ساختەکاریی، پەتا کوشندەکەی رۆژنامەگەریی و نەهێشتنی متمانە بە میدیا – پەڕە 24 – Knwe.org\nسەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » ساختەکاریی، پەتا کوشندەکەی رۆژنامەگەریی و نەهێشتنی متمانە بە میدیاپەڕە 24\nساختەکاریی و دروستکردنی هەواڵی هەڵبەستراو پەتایەکی کاری رۆژنامەنووسی و میدیایە کە لەسەر ئاستی هەموو جیهان و لە قۆناغە جیاجیاکانی کاری میدیایی و راگەیاندندا بەدیی دەکرێت و سەرەڕای بوونی چەندین یاساو رێنمایی و پەیمانی شەرەف لە نێو ناوەندە میدیاییەکاندا بەڵام بەداخەوە لەگەڵ گەشەکردن و پێشکەوتنی زیاتری هۆکارەکانی میدیا بەهەموو جۆرەکانی بینراوو بیستراوو چاپکراوو ئەلەکترۆنییەوە، ئەو دیاردەیە نەک کەمتر نەبووەتەوە، بەڵکو گەشەی زیاتری پێدراوەو تەشەنەی کردووە بۆ ئەوەی کە نەک هەر ساختەکاریی لە تێکست و نووسراوەکاندا یان هەڵبژاردن لە لێدوانەکاندا دەکرێت بە شێوەی «ئینتیقا»یی، بەڵکو بەهۆی پێشکەوتنی تەکنۆلۆژیاوە کار گەیشتووەتە کۆلاجکردن و مۆنتاژکردنی وێنەو فیلم بەخواست و مەرامی سیاسی و کەسی بەتایبەتی کە ئێستا بەهۆی سۆشیال میدیاوە ئەو دیاردەیە لەپەرەسەندنێکی مەترسیداردایە.\nبەمەبەستی خستنەڕووی ئەو دیاردەیە، رۆژی سێشەممە رێکەوتی 29/1/2019 لە ساڵۆنی کوردستانی نوێ بۆ بڵاوکردنەوەو ناساندنی دووتوێیەکی تایبەت بە «دیاردەی ساختە هەواڵ لە رۆژنامەگەریدا» بۆ رۆژنامەنووس سۆران عەلی بەڕێوەچوو سەبارەت بەو دیاردەیەو چۆنێتی بەرگرتن بە تەشەنە نەکردنی زیاتری.\nعەتا كەریم: هەموو لایەكتان بەخێربێن، دەستخۆشی بۆ كاك سۆران كە بابەتێكی هەڵبژاردووە كە ئەمڕۆ قسەی لەسەر بكەین، ئەویش ساختە هەواڵە، كە دیاردەیەكی كوشندەیە لە میدیای جیهانیدا، بەڕاستی ئەم بابەتە جێی بایەخە و گرنگە بۆیە بە هیوام هەوڵبدەین جۆرێك لە گفتوگۆی جدیی و ئەكادیمیانە بكەین و خودی خۆمان وەكو میدیاكار بتوانین رێ لەم دیاردەیە بگرین.\nئەم پاشكۆیەی كە كاك ستران ناوی ناوە فاك و فیكی هەواڵ كوردیانەیە، وەك ساختەكاریی لە ساختە هەواڵدا.\nئێمە ناچینە نێو مێژووی ساختەكردن لە هەواڵدا، چونكە قۆناغی زۆری بڕیوە، رەنگە ئەوكات سنووردار بووبێت، لەسەرەتای كاری رۆژنامەنووسی ئەمریكاییدا كە جییاواز بووە، بەڵام ئێستا لە دنیای كرانەوەی دیجیتاڵی و خێرایی گەیاندنی تەكنەلۆژی و بواری رۆژنامەوانیی ئەلەكترۆنیدا، ئەم دیاردەیە ناكرێت هەڵوێستەی جدیی لەسەر نەكرێت و توێژینەوەی زانستیی لەسەر نەكرێت و زۆر بە ئەكادیمیانە باس نەكرێت.\nبە هۆی ئەوەی كە ئەم دیاردەیە هەرێمی كوردستانیشی گرتووەتەوە، رەنگە ئەم كێشەیە بۆ وڵاتانی تر جیاواز بێت لە هەرێمی كوردستان، چونكە لە كوردستان دەسەڵاتەكەی دەسەڵاتێكی گونجاو نییە، یاخود وەكو میدیا نەیتوانیووە خۆی پیادەی دەسەڵاتەكەی خۆی بكات، چ جای دەردێك لێی بدات كە پێی دەوترێت ساختە هەواڵ. ئەمە رەهەند و كاریگەریی زۆر خراپی هەیە لەسەر میدیا، بۆیە ئەگەر بێین باسی كاریگەرییە خراپەكانی بكەین، ئەوا هەموو پرەنسیپەكان هەڵدەگێڕێتەوە.\nتۆ میدیا ناو دەنێیت هۆكارێك بۆ گەیاندنی راستی، بەڵام كە هەواڵەكەت ساختە بوو، هەموو كارەكە پێچەوانە دەبێتەوە.\nیەكێكی دیكە لە خراپییەكانی ئەم دیاردەیە زیان گەیاندنە بە ناوبانگی میدیا، هەروەها زیان گەیاندنە بە پیشەكە خۆی، كێ ئامادەیە پێی بوترێت كارت ساختە هەواڵە؟ بۆیە ئەم ئەركە ئەركی میدیاكار خۆیەتی، ئەركی ناوەندەكانیشە كە بەر لەمە بگرن تا ئەم پیشەیە بە سەنگینی بمێنێتەوە، چونكە ناتوانین بە ساختە هەواڵ دەسەڵاتی چوارەم بچەسپێنین، واتە خۆت بەدەستی خۆت زیان بە خۆت و پیشەكەت دەگەیەنیت.\nبۆیە ئەم پاشكۆیە یان دوو توێیە یان هەر شتێكی ناو بنێین، دەرگایەكی زۆر گرنگە كە لێوەی بچینە ناوەوەو كوردییانە قسەی لەسەر بكەین و ناوەندە ئەكادیمییە گشتییەكانی وەكو زانكۆ و پەیمانگەكانی بواری خوێندنی میدیاییش كاری جدی لەسەر بكەن و توێژینەوەی لەسەر بكەن، بۆئەوەی لانیكەم هەیبەتی كاری رۆژنامەنووسی بپارێزین.\nلێرەوە من نامەوێت قسەی زیاتری لەسەر بكەم، بۆ پاشكۆكەش حەزدەكەم كاك سۆران خۆی لەسەری بدوێت با بفەرموێت.\nبەخێرهاتنی هەموو لایەك دەكەم، سوپاسیشتان دەكەم كە لەكاتی خۆتان گرت و ئامادەی ئەم كۆڕە بوون كە تایبەتە بە ناساندن و بڵاوكردنەوەی ئەم دووتوێیە. لەڕاستیدا ئەم دیاردەی ساختە هەواڵە دیاردەیەكی نوێ نییە و لەوەتەی كاریگەریی میدیا لەسەر رای گشتی دروست بووە، ئەم دیاردەیەش هەبووە‌و لەكاردا بووە، بەڵام ئەوەی لەم سەردەمەدا نوێیە خێرایی و بەرفراوانیی بڵاوبوونەوەی ئەم دیاردەیەیە، كە هۆكاری ئەمەش پشت بەستنیەتی بە تەكنۆلۆژیا‌و ئینتەرنێت و تۆڕە بەرفراوانەكانی سۆشیال میدیا كە ئەو خاسیەتەیان پێ بەخشیووە، بەزوویی بڵاوبێتەوە‌و رێژەیەكی فراوانی خوێنەر‌و بەكارهێنەر بگرێتەوە.\nبێگومان كوردستانیش لە كاریگەرییەكانی ئەم دیاردەیە بێبەش نەبووە و بەریەككەوتنی راستەوخۆشی هەبووە و چەندین نموونەش لەو بارەیەوە لەبەردەستدایە، ئەم هەوڵەش هەوڵێكی بچووكە بۆ ناساندنی ئەم دیاردەیە و خستنەڕووی مەترسی و لێكەوتەكانی لەكایەی رۆژنامەگەرییدا بە گشتی.\nلە راستیدا ئەم پاشكۆیە، خۆی پڕۆژەی كتێبێك بوو، بەڵام نەتوانرا لەكاتی خۆیدا بەچاپ بگەیەنرێت، بەڵام بە سوپاسەوە كوردستانی نوێ و بەڕێز كاك ستران دەستپێشخەرییان كرد‌و بەچاپیان گەیاند‌و بڵاویانكردەوە كە جێگەی دەستخۆشی و پێزانینە.\nبە گشتی ئەم دووتوێیە لە 40 لاپەڕە پێكهاتووە و 30 بابەتی جۆراوجۆر لەخۆدەگرێت، هەندێك لەو بابەتانە لەلایەن نووسەران و پسپۆڕانی بوارەكەوە نووسراون، هەندێكیشیان لەلایەن دەزگای میدیایی و رۆژنامەوانیی جیهانییەوە ئامادەكراون، وەكو ئاژانسی رۆیتەرز و رێكخراوی پەیامنێرانی بێ سنوور‌و سەنتەری نێودەوڵەتی رۆژنامەنووسان.\nبەگشتی بابەتەكانی نێو دووتوێكە، باس لە چۆنێتی سەرهەڵدانی ئەم دیاردەیە و گەشەكردنی و بڵاوبوونەوەی دەكەن، هەروەها میكانیزم و پڕۆژە و تەكنیكەكانی روبەڕوبوونەوەی لەئاستی جیهاندا.\nلێرەدا هەوڵمداوە زیاتر جەخت لەسەر ئەو بابەتانە بكەمەوە كە پڕۆژەی تەكنیكی و كردەیی بەرەنگاربوونەوەی ئەو كردارە لەخۆدەگرن، جگە لەوەش چەندین ئەزموونی جیهانی لەخۆ دەگرێت كە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەم دیاردەیە پەیڕەو دەكرێت و تائێستاش جێبەجێ دەكرێت، وەكو ئەزموونی رۆژنامەی ئەلنەهار-ی لوبنانی، هەروەها ئەزموونی چەندین رۆژنامە و پێگەی ئەلەكترۆنیی عەرەبی و جیهانی دیكە.\nهیوادارم ئەم هەوڵە بەشدارییەكی سادە بێت لە ناساندنی ئەم دیاردە ترسناكەی دنیای رۆژنامەگەری و پسۆڕان و كەسانی ئەكادیمی ئەم بوارە بە توێژینەوەو نووسینەكانیان دەوڵەمەندتری بكەن.\nئەگەر نەتوانین ئەم دیاردەیە بنەبڕ بكەین لەكوردستان یان كۆنتڕۆڵی بكەین، هیچ نەبێت لە كاریگەریی و لێكەوتەكانی كەم بكەینەوە‌و سنوردار بكرێت.\nدەمەوێت ئاماژە بە چەند خاڵێك بكەم بۆئەوەی زۆر لەكاتی ئێوەش نەگرم كە لەسیما دیارەكانی ئەم دیاردەیەن:\nیەكێك لەوانە ئەوەیە كە ئەم دیاردەیە ناوی زۆرە، بەڵام لەناوەڕۆكدا یەك مەبەست و ئامانجی هەیە، ئەویش سەرلێشێوان و یاریكردنە بە مێشكی خوێنەر، هەروەها پێشكەشكردنی زانیاریی هەڵە و ناڕاست وەكو راستییەكی سەلمێنراو، ئامانجی ئەمەش بۆ بەرژەوەندی تایبەتی یان سیاسییە یان هەر ئامانج و مەبەستێكی دیكەی ناڕەوا‌و دەستكەوتی مادییە.\nئەم دیاردەیە جیهانییە‌و گشتگیرە، لەمپەڕی خۆرهەڵاتەوە بۆ ئەوپەری خۆرئاوا دەگرێتەوە، هەر ئەمەشە وایكردووە پێویست بكات هەنگاوەكانی روبەڕوبوونەوەی جیهانی و گشتگیر بن، نەك لۆكاڵی و ناوچەیی.\nژینگەی لەباری گەشەكردنی ئەو دیاردەیە روودانی قەیرانی جۆراوجۆر و هاتنەئارای گرژیی و ئاڵۆزیی سیاسی و بانگەشەی هەڵبژارن و ناسەقامگیریی ئەمنی و كارەساتی مرۆیی و سروشتی گەورە‌و مەترسیدارە.\nلەم حاڵەتانەدا ئەم دیاردەیە زیاتر گەشە دەكات و پەخشكەرانی ئەم ساختە هەواڵانە دەكەونە خۆیان و زانیاریی هەڵە و ناڕاست بە مەبەستێكی دیاریكراو بڵاودەكەنەوە.\nخاڵێكی گرنگی دیكە ئەوەیە كە هەوڵەكانی بەرەنگاربوونەوەی ئەم دیاردەیە مشتومڕێكی زۆریان ناوەتەوە لە ناوەندە ئەكادیمی و میدیا جیهانییەكان و رێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی، بەوەی كە هەندێك رژێمی سیاسی هەوڵەكانی بەرەنگاربوونەوەی ئەم دیاردەیە دەكەن بە پاسا‌و بۆ سەپاندنی زیاتری سانسۆر بەسەر رۆژنامەنووسان و دەزگا رۆژنامەوانیی و میدیاییەكاندا‌و دەیكەنە هەنجەتێك بۆ بەرتەسككردنەوەی ئازادیی رادەربڕین كە ئەوەش مشتومڕێكی زۆری درووستكردووە لە جیهاندا.\nخاڵێكی دیكە ئەوەیە كە لەو لێشاوە زۆرەی زانیاریی و داتا كە رۆژانە بڵاودەبنەوە، ئەوەی كە بووەتە هۆی گەشەكردنی ئەو دیاردیە لەو داتا زۆر‌و زانیارییە زۆرانەی كە بڵاودەبنەوە، زەحمەتە كە بتوانرێت زانیاریی راست و ناڕاست و ساختە‌و راستەقینە جیابكرێتەوە. ئەم كارە بۆ خودی رۆژنامەنووس زەحمەتە، چ جای بۆ خوێنەرێكی ئاسایی، هەربۆیە ئەمە دەبێتە هۆی بڵاوبوونەوەی هەواڵی ناڕاست بەبێ ئەوەی دركیان پێ بكرێت و تەشەنە دەكات بەنێو خوێنەران و بەكارهێنەرانی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا.\nخاڵێكی دیكە ئەوەیە كە هۆكاری برەوپێدان و زیاتر تەشەنەكردنی ئەوەیە بەرپرسانی ئەم ساختە هەواڵانە زیاتر پشت بە فۆتۆ و ڤیدیۆی دەستكاریكراو دەبەستن، وەك لە دەقی نووسراو، هۆكاری ئەوەش ئەوەیە كە سەرنجڕاكێشن و بەئاسانی بەنێو بەكارهێنەرانی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا بڵاو دەبنەوە‌و دەستاو دەستیان پێدەكرێت.\nخاڵێكی دیكەش بریتییە لەوەی كە هەوڵەكانی روبەڕوبوونەوەی ئەم دیاردەیە لە قۆناغە جیاجیاكاندا گۆڕانی زۆریان بەسەردا هاتووە، ئەگەر رۆژنامەگەریی لە سەدەی بیستەمدا رێوشوێنی خۆی هەبووبێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەم دیاردەیە، ئەوا رۆژنامەگەریی لەسەدەی بیست‌و یەكەمدا پێویستی بە رێوشوێن و میكانیزم و پڕۆژەی جیاوازە، هۆكاری ئەوەش ئەو گۆڕانە بەرفراوانەیە كە بەسەر هۆیەكانی راگەیاندن و میدیادا هاتووە، كە بزوێنەرە سەرەكییەكەی تەكنەلۆژیا‌و میدیای دیجیتاڵییە.\nهۆكارێكی دیكەش ئەوەیە كە هەوڵەكانی بەرەنگاربوونەوەی ئەم دیاردەیە چەندە تۆكمە و بەهێزیش بن، ناتوانن بەتەواوی ئەم دیاردەیە كۆنترۆڵ بكەن و لەریشەوە بنەبڕی بكەن، هۆكاری ئەمەش ئەوەیە ئەم دیاردەیە پشت بە میدیای نوێ دەبەستێت.\nلەكۆتایی قسەكانمدا دەمەوێت ئاماژە بەوە بدەم كە ئەمە هەوڵێكی بچووكە و هیوادارم هەوڵی دیكەی بەدوادابێت لەلایەن میدیاكاران و ئەكادیمییەكان و دەستخۆشیتان لێدەكەم بۆ ئامادەبوونتان.\nئەم بابەتە قسە‌و باسی زۆر هەڵدەگرێت، بۆیە ئێستا دەرگای گفتوگۆ دەكەینەوە تابتوانین بە كورتترین كات بوار بە هاوڕێیانیش بدەین تا بتوانن قسەی لەسەر بكەن.\nزۆر سوپاس، خۆی هەواڵ رەگەز و بنەمای خۆی هەیە‌و لەو چوارچێوەیەدا دەبێت رەگەز و بنەماكانی تێدا بێت، بەڵام ئێستا ئەگەر هەواڵێك دادەڕێژیت یان ساختە هەواڵێك دەكەیت لە رۆژنامەیەك، لە خوارەوەی رۆژنامەكەش بنووسە راست نییە، بەڵام خۆ ئەو رۆژنامەیە هەمووی دەفرۆشرێت، ئەم هەواڵانەی ئێستاش هیچ سانسۆرێكی لەسەر نییە، هەموو بەكەیفی خۆیان قسە دەكەن، بەڵام ئەوە ناچێتە چوارچێوەی ئیتیكی رۆژنامەنووسییەوە، سوپاستان دەكەم.\nزۆر سوپاس بۆ كاك سۆران، بەڕاستی هەوڵێكی زۆریدا بۆئەوەی لەبابەتێك نزیك ببینەوە كە هەموومان گیرۆدەبووین بەدەستییەوە، ئەویش درۆیە، درۆ خۆی شتێكی خراپە، بەڵام لە میدیادا خراپترە بۆ؟ چونكە بەتەنها بۆ خۆت و چواردەورەكەت نییە، بەڵكو درۆكە بۆ خوێنەر‌و وەرگرە بەهەموو شێوەكانییەوە.\nئێمە ئێستا لەبەردەم دیاردەیەكی زۆر خراپداین، ئەم دیاردەیەش بە سیاسی كراوە، تەنانەت هەندێكجار هەواڵەكە وەردەگرن، بەڵام بەو شێوەیەی كە خۆیان دەیانەوێت و ئەو شتانەی خۆیان بەدڵیانە لێی هەڵدەبژێرن.\nمن ماوەیەك لەمەوپێش شتێكم نووسی تێیدا وتبووم: «هەندێك میدیای كوردی قێزەون بووە، بەئاشكرا درۆت پێ دەكات و مانشێتەكەی درۆیە».\nئێمە پەیمانی شەرەفی رۆژنامەنووسانمان هەیە، بەڵام پابەندی ئەوەش نییە و ماوەتەوە سەر خۆمان، ئێمەی رۆژنامەنوسان ئەگەر لێرە‌ولەوێ هەواڵێكی ساختە دەبینین، چەندین بەرنامەی هەیە بەو بەرنامانە بیانخەینەوە بە درۆدا.\nئەوەی كە ماوەتەوە ئێمە وەكو سەندیكای رۆژنامەنووسان حەوت بەرنامەمان بڵاوكردووەتەوە، بەم بەرنامانە دەكرێت هەر هەواڵێك راست نەبوو، بەراوردی دەكەین، بەراستی هەواڵی ساختە كاری كردووەتە سەر سەرجەم میدیا راستگۆكان.\nبەڵام دەكرێت ئێمەی رۆژنامەنووسان نەفرت لەوانە بكەین كە كارەكەی ئێمەیان والێكردووە كە خەڵك باوەڕ بەراستگۆییەكەی ئێمەش ناكات، سوپاستان دەكەم.\nدەستخۆشی لە كاك سۆران دەكەم، بەڕاستی تائێستا ئەو بوارە گرنگییەكی وای پێنەدراوە، دەمەوێت ئەوە بڵێم راستە تەكنەلۆژیا و میدیای نوێ یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی هەواڵی ساختە بڵاوبێتەوە، بەڵام هەر تەكنۆلۆژیا خۆی یارمەتیدەرە بۆئەوەی چی هەواڵێك درۆیە بیدۆزیتەوە، بۆ نموونە لە فرانس 24 بەرنامەیەكی تایبەت هەیە بۆ دۆزینەوەی ئەو هەواڵە ساختانە، بۆیە پێموایە تەكنۆلۆژیا دەتوانێت بە هێندەی هەواڵی ساختەی تێدا بڵاودەبێتەوە، سوودی لێ وەربگیرێت بۆ دۆزینەوەی ئەو هەواڵانە دووبارە سوپاس.\nدەستتان خۆشبێت، لەڕاستیدا وەكو باسمانكرد هەوڵی بەرەنگاربوونەوەی ئەم دیاردەیە چەند بەهێزیش بێت، ناتوانن كۆنترۆڵی ئەم دیاردەیە بكەن لەریشەوە.\nهەوڵەكانی روبەڕوبوونەوەی ئەم دیاردەیە بەگشتی دابەشبووە بەسەر دوو بەشدا، بەشی مرۆیی و بەشی تەكنیكییە.\nبەشی مرۆیی هەموو هەوڵێك بۆ ناساندنی ئەو دیاردەیە لە كۆڕ‌و سیمینار‌و كۆنفرانسەكان و بڵاوكردنەوەی رێنمایی هاندانی رۆژنامەنووسان لە پابەندبوون بە پرنسیپەكان.\nبەشی تەكنیكیش واتە هەر هەوڵێكی ئەلیكترۆنی لە دروستكردنی سایت و پێگەی تەكنۆلۆژی بۆ پشكنین و چێككردنی هەواڵ‌و ڤیدیۆ‌و زانیاری.\nهەروەها دروستكردنی سایت بۆ راستكردنەوەی ئەو هەڵانەی بەسەر میدیادا تێپەڕدەبێت، هەرچەندە ئەگەر پێشتر رێی لێبگیرێت زۆر باشترە، چونكە راستكردنەوەی هەواڵی هەڵە زۆر زەحمەتە بەروونكردنەوەیەك قەرەبووی بكەیتەوە، چونكە ئەو هەواڵە هەڵانەی لای خەڵك جێگیربوون، كات و هەوڵێكی زۆریان دەوێت تا راستبكرێنەوە و زۆر سوپاس.\nبەڕاستی ئەم بابەتە ئێستا لەهەموو دنیا بابەتێكی گەرم و گوڕە، ئەوەی گومانی تێدا نییە هەواڵی ساختە ناتوانێت بەری پێ بگریت، چونكە لە بنەڕتدا كۆمەڵێك فاكتەر هەیە، فاكتەری یەكەم ئەوەیە جۆرێك لە سۆشیال میدیا كە هەموو خەڵك هەیەتی، بەئاسانی دەتوانی بەناوی خوازراوەوە هەژمارێك دابنێیت و رۆژانە هەواڵ دابنێیت و میدیاكان بەهەڵەدا بەریت. یاخود لەهەموو جیهاندا ماڵپەڕ هەیە تەنها هەواڵی زەرد بڵاودەكەنەوە.\nلەم وڵاتەی ئێمە دەزگای میدیایی هەیە بە مەبەستی سیاسی دانراوە، ئامانجی كاركردنە لەسەر كۆمەڵێك پرس، ئەمە ناچارە هەندێكجار هەواڵ دروستبكات بۆخۆی، ئەگەر لێدوانیشی دەست نەكەوێت، ئەوا بەناوی سەرچاوەوە بڵاوی دەكاتەوە.\nهەقوایە لێرە زیاتر كفتوگۆ لەسەر ئەوە بكەین كە چۆن میدیا موعتەبەرەكان نەكەونە داوی هەواڵی ساختەوە.\nبەبڕوای من ئاسان نییە ئەوە بنەبڕ بكەین، چونكە راگەیاندنی كوردی ئەو پارەیەی لەبەردەستدا نییە جۆرێك لە راگەیاندنی بنەبڕكاری دروستبكات و دەستان خۆشبێت.\nدەستتان خۆش كاك سۆران، دەمەوێت لەسەر ئەوە قسە بكەین تۆ چۆن دەیسەلمێنیت كە ئەم هەواڵە ساختەیە؟ سەلماندنی هەواڵی ساختە بابەتێكی ئاسان نییە، بۆ نموونە ئەمڕۆ هەواڵێك لە كوردستانی نوێ بڵاوبووەتەوە بە دید‌و تێڕوانیی من ساختەیە، بەڵام ئایا بەدید‌و تێڕوانینی كاك ستران و یەكێتی نیشتمانی ئەم هەواڵە ساختەیە؟.\nلەم نێوەندەدا شتێك بكرێتە پێوەر بۆ هەواڵی ساختە، كە ئێمە دەڵێین دەزگایەك هەواڵەكانی ساختەیە، ئایا بە تێڕوانینی خۆیان ساختەیە؟\nلەم نێوەندەدا شتێك بكرێتە پێوەر بۆ جیاكردنەوەی، چونكە ئەگەر دەزگایەك لە دیدی ئێمەوە سەرجەم هەواڵەكانی ساختە بێت، ئایا بەتێڕوانینی خۆشیان هەروایە؟\nسەرنجێكی ترم هەیە ئەویش ئەوەیە بۆ ئەزموونی داهاتوو ئەزموونی ئەو كەسانە وەربگیرێت كە چەندین ساڵە بە دڵسۆزیی كار بۆ دەزگا هەواڵی و راگەیاندنەكان دەكەن و بكرێتە كتێب سوپاس.\nبەڕاستی من چەند تێبینییەكم هەیە، ئەویش ئەوەی كە ئێمە خەم بۆ خۆمان نەخۆین، چونكە دیاردەكە وەرمانگرتووە بەڕاستی، خۆی دیاردەیەكە لە ئەوروپا وەرمانگرتووە، چونكە راستە ئێمە لەمێژە خەریكین، بەڵام كاری رۆژنامەگەریی ئێمە لەپاش ئەوان بووە، بەنموونە راگەیاندنەكەی هیتلەر نموونەیەكی زۆر زەقە، پاشان رادیۆكەی ئەمریكییەكان لە ڤێتنام نموونەیەكی زۆر زەقترە، راگەیاندنی بەعسیش لە شەڕی ئێران عیراق نموونەیەكی دیكەیە.\nخاڵی دووهەم ئەسڵی رۆژنامەگەریی پڕوپاگەندەیە، ئەسڵی پروپاگەندەش درۆیە ببورن.\nهەروەكو ریكلامەكان كە بۆ كاڵاكان دەكرێت و دەوترێت بۆ نموونە ئەم برنجە باشترین برنجە، لەوانەیە باشترین نەبێت، ئێ ئەوە بۆخۆی درۆیە، ئەمەش وایكردووە دیاردەیەك سەرهەڵبدات كە هەواڵێك بڵاوببێتەوە كە راست نییە، كە زیاتر لەلایەنی سیاسییەوە رۆڵی خراپی هەیە.\nهۆكارێكی تر بۆ بڵاوبوونەوەی ئەوەی كۆمەڵگە درۆی پێ باشتر بێت وەك لەوەی قسەی راستی بۆ بكەیت، ئەمەش بۆ خۆی كێشەیەكی گەورەیە و وا بەئاسانی ناتوانین بەری پێبگرین، زۆر سوپاستان دەكەم.\nدەستتان خۆشبێت، سەبارەت بە قسەكانی كاك عەدنان ئەو تێبینییە دەمانباتەوە سەر ئەوەی پەخشكەرانی ئەو هەواڵە ساختانە كێن‌و كێی لە پشتە؟\nهەموو لێكۆڵینەوە و توێژینەوە‌و وتار‌و بابەتەكان جەخت لەوە دەكەنەوە كەسێكی دیاریكراو نییە و ناوەند‌و رێكخراوی نهێنی و ئاشكرا‌و كەسانی سەربەخۆ و نادیاریش لە پشت ئەم دیاردەیەوەن، هەروەها سوپایەكی ئەلیكترۆنی هەیە كە دادەنرێن بۆ دزەپێكردنی هەواڵێكی ناڕاست، بۆیە هەرچەندە بنەبڕكردنی ئەم دیاردەیە قورسە، بەڵام كەمكردنەوەی كاریگەرییەكانی و سنوورداركردنی دەستكەوتەكانی لە تواناماندایە و هەروەها جەختكردنەوەیە لەسەر پرەنسیپەكانی كاری رۆژنامەوانی، كە ئەوەش وەڵامێكە بۆ قسەكانی كاك یوسف كە بەڕاستی سەرچاوە گرنگترین رەگەزەكانی هەواڵە، بەڵام هاووڵاتی ئاسایی و خوێنەری ئاسایی ئەمە نازانێت، زانیارییەكی بۆ بڵاودەكەیتەوە، نازانێت سەرچاوە چییە و رەگەزی هەواڵ چییە‌و بڵاوی دەكاتەوە.\nهەروەها شتێكی تر هەیە مرۆڤ زۆر بەلای شتی نەرێنیدا دەڕوات وەك لەئەرێنی، بۆیە پەخشكەرانی ساختە هەواڵ ئەو بابەتانە هەڵدەبژێرن كە خوێنەر خواستی لەسەریانە، ئەو زانیارییە هەڵە و ناڕاستانە بڵاودەكەنەوە كە دەزانن زوو دەستاودەستیان پێ دەكرێت، بەڕاستی یاسایەك و لایەنێكی واش نییە رێگە لەمانە بگرێت و سزایان بدات و دووبارە دەستان خۆشبێت.\nدەستخۆش كاك سۆران، بەڕاستی جێگای دەستخۆشییە كە بوێریت هەبووە پەنا بۆ بابەتێكی ئاوها بەریت، بەڵام خۆزگە ئەمە وەكو توێژینەوەیەك یان دیراسەیەك بوایە، چونكە ئەم بابەتە سێ رەكیزەی سەرەكیی هەیە، تەنها بڵاوكراوەكە بەرپرس نییە، تەنها رۆژنامەنووسەكە بەرپرس نییە لە بڵاوكردنەوەی ئەو هەواڵە، رەنگە دەزگاكە لەئەنجامی پێشینەی هەواڵ و كێبڕكێ هەواڵی ساختە بڵاوبكاتەوە، بەڵام زۆربەی ئەو بڵاوكراوانەی لە كوردستان هەن ئەجێندای سیاسی لەپشتە كە بۆ بەرژەوەندییە حزبییەكان بەكار دەهێنرێن.\nهەروەها تاكی كوردیش كێشەی ئەوەیە درۆیەكی ئومێد بەخشی پێ خۆشترە لەڕاستییەكی تاڵ، ئەمەش هانی بڵاوكراوەكان دەدات زیاتر هەواڵی ساختە بڵاوبكەنەوەو دەستتان خۆشبێت.\nدەستتانخۆش، من دەمەوێت ئەوە بڵێم ئایا بەشێكی ئەو تەنز‌و شێواندنی هەواڵ و هەواڵی ساختەیە تەواوكەری یەكتر نین؟\nبەكارهێنانی ئەم دیاردەیەش بۆ مەبەستێكی تایبەتە، جگە لە مەبەستە سیاسییەكان. زۆر كەناڵ بەتایبەتی ئەلەكترۆنییەكان دەیانەوێت سوود لەوە ببینن كەوا داهاتێكی پێ بەدەست بهێنن، بۆ نموونە هەواڵێك بڵاودەكەنەوە كە بەیانی فڵان شوێن 1000 فۆڕم بۆ هەلی كار دابەشدەكرێت، لەوانەیە 200 یان 300 فۆڕم دابەش بكرێت، یان دەڵێن ئەمڕۆ نا بەیانی بڵاوی دەكەینەوە، لەئەنجامدا قەرەباڵغییەك لەبەردەم ئەو دەزگایەدا دروست دەبێت و متمانەیەك لای خەڵك دروست دەكات، لەئەنجامدا خەڵكی زۆرتر سەردان دەكات و ئەگەر پێنج هەزار یان 10 هەزاری لێ وەربگرن، داهاتێكی زۆریان بۆ پەیدا بكات.\nساڵانەش رۆژێك هەیە پێی دەوترێت یەكی نیسان، ئەم رۆژەش هەموو شوێنێك پەنای بۆ دەبات و هەواڵێك هەر بڵاودەكاتەوە، لەوڵاتانیش بەرامبەر سەرۆكی وڵاتان و دەزگای هەواڵگریی گەورە بڵاودەكرێتەوە.\nمن مەبەستم ئەوەیە ئەو كارەی ئێوە پێویستی بە دەیان و سەدان ۆرك شۆپ و سیمینار هەیە، ئەگەر ئەو كەسانەی زەرەری تێدا ناكەن قبوڵی بكەن، چونكە بە دەیان كەناڵیش لە رابردوودا هەبوون لە درۆ زیاتر هیچیان نەكردووە زۆر سوپاس.\nئاریان مەلا محەمەد:\nراستییەكەی ئەوەی كاك سۆران زیاتر بواری تیۆرییە، بۆیە وەكو كاك موعتەسەم وتی چ بەهاوكاریی كاك سۆران بێت یان خەڵكانی دەرەوەی ئەو دەزگایە بێت، كار لەسەر رەنگدانەوەی ساختە هەواڵ لە میدیای كوردیدا چییە؟\nمن پێموایە پێویستە جیاكارییەك بكەین لەنێوان سۆشیال میدیا‌و میدیای تردا، لە سۆشیال میدیا ئەو سوپا چەقاوەسووەی لە پشتییەوەن و ساختە هەواڵ وەكو پرۆسەیەكی جیاواز بەكاردەهێنرێت وەك لەوەی لە میدیای فەرمیدا. ئەو لایەنانەی لەپشت ساختە هەواڵەوەن لە سۆشیال میدیا، دەشێت دەزگای هەواڵگریی بێت، دەشێت جەمسەرگەرییە سیاسییەكان بێت، بۆیە ئاسۆی چارەسەری لاوازەو پێم وانییە لە چەندین ساڵی داهاتووشدا گریمانەی ئەوە هەبێت ساختە هەواڵ كۆتایی پێ بهێنرێت.\nبەڵام لایەنی میدیای رێپێدراو كێشەكە ئەوەیە كە ئەو ساختە هەواڵانە بڵاودەبێتەوە، دەبێت لەوە تێبگەین كە هەمیشە تۆ بەچاوی قوربانی تەماشای ئەو ساختە هەواڵانە بكە، كێشەكە ئەوە نییە تۆ كەسایەتیی كەسێك لەكەدار دەكەیت یان نا، لەپەنای بڵاوكردنەوەی ئەو ساختە هەواڵانە، بەڵكو بەدەیان كارەساتی ناخۆش و خوێنڕێژیی زۆر گەورە لە ئەنجامی بڵاوكردنەوەی ئەو ساختە هەواڵانە لە میدیای فەرمیدا روویداوە.\nلەبەرئەوە بەپێی تیۆری بەرپرسیارێتیی كۆمەڵایەتیی رۆژنامەنووس لەناو دامەزراوەی فەرمیدا نەك لەناو سۆشیال میدیا، مامەڵەیەكی تەندروست لەگەڵ ئەو هەواڵانە نەكات تەنانەت ئەو هەواڵانەشی دەشێت ساختە نەبن، ئەنجامی باشی نابێت.\nتەنانەت زۆر شتی یاسایی هەیە لەبواری بڵاوكردنەوەدا، بەڵام دەشێت ئاكاری و رەوشتی نەبێت، ئایا دەشێت هەموو ئەو شتانەی دەكەوێتە بەردەستت بڵاوی بكەیتەوە؟\nدووهەمیش میدیای فەرمی چۆن دەبێت ساختە هەواڵ و سۆشیال میدیا بكاتە سەرچاوەی هەواڵ؟ لەهەموو جیهاندا ئاژانس هەواڵ دروست دەكات، پرۆسەی دروستكردنی هەواڵ بە كۆمەڵێك فلتەری جیاجیادا دەڕوات تا دەبێتە هەواڵ، پاشان لە چوارچێوەی میدیایی دامەزراوەكەدا مامەڵە لەگەڵ ئەو هەواڵەدا دەكرێت.\nئەوەی لەم وڵاتەدا روودەدات، سەبینێ دەردەڵییەكی خۆت لە فەیسبووك بڵاوبكەرەوە، دامەزراوە فەرمییەكانی ئەو وڵاتە كردوویانەتە هەواڵ بەبێ ئەوەی ئاگات لێی هەبێت، هەمیشە كە هەواڵێك بڵاودەكەنەوە، لەلایەك لە لاپەڕەی یەكەم شكۆ‌و ناوبانگت لەكەدار دەكەن، كەچی دواتر لەلاپەرە 9 پاش 10 رۆژ داوای لێبوردن دەكەن، بەڕاستی پێویستە یان بە پەیماننامەیەكی ئاكاری یان بە سەرلەنوێ هەمواركردنەوەی یاسای رۆژنامەنووسی مامەڵەیەكی توند لەگەڵ چەشن ئە‌و فۆرمە دڵرەقییە میدیاییەی لەپشت ساختە هەواڵەوە هەیە بكرێت و سوپاستان دەكەم.\nدەستان خۆش، كاك موعتەسەم باسی ئەوەی كرد كە توێژینەوە بوایە، من سەرەتا ئاماژەم پێكردو وتم هەوڵێكی بچووكە‌و ئەكادیمییان و شارەزایان دەتوانن كاتی بۆ تەرحان بكەن، بەڕاستی نازانم بۆ هیچ هەوڵێك نەدراوە تائێستا، چونكە ئەم دیاردەیە ساڵانێكە بە زەقی سەریهەڵداوە، بەتایبەتی لەدوای هەڵبژاردنی ئەمریكا و باراك ئۆباما ناكۆكییەكی زۆری دروستكرد لە هەواڵی ساختەدا لە ئەمریكا و وڵاتانی خۆرئاوا، بەڵام سەرەڕای ئەوەی چەندین دامەزراوە و رێكخراومان هەیە ئەكادیمیان نازانم بۆ هەوڵێكی ئەوتۆیان نەداوە‌و هەرگیز لەئاستی پێویست نەبووە.\nسەبارەت بە قسەكانی بەڕێز كاك هیوا بەڵی من پێشتریش باسم كرد بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەم دیاردەیە دروستكردنی سایت و پێگەی تەكنەلۆژی تایبەت بە پشتڕاستكردنەوەی هەواڵەكان، كە هەواڵێكی ناڕاست بڵاو دەبێتەوە، لایەن هەیە بەدواداچوونی بۆ دەكات دڵنیایی لەسەر دەدات كە ئاخۆ وایە یان وا نییە، ئەگەر وا نەبێت بۆ خەڵكی روون دەكاتەوە، بەڵام كارەساتەكە لەوەدایە كە هەواڵێكی ساختە بڵاودەبێتەوە، قورسە دواتر روونكردنەوەو بڵاوكردنەوەی زانیارییە دروستەكە جێی ئەو درۆیە بگرێتەوە.\nسەبارە بەقسەكانی كاك ئاریانیش وایە، كاریگەریی ئەم دیاردەیە زۆرە‌و هەموو بوارە سیاسی و كۆمەڵایەتی و بوارەكانی دیكە دەگرێتەوە، بەڵام ئەوەی راستی بێت كوردستان وەكو وڵاتێك‌و سیستەمێكی سیاسی سەقامگیر‌و دەوڵەتێك نییە كە یاسایەكی تایبەت بۆ روبەڕوبوونەوەی ئەم دیاردەیەی هەبێت دەستان خۆشبێت.\nدەستتان خۆشبێت، بێگومان درۆ‌و هەواڵی ساختە لەوانە نییە بتوانین تەواوی ئۆباڵەكەی بخەینە سەر تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان، بەڵام بەڕاستی لەم پێشكەوتنە گەورەیەی تەكنۆلۆژیا كە میدیا بەئاسانی هموو كەس دەستی پێی دەگات و درۆ بەئاسانی بڵاودەبێتەوە، تاكە چارەسەر ئەوەیە بەیاسا سزای قورس دابنرێت، بخرێتە خانەی خیانەتی نیشتمانییەوە، چونكە دەزانین ئێستا میدیا چ رۆڵێك دەبینێت، هەندێك هەواڵ هەیە تەنانەت زیان بە وڵاتەكەش دەگەیەنێت، بۆیە دەبێت سزای زۆر توند دابنرێت‌و هەموو لایەنەكان پابەند بكرێن، شتی وا بڵاونەكەنەوەو دووبارە دەستخۆشیتان لێ دەكەم.\nخۆشحاڵم ئەمڕۆ لە حزوری جەنابتاندا سەبارەت بە بابەتی هەواڵی ساختە قسەدەكەین، پێموا نییە ئەو دیاردەیە تەنها تایبەت بێت بە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان، لە سەرەتای راپەڕینەوە یەكێك لەو هەواڵانەی بڵاوبووەوە‌و درۆ بوو لەسەر عیزەت دووری بوو كە دیانوت: عیززەت دووری گیراوە، سەددام پشتی شكاوە، دواتر لەسەردەمی شەڕی ناوخۆ، قۆناغێكی تر دێت كە هەواڵی ساختە بڵاودەبێتەوە و حزبەكان لەدژی یەكتری بەكاری دەهێن، سێهەمین قۆناغ تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانە.\nبەڵام كێشەی هەواڵی ساختە چییە؟ یەكەم مەسائلی یاسایی بەپێی یاسای رۆژنامەگەریی مافی وەڵامدانەوەو راستكردنەوە دەستەبەركراوە بۆ هەموو ئەو كەس و لایەنانەی هەواڵی ساختەیان بەرامبەر بلاودەكرێتەوە. بەڵام لێرەشدا میدیا جۆرێك لە ساختەچییەتی دەنوێنێت، بۆ نموونە مانشێتەكە لەلاپەڕەی یەكەم بڵاو دەكاتەوە، بەڵام كاتێك وەڵامدانەوەی راستكردنەوەی پێدەگات، لە لاپەڕەی پێش كۆتایی بڵاوی دەكاتەوە، لەكاتێكدا بەپێی یاسای رۆژنامەگەریی بەهەمان پیت و لەهەمان شوێن دەبێت ئەو دەقە بڵاوبكرێتەوە، چونكە خەڵك ئەوەندەی باوەڕ بەمانشێتی لاپەڕەی یەكەم دەكات، ئەوەندە باوەڕ بەو هەواڵە ناكات كە لەلاپەرەی پێش كۆتایی بڵاوكراوەتەوە.\nدووهەمینیان ئەم بابەتە پەیوەندیدارە بە بابەتی رەوەشت و ئیتیكی رۆژنامەوانییەوە، خۆشبەختانە بەپێی یاسای رۆژنامەگەریی فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی رۆژنامەنووسان كە پەیمانێكی شەرەفی هەیە كراوە بە پاشكۆی یاسای رۆژنامەگەریی لە كوردستان، كە كراوە بە پاشكۆ، واتە پشتەوانەیەكی یاسایی بەخشیووە بەو پەیمانی شەرەفە، بەڵام بەداخەوە زۆربەی ئەو هەواڵە ساختانەی بڵاودەبنەوە كەس‌و لایەنەكان نایەن سكاڵا تۆماربكەن. لەهەمان كاتدا هەندێكی كە پەیوەندیدارە بەڕای گشتییەوە، دەبێت داواكاری گشی سكاڵا تۆماربكات، داواكاری گشتیتش نایەت سكاڵا تۆمار بكات و لەو لایەنانە بپێچێتەوە.\nخاڵێكی تر یەكێك لەو كێشانەی هەیە ئەوەیە كە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان لەبەرئەوەی زۆرجار خاوەنی پەیجەكان یاخود خاوەنی هەژمارەكان دیار نین، لەبەرئەوە نازانیت سكاڵا لەسەر كێ تۆمار بكەیت، هەرچەندە خۆشبەختانە لایەنە ئەمنییەكان رێشوێنی خۆیان گرتووەتەبەر تا ئەو كەسانە بدۆزنەوە، بەڵام هەندێكجار بڵاوكەرەوەی ئەو هەواڵانە لە دەرەوەی وڵاتن، دەبێت بە غیابی سزا بدرێن، یان بۆ نموونە لایەنێكی سیاسییان لەپشتە.\nدوا خاڵیش ئەوەیە مەكتەب سیاسیی حزبەكانیش لەم بابەتەدا رۆڵیان هەبووە، زۆر جاران ئەندامی سەركردایەتی حزبێك یان مەكتەب سیاسیی حزبێك دەڵێت ئێمە ئازادین دەرگاكانی زانیاریی دابخەین بەڕووی میدیاكاندا، میدیاكانیش ئازادن چۆن ئەو دەرگایە دەكەنەوە، واتە مەكتەب سیاسییەكان خۆیان دەدزنەوە لە بەخشینی هەواڵ سەبارەت بە كۆبوونەوەی لایەنە سیاسییەكان، بەناچاری رۆژنامەنووس پەنا دەباتە بەر سەرچاوەیەك كە نەیویست ناوی خۆی ئاشكرا بكات، یاخود سەرچاوەیەكی باوەڕپێكراو پێی راگەیاندین، ئەمە یەكێكە لەو هۆكارانەی هەواڵی ساختە زۆر پەرەی پێ بدرێت، زۆر تەشەنە بكات، لەهەمان كاتیشدا سایكۆلۆژیای كۆمەڵگەش خۆی لەبارە، دووبارە دەستتان خۆش.\nمن بەڕاستی دەستخۆشی لەهەموو ئامادەبووان دەكەم، كۆمەڵێك تێبینی جوانیان خسەڕوو، سەبارەت بەم بابەتە بەڕاستی كۆڕێكی ئاوا بەس نییە بۆ ئەوەی قسەی لەسەر بكەین.\nكە باسی هەواڵی درۆمان دەكرد، من پێكەنینم دەهات، چونكە هەموومان بەشێكین لەو پرۆسەیە، من خۆم هەواڵی درۆم بڵاوكردووەتەوە، كاك سۆران بڵاوی كردووەتەوە، چەندینی تر كە لێرەن، بەڕاستی ئەمە دەردێكە ئێمە بەبەرنامە كاری لەسەر دەكەین، هەندێكجاریش لەوانەیە لە نەزانی و نەشارەزایی بێت تاقەتی ئەوەمان نەبێت بچین بەدواداچوونی بۆ بكەین.\nمنیان نارد بۆ سەرپەرشتی تیمی جەنگی لە راگەیاندنی یەكێتی لە هەولێر‌و موسڵ، رۆژێكیان هەواڵێكم نارد بۆ كوردستانی نوێ، شۆفێرێكم لەگەڵدا بوو وتی: دەزانی كاك كاروان دێیەكەی ئێمە هەمووی تەعریبكرا‌وەو سەرباز چوونە سەریان و هەموویان پێ چۆڵكردوون، گوتم بەڕاستە؟ گوتی بەخوا خزمەكانمان باسیان كرد، بێگومان هەواڵ هاتن و هێنان و بردن لە نێوان ناوچەكانی رژێم و هەرێمی كوردستاندا نەبوو، تەلەفۆن نەبوو، هیچ شتێك نەبوو، رێگە هەر داخرابوو، وتم چۆن دەزانی؟ وتی كاكە خزمەكانمان هەموو باسیان دەكرد، وتم دڵنیای؟ وتی: بەڵێ. دانیشتم هەواڵێكی باشم بۆ نووسی، دوو رۆژ پاش ئەوەی كە چووینە ناو موسڵەوە تەلەفۆنمان بۆ كرا، چووینە مەخموور لە مەخموورەوە كە گەڕاینەوە بەناو كەندیناوادا بۆ هەولێر، برادەرێك وتی: بۆ نەچین سەرێك لە خزمەكانمان بدەین، وتم كێن؟ وتی ئەو دێیە ناوی دێمەكارە لەسەر رێگەمانە، رۆیشتین و دانیشتبووین نانمان دەخوارد، پرسیم باشە ئێوە ئێرەتان چۆڵنەكرد؟ وتی نەوەڵڵا چۆڵكردنی چی؟ وتم ئەی ئزعاجیان نەكردوون؟ وتی نەوەڵڵا رۆژیك زابتێكیان هات و وتیان ئێوە هیچ دڵ لە دڵ مەدەن كەس ئیزعاجتان ناكات، كەس ناتوانێت قسەتان پێ بڵێت، لەبەرئەوە شوێنی خۆتان تێك مەدەن، واتە زانیارییەكە تەواو پێچەوانە بوو، جگە لەمە دەیان راپۆرت و هەواڵمان بڵاوكردووەتەوە هیچی راست نەبووە.\nئینجا با بێمە سەر ئەسڵی مەسەلەكە، مەسەلەی راستیی هەواڵ و درۆ دوو شتی جیاوازە، بۆ نموونە: چەندین وێنەی جیهانی هەن كە بڵاودەكرێنەوە، پێش ئەوەی تەواوی وێنەكە ببینین، هەڵە تێگەیشتمان بۆی دەبێت، كە تەواوی وێنەكە دەبینین، چیرۆكێكی زۆر جیاوازە، چەندەها جۆر لەو بابەتە هەیە كە وێنەكە راستە، بەڵام بەڕاستی ناگەیەندرێت، یان هەواڵێك هەیە كۆمەڵێك زانیاریی تێدایە، بەڵام زانیارییەكان هەڵدەبژێردرێن و ئەوەی ئێمە مەبەستمانە ئەوە بڵاودەكەینەوە، لەڕاستیدا ئەوە مسداقیەت نییە.\nهەروەها ئەگەر دەستەواژەكە بكەین بە زانیاریی درۆ باشترە، چونكە تەنها هەواڵ لەم قاڵبەدا نییە، هەروەها زانیاریی فراوانترە و چەمكێكی فراوانتری پێ دەبەخشێت، من چەند تێبینیەكی ترم ماوە، مەسەلەی سۆشیال میدیا تۆڕی خەڵك كێشەیەكی زۆر گەورەیە، چونكە ئێمە خراپ بەكاری دەهێنین، خەڵكێكمان هەیە نەخۆشیی دەروونیان هەیە، نەخۆشی خۆ دەرخستنیان هەیە، لەپڕۆفایلدا چی شتی باشە دەینووسێت، باشترین وێنە دادەنێت یان لەكۆتایی كۆڕ‌و كۆنفرانسەكاندا دێت كۆمەڵێك وێنە دەگرێت و دەڵێت بەشداریم كرد لەم كۆڕ‌و كۆبوونەوەیە، ئەمە هەمووی درۆیە.\nیان كەسێك كەسایەتییەكی دیار دەبینێت، وێنەیەكی لەگەڵدا دەگرێت و كە پۆستی دەكات، دەنووسێت لەگەڵ كاك فڵان ئەمڕۆ گفتوگۆیەكی چڕمان كرد، ئەمە نەخۆشی دەروونییە.\nمن حەزم لە بەراورد كردن نییە، بەڵام راستگۆترین راگەیاندن راگەیاندنی ئینگلیزە بەرای من، هەرچی سەرچاوەی هەواڵە گرنگە سیاسی و جیهانییەكانە رۆژنامەگەریی ئینگلیز باسی دەكات، لەوڵاتێكی وەكوە فینلەندە خەڵك هەر نازانێت درۆ بكات، كە پرسیارمان دەكرد، دیانوت لای ئێمە متمانە هەیە، درۆ نییە، لای خۆمان چەندین مامۆستای زانكۆ هەیە بە میزاجی نمرە دادەنێت! كێ جوانە و كێ ناشرینە و كێ سەر بە كام حزبە!!\nپاشان ئێوە چەندین جار گوتتان ناوەندی ئەكادیمی دەست وەربداتە ئەم بابەتە، ئێوە ناوەندیی ئەكادیمی بەچی تێگەیشتوون؟ ناوەندی ئەكادیمی لە هەندێك رووەوە بوەتە جێگەی نەزانی، بەشێكیان رێگرن لە پەرەسەندنی ناوەندی ئەكادیمی، لەبەرئەوە ناوەندی ئەكادیمی ناتوانێت ئەم مەسەلەیە چارەسەربكات، ئەوە شتێكی تەواوكەری یەكترەو پەیوەستە بە سیستمی كۆمەڵایەتی و سیاسی‌و …هتد.\nئێمە سیستمی كۆمەڵایەتی و سیاسیمان زۆر سەقەتە، بۆ نموونە كەسایەتییەكی سیاسییە رۆژی سەد درۆ دەكات.\nئینجا بێمە سەر ئەوەی كۆمەڵێك هۆكار هەن وا دەكەن درۆ لێرە پەرە بستێنێت، چارەسەریش ناكرێت، من دەستخۆشی لە هاوڕێانم دەكەم، بەڵام هیوام وایە خۆیان زۆر بەم بابەتەوە ماندوو نەكەن، چونكە بابەتی درۆی راگەیاندن چارەسەر ناكرێت، بەوەدا كە بەس هاوڕێكانت هاتوون نە راگەیاندنێكی ئەهلی نە رۆژنامەیەكی سێبەر كەسیان نەهاتوون، چونكە باوەڕیان بەو شتانە نییە‌و ژیانیان لەسەر ئەوەیە.\nمەسەلەی دەسەڵاتی چوارەم و راگەیاندنیش، بۆ ئەوەی راگەیاندن زۆر درۆ نەكات، شتێك هەیە پێی دەوترێت دەسەڵاتی پێنجەم كە لە ئەكادیمییە رۆشنبیرییەكان باسی لێ دەكرێت كە كاری چاودێریی كردنی دەسەڵاتی پێنجەمە كە میدیایە، چونكە هەندێكجار یاسا ناتوانێت مامەڵە بكات، بۆیە رێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی و هەندێك كەسایەتی شارەزا لەناوەندە ئەكادیمییەكان دەتوانن ببن بە دەسەڵاتی پێنجەم بۆئەوەی وا لە راگەیاندنی كوردی بكەین تۆزێك لە درۆ كەمبكاتەوە، چونكە ئەوە بنەبڕ ناكرێت و پەیوەندیی بە كۆمەڵگەكەمانەوە هەیە دووبارە دەستخۆشیتان لێدەكەم زۆر سوپاس.\nسوپاس بۆ تێبینیەكان، كاك بورهان ساختە هەواڵ زۆر پەرەی سەندووە، لەم سەدەیە و سەدەی رابردوو شێوازی جیاوازە‌و گۆڕانكاریی زۆر روویداوە، پێویست بە رێوشوێن و میكانیزمی جیاواز دەكات. بۆ د.كارزانیش دەڵێم راستە، بەراستی یاسا گرنگە و بەشێكی زۆر رێ لە ساختە هەواڵ دەگرێت، بەڵام باوەڕناكەم بتوانێت بنەبڕی بكات، د.كاروان قسەكانیم زۆر بەدڵ بوو، هەر بەڕاستی وایە، درۆ بووەتە باو، بەڵام پێویستە نمرە بۆ درۆ دابنرێت، پێویستە ئەوەی لە نەزانیدا وێنەیەك بڵاودەكاتەوە، سزای كەمتربێت لەوەی كە بەئەنقەست ئەو وێنەیە بڵاودەكاتەوەو دەستان خۆشبێت.\nبەراستی د.كاروان تیشكی خستە سەر شتێك ئەویش كە ناتوانرێت وەك پێویست رێگریی لەم دیاردەیە بكرێت، چونكە هەندێك كەناڵ هەیە خۆی بەمەبەست لەسەر ئەو تەوەرە كار دەكات، بۆیە كە ناتوانرێت ئەوە بكرێت، پێویستە وەڵامدانەوە و كاردانەوەكان خێرا بكرێت، نەك دوای ئەوەی لە مێشكی خەڵكدا هەواڵە ساختەكە بچەسپێت، سوپاستان دەكەم.\nبەڕاستی ئەم بابەتە زۆر گرنگە، بەڵام ئێستا خەڵك لێی هاتووەتە دەنگ كە چەندین ساڵە دەبوایە كاری لەسەر بكەین، زیادەڕۆییەكی زۆر لە ئازادییدا هەبووە لەو ناوچەیە بەناوی ئازادییەوەو خەڵك دەبێت قسە بكات سەر لێشێواوییەك بڵاوبووەتەوە.\nهەروەها ئێمە نازانین ئەو میللەتەی ئێمە چەندە دوژمنی هەیە و لەچەند لاوە پیلانگێڕیی لێدەكرێت، ئەو لایەنە راگەیاندنكارانەش هەندێكجار دەسەڵاتی لەپشتەوەیە، دەوڵەتن پارەیان هەیە، سیخوڕیان هەیە، هەموو شتێكیان هەیە، ئەو تێبینییە نەكراوە، لەسەر ئێمە زۆر قسە و هەواڵ ئەگەر لێی بكۆڵیتەوە قسەی دوژمنانن، قسەی كوردێك نییە لە كوردستاندا بژی.\nهەروەها ئۆپۆزسیۆنی ئێرە ئامانجی نە چاككردنی دۆخە نە مووچەیە و نە ماددەی 140ە، بەڵكو ئامانجی رووخاندنی دەسەڵاتی یەكێتییە لێرە، بۆیە دەبێت راگەیاندنی یەكێتیش ئامادەبێت وەڵامی ئەوانە بداتەوە بە بەڵگەی ئەوەی كەركوكیش، چونكە كوردێك لە كەركوك دژی میللەتی كورد بووەستیت دەبێت چی لێ بخوێنییتەوە؟.\nمحەمەد شێخ عوسمان:\nزۆر سوپاس بۆ كاك سۆران، من تەنها دەمەوێت ئەوە بڵێم كە دنیای ئێستا لە هەواڵی ساختەدا خۆی نادۆزێتەوە، بەهۆی تەكنۆلۆژیای ئیدیت و كەتینەوە بەرەو ئاستێكی تر رۆیشتووە كە ناونراوە دییپ فەیك، واتە ساختەیی قووڵ، ئەمە خۆی لە دەستكاریكردنی تۆماری ڤیدیۆیی و دەنگیدا دەدۆزێتەوە هەر لەنووسیندا نەماوە، ئەمە قۆناغێكی مەترسیداری پاش هەواڵی ساختە و زانیاری ساختەیە، ئەمەش تا تەكنۆلۆژیا پێشكەتوتربێت، ئەم بوارەش خراپتری لێ بەسەر دێت كە دەبێت راگەیاندن و سەرجەم دامەزراوەكان خۆیان بۆ ئەو ئاستە ئامادە بكەن و سوپاس.


دادگایی کردنێکی سەیر لە نەجەف توشی شۆکت دەکات.!\n"هەرچەندە ئەم وتارەم ، پێشتر لە واڵەکەی خۆم لە فیسبووک بڵاوکردبۆوە بەڵام، وەک وەڵام دانەوەیەک بۆئەودەست درێژیەی حشدی شعبی لەدەڤەری دووزی شاری کوردان وسوکایەتی کردنیان بەئاڵای کوردستان و گاڵتەپێکردنیان بە تاکی کورد وشەهید کردنی خەڵکی بێتاوانی ناوچەکە بە گرنگم زانی جارێکیتر بڵاوی کەمەوە"\n- ئەگەربروانینە ئەو کارە سەیرەەسەمەرانەی کەهەندێک لە مرۆڤەکان پێی هەڵدەستن و ئەنجامی دەدەن ئەگەر بەس بۆ خۆدەرخستن وشانازی کردن بێت بە داهێنانەکانیانەوە تا ناویان بچێتە مێژووەوە، یاخود بۆ تۆمار کردنی ناویان بێت بۆ پێشبرکێو ژمارە پێوانەییەکان، بۆ ئەوەی لە کتێبی گینس شوێن دەستیان دیاربێت لە مێژووی مرۆڤایەتیدا ناویان بە نەمری بمێبێتەوە.\nهەڵبەتەهەستان بە کارێکی جەستەیی یاخود بیرۆکەیەک ، کە خزمەت بە مرۆڤایەتی بکات بەراستی حەقی دەستخۆشی وهەموو ستایشێکە .\nبەڵام،، ئەوکارەسەیرووسەمەریەی کە جێی باسەکەی ئێمەیە نەکاری داهێنانێکە ونەداهێنانی بیرۆکەیەکە ، تا لە پێشبرکێیەکدا بشداری بکەن وپێوانەییەکی واتۆمار بکەن کە ناویان بچێتە کتێبی گینسەوە ، شانۆگەریش نیە تابزانین چ هەنەرمەندێکی بەناوبانگ کاری دەرهێنانی بۆ کردووە، یاخود چیرۆکی شانۆگەریەکە نوسێنی چی چیرۆک نوسێکی بەناوبانگە تاتامەزرۆی چیرۆکەکانی بین .\nبەڵام لەگەڵ ئەوەشدا شێوەی شانۆگەریەکی گاڵتەجاری وەرگرتوە کە مەگەر بەس خۆیان سەری لێدەرکەن ،ئەم کارەکتەرانە لە بری خزمەت کردنێک بە چین و توێژەکانی نێوکۆمەڵگا بکەن ، بە پێچەوانەوە کەوتوونەتە گەوجاندنی خەڵکە رەشوروتەکە و لە ژێر پەردەی ئایندا و بۆ بەدەست هێنانی کۆمەڵێک مەرامی تایبەتی وچەسپاندنی فکری شیعەگەرایی ودوبەرەکی لەنێو پێکهاتەکانی عێراقدا بەمەبەست و بە ئامانج گرتن زیاتر هیچی تر نیە.\nئەکتەرەکانی ئەم شانۆگەریە گاڵتە جاریەش نەدەرچوی کۆلێژی هونەرن و نەخەڵکانی ئەکادیمی بوارهونەرن .!! بەڵکو توێژێکی یاساناسن وهەڵگری درەشمی دادپەروەری و یەکسانی کۆمەڵایەتین ، توێژێکی بەرچاوو خاوەن حەسانەو پیشەیەکی راقی نێو کۆمەڵگای مەدەنین .!\nکۆمەڵیک لەدادوەرو پارێزەر وبەناو داواکاری گشتی عێراقن .\nلەسەر پێشنیاری سەندیکای پارێزەرانی نەجەف کە خاوەن بیرۆکەکەن پێشنیارێک ئاراستەی سەرۆک وئەندامانی دادگای تاوانەکانی پارێزگای نەجەف دەکەن ، لەسەر تاوانێک کە زیاد لە هەزاروسێ سەد ساڵ بەر لە ئێستارویداوە ، دادگای تاوانەکانی نەجەفیش رەزامەندی پێشاندا ، لە زانکۆی کوفە دادگایی یەکەیان پێکهێنا لەسەر كێشەی تاوانێکی کوشتن لە سەردەمی خەلافەتی ئەمەویەکان ئەنجام دراوە ،کە تاوان لەسەر کراو( زید بن علی بن الحسین ) بەدەستی تومەتبار( هیشام بن عبد الملک ) و هاوەڵەکانیەوە ، میێژووی تاوانەکە دەگەرێتەوە بۆ پێش ١٣١٣ ساڵ بەر لە ئێستا .\nدادبینی دەستی پێکرد ، دادگا پێکهات لە سێ دادوەر و ئەندامێکی داواکاری گشتی وپارێزەری بەرگریکاری کەسی تاوان لەسەر کراو بەشێوەی( صوری) وەشاهیدەکان هەر یەک لە :لیکۆڵەرو مێژووناس دکتۆر( حسن عیسی الحکیم) ولێکۆڵەرو پیاوی ئاینی( مهدی الحکیم ) ورۆژنامە نووس (حیدر حسین الجنابی ) دادگا دەستی بەدادبینی کرد بەشێوەیەکی ئاشکرا، بە ئامادە بونی خەڵکانێکی زۆرددگایی کردنەکە چەند کات ژمێرێکی خایاند،پاشان دادگا کۆتایی بە دادبینی یە کە هێنا و دادگا بە ئاشکرا بریاری خۆی راگەیاند .\nبریاری دادگا..دادگا بریاریدا هەر یەک لە تاوانباران (هیشام بن عبد الملک، ولید بن زید بن عبدالملک ،یوسف بن عمر والی عێراق ) لە سێدارە بدرێن تامردن (الاعدام شنقا حتی الموت ) سەیر لەوەدایە دادوەرو پارێزەری بەرگریکارەکە بە شێوەیەک موناقەشەی تاوانەکەدەکەن کە لە گرتەیەکی ڤیدۆیداکە لە یوتوب بڵاو کراوەتەوە، وەک ئەوەی تاوان لەسەر کراو تازە کوژرابێت وهێشتا کفنەکەی زەرد نەبوبێت ، ئەم بەناو نوخبە رۆشنبیرەی عەرەب ، یاساناس وپرۆفسۆرو دکتۆرا لە بواری یاسادا دەستیان داوەتە دادبینیەکی خەیاڵ پڵاوی مەگەر بەس خۆیان سەری لێدەرکەن و پێی سەرسام بن .!\nوەک بڵێ لە مێژووی پر شەروشۆر وخوێناوییەی نێوخۆی خۆیاندا کەلەسەردەمی فتوحاتەوە تائێستاشی لەگەڵدا بێت تەنها تاوانێک بێت کە ئەنجام درابێت .!\nهەڵبەتە هەموان دەزانین خورافیات و ریوایەت دورست کردن یەکێکە لە سیما سەرەکیەکانی پێك هاتەی فکری شیعە و ئیمامەکانیان ،ئەو ریوایەت دورست کردن و دەست کاری کردنە نەك تەنها ئەو رووداوانەی گرتۆتەوە کە روویانداوە ، بەڵکو ئەو رووداوانەشی گرتۆتەوە کە غەیبین و کەس هیچی دەربارەی نازانێ .\nبەڵام سەیر لەوەدایە کە خەڵکە یاساناس ودکتۆرو پرۆفیسۆرەکانیان کەلەبواری یاسادا کاردەکەن هەمان هەڵەی بەناو ئیمامەکانیان نەک دووبارەی دەکەنەوە بەڵکوبەیاساییشی دەکەن.! ئەمە ئەو عەقڵیەتەیە کەوەک شێرپەنجەوایە،ئێمەی کورد بەدەستیانەوە گیرمان خواردووە.\nئائەم دەستەوتاقم وباندانە هەرکەسیان دەست نەکەوێت پەلەماری بدەن و بەشەربێن لەگەڵیدا پەلەماری مردووەکان دەدەن وسوکایەتیان پێدەکەن وپاشانیش بە شێوەیەکی گاڵتە جاری جارێکیترلەسێدارەیان دەدەنەوە.!\nبە راستی ئەوە سوکایەتی کردنە بە شکۆو هەیبەتی دادگاو قەزای عێراقی کە خاوەن مێژویەکی عەریقە لە رابردوو ئێستادا ، ناکرێت دادگای فیدراڵی عێراق بێدەنگ بێت بەرانبەر بە شانۆگەریەکی واهەزیل سوکایەتی بەبەرزترین دەسەڵات بکرێت کە ئەویش دەسەڵاتی دادوەریە کە تائێستاش هاوڵاتیانی عێراق بە ئومێدەوە لەو دەزگا گرنگەی ووڵاتەکەیان دەروانن .


له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-03-17-23:00:00 - کۆدی بابەت: 3397\nسە‌رە‌تای پەخشانی كوردی\nئە‌دە‌ب دابە‌ش دە‌كر‌ێت بۆ شیعر و پەخشان، لە باسی ئە‌دە‌بی عە‌رە‌بیدا ئە‌وە‌ت بۆ دە‌ركە‌وت، كە شیعر پێش پەخشان دە‌كە‌وێت و پێش ئە‌و پە‌یدا بووە، دیارە ئە‌م یاسا گشتییە بە‌سە‌ر ئە‌دە‌بی كوردیشدا جێبە‌جێدە‌كرێت، لە كوردیدا شیعر زۆر پێش پە‌خشان كە‌وتووە.\nكۆنترین پە‌خشانی كوردی تا ئێستا لە‌بە‌ردە‌ست بێت كتێبە‌كە‌ی عە‌لی تە‌رماخییە بە ناوی (صە‌رفا لسانی كوردی) لە‌ساڵی (١٥٩١)ز دایناوە. ناوە‌ڕۆكی كتێبە‌كە فێركردنی زمانی عە‌رە‌بییە لە (٢٣) وانە پێكھاتووە، ھە‌روە‌ھا مە‌ولودنامە‌ی شێخ حوسینی قازی (١٧٩١ - ١٨٧٠)ز كە بە شێوازی كرمانجی ناوە‌ڕاست نوسراو باسی لە‌دایكبوونی پێغە‌مبە‌ر(د.خ) دە‌كات، پاشان چە‌ند چیرۆكێكی كورت دە‌ربارە‌ی سود و گە‌ورە‌یی مە‌ولود خوێندنە‌وە دە‌گێڕێتە‌وە لە ڕووی زمان و ڕوخسارە‌وە نرخی ئە‌م كتێبە لەوە‌دایە:\n١- بە پە‌خشان نوسراوە.\n٢- نمونە‌یە‌كە لە (سە‌جع)ی كوردی.\n٣- بە جۆرێكی سادە حیكایە‌ت، یان چیرۆك دە‌گێڕێتە‌وە.\n٤- زمانە كوردییە‌كە‌ی ھە‌ر ئە‌و زمانە تێكە‌ڵە‌یە، كە ئە‌دە‌بی قوتابخانە كلاسیكی پێنوسراوە، ھە‌رچە‌ندە لە زۆر شوێندا نووسە‌ر سە‌رە‌تاییە‌كی بۆ نوسینی كوردی پە‌تی داناوە، لە‌پدابوونی پە‌خشان بە‌م جۆرە و ھە‌ر لە شاری سلێمانیدا بە بە‌شێك دادە‌نرێت لە‌و تە‌وژم و ڕاپە‌ڕینە‌ی ئە‌و سە‌ردە‌مە لە میرنشینی باباندا دە‌بینرا، واتە ھە‌ر ئە‌و ھۆ و بارودۆخە‌ی قوتابخانە‌ی نالی ھێنایە كایە‌وە، ھە‌ر ئە‌وە‌ش بوو بە‌ھۆی پە‌یدابوونی پە‌خشانی كوردی.\nنمونە‌كەی شێخ حسێنی قازی\nلێرە‌دا دە‌توانین نمونە‌یە‌كی جوانی نوسینی كوردی تۆمار بكە‌ین، شێخ حسێنی قازی پاش ئە‌وە‌ی باسی بیستنی مژدە‌ی لە‌دایكبوونی پێغە‌مبە‌ر (د.خ) دە‌كات، دە‌ڵێت:\n(دە‌رگای بە‌ھە‌شت كرایە‌وە، دە‌رگای جە‌ھە‌نە‌م داخرا، گوڵی بە‌ھە‌شتێ خۆشحاڵی بوون، درە‌خت سوور بوون، كامی بە حە‌وز بوو، خونچە دە‌می دایە‌وە، كانیی وشك ژیاوە‌یە، تە‌یران ھە‌موو خرۆش، سە‌رچاوە ھاتنە جۆش، حۆریان گردبوون، ویڵدانی بە‌ھە‌شت شە‌رابە‌نتە‌ھوریان نۆشكرد، بولبول مە‌ستبوون لە‌سە‌ر چڵان، نە‌سیم وە‌بوون بە نێو گۆڵان، گوڵاڵە‌سووربوون، كە‌وسە‌ر سە‌ركە‌وت، زیخی دە‌ركە‌وت جۆگە‌ی پڕ بوو، وشكی تە‌ڕبوو چیمە‌نی شینبوو،نێرگز ڕە‌نگینبوو، گوڵی گە‌شبوو، وە‌نە‌وشە ڕە‌شبوو، نێرگز پشكوت، گیای بزوت، درە‌ختی ھاتە میوە، كە‌وتە دە‌ر، قە‌سری موزە‌ییە‌ن كرا، ساحیبی مە‌وعە‌ییە‌ن كرا، فە‌رشیان ڕاخست، عە‌روسیان داخست، ھە‌وا موعە‌تە‌ر بوو، بۆن خۆش زۆر بوو....).\nھە‌ر لە‌و ماوە‌یە‌دا بە‌رھە‌مێكی تری پە‌خشان لە باكوری كوردستاندا نووسراوە، ئە‌ویش كتێبی (عادات و ڕسوماتنامە‌ی ئە‌كرادیە) یە كە زانای كورد مە‌لا مە‌حمودی بایە‌زیدی، كتێبە‌كە لە ساڵی ١٨٥٨ دا نووسیویە‌تی ، ئە‌م كتێبە نمونە‌ی زمانێكی ئاسایی و ساكاری كوردی دیالیكتی كرمانجی سە‌رووە، باس لە خوو ڕە‌وشت و ژیانی نە‌تە‌وایە‌تی و كۆمە‌ڵایە‌تی كورد دە‌كات. دە‌ستنووسی كتێبە‌كە لە كتێبخانە‌ی گشتی (لینینگراد)دا تا ساڵی ١٩٦٣ پارێزرابوو، لە‌و ساڵە‌دا بە زمانی كوردی و بە وە‌رگێڕانی ڕوسی و بە پێشە‌كی (مارگریت ڕۆدینكۆ)وە لە مۆسكۆ چاپكرا شێوە‌ی كتێبە‌كە ئە‌وە‌مان بۆ دە‌ردەخات، كە زیاتر بۆ زانین و یاداشتی شە‌خسی نووسرابێتە‌وە، چونكە نووسە‌ر بە قسە‌ی ڕۆژھە‌ڵاتناسی ڕوسی (ئە‌لیكسە‌ندە‌ر ژاپا) نووسیویە‌تی و بۆ ئە‌وی نوسیووە، جا ھە‌ر چۆنێك بێت لە ڕوی تۆمار كردنی خوو ڕە‌وشتی كوردە‌وە شتێكی بە‌نرخی بۆ بە‌جێ ھێشتووین و نووسینە پە‌خشانە‌كە‌شی ھە‌رچە‌ندە مە‌بە‌ستی توانای ئە‌دە‌بی پیشاندانی تێدا نییە بە‌ڵام بە وێنە‌یە‌كی ساكاری كوردی نووسینی بۆ بە‌جێ ھێشتووین.\nنمونە‌یە‌ك لە پە‌خشانە‌كە\nعادە‌تێكی دن ژی ئە‌وان ئە‌كرادبێت خۆ جە‌ھی ھە‌ین، زڤستانان وە‌كو دێنە مە‌جلیس ئە‌و دكە‌نە گە‌ڕە‌لاوژ، گە‌ڕە‌لاوژ تا وە‌كو ھە‌رچە‌ندە مرۆڤ دوی مە‌جلیسیدا حازر ھە‌یە‌ن، ماقوڵ و مە‌زن و بچوك، حە‌موو دی ھە‌ریە‌ك بە‌ندە‌كی ئسترانی لابود بە بێژیتن، ژ سە‌رێ مە‌جلیسێ دە‌ستپێدكە‌ن حە‌تتا دووماھیا مە‌جلیس، شایە‌د وە‌كو مێوانە‌ك دوی مە‌جلیسی پە‌یدا بتن بێچارە بە ئە‌لبە‌تە ئە‌و مێوان ژی دێ بە‌ندە‌كی ئسترانێ ژ بۆ وان ببێژیتن، نە‌گۆتی ئە‌لبە‌تە نابتن. ئە‌و ئە‌كراد ژی ڤی بە‌ندا ئسترانی ڕا گیسك دبێژن، ئە‌لبە‌تا مێوان ژی دێگیسكە مە‌جلیسی بدە‌تن.\nبێگومان ئە‌م كتێبە‌ی مە‌لا مە‌حمودی بایە‌زیدی كاری نە‌كردووتە سە‌ر بە‌رە‌وپێشچوونی ئە‌دە‌بییاتی كوردی، چونكە لە‌كاتی خۆیدا بڵاو نە‌كرایتە‌وە، تە‌نانە‌ت لە‌بە‌ریشی نە‌نوسرایتە‌وە و ھە‌ر ئە‌و دە‌ستنووسە ھە‌بوو، كە لە‌م دواییە‌دا بڵاوكرایە‌وە.\nبە‌ڵام بزوتنە‌وە‌ی ئازادیخوازی كورد لە‌دوای ساڵانی سە‌دە‌ی نۆزدە‌یە‌مدا، ھۆیە‌كی تری بۆ خە‌بات و شێوە‌یە‌كی تری بۆ دە‌ربڕینی بیری سیاسی و كۆمە‌ڵایە‌تی خۆی دۆزییە‌وە، كە ئە‌ویش ڕۆژنامە‌ی كور‌دییە.\nڕۆژنامە‌ی كوردی، ئە‌و سە‌ردە‌مە و ئێستاش زۆر شێوە‌ی ئە‌دە‌بی ھە‌یە، تە‌نانە‌ت لە نووسینە سیاسیە‌كانیشدا شێوازی ئە‌دە‌بی دە‌سە‌ڵات بە‌سە‌ر نوسە‌ردا دە‌كێشێت، لە‌بە‌ر ئە‌مە پە‌یدابوونی ڕۆژنامە‌گە‌ری كوردی بە سە‌رە‌تای پە‌رە‌سە‌ندنی پە‌خشانی كوردی دە‌زانرێت، یە‌كە‌مین ڕۆژنامە‌ی كوردی، ڕۆژنامە‌ی (كوردستان) بوو، كە لە ڕۆژی ٢٢ ی نیسانی (١٨٩٨) دا لە قاھیرە (میقداد مدحە‌ت بە‌درخان) دە‌ری دە‌كرد و پاشان لە جنێڤ و ئە‌ستە‌مبۆل دە‌ردە‌چوو، لە‌پاش ئە‌مە گۆڤاری (ڕۆژی كورد) لە ئە‌ستە‌مبۆل لە ساڵی(١٩١١) دا بڵاوكرایە‌وە، ئینجا گۆڤاری (بانگی كوردستان) ھە‌ر لە ئە‌ستە‌مبۆل ساڵی ١٩١٣ بڵاوكرایە‌وە.\nوردە وردە لە‌گە‌ڵ دە‌رچوونی ڕۆژنامە و گۆڤاری تازە‌دا پە‌خشانی كوردی دە‌ستی بە پە‌رە‌سە‌ندن كرد، بابە‌تی تازە‌ی پە‌خشان ھاتە كایە‌وە، لە وتاری سیاسییە‌وە، كە بە شێوازێكی ئە‌دە‌بی دە‌نوسرا بۆ وتاری كۆمە‌ڵایە‌تی و پارچە‌ی ئە‌دە‌بی، تا لە ڕۆژانی فە‌رمانڕە‌وایی شێخ مە‌حمودی نە‌مردا چیرۆكی كوردی سە‌ریھە‌ڵدا چیرۆكی كوردی چە‌ند بابە‌ت و چە‌ند پلە‌ی خۆی ھە‌یە، ھە‌روە‌ك لە پاڵ چیرۆكدا وتاریش بە‌رە‌وپش چوو.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : مێژووی پەخشانی کوردی


یەكێتی داوایەكی بەپەلە لە حكومەتی عیراق دەكات پشتگیری لە داوا ڕەواكانی پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی دەكات – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/06/18 - 9:37 PM\nمەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ئەمڕۆ ٢٠٢٠/٦/١٨ لە بارەگای مەكتەبی سیاسی لە سلێمانی، كۆبوونەوەی ئاسایی بە سەرۆكایەتی هاوسەرۆكان ئەنجامدا و تیایدا گفتوگۆی چڕ لەسەر بارودۆخی ناوخۆی هەرێمی كوردستان و عیراق كرا.\nبەپێی هەواڵێكی ماڵپەڕی فەڕمی یەكێتی:”مەكتەبی سیاسی یەكێتی ڕۆڵی باڵای پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی و هەموو ئەوانەی لەو بوارە كاردەكەن بەرز نرخاند لە ڕووبەڕووبوونەوەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، بەپێویستیشی زانی حكومەتی ھەرێم بەتەنگ ئەو گیانە بەرزە نیشتمانییەی خزمەتگوزارانی كەرتی تەندروستییەوە بێت لە دابینكردنی ماف و پێداویستی ئەم توێژە گرنگەی میللەتەكەمان كە لەهێلێ پێشەوەی بەرەنگاربوونەوەی ئەم نەخۆشییەن و نەیانهێشت سیستمی تەندروستی هەرێم بڕوخێت”.\nمەكتەبی سیاسی یەكێتی ڕاشیگەیاندووە:”ئێمە وەك یەكێتی پشتیوانی تەواوی داوا ڕەواكانی پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی دەكەین، چونكە دابینكردنی ژیان و قوتی فەرمانبەران و هاووڵاتیانی هەرێم ئەركە و لە ئەستۆی حكومەتی هەرێمدایە”.\nمەكتەبی سیاسی یەكێتی ئەوەشیخستووەتەڕوو: ئەو بارودۆخەی هەرێمی كوردستانی پیا تێپەڕ دەبێت و ئاڵانگارییەكانی بەردەمی تاووتوێ كران، جەخت كرایەوە لەسەر كۆبوونەوەی بەپەلەی لایەنە سیاسییەكان بۆ دۆزینەوەی ڕێگا چارەی تێپەڕاندنی ئەو دۆخە سەختەی هەرێم پێیدا گوزەر دەكات”.\nهاوكات مەكتەبی سیاسی یەكێتی، بەدواداچوونی بۆ بارودۆخی ناوچە سنورییەكانی هەرێمی كوردستان كرد، كە لەم دواییانەدا ئاڵۆزی زۆری بە خۆیەوە دیوە و بە ڕۆژی ڕوناك سنووری هەرێم دەبەزێنرێت و هاووڵاتیانی سیڤیل دەبنە قوربانی و دووچاری زەرەر و زیانێكی زۆری گیانی و ماڵی دەبنەوە، بەشێكی زۆری دانیشتووانی ئەو گوندانە ئاوارە بوون و بەرهەمی كشتوكاڵییان كە تەنها سەرچاوەی بژێوی ژیانیانە وێران بووە. بەهۆی هێرشی فڕۆكە و تۆپبارانی وڵاتانی دراوسێ.\nمەكتەبی سیاسی یەكێتی ئەوەشدەخاتەڕوو:”پێمان وایە چیتر ناكرێت حكومەت و ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بێ دەنگ بن لە ئاست ئەم هەموو پێشێلكارییە و داوا لە حكومەتی فیدڕاڵی عیراق دەكەین بۆ پاراستنی سەروەری خاك و ئاسمانی عیراق هەنگاوی بەپەلە بنێت و ژیانی ئەو هاووڵاتیانە بپارێزێت”.\nئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقپزیشكانتوركياسلێمانیعیراقڤایرۆسی كۆرۆناكارمەندانی تەندروستیهەرێمی كوردستانیەكێتیی نیشتمانیی كوردستان


نوسخەیەک کە بۆ چاپ دەشێ - حه‌سه‌ن زیره‌ک، حه‌سه‌ن زیره‌ک نه‌بوو! - Mehr News Agency\n27 June 2018 - 09:03\nNews Code 19832\nحه‌سه‌ن زیره‌ک، حه‌سه‌ن زیره‌ک نه‌بوو!\n"حه‌سه‌ن زیره‌ک، حه‌سه‌ن زیره‌ک نه‌بوو؛ به‌ڵکوو به‌سه‌رهاتی مه‌رگه‌ساتی غوربه‌ت و ته‌نیایی هه‌موومان بوو. له هونه‌ری نه‌ته‌ویی که‌سانێکی وه‌کوو زیره‌کدایه که گله و گازه‌نده‌ی نه‌ریتی و چاره‌نووس‌بینانه به‌ره‌و ره‌خنه و رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی کۆنکرێت و ئیراده‌گه‌رانه وه‌رده‌چه‌رخێت."\nئاژانسی هه‌واڵی مێهر، به‌شی فه‌رهه‌نگ و هونه‌ر- دوکتۆر مه‌سعوود بیننده: ڕه‌نگه که‌متر که‌سێک له کۆمه‌ڵگای کورده‌واریدا هاوچه‌شنی حه‌سه‌ن زیره‌ک وه‌کوو سه‌رتۆپی ئیراده‌ی ژیان و سه‌رچه‌شنی ئاواتی چێژ و خۆشی ده‌رکه‌وتبێ و ته‌وژمی‌ئه‌م حه‌زه هه‌م له شێوه‌ی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه له‌گه‌ڵ ژیان و هه‌م له گۆرانی و ئاهه‌نگه‌کانیدا به ڕوونی و ڕاشکاوی خۆی نواندبێ.\nله ڕوانگه‌ی ده‌روونشیکارییه‌وه نه‌بوونی سێبه‌ری به‌رده‌وامی‌باوک به‌سه‌ر ژیانی حه‌سه‌نی منداڵه‌وه، ڕه‌وتی نه‌زمی‌ئودیپیی ڕاهاتنی تێک ده‌شێوێنێ و هۆگری جیهانی دایک و نه‌زمی‌ژنانه‌ی ده‌کات؛ جیهانێک که به پێچه‌وانه‌ی ڕێسامه‌ندی و چه‌قبه‌ستوویی قانوونی باوک دژ به ناوه‌ندته‌وه‌ری و نه‌زمی‌باوکانه‌یه و خۆی له بێناوه‌ندی و بێ بنه‌ماییدا (antifoundationalist) ده‌بینێته‌وه. که‌وایه، حه‌سه‌ن زیره‌ک به پێچه‌وانه‌ی نه‌زمی‌باوک‌سه‌روه‌رانه‌ی کۆمه‌ڵگای کوردی، په‌یوه‌ست به مێژووی ونبوو و ناهوشیاری ئه‌م کۆمه‌ڵگایه ده‌بێته‌وه که ئاسه‌واره‌کانیشی له ئه‌ده‌بی زاره‌کی و به‌یت و به‌نده‌کاندا ده‌بینرێته‌وه؛ ئه‌و میتراییسمه ژنانه‌یه که به‌رهه‌می‌کۆمه‌ڵگای وه‌رزێڕیی سه‌ره‌تایی له مێژووی مێزۆپۆتامیا بووه که دواتر له لایه‌ن فه‌رهه‌نگی شوانکاره‌یی عیبری و ئارییه‌کانه‌وه تێک ده‌چێت و فه‌رهه‌نگی یه‌کتاخوازانه‌ی ئاسمانگه‌ڕی و ئه‌وپه‌ڕخوازی جێگری ده‌بێت.\nحه‌سه‌ن له ته‌مه‌نی منداڵیدا دایکی ڕاسته‌قینه‌شی لێ دوور ده‌که‌وێته‌وه، هه‌ر به‌و بۆنه‌یه‌وه هه‌ستی دایکخوازانه‌ی به‌رزه‌جێ ده‌بێته‌وه و له فانتازیای هونه‌ری و مه‌به‌ستی ئه‌ویندارانه‌یدا به خه‌ستی ڕه‌نگ ده‌داته‌وه. ناوی ئه‌و کچ و ژنانه‌ی که به‌رده‌وام له گۆرانییه‌کانی زیره‌کدا دووپاته ده‌بنه‌وه زۆرتر له‌وه‌ی به‌رهه‌می‌سۆبژێکتیویته‌ی پیاوسه‌روه‌رانه بۆ ژێرده‌ست خستنی ئۆبژه‌ی ژنانه بێت، به‌رهه‌می‌فانتازیایه‌کی ناشێوازمه‌ندی ژنانه‌یه:\n“ڕه‌ش ئه‌سمه‌ر، ئایشێ، مریه‌مێ، سه‌بری، که‌ژاڵ، ئامینێ، ئامه، ڕابه، ڕه‌زیه، نوسره‌ت، تووبا، فاتم، ئافتاو، نه‌زاکه‌ت، له‌یلێ، مه‌هتاب، حه‌لیم، شه‌هێن، شه‌هلا، خه‌جێ، مه‌ستووره، سۆیبه، تووران، پیرۆز، عیسمه‌ت و…”.\nئه‌م فره‌ژنییه له به‌سته و گۆرانییه‌کانی زیره‌کدا که وا دیاره له ژیانی ڕاسته‌قینه‌ی خۆشیدا ده‌رکه‌وته‌ی هه‌بووه، سه‌ربه‌ندێکه بۆ یه‌ک ناوی پیرۆز که ناوشیاری زیره‌کی پێوه گرێ دراوه و به‌رده‌وام ئابووریی مه‌یل و ئاڕاسته‌ی لیبیدۆی هونه‌رمه‌ندی دیاری کردووه: «ئامین دایکی حه‌سه‌ن زیره‌ک»\nزیره‌ک له وه‌سفی ئه‌م ژنانه‌دا که بۆ ئه‌و هێمای جوانی و خۆشه‌ویستی و به گشتی حه‌زی ژیان و تامه‌زرۆی ژیندۆستی بوون، ئه‌و وێنه و وه‌سفه سروشتییانه به‌کار ده‌هێنێ که له ئه‌ده‌بی زاره‌کی و فه‌رهه‌نگی هه‌موانه‌کیی کۆمه‌ڵگای کوردستاندا باوه و به گوێی خه‌ڵکی ئاشنا و له به‌ر دڵانه:\n“چاومه‌ست، که‌ومل، که‌ویار، به‌ڕه‌زای شاخان، که‌نێره‌ی چۆم، گوڵی سێڵاو، به‌فری کوێستان، ئه‌ستێره‌ی ڕۆژ، ئه‌ستێره‌ی سیوه‌یل، مه‌ڕدۆشی جاران، بێری، خونچه‌ی سه‌ر چڵ، شه‌مامه‌ی به بۆن، هه‌ناری ئاودار، ئه‌ستێره‌ی بیست و دوو، هه‌ناری نێو هه‌نجیران، کارگی نێو ڕێواسان، دوڕی نێو ئه‌ڵماس، دۆلاری نێو لیران، باخی هه‌نار، باخی بێ، باخی سێو، له‌ولاو، تووله مێو، ڕه‌شه ڕه‌یحانه، به‌فری قه‌ندیل، دار مێخک، سێوی سه‌رلک، گوڵی نێو په‌رژین، گه‌ردن گوڵدان، لیمۆی کاڵ، زه‌رده بێ، هه‌ناری له نێو ڕه‌ز، قۆخی نێو هه‌نجیران، گوڵی شه‌شپه‌ڕ، نارنج و لیمۆ، کارمامز، سووره گوڵ، مه‌زه‌دار، ماینی کوێت، ماینی که‌حلان، ماینی به‌ڵه‌ک، هه‌ڵاڵه‌ی زه‌رد، شه‌تڵی شلێره، کۆتره باریکه‌ی، لێو ئاڵ، چڵه بیزا، شه‌مامه‌ی ساوا، چاو باز، ئه‌برۆ سه‌قه‌ڕ، گه‌ردن زه‌رد، که‌وباڕ، شمقاڕ، ته‌ڕلان، خاسه که‌و، دندووکی که‌و، مانگی تابان، شمشاڵ، هه‌ڵووچه‌ی کاڵ، به‌فری ئاڵمه‌ڵوو، خونچه‌ی سێو، داری شمشاد، په‌نیری کوردی، کارخانه‌ی قه‌ند، کشمیش، شه‌مامه‌ی سه‌رته‌رز، گوڵی لیمۆ و…”.\nزیره‌ک هه‌روه‌ها هه‌ستی به دۆخی ناله‌باری ژنان و کچانی کورد کردوه که گیرۆده‌ی ده‌ستی پیاوسالاری بوونه و له به‌ستێنی کۆمه‌ڵگای داخراوی خێڵه‌کیدا له هه‌موو بوارێکه‌وه تووشی هه‌ڵاواردن و نابه‌رابه‌ری کراون. هه‌ر بۆیه له گۆرانییه‌کانیدا تا مه‌جالی هه‌بووبێت ئاوڕی له مه‌ینه‌ته‌کانی ئه‌م توێژه خامۆشه‌ی کۆمه‌ڵگای کوردی داوه‌ته‌وه و به باڵای توانست و تێکۆشانه‌کانیاندا هه‌ڵیداوه:\nکیژێکی کوردی سه‌ربه‌ست خوڵقاوی\nبه داوی گه‌ردوون گیرۆده ماوی\nکیژه کورد بۆچی زه‌رد هه‌ڵگه‌ڕاوی\nله بۆ رۆژی خۆت ئاوا داماوی\nجوان تێده‌کۆشی بۆ نیشتمانی\nکیژه کورده‌که‌ی تفه‌نگ له شانی\nمنداڵ هه‌ڵده‌گری له دوژمنانی\nکیژه کورده‌که‌ی له شاخ و چیا\nقه‌ولت ده‌ده‌مێ ببه دڵنیا\nوا سه‌رده‌که‌وی له‌م ته‌نگاویا\nهه‌ر به‌و پێیه که هزر و ئاوه‌زی حه‌سه‌ن پێ به‌سته و ئه‌ستۆبه‌ندی ناوه‌ند و چه‌قێکی دیاریکراو نه‌بووه، هونه‌ره‌که‌شی بازنه‌ی ناوچه‌گه‌رانه‌ی تێپه‌ڕاندووه و له‌باتی مۆرکی ناوچه‌یی، شوناسێکی کوردستانی و ئیتۆسێکی ژه‌ڤه‌رکوردستانی پێوه دیاره؛ هه‌ر بۆیه له گۆرانیه‌کانیدا وشه‌ی کوردی و فارسی و لوڕی و هه‌وای عه‌ره‌بی و ئه‌رمه‌نی و به پێی زه‌رووره‌تی مێلۆدیا و ڕیتم، دێن و ده‌چن و گوێگر و به‌رده‌نگی عه‌جه‌میش بۆخۆیان ده‌سته‌به‌ر ده‌که‌ن. زیره‌ک که ده‌کرێت وه‌کوو مارکۆپۆلۆی گۆرانیبێژانی کورد ناودێری بکه‌ین، به هۆی په‌ره‌نه‌سه‌ندوویی کوردستان و نه‌بوونی ئیزگه‌ی ده‌نگ و ده‌سه‌ڵاتی پشتیوان، زیاتر له غوربه‌تدا (تاران، به‌غدا، موسڵ، ته‌ورێز) هونه‌ری خۆی پێ گه‌یاندووه و وه‌شانی کردووه. غوربه‌ت بۆ هونه‌رمه‌ندی کورد به گشتی سه‌ره‌ڕای ئازاری دووری و ده‌ردی ناسۆری جودایی، هه‌وێنی بزواندنی هه‌ست و سۆزی هونه‌رمه‌ندانه بووه و ئه‌م دۆخه‌ش لای زیره‌ک بێگومان له به‌رز کردنه‌وه‌ی ئاستی داهێنان و تۆکمه کردنی نوێگه‌ری له ئاهه‌نگ و مێلۆدییه‌کانیدا ده‌وری سه‌ره‌کی نواندووه.\n«جێم نییه تیا بسره‌وم خاكم به سه‌ر بێ لانه خۆم\nبێ كه‌س و بێ یار و‌هاوده‌م، بێ مه‌ی و مه‌یخانه خۆم»\nزیره‌ک هه‌روه‌ها به‌یتێکی فارسی ده‌خوێنێ که تێیدا باسی دۆخێکی پارادۆکسیکاڵ ده‌کا که له‌وێدا به‌رامبه‌رکێی دووانه‌ی “غوربه‌ت/وه‌ته‌ن” هیچ سه‌نتزێکی بۆ نادۆزرێته‌وه، بێجگه له چاره‌نووسێکی تراژیک… .\n«نه در غربت دلم شاد است، نه رویی در وطن دارم\nالهی بخت من برگردد از آن طالع که من دارم»\nوه‌سفی ئه‌م دۆخه به هه‌ندێ جیاوازییه‌وه لای ڕۆشنبیران و هونه‌رمه‌ندانی ئاڵمانی ده‌بینین که پاش ته‌واو بوونی شه‌ڕی دووهه‌می‌جیهانی و ئیمکانی گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ وڵات به‌بێ هیچ هیوادارییه‌ک چاو له داهاتوو ده‌که‌ن:\n«له که‌ناری جاده‌که دانیشتووم\nشۆفێر خه‌ریکی گۆڕینی تایه‌ی ماشێنه‌که‌یه\nخۆشیم له‌و شوێنه نایه وا لێی‌هاتووم و\nئه‌و شوێنه‌شم پێ خۆش نیه وا ده‌چم\nئه‌دی بۆچی وا به حه‌سره‌ته‌وه چاو له گۆڕینی تایه‌که ده‌که‌م؟» (برێشت)\nغوربه‌ت بۆ حه‌سه‌ن کارکردی ئۆبژه‌ی گچکه‌ی ئا (object petit a)ی لاکانی هه‌یه؛ ئۆبژه یان به‌رده‌ستێک که له جێگای ئه‌وه‌ی مه‌یلی ئێمه به‌ره‌و لای خۆی ڕابکێشێ، خۆی هۆکاری به‌دی‌هاتنی مه‌یله؛ هه‌ر بۆیه لاکان به هۆکار-ئۆبژه‌ی مه‌یل ناوی لێ ده‌بات. ئه‌م ئۆبژه‌یه نه بایه‌خی مه‌سره‌فی هه‌یه و نه‌ش ده‌ستپێڕاگه‌یشتووه، به‌ڵام زێده‌باییه‌ک که که‌یفخۆشیی ئێمه ده‌بزوێنێ و به‌رده‌وام له شوێنێکی دیکه‌دایه. گه‌ڕۆک بوونی زیره‌ک و نه‌سره‌وتنی له هیچ شار و گوندێکی نیشتمان و ده‌ره‌وه‌ی نیشتماندا، که دۆخی بێ لانه‌یی و ژه‌ڤه‌رناوچه‌یی بۆ به‌رهه‌م هێناوه، ئاماژه به‌و مێکانیزمه له بڕان نه‌هاتووه‌ی مه‌یله‌وباو‌ی زێده‌چێژی‌هاوبه‌سته‌ی غوربه‌ته: غوربه‌تێک که خاوه‌نی فۆرمێکی بۆش و بێ ناوه‌رۆکه، به‌ڵام‌هانده‌ری خولیایه‌کی بێ ئامانجه بۆ گه‌یشتن به زێده‌چێژی ژویسانس و شاگه‌شکه‌ی مه‌رگ.\nکاتێک شوێنه‌کانی هه‌ڵوه‌دا بوون و گه‌شته‌کانی زیره‌ک که له به‌ند و به‌سته‌کانیدا ده‌بینینه‌وه، ئه‌و ڕاستییه‌مان بۆ مسۆگه‌ر ده‌بێت که زیره‌ک توانیویه جوگرافیایه‌کی تایبه‌ت شوێن‌سڕینه‌وه بکات و فه‌زایه‌کی ناشوێن له غوربه‌تێکی خوازراودا به‌رهه‌م دێنێت؛ هه‌ر به‌و بۆنه‌وه شوناسی زیره‌ک و زاراوه و فه‌رهه‌نگی به‌سته و ئاوازه‌کانی نه موکریانییه و نه ئه‌رده‌ڵانی، به‌ڵکوو ناشوێن (nonplace) و غوربه‌تێکی هونه‌رمه‌ندانه‌یه.\nئاماژه‌دان به ناوی شوێنه‌وار و شار و گونده‌کانی کوردستان، ئاماژه‌یه‌که به ناشوێنی نیشتمان و ژه‌ڤه‌رنیشتمان:\n“بانه، مه‌ریوان، سه‌رده‌شت، سابڵاغ، شنۆ، نه‌غه‌ده، ورمێ، سه‌قز، بۆکان، کرماشان، موکریان، هه‌وشار، تاران، ته‌ورێز، هه‌مه‌دان، کاشان، مه‌راغه، میاندواو، ئه‌رده‌بیل، به‌غدا، سلێمانی، هه‌ولێر، که‌رکووک، مووسڵ، شارباژێر، شه‌قڵاوه، پێنجوێن، بیاره، دووکان، کۆیه، ڕانیه، بازیان، مه‌حاڵی مه‌نگوڕ، سابوونکه‌ران، سڵێمان که‌ندی، جه‌غه‌توو، دۆڵی قوڕووچا، تانجه‌ڕۆ، مه‌زرای سه‌هۆڵان، به‌فری که‌لیخان، کوێستانی له‌ند و بێستوون، که‌لی که‌ماتوو، زه‌مبیل، قه‌ڵا و دارسه‌یران، کێوی ئاربه‌با، به‌رده‌زه‌رد، ناڵه‌شکێنه، دێ موکری، بورهان، ساروقامیش، میره‌دێ، سه‌رکارێز، ڕندۆڵ، قازیان، نه‌مسه و تایله‌ند…”.\nکه‌وایه ئه‌م شوێنانه بۆ حه‌سه‌ن زیره‌ک نه زێدی دایکی و نه ماڵی باوانن، به‌ڵکوو جێ نزرگه‌ی غه‌ریب که‌وتنه‌وه‌ن؛ واته ئه‌و شوێنه‌ن که زیره‌ک تێیدا ده‌توانێ ناشوێنی نامۆیی خۆی بدۆزێته‌وه و هونه‌ری نامۆنوێنی خۆی به‌رهه‌م بێنێ. پاش ئه‌وه‌ی له سه‌ره‌تای چله‌کاندا بۆ هه‌میشه له ناوه‌ندی بڵاوکراوه‌ی فه‌رمی‌دوور ده‌خرێته‌وه، ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ کانی مه‌لا ئه‌حمه‌دی بانه و له‌وێنده‌رێ چایخانه‌یه‌ک ده‌کاته‌وه؛ پاش ماوه‌یه‌کی‌تر کۆچ و ماڵ به‌ره‌و شنۆ ده‌گوازێته‌وه و مه‌به‌ستی وایه ئاخریی پیری و ئاویلکه‌ی ته‌مه‌نی له‌و شاره‌دا به سه‌رئه‌نجام بگات. به‌ڵام وه‌کچۆن به‌رده‌وام خۆی باسی گیرۆده بوونی ده‌ستی چه‌رخی چه‌پگه‌رد و نامورادیی فه‌له‌کی کردووه، ئه‌مجاره‌شیان چاره‌نووس به‌ره‌و شوێنێکی دیکه ڕایده‌نێت. که پزیشکانی نه‌خۆشخانه‌ی ورمێ له چاره‌سه‌ر کردنیی نه‌خۆشییه‌که‌ی ناهومێد ده‌بن، نزیک بوونی واده‌ی مه‌رگی به خزمه‌کانی ڕاده‌گه‌یه‌نن. ئه‌وانیش بڕیار ده‌ده‌ن بۆ سه‌رپه‌رشتیی کۆتایی بیبه‌نه نه‌خۆشخانه‌ی شاری بۆکان؛ له ڕاستیدا ته‌نیا ڕێکه‌وتێکی ڕووت بوو که سه‌فه‌ری غه‌ریبانه‌ی حه‌سه‌ن له شاری بۆکان کۆتایی پێ بێت و دواتر به بۆکانی بناسێندرێت و ئه‌مجاره‌یان نه‌ک زیره‌کی به ده‌مار زیندوو، به‌ڵکوو گڵکۆی به هونه‌ر هه‌میشه زیندووی له هه‌ورازی ناڵه‌شکێنه‌دا بحه‌وێته‌وه.\n«ده‌چمه سه‌ر ناڵه‌شکێنه، به‌رامبه‌ر به بۆکانێ\nیاری من زۆر نه‌جیبه، باریکه و نه‌شمیلانێ»\nحه‌سه‌ن زیره‌ک هه‌روه‌ها که پێ به‌سته‌ی شوێن نه‌بووه و ته‌نیا هۆگری فه‌زایه‌کی شوێن پاقژکراو و ناوچه سڕاوه بووه که بتوانێ غوربه‌تی ئاشنای (unheimliche) تێدا ببینێته‌وه، له باری ئینتیمای حیزبی و سیاسیشه‌وه هه‌روه‌ها ناده‌روه‌ست و بێ‌سه‌مپات ده‌رکه‌وتووه. بێگومان هونه‌رمه‌ندێکی سنووربه‌زێن وه‌کوو زیره‌ک که ڕوخسارێکی پاپیۆلاری هه‌بووه و له نێو ته‌واوی چین و توێژه‌کانی کۆمه‌ڵگا هۆگر و لایه‌نگری تایبه‌تی خۆی پێک هێناوه و چه‌ندین جاریش له لایه‌ن ڕژێمی‌پاشایه‌تیی ئێران و ڕژێمی‌به‌عسه‌وه که‌له‌بچه و ئه‌شکه‌نجه و زیندان کراوه، ناتوانێ مرۆڤێکی ناسیاسی یا دژه‌سیاسه‌ت بووبێ، هه‌ر بۆیه حه‌سه‌ن داژداری نیشتمان و په‌رۆشی دۆزی ڕه‌وای کورد بووه و هیچ کات خۆی له‌م بابه‌ته‌وه بێ هه‌ڵوێست نه‌زانیوه. به‌ڵام هه‌ر به پێی ناشوێنخوازی، نه توانیویه مۆرکی ئایدۆلۆژیا و حیزبێکی تایبه‌ت وه‌ربگرێ و نه‌ش هونه‌ره‌که‌ی تێکه‌ڵاوی بانگه‌شه‌خوازی و دروشم‌هاوێژی بکات. زیره‌ک له‌و کاتانه‌یدا که بێ پشتیوان ده‌مایه‌وه، به‌ره‌و مه‌ڵبه‌ندی بارزانی هه‌ڵده‌هات و له‌وێنده‌رێ کێشی شۆڕشگێڕیی گۆرانییه‌کانی قورسایی زۆرتری به خۆوه ده‌بینی:\n«جێژنی کورد زه‌مانی سه‌لاحی ئه‌و سه‌لاحی گیان‌فیدای کوردان\nهاته دونیا سه‌لاح، سه‌لاح کامه سه‌لاح؟ ئه‌و سه‌لاحه‌ددینی ئه‌ییوبی\nکوردم ئه‌من، کوردم ئه‌من، کوردم ئه‌من، تا ئه‌و ڕۆژه‌ی ده‌منێژن\nکێلی ژوور سه‌رم ده‌نێژن، هه‌ر ده‌ڵێم کوردم ئه‌من، کوردم ئه‌من»\nبه‌ڵام ئه‌وه ڕاستییه‌کی حاشاهه‌لنه‌گره که هیچ کات خۆی له نێو هیچ ڕێبازێکی سیاسیدا نه‌بینیوه‌ته‌وه و ڕه‌نگه ئه‌مه‌ش بۆ په‌ره ئه‌ستاندن و گشتگیر کردنی ده‌نگ و ئاوازی زیره‌ک له نێو هه‌موو ناوچه و زاراوه جیاوازه‌کانی کوردستاندا ده‌وری ئه‌وتۆی گێڕابێت:\nنه چینیم ده‌وێ، نه کاشی نه حیزبیم و نه جاشی\nنه تووده‌م نه وێڵداشی سه‌لام و عه‌له‌یک حه‌مه گیان\nبه خۆی و به وێڵداشی\nله بابه‌تی بیروڕای ئایینیی زیره‌که‌وه شتێکی ئه‌وتۆمان به ده‌سته‌وه نییه، جگه له‌وه‌ی که له قه‌یران و ته‌نگژه‌ی قۆناخی گه‌وره‌ساڵیدا که یه‌کێک له تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی‌هاتنه گۆڕێی پرسی مێتافیزیکی و ئانتالۆژیکی و هه‌روه‌ها بیرکردنه‌وه له کێشه‌ی مه‌رگه، زیره‌ک تۆبه‌یه‌کی سیمبۆلیک ده‌کا و به‌م بۆنه‌شه‌وه گۆرانییه‌کی سۆزدار ده‌خوێنێ:\n“باران بارانه، هه‌ور و بارانه یار خوداحافیز، ده‌ست لێک به‌ردانه”\nهه‌روه‌ها له گۆرانییه‌کانیدا وشه و ده‌سته‌واژه‌ی تایبه‌ت به دیارده و که‌سایه‌تییه ئایینییه‌کان به زۆری ده‌بینرێ، به‌ڵام وه‌ک ئاماژه‌مان پێ دا هه‌مووی ئه‌م هێما و سیمبۆله پیرۆزانه کارکردی مۆسیقایی هه‌یه و به پێی جیهانبینیی دونیاگه‌رانه‌ی کوردی، نه له پێناوی دابڕان له دونیا، به‌ڵکوو به مه‌به‌ستی به‌رین کردنه‌وه‌ی بازنه‌ی ژیان و ژیندۆستی‌هاتووه‌ته گۆڕێ:\n“قه‌سه‌م به ڕه‌حمان و ڕه‌حیم، په‌نا به سه‌یدی سه‌روه‌ر، قه‌سه‌م به سووره‌تی عه‌ممه، به‌و خودایه‌ی بێ مه‌کانه، یا سوڵتان‌هاوار، یا هه‌یوانساری، به‌و قورئانه‌ی سه‌رپه‌ڕ شین، غه‌وس له منت نه‌سێنێ، سووره‌ی وه‌لفه‌جر، کاک ئه‌حمه‌د له سلێمانی، وه‌ک جوو بۆت ده‌گرم شه‌مه، یا عه‌بابه‌یلێ، عورووسم جووم ئه‌رمه‌نیم دینم بۆ تۆ به‌تاڵه و…”.\nله کۆتاییدا ئه‌مه جوان په‌رستی و هه‌ستی سنووربه‌زێنی جوانییه که به‌سه‌ر سنووربه‌ندیی پیرۆزی و داخراوه‌بوونیدا سه‌ر ده‌که‌وێ:\n“به‌ر به‌م لاوه که، بینم جه‌بینت له‌سه‌ر کام دینی، بێمه سه‌ر دینت”\nژیانی پڕ چه‌رمه‌سه‌ریی حه‌سه‌ن زیره‌ک وه‌کوو مرۆڤێکی تراژیک، هێمایه‌کی ڕاست نوێنی مێژووی گه‌لی کورده، غوربه‌تی زیره‌ک دواتر له غه‌ریبییه‌کانی شاعیرانی کورد وه‌کوو شێرکۆ بێکه‌س، سواره ئیلخانی‌زاده و هێمن‌دا به‌رده‌وام ده‌بێته‌وه و ته‌نیایی و بێکه‌سییه‌کانیشی له ته‌نیاییه‌کانی ئایلان کوردی و عه‌زیز شنگالی‌دا دووپات ده‌بێته‌وه. حه‌سه‌ن زیره‌ک، حه‌سه‌ن زیره‌ک نه‌بوو؛ به‌ڵکوو به‌سه‌رهاتی مه‌رگه‌ساتی غوربه‌ت و ته‌نیایی هه‌موومان بوو. له هونه‌ری نه‌ته‌ویی که‌سانێکی وه‌کوو زیره‌کدایه که گله و گازه‌نده‌ی نه‌ریتی و چاره‌نووس‌بینانه به‌ره‌و ره‌خنه و رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی کۆنکرێت و ئیراده‌گه‌رانه وه‌رده‌چه‌رخێت:\nفه‌له‌ک بڕووخێ ده‌ور و دیوانت فه‌له‌ک بچه‌مێ حه‌وت ئاسمانت\nفه‌له‌ک له‌گه‌ڵما وا که‌چ‌ره‌فتاری سه‌باره‌ت به کورد تۆش ئیستعماری\nحه‌سه‌ن زیره‌ک ساڵی ۱۹۲۶ له گوندی هه‌رمێله‌ی سه‌ر به شاری سه‌قز له نێو ره‌نج و ئازاری هه‌ژاریدا چاوی به رووناکی دونیا هه‌ڵدێنێ و هه‌ر له سه‌ره‌تای ژیانییه‌وه تێکه‌ڵ به ئه‌رک و زه‌حمه‌تی کاره‌که‌ری ده‌بێ؛ و سه‌رباری هه‌موو ئه‌مانه له ته‌مه‌نی ۱۲ساڵیدا، مه‌رگی بابی ئه‌وه‌نده‌ی‌تر دڵه بچکۆلانه‌که‌ی بریندار ده‌کات و دۆخی بێ‌په‌نایی خۆی و دایکی ئاواره‌ی شاری سه‌قز ده‌کات. پاش مردنی بابی حه‌سه‌نی مێرمنداڵ، دایکی شوو ده‌کاته‌وه و حه‌سه‌ن له بێکه‌سیدا روو ده‌کاته‌وه گوندی هه‌رمێله و له به‌رده‌ستی ئه‌و ئاغایه‌ی بابی مه‌یته‌ریی بۆ کردبوو؛ و به هۆی لێهاتووییه‌وه نازناوی زیره‌کی پێدرابوو، درێژه به ره‌نجۆری ده‌دات. هه‌رچه‌نده هه‌ر له ته‌مه‌نی تازه‌لاویدا هه‌ست و هه‌ناسه‌ی ناسکی خۆ ده‌نوێنێ و ئاوازی ده‌نگی دیوه‌خانی ئاغا و گه‌وره‌کان ده‌ڕازێنێته‌وه به‌ڵام رۆحی سه‌ربزێوی حه‌سه‌ن دۆخی کویله‌یی ده‌به‌زێنێ و به تێکهه‌ڵچوون له‌گه‌ڵ ئاغا خۆی ئاواره‌ی شار و گونده‌کانی کوردستان ده‌کات. پاش ماوه‌یه‌ک وه‌کوو شاگرد شۆفیری مینه‌خانی ئه‌رده‌ڵانی سه‌قز له رێگای سه‌قز-بانه ده‌ست به کارکردن ده‌کات به‌ڵام له رووداوێکی پێکداداندا مندالێک ده‌کوژێ و حه‌سه‌ن له ترسان خۆی ئاودیوی سنوور ده‌کات و له شاری به‌غدا ده‌گیرسێته‌وه. پاش ماوه‌یه‌ک کارکردن له هۆتێل و چایخانه‌کانی به‌غدا، ده‌نگه ناوازه‌که‌ی ده‌بیسترێ و هۆگری کورد و عه‌ره‌ب په‌یدا ده‌کا؛ هه‌ر بۆیه له رادیۆ به‌غدا بانگهێشت ده‌کرێ و ئه‌زموونی هونه‌ری خۆی به شێوه‌یه‌کی فه‌رمی‌ده‌ست پێده‌کات. زیره‌ک به ناسین و پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ گۆرانیبێژان و هونه‌رمه‌ندانی خاوه‌ن ئه‌زموون، به‌هره‌ی هونه‌ریی خۆی پێده‌گه‌یه‌نێ و سۆزی ئاوازی له زۆربه‌ی ناوچه‌کانی کوردستاندا به‌رزه‌ناو ده‌بێت. پاش شۆڕشی ۱۹۵۸ی عێراق، به ناچاری به‌غدا به‌جێده‌هێڵی و وادیاره ئه‌م ناچارییه‌ش به بۆنه‌ی گۆرانی وتن له بۆنه‌ی‌هاتنه سه‌ر ته‌ختی مه‌له‌ک فه‌یسه‌ڵی دووهه‌م بووه که له شۆڕشی نوێدا وه‌کوو تاوانێکی سیاسی دێته ئه‌ژمار. زیره‌ک پاش ده ساڵ پێگه‌یاندنی به‌هره‌ی خۆی له به‌غدا و ده‌رچوونی ناوبانگی هونه‌ریی، له رادیۆ تاران پێشوازی لێده‌کرێت و له‌وێیش به ماوه‌ی دوو ساڵ ئه‌زموونی هونه‌ریی سه‌رکه‌وتووی خۆت تۆمار و بڵاو ده‌کاته‌وه و هه‌ر له‌و سه‌روبه‌نده‌شدا له‌گه‌ڵ میدیا زه‌ندی ژیانی‌هاوبه‌شی پێکده‌هێنێت. دواتر ده‌چێته به‌شی کوردی رادیۆ کرماشان و له‌وێنده‌رێش ۲ تا ۳ ساڵ درێژه به چالاکی هونه‌ری ده‌دات. حه‌سه‌ن زیره‌ک پاش ته‌مه‌نێک هه‌وڵ و چالاکی هونه‌ری ناوازه، دیسانه‌وه وه‌کوو چایچییه‌ک له کانی مه‌لا ئه‌حمه‌دی شاری بانه درێژه به ژیانی پڕچه‌رمه‌سه‌ری خۆی بدات. دواساته‌کانی ته‌مه‌نی خۆی ده‌چێته شاری شنۆ و وه‌کوو خۆی ده‌ڵێت “ئاخیری پیرییه‌که‌م هێناوه شنۆ”؛ له‌وێ ده‌گیرسێته‌وه تاوه‌کوو نه‌خۆشینه‌که‌ی ته‌نگی پێ هه‌ڵده‌چنێ و له‌وێوه بۆ بیمارستانی شاری ورمێ به‌ڕێ ده‌کرێت. به‌ڵام وادیاره شێرپه‌نجه‌ی نه‌گریس، ره‌گ و ریشاڵی خۆی له هه‌ناوی زیره‌کدا پته‌و کردوه و ئامانی ژیانی لێ بڕیوه، هه‌ر بۆیه بۆ چاوه‌دێریی کۆتایی به‌ره‌و نه‌خۆشخانه‌ی شاری بۆکان به‌ڕێ ده‌کرێت و پاش ژیانی کۆتایی پێدێت.\nژێده‌ر؛ که‌ناڵی ئاماژه


کوردی سەرەخۆرە!\nبەچاوپۆشین لە سەردەمی عوسمانییەکان و تا ناوەڕاستی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو، ئەگەر هەر لە دامەزراندنی پەکەکەوە نا، بەڵکوو لە یەکەم ڕۆژی ڕاگەیاندنی خەباتی چەکداریی ئەو حزبە لە دژی تورکیا (١٩٨٤) دەست پێ بکەین و فێڵ لە خۆمان و ویژدانی خۆمان نەکەین، دەزانین کە ماشێنی دڕندەیی و دژومنکاریی سوپای تورکیا لە ماوەی ئەو (٣٦) ساڵەدا، بە نەوت و گازی هەرێمی کوردستان نەکەوتووەتە کار. بۆیە لێکدانەوەی لەم جۆرە، کە تورکیا بە پارە و نەوتی هەرێمی کوردستان شەڕی کورد دەکات، جگە لەوەی بەرهەمی بیرکردنەوەیەکی نەخۆشە و بانگەشەکارەکانی بەدەست گرێی دەروونییەوە دەناڵێنن، هاوکات هێندەش کورتبینە، وەک ئەوە وایە بڵێیت: ئەوەی ئێستا سوپای تورکیا لە سووریا و لیبیا و یەمەن دەیکات، بە پارە و نەوتی دیمەشق و بەنغازی و سەنعایە دەیکات. یان وەک ئەوە وایە بڵێیت: ئەوە بە کۆمەکیی دارایی و نەوتی کوردستانەوەیە، کە تورکیای ئەردۆگان (عوسمانیی نوێ)، چاوی بڕیوەتەوە وڵاتانی بەلقان و ئەمریکای لاتین (هەوڵەکانی لە ئەرجەنتین) و تۆڵەکردنەوە لە نەمسا (پشێویی نانەوە بەردەوامەکانی گورگەبۆرەکان لەو وڵاتە).\nئەم دۆخە نەخوازراوە قسەی پێشمەرگەیەکی دێرین و گیانبازیی ئەم وڵاتەم بیر دەخاتەوە، کە ڕۆژێکیان گوتی: ”لە سەردەمی شاخ و بەتایبەتیش لە ساتەوەختی شەڕی ناوخۆی شاخدا، بچووبایتە بارەگای هەر حزبێکی کوردی، جنێویان بە حزب و سەرکردەکەی تر دەدا. هێندە خەریکی شکاندنی یەکتر بووین، خەیاڵمان لای دوژمنەکەمان نەبوو. وای لێ هاتبوو، کەسمان لەبەر سەرکردنە سەر یەکتر و داشۆرینی یەکتری، ئاگامان لە دڕندەیی بەعس و دیکتاتۆریەتی سەددام نەمابوو".


گۆڕان لە بەغدا: پشتیوانی هەوڵەكانی كازمی دەكەین – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ته‌مموز 18, 2020 ته‌مموز 18, 2020 817 جار بینراوە 0 سەرنج\nهۆشیار عەبدوڵا پەرلەمانتاری گۆڕان لە ئەنجونەنی نوێنەرانی عێراق رایدەگەیەنێت “ئەگەرچی ئێمە دەنگمان بە مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق نەداوە و لە حکومەتەکەشیدا بەشدارنین، بەڵام بە هەموز توانامانەوە پشتیوانی دەکەین”.\nناوبراو لە راگەیەنراوێك لە تۆری كۆمەڵایەتی فەیسبووك وتیشی: پشتیوانی كازمی ده‌كه‌ن تا هەوڵ و هەنگاوە دەستورییەکانی له بواره‌كانی کۆتایهێنان بە هێزە میلیشیاکان، کۆتاییهێنان بە چەتەیی بواری نەوت و کۆتایهێنان بە تاڵانی لە دەروازەکاندا سەرکەوتووبێت.\nجێی باسە كازمی ئێستا هه‌وڵه‌كانی چڕكردووه‌ته‌وه بۆ ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی ده‌روازه سنوورییه‌كان و گۆڕینی به‌رپرسانی باڵای ئەو دەروازانە كه تۆمه‌تی گه‌نده‌ڵیان له‌سه‌ره، ئه‌وه‌ش یار و نەیاری زۆری بۆ دروست كردووە.\nبڵاوکراوەی پێشوودواین زانیاری لەبارەی كێشەی پێشمەرگە و سوپای عێراق لە كفری\nبڵاوکراوەی نوێتربەرەی توركمانی پێشنیارێكی مەترسیداری دژ بەهەرێم بۆ توركیا و عێراق دەكات


له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-01-21-20:19:00 - کۆدی بابەت: 1463\nژیاننامەی حەسەن زیرەک\nحەسەن زیرەک لە گەرەکی سەر قەڵا، هەر لەو شوێنەی کە قەڵای سەردار و مزگەوتی جامیع و حەوزە گەورەی بۆکانی تێدا هەڵکەوتووە، لە ڕۆژی ٢٩\_١١\_١٩٢١ لە دایک بووە. یازدە ساڵان دەبێ کە باوکی لە دەست دەدات و دایکیشی مێرد دەکاتەوە. زیرەک و خوشک و براکانی دەکەونە ژیانێکی پڕ لە سەخڵەتی جیا لە یەک.\nزیرەکی منداڵ بۆ تێر کردنی زگی خۆی دەێتە گاوانی ماڵە دەوڵەمەندەکانی شار، ئەوجا کشت و کاڵی دێهات و گزیری ئاغا. لە شارەکانی ئێران و عێڕاق شاگرد قەنادی، قاوەچییەتی، خزمەتچی هوتێل و ڕیستۆرانتەکانی بە بەش بڕاوە. بە وتەی خۆی (ڕۆم و ئێران و عێڕاق گەڕاوە و لە هیچ شوێنێک جێگای نەبۆتەوە). هەر سات و ڕۆژێک لە گوندێک و شارێکی کوردستان بووە. یا لە بەندەر عەباس و تەورێز و تاران و شوێنی تر. پاشان ٢٢ساڵ ئاوارەیی، دەربەدەری و ماڵ بە کۆڵی و ژیان لە ناو میللەتانی دراوسێ و خەڵکەکەی خۆیدا لە ساڵی ١٩٥٤\_١٩٥٥ بۆ یەکەم جار دەنگی لە ڕادیۆی کوردی بە‌غدا بڵاو دەکرێتەوە، دەنگێک کە پاشان هەموو کوردستان دادەگرێ و دەبێتا خۆشەویستی هەر ماڵە کوردێک.\nچیرۆکی ژیانی زیرەک پاش مەرگی باوکی و شووکردنەوەی دایکی لە ساڵی ١٩٣٢وە هەتا گەیشتن بە بەشی کوردی ڕادیۆی بەغدا، ڕۆمانێکی نەنوسراو لە ژیانی پڕ لە کارەساتی مرۆڤێکی زامدارو دڵ بریندار و پڕهیوا، کە ئەوینێکی بەرز لە ئاست نیشتیمان و خەڵك، فەرهەنگ و هونەرەکەی، هانی دەدا بچریکێنێ، چریکەیەک کە لە ڕێگای ژێیەکانی گەڕوویەوە کاری کردۆتە سەر هەر کەسێک.\nزیرەک لە شوێنێک دڵی دانەمرکایەوە، وەک چۆن ئاو نابێ ڕاوەستێ، ئەویش نابێ لە بەگدا ببەسترێتەوە. زیرەک تا ساڵی ٥٨ مانگی بە ٦ دینار هەر هەفتە چەند گۆرانی لە ئێزگەی بەغدا پڕکردۆتەوە، لە ڕۆژی ١٤ی سێپتەمبەری ١٩٥٨ بەرەو کوردستان دەگەڕێتەوە. پاشان لە تاران لە بەشی کوردی ڕادیۆ دادەمەزرێ و هەر لەوێ لەگەڵ میدیا زەندی زەماوەند دەکات، دوو کچ بەرهەمی ژیانی هاوبەشی حەسەن و مێدیایە.\nمامۆستا حەسەن زیرەک لەم ساڵانەدا زۆر گۆرانی تۆمار دەکات، هەروەها چیرۆکی ژیانی بە شیعر دەهۆنێتەوە کە لە لایەن دکتۆر محەمەد سادقیق موفتی زادەوە بە چاپ دەگات. ئەم کتێبە ڕەنگەی یەکەم کتێبی کوردی چاپکراو بێ لە سەردەمی ڕژێمی شاهەنشاهیدا.\nلەگەڵ دامەزراندنی ڕادیۆی کوردی کرماشان ڕەوانەی شاری شیرین و فەرهاد دەکرێ و لەوێ بە هاوکاری ناودارانی ئەمڕۆی مۆسیقای ئێران حەسەنی یۆسف زەمانی، حوسێن یوسف زەمانی، موجتەبا میرزادە، حەسەن کامکار، عەبدولسەمەدی، فەرەیدون مورادی و کەسانی تر بەشێکی کەم وێنەی مۆسیقاو گۆرانی کوردی تۆمار و بڵاو دەکاتەوە.\nزیرەک پاش تاران و کرماشان یەکەم کەس دەبێ کە هاوکاری ئێزگەکانی تەورێز و سنە و مەهابادیش دەکات. ئەو جگە لە کوردی بە زمانی فارسی و ئازەریش گۆرانی دەڵێ و لێرەش یەکەم کەسە کە هاوبەش لەگەڵ گۆرانی بێژانی فارس و ئازەری گۆرانی دەڵێ و بەوانیش گۆرانی کوردی وتوە. لێدوان لەسەر بەرهەمەکانی مامۆستا زیرەک کە خەزێنەیەکی دەوڵەمەندە و بەوتەی دکتۆر موفتی زادە سەر لە ١٠٥٣ گۆرانی دەدا و زۆر لایەنی فەرهەنگی کورد دەگرێتەوە کارێکی مەزنە و ئەرکێکی مەزن دەخاتە سەر شان کە ئەمەش دەتوانێ کاری ناوەندێکی تایبەتی بێت، لەبەر ئەوەی حەسەن زیرەک بەشێکی بەرچاوی فۆلکلۆری کوردی زیندوو کردۆتەوە، شیعری شاعیرانی کە ئەو کات ئیزنی بڵاوبونەوەیان نەبووە بە گۆرانی وتۆتەوە. گیانی دووبارەی وەبەر دەڵەمەندترین بەشی هەواو مێلۆدی کوردی هێناوە. زۆر زاراوە و وشەو پەندی پێشینیان و ناو کە ئەمڕۆ کەمتر بەکار دێن لە گۆرانیەکانیدا تۆمار کردووە. وێنەیەکی زیندوو لە ناوچە و شار و گوندەکانی ئەو کاتەی کوردستان دەداتە دەست. ئاکار و خوو و خەندە و بیر و بۆچونی کوردان لە بەرهەمەکانیدا ڕەنگ دەداتەوە. ئەوەش ڕوونە کە ژن جێگەی تایبەتی لە گۆرانیەکانی زیرەکدا دەگرنەوە.\nلە گۆرانیەکانی زیرەکدا گلەی و گازندە و بگرە بێزاری بەرانبەر بە زۆر کردووە و ئاکاری کۆمەڵایەتی بەرچاوە کە بەشێک لەوانە لە زمانی شاعیرانی وەک حەحمەد هەردی، حەریف، ن،ئاری، سەید کامیل ئیمامی (ئاوات)، قانع، هێمن، گۆران، تاهیر بەگی جاف، مستەفا بەگی کوردی، وەفای یەوە دەگوترێ و لەو ڕێگای حەسەن زیرەکەوە دەچێتە ناو خەڵکەوە، ئەمەش لە کات و ساتێکدا کە چاپ و بڵاوکردنەوەی بەرهەمی شاعیران بە زمانی کوردی زیندان و ئەشکەنجە و ژیانی تاڵی لە دواوە بووە.\nزیرەک سەرەڕای ژیانی تاڵی زۆرجاران خراوەتە بەندینخانەکانی ئێران و عێڕاق، ئەویش بە بیانوی سیخوڕی کردن، لە ڕاستیدا هەر دووک لا دەیانزانی کە زیرەک دۆستایەتی لەگەڵ هێزەکانی کوردو ڕۆشنبیراندا هەیە. ساواک زۆر جاران لە زیندان و لە دەرەوەی زیندان زیرەکیان توشی ئەزێتو ئازار کردووە. هونەرمەندی تاقانەی کورد وای لێ بەسەر دێ کە واز لە هەمو شت بێنێت، تەنانەت ژن و منداڵەکانی! خۆی دەڵێت:\n(هونەر لە ناو کورددا قەدری نەما، ئەوەتا لەم کێو و شاخە چایخانەیەکم داناوە، ڕازیم و کاسپی تێدا دەکەم). زیرەک لەسەر سنوری ئێران عێڕاق لە نێوان سێ کێودا لە نزیک بانە کەلاوەیەک دەکاتە چایخانە، کە زۆر زوو دەبێتە مەکۆی هونەرمەند و ڕۆشنبیر و کەسانی تر و هەر لە کەرکوک و هەولێرەوە، هەتا ئیلام و ئاوا میوان دەگەیشتنە لای زیرەک. هەر ئەمە بوو بە هۆی زۆر جاران لە نیوەشەودا تاقمی نەناسراو هێرش ببەنە سەری و بە قەستی کوشتنی لێیدەن.\nکەس نەیدەزانی ئەم کابرایە بۆ گەشتۆتە ئەم کێو و شاخە؟ بۆ ئیتر گۆرانی ناڵێت؟ بۆ لە ڕادیۆ نەماوە؟ بۆ ئەکەوێتە زیندان؟ بۆ لە ژن و منداڵ دوور کەوتۆتەوە؟ کەس نەیدەزانی لە دڵ و مێشکی زیرەکدا چی هەیە. خۆی دەڵێ:\n(سڕێکە وا لە دڵما گەر بیڵێم زمان ئەسووتێ گەر بیشارمەوە نەیبێژم مێشک و ئێسقان ئەسوتێ)\nهەندێک لە نهێنیەکانی زیرەک پاش مەرگی لە زمانی کاک حوسێنی برایەوە لە کتێبێکدا کە لە لایەن کاک کەریم خۆشناوەوە لە چاپ دراوە دەدرکێنرێ و ئەو دەڵێت:\n(زۆر جار دەمان گووت کاکە حەسەن ئاوارەیی بەسە، وەرە لای خۆمان پاروە نانێک دەست دەکەوێت بە یەکەوە بیخۆین، ئەیوت ناتوانم، پاش ئەوەی زۆرمان لێکرد وتی: دەوڵەتی ئێران لە کۆڵم نابێتەوە، دەیانەوێت خەیانەتم پێ بکەن، دەیانەوێ بچم بۆ کوردستانی عێڕاق و خزمەتی ئەوان بکەم. من ناتوانم خیانەت بەو خەڵکە بکەم کە پەنایان داوم، کە خۆشیان دەوێم.)\nزیرەک جارێکیی تر لە چاوان ون دەبێت، کەس بە سۆرا‌غی نازانێ هەتا ئەم هەواڵە بە هەموو کوردستاندا دەنگ دەداتەوە حەسەن زیرەک نەخۆشە بۆ ئاخر جار دەگەڕێتەوە بۆکان، نەخۆشخانەی ئەم شارە دەبێتە جێگەی هاتووچۆی سەدان کەس لە ڕۆژدا. دکتۆر یار محەمەدی پاش عەمەلیات بە پەرۆشەوە بە خزم و کەسەکەی ڕادەگەیەنێ کە سەرەتانی جەرگ ژیانی بەرەو نەمان دەبات. زیرەک دووا گۆرانییەکانی لە نەخۆشخانە تۆمار دەکا، پاشان لە ماڵی خوشکەکەی بۆ هەمیشە چاوەکانی لەسەر یەک دادەنێت.\nڕۆژی ٢٦\_٦\_١٩٧٢ شاری بۆکان ماتەم دایدەگرێ، ئەو ڕۆژە هەموو شت ڕاوەستاوە، دووکانەکان داخراون، خوێندنگاکان بێ مامۆستا و قوتابی ماونەتەوە، هەموو شت لە پشت سەری مامۆستای گۆرانی و مەقامی کوردی بەرەو گۆڕستان لە ڕێیدابوون، دیمەنی ئەم ڕۆژە لە گووتن و نووسین نایەت، چاوی کەم کەس لە پیر و جوان، حاجی و مەلا، خوێندەوار و بێسەواد، داراو نەدار، ژنو پیاو هەبوو کە فرمێسکی تێدا نەگەڕابێت. لە مێژوی ئەم شارەدا ئەمە یەکەم جار بوو کە شارێک بەرەو گۆڕستان بکەوێتە ڕێ. زیرەک سەرەتا لە گۆڕستانی شار دەنێژرێت و پاشان بۆ ناڵشکێنەی دەگوێزنەوە، شوێنێک کە دبێتە زیارەتگەی پیروجوان. بەرپرسانی ڕادیۆو تەلەفیزۆن هەر لە تارانەوە هەتا کرماشان و سنە و سابڵاغ خۆیان ئامادە دەکرد کە تیپی تایبەتی ڕەوانەی مەراسمەکە بکەن. ساواک بۆ ئەم کارە زۆر وەتەقەڵا کەوت، هەتا بەم جۆرە ڕووی ڕاستەقینەی خۆیان لای خەڵک بشارنەوە. بەڵام خەڵکی موکریان و زۆر شاری کوردستان ئاگادار لە هەمووشت، زیرەکیان بێ ئەوان بەڕێکرد. یادی زیرەک لە زۆر شاران هەتا تاران و بەغدا ڕێزی لێگیرا ، ڕۆژنامەکانی ئەو سەردەمی ئێران زۆر لە لاپەڕەکانیان بە وێنە و باسی زیرەک ڕازاندەوە. زیرەکی شاعیر، مامۆستای گۆرانی و زمانی خۆماڵی کوردی، قوتابخانەی فۆلکلۆر، زۆر لایەنی نادیار و شاراوەی هەیە کە جێگەی باس و لێکۆڵینەوە ئاواڵە دەهێڵێتەوە.\nپەرتووكی زیرەک هونەرمەندی نەتەوەیەکی بندەست\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : حەسەن زیرەک


چەند گیا و بەهاراتێک کە لە تەپڵی سەر بۆ بنی پێی جەستەت چارەسەر دەکات - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەمانەی خوارەوە چەند گیا و بەهاراتێکە کە لە تەپڵی سەر بۆ بنی پێی جەستەت چارەسەر دەکات و زۆر بەسوودە، هەر بۆیە پێویستە بیکەیتە سیستمی خواردنتەوە:\nسیر دژە بەکتریایە و ڕێگرە لە هەڵامەت و ئەنفلۆنزا، دەتوانێت پەستانی خوێن کەم بکاتەوە و مەترسی نەخۆشیەکانی دڵ ناهێڵێت، دژە ئۆکسایدە کە ڕێگرە لە ئالزایمەر و خڵەفان.\nبۆنی ڕۆزماری مێشک چالاک دەکات و ڕێگرە لە لەبیرچوونەوە و ئارامکەرەوەیەکی باشیشە.\nدژە پیربوونە و ڕێگرە لە توشبوون بە دڵە کزێ، چەوری جەستەش دەسوتێنێت\nهەرس کردن باشتر دەکات و گاز کەم دەکاتەوە و هەوکردنی جەستەش ناهێڵێت و ئازار شکێنیشە.\nپەستانی خوێن ناهێڵێت و بۆ بەهێزکردنی ئێسک باشە.\nسەرئێشە ناهێڵێت و پاککەرەوەی کۆئەندامی هەناسەیە\nبەسوودە بۆ ڕێگری لە هەوکردنی جەستە و زوو چاکبوونەوەی خانەکان و شانە زیان پێگەیشتووەکان، ڕێگرە لە نەخۆشیەکانی دڵیش.


کۆمۆنه‌کان و بۆرژوازیه‌ت*\n2016-11-07 | 11:30:31\nنووسینی: العفیف الاخضر\nوه‌رگێڕانی له عه‌ره‌بییه‌وه: سه‌لام عارف\nله ناوه‌ڕاستی سه‌ده‌ی ده‌یه‌مدا، خامۆشی و سستیوسڕی، ئه‌وروپای ڕۆژئاوای ته‌نیبوو، له ژێر سێبه‌ری ئه‌و خامۆشی و سستیوسڕییه‌دا، له شاره ده‌ره‌به‌گییه‌کاندا جموجووڵی بازرگانی خه‌به‌ری بووه‌وه و وروژا. ئه‌وده‌مه به‌ده‌ر له باوبوونی پیشه‌کاری ده‌ره‌به‌گی، پیشه‌سازی به سه‌ربه‌خۆیی، له‌و جموجووڵه بازرگانییه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرت، پیشه‌کاری دێهاتی تایبه‌ت بوو به چاکسازیی ئامێره‌کانی پیشه‌کاری و که‌لوپه‌لی نێوماڵ و چه‌کسازی ئه‌و سه‌رده‌مه ، پیشه‌سازی به سه‌ربه‌خۆیی له‌و پیشه‌کارییه دێهاتییانه له‌ژێر کاریگه‌ریی ئه‌و دوو ڕووداوه‌دا، ئۆردووگا نوێیەکانی نیشته‌جێبوون و بازاڕه نوێیەکان سه‌ریان هه‌ڵدا، به به‌راوردکردن له‌ته‌ك شاره ده‌ره‌به‌گییه‌کاندا، گه‌شه‌کردووتر و زیندووتر بوون. شاره ده‌ره‌به‌گییه‌کان له کۆشکی سه‌روه‌ر و کڵێسه‌یه‌ک و به‌ندیخانه‌یه‌ک و به‌نده‌رێک و چه‌ند خانوبه‌ره‌یه‌کی پارێزگاری و ده‌ستپێوه‌گرتنی ئه‌و دامه‌زراوانه، زیاتر تێپه‌ڕی نه‌ده‌کرد، ئۆردوگاکان و بازاڕه نوێیەکان ئه‌و چوارچێوه‌یه‌یان به‌زاند و ناوچه‌یان گرته‌وه. دانیشتوانی شاره‌وانییه‌کان، که بریتیبوون له بازرگانه‌کان و پیشه‌کاره نوێ شارییه‌کان، ئه‌وانه له کۆیله‌کان و پابه‌ندکراوه‌کانی بواری ده‌سه‌ڵاتی ده‌ره‌به‌گییه‌وه هاتبوون، به‌ڵام هیچ نه‌یده‌به‌ستنه‌وه به‌و ڕه‌چه‌ڵه‌که‌وه. دانیشتوانی شاره قه‌ره‌باڵغه‌کان، قه‌راغ شاره نوێیەکان، واته بازرگانه‌کان، پیشه‌کاره‌کان )بۆرژوازییه‌کان( تووڕه و ڕقئه‌ستوورو به‌بیانوو بوون له قه‌رزه ده‌ره‌به‌گییه‌کان، به تایبه‌تی باج و سوخره‌کێشی، چونکه کۆسپی مه‌زن بوون له به‌رده‌می پێشکه‌وتنی جموجووڵه شارستانییه نوێیەکاندا. ئه‌و ڕقوکینه‌یه بووه هەوێنی خه‌باتێکی پۆزه‌تیڤ، بۆ سه‌ربه‌خۆیی شاره‌کانیان و ڕزگارکردنیان له ژێرده‌ستی ده‌ره‌به‌گه عەلمانی و ئاینییه‌کان، ئا به‌و چه‌شنه له سه‌ده‌ی یازده‌دا، بزووتنه‌وه‌ی کۆمۆنه‌کان سه‌ریهه‌ڵدا.\nبه درێژایی سه‌ده‌کانی نوێ، سه‌ده‌ی چوارده، به‌تایبه‌ت سه‌ده‌ی پازده، پێشکه‌وتنی ئابووری و سیاسی ئه‌وروپای ڕۆژئاوا، وێنه‌ی )خانزادەکان ( کۆمۆنه‌کانیشی کرده قوربانی، ئه‌وده‌مه پله‌ی پێشکه‌وتنی ئابووری و سیاسی پێشکه‌وتوو به‌رز بوو، بڵاوبوونه‌وه‌ی پاره‌وپوول و گه‌شه‌کردنی بازرگانی ده‌ره‌وه و بەرجەستەبوونی ده‌وڵه‌ته‌کان، به پشتیوانی دادگا تایبه‌ته پیشه‌یی و سوپا به‌کرێگیراوه‌کانیان ڕێچکه‌یان به‌ست به ئاڕاسته‌ی ناوه‌ندیبوون، ئابوورییه پیشه‌ییه‌کان خۆیان بۆ ڕانه‌گیرا، له به‌رده‌می هاوپه‌یمانی نێوان سه‌رمایه‌داریی ئازاد و ده‌وڵه‌تدا، ناچار چۆکیان دادا. ته‌نیا ئه‌و کۆمۆنانه مانه‌وه، که ئابووری کاڵایی نوێان په‌سه‌ند کرد. له ئیتالیا هه‌ندێك له شاره بۆرژوازییه‌کان، به ڕازیبوون، یان به زۆره‌ملێ، گۆڕان به ئیماره‌ت و ده‌وڵه‌ت، کۆمۆنه هاوسێکانیان په‌یوه‌ست بوون پێیانه‌وه. به‌ڵام له فه‌ره‌نسا به‌و جۆره نه‌بوو، پادشاکان زوو په‌یمانیان به‌ست له‌ته‌ك کۆمۆنه‌کاندا، چونکه کۆمه‌نه‌کانیان به هاوپه‌یمانێکی به‌نرخ ده‌زانی، بۆ ده‌سته‌مۆکردنی نه‌بیله یاخیبووه‌کان. له سه‌ده‌ی چوارده و پانزه‌دا، ئه‌وروپا، هه‌نگاوی گه‌وره‌ی هه‌ڵگرت بۆ دروستکردنی ده‌وڵه‌ته نه‌ته‌وه‌ییه زه‌به‌لاحه‌کان. کۆمۆنه‌کان که پێشانده‌ری قۆناغی گواستنه‌وه‌ی ئابووریی خودکیفایه‌تی بۆ ئابووریی کاڵایی هاوچه‌رخ بوون، ئه‌و کۆمۆنانه توانه‌وه له کۆمه‌ڵه نه‌ته‌وه‌یی فه‌ره‌نسی ئینگلیزییه‌کاندا، ته‌نیا ١٥ کۆمۆنه‌یان مایه‌وه، ئه‌وانیش وازیان هێنا له ئابوورییه پیشه‌ییه‌کانیان و تێکه‌ڵی ئابووریی سه‌رمایه‌داریی نوێ بوون، بۆ نموونه شاری )ئه‌نڤیر( که له ساڵی ١٤٨٧ یه‌که‌م بۆرسه‌ی بازرگانیی جیهانی تێدا دروست بوو.\nسه‌رچاوه: البیان الشیوعي، في اول ترجمة غیر مزورة - العفیف الاخضر- ص٢٩٥-٢٩٨


خوێندنى باڵا: له شه‌ش ڕۆژی تردا داواکارى بۆ وەرگرتن لە زانکۆ و پەیمانگەکان بە سیستمى ڕاستەوخۆى زانکۆیى دەستپێدەکات – گه‌شه‌پێدان\nماڵه‌وه/ خوێندن و په‌روه‌رده/خوێندنى باڵا: له شه‌ش ڕۆژی تردا داواکارى بۆ وەرگرتن لە زانکۆ و پەیمانگەکان بە سیستمى ڕاستەوخۆى زانکۆیى دەستپێدەکات\nعەباس ئەکرەم وتەبێژى وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ڕایگەیاند، لە ڕۆژى ١٥ى ئابەوە (٦ ڕۆژى تر) داواکارى بۆ وەرگرتن لە زانکۆ و پەیمانگەکان بە سیستمى ڕاستەوخۆى زانکۆیى دەستپێدەکات. ڕاشیگەیاند، هەر خوێندکارێک دەتوانێت بۆ ٣ کۆلێژ یان پەیمانگا داوا پێشکەش بکات. هەروەها هەر خوێندکارێک لە ڕێگەى زانکۆلاینەوە داواى پێشکەش کردبێت، مافى بەشداریکردنى لە وەرگرتنى ڕاستەوخۆدا نامێنێت.\nئەمڕۆ ٩ى ئابی ٢٠١٧ ماڵپەڕى وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى بڵاویکردەوە، کە عەباس ئەکرەم وتەبێژى وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى ڕایگەیاندووە، دواى ئەوەى ساڵى ڕابردو بەسەرکەوتوى توانرا سیستمى وەرگرتنى ڕاستەوخۆى زانکۆیى لە زیاتر لە (١٠٠) بەشى زانستى جێبەجێ بکرێ، بۆیە وەزارەتەکەمان بڕیارى فراوانکردنى ئەو سیستمەى دا و، بۆ ئەمساڵى خوێندن (٣٧٧) بەشى زانستى بەسیستمى وەرگرتنى راستەخۆى زانکۆیى خوێندکار وەردەگرن، جگە لە کۆلێژەکانى کۆمەڵەى پزیشکى، ئەندازیارى،بەشى یاسا، بەشەکانى زیندەوەرزانى و کیمیا و کۆمپیوتەر لە کۆلێژەکانى زانست، بەشى زمانى ئینگلیزى لە کۆلێژ و سکوڵەکانى زمان و زانستە مرۆڤایەتییەکان و ئەدەبیات کە وەک ساڵانى پێشو لە ڕێگەى (زانکۆلاین) خوێندکاران دەتوانن داواکارى پێشکەش بکەن، کە دواتر لەلایەن وەزارەتەوە کاتى کارابونى ڕادەگەیەنرێت.\nوتەبێژى خوێندنى باڵا ڕاشیگەیاندووە، لە وەرگرتنى ڕاستەوخۆى زانکۆیى ڕێژەى (٣٠%)ى کۆنمرە بۆ تاقیکردنەوەى بەش یان کۆلێژە دەبێت و، ڕێژەى (٧٠%)ى کۆنمرەى پۆلى دوانزەى ئامادەیى هەژمار دەکرێت، ئەوەشى ڕاگەیاند: کەمترین کۆنمرەى پێشبڕکێ بۆ کۆلێژ (٦٥%) و، بۆ پەیمانگە (٦٠%)، لەهەمان کاتدا بۆ بەشەکانى هونەر و وەرزش خوێندکاران بەکۆنمرەى (٦٠%) دەتوانن بچنە پێشبڕکێى وەرگرتن.\nهەروەها عەباس ئەکرەم ئەوەشى خستووەتەڕوو، ئەو خوێندکارەى کە بە سیستمى ڕاستەوخۆیى زانکۆیى وەردەگیرێت دواتر ناتوانێت دابەزین و گواستنەوە ئەنجام بدات، چونکە لەسەر بنەماى ئارەزو و لێهاتویى و تاقیکردنەوە وەردەگیرێت.\nبەپێى قسەکانى وتەبێژى وەزارەتى خوێندنى باڵا، داواکارى ڕاستەخۆ لە تۆمارى کۆلێژ/ پەیمانگە دەبێت و، خوێندکاران دەتوانن لە ڕێکەوتى ( ١٥/٨/٢٠١٧)ەوە سەردانى ئەو کۆلێژ و پەیمانگەیانە بکەن کە ئارەزوى دەکەن، وتیشى لەیەک کاتدا دەتوانن داواکارى بۆ سێ بەشى جیا پێشکەش بکەن، لەهەمان کاتدا ئەو خوێندکارانەى کە تاقیکردنەوەیان بۆ خولى دوەم ماوە بەهەمان شێوە دەتوانن فۆرمى وەرگرتن لە زانکۆ و پەیمانگەکان بەدەست بهێنن، وتیشى لە هەمو زانکۆکان ئامادەکارى تەواو کراوە بۆ پێشوازیکردن لە خوێندکاران، هەروەک ئاگادارى خوێندکارانیش دەکات، کاتێک کە سەردانى تۆمارى کۆلێژ و پەیمانگەکان دەکەن بۆ خۆتۆمارکردن و بەدەستهێنانى فۆرم دەبێ ژمارەى ئەزمونى و ئەنجامى پۆلى (١٢)ى ئامادەیى پێشکەش بە تۆمار بکات، تا لەلایەن تۆمارى زانکۆوە پۆلینى داواکارییەکان بەپێى مەرجەکان بکرێت.\nعەباس ئەکرەم ئەوەشى وتوە، تاقیکردنەوە بۆ وەرگرتنى ڕاستەوخۆى زانکۆیى لە ڕیکەوتى (١٦/٩/٢٠١٧ تاکو ٢١/٩/٢٠١٧) لەلایەن لێژنەى زانستى بەشەوە ئەنجام دەدرێت، ئەنجامەکانیش بەشێوەى بەرایى لە ڕێکەوتى (٢٤/٩/٢٠١٧) بڵاودەکرێتەوە و، ماوەى هەفتەیەکیش بۆ تانە لێدان لەئەنجامەکان دانراوە، وتیشى هەر خوێندکارێک ئەگەر بەسیستمى ڕاستەوخۆى زانکۆیى وەربگیرێت مافى پێشکەشکردنى لەڕێگەى (زانکۆلاین) نابێت.\nوتەبێژەکەى وەزارەتى خوێندنى بڵاا ئەوەشى خستووەتەڕوو، مەرج و ڕینماییەکانى وەرگرتن لە زانکۆ و پەیمانگەکاندا مەرجە گشتی و تایبەتەکانى وەرگرتن و کۆنمرەى پێشکەشکردن و وەرگرتنى دەرچووانى ئامادەییە پیشەییەکان و پەیمانگەکان و خوێندنى ئێواران و پارالێل و شێواز و نمرەو مەرجەکانى پێشکەشکردنى تیادا خراوەتەڕو، بۆ ئەم مەبەستەش لەوێبسایتى رەسمى وەزارەتەکەماندا تەواوى مەرج و ڕێنماییەکانى وەرگرتن و لیستى ناوى بەشەکانى وەرگرتنى راستەوخۆى زانکۆیى بڵاوکراوەتەوە.\nپەروەردەی سلێمانی سوپاس و پێزانین ئاراسته‌ی دوو ئه‌ندامی چالاكی رێكخراوی گه‌شه‌پێدان ده‌كات\nئاگاداریەك لە فەرمانگەی كارتی نیشتمانی سلێمانیەوە\nوەزارەتی پەروەردە ئاگادارییەکی بڵاوکردەوە\nئەندامێکی سکرتاریەتی یەکێتی مامۆستایان لەسەر دەرماڵەکەیان دڵنیایی دایە مامۆستایان


یه‌كه‌م دانیشتنی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران له به‌غدا به‌ڕێوه‌ناچێت\nفالح خه‌زعه‌لی، په‌رله‌مانتاری شاری به‌سره له ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق ئاشكرایكرد، ئه‌وان له‌گه‌ڵ محه‌مه‌د حه‌لبووسی، سه‌رۆكی هه‌ڵبژێردراوی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق رێككه‌وتوون، یه‌كه‌م دانیشتن به‌سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی نوێی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران له شاری به‌سره به‌ڕێوه‌بچێت.\nخه‌زعه‌لی له به‌یاننامه‌یه‌كدا دووپاتیكرده‌وه: "له‌گه‌ڵ حه‌لبووسی رێككه‌وتوون، یه‌كه‌م كاری خولی چواره‌می په‌رله‌مان له شاری به‌سره‌وه ده‌ستپێ بكرێت".\nئاماژه‌ی به‌وه‌شدا، "شاندی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران و هه‌ر په‌رله‌مانتارێكی دیكه‌ش كه بیه‌وێت به‌شداری دانیشتنه‌كه بێت، ده‌توانن له‌و دانیشتنه‌دا له نزیكه‌وه ئاگاداری داواكارییه‌كانی خه‌ڵكی به‌سره بن و هه‌موومان به یه‌كه‌وه له قۆناغێكی نوێدا به خزمه‌تگوزاری گشتی ده‌ستپێبكه‌ین نه‌ك له ئیمتیازاتی تایبه‌ت".\nئه‌مرۆ دانیشتنێكی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق، به سه‌رۆكایه‌تی محه‌مه‌د عه‌لی زه‌ینی، به‌ته‌مه‌نترین په‌رله‌مانتاری ئه‌م خوله‌ی ئه‌نجوومه‌نی نوێه‌رانی عێراق به‌ڕێوه‌چوو و، له‌میانه‌ی ئه‌و دانیشتنه‌دا محه‌مه‌د حه‌لبووسی، پارێزگاری پێشووی ئه‌نبار وه‌ك سه‌رۆكی نوێی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران هه‌ڵبژێردرا، له‌كاتێكدا حه‌سه‌ن كه‌ریم كه‌عبی، په‌رله‌مانتاری هاوپه‌یمانی سائیرون به سه‌رۆكایه‌تی موقته‌دا سه‌در، وه‌ك به جێگری یه‌كه‌می سه‌رۆكی په‌رله‌مان هه‌ڵبژێردرا، بۆ هه‌ڵبژاردنی جێگریی دووه‌می سه‌رۆكی په‌رله‌مانیش كه پشكی كورده، دانیشتنه‌كه تا سبه‌ی یه‌كشه‌ممه به‌كراوه‌یی مایه‌وه.


حه‌مید ئه‌سكه‌نده‌ر موختار: گرینگی بوونی ئه‌نجومه‌نی به‌رزی راگه‌یاندن له هه‌رێمی كوردستاندا\nگرینگی بوونی ئه‌نجومه‌نی به‌رزی راگه‌یاندن له هه‌رێمی كوردستاندا\nنووسین: حەمید ئەسكەندەر موختار\nلە جیهانی ئەمرۆدا، پێشكەوتنە بەدەست هاتووەكان لە تەكنۆلوژیای زانیاری، پێوەندیی جیهانیی زۆر ئاسان كردووە، بە چەشنێك كە لە سنوورە نەتەوەییەكان تێپەڕ بوونە و كاریگەرییەكی زۆریان خستووەتە سەر سیاسەتە گشتییەكان، روانین و هەڵسوكەوتی مرۆڤەكان، بەتایبەتی منداڵ‌و لاوەكان كە بە بەڕێوەبەری داهاتووی وڵاتەكان دێنە ئەژمار.كۆمه‌ڵناسان باوەرمەندن كەمێدیاكان دەتوانن بایەخە بنەڕەتییەكانی شوناسی كۆمەڵگا بخەنە ژێر كاریگەریی خۆیان. واتە مرۆڤەكان دەتوانن بە بەكارهێنان‌و كەڵك وەرگرتن لە دەزگاكانی ڕاگەیاندن، كاریگەریی ئەرێنی‌و نەرێنی بخەنە سەر بیروبۆچوونەكانی خەڵك. كەواتە دەتوانین بڵێین كە مێدیاكان رۆڵێكی بنەڕەتی‌و كاریگەریان هەیە لەسەر پێوەندیی كۆمەڵایەتی‌و گۆرینی روانگەی تاكەكانی جڤاك.\nئه‌ركی راگه‌یاندن له‌جیهانی سێهه‌مدا جیاوازه‌له‌گه‌ڵ ئه‌ركی راگه‌یاندن له‌جیهانی یه‌كه‌م و دووهه‌م. بۆیه‌به‌رای من بوونی ئه‌نجومه‌نێكی به‌رزی راگه‌یاندن له‌هه‌رێمی كوردستاندا به‌مه‌به‌ستی به‌رێوه‌بردنی چه‌ند ئامانجگه‌ڵێك وه‌كوو دانانی چوارچێوه‌ی راگه‌یاندن، دیاركردنی پره‌نسیپه‌كانی راگه‌یاندن، پابه‌ندبوون به‌یاسا، پێك هێنانی ده‌رفه‌تی ئازادی كه‌خالێكی زۆر گرینگه، به‌ره‌نگاریكردن له‌رۆژنامه‌نووسان، رووبه‌رووبوونه‌وه‌له‌گه‌ڵ مه‌ترسییه‌كانی دژی وڵات، ئاكادیمیكردنی ده‌زگاكانی راگه‌یاندن،په‌روه‌ده‌كردنی راگه‌یاندنكار و... زۆر زۆر پێویسته.\nئه‌و خاڵه‌ی كه‌ئێمه‌له‌نێو ئه‌و كۆمه‌ڵه‌خاڵه‌كانی سه‌ره‌وه‌دا ده‌ستنیشانمان كردووه‌تاكوو له‌سه‌ر بدوێن بریتییه‌له‌خاڵی كۆتایی واته‌په‌روه‌رده‌كردنی رۆژنامه‌نووسان و راهێنانیان به‌شێوه‌یه‌كی پرۆفشۆناڵ و ئاشناكردنیان له‌گه‌ڵ ئه‌ركه‌كانیان. چوونكه‌هه‌روه‌كوو ئه‌لبرت. ل. هستر ده‌ڵێت: "رۆژنامه‌نووس چه‌نده‌به‌شێوه‌یه‌كی پرۆفشۆناڵ و باشتر پیشه‌كه‌یان فێر بن، ئه‌وه‌نده‌ده‌توانن خۆینه‌ران بۆ لای خۆی رابكشێت له‌وه‌ی بێت و باسی دڵداری ئه‌ستێره‌یه‌كی سینه‌مایی رۆژئاواییان بۆ بكات." راهێنانی رۆژنامه‌نووسان له‌وڵاتی ئێمه‌دا كه‌ده‌چێته نێو‌خانه‌ی جیهانی سێهه‌مدا زۆر گرینگه، چوونكه‌جیاوازیه‌كی سه‌ره‌كی هه‌یه كه‌رۆڵی رۆژنامه‌نووسانی جیهانی سێهه‌م له‌جیهانه‌كانی تر جیا ده‌كاته‌وه كه‌ئه‌ویش بریتییه‌له‌وه‌ی كه‌ئه‌وان بۆ وڵاتێك یان كۆمه‌ڵگایه‌ك ده‌نووسن كه‌له‌سه‌ره‌تای گه‌شه‌كردندایه، رۆژنامه‌نووس له‌جیهانی سێهه‌مدا رۆژانه‌له‌گه‌ڵ جیهانێكدا هه‌ڵسوكه‌وت ده‌كات كه‌له‌حاڵه‌تی گۆرانی به‌رده‌وامدایه. به‌تایبه‌تی له‌وڵاتی ئێمه‌كه‌تازه‌هه‌ناسه‌ی ئازادی ده‌چێژت، پێویسته‌رۆژنامه‌نووسان فێری ئه‌وه‌بكرێن كه‌چۆن رۆل بگێرن له‌سه‌ر هاولاتییه‌كه‌یان تاكوو زیاتر هه‌ست به‌به‌رپرسایه‌تی بكه‌ن له‌چاو هاوكارانی خۆی له‌وڵاته‌پێشكه‌وتووه‌كاندا.\nمه‌هاتما گاندی سه‌باره‌ت به‌ئه‌ركی رۆژنامه‌نووسان له‌جیهانی سێهه‌مدا ده‌ڵێت:" رۆژنامه‌نووسان سێ ئه‌ركی سه‌ركیان له‌ئه‌ستۆیه‌كه‌بریتین له:\n1ـ ورووژاندی چه‌ند هه‌ستێكی تایبه‌تی باش و په‌سه‌ند لای ئه‌ندامانی میلله‌ت.\n2ـ خستنه‌رووی ئه‌و ناته‌واییه‌به‌ربڵاوانه‌كه‌هه‌ن و رسوایان بكات به‌بوێری و ئازایانه.\n3ـ تێگه‌یشتنی‌رۆژنامه‌نووسان له‌هه‌ستی گه‌ل و خستنه‌روویان."\nهه‌موو ئه‌مانه‌ده‌گه‌رێته‌وه‌سه‌ر گرینگی رۆڵی رۆژنامه‌نووس، چوونكه‌به‌راستی رۆژنامه‌نووس ئه‌و تواناییه‌ی هه‌یه‌كه‌وا له‌خه‌ڵك بكات كه‌بیر بكات و پیێ بكه‌نێت و بگریت. له‌وڵاته‌رۆژئاواییه‌كاندا زۆرێك له‌رۆژنامه‌نووسان باوه‌ڕێكی ته‌وایان لا دروست بووه‌كه‌مرۆڤ ده‌گاته‌پله‌یه‌كی به‌رز. گه‌ر ئێمه‌ئه‌و باوه‌ڕی ئه‌وان جێبه‌جی بكه‌ین به‌سه‌ر خۆماندا، ئه‌و له‌تواناماندا ده‌بێت كه‌سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بخه‌ین به‌سه‌ر هه‌موو كۆسپه‌كاندا كه‌رێگه‌ی ئه‌وه‌مان لێده‌گرێ كه‌ژیانێكی باشتر و ته‌واوتر ده‌سته‌به‌ر بكه‌ین. ئه‌گه‌ر وڵاتی ئێمه‌ببێته‌خاوه‌ن ئه‌نجومه‌نی باڵای راگه‌یاندن، ئه‌م ئه‌نجومه‌نه‌ده‌توانێت و ده‌بێت هه‌ستێت به‌دامه‌زراندنی ناوه‌ندێكی پرۆفشۆناڵ و زانستی. ناوه‌ندێك كه‌له‌له‌لایه‌ن كه‌سانی راگه‌یاندكار و شاره‌زا له‌سه‌ر زانستی راگه‌یاندن و ئه‌ركه‌كانیه‌وه‌رێوه‌به‌ری بكرێت، تاكو به‌م شێوه‌یه‌بتوانن رۆژنامه‌نووسانی‌وڵاتی ئێمه به‌چه‌شنێك په‌روه‌ده‌بكه‌ن كه‌گرینگی بده‌ن به‌كاروباری خه‌ڵك له‌كۆمه‌ڵگادا، هه‌روه‌ها گرینگی بده‌ن به پێداویستی و هیوا و ئاوات و ئه‌و شتانه‌ی كه‌جێگای مه‌ترسین بۆ هاوڵاتیان و به‌نووسینی وتار له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌تانه‌كێشه‌و ئاوات و داخوازییه‌كانی خه‌ڵك بخه‌نه‌به‌ر چاوی خه‌ڵك و سه‌ركرده‌سیاسییه‌كانیان، واته‌ته‌نیا زانیاری نه‌خاته‌به‌رده‌ست خوێنه‌ران، به‌ڵكوو پاڵییان پێوه‌بنێ بۆ لای سه‌ره‌وه‌واته‌بۆ سه‌ركردایه‌تی كۆمه‌ڵ و ده‌وڵه‌ت.\nهه‌بوونی رۆژنامه‌نووسی پرۆفشۆناڵ له‌وڵاتی ئێمه‌دا زۆر زۆر پێویسته، رۆژنامه‌نووسێك كه‌به‌ته‌واوه‌تی پابه‌ند بێت به‌یاسا و رێسای راگه‌یاندن و ئه‌خلاقی رۆژنامه‌وانی و داب و ئه‌ده‌ت و باوه‌ڕییه‌كان خه‌لك و رێزیان لێ بگرێت، كه‌سێك كه‌ته‌نیا باس له‌مافی خۆی نه‌كات، به‌ڵكوو شاره‌زایی ئه‌ركه‌كانی خۆیشی بێت. كه‌سێك كه‌رۆل بگیرێت له‌ئاراسته‌كردن و هاندانی وڵاتیان به‌ره‌و پێشه‌وه. ئیراده‌یان له‌لا دروست بكه‌ت، له‌حاڵه‌تی كۆیله‌بووندا رزگاریان بكات به‌جورێك كه‌خۆیان ببن به‌خاوه‌ن بیرو رای جیاواز و سه‌ربه‌خۆ بن و هه‌ست به‌به‌رپرسایه‌تی بكه‌ن. رۆژنامه‌نووسێك كه هه‌ستی خۆلیا بوون به‌نیشتمان لای وڵاتیان دروست بكات، به‌شدارییان پێی بكات له‌دیاری كردنی چاره‌نووسی خۆیان و ئاگادارییان بكات له‌سه‌ر ئه‌رك و ماف و ئامانجه‌كانیان. رۆژنامه‌نووسێك كه‌ئه‌ركی خۆی وه‌كوو ئه‌ركی پۆلیسێك نه‌ببینێت، ئازادی چاپه‌مه‌نیی بۆ گه‌یشتن به‌ئامانجه‌كانی خۆی به‌كار نه‌هێنێت، به‌رپرسایه‌تی گشت نووسراوه‌كانی خۆی له‌ئه‌ستوو بگرێت، بێ حورمه‌تی به‌كه‌س نه‌كات، رووداوه‌كان گه‌وره‌نه‌كات، جگه‌له‌به‌رپرسایه‌تی خۆی هیچ به‌رپرسایه‌تی تر له‌ئه‌ستوو نه‌گرێت، له‌ئامراز و كه‌ره‌سته‌كانی نه‌یاسایی بۆ گه‌یشتن به‌زانیاری كه‌ڵك وه‌رنه‌گرێت، دزیی ئه‌ده‌بی نه‌كات، ناوی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌له‌نووسینه‌كانی كه‌ڵكی وه‌رگرتووه، باس ب‌كات، داوای گرتنی كاری هیچ یه‌ك له‌هاوكارانی خۆی نه‌كات، ره‌مز و رازه‌پیشه‌ییه‌كانی خۆی بپارێزێت.\nبه‌داخه‌وه‌به‌هۆی نه‌بوونی رۆژنامه‌نووسانی ئاكادمیك، هه‌ندێك له‌و به‌ناو رۆژنامه‌نووسانه‌ئامرازی راگه‌یاندن به‌كار ده‌هێنن بۆ گه‌یشتن به‌ئامانجگه‌ڵێك كه‌نه‌له‌به‌رژه‌وه‌ندی خۆیاندایه‌و نه‌له‌به‌رژه‌وه‌ندی گه‌ل و نیشتماندایه. ئه‌مه‌ش مه‌ترسییه‌كی گه‌وره‌یه‌كه‌هه‌ره‌شه‌له‌به‌رژه‌وه‌ندییه‌نیشتمانییه‌كانمان ده‌كات و رۆخسارێكی ناشرین له‌وڵاتی ئێمه‌له‌ئاستی نێونه‌ته‌وه‌ییدا پیشان ده‌دات.\n1 : منشور وظایف حرفه ای روزنامه نگاران فرانسه ( جارنامه‌ی ئه‌ركه پیشه‌ییه‌كانی رۆژنامه‌وانانی فه‌رانسه) ئاماده‌كردنی عه‌لی وه‌لیپوور\n2: پرتووكی رابه‌ری رۆژنامه‌نووسی له‌جیهانی سێهه‌مدا، نوسینی ئه‌لبرت. ل. هستر\nارسال شده توسط حه‌مید ئه‌سكه‌نده‌ر موختار در ۱۰:۰۳ قبل‌ازظهر


ڕۆژهەڵاتی كوردستان؛ لەماوەی هەفتەیەكدا 4 كرێكاری كورد بەهۆی ڕووداوی كارەوە گیانیان لە دەست داوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو ڕایدەگەیەنێت ، كرێكارێكی خەڵكی مەریوان بە هۆی ڕووداوی كارەوە گیانی لە دەست دا و بەمەش لە ماوەی هەفتەیەكدا چوار كرێكاری كورد بە هۆی ڕووداوی كارەوە گیانیان لە دەست داوە.\nڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو بڵاویكردەوە، كرێكارێكی خەڵكی مەریوان بە ناوی “یەحیا محەمەدی خانەقا” لە كاتی كاركردن لە بینایەكی نیوەكارە لەگەڕەكی مەیدانی مەریوان، بە هۆی بەربوونەوە لە بەرزایی گیانی لە دەست دا.\nئاماژە بۆ ئەوەشكراوە، كە لە ماوەی هەفتەی ڕابردوودا چوار كرێكار لە شارەكانی مەریوان، كرماشان، سەقز و سەردەشت لەكاتی كار كردن و بە هۆی ڕووداوی كارەوە گیانیان لە دەست داوە.\nخەڵك- جێگری هەماهەنگی ئابووری پارێزگاری سنە ڕایدەگەیەنێت، پێنج سەرمایەدار ئامادەكاریان كردووە بۆ بەشداربوون لە ناوچەی تایبەتی بانە. (زیاتر…)\nخەڵك كۆڵبەریكی لاوی ڕۆژهەڵاتی كوردستان لە كاتی كۆڵبەری لە سنوورەكانی ئەو شارە بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە چەكدارەكانی ئێران بریندار كرا. ڕێكخراوی…\n01 شوبات 2021 5.15 pm\nخەڵك – ڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو ڕایدەگەیەنێت، هێزەكانی ئێران لە سنووری هەنگەژاڵی بانە تەقەیان لە كۆڵبەران…


هەواڵ / عێراق :: 13/11/2019 :: 128 جار بینراوە\nشارەزایەكی یاسایی لەبارەی ھەمواری یاسای ھەڵبژاردنەكانەوە دەڵێت، ھەمواری یاساكە پێویستی بە ھەمواری دەستوورە، ھەندێك بڕگەش ئەستەمە گۆڕانكاری تیابكرێت.\nعەلی تەمیمی شارەزای یاسایی ئەمڕۆ چوارشەممە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ بە دواڕۆژی راگەیاند "پێناچێت حیزبە دەسەڵاتدارەكان رێگە بدەن ھەڵبژاردنەكان بەشێوەیەكی راستەوخۆ بكرێت، بۆیە لە پەرلەمان دەنگی لەسەر نادەن و تێناپەڕێت".\nروونیشكردەوە "كەمكردنەوەی ژمارەی ئەندامانی پەرلەمان پێویستی بە ھەمواری مادەی ٤٩ی دەستوور ھەیە، بەڵام كەمكردنەوەی تەمەنی كاندید بۆ پەرلەمان گونجاو نییە، بەڵام بۆ ئەنجوومەنی پارێزگاكان ئاساییە، لەزۆرێك لە وڵاتانی دنیا كارپێكراوە".\nتەمیمی سەبارەت بە دواخستنی ھەڵبژاردنەكان وتی: "دواخستنی ھەڵبژاردنەكان، ئەو خواستەیە كە ئەندامانی ئەنجوومەنی پارێزگاكان دەیانەوێت، بەپێی یاسای ھەڵبژاردنەكان و كاربەڕێكردن لەسەر كاری خۆیان بەردەوام دەبن، ئەوەش خزمەت بە قەوارە و حزبەكان دەكات، پێویستە حكومەت كاتێكی بۆ ھەڵبژاردنەكان دیاریبكردایە، بۆئەوەی ئەو پرسەی كۆتایی پێبھێنایە، یان ئەنجومەكانی ھەڵوەشاندایەتەوە".\nئاماژەی بۆ ئەوەشكرد "بڕیاری دواخستنی ھەڵبژاردنەكان لەلایەن حكومەتەوە پێچەوانەی ئەو بڕیارەی پەرلەمانە كە بۆ ھەڵوەشاندنەوەی ئەنجومەكانی دەریكرد، كە لەبنەڕەتدا دەركردنی ئەو بڕیارەی پەرلەمانیش نایاسایی بوو".


گوڵشیفته‌ی فه‌رهانی ده‌بێته جوانترین خانمی ساڵ\nكچه ئه‌كته‌ری ئێرانی "گوڵشیفته‌ی فه‌رهانی" ده‌بێته خاوه‌نی نازناوی یه‌كێك له جوانترین ده‌موچاوه‌كانی ساڵی 2014.\nبه پێی پێشبڕكێیه‌كی ئه‌كادیمی كه ساڵانه له لایه‌ن ماڵپه‌ڕی ئه‌مه‌ریكی "tccandler"ی ئه‌مه‌ریكیه‌وه سازده‌كرێت ساڵانه جوانترین ده‌موچاوه‌كانی جیهان هه‌ڵده‌بژێردرێن، بۆ ساڵی 2014 له‌كاتی هه‌ڵبژاردنی جوانترین و سه‌رنجڕاكێشترین ڕوخساره‌كانی جیهان خانمه ئه‌كته‌ری ئێرانی "گوڵشیفته‌ی فه‌رهانی " له‌نێو سه‌د ئه‌كته‌ر و نمایشكار و هونه‌رمه‌ندی جیهانیدا توانی پله‌ی شه‌شه‌می ئه‌و پێشبڕكێه‌ی به‌ده‌ستبهێنێت و ببێته یه‌كه‌مین خانمی ئێرانی كه ئه‌و نازناوه به‌ده‌ست بهێنێت.\nله‌دوای به‌ده‌ستهێنانی نازناوه‌كه فه‌رهانی له لێدوانێكی تایبه‌تدا ئاماژه‌ی به‌وه‌كرد "ئه‌و به به‌ده‌ستهێنانی ئه‌و نازناوه زۆر دڵخۆشه و له‌م جیهانه پڕ كێشه‌یه‌دا به‌ده‌ستهێنانی ئه‌و نازناوه هه‌واڵێكی زۆر دڵخۆشكه‌ر بووه، چونكه ئه‌گه‌ر بۆ ماوه‌یه‌كی كه‌میشبووه ئه‌وی خستووه‌ته دۆخێكی كه‌مێك جیاوازتره‌وه."\nجێی ئاماژه‌یه كچه ئه‌كته‌ری به ڕه‌گه‌ز ئێرانی "گوڵشیفته‌ی فه‌رهانی" یه‌كێكه له به‌ناوبانگترین ئه‌كته‌ره به‌ڕه‌گه‌ز ئێرانیه‌كان و له وڵاتی فه‌ڕه‌نسا نیشته‌جێیه،و له‌ماوه‌ی ڕابردوشدا به‌هۆی بڵاوبونه‌وه‌ی چه‌ند وێنه‌یه‌كی له میدیاكاندا ڕوبه‌ڕوی كێشه‌بویه‌وه و ناوبانگی تاڕاده‌یه‌ك كه‌وتووه‌ته مه‌ترسیه‌وه.


هێزێکی زۆر جوڵەی پێکرا\nلە ناوچەی باڵەکایەتیی سنوری قەزای چۆمان، لەسەر لەوەڕگا خەڵکێکی زۆری چەند گوندێکی سنورەکە باڵەکایەتی و مەڕدارانی بەرەکەیی بووە شەڕیان و بەرپرسانی ناوچەکە ناچار بە جوڵاندنی هێزێکی زۆر کران بۆ کۆنترۆڵ کردنی شەڕەکە، لە ئەنجامیشدا کەسێک کوژرا و کەسێکی دیکەش برینداربوو.\nشەوی ڕابردوو لە سنوری باڵەکایەتی لە قەزای چۆمان خەڵکێکی زۆری چەند گوندێکی سنوری باڵەکایەتی و بەرەکەیی بەرامبەر یەکتر وەستان و شەڕێکی سەختیان لە دژی یەکتر کرد کە چەندین جۆر چەکی تێدا بەکارهات.\nعەزیز ئاغای بێشەیی، فەرماندەی هێزەکانی هەڵگورد لە لێدوانێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، "شەوی ڕابردوو شەڕەکە لەنێوان خەڵکی باڵەکایەتی و بەرەکەییدا لەسەر لەوەڕگا ڕوویداوە و تیایدا کەسێک کوژراوە و کەسێکی دیکەش بە سوکی بریندار بووە."\nوتیشی، "ئێمە ئێستا لە ناوچەکەین و بارودۆخەکە کۆنتڕۆڵ کراوە، هەرکەس کێشە دروست بکات دەستگیری دەکەین، ئەوەی ڕوویدا ڕوویدا، بەڵام دەبێت لێرەوە چارەسەر بکرێت و کێشەکە گەورەتر نەکرێت و بدرێتە دەست یاسا."\nئەوەشی خستووەتەڕوو، "حکومەتیش دەسەڵاتی هەیە و ئەمە قبوڵ ناکرێت، خەڵک گردێک بگرێت و تەقە لە خەڵکی دیکە بکات، بۆیە هەرکەس کێشە دروست بکات دەستگیر دەکرێت."\nئەو فەرماندە سەربازییە باسی لەوەشکرد، "شەڕەکە لە کاتژمێر 11:30 دروست بووە و ئێمە کاتژمێر 1:30 خولەک هاتووینەتە ئێرە و پشتیوانی ئامبوڵانسێکمان کردووە بۆ دەرکردنی کوژراوەکە لەنێو شەڕەکە."\nلەبارەی جوڵاندنی هێز لە سنوری ڕانییەوە بۆ سنوری باڵەکایەتی لەلایەن لایەنێک لە شەڕکەرەکانەوە، ئەو فەرماندە سەربازییە ئاماژەی بەوەکرد، "هەندێک خەڵکی خزمی خۆیان هاتوون، بەڵام ئەوە جوڵاندنی هێز نییە، خۆ ئەگەر هەرکێشەیەک دروست بێت و خەڵک بە حەزی خۆی هێز بجوڵێنێت، ئەی حکومەت کاری چییە."\nجگە لە فەرماندەیی پشتیوانیی یەک، هێزەکانی پۆلیس و ئاسایشی ناوچەکە چوونەتە شوێنی شەڕەکە و بڵاوەیان پێکراوە، عەزیز ئاغای بێشەیی باسی لەوەکرد، "لەئێستادا قائیمقامییەت و ئاسایش و پۆلیس و بەرپرسانی ناوچەکە لە کۆبوونەوەدان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکە."\nبەوێنە؛ لە گەرمیان کرێکارێک بوو بە ژێر فەردەیەک خۆڵەوە و گیانی لەدەستدا\n2021.07.17 - 23:48\n2021.07.25 - 18:36


پرۆفسۆری یاریدەدەر، زانکۆی لۆریێ، واترلو، کەنەدا\nلە سایەی ترامپ، ئیدارەی ئەمریکا ئالوگۆری گەورەیەی سیاسی بەسەردا هاوتوە. ئیدارەی ترامپ بەرژەوەندیە نیشتمانیەکانی ئەمریکا لە پێش ئەرکە جیهانیەکان و پالپشتی هاوپەیمانەکانی لە جیهان دادەنێ.\nلە ئێستادا ئەمەریکا هاوپەیمانی کەس نییە. ئەمەریکا نە هاوپەیمانی ئەوروپایە، نە هاوپەیمانی کەنەدا، مەکسیك، سعودیە، میسر، ئوردن و هەر ولاتێکیتر نییە. جگە لە ئیسرائیل ئیدارەی ئەمریکا بۆ هیچ کەس نە سەربازێك بۆشەر دەنێریت و نە دۆلارێکش سەرف دەکات. هاوپه‌یمانی ئیسڕائیل ته‌نها له‌به‌ر به‌ژه‌وه‌ندییه ئابوریییه‌كان ده‌كات.\nلەو هەلومەرجە نوێیەدا، هەر کەس دەیەوێت بەقازانجی خۆی سود وەرگرێت.\nتورکیا دەیەوێت سوود لەو هەلومەرجە نوێیە وەرگرێت بۆ ئەوەی ڕۆژئاوای کوردستان هاوشێوەی هەرێمی کوردستان نەچەسپێت. لە ڕێگای ئەم شەرو کوشتارەی ئێستا لە ڕۆژئاوا دەستی بۆ بردوە تورکیا ئەمەی بۆ دەچێتەسەر.\nبەلام ئەوەی تورکیا بۆی ناچێتەسەر ئەمانەن.\n1.\tتورکیا نابێتە دەولەتێکی بەهێزی ناوچەکە شان لە شانی ولاتانی ئەورپی هاوشێوەی بریتانیا، ئەلەمانیا، فەرەنسا و ئیتالیا بدات لە ڕێگای داگیرکاری و بەتالانبردنی سەروەت و سامانی ولاتانی ناوچەکە. ئه‌ردۆغان دەبێت خەونە پاوانخوازیە ئیخوانیەکانی لەگەل خۆی بباتە ژێر گلەوە.\n2.\tبەهۆی ئەو وێنە قێزەوەنەی تورکیا نیشانی وڵاتان و ڕایگشتی لە دونیا دەدات وەك دەسه‌ڵاتێکی توندرەوەی ئیسلامی و کە ئامادەی پاکتاوی ڕەگەزی کوردە، سەرکەتو نابێت لەوەی چەندین ملیۆن ئاوارە لە نێوان کوردستانی ڕۆژئاواو باکور وەك دیواری مرۆیی بۆ پەرتەوازەی کوردان دروست بکات.\nکورد لە رۆژئاوا بێ دەستکەوت نابن و خەوەنی کوردیش لەڕۆژئاوا کۆتایی نایەت. بەهۆی ئیدارەی ترەمپ، کورد لە ڕۆژئاوا کەمتر بەدەست دێنن لەوەی ئارەزویان بوو. کورد لە ڕۆژئاوا، دەستکەوتەکانی هاوشێوەی دەستکەوتەکانی ئازاری ساڵی ١٩٧٥ ی کوردستانی عیراق دەبێت. بەلەبەرچاوگرتنی هەلومەرجی کورد لە ڕۆژئاوا ئەمە کەم نییە.\nگەورەترین شت بۆ کورد لە ڕۆژئاوا لە ئیستادا مانەوەیە. دەوڵەتی سوریا هەرگیز جارێکتر نابێتەوە دوەلەتەکەی جاران، بە هۆی سیاسەتە نوێیکەی ئەمریکا جیهان بەرگێکی سیاسی نوێ لەبەردەکات کە تاکو ئێستا ڕوون نییە چۆن دەبێت، زۆرهۆش هەن نیشان دەدات زوو یان درەنگ تورکیا توشی داڕمان دەبێت.\nکورد لە ڕۆژئاواو بەشەکانی تریش دەبێت لە ئێستادا لەسەر خاکی خۆیان بمێنەو لەچاوەروانی داڕمانی تورکیادا بن و پالنەری ئەم داڕمانە بن بۆ بەدیهێنانی هەمو خەونەکانیان.\nتورکیا ناتوانێ کۆتایی بەخەوەنی کورد بوون و پێشرەوی سیاسی کوردی بێنێت. ئەو شەڕه‌ی ئێستا تورکیا دەستی داوەتێ دژی خەوەنی کورد، خەونی کوردبوونی گەورەتر کرد. کێشەی کوردی کردە کێشەیەکی نێو دەولەتی.\nبە پێوەرەی گەورەبوونی خەونی کورد، دۆراوی یەکەم لەناوچەکە تورکیایە. تورکیا لە ئێستادا كۆتا شەڕی دەکات و سەرکوتوش نەبووە و نابێت تیایدا. زوو یان درەنگ ئەوەی تورکیا لێی دەترسێت ڕوو دەدات، تورکیا هاوشیوەی ڕوسیا، یوغسلافیا و دابەشبوونی ئەوروپا بۆ ڕۆژهەلاتی و ڕۆژئاوایی هەڵدەوشێتەوە.\nتورکیا لەگەل هەڵوشانەوەی خۆی دەیەوێت کارەسات دروست بکات. بەڵام هەرچی بکات نەدەتوانێ بیکاتە جەنگێکی دەوڵەتی لە ناوچەکە، نە دەشتوانێ بەر بەهەلوشانەوەی خۆی بگرێت.\nتورکیا كۆتا شەڕی دۆڕاو دەکات


دووركه‌وتنه‌وه‌ی مۆدریچ له یارییه‌كه به‌سوود بۆ بارسێلۆنا وه‌سف ده‌كات\nئێرنیستۆ ڤاڵڤێردی راهێنه‌ری یانه‌ی بارسێلۆنا\nئێرنیستۆ ڤاڵڤێردی جامی سووپه‌ری ئیسپانیا یانه‌ی بارسێلۆنا یانه‌ی ریال مه‌درید\nراهێنه‌ری یانه‌ی بارسێلۆنا پێش یاری جامی سووپه‌ری ئیسپانیا، ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات كه ئه‌وان له هێز و توانای ریال مه‌درید تێده‌گه‌ن، ده‌شڵێت: راسته ریال مه‌درید یاریزانی یه‌ده‌گی به‌هێزی هه‌یه، به‌ڵام دووركه‌وتنه‌وه‌ی مۆدریچ بۆ ئێمه سوودی ده‌بێت.\nئێواره‌ی ئه‌مڕۆ شه‌ممه، 12 ئابی 2017، ئێرنیستۆ ڤاڵڤێردی راهێنه‌ری یانه‌ی بارسێلۆنا له پرێس كۆنفرانسێكدا ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه كرد كه یارییه‌كه‌ی سبه‌مان له جامی سووپه‌ر جیاواز ده‌بێت له یارییه ئاماده‌كارییه‌كمان له ئه‌مێریكا به‌رامبه‌ر ریال مه‌درید.\nڤاڵڤێردی له به‌رسیڤێكی رۆژنامه‌نووساندا له باره‌ی نێیمار ده‌ڵێت: ئێمه وانه‌یه‌كی باشمان له رۆیشتنی نێیمار وه‌رگرتووه، هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه زۆر گرینگیم به‌م بابه‌ته نه‌داوه، ئه‌و رۆژێك هاته ئۆفیسه‌كه‌م و راگه‌یاند كه له بارسێلۆنا ده‌ڕۆم.\nڤاڵڤێردی گوتیشی: ئێمه ئێستا خاوه‌نی 18 یاریزانین، كه سه‌رجه‌میان شایسته‌ی یاریكردنن، به‌ڵام یاری به 11 یاریزان ده‌كه‌ین و هیوایه‌كی زۆریشمان به لیۆنێل مێسی هه‌یه، چونكه ئه‌و له باشترینه‌كانی ئێمه‌یه.\nڤاڵڤێردی له به‌رسیڤێكی دیكه‌دا له باره‌ی مۆدریچ گوتی: ریال مه‌درید جێگره‌وه‌ی باشی هه‌یه، دیارترینیان ئیسكۆ و كۆڤاسیچه، به‌ڵام هه‌رچۆنێك بێت به‌شدارینه‌كردنی مۆدریچ بۆ ئێمه گرینگه.\nراهێنه‌ری بارسا ده‌شڵێت: ریال مه‌درید پاڵه‌وانی چامپیۆنزلیگ و جامی سووپه‌ری ئه‌ورووپایه، به‌ڵام ئه‌م ناسناوانه تووشی هیچ فشارێك نه‌كردووم، ئێمه رێزیان لێده‌گرین و بۆ بردنه‌وه‌ش رووبه‌ڕوویان ده‌بینه‌وه.\nله وه‌ڵامێكی رۆژنامه‌نووساندا، له باره‌ی هاتنی پاوڵینهۆ و دێمپلی، ڤاڵڤێردی ده‌ڵێت: ئاگام له‌م هه‌واڵانه نییه، به‌ڵام تا 31 ئه‌م مانگه پێشبینی هه‌موو شتێك ده‌كرێت.\nسبه‌ی یه‌كشه‌ممه له كاتژمێر 11:00ـی شه‌و به كاتی باشووری كوردستان، له یاری چوونی جامی سووپه‌ری ئیسپانیا، بارسێلۆنا له یاریگه‌ی كامپ نوو میوانداری یانه‌ی ریال مه‌درید ده‌كات.\nباوكی زێدان به‌شێك له به‌سه‌رهاتی له دایكبوونی زیزۆی كوڕی ده‌گێرێته‌وه\nMay 04-2017 03:58 PM\nئه‌و یاریزانه كێیه كه زێدان حه‌ز به یاریكردنی ده‌كا؟\nNovember 14-2015 03:08 PM\nهانده‌رانی ریال مه‌درید له باره‌ی زێدانه‌وه هه‌واڵێكی خۆشیان پێگه‌یشت\nAugust 12-2017 01:01 PM\n"به وێنه..."بڕیارێكی هه‌ڵه‌ی زێدان، شكستی به گواستنه‌وه‌ی مباپێ هێنا\nAugust 11-2017 07:08 AM\n"زێدان له پێكهاته‌ی ئه‌م وه‌رزه‌ی 2 كێشه‌ی هه‌یه"\nJuly 29-2017 04:35 PM\n01 راهێنه‌ری كرواتیا ئه‌ستێره‌یه‌كی هه‌ڵبژارده‌كه‌ی ڕه‌وانه‌ی ماڵه‌وه كرده‌وه\n02 پلانێکی سەیروسەمەرەی کۆریای باشوور بۆ رووبەڕووبوونەوەی سوێد\n03 به وێنه... سه‌رجه‌م یاریزانه‌كانی سعوودیه له مه‌رگ گه‌ڕانه‌وه\n04 "له یه‌ك رۆژ ناخۆشترین و خۆشترین شت له ژیانی دا روویدا"\n05 له یه‌كه‌مین یاری له مۆندیال سه‌رنجی زۆربه‌ی یانه گه‌وره‌كانی ئه‌ورووپای ڕاكێشا\n06 نهێنی ئاهه‌نگه سه‌یره‌كه‌ی كریستیانۆ به‌رامبه‌ر ئیسپانیا ئاشكرا بوو\n01 "زنجێره‌یه‌ك هه‌واڵی خۆش بۆ هانده‌رانی ریال مه‌درید راده‌گه‌یه‌نێت"\n02 گریزمان قسه‌ی خۆی كرد و بارسێلۆنای شۆك كرد\n03 به ڤیدیۆ.. هه‌ر پێنج گۆڵه‌كه‌ی رووسیا به‌رامبه‌ر سعوودیه ببینه\n05 "توێژنه‌وه‌یه‌ك پاڵه‌وانی مۆندیالی 2018 ده‌ستنیشان ده‌كات"\n06 راهێنه‌ری كرواتیا ئه‌ستێره‌یه‌كی هه‌ڵبژارده‌كه‌ی ڕه‌وانه‌ی ماڵه‌وه كرده‌وه\n01 بانگخوازێكی كوێتی هۆكاری پێكانه‌كه‌ی محه‌مه‌د سه‌ڵاح ئاشكرا ده‌كات\n02 زیدان هۆكاری وازهێنانی له ریال مه‌درید ئاشكرا كرد\n03 رۆناڵدینۆی به‌ڕازیلی به یه‌كجار هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ دوو كچ ده‌كات\n04 ریال مه‌درید له گواستنه‌وه‌ی ئه‌ستێره‌یه‌كی ئه‌ورووپا نزیك ده‌بێته‌وه\n05 به وێنه و ڤیدیۆ.. "پیاوی خوێ" بردنه‌وه‌ی ریالی قۆسته‌وه و كردی به رۆژی خۆی\n06 "زنجێره‌یه‌ك هه‌واڵی خۆش بۆ هانده‌رانی ریال مه‌درید راده‌گه‌یه‌نێت"


’’بۆ واژۆى رێککەوتنى سەدر و بارزانى ’’\nئەندامێکى سەرکردایەتى یەکێتى رایگەیاند، لەکاتى چوونى شاندى هاوبەشەکەیان لەگەڵ پارتى بۆ بەغدا، هەوڵدراوە شاندى یەکێتى "ناچار بکرێن" بەواژۆکردنى وەرەقەى رێککەوتنى نێوان بارزانى و حەلبوسى و سەدر و خەنجەر، بەڵام ئەوان رەتیانکردووەتەوە.\nزوبێر عوسمان بە پێگەى فەرمى حزبەکەى وت "كاتێك وەفدی هاوبەش لەبەغدا بوون و لەهەولێر لەنێوان بارزانی و حەلبوسی و خەنجەرو سەدردا رێككەوتن كراوە، هەوڵدرا وەفدی یەكێتی ناچاربكرێت بۆ ئیمزاكردنی ئەو وەرەقەی رێككەوتنە، كە هیچ داخوازیی و داواكارییەكی رەوای خەڵكی كوردستانی تێدا نەبووە".\nوتیشى " وەفدەكەی یەكێتی رەتیكردوەتەوە وەرەقەكە ئیمزا بكات، چونكە پێشتر پارتی و بەشێك لەشیعەكان و سوننەكان رێككەوتنیان لەسەركردوە كە هەمووی بەرژەوەندی تایبەتە، دەیانویست یەكێتیش بۆ پەرتكردنی ماڵی شیعەكان و لایەنە سیاسیەكانی كوردستانیش یەكێتی پەلكێش بكەن، بەڵام یەكێتی ئەوەی نەكرد".\nزوبێر عوسمان باسى لەوەشکرد، دوای كۆبوونەوەی سەركردایەتی یەكێتی بڕیاردرا وەفدی یەكێتی بەسەرۆكایەتی بافڵ جەلال تاڵەبانی بچێتەوە بەغداو داواكارییەكانی یەكێتی و كورد بگەیەننە لایەنە عیراقییەكان.\nیەکێتى: دانیشتنى سبەینێى پەرلەمان بکرێت سەرۆک کۆمار دەبەینەوە\n2022.02.06 - 21:48\nمەرجێک بۆ وەرگرتنى کارتى ڤاکسین لابرا\n2022.02.10 - 10:58


ئاشکراکردنی عیسای مەسیح 8\n<< < ئاشکراکردنی عیسای مەسیح 8 > >>\n١ کاتێک بەرخەکە مۆری حەوتەمی کردەوە، نیو کاتژمێر بێدەنگییەک ئاسمانی گرتەوە. ٢ ئەو حەوت فریشتەیەم بینی کە لەبەردەم خودا ڕادەوەستن و حەوت کەڕەنایان پێدرابوو. ٣ فریشتەیەکی دیکەش هات و لەلای قوربانگاکە وەستا، بخووردانێکی زێڕینی پێبوو. بخوورێکی زۆریشی پێدرابوو تاکو لەگەڵ نوێژی گەلی پیرۆزی خودا لەسەر ئەو قوربانگا زێڕینەی کە لەبەردەم تەختەکەیە پێشکەشی بکات. ٤ لەگەڵ نوێژەکانی گەلی پیرۆزی خودا، دووکەڵی بخوور لە دەستی فریشتەکە لەبەردەم خودا بەرزبووەوە. ٥ فریشتەکەش بخووردانەکەی برد و لە قوربانگاکە پڕی کرد لە ئاگر و فڕێیدایە سەر زەوی. ئیتر بوو بە هەورەگرمە و دەنگەدەنگ و هەورە بروسکە، پاشان بوومەلەرزەیەک ڕوویدا.\n٦ ئیتر حەوت فریشتەکەی کە حەوت کەڕەناکەیان پێبوو خۆیان بۆ لێدانی کەڕەنا ئامادە کرد.\n٧ فریشتەی یەکەم کەڕەناکەی لێدا و تەرزە و ئاگری تێکەڵ بە خوێن پەیدابوو، فڕێدرانە سەر زەوی. سێیەکی زەوی سووتا و سێیەکی درەختەکانیش سووتان و هەموو گیایەکی سەوز سووتان.\n٨ فریشتەی دووەم کەڕەناکەی لێدا و شتێک لە شێوەی چیایەکی گەورەی گڕگرتوو فڕێدرایە دەریاوە. سێیەکی دەریاکەش بووە خوێن، ٩ سێیەکی بوونەوەرانی زیندووی دەریاش مردن، سێیەکی کەشتییەکانیش تێکشکان.\n١٠ فریشتەی سێیەم کەڕەناکەی لێدا و ئەستێرەیەکی گەورەی پرشنگداری وەک چرا لە ئاسمانەوە کەوتە سەر سێیەکی ڕووبار و سەرچاوەکانی ئاو، ١١ ئەستێرەکەش ناوی زەقنەبووت بوو. سێیەکی ئاو تاڵ بوو، خەڵکانێکی زۆریش لەبەر تاڵی ئاوەکە مردن.\n١٢ فریشتەی چوارەمیش کەڕەناکەی لێدا و سێیەکی خۆر و سێیەکی مانگ و سێیەکی ئەستێرەکان لێدران، تاکو سێیەکیان تاریک بن. ڕۆژ سێیەکی تاریک بوو، سێیەکی شەویش بە هەمان شێوە بێ ڕووناکی بوو.\n١٣ پاشان تەماشام کرد، بیستم هەڵۆیەکی هەڵفڕیو لەناوەڕاستی ئاسماندا، بە دەنگێکی بەرز دەیگوت: «قوڕبەسەرتان! قوڕبەسەرتان! ئەی دانیشتووانی سەر زەوی، قوڕبەسەرتان! کاتێک ئەو سێ فریشتەیەی کە خەریکن کەڕەناکانیان لێدەدەن، چی بەسەر زەوی دەهێنن!»


نوێنەرایەتیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بەریتانیا سەبارەت بە ناردنەوەی زۆرەملێی پەنابەران روونکردنەوە دەدات\nكوردستان 24/05/2022 - 22:42 گه‌شبین هه‌ولێرى\nلە روونکردنەوەیەکدا نوێنەرایەتیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بەریتانیا رایدەگەیەنێت کە حکوومەتی هەرێم هیچ جۆرە رێککەوتنێکی لەگەڵ بەریتانیا نییە بۆ ناردنەوەی زۆرەملێی هاووڵاتیانی کورد.\nلە بەشێکی روونکردنەوەکەدا هاتووە"نوێنه‌رایه‌تی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان له به‌ریتانیا بە پێویستی دەزانێت ڕای بگەیەنێت کە حکومەتی هەرێمی کوردستان هیچ جۆرە ڕێکەوتنێکی لەگەل بەریتانیا نییە بۆ ناردنەوەی زۆرەملێ و هاوکات به‌ڕوونی ده‌یڵێین کە لە سەردانی فەرمی سەرۆکی حکومەتی هه‌رێم و کۆبونەوە لەگەل وەزیری ناوخۆ بەهیچ شێوەیەک پرسی ناردنه‌وەی زۆرەملێ باس نەکراوە و هیج ڕێککه‌وتنێکیش له‌و باره‌یه‌وه نه‌کراوه. هه‌رێمی کوردستان و شانشینی یه‌کگرتوو له‌سه‌ر ئاستی نه‌هێشتنی تاوانی ڕێکخراوو و به‌دواداچوونی تاوانباران و بازرگانانی مرۆڤ هه‌ماهه‌نگن و هاوکاری یه‌کتر ده‌که‌ن".\nئەمەی خوارەوە دەقی روونکردنەوەکەیە:-\nدیارە ژمارەیەك هاونیشتمانیانی کورد لە بەریتانیا و میدیاکان پەیوەندی دەکەن لەسەر پرسی ناردنەوەی به‌زۆری هاووڵاتیانی کورد و ڕێککەوتنی حکومەتی هەرێم و بەریتانیا له‌و بارەیەوە.\nنوێنه‌رایه‌تی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان له به‌ریتانیا بە پێویستی دەزانێت ڕای بگەیەنێت کە حکومەتی هەرێمی کوردستان هیچ جۆرە ڕێکەوتنێکی لەگەل بەریتانیا نییە بۆ ناردنەوەی زۆرەملێ و هاوکات به‌ڕوونی ده‌یڵێین کە لە سەردانی فەرمی سەرۆکی حکومەتی هه‌رێم و کۆبونەوە لەگەل وەزیری ناوخۆ بەهیچ شێوەیەک پرسی ناردنه‌وەی زۆرەملێ باس نەکراوە و هیج ڕێککه‌وتنێکیش له‌و باره‌یه‌وه نه‌کراوه. هه‌رێمی کوردستان و شانشینی یه‌کگرتوو له‌سه‌ر ئاستی نه‌هێشتنی تاوانی ڕێکخراوو و به‌دواداچوونی تاوانباران و بازرگانانی مرۆڤ هه‌ماهه‌نگن و هاوکاری یه‌کتر ده‌که‌ن.\nپه‌یوه‌ندیه دولایه‌نه‌کانی شانشینی یه‌کگرتوو له‌گه‌ڵ هه‌رێمی کوردستان قوڵ و دۆستانه‌ن و له‌سه‌ر بنه‌مای هاوبه‌شی و به‌رژه‌وه‌ندی دولایه‌نه‌یه، ئه‌و پرسه‌ی که هه‌ندێک که‌س و لایه‌ن ده‌یانه‌وێت چه‌واشه‌کاری و هه‌ستی هاووڵاتیانی پێ بجوڵێنن بۆ به‌رژه‌وه‌ندی کورتخایه‌نی خۆیان به‌کاری بهێنن ڕه‌ت ده‌که‌ینه‌وه و ئه‌وله‌ویاته‌کانی په‌یوه‌ندی دوولایه‌نه به‌هیچ شێوه‌یه‌ک پرسی ناردنه‌وه‌ی به‌زۆر نییه.\nنوێنه‌رایه‌تی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان\n٢٣ ئایاری ٢٠٢٢\nدهۆک.. قوتابیانی شنگال هاوکاریی ماددی وەردەگرن