قوورسبوونه‌وه‌ی تێكهه‌ڵچوونه‌كان له ناوه‌ندی ئه‌فغانستان و چوونی تاڵیبان بۆ شاری ترینكۆت – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nقوورسبوونه‌وه‌ی تێكهه‌ڵچوونه‌كان له ناوه‌ندی ئه‌فغانستان و چوونی تاڵیبان بۆ شاری ترینكۆت\nبه‌دوای قوورسبوونه‌وه‌ی تێكهه‌ڵچوونه‌كانی نێوان تاقمی ئیسلامیی تاڵیبان و هێزه ئه‌منییه‌تییه‌كانی ئه‌فغانستان له ده‌ورووبه‌ری شار “ترینكۆت”، نه‌یارانی ده‌وڵه‌تی كابۆل چوونه نێو ناوه‌ندی ویلایه‌تی “ئوروزگان”.\nچه‌كدارانی تاقمی ئیسلامیی تاڵیبان به‌دوای چه‌ند ڕۆژ تێكهه‌ڵچوونی به‌رده‌وام، چوونه نێو شاری “ترینكۆت” له ناوه‌ندی ویلایه‌تیی ئوروزگان. ئه‌م تاقمه ئیسلامییه هێرشی كردووه‌ته سه‌ر بیناكانی پارێزگاریی و فه‌رماده‌یی پۆلیسی ترینكۆت و هه‌ر ئێستا شه‌ڕێكی قوورس له نێوان هێزه ئه‌منییه‌تییه‌كانی ئه‌فغانستان و ئه‌ندامانی ئه‌م تاقمه له ئارادایه. له لایه‌كی دیكه‌وه وته‌بێژی والی ئوروزگان باس له داگیركرانی ٢٠ بنكه‌ی ئه‌منییه‌تیی ده‌كات و خوازیاری یارمه‌تیدانی خێرای ئاسمانیی كربوو. به‌پێی ڕاپۆرتی هه‌واڵنێرانی ئه‌فغانستانی، ئاڵای ئه‌م ده‌وڵه‌ته ته‌نها له بینای فه‌رمانده‌یی پۆلیسی ویلایه‌تیی ئوروزگان ده‌بیندرێت و باقی ئیداره ده‌وڵه‌تییه‌كان له لایه‌ن تاڵیبانه‌وه داگیركراوه. یه‌كێك له ئه‌ندامانی سێنای ئه‌فغانستان له‌م ویلایه‌ته‌وه جه‌ختی كردووه‌ته‌وه كه ئه‌گه‌ر به‌زوویی هێزه زیاتری تیمه‌كانی فریاكه‌وتن بۆ ئه‌م ویلایه‌ته نه‌نێردرێن، ویلایه‌تی ئوروزگان به‌بێ هیچ گومانێك ده‌ستی به‌سه‌ر داده‌گیرێت.\nPrevious Article ڕاپۆرتێك له‌سه‌ر بارودۆخی كرێكارانی شیركه‌تی كیماك\nNext Article پێشنیاری ئه‌مریكا بۆ فرۆشی چه‌ندین میلیاڕد دۆلار چه‌كوچۆل به عه‌ڕه‌بستان


گوڵان میدیا July 27, 2021 فیکر و فەلسەفە\nله باره‌ی وه‌رچه‌رخانی كۆمه‌ڵایه‌تی و كولتوور و هزر له مه‌غریب، سه‌بیلا ده‌ڵێ: ده‌كرێت له دوو گۆشه‌وه ته‌ماشای وه‌رچه‌رخانی كۆمه‌ڵایه‌تی و كولتوور و هزر له مه‌غریبدا بكه‌ین، لایه‌نێكی ئه‌رێنی كه ڕووكاری ته‌كنیك و ئابووری و سیاسی و كولتوور ده‌گرێته‌وه، واته قسه كردن له باره‌ی ئه‌و شته ئه‌رێنیانه‌ی نوێخوازی به‌دیی هێناون، ئه‌م شته ئه‌رێنیانه‌ش هێنده زۆرن، به‌سه‌ر یه‌كدا كه‌ڵه‌ك بوون، له‌م ڕۆژگاره‌دا بوونه‌ته ده‌سكه‌وتی ئاسایی، به چه‌شنێك شایان به باس كردن نین.\nلایه‌نی دووه‌میش، دیوی نه‌رێنیی ئه‌و وه‌رچه‌رخانه‌یه، هه‌ڵبه‌ت نه‌ك هه‌ر له ڕووی نه‌هێشتنی نه‌ریتی كۆن، ته‌نانه‌ت سڕینه‌وه‌ی ئاكار و به‌های پێشینانیشه‌وه، به‌وه‌ی گه‌شه كردنه‌كه چه‌شنی لافاوه، هه‌رچی هه‌یه ڕای ده‌ماڵێت، سه‌رباری ده‌ست نیشان كردنی ئاسته‌نگه‌كان. به‌م پێودانگه، ده‌بێت بیر له ئاسته‌نگی به‌رده‌م نوێخوازی و نوێ بوونه‌وه بكه‌ینه‌وه، چونكه ده‌بنه ڕێگر له به‌رده‌م گه‌شه و پێشكه‌وتن، ئه‌وه ده‌خوازن پیاوانی سۆسیۆلۆژیا یان فه‌یله‌سووف ئه‌م ده‌رهاویشته‌یه له بیر نه‌كه‌ن، بیر كردنه‌وه له ئاسته‌نگ، واته دیاری كردن و پاشان هه‌وڵدان بۆ تێپه‌ڕاندنی. ئه‌م باسه به لای ده‌وڵه‌تمه‌داری نوێخواز و بیرمه‌ند و ڕووناكبیری نوێخوازیشه‌وه، مایه‌ی بایه‌خه، ئه‌مانه ئاسته‌نگ دیاری ده‌كه‌ن تا تێیان بپه‌ڕێنن.\nهه‌موو كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی ئه‌م سه‌رده‌مه ده‌كه‌وێته به‌ر میكانیزمی نوێ بوونه‌وه، له هه‌ناوی ئه‌و میكانیزمه‌شدا جۆرێك له به‌رهه‌ڵستی و به‌ره‌نگاری هه‌یه، به‌رهه‌ڵست و ئاسته‌نگیش ده‌شێ ده‌ره‌كی بێت و ده‌شێ هی ناوخۆ بێت. مێژووی ئێمه پیشانی ده‌دات، پیاوانی ئایین له سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌مدا وه‌ك توێژێكی نه‌ریتپارێز، ڕواڵه‌ته‌كانی گه‌شه‌یان له ئاستی ته‌كنیك یان سیاسی، ته‌نانه‌ت هه‌ندێك گه‌شه‌ی ئاكاریشیان، ڕه‌ت ده‌كرده‌وه. بۆ نموونه ساڵانێك ڕه‌وتی نه‌ریتپارێز بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ی ده‌كرد، كه گۆڕینی پۆشاكی ژنان بووه‌ته هۆی باران نه‌بارین، واته لێكدانه‌وه‌یه‌كی ئه‌فسانه‌یی بۆ دیارده‌یه‌كی سروشت ده‌كرا.\nده‌گوترێت محه‌مه‌د سه‌بیلا له پرۆژه‌ی نوێخوازیی خۆیدا، خۆی له میرات دانه‌بڕی، به پێچه‌وانه‌شه‌وه نقومی نێو دنیای داخراوی ئه‌ویش نه‌بوو، ئه‌و بیرمه‌ندێك بوو ناوه‌ندی هه‌ردوو كه‌ناری گرت بوو.\nسه‌باره‌ت به‌م بۆچوونه د. محه‌مه‌د سه‌بیلا ده‌ڵێت: له مه‌غریب (مه‌راكیش)، دوو یان سێ ڕه‌وت یان قوتابخانه هه‌ن:\nیه‌ك: میراتی هزری فه‌ره‌نسی له ڕووی عه‌لمانیه‌ته‌وه، به واتای ئه‌وروپایی و فه‌ره‌نساییانه‌ی، كه په‌یوه‌سته به جۆرێك، ئه‌گه‌ر نه‌ڵێین دژایه‌تی، ئه‌وا به لای كه‌مه‌وه ململانێی نێوان ئایین و سیاسه‌ت. ڕێڕه‌وی نوێخوازی به گوێره‌ی ئه‌م ڕه‌وته میرات و كه‌له‌پوور ڕه‌ت ده‌كاته‌وه، له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگای نه‌ریت و ڕابردووش، له دابڕاندا ده‌بێت.\nدوو: ڕه‌وتی دووه‌م د. محه‌مه‌د عابدی جابری نوێنه‌رایه‌تیی ده‌كات، به‌وه‌ی میراتگری بزووتنه‌وه‌ی نیشتیمانییه له هه‌ردوو قۆناغی كلاسیك و پێشكه‌وتنخوازدا، كه هه‌ندێك پارتی مه‌غریب نوێنه‌رایه‌تییان كرد. جابری جووت كولتووره و ده‌رچووی قوتابخانه‌ی نه‌ریتییه. ئه‌و قوتابیی خوێندنی حوجره‌یه و كه‌له‌پووری ئه‌زبه‌ره، هاوشانی ئه‌وه خاوه‌ن كولتوورێكی هاوچه‌رخه، سه‌رباری ئه‌زموونی سیاسیانه‌ی له پارتێكی وڵاته‌كه‌دا. ئه‌و هه‌رگیز داوای نه‌كردووه دابڕان له نێوان به‌ها و خواستی نوێخوازی و كۆمه‌ڵگه‌ی نه‌ریتیدا ڕوو بدات. منیش له‌و ڕه‌وته‌وه نزیك بووم، واته له ناوه‌ڕاستی ڕه‌وتی دابڕان و ڕه‌وتی كه‌له‌پوور و نه‌ریتدا بووم. ئێمه به‌رهه‌می ته‌عریب (عه‌ره‌باندن) و قوتابخانه‌ی عه‌ره‌بێندراوین كه بزووتنه‌وه‌ی نیشتیمانی دایمه‌زراندن، ده‌رچووی ئه‌م ڕه‌وته كه‌له‌پوور دۆست ده‌بێت و داكۆكیشی لێ ده‌كات. من له نێوان هه‌ردوو ڕه‌وته‌كه‌دا، هاوسه‌نگیم ڕاگرت و بووین به ڕه‌وتی سێیه‌م.\nئاخۆ وانه‌ی فه‌لسه‌فه له قوتابخانه و زانكۆكانی مه‌غریب له چ ئاستێكدایه؟\nسه‌بیلا به‌رسڤ ده‌داته‌وه: فه‌لسه‌فه به شێوه‌یه‌كی تایبه‌ت له مه‌غریب په‌یدا بوو، له شه‌سته‌كانی سه‌ده‌ی ڕابردووشه‌وه له زانكۆكان وانه‌ی فه‌لسه‌فه گوترایه‌وه. له ساڵی خوێندنی 1967/1968ـه‌وه خوێندنی فه‌لسه‌فه له قۆناغی دواناوه‌ندییه‌وه ده‌ستی پێ كرد. نه‌وه‌یه‌ك له ده‌رچووانی زانكۆ هاتنه ده‌ست، هه‌م وانه‌یان ده‌گوته‌وه، هه‌م خه‌ریكی نووسین و وه‌رگێڕان و بڵاو كردنه‌وه‌ی هزری فه‌لسه‌فی بوون، ئه‌م نه‌وه‌یه به‌رهه‌می زۆره و له كێبڕكێدا بوو، له ئاست به‌جێ گه‌یاندنی ئه‌ركی هزری و كولتوورییان، خۆیان به به‌رپرس ده‌زانی.\nیه‌كه‌مین نه‌وه‌ی بیرمه‌ندانی مه‌غریب بزووتنه‌وه‌یه‌كی چاكسازی نوێخواز بوو، به بێ ئه‌وه‌ی دژایه‌تیی ڕابردوو یان میرات یان ئایین بكات. ئێمه وابه‌سته‌ی په‌یامی بزووتنه‌وه‌ی نیشتیمانی بووین، هاوشانی ئه‌وه داكۆكیمان له گه‌شه كردن و نوێ بوونه‌وه‌ی كۆمه‌ڵ و گه‌شه‌ی سیاسی له مه‌غریب ده‌كرد. ده‌سته‌بژێری چه‌ندین بوار، هه‌ر یه‌ك له شوێنی خۆیه‌وه، به‌شدار بوون له چه‌سپاندنی ڕۆشنخوازی و عه‌قڵانیه‌ت و كرانه‌وه به ڕووی هزری نوێی نزیك له خۆمان، به تایبه‌تی هزری ئه‌وروپی و فه‌ره‌نسی.\nئه‌و ڕه‌وشه‌ی له پاش شكسته‌كه‌ی 1967 و شۆڕشی ئێران له 1979دا هاته ئاراوه، وای كرد ئاراسته‌یه‌كی دیكه بێته پێش، هۆشیاریی عه‌ره‌بی ئیسلامی ڕه‌وتی خۆی گۆڕی، له كولتووری نوێخوازییه‌وه به ئاراسته‌ی گه‌ڕانه‌وه بۆ كه‌له‌پوور وه‌رچه‌رخا.\nمن له زۆربه‌ی وانه‌كاندا جه‌خت ده‌كه‌مه سه‌ر دوو كه‌وانه‌ی گه‌وره‌ی مێژوویی، یه‌كه‌میان له شۆڕشی 1917ی ڕووسیاوه ده‌ست پێ ده‌كات، سه‌ره‌تا پرشنگی دایه‌وه، له نێوان ساڵانی 1930 تا 1940 هێدی هێدی گه‌یشته جیهانی عه‌ره‌ب، ئه‌میش قۆناغی سه‌ربه‌خۆیی وڵاتانی عه‌ره‌به، سه‌ره‌نجام شه‌پۆلێكی ئازادیخوازی قه‌ومیی پێشكه‌وتنخوازی لێ كه‌وته‌وه. ئه‌م كه‌وانه‌یه تا نزیكه‌ی ساڵانی حه‌فتای سه‌ده‌ی ڕابردوو چوو.\nله‌وه به دواوه هۆشیارییه‌كی دی ده‌ستی پێ كرد، ده‌یگوت: هزری سۆشیالیست نوێخوازی قه‌ومی له ساڵی 1967دا شكستی خوارد، چونكه ئایینی فه‌رامۆش كرد و دژایه‌تیشی كرد، كه‌واته پێویست وایه بۆ ئایین و كولتووری نه‌ریتی و ڕه‌سه‌نی خۆمان بگه‌ڕێینه‌وه، به‌م جۆره كه‌وانه‌یه‌كی دیكه‌ی مێژوویی ده‌ستی پێ كرد، تێیدا پارته‌یلی ئیسلامی و پارته‌یلی ئیسلامی سیاسی گه‌شه‌یان كرد، ئه‌وانیش ده‌وره دران و دزه كرایه نێویانه‌وه، ئیدی ئه‌وه‌تا ئێمه له به‌رده‌م كه‌وانه‌یه‌كی دیكه‌ی مێژووییداین. سه‌رده‌می پاش به‌هاری عه‌ره‌ب، ڕه‌نگه له لای ئێمه به ترۆپك گه‌یشت بێت، ئێستا ئه‌و به‌هاره له تاقی كردنه‌وه‌یه‌كی توند و دژواردایه.\nجێی خۆیه‌تی بڵێم، من له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌وتوومه‌ته به‌ر كاریگه‌ریی هزری بونیاتخوازی، ئه‌و فاكته‌رانه به‌دی ده‌كه‌م كه تاك و كۆمه‌ڵ و بژاده ده‌بزوێنن، تا ماوه‌یه‌كیش ناتوانین په‌ی به سنووربه‌ندییه‌كانی ببه‌ین.\nئه‌م بابه‌ته درێژه‌ی هه‌یه... به یه‌ك ده‌گه‌ینه‌وه.


◄ Result: Found 544, page 1 of 55 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📕 60 خاڵ بۆ بەهێزکردنی باوەڕبەخۆبوون Library\n👁 This item has been viewed 7,402 times\nلیندا فێڵد هەولێر-2005 [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 50% ✍ B.J. 31-3-2014 0:40:07\n✌ ئازاد چەکدار (باوەڕ چاویلکە) Martyrs\n📅 Added on Jun 14 2015 9:18PM\n👁 This item has been viewed 5,796 times\nنازناو: باوەڕ چاویلکە ناوی ڕاستی: ئازاد چەکدار [ More... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ M.B. 14-6-2015 21:18:23\n📕 ئازاری پشت و نەخۆشییە باوەکانی جومگەیی و باداری Library\n👁 This item has been viewed 5,310 times\nمحەمەد خدر پشدەری [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 48% ✍ S.A. 10-6-2012 16:51:49\n📝 ئاژەڵەکان، هیچ عەیبیان نییە، تەنیا یەک عەیب نەبێ، ئەویش باوەڕ کردنیانە بە مرۆڤ....! Documents\n📅 Added on Dec 14 2013 8:50AM\n👁 This item has been viewed 10,830 times\nئێمە لە کۆمەڵەی سەوزی هەڵگورد بە توندی رەخنە له و [ More... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 14-12-2013 8:50:57\n💬 ئاغاژنی بەر چەپەرێ سەر لەدەرێ، بۆ باوەشێن پەنایی بردە کلکە کەرێ Quotes & Phrases\n📅 Added on May 11 2019 12:04AM\nلە پەندەکانی شێخ محەمەدی خاڵ، مامۆستا بەکر کانی هە [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 72% ✍ Z.S. 11-5-2019 0:04:35\n💬 ئاگر بەربوو مالا درەوینی کەسێ ژێ باوەر نەکر Quotes & Phrases\n📅 Added on Jan 27 2012 11:03PM\n👁 This item has been viewed 4,943 times\nئاگر بەربوو مالا درەوینی کەسێ ژێ باوەر نەکر دەڤەر [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 50% ✍ R.S. 27-1-2012 23:03:11\n👫 ئامینە کاکە باوە Biography\n📅 Added on Dec 10 2009 9:18AM\n👁 This item has been viewed 9,748 times\nلە ناوچەی سەقزی رۆژهەڵاتی کوردستان لەدایک بووە، لە [ More... 👁] ✖ ✖ 10 6 ✔ 99% ✍ H.B. 10-12-2009 9:18:43\n📝 ئامینە کاکە باوە و جەبار ئەمین لەسەر لەسێدارەدان و هێرشی دڕندانەی ئێران نامەیەک ئاراستەی وەزیری دەرەوەی سوید دەکەن Documents\n📅 Added on Sep 10 2018 10:36AM\n👁 This item has been viewed 23,104 times\n09-09-2018 [ More... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ H.B. 10-9-2018 10:36:09\n🔤 ئی باوەڕپێکردنێ Words & Phrases\n📅 Added on Feb 19 2019 12:12AM\n👁 This item has been viewed 530 times\n1- ئی باوەڕپێکردنێ، بۆباوەڕپێکردنبوو، جێگای باوە [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 68% ✍ Z.S. 19-2-2019 0:12:08\n👫 ئیسماعیل حەمەڕەحیم محەمەد باوەیس Biography\n📅 Added on Feb 9 2014 11:40AM\nدەرچوی پەیمانگای مامۆستایانم لە شاری سلێمانی و ساڵ [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 9-2-2014 11:40:39


كوردیو - بەرپرسێكی عێراقی : سزاكانی سه‌ر هه‌رێمی كوردستان هه‌ڵده‌گرین\nبەرپرسێكی عێراقی : سزاكانی سه‌ر هه‌رێمی كوردستان هه‌ڵده‌گرین\nچوار شەممە, 03 کانونی دووەم 2018 16:13\nسه‌لیم جبووری سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی نوینه‌رانی عێراق رایگه‌یاند، نووسراوێكیان ئاراسته‌ی دادگای فیدراڵی كردووه، بۆئه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌و سزایانه له‌سه‌ر هه‌رێمی كوردستان لاببرێن، كه به‌هۆی ریفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان به‌سه‌ریدا سه‌پێندرابوون.\nئه‌م قسانه‌ی سه‌لیم جبووری له لێدوانێكی رۆژنامه‌وانیدا هاتوون و گوتی، له‌كاتێكدا كه ئه‌نجامه‌كانی ریفراندۆمی كوردستان، كه له 25ی ئه‌یلولی رابردوو ئه‌نجامدرا، هیچ كاریگه‌ریه‌كی به‌سه‌ر عێراقه‌وه نه‌ما، پێویسته هه‌موو ئه‌و سزایانه‌ش له‌سه‌ر هه‌رێمی كوردستان لاببرێن، كه له‌لایه‌ن حكومه‌تی عێراقه‌وه به‌سه‌ر هه‌رێمدا سه‌پێندراون.\nهه‌وره‌ها جبووری گوتی: "بۆ ئه‌و مه‌به‌سته نووسراوێكی فه‌رمیمان ئاراسته‌ی دادگای فیدراڵی كردووه، بۆئه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌و بڕیارانه هه‌ڵبوه‌شێنێته‌وه، كه له‌دژی هه‌رێمی كوردستان ده‌ركراون".\nجبووری جه‌ختیشی كرده‌وه، له نووسراوه‌كه‌دا داوامان له دادگای فیدراڵی كردووه، ئێمه ئاماده‌ین دان به‌وه‌دا بنێین كه ریفراندۆم هیچ كاریگه‌رییه‌كی نه‌ماوه و پێویسته دۆخه‌كه بۆ به‌ر له 25ی ئه‌یلولی 2017 بگه‌ڕێته‌وه.\n18144 جار بینراوە\nوێنه- سێلفه‌یه‌ك له‌عێراق هه‌راده‌نێته‌وه\nپاڵاوگەی بێجی بەكاردەكەوێتەوە\nئەمریكا 3 بنكەی سەربازی لە ئەنبار هەیە\nداوا دەكرێت لێكۆڵینەوە لە دزینی نەوتی عێراق لەناو خاكی توركیا بكرێت\nپەرلەمانی عێراق لەم هەفتەیەدا دەنگ لەسەر بودجەی 2019 دەدات\nڤیدیۆ ... گه‌نده‌ڵیه‌كی گه‌وره‌ی وه‌زاره‌تێك ئاشكرا ده‌بێت\nڤیدیۆ... لە ژێر ڕۆشنایی مۆبایل دا، سەرۆك وەزیران نەخۆشخانەیەك بەسەر دەكاتەوە\nبەرهەم ساڵح داوا لە كەنەدا دەكات وەبەرهێنان لە عێراقدا بكەن\nسەرۆك وەزیرانی عێراقی بەسەردانێكی لەناكاو گەشتە بەسرە\nكۆرپەلەیەكی تازە لەدایك بوو لەنەخۆشخانە دزرا\nحەشدی شەعبی لەم ناوچەیە خرایە ئامادەباشی\nله‌م ناوچه‌یه مه‌ترسیدار ترین سیخوری داعش ده‌ستگی ركرا\nبەرێوبەری هێڵی ئاسمانی عێراقی، بە 5 ملیۆن دۆلارەوە هەڵهات بۆ ئەمریكا\nوێنەكەی ببینن، لەم ناوچەیە چەكدارێكی داعش كوژرا\nحەشدی شەعبی دەكەوێتە نێو بۆسەی چەكدارانی داعش\nبۆ دەستگیركردنی مافیایەك، حەشدی شەعبی هێز رەوانەی ئەم ناوچەیە دەكات\nوێنەكان ببینن ... ئەمڕۆ لەم ناوچەیە داعش بۆردومان كرا\nڤیدیۆ ... گه‌نده‌ڵیه‌كی گه‌وره‌ی وه‌زاره‌تێك ئاشكرا ده‌بێت یەک شەممە, 20 کانونی دووەم 2019


تورکیا دەڵێت خەرێکە ڕووسیا و ئۆکرانیا لەسەر کێشە گرنگەکان ڕێک دەکەون\nمەولود چاوش ئۆغڵۆ وەزیری دەرەوەی تورکیا\nوەزیری دەرەوەی تورکیا لەدیدارێکدا کەڕۆژی یەکشەممە بڵاوکرایەوە گوتی ڕووسیا و ئۆکرانیا خەرێکە لە ڕێککەوتن لەسەر کێشە گرنگەکان نزیک دەبنەوە، و ئومێدەواربوو ئاگربەست بێتە دی ئەگەر هەردوو لایەن لەو پێشکەوتنەی کە تا ئێستا بەدەستهاتووە بەردەوامببن.\nهێزەکانی ڕووسیا ئۆکرانیایان لە 24ی مانگی دوودا داگیرکردووە. سەرۆک ڤلادیمیر پوتن هێرشەکەی ڕووسیای بە "ئۆپەراسیۆنێکی تایبەت" ناودێرکرد.\nوەزیری دەرەوەی ڕووسیا سێرگێی لاڤرۆڤ و دیمیترۆ کۆلێبای وەزیری دەرەوەی ئۆکرانیا لە سەرەتای ئەم مانگەدا بە ئامادەبوونی مەولود چاوش ئۆغڵۆ وەزیری دەرەوەی تورکیا لە هاوینەهەوارگەی ئەنتالیا لە تورکیا کۆبوونەوە، بەڵام کۆبوونەوەکەیان ئەنجامێکی ئەوتۆیان نەبوو.\nهەرچەندێکە وەزیری دەرەوەی تورکیا کە هەفتەی ڕابردووش بۆ وتووێژ لەگەڵ لاڤرۆڤ و کۆلێبا گەشتی بۆ ڕووسیا و ئۆکرانیا کردووە، بە ڕۆژنامەی تورکی حوڕییەتی گوت کە "پێداچوونەوەیەک هەبووە لە لایەن هەردوولادا بە هەڵوێستەکانیان لە سەر کیشە گرنگەکان".\nچاوش ئۆغڵۆ گوتی: "دەتوانین بڵێین ئومێدەوارین ئاگربەست ىێتە دی ئەگەر لایەنەکان هەنگاوێک بەرەو دواوە نەنێن لەو هەڵوێستانەی کە لە ئێستاکەدا هەیانە".\nئیبراهیم کالین وتەبێژی سەرۆکایەتی تورکیا ، لە وتەکانی بۆ تەلەفزیۆنی ئەلجەزیرە ، گوتی کە هەردوولایان خەرێکە لە ڕێککەوتن لەسەر چوار کێشەی سەرەکی نزیک دەبنەوە. ئاماژەشی دا بە داوای ڕووسیا لە ئۆکرانیا بۆ وازهێنان لە خواستی بۆ چوونە پاڵ ناتۆ و چەک داماڵینی.\nتورکیا سنووری ئاوی لەگەڵ ڕووسیا و ئۆکرانیادا هەیە و پەیوەندییەکی باشیشی لەگەڵ هەردوو وڵاتەکەدا هەیە، هەروەها پێشنیاری کردووە نێوەندگری بکات لەنێوانیاندا. پشتیوانی خۆشیشی بۆ ئۆکرانیا دەربڕیوە بەڵام لە هەمان کاتدا دژایەتی سزاکانی ڕۆژئاوا دەکات بۆ سەر مۆسکۆ.


بە بۆنەی ٣١ ساڵەی شەھیدانی ڤییەن، کۆمیتەکانی فینلەند و دانمارک وێبنارێکیان بۆ بەڕێز “کەماڵ کەریمی” بەڕێوە برد – KDPmedia\nHomeدانمارکبە بۆنەی ٣١ ساڵەی شەھیدانی ڤییەن، کۆمیتەکانی فینلەند و دانمارک وێبنارێکیان بۆ بەڕێز “کەماڵ کەریمی” بەڕێوە برد\n12/07/2020 دانمارک, فینلاند, هەواڵ\nڕۆژی یەکشەممە، ٢٢ی پووشپەڕ ساڵی ١٣٩٩ ھەتاوی بەرامبەر بە ١٢ی جوڵای ٢٠٢٠ زایینی، کۆمیتەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە ھەردوو وڵاتی دانمارک و فینلەند لە ڕێگای ئینتەرنێت و بەشێوەی ئۆنلاین بە بەشداری ژمارەیەکی بەرچاو لە ئەندامانی حیزبی لە ھەردوو وڵاتی ناوبراو و بنەماڵەی سەربەرزی شەھیدان و ھەروەھا نوێنەرانی حیزب و ڕێکخراوە سیاسییە کوردستانییەکان، وێبنارێکی سیاسییان لەژێر ناوی “ژیانی سیاسیی دکتور قاسملوو، کاریگەری کەسایەتی لە دوای شەھیدبوونی” بۆ بەڕێز کاک “کەماڵ کەریمی” ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستان پێک هێنا.\nسەرەتا لە لایان هاوڕێ “ئازاد شێخی”، بڕگە و بابەتەکانی ئەو وێبنارە راگەیەندرا و وێبنارەکە بە سرودی نەتەوایەتی “ئەی ڕەقیب” و خولەکێک بێدەنگی بۆ ڕێزگرتن لە گیانی پاکی شەھیدانی کوردستان دەستی پێ کرد. پاشان هاوڕێ “وریا مەللاک” بەرپرسی گشتیی تەشکیلاتی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە وڵاتی دانمارک، بە نوێنەرایەتی ھەردوو کۆمیتەی حدک لە وڵاتی فینلەند و دانمارک بەخێرھاتنی هاوڕێ “کەماڵ کەریمی” و نوێنەرانی حیزب و ڕێکخراوە سیاسییە کوردستانییەکان و ئەندامانی حیزب و بنەماڵەی سەربەرزی شەھیدانی کرد و پەیامی هاوبەشی هەر دوو کۆمیتەکەی بەم بۆنەیەوە پێشکەش کرد.\nئەوجار بەڕێز کاک “کەریمی” بە ئاوڕدانەوەیەکی مێژوویی وگرینگ لە مێژووی دروستبوونی حیزبی دێموکراتی کوردستان ھەر لە سەردەمی کۆمەڵەی “ژێکاف”ەوە هەتا دامەزرانی کۆماری کوردستان و بەستنەوەی ئەم بابەتە گرینگە بە نەش و نمای سیاسی شەهید دکتور “قاسملوو” وەک ڕێبەرێکی پراگماتیست دەستی پێ کرد.\nبەڕێزیان لە درێژەی باسەکەیاندا وێڕای ئاماژەدان بە خاڵگەلێکی ئەساسی وەک حیزبی دێموکراتی کوردستان بەھۆی بیری نەتەوەیی پێشەوا “قازی محەممەد” و دروستکردنی حیزبێکی مۆدێڕن و کاریگەر لەو سەردەمدا و دەرکەوتنی کەسایەتی دکتور قاسملووی نەمر و ئۆگریی ناوبراو بە دنیای دەرەوەی بنەماڵەکەی و دامەزراندنەوە و ئەندامەتی لە یەکێتی لاوانی دێموکراتی کوردستاندا و پاشان تێکۆشانی بەرچاوی رێبەری شەهید لە حیزبی دێموکراتی کوردستان و حیزبی “تودە”دا و قۆناغە جیاوازەکانی ژیانی سیاسی و هەنگاو و کاریگەرییەکانی دکتور قاسملوو بۆ بەدەستهێنانەوەی سەربەخۆیی تەشکیلاتیی حیزبی دێموکراتی کوردستان و خۆدوورخستنەوەی لە حیزبی تودە و سیاسەتەکانی ئەو حیزبە، بە سێ خاڵی سەرەکی و گرینگی لە ژیانی سیاسی ڕێبەری شەھیدمان دکتۆر “قاسملوو” خستە روو کە بریتی بوون لە:\n١- سەربەخۆیی بڕیاردان کە بابەتێکی گرینگە لە مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستاندا .\n٢ : واقعبینی لە سیاسەتدا و خۆ دوورخستنەوە لە دروشمدان و ئەسڵی “سیاسەت ھونەری مومکینە”. باوەڕ بەوەی کە کاتێک شەڕ دەکەین، دەتوانین وتووێژیش بکەین و شەڕ و وتووێژ تەنیا ڕێگەیەکن کە دەتوانن بە ئامانجەکانمان بگەیەنن.\n٣ : کەڵکوەرگرتن لە شێوازە جیاوازەکانی خەبات و تێکۆشانی بەربڵاو لە رۆژهەڵاتی کوردستان، کەواتە کاریگەرییە سیاسییەکانی دکتور “قاسملوو” وەک ڕێبەرێکی نەتەوەیی هەرگیز کۆتایی نایەت.\nدوابڕگەی وێبنارەکە، پرسیار و تێبینی و سەرەنجی ئامادەبووان بوو لەمەڕ باسەکانی هاوڕێ “کەماڵ کەریمی” کە لەلایەن بەڕێزیانەوە، وەڵامی پرسیارەکان درایەوە .\nکۆمیتەکانی فینلەند و دانمارک


بەرەو حكومەتێكی خزمەتگوزار – Knwe.org\nسەرەکی » ئابووری » بەرەو حكومەتێكی خزمەتگوزار\nبەرەو حكومەتێكی خزمەتگوزار\nهاوكێشەیەكی سادەو ساكار تایبەت بە دەوڵەتداری‌و شێوازی بەڕێوەبردنی حكومەت هەیە كە ئەویش دەڵێت: «لەدوای قۆناغی قەیرانەكاندا، دەبێت، (نەك پێویستە)، بەڵكو دەبێت لە پلەی یەكەمدا گرنگی بە كەرتی خزمەتگوزای بدرێت».\nپێناسەیەكی سەرەتایی خزمەتگوزاری، بریتییە لە دابینكردنی پێداویستییە سەرەتاییەكانی كۆمەڵگە، ئاو، كارەبا، نەخۆشخانەكان، قوتابخانەكان، جادەو پرد، هەر ئەمانەشە كە پێیان دەگوترێت ژێرخانی ئابووریی.\nكەرتی خزمەتگوزارییەكان پاشان وەبەرهێنان\nلەڕاستیدا، چەمكی ژێرخانی ئابووری لەدوای جەنگی جیهانی دووەمەوە لە ساڵانی دوای 1945 بەدیاریكراوی لەساڵی 1947 لەپلانی مارشاڵ بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی ئەوروپا بەرجەستەبوو، ئەو دەمەی كە زۆربەی زۆری وڵاتانی كیشوەری ئەوروپا لەسەروبنیاندا هیچ شتێك نەبوون جگە لە وێرانەیەك‌و ئەمریكا ترس‌و لەرزی بڵاوبوونەوەی هزری كۆمەنیستی لێنیشتبوو، بۆیە بڕیاریدا بە خەرجكردنی بڕی زیاتر لە 12 ملیار دۆلاری ئەمریكی لەو وڵاتانە خەرج بكات تا ئاستی گوزەرانی خەڵك بەرزبكەنەوەو لەڕووی ئابووری، كۆمەڵایەتی، سیاسی‌و ئەمنییەوە سەقامگیری دابین بكەن.\nبێگومان لەقۆناغی یەكەمی هاوكارییەكاندا تیشكیان خستەسەر كەرتی خزمەتگوزارییەكان پاشان وەبەرهێنان لە پیشەسازی‌و كشتوكاڵی‌و كەرتەكانی دیكە كرا.\nهیچ گومانی تێدا نییە كە ژێرخانی ئابووریی كوردستان بە بەراورد لەگەڵ ئەوەی ئەوروپا لە دوو سێ ساڵی دوای جەنگی جیهانی دووەم، باشترە، بەڵام هۆكاری وەبیرخستنەوەی هاووڵاتییانی كوردستان بەو رەوشەی ئەو دەمەی ئەوروپا بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە قەیران یان نیمچە قەیرانی ئابووریی كوردستان كە هێشتا ئێمە تێیدا هەین‌و دەژین پێویستی بە هەڵمەتێكی نیشتمانی لەلایەن نوخبەو شەقامی كوردستانی هەیە تا بە ئاراستەی پێكهێنانی حكومەتێكی خزمەتگوزار هەنگاو بنەین‌و كار بكەین.\nیەكڕیزی ناوماڵی كورد\nكاتێك كە چاو بە ناوەڕاست‌و باشووری عیراق دەخشێنین‌و دەبینین كە لەدوای نزیكەی 16 ساڵ، كەرتی خزمەتگوزاری هێشتا لە چوار گۆشەی یەكەمدایەو پێشناچێت لە 4 ساڵی سەردەمی عەبدولمەهدیدا گۆڕانكاری بەسەر ئەو واقیعە تاڵ‌و تاریكەی خزتمەتگوزراییەكانی عیراق، بهێنرێت.\nبۆیە جێی خۆیەتی لێرە بە هاوڕێیان‌و هاوپیشەییان‌و سیاسەتڤانان‌و بڕیاردەرانی كوردستان بڵێم، بەرەی شەڕی داهاتوومان پێشكەشكردنی باشترین ئاستی ژیانە بۆ كوردستانیان سەرجەم ئەوانەی كە لەسەر خاكی ئەم نیشتمانەدا دەژین.\nبەڕای بەندە، گۆڕەپانی پێشمەرگایەتی چەند ساڵی داهاتوومان، دابینكردنی خزمەتگوزارییەكانەو چەكی دەستەبەركردنی ئەو ئامانجانە سەرەتا بە یەكڕیزی ناوماڵی كورد دەستپێدەكات‌و پاشان بە شەفافییەت‌و رووبەڕووبوونەوەی راستەقینەی گەندەڵی كە من پێموایە ئەگەر نییەتێكی جددی هەبێت، ئەوا دەكرێت لەكابینەی نوێی هەرێمی كوردستاندا، گەندەڵی لە رەگ‌و ریشەدا بنبڕ بكرێت.\nدەبێت دوا ئامانج لەگفتوگۆكانی تایبەت بە پێكهێنانی حكومەت لە چوارچێوەی خزمەتكردنی گەل‌و وڵات بێت، نەك پێچەوانەكەی.\nقسەكردن لەسەر چەند وەزارەتێك لێرەو لەوێ نابێت ببێتە كۆسپ لە بەردەم رێگە سەرەكییەكەمان‌و پێویستیشە لە ئەزموونە كۆن‌و مێژووییەكانی گەلانی جیهان پەند وەرگرین‌و باشیشە ئەوەمان بیربێت كە ئەو پلانەی مارشاڵ كە لەسەرەوە باسم كرد، هەر ئەوە بوو بە سەرەتایەك بۆ دامەزراندنی بنچینەی یەكێتی ئەوروپاو هەر ئەوەش بوو كە وایكرد ئەوروپییەكان لەدوای نزیكەی 42 ساڵ دیواری دابەشكاری بەرلین بڕوخێنن‌و ئەوروپا وەك نەتەوەو قەوارەی سیاسی یەكبخەن.


بەر لە هاتنی ڤایرۆسی کۆرۆنا، سیاسەتی دەوڵەتەکانی رۆژئاوا بە هەنگاوی خێرا هەنگاویان دەنا بۆ رەتکردنەوەی هەموو رابردوویەک کە سیاسەتی دەوڵەتی و ئابووری و تەنانەت میراتی سیاسی لەسەر بینا کرابێت، تەنانەت خۆیان لەهەموو پلانەکان و ئەزموونەکان تەبەرا دەکرد. لە کۆتا هەڵبژاردنەکانی ئەمەریکا و بریتانیا بە روونی و بە ئاشکرا و بێ شەرم باسی نەتەوەپەرستی و مەزنی نەتەوە و زیندووبوونەوەی شێوازە میکافیلیەکان لە مامەڵەکردن لەگەڵ کێشەکان و بەرژوەندییەکان و دەوڵەتەکانی دونیا دەکرا. ئەوەی کە کاری لەسەر کرا بە گۆشەگیرکردنی دەوڵەت بوو، سڕینەوەی زۆر لە بەهاکانی مرۆڤدۆستی بوو، گۆرینی سەرتاپا ئەو پەیوەندییە بووە کە دەیخواست هاوسەنگییەک لە نێوان چەمکە لۆکەڵییەکان (ناوچییەکان) و گلۆپەلەکان (جیهانییەکان)ی هاوڵاتیبوون بکات.\nنوخبە و خوێنەواری ئەمەریکا، لە ئێستادا، وەک نموونە وەربگرە، بە ئاشکرا دەڵێن ئێمە دوژمنی لیبرالیزمە نوێکانین، ئەوان پێیان وایە کە دیموکراسیەتی لیبرال تەواو نییە. گومان لە بازرگانی ئازاد دەکەن و پێیان باشە حکومەت دەستبخانە ناو ئابوورییەوە. پرسیاری سەرەکی، ئەمانە کێن؟ ئەمانە مامۆستاکانی زانکۆن کە کاسۆلیکن یان ئەو نووسەرە ئەمریکیانە کە بۆ گۆڤارە موحافیزکارەکان دەنووسن یان ئەوانەی کە کۆمپانیاکانی تەکنەلۆجیا بەرێوە دەبەن یان کار بۆ سیناتۆرە کۆمارییەکان دەکەن. ئەمانە بەرەی راسترەوی ئەمەریکان کە بەداخەوە لە ئێستادا لە برەودان. بۆ ئەوەی لە نێو ئەمانەدا جێت بێتەوە دەبێت خۆت بە موحافیزکاری نیشتمانپەروەر بناسێنیت، یان لەو کەسانەی بیت کە بیرکردنەوەت لیبرالیزم رەتدەکاتەوە. ئەگەر بڵێیت مارکسیت قبووڵە، بەڵام نەکەی بڵێیت من لیبرالیم.\nبەر لەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا سەر‌هەڵبدات، سنورەکان داخران، سیاسەتەکانی کۆچبەری توندکران، دیوارەکان لە نێو کۆمەڵگەکاندا بیناکران و دەوڵەتان بە تاریفەی گومرگی بەردەباران کران، لە سێ ساڵی رابردوودا بەرەو کۆمەڵگەیەکی شەرانگێز هەنگاویان نا، کۆمەڵگەیەک بە خەیاڵ و وەهمی ناسیونالیزمێکی نوێوە، کە ئەوەندەی بەرهەمی فیکری سیاسی بەرێوەبردنی گروپی سیاسی راسترەو بووە، ئەوەندە بەرهەمی فیکری سیاسی ئەکادیمی هەمەلایەنی بێلایەن نەبووە کە نەوەک جەوهەری پلانەکان بۆ دابینکردنی پارسەنگی لە نێوان بەرژوەندییە ئابوورییەکان و جلێسی تاکەکەسەکان لەگەڵ پێداویستە زۆرەکانی دونیادا بگرێت، بەڵکو لەمەودا درێژدا کۆڵەکەیەکی پتەو دامەزرێنێت بۆ پاراستنی کۆمەڵگە لە چڵێسی و تاکەرەوی سیاسەتی راسترەوی ئێستا. کار گەیشتە ئەوەی هەر دەوڵەوتێک دەیووت من خۆم یەکەم دێم و ئەوانی دیکە بە دوای مندا، چیین دەیوت من، هیندستان دەیووت من، ئەمەریکا پێش هەموویان دەیوت من لە هەمووتان مەزنترم.\nراستە جیهانگیری لە قەیرانێکی کوشندەدایە، بەڵام راستر ئەوەیە بڵێن قەیرانێکی جیهانی هەیە، هەموو دونیا لە قەیراندایە، قەیرانەکە تەنیا قەیرانی ئابووری نییە بەڵکو قەیرانی سەرکردایەتکردنی جیهانە. قەیرانی بەناسیونالیزمکردنی مەنهەجە پۆپیۆلیستەکانە کە دەبێت خۆمان لێی بپارێزین.\nخۆشبەختانە، ڤایرۆسی کۆرۆنا هەموو ئەو تێگەیشتانەی رەتکردەوە و وتی جیهان هێشتا پێویستی بە یەکتر هەیە و ناتوانێت لە گۆشەگیریدا بژێت، بۆ ئەوەی ڤاکسین (پێکوتەی نەخۆشیەکە) بدۆزینەوە پێوستە سەردانی تاقیگەی دەوڵەتان بکەین، پێویستمان بە ئەزموونی دەوڵەتان هەیە، پێویستمان بە ژێرخانی دەوڵەتان هەیە. پێداویستی فریاگوزاری هەموومان دەخاتە بەردەم یەک هەرەشە، بە مانایەکی دیکە هەموومان لەبەردەم مەرگدا یەکسانین، ئەو کاتەی گۆڕی بەکۆمەڵ هەموومان وەک یەک کۆ دەکاتەوە.\nڤایرۆسی کۆرۆنا حەقیتەتێکی زیندووی ساغ کردەوە ئەویش مرۆڤدۆستییە، پێوستمان بە هاریکاری و هاوکاری یەکتر هەیە و گۆشەگیری دادی کەس نادات. نموویەکی دیکە، ئایا دەکرێت وڵاتێک پێکوتەی ڤایرۆسی کۆرۆنا بەرهەم بهێنێت و بەشی کەسی لێنەدات؟ ئایا ئەگەر وا بکات هەرەشەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە کەم دەبێتەوە یان زیاتر بڵاو دەبێتەوە! کەواتە ئێمە پێ دەنێینە ناو سەردەمێک کە پێکوتەکە گڵۆبەڵمان (بەجیهانییمان) دەکاتەوە نەوەک ناسیونالیزمی راستەرەوەکان کە چلێسییە.


Diplomatic Magazine | کوشتنی بێ ئازار، چیرۆکی ئەو ژنە هۆڵەندیەی رێگەی خۆکوشتنی پێدرا\nهاوڕێیەتی گەشتێکی دوو هەفتەیى بەرەو مردن\nکوشتنی بێ ئازار، چیرۆکی ئەو ژنە هۆڵەندیەی رێگەی خۆکوشتنی پێدرا\nو: یادگار عەبدول\nسەرەتای ئەمساڵ ئافرەتێکی گەنجی هۆڵەندی هەندێک ژەهری خواردەوە کە لە لایەن دکتۆرێکەوە ئامادەکرابوو، پاشان پاڵکەوت تا گیانی ده‌رچوو، کوشتنی بێ ئازار و یارمەتیدانی دکتۆر بۆ خۆکوشتن لە وڵاتی هۆڵەندا یاساییە، ئەمەش مردنێکە لە لایەن دەوڵەتەکه‌وە رێگه‌ی پێدراوه، بەڵام ئۆریلیا برویرز نەخۆشی دریژخایەنی نەبوو، به‌ڵکو له‌به‌ر نه‌خۆشییه ده‌رونیه‌که‌ی رێگه‌ی پێدرا کۆتایی به ژیانی خۆی بهێنێت.\n"من تەمەنم ٢٩ ساڵە و بریارمداوه به ویستی خۆم به کوشتنی بێ ئازار کۆتایی به ژیانی خۆم بهێنم لەبەرئەوەی کێشەیەکی ده‌رونی زۆرم هەیه، به‌رگه‌ی ئازاره‌که‌م ناگرم و هیچ هیواشم نه‌ماوه. هەر هەناسەیەک کە دەیدەم ئه‌شکه‌نجه‌یه‌که بۆم".\nتیمێکی تەلەفزیۆنی هۆڵەندی و ئەڵمانی دوو هەفتەیان بۆ تۆمارکردنی گەشتەکەی ئۆریلیا بەرەو ڕۆژی مردنی، که کاتژمێر٢ی ئێوارەی رۆژی هەینی 26/1/2018 بوو،تەرخانکرد. ئۆریلیا لەگه‌ڵ تەختە ڕەشەکەی و به ماجیکێکی ره‌شی تۆخه‌وه دوو ڕۆژی له‌ماڵه‌وه بەڕێکرد.\nلە کۆتا هه‌فته‌کانی ته‌مه‌نیدا کاتەکانی بەو شتانەوە بەسه‌ربرد که حه‌زی لێده‌کردن، وەک ئەنجامدانی کاری دەستی و لێخورینی پاسکیل لە دیڤێنتەر، ئەوشارەی کە زۆری خۆش دەویست، هەروەها سەردانی ئەو شوێنەی کرد کە بۆ ئەنجامدانی رێوڕەسمی بەخاکسپاردنه‌که‌ی ئامادەکرابوو .\nلە زۆر ڕووەوە چیرۆکی ئەو تایبەتە بە هۆڵەنداوە، خۆکوشتنی بێ ئازار دژی یاسایە لە زۆربەی وڵاتاندا، بەڵام لە هۆڵەندا ڕێگەی پێدراوە ئەگەربێت و دکتۆر قایلبێت به‌وه‌ی نەخۆشێک له ئازاردایه و بەرگەی ئه‌و ئازاره ناگرێ و هیچ ئه‌گه‌رێکی باشبونی نەبێت و هیچ جێگرەوەیەک نەبێت بۆ بارودۆخی نەخۆشەکە.\nئەم مەرجانە دەکرێت ڕاستەوخۆ جێبەجێبکرین لە حاڵەتێکدا ئەگەر کەسەکە بەهۆی ژێرپەنجەی بێ چارەسەرەوە کەوتبووە ئازارێکی زۆرەوە، ژمارەیەکی زۆری ئەو ٦٥٨٥ کەسەی لە ساڵی ٢٠١٧ لە هۆڵەندا لەڕێی کوشتنی بێ ئازارەوە کۆتایی بە ژیانیان ھێنراوە لەبەر نەخۆشی جەستەیی بەبێ ئازار کوشتویانن، بەڵام ٨٣ کەسیان بەهۆکاری ئازاری دەرونیەوە بەبێ ئازار کوژراون، کەواتە ئەم کەسانەی وەک ئۆریڵیاــ حاڵەتەکەیان بەتەواوەتی حاڵەتی نەخۆشی درێژخایەن نەبووە.\nئاواتی مردنی ئۆریلیا برویرز پەیوەندی بە چیرۆکێیکی درێژخایەنی نەخۆشیە دەرونیەکانەوە ھەیە.\n"کاتێک ١٢ ساڵان بووم بەدەست خەمۆکیەوە ئازارم دەچەشت، یەکەمجار کە نەخۆشیەکەم دەست نیشانکرا پێیان وتم تۆ تێکچونی کەسایەتی سنوریت هەیە لەگەڵ چەند شتێکی تری وەک تێکچوونی ھەستی پەیوەستبون، تێکچونی درێژخایەن، بەردەوامیش بیری خۆکوشتن لە مێشکمدا بووە، وە دڵەڕاوکێ و شێتی و بیستنی دەنگەکانم لەگەڵدایە".\nپزیشکەکانی ئۆریلا نەیاندەویست داواکاریەکانی بۆ کوشتنی بێ ئازار قبوڵ بکەن، بۆیە داواکاری پێشکەشی کلینیکی کۆتای ژیان کرد لەلاهای، ئەم شوێنە دوا پەناگەبوو بۆ ئەوانەی کە داواکانیان لەلایەن پزیشکە دەرونیەکانیانەوە یاخود پزیشکە راھێنەرەکانەوە رەتکرابویەوە.\nئەم کلینیکە لە ساڵی رابردو لە کۆی ٨٣ نەخۆشی دەرونی سەرپەرشتی ڕێوڕەسمی کوشتنی بێ ئازاری ٦٢ کەسی کردوە کە بەپێ ی مەرجەکانی نەخۆشیە دەرونیەکان پەسەندکرابون، هەرچەندە تەنها بەڕێژەی %١٠ ی داواکاریە دەرونیەکان پەسەند دەکرێن، بەڵام ئەو پڕۆسەیە چەندان ساڵی پێدەچێت.\nدکتۆر کیت ڤانمێچیلین کە دکتۆری دەروونیەو یارمەتی ئەوانەدەدات کە دەیانەوێت کوشتنی بێ ئازار ئەنجام بدەن بەڵام بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەشداری نەکردووە لە کوشتنی ئۆریلیا دەڵێت: ئەو نەخۆشە دەروونیانەی کە دەیانبینین زیاتر گەنجن.\nئۆریلیا بروریز نموونەیەکە بۆ زۆربەی ژنە گەنجەکان، کە ئەمەش بڕیاردانێکی ناڕەحەتە لەبەرئەوەی لەم حاڵەتانەداشتانێکی زۆری ژیان لەناو دەبەیت.\nلەماوەی دوو هەفتەی رابردووی ژیانیدا، ئۆریلیا زۆربەی جار غەمباربوە و ئازاری هەبووە، ئەو دەیوت من لە ناو جەستە و سەرمدا چەقیوم و ئەمەوێت ئازادبم و تا ئێستە دڵخۆش نەبووم ـ نازانم چەمکی دڵخۆشی چیە.\nئۆریلیا برویرز لە تەمەنی منداڵیدا\nساندەر پاولوس ڕۆژنامەنوس لە تەلەفزیۆنی ئەڵمانی کە دوو هەفتەی لەگەڵ ئەو بەسەربرد شتێک بەبیر دێتەوە و دەڵێت: لەڕاستیدا ئەو بەدرێژای ڕۆژ لە قەلەقیدا بوو، هەستت دەکرد فشارێکی زۆر لەسەریدایە، نەیدەتوانی چیتر بەباشی قسە بکات بێجگە لەو کاتەی قسەمان لەسەر کوشتنی بە ئازار دەکرد ئەو زۆر دڵنیابوو لەسەر ئەو بابەتە.\nبەڵام ئایا دڵنیابوونەوە بەو مانایە دێت کەسەکە مێشکی ئەو توانایەی هەیە بڕیاری مەرگ بەسەر ژیاندا بدات ؟ بەپێی یاسای هۆڵەندا پێویستە پزیشکەکان قایلبن بە داواکاری نەخۆشەکان بۆ کوشتنی بێ ئازار، وە بەپێی ئارەزوو و بیرکردنەوەی خۆی بێت.\nدکتۆر کیت ڤانمێچیلین دەڵێت: ئۆریلیا پاوەرز توانی ئەو بڕیارەبدات، بەڵام ئایا خۆزگە خواستنی مردن نیشانەیەکە لە نەخۆشی دەروونی؟ پێم وایە هەرگیز ناتوانی لە سەدا سەد لەوە دڵنیابی، بەڵام پێویستە هەموو شتێک بکەیت بۆ یارمەتیدانی نەهێشتنی نیشانەی نەخۆشیەکە، لە حاڵەتی شێواویی کەسایەتیدا خۆزگە خواستنی مردن شتێکی شاز نیە، ئەگەر هەشبێت ئەوە چارەسەری شێواوی کەسایەتیان هەبووە. هیوا خواستنی مردن هەمان شتە کەتوشبوانی نەخۆشی ژێرپەنجەکان دەڵین: نامانەوێت تا کۆتایی بەردەوام بین.\nئەمە بۆچوونی هەموو زانا دەرونناسەکانی هۆڵەندا نیە.\nدەروونناس دکتۆر فرانک کۆرسێلمەن کە یەکێکە لە ڕەخنەگرە هەرە دیارەکانی کوشتنی بێ ئازار بۆ حاڵەتەکانی توشبوانی نەخۆشیە دەرونیەکان دەڵێت: چۆن ئەمەم زانی یان چۆن کەسی تر ئەمەیان زانی کە خۆزگەخواستنی مردن نیشانەیەک نیە لە نەخۆشیە دەرونیەکان؟ ڕاستی ئەوەی کەسێک لەمەدا عەقڵانی بێت بەومانایە نایەت کە ئەمە نیشانەیەک نیە لە نەخۆشیەکە.\nئەو پێی وایە دەروونناسەکان پێویستە هەرگیز دننەی ئەوکەسانە نەدەن کە دەیانەوێت داوای مردن بکەن.\nئۆریلیا برویرز لە کاتی بەسەربردنی پشوودا\nئەو دەڵێت: دەکرێت نائومێدبوونی ئەوکەسانە کاریگەرییان نەبێت لەسەرمان، ئەم نەخۆشانە هیوایان لەدەستداوە، بەڵام دەتوانی لەگەڵیان بمێنیتەوە و هیوایان پێ ببەخشیت، وە دەتوانی پێیان بڵێیت کە هەرگیز دەستبەرداریان نابیت.\nهاندانی مردنی ئۆریلیا پاوەرز مشتومڕێکی زۆری هەبوو لە هۆڵەندا، وە بووە سەردێڕی هەواڵەکان لە سەرانسەری دونیادا و هیچ کەسێکیش نەیدەوت ئەمە نایاساییە، هەرچەندە ڕەخنەگران پرسیاری ئەوەیان دەکرد کە ئاخۆ ئەمە لەو حالەتانە بووە کە یاسای ڕێگەدان بە کوشتنی بێ ئازاری ساڵی ٢٠٠٢ی بۆ دەرکرا.\nبیروڕاکان بەسەر ئەوەدا دابەشبوون کە ئاخۆ ئەمە جێگرەوەیەکی پەسەند کراوە، بۆ نمونە کیت ڤانمێچیلین دەڵێت کاتێک خەڵکی داوای کوشتنی بێ ئازار دەکەن بەپێی مەرجەکانی دەروونناسان لە هەندێک حاڵەتدا ئەوەیان دەست نەکەوێت و خۆیان دەکوژن، وە بەپێ ی بۆچوونی ئەو پێویستە وەک کەسانی خاوەن نەخۆشی درێژخایەن تەماشای ئەمانە بکرێن.\nدکتۆر کیت دەڵێت من چارەسەری نەخۆشم کردوە کە زانیومە بەنیازی ئەنجامدانی خۆکوشتنە، بەڵێ زانیومە و خۆشیان پێیان وتوم، پێشم وایە ناتوانم یارمەتیان بدەم، بەڵام هەبوونی کوشتنی بێ ئازار جێگرەوەیەکی باشە و سوپاسگوزارم کە یاسایەکی وامان هەیە. ئەوانەی کە دەیانناسم و دەیانەوێت خۆیان بکوژن بە بۆچوونی من نەخۆشی درێژخایەنیان هەیە، وە نامەوێت دەست لەو نەخۆشانەم هەڵبگرم کە ناتوانن بەردەوامبن لەسەر ژیانیان، ئەمەش وام لێدەکات ئامادەبم کوشتنی بێ ئازار ئەنجام بدەم.\nبەڵام دکتۆر فڕانک دەڵێت من دژی ئەوەم چونکە تەواوی پیشەکەم ئیشکردن بووە لەگەڵ ئەو نەخۆشانەی کە بەنیازی خۆکوشتن بوون و هیچ یەکێک لەوان نەخۆشی درێژخایەنیان نەبووە، بەڵام بەدڵنیاییەوە نەخۆشم هەبووە خۆی کوشتوە، بەڵام لەراستیدا ئەمانە هەمیشە کۆمەڵێک حاڵەت بوون پێشبینی روودانیم نەکردوون.\nلە دۆکیۆمێنتاری تەلەفزیۆنە ئەڵمانیەکاندا ئۆریلیا پاوەرز لەوبارەیەوە باس لەوە دەکات کە چەند جارێک هەوڵی داوە کۆتایی بەژیانی خۆی بهێنێ.\nپێم وایە ٢٠جار هەوڵمداوە، چەند جارێک بەجددیم بووە، بەڵام زۆربەی جار هەستم دەکرد دڵ و سیەکانم زۆر چالاکن، پزیشکەکانیش دەیان وت ئەمە موعجیزەیە.\nڕزگاربوون لە هەوڵی خۆکوشتن شتێکی نائاسایی نیە و خەڵکی رۆژانە ئەوەی بەسەر دێت. مۆنیکا ئارێند وەک ئۆریڵیا پاوەرز نەخۆشی دەروونی هەبوو کە خۆی لە تێکچونی سنوری کەسایەتی دەبینیەوە، ئەو خەڵکانەی کە ئەم نەخۆشیانەیان هەیە رەنگە ئازاری خۆیان بدەن، هەستی توڕەبوونی توندیان لەگەڵدایە و بەلایانەوە قورسە درێژە بەپەیوەندیەکانیان بدەن، وە ناجێگیری سۆزداریان هەیە، مۆنیکا زۆرجار هەوڵی خۆکوشتنی داوە.\nمۆنیکا وتی:ئەمە لەهەموو شوێنێک روویداوە، لەماڵ، لە دارستان..... بەڵام من زۆر سوپاسگوزارم کە هێشتا زیندووم.\nئۆریلیا برویرز لە رۆخی رووبارێکدا دانیشتووە\nمۆنیکا یەکێکە لەڕزگاربوانی توندوتیژیی و ئازاردانی سێکسی، وە چیرۆکێکی دەروونی ترسناکی هەیە. ئەو بەقوڵی و ناڕەحەتی بیری لەخۆکوشتنی بێ ئازار کردووەتەوە.\n"پێم وابوو کێشەیەکی گەورەم بۆ هەمووکەس و نەمئەویست ببمە ئەو بارگرانیە بۆ خەڵکی و بەرگەی ئازارەکەشی نەگیرێ، بۆیە داوای فۆڕمی خۆکوشتنی بێ ئازارم کرد و پڕم کردنەوە، بەڵام ڕادەستم نەکردن".\nمۆنیکا پەڕەی ئەو فایلانەی نەویست لەبەرئەوەی هاوکاری دۆزیەوە. لە رۆژانی سەرەتای نەخۆشیەکەیدا ڕاویژکارێک ئامۆژگاری کردبوو باسی ئازاردان نەکات_لێرەوە دەستی بەئازاردانی خۆی کردبوو، بەڵام دواتر دەروون شیکاریەکی دۆزیەوە کە پسپۆڕبوو لە کۆستی دەرونیدا.\nئەم پزیشکەیان پێی وتم من شێت نیم بەڵکو هەستم بریندارکراوە، ئەوەش جیاوازیەکی گەورەیە. ئێمە پێکەوە بە قورسی ئیشمان کرد_ ئەمەش زۆر بە ئازار بوو بەڵام بەردەوام بووین بەیەکەوە، بۆیەوە لەو کاتەوە من لە پرۆسەی چاکبونەوەدام.\nئەو دەربارەی ئەزموونی خۆی کتێبێکی نوسیوە و چەند ئامۆژگاریەکیشی هەیە بۆ ئەو خەڵکانەی کە لەهۆڵەندا هەوڵی خۆکوشتن دەدەن یاخود بیر لە کوشتنی بێ ئازار دەکەنەوە.\nئەو دەڵێت قورسە، ناڕەحەتە، گرانە، بەڵام بەردەوام هیوات هەبێت. بەدوای ئەو کەسانەدا بگەڕێ کە پشتگیریت دەکەن، ئێوە کەسەکانێکن زۆر بەهێزن لەبەرئەوەی بە زۆر شتدا تێپەڕیوین_هێشتاش هەر بوارێکتان هەیە لەسەر ئەم هەسارەیە.\nئەو بێتاقەتیەی کە کوشتنی بێ ئازار بۆ نەخۆشانی دەروونی دروستی دەکات بەشێکی پەیوەندی بەو نیگەرانیەوە هەیە کە بیریان لە هەموو بژاردەکان نەکردووەتەوە. لە نۆڕینگەی "کۆتایی ژیان" لە لاهای زیاتر لەنیوەی ئەوانەی کە دێن و داوای کوشتنی بێ ئازاردەکەن دەگەڕێنەوە بۆ ماڵەوە لەبەرئەوەی هەموو چارەسەرە بەردەسەکانیان تاقی نەکردوتەوە.\nدکتۆر کیت ڤانمێچیلین وتی: نەخۆشێکم هەبوو چارەسەری زۆری وەرگرتبوو، وە گەیشتبووە ئەو بڕوایەی هیچ شتێکی تر ناتوانێت یارمەتی بدات، بەڵام ئەو هەرگیز نەچووبووە نۆڕینگەیەکەوە تاوەکو بۆ چارەسەرکردنی خراپ بەکارهێنانی دەرمان و مەشروبەوە داوای یارمەتی بکات، من پیم ووت دەبێت لە ماوەی نیو ساڵدا هەوڵێکی زۆربدەیت ئەو شتانە کەم بکەیتەوە، دواتر ئەگەر هێشتا خۆزگەی مردنت تیادا مایەوە، ئەوە بگەڕێوە قسەدەکەین.\nبەڵام ڤانمێچیلین پێی وایە دوای ئەوەی نەخۆشێک بۆ هەمان نەخۆشی چەندین چارەسەر وەردەگرێت، باشتر وایە ئیتر بڵێین بەسە.\nئەمەش ئەوەبوو کە ئۆریلیا پاوەرز داوای کردبوو، ئەو دەرمان و چارەسەری دەروونی وەرگرت_ بەڵام ئیتر ئێمە وردەکاری شتەکان نازانین.\nپێویستە ئێمە واز لەو تابۆیە بهێنین کە دەبێت تاوەکو گەیشتن بە کۆتاییەکی تاڵ هەمیشە لەژێر چارەسەردا بین. بەلای خەڵکانی وەک منەوە مەرج نییە هەمووکات چارەسەر هەبێت. تۆ ناتوانی تا کاتێکی نادیار بەردەوام بیت لەسەر دەرمان و پاڕانەوە، لە هەندێک حاڵەتدا پێویست دەکات بوەستی.\nبەڵام خەڵک دەتوانێت بۆ ماوەی دە ساڵ لەگەڵ تێکچونی دەروونی بژی.\nدکتۆر فرانک کۆرسێلمەن دەڵێت: ئەم شتانە وەک نەخۆشیەک نین بە دەرمان چارەسەر بکرێن بەڵکو وەک شەکرە وان_ تۆ کە توشی شەکرە دەبیت ئیتر تا کۆتای ژیانت لەگەڵت دەمێنێتەوە، بەڵام ئێمە وەک دکتۆر وای لێدەکەین بتوانیت لەگەڵیدا بژیت.\nنەخۆشانی دەروونی، وەک ئەوانەی نەخۆشی شەکرەیان هەیە، بۆ چەند ساڵیک چارەسەر دەکرێن بەڵام ئەمەش پاساو نیە بۆ وەستاندنی چارەسەری.\nزۆر بە باشی ئەوە دەزانین کە پاش تەمەنی ٤٠ ساڵی دەکرێت شتەکان بۆ ئەو کەسانە بەرەو باشی بڕۆن کە نەخۆشی تێکچوونی سنوری کەسایەتیان هەیە و دەکرێت نیشانەکانیان سوکتر ببنەوە.\nئۆریلیا پاوەرز پێش ئەوەی تەمەنی بگاتە 40 ساڵی گیانی لەدەستدا. لە کۆتا رۆژی تەمەنی لەسەر زەوی ماکرۆ بۆرساتۆ، ئەو هونەرمەندەی حەزی بە دەنگی بوو، سەردانی کرد. ئەو شەوە بۆ نانی ئێوارە لەگەڵ هاوڕێکانیدا بوو. پێکەوە پێدەکەنین و خوانێکی برژاویان ئامادەکرد. لە بەیانی رۆژی ٢٦ /1 بۆ کۆتاجار لەسەر تۆڕی کۆمەڵایەتی دوا پۆستی خۆی کرد.\nلە پۆستەکەیدا دەڵێت:من لە ئێستادا ئامادەم بۆ گەشتەکەم، زۆر سوپاس بۆ هەموو شتێک. من لە ئێستا بەدواوە چیتر بەردەوام نابم.\nئۆریلیا پاوەرز ئەوشتانەی خۆشی دەویستن لە ژووری نوستنەکەیدا کۆی کردبوونەوە. دوو پزیشکە دەرمانسازەکەی لەوێ ئامادەبوون.\nدکتۆر کیت ڤانمێچیلین وتی: دڵنیام ئەو ساتەی ژەهرەکە دەدەم بە نەخۆشەکە –بەو پێیەی ئەوە ئەوشتەیە کە تۆ دەیکەی، کە پێدانی ژەهرەکەیە- زۆر دڵنیام ئەوە تاکە شتە کە نەخۆشەکە لەو ساتەدا دەیەوێت و بۆ ماوەیەکی درێژ داوای کردووە، ئەگەر بەو شێوە نەبێت من ناتوانم ئەوە بکەم.\nلە یەکەم بینینی نەخۆشدا پێیان دەڵێم ئەمە کۆتا پرسیارە کە لێت دەکەم، ئایا دڵنیایی کە ئەمەت دەوێت؟ ئەگەر کەمێک گومانی هەبوو ئێمە دەوەستین و جارێکی تر دەگەڕێینەوە بۆ قسەکردن لەسەری.\nئایا ئەمە هەرگیز لەگەڵ ئۆریلیادا روویدا؟ نەخێر ڕووی نەدا. لەحاڵەتی ئۆریلیادا دکتۆرەکان خۆیان ئەو دەرمانانەیان دەرخوارد نەدا کە ئەویان دەکوشت بەڵکو خۆی دەرمانەکانی خواردەوە.\nلە دیکۆمێنتاری تەلەفزیۆنە ئەڵمانیەکان، بە شوشەیەکی بچوکی دەرمانی ژەهری هەڵنەبچڕاوەوە دوا گفتۆگۆی لەگەڵ ساندەر پاولۆس ئەنجام دا.\nئەو وتی ئەمە خواردنەوەیە و دەزانم ئەمە تاڵە بەڵام من بەنیازم بینۆشم و دواتر بکەوم.\nساندەر پاولوس لێ ی پرسی هیچ گومانێکت نیە.\nئۆریلیا وتی نەخێر هیچ گومانم نیە، من ئامادەم، ئامادەم بۆ بەردەوام بوون لەسەر گەشتەکەم.\nئەویش وتی هیوادارم ئەوە بدۆزیتەوە کە بەدوایا ئەگەڕێیت.\nئۆریلیاش لە وەڵامدا وتی بەڵێ بەدڵناییەوە.\nئۆریلیا پاوەرز گەڕایەوە بۆ لای ساندەر پاولوس و بە قادرمەکاندا سەرکەوت. ئەمە دوای سەعات ٢ی ئێوارەی هەینی ٢٦/1/ ٢٠١٨ بوو.\nئامادەکردنی (By Linda Pressly)\nBBC News, The Netherlands ـ (https://www.bbc.co.uk/news/stories-45117163)


کوردیپێدیا - بەهۆی کۆرۆناوە فرۆشی کارگەکانی چیمەنتۆ لە کوردستان 50% دابەزیوە\n📊 بەهۆی کۆرۆناوە فرۆشی کارگەکانی چیمەنتۆ لە کوردستان 50% دابەزیوە | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nبەهۆی کۆرۆناوە فرۆشی کارگەکانی چیمەنتۆ لە کوردستان 50% دابەزیوە\nبەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، کارکردن لە زۆربەی پرۆژە بیناسازییەکان راگیراوە، بەم هۆیەشەوە خواست لەسەر بەکارهێنانی چیمەنتۆی کەمبووەتەوە، خاوەن کارگەکانی چیمەنتۆ لە هەرێمی کوردستان دەڵێن فرۆشی کارگەکانی چیمەنتۆ بە رێژەی 50% کەمیکردووە.\nلە هەرێمی کوردستان شەش کارگەی بەرهەمهێنانی چیمەنتۆ لە کاردان، کە بریتین لە کارگەکانی تاسڵوجە، بازیان، ماس، دەلتا، گاسن و کار. ئەم کارگانە ئەگەر بە وزەی تەواو کار بکەن، بەرهەمی ساڵانەیان دەگاتە زیاتر لە 16 ملیۆن و 500 هەزار تۆن چیمەنتۆ. بەڵام ئێستا بە رێژەی نزیکەی 45%ی توانای بەرهەمهێنانیان کاردەکەن و رۆژانە نزیکەی 20 هەزار تۆن چیمەنتۆ بەرهەمدێنن.\nکارگەکانی چیمەنتۆ بەپێی خواستی بازاڕ ئێستا رۆژانە 12 تاوەکو 15 هەزار تۆن چیمەنتۆ هەناردەی شارەکانی عێراق دەکەن، بەشێکیشی لە هەرێمی کوردستان دەفرۆشن، ئەمە لەکاتێکدایە لە سێ مانگی یەکەمی ئەمساڵدا واتە بەر لەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا تەشەنە بکات و قەدەخەی هاتووچۆ رابگەیەنرێت، کارگەکان بە وزەی زیاتر لە 90% کاریان دەکرد و رۆژانە 41 هەزار تۆن چیمەنتۆیان بەرهەمدەهێنا، 25 تاوەکو 30 هەزار تۆنیان هەناردەی شارەکانی عێراق دەکرد، ئەوەی دیکەشیان لە هەرێمی کوردستان دەفرۆشت.\n61 ملیۆن تۆن بەرهەم لە حەوت ساڵدا\nبەپێی داتاکانی وەزارەتی بازرگانیوەزارەتی بازرگانی و پیشەسازیی هەرێمی کوردستان کە وێنەیەکی دراوەتە تۆڕی میدیایی رووداو لە 7 ساڵی رابردوودا ئەم کارگانە 61 ملیۆن و 400 هەزار تۆن چیمەنتۆیان بەرهەمهێناوە، نزیکەی 65٪ تاوەکو 70%ی ئەو بەرهەمەشیان بە عێراق فرۆشتووە.\nبەپێی داتاکان لە ساڵی 2013 سێ کارگەی چیمەنتۆ لەهەرێمی کوردستان هەبوون، کە لە ساڵێکدا 10.8 ملیۆن تۆن بەرهەمیان هەبووە. لەو ساڵەدا کارگەکان بە وزەی 68.5%ی توانای بەرهەم کاریان کردووە. 7 ملیۆن و 400 هەزار تۆن فرۆشیان هەبووە.\nلە ساڵی 2014 بەهۆی دابەزینی نرخ و شەڕی داعشداعشەوە، فرۆشی بەرهەمی کارگەکانی چیمەنتۆ بۆ 5.7 ملیۆن تۆن دابەزیووە. لە ساڵی 2015 سەرەڕای دامەزراندنی کارگەیەکی دیکە لە کوردستان، بەڵام لەو ساڵەدا فرۆشی کارگەکان تەنیا 4 ملیۆن و 800 هەزار تۆن چیمەنتۆ بووە، واتە بە رێژەی 38%ی توانایان کاریان کردووە.\nلە ساڵی 2016 دوو کارگەی دیکە لە هەرێمی کوردستان دامەزراون. ئەم کارگانەش وەکو تێست کاریان کردووە. لەو ساڵەدا وزەی بەرهەمهێنانی کارگەکان بۆ 16 ملیۆن و 500 هەزار تۆن زیادبووە، بەڵام کارگەکان تەنیا 5 ملیۆن و 200 هەزار تۆن چیمەنتۆیان فرۆشتووە، کە دەکاتە 31.5%ی تێکڕای بەرهەمیان.\nبەڵام لە سێ ساڵی رابردوودا بەهۆی نەمانی شەڕی داعش و دەستپێکردنەوەی زۆربەی پرۆژەکانی وەبەرهێنان و بیناسازی لە عێراق و هەرێمی کوردستان، فرۆشی کارگەکان بەرێژەیەکی بەرچاو زیادیکرد، بە جۆرێک لە ساڵی 2017 نزیکەی 10.7 ملیۆن تۆن فرۆشیان هەبووە. لە ساڵی 2018 زیاتر لە 13.5 ملیۆن تۆن فرۆشیان هەبووە. لە ساڵی 2019 دوای ئەوەی لە یەکی ئایار بڕیاری قەدەخەی هاوردەی چیمەنتۆی ئێرانی و تورکی درا، فرۆشیان بۆ 14.1 ملیۆن تۆن زیادبوو.\nئەندازیار مستەفا زوبێر، بەڕێوەبەری هونەری و سەرپەرشتیاری کارگەکان لە بەڕێوەبەرایەتی گشتیی گەشەپێدانی پیشەسازی لە وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی دەڵێت: دوای دامەزراندنی سێ کارگەی چیمەتۆ لە ساڵانی 2015 و 2016 و جێبەجێکردنی بڕیاری قەدەخەی هاوردنی چیمەنتۆی تورکی و ئێرانی بۆ عێراق و هەرێمی کوردستان، بەرهەم و فرۆشی کارگەکانی هەرێمی کوردستان بە رێژەیەکی بەرچاو زیادیکرد، بە جۆرێک لە ساڵی 2018 کارگەکان بە وزەی 82% و ساڵی 2019 بە وزەی 85.4%ی توانای بەرهەمهێنان کاریان کرد و زیاتر لە 27.6 ملیۆن تۆن بەرهەمیان هەبووە، کە نزیکەی 65٪ تاوەکو 70%ی ئەو بەرهەمەشیان هەناردەی شارەکانی عێراق کردووە.\nبە گوتەی ئەندازیار مستەفا زوبێر لە سێ مانگی یەکەمی ئەمساڵیشدا بەرهەم و فرۆشی کارگەکانی چیمەنتۆ ژمارەیەکی پێوانەیی تۆمارکرد، زۆربەی کارگەکان بە وزەی زیاتر لە 90%ی توانای بەرهەمهێنان کاریان دەکرد، رۆژانە نزیکەی 41 هەزار تۆن بەرهەمیان هەبووە، بەپێی خواستی بازاڕ رۆژانە 25 تاوەکو 30 هەزار تۆنیان هەناردەی شارەکانی عێراق دەکرد و ئەوەی دیکەشیان لە کوردستان دەفرۆشت.\nبەڵام لە سێ مانگی رابردوودا بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا و وەستانی کار لە زۆربەی پڕۆژەکاندا، خواست لەسەر بەکارهێنانی چیمەنتۆ لە زۆربەی شارەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان کەمبووەتەوە. مستەفا زوبێر دەڵێت: فرۆش و بەرهەمی کارگەکانی چیمەنتۆ بە رێژەی نزیکەی 50% دابەزیووە.\nکوردستان بایی 1.2 ملیار دۆلار چیمەنتۆی بە عێراق فرۆشتووە\nکارگەکانی چیمەنتۆ بوونەتە سەرچاوەی داهاتێکی باش بۆ ئابووریی هەرێمی کوردستان، بۆ نموونە ئەگەر نرخی تۆنێک ئەو چیمەنتۆیەی لە ماوەی دووساڵ و سێ مانگی یەکەمی ئەمساڵدا هەناردەی شارەکانی عێراقیان کردووە تەنیا بە 55 دۆلار بخەمڵێنین، لەم ماوەیەدا زیاتر لە 1.2 ملیار دۆلار لە عێراقەوە هاتووەتە هەرێمی کوردستان.\nئەندازیار مستەفا زوبێر دەڵێت: بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆنا و قەدەخەی هاتووچۆوە، ماوەی سێ مانگە فرۆشی چیمەنتۆی کارگەکانی کوردستان لە شارەکانی عێراق بۆ نیوە دابەزیووە، بەم هۆیەشەوە نزیکەی 75 تاوەکو 80 ملیۆن دۆلار زیان بە ئابووریی هەرێمی کوردستان گەیشتووە.\nفرۆشی کارگەکان 50% کەمی کردووە\nکارگەی ماس، گەورەترین کارگەی بەرهەمهێنانی چیمەتۆیە لە هەرێمی کوردستان، ساڵانە توانای بەرهەمهێنانی 6 ملیۆن تۆن چیمەنتۆی هەیە. بەپێی داتاکانی وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی، ئەم کارگەیە لە ماوەی 7 ساڵی رابردوودا 23 ملیۆن و 700 هەزار تۆن چیمەنتۆی بەرهەمهێناوە، کە 5 ملیۆن و 200 هەزار تۆنی لە ساڵی رابردوو بووە.\nئاراس عەبدوڵڵا، بەڕێوەبەری کارگێریی کارگەی چیمەنتۆی ماس دەڵێت: لە سێ مانگی یەکەمی ئەمساڵدا فرۆشمان زۆر باش بوو بە رێژەی نزیکەی 90%ی توانای بەرهەمهێنان کارمان دەکرد. رۆژانە نزیکەی 15 هەزار تۆن چیمەنتۆمان دەفرۆشت، بەڵام لە سێ مانگی رابردوودا بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆنا و قەدەخەی هاتووچۆ خواست لەسەر چیمەنتۆ لە عێراق و هەرێمی کوردستان زۆر کەمبووەتەوە، فرۆشمان بە رێژەی 50 تاوەکو 55% دابەزیووە.\nدەلتا کارگەیەکی دیکەی چیمەنتۆیە لە هەرێمی کوردستان، ئەم کارگەیە لە ساڵی 2015 دامەزراوە و یەک هێڵی بەرهەمهێنانی هەیە، ساڵانە توانای بەرهەمهێنانی 1.8 ملیۆن تۆن چیمەنتۆی هەیە، ساڵی رابردوو بە وزەی نزیکەی 89% کاری کردووە، بەڵام ئێستا فرۆشی زۆر دابەزیووە.\nهەردی عەلی، بەڕێوەبەری فرۆشتن لە کارگەی دەلتا گوتی: ڤایرۆسی کۆرۆنا و قەدەخەی هاتوچۆی نێوان شارەکان و وەستانی کار لە زۆربەی پرۆژەکان کاریگەری زۆری لەسەر فرۆشی بەرهەمی کارگەکەمان هەبووە، فرۆشمان بە رێژەی نزیکەی 60% دابەزیووە.\nکارگەی دەلتا بەر لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا رۆژانە 3 تاوەکو 3.5 هەزار تۆن چیمەنتۆی فرۆشتووە، ئێستا فرۆشی رۆژانەی بۆ 800 تاوەکو 900 تۆن دابەزیوە. هەردی عەلی دەڵێت: ئەگەر کۆرۆنا تاوەکو مانگی تشرینی یەکەم بەردەوام بێت لەوانەیە نەتوانین بەقەدە نیوەی ساڵی رابردووش چیمەنتۆ بفرۆشین.\nلە هەرێمی کوردستان ژمارەیەک کۆمپانیا و گروپی تایبەت بە فرۆشتنی چیمەنتۆ هەن، کارگەکان بە نرخی کۆ چیمەنتۆ بە گروپ و کۆمپانیاکان دەفرۆشن، ئەوانیش بە نووسینگەکانی دەفرۆشنەوە.\nگروپی گەلیاوە کە لەپێنج کۆمپانیا پێکهاتووە، بریکاری فرۆشتنی چوار کارگەی چیمەنتۆیە لە هەرێمی کورستان، چیمەنتۆ بۆ 630 نووسینگە لە شارەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان دابین دەکات.\nرابەر محەممەد، بەڕێوەبەری فرۆشتنی گروپی گەلیاوە، دەڵێت: ساڵی رابردوو کارگەکان رۆژانە 38 تاوەکو 40 هەزار تۆن چیمەنتۆیان دەفرۆشت، نزیکەی 25 تاوەکو 30 هەزار تۆن لەو چیمەنتۆیە هەناردەی شارەکانی عێراق دەکرا، بەڵام بەهۆی کاریگەری کۆرۆناوە، فرۆشی چیمەنتۆ لە شارەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان بەرێژەی زیاتر لە 50% کەمی کردووە.\nسەبارەت بە نرخی چیمەنتۆ، رابەر محەممەد، گوتی: ئێستا لە هەولێرهەولێر یەک تۆن چیمەنتۆ بە 58 دۆلار بە نووسینگەکان دەفرۆشین، ئەوانیش دوو دۆلار بۆ بارکردن و گواستنەوە و دۆلارێکیش قازانج دەخەنە سەری و بە 61 دۆلار بە خەڵکی دەفرۆشنەوە. لە بەغداش نووسینگەکان بەگوێرەی جۆر و کواڵێتی، تۆنێک چیمەنتۆ بە 65 تاوەکو 67 دۆلار دەفرۆشنەوە.\n#وەزارەتی بازرگانی | #داعش | #هەولێر | #17-06-2020 |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Jun 17 2020 11:02AM تۆمارکراوە


لۆف: جامى كيشوەرەكان خەڵاتێكە بۆ ئێمە.. – كوردسپۆرت\nسەرەكى/ ئەڵمانيا/لۆف: جامى كيشوەرەكان خەڵاتێكە بۆ ئێمە..\nلۆف: جامى كيشوەرەكان خەڵاتێكە بۆ ئێمە..\nلۆفى راهێنەرى هەڵبژاردەى ئەڵمانيا رايگەياند پاڵەوانێتى جامى كيشوەرەكان يارمەتيدەرى پاڵەوانى مۆنديالى ٢٠١٤ دەبێت بۆ ساڵى داهاتوو بۆ ئەوەى پارێزگارى لە نازناوەكەى بكات و جارێكى تر مۆنديال بەدەستبهێنێتەوە.\nدوێنێ يەك شەمە لە كۆنگرەيەكى رۆژنامەوانيد كە بۆ يەكەم يارى مانشافت بەرامبەر ئوستراليا لە جامى كيشوەرەكان رێكخرابوو يواكيم لۆفى راهێنەرى ئەڵمانيا وتى: “هەندێك رەنگە سەرسام بن بەوەى من دەيڵێم, بەڵام پێم وايە جامى كيشوەرەكان خەڵاتێكە بۆ ئێمە, چونكە يارمەتيدەرمانە بۆ ئەوەى ساڵى داهاتوو ئامانجە گەورەكەمان بەدى بهێنين”.\nلۆف وتيشى: “هەستێكى زۆر خۆشم هەيە كە لەگەڵ هەڵبژاردەكەم دەتوانين لەم پاڵەوانێتيەدا ئامانجەكەمان بەدى بهێنين”.\nهەڵبژاردەى ئەڵمانيا لە جامى كيشوەرەكان لەگەڵ هەريەكە لە هەڵبژاردەكانى (كاميرۆن و شيلى و ئوستراليا) دەكەونە كۆمەڵەى دووەم و بريار وايە ئەمرۆ دوو شەمە لە يەكەم يارى لە كاتژمێر ٦:٠٠م بەكاتى هەرێم رووبەرووى هەلبژاردەى ئوسترالياى پاڵەوانى كيشوەرى ئاسيا ببنەوە.


ئه‌نده‌نوسیا كه‌وتنه‌وه‌ی قوربانی‌یه‌كی ئه‌نفلوه‌نزای باڵنده ڕاده‌گه‌یه‌نێت\nوه‌زاره‌تی ته‌ندروستی ئه‌نده‌نوسیا ده‌ڵێت كوڕێكی ته‌مه‌ن 12 ساڵ به‌هۆی نه‌خۆشی ئه‌نفلوه‌نزای باڵنده له ڕۆژی شه‌ممه‌دا گیانی له ده‌ستداوه.\nكاربه‌ده‌ستان ده‌ڵێن ئه‌و كوڕه دوای ئه‌وه‌ی له نه‌خۆشخانه‌ی تانجه‌رانگ گیانی له ده‌ستدا، بۆیان ده‌ركه‌وت كه‌وا هه‌ڵگری ڤایرۆسی ئه‌نفلوه‌نزای باڵنده بووه.\nئه‌گه‌ر هاتوو ئاكامی ئه‌م تاقیكردنه‌وانه له لایه‌ن ڕێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی‌یه‌وه بسه‌لمێنرێت ئه‌وا ژماره‌ی قوربانی‌یه‌كانی ئه‌نفلوه‌نزای باڵنده له ئه‌نده‌نوسیادا ده‌گاته 88 كه‌س.\nتاوه‌كو ئێستاش له سه‌رانسه‌ری جیهان‌دا، زیاتر له 200 كه‌س به‌م نه‌خۆشی‌یه كوشنده‌یه گیانیان له ده‌ستداوه له‌وه‌ته‌ی له ساڵی 2003 ه‌وه سه‌ری هه‌ڵداوه و زۆربه‌ی قوربانی‌یه‌كانیش له ووڵاته‌كانی ئاسیادا كه‌وتونه‌ته‌وه.\nئه‌نده‌نوسیا زۆر به توندی ڕه‌خنه‌ی لێگیراوه به‌هۆی ئه‌وه‌ی هه‌ڵوێستێكی ئه‌وتۆی وه‌رنه‌گرتووه له‌به‌رامبه‌ر كۆنترۆڵكردنی نه‌خۆشی ئه‌نفلوه‌نزای باڵنده له ووڵاته‌كه‌یدا و هه‌ربۆیشه نه‌خۆشی‌یه‌كه زۆر به ئاسانی ته‌شه‌نه‌ی كردووه له‌و ووڵاته‌ی كه خه‌ڵكێكی زۆر باڵنده و په‌له‌وه‌ڕ له ماڵه‌كانیان‌دا به‌خێو ده‌كه‌ن.\nئه‌نفلوه‌نزای باڵنده ئاساییانه له نێوان باڵنده و په‌له‌وه‌ڕدا به شێوه‌یه‌كی ڕاسته‌وخۆ بڵاوده‌بێته‌وه. به‌ڵام شاره‌زایان مه‌ترسیان هه‌یه له‌وه‌ی ئه‌و ڤایرۆسه گۆڕانكاری به‌سه‌ردا بێت و له نێوان مرۆڤێكه‌وه بۆ مرۆڤێكی تر به ئاسانی بگوێزرێته‌وه.


ده‌سپێکی ژیانێکی نوێ له فینلاند – Denegkan\nده‌سپێکی ژیانێکی نوێ له فینلاند\nbydengekan\tAugust 27, 2008\tکتێبخانە\nیه‌که‌م کتێبی ده‌نگی مێژووی کورد له فینلاند ده‌رچوو\nئه‌نجومه‌نی ئاشتی و گه‌شه‌پێدان بۆ کوردستان، یه‌که‌م کتێبی ده‌نگی له مێژووی کورد بڵاو کرده‌وه.\nده‌سپێکی ژیانێکی نوێ له فینلاند کتێبێکی ده‌نگی کورته، که له دوو سی دیدا تۆمار به ئامانجی گه‌شه‌پێدانی زانیاری کوردانی دانیشتووی فینلاند له سه‌ر مێژوو، گه‌شه‌کردنی کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری فینلاند و به مه‌به‌ستی خه‌بات دژی هه‌ڵاواردن و خۆ هه‌ڵاواردن بڵاو کراوه‌ته‌وه.\nله پێشه‌کی ده‌سپێکی ژیانێکی نوێ له فینلاند دا هاتووه: "ئه‌و به‌رهه‌مه، به مه‌به‌ستی ئاشنایی زۆرتر له‌گه‌ڵ ژینگه‌ی نوێ و وڵاتی نوێی ئه‌و کوردانه‌یه که دێنه فینلاند و ده‌یانهه‌وێ شوێنی ژیانیان فینلاند بێ. مه‌به‌ست له‌و به‌رهه‌مه، هێنانی فاکتی زانستی و خستنه رووی باسی قووڵ و لێکدانه‌وه‌ی ره‌هه‌نده‌کانی کۆمه‌ڵناسی و ده‌روونناسی پێوه‌ندیدار به ژیانی مشه‌ختی یان په‌نابه‌ری نییه، به‌ڵکوو مه‌به‌ست دانی هه‌ندێک زانیاری سه‌ره‌تایی له پێوه‌ندی له گه‌ڵ ژیان و ژینگه‌ی نوێ "ژهنی" گوێگران و هاونشتیمانانی کورد له گه‌ڵ ره‌وشی ژیان له فینلاند ئاشنا بکرێن."\nده‌سپێکی ژیانێکی نوێ له فینلاند باس له جۆه‌کانی هه‌ڵاواردنی ناوکۆمه‌ڵگا دا ده‌کات و له‌وباره‌دا ده‌ڵێ: " هه‌ڵاواردن یان "تبعیچ" دیارده‌یه‌که که دوولایه‌نی هه‌یه. لایه‌نی زۆرایه‌تی و لایه‌نی که‌مایه‌تی. ئه‌گه‌ر له‌لایه‌نی زۆرایه‌تیه‌وه واته کۆمه‌ڵگای فینلاندی به هۆی یاساکانیه‌وه هه‌ندێک مه‌یدانی هه‌ڵاواردن که‌م کراوه‌ته‌وه، له‌لایه‌ن ئێمه‌وه وه‌ک کۆمه‌لگای بیانیی دانیشتووی فینلاند هه‌نگاوی که‌متر به‌ره‌و نه‌هێشتنی هه‌ڵاواردن هاوێژراوه. بۆیه ته‌نگه‌ژه‌ی پێکه‌وه ژیان و پێکه‌وه گه‌شه‌کردن ده‌توانێ له داهاتوودا ببێته مه‌ترسیه‌کی گه‌وره دژی کۆمڵگاکه‌مان و کۆمه‌ڵگای فینلاندیش."\nکتێبی ده‌نگی ده‌سپێکی ژیانی نوێ له لایه‌ن "مه‌جید حه‌قی"ه‌وه نووسراوه. دانه‌ر زیاتر له شانزده ساڵه له فینلاند ده‌ژی و ئاگاداری به گرفته‌کانی پێوه‌نیدار به خۆ گونجاندنی کۆمه‌ڵگای کوردی له فینلانده.\nهۆگران ده‌توانن کتێبی ده‌نگی "ده‌سپێکی ژیانی نوێ له فینلاند" له رێگای ئه‌نجوومه‌نی ئاشتی و گه‌شه‌پێدان داوا بکه‌ن.\nنرخی کتێب: 15 ئێورۆ\nژماره ته‌له‌فۆن و ئیمایلی داخواز:\nعه‌لی مورادی moradi.ali6@gmail.com\nئه‌نجومه‌نی ئاشتی و گه‌شه‌پێدان بۆ کوردستان\nPrevious سوپای ئه‌نفال… سوپای ده‌وڵه‌تی کۆلۆنیالیزمی ئێراقه..\nNext ئەڵێن ئەختیارێك گورگ خواردویەتیی و باوكیشم دیار نییە!


ڕاگه‌یاندنی كۆمیته‌ی ناوه‌ندیی حیزبی كۆمۆنیستی ئێران سه‌باره‌ت به شكستی سه‌رشۆڕانه‌ی نومایشی هه‌ڵبژاردنی ڕژیمی ئیسلامی – کۆمەڵە\nسه‌رئه‌نجام نومایشی هه‌ڵبژاردنی یازده‌هه‌مین ده‌وره‌ی مه‌جلیسی ئیسلامیی ڕژیم له ڕۆژی هه‌ینی ٢ی مانگی ڕه‌شه‌ممه‌دا به‌ڕێوه‌چوو. هه‌روه‌ك چۆن له سه‌ره‌تای پڕۆسه‌ی داڕشتنی ئه‌و گاڵته‌جاڕیه‌وه دیار بوو، كه‌ش و هه‌وای ڕۆژی هه‌ڵبژاردنیش نوقمی درۆ و فریوكاری بوو. وه‌زاره‌تی ناوخۆی ڕژیم به یارمه‌تیی سه‌دا و سیما له هه‌وڵێكی فریوكارانه‌دا بۆ ئه‌وه‌یكه ڕێژه‌ی ڕاسته‌قینه‌ی به‌شدار بوونی خه‌ڵك له بیروڕای گشتی بشارێته‌وه، ماوه‌ی به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌یان كه قه‌راربوو له كاتژمێر ٨ی به‌ره‌به‌یانییه‌وه تا ٦ی دوای نیوه‌ڕۆ بێت، سه‌ره‌تا هه‌تا كاتژمێر ٨ی شه‌و و پاشان بۆ دووهه‌مین جار هه‌تا كاتژمێر١٠ی شه‌و و بۆ سێهه‌مین جاریش هه‌تا كاتژمێر ١٢ی شه‌و، دووباره كرده‌وه. ئه‌گه‌رچی هه‌موو دامه‌زراوه‌كانی ڕژیم به به‌كارهێنانی ئه‌وجۆره له درۆ و فریوكاری هه‌وڵیان دا تا وای نیشان ده‌ن كه ڕێژه‌ی به‌شداریی خه‌ڵك زۆر بووه، به‌ڵام به پێی ڕاپۆرتی شایه‌دحاڵان و ناوه‌نده سه‌ربه‌خۆكان، “هه‌ڵبژاردنی” یازده‌هه‌مین ده‌وره‌ی مه‌جلیس، چۆڵترین و كه‌م ڕه‌ونه‌قترین هه‌ڵبژاردنی هه‌موو ته‌مه‌نی كۆماری ئیسلامی بووه. به پێی ڕاپۆرته سه‌ربه‌خۆكان، له‌و ٥٧ ملیۆن و ٩١٨ هه‌زار كه‌سه‌ی كه خاوه‌ن مه‌رجی به‌شداربوونن له هه‌ڵبژاردنه‌كاندا، له تاران ١٥ له‌سه‌د و له ئاست ئێراندا ٢٤ له‌سه‌د له‌و هه‌ڵبژاردنه‌دا به‌شدارییان كردووه. له‌و نێوه‌شدا خه‌ڵكی پڕجۆش و خرۆشی كوردستان به به‌شداری نه‌كردنی لێبڕاوانه‌ی خۆیان به‌شێكی گه‌وره‌یان له‌و سه‌ركه‌وتنه و له شكست دانی نومایشی هه‌ڵبژاردنی ڕژیمی كۆماری ئسیلامی، له مێژوویی خه‌باتی خۆیان دا تۆماركرد.\nئه‌گه‌رچی سه‌رانی ڕژیم هه‌موو فڕ و فێڵێكیان بۆ ڕاكێشانی خه‌ڵك به‌ره‌و سندووقه‌كان به‌كار هێنا و خامنه‌ییش به بۆنه‌ی جۆراوجۆره‌وه، به‌شداری كردنی خه‌ڵكی له‌و هه‌ڵبژاردنه‌دا به ئه‌ركێكی نه‌ته‌وه‌یی باس ده‌كرد، به‌ڵام “نا“ی به‌ته‌وژمی پتر له ٤٠ ملیۆن كه‌س به‌و گاڵته‌جاڕیه، وڵامێكی ددان شكێنی به خامنه‌یی و سه‌رجه‌م سه‌رانی كۆماری ئیسلامی دایه‌وه. سه‌رانی ڕژیم له ماوه‌ی چه‌ند مانگی ڕابردوودا، كه‌مپه‌ینی ئه‌و نومایشه‌یان كردبه مه‌یدانێك بۆ ڕووبه‌ڕوو بوونه‌وه له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی ئێران. خه‌ڵكی وه‌گیان هاتووی ئێرانیش له به‌رامبه‌ردا و له درێژه‌ی ئاخێزی مانگی به‌فرانباری ٩٦ و خه‌زه‌ڵوه‌ری ٩٨ بۆ جارێكی دیكه نیشانیان دا كه نه‌ته‌نیا هیوایه‌كیان به باشتر بوونی ژیانیان له ڕێگه‌ی سندووقی ده‌نگدانه‌وه له چوارچێوه‌ی پێكهاته‌ی سیاسی زاڵدا نییه، به‌ڵكوو بۆ گه‌یشتن به داخوازیه‌كانیان عه‌زمی خۆیان بۆ تێپه‌ڕین به‌سه‌ر له‌شی كۆماری ئیسلامی دا نیشان دا.\nئه‌و ٤٠ ملیۆن كه‌سه، كرێكاران و ژنان و لاوانی خوازیاری ژیان و داهاتوویه‌كی گه‌شن. ئه‌وان له سندووقه‌كانی ده‌نگدان له پێكهاته‌ی سیاسی زاڵدا تێپه‌ڕیون و ده‌مێكه هیچ متمانه‌یه‌كیان به‌و نومایشانه‌ی هه‌ڵبژاردن نه‌ماوه و به جێگه‌ی ئه‌وه، خواسته‌كانی خۆیان له ڕێگه‌ی خه‌بات له شوێنی كار و ژیانیان په‌یگیری ده‌كه‌ن. به‌شێك له‌و ٤٠ ملیۆن كه‌سه هه‌ر ئه‌و ئینسانه زه‌حمه‌تكێش و په‌راوێزخراوانه‌ن كه گۆشه‌یه‌ك له تووڕه‌یی و ڕقی پنگ خواردووی خۆیان له ئاخێزه‌كانی مانگی به‌فرانبار و خه‌زه‌ڵوه‌ردا نیشان دا. پاش ئاخێزی مانگی خه‌زه‌ڵوه‌ر و جه‌نایه‌تی دژه‌مرۆیی و ڕێكخراوی حكوومه‌تی ئیسلامی و موقاومه‌تی شكۆداری خه‌ڵك، كۆمه‌ڵگای ئێران به ئاشكرا ئاراسته‌ی تێپه‌ڕینی شۆڕشگێڕانه‌ی له ڕژیمی كۆماری ئیسلامی گرتووه‌ته به‌ر.\nئه‌گه‌ر ٢ی ڕه‌شه‌ممه بۆ جه‌ماوه‌ری وه‌گیان هاتوو ده‌رفه‌تێك بوو تا نومایشی ڕه‌وابوونی حكوومه‌تی ئیسلامی لێبڕاوانه شكست بده‌ن، به‌ڵام بۆ كادری ڕێبه‌ری سپای پاسداران و ئاڵقه‌ی به‌یتی ڕێبه‌ری كه له ڕه‌وتی ڕووداوه‌كان ئاگادار و نیگه‌ران بوون، ده‌رفه‌تێك بوو تا له‌و هه‌له بۆ ئاڕایش و پته‌و كردنی ڕیزه‌كانی خۆیان به‌ته‌واو مانا كه‌ڵك وه‌رگرن. كادری ڕێبه‌ری سپای پاسداران له‌و ده‌وره‌یه‌دا پێویستی به مه‌جلیسیه‌كی یه‌كده‌ست و گوێ به فه‌رمان هه‌یه.\nچینی كرێكار و خه‌ڵكی ئازادیخوازی ئێران نابێ مه‌ترسیی سپای پاسداران وه‌ك هێزێك كه ئامرازه سه‌ره‌كیه‌كانی ده‌سه‌ڵات له‌وانه هێزی چه‌كدار، هێزی ئابووری، هێزی میدیایی و ناوه‌نده ئه‌منیی و ئیتلاعاتیه‌كانی له‌ده‌ست دایه و به‌كرده‌وه هاوشێوه‌ی حیزبێكی پادگانیه و هاوكاریی له‌گه‌ڵ ئه‌رته‌ش، به‌كه‌م دانێ. كادری ڕێبه‌ریی سپای پاسداران به ئاگادار بوون له‌و ڕاستیه‌ی كه كۆماری ئیسلامی به پێكهاته‌ی ئێستایه‌وه توانای كۆنتڕۆڵی ئه‌وقه‌یرانه هه‌مه‌لایانانه‌ی نییه كه تێیدا گرفتار بووه، ئه‌و توانایه‌ی هه‌یه كه بۆ سڕینه‌وه و لابردنی خشت و خاڵی ده‌ست و پێگیر له‌ناو پێكهاته‌ی حكوومه‌تدا، ده‌سه‌ڵات به ته‌واوی بخاته ژێر چنگی خۆیه‌وه و له ڕێگه‌ی نیزامی كردنه‌وه‌ی كه‌ش و هه‌وای سیاسی كۆمه‌ڵ و نومایش دانی تواناكانی خۆی بۆ سه‌ركوتی بزووتنه‌وه‌ی شۆڕشگێڕانه، ڕه‌زامه‌ندیی زلهێزه ئیمپریالیسته‌كان به‌ره‌و خۆی ڕابكێشێت.\nبۆ به‌ره‌نگار بوونه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌و مه‌ترسیانه، به‌ره‌ی خه‌بات و شۆڕش پێویسته بتوانێ به په‌ره‌پێدان و سه‌رتاسه‌ری كردنه‌وه‌ی مانگرتنی كرێكاری و خه‌باتی جه‌ماوه‌ری و له ڕێگه‌ی مانگرتنی سیاسیه‌وه، ده‌زگای ئیداری و ئابووری و سیاسیی زاڵ زه‌وی گیر بكات. مانگرتنی سیاسی و جه‌ماوه‌ری له‌و ده‌وره‌یه‌دا ده‌توانێ یه‌كگرتوویی ڕیزه‌كانی هێزی چه‌كدار و ته‌نانه‌ت سپای پاسداران تێكبشكێنێت و بۆشاییان بخاته نێو و هێزی سه‌ركوتیان زه‌وی گیر كات. له‌و ده‌ره‌یه‌دا هه‌وڵ بۆ پێكهێنانی كۆمیته‌ی نهێنی مانگرتن، كۆمیته‌ی كارخانه‌كان، كۆمیته‌ی گه‌ڕه‌كه‌كان و ڕێگاخۆشكردن بۆ پێكهێنانی شۆڕاكان، یه‌كجار حه‌یاتیه. بێ گومان، بۆ په‌یوه‌ندی دان و سه‌رتاسه‌ری كردنه‌وه‌ی مانگرتنی كرێكاری و ناڕه‌زایه‌تی جه‌ماوه‌ری نابێ له ئه‌نجامدانی هیچ هه‌وڵێك ده‌ریغی بكرێت. پێویسته جه‌ماوه‌ری كرێكار له جه‌ره‌یانی كێشمه‌كێشه چینایه‌تیه‌كاندا له‌گه‌ڵ ئه‌و ناوه‌رۆكه ڕابێن كه ڕێگای ده‌رباز بوون له هه‌موو هه‌ژاری و نه‌هامه‌تیه‌كان نه‌ك له چوارچێوه‌ی په‌یوه‌ندیه‌كانی زاڵ، به‌ڵكوو له مه‌سیری ڕاپه‌ڕینێكی شۆڕشگێڕانه‌دا ببینن كه له‌دژی نه‌زمی دژه مرۆیی زاڵ دێته مه‌یدان.\n٣ی ڕه‌شه‌ممه‌ی ١٣٩٨ی هه‌تاوی\n٢٢ی فێوریه‌ی ٢٠٢٠ی زایینی\nگیانله‌ده‌ستدانی كۆڵبه‌رێك له سنووری شاری سه‌وڵاوا\nمه‌حكووم كردنی سپای پاسداران له لایه‌ن ڕێکخراوی هەواڵنیرانی بێسنوور


بۆچی ئەمریکا تاڵیبانی گەڕاندەوە بۆ دەسەڵات!؟\nبەپێچەوانەی دیدی حەمەی حاجی مەحمود و کەناڵی ڕوداوی پارتیی و خودی پارتیی کە ئاھەنگیان بۆ سەرکەوتنی بایدن دەگێڕاو، کار گەشتە ئەوەی لە دھۆک تەقەی خۆشیشی بۆ بکرێت. ھەمیشە دیموکراتەکانی ئەمریکا ئیسفەنجییانە مامەڵەیان کردوە. بەتایبەت لە دروستکردن و خولقاندن و ئاڕاستەکردنی ئیسلامی سیاسیی دا. ئیسلامی سیاسیی بەو فۆرمەی کە دینی ئیسلام وەک ئاینێکی توندڕەو بە جیھان بناسێنن. کە پێچەوانەی ئەو ئاینە میھرەبانە بێ کە خۆمان و باوک و باپیرانمان لە قبوڵکردنی فرەیی و لە کوردەواریی دا پێی شاد بوین.\nلە سەردەمی جیمی کارتەری دیموکراتەکان دا، دیموکراتەکانی ئەمریکا پیلانێکیان بۆ سی-ئای-ئەی داڕشت کە خومەینی بخەنە سەر حوکمی ئێران. ئەوەش لە پێناو چەندین ئامانجی نزیک و دور دا. وەک خولقاندنی شەڕ لەگەل سەددام و پاشەکشەپێکردنی سەددام لە نزیکبونەوە لە بەرەی سۆڤیەت. ڕێگربن لەوەی چەپەکانی فارس حوکمی ئێران بگرنە دەست و ببنە ھاوپەیمانی سۆڤیەت-چین و چەند ئامانجێکی تر.\nکاتێکیش جەنگی عێراق و ئێران دروست بو. سەددان بەڵگەنامەی نھێنیی بەریتانیاو سی-ئای-ئەی ھەیە کە بەریتانیا و ئیسرائیل بایی ملیۆنان دۆلار چەکی پێشکەوتویان بە نھێنیی بە ئێران فرۆشتوە. کە لە بابەتی 'دبلۆماسییەتی کوردی لە دیدی بەڵگەنامە نھێنییەکانی بەریتانیا و سی-ئای-ئەی دا' بە داتا زیاتری لەسەر ئەخەمەڕو.\nلە سەردەمی کلنتنیش دا، دیسانەوە دیموکراتەکان ڕێگایان بە فراوانبونی ڕەوتە ئیسلامییە سیاسییەکان دا. دیارترین بەڵگەنامەی نھێنی سی-ئای-ئەی کە لەم بارەیەوە باسی عێراق بکات. بەڵگەنامەیەکی ساڵی ١٩٩٧ ە كە ئاماژە بەوە دەكات: ''لە کاتێکدا دەسەڵاتی سەددام ڕوخێنرا، پێویستە بەشێوەی سنوردار ڕێ بە بزوتنەوە ئیسلامییە سیاسییەکانی سەر بە ئێران بەتایبەت حیزبی دەعوەو بزوتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان 'کە ناوی عەلی باپیریش وەک سەرکردەیان ھاتوە کە ئێران دروستکەر و ئاڕاستەکاریانە' کە دەسەڵاتیان پێ بدرێت. چونکە ئەم میلیشیایانەی سەر بە ئێران باشترین ئامرازن بۆ لاوازکردنی ئابوری عێراق، بەوەش زەمینەی ئەوە دەخولقێ کە ھێزەکانی ئەمریکا ھەتا چەندێک بیانەوێت دەتوانن لە عێراق دا بمێننەوە''. لە بابەتی 'دبلۆماسییەتی کوردی لە دیدی بەڵگەنامە نھێنییەکانی بەریتانیاو سی-ئای-ئەی دا' زیاتر دێمەوەسەر ئەم باسە!\nپاش شای و لۆغانێی حەمەی حاجی مەحمود و پارتیی بۆ ھاتنەسەر کاری بایدن! بە بیانوی ئەوەی بایدن وێنەی لەگەل مام جەلال و مەسعود بارزانی ھەیە. کە پێموایە: ''بەوە دەوترێت سیاسەتکردن بە ورگ، نەک بە عەقڵ!''. ئەوەتا دیسانەوە لە سەردەمی بایدنەکەی کاکە حەمە و پارتیی دا، ھەمان نمایشی جیمی کارتەرانە دەبینینەوە، بەڵام نەک لە ئێران، بەڵکو لە ئەفغانستان!\nبایدنی دیموکراتەکان ھەستا سەرکردەکانی تاڵیبانی لە وڵاتانی کەنداوەوە بردەوە سەر حوکمی ئەفغانستان. ئەگەر ئامانجەکانی ئەمریکا، دروستکردنی شەڕی ناوخۆیی بێت لە ئەفغانستان. یان بە شەڕدانی دەوڵەتی تاڵیبان بێت لە دژی ئێران، یا دژی پاکستان، یان دژی ڕوسیا! یاخود ھێشتنەوەی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست بێت بەدەست ئەم ھێزە دواکەوتوانەی لادەر لە دینی ئیسلامیی، کە لە فۆرمی 'ئیسلامیی سیاسیی' دا خۆیان وێنا دەکەن. بەڵام ھیچ لەو حەقیقەتە ناگۆڕێت کە زلھێزەکان مێژوویەکی دێرینیان لە دروستکردن و ئاڕاستەکردنی ئەم گروپە ئیسلامییە سیاسیانەدا ھەیەو، ھەر چەند ساڵ جارێکیش لەلایەن سەرۆکێک لە سەرۆکەکانی حیزبی دیموکراتەکانی ئەمریکاوە، زیندودەکرێنەوەو ئاڕاستە دەکرێنەوە!\nئەمەی لە ئەفغانستان ڕودەدا، شکاندنی ئەمریکا نییە. چونکە ئەمریکا خۆی تاڵیبانی زیندوکردەوەو سەرکردەکانیانی لە کەنداوەوە بردەوە سەر حوکمی ئەفغانستان. بەڵکو ئەمەی لە ئەفغانستان ڕودەدا: تەنیا ھێنانەدی چەندین ئامانجی تەکتیکیی و ستراتیژی ئەمریکایە لە ڕێگای حوکمی تاڵیبانەوە!\nڕاستە ھێشتنەوەی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست بەدەست ئەم گروپە دواکەوتووانەوە، لە قازانجی بەرژەوەندییەکانی بەشێک لە زلھێزەکانە. بەڵام دەیان ساڵی تر خەڵکی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست گیرۆدەی دەست ئەم گروپانە دەبن و، شەرمەزاریشە بۆ ھێزە 'بە ناو' نەتەوەیی و سیکۆلارەکانی نەتەوەکانی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست، کە ھێندە لە گەندەڵیی و بەدڕەوشتی سیاسییەوە تێوەدەگلێن تا گیرۆدە دەبن، کە زەمینەی ھاتنەوەسەر حوکمی ئەم ھێزە توندڕەوانە، ئاسان دەکات!


شێرزاد شه‌یدا: رۆمانه‌كه باس له جوانییه‌كانی پێشمه‌رگه دەکات – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » شێرزاد شه‌یدا: رۆمانه‌كه باس له جوانییه‌كانی پێشمه‌رگه دەکات\nرۆمانی (خدرو خوناو) بڵاوكرایه‌وه\nشێرزاد شه‌یدا: رۆمانه‌كه باس له جوانییه‌كانی پێشمه‌رگه دەکات\nهه‌ولێر – ره‌وه‌ست نه‌وزاد\nله‌درێژه‌ی چالاكیه‌كانیدا پێش نیوه‌ڕۆی 5/6 ساڵۆنی لاپه‌ڕه نۆی ناوه‌ندی هه‌ولێری مه‌كته‌بی ناوه‌ندی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان كۆڕێكی بۆ ناساندنی رۆمانی (خدر و خوناو) ی شێرزاد شه‌یدا بندیان سازكرد كه له‌لایه‌ن نوسه‌رو رۆژنامه‌نووس نازم دڵبه‌ند به‌ڕێوه‌چوو.\nله‌كۆڕه‌كه‌دا كه ژماره‌یه‌كی زۆر له‌فۆلكلۆریست و نوسه‌رو شاعیرو رۆژنامه‌نووس و چالاكوانی مه‌ده‌نی و راگه‌یاندنه ناوخۆییه‌كانی شاری هه‌ولێر ئاماده‌یبوون، شێرزاد شه‌یدا بندیان باسی له‌ناوه‌ڕۆكی رۆمانه‌كه‌ی كردو وتی: من پێشتر په‌خشانم نووسیوه ، به‌ڵام یه‌كه‌مجاره له‌خه‌یاڵم شتێك دروستبوو به‌ناوی چیرۆك یا سه‌ربرده‌و رۆمان كه من به‌سه‌رهاتێكه له‌خه‌یاڵی خۆم دروستمكردووه، ویستم ئه‌و خه‌یاڵه‌ی كه هه‌مه بیخه‌مه سه‌ر كاغه‌زو له كتێبێكدا گونده‌كه‌ی خۆم بناسێنم و له‌مێژوودا بمێنێته‌وه كه سه‌ره‌تا له‌سه‌ر فه‌یسبووك بڵاومكرده‌وه كه چیرۆكه‌كه‌م به‌شێوه‌زاری ده‌شتی هه‌ولێر نوسیوه‌ته‌وه له‌كاتێكدا ئه‌دیبه‌كانی ئێمه وشه‌ی بێگانه له‌ناو نوسینه‌كانیان به‌كاردێنن كه من هه‌میشه دژی بووم.\nوتیشی: ئه‌و رۆمانه یا به‌سه‌رهاته له‌ڕاستیدا به‌سه‌رهاتی راسته‌قینه نیه، به‌ڵكو له‌خه‌یاڵی خۆمدا دروستمكردووه كه خدر گه‌نجێكی خوێندكاره‌و خوناویش كچێكی ته‌مه‌ن 17-18 ساڵی كچی مه‌ڵه‌وه‌یه‌و له‌خانه‌واده‌یه‌كی پێشكه‌وتووخواز هاتۆته دنیاوه خۆشه‌ویستیه‌ك له‌نێوان خدرو خوناو دروست ده‌بێت و رووداوه‌كانی خۆشه‌ویستی نێوان ئه‌و كچ و كوڕه له‌ساڵانی نێوان 1978 تا 1988 به‌رده‌وام ده‌بێت كه چه‌ند رووداوێك به‌سه‌ر كوردستاندا دێن رووداوه‌كان له‌گوندێكی دووره ده‌ستی هه‌ولێره كه خۆم له‌وێ له‌دایكبووم ئه‌ویش گوندی (خدرجه) یه كه ده‌كه‌وێته خوار چیای قه‌ره‌چۆغی نزیك مه‌خمور كه پێم باشبوو رووداوی ئه‌وكاته بخه‌مه‌به‌ر دیده‌ی نه‌وه‌ی نوێی ئێستا كه ئێمه له‌چ كاره‌ساتێك له‌گونده‌كان ژیاوین یاخود ژیانی پێشمه‌رگایه‌تی چۆن بووه.\nراشیگه‌یاند: دوای بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌و رۆمانه له‌فه‌یسبوك به‌چه‌ند به‌شێك تا گه‌یشته به‌شی 27 ، ستران عه‌بدوڵڵا به‌شێكی لای خۆی بڵاوكرده‌وه‌و ده‌ستخۆشی لێكردم تا ئه‌و ئاسته‌ی منی به‌كه‌سایه‌تی دووه‌می مامۆستا (عه‌زیزی مه‌لای ره‌ش) وه‌سفكردبوو كه ئه‌ویش به‌هۆی نووسینی رۆمانه‌كه بوو به‌شێوه‌زاری ده‌شتی هه‌ولێر نامه‌وێت ئه‌و شێوه‌زاره بفه‌وتێت به‌هۆشیه‌وه زۆر ماندوبووم كه وشه هه‌بوو بیرم چووبووه‌وه ، وتی شێرزاد تۆ چی له‌و چیرۆكه ده‌كه‌یت ئه‌مه بابه‌تێكی جوانه ، منیش وتم مامۆستا هه‌ر بۆخۆم ده‌نووسم و بیرم له‌هیچ نه‌كردۆته‌وه ئه‌ویش وتی ئه‌گه‌ر نووسینی به‌سه‌رهاته‌كه‌ت ته‌واو كرد تۆش بیكه به‌كتێبێك و ئێمه‌ش یارمه‌تیت ده‌ده‌ین.\nشه‌یدا باسی له‌وه‌شكرد له‌به‌سه‌رهاتی خدرو خوناودا حه‌زم له‌گێڕانه‌وه ڕه‌سه‌نایه‌تی و عه‌شق و په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان و هاتووچۆو خۆشه‌ویستی خه‌ڵك له‌نێوان یه‌كتری بگێڕمه‌وه كه به‌داخه‌وه له‌و زه‌مه‌نه‌ی ئێستا لێی بێبه‌شین هه‌روه‌ك ئه‌و عه‌شقه جوانه‌ی خدر هه‌یه‌تی یان پاشان كه ده‌بێت به‌پێشمه‌رگه و ناوی خۆی بۆ مه‌لا فه‌رهاد ده‌گۆڕێت و پێشكه‌شی خوناوی ده‌كات شتێكی زۆر جوانه من پێپم باشە عه‌شق ئێستاش هه‌ر وابێت.\nشێرزاد شه‌یدا ئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد من جوانیه‌كانی پێشمه‌رگه‌و عه‌شق و لادێكانم باس كردووه، یه‌كێك له‌به‌سه‌رهاته‌كانی ناو رۆمانه‌كه به‌نه‌فره‌ت كردنی شه‌ڕی براكوژییە، له‌ناو پێشمه‌رگه و پارته سیاسیه‌كانی كورد كه دژی شه‌ڕی براكوژی بوون خدرم کردووە بە نموونەو نوێنه‌ری هه‌موو ئه‌و شۆڕشگێرو قاره‌مانانه‌ی دژی شه‌ڕی براكوژی بوون.\n98 جار بینراوە\nنرخی دەرمان لە دەرمانخانەكان یەكدەخرێت\n200 ملیارەكە، گرێكوێرەی بودجەی هەولێر و بەغدا دەكاتەوە\nساغکردنەوەی کاڵای خراپ و بەسەرچوو لە کەرکوک لە زیادبووندایە


قاچاخی ئەندامانی لەشی منداڵان لە ئێران\n14:07 - 16 رەشەمه 2717\nکوردستان میدیا: دیاردەی دزێوی دزین و قاچاخ و فرۆشتنی منداڵان و لێکەندنەوەی ئەندامانی لەشیان لە ئێراندا بەردەوام ڕوو لە هەڵکشانە.\nڕۆژنامەی بهار لە ڕاپۆرتێکدا لەمبارەوە باسی لەوە کردووە کە لە ڕۆژانی ڕابردوودا تەرمی بێ گیانی چەندین منداڵ لە تاران و دەوروبەری دۆزراونەتەوە کە گورچیلە و چاویان نەبووە و قاچاخچییەکان لێیان کەندوونەتەوە.\nسەبارەت بەم پرسە، بهار لە زاری محەممەدعەلی پوویەندە، ئەندامی کۆمیسیۆنی قەزایی مەجلیس ئاشکرای کردووە لە ئێستادا هیچ یاسایەکی ڕوون، کە بتوانێ ڕێگری بکات لە فرۆشتن، بە کرێدان و قاچاخی منداڵان، بوونی نییە.\nلەم ڕاپۆرتەدا هاتووە، زۆربەی قوربانییان کچانی تەمەن ١٤ تاکوو ٢٥ ساڵن کە لەبواری ئابووریی و کۆمەڵایەتییەوە تووشی کێشەی گەورە بوون؛ زۆربەی قوربانییەکان سەر بە چینە کەم داهاتەکانی کۆمەڵگان کە لە بواری خوێندەواری، لە ئاستێکی نزمدان.\nهەر لەمبارەوە فاتمە دانشوەر، ئەندامی شۆرای شاری تاران بە هەواڵدەریی حکوومەتی فارسی وتووە: قاچاخی منداڵان و فرۆشتنی ئەندامانی لەشیان پرسێکە کە دەبێ بە جیددی بەدواداچوونی بۆ بکرێت؛ پرسێک کە پۆلیسی ئاگاهی تاران ڕەدی کردۆتەوە و وتوویەتی: ئەم هەواڵانە دوورن لە ڕاستییەوە!\nچالاکانی مافی منداڵان و چاودێرانی کاروباری کۆمەڵایەتی لە ئێران پێیان وایە هۆکاری بنچینەیی ڕوودان و سەرهەڵدانی دیاردەگەلی وەک کوشتن و قاچاخی ئەندامانی لەشی منداڵان، بۆ هەژاری هەوسارپچڕاو، نەبوونی و بێدەرەتانی، ئێعتیاد، نەبوونی یاسا بۆ پشتگیری لە منداڵان و بەپێچەوانەوە بوونی یاسا دژ بە مافی منداڵان و چەندین هۆکاری دیکە دەگەڕێتەوە کە لەژێر سێبەری کۆماری ئیسلامیدا بەردەوام زیاد دەبێت.


پێكهاته‌یه‌كی كیمیاوی له هه‌موو ماڵێكدا هه‌یه هۆكاری توشبوونه به شێرپه‌نجه و پاركینسۆن\nپێكهاته‌یه‌كی كیمیاوی له هه‌موو ماڵێكدا هه‌یه هۆكاری توشبوونه به شێرپه‌نجه و پاركینسۆن\nتوێژه‌ره‌وه‌كان هۆشداری له به‌رز بوونه‌وه‌ی ژماره‌ی توشبووان به نه‌خۆشی "پاركينسۆن" ده‌ده‌ن و باس له‌وه‌ش ده‌كه‌ن ئه‌م نه‌خۆشییه په‌یوه‌ندی هه‌یه به‌و مادده كیمیاویانه‌ی كه بۆ خاوێنكردنه‌وه‌ی ماڵ خانمان به‌كاریده‌هێنن.\nگۆڤاری" گاردیان" ئاشكرای كردوه كه تێكڕای توشبوون به نه‌خۆشی پاركنسۆن له‌ناو ئه‌مه‌ریكیه‌كان به‌ڕێژه‌ی %35 زیادی كردوه به‌روارد به داتاكانی چه‌ند ساڵێك به‌ر له ئێستا و پێشبینی ئه‌وه‌ش ده‌كرێت له 25 ساڵی داهاتوو تێكڕای توشبوون زۆر زیادتر ببێت.\nمادده‌ی كلۆرۆ ئه‌سیلین كه كورتكراوه‌كه‌ی TCE یه بۆ لێكردنه‌وه‌ی چه‌وری و په‌ڵه‌ی هه‌مه‌چه‌شن له‌سه‌ر جلوبه‌رگ و فه‌رش و كانزا و كه‌لوپه‌له‌كانی دیكه به‌كارده‌هێندرێت و هه‌ڵمژینی بۆنی ئه‌م مادده كیمیاویه زیان به ته‌ندروستی ده‌گه‌یه‌نێت وئه‌گه‌ری توشبوون به شێرپه‌نجه‌ی گورچیله و ڕێژێنه لیمفاویه‌كان و جگه‌ر و نه‌خۆشی پاركنسۆن زیاد ده‌كات.\nئه‌م بابه‌ته 5712 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nبابه‌تێكی گرنگ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی له ڤاكسینی كۆرۆنا ده‌ترسن


ANF | مانیفیستۆی کەسێتیی ئازاد و شۆڕشگێڕی کوردستان؛ دیار غەریب\nشەهید دیار غەریب ( هەڵمەت) بە خۆشەویستەکەی دەڵیت؛ ڕاستە من تۆم زۆر خۆشدەوێت، بەڵام خۆشەویستیکیتریش هەیە کەهی من و تۆ و چەندان ملیۆن ئینسانی بێمافە، ئەویش خۆشەویستیی کوردستانە. بۆیە هیوادارم تێبگەیت لەوەی خۆشەویستی کۆتایی دەبەخشم بە خەباتەکەم".\nیه‌كشه‌ممه, 5 Jul 2020, 08:46\nشۆڕشگێرێک کە خەباتی نەتەوەیی و دیموکراتی بەیکەوە پێش دەخست، تێکۆشەریەک کە کردار و گوتاری یەک بوو، جەنگاوەری ئازادی بوو، لە تەمەنی ٢٥ ساڵییەوە بەشداریی تێکوشانی ئازادیی ببوو، لە هەموو شوێنێک بەرپرسیارییەتییەکانی بە باشی بەجێدەهێنا، پەروەردەی ڕێبەر ئاپۆی بینیبوو، لە تێکۆشاندا به‌هیچ شێوه‌یه‌ك كه‌سایەتییەكی حیسابكار نه‌بوو. له هه‌ڤاڵێتیی خۆیدا هیچ كات به پۆله‌تیك و به‌رژە‌وه‌ندیخوازی نه‌بوو، نوسەرێکی هۆشیار و زانیاریی قووڵی لەسەر مێژووی کورد بوو، سەرکردە و ڕێبەرێکی یەکێتیی نەتەوەی بوو، بەڵی ئەوە ئەو بوو دیار غەریب بوو، کە لەناو هاوخەباتەکانی بە هەڤاڵ هەڵمەت بانگیان دەکرد شۆڕشگێڕ و سیاسەتمەدار و بیرمەندێکی پێشەنگی گەلی کورد بوو.\nکورتەیەک لە ژیانی منداڵی و لاوێتی و شۆڕشگێڕیی نموونەیی:\nدیار غەریب ناوی تەواوی دیار غەریب محەمەد ڕەسوڵە و لە بەر بەیانی ڕۆژێکی مانگی نیسانی ساڵی ١٩٧٣ لە گوندی سێوسێنان لە ناوچەی قەرەداغ لە دایکبوو، ناویان نا دیار، بوە دیار بۆ تێکؤشانی گەلی کورد، ناوی تەواوی دایکی سەعدیە نازم محەمەد-ە و ناوی باوكی غەریب محەمەد ڕەسوڵە، خێزانێکی ناسراوی ناوچەی قەرەداغ و شاری سلێمانین، دیار منداڵی چوارمی خێزانەکەیەتی پێشتر دایکی سێ منداڵی تری بوە دوانیان هەر بەمنداڵی گیانیان لەدەستداوە، بەڵام دلێر کە ساڵێک لە دیار گەورەترە بوە واتا لە ساڵی ١٩٧٢ لە دایکبووە، دوای ئەوەی گەورە بوە بووەتە پێشمەرگە و لە ساڵی ١٩٩١ لە کاتی ڕاپەرێنی گەلی باشوور لە پرۆسەی ئازادکردنی کەرکووک لە مەعسکەر خالیدی شاری کەرکووک لە ئەنجامی شەڕێکدا لەگەڵ ڕژێمی بەعس شەهیدبووە.\n"یەکەم مامۆستای ژیانم لە تێکۆشاندا دایکم بوو"\nلە دوای شەهید دلێری برا گەورەی، دیار بووەتە کوڕە گەورەی ماڵ، سێ خوشک و برایەکی تری لە خۆێ بچووکتری هەیە ک ەناوەکانیان بەم شێوەیەیە (هەڵالە، شیلان، لاڤە و ڕزگار) غەریب مەحمەدی باوکیان کارمەندی فەرمانگەی کشتوکاڵ بووە، بە هۆی ئەوەی دایە سەعدیە و هاوژینەکەی غەریب هەر دووکیان مرۆڤی زیرەک و خوێندەوار و ڕۆشنبیر بوون کاریگەرییان لەسەر پەروردەی منداڵەکانیان هەبوە، منداڵەکانیان نموونەی دەرچونە لە ئاستی زیرەک و وریای هەر لە منداڵی ئاشنای دۆزی نەتەوەیی بوون، دیار غەریبش لە وتەیکی خۆێدا دەڵێت: "یەکەم مامۆستای ژیانم لە تێکۆشاندا دایکم بوو".\nدیار غەریب لە ساڵی ١٩٨٠ لە گەوندەکەی خۆیان چووەتە بەر خوێندن و خوێندنی سەرەتایی لە گوندەکەی خۆیان تەواوکردووە، وەکو دایکی شەهید دیار باسی دەکات، لەبەر ئەوەی خوێندکارێکی زیرەک و گوێڕایەڵ بووە لە خوێندنی سەرەتایی هەموو ساڵەکانی خوێندنیدا وەک نموونەی زیرەکی هەڵبژێدراوە (قدوە) هەموو ساڵێکێش نمرەی تەواو و خەڵاتی یەکەمی لە زیرەکی لەسەر ئاستی خوێندگەکەیان بە دەستهێناوە، جیاواز لە خوێندنی قوتابخانە شەهید دیار خوێندکاری حوجرە بوە و خوێندی حوجرەی بەسەرکەوتویی تەواو کردووە.\nدایە سەعدەیە نموونەیکی خۆشەویستیی مامۆستاکانی بۆ دیار دەگێڕێتەوە و دەڵێت: "لە یەکێک لە پۆلەکانی سەرەتایی بوو خوێندکارەکان هەموویان شەڕیان کردبوو و کێشەیان نابوویەوە، مامۆستای خوێندگەکە هەموو خوێندکارەکانی کۆکردبوویەوە پێیانی وتبوو: دەبێت هەمووتان دایک و باوکتان بێنن ئەگەرنا دەرستان پێ ناڵێمەوە، بەڵام بە تانها دیاری کردبووە لایکەوە و پێی وتبوو قەینا تۆ مەیهێنە تۆ منداڵیکی ئاقڵ و زیرەکی.\nدیار غەریب هەر لە منداڵییەوە کەسایەتیی سەرکردایەتی لە ناو هاوڕێکانیدا تێدا دەرکەتبوو، لە تەمێنکی کەمی لاوێتی دەستی بە كتێب خوێندنەوەكرد و بەدوای زانست و زانیارییەوە بوو لە هەموو بوارەكانی ژیاندا بەتایبەتی لە بواری مێژوودا وەك ئاشقێكی مێژووی گەلی كورد زۆر بە ووردی لێكۆڵینەوەی دەكرد.\nلە ماڵدا نەک تەنها وەک برایەک، بەڵکو مامۆستایەک بوو بۆ پەروەردەکردنی خوشک و براکانی و ڕۆڵی گرنگی هەبوو لە پێگەیاندنیاندا.\nلە تەمەنی منداڵیدا بە هۆی ئەوەی لە گوندەکەیان پێشمەرگەی لێبووە، ساڵانە لە پاش تەواوکردنی وەرزی خوێندن لە خۆشیی بینینی پێشمەرگە دەگەڕایەوە گوندەکەیان و پشووی هاوین لە گوندەکەیان لەگەڵ پێشمەرگە بەسەر دەبات.\nهه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت له‌تێكۆشانی شۆڕشگێڕانه‌دا\nدوای ئەوەی ماڵیان لە گوندوە دەچیت بۆ شار خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و دواناوەندی لە سلێمانی تەواو دەکات و بۆ خوێندنی زانکۆ لە ساڵی ١٩٩١ لەسەر ١٩٩٢ دەچێتە شاری هەولێر بۆ زانکۆی سەڵاحەدین، لە بەشی فیزیا لە کۆلیژی زانست وەردەگیرێت، له‌گه‌ڵ راپه‌ڕینی ساڵی ١٩٩١ و كۆڕە‌و و شه‌هیدبوونی دلێری برای له سه‌نگه‌ری به‌ره‌نگارییدا، وه‌رچه‌رخانێك له بیر و رامانی هه‌ڤاڵ دیار غه‌ریب رووده‌دات. لێگه‌ڕینه‌كانی بۆ شیكردنه‌وه و تێگه‌یشتن له دۆخی گه‌ل و چاره‌سه‌ریی دۆزی ره‌وای گه‌له‌كه‌ی تا ده‌هات لە مێشکیدا زیاتر ده‌بوو.\nبۆ كوردستان خۆشەویستەكەی جێ هێشت\nله‌سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌كانی سه‌ده‌ی رابردوودا ئاشنایی له‌گه‌ڵ بیر و باوه‌ڕی په‌كه‌كه و رێبه‌ر ئاپۆ په‌یدا ده‌كات. به‌تایبه‌تی ئه‌وكاته‌ی له زانكۆی سه‌لاحه‌ددین له هه‌ولێر ده‌خوێنێت زیاتر به بزووتنه‌وه‌ی ئازادیی په‌كه‌كه و فیكری رێبه‌ر ئاپۆ ئاشنا ده‌بێت. له میانه‌ی خوێندنه‌وه‌ی به‌رده‌وامی ئه‌ده‌بیاتی فیكری و سیاسیی رێبه‌ر ئاپۆ و په‌كه‌كه و گفتوگۆی گه‌رمی له‌گه‌ڵ هاوڕێیان و هه‌ڤاڵانیدا تا ده‌هات لێگه‌ڕینه ئازادیخوازییه‌كانی زیاتر ده‌بوون.\nلەبارەی ئەخلاقی ئینسانی و قوڵیی مەعریفی ئەم گەنجە قۆزەی گەڕەکی بەختیاری سلێمانی، یەكێ لەهاوڕێكانی زانكۆی دەڵێت: "دیار کچێکی کۆیی خۆشەویست، کە یەکێک لە شاجوانەکانى زانکۆ بوو. کاتێک بڕیاریدا بچێتە نێو خەباتی چەکداری، لە کۆتایدا بۆ خۆشەویستەکەی نووسی؛ ڕاستە من تۆم زۆر خۆشدەوێت، بەڵام خۆشەویستیکیتریش هەیە کەهی من و تۆ و چەندان ملیۆن ئینسانی بێمافە، ئەویش خۆشەویستیی کوردستانە. بۆیە هیوادارم تێبگەیت لەوەی خۆشەویستی کۆتایی دەبەخشم بەخەباتەکەم".\nكاتێك له ساڵی ١٩٩٥ – ١٩٩٦ دا به‌شی فیزیای له كۆلێژی زانسته‌كانی زانكۆی سه‌لاحه‌ددین ته‌واو ده‌كات. ته‌واو له‌گه‌ڵ هه‌ڤاڵان و وڵاتپارێزانی بزووتنه‌وه‌ی په‌كه‌كه‌دا په‌یوه‌ندییه‌كانی زیاتری پێشخسبتوو. بۆیه له ساڵی ١٩٩٦دا ئاستی باوه‌ڕیی و بڕیارداریی خۆی گه‌یانده بەشداربوونێكی شۆڕشگێڕانه‌ی مه‌زن بۆ ناو ریزه‌كانی رێكخستنی په‌كه‌كه.\nهه‌ڤاڵ دیار غه‌ریب سه‌ره‌تا وه‌ك گه‌نجێكی هوشیار به‌شداری له كۆنفرانسی دامه‌زراندنی "یه‌كێتیی خوێنده‌ڤانان و لاوانی وڵاتپارێزی كوردستان – YXLWK" ده‌كات و له‌گه‌ڵ هه‌ڤاڵانییدا رۆڵێكی به‌رچاویان بینی له هوشیاركردنه‌وه و به‌رێكخستنكردنی گه‌نجان و لاوانی باشوور.\nڕێبەر ئاپۆ چی پێ وتوە؟\nله ساڵی ١٩٩٧دا ده‌چێته گۆڕەپانی سه‌رۆكایه‌تی و به‌دیداری رێبه‌ر ئاپۆ شاد ده‌بێت. له گۆڕە‌پانی سه‌رۆكایه‌تییدا هه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت به جۆش و خرۆشێكی شۆڕشگێڕانه‌وه به‌شداری له خووله‌كانی په‌روه‌رده‌ی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و به شیكردنه‌وه و هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كانی سه‌رنجی رێبه‌ر ئاپۆ و هه‌ڤاڵانی بۆلای خۆی راده‌كێشێت و ده‌بێته ئومێدێكی مه‌زنی رێبه‌ر ئاپۆ و هه‌ڤاڵه‌كانی.\nوەک هەڤاڵانی دەگێڕنەوە ڕێبەر ئاپۆ ئومێدی زۆری پێی هەبووە و پێ وتوە: "تۆ دەتوانیت پێشەنگایەتییەكی بەهێز بكەیت، وەكو گەنجێك دەتوانیت باری گرانی ئەم تێكۆشانە بخەیتە سەر شانی خۆت، تۆ یەكێكیت لەو گەنجانەی جەوهەرەكەت بە پاكی ماوەتەوە و دەتوانیت ئەم جەوهەرە پاكەت بكەیت بە هێز بۆ ئەوەی ئەركی ڕێبەرایەتیی و پێشەنگایەتیی بخەیتە سەرشانت".\nدوای ئەوەی لە گۆڕەپانی سەرۆکایەتی دەگەڕێتەوە له ساڵی ١٩٩٨یشدا وه‌ك كادیرێكی په‌روه‌ردەكار و به‌ڕێوه‌به‌ر له خوێندنگا په‌روه‌ر‌ده‌ییه‌كانی شه‌ڕڤانانی نوێدا په‌روه‌رده‌ی فیكر و سیاسه‌ت و ئه‌خلاقی شۆڕشگێڕی به شه‌ڕڤانانی نوێ ده‌دات و بۆ تێكۆشانێكی مه‌زن ئاماده‌یان ده‌كات.\nله ساڵانی ١٩٩٩تا ٢٠٠٠ دا وه‌ك كادیرێكی پێشه‌نگی گه‌ل له كار و خه‌باتی یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌یی دیموكراتی كوردستان (یەنەدەکە - YNDK) دا بینی و هه‌وڵێكی زۆری بۆ په‌روه‌رده‌كردن و رێكخستنكردنی چین و توێژە‌كانی گه‌ل ده‌دا. له ساڵی ٢٠٠١ دا ئه‌ركی كاری راگه‌یاندنی پێده‌سپێردرێت و رۆڵێكی گرنگ ده‌بینێت له پێشخستنی ئه‌ده‌بیاتی شۆڕشگێڕیدا.\nله ساڵی ٢٠٠٢ شدا له‌گه‌ڵ هه‌ڤاڵ ڤیان سۆران و ده‌سته‌یه‌ك له هه‌ڤاڵانیدا ئاماده‌كاری بۆ یه‌كه‌مین كۆنگره‌ی دامه‌زراندنی پارتی چاره‌سه‌ریی دیموكراتی كوردستان – پەچەدەكە ده‌كه‌ن و له به‌هاری ٢٠٠٢دا پەچەدەكە داده‌مه‌زرێنن.\nلە دامەزراندنی 'پەچەدەکە'دا ئامادەبوو و سەرۆکایەتیی گشتی و هاوسەرۆکایەتی گشتیی لە ئەستۆ گرت. بە هۆشیارییەکی وردی مێژووییەوە هەمووانی لەسەر مێژووی کوردستان پەروەردە دەکرد، تاوەکو هاوڕێیانمان و دۆستان بە مێژووی ڕاست ئاشنا بکات.\nهه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت وه‌ك ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌ن و ئه‌ندامی ده‌سته‌ی كارگێڕیی پەچەدەكە هه‌ڵده‌بژێردرێت و له‌چوارچێوه‌ی هه‌ڵمه‌تێكی شۆڕشگێڕانه‌دا له‌بناری قه‌ندیل و ناوچه‌كانی تری باشوور بره‌وی دا به كار و خه‌باتی په‌روه‌رده‌یی و رێكخستنیی له‌ناو خه‌ڵكی وڵاتپارێزدا و نموونه‌ی كادیرێكی دڵسۆز و هوشیار و وردبینی ناو چین و توێژه‌كانی گه‌ل بوو.\nهه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت له كۆنگره‌ی دووه‌م و سێیه‌میشدا وه‌ك ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌ن و مه‌كته‌بی سیاسی پەچەدەكە هه‌ڵبژێردرایه‌وه. وه‌ك سه‌ركرده‌یه‌كی خاكی و هۆشمه‌ند و بیرتیژ رۆڵێكی مه‌زنی له به‌ره‌و پێشبردنی خه‌باتی پارتی چاره‌سه‌ردا بینی و وه‌ك خۆشه‌ویستی نێو هه‌ڤاڵانی و گه‌له‌كه‌ی نموونه‌ی باڵای شۆڕشگێڕێتیی نیشان دا و له به‌رامبه‌ر هێڵی پاکتاوکاری و خیانه‌تكارییدا خاوه‌ن هه‌ڵوێستێكی بڕیارداری و ئاپۆییه‌كی شێلگیر بوو.\nله كۆنگره‌ی چواره‌مدا وه‌ك سه‌رۆك و له كۆنگره‌ی پێنجه‌میشدا وه‌ك هاوسه‌رۆكی پارتی چاره‌سه‌ری هه‌ڵبژێردرا. وه‌ك سه‌ركرده‌یه‌كی پێشه‌نگ رۆڵی به‌رچاوی بینی له سه‌رله‌نوێ رێكخستنه‌وه‌ی پارتی چاره‌سه‌رییدا و به‌رده‌وام له‌نێو هه‌ڤاڵانی و گه‌له‌كه‌یدا به گفتوگۆ و په‌روه‌رده‌ی هه‌مه‌لایه‌نه‌دا ئاستی رێكخستنبوون و چالاكوانێتیی پێشده‌خست. وێڕای هه‌موو ئاسته‌نگی و كۆسپه‌كان به پێداگرییه‌وه هه‌ڵمه‌ته‌كانی رێكخستنبوون و چالاكوانێتیی به‌ره‌و پێشه‌وه ده‌برد.\nله‌نێوان ساڵانی ٢٠١٤ تا رۆژی شه‌هیدبوونی له‌چوارچێوه‌ی سیستمی كۆما جڤاكێن كوردستان (کەجەکە) دا گه‌لێك ئه‌رك و به‌رپرسیارێتیی رێكخستنی له ئه‌ستۆ گرتووه. هه‌ڤاڵ دیار ئه‌ندامی مه‌جلیسی په‌كه‌كه و ئه‌ندامی كۆنسه‌ی سه‌رۆكایه‌تیی گشتی كه‌جه‌كه بوو. له‌و ماوه‌ی تێكۆشاندا به چڕوپڕی له‌هه‌وڵی به‌جێهێنانی ئه‌ركه شۆڕشگێڕییه‌كانی بوو له‌سه‌ر ئاستی هه‌موو كوردستان. بێ ئه‌وه‌ی هیچ كۆسپ و ته‌گه‌ره‌یه‌ك بناسێت به‌رۆحی چاره‌سه‌ریی و هێز و وره‌به‌خشینه‌وه تێده‌كۆشا. له ئه‌كادیمیا‌كانی كه‌جه‌كه‌دا چه‌ندین وانه‌ی پێشكه‌ش به كادیران كردووه. له‌به‌رامبه‌ر تێكۆشانی ئازادیی ژندا هه‌م به رێزداری و هه‌میش به‌پێوانه‌كانی كه‌سێتیی ئازاددا كه‌سێتی و ژیان و خه‌باتی خۆی به‌رده‌وام پێشده‌خست.\nهاوكات له‌گه‌ڵ به‌جێهێنانی ئه‌ركه‌كانی كۆنسه‌ی سه‌رۆكایه‌تی و مه‌جلیسی په‌كه‌كه‌دا به‌رده‌وام خه‌بات و تێكۆشانی باشووریشی به سه‌ره‌كیترین ئه‌ركه‌كانی خۆی زانیوه. له‌به‌رامبه‌ر هێڵی به‌كرێگیراوێتیی ده‌سه‌ڵاتخوازدا، هه‌میشه پێشه‌نگایه‌تیی بۆ به‌رخۆدانێكی نه‌ته‌وه‌یی – دیموكراتی ده‌كرد. كه‌سێتیی هه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت خوێندنگه‌یه‌كی مه‌زنی شۆڕشگێڕییه بۆ هه‌ڤاڵانی و گه‌له‌كه‌مان و پێویست ده‌كات هه‌ڤاڵانی و گه‌له‌كه‌مان له باشوور و ته‌واوی كوردستاندا وانه‌ی شۆڕشگێڕی و هۆشمه‌ندیی لێوه فێر ببین. له‌ماوه‌ی ٢٥ ساڵی شۆڕشگێڕێتی هه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌تدا هه‌میشه به باوه‌ڕیی و بڕیاردارییه‌كی مه‌زن، به‌هیوا و ئیراده‌یه‌كی پۆڵایینه‌وه، له‌نێو جۆشوخرۆشی تێكۆشاندا بووه، نموونه‌ی سه‌ركرده‌ی شۆڕشگێڕی گه‌ل بووه. تا لە ڕۆژەی ٥ تەمووز ٢٠١٩ له هێرشێكی ئاسمانیی فڕۆكه جه‌نگییه‌كانی رژێمی فاشیستیی توركیا و به چاوساخیی سیخوڕانی خائین و به‌كرێگیراو له‌گه‌ڵ دوو له هه‌ڤاڵانی به‌ناوه‌كانی ده‌ڤران و شاهین شه‌هید بوون و ته‌ڤلی كاروانی رێگای ئازادی بوون.\nڕۆژنامەوانێکی بوێر و نووسەرێکی بیر تيژ\nهاوكات له‌گه‌ڵ راپه‌ڕاندنی ئه‌ركه رێكخستنی و سیاسییه‌كانیدا وه‌ك رۆژنامه‌وانێكی بوێر و زرنگ له چه‌ندین گۆڤار و رۆژنامه‌ی بزووتنه‌وه‌ی ئازادیدا وتار و لێكۆڵینه‌وه‌ی نووسیوه. هه‌روه‌ها چه‌ندین كتێبی ناوازه‌ی سه‌باره‌ت به مێژوو و ئایین و گه‌نجان و خۆبه‌ڕێوه‌به‌رێتیی دیموكراتی نووسیوه و به‌چاپ گه‌یاندووه و کاتێک لە ژیاندبوو شەش پەرتوکی بەناوەکانی\nکورتە مێژوویەکی عێراق و باشوری کوردستان\nمانفیستۆی گەنجانی باشووری کوردستان\nقەیرانی سیستم و پرسی پێشەنگایەتی لە باشووری کوردستان\nھەڵوێستەیەک دەربارەی ئایین و باوەڕمەندی\nخوێندنەوەیەکی نوێ لە مێژووی کوردستان\nلە دوای شەهیدبوونیشی کۆمەڵیك بەرهەمی بەپێزی بۆ خوێنەرانی کورد بەجیهێشتوە، کە نوسەر و ڕۆژنامەوان حەسەن جودی لە چوار چێوەی شەش بەرگ دا لە ژێر ناوی ( دیار غەریب مانیفیستۆی کە سێتی ئازاد و شۆڕشگێڕی کوردستان) کۆکردووەتەوە و ئامادەی کردووە لە ماوەیەکی نزیکدا دەکەوێتە بەر دیدی خوێنەران.\nجێاواز لەوانە دیار غەریب بەسەدان سیمینار و لێکۆڵێنەوەی لە چیاکانی کوردستان تا هەموو شارەکانی کوردستان پێشکەش کردوە و بە دەیان گرتەی ڤێدیۆیی و بەرهەمی ناوازەی پێشکەشی خوێنەر و ڕای گشتی کورد و گەلە وڵاتپارێزەکامان کردووە.\nلە دوای شەهیدبوونی هەڤاڵ هەڵمەت گەڵیک لە بەڕێوبەران بەرپرسانی گەلی کورد لەسەر هەڤاڵ هەڵمەت بابەتیان نوسی و وتەیان پێشکەشکرد و ئێمە لێرە ئاماژە بە بەشێک لە وتەکانی جەمیل بایک هاوسەرۆکی کۆنسەی سەرۆکایەتی کەجەکە دەکەین، کە لەسەر شەهید هەڵەمت وتویەتی.\nجەمیل بایک هاوسەرۆکی کۆنسەی سەرۆکایەتی کەجەکە دەربارەی شەهید هەڵمەت دەڵێت: هەڤاڵ هەڵمەت له كه‌سێتیی خۆیدا پێشه‌نگایه‌تیی تێكۆشانی ئازادیی گه‌ل و یه‌كێتیی نه‌ته‌وه‌یی كرد. له خه‌باتی یه‌كێتیی نه‌ته‌وه‌یی و هوشیاریی نه‌ته‌وه‌ییدا هه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت ره‌نجێكی زۆری دا. یه‌كێك له‌و هه‌ڤاڵانه بوو، كه چووبووه گۆڕه‌پانی سه‌رۆكایه‌تی و له‌لای رێبه‌رێتی په‌روه‌رده‌ی بینیبوو. رێبه‌ر ئاپۆش گه‌لێك گرنگی به هه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت و هه‌ڤاڵانی تری باشوور ده‌دا، ده‌یخواست كه‌سێتیی پێشه‌نگ و شۆڕشگێڕ بونیاد بنێت. بۆ ئه‌مه‌ش ره‌نجێكی زۆری بۆ په‌روه‌رده‌كردنی ئه‌و هه‌ڤاڵانه دا. هه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌تیش یه‌كێك له‌و هه‌ڤاڵانه بوو كه ئه‌و په‌روه‌رده‌یه‌ی گۆڕه‌پانی سه‌رۆكایه‌تیی بۆخۆی به‌بنه‌ما وه‌رگرت و زۆر پێی كاریگه‌ر بوو. زۆر له‌سه‌ر پێوانه و تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی كه‌سێتیی په‌كه‌كه‌یی بوون و راستینه‌ی رێبه‌رایه‌تی هه‌ڵوه‌سته‌ی ده‌كرد. له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه خۆی په‌روه‌رده ده‌كرد.\nهه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت هه‌م له خه‌باتی باشوور و هه‌میش له خه‌باتی گشتیی ته‌ڤگه‌ره‌كه‌ماندا رۆڵێکی گرنگی له پێشخستنی رۆحی به‌رخۆدان و به دامه‌زراوه‌بوونی خه‌باتی گه‌ل له چوارچێوه‌ی سیستمی خۆبه‌ڕێوه‌به‌رێتیی گه‌ل، به‌تایبه‌تی بۆ خه‌ڵكی شه‌نگال و ته‌واوی باشووری كوردستاندا ره‌نجێكی زۆری له‌م رووه‌وه پێشكه‌ش به ته‌ڤگه‌ره‌كه‌مان و گه‌ل كردووه. له په‌روه‌رده‌كردن و هوشیاركردنه‌وه‌ی گه‌ل و رێكخستنكردنی گه‌ل و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی چالاكییه‌كانی گه‌لدا رۆڵی مه‌زنی خۆی بینیوه.\nهه‌روه‌ها بۆ خه‌باتی یه‌كێتیی نه‌ته‌وه‌ییش به رۆحێكی وڵاتپارێزی و نه‌ته‌وه‌یی كاری ده‌كرد تا یه‌كڕیزییه‌ك له‌نێو لایه‌نه كوردستانییه‌كان پیشبكه‌وێت و له‌نێو گه‌لیشدا یه‌كێتیی نه‌ته‌وه‌یی له ئاستی فیكر و رۆح و به‌دامه‌زراوه‌بوون و كرداردا بونیاد بنرێت.\nهه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت وه‌ك چۆن ژیان و تێكۆشانه‌كه‌ی بۆ ته‌ڤگه‌ره‌كه‌مان و گه‌له‌كه‌مان هێز و وزه‌یه‌كی مه‌زن بوو و رۆڵێكی مه‌زنی له به‌ره‌وپێشه‌وه‌بردنی خه‌بات و به‌رخۆداندا بینی، ئه‌وا شه‌هیدبوونیشی به هه‌مان شێوه رۆڵێكی مه‌زن له به‌ره‌وپێشه‌وه‌بردنی خه‌بات و به‌رخۆداندا هه‌یه. هه‌ر شه‌هیدبوونێك توانستی قه‌ڵه‌مبازێكی مێژوویی ده‌ئافرێنێت. بۆ یاد و بیره‌وه‌ریی هه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت رۆڵه‌ی شۆڕشگێڕی باشووری كوردستان و ئه‌ندامی كۆنسه‌ی سه‌رۆكایه‌تی گشتیمان، پێشه‌نگی تێكۆشانی ئازادیمان، په‌یوه‌ستداریی خۆمان به رێباز و ئامانجه‌كانی هه‌ڤاڵ هه‌ڵمه‌ت و سه‌رجه‌م شه‌هیدانی تێكۆشانی ئازادیمان دووپات ده‌كه‌ینه‌وه و به رێزداری به‌بیریان دێنینه‌وه و به تۆڵه‌ی مه‌زن و سه‌ركه‌وتنی مه‌زن رۆحیان شاد ده‌كه‌ین.


چۆن پارە كۆدەكەیتەوە؟ - تۆڕی میدیایی خەڵک\nتۆ كە مامۆستا یان پیشەیی، یان بەڕێوەبەری جێبەجێكار یان پزیشكیت، ئەوا كۆكردنەوەی سامان پەیوەندی نییە بە جۆری كارەوە، بەڵكو پەیوەندی هەیە بە توانای كۆنترۆڵی پارە و گرتنەبەری بڕیاری راست.\nبەپێی راپۆرتی بێزنس ئینسایدەری ئەمریكایی ئەنتۆنی كارلتۆن پلاندانەری دارایی ئامۆژگاری هەمووان دەكات لە زیادكردنی سامانەكانیان و بە دەستخستنی پارە لەچوارچێوەی ئەزموونیان لەگەڵ ژمارەیەك لە ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە هەنگاوە سادەكانیان.\nیەكەم: دیاریكردنی ئامانجی روونی دارایی، هەر كاتێك كە ئامانج دیاریدەكرێت لۆژیك و مێشك وەڵامی دەبێت.\nدەربارەی دەوڵەمەندەكان دوای دیاریكردنی ئامانج، كاری سەرەتایی كاركردنە لەسەر ئامانجەكانیان.\nدووهەم وەبەرهێنانی رێكخراو، ناكرێت سامان كۆبكرێتەوە بەبێ وەبەرهێنان، ئەوە ئەو كارەیە كە دەوڵەمەندەكان دەیكەن، لەبەرئەوە بە داهاتەكانیان خانووبەرە و پشكەكان دەكڕن، كار دەكەن كە وەبەرهێنان پەیوەندی نییە بە وادەیەكی گونجاو بۆ وەبەرهێنان لە بازاڕ، بەڵكو وەبەرهێنەران بە درێژایی كات دەكرێت، بۆیە چاوەڕێی ساتێكی نمونەیی ناكەن بۆ بەرزبوونەوە یان نزمبوونەوەی نرخەكان، بەڵكو وەبەرهێنان دەكەن بەپێیی خشتەیەكی دیاریكراو.\nسێهەم: پلان بۆ كاتە قورسەكان، زۆرترین بنیاتنانی سامان لە رێگای پارێزگاریكردنەوەیە لێی، ئەوە بابەتێكە پارەداران زۆر گرنگی پێ دەدەن، پلان دادەنێن بۆ ئەوپەڕی خراپی بەشێوەی خێرا، لە بارێكی لەناكاو، داڕووخانی بازاڕ، لەوێ پارەداران پشتی پێ دەبەستن بۆ خۆلادان لە زیانی گەورەی دارایی.\nچوارهەم: هەمەجۆركردنی سەرچاوەكانی داهات، خاوەن كارەكان دەگەڕێن بە دوای هەمەجۆركردنی سەرچاوەكانی داهاتیان دا، بۆیە پشت بەستن بە تەنها سەرچاوەیەكی داهات دەبێتەهۆی ئایندەی داراییت بوەستێتە سەر توانای پارێزگاری لە ئەم سەرچاوەی داهاتە، لە حاڵی نەمانیدا بە تەواوی لەنێوچوون دروست دەبێت.\nبۆیە پارەدارەكان بەردەوام بە دوای 4 تا 5 سەرچاوەی داهاتەوەن، تا ببنە هۆكاری بەدیهێنانی ئامانجەكان.\nسەرچاوەكانی داهات زۆرترینیان لای خاوەن سامانەكان بریتین لە پشك و سەنەد و خانووبەرە، گواستنەوەی ئەزموون بۆ كاری راوێژكاری، كتێب و خولی راهێنان، سودوەرگرتن لە پرۆژەكانی وەبەرهێنان.\nپێنجەم: سودوەرگرتن لە راوێژكاری دارایی، پارەداران پێویستیان بە هاوكاری هەیە، چونكە ناتوانن خۆیان بە تەنیا بە هەموو كارێك هەڵبستن، بۆیە وەبەرهێنان دەكەن لە راوێژ و ڕاگۆڕینەوەی پیشەیی.\nلەگەڵ گرنگیدان بە باج و دڵنیاییی و گرتنەبەری بڕیاری دارایی گەورە بە تەنها ناچاریان دەكات بە بوونی راوێژكاری دارایی بۆ گرتنەبەری بڕیاری پێویست.


بەهەشت | من قوتابى شەشم زۆر هیلاكم دەبێت ئەتوانم بەڕۆژوو نەبم و پارە بدەم لەبرى؟\nمیوانی سەرهێڵ: ١٤٧\nمیوانی ئەمڕۆ: ٦٢٧٤\nمیوانی هەفتە: ٦٢٧٤\nكۆی گشتی سەردان لە بەرواری ٢٠١٠/١٥/٥: ١٥٣٩٩٤٠٨\nبەرواری بڵاوکردنەوە: ٢٠١١/٠٧/١٩\nپرسیاری ژمارە ٢٧٥: من قوتابى شەشم خوێندنگاكەم زۆر دوورە كەدێمە ڕۆژوو ئەشكێنم زۆر هیلاكم دەبێت بنوم زۆر گێژ ئەبم كەوا هیلاك بم ئیتر هێزى سەعیكردنم نامێنێ ئەتوانم بەڕۆژوو نەبم و پارە بدەم لەبرى؟\nموسڵمان و خوێندكارى بەرێز: پەروەردگار من و تۆش وا لێ بكات خەمى ڕۆژووەكەمان بخۆین كە یەكێكە لە پێنج پایەكەى ئیسلامى پیرۆز و بنەوایەك لە بنەواكانى ئایین، بە بەڵگەى فەرموودەى پێغەمبەرى نێردراو بەڕەحمەت و مهرەبانێتى صلى الله عليه وسلم كە دەفەرمووێ: بُنِيَ الإِسْلامُ عَلَى خَمْسٍ: شَهادةِ أَنْ لا إِلهَ إلا الله، وَأَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللهِ، وإِقَامِ الصَّلاةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ، وَصَوْمِ رَمَضَان (أخرجه البخاري: (1 / 47) رقم: (8)، ومسلم رقم: (16) عن ابن عمر رضي الله عنه).\nواتە: ئیسلام بنیات نراوە لەسەر پێنج پایە: شایەتى دان بەوەى كە هیچ خوایەك نى یە لە بووندا شایستەى پەرستن بێ جگە لە الله، وە محمدیش صلى الله عليه وسلم نێردراوى خوایە، و تەنها هەر ئەوە شایستەى شوێنكەوتنە، لە گەڵ كردن نوێژ، و زەكات دان، و حەج كردن، و ڕۆژووگرتنى مانگى ڕەمەزانى پیرۆز.\nگەورەزانایان خوێدن و سەعى كردنیان بۆ تاقیكردنەوە بە هۆكار و عوزرێك نەزانیوە بۆ ئەوە ڕۆژووان ڕۆژووەكەیان بشكێنن، بۆیە نابێت موسڵمانان كەمتەرخەمى بكەن لە ڕاپەڕاندن و ئەنجامدانى ئەم پەرستشەدا، لەوانەش كە سەعى كردن و خوێندنیان بۆ تاقى كردنەوە بە عوزر و بەهانەیەك دانەناوە بۆ ئەوەى ڕۆژى بەهۆە بشكێنرێت یان نەگیرێت، ئەمانەى خوارەوەن لە گەڵ دەقى فەتواكەیان:\nیەكەم: شێخى پایە بەرزى ئیسلام (عبدالله بن عبدالعزیز بن باز) ـ بە ڕەحمەت بێت ـ كە ئەمە دەقى پرسیارەكە و وڵامەكەیەتى:\nپرسیار: ((هل الامتحان المدرسي عذر يبيح الإفطار في رمضان ؟)).\nوەڵام:((الامتحان المدرسي ونحوه لا يعتبر عذرا مبيحا للإفطار في نهار رمضان، ولا يجوز طاعة الوالدين في الإفطار للامتحان، لأنه لا طاعة لمخلوق في معصية الخالق، وإنما الطاعة في المعروف كما جاء بذلك الحديث الصحيح عن النبي صلي الله عليه وسلم)) (مجموع فتاوى ومقالات متنوعة: لابن باز / الجزء الخامس عشر).دووەم: شێخى پایە بەرزى ئیسلام (محمد بن صالح العثيمين) ـ بە ڕەحمەت بێت ـ كە ئەمە دەقى پرسیارەكە و وڵامەكەیەتى:\nپرسیار: ((أنا امرأة أجبرتني الظروف على الإفطار ستة أيام من شهر رمضان والسبب ظروف الامتحانات، لأنها بدأت في شهر رمضان والمواد صعبة، ولولا إفطاري هذه الأيام لم أتمكن من دراسة هذه المواد نظراً لصعوبتها، أرجو إفادتي ماذا أفعل كي يغفر الله لي ؟)).\nوەڵام:: (( فأجاب فضيلته بقوله:\nأولاً: إضافة الشيء إلى الظروف خطأ، والأولى أن يقال: اضطررت وما أشبه ذلك.\nثانياً: إفطارها في رمضان من أجل الاختبار أيضاً خطأ ولا يجوز، لأنه بإمكانها أن تراجع بالليل، وليس هناك ضرورة إلى أن تفطر، فعليها أن تتوب إلى الله عز وجل، وعليها القضاء، لأنها متأولة لم تتركها تهاوناً)).\nسێیەم: شێخى پایە بەرزى ئیسلام (صالح الفوزان) ـ خواى گەورە بیپارێزێت ـ كە ئەمە دەقى پرسیارەكە و وڵامەكەیەتى:\nپرسیار: ((السؤال فتاة في العشرين من عمرها وخلال شهر رمضان المبارك في العام الماضي أفطرت خمسة أيام بسبب الحيض وأفطرت أيضًا خمسة أيام أخرى وذلك بسبب الامتحانات في الجامعة حيث أن الجو حار جدًا وصادف أيام الامتحانات فقامت بالإفطار في آخر أيام الامتحانات حتى تستطيع التركيز والمذاكرة وتقول أنها كانت تتعب من الصوم والمذاكرة والامتحانات معًا لهذا أفطرت وهذه الأيام العشرة التي عليها لم تقضها حيث أنها ضعيفة الجسم، تقول: وعلى كل حال الحمد لله فأنا أتحسن شيئًا فشيئًا الآن لكنني قمت بتوزيع مبلغ وقدره نصف دينار عن كل يوم للمساكين ومقداره بالريال السعودي خمس ريالات تقريبًا المهم أنني أنهيت العشرة الأيام من التوزيع وسؤالي هل يجب علي القضاء أيضًا بعدما قمت به من إطعام عن كل يوم مسكينًا أم أن الأمر انتهى إلى هذا الحد أفيدوني أفادكم الله ؟)).\nوەڵام: ((أولاً إفطار المرأة في أيام الحيض واجب يحرم عليها الصيام في هذه الحالة فهي تفطر في حال الحيض ويجب عليها القضاء من أيام أخر فإفطارك أيتها السائلة الخمسة الأيام في وقت العادة أمر مشروع ويلزمك القضاء عن هذه الخمسة في أيام آخر.\nأما إفطارك الخمسة الأخرى من أجل المذاكرة والدراسة فهذا خطأ كبير لأن الدراسة أو المذاكرة ليست عذرًا يبيح الإفطار لأن الإفطار في رمضان إنما يباح للمسافر ويباح للمريض ويباح لكبير السن الذي لا يستطيع الصيام ويباح للحامل والمرضع إذا خافتا على نفسيهما أو على ولديهما وأنت لست من هؤلاء المعذورين فإفطارك لأجل المذاكرة أو لأجل الدراسة أو الامتحانات خطأ كبير فعلى المسلم أن يصوم ولو كان يعمل ويشتغل ما دام مقيمًا صحيحًا فإنه يجب عليه الصيام ولو كان يشتغل بأي عمل من الأعمال ؛ لأن الأعمال ليست عذرًا في الإفطار وما زال المسلمون يعملون منذ فرض الله الصيام ويصومون وما كانوا يتركون الصيام من أجل العمل ولكن يجب على ولاة المسلمين والقائمين على التعليم أن يراعوا ظروف الصيام وأن لا يجعلوا الامتحانات في رمضان أو في أيام الصيام وإذا صادفت الامتحانات رمضان فليجعلوها في الليل أو في أول النهار ولا يحرجوا الطلاب في وقت الحر بل عليهم أن يخففوا عنهم وأن يجعلوا الامتحان في وقت مناسب مراعاة للشعائر الدينية لأن الصيام مقدم على غيره لأنه ركن من أركان الإسلام يجب المحافظة عليه وحساب وقته المناسب أما ما ذكرت السائلة من تقديم الصدقة والدراهم لتقوم مقام القضاء فهذا خطأ لأن الإطعام إنما يشرع في حق من لا يستطيع القضاء إما لزمانة مرض أو لهرم وكبر سن أما الذي ينتظر الشفاء وينتظر الاستطاعة فهذا يؤخر القضاء حتى يستطيع ولا يطعم لأنه لم ييأس من القضاء فما قدمته السائلة من الإطعام أو الصدقة في غير محله ويجب عليك القضاء الخمسة الأيام التي أفطرتيها للحيض وخمسة الأيام التي أفطرتيها خطأ من أجل المذاكرة والامتحان وقد استطعت والحمد لله وذهب عنك المرض فعليك بالمبادرة بالقضاء وعليك مع القضاء إطعام مسكين عن كل يوم بمقدار نصف صاع من الطعام عن تأخير القضاء)) (المنتقى من فتاوى فضيلة الشيخ صالح بن فوزان بن عبد الله الفوزان: ج 4/ ص 93، رقم الفتوى في مصدرها: 93).\nچوارەم: لێژنەى هەمیشەیى بۆ توێژینەوە و فەتوا لە وڵاتى سعودیە (اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء) كە ئەمە دەقى پرسیار و وەڵامەكەیانە:\nپرسیار: ((أنا طالب في السنة الثالثة من المرحلة الثانوية وسيكون امتحان آخر العام بإذن الله في رمضان وكما تعرفون أن في أيام الامتحان يحتاج الطالب لقوة وبذل مجهود حيث أن أيام الامتحان متتالية اليوم بعد اليوم وأرى أن الصيام يحتاج لشيء من الراحة والنوم، فهل يجوز الإفطار في أيام الامتحان ثم نعوضها بعد ذلك في الأيام الأخرى ؟)).\nوەڵام: ((لا يجوز الإفطار لما ذكرت، بل يحرم ذلك؛ لعدم دخوله في الأعذار التي تبيح الإفطار في رمضان.. وبالله التوفيق وصلى الله على نبينا محمد وآله وصحبه وسلم... اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء)) (عضو: عبدالله بن قعود، نائب رئيس اللجنة: عبدالرزاق عفيفي، الرئيس: عبدالعزيز بن عبدالله بن باز، السؤال الثاني من الفتوى رقم (5454)).\nلە پرسیارێكى تریاندا هاتووە (الفتوى رقم (9601)): ((هل الامتحان عذر يبيح الإفطار في رمضان ؟ لأنه انتشرت عندنا بعض الفتاوى بإباحة الفطر في رمضان لمن خاف شرود ذهنه وعدم تركيزه، وهل يجوز طاعة الوالدين في الفطر لسماعهم هذه الفتاوى التي تجيز الفطر ؟ نرجو من فضيلتكم الرد بسرعة لعموم البلوى بهذه الفتاوى و جزاكم الله خيراً)).\nوەڵام:: ((الامتحان المدرسي ونحوه لا يعتبر عذراً مبيحاً للإفطار في نهار رمضان، ولا يجوز طاعة الوالدين في الإفطار للامتحان؛ لأنه لا طاعة لمخلوق في معصية الخالق، وإنما الطاعة بالمعروف، كما جاء بذلك الحديث الصحيح عن النبي صلى الله عليه وسلم، وبالله التوفيق وصلى الله على نبينا محمد وآله وصحبه وسلم)) (اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء).\nپێنجەم: شێخى پایە بەرز (عبدالله بن جبرین) ـ خوا بیپارێزێت، كە ئەمە دەقى پرسیارەكە و وەڵامەكەیەتى:\nپرسیار: ((أيام الامتحانات التي تكون في شهر رمضان تفطر بعض الطالبات بحجة التركيز في الأسئلة وأن الإفطار يساعدها على التركيز وعدم التشتت، وبتشجيع من أمهاتهن... فهل من توجيه لسماحتكم لهن في توضيح حكم الشرع فيمن أفطر أيامًا من رمضان من أجل الامتحانات والمذاكرة ؟)).\nوەڵام: ((لا يجوز الإفطار إلا للمريض والمسافر، فلا يجوز للطالبات مثل هذا الإفطار أيام الامتحانات وليس الإفطار يُساعد على التركيز وعدم التشتت كما يُقال، وقد يكون الصيام يُساعد على النظر وحضور الفكر وقوة الفهم والإدراك، فإنه عبادة من أفضل العبادات التي لها تأثير وفيها بركة، وهكذا معلوم أن الصوم في هذه الأزمنة ليس فيه مشقة ولا يحصل معه جوع شديد ولا ظمأ ولا إرهاق لوجود المُرفهات ووسائل الراحة، كما لا يجوز للأمهات تشجيع بناتهن على هذا الإفطار لغير عذر، أما مع وجود ما يُبيح الإفطار كالحيض والنفاس والمرض والسفر فلا بأس بالإفطار أخذًا بالرُخصة مع أن الصيام أفضل إلا عند المشقة، فقد صام النبي صلى الله عليه وسلم في سفر فتح مكة نحو ثمانية أيام ومعه المسلمون عشرة آلاف، وإنما أفطر عندما قرب من العدو فكيف يُباح الإفطار لغرض الامتحان، هذا مما لا حقيقة له)) (رقم الفتوى: 910).\nكەواتە لە كۆى هەموو ئەم فەتوایانە، و بە كورتى بۆمان ئاشكرا دەبێت كە خوێندن و سەعى كردن بۆ تاقیكردنەوە عوزر و بەهانەنیە بۆ ئەوەى خوێندكار بە ڕۆژوو نەبێت، یان ڕۆژوو بشكێنێت، خواى پەروەردگاریش زاناترە.


دنیاکەی ولیەم فۆکنەر\nئۆمید قەهرەمان، پڕۆفیسۆری زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی لە زانکۆی خەییام لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ "ئیسنا" باس لە تایبەمەندییەکانی ئەدەبیاتی ولیەم فۆکنەر دەکات و بە دوای ئەو هۆکارەدا دەگەڕێت، کە چۆن ئەم نووسەرە هێند ئەدەبیاتێکی تایبەت بە خۆی خولقاندووە.\nولیەم فۆکنەر(١٨٩٧-١٩٦٢) چیرۆکنووس، ڕۆماننووس، شاعیر، گوتارنووس، سیناریست و شانۆنامەنووسی نێوداری ئەمەریکی بوو. قەهرەمان دەڵێت: "ئەوەی بەرهەمەکانی فۆکنەر لەناو هاونەوەکانی خۆیدا جیاواز دەردەخات، ڕوودانیانە لە ناوچەیەکی خەیاڵی بە ناوی (یۆکناپاتاڤا)، کە لە ڕاستیدا ئیلهامەکەی لە بەشی لافایتی ویلایەتی میسیسیپییەوە وەرگرتووە، کە زۆربەی تەمەنی لەوێ بەسەر بردووە."\nئۆمید قەهرەمان هەروەها دەڵێت: "کتێبەکانی فۆکنەر و پێشوازیی لێیان، وەها لەگەڵ مێژووی ڕەخنە و ئەدەبیاتی ئەمەریکادا لە سەدەی بیستەم پێکەوە گرێ دراون کە لێڕوانینیان لە ڕووی کۆمەڵایەتی و مێژوویییەوە کارێکی هێند ئاسان نییە. ئەوەی وا دەکات فۆکنەر ڕۆماننووسێکی ڕیزپەڕ بێت، سەلیقە و تواناییی ئەوە لە ئەزموونگەراییی ستایل و پێکهاتەگەرایییەکەی لە ڕێی شەپۆلی هۆشەوە، هەروەها کەسایەتیسازیی قووڵ، درک و سەرنجی وردی بۆ کۆمەڵگە و پەرژانە سەر بابەتگەلی فراوانی وەک توندوتیژی، دەمارگیریی ڕەگەزی، نەریت، هەژاری، خێزان، دین، ژنان و جیاوازیی چینایەتی."\nلە بیست و سییەکانی سەدەی ڕابردوودا هێشتا کتێبەکانی فۆکنەر پێشوازییەکی ئەوتۆیان لێ نەکرابوو، تا لە ١٩٤٩ـدا خەڵاتی ئەدەبیی نۆبێلی پێ بەخشرا و بەمە بووە ناوێکی جیهانی. ئەو لە ١٩٥٤ و پاشان لە ١٩٦٢ـشدا خەڵاتی ئەدەبیی پۆلیتزەری بردەوە.\nقەهرەمان ئاماژە بەوە دەکات، شێوازی نووسین و گێڕانەوەی فۆکنەر کاریگەرییەکی ئەوتۆی بۆ سەر نووسەرانی دیکەی ئەمەریکی وەک تۆنی مۆریسۆن و چەندانی دیکە هەبووە. هەروەها لە نووسەرانی ئەمەریکای لاتین دەتوانین ئاماژە بە گابرییەل گارسیا مارکیز بکەین کە لە خولقاندنی جیهانێکی فەنتاسی لەسەر بنەڕەتی ڕیالیزمی جادوویی، پشتی بە ئەدەبیاتی فۆکنەر بەستووە.\nیەکەم ڕۆمانی گابرییەل گارسیا مارکیز بە ناوی "کڕێوەی گەڵا" لەسەر شێوازی ڕۆمانێکی فۆکنەر بە ناوی "وەک چۆن ڕاکشابووم و خەریک بوو دەمردم" نووسراوە.\nسینەما و تەلەڤزیۆن زۆر جار کاریان لە ڕۆمانەکانی فۆکنەردا کردووە، بەڵام ئەوەی پەیوەندیی فۆکنەر لەگەڵ سینەمادا بەهێزتر دەکات، سیناریۆنووسینەکەیەتی بۆ سینەماکارانێکی وەک هۆوارد هاکس و جۆن فۆرد لە سی و چلەکاندا. ئەو سەر بە تیمی نووسەرانی "چوار پیاو و نزایەک"ـی جۆن فۆرد بووە، هەروەها بەشداریی لە نووسینی "خەونی مەزن"ـی هۆوارد هاکسدا کردووە.\nلە ژیان و هونەری فۆکنەردا سێ جەنگ گرنگیی خۆیان هەیە؛ شەڕی ناوخۆ، جەنگی جیهانیی یەکەم و جەنگی جیهانیی دووەم. هەرچەند ئەو لە هیچ یەک لەو جەنگانەدا بەشداریی نەکرد، بەڵام جەنگ مۆتەکەئاسا لە ئەدەبیاتەکەیدا ئامادەییی هەیە. پێ دەچێت لە باکگراوندی ئەدەبیاتەکەی فۆکنەردا، شەڕی ناوخۆی ئەمەریکا بایەخێکی ئەوتۆی هەبێت، هەرچەند ٣٢ ساڵ بەر لە لەدایکبوونی ڕووی داوە.\nقەهرەمان لەم بارەیەوە دەڵێت: "هەوڵی فۆکنەر لە چەندێک لە ڕوومانەکانیدا بۆ ئەوەیە تا واقیعێک کە بە هۆی جەنگەوە لە ڕۆژگاری حازردا (ڕۆژگاری خۆی) هاتووەتە بوون، بۆ خوێنەرانی ساڵانی دووری دوای جەنگ بهێڵێتەوە تا درک بکرێت."\nئۆمێد قەهرەمان هەروەها دەڵێت: "بۆ درکی قووڵتری جیهانی فۆکنەر دەبێت بەردەوام ئاگامان لەم خاڵە بێت کە ئەو دەپەرژێتە سەر بابەتگەلێک کە لەگەڵ جیهانی مۆدێرن و پۆستمۆدێرنی ئێمەدا زۆر بێگانە نییە. ئەفسانەی ویلایەتی یۆکناپاتاڤا حیکایەتی ڕەنج و بەڵاکانی ئێمەیە. جیهانی ئێمەیش لە ژاکانێکی ئەخلاقیدا بەسەر دەبات و لەگەڵ نەبوونی سیستم، بەها و هەستی بەرپرسیارێتیدا دەستوپەنجە نەرم دەکات."\nقەهرەمان زیاتر دەدوێت: "جیهانی ئەمڕۆی ئێمەیش وەک جیهانی فۆکنەر دەتوانێت بە حەسرەتەوە بڕوانێتە ڕابردوو و دنیای کۆنی بەها نەریتییەکان و شکست و نائومێدی هەست پێ بکات. ئەگەر فۆکنەر زۆر بە توندی جیهانی مۆدێرن و ئادگارەکانی ڕەخنە دەکات، ناتوانین گلەیی لێ بکەین، چونکە شەکسپیریش لە ڕۆژگاری خۆیدا مۆدێرنیتەی تایبەتی ئەوکاتی ڕەخنە دەکرد. لە دنیای فۆکنەردا دەسەڵاتخوازی بەردەوام تاوانێکی تراژیک بووە و لە نموونەی ڕەفتاری کۆمەڵگەیەکی ڕوو بە گەشەدا هەژمار دەکرێت."\nقەهرەمان لە کۆتاییدا دەڵێت: "خەونە قووڵ و پێشگۆیییە ئەدەبییەکانی فۆکنەر هەموویان ڕاست دەرچوون؛ سیستمی نوێ وێرانکەرە."\nسەرنج: ڕۆمانی "دەنگ و تووڕەیی"ـی ولیەم فۆکنەر بە زمانی کوردی بەردەستە.


فراکسیۆنی گۆڕان: ژیانی شێروان شێروانی لە مەترسیدایە – کوردی – RojNews.News\nفراکسیۆنی گۆڕان: ژیانی شێروان شێروانی لە مەترسیدایە\n12/10/2020 - 8:38:32 pm\nڕۆژنامەنووس شێروان شێروانی\nفراکسیۆنی گۆڕان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ڕایدەگەیەنێت، کە ژیانی ڕۆژنامەنووس شێراوان شێروانی، کە لەلایەن هێزەکانی سەر بە پەدەکە-وە دەستگیر کراوە لە مەترسیدایە، داوا لە حکومەتی عێراق و سەندیکای ڕۆژنامەنووسان و باڵیۆزی وڵاتان دەکات، کە دەستوەردانی خێرا بکەن لە دۆسیەی دەستگیرکردنی شێروان شێروانی و فشار لە حکومەتی هەرێم بکەن بۆ ئازادکردنی.\nڕۆژی ٧ی ئەم مانگە، کۆمەڵێک چەکداری دەمامکدار بە جلوبەرگی مەدەنییەوە هەڵیان کوتایە سەر ماڵی ڕۆژنامەنووس شێروان شێروانی لە شاری هەولێر، لەپاش تێکدانی ماڵەکەی و دەستگرتن بەسەر هەموو کامێرا چاودیرییەکانی گەڕەکەکەیان، شێروان شیروانیان لەگەڵ خۆیان برد، هەتا ئێستا چارەنووسی نادیارە.\nدوێنێ دیندار زێباری، ڕێکخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئاماژەی بەوەکردبوو، کە شێروان شێروانی دانی بەوەداناوە، کە پارەی لەلایەنێکی دەرەکی وەرگرتووە بۆ ناوزڕاندنی بەرپرسانی هەرێمی کوردستان.\nفراکسیۆنی گۆڕان، لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە بەیاننامەیەکدا بۆ ڕایگشتی عێراق و دەرەوەوە دەڵێت: ئازادی بیروڕا لە هەرێمی کوردستان بەهۆی مامەڵەی پۆلیسی دەسەڵاتی ئێستای هەرێمەوە دابەزیوەتە نزمترین ئاس، هەڵمەتی ئەمدواییەی دەستگیرکردن، کە هێزەکانی سەربە پارتی جێبەجێیان کرد، ژمارەیەکی زۆر لە چالاکوانانیان دەستگیر کردووە، ئەوانەی دەستگیرکراون گوزارشتیان لە بۆچونی خۆیان کردووە و ڕەخنەیان گرتووە لە دۆخی خراپی هەرێم و کاریان بۆ ئاشکراکردنی گەندەڵکاران کردوو.\nهەروەها دەڵێن: لەنێو ئەوانەی دەستگیرکراون، (شێروان شێروانی) هەیە کە دەنگێکی ئازایە لە پارێزگای دهۆ، شێروان شێروانی بەبێ هیچ بنەمایەکی یاسایی دەستگیرکراوە، لەمەش مەترسیدارتر ئەوەیە تۆمەتی بۆ داتاشراوە بەوەی لایەنێکی دەرەکی دەیجوڵێنێت و هانی دەدات بۆ تێکدانی سەقامگیریی هەرێم و سوکایەتیکردن بە هەندێک کەس، لایەنێکی فەرمی دەڵێت شێروان خۆی دانی پێدا ناوە، ئەم شێوازە مامەڵەکردنە وا دەکات نیگەران بین لەبارەی دۆخی ئەو ڕۆژنامەنووسەوە، چونکە دانپێدانانەکەی بەواتای ئەوەدێت ڕووبەڕووی چەندین جۆر ئەشکەنجە بووەتەوە.\nلە کۆتایشدا دەڵێن: ڕایگشتی عێراق و جیهان ئاگاداردەکەینەوە ژیانی شێروان شێروانی لەمەترسیدایە، داوا دەکەین دەسەڵاتدارانی عێراق و سەندیکای ڕۆژنامەنووسان و ڕێکخراو و باڵیۆزخانەکان دەستوەردانی خێرا بکەن و فشار بخەنەسەر حکومەتی هەرێم بۆ ئازادکردنی.\nیەکێک لەو گەنجانەی فشارەکانی دەسەڵات ناچار بەکۆچی کرد گیانی لەدەستدا


به‌رگرى نوێنه‌رایه‌تى: كاراكردنه‌وه‌ى لایه‌نى هه‌واڵگیرى گرنگه بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى تیرۆركردن\nالجمعة 10 تموز 2020 - 11:56\nلیژنه‌ى ئاسایش وبه‌رگرى نوێنه‌رایه‌تى ئه‌مڕۆ هه‌ینى دووپاتیكرده‌وه،كاراكردنه‌وه‌ى لایه‌نى هه‌واڵگیرى گرنگه بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى تیرۆركردن.\nمحه‌مه‌د ڕه‌زا ئال حه‌یده‌ر سه‌رۆكى لیژنه‌كه به‌ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع)ڕایگه‌یاند"لیژنه‌ى ئاسایش وبه‌رگرى سه‌ركۆنه‌ى تیرۆركردن وده‌ستدرێژى كردنه سه‌ر هه‌ندێك چالاكه‌وان ومیدیاكارى نیشتیمانپه‌روه‌ر وشرۆڤه‌كارى سیاسى ده‌كات كه دوایینیان شه‌هیدكردنى هیشام هاشمى شاره‌زاى ئه‌منى بوو"،ئه‌وه‌یشى خسته‌ڕوو"لیژنه‌كه‌ى ڕێگه نادات جارێكى تر پشێوى وتیرۆركردن بگه‌رێته‌وه،وده‌بێت ده‌وڵه‌ت ده‌زگاكانى هه‌واڵگرى وهه‌واڵگیرى وئاسایشى نیشتیمانى كارابكاته‌وه".\nئال حه‌یده‌ر وتیشى"ده‌وڵه‌ت حه‌وت ده‌زگاى هه‌والگرى هه‌یه ، ده‌بێت ئه‌م ده‌زگایانه به‌نهێنى له‌ناوچه‌كان كار بكه‌ن ،چونكه تاوانباران كاتێكى كرده‌وه‌ى تیرۆركردن ئه‌نجام ده‌ده‌ن به‌نهێنى ئه‌نجامى ده‌ده‌ن نه‌ك به‌ئاشكرا"،دووپاتیشیكرده‌وه"نابێت لۆمه‌ى هێزه ئه‌منییه‌كان بكرێت كه‌به‌رپرسیارێتى پاراستنى ناوچه‌كانیان گرتۆته ئه‌ستۆ،ده‌بێت بایه‌خ به‌لایه‌نى هه‌واڵگرى بدرێت بۆ ڕێگاگرتن له‌دووباره بوونه‌وه‌ى ئه‌م كرده‌وه تیرۆرستییانه".\nجێى ئاماژه‌پێكردنه چه‌ند چه‌كدارێكى نه‌ناسراو ڕۆژى دووشه‌ممه‌ى ڕابردوو ،هیشام هاشمی شاره‌زاى ئه‌منى وستراتیژییان له‌به‌رده‌م ماڵه‌كه‌ى خۆى له‌ناوچه‌ى زه‌یونه‌ى ناوه‌ڕاستى به‌غدا تیرۆركرد.


د. کاوە مەحموود/ چەمکی سەروەری لە دەوڵەتی عێراقدا\nچەمکی سەروەری نیشتمانی یان سەروەری دەوڵەت یەکێکە لە بنەماکانی بوونی دەوڵەتی نیشتمانی و بواری یاسای دەستوری و یاسای نێودەوڵەتی ئاماژەیان پێکراوە. سەرەتای گەڵاڵەبوونی ئەم چەمکە کە پەرەسەندنی بەرچاوی بە خۆوە بینیەوە بۆ شۆڕشی فەرەنسا ساڵی 1879 دەگەڕێتەوە کە لە 26ی ئابی ئەو ساڵدا جاری مافی مرۆڤ ڕاگەیەنرا، و تیایدا ئاماژە بۆ ئەوە کرا کە سەروەری بۆ نەتەوە دەگەڕێتەوە و دابەش نابێت و ناکرێ دەستبەرداری لێبکرێت و سەرچاوەی دەسەڵاتی حوکمڕان لە گەلەوە دێت، و مانای سەروەری نیشتمانی ئەوەیە کە دەسەڵات بۆ گەلە و لە پێناوی گەلە، کە دەبێ لەڕێگای دامەزراوی دیموکراسییەوە چاودێری بکات. دوای ڕاگەیاندنی نەتەوە یەکگرتووەکان و ئەو بەڵگەنامە و بڕیارانەی کە دەرچووە لە لایەن ئەو دەزگایەوە، چەمکی سەروەری نیشتمانی مۆرکێکی نێودەوڵەتی وەرگرت، و سنورێکی بۆ سەرجەم شێوازەکانی پێشتر دانا کە کەلێنی دەخستە ئەم چەمکەوە، وەک سیستەمی وسایە کە لە لایەن "عسبەت ئومەم" بڕیاری لە سەر دابوو. بڕیاری کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە 14ی کانوونی یەکەمی 1960 کە بەشێکە لە قوناغی بەناوی تەواوبوونی کۆلۆنیالزم باس لە یەکسانی نێوان دەوڵەتەکان لە بواری سەروەریدا دەکات.\n"سەروەری نیشتمانی" لە عێراقدا هەردەم لێکدانەوەی جیاوازی بۆکراوە، بەڵام ئەگەر بڕوانینە سەرجەم قۆناغەکانی دەوڵەتی عێراق بۆمان دەردەکەوێت ئەم دەوڵەتە لەو کاتەوەی ئینگلیز دروستی کردووە تا ئێستا سەروەری نیشتمانی بە خۆوە نەبینیوە، و ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای هەڵەی مێژوویی لە دامەزراندنی دەوڵەتی عێراقدا.\nلە مێژوودا دەوڵەتێک نەبووە بەم سنوورە جوگرافییەی ئێستا کە ناوی دەوڵەتی عێراق بوو بێت. لە ئازاری 1921 وەزارەتی کۆلۆنیالییەکانی بەریتانیا کۆنگرەیەکی بە سەرۆکایەتی چەرچل لە قاهیرە بەست و بڕیاری دروستکردنی عێراق درا، و دوای چەندین ساڵ کوردستانی باشور بەم دەوڵەتە لکێنرا.\nدروستکردنی دەوڵەت بەو عەقڵیەتە کۆلۆنیالیزمەی ئەو کاتەی ئینگلیز کە کۆمەڵێک هەرێم و کۆمەڵگای جیاوازی بەیەکەوە لکاند، بوو بە هۆی نەبوونی سەقامگیری سیاسی لەو دەوڵەتەدا، و ئەمەش زەمینەیەکی لەبار بوو کە ئینگلیزەکان چەندینڕێکەوتننامە لەگەڵ حوکمڕانەکانی عێراق ببەستن کە جەختیان لەسەر بواری ئەمنی دەکردوە و مایەی مانەوەی دەوڵەتی عێراق بوو لە ژێر ئینتدابی بەریتانی. دەوڵەتی عێراق و بەریتانیا لە ساڵانی 1926، 1927 چەندینڕێککەوتننامەیان مۆرکرد و لە ساڵی 1929 بەرتانیا ڕایگەیاند کە لە ساڵی 1932 سەربەخۆیی بە عێراق دەبەخشێت، و لە 30 حوزەیرانی ساڵی 1930دا ڕێککەوتنامەیەکی نوێ لە نێوان عێراق و بەریتانیا مۆرکرا کە هاوپەیمانی توندوتۆڵی نێوان ئەم دوو دەوڵەت ڕاگەیەنرا و تیایدا بەریتانیا زامنی ئاسایشی ناوخۆیی دەوڵەتی عێراقی دەکرد و سەبارەت بە هەڕەشەی دەرەکیش داکۆکی لێدەکرد. ماوەی ئەمڕێککەوتننامەیە 25 ساڵ بوو، و دواتر حکوومەتی بەریتانیا ویستی بەڕێککەوتنامەی پۆرستمۆسی ساڵی 1948 بە شێوازێکی دیکە بەردەوامی بەوڕێککەوتننامەیە بدات.\nدەوڵەتی عێراق لە کاتی دروستکردنی لەژێر دەسەڵاتی ئینتداب و سیستەمی وسایەی نێودەوڵەتی بوو کە بەریتانیا ئەم کارەی دەکرد، و هەرچەندە دواتر سەربەخۆیی دەوڵەت ڕاگەیەنرا،ڕێککەوتنەکانی نێوان عێراق و بەریتانیا سەروەری بۆ ئەم دەوڵەتە نەهێشتبوو. ئینگلیز حکوومەتەکانی دادەمەزراند. نەبوونی سەروەری دەوڵەت وای کرد کە سەقامگیری سیاسی لە عێراقدا نەبێت، چونکە سەروەری پێویستی بە فاکتەری ناوخۆیی هەیە کە ئەویش شەرعیەتی دەوڵەتە و لە کاتی نەبوونی ئەو شەرعیەتە سەقامگیری نابێت و سەروەری نامێنێت، و حکومڕانەکان بۆ مانەوەیان پشتیان بە هێزی نێودەوڵەتی و دەرەکی دەبەست. یەکێک لە دیاردەکانی نەبوونی سەقامگیری سیاسی لە سەردەمی حوکمڕانی پاشایەتیدا ئەوە بوو کە لە ساڵانی نێوان 1925 تا 1958 عێراق 50 حکوومەتی بە خۆوە بینییەوە. حوکمڕانەکان لەو سەردەمەدا بە بڕیاری ئینگلیز سیاسەتیان بەڕێوە دەبرد. کاتێک کە کورد لە چلەکاندا شۆڕشی دەکرد، فڕۆکەکانی ئینگلیز بۆردمانی کوردستانیان دەکرد، لە سێدارەدانی تێکۆشەران لەو سەردەمەدا بە بڕیاری باڵوێزخانەی بەریتانیا بوو.\nحوکمڕانەکان لە سەردەمی کۆماریدا دیسانەوە نەیانتوانی سەروەری دەوڵەت بپارێزن و هەردەمڕێگای توندوتیژی و سەربازییان هەڵبژارد بە بیانووی پاراستنی سەروەری خاکی وڵات و لەم بوارەدا حوکمی بەعس ملکەچی پێشێلکردنی سەروەری خاکی دەوڵەتی عێراق بوو کاتێکڕێککەوتننامەیجەزائیری ساڵی 1975 لەگەڵ ئێراندا مۆرکرد، و پاشان لەڕێگای ئەنفال و جینۆسایدەوە سەروەری دەوڵەتی دەپاراست.\nلە 2003وە دیسانەوە دەوڵەتی عێراق بەپێی بڕیاری خودی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و نەتەوە یەکگرتووەکان داگیرکرا و سەروەری نەما، و هەرچۆن بەریتانییەکان دەوڵەتی عێراقیان بەو شێوە شێواوە لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا دروست کرد، و لە ساڵی 1925 قانوونی ئەساسییان بۆ ئەم دەوڵەتە دانا، بە هەمان شێوە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و بە هەماهەنگی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆیی ئێران سەرلەنوێ بە شێواندنێکی نوێ دەوڵەتی عێراقیان دامەزراندەوە و دەستوری ساڵی 2005یان بۆ دانا. وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاڕێککەوتننامەی ئەمنی لەگەڵ ئەم دەوڵەتە و بوونی لە سەر خاکەکەی هەیە، و کاتێکیش ئەم بوونە لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی ئێران ناگونجێت، حکوومەتی عێراق ئەم بوونە بە پێشێلکردن دادەنێت. دەوڵەتی ئێران بە هۆی هەژموونی میلشیای و حزبی سیاسی تایفەگەری کە حوکمی عێراق دەکات پێی وایە سەروەری سەرەکی دەبێ بۆ دەوڵەتی ئیسلام و ولایەفقیە بێت، و بایەخ بە بوونی بابەتێک نادات کە ناوی سەروەری دەوڵەتە، و هەردەم لای وایە سەروەری تایفەگەری لە سەروەری خاکی دەوڵەتێک پیرۆزترە.\nلە تێکڕای خوێندنەوە بۆ بابەتی سەروەری لە عێراقدا دەردەکەوێت کە دەوڵەتێکی تایفەگەری شکستخواردووە و پێشەنگی گەندەڵی و خاوەنی دۆسییەکی گەورە لە جینۆساید، و دەوڵەتێک کە دوور لە بڕیاری ئازادانەی پێکهاتەکانی و پەرەسەندنێکی ئاسایی دروست کرابێ، سەقامگیری سیاسی و گەشەپێدانە و ئاشتی کۆمەڵایەتی بە خۆوە نابینێت و شتێک نامێنێت ناوی سەروەری دەوڵەت بێت.