بە هاتنی مەهدی-ش ماڵی كورد رێكناخرێتەوە\nهەفتەی رابردوو گەرمترین هەفتەی پێكهێنانی حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی بوو، كە ماوەیەكە كورد كەلعادە كەوتۆتە ژێر كاریگەری عاتیفەی ئەوەی گوایە عەبدولمەهدی دۆستمانەو كۆمەڵێ هیوای لەسەر هەڵچنراوە بۆ كۆتاییهێنان بە كێشەكانی نێوان هەرێم و بەغدا، هەر وەك بە دێڕێك لە كارنامەكەیدا ئاماژەی پێكردووە.\nعادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی راسپێردراو هیچی پێناكرێت بۆ كۆتاییهێنان بەو كێش قوڵانەی نێوان هەرێم و بەغدا لەبەر دوو رەگەزی سەرەكی:\nیەكەمیان، كۆتاییهاتن بەو كێشانە پێویستی بە دروستبوونی قەناعەتە لەلایەن سەرجەم ئەو هێزو لایەنانەی كە بەشدارن لە حكومەتەكەی عەبدولمەهدی.\nدووەمیش، پەیوەستە بە یەكگوتاری و یەكهەڵوێستی كوردەوە سەبارەت بەو كێشانەو چۆنێتی چارەسەركردنیان، بەداخەوە لەم كات و ساتەدا هەردوو رەگەزەكە بوونیان نییە، نە ئەو هێزانەی حكومەتەكەی عەبدولمەهدییان پێكهێناوە قەناعەتیان بە خواستەكانی كورد هەیە وەك ئەوەی كە كورد خۆی دەیەوێت، نە كوردیش یەكهەڵوێست و یەكدەنگە چ لە هەرێم و چ لە بەغداش، چۆنێتی بەشداری كوردیش لەم قۆناغەدا بە بەراورد لەگەڵ قۆناغەكانی رابردوودا لاوازترو خراپترینیانە، چونكە ستراتیژی كوردی لە دوای پرۆسەی ئازادی و بە بوونی مام جەلال لە بەغدا ستراتیژێكی نەتەوەیی روون بوو، بەڵام لە خولی رابردوودا ئەو ستراتیژە بووە حیزبی و لەم خولەشدا دابەزیوەتە ئاستی كەسیی.\nلەگەڵ ئەوەشدا كورد لەم قۆناغە ئەوەندە شڵەژاوو سەر لێشێواوە، نازانێت لە بەغدا چی دەوێت، هەر بۆیە هەموو هەوڵ ئامانجەكانیان چڕكردۆتەوە لە بەدەستهێنانی چەند پۆستێكدا بۆ چەند كەسێكی دیاریكراو و ململانێكانیان لە شكاندنی یەكترو بردنەوەی پۆستێك لەسەر حیسابی ئەویتر چڕكردۆتەوەو لەسەر بنەمای كاردانەوەو كۆنە قین و تۆڵە كردنەوە بونیادناوە، بۆیە من رەشبینم و پێموایە نەك بە هاتنی عەولمەهدی بە هاتنی مەهدیش ماڵی پەرتەوازەی كورد رێكناخرێتەوە!\n10/26/2018 10:35:47 PM


سەرۆك كۆمار د. بەرهەم ساڵح، ئەمڕۆ پێنجشەممە ٢٠٢٠/٩/٢٤ لە كۆشكی سەلام لە بەغدا بەجیا كارنامەی كاری ھەریەک لە مارجن كوبیاك باڵیۆزی پۆڵەندا و مایكڵ رینتیتر باڵیۆزی هۆڵەندا و میتیا لیسكۆفار باڵیۆزی ڤاتیكانی لە عێراق وەرگرت.\nسەرۆک كۆمار دووپاتیكردەوە کە عێراق پشتیوانی دەكات لە پتەوكردنی پەیوەندییەكانی لەگەڵ كۆمەڵی نێودەوڵەتی لەسەر بنەمای هاریكاری و هەماهەنگی لە تەواوی بوارەكاندا، بەجۆرێک بەرژەوەندییە هاوبەشەکان بۆ سەرجەم گەلان و وڵاتان بھێنێتەدی، ھەروەھا جەختیكردەوە لە پێویستی ھەماھەنگی نێودەوڵەتی و هەرێمایەتی بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئاڵنگارییەکانی ناوچەکە و جیھان.\nھاوکات سەرۆک بەرهەم ئاماژەیكرد بۆ هاریكاری نێودەوڵەتی و هەرێمایەتی هاوبەش بۆ بەھێزکردنی گیانی پێكەوەژیانی ئاشتیانە لە ناوچەكە و جیهان و رێگریكردن لە گروپە تیرۆریستییەكان تاوەکو ببنە هۆی تێكدانی ئاسایش و ئارامی.


دەوڵەت نەتەوەی دەستکردی ئێرانی و سڕینەوەی گەلی کورد\nلەم وتارەدا ھەوڵدەدەم ئاوڕێک لە مێژووی نوێی ئێران و دروستبوونی دەوڵەتى نەتەوەیەکی ساختە بدەمەوە، کە چۆن ھەوڵدراوە ھەموو نەتەوەکانی ئەو ناوچە بەتایبەتی نەتەوەی کورد لەناو ئەو دەوڵەت نەتەوە دەستکردە ئیستیعمارییەدا بتوێننەوە. تەنانەت بۆ ئەو مەبەستە، مێژووی ساختەیان دروستکردوەوەو نکۆڵیان لە بوونی ئەو نەتەوانە کردووە کە مێژوویەکی دوورودرێژیی دەوڵەتدارییان ھەبووە.\nدەوڵەتى نەتەوەیی ئێران وەک باس دەکریت دەوڵەتێکى ٢٥٠٠ ى نییە، بەڵکو وەکو وڵاتانە عێراق وتورکیا وسوریا، ولاتێکى نوێیە.\nدكتۆر حسێن ڕابێ\nلەوانەیە زۆر کەس وابزانن ئەو وڵاتەی ئێستا لە خۆرھەڵاتەوە دراوسێی کوردستانە، ھەمیشە ناوی ئێران بووەو کورد جگە لەم سەدانەی دوایی ھەمیشە خۆی بە بەشێک لەو وڵاتە زانیوە، لە ڕاستیدا وانییە. ئێران وڵاتێکی نوێیە، وەکو عێراق و تورکیا و سوریا، کە لەسەرەتای سەدەی بیستەم بە پشتیوانی وڵاتانی ئیستیعماری، ئەم فۆرمەی ئیستای وەرگرت و بەشێک لە خاکی کوردستانیشی تێدا ئاخنرا. ئێران ئەو ئیمپراتۆرییە ٢٥٠٠ ساڵە ھەمیشە سەربەخۆیە نییە کە پاشاکان، زنجیرە لەسەر زنجیرە، فەرمانڕەواییان لەسەر کردووە. ئێران تەنھا ناوێکی شانامەییە کە لە شانامەی فیردەوسییدا بەکارھاتووە، ئێران و تۆرانی شانەمە، دەکەونە ناوچەی خوراسان و ئەفغانستان و ئاسیای ناوەڕاست، پەیوەندی بە ژینگەی زاگرۆس و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە نییە. لێرەدا نامەوێ بۆ نوسینی وتارێکی کورت، ئاوڕ لە ھەموو مێژووی ناوچەیەک بدەمەوە کە لە سەرچاوە عەرەبی و ئیسلامییەکاندا ناوی بیلادی عەجەمە و لە سەرچاوە ئەورووپییەکاندا بە ھەڵە بە پێرشیا ناسراوە .\nبەڵکو چڕبوونەی ئەم نوسینە لەسەر بابەتی کوردە لەو ناوچەدا، ئەو ھەوڵە چڕە بەردەوامەی کە لە ئارادایە تاوەکو نەتەوەی کورد لە شوناسە سەرەکییەکەی بسڕنەوە، بیکەن بە بەشێک لە نەتەوەیەک کە ھەرگیز پێش سەدەی نۆزدەھەم بوونی نەبووە، تاوەکو کۆتایی سەدەی نۆزدەھەم، ھیچ کتێبێک بەناوی مێژووی ئێران نەنوسراوە.\nکتێبە مێژووییەکان یان بەناوی خودی نوسەرەکەوەیە، یان ناوی زنجیرەیەکی پاشایەتیان لەسەرە یان ناوێکی ناپەیوەندیداری شێوە فانتزی لەسەر نراوە.\nڕۆڵی ئیستیعماری بەریتانیا لە دروستکردنی ئەم نەتەوە دەسکردەدا بەرچاوە، ھەر ئەو وڵاتەی کە نەتەوەی کوردی لە ھاوکێشە ئیقلیمییەکانی سەدەی نۆزدەھەم و بیستەم سڕییەوە. لەم وتارەدا ھەوڵدەدەم باسی ئەو ھەوڵانە بکەم کە لەم ١٥٠ ساڵەی دواییدا بۆ دروستکردنی نەتەوەیەک بەناوی ئێرانی دراوە، چۆن ھەوڵیانداوە شوناسی کورد و کوردستان لەناو ئەم نەتەوە دەستکردەدا بتوێننەوە.\nئێران و فارس چییە؟\nلەوانەیە یەکێک لە مەزنترین چیرۆکە حەماسییەکانی جیھان کۆمەڵە شێعرێک بێت بەناوی شانامە، کە فیردەوسی توسی شاعیری گەورەی خوراسانی بە ئیلھام لە ئەفسانە کۆنەکان دایناوە. بەشی سەرەکی ئەم دیوانە شیعرە جەنگی نیوان پاڵەوانانی دوو وڵاتی ئەفسانەییە بەناوی ئێران و توران، شوێنی ئەم چیرۆکە بەگشتی خوراسانە.\nخوراسان ناوچەیەکە دوای تەواوبوونی بیابانەکانی کەویری لوت و نمەک دەستپێدەکات، تا سنوری تورکستان دەکشێت، کە بەشێک لە ئێرانی ئێستا و ئەفغانستان لە خۆ دەگرێت. ناوەندی زۆربەی ئیمپراتۆرییە ناعەرەبە موسڵمانەکان، لە سامانییەکانەوە بیگرە تا غەزنەوییەکان لەم ناوچەدا بووە.\nدوای داگیرکرانی ئیمپراتۆرییەتى ساسانی، ناوچەکانی عێراقی عەجەم، ئازەربایجان و کوردستان کە کەوتبوونە ژێر کاریگەریی زمانی عەرەبییەوەو لە پاڵ ھەموو شارەکاندا شارێکی تەعریب لە خێڵەکانی عەرەب بنیادنرابوو، بەڵام خوراسانییەکان سەرەڕای ئەوەی موسڵمان بوون عەرەبییان نەدەزانی..\nھەر بۆیە زمانێک بەناوی "دەری"یان کرد بە زمانی ئیداری و نوسین. ئەم زمانە لەگەڵ زمانی فەرمی ساسانییەکان واتە پەھلەوی نزیکی زۆرە، بەڵام جیاوازە لە زمانی پەھلەوی و زمانێکی سەربەخۆیە. زمانی "دەری" تەنانەت دەبێت بەزمانی فەرمی خێڵەکانی تورک کە چەندین ئیمپراتۆریییەتى گەورە لە ناوچەکەدا دروستدەکەن. ئەم زمانە بەرەبەرە جێگە بەزمانی عەرەبی لێژ دەکات و دەبێت بەزمانی ئیداری و ئەدەبی ھەموو حکومڕانییە ئیسلامییەکان ھەر لە چیینەوە تاوەکو ھندستان و ئاسیای بچوک.\nزمانی "دەری" بەنافەرمی زمانی موسڵمانە ناعەرەبەکان بوو، جا چی تورک بووبێتن یان تاجیک یان تەنانەت ھندی و کورد.\nنووسینی (گوڵستان و بوستان) لەلایەن سەعدی شیرازییەوە بەم زمانە، ئاستی زمانەکەی وەکو زمانێک بۆ فێربوون تا ڕادەیەکی زۆر بەرزکردەوە. بەشێوەیەک (گوڵستان و بوستان) بوون بە مەنھەجی خوێندن لە حوجرە و قوتابخانە ئایینییەکاندا.\nتاوەکو سەدەی نۆزدەھەم لە جیھانی ئیسلامیدا لە برەودا بوو، دوو ھۆکاری سەرەکی کۆتایی بە فەرمانڕەوایەتی زمانی "دەری" ھێنا؛ یەکەم داگیرکردنی ھیندستان لەلایەن ئیستیعماری بەریتانیاوە، دووەم ھۆشیاری نەتەوەیی و دروستبوونی دەوڵەت نەتەوەییەکان لە ناوچەکەدا.\nلە ھیندستان زمانی ئینگلیزیی جێگەی زمانی "دەری" گرتەوەوە، عوسمانی کە پێشتر ئیمپراتۆرییەتێکی ئیسلامی بوو، بەرەبەرە گۆڕا بە ئیمپراتۆرییەتی تورکی. ئەم سەردەمە ھاوکاتە لەگەڵ دەرکەوتنی ئیمپراتۆرییەتێکی بەڕەگەز تورک بەناوی (قەجەر) لە بیلادی عەجەم(فارس) و زمانی "دەری" لە دەرەوەی ژینگەکەی خۆی واتە ئەفغانستان، ھاوکات لەگەڵ گەشەکردنی دەوڵەت، نەتەوەیەکی نوێ ڕێچکەیەکی نوێ دەگرێتە بەر.\nئەگەر بگەڕینەوە بۆ سەدەی نۆزدەھەم بەنزیکەیی ھیچ شوێنێک جگە لە خوراسان، واتە ئەو دیوی بیابانەکانی کەویر نادۆزیتەوە، کە بە زمانێک قسە بکات کە ئێستا خەڵکی شارە گەورەکانی ئێران قسەی پێدەکەن.\nناوچەی ئازەربایجان بەزمانەکانی (تورکی و ئازەری و تالشی) قسە دەکەن، دانیشتوانی زاگرۆس و پێدەشەکانی ئەم دیو و ئەو دیوی بەزمانی (کوردی و لوڕی) قسە دەکەن، کەنارەکانی خەلیج و دورگەکانی زۆرتر عەرەب زمانن، دانیشتوانی زنجیرە چیای ئەلبورز تاوەکو دەگاتە نزیک خوراسان بەزمانی جۆربەجۆر قسە دەکەن، کە ھیچیان نزیک لە زمانی "دەری" نین، تەنانەت دانیشتوانی دوو شارۆچکەی نزیک لە یەک لە ناوچەی سمنان لەزمانی یەکتری تێناگەن.\nدانیشتوانی کەنارەکانی دەریای قەزوین بەزمانەکانی (تالشی و گیلەکی و مازنی) قسەدەکەن کە ئەم زمانە شۆڕ دەبێتەوە بۆ دەوربەری دەماوەند و تاران. لە سەدەی نۆزدەھەمدا دانیشتوانی ئەو شوێنەی کە پێی دەگوترێت ئەراک بەرەو ھەمەدان و قەزوین و ئەسفەھان و تاران و قوم(واتە ناوچەکانی ناوەندی ئێران) بەزمانێکی تایبەتی بەناوی "تاتی" قسەیان کردووە کە ئێستا ئیتر مەودای فراوانییەکەی زۆر بەرتەسک بۆتەوە.\nئەو پرسیارە دێتە ئاراوە ئەی ئەو زمانەی ئێستا لە شارە گەورەکانی وەکو (تاران، کەرج، ھەمەدان، ئەسفەھان، شیراز، ئەراک و ئەھواز) قسەی پێدەکرێ لە کوێوە ھاتووە؟ لە کاتێکدا زمانی خەڵکی دەوروبەری ئەم شارانە بەزمانێکی جیاواز لەم زمانە قسەیان کردووە یان دەیکەن! بۆ نمونە بەنزیکەیی ھەموو دەوروبەوی شاری ھەمەدان، کورد و لور و تورکن، بەڵام خەڵکی شار بەنزیکەیی ھەر بەو زمانەی تاران قسە دەکەن!\nوەکو دیارە، دەبێت ئەم زمانە کە پێی دەگوترێ فارسی بەرھەمی کارلێکی نێوان زمانی فەرمانڕەوایانی تورک و زمانی خوێندن و نوسین واتە زمانی "دەری" بێت، کە لە نوسیندا بەنزیکەیی ھەر زمانی دەرییە، بەڵام لە ئاخافتندا زۆر جیاوازە، کە لەگەڵ ھەوڵەکان بۆ دروستکردنی دەوڵەتى نەتەوەی دەستکردی ئێرانی دەبێت بەزمانی فەرمی، ئەم دەوڵەتى نەتەوەیە لەگەڵ دەرھێنانی نەوت و دروستبوونی شارەکانی پیشەسازیی پشتئەستور بەداھاتی نەوت، دەبێت بەزمانی ئەم شارانەش، جێی خۆیەتی ناوێکی تری ئەم زمانە کە پێی دەگوترێ فارسی، بریتی بێت لە زمانی دەری نەوتاویی. ھەرگیز زمانی دەری لە ژینگەکەی خۆی واتە ئەفغانستان ئەو زاڵمی و غەدارییەی نەبووەو نییە کە زمانی "دەری" نەوتاوی لە بیلادی عەجەم ھەیەتی.\nھیچ شوێنێکی بیلادی عەجەم(جگە لە خوراسان) بەزمانی "دەری" قسەیان نەکردووە، زمانە خۆجێیەکان بەڕادەیەک لە دەری دوورن کە "دەری" زمانێک بەھیچ شێوەیەک تێیان ناگات، لە ڕاستیدا زمانی ناوچەکانی زاگروس و ئەڵبورز و کەنارەکانی دەریای قەزوین زۆرینەیان پاشماوەی زمانی پەھلەوین و زمانی سەربەخۆن.\nوەکو ھەموو ناوچەیەکی موسڵمانی ناعەرەب، کوردستانیش زمانی "دەری" وەکو زمانی شێعرو نوسین بەکارھێناوە و لە حوجرەکاندا گولستان و بوستانی سەعدی دەخوێنرا. شەرەفنامە بەزمانی "دەری" نوسراوە، تەنانەت مەکتوباتی کاک ئەحمەدی شێخ بەزمانی "دەری"یە. ئەردەڵانەکان ھاوکات زمانی کوردی(ھەورامی)یان لەگەڵ زمانی "دەری" بەکارھێناوە، لە سەردەمی ئەواندا شیعر و ئەدەبی ھەورامی و گۆران گەشەی زۆری کرد.\nلە ئێستادا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان زمانی کوردی توانویەتی لە زۆربەی ناوچەکاندا ھەستێتەوەو ببێت بەزمانی نوسین، ئیتر نەتەنیا شیعر، بەڵکو وتار و فەلسەفە و زانستیش بەکوردی دەنوسرێن. لە کرماشان زمانی فارسی تەشەنەی کردوەتە ناوشارەکەو ھاوشان لەگەڵ زمانی کوردی خەڵک بەکاری دەھێنن. بەپێچەوانەی شارە گەورەکانی تر زمانی فارسی نەیتوانیوە زمانی خۆجێی کرماشان واتە زمانی کوردی بسڕێتەوە، بەڵام خۆی سەپاندووە. خەڵکی بیلادی عەجەم بە فەمانڕەواکانی خۆیان وتوە "تورک و تاجیک"، کەواتاکەی فەرمانڕەوای تورکە کە بەتاجیکی"دەری" قسەیان کردووە (بۆ خوێندنەوەی زۆرتر لەسەر ئەم بابەتە سەیری سەرچاوەی "١" بکە).\nکوردستان و بیلادی عەجەم\nئەو شوێنەی ئێستا پێی دەگوترێت ئێران، بە درێژایی زنجیرەی چیای زاگرۆس و بەدرێژایی مێژوو شوێنی چەند حوکمڕانی گەورەی کورد بووە، بەناوەکانی لوڕی بچوک، لوڕی گەورە، ئەردەڵان، دینەوەر و شارەزوور و کەڵھور و گۆران و.. ھتد، کە گرنگترینیان ئەردەڵانە. لێرەدا نامەوێ باسی ھەموو ئەم حوکمڕانانە بکەم بەڵام بەجۆرێک لە جۆرەکان مێژووی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بەستراوەتەوە بە ئەردەڵانەکانەوە. بەپێی گێڕانەوەی شەرەفنامە، ئەردەڵانەکان سەرچاوەیان گۆرانەو لە کۆتایی فەرمانڕەوایی مەغولەکاندا دەستدەگرن بەسەرناوچەی شارەزووردا و (قوباد بابائەردەڵان) ڕەچەڵەکی خۆی دەباتەوە سەر ساسانییەکان.\nلە نێو دەقەکانی شەرەفنامەدا وادەخوێندرێتەوە بەردەوام ھەوڵیان داوە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتیان فەراوان بکەن و سەربەخۆیی خۆیان لە نێوان ھەردوو ئیمپراتۆرییەتى عوسمانی و قزڵباش(سەفەوی) بپارێزن، ھەندێک جار سکەیان لێیداوەو خوتبەی نوێژی جومعە بەناویانەوە خوێندراوەتەوە. ئەم فەرمانڕەواییە کە ناوی کوردستانی ھەڵگرتووە، تا دوورترین ناوچەکانی بادینان و لوڕستان کشاوە، بەشێوەیەک زۆربەی سەردەمەکان: سنە، موسڵ و کرماشان و شارەزوور(سلێمانی) و ھەمەدان لە ژێر فەرمانڕەوایەتی ئەواندا بووە.\nفەرمانڕەوایی ئەردەڵانەکان لەساڵی ١٨٦٧بەپێی گێڕانەوەی ئایەتوڵا مەردوخ بەھۆی داوای دەوڵەتی بەریتانیاوە بۆ ئەوەی ئێران ببێت بە یەکپارچە کۆتایی پێدەھێنرێت، بەڵام ھەر لەگەڵ گەیشتنی شازادەی قەجەر بۆ سنەو بوون بە فەرمانڕەوا بەرخودانی خەڵکی کوردستان بەتایبەتی لەناوچەی ھەورامان بەدژی داگیرکەر دەستپێدەکات، کە تاوەکو ئێستا بەشێوەی جۆربەجۆر درێژەی ھەیە(٢).\nدەوڵەتی نەتەوەی دەستکردی ئێرانی\nلە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا یەکەم شاندی خوێندن لەلایەن شازادەی قەجەرەوە(عەباس میرزا) دەنێردرێت بۆ ئەورووپا(بەریتانیا)، کە بریتین لە دوو کەس یەکێکیان بڕیارە ھونەری وێنەکێشانی دەستی فێر ببێ و ئەوی تریشیان پزیشکی نوێ.\nبۆ ئەوەی دواتر خزمەتی شازادەی قەجەر بکەن و بە نەمری بھێڵنەوە، یەکێکیان بە کێشانی وێنەی نایاب و ئەوی تریان بە زیندوو ھێشتنەوەی جەستەیی شازادە. وێنەکێشەکە پێش ئەوەی دەستبکات بە خوێندن دەمرێ و پزیشکەکەش ھەرگیز خوێندنی مودێرن دەست پێ ناکات، بەڵام وەکو دەگوترێ بەکارکردن لەگەڵ پزیشکەکانی بەریتانیا، ھەندێک شارەزایی لە پزیشکی نوێ پەیدا دەکات و دواتر دەگەڕێتەوە بۆ دەرباری قەجەرەکان و بەبێ بڕوانامەی پزیشکی دەبێت بە حەکیم باشی. گرنگی ئەم شاندە ناسەرکەوتووە لەوەدایە یەکەم بەرکەوتنی فەرھەنگی نێوان وڵاتێکی کۆیلەداریی دواکەوتوو و وڵاتانی ئیستیعمارییە، کە چەندین قۆناغی گرنگی پێشکەوتنیان بڕی بوو.\nبەدوای ئەم شاندەدا چەندین شاندیتر بۆ خوێندن ڕووییان لە ئەورووپا کرد، کە ھەندێکیان لەجیاتی پزیشکی و تەکنەلۆژیای سەربازیی ڕوویان لە خوێندنی یاسا و ڕۆژنامەوانی کرد، بەم شێوەیە بەرەبەرە کلتوری ڕۆژئاوا لەناو چینی ئەفەندی ئەوکاتی ئێراندا جێگەی خۆی کردەوە و پرسیار لەسەر دواکەوتوویی ئێران و حوکمڕانەکانی ھاتە ئاراوەوە و زەمینەی فکریی لانیکەم لەناوچینی خوێنەواردا بۆ گۆڕانکاریی ڕەخسا.\nلە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەم، حوکمرانی قەجەرەکان، کە سەرەتا وەکو ئیمپراتۆرییەتێکی کۆیلەداریی بە پانتایی ئێرانی ئێستا و بەشێک لە ئەفغانستان و ئاسیای ناوەڕاست و ناوچەی قەفقاز دەرکەوت، بچوک بوویەوە بۆ وڵاتی ئێستا و لە نێوان ھەرسێ ئیمپراتۆری ڕوسیا و عوسمانی و بەریتانیا(کۆمپانیای ھندی شەرقی) جێگیر بوو. ئەم وڵاتە نەیدەھێشت دەستی ئیمپراتۆری ڕوسیا بگات بە ھیندستان و ئیمپراتۆری عوسمانی کە خۆی بەخاوەنی خەلافەت دەزانی لە شەرقی ئیسلامی بەدوور دەگرت. واتە حکومەتێک ھاتە ئاراوە کە ھۆکاری بوون و مانەوەکەی نەک مێژوو، کلتور بوو، بەڵکو ئاسایشی بەریتانیا لە ھیندستان بوو.\nدۆزرانەوەی نەوت و ھاتنی کۆمپانیا بەریتانییەکان بەتەواوەتی ئێرانی کرد بە موستعمەرەیەکی نافەرمی بەریتانیا، لە ھەمانکاتیشدا وادەردەکەوت حکومەتێکی سەربەخۆیە و شای ھەیە. لەوکاتەدا ئەم ناوچە ناوی بەفەرمی لەلایەن دەسەڵاتداری قەجەرەوە مەمالیکی مەحروسەی ئێران( وڵاتەکانی جێگر لە ئێران) بوو. یەکێک لەو مەملەکەتانە کوردستان بوو، کە ئەردەڵانەکان فەرمانڕەوایەتییان لەسەر دەکرد.\nلەگەڵ زۆربوونی شازادەکانی قەجەر و پێشبڕکێی نێوانیان، فەرمانڕەوایی مەملەکەتە نیمچە سەربەخۆکان بەم شازادانە پڕ دەکرێتەوە، کە کوردستانیش بەھۆی پەیوەندی بەربڵاوی لەگەڵ حکومەتی عوسمانی دەبێت بە ئامانجی ئەم گۆڕانکارییە و کۆتایی بە نیمچە سەربەخۆییەکەی دەھێنرێت.\nئێران چوارچێوەیەکی دەستوری یان مێژوویی یەکانگیریی نەبوو، ھەردەم دەکرا ھەڵوەشێتەوەو پارچەپارچە ببێت، پەیوەندی فەرمانڕوا خۆجێییەکان لەگەڵ پاشایەتی قەجەرەکان بەپێی خوێن و دەسەڵات بوو، ھەر بۆیە لەسەرەتای سەدەی بیستەم حکومەتی بەریتانیا پشتگیریی ئەو بزوتنەوە ڕۆشنبیرییەیان دەکرد کە داوایان دەکرد شێوازی حوکمڕانی لە ئێراندا ببێت بە شێوە ئەورووپی، کە تێیدا دەسەڵاتی شا سنوردار بکرێت و بەپێی دەستور مافی ھەموو خەڵک دابین بکرێت. ئەمە لە کۆتاییدا بووبە شۆڕشێک کە لە مێژوودا بەناوی شۆڕشی مەشروتە ناسراوەو لە ئەنجامییدا حکومەت و پەرلەمانێکی شێوە ئەورووپی لە تاراندا ھاتە ئاراوە. کە ئیسلام (ئایینزای شیعە)ی دەکرد بە ئایینی فەرمی و دەوڵەتەکە بەفەرمی زمانی ھەبوو کە ئەو زمانەش ناونرا فارسی ( وەرگێڕدراوی وشەیPersian ی ئینگلیزی)(٣).\nدەوڵەتی ئاریایی ڕەزاشایی\nکۆتایی جەنگی جیھانی یەکەم ھاوکاتە لەگەڵ دروستبوونی گەورترین و بەھێزترین حکومەتی سۆسیالیستی جیھان واتە یەکێتیی سۆڤییەتی(پێش چین)، کە بە توندی بڕوایان وابوو دەبێت شۆڕشی کۆمۆنیستی بۆ ھەموو وڵاتانی جیھان بگوازرێتەوە و کۆتایی بە سیستەمی سەرمایەداری و ئیستیعماری فەرمانڕوا لەسەر جیھان بھێنرێت. ئێران ھەم دراوسێی یەکێتیی سۆڤییەت بوو ھەم حکومەت لە تاران دەسەڵاتێکی ئەوتۆی بەسەر ویلایەتەکاندا نەمابوو. لەلایەکی ترەوە ھەژاری و چەوساندنەوەی خەڵکی لادێ لەلایەن دەربەگەکانەوە برستی لە خەڵک بڕی بوو.\nئێران ئامادەبوو بۆ ئەوە ببێت بە دووەم حکومەتی سۆسیالیستی جیھان، تەنانەت کۆمۆنیستە ئێرانییەکان، ناوچەکانی نزیک لە دەریای قەزوینیان لەباکور کۆنتڕۆڵ کردبوو. ئێران لە دیدگای بەریتانیاوە پێوستی بە دیکتاتۆرێک بوو، کە بتوانێ ھەموو ناوچەکان بخاتە ژێر کۆنترۆڵی خۆی، و لە ھەمانکاتدا بۆ ئەوەی وەکو دیوارێک لە بەرامبەر سوسیالیسمدا بەکاربھێنرێت، بتوانێ لانیکەمی پێشکەوتنەکانی سەردەم لە نمونەی خوێندنی مودێرن، تەلەفۆن، دروستکردنی ڕێگەوبان، لە ئێران دەستەبەر بکات.\nئەم کارە بە پاشایاتی داڕزاوی قەجەرەکان نەدەکرا، ھەر بۆیە پشتگیری وەزیری جەنگ و سەرۆک ۆەزیرانی ئەوکات(رەزا خان) یان کرد کۆتایی بە پاشایەتی قەجەر بھێنێت، سەرەتا بەربژێرەکەیان دروستکردنی کۆمارییەک بوو لە شێوەی تورکیا، بەڵام لە کۆتاییدا گۆڕا بە زنجیرەیەک پاشایەتی نوێ، بەم شێوەیە پاشایەتی قەجەر کۆتایی پێھات و پاشایەتی پەھلەوی دەستی پێکرد.\nئەم پاشایەتییە سەرەڕای ئەوەی بەتوندی سەرکوتکەر و زۆردار بوو، لە ھەمانکاتیشدا ھەڵگری ئایدۆلۆژیا بوو! ئایدۆلۆژیای ئێرانیزم بۆ دروستکردنی نەتەوەیەکی شێوە ئەورووپی (یەک زمان و یەک ڕەگەز) بڕدرا بە بەری پاشایەتی پەھلەوی، خەڵک ناچارکران ھەموو وەکو یەک جل لەبەر بکەن، واتە جلە خۆجێیەکان قەدەغەکران، زمانی فارسی بووبە بەزمانی فەرمی و ھەموو خوێندن و نوسین دەبوو بەو زمانە بێت، زمانەکانیتر قاچاخکران، حاشا لە بوونی نەتەوەکانیتر کرا، کورد کران بە ئێرانی ڕەسەن، ھەڵبەت کوردی دەرەکی و ناوخۆیی ھەبوو، کوردی دەرەکی (واتە کوردەکانی ژێردەستی تورکیا و عێراق) پەیوەندییان بەئایدۆلۆژیای ئیرانیزمە نەبوو، ئەوان لەناو ئایدۆلۆژیایەکی تردا کە ناوی پانئیرانیزم بوو جێگەی بۆ کرایەوە، کوردی ناوخۆیی نەدەبوو خۆیان بە بەخزمی کوردی دەرەکی بزانن. تورکەکان کران بە ئازەری و حاشا لە بوونیان کرا، تەنھا ئەوە بوو ئەوانیش ئێرانی بوون بەڵام زمانیان گۆڕدرابوو، بۆیە دەبوو جارێکی تر فێری فارسی بکرێنەوە،بەتەواوەتی حاشا لە بوونی عەرەبیش دەکرا، ئەوان پاشماوەی ئەو ھێرشکەرانە بوون کە ١٤٠٠ ساڵ لەوەو پێش ئێرانیان داگیرکردبوو، بارودۆخیان زۆرتر لە بارودۆخی جولەکەکانی ئەڵمانیا دەچوو.\nبۆ دەوڵەمەنکردنی ئایدۆلۆژیای ئێرانیزم بە مێژووی پێرشیا چوونەوەو ھەموو جۆرەکانی موستەشرقی کرێگرتەیان بەکارھێنا بۆ ئەوەی ئێرانی شانامەیی ببستێتەوە بە پێرشیای کۆنەوە، تەنانەت شارێک بەناوی پێرسپۆلیس پایتەختی ھەخمەنییەکانیان ساختە کرد.پاشایەتییەکانی ناوچەی بیلادی عەجەم یەک لە دوای یەک بەمێژوویەکی ساختە بەسترانەوە بە پاشایەتی ھەخمەنییەکانییەوە کە تا چەند ساڵ لەوەو پێش ھەر نەشیان دەزانی پاشایەتییەکی لەو شێوە ھەبووە.\nبێگومان ئەم ئایدۆلۆژیا بەئاسانی لەگەڵ ئایدۆلۆژیای فاشیزم و نازیزم ، کە بەتازەیی لە ئەورووپا پێی گرتبوو ھاوتەریبە، ڕەگەزی ئاریایی و خوێنی ئاریایی بووبە کۆڵەکەی سەرەکی ئەم ئایدۆلۆژییە. لەھەمان سەردەمدا باڵوێزى ئێران لە ئەڵمانیای نازی پێشنیاز بە حکومەتی ڕەزاشا دەکات، ناوی شانامەیی ئێران واتای وشەی ئاریایی پێبدرێ و لە جیاتی ناوی پێرشیا، کە وەکو ھەڵەیەکی باو بۆ وڵاتی بیلادی عەجەم لەلایەن ئەورووپییەکانەوە بەکاردەھێنرا، بکرێت بە نێودەوڵەتی.\nبۆ ئەو مەبەستە تەنانەت ھەندێک شیعریان بەزمانی فیردەوسییەوە ھۆنیەوەو لە شانامەیان ئاخنی. بەم شێوە ئایدۆلۆژیای ئێرانیزم بەرەبەرە بووبە ئایدۆلۆژیایەکی ڕەگەزپەرەستانە و ئێران ھەرچی زیاتر لە ئەڵمانیا نزیکبووەوە، تەنانەت شێوازێک لە دژەسامی و جولەکەبوون لە ئێران پەرەی پێدرا.\nلەم سەردەمدا زیاتر لە ھەموو خەڵکی ئێران کە بەشێوەی جۆربەجۆر سەرکوت دەکران، کورد زۆرترین زیانی لێ بینی. یەکەمین بزوتنەوەی سەربەخۆیی خوازی بەرفراوانی کورد لەسەدەی بیستەم، ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک بوو، کە لەلایەن ڕۆشنبیرانی کوردی ئەو سەردەمەوە پشتگیری دەکرا و ڕۆژنامەیەکیان بەناو کورد(لە ژمارە ٣ بەدواوە بەناوی "ڕۆژی کورد ") لە ورمێ دەردەکرد. لەم ڕۆژنامەیەدا بۆ یەکەمجار دەستدەخرێتە سەر برینەکانی کوردی ژێر دەستەی ئێران و بەڕوونی سەربەخۆیخوازی وەکو ئامانجێک بۆ ڕزگاری گەلی کورد دادەنرێت.\nلە یەکەم سەروتاری ڕۆژنامەی کورد بەزمانی فارسی ئاوا نوسراوە" ئەی کۆمەڵەی کوردان، ئەی گەلی بێخاوەن و بێ فریادڕەس، ئەی مەزڵومانی ژێردەستەی ستەمکاران، ئایا دەزانن گەلی کوردستان تا چ ڕادەیەک کەوتۆتە ژێر پێ لەقەی بێگانە و تا چ ڕادەیەک لەلایەن گەلانیترەوە دەستدرێژی دەکرێتە سەر؟ ھەڵبەت ئەوانەی کە نەیانزانیوە دەبێت بزانن کە گەلی کورد نە سەرمایەی ماوە نە نفوس، نە عیزەت و نە ناموس، گەلی ئاشوری کەتازە بەبچوک ھەژمارد دەکرێن، کەڕامەتیان نەھێشتین، ئێرانییەکان کە برایانی دینین، بەردەوام ھەوڵدەدەن تیامان ببەن و ڕیشەمان دەربێنن، ئەی مەزڵومی و بێ خاوەنی و بێ کەسی..."\nلە دوای سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی سمکۆ، لە ڕیشە دەرھێنانی خێڵ و عەشیرەتە سەربزیۆ و سەربەخۆیی خوازەکانی کورد بە پانتایی زاگرۆس لە لورستان و کرماشانەوە تاوەکو موکریان پەرەی پێدرا، بەشێکی زۆر لە عەشیرەت و سەرۆک عەشیرەتەکانی کورد بۆناوچەکانیتری ئێران دوورخرانەوە و تیابران، لەھەمانکاتدا سیاسەتی سڕینەوەی مۆرکی نەتەوایەتی کورد و جێکردنەوەیان لەناو نەتەوەی دەستکردی ئێرانی بەتایبەتی لە شارە گەورەکانی وەکو سنە و کرماشان درێژەی پێدرا، بەڵام نزیکبوونەوەی ئێران لە ئەڵمانیا و داگیرکردنی ئەو وڵاتە لەلایەن یەکێتیی سۆڤییەت و ئینگلیزەوە لە جەنگی جیھانی دووەم، ھەموو پلانەکانی ئێرانگەراکانی بۆ سڕینەوەی کورد لە جوگرافیای کوردستان کۆتایی پێھێنا و سەردەمێکی تر دەستی پێکرد.\nجەنگی جیھانی دووەم و داگیرکرانی ئێران لەلایەن ھاوپەیمانانەوە جارێکیتر مەجالی ھەناسەدانی بۆ کورد کردەوە، ئەو بەشەی کوردستان کە لەلایەن یەکێتیی سۆڤییەتییەوە داگیرکرابوو، بووبە شوێنی بوژانەوەی ناسیونالیسمی کورد و کوردانی ھەموو پارچەکانی کوردستان بەتایبەتی باشور ڕوویان لەو ناوچەیە کرد و بۆ یەکەمجار حیزبی مودێرن لە ڕۆژھەڵات واتە حیزبی دیموکرات، دروستکرا و بەپشتیوانی یەکێتیی سۆڤییەت بۆ یەکەمجار کۆماری کوردستان دامەزرا کە تەنھا لەگەڵ یەکێتی سۆڤیەت پەیوەندی ھەبوو، ئەم کۆمارە نزیکەی یەک ساڵ ژیا، بەڵام زۆر جیاواز بوو لە ھەموو ئەو کۆمارییانەی کە بە پشتیوانی یەکێتیی سۆڤیەت دروست دەکران، ئەم کۆمارە، کۆماری سۆسیالیستی نەبوو، بەڵکو بەتەواوەتی لیبڕاڵ بوو، لە ھەمانکاتدا بەزەقی ناسیونالیسمی کورد تێیدا بەرجەستە بوو. کۆماری کوردستان لە پلانی زلھێزەکاندا لەناو براو سەرۆک کۆمارەکەی، پێشەوا قازیی موحەمەد لە سێدارەدرا، بەڵام حیزبی دیموکرات مایەوە و لەگەڵ ھەوراز و نشێوی زۆر درێژەی بەبوونی خۆیدا.\nلە دوای ڕوخانی کۆماری کوردستان، پرۆژەی تواندنەوەی کورد بەردەوام بوو، بەڵام سەردەمێکی تر ھاتبووە ئاراوە، سەردەم سەردەمی کرانەوە بوو، ڕادیۆ کوردییەکان کە لە دەرەوەی ئێرانەوە بەرنامەیان پەخش دەکرد و پەیوەندی کورد لەگەڵ پارچەکانیتر، ھەموو ئەو ھەوڵانەی پوچەڵ دەکردەوە. لە کۆماری کوردستان بەدواوە باشور و ڕۆژھەڵات دەبن بە دوانەی لەیەک دانەبڕاو، بەرەبەرە گەلێک لەناو مێژووی داگیرکراویەوە ھەستایەوە سەرپێ و گەیشتووە بەم مێژووی ئێستا تێیدایە(٤).\nلەم وتارەدا بەھەموو مێژووی نوێی کورد و ئێراندا بە کورتی چووینەوەو بەشێکی بەرچاو لەو ھەوڵانەمان باسکرد، کە بۆ دروستکردنی دەوڵەت نەتەوەی دەستکردی ئێرانی نراون. کە ئەم دەوڵەتە تەنھا بۆ ئەوە دروستکرا کە بەرژەوەندی وڵاتە ئیستیعمارەییەکان، بەتایبەتی ئیستیعماری بەریتانیا لە ناوچەکەدا پارێزراو بێت و وەکو دیوارێک بەکاربھێنرێت بۆ ئەوەی یەکێتیی سۆڤییەتی دەستی نەگات بە ئاوە گەرمەکانی خەلیج و بیرەنەوتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.\nبۆ ئەو مەبەستە نکۆڵییان لە بوونی نەتەوەکانیتر بەتایبەتی نەتەوەی کورد کرد! کوردیان وەکو ئێرانی ڕەسەن پێناسە کرد و بەردەوام ھەوڵیان داوە لەناو دەوڵەت نەتەوەی دەستکردی ئێرانیدا بیتوێننەوە، بەڵام بەرگری و ملنەدانی کورد بۆ ئەم داگیرکارییە ھەوڵەکانی پوچەڵکردونەتەوە. بوونی نەتەوەی کورد کێشەی بنچینەیی لەگەڵ دەوڵەت نەتەوەی دەسکردی ئێرانیدا ھەیە، ھەرچەشنە ھەوڵێک بۆ بوژاندنەوەی ئەم نەتەوەیە، تەنانەت لە دەرەوەی وڵاتێک بەناوی ئێران، دەوڵەتى نەتەوەیی ئێرانی دەباتە ژێر پرسیارەوە. ئەوان تەنیا تا ئەو ڕادەیە یارمەتی کورد دەدەن و پشتی دەگرن، کە لە خزمەتی ئایدیای ئێرانگەراییدا بێت.\nبۆیە دەبێت لەم سۆنگەیەوە لە دژایەتی ئێران و ڕیفراندۆم و گەشەی نەتەوایەتی کورد لە باشور و ڕۆژئاوای کوردستان بڕوانین، کێشەی ئێران لەگەڵ کورد نە تەنیا کێشەی خاکە، بەڵکو کێشەی مان و نەمانی دەوڵەتێکی دەستکردە کە بەداگیرکردنی بەرزاییەکانی ئەلبورز و زاگرۆس، بەدرۆ خۆی بە درێژکراوی ئیمپراتۆرییەتەکانی سەردەمی کۆیلەداریی پێناسە دەکات، لە کاتێکدا کەمترین خاڵی ھاوبەشی کلتوریی و ئایینی و مێژوویی لەگەڵ ئەواندا نییە. تەنانەت لەم ڕوانگەوە کێشەی کورد لەگەڵ دەوڵەت نەتەوەی دەسکردی ئێرانی زۆر قووڵترە لە دەوڵەتى نەتەوەی تورک! ئەوان بەشێک لە کوردستانیان داگیرکردووەو حاشا دەکەن لەوەی ئەو شوێنە کوردستان بێت، بەڵام ئێران حاشا لە بوونت ناکات، بەڵکو ھەوڵدەدا ھەموو شتێکت بدزێ و لەناو دەوڵەتى نەتەوەیەکی وەھمیدا بتوێنێتەوە، بوونی نەتەوەیەکی تر بەھەمان ناوەرۆکەوە کە ئەوان بۆ ئێران پێناسەیان کردووە، زەربەیەکی کوشەندەیە لە ئێرانگەرایی و ئەو مێژووە ساختەیەى زیاتر لە سەد ساڵە دەیھۆننەوە.\nسەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر\n(٣) بۆ خوێندنەوەی زیاتر سەیری ھەردوو کتێبی "شەرەفنامە"، لە نووسینی شەرەفخانی بتلیسی و "تاریخ مردوخ" لە نووسینی ئایەتوڵا شێخ موحەمەد مردوخی کوردستانی بکە.\nئه‌م بابه‌ته 4265 جار خوێنراوه‌ته‌وه


لە سەقز دوو منداڵ خۆیان كوشت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/09/11 - 12:04 PM\nلەماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا كوڕێكی تەمەن ١٥ ساڵ و كچێكی تەمەن ١٢ ساڵ لە شاری سەقز كۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێناوە.\nڕێكخراوی هەنگاو بۆ مافەكانی مرۆڤ بڵاویكردەوە، كوڕێكی تەمەن ١٥ ساڵی خەڵكی سەقز بە ناوی ”هادی سەمەدیان“ بە هۆی كێشەی خێزانییەوە خۆی هەڵواسیوە و كۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nلەلایەكی دیكەوە، كچێكی تەمەن ١٢ ساڵی خەڵكی گوندی كانی بەندی سەقز بە ناوی ”ئیلاهە ڕەحیمی“ بە هۆی كێشەی خێزانییەوە خۆی هەڵواسیوە.\nیەكێك لە ئەندامانی بنەماڵەی ئیلاهە بە هەنگاوی ڕاگەیاند كە ئیلاهە لە كاتی یاری كردن سەری گیری كردووە و گیانی لە دەست داوە، بەڵام دوو سەرچاوەی دیكە لەو گوندە هەواڵی خۆكوشتنی ئیلاهەیان بۆ هەنگاو پشتڕاست كردووەتەوە.


گوتاری بزووتنەوەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە نێوخۆو دەرەوەی وڵات – Giareng\nگوتاری بزووتنەوەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە نێوخۆو دەرەوەی وڵات\nلە 7 یوولی , 2013\nسەرهەڵدانی ڕەوت و ڕوانینی جیاواز لە گۆرەپانی سیاسیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، لە نێوخۆو دەرەوەی وڵات، چ لە قالبی حیزب و رێکخراوی سیاسی‌داو چ لە رووی رەفتاری سیاسیی چین و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگای کوردستانەوە، گومانی لە سەر یەکدەست بوونی گوتاری سیاسیی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستانی ڕوو بە دەسەڵاتی ناوەندی لە تاران، ساز کردوە.\nوردە جیاوازی‌یەک لە خوێندنەوەی هێزە سیاسی‌یەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لە دەرەوەی وڵات بۆ چۆنیەتیی درێژەدان بە خەباتی سیاسی بەرانبەر بە نیزامی سیاسی لە ئێران لە لایەک و، لە لایەکی دیکەوە ڕەفتاری سیاسیی خەڵک بە گشتی و چالانی سیاسی و مەدەنی لە نێوخۆی وڵات بە تایبەتی، بۆچونێکی هێناوەتە ئاراوەکە پێی وایە چی‌دیکە گوتاری سیاسیی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەتەنیا هی حیزبە سیاسی‌یەکان نیە.\nبە وردبوونەوە لە هەڵوێستی حیزب و لایەنە سیاسی‌یەکانی کوردستان بەرانبەر بە چەند پرسێکی گشتی لە ئێران و یەک لەوان پرسی هەڵبژاردنەکانی سەرکۆماری و، بە هەڵوێستەکردن لە سەر چۆنیەتیی ڕەفتاری سیاسیی خەڵک بەرانبەر بەم پرسانە، هەست دەکرێ جۆرێک نەخوێندنەوەی یەکتری لە کۆمەڵگای سیاسی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان‌دا بەرچاو دەکەوێ.\nئاکامی دوایین هەڵبژاردنی سەرکۆماری لە ئێران تا ڕادەیەکی بەرچاو هێزی بەم گومانە بەخشیوە کە لە گۆڕەپانی سیاسیی ڕۆژهەلاتی کوردستان بە دەرەوەو ناوەوەی وڵاتەوە، دوو خوێندنەوەی جیاواز له‌ئارادا هەیە.\nباسکردن و بەستنەوەی ئەم دوو خوێندنەوەیه تەنیا بە بایکۆتی هەڵبژاردنی سەرکۆماری لە لایەن حیزب و لایەنە سیاسی‌یەکان لە لایەک و هەڵوێستی خەڵک بۆ بەشداری‌کردن لە لایەکی دیکەوە، لەوانەیە قەزاوەتێکی بەپەلە بێ. بەڵام لێرەدا تەنیا مەبەست لە باس‌کردن لە ئەگەرەکانە کە ئایا ئەو دوو خوێندنەوەیە تا چەندە دەکرێ لە قالبی دوو گوتاری لێک‌جیاوازدا خوێندنەوەیان بۆ بکرێ و لایەنە ئەرێنی و نەرێنی‌یەکانی شکڵ‌گرتنی ئەم دوو گوتاری‌یە کامانەن؟\nلە پێوەندی لە گەڵ ئەو جیاوازی و فرەڕوانگەیی‌یەدا کە لەسەر کارکردن بۆ داوا سیاسی‌یەکانی کورد لە ئێران لە نێو نوخبەی سیاسیی نێوخۆی کوردستان و دەرەوەی کوردستان دروست بووە چەند بۆچوونێکی جیاواز لە ئارادایە. ڕۆژنامەنووس، خالید محەممەدزادە و موختار زاریعی، یەکێک لە بەڕێوەبەرانی بەرەی یەکگرتووی کورد لە شاری سنە بە گومانەوە دەڕواننە ئەم باسەو پێیان وایە ناکرێ ئەم ڕوانگانە وەک دوو گوتارو دیسکۆرسی جیاواز ببینرێن. ناوبراوان لە لێدوانی تایبەتیان بۆ “کوردستان”دا پێیان وایە ئەم ڕوانگە جیاوازانە پێش ئەوەی گوتار بن، کاردانەوەن بەرانبەر بە پرسێکی تایبەت یان بە کردەوەیەکی دەسەڵات لە تاران کە لە سەردەمی هەڵبژاردنەکان‌دا بەرچاوتر خۆ دەنوێنن.\nهەر لەم پێوەندی‌یەدا موختار زاریعی پێی وایە کە تەنانەت دابەشکردنی ڕوانگە فکری‌یەکانیش بە سەر “نێوەوە”و “دەرەوە”ی وڵاتیش‌دا کارێکی هەڵەیە و بۆچوون و ڕوانگەکان بە سەر خەباتی شاخ و شاردا دابەش دەکا کە پێی وایە حیزبەکان تا ئێستاش بە گرتنەبەری ڕێگه‌چارەی توندوتیژ، نوێنەرایەتیی خەباتی شاخ دەکەن و خەباتی شاریش بە دووری‌کردن لە توندوتیژی و ڕێکاری مەدەنی خەریکی بیچم‌گرتنە.\nلە بەرانبەردا خالید تەوەککولی، کۆمەڵناس لە شاری سەقز بە پشت‌بەستن بەو ئیدیعایە کە فەزای سیاسی لە کوردستان و تەنانەت لە نێو حیزبەکانیش‌دا قەت یەکدەست نەبووە و جیاوازیی بیرو بۆچوون هەیە، باوەڕی وایە کە ئێستا دوو گوتاری‌یه‌ک لە بزووتنەوەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان‌دا هەیە کە بە گوتاری نێوخۆو دەرەوەی وڵات پیناسەیان دەکا. بەڕێزیان لە لێدوانێکی تایبەت بۆ “کوردستان”دا گوتیان کە؛ گوتاری دەرەوە، هێشتا لە ژێر کاریگەریی چەمکی قوربانیدان و ئەندێشەی ناسیۆنالیسم و چەپی لێنینی‌دایە. ئەو چەمک و تیۆری‌یانەی کاری پێ‌دەکەن و ڕووداوەکانی پێ تەحلیل دەکەن زۆر گۆڕانی بەسەردا نەهاتوە. هەروەها حیزبەکان بەو هیوایە درێژە بە خەبات دەدەن کە ڕۆژێک لە رۆژان، گۆڕانی ڕێژیمی سیاسی ببینن. جا هەزینەی ئەم گۆڕانە چەند دەبێ و کێ بکەری ئەو کارە دەبێ و چۆن گۆڕان بە سەر رێژیم‌دا دێ ئەوە گرنگ نیە. بەڵام جەوهەر و بنەمای گوتاری نێوخۆ، مافی مرۆڤ، دیمۆکراسی و ئاڵوگۆڕی دیمۆکراتیک و چاکسازی‌یانەیە. لە ڕەوتی گۆڕانیش‌دا هەزینە و بکەر و چۆنیەتی و ئاکامی ڕەوتەکە گرنگە و لە توندوتیژی و قوربانیدان خۆ ده‌پارێزرێ.\nلەم نێوەدا کەماڵ کەریمی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستان پێی وایە ئێستاش حیزبەکان لە بەرەوپێش‌بردنی خەباتی سیاسیی خەڵکی کوردستان‌دا رۆڵی ئەساسی دەگێڕن و چالاکیی و هەڵوێستی جیاوازی نوخبەکان و خەڵک لە نێوخۆی وڵات دەبەستنەوە بە دەرنەکەوتنی حیزبەکان لە هەموو هه‌لومه‌رجێک‌داو هەر لەم پێوەندی‌یەدا بە ڕەخنەگرتن لە حیزبەکان پێیان وایە، حیزبەکان ستراتژی‌یەکی تایبەتیان نیە بۆ ئەوەی هەماهەنگ لە گەڵ خەڵک‌دا بەرنامەڕێژی بکەن و ئەوەش زۆر جار بۆتە هۆی ئەوەی کە دەرکەوێ خەڵکی کوردستان بەپێچەوانەی حیزبەکان بڕیار ده‌دەن. لەو نێوەش‌دا کۆمەڵێک چالاکی سیاسی لە نێو خۆی وڵات بە دوور لە تاکتیکی حیزبەکان هەوڵی قۆستنەوەی ئەو وەزعە دەدەن و عەمەلەن وا دەردەکەوێ کە جیاوازی‌یەک لە نێوان حیزبەکان و خەڵک‌دا هەیە.”\nبەڕێز کەریمی لە گەڵ ئەوەی بۆ ڕوانگە جیاوازەکان دەستەواژەی “گوتار” بەکار دەهێنێ، پێی وایە؛”لە شێوازی بیرکردنەوەی چالاکانی نێوخۆ‌دا گوتارێکی تایبەت دەبینرێ کە لە گەڵ”هاوئامانج” بوونیان، جیاوازی هەیە لە گەڵ گوتاری توندو بەگژداچوونەوەی حیزبەکان لە گەڵ کولییەتەکان‌دا.”\nڕوانگەو بیروبۆچوونی جیاواز، یان بە مانا سیاسی یەکەی “دوو گوتاری” لە بزووتنەوەی سیاسیی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان‌دا چەند لە قازانجی ئەم بزووتنەوەیه‌دایەو پێچەوانەکەی تا چەندە راستە؟\nرۆژنامەنووس، خالید محەممەدزادە کە ڕوانگەو بۆچوونە جیاوازەکان لە قالبی “کاردانەوە”دا دەبینێ، ئەم جیاوازی‌یانە بە جۆرێک لە په‌رش‌وبڵاوی، لێڵی و ناڕوونی داخوازی‌یەکانی کورد لە ئێران‌دا پێناسە دەکا و بە ئاماژەدان بە هەڵوێستی حیزبەکان بەرانبەر بە هەڵبژاردنەکان و ڕەفتاری نوخبەی سیاسی و خەڵک بەرانبەر بە هەڵبژاردنەکان لە ئێران دەڵێ: “خواستی ته‌حریم‌و خواستی به‌شداری هاوته‌ریب له گه‌ڵ یه‌ك چوونه‌ته پێش. هه‌ر دوو لا لێكدانه‌وه‌ی جیاوازیان بۆی هه‌یه، له سه‌ر یه‌ك ئه‌مه ده‌توانێ ته‌عبیر له جیاوازی‌یه‌كانی كۆمه‌لگا بكا، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بكرێ ئه‌و جیاوازی‌یانه له فۆرمێكی هاوبه‌شی دیموكراتیك‌دا كۆ بكرێنه‌وه بێگۆمان كاریگه‌ریی باشتری ده‌بێ. ئه‌گه‌ر چی قسه‌كردن له یه‌ك گوتاری له‌م دۆخه‌دا هه‌ر بۆ ڕێكلامی سیاسی باشه‌و دووره له واقیع.”\nهەر لەم پێوەندی‌یەدا ئەندامی بەڕێوەبەریی بەرەی یەکگرتووی کورد، موختار زاریعی بە ئاماژەدان بە تایبەتمەندی‌یەکانی خەباتی شارو شاخ، پێی وایە؛”لە خەباتی شاخ‌دا بوونی چەند گوتارێکی هاوتەریب بە قازانج نیەو کار لە سەر بڵاوکردنی هێز دەکا. بەڵام لە خەباتی شار و مەدەنی‌دا بوونی جیاوازیی لە ڕوانین و خوێندنەوە‌دا دەتوانێ بە قازانج بێ و تەنەووع لە کۆمەڵگادا دێنێتە ئاراوە.”\nهەر لە پێوەندی لە گەڵ ئەم جیاوازی‌یانەو چۆنیەتیی قازانج گەیاندنیان بە بزووتنەوەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان‌دا کەماڵ کەریمی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات لەو باوەڕەدایە کە؛ “لە نەبوونی فورسەتی حوزووری ئازادانەی حیزبەکان‌دا، ئەو حەرەکەتانە کە ساحه‌بی ئەو گوتارەن ئه‌گه‌ر جێگەوپێگەی خۆیان و حیزبەکان بە دروستی هەڵ‌سەنگێنن وهەوڵ بدەن بۆ گەیشتن بە گوتارێکی هاوبەش لە نیوان هەموان‌دا دەتوانن زۆر قازانج بە بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد بگەیەنن. بەڵام ئەگەر هەر کەس و کۆمەڵێک بەرژەوەندی‌یەکەی لەوەدا ببینێتەوە کە بە هەر نرخێک خۆی بە ناوەندی دەسەڵاتەوە ببەستێتەوە، دەتوانێ ببێتە ئامرازێک بۆ بەگژداکردنەوەیان لە دژی داخوازە ڕەواکانی خەڵک و ئەمە زەرەر دەگەیەنێ. بە تایبەت ئەگەر کەسێک هەبێ کە بوێرێ بڵێ (خەڵک وه‌ڵامی حیزبەکان ناده‌نەوە)، ئەوە ڕێگە مەترسی‌دارەکە دەگرێتە پێش.”\nدێموکراسی و بە ڕەسمییەت‌ناسینی تاک و گرووپە فکری‌یەکان ئەو پڕنسیپانەن کە دوکتۆر خالید تەوەککولی پێی وایە؛ ئەگەر نوێنەرانی هەردوو گوتاری دەرەوەو نێوەوەی کوردستان پێی پابەند بن، دەتوانن فەزایەکی لەبار بۆ گۆڕینەوەی بیروبۆچوونەکان بخولقێنن و لە ئاکام‌دا دا بە قازانجی بزووتنەوەکە پێکەوە هاوئاهەنگ بچنە پێش.”\nلەم پێوەندییەدا موختار زاریعی دەڵێ: “ئه‌م دوو گوتاره بۆ پێکه‌وه بوون و یارمه‌تیدان پێویستیان به دیاری کردنی ئاسۆیکی روون و شه‌فاف و دوور له خه‌ون و خه‌یاڵ هه‌یه و پێش له هه‌موو شتێک ئه‌بێت له‌سه‌ر پلۆڕالیسم واته فره‌ده‌نگی(چه‌مکێکی ئیجابی) و خۆ پاراستن له عه‌قڵیه‌تی موتڵه‌قگرایانه(چه‌مکێکی سه‌لبی)،یه‌کگرن.یه‌کگرتن” نابێت به “وه‌ک یه‌ک بوون” مانا بکرێته‌وه، وه‌ک یه‌ک بوون یانی سڕینه‌وه‌ی هه‌رجۆره جیاوازیه‌ک و دروست کردنی کۆمه‌ڵگایەکی ساده و یه‌کده‌ست وه‌ک پادگان، به‌ڵکوو ئه‌بێت به هه‌موو جیاوازی یه‌کانه‌وه تێبکۆشین خاڵه‌هاوبه‌شه‌کان بدۆزینه‌وه و له سه‌ریان یه‌ک گرین،سڕینه‌وه‌ی جیاوازیه‌کان سه‌ره‌تای ده‌سپێکردنی دیکتاتۆریه‌ته.ئێمه وه‌ک به‌ره‌ی یه‌کگرتووی کورد شوعارێکی سه‌ره‌کیمان هه‌یه کە ئه‌ڵێن: هاوکاری له خاڵه هاوبه‌شه‌کان و دڵفراوانی له خاڵه جیاوازه‌کان.”\nلە سەردەمی خولی یازدەهەمی هەڵبژاردنی سەرکۆماری لە ئێران‌دا کە لە لایەک زۆربەی حیزبە کوردی‌یەکان سیاسەتی بایکۆتیان تەبلیغ دەکردو لە لایەکی دیکەش ڕەوتە سیاسی یەکانی نێوخۆی وڵات تەبلیغی بەشداری لە پڕۆسەکەیان‌دا دەکرد، لە دنیای مەجازی‌دا کۆمەڵە پێک‌هەڵپڕژانێک هاتە ئاراوە کە خۆی لە خۆی‌دا جیاوازی‌یەکانی لە ڕوانین و خوێندنەوەدا ڕوونتر کردەوە. بەڵام بۆ ئەوەی بکرێ لەم ڕوانگە جیاوازانە بە قازانجی بزووتنەوەی خەڵکی کوردستان کەڵک وەربگیرێ و لە پێناو بەرژەوەندیی بزووتنەوەکەدا مودیرییەت بکرێن، بەر لە هەموو شتێک پێویستە ئەم بۆچوون و ڕەوتە فکری‌یانە بە ڕەسمی بناسرێن و ڕێزیان لێ‌بگیرێ.\nلەم پێوەندی‌یەدا چاودێری سیاسی و مامۆستای زانکۆ، حسام دەستپیش پێی وایە زۆرترین ئەرکەکان دەکەونه ئەستۆی حیزب و لایەنە سیاسی‌یەکانی کوردستان کە پێویستە لە سەر بنەمای “سیاسەت هونەری مومکینە” دەرکی هەلومەرجەکە بکەن. ناوبراو دەڵێ: “هەرچەند بۆ حیزبە سیاسی‌یەکان دژوارە کە لە گوتاری شوناس‌خوازانەو سێکۆلارەوە دابەزن بۆ گوتاری کەڵک‌وەرگرتن لە لانیکەمی دەرفەتەکان. بەتایبەت کە ئەزموونی تاڵیان لە تێرۆری ڕێبەرانیان و لە سێدارەدانی زیندانیانی سیاسی و…. هەیە. بەڵام نابێ ئەو ڕاستی‌یە لەبیر بکەن کە کۆڵەکەکانی بزووتنەوەی کورد و چالاکیی کوردەکان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەسەر بنەمای “سیاسەت هونەری مومکینە” بنیات نراوە. کەوابوو دەکرێ له هەر دەرفەتێک‌دا نامومکینێک بگۆڕێ بە مومکین.”\nئەگەر خاوەنانی گوتاری نێوخۆ و خەباتی نەرم بتوانن خۆیان لە گەڵ ڕەوتی ڕاستەقینەی خەباتی خەڵکی کوردستان کە هەتا ئێستاش حیزبەکان نوێنەرایەتیی دەکەن ڕێک بخەن، دەتوانن لە پشتگیریی حیزبەکان کەڵک وەربگرن بۆ بەهێزکردنی گوتارەکەیان و بەم جۆرە بە هێزێکی زۆرترەوە قسە بکەن.\nلەم پێوەندی‌یەدا کەماڵ کەریمی ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات لەو باوەڕەدایە کە؛ “چالاکانی نێوخۆ دەبێ خۆ لە هەڵسەنگاندنی بە پەلە بپارێزن. ئەوان دەبێ وردتر بڕواننە ڕەوتی سیاسەت‌کردن لە ئێران و ناوچەدا. خەبات لە کوردستان لە ژێر کاریگەریی زۆر هۆکاری دیارو نادیاردا دەچێتە پێش. هێندێک لە چالاکانی نێوخۆی وڵات لە جیاتی ڕووبەرووبوونەوە لە گەڵ حیزبەکان و هەوڵدان بۆ خۆگەورەنیشاندان، ڕاستی‌یەکانی بزووتنەوەی کورد لە نێو خەڵکی کوردستان‌دا ببیننەوە. لە جیاتی ئەوەی تەنیا چاویان لە ناوەند بێ با بە پێوانەکانی خەڵکی کوردستان بیر لەو شێوازە خەباتە بکەنەوە. هەوڵ بدەن بۆ گەیشتن بە گوتارێکی هاوبەش لە نێو هەموو چالاکانی نێوخۆداو گەیشتن بە ستراتیژی‌یەکی هاوبەش لە گەڵ حیزبەکانی کوردستان، لانی‌کەم ئەوانە کە دەرکی ئەوان دەکەن و دەتوانن یارمەتی‌دەریان بن. هەرچەند حیزبەکانی کوردستانیش پێویستە هەست بە بەرپرسایەتی و بە جێ گەیاندنی ئەرکی خۆیان لە بەرانبەر ئەواندا بکەن و یارمەتی دەریان بن.”


کلینتۆن و ترامپ سەرکەوتنێکی چاوەڕوانکراو\nنوسینی: جیهاد ئەلخازن\nجارێکی دیکە ڕاپرسییەکان ڕاست دەرچوون کە پێشبینیان دەکرد هیلاری کلینتۆن و دۆناڵد ترامپ بەسەر (بێرنی ساندەرز) و(تید کرۆز)دا سەربکەون. خاتوو کلینتۆن لە دووهەمین ویلایەتی ئەمریکادا لەڕووی ژمارەی دانیشتوانەوە ٥٧،٩% ی دەنگەکانی بەدەستهێنا لە بەرامبەر ٤٢،١% بۆ ڕکابەرەکەی. هەروەها (دۆناڵد ترامپ)یش بەسەر سیناتۆر تید کرۆزدا سەرکەوت و ٦٠،٥% ی دەنگەکانی بەدەستهێنا لە بەرامبەر ١٤،٥% بۆ (کروز). کە تیایدا جۆن کایسیک ٢٥،١% ی دەنگەکانی بردەوە.\nبە دیموکراتەکان دەستپێدەکەم و دەڵێم خاتوو کلینتۆن بووە خاوەنی ١٨٩٣ دەنگ بۆ کۆنگرەی پارتی دیموکرات کە پاڵێوراوی ئەو پارتە هەڵدەبژێرێت بۆ سەرۆکایەتی، لەبەرامبەر ١١٨٠ دەنگ بۆ ساندەرز.\nساندەرزی سیناتۆری ویلایەتی ڤێرمۆند ئەنجامی باشتری بەدەستدەهێنا ئەگەر ئەو هەڵە زۆرانەی نەکردایە کە لە پاش سەرکەوتنیدا لە ویلایەتی ویسکنسن کردنی. ساندەرز لە تۆڵەی قسەکانی کلینتۆنداکە گوتبووی ساندەرز شایستەی ئەوە نییە بچێتە کۆشکی سپییەوە ڕایگەیاند کە هیلاری کلینتۆن بەکەڵکی سەرۆکایەتی نایەت. کەچی دوو ڕۆژ بەسەر ئەو قسەیەدا تێنەپەڕی گوتی خاتوو کلینتۆن بە کەڵکی سەرۆکایەتی دێت.\nجگە لەوەش ساندەرز لە چەندین چاوپێکەوتنی ڕۆژنامەوانیدا وا دەرکەوت کە زۆر شارەزای ئابووری و سیاسەتی دەرەوە نییە و بنکە جەماوەرییەکەشی لە شێوەی خۆیین. مانای وایە دامەزراوە سیاسییە دیموکراسییەکان و بازرگان و بزنسمانەکان دەترسن کەسێکی دیموکراتی وا بچێتە کۆشکی سپییەوە کە بە ئاشکرا بڵێت من سۆشیالیستم، لە وڵاتێکدا کە ئەم وشەیە دەیان ساڵ هاوواتای وشەی کۆمۆنیست بووە.\nلەگەل ئەوەشدا من پێم وایە، لە گۆشە نیگایەکی عەرەبییەوە کلینتۆن و ساندەرز هەزار جار لە کرۆز باشترن.\nکرۆز بەوە ناسراوە کە (ڕەزاگرانترین ئەندامی ئەنجوومەنی پیرانە) ئەمەش ناوبانگێکە کە ساندەرز لە خولی یەکەمی ئەندامێتییەکەیدا بەدەستی هێنا. کرۆز چەندین جار هەوڵی داوە کە کارەکانی ئەنجوومەنی پیران پەکبخات و دژایەتی گەلێک بڕیاری میللی کردووە. هەروەها کرۆز نازناوی درۆزن و فێڵبازی هەڵگرتووە کە هەموو ڕۆژێک ترامپ ئەو نازناوە دەڵێتەوە. هەروەها قسەی ئەوەشی لەسەرە کە لەڕووی ڕەوشتییەوە تەواو نەبێت.\nمن ئەم بۆچوونەی خۆم و بۆچوونی هاوکارەکانی کرۆز دەخەمە لاوە و پشت بە هەڵوێستی خوێندکارانی ئەکادیمیای ئامادەیی ناوچەی برۆنکس لە شاری نیویۆرک دەبەستم. ئەم خوێندکارانە بە فیکە و گاڵتەپێکردن پێشوازییان لێکرد و هەوڵیان دا نەهێڵن قسە بکات. سەرکردەیەکی خوێندکاریش گوتی بیروبۆچوونەکانی کرۆز سوکایەتیکردنە بە خەڵکی ئەمریکا. یەکێکی دیکەشیان گوتی کرۆز شوێنی نابێتەوە لە ناوچەی برۆنکس چونکە دانیشتوانەکانی بە ڕەچەڵەک کۆچبەرن.\nڕەنگە کرۆز ئەو کەسە بێت کە نزیکەی ٢٠٠ ساڵ لەمەوپێش ئەبراهام لینکۆڵن لەبارەیەوە گوتویەتی: تۆ دەتوانیت هەندێک کەس هەمیشە بخەڵەتێنیت و هەموو کەسێکیش ماوەیەک بخەڵەتێنیت، بەڵام ناتوانیت هەموو کاتێک هەموو خەڵکەکە بخەڵەتێنیت.\nبەدڵنیاییەوە کرۆز ئەوانەی سەرەوەی خوێندووەتەوە، چونکە ئەوە بەشێکە لە مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەڵام کرۆز لەسەر بناغەی پرەنسیپی دیکە هەڵسوکەوت دەکات. ئەندامێکی ئەنجوومەنی پیران لە ویلایەتی تەکساس ڕۆژێک گاڵتەی کرد بە (بەهاکانی نیویۆرک) و ئەمەشی زیاتر لە ١٠٠ جار دووپاتکردەوە چونکە پێی وایە نیویۆرک لەڕووی کۆمەڵایەتییەوە لیبرالییە و هەر پارەی مەبەستە، ئەمەش تۆمەتێکی سەیرە چونکە خەڵکی لیبراڵ هەمیشە بەوە تۆمەتبار دەکرێت کە چالاکی کۆمەڵایەتی و یارمەتیدانی هەژاران دەخاتە پێش مەسەلەی پارەوە.\nهیلاری کلیبتۆن بەرلەوەی لە یەکەمین خولی سەرۆکایەتی باراک ئۆبامادا ببێت بە وەزیری دەرەوە، نوێنەری نیویۆرک بووە لە ئەنجوومەنی پیراندا. بەر لەمانەش خانمی یەکەمی ئەمریکا و هاوسەری بیڵ کلینتۆنی سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان بووە. ترامپ منداڵی نیویۆرک و بزنسمانە کە باوکیشی بەر لە خۆی بازرگان بووە و بورجەکەی ترامپ یەکێکە لە نیشانەکانی نیویۆرک لە شەقامی پێنجهەم لە مانهاتن کە بەناوبانگترین شەقامی هەموو نیویۆرکە. ئەگەر لە نیویۆرکدا سەرنەکەوتایە بۆی نەبوو لە هیچ ویلایەتێکی دیکەدا داوای سەرۆکایەتی بکات.بەهەرحاڵ گەورەترین و گرنگترین ویلایەت لەڕووی هەڵبژاردنەوە ویلایەتی کالیفۆرنیایە کە وادەی هەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان تیایدا ٧ی مانگی حوزەیرانە و دەبێت چاوەڕێ بین هەتا ئەوکاتە بۆ ئەوەی بزانین دوو پاڵێوراوەکەی پارتی کۆماری و پارتی دیموکرات بۆ پۆستی سەرۆکایەتی کێن.


ئایا پێویستە کانت بە ڕاسیست دابنێین؟ … کاوە جەلال لە ئەڵمانییەوە – Dengekan\nbyKawa Jalal\tJuly 13, 2020\tGeneral, Opinion, Slider\nڕەخنەی ئاوەزی سپی\nنووسینێکی لەگەڵ-لەدژ، لە لایەن فلۆریس بیسکامپ، لە 21.06.2020، سەعات 13:38، لە: دێر تاگسشپیگل\nئایا ئیمانوێل کانت ڕاسیست (رەگەزگەرا) بوو و پێویستە ئەمڕۆ لەسەر پایەوە فڕێ بدرێتە خوارەوە؟ لەکاتی ئەو گفتوگۆیەوە کە لەتەک مێژووناس میشائێل تسۆیسکەدا لە “دۆیچلاندڕادیۆ کولتور” ئەنجام درا و گفتوگۆکە هەر لە مەغزای دەربڕینەکانی ئەودا وێنەدرایەوە، ئەو پرسیارەی سەرەوەش لەنێو چێوەی ناڕەزایەتییە دژ بە ڕاسیزمەکانی چەند هەفتەی ڕابوردوودا کرا بە بابەتی دانوستاندن. ئەوجا لەبەر ئەوەی سەرزەنشتی ڕاسیزم لەتەک وێنەی بوو بە باوی کانتدا وەک ئۆتۆرێتییە مەزنە مۆرالییەکەی کوێنیگسبێرگ ناگونجێت، ئەوا سەرزەنشتەکە لە سەرەنجامدا قیژەیەکی لە جیهانی ئەکادیمی هەڵساند. سەرەڕای ئەوە سەرزەنشتی ڕاسیزم نوێ نییە، بەڵکو بابەتی دێباتێکی چڕ بوو کە بەتایبەتی لە دەیەی یەکەمی دووهەزارویەکدا لە دیسکورزی پسپۆرییانەی فەلسەفەیی نێونەتەوەیی و ڕەخنەیی-ڕاسیستیدا ئەنجام درا. هۆکاری ئەو دێباتە و سەرزەنشتەکەی هەنووکەش بریتییە لە ڕیزێک تێکستی کانت لەبارەی مێژووی سروشت و ئەنترۆپۆلۆژی، کە لە 1770کان و 1780کاندا بڵاوی کردوونەتەوە و تێیاندا بەڕوونی تیۆرییەکی ڕەگەزەکانی داڕشتووە.\nتێزەکەی کانت ئەوەیە کە سەرجەم مرۆڤان یەک ڕەچەڵەکیان هەیە، لێ لە ڕەوتی کاتدا بەهۆی پێشمەرجەکانی کەشەوە (کلیماوە) گۆڕانی جیاوازیان بەسەردا هاتووە، کە ئیدی ئەمڕۆ چوار “ڕەگەز” (Race) هەن: سپی، هندی، ڕەش، ئەمەریکی. مۆرکی ئەم ڕەگەزانە ئەوەیە کە بەڕوونی ئەدگاری جیاوازی بۆماوەییان هەیە و دەشێت لە ڕەوشی زارۆکانی “تێکەڵڕەگەز”دا پەرەبسێنن.\nکەواتە ئەدگارە دەرەکی-لەشەکییەکانی “ڕەگەز”ەکان بابەتی سەرنجڕاکێشانی کانتن. سەرەڕای ئەوە کانت هاوکات تایبەتیمەندیی ئەوتۆیان دەداتە پاڵ کە لەو ئەدگارانەیان تێپەڕدەکەن و دیاریکردنیشیان بە هیچ شێوەیەک ئۆبژێکتیڤی (مەوزوعی) نییە. ئاخر چوار ڕەگەزەکە لە ڕووی چوستی و توانستی ئاوەز و توانستی هێنانەگۆڕێی کولتوورەوە جیاوازن لە یەکدی. ئەم توانستانە تەنیا لای سپییەکان بەتەواوی شکۆفەیان کردووە، دوای ئەوان بە دابەزینی هەرەمییانە هندی و ڕەشەکان دێن، ئەوجا لە ژێرەوەی هەرەمەکەدا دانیشتوانی هەرە سەرەتایی ئەمەریکا خۆیان دەبیننەوە.\nکێ ئەو تێکستە ناوبراوانە بخوێنێتەوە، بەدەگمەن دەتوانێت نکۆڵی لەوە بکات کە ئەو هەڵوێستانەی کانت بەگوێرەی پێورەکانی ئەمڕۆ گەرەکە بە ڕاسیستی (ڕەگەزگەری) دابنرێن. لێ دانانی نووسەرێکی سەدەی هەژدەیەم و سەرەتای سەدەی نۆزدەیەم بە ڕاسیسیت هاوکات ئەو واتایە دەگەیەنێت کە کەسی مەبەستلێبوو بەگوێرەی پێورەکانی ئەمڕۆ بنرخێنرێت. ئاخر تێگەی ڕاسیزم لەکاتی سەدەی بیستەمەوە سەریهەڵداوە. سەرەڕای ئەوە حوکمدانێکی ئاوها بەرەو پاش وەرچەخێنراو ناشێت لەخۆدا ناڕەوا بێت، بەڵکو تەنانەت حوکمدانێکی ناچارەکییە: ئاخر کێ بییەوێت لە مێژووی ڕاسیزمی ئەوروپی تێبگات، دەبێت شرۆڤەی گۆڕانە ئیدیۆلۆژییەکانی سەدەی هەژدەیەم و نۆزدەیەم بکات، جا گەر تەنانەت ئەو تێگەیە لەو دەمەدا نەبووبێت. گەر ئێمە پێش-سۆکراتیییەکان ناو بنێین پێش-سۆکراتی، ئەوا ناونانەکەمان هەڵە نابێت تەنیا لەبەر ئەوەی تێگەکە لە سەردەمی ئەوان خۆیاندا نەبووە. ئێمە لەم پەیوەندییەدا تەنیا گەرەکە خۆمان لە گوناهبارکردێکی مۆرالی بەدوور بگرین، ئەمەش کەمتر لەبەر ئەوەی بەو جۆرە گوناهبارکردنە زوڵم لە ڕابوردوو دەکەین، نەخێر، بەڵکو لەبەر ئەوەی ئێمە بە هەلوێستێکی بەو چەشنە زۆر سانا مەزنێتی بە خودی خۆمان دەدەین.\nدیاریکردنی کانت وەک ڕاسیسیت بەتایبەتی بەو ڕێیەوە ڕەوایە، کە ئەو تەنیا “زارۆکی سەردەمەکەی خۆی” نییە و بێلایەنانە پێشبڕیاری باوی ئەو سەردەمە لاسایی بکاتەوە، چونکە ناچار بووە وەک زارۆک ئەوە بکات. نەخێر، کانت لە لایەنی خۆیەوە رۆڵێکی چالاک و خۆیی و شەفافی بۆ گۆڕاندان بە ئیدیۆلۆژیی ڕاسیزم نواندووە، بێگومان رۆڵێک کە ئەو خۆی وەک بەشێکی بایەخمەندی سەرجەم بەرهەمەکەی لێی دەڕوانی. کانت بەڕوونی لەو دێباتانەدا داکۆکیی لە تیۆرییەکانی خۆی لەمەڕ ڕاسیزم دەکرد کە ئەو لەدژی نووسەرانی وەک یۆهان گۆتفرید هێردەر ئەنجامی دەدان و تیۆریی ڕاسیزمیان ڕەتدەکردەوە.\nدووەم: هەڵوێستە دژبەرەکانی ڕاسیزم هەن کە هەردوو بەشی بەرهەمەکەی کانت وەک دانەبڕاو لەیەک دەخوێننەوە. لەم ڕوانگەیەوە فەلسەفەی مۆرال پێشانی دەدات کە چۆن گەرەکە سەبژێکتانی (بکەرانی) ئاوەزبەتوانا ڕەفتار لەتەک یەکدیدا بنوێنن، هەروەها تیۆریی ڕەگەزەکان ڕوونی دەکاتەوە کە کارایی ئەو فەلسەفەیە بۆ کێیە: بۆ سپییەکان، نەک بۆ ئەوانی دی. بەم پێیە فەرمانە ڕوون و ئاشکراکە(Der Kategorische Imperativ) (کە ئامانجی ناخەکییانەی کرداری مۆرالییە لە فەلسەفەی کانتدا – و)، بریتی نییە لە: “ئەوها کردار بنوێنە کە تۆ هەردەم مرۆڤایەتی هاوکات چە لە کەسی خۆت و چە لە کەسی هەر یەکێکی دیکەدا وەک مەبەست، لێ هەرگیز وەک دەستوێژ بەکارنەهێنیت”، نەخێر، ئەوسا فەرمانەکە بریتییە لە: “ئەوها کردار بنوێنە کە تۆ ڕەگەزی سپی هاوکات چە لە کەسی خۆت و چە لە کەسی هەر یەکێکی دیکەی سپیدا وەک مەبەست، لێ هەرگیز وەک دەستوێژ بەکارنەهێنیت، لێ تۆ دەتوانیت ئەندامانی ڕەگەزەکانی دی وەک ئۆبژێکتی پەتی دابنێیت و هەڵسوکەوتیان لەتەکدا بکەیت”. ئەمە بریتییە لە تێڕوانینی فەیلەسوفی جامایکایی چارلس و. میلس (Charles W. Mills) کە لە نووسینەکەیدا بە ناونیشانی “مرۆڤە ژێرینەکانی کانت” دەریدەبڕێت.\nئێمە دەتوانین بۆ هەردوو لایەن ئەرگومێنتی لەبار پێشان بدەین: لایەنێکیان دەتوانێت ئاماژە بۆ ئەوە بدات کە کانت فەلسەفەی مۆرالەکەی خۆی بەئاشکرا بۆ سەرجەم مرۆڤایەتی فۆرمولە کردووە، ئەو هەروەها لە نووسینە ئەنترۆپۆلۆژییەکانیدا جەخت لەوە دەکات کە چوار “ڕەگەز”ەکە سەر بە هەمان مرۆڤایەتین. لێ لایەنەکەی دی دەتوانێت لە تێکستی کانتدا شوێنی ئەوتۆ پێشان بدات کە ئەو تێیاندا ڕەوایەتی بە کۆیلایەتی دەدات و دەبێژێت، ئەوروپا ڕۆژێک لە ڕۆژان دەبێت بە یاسادانەری سەرجەم جیهان.\nئێستا گەرەکە بپرسین کە ئایا کانت “لەسەر پایەکەوە فڕێبدەینە خوارەوە”؟ لێ پرسیارەکە لێرەدا ئەوەیە کە داخۆ ئێمە چی لە فڕێدانەخوارەوە تێبگەین. گەر مەبەست لەوە بێت کە چیدی ئەدگارێکی پێوارەیی بە کانت نەدرێت، ئەوا باش دەکەین کە واز لەم هەڵمەتەی دوورخستنەوەی وێنەکان بهێنین. ئاخر کێ ئەوها مامەڵە لەتەک دابی فەلسەفەییدا بکات، ئەو کەسە ناتوانێت شتێکی ئەوتۆ نە لەبارەی فەلسەفە و نە لەبارەی ڕاسیزم فێرببێت. لێ گەر “فڕێدانەخوارەوە لەسەر پایەکەوە” ئەو واتایە بگەیەنێت، کە چیدی گەرەک نییە کانت وەک پیرۆزێکی بەڕەهایی بەدەر لە هەڵە ڕێزلێبنێین، ئەوا باشترە تا زووە ئەمڕۆ هەڵمەت بۆ دوورخستنەوەی وێنەکان بەرین، ئەوجا گەر دەستمان بەو کارە کردبێت، ئەوا باش دەکەین بیر لەوەش بکەینەوە کە داخۆ هەرگیز پێویست بێت هەر کەسێک بە هەر شێوازێک لەسەر پایەیەک دابنێین. لێ تەنیا گەر ئێمە واز لە هەڵوێستی یەکەم بهێنین و ئەوەی دووەمیان ئەنجام بدەین، ئیدی دەتوانین کارێکی گونجاو بکەین: کانت لە ناتەبایی خۆیدا بخوێنینەوە و لەنێو سەرجەم بەرهەمەکەیدا نەک تەنیا فەلسەفە پراکتیکییەکەی، بەڵکو هەروەها ڕاسیزمەکەی و ڕەوایەتیدانەکانی دیکەی ئەو بە پەیوەندییەکانی دەسەڵات، کە شیاوی ڕەوایەتیپێدان نین، بەهەند وەربگرین. ئێمە بەتایبەتی لە پەیوەندیی نێوان هەردوو ئەو لایەنەدا دەتوانین گەلێک شت فێر ببین.\nلێ هەروەها شیمانەیەکی دیکە هەیە بۆ کۆتاییهێنان بەم خەریکبوونە: کانت لە نووسینی “لەبارەی ئاشتیی هەمیشەیی”دا کە لە تەمەنی پیریدا نووسیوێتی، ئەوە دێنێتە بەر باس کە دەبێت لە نووسینەکانی سەردەمی گەنجێتییدا بێهودە بۆی بگەڕێین: کانت لەم نووسینەدا بەئاشکرا دان بەوەدا دەنێت کە سەرجەم مرۆڤان، سەربەخۆ لە “ڕەگەز”یان، ستاتۆیەکی هاومافیان وەک سەبژێکت هەیە، هەروەها کانت بەڕوون و ئاشکرایی کۆلۆنیالیزم و کۆلایەتی وەک تاوان مەحکوم دەکات. وەک خانمی فەیلەسوف پاولینە کلاینگێلد دەبێژێت، کانت “Second Thoughts on Race”ی هەبوو، کەواتە ئەو گومانی لە تیۆرییەکەی خۆی لەمەڕ ڕەگەزەکان (ڕاسەکان) کردووە و لە کۆتاییدا چاوی پێدا خشاندۆتەوە – لایەنی کەم بە تێهەڵکێشکراوی لە بەرهەمەکەیدا بەبێ ئەوەی بەئاشکرا دەری ببڕێت.\nPrevious گفتوگۆ لەگەڵ نووسەر سمکۆ محەمەد… بەشی 2… ئا: عەباس جەمیل جێماو\nNext ئاگایی چینایەتی و ڕێکخراوبوون، مەرجی سەرەکی دەربازبوونە لەم بارودۆخەی ئێستای کوردستان


لەدوای نەخۆشكەوتنی مام جەلال-ەوە، قەیرانی ڕێبەرایەتی كردن بەرۆكی ئەو حزبەی گرتووە، سەرەڕای ئەوەی یەكێتی لەو ماوەیەدا توشی چەندین گرفت هاتووە، بەڵام تا ئەم كاتە توانیویەتی لەگەڵ دۆخەكەدا بڕوات، ئایا یەكێتی تا كەی دەتوانێت بەم شێوەی ئێستای درێژە بەكاری سیاسی خۆی بدات؟ ئایا جیاكردنەوەی مینبەر لەناو یەكێتی دەتوانێت چارەسەری گرفتەكانی یەكێتی بكات؟\nبۆ ئەو مەبەستە ماڵپەری (خەڵك) چاوپێكەوتنێكی لەگەڵ، بەرزان ئەحمەد كوردە ؛ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان؛ ئەنجامداوە.\nخەڵك: دۆخی ئێستای یەكێتی چۆنە؟\nبەرزان ئەحمەد كوردە: یەكێتی كۆمەڵێك كێشەی ناوخۆیی هەیە و تا ئێستا كێشەكان وەك خۆی ماوەتەوە، پێویستی بەوە هەیە چارەسەری بنەڕەتی بۆ بدۆزرێتەوە.\nخەڵك: بە بڕوای ئێوە چارەسەر چییە؟ ئایا دروستكردنی مینبەر چارەسەری كێشەكانی یەكێتی دەكات؟\nبەرزان ئەحمەد كوردە: بۆ ئەوەی یەكێتی لە شەقبوون و لەتبوون ڕزگار بكرێت، جیاكردنەوەی مینبەر لەناو یەكێتی بە چارەسەر دەزانرێت.\nخەڵك: ئەو بیرۆكەیە لە چییەوە سەرچاوەی گرتووە؟\nبەرزان ئەحمەد كوردە: بیرۆكەی جیاكردنەوەی مینبەر لەناو یەكێتی لەوەوە سەرچاوەی گرتووە، ئەگەر كێشە ناوخۆییەكان چارەسەر نەكرا، جیاكردنەوەی مینبەرێك بە چارەسەر دەزانرێت، چونكە یەكێتی لەسەرتای دروستبوونیەوە چەند مینبەرێك بووە، وەك (خەتی گشتی و شۆڕشگێران و كۆمەڵەی ڕەنجدەران) و لەو قۆناغانەشدا توانیوێتی سەركەوتوو بێت.\nخەڵك: باس لەوە دەكرێت، ئەگەری ئەوە هەیە، ئەگەر كێشەكان چارەسەر نەكرا و ڕێگری لەوە كرا مینبەر جیابكرێتەوە باڵێك لە یەكێتی هاوشێوەی گۆڕان جیادەبێتەوە، ئەو ئەگەرە تا چەند نزیكە؟\nبەرزان ئەحمەد كوردە: كەس یەكێتی جێناهێڵێت، دروستكردنی مینبەر بە چارەسەر دەزانین، ڕەنگە ئەو مینبەرە بۆچوون و ڕوانگەیەكی جیاوازی هەبێت بۆ سیاسەت كردن، فرە مینبەریش تاقی كراوەتەوە و سەركەوتوو بووە.\nخەڵك: باس لەوە دەكرێت، لەگەڵ چەند سەركردەیەكی یەكێتی خەریكی ئامادەكردنی پڕۆژەیەكن بۆ تێپەراندنی دۆخی ئێستای یەكێتی و بۆچوونێك گەڵاڵەكراوە بۆ ئەوەی پەیڕەوی ئەزموونی سیستمی سەرۆكایەتی بكرێت.\nبەرزان ئەحمەد كوردە: ڕاستە لەگەڵ چەند سەركردەیەك گفتوگۆمان كردووە سەبارەت بە دۆخی یەكێتی، بەڵام هیچ پرۆژەیەك نەنوسراوە و باسی ئەوەش نەكراوە پڕۆژە بنوسرێت، ئەوەی هەبووە لەنێوان چەند سەركردە و كادیرێكی پێشكەوتووی یەكێتی باسمان لە كێشەكانی یەكێتی كردووە و هەروەها باس لە خۆ ئامادەكردنی یەكێتی بۆ ئەم قۆناغەی ئێستای هەرێم و ناوچەكە كردووە، ئەوەش لە ڕوانگەی هەستكردن بووە بە لێپرسراوێتی بەرامبەر بەم قۆناغە مێژووییە و ڕۆڵی یەكێتی لەم قۆناغەدا.\nخەڵك: لە دوا كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتی، مەسعود بارزانی سەركردایەتی حزبەكەی ڕاسپاردووە بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆی هەرێم، پێتانوایە دۆخی ئێستای هەرێم بۆ ریفراندۆم لە باربێت؟\nبەرزان ئەحمەد كورد: هەتا بارودۆخی ناوخۆی هەرێم بەمشێوەیەی ئێستا بێت لەگەڵ ئەنجامدانی ڕیفراندۆمدا نین، چونكە تا ئێستا كێشەی خاكمان هەیە، لەگەڵ ئەوەشدا لە ڕووی ئابووریی و سیاسیەوە، دەیان قەیران بەرۆكی هەرێمی گرتووە، هەتا ئەو كێشانە چارەسەر نەكرێن، ئەنجامدانی هەر راپرسیەك بۆ سەربەخۆیی كوردستان باش نیە، ئەبێت ئەو كێشانە چارەسەر بكرێن، بۆئەوەی خەڵك بەدید و ئاسۆیەكی ترەوە سەیری بابەتەكان بكات، خەڵكی هەرێم لەم دۆخەی ئێستادا، میزاجی ئەوەی نیە هەتا بابەتی سەربەخۆیی لەگەڵدا باس بكرێت.\nخەڵك: ئایا ئەنجامدانی ڕاپرسی لە دۆخێكدا ئەكرێت، پەرلەمان ڕۆڵی نەبێت؟\nبەرزان ئەحمەد كورد: نەخێر، ڕاپرسی لە كاتێكدا ئەكرێت، كە پەرلەمانێكی كارامان هەبێت، بۆئەوەی ببێتە مەرجەعی هەرێمی كوردستان، ئەوەی لە ئێستادا دەیبینین پەرلەمان سڕكراوە، كە تۆ حساب بۆ پەرلەمان نەكەیت چۆن ِریفراندۆم ئەنجامدەیت؟ یەكەم هەنگاو بۆ هەر پرسێكی هەستیار پێویستی بە ڕێكخستنی ناوماڵی كورد هەیە، ناكرێت لایەنێكی سیاسی، كە دەنگی شەرعی كۆمەڵانی خەڵكی بەدەستهێنابێت، فت بكرێت و حسابی بۆ نەكرێت.\nخەڵك: باس لەوە دەكرێت، یەكێتی و بزوتنەوەی گۆڕان یەكدەگرنەوە وەك ئەندامێكی سەركردایەتی یەكێتی تا چەند لەگەڵ یەكگرتنەوەی ئەو دوو هێزەیت؟\nبەرزان ئەحمەد كوردە: ئێمە لەگەڵ بزوتنەوەی گۆڕان مێژوویەكی هاوبەشمان هەیە و زۆربەی دیدوبۆچوونەكانمان لەیەكەوە نزیكە، بەڵام یەكگرتنەوەی ئەو دوو هێزە پێویستی بە زەمینەسازی و كات هەیە، ڕەنگە بۆچوونی من وابێت ئەم دوو هێزە یەكبگرنەە ، ڕەنگە ئەم بۆچوونە لای برادەرێكی گۆڕان جیاواز بێت، یاخود بە پێچەوانەوە، بۆیە ئەم بابەتە پێویستی بەكات و زەمیە سازی هەیە و هەروا ئاسان نیە.\nخەڵك: پەیوەندی ئێوە لەگەڵ بزوتنەوەی گۆڕان لە چی قۆناغیكدایە؟\nبەرزان ئەحمەد كوردە: پەیوەندیمان لە ئاستێكی باشە و ئێمە لەگەڵ ئەوەین ڕێكەوتنی سیاسی لەگەڵ گۆڕان بكەین، چونكە وەك وتم، هەم مێژوویەكی هاوبەشمان هەیە، هەم ناوچەی سلێمانی پێویستی بەوە هەیە ئەو ڕێكەوتنە سیاسیە بكرێت، لەگەڵ ئەوەشدا پێویستە بزوتنەوەی گۆڕان و پارتیش گفتوگۆ بكەن بۆ چارەسەركردنی كێشەكان.\nئه‌م بابه‌ته 43239 جار خوێنراوه‌ته‌وه


ڕۆحانی: لە دووساڵی رابردوودا ئەمریكا 23 جار داوای گفتوگۆی لێكردووین\nحەسەن ڕۆحانی سەرۆک کۆماری ئێران\nحەسەن ڕۆحانی سەرۆک کۆماری ئێران ڕایگەیاند، لەماوەی دوو ساڵی رابردوودا ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا 23 جار داوای دیدار و گفتوگۆی لێكردوون .\nلە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا حەسەن ڕۆحانی سەرۆك كۆماری ئێران ڕایگەیاند، ئێران گفتوگۆ لەگەڵ واشنتۆن ڕەتناكاتەوە، بەڵام نایانەێت گفتوگۆیەكی خۆدەرخستن و كاتبەسەر بردن ئەنجام بدەن،بەڵکو دەیانەێت گفتووگۆیەکی ڕاستەقینە بێت .\nڕۆحانی ڕایگەیاند، پێویستە لەسەر ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بەر لەهەر گفتوگۆیەك گەمارۆكانیان لەسەر لابەرێت، لەوبارەیەوە وتی "هەر وتوێژێك لەگەڵ ئەمریكادا پێویستە یەكەمجار لەسەر بنەمای هەڵگرتنی گەمارۆ ئابورییەكان بێت . "\nلە بەشێكی تری وتەكانیدا سەرۆك كۆماری ئێران وتیشی "ئەمریكییەكان ژمارەی تەلەفۆنیان بۆ ناردوون، بۆ ئەوەی پەیوەندییان پێوە بكەین، گومانیان هەبوو كە لەبەرامبەر گەمارۆكاندا خۆمان ناگرین و چەند مانگێكە و ناچار دەبین پەیوەندییان پێوەبكەین ".\nڕۆحانی ئاماژەی بەوەشكرد، تائێستاش ئەمریكا فشاریان لێدەكات و ڕێگری كردووە لەبەدەستهێنانی قەرزێك لە سندوقی دراوی نێودەوڵەتی بۆ ڕوبەڕوبوونەوەی كۆرۆنا .\nئەو وتانەی سەرۆك كۆماری ئێران لە كاتێكدایە، لەناوەرٍاستی مانگی رابردووەوە بەهای تمەنی ئێرانی لەبەرامبەر دۆلاری ئەمریكایدا بەشێوەیەكی بەرچاو هەرەسی هێناوە و چەندبەرامبەر لەچاو ساڵی رابردوودا بەهاكەی هاتووەتەخوارەوە .


بە هۆی تەقینەوەی خومپارە لە سنووری سەقز دوو هاونیشتمانی گیانیان لەدەست دا – چاونیوز\nچاونیوز: ڕۆژی پێنجشەممە ١٧ی پووشپەڕ، بەهۆی تەقینەوەی کۆنەخومپارەیەکی بەجێماو لە شەڕی نێوان ئێران و عێراق لە نزیکیی ئاوایی “بەستام”ـێ ناوچەی سەرشیوی سەقز، دوو هاونیشتمانی گیانیان لەدەست دا.\nئەو دوو هاونیشتمانییە بەناوەکانی “مەقسوود نەجەفی” و ڕەشید ئەحمەدزادە” کە خەڵکی ناوچەی بۆکان بوونە بەئیجارەوەرگرتنی لەوەڕگەیەک لە گوندی بەستام، خەریکی لەوەڕاندنی مەڕوماڵات بوونە کە بەهۆی هەڵکردنی ئاگر لە نزیکیی ئەو گولـلەیە لەلایەن ئەو دوو هاووڵاتییەوە، گولـلەکە گەرم بووە و لە ئەنجامی تەقینەوەکەی، ناوبراوان گیانیان لەدەست داوە.\nتەقینەوە، خومپارەم سەقز، گیان، لەدەست، دان\t2021-07-10\nتاگەکانی بابەتتەقینەوە، خومپارەم سەقز، گیان، لەدەست، دان


سكرتێری UN: هه‌ڵبژاردنی نێچیرڤان بارزانی بۆ هه‌ولێر و به‌غدا هه‌لێكی مێژووییه\nله نامه‌یه‌كی پیرۆزباییدا به بۆنه‌ی هه‌ڵبژاردنی نێچیرڤان بارزانی وه‌ك سه‌رۆكی نوێی هه‌رێمی كوردستان، ئەنتۆنیۆ گۆتێرس، سكرتێرى گشتيى نه‌ته‌وه يه‌كگرتووه‌كان دڵنیایی خۆی له‌وه نیشان ده‌دات، كه سه‌ركردایه‌تیی نێچیرڤان بارزانی بۆ هه‌رێمی كوردستان، گرنگییه‌كی زۆری بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و كێشانه ده‌بێت، كه رووبه‌ڕووی هه‌رێم ده‌بنه‌وه و له په‌یامه‌كه‌یدا هاتووه:\nجه‌نابى سەرۆك، بە خۆشحاڵییەوە ئەوپەڕی پیرۆزباييتان ئاراستە دەکەم بە بۆنەی هەڵبژاردنتان بە سەرۆکی هەرێمی کوردستانی عێراق. بێگومانم دانایی و پڕئەزموونی و سەرکردایەتیتان، زۆر بە بەها دەبن بۆ چارەسەرکردنی ئەو ئاستەنگانەی ڕووبەڕووی هەرێم دەبنەوە.\nپێکهێنانی خێرای حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەبێتە هۆی تۆکمەکردنی ئەو سەرکەوتنانەی لە دوای سەرکەوتن بەسەر داعشدا لە مەیدانی جەنگدا بەدەست هاتوون، کە تەنیا بە هۆی خۆبەختکردنی هاووڵاتیانی چاونەترسی هەموو پێکهاتەکانی عیراقه‌وه بوو. سەرەڕای ئەمانە، دۆخی دوای داعش، هەلێکی مێژوویی هێناوەتە کایەوە، بۆ دووبارە نوێکردنەوەى دیالۆگ، بەمەبەستی چارەسەرکردنی هەموو کێشە هەڵواسراوەکان لەگەڵ بەغدا لە چوارچێوەی دەستووردا، هه‌روه‌ها بۆ زیاتر بنیادنان لەسەر ئەو هەوڵە هاوبەشانەی دوای پەسندکردنی یاسای بوجەی فیدراليی ساڵی ٢٠١٩ خراونەتە گەڕ.\nلە داهاتوودا و بە پێی ئەرکەکانی نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاوکاریکردنی عیراق، نەتەوە یەکگرتوەکان بەردەوام دەبێت لە کارکردن لەسەر چەندین دۆسیە لە هەرێمی کوردستان.\n05 مه‌سرور بارزانی و شاندی یه‌كێتی گفتوگۆ له‌باره‌ی كابینه‌ی نوێ ده‌كه‌ن\n06 مه‌سرور بارزانی: سوپاسی هه‌ڵوێستی جوامێرانه‌ی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان ده‌كه‌ین كه پابه‌ندن به رێككه‌وتنه‌كانه‌وه


نزیكبوونەوە لە رێككەوتن و ترازان\nكۆبوونەوەكانی هەردوو مەكتەبی سیاسی یەكێتی و پارتی بۆ رێككەوتن لەسەر هاوبەشێتی سیاسی و پێكهێنانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەئاراستەیەكن لەهەردوو ئەگەری سازان یان ترازانەوە نزیكن، بەڵام پێدراوی سیاسی پشتبەستوو بەمێژووی نزیكی پەیوەندییەكانی ئەو دوو حیزبە كەمێك لە رەشبینییەكان كەمدەكەنەوە، بۆیە باشترە ئەگەری سازان بەنزیكتر ببینین.\nكابینەی داهاتووی حكومەتی كوردستان مەحكومە بەجێبەجێكردنی ئەركی گرنگ، كەمكردنەوەی ئاستی گەندەڵی، رێكخستنەوەی پەیوەندییەكانی لەگەڵ بەغدا، تەنانەت سیاغەكردنەوەی پەیوەندییەكانیشی لەگەڵ توركیا و ئێران و سوریا.\nلەگەڵ ئەوانەیشدا بەرزكردنەوەی ئاستی پێوەرەكانی ئازادیی سیاسی و هێنانەكایەی فەرمانڕەواییەكی شایستە كە خزمەتی خەڵك بكات مەرجی گرنگترن، لەمەیاندا خەڵك زیاتری دەوێت و وا 27 ساڵیشە هێشتا بنەماكانی دامەزراوەی دەوڵەتی لە هەرێمی كوردستان دانەنراون.\nچەسپاندنی دامەزراوەكانی حكومەت لەئاستی گشتی بۆ خەڵك، دەرەوە و پاراستنی مافەكانی مرۆڤ و پرسی پێكەوەژیان گرنگن، هەڵبەت بۆ ئاستە سیاسییەكەیش سوودی ئەوەی هەیە ململانێی حزبەكان رێچكەی ئاسایی خۆیان وەربگرن، دەستاودەستكردنی دەسەڵاتیش ببێتە جۆرێك لە كولتووری سیاسی كە لەئێستای كوردستاندا بوونی نییە.\nنەبوونی دامەزراوە، هەڵبەت لەسەر ئاستە كردارییەكەی، ئامادەگیی حزبی لەكایەی حوكمڕانی بەهێز دەكات، ئەمەش دۆخێكی وا دەهێنێتە پێشەوە شوناسی سیاسی حكومەت نەگاتە ئاستێك خەڵكی وەكو مەرجەع و پارێزەری بەرژەوەندی و مافەكانیانی بزانن، دۆخی لەم شێوەیە مەترسییەكانی هەم لێكترازانی سیاسی و بەدواشیدا لێكترازانی كۆمەڵایەتی دەهێنێتە كایەوە و نموونەكانی ساڵانی شەڕی ناوخۆیش هێشتا لەبیرەوەرینامەی زۆرێكماندا ماونەتەوە.\nدواكەوتنی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەشێكی زۆری پەیوەندی بەنەبوونی دامەزراوەی دەوڵەتییەوە هەیە، لەوەی متمانە لەسەر كۆی دەزگاكانی حكومەت دروستبووە و زیاتر بەشێكن لە حزب وەكو لە حكومەت. هەر ئەوەی كۆمسیۆنی هەڵبژاردن سەربەخۆ نییە، دەرئەنجامەكانیش تانەی زۆریان لەسەرە، زۆرینەی پەرلەمانیش تەنیا ژمارەیەكە نەك سەنگی سیاسی بۆ یەكلاییكردنەوەی پرسەكان.\nلەدۆخی ئێستادا كەوا كۆبوونەوەكانی یەكێتی و پارتی بەردەوامن، ئەگەر پرسی بەدامەزراوەییكردنی حكومەت گرنگترین پرس بێت لەنێوانیان و بڕیاری سیاسی یەكلاكەرەوی لەسەر بدرێت، دەبێتە وێستگەیەكی گرنگ لە كاری سیاسی و حكومەتداریی و بۆ دەربازكردنی كوردستانیش لە مەترسی زیاتر هەنگاوێكی گرنگە.\nمەترسی ئێستای نێوخۆیی كە رێكنەكەوتنی حزبەكان و بەدیاریكراویش یەكێتی و پارتییە بەشێكی زۆری پەیوەندی بەسستی گەشەی سیاسییەوە هەیە، پرۆسەی سیاسی لە هەرێمی كوردستان بەشێوەیەكی سروشتی گۆڕانكاری بەسەردا نەهاتووە، زۆرینەی حزبەكان و لەسەر زۆربەی ئاستەكانیش هێشتا سیاسەتكردن لە هەرێمی كوردستان بەهەمان بیركردنەوە و كەرەستەكانی ساڵانی سەرەتا راپەڕین دەكەن. ئەم شێوازە لە سیاسەتكردنی مەترسییە گەورەكەی ئەوەیە كەمتر لە سازان زەمینەی لێكترازانی بەرهەمهێناوە بەشێوەیەك مەترسییەكی گەورەیشە بۆ سەر ژیانی خەڵك و هەرێمی كورستانیش وەكو قەوارەیەكی دانپێدانراو.\nشكستی پرۆسەی سیاسی لە هەرێمی كوردستان ئاماژەكانی دەركەوتوون، نەسازان و مەترسی كەرت بوون، نەبوونی ئۆپۆزسیۆنێكی جدی و كاریگەری خاوەن گوتاری سیاسی و مێدیایی، نەبوونی رای گشتی و كەمبوونەوەی رۆڵی رێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی و كەمی ئاستی بەشداریی خەڵك لە هەڵبژاردنەكانی كوردستان، لەو ئاماژە روونانەن كە كەترسی گەورەیە هەیە لەسەر كوردستان و پرۆسە سیاسییەكەی.\nرێگاچارەی باش و سیاسەتی روون و ستراتیژیی نیشتیمانی دانەنرێن، ئەگەری ترازان زیاترە، لەگەڵ ئەوەشدا هۆكارەكانی مێژوویی و ئاستی پەیوەندییەكانی یەكێتی و پارتی و هۆكاری نێودەوڵەتی بۆ ئێستا كوردستانێكی لێكترازاز ناخوازن، ئەمەش بڕێكە لە گەشبینی.


کوردیپێدیا - کوراسەی غازی محەمەد\n📕 کوراسەی غازی محەمەد | پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nکوراسەی غازی محەمەد\nلەچەند بەشێک پێکهاتووە لەوانە دیداری هونەرمەند لەگەڵ TV قسەکردن لەسەر شێوازی کارکردنی ئەم هونەرمەندە و بیبلۆگرافی او زۆرترین تابلۆ و هێڵکارییەکانی ئەم شێوەکارەی لەخۆگرتووە و ئامادەکاری ئەم کتێبە هیوادارە ئەم کارەشی وەکو کارەکانی تر ببنە سەرچاوە بۆ هونەرمەندان و خوێندکاران ئەوانەی کە دەیانەوێت لیکۆڵینەوە لەسەر کاری شێوەکارانی کورد بکەن.\n2. 👁 غازی محەمەد\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 7 2011 11:27AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 17 2017 9:22AM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 8,958 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 18 KB Aug 7 2011 11:27AM هاوڕێ باخەوان\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 1.438 چرکە!


چۆن بەهەرزانترین نرخ چێژ لەگەشتی دەرەوەی وڵات وەردەگرێت؟\n14/03/2019 1690 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nهەندێك كەس پێیانوایە، كە گەشتكردن بۆ وڵاتێكی تر خەرجییەكی زۆری دەوێت بەهۆی ئەو هەموو بارگرانییەی دەكەوێتە سەر گەشتیار هەر لەكڕینی بلیتی فڕۆكەو گرتنی هۆتێل و ژمارەیەك كاروباری تر كە وادەكات گەشتیار ناچار بیت بەردەوام پارە خەرج بكات.\nبەڵام ئایا هەرگیز بیرت لەوە كردووەتەوە، كە گەشت بۆ دەرەوە بكەیت بە خەرجییەكی كەمتر هەمان ڕاددەی چێژ و خۆشی لە سەفەرەكەشت وەربگریت و بڕیكی زۆریش پارەت بۆ بگەڕێتەوە .\nلێرەدا ئاگاداری ئەو ڕێگا و هونەرانە دەبین كە پێگەی smarttravel دیاری كردوون .\nپێش ئەوەی بیر لە گەشتكردن بكەیتەوە ، بگەڕێ بزانە لە وڵاتەكەی خۆت هیچ ئۆفەرێكی هەرزان نییە بۆ گەشتی دەرەوە ، ئەو جۆرە ئۆفەرانەش بە پارەی ناوخۆی وڵاتەكەت یان بە دۆلاری ئەمەریكایی لیكبدەوە تاوەكو تووشی سوپرایز نەبی بەوەی پارەیەكی زۆتر لەسەر كەوتووە .\nچوون بۆ یەك جێگەی گەشتیاری\nبیر لەوە بكەرەوە كە گەشت بۆ یەك وڵات یان یەك جێگای گەشتیاریی بكەیت ، ئەمە وادەكات كە قورسایی هاتن و چوون لەلایەك و هەندێ كرێ و خەرجی گواستنەوە و خەرجی چاوەرواننەكراوی ترت لەكۆڵ ببێتەوە .\nخۆی گەشتی یەك جێگا وادەكات باشتر لە كولتوور و رۆشنبیری ئەو جێگایە ئاشنا ببی و باشتریش دەتوانی سوودیش لە هەموو كاتەكەت وەربگری لەوەی بەیەك نۆرە سەفەر بۆ چەند وڵاتێك بكەی.\nهۆتێلە هەرزانەكان بگرە\nلەجیاتی ئەوەی ژوورێك لە هۆتێلێكی گرانبەها بۆخۆت بگری كە پارەیەكی زۆرت لێدەبات ، دەتوانوانی هەندێ هۆتێلی تر هەیە سەرەرای ئەوەی خزمەتگوزاری باش پێشكەش دەكەن بەڵام نرخیشیان هەرزانە ، ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی بڕە پارەیەكی باشت بۆ بگەڕێتەو ە و چێژیش لە گەشتەكەت وەربگری.\nگەڕان بەدوای كاتبەسەربردنی خۆڕایی\nدەتوانیت بەدوای ئەو ئۆفەرانە بكەویت كە لەڕێگای ئینتەرنێتەوە یاخود لەڕێگای رۆژنامە ناوخۆییەكانەوە دەخرێنە روو ، وەكو ئاهەنگی مۆسیقی و مۆزەخانە و شوێنی كاتبەسەربردنی تر كە بەخۆڕاییە و ناچار نیت هیچ بڕە پارەیەكییاب بۆ بدەیت .\nئەو بلیتانە بەدەست بێنە كە داشكاندنیان تێدا كراوە\nمەبەست لەو بلیتانەن كە هەندێ گەورە شار دەیانخەنە روو كە سەردانی هەندێ شوێنی گەشتیاریی و مۆزەخانە و بەكارهێنانی هۆكارەكانی گواستنەوەیە بەشێوەیەكی هەرزانتر.\nپێش ئەوەی بگەڕییتەوە وڵاتەكەت هەموو پارە بیانییەكانت خەرج بكە\nپەلە مەكە لە گۆڕینی پارەی وڵاتەكەی خۆت بۆ پارەی ئەو وڵاتەی بۆی دەچیت ، حسابێكی ئاسانی كۆی خەرجییەكانی یەكەم رۆژی گەشتەكەت بكە ، تاوەكو لەكاتی گەرانەوەت بۆ وڵاتی خۆت لەكاتی دووبارە گۆڕینەوەی پارە بیانییەكان بۆ دراوی نیشتیمانی وڵاتی خۆت تووشی زیان نەبی .\nئەگەر هاتو برێكی كەمت لە پارەی ئەو وڵاتە پێمابوو كە بۆی چوویت ئەوا هەوڵ بدە لەڕێگای كڕینی كەلوپەلەوە خەرجی بكەیت ، نەوەك بەهۆی گۆڕینەوەی دراوەوە زەرەری لێبكەی .\nشەوان بەشەمەندەفەر سەفەر بكە\nلەبەر دوو هۆكار ئەگەر گەشتی ماوە درێژت كرد ئەوە شەوان بە شەمەندەفەر گەشت بكە ، یەكەم لەبەر ئەوەی ئەگەر بەشەو گەشتت كرد وادەكات بتوانیت بەرۆژ جێژ لەگەشتەكەت وەربگری بەهۆی بینینی دیمە سرووشتییەكانی ئەو وڵاتە ، دووەم زۆربەی كۆمپانیاكان بۆ گەشتی شەوانە داشكاندن بۆ نرخەكان دەكەن و برە پارەیەكی كەمتر وەردەگرن .\nسوود لە ئەپڵیكەیشنی "skyscanner"وەربگرە\nئەم ئەپڵیكەیشنە بەهۆی ئەو هەموو ئاسانكارییەی دەیكات زۆر یارمەتیدەرە بۆ كەسی گەشتیار لەدۆزینەوەی گەشتی هەرزان و نرخی هەرزان ، بەهۆی ئەوەشەوە كە زۆربەی كۆمپانیا گەورەكان هەوڵ دەدن ئۆفرەكانی خۆیان لەوێ بخەنەروو، بۆیە زۆر بەئاسانی دەتوانی نرخە گونجاوەكانت دەست بكەوێت .


بەرپرسان وەك میرات لە كورسی بەرپرسیاریەتی دامەزراوە حكومییەكان دەڕوانن\nچوار شەممە, 24 نیسان 2019 08:39\nپێویستە مانەوە لە پۆستی حكومی لە چوار ساڵ زیاتر\nنەبێت و بەگوێرەی پسپۆریی و سیڤی بەرپرسەكان دابنرێن\n"بەرپرس و بەرێوەبەر هەیە مۆنۆپۆڵی كورسی و بەرێوەبەرایەتی\nكردووە تاوەكوخزمێكی نەخرێتە شوێنی ئامادە نییە كورسییەكە\nبوونی بەشێكی زۆری گەندەڵی و تەونی مافیای حكومی و گروپگەڕایی و خزم خزمێنە لە ناو دامەزراوەكانی حكومەت پەیوەندی بەوە هەیە، كەسێك وەك میرات لە كوورسی دامەزراوەكەی دەڕوانێت و چەندین ساڵ بەرێوەبەر یا بەرپرس دەبێت، رۆژنامەنوسان و چالاكوانان دەڵێن"بۆ ریشەكێشكردنی گەندەڵی و نادادپەوەری و ئاشتكردنەوەی شەقام لەگەڵ هەموو دامەزراوەكانی حكومی پێویستە یاسایەك لە پەرلەمانی كوردستان، دەربچێت كە هیچ كەس زیاتر لە چوار ساڵ بەڕێوەبەر یا بەرپرس نەبێت و ئەو بەپرسانەش رووبەڕوی دادگا بكەنەوە كە لە تەمەنی حكوم رانی گەندەڵیان كردوە،ئەم هەنگاوەش بە سوودی سیستمی حكومڕانییە و پێویستە هەموو جومگەكان بگرێتەوە.\nسەبارەت بە مۆنۆپۆڵكردنی كورسی دامەزراوە حكوییەكان، رۆژنامەنوس ئاكۆ حەمەد بۆ زاری كرمانجی گووتی"پێویستە یاسایەك لە پەرلەمان دەربكرێت كە هیچ بەڕێوەبەری فەرمانگەیەك بۆی نەبێت لە پۆستەكەی بمێنێتەوە، چونكە مانەوەی بەرپرس بۆ ماوەی زیاتر لە چوار ساڵ بە جۆرێك لە جۆرەكان گەندەڵی بەرهەم دەهێنێت و دەبێتە جۆرێك لە قۆرغكاری و پاوانكاری و زەمینەو دەرفەت بۆ كەسانێكی دیكە ناڕەخسێت و مافیان پێشێلدەكرێت، بۆیە ئاڵوگۆڕی پۆستەكان بۆ خودی فەرمانگەكەو بەڕێوەچوونی ئیش و كاری فەرمانگەكان پێویستییە و دەبێت جێبەجێبكرێت،"\nئەو رۆژنامەنوسە راشی دەگەێنێت" بەرپرسی فەرمانگە هەیە چەند ساڵێكە لە پۆستەكەی ماوەتەوە، كەسە نزیكەكانی خۆی لە لای خۆی دامەزراندونەو دەوامیشیان پێناكات و سەری مانگیش وەك فەرمانبەرێك كە دەوامی كردوە، مووچەكەی وەردەگرێت،\n" پێویستە لەمەودوا هەر كەسێك كە دەبێتە بەڕێوەبەر یان بەرپرسی فەرمانگە، ئەگەر بۆ ماوەی چوار ساڵیش بێت لە ژێر چاودێری دیوانی چاودێری دارایی بێت و هەر بەرپرسێك دوای چوار ساڵەكە لێكۆڵینەوەی لەگەڵ بكرێت و ئەگەر گەندەڵی و كەمتەرخەمی كردبێت سزا بدرێت،"\nزیاتر گووتیشی" ئەگەر حزبە حوكمڕانەكان بیانەوێت و مەبەستیان بێت دەتوانن كارێكی وەها بكەن كە هیچ كەسێك بۆی نەبێت چوار ساڵ زیاتر لە پۆستەكەی بمێنێتەوە، چونكە مانەوەی هەر كەسێك زیاتر لە چوار ساڵ نەك سوود بەهاووڵاتیان دەگەیەنێت، بە پێچەوانەوە زیانی زۆری دەبێت بۆ ژیانی گشتیی خەڵك.\nرۆژنامەوان هیمداد عەبدولڵا دەڵێت" بابەتی گەندەڵی و ڕۆتینی ئیداری لەئێستای هەرێمی كوردستان گەیشتۆتە ترۆپێك ڕۆژ لەدوای ڕۆژ زیاتر پەرە دەستێنێ، هۆكاری سەرەكی ئەم دیاردە نا پەسەندە سزانەدان و دادگایی نەكردنی گەندەڵكارانە، بەمیراتیكردنی كوورسی دەستەڵات و پۆستە ئیداریەكان سەراپایی دامو دەزگا حوكومیەكانی گرتوەتەوە،"\nبەرپرس دەناسم زیاتر لە 15 ساڵە بەڕێوەبەری فەرمانگەیەكە رەنگە زیاتریش بێت و نمونەی ئەمانەش زۆرن لە كوردستان، ئەو رۆژنامەنوسە ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد" ئەم دیاردەییە ڕێگا خۆشكەرە بۆ گەندەڵی زیاتر چونكە ئەو كەسانەی تەمەنی بەرپرسیاریەتیان دەچێتە سەروو پێنج ساڵ یان شەش ساڵ بابەتی گەندەڵی و ڕۆتینی ئیداری لەلای ئاسایی دەبێتەوە، پێیوایە كوورسیەكەی بۆ تاپۆ كراوە لەهەمان كاتیشدا زۆرترین خەڵك لەناوچەكەو دەورو بەری دەیناسێت و بابەتی واستەو خزم خزمێنە بەسەر ئەدای كاركردنی دا زاڵ دەبێت، دەبێتە ڕەمزی ئەو شوێنە و خەڵك پێی وایە دەتوانێت هەمووشتێك لەدەرەوەی یاساو ڕێنماییەكانی وەزارەتەكەی بكات، بونی یاسایەك تایبەت بەتەمەنی بەرپرسیاریەتی و پلەو پۆست دەتوانێت ڕێگا بگرێت لەدرێژەدان بەمانەوە لەسەر كوورسی بەرپرسیاریەتی بەمەرجێك یاساكە كاری پێبكرێت و لەگەڵ دەرچونی ڕێنمایی پێویستی بۆ دەربچێت، ئەگەر بونی یاسا تەنها مرەكەبی سەر كاغەزە گەر بەكرداری جێبەجێ نەكرێت و بەسەر لایەنی پەیوەندی دار جێبەجێ نەكرێت،"\nجێبەجێ نەكردنی یاسا وای كردووە ئاگری گەندەڵی هەموو جومگەكانی حوكمڕانی بگرێتەوە و فریشكی ئاگرەكەش بەر خێزان و ناوەندە پەروەردەییەكان دەكەوێت و لەداهاتودا نەوەیەكی گەندەڵ پەروەردە دەبێت، هەرچۆنێك ئێمە لە هەناوی گەندەڵی پەروەردەبوین.\nراگەیاندكار دیلمان خەسرەو گووتی" گەندەڵی لە هەر سیستمێكی حوكمرانیدا بونی هەبێت دەبێتە هۆكاری لەدەستدانی توانا و هەیبەت و لێهاتووییەكانی تاك لە خزمەتكردن بە كۆمەڵگە و نیشتمان، بۆیە پێویستە هەموو هەنگاوەكان بە ئاراستەی نەهێشتنی گەندەڵی بنرێت، دیاردەی گەندەڵی، دیاردەیەكی بەر بڵاوە زۆربەی زۆری گەلانی جیهان بە دەستییەوە دەناڵێنن، چونكە ئەم دیاردەیە تەنیا كاردانەوەی بۆ سەر باری ئابوری وڵات نییە، بەڵكو مەترسییەكی زۆری بۆ سەر سیستمی دیموكراسیی ئەو وڵاتە هەیە، هەر لە كۆنەوە پێناسەی گەندەڵی وا كراوە كە مانای بەكارهێنانی موڵك و سەروەتی دەوڵەتە بۆ بەرژەوەندیی تایبەتیی تاكە كەسی یاخود دامەزراندن و دۆزینەوەی هەلی كار بە هۆی دۆست و ناسراوی و خزم خزمێنە بەبێ رەچاوكردنی لێهاتوویی و تواناكان،" دیلمان راشی دەگێنێت" جێگای نیگەرانیە ئەمڕۆ لە كوردستان ئەم دیاردەییە بە زەقی دەبینرێت، بەڵام لێرەدا یەك جیاوازیی هەیە لەگەڵ ئەو گەندەڵییانەی كە لە وڵاتانی دیكەی رۆژئاوادا رودەدات، ئەویش ئەوەیە كە لە وڵاتانی دیموكراسی و پێشكەوتو، دەستەڵاتی دادوەری رۆڵێكی باش لە نەهێشتنی ئەم دیاردەییە دەبینێت و بە هیچ شێوەیەك سەیری روی ئەو كەسانە ناكەن كە گەندەڵی ئەنجام دەدەن و بە لایەنەوە گرنگ نییە ئەو كەسە خاوەن دەستەڵات بێت یاخود سیاسی یا پۆستێكی پلەبەرزی لە حكومەتدا هەبێت،"\nبەلای دەستەڵاتی دادوەرییەوە ئەوە گرنگە ئەو گەندەڵكارە بهێنێتە بەردەم دادگا و لیكۆڵینەوەی خۆی لەگەڵدا بكات و بە سزای خۆی بگەیەنێت، بۆیە پێویستە هەنگاوی جدی بگیرێتەبەر بەوەی چاكسازی ریشەكێشكردنی گەندەڵی بە یاسا بكرێت بۆ ئەوەی بتوانرێت بە ئاسانی كۆنترۆڵ بكرێت و چارەسەری خاڵە لاوازەكانی حوكمداری بكرێت لە كوردستاندا.\nكەریم مەرزانی هاونیشتیمانیێكی هەریرە دەڵێت" گەندەڵی بووە بە دیاردەیەكی كوشندە لە نێو كۆمەڵگای رۆژهەڵاتی ناوەڕاست تەواوی جومگەكانی دەستەلات و تەنانەت ژیانیشی گرتۆتەوە، لە نێو كۆمەڵگای كوردی بە حوكمی هەبوونی پەیوەندی بەهێزی كۆمەڵایەتی ئەم پەیوەندییە وایكردوە كە خزم خزمێنە جێگای سیستەم و بەرێوەبردن بگرێتەوە، بەجۆرێك كەسی شیاو لە شوێنی شیاو دانانرێت ئەمەش هۆكارە بۆ برەودان بە گەندەڵی كە دواتر بنەبڕكردنی ئەستەم دەبێت،"\nزیاتر دەشڵێت" ماوەی شەش ساڵە كۆلێژم تەواو كردوە، بەڵام هۆكاری دانەمەزراندنم ئەوەبووە كە خزمێكی دەست رۆیشتوم نەبووە، واتە لێرە رەچاوی تواناو بڕوانامەكانت ناكرێت، تەنیا هەبوونی پەیوەندیەكی بەهێز لەگەڵ كار بەدەستێك كە خۆشی هەر بەم شێوەیە لەو شوێنە دانراو،"\nدەكرێت یاسایەك دەربچێت لە پەرلەمان بەشێك لەو دەمووچاوە دووبارانە لە فەرمانگەكانی حكومەت كە زیاتر لە 15ساڵ زیاتر و كەمتر كاریان كردوە، كوورسیان قۆرخكردوە لابدرێن و كۆمەڵە گەنجێكی خاوەن ئەزمون بخرێنە شوێنی ئەوان بۆ ئەوەی هەر هیچ نەبێت ئەم وڵاتە لەوە زیاتر وێران نەبێت .


حزبە كوردستانیەكان ڕێككەوتنناوی لیستی حزبە كوردستانیەكان لەناوچە جێناكۆكەكان ڕاگەیەنرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nحزبە كوردستانیەكان ڕێككەوتن\nناوی لیستی حزبە كوردستانیەكان لەناوچە جێناكۆكەكان ڕاگەیەنرا\n2019/09/28 - 3:45 PM\nكۆبوونەوەی حزبە كوردستانیەكان كۆتایی هات و لەسەر یەك لیستی ڕێككەوتن بۆ بەشداری لە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكان و ناوی لیستەكەشیان بە “هاوپەیمانی كوردستانی” دیاری كرد.\nبەپێی ڕاگەیەنراوی كۆتایی حزبە كوردستانیەكان، كە وێنەی دراوە بە (خەڵك)، ئەمڕۆ 9 حزبی كوردستانی كۆبوونەوە دەربارەی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكان لە پارێزگاكانی (كەركوك، نەینەوا، دیالە، سەڵاحەدین) و بڕیاردرا بە یەك لیست لەژێر ناوی (هاوپەیمانی كوردستانی) بەشداری هەڵبژاردنەكە بكەن.\nئەو حزبانە داواشیان لە حزبەكانی دیكە كردووە بەشداری لە لیستەكەدا بكەن.\nجەختیشیان كردۆتەوە، كە دەبێت پێش هەڵبژاردنەكان بارودۆخی ئەو ناوچانە ئاسایی بكرێتەوە و بەدواداچوون بۆ تانە پێشكەش كراوەكان لەسەر یاسای هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكان دەكەن.\nفراكسیۆنە كوردستانیەكانلیستی هاوپەیمانی كوردستانیناوچە كوردستانیەكانی دەرەوەی هەرێم\nبارزانی لەگەڵ پەڕلەمانتارەكانی خولی پێشوو كۆبووەوە


262 جار خوێندراوەتەوە کات09:30 بەروار22-05-2019\nئه‌ستێره‌ی هۆلیود "جۆنی دیپ" ڕه‌تی كرده‌وه ده‌ستدرێژی جه‌سته‌یی كردبێته سه‌ر "ئه‌مبر هیرد" له ماوه‌ی هاوسه‌رگیریاندا و به پێچه‌وانه‌وه هاوسه‌ره‌كه‌ی له‌ماوه‌ی ژیانی هاوبه‌شیاندا خراپ ڕه‌فتاری له‌گه‌ڵ كردووه.\nدیب له دیكۆمێنتاریه‌كی نوێ كه پێشكه‌شی دادگای كردوه له‌سه‌ر كه‌یسی سوكایه‌تی كردن پێیه‌وه له لایه‌ن هاوسه‌ره‌كه‌یه‌وه باس لەوە دەكات ئه‌و ماوه‌یه‌ی "هیرد" هاوسه‌ری بووه ناپاكی لێكردووه و ڕوخساری خۆی به بۆیه ڕه‌نگ كردوه و بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ی كردوه له‌لایه‌ن جۆنه‌وه ئازار دراوه و له‌به‌رامبه‌ر قسه ناڕاسته‌كانی هاوسه‌ره‌كه‌ی داوای 50 ملیۆن دۆلار ده‌كات.\nپاڵه‌وانی زنجیره فیلمی"چه‌ته‌كانی كاریبی" پێشتر به ته‌واوه‌تی ئه‌و تۆمه‌تانه‌ی هیرد ی هاوسه‌ری پێشووی ڕه‌ت كردۆته‌وه، و ده‌ڵێت " هه‌موو ته‌مه‌نم ئازاری هیچ ئافره‌تێكم نه‌داوه"\nله‌باره‌ی هاوسه‌ره‌كه‌یه‌وه جۆن ده‌ڵێت" هیرد سكاڵای كردوه و من قوربانیه‌كه بووم و چه‌ند جۆرێك له ده‌رزی پزیشكی ڕێگه پێنه‌ردراوی به‌كارهێناوه و مه‌ی خواردۆته‌وه و چه‌ندین كاری نایاسایی كردوه یه‌كێك له‌وانه‌ش توندوتیژی بووه به‌رامبه‌ر من و به‌هۆیه‌وه زیانی جه‌سته‌ی زۆرم به‌ركه‌وتووه و ئه‌و سكاڵایانه‌ی تۆماری كردوه ته‌نها پلانه و هیچ بنه‌مایه‌كی ڕاستی نییه"\nپه‌یوه‌ندی نێوان دیپ و هیرد له ساڵی 2011 ه‌وه ده‌ستی پێكردووه دوای ئه‌وه‌ی له كاری The Rum Diary كۆمیدی به‌یه‌كه‌وه ده‌ركه‌وتوون و له‌مانگی فه‌برایری 2015 له لۆس ئه‌نجلۆس هاوسه‌رگیریان كردوه.


📅 10-10-2018 - زۆرتر لە 30 پەنابەری کورد لە دەریای ئیجەدا خنکان رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\nباکووری کوردستان - دانیشتنی دادگەی سزاقورسەکانی ش [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 22 23 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-9-2018 10:11:55\n👫 شۆڕش عەبدولوەهاب ئیسماعیل کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 11 2018 9:43PM\nلە ڕێکەوتی 10-10-2018 بە هۆی ژێرئاو کەوتنی بەلەمەک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 6 ✔ 64% ✍ م.ب. 11-10-2018 21:43:27


کوردیپێدیا - راگەیاندنی کۆتایی کۆنفڕانسی رێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد\n📝 راگەیاندنی کۆتایی کۆنفڕانسی رێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nیەکەمین کۆنفڕانسی رێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد، لە رۆژانی 11 و 12ی مانگی ژانویەی ساڵی 2019 بە بەشداری ئەندامان و دەستەی ئامادەکاری رێکخراوەکە لەدەرەوەو لە کوردستان، بەشێوەی چڕوپڕ بەڕێوەچوو.\nسەرەتا بە بەخێرهێنان و وتەیەکی کورت لە لایەن هاوڕێ فەریبا محەمەدی، کۆنفڕانس کاری خۆی دەست پێکرد. دواتر هاوڕێ عومەر ئیلخانیزادە سکرتێری گشتی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان قسەو باسێکی لەسەر گرنگیی دامەزراندنی ئەم رێکخراوەو ئەرکەکانی پێشکەش بە بەشداربووان کرد.\nهاوڕێ عومەر لە قسەکانیدا باسی لە بارودۆخی ئێستای کوردستان و ئەو هەلومەرجە کرد کە ژنی کورد تێیدایەو، سەربەخۆیی بزوتنەوەی ژنان و هەنگاوی بوێرانە دژ بە داب و نەریتی کۆنی بە پێویست و گرینگ زانی. هەروەها باسی لەوە کرد کە خەباتی ژنان پشتیوانی زۆرتری پێویستە و کۆمەڵە لەو بارەوە ئامادەی هەموو هاوکارییەکە. لە هەمانکاتدا رێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد و چالاکوانانی ئەرکی سەرشانیان قورستر دەبێ و پێویستە ئەم رێکخراوە هەست بە بەرپرسیاریەتی و چالاکی زۆرتر بکات لە ئێستادا.\nیەکەم باسی کۆنفڕانس لەلایەن هاوڕێ سنور حەنیفیپور لە ژێرناوی: ئەرکەکانی ژنی پێشمەرگە، پێشکەش کرا.\nلەم باسەدا هاوڕێ سنور ئاماژەی بە چەندین خاڵی گرنگ دا کە پوتانسیەلی ژنێکی پێشمەرگەی کۆمەڵەی دیاری دەکرد.\nقسە کردن لەسەر تواناییەکان و ئەرکەکانی ژنێکی پێشمەرگەی کۆمەڵە، بەشێک بوو لە باسەکەی هاوڕێ سنور.\nدواتر ئەم باسە بە راوبۆچوونی هاوڕێیانی بەشداربوو لە کۆنفڕانس زیاتر دەست خرایە سەر چەندین خاڵی گرنگی تر.\nلە هەمان رۆژ و لە یەکەمین رۆژی کۆنفڕانس، دووەمین باس لە لایەن هاوڕێ جەمیلە رەحیمی پێشکەش کرا.\nهاوڕێ جەمیلە باسەکەی بە چەند وتەیەک لەسەر نەریت و بیرو فکرە ژنکوژەکان دەست پێکرد. دواتر مێژوو و چالاکیەکانی ژنی کوردی لە کاتە دژوارەکانی دایە بەرباس و باسی لەوەش کرد کە چەندە کۆمەڵە دەورو نەخشێکی گرنگی لەم بزووتنەوەیەدا گێڕاوە.\nئاماژەکردن بە خەباتە جیاجیاکانی ژنان لە کوردستان و گۆڕانی بارودۆخەکە بە پێی کات، بەشێک بوو لە باسەکەی هاوڕێ جەمیلە رەحیمی.\nدواتر لە درێژەی کۆنفڕانسەکە، سێیەمین باس لەلایەن هاوڕێ ئارێز محەمەدی لە ژێرناوی ژنی کورد و بزووتنەوەی یەکسانیخوازی پێشکەش کرا.\nهاوڕێ ئارێز باسی لەوە کرد کە ئازادی وەک چەمکێکی گرنگە بەڵام رەفتارە توندە کۆمەڵایەتیەکان وای کردووە ژن لە سووچی ماڵدا بمێنێتەوە. مێژووی خەبات بۆ یەکسانیخوازی لە کوردستان و بەربەستەکانی بەردەمیی و هەتا ئێستا کە بزووتنەوەی ژنان تێکەڵ بە بزووتنەوەکانی تر بووە، باسێک بوو کە هاوڕێ ئارێز کردی و پێی وابوو کە خەباتی بێوچانی ژنان لە کوردستان گرێدراوی خەباتی خوێندکاران و توێژی لاوی کۆمەڵگایە.\nدوای ئەو قسەو باسە یەکەمین رۆژی کۆنفڕانس کۆتایی پێهات.\nدووەمین رۆژی کۆنفڕانس تەرخان کرا بە باس کردن لەسەر پێڕەوی ناوخۆ و پرۆگرام و پەسەند کردنی. پێڕەو و پڕۆگرام کە لەلایەن دەستەی ئامادەکاری رێکخراوەکە ئامادە کرابوو، خاڵ بە خاڵ و بەوردی لەلایەن هاوڕێ فەریبا محەمەدی خوێندرایەوەو بە بەشداری هاوڕێیانی بەشداربووی دەرەوەو ناوەوەی کوردستان بە گرنگیی و هەست بە بەرپرسیاریەتیەوە باس لە خاڵەکان و ئەرکەکانی داهاتووی رێکخراوەکە کرا.\nپاشان دوای پەسەند کردنی پێڕەو و پڕۆگرام، لە پاشنیوەڕۆی هەمان رۆژی دووەمی کۆنفڕانسدا و لە کەش و هەوایەکی خۆش و هەست بە بەرپرسیارەتیدا دەستەی بەڕێوبەری رێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد درایە بەر دەنگدان و بەم شێوەیە پێنج کەس وەک دەستەی بەڕێوەبەری رێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد هەڵبژێردران.\nبەشی کۆتایی کۆنفڕانس بە چەند وتەیەک لەلایەن هاوڕێ فەریبا محەمەدی کە هیوای سەرکەوتن بۆ ڕێکخراوەکەو پیرۆزبایی لە دەستەی بەڕێوەبەریی هەڵبژێردراو و هەروەها جەخت کردنەوە لەسەر هاوکاری زیاتری هەموومان و سەرخستنی بزووتنەوەی یەکسانیخوازی بوو، کۆتایی پێهات.\nلە دوو رۆژ کاری چڕوپڕی کۆنفرانسدا دیالۆگ و باسی گەرموگوڕ سەبارەت بە خەباتی ژنانی کوردستان و پرسە جوراوجۆرەکانی لە لایەن بەشداربوانەوە هاتە ئارا کە هەموو هاوڕێیان وشیارانە و بە دەربەستەوە بەشدارییان تێدا کرد و باسەکانی کۆنفرانسیان دەوڵەمەندتر کرد.\nدەستەی بەڕێوبەری رێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد پێکهاتوو لە هاوڕێیان:\n1. 👁 ئاسۆی ژنی کورد\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (نالیا ئیبراهیم)ەوە لە: Feb 2 2019 3:20PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 2 2019 3:26PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 2 2019 3:26PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 1,752 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 46 KB Feb 2 2019 3:22PM نالیا ئیبراهیم


پۆلیسی وه‌رزشی دروست بكه‌ن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nپۆلیسی وه‌رزشی دروست بكه‌ن\n2019/07/28 - 2:55 PM\nماوه‌ی چه‌ندین ساڵه هه‌میشه له نێو یاریگاكانی كوردستان دیارده‌یه‌كی دووباره یه‌خه‌ی نێو تراكه‌كان و گۆره‌پانه‌كان ده‌گرێت ئه‌ویش نانه‌وه‌ی كێشه‌و ئاژاوه‌یه‌وه زۆر كاتیش ئه‌و شه‌ڕو ئاژاوانه خوێن رشتن و قوربانی لێكه‌وتۆته‌وه‌و له گه‌مه‌یه‌كی وه‌رزشیه‌وه بووه به گۆره‌پانی شه‌ڕو ئاژاوه .\nنوێترین ئاژاوه‌ی نێو یاریگه‌كان رووداوه‌كه‌ی نێو هۆڵی ساڵح عه‌لی بوو له شاری سلێمانی له یاری كۆتایی فوتساڵی خانمان له نێوان سیروانی نوێ و چۆمان كه مه‌گه‌ر هه رخوا بزانێت چی به‌زمێك روویداوه .\nله ده‌یه‌یه‌ی رابردوو هه‌ر كاتێك یارییه‌ك ده‌بێت یه‌كێتییه وه‌رزشیه‌كان و یانه‌كان هه‌مه‌ئاهه‌نگییه‌كی مۆبایلانه ده‌كه‌ن كه چه‌ند پۆلیسێك و هێزێكی چالاكیه مه‌ده‌نییه‌كان بۆ یاریگاكه ئاماده بكه‌ن ، ئێ فه‌رمانگه‌ی پۆلیسی فه‌قیرو پۆلیسی چالاكی مه‌ده‌نی كه هه‌مووی كوڕه فه‌قیرو گیرفان به‌تاڵه ئه‌و به‌زمه‌ی یاریگه زۆر به ئاسانی تێگه‌یشتوون و هه‌ر به فڵچه لێدانێك به‌ره‌و كاره‌كه ده‌ڕۆن .\nله یاریگه‌كانی ده‌ره‌وه ته‌نانه‌ت وڵاتانی عه‌ره‌بیش له ئێستادا هێزی پاراستنی یارییه‌كان و یاریگه‌كان به‌خشراوه به كه‌سانێك ناسراون ( هێزی ئه‌منی یاریگاكان ) ئه‌و هێزانه زۆر تایبه‌ت و رێكخراون بۆ یاریگاكان له هه‌موو پاڵه‌وانێتییه‌ك و یارییه‌كان ، له پاڵه‌وانێتی ئاسیا بۆ یارییه‌كانی گۆره‌پان و مه‌یدان كه له مانگی چواری ئه‌مساڵ له ده‌وحه‌ی پایته‌ختی قه‌ته‌ر به‌رێوه‌چوو ، له كۆتا رۆژی پاڵه‌وانێتییه‌كه له به‌رده‌م گه‌یتێكی نێو ستادیۆمی خه‌لیفه‌ی نێوده‌وڵه‌تی له‌گه‌ڵ یه‌كێك له‌و پۆلیسانه كه‌وتمه گفتوگۆ كه له ماوه‌ی ئه‌و چه‌ند رۆژه به‌رپرسیارێتی پاراستنی ئه‌منی به‌شێكی ئه‌و یاریگه‌ی له ئه‌ستۆ گرتبوو لێم پرسی ، سبه‌ی ئه‌رۆیته ماڵه‌وه‌و ئیشت نامێنێ ، وتی وانییه ئێمه هێزێكی تایبه‌تمه‌ندین به یاریگه‌كان و سه‌رجه‌مان راهێنه‌رپێكراوی به نوێترین شێوازی سه‌رده‌م ئه‌مرۆ لێره ته‌واو ده‌بم سبه‌ی له هۆڵی داخراوی یانه‌ی سه‌د یاری هه‌یه ده‌بێت له‌وێ بم .\nئه‌و نموونه باشه‌ی قه‌ته‌رو ده‌یان نموونه‌ی تر ئێسته زۆر له جیهان په‌یڕه‌و كراوه ته‌نانه‌ت ئه‌وه‌ی بزانم له یاریگه‌كانی نه‌جه‌ف و كه‌ربه‌لاش هه‌مان شێوه په‌یڕه‌و ده‌كرێت ، بۆ پاراستن و نیشاندانی رووی وه‌رزش پێویسته له‌مه‌ودوا سه‌رجه‌م یه‌كه وه‌رزشیه‌كان كوردستان و پارێزگاكانیش هه‌ر له به‌رێوه‌به‌رایه‌تی وه‌رزش و لیژنه‌ی ئۆلۆمپی و یه‌كێتییه وه‌رزشیه‌كان هه‌مه ئاهه‌نگیه‌كی گه‌وره بكه‌ن له دروستكردنی یه‌كه‌یه‌كی تایبه‌ت له پۆلیسی شاره‌كان به ناوی ( یه‌كه‌ی پۆلیسی پاراستنی یاریگاكان) ، له نێو سه‌رجه‌م فه‌رمانگه پۆلیسیه‌كان ده‌یان وه‌رزشكار ده‌ناسم كه له به‌ر قوتی ژیانیان خۆیان به پۆلیس دامه‌زراندووه ده‌كرێت له‌و یه‌كه‌یه میلاكیان بۆ گرێ بدرێت و هاوكارێكی باش بن له نه‌مانی ئه‌و ئاژاوانه‌ی له یاریگه‌كان روو ده‌ده‌ن ، زۆرینه‌ی زۆری ئه‌و پۆلیسانه هاورێی ئه‌و هانده‌رانه‌ن كه دێنه یاریگاكانه‌وه ، گومانم نییه ئه‌وان خوێندنه‌وه‌شیان باشتره له‌و پۆلیسه به‌رێزانه‌ی كه ئێستا ئه‌ركی پاراستنی یاریگه‌كان له ئه‌ستۆ ده‌گرن ، چونكه هیچ خوێندنه‌وه‌یه‌كیان بۆ بواره‌كه نییه‌و سایكۆلۆژیای ئه‌و هانده‌رانه‌و ئه‌م پۆلیسانه‌ش زۆر دووره له یه‌كتره‌وه .\nکەس یەکسان نییە بە کەس، نە ئاژاوەگێڕ دڵسۆزە نە دڵسۆزانیش ئاژاوە دروست دەکەن\nهۆکار چیە، کۆڵان و تیپە میللیەکان زیاتر لە مامۆستایانی وەرزشیی و قوتابخانه‌کان یاریزان پێدەگەیه‌نن ؟\n2019/12/21 - 11:46 PM\nڕیاڵ مەدرید زۆر باش دەرکەوت، ڕیاڵ مەدرید هاوسەنگی لە نێوان بەرگری و هێرشبردندا ڕاگرت بوو، ڕیاڵ مەدرید بە پلان فشاری دەکرد و بە پلان ڕیتمی یارییەکەی بە ویستی خۆی خاو دەکردەوە، ڕیاڵ مەدرید بە تاکتیکی سەرکەوتوو تۆپەکانی دەهاویشتە نیوە یاریگای بەرشەلۆنە و بە تاکتیكی ورد پارێزگاری لە تۆپەکانی قاچی دەکرد، ڕیاڵ بە تاکتیک هێرشەکانی بۆسەر هێڵی سزای بەرشەلۆنە چڕ دەکردەوە، کۆی هەموو ئەوانە وایانکرد ڕیاڵ مەدرید بەهێزتر و تۆقێنەرتر دەربکەوێت، تەواوی ئەم کارانەش دەگەڕێتەوە بۆ لێهاتووی زەینەدین زیدانی ڕاهێنەر دەرئەنجامی ئەوەش ڕیاڵ مەدرید متمانە و هەیبەتی بۆ گەڕایەوە.\nزیدان سەرەتا کاری لەسەر هێرشەکانی بەرشەلۆنە کرد بوو، بەڵام بە ترسنۆکی نا، لە هەمانکاتیشدا بە پەلاماردان و توند و تیژی نایاسایی نا، بەڵکو بە ڕۆحیەتێکی بەرز و بە تاکتیکێکی ورد، کاتێک تۆپ لای بەرشەلۆنە بوو ڕیاڵ مەدرید یاری مان تو مانی نەدەکرد بەو شێوەیەی کە هەموو یاریزانەکانی بجوڵێن و توانایەکی زۆر بەهەدەر بدەن و بۆ تایمی دووەم تەسلیم ببن، بەڵکو تەنیا چەند یاریزانێکی ڕیاڵ نزیک لە هێرشەکانی بەرشەلۆنە دەجوڵان، کاتێک تۆپ لە باڵی ڕاستی بەرشەلۆنە بوو، چوار یاریزان لە ڕیاڵ مەدرید ( مێند، ئیسکۆ، کرووس، کاسمێرۆ) چاودێرییەکی وردیان دەکرد و ڕووبەریان بچوک دەکردەوە و فشاریان دەخستە سەر هەڵگری تۆپ کاتێك هێرشەکەش دەچووە باڵی چەپی بەرشەلۆنە، هەریەکە لە ( کارڤاخاڵ، گاریس بەیڵ، ڤاڵڤێردی، کاسمێرۆ ) هەمان کاریان دووبارە دەکردەوە، بەڵام ڕۆڵی کاسمێرۆ زیاتر بوو لە یاریزانێک، هەر لەبەر ئەوەش کاسمێرۆ بە پاشایی یارییەکە ( king of the match ) هەڵبژێردرا و شایستەش بوو، چونکە جگە لە هاوکاری پلانی بەرگری دەکرد لە هەمانکاتیشدا پاڵپشتی هێرشەکانیشی دەکرد و لە شوێنەکەی خۆشیدا وەک ئیرتیکاز بۆشایی نەدەدا بەدەستەوە، واتا ڕیاڵ مەدرید بە تەواوی یاریزانەکانی بەرگرییەکی هەرەوەزی زۆر باشیان کرد، ئەمەش بەرشەلۆنەی تەواو نائومێد کرد بوو.\nخاڵێکی دیکەی بەهێزی ڕیاڵ مەدرید لەم شەودا هێرشبردنێکی ڕێکخراو بوو، کەمن ئەو یانانەی لە ناو یاریگای کامپ نو بتوانن بۆ ماوەیەکی زۆر لە نیوە یاریگای بەرشەلۆنەدا پاسات بکەن و کۆنترۆڵی یاریگا و تۆپ بکەن، ئەمشەو زیدان ئەم پلانەی زۆر بە باشی جێبەجێکرد، بە جۆرێک ئەگەر ئەنجامی یارییەکە لەسەر شاشەکە نەبوایە هەستت دەکرد بەرشەلۆنە بە چەند گۆڵێک لە پێشە بۆیە پاشەکشەی کردووە.\nلە هێرشەکاندا یاریزانانی ڕیاڵ مەدرید دوو ئامانجیان هەبوو، یەکەم – خاوکردنەوەی ڕیتمی یارییەکە تا ئەوەی یاریزانانی بەرشەلۆنە نەچنە نێو کەش و هەوای یاریگای کامپ نۆوە، دووەم- کارکردن بوو لەسەر ئەو بۆشاییانەی لە ناوی هێڵی بەرگری و ناوەندی بەرشەلۆنەدا دروست دەبوو، لە مەشدا ڤاڵڤێردی لە ناوەند و کەریم بێنزیمە ڕۆڵێکی تاکتیکی باشیان دەگێڕا و سەرپەرشتی پلانەکانی زیدان – یان دەکرد، هەڵبەت یاری نەکردنی مۆدریچ و یاریپێکردنی ڤاڵڤێردی لە شوێنی یەکێک بوو لە بڕیارە دروستەکانی زیدان، چونکە مۆدریچ ئەو توانا بەرزە جەستەییەی چەند وەرزی ڕابڕدووی نەماوە، تا ئەوەی بتوانێت بۆکس تو بۆکس یاری بکات و لە هەردوو پلانی بەرگری و هێرشبەریدا هاوکاری یانەکەی بکات، جگە لەوەش ئەزموونی کرووس و کاسمێرۆ گرفتی غیابی ئەزموونی مۆدریج – یان داپۆشی بوو.\nگاڵتەکردن بە وەرزشی سلێمانی وەک نەخۆشیەکی دەروونی\n2019/12/14 - 7:31 PM\nئەو قەوانە سواوەی کە چەندین ساڵە لە نێو کایە بەتالەکەی وەرزشی کوردستان و عێراق و دواتر بە تایبەت شاری سلێمانی و دەوروبەری پارێزگاکانی تری کوردستان هەیە توانج دانە لە وەرزشی سلێمانی کە جارێک پیێ دەگوترێت بێ ساحێب چارێک پێی دەوترێت شاری بێ ئەنجام لە یارییەکان بە تایبەت فتبۆڵ یان شاری بێ بەرهەم..\nجارێ من دەپرسم کێ لە شارەکانی ترەوە دەیان ساڵە ئینتاجی هەبووەو وەرزشکاری ناردبێتە هەلبژاردەی عێراق،کام یاریزانی تۆپی پێی شارەکانی تر ئێستە لە هەلبژاردەکانی فتبۆلی عێراقن و یاریزانن؟\nتوانجەکە هەر لە دەرەوەی سلێمانی نییە بەڵکو لە ناو شاری سلێمانیە، جار نا جارێ کۆمەلێک قیت دەبنەوە سلێمانی کوا بە زمانی خۆیان (ریازە(ی تیایە سلێمانی کوا چی تیا ماوە.\nبەڕاستی زۆر بە ڕەوانی دەمەوێت بلێم لەم بابەتە شارچێتیەک زەق دەکەمەوە بۆ ئەوانەی کە تەنیا تۆپ دەبین و وەرزش لە تۆپی پێ دەبینینەوە،؟ من نازانم ئەو جەریدەچی و ناقدو فەردەسوفانە وەرزش بە چی تێگەیشتوون.\nئەگەر چەند سالێک لەمەوبەر قەیرانی دارایی هەبوبێت و چالاکیەکان وەستابن ئەوە بە تەحەداوە دەلێم لە دوای ئەو کاتە نەک کوردستان بەلکو عێراقیش بەقەد سلێمانی چالاکی وەرزشی نەبووە، ئاخر تۆیەک کە تەنیا رێگەی یاریگای مەلعەبەکە دەزانیت و ناوی چوار یانەو شەش یاریزانی یارییەکانی تر نازانی ئیتر چۆن ئەو مافە بە خۆت دەدەی خۆت دەکەی بە پرۆفیسۆر و چاودێری بابەتەکان.\nمن نازانم بۆ کەس ئەنجامی یارییە تاکیەکان هەزم ناکات، دەیان یاریزانی درەوشاوەی گۆرەپان ومەیدان و پایسکیلسواری و یارییە هونەرە بەرگرییەکان تۆپى سه‌رمێزو و باسكه‌و باله‌مان هه‌یه له ته‌واوى یانه‌كانى شارى سلێمانى نوێنەرایەتی هەلبژاردەی عێراق دەکەن ئیتر بۆ ئەم شارە ریازەی تیا نەماوە؟ بە تەحەداوە یەک شاری کوردی نییە هێندەی سلێمانی لەسەر ئاستی تاک پالەوانی هەبووبێت کە ئەمە بە سەدەکانی رابردوو وابووە و دلنیام بۆ سالانی داهاتوش هەر درێژە دەکێشێت..\nبا کوێرانە شتەکان نەبینین، کەم پالەوانێتی یانەکانی عێراق هەیە نەهاتبێتە سلێمانی هەر لە بالە باسکە بۆکسین یارییە ئاوییەکان پالەوانێتی تۆپی دەست کە ئێستا رکابەرییەکانی زۆر بە بەهێزی لە دوو هۆلی شارەکە بەڕێوەدەچێت، کەم یاری تۆپی پێ هەیە هەندێک لە یاریگاکانی و یانەکانی جمەیان لە هاندەر نەیە قسەم لەسەر هەندێ یانەی نییە کە مارکێتینگیان بۆ ڕاکێشانی هاندەر زۆر کەمە.\nخۆ سلێمانی هیچ نەبێت ئەو ژێر خانە باشەی هەیە یاریگاکانی وەک پایتەختەکەی بلێ و بارزان نابێتە قوڕو چلپاو، خۆ وە نەبێت لێرەش شامی شەریف بێت لە نەبوونی کۆمەڵگایەکی وەرزشی مۆدێرن و تراکێکی باشی گۆرەپان و مەیدان و چەند هۆلێکی پێوێست کە بۆ هەموان بێت و کەس قەرزارباری یانەکان و ئەم و ئەو نەبێت.\nراستە شارە حەیاتەکە سواوە بە کۆمەلێک کەسی ناوەرزشی کۆمەلێک دەموچاوی بێزراو کە دواجار ئەمە کاری کارگێڕییەوە دەبێت مەرجەعێکی دلسۆز تەسفیە حسابی ئەمانە بکات بەلام دواجار تانەو تەشەر دان لە وەرزشی سلێمانی و چالاکیی بەردەوامی لە نەخۆشییەکی دەروونی زیاتر هیچی تر نییەو گومانم هەیە ئەوانەی دلسۆزی سلێمانین و وەرزش دۆستی هەقیقین دان بەو ڕاستیە دەسلمێنن کە کەم رۆژ هەیە زرمەی تۆپ و تەقە تەقی سپایکسەکان لە یاریگە نەبیت\n2019/11/09 - 6:10 PM\nلە تۆپی پێ دا شیکەرەوەکانی ئەم یارییە زۆربەی کات بۆ شیکردنەوەی ئاست و بارودۆخی تیپەکان، گرنگیەکی زۆر بە مێژوو ئەزموون و کەسایەتی کارەکتەرەکانی نێو ئەو تیپە و بەرنامە ڕێژی (ستراتیجیەت) ئەو تیپە دەدەن کە دەیانەوێت شیکاری بۆ بکەن، هەمیشە لە ڕێگەی ئەم پێوەرانەوە دەتوانن وردتر و دروست تر سەرنجەکانیان لەسەر تیپەکان بخەنە ڕوو، ئەمە جگە لە چەند لایەنێکی تر، بەڵام ئەوەی کە من لێرەدا مەبەستمە باسی بکەم خاڵی جیاوازی هەندێ تیپە بەراورد بە هەندێ تیپی تر.\nبۆ نموونە ئەگەر ئێمە بمانەوێت شیکاری بۆ ئاستی یانەی لیڤەرپوڵ بکەین، زۆر جیاوازە لەوەی کە شیکاری بۆ ئاستی یانەی چێڵسی بکەین، لەبەر ئەوەی کاتێک دەتەوێت شیکاری بۆ ئاستی یانەی لیڤەرپوڵ بکەیت، لێرەدا تیپێکی خاوەن مێژوو هەیە، ڕاهێنەرێکی بە ئەزموون هەیە، کۆمەڵێک ئەستێرەی گەورە هەیە، کە هەموویان خاوەنی مێژووییەکن و بەرچاو ڕوونی زیاتر دەدەن بە کەسی شیکەرەوە بۆ ئەوەی هەڵسەنگاندنی تەواو بۆ هەموو لایەنەکانی ئەو تیپە بکات، بەو هۆیەوە شڕۆڤەکار بە ڕێژەیەکی زۆر دەتوانێ خوێندنەوەی خۆی بۆ ئاستی ئەو تیپە بکات.\nبەڵام کاتێک کەسی شیکەرەوە دەیەوێت خوێندنەوە بۆ ئاستی تیپێکی وەک چێڵسی بکات، لێرەدا شتەکان زۆر جیاوازن ترن بەراورد بە یانەیەکی وەک لیڤەرپوڵ، ئەگەر سەیری پێکهاتەکانی ئێستای یانەی چێڵسی بکەین، دەبینین ئەو یانەیە لە کۆمەڵێک یاریزانی لاو و کەم ئەزموون و ڕاهێنەرێکی لاو و کەم ئەزموون پێک دێت، کە ئەوانە هیچ ڕابردووییەکی ئەوتۆیان نییە، هەتاوەکو بەرچاوڕوونی زیاتر بدەن بە شڕۆڤەکار بۆ پێشبینی کردنی داهاتووی یانەکە و هەڵسەنگاندنی ئاستی یانەکە، وە هەروەها زۆر قورسە بتوانێت پێشبینی ئەوە بکات کە ئاخۆ لاوەکان دەتوانن چی پێشکەش بکەن.\nئەگەر سەیرێکی بارودۆخی یانەی چێڵسی بکەین لە وەرزی ئەمساڵ دا ئەم یانەیە بە سەرەتایەکی خراپ دەستی پێکرد، کاتێک بە ئەنجامی چوار گۆڵی بێ وەڵام بە یانەی مانچستەر یونایتد دۆڕا، لێرەدا زۆرێک لە چاودێران و شارەزایانی تۆپی پێ پێیان وابوو کە تەمەنی فڕانک لامپارد لەم یانەیەدا وەک ڕاهێنەر کورت دەبێت و هەر زوو دوور دەخرێتەوە، بەهۆی ئەوەی کە ئەم ڕاهێنەرە هیچ مێژووییەکی ئەوتۆی کاری ڕاهێنەرایەتی نییە، بۆیە زۆربەی شیکەرەوەکان تەنیا لەسەر بنەمای یەک دوو یاری هەڵسەنگاندنیان بۆ ئەم ڕاهێنەرە کردوو پێیان وابوو ناتوانێت خۆی لە نێوان ئەم ڕاهێنەرە گەورانەی ئینگلتەرا دا ببینێتەوە، بە تایبەتی دوای ئەوەی ئەستێرەی یەکەمی تیپەکە یانەکەی بەجێهێشت و یانەکە چەند یاریزانێکی لاوی هێنایە پێشەوە، بۆیە زۆرێک یان پێیان وابوو ئیتر چێڵسی کەوتە قەیرانە گەورەکەوە و داهاتووی نادیارە، بەڵام ئێستا وەکو دەبینین قسەی زۆرێک لەو شڕۆڤەکارانە پێچەوانە بۆتەوە، ئێستا چێڵسی خانەی سێیەمی ڕیزبەندی گرتووە لە خولی ئینگلیزی، کە زۆر یانەی گەورەی ئەم خولە ئاوات بەو شوێنە دەخوازن، وە یاریزانانی چێڵسی جگە لە ئەنجامە باشەکانیان لە گەڵیشیدا نمایشێکی جوانی تۆپی پێ پێشکەش دەکەن، کە ئەمە دوور بوو لە پێشبینی زۆربەی شڕۆڤەکاران، کە ئەم تیپە لاو و پڕ کێشەیە بتوانێت بەم ئازاییەوە دەربکەوێت.\nبۆیە پێویستە کاتێک هەڵسەنگاندن بۆ ئاستی تیپەکان دەکرێت، بە وریایەکی زۆرەوە بارودۆخەکان هەڵبەسەنگێنرێن، لەبەرئەوەی تۆپی پێ نە تەنها مێژوویە نە تەنها ئەزموونە، نە تەنها تاکتیک و بەرنامە ڕێژییە، هتد.. بەڵکو تۆپی پێ لەسەر کۆمەڵێک بنەما وەستاوە، کە زۆر جار یەکێک یان چەند بنەمایەک لەو بنەمایانە دەبێتە خاڵی بەهێزی تیپێک.


زایینی: ٠٩-١١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٨/١٨ - ١٢:٢٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: لاوانی شۆڕشگێڕی کوردستان لە ناوچەی ژاوەرۆی سنە، بەبۆنەی ٣٦ەمین ساڵیادی لەدایک‌بوونی شەهیدی فەرماندە "سەرکەوت سەمەدی" ڕێوڕەسمێکیان بەڕێوەبرد.\nشەهید "سەرکەوت سەمەدی" کوڕی "یونس" ساڵی ١٣٥٩ی هەتاوی لە گوندی "سەروماڵی" سەوڵاوا لە نێو بنەماڵەیەکی شۆڕشگێڕی کوردپەروەر لە دایک بوو؛ ساڵی١٣٧٨ی هەتاوی هاتە ڕیزی پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و پاش تێپەرکردنی دەورەی سەرەتایی پێشمەرگە کاروتێکۆشانی لە فێرگەی سیاسی ـ نیزامی حیزب دەست پێکرد کە لەو پێوەندییەدا چەندجار بەهۆی کار و چالاکی بەرچاو ڕێزی لێگیرا. کاک سەرکەوت بەهۆی چوونە سەری پلەی زانیاری سیاسی و تێگەیشتنی تەواو لە مێژوو و بەرنامە و ئامانجەکانی حیزبەکەی لە ساڵی ١٣٨٤ی هەتاویدا ڕەوانەی دەورەی کادری سیاسی کرا و پاش تێپەرکردنی دەورەی سیاسی و سەرکەوتن لەم قۆناغەی خەبات پلەی کادری پێ بەخشرا و وەک مامۆستایەکی بەئەزموون و لێزان سەرقاڵی وانەوتنەوە بە فێرخوازانی دەورەی سەرەتایی پیشمەرگە بوو.


وەزارەتی پەروەردەی هەرێم ئەنجامی تاقیكردنەوكانی خولی دووەمی ڕاگەیاند – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/09/01 - 11:00 PM\nئالان حەمەسەعید وەزیری پەروەردەی هەرێم لە كۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ئەنجامی تاقیكردنەوەكانی خولی دووەمی قۆناغی 9ی بنەڕەتی و 12ی ئامادەیی ئاشكرا كرد و ڕایگەیاند، خوێندكاران دەتوانن لەڕێگەی داخڵكردنی وشەی نهێنی و تێپەڕ ئەنجامی تاقیكردنەوەكان وەربگرنەوە خوێندكاران دەتوانن بە شەفافی ئەنجامی تاقیكردنەوەكانیان وەربگرن.\nبۆ زانینی ئەنجامی تاقیكردنەوەكان كرتە لەو بەستەرانەی خوارەوە بكە..\nئەنجامی قۆناغی 9ی بنەڕەتی.\nئەنجامی قۆناغی 12ی ئامادەیی.\n12ی ئامادەیی9ی بنەڕەتیئالان حەمەسەعیدتاقیكردنەوەكانی خولی دووەموەزیری پەروەردەی هەرێم\nلە بەندیخانەی ورمێ چوار زیندانی گیانیان لەدەستداوە\nلە پێشانگایەكدا (كیا مۆتۆرز) ئۆتۆمبێلی مۆدێل 2020 نمایش دەكات\nوەزیری پەروەردە: لە دهۆك بەناوی وانەبێژەوە هەوڵی بردنی پارەیەكی زۆر دراوە\nوەزیری پەروەردە: ڕۆژی شەممە دەوامی فەرمی هەیە\n2020/06/01 - 7:45 PM\nوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت ، لە بەردەوامی پشكنینەكان و گەڕان بەدوای گومانلێكراوان، دوانزە تووشبووی دیكەی ڤایرۆسی كۆڕۆنا لە ئیدارەی گەرمیان دەستنیشانكرا.\nوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە ڕایگەیاندووە، دوانزە تووشبووی دیكەی ڤایرۆسی كۆڕۆنای نوێ COVID-19 لە ئیدارەی گەرمیان دەستنیشانكران ، كە حەوت ژن و چوار پیاو و كچێكی گەنجن، نۆ لە تووشبووان بەركەوتووی تووشبوانی پێشوون.\nلە بەردەوامی پشكنینەكان و گەڕان بەدوای گومانلێكراوان و تووشبووان، دوازدە تووشبووی دیكەی ڤایرۆسی كۆڕۆنای نوێ COVID-19 لە دەڤەری گەرمیان دەستنیشانكران، حەفت ئافرەت و چوار پیاو و كچێكی گەنج، نۆ لە تووشبووان بەركەوتووی تووشبوانی پێشوون، دوو تووشبوو نیشانەی نەخۆشیەكەیان ھەیە، یەك تووشبوو لە شاری بەغداد گەڕاوەتەوە،\nشەش تووشبوو دانیشتووی قەزای كفری.\nچوار تووشبوو دانیشتووی قەزای كەلار.\nیەك تووشبوو دانیشتووی شاری بەغداد.\nیەك تووشبوو دانیشتووی شاری تكریت.\nخەڵك – بەشی هەواڵ وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت ، لە بەردەوامی پشكنینەكان و گەڕان بەدوای گومانلێكراوان، دوانزە تووشبووی دیكەی...