موسڵمانانی ئێستا زۆر دوورن له به‌ها باڵا قورئانییه‌كان\nسازدانی: شۆڕش ئه‌نوه‌ر\nدكتۆر ئاشتی ستار، هەڵگری بڕوانامەی دكتۆرا له فیكری ئیسلامی و فیفقهی سیاسی، باوه‌ڕی وایه خرابترین نه‌خۆشی كه به‌رۆكی موسڵمانانی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ی گرتووه، نه‌خۆشی نه‌زانی و تێنه‌گه‌یشتن و نه‌بوونی هۆشیاری و هه‌ڵگرتنی ڕێگایه‌كی هه‌ڵه‌یه، دكتۆر ئاشتی پێیوایه موسڵمانان نه‌یانتوانیوه ڕه‌خنه له خود بگرن و به‌خۆیاندا بچنه‌وه و هه‌موو كێشه‌و ئاریشه و ناخۆشیه‌كانیان خستۆته ده‌ره‌وه‌ی ویست و ئیراده‌ی خۆیان، هه‌ستی به‌رپرسیاریه‌تی و ڕۆحی ڕه‌خنه له خود و به‌خۆداچوونه‌وه و لێپێچینه‌وه له ئاستێكی نزم و كەمبایەخدایه، موسڵمان كێشه‌ی ئه‌وه‌یه تا ئێستا باوه‌ڕی وایه كه نابێ كه‌س پیلان له دژی بگێرێ، چونكه ئه‌و له‌سه‌ر حه‌ق و ڕاستیه، ناوبراو پێشیوایه كه موسڵمانان زۆریش له كێشه‌كانی خۆیان به‌رپرسیارن، ئه‌وڕۆ كانگای گرفت و كێشه‌كان هه‌ر له ناو خودی موسڵمانان هه‌ڵده‌قوڵێ، له‌باره‌ی پرۆسه‌ی ریفۆرمی ئایینیشه‌وه، قسه له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كات كه موسڵمانان جارێ هه‌ر تێنه‌گه‌یشتوون ڕیفۆرم واتای چیه، ئه‌وان تا ئێستا وا ده‌زانن ڕیفۆرم گۆڕینی ده‌ق و هه‌ڵگێرانه‌وه‌ی ئایینه..\nبۆچی له‌ئێستادا وه‌كو رابردوو موسڵمانان ناتوانن داهێنه‌ر بن، یان به‌شێكی كاریگه‌ر بن له‌و پێشكه‌وتنه فره‌چه‌شنه‌ی كه له دونیادا ڕووده‌دات؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: به بۆچونی من موسڵمانانی پێشوو به هۆی ئه‌وه‌ی نزیكبوون له‌و قۆناغه‌ی كه تیایدا وه‌حی و په‌یامی خودای تیا هاتبووه خواره‌وه، سه‌رنجیان زیاتر له سه‌ر ناوه‌ڕۆك و ئه‌و باس و خواسه بوو كه قورئان تیشكی ده‌خسته‌سه‌ر، ئه‌و كات هه‌مووان پێشبڕكێی ئه‌وه‌یان بوو كێ زیاتر و زۆرتر ده‌توانێ به‌ها باڵا و پره‌نسیپه قورئانیه‌كان له بچوكترینه‌وه تا گه‌وره‌ترینیان له خۆیدا به باشترین شێوه به‌رجه‌سته بكات، له هه‌وڵ و ته‌قالای ئه‌وه بوون سه‌ر به‌ماڵێكدا بكه‌ن و پێیان بگوترێ بگه‌ڕێنه‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی به شێوه‌ی پراكتیزه‌یی ئایه‌ت و فه‌رمانی [وَإِن قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا] النور: 28.: ئه‌گه‌ر پێتان گوترا بگه‌ڕێنه‌وه، ئیتر ئێوه‌ش بگه‌ڕێنه‌وه..\nموسڵمانانی ئێستا زۆر دوورن له به‌ها باڵا قورئانیه‌كان، له به‌رامبه‌ردا زۆر نزیكن له ۆته ۆت و قسه‌ی ئه‌مو ئه‌و، ئه‌وه‌نده‌ی خۆیان سه‌رقاڵی مێژووی مرۆڤ كردووه، به چاره‌گی ئه‌وه سه‌رنج ناده‌ن له‌و وێنا مێژووییه نه‌رێنیه‌ی كه قورئان باسی ده‌كات، كه بریتیه له: [تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُم مَّا كَسَبْتُمْ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ] البقرة: 138.\nموسڵمانانی ئێستا زیاتر سه‌رقاڵی ڕێچكه و ڕێبازی باب و باپیرانیانن، به بێ ئه‌وه‌ی بزانن ئه‌و ڕێچكه‌یه ڕاسته یان هه‌ڵه، خرابترین نه‌خۆشی كه به‌رۆكی موسڵمانانی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ی گرتووه، نه‌خۆشی نه‌زانی و تێنه‌گه‌یشتن و نه‌بوونی هۆشیاری و هه‌ڵگرتنی ڕێگایه‌كی هه‌ڵه‌یه له‌نێوان دوو به‌رداشدا كه هه‌ردوكیان ئامراز و میكانیزمی دواكه‌وتنن، موسڵمانان شوناس و ناسنامه‌ی خۆیان ون كردووه، ڕۆحیه‌تی پێشبڕكێ و پێشكه‌وتن و داهێنان بوونی نییه، به‌ڵكو مردار بۆته‌وه.\nئه‌و دوو به‌رداشه كامانانه‌ن؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: ئه‌و دوو به‌رداشه بریتین له:\nڕێچكه‌ی باب و باپیران، قورئان له‌و باره‌یه‌وه ده‌فه‌رموێ: [قَالُوا بَلْ وَجَدْنَا آبَاءَنَا كَذَلِكَ يَفْعَلُونَ] الشعراء: 74. [وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا..] البقرة: 170. هه‌وره‌ها [إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِم مُّهْتَدُونَ، وَكَذَلِكَ مَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِم مُّقْتَدُونَ] الزخرف: 21- 22.بێ ئه‌وه‌ی سه‌رنج له جێگره‌وه‌ی باشتری ئه‌و بژارده‌یان بده‌ن كه له‌سه‌ری ده‌ڕۆن، [قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكُم بِأَهْدَى مِمَّا وَجَدتُّمْ عَلَيْهِ آبَاءَكُمْ قَالُوا إِنَّا بِمَا أُرْسِلْتُم بِهِ كَافِرُونَ] الزخرف: 24. یان وڵامێك بۆ ئه‌و پرسیاره بدۆزنه‌وه و هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ك بكه‌ن له‌سه‌ر ڕێڕه‌وه‌كه‌یان، [أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ] البقرة: 170.\nسیسته‌مێك كه پارێزگاری له‌و ڕێچكه و چینه كۆنكرێتیه چه‌قبه‌ستووه ده‌كات، ئه‌و چینه بریتییه له گه‌وره و به‌رپرس و چه‌كبه‌ده‌سته‌كان، قورئان له‌و باره‌یه‌وه ده‌فه‌رموێ[إِنَّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَاءَنَا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا] الاحزاب: 67. به‌ڵام ئاگایان له ئه‌نجام و لێكه‌وته كاره‌ساتباریه‌كه‌ی نییه كه بریتییه له: [رَبَّنَا آتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذَابِ وَالْعَنْهُمْ لَعْنًا كَبِيرًا] الاحزاب: 68.\nئایا ده‌كرێت چیدی كێشه و گرفته‌كانی په‌یوه‌ندیدار به دونیای موسڵمانان ببه‌سترێته‌وه به‌ده‌ره‌وه؟ ئایا ئه‌مه له‌سه‌ر ئاستی ناوخۆ چیدی وه‌ڵامێكی تێركه‌ر ده‌بێت؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: گرفتی سه‌ره‌كی موسڵمانان له‌و ڕۆژگاره‌دا بریتییه له‌وه‌ی باوه‌ڕی به ئیبتیلا و تاقیكردنه‌وه هه‌یه، به‌ڵام باوه‌ڕی به وه‌رگرتنی په‌ند و عیبره‌ت نییه له تاقیكردنه‌وه‌كان، به‌واتایه‌كی تر هه‌موو شتێك به قه‌ده‌ری خودا ده‌زانێ به‌ڵام ئاستی هۆشیاری زۆر لاوازه تا ئه‌و جێگه‌ی فه‌لسه‌فه‌و ئامانج و مه‌به‌ستی ئه‌و قه‌ده‌ره نازانێ و ناتوانێ هه‌لی لێ دروست بكات، یاخود هه‌له‌كان بقۆزێته‌وه، له‌كاتێكدا مرۆڤی خودایی و كه‌سایه‌تی سه‌ركه‌وتوو ئه‌و مرۆڤه‌یه كه ده‌توانێ قه‌ده‌ر و ناخۆشی و كێشه و تاقیكردنه‌وه‌كان بگۆڕێ بۆ هه‌ل و ده‌ستكه‌وت و خۆشی و پێشكه‌وتن، ئیبن عەتائوڵا سەكندەری دەڵێت: زانای خودایی یان مرۆڤی سه‌ركه‌وتوو ئه‌و كه‌سه‌یه كه ناسۆر و میحنه‌ت ده‌كاته به‌خشش.\nله‌سۆنگه‌ی ئه‌و هه‌ڵه تێگه‌یشتنه‌وه موسڵمانان نه‌یانتوانیوه ڕه‌خنه له خود بگرن و به‌خۆیاندا بچنه‌وه، چونكه هه‌موو كێشه و ئاریشه و ناخۆشیه‌كانیان خستۆته ده‌ره‌وه‌ی ویست و ئیراده‌ی خۆیان، وا پۆلێنیان كردووه كه ئه‌وان هۆكار نین له‌و بارودۆخه‌ی كه دروست بووه و به‌سه‌ریاندا هاتووه، ئه‌وه‌ش وای كردووه هۆكاری هه‌موو ڕووداوگه‌له‌كان بخه‌نه ئه‌ستۆی ئه‌وانی تر و په‌نجه‌ی تۆمه‌ت بۆ ده‌ره‌وه‌ی كیانی خۆیان درێژ بكه‌ن، له‌ناوه‌نده‌دا خۆیان پاك و بێگه‌رد ده‌مێننه‌وه، واته هه‌ستی به‌رپرسیاریه‌تی و ڕۆحی ڕه‌خنه له خود و به‌خۆداچوونه‌وه و لێپێچینه‌وه له ئاستێكی نزم و بێ كەمبایەخدایه له ناو ڕه‌وتی موسڵمانان.. ئاگایان له‌وه نییه كه قورئان سه‌رنج و ئاگاداركردنه‌وه‌ی داوه پێش هه‌موو كه‌س به خودی پێشه‌وای مرۆڤایه‌تی كه هه‌ر خۆی به خاوه‌ن ڕه‌وشتی به‌رز و ڕه‌حمه‌ت بۆ گشت جیهان پێناسه‌ی ده‌كات، له‌هه‌مان كاتدا ئاگاداریشی ده‌كات كه: [...وَمَا أَصَابَكَ مِن سَيِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِكَ...] النساء: 79. له زۆر شوێنی تریش له‌گه‌ڵ بوونی ده‌ستی ده‌ره‌كی و پیلانگێڕی ده‌ره‌وه، به‌ڵام خودا هه‌ر شكست و كێشه‌كان ده‌خاته ئه‌ستۆی خودی موسڵمانان، به‌واتایه‌كی تر ده‌یانخاته به‌رده‌م به‌رپرسیاریه‌تیه‌كی بارودۆخ و قۆناغه‌كه.. مه‌گه‌ر نافه‌رموێ: [أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُم مُّصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُم مِّثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّى هَذَا قُلْ هُوَ مِنْ عِندِ أَنفُسِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ] آل عمران: 165.\nكه‌واته وڵامێكی ڕاسته‌قینه‌ی باوه‌ڕپێكراو بۆ ناوخۆ و ده‌ره‌وه ئه‌وه‌یه كه ڕاسته ده‌ست و پلان و پیلانی ده‌ره‌وه هه‌یه و هیچ كات كۆتاییشی نایه‌ت، به‌ڵام پشكی شێر له هۆكاره‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ به‌رپرسیاریه‌تی ناوخۆ و ئه‌نجامی تێگه‌یشتن و هه‌نگاونانی موسڵمانان.\nئێستا ئه‌وه‌ی كه ته‌نها ده‌ره‌وه‌ی دونیای موسڵمانان به‌رپرسیارن له زۆربه‌ی كێشه و گرفتی دونیای موسڵمانان، ئایا هه‌ست ناكه‌ی وه‌كو فیكر و جۆرێك له بیروباوه‌ری لێهاتووه و بۆته به‌شێك له هۆكاری ئه‌وه‌ی بیر له هۆكاره ناوخۆییه‌كان نه‌كه‌ینه‌وه؟ ئه‌مه له‌كوێوه‌وه هاتووه و خزمه‌ت به‌چی ده‌كات؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: كاتێك موسڵمانان له سه‌ر ئاستی ده‌ره‌وه ناتوانن تێبگه‌ن له هاوكێشه سیاسی، كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوریه‌كان، هه‌روه‌ها ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به سونه‌ت و یاسا گه‌ردوونییه‌كان هه‌یه، ناتوانن هه‌ڵسه‌نگاندن و شرۆڤه‌یه‌كی ئه‌وتۆی لۆژیكی بۆ بكه‌ن. له سه‌ر ئاستی ناوخۆش جورئه‌ت و ئاماده‌باشی ئه‌وه‌یان تیا نییه لێپێچینه‌وه له خۆیان بكه‌ن و ڕه‌خنه له خود بگرن، دواجار هه‌ر ده‌بێ تۆمه‌ت و هۆكاری پیلانگێڕیه‌كان بۆ ده‌ره‌وه هه‌نارده بكه‌ن، تا ئه‌و جێگه‌ی ده‌بێته جۆرێك له بیروباوه‌ڕ و قه‌ناعه‌تێكی ئه‌وتۆ كه ته‌مه‌نی كێشه‌كان درێژ ده‌كات له‌بری دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ر..\nسه‌رچاوه‌ی ئه‌مه بۆچی ده‌گه‌ڕێته‌وه؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: هه‌ڵبه‌ت سه‌رچاوه‌ی ئه‌وه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ به‌پیرۆزكردنی خود و دابه‌شكردنی دنیا بۆ دوو به‌ره‌ی دیندار و بێ دین، یان بۆ دوو جیهانی باوه‌ڕدار و بێباوه‌ڕ، ئه‌وه‌ش ئه‌نجامی یه‌كتر قبوڵ نه‌كردن و نه‌خوێندنه‌وه‌ی به‌رامبه‌ری لێ ده‌كه‌وێته‌وه، له‌و نێوه‌نده‌دا ململانێ و دوژمنایه‌تی سه‌ر هه‌ڵده‌دات، دووباره‌كردنه‌وه‌ی هه‌مان سروشتی جوله‌كه‌كان كه خۆیان به هه‌ڵبژێردراو ده‌زانی و پێیان وابوو ده‌بێ ته‌واوی مرۆڤایه‌تی خزمه‌تی ئه‌وان بكات، له‌و ڕێنماییه نوێیه ئه‌و یاسایه به شێوازێكی تر گۆڕا، ئه‌وه‌ش دوای ئه‌و ململانێیه‌ی نێوان موسڵمانان و ئه‌هلی كیتاب، مه‌گه‌ر قورئان نافه‌رموێ: [ لَّيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَن يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا] النساء: 123.\nله ڕۆژگاری ئه‌وڕۆدا موسڵمانان تووشی دووفاقی بوون، له‌وسه‌ری د,نیا بۆ ئه‌وسه‌ری د,نیا بپرسه له موسڵمان – الا اللهم – بڵێ چۆنی و له چ ئاستێكدای؟ بزانه چه‌ند خۆی به تاوانبار و كه‌مته‌رخه‌م و كەمبایەخ و بێده‌سه‌ڵات ده‌زانێ، به‌ڵام كاتێك قسه دێته سه‌ر كرۆكی گرفت و كێشه‌كان خۆی پێ فریشته‌یه.\nئه‌گه‌ر پێویست بێت ریفۆرم وه‌ك زه‌روره‌تێك سه‌یر بكه‌ین، ئایا پێویست نییه ریفۆرم له‌بیركردنه‌وه و ئایدۆلۆجیه‌وه ده‌ست پێ بكات كه هه‌موو كێشه‌كانی په‌یوه‌ست به دونیای موسڵمانان ده‌به‌ستێته‌وه به‌ده‌ره‌وه؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: خۆی له بنه‌ڕه‌ته‌وه ئایین شتێكه و ئایینداری كه بریتییه له جۆر و شێوازی تێگه‌یشتن له ئایین شتێكی تره، ئایین و ده‌ق و ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ی پیرۆزه و جێگیره، به‌ڵام فه‌هم و تێگه‌یشتنی مرۆڤ بۆ ده‌ق و ناوه‌ڕۆكی ئایین نه جێگیره و نه پیرۆزیشه. جا كێشه‌كه لێره‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتووه كاتێك ئاراسته‌كان پێچه‌وانه بوونه‌ته‌وه، به‌واتایه‌كی تر، كاتێك تێگه‌یشتن و مامه‌ڵه‌ی مرۆڤ كه به‌ره‌نجامی كارلێكی عه‌قڵه له‌گه‌ڵ قورئان، پیرۆز و جێگیر كراوه و سیفه‌تی پابه‌ندێتی پێ به‌خشراوه، ئه‌نجامه‌كه‌ی بریتی ده‌بێ له گۆشه‌گیربوون له ناو مێژوو ململانێی مه‌زهه‌ب و ڕێبازه‌كان، ئایدیۆلۆژیا شوێنی به‌ها باڵا مرۆییه‌كان ده‌گرێته‌وه، ده‌مارگیری ده‌بێته جێگره‌وه‌ی گفتوگۆ و لێكتێگه‌یشتن، ئیتر ئه‌و كات ڕیگاكان داده‌خرێن و له تونێلێكی تاریكیدا گیر ده‌خۆن و ده‌خولێنه‌وه.\nلێره‌دا پێویسته چی بكرێت؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: :لێره‌وه گرنگه دوو هه‌نگاو هه‌ڵبگیرێ:\nسیفه‌تی پیرۆزی له‌سه‌ر به‌ره‌نجامی عه‌قڵی مرۆڤ هه‌ڵبگیرێ، بۆ ئه‌وه‌ی هزری مرۆڤ قابیلی ئه‌گه‌ری ڕاست و هه‌ڵه بێت.\nئایدیا و ئاست و جۆری تێگه‌یشتن و فۆڕمی بیركردنه‌وه له ده‌ق و ناوه‌ڕۆكی ئایین، هه‌میشه و به‌رده‌وام پێویستی به نوێكردنه‌وه‌یه، ئه‌وه‌ش به‌وه ده‌بێ كه خاڵی یه‌كه‌می ئه‌و پرسیاره جێبه‌جێ بكرێ.\nله‌و باره‌یه‌وه په‌یامبه‌ری ئیسلام فه‌رمایشتێكی هه‌یه و ده‌فه‌رموێ: (إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ لِهَذِهِ الْأُمَّةِ عَلَى رَأْسِ كُلِّ مِائَةِ سَنَةٍ مَنْ يُجَدِّدُ لَهَا دِينَهَا) رواه ابو داود..\nهه‌موو تێگه‌یشتن و مامه‌ڵه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ ده‌ق پێویستی به هه‌ڵسه‌نگاندی ژینگه و بارودۆخ و فیقهی واقیع هه‌یه، كه ده‌بێ ڕه‌چاو بكرێ.\nبه‌ڵام لێره‌دا ره‌نگه پرسیاری ئه‌وه بێته پێشه‌وه به تایبه‌ت له‌لای ئه‌وانه‌ی كه‌زۆرتر هۆكاری كێشه‌كانی ناو دونیای ئیسلامی ده‌گه‌رێننه‌وه بۆ ده‌ره‌وه، دەكرێت بپرسین كه مه‌گه‌ر له ده‌ره‌وه گرفت و كێشه‌ی جۆراوجۆر هه‌نارده ناكرێن؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: پیلانی ده‌ره‌كی هیچ كات كۆتایی پێ نایه‌ت، چونكه بنه‌مای ململانێكان به‌شێكه له سونه‌تی ته‌دافوع، هه‌ر نه‌ته‌وه و شوێنكه‌وته‌ی ئایین یان ڕێبازگه‌لێك هه‌وڵ ده‌دات خۆی پێشه‌وا بێ و ئه‌وه‌ی تر خزمه‌تكار و كارگوزار، جا موسڵمان كێشه‌ی ئه‌وه‌یه تا ئێستا باوه‌ڕی وایه كه نابێ كه‌س پیلان له دژی بگێرێ، چونكه ئه‌و له‌سه‌ر حه‌ق و ڕاستیه.\nئه‌مه واتای چییه؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: ئه‌وه‌ش واتای ئه‌وه‌یه كه له یاسای گه‌ردوون تێنه‌گه‌یشتووه و به دوو ئاراسته بیرده‌كاته‌وه:\n1. له فیكر و بیروباوه‌ڕ و عه‌قیده (أحادی) بیرده‌كاته‌وه، واته هه‌ر خۆی پێ ڕاسته.\n2. له مامه‌ڵه و بیرۆكه‌ی پێكه‌وه‌ژیانیش (ثنائی) بیرده‌كاته‌وه، واته جیهان بۆ دوو به‌ره‌ی دیندار و بێ دین دابه‌ش ده‌كات.\nگرنگترین ئه‌و گرفت و كێشانه‌ی كه له ده‌ره‌وه‌ی دونیای موسڵمانانه‌وه هه‌نارده‌ی ناو موسڵمانان ده‌كرێن چین؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: خۆی بابه‌تی حه‌ق به ئاراسته‌ی بۆ خودا بوون و، باتڵ به ئاراسته‌ی ئیبلیس و شه‌یتان، به‌رده‌وام له ململانێدان، هه‌میشه به‌ری باتڵ هه‌وڵی ئه‌وه ده‌دات كێشه بۆ ئه‌هلی حه‌ق دروست بكات و بیوه‌ستێنێ له به‌ره‌و پێشكه‌وتن، هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه ململانێكان شۆڕبوونه‌ته‌وه بۆ ناو ته‌واوی كایه‌كانی ژیانی سیاسی و ئابوری و كۆمه‌ڵایه‌تی و هزری و جوگرافی و ... هتد. پۆلێنكردنی حه‌ق و باتڵیش مه‌رج نییه هه‌موو جار له‌سه‌ر بنه‌مای عه‌قیده و بیروباوه‌ڕ بێت، به‌ڵكو زیاتر له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌وه‌یه چه‌ند ڕێز له به‌رامبه‌ر ده‌گری و سنوره‌كانی نابه‌زێنی و مافه‌كانی پێشێل ناكه‌ی، ڕه‌نگە وڵاتێكی موسڵمان بچێته به‌ره‌ی باتڵه‌وه كاتێك به‌ناحه‌قی سنوری وڵاتێكی تر ده‌به‌زێنێ و هه‌وڵی بەتاڵانبردنی سه‌رخان و ژێرخان و قوت و نانی هاووڵاتییه‌كانی ده‌دات.\nمه‌به‌ستمان له‌و پێشه‌كییه ئه‌وه بوو بڵێین، كه مادام ته‌دافوع سونه‌ت و یاسایه‌كی گه‌ردوونیه، كه‌واته ئاستی ململانێكانیش هه‌میشه له به‌رزبوونه‌وه‌دایه، له ڕۆژگاری زوودا هێزی چه‌ك بڕیاری له‌سه‌ر پێگه‌ی به‌رامبه‌ر ده‌دا، به‌ڵام ئێستا هێزی عه‌قڵ، ئه‌گه‌ر پێشتر پرۆسه‌ی داگیركاری و ئیستیعمار بوو، ئه‌وڕۆ كانگای گرفت و كێشه‌كان هه‌ر له ناو خودی موسڵمانان هه‌ڵده‌قوڵێ، له ئه‌نجامی نه‌بوونی هۆشیاری و زانست و زانیاری پێویست، گرفته‌كانیش ئەمانەن:\nسیسته‌می سه‌رمایه‌داری و پرسی جیهانگیریه، كه وڵاتانی دواكه‌وتوو به‌بێ ویستی خۆیان كه‌وتونه‌ته ژێر ڕكێف و ده‌سه‌ڵاتی زلهێزه‌كان. به ڕوكه‌ش سه‌ربه‌خۆین، به‌ڵام له بنه‌ڕه‌تدا ده‌وره‌دراوین و خاوه‌نی هیچ نین، ته‌نانه‌ت دراوه‌كانیشمان، كه تا ئه‌وان بڕیاری لێ نه‌ده‌ن مافی سه‌رفكردنیشمان نییه..\nدانان و دروستكردنی دیكتاتۆر و به‌كرێگیراو له لوتكه‌ی ده‌سه‌ڵات، كه خزمه‌ت به ئه‌جێندا و به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی ئه‌وان ده‌كات له‌سه‌ر حیسابی هاووڵاتیان و خه‌ڵكه‌كه‌ی، به‌ڵكو ده‌شیان چه‌وسێنێته‌وه.\nكاركردن له‌سه‌ر ڕیشه‌ی جیاوازیه‌كان و زه‌قكردنەوەیان، به‌مه‌به‌ستی دروستكردنی ئاژاوه و شه‌ڕ و یه‌كتر له ناو بردنیان، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته ده‌زگای گه‌وره گه‌وره‌یان هه‌یه كه ته‌نها ئیشی تێكدانی شیرازه‌ی كۆمه‌ڵگا موسڵماننشینه‌كانه.\nئه‌ی له‌وێدا موسڵمانان خۆیان له كێشه‌كان به‌رپرسیارن؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: به‌ڵێ، زۆریش به‌رپرسیارن، چونكه سه‌رقاڵن به شتی لاوه‌كی، موسڵمانان كێشه‌ی ناهۆشیاریان هه‌یه، ئاستی عه‌قڵ و مه‌عریفه و لۆژیك له‌ناو موسڵمانان زۆر لاوازه، ئه‌سله‌ن هه‌ر ئیعتراف به عه‌قڵ ناكه‌ن، بۆیه به‌رپرسیارن له دواكه‌وتووییان، به‌ڵام ئاستی به‌رپرسیاره‌تیان زۆر لاوازه.\nزۆرێ قسه له هه‌بوونی كێشه و زه‌رووره‌تی ریفۆرم ده‌كه‌ن، به‌ڵام تا ئێستا ئه‌وه‌ی هه‌یه زیاتر خولانه‌وه‌یه له قسه و گوتار به دید و فۆرمی جیاواز جیاواز، به‌شێوه‌ی به‌رنامه‌دارێژراو، بەكردار نه‌چۆته ناو ئه‌و دامه‌زراوه و شوێنانه‌ی كه په‌یوه‌ندیدارن به‌پرۆسه‌كه، ئه‌مه بۆ؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: كێ ڕیفۆرم بكات؟ كاتێك تۆ ده‌زگایه‌كی به‌هێزی مه‌عریفی و زانستیت نه‌بێ و حكومه‌تیش نه‌ك پشتیوان نییه، به‌ڵكو ئه‌و زیاتر ده‌یه‌وێ ئایین به‌و شێوه ته‌قلیدیه‌ی ببێته تلیاك و خه‌ڵكی پێ سه‌رخۆش بكات. موسڵمانان جارێ هه‌ر تێنه‌گه‌یشتوون ڕیفۆرم واتای چییه، ئه‌وان تا ئێستا وا ده‌زانن ڕیفۆرم گۆڕینی ده‌ق و هه‌ڵگێرانه‌وه‌ی ئایینه. بۆیه دوژمنایه‌تی ئه‌و بیرۆكه‌یه ده‌كه‌ن، گه‌وره‌ترین به‌ربه‌ست له‌به‌رده‌م ڕیفۆرمدا خودی موسڵمانان خۆیانن. كاتێك ده‌ته‌وێ به بیرو هزرێكی نوێوه شرۆڤه‌ی ئایین و ناوه‌ڕۆكی ئایین بكه‌ی، هه‌زار و یه‌ك تۆمه‌تت بۆ ڕێك ده‌خه‌ن، له‌وان وایه خودا مافی موسڵمانبوونی به‌س به‌وان داوه..\nسێبه‌ر و هه‌ژموونی رابردوو، ئه‌وه‌ی به‌پێشین و سه‌له‌ف ناوده‌برێت، تاچه‌ند به‌رپرسیاره له‌به‌رده‌م زه‌رووره‌تی پرۆسه‌ی ریفۆرم؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: ڕابردوو حزورێكی زۆر به‌هێزی هه‌یه له واقیعی ئێستای موسڵمانان، بیروبۆچوونی مردوه‌كان تا ئێستاش به نه‌خشه و ڕێنمایی ده‌زاندرێ له فۆڕمی بیركردنه‌وه‌ی زۆرێك له موسڵمانان.. بیرۆكه‌ی گه‌ڕانه‌وه بۆ سه‌له‌فی سالح و پێشین زاڵه به‌سه‌ر عه‌قڵیه‌تی زۆرینه.. جا كاتێك باسی ڕیفۆرم ده‌كه‌ی ڕه‌نگه ژیان و به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانت بكه‌وێته مه‌ترسیه‌وه، زۆرن ئه‌وانه‌ی بوونه قوربانی هزری ڕیفۆرمخوازی، كه لێره بوار نییه باسیان بكه‌ین..\nله ئێستادا له ئه‌زهه‌ری میسر و سعودیه‌ی دوای دیاریكرانی محەمەد بن سه‌لمان به جێنشین، قسه‌وباس هه‌یه له‌سه‌ر ریفۆرمی ئایینی، ئه‌م پرۆسه چۆن ده‌بینی؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: له ڕاستیدا ئه‌وه ڕیفۆرم نییه، به‌ڵكو خۆ گونجاندنه له‌گه‌ڵ ویست و ستراتیژی ده‌سه‌ڵاتدار كه بۆ مانه‌وه‌ی خۆیان سه‌فه‌قاتی گه‌وره گه‌وره‌یان هه‌یه له‌گه‌ڵ ڕۆژئاوا، چونكه ئه‌و ده‌زگایانه بێده‌نگن له به‌رامبه‌ر سته‌م و زوڵمی ده‌سه‌ڵاتداره‌كانیان، به‌ڵكو چونه‌ته به‌ره‌ی ئه‌وانه‌وه، ناتوانن و ناوێرن بڵێن نا یان نه‌خێر، ڕیفۆرم له دیدگای ئێمه واته خوێندنه‌وه‌ی واقیعی و هاوته‌ریب له‌گه‌ڵ بارودۆخی ئێستا كه تیایدا به‌ها باڵا هاوبه‌شه‌كان چالاك ده‌كرێن، به‌ڵام له‌لای ئه‌وان ڕیفۆرم واته به‌ربڵاوی و ڕامهێنانی هه‌موو به‌هاكان له خزمه‌تی ئه‌وان و خه‌ونه‌كانیان، ئێستا دادپه‌روه‌ری و ئازادی له مه‌ترسیه‌كی ئه‌وتۆدان له سعودیه و میسر.\nقسه له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه ئه‌زهه‌ری میسر و ئیستای سعودیه‌ی محەمەد بن سه‌لمان له‌باره‌ی پرسی ریفۆرمی ئایینی، زیاتر پرۆسه‌یه‌كی سیاسی به‌رێوه‌ده‌به‌ن تا ئه‌وه‌ی ڕیفۆرمێكی ئایینی به‌رمه‌بنای مه‌عریفه، له‌سه‌ر ئه‌مه قسه‌ت چییه؟\nدكتۆر ئاشتی ستار: زۆر ڕاسته، ده‌قاوده‌ق پرۆسه‌یه‌كی سیاسی و پیلانێكی ده‌ره‌كیه، به‌ڵام به فنجانی قاوه خواردنه‌وه جێبه‌جێ ده‌كرێ، واته وه‌كو گوتمان ئامانج و ستراتیژی ڕۆژئاواییه به‌ڵام له‌لایه‌ن به كرێگیراوه ڕۆژهه‌ڵاتیه‌كانه‌وه جێبه‌جێ ده‌كرێت.


بۆ مێشکی مرۆڤ ئەوەندە گەورەیە؟ | ڕێکخراوەی زانستی فەرهەنگیی هۆژان\nسەرماوەز ۱۱, ۲۷۱۸ سەرماوەز ۱۷, ۲۷۱۸ Hojan تەندروستی و زیندەورناسی, زانستە بنەمایییەکان, زانیاری, هەواڵ و زانیاری 0\nقەبارەی مێشک و جەستەی زۆربەی ٸاژەڵەکان هاوڕێژەیە. واتە ئەو جۆرانەی جەستەیان گەورەترە، زۆربەی کات مێشکیشیان گەورەترە. بەڵام مێشکی مرۆڤ ٦جار گەورەترە لەو قەبارەیەی کە چاوەڕوان دەکرێت! ئەمە زۆر سەرسووڕهێنەرە، چون مێشک زۆر وزە بەرە. نزیک ٢٠%ی وزەی جەستە لە مێشکدا دەسووتێت و ٸەمە لە حاڵێکدایە کە تەنیا ٤%ی کێشی جەستەیە.\nلە بەرانبەردا، گریمانەکانی تر کێشە ژینگەزانییەکان بە هۆکاری سەرەکی دەزانن. بۆ نموونە پەیاکردنی خۆراک لە وەرزە جیاوازەکانی ناوچەی ساڤانادا، یان پاراستنی خۆراک بۆ خواردنی دواتر، یان ئامادەکردنی خۆراک بۆ خواردنی ئاسانتر. ئەم ململانەیانە لەوانەیە کە مرۆڤەکانی هان دابێت کە چۆن ئاژەڵەکان بدۆزنەوە، یان ئامێر دروست بکەن و ئاگر لە چلکەی دار بگیرسێنن.\nپرسیارێک کە پێش دێت ئەوەیە کە ئەگەر کێشەی ژینگەزانی هۆکاری گورەبوونی مێشکه ئەی بۆ ئاژەڵانی تر که ململانێی ژینگەزانیی زۆر ئەستەمیان هەیە مێشکی گەرەیان نییە؟ لەم توێژینەوەدا دەرکەوت که کێشە ژینگەزانییەکان تەنیا ئەو کاتانە مێشکی گەورە پیک دێنن که تاکەکان شارەزاییە ئەستەمەکان لە کاتی گەورەبووندا فێر بن. ئەمە کاتێک ڕوو دەدات، کە تاکەکان بتوانن لە هاوپەیمانەکانیان زانیارییە کۆکراوە فەرهەنگییەکانیان فێر ببن. بۆ نموونە دروستکردنی ئاگر! واتە ئەمانە پێوسیتیان بە شارەزایی کۆمەڵایەتیش هەیە. کەواتە تەنیا بە تێکەڵێک لە شارەزایی کۆمەڵایەتی و ژینگەزانییە کە مێشکی مرۆڤ ئەو قەبارە گەورەیەی هەیە کە ئەمڕۆکە هەیەتی!\nدڵنیاییەوە ناتوانین بڵەین. بۆ نموونە هاوکاریی نێوان مرۆڤەکان دەتوانێت لە چکۆلەترکردنی مێشکدا کاریگەر بێت، بەڵام ئەمە بەو واتایە نییە کە کەمکردنی هاوکاری دەبێتە هۆی گەورەتربوونی مێشک.\nبۆ دیتنی کورتەیەکی وێنەیی لە پەرەسەندنی مێشکی مرۆڤ بچۆ بۆ ئەم دوو لاپەڕەیە:


له‌لایه‌ن: - سازگار عومەر - به‌روار: 2021-08-05-19:54:00 - کۆدی بابەت: 1488\nدروستبوونی گەلە ئەستێرەکان\nبیگ بانگ چییە؟\nبیردۆزی تەقینەوە گەورەکە نموونەیەکی ئاسایی گەردوونناسییە بوونی گەردوونی تێبینیکراو ڕووندەکاتەوە لە کاتەکانی زووەوە و لەڕێگایی گەشەکردنی پاشکۆ مەزنەکەیەوە، ئەم نموونە بیردۆزییە ئەوە ڕووندەکاتەوە کە چۆن گەردوون لە خاڵێکی سەرەتایی چڕ و پلەی گەرمی بەرزەوە فراوان بووە و کشاوە، هەروەها ڕوونکردنەوەیەکی گشتگیر دەخاتەڕوو سەبارەت بە ژمارەیەکی زۆر دیاردەی تێبینیکراو، ئەمەش زۆربەی توخمە بنچینەییەکانی ڕووناکی و تیشکدانەوەی کورتە شەپۆلی گەردوونی و پێکهاتە زۆر گەورەکان لەخۆ دەگرێت.\nئەم گەردوونه لە هیچەوە هێنراوەتە بوون و دروستکراوە، پێش دروستبوونی گەردوون هیچ کام لە هەسارەکان و ئەستێرەکان و ئاسمانەکان و زەوی بوونیان نەبووە، هەموو ئەمانە نزیکەی 13.8 بیلیۆن ساڵ پێش ئێستا لە تاکە خاڵێکەوە هێنرانە بوون، وە هەموو ئەمانە بە پێی زانستە و بە پێی قورئانی پیرۆز و ئینجیل یان هیچ پەڕاوێکی پیرۆزی ئاسمانی نییە، زاناکان ئەم ڕووداوەیان ناوناوە بیردۆزی تەقینەوە گەورەکە "بیردۆزی بیگ بانگ"، لە دوای ئەم تەقینەوەیەوە گەردوون بە شێوەیەکی بەردەوام لە کشان و فراوان بووندایە، دوای ئەو کشانە کە لە خێرایی ڕووناکی خێراتر بوو، قەبارەی گەردوون بەلایەنی کەمەوە نزیکەی 90 هێندەی قابارەی خۆی زیادی کرد، 9 بیلیۆن ساڵ دوای تەقینەوە گەورەکە کۆمەڵەی خۆر هێنرایە بوون.\nبەشێوەیەکی زۆر گرنگ، بیردۆزەکە لەگەڵ یاسای "هەبڵ لیماتەر"ـدا دەگونجێت، بەگوێرەی یاساکە هەتا گەلەستێرە دوورتر بێت خێراتر لە زەوی دوور دەکەوێتەوە، قەبڵاندنی ئەم کشانە گەردوونییە لە کاتێکی دیریکراودا بە بەکارهێنانی یاسا فزیاییە ناسراوەکان ئاوەژوور دەبێتەوە.\nبیردۆزەکه وەسفی گەردوونێکی جێگیرکراوی کشاو دەکات کە لە تاکە خاڵێکەوە هاتۆتە بوون، پێش هاتنە بوونی گەردوون کات و بۆشایی بوون و مانایان نەبووە و لە دوای تەقینەوە گەورەکەوە "بیگ بانگ" کات و بۆشایی دروست بوون، ئەو لێکۆڵینەوانەی کە وردەکاریی ڕێژەی کشانی گەردوونی تێدایە ئەوەیان دیاریکردووە کە 13.8 بیلیۆن ساڵ پێش ئێستا "تەقینەوە گەورەکە" ڕوویداوە، کەوابوو وا بیریان کردۆتەوە کە تەمەنی گەردوونیش هەر ئەوەندەیە، بە بەراود بە کۆمەڵەی خۆر کە تەمەنی تەنیا 4.6 بیلیۆن ساڵە.\nدوای ئەم کشانە سەرەتاییە، ئەم ڕووداوە بەهۆی خۆیەوە ناونرا "تەقینەوە گەورەکه"، تەنیا دوای یەک چرکە قەبارەی گەردوون هەزار ئەوەندەی کۆمەڵەی خۆری لێهات، پلەی گەرمییەکەی 10 میلیۆن کەلڤن بوو، پاشان گەردوون بەشێوەیەکی بەشکردوو پلەی گەرمی دابەزی بۆ ئەوەی ڕێگە بە پێکهاتن و دروستبوونی تەنۆلکە سەرەتاییەکان "پرۆتۆن و نیترۆنەکان" و گەردیلەکانی دواتر بدات، ژمارەیەکی زۆر گەورەی ئەم توخمە سەرەتاییانە بەزۆری هایدرۆجین و هەندێک هیلیۆم و لیثیۆم دروست بوون، دواتر بەهۆی کێشکردنی زەوییەوە پێکەوە لکان و ئەستێرەکان و گه‌له‌ستێرەکانیان دروستکرد لەگەڵ ئەو توخمانەی کە لە ئەمڕۆدا دەبیندرێن و دیارن، بە هەمان شێوە بە پێی ئەو لێکۆڵینەوانەی ئاژانسی بۆشایی ئەمریکا "ناسا" کردوویەتی، دوای کشان و هەڵئاوسانی گەردوون گەشەی گەردوون بەردەوام بووە بەڵام بەشێوەیەکی هێواشتر، کاتێک بۆشایی کشا پلەی گەرمی گەردوون نزمبوویەوە و ماددەکان دروست بوون، دوای یەک چرکە لە تەقینەوە گەورەکە گەردوون پڕبوو لە نیترۆنەکان و پرۆتۆنەکان و ئەلیکترۆنەکان و دژە ئەلیکترۆنەکان و فۆتۆنەکان لەگەڵ نیوترینۆکان.\nبە گوێرەی ناسا، گەردیلەکان تەنیا لەسەدا 4.6ـی گەردوونیان پێکهێناوە و لەسەدا 23ی گەردوون لە ماددە تاریکەکان پێکدێت و هەروەها لەسەدا 72 لە وزەی تاریک پێکدێت، کاتێک باسی گەردیلەکان دەکەین ئێمە زیاتر ئاشناییمان لەگەڵ هایدرۆجین هەیە کە لەسەدا 75ی گەردوون پێکدێنێت لەکاتێکدا هیلیۆم نزیکەی لەسەدا 25ی گەردوون پێکدێنێت.\nئەستێرەناسەکان تێبینی کاریگەرییەکانی ڕاکێشەکی ماددەیەکی تاریکی نەناسراو دەکەن کە لە دەوروبەری گەلەستێرەکاندایە، زۆربەی ئەم هێزی ڕاکێشەکییە شاراوانەی ناو گەردوون دیارە لەم شێوەیەن وە بیردۆزی "بیگ بانگ" و تێبینییە هەمەجۆرەکان ئەوە دیاریدەکەن کە زۆری ئەم هێزی ڕاکێشەکییە شاراوانه لەلایەن گرووپی تەنۆلکە سەرەتاییەکانەوە دروست نەکراون وەکو گەردیلەیی ئاسایی، لێکۆڵینەوه و پێوانەکانی لادان بەرەو شەپۆلە درێژەکان لە هێڵی شەبەنگی ئەو ئەستێرەیەی کە ڕووناکییەکەی زۆر زیاترە لە ڕووناکی خۆر ئەوە دەردەخات کە خێرابوونی کشانی گەردوون پەیوەندیداره بە بوونی ئەو وزە تاریکەوە.\nپاش نزیکەی 300,000 ساڵ دوای تەقینەوە گەورەکە، گەردوون وەکو بۆشاییەکی پڕ لە دووکەڵ بوو بەشێوەیەک کە ڕووناکی نەیدەتوانی پێیدا تێبپەڕێت، لەو کاتەی کە تەمەنی گەردوون یەک بیلیۆن ساڵ بوو و دوکەڵەکە گازی هایدرۆجین بوو کە ڕێگەی بە تێپەڕبوونی ڕۆشنایی نەدەدا، پاشان گازەکە بەتەواوی پاکی کرایەوە و ڕێگەی بە دروستبوونی ئەستێرەکان و گەلەستێرەکاندا، بەڵام ئەوەی چ شتێک بە تەمەکەدا تێپەڕی یەکێکە لە پرسیارە گەورەکانی زانایانی بواری گەردوونناسی، بەڵام بە شیکردنەوەی ئەو وێنانەی کە لەلایەن تەلەسکۆپەکەی "هەبڵ"ـەوە گیراون، لێکۆڵەرەوەکان پێیانوایە ئەو دوکەڵە چڕ و پڕە لەلایەن تیشکدانەوەی شەوقی شه‌پۆلی ئه‌لکترۆموگناتیسی گەلەستێرەکانی پێشووترەوە خاوێن بووەتەوە و نەماوە.\nدوای نزیکەی 300,000 ساڵ دوای تەقینەوە گەورەکە یەکەم گەردیلە کە بەهۆی یەکگرتنی پرۆتۆنەکان و ئەلیکترۆنەکانەوە دروست بووە هایدرۆجین بوو، لەبەرئەوەی گەردیلەکانی هایدرۆجین ڕێگە بە تێپەڕبوونی ڕووناکی نادەن بۆیە گەردوون بە چەرخی تاریکیدا تێپەڕی، چەرخی تاریکی دوای 400,000 ساڵ دوای تەقینەوە گەورەکە دەستی پێکرد کە لەو کاتەدا گەردوون بەتەواو تاریک بوو و ئەستێرەکان و گەلەستێرەکان و هەسارەکان و خۆر دروست نەکرابوون و دوای سەدان میلیۆن ساڵ کۆتایی بەم چەرخە هات، پاشان دوای نزیکەی یەک بیلیۆن ساڵ هەندێک جۆری تیشکدانەوە هایدرۆجینیان ئایۆناند و گۆڕییان بۆ ئەلیکترۆن و ئایۆنە شل و ڕۆشنەکان "بەجۆرێک ڕووناکی دەیتوانی پێیدا تێ بپەڕێت"، دوای زیاتر لە 100 میلیۆن ساڵ ئەم ماوەیە وەکو چەرخی دووبارە ئایۆناندن ناسرا.\nسەرەتا زانای گەردوونناس "جۆرج لیماتەر" لە ساڵی 1927 تێبینی ئەوەی کرد کە گەردوونێکی کشاو دەکرێت لە کاتێکی دیاریکراودا بەهۆی گەشەسەندنی تەنیا خاڵێکەوە دروست بووبێت کە ناوینا "گەردیلەیی سەرەتایی"، ئیدوین هەبڵ لە ساڵی 1929 بەهۆی لێکۆڵینەوە و شیکاریەکانی لە بواری لادان بەرەو شەپۆلە درێژەکان لە هێڵی شەبەنگی گەلەستێرەکاندا ئەوەی دووپاتکردەوە کە بەڕاستی گەلەستێرەکان لە یەکتری دوور دەکەونەوە، ئەمەش بەڵگەیەکی تێبینیکراوی گرنگ بوو بۆ کشانی گەردوون.\nبۆ ماوەی چەند دەیەیەک، کۆمەڵگای زانستی دابەشبوون بەسەر دوو بەرەدا هەندێکیان پشتگیری بیردۆزی تەقینەوە گەورەکەیان کرد "بیگ بانگ" وە هەندێکی تریان پشتگیری ئەوەیان کرد کە گەردوون نموونەیەکی جێگیر و وەستاوە، هەر دوو لایەنەکە ڕوونکردنەوەی خۆیانیان پێشکەش کرد دەربارەی کشانی تێبینیکراو، بەڵام نموونەی جێگیری و وەستاوی گەردوون پێویستی بە گەردوونێکی هەمیشەیی بوو بە پێچەوانەی تەمەن و کاتی سنوورداری بیردۆزی تەقینەوە گەورەکەوە.\nلە ساڵی 1964دا، ئەستێرەناسەکانی ئەمریکا (CMB) "تیشکدانی باکگراوندی کورتە شەپۆلی گەردوونی"یان دۆزیەوە کە ژمارەیەکی زۆر گەردوونناسی قایلکرد کە بیردۆزی جێگیری و نەگۆڕی گەردوونیان بەدرۆ خستەوە، لە کاتێکدا بە پێچەوانەوەی بیردۆزی جێگیری گەردوون، تەقینەوە گەورەکە پێشبینی تیشکدانەوەیەکی هاوتا و کەمیان کرد کە بە شێوەیەکی هێواش بڵاودەبوویەوە لەسەر ڕووی زەوی لە هەموو شوێنێکی گەردووندا کە هۆکاری بەرزی پلەی گەرمی و چڕییەکانی ڕابردوو بوو، هەروەها ژمارەیەکی زۆر ئەزمونی هەمەجۆر بیردۆزی تەقینەوە گەورەکە پەسەند دەکەن کە ئێستا بەشێوەیەکی بنچینەیی و جیهانی پەسەندکراوە.\nئەستێرەکان لە ئەنجامی تەقینەوە گەورەکەوە دەرکەوتن\nدوای بیردۆزی تەقینەوە گەورەکە زاناکان پێیان وابوو کە ئەگەر تەقینەوەی گەورە ڕوویدابێت دەبێت پاشماوەیەکی ئەو تەقینەوەیە بوونی هەبێت، کە ئەمەیە، دەبێت چەند جۆرە نیشانەیەکی تیشکدانەوەی وزە لە هەموو ئاڕاستەکانی گەردوونەوە بوونی هەبووبێت، لە ساڵی 1964 دا هەر دوو کەسایەتی "ڕۆبێرت ویڵسۆن" و "ئارنۆ پانزیاس" لێکۆڵەر لە کۆمپانیای تەلەفونی بێڵ ئەوەیان بۆ دەرکەوت کە وزەی گەرمی لە هەموو شوێنێکی گەردوون نزیکەی 3 کەڵڤنە، تیشکدانەوەکە ئەوەی پیشاندا کە پلەی گەرمی لە هەموو ئاڕاستەکانەوە بەتەواوی یەکسانە و وەکیەکە، لە ساڵی 1978 دا هەر دووکیان بەهۆی ئەم دۆزینەوەیانەوە خەڵاتی نۆبڵیان وەرگرت، پاشان لە ساڵی 1989 دا ئاژانسی بۆشایی ئەمریکا "ناسا" مانگی دەستکردنی "Explorer COBE"ـی نارد بۆ بۆشایی ئاسمان و دوای سێ ساڵ زانیاری وردی بۆ زەوی ناردەوە و زانیارییەکانیش دووبارە پاڵپشتی تەقینەوە گەورەکەیان کردەوە.\nبیردۆزی تەقینەوە گەورەکە لە چاوی قورئانەوە\nSilk 2009, p. 208.\nSingh 2004, p. 560. Book limited to 532 pages. Correct source page requested.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : بیردۆزی تەقینەوە گەورەکە - بیگ بانگ


له 26 / 11/ 2021 ، چه‌ند په‌له‌مانتارێک به سه‌رپه‌رشتی جۆن کریستڤ سه‌رۆکی پارتی دیموکراتی فه‌ره‌نسه ، پرۆژه یاسای کۆمه‌ڵکوژی کوردی باشووری کوردستان یان ، له لایه‌ن سه‌دامه‌وه بۆبه جینۆساید ناساندنی کورد ، به به‌ڵگه‌نامه‌و دۆکیومینت ، به به‌شداری 26 په‌رله‌مانتار، له په‌رله‌مانی فه‌ره‌نسا خسته روو ، 9 په‌رله‌مانتار پرۆژه‌که‌یان په‌سه‌ند کرد و17 په‌رله‌منتاریان دژی پرۆژه‌که وه‌ستانه‌وه ، گوایه ئه‌و فراکسیۆنه‌ی حکومه‌تی پێک هێناوه ،پرۆژه‌که‌ی نه‌داوه به په‌رله‌مان .\nئه‌م جۆره ماندووبوون و هه‌وڵ وپه‌رۆشیانه له په‌رله‌مانی فه‌ره‌نسا ، به چاودێڕی میدیا کانی فه‌ره‌نساو دنیا ، چه‌ند گرنگی به‌های بۆ ناساندنی جینۆسایدی کورد بۆفه‌ره‌نساو جیهان هه‌یه ،به پێچه‌وانه‌وه په‌سه‌ند نه‌کردنی پرۆژه‌که ، زیاتر له به‌های ده‌ستووریی و یاسایی کۆمه‌ڵکوژی کورد بۆ ناساندنی به جینۆساید ، وه‌ک دۆکیو مینتی نیوده‌وڵه‌تی که‌م و بچووک ده‌کاته‌وه .\nئه‌مه‌ی لێره‌دا ده‌یبین لێدوانی میدیاکانی فه‌ره‌نسایه ، راسته‌و خۆ له شوێنی تراژیدیای ژه‌هربارانی هه‌ڵه‌بجه وه‌ک دۆکیومینت تۆمارو بڵاو یان کردوه‌ته‌وه ، له فه‌ره‌نسا بوون به دۆکیومینتی نیوده‌وڵه‌تی ،دوای 33ساڵ به‌سه ئه‌و کۆمه‌ڵکوژیانه‌دا ، به چ پێوه‌رو ده‌ستوورو یاسا و رێسایه‌ک ، چۆن له و 26 په‌رله‌مانتاره ( 9) په‌رله‌مانتاریان بڕیاری پرۆژه یاسای کۆمه‌ڵکوژی کورد و جینۆساید په‌سه‌ند ده‌که‌ن و (17) په‌رله‌مانتاره‌که‌ی تریان دژ به پرۆژه‌ی جینۆسایده‌که ده‌وه‌ستنه‌وه .\nلێره‌دا بڕوانینه چه‌ند دۆکیومینتێکی میدیاکانی فه‌ره‌نسا،رۆژنامه نووسه‌کانیان ، رووداوه‌کانیان له که‌ناڵه جیا جیاکادا گه‌یاندووته فه‌ره‌نسا و دنیا .


شاندێکی نوێنەرایەتیی حیزبی دێموکرات سەردانی سێنای ئامریکای کرد\n12:14 - 29 خاکەلێوه 2719\nکوردستان میدیا: شاندێکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، لە وڵاتی ئامریکا، سەردانی دەفتەری سێناتۆر جانی ئێرنستیان کرد.\nشاندێکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، کە پێکهاتوون: لە ''ئارش ساڵح''، نوێنەری حیزبی دێموکرات لە وڵاتی ئامریکا و دوکتور ''چنوور فەتاحی'' هاوکاری پێوەندییەکان لەو وڵاتە، سەردانی دەفتەری سێناتۆر ''جانی ئێرنستیان'' کرد.\nلەم چاوپێکەوتنەدا، نوێنەری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، سەبارەت بە ڕێکخراوی تێرۆریستی سپای پاسداران وتی: کە ئێمە ئەمڕۆ تاکە هێزێکین کە لە ڕووبەڕووبوونەوە بە دژی ئەو هێزە تیرۆریستییەی ڕێژیم ئێران خەبات دەکەین، حیزبی دێموکرات لە ماوەی چل ساڵی ڕابردوودا، بەردەوام ڕووبەڕووی ئەم ڕێکخراوە تیرۆریستییە بووەتەوە و لەگەڵی شەڕی کردووە.\nئارش ساڵح هەروەها وتی: کە خەباتی حیزبی دێموکرات لەبەر ئەوەی لە چیەتی خۆیدا کە خەباتێکی ئازادیخوازانە و ڕزگاریدەرانە بووە، یەکێک لە گەورەترین قوربانییانی تیرۆریزمی سپای پاسداران و کۆماری ئیسلامی بووە.\nنوێنەری حیزبی دێموکرات، باسی لەوە کرد، ئێران وڵاتێکە کە لە چەندین نەتەوە پێک هاتووە و ئەم نەتەوانەش ئێستا بە ڕادەیەک باش بە ئاگایی نەتەوەییی خۆیان گەیشتوون و لەو پێوەندییەدا خاوەنی خواستی سیاسین.\nئارش ساڵح، سەبارەت بە مانگرتنی مێژووییی گەلی کورد، ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی ئەهواز و و ئازەربایجان وتی: ئەم خواستانەش لە داهاتوو دا لە دەستنیشانکردنی ڕەوتی سیاسی لە ئێراندا گرینگترین ڕۆڵ دەگێڕن.\nناوبراو باسی لەوە کرد، کە ئەمڕۆ وەکوو ساڵەکانی شۆڕشی پێشووی ئێران نییە کە تەنیا کورد بە ئاگایی نەتەوەیی خۆی گەیشتبێت بەڵکوو ئێستا وشیاری نەتەوایەتی لە نێو نەتەوەکانی تردا تا ڕادەیەکی زۆر گەشەی کردووە و ئەو جۆرە داخوازانە خەریکن لە نێو نەتەوەکانی ئێراندا پەرە دەستێنن.\nئەمە ڕاستی داهاتووی ئێرانە، کە ئەگەر ئامریکا بەردەوام بێت لە قەبووڵ نەکردنی ئەو ڕاستییە، ئەوە لە داهاتووی سیاسەتی ئێراندا تووشی کێشەی لێکدانەوە دەبێت و لە ڕاستییەکان بەدوور دەکەوێت.\nنوێنەری حیزبی دێموکرات باسی لەوە کرد، کە ئەگەر دەنگی ئێمە لێرە کەمتر دەبیسترێت لەبەر ئەوەیە کە ناسیوناڵیزمی باڵادەست توانیویەتی دەست بەسەر هەموو ئەو شوێنانە بگرێت، کە ئێوە وەکوو سەرچاوە دەیانناسن؛ واتە هەم کۆماری ئیسلامی و هەم هەندێک لە دژبەران و ڕۆژنامەوان و ڕۆشنبیرەکانی سەر بە نەتەوەی باڵادەست هاوکارن لە سەرکوتکردنی سیستماتیکی دەنگی نەتەوە بندەستەکان.\nنوێنەری حیزبی دێموکرات لەم چاوپێکەوتنەدا باسی لەوە کرد، کە نەتەوەکانی ژێردەستی ئێران لە ڕێکخراوەی کۆنگرەی نەتەوەکانی ئێرانی فیدڕاڵدا توانایی ئەوەیان هەیە کە ببن بە ئاڵتێرناتیڤێکی بەهێز بۆ کۆماری ئیسلامی.\nناوبراو وتی: کە خواستی نەتەوەکان بۆ بەشداری لە دەسەڵات نەتەنیا خواستێکی دێموکراتیک و ڕەوایە، وهەر رێگەچارەیەک کە لەسەر ئەساسی ئەو خواستە بونیات بنێرێت کێشەی سیکلی بەرهەمهێنانەوەی ئێستبداد و هەڵسوکەوتی گێرەشێوێنانەی دەسەڵات لە ئێراندا بە یەکجاری چارەسەر دەکات.\nلەم چاوپێکەوتنەدا نوێنەری حیزبی دێموکرات باسی لەوە کرد، ئەگەرچی ئەو بووچەنە، کە دەبێت ئامریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوین بکشێتەوە زۆر لە واشینگتۆن بەهێزە، بەڵام ئەمە دەتوانێت بە واتای ڕادەستکردنی ڕۆژهەڵاتی ناوین بە مێحوەری ڕووسیە و ئێران نەبێت. ئامریکا دەتوانێت وێڕای کەم کردنەوەی حوزوری خۆی لە ناوچەکەدا، بە هاوکاریکردنی هێزە دێموکراتیکەکان وەکوو گەلی کورد بەگشتی و حیزبی دێموکرات بەتایبەتی، نەزمێکی ناوچەیی بونیات بنێت کە پارێزەری ئاشتی و سەقامگیریی زیاتر بێت.


مرۆڤ بوونەوەرێكی داهێنەرەو ئەتوانێ خەیاڵ بكاو شتانێك دابهێنێ. بەڵام كێشەكە ئەوەیە، داهێنان دووانەیەو هەموو ڕاستەقینەیەك ساختەیەك لەگەڵ خۆیدا ئەهێنێ. زانست سیاسەت فكر ئابووری.. هیچ شتێك لەمانە یەك دیو نیەو ئەگەرچی دیوێكی شتەكە، ژیانیی و بنیاتنەرە، بەڵام دیوێكیشی ڕوخێنەرو مەرگاوییەو ئەوەی كە بە نیەتێك و بۆ شتێك هاتووە، ئەكرێ بە نیەتێكی ترو بۆ شتێكی تریش بەكاربێت و "فەساد" لێرەوە دەستی پێكرد!\nگومانی تێدانیە كە ژیانی بە كۆمەڵ، ڕێكخستنی ئەوێ و مرۆڤیش هەر ئەونەی كە عەقڵی بە "دنیای گشتی" شكاوەو زانیویەتی كە شتانیك هاوبەشەو هی هەمووانە،، هەر ئەوە بۆ خۆی هۆشیاری و پێشكەوتنێكی گەورەی عەقڵی مرۆڤە. بەڵام ئەوەی كە لەگەڵ ئەمەدا دێتە مێژووەوە، حەزی خۆسەپاندن و دەسەڵاتدارێتییەو ئا لێرەشەوە، ئیتر هەمان ئەو سیاسەتەی كە خاڵێكی گەش و داهێنانێكی گرنگی مرۆڤە، ئەبێتە خاڵێكی ڕەش و سەرەتای ستەمكاری و جەنگەكان!\nهاوشانی كشتوكاڵ و نیشتەجێبوون و زیادەی بەرهەم، موڵكایەتی و ماڵی تایبەت دروستئەبێ و ئیتر تۆ ئەوەی كە هەتە، هی خۆتەو ئەویش ئەوەی كە هەیەتی، هی خۆیەتی و ئەوەشی كە لە پێویستی هەردوكتان زیادە، گۆڕینەوەتان پێكردوەو بەمجۆرە بازاڕو سوڵتەو یاساو ڕێكستنی ژیانە گشتییەكەو ڕێكخستنی پەیوەندییەكان دێتەگۆڕێ..\nكێشەكەش ئەوەیە كە، حەزی خاوەنداری ماڵە تایبەتەكە، گوازرایەوە بۆ ناو ماڵە گشتییەكەو ستەمكارییش لێرەوە دەستی پێكرد!\nماركسیەت بۆ حەلی كێشەكە، هات موڵكی تایبەت نەهێڵێ و هەموو شت بكات بە موڵكی گشتی. ئەمەش حەلێكی ستەمكارانەیەو تەنیا دیكتاتۆر دروستئەكاو هەر واشبوو. چونكە ئەوەی كە تایبەت نامێنێ، نابێ بە هی گشت، ئەبێ بە هی سوڵتەو سوڵتەش بووە بە هی كەسێك و لێرەشەوە گەڕاینەوە بۆ ئەو خاڵەی كە كێشەكەی لێوە دروستبوو!\nكێشەی ئەم تێزە لە یەكسانیدا نیە، لە مادییەتی یەكسانییدایە. یەعنی یەكسانی ئەكرێ لە كەرامەت و شتانێكی مەعنەویدا فەراهەمبكرێ و مرۆڤەكان هەموویان لەوێدا یەكسانبن و مرۆڤایەتی پێ بگەشێتەوە. بەڵام لە دیوی مادیدا ناكرێ موڵكی تایبەت نەبێت، چونكە مرۆڤ فەزیلەتمەندەو خاوەنی فەزیلەتی بەخشینە، دەی ئەگەر نەیبێ چی ببەخشێ؟ چونكە مرۆڤ خاوەنی ئیختیارە، یەكسانی مادییش یەعنی جەبرو نەمانی ئیختیار. هەروەها مرۆڤ داهێنەرە، یەكسانیی مادی و نەمانی موڵكی تایبەتیش، یەعنی لێدانی خەیاڵ و داهێنانەكانی.\nسەرمایەداری بەعەكسەوە، ئەڵێ لێگەڕێ خۆی چۆن ئەڕوا با وا بڕوات. دەی پارە پارە ڕائەكێشێ و خۆی بۆ لای گیرفان و موڵكی تایبەت ئەڕواو مەساحە گشتییەكە كاولئەبێ و دیسان چوینەوە خاڵی سفر. خاڵی سفریش ئەو خاڵەیە كە موڵكایەتی تایبەت سەركەوت بەسەر ژیانە گشتییەكەدا. ئەو خاڵەیە كە سیاسەت هەڵگەڕایەو لە وەسیلەی ڕێكخستنی ژیانی گشتییەوە، بوو بە وەسیلەی تەسەڵوت و پچڕینی بەرژوەندی تایبەت. سیاسەتی ئێمەش ئا لەمەی دووەمیانەو هەڵبژاردنیش ئەو ساتەیە، كە سیاسەتی ئێمەی تیا ئەگاتە لوتكەی ئەم ماهییەتە پووچە!\nیەعنی ئەو سیاسەتەی كە لە ئەساسەوە، شتێكی ڕاستەقینەو پێویستەو نابێ درۆ بێت،، ئێستا درۆیەو لە هەڵبژاردنیشا ئەگاتە لوتكەی درۆ. خۆی سیاسەتی ڕاستەقینە، ئەگەر كارێكی هەبێت، هەڵوەشاندنەوەی سیحری فریودان و نەهێشتنی چینی فریودەرو فریودراوە. بەڵام سیاسەتی ئێمە ڕێك بریتییە لە پرۆسەی دروستكردنی ئەو دوو چینە!\nهەزاران ساڵ لەمەوپێش سوقرات هات بۆ هۆشیاركردنەوەی ئەسینییەكان لە "هونەری فریودان"، كە چەكی كاریگەری سیاسی و كاهین و وتاربێژەكانە. ئێستا سیاسەتی ئێمە ڕێك بریتییە لەو هونەرەو لە هەڵبژاردنیشا هونەرمەندەكانی ئەم بوارە، ئەگەنە ئەوپەڕی ئۆرگازمی خۆیان!\nئەگەر (گفتوگۆ) باشترین داهێنانی مرۆڤبێ و مرۆڤانەترین ڕێگاشبێ بۆ پەیوەندی لەگەڵ یەكترو لەگەڵ ڕاستیی. (وتاربێژی و ڕەوانبێژی) خراپترین و خوێناویترین داهێنانی مرۆڤە، بۆ وروژاندن و مێگەلاندن لە لایەك و بۆ شاردنەوەی ڕاستی لە لایەكی تر.\nئەوەی كە ڕاستی و گشتییە، فریودانی ناوێ و هەر بە گفتوگۆ، ئەكرێ بۆ هەردوكمان دەركەوێ و چەنێك هی منە ئەونەش هی تۆیەو لێرەدا كەسمان نابینە كوێخای ئەویتر. بەڵام ئەوەی كە لەناوەوە حەزو بەرژەوەندی تایبەتەو لە ڕووكەشدا گشتییە،، ئەمەیان دنیایەك فریودان و نمایش و كاریگەریدانانی ئەوێ و ئەوەی كە سیاسییەكان و بانگخوازەكان و گەشەپێدانی مرۆیی ئەیكەن، ئەم كاسپییە نزمەیە!\nئەگەر جەنگ پێناسەیەكی هەبێت، ساتی سەركەوتنی وتاربێژی و ڕەوانبێژییە بەسەر گفتوگۆدا. ساتی بردنەوەی جوڵانی هەست و دۆڕانی جوڵەی عەقڵە. ساتی یەكگرتنی زمان و گوێ و چاوە دژی عەقڵ و ئیتر ئەوەی كە ئەیبینرێ و ئەبیسترێ و ئەوترێ، توانای بیركردنەوەت لێوەرئەگرێتەوەو لەگەڵ خۆی ئەتبا بۆ ئەو جێگایەی كە نابێ بچیت!\nسیاسەت بریتی نیە لە شەیتاندن و ڕقبوونەوە لەو، بریتییە لە هەوڵدان بۆ ئامانجێكی گشتی. ئەگەر ئامانجە گشتییەكە لە ئارادا نەبوو، ئیتر ئەمە لە پشتی ڕقێك لەوەوە ئەشاردرێتەوەو سیاسەت ئەبێت بە مەكینەی شەیتاندن و ڕقبازیی!\nسیاسەت بریتی نیە لە ڕوخاندنی ئەو، بریتییە لە بیناكردنی دنیا گشتییەكە. بۆ ئەمەش تۆ كارت بە ڕوخانی ئەو نیەو تەنیا لەو كاتەدا لەگەڵی ناكۆكیت، كە كێشە بۆ ئەو بینا گشتییە دروستبكات. غەیری ئەمە تۆ كێشەیەكت لەگەڵیدا نیەو ئەسڵەن ئێوە پێكەوە بیناكە دروست ئەكەن.\nسیاسەت بۆ ئەوەیە كە هاوبەشی دروستبكاو بمانپارێزێ لەوەی كە هەركەس پەلاماری ئەویتر بدا. ئەگەر سیاسەت خۆی ببێت بە كایەی وێرانكردنی هاوبەشی و مەیدانی پەلاماردانی یەكتر، یەعنی ئێمە هێشتا لە قۆناغی پێش سیاسەتداین!\nهەڵبژاردن كولتوری دیموكراسی كەڵەكە ناكات، بەڵكو كولتوری مەوجود قووڵئەكاتەوە. یەعنی ئەوەی كە هەیە، چی بێت، هەڵبژاردن هەر ئەوە بەرهەمئەهێنێتەوە. سەیركە باوكانی دامەزرێنەری ئەمریكا، هەر لە سەرەتاوە، لە دەستورێكی دیموكرات و پابەندبوون پێیەوە دەسپێئەكەن. ئیتر دووبارەبوونەوەی هەڵبژاردنیش هەر ئەوەی قووڵكردەوە. باوكانی دامەزرێنەری ئێمەش، هەر لە ڕاپەڕین و بەرەی كوردستانییەوە، یارییەكەیان لەسەر دەسەڵاتخوازی و میلیشیاگەری و عەقڵیەتی خێڵ دامەزراندو هەڵبژاردنەكانیش هەر ئەوە قووڵئەكەنەوە.\nئەوەی كە ئێمە ئەبێ بیگۆڕین، كۆی عەقڵیەتەكەو بناغەی شتەكەیە، بۆئەوەی لێرەوە، یارییەكە بكەوێتە سەر سكەیەكی ترو دووبارەبوونەوەشی كولتورێكی تر قووڵبكاتەوە. یەعنی مەسەلەكە ڕۆشتن نیە، مەسەلەكە ڕووگەو ئاڕاستەی ڕۆشتنەكەیە. ئەگەر ڕووگەكە نادیموكرات بێت، هەزار هەڵبژاردنیش بكەیت سودێكی دیموكراسییانەی نیە، چونكە لە ئەساسەوە سكەكە ڕووی لەوێ نیە. ئەگەر ڕووگەكە نادیموكرات بێت، بوونی موعارەزەش شتەكە ناكات بە دیموكرات، بەڵكو موعارەزەكەش ئەبێتەوە بە هێزێكی تری تەقلیدی و نادیموكراتی ناو یارییەكە!\nكێشەكە، ئەوەنیە كام تەرەف باشەو كام تەرەف خراپ، بەشداری باشە یان بایكۆت.. كێشەكە ئەوەیە سیاسەتی ئێمە بە گشتی و لەناویشیدا هەڵبژاردن، یەكسانبۆتەوە بە وروژاندن و فریودان. چ كەسی فریودەر نابێ بەو ڕێگایەدا بڕواو ئێمە فروبدا. چ كەسی فریودراو نابێ بەو رێگایەدا ببرێ و فریو بخوات. سیاسەت ئەبێ بكرێتەوە بەو ڕێگایەی كە شایستەی ئەوەبێ مرۆڤ پیای بڕواو لە مەیدانی وتاربێژیی سۆزداریی و بەرژەوەندی تایبەتەوە، بكرێتەوە بە مەیدانی گفتوگۆی عەقڵانی و بەرپرسیارێتی گشتی. لێرەشەوە، لە ساختەی سیاسەت دەرچین و بچینەوە سەر ڕاستەقینەكەی!\nكێشەی من لەگەڵ حیزب و سیاسەت و ئایدۆلۆژیاو میدیاو پەیج و هەڵبژاردن.. ئەوەیە كە ئێمە لەناو درۆیەكداین و ئەمانە نامانبەنە ناو ڕاستی، بەڵكو هەریەكەو بەشێوازی خۆی درۆكە قووڵ ئەكاتەوە. مەسەلەن ئێمە لەبەردەم دزیداین و ئەمانە نامانخەنە بەردەم نادزیی. بەڵكو ئەمانخەنە نێوان دزی یەكەم و دزی دووەم. بۆ مەگەر پەرلەمانتاری دەستەمۆی دەسەڵات، چیە جگە لە دزی یەكەم و پەرلەمانتاری دەمهەراشی موعارەزە، چیە جگە لە دزی دووەم؟ بۆ مەگەر بێدەنگی ئەمیان و دەنگەدەنگی ئەویان هەر بۆ تورەكە ملیۆنەكە نیە؟ بۆ مەگەر دەنگدەری هەردوكیشیان هەر ئەوەنیە كە دینارێ لە گیرفانیا نیە؟ بۆ مەگەر هەرسێ خیتابی قەومی و دینی و دژەگەندەڵی، هەمان داوی ڕاوكردنی دەنگدەرو پڕكردنی گیرفانی كاندید نیە؟\nمەسەلەكە بەشداری و بایكۆت نیە، كە هیچیان هیچ لە دۆخەكە ناگۆرێ. بەڵكو مەسەلە عەقڵیەتێكە كە لێیدەرچین و شتێك لە ئێمەدا بگۆڕێت. مەسەلەن با چیتر (بەشداری و بایكۆت) هەردوكی بكەینە وێستگەی هەڵوێستێكی هۆشیارانە بەرامبەر بە "وروژاندن".\nئەگەر دەنگ ئەدەیت، بیدە بەو كاندیدانەی كە كەمترین نمایش و دەنگەدەنگ و حەماسەتبازییان هەیەو لە دەرەوەی مەنتقی وروژاندن ئەجوڵێن. ئەگەریش بایكۆت ئەكەیت، با ئەوە كاردانەوەو لە ڕقی ئەم و ئەو نەبێت و شتەكە نەبێتە بەرەی دووەمی وروژاندن و ڕقەبەرایەتی. بەڵكو با هەردوكی هەڵوێستێكی عەقڵانی بێت بەرامبەر بە وروژاندن و لە بەرژەوەندی حیوار.\nئەوانەی لە شاخەوە هاتن و سیاسەتیان دابەزاندن بۆ ئاستی دزی، فەرقیان نیە لەگەڵ ئەوانەی لە شارەوە هەڵتۆقین و سیاسەتیان دابەزاند بۆ ئاستی جنێو. ئەمانە دوو ڕووی هەمان دراون و هەڵبژاردنیش بۆ ئەوەنیە كە لە ڕقی ئەمیان دەنگ بدەی بەویان. بەڵكو بۆ ئەوەیە كە دراوەكەو هەردو دیوەكەی بخەیتە زبڵدانەوە.\nئەگەر هەر كەس لە جێگای خۆیەوە، پاشەكشێیەك بە وروژاندن و ژاوەژاو بكات، ئیتر دنیاكە بڕێك ئارام و گۆمەكە بڕێك ڕوونئەبێتەوەو ئێمەش لە وێنە گەورەكەدا، هەنگاوێ بەرەو عەقڵانیەت ئەڕۆین و شتەكانیش وردە وردە لەناو چەلەحانێ دەردێن و ئەچنە ناو گفتوگۆ. چارەسەرێكیش ئەگەر هەبێت، ئا لەو ئارامی و گفتوگۆیەدا ڕووئەدا، نەك لەم دەنگەدەنگ و چەلەحانێیەدا، كە جگە لەوەی چارەسەری كێشەكان نیە، خۆشی كێشەیەكی ترە!


هه‌موو شتێك له‌باره‌ی تای خوێنبه‌ربوون\n5/7/2018 08:49 AM\nپه‌تای كۆنگۆ (CCHF) یاخود تای خوێنبه‌ربوون، به‌هۆی ڤایرۆسێكه‌وه سه‌رهه‌ڵده‌دات به‌ناوی (Nairovirus)، له رێگه‌ی زینده‌وه‌رێكی بچوك "گه‌نه" (گه‌نه: مشه‌خۆڕێكی خوێنمژه له تیره‌ی جاڵجالۆكه‌ییه‌كان)، هه‌ڵیده‌گرێت له نه‌خۆشیه‌كه‌كانی (tick borne disease) ده‌ناسرێت، ڤایرۆسه‌كه له وڵاتانی ئه‌فریقاو رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و ئاسیا بڵاوه.\nزۆرینه‌ی ئاژه‌ڵه وشكاییه‌كان و ماڵیه‌كان له مه‌ڕو ماڵات و بزن به خانه‌خوێی ئه‌م ڤایرۆسه داده‌نرێت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی زۆرینه‌ی باڵنده‌كان به‌رگریان بۆی هه‌یه به‌ڵام به خیرایی كاریگه‌ری له حوشتر مرخ (نه‌عامه)دا ده‌رده‌كه‌وێت.\n*گواستنه‌وه‌ی بۆ مرۆڤ\nنه‌خۆشییه‌كه له‌رێگه‌ی ئاژه‌ڵه‌وه بۆ مرۆڤ ده‌گوازرێته‌وه، بۆ یه‌كه‌مجار له ساڵی 1944 له جه‌نگی جیهانی دووه‌مدا سه‌ریهه‌ڵداوه، نزیكه‌ی 10-40% ئه‌و كه‌سانه‌ی توشی ده‌بن روبه‌ڕووی مه‌رگ ده‌بنه‌وه. له عێراقدا له ساڵی 1979 یه‌كه‌م حاڵه‌ت تۆماركراوه.\nتای خوێنبه‌ربوون نه‌خۆشییه‌كی ڤایرۆسییه، له‌رێگای ئاژه‌ڵه‌وه ده‌گوازێته‌وه بۆ مرۆڤ و به‌هۆی گه‌نه‌یه‌كه‌وه كه ڤایرۆسه‌كه هه‌ڵده‌گرێت، دواتر ده‌چێته سه‌ر له‌شی ئاژه‌ڵه‌كه‌و توشی نه‌خۆشیه‌كه‌ی ده‌كات، به‌ڵام نیشانه‌كانی دیار نییه له‌سه‌ر ئاژه‌ڵه‌كه.\n*رێگاكانی گواستنه‌وه‌ی بۆ مرۆڤ:\n1-پێوه‌دان و گه‌ستنی گه‌نه‌یی هه‌ڵگری ڤایرۆسه‌كه بۆ مرۆڤ و به تێكه‌لاوبوونی شله‌ی هه‌ردوولاو چوونی ڤایرۆسه‌كه بۆ له‌ش و گه‌یشتنی به كۆئه‌ندامی سوڕی خوێن، ئه‌وا مرۆڤه‌كه توشی تای خوێنبه‌ربوون ده‌بێت، یان مرۆڤ گه‌نه‌كه بگرێت و بیكوژێت و خوێنه‌كه‌ی به‌ر شله‌ی جه‌سته‌یی مرۆڤ بكه‌وێت، كه‌سه‌كه توشی ڤایرۆسی نه‌خۆشییه‌كه ده‌بێت. سوڕی ژیانی ڤایرۆسه‌كه ده‌ستپێده‌كات.\n2-سه‌ربڕینی ئاژه‌ڵی توشبووه‌وه، كاتێك خوێنه‌كه‌ی به‌ر مرۆڤ بكه‌وێت، له به‌روبومه‌كه‌شیدا هه‌یه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر هاتوو شیره‌كه بكوڵێنرێت ئه‌وا هیچ ڤایرۆسێكی تێدا نامێنیت، هاوكات گۆشتیش به كوڵاندن ڤایرۆسه‌كه‌ی تێدا نامێنێت. پێویسته سه‌رجه‌م به‌ربوومه ئاژه‌ڵیه‌كان پێش به‌كارهێنان گه‌رمی ئاماده‌كردنی بگات به‌سه‌رو پله‌ی 72 پله‌ی سه‌دی بۆ شیرو پله‌ی كۆلان له گۆشتدا.\n1-ده‌ركه‌وتنی نیشانه‌كانی په‌یویسته به ماوه‌ی كڕكه‌وتنی ڤایرۆسه‌كه‌و به شێوه‌یه‌كی گشتی له 3-7 رۆژدا نیشانه‌كانی ده‌رده‌كه‌ون و نه‌خۆشییه‌كه به تایه‌كی به‌رزی ده‌ناسرێته‌وه، هه‌موو جه‌سته‌ی ئازاری هه‌یه، به‌تایبه‌ت ئازار له پشت و ملی دروستده‌بێت، له‌وانه‌یه نه‌خۆشه‌كه توشی سكچوون و رشانه‌وه ببێت، هه‌روه‌ها هه‌وكردنی چاو و هه‌ستیاری بینین، له قۆناغه‌كانی كۆتایشدا خوێنبه‌ربوون ده‌ستپێده‌كات. له‌سه‌ر جه‌سته‌وپێستیش هه‌ستپێده‌كرێت.\n2-به شێوه‌یه‌كی دیار نه‌خۆشه‌كه له ده‌م و لوتییه‌وه خوێن به‌رده‌بێت، پاشان له پشت و سه‌ر په‌له‌كانیش په‌ڵه‌ی خوێنبه‌ربوون ده‌رده‌كه‌وێت، له‌وكاته‌شدا پێویسته به‌زووترین كات ده‌ست به چاره‌سه‌ركردن بكرێت. كۆنترۆڵی نه‌خۆشه‌كه بكرێت به جیاكردنه‌وه‌ی نه‌خۆش له خه‌لك و خێزان و نه‌خۆشه‌كانی تر.\n*ده‌ستنیشانكردن له تاقیگه‌دا\nله تاقیگه‌دا ده‌توانرێت ڤایرۆسی تای خوێنبه‌ربوون ده‌ستنیشان بكرێت به چه‌ند رێگه‌یه‌كی پێشكه‌وتوو، كه خۆشبه‌ختانه ئیستا ئه‌و ئامێرانه له كوردستان و عێراقدا كاری پێده‌كرێت له تاقیگه‌كاندا.\n2_رێگه‌ی ناسینه‌وه‌ی سیرۆلۆجی و دژه‌ته‌نه‌كان\n3_رێگه‌ی كارلێكی زنجیره‌ی پۆلیمه‌ره‌یه‌س به ترشه ناوكی ڤایرۆسه‌كه به ئامێری RT-PCR\n4_رێگه‌ی چاندنی ڤایرۆسی له خانه‌دا\n*رێگاكانی كۆنترۆڵكردن و چاره‌سه‌ركردن\nبه‌شێوه‌یه‌كی گشتی پیویسته هه‌موو لایه‌ك ئه‌وه بزانن كه هه‌موو تایه‌ك و خوێنبه‌ربوونێك نه‌خۆشی (په‌تای كه‌نگۆ) نییه، به‌ڵام بێگومان ئه‌گه‌ر كه‌سه‌كه ده‌ستكاری ئاژه‌ڵی كردبێت، یان ئاژه‌ڵی سه‌ربڕیبێت، یاخود تێكه‌ڵی له‌گه‌ڵ ئاژه‌ڵ هه‌بێت، یان له جێگایه‌ك بوبێت ئه‌و ڤایرۆسه‌ی تێدابێت، گومان ده‌كرێت، هه‌ربۆیه ده‌بێت پشكنینی خوێنی بۆ بكرێت.\nپێویسته له نه‌خۆشخانه جیابكرێته‌وه له‌گه‌ڵ نه‌خۆشه‌كانی دیكه، چونكه زۆرجار پاشه‌ڕۆكه‌ی ده‌بێته هۆی توشبوونی نه‌خۆشی تر، هاوكات به‌گوێره‌ی نیشانه‌كانی چارسه‌ر ده‌كرێت، تای هه‌بوو ده‌رمانی تای پێده‌درێت، خوێنی كه‌م بوو خوێنی تێده‌كرێت، یان سكچوون و ڕشانه‌وه‌ی هه‌بوو ده‌رمانی تایبه‌ت به سكچوونی پێده‌درێت، له‌گه‌ڵ ده‌رمانێكی دژه ڤایرۆس.\nنه‌خۆشه‌كه ئه‌گه‌ری مردنی هه‌یه به‌رێژه‌ی 30-40% له 70% ئه‌گه‌ری چاكبوونه‌وه‌ی هه‌یه، ئه‌گه‌ر زووش ده‌ستنیشانی نه‌خۆشییه‌كه بكرێت و چاره‌سه‌ربكرێت، ئه‌گه‌ری چاره‌سه‌رو چاكبوونه‌وه‌ی ئاسان ده‌بێت له‌لایه‌ن تیمه پزیشكه تایبه‌ته‌كانی نه‌خۆشخانه‌كانه‌وه.\n1-دووركه‌وتنه‌وه له سه‌ربڕینی ئاژه‌ڵ له سه‌رشه‌قامه‌كان و شوێنه گشتییه‌كان و ماڵ و گوندو باخه تایبه‌ته‌كان و سه‌یران.\n2-ئه‌و كه‌سانه‌ی گۆشت فرۆشن، ده‌بێت سه‌رجه‌م رێنماییه پزیشكییه‌كان په‌یڕه‌وبكه‌ن، وه‌ك به‌كارهێنانی ده‌ستكێش و جلوبه‌رگی تایبه‌ت، هاوكات به‌كارهێنانی ده‌رمانی دژه مێروو، بۆ ئه‌وه‌ی نزیكنه‌بنه‌وه له ئاژه‌ڵه‌كان، ئه‌و كه‌سانه‌ش كه سه‌ردانیان ده‌كه‌ن به‌مه‌به‌ستی كڕین ده‌بێت به‌ئاگابن.\n3-نه‌چوونی مرۆڤ، بۆ ئه‌و شوێنانه‌ی كه گه‌نه‌و مێرووه‌كانی لێیه. به‌تایبه‌تی گه‌وڕو شوێنی به‌خێوكردنی ئاژه‌لان. قه‌سابخانه‌كان\n4-هه‌ماهه‌نگی ته‌واوی نێوان پزیشكانی ڤێتێرنه‌ری و ده‌زگاكانی خۆپاراستنی ته‌ندروستی\nرێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی WHO\nبه‌پێی دوایين راپۆرتی ریكخراوی ته‌ندروستی جیهانی و ریكخراوه هاوكاره‌كانی له سه‌رانسه‌ری جیهاندا، نه‌خۆشی تای خوێنبه‌ربوون له‌ژێر كۆنترۆڵدایه‌و تائێستا له‌رێگه‌ی چاودێری ته‌ندروستی یه‌وه به شێوه‌یه‌كی ئه‌رێنی به‌ئاگایی دراوه له‌سه‌ر نه‌خۆشیه‌كه له‌و وڵاتانه‌ی جێگه‌ی مه‌ترسین.\nسه‌رچاوه/ سایتی ره‌سمی ریكخراوی ته‌ندروستی جیهانی WHO\nئا.شێرزاد حه‌سه‌ن ره‌زا پسپۆری مایكرۆبایلۆژی پزیشكی


خۆپیشاندانی خوێندکارانی زانکۆ و پەیمانگاکان دەستیپێکردەوە – Esta News\nخۆپیشاندانی خوێندکارانی زانکۆ و پەیمانگاکان دەستیپێکردەوە\nبۆ دوەم رۆژ لەسەر یەک بەشێک لە خوێندکارانی زانکۆ و پەیمانگاکان لە سلێمانی، ئیدارەی راپەڕین، کۆیە، گەرمیان و پارێزگای هەڵەبجە بایکۆتی هۆڵەکانی خوێندنیان کرد و داوایان لە وەزارەتی خوێندنی باڵا و حکومەتی هەرێم کرد دەرماڵەی زانکۆیان بۆ خەرج بکات کە ماوەی چەندین ساڵە بە “نایاسایی” راگیراوە.\nبەرەبەیانی ئەمڕۆ دوشەممە (6ی کانونی یەکەمی) لەسلێمانی، رانیە، گەرمیان، کۆیە، هەڵەبجە و ژمارەیەک ناوچەی دیکەش خۆپیشاندانی خوێندکارانی زانکۆ و پەیمانگاکان دەستیپێکردەوە و خوێندکاران داوای “گەڕانەوەی دەرماڵە، گەڕانەوەی شکۆ بۆ زانکۆکان، نەهێشتنی رۆڵی حزب لە زانکۆکان، دابینکردنی پێداویستییە سەرەکییەکانی بەشە ناوخۆییەکان، کەمکردنەوەی جیاوازی لەنێوان زانکۆ حکومی و ئەهلییەکان بەتایبەت لەڕوی وەرگرتنی کۆنمرەوە” دەکەن.\nخوێندکارانی ناڕازی دەڵێن، ئەگەر وەڵامی داواکارییەکانیان نەدرێتەوە هەڵوێستی دیکەیان دەبێت، هەروەها هۆشداریش دەدەن لەوەی ژمارەیەک لایەن “بەپلان هەوڵ دەدەن کۆبوونەوەکانمان بەلاڕێدا بەرن “.\nبەردەوامی خۆپیشاندانی خوێندکارانی زانکۆ لە کاتێکدایە، لە هەفتەی رابردودا بۆ کپکردنەوەی خۆپیشاندانەکان بەشێک لە زانکۆکانی سنوری پارێزگای سلێمانی دەوامیان راگرت و پێشتریش بۆ ماوەی نزیکەی هەفتەیەک خۆپیشاندانی خوێندکاران بەردەوام بوو.\nزیاتر لە حەوت ساڵە، بەبڕیاری حکومەتی هەرێم دەرماڵەی خوێندکارانی زانکۆ راگیراوە.


عیراق كارتی فشار له دژی توركیا به‌كارده‌هێنێت – پەڕە 2 – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » عیراق كارتی فشار له دژی توركیا به‌كارده‌هێنێتپەڕە 2\nبۆ پاراستنی پشكی ئاوه\nعیراق كارتی فشار له دژی توركیا به‌كارده‌هێنێت\nوه‌زیری داهاته ئاوییه‌كانی عیراق ڕایده‌گه‌یه‌نێت، عیراق له‌ئێستادا كارتی فشاری به‌هێزی له‌به‌رده‌سته بۆ پاراستنی پشكی ئاوی وڵات، به تایبه‌تیش له‌دژی توركیای هه‌ردوو رووباری دیجله و فوراتی تێدا هه‌ڵده‌قوڵێت.\nمه‌هدی ڕه‌شید حه‌مدانی ووزیری داهاته ئاوییه‌كانی عیراق، له دیمانه‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانی له‌گه‌ڵ ئاژانسی ده‌نگوباسی عیراق (واع)، ڕایگه‌یاند:دۆسێی ئاو له‌ئێستادا له‌ده‌ستی مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیراندایه.\nبه وته‌ی حه‌مدانی: وه‌زاره‌تی داهاته ئاوییه‌كان ئاسۆی نوێی به‌ڕوودا كراوه‌ته‌وه، دوای ئه‌وه‌ی پشتیوانی ڕاسته‌وخۆی ده‌ستبه‌ركرد له‌لایه‌ن باڵاترین ده‌سه‌ڵات له ده‌وڵه‌ته‌وه كه سه‌رۆك وه‌زیرانه، چونكه دۆسێی ئاو و دانوستان له‌گه‌ڵ وڵاتانی دراوسێ سه‌باره‌ت به پشكی ئاوی وڵات، له‌لایه‌ن خودی سه‌رۆك وه‌زیرانه‌وه به‌دواداچوونی بۆده‌كرێت و له‌ئێستاشدا ئه‌و دسێیه له‌ده‌ستی ئه‌ودایه.\nوه‌زیری داهاته ئاوییه‌كانی عیراق پێیوایه:دانوستانكاریی عیراقی هێزی سیاسی و ئابوری و ته‌كنیكی له‌به‌رده‌سته، بۆیه له‌ئێستادا ده‌كرێت بڵێین كارتی فشاری گه‌وره‌ی هه‌یه بۆ زامنكردنی پشكی ئاوی عیراق، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش سه‌رۆك وه‌زیران له‌سه‌ره‌تای ده‌ستبه‌كاربوونییه‌وه له‌گه‌ڵ فوئاد حسێن وه‌زیری ده‌ره‌وه گفتووگۆی له‌باره‌ی ڕه‌وشی ئاوی وڵاته‌وه كردووه و له‌ئێستاداله‌و باره‌یه‌وه هه‌ماهه‌نگی له‌نێوان هه‌ردوو وه‌زاره‌تی داهاته ئاوییه‌كان و وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌دا هه‌یه.\nبه وته‌ی حه‌مدانی:وه‌زاره‌تی داهاته ئاوییه‌كان، له ساڵی 2003وه بیست و دوو پرۆژه‌ی به‌نداوی بۆ مه‌به‌ستی دروێنه له هه‌موو ناوچه‌كانی وڵاتدا جێبه‌جێ كردووه، له‌ئێستاشدا له پلاندایه بیست بۆ سی به‌نداوی تر بۆ هه‌مان مه‌به‌ست له‌ماوه‌ی پێنج ساڵی داهاتوودا دروستبكرێن، گه‌ر پاره به‌رده‌ستبێت.\nوه‌زیری داهاته ئاوییه‌كانی عیراق ده‌ڵێت:ڕه‌زامه‌ندی له وه‌زیری پلاندانان وه‌رگیراوه له‌پێناو به‌ستنی گرێبه‌ستن له‌گه‌ڵ شاره‌زایانی بیانی بۆ به‌داواچوونی ئه‌دای كاری به‌نداوه عیراقییه‌كان و ڕێكردن له‌گه‌ڵ په‌ره‌سه‌ه‌ندنه‌كان له‌و بورانه، له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا وه‌زاره‌ته‌كه‌ی توانیویه‌تی شاره‌زایی كۆمپانیا جیهانییه‌كان بگوازێته‌وه و گرێبه‌ستیان له‌گه‌ڵدا بكات بۆ ئیداره‌دانی به‌نداوی موسڵ له‌لایه‌ن كادره لاوه عیراقییه تازه‌پێگه‌یشتووه‌كان.\nسه‌باره‌ت به بابه‌تی لابردنی زێده‌ڕۆییه‌كانیش له‌سه‌ر ڕووبار و لقه‌كان، حه‌مدانی وتی:وه‌زاره‌تی داهاته ئاوییه‌كان كاری دانه‌بڕاوه‌ی كردووه و له‌كاردایه له‌پێناو لابردنی زێده‌ڕۆییه‌كان له‌سه‌ر ڕووبار و زێیه‌كان، له‌و ڕووه‌شه‌وه به‌ره‌نگاریی زۆرێك ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه بوو كه دواینیان شه‌هیدبوونی یه‌كێك له كارمه‌ندانی وه‌زاره‌ته‌كه بوو له پارێزگه‌ی دیاله.\nكێشه‌ی ئاو له عیراق كه ساڵ به‌ساڵ زیاتر ده‌بێت له‌سایه‌ی نه‌بوونی ستراتیژێكی رۆشنی حكومی بۆ چاره‌سه‌ركردنی، ئه‌مه‌ش بۆته ته‌واوكه‌ری دیارده‌كانی پاشه‌كشه‌ی ده‌وڵه‌تی عیراقی له‌سه‌ر ئاسته جیاجیاكان و زۆربوونی كێشه‌كانی، له هه‌مان كاتیشدا روویه‌ك له رووه‌كانی لاوازی دیپلۆماسی عیراق و بێتوانایی له ئیدارودانی دانوستانێكی راسته‌قینه له‌گه‌ڵ توركیا و به ئه‌ندازه‌یه‌كی كه‌متر له‌گه‌ڵ ئێران ده‌رده‌خات، تا پارێزگاریی له پشكی ئاوی وڵات بكرێت له رووباره‌كان كه له‌و دوو وڵاته دراوسێیه‌وه هه‌ڵده‌قوڵێن.\nسه‌رچاوه‌ی گرنگترین ئه‌و رووبارانه‌ی عیراق پشتییان پێده‌به‌ستێت له دابینكردنی ئاوی خواردنه‌وه و كشتوكاڵ و پیشه‌سازی، له توركیا و ئێرانه‌وه‌ن، بۆیه عیراقییه‌كان كه‌وتوونه‌ته ژێر ره‌حمه‌تی تاران و ئه‌نقه‌ره كه درێغییان نه‌كردووه له ده‌ستگرتن به‌سه‌ر پشكی ئاوی وڵات، و له‌و رووه‌شه‌وه لاوازیی حكومه‌ته یه‌ك له‌دوایه‌كه‌كانیان له ساڵی 2003وه قۆستۆته‌وه كه پرسی ئاوویان پشتگوێ خستووه كه چه‌ندان ره‌هه‌ندی ئابوری و كۆمه‌ڵایه‌تی به‌یه‌كه‌وه‌گرێدراوی هه‌یه.\nپێشتر لیژنه‌ی كشتوكاڵ و ئاو له په‌رله‌مانی عیراق، داوای له مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیران كردبوو، دۆسێی ئابوری بۆ فشاردروستكردن له‌سه‌ر ئه‌و وڵاتانه‌ی سه‌رچاوه‌ی رووباره‌كانیان تێدایه به‌كاربهێنێت، له‌پێناو زیادكردنی پشكی ئاوی عیراق.\nبه‌پێی راگه‌یه‌ندراوێكی رۆژنامه‌وانیش كه له كۆتایی مانگی ئایاری رابردوودا له‌لایه‌ن مه‌نسور بعێجی سه‌رۆكی لیژنه‌كه بڵاوكرایه‌وه«پێویسته حكومه‌ت په‌له بكات له فشارخستنه سه‌ر توۆركیا بۆ زیادكردنی پشكی ئاو، به تایبه‌تیش مكه ئه‌نقه‌ره دۆسێیه‌كی ئابوری گه‌وره‌ی له عیراقدا هه‌یه، ده‌بێت حكومه‌ت وه‌ك ئامرازێكی فشار بكاریی بهێنێت و ته‌ماشه‌كه‌ر نه‌بێت به‌رانبه‌ر به جه‌نگی ئاو كه بۆ ماوه‌یه‌كی زۆره له‌یه‌ن ئه‌و وڵاتانه‌ی رووباره‌كانیان تێدا هه‌ڵده‌قوڵێت له‌دژی ئه‌نجام ده‌درێت.\nهه‌ر له راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌دا هاتبوو پێویسته پشكی عیراق له‌لایه‌ن ئه‌و وڵاتانه‌وه زیادبكرێت، چونكه جه‌نگی ئاو هیچی وزای كه‌متر نییه له جه‌نگی دژ به گروپه تیرۆریسته‌كانی داعش، چونكه ده‌بێته مایه‌ی خاپوركردنی كشتوكاڵ له وڵاتدا به تایبه‌تیش له دوای دابه‌زینی نرخی نه‌وت به‌هۆی په‌تای كۆرۆنا كه وایكردووه پشت به نه‌وت نه‌به‌سترێت و سه‌رچاوه‌كانی داهاتی ده‌وڵه‌ت هه‌مه‌جۆربكرێن، له‌وانه‌ش كه‌رتی كشتوكاڵ.\nپرسی كه‌مبوونه‌وه‌ی ئاو له‌و خۆپیشاندانه‌كانی هاوینی رابردوودا ئاماده‌یی هه‌بوو، به‌ڵام ئه‌وه‌ی خۆپیشانده‌ران داوایان ده‌كرد جێبه‌جێ نه‌كرا كه نه‌بوونی چاره‌سه‌ری حكومی له‌و دۆسێیه‌دا ده‌رده‌خات، له‌گه‌ڵ به تایبه‌تیش به‌كارنه‌هێنانی به‌غدا بۆ كارته‌كانی فشار له‌دژی توركیا كه پرۆژه ئابورییه گه‌وره‌كانی له‌سه‌ر حیسابی پشكی ئاوی عیراق له‌سه‌ر هه‌ردوو رووباری دیجله و فورات په‌ره‌پێده‌دات، وه‌ك به‌نداوی ئه‌لیسۆ له‌سه‌ر رووباری دیجله له ناوچه‌ی سنوری نێوان هه‌ردوو پارێزگه‌ی ماردین و شرناخ كه توركیا ده‌ستیكردووه به پڕكردنی به‌بێ ئه‌وه‌ی راوێژ له‌گه‌ڵ عیراقدا بكات.\n736 جار بینراوە


هێزێکی حەشدی شەعبی چەند پاسەوانێکی ئەندام پەڕلەمانێکی پارتی دەڕفێنن – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئه‌یلول 12, 2019 ئه‌یلول 12, 2019 1536 جار بینراوە 0 سەرنج\nهێزێکی حەشدی شەعبی لە خاڵی پشکنینی کوکجلی لە نەینەوا هێرشدەکەنە سەر ئەندام پەڕلەمانێکی پارتی دیموکرات و جێگری پارێزگاری ئەو شارە، و چوار پاسەوانیان بۆ ماوەی چەند کاتژمێرێک دەڕفێنن.\nنوسینگەی شێروان دوبردانی ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەفڕاکسیۆنی پارتی بڵاویکردۆتەوە کە لە لایەن هێزێکی سەر بە لیوای ۳۰ی حەشدی شەعبی لە خاڵی پشکنینی کوکجلی لە نەینەوا هێرشکراوەتە سەر کاروانی ئۆتۆمبێلەکانی ناوبراو و جێگری پارێزگاری نەینەوا سیروان ڕۆژبەیانی، و چوار پاسەوانیان بۆ ماوەی چەند کاتژمێرێک ڕفێنراون و دوای لێدان و جوێن پێدانیان لەلایەن ئەو هێزەوە ئازاد کراون.\nئەوە لەکاتێکدایە بەهۆی خراپی دۆخی ئەمنی ئەو شارە پێشتریش چەندجارێک لەلایەن هێزەکانی حەشدی شەعبی کادیری پارتی ڕفێندراوەو گێچەڵ بە بەرپرسانی کورد لەو شارە کراوە، بەڵام میدیای پارتی هیچ گرینگیەکی وای پێنادات لەکاتێکدا کە حاڵەتێکی هاوشێوە لەکەرکوک ڕودەدات میدیای ئەو حزبە هەڵایەکی ئێعلامی گەورەی لەسەر دروست دەکات و دەیکاتە باسی ڕۆژ.\nبڵاوکراوەی پێشووپەرلەمانتارێکی عیراق: هەرێمی کوردستان پابەندی دەستورنەبووە لەبابەتی نەوت و ئابوریدا\nبڵاوکراوەی نوێترستاندەرنهێنی دەنگدانی ئەندامانی ئەنجوومەنی پارێزگا بەفرەست سۆفی ئاشکرا دەکات\nPosted on ئازار 1, 2021 0 325


کوردیپێدیا - لە 7 مانگدا 56 کەس بەڕووداوی هاتووچۆ گیانیان لەدەستداوە لە پارێزگای دهۆک\n📊 لە 7 مانگدا 56 کەس بەڕووداوی هاتووچۆ گیانیان لەدەستداوە لە پارێزگای دهۆک | 🏷 پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nلە 7 مانگدا 56 کەس بەڕووداوی هاتووچۆ گیانیان لەدەستداوە لە پارێزگای دهۆک\nبەگوێرەی ئامارێک کە 02-09-201902-09-2019 ئازاد تەها، وتەبێژی پۆلیسی دهۆکدهۆک بڵاوی کردووەتەوە، لە حەت مانگی ڕابردوودا، واتا لە مانگی دوو-ی ئەمساڵەوە، 594 ڕووداوی هاتووچۆ لە سنووری پارێزگای دهۆک ڕوویداوە.\nهەر بەپێی ڕاگەیەندراوەکە، لە ئەنجامی ئەو ڕووداوانەدا 56 کەس گیانیان لەدەستداوە و 608 کەسی دیکەش برینداربوون.\nڕوونکراوەتەوە، لەو 58 کەسەی برینداربون 33 کەس ڕەگەزی نێر و 23 کەسیش مێ بوون، لە بریندارەکانیش 441 ڕەگەزی نێر و 167 لە رەزەگی مێ بوون.\nهەروەها، ڕووداوەکانیش لە جۆری پێکدادان، وەرگەڕان، لێدان و ئاگربەربوون بوون.\nهاتوچۆی دهۆک، هۆکاری زیادبوونی ڕووداوەکانی هاتوچۆ بۆ سەرقاڵیی شوفێران بە مۆبایل، خێرا لێخوڕیین پابەندنەبوونی شوفێران بە رێنماییەکانی هاتووچۆوە دەگەڕێنیتەوە، زۆرێک لە شۆفێران-یش خراپیی ڕێگاوبانەکان بە هۆکار دەزانن.\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری رۆژنیوز - 04-09-2019\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Sep 4 2019 10:21AM تۆمارکراوە


بە پشتیوانی حەشدی شەعبی گوندێکی کەرکوک تەعریب دەکرێت | تۆڕی هەواڵی سلێمانی\nHome›هەواڵ›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›بە پشتیوانی حەشدی شەعبی گوندێکی کەرکوک تەعریب دەکرێت\nگوندى په‌ڵكانه له سنوورى كه‌ركوك جارێكى تر له لایه‌ن حه‌شدى شه‌عبى و هێزه عێراقییه‌كانه‌وه هه‌وڵى چۆڵكردنى ده‌درێت بۆ ئه‌وه‌ى عه‌ره‌بى هاورده تێیدا نیشته‌جێ ببن. 200 پیاوى عه‌ره‌ب له نێو گونده‌كه ماونه‌ته‌وه.\nحاجى فاخر دانیشتووى گوندى په‌ڵكانه به SNNى راگه‌یاند؛ جارێكى دیكه هه‌وڵه‌كان بۆ ده‌ركردنیان له گونده‌كه‌یان له لایه‌ن هێزه عێراقییه‌كان و عه‌ره‌بى هاورده چڕكراوه‌ته‌وه و دوێنێ به‌رپرسى حه‌شدى شه‌عبى كه‌ركوك له گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك ئۆتۆمبیلى پڕ له چه‌كدار هاتنه گونده‌كه بۆ ئه‌وه‌ى ئاسانكارى بكه‌ن تاوه‌كو عه‌ره‌به هاورده‌كان له نێو گونده‌كه جێگیر ببن.\nوتیشى: هه‌رچه‌نده له چه‌ند شوێنێكه‌وه په‌یوه‌ندى به هێزه‌كه‌ى حه‌شدى شه‌عبییه‌وه كراو له گونده‌كه كشانه‌وه ده‌ره‌وه و چوار هه‌مه‌رى پۆلیسى فیدراڵى هاتنه نێو گونده‌كه‌وه، به‌ڵام چه‌كداره حه‌شده‌كان هه‌ر له نزیكى گونده‌كه‌وه وه‌ستان و به هاوكارى ئه‌وان ژماره‌یه‌كى زۆر عه‌ره‌بى هاورده كه نزیكه‌ى 200 پیاو ده‌بوون هاتنه نێو گونده‌كه‌وه و كه‌وتنه به‌ردبارانى كورده‌كانى نێو گونده‌كه.\nحاجى فاخر ئه‌وه‌ى خسته‌ڕوو، ئه‌و عه‌ره‌بانه ژماره‌یه‌ك خانوویان داگیر كرد، به‌ڵام دواتر به ده‌ستێوه‌ردانى چه‌ند لایه‌نێك و هه‌روه‌ها هێزه‌كه‌ى پۆلیس توانییان عه‌ره‌به‌كان له خانووه‌كان بكه‌نه ده‌ره‌وه و ئێستا ئه‌و 200 پیاوه له ماڵى شێخێكى عه‌ره‌ب ماونه‌ته‌وه كه ئه‌و شێخه دواى 16ى ئۆكتۆبه‌ر هاتووه‌ته گونده‌كه و له نێو باره‌گاى پارتى جێگیربوون.\nئه‌و دانشتووه‌ى گوندى په‌ڵكانه باسیشى له‌وه‌كرد، تاوه‌كو ئێستا 56 خێزان كورد له گوندى په‌ڵكانه ماونه‌ته‌وه و شه‌ش خێزانى عه‌ره‌بیش كه دواى 16ى ئۆكتۆبه‌ر هاتوونه‌ته ناوچه‌كه له گونده‌كه جێگیربوون. عه‌ره‌بێكى زۆرى هاورده‌ش هه‌وڵى هاتنه نێو گونده‌كه ده‌ده‌ن و به ته‌واوه‌تى هاووڵاتیانى كوردى گونده‌كه بێزار بوون.\nئه‌وه‌شى راگه‌یاند، ئه‌و عه‌ره‌به هاوردانه سێ ساڵه په‌لاماریان ده‌ده‌ن و دێنه نێو گونده‌كه‌وه و هێزه عێراقییه‌كان و حه‌شدى شه‌عبیش له گه‌ڵیاندایه، هه‌ربۆیه وه‌كو هاووڵاتیانى كورد ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌رى گونجاو بۆ ئه‌و بارودۆخه نه‌دۆزنه‌وه ئه‌وا به دڵنیاییه‌وه چیتر خێزانه كورده‌كان به‌رگه‌ى ئه‌و هه‌موو هێرش و په‌لامارو سوكایه‌تییه‌ى ئه‌و عه‌ره‌به هاوردانه ناگرن و ره‌نگه بیر له جێهێشتن و چۆڵكردنى گونده‌كه بكه‌نه‌وه.\nله دواى 16 ى ئۆكتۆبه‌رى ساڵى 2017ه‌وه عه‌ره‌بى هاورده به هاوكارى هێزه عێراقییه‌كان و چه‌كدارانى حه‌شدى شه‌عبى گرفت بۆ جوتیارانى كورد له گونده كوردییه‌كان دروست ده‌كه‌ن و داوا ده‌كه‌ن گونده‌كانیان به جێبهێڵن و زه‌وییه‌كان به هى خۆیان ده‌زانن، له كاتێكدا ئه‌و عه‌ره‌بانه له ساڵانى سه‌رده‌مى رژێمى به‌عس له چوارچێوه‌ى پرۆسه‌ى ته‌عریب هێنراونه‌ته سه‌ر زه‌وى كورده‌كان.\nكوڕه‌كانى بارزانى سووته‌مه‌نییان بۆ فڕۆكه‌كانى ئه‌مریكا دابینکردووە و کۆشک و تەلاریان لە ئەمریکا و لەندەن ...


چاودێری مافی مرۆڤ: پێویسته داعش به خێرایی 133مێرمنداڵی کورد ئازاد بکات – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / مافی مرۆڤ / چاودێری مافی مرۆڤ: پێویسته داعش به خێرایی 133مێرمنداڵی کورد ئازاد بکات\nچاودێری مافی مرۆڤ: پێویسته داعش به خێرایی 133مێرمنداڵی کورد ئازاد بکات\nچوار شه‌ممه 2 ته‌مموز 2014\tمافی مرۆڤ, هەواڵ 74 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nدوای ئه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی ئیسلام له عێراق‌و شام 153خوێندکاری مێرمنداڵی کوردی له رۆژئاوای کوردستان رفاند، هه‌وڵه‌کان بۆ ئازادکردنیان په‌ره‌ی سه‌ندو تا ئێستا دوو که‌س له‌و خوێندکارانه توانیویانه له د‌ه‌ستی داعش رابکه‌ن‌و 18 که‌سی تریشیان له‌گه‌ڵ دیله‌کانی داعش له‌ده‌ستی په‌یه‌ده گۆڕاونه‌ته‌وه.\nله تازه‌ترین کاردانه‌وه‌ی جیهانی به به‌دیلگیرانی ئه‌و مێرمنداڵه خوێندکارانه، دوێنێ چاودێری مافی مرۆڤ (Human Rights Watch) داوای له داعش کردووه به خێرایی ئه‌و مێرمنداڵه کوردانه ئازاد بکه‌ن.\nراگه‌یه‌نراوه‌که وێڕای پشتڕاستکردنه‌وه‌ی لێدان‌و ئه‌شکه‌نجه‌ی ئه‌و مێرمنداڵانه‌ی فه‌رمانه جیهادییه‌کانی داعشیان جێبه‌جێنه‌کردووه، هیوایان خواستووه به زوویی ئازاد بکرێن. ریدۆر خه‌لیل وته‌بێژی یه‌کینه‌کانی پاراستنی گه‌ل له‌و باره‌وه رایگه‌یاندووه داعش له به‌رامبه‌ر ئازادکردنی ئه‌و مێرمنداڵانه داوای ئازادکردنی ژماره‌یه‌ک دیلیان کردووه که له ده‌ستی یه‌په‌گه دان.\nسه‌رجه‌م ئه‌و مێرمنداڵانه له کۆبانی به دیل گیراون کوڕن‌و ته‌مه‌نیان له نێوان 13_14 ساڵاندایه‌و له کاتی تاقیکردنه‌وه‌ی کۆتایی ساڵدا ده‌ستبه‌سه‌رکراون.


Kurdipedia - حکومەتی هەرێم 100ملیۆن دۆلار دەداتە کۆمپانیا نەوتییەکان\n📅 Dagens 14-12 i historien ▾\n| 💳 DonasjonerHjelp oss å bygge en bedre Kurdipedia. Selv små donasjoner kan gjøre en forskjell. Vi trenger din donasjon for å oppnå oppdatert og raskere teknologi for våre tjenester , for å etablere og fremme Kurdipedia organisering og ansettelse av dedikerte medarbeidere for å øke og forbedre innhold, design og daglig drift av våre nettsider. | 📕 BibliotekDen største kurdiske digitale bibliotek - (10,543) bøker | | |\n📊 Artikler 366,664 | Bilder 56,363 | Bøker 10,543 | Relaterte filer 36,412 | 📼 Video 161 | 🗄 Kilder 13,005 |\n📊 حکومەتی هەرێم 100ملیۆن دۆلار دەداتە کۆمپانیا نەوتییەکان | 🏷 Gruppe: Statistikk og undersøkelser | Artikler språk: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nحکومەتی هەرێم 100ملیۆن دۆلار دەداتە کۆمپانیا نەوتییەکان\nسەرچاوەیەکی نزیک لە حکومەتی هەرێمی کوردستان دەڵێت سەرەڕای ئه و کێشە سیاسییانەی بەرۆکی گرتووە، حکومەتی هەرێم نزیکەی 100 ملیۆن دۆلاری داوەتە بەرهەمهێنەرانی نەوتنەوت.\nئه و سەرچاوەیە بە ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرزی وتووە هەرێمی کوردستان سەرجەم ئه و پارانەی ئەم مانگەی داوەتە بەرهەمهێنەرانی نەوت کە لە هەرێم کار دەکەن، بڕی ئه و پارەیەش نزیکەی 100 ملیۆن دۆلار بووە، سەرەڕای دابەزینی گەورەی هەناردەی نەوتی خاو، لە سەروبەندی ئه و کێشانەی هەرێمیان گوشیوە.\nروونیشیکردۆتەوە ئەو پارەیە شایستەی دارایی مانگانەی کۆمپانیاکانی وەک (جینیل، دی ئێن ئۆ، گوڵف کیستۆن، گازپرۆم، تاقە)ن.\nپێشتر هەناردەی نەوت لە هەرێمی کوردستانەوه رۆژانە گەیشتە 600 هەزار بەرمیل، دوای ئەوەی هێزە عێراقییەکان کێڵگە نەوتییەکانیان کۆنترۆڵکردەوە، بەرهەم دابەزی و ناڕوونییەکی دروستکرد لەسەر خاوەندارێتی کێڵگەکان.\n📈 Type statistikk 💰 Økonomi\n➕ Lagt inn av (Hawrê Baxewan) på Nov 10 2017 10:37AM\n👌 Denne artikkelen har blitt gjennomgått og utgitt av (Manu Berzincî) på Nov 12 2017 12:09PM\n✍ Dette elementet nylig oppdatert av (Manu Berzincî) på : Nov 12 2017 12:09PM\n👁 Dette produktet har blitt sett 1,172 ganger\n📅 Datoer & Events 10,349 %2.82\n📝 Dokumenter 5,196 %1.41\n📖 Artikler 2,559 %0.69\n👩 Kvinneutgaver 104 %0.02\n| Page generasjonstid : 1,279 andre!


بەمەبەستی ڕێگریکردن لەزیاتر تەشەنەسەندنی ڤایرۆسی کۆرۆنا، ژووری ئۆپەراسیۆنی پارێزگای هەولێر کۆمەڵێک بڕیاری نوێی دەرکرد و بەگوێرەی بڕیارەکان قەدەغەی هاتوچۆ پەیڕەو دەکرێت.\nبەگوێرەی ڕاگەیەندراوێکی ژووری ئۆپەراسیۆنی پارێزگای هەولێر، تاوەکو 3ی تەمووز لە کاتژمێر 8:00ی شەو بۆ 5:00ی بەیانی سەرجەم دوکان و مۆڵ و بازاڕەکان دادەخرێن.\nهاوکات ئاماژەی بەوەشکردووە، تاوەکو 3ی تەموز بەهیچ شێوەیەک و بۆ هیچ مەبەستێک ڕێگە بەهیچ کەس نادرێت لە پارێزگاکانی دیکەی هەرێمی کوردستان و عێراقەوە بچێتە هەولێر.\nدەقی بڕیارەکانی ژووری ئۆپەراسیۆنی پارێزگای هەولێر:\nیەکەم/ لەڕۆژی یەکشەممە 2020.6.28، تاوەکو 2020.7.3 دەوامی سەرجەم فەرمانگە و بەرێوەبەرایەتی و یەکە کارگێڕییەکانی سنووری پارێزگای هەولێر رادەگیرێن، جگە لە دەوامی تەندروستی، پۆلیس، ئاسایش، ناوخۆ و بەڕێوەبەرایەتییە خزمەتگوزارییە پێویستییەکان بەپێی ئەو خشتەیەی کە خۆیان دیاری دەکەن، سەبارەت بە دەوامی دیوانی وەزارەت و سەرۆکایەتییەکان و ئەنجوومەنی دادوەری و دەستە سەربەخۆکان خۆیان بڕیاری لێ دەدەن.\nدووەم/ تاوەکو 2020.7.3 هاتووچۆی پارێزگای هەولێر لەگەڵ سەرجەم پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان و پارێزگاکانی تری عێراق، بە تەواوەتی ڕادەگیرێت و رێگە بە هیچ کەسێک و بۆ هیچ مەبەستێک نادرێت بێتە ژوورەوە بۆ ناو شاری هەولێر، بۆیە تکامان لەهاوڵاتییانی پارێزگاکانی هەرێم و پارێزگاکانی تری عێراق ئەوەیە، بۆ ئەوەی تووشی گەڕاندنەوە و ئەزیەتکێشان نەبن، تاوەکو 2020.7.3، کەس خۆی لە رێگا نەدات بۆ هاتنە ژوورەوەی پارێزگای هەولێر، چونکە بەهیچ شێوەیەک ڕێگە بە هاتنە ژوورەوەی هیچ کەس و لایەنێک نادرێت و هەرکەسێک بێتە بازگەکانیش دەگەڕێندرێتەوە.


دکتۆر کەمال میراودەلی : حوکمی سێدارە شیاوە بۆ بەکارهێنانی نایاسایی دەسەلاتەکانی هەرێم ( سەرۆکایەتی ، حکومەت ، پەرلەمان ) - WtariKurd\nدکتۆر کەمال میراودەلی : حوکمی سێدارە شیاوە بۆ بەکارهێنانی نایاسایی دەسەلاتەکانی هەرێم ( سەرۆکایەتی ، حکومەت ، پەرلەمان )\n– Posted on 2013-09-16بابەتی: یاسایی\nلەبابەتێکیدا نوسەرو ڕوناکبیرو یاساناس و کاندیدی پێشویی سەرۆکایەتی هەرێم ” دکتۆر کەمال میراودەلی ” ئامانج لە کردەی سێدارە لەهەر وڵاتێکدا بەزەرورەت دەزانێت و بۆ کەمکردنەوەی تاوانی گەورەو ، شیکارییەکی یاسایانەو دەستوریانەی بۆ ئەو چەمکە کردووەو دەنوسێت : بەکار‌هێنانی نایاسایی دەسەلاتی سەرۆکایەتی هەرێم ، حکومەت ، پەرلەمان یان هەر دەسەلاتیكی حزبیی نایاسایی بۆ بەستنی ریکەوتنێک یان ئەنجامدانی کارو چالاکییەکی پیشەسازیی یان دەرهێنان یان بەرهەمهێننان [ بە پێچەوانەی بەندی یازدە ] کە تەندروستی کرێکاران و خەڵک بخاتە مەترسییەوە و زیانێكی گەورە بە ژینگەی کوردستان لە ئێستا یان ئایندەدا بگەیەنێت و مەترسییەکی گەورە بۆ سەر تەندروستیی نەوەکانی ئێستاو ئایندە دروست بکات\nئەمەی خوارەوە تەواوی بابەتەکەیە بەناونیشانی بۆ چ تاوانێک پێویستە دەستوور ڕێگای حوکمی لەسێدارەدان لەهەرێمی باشووری کوردستاندا بدات ؟\nبەشێکی تر لە پرۆژەی دەستوورنامەی هەرێمی کوردستان\nلە مانگی دوازدەی سالی رابردوودا ، ژنێکی هیندی لە پاسێکدا لە لایەن چوار پیاوەوە بەو پەری توندوتیژی دەستدرێژیی سیکسی و فیزیکی کرایە سەر ، دوای لاقەکردنی بە شێوەیەکی درندانە لەلایەن هەر چواریانەوە جەستەی برینداریان لەسەر جاددەیەک فڕیدا ، ئەو کچە کە خوێندکاری زانکۆ بوو ، دوایی گیانی لە دەستداو لە ئەنجامی ئەمەدا بەسەدان هەزار خەلکی هیندستان ، ژن و پیاو رژانە سەر جاددەکان و پرسی دەستدرێژی بۆ سەر ژنان بوو بە گەورەترین پرسی سیاسیی و کۆمەلایەتی خەلک لە هیندستان و ، داواکاری بۆ سزای لە سێدارەدان بوو بەداواکارییەکی گشتی زۆربەی خەلک . بۆ ماوەی ٦ مانگ تاوانباران بەرداد کران و تاوانەکەیان لەسەر ساغبۆوەو ئاخری حوکمی لە سێدارەدانیان بۆ دەرچوو .\nدیارە مەسەلەی دادو پاراستنی ژیان و سزادانی بکوژان هەرچۆنێک بێت پرسێکی ئالۆزو هەستیارو پر جیاوازی بیرو بۆچوونە .\nمەبەست لەنەبوونی حوکمی کۆتایهێنان بەژیان هێشتنەوەی پرینسیپی پیرۆزیی ژیان و پاراستنیەتی ، بەلام ئەی جۆن ژیانی ئەوانە بپارێزرێت کە بەردەوام دەبنە قوربانی کوشتن و تاوان و دەستدرێژیی نارەوا ؟ کاتێ کوشتن و دەستدرێژی دەبێتە دیاردەو گرۆیانیك بۆ مەبەستی خۆپەرستی و درندەیی هیچ باکیان بە پرینسیپ و ستانداردو ڕێگرە ئەخلاقی و یژدانییەکان نامێێنێت ، بۆ پاراستنی کۆمەل و ژیانی تاکەکانی بەرای من حوکمی لە سێدارەدان یان کۆتایی بە ژیانی تاوانباران هێنان ، دەبێتە چارەسەرییەکی ناچاری.\nترسی سزا نەبێت تاوان هەموو سنوورێک دەبەزێنێت وەک لە بەربەرستانی باشووردا ٢٢ سالە دەیبینین .. رەنگە هەڵواسینی ئەو چوار کەسە لەهیندستان ببێتە وەستێنەرو دیاردەی دەستدرێژیی تا رادەیەکی زۆر کەم بکاتەوەو بەسەدان ژیان و ژنان لە ترسی بەردەوام رزگار بکات .\nلە پرۆژەی ئەو دەستوورنامەیەدا کە نووسیومە ، حوکمی سزای کۆتاییم بۆ نۆ جۆر تاوان لە کوردستاندا پێشنیار کردووە کە بە رای من پێویستن بۆ چەسپاندنی دادپەروەری و پاراستنی پیرۆژی مافی ژیان و رێگرتن لە خیانەت و کوشتن و تاوانکاریی . هەر نەبێت ئەمە بابەتێکە پێویستە لە هەموو ئاستەکاندا ئاخاوتن و دیباتی لە سەر بکرێت . یان وەک بەشێکی دەستوور یان بەتەنیا بخرێتە ڕیفراندۆمەوە . بەلام دیارە لە ولاتێکدا کە تاوانکاران خۆیان یاسان ئەمە بەشتێکی خەیالی دادەندر ێت . راستیی تاوان هەرچەند پشوو درێژ بێت رۆژێ بەرەورووی سزا هەر دەبێتەوە ،\nبەندی پازدە : مافی ژیان و پاراستنی ژیانی تاک و کۆمەڵ\n١. هەموو کەس مافی ژیانی هەیەو مافی ئەوەی هەیە دڵنیا بێت لە کۆمەڵیکدا دەژیا ژیانی خۆی و خێزانی پارێزراوەو مەترسی دروستکراو لە سەر ژیانیان نییە.\n٢ . سزای کۆتایی [ لە سێدارەدان ] تەنیا بۆ پاراستنی ژیانی تاک و کۆمەڵ لەم مەرجانەی خوارەوەدا بە یاسا و دوای ساغبوونەوەی بنبڕی ( قطعی) ئەنجامدانی تاوانەکە لە ڕێگەی دادگاوە جێبەجێدەکرێت:\n١. دەستدرێژیی سێکسیی و لاقەکردنی بە زۆر بۆسەر هەر کەسیکی تر ژن ، کور ، منداڵ\n٢. کوشتنی ژن یان منداڵ دوای ساغبوونەوەی رەهای ئەنجامدانی بە ئەنقەستیی ئەم تاوانە لە لایەن تۆمەتبارەوە\n٣ .هێنانی دەرمانی بێهۆشکەر بۆ فرۆشتن و قازانج یان بلاوکردنەوە بۆ مەبەستی زیانگەیاندن بە تەندروستی گشتی نەوەکانی ئێستاو ئایندە.\n٤ .هێنانی بە ئەنقەست و بەردەوامی دەرمان و کەرەسەو خواردنی ئێکسپایەر و زیانبەخش بە تەندروستی خەلک بۆ مەبەستی فرۆشتن و قازانج یان زیانگەیاندن بە تەندروستی گشتی\n٥. بەکارهێنانی نایاسایی دەسەلاتەکانی هەرێم ( سەرۆکایەتی ، حکومەت ، پەرلەمانن) بۆ بەستنی کۆنتراکت و رێکەوتنی نهێنیی لەگەل دەولەت و دەسەلات و کۆمپانیای بێگانە بە پێچەوانەی ماددەکانی بەندی یازدە ، کە ببێتە هۆی مەترسی دروستکردن بۆئازادیی و ئاسایشی نەتەوەیی لە ئێستا یان ئایندەدا ، یان بەهەدەردانی سامانی نەتەوەیی و جیخۆشکردن بۆ دەسەلاتی بێگانەو قازانجکرن لە سەر حیسابی خاک و سامانی گەل بە گەندەڵیی\n٦ . بەکار‌هێنانی نایاسایی دەسەلاتی سەرۆکایەتی هەرێم ، حکومەت ، پەرلەمان یان هەر دەسەلاتیكی حزبیی نایاسایی بۆ بەستنی ریکەوتنێک یان ئەنجامدانی کارو چالاکییەکی پیشەسازیی یان دەرهێنان یان بەرهەمهێننان [ بە پێچەوانەی بەندی یازدە ] کە تەندروستی کرێکاران و خەڵک بخاتە مەترسییەوە و زیانێكی گەورە بە ژینگەی کوردستان لە ئێستا یان ئایندەدا بگەیەنێت و مەترسییەکی گەورە بۆ سەر تەندروستیی نەوەکانی ئێستاو ئایندە دروست بکات.\n٧. خیانەتکردنی راستەخۆ (جاشایەتی) و هاوکاریی و هاوسازیی ئەمنیی و سەربازیی لەگە ڵ هەر هێزیكی بێگانەدا بۆ بەرژەوەندی حیزبیی یان تاکەکەسیی دژی ئاشتی کۆمەلایەتیی و بەرژەوەندی نەتەوەیی لە هەرێمی کوردستان یان بەشەکانی تری کوردستاندا.\n٨. دامەزراندن یان هەولی دامەزراندنی حیزب و گروپ و هێزی سەربازیی یان سیاسیی وەک کارێکی ئەمنیی و ئیستیخباراتی و بەمەبەستی خزمەتی دەولەت یان هێزێکی بێگانەو تێکدانی یەکێتی خەڵک و ئاشتیی و تەبایی وپێشکەوتنی کۆمەلایەتیی و دروستکردنی مەترسی بۆ سەر ژیان و ئازادیی نەوەکانی ئێستاو ئایندە.\n٩. هاوردەکردن و بازرگانی کردن بە مرۆڤەوە ژن یان پیاو ، کورد یان غەیرە کورد ، بۆ مەبەستی فەسادو لەشفرۆشیی و دامەزراندنی فەسادگای نهێنیی بۆ ئەم مەبەستە .\n١٠ . پەرلەمان بە پەسندکردنی دوو لەسەر سێی ئەندامانی دەتوانێت برگەکانی ئەم بەندە بە شێوەی [ پاشکاریی – ئیرتیجاعی ] بۆ هەر یەکێ لەو تاوانانە باکاربێنێت کە لە ٢٠ سالی رابردوودا ئەنجام دراون .\n١١. سزادانی کۆتایی بە یاسایەک رێکدەخرێت و پەرلەمان بەدەنگدانی دوو لەسەر سێی ئەندامانی بۆی هەیە دوای پێنج ساڵ بڕگەکانی ئەم بەندە هەموار بکاتەوە ..


گرنگی هەڵبژاردنەكان لە كاتی خۆیدا\nدوابەدوای ئەوەی كە هەرێمی كوردستان لە دوای 16ی ئۆكتۆبەر، رووبەرووی قەیرانی سیاسی و ئابوری تۆكمە لە لایەن دەستەڵاتدارانی ناوەند بویەوە، ئەویش بە هۆی ئەو لێكەوتانەبوو كە لە داگیر كردنی كەركوك و ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی هەرێمی لێكەوتەوە و بوو بە هۆكاری ئەوەی كە ماڵی هاووڵاتیان تاڵان بكرێن و بسوتێنرێن و هەروەها دەیان هاووڵاتی تر بكەونە بەرهێرشی تۆڵە سەندنەوەی توندڕەوی شیعەی دەستەڵاتدار لە بەغدا لە لایەن میلیشیاكانی حەشدی شەعبی.\nلە لایەكی ترەوە هەردوو لایەنی هەمیشە ناڕازی لە حكومەت، ئەو بارودۆخەیان وەكو هەلێك قۆزییەوە بۆ ئەوەی بۆ بەرژەوەندی سیاسی حیزبەكانیان سوودی لێببینن، بە پێچەوانەی هەموو ئەو وڵاتانەی كە كاتێك تووشی قەیران دەبن، هەستەكی نەتەوەیی دروست دەكەن بۆ ئەوەی شانبەشانی یەكتر رووبەرووی قەیرانەكان ببنەوە، بە پێچەوانەی هەموو ئەوانە هەر رۆژە و بە ناوێك بە دوای دروستكردنی كێشە و نانەوەی ئاژاوە بوون هەر بۆیەش پرۆژەی جۆراوجۆر بە ناوی حكومەتی ئینقازی نیشتمانی و كاتی و دەیان پرۆژەی لەو جۆرەیان پێشكەش كرد و سەرەڕای هەموو ئەوانەی كە لە سەرەوە باسی لێوە كرا، هەر لە سەر ئەو بنەمایەدا دووبارە هانی ڕێكخستنەكان و لایەنگرانی خۆیاندا بۆ ئەوەی هێرش بۆ دام و دەزگای حكومی و حیزبی بهێنن و بەشی دووەمی پیلانی حكومەتی ناوەند جێبەجێ بكەن، ئەویش نانەوەی پشێوی و تێكدانی ئارامی كوردستان بوو، هەر بۆیەش دەیان دەزگای میرییان سوتاند و تاڵان كرد تەنانەت لە پێناو ئەو ئاژاوە گێڕییەدا چەندین هاووڵاتی گیانیان لە دەستدا.\nهەموو ئەوانە لە كاتەكدابوو كە تەنیا كاتێكی كەم بۆ وادەی هەڵبژاردنەكان مابوو، هەرچەندە كە ئەجندای هەموو ئەو بابەتانە دیار و بەرچاو بوو، بەڵام دیسان حكومەت بە بەرنامەیەكی تۆكمەتر سەرۆكی حكومەت داوای لە پارلەمانی كوردستان كرد بۆ ئەوەی بە باشترین شێوە هەڵبژاردنەكان لە وادەی خۆیان بەرێوەبچن.\nئەوە باشترین بژاردە بووە كە حكومەتی هەرێم پێدا گری كرد و هەروەها لە كۆنفرانسە رۆژنامەوانییەكەی پێش سەفەری داڤۆس، دووپاتی ئەو بابەتەی كردەووە.\nسەرەڕای هەموو ئەوانە پرسیاری ئەوە دێتە پێش بۆ هەموو ئەوانەی كە بە نیازن حكومەتی كاتی یان ئینقازی نیشتمانی پێك بهێنن؟ ئاخۆ ئەو حكومەتە لە كێ پێكدێت؟ ئایا ئەوانەی كە ئەو حكومەتە پێك دەهێنن هەمان ئەو حیزبانە نین كە لە گۆرەپانی سیاسی كوردستاندان؟ ڵامەكە ئەرێنی بێت؟ كەواتە چ جیاوازییەكی لە گەڵ حكومەتی ئێستادا دەبێت؟ لە لایەكی ترەوە كاتێك كە هەڵبژاردن ئەنجامدرا دوابەدوای ئاشكرابوونی نەتیجەی هەڵبژاردنەكان چەند مانگی خایاند تاوەكو حكومەت پێكهێنرا؟ ئاخۆ ئەگەر گریمانە هەموو لایەك بە حكومەتی ئینقازی نیشتمانی و كاتی ڕازی بوون چەند مانگی پێویستە ئەو حكومەتە پێك بێت؟\nبە زانینی هەموو ئەو بابەتانەی سەرەوە بۆمان روون دەبێتەوە كە زیاتر ئەو پرۆژانە لە موزایدەیەكی سیاسی دەچێت تا بەرنامەیەكی تۆكمە بۆ ئیدارەدانی وڵات دڵسۆزی بۆ دانیشتوانی هەرێم و ئەوەشمان بۆ مسۆگەر دەبێت كە ئەنجامدانی هەڵبژاردن لە كاتی خۆی باشترین ئۆپشن لەو قۆناغەدا دەبێت، كە حكومەتی هەرێم پشتی پێ بەستووە.


توێژەران: سەگ بەهرەی فێربوونی وشەی نوێی هەیە\nسەگ لە سەردەمانێكی زوەوە بە بەهێزی هەستی بۆنكردنی ناسراوە\nئەنجامی توێژینەوەیەكی نوێی ئاشكرایدەكات سەگ دەتوانێت فێری وشەی نوێ بێت پاش تەنها چوار جار بیستنی، بەڵام هەموو جۆرەكانی سەگ ئەم بەهرەیەی تیانییە.\nسەگ لە سەردەمانێكی زوەوە بە بەهێزی هەستی بۆنكردنی ناسراوە. ئەم بەهرەیەی لە بواری ئەمنیدا بەكاردەهێنرێت وەك كاری پشكنین و گەڕان بەدوای مادەی هۆشبەر و تەقینەوە. بەڵام هەستی بۆنكردن لای سەگ بەهەمان شێوە دەشێت هاوكاربێت لەبواری پزیشكیشدا، چونكە سەگ دەتوانێت بۆنی شێرپەنجە و مەلاریا و تەنانەت كۆڤید-19ش بكات.\nهاوشانی هەستی بۆنكردن سەگ توانایەكی زۆری هەیە لەسەر فێربوون بە خێرایی، بۆ نمونە وشەی وەك: دانیشتە، بڕۆ، هێوربە و ئەودوای ئەو وشانەی سەگ فێریان دەبێت.\nبەڵام هەموو جۆرەكانی سەگ ئەو توانایەی خێرا فێربوونیان نییە، بەتایبەتیش كاتێك پرسەكە پەیوەندیدار بێت بە ژمارەیەكی زۆری وشە.\nتیمێكی توێژەران لە زانكۆی (ئۆتفۆس لۆراند) لە بۆدابست-ی پایتەختی مەجەر سەرقاڵی بەدواداچوونن بۆ جۆرێكی زۆر زیرەكی سەگ، وەك جۆری (بۆردر كولی) كە لە نەرویج بە (ویسكی) و لە بەڕازیل بە (فیكی نینا) ناسراوە. توێژەران توانای ئەم سەگانە لە فێربوونی وشەی نوێ تاقیدەكەنەوە لەكاتی چوار جار بیستنیدا.\nتوێژەران بۆیان دەركەوت سەگەكان توانای جیاكردنەوەی ژمارەیەك یارییان هەبوو بەو ناوانەی پێشتر پێیان وتراوە و پێی ئاشنابوون.\nوەزارەتی تەندروستی: لەبەرئەوەی بەشێکی ئەندامانی لیژنەی باڵای کۆرۆنا لە بەغدادان ناتوانین کۆببینەوە\nوێنە.. لەژێر کڵێسای نۆتردامدا شتێکی سەیروسەمەرە دۆزراوەتەوە\nچەند ڕۆژێک لەمەوپێش سێیەمین ساڵیادی سووتانی کڵێسای نۆتردام بوو، لە میانی پرۆسەی نۆژەنکردنەوەی کڵێسا دێرینەکەدا تابووتێکی سەیروسەمەرە دۆزرایەوە.…


ئەسعەت قەرەداخی: پەندی ڕۆژگار. – WTARIKURD\nڕۆژنامەنووسی بەناوبانگی ئێتاليايی ئۆريانا فاڵاچی Oriana Fallaci ( 1929-2006 ز )، ناسرابوو بەوەی کە ديمانەی لەگەڵ زۆر لە سەرکردەكانی جيهاندا كردووە. لەوانەيش وينستۆن چەرچل سەرەك وەزيرانی بەريتانيا. لێی دەپرسێت:\nچۆن توانيتان ساڵانێكی زۆر وڵاتی هيندستان داگيربكەن، كەجی ئيرلەند لە لاتانەوەيە نەتانتوانی داگيری بكەن.\nچەرچل لە وەڵامدا دەڵێت: لە سياسەتماندا پێويستيمان بە دوو شت هەيە.\nزۆرينەی نەزان & كەمينەی خۆفرۆش\nئەم دوو شتەمان لە ئيرلەند بەدیم نەكرد\nكە ئەمە دەخوێنمەوە، تەوس دەمباتەوە و خەياڵ دەمگەيێنێتە کەشکەڵانی فەلەك و لەپر دەمداتەوە بە خاكدا. ئەو خاکەی کە پێيدەڵێم كوردستان و هەازاران ساڵە هەيە و كوردی تێدا دەژی. سەدان ساڵە خەبات، ڕاپەڕين، بەرخودان ، شۆڕش دەكات و شۆڕش بەرپادەكات بۆ ئازادی و سەربەخۆيی، دەگەينە لوتكەی سەربەخۆيی و هەر ئەوە دەمینێت فوو بەو ناوە پيرۆزەدا (سەربەخۆيی) بکەين لەپڕ وەك ياری ماروپەيژەی منداڵان دێينەوە سەر: دەست بێنەو ئاوبشۆ (نەوەك ئاوبێنەو دەست بشۆ).\nلە خۆم و دۆستانی خۆشەويم دەپرسم: داخۆ ئێمەی كورد تا چ ڕادەيەك ئەو گوزارەيەی چەرچل دەمانگرێتەوە، لەكاتێكدا تا ڕادەيەك ڕای وابوو كە كورد دەبێت وڵاتێكی سەربەخۆی هەبێت، بەڵام پاشقولێك لەو ڕايەی گيرا… بۆ؟. چونكە……….


پاڵه‌وانێكی کوردی نێودەوڵەتی، كێك بۆكسێن لە ژێر مەغسەلی قاپ شوشتن دەخەوێت\nناونیشانه‌كه‌ی سه‌ره‌وه چیروکی (فەرشاد دەرەکەیە) پاڵه‌وانی کیک بۆكسێنه کە چیرۆکه‌كه‌ی لە ژێر مەغسەلی قاپ شوشتنەوە دەست پێ دەکات، ئه‌م پاڵه‌وانه كورده له دیمانه‌یه‌كدا چیرۆكی پڕمه‌ینه‌تی و ئازاری خۆی ده‌گێرێته‌وه و باس له‌وه ده‌كات كه به برسیه‌تی و ته‌نیا به یه‌ك بوتڵی ئاو و پارچه‌یه‌ك نان به‌شداریی له پاڵه‌وانێتییه‌كان كردووه، به‌جۆرێك زۆرجار له دوای یارییه‌كان له هۆش خۆی چووه، ده‌شڵێت: نامه‌یه‌كم بۆ سه‌رۆككۆماری ئێران و فیدراسیۆنی ئه‌و وڵاته ناردووه، كه‌چی به‌هۆی كوردبوونمه‌وه ئاوڕیان لێ نه‌داومه‌ته‌وه، ته‌نانه‌ت ئاماده نه‌بوونه شوێنێكی حه‌وانه‌م بۆ دابین بكه‌ن و له‌ژێر مه‌غسه‌لی دووكانه‌كان رزگارم بكه‌ن.\nنەک بە به‌هۆی مێدالیاكانی بەڵکو بە بوونەی مه‌غسه‌له‌وه ناوبانگی زیاتری په‌یدا كرد\nئه‌و پاڵه‌وانه كورده‌ی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان ساڵی پار لە سێیەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی ڕەزمی، پله‌ی یه‌كه‌می به‌ده‌ستهێنا كه‌چیهێشتا هه‌ر لە ژێر مه‌غسه‌لێك دەخەوێ .\nچیرۆکی تاڵمان زۆر بیستوەو بینیوە بەڵام کە دەبیستی قارەمانێکی نێودەوڵەتی شوێنی حەسانەوەی نیبە ئه‌وا تاڵییه‌كه‌ی به ئه‌ندازه‌ی ژه‌هر تاڵتر ده‌بێت.\nفەرشاد سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی وه‌ك پاڵه‌وانێكی مه‌زن ناوی ده‌ركرد، به‌ڵام ژیانێکی زۆر ئاڵۆزی هەبووە و تەنانەت له پای ده‌ستكه‌وت و مێدالیاكانی سووپاسنامەیه‌ك و دەستخۆشییه‌كی پێنه‌گه‌یشتووه.\nبه برسیه‌تی به‌شداری پاڵه‌وانێتیه‌كانی كردووه\nئەو دەڵێ تەنها بە نانی وشک و بتڵێکی ئاو لە پڕۆڤەکاندا ئامادە دەبوو و بە هۆی فشاری زۆری پڕۆڤه و برسییەتی دوای پڕۆڤە لە هۆش خۆی چووە، ئەوە لە کاتێکدایە کە تەنها ویستویەتی بگات بە خەونەکانی و وڵاتەکەی سەربەرز بکات.\nبۆ هەموو ئەو پڕۆڤە و خەڵاتانەی کە بە دەستی هێناوە تەنها پاداشتێک کە وەری گرتووە بڕی 50 هەزار تمەن بوە کە لە لایان ده‌سته‌ی وەرزشی کرماشان کە شوێنی لە دایكبوونیەتی وەریگرتووە و فیدراسیونی تاران هیچ ئاوڕێكی له‌و پاڵه‌وانه كورده نه‌داوه‌ته‌وه.\nنا خۆشە کاتێک پاڵەوانێكی نێودەوڵەتی لە بەر دەردی بژیوی ژیان بە ناچاری لاپه‌ڕه‌كانی ئازار و مه‌ینه‌ته‌كانی بۆ ده‌زگایه‌كانی راگه‌یاندن هه‌ڵداته‌وه و به هه‌موو جیهان بڵێت ئاماده نییه له پێناو دابینكردنی شوێنێکی خەو و حه‌وانه سەر بۆ به‌رپرسانی وڵاته‌كه‌ی شۆڕ بكات.\nنامه‌یه‌كی بۆ سه‌رۆككۆماری ئێران نووسیوه\nئەمانە چیرۆکی فەرشادی دەرەکەیە کە بۆ په‌یامنێرێكی ئێرانی ئیسنا باسی کردووە .\nفەرشاد دەڵێت: نامەیه‌كی بۆ سەرۆک کۆماری ئێران نووسیووەو راده‌ستی بۆدی گاردەکانی سەرۆک کۆماری كردووه، بەڵام هێچ وڵامێک نەهاتووتەوە، تەنانەت وەزیری وەرزشی ئێران هیچی بۆی نەکردووە.\nفەرشاد ده‌شڵێـت: کاتێک شارەکەم کرماشانم بە جێهێشت بۆ بەدی هێنانی خەونەکانم هاتم بۆ تاران، دەمزانی دەبێ کێشەو بەربەستەکان لە بەرچاو بگرم و به‌رگه‌ی ناخۆشییه‌كان بگرم، بەڵام هەرگیز بڕوام نەدەکرد ڕووبه‌ڕووی ئه‌و هه‌موو گرفته ببمه‌وه.\nله جیاتی چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی هه‌ڕه‌شه‌ی لێ ده‌كه‌ن\nفه‌رشاد هه‌ڵگری نازناوی خه‌ڵاتی نێوده‌وڵه‌تی پاڵه‌وانێتی ئاسیایه و خاوه‌نی 10 میدالیای نێوخۆیی و 11 میدالیای پارێزگاکانە و گلەیی لەوە دەکات، له جیاتی چارەسەرکردنی کێشەکانی كه‌چی هەڕەشەی لێ دەکەن.\nئه‌و پاڵه‌وانه كورده بە پێکەنینێکی تاڵەوە دەڵێ سەیرە پاڵەوان بیت و لە ژێر مەغسەلی دووکانێکی ئاو و هەنارفرۆشی بخەوی .\nتەنها داواکاری من لە فیدراسیون دابین کردنی شوێنی حەوانەوەیە بو ئەوەی بتوانم باشتر بۆ پاڵەوانیەکان ئامادە بم، بەڵام لە وڵامدا ئەوان پێم دەڵێن شوێنی حەوانەوە لە ئەستووی فدراسیون نییە .\nکاتێک باسی پاڵه‌وانێتی ئاسیا دەکات چاوەکانی دەدرەوشێتەوە و هێشتا هیوای لێ دیارە، بەڵام دەڵێ دوای قارەمانی ئاسیا هیچ پاداشتێکی وەر نەگرت، ئەمە لە کاتێکدایە کە بەڵێنی پێ درابوو ئەگەر خه‌ڵاته‌كه بباته‌وه ئەوە پاداشتێکی باشی پێ دەدرێت و دەتوانێت خانوویه‌ك بە کرێ بگرێت، دوای ئه‌وه‌ی نازناوه‌كه‌ی به‌رز كرده‌وه، بۆ وەرگرتنی پاداشتەکەی سەردانی فدراسیۆنی کرد، بەڵام لە وڵامدا گوتوویانە کە پاداشت تەنها بۆ کەسانی بیانیە .\nده‌ڵێت: ته‌نیا خودام له پشته و كه‌سی ترم نییه\nئەو لەو دووکانەی کە دەخەوێ وەکو شاگرد کار دەکات و مووچه‌كه‌شی بۆ کرێی هاتووچو بۆ هۆڵی وەرزش و کڕینی نان و ئاوێک تاکو هێزێکی هەبێت بۆ پڕۆڤە .\nبه‌ڵام خۆشبه‌ختانه‌ی پاره‌ی مانگانه‌ی هۆڵی وەرزشییه‌كه‌ی لێ وه‌رناگرن، چونکە فەرشاد دەناسن و ده‌زانن پاڵەوانێكی نێوده‌وڵه‌تی جیهانییه و ئەو بە بێ ڕاهێنەر پڕۆڤە دەکات .\nپاڵه‌وانه كورده‌كه‌ی كرماشان لە درێژەی قسەکانیدا دەڵێت لە هەموو جیهاندا بۆ پاڵەوانە نێودەوڵەتیەکان هەمووشتێک ئامادەیە، بەڵام لێرە وا نییە و دەمەوێت بڵێم ئەگەر من بوومە پاڵەوانی جیهان تەنها و ته‌نها خوا لە پشتم بووە و کەس یارمەتی منی نەداوە .\nكێشه‌كان چۆكیان به فه‌رشادادا، ئێستا په‌شیمانه له‌وه‌ی كردوویه‌تی\nفه‌رشاد پێشتر لە زانکۆ بەشی ئاگركوژێنه‌وه دەیخوێند و دەیەویست ببێتە كه‌سێكی ئازاو سوودبه‌خش تاکو گیانی هاوڵاتیان ڕزگار کات، بەڵام بە بونەی کێشەی دارایی نەیتوانیوە بەردەوام بێت .\nئەو شار و زێدەکەی کرماشانی بە جێ هێشت تاکو خەونەکانی بەدی بێنێت بەڵام نائۆمێدی خەونەکانی داپۆشیوە .\nفەرشادی دەرەکە دەڵێ شەرمەزارم کە ئەم باسانە دەکەم، بەڵام پێویستە بکرێت چۆنکە دەزانم و ئاگادارم زۆر کەس وەکۆ منن بەڵام نایانەوێ باسی خۆیان بکەن، چۆنکە دەترسن لە فیدراسیۆن دەر بکرن، ئەو دەڵێ پاڵەوانی 5 دەورەی نێودەوڵەتی دەناسم کە وەکو من نە کاری هەیە و نە شوێنێک بۆ حەسانەوە .\nله ته‌مه‌نی گه‌نجی و لاویه‌تی، پیری یه‌خه‌ی گرتووه\nئەم گەنجە لە تەمەنی 24 ساڵیدا گەیشتووتە زەمەنی پیری، به‌وپێیه‌ی فەرشاد دەبێ شەوان تاکو کاتژمێر 12 شەو چاوه‌ڕێ بکات بۆ ئەوەی دووکانەکە دابخرێت و دواتر ئەو بڕوات بخەوێت و بەیانیان پێش کاتژمێر 6:00 هەڵسێت چونکە دوکان دەکرێتەوە .\nئەو دەڵێ یاریزانێکی تۆپی پێ ئەگەرچی پێش سەرکەوتن کێشە و ناخۆشی هەیە بەڵام دوای سەرکەوتن ناخۆشیەکانی نامێنێت، من سەرکەوتم و کێشەکانم زۆرتر بووە، ئه‌مه‌ش له كاتێكدایه فەرشاد دەرەکە بۆ ساڵی 2012 وەکو باشترین وەرزشوانی ڕەزنی ناساندراوە.\nكه‌ژاڵ حه‌سه‌نی - هەولێر


چ وەرزێك باشترين وەرزى رۆنالدۆ بوو, دۆن خۆى وەڵام دەداتەوە..!! – كوردسپۆرت\nسەرەكى/ ئسپانيا/چ وەرزێك باشترين وەرزى رۆنالدۆ بوو, دۆن خۆى وەڵام دەداتەوە..!!\nچ وەرزێك باشترين وەرزى رۆنالدۆ بوو, دۆن خۆى وەڵام دەداتەوە..!!\nكريستيانۆ رۆناڵدۆى پرتوگالى و ئەستێرەى يانەى رياڵ مەدريدى ئسپانى باس لەو وەرزە دەكات كە بەلاى خۆيەوە باشترين وەرزى ياريكردنى بوە لە رياڵ مەدريد.\nلە لێدوانێكى بۆ سايتى فەرمى يەكێتى تۆپى پێى ئەوروپا (يوفا) رۆناڵدۆ رايگەياند: “وەرزى رابردوو بە هەوڵى تاكەكەسى و كۆمەڵيشەوە باشترين وەرزى ياريكردنم بوو”.\nوتيشى: “ياريكردنم بەرامبەر بە يانەى پێشووم (سپۆرتينگ لشبۆنە) لە خولى يانەپاڵەوانەكان لە قۆناغى كۆمەڵەكان شانازيەكى گەورەيە, ئەو ياريە چێژێكى تايبەتى هەيە, ئارەزووم دەكرد بگەرێمەوە و بەرامبەر يانەكەى پێشووم يارى بكەم, ئەوا ئێستا ئەو شانازيە گەورەيەم بۆ بوو”.\nدۆن باسى لەوەشكرد كە: “پێشتر بەرامبەر بە يانەى دۆرتمۆندى ئەڵمانى ياريمان كرد و لەبەرامبەريان دووچارى شكست بووينەوە, چونكە ئەوان ركابەرێكى سەخت بوون, سەبارەت بە يانەى ليگيا وارسۆ راستى بڵێم هيچ پێشتر هيچم لەسەر ئەو يانەيە نەبيستوە, هەربۆيە ئەزموونێكى نوێ دەبێت بۆ ئێمە”.\nرۆناڵدۆ درێژەى بە قسەكانيدا و وتى: ” لە خولى يانە پاڵەوانەكان پرە لە شتى چاوەروان نەكراو, بەڵام وا هەست دەكەم كە بتوانين لەو ياريانەدا سەركەوتووبين, بەدەستهێنانى نازناوى چامپيۆنزليگ لەم وەرزەدا ركابەريەكى زۆرى پێويستە, چاوەرێ دەكەين بزانين ئێمە چيمان پێدەكرێت”.\nلە كۆتاييشدا وتى: “لە رووى نازناوەكانى وەرزى پێشوو بەلاى منەوە ناوازەترين بوون, بروا ناكەم هيچ ساڵێكى تر وەك ئەو ساڵە هەبێت, لەسەر ئاستى تاكەكەسى توانيم نازناوى چامپيۆنزليگ بەدەست بهێنم ئەوەش شانازيەكى زۆر گەورەيە”.


فرانچیسکۆ دی گۆیا یەکێک لە گرنگترین هونەرمەندەکانی ئیسپانیا، دەبێتە میوانی گەلەری نیشتیمانی لەندەن. ئەم پێشەنگەیە زیاتر لە ۷٠ پۆرترێتی ئەم هونەرمەندەی کۆکردۆتەوە، کە بۆ یەکەم جارە لە دەرەوەی ئیسپانیا نمایش بکرین.\nپێشەنگەکە ژیانی هونەری گۆیای پێشاندەدا کە چۆن بەرەوە هونەرمەندی کۆشکی کارلی ۵ گەشەدەکات.\nرێکخەری پێشەنگەکە خافیر برای Xavier Bray دەڵێت: “بەڕاستی شتێکی زۆر جوانە، لەرێێ ئەم پۆرترێتانەوە هونەرمەند لە نزیکەوە دەناسین، ئەوەی خۆشیویستوە، رقیلیبوە، هەستیپێکردوە، لێرەوە نیگایەک بۆ ناو ژیانی ئەم هونەرمەندە گەورەیە دەکەین. لەهەمانکاتدا واهەستدەکەین لە رێی ئەو پۆرترێتانەوە کە دروستیکردون، پەیوەندی لەگەڵ ئەو کەسانەدا دروستدەکەین و لە کەسایەتی و دۆخی دەرونیان دەکۆڵیتەوە.”\nیەکێک لەو پۆرترێتە بەناوبانگانەی لەم پێشەنگەیەدا نمایشکراوە، پۆرترێتی دۆقە(میرکچ) ئەلبا کە لە ساڵی ۱۷۹۷ دروستکراوە، ئەم خانمە لەدوای مردنی مێردەکەی دەگەرێتەوە لە خواروی ئیسپانیا بەتەنیا لە کۆشکێکی تایبەت بەخۆی نیشتەجێ دەبێت، گۆیا لە پەیوەندیەکی نزیکدایە لە گەڵی، گۆیان بە ۸ مانگ ئەم کارەی ئەنجامدەدات.\nخافیر برای دەڵێت: ”دۆقە ئەلبا یەکێک بوە لە کەسایەتیە سەریەکیەکانی کە پشتگیری هونەرمەند گۆیا ی کردوە، بەبڕوای من زۆر خولیای گۆیا بوە. زۆر دەوڵەمند بوە، زۆر جوان بوە، هەروەها لە هەوادارانی هونەر بوە. ئەمە وادەکات لە کۆتایدا گۆیا بکاتە هونەرمەندی کۆشک. گۆیا زۆر پورترێتی ئەم دۆقەی کێشاوە. لەم کارەی دا کە پەنجەی بۆسەر زەوی راکێشاوە ئەوە رادەگەیەنێت کە تەنها هونەرمەند گۆیا دەتوانێت وێنەی بکێشێت.”\nئەم پێشەنگەیە تا ۲٠/ ۱/ ۲٠۱٦ بەردەوامە


دۆخی تەندروستی سەکینە پەروانە ناجێگیرە و بۆ بێهداری بەندیخانە گوازرایەوە – خۆڕاگری\nHomeهەواڵدۆخی تەندروستی سەکینە پەروانە ناجێگیرە و بۆ بێهداری بەندیخانە گوازرایەوە\nخۆڕاگری: سەکینە پەروانە بەندکراوی سیاسی کورد کە یازەهەمین ڕۆژی مانگرتنی خۆی لە بەندیخانەی قەرچەکی وەرامین تێپەڕ دەکات بۆ بێهداری بەندیخانە گوازرایەوە.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو ڕۆژی سێشەممە ١٠ی پووشپەڕی ٢٧٢٠ (٣٠ی ژوئەنی ٢٠٢٠)،ڕۆژی سێشەممە ١٠ی پووشپەڕێ ٢٧٢٠ (٣٠ی ژوئەنی ٢٠٢٠)، سەکینە پەروانە، بەندکراوی سیاسی کورد کە لە بەندیخانەی قەرچەکی وەرامین ڕاگیراوە، دوای ١١ ڕۆژ مانگرتن لە خواردن بە هۆی دابەزینی زەختی خوێن و ناجێگیربوونی باری تەندروستی بۆ بێهداری بەندیخانە گوازراوەتەوە.\nئەو حوکمە بە تۆمەتی ئەندامەتی لە حیزبە کوردستانییەکانی دژبەری ئێران بە ئامانجی تێکدانی ئەمنیەتی وڵات بە سەر سەکینەدا سەپێندراوە و لە ماوەی ٢٠ ڕۆژدا دەتوانرێ داوای پێداچوونەوەی ئەو حوکمە بکات.


سبەی لە كەركووك كۆتایی بە پرۆسەی تۆماری بایۆمەتریی هەڵبژاردن دێت\n2019-10-14 [11:53 AM]\nعەبدولباست شوانی، بەرپرسی بەشی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی لقی كەركووكی كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عێراق، ڕایگەیاند: "تاكوو ئێستا ئەو هاووڵاتییانەی تۆماری بایۆمەترییان لە بنكەكانی كۆمیسیۆنی هەڵبژاردن لە سنووری پارێزگای كەركووك ئەنجام دابێت، رێژەكە گەیشتووەتە %68".\nسەبارەت بەوانەی كە كارتی بایۆمەتریی هەڵبژاردنیان وەرگرتبێتەوە، شوانی، گووتی: "رێژەی ئەوانەی كە بایۆمەترییان كردووە و پاشان كارتەكانیان وەرگرتبێتەوە گەیشتووەتە %84، مەبەستم لەوەیە كە بایۆمەترییان كردووە و هاتوونەتەوە بۆ كارتەكانیان".\nبەپێی زانیارییەكان سبەی سێشەممە 15/10/2019 لە كەركووك و پارێزگاكانی دیكەی عێراق كۆتایی بە پرۆسەی تۆماری بایۆمەتری دەهێنرێت و ئامادەكارییەكان بۆ هەڵبژاردنی داهاتووی ئەنجومەنی پارێزگاكانی عێراق دەکرێت كە بڕیارە 1ی نیسانی ساڵی داهاتوو ئەنجام بدرێت.


"ئەردۆغان لەهێرشكردن جدییە" - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەندامێكی نوێنەرایەتی كانتۆنەكانی رۆژئاوای كوردستان لە هەرێم، ئاماژە بەوە دەكات هێرشەكانی ئەردۆغان بۆ سەر كوردان جدین و پێویستە بەهەند وەر بگیرێن.\nفەتحوڵڵا حسێنی ئەندامی نوێنەرایەتی كانتۆنەكانی رۆژئاوای كوردستان لە هەرێم بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، هێرشەكانی توركیا نەوەستاون لەسەر شنگال و باشور و پێویستە هەموو كات هێرشەكان بەجدی وەربگرین، چونكە بۆ سەر هەموو كوردانە.\nوتیشی: هێرشەكانی ئەردۆغان جدیەو زۆر مەترسیدارە و لە پێش دەسبەكاربوونی ئیدارەی نوێی ئەمریكاوە دەیەوێت ناوچەی زیاتر داگیر بكات و ئێمەش چاوەڕوانین بزانین دۆخەكە بەكوێ دەگات.\nئەمڕۆ هاوسەرۆكی دەستەی بەرگری لە بەڕێوەبەرایەتی خۆسەری باكور و خۆرهەڵاتی سوریا زێدان عاسی بۆ ئاژانسی هەواڵی هاوارنیوز ئاشكرایكرد توركیا بیر لە هێرشدەكاتەوە بۆ شاری دێرك لە رۆژئاوا بەرە و شنگال لە باشور، ئەمە زۆر مەترسیدارە.\nزێدان عاسی رونیشیكردەوە لە حاڵی هێرشی توركیا یان هەر كردەیەكی دیكەدا جەنگ كورت نابێتەوە لە تەنها لە دێرك، بەڵكو جەنگێكی كراوە دەبێت لەسەرانسەری سنوور لە دێركەوە بۆ عەفرین.


مەکتەبی حاج قاسم بە تیرۆر و مووشەک لە ناو ناچێت/ ترامپ دەبێ سزا بدرێت - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Dey ١٣ ١٩:٢٩\nNews Code 40588\nڕيییسی لە دووهەمین ساڵوەگەڕی شەهید سولەیمانی:\nمەکتەبی حاج قاسم بە تیرۆر و مووشەک لە ناو ناچێت/ ترامپ دەبێ سزا بدرێت\nسەرۆک کۆمار وێڕای ئاماژە بەوەی کە مەکتەبی حاج قاسم درێژەدەری ڕێگای ئیمام خومەینی و ڕێبەری مەزنی شۆڕشە، وتی: ئەم مەکتەبە بە تیرۆر و مووشەک لە ناو ناچێت.\nبە پێی راپۆرتی ئاژانسی هەواڵی میهر، سەید ئیبراهیم رەییسی لە ڕێوڕەسمی ساڵوەگەڕی شەهید قاسم سولەیمانیدا وتی: کاتێ کە کەسایەتی کەسێک ئەوەندە گەشە دەکات، ئیدی ئەوە کەسایەتییەکی ئاسایی نییە بەڵکوو خاوەن کەسایەتییەکە کە وەکوو میلەت و مەکتەبێک ناوی لێ دەبرێت.\nئەو وێڕای ئاماژە بەوەی کە مەکتەبی حاج قاسم درێژەدەری ڕێگای ئیمام خومەینی و ڕێبەری مەزنی شۆڕشە، وتی: ئەم مەکتەبە بە تیرۆر و مووشەک لە ناو ناچێت.\nسەرۆک کۆمار ڕاشیگەیاند: بیر کردنەوە لە خودا و لە ڕێگای ڕەزامەندی خودا هەنگاو هەڵگرتن لە تایبەتمەندییەکانی ئەم کەسایەتییە بەرزە بوو. ئەو تەنیا کەسایەتییەک نەبوو بەڵکوو کەسێک بوو کە لە بە دەست ه‌ێنانی وڵاتە داگیرکراوەکاندا شارەزا و یاریدەری مەزڵۆمان بوو.\nحاج قاسم بە بۆنەی دەفرایەتییەکانییەوە وەکوو پیاوی گۆڕەپان دەناسرا\nڕەییسی وێڕای ئاماژە بەوەی کە حاج قاسم بە بۆنەی دەفرایەتییەکانییەوە وەکوو پیاوی گۆڕەپان دەناسرا، وتی: ئەو لاوانی ئەفغانی بۆ بەرگری لە ئەفغانستان هێنایە نێو گۆڕەپان و لاوانی یەمەن و عێراقیشی بۆ بەرگری لە ئایین و ناوچە هێنا کە ئاکامەکەشی مەرگی داعش و سەرکەوتنی بەرەی بەرخۆدان بوو.\nئەو وتیشی: بەرەی نێودەوڵەتی بەرخۆدان بە بۆنەی شێوە ڕوانینی قاسم سولەیمانییەوە پێک هات. ئەو هێمای بوێری و ئاوەز بوو و لە ڕێگای گەیشتن بە ئامانج هەموو هەوڵی خۆی ئەدا.\nترامپ دەبێ سزا بدرێت\nسەرۆک کۆماری ئێران ڕوونی کردەوە: بکەرانی ئەم تاوانە قورسە و لەوانە سەرۆک کۆماری پێشووی ئەمریکا دەبێ سزا بدرێن. پەیامی شەهید سولەیمانی بۆ هەموومان ئەوەیە بۆ خزمەت بە خەڵک و ڕزگار کردنی ئابووری وڵات هەوڵ بدەین و ڕەزامەندی خودا و خەڵکی خودا بە دەست بێنین.


عیراق و ئه‌جندای وڵاتانی دراوسێ - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nعیراق و ئه‌جندای وڵاتانی دراوسێ\nهه‌ڵبژێردراو نه‌یانتوانیووه سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران هه‌ڵبژێرن تا له ڕێگای ئه‌و سه‌رۆكایه‌تیه‌وه سه‌رۆك كۆمار و له ڕێگای ئه‌ویشه‌وه سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌ستنیشانبكرێت و به‌شێوه ئاساییه‌كه‌ی حكومه‌ت پێكبهێنرێت، به‌مشێوه‌یه بۆ شه‌ش مانگ ده‌چێت عیراق دووچاری قه‌یرانێكی سیاسی ئاڵۆز بووه‌ته‌وه مه‌ترسی ئه‌وه‌ی لێده‌كرێت پرۆسه‌ی دیموكراتی و سیاسی سه‌رتاپا هه‌ڵبووه‌شێنێته‌وه، چونكه ئاڕاسته‌ی گفتوگۆ و لێدوانی لیسته سه‌ره‌كییه براوه‌كانی (سوننه و شیعه) وا ده‌خوێندرێته‌وه كه جارێكی دیكه شه‌ڕ و ململانێی مه‌زهه‌بی گۆڕه‌پانی سیاسی داگیربكات و هه‌ر تایفه‌یه‌كی مه‌زهه‌بی (سوننه و شیعه) بیانه‌وێت به‌هۆی پۆستی سه‌رۆك وه‌زیرانه‌وه باڵا ده‌ستی خۆی بسه‌پێنێت به‌سه‌ر عیراقدا، ئه‌م هزر و بۆچوونه‌ش پاڵنه‌ری ده‌ره‌كی هه‌یه و ئه‌جندای وڵاتانی دراوسێی عیراق به‌زه‌قی له‌م قه‌یرانه‌دا به‌دیده‌كرێت و به‌ئاشكرا وڵاتانی دراوسێ مه‌به‌ستیانه ویست و ئه‌جندای خۆیان له‌نێو خۆی عیراقدا بسه‌پێنن و حكومه‌تی ئاینده‌ی عیراقیش به‌شێوازێك پێكبهێنرێت كه بریتی بێت له میكانۆیه‌ك به‌ده‌ست ده‌وروبه‌ره‌وه.\nلێره‌دا مه‌به‌ستمانه سێ ئه‌جندای جیاواز كه له وڵاتانی دراوسێی عیراقه‌وه ئاماده‌كراون بخه‌ینه‌ڕوو كه مه‌به‌ستمانه بیسه‌پێنن به‌سه‌ر گه‌لانی عیراقدا، ئه‌ویش له ڕێگای ئه‌و حكومه‌ته‌وه‌یه كه هێشتا پێكنه‌هاتووه، لێره‌دا ڕه‌نگه پرسیارێكیش بێته ئاراوه سه‌باره‌ت به‌وه‌ی بۆچی ده‌بێت ئه‌م جۆره ئه‌جندایانه بواری ئه‌وه‌یان له‌به‌رده‌مدا بێت تاكو له عیراقدا جێبه‌جێ بكرێن؟ له‌وه‌ڵامدا ده‌ڵێین ناوخۆ و پێكهاته‌ی گه‌لانی عیراق هۆكارن و له‌ڕێگه‌یانه‌وه كارئاسانی ده‌كرێت بۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌جندای وڵاتانی دراوسێ، به‌و پێیه‌ی عه‌ره‌بی عیراق له هه‌ر دوو مه‌زهه‌بی شیعی و سوننی پێكهاتوون و دراوسێكانی عیراقیش مسوڵمانی شیعه و سوننه‌ن، هه‌روه‌ها به حوكمی پێگه‌ی جیۆپۆله‌تیكی و جوگرافی عیراقیش كه هاوسنووره له‌گه‌ڵ ئێران و توركیا و سوریا و ئوردون و عه‌ره‌بستانی سعودیه زیاتر كاری ده‌ستێوه‌ردانی له كاروباری نێوخۆی عیراق ئاسانكردووه، لێره‌دا ئاماژه به ئه‌جنداكان ده‌كه‌ین:\nیه‌كه‌م: ئه‌جندای ئێران: ئێران به حوكمی ئه‌وه‌ی مه‌ڵبه‌ندی شیعه‌یه له جیهاندا و زۆرینه‌ی دانیشتوانی عه‌ره‌بی عیراقیش شیعه مه‌زهه‌بن، زۆر لای مه‌به‌سته ئه‌و حكومه‌ته‌ی كه له عیراقدا دێته سه‌ر حوكم سه‌ركرده‌یه‌كی شیعی سه‌رۆكایه‌تی بكات، واته لای كۆماری ئیسلامی ئێران ئه‌وه گرنگ و مه‌به‌سته سه‌رۆك وه‌زیرانی ئاینده‌ی عیراق له "لیستی ده‌وڵه‌تی یاسا و هاوپه‌یمانی نیشتمانی" ده‌رنه‌چێت! چونكه سه‌رانی ئه‌م دوو گروپه په‌یوه‌ندی مه‌زهه‌بی و مێژوویی و سیاسی ده‌یانبه‌ستێته‌وه به ئێرانه‌وه و به حوكمی پێگه‌ی جیۆپۆله‌تیكی ئێران و عیراق كه سنوورێكی دورو درێژیان هه‌یه قوڵاییه‌كی ستراتیژی بۆ ئێران دروستده‌بێت كه بتوانێت به‌شێك له ئامانجه باڵاكانی بهێنێته‌دی، بۆیه والێكده‌درێته‌وه كه ویست و ئه‌جندای ئێرانی له ئه‌جنداكانی دیكه به‌هێزتر بێت و ئێران له كۆتاییدا تواناكانی خۆی بخاته‌گه‌ڕ له‌پێناو ڕازیكردنی لیستی ده‌وڵه‌تی یاسا و هاوپه‌یمانی نیشتمانی بۆ ئه‌وه‌ی له‌نێو خۆیاندا كاندیدێكی گونجاو هه‌ڵبژێرن و له‌ئه‌نجامدا پۆستی سه‌رۆك وه‌زیران به ده‌ست شیعه‌وه بمێنێته‌وه، ئه‌م ویسته‌ی ئێرانیش ڕاسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ ویستی مه‌رجه‌عیه‌ته شیعییه‌كانی عیراقدا یه‌كده‌گرێته‌وه و زامنی ده‌سه‌ڵاتی شیعه ده‌كات بۆ ئاینده‌یه‌كی دوورتر، هه‌روه‌ها ئه‌م قه‌یرانه‌ی ئێستا ئه‌وه بۆ شیعه ده‌رده‌خات ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر كاندیدێكی نێو ماڵی شیعه ڕێكنه‌كه‌ون ئه‌وا لیستی (ئه‌لعراقییه) كه نوێنه‌رایه‌تی سوننه ده‌كات جارێكی دیكه جڵه‌وی حوكم ده‌گرنه‌وه ده‌ست، هه‌روه‌ها ئه‌م په‌رتبوونه‌ی عه‌ره‌بی شیعه ده‌بێت ببێته ئه‌زموون و په‌ندێك و له ئاینده‌دا دووباره نه‌بێته‌وه.\nدووه‌م: ئه‌جندای سوریا: سوریا له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه گروپێكی شیعی ده‌یبات به‌ڕێوه، به‌ڵام نابێت ئه‌وه له‌یادبكرێت كه پارتی به‌عس له‌سه‌ر حوكمه و ئه‌و گۆڕانكاریانه‌ی كه له عیراقدا له دوای ساڵی 2003ه‌وه ڕوویانداوه سوریای بێزاركردووه، بۆیه هه‌ر له سه‌ره‌تای 2003ه‌وه سوریا به‌چاوی گومانه‌وه ده‌ڕوانێته سیستمی دیموكراتی نوێ له‌عیراقدا و زۆرینه‌ی عه‌ره‌بی شۆڤێنی و پاشماوه‌كانی به‌عسیش له‌خۆگرتووه و ئاسانكاری سیاسی و هاتوچۆی بۆ مسۆگه‌ر كردوون، بۆیه پشتگیرییه‌كی ته‌واوی سوننه‌ی عیراق ده‌كات و مه‌به‌ستیه‌تی لیستی "ئه‌لعراقیه" سه‌رۆكایه‌تی وه‌زیران بگرێته ده‌ست، ئه‌مه‌ش هه‌ڵوێستێكی نامۆ نییه بۆ سوریا به‌و پێیه‌ی لیستی ئه‌لعراقییه به‌شی زۆری عه‌ره‌بی سوننه و پاشماوه‌كانی به‌عس و شۆڤێنیستانی عه‌ره‌ب له‌خۆده‌گرێت و به‌گرتنه ده‌ستی جڵه‌وی حوكم له‌لایه‌ن ئه‌لعراقیه‌وه سوریا دڵئارام ده‌بێت له‌وه‌ی كه هاوبیرێكی خۆی عیراق به‌ڕێوه‌ده‌بات، سوریا له‌م كاره‌یدا توانیوویه‌تی جۆرێك له هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ ئه‌جنداكانی "توركیا و ئوردن و سعودیه‌دا" بكات به‌وه‌ی كه خه‌مێكی هاوبه‌ش له‌نێوان سوریا و ئه‌و وڵاتانه‌دا هه‌یه به‌وه‌ی كه هه‌موو لایه‌كیان مه‌به‌ستیانه لیستی ئه‌لعراقیه جڵه‌وی حوكم بگرێته‌ده‌ست، چونكه به‌لای توركیا و ئوردن و سعودیه‌وه ئه‌لعراقیه وه‌كو گروپێكی سوننه مه‌زهه‌ب سه‌یر ده‌كرێن و وا سه‌یر ده‌كه‌ن كه ئیدی شه‌پۆلی شیعه له‌ناوچه‌كه و له نزیك سنووره‌كانیانه‌وه ڕاده‌وه‌ستێت و مه‌ترسیان له‌سه‌ر دروست نابێت و به‌شێوه‌یه‌كی ناڕاسته‌وخۆش ده‌یانه‌وێت بواری جیۆپۆله‌تیكی ئێران به‌رته‌سك بكه‌نه‌وه و ئیدی ئیراده‌ی ئێران ئه‌وه‌نده ده‌نگ زوڵاڵ نه‌بێت و له‌ناوچه‌ی عه‌ره‌بیدا باڵا ده‌ست نه‌بێت وه‌ك چۆن له لوبنان و یه‌مه‌ن و فه‌ڵه‌ستیندا ده‌بینرێت.\nسێیه‌م: ئه‌جندای سعودیه و ئوردن: سعودیه و ئوردن وه‌كو دوو ده‌وڵه‌تی سوننه مه‌زهه‌ب و دراوسێی عیراق له سۆنگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانیانه‌وه ده‌ڕواننه ناوخۆی عیراق و پێیانوایه پێویسته عیراق بگه‌ڕێندرێته‌وه سه‌ر ئاڕاسته عه‌ره‌بیه‌كه‌یی و له سایه و بواری ئێرانی (شیعی) ڕزگاربكرێت، بۆیه ئه‌م دوو وڵاته پشتگیری ته‌واوی گروپه سوننه‌كان ده‌كه‌ن كه خۆیان له لیستی "ئه‌لعراقیه‌دا" ده‌بیننه‌وه، لێره‌دا ئه‌جندای سعودیه و ئوردن زۆر ئاشكران و پشتگیری وڵاتی میسریشیان به‌ده‌ستهێناوه و له‌مباره‌یه‌شه‌وه جۆرێك هه‌ماهه‌نگیشیان له‌گه‌ڵ سوریادا هه‌یه به مه‌به‌ستی دوورخستنه‌وه‌ی سایه‌ی ئێران له‌ناوچه‌كه‌دا، ئه‌وه‌ی لێره‌دا جێگه‌ی سه‌رنجه هاتنه‌كایه‌ی سعودیه‌یه كه ده‌یه‌وێت وه‌كو لایه‌نێكی كاریگه‌ر له‌سه‌ر گۆڕه‌پانی عیراق به‌ده‌ربكه‌وێت و ڕێگا له سایه‌ی شیعی و ئێران بگرێت، چونكه وای بۆ ده‌چێت كه مه‌ترسی ده‌خاته‌سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی سعودیه، ئه‌ویش پاش ئه‌وه‌ی له (حوسییه شیعه‌كان) له وڵاتی یه‌مه‌ندا توانیان له باكوری یه‌مه‌ندا گورزی كوشنده له سوپای یه‌مه‌ن بده‌ن و مه‌ترسی جدیشیان خسته‌سه‌ر عه‌ره‌بستانی سعودیه، ئه‌مه‌ش ئه‌وه ده‌سه‌لمێنێت كه سعودیه له‌به‌ره‌ی عیراق و یه‌مه‌نه‌وه مه‌ترسی شه‌پۆل و شاڵاوی شیعه‌ی له‌سه‌ره، بۆیه مه‌به‌ستییه‌تی به‌ره‌نگارییان بێته‌وه و پشتگیری له‌و گروپ و فه‌رمانڕه‌وایانه‌ش بكات كه وه‌كو گروپی سوننه خۆیان ده‌ناسێنن له‌وانه‌ش لیستی (ئه‌لعراقیه) كه ئێستا وه‌كو مه‌به‌ستێك چووه‌ته ئه‌جندای سعودیه و ئوردن و میسره‌وه و له‌ڕێگه‌ی ئه‌لعراقیه‌وه ده‌كرێت هه‌ندێك له ئه‌جنداكانی ئه‌و وڵاتانه جێبه‌جێبكرێن، خاڵی سه‌ره‌كی ئه‌جنداكه‌ش له‌ئێستادا ڕێگه گرتنه له باڵاده‌ستی عه‌ره‌بی شیعه له عیراقدا، تا وه‌كو سایه‌ی ئێرانیش له‌وه زیاتر به‌رفراوانتر نه‌بێت، به‌مه‌ش ئێستا له‌نێوخۆی عیراقدا قه‌یرانێكی گه‌وره هاتۆته كایه‌وه و له‌نێوخۆی پارته سه‌ركه‌وتووه‌كانی شیعه و سوننه‌دا به‌شێوه‌یه‌كی ئاشكرا ئه‌جندای وڵاتانی دراوسێ تاووتوێ و جێبه‌جێ ده‌كرێت و ئه‌وه‌ی و نه‌ویست و ئه‌جندای عیراقییه‌كانه!؟


ماملێ و سەید عەبدوڵقادر گەیلانی ٢ – ماڵپەڕی فەرمیی ماملێ\nماڵه‌وه فایلی تایبەت فیلم ماملێ و سەید عەبدوڵقادر گەیلانی ٢\nبنەماڵەی “نەهرێ” یا شێخەکانی “شەمزینان” کە بەدرێژایی مێژوو ئاییندارێکی عێرفانی بوون، لە هەمانکاتیشدا نیشتمانپەروەرێکی خۆنەوسیت بوون، بۆ وەدەستهێنانی مافەکانی نەتەوەی کورد بەردەوام تێکۆشاون و گیانیان فیدا کردووە.\nشێخ عوبەیدیللای گەیلانی(١٨٣٠/١٨٨٣) و هۆزەکەی کە نیشتەجێی دەڤەری شەمزینان لە باکووری کوردستان بوون، لە ساڵی ١٨٨٠ زایینی، بڕیاری دا تا لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان شۆڕش بەرپا بکات و گەلی کورد لە ژێر زوڵم و تاوانەکانی قاجارەکان ڕزگار بکات. لەم پرۆسەیە دا توانی زۆربەی ناوچەکانی باکووری‌ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕزگار بکات و ببێتە مەترسی بۆ شارەکانی تەورێز و مەراغە.\nخەڵکی گووند و باژێڕەکانی ئەو ناوچە ڕزگارکراوانە کە لە ژێر زوڵمی قەزاقی قاجار وەئامان هاتبوون، لە برسان و لە بێبەرگی دا وەک مۆم دەتوانەوە. ئەو بەهاناچوونەی شێخ عوبەیدیللای شەمزینی و هۆزەکەی، هیچکات لە زەینی ئەم خەڵکە نەسڕایەوە و تەنانەت وەچە‌بەوەچە بەبیر نەوەکانیان دەهێننەوە کە کورد قەرزداری ئەم بنەماڵە مەزن و تا سەرئێسقان کوردپەروەرەن.\nپێگەی کۆمەڵایەتی و نەتەوەیی ئەم بنەماڵەیە لەو ناوچانەدا وەها پتەو و خۆشەویستە کە خەڵکانی ئەم شار و گوندانە بە ئاواتن تا ئەندامیکی ئەم بنەماڵەیە دەڤەرەکەیان بەسەر بکاتەوە. لە وەها ئەگەرێکدا هەموو چین و توێژەکان بە خزمەتیان دەگەن و هەرکەس بەبەری خۆیەوە و بە شیاوترین شێوە ئەوەی لە توانایان دا بێت، دەیکەن تا سپاسوێژی خۆیان دووپات بکەنەوە بۆ ئەم بنەماڵە هێژا و خۆنەویستە. ئەوە لە حاڵێک دایە کە گەورەکانی ئەم خانەدانە هیچکات قایل نابن و نەبوون کە بەهیچ بارێکدا بارگرانییان هەبێت بۆ سەر خەڵک. ئەوان بەردەوام دووپاتی ئەو خاڵەیان لە هۆگرانی خۆیان دەکەنەوە تا ڕەچاوی بکەن.\nکەمتر ڕووی داوە کە شێخی شەمزینان، سابڵاخی بەسەرکردبێتەوە و محەممەدی ماملێ بەشداری کۆڕ و کۆبوونەوەکانیان نەبووبێت یا بە پێچەوانە، بنەماڵەی شێخ لە کۆڕ و بۆنەکانی خۆیان دا ماملێیان نەخوێندبێتەوە.\nپێشتر لەم پێگەیە دا گرتەیەکمان لە چەشنە کۆبوونەوەیەک بڵاو کردەوە کە بەشیکی زۆر لە جەماوەری خەڵکی مەهاباد لە ماڵی خاوالێخۆشبوو کاک “عەلی ئەڵڵاوەیسی” بە خزمەت (شێخ عبدولقادر کوڕی سەید عەبدولله ئەفەندی کوڕی سەید عبدولقادر کوڕی شێخ عوبەیدیللا کوڕی سەید تەها نەهرێ) گەییشتن و بە گۆرانی ئایینی و خوێندنەوەی مەولودنامە و ماملێ‌ش بە خوێندنەوەی هۆنراوەکانی مامۆستا “وەفایی” خۆشەویستی خۆیان پێشکەشی ئەم بەڕێزانە دەکرد.\nئەمڕۆ دیسان گرتەیەکی تر لە بۆنەیەکی هاوشێوە لە ماڵی خوالێخۆشبوو “هاشم فیدایی” کەوتۆتە دەستمان کە تێیدا ماملێ دوو بەستەی مامۆستا “وەفایی” دەخوێنێت و مەڵبەندی هونەریی ماملێ‌ش بۆ یەکەمجار پێشکەشی ئێوە میوانانی ئەم پێگەیە دەکات.\nئەم گرتەیە کە لە ڕێکەوتی پێنجشەممۆ ٢٥/٠٦/١٩٨٧ تۆمار کراوە، ئەم تایبەتمەندییەشی هەیە کە کۆمەڵێک هاوشاری و مرۆڤی ڕۆحسووک و خۆشەویستی تێدا بەدی دەکرێت کە ئێستا لە ناوماندا نەماون. یەک لەو مرۆڤە ئازیزانە مامۆستا “حاجی هاشم نانەوازادە”یە کە ئافرێنەری دەیان هەڵبەست و ئاواز لە گۆرانییەکانی ماملێ‌یە کە لە گرتەکەدا لە لای چەپی ماملێ دانیشتووە. یادی ئەم کۆچکردوانە بە خێر و خۆشی. هیوادارین کە ئێوەش چیژی لێ ببینن.\nلە کۆتایی دا دەستخۆشی و سپاسی ڕێزدار داود زەهابی خوشکەزای محەممەد ماملێ دەکەین کە ئەم گرتەیەی لای خۆی پاراستووە و بۆ ئیمەی نارد تا پێشکەشی کوردستانیانی بکەینەوە کە خاوەنە ڕاستەقینەکەی ئەم یادگارییانەن.\nمەڵبەندی هونەریی ماملێ


Kurdish » ڕۆژی جیهانیی شێرپەنجە ٤ / ٢ / ٢٠١٨\nساڵانە لە ڕۆژی ٤ ی شوبات بە مەراسیم و چالاکی جۆراو جۆر یادی ڕۆژی جیهانیی شێرپەنجە دەکرێتەوە، بە ئامانجی بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری کۆمەڵگە، بڵاوکردنەوەی ڕێنمایی نیشانەکانی و خۆپاراستن لە نەخۆشی شێرپەنجە و هاندانی لایەنە پەیوەندیدارەکان بۆ کارکردن و گرنگیدان بەم نەخۆشییە تا لە قۆناغەکانی سەرەتای توشبوندا دەستنیشان بکرێت و چارەسەری خێرای بۆ ئەنجام بدرێت.\nلەم ڕۆژەدا منداڵپارێزی کوردستان بە مەبەستی پێشکەشکردنی پشتگیری زیاتر بە منداڵانی تووشبوو بە نەخۆشی شێرپەنجە لە ڕووی کۆمەڵایەتی و دەروونییەوە بەشێکی نوێی لە نەخۆشخانەی هیوا لە شاری سلێمانی کردەوە کە لە داهاتی سندوقەکانی کۆمەکی منداڵپارێزی کوردستان بەشداربووە لە نۆژەنکردنەوەی بەشەکەداو بەڕێوەی دەبات و مانگانە هاوکاری ستافەکانی دەکات.\nجێی ئاماژه‌یه وه‌ک پاڵپشتییەک بۆ منداڵ و گرنگیدان بە منداڵی تووشبوو بە شێرپەنجە بەڕێز هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد، دامەزرێنەری منداڵپارێز سەردانی بەشەکەی کرد.\nمنداڵپارێزی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٣ەوە بەردەوامبووە لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری دەروونی و کۆمەڵایەتی و دارایی بە منداڵانی تووشبوو بە نەخۆشی شێرپەنجە و خێزانەکانیان لە نەخۆشخانەکانی هیوا لە سلێمانی، نانەکەلی لە هەولێر و سەنتەری ژین لە دهۆک.\nچالاکی پرۆگرامی پەروەردەی منداڵپارێزی کوردستان


مامۆستايەكى زانكۆى كۆيە لە بارەى شانەی خۆری توێژينەوەيەكى بڵاو كردەوە - PRESS.ROOM\nمامۆستايەكى زانكۆى كۆيە لە بارەى شانەی خۆری توێژينەوەيەكى بڵاو كردەوە\nبەڕێز پ.ى.د.فەهمى فەريق محمد، مامۆستاى بەشى فيزيا لە فەكەڵتى زانست و تەندروستى زانكۆمان، كە هاوكات پسپۆرى وزەی خۆرو کارەبای خۆريى-ە ، بەهاوبەشيى، توێژينەوەيەكى لەبارەى شانەى خۆرى بڵاوكردەوە لە گۆڤاری پلۆس وەنی (Plos One) ئەمریکی.\nتوێژينەوەكە بەم ناونيشانەيە:\nد.فەهمى دەڵێت "لە کاتی بەکارهێنانی شانەی خۆری (لەوحەی شەمسی) لە لایەن بەکارهێنەران یاخود وەبەرهێنانی ئەم بوارەوە ، پێویستە هەڵسەنگاندنی وردو درشت بۆ کواڵیتیەکەیان و ئاستی کارکردنیان بکرێت ، بە ماوەیەکی کەم و بە وردییەکی بەرز. گرفتی بەکارهێنانی ئەو ڕێگایانەی کە ئێستا بەردەستن لەم بوارەدا ئەوەیە کە کاتێکی زۆرئەخایەنێ و توانایان دیاریکراوە."\n" لەم توێژینەوەیەدا ، ڕێگەیەکی نوێی سادەو چوستی بەرزی ژمێرکاری دەخەینەڕوو ، کە زۆر بەباشی دەتوانرێت بەکاربهێنرێت بۆ دۆزینەوەی نەگۆڕە خودییەکانی خانەی خۆری وشانەی خۆری. بە زانین و دۆزینەوەی وردی ئەم نەگۆڕانە ، ئەتوانرێت هەڵسەنگاندی وردو درشت بۆ شانە/خانەی خۆری بکرێت و لە توانای پێدانی ڤۆڵتیەو تەزوو ، هەروەها لە تونستی تەواویان بگەین تەنانەت ئەگەر لە هەر پلەیەکی گەرمای کارکردندا بن ، یاخود لە ژێر هەر توندیەکی تیشکی خۆردابن؛ ئەم زانیاریانە زۆر گرنگن بۆ بواری دڵنیایی جۆری ئەم ئامێرانە کە وزەی خۆر ئەکەنە کارەبا ، هەروەها دەتوانرێ بەهۆیەوە تەمەنیان دیاری بکەی و لە کواڵیتی کارکردنیان دڵنیابین لە هەر سات و کاتێکدا"\nهەروەها دەڵێت "بۆ ئەوەی ئەم ڕێگە نوێیە سوودی تەواوی لێوەربگیرێت لەلایەن کەسانی ئەکادیمی و کەسانی بەکارهێنەریشەوە ، لەهەمان کات وە بۆ یەکەمینجار ، هەڵساین بە دروستکردنی ئەپڵیکەیشنێکی تایبەت لەڕێی پرۆگرامی ماتلابەوە بۆ ئەنجامدانی دۆزینەوەکان بە خێرایی. کەسی بەکارهێن ئەتوانێ ئەپڵیکەیشنەکە دابەزێنێ لەسەر کۆمپیوتەرەکەی و پاشان داتای پێویست بدا بە ئەپڵیکەیشنەو بیخاتەکار ؛ لە ماوەی چەند چرکەیەکی کەم دۆزینەوەکان ئەنجام ئەدات بە وردییەکی بەرز (لەکاتێکدا زۆربەی ڕێگەکانی پێشوو پێویستی بە چەندین خولەکەو چوستیەکەشیان وەکو ئەمە بەرزنیە). "\nلەبارەى سوودوگرنگى ئەم توێژينەوەيە دەڵێت "ئەم توێژینەوەی گرنگی تایبەتی هەیە بۆ کوردستان ، لە کاتێکدا کارەبای بەردەواممان نیە ، بە پشت بەستن بە دەرەنجامی ئەم توێژینەوەیە ، دەتوانرێ سیستەمی کارەبایی تێکەڵی زیرەک بنیادبنرێت (بەنداوەکان+وزەی خۆر) ، بەجۆرێ لەهەر ساتێکی ڕۆژدا هەڵسەنگاندنی خێرا بۆ لەوحەی شەمسی دەکرێ و تواناکەی دەستنیشان ئەکرێت تاکو بڕیاربدرێ لەسەر ئەو بڕەی کارەبایەی کە پێویستە بۆ شارێک یان ناوچەیەکی دیاریکراو ، ئەمەش بەتێکەڵکردنی لەگەڵ کارەبای بەنداوەکان و نەهێشتنی کارەبای مۆلیدەو سەرچاوە گازییەکان ، کە هۆکاری پیسکردنی ژینگەن بە ژاوەژاوو گازی پیس و گەرمی بۆناو ژینگەی کوردستان."\nئەنجامەکانى ئەم توێژينەوەيە لە گۆڤاری پلۆس وەنی (Plos One) ئەمریکی بڵاوکراوەتەوە ، کە لە لیستی جۆرناڵەکانی سۆمسن رۆیترزە بە ئیمپاکت فاکتەری 2.76ە.\nبۆ خوێندنەوەى توێژينەوەكە، كليك لێرە بكە.\nپ.ى.د.فەهمى فەريق محمد\nپسپۆرى ورد: وزەی خۆرو کارەبای خۆریی\nژمارەى توێژينەوە بڵاوكراوەكان:36\nژمارەى پەرتوكە چاپ كراوەكان:1\nچەند ساڵە مامۆستاى زانكۆيە:12\nشوێنى كارەكەى:بەشی فیزیا ، فاکەڵتی زانست و تەندروستی ، زانکۆی کۆیە\nلاپەڕەی زانکۆی کۆیەى (TAP)


دەربارەی ئێمه بەرهەمەکان\nباکسی دابەش بوون\nهەواڵەکان بڕوانامەکان پەیوەندی لەگەڵ ئێمه\nدارە تێلی کۆنکرێت ئێچ فۆرم کە لە کۆمپانیای مازیار سەنعەت بەرهەم هاتووە بە پێی رێنوومایی دەست نیشان کردنی پێوانەکانی نرخاندنی تەکنیکی و ئەزموونەکانی پایە و بناغەی کۆنکرێتی چوار گۆش کە هی مانگی خەرمانانی سالی ٩٠ کۆچی یە و زۆر جار لە لایەن چاودێرانی کۆمپانیاکانی گەیاندنی سەرتاسەری وەلات و هەروەها توانیر فەحس و تاقی کردنەوەی لە سەر کراوە.\nئەو تیرانە بە درێژایی ٩، ١٢، ١٤، ١٥ میتر بە رێژەی قایم بوونی کێشانی 200 و 400 و 600 و 800 و 1000 و 1200 کیلۆگرام بەرهەم هاتووە.\nتوانانی بەرهەم هێنانی کۆمپانیا لەدارەتێل زیاتر لە ٢٠٠٠٠ دانە لە سال دایە.\nپرۆسەی بەرهەم هێنان:\nدێپۆی شیشەکان (کە لە جۆری A3 ن و لە باشترین کارخانەکانی وەلات دابین دەکرێن) لە شوێنی داپۆشراو دایە هەتا پێش لە ئۆکسیدە بوونی شیشەکان بگرێت کە گەورەترین هۆکاری خووران لە تیرەکانە.\nهەموو خامووتە I فۆرمەکان و چوارگۆشەکان لە رێگای ئامێری خامووت لێدەر سی ئێن سی سی ( (Stirrup Benderوبە ئەندازەی ستاندارد و بە یەک میزان بەرهەم دێن.\nئەو شیناژانەی لە لایەن کارمەندانی بە ئەزموونی کۆمپانیا درووست دەکرێن بە ئامێری جەرسەقیڵ بۆ نێو قاڵب رادەگوێزرێن هەتا لە جێ بە جێ بوونی خامووتەکان بە نیسبەت کەلافی سەرەکی پێش گیری بکرێت.\nلە www.youtube.com بیبینن\n- جۆری چیمەنتۆ کە بە کار دەهێنرێت تیپی ٢ پۆرتلەندە وە لە کارخانە گەلی ناودار و جێگەی متمانە بەرهەم دێت.\n- خیز و دەنکە زیخ لە کانزاکانی خاوەن ستاندارد دابین دەکرێت(SE زیخ لە سەدا ٩٠ بۆ سەرە)\n- کۆنکرێت سازکردن لە رێگای ئامێری بێچینگ پلانت ئەنجام دەدرێت کە بە سەرنج دان بە ئەندازە گرتنی ووردبینانەی کێشی چیمەنتۆ و خیز و دەنکە زیخ وە هەروەها ڕادەی ئاو لە رێگای ئامرازی ئەندازە گرتنی دیجیتالی ئامێر، کاری تێکەڵ کردن و میکس کردن بە ووردبینی زۆرەوە ئەنجام دەدرێت کە گرینگ ترین مەرج لە درووست کردنی کۆنکرێتە.\nکاری بەتاڵ کردنی کۆنکرێت:\nکۆنکرێتی سازکراو لە ریگای پاکەتی راگواستن و بەتاڵ کردن بۆ سەر ئەو قاڵبانەی کە پێشتر بە ووردی بەستە کراون رادەگوێزرێت وە بە سەرپەرەستی تەواوی ئەندازیاری کۆمپانیا بەتاڵ دەکرێت.\nتەواوی قۆناغەکانی راگواستن و بەتاڵ کردنی کۆنکرێت لە شوێنی داپۆشراو دا دەکرێت هەتا لە ئۆکسیدە بوونی شیناژ لە قاڵب و خراپ بوونی کۆنکرێت بە بارانە، پێش گیری بکرێت.\nڕە عەمەل هێنانی کۆنکرێت:\nدوای کرانەوەی قاڵب ئەو جار نۆبە دەگاتە کاری ڕە عەمەل هێنانی کۆنکرێت، تیری ئامادەکراو دەبێ ٢٨ رۆژلە تەمەنی تێپەر بێت هەتا بگاتە قۆناغی گەیاندن بەلام ئیمکانیاتی رە عەمەل هێنانی کۆمپانیای مازیار سەنعەت کە بریتی یە لە هەڵم دان و نووقم کردن لە ئاو، دەبێتە هۆی ئەوەی کە تەمەنی تیر بگاتە ١٤ رۆژ.\nجیگەی ئاماژەیە کە کۆمپانیای مازیار سەنعەت خاوەنی یەک ئامێری ٥ تۆنی و ٤ حەوز لە ئەندازەی جۆراوجۆرە.\nکۆمپانیای مازیار سەنعەت خاوەنی شوێنێکی زۆر باشە بۆ دێپۆ کردنی تیرە کۆنکرێتەکان. رێژەی گوونجانی دێپۆ ٢٠٠٠ دانەلە رۆژ دایە، کە ئەمەش بۆتە هۆکاری رەنگاورەنگی و جۆراوجۆری لە تیرەکان وە هەروەها رادەست کردنی سەری وەخت بە کریارانی خۆشەویست.\nشكرا لاهتمامكم، وقد وردت الرسالة.\n© 2018 MaziyarSanat کلیه حقوق این سایت متغلق به شرکت مازیار صنعت میباشد