بۆچی خەڵك بەشداری هەڵبژاردن نەکەن!؟ – hkkurdistan\nHome 6 vidio 6 بۆچی خەڵك بەشداری هەڵبژاردن نەکەن!؟\nزۆربەی ئەو لایەنە سیاسیانەی کوردستان کە خۆیان بە ئۆپۆزیسیۆن یان رکابەری پارتی و یەکێتی دادەنێن، دەڵێن بەشداری نەکردن لە هەڵبژاردندا مانای قبوڵکردن و ڕازی بوونە بە هەلومەرجی سیاسی ئێستای کوردستان و خزمەتکردنە بە مانەوەی دەسەڵاتی یەکێتی و پارتی. بەو پڕوپاگەندەیە هەوڵ دەدن خەڵك بترسێنن تا دەنگەکانیان بۆخۆیان مسۆگەر بکەن. ئەوان دەیانەوێ وا لەخەڵك بگەیەنن کە ئەگەر دەنگ بەوان بدەن، ئەوا ئەو لایەنانە دەتوانن یەکێتی و پارتی لاواز بکەن و یاخود لەدەسەڵاتیان بخەن! بەڵام ئەمە درۆیەکی پوچەو ئەزمونی نزیك بە ١٠ ساڵی رابردوو ئەوەی سەلماندوە کە ئەو حزبانە لە ترۆپکی بەهێزیاندا تەنها لەبەردەم قاپی حکومەتی یەکێتی وپارتیدا وەستاون، تا پۆستی چەند پۆستێکی ئیداریان بدەنێ و لەبەشی داهاتی هەرێمدا پشکێکیان بۆ تەرخان بکەن . ئەو هێزانە نەك نەیانتوانی و ناتوانن دەسەڵاتی یەکێتی و پارتی لاواز بکەن، بەڵکو شەرعیەتی سیاسی و یاساییان دا بە دەسەڵاتی میلیشایی و بنەماڵەیی ئەوان و ئێستاش هەر هەمان کار دوبارە ئەنجام دەدەنەوە. بەپێچەوانەی بانگەشە پڕ درۆو چەواشەکاریەکانیان، گەورەترین خزمەت بە دەسەڵاتی ئەو دوو حزبە دەکەن! چۆن!؟\nیەکەم: دەسەڵاتی سیاسی کوردستان میلیشاییە. هیچ ئاڵوگۆڕێکی سیاسی و گۆڕانکاری لە دەسەڵاتدا لەرێگای هەڵبژاردن و دەنگدانەوە ناکرێ، بەڵکو ژمارەی لولەی چەکەکان و بلۆکە دۆلارەکان بڕیار دەدەن. دەسەڵات بۆ یەکێتی و پارتی بڕاوەتەوە و ئەوەشی بڕاندویەتیەوە، هێزی چەک و پارەی ئەو دوو حزبەیە، کە ماوەی (٢٧) ساڵە دەسەڵاتی سیاسی کوردستانیان لەژێر دەستی خۆیاندا قۆرخکردوە و هەر ئەوەش پێگەی ئەوانی لای ئەو دەوڵەتانەی کە دەورو دەخالەتی سیاسیان لە کوردستاندا هەیە، قایم کردوە. بەشداری ئەو حزبانەی دیکە لە هەڵبژاردندا تەنها بۆئەوەیە بەشی خۆیان لەو دوو حزبە لەدەسەلات و لە داهات و سامانی کوردستان وەربگرن، واتە ببنە شەریکیان نەك ئەوان لەسەر کورسی دەسەڵات بکێشنە خوارەوە. نمونەیەکی زۆر سادە ئەوەبوو کە بزوتنەوەی گۆڕان لە بوونی کەسایەتی نەوشیروان موستەفادا و بە چنینەوەی ٢٤ کورسی پەرلەمان نەیتوانی نەك سنورێك بۆ پارتی دابنێ، تەنانەت نەیتوانی جێگا بە یەکێتی لێژبکات کە (٦) کورسی لەویش زیاتر بوو! لەوەش خراپتر نەیتوانی پێش بە دەرکردنی وەزیرەکانی و سەرۆکی پەرلەمانەکەی بگرێ لەلایەن پارتیەوە.\nدووەم: یەکێتی و پارتی وەکو دوو هێزی میلیشایی، کە کۆنترۆڵی کوردستانیان کردوەو لەنێوان دوو ناوچەی نفوزو دەسەڵاتدا دابەشیان کردوە، پێویستیان بە روپۆشێکی دیموکراسی هەیە، چ بۆ دنیای دەرەوە و چ بۆ ئیستهلاکی ناوخۆیی. ئەو دوو حزبە دەیانەوێ وا نیشان بدەن کە لەلایەن خەڵکەوە دەنگیان پێ دراوەو هەڵبژێردراون. ئەمە هەم بۆ چەواشەکردنی خەڵك لە ناوخۆی کوردستان پیویستە و هەم ووڵاتانێکی وەکو ئەمریکا و ئەوروپا کە هەمیشە رووپوشی دیموکراسی دەکەن بەسەر ئەو هێزانەدا کە هاوکارییان دەکەن، پێویستە. بەشداری ئەو حزبانە لەگەڵ یەکێتی و پارتی لە هەڵبژاردندا روخساری دزێوو خەسڵەتی میلیشایی ئەو حزبانە دەشارێتەوەو ماسکی دیموکراسی دەخاتە سەر دەموچاویان. بەر لە بەشداری ئەو حزبانەی رکابەری پارتی و یەکێتی، بەشێکی بەرچاوی خەڵك وەکو دەسەڵاتێکی خۆسەپێنی میلیشایی سەیری دەسەڵاتی ئەو دو حزبەیان دەکرد. بەڵام بەشداری نەیارەکانیان لە هەڵبژاردندا ئەوانی کردە براوەی هەڵبژاردن و بەتایبەتی پارتی کردە خاوەن زۆرینەو خاوەن ماڵ کە دەبوو هەموویان برابچوکی ئەو قبوڵ بکەن و لەناو حکومەتەکەی ئەودا پێگەیەکیان پێ ببڕیت!\nئێستاش بەبەشداریکردنیان، جارێکی دیکە شەرعیەت بۆ حکومەتەکەی یەکێتی و پارتی دەستەبەر دەکەنەوە. ئەو لێکدانەوەیە رەواج پێدەدەن و بە کردەوەش ئەوە دەکەن کە خۆیان وەکو رکابەری پارتی و یەکێتی لە پرۆسەیەکی دیموکراسیدا لەقەڵەم بدەن و گوایە لە کێبڕکێیەکی دیموکراسیدا ئەو حزبانە دەسەڵاتی هەرێمیان دەکەوێتە دەست! کاتێکیش گلەیی و گازندە لە ساختەکاری یەکێتی وپارتی دەکەن لە پرۆسەی دەنگداندا و گوایە ئەگەر ساختەکاریان بەرامبەر نەکرێ و دەنگەکانیان نەدزرێ ئەوا ئەوان زۆرینەی پەرلەمان بەدەست دەهێنن، دیسانەوە ماهیەتی درۆ و ساختەکاری بانگەشەکەی خۆیان دەردەخەن، چونکە ئەوان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ئەگەر زۆرینەی دەنگی خەڵک بەدەست بێنن، دەتوانن دەسەڵاتی ئەو دوو حزبە کۆتایی پێ بهێنن، ئەی چ خێرە ناتوانن تەنانەت پارێزگاری لە دەنگەکانی خۆشیان بکەن!؟\nسێهەم: ئەو حزبانەی کە خۆیان وەکو نەیاری ئەو دەسەڵاتە هەڵدەخەن، لەلایەکی دیکەوە گەورەترین خزمەت بە یەکێتی وپارتی دەکەن، چونکە لە کاتێکدا ناتوانن، ئەگەر هەموو کورسیەکانی پەرلەمانیش بێنن، دەسەڵات لە پارتی و یەکێتی وەربگرنەوە، بەڵام ئەو دەنگانەی کە لەیەکێتی و پارتی و دەسەڵاتی میلیشیایی و بنەماڵەیی ئەوان توڕەن و بەشوێن رێگایەکدا دەگەڕێن کە کۆتایی بەدەسەڵاتیان بهێنن، بەناوی ئۆپۆزیسیۆن و دژایەتی یەکێتی و پارتیەوە دەیان بەنەوە ناو پرۆسەی هەڵبژاردن لە پەیداکردن و دەستبردن بۆ بەدیلی شۆرشگێڕانە دووریان دەخەنەوەو لەناو بازنەی دەسەڵاتی میلیشایی بۆرژوازی کورددا گەمارۆیان دەدەن! ئەم حزبانە دەوری (دوگمەی سەلامەتی) دەبینن بۆ دەسەڵاتی میلیشایی کوردایەتی لەبەرامبەر کڵپەی شۆڕش و خەباتی شۆرشگێرانەی جەماوەری کرێکارو زەحمەتکێش و ئازادیخوازی کوردستاندا. بەشداری نەکردنی خەڵك، دەسەڵاتی یەکێتی و پارتی بەهێز ناکات، چونکە دەسەڵاتی ئەوان لەجێی خۆیدایەو هەڵبژاردن هیچ کاریگەریەکی لەسەر نابێت، بەڵام بەشی ئەم حزبە رکابەرانە لە وەرگرتنی ئیمتیازاتی سیاسی و مادی لەو دوو حزبە میلیشاییە بنەماڵەییە کەمتر دەکاتەوە، چونکە ئەمان دەنگی خەڵکی ناڕازی لەو دوو حزبە، بۆخۆیان دەبەن و دەیکەنە بەردەبازی گەیشتن بە بەرژەوەندیەکانی خۆیان. بەڵام بەشداری نەکردن و بایکۆتی خەڵك دەسەڵاتی ئەو دوو حزبە دەخاتەوە سەر پێناسە و ماهیەتی خۆی، پرۆسەی دانی مۆری شەرعیەتی سیاسی و یاسایی لە دەسەڵاتە خۆسەپێن و میلیشایی و بنەماڵەییەکەیان دەکاتە گاڵتەجاڕ! کەواتە بۆ سەندنەوەی شەرعیەت لە دەسەڵاتی بنەماڵەیی میلیشیایی بۆرژوازی یەکێتی و پارتی دەبێ خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێش و چەوساوەو ئازادیخواز و یەکسانیخواز و ئومێدەوار بەژیانێکی شکۆمەندو ئایندەیەکی گەشاوە، دەبێ بایکۆتی ئەم گاڵتەجاڕیە بکەن. سەرەتا شەرعیەتیان لێ وەربگرینەوە تا هەنگاوی یەکەم بۆ رزگارکردنی خۆمان لە دەسەڵاتی ئەوان دەست پێ بکەین.


هانا عه‌لی : كورد نازانێت روتی چیه ! – WTARIKURD\nئامادەکردنی : هێما نه‌بی\nفیمینیسته ڕادیكاڵه‌كان پێیانوایه ژن ده‌بێت بێ پیاو بێت .\nهانا عه‌لی نووسه‌ر‌و خوێندكاری جێنده‌رناسی له George Brown College له‌كه‌نه‌دا‌و ڕاوێژكاری بۆ ژنان‌و منداڵان ، له‌م گفتوگۆیه‌ی ئاوێنه‌دا ده‌ڵێت : ئه‌وه‌ی ناونراوه خۆشه‌ویستی له‌نێوان پیاو و ژندا ته‌نها درۆیه‌كی گه‌وره‌یه بۆ چاوبه‌ست كردنی ژنانه ، به‌ڵام من باوه‌ڕم به‌وه نییه .\nپرسیار : جێنده‌ر چییه‌و كه‌ی سه‌ره‌تای قسه‌وباس له‌سه‌ر جێنده‌ر ده‌ستیپێكرد ؟\nهانا : جێنده‌ر كۆنسێپتێكی تازه نییه‌و له‌مێژوویه‌كی دووره‌وه فێمیمینسته‌كان به‌كاریانهێناوه ، به‌ڵام له‌سه‌ره‌تای ساڵه‌كانی ١٩٧٠وه هاتووته ناو بواری ئه‌كادیمیه‌وه . له‌سه‌ره‌تادا كۆمه‌ڵێ لێكۆڵه‌ر جێنده‌ر یان به‌و مه‌به‌سته به‌كاریانهێنا تا ڕه‌گه‌ز وه‌ك بایۆلۆژیا له‌ڕه‌گه‌ز به‌مانا كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كه‌ی جیابكه‌نه‌وه . به‌كورتی جێنده‌ر لایه‌نی كۆمه‌ڵایه‌تی ڕه‌گه‌ز دیاریده‌كات‌و كاری له‌سه‌ر ده‌كات له‌سه‌رجه‌م ئاسته جیاجیاكاندا . فێمینیسته‌كان ته‌نیا گرووپن كار به‌چه‌مكی جێنده‌ر ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی شێوازی بیركردنه‌وه‌ی مرۆڤ له كۆمه‌ڵگه‌كاندا سه‌باره‌ت به‌ره‌گه‌ز دیاریبكه‌ن . فێمینیزم پێیوایه ئه‌م زانسته بۆ لایه‌نه‌كانی ژیانی مرۆڤ گرنگه له‌كۆمه‌ڵگه‌دا ، هه‌ربۆیه‌ش له‌زۆر له‌زانكۆكانی‌وڵاتانی ڕۆژئاوا پڕۆگرامی تایبه‌ت به‌بواری زانستی جێنده‌ر هه‌یه‌و كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌ن .\nپرسیار : كاریگه‌ری بزوتنه‌وه‌ی فێمینیستی له‌سه‌ر كاریگه‌ریه ئه‌رێنییه‌كانی جێنده‌رناسی له‌ناو كۆمه‌ڵگه پێشكه‌وتووه‌كاندا چی بووه ؟\nهانا : فێمینیزم له‌جێنده‌ر جیا ناكرێته‌وه ، باسم كرد ، كه جێنده‌ر بواری ئه‌كادیمیانه‌یه له‌ڕێی لێكۆڵینه‌وه‌كانیانه‌وه ئاڕاسته‌ی سیاسه‌تی فێمینیزم دیاری ده‌كات له‌كۆمه‌ڵدا . بۆ نموونه هۆكاری دیسپلین‌و كۆنترۆڵی ژنان له‌كۆمه‌ڵدا هۆكاره‌كه‌ی چیه ؟ بۆ‌وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره فاكت‌و لێكۆڵینه‌وه‌مان پێویسته بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین گۆڕانكاری تیابكه‌ین . بۆ نموونه بۆ یه‌ك ناسنامه‌ی سێكشواڵیه‌ت له‌كۆمه‌ڵی كوردیدا هه‌یه كه هێترۆسێكشواڵیه‌ته ؟ ئه‌مه ناڕه‌وایه ، چونكه چه‌ندین ناسنامه‌ی تری سێكشواڵیه‌ت له‌كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیدا هه‌یه ، به‌ڵام یه‌ك دانه‌یان سه‌پاوه ، ئه‌ویش ئه‌وه‌ی نێوان پیاو‌و ژنه ، له‌كاتێكدا زۆر له‌سۆسیۆلۆژه‌كان باس له٩ جۆر ناسنامه‌ی سێكشواڵیه‌ت ده‌كه‌ن له‌كۆمه‌ڵگه‌دا‌و پێموایه ئه‌مه كێشه‌یه‌كی گه‌وه‌ره‌یه له‌دونیابینی خه‌ڵكی لای ئێمه‌دا ، بۆیه جێنده‌ر هه‌ڵه‌كانی شێوازی بیركردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه ده‌خاته ژێر پرس‌و سیاسه‌تی فێمینیزمیش به‌ده‌یان شێوه‌ی جیاجیا كار بۆ به‌ده‌ستهێنانی مافی هاوسه‌رگیری‌و به‌خێوكردنی منداڵ‌و ژیانێكی ئاسایی بۆ هۆمۆسێكشواڵه‌كان ده‌ده‌ن‌و كردویانه ، به‌ڵام به‌داخه‌وه هێشتا له‌و كۆمه‌ڵگه‌یانه‌شدا ناڕۆشنی‌و نه‌زانیه‌كی گه‌وره به‌بزوتنه‌وه‌ی فێمینیزم‌و زانستی جێنده‌رناسی هه‌یه . فێمینیزم پێیوایه كۆمه‌ڵگه دابه‌شبووه به‌سه‌ر دوو ڕه‌گه‌زدا ، له‌نێوان ئه‌و دوو ڕه‌گه‌زه‌شدا ڕه‌گه‌زی سێهه‌م هه‌یه ، كه هه‌م ژنه‌و هه‌م پیاو (Intersex). له‌زۆربه‌ی كۆمه‌ڵگه‌كاندا ، كه كوردستان یه‌ك له‌وانه‌یه ، زانینێكی زۆر ساده‌و سه‌ره‌تایی بۆ ڕه‌گه‌ز‌و تێگه‌شتن له‌ڕه‌فتاری ڕه‌گه‌زی هه‌یه . ئه‌مه جگه له‌وه‌ی هه‌ویه‌تی سێكشواڵیه‌تی هێشتا نه‌بووه به‌باس‌و زۆربه‌مان پێمانوایه ، نۆڕماڵ بوون ئه‌وه‌یه ژن یانی ژن‌و پیاو یانی پیاو ، له‌كاتێكدا به‌پێی زانستی جێنده‌رناسی زۆر جیاوازه‌و چه‌ندین جۆری جیاجیای هه‌ویه‌تی سێكشواڵیه‌تی هه‌یه‌و فێمینیزم‌و جێنده‌رناسی كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌ن . گروپه‌كانی گه‌ی ، لێزبیان ، كویر ، بایسێكشواڵ (Gay,Lesbian, Queer, Bisexual) ، هه‌موو له‌یه‌كتر جیان‌و په‌یوه‌ندیه سێكسیه‌كانیان‌و سیفاتی تایبه‌تیان به‌پێی ئه‌م زانسته ، به‌سه‌ر ڕه‌گه‌زێكی دیاریكراودا به‌درۆ ده‌خاته‌وه .\nپرسار : له‌پاڵ جێنده‌ره‌وه هه‌میشه باسی جێنده‌ر ئینئیكوالێتی ده‌كرێت ” نایه‌كسانی ره‌گه‌زی “، ئایا ئه‌م باسه‌یان به‌هۆی نایه‌كسانی ڕه‌گه‌ز‌و چۆنیه‌تی مامه‌ڵه‌كردنی شوێنه فه‌رمییه‌كان بوو ؟\nهانا : پێموایه ئه‌وه فێمینیزمه باس له‌نایه‌كسانی ده‌سه‌ڵاتی ره‌گه‌زی ده‌كات له‌كۆمه‌ڵگه‌دا . وه‌ك‌وتم‌و له‌رێی لێكۆڵینه‌وه‌كانی زانستی جێنده‌ره‌وه ئێمه په‌ی به‌نایه‌كسانییه‌كانی ناو كۆمه‌ڵگه ده‌به‌ین . مانای سه‌رده‌سته بوونی پیاوان به‌سه‌ر ژنان له‌كۆمه‌ڵدا زۆر كێشه‌ی لێكه‌وتۆته‌وه كه بووه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی ژن تا لێواره‌كانی مردن ببرێ ، كه‌واته ئه‌م په‌یوه‌ندیه نایه‌كسانه بۆیه ده‌بێ به‌پێی سیاسه‌تی فێمینیزم ، خه‌بات بكرێ بۆ یه‌كسانی ده‌سه‌ڵات له‌نێوان ره‌گه‌زه‌كاندا .\nمن پێموایه له‌ره‌گه‌زێك زیاتر كراون به‌گروپی ژێرده‌سته. ئه‌وانیش ژن‌و ئینته‌رسێكسه‌كانن‌و نایه‌كسانی‌و بێمافی ئه‌چێته نێو قوڵایی ژیانكردن به‌سه‌رله‌به‌ری ، وه‌ك له‌كوردستان هه‌یه . نایه‌كسانی جێنده‌ری له‌كۆمه‌ڵگه‌دا ، له‌ناو سیاسه‌ت‌و ماڵ‌و په‌رله‌مان‌و ته‌واوی دام‌و ده‌زگای حكوومه‌ت‌و تا ده‌گاته پۆستی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ، به‌تۆخی ده‌بینرێت‌و هه‌ستی پێده‌كرێت . له‌هیچ شوێن‌و دام‌و ده‌زگایه‌كی هه‌رێمی كوردستاندا ، مامه‌ڵه‌ی دروست‌و یه‌كسان نابینرێت ، له‌نێوان ڕه‌گه‌زی ژن‌و پیاودا ، خۆ جارێ ڕه‌گه‌زی سێهه‌م ، ون بووه له‌و نێوه‌نده‌دا‌و هیچ جۆره یاسایه‌ك مافه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانیان ناپارێزێت . له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی وه‌ك كوردستاندا ، كه كۆی داموده‌زگاكانی كۆمه‌ڵگه به‌ده‌ست پیاوه ، جێگه‌یه‌ك بۆ یه‌كسانی جێنده‌ری نیه هێشتا .\nپرسیار : ئایا چه‌مكی جێنده‌ر ته‌نیا بۆ خزمه‌تكردن‌و پشتگیری كردنه له ره‌گه‌زی ژن ؟\nهانا : بێگومان وانییه ، جێنده‌ر تایبه‌ت نییه بۆ باسكردنی ته‌نها یه‌ك ڕه‌گه‌ز . ئه‌مرۆ دونیابینی من وه‌ك فێمینستێك بۆ مه‌سه‌له‌كانی تر ، ته‌نانه‌ت ڕوانگه‌ی ئێمه ( فێمینسته‌كان ) بۆ رۆژهه‌ڵاتی‌و رۆژئاوایی ، نه‌ژاد چین ، سێكشواڵیه‌ت‌و ئایین چۆن دروستده‌بێ ، هه‌مووی په‌یوه‌ندی به‌شێوازی بیركردنه‌وه‌ی ئێمه‌وه هه‌یه ، بۆیه جێنده‌ر ته‌نها ره‌گه‌ز له‌كۆمه‌ڵگه‌دا ناخاته ژێر پرسیار ، به‌ڵكو له‌بنه‌ڕه‌تدا زانست چۆن د‌روستبوو یان فه‌لسه‌فه ، ده‌سه‌ڵات هه‌موو ئه‌مانه له‌زانستی جێنده‌رناسیدا ده‌خوێنرێت ئاشنامان ده‌كات به‌وه‌ی كه بۆ ئێمه به‌شێوه‌یه‌كی دیاریكراو بیرده‌كه‌ینه‌وه ؟ فێمینیزم پێیوایه زانست به‌شێكه له‌تێنه‌گه‌شتنی كۆمه‌ڵگه بۆ بواری جێنده‌ر . بۆ نموونه تا ئێستا ته‌نها دوو جۆر كرۆمۆسۆمی سێكسی به‌خه‌ڵك ده‌ناسرێت كه ناسراون به xxو xy، له‌كاتێكدا ٩٨ جۆر كرۆمۆسۆم هه‌ن‌و ئه‌م كرۆمۆسۆمانه ، به‌شێكیان به‌ته‌واوی به‌رپرسیارن له‌سلوك‌و ڕه‌فتاری تاك . زانستی پزیشكی تا به‌م ساته‌و له‌رۆژائاواشدا ، هۆشیاری ئه‌وه‌یان نه‌داوه به‌خه‌ڵك ، كه هه‌موو پێویسته تێستی خۆمان بكه‌ین ، كه ئایه به‌ڕاستی ژنین یان پیاو . من تێده‌گه‌م ئه‌مه ڕه‌نگه به‌قورس بكه‌وێت له‌سه‌رم‌و هه‌ندێك به‌په‌ڕگیری فكری لێیتێبگه‌ن ، به‌ڵام ئه‌مه ئێستا باسێكه له‌نێو فێمینسته‌كاندا‌و جێنده‌رناسان هه‌وڵی به‌كۆمه‌ڵایه‌تی كردنی ئه‌م باسانه ده‌ده‌ن . به‌ڕای من یه‌ك جێنده‌ر هه‌یه ، كه پێناسه‌ی ڕه‌گه‌زه جیاوازه‌كان ده‌كات‌و ڕه‌فتاری ژن بوون‌و پیاو بوون (Masculine Feminin)، وابه‌سته ناكات ، به‌پێكهاته‌ی بایۆلۆژی مرۆڤه‌وه . به‌ڵكو ده‌كرێت كه‌سێك له‌ڕووی بایه‌لۆژیه‌وه پیاو بێت ، به‌ڵام سیفه‌ته تایبه‌ته‌كانی وه‌ك هه‌ر پیاوێكی تر نه‌بێت . ئه‌مه مانای ئه‌وه نییه لاسایی ژن ده‌كاته‌وه ، به‌ڵكو سیفات‌و به‌رخودی ئه‌و جۆرێكی تره . هه‌روه‌ها بۆ ژنێك .\nپرسیار : ۆرێك له‌فێمینیسته‌كان سێكس به‌چه‌وساندنه‌وه‌ی سه‌ره‌كی ژن داده‌نێن ، ته‌نانه‌ت رادیكاڵه‌كان ئامۆژگاری لێسبه‌ن ده‌كه‌ن بۆ رزگاركردنی جه‌سته‌ی ئافره‌ت ، ئایا دیبه‌یته جیاوه‌زه‌كان له‌سه‌ر جێنده‌ر‌و نایه‌كسانی جێنده‌ری چۆن كاریان له‌سه‌ر ئه‌م تێڕوانینه كردووه ؟\nهانا : به‌ڵێ ئه‌وه‌وایه به‌تایبه‌ت ڕادیكاڵ فێمینیسته‌كان ، چون سێكشواڵیه‌ت به‌هۆكاری چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان ده‌زانن كه پیاو ، له‌ڕووی له‌ش‌و كاره‌وه ژن ئیستغلال ده‌كات . تیوری ڕادیكاڵ فێمینیست پێیوایه ژن ده‌بێت بێ پیاو بێت . هه‌موو كار‌و بواره‌كانی ژیان له‌گه‌ڵ ڕه‌گه‌زی خۆی ئه‌نجامبدات . ده‌ڵێن ئه‌وه‌ی ناونراوه خۆشه‌ویستی له‌نێوان پیاو‌و ژندا ته‌نها درۆیه‌كی گه‌وره‌یه بۆ چاوبه‌ست كردنی ژنانه ، ئه‌گینا چۆن خۆشه‌ویستی له‌نێوان ده‌سه‌ڵاتدار‌و بێده‌سه‌ڵاتدا دروست ده‌بێ ! له‌بیرمان نه‌چێت فێمینسته‌كان جۆراوجۆرن . من خۆم به‌فێمینست ڕادیكاڵ ده‌زانم‌و تیوری خۆجیاكردنه‌وه‌ش له‌پیاوان به‌دروست نازانم . ڕۆكسێن گه‌ی ، نووسه‌ر‌و فێمینستی كه‌نه‌دی ، له‌ساڵی ٢٠١٠وتارێكی زۆر گرنگی نووسیوه به‌ناونیشانی ” فێمینستیكی خراپ ” Bad Feminist . نووسه‌ر له‌وێدا به‌ته‌واوی فه‌لسه‌فه‌ی فێمینیزم ڕووبه‌ڕووی ئه‌و پرسیاره ده‌كاته‌وه كه ئایا ئه‌وه كێیه بۆمان دیاریده‌كات ، فێمینیزم چیه‌و ده‌بێت چی جۆره فێمینستێك بین ؟ ئه‌و پێیوایه زۆر كه‌س ده‌توانێت فێمینیست بێت‌و خۆی بخاته ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و بۆكسه داخراوه‌ی بۆ فكری فێمینیستی نووسراوه .\nڕۆكسێن به‌خۆی ده‌ڵێت ” من فێمینیستم ، به‌ڵام فێمینستێكی خراپ “، ئه‌ڵبه‌ت ئه‌و خراپ بوونه مه‌به‌ستی له‌وه‌یه كه ئیتر له‌قاڵبێكی داخراو بچینه ده‌ره‌وه‌و پێمانوانه‌بێت ئه‌وه‌ی فێمینیست بێت ، یانی ئیتر نابێت كراسی ته‌نك‌و كورت له‌به‌ربكات‌و نابێت مكیاج بكات‌و مووی ده‌ست‌و قاچی لانه‌بات . به‌بۆچوونی من ڕۆكسین گه‌ی، زۆر جوان ته‌عبیری له‌خۆی كردووه‌و من زۆر كۆكم له‌گه‌ڵی . ئه‌وه‌ی فێمینست ڕادیكاڵه‌كان ده‌یڵێن پێموایه حه‌قیقه‌تی تێدایه تا ڕاده‌یه‌ك ، به‌ڵام بێگومان به‌و شێوه ڕه‌هایه نییه لای من . بۆ نموونه سه‌دان ژنی كورد له‌وپه‌ڕی بێ مافیدا له‌نێو ماڵه‌كانی خۆیاندا ژیان به‌سه‌ر ده‌به‌ن گوایه له‌به‌رئه‌وه‌ی مێرده‌كانیان خۆشده‌وێت ، ناتوانن لێیان جیاببنه‌وه ! من پێموایه ئه‌وجۆره خۆشه‌ویستیانه درۆیه‌كی ئاشكرایه‌و ژنان ده‌بێت له‌و چوارگۆشه داخراوه بێنه ده‌ره‌وه . خۆزگه ژنی كورد به‌م ئاگاییه بگه‌شتایه بۆ ئه‌وه‌ی پیاوی سته‌مكاری له‌ژیانی خۆی وه‌ده‌ربنایه . فێمینیزم پێیوایه ، مرۆڤ ده‌بێت بایی ئه‌وه ئازادی هه‌بێت بۆ جه‌سته‌ی خۆی ، دكتۆرێك كه له‌خه‌سته‌خانه له‌سه‌ر فایله‌كه‌ی ده‌نووسێت كچ یان كوڕ ، ئیتر نه‌بێت به‌حه‌قیه‌تی جۆری سێكشواڵیه‌تی ئه‌و منداڵه . خه‌ڵكێك هه‌ن كه دركیان به‌م لایه‌نی جێنده‌رناسییه كردووه ، دوو ناوی جیا، یه‌ك بۆ كچ‌و یه‌ك بۆ كوڕ ، بۆ منداڵه‌كانیان داده‌نێن‌و زۆر ڕوون باسی ئه‌وه ده‌كه‌ن ، كه دكتۆر چی نووسیوه له‌سه‌ر كارتی له‌دایكبوونی منداڵه‌كه‌یان بۆیان گرنگ نییه‌و ئه‌وان هێشتا نازانن ، منداڵه‌كه‌یان چ ڕه‌گه‌زێكی هه‌یه ، به‌ڵكو هێشتوویانه‌ته‌وه بۆ دوای ته‌مه‌نی ٧ ساڵی ، كه منداڵ له‌و ته‌مه‌نه‌دا ده‌زانێت ، چی جۆرێك سێكشواڵیتی گونجاوه بۆی‌و خۆی ئه‌و بریاره بدات ، كه ئایا كچه یان كوڕ‌و یه‌ك له‌ناوه‌كان بۆ خۆی هه‌ڵبژێرێت .\nپرسیار : ئایا ره‌گه‌ز به‌سیاسی نه‌كراوه له‌لایه‌ن فێمینیسته‌كانه‌وه ، به‌شێوه‌یه‌كی تر ئایا سێكسواڵێتی به‌سیاسی نه‌كراوه ؟\nهانا : سیاسه‌تی فێمینیزم هه‌وڵدانه بۆ نه‌هێشتنی هه‌ڵاواردنی ڕه‌گه‌زی‌و یه‌كسانی ده‌سه‌ڵات له‌نێوان ڕه‌گه‌زه‌كان له‌كۆمه‌ڵگه‌دا ، ئه‌سڵه‌ن مێژوو پڕیه‌تی له‌م حه‌قیقه‌ته . كۆیله‌بوونی ڕه‌شپێسته‌كان‌و باڵاده‌ستبوونی سپیپێست ، سیاسه‌ت به‌سه‌دان ساڵ كاری له‌سه‌ر كردووه . ئاپارتایدی ڕه‌گه‌زی ، شتێك نییه خه‌ڵك نه‌یزانێت . له‌سه‌رده‌می ئێستاشدا‌و له‌وڵاته هه‌ر دیموكراتییه‌كاندا ، پاوه‌ری ڕه‌گه‌زی سپیپێست زیاتره تا ڕه‌شپێست . سێكسیزم له‌لوتكه‌ی خۆیدایه له‌به‌شێكی گه‌وره‌ی ئه‌م سه‌رزه‌مینه . ڕه‌گه‌ز به‌سیاسی نه‌كراوه، به‌ڵكو خۆی سیاسه‌ته . ئه‌ڤین عه‌زیز ، ڕه‌فتارناس‌و لێكۆڵه‌ره‌وه‌ی بواری جێنده‌ر به‌باشی له‌بابه‌تی ” ڕاڤه‌یه‌كی كورت له‌سه‌ر فێمینیزم‌و جێنده‌ر ” له‌گۆڤاری دابڕاندا ، باس له‌سێ پایه‌یی سه‌ره‌كی فێمینیزم ده‌كات ، ئه‌وانیش : ئایدۆلۆژیا ، سیاسه‌ت ، جێنده‌ره . ئێمه ناتوانین باس له‌فێمینیزم بكه‌ین بێ له‌به‌رچاوگرتنی په‌یوه‌ندی نێوان ده‌سه‌ڵات‌و ڕه‌گه‌زدا . پیاو له‌نێو سیاسه‌تدا ده‌سه‌ڵاتێكی ڕه‌های هه‌یه‌و ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ش له‌به‌رژه‌وه‌ندی ڕه‌گه‌زی پیاوان به‌كارده‌هێنرێت . به‌ڕای من سیاسییه‌كان سته‌می ڕه‌گه‌زی وه‌ك وه‌سیله‌یه‌ك به‌كارده‌هێنن بۆ سته‌م‌و نایه‌كسانی ڕه‌گه‌زی ، خه‌ڵكێكی تریش هه‌یه، كار له‌سه‌ر گۆرینی ئه‌مه ده‌كات .\nپرسیار : رووتكردنه‌وه‌ی جه‌سته‌كان به‌سه بۆ رزگاركردنی ژنان له‌ده‌ست هه‌ژموونی پیاو ؟\nهانا : له‌وه‌تای فامم كردووه‌ته‌وه له‌كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستاندا ئه‌م دو وشه‌یه ده‌بیستم ” خۆی ڕووت كردووه‌ته‌وه ”. ڕوتی وه‌ك ئیهانه‌و بێده‌نگكردنی ده‌یان گرووپی سیاسی دونیا به‌كارهاتووه . هه‌ر له‌و كوردستانه‌ی خۆمان ، ساڵانێك له‌دژی كۆمۆنیسته‌كان به‌كارده‌هات . له‌رۆژگاری ئه‌مرۆشماندا له‌دژی فێمینسته‌كان‌و ژنه چالاك‌و ئازاده‌كان . پێشتر بابه‌تێكم به‌ناونیشانی ” ِوتی وه‌ك درۆیه‌كی ئاسان ” له‌میدیاكاندا بڵاوكرده‌وه له‌سه‌ر ڕووتی . له‌وێدا به‌ڕونی باسی ئه‌وه‌م كردووه ، كه كورد نازانێت ڕووتی چیه ! ڕوتی ته‌نها یه‌ك مانای هه‌یه ، ئه‌ویش موجه‌ڕه‌د بوونی جه‌سته‌یه له‌جل‌وبه‌رگ . هاوكات نیمچه ڕووتیش هه‌یه ، كه ته‌نها شۆرت بۆ پیاوان‌و شۆرت‌و ستیان بۆ ژنان ئه‌گرێته‌وه . تاكێكی كوردم نه‌بینیوه له‌هیچ كوێی دونیا ڕوت بێت . خه‌ڵكێك هه‌ن ، سه‌یری فیلمی پۆرنۆ ده‌كه‌ن‌و دێن باسی فێمینسته‌كان ده‌كه‌ن به‌خه‌یاڵی ئه‌و فیلمانه‌وه ، ئه‌گینا فێمینیزم خۆی دژی ڕوتییه . گروپێكی فێمینیست هه‌ن كه به‌سنگ ڕووتكردنه‌وه چالاكیه‌كانی خۆیان ئه‌نجامده‌ده‌ن ، ئه‌وانیش ڕووت نین به‌ڕای من ، به‌ڵكو سنگیان ڕوته . ناڕه‌زایی ده‌ربرینی مه‌ده‌نیانه سه‌دان جۆره ، ئه‌و گروپه ژنه‌ش به‌ڕووتی مه‌مكی خۆیان ، ده‌یان سیاسی‌و كرده‌وه‌ی قێزه‌وه‌نی سیاسیه‌كان ، ڕیسوا ده‌كه‌ن . من‌وه‌ك خۆم نه له‌دژیانم‌و به‌كارێكی ناجۆری ئه‌زانم ، نه‌پێشموایه كاریكی پۆزیتیڤ بێت . به‌ڵام چالاكیه‌كی مه‌ده‌نی پڕ مانایه‌و ئه‌وان مه‌مكی خۆیان ڕووت ناكه‌نه‌وه له‌به‌رئه‌وه‌ی حه‌زیان لێیه وابكه‌ن ، به‌ڵكو له‌به‌رئه‌وه‌ی پێیانوایه ، مینتاڵیه‌تی پیاوگه‌رایی له‌جه‌سته‌ی ژن ده‌ترسێت ، بۆیه جه‌سته‌ی خۆیان وه‌ك هێزێكی تێكشانی ئه‌و زهنیه‌ته پیاوانه‌یه به‌كارده‌هێنن . به‌كورتی بانگشه‌ی فێمینیزم بۆ خۆڕووتكردنه‌وه ، درۆیه‌كی گه‌وره‌ی سیستماتیكه .\nپرسیار : له‌ئێستادا له‌لایه‌ن به‌شێكی كۆمه‌ڵگه ” جێنده‌ر ” وه‌ك شه‌ڕانگێزی‌و تێكدانی شیرازه‌ی كۆمه‌ڵگه لێكده‌درێته‌وه ، هۆكاری ئه‌م هه‌ڵه هاتنانه له‌پای چییه ، بۆچی ده‌بێت له‌كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا زۆربه‌ی چه‌مكه‌كان هه‌ڵه تێگه‌یشتنی لێبكه‌وێته‌وه ، ئایا ئه‌مه مه‌سه‌له‌ی نامۆیی تێرمه‌كه‌یه له‌ناو فه‌رهه‌نگی كوردی یان كۆمه‌ڵه‌گه‌ی ئێمه دژایه‌تی یه‌كسانی‌و مافی ژن ده‌كات ؟\nهانا : له‌ڕاستیدا ته‌نها كوردستان نییه به‌هه‌ڵه له‌چه‌مكی جێنده‌ر تێگه‌شتووه ، به‌ڵكو‌وه‌ك باسم كرد له‌زۆر وڵاتی تری دونیا ، نازانن جێنده‌ر چیه . جا له‌هه‌ندێك له‌و وڵاتانه كه كوردستان نموونه‌كه‌یه‌تی به‌ده‌یان بوختان‌و پێناسه بۆ دروستكردنی جۆراوجۆری سه‌یر‌و سه‌مه‌ره په‌لاماری ئه‌م چه‌مكه ده‌ده‌ن . هه‌ڵای سه‌له‌فیه‌كانی كوردستان له‌ساڵی ٢٠١٠، مایه‌یی پێكه‌نین بو . ئه‌گه‌رچی من پێموایه به‌شێكی ئه‌و هه‌ڵایه دیسانه‌وه سیاسه‌ت بو . له‌نیشتمانی ئێمه‌دا ، درۆ ئاسانترین شته بۆ باوه‌ڕ پێكردن . هه‌ر ئه‌و ماوه‌ی پێشوو هه‌ندێك له‌ژنه‌كان ، كه‌مپینی ئیمزا كۆكردنه‌وه‌یان بۆ ده‌ستوورێكی سیكیۆلار ده‌ستپێكرد . دوای چه‌ند كاتژمێرێك كه‌مپینیك له‌دژیان به‌ڕێخرا ، گوایه ئه‌م ژنانه داوای ” گه‌ی ” بون ده‌كه‌ن . له‌م كه‌نه‌دایه‌ی منی لێده‌ژیم بۆ نمونه ، هیچ كه‌س جێنده‌ر به‌چه‌مكێكی خراپ نازانێت‌و مه‌لاكان‌و پیاوه ئاینیه‌كانی مه‌سیحیه‌ت ، وه‌ك ئه‌وانه‌ی كوردستان باسی ناكه‌ن ، به‌ڵام به‌شێكی زۆری خه‌ڵك ، ته‌نانه‌ت له‌خوێندنگاكانیشدا ، جێنده‌ر‌وه‌ك ڕه‌گه‌ز، پێناسه ده‌كرێت . كه له‌ڕاستیدا وه‌ك‌وتمان دوو شتی زۆر جیاوازن .\nپرسیار : وه‌ك ده‌زانین ئێمه كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی ترادیسیۆنین، له‌ناو كۆمه‌ڵگه ترادیسیۆنه‌كانیشدا هه‌میشه دوو لایه‌ن بونی هه‌یه ، ” كۆنه‌خواز‌و پێشكه‌وتووخواز “، به‌ڵام له‌كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه كۆنه‌خوازی زاڵتره ، له‌كاتێكدا كۆنه‌خوازی زیاتر بێت چه‌سپاندنی فێمینیزم‌و جێنده‌ر سه‌خت نییه ؟\nهانا : ئه‌مه یه‌كێكه له‌ده‌رده گه‌وره‌كانی وڵاتی ئێمه . كاراكته‌ره‌كانی ئه‌م ئه‌تمۆسفێره ئاڵۆز‌و چه‌قبه‌ستووه‌ش دوانن ، ئه‌وانیش سیاسه‌ت‌و دینه. له‌نیشتمانی ئێمه‌دا دین‌و سیاسه‌ت ، سه‌دا سه‌دی كۆی ژیانی كۆمه‌ڵگه‌ی ته‌نیوه . سه‌رجه‌م ڕه‌فتار‌و كرداره‌كانی هه‌ر تاكێكی ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستانه ، ده‌خرێته نێوان به‌رداشی سیاسه‌ت‌و دینه‌وه . من زۆر نییه فێمینستبوونی خۆمم به‌یانكردووه ، به‌ڵام له‌وه‌تای وتومه من فێمینیستم ده‌یان پیاوی ڕۆشنبیری كوردیم لێبووه به‌دوژمن . ده‌یان په‌لاماری جۆراوجۆر دراوم ، به‌ڕاسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆ ، هه‌ر له‌لایه‌ن ئه‌و پیاوه ڕۆشنبیرانه‌وه . ئینجا تۆ بڕوانه ئه‌گه‌ر ڕۆشنبیره‌كانمان ئه‌مه حاڵیان بێت ، ئه‌بێت ئه‌وانی تر چی بكه‌ن ؟! دۆزی ژن‌و جێنده‌رناسی ، هێشتا له‌و لیڤڵه‌دا نییه ، بیه‌وێت خۆی بچه‌سپێنێت ، به‌ڵكو هێشتا له‌سه‌ره‌تایی سه‌ره‌تادایه‌و ئه‌وه‌تا جارێ قسه له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كه‌ین ، كه فێمینست بوون مانای خۆڕووتكردنه‌وه نییه ! ئه‌وه‌تا هێشتا باسی ئه‌وه ده‌كه‌ین ، جێنده‌ر مانای به‌ڕه‌ڵایی نییه ، وه‌ك مه‌لاكان هاواریان بۆی ئه‌كرد . ئێمه‌ی ژنانی فێمینست ، جێگه‌مان له‌كوردستان‌و كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستاندا هێشتا زۆر زۆر ته‌نگ‌و سه‌غڵه‌ته . فشارێكی گه‌وره‌ی سیاسی‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌و ئاینیمان له‌سه‌ره ، كه ده‌بێت له‌سه‌ر هه‌رسێ ئه‌و كاراكته‌ره ، كاری زۆر زۆر بكرێت .\nئه‌م چاوپێكه‌وتنه له‌چاپی رۆژی سێشه‌ممه 8/2/2016 ی رۆژنامه‌ی ئاوێنه‌دا بڵاوكراوه‌ته‌وه .\nLatest posts by هانا عەلی (see all)\nهانا عەلی: جیاوازی نێوان ئه‌م دوو شته له چی دایه؟ - 2016-10-22\nهانا عەلی : ئه‌و پەڕلەمانتارە زۆری وت ، به‌ڵام . - 2016-05-03\nهانا عه‌لی : كورد نازانێت روتی چیه ! - 2016-02-09\nجەبار ئەحمەد : ڕەهەندە نێگەتیڤەکانی لایەنگیریی .\nئەبوبەکر جاف : ئێمە تەنیاین سەرۆكی حكومەت .


سی وشەش ساڵ لەوەی پێش لەوەهارۆژێکداشآعیرونیشتمانپەروەریی کورد مامۆستا هێمن موکریانی لە شاری مهاباد کۆچی دوایی کرد.قەرارم داناوە هەر ساڵێک لەو رۆژەدا ئەوەی کە بەچاوی خۆم دیتوومە بیهێنمە سەر لێنووس وبڵاو کەمەوە.رەنگە وشە ورستەکان جیاوازبن دەگەڵ ساڵەکانی رابوردوو،بەڵام هێج لە بابەتەکە ناگۆڕێ. هێمنی هەست ناسک تائەورۆژەی ژیا خێڕوخۆشیی لە ژیان نەدیت.ئەوەی داگیرکاربەسەری هێناوە کەم نەبووە،بەڵام ئەوەی دۆست وهاوحیزبی وهاوڕییەکانی بەسەریان هێناوە جێگای تێڕامانن!دەڵێن دۆستی نەزان لە دووژمنی زانا...\nفەتاح حەسەن: ژاڵە*(بەشی دوەم)\n-١-لە گەشتەکاندا بۆ مەغریب ، کاتێك فڕۆکەکە دەگاتە ئەو شارەی بۆی دەچیت پێش ئەوەی فڕۆکەکە بنیشێتەوە فۆڕمێکت پێپڕدەکەنەوە ناوی سیانی و ئەو شوێنەی لێوەی هاتووی وە ناونیشانێك لەو شارە، ماڵ بێت یان هۆتێل، ئەو کێشەی نەبوو چونکە دوەمجاری بوو بچێت بۆ ئەو شارە، لە فۆڕمەکەدا ناونیشانی ئەو کەسەی تۆمارکرد کە، جاریپێشوو...\nفەتاح حەسەن: ژاڵە (بەشی یەکەم)\n-1- لەچێشتخانەی شەقامە سەرەکییەکەی شار بەداڵغەوە نانی دەخوارد، نزیکەی نیوەی لەبەر مابۆوە،دەستیکی بۆ شاگردی چێشتخانەکە بڵندکردو بەشەرمێکەوە وتی:-بەئەرك نەبێ ئەوەی ماوەتەوە بۆم بپێچەرەوە، بەشەقامەکەدا شۆڕبوەوە، خستییە بەردەمی پیرێژنێکی دەروازەکەر. لەبەرخۆیەوە بڵماندی، زۆر بەدایکم دەچیت. -2-چێژفرۆشان...\nلاپەڕە 1/126: 1 2 3 4 5 ... :: »


مۆری مێشك له‌جیاتی مۆری په‌نجه!\n20/4/2016 10:40 AM\nئه‌وه‌ی كه تایبه‌ته به (په‌نجه مۆر) ئه‌وه‌یه كه له‌زۆربه‌ی جاره‌كاندا په‌نجه‌مۆری كه‌سێك له په‌نجه‌مۆری هیچ كه‌سێكی تر ناچێت؛ هۆكاره‌كه‌شی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ بوونی جیاوازی؛ هه‌ڵبه‌ته په‌نجه‌مۆر تاكه شتێكی جیاوازی تایبه‌ت نییه له له‌شی كه‌سه‌كاندا كه جیاوازبێت، هۆكاری ئه‌وه‌ی كه په‌نجه‌مۆر زیاتر باسی ده‌كرێت و به‌كاردێت ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆئه‌وه‌ی كه ئێمه زیاتر ده‌ست به‌كارده‌هێنین له‌كاره‌كانماندا، له‌ڕێگه‌ی ده‌سته‌كانه‌وه‌یه كه راسته‌وخۆ به‌ركه‌وتنمان هه‌یه له‌گه‌ڵ جیهانی ده‌وروپشت، ئه‌گه‌رنا له‌شی مرۆڤه‌كان پڕه له‌دیارده‌ی جیاواز كه تایبه‌ته به‌تاكه‌كان.\nیه‌ك له‌و دیاردانه‌ی كه زۆر پێشبینی نه‌ده‌كرا، ئاستی جیاوازی ئه‌و شه‌پۆلانه‌یه كه مێشك دروستی ده‌كات. به‌پێچه‌وانه‌ی ئۆرگانه‌كانی تره‌وه، مێشك، وه‌ك تاكه ئۆرگانێك بۆ بیركردنه‌وه‌و خه‌یاڵ، رتمێكی هاوشێوه‌یی نییه. به‌كارخستنی یاده‌وه‌رییه‌كان و پرۆسه‌ی دروستبوونی بیرو خه‌یاڵ، هاوشانه به‌هه‌ست و سۆزه‌كان، ئه‌مانه هه‌مووی ده‌بنه هۆكار بۆ شكڵ و شیوه‌دان به‌شێوازه كاركردنی مێشك. بۆنموونه، ته‌وژمی كۆمه‌ڵه یاده‌وه‌رییه‌ك، له‌ناكاودا، كۆمه‌ڵه شه‌پۆلێكی ئه‌له‌كترۆمه‌گناتیكی جیاواز دروستده‌كات له‌مێشكدا.\nله‌تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی تازه‌دا كه زانكۆی Binghamton University ئه‌نجامیداوه له‌سه‌ر 50 كه‌س، ده‌ركه‌وتووه كه شه‌پۆله‌كانی مێشكی كه‌سێك، زۆر تایبه‌ته به‌و كه‌سه‌و له‌هی كه‌سێكی تر ناچێت. له‌ڕێگه‌ی به‌كارهێنانی كڵاوی تایبه‌تی electroencephalogram\nبۆ خوێندنه‌وه‌ی شه‌پۆله‌كانی مێشك، ده‌ركه‌وتووه كه ته‌نانه‌ت بۆ ئه‌و شته گشتیانه‌شی كه تاكه‌كان بیری لێده‌كه‌نه‌وه؛ بۆنموونه هه‌روه‌ك بیركردنه‌وه له‌پشیله، معاش، كه‌باب، سۆز یان هه‌رشتێكی تر، مێشكی تاكه‌كان، به‌جیاوازی به‌رخورد ده‌كات و شه‌پۆلێكی جیاواز ده‌رده‌كات به‌رامبه‌ریان. به‌واتایه‌كی تر، ئه‌و (پشیله)یه‌ی كه من بیری لێده‌كه‌مه‌وه، ئه‌گه‌ر هه‌مان (پشیله‌ش) بێت كه تۆ بیری لێده‌كه‌یته‌وه، هێشتا كاردانه‌وه‌ی مێشكیمان جیاواز ده‌بێت به‌رامبه‌ر به‌و (پشیله)یه.\nله‌وه‌ش گرنگتر ئه‌وه‌یه كه ئه‌و زانایانه، به‌ڕێژه‌ی (٪100) توانیویانه (مۆری مێشكی) یه‌كه به‌یه‌كه‌ی ئه‌و 50 كه‌سه بناسنه‌وه‌و له‌یه‌كتری جودای بكه‌نه‌وه.\nئه‌م دیارده‌یه كه ناوێكی تایبه‌تی بۆ به‌كارده‌هێنن brain biometrics تاقیكردنه‌وه‌ی جیاوازی له‌سه‌ر ئه‌نجامدراوه. بۆنموونه پارساڵ تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی گه‌وره ئه‌نجامدرا له‌وباره‌یه‌وه، به‌ڵام پارساڵ تا ئاستی 97% ده‌یانتوانی كه‌سه‌كان بناسنه‌وه. ئه‌م رێژه تازه‌یه‌ی (٪100) به‌ته‌واوی ئاسۆی ئه‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه ده‌گۆڕێت و ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ش زۆرتر ده‌كات كه له‌ئاینده‌یه‌كی نزیكدا، ته‌كنۆلۆژی تایبه‌ت بهێنێته كایه‌وه به‌په‌یوه‌ست به‌و دیارده‌یه.\nخوێندنه‌وه‌ی brain biometrics زۆر به‌كه‌ڵكتره‌و ده‌قیقتره وه‌ك له‌خوێندنه‌وه‌ی (مۆری په‌نجه).\n*له‌فه‌یسبووكی نووسه‌ر "گۆران ئیبراهیم" وه‌رگیراوه


هێزەكانی سوریای دیموكرات، سەركردایەتی هێزە نوێیەكەی رۆژئاوا دەكەن - ئاوێنه\nئیبراهیم كاڵن: ئەمەریکا کۆمەڵێک هەنگاوی نیگەرانکەر دەگرێتە بەر ئەمە جێی قبوڵکردن نیە\nهێزەكانی سوریای دیموكرات، سەركردایەتی هێزە نوێیەكەی رۆژئاوا دەكەن\nویلایەتەیەكگرتوەكانی ئەمریكا‌و هاوپەیمانەكانی لەراگەیەنراوێكیدا دروستكردنی هێزێكی 30 هەزار كەسی لەو ناوچانەی لەژێر كۆنترۆڵی هێزەكانی سوریای دیموكراتدایە ئاشكرادەكەن، ئاماژە بەوەشدەكەن ئەوهێزەی دروستی دەكەن چەكدارانی باكور‌و رۆژهەڵاتی سوریا‌و یەكینەكانی پاراستنی گەل سەرپەرشتی دەكەن، هەروەها هێزەكانی سوریای دیموكرات، سەركردایەتی هێزە نوێیەكەی رۆژئاوای كوردستان دەكەن.\nئاوێنە: ئاشكراكردنی پێكهێنانی هێزێكی راهێنراوی سەربازیی پرچەك لەلایەن ئەمریكا‌و هاوپەمانەكانیەوە، توركیای تورە‌و نیگەران كردوە، لەمبارەیەوە وتەبێژی سەرۆكایەتی كۆماری توركیا، ، ئیبراهیم كاڵن رایگەیاند ئەمەریکا کۆمەڵێک هەنگاوی نیگەرانکەر دەگرێتە بەر بۆ شەرعیەت دان بە یەکینەکانی پاراستنی گەل بۆ ئەوەی بۆ هەمیشە لە ناوچەکەدا بمێننەوە، ئەمەش شتێکە جێی قبوڵکردن نیە”، ئاماژە بەوەشدەكەن هێزەكانی سوریای دیموكرات، سەركردایەتی هێزە نوێیەكەی رۆژئاوای كوردستان دەكەن.\nبەبێ گوێدان بەنیگەرانیەكانی توركیا، هاوپەیمانان لەبارەی شێوازی پێكهاتەی ئەو هێزەی لە رۆژئاوای كوردستان دروستی دەكەن رایدەگەیەنن بەشێكی سەربازانی هێزە نوێیەکە لە چەکدارەكانی پێشوی هێزەکانی سوریای دیموکرات پێکدێن، لە ئێستاشدا لەئامادەكاریدان ئەو بەشانەی ماونەتەوە تەواوی بكەن، هێزەكە لەژێر سەرکردایەتی هێزەکانی سوریای دیموکراتدا دەبێت و ئێستاکە 230 ئەندامییان، مەشقیان پێدەکرێت.\nلەبارەی هۆكاری پێكهێنانی ئەو هێزە سەربازییە، هاوپەیمانان دەڵێن ” هۆکاری دروستکردنی هێزە نوێیەکە ئەوەیە کە 15 هەزار ئەندامی هێزەکانی سوریای دیموکرات ئەرکێکی نوێیان پێبدرێت کە ئەوەش پاراستنی سنوورەکانە چونکە ئەرکەکانیان دژی داعش لە تەواوبوندایە.


ئەرشەد ساڵحی: لەكرێچییەكان خۆشبن\nئەرشەد ساڵحی، سەرۆکى لیژنەى مافەكانی مرۆڤ لە پەرلەمانی عیراق، داوا لە حكومەت و خاوەن موڵكەكان دەكات لەكرێی دوكانداران و هاوڵاتیان خۆشبن، بەتایبەت ئەوانەی كەمدەرامەتن.\nئەو داواكارییەی ساڵحی، لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا هات كە ئێوارەی دوێنێ یەكشەممە 22ی ئازار لە دیوانی پارێزگای كەركوك بەڕێوەچوو، بەهاوبەشی لەگەڵ پارێزگار و ژمارەیەك لە پەرلەمانتاران و شانەی قەیران بۆ روبەڕوبونەوەی كۆرۆنا.\nئەرشەد ساڵحی، كە وەكو سەرۆكی لیژنەی مافەكانی مرۆڤ بەشداریی لەو كۆنگرەیە كرد، وتی "حکومەتى ناوەند بەپێی پێویست مامەڵە لەگەڵ شارى کەرکوکدا ناكات، ئەوان هۆكاربون لەوەی بارودۆخی شارەكە بگاتە بەم دۆخە، دەبوو حکومەت هەندێك هەنگاوی بنایە و بەزوترین کات بڕیاری بدایە ئەو دوکانانەى کە موڵکى وەزارەتەکانن لە کرێی ئەم مانگە خۆشبن، نەك تەنیا هەڵپەی پارە كۆكردنەوە بكەن".\nهەروەها داوای لە خاوەن موڵکەکان كرد، لەکرێی ئەو دوكاندار و ماڵانە خۆشبن كە كەمدەرامەتن.\nئەو وتەیەی ساڵحی، لەكاتێكدایە بە بڕیاری لیژنەی روبەڕوبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە كەركوك چەند رێكارێك گیراونەتەبەر لە نێویاندا قەدەغەی هاتوچۆ، داخستنی زۆرێك لە بازاڕ و مۆڵە بازرگانییەكان.\nكەركوك/22ی ئازاری 2020/ كۆبونەوەی هاوبەشی پارێزگار، لیژنەی روبەڕوبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا و ژمارەیەك لەپەرلەمانتاران فۆتۆ: كاروان ساڵحی\nهاوكات راكان سەعید، پارێزگاری كەركوك بەوەكالەت، لەكۆنگرە رۆژنامەوانییەكەدا لەگەڵ جەختكردنەوە لە درێژكردنەوەی هەفتەیەك بۆ قەدەغەی هاتوچۆ، داوایكرد لەڕێی مزگەوت و حوسەینییەكانەوە كۆمەك كۆبكرێتەوە بۆ خێزانە كەمدەرامەتەكان.


عێراق.. پیاوان زیاتر لە ژنان گێچەڵی سێکسییان پێدەکرێت\n44614 جار خوێندراوەتەوە\nهەر یەک لە ماڵپەڕی بی بی سی و بارۆمەتری عەرەبی راپرسییەکییان لە دە وڵاتی عەرەبی کردووە سەبارەت بە رێژەی دەستدرێژی و گێچەڵی سێکسی کە رووبەڕووی پیاوان و ژنان دەبێتەوە، بەگویرەی راپرسییەکە لە عێراقدا ٢٠% پیاوان و ١٧%ی ژنان لە شوێنە گشتییەکاندا رووبەڕووی دەستدرێژی و گێچەڵی جەستەیی دەبنەوە.\nبەگوێرەی راپرسییەکە تەنها لە وڵاتانی تونس و عێراق رێژەی توندوتیژی بەرامبەر پیاوان لە ژنان زیاترە و باس لەوەشکراوە، کێشەی توندوتیژی بەرامبەر ژنان لە ناو وڵاتانی موسڵمان و کۆمەڵگای عەرەبیدا کێشەیەکەی باوە، بەڵام زیادبوونی رێژەکە بۆ پیاوان بە حاڵەتێکی نامۆ دەبیندرێت، بەتایبەت بۆ کۆمەڵگەیەکی پیاوسالاری لە عێراقدا.\nبەگوێرەی راپۆرتەکە، بەشێک لە ئافرەتانی ئەو کۆمەڵگایانە ناچارن مامەڵەی خراپی خێزان و کەسوکاریان قبوڵبکەن، بەو پێوەرەی ئەوە بەشێکە لە تایبەتمەندییەکانی کۆمەڵگەی باوکسالاری، بۆیە زۆرجار بەرامبەر توندوتیژییەکان بێ دەنگیان هەڵبژاردووە.\nگەنجان رووبەڕووی دەستدرێژی و توندوتیژی دەبنەوە\nهەرچەندە بەگوێرەی یاسای عێراقی پێناسەی دەستدریژی باس نەکراوە، بەڵام بە هەر هەڵسوکەوتێک کە پێچەوانەی بنەماکانی رەوشت و ئادابی گشتی بێت لێکدراوەتەوە و سزاکەی بریتیە لە شەش مانگ زیندنیکردنی یان سزادانی بە بڕە پارەیەکی دیاریکراو.\nیەکێک لەو گەنجانەی لە منداڵییەوە رووبەڕووی دەستدرێژی بووەتەوە و ئێستا خاوەنی بڕوانامەی زانکۆیە و دانیشتووی شاری بەغدای پایتەختی عێراقە، چیرۆکی دەستدرێژیکردنە سەری دەگێڕێتەوە، " کاتێک خوێندنگەی سەرەتایی بووم، لەلایەن سێ کوڕەوە کە تەمەنیان لە نێوان ١٥ و ١٧ ساڵیدا بوو لە گۆشەیەکەی خوێندنگەکە جیایانکردەمەوە و ویستیان دەستدرێژیم بکەنەسەر.. لە کاتێکدا من ئەو کاتە منداڵ بووم نەمدەزانی مانای سێکس چیە".\nوتیشی، "دواتر هاوارم کرد، دوای ئەوە هاوڕێکانم و بەڕێوبەری خوێندگەکەمان هاتن بە هانامەوە".\nئەو گەنجە دەشڵێت، دوو لەو کەسانەی دەستدرێژیانکردە سەری ئەو کاتە لە خوێندنگە دوورخرانەوە بەبێ ئەوەی هۆکاری دوورخستنەوەیان بە کەسوکاریان بڵێن، هەموانیش ئەو کەسانەیان وەکو بەشدار لەو رووداوە دانا نەک وەکو قوربانی، "بەڕێوبەرەکەشم پێیوتم هەرچەندە تۆ قوربانی، بەڵام چانسێکی دیکەم بدەیە".\nوتیشی، دوای دوو ساڵ بەسەر ئەو رووداوەدا جارێکی دیکەی رووبەڕووی دەستدرێژیکردنە سەری بووەتەوە کاتێک لە ناوەندێکی فرۆشتن کاری کردووە، "خاوەنی کارەم زۆر گرنگی پێدەدام... رۆژێک لە رۆژان هەوڵی دا دەستدرێژیم بکاتەسەر بەڵام کاتێک بە زانی بە مەنجەڵێکی شوشەیی پەلاماری دەدەم وازی لێ هێنام".\nئەو گەنجە بەهۆی ئەو روودانەی بەسەری هات بۆ ماوەی ساڵێك نەیتوانی کار بکات، بەڵام بۆ جاری سێیەمیش کاتێک لە ناوەندێکی فرۆشتن کاریکردووە لەلایەن پیاوێکی تەمەن ٥٠ ساڵە رووبەڕووی دەستدرێژی بووەتەوە، "رۆژێک ئەو پیاوە زۆر نازی دامێ و دواتر ماچی کردم، بەڵام دواتر من داوام لێکرد چیتر ئەو کارە نەکات، ئەویش وازیهێنا".\nئەو گەنجە دەڵێت، دوای تێپەڕبوونی چوار مانگ بەسەر ئەو رووداوانەدا یەکێک لە نزیکەکانی دەچێتە ماڵی ئەو گەنجە، "لە کاتكیدا باوکم لە ماڵەوە نەبوو، یەکێک لە ناسیاوە نزیکەکانمان هاتە ژوورە و ڤیدیۆی هەندێ فیلمی وروژێنەری پیشاندام... دوای ئەوەش کێشای بەسەرمدا ودەستدرێژی کردەسەرم".\nئێستا ئەو گەنجە و خێزانەکەی لە ناوچەیەکی دوور لە خزم و ناسیاوەکانیان لە بەغدا دەژین، لەو بارەیەوە وتی "ئێستا پەیوەندیم لەگەڵ کەسوکار و هاوڕێکانم پچراندووە و ژیانێکی نوێم دەستپێکردووە".\nپۆلیسی عێراق لەسەر ئەو بابەتە بە ماڵپەڕی بی بی سی راگەیاندوە، هەموو کات دەرگاکانیان بەڕووی ئەو کەسانەدا کراوەیە کە رووبەڕووی دەستدرێژی دەبنەوە لە ژنان و پیاوان.\nلە راپۆرتەکەدا وەکو بەشێکی باشتر لە هێنانەدی هاسەنگی رەگەزیدا باس لە هەرێمی کورستان کراوە، لەگەڵ ئەوەشدا راپۆرتەکە باسی لەوەدەکات ساڵی رابردوو پێنج حاڵەتی کوشتنی پیاوان لەلایەن هاسەرەکانیان تۆمارکراوە و ٥٨٥ سکاڵاش لەلایەن پیاوانەوە لە دژی ژنەکانیا تۆمارکراوە، لە ماوەی چوارساڵی رابردوش ٢٦٩٠ سکاڵا لەلایەن پیاوانەوە لە دژی ژنەکانیا تۆمارکراوە، رۆژنامەنوسێکیش توندوتیژی بەرامبەر بە پیاوانی لە هەرێم بە "زۆر کەم" وەسف کردووە.


ڤیزه له نێوان عێراق و ئێران هه‌ڵده‌گیرێ\n:: PM:02:55:12/09/2021 \nكه‌مێك به‌ر ئێسته سه‌رۆك وه‌زیران عێراق و سه‌رۆك كۆماری ئێران رایان گه‌یاند، له نێوان هه‌ردوو وڵات ڤیزه هه‌ڵده‌گیرێ و ژماره‌ی سه‌ردانیكه‌رانی ئیمام حوسێن زیاد ده‌كرێت.\nئه‌مڕۆ یه‌كشه‌م 12ی ئه‌یلوول، مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق و ئیبراهیم ره‌ئیسی سه‌رۆك كۆماری ئیسلامیی ئێران، له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا ناوه‌ڕۆكی كۆبوونه‌وه‌ی خۆیان خسته‌ڕوو، له‌وانه هه‌ڵگرتنی ڤیزه له نێوان هه‌ردوولا.\nپێمان باشه پێوه‌ندییه‌كانمان له‌گه‌ڵ هه‌موو وڵاته دراوسێكانمان باش بێت\nئیبراهیم ره‌ئیسی ئاماژه‌ی به‌وه كرد، سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق هه‌واڵێكی خۆشی پێ داون به‌وه‌ی له نێوان ئه‌و دوو وڵاته ڤیزه هه‌ڵبگرین. زیاتر گوتی، ژماره‌ی سه‌ردانیكه‌رانی ئیمام حوسێن زیاد ده‌كرێت كه هه‌نگاوێكه جێی دڵخۆشییه. هه‌روه‌ها په‌ره‌پێدانی پێوه‌ندییه‌كان له رووی ئابووری و سیاسی.. هتد، تاوتوێ كران.\nهاوكات مسته‌فا كازمی رای گه‌یاند، پێمان باشه پێوه‌ندییه‌كانمان له‌گه‌ڵ هه‌موو وڵاته دراوسێكانمان باش بێت، هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی ئێران كۆمه‌ڵێك دۆسیه‌ی گرنگمان تاوتوێ كرد. له‌وانه پڕۆژه‌ی ستراتیجی هێڵی شه‌مه‌نده‌فه‌ری نێوان هه‌ردوولا.\nئه‌مڕۆ مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق له‌گه‌ڵ شاندێكی حكوومی، به سه‌ردانێكی فه‌رمی له تارانه و له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی باڵای ئه‌و وڵاته كۆ ده‌بێته‌وه.