حه‌رامه فه‌رامۆشكراوه‌كان - IslamHouse.com\nحه‌رامه فه‌رامۆشكراوه‌كان ()\nبه‌شی یه‌كه‌م: شوبهاندنی خێزان به‌دایك یان یه‌كێك له موحه‌ڕه‌مات .\nبه‌شی دووه‌م: خۆ بۆنخۆش كردنی ئافره‌تان له‌كاتی چوونه ده‌ره‌وه‌دا .\nبه‌شی سێیه‌م: قسه‌هێنان وقسه‌بردن له‌نێوان خه‌ڵكیدا (دوو زمانی كردن) .\nبه‌شی چواره‌م: سه‌فه‌ركردنی ئافره‌ت به‌بێ مه‌حره‌م بۆ شوێنێكی دوور.\nبه‌شی پێنجه‌م: مانه‌وه به‌ته‌نهایی له‌گه‌ڵ نامه‌حره‌مدا .\n1: ئافره‌ت له‌ڕووی جه‌سته‌ییه‌وه بێ هێزتره له‌پیاو و بۆ به‌رگریكردن له‌خۆ ی.\n2: پیاو داواكه‌ره به‌ڵام ئافره‌ت داواكراوه، مه‌گه‌ر به‌ده‌گمه‌ن ده‌نا ئافره‌تان با كۆمه‌ڵیش بن سروشتی تایبه‌تی ئافره‌تانه‌یان ناهێڵێت پڕكێشی پیاو بكه‌ن، به‌پێچه‌وانه‌ی پیاوانه‌وه.\nبه‌شی شه‌شه‌م: خۆشوبهاندنی پیاوان به‌ئافره‌تان وئافره‌تانیش به‌پیاوان .\nبه‌شی حه‌وته‌م: ته‌وقه‌كردن له‌گه‌ڵ نامه‌حره‌مدا .\nبه‌شی هه‌شته‌م: چونه‌لای خێزان له‌كاتی بێ نوێژیدا (الحیض).\n1- ده‌بێته هۆی ئازارگه‌یاندن به‌ئه‌ندامه‌كانی زاوزێی ئافره‌ت و له‌وانه‌یه بببێته هۆی هه‌وكردنی منداڵدان و هێلكه‌دان، یان زیان گه‌یاندن به‌حه‌وز كه‌زیانێكی زۆر به‌ته‌ندروستی ئافره‌ته‌كه ده‌گه‌یه‌نێت و له‌وانه‌یه ببێته هۆی له‌كه‌ڵك كه‌وتنی هێلكه‌دان و منداڵ نه‌بوون.\n2- چوونه ژووره‌وه‌ی ماده‌كانی خوێنی بێ نوێژی بۆ زه‌كه‌ری پیاو دووچاری هه‌وكردنی ده‌كات كه‌له‌نه‌خۆشی سه‌یلان ده‌چێت و له‌وانه هه‌ردوو هێلكه‌ی گون بگرێته‌وه‌و ئازاریان بدات وه‌له‌وه‌وه نه‌زۆكی پیاو دروست ده‌بێت وه‌هه‌روه‌ها له‌وانه‌شه دووچاری نه‌خۆشی زوهه‌ری ببێت كه‌میكرۆبه‌كه‌ی له‌خوێنی بێ نوێژی ئافره‌تدا هه‌یه.\nبه‌شی نۆهه‌م: چونه‌لای خێزان له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه .\nخوێنەری بەڕێز: له‌م نامێلكه‌یه‌دا ژماره‌یه‌ك له حه‌رامه فه‌رامۆشكراوه‌كان ده‌بینێت كه حه‌رام بونیان جێگر بوه به به‌ڵگه‌ی قورئان وسوننه‌ت، وه ئه‌م قه‌ده‌غه‌كراوانه ئه‌نجام ده‌درێت له لایه‌ن زۆرێك له موسڵمانان، خوا په‌نامان بدات.\nله‌و ووشه‌بڵاوانه‌ی سه‌رده‌می نه‌فامی كه‌بڵاوه‌له‌ناو ئه‌م ئوممه‌ته‌دا ئه‌ویش شوبهاندنی ئافره‌ت له‌لایه‌ن مێرده‌كه‌یه‌وه به‌دایكی یان یه‌كێك له‌موحڕه‌مه‌كانی وه‌ك (خوشك وكچ ودایك و....هتد)ی خۆی، وه‌ك مێرد به‌ژنه‌كه‌ی بڵێت تۆ له‌سه‌ر من وه‌ك پشتی دایكم وه‌های یان تۆ حه‌رامی له‌سه‌رم وه‌ك خوشكه‌كه‌م یان.... هتد. له‌و ووشه نابه‌جێیانه‌ن كه‌شه‌ریعه‌تی په‌روه‌ردگار به‌ناڕه‌وای داناوه كه‌تیایدا زوڵم و سته‌می لێ ده‌رده‌كه‌وێت به‌رامبه‌ر به‌مافی ئافره‌ت، هه‌روه‌ك خوای گه‌وره باسی ئه‌مه‌مان بۆ ده‌كات كه‌ده‌فه‌رموێت: (الَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِنكُم مِّن نِّسَائِهِم مَّا هُنَّ أُمَّهَاتِهِمْ إِنْ أُمَّهَاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنكَرًا مِّنَ الْقَوْلِ وَزُورًا وَإِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ)  واته: ئه‌و پیاوانه‌ی كه‌لێكچوون ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ ژنه‌كانیان وه‌پێیان ده‌ڵێن ئێوه‌وه‌ك دایكمان وان، ئه‌وانه نه‌خێر دایكیان نین دایكیان ئه‌وانه‌ن كه‌لێیان بوون. ئه‌و پیاوانه قسه‌یه‌كی زۆر ناڕه‌واو نابه‌جێ ده‌كه‌ن، وه‌خوای په‌روه‌ردگار لێبوورده‌و لێخۆشبووه بۆ ئه‌وانه‌ی په‌شیمان ده‌بنه‌وه له‌قسه‌كانیان، هه‌روه‌ك شه‌ریعه‌تی خوای گه‌وره كه‌فاره‌تی زۆر قورسی داناوه له‌م باره‌یه‌وه، له‌وێنه‌ی كوشتنی ناڕه‌وا وه‌یان كه‌فاره‌تی چوونه‌لای خێزان له‌كاتی حه‌یزدا له‌كاتێكدا كه‌زمان و لاشه‌یان به‌ڕۆژووه له ڕۆژگاری مانگی ڕه‌مه‌زاندا كه‌نابێت ئه‌و پیاوه نزیكی خێزانی ببێته‌وه به‌مه‌به‌ستی جیماع كردن.\nته‌نها دوای ئه‌وه‌ی كه‌كه‌فاره‌ته‌كه‌ی ئه‌دات وه‌ك خوای گه‌وره ده‌فه‌رموێت: (وَالَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِن نِّسَائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا قَالُوا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مِّن قَبْلِ أَن يَتَمَاسَّا ذَلِكُمْ تُوعَظُونَ بِهِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ * فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ مِن قَبْلِ أَن يَتَمَاسَّا فَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعَامُ سِتِّينَ مِسْكِينًا ذَلِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ)  واته: ئه‌و پیاوانه‌ی كه‌لێكچوون ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ ژنه‌كانیان وله‌پاشاندا پاشگه‌ز ده‌بنه‌وه پێویسته له‌سه‌ریان به‌نده‌یه‌ك ئازاد بكه‌ن پێش ئه‌وه‌ی بچنه‌لای خێزانه‌كانیان.\nئه‌مه ئه‌و ڕێیه‌یه كه‌لێوه‌ی ئامۆژگاری ده‌كرێین وپه‌روه‌ردگار به‌وه‌ی كه‌ئه‌نجامی ده‌ده‌ن ئاگاداره هه‌ر كه‌سێك كه‌نه‌یبوو ده‌بێت دوو مانگ به ڕۆژوو بێت به‌دوای یه‌كدا پێش ئه‌وه‌ی بچێته‌لای خێزانی، ئه‌گه‌ر نه‌یتوانی ده‌بێت خواردنی شه‌ست هه‌ژار بدات یه‌ك ژه‌م نان خواردن، ئه‌وه بۆ كه‌سانێكه كه‌باوه‌ڕیان به‌خواو پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی ببێت كه‌سنورێكه‌و دانراوه، وه‌كه‌سانێك كه‌باوه‌ڕیان پێی نه‌بێت سزایه‌كی به‌ئازار چاوه‌ڕوانیان ده‌كات.\nیه‌كێكی تر له‌و حه‌رامانه‌ی كه‌لای زۆرێك له‌خوشكان فه‌رامۆش كراوه، ئه‌ویش خۆ بۆنخۆش كردنی ئافره‌تانه له‌كاتی چوونه ده‌ره‌وه‌دا له‌م سه‌رده‌مه‌دا، له‌كاتێكدا پێغه‌مبه‌ری خوا (درودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ئاگادارمان ده‌كاته‌وه وده‌مانترسێنێت تا ئاگاداری ئه‌و تاوانه گه‌وره‌یه بین وخۆمانی لێ به‌دوور بگرین وه‌ك ده‌فه‌رموێت: (أيما امرأة استعطرت ثم مرت على القوم ليجدوا ريحها فهي زانية) ، واته: هه‌ر ئافره‌تێك خۆی بۆنخۆش بكات و له‌دوایدا بڕوات به‌لای پیاواندا تا بۆنی بكه‌ن ئه‌وه ئه‌و ئافره‌ته داوین پیسه(زانیه).\nوه‌هه‌ندێك ئافره‌ت له‌به‌ر نه‌زانین و بێ ئاگاییان گوێ به‌م بۆن خۆشكردنه ناده‌ن، له‌كاتێكدا خۆیان بۆنخۆش كردووه‌و به‌لای دووكان و بازاڕ و شوێنه گشتیه‌كاندا ده‌ڕۆن.\nله‌كاتێكدا دینی خوای گه‌وره زۆر به‌توندی باسی ئه‌وه‌ده‌كات كه‌ئه‌گه‌ر ئافره‌تێك خۆی بۆنخۆش كرد به‌عه‌تر یان به‌هه‌ر داو ده‌رمانێكی تر ده‌بێت خۆی بشوات هه‌روه‌كو خۆی ده‌شوات له‌كاتێكدا كه‌له‌شی پیسه، ئه‌گه‌ر ویستی له‌ماڵ ده‌ربچێت با بۆ مزگه‌وتیش بچێت.\nهه‌روه‌كو پێغه‌مبه‌ری خوا (درودو سه‌لامی خوای لێبێت) له‌فه‌رموده‌یه‌كدا ده‌فه‌رمووێت: (أيما امرأة تطيبت ثم خرجت الى المسجد ليوجد ريحها لم يقبل منها صلاة حتى تغتسل اغتسالها من الجنابة)، واته: هه‌ر ئافره‌تێك بۆنی خۆش له‌خۆی بدات و له‌دوایدا بڕوات بۆ مزگه‌وت بۆئه‌وه‌ی بۆنی بكرێت نوێژی لێ وه‌رناگیرێت هه‌تاوه‌كو خۆی ده‌شوات هه‌روه‌كو خۆشتنی له‌كاتێكدا كه‌له‌شی پیسه.\nكه‌واته شه‌كوا ته‌نها بۆلای خوا ده‌برێت، له‌و هه‌موو بۆنه خۆشانه‌ی كه‌ئافره‌تان به‌كاری دێنن له‌كاتی ئاهه‌نگ گێران وبۆنه‌كاندا وه‌پاش ئه‌وه له‌ماڵ ده‌رده‌چن، وه‌هه‌روه‌ها به‌كار هێنانی ئه‌و هه‌موو بۆن وعه‌ترانه له‌بازاڕو له‌ناو هۆیه‌كانی گواستنه‌وه‌و كۆبوونه‌وه‌ی خه‌ڵكیدا وه‌تێكه‌ڵاوبوون له‌گه‌ڵیاندا ته‌نانه‌ت له‌مزگه‌وتیش له‌شه‌وانی ڕه‌مه‌زاندا .\nله‌كۆتایدا داواكارین له‌خوای گه‌وره كه‌پیاوان و ئافره‌تانی گونجاو بۆ خوا توشی ناڕه‌حه‌تی نه‌بن به‌هۆی كرداری نه‌زان ونه‌فامانانه‌وه. وه‌هه‌موو لایه‌ك ڕینمونی بكات بۆگرتنی ڕێگه‌ی ڕاست.\nدووزمانی یه‌كێكی تره له‌و حه‌رامانه‌ی كه‌وا ئه‌مڕۆ زۆر باوه له‌ناو خه‌ڵكیدا (به‌تایبه‌ت ئافره‌تان)، به‌مه‌به‌ستی تێكدانی نێوان تاكه‌كانی كۆمه‌ڵ، وه‌گه‌وره‌ترین هۆكاریشه بۆ پچڕاندنی په‌یوه‌ندیه‌كان وهه‌ڵگیرساندنی ئاگری دووبه‌ره‌كی و دوژمنایه‌تی له‌ناو خه‌ڵكیدا.\nوه‌خوای گه‌وره‌ش سه‌رزه‌نشتی ئه‌و كه‌سانه‌ی كردووه كه‌ئه‌م كاره‌ده‌كه‌ن، وه‌ك ده‌فه‌رمووێت: (وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَّهِينٍ (10) هَمَّازٍ مَّشَّاء بِنَمِيمٍ (11) ، واته: به‌قسه‌ی ئه‌وانه مه‌كه‌ن چونكه زۆر سوێند ده‌خۆن به‌حه‌ق وناحه‌ق وه‌زۆر سووك و ڕیسوان، ئه‌وانه‌ی به‌شوێن عه‌یب و كه‌م وكوڕییه‌كانی خه‌ڵكیدا ده‌گه‌ڕێن و دوو زمانی ده‌كه‌ن وفیتنه ده‌گێڕن وحه‌زیان له‌ئاشوبه‌یه.\nئیبنو عه‌باس (ڕه‌زای خوای لێبێت) به‌مه‌ڕفووعی ده‌گێڕێته‌وه له پێغه‌مبه‌ری خواوه (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) كه‌وا فه‌رموویه‌تی: (من استمع إلى حديث قوم وهم له كارهون صب في أذنيه الافك يوم القيامة)، واته: هه‌ر كه‌سێك گوێ بگرێت بۆ قسه‌ی كۆمه‌ڵیك له‌كاتێكدا كه‌پێیان ناخۆشه ئه‌وا له‌ڕۆژی قیامه‌تدا قوڕقوشم ده‌كرێته گوێیه‌وه.\nوه‌ئه‌گه‌ر قسه‌كانیان ببات به‌مه‌به‌ستی زیان پێ گه‌یاندنیان له‌كاتێكدا ئه‌وان بێ ئاگان لێی، ئه‌وه سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی سیخوڕی (جاسووسی) كردو وه‌تاوانێكی تریشی بۆ خۆی زیاد كردووه، وه‌ك پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ربێت) ده‌فه‌رمووێت: (لا يدخل الجنة قتات) ، واته: ناچێته به‌هه‌شت كه‌سێك كه‌وا گوێ بگرێت بۆ قسه‌ی گه‌لێك له‌كاتێكدا بێ ئاگان لێی، وه‌پاشان بیبات بۆ لای كه‌سانێكی تر.\nوه‌عه‌بدوڵڵای كوڕی عه‌باس (ڕه‌زای خوای لێ بێت) ده‌گێڕێته‌وه كه‌پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) به‌لای باخێكدا ڕۆیشت له‌باخه‌كانی مه‌دینه‌دا، گوێی لێ بوو دوو كه‌س له‌گۆڕه‌كانیاندا سزا ده‌درێن پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) فه‌رمووی: (يعذبان وما يعذبان في كبير، ثم قال: (وفي رواية: وانه لكبير) كان أحدهما لا يستتر من بوله وكان الآخر يمشي بالنميمة)  واته: پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) به‌لای دوو گۆڕدا تێپه‌ڕی كه‌سزا ده‌دران فه‌رمووی سزا ده‌درێن به‌لإم سزا دانه‌كه‌یان له‌سه‌ر گوناهی گه‌وره‌نیه (وه‌له‌ڕیوایه‌تێكی تردا به‌گوناهی گه‌وره‌ی داده‌نێت) پاشان فه‌رمووی یه‌كه‌میان خۆی پاك نه‌ده‌كرده‌وه له‌پاش میز كردن، دووه‌میشیان خه‌ریكی قسه‌هێنان و قسه‌بردن بوو (دوو زمانی كردن).\nله‌كۆتایدا داواكارین كه‌وا موسڵمانان به‌گشتی وبه‌تایبه‌ت خوشكان بتوانن ئه‌م ئاكارو كرده‌وه ناشرینه له‌خۆیان به‌دوور بگرن، تاكو بتوانن خۆیان زیاتر له‌خوای گه‌وره نزیك بكه‌نه‌وه.\nیه‌كێك له‌و شتانه‌ی كه‌بۆ پیاو ڕه‌وایه‌و له‌ئافره‌ت قه‌ده‌غه‌كراوه بریتییه له‌سه‌فه‌ركردن بۆ ماوه‌ی دوو شه‌و و ڕۆژێك یاخود كه‌متریش به‌ته‌نها، واته: یه‌كێك له‌مه‌حره‌مه‌كانی له‌گه‌ڵدا نه‌بێت وه‌ك (مێرد یان باوك و برا و كوڕ یان مام و خاڵ) وه‌ك پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ده‌فه‌رموێت: (لا تسافر المرأة مسيرة يومين ليس معها زوجها او ذو محرم) ، واته: هیچ ئافره‌تێك نابێت به‌بێ مێرد یان خزمێكی مه‌حره‌م سه‌فه‌رێكی دوو ڕۆژی بكات.\nوه‌هه‌روه‌ها پێغه‌مبه‌ری خوا (دروود وسه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) له‌فه‌رمووده‌یه‌كی تردا ده‌فه‌رمووێت: (لا تسافر المرأة إلا مع ذي محرم)واته: ئافره‌ت نابێت سه‌فه‌ر بكات به‌ته‌نها مه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ یه‌كێك له‌مه‌حره‌مه‌كانی بێت.\nوه‌به‌مه‌رجیش گیراوه له‌مه‌حره‌مدا چوار مه‌رج هه‌بێت موسڵمان و باڵغ و ژیر و نێرینه‌بێت.\nئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ش بێ گومان حیكمه‌ته‌كه‌ی پاراستنی ئافره‌ته له‌ڕووی جه‌سته‌یی ومه‌عنه‌وییه‌وه تا تووشی گرفت وكێشه‌نه‌بێت.\nله‌و ڕۆژه‌وه‌ی كه‌خوای گه‌وره فه‌رمانی كرد به‌شه‌یتان كه‌وا سوجده‌به‌رێت بۆ ئاده‌م (سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) و شه‌یتانیش بێ فه‌رمانی په‌روه‌ردگاری كرد، له‌و ده‌مه‌وه ململانێیه‌ك دروست بوو له‌نێوان مرۆڤ له‌لایه‌ك ودوژمنه سه‌رسه‌خته‌كه‌شی له‌لایه‌ك كه‌شه‌یتانه، وه‌به‌ڵێنیشی دا به‌خوای گه‌وره كه‌درێغی نه‌كات له‌گومڕاكردنی به‌نده‌كاندا.\nبۆیه خوای گه‌وره ئاگادارمان ده‌كاته‌وه له‌فێڵ و ته‌ڵه‌كه‌ی شه‌یتان وه‌ك ده‌فه‌رمووێت: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ وَمَن يَتَّبِعْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاء وَالْمُنكَرِ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ مَا زَكَا مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ أَبَدًا وَلَكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَن يَشَاء وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ) ، واته: ئه‌ی ئه‌وانه‌ی ئیمانتان هێناوه‌دوای فێڵ وته‌ڵه‌كه‌ی شه‌یتان مه‌كه‌ون، چونكه هه‌ر كه‌سێك دوای داواكارییه‌كانی شه‌یتان بكه‌وێت ئه‌وا فه‌رمان ده‌كات به‌تاوان و خراپه.\nوه‌شه‌یتان له‌سه‌نگه‌ردایه به‌هه‌میشه‌یی بۆ مرۆڤ تاوه‌كو گومڕای بكات، وه‌له‌گیانیدا هاتووچۆ ده‌كات هه‌روه‌كو چۆن خوێن له‌لاشه‌ی مرۆڤدا هاتووچۆ ده‌كات.\nیه‌كێك له‌و ڕێگایانه‌ی كه‌شه‌یتان زۆر گرنگی پێ ده‌دات بۆ له‌خشته‌بردنی به‌نده‌كان، مانه‌وه‌ی پیاو و ئافره‌ته به‌ته‌نهایی له‌شوێنێكدا به‌مه‌رجێك مه‌حره‌می یه‌كتر نه‌بن، له‌به‌ر ئه‌وه‌ئاینی پیرۆزی ئیسلام بۆ ڕێگه‌گرتن له‌هه‌ر كارێكی نادروست ئه‌م ده‌رگایه‌ی هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه داخستووه، هه‌ر وه‌ك پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ده‌فه‌رمووێت: (لا يخلون رجل بامراءة إلاّ كان ثالثهما الشيطان)، واته: هیچ پیاو و ئافره‌تێك به‌یه‌كه‌وه‌كۆ نابنه‌وه‌مه‌گه‌ر شه‌یتان سێهه‌میان نه‌بێت بێت.\nوه‌هه‌روه‌ها له‌عه‌بدووڵای كوڕی عه‌مره‌وه‌كه‌وا پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) فه‌رموویه‌تی: (لا يدخلنَّ رجل بعد يومي هذا على مغيبه إلا ومعه رجل أو اثنان) ، واته: هیچ پیاوێك له‌مڕۆ به‌دواوه نه‌چێته ماڵی ئافره‌تێك له‌كاتێكدا مێردی یاخود یه‌كێك له‌مه‌حره‌مه‌كانی له‌گه‌ڵدا نه‌بێت، مه‌گه‌ر یه‌كێك یان دووانی تری له‌گه‌ڵدا بێت.\nئیمامی نه‌وه‌وی (ڕه‌حمه‌تی خوای لێبێت) له‌و باره‌یه‌وه‌یه‌ك ده‌نگی زانایانی هێناوه له‌كتێبی (صحیح مسلم بشرح النووي) (ج9، ص 109)، وه‌ك ده‌فه‌رمووێت: ئه‌وه‌ی كه‌بۆ پیاو دروست و ڕه‌وایه‌و له‌ئافره‌ت قه‌ده‌غه‌یه بریتیه له‌وه‌ی كه‌پیاوێك بۆی هه‌یه به‌ته‌نهاو له‌شوێنێكی چۆڵ له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵه ئافره‌تێك بێت، به‌ڵام ئافره‌ت بۆی نیه به‌ته‌نها وله‌شوێنێكی چۆڵ له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵه پیاوێك بێت. وه‌ك ئیبن حه‌جه‌ری عه‌سقه‌لانی هێناویه‌تی له (فتح الباري) (ج 6، ص 75 - 76).\nحیكمه‌تی ئه‌م یاسا شه‌رعییه‌ش دیسان هه‌ر پارێزگاری كردنه‌له‌كه‌سایه‌تی ئافره‌ت چونكه:\nداواكارین له‌خوشكان كه‌وا خۆیان له‌م تاوانه‌ش بپارێزن، به‌هیوای ڕه‌زامه‌ندی خوای گه‌وره.\nیه‌كێكی تر له‌و حه‌رامانه‌ی كه‌وا به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو بڵاوبۆته‌وه له‌ناو موسوڵماندا، خۆشوبهاندنی پیاوانه به‌ژنان وه‌به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه، له‌سه‌رجه‌م بواره‌كانی ژیاندا وه‌كو قسه‌كردن و ڕوخسارو جل و به‌رگدا.\nله‌كاتێكدا ئه‌و فیتره‌یه‌ی كه‌خوای گه‌وره دایناوه بۆ به‌نده‌كانی ئه‌وه‌یه‌كه‌پیاو پارێزگاری له‌پیاوه‌تی خۆی بكات و ئافره‌تانیش پارێزگاری له‌مێینه‌ی خۆیان بكه‌ن. ئه‌مه‌ش یه‌كێكه‌له‌و شتانه‌ی كه‌ژیانی خه‌ڵكی دانامه‌زرێت و ڕێك نابێت به‌وه‌نه‌بێت.\nخۆشوبهاندنی پیاوان به‌ئافره‌تان و ئافره‌تانیش به‌پیاوان پێچه‌وانه‌ی سروشتی مرۆڤه‌وه كردنه‌وه‌ی ده‌رگای خراپه‌كارییه‌و بڵاوبوونه‌وه‌ی حه‌رام به‌حه‌ڵاڵ كردنه له‌ناو كۆمه‌ڵگادا.\nوه‌هه‌ركارێكیش ده‌قێكی ئاشكرا هاتبێت له‌سه‌ری كه‌وا نه‌فرین بكات له‌و كه‌سه‌ی كه‌وا بكه‌رێتی، ئه‌وا حه‌رامه‌كردنی وه‌به‌تاوانه گه‌وره‌كان ده‌ژمێردرێت.\nئیبنو عه‌باس (ڕه‌زاو ڕه‌حمه‌تی خوای لێبێت) ده‌فه‌رمووێت: (لعن رسول الله المتشبهين من الرجال بالنساء والمتشبهات من النساء بالرجال)واته: پێغه‌مبه‌ری خوا نه‌فره‌تی كردووه‌له‌و پیاوانه‌ی كه‌خۆیان ده‌شوبهێنن به‌ئافره‌تان وئه‌و ئافره‌تانه‌ش كه‌وا خۆیان ده‌شوبهێنن به‌پیاوان.\nوه‌هه‌روه‌ها ئیبنو عه‌باس (ڕه‌زاو ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت) ده‌فه‌رمووێت: (لعن رسول الله المخنين من الرجال والمرجلات من النساء)واته: پێغه‌مبه‌ری خوا نه‌فره‌تی كردووه‌له‌و پیاوانه‌ی كه‌له‌هه‌ڵسوكه‌وتدا لاسایی ئافره‌تان ده‌كه‌نه‌وه، وه‌ئه‌و ئافره‌تانه‌ش كه‌وه‌ك پیاو هه‌ڵسوكه‌وت و ڕه‌فتار ده‌كه‌ن.\nوه‌له‌و لێكچوونانه‌ش كه‌وا حه‌رامه‌بۆ پیاو وه‌كو ملوانكه له‌مل كردن وه‌بازن له‌ده‌ست كردن وه‌گواره‌له‌گوێكردن .... هتد، له‌كاتێكدا ئه‌مانه‌تایبه‌تن به‌ئافره‌تانه‌وه، وه‌له‌و حه‌رامانه‌ش كه‌وا قه‌ده‌غه‌ن له‌ئافره‌تان وه‌كو پۆشینی ئه‌و جل وبه‌رگانه‌ی كه‌وا تایبه‌تن به‌پیاوانه‌وه.... هتد.\nوه‌ئه‌بو هوره‌یره (ڕه‌زاو ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت) ده‌فه‌رمووێت: پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) فه‌رموویه‌تی: (لعن الله الرجل يلبس لبسة المرأة والمرأة يلبس لبسة الرجل)  واته: پێغه‌مبه‌ری خوا نه‌فره‌تی كردووه له‌و پیاوانه‌ی كه‌جل و به‌رگی ئافره‌تان له‌به‌ر ده‌كه‌ن و ئه‌و ئافره‌تانه‌ش كه‌جل و به‌رگی پیاوان له‌به‌ر ده‌كه‌ن.\nئه‌میش یه‌كێكی تره له‌و حه‌رامانه‌ی كه‌وا به‌شێوه‌یه‌كی زۆر پشتگوێ خراوه‌له‌لایه‌ن سه‌رجه‌م موسڵمانانه‌وه (به‌خوشكان وبرایانه‌وه)، له‌كاتێكدا هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی توند ئاڕاسته‌ی ئه‌و كه‌سانه كراوه كه‌وا ده‌ست ده‌خه‌نه‌ده‌ستی كه‌سێكی نامه‌حره‌مه‌وه.\nوه‌دروست نییه بۆ پیاو ته‌وقه‌كردن له‌گه‌ڵ ئافره‌تی نامه‌حره‌مدا وبه‌مه‌به‌ست بێت یان به‌بێ مه‌به‌ست، وه‌مه‌به‌ستیش له‌نامه‌حره‌م هه‌ركه‌سێك ده‌گرێته‌وه كه خوازبێنی كردنی دروست بێت وه‌بۆ ئافره‌تیش به‌هه‌مان شێوه. هه‌روه‌ك پێغه‌مبه‌ری خوا (دروود و سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ده‌فه‌رمووێت: (لأنْ يُطْعَنَ في رأسِ أحَدِكم بمخيطٍ مِنْ حديدٍ خيرٌ له مِنْ أن يَمسّ إمْرأةٍ لا تَحِلّ له)  ، واته: هه‌ر یه‌كێك له‌ئێوه ئه‌گه‌ر ده‌رزییه‌كی ئاسنینی به‌سه‌ردا دابكوترێت باشتره له‌وه‌ی ده‌ست بدات له‌ده‌ستی ئافره‌تێكی نامه‌حره‌مه‌وه. وه‌بێ گومان ئه‌مه‌ش به‌زینای ده‌ست ده‌ژمێردرێت هه‌روه‌ك پێغه‌مبه‌ری خوا (دروود و سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ده‌فه‌رمووێت: (العينان تزْنِيان واليدانِ تَزْنِيان والرِجْلانِ تَزْنِيان والفَرْج يَزني)، واته: هه‌ردوو چاو زینا ده‌كه‌ن وه‌هه‌ردوو ده‌ست زینا ده‌كه‌ن وه‌هه‌ردوو قاچ زینا ده‌كه‌ن وه‌هه‌روه‌ها عه‌وره‌تیش زینا ده‌كات.\nوه‌هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا كه‌وا پێغه‌مبه‌ری خوا (دروود و سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) كه‌سێكی پاك و بێ گوناه بووه‌له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌فه‌رمووێت:(أنّي لا أصافِح النساء)، واته من ته‌وقه‌له‌گه‌ڵ ئافره‌تاندا ناكه‌م. وه‌هه‌روه‌ها ده‌فه‌رمووێت:(أنّي لا أمسُّ أيدي النساء)، واته: من ده‌ست ناده‌م له‌ده‌ستی ئافره‌تان، له‌كاتێكدا بۆ مه‌به‌ستی په‌یمان و به‌یعه‌ت بووه كه هاوه‌ڵ بۆ خوا په‌یدا نه‌كه‌ن ودزی نه‌كه‌ن و زینا نه‌كه‌ن وه‌خه‌ڵك به‌ناحه‌ق نه‌كوژن وه‌ده‌ست وده‌م وداوێن پاك بن. به‌كورتی بڕوادارێكی ته‌واو وموسڵمانێكی ڕاسته‌قینه‌بن بۆ ئه‌م مه‌به‌سته پیرۆزه‌ش ده‌ستی له‌ده‌ستی ئافره‌تی نامه‌حره‌م نه‌كه‌وتووه هه‌روه‌ك (ئومه‌یمه‌یی كچی ڕه‌فیعه) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌فه‌رمووێت: هاتم بۆ لای پێغه‌مبه‌ری خوا (دروود و سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك ئافره‌تدا تا په‌یمانی بده‌ینێ، ئه‌ویش په‌یمانی له‌گه‌ڵ به‌ستین له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌له‌قورئاندا هه‌یه‌پاشان فه‌رمووی (فيما استَطَعْتُنَّ وَطِقْتُنَّ)، واته‌به‌پێی توانا و ووزه‌ی خۆتان، ئینجا ووتمان خواو پێغه‌مبه‌ری خوا به‌سۆزترن بۆمان له‌خۆمان و ووتمان ئایه‌ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا (دروود و سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ده‌ست ناخه‌یته ناو ده‌ستمان بۆ په‌یمانه‌كه، فه‌رمووی: (أنّي لا أصافِحُ النساء وإنَّما قَوْلِيْ لإمراةٍ واحدةٍ قَوْلِيْ لِمائَةِ إمرأة)، واته: من ده‌ست ناخه‌مه‌ناو ده‌ستی ئافره‌ت به‌ڵكو قسه‌م بۆ یه‌ك ئافره‌ت و سه‌د ئافره‌ت یه‌كێكه، هه‌روه‌ها له‌م باره‌یه‌وه‌دایكی موسڵمانان عائیشه (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌فه‌رمووێت: (والله ما أخذَ رسول الله (صلى الله عليه وسلم) على النساءِ قط الإّ بما أمَرهُ الله وما مَسّتْ كف رسول الله كن كلاما) ، واته: سوێند به‌خوا پێغه‌مبه‌ری خوا (دروود و سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) په‌یمانی له‌ئافره‌تان وه‌رنه‌گرتووه به‌و شێوه‌یه نه‌بێت كه‌خوا فه‌رمانی پێ كردووه، سویند به‌خوا هه‌رگیز ده‌ستی پێغه‌مبه‌ری خوا (دروود وسه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) له‌ده‌ستی هیچ ئافره‌تێك نه‌كه‌وتووه له‌كاتی په‌یمان وه‌رگرتندا لێی، ده‌یفه‌رموو ئه‌وا په‌یمانم لێ وه‌رگرتن به‌قسه، واته‌به‌بێ ده‌ست خستنه‌ناو ده‌ست.\nئه‌و هه‌ڕه‌شانه‌ی كه‌وا كراوه له‌م فه‌رموودانه‌دا ته‌نها ڕووبه‌ڕووی پیاوان نییه به‌ڵكو به‌هه‌مان شێوه ئافره‌تانیش ده‌گرێته‌وه بۆیه پێویسته ئافره‌تانیش به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك خۆیان له‌م تاوانه به‌دوور بگرن به‌و هیوایه‌ی زیاتر بتوانین له‌خوای خۆمان نزیك ببینه‌وه.\nیه‌كێكی تر له‌و حه‌رامه فه‌رامۆشكراوانه‌ی كه‌زۆرێك له‌خوشكان و برایان بێ ئاگان لێی، كۆبوونه‌وه‌ی ژن و پیاوه (جیماع كردن) له‌كاتێكدا كه‌ئافره‌ته‌كه له‌ماوه‌ی بێ نوێژیدایه. هه‌ر وه‌ك خوای گه‌وره له‌قورئانی پیرۆزدا ده‌فه‌رمووێت (وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُواْ النِّسَاء فِي الْمَحِيضِ وَلاَ تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّىَ يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللّهُ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ) ، واته: ئه‌ی موحه‌ممه‌د (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ربێت) پرسیارت لێ ده‌كرێت ده‌رباره‌ی چونه‌لای خێزان له‌كاتی بێ نوێژیدا بۆ جیماع كردن، تۆش له‌وه‌ڵامدا پیان بڵێ جووت بوون له‌كاتی بێ نویژیدا مایه‌ی ئێش وئازارو نه‌خۆشی یه، به‌مه‌به‌ستی جووت بوون لێیان نزیك مه‌بنه‌وه تاوه‌كو له‌خوێنی بێ نوێژی پاك ده‌بنه‌وه. ئه‌گه‌ر له‌خوێنه‌كه پاك بوونه‌وه ئه‌وا له‌گه‌ڵیاندا جووت ببن به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌خوای گه‌وره فه‌رمانی پێ كردووه. وه‌خوایی گه‌وره ئه‌و كه‌سانه‌ی خۆش ده‌وێت كه‌ته‌وبه‌كارن و وه‌هه‌روه‌ها ئه‌وانه‌ش كه‌خۆیان پاك ڕاده‌گرن. وه‌هه‌روه‌ها پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) فه‌رموویه‌تی: (من أتى حائضاً أو إمراة في دبرها أو كاهنا فصدّقه بما يقول فقد كفرَ بما أنزل على محمد)، واته: هه‌ركه‌سێك له‌كاتی بێ نوێژیدا له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌یدا جووت ببێت یاخود له‌دواوه‌بچێته‌لای (واته له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه) یاخود بچێته‌لای فاڵچیه‌ك و باوه‌ڕ به‌قسه‌كه‌ی بكات ئه‌وا بێ بڕوایه به‌وه‌ی كه بۆ محمد دابه‌زیوه. وه‌هه‌روه‌ها: (كان رسول الله (صلى الله عليه وسلم) إذا أراد من الحائض شيئاً ألقى على فرجها ثوبا صنع ما أراد)، واته: پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ئه‌گه‌ر بیویستایه بچێته‌لای یه‌كێك له خێزانه‌كانی له‌كاتێكدا له‌ماوه‌ی بێ نوێژیدا بونایه، ئه‌وا پارچه قوماشێكی به‌سه‌ر داوێنی خیزانه‌كه‌یدا ده‌داو پاشان چی بویستایه ده‌یكرد.\nله‌ته‌فسیری (المراغي)دا هاتووه كه‌وا زانستی نوێی ئێستا ئاشكرایان كردووه كه‌جووت بوون له‌ماوه‌ی بێ نوێژیدا ئه‌م زیانانه‌ی هه‌یه:\nله‌به‌رئه‌م زیانانه‌ی كه‌باس كران پزیشكه‌كان ئێستا له‌سه‌ر ئه‌وه یه‌ك ده‌نگن كه‌پێویسته پیاو له‌ماوه‌ی بێ نوێژیدا به‌مه‌به‌ستی جووت بوون نزیكی خێزانی نه‌كه‌وێته‌وه وه‌ك قورئانی پیرۆز باسی كردووه.\nئیبنو عه‌باس (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌فه‌رمووێت: (ئه‌و كه‌سه‌ی له‌ماوه‌یی بێ نوێژیدا بۆ جووت بوون ده‌چێته‌لای خێزانه‌كه‌ی ئه‌وا ده‌بێت دینارێك یان نیو دیناری ئاڵتوون بكات به‌خێر)، وه‌یه‌ك دیناریش كێشه‌كه‌یی یه‌كسانه‌به (4.25) گرام ئاڵتوون.\nبۆیه زۆر گرنگه كه‌وا هه‌موومان ئاگاداری ئه‌م حه‌رامه بین تا كۆمه‌ڵگاكه‌مان به‌ره‌و ئاسوده‌یی به‌رین و له‌سه‌ر ئه‌و ڕێگایه‌ب ه‌رده‌وام بین كه‌خوای گه‌وره وپێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی داوای ده‌كه‌ن.\nچوونه‌لای خێزان له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه یه‌كێكی تره له‌و حه‌رامانه‌ی كه‌پشت گوێ خراوه‌و فه‌رامۆش كراوه، وه‌به‌شێكی موسڵمانان گیرۆده‌ی ئه‌م حه‌رامه‌بوون بێ ئاگا له‌وه‌ی كه‌خوای گه‌وره وپێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی (درودوو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ئاگاداریان كردونه‌ته‌وه‌و هه‌ڕه‌شه له‌بكه‌ری ده‌كه‌ن.\nهه‌روه‌ك خوای گه‌وره ده‌فه‌رمووێت: (نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ وَقَدِّمُواْ لأَنفُسِكُمْ وَاتَّقُواْ اللّهَ وَاعْلَمُواْ أَنَّكُم مُّلاَقُوهُ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ)، واته: خێزانه‌كانتان كێڵگه‌ی خۆتانن له‌هه‌ركوێوه ده‌تانه‌وێت بچنه كێڵگه‌ی خۆتانه‌وه وه‌توێشوویه‌كیش پێش خۆتان بخه‌ن وده‌بێت له‌خوا بترسن وه‌بشزانن كه‌له‌گه‌ڵ خوای گه‌وره ڕووبه‌ڕوو ده‌بنه‌وه، مژده‌ش بده به‌بڕواداران. وه‌هه‌روه‌ها پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ده‌فه‌رمووێت: (لاينظر الله إلى رجل يأتي امراته في دبرها) ، واته‌خوای گه‌وره‌سه‌یری پیاوێك ناكات كه‌له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه‌له‌گه‌ڵ خێزانیدا جووت ببێت. وه‌هه‌روه‌ها له‌فه‌رموده‌یه‌كی تردا پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ده‌فه‌رمووێت: (من أتى حائضا أو امرأة في دبرها أو كاهناً فصدقه بما يقول فقد كفر بما أنزل على محمد) ، واته: هه‌ر پیاوێك له‌كاتی بێ نوێژیدا به‌مه‌به‌ستی جووت بوون بچێته‌لای خێزانی، یان له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه جووت ببێت، یان هه‌ركه‌سێك بچێته‌لای فاڵگره‌وه‌یه‌ك یان قاوه‌گره‌وه‌یه‌ك و بڕوای پێ بكات، ئه‌وا ئه‌و كه‌سه بڕوای به‌و قورئانه نیه كه خوای گه‌وره بۆ پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی ناردووه. وه‌هه‌روه‌ها له‌فه‌رمووده‌یه‌كی تردا بۆمان ده‌گێڕنه‌وه‌كه: (جاء عمر بن الخطاب رضي الله عنه إلى رسول الله (صلى الله عليه وسلم) فقال: يا رسول الله هلكت! قال (صلى الله عليه وسلم): وما الذي أهلكك! قال: حولت رحلي الليلة. قال: فلم يرد عليه. فأوحى الله إلى رسوله الله (صلى الله عليه وسلم) هذه الآية: (نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ) يقول: أقبل وأدبر واتق الدبر والحيضة)، واته: خه‌لیفه عومه‌ری كوڕی خه‌تاب (خوای لێ ڕازی بێت) هاته‌لای پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) و پێی فه‌رموو ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا به‌هیلاك چووم، پێغه‌مبه‌ری خواش فه‌رمووی چ شتێكت كردووه به‌هیلاكت به‌رێت؟ عومه‌ریش (خوای لێ ڕازی بێت) فه‌رمووی ئه‌مشه‌و شێوه‌ی چوونه‌لای خێزانه‌كه‌م گۆڕیوه! واته له‌دواوه چوومه‌ته‌لای بۆ جووت بوون به‌ڵام له‌ڕێگه‌ی فه‌رجه‌وه، واته: له‌شوینی منداڵ بوونه‌وه. پێغه‌مبه‌ری خواش (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) وه‌ڵامی نه‌دایه‌وه، پاشان خوای گه‌وره ڕاسته‌وخۆ وه‌حی بۆ پێغه‌مبه‌ری خوا نارد و ئه‌م ئایه‌ته‌ی نارده‌خواره‌وه: (نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ). فه‌رمووی دروسته‌له‌پێش بێت یان له‌پاش به‌ڵام به‌مه‌رجێك جووتبوون له‌ڕێگای كۆمه‌وه‌نه‌بێت وه‌له‌كاتی بێنوێژیدا نه‌بێت. وه‌هه‌روه‌ها له‌فه‌رموده‌یه‌كی تردا بۆمان ده‌گێڕنه‌وه: (سأل رجل النبي (صلى الله عليه وسلم) عن إيتان النساء في أدبارهن أو إيتان الرجل امرأته في دبرها فقال النبي (صلى الله عليه وسلم): حلال! فلما ولى الرجل دعاه أو أمر به فَدُعِيَ فقال: كيف قلتَ في أي الخرزتين أمن دبرها في قبلها فنعم، أم من دبرها في دبرها فلا! فإن الله لا يستحي من الحق فلا تأتوا النساء في أدبارهن) ، واته پیاوێك پرسیاری كرد له‌پێغه‌مبه‌ری خوا (درودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ده‌رباره‌ی چوونه‌لای خێزان له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه ئایا دروسته؟ پێغه‌مبه‌ری خواش (درودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) فه‌رمووی حه‌ڵاڵه. كاتێك پیاوه‌كه ڕۆیی پێغه‌مبه‌ری خوا (درودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) بانگی كرد، یاخود ده‌فه‌رموون فه‌رمانی كرد كه‌بانگی بكه‌ن، پێغه‌مبه‌ری خوا فه‌رمووی چۆنت گووت مه‌به‌ستت له‌كام له‌و دوو كونه‌یه؟ واته پێش وپاش؟ ئه‌گه‌ر له‌دواوه‌و له‌ڕێگه‌ی فه‌رجه‌وه‌بێت ئه‌وه‌حه‌ڵاله به‌ڵام ئه‌گه‌ر له‌دواوه‌بێت وله‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه بێت ئه‌وه حه‌رامه، وه‌خوای گه‌وره له‌ئاست حه‌ق وڕاستیدا شه‌رم ناكات له‌به‌ر ئه‌وه له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه له‌گه‌ڵ خێزانه‌كانتاندا جووت مه‌بن.\nسه‌عیدی كوڕی یه‌سار فه‌رموویه‌تی به‌ئیبن عومه‌رم ووت ئێمه كه‌نیزه‌ك ده‌كڕین و له‌دواوه ده‌چینه لایان واته له‌ڕیگه‌ی كۆمه‌وه، ئیبن عومه‌ریش له‌وه‌ڵامدا فه‌رمووی: یه‌كێك خۆی به‌موسڵمان بزانێت چۆن شتی وا ده‌كات! هه‌روه‌ها ئیبن القیم له‌كتێبی (زاد المعاد)دا وه‌ك ته‌علیقێك له‌سه‌ر فه‌رمووده‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ده‌رباره‌ی جووت بوون له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه‌ده‌فه‌رمووێت جووت بوون له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه‌له‌سه‌ر زمانی هیچ پێغه‌مبه‌رێك له‌پێغه‌مبه‌رانی خوا (دروودو سه‌لامی خوایان له‌سه‌ر بێت) ڕێگه‌ی پێ نه‌دراوه، هه‌ركه‌سێك ڕێگه‌پێدان و دروستی وحه‌ڵاڵی جووت بوون له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌وه‌بداته‌پاڵ هه‌ندیك له‌پێشین (السلف) ئه‌وا هه‌ڵه‌ی كردووه. پاشان هه‌واڵ دان به‌حه‌رام بوونی به‌تووندی نه‌هی لێ كراوه.\nئه‌مه‌ی له‌سه‌ره‌وه باس كرا چه‌ند ئایه‌ت و فه‌رمووده‌یه‌ك بوون له‌سه‌ر قێزه‌ونی وحه‌رامی ئه‌وكاره، به‌و هیوایه‌ی هه‌موو موسڵمانێك بتوانێت خۆی و ده‌ورو به‌ره‌كه‌ی لێ ئاگاداربكاته‌وه‌تا هه‌موومان سه‌رفرازی دونیا و دوا ڕۆژببین.\nPDF - حه‌رامه فه‌رامۆشكراوه‌كان - 825.1 KB\nDOCX - حه‌رامه فه‌رامۆشكراوه‌كان - 768.2 KB\nEPUB - حه‌رامه فه‌رامۆشكراوه‌كان\nPDF - Mobile - حه‌رامه فه‌رامۆشكراوه‌كان


گەنجێکى بەریتانى لەتەمەنى 21 ساڵیدا بەهۆى خواردنەوەى زۆرى خواردنەوە وزەبەخشەکانەوە دووچارى جەڵتەى دڵ دەبێتەوە و پێشتریش بەوهۆیەوە گورچیلەکانى دووچارى سستبوونەوە بوون، دواى ئەو ڕووداوەش ئەو گەنجە کە خوێندکارى زانکۆیە پەیامێک بۆ خەڵکى دەنێرێت.\nگۆڤارى (بى ئێم جى ) لەڕاپۆرتێکیدا ئاماژەى بۆ ئەوە کردووە، ئەو گەنجە ڕۆژانە چوار قوتووى لەو مادە وزەبەخشانە خواردووەتەوە کە هەموویان دوو لیتر بوون.\nبەپێى گۆڤارەکە، بەوهۆیەوە توشی جەڵتەی دڵ بووە و بۆ ماوەى 58 ڕۆژ لەنەخۆشخانە لەبەشى چاودێرى چڕدا ماوەتەوە کە ئەو ماوەیەى بەشۆکى دەروونى ناوبردووە.\nپێش گەیاندنى بەنەخۆشخانە، ئەو گەنجە چەند نیشانەیەکى توندى تێدا بەدەرکەوتووە لەوانە سنگە کوتێ و هەناسە تەنگى و بزڕکانى دەموچاو و کێش دابەزین لەماوەى 4 مانگدا.\nلەسەر نەخۆشى ئەو گەنجە پزیشکەکان وتوویانە، چەند ئەگەرێک هەیە بۆ دەرکەوتنى ئەو نیشانانە پێش پشکینینى کۆتایى، ئەویش ئەوەیە کە خواردنەوەى وزەبەخش بووەتە هۆى شەکەتى و شکستى دڵ، ئەوەش هۆکارە نزیکەکەیە.\nپزیشکەکان پێشنیارى ئەوەیان کردووە، چاندن بۆ ئەندامانى بکەن کە دڵ و گورچیلەکانى توشى نەخۆشى وەستان بوون بەتایبەت دواى ئەوەى گورچیلەکانى بۆ چەندین ساڵە دوچارى سستبوونەوە بوون بێ ئەوەى پێبزانرێت و پشکنینى بۆ بکرێت.\nهەر بەپێى ڕاپۆرتەکە، ئەو گەنجە سێ مانگ پێش ئەوەى بگەیەنرێتە نەخۆشخانە بەهۆى بارى تەندروستیەوە نەیتوانیوە وەکو پێویست درێژە بەتەواوکردنى خوێندنەکەى بدات.\nلاى خۆشیەوە ئەو خوێندکارە ڕایگەیاندووە، کاتێک کە ڕۆژانە خواردنەوەى وزەبەخشى خواردووەتەوە بەو ڕێژەیە هەستى بەلەرزینی جەستەى و دڵەکوتێیەکى نامۆ کردووە، ئەوەش کاریگەرى لەسەر توانا و بەردەوامێتى بۆ خوێندنەکەى داوە.\nلەدواى 9 مانگ لەچارەسەرکردن دڵى گەنجەکە کەوتەوەکار، بەڵام پزیشکەکان پێشبینى ئەوە ناکەن بگەڕێتەوە دۆخى سروشتى و خوێندکارەکە پێشتریش دووچارى ژانەسەرێکى بەردەوام بوو تەنانەت ئەو ڕۆژانەشى کە هیچ خواردنەوەیەکى وزەبەخشیشیى نەخواردووەتەوە.\nلەکۆتایى وتەکانیدا ئەو خوێندکارە ئامۆژگارى خەڵکیش دەکات کە هەمووان لەمەترسیەکانى ئەو خواردنەوە وزەبەخشانە و شوێنەوارەکانیان بزانن.


بەهای دۆلـــار، مۆتەکەی ئابووری عێراق. | KURDPLAT\nبەهای دۆلـــار، مۆتەکەی ئابووری عێراق.\nکوردپلات 2/20/2022 10:44:00 م ليست هناك تعليقات\nئاشکرایە، بانکی ناوەندی، بەپێ ی دەستور، دامەزراوەیەکی سەربەخۆی بێ لایەنە، بەرپرسە لەسیاسەتی نەختینەیی وپاراستنی بەهای دراوی نیشتیمانی بەرامبەر دراوەکانی تر، تەنها لەبەردەم نوێنەرانی گەل(ئەنجومەنی نوێنەران) تاڕادەیەک ملکەچە.\nبەرزکردنەوەی بەهای دینار بەرامبەر بەدۆلار، هەروا کارێکی ئاسان و ساکار نی یە، پێویستە هەر سێ لایەن، وەزارەتی دارایی و بانکی ناوەندی و ئەنجومەنی نوێنەران، بەڕاوێژ لەگەڵ ڕێکخراوە جیهانییە دارایی ونەختینەییەکانی وەک (سندوقی نەختی نێودەوڵەتی وبانکی جیهانی) بەڕەچاوکردنی بارودۆخی ئابوری و سیاسی و کۆمەڵایەتی، ئەنجام و جێ بەجێدەکرێت.\nجێگای وەبیرهێنانەوەیە، لەکۆتاییەکانی(2020)دا، حکومەت وبانکی ناوەندی و ئەنجومەنی نوێنەران و بەئاگاداری لایەنەسیاسییەکان، بڕیاری دابەزاندنی بەهای دیناریان بەرامبەر دۆلار جێ بەجێکرد، بەمەبەستی چەند ئامانجێک:-\nیەکەم:- پڕکردنەوەی کورتهێنانی بودجەی گشتی، لە2020دا، نزیکەی(58) ترلیۆن دینار کورتهێنان بووە، دوا ئەوەی نرخی بەرمیلی نەوت دابەزی بۆ نزیکەی 30 دۆلار، حکومەت توانای دابینکردنی مووچەی مووچەخۆران و خەرجیەگشتییەکانی نەمابوو، هەربۆیە بەم سیاسەتە، وەزارەتی دارایی لەڕێگای گۆرینەوە دیناری زیاتری دەستکەوت، کەساڵانە بە نزیکەی 13 بۆ 14 ترلیۆن دینار دەخەمڵێنرێت،\nدووەم:- کەمبوونەوەی یەدەگی دۆلار، مەترسی لەسەر دروست بوو، چونکە حکومەت ناچار بوو بۆ دابینکردنی مووچەو خەرجییەکان، دۆلاری یەدەگ بفرۆشت، بەمەش یەدەگی دۆلار بەرەوکەمبونەوە چوو، لەزیاتر(70) ملیار دۆلارەوە دابەزی بۆ نزیکەی (48) ملیار دۆلار، کەجێگای مەترسیە بۆ ئابوری گشتی عێراق. سەرەڕای قەرزەکان، کەمبونەوەی یەدەگی دراو، ئابوری عێراق بەرەو داڕمان دەبات، خەرجکردنی یەدەگ، دەرئەنجامی خراپی لێ دەکەوێتەوە.\nسێ یەم:- بوژانەوەی کەرتەکانی ئابوری عێراق، هەستانەوەی بەرهەمی نیشتیمانی و کەمکردنەوەی قەبارەی هاوردەکردن لەماوەی درێژخایەندا، یەكێکە لەئامانجەئابورییەکانی ئەم سیاسەتە.\nڕاستە، بەم سیاسەتەی بانکی ناوەندی، بەڕێژەیەکی بەرز، ئاستی گشتی نرخەکان بەرزبوونەتەوە، بەپێ ی ئاماری وەزارەتی پلاندانانی عێراق، هەڵاوسان نزیک بووەتەوە لە(7%) کۆی گشتی نرخەکان، بارگرانی بۆ دانیشتوان بەگشتی وچینی ناوەندو هەژاران زیاتر بووە، هێزی شتکڕینی دینار دابەزیوە. بەڵام کێشەکان هەرئەم هۆکارە نین، توانای بەرهەمهێنانی کەرتەئابوریەکانی دەوڵەت، لەوئاستەدا نین، کەخواستی هەمووەکی ناوخۆ لەپێداویستیەکان پڕ بکاتەوە، بۆیە عێراق بەناچاری پشت بەهاوردە دەبەستێت و ئامارەکان باس لەهاوردەکردنی ڕێژەی (90%) پێداویستیەکان دەکەن!\nگومابی تێدا نی یە، هەمیشە دۆلار لەدینار باشترو بەبەهاترە. دۆلار، لەئێستادا تەنها بەدراوی ئەمەریکا نەماوەتەوە، بەڵکو بووە بەدراوێکی نێودەوڵەتی و زۆربەی مامەڵە بازرگانی و دارایی و قەرزو حەواڵەکان بەدۆلار ئەنجام دەدرێت و تەنانەت وڵاتان یەدەگی دراوەکانیان بەدۆلار هەڵدەگرن.\nهەربۆیە، بەهای دۆلار بۆ ئابوری عێراق، بووەتە مۆتەکەیەک لەبەردەم بوژانەوەو گەشەپێدانی کەرتەئابورییەکان وبارگرانی بەسەر تاک وخێزان وکۆمەڵگاوە...


عێراق بە 100 ملیار دینار هاوكاری خێزانە كەمدەرامەتەكان دەكات\n2020-04-14 [09:57 AM]\nحکومەتی عیراق 100 ملیار دیناری بۆ خەڵکی کەمدەرامەت تەرخانکردوە، پارەکەش دەدرێت بە دوو ملیۆن خێزان بۆ دوو مانگ هەر جارەی 200 هەزار دیناریان دەدرێتی، گوتەبێژی وەزارەتی پلاندانانی عێراق دەڵێت، هاوکارییەکە بۆ هەموو خەڵکی عێراقە بە هەرێمی کوردستانیشەوە.\nبەپێی بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق ئەو یارمەتییە پارێزگاکانی هەرێمی کوردستانیش دەگرێتەوە، هەر بۆیە فۆڕمەکە بە کوردییش لە سایتی ئەنجوومەن دانراوە.\nدوو ملیۆن خێزان کە لەژێر هێڵی هەژاریدا دەژین، ناویان لە وەزارەتی پلان دانانی عێراق تۆمار کراوە، بەڵام تا ئێستاکە نزیکەی سێ ملیۆن کەس فۆڕمیان پرکردووەتەوە بۆ ئەوەی ئەو یارمەتییەی ئەنجوومەنی وەزیران وەربگرن.\nوەزارەتی پلاندانانی عێراق و ئەنجومەنی وەزیران و بانکی ناوەندی کۆبوونەوە بۆ چۆنیەتیی دابەشکردنی سەد ملیار دینار کە حکومەت تەرخانی کردووە بۆ خێزانە کەمدەرامەتەکان، بڕیارە بۆ دوو مانگ هەر خێزانی بڕی دووسەد هەزار دیناریان بدرێتێ بە مەرجێک ئەو خێزانانە هیچ کەسێکی مووچەخۆریان تێدا نەبێت و هیچ سەرچاوەیەکی داهاتیان نەبێت، نە لە کەرتی تایبەت و نە لەکەرتی گشتی.\nپڕکردنەوەی فۆڕمی یارمەتی تا رۆژی پێنجشەمەی 16ی ئەم مانگە بەردەوام دەبێت. دواتر بۆ ماوەی هەفتەیەک لەلایەن وەزارەتی پلاندانانەوە بەدواداچوون بۆ ئەو کەسانە دەکرێت کە ئەم فۆڕمەیان پڕکردووەتەوە. ئینجا خێزانە کەمدەرامەتەکان یارمەتییەکە وەردەگرن.\nبەپێی ئاماری وەزارەتی پلاندانانی عێراق رێژەی هەژاری لەدوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا و راگەیاندنی قەدەغەی هاتووچۆ لە سەرتاسەری عێراق 20% بۆ 24% بەرز بووەتەوە.\nئەم هەواڵە 4471جار خوێندراوەتەوە


هاوكاریكردنی قوتابیانی بەشە ناوخۆییەكانی زانكۆكانی كوردستان - BCF\nئاسایشی خۆراک, هەواڵ\nبە بۆنەی هانی مانگی رەمەزانی پیرۆز ، دەزگای خێرخوازی بارزانی وەكوو نەریتێكی ساڵانەی لەم مانگەدا چەندین پرۆژەی خێرخوازی رادەگەیەنێت، و لە چوارچێوەی سێكتەری خۆراكی كە بە بنەمای ژیان دادەندرێت، چەندین پرۆژەی راگەیااند ولەمانەش پرۆژەی هاوكاریكردنی قوتابیانی بەشە ناوخۆییەكان لە زانكۆكانی كوردستان.\nرێكەوتی 6/4/2022 لە پرێس كۆنفراسێكدا بە ئامادەبوونی هەریەك لە بەرێز (ئیبراهیم سەمین) جێگری سەرۆكی دەزگا و بەرێز (ئیسماعیل عەبدولعەزیز) ئەندامی دەستەی كارگێری و بەرێز (رێبوار محی الدین) بەرپرسی ئۆفیسی كەركوك، پرۆژەی گەیاندنی هاوكاری بە قوتابیانی بەشە ناوخۆییەكان راگەیەندرا..\nلە سەرەتای كۆنگرەی رۆژنامەوانیەكەدا بەرێز جێگری سەرۆكی دەزگای خێرخوازی بارزانی وتەیەكی پێشكەش كرد وتیایدا پیرۆزبایی هاتنی مانگی رەمەزانی لە ئامادەبوان كرد: ((بە ناوی خوای گەورەو میهرەبان، سەرەتا هاتنی رەمەزان لە خۆمان و لە هەموو كوردستانیان پیرۆز دەكەین)). دواتر بەرێزیان باسیان لە پرۆژەكە وگرینگی ئەم پرۆژەیە كرد، ((ئەمرۆ لە چەمچەمال لە زانكۆی چەرمۆ پرۆژەی هاوكاریكردنی قوتابیانی بەشە ناوخۆییەكانی زانكۆكانی كوردستان رادەگەینین، دەزگای خێرخوازی بارزانی بە شارنازیەوە دەلێت لە خزمەتی خەڵكی كوردستان داین، لەو رۆژە پیرۆزەدا و لەم مانگە پیرۆزەدا دەزگای خێرخوازی بارزانی لە زانكۆی چەرمۆ كە كەوتۆتە شاری چەمچەمال كە شوێنی قوربانی و ئەنفاله بە پێویستی دەزانێت كە رای بگەیەنێت كە لەم رۆوە تا كۆتایی مانگی رەمەزانی پیرۆز دەست كراوە دەبێت لە هاوكاریكردنی ئەو قوتابیانەی كە لە بەشە ناوخۆییەكانی زانكۆكانی كوردستان دان بە پێی توانا هەولدەدەین هاوكاری بگەیەنین بە سەرجەم ئەو بەشە ناوخۆییانەی كە هاوكاریان پێنەگەیشتوە لە لایەنەكانی ترەوەوە بە تایبەتی ئەو زانكۆیانەی كە لە دەرەوەی سەنتەری شارەكان دان وەكو زانكۆی گەرمیان وزانكۆی چەرمۆ كە لە خزمەتیان داین وزانكۆی هەلەبجە و سۆران ئەو شوێنانەی كە پێویست بكات..)).\nلە درێژەی وتارەكەیدا بەرێزیان جێگری سەرۆكی دەزگا باسی لە رۆلی دەزگای خێرخوازی بارزانی كرد لە هاوكاریكردنی كەم دەرامەت و ئەوانەی پێویستیان بە هاوكاری هەیە، گوتی: ((ئێمە لە دەزگای خێرخوزای بارزانی لە چارچێوەی فەلسەفەی بارزانی نەمر كە دەلێت”شانازیە بۆ مرۆڤ خزمەتكاری میللەتی خۆی بێت” لێردەدا رایدەگەینین كە لە مانگی رەمەزاندا چەندین پرۆژەی گرینگی خێرخوازی جێبەجێدەكەین، وە لە خزمەتی ئەوانە دەبین كە پێویستیان بە هاوكاری هەیە لە كوردستان و سەرانسەری عێراقدا..)).\nلە كۆتایی كۆنگرەی رۆژنامەوانیەكەدا سوپاسی زانكۆی چەرمۆ و قوتابیان و ئامادەبوانی كرد : ((زۆر سوپاس بۆ زانكۆی چەرمۆ كە پێشوازیان لێكردین وسوپاس بۆ قوتابیان و هیوادارین سالی خوێندنیان بە سەركەوتویی بە سەر ببەن، دەزگای خێرخوازی بارزانی دەزگای هەموو كوردستانە لە هەر شوێنێك پێویستی بە هاوكاری بێت ئێمە ئامادەین هاوكای بگەیەنین، دوبارە سپاسی ئامادەبونتان دەكەین..))..\nجێگای ئاماژەیەی ئەم پرۆژەیە گشت زانكۆكانی كوردستان دەگرێتەوە و لە ماوەی مانگی رەمەزانی پێرۆز بەردەوام دەبێت..\nPrevپێشترهەلی کار – كارمەندی هاوكاری و بەهاناوەچوون\nدواتركارو چالاكیەكانی دەزگای خێرخوازیی بارزانی لە مانگی رەمەزانNext


داهاتی یانە لە فرۆشتنی درێسی یاریزان – یاریگا سپۆرت\nHome/هه‌واڵه‌كان/داهاتی یانە لە فرۆشتنی درێسی یاریزان\nداهاتی یانە لە فرۆشتنی درێسی یاریزان\nکامه‌ران پاڵانی 2017/08/04\nئاماده‌كردنی : كـــامـــه‌ران پــــاڵانی تایبه‌ت به یاریگا\nیه‌كێك له سەرچاوەی سه‌ره‌كی داهاتی یانەكان بریتیه له سپۆنسەری یانەكان، كە هەردوولا لەسەر چەند مەرج و خاڵێك ڕێك دەكەون, یەكێك لە خاڵەكانی ئەو ڕێكەوتنە پەیوەندی هەیە بە فرۆشتنی كاڵا وەرزشیەكانی یانەكە, گرنگترین كاڵای وەرزشیش درێسی یاریزانەكانە, پەیوەندی هەیە بە پشكی یانەكە و سپۆنسەرەكە لە فرۆشتنی پارەی درێسی یاریزانەكان.\nهه‌موو وه‌رزێك پاش په‌یوه‌ندی كردنی یاریزانێكی سۆپه‌ر ستار به یانه‌یه‌كی گه‌وره‌وه، ئه‌م دوو پرسیاره‌مان له لادا دروست ده‌بێت:-\n1- ئەو بڕە پارەیەی یانەكان دەستیان دەكەوێت لە فرۆشتنی درێسی یاریزانەكانیان هەر هەمووی بۆ خودی یانەكانە؟\n2- باشە ئەگەر هەمووی بۆ یانەكان نییە ئەی چەندی بۆ یانەكانە و چەندی بۆ كۆمپانیاكانی سپۆنسەری یانەكانە؟\nئه‌م وه‌رزه‌ش پاش په‌یوه‌ندی كردنی نیمار داسێڵڤای به‌رازیلی له یانه‌ی به‌رشه‌لۆنه‌ی ئیسپانییه‌وه بۆ یانه‌ی پاریس سان جێرمانی فه‌ره‌نسی، ئه‌و دوو پرسیاره‌ی سه‌ره‌وه دووباره بۆته‌وه، به‌داخه‌وه زۆربه‌ی رۆنامه‌نووسانی وه‌رزشیش به هه‌ڵه وه‌ڵامی ئه‌و پرسیارانه ده‌ده‌نه‌وه و زانیاری ناڕاست به خوێنه‌ری كورد ده‌ده‌ن. لێره‌دا بۆنده‌كه‌ی نه‌یمار به نموونه وه‌رناگرین، چونكه ئه‌م نیوه‌ڕۆیه یاریزانه به‌رازیلیه‌كه به ده‌زگاكانی راگه‌یاندن ناسرا، هه‌ربۆیه بۆندی مان یونایتد له‌گه‌ڵ ئیبراهیمۆڤیچ به نمونه وه‌رده‌گرین.\nوه‌رزی ڕابردوو یانه‌ی مانچێسته‌ر یونایتد به‌خۆڕایی بۆندی له‌گه‌ڵ زلاتان ئیبراهیمۆڤیچ مۆركرد، واباوه كه بایی (50) ملیۆن یۆرۆ درێسی زلاتان فرۆشراوه، چه‌ند پرسیارێك درووست ده‌بێت: ئایا ئه‌م هه‌واڵه ڕاسته؟ ئه‌گه‌ر ڕاسته ئەو (50) ملیۆن یۆرۆیە چەندێكی بۆ مان یونایتد و چەندێكی بۆ كۆمپانیای (ئه‌دیداس)ه كە سپۆنسەری یانەی مانچێسته‌ره؟ ئایا ڕاسته به پاره‌ی درێسه‌كانی ئیبراهیمۆڤیچ مان یونایتد بۆندی له‌گه‌ڵ پۆگبا مۆر كرد؟\nپشكی یانە لە فرۆشتنی درێسی یاریزانان:\nنرخی فرۆشتنی درێسێكی یانە گەورەكان لە نێوان (50 -80) یۆرۆیە, بەپێی دان پێدانەكانی هەندێك لە كۆمپانیاكانی درووست كردنی درێسی یاریزانان, بڕی تێچوونی درووستكردنی درێسێك لە (5 – 10) یۆرۆیە, بۆ ئەم مەبەستەش كۆمپانیاكان سوود لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ئاسیا وەردەگرن, كە بە پارەیەكی كەم دروستی دەكەن, بە تایبەتی وڵاتی ئەندەنوسیا , بۆ دروست كردن و هێنانەوەی درێسەكان لە (10 – 20) یۆرۆ دەبێت.\nكۆمپانیەكان بۆ بەدەست هێنانەوەی ئەو بڕە پارەیە دەیدەین بە یانەكان, پشت بە قازانجی درێسەكان دەبەستن, هەر بۆیە پشكی زۆریان بەر دەكەوێت لە پارەی فرۆشتنی درێسی یاریزانەكان, بۆ نمونە : له 14 / 7 / 2014 كۆمپانیای ئه‌دیداس به بڕی (750) ملیۆن جونه‌یهی ئیسته‌رلینی له‌گه‌ڵ یانه‌ی مان یونایتد بۆ ماوه‌ی (10) ساڵ بۆندی مۆر كرد، به‌م شێوه‌یه‌ش كۆمپانیای ئه‌دیداس ساڵانه بڕی (75) ملیۆن یۆرۆ ده‌دات به شه‌یتانه سوره‌كان و له به‌رامبه‌ردا بڕی (85%) بۆ (90%) پاره‌ی فرۆشی درێسی یاریزانان وه‌رده‌گرێت.\nله وه‌رزی (2015-2016) یانه‌ی مان یونایتد زۆرترین درێسی فرۆشتووه كه ده‌كاته (2،850،000) دوو ملیۆن و هه‌شت سه‌د و په‌نجا هه‌زار درێس، لای خواره‌وه‌ش ڕیزبه‌ندی ئه‌و یانانه‌ی كه زۆرترین درێسیان فرۆشتووه.\nیانەی مان یونایتد له وه‌رزی (2015-2016) ( (2،850،000)) دوو ملیۆن و هه‌شت سه‌د و په‌نجا هه‌زار درێسی فرۆشت, ئەم ژمارەیەش بریتیە لە درێسی منداڵان و گەورەكان، ئەگەر نرخی فرۆشتنی درێسێكی یانەی مانچێسته‌ر بە (70) یۆرۆ دابنێین و نرخی دروست كردنی هەر درێسێك بە (15) یۆرۆ دابنێین, ئەوا هەر درێسێك (55) یۆرۆ قازانجی لێ دەكرێت, كەواتە یانەی مان يونايتد وه‌رزی ڕابردوو بڕی (154) ملیۆن یۆرۆ درێسی یاریزانەكانی فرۆشتووه، به‌گشتی بڕی ئەو بەشە پارەیەی یانه‌یه‌ك وەری دەگرێت لە فرۆشتنی هەر درێسێك ئاشكرا ناكرێـت، بەڵام بە پێی ڕێكه‌وتنی نێوان ئه‌دیداس و مانچێسته‌ر، مان یونایتد بڕی (10%) بۆ (15%) ئه‌و بڕه پاره‌یه وەردەگرێـت و بڕه‌كه‌ش زیاد و كەم دەكات بە گوێرەی :-\n1- شوێنی فرۆشتنەكە : ئەگەر درێسەكە لە كۆگای مانچێسته‌ر یان سایتی فەرمی بفرۆشرێت، ئەوا بڕی پارەی مان یونایتد زیاد دەكات.\n2- ژمارەی درێسە فرۆشراوەكان : ئەگەر ژمارەكە لەو ژمارەیە كە پێشتر دانرابوو زۆرتر بێت، ئەوا یانەكە برە پارەكەی زیاتر دەبێت , بەڵام ئەگەر لە ژمارە دیاریكراوە كەم تر بێت، بە هۆی ئەنجامی خراپ و بەدەست نەهێنانی نازناو، ئەوا بڕی پارەی یانەكە كەمتر دەبێت .\n3- قەبارەی درێسەكە : درێسی قەبارە گەورە گرانترە لە لە درێسی قەبارە بچووك, هەروەها ئەو درێسەی كە ناوی یاریزانی لەسەر نووسراوبێت گرانترە لەو درێسەی ناوی لێ نەنووسراوبێت.\nلە كۆتاییدا دەگەینە ئەو ئەنجامەی كه پارەی فرۆشتنی درێسی یاریزانان، هەمووی بۆ یانەكان نییە، بەڵكو كۆمپانیاكانیش بەشی خۆیان دەبەن، بۆ نموونە :به‌پێی سه‌رچاوه باوه‌ڕپێكراوه‌كان مان یونایتد (300) هه‌زار درێسی زلاتانی فرۆشتووه، نرخی هه‌ر درێسێك به نزیكه‌ی (70) یۆرۆ داده‌نرێت و ده‌كاته (21) ملیۆن یۆرۆ، له‌و بڕه‌یه‌ش مان یونایتد ته‌نها (15%) پاره‌كه‌ی وه‌رگرت كه ده‌كاته (3) ملیۆن یۆرۆ.\nهه‌روه‌ها لە كاتی بۆند مۆركردنی ریاڵ مەدرید لە گەڵ خامیس رۆدریگز، تاكو یەكەم یاری ئه‌و وه‌رزه‌ی خولی ئیسپانی، یانەی ریاڵ مەدرید نزیكەی (50) هەزار درێسی ئەو یاریزانەی فرۆشت و بۆ هەر درێسێك (12) یۆرۆی بەركەوت, كەواتە یانەی ریاڵ مەدرید بری (6) ملیۆن یۆری دەست كەوت لە داهاتی فرۆشتنی درێسی خامیس رۆدریگز نه‌ك كۆی پاره‌ی بۆنده‌كه‌ی. به‌مشێوه‌یه‌ش یانەكان تەنها پارەی مووچەی ساڵانەی یاریزانەكان بە فرۆشتنی درێسەكانیان پەیدا دەكەن، نەك نرخی گرێبەستەكانیان.\nئيبراهيمۆڤیچ. پاریس سان جێرمان خامیس رۆدریگز. ریاڵ مه‌درید مان یونایتد نیمار\nئەفسانەیەکی مان یۆنایتد کریستیانۆ و دیاردە لە پێکهاتەی خەونەکانی دوور دەخاتەوە\nمێسی بارسێلۆنا جێده‌هێڵێت یان نا؟!\nهانده‌ران له یارییه‌كانی خولی ئیتاڵی ئاماده ده‌بن!\nئەو پێنج ڕیکۆردەی سەختە کریستیانۆ و مێسی بتوانن بیشکێنن\nپێنج یاریزانی بارسێلۆنا تووشی کۆرۆنا بوون\nبارسێلۆنا ئاماده‌كاری بۆ كڕینی به‌رگریكارێكی ئه‌یاكس ده‌كات\nیاریه‌كانی ئه‌مڕۆ 169


23:19 - 18 September 2021\nهەنگاو: کۆڵبەرێکی دیکە لە سنووری سەردەشت بە تەقەی هێزە چەکدارەکانی ئێران کوژرا و بەمەش لەماوەی حەوتوویەکدا ٤ کۆڵبەر کوژراون.\nبەگوێرەی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، کۆتایی شەوی شەممە ٢٧ی خەرمانانی ٢٧٢١ (١٨ی سێپتامبری ٢٠٢١)، هێزە چەکدارەکانی ئێران لە سنووری دۆڵەبی سەردەشت تەقەیان لە ژمارەیەک کۆڵبەر کردووە و لە ئاکامدا کۆڵبەرێک کوژراوە.\nهەواڵنێری هەنگاو لە سەردەشت ناسنامەی ئەو کۆڵبەرەی ئومید محەمەدزاده تەمەن ٣٩ ساڵ ڕاگەیاندووە کە خەڵکی گوندی گڕوەیس و دانیشتووی شارۆچکەی ڕەبەت بووە. ئومید گوللەیەک بەر کەلکەی کەوتووە و بە هۆی خوێنڕێژی گیانی لە دەست داوە.\nئومید محەمەدزاده خێزاندار و باوکی سێ منداڵی ١٢، ٧ و ٥ ساڵانە و تەرمەکەی هێشتا لە نەخۆشخانەی شاری سەردەشت ڕاگیراوە و ڕادەستی بنەماڵەکەی نەکراوەتەوە.\nبە پشتبەستن بە ئاماری تۆمارکراو لە ناوەندی ئامار و بەڵگەنامەکانی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لە ماوەی حەوتووی ڕابردوودا ٤ کۆڵبەر لە سنوورەکانی سەردەشت، بانە و نەوسوود گیانیان لە دەست داوە کە سێ کەسێان بە تەقەی هێزە چەکدارەکانی ئێران کوژراون.


کۆبونەوەی خێزانەکان لە جەژنی سوپاسگوزاریدا\nئەمڕۆ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا جەژنی سوپاسگوزارییە کە لەم ڕۆژەدا خێزانەکان پێکەوە کۆدەبنەوە و سوپاسگوزاری یەزدان دەکەن بۆ ئەو شتانەن کە پێیان بەخشراوە، ئەمەش لە کاتێکایە کە ساڵی ڕابردوو بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە ئەم جەژنە بە شێوەیەکی نەریتی خۆی ئەنجام نەدرا.\nچاوەڕوان دەکرێت ژمارەی ئەو کەسانەی کە بۆ جەژنی سوپاس گوزاری ئەمڕۆ گشتیان کردبێت بۆ کۆبونەوەیان لەگەڵ خێزان و هاوڕێکانیان بگاتە ئاستی پێش بڵاوبوونەوەی پەتای کۆرۆنا، یان تەنانەت زیاتریش.\nپێشبینی دەکرێت بۆ ئەم جەژنەی کە چوارهەم پێنجشەممەی مانگی 11ی هەموو ساڵێک ئەنجام دەرێت، لەمساڵدا نزیکەی 48.3 ملیۆن کەس بەلایەنی کەم 50 میل ڕێگا ببڕن بۆ بینینی ئازیزانیان لە کاتێکدا لە ساڵی ڕابردوو بەهۆی پەتاکەوە ئەو ژمارەیە تەنها نزیکەی 4 ملیۆن کەس بوو.\nزۆر کەس ترس و دڵەڕاوکێیان لەسەر پەتاکە کەمبۆتەوە بەهۆی ئەوەی نزیکەی 200 ملیۆن ئەمەریکایی بە هەردوو بەشی ڤاکسینیان وەرگرتووە.\nبەڵام هەروەها مانای ئەوە دەگەیەنێت کە نیگەرانیەکان لەسەر دووبارە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە زیاد دەکات، لە کاتێکدا کە ئێستا ژمارەی توشبوونی ڤایرۆسەکە ڕۆژانە نزیکەی 100 هەزار کەسە و نەخۆشخانەکان لە مشیگەن، میناسۆتا، کۆلۆرادۆ و ئەریزۆنا بەرزبوونەوەیەکی زۆری حاڵەتەکانیان بەدیکردووە.\nنێوەندی ئەمەریکا بۆ کۆنترۆڵکردن و ڕێگریکردن لە نەخۆشییەکان دەڵێت پێویستە ئەو کەسانەی کە ڤاکسینەکەیان وەرنەگرتووە بۆ ئەم جەژنە لەگەڵ خەڵکی تر کۆنەبنەوە.


سه‌فین دزه‌یی: چەکدارانی پەکەکە لە کوردستان بوونەتە هۆکاری دەردەسەری و نەهامەتی خەڵکی کوردستان | دەزگاى زارى کرمانجى\nسه‌فین دزه‌یی: چەکدارانی پەکەکە لە کوردستان بوونەتە هۆکاری دەردەسەری و نەهامەتی خەڵکی کوردستان\nسەفین دزەیی، گووتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ دەنگی ئەمریکا، تیشکی خستە سەر چەند بابەتێکی هەنووکەیی، لەوانەش، کۆبوونەوەی شاندەکانی حکومەتی هەرێم و بەغدا و ئەنجامی گفتوگۆکان و هەروەها دیدار و گفتوگۆیان لەگەڵ شاندی ئەنجوومەنی ئاسایش و ئەو هێزە دروستکراوەی کە بەشێوەی دەم و چاو داپۆشراو خۆیان ڕاگەیاند لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا:\nلە سی ساڵی ڕابردوودا ئەنجومەنی ئاسیش سەردانی لەو شێوەیەی نەکردووە بۆ عێراق\nسەفین دزەیی، گووتەبێژی حکومەتی هەرێم، سەرنجی خۆی دەربارەی سەردانی شاندی ئەنجوومەنی ئاسایش بۆ عێراق دەخاتە ڕوو، وە باس لە تەوەری گفتۆگاکان دەکات لەگەڵ شاندی ئەنجوومەنی ئاسیش و ڕایدەگەیەنێت، لە ڕابردوودا ئەنجوومەنی ئاسایش سەردانی لەو شێوەیەی نەکردبوو بۆ عێراق و دەڵێت" به‌پێی زانیارییه‌كانی من له‌ماوه‌ی سی ساڵی ڕابردوو سه‌ردانێكی له‌وجۆره له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی ئاسایشه‌وه بۆ عیراق نه‌كراوه، به‌ڵام له‌به‌ر كه‌می كات نه‌یانتوانی سه‌ردانی هه‌رێمی كوردستان بكه‌ن بۆیه داوایان كردبوو كه وه‌فدی هه‌رێم له به‌غداد ببینن، سه‌باره‌ت به بۆردومانه‌كان به‌داخه‌وه ئه‌و دیارده‌یه هه‌ر هه‌بووه له‌و ماوه‌یه‌ی دواتردا ڕووی له‌زیادوببون كردووه ئه‌ویش به‌هۆی جموجۆڵی چه‌كدارانی په‌كه‌كه له‌ناوچه سنورییه‌كان كه هه‌وڵیان داوه زیاتر خۆیان له‌كاروباری هه‌رێم هه‌ڵقورتێنن له‌هه‌ندێك شوێن وه‌ك "به‌دیل" ڕه‌فتار بكه‌ن، بۆ نمونه له شه‌نگال و خانه‌قین و هه‌ندێك ناوچه‌ی گه‌رمیان، به‌وه‌ش نه‌وه‌ستاون گروپێكی چه‌كداری ده‌مامكدارییان دروست كردووه، له‌ڕاستیدا هه‌بونی ئه‌و چه‌كدارانه له هه‌شتاكانی ساڵانی ڕابردووه‌وه مایه‌ی ده‌رده‌سه‌ری و نه‌هامه‌تی خه‌ڵكی ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌بوون، بونه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی سه‌دان گوند ئاوه‌دان نه‌كرێنه‌وه له‌كاتێكدا خه‌ڵكی ئه‌و گوندانه خۆیان ده‌یانه‌وێت گونده‌كانیان ئاوه‌دان بكه‌نه‌وه و خه‌ڵكی تر به‌هۆی ئه‌و چه‌كدارانه بۆردومانیان بكه‌ن، بۆیه ئه‌و كارانه‌ی په‌كه‌كه ده‌یكات به‌هیچ جۆرێك له‌به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵی كوردستان نیه."\nسەرۆکی هەرێمی کوردستان باسی لە کێشەی ئاوارەکان و بوونی چەکدارانی پەکەکە کردووە\nسەفین دزەیی، باسی لە ناوەڕۆکی کۆبوونەوەیان کرد، لەگەڵ شاندەکەی ئەنجوومەنی ئاسایش و ڕایدەگەینێت، بە هۆی کەمی کات نەیانتوانی بە جیا سەردانی هەرێمی کوردستان بکەن و، باس لە وتارەکەی سەرۆکی هەرێم دەکات کە پێشکەشی شاندی ئەنجوومەنی ئاسایشی کردووە و دەڵێت" له‌كۆبونه‌وه‌كه‌دا له‌گه‌ڵ شاندی ئه‌نجومه‌نی ئاسایش به‌هۆی كه‌می كات و زۆری ئاماده‌بووان كه‌هه‌ریه‌كه‌ی پرسیاری خۆی خسته‌ڕوو، به‌ڵام سه‌رۆكی هه‌رێم له‌وتاره‌كه‌یدا له تابلۆ گشتیه‌كه‌ی باس دۆخی هه‌رێمی كوردستان و ئاواره‌كان باسی له‌وه‌كرد كه بوونی چه‌كدارانی په‌كه‌كه له‌شه‌نگال یه‌كێكه له هۆكاره سه‌ره‌كیه‌كان بۆ نه‌گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره‌كان بۆ شه‌نگال، ئه‌وانیش نیگه‌رانی ئه‌و دۆخه بوون سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه سوپاسگوزاری هه‌رێمی كوردستان بوون بۆ ئه‌وه‌ی كه ئه‌و ژماره زۆره‌ی ئاواره‌یان له‌خۆ گرتووه سه‌ره‌ڕای ئه‌و ئه‌ركه زۆره."\nکردەوەکانی پەکەکە لۆژیک و ویژدان قبوڵی ناکات و بۆ هەرێم مەوقیفێکی زەحمەتە\nسەفین دزەیی زیاتر تیشک دەخاتە، سەر سنوور بەزاندنەکانی پەکەکە لە خاکی هەرێمی کوردستان و ڕایدەگەیەنێت، نە لۆژیک و نە ویژدان کردەوەکانی پەکەکە قبوڵ ناکات و دەڵێت" هیچ لۆژیك نیه وڵاتێك خاوه‌ن سه‌روه‌ری بێت ڕێگا بدات كه هێزی چه‌كداری وڵاتێكی تر به‌كاربهێنن بۆ هێرش كردنه سه‌ر وڵاتانی دراوسێ، دوای ئه‌وه بگه‌ڕێنه‌وه له‌ڕۆژی دواتر له میدیاكانیانه‌وه بڵاوی بكه‌نه‌وه كه چوون هێرشیان كردۆته سه‌ر فڵانه شوێن و ئه‌وه‌نده زیانیان له‌و وڵاته‌ی تر داوه به‌ڕاستی ئه‌وه لۆژیك نیه، هیچ وڵاتێك ئه‌وه قبوڵ ناكات بۆ هه‌رێمی كوردستان "مه‌وقیفێكی" زۆر زه‌حمه‌ته، هه‌رچه‌نده هێزه‌كانی ئۆپۆزسیۆنی ئێران تا ڕاده‌یه‌ك له ڕابردوو گوێرایه‌ڵ بوون وه موڕاعاتی دۆخی هه‌رێمی كوردستانیان كرد به‌ڵام ئه‌وانیش له‌م دواییه به‌هه‌ندێك كاری ناڕه‌وا هه‌ڵسان و هێرشیان كرده سه‌ر خاكی ئێران ئه‌وه‌ش قابیلی قبوڵ نیه، جا په‌كه‌كه‌ش ئه‌گه‌ر پێی وابێت ئه‌و كرده‌وانه‌یان له به‌رژه‌وه‌ندی دۆزی كورده به‌پێچه‌وانه‌وه زیان ده‌گه‌یه‌نێت چونكه زیانی به‌خه‌ڵكی ئه‌و ناوچه‌یه گه‌یاندووه، حكومه‌تی عیراقی هه‌ڵوێستی هه‌بووه به‌ڵام ڕه‌نگه له‌ڕووی كردارییه‌وه ئه‌و توانایه‌ی نه‌بێت كه هیچ هه‌نگاوێك بنێت، ئه‌و كرده‌وانه‌ی په‌كه‌كه ده‌یكه‌ن قابیلی قبوڵ نیه وه نه لۆژیك، نه ویژدان قبوڵی ناكات."\nپێویستە لە ناوخۆ و لە دەرەوە ڕای گشتی هەڵوێست وەربگرن\nدزەیی، سەبارەت بە مامەڵە کردن لەگەڵ چەکدارانی پەکەکە، باسی لە ڕووبەڕوو بوونەوەکانی پێشتری لەگەڵ ئەو هێزە کرد و ڕایگەیاند لە ڕابردوودا هێزەکانی پێشمەرگە ڕووبەڕوویان بوونەتەوە، بەڵام نەبۆتە چارەسەر بۆیە پێویستە ڕای گشتی هەڵوێست وەربگرێت و دەڵێت:"پێویسته ڕای گشتی چ له‌ناوخۆ چ له‌ده‌ره‌وه‌ی كوردستان هه‌ڵوێست وه‌ربگرن، كرده‌وه‌كانی په‌كه‌كه له ڕێگری كردن له‌خه‌ڵك هیچ جیاوازییه‌كی نیه له‌گه‌ڵ حكومه‌ته‌كانی ڕابردووی عیراق".\nدزەیی زیاتر دەڵێت" خۆی له نه‌وه‌ده‌كان ڕوبه‌ڕوو بونه‌وه‌ی توند له‌نێوان هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان و په‌كه‌كه ڕویدا به‌ڵام ئه‌وه چاره‌سه‌ری كێشه‌كه‌ی نه‌كرد، به‌ڵام ئه‌وه‌ی پێویسته ڕای گشتی چ له‌ناوخۆی هه‌رێمی كوردستان چ له‌ده‌ره‌وه‌ی كوردستان هه‌ڵوێست وه‌ربگرن، لێره باسی به‌رژه‌وه‌ندی هێزه سیاسیه‌كان نیه، به‌ڵكو باسی به‌رژه‌وه‌ندی سه‌ر و ماڵ و ئارامی خه‌ڵكه هیچ كه‌س بۆی نیه ڕێگری له‌خه‌ڵك بكات بچێته‌وه سه‌ر زه‌وی و زار و ماڵی خۆی جا ئه‌گه‌ر ڕێگر بن ئه‌وكاته هیچ جیاوازییه‌كی نیه له‌گه‌ڵ حكومه‌ته‌كانی ڕابردووی عیراق( به‌عس) كه ڕێگه‌یان به‌خه‌ڵك نه‌ده‌دا بچنه‌وه شوێنی خۆیان و كوردستانیان ته‌عریب ده‌كرد، واته هه‌مان سیاسه‌تیان په‌یڕه‌و ده‌كرد، دوای ئه‌وه هه‌رێمی كوردستان په‌رله‌مانی هه‌ڵبژێردراوی خۆی و حكومه‌تی خۆی هه‌یه ناكرێت وه مه‌یدانی خه‌باتی په‌كه‌كه یا هه‌ر هێزێكی تر هه‌رێمی كوردستان نیه به‌ڵكو شوێنی تره ناكرێت هێزێك له‌ده‌ره‌وه بێت كه بۆ ئامڕازێك دروستكرابێت بێته هه‌رێمی كوردستان موزایه‌ده‌ی سیاسی به‌سه‌ر ئه‌و هێزه سیاسیه ڕه‌سه‌نانه‌ی هه‌رێمدا بكات كه، حه‌فتا ساڵ، په‌نجا-چل، سی، ساڵ خه‌باتیان هه‌یه، مه‌یدانی خه‌باتی په‌كه‌كه هه‌رێمی كوردستان نیه شوێنی تره."\nپێویستە پەکەکە ڕێگای گفتوگۆ و ئاشتیانە هەڵبژێرێت\nسه‌فین دزه‌یی سەبارەت بە ناوەڕۆکی بەیاننامەکەی حکومەتی هەرێم و ئەو ڕەخنانەی لێی گیرا دەڵێت" ئه‌وه واقیعێكه، ئه‌وكاته‌ی شه‌ڕی ئێران- عیراق هه‌بوو له‌هه‌شتاكاندا، حكومه‌تی عیراقی ڕێگه‌ی دا به‌توركیا كه به قوڵایی بیست كیلۆمه‌تر بێته خاكی عیراقه‌وه بۆ لێدان له په‌كه‌كه، بۆیه په‌كه‌كه هۆكاری سه‌ره‌كی و ڕێگا خۆشكه‌رن بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ده‌ستوه‌ردان له‌ناو هه‌رێمی كوردستان هه‌بێت، بۆیه پێویسته په‌كه‌كه ڕێگای گفتوگۆ و ئاشتیانه بگرێته‌به‌ر بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانیان."\nهێزە دەمامکدارەکە پەکەکەیان لە پشتە\nگووتەبێژی حکومەتی هەرێم، باس لەو هێزە دەکات لە چەند ڕۆژی رابردوودا، بەناوی پاراستنی جەوهەری خۆیان ڕاگەیاند، کە ڕوخساریان داپۆشرابوو، سه‌فین دزه‌یی ده‌ڵێت" پێویست ناكات ده‌مامك بكه‌ن زۆر به ڕوون و ئاشكرایی دیاره ئه‌و گروپه كه كێییان له پشته، دیاره كه په‌كه‌كه‌یان له‌پشته، دوای ئه‌وه به‌ناوی هێزی پاراستنی باشور، نازانم باشور له‌كێ ده‌پارێزن؟ كه‌هه‌رێمی كوردستان حكومه‌تێك و په‌رله‌مانێكی هه‌ڵبژێردراوی هه‌یه به‌سه‌دان قات دیموكراتی تر له په‌كه‌كه كه بانگه‌شه‌ی دیموكراسیه‌ت ده‌كات، ئه‌سڵه‌ن ئه‌وانه‌ی واز له په‌كه‌كه ده‌هێنن سه‌رییان ده‌بڕن، جا باسی دیموكراسیه‌ت بۆ كێ ده‌كه‌ن؟ خه‌ڵكی كوردستان له‌سه‌رده‌می شێخ مه‌حموده‌وه خه‌بات و شۆڕش ده‌كه‌ن مافی په‌كه‌كه نیه بێن هه‌رێمی كوردستان فێری دیموكراسی و شۆڕش بكه‌ن،ئیتر ئه‌و ده‌مامكدارانه دیاره كێ دروستی كردوون هه‌ركرده‌وه‌یه‌ك بكه‌ن په‌كه‌كه لێی به‌رپرسه."\nوته‌بێژی فه‌رمی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان جه‌ختی كرده‌وه" هه‌ر دامه‌زراوه‌یه‌كی خۆماڵی، یا بیانی، دیبلۆماسی، نه‌ك ته‌نها هی توركیا هی هه‌ر وڵاتێكی تر له‌هه‌رێمی كوردستان بن حكومه‌تی هه‌رێم به‌رپرسه له پاراستنیان و وه نه‌ك ئێستا هه‌موو كات پارێزگاری ئاسایشیان ده‌كات كه ئه‌وه ئه‌ركی داموده‌زگا ئه‌منیه‌كانه."


دەستەواژەی باری كەسێتی 7/ پەیوەندی نێوان قانوونی باری کەسێتی و مەرجەعیەتی\nدەستووری هەمیشەیی عێراق\nکاتێک نووسینی پرۆژەی دەستوری عێراق، دوای ڕووخاندنی دیکتاتۆری، دەستی پێکرد، کۆمەڵێک گرفتی سیاسی ئاڵۆز هاتەکایەوە. تێکڕای ئەو گرفتانەش رەنگدانەوەی ئەو ململانێ سیاسییە بوو کە لە ئاکامی پەیوەندی و هاوسەنگی کۆمەڵایەتی نێوان پێکهاتە کۆمەڵایەتییەکانی عێراق لە ئارادابوو. بەشێکی سەرەکی ئەو کێشانە لە مەسەلەی دەستنیشانکردنی سەرچاوەی دەستوردا بەرجەستە بوو. ئەمەش لە هەلومەرجێکدا کە لە عێراق و تێکڕای ناوچەی ئیسلامی و عەرەب کۆمەڵێک کێشەی چەقبەستوو هەن و خۆیان لە پەیوەندی نێوان دەوڵەت و ڕەهابوونی لە حوکمدا لە لایەک، و هاووڵاتی پەراوێزخراو لە لایەکەدی دیکەوە، دەردەخەن.\nدەستنیشانکردنی سەرچاوەی دەستور کارێکی ڕاستەوخۆ و گرنگ دەکاتە سەر تێکڕای ئەو یاسانەی لە دەوڵەتەوە بڕیار دەدرێن. لە ڕوانگەی پرنسیپی دەستوریبوونی قانوونەکان، سەرچاوەی دەستور نەک تەنیا کار دەکاتە سەر خودی دەستور، بەڵکو دەبێت مەرجێکی ئەوتۆ کە لە تێکڕای قانوونەکاندا بەهەند وەربگیرێت، و ملکەچی ئەو مەرجەعیەتەبن.\nلە پرۆسەی نووسینی پرۆژەی دەستوری عێراق ئەو فرەبوونەی لە بواری نەتەوایەتی و تایفەگەری و مەزهەبی و ئاینی هەیە کاریکردە سەر دەستەواژەکان و مادەکانی دەستور. ئەم فرەبوونە بەهۆی بارگرژی نێوان ئەو پێکهاتانە، رۆڵێکی نێگەتیڤانەی گێڕا، و هۆکاری نزیک بوون و دەوڵەمەندکردنی پرۆژەکە نەبوو، بەڵکو تا ماوەیەکی درێژخایەن بنەمایەکی دوورەپەرێزی و گۆشەگیری ئەو پێکهاتانە دەهێڵێتەوە.\nبەشێکی دیکەی ناکۆکییەکان لە مەسەلەی نووسینەوەی دەستوردا پەیوەندییان بە تێڕوانینی هێز و لایەنە سیاسییەکانە سەبارەت بە چەمکی سەرچاوەی دەستور. لەم بوارەشدا بەروونی جیاوازی نێوان تێڕوانینی لایەنە دیموکراسی و عەلمانییەکان لەگەڵ هێزە ئیسلامییە سیاسییەکان بە هەردوو لایەنییەوە (حزب و گرووپە ئیسلامییە شیعەکان و حزب و گرووپە ئیسلامییە سوننەکان)، سەبارەت بە چەمکی ئەرکی ئاین لە کۆمەڵدا دیارە. ئەم خاڵە راستەوخۆ لەسەر باری کۆمەڵایەتیدا رەنگدەداتەوە، و بەتایبەتی ئەو بوارانەی پەیوەندییان بە ئازادی ئافرەت و مافەکانی، و ئازادی تاک، و رێکخستنی ئەو یاسایانەی پەیوەندییان بە باری کەسێتییەوە هەیە. بۆیە دەبینین کە پەیوەندییەکی راستەوخۆ نێوان مادەی 2ی دەستور کە سەبارەت بە سەرچاوەی دەستورە، لەگەڵ ماددەی 41ی دەستور کە پەیوەندی بە بنەمای رێکخستنی باری کەسێتییەوەیە، هەیە.\nلە ئاکامی ئەو تەوافق و سازشەی کرا، دەستور بڕیاردرا، و مادەی 2 لە دەستوری عێراقی فیدراڵ ئاماژە دەکات کە:\nیەک: ئیسلام ئاینی فەرمی دەوڵەتە، و سەرچاوەیەکی سەرەکی یاسادانانە:\nا- نابێت یاسایەکی ناکۆک لەگەڵ حوکمە نەگۆڕەکانی ئیسلام، بڕیاربدرێت.\nب- نابێت یاسایەکی ناکۆک لەگەڵ پرنسیپەکانی دیموکراسی، بڕیاربدرێت.\nج- نابێت یاسایەکی ناکۆک لەگەڵ ئەو ماف و ئازادییە سەرەکییانەی کە لەم دەستورەدا هاتووە، بڕیاربدرێت.\nدوو: ئەم دەستورە ناسنامەی ئیسلامی زۆربەی گەلی عێراق زامن دەکات، هەروەها تەواوی مافی ئاینی تێکڕای تاکەکان لە ئازادی باوەڕ پەیڕەوکردنی ئاینییان، یۆ کرستیان و ئێزیدی و سابیئەی مەندائی، زامن دەکات.\nبەمەبەستی حاڵیبون لە پەیوەندی نێوان سەرچاوەی دەستور کە لە مادەی 2ی دەستوردا هاتووە، و لەسەرەوە ئاماژەمان پێکرد، لەگەڵ مەسەلەی باری کەسێتی، پێویستە ئاماژە بە مادەی 41ی دەستور بکەین کە تیایدا هاتووە:\nعێراقییەکان لە ئیلتیزامکردن بە باری کەسێتییانەوە بە گوێرەی ئاینیان و مەزهەبیان و باوەڕیان و هەڵبژاردنیان، ئازادن، ئەمەش بە یاسا ڕێک دەخرێت.\nلە ئاکامی ئەو پەیوەندییەی نێوان هەردوو مادەدا هەیە، دوو گرفت دێنەکایەوە. یەکەمیان پەیوەندی بە دەستێوەردانی دەستورە لە مەسەلەکانی باری کەسێتیدا، بەتایبەتی کارتێکردنی دەستور لەسەر قانوونی باری کەسێتیدا.\nگەر تەماشای دەستوری هەندێ وڵاتانی ناوچەکە بکەین، بۆمان دەردەکەوێت کە دەستوری هەندێ وڵات سنور و میتۆد و رێبازی ئەو یاسایانەی پەیوەندییان بە ماف و ئازادییەکانی ئافرەتەوە هەیە، دەستنیشان دەکات.\nئەو جۆرە دەستورانە بە بیانووی پاراستنی دەستوریانەی یاسای باری کەسێتی، سنوری گشتی و بنەمای یاسای باری کەسێتی دەستنیشان دەکەن.\nبۆنمونە مادەی 9 لە دەستوری لوبنان بەهەمان شێوازی مادەی 41ی دەستوری عێراق فیدراڵ باس لە رەهابوونی ئازادی باوەڕ دەکات، و جەخت لەسەر رێزگرتنی هەموو ئاین و ئاینزاکان لەلایەن دەوڵەتەوە دەکاتەوە، و ئەو ئازادییە لە دابینکردنی رێزگرتنی سیستمی باری کەسێتی و بەرژەوەندییە ئاینییەکان خەڵک بە جیاوازی پێکهاتەکانیانەوە، دەبینێتەوە.\nبەشێک لە سیاسەتمەداران و یاساناسان پێیان وایە ئاماژەکردنی دەستور بۆ هێڵە گشتییەکانی باری کەسێتی، و باسکردنی ئازادی نەتەوە و ئاین و ئاینزاکان لە پیادەکردنی نەریت و حوکمی ئاینی خۆیان لە بواری باری کەسێتی، زەمینەی یەکسانی و پێکەوەژیان و ئاسایش و سەقامگیری نێوان ئەو پێکهاتە کۆمەڵایەتییە جیاوازانە دروست دەکات. بەڵام واقیعی رووداوەکان پێچەوانەی ئەو حاڵەتانەمان پێدەبەخشێت.\nبۆ نمونە لە لوبنان نزیکەی 16 یاسای باری کەسێتی لە ئارادایە، و ئەم حاڵەتەش نێگەتیڤانە کاری کردۆتە سەر پەیوەندی نێوان پێکهاتەکانی ئەو وڵاتە تا ئەو ڕادەیەی تایفەگەری لەو وڵاتەدا قوڵتر بۆوە.\nکاتێک سەرۆکی پێشووتری لوبنان، (ئەلیاس هەراوی) پرۆژەی یاسایەکی مەدەنییانەی باری کەسێتی دوور لە تایفەگەری، خستە ڕوو، و بەجۆریک ئارەزوومەندانە بەسەر لوبنانییەکان جێبەحێبکرێت، دامەزراوی ئاینی مەسیحی و ئیسلامی دژ بەو هەنگاوەی، راوەستان.\nدەستوری ئێران بە هەمان شێوازی دەستوری لوبنان مۆرکی تایفەگەرییانەی هەیە. مادەی 12 لەو دەستورەدا ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە ئاینی فەرمی ئێران ئیسلام و مەزهەبی جەعفەری ئیسناعەشەرییە، و ئەم مادەیەش هەتا هەتایە دەمێنێتەوە، و ناکرێ بگۆڕدرێت. بەڵام رێز لە مەزهەبەکانی دیکەش وەک (حەنەفی، شافعی، مالکی، حەنبەلی، زەیدی) دەگیرێت. ئەم مەزهەبانەش بەشێوەیەکی فەرمی بەهەند وەردەگیرێن لە بواری باری کەسێتیدا.\nئەگەر نمونەی دەستوری ئەو سێ دەوڵەتەی سەرەوە وەربگرین کە تیایدا لە چوارچێوەی بیرۆکەی پاراستنی راستەوخۆی دەستور بۆ مەسەلەی باری کەسێتی، و بە بیانووی پاراستنی خێزان و یەکسانی نێوان تایفەکان، دەستور ئاماژەی بۆ مەسەلەکانی باری کەسێتی کردوە، بە شێوەیەکی واقیعی دەبینین کە تەنها ئەو ئاماژە پێکردنە بەس نییە بۆ دابین کردنی پاراستنی خێزان، بەڵکو لێرەدا شێوازی ئاماژە پێکردنەکە گرنگە. ئەگەر دەستورێک بیەوێت راستەوخۆ مافی ژنان و مەسەلەی باری کەسێتی بپارێزێت، دەبێ جەخت لەسەر پرەنسیپی یەکسانی نێوان تاکەکانی کۆمەڵ لەسەر بنەمای هاووڵاتیبوون و گەڵاڵەنامەی مافی مرۆڤ و ئەو رێککەوتنامە نێودەوڵەتییانەی تایبەتە بە مافی ژنانەوە، دوور لە دانانی سەرچاوەی باری کەسێتی لە سەر بنەمای پێکهاتەی رەگەز و تایفە و نەتەوە و ئاین.\nدووەمین گرفت لە مەسەلەی پەیوەندی نێوان قانوونی باری کەسێتی و دەستور لەمیانەی باسکردنی پرەنسیپی دەستوریبوونی یاساکان، و مۆرکی یاسای باری کەسێتی، بەدی دەکرێت. ناکۆی ئەم بوارەدا لەوەدا دیارە کە زۆربەی قانوونەکانی باری کەسێتی لە وڵاتە عەرەبی و ئیسلامییەکان ناکۆکن لەگەڵ پرەنسیپی یەکسانیبوون کە لە دەستوری ئەو وڵاتانەدا ئاماژەی پێدەکرێت. جگە لەمەش تێکڕای ئەو یاسایانە بە شێوەیەکی گشتی لە بەرژەوەندی ئافرەتاندا نییە.\nلەم حاڵەتەشدا کە پرەنسیپی هاووڵاتیبوون لە یاسای باری کەسێتیدا نییە، و یەکسانی لە بواری جەندەردا پێشێل دەکرێت، ئایا دەتوانین یاسای باری کەسێتی لەو وڵاتانەدا بە یاسایەکی گونجاو لەگەڵ دەستور، و چەمکی بەدەستوریبوونی ئەم یاسایەدا دابنێن؟!\nمەسەلەی دانانی ئاین بە سەرچاوەیەکی دەستور و رێگاگرتن لە هەر یاسایەک کە لەگەڵ پەیڕەوە نەگۆڕدراوەکانی ئیسلامدا ناکۆک بێت، هەروەک لە بڕگەی یەکەم لە مادەی دووی دەستوری عێراقدا هاتووە، مایەی گفتوگۆ و مشتومڕە لە ئێستا و داهاتووشدا.\nئەم مەسەلەیە دەکرێ بە شێوازی تایبەت و ناکۆک لەلایەن حزبە ئیسلامییەکانەوە، لێکبدرێتەوە، و تاڕادەیەک گرفت و پرسار سەبارەت بە پرەنسیپی بەدەستوریبوونی یاساکان دروست دەکات.\nجگە لە لێکدانەوەی جیاوازی حزب و لایەنە ئیسلامییەکان، مەسەلەی دەستنیشانکردنی ئەو لایەنە دێتە ئاراوە کە دەستنیشانی دەستوریبوونی ئەو قانوونانە بکات بەو پێیەی لەگەڵ پەیڕەوە نەگۆڕدراوەکانی ئیسلامدا، ناکۆک نەبێت.\nئەم حاڵەتە لە هەلومەرجێکی مێژووی ئەوتۆدا دێتە پێشەوە کە دامەزراوە ئاینییەکان خۆیان بە خاوەنی دەقی ئاینی و مامۆستای شیکردنەوە و لێکدانەوەی شەریعەتی ئیسلام و پەیڕەوەکانی دەزانن، و بەردەوام ئەو بوارەیان قۆرخکردووە. جگە لەمەش لە نێو خودی ئاینزاکانی ئیسلام و (فقە)ی تایفەگەریدا ناکۆکی لەسەر ئەو مەسەلانە هەن کە بە پەیڕەوە نەگۆڕەکانی ئیسلام دادەنرێت، بەتایبەتی لە بواری ئەو مەسەلانەی پەیوەندییان بە حوکمڕانییەوە هەیە.\nلە باسی مەسەلە نەگۆڕدراوەکان، لەوانەیە ڕادەیەکی دیاریکراو لە رێککەوتن لەسەر هێڵە گشتییەکان لە بواری مەسەلەی باوەڕهێنان، لە ئارادا بێت، بەڵام لە بواری ئەو پەیڕەوە عەمەلییانەی کە پەیوەندیی خەڵک و معامەلاتیان رێک دەخات، زۆر دژوارە باس لە مەسەلەی نەگۆڕدراو بکڕێت. هەر بۆیە (فقە)ی ئیسلامی لە میانەی ئەزموونێکی مێژووییدا کۆمەڵێک پرەنسپی هێناوەتە کایەوە لە چوارچێوەی چەمکی (مەبەستە گشتییەکانی شەریعەتی ئیسلامدا). بیرۆکەی ئەم مەبەستە گشتییانەش هەوڵ و کۆششێکی پوختی مرۆییانە بوو، لە ڕوانگەی گونجاندنی دەق لەگەڵ واقیعدا.\nئەوەی ئەمڕۆ لەلایەن بەشێکی بەرچاوی دامەزراوە ئاینییە جۆراجۆرەکان بەدی دەکرێت، ئەوەیە بە شێوەیەکی ڕەها لەگەڵ بۆچوونەکانی ئەبو حەنیفە و شافعی و مالک و جەعفەر ئەلسادق و ئیبن تیمیە مامەڵە دەکەن، و پیرۆزی بە بۆچوونەکانیان دەبەخشن لە کاتێکدا وتە و بۆچوونەکانیان لێکدانەوەی دەقی پیرۆزی پێشتر بووە کە لە قورئان و فەرموودەکاندایە. بەم جۆرە دەقی پیرۆزی پێشتر دەقی پیرۆزی دواتری خۆی بەرهەم دەهێنێت.\nلەهەلومەرجی ئەمڕۆشدا ئەو دەزگایانەی فەتوا لەسەر مەسەلە شەرعییەکان دەدەن، و بۆچوونەکانی خۆیان وەک راستی ڕەها دەخەنە ڕوو، و جلوبەرگی پیرۆزی لەبەر فەتواکانیان دەکەن، و وەک دەسەڵاتێکی خاوەن فشار مامەڵە لەگەڵ لایەنگرانیان دەکەن، لە کاتێکدا فەتوا ڕایەکی تاکە کەسە و ئەگەری هەڵە یان راستی تێدایە.\nئەم عەقڵیەتی رەهابوونە توێژینەوەکانی بواری ئیسسلامناسی گرتۆتەوە، بەتایبەتی ئەو توێژینەوانەی پەیوەندییان بە مەسەلەکانی مافی ژن و باری کەسێتییەوە هەیە، کە بە عەقڵیەتی سەلەفییانە ئەنجام دەدرێت، و دوور لە میتۆدی رەخنەگرتن و رەچاوکردنی واقیعی گۆڕاو، و زەمەنی گۆڕاو، تێکڕای مەسەلە ترادسیۆنییەکان و چەمکە کۆنەکان بەرهەم دەهێنێتەوە.\nئەم گرفتانە بارگرژییەکی روون بۆ بواری یاسادانان دەخولقێنێت، چونکە بنەمای یاسا لە دەوڵەتی یاسا و مافی مرۆڤ و دامەزراوە دەستوریییەکان دەبێ مۆرکی گشتی و موجەردی هەبێت، بە پێچەوانەی بواری پەیڕەوەی (فقە) کە بە شێوازی جۆراوجۆر لێکدەدرێتەوە.\nدەتوانین بڵێین خودی دەستوری عێراق بە ماددەی دوو و چل و یەکەوە زەمینەی پێشێلکردنی پرەنسیپی بەدەستوریبوونی یاساکانی لە خۆگرتووە، و چارەکردنی ئەم حاڵەتەش بە هەموارکردنی هەردوو ماددەکە دەبێت کە بە ئاشکرا ئاین لە کاروباری بەڕێوبردنی دەوڵەت و یاساداناندا سەرچاوەیەکی سەرەکی نەبێت، و یاسای باری کەسێتیش لەسەر بنەمای هاووڵاتیبوون دوور لە بنەمای ئاینی و تایفەگەری و مەزهەبی بڕیار بدرێت.\n*توێژینەوەیەکە بە چەند زنجیرەیەک بڵاودەکرێتەوە.


باڵیۆزی کۆریای باشور و هاوسه‌ره‌که‌ی له چاوپێکه‌وتنی سه‌رۆک کۆماری ئێران!\nجام کوردی:ئه‌و جل و به‌رگه‌ی که باڵیۆزی کۆریای باشور و هاوسه‌ره‌که‌ی له چاوپێکه‌وتنیان له گه‌ڵ حه‌سه‌ن ڕۆحانی سه‌رۆک کۆماری ئیسلامی ئێران به کاریان هێناوه، بووه‌ته جێی سرنجی میدیاکانی ئێران.به پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، باڵیۆزی نوێی کۆریای باشور له کاتی ڕاده‌ستکردنی نامه‌ی ده‌ستبه‌کاربوونی به حه‌سه‌ن ڕۆحانی سه‌رۆک کۆماری ئیسلامی ئێران به شێوازێکی جیاواز ده‌رکه‌وت. جل و به‌رگی باڵیۆزی کۆریای باشور و هاوسه‌ره‌که‌ی له کاتی چاوپێکه‌وتنیان له گه‌ڵ حه‌سه‌ن ڕۆحانی سه‌رۆک کۆماری ئیسلامی ئێران ب...\nدروستكراوە لە بەروارى چوار شەممە, 01 ئاب 2018\nخەونەکەی هاتە دی، بە ڕۆژێک لە گەڵ دوو کچ هاوسەرگیری کرد\nجام کوردی:ڕۆژێک بڕیاریدا گرنگترین خەونی ژیانی لە گەڵ دوو کچ باس بکات. بابەتەکە کاتێک گرنگ بوو کە ئەو دوو کچە پێشوازییان لە پێشنیاری هاوسەرگیری سەحەردی کرد و وتیان کێشەیان لە گەڵ ئەوەدا نییە پێکەوە ژیان بە سەر بەرن.بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، لە ڕووداوێکی دەگمەندا گەنجێکی دانیشتووی سۆمالیا لە گەڵ کچە پور و کچە مامێکی خۆی لە یەک ڕۆژدا هاوسەرگیری کرد تا خەونەکەی بەدی بکرێت. ئەم هاوسەرگیرییە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی وڵاتی سۆمالیا هەرایەکی زۆری ناوەتەوە.سەحەردی ئیبراهیم عەوەز دەڵێت: هەر دوو هاوسەرەکەم ...\nدروستكراوە لە بەروارى پێنج شەممە, 05 تەمموز 2018\nیه‌که‌م دادوه‌ری نابینا له پاکستان\nجام کوردی:یوسف سه‌لیم ئه‌و گه‌نجه پاکستانییه که خه‌ڵک پێیان وابوو توانای هیچ کارێکی نییه، له‌وه‌دا سه‌رکه‌وتوو بوو که ئامانجه گه‌وره‌که‌ی ژیانی به ده‌ست بێنێت.به پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، هیچ به‌ربه‌ستێک ناتوانێت ڕێگری له مسۆگه‌ربوونی ئامانجه‌کانی مرۆڤه‌کان بکات به‌ڵام به مه‌رجێک که ئیراده‌یه‌کی به‌هێزی له پشته‌وه بێت. ئه‌مجاره گه‌نجێکی پاکستانی بووه‌ته مانشێتی میدیا جیهانییه‌کان.یوسف سه‌لیم ئه‌و گه‌نجه پاکستانییه نابینایه که به ئامانجه گه‌وره‌که‌ی له ژیاندا گه‌یشت. ئه‌و بووه...\nدروستكراوە لە بەروارى سێ شەممە, 03 تەمموز 2018\nبۆ ئه‌وه‌ی مێرده‌که‌ی جگه‌ره نه‌کێشێت وه‌عدی وای پێداوه + وێنه\nجام کوردی:ژنێکی ئێرانی بۆ ئه‌وه‌ی که مێرده‌که‌ی جگه‌ره نه‌کێشێت ڕێگایه‌کی خستووه‌ته به‌رده‌م.به پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، ژنێکی ئێرانی به مێرده‌که‌یی ڕاگه‌یاندووه که ئه‌گه‌ر جگه‌ره به کار نه‌هێنێت ڕۆژانه خواردنی لازانیای بۆ درووست ده‌کات.لازانیا خواردنێکی به تامی ئیتالییه که له ئێرانیش لایه‌نگرێکی زۆری هه‌یه. کۆتایی/....\nشاژنێک کە بووەتە ڕکابەری ملانیا ترەمپ\nجام کوردی:دەرچوووی کۆلیژی بازرگانی زانکۆی ئەمریکی میسرە و لە یەکێک لە بانکەکانی ئەردەن چالاکی کردووە. پاشان بۆ کۆمپانیایەکی کەرتی کۆمپیۆتەر لە ئەمان گوازرایەوە. ئەو تەنیا فەرمانبەرێکی سادە بوو.بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، بە پێی مۆدێلی ڕۆژ جل و بەرگەکانی هەڵدەبژێرێت و ئەمەش لە گەڵ جوانی سرووشتی خۆی تێکەڵ بووە. چالاکوانی کۆمەڵایەتی و ژنێکی وایە کە بنەماڵەی خۆش دەوێت.خانمی یەکەمی ئەردەن و هاوسەری عەبدووڵای دووەم، دایکی چوار منداڵە، دوو کوڕەکەی بە ناوەکانی حوسێن و هاشم و دوو کچەکەشی بە ناوەکانی ئیمان ...\nدروستكراوە لە بەروارى دوو شەممە, 25 حوزەیران 2018\nغەرامەی فەرمانبەرێکی ژاپۆنی تەنیا بە هۆی ٣ خولەک ئیشی کەمترەوە!\nجام کوردی:لە ڕووداوێکی دەگمەندا، فەرمانبەرێکی ژاپۆنی بە هۆی ئەوەی کە تەنیا ٣ خولەک زووتر بۆ خواردنی ژەمە خۆراکی نیوەڕۆ رۆیشتووە، غەرامە کراوە.بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، سەرۆکی کۆمپانیایەکی ژاپۆنی لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا بە هۆی ئەوەی کە فەرمانبەرێکی تەنیا سێ خولەک زووتر کارەکەی بە جێ هێشتووە، داوای لێبوردنی لە موشتەرییەکانی خۆی کرد.فەرمانبەرێکی تەمەن ٦٤ ساڵەی کۆمپانیایەکی بواری ئاو لە شاری کۆبەی ڕۆژئاوای ژاپۆن ٣ خولەک زووتر لە هاوکارەکانی بۆ خواردنی نیوەڕۆ ڕۆیشتووە، بەم هۆیەشەوە لە لایەن بەرپر...\nئۆتۆمبێلی ئێرانی لە شەقامەکانی سویسرا\nجام کوردی:ئۆتۆمبێلی ئێرانی لە شەقامەکانی سویسرا وەک وڵاتێکی ئەورووپی دەبینرێت.بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، ئۆتۆمبێلێکی جۆری سەمەند لە شەقامەکانی ژنێڤی سویسرا بینراوە.سەمەند ئۆتۆمبێلی نیشتمانی ئێران و لە بەرهەمەکانی کۆمپانیای ئێران خۆدڕۆیە کە هەناردەی وڵاتی سویسراش کراوە.کۆتایی/....\nدروستكراوە لە بەروارى شەممە, 16 حوزەیران 2018\nباڵیۆزی ئەڵمانیا لە تاران بەم شێوازە دەرکەوتووە!\nجام کوردی:باڵیۆزی ئەڵمانیا لە تاران چەندین وێنەی خۆیی بڵاو کردووەتەوە.بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، میشائیل کلۆر برشتۆڵد باڵیۆزی ئەڵمانیا لە تاران چەندین وێنەی لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی توێتەر بڵاو کردووەتەوە.لە وێنەکاندا دەرکەوتوو کە ناوبراو بۆ هاتووچۆی نێو شار ماتۆڕی بە کار هێناوە.باڵیۆزی ئەڵمانیا لە نێو باڵیۆزی وڵاتانی ئەورووپی بە کەسێکی چالاک لە بواری کۆمەڵایەتی ئێران دادەنرێت.کۆتایی/. ...\nدروستكراوە لە بەروارى سێ شەممە, 12 حوزەیران 2018\nوێنه‌ی ئه‌م پیره‌ژنه نه‌وه‌د ساڵه‌یه ببینه!\nجام کوردی:پیره‌ژنێکی ته‌مه‌ن نه‌وه‌د ساڵه‌ی ژاپۆنی پاش ئه‌وه‌ی له ماوه‌ی هه‌فده ساڵدا وێنه‌گری و فۆتۆشۆپ به ته‌واوی فێر ده‌بێت، چه‌ندین وێنه‌ی جیاوازی خۆیی بڵاو کردووه‌ته‌وه.به پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، ئه‌م پیره‌ژنه به ناوی کیمیکۆ نیشیمۆتۆ پاش ئه‌وه‌ی وێنه‌گرتن و فۆتۆشۆپ فێر بووه، له ماوه‌ی هه‌فده ساڵدا چه‌ندین وێنه‌ی جیاجیای بڵاو کردووه‌ته‌وه.وێنه‌کان بوونه‌ته جێی سرنجی خه‌ڵک و له تۆڕه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان ده‌ستاوده‌ست ده‌بن.کۆتایی/. ...\nدروستكراوە لە بەروارى یەک شەممە, 10 حوزەیران 2018\nپەڕەى 8 لەکۆى 58 پەڕەدا


Diplomatic Magazine | کوردستانی باشوور لە سەدەی بیست و یەکدا\nئەم پەیوەندیە بەرهەمی شەڕی ساردە، ئامرازیی و سنورداربوە. بەڵام بەردەوام لە گەشەکردندا بوە. لە سەدەی بیستویەکدا ئەم پەیوەندییە گۆڕانکاری بە سەردا دێت. کرۆکی ئەم گۆڕانکارییە لە پەیوەندی بە ئەمریکا و هاتنی بۆ عێراق و کۆتایی ئەو پرۆژەدایە. ئەمریکا هات بۆ عێراق هەتا عێراق وەک کۆریای باشور لێبکات. وڵاتێک کە گەشە بکات و بەهیزبێت و خزمەتی جیوپۆلەتیکی ئەمریکی بکات لە ناوچەکەدا. بەڵام عێراقییەکان ئەوەیان نەویست.\nدەرکەوت پێش هەموو شتێکی تر عێراقیەکان کۆمەڵێک خەڵکی خێڵەکیی و تایفی و سەربە عەقڵیەتە زۆر زۆر کۆنەکانن.\nپرۆژەی ئەمریکی لە عێراق پشتیوانی نەبوو، چونکە سیاسی عێراقی بونی نیە. ئێستا ئەمریکا ماندوە لەو پرۆژەیە و سەردەمی بە سەر چوە. سەرەتای مانگی سێی ئەمساڵ ئێوارەیەک لە قونسوڵخانەی ئەمریکی میوان بووم بۆ ئێوارە خوانێک. خوانەکە بچوک بوو، نزیکەی دە کەس دەبوین.\nدیارە بە پێی ڕێسای دیدارەکە، کە بەشێکە لە چاتەم هاوس و ڕێگریی تر، ناتوانم زۆر دەربارەی بڵێم. بەڵام پرسێک لە سەر خوان بوو ئەوەبوو کە ئایا کوردستان بەبێ بەغدا و بەبێ کەرکوک دەتوانێت خۆی بژێنێت؟؟ ئەم پرسە کۆمەڵێک ڕەهەندی قوڵی هەیە، یەکەم، ئەمریکا ووردە ووردە دەستبەرداری پرۆژەی عێراق دەبێت. [بۆ ڕونکردنەوە ئەمانەی لێرەدا دەیڵێم زانیاری نیە، بەڵکو شیکارییە]. لە مانەوەی لە کوردستان، ئەمریکا پێیخۆشە کوردستان بتوانێت خۆی خۆی بژێنێت. ئەمە بەشێکی سەرەکی پرۆژەی ئەمریکایە کە چیدی نایەوێت هێندە داهاتی خۆی بۆ دەرەوە خەرج بکات. ئەمە بە مانای ئەوە نیە کە ئەمریکا پشتیوان نابێت بەڵام گۆڕانکاری دێت بە سەر شێوازی مامەڵەیدا.\nلە گەڕانەوە بۆ سەردەمی ململانێی زلهێزەکان ئەمریکا خەمی تری دەبێت و بە شێوازی جیاواز لە پەیوەندییدا دەبێت لە گەڵ دۆستەکانیدا. یەکێک لە پرسیارەکانی سەدەی بیستویەک ئەوەیە کە ئایا سەدەی ئەمریکی دەبێت وەک سەدەی بیست یان دەبێتە سەدەی ئەوانیتر. هەندێک زۆر بە گەشبینیەوە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە سەدەی بیست و یەک سەدەی ئاسیایی دەبێت.\nتیورە لەمبارەوە زۆرە، ئایا ئاسیا یانی ئاسیا یان یانی چین، ئایا چین چ ڕۆڵێک دەبینێت لە پرۆژەی سەدەی ئاسیایی. هەندێکی تر بڕوایان وەهایە چین بە هیچ شێوەیەک بنەماکانی ئەوەی نیە کە خاوەنداری سەدەی بیست و یەک بکات، بە هۆی پیربونی دانیشتوان و جیاوازی زۆری دارا و نەدار و قەیرانی ژینگەیی و لاوازی داهێنان و نەبونی شوناسێکی یەکگرتوو و زۆر هۆکاری تر. بەڵام ئەگەر سەدەی بیست و یەک بە سەدەی ئەمریکیش بمێنێتەوە، ئەوا هەرگیز وەک سەدەی بیستی ئەمریکی نابێت.\nلە سەدەی بیستی ئەمریکی، بە تایبەتی پاش جەنگی جیهانی دووەم، مرۆڤایەتی بە شێوازێکی بێوێنە گەشایەوە. دانیشتوانی گۆی زەوی چەند قاتبون. ڕێژی هەژاری بۆ ١٠٪ کەمبوەوە، پرسی ئازادی و ماف و کۆمەڵگای مەدەنی و دەزگا و فرەیەتی و زۆر پرسی تر بونە پرسی مرۆڤایەتی. کورد لە هەموو ئەمانە سودمەندبوو، بەڵام سەدەی بیست و یەک بەوجۆرە نیە.\nئەگەر بێتو چین و ئەمریکا بکەونە ململانێ ئەوا لە ڕوسیاوە بۆ باشوری گۆی زەوی هەتا ئوسترالیا ناوچەی قەیران دەبێت لە نیوان چین و ئەمریکادا.\nئایا چین دەبێتە خاوەن چ مۆدێڵیک؟ ئەگەر وەک ئەڵمانیا بکات، کە بە رای من زۆر نزیکە لێیەوە، ئەوا توشی قەیران دەبێت. ئەڵمانیا، یەکێتی ئەوروپای کۆنترۆڵکردوە. چونکە ئەڵمانیا بەرهەمهێنی زۆرینەی کاڵاکانی یەکێتی ئەوروپایە و بە باشور و ڕۆژهەڵاتیدا، وڵاتانی دەوروبەری کردوەتە کڕیاری کاڵاکانی. ئەمەش قەیرانی بۆ زۆر لە وڵاتان دروستکردوە، کە خۆی لە ڕەوتە دژە یەکێتی ئەوروپادا دەبینێتەوە، چ چەپ، چ ڕاست. پرسێکی تر کە پەیوەستە بەمەوە پرسی هایدرۆکاربۆنە. ئایا نەوت بێکەڵک دەبێت لە سەدەی بیست و یەکدا؟ بیرمەندی کوردی دەبێت بیر لە پرسە گەورەکانی سەدەی بیست و یەک بکاتەوە، وەک ڕۆبۆت، کرێکار، سەرمایە، وزە، و زۆر پرسی تر چونکە کاریگەریی ڕاستەوخۆی دەبێت لە سەر چارەنوسی ئێمە!!


لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ک له‌باره‌ی لایه‌نی نه‌ته‌وایه‌تی سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی – به‌شی چوارده‌هه‌م – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ک له‌باره‌ی لایه‌نی نه‌ته‌وایه‌تی سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی – به‌شی چوارده‌هه‌م\ndidar othman 2017-01-26\tبەشی مێژووی كورد, مێژووى سەدەکانى ناوەڕاستى کورد, مێژووی ئیسلام, مێژووی ده‌وڵه‌تی عه‌باسی, ناوداران لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ک له‌باره‌ی لایه‌نی نه‌ته‌وایه‌تی سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی – به‌شی چوارده‌هه‌م 1,130 Views\nبۆ سه‌لاحه‌دین گرتنی حه‌له‌ب سنوری بۆده‌سته‌ڵاتی مه‌سیحیه‌کان دانا ، گرتنی حه‌له‌ب ئه‌وه نه‌بوو که له‌سه‌ره‌تاوه ده‌یوت ئه‌وه‌نده ئاسانه که وه‌ک مه‌ڕ دۆشینه، گرتنی حه‌له‌ب ئه‌وه‌نده زه‌حمه‌ت بوو که هه‌شت ساڵ و نیوی پێ چوو. له‌مردنی السالحه‌وه که‌وتنی حه‌له‌ب ده‌ستی پێکرد. که‌وتنی شاری حه‌له‌ب، سه‌ره‌تایه بوو بۆ ده‌ست پێکردنی کامپه‌ینی دژ به مه‌سیحیه‌کان و ڕزگارکردنی قودس. هه‌روه‌ها سنوری دانا بۆ ده‌سته‌ڵاتی مه‌سیحیه‌کان به‌درێژایی قه‌راغه‌کانی ده‌ریای سپی ناوه‌ڕاستدا، لێره‌دا سه‌لاحه‌دین سه‌رکه‌وتنی له یه‌که‌مین هه‌نگاوی کامپه‌ینی دژبه مه‌سیحیه‌کاندا وه‌ده‌ستهێا.\nیه‌کێک له شاعیره‌کان به شیعرێک باسی دوادوایی ده‌سته‌ڵاتی مه‌سیحیه‌کان به دوادوایی زه‌نجی یه‌کان له مانگی سه‌فه‌ردا ده‌کا که مه‌سیحیه‌کان و که‌وتنی قودس دوایی یان پێدێ له‌مانگی ڕه‌جه‌بدا. دوای مانه‌وه‌ی سه‌لاحه‌دین بۆ یه‌ک شه‌و له قه‌ڵای حه‌له‌بدا، ڕۆژی دوای ئه‌وه به‌ره‌و ناوچه‌ی ئه‌نتاکیه که به‌ده‌ست مه‌سیحیه‌کانه‌وه بوو که‌وته‌ڕێ. سه‌یری (نه‌خشه‌ی ژماره 3) له قه‌ڵای حه‌ریم دا که به‌ده‌ست سه‌رکرده‌یه‌کی مه‌ملووکی تورکی سه‌رده‌می نورالدینه‌وه بوو به‌ناوی سورخاک، هه‌وڵیان ده‌دا که به ووتوێژ ڕێککه‌ون به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی سورخاک کێشه‌ی هه‌بوو له‌گه‌ل جه‌نگاوه‌ره‌کانی خۆیدا له ناو قه‌ڵاکه‌دا، ڕۆژێک که له‌ده‌ره‌وی قه‌ڵاده‌بێ ده‌رگای له‌سه‌ر دا ده‌خه‌ن و ڕێی ناده‌ن بچێته ژووره‌وه و هێزه‌کانی ته‌قی الدین به دیل ده‌یگرن، که سه‌لاحه‌دین گه‌شته قه‌ڵاکه گیرابوو و سوورخاک به‌ندکرابوو، ئیتر فه‌رمانی دا ئازادیکه‌ن. ماوه‌یه‌ک له‌وێ مایه‌وه، پێش ئه‌وه‌ی بکه‌وێته ڕی بۆ داگیرکرندی ناوچه‌کانی تر، وسه‌رگه‌رم بوو به هه‌ندێ ئیشووکاری فه‌رمانڕه‌وایی ناوچه‌کانه‌وه، له گه‌ڵ سه‌رکرده‌ی مه‌سیحی ئه‌نتاکیه بۆهیمۆند په‌یمانێکی دیل گۆڕینه‌وه‌ی ئیمزاکرد، قه‌ڵای عزازی دا به علام الدین سولیمان که یه‌کێک بوو له‌وانه‌ی زووتر حه‌له‌بی به‌جێهێشت و بوو به لایه‌نگری.\nفه‌رمانڕه‌وای حه‌له‌ب درایه ده‌ست کوڕی چوارهه‌می به‌ناوی زاهیر که‌ته‌مه‌نی ده ساڵ بوو، فه‌رمانڕه‌وای قه‌ڵاکه‌ی دایه ده‌ست سیف الدین یازکوج که یه‌کێک بوو له مه‌ملووکه‌کانی شێرکۆی مامی و له‌کاتی هه‌وڵدانا بۆ کوشتنی سه‌لاحه‌دین له لایه‌ن دۆژمنه‌کانیه‌وه که به‌چه‌قۆوه هاتبوون سه‌لاحه‌دین بکوژن به‌رگری له سه‌لاحه‌دین کردبوو. جارێکی تر وه‌ک له هه‌موو شوێنه‌کانی تردا که ده‌هاتنه ژێر ده‌سته‌ڵاتی باجی مه‌کوسی له‌سه‌رناوچه‌که لا‌برد، وه‌ک خۆی ده‌یووت:\n‘ ئیمه که ئه‌م شوێنانه داگیر ده‌که‌ین هه‌وڵ ده‌ده‌ین باری ئابووری ژیانی خه‌ڵک چاککه‌ین نه‌ک هه‌وڵبده‌ین به‌خشیشیان لێ وه‌رگرین. ‘\nهه‌ندێ سه‌رچاوه ده‌ڵێن: که به یاسا داواکراوه له وخه‌لکانه‌ی حه‌له‌ب که  ئیسلام نه‌بوون جۆرێ له جل و به‌رگی جیاواز له‌به‌رکه‌ن بۆئه‌وه‌ی له موسولـمانه‌کان جیاکرێنه‌وه و جیاوازی نێوان مه‌زهه‌به جیاوازه‌کانی ئیسلام نه‌مێنێ و یه‌کیه‌تی له نێوان موسولمانه‌کا ندا دروستکا، وه‌ک جیاوازی نێوان شیعه‌و سوننه، به‌ڵام ئه‌م یاسایه هه‌ندێ کێشه‌ی له نێوان موسولمانه‌کان و خه‌ڵکی تردا دروستده‌کرد. (سه‌رچاوه:ابن جوبه‌یر وعمادالدین)\nوه‌ک عمادالدین له کتێبه‌که‌یدا به‌ناوی البرق الشامی باسده‌کا و ده‌ڵێت: کۆمه‌ڵێک یاسای تر دانران، له یه‌کێ له‌و فه‌رمانانه‌دا شێخ علاالدین مه‌سعود دانرا به سه‌رۆکی کۆلێجی حه‌نه‌فی حه‌له‌ب ورقعه، فه‌رمانێک ده‌رچوو بۆ شیعه‌کانی حه‌له‌ب که نابێ ده‌ستخه‌نه نێو کاروباری سونیه‌کانه‌وه، یاسایه‌کی تردانرا بۆخاوه‌ن کار و وه‌ستاو زانیاره‌کان که ئه‌گه‌ر بڕوانامه‌ی مامۆستاو وه‌ستایی ناسراویان نه‌بێت نابێ ڕێیان بدرێ کاربکه‌ن، پزیشکه‌کان به‌بێ شناسنامه‌ی شاره‌زایی و باوه‌ڕپێکراو نابێ بواری کارکردنیان بده‌نێ و چاره‌سه‌ری نه‌خۆش بکه‌ن. ده‌رمانفرۆشه‌کان ده‌بێ شناسنامه‌ی کارکردن و زانیاریان هه‌بێت به‌بێ بڕوانامه نابێ بوواری کارکردنیان بده‌ن.\nفه‌رمانیان ده‌رکرد ئه‌گه‌ر هه‌رکه‌س بگیرێ به‌بڕوانامه‌ی ساخته‌وه له‌کارکردندا ده‌بێ سزای بدرێ و نه‌یه‌ڵن کاربکا. به فه‌رمانێکی تر سیحر بازوو فاڵچی قه‌ده‌غه‌کران له کارکردن هه‌روه‌ها نابێ له په‌رستگاکان و مزگه‌وته‌کانا ڕێبدرێ هیچ جۆره کارێکی بازرگانی بکرێ. کاری پزیشکی و ده‌رمان فرۆشی زۆر گرنگی پێدرابوو هه‌روه‌ک چۆن پزیشکی تایبه‌تی سه‌لاحه‌دین دکتۆر میتران بڕوانامه‌ی پزیشکی هه بوو، ده‌بوو هه‌موو کارمه‌ندانی پزیشکی تر بڕوانامه‌یان هه‌بێت.\nسه‌لاحه‌دین له‌ناوچه‌که‌دا مایه‌وه هه‌تا 14/8 له‌نێو له‌شکره‌که‌یدا، له‌گه‌ڵ له‌شکری حه‌له‌ب وناوچه‌ی فورات و هه‌ندێ له له‌شکری تورکومانه‌کانا به‌ره‌و حمس و حه‌ما وده‌شتی بقاع و له‌وێوه به‌ره‌و دیمه‌شق که‌وتنه‌ڕێ و له 24/8 دا گه‌شتنه دیمه‌شق.\nمه‌سیحیه‌کان ئاگاداربوون له‌جمووجوڵی له‌شکره‌کانی سه‌لاحه‌دین و غه‌میان بوو که فرسه‌ت بێنێ و په‌لاماریاندا له کاتێکدا بالدوینی سه‌رۆکیان که بالدوینی لیپه‌رناوده‌برا، (لیپه‌ر، ناوی نه‌خۆشی گوولیه) و نه‌خۆشیه‌که‌ی به‌ره‌و خراپ تر ده‌چوو، هه‌تا وای لێ هات نه‌یده‌ویست که‌س ببینێ و فه‌رمانده‌ی به‌ڕێوه‌بردنی کاره‌کانی دابوه ده‌ست یه‌کێک له سه‌رکرده‌کانی به‌ناوی گای دی لوسینیان.\n(سه‌لاحه‌دین و شه‌ڕی پیرۆزی لاپه‌ره 204 )\nسه‌لاحه‌دین ته‌نها سێ هه‌فته مایه‌وه له‌دیمه‌شق له 17/9 دا له دیمه‌شق ده‌رچوو و له پردی خه‌شاب 10 میل له ده‌ره‌وه‌ی دیمه‌شق دابه‌زی، له‌م ماوه‌یه‌دا نامه‌ی بۆهات له خه‌لیفه‌ی به‌غداوه که باسی مه‌زنی ده‌ستکه‌وته‌کانی ده‌کرد و ده‌یووت ناوچه‌ی جه‌زیره‌و موسلی لێ ده‌رچێ ده‌توانی هه‌موو ناوچه‌کانی تر بخه‌یته ژێر ده‌سته‌ڵاتی خۆت. سه‌لاحه‌دین ووتی من به نامه و نووسین وه‌لام ناده‌مه‌وه به‌ڵکو به نیشاندانی کاره‌کانم له ڕێی ڕزگارکردنی خاکی ئیسلامدا له‌ده‌ست خاچه‌کان، هه‌روه‌ها سه‌لاحه‌دین ئاماده‌گه‌ری خۆی ڕاگه‌یان بۆ ئه‌و ئیسلامانه‌ی که ڕاسته‌وخۆ پشتیوانی ناکه‌ن ونایانه‌وێ بێنه مه‌یدانی جه‌نگه‌وه که ده‌بێ به‌کردارتوانایان بسه‌لمێنن نه‌ک ته‌نها به‌قسه.\nپێش ئه‌وه‌ی جارێکی تر بکه‌وێته ڕێ، هه‌ندێ پیاوی له ناوچه‌ی حه‌دیسه‌و تکریته‌وه هاتن بۆ لای سه‌لاحه‌دین و لایه‌نگری خۆیانیان ده‌ربڕی، به‌ڵام باسی ئه‌وه‌یانده‌کرد که موسل بووبووبه به‌کێشه بۆیان موسلاویه‌کان وپێ یان خۆش نیه. ئه‌م دووشوێنه نزیکه‌ی 130 میل دووربوون له به‌غداوه و هه‌فته یه‌ک ڕێکردن بۆ ناوچه‌ی ده‌سته‌ڵاتداری سه‌لاحه‌دین، له‌به‌رئه‌وه نامه‌ی بۆ خه‌لیفه‌نووسی و باسی ئه‌وه‌ی ده‌کرد ئه‌گه‌رفه‌رمانڕه‌وای موسل ده‌ستدرێژی بکاته سه‌ر ئه‌ودووشاره، ئاماده‌یه هێزه‌کانی بنێرێ بۆ کۆمه‌کی یان.\nسه‌لاحه‌دین به‌رده‌وام ده‌یویست خه‌لیفه ئاگادارکا که ئاماده‌ن بۆ جه‌نگی خاچه‌کن و ئاگامان لێ یه که ئه‌وان له خۆئاماده‌کردندان، وه‌ک له‌نامه‌یه‌کدا بۆ خه‌لیفه ده‌یووت:\n‘خاچه‌کان پاره‌ی زۆریان پێدراوه بۆ مه‌سره‌فی جه‌نگ، به‌لام ئێمه گیانی خۆمان داناوه پێش پاره وه‌رگرتن پاره پێش خێزان و خێزان پێش که‌ش ده‌که‌ین پێش پیاوه‌کانم،\nئێمه ئاماده‌ین له ناوجه‌رگه‌ی ووڵاتی خاچه‌کان خۆیاندا لێ یانده‌ین.’\nله‌باسی سه‌رکرده‌کانی تری موسوڵمانه‌کانا ده‌یووت:\n‘سه‌رکرده‌کانی تر پاره‌و توانایان هه‌یه به‌ڵام ناوێرن له خاچه‌کان بده‌ن، یا ده‌یانه‌وێ بجه‌نگن به‌ڵام توانای جه‌نگیان نی یه.’ هه‌روه‌ها ده‌یووت:\n‘ من که هه‌رشوێنێک دێته ژێر ده‌سته‌ڵاتم به زۆر پاره له که‌س وه‌رناگرم زۆر جار پاره و ماڵی خۆم خه‌رجده‌که‌م له‌سه‌ر هه‌ژار و بێ ده‌سته‌ڵات. خه‌لیفه ده‌بێ بزانێ که من هیچ ده‌ستهاتم نی یه جگه له‌وه‌ی به یاسا له ده‌رگای ماڵه که‌مه‌وه به ئاشکرا بۆم دێته ژووره‌وه.’\nهه‌فته‌یه‌ک دوای ئه‌م نامه نووسینانه سه‌لاحه‌دین به خۆی و له‌شکره‌که‌یه‌وه به‌ڕێکه‌وت به‌ره‌و ئه‌رده‌ن، وه‌ک عمادالدین باس ده‌کاو ده‌ڵێت: له 29/9 دا به ته‌نکایی ڕووباری حوسه‌ینیه‌دا په‌ڕیه‌وه به‌ره‌وناوچه‌ی به‌یسان به‌ڵام قه‌ڵاکه چۆڵ بوو. وه‌ک ولیامی ته‌رابلسی باسی ئه‌م ڕووداوه‌ده‌کاو ده‌ڵێت: خه‌لکی بایسان که‌مه‌سیحی بوون هه‌موو باریانکردو ڕایانکرد بۆ تیبریاس، له 30/9 دا له‌شکری سه‌لاحه‌دین شاره‌که‌یان تاڵان کردوسووتانیان و به‌ره‌و دۆڵی هارۆلد ڕۆشتن،  له‌م شوێنه‌دا چه‌ندساڵێک له‌وه‌پێش جارێکی ترسه‌لاحه‌دین به‌شه‌ڕهاتبوو له‌گه‌ڵ خاچه‌کاندا.\nسه‌لاحه‌دین هندێ له جه‌نگاوه‌ره‌کانی نارد بۆ گه‌ڕان به‌شوێن له‌شکری خاچه‌کاندا به سه‌رکردایه‌تی دوو تورک به‌ناوی چۆلی و عزالدین جوردیک، ئه‌م سه‌رکرده یه‌کێک له لایه‌نگره تازه‌کانی بوو، له‌م گه‌ڕانه‌دا له‌سه‌رڕێگای نابلس گه‌شتن به قافڵه‌یه‌کی مه‌سیحیه‌کان که له کیراکه‌وه هاتبوون هه‌ندێکیان کوشتن و ژماره‌یه‌کیان لێ به‌دیل گرتن.\nکه هێزه‌کانی خاچه‌کان هه‌واڵیان زانی سه‌لاحه‌دین له به‌یسانه، و له‌وێوه بۆ ناوچه‌ی سێفۆریس و به‌رزایی یه‌کانی نازاررێس له دۆڵی جێزریل له ڕۆژئاوای شاخی مۆرێح نزیکه‌ی ده میل دووربوون، بۆ له‌شکرێکی وا گه‌وره ڕێکردن یه‌ک هه‌فته‌ی پێ ده‌چوو، به‌پێی سه‌رچاوه‌ی ولیامی ته‌ربلسی که ده‌ڵێت: ژماره‌یان 1300 سوارو پانزه هه‌زار پیاده بوون. که سه‌لاحه‌دین زانی هێزی مه‌سیحیه‌کان له‌کوێن، ئه‌میش له‌شکره‌که‌ی گواسته‌وه بۆ نزیکه‌ی نۆ میل له هه‌مان شاخدا بۆ سه‌رچاوه‌ی جه‌لوت له‌نزیک دێیه‌که‌وه به‌ناوی جیدۆنا، پێنج سه‌د سواری نارد بۆ لێدانیان و تاڵانکردنی ناوچه‌کانیان و له‌شکره‌که‌ی دابه‌شکرد و ڕێکی خست له شێوه‌ی ئاماده‌گه‌ری جه‌نگدا.\nژماره‌ی هێزه‌کانی سه‌لاحه‌دین زۆرتر بوون له هێزه‌کانی مه‌سیحیه‌کان، سه‌لاحه‌دین ئه‌و پێنج سه‌د سواره‌ی نارد بۆ تاقیکردنه‌وه وجمووجووڵی هێزه‌کانی مه‌سیحیه‌کان و بزانێ که ئایا ده‌یانه‌وێ له ڕووبه‌رێکی فراواندا بڵاوببنه‌وه بێن بۆشه‌ڕ، به‌ڵام وادیاربوو که مه‌سیحیه‌کان ده‌یانویست که به کۆمه‌ڵ پێکه‌وه بمێننه‌وه و نه‌یانده‌وێرا بڵاوببنه‌وه بکه‌ونه به‌رده‌ست هێزه‌کانی سه‌لاحه‌دین، ئیتر که زانی مه‌سیحیه‌کان/خاچه‌کان په‌لامار ناده‌ن و نایانه‌وێت بڵاوببنه‌وه ئیتر ئه‌میش نه‌یویست په‌لاماریان بدا.\nوه‌ک ولیامی ته‌رابلسی باسی ئه‌م ڕووداوانه ده‌کاو ده‌ڵێت: خاچه‌کان هێزی پیاده‌یان پێش سواره‌کان خستبوو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی تیرهاوێژه‌کانی سه‌لاحه‌دین نه‌توانن له سواره‌کانیان بده‌ن، و هێزه‌کانی سه‌لاحه‌دین له سه‌رچاوه‌ی رووباری جالووت بوون و نه‌یان ده‌هێشت هێزه‌کانی خاچه‌کان بگه‌نه ئه‌م سه‌رچاوه. سه‌لاحه‌دین ده‌یویست که کۆمه‌ڵی مه‌سیحیه‌کان بڵاووببنه‌وه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌شکره‌که‌ی بتوانن لێ یانده‌ن به‌ڵام خاچاکان هه‌موو به کۆمه‌ل و پێکه‌وه ڕێ یانده‌کرد له‌به‌ر ئه‌وه سه‌لاحه‌دین په‌لاماری نه‌دان و ته‌نها سواره‌کانی به‌رده‌وام ده‌نارد بۆ لێ دانیان و ده‌گه‌ڕانه‌وه، هه‌رله‌کاتی ئه‌م په‌لاماردانه‌دا هه‌ندێکی تری له هێزه‌کانی ده‌نارد بۆ لێدان و تاڵانکردنی ناوچه‌کانی مه‌سیحیه‌کان.\nهێزی مه‌سیحیه‌کان زه‌خیره‌یان که‌م بووبوه‌وه و دوادوایی وه‌رزی حه‌ج بوو سه‌لاحه‌دین له‌وه‌ی ده‌کرد که هه‌وڵی ده‌دا ڕێگای په‌یوه‌ندی وپێگه شتنی زه‌خیره‌و خوارده‌مه نیان ببڕێت و زۆر له له‌شکره‌که‌ی خۆی سه‌رگه‌رمی تاڵانکردنی ناوچه‌کانیان بوون. وه‌ک ولیام ته‌رابلسی باسی ده‌کا و ده‌ڵێت: مه‌سیحیه‌کان هه‌ندێ زیانیان لێکه‌وت به‌ڵام که‌شتیه کانیان له‌ده‌ریاوه شتومه‌ک و خوارده‌مه‌نیان بۆده‌هێنان. زۆرله مه‌سیحیه‌کان نارازی بوون له سه‌رکرده‌کانیان له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هیچ په‌لاماری هێزه‌کانی سه‌لاحه‌دینیان نه ده‌دا وپه‌لاماری شه‌وانه‌ی هێزه‌کانی سه‌لاحه‌دین زه‌ره‌ری زۆری لێ ده‌دان.\nوه‌ک ڕایمۆندی ته‌ربلسی باس ده‌کاو ده‌ڵێت: زۆرله مه‌سیحیه‌کان ناڕازی بوون له سه‌رکرده‌یه‌کیان به‌ناوی گای دی لوسینیان، نه‌زانی ئه‌م سه‌رکرده وای له سه‌رکرده‌کانی تر کردبوو که کاروبار پشت گوێخه‌ن و ڕقیان لێی بوو که ئه‌وه‌نده ده‌به‌نگوو هیچ نه‌زانه، به‌ڵام به‌بۆچوونی چه‌ندین سه‌رکرده‌ی تر، له‌شکری سه‌لاحه‌دین زۆر به‌هێز بوون بۆ په‌لاماردان ومه‌سیحیه‌کان نه‌یانده‌وێرا بێنه مه‌یدانی به‌ربڵاوه‌وه په‌لاماربده‌ن، چوونکه له‌شکری سه‌لاحه‌دین ده‌وره‌یانده‌دان و له‌ناویانده‌بردن.\nوه‌ک عمادالدین باس ده‌کاوده‌ڵێت: که سه‌لاحه‌دین هه‌مووڕۆژێک چاوه‌ڕێ بوو که خاچه‌کان بین و په‌لاماربده‌ن وه‌ک زۆرجار ده‌یانکرد، به‌ڵام ئه‌م جاره په‌لاماریان نه‌ده‌دا و خه‌ریک بوو ئه‌میره‌کانی ناڕه‌زاییان ده‌رده‌بڕی و ده‌یانووت وا خه‌ریکه زه‌خیره نامێنێ و له‌به‌ر ئه‌وه سه‌لاحه‌دین وازی هێنا و به‌ره‌و شاخی تابوور له‌شکره‌که‌ی خسته ڕێ به هیوای ئه‌وه که مه‌سیحیه‌کان دوایان که‌ون و ئه‌مانیش بگه‌ڕینه‌وه بۆیان بۆ لێدانیان. مه‌سیحیه‌کانیش به‌ره‌و جێگای خۆیان گه‌ڕانه‌وه.\nولیامی ته‌ربلسی باسی ئه‌وه‌ی ده‌کرد که‌ده‌ڵێت: شه‌ڕ رووی نه‌دا چوونکه ماسی ئه‌فسانه‌یی ده‌رکه‌وت له سه‌رچاوه‌ی جه‌لوت دا و پاراستنی له به‌ڵای شه‌ڕ، ئه‌مه وه‌ک چیرۆکێکی ئه‌فسانه‌یی بوو له ناوچه‌که‌دا، به‌ڵام له ڕاستی دا سه‌رچاوه‌ی ئاوی جه‌لود هیچ ماسی تیا نه‌بوو بۆیه وایان ده‌ووت.\nله باسی ئه‌م سه‌فه‌ره‌دا سه‌لاحه‌دین نامه‌یه‌کی نووسی بۆ خه‌لیفه‌ی به‌غدا و باسی ئه‌وه‌ی ده‌کرد که هه‌رچه‌ند جار لێمان ده‌دانو تاڵانمانده‌کردن مه‌سیحیه‌کان نه‌یان ده‌ویست بێنه مه‌یدانی جه‌نگه‌وه.\n(سه‌لاحه‌دین و شه‌ڕی پیرۆزی لاپه‌ره 208)\nله‌م ماوه‌دا سه‌لاحه‌دین ده‌یویست هه‌ندێ له هێزه‌میسریه‌کانی بنێرێته‌وه بۆ میسر و له‌جێی ئه‌وان سووریه‌کان دانێ و هه‌روه‌ها فه‌رمانڕه‌وای میسری گۆڕی که سه‌یفه‌دین عادلی برای بوو به تقی الدینی خاڵۆزای و ئه‌مه یه‌که‌م جاری بوو پاش چه‌ند ساڵێک که فه‌رمانڕه‌وای ناوچه‌کان بگۆڕی دوای ناردنی توورانشای برای له دیمه‌شقه‌وه بۆ میسر. سه‌یفه‌دین عادل که له جێی سه‌لاحه‌دین بوو و هه‌مووکاروبارێکی میسری به‌ده‌سته‌وه بوو له‌و ماوه‌دا که سه‌لاحه‌دین میسری به‌جێ هێشتبوو، وه‌ک عماد الدین باس ده‌کاو ده‌ڵێت: سه‌یفه‌دین عادل ده‌یویست میسر به‌جێ بێڵێ چوونکه ده‌یویست خۆی بگڕێته‌وه و ببێته فه‌رمانڕه‌وای حه‌له‌ب.\nوه‌ک سه‌رچاوه‌یه‌ک به‌ناوی ابن ابی ته‌ی باس ده‌کاوده‌ڵێت: سه‌لاحه‌دین له‌م ماوه‌یه‌دا ویستی هه‌ندێ پاره له سه‌یفه‌دین عادل قه‌رزکاو داوای 150،000 دیناری لێ کرد که پێویستی بوو.\nسه‌یفه‌دین عادل پاره‌که‌ی پێ ده‌دا وه‌ک وابزانێ که ناوچه ی حه‌له‌بی پێ ده‌فرۆشێ، به‌ڵام سه‌لاحه‌دین له وه‌ڵام دا ده‌ڵێت:\n” ئێمه ناتوانین هیچ کڕین و فرۆشتن وبازرگانی به ناوچه‌کانی ووڵاتی ئیسلامه‌وه بکه‌ین، ووڵات موڵکی میلله‌ته نه‌ک سه‌رکرده‌کان، کاتێک فه‌رمانڕه‌وای ناوچه‌ی حه‌له‌ب ده‌درێ به ده‌سته‌وه، هه‌موو داهاتی ناوچه‌که سامانی میلله‌ته و ئێمه‌ش چاودێری سامانی ووڵات و میلله‌تین. “\nئه‌گه‌ر ناوچه‌ی حه‌له‌ب به‌راووردبکرێ له‌گه‌ڵ ووڵاتی میسردا زۆر که‌م دیاربوو، به‌ڵام ناوچه‌ی حه‌له‌ب سنووری ده‌گه‌شته حه‌رران و ناوچه‌ی فورات و جه‌زیره وهه‌تا ناوچه‌ی حه‌ما له خواره‌وه‌ی ناوچه‌که. له‌م گۆڕانانه‌دا ئه‌وه‌ی ده‌سته‌ڵاتی له‌ده‌ست ده‌دا زاهیر کوڕی سه‌لاحه‌دین بوو که ته‌نها شه‌ش مانگ حه‌له‌بی به ده‌سته‌وه بوو، به‌ڵام هێشتا زۆر منداڵ بووته‌ماحی ده‌سته‌ڵات گرتنه‌ده‌ستی نه‌بوو.\nسه‌لاحه‌دین دیمه‌شقی به‌جێ هێشت به‌ره‌وڕۆژهه‌ڵات و ناوچه‌ی ده‌ریای مردوو وه له ناوچه‌ی ربعا ده میل له سه‌ره‌وه‌ی کیراک دابه‌زی، خه‌ڵکی ناوچه‌که هاتن و داوای پارێزگاری ده‌سته‌ڵاتی سه‌لاحه‌دینیان ده‌کرد له دژ خاچه‌کان، وه‌ک عمادالدین باس ده‌کاو ده‌ڵێت: زۆر له‌کۆنه‌وه له‌م ناوچه‌دا هه‌میشه موسوڵمان ژیاون به‌ڵام ناوچه‌که له‌ژێر ده‌سته‌ڵاتی مه‌سیحیه‌کانا بووه ومنداڵه‌کانیان له‌ژێر ده‌سته‌ڵاتداری ئه‌وانا به‌خێوده‌کرێن و هه‌میشه ده‌ترسن که دڵسۆزی خۆیان نیشانده‌ن بۆ فه‌رمانڕه‌وا ئیسلامه‌کان.\nڕێنالد دی چاتیلۆنی سه‌رکرده‌ی مه‌سیحیه‌کان ئاگاداربوو له هاتنی له‌شکری سه‌لاحه‌دین و هێزێکی هینابوو بۆ به‌رگری کردن. که هێزه‌کانی سه‌لاحه‌دین ده‌ڕۆشتن به‌ره‌وبه‌رزایی یه‌کانی ڕبعا ڕێنالد دی چاتیلۆن ڕێی نه‌دا خه‌ڵکه که باربکه‌ن له ناوچه‌که و خۆیان بپارێزن له هاتنی له‌شکری سه‌لاحه‌دین و بڕۆنه ناو قه‌ڵاکه، ئه‌م بۆچوونه‌ی هه‌ڵه‌یه‌بوو که وای ده‌زانی ده‌توانێ به‌رگری له هاتنی له‌شکری سه‌لاحه‌دین بکا ، هه‌رچه‌ند شوێنی له‌شکری مه‌سیحیه‌کان له به‌رزا یی یه‌کدا بوو وایان ده‌زانی که ئیسلامه‌کان ناتوانن سه‌رکه‌ون و بۆیان بێن، به‌لام وا نه‌وبوو له‌شکری سه‌لاحه‌دین سه‌رکه‌وتن بۆیانو ڕاویاننان و دوای له‌شکری مه‌سیحیه‌کان که‌وتن به‌ره‌و شاره‌که‌یان و شاره‌که‌یان تاڵانکرد، و سه‌لاحه‌دین حه‌وت ده‌زگای بۆمبابارانی به‌ردی دامه‌زراند بۆبه‌ردبارانی قه‌ڵاکه‌یان.\nسه‌یفه‌دین عادل له‌میسره‌وه هات له به‌رواری 22/11 دا به‌هێزێکه‌وه و کاروانی بازرگانی و ماڵو خێزانی وکه‌سوکاری له‌میسره‌وه. الفازل نامه‌ی نارد بۆ تقی الدین و هه‌واڵی ئه‌م سه‌رکه‌وتنانه‌ی پێ دا و که کیراک گیراوه‌و لووت به‌رزی خاچه‌کان شکاوه هێزه‌کانمان سه‌رکه‌وتوون. وه‌ک ولیامی ته‌رابلسی باس ده‌کا وده‌ڵێت: له‌و کاته‌دا که ئه‌م پالامارانه ده‌درا له قه‌ڵاکه‌دا زه‌ماوه‌نی زرکوری هامفری تیرۆنی پێنجه‌م بوو،  خانمی ئیزابێلای خوشکی پادشا بالدوینی لێ ماره‌ده‌کرا، قه‌ڵاکه له کاتی ئاهه‌نگدابوو، پڕبووله سه‌ماکه‌رو گۆرانی بێژ و چه‌ندین خێزانی خه‌لکی سووریا به‌شداری ئه‌م ئاهه‌نگانه‌بوون، که جه‌نگاوه‌رکان ده‌گه‌شتنه چاڵه‌کانی ده‌وری قه‌ڵاکه‌و هه‌وڵیان ده‌دا تاڵانی و کوشتار بکه‌ن.\nوه‌ک عماد الدین باس ده‌کاوده‌ڵێت:سه‌لاحه‌دین شتوومه‌کی پێویستی گه‌مارۆدانی له‌گه‌ڵ خۆی نه‌هێنابوو و وازی هێنا له گرتنی قه‌ڵاکه، به‌ڵام سه‌رچاوه‌یه‌کی تر به‌ناوی ابن الادم باس ده‌کاوده‌ڵێت: که مه‌سیحیه‌کان هێزی یارمه‌تیان بۆهاتو و نه‌یانده‌هێشت ئیسلامه‌کان بگه‌نه ناوقه‌ڵاکه‌وه. ئیتر سه‌لاحه‌دین و هێزه‌کانی وازیان هێنا.\nسه‌لاحه‌دین له‌م ماوه‌دا سه‌رگه‌رمی گۆڕینی ده‌سته‌ڵاتداره‌کانی میسرو سووریابوو وتقی الدین به‌ڕیوه بوو بۆ میسر و اڵعادل به‌ره‌و سووریا ده گاڕه‌یه‌وه و مانگی ڕه‌مه‌زان بوو به‌رده‌وامی شه‌ڕ ئاسان نه‌بوو. جاری وا هه‌بوو که هه‌ندێ له سه‌رکرده‌و ئه‌میره‌کانی سه‌رگه‌رمی تاڵانی بوون، نه‌یده‌ویست به سزادان له‌گه‌ڵیان بجووڵێته‌وه دلیان عاجزکا، کاتی وا هه‌بوو که زۆر له کامپه‌ینو مه‌یدانی شه‌ڕدا ده‌مانه‌وه ماندو ده‌بوون نه‌یده‌ویست زۆریان لێبکا زیاتر بمێننه‌وه.\nله‌به‌رواری 19/12 دا سکرتێری سیف الدین عادل سانیا بن نهال گه‌شته حه‌له‌ب ئه‌م پیاوه خۆی مه‌سیحی بوو به‌ڵام ژنێکی موسوڵمانی هێنابوو وئیسلام بوبوو و له دامووده‌زگای سه‌یفه‌دین عادل دا ژماره‌یه‌ک مه‌سیحی فه‌رمانداربوو چه‌ندین ڕه‌خنه‌یان لێ ده‌گرت وشیعریان به‌سه‌ردا هه‌ڵده‌دا له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌ندێ له کارمه‌ندانی مه‌سحیی بوون.\nئه‌فزه‌لی کوری سه‌لاحه‌دین له‌گه‌ل تقی الدیندا ڕۆشت بۆ میسر له ڕێگادا به‌رده‌وام نامه‌ی ده‌نووسی بۆ عمادالدین و هه‌واڵی سه‌فه‌ره‌که‌ی پێ ده‌گه‌یاند له‌نامه‌کانیا نه‌ی ده‌ویست کۆدی نهێنی به‌کاربهێنێ و چوونکه ده‌یووت به نووسینی کۆد، جوانی شێوازی نووسینی نامه‌کانی تیک ده‌دا، ده‌یووت شتێکی وا له‌نامه‌کاندا نی یه که نهێنی بێ وئه‌گه‌ر نامه‌کان گه‌شتنه ده‌ست دوژمن که‌ڵکی لێوه‌رناگرن.\nفراوان بوونی سنوری ده‌سته‌ڵاتداری سه‌لاحه‌دین کێشه‌یه‌کی تری دروست ده‌کرد که هه‌تا ناوچه‌ی ترو جه‌نگاوه‌ری زیاتربوایه مه‌سره‌فی زیاتر ده‌بوو. له‌م ماوه‌دا ناوچه‌کانی حه‌دیسه‌و تکریت و هه‌ولیرو شاره‌زوور لایه‌نگیری خۆیان ڕاگه‌یاند. کێشه‌ی مه‌سره‌ف به‌رده‌وامبوو، چوونکه هه‌موو ناوچه تازه‌کان چاوه‌ڕێی وه‌رگرتنی پاره‌و به خشیش بوون،. له گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا مووچه‌ی مامۆستا وکارمه‌ندان و به‌ڕێوه‌به‌رانی ده‌زگا ئاینیه‌کان و سه‌رکرده‌کان و جه‌نگاوه‌ره‌کان، له‌گه‌ڵ ئه‌رکی به‌هیزکردنی به‌نده‌رو شوێنه‌کانی به‌رگری وچه‌ک کڕین و دروستکردنی که‌شتی هه‌موومه‌سره‌فبوون. له گه‌ل ئه‌م هه‌موو مه‌سره‌فه‌دا دڵفراوانی بنه‌ماڵه‌ی ئه‌یوبی و پاره‌دان و به‌خشیش به کارمه‌ندان و ئه‌میره‌کانیان ئه‌رکی مه‌سره‌فیان زیاتر ده‌کرد، له هه‌ندێ کاتدابه‌خشینی پێنج یا ده هه‌زار دیرهه‌م پاره‌یه‌کی زۆر بوو که‌ده‌یاندا به سه‌رکرده‌و ئه‌میره‌کان. له ناوچه‌ی وادا هه‌بوو که‌مه‌سره‌ف له‌پێنج ملیۆن دینار تێده‌په‌ڕی. ئه‌و داهاتانه‌ی که فه‌رمانڕه‌وای سه‌لاحه‌دین ده‌ستیان ده‌که‌وت وه‌ک: باج و زه‌کات و ده‌ستهاته‌کانی تاڵانی داگیرکردنی ناوچه‌ی مه‌سیحیه‌کان بوون.\nفه‌رمانڕه‌واکانی ناوچه‌کانی هه‌ولێر و سه‌نجار وجه‌زیره وه‌ک، فه‌رمانڕه‌وای ناوچه‌ی حه‌دیسه‌و ته‌کریت لایه‌نگیری سه‌لاحه‌دین بوون، پیاویان ده‌نارد وه‌ک سه‌نجارشای ناوچه‌ی جه‌زیره، زین الدین یوسفی ناوچه‌ی اربیل که سیف الدین غازی باوکی ده‌یویست ببێ به فه‌رمانڕه‌وای موسل، له‌م ماوه‌دا زین الدین کوچک فه‌رمانڕه‌وای شاری هه‌ولێر توورکێکی خزمی کوکوبوری که سه‌رکرده‌یه‌کی نزیکی سه‌لاحه‌دین بوو. له‌به‌رئه‌وه‌ی که‌وتنی حه‌له‌ب و هاتنه ژێرده‌سته‌ڵاتی سه‌لاحه‌دینه‌وه ده‌سته‌ڵاتی فه‌رمانڕه‌وای موسلی لاواز کرد، فه‌رمانڕه‌وای موسل هه‌وڵی ده‌دا که به په‌یمانێک ڕێکه‌ون له گه‌ڵ سه‌لاحه‌دین دا.\nمحی الدین قازی شاره‌زوری په‌یوه‌ندی له گه‌ڵ شیخ الشیوخ مه‌ندووبی خه‌لیفه هه‌بوو بۆ وتوێژی کێشه‌کانی نێوان موسل و سه‌لاحه‌دین، ئه‌م پیاوه ڕێزی لێ ده‌گیرا له لای سه‌لاحه‌دین و به‌غدا‌وه. له‌م لێدوانانه‌دا سه‌لاحه‌دین که چه‌ندین لایه‌نگری زه‌نجی توورکی هه‌بوو له ناوچه‌ی موسلدا نه‌ی ده‌ویست دڵیان بڕه‌نجێنێ و هیچ ڕێککه‌وتنێک ئیمزا کا له‌گه‌ل موسلدا. شیخ الشیوخ وه‌فدی به‌غدا پاش هه‌وڵدانێکی زۆر نه‌یتوانی ڕێکیانخا و له گه‌ڕانه‌وه‌یدا زۆر بێزارو تووڕه‌بوو هه‌تا به‌خشیشی ئاسایی وه‌رنه‌گرت که له سه‌رئه‌نجامی ئه‌م سه‌ردانانه‌دا پێ یانده‌درا. هه‌رچه‌ند سه‌لاحه‌دین هه‌وڵی دا وه‌فدی به‌غدا  به‌رده‌وام بێ له هه‌وڵه‌کانیا به‌ڵام ڕازی نه‌بووده‌یووت: دوای ئه‌و هه‌موو هه‌وڵانه‌م باوه‌ڕناکه‌م هیچ هیواداریه‌ک مابێ، و به‌مه سه‌لاحه‌دین تووڕه بوو و بیری له‌وه ده‌کرده‌وه که بگه‌ڕێته‌وه بۆ په‌لاماردانی موسل.\nپاش هه‌ندێ ووتوێژ و کۆبوونه‌وه له‌گه‌ل سیڤ الدین عادلی برای و ڕاوێژکه‌رانی به چێکیان نه‌ده‌زانی که به‌ره‌و موسل بڕۆن چوونکه به‌رده‌وام ناوچه‌کانی ده‌وری موسل هه‌موو ده‌بوونه لایه‌نگری سه‌لاحه‌دین، له ئه‌نجام دا به شیخ الشیوخی ووت: ئێمه په‌لاماری موسل ناده‌ین هه‌تا به‌ڕێزتان ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆناوچه‌که.\nبه‌شی 15 به‌رده‌وامی فراوان بوونی ده‌سته‌لاتی سه‌لاحه‌دین له میزۆپۆتامیا\nPrevious سه‌رنجێک له کتێبه‌که‌ی ده‌یڤید ماکده‌واڵ: مێژویه‌کی نوێی کورده‌کان – به‌شی دووهه‌م\nNext لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ک له‌باره‌ی لایه‌نی نه‌ته‌وایه‌تی سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی – به‌شی پانزده‌هه‌م


خۆدزەنی (خۆبریندارکردن)؛ دیاردە یان نەخۆشیی دەروونی؟؟\nبا لە پێش هەموو شتێک باسێکی کورت لەسەر ناوەرۆکی ئەم توێژینەوەیە بکەم:\nمن پسپۆری کۆمەڵناسی نیم و ئەم توێژینەوەیە لەوانەیە لە باری زانستی بایەخی زۆری نەبێت، بەڵام حەوڵم داوە تا سەرنجی کەسانێک رابکێشم کە بایەخ بەم گرفتە دەدەن؛ هیوادارم سوودی هەبێت:\nخاڵی یەکەم، ئەم خۆبریندارکردنە (خۆد زەنی)کردنە لە ناو کۆمەڵگەی ئێمەدا نامۆیە و لە ئەم چەند دەیەی دوایی خەریکە تەشنە دەستێنی؛ هیوادارم بە دوادا چوونی بۆ بکرێت و رێگە لە پەرەسەندنی بگیرێت.\nخاڵی دووهەم ئەوەیە کە من لێرەدا باس لە کۆمەڵگەیەک دەکەم کە وەک خۆم چەند ساڵە لێی دوورم و ئەم جۆرە هەڵسووکەوتانەم لە ئەو هاوڕێیانەم بینیوە کە رۆژانە لەو کۆمەڵگەیە دێنە دەرەوە و روو لە پێشمەرگایەتی دەکەن. کۆمەڵگەیەک کە من باسی لێ دەکەم رۆژهەڵاتی کوردستانە کە سەدان ساڵە لە ژێر چەپۆکی داگیرکەری فارسە و هەمووکات پڕۆگرامە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی ئەو دەوڵەتە داگیرکەرە لە سەر کۆمەڵگەی رۆژهەڵاتی کوردستان و نەتەوەی کورد بە مەبەستی تواندنەوە و لەناوبردنی بووە.\nلە ئاکامی ئەم کۆلۆنیال بوونە لە رۆژهەڵاتی کوردستان شیرازەی کۆمەڵایەتی ، بنەما ئەخڵاقییەکان ، بەها نەتەوەییەکان و شوناسی کەلتووری کورد هەموو کاتێک لە بەر دەم هەڕەشە دا بووە و هەیە.\nگەرچی پارچەکانی دیکەی کوردستانیش وەک رۆژهەڵات داگیرکراون، بەڵام لە رووی سایکۆلۆجی و کۆمەڵایەتی ئەوندە زەختیان لە سەر نەبووە بەو رادەیەی کە ئێمە لە رۆژهەڵاتی کوردستان لەسەرمانە، بۆیە سیاسەتی کوردکوژی لە رووی دەروونی یەکێک لەو سیاسەتانە بووە کە دەوڵەتی داگیرکەری ئێران دژ بە رۆڵەکانی ئەم نەتەوە و نیشتمانە گرتوویانەتەبەر و کەڵکیان لە هەر کەرەستە و تاکتیکێک وەرگرتووە.\nمرۆڤ کاتێک لە ناخی خۆیدا کوژرا ئیتر بە دوای شوناس و بەها و بنەما ناچێت و دەبێتە کۆیلە ،بۆیە ئێمە دەبێت چەندە لە رووی سیاسی و نیزامی حەوڵ ئەدەین، پێویستە دوو هێندە لە حەوڵی زیندوو کردنەوەی داب و نەریت و بەها کانمان بین و حەوڵی خۆمان بدەین بۆ ئەوەی رۆڵەکانی ئەم نیشتمانە وریا و ئازایانەتر بەرەنگاری سیاسەتەکانی داگیرکەران ببنەوە.\nلێرەدا من چەند پرسیارێکم لە چەندایەتی و چۆنایەتی ئەم دیاردەیە لەو هەڤاڵانە کردووە کە ئاشنان بەو دیاردەیە و بە بەشداریی و ئەزموونی خۆیان یارمەتییان داوم وەڵامی پرسیارەکانم وەرگرمەوە.\nپرسیارەکان بریتیین بەم شێوەیەی خوارەوەیە:\nبۆ یەکەم جار لە چ تەمەنێکدا خۆتت بریندار کرد؟\nهۆکارەکانی چی بوون؟\nکێشەی خێزانی و شەڕ لەگەڵ دایک و باوکم\nگڕ و تینی هەڵەی جەوانی\nشکست لە خۆشەویستی ،رێگای بە یەک گیشتنمان نەبوو، لە داخی ئەمە دەستم کرد بە خۆبریندارکردن\nبۆ خۆ هەڵکێشان\nلە چ رێگایەکەوە فێربوون؟\nدایکم و خۆشکە گەورەکەم\n4.بەم کارە هێمن دەبوویەوە یان تەنها بۆ خۆهەڵکێشان بووە؟\nهەموو وەڵامەکان لێردا یەک بوون، کە جاری یەکەم هێمنی ئەکردن بەڵام لە کەم تر لە کاتژمێرێک پەشیمان دەبوونەوە، بەڵام لە حاڵەتی بوونی هەریەکێک لە هۆکارەکان دووبارە ئەم دیاردەی لە خۆدانەیان دووپات کردووەتەوە. ئەمە رێگایەک بووە کە توانیویانە تووڕەیی خۆیانی پێ دەربڕن. هەندێکجاریش هێمایەک بووە بۆ خۆهەڵکێشان لەبەردەم ئەو کەسانەی بینینی برین بەجەستەوە بە ئازایەتی یان شەڕەنگێزی دەزانن.\nپاڵنەری سەرەکیتان چی بووە؟\nزۆربەی جارەکان سەرخۆشبوون، وشیارنەبوون و لەژێر کاریگەریی مادەی هۆشبەر و بڕێکجاریش تووڕەیی لە رادەبەدەر\nلەچاوپێداخشاندنی یەکەم‌دا دیارە کە ئەوانەی گیرۆدەی ئەم دیاردەیەن کەسانی کەم تەمەنن کە دەبوو جێی هیوای دواڕۆژی کۆمەڵگە و نەتەوەکەیان بن.\nتەمەنەکان هێندە کەمن کە ناکرێ وا لێکبدرێتەوە منداڵێکی تەمەن دوازدە ساڵان باری دەرووةیی هێندە خراپ بێت کە دەست بۆ کاری وا ببات، یان گوشارەکانی ناو کۆمەڵگە هێندە زۆر بن کە دایکان ببنە پاڵنەر و فێرکاری منداڵەکانیان؛ ئەمانە و هەزاران باسی دیکە کە ئەو پرسیارەمان لەلا دروست دەکات کە کۆمەڵگەی کوردی بەرەو چ ئاراستەیەک‌دا دەڕوات؟ گەنجانی ئەمڕۆ و دایک و باوکانی داهاتوو چییان بەسەر دێت؟\nئاسان نییە وەڵامی ئەم پرسیارانە بە چەند دێرێک بدەینەوە.\nتەنیا رێگایەک کە پێشنیاری دەکەم بوونی سیستەمێکی پەروەردە و فێرکردنی کارامەیە لە لایان حکومەتەوە.\nجا ئەی پێم ناڵێن کام حکومەت ؟؟\nداگیرکەر و حکومەتەکەی کە خۆیان کەڵک لەم دیاردەیە و دیاردەکانی دیکە وەردەگرن بۆ کپ کردن، سڕ کردن و لە کۆتایی‌دا تواندنەوەی نەتەوەی کورد.\nئەمە یەکێکە لەو هۆکارانەی کە پێویست دەکات خاوەنی حاکمییەت و سەروەریی خۆمان بین.\nبوونی دەوڵەتی سەربەخۆ و سەروەریی سیاسیی ئەو دەرفەتە دەڕەخسێنێ سیاسەتی گونجاو بۆ چارەسەری ئەم دیاردەیە دابنێین.\nنووسینی بابەت و وتار لە دەرەوەی وڵات و هەڵسەنگاندنی ئەم دیاردەیە خراپ نییە، بەڵام ناتوانێ چارەسەری گونجاو بێت و ببێتە رێگر لەبەردەم ئەم دیاردەیە.\nخۆبریندارکردن چ وەک دیاردە لە قەڵەم بدرێت یاخود نەخۆشیی دەروونی، بووەتە شتێکی باو لە ناو کۆمەڵگەی ئێمە و لەناو گەنجان و کەمتەمەنەکاندا کەم کەس دەبینرێت شوێنی چەقۆ یان برینی تیغ بەجەستەیەوە نەبێت.


لە ئایاری 2020ەوە عێراق پابەندە بە ڕێككەوتنی كەمكردنەوەی بەرهەمهێنان و هەناردەی نەوت\nوەزارەتی نەوتی عێراق ئەمڕۆ پێنجشەممە لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاند، كۆی داهاتی هەناردەكردنی نەوت لە مانگی ڕابردوودا گەیشتووەتە 6.1 ملیار دۆلار، بەراورد بە مانگی ئایار، كە 5.8 ملیار دۆلار بووە، زیادیكردووە.\nوەزارەتەكە ئاشكرایكردووە، هەناردەی نەوت گەیشتووەتە 2.892 ملیۆن بەرمیلی ڕۆژانە لە مانگی حوزەیراندا، لەكاتێكدا مانگی ئایار 2.899 ملیۆن بەرمیلی ڕۆژانە بووە.\nبەدرێژایی مانگەكەش كۆی هەناردە گەیشتووەتە 86 ملیۆن و 765 هەزار و 589 بەرمیل.\nلە ئایاری 2020ەوە عێراق پابەندە بە ڕێككەوتنی كەمكردنەوەی بەرهەمهێنان و هەناردەی نەوت كە لەلایەن هاوپەیمانی (ئۆپیك +)وە بڕیاری لێدراوە، ئەمەش كاریگەری لەسەر قەبارەی هەناردەكردنی هەبووە كە لە دۆخی ئاساییدا دەگاتە نزیكەی 107 ملیۆن بەرمیلی مانگانە.\nعێراق، دووەم گەورە وڵاتی بەرهەمهێنی نەوتە لە ڕێكخراوی وڵاتانی هەناردەكاری نەوت (ئۆپیك) لە دوای سعودییە، بە ناوەندی بەرهەمهێنانی 4.6 ملیۆن بەرمیلی ڕۆژانە لە دۆخی سروشتیدا و، پشت بە داهاتی نەوت دەبەستێت بۆ دابینكردنی نزیكەی 92%ی خەرجی وڵات.\nئەندامێكی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەڵێت، دوای جەژن حكومەتی فیدراڵ پشكی هەرێمی كوردستان لە بودجە دەنێرێت،…\nبەگوێرەی ئامارەكان، عێراق ڕیزبەندی یەكەمی ئەو وڵاتانەی گرتووە كە زۆرترین خۆراكی پاقلەمەنی لە توركیاوە هاوردە كردووە لە ئەمساڵدا.…


له‌چاوه‌ڕوانی ده‌ركه‌وتنی كیژۆڵه‌یه‌كدا……….. كاروان محه‌مه‌د فه‌تاح – Denegkan\nله‌چاوه‌ڕوانی ده‌ركه‌وتنی كیژۆڵه‌یه‌كدا……….. كاروان محه‌مه‌د فه‌تاح\nbydengekan\tOctober 25, 2011\tچیرۆک\nئه‌و ڕۆژه شار زۆر جیاوازتر له‌ڕۆژه‌كانی دی خۆی نمایش ده‌كرد، هه‌وا فێنك و شار ئارام و ئاسمان ساماڵ بوو، خۆر ده‌دره‌وشایه‌وه‌و ورشه‌ی په‌خش ده‌كرد. له‌وه‌ته‌ی له‌و شاره‌دا بووم هیچ ڕۆژێكم به‌ئه‌ندازه‌ی ئه‌و ڕۆژه جیاواز نه‌بینیبوو، ئه‌مه دڵخۆش و شادومانی كردم، ئاخر بوونی جیاوازییه واده‌كات ژیان جوانتر و ڕه‌نگاوڕه‌نگتر پێناسه‌ی خۆی بكات و له‌ززه‌تبه‌خشتر بێت بۆ مرۆڤ، به‌وه‌دا هه‌موو ڕۆژه‌كانی ساڵ هه‌وایه‌كی مه‌یله و زه‌ردی خنكاوی خۆڵه‌مێشی شاری ده‌ته‌نی.پاش ته‌واوبونی ده‌وامی زانكۆم براده‌رێكم ئۆتۆمبیله‌كه‌ی له‌پێشم ڕاگرت و وتی((سه‌ركه‌وه، ده‌تبه‌مه‌وه بۆ به‌شه ناوخۆییه‌كه‌ت.)) منیش سوپاسگوزاریم لێكرد و چوومه نێو ئۆتۆمبیله‌كه‌یه‌وه. له‌پڕ له‌به‌رده‌م مزگه‌وتێكدا داوای دابه‌زینم كرد، ئه‌و مزگه‌وته‌ی كه چه‌ندینجار نوێژم تیایدا ئه‌نجام داوه، وه‌لێ ئه‌وه‌نده‌ی كچێك منی كه‌مه‌ندگیر ده‌كرد بۆ ئه‌و مزگه‌وته، هێنده ترس و خۆشه‌ویستی خودا ئه‌و هێزه‌یان به‌من نه‌ده‌به‌خشی. نازانم چی هێزێك له‌ناخه‌وه پاڵی پێوه ده‌نام و پێی ده‌گووتم <<لێره دابه‌زه!>>. هاوڕێكه‌م نكۆلی لێم نه‌كرد و دایبه‌زاندم بێئه‌وه‌ی بپرسێت(( بۆ لێره داده‌به‌زیت؟ خۆ ئێره ئه‌و شوێنه نییه كه‌بڕیاره بۆی بچیت؟))\nكاتی نوێژی نیوه‌ڕۆ بوو،شه‌ماڵێكی فێنك تازه خه‌ریك بوو ده‌واری له‌شاردا هه‌ڵده‌خست، پیاوه پیره ده‌ست كۆڵه‌وژه‌كان به‌هێمنی و به‌بێ ورته تاقم تاقم ده‌چوون بۆ مزگه‌وت، بۆ سپیكردنه‌وه‌ی لاپه‌ڕه ڕه‌شه‌كانی ڕابوردوویان و ، زۆر جاریش وه‌كو خۆیان ده‌یانووت(( خۆمان ئاماده ده‌كه‌ین بۆ ژیانی ئه‌و دونیا، تازه ئێمه ده‌ستمان له‌م دنیایه شۆردووه،ژیان و ئێمه چه‌ندین فرسه‌خ له‌یه‌كه‌وه دوورین، ئه‌و ژیانه‌ی كه‌بۆ ئێمه هه‌ر مایه‌ی په‌ژاره و نه‌گبه‌تی و نه‌هامه‌تی و ناخۆشی و نه‌خۆشی بووه. )) ئاخر پیاوه به‌ساڵاچووه‌كان له‌كۆتایی ته‌مه‌نیاندا خۆیان به‌خودا ده‌فرۆشن و هه‌موو كاتی خۆیان ته‌رخان ده‌كه‌ن بۆ خوودا په‌رستی. گه‌شتمه سه‌ر سووچی كۆڵانه‌كه، مووچووڕكه‌ی ترس و خۆشی سه‌راپای له‌شمی داگیركرد. چاوم به‌هه‌موو كۆڵانه‌كه‌دا گێرا، حه‌زم ده‌كرد بیلبیله‌ی چاوم زیاد له پێویست فراوان بێت، نه‌ك من ئاگادار نه‌بم و ئه‌و به‌لامدا گووزه‌ر بكات. كۆڵانێك سه‌راپا قیرتاوكراو و پڕ له‌ئۆتۆمبیلی مۆدێل نوێی ڕاگیراو له‌به‌رده‌م ماڵه‌كاندا و چه‌ند دووكانێكی سه‌وزه فرۆشتن و قوتابخانه‌یه‌كی بنه‌ڕه‌تی و هه‌ندێ منداڵی پایسكیلسوار و سێی و چوار دارچناری به‌ژن به‌رز و چه‌ند عاموودێكی پێچراو به‌وایه‌ری مۆلیده و چه‌ند ژنێك به‌سه‌ربانه‌كانه‌وه خه‌ریكی هه‌ڵخستنی ئه‌و جلانه بوون كه شۆردبوویان و، ئاوه‌چۆڕیان ده‌كرد و ده‌یاندا به‌ته‌نافه‌كاندا. هێدی هێدی هه‌نگاوم هه‌ڵده‌هێنا به‌ره‌و ناو كۆڵانه‌كه، تازیاتر ئاماڵ ده‌بوومه‌وه له‌ماڵی ئه‌وان ترس و ئومێدم زیاتر ده‌بوو، ترس له‌نه‌بینینی كیژۆڵه‌یه‌كی ناسك و، ئومێد به‌چاوپێكه‌وتن به‌و كچه سیحراوییه، ئه‌و له‌توخمی ئه‌و كچانه بوو كه هێشتا په‌یمانی یه‌كه‌م جێژووانی به‌هیچ كوڕێك نه‌دابوو. ئه‌و كیژۆڵه‌یه خاوه‌نی جوانییه‌كی ئه‌فسووناوی بوو، هێزی ڕاكێشانی وه‌كو موگناتیس زۆر گه‌وره و كاریگه‌ر بوو، هه‌ر كه‌س بیدیبایه یه‌كسه‌ر شه‌یدای ده‌بوو و نه‌یده‌توانی خۆی له‌ته‌لیسمی رزگار بكات، به‌ژن و باڵایه‌كی بچووك و باریك و ڕێك، جووتێك چاوی ڕه‌شی به‌نازی دره‌وشه‌دار، نیگایه‌كی سیحراوی، زۆرجار واگومانم ده‌برد كه له‌جنسی ئاده‌می نییه، به‌ڵكو په‌رییه‌كه و خودا دایبه‌زاندووه‌ته سه‌ر زه‌وی، كاتێك كه پێده‌كه‌نێت ددانه‌كانی وه‌كو به‌فر سپی ده‌چنه‌وه و ،خه‌نده‌كانی تێكه‌ڵه‌یه‌كه له‌ساده‌یی و دڵشادی، تازیاتر پێده‌كه‌نی زیاتر ساده‌یی و دڵشادی ئه‌وت بۆ ڕوون ده‌بووه‌وه.\nله‌ژێر دارچنارێكی به‌رزی به‌رده‌م ماڵیاندا وه‌ستام، شنه‌با و سرووه‌یه‌كی خۆش دارچناره‌كه‌ی ده‌له‌رانده‌وه و یاری ده‌كرد به گه‌ڵاكانی و نه‌وازشیانی ده‌كرد. چه‌ند چۆله‌كه‌یه‌ك له‌ژوور سه‌رمه‌وه جریوه‌یان ده‌هات و ده‌نگیان وه‌كو سه‌مفۆنیا ده‌هاته به‌رگوێم. قه‌ده‌رێك وه‌ستام و له‌چاوه‌ڕوانیدا مامه‌وه، دواتر چوومه دووكانێك كه قوتابییه‌كی خۆمی لێبوو، مژووڵی یاری تاووڵه بوو، وادیاربوو ده‌یویست به‌ختی خۆی تاقیبكاته‌وه، پرسیارم لێكرد كه ئه‌و كچه له‌كوێیه و كه‌ی له‌ده‌وام ده‌گه‌ڕێته‌وه؟ پێی گوتم:(( مامۆستا له‌گه‌ل برایه‌كیدا له‌قوتابخانه‌یه‌كی نموونه‌یی وه‌رگیراون و كاتژمێر هه‌شتی به‌یانی پاسێكی كه‌سك و سپی دێته شوێنیان و یه‌ك به‌دواوه ده‌یاهێنێته‌وه و به‌لای ئێمه‌دا تێده‌په‌ڕن و ئه‌وان له‌به‌رده‌م ماڵی خۆیاندا داده‌گرێت). من وه‌كو ئه‌وه‌ی باوه‌ڕ به گوێیه‌كانی خۆم نه‌كه‌م، ئه‌و قسانه‌م پێی دووباره كرده‌وه كه‌ئێستا پێی گووتم، ئه‌ویش لێبڕاوانه بۆی دووپات كردمه‌وه:(( ئه‌رێ مامۆستا، له‌پاسێكی كه‌سك و سپیدا له‌سه‌عات یه‌ك به‌دواوه دێنه‌وه)).دووباره گه‌ڕامه‌وه ژێر دارچناره‌كه، ئه‌و داره‌ی كه وه‌كو داری چاوه‌ڕوانی ده‌مبینی. له‌ناكاو هه‌ستم به نۆستالیژیایه‌كی قووڵ كرد، ئه‌و ده‌مانه‌ی كه‌پێكه‌وه له‌ناو حه‌وشه‌ی قوتابخانه‌كه‌دا، ئه‌و به‌خواردنی كێك و منیش به‌خویندنه‌وه‌ی ڕۆمانی(( به‌رزاییه‌كانی ویدرینگ)) ی ڕۆمانننوسی به‌ریتانی ( ئیمێلی برۆنتی) شانبه‌شانی یه‌كدی ده‌ڕۆیشتین، ئه‌و ناو به‌ناو گۆرانییه‌كی بۆم ده‌ووت و منیش گوێم بۆ شل ده‌كرد و، ئه‌و كاتانه‌ی كه‌له‌گۆڕه‌پانی قوتابخانه‌كه‌دا له‌نێو سه‌رما و سۆڵه‌ی زستاندا و له‌و ساحه چیمه‌نتۆیه‌دا یاری تۆپی پێمان ده‌كرد. نازانم بۆ ئه‌و ساتانه‌م بیركه‌وته‌وه و گه‌ڕامه‌وه بۆ ڕابوردوو ؟ ئایا مرۆڤ به‌بێ ئاوڕدانه‌وه له‌ڕابوردوو ناتوانێت ئێستا بژی؟ ڕه‌نگه…… نازانم……\nخه‌ڵكی به‌پیاده و به‌سواری به‌لامدا تێده‌په‌ڕین، به‌ڵام سه‌رنجم لێنه‌ده‌دان، چونكه هیچیان بۆ من جێی بایه‌خ نه‌بوون، ئایا منداڵن؟ كچن؟ كوڕن؟پیاون؟ ژنن؟ پیره‌مێردن؟ جوانن؟ ناشرینن؟ نازانم…. چونكه لێیانم نه‌ده‌ڕوانی. به‌و شێوه‌یه دوو كاتژمێر و نیو له‌چاوه‌ڕوانی پاسێكی سه‌وز و سپی مامه‌وه و چاوی چاوه‌ڕوانیم دانه‌خستبوو، زۆر ماندوو شه‌كه‌ت بووم و ، هێزم لێبڕابوو، ئه‌ژنۆكانم له‌به‌ر ماندوییه‌تی ده‌له‌رزین. هێزێك له‌ناخه‌وه بانگی لێكردم ((به‌دوای چی كه‌وتوویت؟ تۆ و ئه‌و له‌هیچ شتێكدا له‌یه‌ك ناچن و یه‌كناگرنه‌وه، باشتره به‌دوای ژیانی خۆتدا بچیت؟ چیت داوه له‌م كیژۆڵه‌یه كه له‌مانای عیشق تێناگات و جوانی و ناسكی ناناسێت و كه‌یفی به‌وانه‌كانی خۆشه‌ویستی نایه‌ت.)) ئه‌مانه‌و چه‌ندین شتی تر له‌ناخه‌وه هانیان ده‌دام بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و كۆڵانه جێبهێڵم، كه‌ماوه‌یه‌كه بووه‌ته به‌شێك له‌ژیانم و ناتوانم له‌خۆمی جیابكه‌مه‌وه. وه‌لێ به‌سه‌رخۆمدا زاڵبووم و وتم ده‌بێت چاوه‌ڕوان بم. هه‌ستم ده‌كرد هه‌موو شته‌كانی ده‌وروبه‌ریشم به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان له‌چاوه‌ڕوانیدا بوون، منداڵه‌كان له‌چاوه‌ڕوانی گه‌ڕاندنه‌وه‌ی باوك و دایكیان له‌بازاڕ و ده‌وام، ده‌رگاكان له‌چاوه‌ڕوانی داخستن و، په‌نجه‌ره‌كان له‌چاوه‌ڕوانی كرانه‌وه و، بولبوله‌كانیش له‌چاوه‌ڕوانی بینینی گوڵێكدا بۆ ئه‌وه‌ی بۆی بخوێنن و، ئاسمانی شینیش له‌چاوه‌ڕوانی هاتنی په‌ڵه هه‌وره‌كاندابوون… منیش یه‌كێك بووم له‌چاوه‌ڕوانیكه‌ره‌كان.. نزیكی دووكاتژمێر و نیوێك به‌و ئازاره ده‌روونییه قووڵه‌ی كه‌چاوه‌ڕوانی دروستی كردبوو مامه‌وه، له‌چاوه‌ڕوانی ده‌ركه‌وتنی كیژۆڵه‌یه‌كی سیازده ساڵه له‌پاسێكدا، كه‌چی هه‌ر نه‌هات…هه‌ر ده‌رنه‌كه‌وت…هیوابڕاوانه ملی ڕێی نائومێدیم گرت و، به‌تێكشكاوییه‌وه كۆڵانه‌كه‌م جێهێشت، له‌گه‌ل هه‌ڵهێنانی هه‌ر هه‌نگاوێكدا ئاوڕم له‌دوا ده‌دایه‌وه، ئومێدم به‌ده‌ركه‌وتنی پاسێكی كه‌سك و سپی له‌و سه‌ری كۆڵانه پان و پۆڕه‌كه هه‌بوو، وه‌لێ سه‌د هه‌نگاوێك ڕۆشتم و هه‌ر ده‌رنه‌كه‌وت، له‌كۆڵانه‌كه ده‌رچووم و كۆتا هه‌نگاوی ونبوونم له‌كۆڵانه‌كه دوا ئاوڕم دایه‌وه، كه‌چی پاسه‌كه ده‌رنه‌كه‌وت…ده‌رنه‌كه‌ت….ده‌رنه‌كه‌وت…منیش ون بووم…\nنۆستالیژیا: خۆشه‌ویستی بۆ ڕابوردوو (حنین)\nPrevious ململانێ له‌گه‌ڵ پرسیار … دانا عەسکەر\nNext شكانی تابووته شووشه‌ییه‌كان ….. سه‌مه‌د ئه‌حمه‌د