میسڕ - Egypt\nله‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-04-17-03:16:00 - کۆدی بابەت: 4574\nوڵاتی میسڕ كە ناوە فەرمییەكەی (كۆماری میسڕی عەرەبی)ـیە، وڵاتێكی عەرەبییە و دەكەوێتە باكووری ڕۆژهەڵاتی ئەفریقا و لە نێوان كیشوەری ئاسیا و ئەفریقادایە، چونكە دوورگەی سینا دەكەوێتە ناو كیشوەری ئاسیا.\nدانیشتوانەكەی 104 ملیۆن كەسن و زۆرترین ڕێژەی دانیشتوانی نێو وڵاتە عەرەبییەكانی هەیە، كەناراوەكانی دەكەونە سەر هەردوو دەریای سپی و سوور، و لەگەڵ حەوت وڵات دراوسێیە و ڕووبەرەكەی یەك ملیۆن كیلۆمەتری چوارگۆشەیە، و لە 27 پارێزگا پێكدێت.\nزۆرینەی دانیشتوان لە نزیك ڕووباری نیل نیشتەجێ بوون كە %4ـی ڕووبەری وڵات داگیردەكات و 33 هەزار كیلۆمەتری دووجایە، چارەكێكی كۆی گشتی دانیشتوان لە شاری قاهیرە دەمێننەوە، لە دوای ئەویش ئەسكەندەرییە، زۆرینەی وڵاتیش لە بیابان پێكدێت.\nمیسڕ خاوەنی یەكێك لە كۆنترین شارستانییەتەكانی گۆی زەوییە، كاتێك 10 هەزار ساڵ پێش ئێستا خەڵكی كشتوكاڵیان لە سنوورەكانی نیلدا كردووە، كە چەند ناوچەیەك بوون لە دەوروبەری ڕووبارەكە و پەیوەندی بازرگانییان هەبووە، هەریەك لە شارستانییەتەكانی بەداری لە 7000 ساڵ پێش زایین و نەقادە لە 4400 ساڵ پێش زایین ئەمە دەسەلمێنن.\nدواتریش ناوچەكان لە سەردەمی الأسرات لە 3000 ساڵ پ.ز یەك دەگرن لە ژێر حوكمێكی مەركەزی، و بەردەوام دەبن لە بازرگانی و یەكێكە لە كۆنترین ئەو وڵاتانەی بازرگانی كردووە.\nمیسڕ وەك وڵاتێكی دێرین چەندین سەدە و سەردەمی مێژوویی بینیووە، لە شارستانی فارسەكانەوە (343 ساڵ پێش زایین) دواتر ئەسكەندەری گەورە و دەوڵەتی بەتڵەمی، دواتریش ڕۆمەكان كە 31 ساڵ پێش زایین هاتن و 600 ساڵ حوكمیان كرد، و لەو سەردەمەش ئایینی مەسیحی بڵاوبوویەوە تێیاندا، دواتریش فەتحی ئیسلامی (639ـی زایینی) و میسڕ بووە دەوڵەتێكی ئیسلامی، دواتریش دەوڵەتی تۆڵۆنی و ئەخشیدی و فاتیمییەكان و ئەیوبییەكان و مەمالیك، دواتریش عوسمانییەكان تاوەكو ساڵی 1914 و لە 1922 وڵاتەكە بوو بە شانشین، دواتریش لە 1954 گۆڕا بۆ كۆماری میسڕ.\nوڵاتی میسڕ یەك لەسەر سێی تەواوی شوێنەوارەكانی جیهانی تێدایە، وەك هەرەمەكانی جیزە و ئەبوهول، پەرستگای كەرنەك و دیر البحری و دۆڵی پادشاكان (وادی الملوك)، شوێنەوارەكانیش لە زۆرینەی مۆزەخانەكانی جیهان بڵاوبوونەتەوە، تەنانەت زانستێكی تایبەت هەیە كە دەخوێنرێ بەناوی زانستی میسڕییەكان.\nزمانی میسڕی كۆن 3000 ساڵ پێش ئێستا هەبووە، لەو ساڵانەدا نووسینی هیرۆگلیفییان داهێناوە، ئێستاش زمانی عەرەبی زمانی فەرمییە و ئایینی ئیسلامیش بەپێی دەستوور ئایینی فەرمییە، بەڕێوبردنی وڵاتیش بە شێوازی كۆماری دیموكراتییە، میسڕ یەكێكە لە دامەزرێنەرانی كۆمكاری وڵاتانی عەرەبی و بنكەی سەرەكی لە میسڕە، و یەكێكیشە لە دامەزرێنەرانی نەتەوە یەكگرتووەكان و لە سەرەتای دروستكردنیەوە ئەندامە تێیدا، هەروەها ئەندامی یەكێتی ئەفریقایە و لە چەندین ڕێكخراوی جیهانیشدا بەشدارە،\nنازناو دایكی دونیا\nشێوازی حكومەت كۆماری دیموكراتی نیمچە سەرۆكایەتی\nسەرۆك عبدالفتاح سیسی\nدراو جونەی میسڕی\n180 بەرگری شارستانی\nسایدی ڕێگاوبان ڕاست\nكۆدی تەلەفۆنی نێودەوڵەتی +20\nناوی میسڕ لە چییەوە هاتووە؟\nمیسڕایم ناوێكی عیبرییە بۆ زەوی میسڕ، پاشناوی (ایم) زیادكراوە بۆی بە واتای میسڕییەكان، هەروەها بە واتای تەپۆڵكە، یاخود كۆشكیش دێت، هەروها ناوێكیشە بەكاردێت بۆ نەوەكانی حام كوڕی نوح كە لە زەوییەكانی میسڕ گیرساونەتەوە.\nئەم ناوە لە سەردەمی بابلی كۆندا لە دەرگای پەرستگای عەشتار نوسراوە و ئاماژەی پێكراوە، ئاشوورییەكانیش بە (مو سیر) ناویان هێناوە، بە زمانی عەرەبیش دەبێتە (میصڕ) كە ئەو وشەیە لە قورئانی پیرۆز بەكارهێنراوە.\nوڵاتی میسڕ بە گشتی وڵاتێكی گەرمە و بیابانی هەڵكەوتووە، لە بەشی باكووری كەشوهەوا فێنك و ساردترە، بەرزترین پلەی سەدی لە ساڵدا دەگاتە 47 پلەی سیلیزی و كەمترین پلەش 1 پلەی سیلیزییە.\nزەوی و سنوورەكانی میسڕ دەوڵەمەندە بە چەندین ماددە و كەرەستەی ژینگەیی سروشتی، بەهۆی هەردوو دەریای سوور و ناوەڕاست و 10 دەریاچەی دیكە و ڕووباری نیل ساڵانە زیاتر لە 60 ملیار مەتری چوارگۆشەی بەكاردەهێنرێ بۆ كشتوكاڵ كە دەكاتە %85، و %9،5ـیشی بۆ پیشەسازی و ئەوەی دیكەشی بۆ خواردنەوە، ئەمە جگە لە ماسی و سامانی ئاژەڵی ئاوی.\nهەروەها دەوڵەمەندە بە ماددەكانی ئاسن و زێڕ و مەنگەنیز و فۆسفات و گرانیت و بازڵت و خاكی شوشە، هەروەها بوونی ڕێژەیەكی زۆر خەڵوز و پەتڕۆڵ و گازی سروشتی.\nهەرەمەكانی جیزە : چەند هەرەمێكن كە مێژووەكەیان دەگەڕێتەوە بۆ 4 هەزار ساڵ پێش ئێستا، كە لە گۆڕ و پرد و پەرستگا پێكدێن، هەرەمە بچووكەكەیان مەنكور و دواتر خەفرەع و گەورەترینیشیان بە ناوی جیزەی گەورە یان خۆفۆ بەناوبانگە.\nئەبوهول : پەیكەرێكە لە نزیك هەڕەمی خەفرەع كە لە بەردی سروشتی دروستكراوە، كە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی فیرعەون، پەیكەرەكە دروستكراوە بۆ خودای خۆر بەناوی ڕاع.\nبورجی قاهیرە : بورجێكە لە ساڵی 1961 دروستكراوە و بەرزییەكەی 187 مەترە و دووەم بەناوبانگترین شوێنی گەشتیارییە لەدوای هەرەمەكان.\nمۆزەخانەی میسڕ : مۆزەخانەیەكە دەكەوێتە ناوەڕاستی قاهیرە و زۆربەی شوێنەوارەكانی فیرعەونەكان لەوێیە، هەروەها بەناوی مۆزەخانەی قاهیرەش ناسراوە.\nكۆشكی قاهیرە : كۆشكێكە سەڵاحەدینی ئەیوبی بۆ پاراستنی قاهیرە و فەستات دروستی كرد بۆ پاراستنیان لە دەستی سەڵیبییەكان، و بە ناوی كۆشكی محەمەد عەلیش دەناسرێ.\nساڵی 332 پێش زایین ئەسكەندەری مەكدۆنی میسڕ داگیردەكات و شاری ئەسكەندەرییە دروست دەكات.\n31 ساڵ پێش زایین ڕۆمەكان میسڕ داگیردەكەن و شاژن كیلۆباترا خۆی دەكوژێ دوای ئەوەی سووپای ڕۆمانی شكستیان پێ دەهێنن.\nساڵی 33ـی زایینی ئایینی مەسیحی لە وڵاتەكە بڵاودەبێتەوە، و شوێنی تەواوی ئایینەكانی دیكە دەگرێتەوە.\nساڵی 642 – فەتحی ئیسلامی بۆ وڵاتەكە\n1517 – دەوڵەتی عوسمانی میسڕ داگیردەكات\n1805 – فەرماندەی ئەلبانی محەمەد عەلی پاشا خێزانێك دروستدەكات كە میسڕ بەڕێوە دەبەن هەتاوەكو ساڵی 1952، بەناو بەشێك بوون لە دەوڵەتی عوسمانی.\n1869 – تەواوبوون لە دروستكردنی نۆكەندی سوێس، بەڵام تێچووی دروستكردنەكەی خەریكبوو وڵاتەكە لە ڕووی ئابووریەوە بڕوخێنێت، ئەمەش بووە هۆی داگیركردنی وڵاتەكە لەلایەن بەریتانیاوە.\n1882 – بەریتانیا میسڕ داگیر دەكات\n1922 – فوئادی یەكەم دەبێتە پادشای میسڕ، و وڵاتەكە سەربەخۆیی ڕادەگەیەنێت بەڵام دەستی بەریتانیا هەر لەسەری دەمێنێتەوە تاوەكو ناوەڕاستی ساڵانی پەنجاكان.\n1948 – میسڕ و عێراق و ئەردەن و سوریا جەنگ هەڵدەگیرسێنن لە دژی ئیسرائیل.\n1956 – بەریتانیا و فەڕەنسا و ئیسرائیل وڵاتی میسڕ داگیر دەكەن و دەست دەگرن بەسەر نۆكەندی سوێسدا.\n1981 – تیرۆركردنی سەرۆك ئەنوەر سادات لەلایەن چەند چەكدارێكی ئیسلامییەوە، و دوای ئەویش جێگرەكەی واتە حوسنی موبارەك دەبێتە سەرۆك.\n2011 – دەست لەكاركێشانەوەی موبارەك لە پۆستی سەرۆك كۆماری دوای خۆپیشاندانەكانی بەهاری عەرەبی.\n2012 - هاتنە سەر حوكمی محەمەد مورسی و سەركەوتنی لە هەڵبژاردنی گەل و یەكەمین بردنەوە و دەركەوتنی دیاری حیزبی ئیخوان موسلمین.\nڕووباری نیل لە باشووری وڵاتەكەوە دەست پێدەكات بۆ كۆتاییەكەی لە باكوور، لە كشتوكاڵ و بەرهەمهێنانی كارەبا و بوژاندنەوەی كەرتی گەشتیاری دەستێكی باڵای هەیە لە وڵاتەكە.\nزمانی فەرمی میسڕ لە دەستووردا عەرەبییە و تەواوی كارەكانی حكومەت و دام و دەزگاكان بە عەرەبی دەكرێن، بەڵام زمانی خەڵكەكەی شێوەزاری میسڕییە كە تێكەڵەیەكە لە عەرەبی و زمانی كۆنی میسڕییەكان و زمانی قیبتییەكان.\nبەپێی دەستوور ئایینی ئیسلام ئایینی فەرمییە و هەریەك لە جولەكە و مەسیحییەكانیش مافیان هەیە لە دەستووردا، زۆرینەی دانیشتوانیش لە مەزهەبی سوننەن، %94 ـی وڵاتەكە موسوڵمان و ئەوەی دیكەشی جولەكە و مەسیحی كە زۆرینەیان مەسیحین.\nیەكێكە لە بەناوبانگترین مزگەوت و زانكۆكانی جیهان و لە ساڵی 972ـدا دروستكراوە لەلایەن المعز لدین الله و یەكێكە لە بەناوبانگترین خوێندنگەكانی ئەهلی سوننە، شێوازی دروستكردنەكەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمەكەی خۆی و بەشێوازی فاتیمییەكان و مەمالیكەكان دروستكراوە، سەرەتا بۆ فێربوونی مەزهەبی شیعە دانرا، ناوەكەشی لەلایەن فاتیمییەكانەوە دانراوە و لە پاشگری (فاتیمەی زەهرا)ـی كچی پێغەمبەری ئیسلامەوە وەریانگرتووە، لە سەردەمی سەڵاحەدینی ئەیوبی بۆ ماوەی سەد ساڵ بەهۆی دژایەتی شیعەكانەوە داخرا و ئەستێرەی بەختی كوژایەوە، لە سەردەمی مەمالیكەكان دووبارە بوژایەوە و بووە خوێندنگایەكی سوننی، لە ساڵی 1961ـوە بووە بە زانكۆیەكی سەربەخۆ و تا ئێستا یەكێكە لە پێگە گەورەكانی ئیسلام و میسڕ.\nحكومەتی میسڕ كۆماری دیموكراتییە، دەسەڵات تێیدا دابەش دەبێت بۆ سێ بەشی : دەسەڵاتی تەنفیزی و تەشریعی و یاسایی.\nسەرۆكی وڵات لەلایەن خەڵكەوە ڕاستەوخۆ هەڵدەبژێردرێ بۆ ماوەی شەش ساڵی بەردەوام و نابێت لەو ماوەدا بەشداری هیچ پۆستێكی حیزبی بكات.\nئەو حیزبانەی لە وڵاتەكە هەبوون لە ساڵی 1907 سێ حیزب بوون، بەڵام لە ساڵی 2014 ژمارەیان گەیشتە زیاتر لە 80 حیزب.\nبەناوبانگترین حیزبەكانیان حیزبەكانی حیزبی نیشتمانی دیموكراتی و حیزبی ئیخوان موسلمینە، كە یەكەمیان حوكمی میسڕی كرد هەتاوەكو ساڵی 2011 بە سەرۆكایەتی حوسنی موبارەك، دووەمیشیان حیزبێكی جیهانی عەرەبییە و لەسەر پەیڕەوی ئیسلامی سوننە دەڕوات و لە شۆڕشی 25ـی حوزەیران سەركەوتووبوو لە خۆپیشاندانەكان و توانی سەرۆكی ئەوكاتی حوسنی موبارەك ناچار بە كشانەوە بكات (هاوكات لەگەڵ چەند حیزبێكی دیكەی ئۆپۆزسیۆن) و لە دەنگدانی جەماوەری میسڕی سەرۆكی نوێی لەسەر حیزبەكەی هەڵبژارد كە محەمەد مورسی بوو، بەڵام دوای ساڵێك بەهۆی كودەتاوە دەسەڵاتی لێ سەنرایەوە و زیندانی كرا تا كاتی گیانلەدەستدانی.\nساڵانی نوێی میسڕ بە نووسینی چیرۆك و ڕۆمانەوە بەناوبانگە، مەیدانی ئەدەب بۆ ئەدیبان كرایەوە و ناوبانگێكی جیهانییان پەیداكرد، نووسەری میسڕی نەجیب مەحفوز لە ساڵی 1988 خەڵاتی نۆبڵی بۆ ئەدەب وەرگرت، هەروەها هەریەك لە توفیق حەكیم و دكتۆر تەها حسین بەناوبانگترین نووسەرەكانی میسڕن.\nلە بواری زەخرەفە و نووسینی جوانكاری و دەستوخەتدا وڵاتێكی دەوڵەمەندە، هەروەها بواری سینەمای لە هەموو وڵاتانی دیكەی عەرەبی پڕ بەرهەمترە، لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەوە سینەمای میسڕی بووە یەكێك لە باشترین سینەماكان و هەریەك لە فوئاد المهندس و عبد المنعم مدبولي و سمير غانم و محمد صبحي و عادل إمام دەستێكی باڵایان هەبوو لە پێگەیاندنی كەرتی سینەما.\nلە هونەری گۆرانی و شیعریشدا تایبەتە و توانیویەتی زۆرینەی سنوورەكانی جیهان ببڕێت، لە سەرەتای سەدەی بیستەوە گۆڕانكاری گەورە كرا، شانۆی گۆرانیبێژی لەسەر دەستی سەلامە حجازی پەرەی سەند، دواتریش سەید دەرویش كە بە باوكی ڕۆحی مۆسیقای میسڕی دەناسرێ، دواتریش ناوەكانی:\nبوونە بەشێكی گرنگ لە مێژووی گۆرانی میسڕی.\nلە ناوەڕاست و كۆتاییەكانی سەدەی بیستیشدا ناوی دیاری جیهانی دەركەوتن وەك :\nلە بواری خوێندنەوەدا دەستێكی باڵای هەیە لە كردنەوەی پێشانگای كتێب و چەندین كتێبخانەی جیاواز لە سەرانسەری وڵات، بەتایبەت پێشانگای نێودەوڵەتی كتێب لە قاهیرە كە لە ساڵی 1969 دروستكرا، و گەورەترین پێشانگای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە و دووەمی جیهانییە.\nئابووری میسڕ بە یەكێك لە گەورەترین ئابووریەكی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دادەنرێت لە بواری گەشتیاری و پیشەسازی و كشتوكاڵ، ساڵی 2010 ڕێژەی توانای كار گەیشتە 26 ملیۆن كەس، كە دابەش دەبن بەسەر بەشی حكومی %51، بەشی كشتوكاڵ و جووتیاری %32، بەشی پیشەسازی %17.\nئابووری وڵات پشتێكی گەورەی بە كەرتی گەشتیاری و كشتوكاڵ و هاوردەكانی نۆكەندی سوێس و باج و بەرهەمی كلتووری بەستووە.\nهێزە سەربازییەكانی میسڕ بە درێژایی مێژوو شایەتی چەندین جەنگی گەورە و بچووك بوون، هێزەكانیان ئێستا دابەش دەبن بۆ:\nهێزەكانی بەرگری ئاسمانی\nهێزەكانی گاردی كۆماری\nهێزەكانی پاسەوانی سنوور\nهێزە تایبەتەكانی سووپا\nهێزەكانی ساعیقە (الصاعقة)\nهێزی بەرپەرچدانەوەی خێرا (تدخل السریع)\nتەمەنی بەشداری وەك سەرباز 18 بۆ 49\nڕێژەی پێگەیشتووان بۆ خزمەتی سەربازی 41 ملیۆن كەس\nژمارەی سووپا 468 هەزار كەس\nهێزی یەدەگ 800 هەزار سەرباز\nیەكەم ڕۆژی ساڵی هیجری نوێ\nجەژنی ڕەمەزان و قوربان\nلەدایكبوونی پێغەمبەری ئیسلام ﷺ\nجەژنی ڕزگاركردنی سینا\nجەژنی كرێكاران لە یەكی ئازار\nجەژنی هێزە چەكدارەكان لە شەشی ئۆكتۆبەر\n"التعبئة والإحصاء": الإحصاء: مصر الـ13 عالميا في عدد السكان. جريدة الوطن، بتاريخ 30 سبتمبر 2017. تاريخ الوصول 31 أكتوبر 2019. نسخة محفوظة 24 مارس 2020 على موقع واي باك مشين.\n"Egypt". International Monetary Fund. مؤرشف من الأصل في 10 أكتوبر 2017. اطلع عليه بتاريخ 26 أبريل 2016.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : میسڕ - Egypt\nڕیزبەندی مەترسیدارترین وڵاتەکانی جیهان


زیاد کاکە ڕەزا: با بێن داهات و خەرجییەکانی سلێمانی ئاشکرا بکەن ئەو کات بۆ خەڵک ڕوون دەبێتەوە کێ غەدر لەم شارە دەکات\nزیاد کاکە ڕەزا\nزیاد کاکە ڕەزا سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان وەڵامی لێدوانەکەی (ڕێکەوت زەکی-ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی) دەداتەوە و ڕەتیدەکاتەوە، حیزبەکەی (پارتی دیموکراتی کوردستان) سزای سلێمانی بدات و دەڵێت“ با بێن بە ئامار و داتا داهاتی سلێمانی بخەنە ڕوو، وە چەندی خەرج دەکرێت؟ چەندی دەچێتە سەر موچەی فەرمانبەران و خانەنشینان؟ ئەوکات خەڵک بۆی ڕوون دەبێتەوە کە حکومەتی هەرێم و “جەنابی سەرۆک وەزیران“ غەدر لەم شارە دەکەن یاخود نا؟ کە ئێمە دڵنیاین غەدر و جیاوازی لە پەیڕەوی سەرۆک وەزیران و حکومەتی هەرێم نیە، زیاد کاکە ڕەزا دەشڵێت “ حیزبێک زۆرینەی پەرلەمانی بەدەستهێنابێت چۆن سزای شارێک دەدات؟! لە کاتێکدا دروشی (بارزانی نەمر) ئەوەبوو کە خزمەتکردنی خەڵک شەرەفە، دڵنیاین غەدر و جیاوازی لە نێوان شارەکان لە پەیڕەوی سەرۆک وەزیران و حکومەتی هەرێم نیە. “\n“لە دوای شەڕی ناوخۆ بەداخەوە ئەم سنورە بەتەواوی کەوتۆتە دەست یەکێتی، بزانن هەرکەس پارتیە لەسەر بچوکترین شت کێشەی بۆ دروست دەکەن “\nلە سەرەتای قسەکانیدا سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی ئاماژەی بە کێشە داراییەکانی سلێمانی کرد و وتی“ لە دوای شەڕی ناوخۆ بەداخەوە ئەم سنورە بەتەواوی کەوتۆتە دەست یەکێتی نیشتمانی کوردستان، لەم سنورە هەرگیز پارتی حکومڕانی نیە، بزانن هەرکەس پارتیە لەسەر بچوکترین شت کێشەی بۆ دروست دەکەن، بۆیە دورو نزیک ئیدارەدانی ڕاستەوخۆی ئەم سنورە پارتی لێی بەرپرس نیە، پارتی حیزبێکە لە ساڵی 1946 وە کە دروستبووە تا ئێستا لە گەشەکردندایە، پارتی حیزبێکی لۆکاڵی نیە، خۆی بە نوێنەری نەک زۆرینە، بەڵکو خۆی بە نوێنەری هەموو خەڵکی کوردستان و کورد دەزانێت، بۆیە حیزبێک کە خاوەنی ئەم پێگە و مێژووە بێت جیاوازی لە نێوان هیچ شوێن و شارێکدا ناکات، هەموو شارەکان بە یەک چاو سەیر دەکات و بە یەک ئەندازە لییانەوە دوورە، ئەگەر بگەڕێینەوە بۆگفتوگۆکانی پێکهێنانی کابینەی نۆی حکومەتی هەرێم، بە ڕێککەوتنی خۆیان لە %43 داهاتی ئەم ناوچەیە(سلێمانی) لە %57 یش هی هەولێر و دهۆکە، وە هەر بە قسەی خۆیان یەکێتی) کە خۆیان دەڵێن لە %43 لە داهاتی نەوت وە لە %43 لە دوو سەد ملیارەکە بۆ ئەم ناوچەیەیە. “\n“ بۆچی خزمەتگوزاری لە سلێمانی بەمشێوەیەیە و لەولا بەوشێوەیەیە؟! “\nپێشتر ڕێکەوت زەکی ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی لە فراکسیۆنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاندبوو “ پارتی دیموكراتی كوردستان كۆبوونه‌وه‌ی به بازرگانانی سنوری پارێزگای هه‌ولێر و دهۆك كردووه و پێی وتوون بۆتان نییه هیچ بازرگانیه‌ك له مه‌رزه‌كانی سنوری یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان بكه‌ن به‌تایبه‌تی باشماخ له‌گه‌ڵ په‌روێزخان ده‌توانن هه‌موو بازرگانیه‌كانتان بهێنه سنوری حاجی هۆمه‌ران و له‌وێ چاوتان لێده‌پۆشین له‌بابه‌تی گومرگ. “\nبەڵام سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان دەڵێت“ من دەڵێم لێخۆشبونی گومرگی لە کوێوە دەکرێت، باشە بۆ کەسێک لە وەزارەتی دارایی کە لە لایەنی ئێمەش نەبێت با بێت پشتراستی ئەم قسەیە بکاتەوە، خۆی ئەم قسەیە چەند ساڵێک بوو دەیانوت پارتی و حکومەتی هەرێم سزای سلێمانی ددەن، ئەم قسەیە خۆڵێک بوو دەیانکردە چاوی خەڵک، ئەمەش ئەوکاتە بوو کە نەسریەی فەرمانگە خزمەتگوزارییەکانی سلێمانی لە چاو ئەوانەی هەولێر زۆر کەمتربوون، دەیانویست پارەکە ببەن بۆخۆیان بیخۆن، من دەپرسم بۆچی خزمەتگوزاری لە سلێمانی بەمشێوەیەیە و لەولا بەوشێوەیەیە؟! چونکە پارتی سەر ڕاستانە خەمخۆرانە حکومڕانێکی باشە بۆ خەڵکی خۆی، ئەوەی لەبەردەستێتی و لە ژێر دەسەڵاتێتی بۆ خەڵکی خۆی خەرج دەکاتەوە، بەڵام بەداخەوە لە سلێمانی بەوجۆرە نیە. “\n“ لە ساڵی 2016 بە واژۆی 16 ئەندام داوامکردووە داهاتی سلێمانی ئاشکرا بکەن بەڵام وەڵاممان نادەنەوە “\nزیاد کاکە ڕەزا بەڵگەی زیاتری بۆ قسەکانی هێنایەوە و وتی“ من لە ساڵی 2016 ئەوکاتەش کە دەیانوت سلێمانی سزا دراوە، قەیرانەکان لە ئێستا قوڵتربوون، وەک ئەندامێکی ئەنجومەن 16 واژۆم کۆکردەوە، ئاڕاستەی سەرۆکایەتی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانیم کرد تێیدا داوای ئەوەم کرد( داهاتی سلێمانی چەندە؟ وە چۆن سەرف دەکرێت؟) بەداخەوە تا ئەم ساتەش وەڵامم نەدراوەتەوە، ئێستاش دەڵێین با بێن بە ئامار و داتا داهاتی سلێمانی بخەنە ڕوو، وە چەندی خەرج دەکرێت؟ چەندی دەچێتە سەر موچەی فەرمانبەران و خانەنشینان، ئەوکات خەڵک بۆی ڕوون دەبێتەوە کە حکومەتی هەرێم و “جەنابی سەرۆک وەزیران“ غەدر لەم شارە دەکەن یاخود نا؟ کە ئێمە دڵنیاین غەدر و جیاوازی لە نێوان شارەکان لە پەیڕەوی سەرۆک وەزیران و حکومەتی هەرێم نیە. “\nسەبارەت بە گرفتی سلێمانی، زیاد کاکە ڕەزا وتی“ لە سلێمانی نە داهات کۆدەکرێتەوە نە دەزانرێت چەندەیە داهات، هەر قسەیەکی د.عیزەت ڕاوێژکاری جێگری سەرۆکی حکومەت باس دەکەم کە خۆی دەڵێت“ داهاتی سلێمانی سەد ملیار دینارە) پێویستمان بە 360-370 ملیار دیناری ترە بۆ موچەی ئەم سنورە، ئەگەر هەر بە ژمارە و حسابانەی خۆیان حسابی بکەین نزیکەی 30 ملیار دینار زیادەیە لە پارەی موچەی ئەم دەڤەرە، لە کاتێکدا هیچ کام لە ئێمە نازانین چەندەیە و چۆنە؟ بەڵام ئایا ئەوە سزایە؟!!“\n“ حیزبێک دەنگی زۆرینە و زۆرینەی پەرلەمانی هەبێت چۆن سزای شارێک دەدات! “\nسەرۆکی فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی جەختیکردەوە“ حیزبەکەی هیچ سزایەکی سلێمانی نادات و ئەو وتی“ حیزبێک زۆرینەی پەرلەمانی بەدەستهێنابێت چۆن سزای شارێک دەدات؟! لە کاتێکدا دروشی (بارزانی نەمر) ئەوەبوو کە خزمەتکردنی خەڵک شەرەفە. “\nزیاد کاکە ڕەزا ئەوەشی ڕەتکردەوە“ پارتی بۆ فشاری هەڵبژاردن و پۆستی سەرۆک کۆمار وابکات و وتی“ هەر یەکێتی خۆی بوو دەیوت با ئەو پۆستە لە پەرلەمان یەکلایی بکرێتەوە، دواجار هەر یەکێتی خۆیان بون دەیانوت با پەرلەمان یەکلایی بکاتەوە ئەو پۆستە بۆ کێ دەبێت؟ دوای ئەوە سەرۆک کۆمار لە دوانزە ساڵی ڕابردوو چی کردووە بۆ خەڵک؟ بۆ کێشەی تەعریب؟ سەرۆک کۆمار هەڵوێستی لەسەر شانزەی ئۆکتۆبەر چی بوو؟ ئەی لەسر بڕیارەکەی دادگای فیدراڵی دژ بەهەرێم؟ هەر یەکێتی خۆی نەبوو دەیوت پۆستی سەرۆک کۆمار پۆستێکی تەشریفیە! دواتر موچە خۆر موچەی خۆی دەوێت، کەی کێشەی ئەوە هەر کەس سەرۆک کۆمار بێت. “\nوتیشی“ هۆکاری نەدانی موچە لە سلێمانی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە داهاتی ناوخۆی سلێمانی نابرێتەوە بانکەکان، کە ئەمەش حاکمی ئەم دەڤەرە کە یەکێتیە لێی بەرپرسە دەست خراوەتە بینەقاقای موچە خۆر، حکومەتی هەرێمیش لە پارتی و یەکێتی و گۆڕان و نەتەوە و دیانەتە جیتاوازەکان پکهاتووە جێگری سەرۆکی حکومەت کە ئەندامی ئەنجومەنی نەوت و گازی هەرێمە کوڕی ڕەحمەت( مام جەلالە) چوار وەزیریش یەکێتین. “\nدەقی گفتوگۆی دەنگی ئەمریکا لەگەڵ ڕێکەوت زەکی\nڕێکەوت زەکی: بێ دەنگی قوباد تاڵەبانی بۆ ئەوەیە کارەساتێک لە هەرێمی کوردستان نەخوڵقێت\nدەقی قسەکانی زیاد کاکە ڕەزا لەم ڕاپۆرتەدا May 2-022


بلاته‌ر داوا ده‌كات خه‌ڵاتی تۆپی زێرین به مێسی بدرێت\nجۆسێپ بلاته‌ر سه‌رۆكی پێشووی فیدراسیۆنی تۆپی پێی جیهانی فیفا داوا ده‌كات ئه‌م وه‌رزه خه‌ڵاتی تۆپی زێرین به لیۆنێل مێسی بدرێت.\nبلاته‌ر پێیوایه هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌یه ئه‌گه‌ر بردنه‌وه‌ی نازناوه‌كان به مێسی پێودانگ بكرێت، ده‌شڵێت: سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كریستیانۆ جامی خولی نه‌ته‌وه‌كانی ئه‌ورووپای له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌كه‌ی بردۆته‌وه، به‌ڵام له‌م وه‌رزه ئاست و ئاماری مێسی پێش كریستیانۆ كه‌وتووه و مێسی شایسته‌ی بردنه‌وه‌ی خه‌ڵاتی تۆپی زێرینی ئه‌م وه‌رزه‌یه.\nجۆسێپ بلاته‌ر سه‌رۆكی پێشووی فیفا كه به تێوه‌گلانی به‌هۆی گه‌نده‌ڵییه‌وه له چالاكییه وه‌رزشییه‌كان سڕ كراوه، له لێدوانێكدا ده‌ڵێت: هێشتا ناسنامه‌ی خه‌ڵاتی تۆپی زێرین ماویه‌تی بۆ ئه‌وه‌ی ده‌ربكه‌وێت، چه‌ندان پاڵه‌وانێتی دیكه به‌ڕێوه‌یه به‌تایبه‌تی كۆپا ئه‌مریكا و جامی نه‌ته‌وه‌كانی ئه‌فریكا.\nبلاته‌ر گوتیشی: به‌ڵام تا ئه‌م كاتانه مێسی باشترینی ئه‌م وه‌رزه‌یه و دوورخرانه‌وه‌شی له یاریی پێشكۆتایی چامپیۆنزلیگ به‌رامبه‌ر لیڤه‌رپوول نابێته هۆكاری بێبه‌شبوونی مێسی له خه‌ڵاتی تۆپی زێرین، چونكه مێسی تا ئه‌م ساته له هه‌مووان باشتره.


ئوسامە نوجێفى سەرۆكى بەرەى ڕزگارى و گەشەپێدان بۆ باسكردنى چەند دۆسیەیەک لەوانەش بارودۆخى سياسى و ڕێكکەوتنى شەنگال و بابەتى بوونى پەكەكە لەگەڵ فاتح يەڵدز باڵيۆزى توركيا كۆبوەوە.\nبەرەى ڕزگارى و گەشەپێدان (11ى تشرينى يەكەمى 2020) راگەیەندراوێکى بڵاوکردەوە و تیایدا هاتووە، لە كۆبونەوەى نوجێفى و يەڵدزدا باسى پەيوەنديەكانى عێراق و توركيا و دۆسیەى سياسى و ڕێكکەوتنى شەنگال و هەڵبژاردن كراوە.\nبەگوێرەى راگەیەندراوەکە، نوجێفى جەختى لە گەڕانەوەى ئاوارەكانى شەنگال و دەركردنى ئەوانەى خەڵكى ناوچەكە نين و گرنگى ڕاوێژى نێوان هێزە سياسيەكانى نەينەوا كردوە، پێشى وابوە هەر چارەيەك پێويستە لە بەرژەوەندى ئيرادەى هاووڵاتيانى پارێزگاكە بێت بەتايبەتى شەنگال بە عەرەب و ئێزدى و كوردەوە.\nسەرۆكى بەرەى ڕزگارى و گەشەپێدان جەختیشى لەسەر ئەوە كردوەتەوە، كە چالاكيەكانى پەكەكە "كاريگەرى نەرێنى لە ناوچەكە دروستكردوە و گەندەڵى و تيرۆرى بڵاوكردوەتەوە".\nلاى خۆشيەوە باڵيۆزى توركيا هێماى بۆ ئەوەكردوە، توركيا سورە لەسەر كۆتايى هێنان بە بوونى پەكەكە چونكە بۆ عێراق و توركياش خراپە و كار لەسەر قۆستنەوەى گەنجان و شوشتنەوەى مێشكيان دەكات، بۆ ئەوەش سودى لە بڵاوبونەوەى بێكارى وەرگرتوە.\nفاتح يەڵدز پێشى وايە، ئەو شێوازەش هەمان شێوازى داعشە، ئاسودەيى خۆشى بۆ نيازى حكومەت بۆ دەركردنى سەرجەم گروپە چەكداريەكان دەربڕيوە و وتوشيەتى "توركيا چاودێرى كارەكان دەكات چونكە گرنگى پێدەدات".


هێزه‌كانی سوریای دیموكرات له پڕۆسه‌ی سیاسییدا به‌شدار نابن\n(جێر پێده‌رسۆن) نێرده‌ی تایبه‌تی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان بۆ كاروباری سوریا ڕایگه‌یاند: كورده‌كان به‌شێكن له پڕۆسه‌ی سیاسیی سوریا، به‌ڵام هێزه‌كانی سوریای دیموكرات ناسراو به (هه‌سه‌ده) به‌شداری تێدا ناكه‌ن.\nله‌میانی یه‌كه‌م دانیشتنی له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی ئاسایش له دوای ده‌ستبه‌كاربوونی، (پێده‌رسۆن) ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه كرد كه له‌گه‌ڵ ڕژێمی سوریا‌و ئۆپۆزسیۆن‌و ده‌وڵه‌ته كاریگه‌ره‌كانی تایبه‌ت به پرسی سوریا له‌وانه توركیا‌و ڕووسیا‌و ئێران گفتوگۆی كردووه‌و ئه‌و گفتوگۆیانه‌شی به "ئه‌رێنی" وه‌سف كرد.\nئه‌و به‌رپرسه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان ڕایگه‌یاند "كاری له‌پێشینه‌ی ئه‌و دروستكردنی متمانه‌یه له‌نێوان ڕژێم‌و ئۆپۆزسیۆن‌و پێكهێنانی لیژنه‌ی ده‌ستووریی‌و هه‌روه‌ها هه‌نگاونانه بۆ ئازادكردنی گیراوه‌كان‌و دیارییكردنی چاره‌نووسی بێسه‌روشوێنه‌كانه".


کوردیپێدیا - تەزبیحی قەزوان\n📕 تەزبیحی قەزوان | 🏷 پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nنووسینی: نادیە کەریم کۆیی\n 👪 تۆڕی کۆمەڵایەتی | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | یانەی شیعریی هایکوی کوردی\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Aug 30 2018 10:22PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 31 2018 9:18AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 31 2018 9:18AM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 1,518 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 95 KB Aug 30 2018 10:23PM سەریاس ئەحمەد\n1. 👁 تەسبیح\n1. 👁 نادیە کۆیی


پارتی و یەکێتی لەبارەی لیستی هاوبەش بۆ کەرکووک لە کۆبوونەوەدان\nهۆشەنگ 09/09/2019 - 17:00 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nکەمێک پێش ئێستە کۆبوونەوەی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لە شاری ھەولێر بە مەبەستی پێكهێنانی لیستی هاوبەش بۆ کەرکووک و ناوچە كوردستانیەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی كوردستان دەستی پێكرد.\nكۆبوونەوەکەی پارتی و یەکێتی ئێوارەی ئەمڕۆ دووشەممە لە شاری ھەولێر دەستی پێكرد و بۆ گفتوگۆکردنە لەسەر بارودۆخی کەرکووک و ئاسایکردنەوەی دۆخی شارەكە و ئەنجامدانی ھەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکان بە یەك لیست بۆ ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی كوردستان.\nبە گوێرەی زانیارییەكانی (باسنیوز)، پارتی و یەکێتی هەوڵ دەدەن لایەنە سیاسییەکانی كوردستان بە یەک لیست بەشداری ھەڵبژاردنەکانی ئەنجوومەنی پارێزگاكان لە دەرەوەی ئیدارەی هەرێم بکەن و تانەش لە یاسای ھەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکانی عێراق بدەن.\nجێی باسە ماوەیەكە لە نێو لایەنە سیاسییەکاندا، گفتوگۆ لەبارەی ھەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکان دەستی پێکردووە، زۆربەی لایەنەکانیش لەگەڵ ئەوەدان کورد بە یەک لیست بەشداری ھەڵبژاردنەکان لە دەرەوەی ئیدارەی هەرێم بکەن.\nجێی باسە لە کۆبوونەوەکەی ئەم ئێوارەیەدا، کاکەمین نەجار سەرۆكایەتی شاندی پارتی و سەعدی ئەحمەد پیرە سەرۆكایەتی شاندی یەكێتی دەكات، بە ئامادەبوونی بەرپرسانی دەزگای ھەڵبژاردنی هەردوو حزبەكە.\nوەزارەتی تەندروستی کیسی نایلۆن قەدەخە دەکات\nدیدارێک بۆ تاوتوێی پرۆژەی یاسای دەستووری ھەرێمی کوردستان ساز دەکرێت\nهەولێر.. کۆنفرانسی لووتکەی ئاشتیی جیھانی لە کوردستان ساز دەکرێت\nپنتاگۆن هاوكارییه‌كانی بۆ هێزی پێشمه‌رگه بۆ دوو ساڵی تر درێژ كرده‌وه


دوکتور قاسملوو: ئەگەر ئێمەش نەتوانین سەر بکەوین، نەوەکانی دوای ئێمە دێن و بەردەوامی بە خەبات دەدەن | Roji Kurd ڕۆژی کورد\nماڵەوە وتووێژ دوکتور قاسملوو: ئەگەر ئێمەش نەتوانین سەر بکەوین، نەوەکانی دوای ئێمە دێن و...\nدوکتور قاسملوو: ئەگەر ئێمەش نەتوانین سەر بکەوین، نەوەکانی دوای ئێمە دێن و بەردەوامی بە خەبات دەدەن\nبابەتی بەردەستت، وەرگێڕاوی دەقی وتووێژی دوکتور قاسملو، ڕێبەری مەزنی گەلی کورد و سکرتێری پێشووی حیزبی دێموکراتی کوردستان- ئـ، ـە کە لە لایەن ناوەندی ڕاگەیاندنی ڕۆژی کوردەوە وەرگێڕدراوەتەوە سەر زمانی کوردی، لەو دیمانە کورتەدا، زۆرێک لە خاڵە مێژووییەکانی مێژووی هاوچەرخی کورد و هەروەها ویستی کورد و تایبەتمەندیی شۆڕشی کورد و حیزبی دێموکرات بۆ خوێنەر دەردەکەون.\nلە بینای حیزبی دێموکراتی کوردستان، دەچین لەگەڵ قاسملوو و بلوریان چاوپێکەوتنبکەین. وێنەی قازی محەممەد بە دیوارەوە هەڵواسراوە. قاسملوو تازە لە تارانەوە گەیشتۆتەوە و ماندوویی بە سیمایەوە دیارە. لەمەڕ بەرنامەیی ڕادیۆ قسە دەکەن، قاسملوو دەڵێ هەر بە ئاشکرا خەریکی بەلاڕێدا بردنن، دەیانهەوێ تووشی شەڕمان بکەن.\nبۆ کاتژمێرێک پێکەوە بڕیاری چاوپێکەوتن ساغ دەکەینەوە.\nقاسملوو و بلووریان لەگەڵ دوو پێشمەرگە دێن. پێشتر لەگەڵ پێشمەرگەکان لە شار و لە حیزب قسەمان کردووە. ئەوانە پیاوگەلێکن کە لە ژیانی خۆیان بووراون تا ببنە فیدایی و پێشمەرگەی نەتەوەکەیان.\nپیرەپیاوێک دەیگوت من چوار کوڕم هەیە، دوویان لەسەر زەوی و زارەکە کار دەکەن، خۆم و دوو کوڕی تریشم پێشمەرگەین، پێشمەرگە بوون بۆ ئێمەی کورد، شانازییە، مووچەی مانگانەیان یەکجار کەمە، دووسەد تا دووسەد و پەنجا تمەن بۆ سێ مانگ.\nدەست دەکەین بە قسەکردن. بەرباسترین قسە دەکرێ یاسای بنەڕەتی و دەرەنجامەکانی بێ، چونکە مافی کوردەکان لە پێش نووسی یاسای بنەڕەتیدا، پشت گوێ خراوە.\nقاسملوو دەڵێ ئەو چاوەڕوانیانەی کە لەو یاسایە هەمان بوو بە گشتی بەجێ نەهاتوون. هەڵبەت یاسای بنەڕەتی لایەنی ئەرێنیشی هەیە، ئەوەی کە ڕەژیمی پاشایەتی بۆ هەمێشە لە ئێران وەلانراوە، سەرکەوتنێکی مەزنە. لە یاسای بنەڕەتیدا زۆرتر درووشم و پێکناکۆکی دەبیندرێ.\nزۆربەی ئەو یاسایانەی کە لەمەڕ ئازادی حیزبەکان و کۆمەڵەکان و ئازادی دێموکراتیکن “مەگەر”ێکیان لەگەڵ هاتووەو هەڵبەتە ئەو “مەگەر”انەش هەندێ جار پەیوەست کراون بەوەی کە دژایەتییان لەگەڵ ئیسلام نەبێ و یان نابێ دژ بن لەگەڵ کەرامەت و شەڕافەتی مرۆڤایەتی و شتی لەم چەشنە. بەڵام ئەزموون دەریخستووە کە هەر کەسێک دەتوانێ ئەو “مەگەر”انە بە مەیل و تاسەی خۆی شی بکاتەوە. یان لە بارەی ئایینزاوە، نەدەبا بە هیچ چەشنێک، ماددەیەکی ئەوتۆ لە یاسای بنەڕەتیدا بگونجێندرابا. هەڵبەت ئێمە بە باشی تێدەگەین بۆ کەسانێک کە لە ڕێبەری شۆڕشێکی ئیسلامیدا جێ دەگرن، سەردێڕی ئەو ڕێسایە بە شێوەیەکی دیکە، ئەستەمە.\nمافی ژنانیش لەبەر چاو نەگیراوە. ژن کە کۆمەڵگا و بنەماڵە (پێداگری لەسەر بنەماڵە دەکەمەوە) دەبێ مافی یەکسان لەگەڵ پیاوی هەبێ و لە هەمبەر کاری یەکسان، مووچەی یەکسان وەرگرێت.\nلەمەڕ مافی نەتەوەکان، ئەو پێش نووسە لە چەند لایەنەوە لەچاو یاسای بنەڕەتی پیشوو، چەند هەنگاوی ناوە. لە ڕێسای ٥، دان بە بوونی قەومی کورد لە ئێران داندراوە (هەڵبەت زۆریش ڕوون نییە کە نووسەری یاساکە مەبەستی لە قەومی کورد چیە) و لە ڕێسایەکی تردا باس لە ئازادی زمان و چاپەمەنی خۆجێی کراوە بەڵام ڕێسای ٧٤ کە پەیوەندی بە شۆراکانەوە هەیە، جیاوازییەکی ئەوتۆی لەگەڵ ئەنجوومەنە ئەیالەتی و ویلایەتییەکانی پێشوو نیە.\nقسەکە دەبەمە سەر باس لە خودموختاری، دەڵێ جۆرێک ئەو پرسە دێننە ئاراوە کە گوایە ئێمە بۆ شارێک یان گووندێک داوای خودموختاری دەکەین. ئێمە خودموختاریمان بۆ گەلی کورد و خەڵکی کوردستان دەوێ و ئەو خودموختارییە تەنیا لە بواری پەروەردە و کار و باری بەشی تەندرووستی و کەلتوورییەوە نیە، بەڵکو بەر لە هەر شتێک، خودموختاری واتا گەلی کورد هەست بکەن کە چی تر هاووڵاتی پلە دوو نین و چارەنووسی خۆیان بە دەست خۆیانە. بۆ کەسێک کە زۆرداریی نەتەوەیی نەناسێ و هەستی پێنەکردبێ، تێگەیشتن لە سڕینەوە و نەهێشتنی زۆرداری نەتەوەیی، چەتوونە. ئێمە واتا و چەمکی خودموختاریمان فۆرمولە کردووە. ئێمە دەڵێین سیاسەتی دەرەکی، ئەرەتش و کارووباری پاراستن، سیاسەتی پارە و ئەرز و سیاسەتگەلی ئابووریی درێژخایەن، بەتەواوی و بێ ئەملا و ئەولا لە دەست حکومەتی ناوەندی دایە. کار و باری پەیوەندیدار بە کوردستان و بەتایبەتی ڕێک و پێکی و ئاسایش دەبێ لە دەست شۆڕاگەلێک دابێ کە خەڵکی ناوچەکە خۆیان هەڵیاندەبژێرن.\nئێمە دەبێ ماوەندێکی زۆر ڕێک و پێکمان هەبێ کە بتوانێ بەسەر سەرجەم کار و باری کەلتووری و بێهداری و ئابووری ڕابگا. ئێمە لە ڕاستیدا خودموختاریمان بۆ نەتەوە نافارسەکانی ئێران دەوێ کە لە ڕابردوودا زۆرداریی نەتەوەییان لێکراوە. ئەو کەسانەی کە دەڵێن سەرجەم خەڵکانی ئێران، داوای خودموختاری دەکەن، لە هەڵە دان، ئەوان گەرەکیانە لەژێر داپۆشەی برایەتی و یەکسانیدا، سەرپۆشێک بخەنە سەر زۆرداریی نەتەوەیی، بەڵام ڕاستییەکە ئەوەیە کە ئەوان لایەنگری سڕینەوەی زۆرداریی نەتەوەیی نین. لە جیهاندا زۆرن ئەو کەمینە نیو ملیۆنیانەی کە سەربەخۆییان هەیە. ئێمە لە چوارچێوەی وڵاتی ئێراندا داوای خودموختاری دەکەین و ٣٤ ساڵە بۆ دەستەبەربوونی خەبات دەکەین. ئەگەر نازانن با بزانن، هیچ کات بێ ئاگایی، بەڵگەیەکی باش نیە. خودموختاری داخوازیی نەتەوەی ئێمەیە، بچن و لە خەڵک بپرسن. ئەگەر خودموختارییان نەوێ ئەدی چۆن دەکرێ درێژە بە خەبات بدەین؟ بۆ ئەوەی کە هیچ گومانێک لەو بارەوە نەمێنێ دووبارەش پێداگری دەکەمەوە کە ئەگەر ئێمەش نەتوانین سەر بکەوین (بۆ وەدەست هێنانی مافەکانمان-وەرگێڕ)، نەوەکانی دوای ئێمە دێن و بەردەوامی بە خەبات دەدەن. ئێمە لە سەردەمی ڕەژیمی بەنەفرەت بووی شادا لە بەرنامەی حیزبەکەماندا، خەباتی چەکداریمان بە بەخەباتی سەرەکی دەست نیشان کردبوو، چونکە ئەو کات هەموو ڕێگاکانی خەباتی دێموکراتیک داخرابوون بەڵام ئێستا کە حیزب ئاشکرایە، تا کاتێک کە ڕێگاگەلی خەبات بە شێوەی دێموکراتیک کراوە بن – ڕۆژنامە، ڕێپێوان، کۆبوونەوەی ناڕەزایەتی، هەڵبژاردن- سەرجەم هەوڵی ئێمە ئەوە دەبێ کە بۆ گەیشتن بە مافی خودموختاری خۆمان، لەو ڕێگایانەوە خەبات بکەین و ئامادەش نین بە هیچ شێوەیەک یەک هەنگاویش پاشەکشە بکەین و بە هیچ شێوەیەکیش حەز ناکەین وەک حیزبێکی سیاسیی بەرپرس، لە نێوان ئێمە و دەوڵەت یان هیچ هێزێکی تردا، شەڕی چەکداری بێتە ئاراوە.\nئەوەی کە لە نەغەدە بەسەرمان داسەپا، شەڕیان بە دژی ئێمە دەست پێکرد و ئێمە کۆتاییمان پێ هێنا. بەرپرسیارەتی سیاسیی کۆتایی هێنان بە شەڕمان وەئەستۆ گرت، خەڵکیش گوێیان بەو خواستەی ئێمە دا، هیوادارین لە داهاتوودا بە هیچ شێوەیەک ڕووداوی هاوشێوە دووبارە نەبنەوە بەڵام وەک مرۆڤێکی ئازادیخواز و هەروەها سکرتێری حیزبی سیاسیی دێموکرات کە ساڵهایەکە خەبات دەکات، دەڵێم و بە ڕاشکاوانەش دەڵێم، ئەگەر شەڕمان بەسەر داسەپێنن و ئەگەر کۆنەپەرەستی و هێزە ئەمپریالیستییەکان و هێزە دژە شۆڕشەکان لە ئێران بچنە سەر دەسەڵات کە چەک لە ئێمە راست بکەنەوە، بەرگری لە خۆمان دەکەین. ئەوە ڕای حیزبی ئێمەیە کە بە ڕاشکاوانە دەیڵێم و حەز دەکەم خەڵکی ئێرانیش ئەوە بزانن.\nمن هیچ لەگەڵ پێکدانانی ڕادیکاڵدا نیم، ڕاستە کە ئاستەنگیان بۆ دێموکراسی داناوە و هەر ڕۆژیش ئەو ئاستەنگانە زێدەتر دەکەن، بەڵام لەگەڵ هەموو ئەوانەشدا، ئەوەی کە لە ڕووی بوونی دێموکراسیدا لە ئێران بوونی هەس، لەگەڵ سەردەمی شادا بەراورد ناکرێ، هەڵبەت ئەو ئاستەنگانە زیاتر لە کوردستان داندراون و ئەوەی کە دەڵێم دەرفەتگەل دێموکراتیک هێشتا بوونی نیە، بەتەواوی ڕاستە.\nداهاتووی گەلی کورد\nلەمەڕ داهاتووی کوردە بۆمان دەئاخوێ: ئێمە بە هیچ چەشنێک، هیچ کات بەرخودانی خەڵکی کوردستانمان لە هیچ بڕگەیەکی زەمەنیدا لە خەباتی نەتەوەکانی تری ئێران جیا نەکردۆتەوە و نایکەین. درووشمی ئێمە “دێموکراسی بۆ ئێران و خودموختاری بۆ کوردستان”ـە کە ئەگەر بێت و هێزە دێموکراتک و نەتەوەیی و دژە ئەمپریالیستەکان لێی تێبگەن، زۆرێک لە پرسکرێکەکان جارەسەر دەبن. ئەوەی کە ئێمە پێداگری دەکەین و دێموکراسی بۆ ئێرانمان لە پێش خودموختاری بۆ کوردستان داناوە، هەڕەمەکی نیە، ناتوانین وا بهزرین کە ئێمە لە کوردستاندا خودموختارییەکی دێموکراتیکمان بێ و خەڵک لە بەشگەلی تری ئێران، لەگەڵ ڕژیمێکی سەرەڕۆدا دەرگری بن، ئەگەر وسا بێ، ناتوانین بە شێوەیەکی گونجاو لە لای یەکتری و پێکەوە ژیانێکی دۆستانە و گونجاومان هەبێ.\nهەر بۆیەشە ئێمە کەوتووینە ئەو هزرەوە کە سەرجەم هێزە نەتەوەیی و دژە ئەمپریالیستییەکان لە ئێران یەک بگرین. هێزە ڕەسەنە شۆڕشگێڕ مەزهەبی و جیامەزهبییەکان بۆ سڕینەوە و ئاوەدانکردنەوە دەبێ بەڕاستی پێکەوە یەکگرتوو بن.\nباس لە جووڵانەوەی دژە شۆڕش و مست قووچاندوویانە دەکا کە ئامانج لەو کردەوانە یان درووست بڵێین ئە وپیلانانە، وێستاندنی شۆڕشی ئێران ـە کە ئەوەش شتێکی نوێ نیە، دوای هەر شۆڕشێک، هێزەکان بەسەر دوو بەرەدا دابەش دەبن. ئەو هێزانەی کە باس لە ڕۆچوون لە ناخی شۆڕش و بەرەو پێش بردنی دەکەن و ئەو هێزانەی کە شۆڕش بە تەواو بوو دەزانن و دەیانهەوێت بیسەکنێنن.\nئەو هیزانە -تاقمی دووهەم- وردە وردە دەبن بە هێزی کۆنەپەرەست و دژە شۆڕش و ئێستاش ئە وهێزانە هەڵبەت بە هاریکاریی ڕاستەوخۆی هێزە ئەمپریالیستییەکان و پاش ماوەکانی ڕەژیمی شا کە لە کومیتەکان و ئەرتەشدا ماونەتەوە، هەموو هەوڵیان ئەوەیە کە شۆڕش ڕابگرن و لە ڕێگا و ڕێبازی ڕاستەقینەی خۆی لاڕێ بکەن. نابی چاوەڕوانیی ئەوە بکەین کە مست چوقاوی و تایبەت بە خۆ خوازی بگاتە نزمترین ئاستی خۆی و دیکتاتۆری لە وڵاتدا دابەزێنن و ئەنجا دەست بکەی بە خەباتی ئاشکرا -تایبەت بە خۆخوازی (ئینحسار تەڵەبی) لە ژێر هەر داپۆشە و هەر درووشمێک دابێ، هیچ لە باسە سەرەکییەکە ناگۆڕێ- بە هەر چەشنە خۆنواندنێکی بچوک یان گەورە ئەو هێزە تایبەت بە خۆخوازانە دەبێ لەجێدا و بێ ڕاوەستان هەر لە ماکەدا بیانخنکێنی، دەبێ دەستبەجێ خەباتی بە دژی بکەی، جیا لەوە ڕێگایەکی تر بۆ پێش گرتن لەو هێزە دواکەوتووانە و لە فاشیزم، بوونی نییە.\nلێی دەپرسم کە دەڵێن ئێوە پێشتان بە گەڕانەوەی ئاوارەکان گرتووە. بۆ ئاوارەکان چیتان کردووە و چیان کردووە؟ دەڵێ بە پێچەوانەی بانگەشەی هەندێ لەو کۆڕ و کۆبوونەوە دەوڵەتییانە و هەندێ لە کۆڕ وکۆبوونەوە دواکەوتوویانە کە بە لاتاو یان ڕاشکاوانە دەیڵێن، حیزبی ئێمە بە هیچ چەشنێک پێشی بە گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ نەغەدە نەکردووە و ئەوانە لەو قسانە کە دەیکەن، ئامانج و ڕقێکی سیاسییان هەیە و بەکاری دێنن. ئێمە هەر لە ڕۆژی یەکەمەوە هاوڕا بووین لەگەڵ گەڕانەوەی ئاوارەکان. گەڕانەوەی ئاوارەکان لە ڕوانگەی ئێمەوە، کردەوەیەکی شۆڕشگێڕانەیە و جۆرێک بەتاڵ کردنەوەی پیلانگەلێکە کە لە نەغەدە لە ئارا دایە. ئێمە لەگەڵ کاربەدەستانی دەوڵەتی و لەگەڵ خودی ئیمامیش (کە زیاتر بە هۆی کێشەی نەغەدە سەردانیانم کرد) پەیوەندیم گرتووە و داوام کردووە هەیئەتێک بنێرن کە بەداخەوە ئایەتووڵڵا ڕەببانی کە سەرۆکایەتی هەیئەتەکەی وەئەستۆ بوو دوای گەڕانەوەی، ڕێک بە پێچوانەی ڕاستییەکان و هەمیش بە پێچەوانەی ڕێسا ئەخلاقییەکان تەنیا ئێمەی تاوانبار کرد و پێچەوانەی ئەو شتەی کە بینیبووی، ڕاپۆرتی داوە، ئێمەش سەر لە نوێ پەیوەندیمان لەگەڵ بەرپرسانی دەوڵەتی گرتەوە.\nبەڕەسمی لە لایەن دەوڵەتەوە پێیان گوتووین کە ئەوان ڕەزامەندیان لەسەر سازبوونی شۆڕایەکی هاوبەشی پێکهاتوو لە دوو لایەن (کور دو تورک) دەربڕیەوە و بڕیارە هەر لایەک ٥ نوێنەری لە شۆڕادا هەبێ و ئەوەش هەر لە سەرەتاوە پێشنیاری ئێمە بوو -یەکێک لە هۆکارەکانی ڕووداوەکانی نەغەدەش، نەبوونی شۆڕایەکی هاوبەش بوو- هەر ل بەر هندێ، ئێمە داوای پێکهاتنی شۆڕای هاوبەشمان لە ورمێ، سەڵماس، ماکۆ، میاندواو، قوروە و شایین دژ داوە. بە هەر حاڵ ڕەزامەندی دەربڕاوە کە ئاوارەکان بگەڕێنەوە نەغەدە و ئاسایشی شاریش لە سەرەتادا لە لایەن ئەو پاسدارانەوە کە لە تارانەوە هاتوون، دابین بکرێ و دەوڵەتیش بۆ ئەو کارە ڕەزامەندی دەربڕیوە (هەڵبەت جێگای داخە کە تا ئێستا لە لایەن حکومەتەوە کەمترین یارمەتیش بەو ئاوارانە نەکراوە).\nلە دوای شۆڕشی ئێران، دەنگ و رەنگی مهاباد چەندها جار داوای لە حیزبی ئێمە کردووە کە ئاسایشی ڕێکخراوەکە بپارێزێ و ئێمەش هەمێشە بەو پەڕی حەزەوە ئەو کارەمان کردووە و ئێستاش دەیکەین، مانگێک و بڕێک پێش، دوای سەردانی دووهەم لەگەڵ ئیمان، پرسی دەنگ و رەنگ و پچڕانی بەرنامە کوردییەکان و هەروەها هەواڵە ئاژاوەگێڕانە و تێکدەرانەکانمان خستۆتە بەر باس، لە ئەنجامدا هەیئەتێک لە لایەن دەنگ و ڕەنگی تارانەوە هاتنە مهاباد، من و کاک غەنی (غەنی بلووریان) قسەکمان لە تەکیانا کرد، ئەنجامەکان ئەرێنی بوون و قەبووڵیان کرد کە بەرنامە کوردییەکان سەر لە نوێ دەست بە وەشان بکەنەوە و تا ئاستێک ئازادی بدەن بە دەنگ و رەنگی مهاباد و باژێرە کوردییەکان تا بەرنامەی خۆجێیی بەرهەم بێنن و بەڕاستیش ئەو کارەیان کرد. بەڵام ماوەیەکە دەنگ و رەنگ -لەوانەیە لە ژیر کارتێکەریی ئەو ڕێنماییانەی کە پێیان دراوە- هێرشەکانی خۆی بە دژی حیزبی دێموکراتی کوردستان و گەلی کورد، دەست پێکردۆتەوە و هەڵبەتە ئەوە لەگەڵ سیاسەتی وەزارەتی کار و باری دەرەوە کە بێ هیچ هۆکارێک ئیزنی چوونە ژووری بە نوێنەرانی ئێمە نەدا تا بچنە ناو ئەو کۆبوونەوە جێگا گومانە کە گرتوویانە، یەک دەگرێتەوە. ئەو هێرشانەی کە لەو دواییانەدا هاتۆتە ئاراوە، هاوڕایی ناوازەی بەرپرسان دەردەخات و ل بەر هندێ یەکجار بەداخەوەین. ئێمە بەردەوام دەرفەتمان بووگە، بەڵام هیچ کات تەنانەت بچوکترین ڕای خۆشمان بەسەر دەنگ و ڕەنگی مهاباددا نەسەپاندووە و جێگای داخ و مخابنە کە هەر ئەو دەنگ و ڕەنگە ئێستا بەو شێوەیە هەوڵ دەدات بۆ ئاوەژوو کردنەوەی ڕاستییەکان و هاندانی بری و ڕای گشتی.\nباس لە بلاو کردنەوەی چەک لە نێوان خان و ئەربابەکان (ئاغاکان) لە لایەن دەست و پێوەندەکانی دەوڵەت دەکرێ و دەڵێ: ئاغا و خانەکان، هیچ کات سەر بە خەڵک نەبوون و بەردەوام دوژمن بوون. خەڵکی کوردستان و وەرزێڕەکانی کوردستان لە شێوەی هزرین و پەیوەندیدا یەکجار ساکارن، ئەوان دەپرسن، کێ ئەو خان و ئاغایانەی چەکدار کردووە؟ بۆچوونی ئەوان ئەوەیە -و یان ئەو بۆچوونەیان تێدا درووست کردوون- کە فەرمانی بلاو کردنەوەی چەک و چۆڵ لە ناوەندەوە هاتووە و لە ئەنجامدا دەیانهەوێ وەرزێڕە ساکارەکان بگەیێنە ئەو دەرەنجامە کە ئەوان وا دەفکرن کە ئەوە خودی ئیمامە کە فەرمانی بڵاو کردنەوەی چەک و چۆڵی داوە. واتا بە وکارەیان گەرەکیانە وەرزێڕەکانی کوردستان کە هێزی سەرەکی شۆڕشن، بە دژی ئیمام کە لایەنگری بەشخوراوانە، هان بدەن و ئەوە کردەوەیەکی تەواو دژە شۆڕشییە و بەشێکە لە پیلانێکی بەربڵاو کە بە ساکاریش ئەنجام نەدراوە، ئەوانەی کە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ئەو چەکانەیان وەرگرتووە، لە کۆنەپەرەستترین و قێزەونترین خان و ئاغاکانی کوردستانن. ئەوەش پیلانێکی ترە کە بە دژی ڕێبەریی شۆڕش (شۆڕشی ئیران) ئەنجام درا. ئەوان ئامانجیان تەنیا و تەنیا دوور کردنەوەی ڕێبەرییە لە چین و توێژەکان تا بەو جۆرە ڕۆژێک بە سانایی خەسار لە ڕێبەریی شۆڕش بدەن.\nئامانجی هێزە کۆنەپەرستەکان، بە شێوەیەکی دیار و دەست نێشان کراو، هێزە پێشکەوتووخوازەکانن، ئەو قسەڵۆک و نازناوانەی کە لەو ڕێکخراوە سیاسییە جیاوازانەی دەدەن کە مێژووتەکی پڕشنگداری خەباتیان هەیە، ڕێک سەلمێنەری ئەو ئامانجەیە. ئەنجامی ئەو کردنە ئامانجانە چین؟\nهێزە کۆنەپەرستەکان هەوڵ دەدەن، ڕێکخراوە سیاسییەکان ناوپیس بکەن و گەرەکیانە لەو ڕێگایەوە خەسار بگەیێنن بەو ڕێکخراوانە، ئەوەش بۆیەیە کە هێزی بەرەنگاربوونەوەی ڕاستەوخۆ لە هەمبەر ئەو ڕێکخراوانە لە خۆیاندا شک نابەن بۆیەش هانایان بردۆتە بەر شێوەگەلی پۆلیسی و سیخوڕیی کە خۆی لە بنەڕەتدا مەحکوومە. وێدەچێ کە هەندێک هێز بەدەر لە ئیمکانگەلی دەوڵەت و بەدەر لە بازنەی هیزی دەوڵەت، دەجووڵێنەوە و مخابن ڕۆژ لە دوای ڕۆیش ئەوە زیاتر دەردەکەوێ. نموونەیەکی تر لەو چەشنە کارانە چوونە دەری بەپێچەوانەی یاسای و ڕێسا و بنەماکانی شۆڕش ـی کوڕی ئایەتووڵلا مونتەزری یە کە لە ڕاستیدا بەو کارەی خۆی گاڵتە و گەمەی بە سەر جەم هیزە شۆڕشگێڕەکان و دەوڵەتی شۆڕشگێڕ کرد و دەریخست کە لە نێو ئەو شتەدا کە ئێمە پێی دەڵێین ڕێبەرایەتی شۆڕش، ئەوە هێزە ڕەش و سەرکەشەکانن کە کارەسات دەخوڵقێنن. کاتێک کە کوڕی کەسێک دەتوانێ لە فڕۆکەخانەی ناونەتەوەیی تاران و بە پشتیوانیی کەسانی تر کارێکی ئەوتۆ بکات، کەواتە زۆر بە سانایی دەتوانیت لە هەر خاڵێکی ئێران بە دژی هەر هێزێکی شۆڕشگێڕ، سەرکەشی بکات کە ئەنجامەکەی لەوانەیە پێکدادان، شەڕی چەکداری و تەنانەت کارەساتیش بێ.\nبابەتی پێشووبانە: مانگرتنی گشتی بە هۆی داخرانی سنوورەکان\nبابەتی دواترکەماڵ شەریفی رۆژنامەنووسی کورد: ٨ ساڵ بێ مەرەخەسی و مۆڵەتی سەردان


“هاوپەیمانان بەردەوامن لە مەشقپێكردنی هێزەكانی پێشمەرگە” – تۆڕی میدیایی خەڵک\nجێگری سەرۆكی ئەركانی هێزەكانی پێشمەرگە ڕەتیدەكاتەوە هێزەكانی هاوپەیمانان مەشق و ڕاهێنانیان بە پێشمەرگە ڕاگرتبێت.\nلیوا قارەمان كەمال جێگری سەرۆكی ئەركانی هێزەكانی پێشمەرگە لە لێدوانێكیدا بۆ ماڵپەری (بغداد الیوم) ڕایگەیاندووە:”هێزەكانی پێشمەرگە هیچ ئاگادارینامەیەك یان نووسراوێكی فەڕمی لەلایەن هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتییەوە بە دەستنەگەیشتووە لە سەبارەت بە ڕاگرتنی مەشق و ڕاهێنان بە هێزی پێشمەرگەی كوردستان”.\nلیوا قارەمان كەمال ئاماژەی بەوەشداوە:”تا ئەم ساتەش هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش بەردەوامن لە پێشكەش كردنی هاوكاری و هەماهەنگیكردنی هێزەكانی پێشمەرگە بەمەبەستی لەناوبردنی تیرۆریستانی داعش”.\nپێشتر، میدیاكان بڵاویانكردەوە، هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش و هاوپەیمانی باكووری ئەتڵەسی (ناتۆ) كاروبارە سەربازییەكانیان لە عیراق كەمكردووەتەوە و مەشق و ڕاهێنانیان بە هێزە عیراقییەكان ڕاگرتووە.\nلای خۆشیەوە، وەزارەتی بەرگری دانیمارك ئاشكرایكرد، مەشق و ڕاهێنانیان بەهێزە عیراقییەكان هەڵپەسارد و سوپای دانیمارك تەواوی چالاكییەكانی لە عیراق ڕاگرت.\nهاوكات، سەرەڕای بڕیارەكەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش و هاوپەیمانی باكووری ئەتڵەسی (ناتۆ) و دانیمارك، سیمۆن هوفمان، فەرماندەی جێبەجێكردن لە سوپای ئەڵمانیا بە ئاژانسەكانی هەواڵی وڵاتەكەی ڕاگەیاندووە، كە تا ئێستا ئێمە بەردەوامین و تەنها بە گۆڕینی دۆخی عیراق ناوەستین لە كارەكانمان.\nفەرماندەی جێبەجێكردن لە سوپای ئەڵمانیا ڕاشیگەیاندووە، كە 60 شارەزای سەربازی لە تورگیلۆفی سەر بە ولایەتی مەكڵنبۆگ فۆربومرانیای ڕۆژئاوا ڕەوانەی عیراق دەكەن و لە هەولێر بڵاودەكرێنەوە، هەروەها لە بنكەیەكیش، كە بە دووری 30 كیلۆمەتر دەكەوێتە باكووری بەغدای پایتەختی عیراق.\nئەڵمانیابەغداپێشمەرگەتیرۆرداعشدانیماركعيراقكوردستانلیوا قارەمان كەمالناتۆهاوپەیمانی باكووری ئەتڵەسیهاوپەیمانی نێودەوڵەتیهەولێر


کۆتايیهێنان به تيرۆريزم کارى ئێمه‌يه … – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 کۆتايیهێنان به تيرۆريزم کارى ئێمه‌يه …\n(گفتوگۆ سه‌باره‌ت به هێرشى تيرۆريستى بۆ سه‌ر ئه‌مه‌ریکا)\nئینته‌رناسیۆناڵی هه‌فتانه: له ئه‌نجامى هێرشى تيرۆريستى و خۆکوژى بۆ سه‌ر باڵه‌خانه‌ى ناوه‌ندی بازرگانى جيهان له نیویۆرک و بينايه‌ى پنتاگۆن له واشنتۆن، هه‌زاران که‌س له خه‌ڵکى ئه‌مه‌ریکا گيانيان له ده‌ست داوه. هه‌ڵوێستى حیزبى کۆمۆنيستى کريکاريى ئيران له به‌رامبه‌ر ئه‌م ڕووداوه‌دا چییه؟\nمه‌نسوور حيکمه‌ت: دوابه‌دواى ڕووداوه‌که، حیزبى کۆمۆنيستى کريکارى ده‌ستبه‌جێ به‌ياننامه‌يه‌کى له‌م باره‌يه‌وه ده‌رکرد، ئێمه ئه‌م هه‌نگاوه به وێنه‌ی تاوانێکى گه‌وره له دژى مرۆڤایه‌تی، به وێنه‌ی کۆکوژيیه‌کى پڕاوپڕ مه‌حکووم ده‌که‌ين. دڵمان له‌گه‌ڵ خه‌ڵکى له خوێنهه‌ڵکێشراوى ئه‌مه‌ریکادايه و پڕ به دڵ له‌م ناخۆشیيه‌ى ئه‌واندا به‌شدارى ده‌که‌ين. ڕێکخراو و ده‌وڵه‌تانى کۆنه‌په‌رست، تيرۆريزميان کردووه به گۆشه‌يه‌کى جێکه‌وتووى ژيانى هاوچه‌رخ. ئێمه باوه‌ڕمان وايه، که ده‌توانرێ و ده‌بێ به هێزى خه‌ڵک کۆتایی به تيرۆريزم بهێنرێت، به ده‌وڵه‌تى و ناده‌وڵه‌تیيه‌وه. ئه‌وه بۆ ئێمه ڕۆشنه که ئه‌م ڕووداوه، سه‌ره‌ڕای ڕه‌هه‌ندى سه‌رسووڕهێنه‌رى تاوانێک که ڕاسته‌وخۆ ڕووى داوه، تازه خۆى سه‌ره‌تايه‌که بۆ په‌ره‌سه‌ندنى پێشبڕکێی تيرۆريستى له ئاستى جيهاندا. ڕۆژێکی ڕه‌ش و په‌رده‌ى يه‌که‌مى کوێره‌وه‌رییه‌کى زۆرتره. بانگه‌وازى ئێمه بۆ خه‌ڵک ئه‌وه‌يه که بێنه مه‌يدان و خۆيان دنيا به ده‌سته‌وه بگرن. ده‌بێ دنيا له ده‌ستى بۆمبڕێژان و جه‌نه‌راڵه‌کان ده‌ربهێنرێ.\nئینته‌رناسیۆناڵی هه‌فتانه: ئه‌م هه‌نگاوه تیرۆریستییه له لايه‌ن کێوه ئه‌نجام دراوه و به‌دواى چ ئامانجێکه‌وه‌يه؟\nمه‌نسوور حيکمه‌ت: هێشتا ڕاستی ڕووداوه‌که ئاشکرا نه‌بووه. ده‌کرێ ئه‌گه‌ری جۆراوجۆر له ئارادا بێت. له ڕووداوى ئۆکلاهمادا به خێرایی ده‌رکه‌وت، که ده‌سته‌يه‌ک له باڵى ڕاستی توندڕه‌وى خودى ئه‌مه‌ریکا، هۆکارى ئه‌و کاره‌ساته بوون. به‌ڵام ئه‌مجاره له نيشانه‌کاندا وا ده‌رئه‌که‌وێ، که ڕه‌وتێکی ئيسلامى له پشتى ئه‌م تاوانه‌وه بێت. خه‌سڵه‌تى خۆکوژى کرده‌وه‌که، ئه‌م ڕووداوه ئه‌خاته خانه‌ى نه‌ریتی بزووتنه‌وه ئيسلامیيه‌کانه‌وه. ئه‌وه‌ى که کام ڕێکخراوى ئيسلامى يان کام پێکهاته له ڕێکخراوه و ده‌وڵه‌تان له پشتى ئه‌م هێرشه‌وه بوون، ئه‌مه‌يان ناڕۆشنتره. ڕه‌هه‌نده‌کانی ئه‌م کرده‌وه‌یه، بوونى چوار گرووپ به چوار فڕۆکه‌وانى مه‌شقپێکراوه‌وه بۆ لێخوڕينى فڕۆکه‌ى نه‌فه‌رهه‌ڵگر که ئاماده‌ى خۆکوژى بوون، نيشانه‌ى نه‌خشه‌يه‌کى درێژماوه‌ى 4_ 5 ساڵه‌يه. ئه‌وه‌ى که سه‌ره‌داوێ له‌م نه‌خشه گه‌وره و درێژماوه‌يه دزه‌ى نه‌کردووه و نه‌گه‌يشتووه‌ته ڕێکخراوه جاسووسیيه‌کانى ڕۆژئاوا، به‌ڵگه‌ى ئه‌وه‌يه که سه‌رچاوه زانياریيه‌کانى ده‌وڵه‌تانى ڕۆژئاوایی نفووزێکى ئه‌وتۆيان له‌نێو ئه‌م ڕه‌وتانه‌دا نه‌بووه. که ئه‌مه‌ش ديسانه‌وه ئاماژه بۆ ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مه‌ریکا و ئه‌ورووپا ئه‌کات. سه‌ربارى ئه‌مانه ناتوانرێ به دڵنیایییه‌وه سه‌باره‌ت به ئه‌نجامده‌ران و هۆکاره‌کانى ئه‌م هێرشه قسه بکرێت. ده‌وڵه‌تى ئه‌مه‌ریکا و ميدياکان، به شێوه‌يه‌کى سه‌ره‌کى په‌نجه بۆ گرووپى بن لادن درێژ ئه‌که‌ن.\nئینته‌رناسیۆناڵی هه‌فتانه: به‌رپرسانى ئه‌مه‌ریکا قسه له تۆڵه و ته‌مێکردنى تيرۆرستان و وڵاتانی لايه‌نگرى تيرۆريزم ده‌که‌ن. بن لادن تاوانبار کراوه و ئه‌ڵێن ئه‌گه‌ر تاڵیبان ئه‌و ته‌سليم نه‌کاته‌وه، ڕه‌نگه هێرش بکرێته سه‌ر ئه‌فغانستان. ڕاى ئێوه له‌م باره‌يه‌وه چییه؟\nمه‌نسوور حيکمه‌ت: به ڕاى من، بێگومان ئه‌مه‌ریکا و ناتۆ ده‌ست ده‌ده‌نه کرده‌وه‌يه‌کى گه‌وره‌ى توندوتيژى. مه‌رج نييه، وه يان له بنه‌ڕه‌ته‌وه مه‌به‌ست ته‌مێکردنى ئه‌نجامده‌رانى ئه‌م ڕووداوه نييه، که ڕه‌نگه نيشانه‌ى ئه‌مه‌ريکا هه‌ر ڕووى له‌وان نه‌بێت، به‌ڵکوو به مه‌به‌ستى هێزنواندن له ئاستى جيهانیدا و هه‌روه‌ها بۆ له‌به‌رچاوگرتنى هه‌ندێ فاکته‌ری ده‌روونی و مه‌عنه‌ویی ناوخۆيى له خودى ئه‌مه‌ریکادا. ئه‌مه‌ریکا له نێوان ڕێگايه‌کى سياسیی کاريگه‌ر بۆ وه‌ستانه‌وه به‌رامبه‌ر به تيرۆريزمى دژى ئه‌مه‌ریکايى و ڕێگایه‌کی سه‌ربازی بووده‌ڵه‌دا، بێگومان دووه‌ميان هه‌ڵده‌بژێرێ. چونکه تێڕوانينى ئه‌مه‌ریکا بۆ خۆى و باڵاده‌ستيى خۆى، له‌سه‌ر توانا سه‌ربازیيه‌که‌ى دامه‌زراوه.\nله باره‌ى ڕه‌هه‌نده‌کانی کاردانه‌وه‌که‌ى ئه‌مه‌ریکاوه، هێشتا شتێکی بڕاوه له ئارادا نييه، پێم وا نیيه که خۆشيان بۆمب و مووشه‌کوه‌شاندنى دووراودوور بۆ شار و ناوچه‌کانى ئه‌فغانستان به هه‌نگاو و ڕێگایه‌کی کافى بزانن. ئه‌گه‌ر تاڵیبان بن لادن ته‌سليم بکاته‌وه، ڕه‌نگه ڕه‌هه‌ندى کاردانه‌وه سه‌ربازیيه‌که‌ى ئه‌مه‌ریکا له چوارچێوه‌يه‌کى به‌رته‌سکتردا بمێنێته‌وه. ئه‌گينا، به پێی قاعيده جۆرێک له داگيرکردنى زه‌مينى و پێشڕه‌وى له ئه‌فغانستان و ته‌نانه‌ت له عێراقدا ده‌خه‌نه به‌رنامه‌يانه‌وه. ئه‌مه زۆر شت ده‌گۆڕێ، ڕووخسارى سياسیی دنيا ده‌گۆرێ.\nئینته‌رناسیۆناڵی هه‌فتانه: له کاردانه‌وه به‌راييیه‌کاندا به‌رامبه‌ر به‌م ڕووداوه، له خودى ئه‌مه‌ریکادا باس له لاوازیی ئه‌منى و زانياری کراوه. به شێوه‌یه‌کی واقيعيش، له خاکى ئه‌مه‌ریکادا هێرش کراوه‌ته سه‌ر بينايه‌ى وه‌زاره‌تى به‌رگری و گرنگترين ناوندى مالی و خه‌ڵکێکى زۆريش بوون به قوربانى. ئه‌م ڕووداوه چ کاريگه‌ریيه‌ک له‌سه‌ر ئه‌مه‌ریکا وه‌ک زلهێزى جيهان دائه‌نێت، ئه‌مه‌ریکا بۆ پێشگرتن به هاتنه‌خواره‌وه‌ى مه‌وقیعيه‌تى خۆى، ڕه‌نگه چ کارێک بگرێته‌به‌ر؟\nمه‌نسوور حيکمه‌ت: به پێچه‌وانه‌وه، به ڕاى من، ئه‌م تيرۆريزمه به قازانجى جێگيرکردنى ڕووخسارى ئه‌مه‌ریکا وه‌ک زلهێزێک کار ده‌کات. زلهێزیی ئه‌مه‌ریکا کارێکه که له به‌رامبه‌ر جه‌مسه‌ره ئابوورى و سياسى و سه‌ربازیيه‌کانى ديکه له جيهانى سه‌رمايه‌داريدا پێناسه ده‌کرێت، نه‌ک له به‌رامبه‌ر ئه‌فغانستان يان عێراق يان جيهادى ئيسلامى يان حه‌ماس. زلهێزیی ئه‌مه‌ریکا به ماناى ئه‌وه‌يه، که هه‌ر چیيه‌کى بوێت له جيهاندا بيکات. نه‌ک ئه‌وه‌ی که فڕۆکه‌خانه‌کانى ئيمکانى دزه‌تێکردنى نه‌بێت، يان بيناکانى له سووتاندن نه‌يات. فه‌زاى ئه‌مڕۆى دنيا، دواى ئه‌م ڕووداوه، رێک وه‌ک ده‌ورانى دواى داگيرکردنى کوێت له لايه‌ن عێراقه‌وه، فه‌زاى ده‌ربڕينى وه‌فاداريى سه‌رله‌نوێی هێزه‌کانى ديکه‌ى ڕۆژئاوا بۆ ئه‌مه‌ریکا و ته‌سليمبوون به خواسته سياسى و سه‌ربازیيه‌کانى ده‌سته‌ى حوکمڕانى ئه‌مه‌ریکايه. ئه‌م تاوانه تیرۆريستيیه، وه‌ره‌قه‌يه‌کى سپى ئيمزاکراو ده‌داته ده‌ستى ئه‌مه‌ریکا بۆ ده‌خاڵه‌تکردنى سه‌ر‌بازى له هه‌ر شوێنێکی دنيا و بۆ پێداگرى سه‌رله‌نوێ له‌سه‌ر باڵاده‌ستيى جيهانيى خۆى. تا يه‌ک ڕۆژ پێشتر ده‌وڵه‌تى ئه‌مه‌ریکا به هۆى لايه‌نگرى توند و لاسارانه‌ى له ئيسرائيل و ده‌رچوونى له‌ژێر بارى په‌يماننامه‌ى کيوتو (سه‌باره‌ت به پاراستنى ژينگه) له لايه‌ن کۆڕ و کۆمه‌ڵه باڵاکانی و ميدياکانى وڵاتانی ڕۆژئاوا‌وه له‌ژێر گوشاردا بوو. ئه‌مه‌ریکا وه‌ک ئامراز و به‌هانه و پێشه‌کیيه‌ک، بۆ هێزنواندنى سه‌ربازیی خۆى، که‌ڵک له‌م ڕووداوه وه‌رده‌گرێت. له کورتماوه‌دا هه‌موو ده‌وڵه‌ته ڕۆژئاوايییه‌کان “به‌ڵێ قوربان”ى بۆ ده‌ڵێن و ئاماده‌باش ڕاده‌وه‌ستن. به‌ڵام له درێژماوه‌تردا هاوکێشه ئابووری و سياسیيه جێکه‌وتووتره‌کان ديسانه‌وه خاڵى هاوسه‌نگی به زيانى ئه‌مه‌ریکا ده‌گۆڕن.\nئینته‌رناسیۆناڵی هه‌فتانه: له بارى سياسيیه‌وه، ئايا ئه‌م ڕووداوه مه‌سه‌له‌کانى وه‌ک ئاشتیی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و مه‌سه‌له‌ى فه‌له‌ستين ده‌خاته ژێر کاريگه‌رى خۆيه‌وه؟ چۆن؟\nمه‌نسوور حيکمه‌ت: له کورتماوه‌دا بێگومان هه‌موو شتێک ده‌خاته ژێر کاريگه‌رى خۆيه‌وه. هه‌ردوو لاى کێشمه‌کێشه‌که له فه‌له‌ستين و ئيسرائيل حه‌په‌ساو و نيگه‌رانن. عه‌ره‌فات به په‌له خۆى ده‌گه‌يه‌نێته مايکرۆفۆن و مه‌حکوومى ده‌کات، نه‌کا گۆشه‌يه‌کى ئه‌م ڕووداوه به ناوى ئه‌وه‌وه بنووسن. سه‌رانى ئيسرائيل به توندى له‌و فۆرموولبه‌ندیيه که ده‌ڵێ، ئه‌م ڕووداوه دريژه‌ى مه‌سه‌له‌ى فه‌له‌ستين و کاردانه‌وه‌يه‌که له به‌رامبه‌ر توندوتيژیيه‌کانى ئيسرائيلدا، ده‌په‌شۆکێن و شانى خۆيان له به‌رپرسیارێتی خاڵى ده‌که‌ن. به‌ڵێ کاريگه‌رى ئه‌م ڕووداوه له درێژماوه‌تردا، به کاردانه‌وه‌ى سه‌ره‌تايى ئه‌مه‌ریکا له به‌رامبه‌ر ئه‌م ڕووداوه‌دا به‌ستراوه‌ته‌وه. ئه‌گه‌ر هێزنواندنێکى خوێناوى دژى ڕێکخراوه ئيسلامیيه‌کان ڕوو بدات، ئه‌و کاته له کۆتايى ئه‌م بێنه‌وبه‌ره‌يه‌دا، هه‌ر وه‌کوو له کۆتايى هێرش بۆ سه‌ر عێراقدا بينيمان، سووڕێکى ديپلۆماسی بۆ ئاشتیی هه‌ردوو لا له دڵى ئه‌م هاوسه‌نگیيه سه‌ر‌بازیيه تازه‌يه‌دا ده‌ست پێ ده‌کات. به‌ڵێ مه‌سه‌له‌ى فه‌له‌ستين و جيگاوڕێگاى ئيسرائيل و عه‌ره‌به‌کان ڕيشه‌يه‌کى قووڵترى له واقيعيه‌ته ناوچه‌ییيه‌کاندا هه‌يه. ئاشتى له فه‌له‌ستين به‌بێ وه‌رچه‌رخانى هه‌ردوو کۆمه‌ڵگا له ئيسرائيل و فه‌له‌ستين به‌ره‌و چه‌پ له توانادا نیيه. سکۆلاریزم و عه‌داله‌تخوازى له هه‌ردوو به‌رى کێشه‌که‌دا ده‌بێت به‌سه‌ر قه‌ومپه‌رستى و ئاییندا سه‌رکه‌وێ، تا ئاشتى مومکین بێت. مه‌سه‌له‌ى فه‌له‌ستين ڕێگاچاره‌ى سه‌ربازی نیيه. تۆقاندن له به‌ينى نابات. سه‌رئه‌نجام له ئاکامدا تا ڕوانگه‌ى هه‌ردوو کۆمه‌ڵگا به‌رامبه‌ر به‌يه‌ک و ڕيزبه‌ستنى سیاسیی نێوان چه‌پ و ڕاست له ده‌روونى هه‌ردوو لادا ئاڵوگۆڕ نه‌کات، مه‌سه‌له‌که له جێگای خۆى ئه‌مێنێته‌وه.\nئینته‌رناسیۆناڵی هه‌فتانه: له ڕاگه‌ياندنى تا ئێستاى ميدياى ڕۆژئاوادا، ئه‌م هێرشه تيرۆريستانه‌يه به به‌رامبه‌رکێ له‌گه‌ڵ دیموکراسی پێناسه ده‌که‌ن و هه‌ندێ له “وڵاتانی ئيسلامى” به جۆرێک خراونه‌ته ناو ئه‌م به‌رامبه‌رکێيه‌وه. ئايا ئه‌مه ئه‌شێ ببێته هۆى گه‌شه‌ى ڕاسيزم له ڕۆژئاوادا؟\nمه‌نسوور حيکمه‌ت: له ده‌زگاکانى ڕاگه‌یاندنی ڕۆژئاوادا، لێره‌وله‌وێ ئاماژه بۆ تێزه‌کانى “شه‌ڕى شارستانیيه‌کان”ى هانتيگون به‌دى ئه‌کرێت. ئه‌وه‌ى که ئه‌مه کێشمه‌کێشێکى “شارستانى”يه، هێرشێکه بۆسه‌ر “شێوه ژيانى” ڕۆژئاوایی، بۆسه‌ر ديموکراسى و … هتد. لێره‌وله‌وێ ده‌بيسترێ. به‌ڵێ حه‌ره‌که‌تى ڕه‌وتى ئه‌سڵیی کۆمه‌ڵگا و ته‌نانه‌ت خودى قسه‌که‌رانى ده‌وڵه‌تى ئه‌مه‌ریکا، به‌ڵگه‌ى ئه‌وه‌ن که قسه‌ى ئه‌م تێڕوانينه نايگرێت. من له ئه‌نجامى ئه‌م ڕووداوه‌دا، نيگه‌رانى گه‌شه‌ى ڕاسيزم نيم. ڕاسيسته‌کان بێگومان ماوه‌يه‌ک چالاکتر ده‌بن و خه‌ڵکى هان ده‌ده‌ن، به‌ڵام کۆمه‌ڵگاى ڕۆژئاوایی ڕه‌تيان ده‌کاته‌وه. به پێچه‌وانه‌وه، به بڕواى من خه‌ڵکى ئه‌مه‌ریکا تا ئه‌وه‌نده‌ى بکرێت له دووره‌وه لـێی تێبگه‌يت، ميهره‌بانی و ئينسانيیه‌تێکى جێگه‌ى ستايشيان له به‌رامبه‌ر ئه‌م کاره‌ساته ڕاچڵه‌کێنه‌ره‌دا نيشان داوه. به بڕواى من خه‌ڵکى ئه‌مه‌ریکا ته‌نانه‌ت کاردانه‌وه‌يه‌کى سه‌ربازی له ده‌وڵه‌تى ئه‌مه‌ریکا له دژى خه‌ڵکى ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به ساده‌يى قبووڵ ناکه‌ن، که ته‌ڕ و وشک پێکه‌وه بسووتێنێ. ئه‌م ڕووداوه له‌وه گه‌وره‌تره که بکرێت به کڵێشه باوه‌کان و پڕۆپاگه‌نده بڕۆيته سۆراخیيه‌وه. سه‌رئه‌نجام به بڕواى من، کۆمه‌ڵگاى ڕۆژئاوایی مامه‌ڵه‌يه‌کى ئالۆزتر و تێگه‌يشتووانه‌تر له‌گه‌ڵ ئه‌م ڕووداوه‌دا ده‌کات. ته‌کنه‌لۆژیی کۆمونیکاسیۆن ئه‌مڕۆ، گێلکردنى خه‌ڵکى و ده‌رخوارددانى ده‌مارگيرى دژوارتر کردووه. هه‌ر ئه‌و ته‌له‌ڤیزيۆنه‌ى که کاره‌ساتى نیویۆرک ده‌خاته به‌رچاوى جيهان، وێرانبوونى کابووليش نيشان ده‌دات. که‌سێک که بۆ کاره‌ساتى نیویۆرک فرمێسکى هه‌ڵڕشتبێت، ناتوانێ به ئاسانى بۆ دووباره‌بوونه‌وه‌ى له کابوولدا هه‌ڵهه‌ڵه لـێ بدات.\nئینته‌رناسیۆناڵی هه‌فتانه: له ڕاگه‌یاندنی حیزبدا په‌نجه بۆ ئه‌وه ڕاکێشراوه، که کاره‌ساتى نیویۆرک حه‌ڵقه‌يه‌که له توندبوونه‌وه‌ى پێشبڕکێيه‌کى تيرۆريستى، پێشبڕکێیه‌ک که زۆربه‌ى ده‌وڵه‌تانى دنيا له لايه‌ک و له لايه‌کى ديکه‌وه بزووتنه‌وه کۆنه‌په‌رسته‌کان به تايبه‌ت ئيسلامیيه‌کان تيايدا به‌شدار ده‌بن. چۆن ده‌کرێت، به‌ر به‌م پێشبڕکێيه بگيرێ و به ڕاى ئێوه، حیزبى کۆمۆنيستى کريکارى ده‌بێ له خه‌باتى دژى تيرۆريزمدا چ ده‌ورێک بگێڕێ؟\nمه‌نسوور حيکمه‌ت: کۆتايیهێنان به تيرۆريزم کارى ئيمه‌يه. کارى ئێمه‌مانانێک که له پێناو يه‌کسانى ماف و حورمه‌تى ئينسانه‌کان و جێخستنى به‌هاى ئه‌وان تێده‌کۆشين. تيرۆريزمى ده‌وڵه‌تيى ده‌بێ به ڕووخاندنى ده‌وڵه‌تانى تيرۆريست کۆتايى پێ بهێنرێ. تيرۆريزمى ناده‌وڵه‌تی ده‌بێ له ڕێگاى کۆتايیهێنان به‌و کوێره‌وه‌رى و هه‌ڵاواردن و چه‌وسانه‌وه و سه‌رکوتانه‌وه له‌به‌ين ببرێ، که ئينسانه‌کان به‌ره‌و بێئومێدى پاڵ پێوه ده‌نێن و ده‌يان که‌نه قوربانيى ڕه‌وت و ڕێکخراوه کۆنه‌په‌رسته دژى به‌شه‌ريیه‌کان. له ڕێگاى په‌رده‌هه‌ڵماڵين له ڕووى دين و نه‌ته‌وه‌په‌رستى و نه‌ژادپه‌رستى و هه‌ر ئايدۆلۆژيايه‌کى بووده‌ڵه که ڕێز بۆ ئينسان دانانێت. وه‌ڵامى ئێمه خه‌باته بۆ دامه‌زراندنى ئه‌و کۆمه‌ڵگا کراوه و ئازاد و يه‌کسانانه‌ى که له‌وێدا ئاده‌ميزاد و گيان و حورمه‌ت و ئاسايیشى نرخى هه‌بێت. حيزبى کۆمۆنيستى کريکارى و حيزبه هاوشێوه‌کانمان، له به‌رامبه‌ر هه‌ردوو لاى ئه‌م پێشبڕکێ تيرۆريستیيه‌دا ڕاده‌وه‌ستن. هه‌م له به‌رامبه‌ر ده‌وڵه‌تانى کۆنه‌په‌رست و هه‌م بزووتنه‌وه و حيزبه کۆنه‌په‌رسته‌کان. به‌ڵام له ئێستادا ئه‌وه ئه‌وانن که ڕووخسارى جيهان ديارى ده‌که‌ن. ئێمه و ئه‌حزابى وه‌کوو ئێمه، ده‌بێ به‌شه‌ریيه‌تى مرۆڤدۆست و ئازاديخواز له دژى گشت ئه‌م هه‌لومه‌رجه بهێنينه مه‌يدان. تا کاتێک که ئه‌مه نه‌کرا بێت، ئه‌م نه‌هامه‌تیيه درێژه‌ى ده‌بێت.\n“انترناسيونال هفتگى”، شماره 71\n23 شهريور 1380، 14 سپتامبر 2001\n تێبینی: هه‌ڵبژارده‌یه‌ک له نووسراوه‌کانی مه‌نسوور حیکمه‌ت له دوو به‌رگدا


چه‌ند به‌رپرسێكی یه‌كێتی له ڕێوڕه‌سمی شه‌هیدان ده‌بێته شه‌ڕیان\n:: PM:06:45:04/12/2019 \nله‌سه‌ر ڕیزبه‌ندیی ناوه‌كانیان بۆ دابه‌شكردنی خه‌ڵات له ڕێوڕه‌سمی شه‌هیدانی یه‌كێتی كه ئه‌مڕۆ به‌ڕێوه چوو، ژماره‌یه‌ك به‌رپرسی یه‌كێتی ده‌بێته ده‌مه‌قاڵێیان.\nئه‌مڕۆ چوارشه‌م چواری كانوونی یه‌كه‌م/ دیسه‌مبه‌ر، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری شه‌هیدانی هه‌ڵه‌بجه له هۆڵی بۆنه‌كان ڕێوڕه‌سمێكی به بۆنه‌ی 17 ساڵه‌ی شه‌هیدبوونی 43 پێشمه‌رگه‌ی یه‌كێتی ڕێكخست كه له‌لایه‌ن گرووپی تیرۆرستی ئه‌نسارولئیسلام شه‌هید كرابوون.\nبه‌شێكی زۆر له كه‌سوكاری شه‌هیدان نه‌هاتبوونه یاده‌كه\nپه‌یامنێری "وشه" له ڕێوڕه‌سمه‌كه‌دا ڕای گه‌یاند، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری شه‌هیدان خه‌ڵاتی ڕێزلێنانی بۆ كه‌سوكاری ئه‌و شه‌هیدانه ئه‌نجام دابوو و سه‌رباری ئه‌وه‌ی به‌شێكی زۆر له كه‌سوكاری شه‌هیدان نه‌هاتبوونه یاده‌كه، ناكۆكیش دروست بوو له‌سه‌ر دابه‌شكردنی خه‌ڵاته‌كان.\nڕوونیشی كرده‌وه كه لیژنه‌ی ئاماده‌كاری ڕێوڕه‌سمه‌كه له كاتی خه‌ڵاتكردنی كه‌سوكاری شه‌هیدان یه‌كه‌م كه‌س داوایان له شاناز ئیبراهیم ئه‌حمه‌د به‌رپرسی نوێنه‌رایه‌تی یه‌كێتی له ده‌ره‌وه‌ی وڵات كرد خه‌ڵات دابه‌ش بكات ئه‌وه نیگه‌رانی لای مه‌حموود سه‌نگاوی ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی و عه‌دنانی حمه‌ی مینا و حامیدی حاجی غالی  ئه‌ندامانی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی لێ كه‌وته‌وه و ده‌مه‌قاڵێ دروست بوو.\nوه‌ك ئه‌وه‌ی په‌یامنێرمان ئاماژه‌ی بۆ كرد، هه‌ریه‌كه له مه‌حموود سه‌نگاوی و عه‌دنانی حمه‌ی مینا و حامید حاجی غالی ئاماده‌نه‌بوون هیچ خه‌ڵاتێك پێشكه‌ش به‌كه‌سوكاری شه‌هیدان بكه‌ن به‌هۆی ئه‌وه‌ی ناویان له‌دوای شاناز ئیبراهیم ئه‌حمه‌د خوێندرایه‌وه.\nئه‌وه له‌كاتێكدایه كه یه‌كێتی له‌به‌رده‌م كۆنگره‌یه و به‌رپرسانی ئه‌و حزبه هه‌موو هه‌وڵێك بۆ خۆ ده‌رخستنی زیاتر ده‌ده‌ن.\nئه‌م بابه‌ته 12605 جار خوێنراوه‌ته‌وه


شاندێکی پەرلەمانی عێراق سەردانی هەرێم دەکات\nسەرۆکى فراکسیۆنى پارتى لە پەرلەمانى عێراق رایگەیاند" لەچەند رۆژى داهاتوو شاندێکى پەرلەمانى عێراق سەردانى هەرێمى کوردستان دەکەن بەمەبستى لێکنزیکبوونەوە و دروستکردنى تێگەیشتنێکى هاوبەش بۆ ئەو کێشانەى کە لەنێوان هەرێم و ناوەند کەڵەکەبوون".\nد.ڤیان سەبرى ، سەرۆکى فراکسیۆنى پارتى لە پەرلەمانى عێراق بە (باسنیوز)ى رایدەگەیەنێت: بەمەبەستى چارەسەرکردنى کێشەکانى نێوان هەردوولا شاندێکى پەرلەمانى عێراق لە لێژنەکانى یاسایى و دارایى و نەوت سەردنى هەرێم دەکەن، شاندەکە لە ئەندامانى لێژنەکانى یاسایى و دارایى و ئابوورى و نەوت و گازى پەرلەمانى عێراق پێکدێن، بەمەبەستى بەدواداچوون و چاودێرى کارووبارى تایبەت بەلێژنەکانیان سەردنى هەرێمیان کردووە و لەگەڵ لایەنى پەیوەندیدار بەو پرسانە کۆدەبنەوە.\nهاوکات سەرۆکى فراکسیۆنى پارتى ئەوەشی خستەڕوو: پێویستە بەر لەوەى پڕۆژەیاساى بودجەى گشتى عێراق بۆساڵى ٢٠٢٠ بگاتە پەرلەمان هەردوولا بگەنە رێککەوتن چونکە ئەگەر بودجە بەبێ رێککەوتنى پێشوەختە بگاتە پەرلەمان زۆر سەخت دەبێت دیدێکى هاوبەش دروستبکرێت و رێککەوتن ئەنجام بدرێت.\nئه‌م بابه‌ته 396 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nشاندی پەرلەمانی عێراق


ئایینی ئاتون (ئاتونییەت) بەشی دووەم – History Of Kurdistan\nHome / مێژووى جیهان / ئایینی ئاتون (ئاتونییەت) بەشی دووەم\nئایینی ئاتون (ئاتونییەت) بەشی دووەم\nگۆران حكيم 2019-06-18\tمێژووى جیهان, نهێنیەکانى مێژوو لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئایینی ئاتون (ئاتونییەت) بەشی دووەم 1,740 Views\nئایینی ئاتون (ئاتونییەت)\nهەرچەند (ئەخناتون) لەو شۆڕشەی بەرپای کرد، سەرکەوتنی بەدەست نەهێنا، بەڵام توانی کاریگەرییەکی زۆری لەزۆر بواری هونەر، ئایین و سیاسی لە میسڕ بەجێبهێلێ.\nهەوڵ دەدەین هەندێکیان بخەینە ڕوو، هونەر لەو ماوەیەدا شێوازێکی نوێی بەخۆوە بینی، ئەویش بریتی بوو لە: واقعیەت یان ڕیالیزم، واتا شێوەو سیمای پاشا وەک خۆی وێنە دەکێشرا، پێشتر شێوازی ئەیدیالی بوو.\n(ئەخناتون) ڕێگای دا بەهونەرمەندان، خۆی و خێزانەکەی و کچەکانی وەکو شێوەی ڕاستەقینەی خۆیان بکێشرێن. (ئەخناتون) ڕەچە شکێنێکی دەسەڵات و شیانی فیرعەونییەت بوو، بەپێچەوانەی ئەوانەی پێش خۆی لەچوار چێوەی کۆشکەکەی دەرچوو.\nهونەرمەندان وێنەی (ئەخناتۆنیان) وەک مرۆڤێک کێشاوە، هیچ سیماو ئەدگارێکی خوداوەندیان بۆ زێدە نەکرد، (ئەخناتون) شێوەی راستەقینەی خۆی چۆن بوو، ئاوا نەخش دەکرا، وەک: دەم و چاو لاوازو سک دەرپەڕیوو ..\nچونکە ژیانی فیرعەون گوزارشتی لەژیانی مرۆڤ دەرکرد، نەک خوداوەند، هەروەها (ئەخناتون) لەگەڵ خێزانەکەی (نەفەرتیتی) و کچەکانی، ڕۆژانە لەبەرچاوی خەڵکی ئاسایی، سەردانی پەرستگایان دەکردب ئەنجامدانی پەرستش، سروود و شێوازی پەرستن بەزمانێکی سادەو ساکار دەردەبڕان لەستایش کردن و پیاهەڵدنی (ئاتون)، بەڵام ئەم شۆڕشەی (ئەخناتون) کاریگەری زۆر خراپی لە ڕەوشی سیاسی وڵات کرد، چونکە مژوڵبوونی فیرعەون بە ئایین و دژایەتیکردنی کاهینەکان و فەرامۆشکردنی ڕەوشی سیاسی ناوخۆ و دەرەوە، لە ئەنجامدا مەترسی هێرشەکانی هۆزەکانی دەوروبەر زیاتر بوو، بەتایبەتی (حیثیەکان) هێرشیان هێنا بۆ سوریا و داگیریانکرد، هەروەها وڵاتی (میتانیەکان) کەوتە ژێر دەسەڵاتیان، هەرچەندە حاکمی هەرێمی سوریا داوای یارمەتی لە (ئەخناتون) کرد، بەناردنی سوپا و هێزی زیاتر بۆ بەرهەڵستی هێرشی (حیثیەکان)، بەڵام فیرعەون وەڵامی نەدانەوە، لە لایەکی تر شەڕی ناوخۆ لەنێوان خۆیان، واتا: لەنێوان لایەنگرانی فیرعەون و دەسەڵاتدارانی سوریا، بەتایبەتی کاتێ زانیان فیرعەون خاوەنی کەسایەتییەکی دووڕە شەڕ بووە، خەریکی فەلسەفە و داهێنانی بیروباوەڕی (ئاتون)بوو.\nئەوانیش ئەم هەلەیان قۆستەوەو دەستیان بەسەر زۆربەی ناوچەکانی سوریا و فەڵەستین داگرت، ئابووری دەوڵەتی میسڕ زۆر خراپ بوو، چونکە باج و سەرانە، هیچی تر نەدرا بەمیسڕ، بارودۆخی سیاسی ناوەوەش، زۆر ئاڵۆزببوو بەهۆی درووستبوونی بۆچوونێکی نوێ، لەڕووی بیروباوەڕەوە میسڕ لەنێوان یەک پەرستراو(ئاتون) و پەرستراوی زۆر.\nکاهینەکانی (ئامون)، خەڵکیان هاندەدا بۆ دژایەتی و بەرهەڵستیکردنی بیروباوەڕە نوێیەکەی (ئاخناتون) و تاوانبارکردنی بە زەندیق و هەڵگەراوە لەدین، لەبەر ئەوە بۆمان دەردەکەوێ: چاکسازییەکانی ئایینی (ئەخناتون) سەری نەگرت، بەڵگەش هەر دوای مردنی (ئەخناتون)، شێوازی ئاسایی ژیانی میسڕییەکان گەڕایەوە دۆخی جارانی خۆی، دووبارە (ئامون) بوو بە خوداوەندی سەرەکی و فرەپەرستراو و خوداوەندی زۆر پەرستنی ئاژەڵان و هیتد دەستی پێکردەوە، لەبەر ئەوەی لەو ماوە کورتەدا، ئەم کارەی (ئەخناتوون) ڕووکەشی بوو، بۆیە لە ئەنجامدا نەیتوانی گۆڕانکاری بنەڕەتی لەژیانی خەڵکەکە بکات، وێڕای ئەمانەش ئەم شۆڕشە نەیتوانی ببێتە شۆرشێکی جەماوەری، بەڵکو تەنها پیاوانی ئاینی نوێ (ئاتون) نەبێ.\nئەوانە بەشێکی زۆر زەوی کشتوکاڵیان دەستکەوت، بەڵام چینی هەژار و جوتیاران ڕەوشی ژیانیان هیچ گۆڕانێکی ئەرێیی بەخۆوە نەبینی.\nهەندێ سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن: ژیانی ئاسایی (ئەخناتون) بەجۆرێ ئاڵۆز ببوو، کەخێزانەکەی (نەفەرتیتی) لەگەڵی جیاببۆوە بەتەنیا لەکۆشێک لەباکور، بەناوی: (کۆشکی ئاتون) دەژیا، ئەمەش لەبەر ئەوە بوو، کە پاشا لە کۆتاییەکانی ژیانی پاشگەز بووەتەوە، هەرچەند چۆنییەتی کۆتا هاتنی تەواوی ژیانی (ئەخناتون) ڕوون نیە، تا ئێستا توێژینەوە لەم بارەیەوە بەردەوامە، دوای ئەو، زاواکەی (هەندێک دەڵێن کوڕی بووە لەژنی دووەمی بەناوی کیا)، (توت عنخ ئامون)(۱۳۳۲-۱۳۲۲پ.ز) بوو بە فیرعەونی میسڕ، بارودۆخی ووڵات وەک پێشتری لێهاتەوە، پایتەخت گواسترایەوە بۆ (تیبە)، کاهینەکانی ئامون پێگە و شوێنی جارانیان بۆ گەڕایەوە.\nدووبارە پەرستنی پەرستراوەکانی پێشتر برەوی پێدرایەوە، بۆ ئەوەی ناوی (ئاتون) لەژیانی سیاسی و ئایینی نەمێنێ، ئەوە فیرعەونی نوێ لە (توت عەنخ ئاتون) بۆ (توت عەنخ ئامون) بگۆڕێ، پێناچێ ئەمە خۆهێشتی و لەخۆوەبووبێ، بەڵکو تەمەنی بچووک بووەو نەیتوانیوە بەرهەڵستی کاهینەکانی (ئامون) بکات.\nدەرئەنجام: هەرچەندە (ئەخناتون) بە ریفۆرمی بیروباوەڕی هەژماردەکرێ، توانی دژایەتی کاهینەکانی (ئامون) بکات، داوای پەرستنی یەک پەرستراوی دەکرد، ئەویش (ئاتون) خودای خۆر، یان خۆر خودا بوو، بە بەهانەی (ئەخناتون)، بۆ ئەو گۆڕانە بنەڕەتییە لەژیانی ئایینی میسڕی، ئەوەبوو (ئامون) تەنیا خوداوەندی (تیبە) میسڕییەکان نەبووە، بەڵکو تەواوی سەراپای ئیمپڕاتۆریەتی میسڕ، بەتایبەتی پاش ئەوەی میسڕ گەیشتە قۆناغی ئیمپڕاتۆریەت\n(١٠٨٥-١٥٨٠پ.ز) سنوری دەوڵەتەکەیان زۆر بەرفراوان ببوو، کە سوریا و فەڵەستین و بەشێکی ئاسیا، هەتا ڕووباری (فورات)ی گرتبۆوە.\nبۆیە (ئاخناتون) ویستی لەڕێگای یە خوداوەندەوە، جیهان یەکبخات ئەویش: (ئاتون) ڕۆژ، یان قورسی ڕۆژ، زۆربەی میللەتان شارەزاییان هەیە لەبارەیەوە و پەیوەندی ڕاستەوخۆی بەژیانی ئادەمیزادەوە هەبووە، بەتایبەتی گەلانی ئاسیا.\nدیارە ئەمەش لەپەیوەندی سیاسی و کۆمەڵایەتی کاریگەری لە فیرعەونەکان، بەتایبەتی سەردەمی (ئەمنحۆتبی چوارەم) بەدەرکەوت، هەروەها ڕۆڵی شاژن (نەفەرتیتی) لەو گۆڕانکارە دیارە، بەڵام (ئەخناتون) نەیتوانی دەوڵەت بەشێوەیەکی دروست و ئاسایی بەڕێوەبەرێت، چونکە لەبارەی ناوخۆوە زر ئاڵۆز ببوو لەنێوان لایەنگری و دژایەتی.\n(ئەخناتون) هەوڵیدا، بەڵام هەردوای نەمانی لەدەسەڵات، وازیان لە پەرستنی (ئاتون) هێنا، چونکە (ئەخناتون) ڕەمزی ئەو پەرستراوە بوو.\nسەرچاوە: مێژووی دێرینی میسڕ\nنووسینی: کەلسومە جەمیل\nPrevious کورتەیەک لە ژیاننامەی خێزانی پێشەوا و چارەنووسی خانەوادەکەی دوای لەسێدارەدانی\nNext ته‌سه‌ووف و ته‌ريقه‌تی نه‌قشبه‌ندی\nسه‌له‌فیه‌ت له هه‌رێمی كوردستان :ريشه و مێژووی سه‌رهه‌ڵدانی\nخوێندنەوەیێکی نوێی مێژویی_کۆمەڵایەتی لە سەر تێزی ئاریاییەکان


زاهیر باهیر: خودی پەڕلەمان خۆی مەهزەلەیە و ڕوودانی مەهزەلەش تێیدا، ئاساییە. – WTARIKURD\nزاهیر باهیر: خودی پەڕلەمان خۆی مەهزەلەیە و ڕوودانی مەهزەلەش تێیدا، ئاساییە.\nهێڕشی ئەم دواییە بۆ سەر کۆنگریسی ئەمەریکا نە مایەی سەرسامبوونە و نە تێرامانیش. ئەوەی کە لە 6 ی ئەم مانگەدا لە کۆنگریسی ئەمەریکا ڕوویدا ڕووداوێکی تازە نەبوو و کۆتا رووداویش لەو جەشنە نابێت. هێڕشی خەڵکی ئیتر ڕاستڕەوەکان بووبێت یاخود چەپەکان بۆ سەر بینای پەڕلەمان لە زۆربەی وڵات ڕوویداوە لەوانە پۆڵۆنیا، یۆنان، بولغاریا، ئیسرائیل، ئۆکرانیا، بەلەڕوس، ئۆگەندە و ولاتانی دیکە.\nلە وڵاتانێکیشدا کە ئەمە ڕووینەداوە وەکو بریتانیا لەبەر ئەوە بووە ئەمان پێشوەخت بە هەزارەها پۆلیس و ئەسپسوار و سەگیان هێناوە، لە ئاسمانیشەوە هەمیشە دوو کۆپتەرێك بەسەر پەڕلەمان و ماڵ و ئۆفیسی سەرەكوەزیرانەوە چاودێرییان کردووە، دەنا چەندەها جار لە لایەن خۆپیشادەرانەوە بۆ شکاندنی دەرگای پۆڵاینی بەردەم ماڵی سەرەکوەزیران، هێڕشکراوە، بەڵام شکستیانهێناوە.\nئەمە سەرەڕای ئەوەشی کە لە چەندەها وڵاتا شەڕە بۆکس و شەرە کورسیی لە نێوانی پەڕلەمانتارەکانا ڕویداوە لەوانە پۆڵۆنیا، ئیسرائیل، تورکیا، عێراق، کوردستان و… تد. خودی پەڕلەمان خۆی مەهزەلەیە و دەکرێت مەهزەلەش تێیدا رووبدات.\nئەوەی کە ئەم روداوەی کۆنگریسی ئەمەریکای گەورە کردووە و کردۆتە ویردی سەرزمانی میدیا بە تایبەت میدیاکانی ئەمەریکا و ئەوروپا، ئەوەیە کە دەیانەوێت پیمان بلێن لە وڵاتێکی دیمۆکراتی وەکو ئەمەریکادا ناکرێت ئەوە ڕووبدات!! ئەوە شکاندنی حورمەت و قودسییەتیی پەڕلەمانە، ئەوە سوکایەتیکردنە بە پیاوانی کۆنگریس کە نوێنەرانی گەلن، ئەوە تێپەڕاندنی هێڵی سوورە و کۆتای سنوری ئازادیی تاکە، ئەوە بڤەیە و گوناحی کەبیرەیە.\nلە حەقەتدا ئەوەی کە لەوێ کرا مەترسی نەبوو بۆسەر دیمۆکراتییەت، چونکە خودی پرسی دیمۆکراتیی، لەوێ بزرە و بوونی نییە. هاوکاتیش هەڕەشەیەکیش نەبوو بۆ سەر دەسەڵاتی ئەمەریکی و پەیامێكی جەرگبڕانەش نەبوو بۆ دونیا و حکومەت و دەوڵەتەکانی. هەرچی دەسەڵاتداران هەن لە هەر شوێنێکی ئەم دونیایە بن خۆیان زۆر باش دەزانن دیمۆکراتی وجودیی نییە و باس لێوەکردنی بۆ گەمژاندنی دەنگداران و هاووڵاتیانیانە، ئەوان دەزنن کە دیمۆکراتییەت تەکسییەکە و کە گەیاندنییە مەنزڵ کاریان پێی نامێنێت و دەتوانن ئیزنی بدەن.\nئایا خودی دیمۆکراتی وجوودی هەیە؟\nقسەی سیاسییەکان و بزنسمان و خاوەنسامان و میدیا شتێکە و واقیعیش شتێکی دیکەیە. دیمۆکراتیی و کۆمەڵی دیمۆکراتی و حکومەتی دیمۆکراتی لای ئەمان هەر لایەنی هەڵبژاردنی حوکمڕانان دەگریتەوە، کە لەو هەڵبژاردنەدا هەژاران و چەوساوان شتێك ناکەن و مافێکیان نییە جگە لە جێبەجێکردنی فرمانی فرماندەران، جگە لە مافی هەڵبژاردنی چەوسێنەران، زاڵمان و بکوژانی خۆیان.\nئەم جۆرە لە حوکمکردن لە پیلانی کودەتای سوپایی و دەسەڵاتی ڕەهایی پادشایی بۆ باڵادەستان و دەستەبژێران، چینی بورجوازیی، زۆر ئارامبەخشتر و بەرهەمهێنەر تر و کەم مەسرەفترە و توانای باشتریشی هەیە لە مێشكشۆردنەوەی هاووڵاتیانا. ئەم پرۆسەیە بەردەوامە و دەگاتە مەنزڵی خۆی بی ئەوەی هاووڵاتیی چی تر ڕای وەرگیرێت تا خولی هەڵبژاردنی ئایندە مەگەر ڕاپرسییەکی [ ڕیفرۆندەمێك] گشتی بێتە پێشەوە. ئیتر هاووڵاتیان ، دەنگدەران بێ ئەرك و زانیاریی دەمێننەوە، ئەوەی کاندیدەکان و دەوڵەت دەیشارنەوە لێیان، ئەو ڕاستییەیە کە دەنگدانی ئەوان و دەنگنەدانیان یاخود زۆربە بەشداری بکەن یا نەیکەن، گرفتێك نییە لەم درۆ گەورەیەدا، چونکە ئەوان ڕۆڵیان بەڕێکردنی پرۆسەکەیە و تاج لەسەرنانی ئەمانە. ئەوەی کە حوکم دەکات سوپایە ، دەستەبژێرەکانن، خاوەنسەرمایە و بزنسمانەکانن، کۆمپنایا گەوەرەکان و بەڕێوەبەرە گەورەکانن، پۆلیس و تۆرە سیخوڕییەکان و دەسگەدراوییەکانن، دداگا و دادوەرەکانن، نە پەڕلەمانتارەکان .\nپەڕلەمانتارەکان، بەڵتەچییەکان یاخود چەواشەکەرەکان، هەرچییان ناودەنێیت، تەنها لەوێن بۆ پەسەنکردن و بەڕێکردنی ئەو بڕیارانەی کە ناونوسم کردن، تاکو شێوە و ناوەرۆكی یاساییان پێبدەن و ئەم نوێنەرانەی گەل پەسەند و مۆری بکەن.\nلە سەراپای دونیادا ئەو ڕاستییە سەلمێنراوە کە بڕیارە گرنگەکان، چارەنوسییەکان، تەنانەت زۆرێکیش لە بڕیارە بچوکەکان هەرگیز ناچنەوە بەردەمی دەنگدەران. بۆ نموونە بڕیاری هێڕشی ئەمەریکا و بریتانیا و وڵاتانی دیکە بۆ داگیرکردنی عێراق. لەمەدا پرس بە کەس نەکرا. بڕان و کەمکردنەوەی بیمەکان و فرۆشتنی سامان و موڵککەکانی دەوڵەت کە بە موڵکی گەل ناوزەد دەکرێت، دەنگدەر و هاووڵاتیان بێ خەبەر دەبن لێی تاکو لە میدیاکانەوە دەیبیستن. دانانی سەرۆکی پۆلیس و دەسگەی سیخوڕی و سەرۆکی بانق و دەزگە دراوییەکانی دیکە و سەرۆکی دادگا و بەڕیوەبەرە گەورەکان نەك ئەمانەش ناگەڕێننەوە بۆ پرسی خەڵکی بەڵكو ناشخرێنە بەردەم پەڕلەماناتارەکان، نوێنەرەکانمان.\nبە کورتی ئەوەی کە پەیڕەو دەکرێت ناوی بێ ناوەرۆکە.\nئایا حکومەتێكی دیمۆکراتی بوونی هەبووە یاخود بوونی هەیە؟\nدەتوانین پرسیارەکە بە جۆرێكی تر بکەین ئایا دیمۆکراتیی و دیکتاتۆرییەت هەر یەك شت نین؟\nئەوەندەی من بەبیرم بیت و بزانم حکومەتێك نییە کە ئەگەر بۆ جارێكیش بووبێت توندوتیژی بەرانبەر بە هاووڵاتیانی، دەنگدەرانی، بەکارنەهێنابێت. حکومەتێك نییە و نەبووە کە هەر یەك دیوی هەبووبێت واتە هەر دیکتاتۆریی یا دیمۆکراتیی، حکومەتێك نەبووە و نییە کە سروشتەکەی دیمۆکراتیانە بووبێت یا خود پەنای بۆ یەك لایەنی حوکمڕانی لە دیمۆکراتی یا دیکتاتۆریی، بردبێت ، نەشکراوە کە یەك شێوازی حوکم بەکاربهینن .\nزانینی هۆکاری لۆژکیانەی ئەمەش هەر زۆر ئاسانە. حوکمڕانیی دەبێت بەسەر کۆمەڵە خەڵكێكدا بکرێت، بۆ ئەوەشی کە حوکمکراون، فرمانپێکراون، لەهێڵ دەرنەچن، سنور نەبەزێنن، وەلایان بۆ حکومەت و دامەزراوەکانی هەبێت. هەر لە خەت لایان دا و وەلایان نەبوو ئەوە دەکرێت کە حکومەت توندووتیژییان بەرانبەر بەکاربهێنیت ، بۆ ئەمەش حکومەت، دەوڵەت پێویستی بە جیهازی سەرکوتکردن لە پۆلیس و سوپا و سیخوڕ هەیە.\nحکومەت، دەوڵەت، یا نییە یاخودی دیمۆکراتی نییە و نابێت ، دەوڵەتیش یا بەهێزە یا لە داڕمانایە زۆر جاریش بۆ بیناکردنەوەی خۆی بە هێزێکی دیکەوە. ئەوەی کە حکومەت، دەوڵەت هەیەتی سروشتی دیکتاتۆریانە، فاشستیانەی خۆیەتی کە گۆڕانیی بۆ نییە و بەسەریدا نایەت. هەرچیش دیمۆکراتییەکەی و دیکتاتۆرییەکەیەتی مەیلە، شێوازی حوکمە، کە جاری وا هەیە پێویستی بە نواندنی تۆزێك نەرم و نییانی و کردنی چەند چاكسازییەکی لاوەکیانە هەیە، ئا لەم بارەدا وامان پێدەناسێنن کە دەوڵەت دیمکراتییە. کاتێکیش کە مانەوەی خۆی پێویستدەکات، تووند و تیژی بەکاربهێنێت و سەرکوتی هاووڵاتییان بکات، حکومەت و دەوڵەتمان بە دیکتاتۆریی پیدەناسرێنرێت.\nپەلاماری لایەنگرانی ترامپ بۆ سەر کۆنگریس، ئەمانە کێن و بۆچی؟\nئێستاش با لێرەوە سەرنجێکی حوکمی ترامپ لە ئەمەریکادا بدەین و دواتریش پێگە جەماوەرەییەکەی .\nمێژوویەکە کە حوکمکردنی ئەمەریکا لە نێو پارتی کۆماریی و پارتی دیمۆکرات-دا دەستی دەستی دەکات. ئەم پارتانەش چ دیمۆکرات و چ کۆماری هیچیان دیمۆکراتی نین بەڵام هەر کامەیان شوناسنامەیەکیان بۆ خۆیان وەرگرتووە و جەماوەری خۆیان گەرچی گۆڕانی بەسەردا دێت، بەلام هەیانە. یەکێکیان حیزبی دەسڕۆیشتوان، بزنسمانان و سەرمایەدارانن. ئەوی تریان ئاوا ناوی ڕۆیشتووە و لە میدیای فەرمیشدا بە دیمۆکراتی دادەنرێت. میدیا و خۆیان وا لە خەڵکی دەگەیەنن کە دیمۆکراتییەکان نەك هەر دۆست، بەڵکو حیزبی ڕەشپێستان و خەڵکانی بێگانە و کرێکاران و هەژارانە.\nبەلام لە ڕاستیدا جیاوازییەکی زۆر جەوهەری لە نێوانیاندا نییە. لە حوکمی هەر یەکەیانا گۆڕانکاری بەسەر سیاسەتە بنەڕەتییەکانی ئەمەریکا، چی لە ڕووی سیاسییەوە یاخود کۆمەڵایەتی و ئابوورییەوە تا ڕادەیەك هەر نایە. دۆست و دوژمنەکان، دۆست ودوژمنی هەردوولان، زەرەر و قازانجی ئەمەریکا هەرچی بێت هی هەردوکیانە.\nپرۆسەی هەڵبژاردنی گشتی لەوێ پارەیەکی هێکجار خەیاڵی تێ دەچێت، ڕەنگە باوەڕ نەکەیت کە کولفەی هەڵبژاردنی ڕابوردوی ئەمەریکا لە نێوانی هەر هەموویانا 14 ملیار دۆلاری تێچووە، چەند پارەیەکی خەیاڵییە دوو ئەوەندەی هڵبژاردنی 2016 بووە.\nلە هەڵبژاردنیشدا هەموو شتێک بۆ هێنانی دەنگ، دەکرێت، هەموو درۆ و دەلەسەیەك ڕەوایە ، هەموو بوختان و لەکەدارکردنێك بۆ زڕاندی یەکدی ئاساییە، ئەوەی لەژێر بەڕەی پەنجا ساڵ لەمەوبەری جەنگی ئەمەریکادا بۆسەر ڤێتنام، هەیە، دەهێنرێتە سەر بەڕە . باشترین کاتە بۆ میدیای ئەمەریکا بۆ دۆزینەوەی کارە ئابڕووچوەکانی کاندیدەکان و گاڵتەجاڕیی دیمانەی ڕادیۆ و تی ڤییەکانیان.\nدۆناڵد ترامپ لە هەردوو هەڵبژاردنەکەی 2016 و 2020 کەوتە مەعرەکەیەکی زۆر نابەرانبەر و مەترسیدارەوە لەگەڵ میدیا و نەیارەکانیا، بەڵام هێشتا لە 2016 دا هەر بردییەوە. لە 2020 دا وێڕای ئەوەی کە میدیای ئەوروپی و ناوخۆی ئەمەریکا زۆر دژایەتییان کرد، کە بەشی هەرە زۆری ئەوەبوو کە لە هەقەتدا ترامپ زۆر بە جوانی وەکو خۆی ڕواڵەت و جەوهەری سیستەمی سەرمایەداری و دەوڵەتی ئەمەریکای نیشاندەداین ، کە بووە هۆی خولقاندنی بزوتنەوەی جەماوەری گەورە، مانگرتن ، خۆپیشاندان کە ماوەیەکی زۆر زۆر بوو ئەمەریکا ئەوەی بە خۆیەوە نەدیبوو. هاوکاتیش پرسی کۆرۆناش زەربەیەکی زۆر گەورەی لێدا بەڵام هێشتا توانی 74،222،958 دەنگ لە بەرانبەر جۆی بایدن-دا 81،283،098 بهێنێت کە بە ڕێژەی سەدیش ترامپ لەسە 46.8 و بایدن 51.3 دەنگیانهێنا. لە ڕاستیدا جیاوازی نێوانی دەنگەکانیان 7 ملیۆن تۆزێك زیاتر بوو، بەڵام بە بەراورد بە هەڵبژارردنی 2016 ترمپ 11 ملیۆن زیاتر دەنگی هێنا.\nئەمە گەورەترین هەڵبژاردن بووە لە مێژوی 140 ساڵەی ئەمریکادا کە زیاتر 159 ملیۆن کەس دەنگیان داوە. ئەم ژمارە گەورەیەی کە دەنگییان بە ترامپ دا زۆربەیان کرێکاران و هەژارانی ئەمەریکا بوون تەنانەت بەشێك لە پێستڕەشەکانیش دەنگیان بۆدا. ڕاستە خەڵکی ڕاستڕەو و فاشستەکانیش دەنگیان بۆ دا بەڵام ئەمانە هەرگیز زۆرینە نەبوون، زۆرینەی دەنگدەرانی ترامپ وەکو وتم کرێکاران و خەڵکانی هەژار و ئاسایی ئەمەریکا بوون . ئەمەش بە گاڵتە نەبوو لەبەر ئەوەی لە 3 ساڵی یەکەمی حوکمیدا، ژیانی ئەمەریکییەکان بە بەراورد بە جۆرج بوش و هەتا ئۆباماش باشتر بوو. بۆ نموونە: ئابوری ئەمەریکا بە ڕێژەی لەسەدا 2.5 هەڵکشا، ژمارەی بەتاڵە لە دابەزیندا بوو تا گەیشتە ڕێژەی لە سەدا 3.5 ، داهاتی خەڵکی بە بڕی 6000 دۆلار ساڵانە سەرکەوت، لانی کەمی کرێی بۆ کرێکارانیێك کە سکیڵیان نەبوو یاسیکیڵێکی کەمیان هەبوو بەرزکردەوە، بەڵام ئەمانە هەر لە 3 ساڵی یەکەمی حوکمیدا پێش هاتنی کۆرۆنا. ئەمە جگە لەوەی ترامپ خۆی بە دوور گرت لە شەر لە تەك کۆریای باکور، ئێران، ڕوسیا ، کشانەوەی بەشێك سوپای ئەمەریکا لە ئەفغانستان و لە عێراق و گەڕاندنەوەی سەربازان بۆ ناو کەسوکاریان و سازشکردن لەگەڵ تالیبان، هەروەها دوو سەرکردەی گەورەی تیرۆریستیشی ، بەغدادی و قاسمی سولێمانی ، لەناو برد کە سەراپای حوکمدارانی ئەوروپا و میدیا دژ بەمە وەستانەوە. ئەمانە هۆکار بوون بۆ جەماوەریبوونی ترامپ و هاتنی خەڵك بۆ سەر سندوقەکانی هەڵبژاردن .\nئەگەر تێبینی بکەین ئەوە دەبینین لە زۆر وڵاتی ئەوروپی و ئەمەریکادا بە گوێرەی داخوازی و پێویستی سەرمایە، کاپیتاڵیزم ، لە چەند ساڵێکدا چەپ و پارتە کرێکارییەکان و سۆشیالدیمۆکراتەکان دێنە سەر حوکم و لەو چەند ساڵەدا کە خەڵك بۆی دەردەکەوێت کە گۆڕانکاری گرنگ ڕوونادات جارێ تر حیزبە ڕاستڕەووەکان هەڵدەبژێرنەوە ، کە لە حوکمی ئەوانیشدا دەستیان لە بنی هەمانەکەوە دەردەچێت دووبارە دەگەڕێنەوە سەر هەڵبژارردنی چەپەکان. ئێستا دەینینین کە وەرزی هاتنی حیزبە ڕاستڕەو ڕایسستەکانە ، تەماشا بکەن هەر لە بریتانیاوە تاکو ئەڵمانیا و فەرەنسا و ئەمەریکا و سوید و بەرازیل فلیپین، یۆنان و پؤڵۆنیا ڕاستڕەوەکان لە حوکمدان. دووریش نییە حوکمی چەند ساڵی ئایندە چەپەکان دووبارە وەکو دەیەی یەکەمی ئەم چەرخە، بێنەوە سەر حوکم .\nئیتر ئاوایە و ئەمەش جێی سەرسوڕمان نییە و ژیان لە سای سیستەمی پەڕلەمانتارییدا گۆرانکاری جددی ڕوونادات. هەر ئەمەش بە ڕۆڵی خۆی کارایی لەسەر زۆربوونی شەپۆلی ڕایسستانە و ڕاستڕەویی و هەژموونیان ، دادەنێت.\nلەسەردەمی فرمانداری چەپەکاندا ، سۆشیالدیمۆکراتەکانا ، حیزبە کرێکارییەکانا لەبەر ئەوەی کە گۆڕانکاری سەرەکی ڕروونادات، گرانی و بەتاڵەیی و بێ خانووبەرەیی و قەرزاریی و هەژاری زیاتردەبێت لەپاڵ هاتنی زیاتری پەنابەران و کۆچبەرانا … ئەمانە هەمووی دەبنە هۆکاری زیادبوونی ژمارەی ڕایست و فاشت و مەیلی ڕایسیزمانە و فاشیزمانە . تەنها جیاوازییەکە ئەوەیە کە لە سەردەمی چەپ و سۆشیالدیمۆکرات و حیزبە کرێکارییەکاندا ئەمانە دەچنە ژێرزەمینەوە و خەباتی خۆیان دەکەن و جارو باریش بۆ نیشاندانی هێز و بازوویان دژ بە پەنابەران و کۆچبەران دێنە سەر شەقامەکان . لەسەردەمی حوکمی ڕاستڕەکانیشا ئەمان لەژێرزەمین دێنە دەرەوە و دەکەونە خەباتی ئاشکرایی و دەوڵەتیش بە ناڕاستەوخۆ پشتگیرریان دەکات.\nعوسمان عومەر: لافاوەکەى نوح لەنێوان داستان و ڕاستى دا/ بەشى چوارەم.\nبورهان شێخ ڕەئوف: دوا ڕۆژەکانى ترەمپ لە کۆشکى سپى.


ڕایان کڕۆکەر: ئامریکا هەڵەی کردووە دژی ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان وەستاوەتەوە\n15:37 - 10 رەزبەر 2717\nکوردستان میدیا: ڕایان کڕۆکەر باڵوێزی پێشووتری ئامریکا لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست باسی لەوە کردووە ئامریکا دەبێ نێوبژیوانی بەغدا و هەولێر بکات و نابێ ئەو وڵاتە دژی ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان بوەستێتەوە.\n(ڕایان كڕۆكه‌ر) ده‌ڵێ، راپرسیی سه‌ربه‌خۆییی كوردستان \_'\_'كتوپڕ\_'\_' نه‌بووه، واشنتنیش هه‌ڵه‌ی كردووه له‌وه‌ی دژی وه‌ستاوه‌ته‌وه، هه‌ڵبه‌ته ئه‌م هه‌ڵوێسته پێگه‌ی به‌غدا له گرتنه‌به‌ری ڕێكاری تووند به‌هێز ده‌كات و، قه‌یرانه‌كه ئاڵۆزتر ده‌كات.\nکڕۆکەر لە وتووێژێکدا لەگەڵ ڕۆژنامەی ئه‌لحه‌یاتـی له‌نده‌ن ڕاگه‌یاندووه، پرسی كورد له عێراقدا دێرینه، ئه‌م ڕاپرسییه‌شی كه ئه‌نجامی داوه، كتوپڕ نه‌بووه، حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستانیش دەرک به گرفته‌كانی ده‌كات، ئه‌سته‌میشه به‌بێ پێوه‌ندیێكی باش له‌گه‌ڵ به‌غدا ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ ڕابگه‌یێندرێ.\nئەو باڵوێزە‌ی پێشووی ئامریكا باسی لەوەش کردووە، ڕاپرسییه‌كه، سه‌ره‌تای پڕۆسه‌كه‌یه و كۆتایی نییه، پێویست ده‌كات ئامریكا نێوه‌ندگیری بكات.\nناوبراولەباره‌ی ڕۆڵی لایه‌نه ده‌ره‌كییه‌كان به پرسی سه‌ربه‌خۆییی كوردستانه‌وه گوتوویه‌تی، ئێران زۆرترین گرفتی له‌گه‌ڵ ئه‌م پرسه‌دا هه‌یه و ئه‌گه‌ر ئێران بۆی کرابایە له ڕێگای میلیشیاكانه‌وه زۆر به ئاسانی پشێوی درووست دەکرد.\nتا ئێستا ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامانی کۆنگرەی ئامریکا و کەسایەتییە سیاسییەکانی ئامریکا پشتیوانیان لە سەربەخۆیی کوردستان کردووە.


ئه‌دی كه‌ی كاتی ریفراندۆم و سه‌ربه‌خۆییه؟!\nMON, 17 JUL 2017 16:16 | KDP.info\nهه‌رچه‌نده ئه‌مڕۆ ده‌رفه‌تێكی زێڕین و ده‌گمه‌ن بۆ گه‌لی كوردستان ره‌خساوه كه بڕیار له چاره‌نووسی خۆی بدات و، هاوشێوه‌ی گه‌لانی دیكه به مافی ره‌وا و سرووشتیی خۆی كه دامه‌زراندنی قه‌واره‌یه‌كی سیاسیی سه‌ربه‌خۆیه شاد بێت، چونكه له‌مڕۆدا هاوكێشه‌ی سیاسیی ناوچه‌كه و جیهان گۆڕنكارییان به‌سه‌ردا هاتووه و هاوكات زه‌مینه‌ی سیاسی، دیپلۆماسی، سه‌ربازی و ئابووریی ناوخۆ و ده‌ره‌وه بۆ كورد له‌بار و گونجاوه.\nكه‌چی ده‌نگێكی ناساز چ له‌ناوخۆ و چ له ده‌ره‌وه به‌رز ده‌بێته‌وه و ده‌ڵێن ئێستا كاتی ریفراندۆم بۆ سه‌ربه‌خۆییی كوردستان نییه. جا ئەوانەی دەڵێن ئێستا کاتی نییە بۆ ریفراندۆم و سەربەخۆیی کوردستان، ده‌كرێ له دوو بەرەدا پۆلێنیان بكه‌ین، به‌بێ له‌به‌رچاوگرتنی په‌یوه‌ندیی نێوان هه‌ردوو به‌ره‌كه: یەکەمیان، بەرەی داگیركه‌ران و نەیارانی کوردستانه، دووەمیشیان بەرەی ناوخۆیه، کە هاوزمان و هاونەتەوەی ئه‌وانه‌ن كه هه‌نگاو بۆ ریفراندۆم و سەربەخۆییی کوردستان ده‌نێن.\nسەبارەت بە بەرەی یەکەم، هیچ گلەیی و گازاندەیه‌كی ئه‌وتۆیان لێ ناکرێ، چونکە هەڵوێست و بۆچوونی ئەوان چاوەڕوانكراو و پێشبینیکراوە، به‌وپێیه‌ی پرسه‌كه، پرسی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی نه‌خشه‌ی كۆن و داڕشتنه‌وه‌ی نه‌خشه‌یه‌كی نوێیه له ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا.\nپرسیار ئه‌وه‌یه، ئایا بەرەی دووه‌م بۆچی هەمان هەڵوێست و بۆچوونی بەرەی یەکەمیان هەیە؟! ئایا پاساو و بیانووه‌كانی به‌ره‌ی یه‌كه‌م و دووه‌م له دژایه‌تیكردنی ریفراندۆم، یان به ده‌ربڕینێكی نه‌رمتر كه ده‌ڵێن ئێستا كاتی نییه، هه‌مان شتن؟.\nبێگومان ره‌نگه له هه‌ندێ خاڵدا پاساوه‌كانیان وه‌كو یه‌ك بن و په‌یوه‌ندیدار بن. هه‌رچه‌نده ئه‌گه‌ر هه‌مان بیانوو و مه‌رامیان هه‌بێت یان نا، گرینگ نییه، ئه‌وه‌ی گرینگه ئه‌وه‌یه كه هه‌ردوو تێڕوانین و هه‌ڵویسته‌كه ده‌چنه خانه‌ی دژایه‌تیكردنی ریفراندۆم و سه‌ربه‌خۆییی كوردستان و دژایه‌تیكردنی مافی ره‌وای خه‌ڵكی كوردستان.\nئه‌گه‌ر له بیانووه‌كانی به‌ره‌ی دووه‌م كه هه‌ندێ لایه‌نی كوردستانین ورد بینه‌وه، ده‌بینین لاواز و نالۆژیكین، به تایبه‌ت كه ده‌ڵێن هێشتا پایه‌كانی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردستان درووست نه‌بوون، یان له‌به‌ر هۆكاری رێكنه‌بوونی ناوماڵی كورد، یانیش ده‌ڵێن وڵاتانی ده‌وروبه‌رمان رازی نابن و رێگه ناده‌ن و ئه‌گه‌ر سه‌ربه‌خۆیی رابگه‌یه‌نین، ئه‌وا یان ده‌مانخۆن! یان سنووره‌كانمان له‌سه‌ر داده‌خه‌ن و له‌برسان ده‌مرین!.\nئایا ئه‌و پاساوانه بۆچی لاواز و لاوه‌كین؟ چونكه هیچ ره‌وایی و واقیعبینییه‌كی ئه‌وتۆی تێدا نییه كه بگوترێت هێشتا پایه‌كانی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تمان نییه، به‌ڵكو به به‌راورد به زۆر هه‌رێم و وڵاتی دیكه ،زۆرینه‌ی پایه‌كانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ له كوردستان بوونیان هه‌یه، خاك و زمان و سوپا (پێشمه‌رگه)یه‌كی به‌هێز و پایه‌ی ئابووریمان هه‌یه. هه‌روه‌ها بۆ بیانووی رێكنه‌بوونی ناوماڵی كوردیش، ئه‌وا له‌وه‌ته‌ی كورد هه‌یه، ناوماڵی رێك نه‌بووه، هه‌روه‌ك زۆر گه‌ل و نه‌ته‌وه‌ی دیكه‌ش هه‌مان كێشه‌ی ئێمه‌یان هه‌بووه. سه‌باره‌ت به بیانووی داخستنی سنووره‌كانیش له‌لایه‌ن دراوسێكانمانه‌وه، ته‌نها كارتێكه و له‌سه‌ر ئه‌رزی واقیع ئیمكانی جێبه‌جێكردنی ئه‌سته‌مه، چونكه دواجار كۆمه‌ڵێك به‌رژه‌وه‌ندیی هاوبه‌شی نێوان ئێمه و دراوسێكانمان كۆكمان ده‌كات و كۆمان ده‌كاته‌وه.\nئه‌گه‌ر ئه‌و پاساوانه بكرێنه پێوه‌ر بۆ وازهێنانمان له مافی سرووشتی و ره‌وای خۆمان كه بریتییه له ژیانێكی شایسته و سه‌ربه‌رزانه و شه‌رافمه‌ندانه له‌سه‌ر خاكی خۆمان، ئه‌وا کەواتە بەرەی دووەم دەبێ پشت بە یەکێک لەو پاساو و بۆچوونه دوور له واقیعه ببەستن بۆ هەڵوێستەکەیان:\n1-پێیان وایە دەبێت دەرفەتێک بدرێت بە داگیرکەران و نەیارانی کوردستان تا باشتر بیر لە بڕیاری ئەنجامدانی ریفراندۆمی کوردستان بکەنەوە، بەڵکو دڵیان نەرم بێت و بەزەییان پێماندا بێتەوە و، دواجار بڵێن فەرموون ریفراندۆمی سەربەخۆیی ئەنجام بدەن و پیرۆزتان بێت، چونکە مافێکی رەوا و سرووشتیی خۆتانە!، كه ڕێی تێناچێت.\n2-یان پێیان وایە دەبێ چاوەڕێ بکەین تا دەوڵەتەکانی چواردەورمان هەموویان لەناو دەچن و کۆتاییان پێدێت، ئەوکاتە ئێمەش ناوی خوای لێبێنین و دەست بکەین بە درووستکردنی دەوڵەتی خۆمان!\n3-یان پێیان وابێت، هێشتا کورد نەتەوە نییە و تەنانەت رەنگە بڕوایان بەو پڕوپاگەندە خوڕافیانەی هەندێ لە رێبەرانی مەزهەبیی شیعە و سوننەی عەرەب کردبێت، کە لە سەردەمی کۆن و ئێستادا فەرموویانە کورد مرۆڤ نین بەڵکو لە رەگەزی جنۆکەن!\n4-یانیش رەنگە باوه‌ڕیان وابێت دەبێ چاوەڕێ بکەین تا رۆژی قیامەت، ئەوکاتە نەتەوەکان لەبەر پەشۆکاوییان، ناپەڕژێنە سەر ئێمە و ئاگایان لە ئێمەی کورد نامێنێت، ئەوکاتە ئێمەش دەرفەت بهێنین و دەست لە دەست و قووەت لە خوا، جاڕی دەوڵەتی خۆمان بدەین!.


◄ ئەنجام: Found 5.375, page 1 of 538 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👁 ئەڤ بابەتە 11,003 جار هاتیە دیتن\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jun 30 2017 12:16AM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,475 جار هاتیە دیتن\n(A Man Of Kurdish Jaf Tribe (1800 [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ م.ب. 30-6-2017 0:16:02\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 23 2016 2:07AM\n👁 ئەڤ بابەتە 10,423 جار هاتیە دیتن\nBron: Azady [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ م.ب. 23-1-2016 2:07:10\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 23 2016 2:05AM\n👁 ئەڤ بابەتە 8,495 جار هاتیە دیتن\n(Foto’s genomen door een Turkse officier ter plaat [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ م.ب. 23-1-2016 2:05:14\n📷 11 هەزار تەن گەنم لە سەیدسادق باران لێی دەدات وێنە و پێناس\n📅 دەمێ تومارکرنێ Sep 7 2015 4:55PM\n👁 ئەڤ بابەتە 12,793 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 7-9-2015 16:55:18\n👁 ئەڤ بابەتە 22,261 جار هاتیە دیتن\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 1 2017 11:15PM\nGENERAL RESEARCH DIVISION [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 62% ✍ م.ب. 1-7-2017 23:15:10\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 1 2017 11:19PM\n👁 ئەڤ بابەتە 3,579 جار هاتیە دیتن\nGENERAL RESEARCH DIVISION [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 62% ✍ م.ب. 1-7-2017 23:19:36\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 16 2015 1:27AM\n👁 ئەڤ بابەتە 7,589 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ م.ب. 16-1-2015 1:27:17\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 4 2016 10:10AM\n👁 ئەڤ بابەتە 6,263 جار هاتیە دیتن\nBen-Zion meets with Jewish families in the village [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 68% ✍ م.ب. 4-3-2016 10:10:15


THU, 12 DEC 2019 19:48 Erbil, GMT +3\nTUE, 10 SEP 2019 15:02 | KDP.info\nهه‌ولێر-KDP.info- سه‌رۆك بارزانی لە ساڵیادی هەڵگیرساندنی شۆڕشی مەزنی ئەیلوول، په‌یامێكی راگه‌یاند كه ئه‌مه ده‌قه‌كه‌یه‌تی:\nTHURSDAY, 12 DECEMBER 2019 19:12:12\nهەولێر-KDP.info- ڕۆژی پێنجشەممە 12ـی 12ـی 2019 لە سەلاحەددین سەرۆك مەسعود بارزانی پێشوازی لە عومەر ئەلكندری كونسوڵی گشتیی كوەیت لە هەولێر كرد.\n"داوادەکرێ پەرلەمان بەزوویی پرۆژەی چاكسازی پەسەند بکات"\nTHURSDAY, 12 DECEMBER 2019 17:12:39\nسۆران-KDP.info- حكوومەتی هەرێمی كوردستان لە كۆبوونەوەی هەفتانەی خۆیدا بە كۆی دەنگ پرۆژەی چاكسازیی پەسەند كرد و ئەمڕۆ (١٢-١٢-٢٠١٩) ڕەوانەی پەرلەمانی كوردستان کرا. هاووڵاتیانیش ئۆمێدێكی زۆریان بەو پرۆژەیە هەیە و داواكارن لە پەرلەمان بەربەست لە بەردەم پرۆژەی چاكسازی دروست نەكرێت و لە ماوەیەكی زوودا پەسەند بكرێت.\n"پردی گوێڕ کرایەوە"\nTHURSDAY, 12 DECEMBER 2019 15:12:57\nگوێڕ -KDP- ئەمڕۆ پردی گوێڕ وەک گەورەترین پردی عێراق کرایەوە و بەڕێوەبەری ناحیەی گوێڕیش دەڵێ، پردی گوێڕ سێ پارێزگا بە یەکەوە دەبەستێتەوە و کاریگەری لەسەر بزاوتی بازرگانیی نێوان ھەولێر و مووسڵ دەبێت.\nڕوبینا تیاری: پێکھاتەکان دژی سەرژمێریی گشتیین\nTHURSDAY, 12 DECEMBER 2019 15:12:34\nهەولێر-KDP.info-پێکھاتەکان دژایەتیی خۆیان بۆ بەڕێوەچوونی سەرژمێریی گشتی لە عێراق ڕاگەیاند و نوێنەرێکی کریستیانەکانیش ھۆشداری دەدات لە بەڕێوەچوونی پڕۆسەکە، کە دەبێتە ھۆی سڕینەوەی پێکهاتەکان.\nبەختیار حەیدەر: داوای بایۆمەتری پارێزەران دەکەین\nTHURSDAY, 12 DECEMBER 2019 14:12:03\nهەولێر-KDP.info- ساڵانی ڕابردوو ژمارەیەک پارێزەر کە ئەندامی سەندیکا بوون و ھاوکات فەرمانبەری حکوومەتیش بوون، مافی ئەندامیەتییان لێ وەرگیراوەتەوە و نەقیبی سەندیکای پارێزەرانیش دەڵێ، داوای بایۆمەتریی پارێزەرانمان کردووە.\nئەنجومەنی وەزیران پڕۆژە یاسای چاکسازی بە کۆی دەنگ پەسەند کرد\nهەولێر-KDP.info- ئەمڕۆ چوارشەممە 2019/12/11 ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بەسەرپەرشتی مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیران کۆبووەوە.\nپارتی پەیامێکی پیرۆزباییی ئاراستەی یەکێتیی ئافرەتانی کوردستان کرد\nهەولێر-KDP.info- مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان بە بۆنەی (67) ساڵەی دامەزراندنی یەكێتیی ئافرەتانی كوردستانەوە پەیامێکی پیرۆزباییی ئاراستە کردن، کە ئەمە دەقەکەیەتی:


نێچیرڤان بارزانى: "به‌رده‌وام كار له‌سه‌ر باشتركردنى سیستمى ته‌ندروستى ده‌كه‌ین"\nسه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، نێچیرڤان بارزانی "چاومان له ئاستێكى باشتر و له خزمه‌تگوزاریى چاكتر و له كوالێتیى به‌رزترى خزمه‌تگوزاریى ته‌ندروستى و پزیشكییه".\nHemn Baban | 01.05.2019\nنێچیرڤان بارزانی ده‌ڵێت "ده‌بێت گرنگى به وه‌رزش بدرێت و راهێنانه وه‌رزشییه‌كان ببنه به‌شێك له رۆتین و ژیانى رۆژانه‌ی هه‌ر تاكێكی ئێمه".\nئه‌مڕۆ پیشانگای پزیشكی و كه‌لوپه‌له پزیشكییه‌كان له پاركی سامی عه‌بدولڕه‌حمان له شاری هه‌ولێر كرایه‌وه و سه‌رۆكوه‌زیرانی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، نێچیرڤان بارزانی و وه‌زیری خوێندنی باڵای عێراق و سه‌رۆكى سندوقى ناوچه زیانبه‌ركه‌وتووه‌كانى تیرۆر، مسته‌فا هیتی و ژماره‌یه‌ك په‌رله‌مانتار و ده‌یان كۆمپانیا كرایه‌وه.\nسه‌رۆكوه‌زیرانی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، نێچیرڤان بارزانی له وتارێكدا له‌به‌رده‌م ئاماده‌بوواندا رایگه‌یاند "خۆشحاڵم كه ژماره‌یه‌كى زۆرى پرۆفیسۆر و دكتۆر و پزیشك و شاره‌زا و پسپۆڕانى بوارى ته‌ندروستى و پزیشكى له هه‌رێمى كوردستان و عێراق و وڵاتانى ناوچه‌كه و له چه‌ندین وڵاتى جیاوه لێره له هه‌ولێر كۆبوونه‌ته‌وه، بۆ به‌شداریكردن له گردبوونه‌وه‌یه‌كى گرنگدا ده‌رباره‌ى كه‌رتى ته‌ندروستى و پزیشكى كه مایه‌ى ئه‌وپه‌ڕى بایه‌خى حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان و عێراقه".\nنێچیرڤان بارزانی گوتی: "دۆخى سه‌ختى ساڵانى رابردووى هه‌رێمى كوردستان هه‌ر له سه‌ره‌تاى ساڵى 2014ـه‌وه كه به بڕینى بوودجه‌ى هه‌رێمى كوردستان ده‌ستىپێكرد، تا شه‌ڕى داعش و هاتنى نزیكه‌ى دوو ملیۆن ئاواره و په‌نابه‌ر بۆ هه‌رێمى كوردستان و دابه‌زینى نرخى نه‌وت، وه‌ك هه‌موو كه‌رته‌كانى دیكه، كاریگه‌ریى خراپى له‌سه‌ر كه‌رتى ته‌ندروستیى هه‌رێمى كوردستانیش هه‌بووه و زۆربه‌ى پلان و به‌رنامه‌كانى حكوومه‌تى له هه‌موو كه‌رته‌كاندا په‌كخست، یان دوا خست".\nهه‌روه‌ها گوتیشی: "بنیاتنانى سیسته‌مێكى ته‌ندروستیى پێشكه‌وتوو، ستراتیژ و كارێكى له پێشینه‌ى حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان بووه وه‌ك به‌رنامه. حكوومه‌ت هه‌ر زوو دركى به‌وه كردووه كه هه‌رێمى كوردستان پێویستى به سیسته‌مێكى ته‌ندروستیی هاوچه‌رخ هه‌یه، به‌ڵام بنیاتنانى سیستمێكى ئاوها له‌سه‌ر بنه‌ماى ئه‌و كولتووره باوه‌ى پێشتر هه‌بووه و به ده‌یان ساڵ به‌رده‌وام بووه، هه‌روه‌ها ئه‌و كارانه‌ی پێشتر له هه‌موو عێراق كراوه و روون نه‌بووه سیستمه‌كه به چ شێوه‌یه‌كه، كارێكی ئاسان نییه كه بتوانین ئه‌مانه هه‌موویان بگۆڕین، به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه ته‌حه‌دییه‌كى گه‌وره‌یه و كار و ماندووبوونێكی زۆرى ده‌وێت".\nبارزانی له درێژه‌ی وتاره‌كه‌یدا چه‌ندین ئاماری خسته روو و روونیكرده‌وه" ژماره‌ی نه‌خۆشخانه حكوومییه‌كان له (26)ـه‌وه بۆ (76) نه‌خۆشخانه زیادیان كردووه، بنكه‌كانى ته‌ندروستى له (178)ـه‌وه بۆ (967) به‌رز بۆته‌وه، ڕێژه‌ى قه‌ره‌وێله بۆ مانه‌وه‌ى نه‌خۆش له (3731)ـه‌وه بۆ (7805) به‌رز بۆته‌وه، هۆڵه‌كانى نه‌شته‌رگه‌رى له (45)ـه‌وه بۆ (252) هۆڵ زیادى كردووه. ژماره‌ى پزیشكان له (826)ـه‌وه بۆ (6814) و ده‌رمانخانه‌كانیش له (48)ـه‌وه بۆ (1236) ده‌رمانخانه چۆته سه‌ره‌وه. له كه‌رتى تایبه‌تیشدا (47) نه‌خۆشخانه له هه‌رسێ پارێزگاى هه‌ولێر، سلێمانى و دهۆك هه‌ن كه چاره‌سه‌رى زۆرترین نه‌خۆشییه‌كان و نه‌خۆشییه درێژخایه‌نه‌كان ده‌كه‌ن و نه‌شته‌رگه‌ریى زۆر ورد و هه‌ستیارى پیشكه‌وتووش ئه‌نجام ده‌ده‌ن. بۆ نموونه ساڵى رابردوو، (1760) نه‌شته‌رگه‌ریى دڵى كراوه له هه‌رێمى كوردستان ئه‌نجام دراون".\nئه‌وه‌شی گوت "ژماریه‌كى زۆرى سه‌نته‌رى پسپۆڕیى بڕوانامه‌ى بۆردى عه‌ره‌بى و عێراقى له هه‌رێمى كوردستان هه‌ن، له‌وانه: بۆردى عه‌ره‌بى (26) سه‌نته‌ر و (24) سه‌نته‌رى تاقیكردنه‌وه‌ى كۆتایى، بۆردى عێراقى (32) سه‌نته‌ر، بۆردى هه‌رێمى كوردستانیش سه‌نته‌رى زۆربه‌ى زۆرى پسپۆڕییه‌كانى هه‌یه".\nسه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هه‌روه‌ها له‌به‌رده‌م ده‌یان ئاماده‌بووی پیشانگاكه گوتیشی" زیادبوونى ڕێژه‌ى نه‌خۆشخانه حكوومى و تایبه‌ته‌كان، فراوانبوونى تایبه‌تمه‌ندى و پسپۆڕیى جۆراوجۆرى پزیشكى، كردنه‌وه‌ى سه‌نته‌ر و كۆمه‌ڵگه‌ى پزیشكى و كلینیكى هاوچه‌رخ، به‌كارهێنانى نوێترین ئامێر و ته‌كنه‌لۆژیاى پزیشكى و چاره‌سه‌ركردنى زۆربه‌ى نه‌خۆشییه‌كان له هه‌رێمى كوردستان، كۆنترۆلى ده‌رمان و باشتركردنى هه‌ڵگرتن و پاراستن و گواستنه‌وه‌ى، فراوانبوون و هه‌مه‌جۆربوونى خوێندنى پزیشكى و پسپۆڕییه‌كان، ئه‌مانه هه‌موویان نیشانه‌ى به‌ره‌وپێشچوونى به‌رده‌وامى بوارى ته‌ندروستین له هه‌رێمى كوردستان. هه‌ر ئه‌مه‌ش وایكردووه له زۆربه‌ى ناوچه‌كانى عێراقه‌وه بۆ چاره‌سه‌رى، بێن بۆ ماڵی خۆیان و بێت بۆ كوردستان".\nراشیگه‌یاند "پرسیاره‌كه ئه‌وه‌یه، ئایا ئه‌وه‌ى هه‌یه له ئاستى خواستى ئێمه‌دایه؟ بێگومان نه‌خێر. ئێمه چاومان له ئاستێكى باشتر و له خزمه‌تگوزاریى چاكتر و له كوالێتیى به‌رزترى خزمه‌تگوزاریى ته‌ندروستى و پزیشكییه. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش حكوومه‌ت ستراتیژ و پلانى كورت و درێژخایه‌نى هه‌یه. ته‌واوى سیستمى ته‌ندروستى پێویستى به پێداچوونه‌وه و نوێكردنه‌وه و باشتركردن و پێشخستن هه‌یه له هه‌رێمی كوردستان و ته‌واوی عێراقدا بە شێوەیەکی ھاوچەرخانە کە زامنی پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریی باشتر و پێشکەوتووتر بێت بۆ ھاووڵاتیانی هه‌موو عێراق".\nنێچیرڤان بارزانی هه‌روه‌ها گوتی: "ئه‌مه هه‌ر له چاككردن و هه‌مواركردنه‌وه‌ى یاساكان و كارى كۆمه‌ڵه و سه‌ندیكاكانى ئه‌و بواره‌وه ده‌بێت، تا ده‌گاته بازرگانى و هێنان و كۆنترڵكردنى ده‌رمان، به‌ڕێوه‌بردنى نه‌خۆشخانه و كلینیك و كۆمه‌ڵگه و سه‌نته‌ره پزیشكییه‌كان، مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ نه‌خۆش و باشتركردنى په‌یوه‌ندیى نێوان دكتۆر و نه‌خۆش، پێشكه‌شكردنى هه‌موو جۆره خزمه‌تگوزارییه پزیشكییه‌كان به جۆرێك هاووڵاتى ته‌وه‌رى سه‌ره‌كى بێت و به نرخى گونجاو به‌پێى هه‌لومه‌جى ژیان و ئاستى ئابوورى له هه‌رێمى كوردستان، باشترین چاره‌سه‌ر وه‌ربگرێت".\nگوتیشی: "كه‌رتى ته‌ندروستى پێویستى به ته‌رخانكردنى بودجه‌ى زیاتره له هه‌موو عێراق، سیستمى ته‌ندروستى كه تا ئێستا چاره‌سه‌ركردنه، ده‌بێ بكرێته خۆپاراستن. ڕێژه‌ى پسپۆڕى له پلاندانانى ته‌ندروستى، خزمه‌تگوزاریى په‌رستیارى و ته‌كنه‌لۆژیاى زانیاریى ته‌ندروستى ده‌بێ باشتر بكرێت و هه‌موو نه‌خۆشێك دۆسیه‌ى ئه‌له‌كترۆنى بۆ بكرێته‌وه. گرنگییه‌كى تایبه‌ت به كوالیتیى خۆراك بدرێت و ئاسایشى خۆراك كه به‌شێكى گرنگى ئاسایشى نه‌ته‌وه‌ییمانه بپارێزرێت. هه‌ردوو كه‌رتى ته‌ندروستیى گشتى و تایبه‌ت پێویستیان به هه‌ماهه‌نگیى زیاتره، كواڵیتیى ده‌رمان ده‌بێ به‌رزتر بكرێته‌وه و سیستمى پزیشكیى خێزان و سیستمێكى بیمه كه بۆ هه‌رێمى كوردستان و عێراق گونجاو بێت په‌یڕه‌و بكرێت، هه‌روه‌ها به‌هانا‌وه‌چوون و خزمه‌تگوزاریى فریاكه‌وتنى خێرا كاراتر بكرێت".\nسه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێم باسی له‌وه‌شكرد كه تەندروستی بەشێکی سەرەکی و گرنگە لە ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی و ده‌بێ بایەخێکی سەرەکی بە بڵاوکردنەوەی ھۆشیاریی تەندروستی بدرێت چ لەڕووی خۆپاراستن لە نەخۆشییەکان و تەشەنەکردنیان، چ لەڕووی بەکارھێنانی دەرمان و چارەسەره‌وه بە شێوەی دروست و گوتی:\n"ھۆشیاریی تەندروستی دەبێ بەشێکی سەرەکی بێت لە كولتوور و فەرھەنگی کۆمەڵگا. میدیا ده‌توانێت ڕۆڵێكى گرنگ له بڵاوكردنه‌وه و به‌رزكردنه‌وه‌ى ئاستى هۆشیاریى ته‌ندروستیدا بگێڕێت و بۆ ئه‌م مه‌به‌سته ده‌بێ داموده‌زگاكانى ته‌ندروستى پلانیان هه‌بێت و به‌رده‌وام كار له‌سه‌ر بڵاوكردنه‌وه‌ى ڕۆشنبیرى و ئاگایى و هۆشیاریى ته‌ندروستى بكه‌ن.\nپێویسته لە قۆناغی باخچەی ساوایانەوە ڕەگی ئەو ھۆشیارییە لە ھزری تاکەکانی کۆمەڵگادا بچێنین و قۆناغ لە دوای قۆناغ پەروەردەی زیاتر و دروستتر بکرێن. ده‌بێ گرنگى به وه‌رزش بدرێت و ڕاهێنانه وه‌رزشییه‌كان ببنه به‌شێك له ڕۆتین و ژیانى ڕۆژانه‌ی هه‌ر تاكێكی ئێمه. به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی هۆشیاری، تا هه‌ر كه‌سێك له ئێمه خۆی به به‌رپرس بزانێت به‌رامبه‌ر ژیان و ته‌ندروستیی خۆی، به‌شێكی گرنگی كار و پیشه‌ی ئێوه‌یه".\nنێچیرڤان بارزانی له وتاره‌كه‌یدا زیاتر باسی له ته‌ندروستی و كه‌رتی پزیشكی كرد و گوتی: "وه‌ك بواره‌كانى دیكه، کەرتی تایبەت دەتوانێ ڕۆڵی گرنگی ھەبێت لە چاککردن و پێشخستنی سیستمی تەندروستی و پێشكه‌شكردنى خزمەتگوزارییەکاندا. ئەزموونی سەرکەوتووی وڵاتانی پێشکەوتوو لەم بواره‌دا بەڵگەی زیندووی ئەم ڕاستییەن. ده‌بێ زیاتر پەرە بە توانا و ئاستی زانستی و پسپۆڕیى پزیشکى بدرێت، ئه‌مه‌ش بە سوودوەرگرتن لە ئەزموونی پێشکەوتووی وڵاتان، ئەنجامدانی به‌رده‌وامى توێژینەوەی زانستی، بەشداریکردن لە کۆنفرانس و وۆرکشۆپی نێودەوڵەتی، تا دەگاتە کاری ھاوبەش و پێکەوەیی لەگەڵ تیمی تەندروستیی بیانی و گواستنەوەی ئەزموونە سەرکەوتووەکان بۆ کوردستان و عێراق".\nله‌كۆتایی قسه‌كانیدا بارزانی گوتی: "هه‌ر لێره‌وه ئه‌م بۆنه‌یه به ده‌رفه‌ت ده‌زانم كه ئه‌وپه‌ڕى سوپاس و پێزانینى خۆم و حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان بۆ هه‌موو ئه‌و پزیشك و كارمه‌ند و فه‌رمانبه‌رانه‌ى كه‌رتى ته‌ندروستى دووپات بكه‌مه‌وه ئه‌وانه‌ى رۆژانى سه‌ختى رابردوو له كاتى شه‌ڕى داعش و قه‌یرانى داراییدا ده‌ستیان له خزمه‌ت هه‌ڵ نه‌گرت و نه‌یانهێشت نه‌خۆش و برینداران بێ خزمه‌ت بمێننه‌وه. ستایش و سوپاسیان ده‌كه‌ین كه به‌رگه‌ى زۆر سه‌ختییان گرت، به‌ڵام ده‌رگاى نه‌خۆشخانه و بنكه‌كانى ته‌ندروستییان دانه‌خست و له خزمه‌تكردن به‌رده‌وام بوون".\nپزیشكی سه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان نێچیرڤان بارزانى واری پزیشكی و كه‌لوپه‌له پزیشكییه‌كان


تارا حوسەین: لە هەولێر ئیدی هیچ کەسێک بۆێ نییە هەناسە بدا\nبە پێی میدیاکانی هەرێمی کوردستان لە هەفتەی رابوردوودا "ئاسایشی پارتی" گوایە لە رۆژی بەرەنگاربوونەوەی چالاکیەکانی توند و تیژی دژ بە ژنان رێگری کردبوو لە ئەنجامدانی سیمینارێک و پاشان کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانی و ئێستاش باس لەوە دەکرێ دیسان " ئاسایشی پارتی" هەڵیان کوتاوەتە سەر ماڵی مەلا ئەمین ئورەماری ئەندامی دەستەی بەرێوەبەرایەتی تەڤگەری ئازادی لە شێلادزی.\nئاخۆ هۆێ چییە بۆ ئەو جۆرە کارانەی ئاسایش، لە کاتێکدا ئەرکی ئاسایش، پاراستن، زانیاری، دژە تیرۆر و پۆلیس پاراستنی هاووڵاتیانە.\nتارا حوسەین جێگری هاووسه‌رۆکی ته‌ڤگه‌ری ئازادی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستان لە هەڤپەیڤینێکدا لەگەڵ بەشی کوردی دەنگی ئەمەریکا دەڵێت " لە رۆژی بەرەنگاربونەوەی توند و تیژیدا هەموو رەنگەکانی توند و تیژی ئەو رۆژە بەرامبەر بە ژنان و چالاکوانان بەرێوە برا، چ لە توند و تیژی سیاسی لە پێشلکاری بەرامبەر کەسە سیاسیەکان وە چ لە توند و تیژی دەروونی کە زۆر هەڵس و قسەی نەشیاویان بەرامبەر بە ئێمە کرد وە لە هەمان کاتدا توند و تیژی جەسدەیی کە پەلاماری ئەو ژن و گەنجانەیان دا، ئەمە کۆمەڵێک پەیامە کە ئەو دەسەڵاتە تا چەند عەقلیەتێکی توند و تیژی و پیاو سالارە و نایەوێ کۆمەڵگا هۆشیار ببێتەوە ".\nتارا خانم هەر وەها دەڵێت " بە تاێبەت لە هەولێر داگیرکاری و قوڕغ کاریەک هەیە لە لایەن ئەو دەسەڵاتەی هەولێرەوە ئیدی هیچ کەسێک بۆێ نییە هەناسە بدا، هیچ کەسێک بۆێ نییە لە دەرەوەی کەسانی پارتی دەسەڵاتدار لە هەولێردا مافی ئاخاوتن و مافی هۆشیارکردنەوەی کۆمەڵگاێ نییە".\nتارا خانم دەشڵێت " بێگومان ئەوان دەزانن ئەو کارانەی ئێمە و ئەندامانی ئێمە و هەڤاڵانی ئێمە دەیکەن بە هیچ شێوەیەک نابێتە هۆکارێک بۆ تێکدانی باری ئاسایش، چونکە هەر هەڤاڵێکی ئێمە خۆێ بە ئاسایش و ئەمنێکی پاراستنی ئەم نیشتمانە ئەزانێ، من ئەمەوێ ئەوە بڵێیم کە ئەم هێزانەی دەسەڵات، ئەم هێزە لەشکەریانەی کە درووستیان کردووە بەداخەوە لە کاتی زۆر پێویستیدا هەڵ دێن و ناتوانن گەلەمان بپارێزن".\nInterview with Tara Hussain


وتار – پەڕە 29 – Knwe.org\nسەرەکی » وتار (پەڕە 29)\n01/09/2021\tئاوات كۆكه‌یی\nرۆژگار چه‌ند ئاڵۆزبێت و ساڵان به‌ژماره‌ی زۆر چه‌ند تێپه‌ڕن، یادو یاده‌وه‌رییه‌كانی كاك ئازاد هه‌ورامی هه‌ر له‌به‌ر چاون و بیرچوونه‌وه‌یان ئەستەمە، یادو یاده‌وه‌رییه‌كانی شه‌هیدێك كه دنیایه‌ك خه‌سڵه‌ت و ره‌فتاری جوانی وه‌های له خۆگرتووه، ئه‌وه‌ی نه‌شیبینوه ده‌زانێ چ مرۆڤێكی ناخ جوان و ئازیزو له دڵا شیرین بووه. كاك ئازاد هه‌ورامی، پیاوێكه له دیرۆكی تێكۆشاندا جێگه‌یه‌كی به‌رزتری له لوتكه هه‌یه، ئه‌و یه‌ك له ...\n01/09/2021\tلەشکر حەمە ساڵح\nكشانەوەی هێزەکانی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی لە ئەفغانستان و گەڕانەوەی چەكدارانی بزووتنەوەی تالیبان رووداوێكی ئاسایی نییە و هەروا بە ئاسانی بەسەر ناوچەکە و جیهاندا تێناپەڕێت، بەڵكو كاریگەریی جۆراوجۆری لەسەر سیاسەت و ئابووری و روانگە ستراتیژییەكانی ناوچەكە و جیهانیش بۆ ماوەی نزیک و دووری داهاتوو دەبێت. ئەوەی لە چەند مانگی رابردوو تا ناوەڕاستی مانگی ئاب لە ئەفغانستان روویدا، تەنها بە پێناسەیەكی كورت ...\nژاڵه‌ی به‌رده‌ربه‌ند، یه‌كه‌مین شه‌ڕی ناودێ\nم. عەلی 58 هه‌میشه گوندەکان خانه‌خوێی شۆڕش و ماڵه جووتیاره‌كان دیوه‌خانی پێشمه‌رگه بوون، بۆیه لادێ و شۆڕش جمكانه‌ی یه‌كتری بوون و لێك جیانه‌كراونه‌ته‌وه ژاڵه دره‌ختچه‌یه‌كی هه‌میشه سه‌وزه، به‌ره‌كه‌ی تاڵ و ژه‌هراوییه، گوڵی ره‌نگاوڕه‌نگی: سوور، سپی، په‌مه‌یی، مۆر، پرته‌قاڵیی، زه‌رد ده‌گرێ، ده‌ڵێن 400 جۆری هه‌یه، له كوردستاندا به خۆڕسك له خاكی نه‌رمەڵاندا ده‌ڕوێت، به‌زۆریی حه‌زی له خۆره‌تاوه كه‌متر له سێبه‌ر، به‌رگه‌ی ...\nدەلاقەی لەگرێژنەچوونی باری كۆمەڵایەتی\nعەبدوڵڵا عەباس لە ناوەڕاستی شەستەكانی سەدەی پێشودا لەم وڵاتەی ئێمە و زۆربەی زۆری وڵاتانی ناوچەكە دیاردەیەكی سەرنجراكێش لەناو لاوان و هەرزەكاراندا روویدا، تا ماوەی زیاتر لەساڵێ كۆمەڵ و هەتا لایەنە زانستی و پەروەردەییەكانی سەرقاڵكرد، دیاردەكە قژدرێژكردن بوو لای لاوان و هەرزەكاران و بێشك سەرهەڵدانی ئەمە وەك باوە لەناو كۆمەڵانی رۆژهەڵاتدا بەتایبەتی خەڵكی بەتەمەن و دنیادیدەی سەغڵەتكرد و لەناو زۆر خێزاندا ...\nشاناز هیرانی فەرەنسا وەک دەوڵەتێکی زلهێز لە سەردەمی ناپلیۆنی یەکەمەوە تا ژەنەراڵ شارل دیگۆل، دەستێکی باڵای هەبووە لە كۆی پرسه جیهانییەکاندا و بە هەژموونێکی كاریگەریشەوە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا تا دەگاتە ئەفریقا رۆڵی بینیووە. دوا بەدوای گۆڕانكاری لە دەستووری فەرەنسا و راگەیاندنی کۆماری پێنجەم، فەرەنسا لەسەر ئاستی ئەوروپا و جیهانەوە سیاسەتی کۆلۆنیالیزمی پێشووتری بۆ دیپلۆماسیی ئاشتەوایی نێوخۆیی، هەرێمایەتی و جیهانیی كردە ...\nسەردانی ماکرۆن بۆ هەرێمی کوردستان\nشەپۆل عەبدوڵڵا حسێن دوای فرانسوا هۆلاند، ئیمانوێڵ ماکرۆن دووەم سەرۆکی فەرەنسایە کە بە رەسمی سەردانی هەرێمی کوردستان دەکات. بە دڵنیایەوە سەردانی ماکرۆن کۆمەڵێک پەیامی شاراوە و ئاشکرا لەخۆ دەگرێت، بۆئەوەی باشتر لە هاوکێشەکە تێبگەین پێویستە بەخێرایی چاوێک بە مێژووی دەوڵەتداریی فەرەنسادا بخشێنینەوە. بەدرێژای ئەم چەند سەدەیەی دوایی فەرەنسا جگە لە ئەوروپا هەوڵیداوە هەژموونی خۆی بەسەر کیشوەرەکانی ترەوە زیادبکات، ئەگەر بەخێرای ...\nرەنگین عەبدوڵڵا چێ گیڤارا شۆڕشگێڕ و سمبولی پڕۆتێستۆكردن و وەستانەوە بە رووی مۆنۆپۆلی كاپیتالیزم و كۆڵۆنیالیزم، لە هەموان زیاتر لە ئازاری لە دەستچوون و شوێن بزربوونی چارەنووسی هاوڕێكانی تێدەگات، بەڵام هێشتا ئازاری دڵی ماڵبات و چڤاكی قوربانییەكە ئەستەمتر و گەورەتر دەبینێ، ئەو كاتێك دەڵێت «هەموو فرمێسكەكانی زەوی ناتوانن بەرگەی بەلەمۆچكەیەكی بچوك بگرن، كە دایك و باوكێك بە سەوڵی دڵێكی شكاوەوە ...\nدیووی دووەمی رێژەی دەرچوون\nمەحمود عەبدولکەریم باجەڵان* ئێستا چەمکی سەرکەوتن لە خوێندن و بەدەستهاتنی رێژەی دەرچوون یەکێکن لە دژوارترین ئەو چەمکانەی کە هزر و بیری گەلێک لە پەروەردەکاران و خوێندکاران و کەسوکاری خوێندکاران و کۆمەڵگەشی تەنیوە و سەرجەم توانا و لێهاتووییەکانی خوێندکار دەبەستنەوە بە توانای بەدەستهێنانی نمرە و ئەو رێژەیەی لە کۆنمرەکانی بەدەستی دەهێنێت. تەنانەت رێژەی دەرچوون و نمرەی بەرز بووەتە جێگەی ئیفتیخار و ...\n31/08/2021\tئیدریس جەبار\nزۆر دەوترێت لەسەر ئەوەی رەوشی عیراق لە ئەفغانستان دەچێت یان هیچییان بەیەك ناچێت و جیاوازییەكی زۆر لەنێوانیاندا هەیە، ئەوی زیاتر مایەی سەرەنجە و پێداگری لەسەر دەكرێت لەلایەن هەندێك لە بەرپرسە عیراقییەكانەوە كە دەڵێن، حكومەتی عیراق و هێزە سەربازییەكانی عیراق، جیاوازییەكی زۆرییان لەگەڵ حكومەت و هێزە سەربازییەكانی ئەفغانستان هەیە. ئەوەی لەسەر گۆڕەپانی سیاسی دەگوزەرێت و پەیوەندی بە رەوشی ئەفغانستان و ئەو ...\nلاپەرە 29 لە 851« سەرەتا...1020«2728293031\t»\t405060...کۆتا »


ئەندام پارلمانێکی کانادا پشتیوانیی خۆی لە ڕاسان دووپات کردەوە\n15:02 - 15 رەشەمه 2716\nکوردستان میدیا: ھەیئەتێکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ڕۆژئاوای کانادا لەگەڵ ئەندامێکی پارلمانی کانادا دیداریان کرد.\nڕۆژی ھەینی ١٣ی ڕەشەممەی ١٣٩٥ی هەتاوی، ھەیئەتێکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، پێکھاتوو لە ھاوڕێیان شەھریار ویژە، ئیسماعیل ئیبراھیمی و تۆفیق عەزیزی، لە شاری کاڵگاری لەگەڵ تام کمیک ئەندامی پارلمانی کانادا و سەرۆکی گرووپی پارلمانی دۆستانی کورد کۆبوونەوە و دوایین ئالوگۆرەکانی کوردستان و ناوچە و ھاووڵاتیانی کوردی کانادایی کەوتە بەر باس ولێکۆڵینەوە.\nسەرەتا نوێنەری حیزبی دێموکرات وێڕای پیرۆزبایی ساڵوەگەری دامەزراندنی گرووپی دۆستانی کورد لە پارلمانی کانادا بە ھەوڵی کمیک، سپاسی بەرێزیانی کرد بۆ دوایین وتاری لە پارلمانی کانادا و پشتگیری ڕاشکاوانەی لە گەلی کورد و ڕاسانی ڕۆژھەڵات، ناوەرۆکی تێرۆریستی، دیکتاتۆری و دژەمرۆڤانەی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێرانی شی کردەوە و بە وردی لەسەر ڕەوشی زیندانییە سیاسییەکان و چالاکانی سیاسی و فەرھەنگی بە تایبەت بڕیاری دادگای ڕێژیم بەسەر خەڵکی بێتاوانی گووندی قەرەسەقەلدا دوا و داوای کرد کمیک لە ھەموو تواناکانی پارلمان کەڵک وەر بگرێت بۆ ڕیسواکردنی کۆماری ئیسلامی و یارمەتی بە گیراوانی سیاسی کورد لە زیندانەکانی ئەو ڕێژیمە بدات.\nلە درێژەی ئەو دانیشتنەدا، کمیک سپاسی ھەیئەتی حیزبی دێموکراتی کرد و وێڕای شی کردنەوەی ھەوڵەکانی بۆ بەرینترکردنی کۆمەڵەی پارلمانی دۆستانی کورد، و پشتگیری لە مافەکانی گەلی کورد بە گشتی و ڕۆژھەلاتی کوردستان بە تایبەتی بەڵێنی دا بەردەوام بێت لە پشتیوانی بۆ ڕاسانی نوێی گەلەکەمان لە ڕۆژھەلاتی کوردستان.\nلە کۆتایی ئەو دیدارە دا، ھەیئەتی حیزبی دێموکرات وڵامی چەند پرسیارێکی مێژووی سیاسی کمیکی دایەوە و بەشێک لە مێژوو و کلتووری گەلەکەمان کەوتە بەر باس.


تونسییەكان وڵاتەكەیان بەجێدەهێڵن – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » تونسییەكان وڵاتەكەیان بەجێدەهێڵن\nلاوان سەرگوزشتەی سەیرییان هەیە\nتونسییەكان وڵاتەكەیان بەجێدەهێڵن\nبەدواداچوونی ئیدریس جەباری\nدەسەڵاتدارانی توس دەڵێن، ژمارەی كۆچبەرانی وڵاتەكەیان بۆ ئەوروپا لە ساڵی رابردوودا پێنج هێندەی ساڵانی پێشووتر رووی لە زیادبوون كردووە.\nوەزارەتی ناوخۆی تونس لە ساڵی 2017دا رێگەی لە كۆچكردنی شەش هەزار كەس گرتبوو، لەكاتێكدا ئەو ژمارەیە لە ساڵی 2016دا نزیكەی هەزار كەس بوو.\nدەسەڵاتداران، ژمارەی ئەو كەسانەی گەیشتوونەتە كەنارئاوەكانی ئیتاڵیا لە ساڵی 2017، بە نزیكەی هەشت هەزار تونسی مەزەندە دەكەن، بەڵام دەزگا سەربەخۆكان پێیانوایە ژمارەكە لە دە هەزار كەس زیاترە.\nبابەتی كۆچی نهێنی، بووەتە سیمای سەرەكی ژمارەیەك لە شارەكانی تونس.\nتونسییەكان زیاتر لە شارەكانی باكوورەوە كۆچ دەكەن بۆ ئیتاڵیا كە لەڕووی جوگرافییەوە لەسەر رۆخی دەریای ناوەڕاستە، و نزیكترە لە ئەوروپاوە.\nهەر لەگەڵ چوونە نێو ئەو ناوچانە كە ناوبانگیان بە بەرهەمی هەریسە دەركردووە (ئەو بیبەرە تونەی بەردەوام لەسەر سفرەی نانخواردنی تونسییەكانە)، تێبینی جوڵەی لاوان دەكەیت لە گازینۆكانی سەر رۆخی دەریا.\nیەكێك لەوانەی كارئاسانی بۆ پرۆسەی كۆچ دەكات دەڵێت، ناوچەی نابل ئەو ناوچە سەرەكییەیە كە هاوڵاتیان لێوەی دەچنە ئەوروپا و كۆچ دەكەن، ئەوەش بە حوكمی ئەوەی لەمێژە قاچاخچییەكان كاریی تێدا دەكەن.\nئەو كەسە كە نەیویستبوو ناوی ئاشكرا بكرێت، بە «بی بی سی»ی بریتانی راگەیاندبوو»خەڵك ناناسمەوە، هیچ پەیو ەندییەكی هاوڕێیەتی لەگەڵ ئەوانەشدا نابەستم كە دەیانەوێت كۆچ بكەن، وەك بابەتێكی بازرگانی مامەڵە لەگەڵ ئەو مەسەلەیەدا دەكەم، چونكە پیشەكەم ئەوەیە».\nلەسەر بەلەمێكی تێكشكاو لە كەناردەریا لە نابل، سێ لاو سەرگوزشتەی جیاجیایان گێڕایەوە.\nیەكێك لە لاوەكان وەك خۆی باسی دەكات، لە ئیتاڵیا بووە و ژیانێكی باشی هەبووە، بەڵام وازی لەوە هێناوە و لەپاش شۆڕش گەڕاوەتەوە بۆ تونس تا «نیشتمانەكەی بنیات بنێت» بەڵام دەڵێت، رووبەڕووی واقعێكی رۆژانەی سەخت بۆتەوە، بۆیە هەوڵ دەدات جارێكی تر كۆچ بكات.\nدەسەڵاتدارانی ئیتاڵیا دەڵێن، بەپێی رێكەوتنێكی دووقۆڵی، زیاتر لە 5000 تونسیان لە ساڵی 2017دا دوورخستۆتەوە كە ویستویانە كۆچ بكەن.\nیەكێك لەوانەی دوورخراوەتە غیلانە كە لە ساڵی 2017دا لەلایەن دەسەڵاتدارانی فەرەنساوە دیپۆرتكرابۆوە.\nتائێستاش غیلان پێداگرە لەسەر كۆچكردن و دەڵێت جارێكی تریش رێگەی كۆچكردن دەگرێتەوەبەر.\nكەسێكی تر كە «بی بی سی» چاوپێكەوتنی لەگەڵ كردووە، دەڵێت»دوانزە جار كۆچم كردووە، تائێستاش هەوڵدەدەم، ئەوە خەونی رۆژانەمە، دەخەوم و بەئاگادێم جگە لەوە بیر لە هیچ شتێكی تر ناكەمەوە».\nلە نابلەوە بۆ جەرجیس، ئەویش ناوچەیەكی تری كۆچكردنە، بەڵام لەبەر ئەوەی لە لیبیاوە نزیكە لە باشوورەوە، بۆتە رێڕەوێك بۆ ئەوانەی دەیانەوێت لە لیبیاوە كۆچ بكەن.\nسەبارەت بە زۆرێك لەوانە كە زۆربەی هەرە زۆرییان ئەفریقایین، ئەوە رێڕەو نییە و گۆڕە و مانای كۆتایی ژیان دەگەیەنێت. ئەوانەی لە لیبیاوە كۆچ دەكەن، لەپاش نوقمبوون شەپۆلی دەریا هەڵیان دەدات.\nشەمسەدین مەرزوق سەرقاڵی هەڵكەندی گۆڕە لەو گۆڕستانەی دەكەوێتە ناوچەیەكی چۆڵ لە باشووری تونس.\nئەو پیاوە دوای ئەوەی دوو كوڕەكەی كۆچیان كرد، ژیانی خۆی نەزر كردووە بۆ بەخاكسپاردنی ئەو تەرمانەی كە دەریا هەڵیان دەداتە دەرەوە، تەرمی ئەوانەی كە سەركەوتوو نەبوون لە كۆچكردن.\nشەمسەدین كە گۆڕی بۆ تەرمی دوو كامیرۆنی ئامادە دەكرد، چاوەڕوان بوو لەپاش رێگەپێدانی نەخۆشخانە ئەو دوو تەرمە باخاكبسپێرێت كە شەپۆلەكانی دەریا هەڵیدابوونە دەرەوە.\nئەو پیاوە پێیوایە بەپێی شەریعەتی ئیسلامی و بەبێ رەچاوكردنی ئایین، یان نەژاد، یان رەگەزنامەی كۆچكردوو، رێزگرتن لە مردوو بەخاكسپاردنیەتی.\nزۆربەی ئەو تەرمانەی شەمسەدین مامەڵەیان لەگەڵ دەكات، ئەو تەرمانەن كە دەریا فڕێداونەتە دەرەوە، لە هەندێك كاتیشدا زۆر بە قورسی دەناسرێنەوە.\nشەمسەدین چیرۆكی گۆڕێك دەگێڕێتەوە كە خاوەنەكەی ژنێكی نەیجرییە بەناوی رۆزماری، ئەوەش پێچەوانەی زۆربەی ناونیشانی گۆڕەكانە كە بە ژمارە دیاریی كراون و ناوێكیان هەڵگرتووە.\nئەو دەڵێت، رۆزماری كە مرد ناسرایەوە، تا ئەمڕۆش كەسوكاریی سەردانی گۆڕەكەی دەكەن. شەمسەدین هەست دەكات پەیامێك بەجێدەگەیەنێت.\n«چاوەڕوانی ئەوانەی ناگەڕێنەوە»\nتائێستاش جەرجیس رۆژی 11ی شوبات لەیادناكات، دوای چەند هەفتەیەك لەو شۆڕشەی بووە مایەی هەڵهاتنی زەین لعادین بن عەلی حاكمە بەهێزەكە.\nلە ساڵی 2011دا لەو دەمەی تەوژمی كۆچ لە ترۆپكدا بوو، عەبدوڵڵا وەك باوكی باسی دەكات، لەگەڵ وەجبەیەك كە لە 120 كۆچبەر پێكهاتبوو، لە نیوە شەودا دەرچوون، بەر لەوەی بگەنە لامبیدۆزا، بەلەمەكەیان بەر كەشتییەكی پاسەوانی كەنارئاوەكانی تونس كەوتبوو.\nبەلەمەكە وەك باوكی دەیگێڕێتەوە، بووە بە دوو كەرتەوە.\nدەسەڵاتداران رایانگەیاندبوو، رووداوەكە بەهۆی هەڵەیەكەوە بووە، فاروقی باوكی عەبدوڵڵا تائێستا بڕوای بەو چیرۆكە نییە.\n17 تەرم دەرهێنرانەوە و 5ی تریش لەنێو ونبووەكاندا ئەژماركران كە یەكێكیان عەبدوڵڵا بوو.\nفاروق چەندان مانگ دەچووە دەرەوە و تەماشای دەریای دەكرد، چاوەڕوان بوو شەپۆلی دەریای تەرمی كوڕەكەی فڕێبداتە دەرەوە.\nهەموو شتێك پەیوەندی بە كۆچەوە هەیە\nلەگەڵ پیاسەكردنێكدا بە شەقامەكانی جەرجیس لە باشووری تونس، وەك هەموو شوێنەكانی تری ئەو وڵاتە، تێبینی ژمارەیەكی زۆر لە گازینۆكان دەكەیت. نەریتی دانیشتن لە گازینۆكان نەریتێكی كۆنە و بۆ سەردەمی ئیمپریالیستی فەرەنسایی لەو وڵاتەدا، دەگەڕێتەوە.\nهەندێكی تر كاتی خۆیان بەدانیشتن لەبەردەم ماڵەكاندا بەڕێدەكەن كە بەسەر دارستانی دارزەیتونەكاندا دەڕوانێت. زۆربەی ئەوانەش بەتەمەنەكانن.\nجەرجیس كە بەسەر دەریای سپی ناوەڕاستدا دەڕوانێت، یەكێكە لەو ناوچانەی لێوەی كۆچبەرەكان بەرەو ئەوروپا دەڕۆن، شوێنی كۆچكردنی نهێنییە كە بە شێوەزاری تونسی بە «الحرقە» ناودەبرێت.\nلەو شوێنە واپێدەچێت هەموو شتێك پەیوەندی بە كۆچەوە هەبێت…زۆربەی ئەوانەی لە شەقامەكاندا دەبینرێن، بەتەمەنەكانن، چونكە لاوان كۆچیان كردووە، ئەمە قسەی یەكێك لە دانیشتوانی جەرجیسە.\nیەكێكی تر دەڵێت، كۆشكە بەرزەكان كە بەسەر دەریادا دەڕوانن، هیچ ژیانیان تێدا نییە، جگە لە وەرزەكانی هاوین كاتێك كۆچبەرەكان (یان عەرەبی فەرەنسا وەك لەوێ وەسفیان دەكەن) دەگەڕێنەوە.\nئەو تەلارانەیان لە شارەكانی خۆیاندا بۆ پشووی هاوین دروست كردووە، ئەوەش دوای ئەوەی لە كۆچكردندا سەركەوتوو بوون.\nهەموو ئەوانە ناونیشانەكەیان كۆچە.\nحەسەن لیزب،لە ساڵی 1993وە لە شارەكەدا مۆزەخانەیەكی بۆ دۆكۆمێنتكردنی ئەوانەی دەریا هەڵیداونەتە دەرەوە دروستكردووە. لەمڕۆدا بەشێكی گەورەی ئەو مۆزەخانەیە لەسەر كۆچی نهێنییە.\nلە یەكێك لەو بەشانەی بۆ كۆچی نهێنی تەرخان كراوە، پێڵاوی خنكاوەكانی پێدا هەڵواسراوە..هەرچەند دەچێتە ئەو بەشە، پێڵاوەكان دەجوڵێنێت و دەڵێت»ئەمە هەوڵێكی بێهودەیە بۆ گێڕانەوەی ژیان و زیندووكردنەوەی خاوەكانیان».\nنانۆتەکنۆلۆجی لە شەڕی لەناوبردنی کۆرۆنادا\nڤایرۆسی کۆرۆناو چاودێریی جموجۆڵی دانیشتوانی عیراق و کوردستان