دۆزینەوەی سەرچاوە: "ھەڤاڵ ئەبووبەکر" – ھەواڵەکان · ڕۆژنامەکان · کتێبەکان · سکۆلار · جەیستۆر (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)\nپەڕگە:Haval Abubakir (2015).jpg\nسەرۆکی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی\n(1971-01-01) ١ی کانوونی دووەمی ١٩٧١ (تەمەن ٥٠\nھەڤاڵ ئەبووبەکر حوسێن محەممەد یان ھەڤاڵ ئەبووبەکر (لە دایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٧١) لە ھەڵەبجە لەدایکبووە، پارێزگاری سلێمانیە (٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧-)، پێشتر سەرۆکی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی بوو (١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥–٢٥ی ئابی ٢٠١٦) لەپشکی بزووتنەوەی گۆڕان.\nکار و چالاکییەکانی[دەستکاری]\nئەندامی دەستەی نووسەرانی ڕۆژنامەی ھەرێمی کوردستان (٢٨ی تەممووزی ١٩٩٨–٢٠٠١).\nھەڵبژاردنی ٣٠ی نیسانی ٢٠١٤[دەستکاری]\nلە ڕۆژی ٣٠ی نیسانی ٢٠١٤دا ھەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان بەڕێوەچوو، کە ئەم ھەڵبژاردنە تەنھا لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥دا بەڕێوەچوو.\nھەڤاڵ ئەبووبەکر سەرۆک لیستی بزووتنەوەی گۆڕان بوو بۆ ھەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی و پاڵێوراوی گۆڕان بوو بۆ وەرگرتنی پۆستی پارێزگاری سلێمانی. لەکاتی بەڕێوەچوونی بانگەشەی ھەڵبژاردنەکاندا، ململانێکی توند لەنێوان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و بزووتنەوەی گۆڕان ھەبوو بەتایبەت لەسەر پۆستی پارێزگاری سلێمانی، کە پاڵێوراوی یەکێتیی ئاسۆ فەرەیدوون بوو.\nلەدوای ڕێککەوتنی یەکێتی و گۆڕان لەبارەی پۆستەکانی پارێزگای سلێمانی، کە بڕیارە دوو ساڵی سەرەتا بۆ یەکێتی و دوو ساڵی کۆتایی بۆ گۆڕان بێت، ڕۆژی ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ ھەڤاڵ ئەبووبەکر وەکو سەرۆکی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی ھەڵبژێردرا.\nڕۆژی ٢٥ی ئابی ٢٠١٦، ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی ھەڤاڵ ئەبووبەکری لەپۆستی سەرۆکی ئەنجوومەنی پارێزگا بەخشی و وەکو پاڵێوراوی گۆڕان بۆ پۆستی پارێزگاری سلێمانی پەسەندیکرد.\nدوای ئەوەی لە ٢٥ی ئابی ٢٠١٦، لەلایەن ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانیەوە متمانەی پارێزگاری پێدرا، بەھۆی کێشەی یاسایی بوونی سەرۆکایەتی ھەرێم، نووسراوی پەسەندکردنی وەکو پارێزگار ڕەوانەی وەزارەتی ناوخۆ نەکرا، بۆیە بەشێوەیەکی کاتی سەردار قادر وەکو جێگری پارێزگاری سلێمانی مامەڵەی دەکرد و دوای تەواوبوونی ماوە یاسایییەکەی ناونیشانی لەبری پارێزگاری سلێمانی پێبەخشرا و دواتر لە مانگی ئایاری ٢٠١٧ دەستی لەکارکێشایەوە، پاشان عومەر قەڵادزەیی پۆستی لەبری پارێزگاری سلێمانی وەرگرت.\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە ھەڤاڵ ئەبووبەکر تێدایە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ھەڤاڵ_ئەبووبەکر&oldid=747238»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٣٥ی ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


2020-09-22 [02:02 AM]\nئەمڕۆ سێشەممە ٢٠٢٠/٩/٢٢ مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان پێشوازی لە شاندێکی ئەمەریکی کرد بە سەرۆکایەتی باڵیۆز جەیمس جێفری نوێنەری تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری سووریا و ھاوپەیمانێتی نێودەولەتی دژی داعش.\nلە کۆبوونەوەکەدا گفتوگۆ دەربارەی گۆڕانکاری و پێشھاتەکانی عێراق وسوریا و گرنگیی ھاوکاریکردنی ھێزی پێشمەرگە و سوپای عێراق کرا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھەڕەشەکانی داعش .\nباڵیۆز جەیمس جێفری، ڕۆڵ و ھەڵوێستی سەرۆک بارزانی و حکومەتی ھەرێمی کوردستانی لە لەیەک نزیکردنەوەی ھێزەکانی ڕۆژئاوای کوردستانی بەرز نرخاند و جەختی لە پشتیوانیی ئەمریکا بۆ ھەرێمی کوردستان کردەوە و گوتی ” ھەرێمی کوردستان بە ھۆی ھەمەڕەنگی و زیندوویتی و دۆستایەتییەکەی لە گەڵ ئەمەریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا، پێگەیەکی گرنگ و ستراتیجی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا ھەیە“ .\nسەرۆکی حکومەت وێڕای سوپاسکردنی پشتیوانیی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا، تیشکی خستە سەر دۆخی ئێستای عێراق و ناوچەکە و پەیوەندییەکانی نێوان ھەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی و ئاماژەی بەوەدا ، کە پرۆسەی گفتوگۆ لە گەڵ بەغدا بەردەوامە بە ئامانجی گەیشتن بە چارەسەرێکی بنەڕەتییانەی کیشەکان لە سەر بنەمای دەستوور . جەختیشی لە گرنگیی بەردەوامبوونی ھەماھەنگیی ئەمنیی نێوان ھێزی پێشمەرگە و سوپای عێراق کردەوە بەتایبەتی لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھەڕەشەکانی داعش.\nسەرۆکی حکومەت نیگەرانیی خۆشی بەرامبەر بەردەوامبوونی سیاسەتی تەعریب و دەستدرێژی و ھەڵکوتانە سەر موڵک و زەوی دانیشتووانی کوردی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم دەربڕی.


دیدگا جیاوازه‌كانی سه‌رۆكی هه‌رێم\nنێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان، له ماوه‌ی 2 ساڵدا له‌سه‌ر ئاستی سیاسی و دیبلۆماسی، كۆمه‌ڵێك ئه‌رك و كاری مه‌زنی ئه‌نجامداوه، كه سه‌رجه‌مییان روون و له‌به‌رچاوه و به گشتی قسه‌ی له‌سه‌ر كراوه و ده‌كرێت.\nئه‌وه‌ی گرنگه باسبكرێت دیدگای خودی نیچیرڤان بارزانییه بۆ پرۆسه‌ی سیاسی له هه‌رێمی كوردستاندا، كه دواجار ره‌نگیداوه‌ته‌وه له سیاسه‌ت و ستراتیژییه‌تی دامه‌زراوه‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان و هه‌رێمی كوردستاندا.\nنێچیرڤان بارزانی پیاوێكی میانڕه‌وه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا مه‌ودای بیركردنه‌وه‌ی مه‌ودایه‌كی هه‌مه‌لایه‌نی فراوانه و له یه‌ك كاتدا ده‌توانێت 2 ئاراسته‌ی سیاسی جیاواز به یه‌ك ئاست قبوڵ بكات.\nهێزی سه‌رۆكی هه‌رێم له نه‌رمێكه‌یدایه، به شێوه‌یه‌ك مامه‌ڵه ده‌كات، كه هه‌موو گرژییه‌كان به دانیشتنێك خاو ده‌كاته‌وه، بۆ گه‌یشتن به ئه‌نجامیش واقع بینه و په‌له ناكات، هه‌رگیز گره‌و له‌سه‌ر هێڵیكی سیاسی دیاریكراو ناكات، به‌ڵكو سروشتی هاوكێشه‌كان ده‌ناسێت و ده‌زانێت چۆن بیانهێنێته‌وه سه‌ر هێڵی گشتی.\nبڕوای ته‌واوی به یه‌كڕیزی نیشتیمانی و كوردستانی هه‌یه، له بری ئه‌وه‌ی لایه‌نه نه‌رێنییه‌كان شیبكاته‌وه، لایه‌نه ئه‌رێنییه‌كان گرێده‌داته‌وه به یه‌كه‌وه.\nپشتڕاسته كه هه‌ڵه‌ی سیاسی به‌شێكه له ناو پرۆسه‌ی سیاسیدا، به‌ڵام كوردستان له هه‌ڵه‌كان به گه‌وره‌تر ده‌زانێت و هه‌میشه قۆناغێكی نوێتر ده‌دۆزێته‌وه بۆ ئاشته‌وایی.\nرێزلێگیراوێكی سیاسییه له ناوه‌نده سیاسییه‌كانی جیهانیدا و خاوه‌ن راو بڕیاریشه له ناو عێراق و هه‌رێمی كوردستاندا، به‌شێكی ئه‌م هێزه‌شی له رێبازی بارزانی و سه‌رۆك بارزانییه‌وه وه‌رگرتووه، به‌شێكیشی وابه‌سته‌ی كه‌سایه‌تی و كاریزمای سیاسی خۆیه‌تی.\nله پرسی پێكه‌وه‌ژیان و یه‌كترقبۆڵكردن و مافی ئافره‌تدا، تێڕاوانینێكی سه‌رده‌میانه‌ی هه‌یه و بۆ هه‌ر یه‌كێكییان ئه‌رگومێنت و پاساوی لۆژیكی پێیه.\nبه‌م دیدگا و تێڕوانینانه‌یه‌وه، توانیوییه‌تی هه‌نگاوێك له سه‌رووی ململانێی سیاسییه‌وه بوه‌ستێت و سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كردووه به مێزی دانیشتنی هه‌موو لایه‌نه‌كان بێ جیاوازی.\nبیركردنه‌وه‌كانی بیركردنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تین، ئامانجه‌كانیشی به ئاراسته‌ی ده‌ستكه‌وتی ستراتیژیی دوور مه‌وادان بۆ هه‌رێمی كوردستان.\nتێڕاوانینیشی بۆ سیاسه‌ت تێڕوانینێكی نیشتیمانییه، حیزب و دامه‌زراوه‌كان له هاوكێشه‌ی خزمه‌تی گشتی و هێشتنه‌وه‌ی به‌هاكان و پاراستنی ده‌ستكه‌وته‌كاندا ده‌بینێته‌وه.\nبۆیه یار و نه‌یار كه قسه دێته سه‌ر نێچیرڤان بارزانی، سه‌رجه‌مییان به هیواوه لێی ده‌ڕوانن و مه‌حكومن به دیدگا و تێروانینه كوردستانییه‌كانی.


زانیارى له‌سه‌ر خۆكوشتنى ئه‌و گه‌نجه‌ى سلێمانى\n:: PM:07:15:01/01/2022 \nشه‌وى رابردوو، له سلێمانى گه‌نجێكى /ته‌مه‌ن 22/ساڵ كه خوێندكارى زانكۆیه خۆى كوشت و تا ئێسته پۆلیس هیچ زانیارییه‌كى له‌باره‌ى ته‌رمه‌كه له ماڵباته‌كه‌ى نه‌داوه.\n"كاكه جوان" ناوى ئه‌و گه‌نجه /ته‌مه‌ن 22/ساڵه‌یه، دره‌نگانى شه‌وى رابردوو له ژووره‌كه‌ى خۆى ته‌رمه‌كه‌ى دۆزرایه‌وه. هه‌ندێك له كه‌سوكاره‌كه‌ى ده‌ڵێن، خۆى كوشتووه، به‌ڵام هیچ ئاسه‌وارێكى پێوه دیار نه‌بووه.\nخاڵۆزایه‌كى كاكه‌جوان، بۆ "وشه" گوتى، كاتێك له میواندارى بوون و له‌كاتى گه‌ڕانه‌وه‌دا ته‌رمى كاكه‌جوان له‌سه‌ر پلیكانه‌ى ژووره‌كه‌ى كه‌وتووه.\nئه‌و ده‌ڵێ، هیچ ئاسه‌وارێكى خۆكوشتن نه‌بووه، به‌ڵام له ژووره‌كه‌یدا په‌تێك دۆزراوه‌ته‌وه. هه‌روه‌ك دووپاتى له‌وه كرده‌وه كه هێشتا پۆلیس هیچ زانیارییه‌كان نه‌داوه و شوێنه په‌نجه‌كانیان بردووه بۆ لێكۆڵینه‌وه.\nله‌باره‌ى ئه‌وه‌ى كه ئه‌و گه‌نجه به‌هۆى نه‌بوونى خۆى كوشتبێ. ئه‌و خاڵۆزایه‌ی گوتى، نه‌خێر، دۆخى ئابووریان ناوه‌نده و خۆیشى خوێندكارى زانكۆیه و ئۆتۆمبێلى خۆی هه‌یه، بۆیه ئه‌وه‌ى باس ده‌كرێ راست نییه.\nئێسته ماڵباتى كاكه‌جوان چاوه‌ڕوانى پۆلیس ده‌كه‌ن تا دڵنیایان بكه‌نه‌وه كه كاكه‌جوان بۆچى چۆن خۆى كوشتووه و چى هۆكار بووه.


بایگانی‌های قره باغ - دیدبان حقوق بشر کردستان ایران\nبایگانی برچسب ها: قره باغ\nماڵپەڕی عەرە بی 21 بابەتێکی لەژێر ناوی بۆ پەکەکە هێز دەنێرێت بۆ ناگورنۆ و قەرەباخ و تێدا دەنووسێت لەگەڵ زیادکردنی ناکۆکی و پێکدادان نێوان ئەرمەنی و ئازەربایجان لەسەر ناوچەکە کە دووەمیەکەیان لەلایەن ئەنکەرەوە پشتیوانی دەکرێت و لەهەمان کاتدا پەکەکە بەشێک لە ئەندامانی چەکداری خۆی بۆ ئەم ناوچەیە هەناردووە کە زۆربەیان کوردی ئیزدین و ژمارەیەکی زۆری […]\nبەگوێرەی راپۆرتی چاودێری مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران لەزاری راگەیاندنە جۆراوجۆرەکانەوە سەرەڕای دانوستان لەبارەی ئاگربەس لەقەرەباخە دوای زیاتر لەمانگێک شەڕ هێشتا ناکۆکییە مێژوویەکان لەم ناوچە مێژووییە بڵێسە دەکێشێت. بێجگە لەراپۆرتە زۆرەکان کە باسی پێشلکاری مافی مرۆڤ لەهەموو بوارەکان و ئاستەکاندا دەکات (وەک هێرش بۆ شارەکان بە مووشەک، بردنی شەڕ بۆ نێو شارەکان و …) ئەم دوایانە […]\nسایت عربی 21 مطلبی با عنوان «چرا پ.ک.ک نیرو به ناگورنو قره باغ اعزام کرده» منتشر نموده و می‌نویسد با افزایش تنش و درگیری میان ارمنستان و آذربایجان بر سر منطقه که دومی مورد حمایت کامل آنکارا است و در عین حال پ.ک.ک بخشی از اعضای مسلح خود را به این منطقه اعزام کرده که […]\nوەرگێڕ: چاودێری مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران فەهیم تاشتکین نووسەری ئەلمانیتۆر/دووار، لەبابەتێکدا لەژێر ناوی کوردستانی سوور لە ناگۆرنو – قەرەباخ دواداچوونی دۆخی قەرەباخی کردووە و دەنووسێت لەماوەی پێکدادانەکان دوای ساڵی 1988 ئەرمنیا ئاسایشی لەدەستی ئازەرییەکان وەرگرت و ئازەربایجانیش لەدەست ئەرمەنییەکانی خۆی و لە تراژدیای ئێشتا کوردەکان هیچ رێگا و پێگەیەکیان نییە. ئەم نووسەر لەدرێژەدا باسی سیاسەتەکانی […]\nسەرچاوەکانی میدیایی و دەوڵەتی لەناوچەکە راپۆرتیان داوە کە ژمارەیەک لەئەندامانی پەکەکە بەمەبەستی پاراستنی ئەرمنیا رۆشتوونە ناوچەی قەرەباخ. چەند فایلی ویدیۆیی لە ناوچە جێ ناکۆکانیش پیشان دەدات کە پەکەکە نێزیکی 200 ئەندامی هەناردووتە قەرەباخ. راپۆرتەکە باس لەوە دەکات کە ئەندامانەکەان ئیزدین و هۆکاری هەڵبژاردنی ئەندامانی ئیزدیش ئەوەی کە زۆەبەی کوردانی ئەرمنیا و قەفقاز ئیزدین. هەندێک لەکارناسان […]\nلوک کوفی: اعضای پ.ک.ک. در قره‌باغ هستند\nلوک کوفی، مدیر مرکز مطالعات سیاست خارجی در بنیاد هریتج و از مقامات سابق وزارت دفاع آمریکا در حساب توئیتری خود و به نقل از منابع “موثق” می‌گوید اعضای پ.ک.ک. در قره باغ حضور دارند. آقای کوفی که قبلا مشاور ارشد امور دفاعی در دولت بریتانیا نیز بوده می‌نویسد: “هر دو طرف درگیر در قره […]\nراپۆرتێکی ئاگادارکردنەوە لەسەر بنەمای ئەوەی کە ئەرمنیا تێرۆریستەکانی پەکەکەی لەسوریا و ئێراق بۆ ناوچە شاخاوییەکانی قەرەباخ گواستووتەوە تا بەمەبەستی پێکدادان لەئایندەدا ئامادە بن و ملیشیا ئەرمنیەکان پەروەردە بکەن لەو هەواڵانەی کە نەتەنیا لەئازەربایجان بەڵکوو لە ئەورووپاش پێویستە شەوانە لەخەو هەڵتانسێنێت و بەخەبەر راتان بگرێت. جیمز ویڵسۆن دەنووسێت: گۆڕینی دێمۆگرافیای ناوچە داگیرکراوەکانی ئازەربایجان بە هێنانی پەنابەری […]


سلێمانی، گفتوگۆ لەسەر پێگەی ژنان لە کەناڵەکانی ڕاگەیاندن کرا | ROJnews\nسلێمانی، گفتوگۆ لەسەر پێگەی ژنان لە کەناڵەکانی ڕاگەیاندن کرا\nپێنجشەممە, 6 ديس 2018 - 16:38\nبە دروشمی "هەوڵەکانمان بۆ نەهێشتنی جیاوازی جێندەریی لە کەناڵەکانی ڕاگەیاندن لە چوارچێوەی زاڵبوونی سیستمی پیاوسالاریی" لە شاری سلێمانی سیمینارێک ئەنجامدرا و تێیدا باسی ڕۆڵی ژنان کرا لە کەناڵەکای ڕاگەیاندن.\nپاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ لە هۆتێل تایتانیک لە شاری سلێمانی، سیمینارێک لە لایەن یەکێتی نێودەوڵەتی ژنانی تەلەفزیۆن و ڕادیۆ لقی هەرێمی کوردستان ـ عێراق، بەڕێوەچوو.\nسیمینارەکە بە ئامادەبوونی ژنانی ڕاگەیاندنکار لە کەناڵەکانی تەلەفزیۆن و ڕادیۆکان بوو، کە تێیدا باس لە کێشە و گیروگرفتەکانی بەردەم ژنانی ڕاگەیاندکار کرا.\nهەروەها باس لەوە کرا ژنان لە ڕاگەیاندنەکاندا پێگەی جیاوازیان هەیە و بەردەوام بە عەقڵیەتێکی کەمتوانایی تەماشا دەکرێن و ئەوەش لە هەموو بوارەکاندا ڕەنگیداوەتەوە.\nئاماژە بەوەش کرا، کە حزب و دەسەڵات کاریگەری بەرفراوانیان هەیە و بە ئەنقەست کلتورێکی دروستکراوی پیاوسالار دەرخواردی نەوە لە دوای نەوە دەدرێت و ژنانیش زەرەرمەندی سەرەکین، لەگەڵ دەیان کێشەی دیکە کە چۆن جیاوازی ڕەگەزیی لە کۆمەڵگا ڕەنگیداوەتەوە بەهەمان شێوەش دزەی کردووەتە ناو ڕاگەیاندنەکان.\nئەوەش خرایەڕوو، یەکێتی نێودەوڵەتی ژنانی تەلەفزیۆن و ڕادیۆ ژنانی ڕاگەیاندکاری بەو سیمینارە هێناوەتە لای یەک و دەیەوێت پەیوەندییەک دروست بکات بۆ کارکردنی پێکەوەیی ژنان لەپێناو نەهێشتنی ئەو دیاردەیە و برەودان بە تواناکانی ژنان.\nیەکێتی نێودەوڵەتی ژنانی تەلەفزیۆن و ڕادیۆ لە ساڵی ۱۹٤۹ دامەزراوە، بە ئامانجی ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو فشارە دەرەکی و ناوخۆییانە لە بواری ڕاگەیاندندا لەسەر ژنان هەیە، یەکێتییەکە لە ۱٤ وڵات لقی هەیە و لە ساڵی ۲۰۱۷ لە هەرێمی کوردستان – عێراق لقی کردوەتەوە.


"یەكێتی سورە لەسەر هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردن"\nجێگری سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی نیشتمانیی كوردستان لەپەرلەمانی كوردستان ده‌ڵێت، سبەینێ كۆبونەوەی سەرۆك فراكسیۆنەكان لەبارەی دەستپێكردنەوەی دانیشتنەكانی پەرلەمان ئەنجامده‌درێت. هاوكات جه‌خت له‌هه‌ڵوێستی حزیه‌كه‌ی ده‌كاته‌وه بۆ هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردن.\nئاوێنه: لوقمان وەردی، جێگری سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی لەپەرلەمانی كوردستان به‌میدیاكانی حزبه‌كه‌ی ڕاگەیاندووه، بڕیارە سبەینێ چوارشەممە كاتژمێر 2ی پاشنیوەڕۆ كۆبونەوەی سەرۆك فراكسیۆنەكان لەبارەی دەستپێكردنەوەی دانیشتنەكانی پەرلەمان ئەنجامبدرێت.\nوتیشی، یاسای هەڵبژاردن دەبێت هەمواربكرێتەوەو ئەو یاسایە 30 ساڵ تەمەنیەتی، یەكێتی، گۆڕان، یەكگرتوو، نەوەی نوێ، كۆمەڵی دادگەری و سەربەخۆكان داوای هەمواركردنەوەی یاساكە دەكەن.\nئەو پەرلەمانتارەی یەكێتی راشیگه‌یاندووه، “یەكێتی سوورە لەسەر هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردن و دەبێت سیستمی هەڵبژاردن بكرێتە فرەبازنەیی و كورسیی كۆتەكان یەكلابكرێنەوە و تۆماری دەنگدەران پاكبكرێتەوە ئەو كات هەڵبژاردن ئەنجامبدرێت.\nبه‌پێی فه‌رمانێكی هه‌رێمیی، نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان، ڕۆژی 2022/10/1ی وەك ڕۆژی ئەنجامدانی خولی شەشەمی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان دەستنیشانكردووه، به‌ڵام پارتی‌و یه‌كێتی له‌سه‌ر سیسته‌می ھەڵبژاردن‌و شێوازی هه‌ڵبژاردنی كورسی پێكهاته‌كان ناكۆكن.


عێراق.. پێنج کوتلەی شیعە لەسەر موستەفا کازمى بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران رێككەوتن\nچین.. حاڵەتێکى نوێی کۆرۆنا لە ناوخۆى وڵاتەکە تۆمارکرا\nنیویۆرک.. بۆ یەکەمجار ژمارەی توشبووانی کۆرۆنا کەمیکرد\nبەریتانیا.. بۆریس جۆنسن رەوانەی نەخۆشخانە كرا\nنرخى نەوت لە بازاڕەکانى جیهاندا\nئیسپانیا.. بۆ سێیەم رۆژ ژمارەی گیانلەدەستدان بە کۆرۆنا کەمیکرد\nکەرکوک.. چوار توشبووی دیکەی کۆرۆنا چاکبوونەوە\nتورکیا.. لەماوەی ٢٤ کاتژمێردا زۆرترین ژمارەی توشبوون بە کۆرۆنا تۆمارکراوە\nئەمریکا.. بەتەمەنترین توشبووی کۆرۆنا لە جیهاندا چاکبووەوە\nقائیمقامی سلێمانی: پلانێکی گشتگیر بۆ دوای ٤٨ کاتژمێرەکە دانراوە\nئەمریکا.. بەهۆی جگەرەیەکەوە تۆمەتباری کوشتنی ژنێک دوای ٣٥ ساڵ دەستگیرکرا\n7891 جار خوێندراوەتەوە\nلە ڕێگەى پشکنینی دی ئێن ئەیەکەیەوە، دوای ٣٥ ساڵ پیاوێکی ئەمریکی بە تاوانی دەستدرێژی و پاشان کوشتنی ژنێک دەستگیرکرا.\nماڵپەڕی بی بی سی بڵاویکردەوە، دانێڵ وێڵسی تەمەن ٥٧ ساڵ، ٣٥ ساڵ لەمەوبەر تۆنیا ماکینلی ٢٣ ساڵانی کوشتووە و دواتر تەرمەکەی لە بەرەبەیانی رۆژی ١ی ١ی ١٩٨٥دا دۆزرایەوە.\nپۆلیسی ویلایەتی فلۆریدا رایگەیاندووە، بۆ ماوەی ٣٥ ساڵە بەدوای کەیسەکەوەن و تا ئێستا لێپێچینەوەیان لە دەیان کەس کردووە، بەڵام بەدرێژایی چەند نەوەیەکی پۆلیس، هێشتا نەتوانراوە تاوانبارەکە دەستنیشان بکرێت.\nراشیگەیاندووە، دی ئێن ئەی بەجێماوی بکوژەکە بەسەر جەستەی ژنە ٢٣ ساڵانەکەوە مابووەوە، بەڵام لەگەڵ هیچ داتابەیسێکدا یەکی نەدەگرتەوە.\nئاماژە بەوەشکراوە، لەم دوو ساڵەی دوایدا بڕیاریانداوە دی ئێن ئەیە بەجێماوەکەی بکوژەکە لەگەڵ نمونەی دی ئێن ئەیەکانی سایتێکدا بەراورد بکەن کە خەڵکی بۆ دۆزینەوەی کەسوکاری ونبویان تێیدا دایدەنێن و دەرکەوتووە لەگەڵ داتاکانی کەسێکدا لێکچوونی هەیە. لێکچووەکە خزمی بکوژەکە بووە.\nدواتر، پۆلیس هێڵکارییەکی خێزانی بۆ داتا لێکچووەکە دەکات و شوێنپێی نزیکەکانی وەردەگرێت. لەکاتی لێکۆڵینەوەدا لە دانێڵ وێڵس، پۆلیس جگەرەیەکی فڕێدراوی بکوژەکە هەڵدەگرێتەوە و دەست بە لێکۆڵینەوە دەکەن لە دی ئێن ئەیە بەجێماوەکانی سەر جگەرەکە و دی ئێن ئەی سەر جەستەی ژنە ٢٣ ساڵانە کوژراوەکەی ٣٥ ساڵ لەمەوبەر.\nپۆلیس ئەوەشی وتووە، دوای لێکۆڵینەوە، دەرکەوت کتومت هەمان دی ئێن ئەیە و بەوەش دوای ٣٥ ساڵ بکوژەکەیان دەستگیرکردووە.\nپۆلیسی ویلایەتەکە دەشڵێت، ئەگەری ئەوەی دی ئێن ئەی سەر جەستەی ژنەکە لەگەڵ دی ئێن ئەی سەر جگەرەکەی وێڵس یەکنەگرێتەوە تەنیا یەکە لە ٧٠٠ ملیاردا.\nپارێزگای هەولێر: داوامانکردووە رۆژانە ١٠ کاتژمێر مارکێتەکان بکرێنەوە\nتەندروستیی هەولێر: کێ سەردانی پرسەکەی کارێزانی کردووە پشکنین بکات\nئێن ئاڕ تی ژمارەی راستەقینەی گیانلەدەستدان بە کۆرۆنا لە هەرێم ئاشکرادەکات\nقائیمقامیەتی سلێمانی: بە پلانی نوێوە مارکێت و نانەواخانەکان دەکرێنەوە\nدوو پزیشک هۆکاری زوو چاکبوونەوەی توشبووانی کۆرۆنا لە هەرێم ئاشکرادەکەن\nنرخی دۆلار بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەوە\nعێراق.. وەزارەتی پەروەردە چەند بڕیارێکی تایبەتی بە خوێندنی ئەمساڵ دەرکرد\nقائیمقامی سلێمانی: دەنگۆی رشتنی گازی ژەھراوی دوورە لە راستییەوە\nوەزیری پەروەردەی هەرێم: خوێندنى ئەمساڵ نافەوتێت\nرۆژی دووشەممە موچەى ئەم وەزارەتە دابەشدەکرێت\nمیلیشیاکانی عێراق لە نێوان حوکمی عێراق و ئەمریکادا\nدیوی دووەمی کۆرۆنا\nهۆشمەند حاجى قادر\nکۆرۆنا جگە لە نەخۆشی، ھەژاریی و بێکاریش لەگەڵ خۆی دەھێنێت\nوچانێک لە کۆرۆنا\nكۆرۆنا و قەیرانی ئابوری جیهانی\nحکومەت و پاشەکەوت!\nشەیتانەکانی مەسعود محەمەد


( چالاك صديق حسن ) لە 31|12 | 1965 لەشاری كەركوك لە دایك بووە، خێزاندارەو خاوەنی دوو كوڕو دوو كچە، كچ و كوڕێكی لەپاڵ خوێندنی زانكۆ سەرقاڵی ژەنینی ئامێری (پیانۆ) ن.\nلەنێوان (2008 - 2010 ) بەڕێوەبەری پەیمانگای هونەرەجوانەكانی كەركوكی بووە، بە هۆی سەركەوتوویی لە كاری ئیداری بۆ جاری دووەم لە( 2016 - تا ئێستا) كرایەوە بە بەڕێوەبەری هەمان پەیمانگا.\nچالاك صديق ژەنیاری ئامێری ) كەمانچە- violin ( یەو توێژەرێكی ماندوو نەناسی موزیكی كوردی و ڕۆژهەڵاتی یە پەیمانگای هونەرەجوانەكانی ( موصل ) و كۆلێجی هونەر بەشی موزیك لە( زانكۆی بەغدا ) تەواو كردووە.\nسەبارەت بە كارو چالاكیە هونەریەكانی چالاك صدیق بەو جۆرە بۆ ڕۆژنامەی هەولێر دوا :\nلە( 1992 -1993 ) وانەبێژ بووم لە پەیمانگای هونەرەجوانەكانی سلێمانی لە ( 1998 ) وە بەفەرمی دامەزرام بە مامۆستا لەهەمان پەیمانگا، لە(2006) پەیمانگای هونەرەجوانەكانی كەركوك دامەزرا وەكو مامۆستاو سەرۆك بەشی كارم كرد، دواتر بووم بە بەڕێوەبەر.\nلەسەرەتای ( 2011 – 2020 ) ئەندامی ئەنجومەنی باڵای سەندیكای هونەرمەندانی كوردستان و سەرۆكی لقی سەندیكای ناوبراو بووم لەشاری كەركوك\nدەستەی دامەزرێنەری ڕێكخراوی ئازاد هەورامیم لەشاری كەركوك فێرگەیەكی هەمیشەیی لەشارەكە هەیە، هاوكاری بەردەوامی ڕێكخراوەكەم .\nچالاك صدیق بەو جۆرە باسی دەستپێكی كاری هونەری خۆی كرد:\nلە(1984) وە تا ئێستا بەردەوامم لە خزمەت كردنی هونەری كوردی . سەرەتای دەست پێ كردنم لەفێربوونی موزیك لای دوو مامۆستای بەناوبانگی شاری كەركوك بوو مامۆستا ( جلال سۆدەچی ) لەنەتەوەی توركمانە مۆسیقای ڕۆژهەڵاتیم خوێند لە ( 1981) هەروەها ساڵێكیش لای مامۆستاو هونەرمەند ( قادر مەردان ) سەرەتاكانی ئامێری كەمانم بەشێوەی درووست وەرگرت .\nتاوەكو لە(1982 ) لەپەیمانگای هونەرە جوانەكانی موصڵ وەرگیرام.\n-لەكۆتایی ( 1991 ) لەگەڵ كۆمەڵێك لەهونەرمەندانی شاری كەركوك تیپی مۆسیقای كەركوكمان دامەزراند تائێستاش ئەو تیپە بەردەوامە لەكاری هونەریی. كۆمەڵێك كلیپ و كاری هونەریمان بۆهونەرمەندانی شاری كەركوك ئەنجام داوە، زۆرینەی بەرهەمەكان خۆم سەرپەرشتیم كردووە.\n-لە تیپی مۆسیقای شنروێ ئەندام بووم و بەشداری كۆمەڵێك لەكارەكانیانم كردووە.\n-ئەندامی تیپی مۆسیقای سلێمانیم لە (2003 ) وە بەشداری زۆرینەی چالاكیەكانی ئەو تیپەم كردووە .\n- لە ساڵی 2000 لە بەرنامەی سۆزو ئاواز ماوەی دوو ساڵ زیاتر چل بەرنامەی مۆزیكمان تۆماركرد. - سەرپەرشتیاری گروپی مۆزیكی بەرنامەی ئاوێنە بووم. دوای ئەوانەیش ناو بەناو هەر كاری موزیك و گروپەكانی كەناڵەكانم كردووە، بەتایبەتی لەبۆنەو جەژنەكان و شەوانی ڕەمەزان .\n-لە ساڵی 2002 تا ئێستا ئەندامی كارای ئۆركێسترای سلێمانیم لەهەموو كۆنسێرتەكاندا وەكو ژەنیار بەشدار بووم.\n-لە كەناڵی ئاسمانی كەركوك سەرپەرشتیاری بەرنامەی مەقامات بووم زیاتر لەبیست هەڵقەمان لەسەر مەقام و ئاوازە كوردیەكان پێشكەش كرد وەكو ژەنیارو شرۆڤەكردنی مەقامەكان شیكاری كردن قسەمان لەسەر دەكرد. لەگەڵ سەرپەرشتی كۆمەڵێك بەرنامەی هونەری بۆهونەرمەندانی دیاری كورد نموونەی ( ئیسماعیل سابور - حەمەڕەئووف كەركوكی - شاروخی - تارا ڕەسول – ئەمەل كوردە – سابیر كوردستانی – چنار كەركوكی - تاهیری خەلیلی بورهان خۆشناو – محەمەد عەباس بارام ) و كۆمەڵێ هونەرمەندی تر\nبەشداری كۆمەڵی ڤیستیڤاڵی لە ناوەوەو دەرەوەی كوردستان كردووە\n1-ڤیستیڤاڵی سێیەمی مۆزیكی كوردی لە شاری سنە مانگی 2 ی -2003 لەگەڵ تیپی مۆزیكی سلێمانی. 2- ڤیستیڤاڵی مۆزیكی كوردی لە دیاربەكر 25 تاكو 30| 5 | 2005 لە گەڵ یەكێتی هونەرمەندانی كوردستان.\n3- كۆنسێرتێكی مۆزیك لەگەڵ ئۆركێسترای سلێمانی لە شاری سۆفیای ولاتی بولگاریا لەگەڵ یەكێك لەكارەكانا پارچەیەك ئەڵاوەیسیم ژەند. 4 - بەشداریم لە خولێكی مۆزیك كرد لە زانكۆی مۆزارتیۆم لە وڵاتی نەمسا لە ساڵی 2009 .\n5 – بۆ ماوەی 4 ساڵیش بەشداری خولەكانی ڕێكخراوی ێس ئەكادیمی ئەمریكیم كردووە لە هەولێرو سلێمانی هاوكاریم كردوون لەناردنی فێرخوازەكانمان لەكەركوكەوە بۆ ئەو خولانە 6- لە گەڵ سەندیكای هونەرمەندان سەردانی ولاتی میسرمان كرد بۆ درووست كردنی پەیوەندی لەگەڵ سەندیكای باڵای هونەرمەندان لە میسر .\n7- لەگەڵ چەند هونەرمەندێكی تیپی مۆسیقای سلێمانی بەشدار بووین لەڕێزلێنانی هونەرمەند شەفیع كیمنەیی لەشاری سنەی ڕۆژهەڵاتی كوردستان لە7-10 – 2019\n8- ڤیستیڤاڵی بەڕێوەبەرایەتی ڕۆشنبیری هەولێر بۆموزیك و گۆرانی 20 – 11 – 2018 و 2019 سەرپەرشتی تیپی مۆسیقای كەركوكم كرد بەشدار بووین لەڤیستیڤالی زوڕنا لەشاری سلێمانی\n9– بەشداری كردنم لەسیمیناری ڤیستیڤاڵی مەقام لەشاری كفری لەگەڵ هونەرمەندان ( ئەنوەر قەرەداغی و ئامانج غازی ) لە مانگی 19- 20 | 12| 2019\n10 - لەساڵی 1998 تاكو 2003 سەرپەرشتیاری تیپی مۆسیقای كەركوك بووم لە ڤیستیڤالەكانی یەكێتی هونەرمەندانی كوردستان لە لە قەزاكانی كەلارو كفری و دەربەندیخان و چەمچەماڵ .\n11 - لەگەڵ هونەرمەندان ( كەریم كابان – ئەنوەرقەرەداغی –نیاز نوری – بەندە ) لەشاری سەردەشت میوانداری كراین بۆ ڕێزلێنانی هونەرمەندی بەیت بێژ ( خدری قادری ) ناسراو بە ( خلە دەرزی ) لە مانگی 5| 2004\nچالاك صدیق سەبارەت بە بەرهەمەدانراوەكانی بۆ هەولێر ئاوا دوا:\n1 - دانانی مۆسیقای درامای( كەركوك 4 ) لەدەرهێنانی ناسر حەسەن ساڵی 2011\n2 - دانانی سروودەكانی ( كەركوك - لەكەركوك هەڵ خرا مەشخەڵی ڕزگاری - پێشمەرگەی كوردستان - كوردستانەكەم - هاواری ئازادی بۆ هونەرمەند حەمەڕەئووف كەركوكی ) كەكاری كلیپیان بۆ كراوەو لەكەناڵەكانی تەلەفزیۆن بڵاوكراونەتەوە.\n3 - دانانی زیاتر لە 10 گۆرانی بۆ مناڵان كە لەكەناڵەكان بڵاوكراونەتەوە\n4- دانانی مۆسیقای گۆرانی و ئامادەو دابەشكردنی بۆ هونەرمەند سابیركوردستانی نموونەی گۆرانی ( بۆكچێكی كاڵ - لەدوورەوە ناوت بیستووم ) كەكاری كلیپی لەلایان هێڵی دەنگ بۆ كرا – لەگەڵ سازكردنی كۆنسێرتێك بۆی لەشاری كەركوك و هەولێر كە خۆم سەرپەرشتیاری گروپەكەم كردوە.\n5- دانانی ئاوازی گۆرانی ( هیوا ) بۆ هونەرمەند حەمە ڕەئووف كەركوكی لەگەڵ دانانی مۆسیقای گۆرانی بۆ كۆمەڵێ بەرهەمی تری وەكو ( تەنكە - كەی پێك دەگەین – تریفەی شەوگار - بۆ ڕوحی سابیر كوردستانی -\n6- ئاوازو مۆسیقای گۆرانی ( بابەس بێ چاوەڕوانی ) بۆ هونەرمەند تارا ڕەسول\n7 - دانانی مۆسیقای 3 گۆرانی ( شاژنی خەیاڵ – ئەوڕۆ1ە بوو منت دۆڕان - ئەگەر خاڵت موشكی جەفایە ) بۆ هونەرمەند ( عەباس محمد) كە هەرسێكیان لەئاوازەكانی هونەرمەندو ئەدیب (خالید دلێر) ن.\n8 - دانانی كۆمەڵێك موزیكی كوردی ( وەنەوشە - سەمای پایز - شەم - ئەڵاوەیسی - كاكەی شوان - ساز سەماعی دەشت )\n9 – ئامادەكردن و دانانی گەلێك بەرهەمی فۆلكلۆری كوردی بۆ هونەرمەندانی كەركوك و گەرمیان بۆ هونەرمەندان ( شكور خەیات - دڵشاد سەڵاح داودە - عەباس سەڵاح داودە – ئیحسان زیرەك – بورهان جەباری – صدیق شەیدا – حەمە هیوا ) كۆمەڵێ هونەرمەندی تر.


ئه‌مریكا له‌سه‌ر دروستكردنی ناوچه‌ی ئارام به‌شێوه‌یه‌كی هاوبه‌ش له‌گه‌ڵ توركیا ئاماژه به‌به‌رده‌وامی گفتوگۆكان ده‌كات، به‌ڵام توركیا جه‌ختده‌كاته‌وه رێكه‌وتنی كۆتایی كراوه‌و ئه‌گه‌ر هه‌ر شتێك رووبدات قبوڵ ناكرێت، هێزه‌كانی سوپای سوریایی دیموكرات كه‌شه‌ڕڤانانی یه‌په‌گه پێشه‌نگی ده‌كه‌ن، مه‌رجیان هه‌یه.\nبه‌پێی نوێترین ئه‌و هه‌واڵ و زانیاریانه‌ی كه ئاژانسی ئه‌نادۆڵی توركیا بڵاویكردوه‌ته‌وه، له‌زاری خلوسی ئاكار وه‌زیری به‌رگری توركیا، رێكه‌وتنی ته‌واو كراوه‌و وه‌فدی باڵای ئه‌مریكا هێشتا له‌توركیایه، گفتوگۆكان له‌سه‌ر شێوازی ئه‌و ناوچه‌یه كه سه‌ربازگه‌یه‌كی گه‌وره‌ی هاوبه‌ش له‌خۆ ده‌گرێت به‌رده‌وامه.\nوه‌زیری به‌رگری توركیا، ئاماژه به‌وه‌ش ده‌كات، ناوچه‌ی ئارام له ناوچه‌ی سه‌رێكانی ده‌گرێته‌وه، له‌سنوری ئه‌ودیوی توركیا له‌پارێزگای شانلی ئۆرفاوه ده‌بێت به قوڵای 30 بۆ 40 كیلۆمه‌ترو به‌درێژایی 100 كیلۆمه‌تر.\nبه‌ڵام ئاژانسه‌كانی هه‌واڵی ئه‌مریكا له‌زاری به‌رپرسانی باڵای ئه‌مریكا، زانیاری ئه‌وه‌یان ئاشكراكردوه، كه به‌قوڵای 5 كیلۆمه‌تر ده‌بێت، به‌ڵام توركیا ئه‌وه‌ی تاكو ئێستا پێ قبوڵ نیه، چونكه به پڕۆژه‌ی قه‌سه‌ده‌ی ده‌زانێت.\nرادیۆی مۆنتی كارلۆ، له‌راپۆرتێكی تایبه‌تدا، باس له‌وه ده‌كات، ئه‌مریكاو توركیا له‌و ناوچه‌یه‌یی دیاریان كردوه بۆ دروستكردنی ژوورێكی هاوبه‌ش، یان سه‌ربازگه‌یه‌كی گه‌وره‌ی هاوبه‌ش له‌داهاتوودا ئۆپراسیۆنه‌كانیان له‌و ناوچه‌یه‌دا به‌شێوه‌یه‌كی هاوبه‌ش ده‌بێت.\nلایخۆشیه‌وه، روسیا ئه‌لیه‌وم، ئاشكرایكردوه:" ئه‌و ناوچه ئه‌منه به‌ربه‌ستێك ده‌بێت بۆ چۆنیه‌تی گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره‌كانی سوریا بۆ ناوچه‌كانی خۆیان، و هه‌ر جۆره جوڵه‌یه‌كی سه‌ربازی به‌هاوبه‌شی ئه‌مریكاو توركیا ده‌بێت.\nتوركیا جوڵه تاكڕه‌وییه‌كانی نامینێت\nئیسماعیل كایا چاودێری سیاسی توركیا به سپۆتینگی راگه‌یاندوه:" توركیا به رێكه‌وتنی له‌گه‌ڵ ئه‌مریكاو سه‌پاندنی مه‌رجه‌كانی سه‌ركه‌وتنێكی گه‌وره‌ی سیاسی به‌ده‌ستهێناوه ،چونكه هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه به‌دوای ئه‌و ئامانجه بووه‌و ئێستا پێی گه‌یشتووه‌و له‌چه‌ند رۆژ یان هه‌فته‌ی داهاتوو ناوچه‌كه دروست ده‌بێت".\nباسی له‌وه‌شكردوه:" دروستكردنی ئه‌و ناوچه‌یه ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی توركیا جوڵه سه‌ربازیه‌كانی ته‌نها له‌رووی زه‌مینیه‌وه نه‌بێت، به‌ڵكو به‌شێوه‌یه‌كی فراوانتر له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا رۆڵی له‌ناوچه‌كه‌دا ده‌بێت.\nبه‌پێچه‌وانه‌وه، حسێن عه‌باس، چالاكوانێكی كوردی رۆژئاوای كوردستان، به‌پێی زانیاریه‌كانی، ئه‌و ناوچه ئه‌منه ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی توركیا نه‌توانێت تاكڕه‌وانه جوڵه‌ی سه‌ربازی له‌و سنوره‌دا ئه‌نجام بدات و په‌لاماری كورده‌كان بدات.\nبه‌ڵگه‌ی ئه‌و چالاكوانه ئه‌وه‌یه، پێش ئه‌وه‌ی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ توركیا له‌و باره‌یه‌وه كۆببێته‌وه گرنتی به كورده‌كان داوه بێ زیان ده‌بن و ئه‌مه‌ش وه‌ك به‌ربه‌ستێك به‌رامبه‌ر به‌توركیا بۆ هه‌ڕه‌شه‌كانی بۆ سه‌ر كورد داده‌نێن.\nترسی كورد له‌داگیركاری توركیا\nعومه‌ر ئه‌وسی سه‌رۆكی ده‌ستپێشخه‌ری نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌سوریاو ئه‌نجامی ئه‌نجومه‌نی گه‌لانی سوریا، ده‌ڵێت:" هه‌ڕه‌شه‌كانی توركیا ئه‌مجاره زۆر مه‌ترسیدارن، به‌تایبه‌ت رێكه‌وتنه له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه له‌باكوری سوریا له‌ناوچه‌ی كۆبانێوه بۆ سه‌رێكانی و ده‌رباسیه‌و عامودا تاكو نزیك رووباری دجله‌ش ده‌گرێته‌وه، ئه‌مه له‌كاتێكدایه توركیا له‌دانیشتنه‌كانی سوتشی و ئه‌ستانا له‌گه‌ڵ روسیاو ده‌وڵه‌تانی تر له‌سه‌ر دۆخی سوریا رێكه‌وتنی كردوه.\nئه‌وه‌ش ده‌خاته‌ڕوو:" توركیا ده‌یه‌وێت به‌و كاره‌ی پێگه‌ی خۆی به‌یه‌كجاری بچه‌سپێنێت له‌باكوری سوریاو ئه‌مه‌ش ده‌بێته مه‌ترسیه‌كی گه‌وره بۆ داهاتووی سوریا.\nمه‌زڵوم كۆبانێ، فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی سوپای سوریای دیموكرات، دروستكردنی ناوچه‌ی ئه‌منی، به‌مه‌ترسیه‌كی گه‌وره ده‌زانێت ئه‌گه‌ربێت و به‌و شێوه‌یه بێت كه ته‌نها ئه‌و ناوچانه بگرێته‌وه كه توركیا دیاری كردون بۆ ئه‌مریكاییه‌كان.\nدەشڵێت:" رێكه‌وتنی توركیاو ئه‌مریكا له‌سه‌ر ناوچه‌ی ئارام، هه‌مان ئه‌و پڕۆژه‌یه كه هه‌سه‌ده پێشكه‌شی واشنتۆنی كردوه و ناوچه‌ی ئارامیش له هه‌ندێك شوێن به قوڵایی 5 كیلۆمه‌تر و له هه‌ندێك شوێن 14 كیلۆمه‌تره".\nكۆبانێ باس له‌وه‌شده‌كات:" ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ی ڕێككه‌وتنی له‌سه‌ر كراوه، ناوچه‌كانی دیجله و فورات و سه‌رێكانی و گرێ سپی له رۆژئاوای كوردستان ده‌گرێته‌وه.\nPUKmedia ئامادەكردنی " سامان یاروه‌یس"


10 نوێترین ئه‌په‌کانی مانگی تشرینی دووه‌م بۆ ئه‌ندرۆید – کەی ئای تی ئێن\nئەپ و نەرمەکاڵا 27, تشرینی دووه‌م 2018\nگه‌شه‌پێده‌رانی ئه‌پڵیكه‌یشنه‌كان به بیرۆكه نوێیه‌كانیان به‌رده‌وامن له خزمه‌تكردنی سیسته‌م و به‌كارهێنه‌رانیان، و سیسته‌می ئه‌ندرۆیدیش بێبه‌ش نییه له گه‌شه‌پێده‌ری به توانا. به‌و بۆنه‌یه‌وه 10 نوێترین ئه‌پڵیكه‌یشنمان بۆ ئاماده كردوون كه له‌م مانگه‌دا له كۆگای گووگڵ پله‌ی به‌رده‌ست كراون.\nئه‌پێكی نوێیه له‌لایه‌ن Cloudflare ـه‌وه، و ئینته‌رنێته‌كه‌ت پارێزراوتر ده‌كات له‌ڕێگای به‌كۆد كردنی گه‌ڕانه DNS ـییه‌كانت، هه‌روه‌ها هه‌ست به‌خێرایی ئینته‌رنێته‌كه‌ت ده‌كه‌یت له‌كاتی گه‌ڕانه‌كانت.\n٢- Blizzard Esports\nئه‌پێكی نوێی وه‌رزشییه، له‌كاتی ده‌ستپێكردن و ڕووداوه‌كانی یارییه‌كان ئاگادارت ده‌كاته‌وه و دواین هه‌واڵه وه‌رزشییه‌كانت نیشان ده‌دات.\n٣- Connectpaper (Unreleased)\nئه‌پێكی كۆمه‌ڵایه‌تییه تایبه‌ت به بڵاوه‌پێكردنی پاشبنه‌ماكان، ڕێگه‌ت پێ ده‌دات پاشبنه‌ما هاوبه‌شی پێ بكه‌یت له‌گه‌ڵ هاوڕێكانتدا و سوود له پاشبنه‌مای هاوڕێكانت وه‌ربگریت. ئه‌په‌كه لاوه و له‌گه‌شه‌پێداندایه.\n٤- easyUp – Async video standups for teams\nوه‌كو خزمه‌تگوزارییه‌كی ڤیدیۆیی وایه، ڕێگه‌ت پێ ده‌دات ڤیدیۆ بنێریت كاتێك كه وابیر ده‌كه‌یته‌وه ناتوانیت په‌یوه‌ندی خێرا ببه‌ستیت له‌ڕێگای ڤیدیۆوه ئه‌و كه‌سانه له یه‌ك شوێن كۆده‌كاته‌وه كه له یه‌كه‌وه نزیك نین.\n٥- ET Live – Entertainment News\nدواین هه‌واڵه سینه‌مایی و هونه‌ری و بۆنه‌كان و كه‌سه به‌ناوبانگه هونه‌رییه‌كانت ده‌خاته به‌رده‌ست.\n٦- Heimdall Parental Control\nڕێگه‌ت پێ ده‌دات له ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی خۆته‌وه كۆنتڕۆڵی ته‌له‌فۆنی منداڵه‌كه‌ت بكه‌یت له‌ڕێگای سنوورداركردنی كاتی به‌كارهێنانی ئه‌په‌كان و بلۆككردنیان بۆی.\nنرخ: خۆڕایی (له‌ناو ئه‌پ كڕین ئه‌نجام ده‌درێت بۆ كردنه‌وه‌ی چه‌ند تایبه‌تمه‌ندییه‌كى.)\n٧- Meme stickers\nكۆمه‌ڵه له‌زگه (Sticker) ێكی كۆمێدی له‌خۆ ده‌گرێت تایبه‌ت به ئه‌پی وەتسئه‌پ، ده‌توانیت له وەتسئه‌پ له‌زگه‌كان له‌گه‌ڵ هاوڕێكانت ئاڵوگۆڕ پێ بكه‌یت.\n٨- Migrate – custom ROM migration tool (Unreleased)\nبه‌كاردێت بۆ پاشەکەوتکردنی Backup داتاكانی ئامێره‌كه‌ت، هه‌روه‌ها ئامرازێكی ڕووتیشه كه ڕێگه‌ت پێ ده‌دات داتا باكئه‌پ كراوه‌كان بگه‌ڕێنێته‌وه بۆ ئامێره‌كه‌ت له دوای فلاش لێدانی ڕۆمه‌كه‌ی.\n٩- Rivet Beta: Better Reading Practice\nئه‌پێكی په‌روه‌رده‌یی تایبه‌ت به منداڵانه، زیاتر له ١٥٠٠ كتێبی فێركاری تایبه‌ت به منداڵان له‌خۆ ده‌گرێت.\n١٠- ئه‌په‌كانی گه‌شه‌پێده‌ر Simple Mobile Tools\nگه‌شه‌پێده‌ره‌كه كه كۆمه‌ڵێک ئه‌پی نوێی به‌رهه‌م هێناوه، نموونه وه‌كو ؛ به‌ڕێوه‌به‌ری فایله‌كان، به‌ڕێوه‌به‌ری وێنه‌كان، به‌ڕێوه‌به‌ری ڕۆژژمێر، هتد…\nنرخ: ١.٩٩$ (بۆ هه‌ر ئه‌پێك)\nبینین و داگرتنی گشت ئه‌په‌كانی گه‌شه‌پێده‌ره‌كه\nتێبینی: ئه‌گه‌ر هه‌ریه‌ک له‌و ئه‌پانه‌ی سه‌ره‌وه به‌هۆی جیاوازی وڵاته‌وه نه‌توانرا دابگیرێن، ئەوا VPN به‌كاربهێنه.\nتاگەکان ئەندرۆید GooglePlay


مووسەوی: هاوپەیمانی دەستدرێژکاران بۆ سەر یەمەن دەستبەرداری وەهم و خەیال بن - SAHAR KURDISH (Sorani)\nنیسان 01, 2020 20:02 Asia/Tehran\nگوتە بێژیی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لەکاردانەوە بە ئیدعای گوتە بێژی هاوپەیمانی سەعوودی لەمەڕ ئامادەبوونی کارناسانیی ئێرانی لەیەمەن دا گوتی: هاوپەیمانی دەستدرێژکاران بۆ سەر یەمەن و وەهم و خەیاڵ دەستهەلبگرن.\n"سەید عەبباس مووسەوی" گوتە بیژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕۆژی چوار شەممە هاوکات لەگەڵ ڕەتکردنەوەی تاوانە باتلەکانیی گوتە بیژی هاوپەیمانی سەعوودی دژی ئێران و بەبێ بناغە زانینی ئەم بانگەشەیانە گوتیشی: عەرەبستانی سەعوودی بە وەهمی سەرکەوتن لە چەند حەوتە، دەستدرێژی سەربازی بۆ سەر یەمەن کرد و ئێستا دوای تێپەڕینی پێنج ساڵ، هەروا دەستە و یەخەی ئەم بۆچوونە هەلەیەی خۆیانن.\nمووسەوی جەختیکرد: ئەم کردەوە دەستدرێژکارانەیە، جگە لە وێرانی و کوشتاری خەڵکی یەمەن چ دەستکەوتێکی نەبووە.\nگوتە بێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران بە هاوپەیمانی دەستدرێژکاران بەیەمەن ڕاسپێری کرد: بە جێ وەهم و خەیاڵ سەرنج بدەنە ڕاستەقینەکانیی ئێستا لە وان مۆقاومەی خەڵکی یەمەن بەرامبەر ئەم دەستدرێژیانە و نەفرەت و بێزاری کۆمەڵگای جیهانی لە عەرەبستان و بزانن یاری کردن بە ووشەکان،واوەخستن و تاوانپاڵدان بە کەسانی تر، شکستەکانی سیاسی و سەربازی ئەوان قەرەبوو ناکاتەوە.\nمووسەوی ،جارێکی تر بە سەرنج لە پێشنیاری سکرتێری گشتی ڕیکخراوەی نەتەوەکان لەمەر ئاگر بڕ بۆ بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا لەیەمەن و قەبووڵکردنیی لەلایەن دەوڵەتی ڕزگاری نیشتمانی یەمەن، لە دەستدرێژکاران بۆ سەر ئەم وڵاتە هاوکات لەگەڵ ئەرکمەند بوون بە ڕیککەوتننی ئیستۆکهۆڵم،تاوانکارییەکانیی خۆی لەیەمەن بوەستێنیت و ئەمشەڕە کاولکارە بوەستێنن.\nپێنجەمین ساڵی شەڕی هاوپەیمانی سەعوودی دژی یەمەن ٢٦ـی مارچی ٢٠٢٠ کۆتایی هات؛ تابە ئێستا پتر لە ١٠٠ هەزار کەس ڕاستەوخۆ ویان ناڕاستەو خۆ بە هۆی ئەم شەڕە کوژراون.


له‌شکری ئه‌مریکی: زه‌رقاوی له ئه‌نجام برینه‌كانی گیانی له ده‌سـتداوه\nپزیشکه‌کانی له‌شکری ئه‌مریکی ده‌ڵێن ئه‌بو موسعه‌ب ئه‌لزه‌رقاوی ڕێبه‌ری ئه‌لقاعیده له عێراق نزیکه‌ی یه‌ک کاتژمێر پاش برینداربوونی ژیاوه له دوای ئه‌و هێرشه ئاسمانیه‌ی که کرایه سه‌ر شوێنی حه‌شارگه‌که‌ی و تیایدا دوو بۆمبی500 پاوه‌ندی به‌کارهێنرابوو. ئه‌م وورده‌کارییانه له‌سه‌ر مردنه‌که‌ی زه‌رقاوی له‌گه‌ڵ ئاکامی ئه‌و تاقیکردنه‌وه پزیشکیانه ڕاگه‌یه‌ندرا که له‌سه‌ر ته‌رمه‌که‌ی ئه‌نجام دراوه.،\nله‌شکری ئه‌مریکیش گوتی تاقیکردنه‌وه‌کانی DNA ده‌ریانخست که ئه‌و که‌سه‌ی له ئاکامی هێرشه ئاسمانیه‌کاندا کوژراوه، ئه‌بو موسعه‌ب ئه‌لزه‌رقاوی خۆیه‌تی.\nفه‌رمانده‌ی پزیشکه‌کانی نه‌شته‌رگه‌ری له ناو هێزه‌کانی ئه‌مریکی له عێراقدا، کۆلۆنێل ستیڤ جۆنس گوتی زه‌رقاوی 52 خوله‌ک پاش لێدانی یه‌که‌م بۆمب له شوێنی حه‌شارگه‌که‌ی گیانی له ده‌ستداوه. کۆڵۆنێل جۆنس گوتی ئه‌و بریندارییانه‌ی که زه‌رقاوی له سییه‌کانیدا تووشی بووه، هیوای چاک بونه‌وه‌ی نه‌ده‌بوو و هه‌ر ئه‌وه‌ش کوشتویه‌تی. هه‌روه‌ها گوتیشی هیچ جێ‌شوێنێکی لێدان و برینداری گولله به له‌شیه‌وه نه‌بووه.\nووته‌بێژی هێزی هاوپه‌یمانان مه‌یجه‌ر ژه‌نه‌ڕاڵ ولیام کاڵدویڵ ده‌ڵێت کارمه‌ندانی پزیشکی له‌شکری ئه‌مریکی ده‌ست به جێ دوای ته‌قینه‌وه‌ی یه‌که‌م به 28 خوله‌ک له‌گه‌ڵ هێزی هاوپه‌یماناندا گه‌یشتونه‌ته شوێنی ڕووداوه‌که. کاڵدوێڵ ده‌ڵێت هه‌ر زوو زانیویانه که‌وا زه‌رقاوی تووشی خوێن به‌ربونێکی ناوه‌کی بووه چونکه بینیویانه که‌وا خوێن له سیه‌کانیه‌وه هاتۆته ده‌رێ و دیاربووه که ناژی، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به‌رده‌وام بون له تیمارکردنی.\nله ئه‌نجام ئه‌و هێرشه ئاسمانیه‌دا، شه‌ش که‌س به زه‌رقاوییه‌وه کوژران، هه‌روه‌هاش ڕاوێژکاری ئاینی زه‌رقاوی که به شێخ عه‌بدولره‌حمان ناسراوه.\nپزیشکێکی دیکه که ناوی ئاشکرا نه‌کراوه و له ڕێگه‌ی ته‌له‌فۆنه‌وه بۆ ڕۆژنامه‌وانان قسه‌ی کردووه، گوتویه‌تی عه‌بدولره‌حمان ده‌ست به‌جێ کوژراوه و ئه‌مه‌ش ده‌ریده‌خات که له شوێنی ته‌قینه‌وه‌که‌وه زۆر نزیک بووه. ئه‌و پزیشکه پێی وایه هێز و زه‌بری ته‌قینه‌وه‌که عه‌بدولره‌حمانی به‌ره‌و دیواری ئه‌و شوێنه هه‌ڵداوه یاخود به‌ر شتێکی دیکه که‌وتووه چونکه له سه‌ریدا بریندارییه‌كی زۆر سه‌ختی هه‌بووه و مێشکی به خراپی شکاوه.\nکاربه‌ده‌ستان ده‌ڵێن تاوه‌کو ئێستا ته‌رمی چوار له کوژراوه‌کانی ئه‌و ته‌قینه‌وه‌یان بۆ ئاشکرا نه‌بووه که سێ له‌وانه ژن بوون و ته‌رمه‌کانیان دراوه‌ته‌وه ده‌ستی ده‌سه‌ڵاتدارانی عێراقی.\nئه‌لقاعیده‌ش له عێراق له ڕێگه‌ی ماڵپه‌ڕه‌که‌یانه‌وه، ناوی ڕێبه‌رێکی نوێیان ڕاگه‌یاندووه که جێگه‌ی زه‌رقاوی ده‌گرێته‌وه و ئه‌ویش شێخ ئه‌بو حه‌مزه ئه‌لموهاجره و به برایه‌کی ئاین په‌روه‌ر و ڕابردوویه‌كی پڕ له جیهاد و شاره‌زاییه‌کی زۆر وه‌سفیان کردووه.


زەریف: ئێران خۆڕاگردەبێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\nزەریف: ئێران خۆڕاگردەبێت\n2019/06/29 - 10:14 PM\nوەزیری دەرەوەی ئێرا ڕایدەگەنێت، ئێران خۆڕاگر دەبێت هەروەك چۆن بەرامبەر بە هێرشە كیمیاییەكەی سەر شاری سەردەشت خۆڕاگر بوو.\nمحەمەد جەواد زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران لە جریوەیەكدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر ئاماژەی بە هێرشە كیمیاییەكەی ڕژێمی دیكتاتۆری بەعس كرد لە 28 ی حوزەیرانی ساڵی 1987 بۆ سەر شاری سەردەشتی ڕۆژهەڵاتی كوردستان كە بەهۆیەوە ژمارەیەك هاووڵاتی مەدەنی بوونە قوربانی.\nوەزیری دەرەوەی ئێران لە جریوەكەدا نووسیویەتی، هیچ كات لەبیریان نەكردووە كە وڵاتانی ڕۆژئاوا لەجەنگی دژی ئێران پشتیوانی سەدام حسێن بوون تەنانەت لە پێدانی چەكی كیمیایشدا هاوكاری بوون.\nمحمەد جەواد زەریف ئاماژەی بەوەشكردووە، ئەنجومەنی ئاسایش لەو كاتەدا تەنانەت سەركۆنەی هێرشە كیمیاییەكانی سەدامی نەكرد بۆ سەر هاووڵاتیانی مەدەنی ئێران و لەو كاتەدا تاران خۆڕاگربووە و بەردەوامیش دەبێت لەسەر خۆڕاگری.\nلە كۆتایی جریوەكەشیدا ئەوەیخستووەتەڕوو، بڕوای تەواویان هەیە لەوەی تاران خۆڕاگردەبێت بەرامبەر گوشارەكانی واشنتۆن.\nئەنجومەنی ئاسایشئێرانبەعستویتەرجریوەڕۆژهەڵاتی كوردستانسەدام حسێنسەردەشتكیمیاییمحەمەد جەواد زەریفواشنتۆن\nعەبدولمەهدی: دەمانەوێت پەیوەندییەكی باشمان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێدا هەبێت\nگروپی 20: مەترسییەكان زیادیان كردووە


چۆن نەعنا گەشە بکات - بابەت\nسەرەکی ⁄ ئاژەڵ و رووەک ⁄ چۆن نەعنا گەشە بکات\n1 چۆن نەعنا گەشە بکات:\n1.2 ڕێگای گەشەکردنی نەعنا:\n1.3 تایبەتمەندیەکانی ڕووەکی نەعنا:\n1.4 جۆرەکانی نەعنا:\nچۆن نەعنا گەشە بکات:\nنەعنا گیایەکی بۆندار و ناسراوە بە چەندین سەدە، وە بنەڕەت ەکانی نەعنا دەگەڕێتەوە (بە ئینگلیزی: Mint) لە وشەی لاتینی (mentha)، میتۆلۆژیای یۆنانی پێشنیار دەکات کە مێنتا پەرییەک کە پێرسیفۆن ژنی پاشای جیهانی ژێرزەوی ، بووە بە ڕووەکێکی بۆندار ، نەعنا . نەعنا گیایەک کە لە زۆر خواردن و شیرینی و سوێر و لە هەمووشی گرنگتر بۆ پێدانی تام و بۆنێکی جیا جیا بەکاردێت ، جگە لە بەکارهێنانی لە دروستکردنی بۆن و تازەکردنەوەی دەم و پەینی ددان و بنێشت و بۆ مەبەستی پزیشکی وەک حەسانەوەی قوڕگی ئێشە و خەستبوونەوەی ، وەک دژە خورادن و حەسانەوەی ئازاری سادە . بۆ هەموو ئەوانەی سەرەوە، زۆر کەس بە تەمابوون لە ماڵەکانیاندا نەعنا گەشە بکەن، بۆ ئەوەی لەسەر داواکاری بەردەست بن.\nڕێگای گەشەکردنی نەعنا:\nنەعنا ڕووەکێکە بە ئاسانی دەتوانرێت گەشە بکات و چەندی بکات ، پێویستی بە گرنگی پێدانێکی زۆر نییە ، خێرا گەشە دەکات و لە ڕێگەی ڕیسەمیش بەرهەم دێت ، دەکرێت بە بەکارهێنانی تۆو نەعنا چەند بار بکرێت ، بەڵام پێشنیاز نەکراوە چونکە زەحمەتە پێشبینی تایبەتمەندی بەروبوومی ئەنجام دراو بکرێت ، باشترین ڕێگا بۆ گەشەکردنی نەعنا ئەوەیە کە بەم هەنگاوانەی خوارەوە ی خوارەوە بێت:\nبەدەست هێنانی نەعنا : دەکرێت نەمامێکی نەعنا لەدایەنگای کێڵگەو دوکانی باخو باخچەکان بکڕیت و جۆری ڕاست دیاری بکرێت و لقێکی نەعنایەکی چێنراوی پێشتر دەستکەوێ بەبڕینی لقێک نزیکەی 10 سانتیمەتر درێژی و هیچ گەڵایەک لەسەر لقەکە پێویست ناکات . لقەکە بخەرە ناو پەرداخێک ئاوەوە ، گەڵاکان لە بەشە ژێرئاوەکان لابدە ، ڕەگی سپی لەماوەی هەفتەیەکدا دەردەکەوێت ، هەروەها نزیکەی هەفتەیەکی ترت پێویستە بۆ گەیشتن بە درێژیگونجاو ، پێویستە هەر چەند ڕۆژێک ئاوەکە بگۆڕیت بۆ ئەوەی خۆت لە بۆگەنبوون بەدوور بگریت ، هەروەها لەکاتی پێویستدا ئاو بۆ کوپەکە زیاد بکەیت .\nهەڵبژاردنی کاتی گونجاو بۆ چاندنی : نەعنا ڕووەکێکی نەرمە ، بەڵام باشتر وایە لە بەهار ، یان پایزدا دەست بە گەشەکردنی بکرێت .\nهەڵبژاردنی دەفری ڕاست : ڕووەکەکە گەشە دەکات بۆ ئەوەی ڕەگەکان ڕاستەوخۆ لەژێر خاکدا بن ، بە باشتری زانی لە ناو مەنجەڵەکاندا سۆلۆی ی وگەشەی پێ بکرێت ، چونکە ڕەگی ڕووەکی نەعنا بە خێرایی گەشە دەکات و ڕەگی ڕووەکەکانی دیکە تێپەڕ دەکات ، بۆ ئەوەی یەک نەمام بە پانتایی ( 12 – 16 ) بە گوێرەی پێویست گەشە بکات ، ئەگەر یش بتەوێت زیاتر لە یەک نەمام لە هەمان دەوادا گەشە بکات ، دەبێت ڕووبەری پێویست لە نێوان هەر نەمامێک و ئەوی دیدا بەجێ بهێڵیت بۆ ئەوەی بە ئازادی گەشەی پێ بدرێت .\nئەو ماددانە زیاد بکە کە یارمەتی پاراستنی ئاو دەدات و ڕێگە لە وشکی دەگرێت وەک: پۆلیمەر (بە ئینگلیزی: Polymer)، یان (پێرلایت) (بە ئینگلیزی: pearlite)، یان ورمیکۆلایت (بە ئینگلیزی: vermiculite).\nشوێنێک هەڵبژێرە کە تیشکی خۆری پێویستی هەبێت : لەکاتی چاندنی نەعنادا دەبێت شوێنێک هەڵبژێریت کە خۆر بگاتە بەیانی ، هەروەها لە پاش نیوەڕۆدا بەشییە ، تا ڕووناکی پێویست بەبێ وشککردنەوە وەربگرێت ، هەروەها دەکرێت لەسەر پەنجەرە کە یان لەناو ماڵەکەدا دابنرێ .\nهەڵبژاردنی خۆڵی ڕاست: پی ئێچ خاک (pH) دەبێت لەنێوان (6-7) بۆ باشترین ئەنجام بێت، دەتوانرێت هەر چەند هەفتەیەک جارێک پینە بۆ خاک زیاد بکرێت، هەروەها بۆ پاراستنی شێ، بایۆبەرگ، یان ئەوەی پێی دەوترێت تالامۆس دەتوانرێت زیاد بکرێت (بە ئینگلیزی: Mulch) دەربارەی ڕەگ.\nئاودێریی ئاسایی نەعنا : پێویستە ڕووەکی نەعنا بە شێوەیەکی ڕێکوپێک ئاوبدرێت ، بە تایبەتی ئەگەر لەژێر تیشکی ڕاستەوخۆی خۆردا بێت ، هەروەها پشکنین بۆ خاکەکە بکرێت بۆ دڵنیابوون لە شێەکەی ، دەبێت تێبینی ئەوە بکرێت کە ئەو کارخانەیە ئاوبدرێت بەبێ ئەوەی لە ئاودا ژێر ئاو ببارێت .\nبڕینی سەرەوەی ڕووەکەکە: بۆ هاندانی گەشەی لابەری ڕووەکەکە، کە یارمەتی بەدەستهێنانی هەموو گەڵاکان دەدات، دانەوێڵەیەکی باشتر دەدات.\nترومکردنی خڵکە نەعناکان بۆ ئەوەی هیچ شانسێک بۆ کردنەوەی گوڵەکان نەبێت : کاتێک کە خڵکە لەسەر سەلەی نەعنا دەردەکەوێت ، کە بە زۆری لەنێوان مانگی حوزەیران و ئەیلولدا ڕوودەدات ، وا باشترە بیانبڕدرێت ، بۆ ئەوەی گەشەی نەعناکە لە کۆنترۆڵ دەرنەکەوێت ، هەروەها وەرزی دروێنە زیاد بکات .\nهەر دوو سێ ساڵ جارێک ڕووەکی نەعنا دابەش بکە : ئەگەر نەعنا لە ناو قاپێک بچێنرێ ، چاوەڕێ دەکرێت مەنجەڵەکە دوای دوو سێ ساڵ تەنگ بێت ، لەو حاڵەتەدا ڕووەکەکە لە خاکهەڵدەدرێت ، دابەش دەکرێت بۆ چەند بەشێک ، هەر بەشێکیش لە تاسەیەکی جیادا گەشە دەکات ، بۆ ئەوەی بۆن و تامی نەعناکە بە جوانی و بەهێز بپارێزێت .\nچارەسەری ڕووەکەکە ئەگەر تووشی نەخۆشی شلەمەنی ی یورووکە ببێت : ئەم نەخۆشییە بە ژەنگ یش ناسراوە ، نیشانەکانیشی دەرکەوتنی پەڵەی قاوەیی ، یان پرتەقاڵی لە لای خوارەوەی گەڵاکانی ڕووەکەکە دەگرێتەوە و بە فەنجین چارەسەر دەکرێت .\nڕێگری ی ڕووەکی لە نەخۆشیەکان : دەکرێت ڕێ لە ڕووەک بگری لە گەشە پێدانی هەندێک نەخۆشی وەک نەخۆشی جگەر (بە ئینگلیزی: Verticillium Wilt )، یان زەردی ، ڕووەکی نەفرەت لێکراو ناسراو بە ( ئەنترانۆس ) . (بە ئینگلیزی: Mint Anthracnose)، یان برینداربوونی مێرووەکان وەک کڵپەی کڵپە و مێروو ، یاری ڕەگ ، جاڵجاڵۆکە ، یان میتی ڕەگ ، بە پاراستنی هەوادانی باش ، خاکێکی ئاودەر ، بۆ ڕزگار بوون لە مێروو دەکرێت ڕووەکەکە بە سۆندەیەکی باخ بپرژرێت ، یان بە سابونی مێروو گەڵاکان بشواتەوە .\nهەڵبڕینی گەڵای نەعنا لەکاتی پێویستدا : گەڵاکان دەتوانرێت لەدرەنگانی بەهارەوە بۆ سەرەتای پایز هەڵبژێردرێت ، بەڵام بڕی گەڵا ی بڕراو لەسێیەکی گەڵاکان تێپەڕ ناکات و دەبێت دەرفەت بدرێت بەگەڵاکان کە جارێکی تر گەشەبکەنەوە پێش ئەوەی بڕێکی گەورەتر هەڵبژێرن .\nپاراستنی ڕەگی نەعنا بەر لە وەرزی سەرما بە بەکارهێنانی بەرگێکی بایۆڤەری ، باشتر وایە گەڵا و قاچ ببڕدریت .\nتایبەتمەندیەکانی ڕووەکی نەعنا:\nنەعناکە هی خێزانی زارەکییە (بە ئینگلیزی: Lamiaceae)، وە سێکس (Mentha) 25 ) جۆری نەعنا لەخۆدەگرێت و هەرچەندە نەعنا بەبەربڵاوی لە سەرتاسەری ناوچە میزاجییەکانی جیهاندا بڵاوە، بەڵام بە ڕەچەڵەک خەڵکی ئۆراسیا، ئەمریکای باکور، ئەفریقای باشور و ئوسترالیایە ڕووەکی نەعنا، کە لە نێوان (10-120) سانتیمەتر دا، شێوەی مێنوی چوارگۆشەی هەیە، گەڵاکان لە شێوەی جووتی بەرامبەر، و لەوانەیە لاکێشەیی بێت، یان ڕم شێوە، کە بە فوز داپۆشرابێت، لەگەڵ قەرای برە برییو ، ڕەنگەکانی گەڵای جۆرە جیاوازەکانی نەعنا جیاواز بێت ، ڕەنگە سەوزی تۆخ ، خۆڵەمێشی سەوز ، ئەرخەوانی ، مۆر ، شین یان زەردی زەردی زەردی کاڵ ، گوڵی نەنەنە بچووک ، بەگروپ بەشێوەی ڕۆتۆڕ ، یان لەشێوەی هووکەی تێرمیناڵ دا پێک بێت ، گوڵەکە لەچوار پەڕەی سپی یان پەمەیی یان ئەرخەوانی ، میوەی نەعنا کە لەشێوەی کەپسوولێکی بچووک پێکهاتووە ، وشکی ( 1 – 4 ) تۆوی تێدایە .\nچەندین جۆری نەعنا هەیە کە دەکرێت لەماڵەوە پێببەخرێ و گەشە بکات و زۆرجار نەعنای جیاواز بەهەمان شێوە گەشە دەکات و بۆ گەشەش پێویستی بەهەمان مەرج هەیە . لەکاتی چاندنی جۆرە جیاوازەکانی نەعنادا ڕەچاوی ئەوە بکە کە بەڕێژەی پێویست لەیەکتری دوورن ، بۆ ئەوەی جۆرە نەعنایەک لەگەڵ هەڵاڵەی جۆری تر هەڵاڵە ناکرێت و تایبەتمەندیی دەرئەنجامی جۆرە جیاوازەکانی نەعنا لەیەک ڕووەکدا ، ڕەنگە ببێتە هۆی دەرکەوتنی تامی ، یان بۆنی نەخوازراو . هەندێک لە بەناوبانگترین جۆرەکانی نەعنا کە دەکرێت گەشە بکات و چەند یڵ بکرێت ئەمانەی خوارەوەن :\nنەعنا، یان ئیفانی (بە ئینگلیزی: Peppermint).\nنەعنا دەستنیشانکراوە (بە ئینگلیزی: Spearmint)\nنەعنایەکی بۆنی خۆش، یان نەعناتی سێو (بە ئینگلیزی: Apple mint).\nچوکلێت نەعنا (بە ئینگلیزی: Chocolate mint).\nنەعنایەکی ئەوروپی (بە ئینگلیزی: pennyroyal).\nنەعنا (بە ئینگلیزی: Watermint).\nنەعناخانەی خانە (بە ئینگلیزی: Corn or Field mint)\nنەعناتی لاڤێندەر (بە ئینگلیزی: Lavender mint).\nچۆن نەعنا گەشە بکاتڕووەکەکان


تایبەتمەندی دەوڵەت – خاکی کوردیا\nنووسەر :ئاین ڕاند\nوەرگێڕ لە سۆئێدییەوە: حامید مائیلی\nئاین ڕاند کێیە ؟\nباوکی ئاین ڕاند دەرمان فرۆشێکی جوولەکەی ڕووس بووە کە دووکانەکەیان وەک هەموو خاوەن شیرکەتە بچووکەکانی دیکە لە سەر دەمی سۆویەت دا دەستی بە سەر داگیرا و لێیان ئەستاندن.دوای وەیکە بە سەرکەوتوویەکی بەرچاو زانستگای لە پێترسبورگ تەواو دەکا، ئاین ڕاند لە ساڵی ١٩٢٦ دا بە هیوای ژیانێكی باشتر ڕوو دەکاتە ئەمریکا . لە بەشی سەنعەتی فیلمسازی لە نێوان ساڵەکانی ١٩٢٦ تا ١٩٤٩ دا دادەمەزرێ و دەست بە کار دەبێ بەڵام لە بواری ئابوورییەوە هەڵومەرجێکی ئەوتۆی نابێ ، لە کاتی بێکاریدا سەر قاڵی نووسینی کتێب لە مەڕ فاشیزم و کۆمۆنیزم دەبێ ،بەڵام سەرەتای ساڵی ١٩٤٣ بوو کە لە فرۆشی کتێبەکانی هەلومەرجی ئابووریی ڕوو بە باشی چووە ،دوای ئەوەش بوو کە بە کاری بێ پسانەوەی وەک نووسەر و فەیلەسوفێک بژیوەی ژیانی خۆی دەستەبەر دەکرد .\nئاین ڕاند تێئۆریسییەنێک بوو دژ بە هەر ئیدئۆلۆژییەکی وەک پادشایەتی ، سوسیالیزم ، فاشیزم ، ئاناڕشیزم کە داڕێژەری کۆمەلگایەکی کۆگرایانە بوون.تەنانەت دژ بەو باوەڕەش بوو کەپێیان دەگووت ئانارکۆ کاپیتالیسم “ئاناڕشیسمی سەرمایەداری” و هاوکات ڕەخنەگرێکیش لە لیبرالیزم .سەرەڕای وەیکە ئەو گەورەترین مەترسی لە کاپیتالیسم و تاکگرایی دا دەدیت ،چەواشەکارییەکانی زەقی لەتوانایی پاساوەکانی کاپیتالیسم دا، وەک بەڵگە بۆدیفاع لە ئیدئۆلۆژییەکانیان دا بە بێ ڕەچاوکردنی بچووکترین بنەمایەکی ئەخلاقیدا دەدیت .هەر لەبەر ئەوەش بوو پەنای بۆ تێئۆرییە زانستییەکان و ئەخلاق وەک یارمەتیدەر برد و سیستیمێکی فەلسەفی تایبەت بە خۆی هێنایە دی کە لە ڕێگاێ دیفاع لە عەقڵ، ئەو خوازیارییە ڕوونکەرەوانە کە دەیەویست وەک ئاڵترناتیوێک لە هەمبەر ئەو ئیدئۆلۆژییە داسەپاوانە دا بە وتەی خۆی ،کە دونیای داگرتبوو، پارێزەری مافەکانی تاک لە هەمبەر کۆگرایی بێ . ئاین ڕاند بۆ ڕووناکبیران و خویندکاران کە دژایەتییان لەگەڵ هەلومەرجی لە گۆڕێی و ئەو ٦٨ ڕێکخراوە دەستە چەپییانە دەکرد، مەزنترین پێشەنگ بوو لە ئەمریکا، زۆربەی نەسلی لاوانی ئابووری زان ، فەیلەسۆفان ، لێکۆڵەرەوان ، بیرۆکەی ئاین ڕاند یان وەک سەرچاوەیەک لە مەڕ بیرۆکەی تاکگرایانە دەڕوانی و تەنانەت بۆ بەشێکی زۆریشیان ئەو بیرۆکەیە وەک شەپۆلێکی بە جیهانی کردن و بە لیبرالی کردنی ئەو تێئۆرییە کە لە ساڵەکانی ١٩٨٠دا،کە خۆشی ببووە نموونەیەک تا دوایین هەناسەی ژیانی وەک ڕخنەگرێک لە لیبرالیزمی نوێ ”نێئۆلیبرالیزم و لیبرتاریالیزم” هەر مایەوە . ولە سەر ئەو باوەڕەش بوو کەدامەزراندنی سیستیمی کۆگرایی لە کۆمەڵگادا گەورەترین مەترسییە لە سەر ژیانی تاک بۆ ئازادی بیر و ڕا دەربڕێن و داڕشتنی ژیانێکی ئازادانە ودڵخوازانە .ئاین ڕاند لەگەڵ یەکێک بە نێوی فڕانک ئۆکونوور ژیانی هاوبەشیان پێکهێنابوو .ئاین ڕاند لە تەواوی سەردەمی ”مەک کارتی” دا وەک کەسێکی کۆمۆنیست کە گەرای لە هالیوود دانابوو سەیر دەکرا . ئەو فیلمی (گۆرانی و رووسییە”ی لەگەڵ واقیعییەتی سۆویەتی هەڵدەسەنگاند و پێیوابوو کە ئەو فیلمە ڕواڵەتی سۆویەتی ڕازاندۆتەوە .ئاین ڕاند یەکێک لە لاینگرانی شێلگیری ئازادی بیر و ڕای بێ سنوور بوو.\nدەوڵەت پێکهاتەیەکە کە توانایی بەڕێوەبردنی هێندیک یاسا بە مەبەستی دابینکردنی هەڵسوکەوت و ڕەفتاری کۆمەڵایەتی دە جوغڕافیایەکی دیاریکراوی دا هەیە . گەلۆ ئینسانەکان پێویستیان بەوتۆ پێکهاتەیەک هەیە و بۆچی ؟ عەقڵی ئینسان ،سەرەڕای وەیکە کەللایەکی بنەمایییە بۆ ژیان ،کەرەسەیەکیشە بۆ دەستەبەر کردنی زانست ،تا بتوانێ بە گوێرەی ئەو زانستە کردەوەکانی خۆی بخاتە سەر ڕێگایەکی ڕاست و بێ خەوش ،پێداویستی بنەمایی ئینسان ئازادیی فکر کردنەوەیە تا بە گوێرەی هەڵوێستی واقیعگرایانە بتوانێ هەڵسوکەوت و کاردانەوە لە خۆی بنوێنێ . ئەوەش بەو مانایە نییە کە ژیان لە دووڕگەیەکی چۆل و هۆل وبە تاقی تەنیا وڵامدەرەوەی پێداویستییەکانی ئەوە ،ئینسانەکان دەتوانن دە پەیوەندی دەگەڵ یەکتر بەرژەوەندییەکی زۆر و زەوەندییان بۆ یەکتر ببێ . شوێنێکی کۆمەڵایەتی گرینگترین سەرچاوەیە بۆ ژیانێکی سەرکەوتووانەیە . هەلبەت دیارە بە هێندیک شەرت و مەرجەوە . دوو قازانجی بەرچاو کە لە ژیانی کۆمەڵایەتییەوە دەستەبەر دەکرێ، زانستە و توجاڕەت .ئینسان تەنیا زیندەوەرێکە کە دەتوانێ توێژ لە سەر توێژی زانست لە نەسلێکەوە بۆ نەسلێکی دیکە هەم ڕابگوێزێ و هەم پەرەی پێبدا، وپۆتانسییەلی ئەو زانستە کە دەکەوێتە دەست ئینسانەکان گەورەتر و زیاتر لەوەیە کە تاکێک لە کۆمەلگادا بتوانێ بەتاقی تەنیا دە ماوەی تەمەنیدا دەستەبەری بکا .هەر ئینسانێک لەو زانستە کە خەڵکی دیکە دەستەبەری دەکەن کەلکی یەکجار زۆر لێوەردەگرێ، وگرینگایەتی لایەنی دووهەم دابەشکردنی کارە :دەکرێ ئینسان خەریکی هێندیک کار لە بوارێک دا بێ و دەگەڵ خەڵكی دیکەش تێکەڵاویی هەبێ و کەلک لە پسپۆڕایەتی ئەوان کە دە بوارەکانی دیکەدا هەیانە وەربگرێ .ئەو شێوە هاوکارییانە وادەکەن کە هەموو ئینسانەکانی بەشدار دەو گەلەکۆمەدا زانستی گەورەتر ، لێهاتوویی زیاتر ،دەستکەوتی زیاتر لە دە هەڵسەنگاندنێک دەگەڵ دابینکردنی پێداویستییەکانی خۆیان لە دوورگەیەکی چۆل و دوورە دەست یان لە پەڵە زەوییەکی کە تەنیا ژیانی خۆی پێ دابین بکا دەست دەکەوێ .\nهەر ئەو بەرژەوەندییانەن کە بنوێنەرن و دیاری دەکەن کە لێهاتوویی و شیاوی کام لەو ئینسانانە لە ئەوانی دیکە زیاترە ،جا دیارە ئەو لێهاتووییەش دەگەرێتەوە سەر ئەوە کە لەچ کۆمەڵگایەک دایە .\nکۆمەڵگایەک کە مرۆڤ لە بەرهەمی دەستڕەنجی خۆی بێ بەری دەکا ،یان دەیانکاتە کۆیلە یان حەولی بەرتەسکردنەوەی ئازادی بیر وڕایان دەدا، یان مەجبووریان دەکا بە پێجەوانەی هەڵسەنگاندنی عەقلی خۆیان هەڵسوکەوت بکەن ،یان گرفت وکێشە لە نێوان ئیمکاناتی کۆمەڵایەتی و داخوازی سروشتی ئینسانەکاندا ساز دەکا ، ڕاشکاوانە دەبێ بڵێین ئەوە قەت کۆمەلگا نییە .بەڵکوو ئەوانە تاقمێکن کە لە دەوری یەک کۆبوونەوە وبە گوێرەی یاسای باندێکەوە ئیدارە دەکرێ ،ئەوتۆ کۆمەلگایەک هەموو نەریتی پێکەوە ژیانی مرۆڤایەتی تێدا دەفەوتێننرێ و هیچ پاساوێک بۆ ئەوەیکە نوێنەرایەتی یان بەشداری ئەوتۆ کۆمەڵگایەک لە گۆڕیدا نییە ،تەنانەت هەڕەشەیەکی گەورەشە بۆ ژیانی دوا رۆژی مرۆڤایەتی .ژیانی دووڕگەیەکی چۆل و دوورە دەست زۆر ئەمنتر و شیاوترە و بۆ هەلسەنگاندنیش نە دەگەڵ رووسییەی شوڕەوی و نە ئالمانی نازی نابێ .\nئەگەر مرۆڤەکان بیانەوی دەکۆمەڵگایەک کە لە پێکەوە ژیان و ئاشتی و بەرهەمهێنان و بدە وبەستێن وبە هانای یەکترەوە هاتن تێیدا سەقامگیر بێ و ئەخلاق وشارستانی و نەریتەکانی کۆمەڵایەتی دەستەبەر کرابێ ،دەبێ لە سەربنەمای پرنسیپی ڕەچاو کردنی مافی تاک بنیات نرابێ .ئێعتڕاف بە مافی تاک بە مانای ئێعتڕاف کردنە بە مافی سروشتی ئینسان واتە مافی ژیان .\nمافی ئینسانان دەتوانێ بە هۆی دەکار کردنی تووند وتیژی فیزیکییەوە پێشێل بکرێ . تەنیا بەو ڕەفتارە فیزیکییەوەیە کە دەکرێ هەڕەشەی مەترسی لە سەر ژیانی یەکی دیکە هەبێ، یان بکرێتە کۆیلە یان داپلوسیندرێ یان ئاستەنگ بۆ گەییشتن بە ئامانجی ساز بکرێ یان مەجبوور بکرێ کە بە پێچەوانەی هەڵسەنگاندنی عەقڵی خۆی هەڵسوکەوت بکا .\nشەرتی کۆمەلگایەکی شارستانی دەوەدا خۆدەنوێنێ کە تووند تیژی فیزیکی دە هەموو بوارەکانی پەیوەندی کۆمەڵایەتییدا قەدەغە کرابێ.ئەگەر کێشەیەکیش دە نێوان ئینسانەکاندا هەبێ دەبێ لە ڕێگای وتووێژ و یەکتر قانیع کردن و تەوافوقێکی دلخوازانە و هەمەلایەنە چارە سەر بکرێ .لە بەرچاوگرتنی مافی ژیانی تاک ،و ئێعتڕاف بە مافی دیفاع لە خۆ و تۆڵە ئەستاندنەوە ،لە کەسانێک کە شەڕانین و پێ لە بەڕەی خۆیان زیاتر درێژ دەکەن، ئەرکێکی ئەخلاقییە .\nئەگەر دە کۆمەڵگایەکی ئاشتیخوازدا ئیرادەی دیفاع و پاراستنی زوڵملیکراو لە گۆڕێ نەبێ و زوڵملێکراو بێدەستەڵاتانە هەر دەبەر دەستی زاڵمدا بێ ،باسی ئەوپەڕی ناهۆمێدی و بێ ئەخلاقییە . ئەوتۆ کۆمەلگایەک بە پێجەوانەی ڕەوتی مەبەستی دەگەڕدایە واتە :لە جیاتی ئەویکە زوڵم ودزێوی و دەستدرێژی لە گۆڕێ هەڵوێژردرێ ،زاڵم و دەست درێژ هاندەدرێن و خەڵاتیش دەکرێن .\nئەگەر کۆمەلگایەک هیچ ڕێکخراوەیەکی تۆکمەی دژ بە تووند تیژی تێدا نەبێ ، دەبێ هەموو شارۆمەندان چەکدارانە بگەڕێن ،ماڵەکان دەبێ بکرێنە قەڵا بۆ ئەگەری هەر دەستدرێژییەکی چەکدارانە و دەرکەکانی یان دەبێ بگیرێن یان دەبێ تاقمێک لە ڕاستی هێرشی تاقمێکی دیکەوە کە هەر بۆ ئەو مەبەستە ڕێکخراون بیپارێزن ،وکۆمەلگا بە گوێرەی یاسای تاقمێک چەتە وشەڕخواز بۆهەمیشە وەک شەڕە عاشیرەتییەکانی سەردەمی بەر لە مێژوو بەڕێوە بچێ .\nکەلک وەرگرتن لە دەست وەشاندن ،تەنانەت بە مەبەستی تۆڵەش بووبێ ناتوانی دە بەرژەوەندی شارۆمەندان دا بێ .پێکەوە ژیانی ئاشتەواییانە نەلواوە ئەگەر مرۆڤ ترس و هەڕەشەی بێوەچانی تووند تیژی جیران و هاوشارییەکانی لە سەر بێ ،بە بێ لەبەر چاو گرتنی وەیکە نییەتی دەر و جیرانەکانی باش یان خەراپ بێ ،بە بێ لەبەر چاوگرتنی وەیکە بۆچوونیان مەنتیقییە یان نا مەنتیقیە ،بە بێ لەبەر چاوگرتنی وەیکە مەبەستیان هەستیارانەیە یان عەداڵەتخوازانەیە یان لە ڕووی نەزانی و نەتوانینەوەیە یان لە ڕووی نەخوازییانەیە یان ناخۆشەویستییانە ،ئەو تووند تیژییە لە ڕاست ئینسانێک ناتوانێ هیچ پاساوێک بێ بۆ خواستی سەرەڕۆیانەی یەکی دیکە.\nبیهێنە بەر چاو بۆ نموونە ، چ دەقەومێ ئەگەر یەکێک کیفێکی لێ ون دەبێ و پێیوایە کە لێدزراوە ولە پڕ خۆی بە یەک یەکی ماڵە جیرانەکانئ دادەکا بە نێوێ وەیکە لە کیفەکەی دەگەڕێ وبە هەووەڵین کەسێکە کە دەیگاتێ بە مۆڕەوە چاوی لێدەکا و هەر ئەو چاو لێکردنە وەک پاساوێک بۆ تەقە لێکردن دێنێتەوە .جا لێرەیە پێویستی بە یاسایەکی عادڵانە و بێلایەنانە هەیە کە ئاماژە بە تاوان بکا و ڕاشکاوانەش تاوانبارەکە بناسێنێ .ئەو کەسانەی کە بە بێ بوونی ئەوتۆ یاسایەک تووشی تاوان دەبن هەر وەک چوونی سەیری ئەوانەیە کە بە بێ دادگایی لە سێدارە دەدرێن .ئەگەر کۆمەلگایەک مافی تۆڵەئەستاندنەوە بداتە دەستی شارۆمەندان ،دەستەڵاتی خەلک بە سەر کۆمەلگادا وادیارە لە ڕەوتی قانوونی خۆی لایداوە و یاسای لەسێدارەدان و تٶلە ئەستاندنەوەی خوێناوییانەی شەخسی بەر بینگی کۆمەڵگای گرتووە .\nبۆوەیکە دەستوەشاندن لە پەیوەندییەکانی کۆمەلایەتی دوور بخرێتەوە ،ئینسانەکان پێویستیان بە بوونی پێکهاتەیەکە کە ئەرکی پاراستنی مافەکانی دانیشتوانی کۆمەڵگا وەستۆ بگرێ.\nئەوەش ئەرکی دەوڵەتێکی بەرپرسە کە یاسای بنەمایی بۆ ئەو مەبەستە دابین بکا .لێرەیە کە لە بواری ویژدانی و ئەخلاقییەوە ئینسانەکان هەست بە پێویستی دەوڵەتێک دەکەن .\nدەوڵەت کەرەسەیەکە کە بە دابینکردنی و بەڕێوە بردنی یاسای عادڵانە ،دەبێ بەر بە تۆڵەی تووند وتیژییانە بگرێ .\nجێوازییەکی بنەمایی نێوان هەڵسوکەوتی شەخسی و هەڵسوکەوتی دەوڵەتی هەیە کە ئەو جێوازییە لە بنەڕەتەوە لەبیر کراوە ،ئەویش ئەو واقیعییەتەیە کە دەوڵەت یاسای ئیزنی کەلک وەرگرتن لە تووند وتیژی هەیە ، چونکوو ئەرکی دەوڵەت بەرهەڵستکاری دەگەڵ ئەو تووند وتیژییانەیە ،بۆیەشە وێڕای وەیکە دەبێ ئەوتۆ ئیزنێکی هەبێ کردەوەکانیشی بەرتەسک و دایاریکراوە و وەپشت گوێنەخراو بن . دە کارەکانیدا نابێ دەستی ئاواڵە بێ کە بە گوێرەی مەیل و ئیشتیا هەڵسوکەوت بکا ،دەبێ ببێتە ڕۆبۆتێکی بێ ڕووح کە تەنیا هۆی بوونی بەڕێوەبردنی یاسایە . ئەگەر کۆمەلگایەکی ئازادە ،دەبێ دەوڵەتەکەی لە ژێر چاوەدیڕی دابێ .دە سیستیمێکی کۆمەڵایەتی شاز و شیاو تاکێکی نا دەوڵەتی دەتوانێ هەر هەڵسوکەوتێکی مەیلی لێیەتی بیکا(تا ئەو جێگایە پێی نەبردۆتە سەر بەڕەی هیچ تاکێکی دیکە ) دە حاڵێکدا تاکێکی دەوڵەتی هەموو هەڵسوکەوتەکانی ڕەسمی ئەو لەلایەن یاساوە بەرتەسک کراونەوە . تاکێکی شەخسی دەتوانێ کردەوەیەک بنوێنێ بێوەیکە خۆی بە یاسایەکەوە بەستبێتەوە بەڵام تاکێکی دەوڵەتی ناتوانێ کردەوەیەک لە دەرەوەی یاسا لە خۆی بنوینێ .\nئەوە بەو مانایەیە کە ”دەستەڵات ”لە ”ماف ” کەمتر گرینگە ،ئەوەش تاریفێکی ئەمریکائییە لە دەوڵەت کە دەڵێ :”دەوڵەت پێکهاتەیەکە لە یاساکان نە لە ئینسانان” .\nئەگەر کەسایەتی یاساکان شتێکی وێچوو و گونجاو بن بۆ کۆمەلگایەکی ئازاد ، سەرچاوەیەکە بۆ دەستەڵاتی دەوڵەتی ئەو کۆمەڵگایە و ئەوە هەرتکیان خاوەن تایبەتمەندییەکن بۆ دەوڵەتێکی شیاو. ئەو جووتە پرەنسیپە بەڵگەی بنەمایین بۆ سەربەخۆیی : دەوڵەتەکان بە مەبەستی پاراستنی مافی تاک دە نێو مرۆڤەکانداپێک دەهێندرێ و دەستەڵاتی عەقڵانییەکەشیان لە ڕازی ڕاگرتنی ئەوانەی کە حکومتیان بە سەردا دادەکەن .سەرچاوە دەگرێ .\nلەبەر وەیکە پاراستنی مافی تاک تەنیا ئامانجی شیاوی دەوڵەتە ،ئەو مەسئەلەیە تەنیا بابەتێکی گونجاوە بۆ یاسا دانان.\nتەواوی یاساکان دەبێ لە سەر بنەمای مافی تاک و مەبەستیشیان پاراستنی ئەو مافە بێ ، یاساکان دەبێ بێلایەنانە و ڕاشکاوانە و(بکرێ دیفاعیان لێبکرێ)، ڕوون و دیاریکراو بن تا هەموو خەڵک بەر لەوەیکە دەست بدەنە هیچ هەڵسوکەوتێک ئاگاداری ئەوە بن کە چ ڕەوایە و چ نارەوا و کام یاسا چی ئازاد کردووە و چی قەدەغە و ( بۆچی و لە بەر چی )، کامە بە تاوان دادەنرێ و چ سزایەکیشی بۆ دیاریکراوە و چ چاوەڕوانیانە ئەگەر بێتوو تووشی ئەوتۆ تاوانێک بن .\nسەرچاوەی پێناسە و کێیەتی دەوڵەت لە سەر بنەمای (تەوافوقی قانوونمەندانە) یە ،* ئەوە بەو مانایەیە کە دەوڵەت کەڵەگا نییە ،بەڵکوو کارمەند یان نوینەر و مووچەخۆری شارۆمەندانە ،وهەر وەها بەو مانایەیە کە دەوڵەت بێجگە لە ئەرک و مەبەستی دیاریکراو کە لەلایەن شارۆمەندانەوە بەوی ئەسپێردراوە خاوەن هیچ مافێکی دیکە نییە .\nتەنیا یەک بنەما هەیە وەک پرەنسیپ کەهەر تاکێک دەبێ دەکۆمەلگادا لە سەری ساغ بێتەوە و وەستۆی بگرێ ئەگەر بییەوێ دە کۆمەلگایەکی ئازاد و شارەستانیدا بژی . ئەویش پرەنسیپی خۆپاراستن لە تووند تیژی و دەستوەشاندنە و ئەسپاردنی مافی دیفاعی فیزیکی لە خۆ بە دەوڵەتە تا دەوڵەت لە جیاتیانی پارێزەری مافی ئەو بە شێوەیەکی ڕێک وپێک ،عادڵانە ،قانوونی یان هەر شێوەیکەی دیکە بێ . دەبی دوورە پەرێز بێ لەکەلک وەرگرتن لە تووند تیژی ( تەنانەت دە خەیاڵی خۆشیدا).\nباشە ئێستا کێشەی نێوان دوو کەس لە سەرشیرکەتێک کە هەرتکیان تێیدا بەشدارن بە کوێ دەگا ؟\nدە کۆمەڵگایەکی ئازاد دا ئینسانەکان تۆبزیان لە سەر نییە کە دەگەڵ یەکتر هاوکارییان ببێ .ئەوانە لە سەر یەک تەوافوقنامەی دلخوازانە لە ڕێگای گرێبەستێکەوە ساغ دەبنەوە و پاشان ئەگەر هاتوو کۆسپێکی وەک ئەوەیکە لایەنێک سەرەڕۆیانە گریبەستەکە وەپشت گوی بخا و ئاکامیشی کارەساتێکی ئابووریی کە زەرەر بە ئەوانی دیکەش بگەیێنێ و خەسارەت دیتتووەکە بییەوێ دەست بە سەر کەل و پەلی شەخسی ئەو کەسە وەک بارمتە دابگرێ ، دیسان هەر نابێ ئیزنی کەلک وەرگرتن لە تووند و تیژی و دەستوەشان بدرێتە دەست کەسێکی تایبەت لە دەرەوەی دەوڵەت و جا لێرەیە کە گرینگترین و ئالۆزترین ئەرکی دەوڵەت دیارە واتە :نەخشی هەڵوێستی قازی بۆ چارەسەری عادڵانەی کێشە دە نێوان خەڵکدا بە پێی یاسا .\nتاوانباران دە هەر کۆمەلگایەکی نیوە شارەستانییدا دەکەمایەتی دان.ئەگەر چی پاراستنی ئەو گرێبەستە کۆمەڵایەتییە لە ڕاست کردەوەکانی ئەوان لەلایەن دادگاکانەوە بە مەبەستی پاراستنی مافەکانی شارۆمەندیدا پێویستییەکی زیاتری بە کۆمەلگایەکی ئاشتەواییەوە هەیە و بێ ئەوتۆ پاراستنێک هیچ شارەستانییەتێک نە دەتوانێ پەرە بستێنێ و نە سەقامگیریش دەبێ . ئینسانەکان ناتوان وەک ئاژەڵان ژیانێکی کاتی و هەنووکەییان ببێ ئەوان دەبێ بۆ وەدیهێنانی مەبەستەکانیان خاوەن بەرنامەیەکی داڕێژراو بن و دە ماوەیەکی دیاریکراویشدا دەستەبەرکرابن .ئەو دەبێ ڕەوتی ژیان هەڵسەنگێنێ و پلانێکی تەرخانکراو و دوورئەنگیوی(ستڕاتژی) بۆ ژیان ببی.بە مێشک و عەقڵ ئینسان بەرنامەیەکی باشتر بۆ درێژ خایەن دادەڕێژێ . ،هەر چەندە شارستانییەت ئاڵۆزتر و مەزنتر بێ بۆ کاردانەوە پێویست بە ماوەیەکی زیاتر و دە ئاکامدا بە گرێبەستێکی درێژخایەنتر دە نێوان ئینسانەکاندا هەیە و پاراستنی فەوری وەک گاڕانتی بۆ ئەوتۆ گرێبەستێک پێویستە .\nتەنانەت دە کۆمەڵگای سەرەتاییشدا کە بازرگانی شتگۆڕکێ باوبووە ،نالوێ کەسێک سەوتەیەک پەتاتە بە قەرتاڵەیەک هێلکە بکڕێ بەڵام پاش وەیکە هێلکەکانی وەردەگرێ پەتاتەکان نەداتە خاوەن هێلکەکان .هەر بە فکرداهاتنی ئەوەیکە دەکۆمەڵگایەکی سەنعەتیدا کە بە میلیارد دۆڵار کەلوپەل ئەویش بە هۆی مەتمانە بە مشترییەکان کە خەریکی گێڕانی معاملاتی میلیون دٶلارین دەو نێوەدا دە هاتوو چۆدان دەبێ جێگای سرنج و گرینگایەتییەکی تایبەتی هەبێ.\nیەکلایەنە پێشیلکردنی ئەو گرێبەستانە بە مانای تووند تیژی ناڕاستەوخۆی فیزیکییە :ئەوەش پێکهاتووە لە ئینسانێک کە شتەکانی بایخمەند جا کەلوپەلن یان خزمەتگوزارین وەردەگرێ ،پاشان لە دانی پووڵی ئەوانە خۆ دەپارێزێ واتە بە کەڵەگایەتی دەستیان بە سەر دادەگرێ (تەنیا بە شێوە فیزیکی ) نە لە ڕێگای بە تەوافوق گەییشتن دەگەل خاوەنی شتەکان . دەستبڕین یش هەر بە مانای کەلک وەرگرتنی ناڕاستەوخۆ لە تووند وتیژییە کەبە مانای دەست بە سەر داگرتنی پووڵی کەلوپەلێکە کە بە بێ هیچ تەوافوقیک دەگەڵ خاوەن شتەکە بووبێ یان لە ڕێگای خۆخافڵاندن لە دانی پووڵەکە یان لە ژێر بەڵێنی درۆ و بێ بنەما .باج وەرگرتن یش شێوەیەکی دیکەی ناڕاستەوخۆی تووند وتیژییە ئەوەش بە مانای ڕاگرتنی شتی بە بایخە ،نە لە ڕێگای گۆڕینەوە بەڵکوو لە ڕێگای هەڕەشە و تۆقاند و سەدەمە لێدان .هێندێک لەو کردەوانە جینایەتی ئاشکران ، هێندیكش وەک یەکلایەنە پێشێلکردنی گرێبەستەکان تاوانێکی نابەرپرسانەیە و ناتوانی جینایەت بێ ،بەڵام دەتوانێ بە هۆی نابەرپرسیارەتی و بێ ئەخلاقی بێ. ئەوانی دیکەش وەک پرسیارگەلێکی بەرچاوتەنگی و یان کێشەیەکی نێوان لایەنەکان کە لە بێعەداڵەتی دەر حەق بە یەکتر دەدوێ بن .بەڵام بە بێ لەبەرچاو گرتنی چلۆنایەتی ڕووداوەکان دەبێ بە شێوەیکی ڕاشکاوانە و بە پێی یاسای دابینکراوی بێلایەنانە لەلایەن دادگایەکی خاوەن سەلاحییەت کە بەڕێوەبەرایەتی یاساکانیان وەستۆیە وەک قازی ” لێژنەی داوەرەکان ” ە وە چارە سەر بکرێن .\nئەوەش بزانن پرەنسیپە بنەماییەکانی عەداڵەت دە هەموو ئەو ڕووداوانەدا باسی ئەوە دەکەن کە *هیچ ئینسانێک نابی دەست بە سەر ماڵ و کەل و پەلی هیچ کەسێكی دیکە دا دابگرێ، مەگەر بە تەوافوق دەگەڵ خاوەن ماڵەکە،واتە لەبەر چاو گرتنی ئەوەیکە کەس بۆی نییە مافی ئینسانەکان یەکلایەنە و سەرەڕۆییانە یان لە ڕوی ئیشتیاوە پێشیل بکا و دەست بە سەر ماڵی خەڵكی دیکە دا دابگرێ .\nئەو شێوە بە گشتی تەنیا ئەرک وئامانجی دەوڵەتە کە :هەموو ئیمکاناتێکی کۆمەڵایەتی کە خەڵک دەستی وێیانڕادەگا لە دەستدرێژی تاوانباران بیانپارێزێ و ئیزن نەدا کە ئینسانەکان سەدەمە و زەرەر بە یەکتر بگەیێنن .\nسێ کەرەسەی هەرە بەرچاو ودرووستی دەوڵەت کە سەر جەم تووندوتیژییەکان چ ڕاستەوخۆی فیزیکی و دەستوەشاندن وچ ئەوانەی ناڕاستەوخۆن بریتین لە :”پۆلیس” کە ئەرکی پاراستنی خەڵك لەراست دەستدرێژی تاوانبارانی وەستۆیە /” دیفاع ” بە مەبەستی پاراستنی خەڵک لە ڕاست دەستدرێژکەرانی دەرەکی ”قانوون” دادگاکان کە بە مەبەستی چارە سەری کێشە و ئیختیلافێک کە دە نێو خەڵک دا ڕوودەدەن بەگوێرەی قانوونی عادڵانە .\nزۆر وردە کاریی لەمەر ئەو سێ کەرەسەیە هەن کە بە کردەوە پێویستیان بە شێوەیەک لە دابینکردنی قانوونی تایبەتە کە زۆریش ئالٶزە، ئەو فەلسەفە حقووقییە سەر بە سەرچاوەی زانستێکی تایبەتییە . زۆر هەڵە و زۆر دژایەتیش ڕەنگبێ دە هەرێمی بەرێوەبەرایەتییدا بێنە سەر ڕێگای ،بەڵام ئەوەیکە گرینگە بەرێوەبردنی پرەنسیپە ،ئەو پرەنسیپە کە ئاماژە بە قانوون و دەوڵەتێک دەکا کە حقووقی تاکەکان دەپارێزێ .\nئەورۆ ئەو پرەنسیپە وادیارە لەبیر کراوە ،وەپشت گوێ خراوە و خۆی لێپارێزراوە . ئاکامییشی بۆتە ئەو هەلومەرجە کە بۆ دواوە گەڕانەوەی مرۆڤایەتییە کە بێ قانوونییەکی ڕووت و داماڵدراو بە هۆی زوڵـم و بێعەدالەتییەک کە هەیە و وەبیر هێنەری دەمارگرژی و تووند تیژی سەردەمی دەستەڵاتی بەربەرەکانە.\nدە ئێعتڕازێکی بیرلێنەکراوە دژ بەو ڕەوتە ،بۆ هێندێک کەس ئەو پرسیارە هاتۆتە پێش کە دەوڵەت خاوەن تەبیاتێکی شەڕخوازانەیە و ئانارشیزم ئەو سیستیمەیە کە بە دوویەوەن .کە بە مانای سیستیمێکی سیاسی کە هەڵگری باوەڕێکی کاڵ و کرچ و منداڵانەیە: بە پشت ئەستووری بەو هەموو پاساوانەی کە لە سەرەوە باسمان کرد ،کۆمەڵگا بە بێ یەک دەوڵەتی تۆکمە و ڕێکخستراو ،دەکەوێتە دەست هەووەڵین تاقمێکی تاوانبار کە ئاژاوە و بێ سەرەو بەرەیی و تێکە ولێکە دەبێتە ڕەوتی باوی کۆمەڵایەتی و دەیکەنە گۆڕە پانی شەڕی تاقم و دەستەی باندبازان .بەڵام ئەوە تەنیا هەر ویژدانی مرۆڤایەتی نییە کەدژ بەو ئانارشیزمە هەڵوێست دەگرێ:بەڵکوو دە هیچ کۆمەڵگایەکدا کە تەنانەت هەموو شارۆمەندانیشی تێگەییشتوو و عاقڵ و پاک بن هیشتا ئەوتۆ کۆمەلگایەک قەت ناتوانێ دەو بێ سەرەو بەرەییە وتێکە ولێکەیەدا ڕەوتی سروشتی خۆی بگرێتە بەر و بەریوە بچێ .ئەوە بۆیە پێداویستییەکی ڕوون و ئاشکرا بە قانوونگەلێکی ڕاشکاو وعادڵانە و قازییەکی سادق کە بریتی بێ لە دەوڵەت هەیە ،بۆ چارە سەری کێشە و گرفتی نێوان شارۆمەندان هەیە .\nتێئورییەکی تازە سەر هەڵداوی ئانارشیزم کە زەینی جیلی نوێتری لاینگرانی ئازادی بە خۆیەوە سەر قاڵ کردووە ،شتێکی سەیری غەیرە عەقڵانی بە نێوی ”دەوڵەتی ڕەکەبەرایەتی” یە .\nسەلمێنەرانی بنەمای مەرجی دەستەڵاتدارانی مۆدێڕن کە جێوازییەکی کەم دە نێوان ئەرکی دەوڵەت و شێوە کاری کارخانە وجێوازی نێوان هێز و بەرهەم دا دەبینن هەر نوێنەری ئەو بەشەن کەبەشداری خاوەندارییەتی دەوڵەتیان قەبووڵە ولاینگرانی”دەوڵەتی ڕەکبەرایەتی” دەکەن ودەڕواننە ئەو بەری سکەکەش بەو پاساوە کە ڕەکەبەرایەتی وکێبڕکێ بۆ بازار و بەرهەمهێنان باشە و باشتریشە کە دەگەڵ دەوڵەت بگونجێندرێ .لە جیاتی تەنیا دەوڵەتێکی مۆنۆپۆلییانە ”دە دەست لایەنێکی تایبەتدا بەرتەسک کراوە ”ئەوان دەلێین کە باشترە چەند دەوڵەتێک لە هەرێمی جوغڕافیاییدا ببێ کە ڕکەبەرایەتی و کێبڕکێ دە نێوان شارۆمەندان وەرێبخا بۆ سەربەخۆیییانە ”شتێکی کە بە دڵێتی بیانکڕێ”بە بێ لەبەرچاوگرتنی ئەوەیکە کام دەوڵەتیان هەلبژاردووە .\nئەوەشتان لە بیر نەچێ کە پێشگیری لەدەمارگرژی شارۆمەندان بۆ هێور ڕاگرتنی هەلومەرج تەنیا ڕیگایەکە کە دەوڵەت بە ئەرکی خۆی دەزانێ .جا لێرە لە خۆتان بپرسن ئەو ڕکەبەرایەتییە بە مەبەستی پاراستنی هێورایەتی کەلکی لێوەدەگرن بە چ مانایەکە.\nمرۆڤ ناتوانێ نێوی ئەو تێئۆرییە بە تەناقوزێک لە قەڵەم بدا ، چونکوو تێگەییشتنێک لە مەر چەمکی ”ڕکەبەرایەتی” و ”دەوڵەت ” وادیارە لە گۆڕیدا نییە و ناشکرێ نێوی بنێینە ڕەوتێکی سەر لێشێواو ،چونکوو لێرەش هیچ پەیوەندییەک یان ئاماژەیەک بە وردەکارییەکان دە پەیوەندی دەگەڵ واقیعییەتدا نە کەم ونە زۆر لە گۆڕیدا نییە .بەسە جارێک شتەکە بێنینە بەرچاو کە: سمیت لاینگری دەوڵەتی A، جیرانەکەی ئەو جۆنز کە لاینگری دەوڵەتی B یە تۆمەتی ئەوەی لێدەدا کە شتی لێدزیوە ،پۆلیسی سەر بە دەوڵەتی A دیتە شوێنەکە لەبەر دەرکی ماڵی جۆنز دەگەڵ پۆلیسی دەوڵەتی B کە دەگەڵ جۆنز سەر بە یەک دەوڵەتن تێکهەڵدەنگوون و دەڵێن کە ئێمە نە شکایەتی سمیت ونە دەوڵەتی A بە ڕەسمی ناناسین دەی لێرە چ دەقەومێ ؟ ئەوێ بە جێی دەهێڵێ بزانی چی لێدێتەوە .\nڕەوتی پێوراوی چەمکی ”دەوڵەت ” مێژوویەکی دوور ودرێژ و ئاڵۆزی هەیە .هێندێک لە بەشەکانی بەڕیوەبەرایەتی وەک دەوڵەت وادیارە دە هەرکۆمەلگایەکی ڕێک وپێکدا بووە،کە فەرقی خۆی بە هێندێک جێاوازییەکانی دیاریکراوەوە وەک دەوڵەتێک دەگەڵ تاقمێک چەتە نواندووە ”ئەگەر چی ئەو جێاوازیانە لە زۆر بوارەوە نادیارن ” وەک حورمەتێک کە دەوڵەت هەیەتی وئەو دەستەڵات و ئەرکە ئەخلاقییە کە وەک پارێزەری قانوون و سیستیمی کۆمەلگا پێی ئەسپێردراوە .وئەو واقیعییەتە کە سەرەڕای بوونی زۆری گەندەلی و هێندێک زەرەر وزیان کە لە کاردانەوەی دەوڵەتەوە سەرچاوە دەگرن ،هێشتا بۆ پاراستنی نەزم و دابینکردنی هێندیک عەداڵەت ئەگەر چی بە کاری ڕۆژانەش بووە ،و لانیکەم وەک پاساو بۆ ڕازی ڕاگرتنی ویژدان و ئەخلاق ، بە تەبیاتێكی کۆمەلایەتی یان ڕواڵەتی بۆ دەستەڵاتیشیان هەر پێویست بووە .شای سەرەرۆی فەرانسە مەجبوور بوو دەس بە داوێنی ” مافی ئیلاهییانەی پاشایەتی” بێ ،هەروەها دیکتاتۆرەکانی مۆدێڕنی ڕووسییەی شووڕەوی مەجبوور بوون پووڵەکانیان دە ڕێگای پڕوپاگەندەی وەک پاساو بۆ داسەپاندنی قانوونەکانیان ،لە بیر و ڕای گشتی خەڵکی ژێر دەستەڵاتیان خەرج بکەن دە مێژووی مرۆڤایەتیدا ،ناسینی کردەوەکانی گونجاوی دەوڵەت ، دەستکەوتێكی نوێن . تەمەنیان تەنیا هەر دووسەت ساڵ دەبێ و دەگەڕێتەوە سەردەمی باب وکالی دا‌هێنەرانی شۆڕشی ئەمریکا . ئەوان نە تەنیا توانیان نەریت و پێداویستیی بە کۆمەڵگایەکی ئازاد بناسێنن ،بگرە بیریان لە کەرەسە و شێوەگەلی جۆراوجۆری ڕێگای گەییشتن بەوانەش ،کردبووە . بیر لە کۆمەلگایەکی ئازاد کردنەوە وەک دەستکەوتیکی ئینسانی بە هەڵکەوت یان هەر ویستیک تەنیا بە ”نییەت چاکی ” ڕێبەران وەدی نایە. سیستیمێکی قانوونمەندی پێچەڵپێچ و ئاڵۆز لە سەر بنەمای مەنتیق و ئێعتباری بێلایەنانە، پێویستی بەوەیە کە کۆمەڵاگا ئازاد بکا وئازادیش ڕایبگرێ ،سیستیمێک کە سەر بە مەبەستەگەل ،تایبەتمەندییەکانی ئەخلاقی یان نییەتی هیچ مەقام و سەرۆک و پێشەنگێک نەبێ . سیستیمێک کە هیچ دەرفەتێک و مەودایەک بۆ گەرانەوەی دیکتاتۆری نەهێڵێتەوە . سیستیمی ئەمریکایی وەک چاوەدێری و عەداڵەت ،خۆی سەرکەوتوویەکی بەرچاو بوو .ئەگەر چی یەک دژبەرایەتییەک دە قانووندا بۆ گەشەی دەوڵەتگرایی لە دوای خۆی هێشتەوە .ئەو سەرکەوتوویییە بێ وینەیە ، ئاوێنەی یەک قانوونی بنەڕەتی بوو وەک کەرەسەیەک بۆ بەرتەسک کردنەوەی دەستەڵاتی دەوڵەت .ئەورۆ، کاتێک بە حەولێکی گشتی ،ئەو پرسە لە زەینیەتەکان سڕاوەتەوە ،ئەغڵەب دیسان ناتوانین بڵێین کە قانوونی بنەڕەتی نە سنوورێکی گەمارۆدراوە بۆ دەوڵەت ونە بۆ بەرتەسک کردنەوەی سنووری مرۆڤەکانە لە دەرەوەی دەوڵەت ، وناتوانین بڵێین کە قانوونی بنەڕەتی تاکەکان بە شێوەیەکی ڕەفتارییانە مەجبوور ناکا و تەنیا، ئەو تۆبزە هەر بۆ دەوڵەتە . وناتوانێن بڵێین قانوونی بنەڕەتی مەنشوور نییە بۆ دەستەڵاتی دەوڵەت ،بەڵکوو بۆ پارێزگاری لە شارۆمەندانیشە لە هەمبەر دەوڵەت .\nسەیر بکەن ،چەندە ڕەوتی ئەخلاقی و سیاسی دەوڵەتەکان پێچەوانە بوون ،لە جیاتی ئەوەیکە دەوڵەت ،پارێزەری مافی ئینسانەکان بێ ،مەترسیدارترین پێشێلکاری ئەو مافانەیە ،لە جیاتی ئەوەیکە ئازادی بپارێزێ ،کۆیلەتی سەقامگیر کردووە ،دەوڵەت لە جیاتی ئەوەیکە لە ئینسانەکان لە هەمبەر دەستدرێژەکاران و دەمارگرژان بپارێزێ ،خوی کەڵەگایەتی و دەمارگرژی و دەستوەشاندنی کردۆتە ڕەوتی خۆی لە هەمبەر هەر هەڵسوکەوتێکی شارۆمەندان کە بە دڵی نەبووە .لە جیاتی ئەوەیکە وەک کەرەسەیەک دە خزمەت بەریوەبەرایەتی عەداڵەت دە پەیوەندی دە نێوان ئینسانەکاندا بێ ،خۆی بۆتە ڕق هەڵگرێکی تۆقێنەر کەترس و دڵەڕاوکێ بەقانوونی ناعادڵانەی دابینکراو دە زەینی کۆمەلگا خستووە.قانوونگەلێک کە جۆرێک لێکدەدرێتەوە کە ڕێگا بۆ هەڵوێستی سەرەرۆیانەی کارمەندانی دەوڵەت ئاواڵە دەکا . لە جیاتی ئەوەیکە لە هەمبەر دەستدرێژکاران بە کەسایەتی ئینسانەکان دیفاع بکا ،خوازیاری دەستەڵاتی بێ سنووری سەرەرۆییانەی خۆیەتی . تا ئەو جێگایە لە بە خێرایی دژبەرایەتی زەق وبەرچاو دەکەوێتە نێوان خەڵک ودەوڵەت : بوارێکە کە دەوڵەت ئازادە هەر چی دڵی بییەوێ بیکا ،دە حاڵێکدا شارۆمەندان تەنیا بە ئیزنی دەوڵەت دەتوانن بجووڵێنەوە . بوارێک کە ڕەشترین سەردەمی مێژووی مرۆڤایەتییە . سەردەمێک کە قانوونی لێڕەوار ”جەنگەڵ” حکومەت دەکا. ئەغڵەب گوتوویانە کە ئینسان سەرەڕای گەشەی ئابووری .خاوەن هیچ چەشنە مەزنایەتی و پێشکەوتووییەکی ئەخلاقی بە خۆیەوە نەدیوە، کە توانایی هەڵسەنگاندن وپێکگرتنی دەگەڵ ئەو گەشەی ئابوورییە ببێ . ئەو قسانە هێندێک ئاکامی ڕەشبینانەی لە مەڕ تەبیاتی ئینسانەکان لێکەوتۆتەوە ، ئەوە ڕاستییەکە کە جێگە وپێگەی ئەخلاقی مرۆڤی بە ڕادەیەکی بێ شەرمانە دابەزیوە ،بەڵام ئەگەر کەسیک هەڵسوکەوتی بێ بەزییانەی دەوڵەتەکان شرۆڤە بکا ،کە لەلایەن ئەخلاقی مرۆڤدۆستانە – پێکەوە ڕەخساوە کە ”ئینسان مەجبوور بووە بەشێکی زۆری لە ژیانی لە ژێر حاکیمییەتی ئەودا بژی ” لە خۆی دەپرسێ چلۆن ئینسانەکان توانیویانە ڕواڵەتێک لە شارەستانییەت بپارێزن و کامە هێمای بێ کۆتایی لە مەتمانە بە خۆیی، ئەوانی لە سەردوو پێیان ڕاگرتووە . مرۆڤ دێ کە بە وردی سەیری ئەو شێوە لە پرەنسیپە لە سیاسەت بکا کەسەلماوە و نوێنەری ڕێبازێکە بۆ خەبات دە ڕەوتی رێنسانسێکی ڕووناکبیریدا.\nPrevious Attack in Iran raises specter of a potentially far larger conflagration\nNext كريو (keriv) – قرارداد اجتماعی کوردها


زایینی: ٢١-٠٦-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٣/٣١ - ٢١:٠٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nن: ئارش ساڵح\nتەنیا چەند خولەکێک دوای هاتنە ئارای هێرشە تێرۆریستییەکەی سەر مەجلیسی رێژیم لە تاران، ئەگەرەکان لەبارەی زمان، زاراوە و بە گشتی شوناسی ئیتنیکی(نەتەوەیی) بکەرەکان دەستی پێکرد و وەک یەکێک لە پرسە سەرەکییەکانی هاتە رۆژەڤەوە، دەنگدانەوەی کورد بونی چەند کەس لەم هێرشبەرانە لە حاڵێکدا وەک پرسێکی جیددی گۆڕانی بەسەردا هات کە لە تۆرە کۆمەڵایەتییەکاندا بە لانیکەم بەرادەی خودی هێرشەکە باس و خواستی لێکەوتەوە. لە لایەکی دیکەشەوە پێدەچێت ئەم پرسە بە شێوەی ئاشکرا لە نێوخۆی وڵاتدا باسی لەسەر نەکرێت بەڵام، نیگەرانییەکی قووڵی لە کۆمەڵگادا هێناوەتە ئاراوە کە ئەگەرچی بە ئاشکرا باسی لێوە ناکرێت بەڵام بە بەردەوامی لێکدانەوەی بۆ دەکرێت.\nبۆچی شوناسی کورد بوونی ئەم کەسانە گرینگی پێدەدرێت؟ بۆچی ئەم گرینگی پێدانە جیا لە لایەنەکانی هەواڵ و ئەمنیەتی، رەهەندێکی بە ناروونی و شاراوە ماوەتەوە؟ بۆچی لە دوای ئەم هێرشە لە تاران چەندین شەپۆلی کۆکردنەوەی واژۆ لە نێو چالاکان و ئێلیتەکانی کۆمەڵگا و تەنانەت خەڵکی ئاساییش هاتە ئاراوە؟ بۆ ئاوڕدانەوە لەم پرسیارانە پێدەچیت باشترین وڵام کە بکرێ پشتی پێ ببەسترێت چەمکێکە لە ژێر ناوی (بازنمایی دیگری) واتە نواندنەوەیەکی دیکە یا representation of other.\nبە واتایەکی دیکە ئەوەیکە روو دەدات بریتییە لەوەیکە کۆمەڵگای مرۆڤایەتی لە ناساندن و مانا کردنی "دیکە"کانیان چوارچێوە ئیدئۆلۆژیکەکانی خۆیان بەم ناسین و مانا کردنە دەسەپێنن و ناسین و زانیاری لە سەر( نواندنەوەی دیکە) لە رێڕەوی ئەم چوارچێوە ئیدئۆلۆژیک یان کلتورییە پێک دێنن. بەڵام ئەمە کۆتایی پرسەکە نییە. ئەم چوارچێوە وناسینانە تەنیا لە روی پێوەندی ئەم هێزەوەیە کە لە نێوان گروپەکانی کۆمەڵگادا بوونیان هەیە! بەڵکوو دەتوانێت وەک گەرانتییەک بۆ بەردەوامی ئەم گروپانەش بە ئەژمار بێت.\nبۆ ئەوەی پرسەکە تۆزێک رونتر ببێتەوە نموونەیەک دێنینەوە. هێندییەکان لە کلتوری رۆژئاوادا وەک مرۆڤگەلێکی لەچەر، ترسەنۆک و بێ متمانە بە ئەژمار دێن. ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی کە ئەو کەسانەی کە دونیا بە شێوەی رۆژئاواییەکان سەیر دەکەن یان بەلانیکەم لە گۆشە نیگای کلتوری رۆژئاواوە مانا بە هێندییەکان دەدەن ئەم رەوشتانە بەسەر هەموو هێندییەکاندا بسەپێنن و لە لێکدانەوەکانیاندا کەڵکی لێوەرگرن. لە درێژەی ئەم نموونەیە ، دەسخۆشانەدان لە رێستۆرانەکاندا وەک یەکێک لە گەورەترین رەوشتەکان لە کلتوری رۆژئاوادا بە ئەژمار دێت. بەڵام زۆر جار دێتە پێش کە کەسێک ئەم کارە ئەنجام نادات یان دەستخۆشانەیەکی کەم بە گارسۆن جا سپی پێست بێ یان نا؛ واتە کە سەنیار سپی پێست یان کەسێکی هیندی بێت هەڵس و کەوتەکان زۆر جیاوازن. ئەگەر بێت و سەنیارەکە کەسێکی سپی پێست بیت لە ئاکامدا ئەم کەسە بە رەوشتی کەسێکی لەچەر چاوی لێدەکرێت بەڵام ئەگەر بێت و ئەم کەسە (موشتەری/سەنیار) خەڵکی هێند بێت ئەگەری ئەوەیکە وەک کەسێکی لەچەر چاوی لێبکرێت زۆر زیاترە. لە نەریتی رێستۆرانەکاندا دو خاڵ بەرەو رووی کڕیاران دەکرێتەوە کە یەکیان لە سەدا ١٠ لە کڕین و ئەوەی تریان لە سەدا ١٥یە، ئەگەر شارۆمەندێکی سپی پێست دەسخۆشانەی لە سەدا ١٠یەکە هەڵبژێرێت ئەگەری ئەوەیکە وەک کەسێکی لەچەر قسەی لەسەر بکرێت زۆر لە خوارەوەیە بەڵام، ئەگەر شارۆمەندێکی هێندی هەمان کار بکات ئەگەری ئەوەی کە بەو ناوە بناسرێت زۆر لەسەرەوەیە تەنانەت، ئەگەر کاتێک کە خزمەتکارە غەیرە سپی پێستەکە بۆ نمونە کورد یان فارس بێت چونکە، فارس یان کورد ئەم ناسییاویەی لە سۆنگەی ئیدۆلۆژیکی کلتوری سەپێندراو لە رۆژئاواوە بە دەست هێناوە.\nئەم بابەتە هەر لەخۆرا نەگەیشتۆتە ئەم قۆناخە بەڵکوو، سەرچاوەی لە چەندین ساڵ پێوەندی هێزەوە گرتووە کە لە نێوان سپی پێستەکان لە لایەک و ژێردەستەکان، غەیرە سپی پێستەکان و دواکەوتەکان لە لایەکی دیکەوە بونیان هەیە. هێندییەکان لە ماوەی چەندین ساڵ لە پێوەندیەکانیاندا لەگەڵ سپی پێستەکان و بە تایبەت بریتانیاییەکان ژێردەستە بوونە و هەمووی ئەو بەڵگانەی کە ئەمڕۆکە بە بەڵگەی هیندی بوونەوە کۆتاییان پێدێت لە ئاکامدا لە قوڵایی ئەم پێوەندییە ژێرو بان دەستەییە هاتۆتە ئاراوە.\nلەم پرسەی ئەمڕۆی ئێمەشدا تۆڕێک لە دەسەڵات بوونی هەیە کە زیاتر لە یەک سەدەیە کە پێوەندی کوردەکان و فارسەکان لە ئێران یان باشتر وایە بڵیێن (نواندنەوەکانی دیکەیان) لە رۆژهەلاتی ناڤیندا رێک و چوارچێوەیان بۆ دیاری کردووە.\nکوردەکان وەک کەسانی تر لە لایەن دراوسێکانیان و لە سۆنگەی پێوەندی دەسەڵاتەوە دەناسرێن؛ وەک نمونە بۆ ماوەیەک کورد بوونیان هاوتەراز لەگەڵ هۆڤایەتی دادەنا. دواتر سەربڕین، بە غیرەت بوون یان دژە ژن بوون و ...بەم هۆکارانە زیاد کران. بەڵام بۆچی ئەم ناسناوە خراپ و نەرێنیانە بە سەر کورددا سەپێنران؟ نۆرماڵترین شێوەی دووبارە کردنەوەیەکی دیکە هەمان بەشە تاریکەکەیە، واتە دژایەتی لە گەل بوونی خوود. ئەگەر نەتەوەیەک خۆی بە خاوەن شارستانیەت دەزانێت لە هەمبەر خۆیدا گروپێک کە لە ژیر دەسەڵاتی خۆیدایە دەکوژێت دژایەتی لەگەل بوونی شارستانەیەت و بە واتای نا دەستەمۆ یان هۆڤایەتی(بەربەر) دەگەیێنێت.\nگرینگی ئەم پرسە لەم شوێنەوە سەرچاوە دەگرێت کە زاڵیەتی یان پێوەندی هێز لە بەشی کلتوریدا زیاتر لە هەموو شوێنەکانی دیکە کاریگەری هەیەو لەوێوە خۆی دەنوێنێت و بەستێنی بەردەوامی بۆ دەرەخسێت. بۆ خەڵکێکی خاوەن شارستانیەت زاڵ بوون بەسەر هۆڤیەکاندا زیاتر لە زاڵ بوون بە سەر شارستانیەتێکی دیکە بە رەوا و ڕەوشت بەرزانەخۆی دەنوێنێ.\nهەوڵدان بۆ سەلماندنی ئەوەیکە تێرۆریستەکان کورد بوون هیچ ئاکامێکی لێناکەوێتەوە بەڵام کاتێک ئەم پرسە لە کانتێکسێکدا راڤەی لەسەر دەکرێت کە نیزیک بە دوو سەدەیە کە پێوەندی زاڵ بوون و تۆڕەکانی هێز لە پشت ئەم پرسەدا بوونیان هەبووە و لە راستیشدا کێشە ساز بوون. وەک نموونە زۆر پڕ بایەخ نییە کە کەسێکی سپی پێست بە لەچەر بزانی بەڵام کاتێک هێندییەک لەسەر لە سەدا ١٠ی دەست خۆشانە بە خزمەتکاری رێستورانەکە بدات و مانای لەچەر بوون لە مێشکیدا پێک بێت پرسێکی زۆر گرینگە؛ بەڵام ئەوەش کۆتایی قەیرانەکە نییە بەڵکوو، بۆ ئەوەی زیاتر تیشک بخرێتە سەر قوڵایی قەیرانەکە دەبێت بڵێم کە پێدەچێت تاکوو کۆمەڵگایەکان زیاتر بە شێوەی کۆن بمێننەوە تێگەیشتن و ئەو مانایانەی کە خەڵکانی دیکە لێیان هەیە زیاتر لە فام و ناساندنی خودی ئەم کۆمەڵگایە لە خۆیان رۆڵیان پێدەدریت. بۆ نموونە هێندییەکان بۆ ماوەیەکی درێژ لە ناساندنی ئەم فاکتەرەی ئوروپاییەکان یان سپی پێستەکان بەشدارییان کردووە. ئەم پرسە لە بەرهەمە کلتوریەکاندا رەنگی یەکلاکەرەوەی هەیە . پیتێرڕاسێل کە کەسێکی تەنزنووسی بەڕەچەڵەک هیندی کاناداییە زیاتر لە هەموو کەسێکی دیکە لە نووسینە تەوساوییەکانیدا دەپڕژێتە سەر خوو و خدەی هێندییەکان.\nئەم پرسەیە کە دەبێتە هۆی ئەوەی لە پرسی کوردستاندا و لە ماوەی دوو رۆژدا چەندین شەپۆلی کۆکردنەوەی واژۆ بۆ "خاوێن کردنەوەی ئەو پەڵە ڕەشە کە نێوچاوانی گەلی کوردی گرتووە" پێک بێت . زۆر روونە کە ئەو ئاست و خیراییەی کە بۆ شەرمەزار کردنی ئەم پرسە لە لایەن کوردەکانەوە هاتبووە ئاراوە لە پرسێکی دیکەدا بەرچاو ناکەوێت. ئەم بابەتە بە تەواوەتی روونە کە ئەو تێگەیشتنەی خەڵکی ئاسایی و ڕووناکبیرانی کورد لە خۆیان و کورد بوونیان هەیانە هەر ئەوەیە کە پێوەندی زاڵ بوونی تۆڕەکانی هێزی نێوان نەتەوەکانی ێیران پێکیان هێناوە ، هەر بەم هۆیەشەوەیە کە کۆمەڵگای کوردەواری بەردەوام هەوڵی ئەوە بووە پێش لەوەی درووستی رووداوەکە بسەلمێنن بە دوای ئەوەدان کە بێ تاوان بوونی "خوودی" کورد بسەلمێنن.\nدەتوانرێت لەم بابەتە یان لە بەرانبەر دیاردەیەکی هاوشێوەدا دوو هەڵوێستی جیاواز بوونی هەبێت. سەرەتا دەتوانین بڵێین کە تێرۆریست بوون هیچ پێوەندییەکی بە کورد بونەوە نییە و تێرۆریستەکان دەتوانن خەڵکی هەر شوێنێک بن. بەڵام ئەم هەڵوێستە هیچ گۆڕانێک ناخوڵقێنێ.\nتەنانەت ئەو کەسانەی کە ئەم هەڵوێستە دووبارە دەکەنەوە ناتوانن لەو ناسین و تێگەیشتنەی کە تۆڕەکانی هێز بۆیان بەرهەم هێناوە رزگاریان بێت. تەنیا هەڵوێستێکی سیاسی سازشکارانە ناتوانێت گۆران بەسەر هیچ شوێنێکی ئەم پرسەدا بێنیت.\nبەڵام هەڵویستی دووهەم ئەوەیە کە لەهەمبەر ئەم پرسەدا دەبێت خۆڕاگری بکرێت و خۆڕاگری تەنیا کاتێک ئیمکانی هەیە کە هەوڵەکە بۆ لێکترازاندنی پێوەندییەکانی دەسەڵات بێت. کلتور گونجاوترین شوێنە بۆ دووبارە ناسینەوەی پێوەندییەکانی دەسەالت. بەڵام، دووبارە ناسینەوە دیاردەیەک ناتوانێت هیچ یارمەتییەکمان پێ بکات ئەگەر نەتوانین لە راستای هەڵسەنگاندنی ڕەوشتەوە لە ڕاستای گۆڕانێکی بنەڕەتی و بناغەیی هەنگاو هەڵبێنینەوە. تێگەیشتن لەوەیکە ناسینی زانستییانە ناسینێکی ئابژێکتیڤ و دوور لە لێکدانەوەیە؛ یان ئەم بوارە کە کاری من خویندنەوە و ناسینە، بەرە بەرە دوای هاتنە ئارای دیسیپلینە نوێیەکان لە لایان زانکۆکانەوە لە ناو دەچن. ئەمرۆکە ناسین دەبێت هاوری لەگەل هەڵسەنگاندنی ئەخلاق تەوەرانەی مژارەکان بێت و ناسینی پێوەندییەکانی دەسەڵات بریتییە لە هەنگاونان بۆ گۆڕینی ئەم بوارەش.\nبەڵام ئەم گۆڕانە چۆن و بە چ شێوازێک دەبێت، لە بابەتێکی دیکەدا تیشکی دەخەینە سەر.


كۆنگره‌ی كوێت چی به عێراق و هه‌رێمی كوردستان به‌خشی؟ | ئاژانس\nHome ڕاپۆرت كۆنگره‌ی كوێت چی به عێراق و هه‌رێمی كوردستان به‌خشی؟\nكورد وه‌ك میوانێكی لێقه‌وماو و به‌غداش به‌ده‌ستبه‌تاڵی لێی ده‌رچوو\nد.سه‌روه‌ر محەمەد عەبدوڵڵا\nله دوای 2003وه چه‌ندین كۆنگره‌ی جیاجیا له‌سه‌ر دووباره ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ى عێراق ڕێك خراوه. یه‌كێك له‌و كۆنگره گرنگانانه‌ی كه زۆرێك له وڵاتان به‌شدارییان تێدا كرد بریتی بوو له گونگره‌ی مه‌درید كه له 2003 ڕێك خرا، كه ئامانج لێی كۆكردنه‌وه‌ى بڕێكی زۆرى هاوكارى بوو له لایه‌ن ده‌وڵه‌تانی كۆمه‌كبه‌خشه‌وه. له‌و كۆنگره‌یه‌دا بڕی 33 ملیار دۆلار هاوكاری بۆ عێراق كۆ كرایه‌وه(1). دوای ئه‌وه‌ش كۆنفرانسی واشنتۆن له سه‌روبه‌ندی جه‌نگی داعشدا كه بڕی 4 ملیار دۆلار بۆ عێراق كۆ كرایه‌وه. به‌ڵام كۆنگره‌ی كۆیت له‌وانه‌ى پێشوو جیاواز بوو به‌وه‌ى ئه‌م كۆنگره‌یه به ته‌نها تایبه‌ت نه‌بوو به كۆكرنه‌وه‌ى پاره له لایه‌ن ده‌وڵه‌تانی كۆمه‌ك به‌خش به‌ڵكو زیاتر له 1850 كۆمپانیای به‌ناوبانگی جیهانی شانبه‌شانی ووڵاتانی كۆمه‌ك به‌خش له كۆنگره‌كه‌دا به‌شدار بوون بۆ چۆنیه‌تی به‌شداریكردن له ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی ناوچه‌ووێران بووه‌كان به‌ڵام به شێوه‌ى وه‌به‌رهێنان و پێدانی قه‌رز به عێراق. له‌م كۆنگره‌یه‌دا جیا له كۆنگره‌كانی تری كۆمه‌كی زۆر كه‌م كۆكرایه‌وه کە بڕی 30 ملیار دۆلار بوو بۆ وه‌به‌رهێنان له كه‌رته جیاوازه‌كانی عێراقدا. له‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا هه‌وڵ ده‌ده‌ین به شێوه‌یه‌كی ڕه‌خنه‌گرانه شیكاری ئه‌و ئاماده‌كاریانه بكه‌ین كه عێراق كردی بۆ كۆنگره‌كه و ئایا ئه‌و ئه‌نجامه‌ى له كۆنگره‌كه‌دا به‌ده‌ستهات له ئاستی پێشبینی عێراقدا بوون؟ ئه‌م كۆنگره‌یه چ وانه‌یه‌كی به عیراقدا؟ كورد بۆ چی چوو؟. چ ده‌ستكه‌وتێكی به‌ده‌ستهێنا؟\nیه‌كه‌م: شووناسی كۆنگره‌كه\nناوهێنانی ئه‌م كۆنگره‌یه به كۆنگره‌ی ئاوه‌دانكردنه‌وه به و مانایه‌ی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ىReconstructionعێراق، گومان ده‌خاته سه‌ر ناونیشانی كۆنگره‌كه چونكه كۆنگره‌كه بۆ سه‌رله‌نوێ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ى ناوچه ووێرانه‌كانه نه‌وه‌ك سه‌رله‌نوێ بنیاتنانی سیسته‌می سیاسی و ئه‌منی عێراق هاوشێوه‌ی كۆنگره‌ى مه‌دریدی ساڵی 2003دا، زیاتر له‌وه‌ش كۆنگره‌كه بۆكۆكردنه‌وه‌ى كۆمه‌ك نیه به ئه‌ندازه‌ى ئه‌وه‌ى بۆ هاندانی كۆمه‌ڵێك كۆمپانیای جیهانیه بۆ وه‌به‌رهێنان له عێراقدا. بۆیه ده‌بوایه تێگه‌یشتنی عێراق بۆ كۆنگره‌كه جیاواز بوایه. بۆیه گۆمان خستنه سه‌ر شوناش و ناونیشانی كۆنگره‌كه له جێی خۆیه‌تی. ئێستا پێویسته بپرسین ئایا كۆنگره‌كه ئه‌بێت ناونیشانی سه‌رله‌نوێ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ى عێراق بێت له‌لایه‌ن ووڵاتانی كۆمه‌ك به‌خش یان ناونیشانی كۆنگره‌كه ئه‌بێت ״كۆنگره‌ی وه‌به‌هینه‌ران بێت بۆ په‌ره‌پێدانی ئابوورى عێراق״ یان ناونیشانه‌كه‌ی ״ پێدانی قه‌رز بێت له‌لایه‌ن كۆمپانیا و ووڵاتانه‌وه به عێراق״. ئه‌وه‌ى تێبینی ده‌كریت عێراق ئه‌و ئه‌رشیفه و باكگراونده ده‌وڵه‌مه‌نده‌ی نیه بۆ ئه‌وه‌ى به ووردی و دروستی له ناونیشان و ناوهێنانی كۆنگره‌كه‌دا سه‌ركه‌وتوو بێت به‌ڵكو ناوهێنانی كۆنگره‌كه له لایه‌ن ووڵاتانه‌وه نراوه.\nدووه‌م: خه‌مڵاندنی درووست\nئیش كردن به مه‌زه‌نده(تقدیرات) پێش ئه‌وه ناوی هه‌ر شتێكی لێ بنێن ئه‌توانینبڵێن به‌شێكه له كلتورى دامه‌زراوه‌كان و كه‌سه ڕه‌سمی و سیاسیه‌كانی عێراق. مه‌زه‌نده‌كردن لای عێراقیه‌كان زۆرجار وای لێكردوون زۆر گه‌شبینانه بڕواننه ئامادده‌ی ووڵاتان بۆ هاوكارى هه‌میشه و بی مه‌رج. بۆیه له كاتی كۆنگره‌كه‌دا به به‌مه‌زه‌نده‌ى عێراق بڕی له نێوان 88-100 ملیارد دۆلار به‌ده‌ست دێنیت! به‌ڵام ئه‌وه‌ى له‌واقعدا بینیمان جیاوازییه‌كی یه‌كجار گه‌وره به‌دی كرا. عێراق ته‌نها له 30% ئه‌و بڕه‌ی به‌ده‌ستهینا (2). وه‌ك ئه‌وه وایه خوینكارێك بۆ به ده‌ستهێنانی نمره‌ى 100 هه‌وڵ بدات به‌ڵام ته‌نها 30 به‌ده‌ست بهێنێت.\nیه‌كێكی تر له‌و خاڵانه‌ی جێگه‌ی تێرامان بوو بریتی بوو له‌وه‌ى كه ووڵاتان ئاماده‌ییه‌كی كه‌میان هه‌بوو بۆ پێشكه‌شكردنی یارمه‌تی به شێوه‌ى كۆمه‌ك. ئه‌مه‌ش ڕه‌نگه هۆكارى خۆی هه‌بێت، یه‌كێك له هۆكاره‌كان قه‌یرانی دارایی و كێشه‌ی ئابوورى ووڵاتانی ئه‌وروپا خۆیه‌تی كه له‌م دوایانه‌دا به‌هۆی قه‌یرانه یه‌ك له دوایه‌كه‌كانه‌وه توشی كۆی سیسته‌می سه‌رمایه‌داریی بوون بووه هۆی هه‌ڵاوسان و زۆربونی ڕێژه‌یی بێكاری كۆچی به لێشاوی ووڵاتانی هه‌ژار به‌ره‌و ووڵاتانی ئه‌وروپا ئه‌مه‌ش وای كرد ووڵاتا وه‌ك جاران به لێشاو یارمه‌تی بۆ ووڵاتانی هه‌ژاره‌كان نه‌نێرن. هه‌روه‌ها ئیداره‌ی دۆناڵد ترمپ ئاماده نیه وه‌ك ئیداره‌كانی پێشوتری ئه‌مریكا پاره وه‌ك یارمه‌تی بداته ووڵاتان. بۆنمونه پاكستان ساڵانه 2 ملیار دۆلاری له ئه‌مریكا وه‌رگرتووه به‌ڵام له‌م دوایانه‌دا ترمپ ئه‌و یارمه‌تیه‌ى بڕی. سیاسه‌تی ترمپ ئه‌وه‌یه ده‌ڵێت ئه‌مریكا یه‌كه‌مه.به‌ڵام له‌سه‌رو هه‌موویانه‌وه ئه‌مریكاو ووڵاتانی كۆمه‌ك به‌خش ئه‌زمونێكی خراپیان له‌گه‌ڵ عێراقدا هه‌یه له دوای 2003 كه له بڕی زیاتر له 17 ملیارد دۆلار وه‌ك یارمه‌تی دراوه به عێراق له‌و بڕه زیاتر له 8 ملیار دۆلار به فیرۆ ڕۆشتووه (3). جگه له‌وه‌ى له كۆی بودجه عێراق پێش دابه‌زینی نرخی نه‌وت تاوه‌كو 2010 عێراق زیاتر له 91 ملیار دۆلارى بۆ پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنان ته‌رخانكردبوو هه‌وه‌وه‌ها به ئه‌مریكا به ته‌نها بڕی 53 ملیار دۆلاری وه‌ك هاوكارى به شێوه جیاجیا و به قۆناغبه‌ندی داوه به‌عێراق. به‌ڵام ئێستا ووڵاتان توشی شۆك بوون كه ده‌بینین له زۆرێك له پارێزگاكانی عێراق تا ئێستا كاره‌با وئاو خزمه‌تگزوزارییه بنه‌ره‌تیه‌كانی نیه. به‌پێی ڕاپۆرتی سه‌رۆكی تیمی پشكنه‌رى ئه‌مریكی ستێوارت بۆین زۆێك له دامه‌زراوه‌كانی عێراق ڕۆچوون له گه‌نده‌ڵی و گه‌نده‌ڵی بووه به گرفت و تحدی دووه‌م وه‌ك بۆین ده‌ڵێت دوای ئه‌من گه‌نده‌ڵی دووه‌م كێشه‌ى گه‌وره‌ی عێراقه. بۆیه به‌لای عێراقیه‌كانه‌وه ئه‌م وه‌ڵام دانه‌وه‌یه جێگای سه‌رسورمان بوو كاتێك ووڵاتان ئاماده‌یان تێدا نه‌بوو كه پاره له شێوه‌ی كۆمه‌ك بده‌نه ده‌ست عێراقیه‌كان و له كاتێكدا سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق خۆی به كه‌سێكی سه‌ركه‌وتوو له‌رووی سه‌ربازییه‌وه ده‌دا له قه‌ڵه‌م و پێی وابوو ووڵاتان پێزانینی تایبه‌تیان بۆ عێراق هه‌یه.به‌ڵام ئه‌وه‌ی تێبینی كرا وڵاتان زۆر وانە له عێراقه‌وه فێر بوون و جارێكی تر ئاماده نین به لێشاو پاره بده‌نه ده‌ست سیسته‌مه گه‌نده‌ڵه‌كان. بۆیه بینیمان بڕێكی كه‌م و كه‌متر له ملیارێك دۆلار وه‌ك كۆمه‌ك به‌خشرایه عێراق ئه‌وه‌ى زۆر جێگه‌ى شه‌رمه بۆ سیاسیه‌كانی عێراق ده‌بێت كۆی خه‌رجكردنی پاره‌كه‌ش له ژێر ده‌ستی ووڵاتان خۆیاندا بێت. ئه‌مه مانای وایه ڕاسته له ڕووى سه‌ربازییه‌وه به هاوكارى هاوپه‌یمانان سه‌ركه‌وتنت به‌ده‌ستهێنا به‌ڵام له واقعدا ئێمه متمانه‌مان به دامه‌زراوه‌كانی عێراق نیه هیچ بڕ هاوكارییه‌كیان پێبده‌ین. بۆیه سیاسیه‌كانی عێراق ده‌بێت له‌وه بگه‌ن كه چه‌ندێك بێ متمانه‌ن و ئه‌و پێگه لاوازه دیبلۆماسیه‌ته‌ى كه هه‌یانه كه هیچ ووڵاتێك ئاماده نیه كۆمه‌كی زۆرتان بكات ئه‌گه‌ر به بڕێكی كه‌میش بیكات ئه‌بێت خۆى سه‌رپه‌ره‌شتی بكات.\nهه‌ر په‌یوه‌ند به‌م بابه‌ته‌وه خاڵێكی تر كه عێراق تیایدا سه‌ركه‌وتوو نه‌بوو په‌یوه‌ندی به پێكهاته‌ی وه‌فدی عێراقه‌وه بوو. وه‌فده‌كه‌ی عێراق پێكهاتبوو له زیاتر 150 كه‌س له كاتێكدا نازانرێت ئه‌م ژماره زۆره بۆ؟ ئایا بۆچی چوون بۆ كۆنگره‌یه‌كی وه‌ها ده‌بێت به‌و ڕێژه زۆره‌ى وه‌فد ئاماده‌بكرێت. ده‌بوایه به چه‌ند مانگێگ پێش كۆنگره‌كه به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه چه‌ندین چالاكی ناره‌سمی له شاره‌كانی عێراقدا ئه‌نجام بدرایه وه‌ك ڕاوونده‌ته‌یبڵ یان كۆنگره‌یه‌كی لۆكاڵی ببه‌سترێت و كۆمه‌ڵێك لێكۆڵینه‌وه ئاماده‌بكرایه بۆ چۆنیه‌تی خۆ ئاماده‌كردن بۆ كۆنگره‌كه ئه‌وجا وه‌فده‌كه‌ش ئاماده بكرابایه له‌سه‌ر بنه‌مای پێویستی عێراق.\nكورد و قۆناغی داهاتوو\nئه‌وه‌ى تێبینی ده‌كرا كورد وه‌ك میوان به‌شداری كرد له كاتێكدا كورد خۆی خاوه‌ن كۆنگره‌یه. له كوردستانیش به‌هۆی نه بوونی پلانی ستراتیجی و كێبڕكێی حیزبه‌كان و یه‌كده‌نگ نه‌بوونیان نه‌توانرا به پێی پێویست له ڕووی ستراتیجیه‌وه خۆیان ئاماده بكه‌ن بۆ سه‌ره‌نج ڕاكێشانی كۆمه‌ڵێك كۆمپانیای بیانی بۆ وه‌به‌رهێنان له هه‌رێم. ڕه‌نگه لێره‌دا حكومه‌تی عێراقیش تاراده‌یه‌كی زۆر كه‌متەرخه‌م بێت كه ماوه‌یه‌كی زۆره سیاسه‌تی په‌راوێزخستنی كورد په‌یره‌و ده‌كات. ئه‌وه‌ى تێبینی ده‌كرا وه‌فدی كورد وه‌ك میوان بانگهێشت كران. به‌ڵام له به‌شداریكردنیان له كۆنگره‌یه‌كی له‌و شێوه‌یه ئه‌گه‌ر وه‌فدی كورد به چه‌ند ئه‌ندامێكی كه‌میش به‌شدار بوونه، دوو خاڵی گرنگیان بخستایه به‌رده‌ست ووڵاتانی كۆمه‌ك به‌خش و كۆمپانیا وه‌به‌رهێنه‌كان. یه‌كه‌م: كورد ده‌بوایه ده‌نگی ناره‌زایی بەرا‌مبه‌ر خه‌مساردی عێراق و بوونی ئاواره‌یه‌كی زۆرى ناوچه‌ووێرانه‌كانی عێراق له هه‌رێم و بارگرانی بۆ خه‌ڵكی هه‌رێم و له كاتێكدا له بری پاداشت حكومه‌تی عێراق بوددجه و موچه‌ى خه‌ڵكی بڕیوه. بۆیه پێویسته كورد داواكارى بكردایه كه بڕێك له‌وپاره‌یه له هه‌رێم وه‌گه‌ر بخرێت و بكرێته خزمه‌تگوزارى بۆ خه‌ڵكی عێراق له كامپه‌كاندا و دواتر دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره‌كان ده‌بووه ده‌ستكه‌وتێكی كه‌م بۆ خه‌ڵكی كوردستان. دووه‌م: ده‌بوو وه‌فدی كورد سه‌رنجی كۆمپانیاكانیان زیاتر به‌لای خۆیاندا ڕابكێشایه به‌و هۆكاره‌ى كه كوردستان ناوچه‌یه‌كی تاراده‌یه‌ك ئارامه بۆ وه‌به‌رهێنان و كۆمپاكانیان ده‌توانن به بێ ترس و دڵه ڕاوكێ وه‌به‌رهێنی تێدا بكه‌ن. ئه‌وه‌ش بدرایه به‌گوێی ووڵاتاندا كه حكومه‌تی به‌غدا به‌ئاشكرا زوڵم له هه‌رێم ده‌كات و ئه‌گه‌ر به گوێره‌ی ژماره‌ى دانیشتوانیش بێت ده‌بێت له‌و 30 ملیار دۆلاره بڕی 13% بۆ هه‌رێم بێت و بكرێته داواكاریه‌ك و ئاراسته‌ى ووڵاتان بكرێت له داهاتوودا ئیشی له‌سه‌ر بكرێت.\nئه‌و وانانه‌ی كه له كۆنگره‌ی كۆیتەوه فێر ده‌بین:\nپێش جوون بۆ هه‌ر كۆنفراسێك ئه‌بێت ڕوئیایه‌كی ته‌واو ستراتیجی هه‌بێـت پێشتر خۆی بۆ ئاماده‌كردبێت و هه‌گبه‌پڕبێت له بدائل و پرۆژه‌ی جۆراو جۆر كه له ئاست پێویست دا بین.\nنابێت سه‌قفی داواكاری زۆر به‌رز بێت، ده‌بێت له‌ئاست معقولیه‌تدا بێت، بۆنمونه‌عێراق سقفی داواكارى له 100 ملیاردا بوو به‌ڵام 30% به ده‌ستهێنا. به‌ڵام ئه‌گه‌ر روئیا‌یەکی ستراتیجی و واقعیه‌ت له ئاماده‌كارییدا هه‌بوایه عێراق ئه‌بوایه 70% به ده‌ستهێنابایه.\nگۆڕینی بۆچونی خۆمان به‌رامبه‌ر به‌خۆمان. نابێت عێراق پێشبینی زیاد له‌پێویست بۆ خۆی هه‌بێت ده‌بێت بزانێت ووڵاتێكی داماو ووێرانه و له په‌یوه‌ندیه نێو ده‌وڵه‌تیه‌كانیشدا هیچ ئامرازێكی به‌ده‌سته‌وه نیه بۆ كاریگه‌رى له‌سه‌ر ووڵاتان. ئه‌گه‌ر بێت و ووڵاتێكی زلهێزی وه‌ك ئه‌مریكاى له پشت نه‌بێت ئه‌وه ئه‌و پێگه‌یه‌ش ئێستا هه‌یه‌تی له ده‌ستی ده‌چێت.\nوانه‌ى یه‌كی تر كه‌پێویسته‌لێوه فێر بین ده‌بێت قسه‌ى ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌كه‌ی كۆیت تۆزێك ڕامانچله‌كێنێت ״عێراقیه‌كان ده‌بێت فێری ماسی گرتن بن نه‌وه‌ك ماسیتان بده‌ینێ״. عێراقی ڕابردوو جیاوازه له عێراقی ئه‌مرۆ كاتێك كۆمه‌ك به‌خشه‌كان پاره‌یه‌كی زۆیان دا به عێراق له دوای 2003 به‌ڵام به هۆی خراپی به‌رێوه‌بردن و گه‌نده‌ڵیه‌وه به‌شێكی زۆر له پاره‌كه به هه‌ده‌ر چوو. بۆیه ووڵاتان نایانه‌وێت هه‌مان ئه‌زموون دووباره بكه‌نه‌وه. بۆیه عێراقی ئێستا ئه‌و ووڵاته نیه كۆمه‌ك به‌خشه‌كان متمانه‌ى پێبكه‌ن ته‌نها یه‌ك ملیون دۆلاری پێ بده‌ن هیچ ووڵاتێكیش ئاماده نیه چیتر قوربانی بدات به پێدانی هاوكارى زیاتر بۆیه ئه‌وه ئێوه‌ن ئه‌بێت خۆتان له هه‌ڵه‌كانی ڕابردووتانه‌وه فێر ببن. چیتر هاوكار ده‌بین به شێوه‌ى وه‌به‌رهێنان نه‌وه‌ك هه‌مووی به‌شێوه‌ى كۆمه‌ك.\nله‌ئێستادا كورد ده‌بێت خه‌ریكی ئامادده‌كاری بێت بۆ كاركردن به‌دوو ئاراسته‌دا. ئاراسته‌یه‌ك بۆ گفتوگۆكردن له‌گه‌ڵ ووڵاتانی كۆمه‌ك به‌خش و سود بینین له و بڕ پاره كه‌مه‌ى كه دابینكراوه بۆ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ى ناوچه‌كان. ئاراسته‌ى دووه‌م ده‌بێت كار بكه‌ن له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكان بۆ هێنانی به‌شێك له‌و پاره‌یه‌ى به‌شێوه‌ی وه‌به‌رهێنان بۆ عێراق دابینكراوه ئه‌گه‌ر بێت و به‌گوێره‌ى ژماره‌ى دانیشتوانیش بێت ئه‌وا كوردستان مافی خۆیه‌تی ڕێژه‌ی 13% سود له وه‌به‌رهێنان ببینێت.\nبه پشت به ستن به ده‌رئه‌نجامه‌كانی كۆنگره‌كه‌و ئه‌و داتاو ئامارانه‌ی له‌میدیاكانه‌وه خرانه‌ڕوو تێبینی ئه‌وه‌ده‌كرێت كه عێراق سه‌ركه‌وتوو نه‌بووه چ له پێدانی ناونیشانێكی گونجاو به كۆنگره‌كه‌و هه‌روه‌ها سه‌قفی داواكارییه‌كانیشی كه پێچه‌وانه‌ی پێشبینه‌كانی بوون و ته‌نها له 30% داواكارییه‌كانی به‌ده‌ستهێنا له‌كاتێكدا ئه‌گه‌ر عێراق پلانه‌كان و ئاماده‌كارییه‌كانی پێشوه‌خته زانستی و واقعیانه بووایه ڕه‌نگه ئه‌نجامێكی باشترى به‌ده‌ستهێنابایه. كوردیش وه‌ك میوانێكی لێقه‌وماو له‌گه‌ڵ به‌غدادی ناكۆكدا به‌ده‌ستبه‌تاڵی لێی ده‌رچوون.\n(1) بۆ زانیاری زیاتر سه‌باره‌ت به بڕ پاره‌یی به‌ڵێن درابوو به عێراق بدرێت له كۆنفرانسی مه‌دریدا بڕوانه:https://reliefweb.int/report/iraq/madrid-conference-reconstruction-iraq-24-oct-2003https://reliefweb.int/report/iraq/iraq-donors-pledge-billions-rebuild-country-how-much-money-will-actually-arrive-and-when\n(2) $30 billion pledged for Iraq reconstruction at Kuwait conference.http://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/140220182\n(3) Learning from Iraq a Final Report from the Special Inspector General for Iraq Reconstruction: https://www.globalsecurity.org/military/library/report/2013/sigir-learning-from-iraq.pdf


هەولێرو بەغدا مەرجەكانی یەكتری رەتدەكەنەوە\n14/09/2019 3529 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nهەردوو حكومەتی عێراق‌و هەرێمی كوردستان، ئەو مەرجانەیان رەتكردووەتەوە، كە لەمیانی گفتوگۆكان بۆ رێككەوتن خستوویانەتەڕوو.\nماوەیەكە چەند شاندێكی فەرعی لەنێوان هەردوو حكومەتی عێراق‌و هەرێمی كوردستان پێكهێنراوەو تائێستاش چەند گفتوگۆیەكیان لەبارەی كێشەكانی نێوان هەولێرو بەغدا كردووە.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی لەسەرچاوەیەكی ئاگادار دراوە بەشارپرێس، لەمیانی گفتوگۆكان بۆ ئەنجامدانی رێككەوتن، شاندەكانی هەرێم چەند مەرجێكیان خستووەتەڕوو، لەبەرانبەردا شاندەكانی بەغداش چەند مەرجێكیان خستووەتەڕوو.\nهەر بەپێی زانیارییەكان، هەردوولا بەمەرجی یەكتری رازی نەبوون‌و رەتیانكردووەتەوە، بەتایبەتی شاندەكانی بەغدا، كە مەرجەكانی شاندی هەرێمیان بە قورس‌و ناواقیعی لەقەڵەمداوە.\nهەرێمی كوردستان بۆ رادەستكردنی نەوت بەرێژەی 250 هەزار بەرمیلی رۆژانە، داوای ئەوەی كردووە، كە قەرزی كۆمپانیا نەوتییەكان‌و فەرمانبەرانی هەرێم بداتەوە، كە بڕەكەی بە 80 ملیار دۆلار خەمڵاندووە.\nلەبەرانبەردا حكومەتی عێراق ئەوەی رەتكردووەتەوەو مەرجی ئەوەی داناوە، كە جگە لەداهاتی ئەو 250 هەزار بەرمیلە، دەبێت داهاتەكانی تریش وەك داهاتی دەروازە سنوورییەكان بگەڕێنرێتەوە بۆ بەغدا، كە هەولێر ئەوەی رەتكردووەتەوە.\nسەرەڕای رەتكردنەوەی مەرجەكانی یەكتری، گفتوگۆی هەولێر بەغدا بۆ رێككەوتن بەردەوام دەبێت‌و بڕیارە لەم هەفتەیە شاندێكی هەرێم سەردانی بەغدا بكات‌و لەگەڵ بەرپرسانی عێراقی كۆبوونەوە بكەن.\nهەولێرو بەغدا چەند ساڵێكە لەسەر زۆرێك لەپرسەكان كێشە لەنێوانیان هەیە، بەتایبەتی كێشەی نەوت‌و بودجە ، كە بەو هۆیەوە ئاڵۆزی گەورە لەنێوان هەردوولا دروست بووە.


بریتانیا پشتیوانی لە كورد دەکات\n15:52 - 12 خەزەڵوەر 2717\nکوردستان میدیا: ژماره‌یه‌ک له پا‌رلمانتاری بریتانیا نیسبەت بە هێرشەکانی بەغدا بۆ سەر کوردستان وەدەنگ هاتن و دوای وەستاندنی هێرشەکانی بەغدایان کرد.\nبەپێی ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکان ژماره‌یه‌ک پا‌رلمانتاری بریتانیا، له نامه‌یه‌كدا بۆ تێرێزا مه‌ی، سه‌رۆک وه‌زیرانی ئەو وڵاتە دوایان کردووە كه پشتگیری له هه‌رێمی كوردستان بكات و داواش له به‌غدا ده‌كه‌ن كه به گفتوگۆ كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكات.\nئەو پارلمانتارانە ڕایانگه‌یاندووه كه كاردانه‌وه‌كانی به‌غدا به‌رامبه‌ر هه‌رێمی كوردستان پێشێلكاریی یاسای بنەڕەتییه و داواشیان له حه‌یده‌ر عه‌بادی، سه‌رۆک وه‌زیرانی عێراق كردووه كه هه‌وڵه‌كانی بۆ كۆتایی هێنان به شه‌ڕ بخاته گه‌ڕ.\nهەروەها داوایان لە بەغدا کردووە لەبارەی ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان گفتوگۆ بکەن.\nلە پێوەندییەدا ژماره‌یه‌ك سیناتۆری كۆماری و دێموكراته‌كانی ئا‌مریكا نامه‌یه‌كیان بۆ حه‌یده‌ر عه‌بادی، سه‌رۆک وه‌زیرانی عێراق ناردووە و هۆشداریان داوەته ناوبراو كه پارێزگاری له گه‌لی كوردستان و پێكهاته‌كانی بۆ ئه‌وان زۆر گرینگه.\nهەروەها سیناتۆره‌كانی ئا‌مریكا داوایان له حه‌یده‌ر عه‌بادی كردووه كه سڕكردنی ئه‌نجامه‌كانی ڕێفراندۆم كه ده‌ستپێشخه‌ری و نیازپاكیی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان به گفتوگۆ ده‌سه‌ڵمێنێت و پێویسته قبوولی بكات.


سمكۆ سالار: به‌هۆى قه‌یرانى داراییه‌وه نزیكه‌ى 20 پرۆژه‌مان وه‌ستاوه - رۆژنامه‌ی خه‌بات\nسمكۆ سالار: به‌هۆى قه‌یرانى داراییه‌وه نزیكه‌ى 20 پرۆژه‌مان وه‌ستاوه\nله كانونی یه‌كه‌م 16, 2018\nبه‌ڕێوه‌به‌رى ناحیه‌ى خـورماڵ ده‌ڵێ: به‌هۆى قه‌یرانى داراییه‌وه دروستكردنى دوكانه‌كانى ناوچـه‌ى پیشه‌سازى له شارۆچكه‌ى خورماڵ دواكـه‌وتووه. سمكۆ سالار له گفتوگۆیه‌كیدا له‌گه‌ڵ(خه‌بات) ده‌ڵێت: خورماڵ له زۆربه‌ى شارو شارۆچكـه‌كان كاره‌باى باشـتره و له شه‌و و رۆژێكـدا 18 كاتژمێر كاره‌باى نیشتیمانى به هـاوڵاتیان ده‌درێت.\nسـه‌باره‌ت مه‌رزى مڵه‌خورد كه كه‌وتووه‌ته سنورى شـارۆچكه‌ى خورماڵه‌وه و چـه‌ند جارێك داواكراوه بكرێته فـه‌رمى، نـاوبراو گوتى: هه‌وڵێكى زۆرمانداوه مه‌رزه‌كه بكرێته فه‌رمى، به‌ڵام هـه‌وڵه‌كان تـائێستا ئه‌نجامیان نه‌بـووه. مه‌رزى “مڵه‌خورد” یه‌كێكه له‌و مه‌رزه گرنگه‌كانى سه‌ر به ناحیه‌ى خورماڵ، به‌وته‌ى سمكۆ سالار بژێوى نزیكه‌ى سێ هه‌زار خێزان له مه‌رزه‌كه‌یه. تائێستا چه‌ند جارێك مڵه‌خورد داخراوه و پاشان به‌هه‌وڵى به‌ڕێوه‌به‌رى ناحیه‌ى و چه‌ند لایه‌نێكى دیكه كراوه‌ته‌وه. به‌ڕێوه‌به‌رى ناحیه‌ى خورماڵ ده‌ڵێ” هه‌وڵێكى زۆرمانداوه مه‌رزى مڵه‌خورد بكرێته فه‌رمى، به‌ڵام هه‌وڵه‌كانمان تائێستا بێ سوودبوون، له‌به‌رئه‌وه‌ى مه‌رزه‌كه لاوه‌كییه ناكرێته فه‌رمى”.\nسمكۆ سالار نایشارێته‌وه كۆمارى ئیسلامى ئێران رێگرى ده‌كات له‌وه‌ى مڵه‌خورد بكرێته فه‌رمى. خورماڵ له ساڵى 1925 بووه‌ته ناحییه، به‌ڵام تائێستا شارۆچكه بێ تاپۆیه. سمكۆ سالار ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات تاپۆكردنى خانووه‌كانى خورماڵ قۆناغى باشى بڕیووه و گه‌یشتووه‌ته دوا قۆناغ. ئه‌و ده‌شڵێت” چاوه‌ڕوان ده‌كه‌ین له ئاینده‌یه‌كى نزیكدا هاوڵاتیانى ناحیه‌كه وێنه‌ى تۆمارى خانووه و زه‌وییه‌كانیان وه‌ربگرنه‌وه”. ماوه‌ى چه‌ند ساڵێكه بڕیارى دروستكردنى ناوچه‌یه‌كى پیشه‌سازى له شارۆچكه‌ى خورماڵ دراوه، به‌ڵام تائێستا بڕیاره‌كه نه‌چووه‌ته بوارى جێبه‌جێكردنه‌وه، له‌وباره‌یه‌وه به‌ڕێوه‌به‌رى ناحیه‌ى خورماڵ گوتى” هه‌موو ئاماده‌كارییه‌ك بۆ دروستكردنى ناوچه‌ى پیشه‌سازى كراوه و زه‌ویش به پیشه‌وه‌ران دراوه”. هه‌روه‌ها گوتیشى” رێگاوبان و راكێشانى ئاو بۆ ناوچه‌ى پیشه‌سازى ته‌واو بووه، به‌ڵام پیشه‌وه‌ران له‌ئێستادا به‌هۆى قه‌یرانى داراییه‌وه ناتوانن دوكانه‌كانیان دروست بكه‌ن”.\nسمكۆ سالار باس له‌وه‌شده‌كات به‌هۆى قه‌یرانى داراییه‌وه چه‌ند ساڵێكه هیچ پڕۆژه‌ك له سنورى شارۆچكه‌ى خورماڵدا ئه‌نجامنه‌دراوه. ئاشكراشیكرد نه‌بوونى پاره وایكردووه نزیكه‌ى 20 پڕۆژه‌ى جۆراو جۆریان له كاركردن بوه‌ستێت. ناوبراو ده‌شڵێت” ئه‌گه‌ر ئه‌و پڕۆژانه بكه‌نه‌وه كار و ته‌واو بكرێن سوودێكى زۆر به‌ناوچه‌كه ده‌گه‌یه‌نن، چونكه سه‌رجه‌مى پڕۆژه‌كان گرنگ و ستراتیژین”.\nهاوڵاتیانى خورماڵ گله‌ییان له ئاست كه‌مى كاره‌بایى نیشتیمانى هه‌یه و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش چه‌ند جارێك له رێگه‌ى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌وه ناڕه‌زاییان ده‌ربڕیووه، له‌و باره‌یه‌وه به‌ڕێوه‌به‌رى ناحیه‌ى خورماڵ ده‌ڵێت” له‌ئێستادا خورماڵ له زۆربه‌ى شاروشارۆچكه‌كان كاره‌باى باشتره، به‌شێوه‌یه‌ك له شه‌و و رۆژێكدا به په‌یڕه‌وى جۆزه نزیكه‌ى 18 كاتژمێر كاره‌باى نیشتیمانى به هاوڵاتیان ده‌درێت”.\n* شارۆچكه‌ى خورماڵ له‌رووى كارگێڕییه‌وه سه‌ر به پارێزگاى هه‌ڵه‌بجه‌یه\n* 1925 بووه‌ته ناحیه\n* له 7 گه‌ڕه‌كى سه‌ره‌كى پێكدێت\n* 19 هه‌زار كه‌س له سنورى ناحیه‌كه‌دا نیشته‌جێن\n* سنورى شارۆچكه‌كه 47 گوند له‌خۆ ده‌گرێت\n* مه‌رزێكى لاوه‌كى و 3 هاوینه‌هه‌وار له سنورى ناحیه‌كه‌دا هه‌ن\n* ساڵانه‌ى نزیكه‌ى 25 هه‌زار گه‌شتیار روو له هاینه هه‌واره‌كانى خورماڵ ده‌كه‌ن\nبابه‌تی پێشوو رۆژنامەنووسێكی دێرینی خەبات كۆچی دوایی كرد..\nبابه‌تی دواتر بە سەرپەرشتیی ئەمەریکا پەیەدە و هێزی پێشمەرگەی ڕۆژ کۆ بوونەوە


ریال مه‌درید سه‌ركه‌وتنی به‌سه‌ر ئه‌تله‌نتا تۆماركرد\n25/2/2021 - 15:26\nلە گەڕی چوونی قۆناغی شازدەی خولی تۆپی پێی یانە پاڵەوانەكانی ئەوروپا، یانەی ڕیال مەدرید خاوەنی ڕیكۆردی پێوانەیی نازناوەكانی خولەكە بە سێزدە نازناو بووە میوانی یانەی ئەتالانتا، لە ئەنجامدا، ڕیال مەدرید بە گۆڵێكی بێ بەرامبەر سەركەوتنی بەدەستهێنا.\nلە خولەكی حەڤدەدا، ناوبژیوان بە كارتی سوور، ڕیمۆ فریلێری سویسری و بەرگریكاری ئەتالانتای كردە دەرەوەی یاریگاو بەو هۆیەوە تیپی میواندار یاریەكەی بە دە یاریزان تەواوكرد، دوای كۆتاییهاتنی گێمی یەكەم بە یەكسان بوونی هەردوو تیپ بێ گۆڵ.\nلە گێمی دووەم و لە خولەكی هەشتاوشەشدا، بەرگریكاری فەڕەنسی فێرلاند مێندی تاكە گۆڵی بردنەوەی ڕیال مەدریدی لە یاریەكە تۆماركرد، لە یاری گەڕی هاتنی قۆناغی شازدەو لە شازدەی مانگی داهاتووشدا، ڕیال مەدرید لە یاریگای خۆی میوانداری ئەتالانتا دەكات.


كوردو گوتاری عێراقی لە هەڵبژاردنی ئەمجارەدا!\nمەبەست لە گوتاری عێراقی چیە؟ ئایا چ پەیوەندییەكی لەگەڵ گوتاری كوردی هەیە؟ گوتار وەكو دەقێكی نووسراو پێناسە دەكرێت كە بارگاوی كراوە بە فیكرو مەعریفەو روانین كە كۆی ئەمانەش پەیوەستن بە ئایندەبینیەوە یان نەخشەرێگای ئایندە نیشان دەدەن. هەر بەم پێیە گوتاری كوردی پێویستە ئەو گوتارە بێت كە بارگاوی كراو بێت بە مەعریفەو فیكری نەتەوەیی و بنەمای سەرەكی بریتی بێت لە روانین بەرەو ئاسۆیەكی گەش پەیوەست بە ئایندەی نەتەوە. كە لە راستیدا رەهەندە واقیعیەكانی گوتاری كوردی وەكو گوتاری نەتەوەیی پەیوەستە بە بوون و ئامادەبوونی ناسیونالیزمی كوردییەوە. هەر بەو پێیەش ئاستی گوتاری كوردی دەبێتە پێوانە بۆ دیاریكردنی ئاستی پەرەسەندنی ناسیونالیزمی كوردی و گەیشتنی بە ئاستی بەدەستهێنانی شووناس.\nئایا شتێك هەیە بە ناوی گوتاری نەتەوەیی كوردی؟ گوتاری نەتەوەیی كوردی كاتێ دەبێتە گوتارێكی خاوەن شووناس كە بە لایەنی كەمەوە هەڵگری پرۆژەی سەربەخۆیی كوردستان و درووستكردنی دەوڵەتی سەربەخۆی كوردی بێت. لێرەو لەوێ گوێمان لێدەبێت باسی بڕیاردانی مافی چارەتووس دەكرێت. لە راستیدا ئەو مافە شتێكی سرووشتیەو هەموو نەتەوەو پێكهاتە ئیتنیكیەكان دەتوانن هەیان بێت. بەڵام بۆ گەیشتن بە ئاستی بڕیاردانی چارەنووس، بكەرێكی كارا پێویستە كە ئەویش بكەری نەتەوەیەو ئاشكراتر بڵێین ناسیونالیستێكی پێگەیشتوو كارایە كە هەڵگری پرۆژەی ناسیونالیزمە. كە لە راستیدا ئەو بكەرە تاكو ئێستا لە رووی واقیعیەوەو لەسەر زەمینەی واقیعی كوردستان وەكو پێویست بوونی نییە. واتە ئەوەی تاكو ئێستا دۆزی كوردیی پێوەی دەناڵێنێت نەبوونی ئەو بكەرەیە كە هەڵگری پرۆژەی ناسیونالیزمە. ئەو بێ سەروبەرییەی كە ئێستا دەبینرێت بەهۆی نەبوونی پرۆژەی نەتەوەییەوە. كاتێ زۆرێك لە حیزب و لە جەماوەریش لە ئاستی بەراوردكردندا عێراقی عەرەب بە باشتر دەزانن ئەوە گرفتەكە ئەو وێنە ناشیرین و دزێوانەیە كە دەسەڵاتی كوردی و حیزبی كوردی نوخبەی سیاسی كوردی پێشكەشیان كردووە. راستە لاوازی هوشیاری لای كورد بەردەوام هۆكاربووە بۆ وابەستبوونی بە پیتەختەكانی عەرەب و تورك و فارسەوە بەڵام رۆڵی نەرێنی و پاسیڤی حیزبی بێ پرۆژەو و نوخبەی سیاسی نانەتەوەیی و یارمەتیدەربوون بۆ ئەوەی جەماوەر بە گومانەوە سەیری خۆی بكات لەسایەی دەسەڵاتی كوردیدا.\nكەواتە دەشێ لێرەدا ئەو پرسیارە سەر هەڵبدات : ئایا گوتاری عێراقی چیەو چ پەیوەندییەكی ئەرێنی یان نەرێنی بە كوردەوە هەیە؟ گوتاری عێراقی ئەو گوتارەیە كە بە كۆی رەگەزە نەتەوەیی و نیشتیمانییەكانی عێراق بارگاوی كراوەو بە گوێرەی عێراقییەكان عێراق وەكو گەل و وەكو نیشتیمان بۆ ئەوان لە پێش هەموو شتێكی ترەوەیەو بوون و سەروەری ئەوان واتە ئەوانی عەرەب بە شیعەو سوونەوە لە بوون و سەروەرێتی عێراقدایە. بەڵام ئایا ئەو گوتارە چ پەیوەندییەكی بە كوردەوە هەیە كە خۆی چاك دەزانێت چۆن نیشتیمانەكەیان دابەش كردووەو لە پێناوی بەرژەوەندی ئەوانی عەرەب و ئەوانی دەوڵەتانی خاوەن بەرژەوەندیدا باشووری كوردستانیان لكاندووە بە عێراقەوەو لە هەموو ئاستێكیشدا هەوڵیانداوە گوتاری كوردی لە نێو بۆتەی گوتاری عێراقیدا بتوێننەوەو لە بری ئینتیما بۆ كوردستان ئینتیما بۆ عێراق درووست بكەن و بەرهەم بهێنن. لێرەوە ئاشكرایە كە كورد هیچ پەیوەندییەكی نیە بە گوتاری عێراقیەوە.\nراستە پێشتر بە كاریگەری لاوازیی هەستی ناسیونالیستی كوردی و نەبوونی ناسیونالیزم و رۆڵی نەرێنی ئایدیۆلۆجیای چەپ كە چاوی لەسەر یەكێتی چینی كرێكاری عێراق بووە، لە ئاستێكی دیاری كراوی هەستدا مەیلی پەیوەستبوون بە عێراقەوە درووستبووە، كە ئەوەش بۆ رووبەری نەست گواستراوەتەوەو پەیوەستبوونی كورد بە گوتاری عێراقیەوە لە ئاستێكی لاوازدا بەرهەمهاتووە. بەڵام پرسیار ئەوەیە كە ئایا پەیوەستبوونی كورد بە گوتاری عێراقییەوە وەكو نەتەوە چی بۆ بەرهەمهێناوە، یان بۆ ئێستاو داهاتوو چی بۆ بەرهەم دەهێنێت؟ ئایا بۆچی ئێستا و بە تایبەتی لەم هەڵبژاردنەی عێراقدا بەشێك لە حیزب و لیست و كەسێتەكان گۆرانی بە باڵای عێراقدا دەڵێن؟ ئایا عێراقی ئێستا ئەو عێراقەیە كە ئەم حیزب و لیست و لایەن و كەسانە ئومێدیان پێی هەبێت كە كورد تیایدا وەكو هاووڵاتی و وەكو مرۆڤ دەتوانێت بژی و كەرامەتی پارێزراو بێت؟ ئایا سیستێمی سیاسی مەزهەبی خیڵ‌كی تائیفی ئێستای عێراق لەو ئاستەدایە كە كورد متمانەی پێ بكات و دەستبەرداری خواستە نەتەوەیی و نیشتیمانیەكانی بێت یان ئەوانی لە كوردستان وابیردەكەنەوە بەرژەوەندی تایبەتی خۆیانیان هەیە لەم جۆرە هەڵوێست و بانگەشانەداو باكیان لە بەرژەوەندییەكانی كورد وەكو نەتەوە نیە؟ یان هۆكاری تر لە پشتی ئەم هەڵوێستانەوە هەیەو ئەویش لە ئاستی یەكەمدا بڕوانەبوونە بە خواستەكانی كورد؟\nلێرەدا حەزناكەم بە رەشبین ناوم ببەن بەڵام من بێجگە لە نەهامەتی و بەدبەختی و دووبارە كیمابارنكردن و ئەنفالكردنەوەو وێرانكردنەوەی كوردستان چاوەڕوانی شتێكی باشتر لە عێراق ناكەم. ئەوەی عێراقیەكانی بە خورماتوو، هەندێ شوێنی تری كوردستانیان كرد لەم دواییانەدا هیچی لە كارەكانی پێشتری سەدام حسێن بەرامبەر بە كورد كەمتر نیە. ئیتر دەبێ ئەو متمانەیە بە عێراق لە كوێوە هاتبێت؟ سەرباری هەموو ئەمانەش ئەوەتا ئێستا لە كوردستان كورد لە شێوەی جاشدا لەسەر لیستە عەرەبیەكان خۆیان پاڵاوتووە بۆ پەرلەمانی عێراق؟ ئایا بیرمان لەوە كردووەتەوە ئەوە دەرئەنجامی چیەو كێ لێی بەرپرسیارە؟ بێگومان سیاسەتی خراپ بەڕێوەبردنی كوردستان و مەنسوبیەت و مەحسوبیەت و پەروەردەی حیزبی نانەتەوەیی و نانیشتیمانی كوردی هۆكاری هەموو ئەم دیاردە نادرووستانەیە كە لە راستیدا جۆرێكیشە لەزەنگ لێدان بۆ جیاكردنەوەی دوو بەرە لە كوردستاندا بەرەی شوێنكەوتووی گوتاری عێراقی و عێراقچێتی لەگەڵ بەرەی نەتەوەو گوتاری نەتەوەیی. راستە بارودۆخی خراپی ئیداری و سیاسەتی پڕ لە گەندەڵی بەڕێوەبردن و كاركردن بە پێوەرە نانەتەوەییەكانی دەسەڵات و حیزبی كوردی و بارودۆخی ناوچەكەو نێودەوڵەتیش رۆڵی بینیووە لە زیاتر دەرخستنی مەیلی عێراقچێتی و كاركردن لەسایەی گوتاری عێراقیدا بەڵام گومانی تێدانیە ئەمانە شتی كاتین و دەگۆڕێن. بۆیە هەر گۆرانی گوتنێك بە باڵای بەغدادا بێجگە لە خۆفریودانی كورد هیچیتر نیە، رەنگە هەندێ كەس لەسەر ئاستی بەرژەوەندی تاكەكەسی سووندمەند ببن و رەنگە لایەن و ئەحزابیش دەستكەوتیان هەبێت راستەخۆ لەلایەن عێراقەوە یان لەملاو ئەولاوە، بەڵام لەسەر ئاستی نەتەوە بە تایبەتی لە مەودای دووردا ئەم جۆرە كاركردنە زیان بەخش دەبێت و سەرئەنجامیش خۆبەستنەوە بەم شێوە خۆهەرزانفرۆشكردنە بۆ ئەو كەس و لایەن و لیستانە بە عێراق و گوتاری عێراقیەوە، لە مێژوودا باش تۆمار ناكرێت. كارەكانی مەلای خەتێ و موشیری حەمەی سلێمان با سەد پاكانەشیان بۆ بكرێت بەڵام لە چاوی مێژووەوە، لە چاوی خەڵكەوە وەكو كارەكانی مەلای خەتی َو موشیر دەمێننەوە.\nبۆیە ئەگەر سەركردایەتی كۆی حیزب و لایەنەكانی كورد، كەمترین ئاستی هوشیاری و بەرپرسیارێتی نەتەوەییان هەبێت، بۆیە ئەگەر هەر تاكەكەسێكی كورد سادەترین ئینتیمای نەتەوەیی هەبێت یەكەم باسی یەكێتی خاكی عێراق و مەترسی لەسەر ئەو یەكێتیە ناكات كە ئەو یەكێتیە بێجگە لە درۆو ویستی شۆڤێنیزمی عەرەبی هیچیتر نیە. ئەگەر نوخبەی سیاسی كوردی هەستی نەتەوەیی و بەرپرسیارێتی هەبێت كە خۆیان بەگشتی بەرپرسیارن لە كارەساتەكانی كوردستان و لە گەندەڵی و خراپی بەڕێوەبردن ئومێد لەسەر عێراق هەڵناچنن، بەڵكو لەبری ئەوە دەبێ هەموو ناكۆكیەكی ناوخۆی نێوانیان چارەسەر بكەن و مێژووی ناكۆكی و ململانێی خێلەكیانەی رابردوویان بەلاوە بنێن و وەكو هێزی نەتەوەیەك پێكەوە لە پێناوی یەك كوردستاندا تواناو هێزی خۆیان بخەنە كار و، واز لە سوكایەتیكردن بە مێژووی خۆیان و سوكایەتیكردن بە رۆحی كوردی بهێنن كە بە بێ سەربەخۆیی و درووستكردنی دەوڵەتی كوردی ئەو رۆحە هەموو رۆژێك هەتك دەكرێت، بۆیە حەقە لە بری گۆرانی گوتن بە باڵای پایتەختی داگیركەرانی كوردستانداو لەبری گاڵتەكردن و سووكایەتیكردن بە مەسەلەی سەربەخۆیی و دەوڵەت لەبەرئەوەی فڵانە حیزب یان فڵانە سەركردە بانگەشەی بۆ دەكات و ئەوانیتر ئەو حیزب و سەركردەیان بە دڵ نیە، هەموو ناكۆكیەكان بەلاوە بنێن تا كورد سەربەخۆ دەبێت ئەوسا لەژێر چەتری دەوڵەتدا خەبات بكەن بۆ درووستكردنی باشترین سیستێم. بەڵێ گوتاری كوردی كاتێ پێناسەی تایبەتی خۆیی هەیە كەبە رەگەزەكانی سەربەخۆیی و دەوڵەت بارگاوی كرابێت. بڕوابوونی هەر كوردێك بە گوتاری عێراقی واتە داماڵینی ئەو كوردە لە رەگەزی كوردبوون و بارگاویبوونی بە رەگەزو توخمەكانی گوتاری عەرەبی عێراقی. ئەوەی لە بەرنامەی هەڵبژاردن و بانگەشەی هەڵبژاردنی بەشێكی دیار لە حیزب و لیستە كوردییەكاندا دەیبینین و دەیبیستین بە تەواوی كاركردنە لە چوارچێوەی گوتاری عێراقیداو بەو ئەندازەی بە رەگەزەكانی عێراقچێتی بارگاوی كراوە ئەوەندە سیمای كوردانەی پێوە دیار نیە، ئەمەش یان بڕوانەبوونی ئەم حیزب و لیست و كەسانەیە بە جیاكردنەوەی چارەنووس و ئایندەی كورد لە عێراق یان لە ناهوشیارییەوەیە یان لە هەست بە بچووكیكردنەوەیە یان بۆ بەرژەوەندی تایبەتیە نەك بەرژەوەندی نەتەوەیی و نیشتیمانی.


خاوەن گێڵگە پەلەوەریەکان داوایەک ئاراستەی پارێزگار و قائیمقامێت دەکەن\nخاوەنی کێڵگە پەلەوەریەکان لەشاری سلێمانی داوایەک ئاراستە پارێزگار و قائیمقامێتی سلێمانی دەکەن تا کارئاسانیان بۆ بکرێت لە ڕۆشتنی عەلەف و هاتنی مریشک بۆ ناو بازاڕ.\nنازم عەبدوڵا، جێگری سەرۆکی کۆمەڵەی کێڵگە پەلەوەریەکان رایگەیاند "داوا لە پارێزگاری سلێمانی و قائیمقامێتی سلێمانی و ئاسایشی سلێمانی دەکەین هاوکارمان بن و ڕێگری لە چونی عەلەف بۆ دەواجینەکان و هاتنی مریشک بۆ بازاڕەکان و گەڕەکەکانی سلێمانی نەکەن".\nراشیگەیاند "لەئێستادا دەواجنەکان کە سەرجەمیان دەکەونە دەرەوەی شار پێویستە کە هەفتانە یان ڕۆژانە عەلەف بۆ مریشکەکان ببرێت بۆیە لەم کاتی ڕاگرتنی هاتوچۆیەدا پێویستە لایەنە بەرپرسەکانی شاری سلێمانی چاویان لەکار و پرۆژەکانی ئێمە بێت گەر ڕێگریمان لێبکرێت ئەوا زیانێکی گەورە بەر ئه‌م کەرته و بەرهەمی ناوخۆی گۆشتی مریشک دەکەوێت و ئەوکات نرخیش گران دەبێت".\nئاماژەی بەوەشدا "ئێمە لەگەڵ تەواوی ئەو ڕێکارە تەندروستیانەین کە بەرپرسانی یەکەی ئیداری سلێمانی گرتویانەتەبەر ئێمەش پشتیوان و هاوکاریان دەبین بۆ خۆپارێزی تەندروستی، وە داواشیان لێدەکەین بەپێی ڕێنمایە تەندروستیەکان ئێمەش ئاگادار بکەنەوە لە شێوازی کارکردنمان و گەیاندنی عەلەف بە دەواجنەکان و وە هێنانی مریشک بۆ ناو بازاڕەکان".\nجێگره سەرۆکی کۆمەڵەی کێڵگە پەلەوەریەکان داواش لەقائیمقامی سلێمانی دەکات وەک دووساڵ بەر لەئێستا کە نرخی عەلەف گران کرا لەسەر خاوەن کێڵگە پەلەوەریەکان هەوڵەکانی بخاتە گەڕ و ئەمجارەش هەر تەنێک ١٠٠ دۆلار لەسەرمان گران کراوە.\nلەکۆتایدا سوپاسی پارێزگاری سلێمانی و قائیمقام و تەواوی هێزە ئەمنیەکانی شاری سلێمانی دەکەین و هیوادارین بتوانن هاوکارمانبن و پشتیوانمانبن.