ئایا خوا ڕوحی هەیە ؟ | MALPAR\nپرسیار /هەندێک کەس وا تێ گەیشتوون کە خوای گەورە ئادەمی لە ڕوحی خۆی دروست کردووە ، لەو ڕوحەی کە بەشێکە لەخوای گەورە وە سیفەتی خوای گەوریە...\nپرسیار /هەندێک کەس وا تێ گەیشتوون کە خوای گەورە ئادەمی لە ڕوحی خۆی دروست کردووە ، لەو ڕوحەی کە بەشێکە لەخوای گەورە وە سیفەتی خوای گەوریە ، ئایەتی ۷۲ لە سورەت ص دەکەنە بەلگە : (( فٳذا سویته ونفخت فیه من روحی فقعوا له ساجدین )) واتە : ئەکەر لەشی ئادەمم رێک و پێک کرد و وە ڕوحی خۆم کرد بە بەردا ، ئێوەش سوجدەی بۆ ببەن . ئایە ئەمە ڕاستە ؟\nوەڵام / سەرەتا دەبێ پرسیاری ئەوە بکرێ ئایا خوای گەورە خۆی ڕوحی هەیە یان روح سیفەتی خوای گەوریە ، ئینجا بلێیت ئایا روحی ئادەم بەشێکە لە ڕووحی خوای گەورە ، ئێمە دەلێین وەسفی خوای گەورە ناکەین ئیلا خوای گەورە خۆی وەسفی خۆی کردبێت یان پێغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت باسی کردبێت ، هیچ بەلگە نەهاتوون روح سیفەتی خوای گەورە بێت ، بەلکو ڕووح دروست کراوێکە لە دروست کراوەکانی خوای گەورە ، وە خوای گەورە ڕووحی دروست کراوی داوەتە پال خۆی وەکو مولک و ڕێز کە ڕووح مولکی ئەوە و بەویستی دەکاتە بەر دروست کراو وە بەویستی خۆی دەردێنێت نەک ڕووح بەشێک بێت لە خوا و سیفەتی بێت .\nو / سەرەتا دەبێ پرسیاری ئەوە بکرێ ئایا خوای گەورە خۆی ڕوحی هەیە یان روح سیفەتی خوای گەوریە ، ئینجا بلێیت ئایا روحی ئادەم بەشێکە لە ڕووحی خوای گەورە ، ئێمە دەلێین وەسفی خوای گەورە ناکەین ئیلا خوای گەورە خۆی وەسفی خۆی کردبێت یان پێغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت باسی کردبێت ، هیچ بەلگە نەهاتوون روح سیفەتی خوای گەورە بێت ، بەلکو ڕووح دروست کراوێکە لە دروست کراوەکانی خوای گەورە ، وە خوای گەورە ڕووحی دروست کراوی داوەتە پال خۆی وەکو مولک و ڕێز کە ڕووح مولکی ئەوە و بەویستی دەکاتە بەر دروست کراو وە بەویستی خۆی دەردێنێت نەک ڕووح بەشێک بێت لە خوا و سیفەتی بێت .\nئێمە دەلێین (( ....ونفخت فیە من روحی....)) لێرە خوای گەورە روحی ئادەمی داوەتە پاڵ خۆی ، وەک مولک و ڕێز و گرینگی روح ، هەروەک چۆن وشتری داوەتە پاڵ خۆی (( .....ناقة الله .....))سورەت الشمس ئایەتی ۱۳واتە : وشتری خوای گەورە ، هەموومان دەزانین هەموو وشترەکان هی خوان بەلام لێرە ئەم وشترەی داوەتە پال خۆی وە تەشریف.\nسەبارەت بە عیسی بەهەمان شێوە ئایەتی ۱۷۱ سورەت النساء: (( .......و روح منە )) گاورەکان بەمە گومرا بوون ، دەلێن ( من ) لێرە للتبعیض دێت ، واتە بە مانای هەندێک و بەشێک دێت ، واتە ڕوحی عیسی بەشێکە لە هی خوای گەورە ، وە هەندێک کەسیش خۆیان بە موسلمان دادەنێن دەلێن هی ئادەمیش بەهەمان شێوە ، کە ئەمە کوفری گەورەیە و لە دین دەرچووە ، ئێمە دەلێین ڕاستی ئەوەیە (من ) لابتداء الغایة ، واتە ئەم روحە لەلایەن خوای گەورەیە سەرەتا و دروست کردن و بەبەرداکردن ، هەر خۆی خاوەنیەتی و بەڕێوەی دەبات ، وەک ئایەتی ۱۳ لە سورەت الجاثیة : (( و سخر لکم ما فی السماوات و ما فی الارض جمیعا منه )) واتە : هەر چی لە ئاسمان و زەوی دایە خوای گەورە بۆ ئێوەی مسخر کردووە ، لەم ئایەتە ( من ) للابتداء ، نەک للتبعیض ، چونکە کەس نەی وتووە ڕۆژوو مانگ ۆ ڕووبار بەشێکن لە خوای گەورە.\nابن عثیمین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەلێت : (( ڕوحی ئادەم دروست کراوە خوای گەورە دروستی کردووە ، بەلام داویەتە پاڵ خۆی وەک ڕێز ، ڕوح سیفەتی خوای گەورە نییە ، بەلکو دروست کراوێکە لە دروست کراوەکانی خوای گەورە .....))\nنـــــــــــووســـــــــــــــــــــــــــین و وەلام


مەكتەب قورئانی ئیسلامی و ئاڵنگاییەركانی بۆ سەر ناسیۆنالیزمی كوردیی [بەشی دووەم] – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / مەكتەب قورئانی ئیسلامی و ئاڵنگاییەركانی بۆ سەر ناسیۆنالیزمی كوردیی [بەشی دووەم]\nزريان احمد 2016-10-17\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی نوێ و هاوچه‌رخی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە مەكتەب قورئانی ئیسلامی و ئاڵنگاییەركانی بۆ سەر ناسیۆنالیزمی كوردیی [بەشی دووەم] 2,322 Views\nپێشینەو لەدایكبوونی ئیسلامی سیاسیی مەكتەب قورئان\nكایەی سیاسیی ئیسلام لە كوردستانی ئێراندا فرە بەشێوەیەكی كاراو كاریگەر لەلایەن دامەزرێنەری مەكتەب قورئان (ئەحمەدی موفتی زادە)وە قۆزراوەتەوە. ناوبراو بەهۆی هاوسۆزیی لەئەندازە بەدەری بۆ گروپە ئیسلامگەراكانی شیعە لە ئێراندا، بەیەكێك لە هەوەڵینی ئەوكەسانە دانرا كە لەبەرامبەر پراكتیكی مەزهەبی نەریتخوازو كلاسیكیی كوردەواری و ناسیۆنالیزمی كودیدا بۆخۆی بووە تەرەفێك. خۆپیشاندانە سەرتاسەرییەكانی 5ی مانگی شەشی 1963 لە ئێراندا كاریگەرییەكی ئێجگار مەزنی لەسەر هزرو بیركردنەوەی وی جێهێڵا. پێشینەی ئایینی موفتی زادەو چالاكییە نەتەوەییەكانی پێشووتری بایسی پێگەی گرنگی ئەو بوون لەنێو كەسایەتییە سیاسی و ئایینییەكانی كوردا لەو قۆناغەدا. موفتی زادە كۆنتاكتی بەهێزی لەتەك گروپ‌و سەركردە شیعییەكاندا هەبوو، هاوكات كاریگەری‌و هەماهەنگی لەتەك بزاڤە ئیسلامییەكانی نێو ئێراندا چێ كردبوو. بەشداریی لە چالاكییەكانی پارتی دێموكراتی كوردستانی ئێراندا هەبوو لە تارانداو بەباشی ئاگای لە كێشەو گرفتەكانی ناسیۆنالیزمی كوردی بوو لە تەواوی ئێراندا. هەربۆیە بۆ هەوەڵجار ئەم ئەزموون‌و كاریگەرییە یارمەتیدەریی بوو تا دەستبداتە دیالۆگ و پرسی گوتارێك لەسەر ئیسلامیزم لە كوردستانی ئێراندا.\nبەگوێرەی موفتی زادە (1979) هەردوو سەرگوزەشتەی گرفتی كوردان و خستنە رووی وەڵامەكان تا ئەوكاتە شاراوە بوون. لەبەر ئەوە ئەو هات پرس و جۆكانی رووبەڕوو خواستە نەتەوەگەراییەكەی كورد كردەوە. لەسەر بنەمای گوتاری ئیسلامیگەرای موفتی زادە دەبوو هەموو چالاكییە كۆمەڵایەتییە پەیوەندیدارەكان و زەمینەی كوردایەتی ئەوكات سەرلەنوێ بناسرێنەوەو شرۆڤە بكرێنەوە. لەگەڵ پاڵنەری جوڵێنەری بزاوتە ئیسلامییەكەی شیعەو تەنگژە بەرچاوەكانی نێوان مەكتەب قورئان و ناسیۆنالیزمی كوردیی، ئیدی دووبارە ناساندنەوەی هەموو ئەو چەمكانە نەخشەیان بۆ دارێژرا تاوەكو بەتەواوی ئاڕاستەی تێگەیشتن و تێڕامانی مەزهەب و ئیسلام بكەنەوە.\nدابڕانی نێوان گروپە نەتەوەییەكانی كورد لەشەستەكاندا هاوكات بوو لەتەك پێوەندی ئاڵۆزی نێوان گوتاری ئایینی لە كوردستان و ئیسلامیزم لە سەرانسەری كیشوەری ئێراندا.دیارە ئەوە لەكاتێكدا بوو كە ناسیۆنالیزمی كوردی لەنێو بوارە كۆمەڵایەتییە نوێیەكەدا گەیشتبووە ئاستێكی ئێجگار لاواز، بەتایبەتی لە بەشەكانی باشووری ئێراندا كە زۆرترینی دانیشتوانی ئەو نێوچانە لە كوردانی شیعە مەزهەب پێك دەهاتن. دیارە تاوەكو شەستەكان رووناكبیرە ئاینییەكان ئەوانەی لەبەشداریی چالاكییە كۆمەڵایەتییەكاندا بوون، لە خزمەتی پرۆژەی ناسیۆنالیزمی كوردیدا بوون .\nئەوان ئیسلامییان بەكاردەهێنا لەپێناو ئیتنۆ نەتەوایەتی كوردیدا. تا ئەوكات بەهۆی لاوازبوونی ناسیۆنالیزمی كوردیی لەشەستەكاندا، پاڵنەرگەلێكی مەزنتر لەگۆڕێدابوون بۆ خستنە رووی شوناسێك كە زیاتر روانگەیەكی ئایینیانەو كراوەی بەرووی جیهانبینی كۆمەڵگەدا دەكردەوە. ئەوان سەرنجەكانی خۆیان لەسەر ئیسلام چڕكردەوەو سەرزەنشتی پیاوانی ئایینی ترادیشناڵ و سوننەتییان دەكرد لە كۆمەڵگەی كوردیدا و دژ بوون بەو بەها پڕو پوچ و خورافییانەی كە بەتایبەتی لەنێو سۆفیزمی كوردیدا رەگیان داكوتابوو، واتە رووناكبیریی ئایینی كوردیی بە دنیابینییەكی ئایینی مۆدێرنەوە بەكاوەخۆ هاتنە نێو دنیای كۆمەڵگەی كوردییەوەو رووبەڕووی چەمكە نەتەوەییە باوەكان‌و نەزمە ئاینییە نەریتخوازەكە بوونەوە.\nدیارە لەرووی مێژووییەوە كوردستان ببوویە شوێنێكی دڵپەسەند بۆ چەند رەوگەیەكی تەسەوف، لەوانە مەزهەب و رێبازەكانی نەقشبەندی و قادریی بەتەواوی شوێنی خۆیان گرتبوو. ئەم رێبازە تەسەوفییانە لە خۆیاندا جۆرێك لە سەربەخۆیی و دوورە پەرێزییان لە حكومەتی نێوەندی بەدەست هانی بوو، ئەوان زۆر بەسانایی بڕستی ئەوەیان تێدابوو كە ململانێ هۆزییەكان ئاڕاستە بكەن. لەكاتێكدا سۆفیزم رەوگەیەكی پایەدارو چەسپاو بوو لە روانینی خەڵكیدا، هەندێك لە هۆزەكانیش خۆیان وەك گروپە سۆفییەكان دەناساند. پاش جەنگی جیهانی دووەم و پێشكەوتنی ناسیۆنالیزمی كوردیی، ئیدی ئەم گروپە ئاینیی‌و ئەم رەوگە سۆفیگەرییانەی نێو كۆمەڵگەی كوردی بەكاوەخۆ درانە بەر رەخنەو گازاندەی توندو بە رەوگەو رێبازی پڕو پوچ‌و ئەفساناوی دەهاتنە ئاماژە پێكردن. هەندێك لایان وابوو گوتاریی سۆفیگەریی خەڵكی بەرەو تەوەزەلی و بێ باكی ئاڕاستە دەكەن، ئەوان پێیان وابوو گەورەو سەردارەكانی ئەو رەوگانە بەنێوی ئایین و خوداوە بۆخۆیان بوونەتە دارای سەروەت‌و سامانی زەبەڵاح و زەنگین بوون. هاوكات پێیان وابوو ئەم رێبازانە بایسی دوواكەوتن‌و رەزالەتی كۆمەڵگەی كوردین لە كوردستاندا. هاوكات هەمو ئەو هەماهەنگی‌و دەستتێكەڵكردنەی كە لەنێوان سۆفییەكان و حكومەتەكانی ئێراندا هەستی پێدەكرا، بووە بایسی شەپۆلێكی رەخنەو تۆمەتباركردنیان بە تێوەگلانیان لەتەك میریدا. دیارە میریی هەڵدەستا بە پڕچەككردنیان و دژ بەو سیستەمی باوەڕو پێناوە راستی كردبوونەوە، زیاد لەوەیش هۆزەكانیش كەمەندكێش دەكران و دەچوونە ریزەكانیانەوە. هەربۆیە رەخنەو روشاندنەكانی وان كاریگەریی بەرچاوی لەسەر پێكهاتتن و گەڵاڵەبوونی ئیسلامیزم هەبوو لە كوردستاندا. دەربڕین و راگەیەنراوە بەهیچزەكانی موفتی زادە لەمیانی دەركەوتنیدا‌و پاشان گەشەو پێشكەوتنی چالاكییەكانی مەكتەب قورئان بەكاوەخۆ سەریكێشا بۆ زاڵبوونی ئیسلامیزم بەسەر گوتاری مەزهەبی و ترادیشناڵی پێشووی رەوگە تەسەوفییەكان. هاوكات بەگوێرەی ئەجێندای مەكتەب قورئان، ئیسلام دارای ماناو میراتێكی جیاواز ترە لەو واتاو وێردە كلاسیكییەی كە پێشووتر كراوە. لەلای كەتەبییەكان ئیسلام وەك قوتابخانەیەكی ئابووری و سۆسیۆلۆجی و سیاسی راڤە دەكرێت.\nبەشێوەیەكی سەرەكی گوتاری وان لەسەر سروشتی مرۆڤی موسڵمان چڕدەبێتەوە، بەتایبەتی كاتێك كە ئیسلام لەبارەی گەشەو پێشكەوتنی مرۆڤ و كۆمەڵگەكانەوە دەدوێت. لێرەدا چەمكەكانی وەك نەتەوایەتی و سەربەخۆیی پەراوێزدەخرێن و دوردەخرێنەوە. لە دنیابینی و گوتاری موفتی زادەدا كێشەكانی كورد، هەر ئەو كێشانە بوون كە تەواوی جیهانی ئیسلامی پێیانەوە دەتلایەوە. موفتی زادە پرسی كوردانی لە ژێر سایەو سەهەندی بەرینتردا دەبینی، پێی وابوو دۆزی كورد لە چوارچێوەیەكی لۆكاڵ دا چارە نابێت و ئەوە ساباتی ئیسلامە كە چارەی دۆزی كوردانی لەخۆ گرتووە. دیارە ئەوەیش بەپێچەوانەی گوتاری ناسیۆنالیزمی كوردییەوە بوو كە سەرنجی خۆی لەسەر مافی چارەی خۆنوسین دا چڕ كردبوویەوە. مەكتەب قورئان روانگەی بۆ شۆڕش وەك پەهلەوییەكان نەبوو، جودا لە پەهلەوییەكان هەوڵی دەدا لەتەك حكومەتی نێوەندیدا نێزیكتر بێتەوەو سازش لەتەك میریدا بكات.\nبەم پێیە گوتاری مەكتەب قورئان كوردی وەك شتێكی تری جیاواز لە پەهلەوی و حكومەتی نیچوەندی ئێران نەدەناساند. ئەوان كوردیان وەك كورد نەدەناساند و جودای بكەنەوە لەوانی دیكە، لێرەوە دژ بوو بە هەر گوتارێكی ناسیۆنالیستی و لەبەرامبەردا رەوایەتی دەدا بە گوتاریی ئیسلامگەرایانەی ئیسلامی سیاسیی.رەخنەكانی موفتی زادە لە ئیسلامی ترادیشناڵ و نەریتخواز لەژێر كاریگەریی خەم و خولیای عەلی شەریعەتیدا بوون، ئەو گەرەكی بوو ئیسلام وەك ئایدیۆلۆژیایەكی سیاسی و كۆمەڵایەتی بنوێنێت و لە زانیاری و ماریفە پەڕگەندەو پەرتەكانەوە بیكاتە رێكخراوێكی سیستەماتیكیی. شەریعەتی تانەی لە تەوژمی سیكۆلارگەرا دەگرت لە زەمینەی ئایینیدا و شیعەی عەلەوی و سوننەی نەبەوی بەسەر سوننەی ئومەوی و شیعەی سەفەویدا پەسەنددەكرد. موفتی زادەیش بەهەمان شێوەی شەریعەتی ئیسلامی وەك ئایدۆلۆژیایەكی بنەڕەتی دەناساندو پێی وابوو ئەم ئایدیایە پەیجوری یەكخست و گۆڕینی جیهانە. لەسەر بنەمای ئەم لۆژیكە ئاینییەدا، پرسی كوردان گەرەك بوو لەرێگەی پرسێكی گشتی مرۆڤایەتییەوە‌و لەمیانی وەختی گۆڕاندا وەڵامبدرێتەوە. بە وردبوونەوە لە چەمكی مرۆڤایەتی، مەكتەب قورئان هۆیەكانی بوونی گوتارێكی لەم چەشنەی لەپێناو جیهانێكی یەكگرتوو دا دەبینییەوە، كە ئایدیایەكی هەژمونگەر بتوانێت پاوانی هەموو بیركردنەوەكانی دیكە بكات. هەربۆیە ئەوان دەوڵەتێكی جیهانییان دەخواست. هەربۆیە ئامانجی بنەڕەتی چەند سیمینارێكی مەكتەب قورئان لەشارە كوردییەكاندا برێتی بوو لە چڕكردنەوەی باری سەرنجی خەڵكی لەسەر یاسا گشتییەكانی قورئان و بێ بەهاكردن و سوككردنی پرۆژەی ناسیۆنالیستی كوردیی.\nمەكتەب قورئان لە ڕۆژانی بەرایی شۆڕشی ئیسلامی ئێران دا 1979\nئایدیۆلۆژیای پەهلەوییەكان و رژێمەكەی موحەمەد رەزا شا لەحەفتاكاندا كەوتە نێو گێژاو و گێرمەو كێشەی رەوایەتیپێدانەوە و لە كۆتایدا لەساڵی 1979 لە بێخیان دەرهێنا. هەل و مەرجی نوێ و دەرهاویشتەكانی شۆڕشی 1979 زەمینەی رەخساند تا هەموو ئەو وردە ئایدیاو گوتارانەی لەسەروبەندی فەرمانبەرداری پەهلەوییەكاندا لە كوردستاندا سەركوتكرابوون دەربكەونەوەو لەچوارچێوەی پارت و رێكخراوی سیاسییدا بێنەوە نێو گۆڕەپانەكە. هەموو ئەو گوتارانەی كە لە كوردستاندا لە كێبەكێدا بوون و گەرەكیان بوو هێزو و هەژمونیان بسەپێنن برێتی بوون لە ناسیۆنالیستەكان، ماركسیی و ئیسلامگەراكان. گوتاری شۆڕشی ئیسلامی زەمینەیەكی لەباری بۆ هەموو ئەو باوەڕانە رەخساندبوو، لەو میانەیشدا مەكتەب قورئان (ئیسلامی) و پارتی دێموكراتی كوردستانی ئێران( ناسیۆنالیست) و كۆمەڵە چریكی فیدائی( ماركس لینین) ی شوێنی خۆیان كردەوە. ئەوان بڕیاریان دا لە زەمینەی سیاسی كوردستاندا درێژە بە نیازو نواڕینی سیاسییان بدەن. بەسەرنجدان لە هەژمونی گوتاری شۆڕشگێڕی ئەوكاتە هەریەك لەو هێزانە دروشمی لابردن و كۆتایی هێنان بە ستەم و بندەستی كوردانی بەرزكردەوە. گوتاری ناسیۆنالیست و ماركسی و ئیسلامییەكانی كورد بە ئاماژە بۆ چوارچێوەی ژینگەی خەون و خەیاڵەكانیان لە نێو گوتاری شۆڕشدا.\n1- ماركسییەكان داكۆكییان دەكرد لەسەر : دادوەری كۆمەڵایەتی و ئابووری، ئابووری سۆشیالیستی، بەرابەری چینەكان، چاكسازی لە زەوی و زاردا.\n2- ناسیۆنالیستی كورد داكۆكیی دەكردەوە لەسەر: دێموكراسی، یەكسانی، ئۆتۆنۆمی كورد، مافە ئتنۆ نەتەوەییەكانی كورد، دژایەتی ئیمپریالیزم.\n3- ئیسلامگەراكانیش داكۆكییان دەكردەوە لەسەر بەهاكانی مەكتەب قورئان كە یەكێتی ئیسلامی و حكومەتی ئیسلامیی و دژایەتی ئیمپریالیزم بوو.\nلێرەدا لابردنی كۆت و بەندەكانی سەر كورد خۆی لەم خاڵە هاوبەشانەی هەرسێ تەڤگەرەكەدا دەبینییەوە، كە مەكتەب قورئان پێی وابوو لە یەكێتی ئیسلامی و حكومەتی ئیسلامی و دژایەتی ئیمپریالیزمدایە. ماركسییەكانیش لە یەكسانی كۆمەڵایەتی و ئابووری و دژایەتی ئیمپریالیزم و نەمانی چینایەتییدا دەبینییەوە. ناسیۆنالیستە كوردەكانیش مافی كوردیان لە دیموكراسی و دژایەتی ئیمپریالیزم و ئۆتۆنۆمیدا دەبینییەوە.\nدرێژەی گوتاری مەكتەب قوئان لەمیانی بەرایی پێكدادانەكاندا لە هەوڵی دامەزرانی چوارچێوەیەك بوو بۆ شۆڕشێكی ئیسلامی‌و نوسینەوەی دەستووترێكی بنچینەیی نوێ. ئیدی رەوگەو ئاراستە دژ بەیەكەكانی سێ گوتارەكە لەمیانی شۆڕشدا زیاتر نومایان بوون. دیارە ئەوە راستییەك بوو كە ئەستەم بوو هەموو گوتارەكان وەك نموونەیەكی باڵا لەنێو چوارچێوەی سیستەمێكی سیاسی و دەستورێكی بنچینەیی نوێدا بەرجەستە بن.پاش ئەوەی شۆڕش روویدا ئیدی لە هەندێك لە شارە كوردییەكاندا بنكە سەربازییەكانی میریی لە لایەن كوردەكانەوە لە چەك داماڵران و چەككران. بۆ نموونە لە مەهابادو سنە دا پارتە كوردییە سیاسییەكان دەستیانگرت بەسەر باڵەخانە حكومییەكاندا.\nدیارە ئەم رەوشە گوڕێكی نوێی دایەوە بەبەر شوناسی ئیتنۆ نەتەوەیی كورداندا. ئیدی بەتەواوی كودستان ئازاد كراو نەزمێكی شێوە سەبەخۆ لەو نێوچەیەی ئێراندا پێكەوەنرا. لە دەرهاویشتەی ئەوەدا ، رووداوەكان و سەرهەڵدانەكانی كوردستان بوونە گرنگترین سەرئێشەو نیگەرانی بۆ حكومەتە كاربەڕێكەرەكەی مەهدی بازرگان. هەربۆیە لە 17/2/1979 دا حكومەتەكەی مەهدی بازرگان، بەمەبەستی دانوستان وەڤدێكی بە سەرپەرشتی داریوش فروهەر ناردە كن پارتە كوردییەكان بۆ مهاباد. نوێنەرانی كورد لەسەر بنەمای خواستەكانیان بۆ ئۆتۆنۆمی پێشنیارێكی هەشت بڕگەییان دایە وەڤدەكە.\nلە راستیدا ئۆتۆنۆمی لەنەخشە ڕێی تەواوی پارتە نا ئیسلامییە كوردییەكاندا هەبوو. لەم كاتەدا مەكتەب قورئان تانەی دا لە هەشت خاڵەكەو رایگەیاند كە هیچ ئاماژەیەكییان بۆ ئایینی ئیسلام تێدا نییە. موفتی زادە بۆخۆی تیشكی خستە سەرخاڵەكان و ئەوەی خستە روو كە خواستەكان هیچ بەرامەیەكی ئیسلامییان پێوە دیار نەبووە. هەربۆیە ئەم سەرزەنشت و هۆشیارییەی مەكتەب قورئان هەوەڵ تەنگژەی ئایدیۆلۆژی لە كوردستانی ئێران لە نێوان ئیسلامییەكان لەلایەك و ماركسی و نەتەوەییەكان لەلایەكی ترەوە نیشاندا. لە شاری مەزهەبیی قومدا وتارەكەی موفتی زادە كە دووابەدووای وتارەكەی ئیمام خومەینی پێشكەشی كرد. دروست لێكتێگەیشتن و رێككەوتنێكی لەنێوان مەكتەب قورئان و شۆڕشی ئیسلامیدا نیشاندا و هاوكات بووە بایسی تەنگەشەی زێدەتر لەتەك گروپە ماركسیی و نەتەوەییەكاندا لە كوردستان دا. لەخوارەوەدا روونكراوەتەوە كە چلۆن مەكتەب قورئان مژوڵی دەكەوتنی گوتارەكانی بووە لەو قۆناغانەدا، بۆنموونە هەوڵدان بۆ نەهێشتنی ستەم و زۆری سەر كوردان و نادادگریی نێوان چینەكان و نادادگەری و ستەمی ئایینی و نەیارێتی ئیمپریالیزم. هەموو ئەوانەیش لە نیازی مەكتەب قورئاندا پەیوەستكرابوون بەو شۆڕشە ئیسلامییەوە تا بڕستی ئیسلام لەهەمبەر چارەسەری كێشە كلتووری و نەتەوەیی و مرۆڤایەتییەكاندا زیاتر بسەلمێنن. ئەمەیش بە ئاشكرا بۆ پەراوێزخستنی گوتاری هێزە نا ئیسلامییەكان بوو لە كوردستان. موفتی زادە بە قوڵی باوەڕی بە شۆڕش و توانای چارەسەریی گرفتەكانی هەبوو، لەوبارەیەوە دوپاتی دەكردەوە كە لەناخی دڵییەوە شۆڕش دەپارێزێت و درێژە بە هەنگاوەكانی دەدات.\nچەمكی شۆڕش لە گوتارەكانی ئەودا بەو واتایە دەهات كە پشتیوانی دەكرد لە حكومەتی دوای شۆڕش و بە شەوق و شورەوە پێی وابوو كە حكومەتێك لەسەر بنەمای پڕەنسیپەكانی ئیسلام و سەروەریی ئیسلام دادەمەزرێت.\nدیارە كە ئەجێندای شۆڕشی ئیسلامیش خۆی لەم خواستانەی خوارێدا دەبینییەوە: یەكسانی چینەكان، یەكێتی ئیسلامیی، نەهێشتنی نادادگەریی ئایینیی، دژایەتی ئیمپریالیزم، نەهێشتنی نابەرابەریی نەتەوایەتیی. هەموو ئەوانە گوتاری مەكتەب قورئان بوون، كە لەبەرایی پێكدادانەكانی كوردو حكومەتی نێوەندیی ئێراندا خرابوونە روو.\nلێرەدا دەردەكەوێت كە گوتاری مەكتەب قورئان فرەتر نەیارێتی ناسیۆنالیستە كوردەكان و ماركسییەكانی لە هەگبەدابوو. دووابەدووای شۆڕش و لە میانی راپەڕینەكانی كوردا، بە بڵاوكردنەوەی راگەیەندراوێكی سێ بڕگەیی فاكتەرەكانی رامیاریی و ئەجێندای بوونی خۆیانی خستە ڕوو، كە لەبەامبەر سەركوتی نەتەوەیی و چینەكان و پەراوێزخستنی ئاییندا خۆی دەبینییەوە. هاوكات هەڵوێستی خۆیشی بە درێژیی لەسەر پرسەكانی یەكێتی شیعەو سوننە، ئابووری ئیسلامیی، ئیمپریالیزم، ئۆتۆنۆمی ئیسلامیی یاسایی بنچینەیی شرۆڤە كردبوو.\nبایكۆتی ریفراندۆم بۆ حكومەتێكی كۆماریی ئیسلامیی لەلایەن تێكڕای پارتە نەتەوەیی و ماركسییەكانی كوردەوەو راگەیاندنی جەنگێكی بەرفراوان لەلایەن ئیمام خومەینییەوە دژ بە كورد لە 21/5/1980 دا، بوە بایسی تەگەرەو قەمتی بەردەم دانوستانەكانی نێوان كوردو حكومەت. لێرەوە ناكۆكییەكانی نێوان كوردو حكومەتی نێوەندی زیاتر تەنرانەوە. لەكاتێكدا كە پارتە كوردییەكان ریفراندۆمیان بایكۆت كرد، دیارە ئەوەیش بەهۆی تەمومژاوی كۆمارە ئیسلامییە نوێیەكەو نیگەرانی و دڕدۆنگی كوردەوە سەرچاوەی گرتبوو لەهەمبەر ئۆتۆنۆمی كوردستاندا. هەر لەو كاتەدا موفتی زادە لەتارانەوەو لە رێگەی پەیامێكی رادیۆییەوە، داوای لە كورد كرد كە بچن بەپیر ریفراندۆمەوە لە 1/4/1979.\nئەم بابەتە پشێوی نێوان موفتی زادە لەلایەك و پارتە نەتەوەیی و ماركسییەكانی كوردیی لەلایەكی ترەوە زیاتر ئاگر تێبەردا. ئەو رەوشە سەری كێشا بۆ ئاستێك كە نەتەوەیی و ماركسییەكان بە ئەندامانی مەكتەب قورئانیان دەگوت بەكرێگیراو یان بە غەیان و جاش نێویان دەبردن. لەبەرامبەردا گوتاری مەكتەب قورئان بەكاوەخۆ دەیپەرژایە سەر رەوشی ناسیۆنالیست و ماركسییەكانی كوردو زێدەتر رووی دەمی لە پرۆژە دەرەكییەكان و ئیمپریالیزم بوو. مەكتەب قورئان لە بگرەو بەردەو ململانێی گوتارەكاندا توانی بە پەراوێزخستنی گوتاری نەیارەكانی بەهرەمەند بێت و لە ئاستی پرسی ئیمپریالیزمدا چەكێكی كارای پێبوو بۆ خۆ دزینەوە لە ململانێ ناوخۆییەكان. مەكتەب قورئان لە بەرامبەر هەموو ئەوانی تردا پێناسەی خۆی بە نێوەندێكی دژە ئیمپریالیزم راڤە كردبوو. چوون لە پێناسەی ئەودا دژە ئیمپریالیزم بریتی بوو لە: ئابووری ئیسلامیی، حكومەتی ئیسلامیی، یەكێتی ئیسلامی، دەستووری قورئانیی. لەم روانگە دژە ئیمپریالیستەی مەكتەب قورئانیشدا دیسانەوە نەیارێتی لەتەك ناسیۆنالیست و ماركسییە كوردەكاندا پتر تر دەبوو.\nلەو قۆناغەدا نەیارێتی ئیمپریالیزم بەتەواوی جەختی لەبارەوە دەكرایەوەو ببووە سەنگی مەحەكی تەواوی خواست و خولیاكانی مەكتەب قورئان. هاوكات موفتی زادەیش لەهەمبەر شكستی شۆڕش لەبەدەمەوە چوونی خواستە سیاسییەكانی كوردا نیگەران ببوو. دوواجار هەر ئەمەیش بووە بایسی ئەوەی كە كوردەكان رووبكەنە پارتە نائیسلامییەكانی كورد.\nبەم شێوەیە لەو قۆناغەدا دەركەوتنی ئاماژەگەلی وەك ئابووری ئیسلامی و ئۆتۆنۆمی ئیسلامی لەنێو گوتاری مەكتەب قورئاندا، نومایانی جیاوازی و ئاڕاستە جیایی مەكتەب قورئان بوو لەتەك ناسیۆنالیست و چەپەكانی كوردا. موفتی زادە لەمیانی خستنە رووی یەكسانی و بەرابەریی ئیسلامیی و ئۆتۆنۆمی ئیسلامیدا لەهەوڵی ئەوەدابوو راڤەی جۆرێكی جیاوازی ئۆتۆنۆمی و سەربەخۆیی بكات لە كوردستان، كە پێشەنگیی دەداتە پڕەنسیپەكانی ئیسلام بەسەر ئیتنۆ نەتەوایەتیی كوردیدا.\nموفتی زادە بانگهێشتی تەواوی پارتەكانی كرد بۆ بەشداریكردن لە كۆنفرانسێكدا لەبارەی وتوێژو مشتومڕ لەسەر ئۆتۆنۆمی بۆ كوردستانی ئێران، ئەم كۆنفڕانسە لە شاری سنەدا گرێ دەدرا، وەلێ كۆنفڕانسەكە لەلایەن پارتە كوردییەكانەوە بایكۆتكراو ئیدی نوێنەرەكانیان نەیانتوانی بەشداربن تێیدا. لەئاكامی كۆنفڕانسەكەیشدا مەكتەب قورئان راگەیەناوێكی 13 بِگەیی لەبارەی ئۆتۆنۆمی كوردستانەوە بڵاوكردەوە، ئەم راگەیەنراوە بووە هۆكاری زێدەتر گرژبوونی گوتاری هەریەك لە ئیسلامییەكان لەلایەك و ماركسی و نەتەوەییەكانی كود لەلایەكی ترەوە.هەچەندە لەم راگەیەناوەدا نەهێشتنی سەركوتی ئایینیی هاوتا كرابوو بە نەهێشتنی سەركوتی كۆمەڵایەتی و نەتەوەیی. ئەوە لەكاتێكدا بوو كە راگەیەنراوە هەشت خاڵییەكەی پاتە سیكۆلارەكان هیچ ئاماژەیەكی بۆ ئایین لەخۆدا شوێن نەكردبوویەوە.لەچوارچێوەی گوتاری ماركسیی و نەتەوەگەراكانی كوردا وێنای ئۆتۆنۆمی كوردستان وەك دیاردەیەكی دێموكراسیی لە ئێراندا چاوی لێكرابوو.ئەمەیش بەتەواوی لەوێنای مەكتەب قورئان جیاواز بوو كە ئۆتۆنۆمی ئیسلامی لەچوارچێوەی زەمینەیەكی ئیسلامی و حكومەتێكی ئیسلامیدا دەبینی، لەبە ئەوە هیچ پێشەنگییەكی بۆ رەوایەتی دێموكراسیی لەو چوارچێوەیەدا نەدەبینییەوە. شان بەشانی روودانی تەنگژەو پشێوییەكان لەنێوان نەتەوەگەراكان و مەكتەب قورئاندا لە چارەكی هەوەڵی 1978 دا، موفتیزادە چەندین دانوستانی یەك لەدووایەكیی لەتەك رێبەرانی شۆڕشدا ئەنجامدا. لەم بارەیەوە موفتی زادە وتبووی: لەبەر ترسیی لە لاوازبوونی حكومەتی شۆڕشگێڕان و سەرلەنوێ گەڕانەوەی ئیمپریالیزم، رەخنەكانی ئاراستەی شۆڕش نەكرد.\nپاش پێشنیازكردن و خستنە رووی رەشنوسی دەستووری بنچینەیی لەلایەن حكومەتی ئێرانییەوە، لەوێدا لە بڕگەی سیازدەهەمدا شیعەی جەعفەری وەك تەنها سەرچاوەی ئایینی و یاسایی ئێران ئاماژەی پێكرابوو لە رووی پرەنسیپ و زانیاریە فیقهییەكانییەوە، ئیدی لێرە بەدواوە رەخنەو تانەی موفتی زادە دژ بە رێبەرانی شۆڕش دەستی پێكرد.\nPrevious مەكتەب قورئانی ئیسلامی و ئاڵنگاییەركانی بۆ سەر ناسیۆنالیزمی كوردیی [بەشی یەکەم]\nNext ئاشكرابوونی ژوورێكی ئەشكەنجەدانی نهێنی سەدام حوسێین لە ئەمریکا\nراستیەكانی 11ی سێپتێمبەر


چیرۆك ... ژیان و مه‌رگی ساراتێل\nن: حسێن نوش ئازه‌ر\nو: ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب\nساراتێل كاتێ له دایك بوو، چلوپێنج میتری سه‌ید خه‌ندان هێشتا ساز نه‌كرابوو. شه‌مس ئاواش ده‌شتێك بوو كاكی به‌كاكی. بێهجه‌ت كه ماما بوو، وه‌ك ژنه سۆزانییه‌كانی ناو فیلمفارسی قینچكه گۆشتێكی زیاده له حاندی كوڵمه‌ی راستی بوو. دایكی ساراتێلیش كه نه ناووناوبانگێك و نه تۆوتۆره‌مه‌یه‌كی وای بوو، وه‌ك ژنه نه‌جیبزاده‌یه‌كی سه‌ده‌ی شازده بێ ئاخ و ئۆفێك ساراتیلی هێنا سه‌ر گۆی زه‌وی.\nئه‌م رووداوه رێك له‌و ساڵه‌دا بوو وا ئایه‌توڵا وتاره مێژووییه‌كی خوێندبۆوه. به‌یانی ئه‌و رۆژه‌ی وا ساراتێل له دایك بوو، بازاری تاران قه‌پات كرابوو. تاسووعا یان عاشوورا یان جێژنی ره‌مه‌زان نه‌بوو، شه‌شی رێبه‌ندانیش نه‌بوو. رۆژی تاج له سه‌رنانی شا- ش نه‌بوو.\nساراتێل نه‌گریا، نه‌یزیقاند. دوای ئه‌وه‌ی له زێدانی دایكی داخزیه‌ده‌رێ، له باوه‌شی ماماوه خۆی خسته خوارێ و وه‌رێكه‌وت. ماما له ترسان بووراوه. گوڵدانێكیش له سه‌ر دیواره‌وه كه‌وته خوارێ و وردوخاش بوو، پشیله‌یه‌كیش له نووته‌كی شه‌ودا میاواندی ده‌نگی پشیله ته‌نانه‌ت له ده‌شتی شه‌مس ئاواش زایه‌ڵه‌ی داوه.\nله‌و كاته‌وه تا ئه‌مڕۆ ساراتێل هه‌روا ده‌ڕوا. ئه‌گه‌ر بوێستێ، ده‌موده‌ست، كاتیش ده‌وێستێ. ئه‌وه رازێكی سه‌ربه‌مۆره و كه‌س لێی ئاگادار نییه.\nئه‌مشه‌و له پاریس به‌فر ده‌بارێ و ساراتێلیش رێك له‌م ساته‌دا خه‌ریكه له كۆڵانی شازده‌وه به‌ره‌و لای دارستانه‌كانی بۆلۆنی ده‌ڕوا.\nباوكی ساراتێل واله‌و ساڵانه‌دا كارمه‌ندی ئیداره‌ی قه‌ندوشه‌كر و لایه‌نگری سه‌رسه‌ختی ئایه‌توولا بوو، دوای له دایك بوونی ساراتێل له پشت قورعانه‌كه نووسیبووی: له دایك بوونی كچه خۆشه‌ویسته‌كه‌م، ئه‌خته‌رولسادات… پاشان جه‌وهه‌ری خۆنووسه‌كه‌ی تكه‌ی كردووه. باوكی قورعانه‌كه‌ی پێوه‌داوه و ماچێكی شیرازه‌كه‌ی كردووه و خستوویه‌ته‌وه سه‌ر ره‌فه‌كه. هه‌ڵبه‌ت تكه‌ی جه‌وهه‌ر به سه‌ر لاپه‌ڕه‌ی یه‌كه‌میقورعاندا شمیخراپ بوو. تووكونزای ئه‌م كاره‌ساته هه‌ر له‌و ساته‌وه داوێنی ساراتێلی گرته‌وه. كاتێ باوكی شیرازه‌ی قورعانه‌كه‌ی ماچ كرد، دایكی هه‌ناسه‌ی سوار بوو و به بێده‌نگی سه‌ری نایه‌وه. له‌و ساته‌وه ئیتر هه‌موو شه‌وێك باوكی ده‌رۆیشته كافه موسیۆ ئارتێزرۆنی و عاره‌قی ده‌خوارده‌وه. موسیۆ ئارتێزرۆنی به‌گزاده‌یه‌كی هه‌رمه‌نی بوو، ئه‌و ساڵانه هه‌موو یان به‌گزاده بوون یان دێهاتی.\nچاكسازی زه‌ویوزار رووداوێكی فه‌رامۆشكراو بوو، به‌و حاڵه‌شه‌وه جاری وابوو ره‌عیه‌ته‌كان تای برینج و تای گوێزیان به دیاری دێنا. ساراتێل نه‌یده‌توانی به رێدا نه‌ڕوا. شه‌وانه كه ده‌خه‌وت، گوێی له چركه‌چركی كاتژمێره‌كان نه‌ده‌بوو، بۆیه هه‌ستی به پیربوون ده‌كرد. ده‌یزانی رۆژێكیش باوكی به‌خاك ده‌سپێرێ، ئه‌گه‌ر به ئه‌و بوایه كارێكی ده‌كرد كاتژمێره‌كان له زه‌نگ لێدان بكه‌ون. له‌و ساڵانه‌دا له هه‌ر ماڵێكی ئه‌م ئێرانه كه پێیان ده‌كووت دوورگه‌ی هێمنی به دیواری هه‌ر ماڵێكه‌وه كاتژمێریكی پاندۆلدار له قوتوولكه‌یه‌كی داریندا به دیواره‌وه هه‌ڵواسرابوو.\nهه‌ر له‌و ساڵه بێ قرموقاڵانه‌دا بوونیوه‌شه‌وێك له شه‌وانیهاوین، باوكی له كافه موسیۆ ئارتێزرۆنی به‌ره‌و ماڵێ نه‌گه‌ڕاوه. به‌هه‌شتی زه‌هرایان¹ تازه ساز كردبوو، ساراتێل باوكی له ناو گۆڕێك له‌و گۆره تازانه‌ی به‌هه‌شتی زه‌هرادا نێشت و به پێیانتا لاله‌زار چوو و له‌وێ له سینه‌مایه‌كی لاله‌زار له سه‌ر شانۆ ده‌ستی كرد به كایه كردن، ئه‌و رۆلی كچۆله‌یه‌كی ده‌گێڕا ئه‌گه‌ركوو بۆ تاوێكیش بوێستێ پاندۆلی كاتژمێره‌كانیش ده‌ستبه‌جێ له جووڵه ده‌كه‌ون.\nئه‌و رۆژه‌ی وا حه‌میدی ئه‌شره‌ف² له نارمه‌ك سه‌رگه‌ردان بوو، ساراتێلیش كه‌م تا كورتێ له‌و ده‌ورووبه‌ره خه‌ریكی شه‌وگه‌ڕی بوو. ژنه بلیت فرۆشه‌كه‌ی تیاتری لاله‌زار ئه‌وی به كچی خۆی قه‌بوول كردبوو، به‌و حاله‌شه‌وه نه‌كرا درێژه به رێگه‌ی زڕدایكه‌كه‌ی بدا. شۆڕش كرا و كاتێ شۆڕشگێڕان سوپاخانه‌ی حیشمه‌تییه‌یان تاڵانكرد، ساراتێل هێنده نه‌بوو له‌و رۆڵه‌ی وا هه‌میشه ده‌یگێڕابوه‌وه، كه له لاله‌زاره‌وه چوو به‌ره‌و شه‌قامیموعه‌لیم و له شه‌قامی موعه‌لیمیشه‌وه خۆی گه‌یانده بنكه‌ی حیشمه‌تییه‌و به تفه‌نگێكی ژێ به‌ره‌و ماڵێ گه‌ڕاوه. ئه‌وشه‌وه تا به‌یانی خه‌وت و كاتێ له خه‌و هه‌ستا، هه‌موو شتێ گۆڕدرابوو، ساراتێل ئه‌مجار گۆرانی “ئافتابكارانی جه‌نگه‌ڵی”³ له به‌ر خۆیه‌وه ناره‌نارده‌كرد.\nئه‌ویش چه‌كدار بوو\nئه‌ویش هه‌نێ جار له‌چكه‌ی سووری له‌سه‌ر ده‌كرد\nئه‌ویش چوو بۆ كوردستان و شه‌ڕی كرد\nئه‌ویش بریندار بوو\nئه‌ویشیان كاتێ له كوردستان ده‌گه‌ڕاوه له سه‌ر پرده دارینه‌كه ده‌ستبه‌سه‌ر كرد.\nئه‌ویشیان بۆ سوپاخانه‌ی عیشره‌ت ئاواو له‌وێشه‌وه بۆ ئێوین راگوێزا.\nساراتێل هه‌رچی به پشكێنه‌ره‌كه‌ی ده‌وت ئه‌وه تووكو نه‌زایه‌كی هه‌تاهه‌تایه‌و ئه‌و جه‌نگاوه‌رێكی تووكلێكراوه ده‌بێ ئازادبێت و به‌ڕێدا بڕوا ده‌نا كاتیش له رۆیشتن ده‌كه‌وێ، ته‌وفیری نه‌بوو. ئاوابوو كه شه‌ش ساڵی ره‌به‌ق بۆی خه‌وت. ئه‌ختوچاریان كرد نه‌یانتوانی له خه‌وی هه‌ستێنن. هه‌ر بۆیه له زیندان وه‌ده‌ریان نا. كاتێ ساراتێلیان له ئێوین وه‌ده‌رنا، ده‌تگوت هه‌موو له خه‌وێكی چه‌ند ساڵه راپه‌ڕیون. ساراتێل بۆ هه‌ر كوێ ده‌چوو، به‌سه‌ر خوێندا هه‌نگاوی ده‌ناو ده‌ستی له هه‌رچی ده‌دا شه‌ڵالی خوێن بوو. چوو بۆ زانكۆ به‌ڵام له زانكۆش ده‌ریانكرد. ناعیلاج به پێیان به‌ره‌و شاخ چوو له وێشه‌وه به‌ره‌و ئه‌سته‌مبول\nله ئه‌سته‌مبوله‌موه به‌ره‌و ستۆكهۆلم\nله ستۆكهۆلمه‌وه به‌ره‌و به‌رلین\nله به‌رلینه‌وه به‌ره‌و كۆڵن\nله كۆڵنه‌وه به‌ره‌و نیۆیۆرك و\nله نیۆیۆركه‌وه به‌ره‌و لۆسانجلس.\nله‌و ساڵانه‌دا له كۆڵانی وێستوود خه‌ڵكی ژنێكیان ده‌دیت كه له تولحی به‌یانییه‌وه هه‌تا تاریكان شه‌قامه‌كانی ده‌پێوی، نه‌هار و شامی له پاشماوه‌ی كه‌بابییه‌كان ده‌خواردو له “داون تاون”، له گوزه‌ری تریكۆفرۆشییه‌كان هه‌رچی سه‌رهه‌نگ و سه‌رتیپی كاركه‌نار و هه‌رچی شۆفیرتاكسی ئێرانی بوو باشیان ده‌ناسی: ژنێك كه به رێدا ده‌ڕواو ئاراو ئاقارای لێبڕاوه‌و پێیوایه جه‌نگاوه‌رێكی تووك لێكراوه. به‌ڵام ئه‌و خۆی گه‌یانده نیۆیۆرك و له نیۆیۆركیشه‌وه به‌ره‌و پاریس. ئیسته له پاریس به‌م كاتی شه‌وه، له كۆڵانی شازده‌وه به‌ره‌و دارستانه‌كانی بۆلۆنی ده‌ڕوا.\nساراتێل ئاریكاری كۆمه‌ڵایه‌تی نییه، ژنێكی له‌ش فرۆشیش نییه، ته‌نیا ژنێكی له پێ كه‌وتوو و تووك كراوه.\nله پاریس به‌فر ده‌بارێ.\nحه‌وتی ئێواره‌یه و هه‌وا پێنج پله له ژێر سیفره.\nساراتێل ده‌زانێ كه تا نیوه‌شه‌و هه‌وا ده‌گاته ده پله ژێر سیفر. ئه‌و هه‌روه‌ها ده‌زانێت كه زۆری نه‌ماوه بۆ نیوه‌شه‌و و ئه‌گه‌ر له پێ نه‌كه‌وێ، تا نیوه‌شه‌و حه‌تمه‌ن خۆی ده‌گه‌یه‌نێته دارستانه‌كانی بۆلۆنی. پاشان پاڵ به دره‌ختێكه‌وه ده‌دات، پێلووه‌كانی وێكده‌نێ و بۆ تاوێك سه‌یری ئاسمانی سوور ده‌كاو وه‌ك ده‌یان كارتۆن خه‌ویتر ده‌مرێ.\n1 - گه‌وره‌ترین گۆڕستانی ئێرانه له باشوری تاراندایه.\n2 - له رێبه‌رانی چریك فیدایی خه‌لقی ئێران بوو.\n3 - یه‌كێك له سرووده‌كانی سه‌رده‌می شۆرش بوو كه له لایه‌ن سازمانی چریك فیداییه‌وه بڵاو كراوه.\n 449 جار بینراوه\n12/1/2018 12:00:55 AM


بەپێى توێژینەوەیەکى نوێ، فشارى دەروونى یەکێکە لە هۆکارەکانى سپی بوونى مووەکان بەڵام بە نەمانى ئەو فشارە تاڵە مووە سپییەکان لەسەر خۆ ون دەبن.\nچیرۆکێکى کۆنى فەرەنسى هەیە دەڵێت، لە ساڵى 1791 پێش سەرپەڕاندنى مارى ئەنتوانێت شاژنى فەرەنسا بە خێرایى قژى سپى بوو ئەوەش بەهۆى ئەو فشارە زۆرە دەرونییەى لەسەرى بوو، هەرچەندە ئەوە تەنها ئەفسانەیەکە و زۆر ورد نییە، بەڵام توێژینەوەیەکى نوێ جەخت لە پەیوەندى سپى بوونى مووەکان و فشارى دەرونى دەکاتەوە، ئەوەى سەیرە لێرەدا ئەوەیە، بە نەمانى فشارەکە تاڵە مووە سپییەکان ون دەبن.\nبەگوێرەى توێژینەوەیەکى نوێ کە گۆڤارى زانستى neurosciencenews بڵاوی کردووەتەوە (23ى حوزەیرانى 2021)، فشار و ماندوو بوونى دەروونى یەکێکە لە هۆکارەکانى سپی بوونى سەر و مووەکان، بەڵام زانایان لەکاتى لێکۆڵینەوە و سەلماندنى ئەم بۆچوونە تووشى سەرسوڕمان بوون، بەوەى دەتوانرێت بە کۆتایى هاتن بە فشارە دەرونییەکە ڕەنگى ڕاستەقینەى قژ بگەڕێندرێتەوە.\nلاى خۆیەوە مارتن بیکارد مامۆستاى یاریدەدەر لە پزیشکى هەڵسوکەوت و پزیشکى دەروونى و زانستى دەمار لە کۆلێژى فاجیلوس بۆ پزیشکان و نەشتەرگەران لە زانکۆى کۆڵۆمبیا کە نوسەرى سەرەکى لێکۆڵینەوەکەیە ئاماژەى بەوە داوە، تێگەیشتن لەو میکانیزمەى کە ڕێگە بە گەڕانەوەى ڕەنگى قژ دەدات بۆ حاڵەتە گەنجەکەى دەتوانێت بەڵگەیەکى نوێ لەسەر پیربوونى مرۆڤ بە شێوەیەکى گشتى و کاریگەریى فشارى دەروونى لەسەر پرۆسەکە بدات بە دەستەوە.\nجەختی لەوەش کردووەتەوە، لێکۆڵێنەوەکە دەیسەلمێنێت کە پرۆسەى پیربوون لە مرۆڤدا بەتەواوەتى پرۆسەیەکى بایەلۆجى جێگیر نییە، بەڵکو ئەگەر بە ڕێژەیەکیش بێت دەتوانرێت بوەستێندرێت و تەنانەت پێچەوانەش بکرێتەوە بە شێوەیەکى کاتى.\nبیکارد دەشڵێت، هەروەک چۆن بازنەى ناو لقى دارەکان زانیاریان دەربارەى چەندین دەیەى ژیانى دارەکە تێدایە، قژى مرۆڤیش زانیارى دەربارەى مێژووى بایەلۆجیمان تێدایە، کاتێک قژ لەژێر پێستدایە کاریگەرى هۆرمۆنەکان و دودڵى و چەندین شتى ترى بەسەرەوە دەبێت کە لە بیرەوەرى و جەستەماندا ڕوو دەدات، کاتێک مووەکان لە پێستى سەردا گەشەیان کرد ڕەق و بلورى دەبن بەشێوەیەکى هەمیشەیى و جێگیر.\nلێکۆڵینەوەکە لەسەر 14 خۆبەخش کراوە و هەفتانە ئاستى دودڵییان پێدراوە، دەرکەوتووە بە کەمبوونەوەى دودڵى و فشارى دەروونى هەندێک لە تاڵە قژەکان ڕەنگى ڕاستەقینەى خۆیان بەدەستهێناوەتەوە، بەڵام نەتوانراوە ڕێژەکە دیارى بکرێت.\nهێرشێکی موشەکی کرایەسەر فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر\n2021.07.06 - 23:43\nکامێراکانی چاودێری دەستدرێژیی پیاوێک بۆسەر کچێکی منداڵ لە میسڕ ئاشكرادەکەن\n2021.07.06 - 22:25


كاریگەری سامانە سروشتیەكان لەسەر دەوڵەت\nكاریگەری سامانە سروشتیەكان لەسەر كێشی سیاسی دەوڵەت\nسەرچاوە سروشتیەكان بۆ دەوڵەت گرنگن لەبەر ئەم هۆكارانەی خوارەوە:-\n1- دادەنرت بە كلیلی بەرەوپێش چوونی وولات\n2- دەبێتە هۆكاری بەرز بوونەوەی ئاستی بژێوی دانیشتوان\n3- دەبێتە هۆی ئەوەی كە دەوڵەت زاڵ بێت بەسەر گرفتە ئابووری و كۆمەڵایەتیەكانی\n4- پێگەو گرنگی دەوڵەت زیاد دەكات لەسەر ئاستی هەریمی ونێو دەوڵەتی\nدیارترین جۆرەكانی سەرچاوە سروشتیەكان :\nأ- سەرچاوە كانزاییەكان، وەك (نەوت، ئاو، گازی سروشتی، هتد)\nب - ڕووەكی سروشتی\nج- سەرچاوەی ئاژەلی\nدەوڵەتە شێوە درێژكۆڵەیەكان\nمەبەست لە دەوڵەتە درێژكۆڵەیەكان ئەو دەوڵەتانەن كە درێژیەكەیان شەش ئەوەندی پانیەكەیەتی، ئەم جۆرە دەوڵەتانەش بە دوو شێواز دەردەكەون كە بریتین لە:\n1- ئەو دەوڵەتانەی كە بەدرێژایی كەناری دەریا و زەریاكان درێژ دەبنەوە .\n2- ئەو دەوڵەتانەی كە لەناو كیشوەرەكان درێژبوونەتەوە بەشێوەی شریتی.\nهەرچەندە شێوەی درێژكۆلەیی دەبێتە هۆی هەمە جۆری ژینگەی سروشتی بەمەش هێزی دەوڵەت زیاد دەكات، بەڵام درێژی ڕووبەر دەبێتە هۆی درێژی سنوور لە دوایشدا ئەگەری دووچاری بوون بە گرفتەكان پتردەبن. گرینگترین لایانە خراپەكانی ئەم شێوەیە بریتین لە:\n1- هەرچەندە ڕووبەری دەوڵەت درێژتربوو ئەگەری كۆنترۆڵكردنی بەشەكانی كەمتر دەبنەوە، چونكە بەشێكی زۆری دوور دەبن لە مەڵبەندی دابین كردنی پێداویستی یەكان و پێویستی یەكانی بەرگری كردن بەمەش بەرگری كردن قورس دەبێت بۆ دوور خستنەوەی مەترسی یەكان\n2- شێوەی لاكێشەیی كار لە درێژبوونەوەی هێلەكانی گواستنەوە و گەیاندن دەكات بەمەش لە خزمەت گوزاری و بەرێوە بردنی ناوچە دوورە دەستەكان كەم دەكاتەوە. ئەم هۆكارەش ڕاستەخۆ كاردەكاتە سەر هەستی نیشتیمانی تاك ترسی ئەم گرفتەش پتر دەبێت گەر هاتوو ڕووی زەویەكەی بەرزی و نزمی زۆر بێت، چونكە دەبێتە هۆی دابڕانی دانیشتوان ئەمە لە (چیك و سلۆڤاكیا) ڕووی داو بوە هۆی دابەشبوونی چونكە دانیشتوانەكەی یەكگرتوو نەبوون دابڕابوون بەهۆی بەربەستە شاخاوییەكان\n3- شێوەی لاكێشە كاریگەری هەیە لەسەر لاوازی هێزی دەوڵەت، چونكە پانتایی رووبەرەكەی كەمە بەمەش هێزی دوژمن دەتوانێت بەچەند كاتژمێریك بیبڕێت. بۆ نموونە (چیلی) لە باكور تا باشور ماوەی 2600 میل درێژ دەبێتەوە، كەچی پانتایی یەكەی لە 100 میل ڕەت ناكات،\nبۆیە لەكاتی ڕوودانی ناكوكی یان جەنگ لە نێوان چیلی و ئەرجەنتیندا ئەوا سوپای ئەرجەنتین دەتوانن تەنها بە چوار كاتژمێر زەوییەكانی چیلی ببڕێت بە هەمان شێوە بارودۆخی (نەرویج) بەمەی سەرەوە دەچێت.\nئەم شێوەیە گرفتی زۆری كارگیڕی و ڕامیاری ئالۆزی بۆ هەردوو دەوڵەت دروست كردووە. لە هیچ كاتێك لە (چیلی و نە رویچ) هێلێكی شەمەندەفەر بە درێژایی ووڵات بوونی نی ە ئەوەی كە هەیە بریتی یە لەرێگای ووشكانی كە نەرویج دەبرێت لەباكوروە بۆ باشوور كەچی ئەم جۆرە رێگایە تاكو ئێستاش لە چیلی بوونی نیە. هەر بۆیە هەردوو ووڵات بۆ گواستنەوە و گەیاندن پشت دەبەستن بە رێگای دەریایی. ووڵاتانی شیلی و تایلەند لە گرینگترین ئەم ووڵاتانەن كە ئەم شێوەیان هەیە.\nدەستنیشان كردنی شوێنی دراوسێتی هەرێمی كوردستان\nهەرێمی كوردستان بەشێك لە كوردستانی باشوور پێك دێنێت كە كەوتۆتە نێو سنووری نێو دەوڵەتی عێراق رووپێوەكەی نزیكەی (49800 كم2) مەزندە دەكرێت، ئەم رووپێوە نزیكەی (58%) سەرجەم كوردستانی باشوور (كوردستانی عێراق) دەگرێتەوەو نزیكەی(11،3%) سەرجەم خاكی عێراقە.\nسنووری رۆژهەڵات و باكوور و هەروا باكووری رۆژئاوایی هەرێم بەشێكە لە سنووری نێودەوڵەتی عێراق لەگەڵ ئێران و توركیە و سوریەدا كە پاش جەنگی یەكەمی جیهان لە سایەی هەندێ رێككەوتنامەداو كە هیچ سەنگێكیان بۆ فاكتەرە مرۆیی یەكان و حەزو ئارەزووی گەلان دانەناوە، دەستنیشان كراوە، هەرچی سنووری باشوور\nو رۆژئاوایی هەرێم لە سنووری نێودەوڵەتی نێوان ئێران و عێراقەوە لە باشووری رۆژهەڵاتی شارۆچكەی قۆڕەتووەوە دەست پێ دەكات، شارو شارۆچكەكانی قۆڕەتوو كەلار و كفری دەخاتە ناو سنوورەكەیەوە لە رۆژئاوایی كفریشەوە هێڵی سنوور بەرەو باكوور و باكووری خۆرئاوا دەكشێت،\nنەوجول و قادركەرەم لەژێر دەسەڵاتی عێراق جێ دێڵیت، وە لەنێوان چەمچەماڵ و قەرەهەنجیر تێپەڕ دەبێت، پاشان بەرەو رۆژئاوا لە باكووری شارۆچكەی رێدار رووەو زێی بچووك دەكشێت قوشتەپە دەگرێتە خۆی و پردێ و دیبەگەش جێ دێڵیت،\nلەوێشەوە هێڵی سنوور لە زێی گەورە دەكا تا لە شارۆچكەی خەبات پێی دەگات لەوێشەوە بەرەو باكووری رۆژئاوا تا سنووری نێودەوڵەتی نێوان عێراق و سوریا دەكشێت بە تەنیشت ئەلقوش و فاییدەی رەت دەبێت و بەشێك لە كەنارەكانی دەریاچەی موسڵ و رووباری دیجلە، دەكاتە هێڵی جیاكەرەوەی نێوان ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی عێراق و هەرێم، ئەم هێڵە درێژییەكەی نزیكی(630)كم دەبێت، ئەمەش دەبێتە درێژترین سنووری هەرێم لەگەڵ دراوسێكانیدا.\nهەرێمی كوردستان دەورەدراوە بە چوار دەوڵەت ئەویش لەباكوور توركیا بەدریژایی (320كم ) سنوری باكوورەوە لە رۆژهەڵات لەگەڵ وڵاتی ئێران بە (580كم)، وە لەرۆژئاوا بەدێژایی (20كم) لەگەڵ سوریا، لەباشوروباشوری رۆژئاواش ووڵاتی عێراقە بەدرێژایی (630كم). سەرەڕای ئەوەی هەرێمی كوردستان بەشێكە لەخاكی عێراق.\nدەوڵەتە شێوە پارچە پارچەیەكان (پـەرتــــــەوازەیــــی)\nدەوڵەتە شێوە پارچە پەرچەكان ئەو شێوە دەوڵەتانە دەگرێتەوە كە ڕووبەری خاكەكەی دابەش دەبێت بۆ دوو بەش یان زیاتر، بە واتایەكی تر كە هەموو ڕووبەری یەكە سیاسیەكەی بەیەكەوە نەبەستراوەتەوەو یەك پارچە نیە، بەڵكو لەچەند پارچە و بەشێك پێك دێت.\nئەم شێوەیە گرفتی زۆری كارگیڕی و ڕامیاری ئالۆزی بۆ هەردوو دەوڵەت دروست كردووە. لە هیچ كاتێك لە (چیلی و نە رویچ) هێلێكی شەمەندەفەر بە درێژایی ووڵات بوونی نیە ئەوەی كە هەیە بریتی یە لەرێگای ووشكانی كە نەرویج دەبرێت لەباكوروە بۆ باشوور كەچی ئەم جۆرە رێگایە تاكو ئێستاش لە چیلی بوونی نیە. هەر بۆیە هەردوو ووڵات بۆ گواستنەوە و گەیاندن پشت دەبەستن بە رێگای دەریایی.\nووڵاتانی شیلی و تایلەند لە گرینگترین ئەم ووڵاتانەن كە ئەم شێوەیان هەیە.\nبەش بەشی بوونی دەوڵەت بە لاوازێكی ستراتیژی دادەنرێت، چونكە كۆنترۆل كردنی هەموو بەشەكانی لەكاتی ئاشتی دا قورسە بەهەمان شێوەش بەرگری كردن قورس دەوەستێ لە كاتی جەنگدا، پەیوەندی دانیشتوان لە دەوڵەتی پەرتەوازەیی لاوازە بەمەش تۆكمەیشی لاواز دەبێت گیانی یەكیەتی كە پێویستە بۆ دروست بوونی دەوڵەت بەهێز نەبێت. بۆیە هەموو كات ئەم جۆرە دەوڵەتانە هەرەشەی هەڵوەشلانەوە و دابەشبوونیان لەسەرە بەبەراورد بە ووڵاتانی یەك پارچە. چونكە پەیوەندییە كۆمەڵایەتیەكان و هەستی نەتەوەی لاوازە بەتایبەت لەو ناوچانەی كە دەسەڵاتی ناوەندی لێوە دوورە، ئەم شێوەیە چەند جۆرێكی هەیە گرینگترینیان ئەمانەن:\n1- هەردوو بەشەكەی یاخود بەشەكانی دەكەوێتە چوارچێوەی سنوری ووشكانی:\nباشترین نموونەش ووڵاتی پاكستانە (پێش سەربەخۆیی پاكستانی خۆرهەڵات و دروست بوونی بەنگلادیش لە بەهاری ساڵی 1972) چونكە بۆ ماوەی ووریی (900 میل) زەویەكانی هندستان هەردوو پاكستانی خۆرهەڵاتی (بەنگلادیشی ئێستا) و پاكستانی خۆرئاوای لە یەكتر جیادەكردەوە، هەروەها جیاوازی و ناكۆكی ئابووری و شارستانی قوڵ لە نێوانیاندا بوونی هەبوو، هەروەها تۆكمەیی لە نێوان هەردوو بەشەكەی پاكستان لاواز بوو\nئەمەش كاریگەرێكی كارای جێ هێشت لە تواناداری ووڵات بۆ بەرگری كردن لەسەربەخۆیی و ئاسایشی زەویەكانی . سەرئەنجام بە جیابوونەوەی پاكستانی خۆرهەڵات كۆتایی هات كە ئێستا ناوی (بەنگلادیشە).\nدابەشبوونی وڵاتان لەسەر بنەما ڕووبەرە ئاوییەكان\nدابەشبوونی ووڵاتانی جیهان لەسەر بنەمای ڕووبەرە ئاوییەكان\n1- ئەو ووڵاتانەی دەكەونە سەر یەك دەریا یاخود یەك لایان ئاوە وەك ووڵاتانی ئەفریقیاو ووڵاتانی ئەمریكای باشور و جەندین ووڵاتی دیكە.\n2- ئەو ووڵاتانەی كە دەكەونە سەر دوو ڕووبەری ئاوی وەك ووڵاتانی ئەمریكای ناوەراست جگە لە سلفادور و ووڵاتی مەكسیك.\n3- ئەو وولاتانەی كە لە سێ لاوە بە ئاوو دەورە دراون وەك ئەمریكا فەرنسا توركیا جەندین وولاتی دیكە\n4- ئەو وولاتانەی كە دوورگەین واتە هەر چوار لایان ئاوە بریتانیاو یابان كوریا و استرالیا ... هتد\n5- ئەو وولاتانەی كە داخراون وەك وولاتانی ناوەراستی كیشوەرەكان\nئەوەی تایبەتە بەهەرێمی كوردستان، دیارە بەپێی شوێنی وشكانی و دەریایی وەك هەرێمێكی داخراو دوور لەڕووبەرە ئاوییەكان سەیر دەكرێت، واتە شوێنی هەرێم بەپێی وشكانی و ئاو شوێنێكی كیشوەرییە، ئەگەر چی چەند ڕوویەكی ئاوی نزیكن لەسنوری هەرێمی كوردستانەوە، بەڵام ناكەوێتە سەر ئەم ڕووبەرە ئاوییانە، بەڵكو لەهەموو ئاراستەكاندا وڵاتانی دراوسێ بوونەتە لەمپەر لەبەر دەمیدا. ئەمەش وای كردووە:\n1- هەرێم خاوەن هیچ پێگەیەكی دەریایی نەبێت، تا بتوانێت پەیوەندی بە وڵاتانی جیهانەوە بكات بەشێوەیەكی ڕاستەوخۆ، تەنها لەڕێگەی ئەو وڵاتانەی كە دەورەیان داوە دەتوانێت ئەو كارە ئەنجام بدات، ئەمەش لەڕووی جوگرافیای سیاسیەوە بەخالێكی نەگەتیڤ دادەنرێت لەكاتی شەڕ و ئاشتیدا.\n2- هەرێمی كوردستان لەلایەنی جێۆپۆلتیكی لەزۆربەی كاتدا ڕووبەڕووی فشاری سیاسی و ئابووری بەردەوام بووەتەوە، وەكو چەكێكی بەكارهێنراوە لەكاتی بەدەست هێنانی هەڵی پەیوەندی كردن بەجیهانی دەرەوە، ئەمەش زیانێكی گەورەی بە بەرژەوەندی هەرێم گەیاندووە، هەروەها لەڕوانگەی جیۆپۆلەتیكیەوە بەخاڵێكی لاواز لەقەڵام دەدرێت.\nپێشكەوتنی جوگرافیایی سیاسی لە چەرخی ناوەندا\nپێشكەوتنی جوگرافیایی رامیاری لە چەرخی كۆندا\nسەرهەڵدانی جوگرافیایی رامیاریی لەجیهانی سەردەم


كۆبوونەوەی پارتی لەگەڵ یەكێتی‌و گۆڕان ئەنجامی نەبووە\n2443 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nكۆبوونەوەی پارتی دیموكرات لەگەڵ یەكێتی نیشتمانی‌و بزووتنەوەی گۆڕان بۆ پێكهێنانی حكومەت هیچ ئەنجامێكی نەبووەو تەنیا بڕیاری ئەوەیانداوە گفتوگۆیانیان بەردەوامبێت.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی لەسەرچاوەیەكی ئاگادار دەست شارپرێس كەوتووە، لەكۆبوونەوەی رۆژی سێ شەممەی نێوان مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكرات‌و یەكێتی نیشتمانی باس لەوە كراوە، كە رێككەوتنی نێوانیان دابڕێژنەوە، كە یەكێتی باسی لەپەنجا بەپەنجا كردووە، بەڵام پارتی رازینەبووەو جەختیانكردووەتەوە، لەدەنگداندا دوو ئەوەندەی زیاتری دەنگیان هێناوە ئەو قۆناغە تەواو بووە، كە پەنجا بەپەنجا ئیدارەو حوكمڕانی كوردستان بكەین.\nدوای كۆبوونەوەكەی نێوان پارتی‌و یەكێتی، شاندێكی گۆڕان رۆژی چوار شەممە چوونە هەولێرو بۆ هەمان مەبەست لەگەڵ پارتی دیموكرات كۆبوونەوە، بەڵام كۆبوونەوەكەی ئەوانیش هیچ ئەنجامێكی نەبووە.\nشارپرێس ئەوەشی زانیوە، كۆبوونەوەكەی پارتی‌و گۆڕان تەنیا باسی ئاسایكردنەوەی پەیوەندییەكانی نێوانیان كردووەو نەچوونەتە وردەكاری پرسی پێكهێنانی حكومەت، كە رەنگە ئەوەش ئەگەری دواكەوتنی پێكهێنانی حكومەتی لێدەكرێت.\nهەروەها زانیارییەكان باس لەوەش دەكەن، كە پارتی دەیەوێت بەپێی ئەو بەرنامەی دایناوە، حكومەتی داهاتوو پێكبێت، لەبەرانبەر ئەوەدا هەریەكە لەگۆڕان‌و یەكێتیش پرۆژەیان هەیەو پرۆژەكەشیان خستووەتە بەردەم بەرپرسانی ئەو حیزبە، بەڵام لەلایەن پارتییەوە هیچ وەڵامێكی ئەرێنیان وەرنەگرتووە.


کوردیپێدیا - زانیاری ورد لە بارەی هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی تورکیاوە\n📊 زانیاری ورد لە بارەی هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی تورکیاوە | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nزانیاری ورد لە بارەی هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی تورکیاوە\n25-هەمین خولی پەرلەمانی لە کۆماری تورکیادا لە 7-ی حوزەیرانی 2015، بۆ هەڵبژاردنی 550 ئەندامی پەرلەمان ئەنجام دەدرێت، هەڵبژاردنەکانی ئەمجارەش دەبێتە 24-هەمین هەڵبژاردنی گشتی لە تورکیادا.\nمێژووی فرەپارتی لە هەڵبژاردنەکانی تورکیا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1946 دوای ئەوەی هەریەکە لەجەلال بەیارو عەدنان مێندێرێس لە پارتی گەلی کۆمار (جەهەپە)ی دەسەڵاتداری ئه و کاتەی تورکیا جیابوونەوە و پارتی دیموکراتی (دەپە)یان دامەزراند، سەرەڕای فشارەکانی ئه و کاتەی دەسەڵات لە هەڵبژاردنەکانی ئه و کاتەی تورکیادا بەڵام پارتی دیموکراتی توانی رکابەرییەکی باش لەگەڵ پارتی گەلی کۆماری بکات.\nلە یەکەمین هەڵبژاردنی پەرلەمانیدا لە ساڵی 1950 پارتی دیموکراتی توانی کۆتایی بە 27 ساڵەی تەمەنی دەسەڵاتداری پارتی گەلی کۆماری بهێنێت کە لە سەرەتای دامەزراندنی کۆماری تورکیاوە لە لایەن موستەفا کەمال ئەتاتورکەوە دەسەڵاتیان گرتبووە دەست.\nبەڵام پارتی دیموکراتی بە سەرۆکایەتی عەدنان مێندێرێس و جەلال بەیار لە دوای کۆتایی 1954 دوای ئەوەی توانییان بۆ جارێکی دی زۆرینەی رەها بە دەست بهێنن لە دیموکراتییەوە بەره و دەسەڵاتداریی و دواتر بەره و تاکڕەویی رۆیشت.\nدوای ئەمەش کودەتایەکی سەربازی خوێناوی لە ساڵی 1960 ئەنجامدراو هەریەکە لە مێندێرێس و بەیار دەستگیرکران و دواتر مێندێرێس سزای کوشتنی بەسەردا جێبەجێکرا.\nلە دوای 1961 دەستوورێکی نوێ پەسەندکراو پارتێکیدی بە ناوی پارتی داد(ئەپە) دروستبوو کە توانییان زۆرینەی پەرلەمان لە 1969 بەدەستبهێنن بەڵام پارتی داد نەیتوانی کێشەکانی ئابووری ئه و کاتەی تورکیا چارەسەر بکات و هەروەها رێگریش بکات لە زیادبوونی چالاکییە سیاسییە توندڕەوەکانی باڵی چەپی توندڕە و گروپی گورگە خاکییەکان کە گروپێکی نەتەوەپەرستی تورک بوون.\nدواتر لە ساڵی 1971 کودەتایەکی دیکەی سەربازی روویدا، لە ساڵی 1973 هەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەنجامدرا و پارتی گەلی کۆماری بەسەرۆکایەتی بولێنت ئەجەوید بووە گەورەترین پارتی پەرلەمان و دواتر لەگەڵ پارتێکی ئیسلامی بە سەرۆکایەتی نەجمەدین ئەربەکان حکومەتی هاوبەشی پێکهێنا، کە ئەربەکان داوای جێبەجێکردنی یاسای ئیسلامی دەکرد.\nبەڵام ئەم حکومەتە هاوبەشە زۆری نەخایەند و لە لایەن پەرلەمانەوە دوای ساڵێک دەسەڵاتیان لێوەرگیرایەوە و دواتر لە ساڵی 1975 حکومەتێکیدی پێکهێنرا تاوەکو ساڵی 1977 کە جارێکی هەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەنجامدراو ئەمجارە هەریەکە لە بولێنت ئەجەوید و دێمیرێل حکومەتی هاوبەشیان پێکهێنا، بەڵام دواجار ئەمانیش نەیانتیوانی تورکیا لە قەیرانی ئابووری ڕزگار بکەن و ئەمەش رێگەخۆشکەر بوو بۆ دەستوەردانی سەربازی لەلایەن سوپاوە و ئەنجامدانی کودەتای سەربازی لەلایەن سوپاوە لە ئەیلولی 1980 و پێکهێنانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی بە سەرۆکایەتی جەنەڕاڵ کێنان ئێڤرێن.\nلەم کاتەدا پەرلەمان داخراو دەستووریش هەڵسەپێردرا، کەسایەتییە سیاسییە دیارەکانیش دەستبەسەرکران.\nلە ساڵی 1982 جارێکیدی هاوڵاتیانی تورکیا دەنگیان لەسەر دەستوورێکی نوێدا، کە دەستوورەکە بۆ ڕێگە خۆشکردن بۆ سیستمێکی سەرۆکایەتی بەهێز ئامادەکرابوو، بەم شێوەیە جەنەڕاڵ کێنان ئێڤرێن بووە سەرۆک کۆماری تورکیا، هەر لەم ساڵەشدا بڕیاڕێکی نوێ دەرکرا بۆ ئەوەی ئه و پارتانەی لە هەڵبژاردنەکاندا لە کەمتر لە %10 دەهێنن نەتوانن بچنە پەرلەمانەوە.\nلە ساڵی 1983 هەڵبژاردنێکی دیکە ئەنجامدرا و کێنان ئێرڤێن، نەجدەت ئۆزاڵی وەکو سەرۆک وەزیرانی تورکیا دیاریکرد.\nلە ساڵی 1987 جارێکی دیکە دەستوور خرایەوە دەنگدانەوە و دەنگدەران توانییان هەندێک له و سەرکردانە بگەڕێننەوە کایەی سیاسی کە بەهۆی کودەتاکەی ساڵی 1980-ەوە بەشداریکردنیان لە کایە سیاسییەکانیان لێ قەدەغەکرابوو.\nهەر لە ساڵی 1987 هەڵبژاردنێکی گشتی ئەنجامدرا و جارێکی دیکە ئوزاڵ لە لایەن کێنان ئێرڤێنەوە هەڵبژێردایەوە، بەڵام لە ساڵی 1989 بە بڕیارێکی ئەنجومەنی نەتەوەیی تورکیا تورکوت ئۆزاڵ کرایە سەرۆک کۆمار و ئەویش یڵدریم ئاکبوڵوتی بە سەرۆک وەزیر دیاریکرد.\nلە هەڵبژاردنەکانی ساڵی 1991 جارێکی دی دێمیرێل دوای ئەوەی 11 ساڵ لەوەوپێش لەلایەن سوپاوە کودەتای کرابوو بەسەریدا گەڕایەوە دەسەڵات و بووە سەرۆک وەزیر.\nدێمیرێل تاوەکو ساڵی 1993 وەکو سەرۆک وەزیر مایەوە بەڵام بەهۆی جەڵدەی دڵەوە کاتێک کە تورکوت ئۆزال کۆچی دواییکرد بووە سەرۆک کۆمار و بۆ یەکەمجار تانسو چیللەر کە ژن بوو لە مێژووی کۆماری تورکیادا بووە سەرۆک وەزیران.\nدواتر لە ساڵی 1996 تورکیا گۆڕانکاریی دیکەی بەخۆیەوە بینی و دوای هەڵبژاردنەکانی ئه و وڵاتە نەجمەدین ئەربەکان وەکو یەکەمین کەسایەتی ئیسلامی بووە سەرۆک وەزیرانی تورکیا و تانسو چیللەریش بووە جێگری.\nبەڵام خواستەکانی ئەربەکان بۆ پشتکردنە رۆژئاوا و نزیکبوونەوە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بە تایبەتیتر لەگەڵ ئێران و سوریا، هەروەها بانگەشەی پارتەکەی بۆ گەڕانەوە بۆ بەها ترادیشنییەکان وایکرد کە لەلایەن زۆرێکەوە بە گەڕانەوە بۆ بەها ئیسلامیی و فیقهییەکان لەیەک بدرێتەوە و ئەربەکانی پێخرایە بەرەی بنەما عەلمانییە کەمالییەکەی تورکیا کە تورکیای لەسەر دامەزرابوو، بۆیە سوپا لەوکاتەدا کە خۆی بە پاسەوانی بیری کەمالیزم دادەنا فشارێکی زۆریان خستەسەری و ناچاریان کرد لە حوزەیرانی 1997 دەست لەکاربکێشێتەوە.\nلە ساڵی 1998 دادگای دەستووری بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی پارتەکەی ئەربەکانی دەرکرد و بۆ ماوەی پێنج ساڵ سیاسەتکردن لە ئەربەکان و هەندێک لە ئەندامانی پارتەکەی قەدەغەکرا.\nدواتر لە ساڵی 2001 پارتی داد و گەشەپێدان (ئەکەپە) بە سەرۆکایەتی رەجەب تەیب ئەردۆغان لەلایەن هەریەکە لە عەبدوڵڵا گیول و بولێنت ئارینچ و چەند کەسێکی دیکەوە دامەزرێندرا.\nلە 2002 بەهۆی داڕمانی ئابوورییەوە هەڵبژاردنی گشتی پێشخرا و پارتی داد و گەشەپێدان توانی زۆرینەی کورسییەکان بەدەست بهێنێت و له و کاتەوە تاوەکو ئێستا پارتی داد و گەشەپیدان لە دەسەڵاتدایە.\nهۆکارەکانی کەمبوونەوەی دەنگەکانی ئەردۆغان وئاک پارتی لەم هەڵبژاردنەدا\n-کەمبوونەوەی گەشەی ئابووری-\nلە کاتێکدا رەجەب تەیب ئەردۆغان لە هەوڵەکانی بەردەوامە بۆ کەمپینکردن بۆ فراوانکردنی دەسەڵاتەکانی، رکابەرەکانی و پارتە ئۆپۆزسییۆنەکان هێرشدەکەنە سەر لاوازترین و هەستیارترین خاڵی حکومەتەکەی ئەردۆغان کە لایەنی ئابوورییە.\nکە ئەمە پێچەوانەی ئه و ئاک پارتییەیە کە لە هەڵبژاردنەکانی 2002-دا سەرکەوتنی بەدەستهێنا و پەیمانی باشکردنی دۆخی ئابووری تورکیای تا رادەیەکی باش بردەسەر، بەڵام لە ئێستادا رادەی بێکاری بەرزترین رێژەی لە ماوەی پێنج ساڵی رابردوودا تۆمارکردووە و بەهای لیرەی تورکیش بەرامبەر دۆلاری ئەمریکی لە نزمترین بەهاکانیەتی.\nلە ئێستادا پارتە ئۆپۆزسییۆنەکانی هەریەکە لە پارتی گەلی کۆماری (جەهەپە) و پارتی دیموکراتی گەلان(هەدەپە) پاکێجی ئابووری تایبەتیان ئامادەکردووە بەشێوەیەک کە هەدەپە دەڵێت: "کەمترین مووچەی مانگانە بۆ 1800 لیرەی مانگانە کە دەکاتە نزیکەی 630 دۆلار بەرزدەکەینەوە"، جەهەپە-ش دەڵێت: "کەمترین مووچەی مانگانە بۆ 1500 لیرە بەرزدەکەینەوە"، بەتایبەتی جەهەپە لە کاتی راگەیاندنی کارنامەی پارتەکەی رەخنەی زۆر توندی لە سیاسەتی ئابووری ئاک پارتی گرت و هەر ئەمەش وایکرد کە محەمەد شیمشێکی وەزیری دارایی تورکیا بڵێت، ئەگەر ئەمانەی تۆ دەیڵێیت راست بێت ئەوا من دەست لە کاردەکێشمەوە.\nبەڵام عەلی باباجان کە ئێستا یاریدەدەری سەرۆک وەزیرانی تورکیایە و پێش محەمەد شیمشێک وەزیری دارایی بووە وتی: "تورکیا لەوانەیە رووبەڕووی قەیرانێکی دارایی هاوشێوەی ئەوەی یۆنان ببێتەوە."جگە لەمانەش بازرگانان متمانەیان بە وتەکانی پارتی داد و گەشەپێدان نەماوە کە بەردەوام باس لە جێگیری گەشەی ئابووری دەکەن.\nئیرهان ئوستا یەکێک بوو لە بەڕێوەبەرانی بانکی ناوەندی تورکیا کە ئێستا کاندیدە لەسەر لیستی پارتی نەتەوەپەرستی تورکیا و دەڵێت: "گەشەی ئابووری تورکیا لە ساڵی 2009-ەوە رووی لە کەمی کردووە و لەمساڵیشدا بە دوو خاڵ کەم دەکات،" ئوستا و کەمال دەروێش کە بە ئەندازیارانی هەستاوەنەی ئابووری تورکیا دادەنرێن لە ئێستادا لە سیستمی ئابووری تورکیا ناڕازین.\n-گۆڕینی سیستەمی حکومڕانی بۆ سەرۆکایەتی-\n"رەجەب تەیب ئەردۆغان به و دەسەڵاتانە رازی نییە کە دەستووری تورکیا پێی بەخشیووه و داوای زیاتر دەکات" ئەمە سەردێڕی راپۆرتێکی ناوەندی (گەیت ستۆن ئینیستیوت)ە کە سەبارەت بە هەوڵەکانی رەجەب تەیب ئەردۆ‌غان بۆ گۆڕینی سیستمی حکومڕانی لە تورکیا بڵاویکردووەتەوە.\nرەجەب تەیبب ئەردۆغان دەیەوێت کە بڕیاریدا هیچ پێوانەیەکی دادوەری، پەرلەمانی، دەستووری نەبێت کە بڕیارەکەی هەڵبسەنگێنێت، بەمشێوەیە دەبێتە یەکەم سوڵتانی هەڵبژێردراوی ئیمپڕاتۆریەتی تورکیای خەونەکانی.\nبۆ ئەوەی دەستوور بە بێ ریفراندوم و گەڕانەوە بۆ رای هاوڵاتیان لە پەرلەماندا تێبپەڕێندرێت دەبێت لە کۆی 550 ئەندام پەرلەمانی تورکیا 375 دەنگی بەڵێ بەدەست بهێنێت.\nرەجەب تەیب ئەردۆغان بە ئاشکرا ویستی خۆی بۆ گۆڕینی سیسیتمی حکومڕانی ناشارێتەوە و لە چەند رۆژی رابردوودا لە پارێزگای وانی باکوری کوردستان بە ئاشکرا وتی: "من 400 ئەندام پەرلەمانم دەو‌ێت" و بەردەوامیش باس له و خێرو خۆشییە دەکات کە سیستمی سەرۆکایەتی بە بۆچوونی ئەردۆغان بۆ گەلی تورکیای بە هەموو نەتەوەکانەوە دەهێنێتە کایەوە.\nلە 2013-دا پێشئەوەی رەجەب تەیب ئەردۆغان خۆی کاندید بکات بۆ سەرۆک کۆماری تورکیا و ئەحمەد داود ئۆغلۆ ببێتە سەرۆک وەزیران، واتە کاتێک ئەردۆغان سەرۆک وەزیران بوو، بورهان کوزو سەرۆکی لیژنەی دەستووری پارتی داد و گەشەپێدان لە پەرلەمانی تورکیا گاڵتەی بە سیستمە سەرۆکایەتییەکەی ئەمریکا دەکرد و دەیوت " ئۆباما پیاوێکی بێ دەسەڵاتە، سەرۆک وەزیر بەهێزە"، بەڵام لەم دواییەدا کاتێک کە ئەردۆغان لە سەردانەکەی بۆ کازاخستان گەڕایەوە سیستمی سەرۆکایەتی ئەمریکای بە نموونە هێناوەیەوه و بە رۆژنامەنووسانی وت " بڕوانن، ئۆباما ناتوانێت بڕیارەکانی بە تەنها بدات." کە ئەمەش جارێکی دیکە خواستی ئەردۆغانی بۆ گۆڕینی سیستمی حکومڕانی تورکیا نیشاندەدا.\nبەڵام هەمووان بۆ ڕێگەگرتن لە هاتنەدی ئەم خەونەی رەجەب تەیب ئەردۆغان چاویان لەسەر پارتی دیموکراتی گەلان(هەدەپە)یە، ئەگەر بێت و هەدەپە بتوانێت بەربەستی لە %10 –ی دەنگەکان تێ بپەڕێنێت ئەوا لەبەردەم سیستمی سەرۆکایەتی ئەردۆغاندا بە وتەی سەڵاحەدین دەمیرتاشی هاوسەرۆکی هەدەپە "دەبنە مۆتەکە". ئەگەر بێت و هەدەپە نەتوانێت ئه و بەربەستە تێبپەڕێنێت ئەوا ئەردۆغان و پارتەکەی دەتوانن نزیکەی 280-310 کورسی پەرلەمانی ببەنەوە، بەڵام ناتوانن بەوشێوەیەی دەیانەوێت دەستوور بگۆڕن.\nئەمە لە کاتێکدایە کەمال کیلیچدارئۆغلۆ سەرۆکی پارتی گەلی کۆماری و گەورەترین پارتی ئۆپۆزسیۆنی تورکیا دژایەتی خۆی و پارتەکەی بۆ سیستمی سەرۆکایەتی دەربڕیوە.\n-کێشەی کورد و پڕۆسەی ئاشتی و ئەردۆغان-\nهەوڵەکان بۆ چارەسەری کێشەی کورد و پرۆسەی ئاشتی لە تورکیادا لەسەر دەستی رەجەب تەیب ئەردۆغان دەستیپێکرد، بەڵام پێدەچێت ئەم کێشانە بە چارەسەرنەکراوی لەسەر دەستی ئاک پارتی و رەجەب تەیب ئەردۆغان بمێننەوە، بە تایبەتیش دوای ئەوەی کاتێک ئەحمەد داود ئۆغلۆ لە ئەنقەرە کارنامەی پارتەکەی بۆ هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکەی تورکیا دەخوێندەوە هیچ باسێکی کوردو کێشەی کوردی تێدا نەبوو، تاوەکو موراد یەتکین نووسەر لە سایتی رادیکاڵی تورکی و حورییەت دەیلی نیوز لە نووسینێکیدا ئاماژەی بەوەکردبوو کە کارنامەی ئاک پارتی کێشەی کوردی تێدا نییە.\nدواتر ئەحمەد داود ئۆغلۆ لە روونکردنەوەیەکدا رایگەیاند کە لەکاتی بردنی کارنامەی ئاک پارتیدا بۆ چاپ ئه و بەشەی کارنامەکە لە ئۆتۆمبێلەکە کەوتووەتە خوارەوە بۆیە دووبارە جارێکی دی به و بەشەوە چاپ دەکرێتەوە.\nجگە لەوەی ئەم وتانەی داودئۆغلۆ دەنگۆیەکی زۆری لێکەوتەوە بەڵام رەجەب تەیب ئەردۆغان چەند جارێک دوای ئەم وتانەی داودئۆغلۆ لە کاتی گەڕانەوەی لە گەشتەکانی وتی " کە کێشەی کورد لە تورکیادا بوونی نییە."\nبە تایبەتی بۆ ماوەی مانگێک دەچێت سوپای تورکیا بە شێوەیەکی مەترسیدار لە بازگە و شوێنەکانی گەریلاکانی پارتی کرێکارانی کوردستان نزیکبووەتەوە و ئەگەری پێکدادانیان لە هەر ساتێکدا نزیکە.\n- هەدەپە بەربەستی %10 تێدەپەڕێنێت؟\nبۆ دوو دەیە پارتە کوردییەکانی باکوری کوردستان لە ترسی تێنەپەڕاندنی بەربەستی لە %10 بە کاندیدی سەربەخۆ بەشداری هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی تورکیایان دەکرد، بەڵام دوای ئەوەی سەڵاحەدین دەمیرتاشی کاندیدی هەدەپە بۆ هەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکەی تورکیا توانی %9.8-ی دەنگەکان بەدەستبهێنێت، متمانەی هەدەپە بۆ تێپەڕاندنی ئەم بەربەستە زیادیکردو بڕیاریاندا بۆ یەکەمجار بەشداری لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکەی 7-ی حوزەیران-2015-دا بکەن.\nلە ئێستادا چارەنووسی لایەنگیران و رکابەرانی ئەردۆغان بەستراوەتەوە بە تێپەڕاندنی بەربەستەکەوە، سیری سورەیا ئۆندەری پەرلەمانتاری تورکیا لە نوێترین دیمانەیدا لەگەڵ کەناڵی CNNTURK رایگەیاند، کە عەبدوڵڵا ئۆجەلانی سەرۆکی زیندانیکراوی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لە ئیمرالییەوە وتوویەتی کە هەدەپە بەربەست تێدەپەڕێنێت، هەروەها بولێنت ئارینجی یاریدەدەری سەرۆک وەزیرانی تورکیاش پێیوایە کە هەدەپە دەتوانێت لەسەروو رێژەی %10 بهێنێت.\nلەلایەکی ترەوە بەپێی ئه و راپرسییانەی کە تاوەکو ئێستا ئەنجامدراون هەرچەندە لە هەندێک لە راپرسییەکاندا هەدەپە توانیویەتی بەربەستی %10 تێبپەڕێنێت و %12 بەدەست بهێنێت بەڵام بە وەرگرتنی تێکڕای راپرسییەکان دەنگەکانی هەدەپە لە نێوان %9-10 دەبێت.\nئەوەی زیاتر ئەگەری تێپەڕاندنی هەدەپە دەخاتەڕوو ئەوەیە هەدەپە لەم هەڵبژاردنەدا توانیویەتی هەرچەندە لە بنەڕەتدا پارتێکە کە لە پێناو مافەکانی کورددا تێدەکۆشێت، بەڵام سەرنجی بەشێکی زۆری عەلەوییەکان رابکێشێت و فرە رەنگییەکی زۆر لە نێوان کاندیدەکانیدا دروستبکات.\n-پێشبینی هەڵبژاردنەکان لەلایەن دەستگاکانی راپرسییەوە-\nبە پێی دوایەمین راپرسییەکان دەرکەوتووە کە تێکڕای دەنگەکانی هەدەپە لە نێوان لەسەدا 9.7 بۆ 10 دەبێت.\nبەپێی شیکارییەک کە لەلایەن هەریەکە لە ئۆنور ئەلتینداغ و بێرت ئەزیزئۆغلۆوە بۆ ناوەندی (Research institute on Turkey) ئەنجامدراوە لە ساڵی 2011-ەوە تاوەکو مانگی نیسان ڕێژەی دەنگەکانی پارتەکانیان بەمشێوەیە ریزکردووە:\nلەلایەکی دیکەوە بە پێی ئاماژە بەوەکراوە ئەگەر هەدەپە بچێتە پەرلەمانەوە ئەوا ریژەی %10.1 بەدەستدەهێنێت و ئەگەر نەشچێتە ناو پەرلەمانەوە واتە بەربەستی هەڵبژاردن تێنەپەڕێنێت ئەوا %9.87-ی دەنگەکان بەدەست دەهێنێت.\nهەمان ناوەند رێژەی دەنگەکانی پارتەکان لەژێر چەند سیناریۆیەکدا بەمشێوەیە ریزکردووە:-\nهەروەها ئەنجامی راپرسییەکانی رێکخراوە ناحکومیی و حکومییەکانی ناوخۆی تورکیاش بەمشێوەیە:-\nئامادەکردنی: هەڵوێست ئەنوەر\n📅 رۆژی دەرچوون: 18-05-2015\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 18 2015 4:13PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 18 2015 4:15PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 5,769 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 27 KB May 18 2015 4:13PM هاوڕێ باخەوان


:: AM:09:32:02/02/2020 \nره‌شا وه‌دیع كچێكی كریستیانی خه‌ڵكی شارۆكه‌ی ئه‌لقووش سه‌ربه پارێزگای دهۆك، ماوه‌ی چه‌ند مانگێكه بووه‌ته به‌رپرسی لقی تلكێفی سه‌ندیكای كرێكارانی كوردستان كه باره‌گاكه‌ی له تلسقۆفه. له‌لای زۆر كه‌س سه‌یر بوو كچێك ئه‌م پۆسته وه‌ربگرێت، به‌ڵام ره‌شا زۆر گه‌شبینه و له‌م دیمانه‌یه‌ی "وشه"دا باس له كاره نوێیه‌كه‌ی ده‌كات.\nره‌شا وه‌دیع عه‌زیز /٣٥ ساڵ/ له ئه‌لقووش له دایك بووە, به‌هۆی چه‌ند هۆكارێكی خێزانی نه‌یتوانی خوێندن ته‌واو بكات و له قۆناغی شه‌شی ئاماده‌یی وازی له خوێندن هێنا. خێزانه‌كه‌ی له حه‌فتاكاندا بۆ ماوه‌یه‌ك ئه‌لقووشیان به‌جێهیشت و چوونه به‌غدا، دوای چه‌ند ساڵێك جارێكی تر گه‌ڕانه‌وه زێدی خۆیان. باوكی له ژیاندا نه‌ماوه و ئێسته له‌گه‌ڵ دایك و برایه‌كی به‌یه‌كه‌وه ده‌ژین.\nچۆن ده‌توانی ئه‌و كاره نوێیه‌ت به‌ڕێوه ببه‌ی؟\nبه‌یانیانی زوو بۆ ده‌وام له ئه‌لقووشه‌وه دێمه تلسقۆف، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئه‌م سه‌ندیكایه به ناوی شاره‌دێی تلكێفه، به‌ڵام به‌هۆی بارودۆخی ته‌ناهییه‌وه بنكه‌كه‌ی گواستراوه‌ته‌وه بۆ تلسقۆف، به‌رده‌وام كار له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كه‌م پێوه‌ندیی باش له‌گه‌ڵ لایه‌نه پێوه‌نداره‌كان دروست بكه‌م، هاوكات به‌دواداچوون له‌سه‌ر دۆزینه‌وه‌ی هه‌لی كار بۆ خه‌ڵكی ناوچه‌كه بكه‌م.\nكاتێ كارێك بۆ كه‌سێك ده‌دۆزمه‌وه، دڵخۆش ده‌بم، بۆیه هه‌وڵ ده‌ده‌م له‌رێی سه‌ندیكاوه هه‌موو ده‌رگه داخراوه‌كان به‌ڕووی گه‌نج و بێكاردا بكه‌مه‌وه.\nبه كۆكردنه‌وه‌ی خه‌ڵكی بێكار و شاره‌زایان له بواره جیاجیاكانه‌وه، هه‌وڵ ده‌ده‌ین كار بۆ هه‌موویان بدۆزینه‌وه\nپێشتر به چییه‌وه خه‌ریك بووی؟\nدوای ئه‌وه‌ی نه‌متوانی خوێندنم ته‌واو بكه‌م، له ماڵه‌وه دانیشتم و كاری ماڵه‌وه‌م ده‌كرد. ژماره‌یه‌كی زۆر ده‌رچووی په‌یمانگه و كۆلیژ له‌م كۆمه‌ڵگه‌یه هه‌ن كاریان ده‌ست ناكه‌وێت، ئیتر چۆن بتوانم ببم به خاوه‌نكار؟ ئه‌م بێزارییه‌ی ماڵ و بیركردنه‌وه له بێكاریی هه‌زاران گه‌نج، وای لێ كردم ئه‌م كاره بكه‌م و خزمه‌تی چینی كرێكار بكه‌م.\nئایا وه‌رگرتنی پۆستی به‌رپرسی سه‌ندیكای كرێكاران بۆ كچێك قورس نییه، یان رێگریی هه‌ن؟\nبه‌هۆی زاڵبوونی پیاوسالاری له كۆمه‌ڵگه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، به‌دڵنیاییه‌وه به‌ربه‌ست له به‌رده‌م بوونم به به‌رپرسی سه‌ندیكای كرێكاران دروست بوو، چونكه وه‌ك ده‌ڵێن زۆرتر كارێكی پیاوانه‌یه، یه‌كه‌مجاریشه لقی سه‌ندیكای كرێكاران له تلسقۆف ده‌كرێته‌وه، لای خه‌ڵك باشتر بوو پیاوێك به‌ڕێوه‌ی ببات، به‌ڵام من گوێم به‌م قسانه نه‌دا و حه‌زم كرد خزمه‌تی چینی كرێكاران بكه‌م.\nكه یه‌كه‌مجاره لقێكی سه‌ندیكای كرێكاران له تلسقۆف ده‌كرێته‌وه، تۆ چۆن له داهاتووی كۆمه‌ڵگه‌كه و ناوچه‌كه ده‌ڕوانی؟\nئه‌م كۆمه‌ڵگه‌یه دانیشتووانه‌كه‌ی كریستیانن و رێژه‌ی بێكاری تێیدا زۆره و گه‌یشتووه‌ته 60%، ده‌یان گه‌نجی ده‌رچووی زانكۆ و په‌یمانگه دانه‌مه‌زراون و كاریان نییه, ئۆمێدێكی زۆرم هه‌یه له داهاتوودا پێكه‌وه بتوانین شتێكی باش بۆ ئه‌م كۆمه‌ڵگه‌یه و ناوچه‌كه بكه‌ین.\nپلان و پڕۆژه‌ی سه‌ندیكا بۆ ساڵی 2020 چییه؟\nئه‌مساڵ ده‌ست ده‌كه‌ین به ئه‌نجامدانی وۆركشۆپ و كۆبوونه‌وه له‌گه‌ڵ رێكخراو و داوده‌زگا حكوومییه‌كان، ده‌مانه‌وێ پێكه‌وه كارێكی باش له‌سه‌ر چۆنیه‌تیی كه‌مكردنه‌وه‌ی رێژه‌ی بێكاری بكه‌ین.\nوشه/تلسقۆف- دێژین سدقی


:: PM:02:47:31/07/2021 \nحكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له ساڵوه‌گه‌ڕی جینۆسایدی بارزانییه‌كان له‌لایه‌ن رژێمی لێخراوی به‌عسه‌وه، په‌یامێكی بڵاو كرده‌وه و ڕای گه‌یاندووه، پابه‌ندن به خزمه‌تكردنی زیاتری كه‌سوكاری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراون.\nهه‌مووی به ئامانجی نه‌هێشتنی شوناسی كورد بوو\nئه‌مڕۆ 38 ساڵ به‌سه‌ر گه‌وره‌ترین تاوان به‌رانبه‌ر گه‌لی كورد تێده‌په‌ڕێت كه ئه‌ویش جینۆسایدی بارزانییه‌كان بوو. له‌وباره‌یه‌وه حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان رای گه‌یاندووه، كوردبوون، ته‌نیا هۆكاری كۆمه‌ڵكوژی و زینده‌به‌چاڵكردنی هه‌زاران مرۆڤی بێتاوانی بارزانی بوو له بیابانه‌كانی باشووری عێراق، ئه‌مه‌ش له‌گه‌ڵ كاره‌ساته تاڵ و ناخۆشه‌كانی وه‌ك شاڵاوه‌كانی تری ئه‌نفال و كیمیابارانكردنی هه‌ڵه‌بجه و وێرانكردنی هه‌زاران گوند و شاره‌دێی كوردستان، هه‌مووی به ئامانجی نه‌هێشتنی شوناسی كورد بوو كه دواجار بووه خه‌ون، نه بۆ ڕژێمی به‌عسی ڕووخاو هاته دی و نه بۆ هیچ دوژمنێكی تری كوردیش دێته دی.\n"حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان پابه‌نده به خزمه‌تكردنی زیاتری كه‌سوكاری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوان، دڵخۆشه به‌وه‌ی دادگای باڵای تاوانه‌كانی عێراق ئه‌نفالكردنی گه‌لی كوردستانی به جینۆساید و تاوانی جه‌نگ ناساندووه، به‌ڵام تا ئێسته حكوومه‌تی عێراق قه‌ره‌بووی كه‌سوكاری قوربانیانی نه‌كردووه‌ته‌وه كه ئه‌ركێكی ئه‌خلاقی و یاساییه". حكوومه‌ت له راگه‌یه‌نراوه‌كه‌دا وای نووسیوه.


ناوەڕۆكی ڕێككەوتنە نوێیەكەی پارتی و یەكێتی بڵاوكرایەوە.. لە 18 خاڵ پێكدێت\nنارینی فیلمی په‌یكه‌ری دڵ وێنه‌ی هاوسه‌ره‌كه‌ی بڵاوكرده‌وه\nسەرۆكی یانەیەکی وەرزشیی هەرێم تووشی رووداوی هاتوچۆ بوو\nنەتەوە | 11:37:44 2019-02-11 | (996) جار خوێندراوەتەوە\nوتەبێژی مەكتەبی سیاسی یەكێتی ئاشكرایدەكات، "رێككەوتننامەكەی نێوان پارتی و یەكێتی لە 18 ماددە پێكهاتووە، ئەگەری زیادبوون و كەمبوونەوەی ماددەكانیش هەیە".\nسەعدی ئەحمەد پیرە، وتەبێژی مەكتەبی سیاسی یەكێتی لە لێدوانێكدا بۆ رۆژنامەی روداوو ئاماژەی بەوەكردووە، رێككەوتننامەكە پێناسەی شێوەی پێكەوەكردن و شەراكەتی راستەقینە دەكات لەنێوان یەكێتی و پارتیدا "ئەو شەراكەتە دەبێت رەنگبداتەوە لە بوارەكانی ئابووری، بازرگانی، سیاسەتی دارایی و شەقافیەت، هەناردەكردن و فرۆشتنی نەوت، هەروەها لە گۆڕینی هێزی پێشمەرگە لە هێزێكی حیزبی بۆ هێزێكی نیشتمانی، بە پڕۆسەیەك كە پێی دەوترێت ریفۆرمی وەزارەتی پێشمەرگە".\nرۆژی 5ی شوباتی 2019، مەكتەبی سیاسی پارتی و یەكێتی كۆبوونەوە، لە كۆبوونەوەكەدا لیژنەیەكیان پێكهێنا بۆ نووسینی رەشنووسی رێككەوتنێكی سیاسی، تاوەكو مەكتەبی سیاسی هەردوولا واژۆی بكەن و بڕیاری لەسەر بدرێت.\nلەوبارەشەوە سەعدی پیرە وتی: "من و مەحموود محەممەد، ئەندامی مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان راسپێردراوین بۆ نووسینەوەی رەشنووسی رێككەوتنە، بەڵام هێشتا رێككەوتنەكە تەواو نەبووە، گەیشتووینەتە سیغەیەك كە تاوەكو ئێستا 80%ی كۆتایی هاتووە، تەنیا لە هەندێك خاڵدا جیاوازییەكی كەممان هەیە".\nوا بڕیارە پێش كۆبوونەوەی پەرلەمان لە 18ی ئەم مانگەدا، جارێكی دیكە پارتی و یەكێتی لەسەر ئاستی باڵا كۆببنەوە، ئەندامێكی سەركردایەتی یەكێتی بە رۆژنامەكەی راگەیاندووە، "ئەو رەشنووسە ئامادە دەكرێت بۆ ئەوەی لە كۆبوونەوەی داهاتووی مەكتەبی سیاسی هەردوولا واژۆ بكرێت و لەگەڵ ئەو داخوازی و تێبینییانەی گۆڕان دەدیداتە پارتی، دەكرێتە كارنامەی حكومەت".\nوتیشی بەپێی رەشنووسی رێككەوتنەكە :"هەردوو حزب ئاگاداری سیاسەتی دارایی حكومەت و داهاتەكان دەبن و لە جوڵەی سەربازیدا رای یەكێتی وەردەگیرێت و لە پەیوەندییەكانی دەرەوەدا، یەكێتی بەپێی پێگە و قورسایی خۆی بەرپرسیارێتی پێدەدرێت".\nدوای ئەوەی لیژنەكان رەشنووسی رێككەوتنەكەیان دایە مەكتەبی سیاسی هەردوولا، بۆ واژۆكردنی كۆدەبنەوە و دواتر هەرلەو كۆبوونەوەیەدا یەكێتی ناوی بربژێری سەرۆكی پەرلەمان دەداتە پارتی و پاشان كۆبوونەوەی پەرلەمان دەكرێ.\nلای خۆشیەوە عارف روشدی، راوێژكاری مەكتەبی سیاسی پارتی ئەوەی خستۆتەڕوو، هەردوولا هەنگاوی باشیان ناوە و بەپێی ئەو رێككەوتنەی كە ئامادەكراوە "بۆ بەغدا و دەرەوە و ناوەوە حكومەت سیاسەتێكی رۆشنی دەبێت و یەكهەڵوێستییەكی وا دروستدەكرێ بۆ پرسەكان كە ئیدی ئەوە نەمێنێ هەریەك لە ئاوازێك بخوێنێ و دەستی حكومەت ببەسترێ".\nوتیشی "لەو ماوەیە كۆبوونەوەی زۆر كراون و دواتر هەر لەو چوارچێوەیەشدا رێككەوتنێك لەسەر كەركووك دەكرێ".\nكوڕ و كچێك خنكان\nئازیز له‌كه‌نارئاوه‌كانی وڵاتی مالیزیا ده‌ركه‌وت\nوێنەیەكی نەبینراوی زەكەریا عەبدوڵا بڵاوكرایەوە\nشاباز زه‌مانی له‌گه‌ڵ دایكی ده‌ركه‌وت\nوەزیری پێشمەرگە: شەڕی داهاتووى داعش قورستر دەبێت\nمحەممەد تۆفیق رەحیم: ناگەڕێمەوە خانەی راپەڕاندن\n"هەوڵدەدەین کێشەی بەبازاڕکردنی بەرهەمی جووتیاران نەمێنێت"\nوه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا چه‌ند بڕیارێکی نوێی ده‌ركرد\nپارەکەی بەغدا گەیشت\nلەبارەی گواستنەوەی مامۆستایانەوە بەڕێوەبەری قوتابخانەكان ئاگادار دەكرێنەوە\nیه‌كێتی گۆڕانکاریی لەم پۆستانەی هەرێم و به‌غدادا دەکات\nپێدانی موچە دەگۆڕدێت..لەم وەزارەتەوە دەستیپێکردووە\nکاتی ناردنی مووچەی فەرمانبەران راگه‌یه‌ندرا\nخشته‌ی نوێی دابەشكردنی موچە راده‌گه‌یه‌نرێت\nدوای دیارنەمانی لە شاشە شارا ئیبراهیم دەرکەوتەوە\nوه‌فدێكی هه‌رێم سه‌ردانی به‌غدا دكات\nڕەزامەندی لەسەر خەرجکردنی ئەم پارەیە درا...ھەفتەی داھاتوو دابەشدەکرێت\nپێشكه‌شكاره‌كه‌ی كه‌ناڵی رووداو لەگەڵ هاوسەرەکەی ده‌ركه‌وت


ذانیشتنی یەکەمی پڕۆژەکە لە شاری سلێمانی\n٢٠١٩ بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان، پارێزگاری سلێمانی و دەزگای روانگە ١٠ کۆڕبەندی زانیاری بۆ کۆمپانیاکان جێبەجێکرد دەربارەی چۆنیەتی پێشکەشکردنی داواکاری بۆ پرۆژەی رەخساندنی هەلی کار لە هەرێمی کوردستان.\n١٢٧ کۆمپانیا لە سێ یەکەمین کۆڕبەندی زانیاری لە هەولێر، دهۆك، و سلێمانی ئامادەبوون، کۆڕبەندەکان بە مەبەستی روونکردنەوە و گەیاندنی زانیاری تەواو دەربارەی بەرنامە و چۆنیەتی پێشکەشکردن و پڕکردنەوەی فۆڕمی داواکاری وەرگرتنی گوژمەی تەرخانکراو` بۆ کۆمپانیاکان ئەنجامدران.\nد.هەڤاڵ ئەبوبەکر، پارێزگاری پارێزگای سلێمانی گوتی "ئەمڕۆ ڕۆژێکی گرنگە بۆ پارێزگای سلێمانی ، هیوادارین هەموو کۆمپانیاکان ببنە بەشێك لەم پڕۆژەیە، سوپاسی ئەم دەسپێشخەریە دەکەین بۆ دابینکردنی هەلی کار بۆ لاوانی هەرێمی کوردستان".


بۆ داواكاری لەسەر دڵی بەرگری چەپە زۆرە؟! · Kurdsport\nدەستپێک/هەواڵ/بۆ داواكاری لەسەر دڵی بەرگری چەپە زۆرە؟!\n1,021 چەند خولەکێک دەخوێنرێتەوە\nپێپ گواردیۆلا لەسەر ئیمریك لاپۆرت دەڵێت : تایبەتمەندیەكی هەیە كە چەپەیە و هیچ بەرگریكارێكی ترمان لە دڵی بەرگریدا نیانە”، نەك تەنها لە مان سیتی لە زۆر یانەكانی تری ئەوروپا گرنگیەكی زۆر بە دڵی بەرگری چەپە دەدرێت.\nدوای بردنەوەكەیان بەرامبەر شەفێڵد یونایتد لە وەرزی رابردووی پرێمەرلیگ گواردیۆلا دەڵێت “چەندین حاڵەت هەیە بۆ بنیادی هێرش، لەگەڵ لاپۆرت باشترو خێراتر دەبن، هۆكارەكەی ئەوەنیە كە بەرگریكارەكانی تر خراپن، بەڵكو چونكە لاپۆرت تەنها دڵی بەرگری چەپەیە”.\nبۆیە بۆ وردبونەوە لەوەی كاریگەری لاپۆرت یان هەر بەرگریكارێكی چەپ لە دڵی بەرگریدا چیە دەبێت سەیری روداوی ناو یاریەكان بكەن، هەر تۆپێك كە لە بەرگریەوە دەچێتە پێشەوە بە دوو گۆشەدا دەڕوات.\nسەیری ئەو دیمەنە بكەن (8:50) بزانن ئەگەر بەرگریكارێكی راستە لە دڵی بەرگری چەپ دابنێییت چۆن تۆپ دەنێرێتە پێشەوە، كیران تێرنی تۆپ لە سۆكراتیسی دڵی بەرگری وەردەگرێت، چونكە سوكراتیس راستەیە، تۆپەكە بەو شێوەیە نایەتە پێشەوە كە تێرنی دەیەوێت.\nلە دیمەنی دووەمدا (40:28) سۆكراتیس لە كاتی وەرگرتنی تۆپدا وەستانی جەستەی هەڵەیە چونكە دەیەوێت بە قاچی راست تۆپەكە وەرگرێت، ئەگەر چەپە بوایە وەستانی لەشی روو لە یارگا دەبوو زیاتر، سۆكراتیس ئەو تۆپە گەڕاندەوە بۆ لینۆ و سودێكی ئەوتۆیان لێ نەبینی.\nلە دیمەن خولەكی 2:29 دا سەیری بكەن تۆرێرا بە قاچی راستە پاس دەدات بە تێرنی، لەولاوە ئۆزێل خۆی لە مارك نۆبڵ دەدزێتەوە، هەلێكی باشە بۆ ئارسناڵ كە بە تۆپەوە بچنە پشتی هێڵی ناوەراستی وێستهام، لەم دیمەنەدا تێرنی دەبێتە تۆپەكە كۆنتڕۆل بكات و پاشان بەرەو پێشەوە بڕوات، چونكە گۆشەی تۆپەكە وا هاتوە، سەیری بكەن لە دیمەنی دواتردا تێرنی تۆپەكە دەگێڕێتەوە بۆ دواوە.\nبا هەر ئەو دیمەنی 2:29 وا لێبكەین كە ئەگەر تۆرێرا بە چەپە تۆپەكەی بناردایە بۆ تێرنی، سەیری بكەن راستەوخۆی دەبوە هێرش و هەموو ناوەراستی وێستهامیان تێ دەپەڕاند.\nبەپێی داتای ئەو یاریە سۆكراتیس و چامبەرس لەو یاریەدا پێكەوە 177 پاسیان یابوو، بەلآم تەنها 1 تۆپیان بۆ پێشەوە بوەو كاریگەری دورستكردوەو بوەتە هێرش.\nئارتێتا لەگەڵ هاتنی بۆ ئارسناڵ داوای دڵی بەرگری چەپەی كردبوو، بۆیە پابلۆ ماری یان بۆ هێناو ئارتێتاش هەمان قسەی گواردیۆلای كردەوە و وتی “تایبەتمەندی هەیە كە ئەوانیتر نیانەو یاریگای زیاتر دەكاتەوەو هەلی زیاترمان دەداتێ”.\nئەو چارەسەر لە یاری بەرامبەر وێستبرۆمیچ دیاربوو، كاتێك پابلۆ ماری لەگەڵ داڤید لویز پێكەوە یاریانكرد، ئەگەر سەیری بكەین لەو دیمەنەی خولەكی 9:08 دیارە كە ماری بە پاسێك بۆ ساكا هێڵی ناوەڕاستی برۆمیچ تێدەپەڕێنێت.\nبەهەمان شێوە لە وێنەیەكی تردا دەبینن لاپۆرت بە چەپە تۆپێكی درێژ بۆ پێشەوە دەنێرێت بۆ زینچینكۆ لە یاری بەرامبەر تۆتنهام.\nچەند وێنەیەكی تر كە بەهەمان شێوە ئەو دیمەنانە دوبارە دەبنەوە.\nدڵی بەرگری چەپە زۆر پێویستە بۆ ئەو تیپانەی لە دواوە بنیادی هێرش دەكەن، بۆ نمونە مان یونایتد پێویستی زۆری بەو بەرگریكاری چەپەیە هەیە، لە هەندێك یاریدا كە بە 3 بەرگری یاری ئەكەن لوك شۆ لەلای چەپ دەبینین، تۆتنهام تیپێكی ترە كە پێویستیان بە دڵی بەرگری چەپە هەیە، بە تیابەتی لە دوای رۆیشتنی ڤێرتۆنخن. هەر ئەوەشە وا دەكات گواردیۆلا 41 ملیۆن پاوەند بداتە نەین ئەكێ كە لە دڵی بەرگری چەپەدایەو لەكاتی یاری نەكردنی لاپۆرت دەتنێت سودی لێ ببینێت.


سازان نیشتمانی یەکەم شەهیدی شۆڕشی نوێ و پایتەختی هەنار – Knwe.org\nسەرەکی » ئاراستە » سازان نیشتمانی یەکەم شەهیدی شۆڕشی نوێ و پایتەختی هەنار\nسادق عوسمان سازانی\nگوندی سازان یەکێکە لە گوندەکانی کوردستان، لە رووی کارگێڕییەوە سەربە ناحیەی سیروانە لە پارێزگای هەڵەبجە، لەبارەی ناوی سازانەوە بۆچوونی جیاواز هەیە، هەندێک پێیانوایە بە مانای سازەندەیی و سازگاریی بۆ ژیانەوە هاتووە، بۆچوونی دووەم کە زیاتر گونجاوە ئەوەیە دوای ئەوەی شێخ موئمینی باپیرەی سەیدەکانی سازان لە ناوەڕاستەکانی سەدەی هەژدەیەم واتە لە دەوروبەری ساڵەکانی (1160ک- 1748ز) سەرێك لە دەڤەرەکە دەدات کە ئاوەدانی تێدابووە، ئەو جێگەیەی پێ خۆش دەبێت تێیدا بژی و ئاوەدان بکرێتەوە و گوندی تێدا بنیات بنرێت، هەربۆیە بە خانەوادەو خزمەکانی وتبوو جێگەیەکم بۆ ژیانداری سازاندووە ئیتر لەو جێگەیەدا و بەهاوکاری هەندێك لە نەوە و دۆست و دانیشتوانی سنوورەکە دەست بە خانووسازی دەکەن و گوندەکە بەناوی سازانەوە بنیات دەنێن و وردە وردە گەورەتر دەبێت.\nبنەماڵەکانی نیشتەجێی دەڤەرەکەش لەژێر کاریگەریی زانایی ئەو زاتە و توانا عیرفانییەکەی وەك خەلیفەی شێخ ئیسماعیلی ولیانی لە تەریقەتی قادریدا لێی نزیکبوونەتەوە و خانوویان تێدا بنیاتناوە و گوندی سازان گەورە و فراوان بووە.\nلە پێش راگواستنی ساڵی 1978دا ژمارەی خانووەکانی پتر لە 70 ماڵ بووە، ژمارەی دانیشتوانیشی زیاتر لە 350 کەس بووە، لە ساڵی 1978 بەناوی پشتێنەی ئاسایشەوە لەلایەن رژێمی بەعسەوە راگوێزران بۆ کۆمەڵگەی زەمەقی و گوندەکە لەگەڵ زەویدا تەخت کراوە و باخ و رەزەکانی سووتێنراوە و بە زۆرەملێ لە دامێنی هەڵەبجەدا نیشتەجێکراون و گوندەکە وێرانکرا.\nشێخ موئمینی حوسەینی نیمجانی کە بە شێخ موئمینی سازان ناسراوە، ھاوکات لەتەك ماڵسازیی و خەڵوەتگەکەیدا مزگەوتیشی دروستکردوە و سازانی کردۆتە رووگەی زانست و عیرفان بۆ ناوچەکە و تەنانەت هەڵەبجە و شارەزور و هەورامانانی کە بەردەوام حوجرە و وانەی ئایینی لە گوندەکەدا هەبووە و نەوەکانیشی زۆرێکیان وێڕای سەختیی ژیانی سەردەمەکە، وانەی ئایینیان خوێندووە و زاناو ئەدەبدۆست و شاعیریان تێدا بووە، وەك: شێخ حەسەنی سازانی نازناوی (بوڵبوڵ)ی لە شیعردا هەبووە و هاوچەرخی مەولەوی بووە، لە سەدەی بیستەمیشدا مامۆستا رەسوڵ شێخ عوسمانی سازانی لەژێر نازناوی (باوەخەمان) دا دیوانێکی شیعری نووسیووە، لە دوای کیمیابارانی هەڵەبجە و لە ئاوارەییدا لە رووداوێکدا شەهیدبووە. هەروەها فاتیحی شێخ حەیدەر یەکەم شەهیدی شۆڕشی نوێی گەلەکەمان سیاسی و شاعیر و چیرۆکنووس بووە، بەشێک لە شیعرەکانی دوای شەهیدبوونی بەناوی دیوانی شەھید فاتیح بەچاپ گەیەنراوە.\nمامۆستا مەلا شێخ محەمەدیش کە پێشنوێژ و مامۆستای گوند بووە و کەسێکی زانا و ئەدەب پەروەر بووە، هەروەها ژمارەیەکی دیکە کەسایەتی کۆمەڵایەتی و رۆشنبیری و کوردپەروەر لەم گوندەدا هەڵکەوتوون و خزمەتی گەل و نیشتمانیان کردووە.\nئەم دەڤەرە چەندین شوێنەوار و گۆڕستانی دێرینی تێدایە کە هەندێکیان لە بەڵگەنامەکانی وەك «الوقائع العراقیة»ی چل و پەنجاکانی  سەدەی بیستەمدا ئاماژەی پێکراوە، وەك: قەڵای سازان «ساسان»، زێڕینکەوش، چەندین گۆڕی کۆن کە دەگەڕێتەوە بۆ مێژووی دێرینی پێش ئیسلام، وەك: گۆڕستانی باوەخەمان کە زۆر دێرینە. هاوکات دۆزینەوەی چەندین پارچەی کانزایی و تەنانەت پەیکەرێکی بڕۆنزی زیلقەڕنەین کە لە کتێبی «لە ئامێزی سازاندا» وێنەکەی و وردەکاری و چارەنووسیشی باسکراوە.\nگوندی سازان زەوی کشتوکاڵی و باخ و تەنانەت کانزای جۆراوجۆری تێدایە بەپێی هەڵکۆڵینەکانی گەڕیدە بیانییەکان بەتایبەتی لە پەنجاو شەستەکان و دواتریش نەوەدەکانی سەدەی رابردوودا، بەپێی گێڕانەوەی ریش سپیەکان. رووبەری زەویی بەراوی بۆ چەندین جۆر کشتوکاڵی وەك: دانەوێڵە، برنج، توتن، بستە لە 180 دۆنم زیاترە. رووبەری باخی هەنار و ترێ و زەیتون و توو گوێز و هەنجیرو…هتد-ی لە سەرووی 100 دۆنمەوەیە. زەوی دێمیشی نزیکەی 70 دۆنم دەبێت. \nئەو چیایانەی لە دەوروبەری سازاندان لە خۆرهەڵاتەوە هەرمێلە و باشووری خۆرهەڵات چیای گۆزیڵ، چیاکانی سەرهەنارو سەرکەورگ و کەلی زیارەت و مەگڕ و نزارەڕەش و ملەھۆمڵە و زهۆریش لە باشوور و خۆرئاوایدان، هەروەها چیای بڵندی شنروێ و باوەخەمان و قەڵای سازان باکووریان گرتووە.\nئەم گوندە دەکەوێتە سەر سنووری خۆرهەڵاتی کوردستان و لە باشوورییەوە کە رووباری رەنگینی سیروان بە درێژیی چەند کیلۆمەترێك لێکیان جیادەکاتەوە و دیمەنەکەی هاندەرێکی باشە بۆ گەشتیاریی لە ناوچەکەدا، هاوکات چەند سەرچاوەیەکی دیکەی ئاو لە سەرووی گوندەکەوە هەیە کە بۆ کشتوکاڵ و باخداریی سوودی لێ وەردەگرن، ئەم ناوچەیە لەبەرئەوەی ئاو و هەوای گونجاوە و شوێنی جوان و دڵگیرە، دەکرێت بکرێتە ناوچەیەکی گەشتیاریی.\nئەو تیرە و بنەماڵانەی پێش راگواستنی سازان لەوێ ژیاون وێڕای سەیدەکانی نەوەی شێخ موئمین کە زۆرینەی دانیشتوانی بوون، چەند بنەماڵەیەکی دیکەی ھۆزەکانی کۆکۆیی، ئێناخی، زەردۆیی و تیرەکانی لۆراوبەگی و تفەنگچیان و چەند ماڵێکی تریش بوون کە لەشوێنی دیکەوە هاتبوونە گوندەکە بەھۆی بوونی مەلا و پاشان قوتابخانە و بنکەی تەندروستی و تەنانەت نانەوا و فرۆشگای بچووك.\nخەڵکی گوندەکە سەرقاڵی باخداریی، کشتوکاڵ بوون، هەندێکیان ئاژەڵداریشن، وەك مەڕ و بزن و رەشەوڵاخ، هەروەها وڵاخی بەرزەی وەك هێستریان بەکارھێناوە بۆ گواستنەوەی بەرهەمەکانیان بۆ هەڵەبجە بەھۆی خراپیی رێگاوبان لەو رۆژگارەدا، هەتا ئێستاش ریگاوبانەکانی قیرتا و نەکراوە، دووریی نێوان گوندی سازان و شاری هەڵەبجە تەنها نزیکەی (14 کیلۆمەترە) لە رووی هەڵکەوتەی جوگرافییەوە دەکەوێتە خۆرهەڵاتی شاری هەڵەبجەوە.\nلەسازاندا بەھۆی سەنتەربوونی جێگەکەی و ئاوی زۆرەوە لە رابردوودا چوار ئاشی ئاوی تێدابووە؛ ئاشی شێخ کەریم لە سەرەتای باخەکاندا، ئاشی شێخ عارف لە خوارتر، سێیەم ئاشی شێخ سەعید کە تا راگواستنیش لەکاردابووە، هەروەها ئاشی شێخ سەلام، ئەم ئاشانە لەو سەردەمەدا ببوونە ھۆی قەرەباڵغی بۆ گوندەکە بەھۆی ئەوەی گوندەکانی نزیک سازان وەك: کانی گوێز، رێشاو، کۆساوا، بۆین، لمە، پێگە، کوڵیمتکان، نەیجەڵە، چنار، تلەوەرێ، بۆ باراش هاڕین روویان لە ئاشەکانی سازان کردووە. هەر بۆیە گوندەکە و نزیك سەرچاوەی ئاوەکانی چایخانە و فرۆشگەشی هەردەم تێدابووە، هاوکات هەندێک پیشەی دەستی و سادەیشی تێدابووە بە ئەندازەی پێداویستی ژیان و کشتوکاڵیی خۆیان؛ وەك: چیغ، سەبەتە، کەندو، قوڵینە، دارتاشی، وەستای بەننایی. هەروەها پیشەسازیی ساکاری وەك روبەهەنار و کەشك و بەروبومەکانی تری شیرەمەنی.\nهەتا ئێستا گوندی سازان ئاوەدان نەکراوەتەوە، هەندێک لە جوتیارەکان لەناو باخەکانیاندا خانوویان دروستکردووە، لە وەرزی هاویندا دەچنەوە بۆ خزمەتکردنی باخ و رەزەکان و کۆکردنەوەی بەرهەمەکانیان.\nلەلایەن خێرخوازانەوە مزگەوتێک لە دامێنی گۆڕستانەکەی سازاندا دروستکراوە، بەو هیوایەی بە هاوکاریی هەموو لایەک ئەم گوندە جوانەی کوردستان جارێکی دیکە ئاوەدان بکرێتەوە و باخ و رەز و کانیی و مەزراکانی نوێبکرێنەوە و جارێکی دیکە ژیان لە بەرگێکی نوێدا دەست پێبکاتەوە.\nکتێبی دەستنووسی، کنز الاحادیث، نووسینی شێخ موئمینی سازانی کە ساڵی 1173ک، نووسراوە.\nلە ئامێزی سازاندا، م.صادق شێخ عوسمان سازانی، 2015 .\nدیوانی مەولەوی، چاپی 2002 ز انتشارات کوردستان/ سنە.\nدیوانی باوەخەمان، مەلا رەسوڵ شێخ عوسمان سازانی. ئامادەکردنی: یاسین رەسوڵ، 2009 .\nدیوانی شەھید فاتیح.. ساڵی 2012.\nهەڵەبجە لە ئامێزی مێژوودا، حەکیم مەلا ساڵح، بەرگی یەکەم و دووەم چاپی یەکەم 2008، 2011.\nالوقائع العراقیە بەتایبەتی ژ 2081 ساڵی 1948ز.


گۆڕانکارییەکانی پێست لەکاتی سکپریدا\nگۆڕانکارییەکانی پێست لەکاتی سکپریدا و شیوازی ھەلسوکەوتکردن لەگەلێاندا:-\nلێکۆڵینەوە نوێکان ئاماژە دەدەن بەدەرکەوتنی ئەم جۆرە پەڵانە تەنھا لەنیوەی ئافرەتە سکپڕەکاندا. ئەم پەڵانە سەرەتا ڕەنگیان سورە و دواتر پەمەیی‌و پاشان دەگۆڕێن بەھێڵی ئەرخەوانی لە پێستدا,زۆربەی جار لەسەر ڕان، سمت، سک‌و مەمک دەردەکەون.ئەم ھێڵ و پەڵانە بەھۆی چونەوەیەکی پێستەوە دروست دەبن و بەشێوەیەکی گشتی لە نیوەی دووەمی ماوەی سکپڕیدا پەیدا دەبن. ڕەنگی ئەم پەڵانە پشت بەڕەنگی پێستی ئافرەتەکە دەبەستن ھەرلێرەشەوە ئەگونجێ ڕەنگی ئەم پەڵانە پەمەیی، سورێکی قاوەیی یان قاوەیەکی تاریک دەرکەون.بەکارھێنانی کرێم و گیراوە دەتوانێت پەڵەکە بەتەڕی ڕابگرێت بەڵام نابێتە ڕێگر لە دروست بوونی پەڵەکە.\nزۆربەی ئەم پەڵانە دوای لە دایک بوونی کۆرپەکە بەرەو دیار نەمان دەچن بە جۆرێک دەبن بە ھێڵێکی زۆر بچوک.\nگۆڕانی تری پێست:-\nھەندێک ئافرەت دوچاری گۆڕانکاری تر دەبن لە پێستیاندا، لەزۆربەی ئافرەتاندا، گۆی مەمک تۆخ تر دەبێت و ڕووەو قاوەیی وەردەگەڕێت، ھەروەھا لە زۆرێک لە ئافرەتاندا ھێڵێکی تۆخ دروست دەبێت [linea nigra ] لە پێستدا و لە ناوکەوە بۆ خوارەوە درێژ دەبێتەوە .\nپەڵەی قاوەیی لەسەر ڕوومەت و لوت و دەم‌وچاو بەشێوەیەکی زۆر دەبینرێت بەتایبەتی لەو ئافرەتانەدا کە پێستیان ڕەشە.\nزۆربەی ئەم جۆرە گۆڕانکاریانە لە پێستدا بەھۆی کاری ھۆرمۆنەکانی ماوەی سکپڕییەوە دەبێت و پاش لە دایک بونی کۆرپەکە زۆربەی ئەم گۆڕانکاریانە ڕووەو دیار نەمان دەچن.\nمێروولەکردن و خوران:-\nمێروولەکردن,سڕبوونی پەنجەکان لەگەڵ ھەست کردن بەئاوسان لە دەستدا بەشێوەیەکی بەرچاو دەبینرێت لە ماوەی سکپڕیدا، ئەم نیشانانە بەھۆی ھەڵئاوسانی شانەکانی پێکھاتە تەسکە تونێلییەکانی مەچەکی دەستەوە ڕوودەدات و پێویستە دیار نەمێنێت دوای لە دایک بوونی کۆرپەکەی.نزیکەی لە[٢٠%]ی ئافرەتی سکپڕ ھەست بە خورانی لەشیان دەکەن لە ماوەی سکپڕیاندا بەتایبەتی لە سکیاندا.ھەروەھا سوربوونەوە و خوراندنی ژێرپێ و لەپی دەست بریتی دەبێت لە گرفتێکی تری باو.\nزۆرێک لەم گرفتانە بەھۆی ھۆرمۆنەکانی سکپرییەوە دەبن و پاش لەدایک بوونی کۆرپەکە زۆربەی ئەم گرفتانە ڕووەو دیارنەمان دەچن.\nبۆئەوەی ئەم کاریگەریانە کەم بکرێتەوە ئەوا:-\n١)کرێمی ساردکەرەوەی ئەستور بەکاربھێنە لە جیاتی گیراوەی تایبەتی لەسەر پێست.\n٢)بەکارھێنانی سابونی نەرم.\n٣)دور بکەوەرەوە لە ئاوی گەرم لەکاتی حەمام کردندا لەبەرئەوەی ھۆکارێکە بۆ وشک کردنەوەی پێست.\n٤)دورکەوتنەوە لە بەکارھێنانی ئەو قوماش و جلانەی کەدەبنەھۆی خوراندنی لەش.\n٥)ھەوڵبدە دوربکەویتەوە لە خۆدانە بەرگەرمای زۆر چونکە دەبێتەھۆی زیادکردنی خوراندنەکە.\nھەندێک جار خوراندن نیشانەیەکە بۆ نەخۆشییەکی مەترسیدار لەوانە بەردی زراو لەکاتی سکپڕیدا، لەبەر ئەم ھۆکارە گرنگە ئەگەر سەڕەڕِای خوراندنەکە دوچاری دڵ تێکھەڵاتن و لەدەستدانی ئیشتیھای خواردن و ڕشانەوە، زەردویی و بێ‌ھێزی بوویت ئەوا پێویستە بەزووترین کات خۆت پیشانی پزیشکی تایبەتی بدەیت.بەردی زراو بەحاڵەتێکی مەترسیدار دادەنرێت لەماوەی سکپڕیدا.\nدکتۆرە ھدی محی الدین محمد\nپسپۆری نەخۆشیەکانی ژنان و منداڵبوون و نەزۆکی\nئەو خۆراکانەی دەبنە ھۆی زیادبوونی شیری دایک...\nلینجەماددە لە میزدا...


پێداگری رێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی لەسەر پێویستیی بڕیاری بەبڕشتانە و ھاریکاری ھەموانیی بۆ نەھێشتنی کۆرۆنا - SAHAR KURDISH (Sorani)\nپێداگری رێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی لەسەر پێویستیی بڕیاری بەبڕشتانە و ھاریکاری ھەموانیی بۆ نەھێشتنی کۆرۆنا\nتشرینی یه‌که‌م 24, 2020 14:50 Asia/Tehran\nرێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی جەختی کردەوە لەسەر پێویستیی گرتنەبەری بڕیاری بەبڕشتانە و میریی ، قەناعەت پێھێنانی رای گشتی و ھاریکاریی ھەموو دامودەزگاکان و تاک بە تاکی خەڵک بۆ نەھێشتنی رەوشی جێی مخابنی ڤایروسی جیھانداگری کۆرۆنا .\nحەزەرتی ئایەتوڵڵا خامنەیی رۆژی شەممە لە دیداری رووبەڕووی سەرۆک کۆمار و ئەندامانی ئەرکانی نیشتمانیی بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا ، وێڕای رێزگرتن لە کردەوەی ئەم ناوەندە ، بە ئاماژە بە چۆنیەتی بەڕێوەبەرایەتی کردنی بەرەنگاربوونەوەی ئەم ڤایرۆسە لە وڵاتانی جیھان دا ، فەرمووی : لە ھەندێ وڵاتی وەکوو ئەمریکا خراپ ترین بەڕێوەبەرایەتی کراوە بەڵام ئێمە دەبێ ھەوڵ بدەین لەم ڕووداوە کە پێوەندی بە گیان و سەلامەتیی خەڵک و ئاسایش و ئابووریی ئەوانەوە ھەیە ، بە باشترین بەڕێوەبەرایەتی تێپەڕین .\nحەزەرەتی ئایەتوڵڵا خامنەیی گوتیشی ، کاری گەورە لە وڵاتدا خەریکە ئەنجام دەبێ و بە ھیوای خوا ھیچ رووداوێک نەیتوانیوە کۆماری ئیسلامیی بوەستێنێ بەڵام دەبێ ئەم لەمپەرانە کە دەبێتە ھۆی سست بوونی کارەکە ، ھەرچی زووتر وەلابنرێن .\nرێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی ، ( گرتنە بەری بڕیاری بەبڕشتانە و میری ، قنیات پێھێنانی رای گشتی و ھاریکاریی ھەموو دامودەزگاکان و ھەروەھا ھاریکاری خەڵک )ی بە پێویستیی بەڕێوەبەرایەتی دروست و گونجاو زانی و جەختی کردەوە ، ھەڵبەت ئەم ھاریکاریە تەنیا تایبەتی کۆرۆنا نیە بەڵکوو دەبێ لە ھەموو پرسەکان بە تایبەت پرسە سیاسیەکان دا ھەبێت چونکە وڵاتێک کە خاوەنی نەتەوەیەکی بەھێز ، سیستمێکی نوێ و قسەیەکی نوێیە ، بەشێوەی ئاسایی رووبەڕووی پرسی گرنگ لەسەر گۆڕەپانی جیھانی و نێوخۆییە .\nحەزرەتی ئایەتوڵڵا خامنەیی ھەروەھا وێڕای پێداگری لەسەر پێویستیی یەکڕێزی و ڕێکخستنی نێوخۆیی لە وڵات دا ، ئاماژەی کردە ھەنگاوی ھەندێ کەس لە ھەڵسوکەوت لە گەڵ حکومەت و سەرۆک کۆمار و فەرمووی : رەخنە گرتن لە گەڵ بێ ڕێزی کردن و تەشھیر جیاوازە ئەم جۆرە ئاکار و بێڕێزی کردنانە ، شێوازی ئەمریکیەکانە کە لە دەمەتەقێ و کاری رۆژنامەوانی دا ، خۆێان لە ھەموو دونیا ریسوا کردووە ئەوەندەی کە کەسێکی ھەڵکەوتەی سیاسیی ئەوان دەڵێ ، دونیا بە ترس و سوکیەوە سەیری ئێمە دەکات .\nسەرۆک کۆماری ئێرانی ئیسلامی\nرێبەری باڵی شۆڕشی ئیسلامی\n1 کاژێرێک لەمەوبەر\nوتەبێژی حکوومەتی هەرێم: نزیکین لە ڕێێکەوتن لەگەڵ بەغدا\nچوار چەکدار هەڵیانکوتایە سەر سەر گوندێکی سنووری خانەقین\nدرەوشانەوەی زۆرانگرانی ئێرانیی لە پێشبڕکێ نێودەوڵەتیەکانی ئۆکراین


یه‌كێتی ئه‌وروپا له سڵاوه سه‌ربازییه‌كه‌ی هه‌ڵبژارده‌ی توركیا ده‌كۆڵێته‌وه\nیاریزانانی تورکیا بە سڵاوی سەربازی پشتیوانی لە لەشکرکێشیەکەیان بۆسەر کوردانی سوریا دەکەن\nیه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا به‌ڵێنی دا له‌و سڵاوه سه‌ربازییه بكۆڵێته‌وه كه یاریزانانی هه‌ڵبژارده‌ی توركیا له یارییه‌كه‌یاندا به‌رامبه‌ر ئه‌لبانیا بۆ جه‌ماوه‌ریان كرد.\nرۆژی هه‌ینیی رابردوو، هه‌ردوو هه‌ڵبژارده‌ی توركیا و ئه‌لبانیا له یارییه‌كانی پاڵاوتنی یۆرۆی 2020 به‌یه‌ك گه‌یشتن و دوای تۆماركردنی گۆڵێك له‌لایه‌ن هه‌ڵبژارده‌ی توركیاوه، یاریزانه‌كانیان به سڵاوێكی سه‌ربازی ئاهه‌نگیان بۆ گۆڵه‌كه‌یان گێڕا.\nبه‌پێی هه‌واڵێكی فرانس 24، ئه‌و سڵاوه‌ی یاریزانانی توركیا په‌یامێكی پشتیوانی بووه بۆ هێرشه سه‌ربازییه‌كه‌ی سوپای وڵاته‌كه‌یان بۆسه‌ر باكوری سوریا كه كۆمه‌ڵی نێوده‌وڵه‌تی ئیدانه‌ی ده‌كات.\nفیلیپ تاونسیند، وته‌بێژی یه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا رایگه‌یاندوه كه ئه‌و سڵاوه واتای توانج و بێزاركردنه و یاساكانی یه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا ئاماژه سیاسی و ئایینه‌كانی قه‌ده‌غه كردووه، به‌ڵێنیشیدا لێكۆڵینه‌وه له‌و سڵاوه سه‌ربازییه‌ی یاریزانه‌كانی هه‌ڵبژارده‌ی توركیا بكه‌ن.\nدوای كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مریكا و ده‌ستبه‌رداربوون له كوردانی سوریا، له 9ی تشرینی یه‌كه‌می 2019ه‌وه سوپای توركیا به هاوكاریی گروپه چه‌كداره سوریه هاوپه‌یمانه‌كانی، له‌شكركێشیی بۆسه‌ر رۆژئاوای كوردستان له باكور و خۆرهه‌ڵاتی سوریا ده‌ستپێكردووه و شه‌ڕڤانانی كوردیش به توندی روبه‌رویان بوونه‌ته‌وه.\nسوپای توركیا به فڕۆكه‌ی جه‌نگی و تۆپ و چه‌كی قورس، بۆردومانی ناوچه كوردنشینه‌كان ده‌كات و به‌هۆیه‌وه ده‌یان هاوڵاتیی كوردی سوریا شه‌هید و برینداربوون، زۆربه‌ی وڵاتانی یه‌كێتی ئه‌وروپاش ئیدانه‌ی هێرشه‌كانی توركیایان كردوه و داوا ده‌كه‌ن ئه‌نقه‌ر كۆتایی به له‌شكركێشییه‌كه‌ی بهێنێت.\nكۆرۆنا.. له كانێكی مسه‌وه بۆ تاقیگه‌كه‌ی ووهان


هەڵوەشاندنەوەى سێ بڕیار\nبەڕێوەبەرى گشتى وەبەرهێنانى سلێمانى رایگەیاند، هێشتا هیچ بڕیارێکیان پێنەگەیشتووە بۆ دەستپێکردنەوەى مۆڵەتى پڕۆژەکانى وەبەرهێنان و بەستنەوەى مۆڵەتەکان بەسەرۆکى حکومەتەوە.\nبەپێی نوسراوێک کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەستاودەستى پێوەدەکرێت ناس کورد بینیویەتى و واژۆى مەسرور بارزانى لەسەرە، بڕیاردراوە بە هەڵوەشاندنەوەى سێ بڕیارى تایبەت راگرتنى مۆڵەتەکانى وەبەرهێنان و نیشتەجێکردن و پێدانى ئەو دەسەڵاتە بەسەرۆکى حکومەت.\nعەزیز سەعید بەڕێوەبەرى گشتى وەبەرهێنانى سلێمانى (17ى تشرینى دووەمى 2020) بە "ناس کورد"ى راگەیاند "هێشتا هیچ نوسراوێکى لەو شێوەیەمان بەدەستنەگەیشتووە، بەڵام ئەوەدەزانین کە بڕیارێک دەردەچێت لە ئەنجومەنى وەزیران بۆ هەڵوەشاندنەوەى سێ بڕیارى تایبەت بە راگرتنى مۆڵەت".\nوتیشى "ئەگەر ئەو بڕیارە درابێت زۆر قورسە، پێشتر ئەم دەسەڵاتە لاى ئەنجومەنى باڵاى وەبەرهێنان بوو، پێموایە سەرۆکى حکومەت بەشێکى ئەو دەسەڵاتە دادەبەزێنێت بۆ سەرۆکى دەستەو دواتر رێنمایی زیاتر دەربکرێت".\nعەزیز سەعید جەختیکردەوە، ناکرێت بە بڕیارێک پێدانى مۆڵەت بە پڕۆژەکانى نیشتەجێبوون رابگیرێت، چونکە تا ساڵى 2025 جارێکى تر قەیرانى نیشتەجێبوون سەرهەڵدەداتەوە و حکومەت ناتوانێت چارەسەرى بکات.\nوتیشى "دەبێت رۆژانە رێگا بە خەڵک بدەیت خەڵک پڕۆژەى نیشتەجێبوون دروستبکات، بۆیە ئێمە داوایاکمان بۆ سەرۆکى حکومەت بەرزکردەوە بۆ ئەوەى دەستپێکردنەوەى پڕۆژەکان بەهەماهەنگى دەستەى وەبەرهێنان و وەزارەتە پەیوەندیدارەکان".


18:29 - 22 June 2021\nهەنگاو: یەکێک لەو دوو ژنەی خەڵکی پیرانشار کە دەستبەسەر و بۆ بەندیخانەی ئورمیە وگوازرابوونەوە ئازاد کرا و یەکێکی دیکەشیان بڕیاری دەستبەسەر کرانەکەی درێژ کرایەوە.\nبەگوێرەی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ڕۆژی یەکشەممە ٣٠ی جۆزەردانی ٢٧٢١ (٢٠ی ژوئەنی ٢٠٢١)، سەفیە مامووشی پوور هاووڵاتیی دەستبەسەر کراوی خەڵکی پیرانشار بە دانانی بارمتە و بە شێوەی کاتی هەتا تەواو بوونی قۆناغەکانی پێڕاگەیشتن بە دۆسیەکەی، ئازاد کرا.\nهەروەها، بڕیاری دەستبەسەر کرانی گوڵاڵە مورادی کە لە دۆسیەیەکی هاوبەشدا دەستبەسەر کرابوون، بۆ مانگێکی دیکە درێژ کراوەتەوە.\nسەفیە مامووشی پوور تەمەن ٤٨ ساڵ و گوڵاڵە مورادی تەمەن ٤٧ ساڵ، هاوژین و دایکی زاوای عوسمان حاجی حوسێنی، کادری سپای پاسدارانن کە شەوی هەینی ٢٧ی خاکەلێوە (١٦ی ئاوریل) لە جاددەی گونی زیویەی پیرانشار کوژرا و گرووپی “هەڵۆکانی زاگرۆس” بەرپرسیارێتی بە ئەستۆ گرت و ئەم دوو کەسەش هەر لەم پەیوەندییەدا دەستبەسەر کراون.\nگوڵاڵە مورادی ڕۆژی شەممە ٢٨ی خاکەلێوەی ٢٧٢١ (١٧ی ئاوریلی ٢٠٢١) و سەفیە مامووشی پوور ڕۆژی ڕۆژی چوارشەممە ١ی بانەمەڕ (٢١ی ئاوریل) لەلایەن هێزەکانی ئیتلاعاتی سپای پاسداران لە پیرانشار دەستبەسەر و بۆ ئورمیە گوازرانەوە.\nئەو دوو ژنە دەستبەسەر کراوە چەند ڕۆژ پیش دوای ٤٥ ڕۆژ ڕاگیران لە دەستبەسەرگەی ئیتلاعاتی سپای ئورمیە بۆ بەندی ژنانی بەندیخانەی ناوەندیی ئەو شارە گوازرابوونەوە.\nجێگای ئاماژەیە کە دوو کوڕی گوڵاڵە مورادیش بە ناوەکانی تاهیر بەزازی (زاوای عوسمان حاجی حوسێنی) و مەتین بەزازی تەمەن ١٤ ساڵ هەر لەم پەیوەندییەدا دەستبەسەر کرابوون کە پاش ماوەیەک ئازاد کراون.


توێژینەوەیەک: بەهۆى کۆرۆناوە گەنجان زیاتر ڕوبەڕووى کێشەى دەروونى بوونەتەوە\n2020.08.31 - 08:56\nئەنجامى توێژینەوەیەک ئاشکرایدەکات، ئەو گەنجانەى کە تەمەنیان لەنێوان 18 بۆ 24 ساڵیدایە، لەماوەکانى سەرهەڵدانى پەتاى کۆرۆنا و کەرەنتینەکردن و قەدەغەى گشتیدا زیاتر لەچینەکانى دیکە ڕوبەڕوى کێشەى تەندروستى دەرونى بونەتەوە و ژمارەیەکیشیان کارەکانیان لەدەستداوە.\nلە توێژینەوەکەدا کە لەلایەن کۆمپانیاى یۆگۆف لەگەڵ ڕیسلۆشن فاوەندەیشن ئامادەکراوە، زیاتر لە 6 هەزار سامپڵ وەرگیراوە کەتەمەنیان نەگەیشتووەتە 25 ساڵان و دەرکەتووە ئاستى دڵەڕاوکێیان زیاترە، هەروەها تواناى چڕبوونەوەى ئەندێشەیان کەمتربووەتەوە. ئەوەش بەپێی ڕۆژنامەى گاردیانى بەریتانى.\nتوێژینەوەکە ئەوەشى ئاشکرا کردووە، سێیەکى ئەو کەسانە لەماوەى بڵاوبونەوەى ڤایرۆسى کۆرۆنادا پیشەکانیان لەدەستداوە زۆرترینیان داواى مۆڵەتیان کردووە ئەوەش مەترسى لەسەر دروستبونى بێکارى لەئایندەیەکى نزیکدا دروستدەکات.\nبەگوێرەى کۆمپانیاى یۆگۆرف، کە کۆمپانیایەکى نێودەوڵەتى بوارى ئینتەرنێتە، کۆرۆنا گۆڕانکارى بەسەر نزیکەى نیوەى ئەوانەدا هێناوە کە تەمەنییان لەخوار 25 ساڵیەوەیە ئەوەش بەهۆى ترسى لەدەستدانى هەلى کار لەئایندەدا.\nئیریکا کۆربیلۆ کە هونەرمەندە دەڵێت، گرنگى بەلایەنى تەندروستى عەقڵى خۆی دەدات وچونکە ئێستا کاتى بێ ئومێدییە و زیاد لەسنوریش توڕەیە.\nلەگەڵ بوونى ئەو کاریگەریانە، پێشبینى دەکرێت بەهۆى قەیرانى ئابوورییەوە کە لەئەنجامى پەتاى کۆرۆناوە سەریهەڵداوە، دەرچووە نوێیەکانى زانکۆ و پەیمانگاکانیش بۆ ماوەیەکى دوور و درێژ بەبێ کار بمێننەوە.\nتیم ئەیلۆیل سۆتۆن یاریدەدەرى کۆمپانیا ستراتیژییەکان لەدامەزراوەى هیلس فاوەندەیشین دەڵێت، گەنجان بەشێوەیەکى تایبەتى کاریگەرن بەقەیرانى ئابوورى و هەروەها کاریگەرییەکانى ئاسایشى دارایى و هەڕەشە بۆ سەر ئایندەى کارەکانیان.\nئاماژەى بۆ ئەوەش کردووە، پێویستە گەنجان پاڵپشتى دەروونى بکرێن بۆ تێپەڕاندنى ئەو دۆخە سەختە و هەروەها دەبێت حکومەت گەنجان بخاتە سەرووى سیاسەتەکانیەوە.\nپێشتریش لەسەرەتاى بڵاوبونەوەى پەتاکەوە شارەزایانى دەروونى هۆشداریان لەلێکەوتە نەرێنیەکانى قەدەغەى گشتیدا کە دەبێتە هۆى ڕاڕایى و خەمۆکى.


بۆ: بەکاربەرانی ئینتەرنێتی کۆڕەک و میدیا تیلیکۆم و هەر بەرپرس و یاساناسێک.\nلەپێناو پاراستنی مافی ئێوەو لە غیابی لێپرسینەوە لە دزیکردن لە ئێوە بە بەرپرسانی کۆڕک تیلیکوم دەڵێم: ئەگەر خەلەل هەیە لە خەتەکەتان، تکایە کارتی بەکارهێنانی ئینتەرنێتەکەتان بە خەڵک نەفرۆشن و بە پێچەوانەوە تاوان دەکەن دەرهەق بە ئێمە.\nئیمڕۆ پاش نزیکەی 3سەعات لە هەوڵی ناردنی نزیکەی57ک.ب، شکستم هێناو و پەیوەندیم بە ژمارە تەلەفۆنی کۆڕەک(411)، کرد و کێشەو هاوارم بۆ کارمەندەکە برد و داوای چارەسەرەم لێکرد و هۆی ئەوەی من رۆژانە 4-5سەعات لەپشت کۆمپیوتەر دادەنیشم تا ئیمێلێکی سەنگ سووک بنێرم، ئەویش لە وەڵامدا، وتی: خەتەکە خەلەلی هەیە.\nمن کە بە خۆم رۆژانە 4-5سەعات لە ژیانم لەلایەن خاوەنەکانی کۆڕەک تلیکۆم و میدیا تیلیکۆم دەسوتێت(دەتوانن تەماشای داتاکەم بکەن)، هەست دەکەم وەک کۆیلەیەک مامەڵەمان لەگەل دەکەن و شێتانە دەماندزن. نایشارمەوە:\nبەش بە حاڵی خۆم هیواخوازم هەر بەشەرەفێک یان بێشەرەفێک وەک قاعیدە یان هەر تاوانبارێکی ئەم دنیایە، کارێک لە ئاستی 11ی سیپتێمبەر ئەنجام بداو تەفروتۆنا ببن و منیش ئەو کاتە خۆم بە خۆشحاڵترین مرۆڤ دەزانم، چونکە بەڕاستی تاوانی ئێوە زۆر وەحشیانەیە. ئێمە بێدەسەڵاتین و حکومەتیش لەئاستی ئەو تاوان و ئازارانەی ئێوە کە بە خەڵک دەگەیەنن، بێدەنگە!


زانیاری نوێ لەبارەی دادگایی ئەمرۆی کەیسی چالاکوانان و رۆژنامەنووسانی بادینان – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on شوبات 11, 2019 878 جار بینراوە 0 سەرنج\nئەمرۆ جارێکی تر دادواری دادگای دھۆک رەتی کردۆتەوە چالاک و رۆژنامەنووسانی بادینان ئازادبکات.\nرێبین شەمامکی پارێزەری خۆبەخشی کەیسی ئەو چالاکانە بە ستاندەری راگەیاند ئەمرۆ دادوەر بڕیاریدا بەگوێرەی تایبەتمەندی شوێن ١٣ لەو دەستگیرکراوانە بەو پێیەی خەلکی شیلادزێن رەوانەی دادگای دیرەلوک بکرێن و، پێنج کەسەکەی تریش ھەر لە دھۆک دەمێننەوە کە ھەریەک لە شێروان شیروان، تاگور زەردەشت، بەدەل بەرواری، رێکان و ئایاز، بەو پێیەی ئەوانە لە شوێنی خۆپیشاندان نەگیراون سێیان لە بازگە و یەکێکیان لە چایخانە و ئەویتریش لە ماڵ گیراوە.\nناوبراو راشیگەیاند بە پاساوی تەواو نەبونی لێکۆلینەوە دادوار ئامادەنەبوو ئازادیان بکات.\nرێبین شەمامکی وتیشی کەیسەکە کاتی پێوە دەکوژرێت و بەڵام دادوەر رایگەیاند دەرفەتی ئەوە ھەیە مادەی دەستگیرکردنیان بگۆرێت کە ئێستا بەگوێرەی ھەمواری یاساکە سزای زیندانی ھەتاھەتایە.\nبڵاوکراوەی پێشووجینۆسایدی یەکەم\nبڵاوکراوەی نوێترئایا ململانێی نێوان پارتی و یەکێتی لەسەر پۆستی پارێزگای کەرکوک .. ململانێی بازرگانی نەوتی قاچاغە..؟؟


به ده‌نگه‌وه هاتن له زیندانیانی سیاسی کورد له به‌ندیخانه‌ی((ئه‌لده‌رعا))ی ده‌مشقی پێته‌ختی سوریا، که له خواردن مانیان گرتووه.\nئیمڕۆ، 18 نۆڤه‌مبه‌ری 2009 ، مانگرتن له خواردنی زیندانیانی سیاسی کورد به دژی زه‌خت و گوشاری ده‌وڵه‌تی سوریا له به‌ندیخانه‌کانی باشووری ڕۆژئاوای کوردستان(سوریا)، پێ ده‌نێته بیسته‌مین ڕۆژی خۆی.\nزیاتر له 300 زیندانی کوردی به‌ندکراو له گرتووخانه‌ی ((ئه‌لده‌رعا))ی ده‌مشق دا، له ئاست به‌رگری له مافی ئینسانیی خۆیان، له 30 ئۆکتبه‌ره‌وه مانیان گرتووه و وازیان له خواردن هێناوه؛ ئه‌گه‌رچی 20 ڕۆژ له‌و ده‌سپێکه ڕاده‌بوورێت، به‌ڵام ده‌وڵه‌تی سوریا هه‌تا ئێستا هیچ ئاڵوگۆڕێکی له بار و دۆخی زیندانه‌کان دا نه‌داوه. ته‌نانه‌ت ڕێگای له بنه‌ماڵه‌ی به‌ندکراوه‌کانیش گرتووه که سه‌ردانی ڕۆڵه‌کانی خۆیان بکه‌ن. به‌هۆی زۆرداری و زه‌ختی حکومه‌تی سوریا ، هیچ هه‌واڵێک له چۆنییه‌تی زیندانییه‌کان له ده‌ست دانییه.\nله لایه‌کی تره‌وه، چالاکیی لایه‌نگری له‌م مانگرتنه به‌رده‌وام له ئارا دایه. له‌م بواره‌دا، ده‌کرێ ئاماژه به چالاکیی ئه‌ندامانی بزووتنه‌وه‌ی دێموکراتیکی گه‌نجان بکرێت که به خۆپیشاندانێک له شاری ((ڕه‌قا))ی سوریا دا، زه‌خت و گوشاره‌کانی ده‌وڵه‌تی سوریایان مه‌حکوم کردووه.\nمانگرتنی زیندانیانی سیاسیی کورد له خواردن، هه‌ڵوێستێکی ته‌و‌او دێموکراتیکه و ته‌نیا بۆ دابین کردنی مافێکی باشتره بۆ زیندانیانی سیاسی. هه‌ر به‌م بۆنه‌وه ئێمه‌یش له حکومه‌تی سوریا داوا ده‌که‌ین که ده‌ست له ته‌ڤر و توناکردنی گه‌لی کورد هه‌ڵبگرێت و ، بۆ چاره‌سه‌ریی کێشه‌ی کورده‌کان له سوریا دا هه‌نگاوی چاره‌ساز هه‌ڵبگرێت و له هه‌لی یه‌که‌مدا ویست و داخوازییه‌کانی زیندانیانی سیاسیی کورد که ته‌نیا مافی سه‌ره‌تایی مرۆڤی زیندانییه، به‌جێ بگه‌یه‌نێت.\nکۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کورد له ئوروپا، سه‌باره‌ت به بار و دۆخی زیندانیانی سیاسی کورد له سوریادا، ده‌وڵه‌تی سوریا ئاگادار ده‌کاته‌وه که داسه‌پاندنی به‌رده‌وامی ئه‌م سیاسه‌ته به سه‌ر زیندانیانی مانگرتوو دا، ده‌توانێت ده‌ره‌نجامێكی ناشیرینی بۆ ده‌وڵه‌تی سوریا لێبکه‌وێته‌وه و له باری نێونه‌ته‌وه‌یی دا کارکردێکی نه‌گه‌تیڤ دابنێته سه‌ر بایه‌خی سیاسیی ئه‌و حکومه‌ته‌وه.\nله کۆتایی دا، کۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کورد له ئوروپا، له سه‌رجه‌م ده‌زگه‌کانی لایه‌نگریی مافی مرۆڤی نێونه‌ته‌وه‌یی و له هه‌موو دامه‌زراوه په‌یوه‌ندیداره‌کانی داوا ده‌کات که ده‌وڵه‌تی سوریا ناچار بکه‌ن مافی دێموکراتیک و ئینسانیی زیندانیانی سیاسیی به‌ندیخانه‌ی((ئه‌لده‌رعا)) بسه‌لمێنێت. هه‌ر له‌م بواره‌ش دا پشتیوانیی خۆی بۆ مانگرتووانی کوردی زیندانی ڕابگه‌یه‌نێت.\n18.09.2009 کۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کورد- ئوروپا


ژینگە | کۆمەڵگای ژنانی ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان\n5 كانونی دووه‌م, 2022 ژنژینگەکژار\nبۆ ڕای گشتی ساڵی ٢٠٢١ یەک لە دژوارترین ساڵەکان بۆ ژن و ژینگە بوو، لە بەر ئەوەی هەم ژن و هەم ژینگە کەوتنە بەر هێرشی دەسەڵات و داگیرکەرانی خاک و ئاو و هەوا. ئەم هێرشانە لە هەندێ وڵات تەنیا لە سەر ئاستی سیستەمی دەسەڵاتدارییەوە بەڕێوە دەچوو، بەڵام لە ڕۆژهەڵاتی ناوین و بەتایبەت لە کوردستان هەم لە سەر ئاستی دەسەڵات و هەم لە لایەن داگیرکەرانی کوردستانەوە بە شێوازێکی چڕوپڕ بەڕێوە دەچوو. ئەم هێرشانە بە شێوازی جۆراوجۆر وەک سووتاندن و بڕینەوەی دارستانەکان، بەستنەوەی ئاوی ڕووبارەکان و هاوکات بەکارهێنانی چەکی قەدەغە کراو لە…\n10 ئاب, 2019 چیاژینگەشۆڕشگێڕ\nتەوار ژیروان من چیام… بەڵێ هەر ئەو چیایە کە هەر رۆژ هەواڵی ئاگر گرتن و بۆمبارانی دەبیسن، رەنگە هێندێکتان دڵتان بە من بسوتێت، هێندێکیشتان خۆشحاڵ بن و هێندێکی ترتان ناڕەحەت بن. هەر رۆژ تۆپ و خۆمپارەم لە دڵ دەدەن کەچی نە تەنیا دڵم کپ نابێت بەڵکو، جوانتر لە جاران لێدەدات تاوەکو دەوام بکات بۆ ئەوەی ببمە پەنای کچ و کوڕە شۆڕشگێڕەکان. ئەو ئاگرە گوڕەی کە رۆژانە تێمی بەردەدەن، نامسوتێنێت بەڵکو، گڕم دەدات، تاوەکو بەهێزتر لە جاران تۆڵە بستێنم. لەسەر هەر بەشە لە جەستەم خوێنی ئەو قارەمانانە هەیە کە بە جەنگاوەری…\n14 حوزه‌یران, 2019 ژینگەعەبدوڵڵا ئۆجالانكۆمەڵگای دیموكراتی\nوەرگیراو لە پەرتووکی بەرگری کردن لە گەلێک (عەبدوڵڵا ئۆجالان) سیستەم هەرچەند دەكات ناتوانێ لەگرژیەكانی ناوخۆ رزگاری بێت. وڵاتەیەكگرتووەكانی ئەمریكا ــ یەكێتی ئەوروپا، ئەمریكا ــ ژاپۆن ــ چین، یەكێتی ئەوروپا ــ ژاپۆن ــ چین بەردەوام لەناو لاسەنگی و گرژیدا دەژین. دابەشكردنی بەشێوەی هەژارترین ــ دەوڵەمەندترین وڵات كە بەناكۆكی باكوور ــ باشوور بەناو دەكرێت بە قووڵبوونەوە بەردەوامە. ئەوەی لەهەردوو دیاردەكە لەئارادایە، بەردەوامی خاسییەت و چۆنێتی گێژاوە. دابڕانی گەلان لەدەوڵەت چەندەی دەچێ قووڵدەبێتەوە. هەرچەندە دەرك بەوە بكرێ دیاردەی دەوڵەتەكە هەزاران ساڵە وەك پادشای خوداوەند، سێبەری خودا و خودی خودا ــ لای هیگل دەوڵەتی…


یەکێتی لەسوید هەڕەشەی کوشتن لە ژنە چالاکی کورد تارا توانا دەکات – Denegkan\nیەکێتی لەسوید هەڕەشەی کوشتن لە ژنە چالاکی کورد تارا توانا دەکات\nبەپێی ئەو زانیارییانەی بە (سڤیل) دراوە، لەكۆمیتەی سویدی یەكێتی نیو ملیۆن كرۆن دیار نەماوەو لەلایەن كۆمیتەكەشەوە هەرەشەی کوشتن لە ژنە چالاکوانی کورد تارا توانا کراوە، لێپرسراوی پێشووی ئەو کۆمیتەیەش زانیارییەکانی سڤیل پشتراست دەکاتەوە.\nبەهۆی ئەوەی لەکاتی رژێمی بەعس زۆرێک لەسەرکردەکانی یەکێتی لەوڵاتی سوید مافی پەنابەریان پێدراوە، بەشێکی زۆر لەخزم و کەسەکانیان روویان لەم وڵاتەکردووە، ئەوەش وایکردووە لە ئەمرۆدا هەر پۆستێکی یەکێتی بۆش بێت، کەسوکارو لایەنگرانی سەرکردەکانی یەکێتی لەهەوڵی بەدەستهێنانیدا بن و بەهۆی ئەوەشەوە گرفت لەنێوان سەرکردەکانی ئەو حزبەدا دروست ببێت، وەک ئەوەی کە پۆستی نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان درایەوە بەیەکێتی، ئەو حزبە زیاتر لەساڵێک هەوڵدان نەیتوانی کاندیدێکی خۆی لەسوید یەکلا بکاتەوە، بەهۆی کێبەرکێی بەرپرسەکانی بۆ دیاریکردنی نزیکەکانی خۆیان، ئەوەش یەکێتی ناچارکرد، لەدەرەوەی سوید کادرێکی خۆی دیاری بکات بۆ ئەو پۆستە، هەر بەهۆی ئەوەی زۆربەی سەرکردەکانی یەکێتی لەم وڵاتەدا بوون، ئەو حزبە لەناو خەڵکی کوردیش لە سوید جەماوەرو رێکخستنی خۆی هەیە، لەکۆنفرانسی پێشووی رێکخستنەکانی یەکێتی دا لەسوید نزیکەکانی کۆسرەت رەسوڵ توانیان سەرکەوتن بەدەست بهێنن، بەڵام لەم کۆنفرانسەدا خەتی گشتی سەرکەوتن و ئەوان دوورخرانەوە.\nسەرچاوەیەک لە کۆمیتەی رێکخستنی سویدی یەکێتی، کە نەیویست ناوی بهێنرێت، کێشەکانی ئەو کۆمیتەیە ئاشکرا دەکات و دەڵێت” کۆمیتەی رێکخستنی سوید، رووبەڕووی کۆمەڵێک کێشەی گەورە بۆتەوە، کە ئەگەر چارەسەر نەکرێن، ئەنجامی شەرمهاوەری بۆ یەکێتی دەبێت”.\nئەو سەرچاوەی سڤیل کێشەکان دەخاتەڕوو دەڵێت” لەدواین کۆنفرانسی رێکخستنەکانی دەرەوەی یەکێتی لیژنەیەک لەکوردستانەوە هاتن بۆ سەرپەرشتی کۆنفرانسی کۆمیتەکانی دەرەوە، بەڵام ئەو لیژنەیە دەستیان هەبوو لە دوور خستنەوەی شوێنکەوتوانی کۆسرەت رەسوڵ عەلی و د. بەرهەم ساڵحدا، پشتیوانی کۆمەڵە کەسێکیان کرد سەرکەون کە نزیکن لە باڵی گشتی و بەخەتی هێرۆخان باس دەکرێن. جگە لەوەش ماوەیەکی زۆرە بڕی نیو ملیۆن کرۆنی سویدی لە کۆمیتەی رێکخستنی سوید دیار نەماوە، وەسڵی چۆنیەتی خەرجکردنی ئەو بڕە پارەیەش لە هیچ دۆسیەیەکی کۆمیتەکەدا بوونی نییە، ئەوەش بووە بە کێشەو لە نێوان بەرپرسی پێسوی کۆمیتەو ستافی ئیستادا چونکە لێپرسراوی پێشووی کۆمیتە دەڵێت، دەبێت راستی خەرجکردنی ئەو برە پارەیە ئاشکرا بێت و ئەگەر وەسڵی خەرجی نەبێت گەندەڵی کراوە”.\nئەو سەرچاوەیە لەکۆمیتەی رێکخستنی سویدی یەکێتی، “گەورەترین گرفتیش” واباس دەکات. کە” لەوڵاتێکی وەکو سوید کە بۆخۆیان گومانیان لە مەسەلەی ژن کوشتن هەیە لەناو کورددا، بەرپرسانی کۆمیتەی سوید لەرێگای تەلەفۆنەوە هەوڵیان داوە، ترس و دڵەراوکێ بۆ ژنە چالاکوانی کورد، تارا توانا دروست بکەن، و هەرەشەی کوشتنیان لێکردووە، ئەویش تەنها بەهۆی ئەوەی کە تارا خان پێشنیاری ئەوەی کردووە، بۆ خەرجی و داهاتی کۆمیتەکە دەبێت کەسێکی شارەزا لەو بوارە وەکو ژمێریار کار بکات، بەڵام لەجێی قبوڵکردنی ئەم پێشنیارە، لەڕێی تەلەفۆنەوە هەڕەشەی کوشتنیان لێکردووە، بێ ئەوەی بیر لەوە بکەنەوە ئەو خاتونە کادرەکانی تری یەکێتی نییە بترسێت، یان بیرلەوە بکەنەوە تارا خان کادرێکی پێشکەوتووی پارتی سۆسیال دیمکوراتی سویدە، شارەزای یاسای ئەم وڵاتەیەو بەپێی یاسا مامەڵەیان لەگەڵ دەکات، ئەم کێشە شەرمهاوەرەیان بۆ یەکێتی خولقاندووە”.\nئەگەرچی تارا توانا یەکێک لەو ژنانەیە کە بەردەوام قسەی لەسەر بێ دەنگی ژنان هەبووە، لەو هەرەشانەی لەسەریان دروست دەبێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەش کە هەرەشەی کوشتنی لێکراوە، دوای چەندین پەیوەندی تەلەفۆنی بۆ پشتراستکردنەوەی زانیارییەکان بۆ سڤیل، تەنها ئەوەندەی وت”کە قسە لەسەر هیچ پرسێک ناکات لەو بارەیەوە”.\nهەر لەبارەی کێشەکانی کۆمیتەی سویدی “یەکێتی”یەوە ساڵح قەیتولی لێپرسراوی ئەو کۆمیتەیە دوای ئامۆژگاریکردنی سڤیل کە “ده‌ست له بڵاوکردنه‌وه‌ی ئه‌م هه‌واڵه هه‌ڵبگرن و خۆتان مه‌که‌ن به ئامرازی خه‌ڵکانێکی ترسنۆک که نه‌وێرن به ئاشکرا ڕای خۆیان بڵێن و له ژێر ناوی شاراوه‌دا هه‌وڵی له‌که‌دارکردنی خه‌ڵکانی تر و لایه‌نه‌کان بده‌ن”، بۆ ئەو بڕە پارەیەی کە لەکۆمیتەکەیدا چۆنیەتی خەرجکردنی دیار نییە دەڵێت”ئێمە هیچ قسەیەکمان لەسەر ئەوە نییە، چونکە ئێمە لە ١٥/٧ ەوە هەڵبژێردراوین تا ئێستا کرۆنێکمان وەرنەگرتووە، ئەوەش شتێکی زۆر هەڵبەستراوە هەر کەسێک بە ئێوەی گەیاندبێت، هەرحزبێک تایبەتمەندی خۆی هەیە و ئەو شتانەش پەیوەندی بە حزب خۆیەوە هەیە، ئەگەر کادرێکمان قسەی هەیە، پێویستە لەڕێگای کۆمیتەوە بەدواداچوون بکات، بێگومان وەڵامێکیش وەردەگرێت، ئەو مەسەلەیەش لەپێش ئێمە روویداوە ئێمە ئاگاداری نین”.\nلێپرسراوی پێشووی کۆمیتەی سویدی یەکێتی، باڵانبۆ کۆکۆیی، لە پەیوەندییەکدا لەگەڵ سڤیل زانیارییەکان پشت راست دەکاتەوەو دەڵێت”بەڵێ راستە ئەو بڕە پارەیە دیار نییە، بەڵام من ناڵێم گەندەڵی کراوە، من کاتێک بەرپرس بووم داوام لەو کەسانە کردووە، کە بەرپرس بوون لەخەرجکردنی ئەو پارەیە، دەبێت وەسڵی خەرجی ئەو پارەیە بهێنن، نەیانهێناوە ئێستاش واز ناهێنم و دەبێت روون بێتەوە، ئەو پارەیە بۆ خزمەتی یەکێتی خەرجکراوە؟ یان بەچی دراوە؟، چونکە ئەگەر ئەو مەبلەغە زۆرە خەرج بکرێت و وەسڵی خەرجی نەبێت، بەتایبەت لەم وڵاتەدا ئەوە گومان دروست دەبێت لەو خەرجکردنە، بۆیە بەدڵییایەوە منیش لەسەر ئەو پرسە ئەرۆم”.\nبەڵام ئەوە رەتدەکاتەوە کە ئەو بەهۆی ئەوە لەکۆنفرانس دەرنەچوبێت کە باڵێ کۆسرەت رەسوڵەو ئاشکرای دەکات”لەناو یەکێتیدا تەکەتول نییە، بەڵام بیرورای ئازاد هەیە، ئەتوانین بڵێین خەریکە ناوچەو ناوچەگەرێتی دروست دەبێت، ئەوە راستیەو درۆ نییە، راستە من کاک کۆسرەتم خۆش دەوێ، یەکێکم لە پێشمەرگە دێرینەکان و سەرلەشکری تایبەتی کاک کۆسرەت بووم، بەڵام ئێمە هەموومان یەکێتین، هۆکاری دەرنەچوونی من ئەوەبووە، کەمن لە کۆمیتەی سوید کارم کردووە لەدژی گەندەڵی و ناعەدالەتی، ئەو کەسانەش کە ئەو کارەی من لەخزمەتیان نەبووە، بەحسابی خۆیان بەو کارە تۆڵە لەمن ئەکەنەوە، پێیان وابووە ئەگەر دەنگ بە کەسێکی تر بدەن، معادەلەکە ئەگۆرن لەخزمەتی کارەکانیان، بێگومان ئەگەر من رێگریم لە گەندەڵی ئەوان کردبێت، ئەوانیش مافی خۆیانە دەنگ بە من نەدەن، من بەهۆی کوتلەو کوتلەکارییەوە نەبووە دەرنەچووم بەڵکو بەو هۆکارە بووە کەباسمکردووە، ئەوانەی ئیستاش کە دەرچوون هیچیان لە ئاستی ئەوەدا نین سەربەئەموئەوبن، هۆکاری دەرچونیان ناوچەگەری بووە، کە کۆمەڵێک گروپ لەسەر ئەو ئەساسە دروستبوون، ئەوان رابردوویەکی ئەوتۆیان نییە کە لەناو رێکخستندا کاریان کردبێت، بەڵکو وەک گروپ رێککەوتوون کە ئەو بڵێ من پێنج دەنگم لەگەڵە و ئەوی تر بڵێ پێنج دەنگم لەگەڵە، رێکبکەون دەنگەکانیان کۆکەنەوەو ئەو موعادەلە دەربچێت”.\nدوای ئەوەی کۆنفراسی رێکخستنەکانی دەرەوەی وڵاتی، یەکێتی، دەبێتە جێی رەخنەی کادرو ئەندامانی ئەوحزبە، ئەمجارەیان بۆ سەرپەرشتیکردنی کۆنفرانسی رێکخستنەکانیان لەدەرەوە یەکێتی لیژنەیەکی پێکهاتوو لە هەریەک لە سیروانی کوێخا نه‌جم ئه‌ندامی سه‌رکردایه‌تی و جێگری لێپرسراوی مەکتەبی رێکخستن و عبدالرزاق فه‌یلی، ئه‌ندامی ده‌سته‌ی دامه‌زرێنه‌ری یه‌کێتی و لێپرسراوی په‌یونده‌یه‌کانی ده‌ره‌وه و دلێری ئەحمد شوکری ئه‌ندامی مه‌کته‌بی ڕێکخستن رەوانەی دەرەوەی وڵات دەکات.\nبەڵام لێپرسیراوی پێشووی کۆمیتەی رێکخستنی سوید، زانیارییەکانی سەرچاوەکەی سڤیل پشتراست دەکاتەوە و پێی وایە”ئەگەر ئەوان لیژنەیەک بونایە بۆ سەرپەرشتیکردن و هاوکاریکردن کە پرۆسەکان بەباشی بەڕێوە بچێت، دەبوو بێلایەن بن، بەڵام ئەوان ئەو کەسانەیان بانگکردووە کە ئێستا دەرچوون، پێیان وتوون خۆتان هەڵبژێرن، ئەمەش ئیشی لیژنەی بێلایەن نییە، دواتر کاتێک کۆنفرانس دەکرێت، پێویستە ئەو جێگەی کۆنفرانس دەکات راپۆرتی کارو چالاکی و دارایی خۆیی هەبێت، من ویستم راپۆرتی دارایی کۆمیتە بخوێنمەوە لە کۆنفرانسەکەدا ئەو لیژنەیە وتیان، بەهیچ شێوەیەک نابێ راپۆرتەکە بخوێنرێتەوە، هەروەها، کاک دلێر کە ئەندامی ئەو لیژنە بووە خۆی کردووە، بە وەکیلی دڵگیر خان کە کارگێری کۆمیتە بوو و لە سوید نەبوو ئەوکات. لەجێی ئەوە دەنگی داوە، بێ ئەوەی بگەرێتەوە بۆ خۆی و بڵێ خانم دەنگ بەکێ بدەم لەجێی تۆ؟، ئایا ئەم لیژنەیە بێ لایەنە؟، هەر ئەو لیژنەیە هەندێ کەسیان لەدەرەوەی کۆنفرانس هێناوەو دەنگیان پێداون لە کۆنفرانسدا”.\nلای خۆشیەوە بەرپرسی نوێی کۆمیتەی سویدی یەکێتی، قسەکانی بەرپرسی پێشووی کۆمیتە رەتدەکاتەوەو دەڵێت”له‌وه‌تی من له سویدم نه‌مبینیوه تا ئێستا کۆنفرانسی ئاوا شه‌فاف و پاک و بێگه‌رد ئه‌نجام بدرێت، نه‌ک له به‌ر ئه‌وه‌ی خۆم ده‌رچووم یان کۆنفرانسی کۆمیته‌کانی پێشوو تر به ناپه‌سه‌ند بزانم، بەڵکو له به‌ر ئه‌وه‌ی لە کۆنفرانسه‌کانی پێشوو، له‌لایه‌ن کۆمیته‌وه سه‌رپه‌رشتی کۆنفرانسی که‌رته‌کان ده‌کراو نوێنه‌ری کۆنفرانس هه‌ڵده‌بژێردرا و دیاری ده‌کرا، به‌ڵام ئه‌مجاره لیژنه‌که لەسەرەوە هاتووە، ئەندامی ئەو لیژنەیە هەبووە یەکەمجاری بووە بێتە سوید، ڕاسته‌خۆ خۆیان سه‌رپه‌رشتی کۆنفرانسی که‌رته‌کانیان کردو له کۆنفرانس ته‌واوی ئازادییان داوه به‌وانه‌ی که له که‌رته‌کانه‌وه خۆیان ده‌پاڵێو‌ن، هه‌ر که‌سێکیش ده‌رچوه به هه‌ڵبژاردن و به ده‌نگی هه‌ڤاڵه‌کانیان له که‌رته‌کان متمانه‌یان به ده‌ست هێناوه، له کۆی زیاتر له 800 ئه‌ندام 43 که‌س ده‌نگی به ده‌ست هێناوه‌و بوون به لێپرسراوی که‌رت و کارگێر که‌رته‌کان و له هه‌مان کاتدا هه‌ر ئه‌مانه بوون به ئه‌ندامی کۆنفرانسی کۆمیته، باشه ئه‌م لیژنه‌یه ڕۆژی وا هه‌بووە کۆنفرانسی دوو بۆ سێ که‌رت ئه‌نجام داوه، بۆ که‌سێک یه‌که‌م جاری بێ بێته وڵاتێک ئه‌گه‌ر به زه‌ڕه‌بینیش بگه‌ڕێ و هه‌وڵ بدات ده‌توانێت له ناو 800 ئه‌ندامدا 43 کادر ده‌ستنیشان بکات و له هه‌ڵبژاردنی 16 که‌رتدا سه‌رکه‌وتنیان بۆ مسۆگه‌ر بکات، بۆ پشتگیری که‌سێک یان دوان؟. بۆیه سه‌ر له‌به‌ری ئه‌م هه‌واڵه درۆیه‌و به لای سه‌رجه‌م که‌رته‌کانه‌وه کۆنفرانسی کۆمیته به بێگه‌رترین پرۆسه ناو زه‌ند و په‌سه‌ند کرا. ئه‌وه زیاتر له 42 ڕۆژه کۆنفرانس ئه‌نجام دراوه، ئه‌گه‌ر که‌سێک ناڕازی بوایه ئه‌وه هه‌ر زوو بڵاوی ده‌کردەوە و سکاڵا تۆمار ده‌کرا، بۆیه غه‌در ده‌که‌ن” مەبەستی گۆڤاری سڤیلە” ده‌که‌ونه دوای هه‌واڵی چه‌واشه‌ی له‌م بابه‌ته”.\nساڵح قەیتولی لەبارەی هەرەشەکردن لە تارا توانا ژنە چالاکوانی کوردو کادری دیاری پارتی سۆسیالدیموکراتی سوید، کە لەهەمان کاتدا جێگری خۆی بووە وەک لێپرسراوی کۆمیتە، بۆ سڤیل رەتی دەکاتەوە شتی وا رویدابێت و رایدەگەیەنێت”ئێمه وه‌ک یه‌کێتی و وه‌ک هاوڵاتیه‌کی دانشتوی ئه‌م وڵاته که وڵاتی یاساییه ئه‌و مافه به خۆمان ناده‌ین له ژیانی تایبه‌تی و شه‌خسی که‌س لێدوان بده‌ین، چونکه ڕه‌نگه لێره جه‌نابت له ئه‌نجامی کێشه‌یه‌کی شه‌خسی و خێزانی بگه‌یته ئه‌و بڕیاره‌ی سکاڵا له سه‌ر برایه‌کت یان ئه‌ندامێکی خێزانه‌که‌ت له دادگا تۆمار بکه‌یت، کاتێک ئه‌م خه‌به‌ره بڵاو ببێته‌وه ڕه‌نگه پێت ناخۆش بێت که‌س پرسیارت لێ بکات، یان ڕه‌نگه وڵام نه‌ده‌یته‌وه‌و که‌سیش مافی نیه زۆرت بۆ بهێنێ بۆ درکاندنی تایبه‌تمه‌ندی ژیانی خۆت، له باره‌ی هه‌موو هه‌ڤاڵه‌کانمه‌وه هه‌مان ڕام هه‌یه له ئاره‌زوه‌کانیان یان کێشه‌کانیان، مه‌گه‌ر خۆیان وه‌ک هه‌ڤاڵ داوای هاوکاریه‌کم لێ بکه‌ن ئه‌و کا ته شتێکی تره، ئێمه له به‌رنامه‌ی کاری کۆمیته‌ی نوێدا له سه‌ر فه‌رمانی لیژنه‌ی مەکتەبی رێکخستن و کارنامه‌ی کۆمیته‌و که‌رته‌کان، بڕیارمانداوه‌و له سه‌ر ئه‌وه ڕێک که‌وتووین به هیچ شیوه‌یه‌ک به داوکاری و گله‌یی و سکاڵای ته‌له‌فونی یان هه‌واڵ ناردن به که‌سێکی تردا کار نەکەین و هیچ جۆره شتێک له‌م بابه‌تانه ناچێته چوارچێوه‌ی داواکاری و ڕاپۆرتی فه‌رمییه‌وه، بۆیه له کۆبونه‌وه‌ی کۆمیته باس کراوه‌و وه‌ک بڕیار به نوسراو بۆ سه‌رجه‌م به‌ش و ئۆرگان و که‌رته‌کانمان ناردوه که بۆ هه‌ر ( تێبینی، ڕه‌خنه، سه‌رنج، گله‌یی، داوکاری، پێشنیار، سکاڵا) ده‌بێت هه‌ر ئۆرگانێک له سه‌ر کڵێشه‌ی تایبه‌تی خۆی به ناوو ناونیشان و به ژماره‌و بابه‌ته‌وه به نوسراوی فه‌رمی داواکاریه‌که‌ی به‌رز بکاته‌وه بۆ ئێمێلی فه‌رمی کۆمیته و هه‌رچی له ده‌سه‌ڵاتی کۆمیته‌دا بوو به زوترین کات وڵام ده‌درێته‌وه‌و هه‌رچی په‌یوه‌ندی به بڕیاری ناوه‌ند یان مه‌کته‌بی ڕێکخستن بوو، یه‌کسه‌ر ده‌ینێرن و داوای فه‌رمان و وڵام ده‌که‌ین ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بۆ نمونه سکاڵا له سه‌ر لێپرسراوی کۆمیته‌ش بێت”.\nلەگەڵ ئەوەی کە سەرچاوەکەی سڤیل تەئکید لەوە دەکاتەوە، تارا توانا بەڵگەی دروستی لەبەردەستە بۆ سەلماندنی ئەوەی هەڕەشەیان لێکردووەو بەرپرسانی کۆمیتەش ئەو راستیە دەزانن، بەڵام لێپرسراوی کۆمیتە دەڵێت”ئه‌گه‌ر هه‌ڤاڵ تارا که خۆی کارگێڕ و لیپرسراوی به‌شی چاودێری و جێگری دووهه‌می کۆمیته‌یه، تا ئێستا له نوسراوێکی فه‌رمیدا سکاڵای له که‌سێکی دیاری کراو تۆمار کردبێت وناردبێتی بۆ کۆمیته و داوای وڵام و هه‌ڵوێستی کردبێت، ئه‌وه با ده‌قی نوسراوه‌که بنێرێت بۆ ئێوه ئه‌وه ئه‌و کاته نه‌ک ئه‌م قسه‌یه ته‌واوی قسه هه‌ڵبستراوه‌کان ڕاستن و تاوانه‌کانی له ئه‌ستۆی منه، ئیتر کاکه بۆ ئه‌و ژنه به‌ڕێزه بکرێته ئامرازی به‌هانه‌ی تر؟”.\nبەڵام لەبەرانبەردا لێپرسراوی پێشووی کۆمیتەی سوید، زانیارییەکانی سڤیل پشتراست دەکاتەوەو ئاشکرای دەکات” تارا توانا کچێکی چالاک و بەتوانایە دوای ئەوەی کە ئەو کەسانە خۆیان چوون بەدوایدا، داوایان لێکردووە پێیان وتووە، ئەبێ کار بکەی لەناو رێکخستنەکانمان، بەڵام یەکێک لە ئەندامەکانی کۆمیتە بە پشتگیری هەڤاڵێکی تریان، هەڵساون تەلەفۆنیان بۆکردووە و هەوڵی ئیهانەکردن و ترساندنیان داوە، بۆیە من داوا لە یەکێتی دەکەم ئیجرائات لەسەر ئەو پرسە بکات، ئەگەر ئیجرائات نەکات وەک سەرچاوەکەی ئێوە وتویەتی بەرەو رێڕەوێکی زۆر هەڵە دەڕوات”.\nسەرچاوەکەی سڤیل لە کۆمیتەی رێکخستنی سوید ئەوەشی خستەڕوو کە کۆنفرانسی سوید لەکاتێکدا سازکرا لەم وڵاتە، خەڵک هەموو لەپشووی هاوین بوو، بۆیە گومان لەوەش دەکرێت هەڵبژاردنی ئەوکاتە بۆ کۆنفرانس مەرامێکی تری لەپشتەوە بێت، کە دەبێت یەکێتی خۆی بەدوایدا بگەڕێت.\nدوای چەندین جار پەیوەندی کردن بە دڵگیر خان کارگێری پێشووی کۆمیتەی یەکێتی لەسوید. کە یەکێک لە ئەندامانی لیژنەی سەرپەرشتی کۆنفرانس لەجێی ئەو دەنگی داوە بێ ئەوەی پرسی پێبکات دەنگ بەکێ بدات، تەنها ئەوەندەی وت بە سڤیل”ببورن ئەوە کاری حزبەو ناتوانم قسەی لەسەر بکەم”.\nرزگار رەزا چوچانی سوید\nPrevious کۆنگرەی ووڵاتانی بیلایەن و خەونە وەنەوشەیی یەکانی جمهوری ئیسلامی…!\nNext فێربوون له ڕێگای سه‌ر جێگا