ستراتیژیی سیاسەتی دەرەوەی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کاریگەریی لەسەر هەرێمی کوردستان-عێراق\nپەرویز ڕەحیم 02, 09, 2016\nکۆماری ئیسلامیى ئێران، شوناس یان ناسنامەی سیاسیی تایبەت به خۆی هەیە. ئەم ناسنامەیە، سێ ڕەهەندی سەرەکیی هه‌یه (بێجگە لە مێژووگەرایی و بڕوابوون بە ئێرانشار)، كه بریتین له جیهانى سێیەم-گەرایی (Third World-ism)، شۆڕشگێڕی و ئیسلامى- شیعی، کە لە سیاسەتى نێودەوڵەتیدا ڕێنیشاندەریەتى. ڕەفتاری دەرەکیی ئێران لەسەر بنەماى جۆرێک لە عەقڵانیەتى ئەخلاقی- پەیوەندى و ڕەخنەیی و ئایدیالیستى پێناسە دەکرێت.\nدەتوانین بڵێین کە لە کۆماری ئیسلامیى ئێران، سیاسەتى دەرەوە، پەیوەندیی بە سیستەمى ئابووری و پەیوەندیی دەرەکیی ئابووری لەگەڵ وڵاتان نییە و به هۆی ئه‌وه‌ی كه سروشتی هێز لە کۆماری ئیسلامى، بڕوایییە (عەقیدەتییە)، لە ئەنجامدا سیاسەتى دەرەوەى ئێرانیش عەقیدەتییە و پاراستنى هێز لە ئێران، پەیوەندیى بە پاراستنى سیستەمى عەقیدەتییه‌وه هه‌یه لە ناوخۆ و دەرەوەدا. هەروەها پاراستنى دەسەڵاتداریەتیى حوکمڕانانی ئێران، پەیوەندیی بە پاراستنی ئەم ستراتیژییەوه هه‌یه لە سیاسەتی دەرەوەی ئێراندا؛ بۆ نموونە چۆنیەتیی پەیوەندیى ئێران لەگەڵ ئیسڕائیل.\nلە ڕوانگەیەکی ترەوە، دەتوانین بڵێین کە گۆڕانکارییه‌كانی سیاسەتى دەرەوەى ئێران، گۆڕانکاریى ڕیشەیى و پێکهاتەیى، یان گۆڕانکارى لە ئامانج و بەرژەوەندییەکانی ئێراندا نەبوونە، بەڵکوو هەوڵدان بووە بۆ دروستکردنى جۆرە هاوسەنگییەک لە نێوان بەها، پێوەر و بەرژەوەندییەکانى کۆمارى ئیسلامى لەگەڵ گۆڕانکارییەکان لە ژینگەى نێونەتەوەیى و ناوچەیی و، هەروەها خوڵقاندنى جۆرە هاوسەنگییەکى نوێ لە ناوخۆ و دەرەوەدا. لە گرنگترین دەرهاوێشتە و تایبەتمەندییەکانى ئەم نموونەیەی ڕەفتاری ئێران، پشتیوانیكردنه لە بزووتنەوە ئیسلامییەکان و بزووتنەوە توندڕەوەکان، بە تایبەت ئەوانەى دژی وڵاتانی نەیاری ئێران و بەرژەوەندیی وڵاتانی ڕۆژئاوان.\nسیاسەتی ئێران لە ناوچەکە، پەیوەندیی ڕاستەوخۆی بە جۆری سیستەمی سیاسیی کۆماری ئیسلامی و چۆنیەتیی ڕوانینی بۆ دابەشبوونی هێزەوه هه‌یه لە ئاستی نێونەتەوەیی و ناوچەییدا و، لەم سۆنگەیەوە ئێران هەوڵ دەدات سیاسەتی دەرەوەی خۆی لەسەر ستراتیژیی پێداچوونەوەخوازی، لانی کەم لە ڕووی پراکتیکییەوە، لە ئاستی ناوچەیی بەڕێوە ببات. بۆ ئەم مەبەستەیش، بۆ ئەوەی ئێران بتوانێت لە لایەک کێشەکانی لەگەڵ ڕۆژئاوا بەڕێوە ببات و لە لایەکی دیكه‌وه مەترسییەکان لەسەر کۆی سیستەمی سیاسیی خۆی دوور بخاتەوە، هەوڵ دەدات نفووزی خۆی لە وڵاتانی ناوچەکە بە میکانیزم و ئامرازی جۆراوجۆر دەستەبەر بکات. بە واتایەکی دیكه، پرس و گۆڕانکارییە ناوچەیییەکان بۆ کۆماری ئیسلامی، ڕەهەندی ئاسایشیی هەیە.\nئەمەیش دەگەڕێتەوە بۆ ناسنامەی ئەم سیستەمە سیاسییەی ئێران و ئامانجە باڵاکانی و، بەم پێیەش پێناسەکردن و دەستنیشانکردنی سنووری دۆست و دوژمنەکان و هەروەها بەرژەوەندییەکانی. لێرەوەیە کە ئێران بۆ دروستکردنی هاوسەنگییەکی نوێ، بەپێی بەرژەوەندییە پێناسەکراوەکانی ئاسایشی خۆی، لە نێوان ململانێ و هاوکاری و تەنانەت دوژمنایەتی لە نێوان وڵاتانی ناوچەکە ڕەفتار دەکات.\nبۆ نموونە، ئێران هەوڵ دەدات کە لە ڕێگەی بزووتنەوەکانی دژی وڵاتانی هاوپەیمانی ڕۆژئاوا، گوشار بخاتە سەر حکوومەتە هاوپەیمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و وڵاتانی سوننە، وەکوو (بزووتنەوەی ئیسلامی و حەماس لە فەلەستین و حیزبۆڵڵا لە لوبنان، یاخود شیعە حوسییەکان لە یەمەن). بەپێچەوانەوە، لە سووریا و عێراقدا هەوڵ دەدات کە دژی بزووتنەوەکانی دژە حکوومەت، پاڵپشتی لە حکوومەتی ناوەندیی سووریا و عێراق بکات؛ هەرچەندە لە عێراق یارمەتیی چەندین ڕێکخراوی سەربازیی وەکوو حەشدی شەعبی دەدات بۆ ئەوەی کۆنترۆڵی بارودۆخی ئاسایشی و تەنانەت سیاسی لە عێراق و ناوچەکە بکات.\nسیاسەتی سەرەکیی ئێران لە ناوچەکە، ئەوەیە کە بتوانێت لە ڕێگەی فاکتەری ئایین، هێڵێک بۆ گوشارخستەسەر دەوڵەتانی ناوچەکە، کە بە "هیلالی شیعی" ناسراوە، دروست بکات. ئەم هێڵە، وەکوو بەرەیەکی بەرگری، مەترسی و هەڕەشەکانی سەر ئێران دوور دەخاتەوە و لەم ڕێگەیەوه پێگەی ژیۆپۆلێتیکیی ئێران بەرزتر دەکاتەوە. کۆماری ئیسلامی، بەم ڕێگەیەوە نەبێت ناتوانێت لە گۆشەگیربوونی ژیۆستراتیژی و تەنانەت ژیۆئێکۆنۆمیک ڕزگاری بێت، بە هۆی ئەوەی کە لە ژینگەی ئاسایشیی خۆیدا هەست بە بوونی ئاسایش ناکات.\nئه‌مه‌یش به هۆی ئه‌وه‌ی كه یەکێک لە گەورەتـرین کێشەکانى کۆماری ئیسلامیی ئێران لە سیاسەتى دەرەوەدا ئەوە بووە کە، لە ناوچەکەدا هاوپەیمانى ستـراتیژیکى نەبووە؛ بەم واتایەى کە ئێران كه‌وتووه‌ته نێوان عەرەبەکان، تورکەکان و دەوڵەت-نەتەوەکانى تـردا، بەڵام بەشێک نەبووە لە هیچ کامیان.\nهەروەها ئێران بۆ زیاتـرکردنى نفووز و بەرزکردنەوەى پێگە و زیادکردنى هێزى خۆى، زۆر گرنگیى بە فاکتەرى ئایین، بەتایبەت شیعەگەرایى دەدات؛ باشترین بەڵگەیش وڵاتانی دراوسێی ئێرانن کە بە ئاستی جیاواز ململانێی لەگەڵیاندا هەیە. لێرەدا هەوڵ دەدەین گرنگترین خاڵەکانی ململانێ و هاوکێشە سیاسییەکانی نێوان ئێران و وڵاتانی ناوچەکە بخەینە ڕوو و پاشان پەیوەندی و کاریگەرییان لەسەر هەرێمی کوردستان-عێراق:\nیەکەم: مەترسیی تورکیا و وڵاتانی ناوچەکە، لە پڕچەکبوونی ئێران و دەستپێڕاگەیشتنی ئێران بە توانای بەرهەمهێنانی چەکی ئەتۆمی.\nدووەم: ناکۆکیی نێوان تورکیا و ئێران لەسەر هێڵی گواستنەوەی وزە بۆ ئەوروپا.\nسێیەم: ململانێ و ناکۆکی لەسەر پێشکەشکردنی مۆدێلی حوکمڕانی( بەتایبەت ئێرانی شیعە و تورکیای سوننە) و، هەروەها ناکۆکی لەگەڵ سعوودیا لەم بوارەدا.\nچوارەم: ناکۆکیی قووڵ لەسەر داهاتووی ڕژێمی بەشار ئەسەد لە سووریا و دەستێوەردانی ڕاستەوخۆی ئێران لە سووریا و پاڵپشتیی ڕژێمی ئەسەد و، بەم پێیەش، هاوکاریی گرووپ و لایەنەکانی پەیوەندیدار لە قەیرانی سووریا و گرووپەکانی ئۆپۆزسیۆنی سووریا، لە لایەن وڵاتانی سوننەی ناوچەکەوه.\nپێنجەم: پرسی کورد لە هەردوو وڵاتی تورکیا و ئێران و یارمەتیدانی پارتی کرێکارانی کوردستان لە باکووری کوردستان و، پارتەکانی کوردی ڕۆژئاوا لە لایەن ئێرانەوە کە بەپێچەوانەی پێشووتر، کە دۆزی کورد وەکوو مەترسییەکی ئاسایشی، خاڵی هاوکاریی ئێران و تورکیا بوو، ئەوە ئێستا خاڵی ناکۆکی و ململانێیە لە نێوان ئەم دوو دەوڵەتەدا.\nشەشەم: دروستکردنی بەرەیەک لە وڵاتانی ناوچەکە لە دژی بەرژەوەندییەکانی یەکتر، کە بە بەرەی وڵاتانی سوننە و وڵات و لایەنە شیعەکان ناسراوە.\nحەوتەم: ناکۆکی لەگەڵ وڵاتانی بەرهەمهێنەری نەوت و غاز، بەتایبەت سعوودیا، لەسەر ڕێژەی بەرهەمهێنانی ڕۆژانەی نەوت و دابەزینی نرخی نەوت، بە هۆی پێویستیی ئێران بە دابینکردنی سەرچاوەی دارایی، لە پاش هەڵگرتنی ئابڵوقە ئابوورییەکانی سەر ئێران.\nهەشتەم: دەستێوەردانی ئێران لە کاروباری وڵاتانی عەرەبی سوننە، لە ڕێگەی پاڵپشتی لە گرووپ و لایەنە شیعەکان، وەکوو بەحرەین و سعوودیا و کوەیت و لوبنان و...هتد.\nنۆێەم: پرسی ئاسایشی کەنداو و مەترسیی وڵاتانی عەرەبی لە کۆنترۆڵی گواستنەوەی وزە لە لایەن ئێرانەوە لەلایەک و مەترسیی ئێران لە هاتنی زیاتری هێزی ڕۆژئاوایی بۆ کەنداو.\nدەیەم: هاوپەیمانیی وڵاتانی ناوچەکە لەگەڵ وڵاتانی ڕۆژئاوا لە ڕووی سەربازییەوە و، دڵەراوکێ ئاسایشییەکانی ئێران لەم بوارەدا. و لە کۆتاییدا، ناکۆکی و دوژمنایەتیی ڕیشەییی ئێران لەگەڵ بوونی دەوڵەتی ئیسڕائیل.\nکۆماری ئیسلامیی ئێران و هەرێمی کوردستان-عێراق:\nگۆڕانکارییە نێونەتەوەیییه‌كان بەگشتی و ناوچەکە بەتایبەتی، بووه‌تە هۆی ئەوەی کە ڕۆڵی ئەکتەرە نادەوڵەتییەکان لە هاوکێشە سیاسییە ناوچەیییەکاندا بەرجەستەتر بێت. بەم پێیەش هەرێمی کوردستان-عێراق لە پێگەی تەنیا "فاکتەرێکی کاریگەر" دەرچووە و بووه‌تە ئەکتەر یاخود "بکەرێکی شوێندانەر" لە گۆڕانکارییە ناوچەیییەکاندا. بەم مانایەی کە ئەم بکەرە (هەرێمی کوردستان)، خۆی هەڵگر و خاوەن چەندین خاڵی لاواز و فاکتەری بەهێزە بۆ ڕۆڵبینین و کاریگەری، یان کارتێکەری لە هاوکێشەکاندا. ئەم دۆخە نوێیەش، لە لایەک دڵەراوکێی ئاسایشیی بۆ ئێران دروست کردووە و لە لایەکی تریشەوە بە هۆی نفووز و پەیوەندەکانی ئێران لە عێراق، دەرفەتی بۆ هێناوەتە ئاراوە.\n1- فاکتەری وزە (نەوت و غاز) ، بووه‌تە هۆی ئەوەی کە پێگەی هەرێم بەرز ببێتەوە و لە هاوکێشە ژیۆئێکۆنۆمیک و ئاسایشییە ناوچەیی و تەنانەت نێونەتەوەیییه‌كاندا (بەتایبەت بۆ داهاتوویەکی نزیک) حیسابی بۆ بكرێت. ئەمەیش بۆ هەرێم بووه‌تە خاڵێکی بەهێز (ئەمە بێجگە لە ئاستی دوورمەودا و چۆنیەتیی وەبەرهێنانی ئەم سەرچاوە گرنگە لە پرۆسەی ئابووریی کوردستان)، بەڵام لە هەمان کاتدا لە لایەن ئێرانەوە بە هەڕەشە و دەرفەت هەژمار دەکرێت.\nئابووریی ئێران گرێدراوی داهاتی هەناردەکردنی نەوت و غازە و، هەندێک جار ئەمەی وەکوو کارتی گوشار لە هاوکێشە سیاسییەکاندا بەکار هێناوە. بەڵام بە هۆی ئابڵوقەکانی سەر ئێران و بارودۆخی ناڵه‌باری ئابووریی ئێران لە ناوخۆ و تێچووە سەربازییەکانی ئێران لە ئاستی ناوچەیی، ئەوە پێویستیی بە داهاتی زیاترە لەم بوارەدا. بەڵام بە هۆی ئەوەی کە سەرەکیترین سەرچاوەی داراییی ئێران هەناردەکردنی نەوت و غازە، ئەوە ده‌وڵه‌تانی تر ئەم خاڵە وەکوو کارتی گوشار دژی ئێران بەکار دێنن. باشترین نموونەش سیاسه‌ت و هەڵوێستی سعوودیایە له هه‌مبه‌ر سیاسه‌تی نه‌وتی كۆماری ئیسلامی ئێران.\nلێرەوە ئەم خاڵە بووه‌تە هۆی ئەوەی کە هەرێمی کوردستان وەکوو ڕكابه‌ری ئێران و فاکتەرێک بۆ زیانی زیاتری ئابووریی ئێران لە لایەک و، لە لایەکی تریشەوە وەکوو جێگرەوە (بەدیل) بۆ وڵاتانی بەکارهێنەری نەوت و غازی ئێران، بەتایبەت تورکیا و یەکێتیی ئەوروپا لە ڕووی غازی سروشتییەوە ڕۆڵ دەبینیت. ئەم فاکتەرە وا دەکات کە ئێران بێجگە لە زیانی ماددی، لە ڕووی سیاسی و تەنانەت ئاسایشییەوە زەرەرمەند بێت (یەکێتیی ئەوروپا پێویستیی بە ئێران نامێنێت (کەمتر دەبێتەوە) و هەروەها تورکیایش، کە ئێستا به قه‌باره‌ی ساڵانە 13.7 ملیار دۆلار ئاڵوگۆڕی بازرگانیی لەگەڵ ئێراندا هه‌یه، لە ڕووی هاوسەنگییەوە لە ناوچەکە پێگەی بەرزتر دەبێتەوە).\nبۆیە، ئێران هەوڵ دەدات بە هەموو شێوەیەک لە ڕێگەی بەغداوە ڕێگری لە هەرێمی کوردستان بکات و بەربەستی بۆ دروست بکات بە مەبەستی گوشارخستنەسەر هەرێمی کوردستان. بەڵام ئێران تا ڕادەیەک لە ڕووی ئابووری و تەنانەت سیاسییەوە سوودمەند دەبێت، ئەگەر بەشێک لە هێڵی گواستنەوەی وزەی هەرێم بە خاکی ئێراندا تێپەر ببێت (هەرچەندە ئەمە بۆ هەرێمی کوردستانیش، سەرەڕای مەترسییەکانی، دەتوانێت دەرفەت بێت ئەگەر تاکە بەدیل نەبێت). ئەمە بێجگە لەوەی کە ئێران پێشتر هەوڵی دەدا لە ڕێگەی عێراق و سووریاوە، کە دوو وڵاتی لایەنگر و هاوپەیمانی بوون، هێڵێکی گواستنەوەی غاز بۆ دەریاری ناوەڕاست ڕابکێشێت کە پێگەی ئێرانی زۆر بەرز دەکردەوە و ئاسایشی وزەی دەخستە ژێر کۆنترۆڵی خۆی و پێگەی وڵاتانی کەنداوی لاوازتر دەکرد.\n2- بە هۆی هاتنەئارای هاوکێشەی نوێ لە ناوچەکە و بەرزبوونەوەی ڕۆڵ و پێگەی کورد بەگشتی و هەرێمی کوردستان-عێراق بەتایبەتی، کۆماری ئیسلامی، ترسی لە بەرزبوونەوەی داواکاریی کورد لە ئێراندا هەیە. بەم مانایە کە بەهێزبوونی هەرێمی کوردستان، دەبێتە مۆدێڵێکی سەرەنجڕاکێش بۆ کوردەکان لە ئێران و، ئەمەیش وا دەکات کە ئێران هەوڵ بدات هەرێم بخاتە ژێر کۆنترۆڵی خۆیەوە و ئەم سیاسەتەیش بە دوو ستراتیژی سەرەکی بەڕێوە دەبات:\nیەکەم: دژایەتی و هەوڵی دروستکردنی کێشەی ناوخۆیی لە ناوخۆی هەرێم و هەروەها گوشارخستنەسەر هەرێم لە لایەن بەغداوە و، تەنانەت دروستکردنی هەڕەشەی ئاسایشی لەسەر سنوورەکان بە بیانوی جۆراوجۆر.\nدووەم: کارکردن لەسەر لێکترازانی گوتاری یەکگرتووی کورد و زەقکردنەوەی کێشەکان، لە ڕێگەی کاریگەریدانان لەسەر لایەنێک لە لایەنه سەرەکییەکانی هەرێمی کوردستان و دەستێوەردان لە کاروباری ناوخۆی کوردستان.\nسێیه‌م: ئێران هەوڵ دەدات بە هەموو شێوەیەک ڕێگە لە سەربەخۆییی هەرێمی کوردستان و دروستبوونی دەوڵەتی کوردستان- باشوور بگرێت. بۆ ئەم مەبەستە، هەموو ئامرازە نەرم و ڕەقەکانی بەکار دێنێت. لەم نێوەندەدا، گوشارەکانی بەغدا (سیاسی و ئابووری) و هەروەها سەربازی، وەکوو پێکدادان لە نێوان شیعە-کورد و هەروەها لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی هەرێم، سوننە-کورد، چاوەڕوانکراوترین سیناریۆکانن لە داهاتوویەکی نزیکدا. ئەمە بێجگە لەوەی کە "سوپای قودسی" کۆماری ئیسلامیی ئێران (بەپێی شارەزایی و ئەو ئەرکانەی کە پێی سپێردراوە) دەتوانێت هەڕەشەی ئاسایشی لە ناوخۆی هەرێمی کوردستان دروست بکات، کە ئەمەیش کاریگەریی سلبی لەسەر سەقامگیری و ئاسایش و کەرتی ئابووری و پێگەی سیاسیی هەرێمی کوردستان دروست دەکات.\nچواره‌م: کۆماری ئیسلامی، جگە لە ئامانجەکانی تری بەڕێوەبردنی ململانێ ناوچه‌یییه‌كانی خۆی لەگەڵ ئەکتەرەکانی تردا، لە یارمەتیدانی پارتە کوردییەکانی باکوور و ڕۆژئاوای کوردستان، هەوڵ دەدات لە ڕێگەی ئەم پارتانەوە (بەتایبەت په‌كه‌كه)، کێشە و گرفتی ئاسایشی بۆ سەقامگیریی سیاسی و ئابووریی هەرێمی کوردستان دروست بکات. تەنانەت ئەگەر بتوانێت، هەوڵ دەدات تورکیایش بێنێتە ناو ئەم هاوکێشەیه‌وە و بەم پێیەش، تورکیا لە هەرێم دوور بکاتەوە و ئەمەیش پێگەی سیاسی-ئابووریی هەرێمی کوردستان لاواز دەکات.\nپێنجه‌م: ئێران بە بیانووی بوون و چالاکیی پارتە سیاسییە دژبەرەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە باشووری کوردستان، هەوڵی گوشارخستنەسەر هەرێمی کوردستان دەدات. بەڵام بەپێچەوانەوە، هەرێمی کوردستان دەتوانێت بوونی ئەم هێزانەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان وەکوو دەرفەت و کارتێکی گوشاری سیاسی و تەنانەت سەربازی بۆ سەر ئێران بەکار بێنێت و، هەروەها ڕۆژهەڵاتی کوردستان (ئەمە جگە لە باکوور و ڕۆژئاوای کوردستان لە هاوکێشە سیاسییەکانی ناوچەکە) وەکوو "قووڵاییی ستراتیژیک"، دەتوانێت گەرەنتیی پووچەڵکردنەوەی هەڕەشە و مەترسییەکانی ئێران بێت بۆ سه‌ر هەرێمی کوردستان، بە مەرجێک هەرێم بتوانێت بە ستراتیژییه‌کی فرەڕەهەندی (سیاسی، ئابووری و کەلتووری) لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان نفووزی هەبێت. بۆیە، بەهێزبوونی پارتە سەرەکییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، مانای گەرەنتیکردنی ڕاگەیاندنی دەوڵەتی باشووری کوردستان لە هەمبەر هەڕەشەکانی کۆماری ئیسلامییە و هەروەها فاکتەری بەهێزی بەردەوامی و مانەوەیەتی. بۆیە لە ئەگەری لاوازیی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ئەوە بەدڵنیاییەوە هەرێمی کوردستانیش لە هاوکێشەکانی ناوچەکە لە هەمبەر ستراتیژیی کۆماری ئیسلامیدا پێگەی لاواز دەبێت و ئاسایشه‌كه‌ی لەبەردەم هەڕەشە و مەترسیدایە.\nشه‌شه‌م: کۆماری ئیسلامی، گرنگیی زۆر بە جەنگی سایبری و هەڕەشە سایبرییەکان دەدات و سوپای سایبریی دامەزراندووە. هەروەها چەندین بەشی دەرەوەی سنووره‌کانی هەیە کە لەم ڕووەوە کار دەکەن. بەم پێیەیش ئێران لە ڕێگەی تۆری ڕاگەیاندنەکانییەوە لە ئێران و هەروەها ڕاگەیاندنە سێبەرەکانی لە هەرێمی کوردستان، هەوڵی دروستکردنی ناڕەزایەتیی هاووڵاتیانی هەرێم دژی حکوومەتی هەرێمی کوردستان و پرسیارخستنەسەر "ڕەوایەتی"ی دەسەڵاتدارانی هەرێم دەدات. بەم پێیەیش، هه‌م لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان وێنایەکی نەخوازراو لە هەرێمی کوردستان و ئەزموونی دەسەڵاتداریەتیی کوردی پێشکەش دەکات، کە ئەمەیش قووڵاییی ستراتیژیی هەرێمی کوردستان دەخاتە مەترسییەوە و هه‌م لە ئاستی ناوخۆییشدا سەقامگیریی سیاسیی هەرێم دەخاتە ژێر هەڕەشەوە.\nحه‌وته‌م: کۆماری ئیسلامی، دەتوانێت لە ڕێگەی ناڕاستەوخۆوه، کاریگەری لەسەر ئاسایشی کۆمەڵگەییی کوردستان دابنێت. باشترین نموونەیش، لە ڕێگەی ئاسانکاریکردن بۆ "باندەکانی لەشفرۆشی" و "ماددەی هۆشبەر" و هاتنیان بۆ هەرێمی کوردستان و ئالوودەکردنی گەنجان، ئەم سیاسەتە بەڕێوە دەچێت. چونکە ئێران توانای بەدەستهێنانی زانیاریی وردی لەسەر هاووڵاتیانی لە ده‌رەوەی سنوورەکانی و کۆنترۆڵکردنیانی لە هاتنەوە بۆ ئێران هەیە، بەڵام دەبینین ئەم جۆرە کەسانە بەئاشکرا هاتووچۆی ئێران و کوردستان دەکەن.\nهه‌شته‌م: ئێران دەتوانێت/توانیویەتی، بە هۆی توانا زۆرەکانی لە بواری ئەکادیمی، کەلتووری و مێژوویییدا، ناسنامەی کوردی، وەکوو لق یاخود بەشێک لە ناسنامەی گەورەتری ئێرانی پێناسە بکات و کاری زۆریشی لەم بوارەدا بەهۆی ڕاگەیاندن و زانکۆ و...هتد، کردووە. بۆیە، ئەم خاڵە وەکوو ڕەگەزی لاوازی ناسیۆنالیزم و ناسنامەی نەتەوەییی کورد دادەندرێت و بەم پێیەیش (بەپێی تیۆریی کۆنستراکتیڤیزم) درک و تێگەیشتنی تاک و نەتەوە و هێزە سیاسییەکانی کورد لە خۆی و جیهانی دەرەوەی و، هەروەها بەرژەوەندی و ئاسایشی نەتەوەییی خۆی لێڵ و لەرزۆک و شێوێندراوە و لەژێر کاریگەریی گوتار، سیاسەت و بەرژەوەندیی ئێران و ئێرانیبووندا دەبێت. ئەمە بە مەترسیی هەرە سەرەکی و شاراوە، یاخود خەساری بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی و گوتاری دەوڵەت-نەتەوەسازیی کورد لە هەموو بەشەکان داده‌ندرێت. بۆیە پێویستە، کورد، خۆی لەم گوتار و ناسنامە ئێرانییە ڕزگار بکات کە لە قۆناغی یەکەمدا زیاتر کارێکی ئەکادیمی و تیۆریکە و پاشان شۆڕبوونەوەی بۆ کایە و بواری سیاسی و ڕۆشنبیری و کۆمەڵایەتی و کەلتووری و...هتد.\nنۆیه‌م: کۆماری ئیسلامی، دەتوانێت ئاسایشی خۆراک و ئاوی هەرێم بخاتە مەترسییەوە: لە لایەک بە هەناردەکردنی بەرهەمی کشتوکاڵی بە نرخێکی کەم و، لە لایەک بە هەناردەکردنی کاڵای کواڵیتیی نزم. هەروەها، ئێران پلانی دروستکردنی دەیان بەنداوی هەیە کە بەشێکی زۆری دروست کراوە و ئەمەیش ئاسایشی ئاو و بەگشتی خۆراک دەخاتە مەترسییەوە، جگە لە مەترسیی پیسکردنی ئاو و ژینگە.\nده‌یه‌م: ئێران لە کاتی هەستکردن بە مەترسی لە پرسی بەدەوڵەتبوونی باشووری کوردستان، دەتوانێت لە ڕێگەی تێکدانی ئاسایشی ناوچەکە و بەرزکردنەوەی مەترسیی تێکچوونی هاوسەنگیی هێزەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (لە ڕێگەی ئەکتەرە دەوڵەتی و نادەوڵەتییەکانەوە)، لە لایەک بە نزیکبوونەوە لە ئەمریکا لە ڕێگەی ئاڵۆزکردن و لێدان لە بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و پاشان ڕێککەوتن لەگەڵی و تەنانەت لەگەڵ تورکیایش بە هەمان شێوە لە ناوچەکە، ئەمریکا و تورکیا لەسەر داهاتووی هەرێمی کوردستان لەگەڵ خۆی هاوڕا بکات.\nلە کۆتاییدا دەتوانین بڵێین، ستراتیژیی سیاسەتی دەرەوەی ئێران لە هەرێمی کوردستان بریتییە لە ستراتیژیی باڵانسکەر Balancer، بەم مانایە کە ڕێگە لە دروستبوونی هاوپەیمانیی توندوتۆڵ لە نێوان لایەنەکانی کوردستان دەگرێت و لە هەمان کاتدا لە کاتی بارگرژی، نێوەندگیری لە نێوان هێزەکاندا دەکات، بەتایبەت له نێوان هاوپەیمانەکانی وەکوو یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان و په‌كه‌كه و تەنانەت بزووتنەوەی گۆڕان و لایەنەکانی تردا، بۆ ئەوەی باڵانسی هێز تێک نەچێت. بۆیە ئەوەی هەرێمی کوردستان لە مەترسیی ئێران دەپارێزێت (لە شیکردنەوەی کۆتاییدا) سەرەڕای فاکتەر و بوارەکانی تر، ئەوە "قووڵاییی ستراتیژی"یه لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. ئەمە بۆ تورکیایش هەر ڕاست و کاریگەرە.


خه‌می خێزان كاتێك منداڵه‌كه‌ی ده‌بێته پۆلی 7\nهه‌مزه عه‌باس فه‌قێ 08/09/2021 - 10:13 وتار\nقۆناغی ناوه‌ندی (بازنه‌ی سێیه‌م) كه به پۆلی7 ده‌ستپێده‌كات، یه‌كێكه له هه‌ستیارترین قۆناغه‌كانی خوێندن، چونكه قوتابی له‌ڕووی سایكۆلۆژی و فسیۆلۆژی فیزیكییه‌وه گۆڕانكاری زۆری به‌سه‌ردادێت، پێویسته خوێندنگه‌و قوتابخانه‌كانی ئه‌م قۆناغه كه‌شێكی زۆر له‌باری په‌روه‌رده‌ییان هه‌بێت،مامۆستاكانی ئه‌م قۆناغه هه‌م له ڕووی پسپۆڕی هه‌م له‌ڕووی په‌وه‌رده‌ییه‌وه زۆر جیاوازو خاوه‌ن پاشخانێكی مه‌عریفی و هونه‌ری مامه‌ڵه‌كردنی ئه‌و ته‌مه‌نه بن، به‌مانای وشه په‌روه‌رده‌كاربن، له‌نێو مامۆستایان گوڵبژێركرابن...\nئه‌و ته‌مه‌نه له‌ماڵه‌وه‌ش تا ئاستێكی زۆر سته‌میان لێده‌كرێت! چۆن؟ له‌وان گه‌وره‌تر ڕێزی لێده‌گیرێت و له‌وان بچوكتر خۆشه‌ویستی زۆری پێده‌درێت! ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌بكه‌ن پێیان ده‌ڵێن تۆ گه‌وره‌ی.. كه‌چی ئه‌گه‌ر هه‌ندێك داواكارییان هه‌بێت پێیان ده‌ڵێن تۆ منداڵی! ته‌نانه‌ت له جل كڕینیشدا له نێوجلفرۆشی منداڵان جلیان به‌ئاسانی ده‌ستنا‌كه‌وێت و له‌گه‌ڵ هی گه‌ورانیش هه‌ر هیچ!\nتكایه به‌رپرسانی په‌روه‌رده ئاوڕێكی جددی له‌و قوتابخانانه بده‌نه‌وه، بایه‌خێكی تایبه‌تیان پێبده‌ن، به‌ڕێوه‌به‌ری په‌روه‌رده‌كارو مامۆستای نموونه‌ییان بۆ دابینبكه‌ن رۆژانه ده‌یان و سه‌دان خێزان له سۆراغ و هه‌وڵدان بۆ ئه‌وه‌ی منداڵه‌كانیان كه قۆناغی سه‌ره‌تاییان ته‌واوكردووه له قوتابخانه‌یه‌كی ناوه‌ندی گونجاو دابنێن و دڵنیابن له سه‌لامه‌تی و سه‌ركه‌وتنیان.\nجیلی ئێمه له‌ڕابردوو له‌م قۆناغه‌ی خوێندندا نه‌هامه‌تییه‌كانمان ده‌ستی پێده‌كردوو، كه‌سایه‌تیمان وردوخاش ده‌كرا، فێرده‌بووین چۆن سوكایه‌تی به قوتابخانه‌و مامۆستاو فێربوون و فێركردن بكه‌ین..\nكه‌رتی گشتی پێوه‌ره نه‌ك كه‌رتی تایبه‌ت، كه‌رتی گشتی جێگای ئومێده نه‌ك تایبه‌ت.. بۆیه پێویسته ئه‌م سه‌رنجه به‌هه‌ند وه‌ربگیرێت.. تكایه بایه‌خ و خه‌مخۆری بۆ ئه‌و قۆناغه..\nنووسه‌رو په‌روه‌رده‌كاری به‌توانا م. رزگار خدر له بابه‌تێكی ناوازه‌یدا ئه‌و قۆناغه‌ی ناولێناوه (قۆناغه هه‌تیو كه‌وتووه‌كه‌ی سیسته‌می په‌وه‌رده)


کۆمەڵەی مافەکانی ژنان ناوی هەڤرین خەڵەفی خستە لیستی نێونەتەوەییەوە – کوردی – RojNews.News\nکۆمەڵەی مافەکانی ژنان ناوی هەڤرین خەڵەفی خستە لیستی نێونەتەوەییەوە\n01/10/2020 - 7:13:30 pm\nناوی هەڤرین خەڵەف وەک ژنێکی کاریگەر کە مۆری خۆی لە مێژوو داوە، خرایە ناو لیستی کۆمەڵەی نێونەتەوەیی مافەکانی ژنان.\nکۆمەڵەی مافەکانی ژنان (AWID) لە ساڵی ١٩٨٢ دامەزراوە بۆ هاوسەنگی یاسا، پاراستنی یاسا، مافەکانی ژنان و دادپەروەری لە نێوان ژن و پیاودا دامەزراوە، لە ئەرشیفی ئەم کۆمەڵەیەدا ٤٥٠ ژن لە هەموو جیهان وەک ژنانی کاریگەر لە مێژوودا دەستنیشان کراون یەکێک لەو ژنانە هەڤرین خەڵەف، سکرتێری گشتیی پارتی ئایندەی سوریایە، کە لەلایەن چەتەکانی سەر بە دەوڵەتی تورکەوە شەهید کرا.\nلەم ئەرشیفەدا ناوی ژنی کورد و ئەمازیخی و عه رەب له خۆدەگرێت، ئەرشیفەکە بۆ یادکردنەوەی ئەو ژنانەی کە میراتێکی گەورەی تێکۆشانیان لە دوای خۆیان بەجێ هێشتووە، ئامادە کراوە، لەو ئەرشیفەدا ٤٥٠ ژنە سیاسەتمەدار و پارێزەر لە ٨٨ وڵاتی جیهانەوە هەڵبژێردران.\nکۆمەڵەکە ڕایگەیاند، پێویستە ئەو ژنانەی کە بیر و فکرێکی دەوڵەمەندیان هەیە، لە یادەوەری ی کۆمەڵگەدا بمێننەوە.\nژنە سیاسەتمەدار هەڤرین خەڵەف یەکێک بوو لەو ژنە پێشەنگانەی کە ڕێکخراوێکی ژنانی پێکهێنا و بە ئیرادەیەکی بەهێزەوە خواستی پێشخستنی سوریایەکی دیموکراتیک و خۆبەڕێوەبەریی هەبوو، سەرەڕای ئەوەش خەباتی دەکرد بۆ یەکسانی ژن و پیاو و بەدەست خستنی مافەکانی ژنان بەبێ جیاوازی نێوان گەلان لە سوریا، هەڤرین بە تواناکانی خۆی ویستی دواڕۆژێکی ئازاد بۆ هەموو ژنانی سووریا بنیات بنێت.\nهەڤرین خەڵەف، سکرتێری گشتیی پارتی ئایندەی سوریا، لە ١٢ی ١٠ی ٢٠١٩ لەلایەن چەتەکانی دەوڵەتی تورکەوە کرایە ئامانج و شەهید کرا.\nلە ئامێدی فڕۆکەیەکی دەوڵەتی تورک کەوتە خوارەوە و ناوچەیەکیش بۆردومانکرا


Diplomatic Magazine | مه‌رجه‌ع و مه‌رجه‌عیه‌تی ئاینی\nلەدواى ڕووخانى رژێمى سەدام لەعێراق (٢٠٠٣)، زاراوەكانى ”مه‌رجه‌ع“ و ”مەرجەعییەت“ یەکێک بوون لەو ناونیشانانه‌ی بەچڕى لەکایەى ئاینى و مەزهەبییەوە پەڕینه‌وه بۆ ناو کایەى سیاسى و میدیایی و بەشێویەکى به‌رچاوو بێ پێشینه كه‌وتنه ناو ناوانه‌وه. له‌داوی ئه‌و قۆناغه‌ش ڕۆڵی ئه‌م دامه‌زراوه‌یه له‌گه‌ڵ هه‌موو جومگه‌یه‌كی سیاسیدا گۆڕانكاریی و په‌ره‌سه‌ندنی به‌رچاوی به‌خۆیه‌وه بینی تا گه‌شته شه‌ڕی داعش.\nئەم توێژینەوەیە هەڵوێستە دەکات لەسەر واتاو چەمکى مەرجەعیەت و مێژووى سەرهەڵدان و سنورى دەسەڵاتەکانى لەدنیاى شیعەدا كه به‌هۆی سه‌ربه‌خۆیی دارایی و سیاسییه‌وه هه‌میشه وه‌ك ده‌وڵه‌تێك له‌ناو ده‌وڵه‌تدا ته‌ماشا ده‌كرێت.\nمەرجەع و مەرجەعییەت\n”مەرجەع“ یان ”مه‌رجه‌عیه‌تی ئاینی“ زیاتر زاراوەو موفرەدەیەکى شیعییەو پەیوەستە بە ژیانى ئاینیى و مەزهەبیى شوێنکەوتوانى رێچکەى ئالوبەیتى پێغەمبەرى ئیسلامەوە (د.خ). به‌كارهێنانی ئه‌م زاراوانه‌ش له‌ناو خودی دنیای شیعه‌شدا زۆر كۆن نین و له مێژووی نوێی ئه‌م تایفه‌یه‌دا داتاشراون و بوونه‌ته شتێكی باو (1).\nبەر لەوەى باس لەچەمک و باکگراوەندى ئەم زاراوەیە بکرێت باشترە ریشە زمانەوانییەکەى بخرێتە ڕوو، “مرجع“ لەزمانى عەرەبیدا ناوێکى ناسراوەو ڕیشەکەى دەگەڕێتەوە بۆ سەر فرمانى "رجع، یرجع" کە بەماناى ”گەڕایەوە، دەگەرێتەوە“ دێت وەک ئاماژەیەک بۆ ئەو کەسەى کە خه‌ڵك دەگەرێنەوە سەرى له كاروباری رۆژانه‌یان (2)، نزیک لەم مانایەش ئایەتێکى قورئان هەیە ”إن إلى ربك الرجعى ـ العلق 8“ كە باس لەوە دەکات خودا ڕووگەى گەڕانەوەى بەندەکانییەتى.\nلەزاراوە سازیدا مەرجەع هەر مان ماناى زمانه‌وانه‌ییه‌كی هه‌ڵگرتووه‌و گوزارشتە له‌و لایەن و کەسایەتیانەى کە گرۆیەک یان کۆمەڵێک خەڵک دەگەرێنەوە سەریان بەتایبەت لەو بابەتانەى کە لێیان ئاڵۆز دەبێت یان له‌باره‌یه‌وه ده‌كه‌ونه ناكۆكی و ڕا جیاییه‌وه(3) .\nمەرج نییە مەرجەع هەمیشە كه‌سایه‌تییه‌كی تاك بێت یان ده‌زگاو و كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك بێت، به‌ڵكه جارى وا هەیە رێبازو بەرنامەو ئاین و ئاینزایەک دەبێتە پەناگەو ڕووگەى کۆمەڵێک خەڵک و ئه‌و ڕێبازه بەسەرچاوەى ئیلهام و ڕەوێ و ڕەفتارو کارو کردەوەکانى خۆیان دەزانن\nمەرج نییە مەرجەع هەمیشە كه‌سایه‌تییه‌كی تاك بێت یان ده‌زگاو و كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك بێت، به‌ڵكه جارى وا هەیە رێبازو بەرنامەو ئاین و ئاینزایەک دەبێتە پەناگەو ڕووگەى کۆمەڵێک خەڵک و ئه‌و ڕێبازه بەسەرچاوەى ئیلهام و ڕەوێ و ڕەفتارو کارو کردەوەکانى خۆیان دەزانن، بۆ نمونه له وڵاته عه‌ره‌بییه‌كان زۆرجار باس لەمەرجەعیەتى شەریعەتى ئیسلام دەکرێت بۆ یاساو بڕیاره‌كانی ده‌وڵه‌ت (4).\nبەم پێیەش مەرجەعیەت لەزمان و زاراوەو بەکارهێناندا، هه‌ر یه‌ك شته‌و كه‌سێك یان ده‌زگایه‌ك یان رێبازێكه كه خه‌ڵك بۆ حه‌ل و فه‌سڵی كێشه‌كانیان ده‌گه‌ڕێنه‌وه سه‌ری، به‌ڵام به‌پێی ئه‌زموون و پراكتیكی مێژویی ئه‌م ناوه زیاتر ڕه‌هه‌ندێكی شیعی هه‌یه‌و له ئێستادا بووه‌ته ناونیشان بۆ شه‌رعزانه موجته‌هیده‌كانی ئه‌م ئاینزایه له عێراق و ئێران و لوبنان كه سێ مه‌ڵبه‌ندی سه‌ره‌كیی شیعه‌گه‌رین و مه‌رجه‌عه‌كانیش به‌پێی زانایی و پێگه‌یان نازناوی تایبه‌ت به خۆیان هه‌یه كه ”‘عه‌للامه" و ”ئایه‌توڵڵا“ و ”ئایه‌توڵڵای عوزمایه“ و بۆ یه‌كه‌مجاریش له سه‌رده‌می مه‌غۆلیدا نازناوی ”ئایه‌توڵڵا“ بۆ رێبه‌ری دینی شیعی ”الحلي“ به‌كارهاتووه (5).\nمێژوی مه‌رجه‌عیه‌تی شیعی:\nله ئاینزای شیعه‌دا، موسوڵمانان له‌سه‌ریان فه‌رزه بۆ كاروباری ئاینی خۆیان بگه‌رێنه‌وه بۆ ئه‌و شه‌رعزانانه‌ی پله‌ی موجته‌هیدیان هه‌یه له هه‌ڵهێنجانی ئه‌حكامی شه‌ریعه‌ت، یان ئه‌وانه‌ی سازو ئاماده‌ن بۆ فه‌توادان كه جاران پێیان ده‌وترا ڕاوی _ یه‌كانی ئال و به‌یت (6) ، ئه‌م گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ش ئاره‌زوومه‌ندانه نییه‌و به پێی گێڕانه‌وه‌كانی شیعه هه‌ركه‌س لاری لێی هه‌بێت ئه‌وه تانه‌ی له حوكمی خوا داوه‌و هه‌میشه قسه‌ی ئه‌و مه‌رجه‌عانه‌ش له‌پێش قسه‌ی سوڵتان و ده‌سه‌ڵاتدارانه‌وه‌ن كه به پێی دیدگای شیعی ده‌شێت تاغوت و له‌ڕێگه ده‌رچوو بن (7). جگه له ده‌سه‌ڵاتی ڕۆحی مه‌رجه‌عه‌كان پاره‌ی خومس و مافه شه‌رعییه‌كان له خه‌ڵكی باوه‌ڕداری شیعه كۆ ده‌كه‌نه‌وه‌و خاوه‌ن داهاتێكی زۆرن، به‌م پێیه‌ش باكیان به ده‌وڵه‌ت نییه‌و سه‌ربه‌خۆو ده‌ست كراوه‌ن له هه‌ڵوێست و مامه‌ڵه‌كردن (8) .\nله سه‌رده‌می عه‌باسیدا شیعه‌كان ده‌گه‌ڕانه‌وه سه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌ی كه له‌ئیمامه‌كانیانه‌وه نزیك بوون یان ڕیوایه‌تیان لێوه نه‌قڵ ده‌كردن، به‌تایبه‌ت له سه‌رده‌می خۆ حه‌شاردانیان به‌هۆی ڕاوه‌دوونانی سیاسی ده‌سه‌ڵاتدارانی ئومه‌وی و عه‌باسییه‌وه، كه به‌ناوبانگترینان غیابی یه‌كه‌م و بچووك و ماوه كورتی ئیمام مه‌هدی ئیمامی دوازده‌یه‌مین و كۆتاییه، به‌ر له‌وه‌ی به یه‌كجاریی ستووده‌و غه‌یب ببێت(9).\nله غه‌یب بونی بچووكدا شیعه‌كان ده‌گه‌ڕانه‌وه سه‌ر چوار له‌وانه‌ی كه بریكارو نوێنه‌ری ئیمام مه‌هدی بوون و له ئه‌ده‌بیات و سه‌رچاوه‌كانی شیعه‌دا به چوار نوێنه‌ره‌كه یان چوار بریكاره‌كه ده‌ناسرێن (10). ئه‌م چوار نوێنه‌ره كه بریتین له ”عثمان سعيد العمري، محمد عثمان سعيد العمري، والحسين روح النوبختي، وعلي محمد السمري“ نزیك له حه‌فتا ساڵ نامه‌به‌رو نێوانگری نێوان ئیمام مه‌هدی و شوێنكه‌وته‌كانی بوون له پاش مردنی ئیمام حه‌سه‌ن عه‌سكه‌ریی باوكی له‌ساڵی 260 ك _ 874ز له عێراق و ئه‌سپه‌رده‌كردنی له سامه‌ڕا كه ده‌وترێت به ژه‌هرخوارد كردن بووه (11).\nبه مه‌رگی كۆتا كه‌س له‌و نوێنه‌رانه‌ش له ساڵی 329 ك_ 941 ز كه عه‌لی سه‌ممه‌رییه قۆناغه‌كه‌یان كۆتاییدێت، به‌ڵام به قسه‌ی زانایانی شیعه ئه‌وانه بوونه سه‌ره‌تاو ده‌سپێك و رێخۆشكه‌ر بۆ بیرۆكه‌ی دروست بوونی مه‌رجه‌ع له‌ناو جیهانی شیعه كه بریكار و نوێنه‌ری ئیمامی ستووده‌و مونته‌زه‌ر له ڕووی ئیعتیبارییه‌وه (12)، چونكه له پاش بزربوونی بچووك و بزربوونی گه‌وره‌و یه‌كجاریی مه‌هدی ده‌ست پێ ده‌كات كه هاوكاته له‌گه‌ڵ ساڵی 329 ك_ 941 ز و تا ئه‌وكاته درێژه ده‌كێشێت كه مه‌هدی ده‌گه‌رێته‌وه سه‌ر زه‌وی بۆ به‌رپاكردنی دادگه‌ریی به پێی بیروباوه‌ڕی شیعه‌كان و له ئێستادا چاوه‌ڕوانی ئه‌و رۆژگاره ده‌كه‌ن (13)، ئه‌مه‌ش هاوتای بیرۆكری گه‌ڕانه‌وه‌ی مه‌سیحه له بیروباوه‌ڕی كڵێسادا له رۆژی دوایی بۆ رزگاركردنی مرۆڤایه‌تی.\nبه‌پێی سه‌رچاوه شیعییه‌كان له‌و ماوه‌یه‌دا كه ئیمام مه‌هدی غه‌یب بووه، له رێگه‌ی بریكاره‌وه په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ شوێنكه‌وته‌كانی گرتووه (14)، ئه‌م نوێنه‌رانه‌ش زیاتر له حه‌وزه ئاینییه‌كانی شیعه‌وه په‌روه‌رده‌و پێ ده‌گه‌یه‌نران كه له قوم و ڕه‌ی و جه‌به‌ل عاملی لوبنان و پاشان به‌غداو نه‌جه‌ف ورده ورده كه‌وتنه گه‌شه‌كردن و تا ئێستاش له پێگه‌یاندنی مه‌رجه‌ع و شه‌رعزانی شیعه به‌رده‌وامن\nبه‌پێی سه‌رچاوه شیعییه‌كان له‌و ماوه‌یه‌دا كه ئیمام مه‌هدی غه‌یب بووه، له رێگه‌ی بریكاره‌وه په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ شوێنكه‌وته‌كانی گرتووه (14)، ئه‌م نوێنه‌رانه‌ش زیاتر له حه‌وزه ئاینییه‌كانی شیعه‌وه په‌روه‌رده‌و پێ ده‌گه‌یه‌نران كه له قوم و ڕه‌ی و جه‌به‌ل عاملی لوبنان و پاشان به‌غداو نه‌جه‌ف ورده ورده كه‌وتنه گه‌شه‌كردن و تا ئێستاش له پێگه‌یاندنی مه‌رجه‌ع و شه‌رعزانی شیعه به‌رده‌وامن (15)، به‌ڵام به‌پێی ئه‌زموونی مێژویی هه‌میشه عێراق و ئێران مه‌ڵبه‌ندی سه‌ره‌كی مه‌رجه‌عییه‌ت بوون، به‌ڵام له لوبنان و شاره‌كانیتری وڵاتانی كه‌نداو لق و درێژكراوه‌یان هه‌بووه (16).\nله‌باره‌ی یه‌كخستنی مه‌رجه‌ع و فره‌یی ژماره‌شیانه‌وه ناكۆكی و بیروڕای جیا جیا له‌ناو شیعه‌كان هه‌یه، به‌ڵام به‌و پێیه‌ی فره‌یی مه‌رجه‌عه‌كان بووه‌ته واقیع كۆكردنه‌وه‌ی هه‌موو شیعه له‌سه‌ر مه‌رجه‌عێك بووه‌ته كارێكی مه‌حاڵ، هه‌ندێ له زاناكانیان باسیان له‌لایه‌نه ئه‌رێییه‌كانی ئه‌م فره‌ییهیان كردووه، وه‌ك رێگریی له پیرۆزكردن و به مه‌عسوم زانینی تاكه كه‌سێك و كه‌ڵكی جیاوازی دیدگاو بیركردنه‌وه‌كان بۆ گه‌شتن به بڕیاری دروست و به‌هه‌ڵه‌دا نه‌چوون له بڕیارو حوكمه گرنگه‌كان (17).\nله بریكاری و نوێنه‌رایه‌تییه‌وه بۆ مه‌رجه‌عیه‌ت:\nپاش تێپه‌ڕبوونی كات بیرۆكه‌ی بریكاریكردنی مه‌هدی گۆڕاوه بۆ دامه‌زراوه ئاینییه‌كانی شیعه كه جاران له بری مه‌رجه‌عیه‌ی حه‌وزه‌كان و ده‌زگا ئاینییه‌كان چالاك و له واجیهه‌دابوون، دواتریش ئه‌م ده‌زگایانه ناوی مه‌رجه‌عیه‌تیان لێنرا (18). مه‌رجه‌عییه‌ت كه‌سێك سه‌روكاریی ده‌كات له شه‌رعزانه‌كانی شیعه و پێیان ده‌وترێت بریكاره گشتییه‌كانی ئیمام مه‌هدی كه ڕابه‌رو پێشه‌واو سه‌رچاوه‌ی ئیلهامی شیعه‌كان و سه‌رخه‌تمه‌ی ئیمامه‌كانیانه (19). ئه‌م بریكارانه بۆ ئه‌وه‌ی سیفه‌تی مه‌رجه‌ع وه‌رگرن پێویسته چه‌ند مه‌رجێكیان تێدابێت له‌وانه‌ش عه‌داله‌ت كه كه‌سی ڕاساڵ و سوڵحاوه، ئیجتیهاد كه كۆششكردنه بۆ هه‌ڵهێنجانی حوكمی شه‌رع، له‌گه‌ڵ مه‌رجی زانایی له ئه‌حكامی دین و له كاتی زۆریی مه‌رجه‌عه‌كانیشدا زاناترینیان ده‌بێته سه‌ر مه‌شق و ڕێبه‌رو باڵا (20)، وه‌ك چۆن ئێستا له عێراق سیستانییه. ئه‌ركی ئه‌م مه‌رجه‌عانه‌ش كاركردنه بۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌حكامی شه‌ریعه‌ت له رێگای به‌گه‌ڕخستنی عه‌قڵه‌وه (21)\nمێژووی سه‌رهه‌ڵدانی ده‌زگا ئاینییه‌كانی شیعه‌ش ده‌گه‌رێته‌وه بۆ سه‌ده‌ی چواره‌می كۆچی/ ده‌یه‌می زاینی له به‌غدا، به‌ڵام له سه‌رده‌می سه‌فه‌وییه‌كاندا له ئێران له سه‌ده‌ی شانزه‌دا په‌ره‌ی سه‌ندووه‌و گه‌شتووه‌ته لوتكه‌و به‌ر له سه‌رده‌می سه‌فه‌وی مێژووی مه‌رجه‌عیه‌ت ناڕوون و تێكه‌ڵ و پێكه‌ڵه(22) .\nمه‌رجه‌عه‌كان له ئاینزای شیعه‌دا وه‌ك ئیمامه‌كان مه‌عسوم نین و ده‌شێت بكه‌ونه هه‌ڵه‌وه به‌ڵام له هه‌موو حاڵه‌تێكدا ڕه‌خنه لێگرتن و هێرشكردنه سه‌ریان كارێكی ڕه‌واو ڕێگه پێدراو نییه، مه‌گه‌ر ڕه‌خنه‌كان كۆمه‌ڵێك مه‌رجیان تێدابێت كه بابه‌تی بوون و شه‌رعی بوون و شایسته‌یی و لێوه‌شاوه‌یی كه‌سی ڕه‌خنه‌گره به جۆرێك ئاستێكی هه‌بێت له مه‌سه‌له شه‌رعییه‌كانی په‌یوه‌ست به ئاینزای شیعه و له كۆتاییشدا ڕه‌خنه‌كه له ئه‌دای مه‌رجه‌عه‌كه بگیرێت نه‌ك فه‌تواكه‌ی چونكه به‌پێی سه‌رچاوه شیعییه‌كان فه‌توا و هه‌ڵسه‌نگاندنی كاری شه‌رعزانه‌كانه نه‌ك ڕخنه‌گران و چاودێران (23) .\nسه‌رجه‌م سه‌رچاوه‌و ئاراسته شیعییه‌كان كۆك و یه‌كده‌نگن له‌سه‌ر كارایی ده‌سه‌ڵاتی شه‌رعزانه مه‌رجه‌عه‌كان، به‌ڵام له‌سه‌ر سنووری ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه ناكۆكی و جیاوازییان هه‌یه. هه‌ندێكیان لایه‌نگری ویلایه‌تی تایبه‌ت و سنووردارن و په‌یوه‌ستن به هه‌ندێك بواری ته‌قلیدی ئاینییه‌وه، هه‌ندێكیتریان له‌گه‌ڵ ویلایه‌تی ڕه‌هاو گشتگیردان كه له ئێراندا په‌یڕه‌و ده‌كرێت و مه‌رجه‌عی باڵای وڵات خاوه‌ن دوا قسه‌ی كاروباری سیاسی و حكومی و رێبه‌ری باڵای شۆڕشی ئیسلامییه (24).\nسه‌رچاوه شیعییه‌كان به گشتی سێ ئه‌ركی سه‌ره‌كییان بۆ شه‌رعزانی هه‌ڵگری مه‌رجه‌كانی مه‌رجه‌عییه‌ت دیارییكردووه، ئه‌وانیش بریتین له: فه‌توادان، قه‌زاوه‌ت كردن و چاره‌سه‌ری ناكۆكییه‌كانی خه‌ڵك، ویلایه‌ت كه كاروباری كارگێڕی و كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی ده‌گرێته‌وه (25)، هه‌ر ئه‌مه‌ش زه‌مینه‌ی كارو سنوری جموجوڵی ئێستای مه‌رجه‌عه شیعه‌كانی ئێستایه‌و سه‌رجه‌میان به‌پێی ده‌سه‌ڵات و ژماره‌ی لایه‌نگرانیان موماره‌سه‌ی ئه‌و ئه‌ركانه ده‌كه‌ن.\nمێژووی كاری مه‌رجه‌عیه‌تی شیعه:\nمێژووی ئاماده‌یی مه‌رجه‌عیه‌ت له كاروباری سیاسی و گشتیدا ده‌گه‌رێته‌وه بۆ سه‌رده‌می زانای ناوداری شیعه ”الكركي“ كه له‌لایه‌ن شا ته‌هماسبی سه‌فه‌وییه‌وه ده‌سه‌ڵاتی زۆری پێدرابوو به‌و پێیه‌ی بریكاری مه‌هدییه‌و فه‌رمانێكی بۆ دركرد كه هه‌ركه‌س كركی لایبدات ناخرێته سه‌ر ئیش و هه‌ركه‌سیش ئه‌و په‌سه‌ندی بكات لا نادرێت (26) وه‌ك پێشتریش ئاماژه‌ی پێكرا به‌ر له سه‌رده‌می سه‌فه‌وی مێژووی مه‌رجه‌عیه‌ت ناڕوون و بێ كاریگه‌رییه‌و ده‌ركه‌وتنی ئه‌م ده‌زگا ئاینییه به‌م فۆرمه‌ی ئێستا بۆ ئه‌و سه‌رده‌مه ده‌گه‌رێته‌وه (27).\nله دوای ئه‌و سه‌ردمه‌ش هه‌ندێك له مه‌رجه‌عه‌كان جێ په‌نجه‌یان دیاره به‌سه‌ر هه‌ندێ جومگه‌ی گرنگی سیاسی و جه‌ماوه‌رییه‌وه له‌وانه‌ش فه‌توای ئایه‌توڵڵا خوراسانی بۆ بایكۆتی توتن له ئێران دژی به‌خشینی به ئیمتیازاته‌كانی به كۆمپانیایه‌كی بیانی، به‌شداریی مه‌رجه‌عه‌كان له ڕووداوه‌كانی مه‌شروته‌ی ئێرانی، به‌دوای ئه‌وه‌شدا به‌شداریی موحسین حه‌كیم له كاروباری سیاسی عێراق (١٩٧٠ مردووه)، به‌شداریی محه‌مه‌د باقر سه‌در له پێكهێنانی حیزبی ده‌عوه، سه‌رۆكایه‌تی خومه‌ینی بۆ شۆڕشی ئێرانی و دواجاریش ڕۆڵی سه‌ره‌كیی سیستانی له پڕۆسه‌ی سیاسی عێراق هه‌ر له نوسینه‌وه‌ی ده‌ستووره‌وه تا فه‌توای جیهادی كه‌فائی كه حه‌شدی شه‌عبی لێ به‌رهه‌م هات و ورده‌كاریی ئه‌م هه‌ڵوێستانه‌ش له سه‌رچاوه مێژوییه‌كاندا به وردی ڕوون كراوه‌ته‌وه.\nئه‌وه‌شی وه‌های كردووه، له دوای خومه‌ینی و شۆڕشی ئێران، ئایه‌توڵڵا سیستانی گه‌وره‌ترین ڕۆڵ بگێڕێت، له مێژووی مه‌رجه‌عییه‌تدا پێگه‌ی گرنگی عێراقه كه جگە لە ئارامگای ئیمام عەلی و حوسێن و عەباسی كوڕی، مەڵبەندی غەیب بوون و دووبارە دەركەوتنەوەی ئیمام مەهدییە كە پایەیەكی بنەڕەتی عەقیدەی شیعەگەرییە (28) .\nنەجەف كه شوێنی نیشته‌جێبوونی سیستانییه لە ئەدەبیاتی ئاینی شیعە و ویژدانی ئەم پێكهاتەیەدا پێگەیەكی زۆر گرنگی هەیە و پێیانوایە پیرۆزترین خاكە بەلای خوداوەو نازناوی "الأشرف" ی پێبەخشراوە\nنەجەف كه شوێنی نیشته‌جێبوونی سیستانییه لە ئەدەبیاتی ئاینی شیعە و ویژدانی ئەم پێكهاتەیەدا پێگەیەكی زۆر گرنگی هەیە و پێیانوایە پیرۆزترین خاكە بەلای خوداوەو نازناوی "الأشرف" ی پێبەخشراوە. هەرچەندە لە هەندێ كاتدا رێبەرایەتی شیعەی جیهان بە عێراقیشەوە كەوتوەتە شاری قوم وەك سەردەمی مەرجەعیەتی سەید حوسێن بروجەردی (1961 مردووە) كە بۆ ماوەی 15 ساڵ مەرجەعی بێ ركابەری شیعە بوو (29) بەڵام رێبەرایەتی سەرەكیی شیعە هەر لە نەجەف بووەو لە كۆی چوار رێبەرایەتی جیهانی شیعە، سیانیان (أبو حسن الموسوی ـ1946 مردووە ـ محسن الحكیم ـ 1970 مردووەـ أبو قاسم الخوئی ـ 1992 مردووە) هه‌رچه‌نده ڕه‌گه‌زنامه‌یان ئێرانی بووه بەڵام لە نەجەفەوە سەرپەرشتی شیعەی جیهانیان كردووە (30). له ئێستاشدا سیستانی میراتگریی ئه‌و كلتوورو مێژووه‌یه، و زیاتر لایه‌نگری ویلایه‌تی سنورداری شه‌رعزانه، به‌ڵام سه‌رباری ناوبانگ و ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی هێشتا نه‌یتوانیوه وه‌ك خوئی و خومه‌ینی گشتی و كۆكه‌ره‌وه‌ی ته‌واوی شیعه بێت (31) ، ئه‌وه‌تا له په‌نا ئه‌ودا شیعه‌ی عێراق په‌یڕه‌وی له چه‌ند مه‌رجه‌عێكیتر ده‌كه‌ن كه له‌قوم و نه‌جه‌فدا نیشته‌جێن.\nمه‌رجه‌ع به كه‌سێك یان ده‌زگایه‌ك یان رێبازێك ده‌وترێت كه جێگه‌ی پرس و گه‌ڕانه‌وه‌ی كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك بێت له كاروبارو پرسیاره‌كانیان، به‌ڵام له ئێستادا زیاتر مۆركێكی شیعیی وه‌رگرتووه چونكه ناوی شرعزانه رێبه‌ره‌كانی ئه‌م تایفه‌یه‌یه.\nله‌ناو خودی ئاینزای شیعه‌شدا زاراوه‌ی مه‌رجه‌عییه‌ت نوێیه‌و له مێژووی ئه‌م ئاینزایه‌دا ”دامه‌زراوه‌ی ئاینی“ به‌كارهاتووه بۆ مه‌رجه‌عییه‌ت و بیرۆكه‌ی ئه‌م ده‌زگایه‌ش ڕه‌هه‌ندێكی عه‌قیده‌یی قووڵی هه‌یه كه نوێنه‌رایه‌تیكردنی ئیمامی دوازده‌یه‌می شیعه‌یه له‌و سه‌رده‌مه‌ی كه غه‌یب بووه تا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌و له‌سه‌ر سنوری ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ش كه نوێنه‌ره‌كانی مه‌هدی هه‌یانه بیروڕای جیاواز له نێوان شه‌رعزانه شیعه‌كان هه‌یه‌و هه‌ندێكیان له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی سنووردارو هه‌ندێكیتر له‌گه‌ڵ ده‌سه‌لاتی ڕه‌هادان و هه‌ردوو نمونه‌كه‌ش له عێراق و ئێراندا پراكتیزه‌كردنیان هه‌یه.\nمه‌رجه‌ع بێ هه‌ڵه‌و مه‌عسوم نییه، به‌ڵام ڕه‌خنه‌گرتنی ڕه‌های رێگه‌پێدراو نییه له‌چه‌ند بارێكی تایبه‌تدا نه‌بێت بۆ خه‌ڵكانی شاره‌زای شیعه‌و هه‌میشه سه‌رچاوه‌ی مه‌رجه‌عه‌كانیش عێراق و ئێران بوون و هه‌رچه‌نده مه‌رجه‌عییه‌ت له سه‌رده‌می سه‌فه‌وییه‌كاندا گه‌شتۆته ترۆپك به‌ڵام هه‌میشه باڵاده‌ستی بۆ مه‌رجه‌عه‌كانی نه‌جه‌ف بووه له‌به‌ر پیرۆزیی زۆری شاره‌كهو سیمبوول بوونی لای شیعه. \n(1) جودت القزويني: المرجعية الدينية العليا عند الشيعة الإمامية، دراسة في التطور السياسي والديني، دار الرافدين، ط1، 2005، ص 8\n(2) قاموس المعاني: تعريف ومعنى مرجعية، الرابطhttps://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9%D9%8A%D8%A9/) تاريخ الزيارة 1 كانون الثاني 2019.\n(4) محمد نور حمدان، مرجعية الشريعة في الدستور (دستور 1950 نموذجاً) ورقة بحثية مقدمة إلى مركز الحوار السوري (تطوير الخطاب السياسي الثوري)، منشور في موقع البصيرة، تاريخ الزيارة 3 كانون الثاني 2019، الرابط https://alabasirah.com/node/457\n(5) جودت القزويني: المرجعية الدينية العليا، ص 5\n(6) الحر العاملي: وسائل الشيعة إلى تحصيل مسائل الشريعة، تحقيق ونشر: مؤسسة آل البيت (عليهم السلام) لإحياء التراث - قم المشرفة الطبعة: الثانية - جمادى الآخرة 1414 ه. ق المطبعة: مهر، ج 27، ص 136 _ 137\n(8) جودت القزويني: المرجعية الدينية العليا، ص 366\n(9) ضياء السيد عدنان القطيفي: المرجعيّة الدينيّة مشروعُ السماء في زمن الغيبة، ، دار زين العابدين، 1438، ص 37ـ 39\n(10) عامر العيدي: موسوعة أهل البيت المصورة، السفراء الأربعة، شبكة الفكر، ص 2_5\n(11) سيد مهدي ايت الهى: الامام حسن العسكري، ترجمه كمال السيد، مؤسسة انصاريان، قم، ص 22\n(12) فاضل المالكي: الغيبة الصغرى، الغيبة الصغرى والسفراء الأربعة الشيخ فاضل المالكي الطبعة الأولى - سنة 1420 ه، ص ٤٥\n(13) صالح الكرباسي: ما هي مراحل غيبة الامام المهدي؟ مركز الاشعاع الإسلامي للدراسات والبحوث، الزيارة ٤ كانون الثاني ٢٠١٩، الرابط https://www.islam4u.com/…/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%8A-%D9%85%…\n(14) فاضل المالكي: الغيبة الصغرى، الغيبة الصغرى والسفراء الأربعة الشيخ فاضل المالكي الطبعة الأولى - سنة 1420 ه، ص 50_45\n(15) غياث جواد ال طعمة، المرجعية الدينية تاريخاً وافاقاً، مكتبة الروضة الحيدرية، النجف، ص 10_3\n(16) جودت القزويني: المرجعية الدينية العليا، ص 354\n(17) محمد سعيد الحكيم: المرجعية الدينية وقضايا اخرى، نشر: دار الهلال، 1431هــ. = 2010م، ج1 ص 46_47\n(18) جودت القزويني: المرجعية الدينية العليا، ص 354\n(19) هه‌مان سه‌رچاوه‌و لاپه‌ڕە.\n(20) محمد سعيد الحكيم: المرجعية الدينية وقضايا اخرى، نشر: دار الهلال، 1431هــ. = 2010م، ج1 ص 26\n(21) محمد سعيد الحكيم: المرجعية الدينية وقضايا اخرى، نشر: دار الهلال، 1431هــ. = 2010م، ج1 ص 139\n(22) جودت القزويني: المرجعية الدينية العليا، ص 359\n(23) ضياء الخباز، أسئلة مرجعية، شبكة الضياء، 9 مايو 2009، الرابط http://aldiaa.net/qa78/ الزيارة 2 كانون الثاني 2019\n(24) صالح الكرباسي: ما الفرق بين ولاية الفقيه الخاصة و ولاية الفقيه العامة ، و ايهما أصح و من هو ولي أمر المسلمين؟ مركز الإشعاع الإسلامي، موقع islam4u، الرابط https://www.islam4u.com/…/%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%81%D…\n(25) اية الله محمد هادي معرفة: ولاية الفقيه أبعادها وحدودها، موقع السراج، الزيارة ٤ كانون الثاني 2019، الرابط http://www.alseraj.net/…/feqh/wolaya/maktabah/book/Alfikeral...\n(26) غياث جواد آل طعمة: المرجعية، تاريخاً وافاقا، ص 10\n(27) جودت القزويني: المرجعية الدينية العليا، ص 354\n(28) رشید الخیون، الأدیان والمذاهب بالعراق، مطبعة السبحانی، لا 140.\n(29) محمد جواد تقی: قم المقدسە وبزوغ الحوزة العلمیة، شبكة النبأ، تاريخ النشر، 2015-02-03، الزيارة 30 مارس 2018.\n(30) د. علی المؤمن، مظهر من تاريخ المرجعية الشيعية ..المرجعيات الشيعية المطلقة في القرن العشرين، موقع صوت العراق، النشر 9_5_2015. الزيارة 30 مارس 2018. الرابط http://www.iraaqi.com/news.php?id=9350&news=7\n(31) جودت القزويني: المرجعية الدينية العليا، ص 354


ماڵپه‌ڕی سه‌ربه‌ست – به‌سه‌رهاتی کچێکی سکرتێره\nبه‌سه‌رهاتی کچێکی سکرتێره\nچەند جارێك بوو تیر و توانجی ناڕاستەوخۆی تێدەگرتم، بەڵام رووم نەدەدایێ و وەڵامیم نەدەدایەوە. هەوڵمدەدا خەریكی كاری خۆم بم، بەڵام وازی لێنەدەهێنام بەخۆشی و ناخۆشی شەڕی پێدەفرۆشتم، ناچار فەرامۆشیم دەكرد ئیتر ئەو بە فەرامۆش كردن شێت و هار دەبوو. بەردەوام ململانێی دەكردم، لەسەر ئەوە یەك دوو جار بە هەنجەتی كەمتەرخەمی كردن لەئیش سزای دام. چەند جارێكیش مووچەی لێبڕیم. ئەم شەڕ پێفرۆشتنەی بەردەوام بوو، زۆر بێزاری كردبووم، هیچ مانگێك نەبوو مووچەم نەبڕێت، چەند جارێك داوای گواستنەوەم كرد كەچی كە داواكەم پێشكەش دەكرد، دەیوت گواستنەوەی چی فەرمانگەكەمان پێویستی بە میلاك هەیە چۆن رازی دەبم لێرە بڕۆی. زۆر بێزار و وەڕسی كردبووم. ئاخر لەلایەك پیاوێكی رەزاگرانی لەمن گەورەتر بوو. دەمتوانی راددەیەك بۆ شەڕپێفرۆشتنەكانی ئەو دابنێم، ئەگەر یەكجار تەنیا یەكجار قسەیەكی خۆشم لەگەڵ كردبا، بەڵام منیش لەرقان قەت نەمدەهێشت بەو ئاواتەی بگات. رۆژێك یەكێك لە كچەكانی هۆبەكەمان وتی: (ڤیان) تۆ بۆ ناچی لای فلان (كە بەرپرسێكی گەورە بوو) شكات لەم بەڕێوەبەرە شەڕفرۆشە بكەی مادام ئەوەندە ململانێت دەكات؟ منیش وتم جا من چۆن دەگەمە ئەو كەسە و ئەو من لەكێ دەناسێ تا داكۆكیم لێبكات؟ وتی من بەفلان كەس دەڵێم ئەو پێوەندی لەگەڵ خۆشە و بە ئاسانیش دەتوانێ بتباتە لای. وتم زۆریش مەمنوونت دەبم ئەگەر ئەم هاوكارییەم بكەی.\nئەو كاتەی بەرپرسەكەم ناسی\n(ڤیان) بەردەوام دەبێ لەسەر گێڕانەوەی بەسەرهاتی خۆی و دەڵێ: ئەو كچە كابرای لە كێشەكەی من ئاگادار كردەوە و ئەویش هاتە لام كە چاوی پێمكەوت (چونكە پێشتر نەیبینیبووم) چاوی ئەبڵەق بوو، دیقەتی دەدام و لێم ورد دەبۆوە، كچەكە كە لەپێش من باسەكەی لەگەڵ كردەوە ئەویش یەكسەر ئامادەیی خۆی دەربڕی و بەڵێی دا كە بەزووترین كات مەوعیدێكم بۆ رێكبخات. ئەوەبوو هەر بۆ بەیانی مەوعیدی بۆ وەرگرتم و لەگەڵی چوومە لای ئەو بەرپرسە. كە چوومە ژوورەوە كابرای بەرپرس خۆی بە ئیمزاكردنی كاغەزەكانی بەردەمی خەریك كردبوو، گوایە ئاگای لەمن نییە ئیتر سەلامێكی لێكرد ئەویش سەری هەڵبڕی و تەماشای منی كرد و كابرا وتی: گەورەم ئەمە ئەو فەرمانبەرەیە كە باسی كێشەكەیتم بۆ كرد؟ بەرپرسەكە تەماشایەكی ورد و قوڵی كردم و دەموچاوی بەتەواوی گەشایەوە، بەڵام هەوڵی دەدا خۆی وا نیشان نەدا كە جێگەی سەرنجی نیم. بە منی وت فەرموو دانیشە. سەیرێكی كابراشی كرد واتە تۆ بڕۆ. ئیتر ئەویش تێگەیشت و یەكسەر رۆیشت. جەنابی بەرپرس دەرفەتی دام كە باسی كێشەكەی بۆ بكەم، منیش بەدوور و درێژی باسی ململانێی بەڕێوەبەركەمم بۆی كرد. كە قسەم بۆی دەكرد لەبنی پێمەوە تا تەوقی سەرم دیقەتی دەدام و وردە وردە بە گفت ولفتی خۆش و نەرم و نیانانە دڵی دەدامەوە. ئاخیریەكەی وتی: باشە بۆ نابیتە سكرتێرەی من وەزعت لە هەموو روویەكەوە باش دەبێ، هاوكاری ماددی و مەعنەویت دەكەم و پێوەندیشت بە یەكجارەكی بەو بەڕێوەبەرە نامێنێ. منیش یەكەسەر بێ سێ و دوو رازی بووم. شوێن و جێگەی بۆ دیاری كردم وەك سكرتێرەی شەخسی خۆی داینام، تەنیا ئەو ئیشانەم پێدەكرا كە خۆی دەیویست. كابرای بەرپرس بەڕێوەبەری نووسینەگەشی هەبوو، زۆرجار ئەگەر شتێكی لێم بویستایە راستەوخۆ بەمنی نەدەوت، بەڵكو لەرێی ئەوەوە پێمڕادەگەیەنرا. بێگومان كە لەو نزیكبوومەوە لەدەست بەڕێوەبەرە وەڕسكەرەكەم رزگارم بوو، سەرەتا بڕە پاداشتێكی بۆ سەرف كردم، بەڵام مانگی دواتر و بەولاوە بەقەت دوو هێندەی مووچەكەشم بڕی پاداشتی مانگانەی بۆ سەرف دەكردم. دەبوو تازەترین مۆدیلی جل لەبەربكەم چەندیش گران بوایە كێشەم نەبوو، چونكە ئەو خەرجی جلوبەرگیشی بە زیادەوە بۆ دابین دەكردم گوایە لەبەر هەیبەتی شوێنەكەیە. هەستم دەكرد كابرا رۆژ بەرۆژ لێم نزیك دەبێتەوە و هۆگرم بووە. هەر شتێكم بویستایە بێكێشە رەزامەندی لەسەر دەدا. هەر لەمۆڵەتەوە بیگرە تا سەرفكردنی پارەی سەفەر و پاداشت و هاندان وكارتی مۆبایل و نازانم چیدی. زۆرجار داوای لێدەكردم دوای دەوامیش لەگەڵی بمێنمەوە، منیش دەمامەوە. دیارە مێردەكەم ئەو شتانەی دەزانی، چونكە پێیمدەوت، ئەویش ناڕازیبوونی نیشان نەدەدا و دەیوت دیارە بەرپرسێكی چاو تێر و باشە بۆیە وا پاڵپشتی و هاوكاریت دەكات، ئەوندەش دڵسۆزە دوای دەوامانیش دەمێنێتەوە. با ئێمەش خۆمان دروستبكەین تا ئەو لەم شوێنە ماوە. زۆر جاریش لەگەڵی دەچوومە ماڵێكی كە تیایدا بەتەنیا دەژیا و گوایە ئەوێش هەر وەك نووسینگەی تایبەتی وایە. لەم ماڵەیدا جاری وا هەبوو تەنیا بۆ مەی خواردنەوە دەچوو، ئەو وای رایهێنابووم و بەشێنەیی رەفتاری لەگەڵ دەكردم و وای لەمن كردبوو رۆژ بە رۆژ ئەو شتانە بەشێوەیەكی ئاسایی وەربگرم و لەگەڵی بژیم. ئەگەر رۆژێك مەبەستی بوایە بچێتە ئەم ماڵە بۆ مەی خواردنەوە، پێشتر پێیدەوتم و داوای لێدەكردم جلی جوان لەبەر بكەم و لەگەڵی بچم. ئیتر پێوەندییەكەمان لە سكرتێرە و بەرپرس بووە پێوەندییەكی تایبەت و دۆستانە. ئیتر زۆر شت بە ئاسانی بۆم مەیسەر ببوو. ئینجا وردە وردە رووی لەخۆم كرد و داوای شتی تایبەتی لێدەكردم. سەرەتا ناڕازی بووم، ئەویش چەند جارێك لێمی دووپات كردەوە، بەڵام هەر ناڕازی بووم، ئیتر ویستی فشارم بخاتە سەر بەوەی تۆزێك ئیهمالی كردم منیش گوێم بە ئیهمالكردنەكەی نەدا. چەند جارێ فشاری تری خستە سەرم، بەڵام هەر خۆم بە دەستەوە نەدا وەك شەخسی خۆم. دواتر لێی كردمە راستی و رۆژێك دوای دەوام هەموو چوونەوە تەنیا منی هێشتەوە، بانگی ژوورەكەی كردم و داینیشاندم. هەندێ لەگەڵم دوا و بە یەك دوو قسە هەڕەشەیەكی نەرم و نیانی لێكردم و بڕیارەكەی بۆ خۆم بەجێهێشت. هەڕەشەكەی هی گاڵتە نەبوو، هەر ئەوكاتی دوای چەند خولەكێك ئیدی بە داواكەی رازی بووم و كاری خۆی لەگەڵ كردم لەو رۆژییەوە بوومە یەكێ لە عەشیقەكانی. تاكە داوای ئەو ئەمە بوو كە نەهێڵم بەهیچ شێوەیەك منداڵم نە لەو نە لەمێردەكەم بێت، مێردەكەم هەستی بە شتێك دەكرد، بەڵام نەیدەزانی مەسەلە چییە، گومانی لێم پەیداكرد و چەند جارێك كردییە كێشە و منیش بە بەرپرسەكەمم وت و ئەو وتی خەمت نەبی من چارەسەری كێشەكە دەكەم، بەڵام كارەكە هی ئەوە نەبوو بشاردرێتەوە، چونكە خەڵكیش هەبوو قسەیان دەكرد. كێشەی من و مێردەكەم تەشەنەی كرد و خەریك بوو ئیشەكە زۆر گەورە بكات و بیگەیەنێتە دادگا و تەڵاقم بدات. ماوەیەك زیز بووم و لە ماڵی ئەو دەژیام، ئێمە(من و كابرای بەرپرس) پێوەندییەكەمان نزیكەی دوو ساڵی خایاند بوو و خەریكبوو دەتەقیەوە، بۆیە ویستی راددەیەك بۆ ئەم پێوەندییە دابنێ، رۆژێك لەگەڵ هەردووكمان دانیشت و وتی: من چارەسەرێكی زۆر باشم بۆ كێشەكەتان داناوە بەدڵی هەردوولاتان دەبێ، ئەگەر ئێوە حەزتان لێیە دەتانێرمە دەرەوەی وڵات و نیشتەجێبوونیشتان بۆ دابین دەكەم. ئەوەبوو هەردوولامان بەم رێگە چارەیە رازی بووین و هەردووكان لە وڵاتێكی ئەوروپی گیرساینەوە و دواتر مێردەكەم تەڵاقی دام.\ntweet 2 thoughts on “به‌سه‌رهاتی کچێکی سکرتێره”\tKemal Taher 23/10/14 at 9:39 AM\t50le sed droye\nSham Blnd 23/04/12 at 10:27 AM\tak ba xoshe bet.\ndiscount generic viagra online viagra vs cialis vs levitra viagra for sale cialis online buy viagra ...\n53 mins ago buy generic viagra online pharmacy cheap generic viagra viagra for sale generic viagra viagra online...\n2 hours ago viagra online viagra online generic viagra canada pharmacy Order viagra how to order viagra online v...\n2 hours ago viagra generic generic viagra levitra online generic Viagra generic viagra online canada pharmacy Or...\n3 hours ago buy viagra online cialis vs viagra generic viagra online Order viagra how to order viagra online gen...\n3 hours ago viagra generic levitra online generic viagra for ed Generic viagra generic viagra online purchase vi...


📝 ئێش و ئازار کاتێک دەگوازرێتەوە بۆ هێز، واتادار دەبێت؛ سەردێڕی ڕاگەیەندراوی کەژەکە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 21 2019 11:42PM\n'هێرش کرایە سەر ئیرادەی ژیانی ئازاد' لە مەرەشەوە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 21-12-2019 23:42:07\n🎵 بەرخۆدانی 100 ڕۆژەی سووری ئامەد (فیلمی لە پێناو ئازادی) لە سینەما سالمی سلێمانی نمایش دەکرێت کارە هونەرییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 22 2019 6:03PM\nڕۆژی 31-12-2019 کە کۆتا رۆژی ساڵی 2019یە، فیلمی سی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 88% ✍ ج.ع.ئـ. 22-12-2019 18:03:33\n📝 پەیامی هەدەپە بۆ جەژنی ئێزیدیەکان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 22 2019 9:26PM\nکۆمەڵگای ئێزدی بە ساڵانە ناچار بوون دوور لە وڵات ج [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 22-12-2019 21:26:53


وەزیری دەرەوەی ڕووسیا: ئەزموونی هەولێر ئاسانکاری بۆ چارەسەری کێشەی کورد لە سووریا دەکات\n12:35 ساڵی رابردوو دەست بەسەر زیاتر لە 174 كیلۆگرام مادەی هۆشبەردا گیراوە\n12:16 لەساڵێکدا ٣٠ هاووڵاتیی مەدەنی لە ڕۆژهەڵات بە تەقەی چەکدارانی ئێرانی بوونەتە قوربانی\n11:41 ساڵانە لە ئێران ١٠٠ هەزار کەس هەوڵی خۆکوژی دەدەن\n11:10 ڕوانگەی سوری ئاماری كوژراو و شەهیدەكانی ئاڵۆزییەكانی حەسەكەی بڵاوكردەوە\n10:55 دابەشكردنی مووچە دەستپێدەكاتەوە\n15 January 2022 10:06\nپەیامی کورد …وەزیری دەرەوەی ڕووسیا: ئەزموونی هەولێر ئاسانکاری بۆ چارەسەری کێشەی کورد لە سووریا دەکات\nوەزیری دەرەوەی رووسیا رایدەگەیەنێت، ئەزموونی هەولێر ئاسانکاری بۆ چارەسەرکردنی کێشەی کورد لە سووریا دەکات.\nسێرگی لاڤرۆڤ، وەزیری دەرەوەی رووسیا لە پرێس کۆنفرانسی ساڵانەی خۆیدا، رایگەیاندووە: پرسی کورد لە عێراق و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەستیار و ئاڵۆزە.\nسێرگی لاڤرۆڤ لەبارەی پرسی کورد لە رۆژئاوای کوردستان، رایگەیاندووە: پرسی کورد لە سووریا یەکێکەلە رێگرییەکانی بەردەم دانوستاندنەکان، هەرچەندە کورد لە لێژنەی نووسینەوەی دەستوور هەن، بەڵام ”نوێنەرایەتیی هەموو لایەنە کوردییەکان ناکەن“.\nوەزیری دەرەوەی رووسیا ئاماژەی بەوەش کردووە، بەشێک لەلایەنە کوردییەکانی رۆژئاوای کوردستان لایەنگریی هێزەکانی ئەمریکا کە دوای بڕیاری کشانەوەی ئەمریکا لە سووریا داوای گفتوگۆیان لەگەڵ رژێمی سووریا کرد و بەهۆی نەکشانەوەی هێزەکانی ئەمریکاش، گرنگیدانیان بە دانوستاندن لەگەڵ رژێمی سووریا راگرت.\nسێرگی لاڤرۆڤ ئاشکراشی کردووە، وڵاتەکەی پەیوەندیی بە کوردانی رۆژئاوای کوردستانەوە دەکات بۆ چالاککردنەوەی دانوستاندنەکانیان لەگەڵ رژێمی سووریا کە ئەو رژێمە ”هەندێک“ تێبینی لەسەر دانوستاندنەکان لەگەڵ ئیدارەی رۆژئاوای کوردستان هەیە.\nلاڤرۆڤ جەختی لە گرنگیی پێگەی هەرێمی کوردستان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووەتەوە و رایگەیاندووە: ”ئەزموونی هەولێر لە عێراق ئاسانکاریی بۆ چارەسەری کێشەی کورد لە سووریا دەکات“ و بە گرنگی زانیوە هەرێمی کوردستان ئەزموونی خۆی پێشکەش بە سوورییەکان بکات.\nساڵی رابردوو دەست بەسەر زیاتر لە 174 كیلۆگرام مادەی هۆشبەردا گیراوە\nلەساڵێکدا ٣٠ هاووڵاتیی مەدەنی لە ڕۆژهەڵات بە تەقەی چەکدارانی ئێرانی بوونەتە قوربانی\nڕوانگەی سوری ئاماری كوژراو و شەهیدەكانی ئاڵۆزییەكانی حەسەكەی بڵاوكردەوە\nنرخی ئەمڕۆی دراو لە بازاڕەکانی کوردستان دا\n+ وێنە ... بە فەرمانی " وەزیری پێشمەرگه " پلەی " ٥۷٨۷ " پلەدار و فەرمانبەری پێشمەرگە بەرزکرایەوە\nئێران/ یەک میلیۆن کەس نەخۆشیی ئالزایمێریان هەیە\nئاماری نوێی قوربانیانی کۆڕۆنا لە هەرێمی کوردستان\nبریندار کرانی هاووڵاتییەکی مەدەنی کورد لە بانە\nکوژرانی سێ چەکداری داعش لە کەرکووک\nئەنگێللا مێرکڵ داواکارییەکی نەتەوە یەکگرتووەکان رەت دەکاتەوە\nڕیکلامێکی کوردی، خەڵاتێکی نێودەوڵەتی بەدەست دەهێنێت\nدژایەتی شاندی هەماهەنگی گرووپە شیعەکان لەگەڵ لادانی نووری مالکی\nلەسێدارەدانی پێنج هاووڵاتیی کورد لە پارێزگای لوڕستان


"پارەی خانەنشینیم لە سوید بەشی هیچ ناکات"\nنزیکەی ٢٥ هەزار کەسی خانەنیشن لە ژێر هێڵی هەژاری دا دەژین، بەشێوەیەک کە هەموویان پێویستیان بە هاوکاری ماڵی شارەوانییەکان بۆ دابین کردنی بژێوی ژیانیان هەیە. ئەمەش لە نوێترین ئاماری دەزگای پرسی خانەنشینان (pensionmyndigheten) دادەرکەوتووە.\nبەشێکی زۆری ئەو خانەنشینە هەژارانە ئەو کەسانەن کە لەتەمەنی سەرووی چل ساڵییەوە هاتوونەتە سوید و هەندێکیان ماوەیەکی کەم لە سوید کاریان کردووە و هەندێکیشیان هیچ کات لە سوید کاریان نەکردووە. هەر بۆمەبەستی ئاگادار بوون لە ڕەوشی خانەنشینان و بەتایبەتی خانەنشینە کوردەکان سەردانی کۆمەڵەی بەساڵاچوانی کوردمان لە گەڕەکی ئاکالا هەڵکەوتوو لە باکووری ستۆکهۆڵم کردووە. خانەنشینە کوردەکان زۆربەیان باسیان لەوە دەکرد کە پارەی خانەنشینییەکەیان کەمە و بە زەحمەت بەشی بژێوی ڕۆژانەیان دەکات.\n649 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nکۆی سه‌ردان: 20974715


روسیا: پرسی كورد بە گفتوگۆ چارەسەر بكرێت – Knwe.org\nسەرەکی » هەواڵ » روسیا: پرسی كورد بە گفتوگۆ چارەسەر بكرێت\nروسیا: پرسی كورد بە گفتوگۆ چارەسەر بكرێت\nوەزیری دەرەوەی روسیا بە پێویستی دەزانێت «پرسی كورد لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا لە رێگەی گفتوگۆوە چارەسەر بكرێت».\nسێرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوەی روسیا لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەنووسیدا رایگەیاند: مۆسكۆ پێیباشە پرسی كورد لە سوریا و تەنانەت عیراق و هەر شوێنێكی دیكە، لە رێگەی دیالۆگ لەگەڵ حكومەتی دیمەشق و بەغدا چارەسەر بكرێت، بەپێویستیشیزانی «مافی كەمینەكان لەو دوو وڵاتەدا بپارێزرێن».\nلاڤرۆڤ لە بەشێكی دیكەی لێدوانەكەیدا كە ئاژانسەكانی هەواڵ بڵاویانكردۆتەوە، دەشڵێت: پێویستە كورد لە وڵاتانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا بە دوای چارەسەردا بگەڕێن لەگەڵ حكومەتی وڵاتەكانیاندا، بە جۆرێك بەرژەوەندییەكانی هەردوولا لەبەرچاو بگیرێت».


ANF | قەڕەیلان: زینی وەرتێ پرسی هەموو کوردە - 1 -\nقەڕەیلان: زینی وەرتێ پرسی هەموو کوردە - 1 -\nموراد قەڕەیلان ئەندامی کۆمیتەی بەڕێوەبەری پەکەکە ڕایگەیاند، دۆخی زینی وەرتێ نە تەنها ڕووداوێکە لەنێوان پەکەکە و پەدەکە و وتی،"ئەگەر پەدەکە پلانێکی نەبێت، پێویستە بۆئەوەی نەکشێتەوە ئەوەندە پیداگیری نەکات."\nسێشه‌ممه, 2 Jun 2020, 20:56\nلە بەشێ دووەمینی چاوپێکەوتنی خۆیدا لەگەڵ ستێرک تی ڤی موراد قەڕەیلان ئەندامی کۆمیتەی بەڕێوەبەری پەکەکە باسی لە ڕووداوەی زینی وەرتێ و چالاکی گەریلا و زۆر پرسی تر کرد.\nبەرێز قەڕەیلان پەدەکە هەندێک هێزەکانی لە زینی وەرتێ جێگیر کرد. ئەوەش لەناو ڕای گشتی کورد و گەلی کورددا ناڕەزایی لێکەوتەوە. لەسەر ئەم پرسە بۆچوونی ئێوە چییە؟\nئەم قۆناغەی کە ئێمەی تێداین، قۆناغێکی ئاسایی نییە، قۆناغێکی گرنگە. بۆیە پێویستە هەموو ڕووداوێک لە چوارچێوەی ئەم کاتە گرنگەدا شیکردنەوەی بۆ بکرێت. ئێستا وەک دەزانرێت ٩ ساڵە لە هەرێمەکە شەڕ هەیە و هەموو کەسێکیش دەزانێت کە لە کۆتایی ئەم شەڕەدا هەرێمەکە سەرلەنوێ دیزاندەکرێتەوە. ئیستا هەموو هیزەکان دەیانەوێت، پێگەکەیان لە هەرێمەکە بەهێز بکەن. یان هێزە نێودەوڵەتیەکان و هێزە هەرێمیەکانیش، هەموو کەسێک هەوڵ دەدات کە لەم دابەشکردنەدا پێگەیەکی بەهێز بەدەستبهێنێت، بەرژەوەندیە گشتیەکان بپارێزە. هەموو دەوڵەت و هەموو هێز ئێستا هەوڵی ئەوە دەدەن و ئێمە وەک گەلی کورد ، لەگەڵ ئەوەی دێرینترین گەلە و لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و میزۆپۆتامیا خاوەن جێگان، بەڵام وەک دەزانرێت ١٠٠ ساڵ لەمەوبەر لە ئەنجامی هەندێک پەیماندا بێ پێگە مانەوە. واتە حسابی نەتەوەمان بۆ نەکرا و وەک ئەوەی لە سەرژمێریەکاندا تۆمار نەکراوین. مافی کورد نییە کە چارەنووسی خۆی دیار بکات، دەوڵەت دروست بکات، هیچ دۆخێکی بەم شێوەیە نییە. لەبەرئەوەی کە هەرێمەکە سەرلەنوێ دیزایندەکرێتەوە، پێویستە هەوڵ بدەن کە لە هەرێمەکە جێگای خۆیان بگرن، کۆمەڵگای ئێمەش هەبێت، پێگەی ئێمەش هبێت. ئێمە بێ پێگە نەبین. بۆیە پێویستە ئێمە وەک کورد یەکگرتوو بین. لانی کەم لەسەر بنچینەی ستراتیجیەکی نەتەوەیی و هاوبەش ببین بە یەک. ئێمە چەندین پارتی جیاوازین، چوار پارچەی کوردستانمان هەیە و لە هەر پارچەیەکیشی چەندین حزب هەیە: هەموو حزبێک دەتوانێت نوێنەرایەتی بۆچوونەکانی بکات، بەڵام پێویستە ستراتیژی هاوبەشمان هەبێت. لەبەرئەوەی کە ئەگەر نەبێت، جارێکیتر بێ جێگا و بێ شوێنمان دەهێڵنەوە.\nئەگەر لە دیزاینکردنی نوێ دە جارێکیتر جێگا بە گەلی کورد نەدرێت، ئەم جارە سیاسەتی قڕکردنی نوێ لەسەر گەلی کورد بەردەوام دەبێت و دەچێتە سەر. بۆیە بۆ داهاتووی گەلەکەمان بە ڕاستی ئێمە ئێستا لە سەردەمێکی گرنگدا دەژین و ئێمە سەیری دەکەین کە دەوڵەتانی دەوروبەری ئێمەی داگیرکەری کوردستان هەموویان نایانەوێت جێگایەکی کورد هەبێت. هەموویان دژی ئەوەن کە جێگایەک بۆ کورد هەبێت. بە تایبەتی دەوڵەتی تورک و ئەو سیاسەتەی کە ئێستا قبوڵی کردووە و بەڕێوەی دەبات بۆ داهاتووی گەلی کورد مەترسیە. مەترسیەکی گەورەیە. لە بناغەدا ئەو سیاسەتەی کە داگیرکەری تورک بەڕێوەر دەبات بۆ گەلی عەرەبیش مەترسیدارە. لەبەرئەوەی عەقڵیەتی عوسمانی نوێ تێدا هەیە و دەیەوێت سەروەری خۆی لە زۆر دەڤەر مسۆگەر بکات. بەڵام بۆ ئێمەی کورد زۆر مەترسیدارە، بۆچی؟ لەبەرئەوەی ئەو عەقڵیەتەی کە دەوڵەتی تورک لەسەری دەڕوات، دەیەوێت لەسەر لەناوبردنی کورد خۆی گەورە بکات. واتە هەبوون و پێگەی کوردی بۆ خۆی مەترسی دەبینێت. واتە ئێستا دەوڵەتی تورک ستراتیژیەکی بەو شوێوەیە بەڕێوەدەبات. واتە لێرە پەکەکە وەک مەترسی دەبینێت، پەدەکە وەک مەترسی نابینێت، یەنەکەش بەو شێوەیە نابینێت، شتێکی بەم شێوەیە نییە. ئەوە تاکتیک و وردەکاریە. لە ستراتیژیدا کورد پێویستە خاوەن جێگا نەبن. ستراتیژی ئەوان بەم شێوەیەیە. هەروەها ئەوە ستراتییەژی خەیاڵی یان شتێک نییە کە لە داهاتوودا جێبەجێ بکرێت، لە ئێستادا دەستیان بە جێبەجێکردنی کردووە و هەوڵی بۆ دەدەن. واتە سەرقاڵی ئەوەن. بۆیە مەترسیدارە: بۆ نمونە ٣-٤ ڕۆژ لەمەوبەر ئیبراهیم کالن وتەبێژی سەرۆکایەتی کۆماری تورک لەسەر ڕۆژئاوا قسەی کرد و دەڵێت، 'ئەوان دەیانەوێت لەوێ پێگەیەک بۆ کورد دروست بکەن.' ئێمە قبوڵی ناکەین. باسی باسکێکی پەکەکە دەکەن، بەڵام لە بناغەدا دەڵێن کە دەیانەوێت پێگەیەک بۆ کورد دروست بکەن. ئێمە ئەمە قبوڵ ناکەین. پێدەچێت ئەمریکا و فەڕەنسا هاوکاری ئەوانن نەکات، ئەوە دەڵێن.\nواتە لەسەر ئەم پرسە ستراتیژی دەوڵەتی تورک ئەوەیە کە کۆمەڵگای کوردی و هەموو کورد بۆ خۆی وەک مەترسی دەبینێت. لە بەرانبەر ئەم راستیە کە مرۆڤ سەیری سیاسەتی کورد دەکات، دەبینم بە تایبەتی سیاسەتی باشووری کوردستان، عەقڵیەتی داگیرکەری تورکیا بە باشی خوێندنەوەی بۆ ناکات. واتە نزیکایەتیەکی هەڵە هەیە. بۆ ئەوەی لە قۆناغەکەدا، نمونەی قۆناغ، قۆناغێکی ستراتیژیە و پێویستە مرۆڤ بە شێوەیەکی ستراتیژی نزیکی پرسەکە ببێت، بەڵام لەبەرئەوەی ڕاست خوێندنەوەی بۆ ناکرێت تا ئێستاش دەبینرێت کە لە باشووری کوردستان بە تایبەتی سیاسەتی پەدەکە و دواتر یەنەکە، ئەوەی دیارە چییە، تا ئێستاش تاکتیک سیاسەت لە بواری جێبەجێکردندایە. واتە بێگۆمان تاکتیک پێویستە، بەڵام هەموو کەسێک ستراتیژی هەیە. هەموو کەسێک دەیەوێت خۆی بەهێز بکات و زەمینی خۆی فراوان بکات و ستراتیژی بیردەکاتەوە بەڵام ئیستا ئەو سیاسەتەی کە باشووری کوردستان دەیکات، ئەگەر نەگۆڕێت نە تەنها بۆ پارچەیەک، بەڵکو بۆ هەموو کورد دەبێتە مەترسی. لەبەرئەوەی مرۆڤ پێویستە لەبەرانبەر ئەوە ڕێوشوێن بگرێتەبەر. وایە ئیستا بۆ نمونە ئەگەر بەڕێوەبەرایەتی بەڕێزی پەدەکە وا بیردەکاتەوە کە پەکەکە هەندێک لاواز ببێت و یەنەکە لاواز ببێت، جێگای من فراوانتر دەبێت، ئەگەر بەم شێوەیە بیربکاتەوە، زۆر هەڵەیە، بۆچی؟ لەبەرئەوەی کە ئەگەر پەکەکە لەم نێوەندەدا بچێتە دەرەوە، نۆرەی ئێوەش دێت، راستی بەم شێوەیەیە. لەم پرسەدا ئێمە شتی ناڕاست بڵاوناکەینەوە و ئێمە ئاوا بە ئاسایی لەسەر هیچ شتێکی ناڕاست، شیکردنەوە ناکەین. کاتێک سەیری ستراتیژی هاوپەیمانی دەوڵەتی تورک بکرێت، واتە لە ستراتیژی ئاکەپە و مەهەپە، پارتی وەتەن و ئەرگەنەکۆن بکرێت، خوێندنەوەی بۆ بکرێت، بەم شێوەیەیە. بە ئەندازەی کە ئێمە واتە پەکەکە ئامانجین، پێگەی باشووریش ئامانجە. بە تەنها نۆرەیان بۆ داناوە. لەبەرئەوەی کە دەیانەوێت گەورە ببن و لە هەرێمەکە ببنە دەوڵەتێکی زلهێز، بۆیە دەڵێن، هەموویان دەکەینە ناو میساقی میللی. واتە ئەمە بەم شێوەیەیە نەک ئێمە گەورەی دەکەینەوە. بەڵام ئەوان بۆچی ئەمە نابینن و لەگەڵ ئەوەش هەڵوێست وەردەگرن، من خۆم هیچ واتایەکی نادەمێ. دەمەوێت ئەمە بە گەلەکەمان بڵێم، بە گەلی باشوورمان دەڵێم. ئێمە هیچ واتایەک بەم سیاسەتە نادەین. لەبەرئەوەی شاراوە نییە. وەک تر ئێمە سەیری مێژووی دەوڵەتی تورک دەکەین، واتە دەوڵەتی تورک هەرکاتێک ڕاپەرینی کورد هەڵگیرساوە، بە هاوکاری هەندێک کورد ڕاپەرینەکەی تێکشکاندووە: بەڵام دوای تێکشکاندنی راپەڕینەکە، ئەو کوردانەی کە لەگەڵیشیان بوون، ئەوانشیان لەناوبردووە. ئەمەش مێژوویەکی خوێناویە، بۆ نمونە راپەرینی ئاگری بۆچی و لەسەر چ بناغەیەک دروست بوو؟ بۆ خەڵکی ئەو دەڤەرە وتیان، ئێمە لەگەڵ دەوڵەت پێکەوە کارمان کرد، بۆ لەدژی شێخ سەعید نەوەستاینەوە؟ ئەوەی ئێسا بەسەرمان دێت چییە، بۆ ئێوە کارمان کرد. لە دەرسیم هەموو شتێک دروست بوو، واتە بە کورتی ئەگەر سەیری مێژوو بکەین و سەیری ئەمڕۆش بکەین، هەمان شتە. ئیتر پێویستە بیبینین. ئێمە دەمانەوێت سیاسەتمەدارە بەڕێزەکانی باشوور ئەم ڕاستیە ببینن و ئەو مەترسیەی کە ستراتیژی تورک گرتوویەتیەبەر، لەبەرچاو بگرن. ئێستا ئەم دۆخە و لە بناغەیدا ٤ ساڵ لەمەوبەر دەرفەت دروست بوو و من خۆن زۆر بەرپرسی باشوورم بینی و ئەو کاتەش ئەو شتانەشم بە ئەوان وت. ئەو کاتە سەمیمی بووم و ئێستاش سەمیمیم. ئێمە سەمیمین. واتە بە قسەکانمان ئاشتیخوازین و دەمانەوێت یەکێتی نەتەوەیی پێکبهێنرێت، بە تەنها بۆ خۆمانمان ناوێ. ئێمە مەترسیەک دەبینین بۆیە داوای دەکەین. سەیری بکەن چوار ساڵ چیمان وت، ئەمڕۆ بەدیهاتن. ئەگەر یەکێک بڵێت نا، دەتوانم بڵێم باشە، ئەو کاتە وتمان تورکیا سیاسەتێک بەڕیوەدەبات. ئێستا بۆچی تورکیا بەم ئەندازەیە خۆی لە ئیدلب جێگیر دەکات؟ بۆ لە ئیدلب پەکەکە هەیە؟ بەو ئەندازەیەی کە پاراستنی ئاسمانی خۆی لەو دەڤەرە دروست کردووە. تورکیا بۆچی لە لیبیا شەڕ دەکات، لە لیبیا هەموو کەسێک دەڵێت کە چەتە بۆ ئەوە دەنێرێت، چەتەکانی کردووەتە پەردەیەک، تورکیا خۆی لەوێ یە. چۆن تورکیا لە سەرێکانی و گرێ سپی شەڕی کرد ئێستا لە لیبیاش بەو شێوەیە شەڕ دەکات، واتە سەرەتا چەتەکان دەنێرێت و دواتر بە تەکنیک و پسۆرەکانی دوایان دەکەوێت، واتە تورکیا ئێستا لە لیبیا شەڕ دەکات. خۆی حکومەتی لیبیا لاوازە. تورکیا هەوڵ دەدات ببێتە دەوڵەتێکی زلهێز. خەیاڵیە یان دەتوانێت یان ناتوانێت، ئەوە پرسێکی جیاوازە. بەڵام ڕاستی بەم شێوەیەیە. بۆ نمونە ئێستا لێلیکانی گرتووە، هەموو کەسێک لێلیکان دەناسێت، ٢٠ کیلۆمەتر لەناو خاکی باشوورە، ئێستا ڕێگایەک بۆ لێلیکان دروست دەکات و خۆی لەوێ و زنجیرە چیاکانی قەندیل جێگیر دەکات. ئەو پلانە بۆ ٤ بۆ ٥ ساڵ نییە. دەیانەوێت لەوێ بمێننەوە. پارە خەرج دەکات، دەمێنێتەوە. واتە ئەوەی کە ڕێگا دەدات دوژمن لەوێ بمێنێتەوە و داگیر بکات، ئەگەر داوا بکەن بڕۆنە دەرەوە، ئایا دەچێت؟ بۆ تاقیکردنەوەی با جارێک بڵێن، شاخێک بەجێ بهێڵن؟ ئایا بەجێی دەهێڵن؟ نا. واتە سەیری عەفرین بکەن، لە عەفرین کورد قڕ دەکات. دەیەوێت بە تەواوی دیموگرافی عەفرین بگۆڕێت. وەک ئەوەی عەفرین موڵکی کورد نییە. لە دەستی کورد دەریبهێنێت و بە ئاڵای خۆی ئەو کارە دەکات. واتە بۆ نمونە بە ئاڵای ئەو چەتانەی کە بە پارە کار دەکەن و ئاڵای ساختەن لە تەنیشت ئاڵاکەیان دادەنێن، بەڵام لە بناغەدا ئاڵای تورکیایان داناوە. خۆیان پارێزگار دیاری دەکەن. خۆیان بەڕێوەبەری پۆلیس دیاری دەکەن، ئاسایش لە دەستی ئەواندایە. واتە تورکیا بەڕێوەی دەبات. پێویستە ئێمە بیبینین. باشە ئەم هەموو نمونەیە چییە؟ ئەم هەموو بەڵگەیەی کە ٤ ساڵی ڕابردوو بە برادەرە بەڕێزەکانمان وت، پشتراتبوون. پێویستە سیاسەتی تورکیا ببینین. ئێستا لەم چوارچێوەیەدا دەتوانین شیکردنەوە بۆ ڕووداوەکەی زینی وەرتێ بکەین. واتە بە ڕاستی ئەوە ڕووداوێکی گەورە بوو و بە تەنها پرسێکی نێوان پەدەکە و پەکەکە نییە، لە هەمان کاتدا پرسی نێوان پەدەکە و یەنەکەیە. واتە پەیوەندی بە هەموو نەتەوەکەمانەوە هەیە. پەیوەندی بە هەموو کێشەی نەتەوەییەوە هەیە. وەک گرێ کوێرەی لێهاتووە و ڕاستیەکی گرنگە. بەڵام لەگەڵ ئەوەی داواکاری پێشکەش دەکرێت و بۆ نمونە ٦٠٠ ڕۆشنبیر و هونەرمەندی کورد ڕاگەیەنراویان بڵاکردەوە. دیسا ١٥٠ ژن کە لە جیهاندا بەناوبانگن ڕاگەیەنراویان بڵاوکردەوە. واتە ڕای گشتی لەسەر ئاستی کوردستان و لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی و گەلانی دۆست دەیانەوێت کێشەی نێوان کورد دروست نەبێت. بۆیەش دەیانەوێت، ئەو هێزانە لە زینی وەرتێ بکشێنەوە. هەموو کەسێک داوا دەکات بەڵام واتای چییە کە ئەمەندە پێداگری دەکەن. ئەگەر لە پشت ئەوە پلانێک نەبێت، پێویستە بەم ئەندازەیە پێداگری نەکەن. بە ڕاستی من خۆم هیچ واتایەک بە سیاسەتی پەدەکە نادەم لەسەر ئەم بابەتە. هەم سیاسەتەکەی لە زینی وەرتێ، هەم سیاسەتەکەی لە مەخموور. لە مەخموور کۆمەڵگایەک هەیە، مرۆڤ و ڕەنجیان کێشاوە و رەنجدەرن: واتە لە بەرانبەر کۆمەڵگا سیاسەتێکی دژی کۆمەڵگا ئایا دروست دەبێت؟ نا. لەم سیاسەتەدا سەرناکەون و سیاسەتێکی ڕاستیش نییە. ئێمە هیوامان وایە، ئەم پێداگری و وەک تر عینادیان لە سەر هەندێک پرس بگۆڕێت. واتە لە ئێستادا هیوامان ئەمەیە."


وتاری قوباد تاڵەبانی لە ڕێوڕەسمی ڕاپۆرتی میترۆ سەبارەت بەپێشێلکاری ڕۆژنامەنووسان - ریگا کوردستان\nوتاری قوباد تاڵەبانی لە ڕێوڕەسمی ڕاپۆرتی میترۆ سەبارەت بەپێشێلکاری ڕۆژنامەنووسان\nریگا کوردستان -بەشی ماف\nبەڕێزان بەڕێوەبەرو ئەندامانی سەنتەری میترۆ بۆ داکۆکی لە مافی ڕۆژنامەنووسان..\nبەشدارانی مەڕاسیمی ڕاگەیاندنی ڕاپۆرتی ساڵانەی “ڕەوشی ئازادی ڕۆژنامەنووسی لە ھەرێمی کوردستان”.\nئەم کاتەتان باش و سڵاوتان لێبێت..\nدەستخۆشی لە سەنتەری میترۆ دەکەم بۆ ئامادەکردنی ئەم ڕاپۆرتە کە لەیەک کاتدا بەرچاو روونی بەئێمەو ڕێکخراوە نێودەوڵەتیەکان دەدات سەبارەت بەدۆخی ڕۆژنامەنووسان لە کوردستان و عیراق.\nڕەوشی ڕۆژنامەگەری لە ھەرێمەکەمان بە قۆناغی جیا جیادا تێپەڕی و بەداخەوە ڕۆژنامەنووسان ڕووبەرووی چەندین ڕێگری و توندوتیژیی و پێشێلکاری بوونەوە، لەم ڕێگایەشدا ژمارەیەک شەھیدو قوربانی لێکەوتەوە، قوربانیەکانیش باجی داکۆکین لە ئازادی و دیموکراسی.\nبێگومان دروستکردنی کەشی ترس و تۆقاندن لەسەر ڕۆژنامەنووسان دەبێتە ھۆکاری ونبوونی ڕاستیەکان و گەیاندنی زانیاری بەشێوەیەکی ناتەندروست، لە ھەمانکاتدا، ڕۆژنامەنووس گەر بێت و ھەواڵی ناڕاست بڵاو بکاتەوە و پشت بەسەرچاوەی ناڕاست ببەستێت، بەمەبەست بێت یا بێ مەبەست، ئەویش دەبێتە فاکتەرێک بۆ چەواشەکاری و تەماوی کردنی ڕاستیەکان تا ئاستی دروست بوونی پشێوی..\nدەسەڵات و ڕۆژنامەنووس لە ھاوکێشەیەکدا تەواوکەری یەکترن، ھەم دەبێت دەسەڵات کەشێکی لەبار درووست بکات بۆ ئازادی ڕادەربرین و دەسکەوتنی زانیاریەکان و بنبر کردنی ترس و تۆقاندن، و ھەمیش دەبێت ڕۆژنامەنووس و کەناڵەکانی ڕاگەیاندن درک بەبەرپرسیاریەتی سەر شانیان بکەن لە بڵاوکراوەکانیاندا، ئێمە بڕوامان وایە کە حکومەت و ڕۆژنامەنووس لەبەجێ گەیاندنی ئەرکی دروستی سەرشانیان دەبێت ھاوکاری یەکتر بن نەک دژ.\nوەک حکومەت، کار لەسەر کەمکردنەوە، تا سفر کردنی ئەو داتا و ئامارانە دەکەین کە باس لە پێشێلکاری دژ بە ڕۆژنامەنووسان دەکەن، حەزو ویستی ئێمە ئەوەیە ھیچ ڕووداوێکی نەخوازراو دژ بە ڕۆژنامەنووسان و میدیاکاران تۆمار نەکرێت و کارەکان وەک ئاوی ڕووبار بە بەڕێرەوی خۆیاندا تێبپەرن بەبێ لەمپەر..\nمافی بەدەستھێنانی زانیاری کۆڵەکەیەکی گرنگە بۆ تەندروستر کردنی ڕەوش و کاری ڕۆژنامەگەری، بەو باوەڕەی شەفاف بوون لە پێدانی زانیاری ڕاست، بەشێوەیەکی ئاسان و، ئاشکراکردنیان لەلایەن حکومەتەوە، ڕۆژنامەنووس لە بیرۆکەی جیاجیای ناتەندروست بەدوور دەگرێت، ھەربۆیە ئێستا تیمێکی تایبەت لە ئەنجومەنی وەزیران ڕاسپێردراوە بۆ ئەوەی لەماوەیەکی کورتدا سستمێک بۆ جێبەجێکردنی یاسای مافی بەدەستھێنانی زانیاری ئامادە بکەن و لەمساڵدا بەشێوەیەکی پراکتیکی ئەو یاسایە بۆ خزمەتی ڕۆژنامەنوسان و میدیاکاران بەبێ جیاوازی بخرێتە بواری جێبەجێکردنەوەو دەزگا فەرمیە حکومیەکان ڕادەسپێردرێن کە بەپێی ئەو سستمە زانیاری پێویست بدەنە دەزگا میدیاییەکان.\nلێرەوە دەمەوێ دەستخۆشیتان لێ بکەم و سوپاسی سەنتەری میترۆ و ڕێکخراوی پاڵپشتی میدیای نێودەوڵەتی IMS و ھەموو ئەو رێکخراو و ڕۆژنامەنووس و ڕۆشنبیرانە بکەم کە ھاوکاری حکومەت دەبن بۆ کارا کردنی یاسای مافی بەدەستھێنانی زانیاری کە ئێمەش بە ھەموو توانایەکمانەوە پاڵپشتی دەکەین بۆ ئەوەی ببێتە فاکتەرێکی تری شەفافیەت و دواجار دەبێتە ھۆیەک بۆ نەھێشتنی گەندەڵی، ئەو ئەرکەی کە ئێستا کاری لە پێشینەی حکومەتە بۆ دەرباز بوون لەو گرفت و قەیرانانەی ڕوویان کردۆتە کوردستان.\nدووبارە سوپاستان دەکەم و ھەموو کات بەندە پاڵپشت و ھاوکاری ئێوە و ھەموو ڕۆژنامەنووسانم بۆ دەرخستنی ڕاستیەکان..\nھەرشاد و سەربەرزو سەرکەوتوو بن.\n١۴ ی کانونی دووەمی ٢٠١٧\nبرچسب هاسەرۆكی حكومەتی هەرێم،قوباد تاڵەبانی ،قوباد تاڵەبانی ،هه ریم کوردستان،ئەوروپا، فێستیڤاڵی فیلمی یەكێتی ئەوروپاقوباد تاڵەبانی،میدیای نێودەوڵەتی IMS،ڕۆژنامەنووس\nقبلی « «چک» به موبایل آمد\nبعدی عکاس زن ایرانی در پادگان زنان کرد »\nآزادی عفرین هدف ماست\nیەکێکیان پێشتر لە هێرشێکی ئاسمانیدا برینداربووە کەرکوک: هێزەکانی پۆلیس دوو داعش دەستگیردەکەن\nاخبار رسانه‌های محلی سیاسی کوردی\nمعاون عمرانی استانداری همدان :گذشته از هر نتیجه ای حضور مردم برای نظام پراهمیت است


چەتەیەکی داعش سزای هەتاهەتایی درا – کوردی – RojNews.News\n02/03/2020 - 4:54:12 pm\nچوؤرشەممە, 4 أكت 2017 – 19:22\nلە ڕاگەیەندراوێکدا ئاسایشی گەرمیان، ڕایگەیاند: چەتەیەکی داعش لەلایەن دادگای تاوانەکانی کەرکوک – گەرمیان،ەوە سزای هەتاهەتایی بۆ دەرکرا.\nلەسەر دەستگیرکردن و سزادانی چەتەیەکی داعش لە سنووری شارۆچکەی خورماتووی سەربە پارێزگای سەڵاحەدین، ئەمڕۆ بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی گەرمیان ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە.\nلە ڕاگەیەندراوەکەی بەرێوەبەرایەتی ئاسایشی گەرمیان هاتووە: لە چوارچێوەی هەڵمەتە بەردەوامەکانی هێزەکانی بەڕیوەبەرایەتی ئاسایشی گەرمیان سەبارەت بە پاراستنی سەرو گیانی هاوڵاتیان و پاراستنی سنوورەکە لە تیرۆرو مەرامە چەپەڵەکانی تیرۆریستان، دوای دەستگیرکردنی چەتەکەی داعش، ئەمڕۆ لەلایەن دادگاوە بە سزا گەیەندراوە.\nئاسایشی گەرمیان ڕایگەیاندووە: پاش ئەوەی لە ڕێکەوتی ١٣-٨-٢٠١٧ لە لایەن هێزەکانی یاریدەدەرێتی ئاسایشی خورماتووی سەر بە بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی گەرمیانەوە، لە هەڵمەتێکدا توانرا ئەندامێکی چەتەکانی داعش لە سنووری قەزای خورماتوو بە ناوی ئەحمەد خەسرەو موراد لە دایکبووی ١٩٦٧ بە نەتەوە عەرەبی عێراقی، دانیشتووی گوندی بیر ئەحمەدی خورماتوو دەستگیربکرێت، دواتر ڕووبەڕووی دادگا کرایەوە.\nدەربارەی سزای ئەو چەتەیە ئاسایش ئاشکرایکردووە:”پاش چەندین دانیشتنی دادگا و دانپێدانانی تاوانباری ناوبراو بە تاوانەکەیدا، سەرەنجام رۆژی ٤ی١٠ی٢٠١٧ لەلایەن دادگای تاوانەکانی کەرکوک – گەرمیان، بە پێی مادەی ٣ی تیرۆر سزای هەتاهەتایی بۆ دەرکرا، دواتر بۆ بەسەربردنی ماوەی سزاکەی ڕەوانەی بەڕێوەبەرایەتی چاکسازی گەورانی سلێمانی کرا”.\nیەکێتی وردەکاریی ناشتنی تەرمی مام جەلال-ی بڵاوکردەوە


به‌یاننامه‌ی پێشگیری له توند‌وتیژی دژی ژنان – چاونیوز\n19ی شوباتی , 2017\tبەڵگە و دۆکیومێنت ناردنی کۆمێنت 1,259 جار سەردانی ئەو بابەتە کراوە\n(( بڕیارنامه‌ی۱۰۴/۴۸ی كۆمه‌ڵه‌ی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان))\n۲۵ی نۆڤامبه‌ر، به “رۆژی جیهانیی له نێو بردنی توندو تیژی دژی ژنان” ناودێر كراوه. ئه‌م رۆژه، ۱۷ی دیسامبری ۱۹۹۹ له لایه‌ن كۆمه‌ڵه‌ی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانه‌وه، له هه‌شتاو سێهه‌مین كۆبوونه‌وه‌ی گشتی (ده‌وره‌ی په‌نجاو چواره‌م)دا به رۆژی جیهانیی توندوتیژی دژی ژنان ناودێر كرا.”به‌یاننامه‌ی پێشگیری له ته‌ندو تیژی دژی ژنان”، په‌سه‌ندكراوی كۆمه‌ڵه‌ی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، مه‌به‌ست له توندو تیژی دژی ژنان، ئه‌ركی ده‌وڵه‌تان وكۆمه‌ڵگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی له‌م پێوه‌ندییه‌دا روونده‌كاته‌وه.\nبه سه‌رنجدان به‌وه كه ئه‌م ماف‌و بنه‌مایانه، له به‌ڵگه‌نامه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كاندا، بۆ وێنه له “جاڕنامه‌ی جیهانیی مافی مرۆڤ”(۱)، “په‌یماننامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی مافه مه‌ده‌نی‌و سیاسییه‌كان”(۲)، “په‌یماننامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی مافه ئابووری، كۆمه‌ڵایه‌تی‌و كولتوورییه‌كان”(۲)، “رێككه‌وتننامه‌ی له‌نێوبردنی هه‌موو جۆره‌كانی جیاوازیدانان به دژی ژنان”(۳)و “رێككه‌وتننامه‌ی دژی ئه‌شكه‌نجه‌و ره‌فتار یان سزای توند‌وتیژ، نامرۆیی‌و پڕ له سووكایه‌تی”(۴)دا، رێزیان لـێگیراوه،\nبه وه‌بیرهێنانه‌وه‌ی ده‌رئه‌نجامی پاراگرافی ۲۳ی هاوپێچی بڕیارنامه‌ی ۲۴ی مای ۱۹۹۰ی شوورای كۆمه‌ڵایه‌تی (ژماره ۱۵/۱۹۹۰)و هه‌ست كردن به‌وه كه توند‌وتیژی دژی ژنان له بنه‌ماڵه‌و كۆمه‌ڵگه‌دا په‌ره گرتوویه‌و، له سنووری داهات، چین‌و كولتوور تێ‌ده‌په‌ڕێ، ده‌بێ هه‌نگاوی به په‌له‌و كاریگه‌ر بۆ له‌نێوبردنی ئه‌م دیارده‌یه بنرێ،\nهه‌روه‌ها به وه‌بیرهێنانه‌وه‌ی بڕیارنامه‌ی ۱۸/۱۹۹۱ی شوورای ئابووری‌و كۆمه‌ڵایه‌تی (۳۰ی مای ۱۹۹۱) كه شوورا له‌ودا پێشنیاری ئاماده‌كردنی به‌ڵگه‌نامه‌یه‌كی نێونه‌ته‌وه‌یی هێناوه‌ته گۆڕێ كه به شێوه‌یه‌كی راشكاوانه سه‌رنج بداته كێشه‌ی توند‌وتیژی به دژی ژنان،\nبه سه‌رنجدان به‌و خاڵانه‌ی له سه‌ره‌وه ئاماژه‌یان پێكراوه، بڕوامان وایه كه پێناسه‌یه‌كی گشتگیر‌و روون بۆ توند‌وتیژی دژی ژنان، به‌یاننامه‌یه‌كی روون له باره‌ی ئه‌و مافانه‌ی ده‌بێ ره‌چاو بكرێن‌و ده‌سته‌به‌ری نه‌هێشتنی توند‌وتیژی دژی ژنان له هه‌موو شێوه‌و جۆره‌كانی دان، هه‌روه‌ها ده‌روه‌ستبوونێك له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تانه‌وه به نیازی رێزگرتن له‌به‌رپرسایه‌تییه‌كانیان‌و، ده‌روه‌ستبوونێكیش له‌لایه‌ن سه‌رجه‌می كۆمه‌ڵگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌ییه‌وه بۆ نه‌هێشتنی توند‌وتیژی دژی ژنان پێویسته. هه‌ر بۆیه به‌ڕه‌سمی به‌یاننامه‌ی نه‌هێشتنی توند‌وتیژی دژی ژنان له خواره‌وه‌دا راده‌گه‌یه‌نین‌و، سوورین له‌سه‌ر ئه‌مه كه بۆ ناساندن‌و رێزگیرانی له لایه‌ن هه‌مووانه‌وه، ده‌بێ هه‌ر چه‌شنه هه‌وڵێكی پێویست بدرێ:\nژنان به شێوه‌یه‌كی یه‌كسان [له گه‌ڵ پیاوان] مافی ده‌ستڕاگه‌یشتن به هه‌موو مافه مرۆییه‌كان و ئازادییه بنه‌ڕه‌تییه‌كان له بواره‌كانی سیاسی، كۆمه‌ڵایه‌تی، كولتووری، مه‌ده‌نی و هه‌موو بواره‌كانی دیكه‌داو، هه‌ر وه‌ها مافی پاراستنی ئه‌و ماف و ئازادییانه‌یان هه‌یه. ئه‌م مافانه بریتین له:\nئه‌لف- مافی ژیان(۶)\nب- مافی یه‌كسانی (۷)\nپ- مافی ئازادی‌و ئاسایشی كه‌سی(۸)\nت- مافی پشتگیری له‌لایه‌ن قانوونه‌وه(۷)\nج- مافی رزگاری له هه‌موو جۆره‌كانی هه‌ڵاواردن(۷)\nچ- مافی كه‌ڵكوه‌رگرتن له زۆرترین راده‌ی گونجاوی سڵامه‌تیی جه‌سته‌یی‌و ده‌روونی(۹)\nح- مافی [هه‌بوونی] هه‌لومه‌رجی دادپه‌روه‌رانه‌و جێگای ره‌زامه‌ندی بۆ كار(۱۰)\nخ- مافی ئه‌وه كه تاك نه‌كه‌وێته ژێر ئه‌شكه‌نجه یان سزا‌و ره‌فتاری توند‌وتیژ، نامرۆیی‌و پڕسووكایه‌تی.(۱۱)\nس- له‌و راپۆرتانه‌دا كه له پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ به‌ڵگه‌نامه‌كانی مافی مرۆڤدا پێشكێشی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانی ده‌كه‌ن، زانیاریی پێوه‌ندیدار به توند‌وتیژی دژی ژنان‌و، [راپۆرتی] هه‌نگاوی هه‌ڵگیراو به مه‌به‌ستی جێبه‌جێكردنی داواكانی ئه‌م به‌یاننامه‌یه، بگونجێنن.\nب- هانده‌ری ئه‌و كۆبوونه‌وه‌و سمینارانه بن كه ئامانجیان پێكهێنان‌و گه‌شه‌پێدانی ئاگایی نێوان هه‌موو تاكه‌كان هه‌مبه‌ر به\nتاكه‌كان هه‌مبه‌ر به پرسی له‌نێوبردنی توند‌وتیژی دژی ژنانه.\nبڕیارنامه‌ی (۲۱۷ AIII)\nبڕوانه بڕیارنامه‌ی AXXI2200، هاوپێچ\nبڕوانه بڕیارنامه‌ی ۳۴/۱۸۰، هاوپێچ\nبڕیارنامه‌ی ۳۹/۴۶، هاوپێچ\nراپۆرتی كۆنفرانسی جیهانی بۆ لێكۆڵینه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندنی ده‌سكه‌وته‌كانی ده‌یه‌ی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ ژنان: یه‌كسانی، پێشكه‌وتن‌و ئاشتی، نایرووبی، ۲۶- ۱۵ی ژوئیه‌ی ۱۹۸۵ (له بڵاوكرداوه‌كانی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، ژماره‌ی E. 85. IV.10) فه‌سڵی I، به‌شی A\nبه‌یاننامه‌ی جیهانیی مافی مرۆڤ، مادده‌ی سێهه‌م، رێككه‌وتننامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی مافه مه‌ده‌نی‌و سیاسییه‌كان، مادده‌ی ۶٫\nپه‌یماننامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی مافه مه‌ده‌نی‌و سیاسییه‌كان، مادده‌ی ۲۶٫\nبه‌یاننامه‌ی جیهانیی مافی مرۆڤ، مادده‌ی ۳و، په‌یماننامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی مافه مه‌ده‌نی‌و سیاسییه‌كان، مادده‌ی ۹٫\nپه‌یماننامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی مافه ئابووری، كۆمه‌لایه‌تی‌و كولتوورییه‌كان، مادده‌ی ۱۲٫\nبه‌یاننامه‌ی جیهانیی مافی مرۆڤ، مادده‌ی ۲۳و، په‌یماننامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی مافه ئابووری، كۆمه‌ڵایه‌تی‌و كولتوورییه‌كان، مادده‌كانی ۶و ۷٫\nبه‌یاننامه‌ی جیهانیی مافی مرۆڤ، مادده‌ی ۵، په‌یماننامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی مافه مه‌ده‌نی‌و سیاسییه‌كان، مادده‌ی ۷و، رێككه‌وتننامه‌ی دژی ئه‌شكه‌نجه، ره‌فتار یان سزای توند، نامرۆیی‌و پڕ سووكایه‌تی.\nوه‌رگێران له فارسییه‌وه:قادر وریا


کۆنسەی ئەوروپا بۆ دەوڵەتی تورک؛ هەموو بژاردەکان لەسەر مێزن – کوردی – RojNews.News\n20/08/2020 - 9:31:40 am\nکۆنسەی ئەوروپا بیرلێدانەکانی دەوڵەتی تورک لە ئاوەکانی ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست بە نایاسایی دەزانێت و ڕایگەیاندووە بۆ ڕواندنەوەی نیگەرانی هاوپەیمانەکانی و ڕووبەڕووبوونەوەی گرژییەکان لە ناوچەکە هەموو بژاردەیەکی لەبەردەست دایە.\nدوێنێ شارڵ میچڵ، سەرۆکی کۆنسەی ئەوروپا لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسیدا لە ستراسبورگی فەرەنسا، ئاماژەی بە هەڵویستی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا دژی دەوڵەتی تورک کرد و ڕایگەیاند: کۆنسەی ئەوروپا زۆر نیگەرانە لە توندبوونەوەی گرژییەکان لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست و دەیەوێت کەمیان بکاتەوە.\nمیچڵ پشتیوانی تەواوی کۆنسەی ئەوروپای لەم قەیرانەدا لە یۆنان و قوبرس ڕاگەیاند و جەختی لە نایاسایی بوونی کردەوەکانی دەوڵەتی تورک لەو ناوچەیەی کردەوە و ڕوو لە دەوڵەتی تورک ڕایگەیاند: بۆ ڕواندنەوەی نیگەرانی هاوپەیمانەکانمان و کۆنترۆڵی ئەم قەیرانە، هەموو بژاردەکانمان لەسەر مێزە.


ئەردۆغان و تڕەمپ لەبارەى سیستمى ئێس 400 وە گفتوگۆیانکرد\n20:55 چوار شه‌ممه 29 ئایار 2019\nدۆناڵد تڕەمپ سەرۆکى ئەمریکا و ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا پەیوەندییەکى تەلەفۆنیان ئەنجامدا و لەبارەى بازرگانى نێوان هەردو و وڵات و سیستمى بەرگری ئیس 400 گفتوگۆیانکرد.\nفەخرەدین ئاڵتون سەرۆکی پەیوەندییەکانی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا ڕایگەیاند “هەردوو سەرۆک باسى کڕینى سیستمى بەرگرى ئیس 400 یان کردووە لەڕوسیا، ئەردۆغان جارێکی دیکە جەختی لە پێکهێنانی لێژنەیەکی هاوبەش بۆ تاوتوێکردنى ئەو پرسە کردووەتەوە”.\nئەوەشى بڵاوکردووتەوە : “هەردوو لایەن خۆشحاڵی خۆیان دەربڕیوە بەرامبەر هەڵگرتنی پێناسی زیادەی گومرگی لەسەر کەرتی کانزایی پۆڵاى تورکى، هاوکات جەخت کرایەوە ئەم بڕیارە پاڵپشت دەبێت بۆ گەیشتن بە ئامانجی ٧٥ ملیار دۆلاری لە قەبارەی بازرگانی نێوان هەردوو لادا.\nلەهەمانکاتدا جود دیر وتەبێژى کۆشکى سپى ئاماژەى بۆ ئەوەکردووە، ترامپ و ئەرۆدغان پرسى بازرگانى و لادانى باج و کڕینى سیستمى ئێس 400 یان تاوتوێکردووە، ئەوە دەڵێت :”لوتکەى جى 20 دەرفەت دەبێت بۆ بەردەوامیدان بە گفتوگۆکان لەشارى “ئۆساکا”ى یابان کە بڕیارە مانگى داهاتوو گرێبدرێت”.\n22:44 یه‌ك شه‌ممه 18 ئاب 2019\n“منداڵان و گەنجانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە دۆخێکی مەترسیداردان”\n22:36 هه‌ینی 09 ئاب 2019\nهه‌واڵى كۆچى دوایى عه‌بدوڵا په‌شێوى شاعیر ڕەتده‌كرێته‌وه\n21:26 پێنج شه‌ممه 15 ئاب 2019\n19:12 شه‌ممه 10 ئاب 2019\nئەمریکا شەڕى توندڕەوى بە کۆمپانیاکانى ئێنتەرنێت دەکات\n09:01 شه‌ممه 10 ئاب 2019\nبەربوونەوەی بای ناخۆش دانیشتنى پەرلەمانی کینیای ڕاگرت.. ڕێنمای نوێی بۆ سەرئاوکردن دەرکرا\nنوسینگەی سیستانى پێچه‌وانه‌ى سعودییه‌وه 12ى مانگی كرده یه‌كه‌مین ڕۆژى جه‌ژنى قوربان\n09:00 شه‌ممه 03 ئاب 2019\n23:09 چوار شه‌ممه 24 ته‌موز 2019\nدەزانیت فتق چیە؟\n11:54 پێنج شه‌ممه 25 ته‌موز 2019


مەنگوڕەکان لە مهاباد،چۆن بووچەکیان بۆ کۆماری ئیسلامی هەڵگرت؟سەرەتا دەبێ بڵێم،من زۆر بێزارم لە بەکار هێنانی ئەو وشەیە،تەنانەت بۆ ئەو کەسانەی کە چەکی داگیرکاریان دەشآنکردوە ودژی نەتەوەکەیان تەواوی پیرۆزیەکانی نیشتمانی کورد دەخەنە ژێر پێیان وژیانێکی نزم وسووکانە بۆ خۆیان هەڵدەبژێرن!بۆ ئەو جۆرە کەسانە دەکرێ دەستەواژەی تریش بەکار بهێنرێ.لەو وتارەدازیاتر ئاماژە بەو ڕێکارە دزێوە دەکرێ کە خۆی خزاندۆتە ناو دیرۆکیی گەلەکەمان.گەلێک سەرکردە وحیزبیی کلاسیکیی زۆر بێ بەختانە لەو وشەیە بە قازانجی مانەوەی خۆیان وبە...\nچیا ئەسعەد: ئایا داخستنی هیوا تاکه هیوایه؟!\nهیوا : بریتییە له گەورەترین ئومێدی مرۆڤ ؟!لەوانەیە هیوا بۆ کەسێکی لەش ساغ و کەسێکی نەخۆش جیاوازبێت , بەبڕوای من بۆ کەسێکی نەخۆش کۆتائومێدە. ..بابەتەکە شیکردنەوەی " ووشە " یەک نیە بەڵکوو کارەساتێکە لە هەناوی کارەساتێکە ، وەک دەبینن گەورەتری" نەخۆشخانەی سەرەتات" لە سنووری سلێمانی له هەوڵی داخستنی...\nعەلی حسێن کەریمی: بێچوەکانی داعش\nگۆڤاری ذە هیومانیست راپۆرتێکی لەسەر نەوەکانی داعش ''ئەوانەی کە تەمەنیان لە نێوان ۱٠ بۆ ۱۱ ساڵان دا بوە کە لەگەل بنەماڵەتوندرەوەکانیان پەیوەندیان بە داعش کردوە چ لە ناو سوریا و عێراق چ ئەوانەی لە دەرەوەی ئەم دوو وڵاتە بەشدار بوون، کە ئێستا لە ژێردەستی هەسەدە لە کەمپەکانا لەژێر چاودێرین'' بڵاو کردۆتەوە.ڕاپۆرتەکە...


حكومه‌تێك لێوان لێو له‌حزبایه‌تی. . كابینه‌ی هه‌شتی حكومه‌تی هه‌رێم به‌نمونه. . . علی حاجی زه‌ڵمی\nله‌به‌رواری 18/6/2014دا كابینه‌ی هه‌شته‌می حكومه‌تی هه‌رێم له په‌ڕله‌مانی كوردستان سوێندی یاساییان خوارد و متمانه‌یان وه‌رگرت و ئیدی به‌ڕه‌سمی بونه كابینه‌ی هه‌شته‌می حكومه‌تی هه‌رێم و ده‌ست به‌كار بوون\nله پوخته‌ی كارنامه‌ی كابینه‌ی هه‌شت هاتبوو: "كارده‌كه‌ین بۆ به‌دامه‌زراوه‌كردنی حكومه‌تێكی كارا و شه‌فاف، له‌سه‌ر بنه‌مای هاوڵاتیبوون، جیاكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات، ئاشتی و دادوه‌ریی كۆمه‌ڵایه‌تی، مافی مرۆڤ و به‌تایبه‌ت مافی ئافره‌ت و منداڵ، سه‌روه‌ریی یاسا و یه‌كسانی له به‌رده‌میدا، جیاكردنه‌وه‌ی حزب له حكومه‌ت و دابینكردنی خۆشگوزه‌رانی، چاكسازیی هه‌مه‌لایه‌نه و راسته‌قینه، پاراستنی ژینگه‌ی كوردستان، دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری گونجاو بۆ به‌رنگاربونه‌وه‌ی هه‌مو جۆره گه‌نده‌ڵییه‌ك له داموده‌زگا و دامه‌زراوه‌كانی هه‌رێمدا".\nدوای تێپه‌ربوونی یه‌ك ساڵ ونیو ده‌ركه‌وت كه ئه‌و كابینه‌ی هه‌شته‌مه كابینه‌یه‌كی سه‌رله‌به‌ر حزبیه به‌پله یه‌ك، هه‌ر له دیاریكردنی راوێژكارو به‌ڕێوه‌به‌ره گشتیه‌كان و قائیمقام و به‌ڕێوه‌به‌ری ناحیه‌كان، تاكو كار گه‌یشته به‌حزبی كردنی كۆمسیۆنی باڵای "سه‌ربه‌خۆ"ی هه‌ڵبژاردنه‌كان. ئه‌وه ئه‌گه‌ر دوو حزبه‌كه‌ی ده‌سه‌ڵات وه‌كو پیشه‌ی هه‌میشه‌ییان ئه‌و پرۆسه‌ی به‌حزبیكردنی داموده‌زگاكانی هه‌رێمیان لێنه‌گیرێ، ئاخۆ ده‌بێت سێ حزبه‌كه‌ی ئۆپۆزسیۆن كێ لێیان قبوڵ بكات كه شه‌و و رۆژ دروشمی "ده‌رهێنانی حكومه‌ت له‌چه‌پۆكی حیزبیان به‌گوێی "ده‌نگده‌ر" ده‌دا. ئه‌وه له‌كاتێكدا ده‌بوا حزبه‌كانی ئۆپۆزسیۆن مۆدێلێكی نوێی سه‌ركه‌وتویان بهێنابایه ناو حكومه‌ت، كاریان بۆ جوداكردنه‌وه‌ی حیزب له‌حكومه‌ت بكردبا هه‌ر له پاكردنه‌وه‌ی زانكۆكان له‌سه‌رۆك و راگری حزبی و پاكردنه‌وه‌ی په‌روه‌رده له به‌ڕێوه‌به‌رو یاریده‌ده‌ری قوتابخانه‌ی حزبی و. . . هتد. به‌ڵام به‌داخه‌وه سێ حیزبه‌كه هاتن حزبایه‌تیان له ناخ و جومگه‌كانی هه‌رێم تۆختر كرده‌وه‌و له‌جیاتی ئه‌وه‌ی لایه‌ن و حزبه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی دوێنێ و شه‌ریكه‌كانی ئه‌مڕۆیان به‌ره‌و شه‌فافیه‌ت و چه‌سپاندنی بنه‌ماكانی ده‌وڵه‌تی مه‌ده‌نی و ده‌رهێنانی ده‌ست و ئه‌جێندای حیزبی له‌داموده‌زگاكانی هه‌رێم وهتد. . . ببه‌ن و كاری له‌سه‌ربكه‌ن و تاكه مه‌رجیشیان بێت بۆ به‌شداری كردن له حكومه‌ت، كه‌چی به‌پێچه‌وانه‌وه ده‌بینین\nئه‌وه‌ی جێی داخه ئه‌وه‌یه له‌ماوه‌ی نزیكه‌ی یه‌ك ساڵ و نیو ته‌مه‌نی ئه‌م كابینه‌یه‌دا ئه‌وه‌ی خه‌ونمان پێوه ده‌بینی نه‌هاته دی و به‌ڵكو زۆرێك له‌وه‌ی كه هه‌شمان بوو له‌ده‌ستماندا، ئه‌وه‌تا له ئێستادا نزیكه‌ی 4 مانگه مووچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی نه‌داوه\nزۆربه‌ی پڕۆژه ئاوه‌دانیه‌كان له‌كار ڕاوه‌ستاون و بێكاری ڕووی كردۆته وڵات و خزمه‌تگوزرایه‌كان له ئاو و ئاوه‌ڕۆ و كاره‌با و ڕێگاوبان و پرد وته‌ندروستی و په‌روه‌رده و. . هتد. هه‌موانیان په‌كیان كه‌وتوه و زۆر خراپتر بون له ساڵانی سه‌ره‌تای ڕاپه‌ڕین، حكومه‌ت بۆته قه‌رزاربار و وڵاتی تووشی قه‌یرانێكی دارایی قوڵ كردۆته‌وه و ئاسۆكانی چاره‌سه‌ریش دیار نین،\nبه‌م شێوه‌یه حكومه‌تی هه‌رێم و كابینه‌ی هه‌شتی بونه‌ته هێما و سومبولی قه‌یرانه‌كان و قه‌یران دوای قه‌یران سه‌رهه‌ڵده‌دات و زۆرێك پێیان وایه به‌نیه‌تی پێشوه‌خته ئه‌م قه‌یرانانه دروست ده‌كرێن


ئەوروپا جەنگی دژ بە مافیا راگەیاند\nلە ئۆپراسیۆنێكدا پۆلیسی ئەوروپی سێ مافیای گرووپی ندرانگیتای ئیتاڵی دەگرن، تا ئێستەش زیاتر لە 90 مافیا گیراون و سێ تۆن كۆكایین و 140 كیلۆگرام حەب دەستیان بەسەردا گیراوە.\nپۆلیسی هاوبەشی ئەوروپی ئۆپراسیۆنێكی بەرفراوانیان دژ بە گرووپە مافیاكان لە ئەوروپا راگەیاند، ئەمڕۆ پێنجشەم شەشی كانوونی یەكەم/ دیسێمبەر، سێ مافیای ئیتاڵی گرووپی ندرانگیتایان گرت.\nئۆپراسیۆنەكە كە سەتان پۆلیسی وڵاتانی ئەڵمانیا، ئیتاڵیا، هۆڵەندا و بەلجیكا بەشداریان تێیدا كردووە، تا ئێستە سێ تۆن كۆكایین و 140 كیلۆگرام حەب دەستی بەسەردا گیراوە، هاوكات هەڵیان كوتاوەتە سەر چەندان خواردنگە و دووكانی فرۆشتنی ئایس كرێم لە ئیتاڵیا كە تۆمەتی شووشتنەوەی پارەیان لەسەر هەیە.\nبەرپرسانی پۆلیسی ئەوروپی دەڵێن ملیاران یۆرۆ ساڵانە لە كیشوەری ئەوروپی لە شووشتنەوەی پارە بەكار دەهێنرێن لە رێی چالاكی بازرگانی، هێمای بۆ هەڵكوتانە سەر ماڵی چەندان گەورە سەركردەی مافیا لەو چوار وڵاتە كردووە كە بەشێكیان سەركردەی گرووپی مافیای ندرانگیتای ئیتاڵی ناسراون و پۆلیس گرتوونی.\nئاژانسی یۆرۆجست كە ئاژانسێكی ئەوروپییە و سەرپەرشتی هاوئاهەنگی لە نێوان دەزگای دادوەری نیشتمانی لە یەكێتیی ئەوروپا دەكات، دەڵێ ئۆپراسیۆنە تەناهییەكە كە بە بۆلینۆ ناسراوە لە ساڵی 2016 دەستی پێ كردووە.\nجێی باسە گرووپی مافیایی ندرانگیتا لە ناوچەی كالابریای باشووری ئیتاڵیا، بە یەكێك لە مەترسیدارترین گرووپی مافیا دەناسرێت، بەگوێرەی زانیارییەكان ئەو گرووپە سەرپەرشتی 80%ی بازرگانی كۆكایین لە ئەوروپا دەكات و شەش هەزار ئەندامی هەیە و بەهێزترین گرووپی مافیایە لە ئەوروپا كە لە پشتەوەی زۆرینەی تاوانەكانن.\nپۆلیسی ئەوروپی دەڵێ ئەوە روونە كە بەو ئۆپراسیۆنەی تا ئێستە ئەنجام دراوە، نەتوانراوە گرووپی ندرانگیتا لەناو ببەین، ئەوان زۆر بەهێز و دەوڵەمەندن.\nپێوەند بەو پرسە رۆژنامەی دێر شپیگلی ئەڵمانی لە راپۆرتێكدا بڵاوی كردەوە كە ئەو ئۆپراسیۆنەی پۆلیسی ئەوروپی دەستی پێ كردووە لە ئەڵمانیا زیاتر ناوچەی راین كە دەكەوێتە باكوری ئەڵمانیا و ناوچەی فیستڤالیا كە جەرگەی مافیاكانن، لە ئۆپراسیۆنەكەش 240 پۆلیس بەشدارییان تێدا كردووە.\nهاوكات كەناڵی ئێن ئۆ ئێس-ی هۆڵەندی بڵاوی كردەوە كە مافیای ندرانگیتا بەوە ناسراون كە دەستیان بەسەر بەشێكی گەورەی دزە پێكردنی كۆكایین گرتووە كە دێتە ناو هۆڵەندا، هاوكات پۆلیسی بەلجیكی رای گەیاند پۆلیس دەستی بە ئۆپراسیۆن كردووە لە ناوچەی لیمبۆرگ.\nراگەیاندنی ئۆپراسیۆنەكە رۆژێك پاش ئەوە دێت كە پۆلیسی ئیتاڵی گرتنی سیتمۆ مینیۆ باوكی رۆحی نوێی مافیاكانی ئیتاڵیا راگەیاند، مینیۆ كە تەمەنی 80 ساڵە، لە جێی توتۆ ریینا دەستنیشان كرا دوای مردنی لە گرتووخانە لە ساڵی رابردوو، بەڵام پۆلیس لە ئۆپراسیۆنێكدا كە بەرەبەیانی زووی دوێنێ ئەنجامی دا، ناوبراویان گرتووە، لەگەڵیدا 45 كەسی تریش گیراون.\nماتیۆ سالفینی وەزیری ناوخۆی ئیتاڵیا دەڵێت سەركردایەتی تەواوی تۆڕی كوزا نوسترا گیراون.\nجێی باسە گرووپە مافیاكان لە ئەوروپا دەستێكی باڵایان هەیە بەتایبەت لە ئیتاڵیا و هۆڵەندا كە بە ئاشكرا كۆكایین و مادەی هۆشبەر دەفرۆشن، ئەم هەڵمەت و ئۆپراسیۆنەش یەكەم و دوا ئۆپراسیۆن نابێت دژ بە گرووپە مافیاكان، بەڵام پێشتر وڵاتانی ئەوروپی وەها هەڵمەتێكی هاوبەشیان دژ بە گرووپە مافیاكان ئەنجام نەداوە.


ڕاپەڕین و لەبارچوونی پەیامەکانی – Denegkan\nڕاپەڕین و لەبارچوونی پەیامەکانی\nbyکازم\tMarch 6, 2012\tگشتی\nهەر ڕاپەڕینێکی دونیا، هەڵگری پەیامێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی یاخود کولتوری و ڕوناکبیری بووە، بەوەی خواستوویەتی ڕەوشێکی نا تەندروستی دیاریکراو بە میکانیزمێکی خێرا بگۆڕێت بە ڕەوشێکی تەندروست! ڕاپەڕین کردەیەکی ئیرادەمەندانەی کۆمەڵایەتی و ئاپۆرایی خەڵکییە کە دەگاتە خاڵی ووروژان و تەقینەوەیەکی خێرا ڕووەو پێکانی ئامانجێکی دیاریکراوی بچوک یان گەورە، هەڵبەتە سەرکەوتن و شکستەکەی بەستراوەتەوە بە کۆمەڵێک هۆکاری جیاجیای سیاسی و ئەمنی و کۆمەڵایەتی و سایکۆلۆژی ..هتد کە لەو زەمینەیەدا هەن کە ڕاپەڕینەکەی تێدا ئەنجام دەدرێت یاخود پەیوەستە بە خودی ڕەگەزە جیاوازەکانی پێکهاتەی هەناوی ڕاپەڕینەکە، واتا قودرەتی بچوکی و گەورەیی و ڕژدی و جدییەتی ڕاپەڕینەکە لەبەرامبەر ئامانجەکانیدا.\nمێژووی مرۆڤایەتی لە دونیادا لێوانلێوە لە ئەزمونی سەرکەوتن و شکستی ڕاپەڕینە جیاجیاکان. ئاشکرایە ڕاپەڕینە سەرکەوتوەکان بریتی نین لەو ڕاپەڕینانەی کە ڕەوشە ناتەندروستەکەیان گۆڕیوە بە ڕەوشێکی دیکەی دیسان ناتەندروست، بە پێچەوانەوە بەبێ گەیاندنی پراکتیکیانەی ئەو پەیامانەی ناو هەناوی ڕاپەڕینەکە کە ڕاپەڕینەکەی لە پێناودا هەڵدەگیرسێت هەرگیز ناکرێت دان بەوەدا بنێین کە ڕاپەڕینەکە سەرکەووتوو بووە چونکە ئامانجەکانی ڕاپەڕینەکە نەهاتوونەتەدی.\nڕاپەڕینە مەزنەکەی بەهاری ١٩٩١ ، کە لەو ڕۆژانەدا بیست و یەک ساڵی بەسەردا تێدەپەڕێت، یەکێکە لەو ڕاپەڕینانەی کە نەیتوانی پەیامە نەتەوەیی و ئینسانیە ڕزگاریخوازانەکەی خۆی بگەیەنێت. ئەگەرچی ئەو ڕاپەڕینە لە دۆخێکی وا هەستیاردا ڕویدا ، بوو بە کردەیەکی یەکجار ” قارەمانانە و بوێرانە”. قارەمانانە بەوەی لە سۆنگەی ئازایی و تینوێتی خەڵکی کوردستان بۆ ئازادی لە ماوەیەکی تەنیا دوو هەفتەیی کەمدا تەواوی خاکی کوردستان بە کەرکوکیشەوە لەدەست داگیرکەرانی ڕژێمی ئیستیبدادی بەعس ئازاد کرا. بوێرانەش بەوەی کە کاتێک خەڵک دەستیان دایە ڕاپەڕین هەر تازە دوو سێ ساڵێک بوو ڕژێمی بەعس لە تٶڵەی بەرپابوونی شۆڕشی نوێ و خەباتی سیاسی و پێشمەرگانەی خەڵکی کوردستاندا، بەوپەڕی دڕندایەتییەوە پەلاماری کوردستان و خەڵکەکەی دابوو بە ئەنجامدانی پرۆسەی شاڵاوەکانی ئەنفال و کیمیابارانکردنی هەڵەبجە و چەند شوێنێکی دیکەی کوردستان و وێرانکردن و ڕاگواستنی نێزیکەی پێنج هەزار گوندو شاری ئەو ووڵاتە کە تێیدا سەدان هەزار کەس بونە قوربانی و ئاوارەو دەربەدەری کوچەوکۆڵانی شارەکانی دونیا بوون.\nپەیامە هەرە سادەکانی ڕاپەڕینی بەهاری ١٩٩١ بریتی بوو لە ئاواکردنی ووڵاتێکی ئازادو دامەزراندنی لانیکەمی قەوارەیەکی خۆماڵی دادپەروەر کە بتوانێت هەمووان بە سەرجەم دەنگ و ڕەنگە جیاجیاکان بە ئاشتیانە لە ژێر سایەی سەبەخۆی خۆیدا کۆکاتەوە و ماف و ئەرکی هەموان بەبێ جیاوازی ڕەچاو بکات و لە ڕێی بەگەڕخستنی ڕەوڕەوەی پێشخستنی کۆمەڵایەتی، ئابوری و کولتوری ، هەم ووڵاتی وێرانکراوی دەستی جەنگ و بەربەرییەتی بەعس ئاوەدان بکاتەوە و هەم کەرامەتی کەسایەتی تێکشکاوی مرۆڤی کوردیش بونیاد بنێتەوەو زیللەت و چەوسانەوەی چەندین ساڵەی خەڵکی کوردستان لە بیر خەڵکی بباتەوە و هەوڵی ساڕێژکردنی برینە قوڵەکانی ئەنفال و هەڵبجە و ڕاگوێزراوان بدات و سەرجەم ئەو برینە سەختانەی جەستەی خۆشی نیشانی دونیا بدات بەمەبەستی ڕاکێشانی هەست و سۆزی خەڵکی دونیا کە بێگومان دەبووە هەوێنی کۆمەکێکی زۆر لەلایەن مرۆڤدۆستانی دونیاوە بۆ زیاتر ناساندنی ڕووی دڕندانەو جینایەتکارانەی ڕژێمی بەعس و زیاتر هەستکردن بە ئازارەکانی کورد و پێشخستن و دەرکەوتنی زیاتری کورد و کوردستان لەسەر سەحنەی جیهان و کۆمەڵگای نێودەوڵەتیدا.\nبەڵام بە داخەوە ڕاپەڕین و پەیامەکانی بە زووی لەبارچوون کە ئاشکرایە بەوەنا کە ڕاپەڕینەکە هەڵگەڕایەوە بە ئاوارەبوونی خەڵکی کوردستان لەسایەی کۆڕەوێکی سێ ملیۆنی! بەڵکو دوای ڕاگەیاندنی چەتری ئەمنی لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە بەسەر بەشی زۆری خاکی کوردستاندا و گەڕانەوەی خەڵک و هێزە سیاسیەکان بۆ ژێر ئەوچەترە. هێزە سیاسیەکان کە وەک میوانێکی کاتی چاوچنۆک دەهاتنە بەرچاو ، بەپەلەپروزێ دەستیان دایە ئاوەشۆرکردنی کوردستان، هەرچی ئامێر و ئامرازی پێویست هەیە کە بۆ ژیانی ڕۆژانەی کۆمەڵگایەک و حکومەتێکی فەرمانڕەوای خزمەتگوزار پێویستن ئاودیوی ووڵاتانی دراوسێ کران و هەرزانفرۆش کران. ئەو دیمەنانە واینیشان دەدا کە ئەو هێزانە بێ ئیرادەن و هیچ ئومێدیان بە مانەوە و حکومەتکردنەوە نییە. دواتر هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆی نێوان هێزەکان و تێوەگلاندنی دەوڵەتە داگیرکەرەکانی دراوسێ ” ئێران، عێراق ، تورکیا ” لە هاوین و پایزی ساڵی ١٩٩٦، هەم بە شێوەی سیاسی و هەم لەڕێی پەلکێش کردنیان بە شێوەی سەربازی لە شەڕەکاندا، بەتەواوی ڕاپەڕین و پەیامەکانی ڕاپەڕینیان زیندەبەچاڵ کردن و ئەوەی لە بۆشاییەکەدا مایەوە تەنیا هێزە سیاسیەکان بوون بە هەڵسوکەوتە تەسکە حزبییەکانیانەوە کە تا بە ئەمڕۆ دەگات بڕستیان لە خەڵک و کۆمەڵگاکە بڕیوەو ئێستای کوردستان لە یەکێک لە ساتەوەختە تاریکەکانی خۆیدا بەسەردەبات.\nیادکردنەوەی هەرساڵەی ڕاپەڕینی بەهاری ١٩٩١ وەک یادەوەرییەکی پڕبایەخ ، دەبێت لە پێناو زیندوو ڕاگرتنی ئەو سەروەرییە مێژووییەو پەیامە نەتەوەیی و کورددۆستیەکەیدا بێت لە یادەوەری خەڵکی کوردستاندا بەگشتی و نەوە نوێکاندا بەتایبەتی کە گومانی تێدا نییە دەبێتە هەوێنی تازەکردنەوە و مشتوماڵکردنەوەی ڕۆحی ئازاد و ئیرادەی شۆڕشگێڕانەی کۆمەڵانی خەڵک، ئەگەرچی دوای بیستویەک ساڵ، ڕاپەڕین و پەیامەکانی وەک دیاردەیەکی ڕابردوو ماونەتەوە و ئەوەی لێیەوە دەستکەوت بوبێت تەنیا ئاڵوگۆڕ بووە لە دەسەڵاتێکی غەیرە کوردی و بێگانە بە دەسەڵاتێکی کوردی ، بەڵام تا ڕاددەیەک بەهەمان ماهیەت! لە حاڵێکدا دەتواندرا ڕاپەڕین وەک چەمکێکی شۆڕشگێڕانە لە بارە سیاسییە موجەرەدەکەیەوە وەربگێڕدرایەتە سەر بارە گشتییە کۆمەڵایەتیەکەی و وەک ئامرازێکی کاریگەری گۆڕانی ئیجابی و پێشخستنی سەرجەم بوارەکانی ئابوری و کۆمەڵایەتی و کولتوری…هتد کەڵکی لێوەرگیرابا، واتا ڕاپەڕین بەوە دەبوو بە پرۆسەیەکی کامڵ و پەیامەکانی بە فراوانتری دەهاتنەدی ئەگەر لەهەمانکاتتدا پاڵنانێکی توند بایە بۆ ئاڵوگۆڕ لە سیستەمی ئابوری و کۆمەڵایەتیدا، بە دیوە پۆزەتیفەکەیدا، بەپێچەوانەوە موجەڕەدبوونەوەی ڕاپەڕین لە تەنیا گۆڕینی دەسەڵاتێکی غەیرە کوردی بە دەسەڵاتێکی کوردی بەبێ ڕێگادان بە ڕەنگدانەوەی بەسەر بوارە کۆمەڵایەتییەکانی دیکەی کۆمەڵگادا داماڵینی ڕاپەڕینە لە کاریگەری و دەرئەنجامە ئیجابیەکانی وەک ئەوەی ئێمە لە ووڵاتەکەماندا شاهێدیین.\nPrevious له‌هه‌شتی مارسدا……توندو تیژی دژی ژنان بۆچی؟\nNext دادگاكانی پشكنین و دادگاكانی حیزب


رەسوڵی ھەمیشە زیندوو ، ھاورێ، ھاوسەنگەر، ھاوسەر/ کەنێرە مێهفەر – Peshmergekan\nڕۆژەکان تێپەر دەبن و دەرۆن و من زیاتر لە جاران تاسەت دەکەم. تاسەی بەدەم ئێوارە دانیشتنێک، تاسەی قسە کردنێکی خۆمانە، تاسەی جواب دانەوەی ئەو پرسیارانەی ڵێم دەکردی، تاسەی ئەو کاتانەی دڵتەنگ دەبووم و تۆش بە باوەشێک خۆشەویستی ئارامیت پێ دەبەخشیم، تاسەی ئەو کاتانەم کردووە دەتکووت: لە گەڵ کاک چەکۆ و ھاورێیانم دەرۆمە راوە ماسی. بیرتە دەتکووت: تۆ بڵێی ئارسان کەی گەورە بێ لە گەڵ خۆم بیبەم بۆ راوە ماسی، بیرتە دەتکووت حەزم ڵێیە قسە کردنی ئارسانم گوێ لێ بێ. ئێستا فێری قسە کردن بووە، زۆڕیشی حەز لە ماسیە. وەک خۆت ھەستی نەتەوەیی تێدا بە ھێزە. کە ئاڵای کوردستان دەبینی زۆر خۆشحاڵ دەبێ. زۆر جار دەگرێم بۆ ئەوەی تۆ نی تا گەورە بوون و شەیتانی و شیرینیەکانی ببینی.\nرەسول گیان وامزانی سەفەر و زەمەن دەتوانێ سارێژی زامی دڵم کات، بەڵام رۆژ لە دوای رۆژ زیاتر ھەست بە نەبوونت دەکەم. خۆت دەزانی ھەموو شەوێ بە فرمێسکی چاوم شەو شادت لێ دەکەم. ئاخۆ بڵێی کەس فریوی پێکەنینە کانم بخوات و بڵێ حاڵی باشە؟ دڵنیام تۆ دەزانی چەند ئازار دەکێشم، لەوانەیە تاڵە سپیەکانی قژم بەڵگەیەک بێ بۆ ئازاری نەبوونت. ھەرچەند کە ھێلانەم لێ شێوا، بەڵام خۆشحاڵم کە تۆ بە ئاواتت گەیشتی کە شەھید بی لە پێناوی نیشتماندا. سەربەرزم کە بە بەخشینی خۆێنت سەروەری بۆ مێژوو و گەورەییت بۆ من و ئارسان تۆمار کرد. منیش ھەموو ھەوڵم دەدەم رۆڵەکەت بە ھەستی نەتەوەیی پەروەردە کەم و بتوانم خۆ راگر بم و ئەو گەورەییەی تۆ پێت بەخشیم رابگرم. لە گەڵ وێنەکانت دەدوێین و لە گەڵ بیرەوەریەکانت دەژین و تا مردن لە یادمدا دەمێنی.\nسەری رێز و نەوازش بۆ تۆ و دکتۆر سلێمان، کە ھۆگریتان بۆ خاک و نیشتمان و کوردستان ھیچ سنووری نەدەناسی و گیانتان کردە خەڵات بۆ کوردستان.\nروحتان شاد و کۆچی سوورتان بۆ ژوانگە ی ئەوینی ئازادی پیرۆز…\nوێنە: شەهیدان: دوکتۆر سولەیمان و رەسوڵ محەممەدزادە\nھاوسەرت: کەنێرە مێهفەر


چوار ئەندامی خێزانێكی كوردی ڕۆژهەڵاتی كوردستان لەمیانەی هەوڵیاندا بۆ گەیشتنە بەریتانیا خنكان، چارەنوسی منداڵێكی ساواشیان نادیارە.\nمیدیاكان بڵاویانكردەوە، هەریەك لە ڕەسول ئێران نەژاد و هاوسەرەكەی شیفا محەمەد پەناهی (كە هەردووكیان تەمەنیان 35 ساڵە) و دوو لە منداڵەكانیان ئەنیتا (نۆ ساڵ) و ئەرمین (شەش ساڵ) لەمیانەی هەوڵیاندا بۆ گەیشتن بە بەریتانیا بە بەلەم خنكان.\nڕێكخراوی هەنگاو تایبەت بە مافەكانی مرۆڤ ئاشكرایكرد، چارەنوسی منداڵی سێیەمیان ئەرتین، كە تەمەنی 15 مانگە، بە نادیاری ماوەتەوە، سەرەڕای ئەوەی بەرپرسانی فەڕەنسا ئاشكرایانكردووە كە پێدەچێت ئەویش لەكاتی ژێرئاوكەوتنی بەلەمەكەدا خنكابێت.\nخەلیل، برای ڕەسول وتی، براكەی و خێزانەكەی لە هاوینی ڕابردوو لە ئێرانەوە بەرەو توركیا پەڕیونەتەوە بەر لەوەی بگەنە فەڕەنسا.\nبەوتەی خەلیل، براكەی لە شاری سەردەشت كرێكار بووە بە كرێیەكی كەم، هاوسەرەكەشی بێ كار بوو و ویستوویانە لەو بارگرژییەی ئابورییەی تیایدان ڕزگاریان بێت.\nبەپێی ڕێكخراوەكە، خێزانەكە دوو جار بە شەمەندەفەر هەوڵیانداوە بچنە بەریتانیاوە، بەڵام لە هەردوو جارەكەدا شكستیان هێناوە، بۆیە بڕیاریانداوە پارە بدەنە قاچاخچییەك تا لەڕێی دەریاوە بیانپەڕێنێتەوە.\nزیاتر لە '600 منداڵی چەكدارانی بیانیی داعش' لە كامپەكانی ڕۆژئاوای كوردستان دەستبەسەرن\nترەمپ: لە ئەمریکا ئازادیی ڕۆژنامەگەری بوونی نییە\nئەنجومەنی باڵای نەوت و گازی هەرێم.. ئەنجومەنە نادیارەكە\nلە هەرێمی كوردستان ئەنجومەنێك هەیە بەناوی “ئەنجومەنی هەرێمی بۆ نەوت و گاز”، كە وەك ئەنجومەنی باڵای نەوت و…\nدژەتیرۆری كوردستان ڕایگەیاند، ئەو ئۆتۆمبێلەیان دۆزیوەتەوە کە موشەکەکانی ئاڕاستەی هەولێر کردبوو. لە ڕاگەیەندراوێكدا دەزگای دژەتیرۆری كوردستان ئاشكرایكرد، “دەزگا…\nمەسرور بارزانی بڕیارێكی وەزیری تەندروستیی هەڵوەشاندەوە\nمەسرور بارزانی بڕیارێكی وەزیری تەندروستیی هەرێمی هەڵوەشاندەوە، كە تایبەتبوو بە وەرگرتنی پارەی پشكنینی كۆرۆنا لە ئیبراهیم خەلیل. دوو…\nمەفرەزەکانی پۆلیسی چەمچەماڵ – نوسینگەی نەھێشتنی تاوانی چەمچەماڵ، پێنج تۆمەتباریان دەستگیرکرد، کە کەلوپەلی ئۆتۆمبێلیان دزیبوو. لە ڕاگەیەندراوێكدا پۆلیسی…


توركیا گەورەترین خاڵی سەربازی خۆی لە دەوروبەری حەما چۆڵ دەكات\n07:14 - 18/10/2020\nروانگەی سوریا بۆ مافەكانی مرۆڤ لە وێبسایتی تایبەتی خۆی لە تۆڕی ئینتەرنێت ئاشكرایكردووە: هێزەكانی توركیا كە لەخاڵی 9 ی چاودێری سەربازی دەوروبەری شاری حەما جێگیركرابوون، دەستیانكردووە بەكۆكردنەوەی كەلوپەلە سەربازییەكانیان و خۆیان بۆ كشانەوە لەناوچەكە ئامادە كردووە.\nروانگەكە ئاماژەی بەوەشكردووە: ئەو هێزانەی توركیا دوو ساڵ و 4 مانگە لە ناوچەی مۆركی ژێر كۆنتڕۆڵی هێزەكانی حكومەتی سوریا جێگیر كراون.\nئەم كشانەوەیەی هێزەكانی توركیا لەكاتێكدایە كە پێشتر ڕەجەب تەیب ئەردۆگان سەرۆكی توركیا داوای لە سوریا كردبوو كە هێزەكانی لەو ناوچانە بكشێنێتەوە كە هێزەكانی توركیا لە نیسانی ساڵی 2019 وە كۆنتڕۆڵیان كردووە ئەگەرنا بەهێزی سەربازی لەناوچەكە دەردەكرێن.\nئەگەرچی ئەركی هێزەكانی خاڵی 9 ی چاودێری سەربازی توركیا لە ناوچەی مۆرك چاودێریكردنی ئاگربەستی نێوان حكومەتی سوریا و گرووپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆن بوو, بەڵام ئەو هێزانە تەنها چاودێری پێشڕەوی هێزەكانی حكومەتی سوریا و روسیای دەكرد بۆ كۆنتڕۆڵكردنەوەی سەرجەم ناوچەكانی باكووری حەما لە لایەن ئەو هێزانەوە.


کازمی لە بینای کۆگرێس لەگەڵ پیلۆسی کۆبوویەوە – کوردی – RojNews.News\nکازمی لە بینای کۆگرێس لەگەڵ پیلۆسی کۆبوویەوە\n22/08/2020 - 12:48:16 pm\nکازمی و پیلۆسی لە کۆنگرێسی ئەمریکا\nمستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق لە کۆنگرێس لەگەڵ نانسی پیلۆسی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا کۆبویەوە.\nلە درێژەی دیدارەکانیدا لەگەڵ بەرپرسانی ئەمریکا، چەند کاتژمێرێک لەمەوبەر، مستەفا کازمی لەگەڵ نانسی پیلۆسی و ژمارەیەک کۆنگرێسمانی ئەمریکا دیداری ئەنجامدا، لە نێویشیاندا سەرۆکی پارتی کۆماری ئەنجومەنی نوێنەران کیڤن مکارتی و ئەندامانی تردی دیموکرات و کۆماریەکان.\nلە دیدارەکەدا گفتوگۆ لەبارەی پەرەپێدانی پەیوەندییە دوانیەکانی هەردوو وڵات لە بوارەکانی ئاسایش و ئابووری و زانست و بوارەکانی دیکە کرا، هەروەها گفتوگۆ لەبارەی زیادکردنی توانای هێزە ئەمنیەکانی عێراق و توانای شەڕکردنیان کرا لەگەڵ دۆسیەی ئاوارە و کەمینەکان لە وڵات.\nبەپێی ڕاگەیەنراوێکی نوسینگەی سەرۆک وەزیران، کازمی جەختی لەوە کردووەتەوە، عێراق وڵاتێکی خاوەن سەروەرییە، لەسەر ئەو بنەمایەش مامەڵەکانی ڕێکدەخاتەوە، هەروەها بەپێویستیشی دەزانێت پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەمریکا پتەو بکات بەتایبەت بواری ئابووری.\nلای خۆیەوە نانسی پیلۆسی بەخێرهاتنی کازمی و شاندی یاوەری کرد بۆ ئەمریکا و هەوڵەکانی کازمیشی بۆ پاراستنی سەروەری عێراق و گرنگیدان بە ئاوارەکان بەرز نرخاند.\nبڕیارە ئێوارەی ئەمڕۆ کازمی بگەڕێتەوە عیراق و کۆتایی بەسەردانەکەی ئەمریکای بهێنێت.


حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ژماره‌ی وه‌زاره‌ته‌كان كه‌مده‌كاته‌وه\nحكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان په‌رله‌مان\nحکومەتی ھەرێمی كوردستان ده‌یه‌وێت له رێگای دانانی بەرنامەیەک، چەند دەستە و وەزارەتێک کەم بکاتەوە، فراکسیۆنەکانی پەرلەمانی کوردستانیش بە دووری دەزانن بەھۆی کەمی ماوەی تەمەنی ئەم خولەی پەرلەمان, بتوانرێت بچوککردنەوەی حکوومەت پەسەند بكرێت، چونکە جارێ نەکراوەتە پرۆژە و رەوانەی پەرلەمان نەکراوە.\nحکوومەتی ھەرێم دەیەوێت ژمارەی دەستە و وەزارەتەکان کەم بکاتەوە، به‌ڵام ئێستا نەکراوە بە پرۆژە و زیاتر لە دوو ساڵە لە لایەن وەزیری ئاوەدانکردنەوە کاری لەسەر دەکرێت.\nپەرلەمانی کوردستانیش چاوەڕێیە بە زووترین کات بکرێتە پرۆژە یاسا و لە پەرلەمان دەنگی لەسەر بدرێت، پەرلەمانتارێكی یەکێتیش پێیوایە لایەنە باشەکانی بچووککردنەوەی ھەیکەلی حکوومەت، زۆر زیاتر لە لایەنە خراپەکانی.\nپێشتریش چەند پەرلەمانتارێک لە فراکسیۆنە جیاوازەکان، پرۆژەیەکیان دایە حکوومەتی ھەرێم، بۆ ئەوەی وەزارەتەکانی بۆ 10 وەزارەت کەم بکاتەوە، بەڵام حکوومەت وای بە باشزانیوە خۆی کار لەسەر بچوککردنەوەی ھەیکەلی خۆی بکات و به نیازه ئەو دەستە و وەزارەتانەی کارەکانیان لە یەکەوە نزیکە تێکەڵی یەکیان بکاتەوە، بێ ئەوەی زیان بە کارمەندانی ئەو دەستە و وەزارەتانە بکەوێت، چونکە ئەوانیش بەشێک دەبن لە تێکەڵکردنەوەکە.\nله سه‌ره‌تای 2016ـه‌وه، حکوومەت لە رێگای لێژنەیەکی باڵا کە لە 3 وەزیر و چەند راوێژکارێکی ئەنجوومەنی وەزیران پێکھاتووە، کار بۆ کەمکردنەوەی وەزارەتەکان دەکات، لەبەر دواکەوتنی کارەکانی لیژنەکەش فراکسیۆنەکانی پەرلەمان پێیانوایە، رەنگە بچوککردنەوە ھەیکەلی حکوومەت و پەسەندکردنی لەلایەن پەرلەمانەوە، بکەوێتە خولی پێنجەمی پەرلەمان.\n06 ئەمەریکا چەند بڕیارێکی نوێ لەبارەی سووریا دەدات


یەکەم قەزای سەر بە پارێزگای هەڵەبجە دیاریدەکرێت\nهەواڵ / کوردستان :: 06/01/2019 :: 245 جار بینراوە\nجێگرى پارێزگارى هه‌ڵه‌بجه ئاشکرایدەکایت: سه‌رجه‌م تایبەتمەندییەکانی به قه‌زاكردنى ناحیه‌ى خورماڵى سه‌ر به‌پارێزگاى هه‌ڵه‌بجه ته‌واوبووە و چاوه‌ڕێى په‌رله‌مانى كوردستان ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ى بڕیار له‌سه‌ر یه‌كه‌م قه‌زاى سه‌ر به پارێزگاى هه‌ڵه‌بجه ده‌ر بكه‌ن.\nكاوه عه‌لى، جێگرى پارێزگارى هه‌ڵه‌بجه به‌دواڕۆژى راگه‌یاند: لە سه‌ره‌تاى به پارێزگاكردنى هه‌ڵه‌بجه‌وه دانیشتووانى ناحیه‌ى خورماڵ و ئیداره‌ى ناحیه‌كه له رێگه‌ى كۆكردنه‌وه‌ى واژۆ داوایانكردووه كه ناحیه‌كه‌یان بكرێته قه‌زا، بۆ ئەو مه‌به‌سته‌ش ئێمه داواكارییه‌كانمان ئاراسته‌ى وه‌زاره‌تى ناوخۆ و لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كانى دیكه كردووه.\nوتیشی: "هیچ به‌ربه‌ستێكى یاسایى و ئیدارى نییه خورماڵ نه‌كرێته قه‌زا، بۆیه چاوه‌ڕێى ده‌ستپێكردنى كۆبوونه‌وه‌كانى په‌رله‌مانى كوردستان ده‌كه‌ین، بۆ ئه‌وه‌ى بڕیار له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته بده‌ن و دواتر رێكاره ئیدارى و یاساییه‌كانى به قه‌زاكردنى خورماڵ بگرینه‌به‌ر، بەوەش خورماڵ ده‌بێته یه‌كه‌م قه‌زاى سه‌ر به پارێزگاى هه‌ڵه‌بجه".\nجێگرى پرێزگارى هه‌ڵه‌بجه ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو: نه‌بوونى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاش له هه‌ڵه‌بجه یه‌كێك بووه له‌و هۆكارانه‌ى كه نه‌توانراوه تائێستا خورماڵ بكرێته قه‌زا.\nناحیه‌ى خورماڵ به یه‌كێك له كۆنترین ناحییه‌كانى سنوره‌كه داده‌نرێت و ساڵانى 1860 له لایه‌ن ده‌وڵه‌تى عوسمانییەوە ناوه‌كه‌ى گۆڕدراوه بۆ گوڵ عه‌نبه‌ر، به‌ڵام له ساڵى 1919 ئینگلیزه‌كان خورماڵیان كردووته ناحیه و ناوه‌كه‌ى پێشووتریان بۆ گه‌ڕانده‌وه، ئێستا ژمارى دانیشتووانى خورماڵ زیاتر له 30 هه‌زار كه‌س ده‌بێت و 40 گوند له خۆ ده‌گرێت.


ڕیزبەندی باشترین وڵاتانی جیهان بۆ ژیانکردن بڵاوکرایەوە\nڕاپۆرتێکی نەتەوە یەکگرتوەکان ساڵانە ڕیزبەندی باشترین ئەو وڵاتانە بڵاوده‌كاته‌وه کە بۆ ژیانکردن لە لوتکەدان، یاخود له ڕیزبەندی خراپترین وڵاتەکانی جیهانن.\nبه‌گوێره‌ی ئەو ڕاپۆرتەی باس لە جیهانی بەختەوەری دەکات له‌ڕووی ژیانكردنه‌وه ، لوتکەی بەختەوەری فینلاندییەکان گرتویانە و بەدوایدا دانیمارک، سویسرا، ئایسلاند و هۆڵندا دێت.\nهه‌روه‌ها باس له‌وه‌ش كراوه، کە نیوزلاند تاکە دەوڵەتی دەرەوەی کیشوەرە پیرەکەی ئەوروپایە کە لە ڕیزبەندی 10 باشترین ئەو وڵاتانەدایە کە بۆ ژیانکردن گونجاون.\nله راپۆرته‌كه‌دا پاشەکشێی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا دەبیندرێت کە لە پلەی 13 گەڕاوەتەوە بۆ پلەی 17ی ڕیزبەندییەکە.\nسەرجەم داتاکان بۆ دروستکردنی ئەو ڕاپۆرتە لەلایەن کۆمپانیایەکی تایبەت بەو بوارە بەناوی "Gallup" کارەکانیان ئەنجامداوە و تێیدا داوایان لە هاوڵاتیانی 149 وڵات کردوە کە هەڵسەنگاندنی پلەی خۆشبەختییەکەیان بکەن لە ژیانی ڕۆژانەیاندا.\nپێوەره‌كان بۆ هەڵسەنگاندن و هەڵبژاردنی باشترین و خراپترین ئەو وڵاتانەی بۆ ژیانکردن دەستنیشان دەکرێن خۆیان دەبیننەوە لە: پاڵپشتی کۆمەڵایەتی، ئازادی تاکە کەسی، ئاستی بەرهەمهێنانی ناوخۆیی و ئاستی گەندەڵی.\nهه‌روه‌ها لەو ڕاپۆرتەدا بەدبەختترین وڵاتانی جیهانیش دیاری كراوه و ئەفغانستان پلەی یەکەمی گرتوە و بەدوایدا وڵاتانی لیسۆتۆ "لە بەشی باشوری کیشوەری ئەفریقیا" و بۆتسوانا و ڕواندا و زیمبابۆی پلەکانی دواتریان گرتوە.\nلەو ڕاپۆرتەدا باس لە وڵاتی چین دەکرێت کە لەمساڵدا بۆ ئاستی خۆشگوزەرانی ژیان بازێکی داوە و لە پلەی 94ەوە خۆی گەیاندوەتە پلەی 84ی ڕیزبەندییەکە.\nریزبەندی 10 باشترین ژینگەی ئەو وڵاتانەی بۆ خۆشگوزەرانی فەراهەمکراون بریتین له :(1-فینلاند 2-دانیمارک 3-سویسرا 4-ئاسیلاند 5-هۆڵندا 6-نەرویژ 7-سوید 8-لۆکسەمبۆرگ 9-نیوزلاند 10-نەمسا)


محەمەد ساڵەیی : ئەحە پشیلەو دەوڵەتی کوردی !. – WTARIKURD\nمحەمەد ساڵەیی : ئەحە پشیلەو دەوڵەتی کوردی !.\nپیاوێکی رەبەن لەگەڕەکمان هەبوو کۆڵبەر بوو پێیان دەوت ئەحە پشیلە ، ئەم زاتە مرۆڤێکی توندە تەبیعەت و تووش بوو ، وەکو دەیانگێڕایەوە خەڵکی لای ئەو ناوچەی خۆشناوەتییە بوو چونکە بە شێوازی هەولێری دەئاخافت ، دیارە لەسەر کەتنێکی گەورە کە کەس پەی پێ نەدەبرد چی بوو هەر بە لاوێتی خۆی گەیاندبووە کەرکووک ، بێ کەس و بوخچەی نەکراوە بوو هەر بەو شێوەیەش وەکو خێو هات و رۆیشت ، لە کوڵبەکەی خۆی نزیکەی پەنجا پشیلەی بەخێو دەکرد و ئەم خولیایەی ناو و ناوبانگی بۆ دەرکردبوو . باوکی رەحمەتیم زۆر ئالیگری مەلامستەفای رەحمەتی بوو هەمیشە دەیگوت خۆزگە کورد لەسەر دەستی ئەو بە شتێک بگەیشتایە . کەچی ئەمەندە تامەزرۆی دەوڵەتی کوردی بوو ، هەردەم دووبارەی دەکردەوە کە بێ سێ و دوو تەئیدی دەوڵەتی کوردی دەکات ، جا شاڵڵای دەکرد لەسەر دەستی ئەحە پشیلە دروست دەبوو !!؟\nزۆر بەلامەوە نامۆیە کە دەبینم ئەمڕۆ کەسانێک خۆیان بە کورد و شۆڕشڤان ناو دەبەن وەکو کەڕەنای تانەو تەشەر لە بیرۆکەی سەرخۆبوون دەدەن ! لێرەو لەوێ کلک و گوێی لێ دەبیننەوە . بە داخەوە نەوەیەک هەن بە ناحەزیی ماڵی مەلا مستەفا گۆش کراون و گەر لەسەر دەستی ئەو ماڵە ئیمپراتۆری کوردستانیش ساز بێت ، هەر نارازین و لامەرکەزییەکی بەغدایان گەلێ پێ گەورەترە!؟\nمن هەر لە ناوەڕاستی نەوەدەکانەوە درکم بەوە کرد کە وڵاتانی ناوچەکەو رۆژئاوا بۆ قەراری سیاسی و سناعەتی رامیاری کورد و دەڤەرەکە زیاتر حیساب بۆ پارتی و ماڵی بارزانی دەکەن وەکو قەراردەر لەسەر کێشەکان و کێشەی کورد بەگشتی ،ئێستاش وای بۆ دەچم بە هەموولایەکەوە هەوڵبدەن کلیلی بەختی کورد لەهەر چوار پارچەکە بدەنە دەستی سەرۆکی هەرێم کاک مەسعود بارزانی .\nلەولاشەوە هەرچەندە تەماشای لێدوانەکانی ئەندامانی یەکێتی دەکەم ، زیاتر لە شرۆڤەیەکی رۆشنبیری سیاسی دەچن وەک لەوەی ئاگاداریی پێشوەختی رووداویان لا بێت ، واتە لە قەرارەکانی پشت پەردەکان و دانیشتنە داخراوەکانی سیاسەتکارانی ناوچەکە بێ ئاگان و تەنها بارزانی و پارتی لێیان هۆشدارن ! ئەمڕۆ هێزەکانی ناوچەکەو جیهان و ئیسرائیل وەکو حیزبێک یەکێتی دەخوێننەوە و بە خاوەن و سانیع و القرار لەسەر ئاستی ئێراق و کوردستان هەژماری ناکەن . یەکێتیەکان بۆنی ئەوە لەدەمییان دێت کە بێ ئاگابن لە کاکە و براییەکەی کورد لەگەڵ هێزەکانی داعش و ئەمریکا و سعودییە و ئوردن شیعە و ئەوانی دی ! چونکە شرۆڤەکانیان زیاتر رۆشنبیرییەکی سادەیەو بەرهەمی دوای کارەساتەکانە و دەچنە قاڵبی تەحلیل و گریمانە وەکو لە زانیاری پێشوەخت و ئیستیخباراتی .\nزۆر لە نووسەرە دڵگەرمەکانیان بێ ئاگا و بە ڕککەوە لەسەر خەندەقەکانی سەر سنوور دەیان نووسی ، بەڵام ئێستا بۆیان روون بۆتەوە کە پارتی بە هۆشەوە بەو کارە هەڵساوە نەک هەڵەشەیی ، بۆیە ئەوەی ئێستاش روودەدات من لەو باوەڕەدام پارتی سەرەداوەکانی بەدەستەوەیە و بێ بنەما هەنگاو نانێت .\nقازی پێشەوا ، بۆ ماوەی کەمتر لە ساڵیک سەرۆکی کۆمار بوو ، کەچی بۆتە لێجەندێکی مێژوویی کورد ، ئەی ئەگەر دەوڵەتی کوردی لەسەر دەستی سەرۆکی هەرێم دروست بێت چۆن دەنگدانەوەیەکی دیرۆکی و جیهانی دەبێت ؟ لام وایە هەر ئەم خاڵەیە زۆرتر یەکێتی نیگەران کردووە و دەزانن ئەو دەم لەهەڕێ و لە مەڕێش دەبن ، بەتایبەتی لە ناوچەی گەرمیان و کەرکوک کە خۆیان وتەنی سەوزەڵانن .\nراستە پارتی حیزبێکی ورد بینەو بێ هەڵەشەیی کار دەکات ، بەڵام خۆ هەر لەوەندەدا ناگیرسێتەوە ، ئەوەتا بەرۆژی نیوەڕۆ ، بازنەکانی سیاسی جیهان کار بۆئەوە دەکەن ئەم ماڵەو پارتی ببنە دەمراستی گشت نەتەوەی کورد و جڵەوەکە لە تەواوی کوردستان بدەنەوە دەست ئەوان و بە ڕێچکەیەکی میانڕوە و یەک ڕەنگو یەک دینیان دەبینن ، ئا ئەمە ئەو مۆتەکەیەیە کە پەکەکە و یەکێتی تووشی دڵەڕاوكێ کردووەو هەست دەکەن کە رۆژێ لە رۆژان کەرکووکیان بە قودس شوبهاندووە ، بەو مانایەی قودس موڵکی عەرەبەو جوو داگیری کردووە ، یا خود نووسینەکانی ئۆجەلان هەر هەمووی هێرشە بۆ سەر سیاسەتی ئەمریکاو ئیسرائیل ، ئێستا کاتی ئەوە هاتووە باجەکەی بدەن ولەخشتەی سیاسی ناوچەکە بێ نینۆکیان بکەن .کەواتە ئەم دوو لایە ناهەقیان نییە وا لە ترسی سەربەخۆیی کوردستان قوڕ دەپێون ، کەوتونەتە نێوان دوو بەرداش، لەلایەک ناتوانن حەی عەلا سەڵا بەرد بگرنە مەسەلەی سەربەخۆییەکەو ببنە جێگەی رککی جەماوەر ، لەلایەکی تریشەوە لە هاوکێشەکان وەدەر نراون و نازانن رەورەوەکە بۆ کوێ مل دەنێت و شەخشی کاک مەسعودیش لەو ئاستەیاندا نابینێت ببنە شەریکە بەشی زانیارییەکانی ، جا هەموو ئەمانە پێکەوە وەکو دێوەزمە خەوی لێ تاڵ کردوون و دەترسن سایەو مایەیان لەدەست بچێت ، ببینن\nئەوەندەی باسی جیگەکەی سەرەککۆماری ئیراق دەکەن و کێ شایستەترە بۆ پڕکردنەوەی نیو ئەوەندە باسی مەسەلەی سەرخۆبوون ناکەن !؟\nمامۆستای هونەر لەکەنەدا\nبەختیار شارەزورى : داعش و پەیەدە و نامەکانى تورکیا لە نێوان ئەنقەرە و ئیمرالیدا .


کوردێک سەرۆکوەزیرانى بەریتانیاى تووشى روداوى هاتوچۆ کرد\n07:26 - 17/06/2020\nنوسینگەى سەرۆکوەزیرانى بەریتانیا رایگەیاند، بەهۆى هێرشکردنى هاوڵاتییەکى کورد بۆسەر ئۆتۆمبێلەکەى، بۆریس جۆنسون لەبەردەم بیناى پەرلەمانى بەریتانیا توشى روداوێکى هاتوچۆ بووە و هیچ زیانێکى گیانى لێ نەکەوتووەتەوە.\nوتەبێژى نوسینگەى راگەیاندنى بۆریس جۆنسۆنى سەرۆکوەزیرانى بەریتانیا رایگەیاند، لەوکاتەى ئەو هاوڵاتییە ویستوویەتى خۆى بخاتە بەر ئۆتۆمبێلەکەى جونسۆن، ئۆتۆمبێلەکەى سەرۆکوەزیران تووشى روداوى هاوچۆ بووە و جۆنسۆن لەناو ئۆتۆمبێلەکەدا بووە و هیچ زیانێکى پێ نەگەیشتووە.\nلەبارەى وردەکارى روداوەکەشەوە، ئاژانسى هەواڵى رۆیتەرز بڵاویکردووەتەوە، لەو کاتەى خۆپیشاندانى ژمارەیەک لە کوردانى ئەو وڵاتە کە بۆ ناڕەزایى لە دژى هێرشەکانى تورکیا بۆسەر سنورەکانى کوردستان لە نزیک بیناى پەرلەمانى بەریتانیا رێکیانخستبوو، جۆنسۆن بەوێدا تێپەڕیوە و هاوڵاتییەکى کوردیش ویستویەتى خۆى بخاتە بەر ئۆتۆمبێلەکەى و لەوکاتەدا یەکێک لە ئۆتۆمبێلى هێزە ئەمنییەکان لە دواوە خۆى بە ئۆتۆمبێلى سەرۆکوەزیراندا داوە.\nئاماژە بەوەشکراوە، پۆلیس ئەو کەسەى دەستگیرکردووە کە بووەتە هۆکارى روداوەکە و دەست بە لێکۆڵینەوە لەگەڵیدا کراوە.\n8472 جار خوێندراوەتەوە\nکەشناسی هەرێم؛ پلەکانی گەرما دادەبەزن و سبەینی ئەگەری باران بارین هەیە


جۆزێف ڤوتێل: ئێران هۆکاری نائارامی و ناسەقامگیری رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە\nژێنراڵ جۆزێف ڤوتێل بەرپرسی فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا ناسراو بە (سێنت کام) لە دوو تویتی جیاوازدا دەرباری نائارامییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، باس لە دەوری نێگەتیڤ و تێکدەرانەی کۆماری ئیسلامی دەکات و لەم بارەوە دەنووسێت :" دەوری سەرەکی هێزەکانی قودسی سەر بە سپای پاسداران ئەوەیە کە چالاکی تێکدەرانەیەان هەیە لە ناوچەکە."\nژێنراڵ ڤووتێل لە تویتێکیدا رۆژی یەکشەممە ٢١ ی گەلاوێژ نووسیویەتی :" بەلامەوە روون و ئاشکرایە قاسم سلێمانی و هێزەکانی قودسی سپای پاسداران، ناوەند و ناوەکی سەرەکی جەنگێکی بەربڵاون لە ناوچەکە بە تایبەت لە سووریە، عێراق و لوبنان و بەحرەین و یەمەن."\nژێنراڵ ڤووتێل بەرپرسی ناوەندی (سێنت کام) باس لە دەوری تێکدەرانەی کۆماری ئیسلامی دەکات و دەڵێت :" ئێمە کۆمەڵێک چالاکی تێکدەرانەی ئێران و جەنگی نوێنەرایەتی دەبینین لە ناوچەکە." هەروەها دەڵێت :" من لام وایە ئێران گەورەترین هەڕەشەی درێژماوەیە لە سەر ئارامی و سەقامگیری ئەم ناوچەیە لە دونیا." ئەم بەرپرسە پلەبەرزە سەربازییەی ئەمریکا بە دەربڕینی نیگەرانی خۆی لە چالاکییەکان و دەستێوەردانی ئێران لە عێراق و سووریە ، تاران بە هۆکاری نائارامی ناوچەکە و هەوڵدان بۆ هێشتنەوەی حکوومەتی ئەسەد دەزانێت.


وه‌زاره‌ته‌کانی عێراق ده‌ڵێن ژماره‌ی کوژراوانی هاوڵاتیـیانی سـڤیل له وڵاته‌که‌یاندا که‌م‌بۆته‌وه\nی مانگی شه‌ش ٠١, ٢٠٠٩\nوه‌زیره‌کانی حکومه‌تی عێراق ده‌ڵێن ژماره‌ی گیان له‌ده‌سـتدانی مه‌ده‌نیـیه‌کان له‌و وڵاته‌دا که‌م‌بۆته‌وه.\nوه‌زیره‌کان له دوێنێ یه‌کشه‌ممه گوتیان ڕووداوه‌کانی توندوتیژی له مانگی پـێنجدا کوشـتنی 134 مه‌ده‌نی عێراقی لێـکه‌وتبۆوه که نیوه‌ی ژماره‌ی گیان له‌ده‌سـتدانه له مانگی چواردا. به‌رپـرسـان گوتوویانه که ئه‌وه‌ش نزمترین ژماره‌ی گیان له‌ده‌سـتدانه له‌وه‌ته‌ی ده‌سـتیان به تۆمارکردنیان کردووه.\nگوتیشـیان ژماره‌ی گیان له‌ده‌سـتدانی کارمه‌ندانی پـۆلیس و هه‌روه‌ها سه‌ربازیش نزم‌بۆته‌وه.\nکاربه‌ده‌سـتانی له‌شـکری ئه‌مه‌ریکا گوتیان ئه‌م نزم‌بوونه‌وه‌یه نیشـانی ده‌دات میلیشـیاکانی عێراق ناتوانن به به‌رده‌وامی ته‌قینه‌وه ئه‌نجام‌بده‌ن.\nهه‌رچه‌ندێـکه له‌و ده‌مه‌ی ژماره نوێـیه‌که‌ی گیان له‌ده‌سـتدان ڕاپـۆرت‌کرا، بێژه‌رێـکی به‌رنامه‌یه‌کی وه‌رزشی عێراقی کوژرا و 2 ڕۆژنامه‌وان له هێرشی جودا دوێنێ یه‌کشه‌ممه برینداربوون. عه‌لا عه‌بدولوه‌هاب له ته‌له‌فیزیۆنی ئه‌لبه‌غدادیـیه بنکه له قاهیره له ئاکامی ته‌قینه‌وه‌ی بۆمبێـک له ژێر ماشـێـنه‌که‌یدا له شـاری موسـڵ گیانی له‌ده‌سـتدا.\nله به‌غداش ته‌قینه‌وه‌ی ماشـێـنێـکی بۆمبڕێژکراو بووه هۆی بریندارکردنی کامێرا‌هه‌ڵـگرێـکی ته‌له‌فیزیۆنی و هاوکاره‌که‌ی دوای ئه‌وه‌ی وێنه‌ی چیرۆکێـکیان له گه‌ڕه‌کی ئه‌عزه‌میـیه تۆمارکردبوو. به‌ڵام هیچ که‌سێـک به‌رپـرسـیارێتی له ئه‌نجامدانی ئه‌م کارانه ڕانه‌گه‌یاند.