ڕاپەڕینی خەڵکی عێراق دەستپێکی دەورەیـەکی نـوێ لە مێژووی سیاسـیدا! … – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 ڕاپەڕینی خەڵکی عێراق دەستپێکی دەورەیـەکی نـوێ لە مێژووی سیاسـیدا! …\nخۆپیشاندان و ناڕەزایەتی فراوانی جەماوەری لە عێراقدا، ڕووی لە پێشرەوییە. تەنانەت ئەگەر لەم بڕگەیەدا ئەم ڕاپەرین و خرۆشانە نەتوانێت رژێم سەرنگوم بکات، یان هەموو ئامانجەکانی خۆیشی بەدەست بهێنێت، بەڵام گومان لەوەدا نییە، کە ئەم هاتنە مەیدانە جەماوەرییە، سەرەتای دەورەیەکی نوێ و بڕگەیەکی چارەنووسازە لەمیژووی تازەو هاوچەرخی عێراقدا.\nلەدوای روخاندنی رژێمی بەعسەوە، بەردەوام نارەزایەتی جەماوەری هەبووە و چەند جاریکیش خۆپیشاندانی جەماوەری بەشێک لە شارەکانی عێراقی گرتۆتەوە، بەڵام خۆپیشاندانەکانی ئەمجارەی ئۆکتۆبەر لەگەڵ ئەوەدا کە درێژەی نارەزایەتی و خۆپیشاندانەکانی پێشووترە، لەدریژەی بایکۆتی هەڵبژاردنەکانە کە ٧٠% خەڵک بەشداری نەکرد، لە دژی گەندەڵی و دزی و بیکاری و گرانی و دەستێوەردانی دەرەکیییە، هاوکات بازدانێکی گەورە لە خۆپیشاندانەکاندا دەبینرێ.\nخۆپیشاندانەکانی ئەم جارە، لەباری چەندایەتییەوە فراوانترە و زوربەی زۆری شارە گەورە و گرنگەکان و لەوانەش پایتەختی عێراقی گرتۆتەوە، ژمارەی بەشداربووانی خۆپیشاندانەکان فراوانترە. لەباری چۆنیەتیشەوە، رادیکاڵتر، دروشمەکانی رۆشنتر، پێکهاتەی بەشداربووانی کاریگەرترن. بەتایبەتیش کە بەشێکی کاریگەر لە کرێکاران و کرێکارانی نەوتی بەسرە و کریکارانی کارگەی غاز و یەکێتیە کرێکارییەکان عیراق چوونەتە پشتی خۆپیشاندانەکان. بەشداری ژنان بە شێوەیەکی کاریگەر و بەرفراوان لە خۆپیشاندانەکاندا. بەجیا لەوانەش حزب و لایەنە سیاسیەکان، نەیانتوانی خۆیان بە خۆپیشاندانەکانەوە هەڵبواسن و بۆ مەبەستی خۆیان و لە ململانێی نێوان خۆیاندا کەڵکی لێوەر بگرن. رەتکرنەوەی هەموو حزب و رەوتە سیاسیەکانی بۆرژوازی لە خۆپیشاندانەکاندا و وەستانەوەی بزوتنەوەی نارەزایەتی بەرووی هەموویاندا، نیشانەیەکی رۆشنی هۆشیاری سیاسی و چوونەسەری ئەو هوشیارییە، کە تایبەتمەندیەکی گرنگی خۆپیشاندانەکانە.\nبوونی گۆرەپانی تەحریری بەغدا وەکو کۆکەرەوەی تورەیی و غەزب و نارەزایەتی هەموو چین و توێژە بێبەشەکانی کۆمەڵگە، و پاشان بوونی جەرگەی زوربەی شارەکانی تر بە گۆڕەپانی کۆکردنەوەی جەماوەری راپەڕیوو، بەمانای وشەکە خەباتی فەزای شاری نیشانداین. هەروەکو چۆن واڵ ستریت لەئەمریکای ساڵی ٢٠٠٨، خەباتی فەزای شاری خستەڕوو، بە وێنەی بزوتنەوەیەکی فراوان و ٩٩٪ لەدژی لەسەدا ١٪ ی کۆمەڵگە کە سەرمایەداران و کۆمپانیاو دەوڵەتی پارێزەریان بوو. بەهەمان شێوە مەیدانی سەرەکی شارەکان لە عێراقدا بوونە رەمزی بزوتنەوەی برسییەکان، بیکار و بیخانەو لانەو ئوردوی لاوانی بێکار لەدژی نەبوونی هەلی کار و بیمە و خزمەتگوزارییەکان، وە بوونە رەمزی کۆکردنەوەی ژنانی توڕە لەدەسەڵاتی ئیسلامی و پیاوسالاری…. ئازادیخوازان لەدژی سەرکوتگەری و کۆنەپەرستی دەسەڵات.\nپشتیوانی کرێکارانی شوێنی کار، بەتایبەتیش بەشێک لە کرێکارانی نەوت، کرێکارانی کارگەی غاز، یەکێتی نەقابە کرێکارییەکان لە خۆپیشاندانەکان و خواستەکانیان، بەمانای تیکەڵ بوونی خەبات لە شوێنی کار، لەگەڵ خەبات لە فەزای شاریدا، یەکێکی تر لەو خاڵە درەخشانەیە کە سیمای لێکهەپێکرانی یەکگرتوویی و هاوچارەنووسی سەرجەم بێبەشان و یەکانگیری لەسەر خواستەکانیان بەیان دەکات.\nراوەستاوی چەند هەفتەی خۆپیشاندەران لەبەرامبەر ریزێکی بەرین و فراوانی بۆرژوازی و حزب و رێکخراوە میلیشیا چەکدارەکانیان و وڵاتە پشتیوانەکانیان، وە راوەستاویان لەبەرامبەر بەو هەموو سەرکوت و گرتن، راوەدوونان، کوشتن و ترساندن و میلیتاریزەکردنی کەشی شارەکان… تاد، نەک نەیتوانی ئیرادەی وەگەرکەوتووی جەماوەری پاشەکشە پێبکات، بەڵکو لەلایەکەوە ترس لە سەرکوتی، رەواندەوەو لەوەش زیاتر دەسەڵاتی سیاسی ناچار کرد بەوەی کە بەڵێنی چاکسازی و جێبەجێکردنی بەشیکی زۆر لەخواستەکانی جەماوەری بدات. وە هاوسەنگی هێزی لەنیوان خەڵک و دەسەڵاتدا بەسودی بەرجەستەی جەماوەری نارازی عێراق گۆڕی. تا ئەو رادەیەی کە خەریکە حکومەتی سێبەر دروست دەبێت و تا ڕادەیەکیش سەرەتاکانی لە گۆرەپانی شارەکاندا دەستی پێکردووە.\nئەو بەڵێنانەی دەسەڵاتی سیاسی ناچار بووە بە جیگیرکردنیان، لەوانەش ئەو دواین چاکسازیانەی عادل عەبدلمەهدی رای گەیاندووە، چ بە دان نان بە گەورەیی و رەوای خۆپیشاندانەکان و چ بە شکستی حکومەت و کارنامەی دەسەڵاتی سیاسی لە ساڵی ٢٠٠٣ وە، تا دەگاتە ئەو خاڵانەی کە بەڵێنی جیبەجیکردنیانی داوە، نیشانەی رەوتی روولەپێشی راپەرینی خەڵکی عێراق بەدژی دەسەڵاتێکی سەرکوتگەر و تاڵانچی و نۆکەر پیشەی بە وڵاتانی ناوچەکە.\nبەڵێن دان بە (کەمکردنەوەی مووچەی بەرپرسە باڵاکان بۆ نیوە، چاوخشاندنەوەی بە مووچەی فەرمانبەران، جێبەجێکردنی سیستەمی قەرەبووی کۆمەڵایەتی، جێبەجێکردنی بیمەی کۆمەڵایەتی، مافەکانی کرێکارانی کەرتی تایبەت و خانەنشینکردنیان، قەدەغەکردنی هەڵگرتنی چەک، بەردەوامی لە رووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی…)\nئەو بەڵێنانە، بەجیا لەوەی هەوڵێکی بەنەخشە و پلانی حکومەت و دەسەڵاتە بۆ کۆتاییهێنان بە خۆپیشاندان و راپەرینی خەڵکی بێبەشی عێراق، وە هەوڵیکە بۆ راکیشانی رابەران و هەڵسوارانی خۆپیشاندانەکان بۆسەر مێزی گفتوگۆ و سازش کردن، هاوکات نیشانەی گۆرانی باڵانسە بەقازانجی بزوتنەوە و خەباتی جەماوەری لەبەرامبەر بە دەسەڵاتی سیاسی و دز و گەندەڵی لە لێواری قەبردا.\nخۆ ئەگەر خەڵکی بێبەشی عێراق، بە هاتنەمەیدانی یەکگرتوانەو و سەربەخۆی و پشتبەخۆ بەستنی خۆی نەبوایە، بەدەیان ساڵی تر و بەدەیان هەڵبژاردن، ئەو بەڵینانەی ئێستا دەسەڵات داویەتی وەدیهاتنیان مەحاڵ بوو. ئیستاش بۆ جێبەجێکردنیان دریژەدان بە خۆپیشاندان و خەباتی ریکخراوی پێویستە و نابێت خەڵکی راپەریوی عێراق، فریوی ئەو بەڵینانە بخوات. کە لەبنەرەتەوە بۆ پاشەکشەپێکردنی خەباتی جەماوەری و خامۆش کردنەوەیەتی. خۆپیشاندەرانی عێراق، بەتایبەتیش رابەران و هەڵسوڕاوانی بزوتنەوەی کریکاری و جەماوەری، پیویستە ئەو بەلێنانەی عادل عەبدوڵ مەهدی وە سەرەتایەک بۆ راگەیاندنی حکومەتی دوو لایەنە بەدەستەوە بگرن.\nلایەنێکی ئومێدبەخشی ئەم راپەرین و خۆپیشاندانانە. دروشم و خواستە بەیانکراوەکانی راپەریوانە لە عێراق، کە ناوەرۆکێکی چینایەتی رۆشن و چەپی هەیە. خاوەنی هیڵێکی سیاسی سەربەخۆیە، و هەڵگری پەیام گەلێکە، کە چینی کرێکارو بیبەشانی کۆمەڵگە داوای دەکەن، لەوانەش واوەتر بەرزکردنەوەی ئاستی خواست و داواکاریەکانە، بەپێی باڵانسی هێز و هەنگاو بەهەنگاو.\nئەم راسانە جەماوەرییە ئەگەر لەسەرەتادا، هەڵگری هەندێک خواستی دیاریکراوی وەکو هەلی کارو، بەدژی گەندەڵی و دزی و نەبوونی خزمەتگوزارییەکان بوو، بەڵام لە رەوتی بەردەوامی پیشرەوی خۆیدا، هەم ئاستی خواست و داواکارییەکان هەڵکشاوەو بووە بە خواستی راماڵینی دەسەڵاتی سیاسی و روخاندنی رژیم. هەم لەگەڵ خۆیدا خەریکە رابەری بۆخۆی دەستبەر دەکات و ئەو بۆشایی و لاوازییەی خۆی پڕ دەکاتەوە. بەدەستەوە گرتنی تاکتیکەکان، لە تیکەڵکردنی مانگرتن و خۆپیشاندان و کۆبونەوەکان، لێک هەڵپێکانی خەبات لە ناوەراستی شارەکان لەگەڵ مانگرتن و پشتیوانی کرێکاران لە شوێنی کار، تا شێوازی هەڵسورانەکان لە گۆرەپانی تەحریر، دابەش کاری لێپرسراوەتییەکان، سەرەتای ئاڵوگۆڕیکی ئومید بەخشە بۆ داهاتووی خۆپیشاندان و راپەرینی ئیستای خەڵکی عێراق.\nتائیرە، بزوتنەوەی جەماوەری خەڵکی عێراق، سەرکەوتنێکی بێ وێنەی تۆمارکردووە. ئەم بزوتنەوەیە ڕیگەی گەڕانەوە بۆ دواوەی لەخۆی بەستووە و لە پێشرەویدایە… گەورەترین پێشرەویش تەریک کردنەوەی هەموو رەوت و بزوتنەوە سیاسییە کۆمەڵایەتیە بۆرژوازییەکان لە دینی و مەزهەبیەوە، بۆ قەومی و تایفیەکانە… کۆبونەوەی خەڵکی بێبەشە بێ گویدانە ناسنامەی دابەشکارییەکانی دەسەڵات و حزب و لایەنەکانیان… هەروەها تیکەڵ بوونی خەبات لە کەشی شاریدا لەگەڵ پشتیوانی کریکاران لە شوێنی کاردا، بەشداری ژنان و لاوان و پەرێنەوەی بۆ زوربەی شارەکانی عێراق و دامەزراندنی سەکۆی خەباتکارانەیە لە گۆرەپانی شارەکاندا، تا دەگاتە خستنە رووی دروشم و خواستی گشتگیر و رەوا… هەموو ئەوانە لە میژووی تازەی عێراقدا، تازەو سەرمایەکی گەورەیە. بیگومان هاتنەدەرەوەی رابەریەکی کارا و شۆرشگێر لەناو دڵی ئەو بزوتنەوە فراوانە رادیکاڵ جەماوەریەدا، یان بەدەستەوە گرتنی لەلایەن چەپ و کۆمۆنیستەکانەوە و خەتدارکردن، ریکخراوکردن، و ئاسۆدارکردن و رادیکاڵ کردن، ناسینی باڵانسی هێز…تاد ئەو زەمانەیە کە بۆ خەبات و تیکۆشانی داهاتوو، لە راستای کۆتاییهێنان بەو دەسەڵاتە رەشەی سەرمایەدا. رۆڵی یەکلاکەرەوە دەگێڕێت. ئەوەی کە زۆر گرنگە، پیویستە رابەران و هەڵسوراوانی ئەم راپەرین و بزوتنەوە هەمەگیرە شاری و ئازادیخوازانەیە، ئامادەییان هەبێت بۆ رووبەرووبوونەوەی پیلانەکانی بۆرژوازی، کە خۆی لەخامۆشکردنەوەی خۆپیشاندانەکان بە بەڵێنی درۆ، یان پەرەدان بەسەرکوتی خوێناوی، یان بە هێنانە گۆری باسی هەڵبژاردنی پێش وەختە، هەڵوەشاندنەوەی حکومەتی ئیستا و دروستکردنی حکومەتی رزگاری نیشتیمانی، کەم کردنەوەی کورسیەکانی پەرلەمان، تا ئامادەیی بۆ ئەگەری رووبەڕووبونەوە لەگەڵ کودەتای سەربازی… کە هەموو ئەمانە لەلایەن بۆرژوازی و وڵاتانی دەرگیر لەدۆخی عێراقدا پیشبینی کراوان بۆ لەباربردنی خۆپیشاندانەکان و راپەرینی ئیستای خەڵکی عێراقە.\nلەهەموو حاڵەتێکدا، خۆپیشاندان و راپەرێنی خەڵکی عێراق، چ بەوەی بەرەو سەرکەوتنی یەکجاری بڕوات و کۆتایی بەدەسەڵاتی بۆرژوازی بهینێت، و دەسەڵاتێکی دامەزراوی پشت بەستوی جەماوەری و ئازادیخوازانە دابمەزرێنێت و چ بەوەی پاشەکشەی پێبکرێت و خامۆش بکرێتەوە، میژوویەکی نوێی نەخشاند، میژوویەک کە ئاستی خەبات و هۆشیاری سیاسی و شۆرشگێری بردە ئاستێکی باڵاوە، کە پاشەکشەکردن پێی مەحاڵە. ئەم پێشرەوی و دەستکەوتانەی تا ئیستا راپەرینی خەڵکی عێراق بەدەستی هێناوە، سەرمایەکی گەورەیە بۆ رووبەروو بووەکانی شۆرشی بیبەشان لە ئایندەشدا. ئەگەر ئەم راپەرین و شۆڕشە بتوانرێت خامۆش بکرێت، بەڵام کورت ماوە دەبێت و بە هێزی گەورەترەو بە ئامادەیی زیاترەوە دەردەکەوێتەوە.


دانراوه له‌لایه‌ن: زانکۆی ئازادی\nره‌نگه یه‌كێك ئه‌م ناونیشان و بابه‌ته‌ی پێ سه‌یر بێت كه ته‌له‌فۆن به‌كارهێنانیش ئادابی خۆی هه‌یه ؟! به‌ڵێ بێ گومان هه‌یه‌تی .. مه‌گه‌ر كۆمه‌ڵێك ره‌فتاری وه‌كو شێوازو ئادابی قسه‌كردن و ئه‌مانه‌ت پاراستن و نهێنی گرتن و خه‌ڵك نارِه‌حه‌ت نه‌كردن و ره‌فتاری تر له‌خۆ ناگرێت ؟!\nهه‌ندێك له زانایانی حه‌ره‌مه‌ین و چه‌ند زانایه‌كی ئه‌زهه‌ریش باسیان له ئادابی به‌كارهێنانی ته‌له‌فۆن كردووه ( چ ته‌له‌فۆنی هێڵ چ ته‌له‌فۆنی ده‌ستی ) وه‌كو شێخ به‌كر ئه‌بو زه‌ید له كتێبه‌كه‌یدا ( ادب الهاتف ) و محمد بن ابراهیم الحمد و شێخ سه‌لمان ئه‌لعۆده‌و زاناو داعی تریش .. ئێمه‌ش كه الحمدلله هه‌ست پێ ده‌كه‌ین هه‌موو خوشك و براكانمان ـ به تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی له ووڵاتانی ده‌ره‌وه‌ن ـ ته‌له‌فۆن به‌رده‌وام به‌كار ده‌هێنن ، برای وا مان هه‌یه زیاتر له ته‌له‌فۆنێكی ده‌ستی هه‌یه ، بۆیه ئه‌م بابه‌ته پێویست بوو بخرێته به‌رده‌ستی هه‌موو لایه‌ك ، تا له‌میشدا به ئادابی ئیسلامی ره‌فتار بكه‌ین ..\nگومانی تێدا نییه كه ته‌له‌فۆن نیعمه‌تێكی گه‌وره‌یه ، ئامێرێكی بیرخستنه‌وه‌و كات زانین و چاوكردنه‌وه‌یه ، كات و پاره‌یه‌كی زۆر بۆ به‌كارهێنه‌ره‌كانی ده‌گێرِێته‌وه ، زۆر سه‌فه‌ریان بۆ كورت ده‌كاته‌وه ..\n1ـ ئه‌گه‌ر ته‌له‌فۆنه‌كه بۆ خزمه‌تی گشتی ته‌رخان كرابوو ، وا مه‌كه هه‌ر بۆ خۆتی به‌كار بهێنێیت و خه‌ڵكی لێ مه‌حروم بكه‌یت ..\n2ـ ئه‌گه‌ر گشتی بوو ، زه‌نگه‌كه‌ی لێی دا ، تۆ كه په‌یوه‌ندیت پێوه‌ی نییه هه‌ڵی مه‌گره‌و وه‌ڵام مه‌ده‌ره‌وه ، مه‌گه‌ر له مزگه‌وتێك بێت ، یان بنكه‌یه‌كی گشتی كه مافی وه‌ڵامدانه‌وه‌یان تایبه‌ت به كه‌س نه‌كردبێت ، ئه‌وه بۆت هه‌یه وه‌ڵام بده‌یته‌وه ..\n3ـ كه‌م ته‌له‌فۆن بكه ، ئه‌گه‌ر كردت قسه‌ی زیاد له پێویستی تێدا مه‌كه ، چونكه هه‌م پاره‌ی تۆ سه‌رف ده‌بێت هه‌م به‌رامبه‌ره‌كه‌ش له‌وانه‌یه مه‌له‌ل بیگرێت و خواخوای بێت بیبرِیته‌وه .. تۆ چوزانیتت ئه‌و كاری گرنگتری هه‌یه یان نا ؟! كه‌سانی وا هه‌یه ده‌جار ده‌پرسێت : ئه‌رێ ماڵه‌وه چۆنن ؟! منداڵه‌كان ؟! فڵان و فڵان ؟! چیتان كرد ؟! چیتان خوراد ؟! ئه‌مه له غه‌یری ته‌له‌فۆنیشدا هه‌ر ناشێت ! چونكه پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) له حه‌دیسی سه‌حیحی بوخاریدا فه‌رموویه‌تی : (ان الله يرضى لكم ثلاثا ويكره لكم. ) واته خوای گه‌وره سێ شتی ئێوه‌ی پێ خۆشه ئه‌نجامی بده‌ن ، سێ شتیشتان ده‌بوغزێنێت : له‌وانه‌ی ده‌یبوغزێنێت ، ده‌فه‌رموێ : (قِيلٌ وقٌالْ وكَثْرَةُ السُّؤال ، وإضاعَةُ المال) واته : قسه‌و قسه‌ڵۆك ، زۆر پرسیار كردن و پاره به فیرِۆ دان ..\n4ـ مه‌هێڵه زۆر ته‌له‌فۆن كردنت لێ ببێت به خوو ! گه‌ر خۆشت حه‌زت له زۆر به‌كارهێنانی بوو ، ئه‌وه بزانه كه خه‌ڵكانی تری پێ نارِه‌حه‌ت ده‌كه‌یت ..\n5ـ كه ته‌له‌فۆن ده‌كه‌یت ، به‌رامبه‌ره‌كه‌ت ئیحراج مه‌كه به‌وه‌ی بڵێیت : ده‌ی بزانم ده‌مناسیته‌وه ؟! گه‌ر ده‌ڵێ : نا ، پێت وا ده‌بێت بێ روحمه ، بێ وه‌فایه ، سپڵه‌یه ..ئیهماله ، ئه‌گینا چه‌ند جارم ژماره‌كه‌ی خۆم داوه‌تێ هه‌ر لای خۆی نه‌ینووسیووه ، یان بایه‌خی پێم نه‌داوه .. هتد ! گه‌ر ده‌ڵێ به‌ڵێ ده‌تناسم ( ره‌نگه هه‌ر له‌به‌ر تۆ خۆشی بخاته ئه‌و درۆیه‌وه ! ) ده‌ترسێت دیسان هه‌ڵی پێچیته‌وه : ده‌ی باشه من كێم ؟! ئاخر له‌وانه‌یه به‌رامبه‌ره‌كه‌ت كه‌سایه‌تیه‌ك بێت كه زۆر كه‌س په‌یوه‌ندی پێوه ده‌كات و هه‌موویان هه‌ر ناناسێته‌وه ، یان ژماره‌كانتان تۆمار ناكات .. به تایبه‌تی له‌م زه‌مانی موخابه‌رات و گرتن و ته‌حقیقاته زۆرانه‌ی تاغووتاندا .. یان له‌وانه‌یه ژماره‌كه‌تی له شوێنێكدا نوسیووه رێی ناباته‌وه سه‌ر ، چونكه ئێستا خاوه‌ن ته‌له‌فۆن وه‌ك جاران نین په‌نجا بۆ سه‌د كه‌س نه‌ده‌بوون ! ئێستا هه‌رچی ده‌یناسیت ژماره ته‌فۆنێكی هه‌یه ! په‌یامنێری كه‌ناڵی ته‌له‌فزیۆنی العربیه له نه‌رویجه‌وه رایگه‌یاند كه له هه‌ر ده‌كه‌س له نه‌رویج نۆ كه‌س ته‌له‌فۆنی ده‌ستی هه‌یه !!\nباشتر نییه له جیاتی ئه‌م ئیحراج كردنه ، یه‌كسه‌ر بڵێیت : السلام علیكم ، من فڵان كه‌سم بۆ فڵان كار ته‌له‌فۆنم كرد .. ئینجا شه‌رح بكه‌یت ..؟! خۆ ئه‌مه‌ش وه‌كو له ده‌رگادان وایه كه ووتیان : كێیه ؟! ده‌بێ ناوی خۆت بڵێیت .. له هه‌ردوو سه‌حیحی بوخاری و موسلیمدا له جابری كورِی عبدالله‌وه ـ خوا لێیان رازی بێت ـ هاتووه كه فه‌رمووی : چوومه خزمه‌ت پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عليه وسلم)، له ده‌رگاوه بانگم كرد ! فه‌رمووی : (مَنْ هذا) ؟! ووتم : (أنا) : كه ته‌شریفی هێنایه ده‌ره‌وه هه‌ر ده‌یفه‌رموو : ( انا انا ) واته : منم منم ، ( بوخاری 6250 ، موسلیم 2155 ) یه‌عنی پێی په‌سه‌ند نه‌بوو .\n6ـ موراعات كردنی بارو دۆخی به‌رامبه‌ره‌كه‌ت و به‌هانه بۆ هێنانه‌وه‌ی ، له‌وانه‌یه نه‌خۆش بێت ، یان مه‌شغووڵه ، یان له جێیه‌كی وه‌كو مزگه‌وته ، دائیره‌یه‌كه ، كۆبوونه‌وه‌یه‌كه ، میوانداریه‌كه .. هتد پێی باش نییه وه‌ڵامت بداته‌وه ، له‌وانه‌یه زه‌نگه‌كه‌تی بۆ بچێت به‌ڵام ئه‌و هه‌ڵی نه‌گرێت ، یان هه‌ڵی ده‌گرێت به‌ڵام وه‌كو جاره‌كانی پێشوو به گه‌رم و گورِی له‌گه‌ڵتدا نادوێ ، وه‌ڵامه‌كانی وان كه ده‌خوازێت له كورتی بیبرِیته‌وه ، ده تۆش تێ بگه .. ئه‌گه‌ر تۆ له‌و بارودۆخه‌دا بوویت و ته‌له‌فۆنت بۆ هات ، سووكه وه‌ڵامێكی بده‌ره‌وه‌و بلًَێ دواتر خۆم بۆت ده‌كه‌مه‌وه ، به‌ڵام ئه‌وه به‌ڵێنه‌و بیبه‌یته سه‌ر ..\n7ـ كه ده‌چیته هه‌ندێك شوێنی تایبه‌تی وه‌كو مزگه‌وت و ئه‌و شوێنانه‌ی نیشانه‌ی كوژاندنه‌وه‌ی ته‌له‌فۆنیان پێدا هه‌ڵواسراوه ، خێرا بیكوژێنه‌ره‌وه ، یان بیخه‌ره سه‌ر له‌رزینه‌كه‌ی ، با خه‌ڵكی تر نارِه‌حه‌ت نه‌كه‌یت .. ئیهمال مه‌به ، له مزگه‌وتێك ره‌نگه به‌قه‌ده‌ر ژماره‌ی نیوه‌ی نوێژخوێنه‌كانی ره‌سم و ئینزاری ته‌له‌فۆن كوژاندنه‌وه‌م دی هه‌ڵواسراوه ! كه‌چی له ناوجه‌رگه‌ی خوتبه‌ی جومعه‌دا ده‌بینیت ته‌له‌فۆنی یه‌كێك مۆزیكی موستار یان بتهۆفن لێ ده‌دات !! یان تازه به تازه ئه‌ی ره‌قیب لێ ده‌دات !! سه‌یر ئه‌وه‌ی جاری وا هه‌یه خاوه‌نی ئه‌م مۆزیكه موزعیجه له نوێژدایه‌و خاوه‌نه‌كه‌ی بێ ده‌نگی ناكات ، به به‌هانه‌ی ئه‌وه‌ی نایه‌وێت له نوێژه‌كه‌یدا بجوڵێته‌وه !! كاكه برا ئه‌و جوڵانه‌وه‌یه‌ت له به‌رژه‌وه‌ندی نوێژه‌كه‌ی خۆت و خواپه‌رستی خه‌ڵكه‌كه‌ی ترو رێزی مزگه‌وته‌كه‌یه ، كورِه ! ده جار ده‌ست بجوڵێنه‌و به‌س كپی كه !!\nدیسان ئه‌گه‌ر ته‌له‌فۆنی كه‌سێك لاته‌وه لێی دا ، عوزرێكی بۆبهێنه‌ره‌وه‌و ئه‌وه‌نده مه‌یده به‌ر تیغی چاو ! له‌وانه‌یه كابرا خاوه‌ن شه‌خسیه‌تێكی به‌رِێز بێت و ئه‌وه یه‌كه‌مجاری بێت كه بیری ده‌چێت ! هه‌ندێ كه‌س وا سه‌یری كابرای خاوه‌ن زره‌ی ته‌له‌فۆن ده‌كه‌ن ده‌ڵێی كابرا خۆی هه‌ستاوه‌و گۆرانی ده‌چرِێت !! نا یه‌كجار واش مه‌بن .. با له ئاداب و ره‌فتاری په‌روه‌رده‌ییمان ده‌رنه‌چین .. ئه‌و كه‌سه‌ی كه دوای ئینزاریش هه‌ر رێ له ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی ناگرێت ولێ ده‌گه‌رِێت بزه‌رِێت ! حسابی ئه‌عرابیه‌كه‌ی بۆ بكه‌ن كه هاته مزگه‌وته‌كه‌ی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) و دوای كه‌مێك كۆشی هه‌ڵدایه‌وه‌و هه‌ر له ناو مزگه‌وته‌كه‌دا میزی كرد !! یاوه‌ران په‌لاماریان دا ، پێغه‌مبه‌ر فه‌رمووی (دَعُوهُ ، واَهْرِيقُوا عَلَى بَولِهِ سِجْلاً من الماء(او ذَنُوبَاً من الماء فَاِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرينَ ، ولمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرينَ) البخاری 2201 واته : لێی گه‌رِێن ، دۆلكه‌یه‌ك ئاو بێنن و بیكه‌ن به‌سه‌ر میزه‌كه‌یدا ، خۆ ئێوه بۆ ئاسانكاریی هیدایه‌ت دراون نه‌ك بۆ قورسكاریی !!\n8ـ ده‌نگێكی شیاو بۆ ته‌له‌فۆنه‌كه‌ت هه‌ڵبژێره ، چونكه جاری وا هه‌یه له مزگه‌وتیت و ته‌له‌فۆنت بۆ دێت ، یان لای كه‌سایه‌تی به‌رێزو ناوداریت و ته‌له‌فۆنت بۆ ده‌كرێت ، با زه‌نگێكی وا نه‌بێت شه‌رمی لێ بكه‌یت .. هه‌یه قورئان یان بانگی ده‌خاته سه‌ر ، یان هاواره ، یان ده‌نگی باڵنده‌یه ، قورئان و بانگه‌كه باش نین ، چونكه له‌وانه‌یه تۆ له‌سه‌ر ئاو بیت و زه‌نگت بۆ بێت ، یان ناچار ده‌بیت ئایه‌ته‌كه ببرِیت و ناهێڵیت ته‌واوی بكات ..\n9ـ ئه‌گه‌ر له كۆرِی زانستی شه‌رعدایت ، یان له ده‌رسێكی مزگه‌وتیت ، یان كۆرِێكی پیاوماقووڵانه‌و باس له شتی زۆر جیددی ده‌كرێت ، ته‌له‌فۆنه‌كه‌ت خامۆش كه ، یان بیخه‌ره‌ر سه‌ر له‌رزینه‌وه‌ی ، چونكه زه‌نگی ناكاوی ته‌له‌فۆن هه‌یبه‌ت و سامی كۆرِو ده‌رسه‌كه ده‌رِه‌وێنێته‌وه ، قسه به خۆت یان به خه‌ڵكی ده‌برَێت ، به‌ڵام ئه‌مه مانای واش نییه ته‌له‌فۆنه‌كه له خۆت حه‌رام كه‌یت ، نا ، چونكه له‌وانه‌یه تۆش چاوه‌رِوانی ته‌له‌فۆنێك بكه‌یت ، یان ئیحتیمالی په‌یوه‌ندی ماڵ و منداڵه‌كانت یان كه‌سێكی ترت بیت ، بۆ نموونه تۆ له ده‌رسیت و چاوه‌رِێی ته‌له‌فۆنی دایكیشتی له كوردستانه‌وه ، خۆ ناكرێت وه‌ڵامی دایكیشت بوه‌ستێنیت .. نا ، ئه‌گه‌ر ته‌له‌فۆنت بۆ هات ، مۆڵه‌ت له حازریان وه‌رگره‌و بچۆ ده‌ره‌وه ..\n10 ـ نه‌كه‌ی بێ مۆڵه‌ت و ره‌زامه‌ندی به‌رامبه‌ره‌كه‌ت ده‌نگی ته‌له‌فۆنه‌كه‌ت بۆ ده‌ره‌وه بكه‌یته‌وه ، یان بیخه‌یته سه‌ر بڵندگۆ ( موكه‌ببیره ) یان ته‌سجیلی بكه‌یت و دوایی به كابرای به‌رامبه‌ر بڵێیت : ده‌نگه‌كه‌یم كردبۆوه‌و فڵان و فیساریش گوێیان لێ بوو ، یان ته‌سجیلم كردووه !! مافی هیچ یه‌كێك له‌مانه‌ت نییه ، چونكه ئه‌و قسه‌كه‌ی بۆ تۆ كردووه ، له‌وانه‌یه ئه‌و نه‌یه‌وێت به ئاماده‌یی فڵان كه‌س ئه‌و قسه‌یه بكات .. ده‌بێت پێشتر به به‌رامبه‌ره‌كه‌ت بڵێیت ، چونكه ئه‌م ره‌فتاره خیانه‌ته له راسپارده !! یان دووزمانی لێ ده‌كه‌وێته‌وه !! ئه‌م كاره ناشیرینتر ده‌بێت ئه‌گه‌ر به‌رامبه‌ره‌كه داعیه‌ك یان زانایه‌ك یان كه‌سایه‌تیه‌كی ئیسلامی بێت و دواتر قسه‌كه‌ی بڵاو ببێته‌وه ، له‌وانه‌یه ببێته شریتێك و بخرێته سه‌ر ئینته‌رنێت !! دوایی خه‌می پێ بخوات ، چونكه ئه‌گه‌ر پێی بووترایه بڵاوی ده‌كه‌ینه‌وه ، گه‌ر رازی بوایه باشتر بابه‌ته‌كه‌ی ئاماده ده‌كرد .. یان له‌وانه‌ی ئه‌و تۆی ناسیبێت و ئه‌و قسه‌یه‌ی بۆ مامه‌ڵه‌و كه‌سابه‌تی تۆ یان وه‌ك فه‌توایه‌كی تایبه‌ت بۆ تۆ دابێت نه‌ك بۆ بڵاو كردنه‌وه‌ی گشتی !!\nشێخ به‌كر ئه‌بو زه‌ید ( كه له گه‌وره زانایانی حه‌ره‌مه‌ینه ) له ( ادب الهاتف ) ه‌كه‌یدا لا 28 دا ده‌فه‌رموێ : ( ئه‌گه‌ر قسه‌ی كه‌سێكت بێ ره‌زامه‌ندی خۆی ته‌سجیل كرد ، ئه‌وه فیَل و فریوو دان وخیانه‌تت كردووه ، ئه‌گه‌ر بێ ره‌زامه‌ندی خاوه‌نی بڵاوت كرده‌وه زیاد له خیانه‌ته‌كه ، خیانه‌تیشت له ئه‌مانه‌ته‌كه‌ی كردووه ، ئه‌گه‌ر كتوپچرِت كرد بۆ سه‌رخستنی رای خۆشت لێت لابردو ده‌سكاریت كرد ، ئه‌وه بزانه كۆمه‌ڵێك خیانه‌تكاریت له‌سه‌ر دینه‌كه‌ت كه‌ڵه‌كه كردووه . ) .\n11ـ ئاگاداری ته‌له‌فۆنت به و له شوێنی وا دایمه‌نێ منداڵ یان هه‌رزه ده‌ستیان بیگاتێ ، یان له‌ملاو لاته‌وه به ئیهمالی فێر مه‌به داینێیت ، چونكه هه‌ندێك ژماره و وێنه‌و ده‌نگی تایبه‌ت به خۆتت تێدا ته‌سجیل كردووه ، با نه‌كه‌وێته به‌رده‌ستی كه‌سانی فزووڵی و قه‌ره‌چه‌ناخ و جاسووس ، یان نه‌بادا یه‌كێكی تر له ناخافڵی تۆ هه‌ڵی گرێت و به‌كاری بهێنێت و دوایی فاتۆره‌كه‌ی بێته‌وه بۆ تۆی بێ ئاگا !! یان له‌وانه‌یه له ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی تۆوه په‌یوه‌ندییه‌ك بكرێت كه دواتر بۆ تۆ ببێته سه‌ر ئێشه .. یا له‌وانه‌یه كابرا به به‌هانه‌ی سه‌یر كردنیه‌وه بیدزێت !! له‌سه‌ر رێسای :\n( ئه‌گه‌ر زانیت ئه‌زم .... ئه‌گه‌ر نه‌تزانی دزم )\n12 ـ ره‌سم گرتن به ته‌له‌فۆنه ده‌ستیه‌كه‌ت مه‌كه به خوو ، ئه‌گه‌ر به‌كارت هێنا با له شتی پێویستدا بێت ، با ره‌سمێكی وای تێدا نه‌بێت شه‌رمت له بینیندا هه‌بێت ، یان دژی خۆت به‌كار بێته‌وه ، ئاممان ئاگادار به له شایی و زه‌ماوه‌ندو ئاهه‌نگ و كۆرِی ژناندا ره‌سمی نهێنێ خه‌ڵكی پێ نه‌گریت ودواتر خاوه‌نه‌كه‌ی بزانیت و له‌سه‌ری ببێته شه‌رِو ده‌عوا .. خوشكێكی بچووكت ره‌سمی كچێكی له ئاهه‌نگێكدا پێ گرتبێت و ره‌سمه‌كه لای تۆ ببینرێت ، چ ته‌فسیرێكی ده‌بێت ؟! ئاگاداریش به ره‌سمی دۆبلاج كراوت بۆ نه‌نێرن .. سه‌ر هی یه‌كێك بێت و به‌ده‌نه‌كه‌ش هی سه‌ماكه‌رێك ! ئه‌مه‌یان بیست ساڵ له‌مه‌و به‌ر بۆ ئه‌ربه‌كانی توركیا ساز كرد ! كارتێكردنی سلبیشی زۆر بوو .. ئه‌م ره‌فتاره ره‌نگه خێزانی پێ هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌و دوژمندارێتی پێ بكه‌وێته‌وه ..\n13 ـ ئه‌گه‌ر به ته‌له‌فۆنه‌كه‌ت نامه‌یه‌كت نارد ، با نامه‌كه‌ت وا نووسیبێت كه دوای چه‌ندین ساڵ یان بۆنه‌ی تر یان له‌كاتی ئیختیلافات و لێك زویر بوونتاندا دژی خۆت به‌كار نه‌یه‌ته‌وه ! هه‌میشه با نامه‌كانت یاد خستنه‌وه‌ی خوای گه‌وره‌و بۆته‌قواو دینداری بێت ، یان ئه‌گه‌ر هه‌زه‌لیات و سوعبه‌تیشه با له چوارچێوه‌ی شه‌رع ده‌رنه‌چێت ، وا بكه‌یت په‌شیمان نابیته‌وه ..\n14 ـ پێش ئه‌وه‌ی ته‌له‌فۆن بكه‌یت ، یان نامه یان هه‌واڵ یان وێنه‌كه بنێریت ، له ژماره‌ی به‌رامبه‌ره‌كه‌ت ته‌ئكید كه‌ره‌وه ، نه‌بادا به هه‌ڵه ژماره‌یه‌كی تر لێ بده‌یت ، ئه‌مه هه‌م ئیزعاج كردنی خه‌ڵكه هه‌م فه‌وتان یان بێ سوود بڵاو بوونه‌وه‌ی نامه‌كه‌ته ، جگه له ئیحتیمالی دژواری ناوه‌رۆكی نامه‌كه‌ت ، تۆ له‌وانه‌یه وویستبێتت هه‌واڵی كوژرانی تاغووتێك به من بگه‌ێنێت به‌ڵام ژماره‌كه‌ت به هه‌ڵه لێداوه‌و بۆ یه‌كێكی ترت ناردووه كه به هۆی ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌وه كه‌شفت ده‌كات .. یان تۆ نامه‌یه‌كی گه‌نجانه‌یه بۆ ره‌فیقێكی خۆتت ده‌نارد به‌ڵام ژماره‌ی مامۆستا به‌رِێزه‌كه‌ی خۆتت لێداوه‌و نامه‌كه‌ت بۆ ئه‌و چوو !! ئیدی حه‌تمه‌ن ئه‌ویش گومانی خراپی به‌رامبه‌رت بۆ دروست ده‌بێت ..\n15 ـ ته‌له‌فۆنه‌كه‌ت ـ هه‌رچه‌ند پێشكه‌وتوو بێت ـ مه‌یكه به مایه‌ی ریابازی و خۆ پێوه بادان ، پێوه‌ی مه‌نازه ، وا له خه‌ڵكی مه‌گه‌ێنه كه زۆر ده‌وڵه‌مه‌ندی و ئه‌وه‌تا ئاخر مۆدێلی مۆبایلی گرانت كرِیووه ! چونكه ته‌له‌فۆنیش ـ وه‌كو جل و به‌رگ و خواردن و خانوو سه‌یاره‌و وه‌زیفه‌و پاره‌و نه‌وه و زۆری ده‌ست و پێوه‌ند ـ ده‌بێته هۆكاری ئه‌و شانازیی كردنه ناجائیزه‌و خوا لاماندا ده‌بێته هه‌ڵدێری رێی خواوویستی .. یان خۆ بادان به‌وه‌ی كه فڵان پیاو ماقووڵ یان به‌رپرس ته‌له‌فۆنی بۆ كردوویت ، یان تۆ ده‌ته‌وێت بۆی بكه‌یت ، له‌به‌ر چاوی خه‌ڵكی نه‌ڵێین : به خوا زۆر عه‌یبه مامۆستا فڵان ته‌له‌فۆنی بۆ كردم مه‌شغووڵ بووم نه‌متوانی وه‌ڵامی بده‌مه‌وه ، ئه‌رێ ئێستا بۆی بكه‌مه‌وه گونجاوه ؟!! یان ناوی شێخێك كه‌سێكی ناودار ده‌هێنرێت ، تۆش ده‌ڵێیت جا بۆ له فڵان ناپرسیت ، حه‌ز ده‌كه‌یت با ته‌له‌فۆنه‌كه‌یت بده‌مێ ، یا با بۆت وه‌رگرم .. یان هه‌ندێ كه‌س بۆ خۆ هه‌ڵكێشان له كۆرِو كۆمه‌ڵێكدا ته‌له‌فۆن بۆ ناودارێك ده‌كات و قسه‌ی وای له‌گه‌ڵ ده‌كات وه‌كو یه‌كێكی هاوشانی خۆی ، بۆ ئه‌وه‌ی حازرین وا حاڵی كات كه ئه‌و ناوداره ره‌فیقی ئه‌مه‌و ئه‌میش له ریزی ئه‌ودایه !! جا له‌وانه‌یه له ته‌له‌فۆنه‌كه‌شدا تێی خورِێت ، یان لێی توورِه ببێت ، یا نازی به‌سه‌ردا كات .. تا بیسه‌لمێنێت كه ئه‌وه‌نده لێوه‌ی نزیكه ..\n16ـ ئه‌وه چاك بزانه وه‌ك بۆت نییه ته‌ماشای ماڵه دراوسێت بكه‌یت ، یان جانتای هاورِێكانت بكه‌یته‌وه ، یان نامه‌ی تایبه‌تی یه‌كێكی تر بخوێنیته‌وه ، به هه‌مان شێوه‌ش بۆت نییه ته‌ماشای ته‌له‌فۆنی یه‌كێكی تر ـ بێ مۆڵه‌ت وئیزن وره‌زای خۆی ـ بكه‌یت ! ئه‌مه سرِ هه‌ڵماڵینی خه‌ڵكییه ، ئه‌مه‌ش جۆرێكه له خیانه‌ت ، ده‌رگایه‌كی گومان خراپییه‌و سه‌رده‌كێشێت بۆ غه‌یبه‌ت و دووزمانی و فیتنه‌یی ، له‌وانه‌یه له په‌له‌پرِوزێدا فریای ئه‌وه نه‌كه‌ویت هه‌موو نامه‌كه بخوێنیته‌وه ، ئیتر به هه‌ڵه له مه‌به‌ستی نامه‌كه تێ ده‌گه‌یت ! یان خۆت به پێی هه‌واو هه‌وه‌سی خۆت بۆشاییه‌كان پرِ ده‌كه‌یته‌وه !! به‌مه‌ش حه‌تمه‌ن ده‌كه‌ویته هه‌ڵه‌و په‌ڵه‌و گوناحه‌وه .. له‌وانه‌ی نامه‌كه هی كابرا بێت كه بۆ خێزانه‌كه‌ی نوسیبێت ، تۆ به گومانێكی تر بۆی لێك ده‌ده‌یته‌وه ، له‌وانه‌یه ژماره‌یه‌كی پۆلیسی له‌نده‌نی تێدا بێت ! ئیتر تۆ وا بزانیت ئه‌م برایه‌مان له موخابه‌راتی به‌ریتانی كار ده‌كات !! نامه‌خوا موسوڵمانانیش بۆ یه‌كتر شكاندن ئازان ! ئیتر زنجیره‌یه‌ك بۆچوونی بۆگه‌ن به‌و ژماره‌دا ده‌رِوات ! جگه له‌وه‌ی هه‌ر كه‌س ده‌گاته ئه‌وی تر حه‌زه‌ر ده‌دات ، هه‌ی نه‌كه‌ن توخنی فڵانی بكه‌ون ، قسه‌ی لا نه‌كه‌ن ، نه‌چنه ماڵی ! نه‌هێڵن بێته ماڵتان !! بۆچی ؟! چونكه موخابه‌راته‌و ژماره‌ی موخابه‌راتی لایه ! له‌وانه‌یه قسه‌كانتان هه‌ر ئه‌و كاته بۆ پۆلیس بنێرێت !!\nئێ ئاخر ئه‌گه‌ر گریمان جاسووسیش بوو ، خۆ ئێمه نه‌خشه‌ی كۆده‌تای سه‌ربازیمان نییه له تۆنی بلێری بكه‌ین ، یان به هێزی سووپا بچینه سه‌ر مه‌لیكه ئه‌لیزابێس!! خۆ نه‌شمان ووتووه سه‌گه‌كه‌ی شیریی بلێر ناشیرینه !! ئێمه كه ده‌ستمان به كڵاومانه‌وه نه‌ماوه ، هه‌ردوو قاچمان به ئیقامه‌كه‌مانه‌وه به‌ستووه تا وه‌زاره‌تی ناوخۆ نه‌یبات ، چیمان داوه له‌و سیاسه‌ته نه‌گریسه ..


بە گوێرەی ئەو شێوازەی کە لە هەڵسەنگاندنی بەشی ئاخاوتنی ئایەڵتس لەبەرچاو دەگیرێت، ئەوا چوار ڕێگە و مەرج دەخەینە پێش چاو بۆ دانانی نمرەی (ئاخاوتن) لە تاقیکردنەوەکەدا، ڕەوانی و لکاندن، سەرچاوەی وشە، ئاستی ڕێزمان و ڕوونی، هەروەها چۆنیەتی لە دەربڕیندا. نوسەرانی ئەمڕۆ دەڵێن کە هەڵە باوەکانی (قسەکردن) لە تاقیکردنەوەی ئایەڵتسدا لەسەر بنچینەی ئەم چوار پێوەرەی سەرەوە هەڵدەسەنگێندرێن. بۆیە ئەگەر دەتەوێت خۆت بۆ تاقیکردنەوەکە ئامادەبکەیت، هەوڵبدە خۆت بپارێزی لەم هەڵانە بۆ بەدەستهێنانی بەرزترین نمرە.\nبەم چەند ئامۆژگاریە سادانە زاڵبە بەسەر شڵەژانی تاقیكردنەوەی ئایەڵتس\nیەكێك لە هەرە پرسیارە باوەكان كە لە لایەن ئەو خوێندکارانەوە دەكرێت كە پێشتر تاقیكردنەوەی ئایەڵتسیان كردوە، ئەوەیە كە چۆن بەسەر شڵەژانی تاقیكردنەوەی ئایەڵتس زاڵبن. زۆربەی خوێندکاران كاتی خۆیان بۆ بەرەوپێشبردنی كارامەییەكانی قسەكردن، نوسین، ڕێزمان، وشەكاری بەكاردەهێنن، بەڵام گرنگی زۆر بە شڵەژانی كاتی تاقیكردنەوەكە نادەن. تەنانەت زۆربەی ئەو خوێندکارانەش كە متمانەیان بە خۆیان هەیە دەكەونە ژێر كاریگەری شڵەژانی تاقیكردنەوەكە. هەمیشە و بەردەوام گوێم لە هەمان گازندە دەبێت كە لەلایەن خوێندکارانەوە دەكرێت.\n" نمرەی تاقیكردنەوەكانی كاتی ڕاهێنانم باشن، بەڵام كاتێ تاقیكردنەوەی ڕاستی ئایەڵتس دەكەم نمرەكانم زۆر دێنە خوارەوە. چی بكەم بۆ ئەوەی تاقیكردنەوەی ڕاستەقینە باشتر بە ئەنجام بگەیەنم، نەك تەنها كاتێ باشبم کە خەریكی ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی ئامادەكاریم ؟"\nشەش سەرچاوەی ناوازەی بێ بەرامبەر کە یارمەتیدەرن لە ئامادەکاری تاقیکردنەوەی ئایەڵتسدا\nنهێنی تۆمارکردنی نمرەی بەرز چیە لە ئایەڵتسدا؟ ڕاهێنان، ڕاهێنان وە ڕاهێنانی زیاتر.\nبە دڵنیایەوە هەمیشە ئەوە ڕێک ناکەوێت کە کەسێکی قسەپێکەری ڕەسەنی ئینگلیز بدۆزیتەوە بۆ ئەوەی قسەی لەگەڵ بکەیت یاخود بابەتێک بخوێنیتەوە کە گونجاو بێت لەگەڵ ئاستی تۆ، یاخود لەوانەیە بێزار بیت لە شێوازی وانە خوێندن بە هەمان ڕێگا هەموو کاتێک وە ئایا دەگەڕێیت بۆ ڕێگایەکی کەمێک جیاواز؟ هەندێک ڕاهێنانی نوسینی چێژبەخش، بۆ نمونە بیرۆکەی نوێ بۆ یارمەتیدان لە بەرەو پێش بردنی تەکنیکی تاقیکردنەوەکە.\nلێرەدا هەندێک لە سەرچاوەی ئۆنلاین هەروەها وێبسایت هەن، لە هەمووی باشتر ئەوەیە کە زۆربەیان بێ فەرامبەرن.\nئەمانەی خوارەوە شەش سەرچاوەی ناوازەی چێژبەخشن و یەرمەتدەرن بۆ خۆئامادەکردن لە تەقیکردنەوەی ئایەڵتس:\nهەشت لە باوترین هەڵەکانی ئایەڵتس و چۆنیەتی خۆ بەدوورگرتن لێیان\nچۆن وتارێک دەنوسی بۆ تاقیکردنەوەی ئەکادیمی ئایەڵتس\nئەوشتانەی چاوەڕوان کراون لەڕۆژی تاقیکردنەوەی ئایەڵتسدا\nڕێنمایەکانی کۆتا ساتی ئایەڵتس


ململانێ لەنێوان دابڕان‌و لکاندندا - ئاوێنه\nململانێ لەنێوان دابڕان‌و لکاندندا\nیەکێک لەخەسڵەتە سەرەکییەکانی ململانێی گروپە سیاسییەکان لەوڵاتی ئێمەدا بریتییە لەپرۆسەی دابەشبونی گروپەکان لەیەکترو تێکەڵاوبونیانە لەناو یەکتر. لەم پرۆسەیەشدا کۆبونەوەی گروپ بەدەوری کاریزمایەکی سیاسیی رۆڵێکی جەوهەریی دەگێڕێت. هەر ئەمەشە وادەکات کە بەبێ بونی کەسایەتییەکی کاریزمیی ئاسان نەبێت وێنای گروپێکی سیاسیی بکەین. ئەم دۆخە سۆسیۆلۆگییەش وادەکات کە مێژوی گروپی سیاسیی بەشێوەیەکی ئۆرگانیی بەتەمەنی سیاسیی ئەوکاریزمایانەوە بەندبێت. واتە ئەوە هێزو توانای ئەو کاریزمایانەیە کە لەلایەک شوێنگەی هێزو لاوازی ئەو گروپانە لەکۆمەڵگادا دیاریدەکەن‌و لەلایەکی ترەوە وەلا‌و‌و تۆکمەیی ناوەکیی ناو ئەو گروپانە رادەگرن‌و لەدابەشبون دەیانپارێزن.\nلەکۆمەڵگای ئێمەدا ململانێی سەرەکیی نێوان گروپە سیاسییەکان، ململانێی گەیشتنە بەسەرچاوەکانی داهات. کەرەستەی سەرەکیی گەیشتنیش بەداهات لای ئەم گروپانە بریتییە لەگەیشتن بەنێوەندی دەسەڵات. واتە دەسەڵات ئەو شوێنەیە کە هەر گروپێک خەبات دەکات پێی بگات، بۆئەوەی لەڕێگایەوە بەشی هەبێت لەداهات یان کۆنترۆڵی سەرچاوەکانی سامان بکات. یەکێک لەمیکانیزمەکانی بنجبەستکردنی دەسەڵاتیش بریتییە لەقەبەکردنی جەستەی حزب. ئەم پرۆسەیەش مەرج نییە پرۆسەیەکی ئابوری بێت، بەڵکو دەشێت بەهەمان شێوە پرۆسەیەکی سیاسیی بێت کە لەتێکەڵابون یان هاوپەیمانێتی سیاسیی گروپەکان لەگەڵ یەکتردا بەرجەستەدەبێت.\nهەرکاتێک گروپێک کۆنترۆڵی دەسەڵات دەکات، هەوڵدەدات سیستەمی ئابوری تایبەت بەخۆی دروستبکات کە لەزۆرینەی حاڵەتەکاندا مانای موڵکاندنی داهاتە. مۆڵکاندنی داهاتیش، مانای کۆنترۆڵکردنی سەرچاوەکانی ئابورییە کە بەڕێکخستنی سیستەمێکی ئابوریی حزبیدا تێپەڕدەبێت کە جگە لەسەرانی گروپەکەو ئەو نێتۆرکەی کە هەیانە، مەحاڵە کەسانی تر بۆیان هەبێت بەشداربن لەکەڵەکەکردنی سامان‌و سەرمایەی ئابوریی‌و سیاسیی. بۆئەم مەبەستەش هەر گروپێک لەناوچەکەی خۆیدا سەروەرێتیی خۆی بەوە دەپارێزێت کە یاساو رێسای تایبەت بەرهەمبهێنێت، تاوەکو شەرعییەت بەو دەسەڵاتە سیاسییەی خۆی بدات‌و ئەو مۆدێلەش لەدەسەڵاتدارێتیی کە دروستیکردوە، بپارێزێت.\nبەم چەشنە لەبەرژەوەندی هەر گروپێکی سیاسیدایە کە سیستەمی دەسەڵاتدارێتی‌و ئابوری تایبەت بەخۆی دروستبکات، ئەمەش باشترین هەلی بەموڵکاندنی قازانج بەرهەمدەهێنێت، تاوەکو خۆی بەتەنها ببێت بەئیملاکەری داڕشتنی سیاسەت‌و سەروەری یەکەم‌و کۆتای سیاسەتی ئابوریی لەوڵاتدا. لەباشترین حاڵەتیشدا هاوپەیمانییەکی سیاسیی یان ستراتیژیی دروستدەکەن کە دابەشکردنی دەسەڵات تیایدا مانای دابەشکردنی سەرچاوەکانی داهاتە بۆهەر لایەک لەناوچەی خۆیدا.\nئامادەنەبونی هیچ حزبێک بۆ دەستبەرداربونی شوێنگەی ستراتیژیی خۆی لەناوچەکانی دەسەڵاتدارێتییەکەیدا وادەکات کە رەوایەتی سیاسیی لەدەزگاکان بسەنرێتەوەو وەلائی تاکەکان بەتەنها بۆ سەرۆک‌و حزبەکان بێت‌و دەزگاکان وێران بکرێن‌و هیچ پێگەیەکی یاساییان نەمێنێت. لەم فۆرمە دەسەڵاتدارێتییەشدا هەمو یاسایەک شایستەی دەستکاریکردن‌و پێشێلکردنە، بۆئەوەی کاریزمای یەکەمی حزب، سەروەرێتیی خۆی لەدەستنەدات. بەم چەشنە پرسی سیستەمی سیاسیی راستەوخۆ دەبەسترێتەوە بەجەستەی سەرۆک‌و هەمو دانوستاندن‌و هاوپەیمانێتییەکیش، لەپێناو بەئەبەدیکردنی دەسەڵاتی ئەو کاریزمایەدا، دەبێت بەحەڵاڵێکی سیاسیی.\nهەر ئەم واقیعە کۆمەڵایەتیی‌و سیاسییەشە وادەکات کە گروپە سیاسییەکان پەیوەندی تایبەتی سیاسیی‌و ئابوریی‌و دیپلۆماسیی تایبەتی لەگەڵ هێزە دەرەکییەکاندا هەبێت‌و چۆنیان بوێت هاوپەیمانێتیی‌و رێککەوتنی سیاسیی‌و ئابوریی سەربەخۆیان لەگەڵدا دەبەستن. حەرام‌و حەڵاڵی سیاسیی لەم سیستەمەی کە ئەم گروپانە دروستیدەکەن، وابەستەی بەرژەوەندیی نەتەوەیی نییە، بەڵکو وابەستەی پاراستنی شوێنگەی ستراتیژییانەی ئەو گروپانەیە لەپرۆسەی سیاسیی‌و موڵکاندنی داهات‌و مانەوەی کاریزما سیاسییەکانیانە لەنێوەندی دەسەڵاتدا.\nهەرکاتێکیش گروپە سیاسییەکان نەیانتوانی بگەن بەرێککەوتنێک بۆ دابەشکردنی سامان‌و دەسەڵات، وەکو ئەوەی لەکوردستاندا بونی هەیە، ئەوا هەڵدەستن بەدابەشکردنی جوگرافیای سیاسیی‌و کۆمەڵایەتیی‌و ئابوریی کۆمەڵگا، بۆئەوەی سەروەرێتیی خۆیان لەو ناوچانەدا بپارێزن کە دەسەڵاتی رەهایان تێدا هەیە. ئەم واقیعە سیاسیی‌و سۆسیۆلۆگییەش وادەکات کە گروپە سیاسییەکان بەپلەی یەکەم ئامانجی گروپییان هەبێت‌و بۆئەوەی ئەو شوێنگە ستراتیژییەشیان لەدەستنەدەن، ئامادەن هاوپەیمانیی سیاسیی لەگەڵ هەر هێزێکدا ببەستن کە زەمانەتی مانەوەی رۆڵی ستراتیژییان دەکات. بەم چەشنە ئەوەی بەپلەی یەکەم بۆ ئەم گروپانە گرنگە، ئامانجە نەتەوەییەکان نییە، بەڵکو مانەوەی خۆیانە وەکو گروپگەلێک کە شوێنگەی ستراتیژیی خۆیان نەدۆڕێنن. لەم گۆشەنیگایەشەوە هەمو بەنەتەوەییکردنێکی خواستە سیاسییەکان لەجەوهەردا مانای پتەوکردنی شوێنگەی گروپییان‌و بەردەوامیی کۆنترۆڵکردنی سەرچاوەکانی داهات‌و پتەوکردنی پێگەی کاریزما سیاسییەکانیان دەگەیەنێت.\nمێژوی سیاسیی لەکۆمەڵگای ئێمەدا، مێژوی دابەشبون‌و تێکەڵاوبونی هێمنانەو توندوتیژانەی گروپە سیاسییەکانە. بەشێوەیەکی گشتیی دو حاڵەتی زۆر تایبەت هەیە کە تیایدا گروپە سیاسییەکان دەکەونە ناو پرۆسەی پۆلبەندی کە لەدابەشبون یان تێکەڵاوبونی گروپەکاندا بەرجەستە دەبێت. یەکێکیان بونی قەیرانی گەورەی سیاسیی‌و ئابوریی‌و ململانێی توندوتیژە. ئەویتریشیان دۆخی ئاشتیی‌و گەشەی ئابورییە. لەهەردو حاڵەتەکەدا گروپەکان دەچنە ناو پرۆسەی لکاندن‌و تێکەڵاوبون لەناویەکترو لێکدابڕان‌و جیابونەوە لەگەڵ یەک.\nسەرەتا با تەماشای پرۆسەی لێکدابڕان بکەین. پرۆسەی لێکدابڕان، پرۆسەیەکی ئاڵۆزو پڕکێشەیە، چونکە باڵێک یان چەند باڵێکی گروپێک هەڵدەستێت بەدروستکردنی رێکخراوێکی سەربەخۆو پرۆگرامی سیاسیی تایبەت بەخۆی دادەنێت بۆ گەیشتن بەئامانجەکانی. پرۆسەی دابەشبونی گروپەکان لەجەوهەردا پرۆسەی ناڕەزایی چەند کەسان‌و گروپگەلێکی کاریگەری ناو کۆمەڵگایە لەڕوی سیاسیی‌و ئابوریی‌و رۆشنبیریی‌و کۆمەڵایەتیی‌و دینییەوە کە دەکەونە ململانێوە لەگەڵ هێزی سیاسیی سەرەکیی یان هێزی یەکەم کە لەزۆرینەی حاڵەتەکاندا خۆیان دروستیان کردوە، بەڵام لەدۆخێکی سیاسیی دیاریکراودا لێیان جیادەبنەوەو رێکخراوی تایبەت بەخۆیان دروستدەکەن. ئەم جۆرە پرۆسەی لێکدابڕان‌و دابەشبونە، مەرج نییە پرۆسەیەکی هێمنانەو ئاشتییانە بێت، بەڵکو بارگاوییە بەتاوانبارکردن‌و تەخوینکردن‌و لادان.\nلەهەندێ حاڵەتیشدا دەشێت ببێت بەهۆکارێک بۆ پشێوی سیاسیی‌و کۆمەڵایەتی گەورەو پێکدادانی توندوتیژی چەکداریی. واتە هەر گروپێک جورئەتی خۆجیاکردنەوەو دابڕانی لەگەڵ هێزێکی سیاسیی گەورە یان بچوکدا هەبێت‌و بیەوێت خۆی رۆڵێکی ستراتیژیی لەکۆمەڵگادا بگێڕێت، دەبێت ئامادەی روبەڕوبونەوەی گەورەی سیاسیی‌و میدیایی‌و سەربازییش ببێتەوە. مێژوی خودی پارتی دیموکراتی کوردستان‌و پاشان جیابونەوەی باڵێک لێی لەشەستەکان و دروستکردنی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لەحەفتاکان‌و لەم ساڵانەی دواییشدا مێژوی یەکێتی‌و جیابونەوەی باڵێک لێی‌و دروستبونی بزوتنەوەی گۆڕان گەواهی ئەم تێزەن. دیارە پرۆسەی دابڕان‌و لکاندنی گروپە بچوکەکانیش لەنێوان ئەم گروپانەدا لەسی ساڵی رابردودا، پرۆسەیەکی بەردەوامی هەوڵی قەبەکردنی جەستەی حزبەکانە بەرامبەر بەیەکتر لەپرۆسەی ململانێیاندا لەگەڵ یەکتر.\nبەشێوەیەکی گشتیی دەتوانین بڵێین هەروەکو چۆن گەورەکردنی سامانی ئابوریی لەفۆرمی کەڵەکەکردنی سەرمایەدا دەبێتە هۆکارێک بۆ دەوڵەمەندبون‌و سەرهەڵدانی چینی کۆمەڵایەتی نوێ‌و لەوێشەوە گەورەکردنی توانای پێشبڕکێی گروپێکی سیاسیی‌و بەهێزکردنی پێگە کۆمەڵایەتییەکەی، ئاوهاش کەڵەکەکردنی ئەندام‌و گروپ‌و شێوەگروپ لەناو جەستەی گروپێکی سیاسییدا، دەبێتە گەرانتییەک بۆ مانەوەی رۆڵی ستراتیژیی گروپە سیاسییەکان لەپرۆسەی ململانێی دابەشکردن‌و کۆنترۆڵکردنی دەسەڵاتدا. پرۆسەی کەڵەکەکردنی سامانی مرۆیی لەپرۆسەی سیاسییدا بەئامێزانی دو گروپ لەناو یەکتردا، یان بەتێکەڵبونیان یاخود بەدروستکردنی بەرەیەک یان هاوپەیمانێتییەکی ستراتیژیی تێدەپەڕێت. لەم پرۆسەیەشدا گروپەکان خەسڵەتێکی حەربائاسای سیاسییان هەیە، بۆیە ئامادەن لەگەڵ هەمو هێزێکدا یەکبگرن‌و لەگەڵ هەمو دەوڵەتێکدا هاوپەیمانێتی دروستبکەن‌و لەگەڵ هەمو دوژمنێکدا دانوستان بکەن، بەمەرجی ئەوەی بۆ سەرکردە سیاسییەکان‌و نوخبەی سەرەکییەکەی ناو گروپەکەیان قازانج‌و دەستکەوتی نزیکمەودای تێدابێت‌و شوێنگەی ستراتیژییان لەپرۆسەی سیاسیی‌و کۆنترۆڵکردنی ئابورییدا بپارێزێت.


سەباح هەورامی: دەبێت حکومەت لەو ڕاستیە تێبگات دەرمان پێش مووچەیە – لڤین پرێس\nبه‌ڕێوه‌به‌رى ته‌ندروستى سلێمانى رایگەیاند، پێویسته حكومه‌تى هه‌رێم له‌و ڕاستییه تێبگات كه ده‌رمان پێش مووچه‌یه‌و چۆن پاره بۆ مووچه ته‌رخانده‌كرێت ئاواش پێویسته پاره بۆ ده‌رمان ته‌رخانبكرێت.\nسه‌باح هه‌ورامى له‌سه‌ر نه‌مانى ده‌رمان‌و مه‌ترسیه‌كانى هاته‌ده‌نگ‌و ده‌ڵێت:”كێشه‌ى نه‌مانى ده‌رمان له‌سلێمانى نوێ نییه، به‌ڵكو ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ مانگى ئابى ساڵى ڕابردوو، ئێمه چه‌ندینجار هۆشداریمانداوه له‌م كێشه‌یه، ئێستاش به‌هۆى ئه‌م كێشه‌یه‌وه نزیكه‌ى 60٪ى ده‌رمانى هه‌ڵگیراوى ئێمه به‌كارهێنراوه‌و نه‌ماوه”.\nئاماژه‌ی به‌چۆنێتى چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كه ده‌كات‌و ده‌ڵێت “له‌سلێمانى چه‌ندین كۆمپانیاو كه‌سایه‌تى‌و بازرگان هاتوونه‌ته‌سه‌رخه‌ت بۆ چاره‌سه‌ركردنى ئه‌م كێشه‌یه‌و ئێمه‌ش سوپاسیان ده‌كه‌ین، به‌ڵام كه‌رتى ته‌ندروستى به‌سه‌ده‌قه به‌ڕێوه‌نابرێت”.\nئه‌وه‌شى وت “چاره‌سه‌رى ئه‌م كێشه‌یه لاى حكومه‌تى هه‌رێمه و پێویسته ئه‌وان بڕیارى له‌سه‌ربده‌ن، به‌ڕاى من هیچ ڕوونادات ئه‌گه‌ر حكومه‌تى هه‌رێم بڕیاربدات دوو ملیار له‌داهاتى نه‌وت خه‌رجبكات بۆ سلێمانى‌و ئه‌م كێشه‌یه‌و كۆتایی پێبێت”.\nئاشكراشیكرد “كاتى خۆى كه كێشه‌ى نه‌ختیینه‌یی له‌هه‌ولێرو دهۆك هه‌بوو كۆمپانیاكانى ده‌رمان ده‌هاتن بانكه‌كانى ئێمه چه‌كه‌كانیان بۆ ده‌كردن به‌پاره، با ئێستا ئه‌وانیش هاوكارى سلێمانى بكه‌ن”.\nبەڕێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانی وتیشی “پێویسته حكومه‌تى هه‌رێم له‌و ڕاستییه تێبگات كه ده‌رمان پێش مووچه‌یه‌و چۆن پاره بۆ مووچه ته‌رخانده‌كرێت ئاواش پێویسته پاره بۆ ده‌رمان ته‌رخانبكرێت، چاره‌سه‌رى ئه‌م كێشه‌یه ته‌نها لاى حكومه‌تى هه‌رێمه”.


کوردیپێدیا - ئاخوەڵاخی کۆسە عەمبەر\n🏰 ئاخوەڵاخی کۆسە عەمبەر | پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nئاخوەڵاخی کۆسە عەمبەر\nیەکێک لە دێکانی دەوروبەری شاری دیواندەرەیە لە رۆژهەڵاتی کوردستان. بە پێی ئاماری سەرژمێری ساڵی 2006، ئەم دێیە پێک هاتووە لە 12 بنەماڵە و ژمارەی دانیشتوانی 64 کەسە.\n1. 👁 دیواندەرە\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 20 2009 10:26AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 6 2018 10:43PM باشترکراوە


سەرەتا»هه‌واڵ»لە لوتكەی بێ ئومێدا، چۆكی دانەدا..ئەو داهێنەرەی ژیانی 35 هەزار كەس دابیت دەكات\nلەلایەن andam omar لە 22/09/2016 0 Comments\n” جاك ما “\nجاك كەسێكی چینیە ، دوای ئەوەی كۆلێژی تەواو كرد داوای پێش كەش كرد بۆ كۆچ كردن بۆ ئەمریكا ، بەڵام 16 جار داواكانی ڕەت دەكرانەوە .\nوە 30 جار داوای پێش كەش كرد بۆ وەرگیران لە زانكۆ ئەمریكیەكان لە ناویشیاندا هارڤارد ، بەڵام هەمو جارەكان ڕەت دەكرایەوە ، تا وای لێهات مایە پوچ بوو هیچ پارەیەكی بە دەستەوە نەما ، دەستی كرد بە گەڕان بە شوێن كاردا بۆ پەیدا كردنی بژێوی لە ناكاو كۆمپانیای كنتاكی چەند هەلێكی كاری ڕاگەیاند جاك داوای پێش كەش كرد وەك كارگوزار ، وە 30 كەس داویان پێش كەش كردبوو بۆ وەرگرتن 29یان وەرگیران بەڵام تەنها جاك ڕەت كرایەوە .\nلە كۆتایدا خۆی داوای پێش كەشكرد بۆ وەرگرتن لە پۆلیسی بە شێوەی خۆ بەخش كە لەگەڵ ئەمدا 14 كەسی تر داوایان پێش كەشكردبوو ، دووبارە تەنها 2 كەس وەر نەگیرا كە یەكێكیان جاك بوو . تا وای لێهات جاك ئیفلاس بوو بە تەواوی و زۆر بێزار بوو .\nلە ناكاو فیكرەیەك مێشكی ڕوناك كردەوە . ئەویش ئەوەیە ڕكابەری پێگەی ئەمازۆن و ئی بای بكات .\nخەڵكی وایان دەزانی لەبەر ئەو بێزارییە زۆرەی هەیبوو توشی تێك چون بووە . پرۆژەكەی دەست پێ كرد بە وەرگرتنی قەرز و پیگەیەكی دانا بە ناوی ” علی بابا ” .\nلە ئێستادا و لە دوای 11 ساڵ پێگەی علی بابا یەكێكە لە گەورەترین بازاڕاكانی ئینتەرنێتە بە سەروەتێك كە دەیان ملیار دۆلار دەبێت .\nوە زانكۆی هارڤارد دكتۆرای شەرەفی پێ بەخشی كە پێشتر داوەكەی جاكی ڕەت كردبوویەوە …\nبۆ وەبیرهێنانەوەی ئێوە ، ماڵپەڕی “Alibaba” ماڵپەڕێكی كڕین و فرۆشتنی ئۆنڵاینە لەو ماڵپەڕە ئۆنڵاینانە كە سەدا ٨٠ كڕین و فرۆشتنە ئۆنلاینەكانی چین لە رێگای ئەو ماڵپەڕەوە ئەنجام دەدرێت و 34985 كارمەندی هەیە.\nدوێنی كە هاوكات بوو لەگەڵ رۆژی جیهانی كچ و كوڕە سەڵتەكان بایی 91 ملیار و ٢٠٠ ملیۆن یوان كاڵای فرۆشت كە دەكاتە ١٤ملیار و ٣٠٠ ملیۆن دۆلار.\nفۆتۆ : وێنەی كۆمپانیای عەلی بابە\nبابەتەكانی پێشووترسامسۆنگ ئەپێكی نوێی بۆ بەڕێوەبردنی ئەركەكانی ڕۆژانە ڕاگەیاند\nبابەتی دواتر تۆمار کردنی پەیوەندییەکان بۆ ئەندرۆید\nلەلایەن Darya ismail 13/02/2017\nبه شێوه‌یه‌كی ئاسایی رۆژانه وه‌رزش دۆستان سه‌یری یاری و خوله جیاوازه‌كانی تۆپی پێ و وه‌رزشه‌كانی…\nوانه‌ی دووه‌م: رووكاری ئه‌دۆبی پرێمه‌ر و چه‌ند تایبه‌تمه‌ندیه‌ك\nوێنه‌ی نوێ ئایفۆن ٧ به‌شێوه‌یه‌کی دزه پێکراوه\nدوای بڵاوبوونه‌وه‌ی گالاکسی ئێس ٧ ئایفۆنیش دانی به بڵاوبوونه‌وه‌ی به‌رهه‌مێکی نوێ نا به‌ناوی ئایفۆن ٧…


الإعتكاف ماناى چیە؟ مەرجەکانى چین؟ وە چی ڕەوایە بۆ ئەو كەسەی لە مزگەوت دەمێنێتەوە؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nقورئانی پیرۆز ٦٥\nپێغەمبەری خودا ٢٣\nپاك و خاوێنى ١٦٢\nزەکات و سەرفیترە ٣٢\nحەج و عومرە ٥٥\nژنهێنان و خێزان ١٧٦\nگەنجان و لاوان ٧٢\nدوعا و پاڕانه‌وه ٤٧\nسيحر و جادوو ١٧\nکار و بازرگانی ٦٤\nخواردن و خواردنەوە ٢٢\nوه‌ڵامى گومانه‌كان ٤٦\nتەزکیەى نەفس ٥٦\nزانست و بانگەواز ٤٥\nپرسیارەکان: ١٩٥٨ کۆی سەردان: ١١٥٦٥٥٠\nالإعتكاف ماناى چیە؟ مەرجەکانى چین؟ وە چی ڕەوایە بۆ ئەو كەسەی لە مزگەوت دەمێنێتەوە؟\n1 ـ حیكمەتی مانەوە لە مزگەوت خوا پەرستنە :\nپێشەوا ( العلامة ابن القيم ) فەرموویەتی : ( لە كاتێكدا كە چاك كردنەوەی دڵ و بەردەوام بوون لە سەر رێگەی بەرەو خوا چوون ( واتە : بۆ خوا سوڵحان ) وەستاوە لە سەر كۆ كردنەوەی بەرەو خوا ، و كۆ كردنەوەی بڵاو بووەكانی و بەتەواو ڕووتێ كردنی بەرەو خوای پەروەردگار ، چونكە بڵاوبووەكانی دڵ هێچ كۆی ناكاتەوە جگە لە ڕوو كردنە خوای پەروەردگار نەبێ ، لە بەر ئەوەی زیادەی خواردن و خواردنەوە و زیادەی تێكەڵ بوون لەگەڵ خەلك دا ، و زیادەی ووتن ، و زیادەی خەوتن كردارەكانی دڵیان بەر بەڵاوتر دەكرد ، و بەڵاوەیان پێ دەكرد بە هەموو دۆڵەكاندا ، وە دەیبڕی لە ڕۆیشتن بەرەو لای خوای پەروەردگار یان لاوازی دەكات یان كۆسپی دەخاتە رێ‌ی و لە كاری دەخات .\nمیهرەبانێتی خوای بە توانا و میهرەبان بەرامبەر بە بەندەكانی ئەوەی كرد ڕۆژووی لە سەر فەرز كردن كە هۆی نەهێشتنی زیادەی خواردن و خواردنەوەیە ، دڵیش بەتاڵ دەكات لە ئارەزووەكانی كە هۆی لە كارخستنێتی لە بەردەوام بوونی لە سەر رێگەی بەرەو خوا چوون ، فەرز كردنەكەش بەپێ‌ی قازانج بووە بە شێوەیەك بەندە سوودی لێ وەربگرێت لە دونیا و دواڕۆژیش دا ، و زیانیشی پێ نەگەیەنی و نەشی بڕێ لە قازنجە پێش وەخت و دوا خراوەكانی .\nهەروەها رێی پێ‌دان بەمانەوە لە مزگەوت بۆ خوا پەرستن ، ئەوەی كە مەبەست و ناوەڕۆكەكەی مانەوەی دڵە لەسەر ڕێگەی خوای پایە بەرز و كومەڵ بوونێتی لە سەری و تاك بوونی لەگەڵیدا ، وە بۆ بڕان لە خۆ خەریك كردنی بە خەڵكەوە ، و خۆ خەریك كردنی تەنها بە خوای بێ‌گەردەوە ، بە شێوەیەك یاد كردن و خۆشەویستی و ڕوو كردنە خوا جێگای ویستەكانی دڵ و ساتەكانی دەبێ ، بەوەیش دەست بەسەر دڵدا بگرێت بە هۆی ملكەچی دڵەوە ، بەمەش ویستەكانی هەمووی بە خوایەو هەموو ساتەكانیشی بەیادی ئەوە ، و بیركردنەوەشی تەنها لە ئەنجام دانی ئەو كردارانەیە كە ڕازی بوونی خوای پێ بەدەست دێ و لە خوا نزیكی دەكاتەوە ، ئەو كاتە هاودەمێتی بە خوا دەبێ لە جیاتی ئەوەی خەڵكی بێ ، دووریشی لەوە لەبەر هاودەمێتییەتی لە ڕۆژی تەنهایی لە ناو گۆردا لە كاتێكدا هیچ هاودەمێك نییە ، وە هیچ دڵ پێ‌خۆشكراویك نیە جگە لەو نەبێ ئەمەیە مەبەست لە مانەوەی گەورە لە مزگەوت ) ( زاد المعاد : ( 2 / 86 ـ 87 ) . ) .\n2 ـ واتـاكەی :\n(الإعتكاف) : مانەوەیە لە سەر شتێك ، لە بەر ئەمەش بەو كەسەی كە لە مزگەوت دەمێنێتەوە بۆ خوا پەرستی ووتراوە : (معتكف) و (عاكف) (المصباح المنير : ( 2 / 424 ) للفيومي ، و ( لسان العرب ) : ( 9 / 252 ) لابن منظور .).\n3 ـ ڕێ پێ دانی :\nلە هەموو ڕۆژەكانی ساڵ دا سوننەتە لە ڕەمەزان بێ یان جگە لە ڕەمەزان ، چونكە لە پێغەمبەرەوە صلى الله عليه وسلم دەگێڕنەوە كە لە دە ڕۆژی كۆتای شەوال دا ماوەتەوە لە مزگەوت بۆ خوا پەرستی( أخرجهُ البخاري : ( 4 / 226 ) رقم : ( 2041 ) ، و مسلم رقم : ( 1173 ) . ) .\nوە دەگێڕنەوە لە ( عمر ) ەوە رضي الله عنه بە پێغەمبەری فەرمووە صلى الله عليه وسلم " يَا رَسُولَ اللهِ إِنِّي كُنْتُ نَذَرْتُ في الجَاهِلِيَّةِ ، أَنْ أَعْتَكِفَ لَيْلَةً في المَسْجِدِ الحَرَامِ ؟ قَالَ : فَأَوْفِ بِنَذْرِكَ فَاعْتَكِفْ لَيْلَةً " ( أخرجهُ البخاري : ( 4 / 237 ) رقم : ( 2042 ) ، و مسلم رقم : ( 1656 ) .) .\nواتە : ئەی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم من لە سەردەمی نەفامیدا نەزرم كرد بوو شەوێك لە مزگەوتی ماڵی خوادا ، واتە : ( مسجد الحرام ) بمێنمەوە ؟ فەرمووی : وەفا بكە بە نەزرەكەت ( شەویك لە مزگەوت بمێنەوە ) .\nوە باشترینی لە ڕەمەزاندا دەبێ ، لە بەر فەرموودەی ( أبو هریرە ) رضي الله عنه كە دەفەرموێت : " كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَعْتَكـِفُ في كُلِّ رَمَضَان عَشْرَةَ أَيَّامٍ فَلَمَّا كَانَ العَامُ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ أعْتَكَفَ عَشْرِيْنَ يَوْمَاً " ( أخرجهُ البخاري : ( 4 / 245 ) رقم : ( 2044 ) . ) .\nواتە : پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە هەموو ڕەمەزانێك دە ڕۆژ لە مزگەوت دەمایەوە ، بەڵام كاتێك ئەو ساڵـەی كە تێیدا وەفاتی كرد بیست ڕۆژ مایەوە .\nوە باشترینیشی لە كۆتایی ڕەمەزاندایە چونكە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم : " كَانَ يَعْتَكِفُ العَشْرَ الأَوَاخِر مِنْ رَمَضَان حَتَّى تَوَفَّاهُ اللهُ عزَّ وَجَل " (أخرجهُ البخاري : ( 4 / 226 ) رقم : ( 2026 ) ، و مسلم رقم : ( 1173 ) عن عائشة . ) .\n4 ـ مەرجەكانی :\nأ ـ دروست نییە جگە لە مزگەوتەكان نەبێ لە بەر ووتەی خوای پایە بەرز : [ وَلاَ تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ] [البقرة : 187].\nب ـ سوننەتیش لە سەر ئەوەیە بۆ ئەو كەسانەی كە لەمزگەوت دەمێننەوە بەڕۆژوو بن .\n5 ـ چی ڕەوایە بۆ ئەو كەسەی لە مزگەوت دەمێنێتەوە بۆ خوا پەرستن :\nأ ـ بۆی ڕەوایە دەرچێت بۆ پێویستیەكانی ، یان سەری لە مزگەوتەوە دەركات بۆ ئەوەی بشۆررێت و پرچی دا بهێنرێت ، ( عائشە ) ـ ڕەزای خوای لێبێت ـ فەرموویەتی : " وَإِنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم لَيُدْخِلُ عَلَيَّ رَأْسَهُ وَهُوَ [ مُعْتَكِفٌ ] في المَسْجِدِ [ وَأَنَا في حُجْرَتي ] فَأُرَجِّلَهُ (وفي رِوَايَةٍ : فَأَغْسِلُهُ) [ وَإنَّ بَيْني وَبَيْنَهُ لَعَتَبَةُ البَابِ ][ وَأَنَا حَائِضٌ ] وَكَانَ لا يَدْخُلُ البَيْتَ إِلا لِحَاجَةِ [ الإنْسَانِ ] إذَا كَانَ مُعْتَكِفَاً " (أخرجهُ البخاري : ( 1 / 342 ) ، و مسلم رقم : ( 297 ) . ) .\nواتە : پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم سەری ئەهێنایە ژوورەوە بۆ لام لە كاتێك دا كە لە مزگەوت دەمایەوە منیش لە ژووری خۆم بووم پرچم بۆ دا دەهێنا یان ئەمشوشت تەنها بەردەرگاكەمان لە نێواندا بوو لە كاتێك دا لە بێنوێژی دەبووم ، و نەدەهاتە ماڵەوە جگە لە كاتێكدا نەبێ كە نیازی چونە سەر ئاوی هەبێ .\nب ـ وە ڕاوەیە بۆ كەسێك كە لە مزگەوت مابێتەوە بە مەبەستی خوا پەرستی یان بۆ هەر شتێكی تر لە مزكەوت دا دەست نوێژ بشوات لە بەر ووتەی پیاوێك كە خزمەتی پیغەمبەری كردووە صلى الله عليه وسلم دەفەرمۆی : " تَوَضَّأَ النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم في المَسْجِدِ وُضُوءً خَفِيْفَاً " (أخرجهُ أحمد : ( 5 / 364 ) ، بسندٍ صحيح .) .\nواتە : پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم دەست نوێژێكی سوكی لە مزگەوت دا شوشت .\nج ـ وە بۆی ڕەوایە خێمەیەكی بچوك هەڵدات لە كۆتای مزگەوت دا بۆ ئەوەی تێیدا بمێنێتەوە بۆ خوا پەرستن ، چونكە ( عائشە ) ـ ڕەزای خوای لێبێت ـ ( خبا‌ء ) ێك(182) ، واتە : خێمەیەكی بۆ پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم هەڵدەدا ، ئەگەر لە مزگەوت بمایەتەوە بۆ خوا پەرستن ، ئەوەش بەفەرمانی پێغەمبەر بوو صلى الله عليه وسلم (كما في ( صحيح البخاري ) : ( 4 / 226 ) رقم : ( 2033 ) .\nد ـ وە بۆی ڕەوایە جێگە خەوەكەی یان تەختی خەوتنەكەی لەو خێمەدا دابنێ ، لە بەر ئەوەی كە لە ( ابن عمر ) ەوە دەیگێڕنەوە ـ ڕەزای خوا لە خۆی و بابی بێت ـ لە پێغەمبەرەوە صلى الله عليه وسلم كە ئەگەر لە مزگەوت بمایەتەوە جێگە خەوێكی بۆ دادەنرا یان تەختی خەوتنێكیان بۆ دادەنا لە پاش كۆڵەكەی تەوبەوە (إسطوانة التوبة ) (كما في ( صحيح مسلم ) رقم : ( 1173 ) .).\n6 ـ مانەوەی ئافرەت لە مزگەوتدا بۆ خوا پەرستی و سەردانی مێردەكەی لە مزگەوت :\nأ ـ ڕەوایە بۆ ئافرەت سەردانی مێردەكەی بكات لە كاتێك دا پیاوەكەی لە مزگەوت دا مابێتەوە بۆ خوا پەرستن ، وە بۆ پیاوەكەشی ڕەوایە ئافرەتەكەی تا دەرگای مزگەوت ڕەوانە بكات ، (صفیە) خێزانی پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم ـ ڕەزای خوای لێبێت ـ فەرموویەتی : "كَانَ النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم مُعتكفاً [في العشرِ الأواخرِ مِنْ رمضان] فأتيتُهُ أزوره ليلاً ، [وعنده أزواجه فَرُحْنَ ] ، فَحَدَّثْتُهُ ساعةً ، ثُمَّ قمتُ لأنقلبَ ، [فقالَ : لا تَعْجَلي حَتَّى أنْصَرِفُ معكِ] ، فقامَ معي ليَقْلِبَني ، ـ وكانَ مسكنها في دارِ أسامةَ بن زيدٍ ـ [حَتَّى إذا كانَ عندَ بابِ المسجدِ الذي عندَ بابِ أُمِّ سلمة ، فَمَرَّ رجلانِ مِنَ الأَنصارِ ، فَلَمَّا رأيا النَّبيَّ صلى الله عليه وسلم أَسْرَعَا ، فقالَ النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى رِسْلِكُمَا إِنَّها صفيةُ بنتِ حُيي ، فقالا: سُبحانَ الله يَا رسولَ اللهِ ، قالَ : إنَّ الشَّيطانَ يجري مِن ابنِ آدم مَجْرَى الدَّمِ وَإني خَشِيْتُ أنْ يَقْذِفَ في قُلُوبِكُمَا شَرَّاً ـ أو قالَ ـ شَيْئَاً " (أخرجهُ البخاري ).\nواتە : پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە دەی كۆتایی ڕەمەزاندا مابووەوە بۆ خوا پەرستی ، منیش بەشەو هاتم بۆ سەردانی ، لەو كاتەدا خێزانەكانی لەلای بوون و ڕۆشتن ، ماوەیەك لە گەڵیدا دووام ، پاشان هەستام بگەرێمەوە ، فەرمووی : پەلە مەكە بۆ ئەوەی لە گەڵت بیم ، لە كاتێكدا كە لە لای دەرگای مزگەوت بووین لە لای دەرگای ماڵی ( أم سلمە ) وە دوو پیاو لە ئەنصار تێپەر بوون ، كاتێك پیغەمبەریان بینی صلى الله عليه وسلم پەلەیان كرد ، پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم فەرمووی : پەلە مەكەن ئەوە ( صفیە بنت حیی ) ە ، فەرموویان : ( سُبْحَانَ الله ) ئەی پێغەمبەری خوا ! فەرمووی : " شەیتان بەناو ڕێڕەوی خوێنی نەوەكانی ئادەم دا دێت و دەڕوات منیش ترسام خراپەیەك یان شتێك بخاتە دڵتانەوە " .\nب ـ وە ڕەوایە بۆ ئافرەت لە مزگەوت بمێنێتەوە بۆ خوا پەرستن لەگەڵ مێردەكەیدا ، یان بە تەنهایی لە بەر فەرموودەی ( عائشە ) ـ ڕەزای خوای لێبێت ـ كە دەگێڕیتەوە : پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە مزگەوت دەمایەوە لە دەی كۆتای ڕەمەزاندا تا كاتێ وەفاتی كرد ، پاشان خێزانەكانی لە دوای خۆی لە مزگەوت دەمانەوە .\nشێخ محمد ناصر الدين الألباني رحمه الله فەرموویەتی : (( ئەم فەرموودەیە بەڵگەیە لە سەر ڕەوایی مانەوەی ئافرەت لە مزگەوت بۆ خوا پەرستن ، وە گومانیش لەوەدا نییە كە پابەندە بە ڕێپێدانی خاوەنەكانیان بۆ ئەو كارە و نەبوونی فیتنە ، و نەبوونی خەڵوەت لەگەڵ پیاواندا ، لە بەر ئەو بەڵگە زۆرانەی كە هەن لە سەری ، و بنەوا فیقهیەكەش : [ دَرْءُ المَفَاسِدِ مُقَدَّمٌ عَلَى جَلْبِ المَصَالِح ] واتە : پاڵنانی خراپەكان پێش خراوە لە سەر بەدەست هێنانی چاكەكان )) ا. ه .\nسەردان: ٢٧٥ بەش: ئیعتیکاف و مانەوە لە مزگەوت\nئایا حوكمی تەداوی چیە لە رۆژی رەمەزاندا ئیتر بۆ خۆراك پێدان بێت یان بۆ تەداوی؟ ئەو هەڵانە چین کە لە شەوانى قەدر دا دەکرێت؟\nیەک شەممە ١٧ / رجب / ١٤٤٠ ٢٤ / ئادار / ٢٠١٩


خێر و بەرەكەتی سەركەوتنی ریفۆرمخوازان لە ئێران | Roji Kurd ڕۆژی کورد\nماڵەوە وتار و بابه‌ت خێر و بەرەكەتی سەركەوتنی ریفۆرمخوازان لە ئێران\nخێر و بەرەكەتی سەركەوتنی ریفۆرمخوازان لە ئێران\nهەڵبژاردنەكانی دەیەمین خولی پەرلەمانە كارتۆنییەكەی ئێران ئەمجارەش پەیامێكی روونی بۆ باڵە توندڕەو و بناژۆخوازكەی رژیم تێدا بوو. خەڵك بەتایبەتی لە پایتەختی ئێران ئەو پەیامەیان بەوپەڕی روونی بە خامنەیی راگەیاند، كە تێیدا باڵی توندڕەو لە هەمبەر ریفۆرمخوازاندا لە پەلوپۆ كەوت.\nبەڵام تۆ بڵێی ئەو ئاكامە چ موعجیزەیەكی بەدواوە بێ؟ بە سەرنجدان بە ئەزموونەكانی پێشووی ریفۆرمخوازاندا بەتایبەتی لە مەجلیسی شەشەم و سەردەمی خاتەمیدا، دەبێ لێكدانەوەكەمان لەسەر كۆمەڵێك شت راگرین، بۆ ئەوەی بە هەڵە نەچین: بەر لە هەموو شتێك، لەو 37 ساڵەی رابردوودا پەرلەمانی ئێران لە ئاستی سیاسەتە ستراتژی و بەرنامەبنەڕەتییەكاندا، قەت ئەوەندە دەستئاوەڵا نەبووە بتوانێ بڕیارێكی یەكلایەنە بدات و لە دەرەوەی ویست و دەسەڵاتی خامنەیی پڕۆژەی ریفۆرمی بنەڕەتی و تەنانەت ستراتژیك پەسند بكات و هەر كاتێك ویستبێتی دەست بۆ وەها شتگەلێك بەرێ، ئەوا بە حوكمێكی حكوومەتی ریسەكەی لێ كراوەتە خوری و دەمبێنیان لێ دراوە.\nلە لایەكی دیكەوە، ریفۆرمخوازان خۆیان لە بنەڕەتدا ملكەچی ئەسڵی ویلایەتی فەقیهـ و پابەندی هێڵەسوورەكانی رژیمن، كە ملكەچبوون لە هەمبەر خامنەییدا واتە پووچەڵبوونەوەی سەدا پەنجای چالاكی و ویست و داخوازییەكانیان و ئەو هێڵەسوورانەش لە زۆربەی بڕیارەكاندا دەست و پێیان دەبەستن و بەو پێیە، ریفۆرمخوازان رەنگە ئەوپەڕەكەی تۆزە كرانەوەیەكی فەرهەنگی لە ئاستی وڵاتدا دەستەبەر بكەن و هیچی دیكە. كۆسپێكی بنەڕەتیی دیكە لە بەردەم ریفۆرمخوازاندا، دەسەڵاتداربوونی سوپای پاسداران و ناوەندە ئەمنییەتییەكانە، كە هەر كامە و كۆمەڵێك دامودەزگای جۆراوجۆریان لەبەردەستدایە و بەتایبەتی توانیویانە وێڕای ئەوەی زیندانی تایبەت بەخۆیانیان هەبێ، نفووزی بێ ئەملاوئەولایان لە نێو دادگاكانیشدا هەبێ.\nبەو پێیە سیستەمی قەزایی ئێران جگە لەوەی دەسەڵاتێكی سەروو یاسا واتە خامنەیی بەسەرەوەیە، لە لایەكی دیكەشەوە نەیتوانیوە لە ژێر هێژموون و ئۆتۆریتەی سوپای پاسداران و ناوەندە ئەمنییەتییەكان دەرباز بێت و ببێتە سیستەمێكی سەربەخۆ.\nهەر ئەوەش بوو كە پاش هاتنەسەركاری خاتەمی و دەنگهێنانەوەی ریفۆرمخوازان بۆ مەجلیسی شەشەم و كرانەوەیەكی رواڵەتیانەی كەشی سیاسی لە ئێراندا، رەوتی كوشتن و رفاندن و لەتوپەتكردنی رۆژنامەنووس و نووسەران و چالاكانی سیاسی (قەتڵە زنجیرەییەكان) نەك نەوەستێنرا، بگرە ئاشكراتر لە جاران هەر بەردەوام بوو، چونكە ریفۆرمخوازان رێگەیان پێ نەدرا و توانای ئەوەشیان نەبوو گۆڕانكاری لەو بەشانەدا بكەن، كە راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لە ژێر فەرمان و ئەمری خامنەییدا بوون و بەشێك بوون لە هێڵەسوورەكانی رژیم.\nبەو پێیە، لانیكەم بۆ خەباتگێڕانی كورد و ئەوانەی چاوی هیوایان بڕیوەتە ئاسۆی داهاتووی ئێرانێكی دیموكرات و كوردستانێكی ئازاد و فیدراڵ/سەربەخۆ، نابێ هاتنە سەركاری ریفۆرمخوازان لە ئێراندا وەك هەنگاوێكی كاریگەر سەیر بكرێ، مەگەر ئەوەی هیوایان پتەوتر بكا بە قووڵتربوونەوەی ویست و داخوازییەكانی خەڵكی ئێران لە داهاتوودا…\nبابەتی پێشووخوێندنەوەیەك بۆ سیاسەتەكانی رژێم لە دوای هەڵبژاردنەكان\nبابەتی دواترسووریه: نیگه‌رانی ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی له پڕۆسه‌ی ئاشتی سووریه


بەستێنەكانی درووستبوونی كۆمەڵە\nئەوەی لە خوارەوە دەیبینن بەشێكی كورتە لە وتارێك بە هەمان ناو كە بە بۆنەی ٢٦ی رێبەندان رۆژی ئاشكرابوونی خەباتی كۆمەڵەوە ئامادە كراوە. دوای باسكردنی بابەتەكە لەگەڵ بەڕێوەبەرانی بڵاوكراوەی ئاسۆی ڕۆژهەڵات بڕیاردرا وەك وتووێژ، باس لەم پرسە بكرێت و بۆ ئەم مەبەستە چەند پرسیار خرایە بەردەستم، بەڵام دوای ئەوەی وەڵامی یەكێك لە پرسیارەكان كە هەمان پرسیاری سەرەكی بوو كە (بەستێنەكانی دروستبوونی كۆمەڵە چی بوون؟) زۆری خایاند بڕیاردرا وەك وتارێك لەم ژمارەیەی ئاسۆی ڕۆژهەڵاتدا ئەم بابەتە بڵاوبكرێتەوە نەك وەك وتووێژ.\nهەر حیزب یان ڕێكخراوێكی سیاسی وەك پەیكەرەیەكی زیندوو لە كۆمەڵگا كاردەكات و بێگومان ئەم كۆمەڵە فاكتەرە كاریگەرن لە درووستبوون و شكڵ گرتنی وەها پەیكەرەیەك. دەكرێت ئەو فاكتەرە كاریگەرانە بە هاندەرەكان ( Motives) ناوی لێ ببەین. هاندەرەكان لە ڕاستییدا هۆكارن بۆ ئەوەی تاقم یان گرووپێك خەڵك لە دەوری یەكتر كۆ ببنەوە و بیر لە درووستبوونی حیزب یان ڕێكخراوێكی سیاسی بكەنەوە.\nحیزب یان ڕێكخراوی سیاسی بە ئۆرگانیزاسیۆنێك دەوترێت كە ئەندامەكانی ئەو ئۆرگانیزاسیۆنە خوازیاری كۆنتڕۆڵی بونیادی دەسەڵاتن لە كۆمەڵگا یان ئەوەیە دەیانهەوێت كاریگەریی لەسەر دابنێن. حیزبی سیاسی بە "ویستێكی هاوپەیمان یان ڕێكخراو" دەوترێك كە بە مەبەستێكی دیاریكراو و بۆ ئامانج و ویستێكی دیاریكراو لە دەوری یەكتر كۆ دەبنەوە و كۆمەڵێك پنتی هاوبەش ئەو كەسانە لە دەوری یەكتر كۆ دەكاتەوە. بێگومان ئەو پنتە هاوبەشانە كۆمەڵێك هاندەر یان پێویستیی سیاسی، ئابووری، كۆمەڵایەتی و مێژوویی پێكی دەهێنێت. لەم ڕووەوە ئەگەر بمانەوێت باس لە هاندەرەكان یان دەشكرێت بە هۆكارەكانی درووستبوونی كۆمەڵە باسی بكەین دەكرێت بە كۆمەڵێك هۆكاری جیاواز ئاماژە بدەین كە كاریگەر بوون لە سەر درووستبوونی حیزب و ڕێكخراوێكی سیاسی، كە سەرەڕای هەموو كێشە و كەند و كۆسپەكان ئەوە بۆ زیاتر لە ٤ دەیەیە درێژە بە ژیانی سیاسیی خۆی دەدات و لە مێژووی كوردستان و بەتایبەت لە كوردستانی ڕۆژهەڵاتدا یەكێكە لە دیارترین ئۆرگانیزاسیۆنەكان كە كاریگەریی بووە لە سەر سیاسەتی ئەم پارچەیە.\nكە باس لە چەمكی كاریگەریی دەكەین لە سەر هەر كەس یان گرووپ یان ئۆرگانیزاسیۆنێك، دەتوانین باس لە دوو جۆر بكەین. كاریگەریی ڕاستەوخۆ (Direct Effect) و كاریگەریی ناڕاستەوخۆ (Indirect Effect).\nكاریگەریی راستەوخۆ، ئەو فاكتەرانەن كە تاك یان گرووپ یان ئۆرگانیزاسیۆن بە شێوەی ڕاستەوخۆ پێوەندیی هەیە لەگەڵیان و بە ئاگاهیەوە ئەو كاریگەرییانە وەردەگرێت.\nكاریگەری ناراستەوخۆ، كۆمەڵێك ڕوودا یان نۆرمن كە زۆر جار بە شێوەی ناوشیارانە یان وشیارانە تاك یان گرووپ یان ئۆرگانیزاسیۆنەكان دەخەنە ژێر كاریگەریی خۆیانەوە.\nئەو هۆكارانەی كە بە شێوەی ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ كاریگەرییان بووە لە سەر لەبار كردنی بەستێن بۆ درووستبوونی كۆمەڵە بە دوو بەشی سەرەكی دابەش دەكەین:\n١: بەشی دەرەكی\n٢: بەشی ناوخۆیی\nبەشی دەرەكی بەو فاكتەرانە جیهانی و نێونەتەوەییانە دەوترێت كە كاریگەرییان بووە لەسەر ئەوەی كۆمەڵێك گەنجی خوێندكاری زانكۆ بەو قەناعەتە بگەن ڕێكخراوێك بە وەها تایبەتمەندییەكەوە، كە هەموومان دەیناسین و دواتریش دەكرێت باسی بكەم، درووست بكەن.\nئەم فاكتەرە دەرەكیانە یان نێونەتەوەییانە كاریگەر بوون لەسەر شكڵ گرتنی ڕوانگە و دنیابینیی ئەو كۆمەڵە گەنجانە.\n١: شۆڕشی خوێندكاریی ١٩٦٨ی فەڕانسە:\nبێگومان بزووتنەوەی مانگی مای ١٩٦٨، یەكێكە لە بزووتنەوە دیارەكانی سەدەی بیستەم كە دوای جەنگی جیهانیی دووهەم ڕوویدا.\nلەم مانگەدا فەرانسە گۆڕانێكی گەورەی كۆمەڵایەتیی بەخۆیەوە بینی كە دەتوانین بڵێین لە سەردەمی كۆمۆنی پاریسەوە لە ساڵی ١٨٤٨بەم لاوە بێ وێنە بووە. لە ماوەیەكی كورتدا و تەنها لە چەند ڕۆژدا بزووتنەوەیەكی گەورەی خوێندكاری_كرێكاری ئابووریی فەڕانسەی تووشی كێشەی گەورە كرد و بەوە دەچوو كە دەوڵەتی فەڕانسە بڕووخێنیت. هێزی بزوێنەری ئەم ڕووداوەخوێندكارانی زانكۆكانی فەڕانسە بوون.\nلەم ساڵانەدا وەك وڵاتانیتری ڕۆژئاوایی لاوانی فەڕانسە تا ئاستێكی زۆر سیاسی ببوونەوە و سیاسەت ببوو بە كەڵكەڵەیان. جەنگی ئەلجەزایر لە دەیەی ١٩٥٠ بە هۆی داگیركاریی فەڕانسەوە ناڕەزایەتییەكانی زیاتر كردبوو. پۆلیس بە تووندی ڕووبەڕووی خۆپیشاندانە خوێندكارییەكان بوەوە و ئەمە بوو بە هۆی ئەوەی كە ڕووبەڕوو بوونەوەیەكی ڕاستەوخۆ ڕووبدات لە نێوان پۆلیس و خوێندكاراندا. بێرتۆلۆچی لە دیمەنی كۆتایی فیلمی (Dreamers)دا زۆر جوان ئەو ڕووبەڕوو بوونەوەیە وێنا دەكات.\nماهیەتی بزووتنەوەی مای ١٩٦٨ ماهیەتێكی چەپ بوو. كاریگەریی مانیفێستی كارل ماركس بە سەر ئەم بزووتنەوەیە دیار بوو. بەڵام بە گشتی ڕەوتی جیاوازی چەپ لەم خۆپیشاندانەدا دەوریان هەبوو. هەندێكیان ترۆتسكیست بوون و ژمارەیەكیان لێنینیست و ژمارەیەكیان مائۆئیست و بەشێكیشیان ستالینیست و بە گشتی ڕوانینە جیاوازە چەپەكان لەم خۆپیشاندانانەدا دەبینران. هەركام لەم قوتابخانە جیاوازە فیكرییانە ژمارەیەك لە خوێندكارانی بزووتنەوەی مای ١٩٦٨ یان لەگەڵ خۆیان خستبوو. ماهیەتی مای ٦٨ ماهییەتێكی شۆڕشگێڕانەبوو، بە شێوەیەك كە دەكرێت مای ١٩٦٨ بە خاڵێكی وەرچەرخان لە مێژووی سەدەی بیستەم بزانین. مای ٦٨ دژ بە سیستەمی داخرانی سیاسی، سیستەمی ئابووری، سیستەمی باوكسالاری و پاتریاكی بوو. بە گشتی دەیویست "ئەوی پتەو و بەستووە بە دووكەڵ و هەبا ببێت."\n٢: جەنگی ڤیەتنام:\nجەنگی ئەمریكا لە ڤیەتنام هەڵخڕینەر و هاندەری درووستبوونی گەورەترین و جەنجاڵیترین بزووتنەوەی دژە جەنگ بوو لە مێژووی ئەمریكا. جەنگی ڤیەتنام ساڵی ١٩٥٥ دەستی پێكرد. بەڵام تا ئەو كاتەی كێندی لە سەر كار بوو نەیدەویست ڕاستەوخۆ ئەمریكا بەشداریی ئەم جەنگە بكات. كێندی ساڵی ١٩٦٣ تیرۆر كرا. بۆیە تا ئەو كاتەی كێندی لە سەر كار بوو ئەمریكا دەخاڵەتی نەكرد لە جەنگی ڤیەتنامدا، بەڵام جەنگی ڤیەتنام بۆ ئەمریكا بە بۆمبارانی ڤیەتنامی باكوور لە ساڵی ١٩٦٤ دەستیپێكرد و دوای ئەوەی ئەمریكا هێرشی كردە سەر ڤیەتنام ئەم جەنگە فەراوانتر بۆوە. پەرەسەندنی جەنگ بوو بە هۆی درووستبوونی بزووتنەوەیەكی فەراوان لە ناوخۆی ئەمریكا و دەرەوەی ئەمریكاش دژ بە جەنگی ڤیەتنام. چەپ و ماركسیستەكان دەوری كاریگەریان هەبوو لە ڕێكخستنی بزووتنەوەی دژە جەنگی ڤیەتنام. فیلمی (ڤیەتنام عەشقی من) یەكێكە لەو فیلمە دیكۆمێنتاری و سەركەوتووانانەی كە لەم بوارەدا بەرهەم هاتووە، ئەم فیلمە لە لایەن ڕووماننووس و نووسەر (مارگریت دۆراس)ەوە بەرهەم هاتووە و بەشێكە لە ئەدەبیات و هونەری دژە جەنگ كە چەپەكان و ئانارشیستەكان لەم بوارەشدا زۆر چالاك بوون.\n٣: بزووتنەوە چریكییەكانی ئەمریكای باشوور\nبزووتنەوە چریكیەكان لە ئەمریكای لاتین لە دەیەی ٥٠ بە دواوە كۆمەڵێك بزووتنەوەی دژە ئێمپریالیستین كە ماهیەتی چەپیان هەیە. قسەیەك هەیە دەڵێت: " مەكزیك ئەوەندە بێچارەیە لە ئەمریكاوە نزیكە." ئەم قسەیە بەشێكی زۆر لە وڵاتانی ئەمریكای لاتین و لەوانە گواتامالا و كووبایش دەگرێتەوە. بە پێچەوانەی باری جوگرافیایی كە نزیكن لە ئەمریكا، ماهیەتی ئەو بزووتنەوانەی لەوێ سەریان هەڵداوە دژە ئەمریكایی و چەپ بوون. ساڵی ١٩٥٢ هێزێكی نوێی كۆمەڵایەتی لە ئەمریكای لاتین سەری هەڵدا. سەندیكای كرێكارانی كانگاكانی بولیڤی. ئەم سەندیكایانە لە هەڵبژاردنەكانی سەرۆك كۆماریدا پشتیوانیان لە ڤیكتۆر پاز ئێستنسرۆ كرد. بەشیكی بەرچاو لە كرێكارانی كانەكان لە ڕێگای فێدراسیۆنی كرێكارانەوە بە ڕێبەریی خوان لۆچین ڕێك دەخرێن. لێرەوە ترۆتسكیستەكان لە ئەمریكا جێگای خۆیان كردەوە.\nبە گشتی لە دەیەی ١٩٥٠ بە دواوە ئەمریكای لاتین و بە تایبەت، پێرۆ، شێلی، مەكزیك، كووبا، گواتمالا، ڤێنزۆێلا، ئاڕژانتین و... ژمارەیەكی زۆر ڕەوت و جووڵەی چەپ و زۆرجاریش چریكیی بەخۆوە بینی. دیارترین كەسایەتیی ئەم بزووتنەوە چریكیانە ئەرنیستۆ چێگوارا و فێدل كاسترۆ بوون كە سەرەنجام كاسترۆ بوو بە سەرۆك كۆماری كووبا و چێگواراش لە بوولیڤی بە هۆی پلانی داڕێژراوەی CIA لە شەڕ لەگەڵ ئەرتەشی بوولیڤی گیانی لەدەستدا. كەسایەتیی كاریزمایی چێگوارا كاریگەریی زۆری هەبوو لە سەرهەڵدانی بەشێك لە بزووتنەوە چریكی و چەپەكان لە دونیا.\n٤: شۆڕشی چین\nساڵی ١٩٤٩ شۆرشی چین بە سەرۆكایەتیی مائۆ تێسێ تۆنگ سەركەوتنی بەدەستهێنا. سەركەوتنێك كە بوو بە هۆی پەرەسەندنی زیاتری ئایدیای مائۆیسم. مائۆیسم لە دەیەكانی ١٩٥٠، ١٩٦٠ و ١٩٧٠دا كاریگەریی زۆری هەبوو لەسەر بەشێكی زۆر لە بزووتنەوە چەپەكانی دونیا و بە تایبەت وڵاتانی جیهانی سێهەم.\n٥: گوتاری چەپ وەك گوتارێكی گلۆباڵ\nبێگومان گوتاری چەپ لەو سەردەمەدا گوتاری زاڵ بوو، گوتارێك كە سەرجەم حەرەكەتە شۆڕشگێڕ و عەداڵەتخواز و یەكسانیخوازەكانی لە دەوری خۆی كۆ كردبۆوە. سەرەڕای هەموو جیاوازییەكان لە ناو ڕەوتە چەپەكاندا، بەڵام لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و لەوانە ئێرانیش زیاتر بە سەر دوو بەرەدا دابەش دەبوون. بەرەی یەكێتیی سۆڤیەت و بەرەی چین. كۆمەڵەش وەك ڕەوتێك بەدەر نەبووە لەو شەپۆلە گەورە فیكرییەی كە بزووتنەوە شۆڕشگێڕ و چریكەكانی گرتبۆوە، ئەم ڕەوتە كاریگەریی بزووتنەوە چریكیەكانی دەیەی ١٩٥٠-١٩٦٠ ئەمریكای لاتین و شەپۆلە چەپە خوێندكارییەكانی فەرانسە و زۆر جووڵەیتری جیهانی و ناوخۆیی لەسەر بوو. لە هەمانكاتدا بونیادی كۆمەڵایەتیی كۆمەڵگای كوردستان، جۆری ژیان و ئاستی وشیاریی كۆمەڵگا، وایكرد كە دامەزرێنەرانی كۆمەڵە زیاتر لە بەرەی چین نزیك بنەوە بۆ كاركردن لە ناو كۆمەڵگا و لەم بوارەشدا سەركەوتنی زۆریان بە دەستهێنا، هەرچەند دواتر هەوڵیاندا خۆشیان لەم بەرەیە دوور بگرن و دوور بخەنەوە.\nئەوەی تا ئێستە باسیكرا بەشێك بوو لەو فاكتەرە جیهانی و دەرەكیانەی كە كاریگەرییان هەبووە لەسەر سەرهەڵدانی كۆمەڵە و زۆر ڕەوتی چەپ لە دونیا. بەڵام بێگومان كۆمەڵێك فاكتەری ناوخۆییش هەبوون كە دەوری بەرچاویان هەبووە لە سەرهەڵدانی ئەم ڕەوتە.\n١: ڕێفۆرمی زراعی ( كشت و كاڵی) كە بە شۆڕشی سپی ناوی دەركردوە\nپێش لە ڕیفۆرمی زراعیی لە ئێران، ٥٠ لە سەدی زەوی كشت و كاڵ بە دەستی مالك و فیۆدالەكانەوە بوو، ٢٠ لە سەد بە دەستی ئەوقافەوە و ١٠ لە سەدی زەوی دەوڵەتی بوو. بەم شێوەیە تەنها ٢٠ لە سەدی زەوی ئیران بە دەستی وەرزیرەكانەوە بوو. پێش لە ڕێفۆرمی زراعی ناوی ١٨٠٠٠ گوندیان هێنا كە دەبوایە زەوییەكانیان بە سەر وەرزێرەكاندا دابەش بكرایەت. حەمەڕەزا شای پەهلەوی ساڵانێكی زۆر باسی لە گرینگی و پێویستیی ڕێفۆرمی زراعی دەكرد بەڵام لە بەر گوشاری فیۆدالەكان و ڕۆحانییەكان ناچار بوو كە ڕێفۆرمی زراعی بخاتە دواوە.\nساڵی ١٣٣٨ی هەتاوی بەرامبەر بە ١٩٥٩، حەمەڕەزاشا ڕازی بوو كە دەست بكات بە ڕێفۆرمی كۆمەڵایەتی_ ئابووری. هەر بۆیە داوای لە مەنووچێهر ئێقباڵ، سەرۆك وەزیرانی ئەوكات كرد كە ڕەشنووسی گەڵاڵەی (ڕیفۆرمی زراعی) ئامادە بكات و بیباتە بەردەم پەڕلەمان. پەسەندكردنی وەها یاسایەك ناڕەزایەتیی گەورەی فیۆدال و ڕۆحانییەكانی لێكەوتەوە، بەڵام لەو ڕووەوە كە پەڕلەمان لە لایەن حكوومەتەوە كونتڕۆڵ دەكرا، تەنها ڕێگای ڕزگاریی فیۆدالەكان، پێداچوونەوە بە گەڵاڵەكە و گۆڕانی ئەو گەڵاڵەیە نامومكین بوو. سەرەنجام ساڵی ١٣٣٩ بەرامبەر بە ١٩٦٠ گەڵاڵەی ڕێفۆرمی زەراعی لە لایەن پەڕلەمانەوە پەسەند كرا. بەپێی ئەم یاسایە هەر فیۆدالێك دەیتوانی تا ٤٠٠ هێكتار زەوی بەراو و ٨٠٠ هێكتار زەوی دێم بۆ خۆی هەڵبگرێت. بەپێی ئەم یاسایە بەرژەوەندیی فیۆدالەكانیش دەپارێزرا، بەڵام بەهەرحاڵ ڕێفۆرمی زراعی گۆڕانێكی گەورەی كۆمەڵایەتی و ئابووری و سیاسی لێكەوتەوە لە ئێران و دەكرێت شۆڕشی ١٩٧٩ بە یەكێك لە دەرەنجامەكانی ئەم گۆڕانە گەورە بزانرێت كە لە پێكهاتە و بونیادی كۆمەڵگای ئێران ڕوویدا. ڕووخانی بنەماكانی سیستمی فیۆدالی و ئەو ئابوورییە داخراوەی كە بەرهەمی ئەم سیستمە بوو، چوونی ئێران بەرەو بازاڕی جیهانیی سەرمایە و پەرەسەندنی بەرچاوی شارنشینی و لەهەمانكاتدا پەیدابوونی توێژێك كرێكار كە تەنها پشتی بە توانا جەستەییەكانی خۆی دەبەست و ڕۆژانە حەقدەستی وەردەگرت، كە لە كوردستان بە هۆی نەبوونی بازاڕی كارەوە، واتە كارگە و كۆمپانیاوە ڕوویان دەكردە دەرەوەی كوردستان و زۆرجار كرێكاری وەرزی بوون، پەرەسەندنی خوێندنی ئاكادێمی و خوێندنی باڵا لە كۆمەڵگا، بە شێوەیەك كە ئیتر وەك ڕابردوو تەنها چینی ئەریستۆكرات و فیۆدال نەبن كە توانای ئەوەیان هەبێت مناڵەكانیان بنێرنە ناوەندەكانی خوێندنی باڵا، بەڵكوو مناڵان و لاوانی سەر بە چینی مامناوەند و چینی خوارەوەی كۆمەڵگاش بتوانن لە زانكۆكان بخوێنن، بوو بە هۆی سەرهەڵدانی توێژێك كە دەكرێت بە توێژی خوێندكار و قوتابی ناویان لێ ببەین.\nسەرجەم ئەم گۆڕانانە بوو بە هۆی ئەوەی لانیكەم لە بەشێك لە كۆمەڵگا و پێوەندییە كۆمەڵایەتییەكان گۆڕان بەخۆیەوە ببینێت و ئەو چوارچێوە نەریتی و كۆنە بڕووخێت. سیستمی باوكسالاری بچێتە ژێر پرسیارەوە، ژنان بتوانن بچنە مەیدانی كار یان ناوەندەكانی خوێندن و بە گشتی زۆر گۆڕانیتر لەم سەردەمەدا ڕوویدا.\nئەو كۆمەڵە خوێندكارەی لە زانكۆكان و بەتایبەت زانكۆی تاران كۆ دەبنەوە و دامەزراوەیەك ڕێكدەخەن بە ناوی كۆمەڵە، لە یەكەم دەستەكانی ئەو خوێندكارانەن كە لە شارە كوردنشینەكانەوە ڕوویان كردۆتە زانكۆكان و دواتر كەڵكەڵەی دامەزرانی رێكخراوەیەك ئەدا لە سەریان كە بە كۆمەڵە ناو دەر دەكات.\n٢: ئەزموونی بزووتنەوەی ١٣٤٧-١٣٤٦\nشۆڕشی ١٣٤٧-١٣٤٦ (سمایل شەریفزادە و سولەیمان موعینی و مەلائاوارە و... ) هیوایەكی گەورەی لە دڵی خەڵكدا درووستكرد. كەسە دیارەكانی ئەم بزووتنەوەیە كەسانێك بوون بە ئایدیای چەپەوە، بە تایبەت شەریفزادە و موعینی كە دەیانویست گیانێكی تازە بكەن بە بەر حیزبی دێمۆكراتدا و خۆیان وەك ڕێبەرایەتیی شۆڕشگێڕ پێناسە كرد. ئەوان خوازیاری ئەوە بوون كە بە دەستپێكردنەوەی شەڕی چریكی بتوانن بە خواستەكانی خۆیان بگەن و گەلی كورد بە مافی نەتەوەیی خۆی بگات. بەڵام تەمەنی ئەم بزووتنەوەیە زۆر كورت بوو، هەرچەند بزووتنەوەیەكی زۆر كاریگەر بوو كە دەتوانین بە داینامۆی زیندووكەرەوەی خەبات لە كوردستانی ڕۆژهەڵات ناوی ببەین. لەبەرئەوەی دوای ڕووخانی كۆماری كوردستان لە ساڵی ١٩٤٦ بزووتنەوەی كورد لە كوردستانی ڕۆژهەڵات تووشی نسكۆیەكی گەورە هات. تێكشكانی بزووتنەوەی ١٣٤٧-١٣٤٦ و لە سێدارەدانی ڕێبەرانی ئەو بزووتنەوەیە بۆشاییەكی درووستكرد لە كوردستانی ڕۆژهەڵات، ئەو بۆشاییە پێویست بە پڕكردنەوە دەكات، بۆیە دەبینین هەر زۆر زوو هەر لە ناو زانكۆوە ڕەوتێكیتر دەست بەكار دەبێت كە چەند ساڵ دواتر خۆی بە كۆمەڵە پێناسە دەكات.\nبێگومان هەموو ئەمانە كۆمەڵێك فاكتەری ناوخۆیی و جیهانی بوون كە كاریگەرییان بووە لە سەر دامەزرانی رێكخراوەیەكی چەپ كە خۆی بە كۆمەڵە دەناسێنێت. لە گەڵ ئەوەشدا لە لە بیرمان بێت ئەو گوتارەی كە لەو سەردەمەدا زاڵ بووە گوتاری چەپ بووە.\nخۆکوژی دیاردەیەک بە باڵای کۆماری ئیسلامی\nشاری سنەو بەردەوامی دوژمنکارییەکانی کۆماری ئیسلامی


نرخی دۆلار و ئاڵتون لە بازاڕەكانی هەرێم شكان - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلەگەڵ ڕاگەیاندنی بڕیاری بانكی ناوەندی بۆ زیاتركردنی بڕی خستنەبازاڕی دۆلار، بەهای ئەو دراوە ئەمریكییە بەرامبەر بە دینار دابەزینی تۆماركرد و هاوكات نرخی ئاڵتونیش لە بۆڕسەی جیهانی و هەرێم دابەزی.\nخاوەنی نووسینگەیەكی ئاڵوگۆڕی دراو بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، دوای ئەوەی دوێنێ بەهای 100 دۆلار گەیشتە 149 هەزار و 500 دینار، بەیانی ئەمڕۆ نرخەكەی بۆ 148 هەزار و 800 دینار دابەزی.\nوتیشی، “دوای ئەوەی بانكی ناوەندی ڕایگەیاند دۆلاری زیاتر دەخاتە بازاڕەوە دووبارە دوانیوەڕۆ نرخەكەی شكا و دابەزی بۆ 148 هەزار و 250 دینار و لە بۆڕسەی بەغدا دابەزیوە بۆ 147 هەزار و 500 دینار”.\nلای خۆشیەوە، دانا وەرنی، خاوەنی زێڕنگەری ئازوورا لە هەولێر بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، چەند ڕۆژێكە بەهای زێڕ لە بەرزبوونەوەدابوو، بەڵام دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ بەهاكەی دابەزی و نرخی یەك ئۆنسە بوو بە 1743 دۆلار.\nئاماژەی بەوەشكرد، بەو هۆیەوە نرخی یەك لیرە دابەزیوە بۆ 375 دۆلار و نرخی یەك مسقاڵ زێڕی عەیارە 21 بە 365 هەزار و عەیارە 18 بە 313 هەزار دینارە.


داوای چی لە هەرێم دەکرێت؟\nئەندامێکی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق دەڵێت، لە ئێستادا لایەنە عەرەبییەکان دەیانەوێت ڕادەستکردنی کۆی مەلەفی نەوت لەبەرامبەر ناردنی بەشە بودجە لە پڕۆژەیاسای بودجەدا جێگیربکەن، دەشڵێت، حکومەتی هەرێم دەڵێی لە کیشوەرێکی دیکە خەوتووە شاندێک نانێرن بۆ گفتوگۆکردن.\nگفتوگۆکردن لەسەر بەند و بڕگەکانی پڕۆژەیاسای بودجەی 2021 لە لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق بەردەوامە و تائێستا دیارنییە ئەو بڕگانەی تایبەتن بە پشکی هەرێم وەک تێدەپەڕن یاخود نا.\nجەمال کۆچەر، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق (یەکشەممە 17ی کانوونی دووەمی 2021) بە "ناس کورد"ی ڕاگەیاند، "گفتوگۆکردن لەسەر پڕۆژەیاساکە بەردەوامە و پێدەچێت کۆتایی ئەم هەفتەیە کۆتایی بە گفتوگۆکان بێت."\nلە پڕۆژەکەدا پشکی هەرێمی کوردستان بە %12.67 بەرامبەر ڕادەستکردنی 250 هەزار بەرمیل نەوت و نیوەی داهاتی دەروازە سنورییەکان دانراوە.\nجەمال کۆچەر ئاماژەی بەوەکرد، "لایەنە عەرەبییەکان وەک پێشووتر توندن بەرامبەر بە پشکی هەرێم و لە ئێستادا داوای ڕادەستکردنی کۆی دۆسییەی نەوت دەکەن بەرامبەر ناردنی پشکی هەرێمی کوردستان."\nجەختیشیکردەوە، "ئەگەر هەرێمی کوردستان شاندێک نەنێرێت و گفتوگۆ لەگەڵ لایەنەکاندا نەکات، ئەوا ئەوان دەتوانن لە لیژنەی دارایی بە زۆرینەی دەنگ بڕگەی تایبەت بە پشکی هەرێم لە ڕادەستکردنی 250 هەزار بەرمیل بگۆڕن بە کۆی دۆسییەی نەوت و لەوکاتەشدا ئەگەر هەرێم کۆی نەوتەکەی ڕادەست نەکات هیچ شتێک نامێنێت بەناوی ڕێککەوتن و بودجەی هەرێمیش نانێردرێت."\nجەمال کۆچەر سەرسوڕمانی خۆی بەرامبەر حکومەتی هەرێم نیشاندا و باسی لەوەکرد، "حکومەتی هەرێم دەڵێی لە قاڕەیەکی دیکە خەوتووە، پێمان سەیرە و نازانین بەتەمای چییە کە شاند نانێرێتە بەغدا بۆ ئەوەی پشتیوانی سیاسی بۆ پڕۆژەکە بەدەستبهێنێت."\nجەختیشیکردەوە، " لەم هەفتەیەدا ئەوە ڕووندەبێتەوە کە پڕۆژەکە چۆن تێدەپەڕێت و چ گۆڕانکارییەکی تیدا دەکرێت."\n2021.01.28 - 14:55


نووسینی: دێڤید ڕۆبسۆن\nوەرگێڕانی: نووری بێخاڵی\nگوته و په‌ندێكی باو هه‌یه ده‌ڵێت: ”سه‌ختییه‌كان پیاوه‌كان دروست ده‌كه‌ن"، له مێژووی نوێشدا ئه‌م گوته و په‌نده به تایبه‌تی به ”ونستۆن چه‌رچڵ"ی سه‌رۆكی وه‌زیرانی به‌ریتانیا و ئه‌و شێوازه‌ی له میانی جه‌نگی دووه‌می دنیاییه‌وه سه‌ركردایه‌تیی وڵاته‌كه‌ی پێ كرد، گرێ دراوه.\nئێسته‌ش ژماره‌یه‌كی زۆری سه‌ركرده‌ی وڵاتان به هۆی بڵاوبوونه‌وه‌ی په‌تای كۆڕۆنا ”كۆڤید١٩"، كه ئه‌گه‌ر ڕێكاری خێرا و هاوئاهه‌نگ بۆ به‌رپێگرتنی نه‌گیرێنه‌به‌ر، ئه‌وا هه‌ڕه‌شه له‌سه‌ر گیانی ملیۆنان كه‌س هه‌یه، ڕووبه‌ڕووی ”كاتێكی هه‌ستیار"ی هاوشێوه بوونه‌ته‌وه.\nڕێیه‌كی ئاسان نییه كه ده‌رچوون له‌م ته‌نگژه‌یه مسۆگه‌ر بكات، ئه‌مه‌ش ئه‌و كێشانه زیاتر ده‌كات كه سه‌ركرده‌ی وڵاتانی دنیا له‌م ڕووه‌وه تووشیان ده‌بن. به‌جۆرێك پێویسته له‌سه‌ریان كه بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ په‌تاكه، باشترین ستراتیجیی هه‌ڵبژێرن كه له لایه‌كه‌وه ئه‌مه هه‌روا ئاسان نییه. له‌لایه‌كی تریشه‌وه و هاوكات ده‌بێت ئه‌ركێكی قورس بگرنه ئه‌ستۆیان، كه ئه‌ویش خۆی له چاندنی تۆوی دڵنیایی له ناخی هاووڵاتییه‌كانیاندا بچێنن و باوه‌ڕیان پێ بهێنن كه په‌یگیری فه‌رمان و بڕیاری ده‌سه‌ڵاته‌كان بن، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌م پابه‌ندبوونه‌یان به بڕیاره‌كانه‌وه، ناچاریان بكات پابه‌ندی "دووركه‌وتنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی” و ئه‌و خه‌رجی و تێچووه زۆره‌ی ده‌كه‌وێته سه‌ر شانی تاكه‌كان، هه‌روه‌ها ئه‌و كاریگه‌رییه لاچه‌پانه‌ش بن، كه بۆ نموونه له‌سه‌ر كه‌رته‌كانی وه‌ك فه‌رمانبه‌ری هه‌یه‌تی.\nبۆیه هه‌ر هه‌نگاوێكی هه‌ڵه، ڕه‌نگه ببێته هۆی له‌ده‌ستدانی متمانه به ده‌سه‌ڵاته‌كان و جڵه‌و شلكردن بۆ پشێویگه‌لێك، كه له‌وانه‌یه به هۆی بوونی په‌تاكه، مه‌ترسییه‌كان زیاتر بكات. وه‌لێ - له هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا - هێشتا پێویسته چاوه‌ڕێ بكه‌ین، بۆ ئه‌وه‌ی ببینین كه ئاخۆ سه‌ركرده‌كانی ده‌وڵه‌ته‌كانمان به مامه‌ڵه‌كردن به شێوه‌یه‌كی گونجاو له‌گه‌ڵ ئه‌و ته‌نگژه‌یه‌ی ئێسته ڕووبه‌ڕووی بووینه‌ته‌وه، ده‌توانن له ئاستی ڕووداوه‌كه‌دا بن.\nڕه‌نگه لێره‌دا پێویستیمان به كۆمه‌كیی و بۆچوونی "ئارین بۆین”ی پسپۆڕی زانسته سیاسییه‌كان له زانكۆی لیدنی هۆڵه‌ندی بێت، كه چه‌ندان لێكۆڵینه‌وه‌ی له‌باره‌ی ئه‌زموونی سیاسییه‌كانی دنیا له پێوه‌ست به مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ دۆخه ئاوارته‌كاندا كردووه، ئیتر ئه‌و ئه‌زموونانه سه‌ركه‌وتوو بووبن، یان شكستخواردوو. ئاشنابوون به بۆچوون و تێڕوانینی "بۆین” كه به‌شداریی له نووسینی په‌رتووكی "سیاسه‌تی ئیداره‌دانی ته‌نگژه‌كان” له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌وه كردووه، ڕه‌نگه له تێگه‌یشتن له‌و په‌یامانه هاوكارمان بێت كه له میانی ئه‌و ته‌نگژه‌یه‌ی ئێسته‌دا له سه‌ركرده‌كانمانه‌وه پێمان ده‌گه‌ن.\nسروشتی دۆخه‌كه وایه، ده‌بێ دووپات له‌سه‌ر ئه‌وه بكه‌ینه‌وه كه كاردانه‌وه‌ی ئه‌م سه‌ركرده و ئه‌ویتر له به‌رامبه‌ر ته‌نگژه له‌ناكاوه‌كان، ته‌نیا له وتاره‌كانیان و ئه‌و وشه و ده‌سته‌واژانه‌ی ده‌ریانده‌بڕن، كورت نابێته‌وه.\nله میانی ئه‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ی كه "بۆین” له‌باره‌ی ته‌نگژه‌كان كردوویه‌تی، بۆ نموونه هێرشه‌كانی ١١ی سێپتێمبه‌ر، یان گه‌رده‌لوولی كاترینا كه ساڵی ٢٠٠٥ ئه‌مه‌ریكای گرته‌وه، ئه‌م پیاوه ژماره‌یه‌ك هه‌نگاوی دیاری كردوون كه پێی وایه پێویسته و ده‌بێت له میانی "وه‌ڵامدانه‌وه‌ی كاریگه‌ر”ی كاره‌سات و ته‌نگژه‌كاندا، بیانگرینه‌به‌ر.\nبۆ نموونه، له دۆخێكی وادا پێویسته سه‌ركرده‌كان به خێرایی ده‌رك به‌و مه‌ترسییه بكه‌ن كه ڕووبه‌ڕووی هاووڵاتییه‌كانیان ده‌بێته‌وه. له دۆخ و باره نموونه‌ییه‌كه‌یدا، له‌سه‌ر سه‌ركرده‌كان پێویسته كه ژێرخان و ڕێكاری پێویست بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ڕووداوه‌كه فه‌راهه‌م بكه‌ن و جێبه‌جێی بكه‌ن، ئه‌مه‌ش له كۆكردنه‌وه‌ی زانیاریی تایبه‌ت به ته‌نگژه‌كه له‌كاتی ڕوودانی و به‌بێ دواكه‌وتن، سوودی ده‌بێت. ئه‌م پرۆسه‌یه‌ش له ڕووی زانستییه‌وه به "زانین و ئاشنابوون به سروشتی ئه‌و ئه‌زموونه‌ی كه خه‌ڵك له میانی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ئه‌م ڕووداو و ئه‌و پێشهاتدا پێیدا ڕه‌ت ده‌بن” ده‌ناسرێت.\nكاتێكیش ده‌گه‌ینه قۆناغی گرتنه‌به‌ری ڕێكاره زانستییه‌كان، سه‌ركرده پێویستی به‌وه ده‌بێت به وردی ئه‌وه ده‌ستنیشان بكات، كه تا چ ئاستێك ده‌توانێت له ڕێی باوه‌ڕ پێهێنانه‌وه، پشت به هاوكاریی هاووڵاتییان ببه‌ستێت، هه‌روه‌ها كه‌ی له‌سه‌ری پێویسته له‌وه دوورتر هه‌نگاو بنێت و به‌ره‌و قۆناغێكی توند و تۆكمه‌تر بیگوازێته‌وه. ئه‌مه‌شیان به "سه‌ركردایه‌تی و كۆنتڕۆڵكردن” ناو ده‌برێت كه له ڕێیه‌وه و له پێوه‌ست به مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ته‌نگژه‌كه‌دا، هه‌موو سه‌رچاوه و ئامرازه‌كانی به‌رده‌ستی بخاته گه‌ڕ.\nڕه‌نگه په‌نابردن بۆ ئه‌م بژاره‌یه‌ش ئه‌نجامی پێچه‌وانه‌ی لێ بكه‌وێته‌وه، به‌تایبه‌تی ئه‌گه‌ر وه‌ك پێویست هه‌نگاوی وریا و ئاگاییانه نه‌گیرێنه‌به‌ر. هه‌موو ئه‌و هۆكارانه‌ی پێشه‌وه ئه‌وه دیاری ده‌كه‌ن كه ئاخۆ وه‌ك سه‌ركرده، چۆن ده‌توانیت ئه‌و زیانانه‌ی له‌و دۆخه ناكاوه‌ی ڕووبه‌ڕووت ده‌بنه‌وه، كه‌متر بكه‌یته‌وه. سه‌ره‌ڕای ئه‌مه‌ش، "بۆین” وای ده‌بینێت كه متمانه‌ی هاووڵاتییان به حكوومه‌ت و سه‌ركرده‌كانیان، زۆربه‌ی جار له كۆتادا دیاری ده‌كرێن، ئه‌مه‌ش به‌رمه‌بنای ئه‌و په‌یامانه‌ی له سه‌ركرده‌كانیان پێیان ده‌گات كه زۆربه‌یان له شێوه‌ی لێدوان و وتاری ته‌له‌ڤزیۆنیدان. له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێت: "ئه‌سته‌مه سه‌ركردایه‌تیی كارا و كاریگه‌ر له مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ته‌نگژه‌كاندا، ته‌نیا به گرتنه‌به‌ری ڕێكاره ڕاسته‌كان له‌سه‌ر زه‌وینه‌ی واقیعدا به‌رجه‌سته ببێت”.\nهه‌روه‌ها ئاماژه به‌وه ده‌كات كه سه‌ركرده پێویستی به‌م جۆره له هه‌ڵوێست و پێشهاتانه هه‌یه، بۆ ئه‌وه‌ی تێڕوانینێكی تۆكمه و یه‌كگرتوو دابڕێژێت و بۆ هاووڵاتییه‌كانی شی بكاته‌وه، تا له ڕوونكردنه‌وه‌ی سروشتی كێشه‌كه بۆیان و یه‌كخستنی ڕیزه‌كانیان، یارمه‌تیده‌ر و هاوكار بێت. ئه‌مه‌ش له‌كاتێكدا كه بیه‌وێ بگاته ئه‌و شته‌ی كه به "كۆده‌نگیی خۆبه‌خشانه” ناسراوه.\nئه‌م پسپۆڕه‌ی زانسته سیاسییه‌كان ڕوونی ده‌كاته‌وه كه سه‌ركه‌وتنی سه‌ركرده‌كان له گه‌یشتن به‌م كۆده‌نگییه، كارێكی گرنگ و زینده‌گییه بۆ سه‌ركرده‌كان، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن بڕیار بده‌ن و سیاسه‌ته‌كانیان دابڕێژن.\nدۆخه‌كه جوان مه‌كه!\n"بۆین” زۆر مه‌ترسیی تر ده‌خاته‌ڕوو كه پێویسته له‌سه‌ر سه‌ركرده‌كان خۆیانی لێ بپارێزن، به‌تایبه‌تی ئه‌گه‌ر بیانه‌وێ متمانه‌ی هاووڵاتییه‌كانیان به‌ده‌ست بێنن، نه‌ك تووڕه‌یی و بێزاریی و ناڕه‌زایه‌تییه‌كانیان بورووژێنن.\nله نموونه‌ی هه‌ڵه باوه‌كانی ئه‌م بابه‌ته‌ش، داڕشتنی په‌یامێكه كه هاوئاهه‌نگ نه‌بێت و پڕ بێت له دژه‌كاریی، ئه‌و شته‌ی كه دواتر له گه‌یشتنی به ده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندن و بڵاوكردنه‌وه‌ی، په‌له‌ی لێ ده‌كرێت. یان ئاراسته‌كردنی په‌یامی پێچه‌وانه و دژبه‌یه‌ك، وه‌ك ئه‌وه‌ی به‌رپرسه به‌ریتانییه‌كان له سه‌ره‌تای ده‌ركه‌وتنی ته‌نگژه‌ی په‌تای كۆڕۆنا لێدوانیان له‌باره‌یه‌وه دا. كاتێك گوتیان حكوومه‌ت هه‌وڵی پێكهێنانی "به‌رگریی كۆكه‌ڵ” یان "به‌رگریی مێگه‌ل” ده‌ده‌ن. ئه‌مه‌و به‌ر له‌وه‌ی كه دواتر تۆنی لێدوانه‌كانیان بگۆڕن. ئاراسته‌كردنی په‌یامی له‌م جۆره‌ش - به بۆچوونی بۆین - ڕه‌نگه هه‌ستكردن به شڵه‌ژان و بێ متمانه‌یی زیاتر بكه‌ن.\nبه ته‌نیشت ئه‌مه‌وه، هه‌ندێك له سه‌ركرده‌كان ئاره‌زووی جوانكردنی هه‌ڵوێست و ڕووداوه ئاڵۆز و له‌ناكاوه‌كان ده‌كه‌ن. ئه‌مه‌ش ئه‌و شته‌یه كه "بۆین” داوا ده‌كات خۆیانی لێ بپارێزن و دووپات ده‌كاته‌وه، كه وێڕای ئه‌وه‌ی به شێوه‌یه‌كی گشتی وا هه‌ست ده‌كرێت، جه‌ماوه‌ر له كاته له‌ناكاو و ئاوارته‌كاندا هه‌ست به ترس و تۆقین بكات، ئه‌وا جگه له ژماره‌یه‌ك به‌ڵگه‌ی سنووردار - كه له میانی ئه‌زموونه زانستییه‌كاندا جێگیر كراوه - پته‌و و پشتڕاستی ده‌كه‌نه‌وه، وه‌كوتر شتی تری ئه‌وتۆ نییه.\n"بۆین” له‌م چوارچێوه‌یه‌دا ده‌ڵێت: "به هۆی ئه‌و شته‌ی كه حكوومه‌ت پێیان ده‌ڵێت، گریمانه و ئه‌گه‌ره‌كانی تووشبوونی خه‌ڵك به ترس زۆر كه‌م ده‌بنه‌وه”. ئه‌مه له‌كاتێكدایه كه ئه‌و پیاوه، پرسی "هه‌ڵپه‌كردن بۆ زێده‌ڕۆییكردن له كڕین به هۆی ترسه‌وه”، وه‌ك نموونه‌یه‌ك بۆ تووشبوون به ترس و تۆقین له‌كاتی ته‌نگژه‌ه‌كاندا، له‌به‌رچاو ناگرێت. له‌و ڕوانگه‌یه‌ی كه پێی وایه زۆرینه‌ی هاووڵاتییان به شێوه‌یه‌كی عه‌قڵانی، مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ بڕیاره‌كانی ده‌سه‌ڵاته‌كان به "داخستنی ته‌واو” كردووه. ئه‌مه‌ش وه‌ك ڕێوشوێنی خۆپارێزیی كه ئامانجی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی بڵاو ته‌شه‌نه‌كردنی په‌تای كۆڕۆنایه.\nله‌به‌ر ڕۆشنایی ئه‌م تێڕوانینه‌یدا، "بۆین” وای ده‌بینێت كه پێویسته سه‌ركرده‌ی ده‌وڵه‌ته‌كان له دواندنی هاووڵاتییه‌كانیان له‌باره‌ی سروشتی باو و كه‌ڵكه‌ڵه بوو بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ته‌نگژه‌كان، ڕوون (شه‌فاف) و ڕاشكاو بن، هه‌روه‌ها پێویسته خۆیان له ڕوانگه‌ی "تێڕوانینی باوكانه” به‌دوور بگرن، كه بنه‌ماكه‌ی مامه‌ڵه‌كردنه له‌گه‌ڵ هاووڵاتییان وه‌ك "ئه‌و منداڵانه‌ی پێویستیان به كه‌سێكه كه له به‌ڵا و خراپیی بیستنی هه‌واڵه خراپه‌كان بپارێزن”.\nهاوكات ئاماژه به پێویستیی مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئه‌و هاووڵاتییانه ده‌كات، وه‌ك ئه‌وه‌ی كه ئه‌وان "خه‌ڵكی پێگه‌یشتوون كه ئه‌ركی سه‌رشانیانه له دوور مه‌ودادا، هه‌وڵ و كۆششێك بده‌ن” بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئه‌و دۆخه ته‌نگژاوییه‌ی ڕووبه‌ڕوویان بووه‌ته‌وه و ده‌شڵێت: "پێویسته مرۆڤ له‌گه‌ڵ خه‌ڵكدا پابه‌ندی ڕاستگۆیی و ڕوونی و ڕاشكاویی بێت، هه‌روه‌ها ددان به گومانه‌كان و دۆخی بێ متمانه‌یی باودا بنێت و زه‌قیان بكاته‌وه”.\nچونكه پابه‌ندنه‌بوون به ڕوونی و ڕاشكاویی، ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی خه‌ڵك به خێرایی هه‌ست به‌وه بكه‌ن كه فریو ده‌درێن، هه‌روه‌ها ده‌بێته هۆی كه‌مبوونه‌وه‌ی متمانه‌كردنی هاووڵاتییان به حكوومه‌ت و سیاسه‌ته‌كانی. له‌و ئه‌زموونانه‌ی پێشتریش كه پێوه‌ندییان به چۆنیه‌تی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ته‌نگژه‌كان و پێشهاته له‌ناكاوه‌كاندا هه‌یه و "بۆین” و هاوڕێكانی وه‌ك نموونه ده‌یانهێننه‌وه، ته‌نگژه‌ی ته‌شه‌نه‌كردنی نه‌خۆشیی "شێتیی مانگا”یه، كه پێش زیاتر له دوو ده‌یه له به‌ریتانیا بڵاو بووه‌وه و به هۆیه‌وه ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی كه‌رتی ته‌ندروستیی ئه‌و وڵاته، ئه‌وه‌یان دۆزییه‌وه و ئاشكرایان كرد، ئه‌وانه‌ی گۆشتی ئه‌و مانگایانه ده‌خۆن كه تووشی "هه‌وكردنی مێشكیی ئیسفه‌نجیی مانگایی” بوونه، ئه‌و كه‌سانه تووشی نه‌خۆشیی "كڕۆتزڤیڵد جاكۆب” ده‌بن كه یه‌كێكه له نه‌خۆشییه‌كانی چوونه‌وه‌یه‌كی ده‌ماره‌كان.\nله‌و ماوه‌یه‌دا یه‌كێك له وه‌زیره‌كانی كشتوكاڵ له به‌ریتانیا، له میانی لووشكردنی بابۆڵه‌یه‌كی به‌رگه‌ر له به‌رانبه‌ر ته‌له‌ڤزیۆنه‌كان، هه‌وڵی به‌رزكردنه‌وه‌ی وره‌ی هاووڵاتییه‌كانی دا. وه‌ك ئه‌وه‌ی وه‌زیره‌كه‌ی دوای ئه‌ویش كه چووه شوێنه‌كه‌ی، گوتی: "گۆشتی مانگا له به‌ریتانیا، هه‌رگیز وه‌ك ئه‌وه‌ی ئێسته جێی دڵنیایی نه‌بووه”، ئه‌م قسه و لێدوانانه له‌كاتێكدا بوون كه ئه‌و گۆشته‌ی ڕه‌نگه تووشی نه‌خۆشییه‌كه بووبێت، له بازاڕه‌كاندا كڕین و فرۆشتنی پێوه ده‌كرا. بۆیه ئه‌م لێدوانانه جگه له زیاتركردنی بێ متمانه‌یی به‌ریتانییه‌كان به شێواز و ڕێی مامه‌ڵه‌كردنی حكوومه‌ته‌كه‌یان له‌گه‌ڵ ته‌نگژه‌كه، هیچ شتێكی تری ئه‌رێنیی لێ نه‌كه‌وته‌وه.\nبه‌شێوه‌یه‌كی گشتی، "بۆین” و هاوڕێكانی وای ده‌بینن كه ده‌بێ ده‌سه‌ڵاته‌كان له ئاراسته‌كردنی په‌یامه سه‌ره‌تاییه‌كانیان بۆ هاووڵاتییه‌كانیان په‌له بكه‌ن، ئه‌مه‌ش له‌پێناو به‌رگرتن به بڵاوبوونه‌وه‌ی هه‌ر ناوه‌ڕۆكێكی پێچه‌وانه‌ی كه ئه‌وان ده‌یانه‌وێ په‌خش و بڵاوی بكه‌نه‌وه. هه‌روه‌ها "بۆین” ئاماژه به‌وه‌ش ده‌كات، ئه‌م هه‌نگاوه له‌لایه‌ك ده‌بێته هۆی "پڕكردنه‌وه‌ی بۆشایی”، له‌لایه‌كی تریش به‌دیهێنانی پێنج ئامانج ده‌پارێزێت، ئه‌و ئامانجانه‌ش خۆیان له "دابینكردنی شیكردنه‌وه‌یه‌كی باوه‌ڕپێكراو بۆ ئه‌و شته‌ی ڕوو ده‌دات، ئاراسته‌كردنی ڕێنوێنیی و ڕێكاره‌كان له‌باره‌ی ڕووداوه‌كه، چاندنی تۆوی هیوا، پێشاندانی هاوسۆزیی و یه‌كگرتوویی، هه‌روه‌ها ئاماژه‌كردن به‌وه‌ی سه‌ركرده‌كانی وڵات جڵه‌وی ڕووداوه‌كانیان له‌ده‌ستدایه”، ده‌بیننه‌وه. ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌ی سیاسی له به‌دیهێنانی ئه‌م ئامانجانه‌شدا شكستی هێنا، ئه‌وا له‌ده‌ستدانی متمانه‌ی هاووڵاتییه‌كانی ده‌ست پێ ده‌كات.\nهه‌ستكردن به مه‌به‌ست و ئامانج\nله مێژووی نزیكماندا، ئه‌و ڕێ و شێوازه خێرایه‌ی كه خاتوو "جاسیندا ئاردیرن”ی سه‌رۆك وه‌زیرانی نیوزله‌ندا، له‌كاتی ئه‌و هێرشه چه‌كدارییه‌ی كه ساڵی ڕابردوو شاری "كرایست”ی وڵاته‌كه‌ی به‌خۆیه‌وه بینی، بریتی بێت له نموونه‌ی ئه‌و سه‌ركرده‌یه‌ی ئه‌و پێنج ئامانجه به‌دی ده‌هێنێت كه "بۆین” باسیان ده‌كات. به‌وپێیه‌ی ئه‌و په‌یامانه‌ی له میانی وتار و لێدوانه‌كانیدا له‌مباره‌یه‌وه ئاسته‌ی هاووڵاتییه‌كانی كردن، كه تێیاندا هاوسۆزیی له‌گه‌ڵ قوربانییه‌كان پێشان دا، هه‌روه‌ها له ڕێیانه‌وه ئه‌و ئایدۆلۆجیایه‌ی سه‌ركۆنه و ڕێسوا كرد كه له پشتی ڕووداوه‌كه‌وه بوون، هاوكاتیش به هۆی ئه‌و په‌یامانه‌یه‌وه دووپاتی له‌سه‌ر به‌هاكانی نیوزله‌ندا وه‌ك ده‌وڵه‌تێكی كراوه و لێبورده كرده‌وه.\nوه‌ك چۆن "ئاردیرن” له په‌یامه‌كانیدا ئه‌و ڕێكاره ته‌ناهییانه‌شی ئاشكرا كردن كه بۆ به‌رگرتن له ڕوودانی هێرشی كاره‌ساتباری هاوشێوه له ئاینده‌دا، ده‌گیرێنه‌به‌ر. ئه‌مه‌و به‌بێ ئه‌وه‌ی له بایه‌خی هه‌ر مه‌ترسییه‌كی ئاینده‌یی هاوشێوه بۆ سه‌ر وڵاته‌كه‌ی كه‌م بكاته‌وه. ته‌نانه‌ت سه‌رۆك وه‌زیرانی نیوزله‌ندا هه‌ر به وتار و لێدوانه‌كان كۆتایی به هه‌نگاوه‌كانی نه‌هێنا، به‌ڵكو ڕێی گۆڕینی یاساكانی تایبه‌ت به هه‌ڵگرتن و به‌كارهێنانی چه‌كی له وڵاته‌كه‌ی گرته‌به‌ر، به‌جۆریك كه هه‌وڵ و هه‌نگاوه‌كانی له‌م بواره‌دا، له ئاستی دنیا و به‌شێوه‌یه‌كی به‌رفراوان بوونه جێی باس و ستایشكردن.\nئه‌گه‌ر ئێسته بگه‌ڕێینه‌وه سه‌ر ئه‌و ته‌نگژه‌یه‌ی ئێسته‌ی پێوه‌ست به ته‌شه‌نه‌كردنی په‌تای كۆڕۆنا، ئه‌وا ده‌بینین ئه‌و كاردانه‌وه خێرایانه‌ی كۆریا باشوور گرتنیه‌به‌ر، نموونه‌یه‌كه و چاوی لێ ده‌كرێت، به‌تایبه‌تی له‌سه‌ر ئاستی بنه‌ماكانی ئیداره‌دانی كارا و كاریگه‌ری ته‌نگژه‌كان. ئه‌م وڵاته ئاسیاییه - وه‌ك پێ ده‌چێت - به ماوه‌یه‌كی درێژ پێش بڵاو بوونه‌وه‌ی په‌تای كۆڕۆنا له‌سه‌ر خاكه‌كه‌ی، ده‌ستی كرد به كۆگاكردنی كه‌لوپه‌ل و پێداویستییه گرنگه‌كانی تایبه‌ت به پشكنینه تایبه‌تییه‌كان بۆ دۆزینه‌وه‌ی به‌ركه‌وتووانی نه‌خۆشییه‌كه.\nئه‌مه‌ش بواری بۆ ئه‌وه خۆش كرد كه ئه‌و ماوه‌یه‌ی تێیدا لیڤڵه‌كانی تووشبوون به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو له زیادبووندا بوون، ڕۆژانه پشكنین بۆ زیاتر له ١٠ هه‌زار كه‌س بكرێت. ئه‌مه‌و وێڕای ئه‌وه‌ی كه ده‌سه‌ڵاته‌كان به درێژایی كات، هاووڵاتییانیان له ڕێی جێبه‌جێكردن و جێگیركردنی ئه‌پڵیكه‌یشێنیك له‌سه‌ر مۆبایله زیره‌كه‌كاندا، نوێترین زانیاری و پێشهات و گۆڕانكارییه‌كان ئاگادار ده‌كرده‌وه.\nله‌م ناوه‌دا و بۆ قسه‌كردن له‌سه‌ر ئه‌زموونی كۆریای باشوور له‌مباره‌یه‌وه، ئه‌گه‌ر سوود له ده‌سته‌واژه و گوزارشته‌كانی "بۆین” وه‌ربگرین، ئه‌وا ده‌توانین بڵێین ده‌سه‌ڵاته‌كانی ئه‌و وڵاته، به شێوه‌یه‌كی كرده‌نی ژێرخانی پێویستیان بۆ ناسینه‌وه‌ی سروشتی ئه‌و ته‌نگژه‌یه‌ی ڕووبه‌ڕووی بوونه‌وه، فه‌رهه‌م كرد كه به‌شیكی ئه‌م ئاماده‌كارییه پێشوه‌خته‌یشیان بۆ ئه‌زموونی پێشتری وڵاته‌كه ده‌گه‌ڕێته‌وه له پێوه‌ست به مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ به‌و په‌تایانه‌ی (تایبه‌ت به كۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌دان) له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ده‌ركه‌وتن، به‌وه‌ی كه بووه هۆی ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر خاكه‌كه‌یدا لایه‌نێكی ژێرخانی پێویست بۆ مامه‌ڵه‌كردنی خێرا له‌گه‌ڵ ئه‌گه‌ری بڵاوبوونه‌وه‌ی هه‌ر په‌تایه‌كی ئاینده‌یی، دابین بكات. لێره‌دا ناكرێ ئاماژه‌كردن به‌و سه‌ركه‌وتنه‌ش فه‌رامۆش بكه‌ین كه كۆریای باشوور له مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ دۆسیه‌ی كۆڕۆنادا به‌ده‌ستی هێنا، كه هۆكاره‌كه‌ی ئه‌و په‌یامانه ده‌گه‌ڕێته‌وه، كه "مون جای ئین”ی سه‌رۆكی ئه‌و وڵاته ئاراسته‌ی هاووڵاتییه‌كانی كرد، ئه‌و نامانه‌ی ڕێك به‌رمه‌بنای ئه‌و ئامۆژگارییانه‌ی "بۆین” له لێكۆڵینه‌وه‌كانیدا باسی كردبوون، به ڕوونی و ڕاشكاوی ده‌ناسرێنه‌وه.\nپێشتر و ماوه‌یه‌كی زۆر زووتر كۆرییه باشوورییه‌كان بۆ ئه‌وه ئاماده كران، تا له‌سه‌ر ئاستی نیشتمانیدا وه‌ك دۆخی له‌ناكاو و ئاوارته، سه‌یری ته‌شه‌نه‌كردنی كۆڕۆنا بكه‌ن. ئه‌مه‌ش له میانی په‌خشكردنی ڕێكخراوی ڕێنوێنیی و ڕێكاره‌كانی تایبه‌ت به‌م بابه‌ته له به‌رنامه ته‌له‌ڤزیۆنییه‌كاندا، وه‌ك چۆن دووباره‌كردنه‌وه‌ی ناوه‌ڕۆك و په‌یامی ئه‌و به‌رنامانه له ئێزگه ناوخۆییه‌كانی وێستگه‌كانی شه‌مه‌نده‌فه‌ر و میتڕۆكاندا كه به به‌رده‌وامیی ئه‌و مه‌ترسییه چاوه‌ڕوانكراوه‌ی په‌تاكه‌یان به‌بیر هاووڵاتییان ده‌هێنایه‌وه.\nله به‌رانبه‌ریشدا ڕه‌نگه به‌شێك له سه‌ركرده ڕۆژئاواییه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی زیاتر له پێویست گه‌شبین بووبن، به‌تایبه‌تی له‌سه‌ر ئاستی ئه‌و ڕێكارانه‌ی له سه‌ره‌تای مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ته‌نگژه‌ی كۆڕۆنا گرتیانه به‌ر كه بوونه هۆی داخورانی متمانه‌ی هاووڵاتییه‌كانیان له پێوه‌ست به تواناكانیان بۆ كۆنتڕڵكردنی دۆخه‌كه.\nله لایه‌كی تره‌وه، وێڕای دووپاتكردنه‌وه‌ی سیاسییه‌كان له سه‌رده‌می نوێدا له‌سه‌ر پته‌وكردنی ڕایه‌ڵه‌كانی پێوه‌ندییه‌كانیان له ڕێی ڕاگه‌یاندن كه شتێكی باو و ناسراوه، به‌ڵام "بۆین” گۆمانی له‌وه هه‌یه كه زۆر له سه‌ركرده‌كان هێشتا - له جه‌رگه‌ی چركه‌ساتی ئێسته‌دا - ئاستیی گرنگیی ئه‌و په‌یامانه به هه‌ند وه‌رنه‌گرن كه پێویسته له كاتی ته‌نگژه‌كاندا ئاراسته‌ی هاووڵاتییه‌كانیان بكه‌ن، به‌تایبه‌تی گومانكردنی له‌وه‌ی كه له‌سه‌ر ئاستی سووربوونی سه‌ركرده‌كان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ده‌بێ په‌یامه‌كانیان ڕوون و ڕاشكاو و یه‌كانگیر بن.\n"بۆین” له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێت: "پێم وایه هه‌ندێك جار سه‌ركرده‌كان له‌و كاریگه‌رییه‌ی كه قسه و وتاره‌كانیان هه‌یانه، قرچۆكیی ده‌كه‌ن. به‌تایبه‌تی ”كاریگه‌ری”ی ئه‌وه‌ی كه ده‌ری نابڕن، به‌وپێیه‌ی كاریگه‌ریی ئه‌مه له كاریگه‌ریی ئه‌وه‌ی گوتوویانه كه‌متر نییه”. له‌مه‌شدا "ئیرا هیلسلۆت” له دامه‌زراوه‌ی "كرایس لاب” بۆ لێكۆڵینه‌وه كه سه‌ر به زانكۆی ڕادبۆرد نایمیخنی هۆڵه‌ندییه، هاوڕای "بۆین”ه. ئه‌مه و له‌گه‌ڵ ئه‌و تێڕاونینه‌ی كه پێی وایه ناوه‌ڕۆكی ئه‌و نامه و په‌یامانه‌ی سیاسییه‌كان ئاراسته‌ی هاووڵاتییه‌كانیان ده‌كه‌ن، له‌وانه‌یه زۆربه‌ی كاته‌كان له پرۆسه‌ی دروستكردنی بڕیاری سیاسی گرنگتر بن، به لایه‌نی كه‌مه‌وه له‌سه‌ر ئاستی ڕۆڵی ئه‌و نامه و په‌یامانه له به‌ده‌ستهێنانی پشتگیریی جه‌ماوه‌ر و مسۆگه‌ركردنی متمانه‌یان.\nشێوازه نموونه‌ییه‌كانیش له‌سه‌ر ئه‌م ئاسته‌دا - به‌ڕای هیلسلۆت - خۆیان له زیندووكردنه‌وه‌ی ئه‌و به‌ها كۆمه‌ڵییانه‌دا ده‌بیننه‌وه كه ئه‌م گه‌ل و ئه‌و گه‌ل له ده‌وریاندا یه‌كگرتوو ده‌بن، ئه‌مه‌و له‌گه‌ڵ دووپاتكردنه‌وه له‌سه‌ر مێژووی نێوكۆیی گه‌له‌كه، هاوكات له‌گه‌ڵ گرنگیی له‌به‌رچاوگرتن و پێشینه‌ییدان به به‌رژه‌وه‌ندیی كۆمه‌ڵگا به شێوه‌یه‌كی گشتی، نه‌ك بایه‌خدان به به‌رژه‌وه‌ندیی تاكه‌كه‌سیی.\nله‌م ڕووه‌وه "هیلسڵۆت” ئاماژه به‌و شته ده‌كات كه "ڕۆدڵف جولیانی”ی شاره‌داری نیویۆرك له ماوه‌ی هێرشه‌كانی ١١ی سێپتێمبه‌ری ٢٠٠١دا كردی و پێی وایه ئه‌مه نموونه‌یه‌كی سه‌ركه‌وتووی چۆنیه‌تیی ئیداره‌دانی لێهاتووانه‌ی ته‌نگژه‌كانه له ڕابردوودا. به‌وپێیه‌ی "جولیانی” - وه‌ك نموونه - هه‌ستی شانازیكردنی نێوكۆیی له‌ناو ده‌روونی ڕۆڵه‌كانی نیویۆڕكدا بووژانده‌وه و زیندووی كرده‌وه، ئه‌ویش له ڕێی به‌رده‌وام دووباره‌كردنه‌وه‌ی داواكارییه‌كانیان بۆ ئه‌وه‌ی نموونه‌یه‌ك بۆ هاووڵاتییه‌كانیان له سه‌رانسه‌ری ئه‌مه‌ریكا پێك بهێنن.\nله سای هه‌وڵه دیار و به‌رده‌وامه‌كانی ئه‌وكاتی "جولیانی” بۆ خستنه‌ڕووی ئه‌و كاره‌ساته‌ی تووشی دانیشتووانی شاره‌كه بووبوو، هه‌روه‌ها ئه‌و هه‌وڵانه‌ی كه له پێناو به‌رزكردنه‌وه‌ی وره‌ی خه‌ڵكه‌كه‌ی دای، ئه‌و پیاوه پشتیوانییه‌كی به‌رفراوانی جه‌ماوه‌ریی له دانیشتووانی نیویۆرك به‌ده‌ست هێنا كه تا ماوه‌یه‌كی درێژی دوای ڕوودانی هێرشه‌كانیش به‌رده‌وام بوو.\n"هیلسڵۆت”یش هاوشێوه‌ی "بۆین”، وای ده‌بینێت كه ددانپێدانانی سه‌ركرده، یان به‌رپرس، به بوونی دۆخێك له بێ یه‌قینی له‌باره‌ی ته‌نگژه‌یه‌ك، جگه له پته‌وكردنی متمانه‌كه‌ی له چاوی هاووڵاتییه‌كانیدا، هیچی تری لێ به‌رهه‌م نایه‌ت، نه‌ك پێچه‌وانه‌كه‌ی. له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێت: "هه‌موومان تامه‌زرۆی گه‌یشتنی نامه و په‌یامی باش و ئه‌رێنین، به‌ڵام باوه‌ڕ به‌و په‌یامه ناكه‌ین، ئه‌گه‌ر ئه‌و سه‌ركرده‌یه‌ی نامه و په‌یامه‌كه‌مان ئاراسته ده‌كات، له‌سه‌ر ئاستی قسه‌كردن له‌سه‌ر لایه‌نی نه‌رێنیی دۆخه‌كه، ڕوون و ڕاشكاو نه‌بێت”.\n"هیلسڵۆت” درێژه پێ ده‌دات و ده‌ڵێت: "خه‌ڵك داوای پێشاندانی هاوسۆزیی له سه‌ركرده‌كانیان ده‌كه‌ن، هه‌روه‌ها داوای خستنه‌ڕووی ئه‌وه مانایه‌یان لێ ده‌كه‌ن كه ڕووداوی له‌ناكاو ده‌یگه‌یه‌نێت و ڕووبه‌ڕووی هه‌مووان بووه‌ته‌وه. ئه‌مه و سه‌ره‌ڕای چاندنی تۆوی هیوا، به جۆریك كه هه‌موومان بتوانین ڕووبه‌ڕووی ته‌نگژه‌كه ببینه‌وه و مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا بكه‌ین، ته‌نانه‌ت با ته‌واوی زانیارییه‌كانی تایبه‌ت به دۆخه‌كه‌ش له‌كاتی ئێسته‌دا نه‌زانین”.\nوێڕای ئه‌وه‌ی "هیلسڵۆت” ددان به‌وه‌دا ده‌نێت كه به‌دیهاتنی ئه‌م شته به جۆرێك له جۆره‌كان "هاوسه‌نگیی ئاسته‌م له‌سه‌ر سه‌ركرده‌كانمان” پێك ده‌هێنێت، به‌ڵام ئاماژه به‌وه‌ش ده‌كات كه سه‌ركه‌وتنی سه‌ركرده‌كان بۆ گه‌یشتن به‌م ئامانجه، وا له هاووڵاتییه‌كانیان ده‌كات، هه‌ست به‌وه بكه‌ن كه حكوومه‌ته‌كانیان ده‌یانبینن و هه‌ستیان پێ ده‌كه‌ن و "ئه‌مه‌ش ئه‌و شته‌یه كه ئێسته پێویستمانه”.


دکتۆر ڕێبوار فەتاح: پێدەچێت بەڕێوبەرایەتییەکەی ترامپ بخوازێت کۆنترۆڵی تەشەنەکردنەکانی ئێران بکات\nی مانگی پـێنج ٢٣, ٢٠١٧\nسەرۆکی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کۆتایی بە سەردانەکەی هێنا بۆ ڕۆژهەوڵاتی ناوەڕاست و دەڕوات بۆ ڤاتیکان بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ پاپا فرانسیس.\nدانۆڵد ترامپ لە عەرەبستانی سعودیە سەبارەت بە ئێرانوتی "لە لوبنانەوە بۆ عێراق و بۆ یەمەن، ئێران چەک و مەشقکردن بۆ تێرۆریستان و میلیشیاکان و ڕێکخراوە توندڕەوەکانی تر دابین دەکات کە وێرانی و ئاژاوە لەسەرانسەری ناوچەکەدا دێننە ئاراوە. دەیان ساڵە ئێران ئاگری قەیرانی ئاینزایی و تیرۆر خۆشدەکات، حکومەتی ئێران بە ئاشکرایی قسە لەسەر کۆمەڵکوژی و پەیمانەکانی بۆ لەناوبردنی ئیسرائیل و مردن بۆ ئەمریکا دەکات."\nسەرۆک ترامپ لە ئیسرائیلیش جارێکی تر جەختی کردەوە لەوەی ئەمریکا و ئیسرائیل بە یەک دەنگ ڕایدەگەیەنن هەرگیزاو هەرگیز نابێت ئێران چەکی ناوکی هەبێت.\nدکتۆر ڕێبوار فەتاح، نوسەر و شیکەرەوەی سیاسی دەڵێت لەو سەردانەی سەرۆک ترامپدا سەرەتای گۆڕانکاریی دەبینرێت لە سیاسەتی دەرەوەیی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا و بە تایبەتیش بەرامبەر ئێران و سعودیە و هەروەها بەرامبەر ئیسرائیلیش و دەشڵێت هێشتا لەوە ناچێت ئەم گۆڕانکاریە لە سیاسەتی دەرەوەیی ئەمریکادا بەرجەستە بووبێت بەڵام ئاماژەکان وەها نیشان دەدەن هەنگاوەکان ڕژدن هەر هیچ نەبێت لەو ڕوانگەیەوەی سەرۆکی ئەمریکا کۆماری ئیسلامی ئێرانی بە دوژمن ناودێر کرد و عەرەبستانی سعودیەش بە دۆست.\nلە وەڵامی پرسیارێکی بەڵێن ساڵح سەبارەت بەوەی لەگەڵ ئەم ئەگەری گۆڕانکاریانە لە ناوچەکەدا ئایا ئەمریکا دەستبەرداری تورکیا دەبێت؟ دکتۆر ڕێبوار دەڵێت بە ئەستەمی دەبینێت ئەمریکا دەستبەرداری تورکیا بێت لەبەر کۆمەڵێک هۆکار، لەوانە ئەندامێتی لە ناتۆدا، مێژووی پەیوەندییەکانیان، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە ئەمریکاش نیگەرانی نەبێت بەرامبەر تورکیا بەهۆی داڕمانی تورکیا لە ڕووی ئایدیۆلۆژیەوە و هەروەهاش تێوەگلانی تورکیا لە کێشەی تێرۆریستانی داعشدا.\nدکتۆر ڕێبوار دەڵێت ئایا ڕێی تێدەچێت ئەمریکا ئەوە نەبینێت تورکیا بۆردومانی نەخۆشخانەیەک دەکات لە کۆبانی بەڵام بۆردومانی ڕققە پایتەختی دیفاکتۆی داعش ناکات.\nوتووێژ لەگەڵ دکتۆر ڕیبوار فەتاح


بنكەی رۆشنبیری داقوق دەكرێت بە بارەگای حەشد\nلەدوای رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەرەوە، سەنتەری رۆشنبیری داقوق دەكرێت بە بارەگای چەكدارانی حەشدی شەعبی، بەڕێوەبەری بنكەكەش دەڵێت:" پێشتر زۆرێك لە چالاكییە رۆشنبیرییەكانیان لەو بنكەیە ئەنجامدەدا.\nهونەرمەندێكی میللیش پێیوایە:" لە دوای 16ی ئۆكتۆبەرەوە هیچ شتێك بۆ گەنجانی كورد لە قەزاكە نەكراوە".\nلەو بارەیەوە، ژیان محەمەد، بەڕێوەبەری بنكەی رۆشنبیری داقوق، لە لێدوانێكیدا بۆ (هەواڵ ) رایگەیاند:" لە دوای رووداوەكانی 16 ئۆكتۆبەری ساڵی 2017ـەوە، چەكدارانی حەشدی شەعبی دەستیان بەسەر بنكەكەماندا گرتووەو كۆنترۆڵیان كردووەو كردویانە بە بارەگای خۆیان".\nژیان محەمەد، وتیشی :" دەستكاری تەواوی كەلوپەلی ناو سەنتەرەكەمان كراوەو بەشێكیش لە كتێبی ناو بنكەكەیان سوتاندووە".\nژیان محەمەد، ئەوەشیخستەڕوو:" بۆ ئەو مەبەستە پەیوەندیمان بە سەرووی خۆمانەوە كردووەو ئاگاداریانمان كردۆتەوە كە شتێكی وا روویداوە، بەڵام لەگەل َئەوەی هیچ هەڵوێستێكیان نەبووە پێیان راگەیاندم تۆ ژنێكی بە هەشت فەرمانبەرەوە هیچت پێناكرێت، ئەگەر شتێكیش بڵێن دەبێتە كێشە لە قەزاكەداو كێشە دروست نەكەین نەوەك دواتر ببێت بە كێشەی تایبەتی و داوای كلیل بنكەكەی لێكردم و منیش كلیلەكەم پێدا".\nبەڕێوبەری بنكەی رۆشنبیری داقوق، باسی لەوەشكرد:" بنكەكە لە دوو بەش پێكهاتبوو، بەشێكیان تایبەت بوون بە چالاكیەكان كە چالاكی تێدا ئەنجام دەدراو هەرجارەو شاعیرێك یان چالاكیەكی گەنجانمان تێدا ئەنجام دەداو دەمان نارد بۆ بەڕێوەبەری رۆشنبیری كەركوك و ئەویش دەینارد بۆ بەڕێوەبەرایەتی گشتی رۆشنبیری و هونەری سلێمانی و دەیوت ئەمە كارو چالاكی بنكەی رۆشنبیری داقوقە، بەشەكەی تری بنكەكەش پێكهاتبوو لە كتێبخانەیەك كە سەر بە كتێبخانەی گشتی كەركوك بوو، ئێمە وەكو خۆبەخش كارمان تێدا دەكرد".\nژیان محەمەد ئاماژەی بەوەشدا :" دوای ئەوەی ئاگادار كراینەوە لە سەرووی خۆمانەوە كەدەبێت بچینە سەنتەری رۆشنبیری كەركوك دەوام بكەین، بە خۆم و هەموو فەرمانبەرانی سەنتەرەكەوە كە لە هەفتەی یەك رۆژمان هەبوو، بەڵام دواتر زیاد كرا بۆ پێنج رۆژ لە هەفتەیەكدا، كەئەمەش بۆ ئێمە زۆر گرانەو داوامان كردووە كەم بكرێتەوە".\nژیان محەمەد، ئەوەشی وت :" بینای بنكەكەمان سەر بە بەغدایەو بنكەكەش سەر بە هەرێمی كوردستانە".\nراشیگەیاند :" لە ئێستادا بنكەكە لە بارەگاری چەكدارانی حەشدی شەعبییەوە گۆڕاوە بۆ سەندیكای مامۆستایانی عێراق".\nگەنجێكی دانیشتووی داقوقیش دەڵێت:" بنكەی رۆشنبیری شوێنێك بوو بۆ كۆبوونەوەی گەنجان و بەڕێكردنی كارو چالاكیە هونەریەكانیان".\nكیسرا دێوانە، هونەرمەندێكی میللی قەزای داقوق لە لێدوانێكیدا بۆ ( هەواڵ) رایگەیاند:" ئێمە كارو چالاكیە هونەریەكانمان لە بنكەی رۆشنبیری داقوق ئەنجام دەدا".\nكیسراِ دێوانە، ئەوەشیخستەڕوو :" لەدوای رووداوەكانی 16 ئۆكتۆبەرەوە چەكدارانی حەشدی شەعبی كونتڕۆڵی سەنتەرەكەیان كردووەو كارو چالاكیەكانیان راگرتووەو بەهیچ شێوەیەك رێكە بەكەس نادەن بچێنە نێو بنكەكەوە".\nئاماژەی بۆ ئەوەشكرد :" بنكەی رۆشنبیری داقوق شوێنێكە بۆ هۆشیاركردنەوەی گەنجان و نزیك كردنەوەی گەنجان لە كارو چالاكی هونەری و هۆشیاری كردنەوەی گەنجان".\nكیسراِ دێوانە، باسی لەوەشكرد :" دوای رووداوەكەی 16 ئۆكتۆبەر هیچ شتێك بۆ گەنجان نەكراوە بە تایبەتی گەنجانی كورد ".\nئەو هونەرمەندە میللییە، وتیشی:" بەشێكی زۆری گەنجانی قەزای داقوق دەرچووی پەیمانگای هونەرە جوانەكانن لە بەشی مۆسیقاو شانۆو بەشەكانی تر، بەڵام بێ بنكەكە هیچیان پێناكرێت".\n4/27/2019 11:49:42 AM


لێدوانی بەکارھێنەر:Faridfakhri - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Faridfakhri!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەرۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لە سەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٤١٬٣٨٠ وتار و ١٣٧ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n--Aza (وتووێژ) ١٣:٣١, ١٦ ئایار ٢٠١٢ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Faridfakhri&oldid=282666»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١١:٣٠ی ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ نوێ کراوەتەوە.


پیاوێكی بچووك له‌پشت مێزێكی گه‌وره‌وه – Denegkan\nپیاوێكی بچووك له‌پشت مێزێكی گه‌وره‌وه\nbyحه‌سه‌ن\tAugust 19, 2012\tچیرۆک\nپێش ئه‌وه‌ی باسی ئه‌و كوڕه بكه‌م، كه ئێستا به‌دواییدا ده‌گه‌ڕِێین، پێی گوتم؛ ئه‌گه‌ر نه‌مكه‌یته پاڵه‌وانی سه‌ره‌كی ناو چیرۆكه‌كه‌ت، تكایه ناوم مه‌هێنه…باوكیم ده‌ناسی، ئه‌وه نه‌ك هه‌رمن، به‌ڵكو ته‌واوی دانیشتوانی شارو ته‌واوی ئاواییه‌كانی ده‌وروبه‌ریش وه‌ك گه‌وره‌ی خۆیان و به‌ڕێزه‌وه لێیان ده‌ڕوانی….ئه‌و نالی ناس و مه‌حوی ناس و خۆی به موریدێكی مه‌وله‌وی داده‌نا… گوتبووی؛ یه‌كه‌م رۆژ كه گه‌یشتمه قۆناغی ناوه‌ندی و له‌ناوپۆلداو له‌كاتی هاتنه ژووری مامۆستای جوگرافیا، كه هه‌موومان له‌به‌ری هه‌ڵساین، رووی له‌من كردوو پێی گوتم؛ ئه‌وه بۆ هه‌ڵناستی، گوتم؛ هه‌ڵساوم جه‌ناب، له‌پشتی ره‌حله‌كه‌وه خۆم خشانده ته‌نیشتی ره‌حله‌كه‌و راوه‌ستام، كه‌زانی باڵام هه‌رئه‌وه‌نده‌یه، كه ئه‌و ده‌یبینی له‌جێی خۆی ته‌ریقبووه‌وه‌و داوای بوردنی كرد. له‌و رۆژه‌وه له‌به‌رچاوی مامۆستاو خوێندكاره‌كان باڵای ده‌كرد و گه‌وره ده‌ینواند… ئه‌و هه‌رچه‌نده قه‌دێكی كورتی هه‌بوو، به‌ڵام له‌ناو چاكه‌ت و پانتۆڵه هه‌میشه ئوتوكراوه‌كان و به‌ستنی بۆینباخه ساده‌كان شیك ده‌ینواند. له‌وه‌ته‌ی به‌بیرم بێت و بینیبێتم، سیدارێكم به‌سه‌ریه‌وه بینیوه، كه دواتر زانیم له‌باپیره گه‌وره‌یه‌وه بۆی به‌جێمابوو، ئه‌و كه‌سێكی زۆر رێزداربوو له‌گه‌وره‌یی و خۆشه‌ویستی به‌بابه‌شێخ ناویان ده‌هێنا، ئه‌گینا له بنه‌ڕه‌تا ناوی مسته‌فا بوو، باوكم كه هاوته‌مه‌نی ئه‌وبوو، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌و نه‌یخوێندبوو، ده‌یگوت؛ جارێكیان پیاوێك له‌پایته‌خته‌وه هات، سه‌ره‌تا پێش ئه‌وه‌ی سه‌ردانی هیچ فه‌رمانگه‌یه‌كی حكومی بكات، سه‌ردانی بابه‌شێخی كرد… بابه‌شێخیش هه‌واڵی بۆچه‌ند دۆستێكی ناردبوو، كه له دانیشتنه‌كه‌دا ئاماده‌بن، یه‌كێك له‌وانه‌ش من بووم، ئه‌و میوانه پێده‌چوو پله‌یه‌كی باڵای هه‌بێت له حكومه‌ت و حزبدا، زۆر به‌ڕێزه‌وه له‌گه‌ڵ بابه‌شێخ ده‌ئاخڤی و ته‌نانه‌ت چه‌ند جارێك گوێم لێبوو به مسته‌فا به‌گ ناوی هێناو ئێمه‌ش ئه‌وانه‌ی له‌وێ بووین هه‌موومان سه‌یری یه‌كتریمانكردو سه‌یری بابه‌شێخمانكرد، پێمان سه‌یربوو كه ئه‌وه چه‌ندین ساڵه ئێمه نه‌مانزانیوه ئه‌و پیاوه له بنه‌ڕه‌تدا ناوێكی دیكه‌ی هه‌یه…میوانه‌كه به‌پێداگرییه‌وه ده‌یگوت؛ فه‌رمانم پێیه، ئه‌مجاره جه‌نابتان بۆ ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران ده‌خه‌ینه لیسته‌كه‌مانه‌وه، به‌ڵام بابه‌شێخ ئه‌و فه‌رمانه‌ی ره‌تكرده‌وه و به‌میوانی گوت؛ ره‌نجتكێشاوه و له‌دووره‌وه هاتوویت تاكو فه‌رمانی سه‌رۆكم پێبگه‌یه‌نی، من ئه‌گه‌ر خه‌ڵكه‌كه داوام لێنه‌كه‌ن هه‌رگیز ئاماده‌نیم به‌پاڵپشتی سه‌ره‌وه هیچ پۆستێك وه‌ربگرم.\nئه‌وه‌تا ده‌بینن ئه‌مڕۆ پێش دیارنه‌مانی دڵشادی كوڕی بابه‌شێخ كه خۆی به‌جێگره‌وه‌ی باوكی داده‌نا، دوو كه‌سێتی جیاواز هه‌ستپێده‌كه‌ین… دڵشاد كوڕێكی كه‌ڵه‌گه‌ت بوو، به‌خێرایی پله وه‌زیفییه‌كانی ده‌بڕی، له‌ماوه‌یه‌كی زه‌مه‌نی كورتدا، به‌و هیوایه‌ی خۆی گه‌یشت، كه‌زۆر مه‌به‌ستی بوو، ئه‌ویش چوونه پشت مێزێكی گه‌وره‌بوو، به‌ڵام هه‌ر له‌یه‌كه‌م رۆژی دانیشتنی له‌پشتی مێز، كه قه‌دو باڵاكه‌ی نه‌یده‌هێشت سه‌رنج له‌مێزه‌كه‌ی به‌رده‌می بدرێت، هه‌ستمان به‌دابه‌زینی كێشی ده‌كرد… یه‌كه‌م رۆژبوو لای ژنه‌كه‌ی گوتبووی؛ خه‌مت نه‌بێت، ئه‌گه‌ر كار وابڕوات له‌ماوه‌ی ساڵێكدا و له‌ساڵیادی ئه‌و رۆژه‌ی كه چوومه‌ته پشتی مێزه گه‌وره‌كه‌وه، ڤێلایه‌كی به‌دڵی تۆمان ده‌بێ و كام ئۆتۆمۆبیلی مۆدێل نوێشه ده‌خه‌مه ژێرم… له‌هه‌مووی سه‌یرتر سه‌د رۆژ به‌سه‌ر وه‌رگرتنی ئه‌م پۆسته‌یدا تێنه‌په‌ڕیبوو، كێشی ئه‌وه‌نده دابه‌زیبوو، كه به‌ئاسته‌م له‌پشتی مێزه‌كه‌و سه‌ر كورسیه‌كه دیاریده‌دا، هه‌رچه‌نده له‌ڕووی سامانه‌وه زۆر ده‌وڵه‌مه‌ندببوو، به‌ڵام رۆژبه‌ڕۆژ ئه‌و پیاوه له‌كه‌می ده‌دا، ئه‌وه‌تا ئێمه له‌ساڵیادی دامه‌زراندنیدا به‌هه‌موومان به‌دوایدا ده‌گه‌ڕێین، پشت مێز و ژێر كورسی و ناو قه‌له‌مدان و چه‌كمه‌زه‌كان نه‌ما به‌دواییدا نه‌گه‌ڕێین، كه‌چی ئه‌و نادۆزینه‌وه. له‌پڕ له‌نێو ئاپوره‌كه‌دا یه‌كێك به‌ده‌نگێكی گڕه‌وه كه‌هه‌ر له‌ده‌نگی بابه‌شێخی ره‌حمه‌تی ده‌كرد گوتی؛ بێهوده‌یه به‌دواگه‌ڕانی، بگه‌ڕێنه‌وه سه‌ركاره‌كانتان، پێده‌چێ بووبێته ئاو و به‌ناو درزی دیواره‌كه‌دا چووبێته‌خوار.\n17/ 8/ 2012 هه‌ولێر\nPrevious ســـه‌ردان و ســـــه‌یـــــران\nNext مناڵە عیراقییەکان جەژنتان (بێرۆز)


دزەکان دوو بوون ئێمە سەد !!\nمن لایەنگری ڕاستیم گرنگ نیە کێ دەیڵێت !من لایەنگری دادپەروەریم گرنگ نیە بۆکێ یا دژی کێ دەبێت.(مالکوم ئیکس)..\nزانست و ئەزموون سەلماندوویانە کە هەمیشە یەکگرتن و پێکەوە بوون هێز و متمانەت پێ دەبەخشێت و کەمتر تووشی ئازار و ئەشکەنجە دەبیت کەمتر بەربەستەکان دەبنە هۆی ئەوەی ڕاتبگرن لەوەی بە ئارامی و ئاسوودی بگەیت و ژیانێکى ئازادانە و ئازایانەت هەبێت ،یەکبوونی هەموو نەتەوەیەک دەوڵەتێکى بەهێز بنیات دەنێت ئیسرائیل یەکێک لەو وڵاتانەیە کە ژمارەی دانیشتوانی کەم و ڕووبەری وڵاتی کەم بەڵام بە هۆی یەکگرتن و یەکبوونیان لە ساڵى 1948 توانیان لە سەرتاسەری دنیا دەست بە دەستی یەک بدەن بۆ بنیات نانى دەوڵەتەکەیان و تا ئێستاش بەوپەڕی هێز و توانایان دەیپارێزن ..\nکاتێک گەلە گورگێک دەیانەوێت پەلاماری گامێشێک بدەن لە ڕەوەگامێشەکانی تری دادەبڕن چونکە دەزانن بەو شێوەیە ئاسانتر دەتوانن شکستى پێ بهێنن و بیکەنە نێچیری خۆیان (پەرت بکە و زاڵبە)، بۆیە هەمیشە یەکگرتن لە گەلە گورگەکان دەمانپارێزێت و بەپێچەوانەشەوە پەرتەوازەیی دەمانکاتە نێچیرێکى ئاسانی گەلە گورگەکان ، گورگەکان هەمیشە بۆ پەلاماردان بە کۆ پەلامار دەدەن و هەرگیز گورگێک بە تەنها ناتوانێت ڕاوبکات و هیچ کاتێکیش سەرکەوتوو نابێت ..\nلە سیاسەت و ستەمکردن و بەڕێوەبردنى وڵات بۆ زیاتر دەوڵەمەند بوونی خۆیان و بنەماڵە و دەستە و تاقمیان هەمیشە پێکەوە کار دەکەن واتە کەمینەیەک زۆرینە بەڕێوە ئەبەن کەمینەیەک بە هۆی سوود وەرگرتن لە هۆشیاری خۆیان و کەمی هۆشیاری تاک و کۆمەڵگا بە ئاسانى دەتوانن چیان بوێت بیکەن ، جا دەڵێن کاروانێکی سەد کەسی بۆ بازرگانى دەڕۆن و دەکەونە کەمینى دوو دز و جەردەوە بە هەر حاڵ تەواوی کاروانەکە بەتاڵان دەبەن و ئەمانیش دەڕۆنە لای حاکمی شار و شکاتی خۆیان دەگەیەنن و حاکم دەپرسێت چۆن دوو کەس دەتوانێت کاروانێکی سەد کەسی بە تاڵان ببات ؟؟!! لەوەڵام دەڵێن : ئەوان دوو کەسی یەکگرتوو بوون ئێمە سەد کەسی پەرتەوازە .\nستەم و زۆرداری کاتێک تەشەنە دەسەنێت کە هەرکەسێک دەست دەگرێت بە کڵاوی خۆی بانەیبات بەڵام بێ ئاگایە لەوەی ئەمە ڕێخۆشکەردەبێت و ڕۆژێک دێت ستەمکار هێندە بەهێز دەبێت کە تەماح بکاتە هەموو شتێکى ئەوانی تر و لە کۆتایی هیچ کەسێک لە ئارامی و ئاسایش ژیان ناکات ..ئێمە کاتێک ئەتوانین کۆتایی بە ستەم و زۆرداری بهێنین کە خۆمان ستەم لە خۆمان لە نەوەکانی داهاتوومان لە خاک و وڵات و نیشتمان و شارمان نەکەین ئەگەر فڕێدانى پیچکە بەردێکیش بێت بۆ سەر ڕێگای خەڵک لەوانەیە ببێتە هۆی ئازارگەیاندن بە ئەوانی تر ...


وەک پێداچوونەوەی ١٩:٢٦، ١٤ی ئابی ٢٠١٨\n١١٬٧٥٧ بایت سڕایەوە ، ٢ years ago\nگەڕاندنەوەی دەستکارییەکانی 85.166.94.122 (لێدوان) بۆ دوایین پێداچوونەوەی ئارام بکر\nوەک پێداچوونەوەی ١٤:٠٣، ١٤ی ئابی ٢٠١٨ (دەستکاری)\nوەک پێداچوونەوەی ١٩:٢٦، ١٤ی ئابی ٢٠١٨ (دەستکاری) (پووچەڵکردنەوە)\n'''قەڵای ھەولێر''' تەپۆڵکەیەکی بازنەیی ڕووتەختە بە ڕووبەری ١٠٢٫١٩٠ مەتری چوارگۆشە لە ناوەڕاستی شاری [[ھەولێر]] کە کۆنەوە ناوەندی شاری ھەولێر بووە.\n'''قەڵای ھەولێر'''ئەم قەڵایە دێرینترین قەڵایە لە جیھاندا ، دەکەوێتە ناو جەرگەی شاری ھەولێر ئەم قەڵایە (25 ) م بەرزە لە رووی زەوی، وە بەرزی قەڵا لە سەر ئاستی رووی دەریا ( 431 )م رووبەرەکەی (110,000)م2 مێژووی بیناسازی کردنی دەگەڕێتەوە بۆ (6000) ساڵ پ.ز، وە خانووەکانی قەڵای ھەولێر لە (506) خانوو پێک ھاتووە قەڵا لـــە سێ گەرەک پێکھاتووە (سەرای – توپخانە – تەکیە ) خانووی چینی دەوڵەمەندەکان لە گەرەکی سەرای قەڵاتە بەھۆی بەکارھێنانی بنیات وبناغەی توندو بەھێز، بەرگەی ھۆکاری رۆژگاری گرتووە بۆ ماوەیەکی درێژ. وە نەخش و نیگاری زۆریان تێدا بەکارھێناوە ئەمەش بۆتە ھۆی ئەوەی سەرنجی گەشتیاران بۆ خۆیان رابکێشێت .\n==قەڵای هەولێر لە لیستی كەلەپووری جیهانی دەردەكرێت ==\nدوای ئەوەی قەڵای هەولێر لە لیستی كەلەپووری دنیا تۆمار كرا، تایبەتمەندییەكی جیهانی وەرگرتووە و پێویستە بە پێی رێنوێنییەكانی یونسكۆ، بەڕێوە ببرێت. بەڵام بەهۆی پشتگوێخستنی لەلایەن حكوومەتی هەرێمەوە، وەك سەرۆكی كۆمسیۆنی بووژاندنەوەی قەڵا رای دەگەیەنێت، دوور نییە لە لیستی كەلەپووری جیهانی دەربكرێت، ئەوەش بەهۆی كار نەكردنی حكوومەت بۆ پاراستنی ئەو كەلەپوورە جیهانییە و لادان لە مەرج و رێوشوێنە نێودەوڵەتییەكان.\nقەڵای هەولێر بە تەمەنی شەش هەزار ساڵییەوە بە یەكێك لە كۆنترین شارەكانی دنیا دێتە هەژمار، كە ژیان تێیدا بەردەوامە. هەر ئەو مێژووەی بوو ناوی لە لیستی شوێنەواری كەلەپووری دنیا تۆمار كرد. بە ئەندامبوون لە لیستی شوێنەواری دنیا ئەستەمە و پارێزگاریكردن و هێشتنەوەی لەو لیستە، قورسترە، چونكە فەر‌امۆشكردنی مەرجێك بەسە بۆ وەرگرتنەوەی ناسناوەكە. بوون بە ئەندامی شوێنەواری جیهانی، دوو مەرجی سەرەكی هەیە، كە یەكیان سەلماندنی بەهای نایابی جیهانیی ئەو شوێنەیە و هەرچی دووەمیانە، توانای پاراستن و باش بەڕێوەبردنیەتی. قەڵای هەولێر كە بە ڕەنجی حەوت ساڵ كاركردن ئەو ناسناوەی بە بەر دوورا، ئێستە هێندەی بۆ گەورەیە، خەریكە لەبەری دەبێتەوە.\nئەو قەڵایە بە بەرزیی 32 مەتر و ڕووبەرە 10 هێكتارە شێوە نیمچە هێلكەییەكەی، لە چەقی شاری هەولێر هەڵكەوتووە. دوو دەروازەی سەركەوتنی هەیە كە لە سەرەوە شەقامێكی ڕاستەڕێ بەیەكیان دەگەیەنێت. ئەوانیش دەروازەكانی باكور و باشوورن. دەروازەی باشوور لەبەر بێ كارمەندی داخراوە و كاتێك بە دەروازەی باكور سەردەكەوی، هەموو شتێك لە دەوروبەرت دەگۆڕێت و لە پڕ دەكەویتە ژینگەیەكی كۆنەوە، كە تێیدا شتەكان سادە و زۆربەیان ڕەنگ خاكین. خانووەكان بێ پەرژین و بەرینی كۆڵانەكان هەر مەتر و نیون. نزیكی دەرگە و كرانەوەی پەنجەرەكان بە ڕووی ماڵە دراوسێیان، پێوەندی توندی كۆمەڵایەتی خەڵكی ئەو سەردەمە و نزیكیان لە یەكتر پیشان دەدات.\nجگە لە حەمام و تەكیە و مزگەوت و چەند دووكانێك، ٥٠٠ خانوو بەسەر گەڕەكەكانی تەكیە و تۆپخانە و سەرا، دابەش بوون. كە هەمووان بە كەرپووچی خۆماڵی و قسڵ دروست كراون و هەر یەكێكیان مێژوویەكی درێژی لە ناخیدا هەڵگرتووە. ئەگەر زمانی دار و بەرد نەزانیت و لە وەڵامی دیوارەكان تێنەگەیت بۆ پرسیارێك كە لە هەمبەریان زەینت دەئاڵۆسكێنێ، ئەوە شتێكت لە مێژووەكەی دەست ناكەوێت، ئاخر لەو قەڵا گەورەیەدا نە ڕێبەری گەشتیاری و مێژوویی هەن، نە كەسێكیش هەیە بە دەنگتەوە بێت. لە كاتێكدا بەهۆی ناوبانگییەوە، ڕۆژانە خەڵكێكی زۆری ناوخۆ و بیانی سەردانی دەكەن.\nئەو قەڵایە لە ٢٠١٤دا، 18 دەنگی لە كۆی 21 ئەندامی یونسكۆ لە قەتەر وەرگرت و لە 2ی تشرینی دووەمی هەمان ساڵ، لەلایەن نوێنەری یونسكۆ "ئێرینا بۆكۆڤا" بڕوانامەی چوونی قەڵای هەولێر بۆ ناو لیستی كەلەپووری جیهانی، بە نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان درا. ئێستە قەڵای هەولێر تاكە شوێنە لە كوردستان ناوی لە لیستی كەلەپووری جیهانی هەیە.\nدارا یەعقووبی سەرۆكی كۆمیسیۆنی باڵای بووژاندنەوەی قەڵای هەولێر، ئاماژە بەو ئەركە جیهانییە دەدات كە بەهۆیەوە كەوتووەتە سەرشانیان و دەبێت بە رژدی كاری لەسەر بكەن. ئەو دەڵێ، "ساڵانە یونسكۆ داوای ڕاپۆرتمان لێ دەكات لەمەڕ پاراستن و هەنگاونان بۆ نۆژەنكردنەوە و چۆنیەتیی بەڕێوەبردنی، كە ئەمساڵ نازانین چییان بۆ بنووسین".\nئەو سەرۆكەی كۆمسیۆنی باڵای بووژاندنەوەی قەڵا، ئاماژە بە مەرجی یونسكۆ دەدات، كە بۆ سەرپەرشتی قەڵات دایناوە و دەبێت ١٢٠ كارمەندی هەبێت، لە كاتێكدا ئەوان تەنیا ٢٥ كارمەندیان هەیە و تا یەكی نیوەڕۆ بە كاری چاككردنەوە و كۆمسیۆنەوە سەرقاڵن. بە گوتەی یەعقووبی، لە ساڵی نوێ، دووانیان خانەنشین و دووانیان دەگوازرێنەوە و ئەوانی تر گرێبەستن و بۆیان نوێ ناكەنەوە، تەنیا ١٥ كارمەند دەمێننەوە. ئەو دەڵێ، "بە ٢٥ كەس فریا نەدەكەوتین و بە ١٥ كارمەند بە یەكجار پەكمان دەكەوێت".\nئەوان داوایان لە دەستەی گەشتوگوزار و شارەوانی كردووە كارمەندیان بۆ بنێرن، بەڵام وەڵامیان نەدراوەتەوە و یەعقووبی دەڵێ، "كارگێڕی و پێشوازی و ناوبانگی قەڵات بەو شێوەیە بەرەو هەڵوەشانەوە دەڕوات".\nهەر ئەوە نا، هەندێك لە خانووە كۆنەكان ڕووخاون و مێژووەكەیان بووەتە كەلاوە، یەعقووبی ڕای دەگەیەنێ كە داوایان كردووە بەفریایان بكەون، بەڵام وەڵامیان نەدرا‌وەتە‌وە و پار ١٥ خانووی تر ڕووخان. دووپاتی دەكاتەوە، "٢٠٠ خانوو پێویستی بە نۆژنكردنەوە هەیە كە تا ئێستە ٤٥ خانوو نۆژەن كراونەتەوە".\nكۆمیسیۆنی باڵای بووژاندنەوەی قەڵای هەولێر كە لە ساڵی 2007ەوە دامەزراوە، لە گۆشەیەكی ئەو قەڵایەن و كاریگەری تەنگژەی دارایی بەقووڵی لە كارەكانیان ڕەنگی داوەتەوە. دارا یەعقووبی گلەیی زۆر لەسەر ڕۆتینی دارایی هەیە، بەوەی دەستیان لە ئاست پێویستییەكانی قەڵات نوقاندووە و دەڵێ، "سێ ساڵە بودجەی قەڵا راگیراوە".\nیەعقووبی پێی وایە، ئەگەر قەڵا بە چاوێكی تایبەت تەماشا نەكرێت و ئاوڕی لێ نەدرێتەوە، پێگەكەی دەلەقێ و دواتر دەكەوێت. مەترسی كەوتن بە ڕادەیەكە كە دارا دەڵێ، "ئەگەر حكوومەت فریا نەكەوێت، ڕەنگە هەر ئەمساڵ یونسكۆ ئاگەدارمان بكاتەوە و دواتر قەڵای هەولێر، لە لیستی كەلەپووری جیهانی دەربهێنێت و ناسناوەكەی لێ بستێندرێتەوە".\nبە لەبەرچاوگرتنی دۆخی تەنگژەی دارایی، دارا یەعقووبی پێشنیازی بە پارە چوونە ژوورەوەی كردووە، بەوەی بۆ هەر كەسێك هەزار دینار و بەو پارەیە قەڵا بەڕێوە ببرێت، بەڵام وەك دەڵێ، "حكوومەت ڕازی نەبوو"، یاخۆ نیازی بووە ئەو دووكانانەی نۆژەن كراونەتەوە و ئامادەن بۆ بەكرێدان، بەكرێ بدرێن، بەڵام بۆ ئەویشیان ڕەزامەندی لەسەر پیشان نەدراوە.\nئێستە هەزار و حەوت شوێنەوار لە لیستی كەلەپووری جیهانی هەن و ڕەنگە قەڵای هەولێر پشتگوێخراوترینیان بێت، كە ئاڵا گەورەكەی ناوەڕاستی قەڵا لەبەر شڕی و كۆنی، چیتر تاقەتی خۆڕاوەشاندنی نەماوە و بە عاموودەكەدا شۆڕ بووەتەوە. دارا یەعقووبی باس لەو ڕۆتینە تاقەتپڕووكێنەی وەزارەتی دارایی دەكات و دەڵێ، "ئەگەر بەیەكجاری دڕا، لەبەر زۆریی ڕۆتین بۆی ناكڕینەوە".\nقەڵای هەولێر ئێستە موڵكی دنیایە و لە كاتی هەر هەڕەشە و مەترسییەك، یونسكۆ كە سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكانە؛ داوا لەوان دەكات ئەو هەڕەشەیەی لێ دوور بخرێتەوە و هەر دەستكاری كردنێكی چ لە ناوەوە یاخود سنوورەكەی كە 30 مەتری دەگرێتەوە، پێویستە ڕەزامەندی یونسكۆی لەسەر بێت. خۆ بەپێچەوانەوە نازناوەكەی لێ وەردەگیرێتەوە.\nبە پێی ماستەرپلان، قەڵای هەولێر موتێل و چێشتخانە و كافتریای تێدا دەبێت كە سوود لە خانووەكانی وەردەگیرێت. ئێستەش هەندێك خانوو دابەش كراون، لەوانە پەیمانگای ڕۆشنبیری و سەنتەری چنینی كوردی، سەنتەرێكی فڕەنسی بۆ توێژینەوەی كولتووری، یەكێتیی ئافرەتان كە جلی كوردی پیشان دەدات لەگەڵ ڕێكخراوی گەشتیاری. جیا لەوە سنووری 30 مەتریش حەرەمی قەڵای هەولێرە و بەرزترین باڵەخانە لەو سنوورە نابێت لە چوار قات زیاتر بێت. لە شوێنی ئێستەی پارێزگاوە تا دەگاتە وەزارەتی تەندروستی، بینایەی لێ نامێنێت و ژێرەوەی دەكرێتە گەراجی ئۆتۆمبێل و سەرەوەشی شوێنی دانیشتن و كافتریا دەبێت.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/wiki/تایبەت:MobileDiff/581246»