانانی پێناسه بۆ خودی شاعیر، ته‌نیا دوو لێكدانه‌وه‌ی بۆ ده‌كرێت:\nله‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئاوات له سه‌ره‌تای شیعرنووسینی خۆیدایه، ناتوانرێت باس له ئه‌زموون بكرێت، ئه‌ی كه‌واته ده‌بێت ئه‌و له‌خۆ رازیبوونه له بێئه‌زموونیه‌وه بێت یان چی؟ یان له چاولێكه‌رییه‌وه بێت؟ بۆی هه‌یه له‌و كاته‌دا جۆرێك له پیاهه‌ڵدانی شاعیر بۆ خودی خۆی باوی بووبێت، ئه‌مه له ئه‌ده‌بی شیعرنووسینی عه‌ره‌بی و كوردیدا به‌كارهێنراوه. با بنواڕینه شیعرێكی تری:\nرقیان به شیعرم هه‌ڵئه‌سێ؟\nسایه نییه بۆ باڵایان.\nفریوو نه‌دراوه و نادرێ،\nبه به‌رگی ئاڵاوواڵایان!\nبۆ ئه‌و مناڵه وتووه،\nبه‌ڕۆژ به‌دوای نانا وێڵه،\nله‌سه‌ر شۆسته‌ی شه‌قامێكا\nخه‌و له ئامێزی گرتووه.\nلای ئه‌وانیش ئاخنراوه،\nبه ئالیك و دانه‌وێڵه!\nله شیعری «وه‌ڵامی پرسیارێك» دا، شاعیر به‌یانی ده‌كات كه ئه‌و شیعر بۆ پیاهه‌ڵدان و خۆبردنه‌پێشه‌وه له ده‌سه‌ڵات و زه‌نگینه‌كان نانووسێت، بۆ ئه‌و منداڵه‌ی ده‌نووسێت كه له برسانا سه‌راسیمه‌ی گه‌ڕانه به‌دوای خواردندا و به شه‌ویش له بێ جێگه‌ییدا له‌سه‌ر شۆسته‌ی شه‌قامه‌كان ده‌خه‌وێت.\nبه‌و نموونانه‌ی هێنامه‌وه، ده‌رده‌كه‌وێت كه ئاواتی شاعیر، هه‌ر له سه‌ره‌تای شیعر نووسینیه‌وه ده‌یه‌وێت هێڵه سه‌ره‌كییه‌كانی شیعری خۆی دیاری بكات. له‌به‌رئه‌وه‌ی نه‌شیتوانیوه به شێوه‌یه‌كی ماتیماتیكی یه‌ك و دووی شیعره‌كانی دیاری بكات و له گه‌ڕاندایه، ئه‌و دڵه‌ڕاوكێیه‌مان بۆ ده‌رده‌خات كه له هه‌نگاوه‌كانی یه‌كه‌میدا ره‌نگیان داوه‌ته‌وه.\nله‌م نامیلكه‌یه‌دا شیعر ده‌خوێنینه‌وه كه بۆ شه‌هید، بۆ دایك، بۆ به‌هره‌ی خوشك و بۆ كه‌سانی تر نووسراوون. له رووی شێوازی نووسینی شیعریشه‌وه دوو جۆر به‌دی ده‌كه‌ین، جۆرێك كه به كێشی په‌نجه و جۆره‌كه‌ی تریان كه وه‌ك شیعری نوێ نووسراون.\nزمانی شیعر له‌م نامیلكه‌یه‌دا ساده‌یه، زوو واتا ده‌دات به‌ده‌سته‌وه. بۆ نموونه له شیعری «گۆرانییه‌ك بۆ به‌فرو پشكۆ»دا و له‌م كۆپله‌یه‌ی شیعره‌كه‌دا به ته‌واوی هه‌ستی پێ ده‌كه‌ین:\nئه‌ی ئه‌و به‌فره‌ی له‌ناخی..ناخی هه‌وره‌وه..\nئه‌باریت و له ده‌روونی گه‌رمی منا.. ئه‌توێیته‌وه.\nتۆ نازانی، ده‌روونی من\nپه‌پووله‌ی كلوی بارینت..\nله‌سه‌ر چڵی نانیشنه‌وه؟\nتۆ نازانیت گه‌ر بێت و.. كلوه‌كانت..\nبه كه‌ناری گه‌رمه‌سێری ده‌روونما راببوورن،\nئه‌كه‌ونه ختوره‌ی مه‌رگه‌وه.\nتۆ جوانیت و.. منیش شیعرم بۆ جوانییه،\nجوانیش كڵێسه‌ی عاشقه\nبه‌سه‌ر جه‌سته‌ی.. شیعرێكما..\nتا تێر بۆنی به‌فر بكا..\nئه‌م كۆپله‌یه بێجگه له‌وه‌ی ساده‌و پاراوه، دووباره ئه‌وه‌مان پێ ده‌ڵێت كه سۆزی شاعیر بۆ جوانی بێسنووره. تیایدا لێدانێكی جوان، به‌ڵام چاوه‌ڕواننه‌كراویش به‌دی ده‌كرێت. دڵ و ناخی شاعیر وه‌ك پشكۆیه، كلوه به‌فره‌كان ده‌توێننه‌وه. به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كلوه به‌فره‌كان جوانن، شاعیر له‌خۆی ده‌بوورێت و داوا ده‌كات یان ڕێگه ده‌دات ببارێن به‌سه‌ر ناخیدا. ئه‌ی له ناخیدا نییه شیعره‌كان قه‌تیس ماون؟


به‌رپرسێكی ئه‌مریكی دروستبونی به‌ره‌یه‌ك بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ترامپ له‌ناو ئیداره‌كه‌یدا ئاشكراده‌كات - ئاوێنه\nبه‌رپرسێكی ئه‌مریكی دروستبونی به‌ره‌یه‌ك بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ترامپ له‌ناو ئیداره‌كه‌یدا ئاشكراده‌كات\nبه‌رپرسێكی ئه‌مریكی له‌وتارێكدا كه رۆژنامه‌ی نیویۆرك تایمز-ی ئه‌مریكی بڵاویكردۆته‌وه باس له‌دروستبونی به‌ره‌یه‌ك له‌ناو ئیداره‌ی ئه‌مریكادا بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی دۆناڵد ترامپ ده‌كات. ترامپ له‌وه‌ڵامدا ئه‌و كاره به “خیانه‌ت” ناوده‌بات.\nئاوێنه: ئه‌و به‌رپرسه ئه‌مریكییه له‌وتاره‌كه‌یدا كه ناوی نه‌هێنراوه، رایگه‌یاندوه چه‌ند به‌رپرسێكی باڵا له‌ئیداره‌كه‌ی دۆناڵد ترامپ، ناڕه‌زایه‌تی توندی خۆیان به‌رامبه‌ر به ره‌فتاره ناڕێكخراو و نائه‌خلاقییه‌كانی ناوبراو ده‌ربڕیوه‌و به‌جدی كارده‌كه‌ن بۆ رێگرتن له‌و كارانه‌ی سه‌رۆك.\nترامپ به‌دو تویت، وه‌ڵامی ئه‌و وتاره‌ی داوه‌ته‌وه‌و له‌یه‌كه‌میان ته‌نیا نوسیه‌تی: “خیانه‌ت.”\nسه‌رۆكی ئه‌مریكا له‌تویتی دوه‌میدا نوسیویه‌تی”ئایا ئه‌وه‌ی به به‌رپرسی باڵا ناوبراوه به‌ڕاستی بونی هه‌یه یاخود ئه‌مه‌ش دیسان سه‌رچاوه‌یه‌كی هه‌ڵبه‌ستراوی دیكه‌ی نیویۆرك تایمزی شكستخواردوه؟”\nله‌وتاره‌كه‌یدا ئه‌و به‌رپرسه كه له‌ژێر ناوی “من به‌شێكم له‌به‌ره‌ی به‌ره‌نگاربونه‌وه له‌ناو ئیداره‌كه‌ی ترامپدا”یه جه‌ختی كردۆته‌وه كه ئه‌وان له‌ئیداره‌ی ئه‌مریكی پابه‌ندن به كارنامه‌ی حزبی كۆمارییه‌وه‌و وتوشیه‌تی”پێمانوایه ئه‌ركی یه‌كه‌ممان پاراستنی ئه‌م وڵاته‌یه له‌كاتێكدا سه‌رۆك به‌رده‌وامه له‌سه‌ر هه‌ڵسوكه‌وتكردنێك كه زیانی بۆ كۆماریبونمان هه‌یه.”\nوتوشیه‌تی”زۆرێك له‌به‌رپرسانی باڵا له‌حكومه‌ته‌كه‌ی ترامپدا به‌جدی له‌ناوه‌وه كارده‌كه‌ن بۆ به‌رگرتن له‌به‌شێك له‌به‌رنامه‌و خواسته‌كانی.”\nئاماژه‌ی به‌وه‌شداوه كه به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئه‌وان به‌ره‌نگاربونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی نییه وه‌ك ئه‌وه‌ی چه‌په‌كان په‌یڕه‌وی ده‌كه‌ن و ئه‌مان ده‌یانه‌وێت ئیداره‌كه سه‌ركه‌وتو بێت.\nهێمای بۆ ئه‌وه‌ش كردوه كه سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مریكا به‌سه‌ر دو به‌ره‌دا دابه‌شبوه، یه‌كه‌میان ئه‌وه‌یه كه ترامپ ده‌یكات و ده‌یڵێت و ئه‌وه‌ی دوه‌میشیان ئه‌وه‌یه كه راوێژكاره‌كانی له‌ڕوی هۆشیارییه‌وه ده‌یكه‌ن و بۆنمونه له‌په‌یوه‌ست به‌وه‌وه كه “ترامپ فه‌رمانڕه‌وا سته‌مكارو دكتاتۆره‌كانی لا په‌سه‌ندترن.”\nجه‌ختیشی كردۆته‌وه كه ریشه‌ی كێشه‌كه بۆ “نائه‌خلاقیبونی” ره‌فتاره‌كانی سه‌رۆك ده‌گه‌ڕێته‌وه.


دۆخی تایبەت لە بەندیخانەی سەقز راگەیەندرا؛ هێزەکانی گارد هێرشیان کردە سەر بەندکراوان | KHRN\nماڵ هه‌واڵه‌کانئه‌شکه‌نجه\tدۆخی تایبەت لە بەندیخانەی سەقز راگەیەندرا؛ هێزەکانی گارد هێرشیان کردە سەر بەندکراوان\nدۆخی تایبەت لە بەندیخانەی سەقز راگەیەندرا؛ هێزەکانی گارد هێرشیان کردە سەر بەندکراوان\nby KHRN 8 تشرینی یه‌كه‌م 2019\n8 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nرۆژی رابردوو بە هۆی دوورخستنەوەی چەند بەندکراو و هەڵوەشاندنەوەی سەرجەم مۆڵەتەکان بۆ چوونەدەرەوە لە بەندیخانەی سەقز،، بەندکراوان دەستیان کرد بە دەربڕینی ناڕەزایی. لە بەرامبەردا هێزەکانی ناسراو بە گارد هێرشیان کردە سەر بەندکراوانی ناڕازی و گرژی و ئاڵۆزی لە نێوانیاندا دروست بوو.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار بە تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستانی گوت: “گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان بەندکراوان و هێزەکانی گارد کاتژمێر نۆی بەیانی دەستیپێکرد. ئەویش پاش ئەوە هات کە چەند بەندکراو بۆ بەندیخانەیەکی دیکە دوورخرانەوە. هێزەکانی گارد بە باتوم و گازی فرمێسک رێژ هێرشیان کردە سەر بەندکراوان و لە ئاکامدا چەندین بەندکراو بریندار بوون.”\nبە پێی وتەی ئەم سەرچاوەیە، بەرپرسی بەندیخانەی سەقز چووەتە ناو بەندکراوە ناڕازییەکانەوە و داوای کردووە کۆتایی بە ناڕەزاییەکان بێنن. بەڵام بەندکراوان رایانگەیاندووە تا ئەو چەند بەندکراوەی دوورخراونەتەوە نەگڕێنرێنەوە بۆ شوێنەکانی خۆیان و پێدانی مۆڵەتەکان وەکوو ڕابردووی لێ نەیەتەوە، بەردەوام دەبن لە ناڕەزایەتییەکانیان.\nزانیارییەکان ئاشکرای دەکەن کە لە ئێستادا لە بەندیخانەی سەقز دۆخی تایبەت راگەیەندراوە و ژمارەیەکی بەرچاو لە هێزەکانی دژە شۆڕش بۆ ئەم بەندیخانەیە نێردراون. هەر بۆیەش ئەگەری هەیە ئەم هێزە هێرش بکاتە سەر بەندکراوان.\nبەندیخانەی سەقز چوار بەندی گشتی و بەندێکی تایبەت بە بەندکراوانی سەربازی تێدایە و بەگشتی ٤٠٠ بەندکراوی لەناویدا بەسەردەبەن\nپەیمان میرزازادە لە بەندیخانەی ورمێ دەستی دایە مانگرتن...\nحەوت بەندکراوی سیاسیی کورد لە بەندیخانەی ورمێ دەستیان...\nپەریسا سەیفی ماوەی ١٢ ڕۆژە دەستی داوەتە مانگرتن...\nسیامەک ئەشرەفی و کامران دەروێشی بۆ بەندی گەنجانی...\nخەلیل ئەسەدی بوژانی بە دانانی بارمتە لە بەندیخانەی...\n١٧ بەندکراوی سیاسیی کورد داوای بایکۆتی هەڵبژاردنیان کرد\nلەیلا تیرئەندەری بە دانانی بارمتە ئازادکرا\n16 شوبات 2020\nسیامەک ئەشرەفی مانگرتنەکەی لە ٢٦ەمین ڕۆژدا کردە مانگرتنی...\nسێ دەستبەسەرکراوی خۆپیشاندانەکانی مانگی خەزەڵوەر لە کرماشان بە...


لەناوبردنی تۆڕە تێرۆریستیەکان: شرۆڤەی رێکخروای تێرۆریستی پەکەکە(PKK) - انجمن بی تاوان آذربایجان غربی\nلەناوبردنی تۆڕە تێرۆریستیەکان: شرۆڤەی رێکخروای تێرۆریستی پەکەکە(PKK)\nڕێکخراوی تێرۆریستی پەکەکە بە فەرمی لەساڵی ۱۹۸۴ تێکۆشانی چەکداری لەدژی دەوڵەتی تورکیا دەست پێکرد. لەو کاتەوە زیاتر لە ۳۰۰۰۰ کەس گیانیان لەدەست داوە. ئەم ژمارە هەر لەهەڵکشاندایە. جگە لەژیانی لەکیس چوو، پێش بینیە بناژۆخوازیەکان وای دەبینن کە تێرۆری پەکەکە لە زیاتر لە ۳۰ ساڵ چالاکی تێرۆریستی ۲۰۰۰۰۰ کەسی کەمئەندام، بریندار یا سزا داوە.\nلەم ماوەیەدا، تورکیا بە ملیاران دۆلار بۆ پەرەدانی تواناییەکانی لەبواری دارایی سەربازی خۆی پارەی سەرف کردووە بۆ هەوڵ دان بەمەبەستی بەرەنگاربوونەوە لەگەڵ پەکەکە و دابینکردنی ئاسایشی هاوڵاتیانی خۆی – پارەیەک کە دەیتوانی بۆ ئاسایش خەڵکی تورکیا و خانوو کردن سەرف بکرێت نەخۆشخانەکان، جادە و کارخانە زۆر پێویستەکان بە جێگای ئەو بۆمبەی کە دەکەوێتە نێو خاکی تورکیاوە.\nتێکۆشانی تێرۆریستی پەکەکە جگە لەزیانی گیانی و گاریگەری ئابووری، لەگۆڕەپانی نێودەوڵەتیشدا کاریگەری خراپی بۆ تورکیا هەبووە. پەکەکە بە سەرکەوتن لەپاڵ زۆرێک لەوڵاتان وەستاوە کە کێشەیان هەیە لەگەڵ تورکیا. هەندێک لەوڵاتان پەکەکە بەمەبەستی پەرەدانی بژاردەی رامیاری لەدژی تورکیا بەکار دێنن. لەئەنجامدا، پەکەکە پاڵپشتی بەرچاوی دەرەکی لێدەکرێت لەئاسمانە ئارامەکان تا پەروەرەی پسپۆڕانەی سەربازی.\nهۆکاری زۆر هەن کە بوونی درێژخایەنی پەکەکە باس دەکەن، لە پشتیوانیە دەرەکییەکان تا بوودجەی دەست کەوتوو لەچالاکییە نایاسایەکان کە سوودیان هەیە. ئەم بوونە بەردەوامە بە لەبەرچاو گرتنی ئەم ڕاستیە کە تورکیا بۆ ماوەی ۳۰ ساڵ بە مەبەستی بەرەنگاربوونەوەی لەگەڵ کاریگەریەکانی ئەم مەرجە تێکۆشانێکی چڕو پڕی لەدژی تێرۆریزم ئەنجام داوە، جێگای نیگەرانی نییە. ستراتژیەکانی تورکیا بریتین لە کەمپەینێکی درێژخایەن و سەرکەوتووی سەربازی، کردەوە ئابووریەکان بۆ هەڵکشانی ئاستی ئاسایش و چۆنیەتی ژیانی گشتی لە بەشە حەشیمەتیەەکان کە زۆرتر لەژێڕ کاریگەری پەکەکەدان، و هەنگاو رامیاریەکان لەپێناو چارەسەری کێشە کۆمەڵایەتییەکان.\nتورکیا هێشتا عەبدۆڵا ئۆجالانی، دامەزرێنەر و سەرۆکی فرقەی پەکەکە کە لەساڵی ۱۹۹۹ دەستگیر و لەگرتووخانەی راگرتووە. زۆر سەیرە، تەنانەت بوونی سەرکردەی سەرەکی خۆی لەگرتووخانە، پاڵپشتیەکانی دارایی دەوڵەت لە نزمترین ئاستی خۆی و کێشە ئاسایشیەکان لەئاستێکی بەرزدا چارەسەر بوون، کەچی پەکەکە درێژە بە گەورەبوونی خۆی دەدات.\nپەکەکە زۆرتر بابەتی خوێندنەوەی زانستی نەبووە، تەنانەت گەر یەکێک لەگەورەترین و گرنگترین رێکخراوە تێرۆریستیەکان بێت لەجیهاندا.\nئەم لێکۆڵینەوە بە ئارمانجی ناسینی ستراتژیەکانی بۆ تێکدانی ژێرخانی ڕیکخراوی پەکەکە بە ئارمانجی یارمەتیدان بە وێژەوانی لەسەر هێڵی پێشکەوتن هەوڵی دژە تێرۆریزم ئەنجام دەدات. چوونکە ناسینی چەمکە سەرەکییەکان کە دەبێتە هۆی هەڵکشانی تۆڕە تێرۆریستیەکان، یارمەتی بەرزبوونەوەی روانگەیان دەدات، یەکێک لەسەرەکیترین پرسیارە ڕێ پیشاندەرەکانی ئەم لێکۆڵینەوە ئەمەیە:”تایبەتمەندیە هەمە لایەنیەکانی پەکەکە چین؟” چاوەڕێ دەکرێت وڵامی ئەم پرسیارە تایبەتمەندی سەرەکی و بەرچاوی پەکەکە بخاتە ڕوو. ئەم وڵامە بۆ خۆی پرسیارێکی گرنگی دیکە دەورووژێنێت:”ئایا دەکرێت لەڕێگای بەکار‌هێنانی ئەم فاکتەرە سەرەکیانە پەکەکە تێکبدرێت؟” ئەم لێکۆڵینەوە جگە لە باسکردنی تایبەتمەندیە سەرەکییەکانی پەکەکە بەدوای رێگای بەرچاو بۆ تێکدانی ئەم فاکتەرانەیە.\nئارمانجی و پانتایی لێکۆڵینەوە\nئارمانجی سەرەکی ئەم لێکۆڵینە ناسینی چالاک بوونی زاڵ لەسەر پەکەکە و ئامادەکردنی فاکتەرە رامیاریەکان و راوێژە بەرچاوەکان لەئاست ستراتژیکدایە کە دەتوانێت لەبەرانبەر ئەم تایبەتمەندیە سەرەکیانە بەکار بهێندرێن، کە بۆ خۆی دەبێتە هۆی پێکەوە نوسان لەنێو پەکەکە و نانەوەی کێشەی تێدا، چالاکییەکان و لەئەنجامدا، رووخانیان. لەهەوڵدایە بۆ دۆزینەوەی فاکتەرە سەرەکییەکانی پەکەکە، ئەم لێکۆڵینەوە پەکەکە لەروانگەی بیرۆکەی بزاڤی کۆمەڵایەتییەوە لێکدەداتەوە. دوای ناسینی تایبەتمەندیە سەرەکییەکانی پەکەکە، ئەم خوێندنەوە بە مەبەستی دەست پێڕاگەیشتنی، شرۆڤەی قووڵی ئەم تایبەتمەندیانە دەکات لەپێناو هەنگاو نان بەمەبەستی نانەوەی کێشە لەناوخۆی رێکخراوی تێرۆریستی پەکەکەدا.\nخاڵی سەرەکی لەهەرجۆرە هەوڵێک بۆ بەرەنگاربوونەوە لەگەڵ تێرۆریزم، توانایەکانی لە پێکدادانی پێکهاتەیەکی تەواو لە پێکهاتەیەکی رێکخستنیە و بۆیە دەبێتە هۆی ئەوەی گرووپی تێرۆریستی نەتەوانێت یا حەزی لە درێژەدان بە ئیش نەبێت. لەگەڵ ئەمەش، ئەم خوێندنەوە بە مەبەستی ئافراندنی ستراتژیەکی نوێ و هەمە لایەنە لەدژی تێرۆریزم یا لێکدانەوەی کاریگەربوونی گشتی تێکۆشانی دژە تێرۆریستی تورکیا دانراوە. هەروەها پەیوەندی بە ستراتژیەکانی رابردووی دژە تێرۆریزم و کاریگەریەکانی نییە. ڕوون و ئاشکرایە کە دەرئەنجامی بڕیارە رامیاریەکانی و کردەوە دژە تێرۆریستیە ئەنجام دراوەکان تائێستا دەورێکی چاکیان لەبەدی هاتنی دۆخی هەنووکەیی تێکۆشانی پەکەکە و کاریگەریەکانی لەسەر تورکیا گێڕاوە. پاتنایی ئەم لێکۆڵینەوە سنوورداربە قەوارەی رێکخستنی پەکەکە لەدەلاقەی تیۆری بزاڤە کۆمەڵایەتییەکان و ئەنجامی شرۆڤەی فاکتەرە سەرەکیەکانی پێکهاتەکەی بە مەبەستی بینیبەوە و بەکارهێنانی خاڵە لاوازەکانیەتی. وێژەوانی هەنووکەیی لەبارەی رێکخراوی تێرۆریستی پەکەکە بە هۆی راستییەکانی سەرەوە کە پەکەکە یەکێک لە رێکخراوە تێرۆریستیەکانە کە کەمتر لێکۆڵینەوە و خوێندنەوەی بۆ کراوە، تا ئاستێک زۆر گرێدراوی مێشکە. ئەم راستیە زۆرتر جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە بەم راستیە کە تێکۆشانی پەکەکە درێژەیهەیە و بۆیە وێژەوانی هێشتاش بۆ بەکارهێنان و بانگەشە کراوەیە. لەگەڵ ئەمەش، ئەم خوێندنەوە بە ئارمانجی لێکدانەوەی وێژەوانی بەرچاو و پێش لە خستنە ژێرکاریگەری دروشمەکان یا کاناڵیزەکردن و دەرئەنجامەکانی ئەم لێکۆڵینەوە بگرن.\nدژە تێرۆریزم شەڕێکە کە لەزۆرێک لەبوارەکاندا ئەنجام دەدرێت. بۆ سەرکەوتن لەوەها شەڕێکدا، دەسەڵاتی هەنووکەیی دەبێت لە چەندین شەڕدا لە بەرە جیاوازەکاندا سەر بکەوێت. ئەم خوێندنەوە هەندێک لە بەرەکان لەدژی پەکەکە لەروانگەیەکی دیکەوە لێکدەداتەوە. بیرۆکەی سەرەکی ئەمەیە کە چاولێکردن لە کێشەکان لەروانگە جیاوازەکانەوە دەتوانێت تێگەیشتنی باشتر لەکێشەکە بەدی بێنێت و لەسەر ئەم بنەمایە یارمەتی رێگاچارەی باشتر بدات. ئەم خوێندنەوە دەیەوێت دژە تێرۆریزم کارا ببینێتەوە هەندێک هەنگاو بۆ نانەوەی کێشە لەناوخۆی پەکەکە، گرفت نانەوە لەسەر رێگای چالاکییەکانی و لەئەنجامدا سەرکەوتن لەشەڕ لەبەرەیەکدا لەدژی پەکەکە لەپێناو کەمپەینی دژەتێرۆریزم تورکیا دا.\nچاوخشکاندنێک بە سەر رێکخستنی پەکەکەدا\nتورکیا لەکاتی دامەزراندنی فەرمی رێکخراو لەساڵی ۱۹۷۸ لەدژی تێرۆریزمی پەکەکە شەڕ دەکات. بەدرێژایی زیاتر لەسێ دەیە، ئەم تێکۆشان و فاکتەر بەکاریگەرانە بۆتە هۆی گۆڕینی. لەنێوان زۆرێک لە رووداوە گرنگەکان، کۆتایی هاتنی شەڕی سارد، قەیرانی کەنداو لەساڵی ۱۹۹۱، کێشە رامیاریەکان لەنێوان تورکیا و دراوسێیەکان و دەستگیری دامەزرێنەر و سەرۆکی پەکەکە عەبدۆڵا ئۆجالان هەر هەموویان لەم تێکۆشانەدا دەوریان هەبووە. لەکاتێکدا کە ئەم رووداوانە کاریگەری گرنگیان بۆ سەر ستراتژیە تێرۆریستیەکان و دژە تێرۆریستیەکان هەبووە، بەڵام بە تەنیا ناکرێت درێژەی چالاکییە تێرۆریستیەکانی پەکەکە شرۆڤە بکات. ئارمانجی ئەم بەشە وێنا کردنی وێنایەکی بەرچاو لە ڕێکخراوی تێڕۆریستی پەکەکەیە.\nبەتایبەت، ئارمانجی باسکردنی زەمینە کۆمەڵایەتی و رامیاریەکانە کە رێکخراوی تێرۆریستی پەکەکە تێدا لەدایکبووە. جگە لەمە، گرنگترین تایبەتمەندیەکان و ژێرخانە جەستەیەکانی پەکەکە بۆ تێگەیشتنی باشتری چالاکبوونی زاڵ بەسەر ڕێکخراوەدا دەخاتە بەر باس. لەئەنجامدا، زیاتر لە سێ دەیە لەتێرۆری پەکەکە کورت کراوەتەوە، لەگەڵ رووداوە گرنگەکان بەمەبەستی وێناکردنی وێنایەکی هەمەرەهەندی لەشەڕی تورکیا لەدژی تێرۆریزم و جیایی خوازی.\nقبلی « تێرۆریستەکانی پەکەکە/یەپەگە چالاکێکی ئاشووریان لەسوریا رفاند\nبعدی پژاک هلاکت دو عضو خود را در بوکان تایید کرد »


شیكاریی پەرەگراف بۆ بازنەكانی یەك و دووی هەڵبژاردن لە هەولێر؛ ململانێی توند لە نێوان كێدایە؟ - پەرەگراف\nشیكاریی پەرەگراف بۆ بازنەكانی یەك و دووی هەڵبژاردن لە هەولێر؛ ململانێی توند لە نێوان كێدایە؟\nبەپێی ئاماری دەنگدانی خولی ڕابردوو، لەم هەڵبژاردنەشدا پارتی زۆرترین كورسی و دەنگ لە هەولێر بەدەست دەهێنێت، ئەمەش لە كاتێكدایە هاوپەیمانیی كوردستانی یەكێتی + گۆڕان كە بەیەكەوە نیوەی كەمتری دەنگەكانی پارتییان هێناوە، جگە لە دەنگدەرانی خۆیان هیوایان لەسەر دەنگی لایەنەكانی دیكەیش هەڵچنیوە تا بتوانن پێنج كورسی مسۆگەر بكەن، بە پێچەوانەیشەوە كاندید و لایەنەكانی دیكە پێیان وایە بەشێك لە دەنگەكانی دەسەڵات بۆ ئەوان دەچێت و ململانێی بەدەستهێنانی كورسی دەكەن.\nئەوەی لەم هەڵبژاردنەدا بووەتە گرێ، كۆمەڵی دادگەری و یەكگرتووی ئیسلامین كە هەریەكەیان دوو كاندیدیان لە بازنەی سێ و چوار هەیە، بۆیە پەیامی ڕێكخستنی ئەو دوو حیزبە بۆ دەنگدەرانیان كاریگەریی ڕاستەوخۆی لەسەر بازنەی یەك و دوو دەبێت.\nهەرچی پێوەند بە نەوەی نوێ هەیە، ئەو هێزە لە هەڵبژاردنی ڕابردوو هەم هێزێكی تاقی نەكراوە بوو، هەمیش دەنگدەرێكی زۆری گۆڕان لە بزووتنەوەكەیان توڕە بوون و دەنگی ئەو بزووتنەوەیە بۆ نەوەی نوێ ڕۆیشت، بۆ ئەم هەڵبژاردنە نەوەی نوێ كۆدێكی تری نهێنییە، بەتایبەت ئەو جوڵانەوەیە بانگەشە بۆ هیچ كاندیدێكی ناكات جگە لە لۆگۆی گڵۆپەكە نەبێت.\nڕێژەی بەشداری لە هەڵبژاردنی ڕابردوو لەسەر ئاستی عێراق 44.5% بوو، ئەو ڕێژەیە لە هەرێمی كوردستان بەراورد بە شارەكانی تری عێراق، زیاتر بوو. لەگەڵ ئەمەشدا هیچ ئامارێك لەبەردەستدا نییە ڕوونی بكاتەوە لە هەولێر ڕێژەی بەشداری چەند بووە.\nبەگشتی بۆ ئەم هەڵبژاردنە لە هەولێر، 52 بەربژێر ڕكابەری لەسەر بەدەستهێنانی 16 كورسی دەكەن كە كورسییەكیان كۆتای مەسیحییەكانە.\nپێوەند بە لایەنەكانی تریش، ئەوا 47 كاندید ڕكابەرن بۆ بەدەستهێنانی 15 كورسی. پارتی دیموكراتی كوردستان زۆرترین كاندیدی هەیە كە 12 كاندیدە و چواریان ژنن. هاوپەیمانیی كوردستان حەوت كاندیدی هەیە كە دوانیان ژنن. نەوەی نوێ چوار كاندیدی هەیە كە دوانیان ژنن. كۆمەڵی دادگەری دوو كاندید كە یەكێكیان ژنە و یەكگرتووی ئیسلامیش دوو كاندیدی هەیە كە یەكێكی ژنە.\nهەرچی سۆسیالیست دیموكراتی كوردستانە، چوار كاندیدی هەیە كە یەكێكیان ژنە، بەرەی توركمانیش سێ كاندیدی هەیە یەكێكیان ژنە، حیزبی زەحمەتكێشان یەك كاندیدی هەیە، مەشروعی قادمون بۆ تەغییر پێنج كاندیدی هەیە كە یەكێكیان ژنە. لەم هەڵبژاردنەدا پێنج كاندیدی سەربەخۆ هەن كە یەكێكیان ژنە.\nهەولێر بەسەر چوار بازنەدا دابەش كراوە، دەنگدەرانیش لە تەواوی هەر چوار بازنە لە دوو هەزار و 563 وێستگە دەتوانن دەنگ بدەن كە دابەشی سەر 498 بنكەی دەنگدان كراوە. لەسەر بنەمای دەنگەكانی هەڵبژاردنی پێشوو، پەرەگراف لەم ڕاپۆرتەدا شیكاریی بۆ بازنەكانی یەك و دوو كردووە.\nبازنەی یەك: یەكێتی ڕیسك دەكات و پارتی دەیەوێت پارێزگاری لە كورسییەكانی بكات\nبازنەی یەكەم چوار كورسی بەركەوتەیەتی و كورسییەكی بۆ كۆتای ژنە. سنووری جوگرافی ئەو بازنەیە بەپێی دابەشكاری كۆمسیۆن بێت، هەریەكە لە قەزای سۆران (192 هەزار و 961 كەس) و قەزای شەقڵاوە (155162) و ناوچەكانی مێرگەسۆر (54870) و ڕواندز (26320) و چۆمان (32377) دەگرێتەوە كە ژمارەی دانیشتووانیان 461 هەزار و 690 كەسە، ژمارەی دانیشتووان بۆ هەر كورسییەك 115 هەزار و 423 كەسە.\nلە هەڵبژاردنی ڕابردوو، پارتی لەم بازنەیەدا 110 هەزار و 13 دەنگی بەدەستهێنا و بەمەش سێ كورسیی مسۆگەر كرد، یەكێتیش بە 25 هەزار و 77 دەنگ توانیی كورسیی چوارەم ببات.\nهەرچی بزوتنەوەی گۆڕانە توانی 11 هەزار و 780 دەنگ بهێنێت، نەوەی نوێ 11 هەزار 438 دەنگ، كۆمەڵی دادگەری هەشت هەزار و 614 دەنگ، یەكگرتووی ئیسلامی توانی تەنیا هەزار و 815 دەنگ بەدەست بهێنێت. بەڵام دەنگی هیچ كام لەو چوار لایەنە نەیكردە بەهای كورسییەك.\nئێستا لەم بازنەیەدا 10 كاندید ڕكابەری دەكەن، پارتی بە چوار كاندید كە یەكێكیان ژنە، یەكێتی دوو كاندیدی هەیە كە یەكێكیان ژنە، نەوەی نوێ یەك كاندید، سۆشیالیست یەك كاندیدی ژنی هەیە، قادیمون یەك كاندید و تاكە ژنێكیش لەم بازنەیەدا وەك كاندیدێكی سەربەخۆ خۆی بەربژێر كردووە. لەم بازنەیەدا هەریەكە لە بزوتنەوەی گۆڕان كە هاوپەیمانی یەكێتییە، كۆمەڵی دادگەری، یەكگرتووی ئیسلامی كاندیدیان نییە.\nبازنەی یەك، ئەو بازنەیەیە لە هەموو هەڵبژاردنەكاندا پارتی پشتی پێ دەبەستێ و زۆرترین دەنگی لەوێیە. بەپێی ئەنجامی هەڵبژاردنی ڕابردوو بێت، هەر بە تەنیا بارتەقای هەموو لایەنەكانی تر زیاتریش دەنگی هێناوە.\nبەڵام بەپێی ئەو لێكتێگەیشتنەی نێوان هاوپەیمانیی كوردستانی و كۆمەڵی دادگەری بێت، هاوكات نەبوونی كاندید لەلایەن یەكگرتووی ئیسلامی و لاوازی و نەناسراوی كاندیدەكەی نەوەی نوێ، ئەگەری ئەوە لەبەردەم هاوپەیمانیی كوردستانی یەكێتی و گۆڕان كراوەیە بتوانێ دوو كاندیدەكەی سەر بخات، ئەگەر شەرمین حەمەد بەگ بتوانێ بێ كۆتا سەركەوێت، ئەوا ئاماژەكان بۆ ئەوە دەچن كە فەیسەڵ كەریم خان برادۆستی بە ڕای چاودێران كورسییەكی مسۆگەر كردووە.\nئەو هاوكێشەیە پەیوەستە بەوەی دەنگدەرانی گۆڕانیش دەنگ بە كاندیدەكانی یەكێتی بدەن لە چوارچێوەی هاوپەیمانیی كوردستانی، خۆ ئەگەر هاوكێشەكە بەمجۆرە نەكەوێتەوە، ئەوا ڕەنگە یەكێتی ئەو كورسییەی لە هەڵبژاردنی ڕابردوو لەو سنوورە بەدەستی هێنا بوو، ئەویش لەدەست بدات، بەهۆی ئەو ڕیسكەی كردوویەتی كە دوو كەسی لەم بازنەیە كاندید كردووە كە دەنگی ئەو حیزبە لە هەڵبژاردنی ڕابردوو تەنیا توانای سەرخستنی یەك كاندیدی هەبوو، بۆیە بوونی دوو كاندید ڕیسكێكە هاوپەیمانی كردوویەتی. ڕەنگە ئەو ڕیسكە پێچەوانە بكەوێتەوە و پارتی هەر چوار كورسییەكە ببات، یانیش نەوەی نوێ كورسییەكەی یەكێتی ببات.\nهەرچی كاندیدی نەوەی نوێیە كە جوڵانەوەكەی زیاتر لە 11 هەزار دەنگی لە هەڵبژاردنی پێشوو لەم بازنەیە بەدەست هێناوە، جگە لە دەنگەكانی خۆی، هەوڵی بەدەستهێنانی دەنگی ئەو لایەنە ناڕازییانە دەدات كە خۆیان لەو بازنەیە كاندیدیان نییە، تا بتوانێت كورسییەكە مسۆگەر بكات، كە ئەوەش گرەوێكە ڕۆژی دەنگدان وەڵامەكەی وەردەگرنەوە. هاوكات یەكێتی، نەوەی نوێ تۆمەتبار دەكات بە ڕێككەوتنی ژێربەژێر لەگەڵ پارتی بۆ كشاندنەوەی كاندیدە ژنەكەی لەو بازنەیە و دانانی كاندیدێكی نەناسراو لە جێگەیدا.\nكاندیدەكەی سۆسیالیستیش ئەگەری دەرچوونی لاوازە، بەو پێیەی لە هیچ هەڵبژاردنێك سۆشیالیست نەیتوانیوە لەسەر ئاستی پارێزگایەكیش كاندیدێك سەربخات بۆ پەرلەمانی عێراق.\nبازنەی دوو: پارتی هەوڵی پارێزگاری كردن لە دوو كورسییەكەی دەدات و هاوپەیمانییش گرەو لەسەر دەنگی ئیسلامییەكان دەكات لەسەر حیسابی نەوەی نوێ\nبازنەی دووەمی هەولێر لە ڕووی جوگرافییەوە قەزاكانی كۆیە (116012) و دەشتی هەولێر (229586) و خەبات (114319) دەگرێتەوە، كە سێ قەزای گەورەن و كۆی دانیشتووانی دەكاتە 459 هەزار و 917 كەس. لە ڕووی دانیشتووانەوە هەر كورسییەكی پەرلەمان بەسەر 114 هەزار و 979 دابەش دەبێت.\nبازنەی دووی هەولێر چوار كورسیی بۆ دانراوە. لە هەڵبژاردنی ڕابردوو پارتی لەم بازنەیەدا بە 74 هەزار و 438 دەنگ دوو كورسیی بەدەست هێنا. هاوكات یەكێتی بە 35 هەزار و 733 دەنگ توانیی كورسییەك ببات و نەوەی نوێش بە 12 هەزار و 233 دەنگ كورسی چوارەمی برد.\nهەرچی بزووتنەوەی گۆڕانە كە 11 هەزار و 71 دەنگی بەدەست هێنابوو، كۆمەڵی دادگەری حەوت هەزار و 699 دەنگ، یەكگرتووی ئیسلامی بە دوو هەزار و 772 دەنگ، نەیانتوانی ببنە خاوەن كورسی.\nلەم بازنەیەشدا یەكگرتووی ئیسلامی و كۆمەڵی دادگەری كاندیدیان نییە كە بەهەردووكیان لە هەڵبژاردنی ڕابردوو زیاتر لە 10 هەزار دەنگیان هەبوو، بۆیە پەیامی نهێنیی ڕێكخستنی ئەو دوو حیزبە كاریگەریی ڕاستەوخۆی لەسەر كورسییەكانی ئەو بازنەیە هەیە.\nپارتی ئەگەر پارێزگاری لە دەنگی هەڵبژاردنی ڕابردووی بكات، ئەوا دوو كورسیی مسۆگەرە، ئەگەریش دەنگدەرانی لایەنەكانی تر كە كاندیدیان نییە بە لای ئەودا بشكێنەوە، ئەوا ئەگەری هەیە لەم بازنەیەدا هەرسێ كاندیدەكەی سەربخات كە ئەمە ئەگەرێكی لاوازە، چونكە یەكێتی و گۆڕان كە بۆ ئەم هەڵبژاردنە هەر یەكەیان كاندیدێكیان هەیە، بەیەكەوەش لە هەڵبژاردنی ڕابردوو نزیكەی 47 هەزار دەنگیان هەبوو، خۆ ئەگەر دەنگی كۆمەڵی دادگەری و یەكگرتووی ئیسلامی بۆ ئەوان بێت، دوور لە لەبەرچاو گرتنی لایەنی ئایینی، ئەوا دوو كورسییان مسۆگەرە.\nپێوەند بە نەوەی نوێ كە لەم بازنەیەدا كورسییەكی هەبوو، ئەگەری هەیە پارێزگاری لە كورسییەكەی بكات، بەتایبەت كاتێك كاندیدەكەی لەم بازنەیەدا ژنە، ڕەنگە كۆتای ژنی ئەو بازنەیە ببات، بەو پێیەی پارتی كەمترین ڕێكلام بۆ كاندیدە ژنەكەی لەم بازنەیە دەكات و تەنانەت لە ڕێكخستنەكانیشی هانی دەنگدەرانی داوە دەنگ بە خدر مەنتك و ئامانج هەركی بدەن و سنوورەكەشی بەسەر ئەو دوو كاندیدەدا دابەش كردووە.


هەرچەندە دەنگۆیەکی زۆر هەیە کە هیچ وەزیرێکی کابینەی پێشوو لە کابینەی نوێی حکومەتی عێراق دانەنرێتەوە بەڵام پەرلەمانتارێک دەڵێت، پارتی دیموکراتی کوردستان داوایکردووە هەردوو وەزیرەکەی بمێنێتەوە و کادرێکی ئەو حزبەش باس لە گرنگی مانەوەی هەندێک وەزیر دەکات و دەڵێت، وەزیرانى نەوت و دارایى و دەرەوە کەسانى شارەزان و تەنها وەزیر نین.\nپەرلەمانتارێکی ئاگادار لە پەرلەمانی عێراق کە نەیویست ناوی ئاشکرا بکرێت بە ناس کوردی ڕاگەیاند: “پارتی دیموکراتی کوردستان داوایکردووە، فوئاد حسێن، وەزیری دارایی و بەنگین ڕێکانی، وەزیری ئاوەدانکردنەوە لە پۆستەکانیاندا بمێننەوە و گۆڕانکارییان تێدا نەکرێت و هەمان ئەو دوو وەزارەتەشیان پێبدرێتەوە”.\nهەرلەوبارەیەوە، مەهدى عەبدولکەریم، کادرى پارتى دیموکراتى کوردستان بە ئاژانسى هەواڵى عێراقیەى ڕاگەیاندووە، محەمەد تۆفیق عەلاوى، سەرۆکوەزیرانى راسپێردراو بڕیار دەدات کە هەندێک وەزیرى کابینەى حکومەت لە پۆستەکانیان بمێننەوە یاخود نا، وەزیرانى نەوت و دارایى و دەرەوە کەسانى شارەزان و تەنها وەزیر نین.\nئاماژەی بەوەشکردووە: “سەرجەم کێشەکانى هەرێم لەلایەن لیژنە دانوستانکارەکان لەگەڵ عادل عەبدولمەهدى سەرۆکوەزیرانى دەستلەکارکێشاوە چارەسەرى بۆ دانراوەو لەقۆناغى داهاتوودا ئەو کێشانەى هەرێم چارەسەر دەکرێن”.\nبۆ سێیەم ڕۆژ لەسەریەک هیچ توشبوویەکى کۆرۆنا لەناوخۆى چین تۆمارنەکرا\n12:38 شه‌ممه 21 ئادار 2020\nوه‌زاره‌تی ته‌ندروستی عێراق: دو حاڵه‌تی نوێی توشبوون به ڤایرۆسی كۆرۆنا له شاری به‌غدا تۆماركرا\n19:30 یه‌ك شه‌ممه 01 ئادار 2020\n15:37 دوو شه‌ممه 09 ئادار 2020\nئەنجامی پشکنینی سەرجەم کەرەنتینەکراوانی سنوری ڕاپەڕین نەرێنی دەرچوو..\n23:45 شه‌ممه 07 ئادار 2020\nپێدەچێت هەڵبژاردەیەکى تۆپى پێ بخرێنە کەرەنتینەوە\nعەلى شەمخانى.. هەڵگرى ميراتيەكەى قاسم سولەيمانى لە عێراق و هەوڵدان بۆ رێكخستەوەى ماڵى شيعە\nبارودۆخى پڕ ئاژاوەى عێراق خزمەتى تاران ناكات\n23:45 چوار شه‌ممه 11 ئادار 2020\n16:28 یه‌ك شه‌ممه 22 ئادار 2020\nجارێکی تر قەدەغەی هاتوچۆ لە هەرێم درێژکرایەوە


وەزیری دارایی حکومەتی هەرێم لە کۆبوونەوەی لەگەڵ بەڕێوبەری گشتی گومركی هەرێمی كوردستان و سەرجەم بەڕێوبەرەكانی گومرك رایگەیاند: "گومرك سەرچاوەیەكی گرنگی داهاتە لە هەرێمی كوردستان دەبێت بە هەموومانەوە پارێزگاری لەو داهاتە گرنگە بكەین".\nئاوات جەناب نوری، وەزیری دارایی و ئابوری لەگەڵ بەڕێوبەری گشتی گومركی هەرێمی كوردستان و سەرجەم بەڕێوبەرەكانی گومرك لەسەر زیادكردنی داهات و جوڵەی بازرگانی كۆبوونەوە.\nبه‌پێی راگه‌یه‌نراوێكی وه‌زاره‌تی دارایی، لەسەرەتای كۆبوونەوەكە وەزیری دارایی و ئابوری باسی ئاستەنگەكانی بەردەم كاری بازرگانی كرد لە هەرێمی كوردستان و بەڵێنی ئەوەیدا، "هەموومان پێكەوە دەتوانین كاری باشتر بكەین لە پێناو زیادكردنی جوڵەی بازرگانی و بە ئامانجی زیادكردنی داهات".\nهەر لەو كۆبوونەوەیەدا، ساماڵ عەبدولرەحمان بەڕێوبەری گشتی گومركی هەرێمی كوردستان، باسی ئاستەنگەكان كرد و پێكەوە ڕێگاچارەسەری گونجاویان دەستنیشانكرد تاوەكو لەو ڕێگەیەوە، ڕێ و شوێنی پێویست بۆ ئاسانکاری و لابردنی ئاستەنگەكان لە پێناو باشتر کردن و زیاد کردنی جووڵەی بازرگانی و داهات، بكرێت.\nبه‌پێی راگه‌یه‌نراوه‌كه لە كۆتایی كۆبوونەوەكەشدا، وەزیری دارایی و ئابوری، جەختی لەوە كردەوە: "گومرك سەرچاوەیەكی گرنگی داهاتە لە هەرێمی كوردستان دەبێت بە هەموومانەوە پارێزگاری لەو داهاتە گرنگە بكەین".


سه‌رۆكوه‌زیرانى هه‌رێمى كوردستان له‌گه‌ڵ جێگرى سه‌رۆكوه‌زیران و وه‌زیرى ده‌ره‌وه‌ى به‌لجیكا كۆ بووه‌وه\nحه‌مه په‌رێشان 10/06/2021 - 11:56 كوردستان\nسه‌رۆكوه‌زیرانى هه‌رێمى كوردستان، له‌گه‌ڵ جێگرى سه‌رۆكوه‌زیران و وه‌زیرى ده‌ره‌وه‌ى به‌لجیكا كۆ بووه‌وه و چه‌ند بابه‌تێكیان تاوتوێ كرد.\nئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه 2021/6/10، مەسرور بارزانی، سەرۆکوه‌زیرانى هه‌رێمى كوردستان، لەگەڵ سۆفی ویلمز، جێگری سەرۆکوەزیران و وەزیری دەرەوەی بەلجیکا کۆ بووەوە، لە کۆبوونەوەکەدا، برەودان بە په‌یوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و بەلجیکا و دوا پەرەسەندنەکانى عێراق و ناوچەکە بە گشتى، پەیوەندییەکانى نێوان هەرێمی کوردستان و حکوومەتی فیدراڵی، مەترسی و هەڕەشەکانی تیرۆر و شەڕى داعش و ڕووبەڕووبوونەوەی توندڕەوی و بنبڕکردنی هۆکارەکانی و کارکردن بۆ چەسپاندنی سەقامگیریی و تەناهی لە ناوچەکە و چەند پرسێکى جێى بایەخى هاوبەش تاوتوێ کران.\nسەرۆکوه‌زیرانى هه‌رێمى كوردستان، وێڕای سوپاس و پێزانین بۆ پشتیوانیی بەلجیکا لە چوارچێوەی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دژ بە داعش، جەختی لە گرنگیی بەردەوامیی هاوكاری و هەماهەنگیی بەلجیکا و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لەگەڵ عێراق و هەرێمی کوردستان کردەوە. پابەندبوونی هەرێمی کوردستانیشی بە پەرەپێدانی کولتووری بەیەکەوەژیانی ئاشتییانە دووپات کردەوە.\nجێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوەی بەلجیکا، سوپاسی هەماهەنگیی و کارئاسانیی حکوومەتی هەرێمی کوردستانی کرد بۆ نێردەکانی بەلجیکا بۆ عێراق و سووریا. هاوسۆزی و پشتیوانیی و ئامادەیی وڵاتەکەشی دەربڕی بۆ پەرەپێدانی پەیوەندیی هەمەلایەنە لەگەڵ هەرێمی کوردستان و ڕووبەڕووبوونەوەی گرفت و ئاستەنگە ئەمنییەکان و تیرۆر بە گشتی.\nدوێنێ چوارشه‌ممه، سه‌رۆكوه‌زیرانى هه‌رێمى كوردستان، به سه‌ردانێكى فه‌رمى گه‌یشته به‌لجیكا و له‌گه‌ڵ سه‌رۆكوه‌زیرانى وڵاته‌كه و سه‌رۆكوه‌زیرانى هه‌رێمى فلانده‌رز، كۆ بووه‌وه.


مةنجةلَصك ياثراخ بة (18) هةزار دينار ... فةخرةدين تاهر\nله وتاری په‌یامنیرێکی سه‌رخۆشدا باسم له‌وه کردبوو، به‌گوێره‌ی کات هه‌وڵده‌ده‌م هه‌ر جارێک سه‌ربرده‌یه‌ک که له‌و سه‌فه‌ری ئه‌و دوایه‌مدا له هه‌ولێر گوێبیستی ببووم بنووسمه‌وه.\nئه‌وه‌ی شیاوی باسه دوای ڕاپه‌رینی به‌هاری ساڵی 1991که له باشووری کوردستاندا سه‌ریهه‌ڵدا و دوای ئارام بوونه‌وه‌ی ره‌وشه‌که له‌و ده‌ڤه‌ره‌دا هێدی هێدی هه‌ندێک کوردی ئه‌وروپا گه‌ڕانه‌وه بۆ کوردستان، له ده‌ستپێكی گه‌ڕانه‌وه‌که دا زێده‌تر ئه‌ندامی حیزبه کوردییه‌کان بوون، که به فه‌رمانی حیزبی گه‌ڕانه‌وه بۆ کوردستان، دواتریش خه‌ڵکانێکی دیکه گه‌ڕانه‌وه گوایه به‌نیاز بوون له زانکۆکانی کوردستان وه‌ک مامۆستا خزمه‌ت بکه‌ن و هه‌ندێک له‌وانه له شاری هه‌ولێر گیرسانه‌وه. ساڵ هات و ساڵ ڕۆیشت ئه‌م جۆره که‌سانه ناڵێم هه‌ر هه‌موویان به‌لصم که‌سانێک که له بنه‌ڕه‌تدا که به‌نیازی گیرفان تژی کردن گه‌ڕابوونه‌وه نه‌ک خزمه‌ت کردن،\nئه‌وه‌ی شایانی گووتنه له کۆڕ و کۆبوونه‌وه‌کاندا ئه‌م جۆره که‌سانه هه‌رده‌م (که‌وچی هه‌موو مه‌نجه‌ڵێک) بوون. به بیرم دێ له جه‌وله‌ی دووه‌می شه‌ڕی ناوخۆ دا که ناو شاری هه‌ولێری گرته‌وه و دواتریش شه‌ڕه‌که به گرتنی هوتێلی شیراتۆن که باره‌گای ده‌زگای ڕاگه‌یاندی ڕۆشنبیری گولصنی لێ بوو به کۆتا هاتوو و سه‌رتاپای شاری هه‌ولێر که‌وته ژێر کۆنترۆڵی چه‌کداره‌کانی [ ی. ن. ک] و له ڕێکه‌وتی 17. 1. 1995 دا جه‌لال تاله‌بانی به‌بۆنه‌ی گرتنی هه‌ولێر و ده‌رپه‌ڕاندنی هێزه‌کانی پارتی له‌ناو هه‌ولێر، تاله‌بانی نه‌فیرعامێکی دژ به پارتی ڕاگه‌یاند. ئه‌ز لێره‌دا ناخوازم کۆنه برینه‌کان بکوڵێنمه‌وه، به‌لصم ته‌نیا ویستم ئاماژه‌یه‌ک به ڕووداوه تاڵ و جه‌رگبڕه‌کانی کوردستان بده‌م و ئه‌وجا بچمه نێو هه‌ندێک باس و خواسی دیکه‌وه که بریتیه له‌مانه:\nدوای ئه‌وه‌ی شاری هه‌ولێر به ته‌واوی له شه‌ڕی ناوخۆ له ده‌ستپێکی ساڵی 1995 دا که‌وته ده‌ست چه‌کدارانی [ ی. ن. ک]، هه‌ر له‌وه ده‌مه‌دا بوو بزاڤێک دژ به شه‌ڕی ناوخۆ له نێو هه‌ندێک نووسه‌ر و ڕۆشنبیری کوردستان دروست بوو، ئه‌م بزاڤه بریتی بوون له چه‌ند نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووس و هونه‌رمه‌ندێک، داخوازیشیان ئه‌وه‌بوو شه‌ڕ به‌وه‌ستێت و هه‌ردوولا بکه‌ونه گفتوگۆی ئاشتییانه و رێک بکه‌ون، ئه‌گه‌ر پارتی و یه‌کێتی داخوازییه‌کانیان جێ به جێ نه‌که‌ن، ئه‌وه ئه‌وان هه‌موو تێکرا له‌به‌ر ده‌می گۆره‌پانی پارێزگای شاری هه‌ولێر ئاگر له گیانی خۆیان به‌رده‌ده‌ن و خۆیان ده‌سوتێنن. هه‌ڵبه‌ته هه‌ندێک له‌و نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووس و هونه‌رمه‌ندانه له دڵسۆزییان بۆ دۆزی ڕه‌وای کورد به‌شدارییان له پرۆسه‌ی خۆسووتاندن کرد.\nبه‌هه‌رحاڵ له ئاکامدا که‌س خۆی نه‌سووتاند و پرۆسه‌ی خۆ سووتاندنه‌که‌ش به فه‌شه‌لی به کۆتا هات. دواتر به ماوه‌یه‌کی ئێجگار که‌م بۆ به‌شدار بووان و کۆمه‌لصنی خه‌ڵکی کوردستان به گشتی و شاری هه‌ولێر به تایبه‌تی خویا بوو، که له‌مه‌شیاندا كێ به پله‌ی یه‌که‌م سوودمه‌ند بوو و خه‌ڵکه دڵسۆزه‌که‌ش که دڵیان به ئاینده‌ی کوردستانه‌وه بوو به دلسۆزییه‌وه له پرۆسه‌ی خۆ سووتاندنه‌که‌دا ئاماده‌ییان هه‌بوو. به‌لصم ئه‌و که‌سه‌ی به فیتی ده‌زگای زانیاری یه‌کێتی ئه‌و هه‌رایه‌ی له هه‌ولێری پایه‌ته‌ختدا دروست کردبوو، که هه‌روه‌ک هه‌ندێک له ڕۆشنبیرانی هه‌ولێر له‌و باوه‌ڕه‌دا بوون و بۆیان ڕوون بۆوه که ئه‌و که‌سه  هه‌زار دیناری چاپی سویسری له [ ی. ن. ک] وه‌رگرتبوو بۆ ئه‌وه‌ی گرتنی هه‌ولێر له‌لایان یه‌کێتیه‌وه به ئاسایی سه‌رنج بدرێت، ئه‌و هه‌رایه‌ی نابۆوه و بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵکی هه‌ولێر و هه‌موو کورستان ره‌وشه‌که‌یان به‌لاوه سه‌یر نه‌بێت و به ره‌وشێکی سیاسی و سروشتی سه‌یری بکه‌ن.\nساڵ هات و ساڵ سووڕایه‌وه هه‌ولێر که‌وته‌وه ژێر کۆنترۆڵی پارتی، هه‌ر ئه‌و که‌سه که گوایه مامۆستای زانکۆیه له‌لای حکومه‌تی پارتی که‌وته ده‌رۆزکردن و ئه‌وه‌بوو چه‌ند ساڵێک له‌مه‌وبه‌ر[ 300] هه‌زار دینار چاپی سویسری وه‌ک سه‌رقفلصنێ بۆ دامه‌زراندنی ماڵی شه‌رفخانی بدلیسی پێبڕا و له‌و ده‌مه‌وه هه‌تا ئێستا ئێستایه ماوه ماوه به جۆرێک له جۆره‌کان گیرفانی تژی ده‌کرێت له پاره له‌کن هه‌ردوو زڵهێزه‌که‌ی کوردستان له هه‌ولێر و سلێمانی به‌بێ جیاوازی.\nبه هه‌رحاڵ ئه‌گه‌ر هه‌نوکه بێت و باس له‌و حاڵه‌ته دزێوانه که له‌لایان که‌سانی به‌ناو ڕۆشنبیر ڕوویان داوه و به‌به‌رده‌وامی ڕووده‌ده‌ن بکه‌ین، ئه‌وه باسه‌که‌مان به وتارێک و دووان و سێیان و. . . هتد، ته‌واو نابێت. هه‌ربۆیه بۆ ئه‌مجاره‌یان سه‌ربرده‌یه‌کی ئێجگار سه‌یر و سه‌مه‌ره‌تان بۆ ده‌گێڕمه‌وه وه‌ک له هه‌ولێر نه‌ک ته‌نیا براده‌رێک و دووان بگره پێنچ تا حه‌وت براده‌ر به بیرکردنه‌وه‌ی جیا ده‌رباره‌ی ماڵی شه‌رفخانی بدلیسی بۆیان گێڕامه‌وه. که ئه‌مه‌ش چیرۆکی ئه‌و سه‌ربرده‌ییه (چه‌ند ساڵێک له‌مه‌وبه‌ر گرووپی موزیکی کامکاران زوو زوو له هه‌ولێر و سلێمانی به نۆره بانگهێشت ده‌کران، جارێک له جاران له هه‌ولێری پایه‌ته‌خت ده‌بن و هه‌روه‌ک بۆیان گێڕامه‌وه پاره‌یه‌کی خه‌یاڵیان لێ سه‌رف کردوون. به‌ش به‌حاڵی خۆم پێم خۆشه چه‌ندی کاری له‌و جۆره به‌رامبه‌ر گرووپی هونه‌ری وا پرۆفیشنێل بکرێت هێشتا هه‌ر که‌مه، به‌لصم نه‌ک سه‌روه‌ت و سامانی کوردستان به‌هه‌در بدرێت و بکه‌وێته ده‌ست خه‌ڵکانی ده‌جاڵی به‌ناو ئه‌ده‌بیات و هونه‌ر و ڕۆژنامه‌وانی ساخته‌کار.\nبه‌هه‌ر حاڵ لێره‌دا باشتروایه چیرۆکه‌که بگێڕمه‌وه، که گرووپی کامکاران له هه‌ولێر ده‌بن، به‌رپرسی ماڵی شه‌رفخانی بدلیسی هه‌وڵده‌دات گوایه زۆر به‌ته‌نگ هونه‌ری کوردییه‌وه‌یه و ده‌خوازێت له خوانێکی کورده‌واریدا و له ماڵی شه‌رفخانی بدلیسیدا مێواندارییان لێ بکات. مێوانداری ماڵی شه‌رفخانی بدلیسی ساز ده‌بێت و خاوه‌ن ماڵ مه‌نجه‌ڵێک یاپراخ و ماستاوی هه‌ولێری ساز ده‌کات و دواتریش رێزه چایه‌ک ده‌خورێته‌وه و خوانه‌که‌ی ماڵی شه‌رفخانی بدلیسی له هه‌ولێر به کۆتا دێت. ئه‌وه‌ی جێگه‌ی باسه له‌م مێواندارییه‌دا چه‌ند نووسه‌ر و هونه‌رمه‌ندێکی دیکه‌ش بانگهێست کرا بوون، به هه‌رهه‌مووشیانه‌وه ته‌نیا مه‌نجه‌ڵێک یاپراخی هه‌ولێری سه‌ر و زیادیان بووه. هه‌رچه‌ند ڕۆژێک به‌سه‌ر ئه‌م مێواندارییه دا تێده‌په‌ڕێت، به‌رپرسی ماڵی شه‌رفخانی بدلیسی له هه‌ولێر، لیسته‌یه‌ک له مه‌سروفاتی مێواندارییه‌که‌ی پێشکه‌ش به‌م لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره که له هه‌ولێر گرووپی کامکارانی یان بانگهێشتی هه‌ولێر کردبوو ده‌کات. ئه‌وانیش له وه‌لصمی لیسته‌که‌ی مه‌سروفاتی به‌رپرسی ماڵی شه‌رفخانی بدلیسی دا ده‌ڵێن:[ برا بۆ ئێمه منه‌تی تێدا نییه، ئێمه ئه‌م هه‌موو پاره خه‌یاڵییمان لێ سه‌رف کردوون، ده‌مانتوانی مه‌نجه‌ڵێک یاپراخی هه‌ولێریشیان ده‌رخوارد بده‌ین].\nمامۆستای به‌ناو زانکۆی هه‌ولێر و ده‌رچووی زانکۆی ولصتێکی پێشکه‌وتووی ئه‌وروپا و به‌رپرسی ماڵێکی به‌ناو کولتووری به‌ناوی ماڵی شه‌رفخانی بدلیسی له هه‌ولێری پایه‌ته‌خت له وه‌لصمدا ده‌ڵێت:[ ئاخر راسته ئه‌من له‌و ده‌عوه‌تدا ته‌نیا مه‌نجه‌ڵێک یاپراخی هه‌ولێری له‌گه‌ڵ ماستاو و چام ده‌رخوارد داون، به‌لصم به‌خودای 18 هه‌زار دیناری چاپی سویسریم تێدا سه‌رف کردووه ].\nیه‌كێکیش له‌و سه‌ین و به‌ینه‌دا له نزیکه‌وه ئاگادار ده‌بێت و به شیوه‌زاری هه‌ولێری ده‌رێ: [ ماشه‌للص له‌و عه‌لامه‌ته‌ی ئه‌وه ده‌بی چ مه‌نجه‌ڵێکی یاپراخی له‌نده‌هۆر بووه، 18 هه‌زار دیناری چاپی سویسری تێچووه. . ؟\nهه‌ی کاکی دختۆر ئافه‌رین له‌گه‌ر خۆت و عیلمت له ئه‌وروپای لۆت هیناینه‌وه.\nپه‌کوو هه‌تیم له ئه‌وروپای چ عیلمێکی عه‌نتیکه فێر بووی. . ! !\nباژۆ ده‌شته دختۆر. . ! !\nئه‌رێ پێم برێ دختۆر له ئه‌وروپاش مه‌نجه‌ڵیک یاپراخ 18 هه‌زار دیناری، به پاره‌ی ئه‌وێنده‌رێی تێده‌چێت. . ؟\nستۆکهۆلم 1. 11. 2004\nبؤ ثةيوةندي لةطةلَ نووسةر: fakhraddintahir@hotmail.com


- لە رۆژى 25/11/1562 لوپى دى فیگا (Lope de Vega)، شاعیر و شانۆنوسى ئیسپانى لە شارى مەدردی لە دایکبووە، لە رۆژى 27/8/1635 لە تەمەنى (72) ساڵى لە شارى مەدرید کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 25/11/1881 جاکۆب فیشمان (Jacob Fichman)، شاعیر و نوسه‌رى ئیسرائیلى لە شارى بالتسى لە مۆلدۆفا لە دایکبووە، لە رۆژى 18/5/1958 لە تەمەنى (76) لە شارى تەل ئەبیب لە ئیسرائیل کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 25/11/1917 ئەسمەهان، ژنە گۆرانیبێژ و ئەکتەرى سورى میسرى لە دایکبووە، لە رۆژى 14/7/1944 لە تەمەنى (31) ساڵى بە روداوى ئۆتۆمبێل لە شارى دمیات لە میسر کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1931 تاکو ساڵى 1944 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 25/11/1950 یوهانس فلهلم جینسن (Johannes Vilhelm Jensen)، رۆماننوس و شاعیر و نوسەرى دانیمارکى لە تەمەنى (77) بەهۆى وەستانى کلیەکانى لە شارى کۆپنهاگن کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 20/1/1873 لە دایکبووە، لە ساڵى 1944 خەڵاتى نۆبڵى ئەدەبى وەرگرتووە.\n- لە رۆژى 25/11/1963 کەیهان کەلهو، هونەرمەند و موزیسیان و ئاوازادانەرى کورد لە شارۆچکە شاباد (ئیسلام ئاباد) لە شارى کرماشانى رۆژهەڵاتى کوردستان لەدایکبووە، لە ساڵى 1968 لە تەمەنى (5) ساڵیەوە دەستى بە فێربوونى موزیك کردووە، لە ساڵى 1976 لە تەمەنى (13) بووەتە ئەندامى ئۆرکێسترای رادیۆ و تەلەفزیۆنى ئێران لە کرماشان، لە ساڵى 1980 لە تەمەنى ١٧ ساڵیدا چووەتە وڵاتى ئیتاڵیا، دواتر بۆ درێژەدان بە خوێندن رویکردۆتە وڵاتى کەنەدا و بەشى ئاوازدانانى لە زانکۆى کارلتۆن ئۆتاوا تەواوکردووە، لە کاتى شەڕی نێوان ئێران و عێراق (١٩٨٠ - ١٩٨٨) موشەکێک بەر ماڵەکەیان کەوتووە و هەموو ئەندامانى خێزانەکەى لە دەستداوە، لەگەڵ چەندین تیپ و گروپى موزیكى جیهانیدا کارى هاوبەشى کردووە و بووەتە کەسایەتییەکى نێونەتەوەیى.\n- لە رۆژى 25/11/1968 ئه‌پتۆن سنکلیر (Upton Sinclair)، رۆماننوس و شاعیر و نوسه‌رى ئه‌مریکی لە تەمەنى (90) ساڵى لە شارى بوندبرۆک لە ویلایەتى نیوجێرسى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 20/9/1878 لە شارى بالتیمۆر لە ویلایەتى میریلاند لە دایکبووه.\n- لە رۆژى 25/11/1976 خیرەددین زرکلى، شاعیر و نوسەر و مێژونووسى سورى لە تەمەنى (83) ساڵى لە شارى قاهیرە کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 25/6/1893 لە شارى بەیروت لە لوبنان لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 25/11/2003 مارى کوینى، ژنە ئەکتەرى میسرى لە تەمەنى (87) ساڵى لە میسر کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 16/11/1916 لە شارى تنورین لە لوبنان لە دایکبووە، لە ساڵى 1929 تاکو ساڵى 1967 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.


لە كەمپەینێكدا هۆشداری دەربارەی ژیانی ڕۆژنامەنووس قارەمان شوكری دەدرێتە دەسەڵات – کوردی – RojNews.News\n06/07/2020 - 8:03:19 pm\nلە کەمپەینێکدا کۆمەڵێک لە ڕۆژنامەنووسان و چالاکوانان، لەبارەی بوونی مەترسی لەسەر ژیانی ڕۆژنامەنووس قارەمان شوکری زەینەدینەوە، کە ماوەی ١٠ ڕۆژە لەلایەن ئاسایشی پەدەکە-وە دەستگیرکراوە و چارەنووسی نادیارە هۆشداریی دەدەن، داوادەکەن لایەنە پەیوەندی دارەکان بەدواداچوون بۆ دەستگیرکردنی بکەن و هەوڵی ئازادکردنی بدەن، مەترسی ئەوە دەخەنە ڕوو، کە قارەمانیش هاوشێوەی باوکی لە ڕووداوێکی تەمومژاوید تیرۆر بکرێت.\nلە ڕۆژی ٢٧ی مانگی ڕابردووەوە، ڕۆژنامەنووس، قارەمان شوکری زەینەدین، لەلایەن ئاسایشی پەدەکە-وە لە شیلادزێ دەستگیرکراوە، هەتا ئێستا نە ڕێگا بە کەسوکاری دراوە سەردانی بکات، نە ڕێگا دەدرێت پارێزەر بینێت، دیار نییە کە چی بەسەر هێندراوە لە زینداندا.\nبۆ دڵنیابوون لە چارەنووسی قارەمان شوکری زەینەدین و ئازادکردنی، کۆمەڵێک لە ڕۆژنامەنووسان و چالاکوانان، کەمپەینێکیان ڕاگەیاندووە و داوادەکەن، کە لایەنە پەیوەندی دارەکان بەدواداچوون بۆ چارەنووسی قارەمان بکەن.\nدەقی ڕاگەیەندراوەی کەمپەینەکە:


ئاژانسەكانی جیهان بڵاویانكردەوە، نرخی نەوت بۆ ئەمڕۆ یەك شەممە، 30-5-2021، بەشێوەیەك بووە كە نرخی نەوتی برێنت بە 69 دۆلار و 63 سەنت لە بازاڕەكانی جیهان مامەڵەی پێوەكراوە.\nهاوكات نرخی بەرمیلێك نەوتی خاوی ئەمریكیش بە 66 دۆلار و 32 سەنت مامەڵەی پێوەكراوە.\n5 ده‌رمانی سروشتی بۆ كاتی سوتان له نێو ماڵه‌كه‌تدا\nملیۆنێك دۆلار بۆ ئەوانەی ڤاكسین لەخۆیان دەدەن\nنرخی نەوت 88 دۆلاری تێپەڕاند\nخەڵك- نرخی نەوت لەبازاڕەكانی جیهان بەراورد بە ڕۆژانی ڕابردوو بەرزبووەتەوە. (زیاتر…)\nخەڵك- ئامارێكی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا بڵاودەكرێتەوە، و بەپێی ئامارەكەش ژمارەی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا 188 ملیۆن و 100 هەزار…\nتووشبووانی كۆرۆنا 191 ملیۆنی تێپەڕاند\n19 تەموز 2021 9.59 am\nخەڵك- بە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 191 ملیۆن و 230 هەزار و 672 حاڵەت.


دیموکراسی و یەکسانی جێندەری – chawyxelk.org\nدیموکراسی و یەکسانی جێندەری\nئا.ئیراد منوچر سان احمد\nچەقی پرۆسەی دیموکراسی بریتیە لە بەشداری سیاسی ژن لەناو کۆمەڵگادا کە پشت بەرێژە و کارایی ئەوان لە کایەی سیاسی دەبەستێت. وە یەکێکە لە ئاماژە پێدەرە سەرەکییەکان لەسەر کواڵیتی کلتووری دیموکراسی لەحوکمڕانی و دەسەڵاتدا.\nلەم ڕوانگەیەوە یەکسانی جێندری بە هەلقوڵای دیموکراسی دادەنرێت چونکە دەتوانێت فەزایەکی گشتی بۆ ژن فەراهەم بکات بۆ گفتوگۆ لەسەر مافەکانی بەشەفافی و گرنگی تەواویش دەدات بە چەمکی تواناسازی ژن بۆ ژن بەجۆرێک دەستی بگات بە مافە سیاسی و مەدەنی و ئابووری و کۆمەڵایەتیەکان.\nلەبەر ئەوە توناسازی ژن و یەکسانی جێندەری دوو پایەی گرنگن لە پرۆسەی دیموکراسی، وە کواڵیتی دیموکراسیش نابێت تەنها لەرێگەی بوونی دامەزاروەکانەوە دیاری بکرێت بەڵکو لە رێگەی مەودای بەشداریکردنی گروپە کۆمەڵایەتی جیاوازەکانە لە دامەزراوەکاندا. هەرلەبەر ئەمەش دۆزی جێندەر گرنگ و بەهەند وەردەگیرێت و ئامادەنەبوونی ژنیش لە کایەی سیاسی دەرئەنجامەکەی سەردەکێشێ بۆ دیموکراسی نێرینە “male democracy” تێیدا زۆرترین ڕووی پیاو لە پرۆسەکەدا دەدردەکەوێت و دادەنرێت بە دیموکراسیەکی ناتەواو. کەواتە بۆ ئەوەی دیموکراسی ڕاستەقینە بێتە زەمینەی واقیع چارەنووسی بەستراوە بەمافەکانی ژنەوە، هەر کاتێکیش باس لەپرۆسەی دیموکراسی دەکرێت بەبێ بوونی دامەزاراوەیەکی بەهێز و بەبێ بوونی پرنسیپەکان بۆ ماف و یەکسانی بۆ هەموو هاونیشتمانیەک ئەو کاتە ژن بۆ ئەوەی دەستی بگات بە پرۆسەی دیموکراسی دەبێت باجی زۆر گەورە بدات، و لەم حاڵەتەدا ئەگەر هەیە هەر پارتێک بنەماکەی باوک سالاری بێت کاتێک دەگاتە دەسەڵات لەرێگەی هەڵبژاردن و بەپرۆسەی دیموکراسی ئەوا ئەگەری زۆرە ژن پەراوێزبخات و بکەوێتە بازنەی هاونیشتمانی پلە دوو .\nلەبەرئەوە ئەگەر بەشێوەیەکی گشتی وێنای سیاسەتمەدارەکانمان بکەین، بێگومان زۆرێک لە وێناکردنەکانمان بۆ کاری سیاسەت ژنی تێدا نیە کە ئەمە خۆی بۆ خۆی دوورخستەنەوەی بێدەنگانەی ژنە لە پرۆسەیەکی گرنگ ئەویش پرۆسەی بڕیاردانە.\nوە یەکێک لەو لایەنەگرنگانەی کە ڕۆڵی زیندوو و کاریگەری هەیە لەسەر ژن میدیایە، لەگەلڕَ ئەوشدا هێشتا ژن نەیتوانیەوە خاوەندارێتی لە پلات فۆرمی میدیای تەکنەلۆژیا بکات بۆ دەربڕینی بیر و خواستو داواکاریەکانی ، هەروەک دەبینین سەرکردایەتیکردنی سێکتەرەی میدیا ژن لە جیهاندا لە ئاستێکی زۆر لاوازدایە دەرکەتووە تەنها % 1 ژن لە ڕۆژئاوا سەکردایەتیکردنی کۆمپانیاکانی میدیا و دیجیتاڵە میدیایەکان دەکات، هەر ئەمەشە وایکردووە زۆرترین ژن ئارەزووی کاری بێژەری بکەن و زۆر بەکەمی ژن لە بوارەکانی هەواڵسازی و کارکردن لەسەر ڕای گشتی جەماوەر کاردەکات.\nئەمەش وێنایەکی گشتی دەخاتە بەردەستمان کە پیاو لە میدیا باڵادەستە و بەکلتووری پیاوسالاری دەناسرێتەوە و پشتوانیشی لێدەکرێت لە رێگەی لە قاڵبدانی جێندەری. ئەمەش بێگومان پەراوێز خستنی دەنگی ژنە وە دواتریش کاریگەری هەبووە لەسەر ئەوەی چۆن و چەندجار میدیا تایبەت بێت بە ژن. بۆ نمونە لە ڕووپێوێکدا دەرکەتووە تەنها لە %17 لە هەواڵ و چیرۆک و سەرچاوەی زانیاری لە جیهاندا دەربارەی ژنە و زۆرێک لە بابەتەکانیش جەخت دەکەنەوە لەسەر ئاهەنگێڕان و بواری وەرزش.\nوە لە کلتوور و فەرهەنگی سیاسیدا رووماڵی میدیایی زیاتر بۆ سەرکەوتنی سیاسەت و شەرعەیتەکانی دەسەڵاتداریە، زۆرجاریش بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ژنانی سیاستەمەدار لە میدیاکانە لەبری ئەوەی شرۆڤە بۆ ووتەکانیان بکرێت، زیاتر پرسیاکردنە لەسەر ژیانی کۆمەڵایەتی و خێزانی، وەیان چۆن دەردەکەون و چی لەربەردەکەن. لەبەرئەوە پێویستە لەگەڵ زیادبوونی هۆیەکانی ڕاگەیاندن و سۆشیال میدیای نوێ کە هەلی جۆراوجۆری بۆ ژنان ڕەخساندووە، ژنان دەوتوانن خاوەندارێتی لە دانانی بلوگ و ئەکاوەنتی تایبەت بەخۆیان بکەن بۆ خستەڕووی چالاکی و وە دانانی کەیسەکان لە ئەجێندای کاری خۆیان بۆ ئەوەی مشتومڕی گشتی لەسەر بکرێت و گەشپێدان بۆ ناوەڕۆکی ووتار و بابەتەکانیان بکەن لەرێگەی پەیوەندیکردن لەگەڵ بازنەی هەڵبژاردن و جەماوەری بە شێوەیەکی گشتی.


توركیا ده‌كه‌وێته كێشه‌یه‌كی دیكه‌ی هاوشێوه‌ی كێشه‌ی قه‌شه ئه‌مریكییه‌كه‌وه\n8331 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nدادگای توركیا سه‌ربازێكی پێشووی به‌ریتانیا به‌تۆمه‌تی ئه‌ندامێتی له‌ڕیزه‌كانی یه‌كینه‌كانی پاراستنی گه‌ل (یه‌په‌گه) سزاده‌دات، ڕۆژنامه‌یه‌كی به‌ریتانیش پێشبینیده‌كات توركیا له‌گه‌ڵ به‌ریتانیا بچێته كێشه‌وه.\nجۆ ڕۆبنسۆن-ی ته‌مه‌ن 25 ساڵ كه هاوڵاتیه‌كی به‌ریتانیه، به‌تۆمه‌تی په‌یوه‌ندیكردن به‌ڕیزه‌كانی یه‌په‌گه‌و شه‌ڕكردن دژی داعش، له‌لایه‌ن دادگای توركیاوه سزای حه‌وت ساڵ‌و نیوی به‌سه‌ردا سه‌پێندرا.\nجۆ ڕۆبنسۆن له ساڵی 2012 له‌ڕیزه‌كانی سوپای به‌ریتانیا له‌ئه‌فغانستان دژی ئه‌لقاعیده‌و گروپه توندڕه‌وه‌كانی دیكه شه‌ڕیكردووه، پاشان له‌شه‌ڕی دژ به‌داعشدا یه‌كێك بووه له‌شه‌ڕڤانه بیانیه‌كانی یه‌په‌گه.\nجگه له جۆ ڕۆبنسۆن، دادگای توركیا ده‌زگیرانی ڕۆبنسۆن كه ناوی میرا ڕوخانه سزاداوه، ئه‌ویش به‌تۆمه‌تی بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاڵای كوردستان.\nڕۆژنامه‌ی گاردیان-ی به‌ریتانی له‌باره‌ی سزادانی ڕۆبنسۆن پێی وایه، ئه‌نقه‌ره له‌گه‌ڵ له‌نده‌ن ده‌كه‌وێته كێشه‌یه‌كی دیكه‌ی هاوشێوه‌ی ئه‌وه‌ی توركیا له‌گه‌ڵ واشنتۆن له‌سه‌ر سزادانی قه‌شه ئه‌ندرۆ تێیكه‌وت.


2018/2019 Correcaminos UAT ASM 0 0 0 0 0 2 0 0 0 0\n2018 نیویۆرک رب. خوئ 374 6 4 2 1 23 0 0 0 0\n2017 نیویۆرک رب. خوئ 482 6 5 1 0 8 0 2 0 0\n2016/2017 سپۆرتین سی پی II SEL 1021 14 12 2 2 12 0 1 0 0\nگشتیی 9300 113 105 8 5 53 8 16 2 2\nSat 23/03/19 FRI بڕازیل 1 - 1 پەنەما بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nWed 06/03/19 ASM Correcaminos UAT 0 - 1 Atlético San Luis بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nSun 03/03/19 ASM Venados 0 - 1 Correcaminos UAT بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n01/03/19 New York RB II Correcaminos نەزانراو\n01/07/16 San Miguelito Sporting CP II خواستن\nCorrecaminos UAT پێکهاتە\nJ. Colli 27\nA. Barrera 19\nE. Pedroza 25\nD. Pequeño 22\nG. Rocaniere 31\nA. Chávez 18\nJ. Gottesman 23\nA. Pulido 30\nS. Rosas 35\nJ. Atilano 31\nC. González 26\nO. Sánchez 29\nC. Reinoso 74


مەترسی بەکارهێنانی مۆبایلی زیرەک بۆ منداڵان » ماڵپەڕی لاجان: هونەر تەکنۆلۆژی شێعر پەندی پێشینیان کەسایەتی\nمەترسی بەکارهێنانی مۆبایلی زیرەک بۆ منداڵان\nلێکۆڵینەوەیەکی زانستی هۆشداری دەدات لە بەکارهێنانی مۆبایلی زیرەک لەلایەن منداڵانەوە و داوا لە دایک و باوکان دەکات بەهیچ شێوەیەک رێگە بەو کارە نەدەن و ئەگەر منداڵەکانیشیان مۆبایل بەکاردەهێنن هەرئێستا و هەرچی زووە لەدەستیان وەربگرن.\nبەپێی لێکۆڵینەوەیەکی زانستی کە رۆژنامەی ئیندیپێندتی بەریتانی بڵاوی کردوەتەوە، بەکارهێنانی ئامێری تەلەفۆنی زیرەک لەلایەن منداڵانەوە بەتایبەتی ئەوانەی تەمەنیان دوو ساڵ و کەمترە، زیانی گەورەی هەیە لەسەر تەندروستی و باری دەروونییان.\nبەپێی لێکۆڵینەوەکە، بەکارهێنانی مۆبایلی زیرەک بۆ ماوەی سەعاتێک دەبێتە هۆی تووشبوونی منداڵان و تازە پێگەیشتووان بە گۆشەگیری و کەم بوونەوەی ئاستی کۆنتڕۆڵکردنی هەڵسوکەوت و باری سۆزداری.\nلێکۆڵەران گەیشتوونەتە ئەو دەرەنجامەی کە ئەو تازە پێگەیشتووانەی کە تەمەنیان لەنێوان ( (14) بۆ ( (17) ساڵدایە زیاتر رووبەڕووی ئەو کاریگەرییە خراپانە دەبنەوە و بگرە زیاتر کاریگەریی لەسەر دەروون و گەشەی مێشکیان دروست دەکات، بەراورد بە منداڵان کە مێشکیان بەردەوام لە گەشەدایە.\nهەروەک ئەو منداڵانەی کە لە دایەنگەکاندان و مۆبایلی زیرەک بەکاردەهێنن، توانای ڕاگرتنی هاوسەنگی و توڕەیی خۆیان نییە و زوو هەڵدەچن، ئەو منداڵانەش کە تەمەنیان لەنێوان ( (11) بۆ ( (13) ساڵدایە و ڕۆژانە مۆبایلی زیرەک بەکاردەهێنن، توانای فێربوونیان کەم دەبێتەوە و حەزی فێربوون و پەرەپێدانی تواناکانیان لەدەستدەدەن.\nمەترسی مۆبایل منداڵ\nلقی بابەت: مۆبایل / زانیاریی گشتی\nسەردان: 753 جار لێدوان: 1 نێرەر: lajan\n< « پووشپەڕ 1399 » >


ئیدلب گۆڕەپانی پێكدادانی ( چین و ئەمەریكا و ڕوسیا و توركیا و ئێران و قەتەر و سوریا) – چپە\nسێ شه‌ممه : 21 - كانونی دووه‌م - 2020\nئیدلب گۆڕەپانی پێكدادانی ( چین و ئەمەریكا و ڕوسیا و توركیا و ئێران و قەتەر و سوریا)\nئامادەكردنی : د. سەنگەر سەید قادر\nپارێزگای ئیدلب دەكەوێتە باكوری سوریا و ٣٣٠ كیلۆمەتر لە دیمەشقەوە دوورە، پێش شەڕی ناوخۆی سوریا دانیشتوانەكەی نزیكەی ٢٥٠ هەزار كەس بوو كە زۆرینەیان عەرەبن لەگەڵ كەمینەیەك لە كورد و دورزی و مەسیحیەكان.\nساڵی ٢٠١٤ پارێزگاكە لەلایەن داعشەوە دەستی بەرسەردا گیرا، بەڵام ساڵی ٢٠١٥ بەرەی نوسرە لە شەڕێكی خوێناویدا داعشی لە پارێزگاكە دەرپەڕاندا دەستی بەسەردا گرت.\nلە نێوان ساڵانی ٢٠١٦-٢١٨ بەپێی ڕێكەوتنەكانی ئەستانا و و سوشی زیاتر لە ٣ ملیۆن و ٥٠٠ هەزار ئاوارە و ٣٠٠ هەزار چەكداری گروپەكانی ئۆپۆزسیۆن لە ناوچەكانی تری سوریا دەركران و لە ئیدلب كۆكرانەوە، كەلە ئێستادا دانیشتوانەكەی لە ٢٥٠ هەزار كەسەوە گەشتوەتە نزیكەی ٤ ملیۆن كەس.\nئیدلب. بۆمبە چێنراوەكەی سوریا:\nلە دوای ڕێكەوتن توركیا و سوریا و ئێران چەكدارانی گروپە ئۆپۆسیۆنەكان لە تەواوی سوریاوە لە ئیدلب كۆكرانەوە و بە پێی ڕێكەوتنامەی ئەستانا و سوشی ئیدلب وەك ناوچەی ئارام لە باكوری سوریا دەستنیاشان كرا كە سوریا و ڕوسیا هێرشیان نەكردە كردەسەری.\nبەڵام دوای دەست گرتن بەسەر ناوچەكانی دیكەی سوریادا سوپای ئەسەد لە مانگی نیسانی ئەمساڵدا بە هاوكاری ڕوسیا ئۆپەراسیۆنی ئازادكردنی پارێزگای ئیدلبی دەست پێكرد وەك كۆتا پێگەی ئۆپۆزسیۆنی سوریا چونكە سوریا و ڕوسیا ئیدلب وەك بۆمبێكی چێنراو دەبینن كە مەترسیە بۆ سەر ئایندەی سوریا بە هۆی ئەوەی سەدان هەزار چەكداری توند ڕەوی ئیسلامی تێدا كۆكراوەتەوە.\nكێ دەستی بەسەر ئیدلدا گرتوە:\nلە دوای ساڵی ٢٠١٥ بەرەی نوسرەی باڵی قاعیدە لە سوریا بە هاوكاری توركیا و قەتەر دەستی بەسەر سەدا ٨٠% پارێزگای ئیدلبدا گرتوە ، جگە لە بەرەی نوسرە زیاتر لە ٥٣ گروپ و ڕێكخراوی چەكداری لە پارێزگای ئیدلب بوونیان هەیە كە هەموویان لە ژێر چەتری بەرەی نوسرەدا و لە ژێرناوی (هیئە تحریر شام) كۆبونەتەوە.\nداعشیش وەك هیزێكی بچوك دەستی بەسەر بەشێكی پارێزگاكەدا گرتوە كەلە ڕێكەوتنێكی ئاگربەستی ڕانەگەیەنراودا لەگەڵ بەرەی نوسرە و بە نیوەند گیری قەتەر هەردوولا پەیمانی هێرش نەكردنە سەر یەكیان ئیمزاكردوە.\nپشتیوانانی بەرەی نوسرە كێن:\nبەرەی نوسرە لە ئێستادا بەهیزترین گروپی چەكداری ئۆپۆزسیۆنی سوریایە زیاتر لە ١٨٠ هەزار چەكداری سوری و بیانی هەیە و لەلایەن توركیا و قەتەرەوە پشتیوانی دەكرێن.\nئەمەریكاش بەناڕاستەوخۆ پشتیوانی ئەم هێزەی كردووە چونكە وەك كارتێكی فشاری بەهێز دەتوانرێت دژی ڕوسیا و چین و ئێران و بەشار ئەسەد بەكار بهێنرێت.\nهەروەها ئەمەریكا دەتوانێت بەرەی نوسرە وەك كارتی تێكدانی پەیوەندیەكانی ڕوسیا و توركیا بەكار بهێنرێت، لە هەمان كاتدا كۆكردنەوەی ئەو ژمارە زۆرەی چەكداری توندڕەووی ئیسلامی لە جێگایەكدا مەترسی سەر هێز و نفوزی ئەمەریكا لە سوریا كەم دەكاتەوە و سوریا و ڕوسیاش بە كێشەكەیانەوە سەرقاڵ دەكات بۆ ئەوەی نەیان پەرژێتە سەر ڕۆژئاوای كوردستان.\nنەك بەتەنیا ڕوسیا و توركیا بەڵكوو بەهۆی ڕێگری ڕوسیا لە بەشداریكردنی ئێران لە شەڕی ئیدلب دا نفوز و دەسەڵاتی ئێران لە سوریا سنوردار كراوە و ناكۆكی كەوتوەتە نێوانیان.\nچین بۆچی پشتیوانی شەڕی ئیدلب دەكات:\nلە ئیدلب سوپای توركمانستان كە هیزێكی چەكداری توندڕەوی ئیسلامیی هاوپەیمانی بەرەی نوسرەن و لەو چەكدارە مسوڵمانە پێكدێت كەلە هەرێمە مسوڵمانەكانی چینەوە ڕوویان سوریا كردوە و لە ئێستادا لە پارێزگای ئیدلب كۆبونەوەتەوە.\nئەم گروپە كە زۆرینەیان لە ئیگۆرە مسوڵمانەكانی هەرێمی توركمانستانی چین پێكهاتوون لە ماوەی شەڕی سوریادا ئەزمونێكی زۆریان پەیداكردوە و دەستیان بەچەكی پێشكەوتوو گەشتووە، چین مەترسی ئەوەی هەیە لە داهاتوودا بگەڕێنەوە چین كیشە و ئاڵۆزی بۆ دروست بكەن.\nبۆیە ئیستا لە ڕێگەی هاوكاری كردنی سوپای سوریا و هێرشی راستەوخۆی فڕۆكە چینیەكانەوە دەیەوێت هەرلە پارێزگای ئیدلب ئەو گروپە چەكداریە لەناو ببات پێش ئەوەی بگەڕێنەوە چین.\nنەخشەی ئێستای شەڕی ئیدلب:\nسوپای بەشار ئەسەد لەدوای دەستگرتن بەسەر زۆرینەی ناوچەكانی پارێزگانی حومس و حەما و لازقیە ڕووی كردە پارێزگای ئیدلب و بەدیاری كراوی شاری خان شەیخون چونكە ئەو شارە گەورەترین شاری پارێزگای ئیدلبە و جێگایەكی ستراتیژی هەیە و دەكەوێتە سەر ڕێگای سەرەكی دیمەشق و حەلەب و ناوەندی بەستنەوەی پارێزگاكانی حومس و حەما و لازقیە و حەلەب و ئیدلب و دیمەشقە.\nلە دوای دەستبەسەراگرتنی بەشێكی زۆر گوندەكانی باشور و ڕۆژئاوای ئیدلب ئەمشەو سوپای سوریا بەهاوكاری چین و ڕوسیا گەشتە ناو شاری خان شەیخون دەستی بەسەر بەشێكی شارەكەدا گرت.\nلەبەرامبەردا سوپای توركیا هێز و چەك پێداویستی سەربازی بۆ هاوكاری بەرەی نوسرە ڕەوانە كرد بەڵام بەرەبەیانی ئەمڕۆ وەك هۆشداری دانێك بۆ توركیا فڕۆكەكانی ڕوسیا هێزێكی سەربازی توركیا كەلە ٢٥ ئۆتۆمبیلی سەربازی پێكهاتبوو بەرە و خان شەیخون بەڕێگاوە بوون بۆردوومان كرد.\nهەروەها وەزارەتی دەرەوە و بەرگری سوریا ناردنی هێزی توركیان بۆ خان شەیخون ئیدانە كردوو ئەو كارەیان بەداگیركاری ناوبرد و ڕایان گەیاند كە هیچ شتێك ناتوانێت ڕێگری لە پێشڕەوەی سوپای سوریا بكات و دەبێت توركیا بەرپرسیارێتی هەر ئەگەرێكی نەخوازراو هەڵبگرێت كە ڕووبدات، بەهۆی هاوكاریەكانی توركیاوە بۆ بەرەی نوسرە پێشڕەویەكانی سوپای سوریا لە خان شەیخون ڕاگیراوە و تاكاتی نوسینی ئەم شیكاریە شەڕ بەردەوامە و بەپێی ڕاگەیاندنی هاوپەیمانی ئۆزسیۆنی سوریا زیاتر لە ١ ملیۆن كەس ئاوارەبوون بەهۆی پێكادانەكانەوە.\nكۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان پلانێكی پێشوەختی پارتی بۆ تەزویر ئاشكرا دەكات\nوەزیری دارایی عێراق : دواکەوتنی موچەی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم كێشەی تێدایە


هەوڵدانێك بۆ تێگەیشتن لە داگیرکردنی تاریکی (بەشی سێهەم)\nWednesday, 07.07.2021, 4:10\nوێنەی قوربانی وجەلاد\nئەتوانین داگیرکردنی تاریکی بە ژیاننامەی قوربانییەکان ناوبەرین ، یان بە شێوەیەك لە شێوەکان بە بەشێك لە جینۆلۆجی قوربانی دایبنێین ، ئەو زۆر جار ئەمانگەرێنێتەوە بۆ سەرتایەك رەنگە بتوانین لە دەستپێکیدا پەی بە سەرەتای قوربانی بەرین . لێرە ژیان ماکینەیەکە بۆ دوورست کردنی قوربانیەکان ، ئەگەرهەندێ لەسۆزی تەسکی خودی دەرچین ، تەنانەت دوژمنەکانیشمان وەك قوربانی دەبینین . لە کوێ ستەم هەبوو لەوێ قوربانی هەیە ،،لەکوێ لادانێك هەبوو لە سروشتی باڵای مرۆڤایەتی لەوێ ئیتر بە ئاشکرا، قوربانی یەك لە ژێر پێستی هەموان بێ جیاوازی راکشاوە . کە ئەڵێم سروشتی باڵای مرۆڤایەتی ، دیارە ئاماژەم بۆ خودی مرۆڤ نی یە چونکە مرۆڤ چینەری قولی سەرتایی تێدایە، هەمیشە بۆ باوەشی درندەیەك دەیبات ،تەنها ئەو کاتەی ناخی خەفە دەبێت وتێکەڵ بە دووروویەکی دەستکرد دەبێت لە ژێر چەتری پەروەردە وکەلتور وپێشکەوتن، ئەوسا رەنگە سێبەری روویەكی شارستانی پشان بدات .بەڵام هەر کاتێ کەوتە ژێر کاریگەری ترسی کۆمەڵ (رعب الجماعة) ئیتر دوور ئەکەوێتەوە لە عەقلانی یەت و هەموو دەمامکێکی شارستانی لە سەر دەموو چاوی دائەماڵێ و وەك درندەیەك دەرئەکەوێ .\nداگیرکردنی تاریکی وێنەیەکی تا ئەندازەیەك بەرچاو بە قوربانی ئەبەخشیت ، وێنەیەك ئەگەر لە دووربینی مرۆڤانەوە سێری بکرێ ،هەدەف و ئامانجی نوسەرت بۆ دەرئەکەوێ ،، هەر وەك چۆن ئەو جنسانەی کە تورك نین ، بونەتە قوربانی دەستی راسیستی تورکی ، بە کورد و ئەرمەنی ویۆنانی هتد ئاوهاش لە زۆر شوێن هەمان کارەکتەرە تورکەکانیش ئەگەر رەنگی جودایان هەبێت هەر هەمان قوربانین . تورکیایەكمان بە دورستترین شێوەی خۆی، نیشان ئەدات، تورکیایەك لەوەتی هەیە ئەیەوێت ببێت بە یەك رەنگ ، یەك زمان ، یەك بیرکردنەوە ، یەك تێگەیشتنی چەق بەستوو ،یەك هەڵسوکەوت و یەك هەڵسان و دانیشتن .ئەو لەوێ ئەیەوێ شتێکمان پیشان بدات کە دەرچوە لە ترسی یاسا ورێسا ،، دەرچوە لە ترسی دادپەروەری و ئەخلاق ،ئەو ئەیەوێ ترسناکی کۆمەڵێکی بەمەر بوومان پیشان بدات ، کاتێ ئەبن بە کۆیلەی بیری ناسیونالیستی تەسك و ئیحای نەتەوەی باڵا و بەرز و رەچەڵەکی پاك بە گوێچکەیان دەدرێتەوە بەبەردەوامی .بەختیار لەم شاکارەیدا ،هەموو کارەکتەرەکانی کردۆتە قوربانی ،،رەنگە ئێمە ئەگەر بیرکردنەوەمان بەرامبەر ژیان بگۆرین ، ئێمەی خاوەن بینینی جێگیر لە بابەتەکان بتوانین بگەین بەو دەرئەنجامەی هیچ هێڵێك لە نێوان قوربانی و جەلاد نەبینینەوە ،، من ئەگەر نمایندەی جەستەی قوربانی بکەم ئەو هەڵگری روحێکی قوربانی یە ،بەسۆتر لە جەستەی من ، بە ئازارتر لە جێ قامجیەکانی جەستەی من .منی جەستە، قوربانی دەستی ئەشکەنجەو چەندین جۆری سرینەوە ،، ئەوی روح قوربانی ترسێکی بەردەوام و واهیمەی هەڵسانەوەی من و نەتواندنی سرینەوەم.\nبەختیار وێنەی قوربانی وجەلاد لە ئامێزی (هیچی شەرەنخوازی) هەنا ئارێنت دەرئەکات وئەیبەخشێ بە داگیرکردنی تاریکی ،، هیچ فاسیڵەیەك بەدی ناکەم لە نێوان ئەو فۆرمە فەلسەفییەی هەنا ئارێنت کە ئەیبەخشێ بە کارەکتەرێکی نەگریسی هۆلۆکۆست و هەزاران لاشەی سوتاوی جوەکان لەگەڵ ئەو ماکینە زەبەلاحەی تاریق ئەکانسۆ و کوردەکان. لای ئارێنت چۆن ،( ئایخمان) دەبێتە کەرەسەی ستەم وخراپەکاری لای بەختیاریش تاریق ئەکانسۆ و دەیان ژەنەراڵی وەك نایف وحەقی سونای و هتد هەر هەمان کەرەسەن . قوربانییەکانیش لە تەمو تومانێکی سەیر ئەخولێنەوە . بەختیار لە سەرتاپای رۆمانەکە پرسیارێکی ناوەخنی دەکات بێ ئەوەی زۆر جار بە ووشە بیدرکێنێ . کێ قوربانی یە؟ ، کێ هەڵگری ناسنامەی قوربانی یە ؟ .\nئەوەی بتوانی دوژمنەکەت وەك قوربانی ببینی ،، توانایەکی رادەبەدەری روحی بەرزی ئەوێ ، پرۆسەیەکی بەرزبوونەوەیە بەسەر رق و کینە و بینی بەرامبەر وەك ئاڵەتێك وهیچی تر . بەڵام ئەوەی قوربانی دروست دەکات لە هەردوولا ،لە شوێنێکی ترە ،، ئەو ماکینەیەکی بەرهەم هێنانی رقە ، ماکینەیەک بۆ بەرهەم هێنانی ئایدۆلۆژیای کینە و دژیاەتی و ترس . مرۆڤەکان کاتێ خۆیان تەسلیمی ئەو ماکینەیە دەکەن ، ئیتر ئەوانیش دەبن بە بەشێك لەو جەستەیە ، بەڵام روحی قوربانیەك هەر لە ناخیدایە . داشۆرینی مرۆڤ لە توانای بیرکردنەوە دەیکاتە درندە بەڵام نایکاتە درندەیەکی ئەخلاقی مجەرەد و خاوەن ویستی لە پێشینەی شەنگێزی کە درك بە تاوانەکانی خۆی بکات لەو ئان وساتەدا.