ئاژاوە و نەزم لە جیهانێکی هەردەم لەگۆڕاندا (ڕووسیە و چین)\nهێنری کیسێنجێر 7 / 9 / 2017\nکەماڵ حەسەنپوور کردوویەتی بە کوردی\nخاتوو تاچێر یەکێک لە ڕێبەرە هەرە مەزنەکانی سەردەمی ئێمە بوو. خاوەن بڕیار، بەجۆش و خرۆش، بەغیرەت و وەفادار. ئەو لە جیاتی گوێدان بە بۆچوونی گروپی ڕاوێژکار، خۆی بۆ دروستکردنی داهاتوو تەرخان کردبوو.\nمن یەکەم جار لە سەرەتای حەفتاکان چاوم پێی کەوت، کاتێک کە ئەو وەزیری خوێندن لە کابینە ئێدوارد هیس بوو. لە یەکەم دیدارماندا، خاتوو تاچێر بێزاریی خۆی لە بۆچوونی باوی ئەوکات کە لای وابوو کە لە کێبڕکێی سیاسییدا بردنەوەی نێوەڕاست [و. مەبەست پێوەری سیاسی لە چەپ _ ڕاست] ئامانجی سەرەکییە، درکاند. ئەو پێی وابوو کە ئەرکی ڕێبەریی ئەوەیە نێوەڕاستی سیاسی بەرەو پرەنسیپی دیاریکراو ببا نەوەک بە پێچەوانە.\nبۆ جێبەجێ کردنی ئەو فەلسەفەیە، ئەو لە ماوەی تەمەنی سیاسیی خۆیدا رێچکەیەکی سیاسیی نوێی لە کۆمەڵگای خۆیدا دروست کرد. ناوبراو ئەو کارەی بە تێکەڵاوێک لە تایبەتمەندیی تاکیی (کاراکتەر) و غیرەت ئەنجام دا: کاراکتەر لەبەر ئەوەی کە بژارە داهێنەرەکانی کە پرۆسەی سیاسیی دەیخوازن زۆرجار وەک رۆیشتن بە ڕێگایەکی باریک لە شوێنێکی پڕ لە کەندولەند دەچێ و غیرەت بۆ ئەوەی کە بە ڕێگایەکدا کە هیچ کەس لە پێشدا پێیدا نەڕۆیشتووە بەرەوە پێشەوە بڕۆی.\nمارگارێت تاچێر ئەو تایبەتمەندییانەی زۆر بە باشی لە وتارێکدا لە زانکۆی وێست مینستێر لە فاڵتۆن، میزوری، هەمان شوێن کە پەنجا ساڵ پێشتر وینستۆن چرچیل وتاری «پەردەی ئاسنین»ی پێشکەش کردبوو، نیشان دا. ئەو ئاماژەی بەو کێشانە کرد، کە ئەوڕۆش لە نێوەڕۆکدا ڕێگاچارەی خێرا دەخوازن:\n* ئاخۆ ڕووسیە وەک هەڕەشە سەیر بکرێ یا وەک هاوبەش؟\n* ئاخۆ پێویست دەکا کە ناتۆ سەرنج بداتە پرسی «دەرەکی»؟\n* ئاخۆ ناتۆ بە وریایی و خێرایی تەواو ددان بە دیموکراسییە نوێکانی ناوەندی ئورووپا بە پەرپرسیاریی تەواوەوە بنێ؟\n* ئاخۆ ئورووپا پێویست دەکا لە نێو ناتۆ دا «ناسنامەی بەرگریی» تایبەت بەخۆی پەرە پێ بدا؟\nدوو دەیە دوای وتارە پێشبینیکەرەکەی خاتوو تاچێر، جیهانی ئەمبەر و ئەوبەری ئاتلانتیک بەرەوڕووی هەندێک پرسی هاوشێوە بوونەتەوە. ئەو نەزمە جیهانییەی کە خۆرئاوا بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕی سی ساڵە لە ١٦٤٨ی زایینی دروستی کرد [و. مەبەست رێککەوتننامەی وێستفالە]، لە سەر بنەمای سەربەخۆیی دەوڵەتان کە لە ڕێگای هاوسەنگیی دەسەڵات لە نێوان چەندین پێکهاتە دەپارێزرا، دامەزرابوو. ئەو نەزمە ئێستا بەرەوڕووی چەمکی وەرگیراو لە ئەزموونی مێژوویی و کولتوریی جیاواز بە تێکەڵاوێک لە ڕوانگەی ئایینی لە ئاستی کیشوەریی یا جیهانیی بۆتەوە. کەوابوو بابەتی درێژخایەن ئەوە دەبێ کە ئاخۆ ئەو پرسانە لە ڕێگای تێئۆریی دەوڵەت _ نەتەوەوە چارەسەر بکرێن یاخود چەمکی جیهانییتر و دەرئەنجامەکەی بۆ نەزمی داهاتووی جیهان چی دەبێ.\nڕێگام بدەن ئەو کارە بە گونجاندنی کێشە ئاماژە پێکراوەکانی وتاری خاتوو تاچێر لەگەڵ دۆخی ئێستامان دا بکەم.\nموشکیلەی ڕووسیە، یەکەم پرسی خاتوو تاچێر، ئەمڕۆ جەخت لەسەر ئوکراین و سورییە دەکاتەوە بەڵام نوێنگەی تەریک کەوتنەوەیەکی قووڵترە. وڵاتێک کە خاوەنی یازدە هەرێمی کاتە و ڕووبەرەکەی لە ئورووپاوە و بە سنووری ئیسلامدا تا ئۆقیانووسی ئارام دەچێ. ڕووسیە چەمکی تایبەت بەخۆی لە نەزمی جیهانیی دروست کردوە. لە هەوڵی بێ پسانەوە بۆ ئاسایش لە سنوورە بەربڵاوەکانی کە بە ڕێژەیەکی کەم سنووری سروشتین، ڕووسیە بەرەو ئاسایشی تەواو کە بە واتای بێ ئاسایشیی تەواو بۆ بەشیک لە جیرانەکانیەتی هەنگاوی ناوە.\nلە هەمان کاتدا قەبارەی ژێئۆ_ستراتێژیکی ڕووسیە و چەمکی ئەفسوناوی مەزنیی و ویستی خەڵکەکەی بۆ تەحەممولی دژوارییەکان یارمەتیی کردووە کە ماوی سەدان ساڵ خۆی لە داگیرکاریی مەغول، سوێدی، فەڕانسەوی و ئاڵمانی پاراستووە. ئاکامەکەی بۆتە هۆی دروستبوونی دووهەستیی، خولیای قەبووڵکران لە لایەن ئورووپاوە و لە هەمان کاتدا تێپەڕین لەو هەستە. ئەو هەستە تایبەتییەی شوناس بۆ شیکردنەوەی لێدوانی پوتین یارمەتیدەرە کە دەڵێ «لەنێوچوونی یەکیەتیی سۆڤیەت مەزنترین کارەساتی ژێئۆپۆلیتیکی سەدە بوو.»\nڕوانگەی پوتین لەبارەی سیاسەتی جیهانییەوە زۆر جار وەک دووبارەبوونەوەی دیکتاتۆریی ناسیۆنالیستیی سییەکانی زایینی ئورووپا باسی لێوە دەکرێ. بە شێوەیەکی دەقیقتر، ئەوە میراتی جیهانبینیی فیۆدۆر داستایەفسکییە، کە لە وتارێکدا لە ١٨٨٠ بۆ پەردەلادان لە پەیکەری پوشکین، پێشکەشی کرد. داوا پڕ هەستەکەی بۆ دەورانێکی نوێ لە مەزنیی رۆسیی کە لەسەر بنەمای بایخەکانی ڕووحی و تایبەتمەندیی ڕوسی پێکهاتبێ لە کۆتاییەکانی سەدەی بیستەمدا لە لایەن ئالێکساندێر سولژێنیتسین دووپات کرایەوە.\nسۆلژێنیستین لە کاتێکدا کە دەیهەویست کۆتایی بە تاراوگەنشینی لە ڤێرمۆنت بهێنێ و بۆ ڕووسیە بگەڕێتەوە، لە کتێبەکەیدا بە ناوی «لەبارەی پرسی ڕووسیە»، داوای هەنگاوی بە کردەوە بۆ ڕزگار کردنی ئەو شارۆمەندانەی ڕووسیەی کرد کە لە ڕووسیە «وەدەر نراون». بە هەمان شێوە پوتین هێرشی کردۆتە سەر ئەو شتەی کە لە ڕوانگەی ناوبراوەوە ٣٠٠ ساڵ هەوڵی خۆرئاوایە بۆ گەمارۆدانی ڕووسیە. لە کۆنفرانسی ئاسایشی مونیخ لە ٢٠٠٧ هەر وەک داستایەفسکی، ئەو خۆرئاوای بەوە تۆمەتبار کرد کە بە شێوەیەکی نادادپەروەرانە هەوڵی کەڵکی خەراپ وەرگرتن لە موشکیلەکانی دوای شەڕی سارد لە ڕووسیەیە بۆ تەریک خستنەوە و مەحکومکردنی.\nخۆرئاوا چۆن دەتوانێ پەیوەندییەکانی لە گەڵ ڕووسیە پەرە پێبدا، وڵاتێک کە لایەنێکی حەیاتیی ئاسایشی ئورووپایە بەڵام بە هۆی مێژوویی و جوگرافیایی، ڕوانگەیەکی لە بنەڕەت جیاوازی لەبارەی بنەماکانی ڕێککەوتننامەیەک لە بارەی ڕێکخستنی ناوچەکانی هاوسنووری ڕووسیە کە جێگای پەسەندی هەردوو لا بێ هەیە. ئاخۆ ژیرانەترین هەڵوێست ئەوەیە کە زەخت بخرێتە سەر ڕووسیە و ئەگەر پێویست بوو سزا بدرێ، تا ڕوانگەی خۆرئاوا لە بارەی نەزمی ناوخۆیی و جیهانیی پەسەند بکا؟ یا بۆ گەڕان بەدوای نەزمی جیهانیی جێگای پەسەند، بوار بۆ پرۆسەیەکی سیاسیی بڕەخسێ تا بە سەر لێک نامۆبوونی دوولایەنە سەر کەوین یا لانی کەم ئاسەوارەکانی کەمتر بکەینەوە؟\nئاخۆ سنووری ڕووسیە وەک ناوچەی بەرەوڕوو بوونەوەی هەمیشەیی چاوی لێبکرێ یاخود دەتوانێ بکرێ بە ناوچەیەک بۆ هاوکاریی و پێوەرەکان بۆ پرۆسەیەکی ئەوتۆ کامانەن؟ ئەوانە ئەو پرسیارانە لەبارەی نەزمی ئوروپایین کە پێویستیان بە لەبەرچاوگرتنی سیستەماتیک هەیە. هەرکام لەو چەمکانە پێویستیان بە توانایی بەرگریی هەیە بۆ لەناوبردنی وەسوەسەی زەختی سەربازیی لەلایەن ڕووسیەوە.\nپرسی خاتوو تاچێر لە بارەی ناوچە دەرەکییەکان لە سەردەمی ئێمەدا زۆرتر چین و خۆرهەڵاتی نێوەڕاست دەگرێتەوە. چین پڕۆژەی «ڕێگای ئاوریشمی نوێ»ی وەک بەرنامەیەکی سیاسیی، ئابووریی، کولتوریی و ئاسایشیی دەست پێکردووە کە لە دەریای خۆرهەڵاتی چین تا کاناڵی ئینگلستان دەگرێتەوە. ئەوە بیرەوەریی وانەیەکی ئەنجومەنی جوگرافیای سەڵتەنەتیی لە ١٩٠٤ کە لە لایەن هالفۆرد ماککیندێر پێشکەش کرا دێنێتەوە بیر کە باسی وڵاتانی ناوەندی ئەوراسیای وەک تەوەری ژێئۆ_ ستراتێژیکی جیهانی کرد.\nبە بەستنەوەی چین بە وڵاتانی ناوەندی ئاسیا و لە کۆتاییدا بە ئورووپاوە، ڕێگای ئاوریشمی نوێ بەکردەوە ناوەندی کێشی جیهان لە ئاتلانتیکەوە بەرەوە وڵاتانی ئەوراسیا دەگوێزێتەوە. ڕێگاکە بەنێو ڕێژەیەکی بەرچاو لە کولتوور، نەتەوە، ئایین، دامەزراوە و وڵاتی سەربەخۆدا تێپەڕ دەبێ. لەسەر ئەو ڕێگایە کولتوری مەزنی ڕووسیە، هیندوستان، ئێران و تورکیە هەڵکەوتووە و لە خاڵی کۆتایی وڵاتانی خۆرئاوای ئورووپا دەگرێتەوە کە هەرکامیان بڕیار لەسەر پەیوەست بوون، هاوکاریکردن یا دژایەتیکردنی و شێوەکانی دەدەن. ئاڵۆزییەکانی بۆ سیاسەتی جیهانی سەرسوڕ هێنەر و لەهەمان کاتدا دڵڕفێنە.\n«ڕێگای ئاوریشمی نوێ» لە هەلومەرجێکی ستراتێژیکی نێونەتەوەیی وەک هی وێستفال، کە لە سەر فەلسەفەی نەزمی خۆرئاوایی دامەزرا پێشکەش دەکرێ. بەڵام چین تاقانەیە و لە دۆخی وێستفالیی تێپەڕ دەبێ: ئەو هاوکات شارستانییەتێکی لەمێژینەیە، دەوڵەتێکە، ئیمپراتورییەکە و ئابووریی بە جیهانیی بووی هەیە. لە کۆتاییدا، چین داوای ڕێکخستنی نەزمێکی نێونەتەوەیی دەکا کە لەگەڵ ئەزمونی مێژوویی، توانای پەرەئەستێن و دوورە دیمەنی ستراتێژیکی ئەو بگونجێ.\nئەو سووڕی کامڵبوونە سێهەمین وەرچەرخانی چین لە نیوسەدەی ڕابردوویە. مائۆ یەکیەتیی هێنا، دێنگ چاکسازیی هێنا، سەرکۆمار شی جینگپینگ بە دوای گەیشتن بەو شتەیە کە ناوی «خەونی چینە»، واتە گەڕانەوە بۆ چاکسازییەکانی ئیمپڕاتۆریی چینگ لە ڕێگای هێنانەدی «دوو ١٠٠ە کان». کاتێک کە کۆماری گەلیی چین لە ٢٠٤٩ پێ دەنێتە دووسەد ساڵیی، بە پێی پێناسەی سەرکۆمار شی، چین ئەگەر بەتواناتر نەبێ، دەبێ هەمان توانای هەر کۆمەڵگایەکی تری ئەم جیهانەی هەبێ و داهاتی سەرانەی لە ساڵدا وەک هی وڵاتانی گەشەسەندوو بێ.\nبەمجۆرە، ویلایەتە یەکگرتووەکان و چین دەبنە دوو وڵاتی هاوکێش لە بواری ئابووریی و جوگرافیای سیاسییەوە کە ناچارن خۆگونجاندنی پێشتر نەبینراو لە بیرکردنەوەی نەریتیی یان دا بکەنەوە. لە دوای شەڕی دووهەمی جیهانییەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکان بوو بە زلهێز، لەگەڵ هاوشانێکی ژێئۆپۆلیتیک کێبڕکێی نەکردووە. هیچ کات لە مێژووی هەزار ساڵەی چینیش دا هیچ نەتەوەیەکی بێگانە زیاتر لە شتێکی بچووک لە چاو دەوڵەتی پاشایەتیی ناوەند یا «ناوین» نەبووە.\nهەردوو وڵات خۆیان بە شتێکی هەڵکەوتوو دەبینن، ئەگەر چی بە شێوەی جیاواز: ئامریکا بڵاوکردنەوەی بایخەکان و سیستەمی خۆی لە ناو وڵاتانی دیکە وەک بەشێک لە مەئمورییەتی خۆی دەزانێ، چین بە شێوەی مێژوویی وا جووڵاوەتەوە کە دەسکەوتە پڕشکۆیەکانی وڵاتانی دیکەی بۆ ڕەچاو کردنی هیرارشی لەسەر بنەمای ڕێز دانان هان دەدا.\nلە هەردوو وڵات دا زۆر بۆچوون لە سەر لێک نزیک کردنەوەی ئەو جیاوازیی ڕوانگانە لە ئارا دایە، یا لە ڕێگای تێئۆری دەوڵەت_نەتەوە یا بە شتێکی نوێ، وەک چەمکی زۆرتر بە جیهانیی بوون، کە هەندێکیان سەرکۆمار شی لە وتاری «خەونی چینی» ئاماژەی پێکردوون. بۆ هەردوو کۆمەڵگا و بۆ باقی جیهان، ڕەوتی کامڵبوونی ئەوان دەبێتە ئەزمونی سەردەم.\nدەوری ئورووپا لە جیهانێکی ئەوتۆ دا چی دەبێ؟ وەک بەشێک لە جیهانی ئاتلانتیک یا وەک پێکهاتەیەک خۆی پێناسە دەکاتەوە و سەربەخۆ خۆی لەگەڵ ئاڵوگۆڕەکانی دەوروبەری دەگونجێنێ؟ وەک بەشێک لە ڕیککەوتنی ئەمبەر ئەوبەری ئاتلانتیک؟ یا وەک پێکهاتەیەکی جیاواز کە یەکەکانی لە هاوسەنگییەکی مێژوویی مۆدێلی دەسەڵات دا بەشدار دەبن؟ کام نەزمی جیهانی بەستراوەتەوە بە پێکەوە سازانی چەمکەکانی ترانس_ ئاتلانتیک و «ڕێگای ئاوریشمی نوێ»؟


Home›هەواڵ›کوردستان›یەکێتى و پارتى تاوتوێى هەڵبژاردنى پێشوەختە و هەڵوێستى فراکسیۆنە کوردییەکان لە بەغدا دەکەن\nئەمڕۆ یەکشەممە هەردوو دەزگاى هەڵبژاردنى یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتى دیموکراتى کوردستان کۆبوونەوە و لەبارەى ئەنجامدانى هەڵبژاردنى پێشوەختە لە عێراق.\nبەپێى زانیارییەکانى SNN کە لەبارەى ناوەڕۆکى کۆبوونەوەکەوە وەریگرتوون لە بەشدارانى کۆبوونەوەکە، “دەزگاى هەڵبژاردنى یەکێتى و پارتى گفتوگۆیان کردووە، لەبارەى پرۆژە یاساى هەڵبژاردن و پرۆسەى هەڵبژاردنى پێشوەختە لە عێراق، هەردوولا جەختیان کردووەتەوە لەسەر ئەنجامدانى هەماهەنگى زیاتر”.\nهەر بەپێى زانیارییەکان، “لە کۆبوونەوەکەدا بڕیاردراوە دەزگاى هەڵبژاردنى هەردوو حزب دەستبە زنجیرەیەک کۆبوونەوە بکەن لەبارەى دیاریکردن و رێککەوتن لەسەر هەماهەنگییەکانیان لەبارەى پرۆژەیاساى هەڵبژاردن و چۆنیەتى کارکردن لەگەڵ کۆمسیۆن لە عێراق، هاوکات بڕیاردراوە هەردوو فراکسیۆنى زەرد و سەوز لە ئەنجوومەنى نوێنەرانى عێراق و لیژنەى یاساى پەرلەمانى عێراق کۆبوونەوەیەکى تایبەت ئەنجام بدەن”.\nیەکێکى تر لە تەوەرەکانى کۆبوونەوەکە بریتیبووە لە باسکردن لە دەنگدەرى کورد لە ناوچە کێشە لەسەرەکان، SNN ئەوەى زانیووە، “لە کۆبوونەوەکەدا بڕیاردراوە فراکسیۆنى یەکێتى و پارتى کۆبوونەوە لەگەڵ سەرجەم فراکسیۆنە کوردستانییەکان ئەنجام بدەن بە مەبەستى پاراستنى هاوهەڵوێستى کورد لە ناوچە کێشە لەسەرەکان”.\nدوای پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی عێراق لە مانگی ئایاری رابردوو، مستەفا کازمی بەڵێنی ئەوەیدا کە کار دەکات بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەختە وەک وەڵامدانەوەیەک بۆ داواکاریی خۆپیشاندانی ناڕەزایی کە لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی رابردوو لە بەغدای پایتەخت و شارەکانی دیکەی عێراق سەریانهەڵدا و بەهۆیەوە حکومەتی پێشوو بە سەرۆکایەتی عادل عەبدولمەهدی ناچار بە دەستلەکارکێشانەوە کرا.\nکۆتایی مانگی تەمووزی رابردوو، سەرۆکوەزیرانی عێراق، رۆژی شەشی حوزەیرانی ساڵی داهاتووی بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەختە دیاریکرد و بەشێک لە پەرلەمانتارانی کوتلەی نەسر لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق داوای گۆڕینی ئەو وادەیەیان کرد.\nتاگەکانپارتى دیموکراتى کوردستانعێراقیەکێتیی نیشتمانیی


نە دوو قوتبی و نە لێكترازان…..سالار بابەشێخ – Denegkan\nنە دوو قوتبی و نە لێكترازان…..سالار بابەشێخ\nنە دوو قوتبی و نە لێكترازان\nلەدێرزەمانەوە داگیركەر و نەتەوەی ژێردەستكراو، لایەكیان لە پێناوی زێدەخوازی و بەرامبەرەكەی لە پێناوی رزگاری و سەربەستی، لە ململانێیەكی خوێناویدان. هەر لە چاخی شەڕی شیر و كەوانەوە، تا سەردەمی فڕۆكەی جەنگی و چەكی كیمیاوی ئەم پێكدادان و وێرانكارییە بەردەوام بووە. كوردستانی بەش مەینەتیش لەم چوارچێوەیە بەدەر نەبووە و نییە. كوردقڕانێكی زۆرمان لە مێژووی خۆماندا خوێندۆتەوەو بە چاوی خۆشمان بینیومانە. بێگومان شرۆڤەی مێژوو لە گۆشەی رۆژنامەیەكدا ناكرێ و ئەوەی ئەز لەم نووسینەدا مەبەستمە ئاماژەی پێبكەم، ئەوەیە كە باشووری وڵاتەكەمان هەندێك دەستكەوتی نەتەویی دەستەبەر كردووەو پێویستە هەر تاكێكی كورد كە لەهەر گۆشەیەكی سەر گڵتۆپی زەویندا گیرسابێتەوە، پاراستنی ئەم دەستكەوتانە بە ئەركی خۆی بزانێت و بەرامبەر بە كۆسپ و لەمپەرەكانی بەردەم گەشەكردنی ئەم كەرتە رزگاركراوەی وڵاتەكەی كەمتەرخەم نەبێت، چونكە تەنانەت دوای ئازاد كردنی باشووری كوردستان و هەڵدێرانی رژێمی بەعسیش، هێشتا لە ناوەندە دیپلۆماسییەكاندا بە ئاشكرا بۆ گەردەنی كورد، شیر لە هەسانی تاكتیك و پیلان دەسون و شۆڤینیستەكان بە فیتی وڵاتانی دراوسێ، رۆژوشەویان سەر یەكخستووە بۆ ئەوەی حكومەت و دەسەڵاتی كوردی لە خاچ بدەن و ئاسەواری نەهێڵن. هاوكات هاوكێشە سیاسییەكان لە ئاستی نێونەتەوەیی و نێودەوڵەتیدا، رۆژنەیەكی بەرەو چارەنووسی كورد كردۆتەوە. سەرەڕای بوونی گەندەڵی و گازاندە و سكاڵای هاووڵاتی لە ئاستی خزمەتگوزارییەكان، هەرێمی كوردستان و پێگەی كورد لە لای زلهێزەكانی جیهان و لە رۆژهەڵاتی ناویندا بە تایبەتی، بۆتە سەرباسی باسان و حیسابی بۆ دەكرێت.\nسەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان باڵانسی هاوكێشە سیاسییەكانی لە بەرژەوەندی هاووڵاتی و هاونیشتمانی كوردستانیدا راگرتووە. بارزانی بە بێ ئەوەی پێناسەی داگیركراو و داگیركاری لە بیركردبێت، پێرێ لە بەغدا و دوێنی لە تاران و ئەمڕۆ لە نێو كۆشكی سپیدا سەرۆكی وڵاتان دەبینێت و بۆ نەهێشتنی دڵەڕاوكێی توركیاش كار دەكات. بەڵام لە ناوخۆدا ئەوەی خەڵكی دڵسۆزی تووشی شۆك و وڕمان كردووە، ئەوەیە كە پەتای پلەوپایەپەرستی، داواكردنی وەزارەتی گرنگ و زیادكردنی میزانییە، چاوچنۆكی و كورسیپەرستی، دەمچەوركردن و بەرتیل و واسیتە، فەسادی ئیداری و ماڵی و. هتد، نەك هەر تەنگی بە دامودەزگای حكومی هەڵچنیوە، بەڵكو لێپرسراوانی حزبەكانیش بە رێژەیەكی نزیك بە گشتی، تووشی ئەم پەتا كوشندەیە بوون.\nجیا لە لێكترازان و جیابوونەوەكانی یەك لە دوای یەكی حزب و لایەنە سیاسییەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان، لاقەپانێك لە دەسەڵاتی كوردی لە هەرێمی كوردستان واتە (یەكێتی نیشتمانی كوردستان)یش خەریكە لەم گێژاوەدا نوقم بێ. ئەز بڕوام بە دوو قوتبی نییە كە دوو حزب هەموو دەسەڵاتی سیاسی وڵاتێك دابەش بكەن، پێوەروپێوانەی هێزوتوانای هەر حزبێك، پێگەی جەماوەرییەكەیەتی و یەكێتی لەقەپانی دەسەڵاتدا، هێزەو ئەمری واقعی ئەمڕۆی كوردستانە. هێزە سیاسییەكانی كوردستان هەموویان پێكەوە پێویستە كار لەسەر ئەم بنەمایە بكەن كە پێگەی جەماوەرییان بەهێز بكەن، چونكە لە ئاكامدا هەر تەنها ئیرادەی میللی و جەماوەرییە كە دوابڕیاردەرە لە سەر پرسە چارەنووسسازەكان. ئەگەر بۆ ماوەیەكیش حزبی دەسەلاتدار بتوانێت ئەسپی بەرژەوەندییە تەسكە حزبییەكانی تاو بدا و سواری ئەم شەپۆلە بێت، ئەوە بێگومان ئیرادەی گشتی بەگژیدا دەچێتەوە و مەودای زیاتری پێنادات. بۆیە كاتی ئەوە هاتووە كە هەر لە سەرۆكایەتی هەرێمەوە تا ئەو مێردمنداڵەی كە فامی خۆشەویستی ئاڵا و نیشتمانی لە لادروست دەبێت، رووبەڕووی ئەم مەترسییانە ببنەوە، بۆ ئەوەی لە بەرامبەر ئەو هەموو پیلانگێڕییە ناوچەیی و نێودەوڵەتییانەدا، بە وریاییەوە مامەڵە بكرێ.\nپێویستە پێشمەرجی دروستبوونی ئۆپۆزیسیۆن، پێناسەكردن و خوێندنەوەیەكی دروست و بابەتییانەی ئەم چەمكە بێت. دەنا ئەگەر بە بیانووی ریفۆرم و بە بێ ئەوەی یەك خاڵ بە ئایدۆلۆژیای حزبی زیاد یان كەم بكرێت، تەنها لە پێناوی گرتنە دەستی جڵەوی دەسەڵاتێك كە بنەمای لەسەر خۆخوازییەكی پەتییە، یەكڕیزییەكان تێكبدرێن، ئەوە نەك پەیكەرەی حزبەكان، بەڵكو دەستكەوتە نەتەوەییەكانیش بە خەسار دەچن.\nئەوەی خوازراوی خەڵكی كوردستانە، پێكەوە كاركردنە بۆ رزگاری لە بندەستی و چەسپاندنی دیموكراسی و ئازادی و دەستبەركردنی ژیانێكی شارستانی و سەردەمییانە و بە ئاكام گەیاندنی هەڵوێستە نەتەوەیی و نیشتیمانییەكانە، نەك فڕینی سەروەت و سامانی بەرپرسانی حزبی و حكومی و كێبڕكێ و ململانێی ناڕەوای نێوانیان.\nPrevious كوردستان كەى پڕدەبێت لە ئەخلاق و خەیاڵ ؟…پێشڕەو حەمید\nNext گوزاره‌ی نه‌وه‌ی دووه‌می کورد له هه‌نده‌ران…دڵشاد تاقانه


www.komalah.org - ڕاپۆرتی بەڕێوەچوونی پلینۆمی چوارەمی کومیتەی ناوەندی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران\nلاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی | راگه‌یاندن | ڕاپۆرتی بەڕێوەچوونی پلینۆمی چوارەمی کومیتەی ناوەندی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران\nڕاپۆرتی بەڕێوەچوونی پلینۆمی چوارەمی کومیتەی ناوەندی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران\nئاخێزی بەهێزتر لە ڕێ دان\nچوارەمین پلینۆمی کۆمیتەی ناوەندی حیزبی کۆمونیستی ئێران هەڵبژێردراوی کۆنگرەی دوازدەهەم لە رۆژی شەممە ٢٨ ی مانگی ڕێبەندان بەرابەر لەگەڵ ١٧ ی فێوریەی ٢٠١٨ بەڕێوەچوو. لەم پلینۆمەدا ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی کۆمەڵەش وەک چاودێر بەشدار بوون. بەشی یەکەمی باسەکانی ئەم کۆبوونەوەیە تەرخانکرا بۆ ڕاپۆرتی سیاسی کۆمیتەی ئیجرایی و دواتر ڕاپۆرتی تەشکیلاتی کۆمیتە و ئۆرگانە جۆراو جۆرەکانی تەشکیلاتی حیزب بە پلینۆم و هەڵسەنگاندنی ئەو ڕاپۆرتانە. ڕاپۆرتی سیاسی کۆمیتەی ئیجرایی حیزب بە جەخت کردنەوەی سەرلەنوێ لەسەر بنەماکانی بەیانیەی کۆمیتەی ناوەندی حیزب " سەبارەت بە بارودۆخی سیاسی ئێستا و مەوقعیەتی ئاخیزە سەرتاسەریە جەماوەریەکان" زیاتر چووە سەر بەرداشت و ئیستنتاجاتی سیاسی و کرداری لە بارودۆخی زاڵ بەسەر کۆمەڵگادا. گرنگیدان بەم لایەنە لە باسەکان لەم ڕوەوە خاوەنی ئەهمیەتە کە سەرجەم فاکتۆرەکانی مەوجود لە بەیان و لێکدانەوەی بارودۆخی سیاسی ئێران وەک بوارە عەینی و کۆمەڵایەتیەکان و ئاستی بێکاری و هەژاری و فەلاکەتی ئابووری، درێژەی ڕەوتی روو لە پەرەسەندنی ناڕەزایەتی و مانگرتنە کرێکاری و جەماوەریەکان و داماوی ڕژیم لە وڵامدانەوە بە داخوازی هەنوکەیی و خێرای کرێکاران و جەماوەری بێبەشی کۆمەڵگا ئەوە دەردەخات کە ئاخێزی بەهێز تر لە ڕێدان. ئاخێزی سەرتاسەری مانگی بەفرانبار وەک ئەزمونێکی کۆمەڵایەتی، نا ئامادەیی، خاڵە لاوازەکان و کەموکوڕیەکانی بزوتنەوەی کرێکاری و کومونیستی و باقی بزوتنەوە پێشڕەوە کۆمەڵایەتیەکانی لە ئێران نیشاندا. بزوتنەوەی کرێکاری کە بە حوزوری چالاکانەی خۆی لە گۆڕەپانی خەباتدا یارمەتی فەراهەم بوونی بوارە زەینیەکانی روودانی ئاخێزێکی سەرتاسەری دابوو، نەچووە ئاستی ڕێبەریی کردنی ئەم ئاخێزەوە. ئەم بزوتنەوەیە بە مانگرتن و ناڕەزایەتیەکانی هاوتەریب لەگەڵ ئاخێزە سەرتاسەریەکان لە ئارادا بوو، بەڵام لە پێگەیەکدا نەبوو کە بە سەرتاسەری کردنەوەی مانگرتنەکانی لە پشتیوانی کردنی ئاخێزە جەماوەریەکان بەردەوام بوونیان زەمانەت بکات. بزوتنەوەی کرێکاری کە لە ماوەی ڕەوتی روو لە پەرەسەندنی خەباتی خۆیدا لە ساڵ و مانگەکانی ئەم دواییەدا و بە بەرپا کردنی مانگرتنی درێژ ماوە نیشانی دابوو کە خاوەنی ڕادەیەک لە ڕێبەریی و ڕێکخراو بوونە، بەڵام ئاخێزەکانی ئەم دواییە دریخست کە ئەم ڕادەیە لە ڕێبەری و ڕێکخراو بوون بۆ بوون بە بڕبڕەی پشتی بزوتنەوەی جەماوەری و گەیشتن بە ئاستی ڕێبەرییەکەی بەس نییە و کەم و زۆر ئەو نیگەرانیە بوونی هەیە کە لە کاتی ڕاپەڕینی جەماوەریدا، بزوتنەوەی کرێکاری نەتوانێ مۆری چینایەتی خۆی لە ئاڵوگۆڕە سیاسیەکانی داهاتو بدات و سەرلەنوێ بۆرژوازی لە قامەت و ئاڕایشێکی سیاسی نوێدا درێژە بە حاکمیەتی خۆی بدات. لەم روەوە پێوستە کە ڕێبەران و هەڵسوڕاوانی بزوتنەوەی کرێکاری لەسەر ناوەرۆکی هاوسەنگی هێزێکی نوێ کە بە تایبەت دوای ئاخێزی سەرتاسەری ئەم دواییە بە قازانجی بزوتنەوەی ناڕەزایەتی گۆڕاوە و لە ناخی مانگرتن و ناڕەزایەتیە کرێکاریەکاندا هەموو توانا و زەرفیەتەکانی بۆ دروست کردنی تەشەکۆلە جەماوەری و چینایەتیە کرێکاریەکان لە شوێنەکانی کاردا بخاتە گەڕ. لە لایەکی دیکەوە ڕێبەران و هەڵسوڕاوانی کرێکاری نابێ لەم ڕاستیە غافڵ بن کە ڕێکخراو بوون لە حیزبی سیاسی کومونیستیدا بەشێکە لە ئیستراتیژی شۆڕشی کرێکاری و سۆسیالیستی و بەبێ ڕیکخراو بوون لە حیزبی سیاسی کومونیستیدا تەنانەت لە دەورەکانی شۆڕشیشدا ناکرێت چوونە پێش بەرەو شۆڕشی کرێکاری زەمانەت بکرێت. لەم دەورەیەدا چالاکییە تەبلیغی، تەرویجی و سازماندەرانەکانمان دەبێ هەروا لە خزمەت زاڵ بوون بەسەر کەموکوڕیەکان لە بزوتنەوەی کرێکاریدا بێت.\nلە جەریانی ئاخێزی مانگی بەفرانباردا سەرەڕای حوزوری بەرچاوی ژنان لە خۆپیشاندان و مانگرتنە خیابانیەکاندا، داواکاریە تایبەتەکانیان کەوتە ژێر کاریگەری باقی داخوازیەکانی دیکەوە. بەم حاڵەوە ئەم ئاخێزە سەرتاسەریە خاڵێکی ئەرێنی لە خەباتی ژنان لەدژی نیزامی ئاپاڕتایدی ڕەگەزی بوو. حەرەکەتی نمادین و بوێرانەی " کچانی خیابانی ئینقلاب" لەدژی حیجابی ئیسلامی لە جەریانی ئەم ئاخێزەدا و تێکرار بوونەوەی ناڕەزایەتیەکی سیاسیە بە ڕژیمێک کە سیاسەت و یاسا دژی ژنەکانی بۆتە بەشێک لە هۆویەت و پێناسەی سیاسی ئیدئۆلۆژیکی. ژنانی خیابانی ئینقلاب بەم حەرەکەتە جەسورانەیان، حیجابی ئیسلامیان وەک هێمای ئاپاڕتایدی ڕەگەزی و بێ مافی ژن لە کۆمەڵگادا توشی کێشە وگرفت کرد. بۆ ڕژیمێک کە کرداری هەڵاواردنی ڕەگەزی ناسنامە و هۆویەتی سیاسی و ئیدئۆلۆژیکیەکەی پێکدێنێت، خەباتی ژنان لە هەر بوارێکدا وەک هێرشێکی سیاسی بە ئەژمار دێت. ئەم حەرەکەتە و کاردانەوەی بەرینی لە ڕاگەیەنەرەکان و تۆڕە جۆاراو جۆرە کۆمەڵایەتیەکاندا و ئەو پشتیوانیانەی کە هەڵیخڕاند نیشانی ئەدات کە هێرشی بزوتنەوەی ژنان بۆسەر قانون و سیاسەتە دژبە ژنەکان تا چ ئاستێک خاوەنی مەقبوڵیەتی کۆمەڵایەتیە. ئەم ئاخێزە سەرتاسەرییە بە تێپەڕ بوون لە ئیسلاح خوازانی حکومەتی و بە کۆتایی هێنان بە سوڵتەی گوفتمانی ڕێفۆڕمخوازی کە خەبات لە چوارچێوەی تەسکی یاسا ئیسلامیەکاندا وەک بەستێنی سەرەکی ناڕەزایەتی لەدژی بارودۆخی فەلاکەتباری مەوجود پێناسە دەکەرد، بزوتنەوەی ژنانی خستۆتە مەوقعیەتێکی باشترەوە بۆ بەرەوپێش چوون. جەریانی ئیسلاح تەڵەبی بە مەیدان دان بە فیمینیزمی ئیسلامی و بە دروست کردنی پەڕاوێزێکی ئەمن بۆ فیمینیزمی لیبڕاڵ بزوتنەوەی ژنانی بەلاڕیدا بردبو وە بەری بەوە گرتبوو کە هێزی بزوێنەری و پاڵنەری بەرەو پێشەوە وە حەرەکەت بکەوێ. ژنانی کرێکار و زەحمەتکێش هێزی سەرەکی بەرەو پێش بەری بزوتنەوەی ژنانن. هەڵسوڕاوانی سۆسیالیست بە چڕ کردنەوەی چالاکی لە حاشیه‌ی شارەکاندا، بە پەرەدان بە پێوەندیەکانیان لەگەڵ ژنانی کرێکار و زەحمەتکێش لە شوێنەکانی کاردا و جەخت کردنەوە لەسەر داخوازی و داواکاریەکانیان و نیشاندانی نا کارایی ئیستراتیژی هێزە ئوپوزسیۆنە بۆرژواییەکان بۆ دەستەبەر کردنی خواستەکانیان، دەتوانن ئەم هێزە کۆمەڵایەتیە بەرینە وەجوڵە بخەن و لە دەوری ئاسۆی سۆسیالیستیدا بەسیجیان بکەن.\nلەگەڵ ئاخێزی مانگی بەفرانبار و کۆتایی هاتنی سوڵتەی گوفتمانی ئیسلاح تەڵەبانی حوکومەتی، ڕیزبەندی سیاسی زاڵ بەسەر بزوتنەوەی خویندکاریشدا دەگۆڕێ، بە تێپەڕبوونی بزوتنەوەی ناڕەزایەتی کرێکاری و جەماوەری لەو قاڵب و چوارچێوانەی کە ئیسلاح خوازانی حکومەتی لەدژی بارودۆخی مەوجود دەیانخستە بەرەدەم بزوتنەوەی ناڕەزایەتی، دەور و نەخشی هێژمونیکی ڕێکخراوەکانی خوێنداکاری سەربە ڕیفۆڕم خوزانی حکومەتی کۆتایی دێت و زەمینەیەکی گونجاوتر بۆ گەشە کردنی گرایشی چەپ و ڕادیکاڵ لە بزوتنەوەی خوێندکاریدا فەراهەم دەبێت. بەرەوپێش چوونی بزوتنەوەی خوێندکاری کە بە ڕشتە و ڕایەڵی جۆراو جۆر بە کۆمەڵگاوە پێوەندیەکی نەپساوەی هەیە لە گرەوی ئەوەدایە کە هاوپشتی لەگەڵ بزوتنەوە پێشڕەوە کۆماڵایەتیەکانی وەک بزوتنەوەی کرێکاری، بزوتنەوەی ژنان و بزوتنەوەی شۆڕشگێڕانەی کوردستان بە روون ترین شێوە بەرژەوەندی ئازادی خوازانە و ڕیفاهی ئەم بزوتنەوانە لە ئاستی کۆمەڵگادا وێنا بکات. بەشی چەپی بزوتنەوەی خوێندکاری وەک هەستیار ترین بەشی رۆشبیرانی کۆمەڵگە دەتوانن دەورێکی بەرچاویان لە ئاشکرا کردنی ماهیەتی هێزە کۆنەپەرستەکانی ئوپوزسیۆنی بۆرژوا لیبڕاڵی ئێران کە خۆیان وەک ئاڵترناتیوی حکومەتی مەتڕەح دەکەن هەبێت. بزوتنەوەی خوێندکاری لەو دەورانەدا کە دەتوانێ لە داخوازییە سینفیەکانی واوەتر بچێت و ئەرکە مێژووییەکانی ڕاپەڕێنێت توانیویەتی دەوری پێشڕەوانەی خۆی لە بزوتنەوەی ئازادی خوازنەی خەڵکی ئێراندا بنوێنێ. دوای ئاخێزی سەرتاسەری ئەم دواییە و بە دەستپێکی وەرزێکی نوێ لە خەبات بۆ روخاندنی ڕژیمی کۆماری ئیسلامی، ڕەوتی روو لە پەرەسەندنی مانگرتنەکان و خەباتی کرێکاری و بزوتنەوە ناڕەزایەتیەکان هەر ئەم ڕسالەتە لە بزوتنەوەی خوێندکاری دەخوازێت.


كوردیو - قەیرانی كوردوستان لەدوڕیانی مایەپوچی یان بەدەوڵەت بوون دا\nقەیرانی كوردوستان لەدوڕیانی مایەپوچی یان بەدەوڵەت بوون دا\nمحەمەد كەریم یەک شەممە, 22 تشرینی یەکەم 2017 20:50\nقەیران بابەتێكی زانستی و چەمكێكی فرە ڕەهەندە بۆیە دەبێت سەرەتا لەدەرگای زانستی كارگێڕی بدەین بۆ ناسین و مامەڵەكردنی دروست لەگەڵ تەواوی ڕەهەندەكانی چەمكەكەدا ئاشكرایە خۆئامادەكردن بۆ ڕوبەڕوبوونەوەی پێشهات و ڕودانەناكاوەكان و واقعیانەمامەڵەكردن لەگەڵ ڕووداوەكان لەئەرك و كارە سەرەكیەكانی دەسەڵاتە .\nئەم ئەركەی دەسەڵات لە زمانی زانستیدا بە بەڕێوەبردنی قەیران(ادارە الازمات Crisis Mangement ) ناسراوە,بەداخەوەم لە كۆی ژیانی سیاسی دا كورد پشتبەستو نەبوە بەهیچ بنەمایەكی زانستی لەڕووبەڕووبونەوەی كریز و ئاریشەكانیدا , بەڵكو بەدرێژی مێژوو تاكی پلەباڵا بەتێڕوانینی كورتبینانەی بەرژەوەندی شەخصی و ناوچەیی و پاوانخوازی هەڵوێستی گرتوە ئەمەش مانای وایە بەدژی ئاراستەی شەپۆل مەلەیكردوە بۆیە چارەنوسی هەوڵەكانی خنكان بوە .\nلای ئاگایانی سیاسی و ئیداری و شارەزایانی مێژووی شارستانیەتەكان ڕوونە قەیرانەكان چەندە كاریگەریان لەسەر مێژووی نەتەوەو گەلان جێهێشتوە جا چ بە ئاراستەی كاولكاری و وێرانبوون ومایەپوچبوون بووبێت یان بەئاراستەیبەدەشتهێنانی سەروەری و بنیادنان ودامەزراندن و هەستانەوەو گەشەكردن.بۆیە ووتراوە قەیران خاڵی وەرچەرخان و یەكلاكەرەوەیە .\nلەم قۆناغە هەستیارەی خەباتدا كورد لە دوڕیانێكی مەترسیداردایە لەنێوان گەشتن بە دەسەڵات و بەدەوڵەت بوون یان مایەپوچبوون و گەڕانەوە بۆ حوكمی زاتی كارتۆنی وەك ساڵی 1970ئەگەر نەڵێم دواتریش , شاراوەنیە لەمێژودا گەلێ شارستانی مرۆڤایەتی لەناوچوون و شوێنەواریان نەماوە بەهۆی بەرگەنەگرتنی قەیرانی مرۆیی یا سیاسی یا ئابووری و كۆمەڵایەتیەوە ئەكرێت هەندێكجار كۆبوونەوەی دووجۆریان زیاتری قەیران.\nئەگەر بەووردی بڕوانینە مێژووی گەلەكەمان ئەو ڕاستیە مێژوییە بەدیاردەكەوێت هەرگیز كورد نەیتوانیوە بەشێوازی تیم و پلانی پێشوەخت و هەمەلایەن هەنگاو بەرەو ئامانجەكانی هەڵبگرێت و مامەڵە لەگەڵ كێشەو قەیرانەكاندا بكات بۆیە تائێستە پارچەپارچەو لەتوپەتینئەگەر ئەمڕۆ هەموو لایەنە شۆڕشگێڕەكان بە ئیستراتیجیەتێكی نیشتمانی هاوبەش و ڕوونەوەبەخۆنەكەوێت دوورنیە لەم قۆناغەدا بەمایەپوچی هەستینەوە\nقەیران(بەستەر جۆین ) یان پردی پەڕینەوەیە لەنێوان دوو قۆناغدا واتە لە تێپەڕاندنی هەرقۆناغێكدا قەیرانەكان دەگەنە لوتكە بۆ تیژكردنەوەی بیروهۆش و هەڵسەنگاندنی هەمەلایەنەی ئاریشەكان بەئامانجی ئامادەكاری تەواو واڵاكردنی ڕێگاكان لەبەردەم هەنگاوی یەكەمی لەدەرگادانی قۆناغێكی نوئ و پێشكەوتوتردا.شارەزایانی ئەم بوارە بڕوایان وایە هەرقەیرانێك لەدووتوێیدا كریزێكیتری پەنهان حەشارداوە درەنگ یان زوو سەرهەڵدانەوە یان كپبوون و لەناوچوونی بەندە بە گەشەی كۆمەڵگەو بەرزبوونەوەی ئاستی ململانێ سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتیەكانەوە.\nئەتوانین لە ڕوانگەی ئەم عەملیە ئیداریەوە بڵێین لەماوەی زیاتر لە 26ساڵی تەمەنی دەسەڵاتی كورددا نەیتوانیوە ئامادەكاری بكات بۆ تێپەڕاندنی قۆناغی ساوایی دەسەڵات بیری تەسكی حیزبی و بەرژەوەندی خوازیبەڵكو ئەمانە زیاتر پەرەیسەندوە بەسەر مۆراڵی نیشتمانی ویەكتر قەبوڵكردندا .\nتائێرە بۆ ئاشناكردنی خوێنەری بەڕێزبوو بە بابەتەكە بۆیە بەمافی ڕەوای هەرتاكێكی هۆشیاری دەبینم ئەم پرسیارانەو چەندانی هاوشێوەیان بەخەیاڵیدابێت و بەشوێن وەڵامی دروستدا بگەڕێت بۆ هەریەكەیان .\nقەیران چیە؟؟ هۆكارەكانی سەرهەڵدانی كامانەن ؟؟ ئایا قەیرانی كوردستان حەقیقیە ؟؟ ئایا ؟؟ ئایا دەتوانرێت بەشێوازی زانستی و قۆناغبەندی چارەسەری كێشەو قەیرانەكان بكرێت یان سەرپێی و كاتی ڕوداوەكە بڕیاری لەبارەوەدەدرێت ؟؟ چۆن دەتوانین سود لە دەرەنجامەكانی قەیرانەكان وەربگرین؟؟ ئایا تەنها یەك ڕێگە و شێواز هەیە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قەیران یان زیاتر ؟؟ ئەگەر لە ڕێگەیەك زیاترهەیە كامانەن؟؟ باشترین ڕێگە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قەیران و كێشەكان كامەیە؟؟ ئەمانەو زۆریتر ...بۆ وەڵامدانەوەی پرسیارەكان پێویستە كەمێك لەسەر چەمكی قەیران (الازمە Crisis) و هۆكارەكانی سەرهەڵدان و ڕێكار و قۆناغەكانی ڕووبەڕووبوونەوەو دەرهاویشتەكانی ڕاوەستین و بابەتیانە شرۆڤەكاری بۆ هەریەكەیان ئەنجامبدەین بەڵكو لەدووتوێیاندا وەڵامی دروست وەدەستبخەین .\nسەرەتا و بۆ چوونە ناو بابەتەكە پێویستمان بە پێناس و هەویەی چەمكی قەیران هەیە , قەیران چیە؟قەیران Crisis :\n(قەیران بریتیە لە: كێشەیەك لە ئێستادا دروست بوە یان لە داهاتوداسەرهەڵدەدات بەشێوەیەكی ئاسایی یان دروستكراو بەهۆی بوونی ناتەبایی و ناهاوسەنگی لەجێبەجێكردنی لایەنێك یان زیاتردا , یان لەدەرەنجامی ململانئ و دژایەتیكردنی نێوان دوو جەمسەر و چەندلایەنێك یان زیاتردا.) ادارە الازمات وفض النزاعات الداخلیە لطیف القصاب\nیان وەك علی حسن سعدنی دەڵێت (قەیران : دۆخێكی نائاسایی پێشبینیكراو یان ناكاوو پێشبینی نەكراوە دەبێتە هەڕەشە بۆسەر دەستكەوت و ئامانج وبیروڕا و كەلوپەل و شمەك و بەها ڕەوشتیەكانی كۆمەڵگە , لەساتەوەختی ڕودانی قەیراندا دۆخی گشتی بەجۆرێك ئالًۆزدەبێًت كردەی بڕیاردان قورس و گران دەبێت).\nلە ڕوانگەی ئەم پێناسانەو چەندانیترەوە دەتوانین بڵێین قەیران Crisis :\nئەو ڕوداوو پێشهاتە چاوەڕوانكراو یان ناكاوەیە كەباری ئاسایی دەشێوێنێت و هەلسوكەوت دەشڵەژێنێت بەجۆرێك پێویست بە بڕیاردانی خێرا دەكات بۆ هاوسەنگكردنەوەو ئاسایی كردنەوەی دۆخەكە, هەندێجار قەیران دەبێتە خاڵی وەرچەرخان و سەرەتای دەستپێكردنی قۆناغێكی نوێ.\nبەپێی تەواوی پێناسەكان ئەوە بەدیاردەكەوێت مەبەست لە ساتی ڕوودانی قەیران ئەو كاتە هەستیارو ناسكەیە كەبەخاڵی وەرچەرخانی دۆخەكە هەژماردەكرێت و داهاتوی دەسەڵات و دەزگاكان لەڕووی گەشەو لەناوچوونەوە پەیوەست دەبێت بە ئەنجامی قەیرانەكەوە .\nكەواتە قەیران زۆربەی كات ڕووداوێكی ناكاوە بۆیە لێهاتویی و لێبڕانی زۆری دەوێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەو چارەسەر یان بنبڕكردنی .ئەو وڵاتەی جمەیدێت لە قەیراندا سەركردەكانیش شەكەتبوون لە ململانێ و دژایەتی یەكدی تائاستی تەنازول بۆ نەیارانی ئەزەلی لەدژی یەك بڕستی لێبڕیوون و توانای دانانی پلانێكی دروستی پەیژەئاسایان نەبوە بۆ پەڕینەوە لە زۆنگاوی كێشەو ترازان بەۆەو كەناری ئارامی و گەشەكردن ئەوەی دەمانگەیەنێتە دڵنیابووم لەقوڵی و چارەنوسسازی قەیرانەكەمان ئەم خاڵانەی خوارەوەیە :\nأ –زانستی قەیران / هەستكردن بەوەستان لەبەردەم خاڵی وەرچەرخان و بنچینەیی و چارەنوسسازدا.\nمامەڵەیكــــورد/ ئەوەتا دەبینین دوای ڕیفراندۆم لە دوڕیانێكی ترسناكدا وەستاوین هەموو هاووڵاتیان نیگەرانن و لەدڵەڕاوكێدا دەژین.\nب-زانستی قەیران / بۆ یەكلاكردنەوەی دۆخەكە پێویست بە بڕیاری خێراو بوێرانەی بەرپرس یان كەسی یەكەم دەكات .\nمامەڵەیكــــورد /هەموان دلنیایین كورد نەیتوانیوە بڕیاری یەكلاكەرەوەبدات لەبەر فرە جەمسەری و ناتەبایی جەمسەرەكان بۆیە هەمیشە لاستیكی هەڵوێستیان گرتوەو قەیرانەكانیان قوڵتر كردوەتەوە و بەم دۆخە نالەبارەیان گەیاندوە\nج-زانستی قەیران / هەستكردن بە مەترسی و هەڕەشەی جدی بۆسەر دەستكەوت و ئامانج و دروشمی جەمسەرەكانی قەیران.\nمامەڵەیكــــورد/ دەبینین چۆن هەموو دەستكەوتەكان كەوتونەتە ژێر هەڕەشەی لەناوچوون و لەدەستدان ئەمە ئاماژەیە بەبوونی قەیرانی قوڵ.\nد-زانستی قەیران / دەرچونی دۆخەكە لە كۆنترۆڵ یان لاوازبوونی سەرپەرشتی و جڵەوگیری و ئاراستەی ڕوداوەكان.\nمامەڵەیكـــورد/ پێویست بە ڕوونكردنەوەناكات دۆخی كوردستان چەندە شلۆقەو چۆنیش لەكۆنترۆڵ دەرچووە لەبەرچاوە ئەوەتا بەهەموو حیزبەكان و سەركردەكانەوە نیوەكۆنترۆڵیشیان لەدەستدانیە .\nه- زانستی قەیران / دیارترین نیشانەی سەرهەڵدانی قەیران فشاری كاتە واتە كات خێرا لەدەستدەچێت و ڕوداوەكان تەمومژاوی دەبن و هەڵەشەییان پێوە دیاردەبێت ئەمەش هۆكاری كەوتنەوەی نیگەرانی و دڵەخورپەی هەمولایەكدەبێت .\nمامەڵەیكــــورد/ خۆ لەهەموولایەكەوە دیارە هێندە فشاری كاتمان لەسەرە و دۆخەكە ئەوەندە تەمومژ دایگرتوە نەك تەمومژ بەو هەموو هەڵویستەجیاواز و لێدوانە دژیەبەیەكانەی لەئاستی باڵادا دەدرێن هەتابەرپێی خۆشمان نابینین و میلەتیش سەرگەردان و پەرێشانە.\nئەمانە چەند ڕاستیەك بوون لە ڕوداوەكانی سەرساحەكە و ئەگەر هاوكێشەكان بە تەبایی و یەكهەڵوێستی هاوهێزنەكەینەوە ئەوا قسەكۆنەكەی باپیرانمان كەوتویانە ((كــورد كــورت)) جارێكیتر دێتەدی و ئەم هەلەش لەدەستدەچێت وە ڕاستی ئەو لوغزەمان پێدەڵێت بۆچی تائێستە كورد وەك نەتەوەو گەلانی جیهان نەبووە بەخاوەنی دەوڵەتی سەربەخۆ.؟ وەڵامەكەش خۆخۆری و یەكتر قەبوڵنەكردن و یەكتر بڕینەوەیە. حاشاهەڵنەگرە لەئەمڕۆدا كەوتوین و زۆرێك لە خەونەكانمان بەنەزانی و لاوازی هەستی نیشتمانی وەك بڵقی ئاوی لێهاتوە و زۆرێك لە هاووڵاتیان لەهەموو ئاستەكاندا توشی بێمتمانەیی و داڕوخان بونەتەوە بۆهەستانەوە پێویستمان بە وەڵامدانەوەیەكی ڕاستگۆیانەی ئەم پرسیارەهەیە.\nبۆچی ئێمەی كورد جگەلە هاووڵاتیانی ووڵاتەكەمان ئەتوانین لەگەڵ هەموو خەڵكانیتر بەئاشتیانە بژین بەڵام یەكترقەبووڵناكەین و ناتوانین لەبەرامبەر یەكدی دادپەروەر و ڕاستگۆبین؟؟؟..\n2810 جار بینراوە


قادر حەمەجان:پلانی داهاتوی یەكێتی چارەسەری ریشەی ئەم دۆخەیە\nلێپرسراوی مەڵبەندی سلێمانی یەكێتی لەمەراسمی ناساندنی كاندیدەكانی لیستی ژمارە 162ی یەكێتی لەپارێزگای سلێمانی و دەوروبەری رایگەیاند: یەكێتی بەپشتبەستن بەڕابردویەكی پرشنگدار پشتیوانی رێبازی شەهیدان و رێبەری سەركردەی گەورەی گەلەكەمان مام جەلال لەم قۆناغە گرنگەدا تەنهاو تەنها ئامادەی سەركەوتنێكی دیكەیەو پلانی داهاتووشی مامەڵەكردنە لەگەڵ چارەسەری ریشەی ئەم دۆخە.\nقادر حەمەجان لێپرسراوی مەڵبەندی یەكی رێكخستنی سلێمانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەمەراسیمی ناساندنی كاندیدەكانی لیستی ژمارە 162ی یەكێتی بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لەپارێزگای سلێمانی و دەوروبەری رایگەیاند:یەكێتییەكەیان بەپشتبەستن بەرابردویەكی پرشنگدار، بەمتمانەیەكی قوڵەوە، بەئێوەی هەمیشە پشتیوانی ئەم رێبازەی شەهیدان و رێبەری سەركردەی گەورەی گەلەكەمان مام جەلال لەم قۆناغە گرنگەدا تەنهاو تەنها ئامادەی سەركەوتنێكی دیكەیە.\nوتیشی: هەمولایە دەزانن گەلەكەمان خاوەنی حزبێكە كە تایبەتمەندی جیاوازو بیروبۆچونی جیاوازی لەخۆگرتووە، ئێمە لەشاخەوە بۆ شار لەئێستاوە بۆ داهاتوو ئایندە سوین لەسەر بەردەوامیدان بۆ بەدیهێنانی ئامانجە پیرۆزەكەمان، بەم رەنگاو رەنگی و جیاوازی دەنگ و بۆچونەوە قۆناغ بەقۆناغ پێشەنگ بووین و كۆڵمان نەداوە.\nقادر حەمەجان راشیگەیاند: دەستكەوتەكانمان بۆ گەلی كوردستان ئێمەی وەك پێشەنگ و رێبەر نواندوە، بەڵێ كەموكورتیمان هەبووەو بێ هەڵە تێمان نەپەڕاندوە، بەڵێ هەندێكجار لێرەو لەوێ یەكێتییەكەمان باجی بەرپرسێكی خراپ و مامەڵەیەكی دزێو و بڕیارێكی نادروست و نابەجێشی داوە، بەڵام خۆمان دەزانین كەلێن و كەموكورتییەكان چین و چارەسەرەكانیش كامانەن، بۆیە دوای ئەم سەركەوتنە پلانی داهاتووی یەكێتی مامەڵەكردنە لەگەڵ چارەسەری ریشەی ئەم دۆخە، ئەم قۆناغەی تێمان پەڕاندوە چۆن لەلایەنە باشەكانیدا پێشڕەوبووین لەلایەن سلبییەكانیشی خۆمان بێبەری ناكەین و بەدیدێكی واقیعیانەوە دەڵێین دەنگمان پێبدەن، دەنگبدەن بەلیستە سەوزەكەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان كە لیستی متمانەو سەقامگیرو بەردەوامی ئارامی و ئاسایش و بەرگریكردنە لەكوردستان، لیستی پابەند بوونە بەپاراستنی دەستكەوتەكانی گەلی كوردستان، لیستی ئەو حزبە تێكۆشەرە، ئەو رابەرە گەورە، كە سەرەڕای پیلانی ناحەزان و دوژنمانی باجی زۆری راگرتنی باڵانسی ناوخۆی هەرێمی كوردستان و ناوچەكەشی داوە.\nئەوەشی خستەڕوو:یەكێتی حزبی ناو هەناوی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستانە، بۆیە لەهەورازو نشێودا ناكەوێ و تەسلیم نابێت، خەڵكی كوردستان ئەو راستیەیان لاچەسپیوە یەكێتی حزبی خۆیانە دەبێت هەروا بمێنێتەوە، داوا لەهەڤاڵان و جەماوەرو دەنگدەرو هەوادارانی یەكێتی دەكەین كە هەڵمەتی بانگەشەیەكی ئارام بەڕێبكەین و نمونەیەكی پێشكەوتوو شارساتنی سەردەم لەم پارێزگایەو هەرێمی كوردستان پێشكەشبكەین، چونكە وەك یەكێتی دووجار سەركەوتوو دەبین، جارێك لەپاراستنی ئارامی بانگەشەكان و فرەرەنگی و فرەحزبیدا، جارێكی دیكەش سەركەوتوو دەبین وەك لیستی ژمارە 162ی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان.\nئەوەشی راگەیاند: كەسوكاری سەربەرزی شەهیدان و زیندانیانی سیاسی و پێشمەرگە قارەمان و دێرینەكان و كەمئەندامانی سەنگەرو هەڤاڵانی یەكێتی، دەنگدانتان بەئاڵا سەوزەكەی یەكێتی گوڕوتینێكی باشترمان دەداتێ بۆ چاكسازی و سەركەوتنێكی دیكە، بۆ باشتركردنی گوزەرانی خەڵكی كوردساتن كە ئەوە ئێمەین دەتوانین بەڵێن بدەین و ببەینەسەر.\n•كەسوكاری سەربڵندی شەهیدان\n•هەڤاڵانی سەربەرزی یەكێتی نیشتمانی كوردستان\n•جەماوەری دڵسۆزو بەئەمەكی سلێمانی ودەوروبەری\n•پاڵێوراوانی (ی.ن.ك) بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق\nبەخێربێن بۆ مەراسیمی پڕ شكۆی ناساندنی پاڵێوراوانی لیستی ی.ن.ك لەسنوری پارێزگای سلێمانی .\nیەكێتیەكەتان بەپشت بەستن بەرابردوویەكی پرشنگدار بەمتمانیەكی قوڵەوە بەئێوەی هەمیشە پشتیوانی ئەم رێبازەی شەهیدان‌و رێبەریی سەركردەی گەورەی گەلەكەمان مام جەلال، لەم قۆناغە گرنگەدا تەنها‌و تەنها ئامادەی سەركەوتنێكی دیكەیە.\nهەموو لایەك دەزانن ئێمە خاوەنی حزبێكین كە تایبەتمەندیی جیاوازو دیدوبۆچونی جیاوازی لەخۆگرتووە ، ئێمە لەشاخەوە بۆ شار لەئێستاشەوە بۆ داهاتوو سوورین لەسەر بەردەوامبوون بۆبەدیهاتنی ئامانجە پیرۆزەكە، بەم رەنگاو رەنگی و جیاوازی دەنگ‌و بۆچوونەوە. قۆناغ بەقۆناغ پێشەنگ بوین‌و كۆڵمان نەداوە، دەستكەوتەكانمان بۆ گەلی كوردستان ئێمەی وەك پێشەنگ‌و رێبەر نواندووە... بەڵێ كەموكورتیمان هەبووە ، بەڵێ بێ هەڵە تێمان نەپەڕاندووە ، بەڵێ هەندێ جار لێرەو لەوێ یەكێتییەكەتان باجی بەرپرسێكی خراپ‌و كارو مامەڵەیەكی دزێوو بڕیارێكی نادروست‌و نابەجێی داوە ، بەڵام خۆمان دەزانین كەلێن‌و كورتیەكانمان چین‌و چارەسەرەكانیش كامانەن . هەربۆیە پاش ئەم سەركەوتنە ، پلانی داهاتووی یەكێتی مامەڵەكردنە لەگەڵ چارەسەركردنی ریشەیی ئەم دۆخە .\nئەوقۆناغانەی تێمان پەراندوون ، وەك چۆن لەلایەنە باشەكانیدا پێشڕەو بوین ، خۆمان لەلایەنە سلبیەكانیشی بێ بەری ناكەین .\nبەدیدێكی واقیعبینانە‌وە دەڵێین دەنگمان پێبدەن.. دەنگ بدەن بەلیستە سەوزەكەی (ی.ن.ك) كە لیستی متمانەو سەقامگیری‌و بەردەوامبوونی ئارامی و بەرگریكردنە لەكوردستان .\nلیستی پابەندبوونە بەپاراستنی دەستكەوتەكانی گەلی كوردستان ، لیستی ئەو حزبە تێكۆشەرە ڕابەرەیە كە سەرەڕای پلانی ناحەزو دوژمنەكانی ، باجی زۆری ڕاگرتنی باڵانسی ناوخۆی هەرێمی كوردستان‌و ناوچەكەشی داوە . یەكێتی حزبی ناو هەناوی خەڵكی كوردستانە ، هەربۆیە لەهەورازو نشێویشدا ناكەوێ‌و تەسلیم نابێ ، خەڵكی كوردستان ئەو ڕاستییەیان لاچەسپیووە كە یەكێتی حزبی خۆیانە ، دەبێ هەرواش بمێنێتەوە .\nلێرەدا داواكارین لەهەڤاڵان وجەماوەری یەكێتی ودەنگدەرو دۆست وهەوادارانی , دەست لەناو دەست هەموو پێكەوە هەڵمەتی بانگەشەیەكی ئارام بەرێبكەین ، نموونەیەكی پێگەیشتوو وشارستانیانەی سەردەم لەم پارێزگایەدا پیشانبدەین ، كەئەنجامەكەی وەك یەكێتی دووجار سەركەوتودەبین ، یەكەم جار لەپاراستنی ئەمن و ئارامی بانگەشەكاران‌و فرە ڕەنگی و فرە دەنگی . دووەمیش وەك لیستی (162)ی (ی.ن.ك) .\nكەسوكاری سەربڵندی شەهیدان ، زیندانیانی سیاسی ، پێشمەرگەو تێكۆشەرە دێرینەكان ، كەمئەندامانی سەنگەر , هەڤاڵانی ماندوونەناسی یەكێتی...دەنگدانتان بە ئاڵا سەوزەكەی یەكێتی گوڕوتینمان دەداتێ بۆ چاكسازی ، بۆ باشتكردنی گوزەرانی خەڵكی كوردستان ، كە ئەوە ئێمەین دەتوانین بەڵێن بدەین‌و بیبەینە سەر .\nپشت بەخوای گەورەو ئیرادەی بەرزی ئێوەی هەمیشە كوردستانی , رۆژی 12/5 لەسەر سندوقەكانی دەنگدان ئاماژەی بەڵێ بۆ لیستی (162) دەكەینە ئاهەنگی سەركەوتن ..\nداوا لەخەڵكی شاری قارەمانی سلێمانی ودەورو بەری وتەواوی سنوری لیستەكەمان دەكەین , دەنگ‌و متمانەتان بدەنەوە بەپارێزەری مورافەعەكانیان تا هەمیشە چەپكە گوڵەكە لەجێی تاقە گوڵەكەبێت , تا هێزی چەسپاندنی دەستور كاریگەرتربێت ، خەڵكی كوردستان سودمەند تروماف‌و موچەو بژێوی پارێزراوتر دەبێ . ئەگەر هەر هاووڵاتیەكیش بەهەر هۆیەك لێمان نیگەران بووبێت , داوایان لێدەكەین بەدڵە گەورەكەیان بمانبوورن ، متمانەمان پێ بدەنەوە تا یەكێتیەكەیان دۆخی نادۆخیان بەئاراستەی دیموكراسی‌و عەدالەتی كۆمەڵایەتی‌و مافی هاوڵاتیبوون وچەسپاندن وسەروەری یاسا بۆ ڕاستبكاتەوە .\nبیرت نەچێ ڕۆژی 12/5 یەكێتی‌و داهاتووی كوردستان بانگت دەكەن بۆ دەنگدان‌و هەڵبژاردنەوەی یەكێتی .\nبەڵێ خەڵكی شارە حەیاتەكەو دەوروبەری دەنگ بەئەزموون‌و ئارامی‌و دیموكراسی دەدەن .\nبەڵێ بۆ تاكە لیستی (162)یەكێتی .\nبەڵێ بۆ لیستی شەهیدان .\nهەر شادوسەربەرزوسەركەوتوو بن .


وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى: دۆخى هه‌ولێر و دهۆک مه‌ترسیداره – Hawpshti\nوته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى حکومه‌تى هه‌رێم ئاشکراى ده‌کات زیادبوونى حاڵه‌ته‌کانى تووشبوون به‌په‌تاى کۆرۆنا بۆ ئه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه که له‌سه‌ر ئاستى تاک هاوڵاتیانى هه‌ولێرو دهۆک خۆپارێزى ناکه‌ن و ده‌شڵێت:” هه‌ر که‌سێک له‌ماڵه‌وه خۆى که‌ره‌نتین کردووه ئه‌گه‌ر پێویستى به ئۆکسجین بێت راسته‌وخۆ ده‌بێت بچێته نه‌خۆشخانه”.\nنزیکه‌ى دووهه‌فته‌یه له پارێزگاى هه‌ولێرو دهۆک په‌تاى کۆرۆنا زیادى کردووه‌و به‌رپرسانى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى حکومه‌تى هه‌رێم به‌رده‌وام هۆشدارى ده‌ده‌نه هاوڵاتیان تا خۆیان و که‌سوکاریان و هاوشارییه‌کانیان بپارێزن و رێنماییه ته‌ندروستییه‌کان جێبه‌جێ بکه‌ن، سه‌ره‌راى ئه‌وه ژماره‌ى تووشبوان ئامارێکى به‌رزى تۆمار کردووه‌و ئه‌مڕۆ پێنجه‌مین گیان له‌ده‌ستدان له پارێزگاى دهۆک تۆمارکراوه.\nمحه‌مه‌د قادر، وته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى حکومه‌تى هه‌رێم له‌لێدوانێکدا وتی:” زیادبوونى ژماره‌ى تووشبوان له پارێزگاى هه‌ولێرو دهۆک له دوو هه‌فته‌ى رابردوودا دۆخێکى ترسناکه‌و له‌سه‌ر ئاستى تاک هاوڵاتیان له‌و دوو پارێزگایه پابه‌ند نه‌بوون به رێنماییه‌کانى خۆپارێزییه‌وه”.\nناوبراو ئاماژه‌ى به‌وه‌شکرد، تێکه‌ڵاوى زۆرو گروپ له شوێنه گه‌شتیارییه‌کان بینراون که ماسک و ده‌ستکێشیان به‌کارنه‌هێناوه‌و ئه‌وه‌ش هۆکارێکى زیادبوونى تووشبوانى کۆرۆنایه”.\nوته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌دنروستى حکومه‌تى هه‌رێم ده‌شڵێت:” فرۆشتنى بوتڵى ئۆکسجین له شه‌قامه‌کانى هه‌ولێردا مه‌ترسییه‌و هاوڵاتیان ده‌تۆقێنێت، ئه‌گه‌ر که‌سێکى تووشبوو پێویستى به ئۆکسجین بێت و له‌ماڵه‌وه خۆى که‌ره‌نتین کردبێت پێویسته یان له کۆمپانیاکانى ده‌رمان ئۆکسجین وه‌ربگرێت یان راسته‌وخۆ بچێته نه‌خۆشخانه‌کانى کۆرۆنا”.\nئه‌مڕۆ قایمقامى هه‌ولێر ده‌ستگیرکردنى که‌سێکى راگه‌یاند که له‌سه‌ر شه‌قامه‌کانى هه‌ولێر بوتڵى ئۆکسجین ده‌فرۆشێت.\nوته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى جه‌ختى له‌وه‌کرده‌وه که له پارێزگاى هه‌ولێرو دهۆک که‌مى بوتڵى ئۆکسجینیان نییه‌و رۆژانه ئۆکسجین ره‌وانه‌ى نه‌خۆشخانه‌کان ده‌کرێت، وتیشى:” هیچ هاوڵاتییه‌ک نییه له‌هه‌رێمى کوردستاندا نه‌زانێت چۆن خۆى ده‌پارێزێت، به‌ڵام به‌داخه‌وه هێشتا جدییه‌تێک نییه لاى هه‌ندێ که‌س، چونکه ئه‌گه‌ر گروپێکى بچوکیش رێنماییه‌کان جێبه‌جێ نه‌کات مه‌ترسییه بۆ سه‌ر شارو پارێزگایه‌ک و ڤایرۆسه‌که بڵاوده‌کاته‌وه”.\nمحه‌مه‌د قادر، ئه‌وه‌شى روونکرده‌وه هێشتا دۆخى په‌تاى کۆرۆنا له‌ژێر کۆنتڕۆڵدایه‌و پزیشکان و کارمه‌ندان به‌و په‌رى توانایانه‌وه هاوکارى نه‌خۆشه‌کان ده‌که‌ن، به‌ڵام ئه‌گه‌ر دۆخه‌که له‌م قۆناغه‌دا رانه‌گیرێت مه‌ترسییه‌کان زیاتر ده‌بن.\nده‌رباره‌ى قه‌ده‌غه‌ى هاتوچۆ وه‌ک رێگه‌یه‌ک بۆ تێکه‌ڵاونه‌بوونى هاوڵاتیان تا ڤایرۆسه‌که زیاتر بڵاونه‌بێته‌وه، وته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى ئه‌وه‌شى روونکرده‌وه که تا 15ى ئاب له‌پارێزگاى دهۆک له‌سه‌رجه‌م دام و ده‌زگاکان کراوه‌ته پشوو، وتیشى:” ده‌سه‌ڵاتى ته‌واو دراوه‌ته ژوورى ئۆپه‌راسیۆنه‌کانى پارێزگاکان و دۆخى کۆرۆنا له شاره‌کانیاندا ده‌زانن، ئه‌وان چ بڕیارێک بده‌ن ئێمه پشتیوانیان ده‌که‌ین، به‌ڵام ئه‌گه‌ر قه‌ده‌غه‌ى هاتوچۆش رابگه‌یه‌ندرێت و له‌سه‌ر ئاستى تاک خۆپارێزى نه‌بێت هیچ سوودێکى نابێت”.\nبەدەیان پەنابەر لەناو ئۆتۆمبێلی بارهەلگردا دەستگیرکران کە بەدەیان پەنابەریان کوردی هەرێمی کوردستانیان تیدابوە\nیۆنان بەسەدان پەنابەر لەیەك ڕۆژدا دیپۆرتی سنوری دەریایی تورکیا دەکاتەوە\nلە کۆبونەوەی لوتکەی ووڵاتانی ئەوروپی بریاردرا هاوکاری دارایی نوێ بدرێت بەتورکیا بۆ ڕێگەگری لە پەنابەران\nلەگەڵ بەردەوامی گەیشتنی پەنابەران بەڕیتانیا یاسای قورستر دەردەکات\nهانای ژمارە 6 تایبەت بە ”یادی ٢٥٢ سالەی کۆمۆنی پاریس“\nڕاگەیاندنی دەستبەکاربوونی پێشەنگ تیڤی


جوانیناسی‌و شكست ململانێ له‌نێوان بینراو و نه‌بینراوه‌كاندا….شاخه‌وان سدیق – Denegkan\nجوانیناسی‌و شكست ململانێ له‌نێوان بینراو و نه‌بینراوه‌كاندا….شاخه‌وان سدیق\nbyشاخه‌وان سدیق\tMarch 5, 2009\tگشتی\nجوانیناسی‌و شكست ململانێ له‌نێوان بینراو و نه‌بینراوه‌كاندا\n(ئه‌و شته‌ی سه‌یری ده‌كه‌م، هیچ كاتێك ئه‌و شته نییه به ئاواتی دیتنیه‌وه‌م)\nبه‌ر له هه‌موو شتێك مه‌به‌ستم له‌م نووسینه كۆكردنه‌وه‌و خسته‌إووی چه‌ند سه‌رنج‌و تێزێكه ده‌رباره‌ی چه‌مكی جوانی، پاشان چاو روانینێكی خێرایه به كتێبه پإ بایه‌خه‌كه‌ی (موراد فه‌رهاد پور) كه (مه‌نسور ته‌یفوری) وه‌ریگێإاوه بۆ زمانی كوردی‌و له‌لایه‌ن (به‌ختیار عه‌لی)یه‌وه پێشه‌كی بۆ نووسراوه، كه دیاره ئه‌م كتێبه یه‌كێكه له باشترین ئه‌و كتێبانه‌ی له‌ماوه‌ی پێشوودا چاپ كراوه‌و پێكهاتووه له كۆمه‌ڵه وتارێك ده‌رباره‌ی چه‌مكی جوانیناسانه‌و هه‌وڵدان بۆ خوێندنه‌وه‌ی ململانێ‌و شكسته‌كانی له‌نێوان بینراو و نه‌بینراوه‌كاندا، كه دیاره قسه‌كردن له سه‌ر جوانیی یه‌كێكه له‌پێشترین ئه‌و پرسانه‌ی به درێژایی مێژووی نووسین‌و فه‌لسه‌فه به‌تایبه‌ت، قسه‌ی ده‌رباره كراوه‌و هه‌میشه‌ش بیروإای جیاواز ده‌رباره‌ی ئه‌م چه‌مه‌كه هه‌بووه، چونكه ئه‌وه‌ی كه له سروشت‌و ژیانی رۆژانه‌دا چاوی مرۆڤ ده‌یبینێت مه‌رج نییه خودی حه‌قیقه‌تی جوانییه ره‌هاو (موتڵه‌قییه)كه‌ی خۆی بێت وه‌ك (ئه‌فڵاتون) ده‌ڵێت: "ده‌بێت له سه‌ره‌تای بوونی هه‌موو جوانییه‌كه‌وه جوانییه‌كی هه‌وه‌ڵی هه‌بێت، كه ئه‌و شتانه جوان ده‌كات پێیان ده‌وترێت جوان‌و ته‌نها به ئاماده‌بوونی ئه‌و جوانییه ئه‌وه‌ڵییه به هه‌ر جۆرێك بێت ئه‌م شتانه جوان ده‌بن "، به‌و پێیه‌ی هونه‌ر به درێژایی مێژووی كاركردنی خۆی ئیشی له‌سه‌ر جوانیی كردووه ده‌بینی زۆرترین قسه‌و باسه‌كان ده‌رباره‌ی ئه‌م چه‌مكه كه تا ئێستا كراوه به‌جۆرێك له جۆره‌كان گرێدراوه به هونه‌ره‌وه، چونكه مرۆڤ هه‌میشه هه‌وڵیداوه به‌هۆی توانستی بیركردنه‌وه‌یه‌وه خاسیه‌تی جوانییه راسته‌قینه‌كان بدۆزێته‌وه‌و له یه‌كیان جیابكاته‌وه، چونكه مه‌رج نییه ئه‌و خاسیه‌ته فۆإم ته‌نها هۆكاریی سه‌ره‌كیی دروستبوونی جوانییه‌كه‌ی بێت وه‌ك (جۆرج بێرگلی)ده‌ڵێت: "زانراوه كه خاسیه‌ت‌و حاڵه‌تی شته‌كان جودا له یه‌كتریی بوونیان نییه، به‌ڵكو له‌گه‌ڵا یه‌كدا تێكه‌ڵن هه‌موویان له یه‌ك بابه‌تدا ئاوێته بوون، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی مێشك توانستی ئه‌وه‌ی هه‌یه كه له هه‌ر خاسیه‌تێك له یه‌ك بابه‌تدا جیا له‌وانی تر خوردبێته‌وه ئه‌وا ئه‌و توانسته‌شی هه‌یه كه بیری ئه‌پستراك دروست بكات (ئایدیای جوان)یش یه‌كێكه له‌و بیره ئه‌بستراكانه"، لێره‌وه ده‌بێت له‌وه تێبگه‌ین كه بیركردنه‌وه له جوانی په‌یوه‌ست نییه به روئیای فه‌نتازیی ئامێزی خودی فۆإمه‌كانه‌وه ره‌نگه هه‌ندێكجار چاو درۆزنترین شت بێت له بینینی حه‌قیقه‌تی راسته‌قینه‌ی فۆإمێكدا، چونكه بینین له‌گه‌ڵا لێوردبوونه‌وه‌دا جیاوازه ناشێ تاك لایه‌ن سه‌یری روویه‌كی فۆإمه‌كه بكرێت‌و ده‌بێت بزانرێت هه‌موو فۆإمێك چه‌ند گۆشه‌یه‌كی بینینی جیاوازی هه‌یه وه‌ك چۆن لای سێزان‌و دواتر بیكاسۆو تعكیبییه‌كان سه‌یركردنی فۆإم له چه‌ند گۆشه‌یه‌كی جیاوازه‌وه مه‌رجی سه‌ره‌كیی كاركردن بوو. ئه‌وه‌تا (هوتشون)ده‌ڵێت: "ئه‌گه‌ر ئێمه له خۆماندا هه‌ستی جوانیناسیمان نه‌بوایه ئه‌وا ده‌شیا خانوو و باخ‌و جلوبه‌رگ ببینین‌و به‌كه‌ڵكیان بزانین، به‌ڵام هه‌رگیز نه‌مان ده‌توانی به جوانیان بزانین"، كه‌واته ورد بینین‌و بإیاردان له جوانیی‌و حه‌قیقه‌تی راسته‌قینه‌ی بینراوه‌كان له‌پێشترین كردارێكه كه مرۆڤ له هه‌ڵسه‌نگاندنی فۆإمدا پێویسته بیكات هه‌روه‌ك سپینۆزا پێیوایه كه "ده‌بێت له‌ژێر شێوه‌ی نه‌مریدا سه‌یری شته‌كان‌و بابه‌ته‌كان بكرێت" لێره‌وه ئه‌گه‌ر پرسیارێك ده‌رباره‌ی هه‌ڵسه‌نگاندن‌و بإیاردان له‌سه‌ر جوانیی بخه‌ینه‌إوو كه ئایا چۆن بتوانین بابه‌تێك یان فۆإمێك وه‌ك ئه‌وه‌ی هه‌یه چاولێبكه‌ین یاخود چۆن ده‌توانین به‌دوای پێناسه‌یه‌كی یه‌كلاكه‌ره‌وه‌دا بگه‌إێین بۆ ئه‌م چه‌مكه ئه‌وا ده‌توانین سوود له بیروإایه‌كی (كانت) وه‌ربگرین كه نووسه‌ر له‌م كتێبه‌دا ئاماژه‌یه‌كی دیاری پێداوه كانت پێیوایه "جوانیی چه‌ك نییه جوانیی به‌پێی concept ناپێورێ، له‌به‌ر ئه‌مه‌شه كه جوانیی په‌یإه‌وی ته‌زاو چه‌كی ئه‌رستۆیی ناكات، جوانیی ئه‌و ئه‌زموونه‌یه كه له رێگای چه‌مكه‌وه ده‌رك ناكرێت كه‌وابوو ناكرێت پێناسه‌یه‌كی چه‌مكییانه‌ی جوانیی به‌ده‌سته‌وه بدرێت‌و بوترێت ئه‌م بابه‌ته جوانه یان جوان نییه یان ئه‌مانه نموونه‌و خاڵه تایبه‌تییه‌كانی جوانین "ئه‌ی ئه‌گه‌ر نه‌مان توانیی به‌دوای واتاو پێناسه‌یه‌كی تایبه‌ت به جوانیدا بگه‌إێین ده‌بێت چۆن به‌رهه‌مێكی هونه‌ری یان فۆإمێك له ده‌ره‌وه‌ی كاره‌هونه‌رییه‌كان هه‌ڵسه‌نگێنین له كاتێكدا ده‌زانین كه مه‌رج نییه ئه‌وه‌ی ده‌یبینین حه‌قیقه‌تی جوانیی فۆإمه‌كه بێت دیسانه‌وه كانت ده‌ڵێت: "له هه‌ڵسه‌نگاندنی كارێكدا ده‌بێت واز له هه‌موو ویست‌و ئاواتێكی خۆمان بهێنین‌و به‌بێ مه‌به‌ست سه‌یری بابه‌تی جوان بكه‌ین كه ئه‌م بێمه‌به‌ستییه جیهانی ئه‌خلاقیش ده‌گرێته‌وه"، نووسه‌ر له‌م كتێبه‌دا جوانیی له هونه‌ر ده‌باته ده‌ره‌وه له رێگای تئویل كردن‌و شرۆڤه‌كردنی شیعره‌وه ده‌مانباته‌وه ناو جوانیی ده‌قه‌كان له‌ناو ئه‌ده‌بدا كه سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كیی ئه‌م جوانییه‌ش ره‌نگه زمان بێت، چونكه لێره‌دا زمان ده‌بێته تاكه ئامإازی ده‌ربإو هه‌ڵده‌ستێت به ته‌واوكردنی ئه‌ركی دووه‌می چاو له‌دوای پرۆسه‌ی بینینه‌وه، چونكه زمان پردی نێوان واتاو هه‌ڵسه‌نگاندنی واتایه‌و ده‌بێت له شێوه ساده‌كه‌یدا جوانیی وشه‌كان ده‌ربإێت وه‌ك (بوركهارت) ده‌ڵێت: "له ئاستی به‌رزو ئایدیالدا زمانی ئاخافتنی كۆمه‌ڵایه‌تیی ده‌بێ وه‌ك شیشه‌ی په‌نجه‌ره بێ، واته نابێ به‌وه بزانین كه زمان په‌رده‌یه‌كه له‌نێوان ئێمه‌و واتادا كه له‌پشتی زماندایه ئاماده‌یه"، چونكه زمان ده‌ربإی راسته‌قینه‌ی واتایه له سه‌رجه‌م كایه‌و ژانه‌ره‌كانی ئه‌ده‌ب‌و هونه‌رداو دووباره ماناكردنه‌وه‌یه به به‌ر ده‌رخه‌ری جوانییه راسته‌قینه‌كاندا كه هه‌ندێكجار ئاشكراو هه‌ندێكجاریش نادیارن، هه‌رچه‌نده چه‌ند بیروإایه‌كی جیاواز ده‌رباره‌ی شێواندنی جوانییه راسته‌قینه‌كان هه‌یه كه سروشته له‌لایه‌ن مرۆڤه‌وه‌و هه‌ندێك له بیریاران پێیانوایه كه مرۆڤ هه‌موو شته‌كانی ژیانی له‌پێناو به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خۆیدا قۆرغكردووه‌و ده‌ستكارییه‌كی ئێجگار گه‌وره‌ی سروشتی كردووه ئه‌مه‌ش بۆ ده‌رباز بوون بووه له شكسته‌كانی له‌ناو سروشتداو هه‌میشه هه‌وڵیداوه لاسایی فۆإم‌و بابه‌ته ئاساییه‌كانی ناو سروشت بكاته‌وه به‌تایبه‌ت له رێگای هونه‌ری شێوه‌كارییه‌وه كه تا راده‌یه‌ك له هونه‌ره‌كانی تر كۆنتره‌و مێژووه‌كه‌ی ده‌گه‌إێته‌وه بۆ مێژووی هه‌وڵه‌كانی مرۆڤ بۆ ده‌رباز بوون له شكست له رێگای دروستكردنی په‌یوه‌ندییه‌كی ره‌سنتری به‌هێزترو گشتگیرتر له‌نێوان ئه‌و شته‌دا كه ده‌ینوێنێته‌وه‌و ئه‌و شته‌دا كه ده‌نوێنرێته‌وه هه‌ر وه‌ك چۆن (ساموئێل بێكێت) ده‌ڵێت: "هونه‌رمه‌ند بوون واته شكستهێنان ئه‌ویش شكستێك كه هیچ كه‌سێكی دیكه ناوێرێت ئه‌زموونی بكات، ئه‌م شكسته جیهانی ئه‌وه واته هه‌ڵهاتن له به‌ره‌ی جه‌نگ واته هونه‌ر نوێنی‌و ماڵدارییه باشترین شێوه، واته ژیان "، بۆیه هه‌میشه گه‌إانی هونه‌رمه‌ند به‌دوای جوانییه راسته‌قینه‌كاندا وای كردووه ببنه قوربانیی له به‌رژه‌وه‌ندییه تایبه‌تییه‌كانی خۆیان، به‌ڵام له‌گه‌ڵا ئه‌مانه‌شدا هونه‌رو جوانیی شتێك به هونه‌رمه‌ند ده‌به‌خشێت كه ده‌بێته خاوه‌نی بینینی جیاواز هه‌ستكردن به جوانیی جیاواز كه له هونه‌ری ده‌دۆزنه‌وه وه‌ك (ئه‌دۆرنۆ) له تۆإی جوانناسییانه‌دا ده‌ڵێت: "كاری په‌یكه‌رسازه‌كان ئه‌وه‌یه پارچه‌و ته‌لزمه زیاده‌كان له به‌رده‌كان بكه‌نه‌وه واته به‌رهه‌م خۆی هه‌ره پێشه‌وه له مه‌تریاڵدا هه‌یه‌و هونه‌رمه‌ند به ته‌نیا یارمه‌تیی ئاشكرابوونی شێوه راسته قینه‌ی به‌رهه‌مده‌دات". لێره‌وه ده‌گه‌إێمه‌وه سه‌ر گرنگیی ناوه‌إۆكی ئه‌م كۆمه‌ڵه وتاره‌ی له دوو توێی ئه‌م كتێبه‌دا كۆكراوه‌ته‌وه كه وه‌ك به‌ختیار عه‌لی له پێشه‌كییه‌كه‌یدا ده‌ڵێت: "ئه‌م كتێبه یه‌كێكه له‌و كتێبانه‌ی كه جیهان له دیوه ئاڵۆزییه‌كه‌یدا ده‌گرێت‌و زمان له ئاسته قووڵه‌كه‌یدا به‌كارده‌هێنێت‌و بیركردنه‌وه به ئاڕاسته‌ی جێگا پإ گرێ‌و دیمه‌نه پإ پرسیاره‌كان راده‌كێشێت نه‌وه‌ك به لای لاساییكردنه‌وه‌دا"، نووسه‌ری ئه‌م كتێبه تا جێگا دووره ده‌سته‌كان به‌دوای جوانیدا گه‌إاوه ئه‌وه‌تا به‌ختیار ده‌ڵێت: "خوێندنه‌وه‌ی فه‌رهاد پور بۆ\nئه‌وانه نییه كه ده‌یانه‌وێت شتێك فێربن، به‌ڵكو بۆ ئه‌وانه‌یه كه ده‌یانه‌وێت به‌سه‌ر ئه‌و شتانه‌دا بچنه‌وه كه فێری بوون"، چونكه ئه‌م كتێبه ته‌ئویل كردن‌و راڤه‌كردنی فۆإم‌و لێكدانه‌وه‌ی واتاكانی جوانییه له مانا قووڵه‌كانیدا، چونكه گه‌إان‌و وردبوونه‌وه له واتا راسته‌قینه‌كانی جوانیی بێگومان كارێكی هێنده ساناو ئاسان نییه بۆیه (نیچه) ده‌یوت:\n"په‌یوه‌ندیی جوانیی‌و حه‌قیقه‌ت ترسی پیرۆزی هه‌موو ژیانم بووه".\nPrevious هه‌ڵبژاردن و چه‌مکی دیموکراسی\nNext سودی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان چیه ئه‌گه‌ر جه‌نگ به‌رده‌وامبێت ؟


تاران بەدواى جێگرەوەى دوو گەورەترین کەسایەتی کاریگەریدا دەگەڕێت لە گۆڕەپانى سیاسی عێراق کە لەدواى ساڵى 2003 وە شوێنپێی خۆیان قایمکردووە و ئێستا "کاریگەرییان نەماوە"، ئەوانیش هەریەکە لە موقتەدا سەدر ڕابەرى ڕەوتى سەدر و نورى مالیکى سەرۆکوەزیرانى پێشوترە، ئەوەش بەپێی راپۆرتێکى رۆژنامەى عەرەبى لەندەنى.\nبەپێی راپۆرتەکە، سەدر ڕۆڵە درەوشاوەکەى خۆى لەدەستداوە کە ئێران پەناى بۆ بردبوو بۆ هەڵمژینى توڕەیی شەقامى عێراقى دژە حکومەتە یەک لەدواى یەکەکان کە حزبەکانى هاوپەیمانى تاران کۆنترۆڵیان کردبوو، سەدر متمانەى خۆپیشاندەرانى هەژار و پەراوێزخراوى لەدەستداوە کە سەرچاوەى قورسایی خۆى و رەوتەکەى بوو.\nئەوەش خراوەتەڕوو، بەپێچەوانەى ساڵانى ڕابردوو، سەدر ئەمجارە ڕۆڵێکى گەورەى لە دانانى سەرۆکوەزیران و پێکهێنانى حکومەتدا نەبوو، سەرەڕاى بوونى زیاتر لە 50 کورسی پەرلەمان کە بەیەک ئاماژەى ئەو دەجوڵێن. هاوبەشە شیعییەکانیشى بەزۆرى متمانە بە هەڵوێستەکانى ناکەن لەبەرئەوەى بەخێرایی گۆڕانیان بەسەردا دێت.\nسەبارەت بە مالیکى، راپۆرتەکە ئاماژەى بەوەشکردووە، ئەو پیاوە هێشتا باجى جێهێشتنى دەسەڵات لەساڵى 2014 دەدات، لەسەر ئاستى پەرلەمان ژمارەیەک کورسی لەدەستداوە لەگەڵ کاریگەرى سیاسی.\nبەپێی راپۆرتەکە، بەپێچەوانەى رۆڵى مالیکى لەسەردەمى دەسەڵاتى حەیدەر عەبادیدا، لەسەردەمى کازمیدا مالیکى رۆڵیکى کاریگەرى نییە لە گۆڕەپانى سیاسی، بەشێوەیەک کە محەمەد جەواد زەریف وەزیرى دەرەوەى ئێران لەکاتى سەردانەکەیدا بۆ بەغدا پشتگوێی خست و لەگەڵیدا کۆنەبووەوە.\nغالب شابەندەر سیاسەتمەدارى عێراقى دەڵێت، نوسینگەى مالیکى هەواڵى ناڕازیی بوونى مالیکیان لەسەردانینەکردنى زەریف دزەپێکردووە، لە ئاماژەیەکدا بۆ بایکۆتکردنى ئێران، بەڵام راستییەکە ئەوەیە کە تاران بایکۆتى مالیکى کردووە دواى سوتانى کارتەکانى دەستى.\nسەردانەکەى زەریف دیوێکى دیکەى گۆڕانکارى لەناو گۆڕەپانى سیاسی شیعى لە عێراق دەرخست، کاتێک ئەو بەرپرسە ئێرانییە تەنها دوو سەرکردەى شیعى بینى، کە پێکهاتوون لە هادى عامرى و عەمار حەکیم.\nقورسایی عامرى بەستراوەتەوە بەوەى سەرۆکى هاوپەیمانى فەتحە، کە نوێنەرى گرنگترین میلیشیا چەکدارەکانى پشتیوانى ئێرانى تێدایە. سەربارى ئەوەى هاوپەیمانێتییەکە هەڵوێستێکى توند و هاوشێوەى بەرپرسانى ئێرانى هەیە بەرانبەر بوونى سەربازى ئەمریکا لە عێراق و هەڵوێستەکانى دژى سعودیە.\nسەبارەت بە حەکیم، راپۆرتەکە پێیوایە حەکیم لەدواى راسپاردنى کازمییەوە دەستکەوتى گرنگى بەدەستهێناوە، ئەو پشتیوانى لە کاندیدکردنى کازمى کردووە و هەوڵیداوە هێزە شیعییەکان پشتیوانى بکەن، بەبەرزکردنەوەى دروشمى "پێویستى پارێزگارى دەوڵەت لە داڕوخان"، بەشێوەیەک لە شێوەکان هێزە شیعییەکان کازمى لەسەر حەکیم هەژمار دەکەن.\nلە راپۆرتەکەدا باس لەوەشکراوە، هەڵکشانى عامرى و حەکیم لەسەر حسابی سەدر و مالیکى لە گۆڕەپانى سیاسی شیعیدا لە عێراق، رەنگدانەوەى پێویستى ئێرانە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ هەڵوێستى روونى سیاسی لە عێراق، لەبارەى دژایەتى و پشتیوانى حکومەت و داهاتووى هێزەکانى ئەمریکا و دۆسیەى پەیوەندییەکان لەگەڵ وڵاتانى کەنداو.\nبەکردەیی، عامرى و حەکیم هەڵوێستى رونیان لەبارەى ئەو دۆسیە سەرەکیانە نیشانداوە کە سیاسەتمەدارانى ئێران پێوەى سەرقاڵن، یەکەمیان بەروونى لەریزى تاران وەستاوە، دووەمیشیان پشتیوانى حکومەتە و دەیەوێت پەیوەندى بەتینی هەبێت لەگەڵ وڵاتانى کەنداو، ئەمریکا و رۆژئاوا.\nلەگەڵ ئەو ئاستەنگیانەى روبەڕووى تاران بوووەتەوە لەسەر ئاستى جیهان، قەیرانى پەیوەندییەکانى لەگەڵ ئەمریکا و زۆرێک لە وڵاتانى ناوچەکە، مامەڵەکردنى ئەو وڵاتە لەگەڵ عامرى و حەکیم لە عێراق رێگەى پێدەدات پارێزگارى بکات لەسەرجەم کەناڵە کراوەکان، بۆ ئەوەى هەر کاتێک پێویستى بوو بەشێوەیەکى کتوپڕ پەنا بۆ هەر یەکەیان ببات.


زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی : زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی و زانكۆی جیهان / سلێمانی نامەی لێكتێگەیشتن واژۆ دەكەن\nبە پەلە.. دابەشکردنی فۆرم لەسەرجەم زانکۆ تایبەتەکان راگیرا\nسەر لەبەیانی ئەمڕۆ 25/8/2016 سەرۆكی زانكۆی گەشەپێدانی مرۆیی بەڕێز پڕۆفیسۆر د. مەریوان ئەحمەد رەشید بە ئامادەبوونی بەڕێزان د.هیوا ئەبوبەکر یاریدەدەری سەرۆکی زانکۆ و ئەندامانی ئەجومەنی زانکۆو پڕۆفیسۆری یاریدەدەر د. رێبوار كەریم بەڕێوەبەری پەیوەندییەكانی زانكۆو م. زمناكۆ نوری بەڕێوەبەری نووسینگەی سەرۆك، پێشوازیان كرد لە وەفدێكی زانكۆی جیهان لە سلێمانی كە پێكهاتبوون لە بەڕێزان پڕۆفیسۆری یاریدەدەر دكتۆر واحید عومەر محی الدین سەرۆكی كەمپی سلێمانی زانكۆو وەفدی یاوەری.\nلەو دیدارەدا هەردوو لا باسیان لەدوایین بارودۆخی زانكۆكانی هەرێمی كوردستان و پەیوەندیەكانی نێوان زانكۆكان كرد، هیوایان خواست ئەم جۆرە سەردان و پەیوەندییانە بەردەوام بێت بۆ خزمەت بە خوێندنی باڵا لە كوردستان.


لە بارەی ئازادیی و ئازادیی تاکەوە.\n- مەعریفە.. وەکو جەنگێکی نادیار -\nلەوەتەی دونیا ھەیە مەعریفە خۆی دەرگای لەسەر خۆی نەکردۆتەوە و پێچەوانەکەشی راستە، بەداوای لێبوردنیشەوە کە دەڵێم لەپشت ئەخلاقیاتەوە ھیچ مانایەک بۆ ھیومانیزم نییە، لەپشت چاکەکاریشەوە عەقلانییەت نییە، بەقەدئەوەی کاریگەری دامەزراوە سیۆسیۆلۆژییەکانە لەسەر ئەو بڕوایەی کۆمەڵگە پاشکۆی ئایین بێت، ئەمە جەوھەری ئەو جەنگە نادیارەیە کە لەغیابی رەخنە وەکو سیستمێکی ئەکتیڤ لەنێو کایەی رۆشنبیریدا دیار دەکەوێت، سەرچاوەی چاکەکاری بیرکردنەوە نییە، چونکە لەپشت ھەر بیرکردنەوەیەک، بیرکردنەوەیەکی دیکە ھەیە کە دژی چاکەکاریە، ئەمە دیالیکتیکی فکرە، وەڵامی ئەخلاقیاتیش شتێکی حازر بەدەست ئایدیالیستەکانەوە دژ بە پێشکەوتنی کۆمەڵایەتیی، ئەمە ئەزموونکراوێکی چەند بارەیە لەقۆناغە جیاجیاکانی کورددا، بۆیە رەخنە بەر لەھەر شتێک داواکارییەکی ئازادیخوازانەیە بەرامبەر بەھێزی بیرە چەقبەستووەکان.\nھۆشیاری بیرۆکەیەکی زانستییە و ھەمیشە لەبەردەم ململانێدایە، کورد لەبەردەم دوو جۆر ململانێیەدایە، ململانێی مەعریفە و جەھل و نەیارەکانی، ململانێی مەعریفە لەگەڵ خودی خۆی، ئەوانەی لەگەڵ مەعریفە جەنگیان بەرپاکردووە، بە شەھامەتەوە بەردەوام بوونە لە ململانێ ھەمیشەییەکان، ئەوانەش لەگەڵ جەھل و دواکەوتن و نیفاق ململانێیان کردووە، رووبەڕووی مەترسی بوونەتەوە، کاتێک ئاوڕیان داوەتەوە کەس بەدەنگیانەوە نەچوون، ئەم فەزا گوماناوییە کە رەگوڕیشەی ئەم ستراکچەرەی دیاریکردووە، کاریگەری ناڕاستەوخۆی لەسەر بەردەوام نەبوونی پڕۆژەی مەعریفی ھەبووە، بەتایبەتی لە رۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە ھەم بەھۆکاری گوتاری زاڵی ئایینی و ھەم بەھۆکاری سیاسەت و ھەم بەھۆکاری کەسانی مونافق و ھیچ لەبارانەبوو پڕۆژەکان شکستیان خواردووە.\nبەشی زۆری ئەو کۆمەڵگەیانەی کە ھاوچەشنی ئێمەن، پێشتر ئەو دۆخەیان بینییوە و ئەزموونیان ھەیە، کەچی ھەمان ئەزموون دووبارە دەکەنەوە، لە میسر لەئەنجامی ئەو جەنگە نادیارەی کە مەعریفە ھەیبووە لەگەڵ جەھل، دەرەنجام پڕۆژەکە بووەتە مایەی داخستنی چەندین پڕۆژەی مەعریفی، بۆ نموونە گۆڤاری (المجلە) کە لە میسر دەردەچوو سەرنووسەرەکەی (محەمەد عوز) بوو زیاتر لە ١٥ ساڵ کاری کردووە سەرەنجام ناچار کراوە دابخرێ، گۆڤاری (گالیری) کە (ئەحمەد مورسی) سەرنووسەری بووە ساڵی ١٩٦٩ ناچار کراوە دابخرێت، گۆڤاری فکری ھاوچەرخ کە (زکی نەجیب) سەرنووسەری بووە بەناچار دوای ئەو ھەموو ململانێیە ساڵی ١٩٦٥ دایخستووە، گۆڤاری (ئەدەب و رەخنە) کە لەتونس دەرچوو سەرنووسەرەکەی (تاھیر ئەحمەد مەکی) بوو ساڵی ١٩٨٤ بەناچار دایخست و گۆڤاری (مەسار) کە چەپگەراییەکان دەریاندەکرد سەرنووسەرەکەی (محەمەد عروس مەتەری) بوو ساڵی ١٩٨٨ داخرا، لە سوریا بەھەمان شێوە گۆڤاری (المعرفە) دەردەچوو سەرنووسەرەکەی (فوئاد شەباب) بوو بەناچار ساڵی ٢٠١١ داخرا، ئەم حاڵەتە لە کوردستان چەند بارە بووەوە، بەتایبەتی بەھۆی تێکچوونی دۆخی ئابورییەوە، دەیان گۆڤار و رۆژنامە و میدیای دیکە داخران و بە وەزیفەی دیکە، دەیانی دیکەی بێ بنەمای مەعریفی کرانەوە، ئەمە کردەیەکی دژە مەعریفی بوو، لەکاتێکدا لەپەنا داخستنی ئەو چەند گۆڤارە، دەیان گۆڤاری دیکەی کەم مەعریفی دەردەچوون و لەدەرەوەی سانسۆی فکری کاریان دەکرد، بەڵام بەھۆی ئەوەی ئاراستەی سیاسی دەسەڵاتیان وەرگرتبوو، یەعنی دژە شەپۆلی سیاسی گەمەیان نەدەکرد، بەردەوام بوون و لەبری نووسینیش پاداشتی چاکیان وەردەگرت، ئەم حاڵەتە لە کوردستانیش ھەمان وێنە بوو کە لەساڵی ٢٠١١ وە دەستیپێکرد.\nئەم ئەزموونە جیاوازانە بۆیە دەگێڕمەوە، بۆ ئەوەیە کە ئەوانەی دژ بە دونیای فکر و ئەدەب راوەستاون و لەبەرامبەردا پڕۆژەی ناکامڵ وەکو ئەلتەرناتیڤ دەبینن، دەبێ ئەوە بزانن پەشیمانی دادی ھیچ لایەک نادات لە کۆتاییدا کە نەبێتە بەشێک لە ململانێی مەعریفە لەگەڵ خودی مەعریفەدا، چونکە ھەموو ئەوانەی بەسەر زارەکی لەنێو رۆشنبیریدا ھەڵسوکەوتیان کردووە، سەرەنجام بوونە کادری ئیدیۆلۆژی بەبێ بیرکردنەوە، سابا ئەم حاڵەتە لەھەر کونجێکی ئەم سەر زەمینە بێت.\nلە دونیای رۆشنبیری کوردیدا دەیان پڕۆژەی مەعریفی ھەبووە کە ئاخری خێر نەبووە، چونکە بەرمەبنای رەخنەی زانستی نەبووە، بەقەد مانای خودی مەعریفە، چونکە پەروەردەی بنچینەیی نەبووە لەبنەچەوە، بۆیە نەیتوانیوە گرەو لەگەڵ جەھل بکات و بیباتەوە، نموونەش رەھەندییەکانە کە گوایە پڕۆژەیەکی سەربەخۆی رەخنەیی بوو، یەکێک لە ھۆکارەکانی ئەو تەگەرانەی کە لەبەردەم رۆشنبیری کوردی ھەبووە، بریتیی بووە لەوەی کە بڕوایەکی قوڵ نەبووە بۆ مانای ئازادی کە ئەمە دواجار شوناسی رۆشنبیر و نووسەری جددی و ناجددیشی تێکەڵ بەیەکتر کرد، ئازادی بەمانا سادەییەکەی نا، بەڵکو بەو مانایەی کە (جۆن ستیوارت میل و ئایزا بێرلین) باسی دەکەن و داوای پاراستنی خودی ئازادی دەکەن، چونکە کۆمەڵگەیەک بە قۆناغێکدا تێپەڕ نەبووبێت، ناتوانێ مومارەسەی ئازادی بکات و قەدری ئازادی بزانێ، ئازادیش لەنێوەڕۆکدا روحی مەعریفەیە، لەلایەکی دیکەشەوە دژی مەعریفەیە، لەکاتێکدا جۆن ستیوارت میل لەپەرتووکی لەبارەی ئازادیی ەوە، نووسیویەتی ئازادی تەنھا ئەوە نییە لێگەڕێن تاکەکان ئارەزوومەندا ھەڵسوکەوت بکەن، بەڵکو ئەوەیە کە وەدەستھێنانی ئابوری تاکێتی خۆیان جیاوازییان نەبێ لەگەڵ ئەوانی تر کە ملھوڕی سیاسەتی کۆمەڵگەی کەلتور پەرست و نەریتخواز و لاگیری دەسەلات بن، ئەم حاڵەتە بۆ ماوەیەکی زۆر لە فەرانسە و زۆبەی ولاتانی ئەوروپا وەکو دیاردە ھەبوو.\nئەم حاڵەتە بۆ کێشەی نێوان کۆمەڵگە کە خاوەن گوتارە و تاکی شکە خاوەن رەفتاری رۆژانەی خۆیانن، بەشێکی پەیوەندیی بەو قەیرانە سیاسییە جۆراوجۆرانەوە ھەبوو کە ھیچ تایبەتمەندی و حورمەتێکی بۆ خودی رۆشنبیر نەھێشتەوە و کردی بەقەرەقۆز، ئەو فشارە سیاسییەی کە بەدرێژایی مێژوو لەسەر ئەدەب و ھونەر ھەبووە، کەلەپوری مەعنەوی نەکردە مۆد بۆ رەخنە، بۆیە زەمینەی بۆ نەزانین و رەخنەی بێمانا رەخساندووە کە ئاراستەی بیرکردنەوەی فەند بۆ پڕۆژەی مەعریفی بگۆڕێت بۆ وتارۆکەی رۆژنامەوانی بێ ناوەڕۆک، لەبەرامبەریشدا ئەو جورئەتە نەبووە کە بەرگەی فشاری جاھیلەکان بگرێت و ململانێ و جەنگە نادیارەکان ئاشکرا بکەن، ھەڵبەت ئەمە ھەوڵێکی ئیدیۆلۆژی ناڕاستەوخۆ بووە کە تائێستا بەردەوامی ھەیە، سەرەنجام گۆڤاری رامان خۆی و ئەرشیفەکەی باشتر دەتوانێ بەرگری لەخۆی بکات، شکستی عەقڵیش بۆ دژەکانی دەمێنێتەوە.\nئازادی چەمکێکی فرە مانایە و ھەر بەرامبەرەکەی و ھەم خۆی وەکو چەمکێک کە بۆ ھەر کایەیەک لەژیانی ئینساندا رەنگیداوەتەوە، ھەم بۆ سەپاندنی ئازادییەک لە دژی ئازادیی، کەسێک یان کایەیەکی دیکە، ھەم بۆ ئەو ژیانەی کە بەبێ ئازادی مانایەکی نامێنێ، " بەڵام ئایا دەشێت ئازادی بابەتێک بێت بۆ تێڕامانی ھزری بەو جۆرەی کە بتوانین و بڕیاری بەسەردا بسەپێنین؟. چونکە ئازادی شتێک نییە بوونەکەی دەستنیشان بکرێت، بەڵکو لە راستیدا ئازادی سەلماندنی کەساییەتییە و بڕیاردانە لەسەر بوونی مرۆڤ نەک بابەتێکی لەبەرچاو، یان ژیانێکی گیرۆدە بوو".(١). وەختێک کە ئازادی دەبێتە بابەتێک و بەگومانەوە باس دەکرێت، ئەو وەختەیە کە جیاوازی لەنێو ئایدیاڵە جیاوازەکان بەرەو گرژی مل دەنێت، بەبێ جیاوازی مانایەک بۆ ئازادی نامێنێت، ھەتا ئیدیاڵێک گرژ نەبێت و ستەم لەوانی دیکە نەکات، ھیچ مانایەک نییە بو ئەوانی تر سابا ھەر ئیدیۆلۆژییەکی تربێت داوای ئازادی بکات، یان لافیتە بۆ ئازادی ھەڵبدات، ئەمە جگەلەوەی کە خودی ئازادی کێشە بۆ فەزای ئازادی و بەجۆرێکی تر کوشتنی جیاوازیشە، چونکە ئەو یۆتۆبیایەی کە بۆ ئازادی و مەعریفە کراوە بە ھەقیقەتێکی رەھا و پێویستی بەردەوامە، بوارێک بۆ رەخنە لە ستایلی ئازادی ناھێڵێتەوە، دەسەڵاتی فکر زۆر گرژترە لە دەسەڵاتی سیاسی، لیبرالییەکان ئەمەیان باشتر ھەرز کردووە، چونکە ھەتا ئازادی تاک نەبێتە نەریتی گەلان، شتێک بەناوی ئازادی بۆ گشت وەکو پەشم دەمێنێتەوە بەدەم باوە بڕوات. بۆ نموونە ئێمە گوێمان لەم تێڕوانینە دەبێت کە دەڵێ " من ئازادم تا ئەو شوێنەی کە رێگە نادەم کەس تێکەڵ یان دەستوەربداتە چالاکییەکانم، ئازادی سیاسیش بەو مانایە دێت بە ئاسانی بوارێک بۆ ھەر کەسێک ھەبێت مامەڵە بکات بەبێ ئەوەی ئەوانی دیکە پەیوەندییان پێوەی ھەبێت، ئەگەر لێشم یاساغ بکرێت لەلایەن ئەوانی ترەوە، ئەگەر من نەتوانم ئەوەی لە توانامدا ھەیە بیکەم، کەواتە من تا ئەو رادەیە ئازاد نییم، بە پێچەوانە رەنگە ببمە ناحەزێک لەنێو کۆمەڵێک کە لەگەڵ مندا جیاوازییان ھەیە، جیاوازیش لێرەدا بە مانای جیاوازی نێوان کوێرێک و چاوساغێک نایات، بە مانای کەڕێک و ساغێک نایان یان نەخوێنەوار و خوێندەوار، بەڵکو بە مانا نێوانێکی فراوان لە فکر دێت". (٢) باس کردن لەچەمکی مەعریفە و ئازادی وەکو دوو چەمکی سەربەخۆ، لەشوێنێکدا دەبێتە گرێکوێرە، چونکە کێشەی ئازادی کێشەی دەوڵەتە، نەک پشتگوێ خستنی کۆمەڵگە لەنێوان سیاسەت و دەوڵەت و کۆمەڵگە، ئەوەی کە وون دەبێت لە نێوان دەسەڵات و دەوڵەت بەڕێوەبردندا و ئەوەش لەنێوان کۆمەڵگە و دەسەڵات، لەھەردوو بارەکەدا ئەو ئازادییەیە کە ھێشتا نەناسراوە وەکو چەمک و وەکو بەھا و وەکو ماتریالێکی مێژوویی بەتایبەتی بۆ فکر و پێشکەوتن، ھەوەرھا نەبۆتە ریتواڵێکی بە بەھا، بەڵام کە سیاسەت و سیاسەتوانەکان ئەم سپەیسە وون دەکەن، ئەویش بە بیانووی کێشەیەکی تر کە پەیوەندیی بە دەسەڵاتەوە ھەیە، رووە فکرییەکەی لەبەرچاوان وون دەکەن تاکو لە بەھای ئازادی کەمبکەنەوە. ئازادی بەمانا کۆنەکەی زۆر پڕ بایەخ ترە لەوەی کە پەیوەندی بەکاری عەقڵ، یاخود ھزری بە بەراورد بە کاروباری ماددی، ھۆکاری ئەمەش زۆر سادەیە، ئەو کەسەی خاوەن شتێکە لەبواری ھزری، نابێتە ھۆی کەمبوونەوەی مافی ئەوی تر". (٣). ھەر لەمبارەیەوە تۆدۆرۆف تێبینی و جیاوازی زۆر قورسی لەسەر دیموکراسی و ئازادی و دوژمنەکانی ھەیە. "من پێشتر پێموابوو کە ئازادی لە بەھا بنچینەییەکانی دیموکراسیدایە، بەڵام بۆم روون بۆوە لەو کاتەوە کە ئازادی وەکو چەمکێک بەکاردەھێنم، کێشەیەکی مەترسیداری لەسەر دیموکراسی درووستکردووە، لەکاتێکدا ئەم مەترسییە تەنھا لەدەرەوە سەرچاوەی نەگرتووە، لەلایەکی دیکەوە ئەوانەی کە شوھرەتیان بە دوژمنکارییەوە وەرگرتووە و (گوایە دوژمنیان ھەیە)، یان ئەوانەی بەو ئازادیەی ناوەوەی ئیدیۆلۆژیا، جوڵانەوە و لێپرسینەوەیەک ھەیە کە ئەو بەھایانە پڕتر و گەورەتر دەکات، تەنانەت ئەو بەھا پەیوەستانەی کە بەھای تەندروستیش نیین بە بەردەوامی". (٤). تۆدۆرۆف باسی سنورێک دەکات بۆ ئازادی کە لیبرالیزمی نوێیە، وەکو نوکتەی (مریشکە) کەی لێھاتووە کە بەدوای رێویەکەوەیە، چونکە ھیچ موڵکێک شک نابات، لەکاتێکدا ئازادی رێوی مەترسیدارە، چونکە ئەو بەھێزترە، بۆیە ئەوەی کە خاوەن دەسەڵاتە، ئەو سنووری ئازادی دیاریدەکات، لەکاتێکدا دەبوو خەڵک یان گەل سنووری ئازادی دیاری بکەن، چونکە ئێستا ئازادی بەکارھێنانی کاڵا و بەکارھێنانی چەک و بەکارھێنانی پوڵ و داوو دەرمان و ھەر شتێکی دیکە وەکو پێویستیەکانی ئینسانە، لەچنگی دەسەڵات و سیستمی سیاسی و دەستەبژێری سیاسیی سەرمایەدارەکانە، ئەوان زیاتر لەھەوڵی بەکارھێنانی ئازادین، نەک خەڵک کە ئەگەر بیانھەوێ رستەیەک یان ناڕەزایەتییەک بەیان بکەن، ئەویش بەپێی یاسا و عورف، کەوابوو ئەوەی کە زیاتر عەوداڵی ئازادییە، دەسەڵاتی سیاسییە، بەپێچەوانەشەوە ئەوانەی کە پێیان دەگوترێت گروپی توندڕەو و تیرۆریست.\n"لەگەڵ چەمکی ئازادی لە ئاسۆی ھەڵھێنجانە مۆدێرنەکاندا، بۆ نموونە لەگەڵ واتای ئازادی لە فەلسەفە و سیاسەتی لیبراڵ، چەند لێکچونێکی پەیدا بووە، بەڵام لێی بانتر دەڕوا بۆ باسێکی فەلسەفی و ئێجگار کۆن لەمەڕ ئازادی لەبەرامبەر ھەر پێویستیی و سەرپشکی لەبەرامبەر دیترمێنت دەگەڕێتەوە، بۆ نموونە نووسەر لێرە ھێندەی کێشەی ئازادی ئافراندنی ھونەری ھەیە، ھێندە کێشەی لە کایەی سیاسیدا نییە، لەحاڵێکدا ھەم سیاسەت بۆ خۆی ھونەرە و ھەم ھونەریش لەشوێنێکدا کێشەیە بۆ سیاسەت، ھەروەک ئەوەی دەبینین کاریکاتێریستێک بە درووستکردنی کاریکاتێرێک چ ئاژاوەیەکی ھونەری بۆ سیاسەت دەنێتەوە".(٥) یان شانۆنامەیەک یان فۆتۆگرافێک یان ھەر کارێکی ھونەری کە ئافراندنی ھونەری تێدابێت، سیاسییەکان دەترسن و ھونەر وەکو ئافراندن نابینن، بەڵکو وەکو کەرەستەیەکی مەترسیدار بۆ سەر سیاسەت دەبینن.\nمن لێرەدا کێشەیەکی دیکەی ئازادی دەبینم کە مەترسییە بۆ سەر خودی ئازادی وەکو فەزایەک بۆ تاک، ئەویش داگیرکاری ئازادی ئافراندن یان نوێخوازییەکە کە توانای ئەدیب یان ھونەرمەندێک پێناسە دەکات، ئەم فەزای نا شایستەیە کە لەشکڵی دارستان دەچێت، ھەروەک چۆن سیاسییەکان بۆ خاتری داگیرکردنی فەزای کۆمەڵایەتی بۆ خۆیان، تەواوی فەزای کۆمەڵایەتی داگیر دەکەن، ئاوھاش ئەوانەی ناترسن لە موڵکیەتی ئازادی بەدەستھاتوو لەلایەن ئەفرێنەرێکەوە. ئەگەرچی پێشتر فریدریک ئەنگڵس لە پەرتووکی خێزانی پیرۆز باش لەوە دەکات (ئازادی تەنھا بەکارھێنانی کاڵایە)، کەچی (برتراند راسل) وەکو بیرمەندێکی دیاردەناس و سۆسیۆلۆژیستی مۆدێرن، لە پەرتووکی ئایدیاڵە سیاسییەکاندا ھەمان ئەو وتەیە بەشێوەیەکی تر دووبارە دەکاتەوە و دەڵێ "مرۆڤ بەبێ موڵک ئازاد نییە و لە بەدەستھێنانی پێداویستییەکانی ژیانێکی پڕ لە لێبوردەییدا دڵنیا نابێت، مرۆڤ بەبێ ھێز ھیچ دەرفەتێکی لەبەردەمدا نییە بۆ داھێنان، ئەگەر ویسترا دەرفەت بۆ تاکەکان بڕەخسێنێت بۆ ئەوەی پاڵنەرە داھێنەرانەکان دەستەبەر بکەن، ئەوا پێویستیانەی لەھەژاری ماددی رزگار بن"، ئەگەر بە پێچەوانەی ئەو بۆچوونەی راسل رەوتی ژیان بەردەوام بەرەو سەختی رێگەی گرت و ھەلومەرجێکی بۆ نەھێشتنی ھەژاری فەراھەم نەکرا، چونکە ئەوە مەعلوومە کە ھەژاری ماددی و نەبوونی خۆشگوزەرانی، حەتمەت ھەژاری فکری لێبەرھەمدێت.\nکاتێک ناکۆکی لەنێوان بەرژەوەندیی خەڵک و بەرژەوەندیی دەسەڵاتداراندا درووست دەبێت، پرسیارێک دێتە ئاراوە، ئایا خەڵک یان دەسەڵات، مافی ئەوەیان ھەیە بەرگری لە بەرژەوەندیی خۆیان بکەن لەسەر حیسابی بەرژەوەندی ئەویتر؟، ھەڵبەت فەرامانڕەوا ستەمکارەکان ھەر چەند کەمینەش بووبن، ھەندێک جار نوێنەرایەتی خێڵێک یان بنەماڵەیەکی بچووکیان کردووە، بێ دوو دڵی بەرژەوەندیی خۆیان سەپاندووە بەسەر زۆرینەدا، بۆیە مەرج نییە ستەم تەنیا ستەمی کەمینە بێت بەسەر زۆرینە، بەڵکو زۆرجار ستەمی زۆرینە دژی کەمینە ترسناکترە، لەبەر ئەوەی ئازارەکەی کەسێک یان چەند کەسێک دەیچێژن، لەسەر دەستی ژمارەیەکی زۆر خەڵک کە چەندین قات لە رووی جەستەیی و دەروونییەوە زیاتر و زاڵمانەترە لەو ئازارەی کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک بەدەست تاکە کەسێکەوە دەیچێژن.\nبە بڕوای بیرکسۆن* ئازادی بەشێکی بریتییە لە پانتایی دەروونی بۆ کردەوەکانی ئینسان کە وەھمێک دروست دەکات لە ناخیدا کە بڕیارلێدانە لە کرداری خود و دەڵێ " گەلێگ جار دەرچوونی کرداری ئازاد لە دەروونەوە لە شێوەی وەرینی بەری گەیو لە درەختەکەیەوە وێنا دەکات، ئەوە بەبیر دێنێتەوە کە پڕۆسەی درووستکردنی خود لەلایەن خودەوە کە ئەوە بەلای ئەوەوە ھاو واتای ئازاد، ھەندێک پێشکات بڕیارلێدان و دیاریکردن دەگرێتە خۆ، ئەوەی کە بیرکسۆن ناوی دەنێت ئازادی، لە کۆتاییدا بریتییە لە رەوشتی مرۆڤ، بەپێی سرووشتە روحیەکەی کە خۆی بۆیە ناتوانرێت لێکدانەوە بۆ کردارەکانی بکرێت کە گەڕانەوەیە بۆ سرووشتە تایبەتەکەی خۆی. ئەمە ئەوە دەسەلمێنێ کە ھەستە ئاکارییەکان ھەندێکجار دژ بەیەک دەوەستنەوە، چونکە ئازادی سەپاندنی ناخی قوڵی ئەو کەسایەتییانەیە کە خۆیان لەگەڵ ژینگەی جیاوازدا دەگونجێنن و بیرکسۆن بە (کرداری نەگۆڕ) دەیشوبھێنێ.\nلەپەنا چەمکی ئازادیدا، چەندین کەس کە ھەم ئازادیخوازن و ھەم توانایان ھەیە، پەراوێز دەخرێت و ئازادی کار و خۆ مانیفێستکردنیان پێڕەوا نابینرێت، بەیانی ئازادی لە وڵاتە دیموکراتەکاندایە، لەبەر ئەوەی ھونەرمەندان بەپێی ویستی خۆیان بۆ پەیوەندیی و نا پەیوەندیی بە ئامانجێک، ئەم ئازادییە دەکەن بە موڵکی خۆیان، ھەڵبەت ئەگەر بیانھەوێ و لەھەڵبژاردنیاندا بێت بۆ وەھا ویستێک، بەڵام لە وڵاتە دیکتاتۆرییەکاندا دەوڵەت کە کاتێک بەھێز دەبێت، بۆ کۆنترۆڵکردنی ھونەر و ئەدەب دەست ناکات بە ئیغراکردنیان، وەکو ئەوەی لویسی چوارەم کردی.\nئازادی و مەعریفە لەشوێنێکدا دوو چەمکی دژ بەیەکن، بۆیە بەدوو چەمکی فرە مانا لێکدەدرێتەوە، چونکە ھەم وەکو چەمک زیاد لە مانایەکیان ھەیە و ھەم بیرمەندەکانیش پێناسەی جۆراوجۆریان بۆ کردووە، بۆ نموونە بەپێی سارتەر و بەپێی (فرۆید و فرۆییدیەکانی وەکو ئەریک فرۆم و ویلھێم رایش و ھێربرت مارکۆزە و جاک لاکان) بێت ھەریەک لەم بیرمەندانە تێگەیشتنێکیان ھەیە بە جیاوازییەوە، بۆیە مانایەکی نوێیان بۆ بەرھەمھێناوە، ئەویش ئەویە کە ئازادی بەبێ ھاندەرەکانی کە لەرێگەی کەسانی چەوساوەی ژێردەست وەکو نەتەوەکان، یان وەکو کرێکاری ژێردەستی خاوەن کار و لەنووسەرانی ئازادیخواز و ھتد، ھەموو ئەمانە شتێک نیین، جگە لە بارێکی دەروونی بۆ ئەوانی تر کە وا تێگەیشتوون، بەو مانایەی بۆ ئەوانەی گەیشتوون بە مەعریفە مانایەکی جیاوازی ھەیە، کەوابوو ئازادی جەنگی دەروونییە لەگەڵ خودو ئەوانی تر کە دوژمنانی ئازادین.\nمەسەلەی دیوە شاراوەکەی یان دیوە نەبینراوەکەی جەنگی مەعریفە و ئازادی کە دژی ئازادی خۆیەتی، مەسەلەی ئازادی مومارەسەکردنی ئایینە کە لە مێژوودا پێناسە کراوە چۆن خۆی فۆرمۆڵە کردووە، ئەمەش لە موڵکییەتی گشتەوە بووە بە موڵکی چینێک یان دەستەبژێرێک بۆ داگیرکردنی ئازادی ئەوانی تر کە ھەمان ئیدیۆلۆژیایە، دەسەڵاتی کەنیسە و دەسەڵاتی خەلافەت و دەسەڵاتی سوڵتانەکان کە کەڵکیان لە ئازادی وەرگرتووە وەختێک تابۆ واتە قەدەغە بوونە، باشترین نموونەی ئەو دژ بەخۆبوونەیە کە ئازادی کێشەی بۆ خودی ئازادی خوڵقاندووە، بە پێی تێڕوانینی جۆن ستیوارت میل بێت "ئازادی ئایینیی لە ھیچ وڵاتێکدا فەراھەم نەبوو، تا ئەوکاتەی چینی تر کاروباری ئایینیی گرینگییەکی ئەوتۆی پێنەدەدرا، خەڵکی لە مشتومڕکردن لەسەر باوەڕ بێتاقەت ببوون، چونکە ھەستیان دەکرد ئارامی و حەوانەوەیان لێ تێکدەدات) چونکە ئەوکات سەفستائییە مەسیحی یە کاسۆلیک و پرۆتستانتەکان کە لەموناقەشەدا بوون، ھەموو ژیانیان کردبوو بە موناقەشە لەسەر شێوەی شیکردنەوەی ئایەتێک لە ئینجیل، یان رێسایەک لەلایەن مەسیحەوە دەرکراوە، یان کەنیسە چۆن کاری پێکردووە، ئەمانە وایان کردبوو کە ژیان ئەو تام و چێژەی نەمێنێ کە خاکێتی و سادەیی یە، نەک قەیدو بەند و ئاراستەکردن لەلایەن کەسانێکی دەسەڵاتدارەوە، بۆیە ئەو ستایڵە بیرکردنەوەی ئەفڵاتۆن دووبارە کرایەوە کە پێی وابوو قۆناغی کوشتنی باوک لەلایەن پارمەندیسەوە شتێک بێ بۆ کردنەوەی رێگەی بەرگری کردن لە کەینونەی خۆی وەکو ئایکۆنێکی خاوەن پرسیار، ئەوا ئەو گفتوگۆیەی لەگەڵ سوکرات بەرھەمی ھەبووە، ھەڵبەتە ئەم تێڕوانینە لە چەمکی ئیلینەوە سەرچاوەی گرت، مەبەست لەم چەمکەش ئەوەیە بیرمەند و خاوەن فکر بەیەک چاو تەماشای پەیوەندییەکانی تاک و کۆ نەکات، لێرەوە چەمکی ھاوڕێیەتی رۆشنبیری بەرھەمھات کە دژی ھەموو شێوازەکانی سەفستائی بوو لە گفتۆگۆدا بەپێی لۆژیک و عەقڵ، ھەر ئەمەش وایکر دکە بوک کوشتن وەکو بزووتنەوەیەک لەدژی دەسەڵات و کوشتنی ئەو باوکە نادیارەی کە بەسەر سەری تاکی کاریگەرەوە ھەبوو جێکەوتەبوو، ئەمە لەلای شکسپیر لەشانۆیی ھاملێت و لەلای کافکا لەمەسخ و دادگاییدا و لەلای بیرمەندانی وەکو فیورباخ و مارکس لەبەرھەمھێنانی مارتیالیزم و دیالیکتدا سەرچاوەی گرت، دواتریش لەلای قوتابخانەی فرانکفۆرتەوە بەخوێندنەوەی بوندیادگەری دەق بەھەموو ستایلەکانیەوە، بووە جێگەی گوتارێکی سیاسی و فکری و ئەدەبی و کاری پێکرا.\nلێکۆڵینەوە لە ئازادی و گومان لە چەمکی ئازادی و دڵنیابوون، بریتیین لە مانای ئەو چەمکەی کە لەمێشکی ئەو کەسانەدایە کە بۆ بەرامبەرەکەی دەگەڕێت و گەرەکیەتی رووبەڕووی ئەو بەرامبەرەدا بوەستێتەوە و دەخوازێت ھەبێت و بوونی خۆی بسەلمێنێت، ھەبوون بە مانای بوونێک وەکو بەرپرسیارێتی بوون، نەک وەکو بەکاربەری ساتی ژیان و کەلوپەل و تێکدەری سرووشت، ئە لێرەوە تێدەگەین بۆچی ئەو کەسانەی کە بەمانا قوڵەکەی بەدوای ئازادیدا وێڵن، پرسیاری ئەزەلییان ھەیە بۆ مانای بوون، ھەروەک (جان پۆڵ سارتەر و کارڵ یاسپەرز) باسی دەکەن، بەپێچەوانەشەوە ئەوانەی گەردەلولی ئازادی بردوونی و لە مانای ئازادی حاڵی نەبوون و تەنھا وەکو مۆدێل وەریانگرتووە، کە تەماشای چواردەوری خۆیان دەکەن، ھەر خودی ئەو چەمکەی شەڕیان لەسەر کردووە، بەرەو ئاراستەیەک رایماڵیوون کە نەتوانن تەنانەت پاشگەزیش ببنەوە، یانەکو پاشگەزیش ببنەوە خراپ ھەڵوێست لە بەرامبەر ئازادی وەربگرن.\nدیوێکی دیکەی ویستی (نا) وەکو سیمبولی ناڕەزایەتی دژ بە جەھل، ویستێکی راستەقینەی خودە بەرامبەر ئازادی کە لە نێو کاریشدا نابینرێتەوە، نەک لە نێون نووسین کە بەشیی زۆری نووسەر و بەناو رۆشنبیرەکان لەدەرەوەی ئەو ویستە خودییە راستەقینەیە داخوازی ئازادییان کردووە بە مۆدێل، تا رادەی ناشیرین کردنی فەزاکە و خودی چەمکەکەش، چونکە لەبری بەرگری لە بەھای راستەقینەی پێداویستییە مرۆیی و رۆحیەکانی مرۆڤ، بوون بە داواکارێکی درۆیینە و کەسانی تر پەراوێزخراون. لەکاتێکدا لەنێو کاردا و بەتایبەتی لەنێو کاری نووسیندا ئازادی پێداویستی یە بۆ من و ئەوانی تر، نەک تەنھا بۆ من یان بەرزە من، یان خود ئەو ئیگۆ مەعریفییەی کە فرۆید پێناسەی کردووە بۆ نووسەر، نموونەشیان دایستۆ فیسکییە.\nشۆڕشی فەڕانسی وەکو ھەموو شۆڕشە مەزنەکان، لە ناوەڕۆکدا بەلانی کەمەوە یەعقوبییە، تەنھا ھەژانێک و ئارەزوویەک بوو ئازادی پۆزەتیڤ، ئەمە بە نیسبەت توێژێکی فراوان لە فەڕانسییەکان ئەوانەی شعوریان بە خۆ رزگارکردنی تەواو ھەبوو، تا ئەو کاتەی کە دەرکەوت بەشی زۆریان قەیدو بەندیان بۆ ئازادی تاک ھەیە، لێرەوە رۆسۆ بە ھەژانەوە قسەی کردووە کە یاساکانی ئازادی جێگیر دەبێت ئەگەر ستەمکار نەبێت کە ستەمکاری خزمەتی بە بە پیرۆزی شەرعییەت کردووە، بۆیە ناکرێ یاسا ستەمکاری بێت، ژان ژاک رۆسۆ بڕوای بە ئازادی نەبوو، ئەگەر ئازادی نیگەتیڤ نەبێت.\nئەگەر داواکاری ئازادی بکرێت بە چوار پارچەوە، ئەوا سێ یەکی داواکە لەلایەن نووسەر و رۆشنبیر و ھونەرمەندانەوەیە، ئەویدیکەش گروپی سیاسی و کرێکار و توێژەکانی دیکەی کۆمەڵگەن، چونکە ئەوان جەوھەری ئازادییەکە دەپارێزن، ئەوان پێیانوایە سیستمی سەرمایەداری لە جھاندا سیستمێکی راستە، ئەم حاڵەتە رێگە کردنەوە و بوار پێدانە بەرامبەر بە ئەوان، لەبەر ئەوەی جەنگێکی ئیدیۆلۆژی ھەیە لەگەڵ ئاراستەکانی تر کە خاوەن فرسەتێک نیین بۆ تەعبیرکردن لە خۆیان، بەوپێیەی کە رۆشنبیر تەنھا لەرێگەی ئەدەبیات و نووسینی رۆمان و تێکستەوە تەعبیر لەخۆیان دەکەن، بەڵام گروپی سیاسی و چین و توێژەکانی تر ململانێیەکی دیکە دەکەن. رەنگە بەشێوەیەک لە شێوەکان داواکاری رۆشنبیر و نووسەر و ھونەرمەند مافێکی رەوابێت بۆ مومارەسەکردنی ئازادی لە فەزایەک کە ئینتیمای سیاسی پێوە نەلکێت، بەڵام بەروویەکی دیکەدا ئەمە بەو مانایە نییە کە ئەوان بێن بەخاتری ئەوەی بەشێک لە ئازادی نووسین و تەعبیرکردن وەربگرن لەبەرامبەر رەخنەگرتن لە ئیدیۆلۆژیای سۆسیالیزمی کە بۆ گشتە نەک توێژێکی تایبەت، رەنگە ھەر ئەم جیاوازییەش بێت کە وەکو ئەوینێک بۆ ئازادی لەلای رۆشنبیران، ئەوینێک تەنھا بۆ خۆیان و خزاندنی ئەوانی تریش بۆ نێو بازنەیەکی داخراو، بۆیە ئەو داواکارییە ئەوین دارییە لەگەڵ ئازادی، بۆتە رێگر لەبەردەم ئازادی نووسین و بۆچوونەکانی تر بۆ بەدەستھێنانی ئازادی ھەروەک ئەوەی ئەلبێر کامۆ کردی لەدژی رەوتی چەپ لە ئەوروپا، لە حاڵێکدا ئەو داوایەی رۆشنبیران نە سرووشتی و نە لۆژیکییە، چونکە داواکارییەکە ھێندە بەرتەسکە، وەکو بەرژەوەندخوازەکانی نێو دەسەڵاتی سیاسی و حکومەت وایە، تەنھا خۆیان دەبینن و بیر لە بەرژەوەندیی گشت ناکەنەوە. لەسەروو ھەموو ئەمانەشەوە ئەوە تەنھا رۆشنبیر و نووسەرن کە رەخنە قبوڵ ناکەن و توڕە دەبن و رەنگە بە ناشیریترین شێوە وەڵامی رەخنەی وتارێک بدەنەوە کە کەسێک تەعبیر لە بۆچوونی خۆی بکات، ھەروەک ئەمەمان لەفەزای رۆشنبیری کوردیدا بینیوە، لەکاتێکدا وەکو پێشتر باسمان کرد کە ھێندەی دەسەڵاتی سیاسی مومارەسەی ئازادی دەکەن و خوازیاری ئازادین، ھێندە تاک و گروپی سیاسی و ئەوانی تر داواخواز نیین، ئەمە جگە لەوەی لەپەنا ھەر داخوازییەک بۆ ئازادی کارکردن و دەربڕین، دەیان کەس پەراوێزخراون.\nبۆ نووسینی ئەم بابەتە کەڵک لەم پەرتووکانە وەرگیراوە:\n١- د. زەکەریا ئیبراھیم. کێشەی فەلسەفە. کێشەی ئازادی. وەرگێڕانی. محەمەد مستەفا قەرەداغی. بڵاوکراوەکانی خانەی وەرگێڕانی وەزارەتی رۆشنبیری حکومەتی ھەرێمی کوردستان. ساڵی ٢٠١٣. ل٣٥.\n٢- (ایزا برلین. الحریە. خمس مقالات عن الحریە. تحریر. ھنری ھاردی. ترجمە. یزن الحاج. مرکز القومی للترجمە باشتراک مع دار التنویر للطباعە و النشر. سنە ٢٠٠٦. ص ٢٠١).\n٣- برتراند راسل. کاریگەری زانست لە کۆمەڵگە. وەرگێڕانی لەعەرەبییەوە. دیدار ئەبو زێد. دەزگای وەرگێڕان. ساڵی ٢٠١٢. ل١٠٠.\n٤- (تزفیتان تودوروف. اعداء الدیمقراگیە الحمیمون. ترجمە. غازی برو. دار النشر الفارابی. سنە ٢٠١٥. ص ٨).\n٥- بابەک ئەحمەدی. ئەفڕاندن و ئازادی. باستەوەرەکانی ھیرمۆنتیک و جوانیناسی. وەرگێڕانی. مەسعود بابایی. دەزگای توێژینەوە و بڵاوکردنەوەی موکریانی ساڵی ٢٠١٠. ل١٧٥.\n* پەراوێزی پێشوو: بیرکسۆن ١٨٥٩ تا ١٩٤١ فەیلەسوفێکی فەڕانسی یە و خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە، ئەو ھەوڵی رزگارکردنی ماتریالیزمی دا و پێیوایە بوون ئەوەیە کە بگۆڕێت یان بگات، وە ئەگەر بگات و بەبەردەوامی خۆی بخوڵقێنێتەوە، فەلسەفە لەلای برگسۆن پراکتیکی ژیانە لە لەرووی لۆژیکیی و مانایەک بۆ ژیان.


عه‌ره‌بستان بجووڵێ جگه له مه‌که و مه‌دینه هیچ شوێنێک ئه‌من نابێت - Mehr News Agency\n9 gulanê 2017 - 08:32\nNews Code 9882\nوه‌زیری به‌رگری ئێران هه‌ڕه‌شه‌ی کرد:\nعه‌ره‌بستان بجووڵێ جگه له مه‌که و مه‌دینه هیچ شوێنێک ئه‌من نابێت\nوه‌زیری به‌رگری کۆماری ئیسلامی ئێران هۆشداری به عه‌ره‌بستان دا که ئه‌گه‌ر سعوودییه‌کان حه‌ماقه‌ت بکه‌ن، جگه له مه‌که و مه‌دینه نه‌بیت هیچ شوێنێکیان ئه‌من نامێنێته‌وه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، سه‌ردار حسه‌ین دێهقان، وه‌زیری به‌رگری کۆماری ئیسلامی ئێران له گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئه‌لمه‌نار هۆشداری دا که ئه‌گه‌ر عه‌ربستان هه‌ڵه‌ی سه‌ربازی بکات، بێجگه له مه‌که و مه‌دینه نه‌بێت هیچ جێگه‌یه‌کی ئه‌من له‌م وڵاته‌دا نامێنێت.\nسه‌ردار دێهقان له وڵامی ئه‌م پرسیاره که ئایا عه‌ربستان ده‌توانێت شه‌ڕ بۆ ناوخۆی ئێران بگوازێته‌وه، وتی: من نازانم ئه‌وان چۆن ده‌یانه‌وێت ئه‌م کاره بکه‌ن، من به دڵنیایه‌وه به ئه‌وان ده‌ڵێم که ئه‌گه‌ر ئه‌وان ده‌ست بۆ هه‌ر جۆره کارێکی هه‌ڵه ببه‌ن، جگه له مه‌که و مه‌دینه نه‌بێت هیچ شوێنێکیان ئه‌من نامێنێته‌وه.\nئه‌و زیادی کرد: عه‌ره‌بستان به پله‌یه‌ک له کێشه‌ی ناوخۆیی گه‌یشتووه که ئاماده‌یه له خزمه‌تی بنیامین نتانیاهۆدا بێت، به مه‌به‌ستی دژایه‌تی ئێران.\nوه‌زیری به‌رگری ئێران وتی: ئێمه هه‌رگیز له دوای داگیر کردنی هیچ وڵاتێکی ئیسلامی و عه‌ره‌بی نه‌بووین و ناشبین. ئه‌وان وا ده‌زانن که ده‌توانن له به‌رانبه‌ر ئێراندا بوه‌ستن به‌ڵام ئه‌وان نازان که چی خه‌ریکن ده‌ڵێن و چ هه‌ڵه‌یه‌ک ده‌که‌ن.\nشایانی باسه که ماوه‌ی چه‌ند ساڵێکه که ناکۆکییه‌کانی نێوان ئێران و عه‌ره‌بستان به‌رز بووه‌ته‌وه.\nوه‌زیری به‌رگری ئێران


“سیاسەتی (هەربێنە و هیچ نادەم) لە عێراقدا بۆ هەرێم بەردەوام نابێت” – کوردی – RojNews.News\n“سیاسەتی (هەربێنە و هیچ نادەم) لە عێراقدا بۆ هەرێم بەردەوام نابێت”\n12/11/2020 - 11:52:38 am\nپەرلەمانتارێکی کورد ڕایدەگەیەنێت، سیاسەتی (هەربێنە و هیچ نادەم) لە عێراقدا بۆ هەرێم بەردەوام نابێت، هەربۆیە بەهۆی بێ متمانەیی هەرێمەوە، لایەنە عێراقییەکان ئامادە نەبوون هیچ سازشێك بکەن بۆ ناردنی بەشە بوودجەی هەرێمی کوردستان لە پرۆژە یاسای قەرزی عێراقدا.\nڕێبوار کەریم پەرلەمانتاری سەربەخۆی کورد لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە بارەی دانیشتنەکەی شەوی ڕابردووی پەرلەمان و پەسەندکردنی پرۆژە یاسای قەرز بەبێ پشکی هەرێم دەڵێت، بڕیارەکە بریتی نیە لە بڕین و پێدانی پارە، بەڵکو بەپێی ماددەی تایبەت ئەوە زیادکرا کە هەرێم بڕێك نەوت بدات بە عێراق، کە سۆمۆ دیاریی بکات، هەروەها داهاتە ناوەندییەکانی تریش بداتە عێراق، لەبەرامبەردا بڕێك پارە تەرخان دەکرێت بۆ هەرێمی کوردستان.\nهەروەها دەڵێت، هیچ بڕێك نەوت لەسەر هەرێم فەرز نەکراوە، بەڵام ئەگەر هەرێم و ناوەند لەسەر هەر بڕێك نەوت ڕێک بکەون کەم یان زۆر، ئەوا لە بەرامبەریدا بڕێك پارە دێت بۆ هەرێم.\nدەشڵیت، داهاتە ناوەندییەکانی لێرەدا مەبەست گومرك و باجە، لەپێشتردا هەرێم و بەغدا ڕێکكەوتنێکیان لەسەر کردووە، بەجۆرێک لە ڕۆژی ١٨ی مانگی ڕابردوو هەرێم نووسراوێکی کردووە بۆ حکومەتی عێراق و ئامادەیی دەربڕیوە بۆ ناردنی نەوت.\nڕێبوار کەریم باسی لەوەشکردووە، ئەم یاسای قەرزە کۆتایی دنیا نییە و لە مانگی داهاتوودا پرۆژە یاسای بودجەی ۲٠۲۱ دێتە پەرلەمان و دەکرێ دەستکەوتی زۆرباشی بۆ کورد تێدابێت.\nئەو پەرلەمانتارە سەربەخۆیە لە فەیسبوکی خۆیەوە ڕوونکردنەوەکەی بڵاوکردووەتەوە و ڕایگەیاندووە، “پێشتر چەندینجار هاوارمان کرد ئیتر سیاسەتی (هەربێنە و هیچ نادەم) لە عێراقدا بۆ هەرێم بەردەوام نابێت، هەربۆیە پێویستە هەرێم مل بدات بۆ فرۆشتنی بڕێك نەوت لەڕێی سۆمۆوە، واتە لەڕێی عێراقەوە”.\nهەروەها لە کۆتاییدا دەڵێت، پێویست بە ترساندنی خەڵك و شڵەژاندنی بازاڕ ناکات، “ئێوە وتتان ئامادەین نەوت بدەین، فەرموو بەشێك لە نەوتەکە بدەن و پارەی باش وەربگرن”.\nپێنج هەزار دەمانچەی تورکیی لە هەولێر لەناوبران


ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتى: ئەمساڵ كۆنگرە دەبەستین\n6959 جار خوێندراوەتەوە\nئەنجوومەنی سەركردایەتیی پارتیی راگەیەنراوێکى بڵاوکردەوە و تێیدا ئاماژەى بەوەکردووە، لەمساڵدا کۆنگرەى حزبکەیان دەبەستن.\nئەمڕۆ شەممە بە سەرۆکایەتیی مەسعود بارزانی، سەرۆکى پارتى دیموکراتى کوردستان، ئەنجوومەنی سەرکردایەتیی پارتیی دیموکراتی کوردستان کۆبووەوە و دۆخى ناوخۆى حزب و هەرێم و گۆڕانکارییەکانى عێراق قسەیان لەبارەوەکرا.\nلەراگەیەنراوەکەى ئەنجوومەنی سەركردایەتیی پارتیی دا هاتووە، " لەبەر پێویستی و خۆگونجاندن لەگەڵ بارودۆخی ئێستای كوردستان و عێراق و گۆڕانكارییە زۆر و خێراییەكان لەناوخۆ و دەوروبەر و زیاتر گوڕوتین بەخشین بە ئۆرگانەكان، هەروەها بە گوێرەى پەیڕەوی ناوخۆ، ئەنجوومەنی سەركردایەتی بریاری دا لە ساڵى ٢٠٢٠ كۆنگرە ئەنجام بدرێت و دەسەڵاتی پێویستی دا بە مەكتەبی سیاسی هەنگاو و رێكارە پەیڕەویەكان دەست پێ بكات".\nلە راگەیەنراوەکەدا هاتووە، "رووداوە گرنگەكانی ساڵی 2019 و سەرەتای ساڵی 2020 كە كاریگەری راستەوخۆیان لەسەر كۆی پرۆسەی سیاسی عێراقی كرد گفتوگۆیان لەسەر كرا، گرنگی كار تێكردنەكانیان لەسەر سیاسەت و ئابوری و پەیوەندیەكان كۆماری عێراق لەگەڵ وڵاتانی هەرێمی و جیهانی دەرەوە لە ئاكامی ئەو كردار و پەرچەكردارانەی روویان داو هەروەها بڕیار و راسپاردەكانی پەرلەمان و حكومەتی عێراق لەو چەند مانگەی رابردوو بە دوور بوو لەو بنەما و پرەنسیپە سەرەكییانەی دوای رووخانی رژێم لە ساڵی2003 دەوڵەتی عێراقی لەسەر بنیات نراوە كە ئەویش شەراكەت و تەوافق و تەوازن بوە لە حوكمرانی بۆ هەموو پێكهاتەكانی نەتەوەیی و ئایینی و ئایینزایی و بەشداری هەمووان لە بڕیارە چارەنووسسازەكان".\nهەروەها هاتووە، "باس لەو نیگەرانی و مەترسیانە كرا كە لەسەر عێراق هەیە بە شێوەیەكی گشتی و كردنی عێراق بە ساحەی تصفیەی حساباتی وڵاتانی هەرێم و جیهانی، بارودۆخی عێراق سەرەڕای ئەو هەموو گیروگرفتە ناوخۆیەی چ لە رووی حوكمرانی و ئابوری و دیبلۆماسی و چ لە رووی گرژی و ناتەبایی نێوان لایەنەكانی بەشدار لە دەسەڵات و چ لەگەڵ خۆپێشاندەرانی بەغدای پایتەخت و شارەكانی دیكی باشور كە ماوەی سێ مانگە بە چارەسەرنەكراوی ماوەتەوە و خەریكە خەڵكی عێراق باجی خیلافات و هەڵوێستە دژ بە یەكەكانی دەرەوەی سنورەكانی دەكەوێتە ئەستۆ، سەرەرای مانەوەی مەترسی گەورەی ئیرهاب كە تاكو ئێستا داعش كۆتایی نەهاتووە بەڵكو بەردەوام هەڕەشەیە لە سەقامگیری و دابین كردنی ئەمنیەت ئەمە جگەلەوەی باری ئابوری هاونیشتمانیانی عێراق لە ئاستێك دا نییە بەرگەی قەیرانی زیاتر بگرێت، بەتایبەتی كە رێژەی بێكاری بەرزبووەتەوە بەجۆرێك كە زیاتر لە 30% خەڵكی پارێزگاكانی ناوەراست و باشور لە خوار هێڵی هەژاریدان".\nئاماژەبەوەشکراوە، "كۆبوونەوەکە پشتیوانی بۆ هەوڵ كۆششەكانی حكومەت و دامەزراوەكانی یاسایی دەكات لە راستی چاكسازی و رێكخستنەوەی كاروبارەكان لەو بوارانەی پێویست دەكات بۆ هێنانەدی خواستی هاوڵاتیانی كوردستان و زیاتر دابینكردنی ئاسوودەیی، هەر وەكو لە بەرنامەی پارتیمان بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان ئاماژەی پێكراوە".


ئه‌ندامانی كابینه‌ی حكومه‌تی نوێی ئوردن سوێندی قانونی ده‌خۆن\nی مانگی یازده ٢٥, ٢٠٠٧\nئه‌ندامانی كابینه‌ی حكومه‌تی نوێی ئوردن له به‌رده‌م شـا عه‌بدوڵـڵای دووهه‌می ئوردن سوێندی قانونیان خوارد.\nڕۆژی یه‌كشه‌ممه سه‌رۆك وه‌زیر نادر ئه‌لذه‌هه‌بی یه‌كێـك بوو له‌و 28 ئه‌ندامه‌ی حكومه‌تی نوێ ئوردن كه له عه‌مـمانی پایته‌خت سوێندی قانونیـیان خوارد. كابینه‌كه 4 خانمی وه‌زیری تێدایه، به به‌راورد به دوو یان سیان له حكومه‌ته‌كانی پـێشـوودا.\nسه‌رۆك وه‌زیر نادر ئه‌لذه‌هه‌بی، كه به كه‌سـێـكی میانڕه‌و ناسراوه، به‌ڵێنی داوه چاكسـازی ئابوری و كۆمه‌ڵایه‌تی له وڵاته‌كه‌یدا ئه‌نجام بدات. ده‌شڵێت سه‌ر لیستی كارنامه‌كه‌ی بریتی ده‌بێت له زیادكردنی به‌روبوومی كار و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی هه‌ژاری و زیادكردنی ده‌رفه‌ته‌كانی كار بۆ ئوردنیـیه‌كان.\nهه‌روه‌ها سه‌رۆك وه‌زیری نوێی به‌ڵێنی داوه سیستمی په‌روه‌رده باش بكات و موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی حكومی و ئه‌ندامانی له‌شـكر زیادبكات.\nشـایانی باسه نادر ئه‌لذه‌هه‌بی پـێشـتر وه‌ك وه‌زیری گواسـتنه‌وه و هه‌روه‌ها فه‌رمانده‌ی هێزی ئاسـمانی ئوردن كاری كردووه. هه‌روه‌ها یارمه‌تی داوه له گه‌شه‌پـێـدانی ناوچه‌یه‌كی ئابوری تایبه‌ت له به‌نده‌ری عه‌قه‌به‌ی باشوری ئوردن.\nڕه‌خنه‌گران ده‌ڵێن ئه‌و چاكسـازیـیانه‌ی حكومه‌ته‌كانی پـێشـوو له بواری بازاڕی ئازاددا ئه‌نجامیان داوه بوونه‌ته مایه‌ی زیادكردنی ئاستی جیاوازیـیه‌كانی نێوان ده‌وڵه‌مه‌ند و هه‌ژارانی وڵاته‌كه.


NRT TV | عێراق | ڤیدیۆ.. پیاوێک لە کەرکوک بە تەنیشت تەرمی هاوسەرەکەیەوە کەلەپچەکراوە\n115337 جار خوێندراوەتەوە\nلە گرتەڤیدیۆیەکدا لە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان بڵاوکراوەتەوە، پیاوێک دەردەکەوێت کە بەهۆی کەمتەرخەمی کەرتی تەندروستییەوە لە نەخۆشخانەیەکی کەرکوک هاوسەرەکەی بە کۆرۆنا گیانیلەدەستداوە، لە توڕەییدا ئەویش ئامێرێکی نەخۆشخانەکەی شکاندووە و دواتر بە تەنیشت تەرمی هاوسەرەکەیەوە کەلەپچە کراوە.\nلە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکاندا ڤیدیۆیەک بڵاوکراوەتەوە، تیایدا پیاوێک بە هەمان ئەو قەرەوێڵەیەوە کەلەپچەکراوە کە تەرمی هاوسەرەکەی لەسەرە، ئەو پیاوە ناوی محەمەد کەریمە و پیشەی مامۆستایە.\nلەو بارەیەوە برایەکی ئەو پیاوە باسی لەوەکردووە، هاوسه‌ره‌كه‌ی محه‌مه‌دی برای دوای توشبونی به كۆرۆنا، له نه‌خۆشخانه‌ی كه‌ركوك توشی هەناسەتەنگی بووه، ئه‌ویش كاتێك به‌دوای بوتڵی ئۆكسجیندا گه‌ڕاوه تا بۆی دابنێت ده‌ستی نه‌كه‌وتووه، بۆیه له توڕه‌ییدا ئامێرێكی نه‌خۆشخانه‌كه‌ی شكاندووه."\nئەو برایەی محەمەد باس لەوەدەکات، "دوای رووداوه‌كە پۆلیس محه‌مه‌د ده‌به‌نه بنكه، بەڵام كاتێك ده‌زانن كۆرۆنای هه‌یه ده‌یگه‌ڕێننه‌وه بۆ نه‌خۆشخانه"، دەشڵێت، "تا محه‌مه‌د گه‌ڕێنراوه‌ته‌وه بۆ نه‌خۆشخانه هاوسه‌ره‌كه‌ی لە ئێواره‌ی دووشه‌ممه‌دا گیانیله‌ده‌ستداوه و به‌ته‌نیشت قه‌ره‌وێڵه‌ی هاوسه‌ره‌كه‌یه‌وه كه‌له‌پچه خراوه‌ته ده‌ستی."\nلەوبارەیەوە ته‌ندروستی كه‌ركوك له‌سه‌ر رووداوه‌كه روونكردنه‌وه‌یه‌كی بڵاوكردووەته‌وه، به‌بێ ئاماژه‌دان به گیانله‌ده‌ستدانی ئه‌و ئافره‌ته تەنها ئاماژه‌ی به‌وه‌داوه، "هاوڵاتیه‌كی یاوه‌ری توشبوی كۆرۆنا ئامێرێكی هه‌ناسه‌دانی ده‌ستكردی شكاندووه و ئه‌وان رێكاری یاسایی به‌رانبه‌ر ده‌گرنه‌به‌ر."


کوردیپێدیا - عەبدوڵا تورهان (ڕێبەر ئامەد)\n✌ عەبدوڵا تورهان (ڕێبەر ئامەد) | پۆل: شەهیدان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nعەبدوڵا تورهان (ڕێبەر ئامەد)\nشوێنی لەدایکبوون: ئامەدئامەد\nناوی دایک و باوک: سوڵتان - شەعبان\nکات و شوێنی شەهیدبوون: 3ی حوزەیرانی 2019\_13ی جۆزەردانجۆزەردان - ئامەد\nڕێبەر ئامەد لە کاتێکدا داگیرکەر هێرشەکانی بۆ سەر گەلی کورد زیاد دەکات، بڕیار دەدات بێتە نێو ڕیزەکانی گەریلا. هاوڕێ ڕێبەر ساڵی 2018 لە چیا ئازادەکان جێگیر دەبێت، ڕێچکەی وەڵاتپارێزیی لجەی ئامەد دێنێتە چیاکانی کوردستان. هاوڕێ ڕێبەر کە هەرگیز هێرشە سەرکوتکارییەکانی سەر گەلی کوردی قبووڵ نەکردووە، بە هەموو هێزی خۆیەوە لە ڕیزەکانی گەریلادا ڕەنجی گەورەی داوە. هاوڕێ ڕێبەر کە زۆر زوو خۆی پێشخستووە لە بەرەکانی پێشەوەی جەنگ گورزی تووندی لە دوژمن داوە. لە هەموو بوارەکانی خەباتدا ڕۆڵی پێشەنگایەتی گێڕاوە و بووەتە نموونە بۆ هاوڕێکانی. هاوڕێ ڕێبەر کە بە دڵگەرمییەوە تووڕەییەکەی دژبە دوژمن پیشان داوە، لە هەرێمی ئامەد لە تێکۆشانی دژبە دوژمن قارەمانانە بەرخۆدانی کردووە و چووەتە ڕیزی کاروانی شەهیدان.\n#ئامەد | #جۆزەردان |\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری ئەی ئێن ئێف نیوز - 28-06-2019\n📅 رۆژی کۆچی دوایی: 13-06-2019\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Jun 28 2019 11:34PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jul 2 2019 8:59PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jul 2 2019 8:59PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 587 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 173 KB Jun 28 2019 11:40PM جوان عومەر ئەحمەد


تیرۆر و خه‌باتی كورد\nبست به بستى كوردستانى گه‌وره، جێ نزرگه‌ى شه‌هیدێكه، جێ ئه‌رخه‌وانى نه‌وجه‌وانێكه كه له پێناوى ئه‌وه‌ى ته‌نیا كورد بوون، شه‌هید بوون. له پێناو ئه‌وه‌ى ئه‌وانیش وه‌ك سۆماڵ و نێجیریا و جیبووتى شایه‌نى ئه‌وه‌ن له‌ژێر په‌رچه‌مى ئاڵاى خۆیاندا بژین، شه‌هید بوونه. بۆیه به‌ره‌نگاریی قولله‌ى قاف بوونه‌وه، به‌ڕووى عه‌ده‌مدا به‌ڕووى نابه‌رامبه‌ریدا كوردى هه‌ڵبژاردووه، هه‌رگیز كورد ئه‌و شه‌ڕه‌ى هه‌ڵنه‌بژاردووه.\nهه‌ر كه‌سێ سه‌یرى ئه‌و سه‌نگه‌ره نابه‌رامبه‌ره بكات، یه‌كڕاست ده‌ڵێ (كورد ده‌بێ سه‌ر نه‌وێتى قبووڵ بكات و توانه‌وه‌ى ژه‌هری بوونى خۆى بنۆشێ و به‌رامبه‌رى ئه‌و شه‌ڕه پێشوه‌خته دۆڕاون هه‌ڵبژێرێ، به‌ڵام كورد به‌ره‌نگاریى مان و نه‌مانى هه‌ڵبژارد و له زۆر لاوه لووتى چه‌وتى دوژمنانى شكاندووه. هه‌رچى دوژمنانى كوردیشه هه‌موو سنووره‌كانى شه‌ڕ و به‌ره‌نگاریی نابه‌رامبه‌ریان تاقی كردووه‌ته‌وه، بۆ ریشه‌كێشكردنى میلله‌تێك له ره‌گه‌وه، وه‌ك كیمیابارانـ، ئه‌نفال و كۆمه‌ڵكوژى كه ئه‌مانه له‌گه‌ڵ یاساكانی نێوده‌وڵه‌تی شه‌ڕدا یه‌ك ناگرنه‌وه.\nله هه‌موویان ناخۆشتر تیرۆره، تیرۆرى زمان و بوون و شوێن و فه‌رهه‌نگ و خه‌ڵكه‌كه‌ى تا ده‌گاته تیرۆرى سه‌ركرده‌كانى، دیموكرات، زۆرترین قوربانى بۆ ئاشتى داوه و زۆرترین سه‌ركرده‌كانى له‌پێناو ئاشتیدا شه‌هید بوونه، قازى و قاسملوو و شه‌ره‌فكه‌ندى شه‌هیدى ئاشتى و پێكه‌وه‌ژیانن، ئه‌وانه ئاماده‌یییان به رۆحیان ده‌ربڕى تا چیتر خوێنى گه‌لانى ئێران نه‌ڕژێت و برایه‌تى و پێكه‌وه‌ژیان و ئاشته‌وایى جێگره‌وه بێ، به‌ڵام جه‌خار ئه‌و قوربانییانه بوون به چرایه‌ك بۆ رێنیشانده‌رى رێگه‌ى درێژ و نووته‌كى خه‌بات، ئه‌وه‌ى ئه‌م دواییه‌ى یه‌ڵداى كۆیه دیسانه‌وه پۆلێ قومرى به چریكه‌وه به ئاسمانى جاویدانى و ئه‌فسوناوى به هه‌شتى خه‌باتدا فڕین.\nدیموكرات خه‌باتى خۆى سڕ كردووه، جووڵه و ململانێى خۆى پاراستووه تا كوردستانى باشوور له ئاسته‌نگ دوور بخاته‌وه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به‌رده‌وام وه‌ك گه‌ڵاى دار هه‌ڵده‌وه‌رن و شه‌هید ده‌بن و بێزاری و ئاواره‌یى و دوورى و چه‌شتنى غوربه‌ت و له شیرینى خه‌ویشدا ده‌ستى تیرۆر پێیان ده‌گات و شه‌هید ده‌بن، له‌لایه‌كی تر دانێ.\nیه‌ك له كاره هه‌ره قێزه‌ونه‌كان به‌كارهێنانى خه‌ڵكى خۆیه به‌رامبه‌ر به‌خۆ، ئه‌مه‌ش دوژمنان به چه‌ندان رێگه مه‌به‌ست به‌كاریان هێناوه. یه‌كه‌م بۆ رووخاندنى وره‌ى خه‌ڵكى و بێ ئومێدكردنیان له شۆڕش، به‌وه‌ى كه خه‌ڵكى خۆى پشگیریى نییه، ئیتر چۆن ده‌توانێ رووبه‌ڕووى ئه‌و كێوه زله‌ى دوژمن بێته‌وه و هه‌ره‌سى پێ بێنن. دووه‌م، سوودوه‌رگرتن له‌و دۆخه‌ی حاڵ و گوزه‌رانى سه‌ختى خه‌ڵكى و هه‌ڵسه‌نگاندن و قۆستنه‌وه‌ى خه‌ڵكانى نه‌فسنزم، بۆیه دوژمن به به‌ردێك چه‌ندان نیشانه‌ى پێكاوه، واته به‌رده‌وام ئاگره‌كه‌ى هه‌ڵگه‌ڕاندووه‌ته‌وه و له خۆى دوورى خستووه‌ته‌وه، مه‌قاشى ترى به‌كار بردووه.\nهه‌موو ئه‌مانه ئاسته‌نگیان دروست كردووه، به‌ڵام هیچ میله‌تێك هێنده‌ی كورد سه‌ركرده‌ى بۆ قوربانى خه‌بات نه‌به‌خشیوه، له شێخ سه‌عیدى پیران و قازى و هه‌وڵى تیرۆركردنى مه‌لا مسته‌فاى بارزانی و قاسملوو و شه‌رفكه‌ندى و ئۆجه‌لان و ده‌میرتاش، تا ده‌گاته دوێنێى كۆیه، هه‌رچه‌ند ئێسته له به‌رامبه‌ر كوشت و كوشتار هۆى ترى مه‌ده‌نى جێگره‌وه‌ى خه‌باتى خوێناوییه، وه‌ك ریفراندۆم كه ئه‌م هۆكارانه یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ن و گه‌ڕانه‌وه‌یه بۆ پرسى تاكه‌كان. لێره‌وه هه‌ر بڕیارێكى سه‌خت و چاره‌نووسساز ده‌كه‌وێته ئه‌ستۆى تاكه‌كانى وڵات، باش یا خراپ ده‌بێ ده‌سه‌ڵات قبووڵى بكات و جێبه‌جێى بكات، به‌ڵام ئه‌م جۆره خه‌بات و كردارانه هێشتا له رۆژهه‌ڵاتى ناوین، ڕاستتر بڵێین له‌و وڵاتانه‌ى هاوبه‌شن له‌گه‌ڵماندا، نه‌چووه‌ته بوارى جێبه‌جێكردنه‌وه.\nله 2003 به‌دواوه بۆ یه‌كلاكردنه‌وه‌ى چاره‌نووس یاخۆ ناسنامه‌ى كه‌ركووك بۆ سه‌ر كوردستان یا به‌غدا، دراوه‌ته ده‌ست گشتپرسى خه‌ڵكى شاره‌كه، كه‌چى ده‌سه‌ڵات خۆى لێ ده‌دزێته‌وه و بڕیار به بڕیارى دواتر په‌كی ده‌خات و ده‌سپێرێ، ئاسته‌نگى بۆ دروست كراوه و جێبه‌جێ نه‌كراوه. ئه‌ى چما بۆ پرسى چاره‌نووسساز ده‌بێ هه‌مان ده‌سه‌ڵات چه‌ندى ئاماده‌یی تیادا بێ كه دیسانه‌وه ئه‌و جۆره جێگره‌وه‌ى خوێنڕشتنه.


شۆڕش لە کوردستاندا، شۆڕش لە عێراقدا، ڕێگاکان و ئاستەنگەکان – منظمة البديل الشيوعي في العراق\nبۆ چەندین ساڵ دەچێت، مەسعود بازرانی و نێچیر بارزانی و مەسرور بارزانی و قوباد تاڵەبانی و پڕۆ پارتیەکان، هەوڵدەدەن خەڵک وادار بە ئارامگرتن بکەن، قەیرانەکە کاتییە و تێیدەپەڕێنن. “گەلەکەمان خۆڕاگرە و گەلێک کارەسات و ناخۆشی لەمە گەورەتری بینیوە. پشتیوان بە خواو بە گەلەکەمان ئەم قەیرانەش تێدەپەڕێنین”. بە ڵام لە واقعدا هەر قەیرانە بەدوای یەکدا دێن و گەورە تر دەبن و ژیانی خەڵک لە بازنەیەکی تاریک و تاریکتردا دەسوڕێتەوە. کوردستانی عێراق (بە خودی عێراقیشەوە) بە یەکێک لە هەژارترین و دواکەوتوترین و گەندەڵترین و سەرکوتکراوترین ناوچەکانی جیهان دادەنرێت.\nقەیرانەکانی پێشوو، دەسەڵاتدارانی کوردستان بە بەشداری پێکردنی “بزوتنەوەی گؤڕان”، توانیان خۆیان لە ئالوگۆری بنەڕەتی و شۆڕشگێڕانە دوور بخەنەوە. ئێستا ئیدی گۆڕان نەک هەر ناتوانێت جەماوەر فریو بداتەوە، بەڵکە کەوتوتە بەر نەفرەتی قوڵی جەماوەر- سوتاندنی بارەگاکانیان- بێ بەڵێن و پەرتەوازەیییان، وە بەماوەیەکی قیاسی کت ومت، سەد دەر سەد وەک یەکێتی و پارتی لێهات.\nئێستا قەیرانێکی هەمەلایەنە ئەم ناوچەیەی گرتۆتەوە، “بەتایبەت عێراق و کوردستانی عیراق”. شەپۆلێکی گەورەی ناڕەزایەتی کۆمەڵایەتی و سیاسی لە هاتوچوون دایە. ئەو ڕێچارانەی کە حکومەتی هەرێم بۆ دەربازبوون لە قەیرانەکە پێادەی دەکات، سەرکوتێکی بێ پەردە، زیندانی و بێسەروشوێن کردنی هەڵسوڕاوانی خۆپیشاندانەکان و کەسایەتیەکان و ڕۆژنامەنوسان و کارمەندەکانی دەزگاکانی ڕاگەیاندنەکانە لەلایەک و خۆگێلکردنێکی کوشندانە و خۆکەڕکردنی غەشیمانەی خواستەکانی خەڵک و جەماوەری خۆپیشاندەرانە لەلایەکی ترەوە. تا ئێستا حکومەتی هەرێم، ملی بە هیچ داواکارییەکی خۆپیشاندەرانەوە نەداوە، بەڵێنی زارەکیشی بۆ دەرفە ت ئاڵوگۆڕیش نەداوە، وە تەنانەت مەسرور بازرانی دابینکردنی بڕی موچەشی بە گوێرەی داهاتەکانی حکومەت بەستەوە. لە نێو ئەم هەلومەرجەدا، ئەگەری هەڵسان و ڕاپەڕینی جەماوەری بەناوچەکانی بادینانیشەوە کراوەیە (بە ڕاپەڕینی چەکدارانەشەوە). ماوەیەکە خۆپیشاندانەکان لە دەڤەری بادینان (دهوک، زاخۆ، سمیل، شیلادزی، …) بە شێوەیەکی جەماوەری و فراوان ئەنجامدە درێت. سەرکوتی پارتی لە ١٢ ئاب بەدواوە، چۆتە قۆناخیکی تر لە ڕەشبگێری و هەڵکوتانە سەرماڵان. هیچ دەرویەک بۆ خاڵیکردنەوەش واڵا ناکاتەوە . حکومەت ئامادەی دانیشتن و گفتوگۆش نیە، وە سەرکوت و ڕەشبگیرییەکانی ناوچەکانی ڕانیە و دەڤەری ڕاپەڕین، ئەو ڕاستیە بە هەزار جار کە ئەم حزب و دەسەڵات و حکومەتە مۆتەکەی سەر کۆمەڵگایە، دەسەلمێنن.\nئەوەی دەتوانێت پارتی و یەکیتی و حکومەتی هەرێم ڕزگار بکات، بەستنەوەی کێشەکانی کوردستانە بە کێشە و چارەسەرەکانی حکومەتی کازمی یەوە. حکومەتی کازمی خۆی بۆ ڕزگارکردنی چینی ملهوڕی دەسەڵاتدارەتی عێراقی لە دەست ڕاپەرینی ئۆکتۆبەر بەرهەم هاتووە. خۆی حکومەتی دژە شۆرشە و لەبەرانبەر ئاڵوگۆڕی شۆرشگێڕانەی بنەڕەتیدا ڕاوەستاوە. هەموو حزب و لایەنەکانی کوردستان بێ دوودڵی و ڕاوەستان پشتیوانی حکومەتەکەی کازمیان کرد. گەڕاندنەوەی عێراق بۆ باوەشی نیشتمانی عەرەبی، تێکەڵکردنی هێزەکانی حەشدی شەعبی و هێزەکانی پێشمەرگە بۆ ناو ڕیزی سوپای عێراق، کۆنترۆڵی خاڵە سنورییەکان، هەڵوەشانەوەی پەرلەمانی عێراق و هەڵبژاردنی پێشوە ختە، .. ئەو ئەجیندا سیاسییەیە کە حکومەتەکەی کازمی دەیەوێت چینی بورژوازی عێراقی پێ سازمانبداتەوە. ئەم سیاسەت و نەخشانە بەشێک لە ڕاپەڕینەکانی ئۆکتۆبەر نین، هەروەک بەشێکیش نین لەو بزوتنەوەی چەوساوەکانی کوردستان کە لە بەرانبەر حکومەتی هەرێمی کوردستان شەپۆل دەدات. ئەم بەرنامەیە، پرۆژەی بۆرژوازییە بۆ ڕێکخستنەوەی دەسەڵات و وەرگرتنەوەی شەرعیەتی حوکمڕانی و داسەپاندنەوەی هەمان هەلومەرج بە فۆرمی نوێوە.\nئەگەر خەڵکی کوردستان، ئومێدەکانی ئاڵوگۆڕیان بەم پرۆسە سیاسیە ببەستنەوە. جارێ تر بە هەمان ڕێگا دا دەڕۆنەوە، کە خەونەکانیان بەستەوە بە هەڵبژاردنی لیست و قەوارەکانی دەرەوەی یەکێتی و پارتی.\nخەڵکی کوردستان پێویستە لە نێو خودی کوردستاندا، شۆڕش بەسەر حکومەتی هەرێمدا بکەن و ئەمەش خۆی هاوپشتیەکی جددی و زۆر کاریگەر لە بەشەکانی تری عێراق بۆیان پەیدا دەکات ودەبێتە پروشە و بۆ سەراسەری عێراق پەلدەهاوێت.\nهاوپشتی خەباتی خەڵکی عێراق، لێکهەڵپێکانی بۆ ئاڵوگۆڕی شۆڕشگێرانە، بۆ سەراسەریکردنەوەی داواکارییە گشتیەکانی جەماوەری ڕاپەڕیو لە ڕاماڵینی تەواوی دەسەڵاتی ئیسلامی / نەتەوەیی/ نیو لیبراڵی/ ناوەڕۆکی واقعی پێشکەوتنخوازی و سۆشیالیستانەی کرێکاران و هەژاران و ژنان و لاوانی عێراقە. ماک و بنچینەیی شۆڕش لە عێراق دا ئەم تایبەتمەندییانەی هەیە و چارەنوسی بە توانا و هێزی ئەم هێزانەوە پەیوەندە. ئامانجەکانی شۆڕش لە عێراقدا بەتەواوی ناوەڕۆکی چەوسانەوەیەکی کۆمەڵایە تی و چینایەتی هەیە و لەبەرانبەر هەژاری، بێکاری، بێمافیەکان دا ڕاپەڕیوە. نەوەیەک کە لەساڵانی دوو هەزارەکانەوە لە نێو ئەم کابوسەدا گەورەبوون. ڕاستەوخۆ لە بەرامبەر کۆمەڵێک باندی داگیرکەری ئیسلامی و نەتەوەیی ملێاردێردا کە لە نێو قەوارەی جوگرافیایی عێراقدا خۆیان لە فۆرمی دەوڵەت و پەرلەمان دا ڕێکخستووە، ڕاپەڕیون.\nژمارەی لاوانی عێراق، نزیکەی ٢٥ ملیۆن کەس دەبێت، ڕێژەیەکی زۆر کەمیان لە ڕیزەکانی حزبی دەسەڵاتدان و بەتەواوی فڕدروانەتە دەرەوەی ماناکانی بوون و شکۆ وماف وڕێزەوە. هۆشیاری و هه لسوڕان و چاوەنواڕییەکانیان تەنها بە تیرۆر و لەنێوبردنیان، وەڵامی وەرگرتۆتەوە. نەوەیەکن ئاگاداری پێشکەوتنەکان و ژمارەیەکی یەکجار زۆریان چالاکن بە تایبەت لە سۆشیال میدیادا. دەیانەوێت مێژووی کۆن جێببهڵن و هەڵگری ئازادی و خۆشگوزەرانی و یەکسانین. لایەنگری ژیان و شوناسی ئینسانی هاوبەش کۆیاندەکاتەوە. مەشخەڵی شۆڕشن و دەیانەویت دونیای نوێ بە دەست خۆیان دروست بکەن. شۆڕشی لاوان، شۆڕش لە عێراقدا، شۆڕشێکە کەرامەت و ئینسانیەت بۆ کۆمەڵگا دەهێنێت. گرنگترین ئەڵقەی ڕاپەڕینەکانی شارەکانی عێراق، بەیەکەوە گرێدانیانە بۆ شۆڕش و ئالوگۆڕی بنەڕەتی.\nالسابق: نساء الانتفاضة العدد 50\nالتالي: ڕۆژنامەی ڕەوت ژمارە ٧\nHey Buddy!, I found this information for you: "شۆڕش لە کوردستاندا، شۆڕش لە عێراقدا، ڕێگاکان و ئاستەنگەکان". Here is the website link: https://www.albadeel-alsheoi.org/ar/?p=3892. Thank you


�����ی ����ی2009 �������� - �� ������ �� ����� ����\n�� ������ �� ����� ���� > �ێ��\n> �ێ��ی ���ڵ���\n> �ێ��ی ��ێ\n�����ی ����ی2009 ��������\n�ێ��ی ��ێ ���� � ����� � ����ی � �ی���� ����ێ� � ���� ���ێ�坘�� �� �ێ�坘��ی ��� ������ �� ���������� ����� �坘��\n�ێ��� ����� 2009 ���ڵ���..............\n����ێ� �ێ��� ����� (2009)� ���ڵ��� �� ���ێ��� ������ ����� ���������\n�������� �ێ������ �� �������� ������ ��� ڕۆ�� �������� �ڕ ڕۆ�������� ����� ���ڵ������ ����ێ�\n���� ڕ������ ����� ��э��������\n�ۆ ����� �ۆ�ێ� ����� Ȑ�� �������� �ڕ �坐ێ���� � �ڕ �������ڵ� �ێ ����!\n���� �ڵ���������� ����� �ۆ���� ڕǐ������ ���ێ� ���ǎ� ���ۆ�ۆ� ��������� ���ێ�� ............ ���� �����\n������� ������ �� ������ : ������ ���� ������ 10-29-2013 ������ 05:57 PM.\n������� ������ �� ������ : ������ ���� ������ 10-29-2013 ������ 05:59 PM.\n������� ������ �� ������ : ������ ���� ������ 10-29-2013 ������ 05:44 PM.\n������� �������� ��� ����� ����� ������� ��� �� ������ ���� ���� ������ ���� ���������� �� ���� ����\n�������� �� ����� ���� ���������� ������� ���� ���� �� ����� ����� ������� �����!!!\n������� ������ �� ������ : ���� ��� ������ 12-20-2010 ������ 10:35 PM.\n������ ����� ��ی坍ی\n�ۆ������ ���� �ۆ�\n��������� � �����ێ�ی �ۆ������ ���ی ������ ������ ����� ��ی坍ی\n����� ����� ���� ��� ������ ����� ��ی坍ی\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ ������ ����� ��ی坍ی\n�ەڕ���� �ǘ �ە�ە� �ێ�ە���� �ە �ە�ەڕ� ����� ��䡡 �ە��ە���� �ۆ��ێ� � �ە� ��� ��ʡ�\n�������� �ە��� �ǘێ�� �ە�ڵ��ە �ە �ە��� �ە� �����ە �ە��ە�ە �ە� �����ە ڕۆ�����ە �ە� �����ە ����ە �ە��ʡ �ە�ە��� ������ە�ە �ە�ڵ� ���ێҐ��� ����.. �Ǎ��� ��� �ە �ە�ڵ��ە �ە�ڕ�䡡� �Ǎ��� ���� �ە��� ��΍ە��� ������ە�ە��... �� ��� �ڕ�ێ��� � �ە�ە��� �������� ���ێҐ��� �ە� �����ە�ە �ە� ���ە�ە �ڵڕ�ێ���ە Șە��..\n�ǘ �ە�ە� �ە�ە� ڕ���ە�� �ە������ �ە�ێ� ���� �ۆ ڕۆ���ە ���ە ���ە� �ێ�ە���� �ە �ە�� �ە�ڵ��ە �ە �ە����� ���ە�ە�ێ���... __________________\n����� ����� ���� ��� dastan rzgar khoshnaw\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ dastan rzgar khoshnaw\nده ست خؤش به راستى زؤر زؤر جوانن وينه كان\n����� ����� ���� ��� hemdad namo\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ hemdad namo\n���ێ� �ی���� �ǘ ���� ����ی坘� �ی�� �� ���ی ���� �ۆ� ���ی�ی� �����\n����� ����� ���� ��� hunar gozeh\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ hunar gozeh\nhemdad namo �� �� ���\n�� �� ��� �� ����� ��� ����� KurY.ShaQlawa.NL\n����� ����� ���� ��� KurY.ShaQlawa.NL\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ KurY.ShaQlawa.NL\n�ۆ ������� ����� �������ی ������ی ������� �������� ������� ��� �ۆ�� ���� ���������.�ۆ� ���� �������� (���� ����) ������ی ����������� �ۆ� ����� ������ ��� ����ی �� ��������� ����� ������ ����� �����ی �ۆ� �坍�� ��� ������ ������ ����������� ���ی ������ ���������� ������ � �坁��� ������ ����� ��� �ۆ�� �ۆ�����ی �����ی �ۆ� ���������� �坐�� �������� ��� �� ����坐��� �ۆ���������ی �������� �� �� ��� � ����������ی �������� �����ی ����� Ȑ�����.........\n�ۆ� ���� ������� ���(������ ����� ��ی坍ی) ����� �������ی ���� ������ی ����� ������ ������ی �ۆ� ����坝 �������� ��� ��������� ������� ����.......\n�ۆ� ���� ������� (SafeenPost) �� ������� ����� �����䐡 ��э���� ����� ����� ���� ��������ی(�ۆ�����).\n�� ����ی ���� ��� �������� ����� ��������ی �ۆ ��ю�����ی ���ی � ������ی �������� ����� ������ی �����ی �ۆی �������� �������� ����ۆ���ی �������� �ۆ� ����...�������� ����� �������ی ��������� �����ی ������ �ۆ� ���ǎ�� �������� �坎��� ���ی �� ������� ����� ���ی ����ی ��������..........\n�ۆ� ���� �ۆ ������� ��� (hemdad namo) �ۆ������ی ����� �ۆ ���� �ۆ�ی �������� �ۆ� ����������� ���������� ��� ��������� ����� ���� ��� ������..............\n�ۆ� ����ی �ۆ ��� (hunar gozeh) �������ی ����������� ��� ��� �ۆ�ی ���������� �������� �ǐ����ی ������ی ��������ی�� ������ �ۆ �������ی ��������ی ���������� ����...�.�������ی ��� ����� ������ �ۆ� ��� ������ی �������坁ۆ�� ����� ����� ���ۆ����� ���ی ����ۆ� � ���ی ������� �ۆ�� ����� ��� ������ ������� ���������� �ۆ�� �� ������ی �����ی �ۆ� �����ʿ� ������ ����ی �������� � ���ی �������� �Ǎ ����� ������ی ��������......\n�ۆ� ���� �ۆ �������� (KurY.ShaQlawa.NL) ������ی ��� ����� ������ ����� �������� ��������� ��� � �������� ��� �� ����ی �������� �ۆ��..........\n�坁��� ������������ ��� �ۆ����ʿ! �ۆ ���ۆ� ȁ��� �ی �ۆ ������������ �����ʿ!\n����ی ���� �ێ ��������� ��� ���ێ ���� �ێ ���� �ۆ� ���� ������ی ��� �ۆ ��� ���� �����ی ������� �����ی ������� ���� ����ێ� �� �� �����ی ��ڕ�ێ� ��� Ȏی � ������� �ی ���� ������ی ��� __________________\n���� �ۆ� ��� ������ �ۆ ��� �ێ�� �������� ����� ���ڵ��� �� �����坘� ������� ����� �ێ ���� ��� ��� ڕ���������� ��� ����ڵ���� ������� ���� ����� �����坘� ������� �坘��\n����� ����� ���� ��� paxshan\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ paxshan\ndastakant xosh ... wenakant zor jwann simay jwany shaqlwa nishan adat\n����� ����� ���� ��� chato haydari\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ chato haydari\n���� �ۆ� �ۆ ��� �ێ�� �ڵ�ی���� . ��یی� ��ی �ۆ� ��� ���ۆ�� ��ڵ�� ������ی� ڕ��ی ����坘��ی ��ڵی ��ی� . ���ێ�ی �ی�� ����坘��� �ۆ� �ێ� Hewshar\n����� ����� ���� ��� Hewshar\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ Hewshar\n���� �ۆ����� �������� �ۆ ������ی ������� �� �������� �ۆ��� �������ی ����� �������\n�ۆ� ���� ��� ������ ����� �ۆ� ����ی� ����ی ������� �坁����� �ۆ������ی �������� ���� ������ی ������� ��� �������� ����� Ȑ����� ...������ �ۆ� ���� �ۆ ��� ��� ����� ����������� �������.........\n�ۆ� ���� �ۆ ����� (paxshan) ������� ��������� ��� �坐�������� �ۆ ������ �������ی �������� ���� ����� ����� ���������� ��������� ����� ��������� � �� �ۆ ���� ���� ���������� Ȑ�� ���� ����ی ���� ������ �����������....�ۆ� ��� �ۆ �������� ������ی ��������.........\n�ۆ� ���� �ۆ �������(chato haydari) �������� ���ۆی ���������ی ���� ��� ��ۆ�������� �� �坐�� ����ی ���ی ������ی ��ۆ������� ����� ���� ������� ����ی ���� ����������坡 ������ ���� �ۆ� �ۆ ��� ������.............\n�ۆ� ���� �ۆ ������� (Hewshar) ����ی ����� ����ی �ۆ� �� �坐������� ��� (������ ����ی ������ � �ۆ� ���� �ۆ���ی ����������� ��������� � ���������ی ����� ���������ی ���������ʡ �����ی ��� ��ѡ �������ی ����ی.....��� ) ���� ������ �ۆ� ��ی �� �� ���ی �� �ۆ����� � ��������� ���� ����ی �����!\n�坁��� ������������ ��� �ۆ ����� �! �ۆ ���ۆ� ȁ��� �ی �ۆ ������������ ����ی��� �!\nsaber kader rash\ndast xosh bo am wena jwananat\nharcand garam nam det la shqlwa jwantr.\n����� ����� ���� ��� saber kader rash\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ saber kader rash\ndast xosh kak farhng ba raste jawm ron dabetawa bm wenana zor goanen dast xosh dobara.ba hewm bardawam be lam wena jwnanae shrakam razak ibraheem\n����� ����� ���� ��� razak ibraheem\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ razak ibraheem\n������ � ��с����ی��\n�ǘ� ������ //\n����坘��� �ۆ� ������ی �ێ��ی �����....\n��� Ȏی� ��ڵ坘�ی ������� �ۆ�� kaify hamad\n����� ����� ���� ��� kaify hamad\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ kaify hamad\n�ۆ� ���� �ۆ ������� (saber kader rash) ����� ������ �� �������� ������ ���......\n�ۆ� ���� �ۆ �坎���ی ����� (razak ibraheem) ��������� �������� ���� �� �����ی ������.....\n����� (kaify hamad) �ۆ� ���� �ۆ ��� ��坝 �������ی �������� �������� �坐�� �� ������ ���������� �ۆ���� �ۆ� �������ی �������� �ۆ��ی ������� ����� ����� ����� ����ی .....\n�坁��� ������������ ��� �ۆ ����� �! �ۆ ���ۆ� ȁ��� �ی �ۆ ������������ ����ی� �!\n�ی �������ی� ����ی ����\n��ی ������ی ��ی ������ی ����� �� �� ������\n��ی ������ی ���ی ��ѐی ������� ������ی �ۆ� �������\n��ی �ێی� �\n�ی��� ��ѐ�ی ���坘��� ��ڵǘ�ی� ������ ��ѐ�ی �� ��ی�坘�ی �� �ی����ی �ێ�����ی�\n��ی��� ��ی����ی �ڵی �� �ǐی� Ș�ی� ������ �ڵی �� �ǐیј����� �ǐیј��坘�ی �� �� �ی������ی�\n��ی �����ی����ی ����ʐ�ی ���ی �� �� �ێ� �ێ��� ��ڵ� ڕ����\n�坎ێ� �ێ��� �ێ��ی ����ی �� ��ڵ����\n��� �ی����ۆ��ی ����� �ڵی �ۆ� ���� �ێ� �ۆ���ۆڵی ���坘���\n��� ��������ی ����� �ێ�ی ����ی �ۆ� ���� �ێ� �������\n�� �ۆ�����ی� ��ڵێ� ����� �ۆ� �ۆ �ێ�坘�� ��� ڕێ�� ���ی �ێ�坘�� ��ی �ۆ� �����ێ� �坘 ����ی�ێ�ی ��ی�ی ���� ��ی� � �ێ����ی� ����ی ����\n����� ����� ���� ��� ���ڕێ ڕ��\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ ���ڕێ ڕ��\n���� �ۆ� ������� ����......\n��� ���������� ���� ������� �� ����� ����ی ��������ی ����ی ����������� ������ �ۆ�������..... �� ������ �ۆ �������ی ��������� �� ������ی �ۆ�� ������ �����ی ������������ی ������������� ��� ��������� �������� ���ǎ� �� ����������ی ����� ����� ������� ������ی �����ی �ۆ��.....������ �ۆ� ���� �ۆ �坎���ی ����� � �ۆ ��� ������� � ��� ��э� �ۆ�������..........\nDast xosh kak farhang bo awo wena chwanana hewa darem her sarkaw to bet law kara chwanan\n����� ����� ���� ��� dana omer\n����� �� ������ �� ��������� �������� ������ dana omer\n���� �ۆ� ��� dana omer.......\n��� �杁�� ���� ���� �� ���� ������ �������� ���� ��� �������� ��ѐ������ ������� ���������.....\n�ۆ� ���� ��ڕێ� obama �坁��� ������������ ��� �ۆ ����ʿ! �ۆ ���ۆ� ȁ��� �� �ۆ ������������ �����ʿ!\n���� ������� ������ ����� GMT +3. ������ ���� 04:30 AM.