ژیان | ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست | ئەمریکا بەنیازە بنکەی ئەنچەرلیکی تورکیا چۆڵ بکات\n2020-09-30 | 2098 جار خوێندراوەتەوە\nڕۆژنامەی تایمزی بەریتانی بڵاویکردەوە، واشنتۆن پلان دادەنێت بۆ گواستنەوەی کەلوپەلە سەربازییەکانی لە بنکە ئاسمانی ئەنچەرلیکی تورکیاوە بۆ دورگەی (کریت) لە یۆنان، وەک سزادانیکی سەرۆکی تورکیا لەسەر هەڵسوکەوتەکانی ئەم دواییەی لەگەڵ یۆناندا.\nبە گوێرەی ڕۆژنامە بەریتانیاییەکە، مایک پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ئەم هەفتەیە سەردانی یۆنان دەکات، بەمەبەستی گفتوگۆکردن سەبارەت بە چۆڵکردنی بنکەی ئاسمانی ئەنچەرلیک لە تورکیا لەلایەن هێزەکانی ئەمریکاوە و گواستنەوەی بۆ ناو خاکی یۆنان، بە دیاریکراویش بۆ دورگەی کریت لەو وڵاتە.\nئامانج لەو هەنگاوەش بەهێزکردنی توانا سەربازییەکانی ئەمریکایە لە ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاستدا، کە ماوەیەکە جموجموڵ و چالاکییەکانی تورکیا بووەتە مایەی مەترسی و نیگەرانی یۆنان و ئەمریکا و ژمارەیەک لەوڵاتانی ئەوروپا.\nڕۆژنامەکە ئاشکرایکردووە، سەردانەکەی پۆمپیۆ بۆ یۆنان، ئاماژەیە بۆ ئەوەی واشنتۆن هیچ توانای دانبەخۆداگرتنی نەماوە لەبەرامبەر هەڵوێستە ئیستیفزازییە دووبارەکانی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا، لە دیارترینیان کڕێنی موشەکی ئێس ٤٠٠ ڕوسی دژە ئاسمانی، سەربازی ناڕەزاییەکانی ئەمریکا، کە تورکیا ئەندامێکی ناتۆیە.\nلەوبارەیەوە (ئاساناسیۆس درۆگۆس) شیکەرەوەی سەربازیی یۆنانی ڕایگەیاند "تا ئێستا نازانرێت کە ئایا واشنتۆن توانای هەیە هەموو توانا سەربازییەکانی بە موشەکە ئەتۆمییەکانیشەوە، لە بنکەی ئاسمانی ئەنچەرلیک بگوازێتەوە، تا ئێستا ئەوە دیار نییە، بەڵام سەردانی پۆمپیۆ بۆ یۆنان ئەو پەیامە بەهێزتر دەکات، کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەشوێن بژاردەی دیکەدا دەگەڕێت، ئەوەش وەک دڕکێک دەبێت کە لە گەرووی ئەردۆغان بچەقێت".\nتا ئەم ساتەش بنکەی ئاسمانی ئینچەرلیک ، کە لە ترۆپکی چەندی ساردی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و یەکێتی سۆڤیەتی جاران بنیاتنراوە، ، بەبنکەیەکی زیندوو و ستراتیژی دادەنرێت بۆ بەرژەوەندییە ستراتیژییەکانی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، بە تایبەت لە جەنگی دژی داعش لە عێراق سوریا بەکارهێنراوە، بۆ ئەنجامدانی هێرشە ئاسمانییەکان لە عێراق و سوریا.\nبەڵام لە ئێستادا ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەشوێن بنکەیەکی نوێدا دەگەڕێت بۆ جێگرەوەی ئەنچەرلیک، ئەو شوێنەش کە دیاریکراوە ، پێکهاتووە لە بنکەیەکی سەربازیی ئەمریکا لەسەر کەناری ڕۆژهەڵاتی دورگەی کریتی یۆنانی، کە بە "کەنداوی سودا" ناسراوە و بڕیاریشە پۆمپیۆ لەسەردانەکەیدا بۆ یۆنان بنکەیەکە بەسەر بکاتەوە.\nدەربارەی ئەو هەنگاوەی واشنتۆن، "ڕۆن جۆنسۆن" سەرۆکی لیژنەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئەوروپا لە ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا ڕایگەیاند، ئەو بنکە سەربازییەی کە دەکەوێتە کەنداوی سوداوە بایەخێکی ستراتیژی گرنگی دەبێت بۆ وڵاتەکەی لە داهاتوودا.


16 ى ئۆكتۆبه‌ر و ناته‌بایى حیزبه كوردیـیه‌كان\nدوو ساڵ به‌سه‌ر 16 ى ئۆكتۆبه‌رى ساڵى 2017دا تێپه‌ڕ ده‌بێت، كه كورد زۆربه‌ى ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كانى له‌ده‌ستدا، به‌ڵام هێشتا كورد به‌ده‌ست كاریگه‌ری ڕووداوه‌كانى ئه‌و ڕۆژه‌وه ده‌ناڵێنێت.\nهه‌رچه‌نده ناته‌بایى حیزبه كوردیه سه‌ره‌كیه‌كان، هۆكارێكى گرنگى ڕوودانى 16 ى ئۆكتۆبه‌ربوو، به‌ڵام هێشتا ئه‌و حیزبانه، قۆناغى "ته‌خوین"كردنى یه‌كتریان تێ نه‌په‌ڕاندووه، گه‌رچى تا دێت پێگه‌یان له‌و ناوچانه لاوازتر ده‌بێت.\nسه‌ربارى ناته‌بایى نێوانیان، به‌ڵام حیزبه كوردیه‌كان ناچارن گه‌ر به شێوه‌ى كاتیش بێت، رابردوو وه‌لا بنێن و هه‌ڵوێسته‌كانیان یه‌كبخه‌ن، به‌و پێیه‌ى هه‌ڵبژاردنى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاكانى عێراقیان له پێشه و پێویستیان به هاوهه‌ڵوێستیه.\nره‌وه‌ند مه‌لا مه‌حمود جێگرى به‌رپرسى مه‌ڵبه‌ندى كه‌ركوكى یه‌كێتى، جه‌خت له‌سه‌ر زه‌ره‌رمه‌ندبوونى گه‌وره‌ى كورد به له‌ده‌ستدانى ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان ده‌كاته‌وه، پێیوایه"ناته‌بایى كورد وایكرد عه‌ره‌بى شۆڤێنى و تۆرانیه‌كان یه‌كبگرن و دژى كورد هاوهه‌ڵوێست بن."\nبه‌رپرسه‌كه‌ى یه‌كێتى، ئاماژه‌ى به‌وه‌كرد یه‌كخستنى نێوماڵى كورد، ده‌بێته هۆى به‌هێزبوونه‌وه‌ى كورد له‌ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان، وتى"به‌و هیوایه‌ى قۆناغى رابردوومان تێپه‌راندبێت و ده‌رسمان له شكسته‌كان وه‌رگرتبێت."\nگه‌ر هۆكارێكى گرنگى له‌ده‌ستدانى ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان، گه‌له‌كۆمه‌ى ئیقلیمى بووبێت له‌كورد، ئه‌وا هۆكارێكى ترى ئه‌و ناته‌بایى و ململانێ گه‌وره‌یه‌ى نێو حیزبه كوردیه‌كان بوو، كه هه‌وڵه سیاسى و سه‌ربازیه‌كانى كوردى له‌ت و په‌تكرد.\nچاودێران پێیانوایه، حیزبه كوردیه‌كان له‌برى "كوردایه‌تی كردن" له‌ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان، زیاتر سه‌رقاڵى "حیزبایه‌تى" بوون و ململانێكانى هه‌رێمیان بۆ ئه‌و ناوچانه گواستبوویه‌وه، بۆیه دواجار هه‌موو ناوچه‌كانیان له‌ده‌ستدا.\nعه‌دنان كه‌ركوكى ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى سه‌ركردایه‌تى كه‌ركوك/گه‌رمیان ى پارتى، به‌ده‌نگى ئه‌مه‌ریكاى وت"ئێمه وه‌كو پارتى، كوردایه‌تیمان له‌ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان پێش حیزبایه‌تى خستووه."\nوتیشى"رێنماییمان له جه‌نابى سه‌رۆكه‌وه پێگه‌یشتبوو،كێشه‌ى ئێمه له ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان نه‌ته‌وه‌ییه، بۆیه ده‌بێت له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كاندا یه‌كده‌نگ بین بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى ته‌حه‌دیاته‌كان."\nهیچكام له حیزبه كوردیه‌كان نكۆڵى له‌گرنگى بوونى "یه‌كده‌نگیان"له ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان ناكه‌ن، به‌ڵام چاوپۆشى له هه‌ڵه‌كانى یه‌كترى ناكه‌ن و هه‌میشه یه‌كترى به هۆكارى له‌ده‌ستدانى ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان تۆمه‌تبار ده‌كه‌ن.\nپارتى دیموكراتى كوردستان، یه‌كێتى به "خیانه‌ت"كردن و "ده‌ست تێكه‌ڵكردن له‌گه‌ڵ عێراق و ئێران" تۆمه‌تبار ده‌كات، یه‌كێتیش هۆكارى له‌ده‌ستدانى ئه‌و ناوچانه بۆ توڕه‌یى عێراق و وڵاتانى ئیقلیمى له پرۆسه‌ى ریفراندۆم ده‌گێڕێته‌وه.\nدكتۆر مه‌حمود عوسمان سیاسه‌تمه‌دارى كورد، پێیوایه له‌ده‌ستدانى ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان له‌لایه‌ن كورده‌وه فره هۆكاره، وه‌كئه‌و ده‌ڵێت"ریفراندۆم وایكرد گه‌له كۆمه‌مان لێبكه‌ن و هێرش بكه‌نه سه‌رمان، هه‌روه‌ها ناكۆكى نێوخۆیش وایكرد، یه‌كگرتوو نه‌بین و هه‌ر هێزه و سه‌ربه حیزب و گروپ و كه‌سێك بوو، بۆیه 16 ى ئۆكتۆبه‌ر روویدا."\nهه‌روه‌ها وتیشى"حكومه‌تى عێراق ده‌مێك بوو به‌دواى هه‌لدا بۆ هێرشكردنه سه‌ر ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان ده‌گه‌ڕا، ریفراندۆمیان پێخۆشبوو، كردیانه پاساو و هێرشیان كرده سه‌رمان."\nله‌ده‌ستدانى ناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كان زیانێكى گه‌وره‌ى به ده‌سه‌ڵاتى كوردى گه‌یاند، به‌درێژایى 14 ساڵى دواى رووخانى به‌عس، چى ده‌ستكه‌وتى له‌و ناوچانه به‌ده‌ستهێنابوو، به‌یه‌ك ڕۆژ و له 16 ى ئۆكتۆبه‌رسالى ٢٠١٧ له‌ده‌ستیدا.


زۆرێک لە شاعیرە مەزنەکانی جیهان شیعریان بۆ پاییز نووسیوە. خۆشبەختانە زۆرێکیان شیعری جوانن، چونکە شاعیری خراپ شیعر بۆ هاوینیش بنووسێت هەر خراپ دەینووسێت. من هایکۆی ژاپۆنیم گەلێک خۆش دەوێت، ئەم دانەیەش ڕەوا هەژار بۆی ناردووم: مانگەشەوێکی پاییزە/کرمێک بە بێدەنگی/کەستانەیەک هەڵدەکۆڵێت. هیی باشۆیە. ڕەنگە خراپییەکی زۆربەی شیعرەکانمان بۆ پاییز، هیی ئەوە بێت هەستێکی پێشوەختمان بەرامبەر بە وشەکە هەیە، کە تەنانەت خودی خەمگینییەکەیش پەیوەست بە پاییزەوە ناتوانین بکەینە شیعرێکی جوان، کە هەندێک جار ئەمە لە ڕێی کرمێکەوە دەکرێت.\nلە شیعرە باشەکاندا، بە پێچەوانەی ئەو بۆچوونە گشتییەی دەربارەی شیعری پاییز هەیە، خەبەرێک لە (ناسکی) و (خۆتەسککردنەوە) نییە. بۆیە خوێنەرێکی گشتیپەسەند کاتێک شیعرێکی ئێکێلۆف یان پاز یان هەر شاعیرێکی تری هاوئاست بخوێنێتەوە، درکێکی ئەوتۆی بۆ نابێت، چونکە ئەو ڕوانینێکی دیکەی بۆ پاییز هەیە کە لە دەوری ناسکی و خۆتەسککردنەوەدا دەخولێتەوە، هەرچەند ڕوانینێکی ڕەخنەگرانە و ڕەتکەرەوە بێت، بەڵام بۆچوونەکەی لە هەرێمی شیعردا نییە. ڕەتکردنەوەی یەک دنیا شیعری خراپی پاییزانەیش تەنیا ڕەخنەگرێکی ئاستنزم و خراپی گەرەکە، شتێکی ئەوتۆتری ناوێت.\nلە شیعری کوردیدا، ئەوەی ئێستا بیرم بێت، باشترینیان بۆ پاییز هیی گۆرانە و خراپترینیان هی محەمەد عومەر عوسمان.\nهەڵبەت شیعر بۆ وەرزەکان بەم جیاکارییە نییە کە لای ئێمە باوە و لە پاییزدا گیرساوەتەوە. بۆ نموونە لای ژاپۆنییە کۆنەکان شیعر بۆ گشت وەرزەکانە. ئەوەیش ئاسایییە کە شیعری پاییز هەندێک جار خەمگین بێت. باسی ئێمە دەبێت باسی شیعرێکی چاک بێت نەک شیعرێک کە پێمان وا بێت و لامان وا بێت ئاماوئاوا بنووسرێت.\nئێرانییەکان ئێستا ئەحمەدڕەزا ئەحمەدییان هەیە، کە شیعر بۆ بەهار دەنووسێت. بەهار و سێو. زستانیش بە هێمنی ئەو جێ ئەبەدییەی بە پاییز لێژ کردووە، هەڵبەت هێندە بەرچاو نییە و لە دنیای کوردییشدا وا درک دەکەم ئەمە هێشتا بینراوێک بێت تەنیا لەناو شاعیران خۆیاندا. ئەوەی بە گشتی وا پێ دەچێت دوورەستاتیکا و دوورەشیعر بێت، هەر هاوینە. کەس خۆشی ناوێت. بە تایبەت لە وڵاتە گەرمەکاندا. بۆیە وەک دەبینیت ئاسایییە شاعیرێک ئەو درکەی بکات بە شیعر کە بۆ ژیان و دنیای دەوروبەر و شتەکان هەیەتی. شیعرێکی خراپیش گرنگ نییە باسی چیی کردووە و بۆ کێی نووسیوە. ئەمەیان پرسیارێکە لە دەرەوەی شیعر. ئەوەیش سەیر نییە کە شیعرە زۆر خراپەکان دایمە بەرسەرنجترن وەک لە شیعرە باشەکان، کەچی ئەو هەموو خوێنەرەی ئەو هەموو شیعرە خراپە گلەیی دەکەن گوایە شیعری باش بوونی نییە و دێڕەکەی شێخ دەکەنەوە بە مانشێت، بەڵام شیعرە باشەکان هەر لەم نزیکانەن و کڕیاریان نییە، چونکە درکێکی جیاوازیان بۆ بوونەوەر بە گشتی هەیە و خوێنەریش بە گشتی حەزی لە شیعرێکە درکی ئەوی بۆ جیهان نەگۆڕیبێ و ئاشنا بێت، بۆیە ئەگەر بە وردی بیری لێ بکەینەوە ڕەخنە پاییزییەکە ڕووی لە خوێنەرانە نەک شاعیران. ڕەنگە زۆرێک لە خوێنەران ئەمە ڕەت بکەنەوە کە ئەوان ساکارانە بیر دەکەنەوە. ئەمەیش ئاسایییە.


مه‌سرور بارزانى: شوره‌شا گولانێ هیڤیه‌كا نوى بو گه‌لێ كوردستانێ دروست دكه‌ت | DUHOK TV\nHome دەنگ و باس مه‌سرور بارزانى: شوره‌شا گولانێ هیڤیه‌كا نوى بو گه‌لێ كوردستانێ دروست دكه‌ت\nمه‌سرور بارزانى: شوره‌شا گولانێ هیڤیه‌كا نوى بو گه‌لێ كوردستانێ دروست دكه‌ت\nسه‌رۆكێ حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ راگه‌هاند، شۆره‌شا گولانێ درێژیا شۆره‌شا مەزنا ئیلۆنێ بوو و بێ ئومێدى نه‌هێلا و ئاسۆیەکا نوو بۆ گەلێ کوردستانێ دروست كر، ب خوه‌راگرى و ئیرادەیەکا ب هێز و بەردەوامی دا ب خەبات و تێکوشانا خه‌لكێ کوردستانێ ل پێناڤ ب ده‌ستڤه‌ئینانا مافێن رەوا.\nمه‌سروور بارزانى راگه‌هاند، ب هه‌لكه‌فتا شۆره‌شا گولانێ دا دوپات ل کارکرن بۆ ئێكرێزیێ د ناڤبه‌را پێکهاتێن گەلێ کوردستانێ كر، كو هه‌ڤخەبات و کارێن پێكڤه و ته‌ڤاییا د ناڤبه‌را هێز و ئالیێ کوردستانێ بۆ ئه‌گه‌ر و بنەمایێن پێکئینان و هه‌موو سەرکەفتنێن سه‌رهلدانا ئادارا سالا 1991 ئێك ژ دەستكه‌فتێن گرنگ یێن شۆره‌شا گولانێ بوو.\nب هه‌لكه‌فتا 45 سالیا شۆره‌شا گولانێ سه‌رۆكێ حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ گه‌رمترین پیرۆزباهى ئاراسته‌ی گه‌لێ كوردستانێ و سەرۆک بارزانی و سەرکرده‌یێن پارتی و پێشمەرگەیێن قاهره‌مان كر و رێز ل شه‌هید ئیدریس بارزانى و هه‌موو شەهیدێن و تێکوشەرێن و پشكدارێن شۆره‌شا گولانێ كرن.


پردە رووخاوەكانی سنووری قەسرێ چاكدەكرێنەوە | دەزگاى زارى کرمانجى\nپردە رووخاوەكانی سنووری قەسرێ چاكدەكرێنەوە\nبەڕێوەبەرایەتی ناحیەی قەسرێ، بە هاوكاری تیمەكانی پاراستنی رێگاو بانەكان، پردە داڕوخاوەكانی ناوچەكە بەڕووی هاتووچۆ چاككدەكەنەوە.\nشاخەوان حوسێن، بەڕێوەبەری ناحیەی قەسرێ، بەزاری كرمانجی راگەیاند " لە بەردەوامی كارو پڕۆژە خزمەتگوزارییەكانماندا، بە هاوكاری تیمەكانی پاراستنی رێگاو بانەكان، دەستمان كردووە بە چاككردنەوەی ئەم پردانەی كە لە ناوچەكە داڕوخاون و بەربەستیان لەبەردەم هاتووچۆ درووست كردووە".\nگووتیشی " یەكێك لەم پردانە بریتی بوو لە پردی ماونان لەسنووری شارەدێ كەمان، خۆشبەختانە توانرا بە شێوەی دانانی ئارامكۆی گەورەی ئاوەڕۆ كە هەریەكەیان زیاتر لە 9 مەتر درێژەو بەرزیەكەیان زیاتر لە 3 مەترە پردەكە چاكبكرێتەوە.


دەکرا ئەنفال ڕوونەدات ؟ – Denegkan\nbyڕزگار عومه‌ر\tApril 13, 2013\tجینۆساید\nئەم بەهارە چارەکە سەدەیەک بە سەر کارەسات و تاوانی ئەنفال تێدەپەڕێت . لەو کارەساتەدا بە پێ ی ئامارەکان نزیک بە 200 هەزار هاوڵاتی سیڤیلی :- ژن پیاو، پیر و گەنج ، کۆرپە و مێردمناڵ بوونە قوربانی . سوپای عێراق و حیزبی بەعس و جاشە کوردەکان بکەرو تاوانباری سەرەکی ئەم کۆمەڵکوژیە بوون . چەند کەسایتیەک لە بابەتی : عەلی حەسن مەجید ، سوڵتان هاشم (وەزیری بەرگری سوپای پێشوی عێراق) لە دادگا فیدرالیەکانی عێراق لەسەر ڕۆڵیان لەم کارەساتە لە سێدارە دران . وەفیق سامەڕائی (بەڕێوەبەری- بەڕێوەبەرایەتی هەواڵگری سەربازی )لە سەردەمی ڕژێمی بەعس و نەزارخەزرەجی (فەرماندەی فەیلەقی پێنجی سوپای عێراق ) لەگەڵ سەرجەم سەرۆک جاش وموستەشارەکان نەک تەنیا لە دادگایی کردن ڕزگاریان بوو ، بەڵکو بە یارمەتی هەردوو حیزبی دەسەڵاتدار ئاسانکاری و پشتگیری زۆریان بۆکراو پایەی کۆمەڵایەتی و سیاسی تەنانەت ئابوریان لە چاو 25 ساڵ لەمەوبەر سەدباری جارن چوەتە سەر . لەبەرامبەر ئەم بارودۆخەش : دۆزینەوەی گۆڕی بەکۆمەڵی قوربانیان ، ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابوری کەس و کاری قوربانیەکان لە کێشمەکێشی ڕیفۆرم و مەعاش وەرگرتن و دابەش کردنی زەوی و زار یان هەژاری و نەبوونی هەمیشە دۆسیەکی پڕ لە ناکۆکیە کە هەموو بەهارێک لاپەڕەی لێ زیاد و کەم دەکرێت .\nتوێژێکی هۆشیار و جدی لە کۆمەڵگەی کوردی ، لەو چارەکە سەدەی ڕابردوو خزمەتی جدی کردوە بە تێگەیشتن و دۆکیومێنت کردنی ئەم کارەساتەو یارمەتیدانی ڕیفۆرم لە ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابوری کەس وکاری قوربانیەکان . بەڵام ، لەم توێژە بترازێ کۆمەڵگەی کوردی بە پێی ئەم قۆناغە پڕ لە گۆڕانکاریە ئابوری و کۆمەڵایەتیەی بەسەری دەبات ” بێ باکە ” بەرامبەر بەم تراژیدیایە و وەکو زۆربەی پرسەکانیتری سیاسەت ئەمەشی داوەتە دەستی حیزبە سیاسیەکان و حکومەت کە لە جیاتی ئەو مامەڵە لەگەڵ ئەم مەسەلەیە بکەن . ئەنفال بۆ بەشی زۆری کۆمەڵگەی سەرقاڵ یەکێکە لە موناسەبەو پشوە زۆرەکانی بەهار ، بەیەک جیاوازی لە زۆربەی پشوەکان زەماوەندە لە ئەنفال ماتەمینیش هەیە ، ئەم نووسینە هەوڵێکە بۆ تێگەیشتن لە ئەنفال ودۆزینەوەی ڕەگەکان و میکانیزمەکانی ( بێ باکی ) کۆمەڵگەو شێوازەکانی و چۆنیش ئەم بێ باکیە بەشێک بوو لە تەواوکەرو ئیمکانی جێ بەجێ بوونی ئەنفال و هەرەوەها ئەم نووسینە لە دەوری ئەم چەقە دەخولێتەوە کە پرسیاری ئەوە دەکا ئەنفال دەکرا جێ بەجێ نەبێت یان بەلای کەمی پێشی پێ گیراباو ئاوا فراوان نەبوایە .\nکە دەگەڕێینەوە سەر ئەنفال تەگەرەی زۆر دێتە بەردەمان ، کە ئەم تەگەرانە بە پێ ی نیازو ئامانجی کەسەکان لە گەڕانەوە بۆ ئەم کارەساتە شێوازیان دەگۆڕێت ، ڕەنگە یەکێک لە تەمەڵیەکانی ئێستای کۆمەڵگەی کوردی پرسیاری ئەوە بێت ، کە ئایا بەڕاست پێویست دەکا ئەوەندە بگەڕێینەوە سەر ئەم کارەساتە ؟ خۆهەموومان دەزانین چۆن بوو ! ڕاستیەکەی نەک بەرامبەر کارەساتی ئەنفال بەڵکو بەرامبەر سەرجەم (کایەی سیاسی) بەشێکی زۆری ئەم کۆمەڵگەیە یەکێک لە قۆناغە ناسکەکانی خۆی بەڕێدەکا لە تەجرید بوون لە مەعریفەی سیاسی و لە بەهاو گرنگی ” مێژو ” لە پێکهاتەی ئەم مەعریفەیە .\nهەندێک لە ڕزگاربووانی ئەم کارەساتە ، تاقەتی گێڕانەوەی هەزار بارەی چیڕۆکی ڕزگاربوونی خۆیانیان نەماوە ، تەعبیری هەرە باوی رزگار بووانی ئەم کارەساتە کە پەنای بۆ دەبەن بریتیە لە ” قیامەتم بە چاوی خۆم بینی ” ، ئەو قیامەتەی ئەوان دەیگێڕنەوە دۆزەخێکە تەنیا لە کەیسەکانی کۆمەڵکوژی میلەتەکانیتر دەست دەکەوێ .\nئەم قیامەتە پڕۆسەیەک بوو کە هەڵەیە ئیمکانی جێ بە جێ بوونی تەنیا ببەسترێتەوە بە توانا لۆجیستیەکانی سوپای عێراق لەو سەردەمەو فاشیست بوون ودڵرەقی حیزبی بەعس لە کەسایەتی عەلی حەسەن مەجید ، ئەمانە ڕووی بە پراکتیک بوونی کارەساتەکەن ، کە دونیای پێش ئەو پراکتیکە نەک تەنیا یارمەتیدەر بوون بۆ جێ بە جێ بوونی بەڵكو ڕۆڵیان لە تەوقیتەکەشی بینی .\nبەڵام ، هەر ئەو دونیایە یان ئەو بارودۆخەی ئەو دەمە ، زۆر فاکتی تێدابوو کە دەکرا ڕێگربن لە ڕوودانی ئەنفال یان بەلای کەمی کەمکردنەوەی پانتایی و فراوان بوونی . ئەم تێگەیشتنە بە دڵی زۆر کەس و لایەن نیە کە مشەخۆری سەر ئەم دۆسیەن . بە دڵی ئەو نوخبەیە نیە کە تا ئێستا وجودی سیاسی خۆی و دروست کردنی ناسنامەی نەتەوایەتی دەبەستێتەوە بەو تراژیدیایە ، بەڵام گەڕانەوە بۆ مێژووی ئەوسا نەک تەنیا جورئەتی پێویستە بەڵکو ئاسۆی کراوەشی پێویستە بۆ بازدان بەسەر ئەو تابو و حەرامانەی کە تا ئێستا ڕێگرە لە وردبوونەوەو شیکردنەوەی زیاتری یەکێک لە کارەساتە گەورەکانی مێژووی سەدەی بیست .\nدونیای پێش ئەنفال\nشەڕی ئێران – عێراق\nلە گەڕانەوەو هەوڵدان بۆ گێڕانەوەی بارودۆخی بەر لە ئەنفال ، چەند حەقیقەتێک هەیە کە ناچارین بە بیری خوێنەری بهێنینەوە کە یارمەتیدەرە خوێنەر باشتر لە بۆچونەکانی نێو ئەو وتارە تێ بگات . دوای ڕوخانی ڕژێمی بەعس لە 2003 دا هەرایەکی زۆر دروست بوو لە سەر بوونی کەسانی فایلدار لە سەرکردایەتی و ئۆرگانە سەرەکیەکانی حیزبە کوردیەکان ، فایلی گەورە کە نیشانی دەدا پەیوەندیەکی بەتین لە نێوان ئەم کەسانەو دەزگا ئەمنی و بەرپرسە باڵاکانی دەوڵەت و حیزبی بەعس هەبوو کە سیخوڕی تەنیا بەشێکی پێکهاتەی ئەم پەیوەندیانە بوو ، بەشێکیشی هەروەکو ئەو کەسانە لە پارێزگاری لە خۆیان دەیانووت ئێمە بە فەرمانی حیزبەکانمان ئەو ڕۆڵەمان گێراوە بۆ خزمەتی حیزب و نیشتیمان ..هتد .\nبەڵام ، دوور لە هەرای فایلداران هەر لە نێو ئەو کۆمەڵگەیە زۆر بەڵگەو زانیاریتر خزایە نێو میدیا کە هەندێکیان سەرەڕای گرنگ بوونیان کەمتر تیشک خرایە سەری . یەکێک لەو بەڵگەنامانەی ئەوسا بریتی بوو لە موبادەری کۆمەڵێک مامۆستای کورد لە ڕێگەی بەڕێوەبەرایەتی پەروەردە ، ئەوان پێشنیاری ئەوەیان کردبوو کە ” خۆبەخشانە ” سەر لە نوێ هەموو مەنهەجی خوێندن لە کوردستان سەر لەنوێ بکەنەوە بە عەرەبی ، ئەم پێشنیارەشیان وەکو دڵسۆزیەک بۆ ڕژێم نیشان دابوو .\nنفوزی حیزبی بەعس لە نێو کۆمەڵگەی کوردیدا ڕەنگە کەمتر بووبێت لە نێو کۆمەڵگەی عێراقیدا ، بەڵام ، بایی ئەوەندە بوو کە فاشیزم وەکو هەلس و کەوت و کلتور بگوازێتەوە نێو کۆمەڵگەی کوردی . بۆیە لە گەرمەی ڕوخانی ڕژێم بەعس و تا نزیکەی 2006 یش ” بەعس ناسی ” دەبێتە تایتڵی شرۆڤەو لێکدانەوەی بەشێکی بەرچاوی نووسەران کە تەئکیدیان دەکردەوە بەعس ڕوخاوە بەڵام کلتورەکەی لە نێو کۆمەڵگەی کوردی درێژەی هەیە ، واتە هاوڕابوونێکی نیسبی هەیە لەوەی کە فاشیزم موتوربە ببوو بە جەستەی کۆمەڵگەی کوردی ، جا ئەگەر لە دوای روخانی بەعس ئەمە واقیعی کۆمەڵگەی کوردی بووبێت دەبێ لەسەردەمی 1988-1987 چۆن بووبێت ؟ چەند نەوەیەک لە کۆمەڵگەی کوردی کە ئەو سەردەمیان بینی ئێستاش لە ژیاندان دەزانن ئەو دەمە حاڵی کۆمەڵگە چۆن بوو، ترس و سیخوڕی و ” دیواریش گوێ ی هەیە ” ئینتیباعی باوی تاک بوو لە سەر کۆمەڵگەی خۆی ، بەڵام ئەم گومانە لەبەر ئەوەبوو چونکە بەشێک لە کۆمەڵگەی کوردی فاشیستانە هەڵس و کەوتی دەکردو ژیانی بەڕێ دەکرد ، بۆیە کاتی ئەوە هاتووە کە ” بێ دەنگی ” لە ئاستی ناوخۆ تەنیا نەبستینەوە بە ترس لە بەعس ، بەڵکو ڕووی دووەمی بریتی لە ” پشتگیری بۆ بەعس” لە لایەن بەشێک لە کۆمەڵگە.\nکۆمەڵگەی کوردی وەک سەرتاپای کۆمەڵگەی عێراق ، ئۆردوگایەکی سەربازی پشتەوەی بەرەکانی جەنگی 8 ساڵی ئێران – عێراق بوو . هەردوو دەوڵەتیش هەموو جوگرافیاو شاری یەکتریان وەکو بەشێک لە بەرەکانی شەڕ سەیر دەکرد لە تەقاندنی یەکەم گولە لە 1980 تائەو ڕۆژەی خومەینی ووتی ” شەڕ ڕادەگرم و ئەم ڕاگرتنەش وەکو نۆشینی پیاڵەیەک ژەهرە ” . درێژە کێشانی شەڕی هەردوو دەوڵەت تا گەیشتن بە ئەنفال و کیمیا باران بە بێ پشتگیری نێودەوڵەتی وئیقلیمی هەرگیز لە توانای عێراق و ئێران نەبوو ، ئەم شەڕە ببووە بەشیێک لە بازاڕی جیهانی چەک و بەرژەوەندیە فرە ڕەنگەکان لە بابەتی ئەمریکاو ئەورپاو دوا ساڵەکانی یەکێتی سۆڤیەت و دەوڵەتە ئیقلیمیەکان .\nدەبەنگترین شیکردنەوە ئەوەیە کە گوایە تاقە هۆی هەڵگیرسانی شەڕ ئەوەبوو کە ڕۆژئاواو وڵاتانی کەنداو لە ترسی هەڵکشاندنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران بۆ ڕوخاندنی خومەینی هانی عێراق و سەدامیان دا کە شەڕ لەگەڵ ئێران بکا ، بەڵکو بە پێچەوانەوە شەڕ لەگەڵ ئێران زەمانەتی جێگیربوونی ڕژێمی کرد لە ئێران ، لە هەموو کەسێکیش زیاتر خومەینی تەعبیری لەم ڕاستیە کرد ، ئەو لە گەڵ دەست پێکردنی شەڕ ووتی :-\n(( شەڕ موزگێنیە ، شەڕ دیاریەکە لە بەهەشتەوە بۆمان نێردراوە ، کەسێک هەیە بڕوای بە قیامەت هەبێ و لە شەڕ بترسێ ؟! ئێمە پێویستە لە سەرمان شوکری خوا بکەین کە شەڕەفی خۆ بەخت کردنمان پێ دەبەخشێ ، لێ گەڕێن با لە نێو ئاپورەو حەشامەتی خۆماندا ، بۆ ڕیزی پێشەوەی شەهیدبوون ڕێگای خۆمان بکەینەوە ، ئەگەر لە شەڕی جیهادا بترسێین مانای ئەوەیە بڕوامان بە قیامەت نی یە ))\nئامادەیی و توانا لۆجیستیەکانی هەردوولا جیاوازی هەبوو ، زۆری ژمارەی دانیشتوانی ئێران لە چاو عێراق کاریگەری دانابوو لەسەر چارەنووسی شەڕ. عێراق بۆ بەلانس کردنەوەی ئەم وەزعە بە دوای چەکی بە هێز دەگەڕا کە بتوانێ زۆرترین سەربازی ئێرانی بکوژێت کە وەکو شەپۆڵی هەزار هەزاری لە بەرەکانی جەنگدا هێرشیان دەکرد ، ئێرانیش بە هەمان شێوە بە دوای چەکی کوشندە دەگەڕا .\nیەکێک لە دۆکیۆمێنتە کۆنەکانی ئەم باسە بریتیە لە ڕاپۆرتێکی هەواڵگریی کە لە لایەن سەفارەتی ئەمریکا و نێردراوە بۆ وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا کە باس لە ناردنی چەک و ماتریالی دروست کردنی چەکی کیمیاوی دەکا بۆ هەردوو وڵاتی شەڕکەر ، کە ڕەنگە گەورەترین موفارەقەش ئەوەیە کە ئەوچەکانەی بۆ هەردولادەچوون هەر لەهەمان بەندەرو هەر لەهەمان کۆگاکان دائەگیراو دواتر لە ڕێگەی وشکانی بۆ هەردوو وڵات ڕەوانە دەکرا !\nئەم دۆکیومێنتە بریتیە لە راپۆرتێکی نهێنی نیمچە هەواڵگری ، کە سەفارەتی ئەمریکا لە تورکیا ناردویەتی بۆ وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ، ڕاپۆرتەکە لە لایەن Richard W. Boehm ئامادە کراوە ، کە کورتەکەی بریتیە لە چاودێری کردنی بەندەرەکانی تورکیا لە مانگی 11 ساڵی 1980 دا. لەم ڕاپۆرتە باس لەوە دەکا بەندەرکانی تورکیا جموجۆڵی زۆر تێدایە لە داگرتنی کارگۆی گەورە گەورە کە ڕەوانە دەکرێن هەردوو وڵاتی شەڕکەر ( ئێران – عێراق ) کە بەشی زۆر ئەو مەوادو کەرەستانەی لەو بەندەرانە لە کەشتیە بارهەڵگرەکان دائەگیرا بریتی بوون لە پێکهێنەرەکانی چەکی کیمیاوی کە وولاتی ئیسرائیل بۆ هەردوولای شەڕکەری ڕەوانە دەکرد کە تەنیا یەکێک لەو بارە زلانە 17 هەزار تۆن بووە .\nئیسرائیل مەوادی دروست کردنەکەی لە سەرەتای شەڕ بە هەردوولا گەیاندووە ، کە بەشێکی ئەو کەل و پەلانەی بە شی ئێران لە ڕێگەی تەکلیفی ئەمریکا بووە کە سەفقەکە هی سەردەمی شا بووە ، بەلام لە رێگەی ئیسرائیل گەیانراوە بۆ ئێران . لە دووەم ساڵی شەڕدا واتە لە ساڵی 1982 عێراق دەستی کرد بە بەکار‌هێنانی چەکی کیمیاوی دژ بە سوپای ئێران ، واتە 6 ساڵ بەر لەبەکارهێنانی لە هەڵەبجە باس و خواسی بەکارهێنانی چەکی کیمیاوی نەک تەنیا لەبەرەکانی جەنگدا بەڵکو لە ڕاپۆرتە نهێنیەکانی نێو وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا واقیعێکی گەورە بوو، یەکێک لەو دۆکیومێنتانەی ڕاپۆرتی تێدایە لەسەر ئەم باسە ، دەری دەخا کە هەر پاش 2 سال پاش ئەوەی عێراق مەوادی کیمیاوی بە دەست دەگات لە ئیسرائیل و وڵاتانی ڕۆژئاوا یەکسەر دەست دەکا بەکارهێنانی . ئەم ڕاپۆرتە کە هەر لە بەشێکی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ئامادەکراوە باس لەوە دەکا کە دەبێ قسە لەگەڵ کاربەدەستانی عێراق بکرێت سەبارەت بە بەکارهێنانی چەکی کیمیاوی کە مانگێک بەر لە نووسینی ڕاپۆرتەکە ئێران شکایەتی کردووە لە عێراق تاوانباری دەکات بە بەکارهێنانی چەکی کیمیاوی . لە ڕاپۆرتەکە ئاماژە بە قسەیەکی سەدام حوسێن دەکا کە لە میدیای حکومەتی عێراقی بڵاوکراوتەوە کە سەدام دەڵێت :- (( هەموو شەڕێک چەکی تایبەتی خۆی هەیە ، ئێمەش چەکمان هەیە بۆ بەرەنگار بوونەوەی ژمارەی زۆری دوژمنان ))\nبەڵام ، بوونی ئەم هەموو زانیاریە لەبن دەستی ئەمریکاو کۆمەڵگەی نێو دەوڵەتی نەبوو بە فاکتەرێک بۆ گوشار خستنە سەر عێراق بۆ بەکارنە‌هێنانی ، بەڵکو بە پێچەوانە لە ساڵی 1983 ئەمریکا ڕامسفێلدی ناردە عێراق و کەناڵە دیبلۆماسیەکانی خۆیان گەرم کردەوەوهەر هەمان ساڵ ئەمریکا ناوی عێراقی لە لیستی ئەو دەوڵەتانە سڕیەوە کە پشتگیری لە تیرۆریزم دەکەن .\nئەنفال تایبەتمەندی خۆی هەیە وەکو کەیسی جینۆسایدی میلەتی کورد . بەڵام ، بە پێچەوانەی تێگەیشتنی باو من لەو باوەڕەم یەکێک لە هۆیەکانی مومکین بوونی ئەنفال بەروبومی درێژە کێشانی شەڕی ئێران – عێراقەو ئەگەر ئەم شەڕە لە ساڵەکانی یەکەمدا بوەستێنرایە ، میلتاریزە کردنی کۆمەڵگەی هەردوو وڵات ڕێگری جدی لەبەردەم دەبوو . بە تایبەتی ئەگەر هەردوولا لە ژێر فشارو چاودێری نێودەوڵەتی ڕێکەوتنامەی ئاشتیان مۆرکردبا ئەوم چاودێریەش بەکارنەهێنانی سوپاو چەکی قەدەغە کراوی دژ بە هاوڵاتیانی هەردوو ووڵات لە ئەستۆ گرتبا\n.ئەم چاوەڕوانیە لە ڕێکخراوە نێو دەوڵەتیەکان بۆ هەردوو کۆمەڵگەی گەمارۆدراوی عێراق – ئێران ڕەنگە زەحمەت بوو ڕۆڵیان تیا هەبوا سەرەتای هەشتاکان . بەڵام ، لایەکی دونیا لە ژێر دەسەڵاتی دیموکراسی بوو کە کار بۆ زۆر مەسەلەی هاوچەشنی تیا ئەنجامدراو سەرکەوتنیشی بە دەست هێنا لە باری لۆبی دروست کردن حازرکردنی ڕای گشتی بۆ مەسەلەی دیاریکراو فشار خستنە سەر دەوڵەتەکان ڕێکخراوە نێو نەتەوەییەکان . بەڵام ، ئەم بێ باکیە ڕەسمی و ناڕەسمیە بەشێکە لە مێژووی هاوبەشی دانیشتوانی ئەم گۆی زەمینەو دوای 7 ساڵ لە کارەساتی ئەنفال لەبەرامبەر جینۆسایدی ڕواندا هەردرێژەی هەبوو تاگەیشتین بە جینۆساید لە دارفور .\nتەرمەکان و وێنەی دوژمن\nبە درێژایی 8 ساڵی شەڕ لە نێوان هەردوو دەوڵەت هیچ پرەنسیب و پابەندبوونێک نەبوو بە هیچ ڕێکەوتنامەیەکی نێو دەوڵەتی بەتایبەتی ڕێکەوتنامەی جنێف . دیل کوشتن لە لایەن هەردوولاوەو ناشتنیان لە گۆڕی بە کۆمەڵ و بە بێ ناونوسین و ببووە عادەتێکی ئاسایی سوپای هەردوولا بە تایبەتی لەو کاتانەی کە هێرشەکان مەترسی بەزاندنی سنورو گرتنی شارەکانی تێدەکەوت .\nلە تەلەفزیۆنی عێراق هەموو شەوان بەرنامەی (( وێنەیەک لە جەنگەوە ، صورة من المعرکة )) نیشان دەدا ، لە زۆربەی ئەو دیمەنانەی نیشان دەدران شۆفەلەکانی سوپای عێراقی چاڵی گەورەیان لێدەداو کوژراوەکانی سوپای ئێرانیان دەخستە نێو ئەو چاڵانەو دەنگی پێشکەشکاری بەرنامەکە لە زۆربەی کاتەکان تەعبیری ” شاردنەوەی سەگە تۆپیوەکان ..مەجوسە تۆپیوەکان ” دووبارە دەکردەوە ، هەموو ئێواران ئەودیمەنانەمان دەبینی ، هەموو کۆمەڵگەی نێو دەوڵەتی ئەمەی دەبینی ! مەرج نیە کۆمەڵگەی عێراق و کوردی هەمووی ئەمەی بە ڕەوا زانیبێ . بەڵام ، ئەم ڕاهێنانە لە تاوانی شاردنەوەی بە کۆمەڵی ” دوژمن ” سەرەتای راهێنانی کۆمەڵگەیە بۆ ئەو حاڵەتانەی کە نەک تەنها کۆمەڵێک تەرمی ئاوساوی سەربازی ئێرانی ، بەڵکو هەر بەشێکی ، گروپێکی دیاری کراوی ، دانیشتوانی کۆڵانێکی خۆمان لە ماوەیەکی زۆرکەمدا بکرێن بە دوژمن و سزایان بدرێن .\nژیان لە نێو سوپای عێراقدا و کلتوری پیادەکراو پەروەردەکردن بریتی بوو لە بێ بەهاکردنی مرۆڤ و ژیان . ئەم بێ بەهاکردنە بزوێنەرو دایانامۆی تەجرید بوونی سەربازە لە ناسنامەی مرۆڤ بوونی خۆی . بۆ تێگەیشتن لەمەی سەرەوە باسی کەیسێکی ناسراوی نێودەوڵەتی دەکەم ؛ نموونەیەک لە ئەزمونی داگیرکردنی ووڵاتی چین دەهێنینەوە لە لایەن سوپای ژاپۆن . دوای تەواو بوونی شەڕ هەندێ لە سەربازانی ژاپۆن درانە دادگا بە تاوانی کۆمەڵکوژی و ئەتک کردنی بە کۆمەڵی کچ و ژنانی ئەوێ، یەکێک لەو سەربازانە لە وەڵامی ئەوەی کە بۆچی وات کرد ؟ ووتی :-\n(( ئەگەر ژیانی من بەهای نەبێ ، بە مسۆگەری ژیانی دوژمنەکەم هەر بەهای نابێ ))ئەمە سەرەتای جووتبونی سایکۆلۆژیای وێنەو خەساندنی پەرچەکردارە ، سادەترین تەعبیریش کە بتوانێ گوزارشت بکا لەم حاڵەتە بریتیە لە سەلامەتی ” خۆمان ” تیاچوونی ” ئەوان ” ی بێگانە .\nئەم نامۆ بوونە دورست کراوەی سەردەمانی جەنگ لە نێوان ” ئێمە ” و ” ئەوان ” دەبێتە یارمەتیدەری سڕینەوەی بەهای مرۆڤایەتی و گۆڕانی گروپی دیاریکراو بۆ ” شت ” کە چیترشایەنی بەزەیی نیە ، گروپی دیاریکراویش چەندە پایە کۆمەڵایەتی و ئابوریەکەی دووربێ لە دروست کردنی قازانج بۆ ڕژێم ئەوەندیتر پرۆسەی بە ” هیچ ” بوونیان ئاسانتر دەبێ .\nقوربانیانی ئەنفال دانیشتوانی دێهاتەکان بوون کە بڕبڕەی وجودی ئابوریان بریتیە بوو لە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری زۆر سنوردار ، ئەمان هیچ گرنگیان بۆ ئابوری ڕژێم نەبوو ، عەلی حەسەن مەجید بەر لەدەست پیکردنی پڕۆسەکە دەڵێت :-\n(( هاوینی داهاتوو نابێ هیچ گوندێک لێرەو لەوێ مابێتەوە ، کۆمەڵگەکانی(مجمعات )ی لێ دەربچێ ، دەبێ ڕێک وەکو مریشکە بە کڕی لێبێت کاتێ جووجەڵەکان دەخاتە ژێرباڵی ، ئێمە دەبێ ئەو خەلکە بخەینە کۆمەڵگاکانەوەو چاویشمان لە سەریان بێت . ئێمە چیتر ناهێڵین لە گوندەکاندا بژین و تێکدەران بتوانن سەریان لێ بدەن. کۆچپێکردن لە گوندەوە بۆ شار لە باکووری عێراقدا کارێکی پێویستە. لە ئێستاوە من ئاردو شەکرو نەوت و ئاو کارەبا نادەم بەو گوندنشینانە لەوێ بژین . با لەمن نزیک ببنەوە دەنگم ببیستن و منیش ئەو شتانەیان بۆ باس دەکەم کە بڕوام پێیانە پێویستن بۆ ئایدەلۆژی و فێرکردن و هەستی هاوبەش ، باشە بۆچی لێبگەڕێم لەوێ وەکو کەر بژین و هیچ نەزانن ؟ بۆ گەنم ؟ من گەنمی ئەوانم ناوێ . ئێمە ئەوە بیست ساڵە گەنم لە دەرەوە دەهێنین با بۆ پێنچ ساڵی تریش زیادی بکەین . من ناوچەی گەورەو فراوان قەدەغە دەکەم و نایەڵم کەسیان تێدا بمێنێت . گوایە چیدەبێ ئەگەر ئێمە تەواوی ئەو حەوزە قەدەغە بکەین ، لە قەرەداخەوە بۆ کفری بۆ دیالە بۆ دەربەندیخان بۆ سلێمانی ؟ ئاخر ئەم حەوزە کوێ ی چاکە ؟ ئێمە تا ئێستا چیمان لێیانەوە دەست کەوتووە ؟ ئێوە تێفکرین چەندمان خەرج کردووەو لە دەستمان لە سەر ئەم ناوچانە . لە نێو ئەو خەڵکەدا چەند هاوڵاتی باش هەن وچەندیشیان خراپ تێدایە ؟ باشە مەسەلە چی یە ؟ چی ڕوویداوە؟ سی ، بیست ، بیست و پێنچ ساڵ چالاکی تێکدەرانە .بیری لێ بکەنەوە ئێمە چەند شەهیدمان داوە !.. ئێستا تۆ بەبێ پاسەوانی ماشێنی زریپۆش ناتوانی لە کەرکوکەوە بچی بۆ هەولێر. سەرانسەر ئەم حەوزە لە کۆیە تا کەرکوک من چۆڵی دەکەم . من تا گوێڕو موسڵ چۆڵی دەکەم . یەک مرۆڤی نابێ تێدا بمینێ ، تەنها ڕێگاو بانە سەرەکیەکان نەبێ . تا پێنج ساڵی تر نایەڵم یەک بنیادەم پێ بخاتە ئەوێوەوە . من کشتوکاڵیانم ناوێ ، تەماتەم ناوێ ، بامێ و خەیارم ناوێ.ئێمە ئەگەر بەم شێوەیە کار نەکەین جموجۆڵی تێکدەران تا یەک ملیۆن ساڵی تریش کۆتایی نایەت ، ئەمە هەموو تێبینیەکانی من بوو، بەڵام پشت بە خوا ئێمە زۆر بەزوویی لە کۆڵیان دەکەینەوە و لە ئێستاوە مانگێ زیاتری پێ ناچێت و لە هاویندا هیچ شتێک نەماوەتەوە . ))\nبزوتنەوەی چەکداری لە کوردستان\nمەترسیدارترین موغامەرە کە بزوتنەوەی چەکداری لە کوردستان لە قۆناغی ساڵانی 1988-1980 کردی بریتی بوو لە تێکەڵ بوون لە گەڵ شەڕی هەردوو دەوڵەت ! هەڵبژاردنی بێ لایەنی نەک تەنیا مومکین بوو بەڵکو زۆر یارمەتیدەر بوو لەوەی کوردستان بە یەکجاری نەبێتە زۆنی شەڕ War Zone .\nبزوتنەوەی چەکداری هەر لە ساڵی دووەمی شەڕەوە بوونە بەشێکی ئەکتیڤی شەڕ، ئەوان وەکو لیواو فیرقەیەک بە جلی کوردیەوە چاوساغی و پێشڕەویان دەکرد بۆ هێنانی هێرش بۆ داگیرکردنی سنورو شارەکانی کوردستان ، دوای بەشداری پارتی شان بەشانی سوپای پاسداران بۆ گرتنی چەند خاڵێکی سنوورە شاخاویەکان لە1982 دا حکومەتی عێراقی هەرچی هاوڵاتی نێری تەمەن سەروی 10 ساڵی سەر بەعەشیرەتی بارزانی هەیە لە ئۆردۆگای قوشتەپەو چەند ناوچەیەکی دەروبەری شەقڵاوە ڕاپێچ کردو ئەنفالی کردن ، ئەمە لە ساڵی 1983 واتە 5 ساڵ بەر لە ڕودانی ئەنفال بە شێوە فراوانەکەی ، بە شێوە بچوک کراوەکەی ئەنفالی 8 هەزار هاوڵاتی ڕووی دا .\nئەنفال کردنی ئەم 8 هەزار هاوڵاتیە دەبوایە زەنگێکی ئاگادارکەرەوەی گرنگ و تۆقێنەر بێت کە بزوتنەوەی چەکداری کورد درێژە بە موغامەرەی تێکەڵ بوون نەدا لە ڕاکێشانی زیاتری کوردستان بۆ نێو دۆزەخی شەڕو زیاد کردنی بەرەکانی جەنگ . بەڵام نەک هەر ئەوە نەکرا ، بەڵکو درێژە بەم موغامەرەیە دراو تەنانەت چەندین بەرەی تر لە ناوخۆی کوردستان کرایەوە کە یەکێتی و پارتی شەڕیان لەگەڵ یەکتر دەکرد تاوێ بە بەرژەوەندی ئێران تاوێ بە خاتری عێراق .\nگرتنی هەر شارێک و قەزایەک هێڵی سوور بوو بۆ ڕژێمی عێراق چونکە ئیحتیمالی ڕوخانی زیاد دەکرد ، بزوتنەوەی چەکداری کورد و سەرکردەی حیزبەکان هەر هەموویان ئەمەیان دەزانی و تەنانەت چەندین جار ڕاستەخۆ نامەی هەڕەشەیان لە لایەن حکومەتی عێراقەوە بۆ دەچوو . بەڵام ، ئەوان هەر بەردەوام بوون و تەنانەت جارێکیان بە یارمەتی یەکێتی سوپای ئێران تەنها 20 کیلۆمەتر لە گرتنی سلێمانی دوور بوو ، بێنە پێش چاو ئێران سلێمانی گرتبا ڕژێمی عێراق بە دڵنیایی چەکی کیمیاوی بەکاردێناو ئەوکاتە کارەسات نەدەکرا هەر تەسەوریش بکرێت .\nئیمکانی نەبووشەڕی پارتیزانی لە کوردستان وەکو جەنگەڵەکانی ڤێتنام وئەمریکای لاتین بێت ، بۆیە بزوتنەوەی چەکداری لە کوردستان بۆ ئەنجامدانی چالاکی سەربازی ئیعتیمادی سەرەکی لە سەر لادێکان بوون کە پەرش بوون لە نێوجوگرافیای دەشت و حەوزە پانەکانی کوردستان . ئەم جوگرافیایە هەمیشە ئامانجێکی ئاسان بوو بۆ حکومەتی عێراقی ، بەڵام سەرقاڵ بوون بە بەرەکانی سەر سنوور ئەم پەلاماری ئەم ناوچانەی تاخیر دەکرد .\nکە عێراق دڵنیا بوو لە بەرەکانی خۆی ئینجا بە یارمەتی جاشە کوردەکان توانی پەلاماری ئەو ناوچانە بدات . بزوتنەوەی چەکداری هیچ ئاسۆیەکی ستراتیژی یان پلانێکی یەدەگی نەبوو بۆ ئیحتیمالە زۆر بەهێزەکان . بۆ نموونە لە گێڕانەوەی هەموو ڕزگار بوانی ئەنفال و تەنانەت لە بیرەوەری و یاداشتی زۆرێک لە سەرکردە مەیدانی و سەربازیەکانی بزوتنەوەی چەکداری بە هەموو حیزبەکانەوە شتێک زۆر بە ڕوونی بەدی دەکرێت لە گێڕانەوەی تەفاسیڵە وردەکان ئەویش :- پەشێوی و سەرگەردانی ، نەزانیینی ڕێگای دەربازبوون ، تەنانەت لە هەندێ حاڵەتدا خۆشباوەڕی وچاوەڕێ کردنی هاتنی هێزەکانی ڕژێم و جاشەکان .\nتێوەگڵاندنی نیشتمانێک لە خەباتی چەکداری دژ بە دەوڵەتی مەرکەزی تەنیا پلانی هێرش بۆ سەر سوپا نییە ، بەڵکو بوونی پلانی کشانەوە ( ئینسیحاب) یشە لە کاتی ئەوەی سوپای دەوڵەت خۆی کۆ دەکاتەوە بۆ هێرش . بە پێچەوانەوە لە زۆرکەیسدا کە خەڵک بە هەستی واقیعبینی خۆی دەیزانی تەنیا ڕێگا ڕاکردنە حیزبە کوردیەکان ڕێگریان بۆ دروست دەکردن وتاخیریان دەکردن وەکو کەیسی هەڵەبجە .\nبە درێژایی هەشت ساڵی شەڕی ئێران وعێراق هێزی چەکداری حیزبە چەکدارەکان لادێکانی کوردستایان بەکاردێنا بۆ حەوانەوە وێستگەی چوون و هاتنەوە . بەڵام ، هەرگیز بیریان لەوە نەکردبۆوە دانیشتوانی ئەو وێستگانە ئایندەیان چی دەبێت لەکاتی گۆڕانی هاوکێشە سەربازی ولۆجیستیەکان بە قازانجی ڕژێم ؟ بوونی پلانی لەو بابەتە یان پرسیاری لەو بابەتە لە سەدا سەد ڕۆڵی دەبوو لە کەمکردنەوەی ژمارەی قوربانیان زیاد کردنی ژمارەی ڕزگاربوان .\nڕێکخراوە نێو دەوڵەتیەکان و UN وزلهێزەکانی دونیا تاوانباری سەرەکین لە بەکارنەهێنانی هێزو میکانیزمێکی گونجاو بۆ ڕاگرتنی شەڕی ئێران و عێراق . ئەوان لێگەڕان شەڕ بەردەوام بێت چونکە بازاڕی ساغ کردنەوەی چەک و ساغ کردنەوەی بەرژەوەندیەکانیان بوو. ڕاگرتنی شەڕ نەک تەنیا ئەگەری ڕوونەدانی جینۆسایدی بەرزدەکردەوە بەڵکو ڕێگریش دەبوو لەوەی ئاماری هەردوو وڵاتی شەڕکەر ببا بۆ دوو ملیۆن کوژراو نزیکەی ملیۆنێک کەم ئەندام و ملیۆنێک بێوەژن سەدان هەزاردیلی ژیان لە دەست چوو .\nهۆشیاری سیاسی بە بێ ڕزگار بوون لە نەخۆشی لە بیرکردن و فەرامۆش کردن ئیمکانی نیە بە تایبەتی کە دێتە سەر پەیوەندی ئامادەبوونی مێژوو لە ئەزموون و مامەڵە لەگەڵ ئێستا . بۆ نموونە کە دێتە سەر شارەزابوون لە ماهیەتی دڕندەیی دەوڵەت و دوودڵ نەبوونی سوپاکەی لە بەکارهێنانی هەر چەکێک کە لە دەستی بێت ، دەبێ لەو حاڵەتدا هەڕەشەی ئەم سڵ نەکردنەوەیە ، بچێتە نێو ستراتیژی داڕشتنی بەرەنگاری وشەڕکردن لەگەڵ ئەو سوپایە . کام بەش لە خەڵکی ئەنفال کراو یان کۆمەڵگەی کوردی بەگشتی ، نەک تەنیا لە 8 ساڵی شەڕی ئێران و عێراق بەڵکو لەو میژویەش نامیلکەیەکی هۆشیاری ، بەرنامەیەکی ڕادیۆیی ، خرابووە دەست لە ڕێگەی حیزبە کوردیەکانەوە دەربارەی شاربەدەرکردن و کوشتنی جولەکەکانی عێراق ! دەربارەی کوشتنی تورکمانەکانی کەرکوک ، ئاسوریەکان و هتد ؟ ئەمانە دەبوایە وەکو دەرسی تاڵ هەمیشە بوترایە ، تا خەڵک لەمەترسی ئەو چوارچێوە سیاسی ومێژویەی تێبگەن کە ژیانی تێدا بەسەر دەبەن . ئایا قوربانیەکان بە رێژەیەکی سەرووی یەک لە چوار لە ڕێگەی حیزبە کوردیەکانەوە بەو ڕادەیەی ئاگاداربوون یان بە بیریان هێنابوونەوە کە سوپای عێراق بێ دوودڵی لە ساڵی 1974 قەڵادزێ ی بە چەکی قەدەغەکراوی (ناپاڵم) بۆردومان کرد ؟ ئایا دەیانزانی عێراق لە 1982 وە چەکی کیمیاوی هەیەو دژ بە سوپای ئێران بە کاری هێناوە ؟ هیچ ئاگایان لە نامە پڕ لە هەڕەشە جدیەکانی ڕژێم هەبوو کە لە ڕێگەی کەناڵی پەیوەندیەکان لە گەڵ حیزبە کوردیەکان ڕەوانەی دەکردن ؟ ئەگەر وەڵامی ئەو پرسیارانە هەبوایە بێ گومان پلانی ئەنفال بەو شێوەیە نەدبوو کە ڕووی دا .\nنفوزی فاشیزم لە کۆمەڵگەی کوردی ڕویەکی لەمیلیشیا چەکدارەکانی جاش خۆی دەنواند ، ڕویەکی تری بریتی بوو لە کلتورو هەڵس و کەوت ، گەشەی بەعسیزم لە بەشێک لە کۆمەڵگەی کوردی گەشەی ئەندام بوون نەبوو بەقەد ئەوەی جێکەوتە بوونی جیهان بینی وشێوە ژیان بەڕێکردن بوو لە کۆمەڵگە . سەرکەوتنی بەعس و ڕژێمەکەی لە داسەپاندنی تراژیدیا بەسەر کۆمەڵگەی کوردی بێ ئەم نفوزە مەعنەویە لە کۆمەڵگەی کوردیدا ئیمکانی نەدەبوو، دابەش بوونی کۆمەڵگەی کوردی لەسەردەمی ئەنفال بەشێکیان کە ڕێگەی لە کاروانەکانی سوپا دەگرت و بەردی تێدەگرتن کاتێ بە قەزایەکی وەکو چەمچەماڵ تێدەپەڕین ، یان نان و بەتانی کۆدەکردەوە وەکو ئەوەی لە هەولێر بۆ ئۆردۆگای جێژنیکان کرا ، بەشێکی تری نەک تەنیا بینەر بوو بەڵکو بێ باکیەکەی تە ئەمڕۆش درێژەی هەیەو فۆرمیتری وەرگرتووە .\nسوپای ئێران و بزوتنەوەی چەکداری کوردی و سوپای عێراق (وەکو بکەری جێ بەجێ کەر)بە درێژایی 8 ساڵی شەڕ هەموو ئەو بیانوو بارودۆخەیان ئامادە کرد کە کوردستان ببێتە قوربانی جەنگ و نەک تەنیا سنورەکانی بەڵکو شارەکانیشی ببێتە زۆنی جەنگ و مەرگ . ناچالاک بوونی هەر یەک لەمانە بە دڵنیایی قوڵی تێوەگڵانی ئەم جوگرافیایەی لەشەڕ کەمدەکردەوە ، بەپێچەوانەی ئەمەش هێنانی پاسدار بۆ ناو بیرە نەوتەکانی کەرکوک شەڕکردن لەگەڵ سوپای عێراق لەکەرکوک گرتنی هەڵەبجە بەفەرمانی ئێران هتد ئەمانە نموونەی ئیفلاسی ستراتیژو سەربەخۆنەبوونی ئەجێندای بزوتنەوەی چەکداری کورد بوو لە مەترسیدارەترین قۆناغی مێژوودا .\nکۆڕەو کۆچ ..ڕاکردنی بە کۆمەڵ بە تایبەتی ئەگەر بە پلان و ستراتیژەو نەخشەی بۆ کێشرابێ وەکو دوا ڕێگای بەرەنگاری و رزگار بوون زۆر یارمەتیدەر دەبوو لەوەی ئەم هەموو قوربانیەی لێ نەکەوێتەوە . کە دەڵێین نەخشەی ڕاکردن و کۆڕەوی مونەزەم پێویست بوو، باسی شتێک ناکەین کە خەڵکی کوردستان خۆی تەجروبەی نەکردبێت ، بۆ نموونە : کۆچی خەڵکی مەریوان دروسترین پلانی تۆکمە بوو بۆ پاراستنی گیانی هاولاتیان ، کۆچی سەرجەم دانیشتوانی تەوێڵە لە شەودا لە هەشتاکان نموونەی ئەم کۆڕەوە مەزنانەن کە دەکرا چەند ساڵێک بە لای کەمی لای سەرکردایەتی سیاسی حیزبە کوردیەکان لەو سەردەمی ئیشی لەسەرکرابا .\nیاد کردنەوەی ئەنفال و ڕێزگرتن لە قوربانیەکان لە بەرئەوە نین کە ئەوان مردن ، بەڵکو لە بەرئەوەیە ئەوانیش وەک هەر یەک لە ئێمە ژیانیان هەبوو. ئەوان شایەنی ڕێزگرتنن چونکە بەر لەمەرگ سوکایەتی زۆریان پێکرا کە نموونەی هەندێک لەم سوکایاتیانە ژانی لە مردن ناخۆشترە ، کەچی جۆرێک لەبەرگری و پێداگریان لەسەر ” مانەوە ” تا کوشتن و زیندەبەچاڵ کردنیشیان هەر درێژەی هەبوو. نموونەی ئەو دایکەی گەرمیان کە کۆرپەکەی دوو ڕۆژبوو مردبوو، بەڵام مەمکی هەر لە دەمی کۆرپەکە دەرنەدەهێنا ، نموونەی دوو برینداری چاڵێکی ئەنفال لە بادینان کە یارمەتی یەکتر دەدەن بۆ ڕاکردن لە چاڵەکەو دواتریش ڕزگاریان دەبێت ، ئەم نمونانە زۆرن کە شایەنی ڕێزگرتن و یادکردنەوەن . بەڵام ، پرسیاری سەرەکی ئەوەیە کام جۆر لە یادکردنەوە جێگیربکرێت و چۆن سەر لەنوێ مێژووی ئەم تراژیدیایە بنوسینەوە ؟\nPrevious له‌به‌رچی ئێراق له‌سه‌ریه‌تی داوای لێبوردن له کورد بکات\nNext فۆرمى تر …نەوزاد بەندى


ئه‌گه‌ر نه‌توانم سه‌ردانی كوردستانیش بكه‌م هه‌ر به دۆستی كورد ده‌مێنمه‌وه…ئۆسوالد سۆدركڤیست – Denegkan\nئه‌گه‌ر نه‌توانم سه‌ردانی كوردستانیش بكه‌م هه‌ر به دۆستی كورد ده‌مێنمه‌وه…ئۆسوالد سۆدركڤیست\nئۆسوالد سۆدركڤیست بۆ ڕۆژنامه‌ی رووداو: ئه‌گه‌ر نه‌توانم سه‌ردانی كوردستانیش بكه‌م هه‌ر به دۆستی كورد ده‌مێنمه‌وه\nڕۆژنامه‌ی ڕووداو (25/11/2008)\nرۆژی 5/11/2008 كۆمیته‌ی سوێدی بۆ پشتیوانی له مافه‌كانی كورد له ئۆپسالا، سه‌مینارێكی بۆ نووسه‌ر و ئاكادیمیی سوێدی ئۆلۆف گ. تاندبێری كه دۆستێكی كۆنی گه‌لی كورده، رێكخست. چه‌ند سوێدییه‌كیش له‌و سه‌میناره‌دا به‌شداربوون، یه‌كێك له‌وانه ئۆسڤالد سۆدركڤیست بوو كه بۆ یه‌كه‌مین جار له ساڵی 1977دا، كێشه‌ی كوردی برده نێو په‌رله‌مانی سوێده‌وه و داوای كرد ده‌وڵه‌تی سوێد پشتیوانی له نه‌ته‌وه‌ی كورد بكات. (رووداو) بۆ ناساندنی سۆدركڤیست به خوێنه‌رانی كورد، هه‌ڤپه‌یڤینێكی له‌گه‌ڵ سازكرد.\nسۆدركڤیست به خۆی و سمێڵه زله‌كه‌یه‌وه زیاتر له كوردێكی كاكه‌یی یاخود كوردێكی عه‌له‌وی ده‌چێت تا سوێدییه‌ك. ئێستا ئه‌و پیر بووه و له باشووری سوێد ده‌ژی و تا ئێستایش دۆستایه‌تییه‌كی زۆری له‌گه‌ڵ كورد هه‌یه و هه‌وڵده‌دات هه‌میشه له ره‌وشی كورد ئاگاداربێت. سۆدركڤیست له ساڵی 1972 وازی له سۆسیالدیموكراته‌كان هێنا و كورد گوته‌نی سه‌نگه‌ر ده‌گوێزێته‌وه بۆ نێو پارتی كۆمۆنیستی سوێدی كه ئێستا ناوی خۆیان گۆڕیوه بۆ پارتی چه‌پ. ئه‌گه‌رچی سۆدركڤیست خۆی كۆمۆنیست نه‌بووه، به‌ڵام به پێكه‌نینه‌وه ده‌ڵێ " قسه‌ی خۆمان بێت ژنه‌كه‌م كۆمۆنیست بوو".\nسۆدركڤیست نه‌یده‌ویست زۆر باسی ژیانی سیاسی خۆی بكات، ئه‌و پێیوابوو ره‌نگه ئه‌وه جێگه‌ی بایه‌خی خوێنه‌ری كورد نه‌بێت.ئه‌و پێش ئه‌وه‌ی ده‌ست به كاری سیاسی بكات له نێو سووپادا وه‌كو ئه‌سفه‌رێك كاری كردووه. ساڵی 1969 بار ده‌كاته شاری ئۆپسالا و دوای ئه‌وه‌ی كه واز له ئه‌فسه‌ری دێنێت له زانستگه‌ی ئۆپسالا زانستی سیاسی و نێونه‌ته‌وه‌یی ده‌خوێنێت و پاشان له ساڵی 1976 دا ده‌بێته ئه‌ندامی په‌رله‌مانی سوێد تا ساڵی 1988 به ئه‌ندام تێیدا ده‌مێنێته‌وه.\nرۆژنامه‌ی (HURIYET حوریه‌ت )ی توركی به‌هۆی پشتیوانیكردنی له كورد ، له وتارێكدا به"چه‌ته" ناوی برد، هه‌ر ئه‌و وتاره بووه هۆی ناسراوتربوونی ئۆسڤالد له نێو كورددا و ژماره‌یه‌كی زۆر كورد پێوه‌ندی پێوه كرد، به تایبه‌تی له ئۆپسالا. له كۆتایی حه‌فتاكاندا مام جه‌لال سه‌ردانی سوێدی كرد و چاوی به ئۆسڤالد سۆدركڤیست كه‌وت، ئه‌و به‌ته‌واوه‌تی له بیری نه‌ماوه چ ساڵێك بوو، به‌ڵام كۆتایی حه‌فتاكان بوو. پاشان د. عه‌بدولره‌حمان قاسملو سه‌ردانی ده‌كات و ئه‌وه‌ش ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی كه باشتر له كورد تێبگات.\nدوای ئه‌وه‌ی كه سۆدركڤیست په‌رله‌مانی سوێد به‌جێده‌هڵێت به‌رده‌وام ده‌بێت له پێوه‌ندییه‌كانی له‌گه‌ڵ كوردانی دانیشتووی سوێد و به‌شداری ئاهه‌نگ و كۆبوونه‌وه‌كانی كورد ده‌كات بۆ نموونه یادكردنه‌وه‌ی جه‌ژنی نه‌ورۆز.له‌ساڵی 1999یش به‌شداری (شه‌مه‌نده‌فه‌ری ئاشتی) كرد له به‌لجیكاوه بۆ دیاربه‌كر.\nرووداو:چۆن ئاشنای كورد و كێشه‌كه‌ی بووی؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: هه‌تا نه‌بوومه ئه‌ندامی په‌رله‌مانی سوێد، منیش وه‌كو زۆر خه‌ڵكی دیكه، شتێكی وام ده‌رباره‌ی كورد و كێشه‌كه‌یان نه‌ده‌زانی، دیاره له سه‌ره‌تای حه‌فتاكانه‌وه ژماریه‌كی به‌رچاو كورد كه زۆربه‌یان خاوه‌ن بڕوانامه‌بوون روویانكرده سوێد. ئه‌وه‌ش كاریگه‌ری هه‌بوو له ناساندنی كورد به سوێدییه‌كان. ئێمه له گرووپه‌كه‌ی خۆمان له په‌رله‌مان باسی كوردمان ده‌كرد، به‌ڵام راستییه‌كه‌ی ژنێكی سوێدی كه له‌گه‌ڵ مه‌حموود باكسی ده‌ژیا، ناوی ئێلین كلاسۆن بوو و له لای گرووپه‌كه‌ی ئێمه له په‌رله‌مان وه‌كو سكرتێر كاری ده‌كرد، ئه‌و له رێگه‌ی مه‌حموود باكسییه‌وه ئاگادرای كێشه‌ی كورد بوو، ئه‌وه‌بوو رۆژێكیان پێشنیازی كرد كه ئێمه كێشه‌ی كورد ببه‌ینه نێو په‌رله‌مانه‌وه و باسی لێوه بكه‌ین. ئێمه‌ش به قسه‌مان كردو دوای ئه‌وه ئیتر هه‌ر زیاتر و زیاتر رووناكیمان ده‌خسته سه‌ر كێشه‌ی كورد.\nرووداو: چ پێشنیازێكت كرد و زیاتر باسی كام پارچه‌ی كوردستانتان كرد؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: قسه‌كانی ئێمه گشتی بوون و،وه‌ك یه‌كه‌یه‌كی یه‌كگرتوو باسی كێشه‌ی كوردمان كرد، نه‌ك باسی ئه‌م پارچه و ئه‌و پارچه‌ی كوردستان . ئێمه باسی چه‌وساندنه‌وه‌ی كوردمان كرد كه له‌لایه‌ن توركیا، سووریا، ئێران و عێراقه‌وه ده‌چه‌وسێنرانه‌وه. به‌ڵام حكوومه‌تی سوێدی ئه‌وكاته وه‌كو ئێستا حكوومه‌تێكی موحافه‌زه‌كار بوو و پێشنیازه‌كه‌ی ئێمه‌ی به ته‌واوه‌تی ره‌تكرده‌وه. به‌ڵام ئێمه كۆڵمان نه‌دا، به تایبه‌تی دوای ئه‌وه‌ی كه ژماره‌یه‌كی زیاتر كورد هاتنه سوێد و پێوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ به‌ستن و تا ده‌هات زانیارییه‌كانمان له‌سه‌ر كورد زۆرتر ده‌بوون.\nشتێكی خۆشتان بۆ باسبكه‌م، ساڵی 1977، رۆژنامه‌نووسێكی تورك كه بۆ رۆژنامه‌ی (حوڕییه‌ت)ی توركی كاری ده‌كرد هاته ته‌لاری په‌رله‌مان و گفتوگۆیه‌كی له‌گه‌ڵ كردم. منیش باسی چه‌وساندنه‌وه‌ی كوردم بۆ كرد له‌و وڵاتانه‌دا. دوایی وێنه‌كه‌ی منیان له لاپه‌ڕه‌ی یه‌كه‌می حوڕیه‌تدا بڵاوكرده‌وه وه‌كو چه‌ته و رێگرێك باسیان كردبووم كه ئاگام له هیچ نییه و هیچ نازانم. ئه‌وه‌بوو مه‌حموود باكسی هاته لام و رۆژنامه‌كه‌ی بۆ هێنام و بۆی كردمه سوێدی. دیاره له‌و وتاره‌دا كه له‌سه‌ر منیان نووسیبوو، دووپاتیان كردبووه‌وه كه كورد نییه و ئه‌وانه‌ی ئه‌و چه‌ته‌یه باسیان ده‌كات "توركی چیایین". ئه‌و وتاره زۆر توڕه‌ی كردم و هانیدام كه زیاتر بۆ كورد و مافه‌كانیان تێبكۆشم.\nرووداو: كه‌سایه‌تی تاڵه‌بانی و قاسملوو چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنیت، ئه‌گه‌ر به‌راوردیان بكه‌ی؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: ئێمه وه‌كو كه‌سایه‌تێكی شۆڕشگێر چاومان لێده‌كردن و ئه‌و سه‌رده‌مه سه‌رده‌می ئازدیخوازیی بوو، له ئه‌نگۆلاوه تا كوردستان و فه‌له‌ستین خه‌ڵك بۆ ئازادی خه‌باتی ده‌كرد، ئه‌و كاته تاڵه‌بانی زۆر شۆڕشگێرانه قسه‌ی ده‌كرد و قسه‌ی ئاگراوی ده‌كرد، هه‌رچی قاسملوو بوو به راستی پیاوی ده‌وڵه‌ت و به‌ڕێوه‌بردنی ده‌وڵه‌ت بوو. دیاره ناكرێت من له‌به‌ر رۆشنایی ئه‌و چاوپێكه‌وتنه كورته، به‌ته‌واوه‌تی كه‌سایه‌تییه‌كانیان هه‌ڵسه‌نگێنم.\nرووداو: رۆژنامه‌كانی سوێد ئه‌وكات هیچ بایه‌خیان به‌كورد ده‌دا؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست:زۆر كه‌میان ده‌نووسی، ئه‌وه‌ی ئێمه‌ش ده‌مانكرد له‌به‌ر ئه‌وه‌ی چه‌پ بووین گرنگیان پێ نه‌ده‌دا و نه‌یانده‌ویست زۆر باسی ئێمه بكه‌ن و رووناكیمان بخه‌نه سه‌ر. دیاره ئێمه خۆمان زۆرمان له‌سه‌ر كورد نووسی و باسی كوردمان كرد به‌تایبه‌تی دوای ئه‌وه‌ی كه خومه‌ینی هاته سه‌ر حوكم و كورده‌كان بۆ ماوه‌یه‌كی كورت ئازادیان وه‌رگرت.\nرووداو: شه‌ڕی براكوژیی و نێوخۆی كورد چ كاریگه‌رییه‌كی نێگه‌تیڤی بۆ سه‌ر هه‌وڵدانه‌كانی ئێوه هه‌بوو؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست:شه‌ڕی كورده‌كان له نێوخۆیاندا كاره‌كانی ئێمه‌ی زه‌حمه‌تتر كرد. ئێمه ده‌مانویست باسی كورد و كوردستان وه‌كو یه‌كه‌یه‌كی یه‌كگرتوو بكه‌ین، به‌ڵام ئه‌و شه‌ڕانه باری ئێمه‌یان گران كرد. كاتێك كورده فه‌یلییه‌كان له‌لایه‌ن عێراقه‌وه به‌ره‌و ئێران ده‌ركران، به‌داخه‌وه له‌لایه‌ن برا كورده‌كانیانه‌وه باوه‌شیان بۆ ئاوه‌ڵا نه‌كرا، ئه‌مه‌یش كارێكی تراژدییه. ئێمه نه‌مانده‌ویست لایه‌نێك هه‌ڵبژێرین به‌ڵكو كێشه‌ی كوردمان وه‌كو كێشه‌یه‌ك ته‌ماشا ده‌كرد، نه‌ك وه‌كو خێڵ و عه‌شیره‌ت. زۆرجار كه گفتووگۆمان ده‌كرد له په‌رله‌ماندا، بۆ نموونه وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وكاتی سوێد و هی دیكه‌یش بانگاشه‌ی ئه‌وه‌یان ده‌كرد كه كورد خۆیان یه‌كگرتوو نین و شتێك نییه ناوی نه‌ته‌وه‌ی كورد بێت ئه‌وانه‌یش كه هه‌ن عه‌شیره‌ت و خێڵن. به‌ڵام ئاسانتر بوو به‌رگری و پشتیوانی له كێشه‌ی فه‌له‌ستینییه‌كان بكه‌ی، هه‌ر هیچ نه‌بێت ئه‌وكات، چونكه یه‌ك نوێنه‌رایه‌تیان هه‌بوو و خۆشیان له نێوخۆیاندا یه‌كگرتووبوون. ئێستازۆر خۆشحاڵم كه كورد له یه‌كتره‌وه نزیكن و پێموایه ئێستا كوردی باشووری كوردستان هاوكاری پارتی كرێكارانی كوردستان ده‌كه‌ن ئه‌وه كارێكی باشه.\nرووداو:دوای تیرۆركردنی ئۆلف پالمێ له هه‌شتاكاندا كه پارتی كرێكارنی كوردستانPKK به تیرۆركردنی تۆمه‌تباركرا ، ره‌وشی كورد له سوێد چی به‌سه‌ر هات، به‌گشتی كه ئه‌وروپا به تیرۆریست سه‌یری PKK ده‌كات تۆ چۆن سه‌یری ده‌كه‌ی؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست:من هه‌میشه به‌رگریم له PKK كردووه و ئێستایش به‌رگرییان لێده‌كه‌م. خۆ هه‌ر هیچ نه‌بێت به‌راخۆدانێكیان كردووه. من ساڵی 1987 له‌گه‌ڵ هاوڕێیه‌كمدا كه ناوی تۆنی فرانسێ بوو، سه‌ردانی توركیامان كرد، ئه‌وكاته له رێگه‌ی په‌رله‌مان و بالیۆزخانه‌ی سوێده‌وه ئاسنكاریمان بۆ كرا. باڵیۆزخانه‌ی سوێد هه‌ندێك پێوه‌ندی بۆ رێكخستین له‌گه‌ڵ كاربه‌ده‌ستانی ده‌وڵه‌تدا، به‌ڵام وه‌زیره توركه‌كان كه‌وتنه سه‌رزه‌نشتكردنمان به‌وه‌ی كه شتێك نییه ناوی كێشه‌ی كورد بێت له توركیا، ئه‌وه‌ی له‌م وڵاته‌دا ده‌ژی هه‌مووی توركن. زۆر بێنه‌زاكه‌ت بوون به‌رامبه‌رمان. ئێمه چاومان به كوردیش كه‌وت، به تایبه‌تی ئه‌و كوردانه‌ی كه ئاوه‌ره‌ببوون و راگوێزرابوون و له ئیسته‌نبووڵ و له ژیانێكی پڕ ره‌زاله‌تدا ده‌ژیان. كه هاتینه‌وه راپۆرتێكمان له‌سه‌ر كێشه‌ی كورد و كورده‌كان نووسی و دامانه په‌رله‌مانی سوێد. ئێمه پیاوێكی توركمان بینی كه كۆنه دیپلۆمات بوو و له هیندستان كاری كردبوو، تێگه‌یشتنێكی باشی بۆ كێشه‌ی كورد هه‌بوو و له كۆمیته‌یه‌ك بۆ ئاشتی كاری ده‌كرد و باسی ئه‌وه‌ی ده‌كرد كه كه‌مال ئه‌تاتورك بڕیاری ده‌ركرد كه هه‌موو ئه‌م خه‌ڵكانه توركن، به‌ڵام نه‌یده‌وێرا به ده‌نگێكی به‌رز ئه‌و راستیانه بڵێت.\nرووداو: بۆچی كورد و PKK له كوشتنی ئۆلف پاڵمه‌دا گلێندرا ؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: ده‌بێت پێش هه‌موو شتێك ئه‌وه بڵێم كه به‌و كاره، دادگا و دادپه‌روه‌ری له سوێد خۆیان هێنایه سه‌ر سفر، شتێكی هه‌تا بڵێی ناخۆش و ترسناك بوو. راستییه‌كه‌ی من دوای دوو هه‌فته زانیم كه ژماره‌یه‌ك ئه‌ندامی PKK له‌لایه‌ن پۆلیسی سوێدییه‌وه ده‌ستگیركرابوون و لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ كرابوو، ئه‌وه‌ش دوای ئه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌ندامانه هاتن بۆ په‌رله‌مان و ئاگاداریان كردین، به‌ڵام دادوه‌رانی سوێدی ئه‌و تێوه‌گلانه‌ی PKKیان ره‌تكرده‌وه و تۆمه‌ته‌كه‌یان له‌سه‌ر لابردن، به‌ڵام به‌داخه‌وه ئه‌وه كاریگه‌رییه‌كی زۆر خراپی كرده سه‌ر كێشه‌ی كورد، ناخۆشییه‌كه له‌وه‌دا بوو كه هه‌موو كوردیان تێوه‌گلاندبوو و ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌یشی كه هیچ پێوه‌ندییه‌كیان به PKK وه نه‌بوو به گومانه‌وه چاویان لێده‌كرا. به‌ڕاستی من هه‌ستم به شانازییه‌كی زۆر ده‌كرد كه دادپه‌روه‌ری سه‌ركه‌وت. به داخه‌وه ده‌بێت ئه‌وه‌یش بڵێم كه PKK كارێكی خراپیان كرد كه له سوێد دوو ئه‌ندامی پێشووی خۆیان كوشت، ئه‌و كاره‌یان جێگای دیفاعلێكردن نه‌بوو، هه‌رچه‌نده پاشان خۆشیان هه‌ستیان به‌و هه‌ڵه‌یه كرد و په‌شێمان بوون له كردنی. پۆلیسی سوێدیش كه‌ڵكیان له‌و هه‌ڵه‌یه وه‌رگرت و PKK یان به كوشتنی پاڵمه تاوانبار كرد، به‌ڵام دوایی ده‌ركه‌وت كه ئه‌و تاونباركردنه هیچ بناخه‌یه‌كی نه‌بوو، من خۆم ئێستایش پێموایه كه پۆلیسی سوێدی به شێوه‌یه‌ك له شێوه‌كان په‌نجه‌ی له كوشتنی پاڵمه‌دا هه‌یه. به‌ڵام من ئێستایش كه ئه‌وروپا PKK ی خستۆته نێو لیستی تیرۆره‌وه، به‌كارێكی قێزونی ده‌زانم و پشتیوانی ته‌واو له‌و پارته ده‌كه‌م و پێوه‌ندیم له‌گه‌ڵ هه‌ندێك له ئه‌ندامه‌كانیان هه‌یه. من زۆر جار له‌گه‌ڵ هه‌ندێك له‌و ئه‌ندامه كوردانه‌ی پارتی چه‌پ تووشی كێشه بووم له‌سه‌ر PKK، هه‌ندێكیان ئێستا گۆڕاون و وه‌كو پێشوو دژایه‌تی PKKناكه‌ن. پێموابێت ئه‌و دوژمنایه‌تییه‌ی PKK بۆ ئه‌وه‌بوو كه بتوانن به ئاسانی سه‌ردانی توركیا بكه‌ن.\nرووداو: ساڵی 1999 به‌شداری شه‌مه‌نده‌فه‌ری ئاشتیت كرد بۆ دیاربه‌كر، چۆن بوو ئه‌و بڕیاره‌تدا؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: داوام له پارتی چه‌پ كرد، من وه‌ك نوێنه‌ری ئه‌و پارته به‌شداری بكه‌م و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش هاوكاری دارایی بكات، به‌ڵام پ ك ك پاره‌ی هه‌بوو و هه‌موو پاره‌ی ئه‌و چالاكییه‌ی خستبووه سه‌ر شانی خۆی. وه‌لێ ئه‌ڵمانیا رێگای نه‌دا ئه‌و شه‌مه‌نده‌فه‌ر به خاكه‌كه‌یدا تێپه‌رێت بۆیه پ ك ك فرۆكه‌یه‌كی به كرێ گرت و ده‌یان كورد و دۆستی كورد له ئیسته‌مبووڵ نیشتینه‌وه و پاشان له‌وێشه‌وه به پاس به‌ره‌وه دیاربه‌كر كه‌وتینه رێ، به‌ڵام پۆلیس و سووپای توركیا رێگایان نه‌داین بچینه ناو دیاربه‌كر. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌یان هه‌زار كورد پێشوازایان لێكردین. پاش ئه‌وه‌ی ئێمه‌یان گێڕایه‌وه بۆ ئیسته‌نبووڵ ئه‌وروپییه‌كانیان كۆكردنه‌وه، كه له خه‌ڵكانیی رووناكبیر، سیاسی و رۆژنامه‌نووس پێكهاتبوون، به چه‌ته و رێگر ناوزده‌یان ده‌كردین .به‌ڵام راگه‌یاندنی كوردی و ئه‌ڵمانی و به‌ریتانی پێشوازییه‌كی باشیان له‌و چالاكییه كرد و له‌سه‌ریان نووسی.\nرووداو:نووسه‌ر و رووناكبیری سوێدی ئۆلف گ تاندبێری دۆستێكی دیكه‌ی كورده، ئه‌و چۆن ده‌ناسی؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: ساڵی 1976 چاومان به تاندبێری كه‌وت كه له شه‌سته‌كانه‌وه پشتیوانی له كورد كردبوو و به‌تایبه‌تی له‌گه‌ڵ بارزانی باوك پیوه‌ندی هه‌بوو ، ئه‌و خۆی چاوی به بارزانی كه‌وتبوو و زانیاری باشی له‌سه‌ر كێشه‌ی كورد هه‌بوو. ئه‌گه‌رچی ئه‌و چه‌ندین ساڵ بوو بێده‌نگ ببوو، به‌ڵام دیسان بۆ كێشه‌ی كورد تێهه‌ڵچووه‌وه.\nرووداو:به‌رژه‌وه‌ندییه ئابوورییه‌كانی سوێد له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌ته داگیركه‌ره‌كانی كوردستاندا تا چه‌ند رێگربوو له ناساندن و پشتیوانیكردن له سوێد بۆ كورد؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: به‌رژه‌وه‌ندی ئابووری سوێد له‌گه‌ڵ توركیا و عێراق بێ كاریگه‌ری نه‌بوو. سوێد ژماره‌یه‌كی زۆر ماشێنی گه‌وره‌ی به توركیا و عێراق فرۆشت، هه‌روه‌ها به ئێرانیش له‌سه‌رده‌می رژێمی خومه‌ینیدا، به تایبه‌تی كۆمپانیای سكانیا كه لۆری و ماشێنی گه‌وره‌ی دروستده‌كرد و بۆ كاری سه‌ربازی له‌و وڵاتانه‌دا به‌كار ده‌هێنران. هه‌روه‌ها لێدانی تونێل و دروستكردنی بینای گه‌وره له ئیسته‌نبووڵ. ئه‌گه‌رچی قه‌ده‌خه‌بوو سوێد كه‌ره‌سته‌ی سه‌ربازی به‌و وڵاتانه بفرۆشێت، به‌ڵام به‌شێوه‌یه‌كی دیكه هاوكاری ئابووری ئه‌و وڵاتانه‌ی ده‌كرد.\nرووداو:كه‌سایه‌تی مسته‌فا بارزانی چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنی؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: ئه‌و خه‌باتێكی زۆری بۆ كورد كرد، به‌شداریی كۆماری كوردستانی كرد له مه‌هاباد، من بارزانی وه‌كو كه‌سایه‌تییه‌كی گه‌وره‌ی مێژوو چاو لێده‌كه‌م. ئه‌و هه‌موو ژیانی خۆی له گه‌نجێتییه‌وه تا مردن بۆ كورد كرده قوربانی. ره‌نگه ئه‌و زیاتر بۆ كورده‌كانی باشوور تێكۆشا بێت، به‌ڵام له‌و سه‌رده‌مدا نابێت چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌مان لێ بكردایه كه بۆ هه‌موو كورد خه‌باتی بكردایه. من ڕێزێكی زۆرم بۆ مسته‌فا بارزانی هه‌یه.\nرووداو: عه‌بدوڵڵا ئوجه‌لان یه‌كێكه له‌و كه‌سایه‌تیانه‌ی زۆری له‌سه‌ر ده‌نووسرێ ، ئه‌و چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنی؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: زۆر شت له‌باره‌ی ئۆجه‌لانه‌وه نازانم، به‌ڵام ده‌بێت ئه‌وه بزانین كه ئه‌و پشتیوانی كوردانی باكووری بۆ خۆی راكێشا و ئێستایش ده‌بینی كه چۆن پشتیوانی لێده‌كه‌ن.هیچ رێكخراوێك ناتوانێت خۆی به‌راود بكات له‌گه‌ڵ پ ك ك له باكووری كوردستان. زۆرجار شتی خراپ له‌سه‌ر ئۆجه‌لان نووسراوه، به‌ڵام ئه‌ی پشتیوانی ئه‌و خه‌ڵكه له‌و پیاوه، چی لێ ده‌كه‌یت؟ ئه‌وه قسه‌ی قۆڕه كه ده‌ڵێن خه‌ڵك له ترسان پشتیوانی له پ ك ك ده‌كه‌ن، ئاخر گرووپێكی بچكۆله چۆن ده‌توانێت پانزده ملیۆن یانیش زیاتر له باكووری كوردستان ناچار بكات پشتیوانی لێ بكه‌ن؟ ده‌وڵه‌تی سوێدیش ئۆجه‌لانی وه‌كو تیرۆریست ده‌ناساند، به‌ڵام من ئه‌وه به ته‌واوه‌تی ره‌تده‌كه‌مه‌وه، ئۆجه‌لانیش وه‌كو زۆری دیكه بۆ ئازادی خه‌باتی كردووه، مه‌گه‌ر به عه‌ره‌فات و ماندێلاشیان نه‌ده‌گووت تیرۆریست و خه‌ڵاتی ئاشتیشیان پێدان؟ به سه‌ركرده‌كانی ئه‌نگۆلا و مۆزه‌مبیق و گرووپه‌كانی دیكه كه به‌دژی كۆلۆنیالزم و چه‌وساندنه‌وه خه‌باتیان ده‌كرد، هه‌ر ده‌یانگوت تیرۆریست، من كه‌سێكی ئینته‌ناسیۆنالیستم و له‌گه‌ڵ ئه‌و گه‌لانه‌شدا خه‌باتم كردووه. من به هه‌مان شێوه‌یش ته‌ماشی حه‌ماس ده‌كه‌م چونكه خه‌ڵك ده‌نگی پێداون.\nرووداو: بۆچی تاوه‌كو ئێستا به‌ته‌نیا سه‌ردانی كوردستانت نه‌كردووه، چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌تده‌كرد بانگهێشت بكرێی ؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: (به‌پێكه‌نینه‌وه) نا من چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌م نه‌كردووه داوه‌تم بكه‌ن، ئاخر خۆت ده‌بینیت كه پیربووم. من ئێستایش و ئه‌وسایش به هه‌رشێوه‌یه‌ك بۆم كرابێت پشتیوانیم له كورد كردووه و ده‌كه‌م.\nرووداو:كێشه‌ی كورد هێشتا چاره‌سه‌ر نه‌كراوه و ئێستایش پێویستی به پشتیوانییه، به‌ڵام ئه‌و گه‌رمووگوڕییه‌ی جاران بۆ پشتیوانی له بزووتنه‌وه ئازادیخوازه‌كانی دنیا نه‌ماوه، به بڕاوی تۆ هۆكاری ئه‌وه چییه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه ئێستا ئاسانتر ده‌توانرێت زانیاری له‌سه‌ر گه‌لانی چه‌وساوه به‌ده‌ستبهێندرێت؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: ئه‌گه‌ر ئێمه باسی سوێد بكه‌ین، من پێموایه پێوه‌ندی به لیبرالیزمی نوێوه هه‌یه، پێوه‌ندی به ئیندڤیدوالیزمه‌وه هه‌یه، خه‌ڵك چاوچنۆك بوون و هه‌ر بیر له خۆیان ده‌كه‌نه‌وه، پێوه‌ندی به‌وه‌وه هه‌یه كه بزووتنه‌وه چه‌په‌كان پاشه‌كشه‌یان پێكراوه و راستره‌وه‌كان زیاتر به ده‌سه‌ڵات بوون. ئێستا حكوومه‌تێكی كۆنسه‌رڤه‌تیزم له سوێد حكووم ده‌كات، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێستامان، كارل بیلدت، زۆر سه‌رسامه به ئه‌مریكا. ئێستا سوێد، زیاتر له ناتۆ نزیك بووه‌ته‌وه، به‌ڵام من پێموایه گۆڕانكاری له سیاسه‌تی سوێد ده‌كرێت و ئه‌و هاوپشتییه‌ی هه‌شتاكان هه‌بوو بۆ كورد و فه‌له‌ستینییه‌كان سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه.\nرووداو:هه‌ڵبژاردنی باراك ئۆباما ده‌بێته هۆی گۆڕانكاری و بووژانه‌وه‌ی سه‌رله‌نوێی رادیكالیزم؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: من بڕوام به‌وه نییه كه خه‌ڵك كه‌سێكیان هه‌ڵبژاردبێت، من بروام به كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكه، چینه‌كانی خواره‌وه، ئه‌گه‌ر ئه‌وان نه‌بوونایه ئه‌وا ئۆباما هه‌ڵنده‌بژێردرا. سه‌یری ئه‌و كێشه ئابوورییه بكه، كه هه‌تا بڵێی خه‌ته‌رناكه نه‌ك ته‌نها بۆ ئه‌مریكا به‌ڵكو بۆ هه‌موو دنیا، خه‌ڵك رقیان هه‌ستاوه و توڕه‌ن، تۆ مێژووت خوێندووه‌ته‌وه، شه‌پۆله گه‌وره‌كان هه‌میشه ئارامن و له پڕێكدا خه‌ڵكانێك به‌رزده‌كه‌نه‌وه، ئێستایش ئه‌و كه‌سه ئۆبامایه، ئه‌گه‌ر ئه‌ویش نه‌بوایه كه‌سێكی دیكه‌ی له‌و شێوه‌یه ده‌بوو، كه‌واته كه‌سه‌كان نین، ئێستا بازه‌كه به‌سه‌ر ئۆباماوه نیشتووه‌ته‌وه. جاران كه منداڵبووین، مێژووی سوێد هه‌مووی باسی پاشاكان بوو، هیچ ده‌رباره‌ی خه‌ڵكه‌كه له ئارادا نه‌بوو، خۆ ئێستاش هه‌ر وایه. سیسته‌می كاپیستالیستی ئه‌وه دووه‌م جاره به‌ره‌و هه‌ڵدێری ده‌چێت، له 1929 یشدا ئه‌وه روویدا. بۆیه خه‌ڵك هه‌ڵوێست وه‌رده‌گرێت، ئێستایش ئۆباما له ناو ناواندایه و به كه‌سێكی باشی ده‌بینم. پرسیاره‌كه ئه‌وه‌یه ئایا ئه‌و پیاوه ئه‌و باره‌ی پێ هه‌ڵده‌گیرێت؟ ئایا ئه‌و ده‌توانێت له‌و چوارچێوانه‌ی كه له ئه‌مریكادا هه‌یه ده‌ربچێت؟\nرووداو: مه‌ترسی ئه‌وه نییه ئه‌گه‌ر له چوارچێوه‌كان لایدا، شتێكی لێ بكرێت ؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: به دڵنیاییه‌وه، بیركردنه‌وه‌یه‌كی ته‌واوه، مه‌گه‌ر كه‌ندیاشیان نه‌كوشت، ئه‌گه‌ر شتێكی وا رووبدات جێگای حه‌په‌سان نییه، ئه‌وه‌شمان له‌بیر نه‌چێت ئه‌و كه‌سێكی ره‌شپێستیشه.\nرووداو: پێتوانییه ئه‌مه نووسینه‌وه‌ی مێژووه؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست:بێگومان، وه‌كو وتم خه‌ڵك ده‌نگیان پێداوه و ده‌كرێت گۆڕانكاری گه‌وه‌ره رووبدات. له دوایی هه‌ڵدێره ئابوورییه‌كه‌ی 1929، له ئه‌مریكا گۆڕانكاری روویدا. پاره‌یه‌كی زۆریان بۆ نوێكردنه‌وه‌ی په‌ره‌وه‌رده و ژێرخانی ئابووری ئه‌مریكا ته‌رخانكرد.\nرووداو:به له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌و قسانه، پێتوایه گۆڕانكاری له رۆژهه‌ڵاتی نێوه‌ڕستدا رووبدات؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: ره‌نگه پێش ئه‌وه‌ی به‌ره‌وباشی بڕوات، شتی خراپتر رووبدات، ئاخر خۆ ناكرێت و‌ڵاتێكی وه‌كو ئیسرائیل به تاقی ته‌نیا ئه‌و ناوچه‌یه كۆنترۆڵ بكات و بچه‌وسێنێته‌وه ئه‌وه‌ش به هاوكاری ئه‌مریكا ده‌كات، واته هه‌تا ئه‌مریكا پشتیوانی له ئیسرائیل بكات، خۆ ئه‌مه هه‌روا نابێت. ئه‌وان ده‌بێت واز له‌و شه‌ڕنگێزییه بێنن، ئه‌مه بۆ توركیایش هه‌روایه، ده‌بێت سازش بكه‌ن، ده‌بێت واز له كورده‌كان و فه‌له‌سینییه‌كان بێنن، ئاخر خۆ ناكرێت توركیا نكۆڵی له بیست ملیۆن كورد ره‌نگه زیاتریش بن، بكات و هه‌ر بڵێت كورد نییه و پێیان بڵێت "توركی شاخاوی" واته ئه‌گه‌ر گۆڕانكاری نه‌كه‌ن، ئه‌وا شه‌ڕی گه‌وره‌تر و هێزی زیاتر به‌كارده‌هێنرێت. ناكرێت بڵێن كورد نییه، چونكه كورد هه‌یه.\nرووداو:ئێمه گه‌ڵێكین له‌مێژه ده‌چه‌وسێندرێینه‌وه و ره‌نگه نه‌مان په‌رژابێته قه‌درگرتنی دۆسته راسته‌قینه‌كانمان و پاداشت دانه‌وه‌ی ئه‌وانه‌ی له ته‌نگانه‌دا له‌گه‌ڵمان بوون، ئه‌گه‌ر من بڕیار به‌ده‌ست بوومایه ئه‌وا خه‌ڵكانێكی وه‌كو تۆم بانگهێشتی كوردستان ده‌كرد تا هیچ نه‌بێت ئه‌و به‌شه‌بچووكه‌ی وڵاته‌كه‌مان كه ئازاد كراوه، ببینی؟\nئۆسڤالد سۆدركڤیست: بیرێكی خراپ نییه، من ویستوومه سه‌ردانی كوردستان بكه‌م، به‌ڵام به هۆی جواد جوادوه، بۆم رێكنه‌كه‌وتووه. خۆشحاڵ ده‌بم ئه‌گه‌ر رۆژێك بتوانم سه‌ردانی كوردستان بكه‌م، به‌ڵام ئه‌ویش نه‌بێت خۆ من هه‌ر به دۆستی كورد ده‌مێنمه‌وه.\nPrevious فرەژنی دیاردی پر لەشەرمەزاری کۆمەلگای پیاوسالارییە!\nNext نوَزدە چڵ بە دارى شیعرەوە….ئارێز سمکۆ


7/11/2020 4:52:00 PM 324 جار خوێندراوەتەوە\nتێرۆر دەبێ بە دو مانا بخوێنرێتەوە ، یەکیان ئەوەی پێی دەڵێن مەحکوم کردنی جیهانی لە سەر پەیمانی نێودەوڵەتی و ئەوەشی کە لە ململانێ و شەڕی نێوان وڵاتاندایە وەک یەکێ لە چەکە کاریگەریکانی جەنگ بەکار دەهێرێت ، تیرۆر لەسەر زۆر ئاست ڕودەدا لە بونە گشتیەکەیدا ، تیرۆری سیاسی و ئابوری و مێژویی و فەرهەنگی و ڕۆژنامەوانی و فیزیکی ، ئەوەی ئێمە مەبەستمانە تیرۆری فیزیکیە وەک چەکێکی سیاسی و سەربازی و هەواڵگری.\nئەڵبەت کاتێ شەڕ بە هەمو جۆرەکانیەوە لە نێوان دو وڵاتدا ڕودەدا تیرۆری گشتی دەبێتە هۆیەک بۆ بردنەوەی شەڕەکان ، بۆ نمونە لەسەر ئاستی ئابوری و بزنس کاتێک وڵاتێک ئەم شەڕە دەکا پەنا دەباتە بەردەم تیرۆری کەسایەتیە بزنسمانەکان ، یان تێرۆری ئابوری پەنا دەباتە بەر بەهای دراو و وشک کردنی سەرچاوەی داهات ، یان لە ڕوی ڕۆژنامەوانیەوە پەنا دەباتە بەر تیرۆرکردنی نوسەر و ڕۆژنامەوانەکان ، ئیتر بە پێی شەڕەکان تیرۆر باشترین چەکە بۆ بردنەوە ، تۆ سەیر بکە لە ئەمریکاوە تا دەگاتە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئاسیا وە تا لای خۆشمان تێرۆر بونی هەبوە بۆ لەناوبردنی جەستەیی و فیزیکی بەرامبەر بۆ تەواو بونی دۆسیەیەکی بەرهەڵستکار یان ونکردنی ، دواجار لایەنی تیرۆرکراو و بەرامبەر پەنا دەباتە بەر پەیمانە نێودەوڵەتیەکان بۆ مەحکوم کردنی بەرامبەر و هیچیشی لێ سەوز نابێ و تیرۆر بەردەوامی هەیە ، لای خۆمان لە عبدولستار مەجیدەوە تا زەردەشت عوسمان و وداد و کاوە گەرمیانی .\nئەی چی بکرێ بۆ ئەوەی چەکی تیرۆر بەتاڵ بکرێتەوە..؟؟؟؟؟\nشەڕ بە مانای گوڵ گرتنە یەک نایە ، فیشەک گرتنە یەکە و بۆ بردنەوەیە ، لەم شەڕانەدا کە یەکێ براوە بێ ، بێ شک بەرامبەر دۆڕاوە ، خۆ ئەگەر بە مانای شەڕ سەیری تیرۆر بکەین ئەوا دەبێت ئەو نیشانانە لابەین کە تیری تیرۆر دەیپێکێ ، کەواتە تێرۆر بواری دیاری کراوە ، مەساحەکەی زانراوێکی ونە ، کە هەمو پرنسیپەکانت لە کەسێکا کۆ کردەوە ، ئەو کات تیرۆری ئەو کەسە دەبێتە هۆیەک بۆ بردنەوەی شەڕ.\nبا بپرسین بۆ تیرۆری قاسملۆ و سەرکردە هاوشێوەکانی..؟؟؟؟\nبە درێژایی خەباتی کورد ،کورد نەیتوانیوە بەرهەمهێنی سەرکردایەتی دەستە جەمعی بێ هەمو پرنسپ و بەهاکانی شۆڕشی خستویەتی گیانی تەنها سەرکردەیەک ، ئەم سەرکردە سیفاتی سەرکردەی باڵای وەرگرتوە و خۆی بازنەی یەکەم و کۆتایی بوە ، کە ئەمە ڕێک دانانی نیشانەیەکی دیار و ڕونە بۆ تیرۆری وڵاتانی دوژمن ، دوژمنەکانیشمان دراسەی ئەوەیان کردوە کە ئەم سەرکردە باڵایە بکوژن شۆڕەشەکە کۆتایی دێ ، تیرۆر کردنی سەرکردەکانی کورد تیرۆری تەنها جەستەیەک یان سەرکردەیەک نەبوە ، بەڵکو کوژاندنەوەی شۆڕشێکی نەتەویەتی بوە ، وەستانی مێژوی بەرخودان بوە ، بۆیە دوای تیرۆرکردنی سەرکردەیە یان دوان و سیان ، هەم دوژمن شەڕی بردوەتەوە ، هەم ڕەهەندی سەرکردەی مێژووی و کاریزمی بوەتە بەدیلی شکست و گەڕان بە دوای جێگرەوەیەکی تردا ، کە ئەمەش چل ساڵی ویستوە و دواتریش ئەمەیش تیرۆرکراوە یان تیرۆری شاراوە کراوە ، دوژمن بە دیوێی تردا کاری لەسەر تیرۆری شاراوە کردوە کە کۆکردنەوەی هەمو بەهاکانە لە سەرکردەیەکدا و دواتر ناچار کردنی بە ئاشبەتاڵ و دوای ماوەیەک بەبێدەنگی مردنی لە غەریبیدا ، ئەمە بۆ وڵاتانی براوە دەبێتە تیرۆری سپی ، ئیتر مەحکوم کردن و وڵاتی تیرۆرست و شتی تر هەرایەکی بێ کردارە ، دەکرێ هەنێ کات سزای ئابوری یان گەشتکردن یان بلۆک کردنی سەرمایەی لێ کەوتبێتەوە بەڵام قازانجی تیرۆری سپی گەورەترە لەم سزایانە و پێشتر دوژمن دراسەی کردوە ، وەک ئەگەری لێکەوتەی ئەم تێرۆرە.\nکورد بە درێژایی مێژو هەمو بەها و خەبات و ستراتیژی نەتەوەیی و نیشتمانی خستوەتە ناو گیانی سەرکردەیەک وەک بە دوژمن بڵێی وەرە ئەمە بکوژە شۆڕش و خەبات کۆتایی دێ ، هەر لە شێخ سەعیدی پیران و سمکۆی شکاک و تا قازی محەمەدو مەلامستەفای بارزانیش هەر وا هاتوە ، خۆ ئەگەر تیرۆریش نەبوبێ ئەوا دوژمن بە پلان وای کردوە کە سەرکردە خۆی بازنەی یەکەم بێ و گەر نەگیشتبێتە بازنەی تیرۆرکردنیشی ، ئەوا وایان کردوە سەرکردەکە ببێ بە خاڵی کۆکەرەوە یان چەتری شۆڕش، دوای مردنی سەرکردە و ڕوخانی ئەم چەترە پەرتەوازەیەکی گشتگیر ڕوی داوە و دوژمن زۆر بە ئاسانی کۆنتڕۆڵی کردوە ، بۆ ئەمە نەوشیروان مستەفا خوێندوارترین سەرکردە بو بە نوسین خوێندەوەی زانستی لەسەر هەیە ، هەوڵی دا نەهێڵێت ئەمە دوبارە بێتەوە ، لەسەر دو ئاست دروستکردنی سەرکردایەتی جڤاتی و کۆتایی هێنان بە دوبارەی باوک بۆ کوڕ ، بە داخەوە تەمەن بواری نەدا ، لە مام جەلالیشدا هەر وابو ، بەڵام کۆمەڵەی ڕەنجدەران تا ئاستێک لەسەرەتاوە توانی فرە سەرکردە بێ لە شەهید بونی ئارام و شەهاب و تا سەرکردەکانی تری بە هەمان پلانی تیرۆری شاراوە شەهید کران ، بەڵام لەبەر ئەوەی فرە سەرکردەیی بو زیاتر بەهێز دەبو ، بەداخەوە کەمی خایاند و ئەویش بویەوە بە هەمان هەڵەی مێژو ، خۆ بنەماڵەی بارزانی بە درێژایی مێژو وابون تاکە سەرکردەیەک نەک هەمو شتێک بوە بەڵکو پیرۆزیش کراوە ، لە شێخ ئەحمەدەوە تا مەلا مستەفا و ئێستەش بە پلان و سیناریۆی ڕیفراندۆم هەمان تیرۆری شاراوە کرا ، ئەگەر چی زۆرێک لە وڵاتان دەیانزانی لە بەرژەوەندیان دەدرێ پێشر لە پلانەکە کوردی ئاگادار کردەوە ، لە گشتدا هەمان تیرۆری مێژوە و دوبارە دەبێتەوە .\nبا بپرسین بۆ قاسملۆ ..؟؟؟\nبە گشتی لە هەر چوار بەشەکەی کوردستان شۆڕش کارگەیەک بوە بە بەرهەمهێنانی یەک سەرکردەی باڵا ، نەیتوانیوە سەرکردایەتی دەستەجەمعی یان کۆما جڤاکێن یان سەرکردایەتی جڤاتی یان هاوسەرۆکی بەرهەم بهێنن ، هەر بۆیە تیرۆر کردنی قاسملۆ و شەرەف کەندی دوبارەی هەمان تیرۆری ئاشکرای قازی محەمەدە ، کە بە پلەی یەکەم ڕونبونەوەی خاڵی لاوازی کوردە و دانانی نیشانەیەکی دیارە بۆ تیرۆر ، ئیتر مەحکوم کردن و هەندێ سزا هیچ سودی نابێ وەک زەرەرێکی گەورەی وەک تیرۆرکردنی قاسملۆ و شەرەفەکەندی ، ئەوەی دەبێ کورد دوای سەدەیەک لەم زەرەرە گەورانە داویەتی لێی تێبگا ، نابێ دوبارەی هەمان هەڵەی مێژویی بکاتەوە و\nکۆی ستراتیژی نەتەوە و نیشتمان و شۆڕش نەخاتە ناو لاشەی یەک سەرکردەوە و تا ڕێ بۆ تیرۆر خۆش بکات ، چونکە دوژمن شەڕت دەکات و هەمو کارتەکانی شەڕت لەگەڵ بەکار دەهێنێ ، ئەوەی جێی باس و هەڵویست لەسەر کردن و خوێندنەوەی قوڵە دۆسیەی پەکەکە و ئاپۆیە ، کە دوای گرتنی ئاپۆ پەکەکە نەک هەمان مێژوی شێخ سەعیدی پیرانی بەسەردا دوبارە نەبوەوە ، بەڵکو توانی بەهۆی فرە سەرکردەییەوە بەهێز تر بێ و کۆما چڤاکێن توانی ئەم هەڵەی دوبارە بونەوەی یەک سەرکردەیە ڕابگرێ ، سحری تیرۆر بەتاڵ بکاتەوە ، سەرکردەیەکی تیرۆر بکرێ چەندین سەرکردەی تر بەرهەم دەهێنێ ، هەر بۆیە تورکیا دوای ئاپۆ کەمتر ئەم هەوڵانەی هەیە ، پەکەکە تا ئێستا توانایی بەرهەمهێنانی فرە سەرکردەیی هەیە بێ پەرتەوازە بون ، ئەگەر ئەمیش هەڵەکە دوبارە نەکاتەوە و یەک سەرکردە بکاتە سەنتەر.


باڵیۆزی ئەمریکا لە بەغدا: باڵیۆزخانەکەمان داناخەین\nرێبه‌ری ره‌وتی سه‌در رایگەیاند، ئەو هێزانەی ئەمریکا لە عێراق بەمەبەستی ئەنجامدانی مەشق و ڕاهێنان دەمێننەوە، نابێت مافی ئەوەیان پێبدڕێت دەست لە کاروباری ناوخۆی عێراق وەربدەن.\nخەڵك- ڕێبەری ڕەوتی سەدر ڕایدەگەیەنێت، پێویستە حكومەتی عێراق ئەم هەشت خاڵە جێبەجێ بكات، لە بارەی مانەوەی هێزە ئەمەریكاییەكان و سەرجەم هێزە بیانییەكانی دیكە لە عێرا?\nلە رووداوێکی تەقەکردندا لە ویلایەتی تەکساسی ئەمریکا کەسێک کوژرا و ٥ی دیکەش بریندار بوون و پۆلیسیش رایگەیاند، "تەقەکەرەکە دوای هەڵاتنی توانراوە دەستگیربکرێت"، هاوکات، جۆ بایدنیش دەڵێت، "توندوتیژیی چەک لە ئەمریکا بووەتە پەتا."\nئەمریکا فاکسینی زیاتر بە وڵاتان دەدات\nApril 9th, 2021 Youtube\nلە ئەمریکا لە رووداوێکی تەقەکردندا پێنج کەس کوژران\nئەمریکا لەبارەی کشانەوەی هێزەکانی لە عێراق: پلانێکی لەو شێوەیە نییە\nلە ئەمریکا دوو برا تەواوی ئەندامانی خێزانەکەیان دەکوژن\nماڵپەڕە ئەمریکیەکان بڵاویانکردەوە، دوو برا لە ویلایەتی تەکساس هەستاون بە کوشتنی تەواوی ئەندامانی خێزانەکەیان و خۆیان، کە ژمارەی هەموویان هەشت کەسە و موسوڵمان بوون.\nئەمریکا بەشێکی دیکە لە هێزەکانی لە عێراق دەکشێنێتەوە\nراگەیێندراوی هاوبەشی ئەمریکا و عێراق لەبارەی گەڕی سێیەمی دیالۆگی ستراتیژی\nخەڵك- خوولی سێیەمی دیالۆگی ستراتیجی نێوان عیراق- ئەمریكا بەشێوەی ئۆنلاین دەستی بەكارەكانی كرد. بەپێی ڕاگەیەنراوێكی وەزارەتی دەرەوەی عیراق، ئێوارەی ئەمڕۆ چوار شەمم


سه‌ركرده‌یه‌كی شیعه داوای ھه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی حه‌شدی شه‌عبی ده‌كات\nسه‌رۆكی ئیتیلافی وه‌ته‌نییه داوای ھه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی حه‌شدی شه‌عبی ده‌كات و رایگه‌یاند كه به ھه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌و هیزه، عێراق ده‌بێته وڵاتێكی مه‌ده‌نی.\nئه‌یاد عه‌لاوی سه‌رۆكی ئیتیلافی وه‌ته‌نییه كه یه‌كێكه له سه‌ركرده شیعه میانڕه‌وه‌كان له لێدوانێكی رۆژنامه‌وانیدا وتی: "دوای ئه‌و سه‌ركه‌وتنه‌ی كه دژبه رێكخراوی تیرۆریستیی داعش تۆماركراوه و سه‌رجه‌م ناوچه‌كانیش كۆنتڕۆڵكرانه‌وه، ئه‌ركی حه‌شدی شه‌عبی له عیراق كۆتایی ھاتووه".\nسه‌رۆكی ئیتیلافی وه‌ته‌نییه پێشنیازیكردووه ھه‌ر چه‌كدارێكی حه‌شدی شه‌عبی كه توانای ھه‌یه، بچێته ناو ریزه‌كانی سوپا یان پۆلیسی فیدراڵ یان پۆلیسی ناوخۆ و وتیشی: "گرنگه توانای سوپا به‌ھێزتر بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی ئاسایشی وڵات پته‌وتر بێت".\nسه‌رۆكی ئیتیلافی وه‌ته‌نییه راشیگه‌یاند كه "به ھه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی حه‌شدی شه‌عبی، عیراق ده‌بێته وڵاتێكی مه‌ده‌نی".\nدوای ئه‌وه‌ی له 2014دا چه‌كدارانی داعش ده‌ستیان به‌سه‌ر ناوچه‌یه‌كی به‌رفراوانی عیراقدا گرت و گه‌یشتنه ده‌وروبه‌ری به‌غدای پایته‌خت به فه‌توای ئایه‌توڵا سیستانی گه‌وره مه‌رجه‌عی شیعه‌كان هێزی حه‌شدی شه‌عبی بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی چه‌كدارانی داعش پێكهێنرا و له‌وكاته‌وه ژماره‌ی چه‌كدارانی ئه‌و هێزه له زیادبووندایه و له‌لاسه‌ن حكومه‌تی عیراقیشه‌وه به فه‌ڕمی ناسێندراون و بودجه‌ی تایبه‌ت به خۆیان هه‌یه.


مالكی: داوا لە خۆپیشاندەران دەكات خۆیان لە توندوتیژی بەدووربگرن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەرۆكی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا داوا لە هاووڵاتیانی ناڕازی لە دەرەنجامەكانی هەڵبژاردنی دەكات خۆیان لە توندوتیژی بەدووربگرن.\nنوری مالكی سەرۆكی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا لە جریوەیەكدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر كە ئاڕاستەی خۆپیشاندەران و هاووڵاتیانی ناڕازی لە دەرەنجامەكانی هەڵبژاردنی كردووە ئاماژەی بەوەداوە: لەم كاتە مەترسیدارەی ڕێڕەوی پڕۆسەی سیاسیدا تكا دەكەین، ناڕەزایەكانتان لەسەر دەرەنجامی هەڵبژاردنەكان بەشێوەیەكی ئاشتییانە بێت و پارێزگاری لە ئاسایش و ئارامی خۆتان بكەن و ڕێگە مەدەن كەسانی گێرەشێوێن ئەم هەلە بقۆزنەوە لەبەرئەوەی تێكدانی ئارامی و ئاسایش پێچەوانەی خواست و ئارەزووی هەمووانە كە هەوڵی بۆ دەدەن.\nئەم داوایەی نوری مالكی دوای ئەوە دێت كە لە بەشێك لە ناوچەكانی بەغدا و چەند شارێكی باشوور و ناوەڕاستی عیراق خۆپیشاندان و ناڕەزایی دژی دەرەنجامەكانی هەڵبژاردن دەستیپێكردووە و لە هەندێك ناوچەش خۆپیشاندانەكان توندوتیژی لێكەوتووەتەوە.\nخەڵك پێشمەرگە خۆبەخشەكانی سنووری مەخمور و چیای قەرەچوخ بۆسەیەكی پاشماوەكانی داعشیان لە گوندەكانی ئەو سنوورە پووچەڵكردەوە، كە بەنیازبوو بۆ كردەوەی…\n“توركیا دۆسیەی ئاو وەك گوشار بەكاردەهێنێت”\nخەڵك ئەندامێكی لیژنەی كشتوكاڵ و ئاو و هۆڕەكان لەئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ڕایدەگەیەنێت: توركیا دۆسیەی ئاو وەك گوشار بەكاردەهێنێت. (زیاتر…)\nئومێد خۆشناو بۆ دانيشوانی باداوە: سبەینێ بیرتان بۆ لێدەدەین\nخەڵك- پارێزگاری هەولێر ڕایدەگەیەنیت،بەپەلە بە تانكەر ئاویان گەیاندۆتە گەڕەكی باداوەی هەولێر و دەستیش دەكەن بە لێدانی بیر بۆیان. (زیاتر…)\nكازمی و جێگری سەرۆكی كۆمەڵەی بانكی نێودەوڵەتی كۆبوونەوە\nخەڵك مستەفا كازمی، سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق، ئەمڕ‌ۆ سێشەممە 1ی ئایاری 2021 لەگەڵ سەید فەرید بلحاج، جێگری سەرۆكی كۆمەڵەی بانكی نێودەوڵەتی…\n07 نیسان 2021 10.28 pm\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی و ژینگەی عیراق ئاماری توشبووانی بە نەخۆشی شێرپەنجە بڵاوكردەوە.\n24 حوزەیران 2021 9.59 pm\nخەڵك ئەنجومەنی مافەكانی مرۆڤی سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان لەسەر خراپی دۆخی مافەكانی مرۆڤ لە عیراق ڕەخنە لە حكومەتەكەی…\nلە كەركوك خۆپیشاندان دەستیپێكرد\n07 حوزەیران 2021 10.21 am\nخەڵك- ئەمڕۆ دوو شەممە ژمارەیەك لە هاووڵاتیانی شاری كەركوك خۆپیشاندان و نارەزایەتییەكیان لەبەردەم پارێزگای كەركوك…


رێبەرانی EU و ئەفریکایی کۆدەبنەوە بۆ چارەسەرکردنی تەنگەژەی کۆچبەران\nگرۆپێک فەرەتر لە 60 لە رێبەرانی ئەفریکا و EU لە رۆژانی چوارشەممە و پێنجشەممە لە ماڵتا کۆدەبنەوە لە هەوڵدانێکدا بۆ باشکردنی کاردانەوەیان بۆ تەنگەژەی کۆچبەران کە سەدان هەزاران لە هاووڵاتیان لە ماوەی ئەمساڵدا بەرەو ئەوروپا هەڵاتوون.\nیەکێتی ئەوروپا دەڵێت کۆبونەوەکە تێشک دەخاتە سەر هۆێ هەڵاتنی کەسان لە وڵاتانی خۆیانادا، باشتر رێکخستنی کەناڵەکانی کۆچبەری یاسایی، بردنە سەروەی پاراستنی کۆچبەران، تیکۆشان دژ بە قاچاغچیان وە باشترکردنی هاوکاری لەگەڵ وڵاتانی ئەفەریکایی لەسەر گەرانەوەی ئەو کەسانەی کە شایستەی پەنابەری نیین.\nدۆناڵد توسک سەرۆکی ئەنجومەنی ئەوروپا ووتی داخۆ لە رێگای ئاسانکردنی ڤیزاوە بێت، وە یاخود بە کارهێنانی هەر زۆری ئەو داراییە پێکەوە بۆ گەشەپێدان و شەری قاچاغچیان، ئەم کۆبۆنەوە لوتکەییە سەبارەت بە کردارە، کرداری هەلسۆراوەیی و کۆنکریتانە.\nوەکو بەشێک لە هەوڵدانەکان، ئەوروپا 1.8 بیلیۆن دۆلاری دابینکردووە لە یارمەتی نوێ بۆ وڵاتانی ئەوروپایی، بەڵام رەخنە گران کاردانەوەی ئەوروپایان دەخەنە پرسیارەوە و دەڵێن EU هەوڵ دەدات لە پاڵنانی کاسانێک بۆ ئەو ناوچانەی کە پێشێلیەکی زۆر لە مافەکانی مرۆڤ دایە و کەمی رەخساندنی هەڵەکانی ئابوری.


جەنگی کۆرۆناو کاریگەریە نەرێنیەکانی ئەوەندە کوشندەیە لەگەڵ دەرکەوتنی باڕاڕو بازرگانی داتەپاند ، دامەزراوە پیشەسازیەکان و سەرجەم کەرتە ( وەبەرهێن ، خزمەتگوزاری ، کشتوکاڵی ، پیشەسازی ، گەشتیاری ) و کەرتەکانی دیکەی لەچالاکی ڕاگرت .\nئەووڵاتانەی کەپشتیان بەفرۆش و داهاتی نەوت بەستبوو کەرتەکانی دیکەیان فەرامۆشکردبوو ئێستا زەرەرمەندترین وڵاتن .\nهەرێمی کوردستان لەچوارچێوەی دەوڵەتی فیدراڵی عێراقدا پشت بەستوو بەنەوت بەهۆی نەشیاوی بەڕێوەبردن و کەوتنەژێر باری قەرزێکی نادیار ، نوقمبوو لەلێڵاوی گەندەڵی ، بەهەدەردانی دارایی وڵات ، لەوەها دۆخێکدا حکومەتی هەرێم دەستی بەچڵە پوشەکەش ڕاناگا تادەربازیبێت .\nباجی خراپ بەڕێوەبردنی وڵات هاوڵاتیان دەیدەن ڕێژەی هەژاری و بێکاری ڕوی لەهەڵکشانە ، کرێکار لەناو چین و توێژەکانیتر زیاتر ئەم دۆخەی پێوە دیار دەبێت .\nیاسای کار ئەو هێزەیە کەبەتەواوی پاڵپشتی لەکرێکار دەکات مافە یاسایی و ئینسانیەکانی دەستەبەر دەکات ، یاسای کار پەیوەندی کریکارو خاوەنکار ڕێک دەخات .\nلەهەرێمی کوردستان زیاتر لە ( ٨٤٠٠٠ ) کرێکاری دەستەبەر ( چمان ) کراون ، ئەوانەی لەسایەی خاوەنکارێکی دیاریکراودا کاردەکەن و بەپێی گرێبەستی نێوان کرێکارو خاوەنکار لەکارکردن بەردەوامن ، مافی کرێکار لەم کاتەدا کەڤایرۆسی کرۆنا سەرجەم وڵاتانی گرتۆتەوە پارێزراوە و لەچەند مادەیەکی یاسای کاری ئێراقی ژمارە ( ٧١ ) ساڵی ( ١٩٨٧ ) جێگیرکراوە پێویستە کاری پێبکرێت کەمافی کرێکاری لەکاتی مۆڵەتە فەرمیەکاندا پاراستووە.\nمادەی ( ٧٥ ) دەقی یاساکە ئەڵێت :\nکرێکار لەکاتی جەژن و ئەو پشووە فەرمیانەی بەپێی ئەم یاسایە بڕیاریان لەسەر داوە ، پشوو دەدات و کرێی تەواویش وەردەگرێت .\nهەرەوەها مادەی ( ٣٣ ) دەقی یاساکە دیسان تەئکید دەکاتەوە لەسەر پێدانی مافە داراییەکانی کریکارو دەڵێت :\nئەگەر کریکار لەشوێنی کار ئامادەبوو بۆ ئەنجامدانی کارەکەی بەڵام چەند هۆکارێک بوونە ڕێگر لەبەردەم ئەنجامدانی کارەکە کەلەدەرەوەی دەسەڵاتی کریکارەکەبوو ، ئەوا وەکو ئەوە وایە کارەکەی ئەنجام دابێت بۆیە مافی وەرگرتنی کرێی کارەکەی هەیە .\nبەپێی ئەم دوو مادەیە لەیاسای کاری ئێراقی ژمارە ( ٧١ ) ساڵی ( ١٩٨٧ ) ئەو کریکارەی لەکارەکەی ئامادەیەو بەڵام ڕێگریەکی نەخوازراو هەیە ، بەپێی یاسا کار پێکراوەکانی حکومەت ، کرێکار مافی پارێزراوەو خاوەنکار مافی زەوتکردنی کرێی کرێکاری نابێت و پێویستە کرێی کرێکار بدات ،لەکاتە کتوپڕو لەناکاوەکاندا یاخود لەپشووە فەرمیەکاندا .\nئەوەی پێویستە بگوترێت دەبێت وەزارەتی کارو کاروباری کۆمەڵایەتی وەک چۆن لەڕێگای لیژنەکانی پشکنین کرێکار دەستەبەر دەکات ، بەوجۆرەش پێویستە لەڕێگای جێبەجێکردنی یاسای کارەوە ماف بۆ کرێکار بگێڕێتەوە لەچوار چێوەی مادەو بڕگەکانی یاسای کارو یاسا کارپێکراوەکان ، تاکو بەشێوەیەکی داد پەروەرانە هاوسەنگی ژیانی کرێکار ڕاگرێت.\nئەرکی سەندیکاکانی کرێکارانیشە کرێکار بەیاسای کار ئاشنابکات و هەوڵ و تواناکانی بخاتەگەڕ تاکوو بەشێوەیەکی شایستە ببێتە نمایندەی کرێکارو هەوڵبدات بۆ جێبەجێکردنی ئەویاسایانەی کەمافی کرێکار دەستەبەر دەکات ، ئێستا کاتی ئەوەیە وشیاری زیاتر بەکرێکار بدەن تاکوو مافی ڕەوایان لەلایەن خاوەنکارەوە زەوت نەکرێت


مامۆستایه‌کى به‌شى فه‌لسه‌فه: ئۆجالان بووه‌ته فکرێکى ئازاد - RojNews\nمامۆستایه‌کى به‌شى فه‌لسه‌فه: ئۆجالان بووه‌ته فکرێکى ئازاد\nڕۆژنیوز ـ محه‌مه‌د و شه‌ماڵ\nمامۆستایه‌کى به‌شى فه‌لسه‌فه له زانکۆى ڕاپه‌ڕین ده‌ڵێت، ئۆجالان بووه‌ته پرۆژه‌یه‌کى فکریی و شۆڕش و به‌رخۆدان، ئێستا ئێمه پرۆژه‌یه‌کمان هه‌یه فکرێکى ئازادمان هه‌یه.\nماوه‌ی ١٩ ساڵه عه‌بدوڵا ئۆجالان ڕێبه‌ری په‌که‌که له زیندانی ئیمرالی گۆشه‌گیرکراوه و ماوه‌ی حه‌وت ساڵیشه ڕٍێگه نه‌دراوه پارێزه‌ره‌کانی سه‌ردانی بکه‌ن.\nله مانگی نیسانی ٢٠١٥وه تا ئێستا شاندی ئیمرالی نه‌یانتوانیوه بچنه ئیمرالی و چاویان به ئۆجالان بکه‌وێت، دواهه‌مین جاریش له‌ژێر فشارێکی زۆردا ڕۆژی ١١ی ئه‌یلولی ٢٠١٦ بنه‌ماڵه‌که‌ی سه‌ردانی ئیمرالیان کرد و چاویان به ئۆجالان که‌وت.\nله ١١ی ئه‌یلولی ٢٠١٦وه تا ئێستا هیچ زانیاریه‌ک له‌سه‌ر ڕه‌وشی ئۆجالان نییه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی بنه‌ماڵه‌که‌ی به‌رده‌وام داواکاری پێشکه‌شی دادگا ده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی سه‌ردانی ئۆجالان بکه‌ن، به‌ڵام داواکه‌یان ڕه‌تده‌کرێته‌وه، هه‌روه‌ها له ساڵی ٢٠١١وه تا ئێستا پارێزه‌رانی ئۆجالان زیاتر له ٧٢١ جار داواکاریان پێشکه‌ش کردوه بۆ ئه‌وه‌ی بچنه ئیمرالی بۆ بینینى ئۆجالان، به‌ڵام داواکه‌یان ڕه‌تکراوه‌ته‌وه.\nئۆجالان له‌ژێر ئه‌و گۆشه‌گیرییه دژواره‌دا به‌رده‌وام کتێبى نوسیوه و بۆچوون و فکره‌کانى خۆى خستوه‌ته‌ڕوو، ئه‌و تا ئێستا چه‌ندین کتێبى له زیندان نوسیوه.\nئارام قادر مامۆستا له به‌شى فه‌لسه‌فه له زانکۆی ڕاپه‌رین له ڕانیه بۆچوونى وایه: "ئۆجالان بۆ‌ته پرۆژه‌یه‌کی فکریی و شۆڕش و به‌رخۆدان، ئه‌م پرۆژه سیاسییه شۆڕشگێڕییه له هه‌ر ئانوساتێکدا هه‌ر زه‌مینه‌یه‌کی جوگرافیایی بۆ بڕه‌خسێت، ده‌توانێت له‌سه‌ر ئه‌و زه‌مینه‌یه به واقیعی خۆی تۆکمه بکات و دامه‌زراوه‌یه‌کی سیاسیی و شۆڕشگێڕیی به‌رهه‌م بێنێت، ئه‌مه‌شمان له کانتۆنه‌کانی ڕۆژئاوا بینی، به‌ڵام هه‌رگیز به گۆشه‌گیرکردنی جه‌سته‌یه‌ک و تاکه که‌سێک ناتوانن ئامانجه گه‌وره‌که، که زیندانییکردنى مه‌عریفه و هزر و شۆڕش و به‌رخۆدانه به‌جێ بگه‌یه‌نن".\nئه‌و مامۆستایه زیاتر وتى: به‌رگرینامه‌کانى ئۆجالان که نوسراون له زیندان، ده‌وڵه‌تی تورک هه‌ستی کرد جارێکیتر ئه‌و به‌رگرینامانه، که بینینه‌کانى ئۆجالانه، ده‌بنه‌وه هه‌وێنی شۆڕش و ده‌بنه کڵپه سه‌ندنه‌وه‌ی ئه‌و گوڕه شۆڕشگێڕییه، بۆیه دێن بینینه‌کانیش قه‌ده‌غه ده‌که‌ن، بێگومان ئه‌و ئامانجه‌یان نه‌هاتووه‌ته دی، له‌به‌رئه‌وه‌ی وتمان ئۆجالان بۆته پرۆژه و ئێمه پرۆژه‌یه‌کمان هه‌یه، فکرێکی ئازادمان هه‌یه.\nئارام قادر ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو: ئیتر جه‌سته زیندان بێت یاخود نا، فکر ئازاده، فکر توانیو‌ێتی ئه‌نجامی هه‌بێت، ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌تی تورک به‌و مه‌به‌سته بیه‌وێت نه‌ته‌وه‌یه‌ک زیندانى بکات و شۆڕش بکوژێنێته‌وه، له هه‌ڵه‌یه‌کی گه‌وره‌دا ده‌ژیت.\nئه‌و مامۆستایه‌ى به‌شى فه‌لسه‌فه له زانکۆى ڕاپه‌ڕین وتیشى: تازه پرۆژه‌یه‌ک نه‌ک له تورکیا به‌ڵکو له ده‌ره‌وه‌ی تورکیا گه‌شه‌ی کردووه، بۆ‌ته پرۆژه‌یه‌کی میللی نه‌ته‌وه‌یی ئینسانی له‌سه‌ر ئاستی نه‌ته‌وه‌کانی دیکه‌ش، به تایبه‌ت له چوارچێوه‌ی پرۆژه‌ی کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک و نه‌ته‌وه‌ی دیموکراتیک و هه‌موو ئه‌و تێزه تازانه‌ی که له به‌رگرینامه‌کان گه‌شه‌یان کردووه، که ئێمه ده‌توانین له ده‌ره‌وه‌ی تورکیا و هه‌رێمی کوردستان-یش بیانبینین.\nبه تێڕوانینى ئه‌و مامۆستایه: ده‌وڵه‌تی تورک به نییه‌تی ئه‌وه‌ی دوانه‌ی شۆڕش-تیرۆر لێک ببه‌ستێته‌وه هه‌نگاوی زۆری ناوه، به‌تایبه‌ت له سه‌رده‌می کاپیتالیزمی خۆرئاوایی، که هاوکاریه‌کی زۆری ئه‌و بۆچوونه‌وه‌ی تورکیای کردووه، به‌وه‌ی لیستی تیرۆری داناوه، له‌نێو لیستی تیرۆر کۆمه‌ڵێک هێزی شۆڕشگێڕى پۆلێن کردووه، ئه‌وه به مه‌رامێکی تورکیا کۆتایی هاتووه که هێزه شۆڕشگێره‌کان وه‌ک تیرۆریست بناسێنێت، له‌کاتێکدا ئێمه ده‌بێت به جیهان بڵێی، که جیهانیش تاڕاده‌یه‌ک له‌و گه‌یشتووه، که ئه‌مه بابه‌تیی تیرۆر نییه به‌ڵکو شۆڕشه، وه‌ک ئه‌وه‌ی له رۆژئاوا هه‌یه، پێداچوونه‌وه و دیتنێکی نوێ هه‌یه بۆ شۆڕش و پرسی کورد له‌لایه‌ن خۆرئاواوه، بێگوومان ئه‌مه‌ش به دڵی تورکیا نابێت.\nئارام قادر له کۆتایی قسه‌کانیدا وتی: ئه‌وه‌ی گرنگه ئێمه کاری له‌سه‌ر بکه‌ین جارێکیتر به‌ئاگاهێنانه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تییه و چالاکیی مه‌ده‌نیی به‌رفراوان و وه‌رگێڕانیی به‌رهه‌مه‌کانی ئۆجالان بۆ سه‌ر زمانه‌کانی دیکه‌ی جیهان، به شێوه‌یه‌ک تێز و پرۆژه‌کانی ئۆجالان نمایش بکه‌ین بۆ کۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تیی، که ئێمه هێزی مه‌ده‌نیی و دیموکراتخوازین و هێزی شۆڕشگێڕیین و ده‌توانین نموونه‌یه‌کی باشتر له‌و نموونه‌یه‌ی که ڕێگه‌ی له نموونه‌که‌ی ئێمه گرتووه، پێشکه‌ش بکه‌ین، وه به‌رده‌وام له‌نێو نێوه‌نده نێوده‌وڵه‌تییه‌کان و ناوه‌ندی بڕیار و کاپیتالیزمی خۆرئاوایی، ئێمه چالاکیمان هه‌بێت و به‌ئاگاهێنانه‌وه‌یه‌کی به‌رده‌وامی خۆمان و ئه‌وانمان هه‌بێت.


ARCore لە کۆنگرەی گووگڵ – کەی ئای تی ئێن\nجۆراوجۆر 5, تشرینی یه‌كه‌م 2017\nARCore لە کۆنگرەی گووگڵ\nپێشتر چەند جارێک ئاماژەمان بە پڕۆژەی ARCore کردووە کە پرۆژەیەکە لە پرۆژەکانی گووگڵ لە بەرامبەر ARKitی تایبەت بە ئەپڵ، دوای کۆنگرەکەی گووگڵ دووبارە ئەم پڕۆژەیە هاتەوە بەر باس و پێدەچێت گووگڵ گرینگیەکی زۆر بەم پرۆژەیە بدات.\nلەکۆنگرەکەی گووگڵدا ئەم تایبەتمەندیە زۆر بە گرینگی باسی لێوە کرا و نمونەی چەند ئەپ و براندێکیان هێنایەوە کە پشت بە ARCore دەبەستن لەوانە:\nگەشەپێدەران لە houzz هەستاون بە گەشەپێدانی ئەم تایبەتمەندیە لە بواری ڕیکخستن و دیزاینکردنی ناو ماڵ کە بەکارهێنەر دەتوانێت بە خواستی خۆی کەلوپەلەکان لە شوێنی مەبەست دابنێت و ڕەنگی جیاواز هەڵبژێرێت بۆیان وەک لێرەدا دەیبینن:\nیاری بەناوبانگی league of legends پشگیری ئەی ئاڕی بەم نزیکانە پێدەگات و یاریکەران دەتوانن چێژ لە یاریکردن بەشێوەی ئەی ئاڕ ببینن.\nکۆمپانیای لێگۆش پشگیری لە ARCore دەکات بەوەی کە بەکارهێنەر دەتوانێت بەخواستی خۆی پارچەکان بەکاربهێنێت و کاتی خۆی پێبەسەربەرێت بێ ئەوەی سەرقاڵی کۆکردنەوەی پارچەکان بێت یان پێویستبکات پارچەی تازە بکڕێت چونکە بەهۆی ئەی ئاڕەوە دەتوانێت چەندەها پارچە بەکاربێنێت.\nدوای ئەمە گووگڵ هەستا بە نیشاندانی تاقیکردنەوەکانی خۆی کە گەشەپێدەرەکان لە گووگڵ ئامادەیان کردووە کە بە AR Stickers ناو دەبرێت و پێکهاتوە لە ژمارەیەکی زۆر لە لەزگە(ستیکەر) کە بەکارهێنەر دەتوانێت بەخواستی خۆی بەکاریانبێنێت هاوشێوەی ئەوانەی کە لە سناپچات لە ئێستادا بوونی هەیە.\nبەڵام چەند دانەیەکی تایبەت ئامادەکراون تەنها بەکارهێنەرانی دوو پێکسڵە نوێیەکە دەتوانن بەکاریانبهێنن ،یەکێک لە ستیکەرەکان کەسایەتیەکانی زنجیرەی بەناوبانگی Stranger Things بەردەست دەکات وەک لەم وێنەیەدا دەیبینن لەکاتی بەکارهێنانی یەکەم ستیکەر ئەوا بە ئاسایی هەڵسوکەوت دەکات بەڵام دوای دانانی ستیکەری دووەم ئەم دوو ستیکەرە دەستیانکرد بە هەماهەنگی کردن لەگەڵ یەکتر بە شێوەیەکی زۆر سەرنج ڕاکێش:\nوە ئاماژە بەوەش کرا کە چەند دانەیەکی تریش لە ئامادەکردندان لەوانە کۆمەڵەستیکەرێک تایبەت بە فیلمی Star Wars The Last Jedi کە هەشتەم بەشی ئەم زنجیرەیەیە و بڕیارە لە ١٥/١٢ لە سینەماکانی جیهان پەخشبکرێت.\nگەر دەتەوێت نوێترین تاقیکردنەوەکانی ئەی ئاڕ ببینیت ئەوا لێرە کرتە بکە، لەڕێی ئەم بەستەرەوە دەتوانی گشت تاقیکردنەوەکان ببینی.\nتاگەکان ARcore ئەی ئاڕ گووگڵ


لەبارەی رژانی گازی سارینەوە روونكردنەوە دەدرێت\nتەندروستى سۆران: بەبێ دەمامک ڕێگە بەهیچ کەسێك نادرێت بێتە نێو دەزگاکانی تەندروستی\n04.04.2020 10:20 PM\nبەرگری شارستانی پارێزگای هەولێر ڕایگەیاند، لەبارەی رژانی گازێكی ترسناك لەناوچەكانی هەرێمی كوردستان،زانیاری نادروست بڵاوكراوەتەوە وسەرلەبەری ئەو هەواڵانە ڕەتدەكەینەوە.\nژیان_هەولێر: لەروونكردنەوەكەی بەرگری شارستانی هەولێر دەڵێت،هەوالێك بڵاوبووەتەوە گوایە لەماوەی ٤٨ كاتژمێری داهاتوودا گازێك بڵاودەبێتەوە،سەرلەبەری ئەم هەواڵە دوورە لەراستی تەنها پروپاگەندەیە لەسۆشیال میدیا.\nبەرگری شارستانی، باس لەوەش كردووە، بەپێچەوانەوە ئەم 48 كاتژمێرە كەلەلایەن وەزارەتی ناوخۆ و وەزارەتی تەندروستی دانراوە بۆ خۆپاراستن و دانانی میكانیزمی نوێ بۆ قەدەغەی هاتووچۆ، بۆیە دڵنیاتان دەكەینەوە پێویست بە شڵەژان ناكات هەواڵەكە دوورە لەراستی.\nدوو رۆژە هەوالێك لە هەندێك پەیجی سۆشیال میدیا بڵاوكراوەتەوە كەگوایە گازێكی ژەهراوی لەهەرێم دەڕێژرێت، ئەم هەواڵانە دوورن لەراستیەوە.\nلەلایەكی دیكەوە سریەی بەرگری كیمیاوی وەزارەتی پێشمەرگە،لە ڕاگەیەندراوێكدا دەڵێت، دەنگۆی بەكارهێنانی گازی سارین لەعیراق و كوردستان و ئێران لە لایەن وڵاتە زڵهێزەكانەوە درۆیەكی شاخدارە، و ئەسل و ئەساسی نیە.\nگازی سارین GB - Sarin و چەند زانیارییەك\nدەنگۆی بەكارهێنانی گازی سارین لە عیراق و كوردستان و ئێران لە لایەن وڵاتە زڵهێزەكانەوە درۆیەكی شاخدارە، و ئەسل و ئەساسی نیە.\nگازی سارین گازێكی كیمیاویە، بەشێوەی شل و غازیش هەیە، كاریگەری لە سەر دەمار و مێشك (ئەعساب)ی مرۆڤ دەكات، ئەم گازە وەك چەكێكی كیمیاوی دادەندرێت لە بواری سەربازیدا، لەسەر ئاستی جیهان بە چەكێكی كۆمەڵكوژ دادەندرێت و قەدەغەیە بەكاربهێنرێت. لە ساڵی ١٩٣٨ لە ئەڵمانیا بۆ یەكەم جار دۆزرایەوە.\nگازی سارین بێ بۆن و بێ تام و بێ رەنگە، لە هەوا قورسترە و لە شوێنە نزمەكان دەمێنێتەوە، توانای بڵاوبوونەوەی زۆری نیە، بۆ خۆپاراستن لێی باشترە بچێتە شوێنە بەرزەكان نەك لە ژوورەوە خۆی حەشاربدەی.\nهەڵمژینی ئەم گازە یان بەرپیست كەوتنی دەبێتە هۆی تێكدانی مێشكی مرۆڤ، و وەستانی دڵ و كۆئەندامی هەناسە، نیو میلیگرام بەسە بۆ كوشتنی كەسێك.\nشەلەل، گرژبوونی ماسولكە، ژانە سەرێكی زۆر، فراوانبوونی بیلبیلەكانی چاو، ئارەقەكردن، تشنج، كۆكە و تەنگە نەفەسی، ئاوی لووت و فرمێسكی جاو، سوتانی پیست، مێزكردن و سكچوون و ڕشانەوە، خێرایی لێدانی دڵ ... لە ئەنجامی هەموو ئەم كاریگەریانە، دەبێتە هۆی مردنی مرۆڤ و گیانلەبەران.\nبۆیە، بەهیچ شێوەیەك گازی سارین توانای بلاوبوونەوەی نیە لە مرۆڤێك بۆ مرۆڤێكی تر وەك ڤایرۆسی كۆرۆنا. ئەوەی كەمێك شارەزایی هەبێت دەزانێت جیاوازی نێوان گازە كیمیاوییەكان و ڤایرۆس چیە، ئەگەر گازی سارین دژی شارێك بەكاربهێنرێت دەستبەجێ شارەكە هەموی وێران دەبێت خەلكێكی زۆر دەمریت، نەك لە كەسێكەوە بۆ كەسێكی تر بگوازرێتەوە.\nبەداخەوە، هەندێك پەیچ و ئەكاونت بۆ دەستهێنانی لایك و كۆمێنت ئەم جۆرە پۆستە درۆیانە بڵاودەكەنەوە بۆ ترساندنی خەلك.\nشایەنی باسە، گازی سارین لە لایەن ڕژێمی سەدام حسین لە شاری هەڵەبچەی شەهید بەكارهێنرا، هەروەها بەپێی زانیارییەكان ڕژێمی بەشار ئەسەد دژی خەلكەكەی خۆی بەكارهێنا.\n3937 جار بینراوە\nتەندروستى سۆران: بەبێ دەمامک ڕێگە بەهیچ کەسێك نادرێت بێتە نێو دەزگاکانی تەندروستی


باڵیۆزی عێراق لە هۆڵەندا: رێز و پێزانینم بۆ گەلی کورد و ئاڵای کو\nلەلایەن رووداو 8/2/2019\nهیشام عەلەوی ، باڵیۆزی عێراق لە هۆڵەندا\nباڵیۆزی عێراق لە هۆڵەندا لە روونکردنەوەیەکدا رایگەیاند، ئامادەنەبوونی لە کۆنفرانسی خۆراک و کشتوکاڵ بەهۆی ئەوەوە بووە کە بەگوێرەی پرۆتۆکۆڵ دەبێت تەنیا ئاڵای عێراق بەرزبکرێتەوە و دەشڵێت: "رێز و پێزانینم بۆ گەلی کورد و ئاڵای هەرێمی کوردستان هەیە".\nهیشام عەلەوی لەگەڵ نوێنەرانی پارتەکانی باشووری کوردستان لە هۆڵەندا کۆبووەوە، دوای ئەوەی هەفتەی رابردوو رەتیکردەوە ئامادەی کۆنفرانسی خۆراک و کشتوکاڵی نێوان هۆڵەندا و هەرێمی کوردستان و عێراق بێت لە شاری لاهای، بەهۆی ئەوەی لە کۆنفڕانسەکە ئاڵای کوردستان لەگەڵ ئاڵای عێراق داندرابوو.\nلە روونکردنەوەیەکدا کە ئەمڕۆ هەینی 8-2-2019، باڵیۆزخانەی عێراق لە هۆڵەندا بڵاویکردووەتەوە، ئاماژە بەوەکراوە هیشام عەلەوی لە دانیشتنەکەدا بۆ نوێنەرانی پارتە سیاسییەکانی باشووری کوردستانی روونکردووەتەوە کە هۆکاری ئامادەنەبوونی لە کۆنفڕانسەکە بەهۆی ئەوەوە بووە کە رێکار و رێنماییە کارپێکراوەکانی رێوڕەسم و پرۆتۆکۆڵ جێبەجێنەکراون، کە جەخت لەوە دەکەنەوە تەنیا ئاڵای عێراق لە ناوەند و کۆنفڕانسە نێودەوڵەتییەکان بەرزبکرێتەوە".\nهەروەها لە روونکردنەوەدا لەسەر زاری باڵیۆزی عێراقەوە هاتووە: "بەڕێزیان جەخت لە رێزگرتن و پێزانینیان بۆ گەلی کورد و ئاڵای هەرێمی کوردستان دەکەنەوە، رۆڵەکانی گەلی کوردی ئازیزمان قوربانییانداوە و خەباتیان کردووە، هاوشانی هەموو پێکهاتەکانی گەلی عێراق بۆ گەیشتن بە عێراقی دیموکراسی و فیدراڵی و یەکگرتوو".\nعومەر زاویتەیی، بەرپرسی ناوچەی پارتی دیموکراتی کوردستان لە هۆڵەندا کە ئامادەی کۆبوونەوەکە بووە، بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، کۆبوونەوەکە بەهۆی گوشاری پارتە کوردستانییەکان بوو.\nعومەر زاویتەیی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "کاژێر 2:00ـی پاشنیوەڕۆ کۆبوونەوەکە ئەنجامدرا، ئێمە وەکو پارتە کوردستانییەکان یاداشتنامەیەکی هاوبەشی تووندمان نووسیبوو، لە سەرەتای کۆبوونەوەکە باڵیۆزی عێراق سووربوو لەسەر قسەکانی، بەڵام پاش ئەوەی یاداشتنامە هاوبەشەکەمان خوێندەوە و گوتمان بڵاویدەکەینەوە، بۆچوونی گۆڕی".\nبەرپرسی ناوچەی پارتی دیموکراتی کوردستان لە هۆڵەندا ئاماژەی بەوەشکرد، روونکردنەوەی باڵیۆزی عێراق لەژێر گوشاری رەوەندی کوردی و پارتە کوردستانییەکاندا بڵاوکراوەتەوە.\nرۆژی 30-1-2019 باڵیۆزی عێراق لە هۆڵەندا بەهۆی دانانی ئاڵای کوردستان لەنێو هۆڵی کۆنفرانس، بەشداری لە کۆنفرانسی هاوبەشی خۆراک و کشتوکاڵی نێوان عێراق و هۆڵەندا نەکرد.\nکۆتایی مانگی رابردوو لە دەنهاخی هۆڵەندا کۆنفرانسی هاوبەشی خۆراک و کشتوکاڵی عێراق و هۆڵەندا دەستیپێکرد و چەند رۆژێک بەردەوام بوو.\nنیشانەکردن : هۆڵەندا , کوردستان\n5747 ژمارەی بینین


کۆنفڕانسەکانی کۆنگرەی ١٠ی حیزبی دێمۆکڕات، بەشی 5، سەید ئەحمەد حوسێنی – PMNews\n– حسەین شیوەسەڵی\n– بە تێبینی هاوڕێیانەوە خەتە گشتیەکانی سیاسەتی حیزب تەئید دەکەم، کاری تەشکیلاتی لە نێو بنەماڵەی شەهیدان لازمە،\nلە کاری سیاسی نیزامیدا میلاک لێپرسینەوە نیە تەنیا قسەی بەرپرس میلاکە، کارو باری حیزبی وەک تەمرینی ژیانی لێهاتووە، زابیتە نیە ڕەوابیت بەرقەرارە، حوکمی ئیعدامی نەفەر دراوە بەڵام جێبەجێ نەکراوە.\n– حەمەدەمین گۆران\nلێ پرسینەوە هەبێ، بەرپرسی کۆمەڵایەتی دەبێ ئەندامی دەفتەری سیاسی بێ، ئەخلاقی شؤڕشگێڕی پەرەی پێ نادرێ، ئیجازە نەدرێ تازە پێشمەرگە فێری زیادەڕەوی لە مەشروب و سیگار کێشان ببن.\n– شەهرام ئاقایی\n– ناڵێم بێگوناحم، بەڵام بێ ئینسافانە قەزاوەتیان لە سەر کردم، من ئەگەر کاری خراپم بکردایە لە بەر دەستی حیزب دا نەدەمام، وەسائیلی زۆرم لە بەر دەست دا بوو.\n— سدیق قەوی پەنجە\n– ئەوانەی دەڕۆن بۆ خاریج …. غەدر لە حیزب دەکەن و وەک کۆمەک وایە بە جمهوری ئیسلامی ئێران، لە دوا ڕۆژدا با تەشکیلاتێکی باشمان هەبێ، ڕەهبەریەت لە بەدەنە دوور کەوتۆتەوە.\n— سەید نەجمە هاشمی\n– بە تەواوی موافقی خەتەگشتیەکانی سیاسەتی حیزبم.\n— مستەفا مێهرپەروەر\n– خەتە گشتیەکانی سیاسەتی تەئید دەکەم، نەزەراتی خۆی بە نوسراوە خوێندەوە\n— سەید مەنسور ناسری\n– خاترەی خراپمان لە گرتنی کۆنگرەکانمان دا هەیە، حیزب هی فەرد نیە هی هەموو خەڵکە.\n— مامە قالەی دەباغی\n– وەختێ ناکۆکی نێوان برادەران دەبینم خۆم بە نیگەران و نەخۆش دەزانم، نەسیحەتی هاوڕێیانی کرد و دەستی کرد بەگریان و وتی ئەڵێم بژی کورد و کوردستانی گەورە.\n– مامۆستا مەلا خالید\n– تاوان هەمووی لە ڕێبەری حیزبی دیموکراتە، ئیجرائیات ناکرێ، سوسیالیزم دوژمنی حیزبی دیموکراتە کۆماری کوردستانی ڕوخاند، با بکرێ بە عەداڵەتی ئیجتماعی، مزگەوت و مەلامان بۆ نیە؟\n-حاجی محەمەدی ئەسکەندەری\n– دەستی کرد بە شوعار دان، لە هێزی بەرگریەوە پێدا هات، ئەوەی ئەیوت نەیدەگوتەوە، خۆش بوو خەڵکەکە زۆر پێکەنین چەپڵەی چاکیان بۆ لێدا.\n– لیستی کاندیدە پێشنیار کراوەکانی دەفتەری سیاسی بۆ کۆنگرەی دەی حیزب ئەم کەسانە بوون.\n– ١ قادر وریا ٢ سەید عەلی ڕەحمانی ٣ لەتیف حەداد ٤ سەلیم سەیاد ٥ خەجیجە مەعزوری ٦ سیامەک قەوی پەنجە ٧ عومەر غوڵامعەلی ٨ برایم ئیبراهیمی ٩ چنور مێهرپەروەر ١٠ عەبدولقادر دەباغی ١١ ڕەحیم مەحمود دوخت ١٢ کەریم سەقزی ١٣ حسەین نازدار ١٤ محەمەد حەسەن پوور ١٥ قاسم قارەمانی ١٦ ڕەحمان کاژەیی ١٧ ئەحمەد نستانی ١٨پەیمان مێهدیزادە ١٩ قادر سوڵتانپەنا ٢٠ حەسەن ئەبروزەنی ٢١ محێدین ڕێحانی ٢٢ مستەفا موسوی.\n– لیستی ئازاد (ئەو کەسانەی خۆیان ئازادانە کاندید کردبوو) بریتی بوون لەم نەفەراتە.\n– ١ جەعفەر شەریعەتی ٢جەمیلە قادری ٣ شوعلە قادری ٤ سەکینە جەوانمەرد ٥ خالید گەردی ٦ ئەحمەد قادری ٧ مەلا ڕەسوڵ لەشکری ٨ سۆفی ئەحمەد ٩ حەیدەر ئیبراهیمی ١٠ حەسەن حاتەمی ١١ حەمەدەمین شەریفی١٢ سیاوەش قەوی پەنجە ١٣ حەمەڕەسوڵ حەسەنپور ١٤ برایم فەتحی ١٥ سدیق قەوی پەنجەن١٦ جەعفەر زەمانی ١٧ جەماڵ دێهزەنی ١٨ کەماڵ عەبدوڵا زادە ١٩ محەمەد ڕەسوڵی ٢٠ عەبدولکەریم جەلالی ٢١ عەبدولکەریم بابابی ٢٢ سەیفور بزمونە ٢٣ قادر قوربانی ٢٤ سەلاح مێهرپەروەرن ٢٥ کەماڵ فازڵی ٢٦ حسەین حەدادن ٢٧ قادر فەتحی ٢٨ عەسکەر کوردستانی ٢٩ عەبدلا ڕەحیمی ٣٠حەسەن میری ٣١ غەفور مێهدیزادەن ٣٢ سەید مەنسور ناسری ٣٣ سەلیم شکاک ٣٤ شاڕوخ تایر نەسەب ٣٥حەمەدەمین گۆران ٣٦ عەلی ئەمینی ٣٧ حسەین پەیڕەوان ٣٨ قادر نەبی زادەن ٣٩ زاهد کەریمی ٤٠ حەمدی حسەینی ٤١ کەریم سۆفیزادە ٤٢ عەلی هەورامی ٤٣ خوشکە ئاڵا ٤٤ محەمەد ڕەسوڵی.\n– بەمشێوەیە لە لیستی دەفتەری سیاسی ٢٢ کەس و لە لیستی ئازاد ٤٤ کەس ( سەرجم ٦٦ نەفەر) کاندید بوون.\n– – پاشان هەڵبژاردن دەستی پێکرد و لە جەرەیانی ٣ جار هەڵبژاردن دا ٢٢ کەس دەنگینان بۆ کۆنگرە هێنایەوە، دواتر لە لایەن بەشێک لەو کەسانەی کە دەنگیان نەهێنابوەوە بەیاننەمەیەکی ڕەخنە ئامێزیان بە نهێنی لە فێرگە دەرکرد و ئیمزا کرابوو کە حیزب بێدەنگەی لێکرد و نەیهێشت تەشەنە بسێنێ و قەبوڵ نەکرا، لە تایپ و تەکسیری حیزب کەڵک وەرگیرابوو کە گازەندەی بە دوادا هات و ڕەخنەی لە سەر گیرا.\n– ئەو ٢٢ کەسەی دەنگیان هێنایەوە بۆ کۆنگرە کە تێکەڵاوێک بوون لە هەر دوو لیستەکە بەمشێوەی خوارەوەیە.\nناو و ژمارەی دەنگەکان.\n– قادر وریا ١١٣ – پەیمان مێهدیزادە ١٠٦\n– کەریم سەقزی ١٠٥- ڕحمان کاژەیی ١٠٥ – قادر سوڵتانپەنا ١٠٥ – حسەین نازدار ٩٩ – حسەین پەیڕەوان ٩٩ – خەجیجە مەعزوری ٩٧ – محەمەد حەسەنپوور ٩٦- قادر نەبیزادە ٩٦ – لەتیف حەداد ٩٣ – حسەین حەداد ٩٠ – حەمەدەمین شەریفی ٨٦ – کەماڵ فازڵی ٨٥ – ئەحمەد نستانی ٨٢ – حەسەن حاتەمی ٨٢ – حەسەن ئەبروزەنی ٩٠ – جەعفەر شەریعەتی٨٤ – خالید گەردی ٩٤ – مەنسور ناسری ٨٤ – عومەر غوڵامعەلی ٧١ – سەکینە جەوانمەرد ٨٧.\n– ئەو ٢٢ کەسە لە هەر دوو لیستەکەی تێدایە، بەڵام لەو شەڕە جەناحیە دا لایەنگرانی سەر بە مامۆستا حەسەنزادە زۆرینەی دەنگەکانیان بە دەست هێنا، ئەو دو بەرەکیە درێژەی کێشا و ئیستاش ئاسەواری هەر نەبڕاوەتەوە.\n– کۆنفڕانسی دەفتەر سیاسی تەواو بوو کە شوێندانەری هەبوو لە سەر کۆنفڕانسی کۆمیتە و مەڵبەندەکان کە لە بیرەوەریەکانی دادێ دەچینە سەر ڕاو و بۆچوونی ئەندامانی حیزب لەو کۆنفڕانسانەدا.


به‌یاننامه‌ی یه‌کیه‌تی پیشه‌یی مامۆستایانی کوردستانی ئێران به بۆنه‌ی 10ی خاکه‌لێوه، رۆژی شه‌هیدانی کوردستان\nLocal\tWeb\tماڵپه‌ر هه‌واڵه‌کان چالاکی لاوان ژنان لینکی ماڵپه‌ڕه‌کان ڤیدیۆکان وێنه‌کان ئارشیف په‌یوه‌ندی Home هه‌واڵه‌کان به‌یاننامه‌ی یه‌کیه‌تی پیشه‌یی مامۆستایانی کوردستانی ئێران به بۆنه‌ی 10ی خاکه‌لێوه، رۆژی شه‌هیدانی کوردستان\nبه‌یاننامه‌ی یه‌کیه‌تی پیشه‌یی مامۆستایانی کوردستانی ئێران به بۆنه‌ی 10ی خاکه‌لێوه، رۆژی شه‌هیدانی کوردستان\tیه‌کیه‌تی پیشه‌یی مامۆستایانی کوردستانی ئێران، به‌بۆنه‌ی 10ی خاکه‌لێوه، رۆژی شه‌هیدانی کوردستان، به‌یاننامه‌یه‌کی بڵاو کردۆته‌وه.\nخه‌ڵکی به‌شه‌ره‌فی کوردستان، کۆڕ و کۆمه‌ڵه نه‌ته‌وه‌یی، مافخوازانی جیهان، مامۆستا و قوتابیانی ده‌روه‌ست و نیشتمانپه‌روه‌ر.\nگه‌لی کورد به درێژایی ته‌مه‌نی ته‌ژی له شانازی و شه‌ره‌ف و مافخوازی خۆی و له رێی ده‌سته‌به‌ر کردنی ئامانجه‌کانی خۆی گه‌لێک هه‌ساره‌ی دره‌وشاوه‌ی به ئاسمانی هه‌میشه نه‌خشاوه‌ی خۆی بینیوه که بێجگه له کورد مایه‌ی شانازی و تێڕامانی نه‌ته‌وه‌کانی‌تریشن و مێژوو شانازیان پێوه ده‌کات. یه‌کێک له‌م تاجه گوڵینانه رێبه‌ری هه‌میشه زیندووی کۆماره نه‌مره‌که‌ی کوردستانه له مه‌هاباد، رێبه‌ر و کۆمارێک هه‌رچه‌ند که‌م ژیان به‌ڵام هیچ کتێب و په‌خشان و قه‌ڵه‌مێک توانای هێنانه به‌ر باسی ئه‌زموونه پـڕبایه‌خه‌که‌یانی به ته‌نیا نییه.\nپێشه‌وای شه‌هید له ماوه‌ی ته‌مه‌نی کورتی خۆی و کۆمار پێناسه‌یه‌کی باشن له کورد و وزه و به‌رخۆدانی ئەم نه‌ته‌وه خسته روو: خوێندنگای زمانی کوردی، گۆڤاری کوردستان، گڕوگاڵی منداڵان، ئاڵای هه‌میشه شه‌کاوه‌ی کوردستان، ناوی هێزی پێشمه‌رگه، سروودی نه‌ته‌وایه‌تی، یه‌کیه‌تیی لاوان و ژنان و ... هتد، به‌شێکی کورتن له دەستكەوتەكانی کۆمار و پێشه‌وای نەمر.\nبه‌ڵام سه‌د مه‌خابن هێرشی رێژیم و پشتیوانانی دەرەكیی حەمەرەزا شا و ئەو كەم و كۆڕی نێوخۆیی كۆمار و چه‌ند هۆکاری‌تر بوونه هۆی تێکڕووخانی ئه‌م نه‌مامه ساوایه و له 10ی خاکه‌لێوه‌دا پێشه‌وا و سه‌در و سه‌یفی قازی له نیوه‌شه‌وێکی رۆژتارێن‌دا بوونه هه‌ساره‌ی سوه‌یلی ئاسمانی وڵاته‌که‌مان و بۆ هه‌میشه دەگەشێنە‌وه، به‌ڵام فرمووده‌که‌ی پێشه‌وای مه‌زن هاته دی که به بکوژه‌کانی فه‌رموو: ئێوه من ده‌کوژن به‌ڵام له داوێنی ئه‌م وڵاته‌دا هه‌زاران قازی ده‌پشکوون و هه‌ر به‌ڕاست له سایه‌ی خوێنی پێشه‌وا و شه‌هیدانی گه‌ل و رێبه‌رانی سه‌رکرده قاسملوو و شه‌ره‌فکه‌ندی و مۆعینی و سه‌روان حه‌ته‌م و هه‌زاران شه‌هیدی گۆڕغه‌ریب ئه‌مڕۆ به میلیۆنان قازی له داوێنی دایکی نیشتماندا ئاماده‌ی گیان بازین.\nله کۆتایی‌دا ئێمه وه‌ک یه‌کیه‌تی پیشه‌یی مامۆستایانی کوردستان سه‌ره‌خۆشی خۆمان به بۆنه‌ی ئه‌م رۆژه پیرۆزه‌وه ئاراسته‌ی سه‌رجه‌م ماڵباتی شه‌هیدان ده‌که‌ین و رێز و سڵاوی کوردانه‌ی خۆمان ده‌نێرین بۆ گیانی پیشه‌وای شه‌هید، سه‌در و سه‌یفی قازی و سه‌ر جه‌م شه‌هیدانی چوار پارچه‌ی کوردستان و به‌ڵێن تازه ده‌که‌ینه‌وه هه‌تا دوا تنوکی خوێنمان ده‌ست له رێبازیان هه‌ڵناگرین و هه‌مو رۆژ وانه‌ی "ئه‌ی ره‌قیب" ده‌ڵێینه‌وه.\nسڵاو لە یادی 10 ی خاکه‌لێوه، بـڕوخێت کۆشک و ته‌لاری دوژمنانی کورد، سه‌رکه‌وتوو بێت کورد و کوردستان.\nیه‌کیه‌تی پیشه‌یی مامۆستانی کوردستانی ئێران\n9ی خاکه‌لێوه‌ی 2712ی کوردی


وته‌بێژى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران رایگه‌یاند پرۆژه یاساى بودجه‌ى ساڵى داهاتوو نێردرایه په‌رله‌مان » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nوته‌بێژى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران رایگه‌یاند پرۆژه یاساى بودجه‌ى ساڵى داهاتوو نێردرایه په‌رله‌مان\nحه‌سه‌ن نازم وتەبێژی ئەنجوومەنی وەزیران،ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه، رایگەیاند، پرۆژە یاسای بودجەی ساڵی 2021 گەیشتووەتە ئەنجوومەنی نوێنەران.\nد. حەسەن نازم، وتەبێژی ئەنجوومەنی وەزیران لە کۆنگرەی رۆژنامەوانی هەفتانەدا كه په‌یامنێرى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع) ئاماده‌ی بوو رایگەیاند:"حکومەت پرۆژە یاسای بودجەی 2021ی رەوانەی پەرلەمان کردووە، لە بودجەکەدا ئەو فەرمانبەرانەی داهاتیان سنوودارە "زۆر دەستیان بۆ نەبراوە".\nئاماژەی بەوە کرد" ئامانجی حکومەت لە پەڕەی سپی، چاکسازیی ئابوورییە، دەستیان بە چارەسەرکردنی دۆخی ئابووریی رابردوو کردووە و لە بودجەی 2021دا پەڕەی سپییان جێبەجێ کردووە. هەروەها "لیژنەی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی زۆر راستیی ئاشکراکردووە و رەوانەی دەستپاکیی کردووە، حکومەت بەرپرسیارێتیی مێژوویی خۆی ئەنجام دەدات و دەستی بە چاکسازی کردووە".\nنازم ئەوەی خستووەتەڕوو، ئەنجوومەنی وەزیران دەسەڵاتی داوەتە کۆمپانیای گشتیی بەندەرەکانی عێراق بۆ گرێبەستکردن لەگەڵ کۆمپانیای دایۆ، بەمەبەستی دروستکردنی پرۆژەی بەندەری فاو.\nهەروەها باسی لەوەش کرد، لە چارەگی یەکەمی ساڵی داهاتوودا ڤاکسینی کۆرۆنا دەگاتە عێراق.\nبە پێى وته‌كانى حەسەن نازم، ئەمڕۆ ئەنجوومەنی وەزیران دەسەڵاتی داوەتە بەڕێوەبەری دەسەڵاتی فڕۆکەوانیی مەدەنی بۆئەوەی یاداشتی لێکتێگەیشتن بۆ دووبارە بونیادنانەوەی فڕۆکەخانەی موسڵ واژۆ بکات.


شه‌ڕی ده‌وڵه‌ت …. 5 …. سمكۆ عه‌بدولكه‌ریم – Dengekan\nbySimko Abdulkarim\tAugust 31, 2017\tGeneral, Opinion, Slider\nكێن ئه‌وانه‌ی شه‌ڕی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی ده‌كه‌ن ؟\nفاروق ڕه‌فیق و ڕابوون مه‌عروف، ئه‌و دوو فه‌لسه‌فه‌لێده‌ره‌ی له ئێستادا پێشڕه‌وایه‌تی فه‌لسه‌فه‌ی (نه‌خێر) ده‌كه‌ن، نه‌خێر له‌به‌رامبه‌ر (به‌ڵێ)ێكدا كه هێشتا دیار نییه ڕێك ئه‌و ڕسته‌یه چۆنه كه ده‌خرێته دەنگدان له ڕێی ئه‌و ڕیفراندۆمه‌ی گوایه له 25/9 2017 ده‌كرێت، كه هه‌مدیسان تا ئێستا كردن و چۆنیه‌تی كردنی ڕیفراندۆمه‌كه‌ش زۆر باش دیار نییه.\nبه شێوه‌یه‌ك هه‌ر له سه‌ره‌تاوه ڕیفراندۆمه‌كه كه‌وته به‌ر شاڵاوێكی توندی ئه‌و لایه‌ن و كه‌سانه‌ی به هیچ شێوه‌یه‌ك له دۆخی سیاسی و ئابوری هه‌رێمی كوردستان ڕازی نین. ئه‌گه‌رچی من پێم وایه نوقته خستنه سه‌ر پیت بۆ یه‌كلاییكردنه‌وه‌ی مانای وشه‌و خۆبه‌ده‌سته‌وه‌دانی ڕسته‌كان زۆر قورسه، ئێمه ته‌نیا ده‌توانین به پشت به‌ستن به سه‌رچاوه مێژووییه‌كان و گێڕانه‌وه و تۆماركردنی هه‌موو ئه‌و ڕووداوانه‌ی له دونیای ده‌روه‌ی ئێمه‌دا ڕوویان داوه (جا ڕاست یان ناڕاست) شتێك به‌سه‌ر خۆماندا بكرێنه‌وه و هه‌ڵوه‌سته‌یه‌كی جدی و به‌جێ بۆ ئه‌و ئه‌قڵه كوردیانه بكه‌ین، كه به هۆی ئه‌وه‌ی كه‌سانێك ئه‌قڵیان شتێك له ئه‌قڵی باوی كۆمه‌ڵگا واوه‌تره، هاتوون به قولی خۆیان وه‌ك دكتۆرێك ئه‌م كۆمه‌لگه نه‌خۆشه به كه‌پسوولی (نه‌خێر) چاره‌سه‌ر بكه‌ن.\nله كاتێكدا نه ئه‌مان ئه‌و دكتۆره‌ن و نه ئه‌م كۆمه‌ڵگایه و نه‌هیچ كۆمه‌ڵگایه‌كی دیكه‌ی سه‌ر ئه‌م زه‌مینه له‌و دۆخه‌دا ماون ئیراده‌یان له‌ده‌ست خۆیاندا مابێ، تا ئه‌وان وا به‌ئاسانی بتوانن بێن چاكیان بكه‌نه‌وه.\nئه‌و فه‌له‌سه‌فه‌یه‌ی ڕابوون لێیده‌دات پڕی نێو كتێبه‌كانن، كه هه‌وڵده‌ده‌م له دوو توێی ئه‌م نووسینه‌مدا به چه‌ند نموونه‌یه‌كی زێندووی له‌و شێوه‌یه‌ی ئاشنا بكه‌م بۆ ئه‌وه‌ی بزانێت ئه‌وه‌ی ڕووده‌دات ته‌نیا ئه‌وه نییه كه ئه‌و ده‌یزانێ، دیاره ئه‌و بۆچوونه‌م به هه‌مان شێوه بۆ به‌ره‌ی (به‌ڵێ)ش وایه، كه پێم وانییه ئه‌نجامدانی ئه‌و ڕیفراندۆمه‌ش هه‌ڵقوولاوی ئیراده‌یه‌كی راست و دروستی سه‌ركردایه‌تی كورد بێ و له ناخێكی بێگه‌ردی كوردانه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتبێ، به‌ڵام به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت ده‌مه‌ته‌قێكه‌م له‌م نووسینه‌دا له‌گه‌ڵ ئه‌م جووته فه‌یله‌سوفه‌یه كه به‌ڕاستی ده‌یانه‌وێ وه‌ك فریادڕه‌سێك فریای ئه‌و كۆمه‌ڵگه نه‌خۆشه بكه‌ون و له كاره‌ساتێكی مسۆگه‌ر قورتارمان بكه‌ن.\nبه هه‌موو پێوه‌رێك ئیراده‌و هه‌ڵوێستی به‌ره‌ی سه‌ربه‌خۆیی بێگه‌رد ترو بێ ئه‌ملا و ئه‌ولاتره، له به‌رامبه‌ر ئه‌و ده‌نگانه‌ی به هه‌ر هۆیه‌كی ڕاست و ناڕاست ده‌یانه‌وێ به‌ر له ئیراده‌ی سه‌ربه‌خۆیی بگرن، به‌ده‌ر له و پلانه ئیقلیمیه‌ی كه باس ده‌كرێ، هه‌ر جۆره وه‌ستانێك له به‌رامبه‌ر سه‌ربه‌خۆیی ده‌بێ له روانگه‌ی خۆیه‌وه لێیبڕوانرێ.\nڕابوون به دوو مه‌نتقی فكری حه‌قی خۆیه‌تی دژ به ریفراندۆم و دامه‌زرانی ده‌وڵه‌تی كوردی بێت، یه‌كیان وه‌ك كۆمه‌نستێك له رابردوودا، دووه‌میان وه‌ك كه‌سێكی هه‌ڵگه‌ڕاوه بۆ سه‌ر باوه‌ڕی ئاینی ئیسلام( ئه‌مه‌شیان به ڕاست یان به سیاسه‌ت) كه به گوێره‌ی فه‌لسه‌فه‌ی فیكری ئه‌م دوو باوه‌ڕه ڕابوون ده‌توانێ سه‌دان بیانوو بۆ دژه ده‌وڵه‌تی كوردی بێنێته‌وه، كه ڕه‌نگه زۆر له ئێمه مانانیش زۆر كێشه‌مان له‌گه‌ڵیدا نه‌بێ.\nبه‌ڵام ئه‌وه‌ی من له‌م نووسینه‌دا مه‌به‌ستمه ئاماژه‌ی بۆ بكه‌م ئه‌وه‌یه ده‌بێ له‌وه تێبگا كه به‌ردێك به‌بێ هۆكارێكی ده‌ره‌كی له شوێنی خۆی ناله‌قێت، له ڕووی فه‌لسه‌فیشه‌وه مه‌رج نییه ئه‌و كه‌سه‌ی پێی وایه ئه‌وه ئیراده‌و ویستی ئه‌و خۆیه‌تی ده‌یه‌وێ ئه‌و به‌رده بجوولێنێ و بیگوازێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی بیخاته سه‌ر به‌رده‌كه‌ی تر بۆ دروستكردنی دیواری حه‌وشه‌كه، یان له شوێنیدا گوڵێك بڕوێنێ، ئه‌وه ده‌بێ تێبگات هۆكارێكی ئه‌قڵی له پشته‌وه‌ی ئه‌قلی ئه‌و بوونی هه‌یه ئه‌قلی ئه‌و ئاراسته ده‌كات به‌بێ ئه‌وه‌ی پێی بزانێ.\nلێره‌دا ئاماژه بۆ چه‌ند حاڵه‌تێك ده‌كه‌م كه ده‌كرێ تێكهه‌ڵكێشی ئه‌و بابه‌ته‌ی بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی لانی كه‌م بتوانین تێگه‌یشتنێك له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ده‌یڵێم دروست بكه‌ین، ده‌كرێ له ڕابوون و فاروق بپرسم ئه‌و پاڵنه‌ره چییه؟ وایكردوه به‌م شێوه به لێشاوه ڕوو له وه‌رگێڕان و چاپكردنی كتێبه ماركسییه‌كان بكرێ، كه ماوه‌یه‌كه كتێبێكی زۆری فیكری ماركسی ده‌خرێته بازاڕه‌وه، ئایا ئه‌مه هه‌ر له خۆوه‌یه، یان فه‌لسه‌فه‌یه‌كی له پشته، هه‌موو ئه‌وانه‌ی په‌نایان بردۆته به‌ر وه‌ها كارێك مه‌رجه ئاگاداری ئه‌سلی مه‌سه‌له‌كه بن، كه من پێم وایه هه‌موو ئه‌وانه‌ی ئه‌و ئه‌ركه جێبه‌جێده‌كه‌ن ئه‌سه‌له‌ن ده‌ركیان به‌و ئه‌قله نادیاره نه‌كردوه، بۆیه ئه‌وان حه‌قی خۆیانه له ڕوانگه‌ی ئه‌و باوه‌ڕه‌وه بڕواننه مه‌سه‌له‌كه كه خۆیان باوه‌ڕیان پێی هه‌یه.\nچه‌ند ساڵێك به‌ر له ئێستا سه‌رچاوه و نووسین له سه‌ر مه‌ولانا جه‌لاله‌دینی ڕۆمی له په‌نجه‌ی یه‌ك ده‌ست تێنه‌ده‌په‌ڕی، كه‌چی ئێستا جگه له‌وه‌ی به دیان كتێب خراوته كتێبخانه‌ی كوردی، هه‌ر چه‌ند مانگ جارێكیش كتێبك له بواری ته‌سه‌وه‌ف و مه‌ولانای ڕۆمی چاپ و بڵاو ده‌كرێته‌وه.\nباوا تێنه‌گه‌ن من خۆم تووشی وه‌همێكی گه‌وره‌ی ئه‌قڵی سیاسی و فیكری كردوه هه‌موو شتێك ده‌گه‌ڕێنمه‌وه بۆ سیاسه‌تی پیلانگێڕان، چونكه له‌م ڕوه‌وه من ته‌نیا نمونه‌كانی نیشان ده‌ده‌م، دواتر ئه‌وان ئازادن له‌وه‌ی منیش به نه‌خۆشێكی نێو ئه‌م كۆمه‌ڵگه نه‌خۆشه ده‌زانن یان نا.\nئێوه ده‌زانن ریفراندۆمی 2005 له سه‌ر پێشنیازی ڕاوێژكارێكی ئه‌مریكی (پیته‌ر گالبێرس) كه له ئێستادا وه‌ك ڕاوێژكارێك گرێبه‌ستی له گه‌ڵ حكومه‌تی هه‌رێم هه‌یه ئه‌نجامدرا، یانی ئه‌گه‌ر ئه‌و ڕاوێژكاره كه ئه‌و كات بالێوزی ویلاته یه‌كگرتوه‌كانی ئه‌مریكا بوو له كرواتیا ئه‌و پێشنیازه‌ی نه‌كردبوایه رێفراندۆمه‌كه نه‌ده‌كرا.\nئێوه ده‌زانن نزیكه‌ی 65 ساڵ به‌ر له ئه‌مڕۆ دكتۆر محه‌مه‌د مسه‌ده‌ق كه له ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنێكی دیموكراتیانه هه‌ڵبژێردرا و یه‌كه‌م سه‌رۆك وه‌زیرانی هه‌لبژێردراوی ئێران بوو، ئه‌مریكا چۆن كوده‌تای به‌سه‌ردا كرد و له ده‌سه‌ڵاتی لادا؟ ته‌نیا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی پیاوێكی نیشتمانی و جه‌ماوه‌ری بوو.\nئه‌مه‌ش له رێگه‌ی پڕۆسه‌یه‌كی نه‌خشه بۆ كێشراوی جوولاندنی شه‌قامدا، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و وێنه‌یه نیشانی ڕای گشتی بدات كه خه‌ڵكی ئێران له‌گه‌ڵ موسه‌ده‌ق نیین، به‌م هۆیه‌شه‌وه كۆتایی به ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی هێناو حكومه‌ته‌كه‌ی ڕووخاند، ئایا هه‌موو ئه‌و هاوڵاتیانه‌ی، به‌وانه‌شه‌وه كه پێیان وابوو ئه‌ركێكی نیشتیمانی و ناوخۆیی جێبه‌جێده‌كه‌ن به ئاگا بوون له‌و پلانه‌ی ئه‌مریكا؟ ئه‌و ئه‌قڵه چۆن بوو توانی ئه‌و هه‌موو ئه‌قڵه له خشته به‌رێت، ئه‌و ئه‌قله گه‌مه پێكراوه ئه‌قڵی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی نه‌خۆش بوو؟ دوای ئه‌و نه‌خشه‌و پیلانه هه‌ست پێنه‌كراوه‌ی ئه‌مریكا كه‌وتن.\nئه‌و ئه‌قڵه‌ی ئه‌مریكا ده‌بێ چی بێ؟ بتوانێ كه‌سێك به ناوی (كیرمیت ڕۆزفێلت) بنێریته ئێران بۆ ئه‌نجامدانی پیلان و نه‌خشه‌یه‌كی له‌و شێوه‌یه هاوڵاتیانیش كوێرانه دوای كه‌ون و پێی نه‌زانن.\nپێویسته ئێوه دوای ئه‌فلاتون نه‌كه‌ون، وه‌ك سوكرات وابن زۆر له ئاسمان نه‌ڕوانن بگه‌ڕێنه‌وه سه‌ر زه‌وی بزانن ئێستا ئه‌م زه‌ویه چ تۆپه‌ڵه‌یه‌كی بچووكه له چنگی ئه‌مریكادا، سه‌رێك له ئه‌مریكای لاتین بده‌ن بزانن ئه‌مریكا چۆن نه‌خشه‌و پلانه‌كانی جێبه‌جێكردوه، بزانن به درێژایی مێژوو له كۆلۆمبیا و په‌ناما و ئیكوادۆر چی ڕوویداوه ئه‌و سه‌ركردانه‌ی له فڕۆكه خرانه خواره‌وه بۆ كه‌وتنه خواره‌وه؟\nبۆیه به یه‌قینه‌وه له پاكی خۆ ڕوانین گه‌مژه‌ییه‌كی گه‌وره‌یه، ئه‌و ئه‌قڵه‌ی به‌كاری دێنی پێت وابێت به‌رهه‌می ئه‌قڵێكی سروشتیانه‌یه بزانه تا ئێستا له خه‌وێكی قووڵدای، بۆیه هێنده له ئه‌قڵی خۆت مه‌ڕوانه شتێك ئاوڕ له‌و ئه‌قڵه نادیارانه بده‌ره‌وه كه وه‌ك كابوسێك وان به‌سه‌ر ئه‌قڵه‌كانی تره‌وه، بۆیه ئه‌قڵه‌كانی دی جگه له ده‌سكه‌لا به‌ولاوه شتێكی دی نین.\nكه‌سێكی وه‌ك (جۆن پێركینز) كه شاره‌زایه‌كی بواری ئابوری و سیاسه‌ت زان بوو له نێو یه‌كێ له كۆمپانیا هه‌ره به‌هێز و دیاره‌كانی ئه‌مریكا و له سه‌رتاسه‌ری دونیادا ڕۆلی هه‌بووه و خودی خۆی داڕێژه‌ری زۆر له‌و نه‌خشه و پیلانانه بووه كه ئه‌م كۆمپانیایه بۆ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مریكا له ئه‌مریكای لاتین و خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و ئاسیای ناوه‌راست ئه‌نجامی داون، ئه‌م پیاوه خاوه‌نی كتێبی (القاتل الاقتصادی) بكوژی ئابوری كاتێك وه‌ك فه‌رمانبه‌ر چۆته نێو ئه‌و كۆمپانیایه، هه‌رگیز چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ی نه‌كردوه، ئه‌و تێگه‌یشتنه‌شی نه‌بووه كه ئه‌و چۆته نێو تۆڕێكی سیاسی ئابوری زۆر گه‌وره‌و مه‌ترسیدار، ئه‌و له نیوه‌ی رێگاكه پێی زانیوه چ تاوانێك ده‌رحه‌ق به گه‌لان ئه‌نجام ده‌دات، به‌ڵام كاتێك به‌وه ده‌زانێ دڵی خۆی به‌وه ده‌داته‌وه كه ڕۆژیك دێ ئه‌و ڕاستیانه ئاشكرا بكات، چونكه دڵنیایه له‌وه‌ی كه ئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌بێت و ئه‌و كاره نه‌كات كه‌سێك نابێت ئه‌و راستیانه ئاشكرا بكات، بۆیه له‌و ڕۆژه‌وه بڕیار ده‌دات ڕۆژێك هه‌موو ئه‌و نه‌خشه‌و پلانانه‌ی له پشتی په‌رده‌وه داڕێژراون و جێبه‌جێكراون، به گوێی هه‌موواندا بدا، كه هه‌ر واشی كرد، ره‌نگه بۆ من ئه‌گه‌ر ئه‌و دانپێدانانه‌ی ئه‌و نه‌بوایه نه‌متوانی با واتێبگه‌م، نه‌م ده‌توانی تێبگه‌م سه‌ركرده شۆڕشگێره‌كان بۆ ناتوانن هه‌ر به شۆڕشگێری بمێنه‌وه، یان ده‌بێ بكوژرێن، یان ده‌بێ وه‌ك ئه‌وانی دیكه بگۆڕێن و ببن به دیكتاتۆر و گه‌نده‌ل و میلله‌ت نه‌ویست.\nPrevious خواستی نه‌ته‌وایه‌تی و وویستی ئۆلیگارشی ….7… نه‌جمه‌دین فارس حه‌سه‌ن\nNext ریفراندۆم و تەڵەی كەركوك …. عەلی مەحمود محەمەد


سێ قەسیدە - قەڵەم\nئێستا دەتوانم بنووم\nبێ ئەوەى خەون بە هیچەوە ببینم\nبێ ئەوەى چاوەڕێى هیچ بکەم\nسێ قەسیدە لە شاعیر\nخاتوو مەناهل ئەلسهەوى\nبەسەر پێخەفە نەرمەکەدا\nڕووم بەلاى دیواردا وەردەگێڕم\nناوت لەسەر دیواردا دەکێشم\nلەگەڵ دەنگى تەقینەوەى دوورەوە\nدەزانم زۆرن ئەوانەى\nکۆچیان بۆ ئەوروپایێ کرد\nکۆچیان بۆمەرگ و زیللەت کرد\nبەڵام پاش چەندان ساڵ\nهۆى هاتنیان لێ دەپرسن\nچونکە جەستەى ژنانى ئەوروپا\nلە ژنانى ئێمە گەرمترە\nلە بەتەنێیدا مردن .\nشتێک لە ملدا هەیە\nنابێ لە پەتى لوولدراو\nیا دوو مشتى بێ بەزەیی\nکەواتە ئێمە مەرگ دەناسین!\nئەو مەرگەى ڕێک لە ملدایە\nلە هەموو جێیان پتر لێ دەدا\nلە هەموو جێیان گەرمترە\nلەوێدا ماچیش هەیە.\nبە کیسەى زۆرانبازیم هاتییە بەرچاو\nبە مشت وەرت گەڕامێ\nئەوەى لە کاتى خۆیدا نەمدایتێ\nکیسەکە دەهات و دەچوو\nپاشان بە هێزێکى زۆرترەوە\nمشتى دیکەى لێبوەشێنم\nجارێکی دى وەک دڕندەیەکى برسى\nوا مامەوە، تا هەستم کرد شەکەت بووم\nبە دەستەکانم گرتم\nبە جومگەى پەنجە قڵیشاوەکانم\nسەرم پێ کرد\nپڕم بووم لە خوێن و\nگوێم لە هەناسەبڕکێى خۆم بوو\nوێنەى ئاژەڵێکى تۆقیو\nخێراتر دەبوو .\nشاعیرێگى گەنجى سورییە، یەکێکە لەو شاعیرە ژنانەى ڕەخنەگران ئایندەیەکى لە کاروانى شیعرى عەرەبیدا تێدا دەبینن. شیعرەکانى مناهل – لە سایتى گۆڤارى (کیکا)وە کراون بە کوردى .


Курдипедиа - ملیارێک و 98 ملیۆن دینار لە بەڕێوەبەرایەتیی پەروەردەی شنگال دیارنەماوە\n📊 ملیارێک و 98 ملیۆن دینار لە بەڕێوەبەرایەتیی پەروەردەی شنگال دیارنەماوە | Группа: Статистика и опросы | Язык статьи: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nملیارێک و 98 ملیۆن دینار لە بەڕێوەبەرایەتیی پەروەردەی شنگال دیارنەماوە\nلە بەڕێوەبەرایەتیی پەروەردەی شنگالشنگال، یەک ملیار و 98 ملیۆن دینار دیارنەماوە، بەپێی بەدواداچوونێکی رووداو ئەو پارەیە بەشێکی دراوە بە هەندێک کەس کە دەوامیان نەکردووە و بەشێکی دیکەشی بە لیستی وەهمی دابەشکراوە.\nوەزیری پەروەردە لە پەرلەمانی کوردستان باسی گەندەڵییەکەی لە سنووری پەروەردەی دهۆکدهۆک کرد، کە چوار کەس تۆمەتبارکراون بە دروستکردنی لیستێکی ناڕاستی وانەبێژان بۆ ساڵی خوێندنی 2018-2019 و بردنی ملیارێک و 98 ملیۆن دینار، سێ کەسیان دوای دەستگیرکردنیان بە کەفالەت ئازادکراون و کەسی چوارەمیش بەهۆی نادیاریی شوێنەکەی تاوەکو ئێستا دەستگیرنەکراوە.\nعومەر عەلی، بەڕێوەبەری گشتیی پەروەردەی دهۆک لەوبارەیەوە رایگەیاند، بەدرێژایی ساڵێک لیستی وانەبێژان نادروست بووە، چونکە ناوی وەهمی و قوتابخانەی وەهمیی تێدابووە.\nبەڕێوەبەری نوێی پەروەردەی شنگال داوای لێکۆڵینەوە لە دۆسیەکە دەکات چونکە چارەنووسی 22 مامۆستا و فەرمانبەر پەیوەندیی بەو دۆسیەیەوە هەیە.\nلە سنووری پەروەردەی شارۆچکەی شنگال، 565 وانەبێژ هەن کە مانگانە 100 ملیۆن و 230 هەزار دیناریان بۆ تەرخاندەکرێت، ئەمەش لەبری هەزار و 612 مامۆستا و فەرمانبەرە کە سەرپەرشتیی 60 قوتابخانەی کوردی لە سنووری قەزاکە و ناو کەمپی ئاوارەکان دەکەن.\nدوای رووداوەکانی شنگال و ئاوارەبوونی خەڵک، کەمیی میلاکی مامۆستایان لە زۆربەی قوتابخانەکان هەبوو، بەو هۆیەشەوە ژمارەیەکی بەرچاو لە مامۆستایان دەستیان لە کارەکانیان هەڵگرت و چوونە دەرەوەی وڵات، لەجێگەی ئەوانیش وانەبێژ دانران.\n#شنگال | #دهۆک | #08-05-2020 |\n➕ Добавил (Benaz Jola) на May 8 2020 11:59AM\n👌 Эта статья была рассмотрена и выпущена (Hawrê Baxewan) на May 8 2020 12:01PM\n✍ Этот пункт недавно дополнено (Hawrê Baxewan) на: May 8 2020 12:01PM


عه‌مبارێكی دانه‌وێڵه‌ى كۆنیان كرد به ماڵێكى بچووكى خه‌ونه‌كانیان\nئه‌م عه‌مباره كۆنه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ساڵى 1955 و له ئیستیل دروست كراوه\nله فیونیكس ئه‌ریزونای ئه‌مریكا ته‌لارساز كریستۆف كایزه له‌گه‌ڵ خێزانى شاونا زیبه‌لت توانیان دواى كاركردنێكى زۆر عه‌مبارێكى دانه‌وێڵه‌ى كۆن بكه‌ن به ماڵێكى جوان و نایاب.\nئه‌م عه‌مباره كۆنه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ساڵى 1955 و له ئیستیل دروست كراوه و رووبه‌رى ته‌نها 17.65 مه‌ترى چوارگۆشه‌یه بیرۆكه‌ى دروستكردنى ماڵێك له‌گه‌ڵ هه‌موو پێویستیه‌كان و دانانى كه‌لوپه‌لى ناو ماڵان تاڕاده‌یه‌ك ئاسان نییه بۆیه ته‌لارساز كریستۆف كایزه به جوانى كاره‌كانى كرد تا بتوانێ به‌شێوه‌یه‌ك دیزاینى ماڵه‌كه‌ى بكات و ته‌نانه‌ت بیرى له مۆبیلیات و كه‌لوپه‌لى ناوماڵیش كردۆته‌وه كه به باشى رێكیان بخات تا خۆى و هاوسه‌رى له‌ناو ئه‌و ماڵه‌دا ژیان به‌سه‌ر به‌رن.\nگۆڕینى عه‌مبارێكى ئیستیلى خڕ بۆ ماڵێك كارێكى ئاسان نه‌بوو به‌ڵكو زۆر گرانبه‌ها بوو وه‌ك كاركردن و راكێشتنى بۆڕى ئاو و دروستكردنى گه‌رماو و توالێت بۆیه ئه‌وان ئه‌م كاره‌یان ئه‌نجامدا به داراییه‌كى باش تا بتوانن ماڵى خه‌ونه‌كه‌یان به ئه‌نجام بگات.\nكریستۆف و شاوناى هاوسه‌رى توانییان خانوه‌كه‌یان ته‌واو بكه‌ن و ژوورى نوستن و چێشتخانه‌و و ته‌نانه‌ت پێش ماڵه‌كه‌شیان له بیر نه‌كردبوو به شیوه‌یه‌كى جوان و سروشتى باخچه‌یه‌كیان دروست كرد بۆ ئه‌وه‌ی له كاتى نان خواردن دیمه‌نیكى جوان ببینن.