https://1baiser.com لایەنگرە كوردەكانی ئەكەپە ڕوو دەكەنە هەدەپە |\nHome ڕاپۆرت لایەنگرە كوردەكانی ئەكەپە ڕوو دەكەنە هەدەپە\nدەنگەكانی زیاد دەكات\nلایەنگرانی پارتی داد و گەشەپێدان ״ئەكەپە״ لەناو كوردی باكوری كوردستان بەرەو دابەزین چووە و دەنگەكانی پارتی دیموكراتی گەلان ״هەدەپە״ زیادی كردووە و بەپێی چەند ڕاپرسییەكی نوێ لە تورکیا، هەدەپە ژمارەی دەنگەكانی لە هەڵبژاردنی داهاتوودا زیاد دەكات.\nلە نوێترین ڕاپرسیدا كە دەستەی لێكۆڵینەوەی ئابووریی ئیستانبول بۆ ڕاپرسی ئەنجامی داوە، ئەكەپە ڕێژەی دەنگەكانی بە ڕێژەی ٧% لە چاو دەنگەکانی ٢٠١٥ كەمی كردووە و هەدەپەش بە ڕێژەی ٣-٥% دەنگەكانی زیاد دەكات، بەڵام مەهەپە دەنگەكانی بە جۆرێك دادەبەزێت كە ناتوانێت بگاتە پەرلەمان.\nنادر یەڵدرم، پەرلەمانتاری هەدەپە لە پەرلەمانی تورکیا بە ״ئاژانس״ی ڕاگەیاند، پڕۆسەی هەڵبژاردن لە توركیا لەژێر پرسیاریدایە، ئەگەر ئەکەپە کاری نایاسایی نەکات ناتوانێت بە تەنها حکومەت پێک بهێنێت.\nیەڵدرم ئاماژە بەوەش دەكات ئەكەپە بەهۆی سیاسەتی دوژمنایەتیكردنی گەلی كورد و شكستی ئابووریی توركیا ژمارەی دەنگەكانی کەم دەکات و لە هەڵبژاردنی داهاتوو ئەكەپە شكست دەهێنێت.\nبڕیارە ساڵی 2019 هەڵبژاردنی پەرلەمانی توركیا بەڕێوە بچێت و هەر لە ئێستاوە ڕێكخراوەكان و ناوەندەكانی لێكۆڵینەوە دەستیان كردووە بە ئەنجامدانی ڕاپرسی بۆ پارتەكانی توركیا، ئەو ڕاپرسیانەش لەناوندی سیاسی توركیا گرنگی زۆری پێ دەدرێت.\nئەكەپە كە ڕەجەب تەیب ئەردۆگان سەرۆكایەتیی دەكات لە ناوخۆی توركیا ڕووبەڕووی ڕەخنەیەكی زۆری شەقامی توركی و كوردیش بووەتەوە ئەوەش وای كردووە كە بەپێی ئەو ڕاپرسییە ڕێژەی دەنگەكانی لە 7% بە بەراورد بە ساڵی 2015 كەم بكات، دەنگەكانی هەدەپەش بە ئاستێكی باش زیاد دەكات. هەدەپە لە هەڵبژاردنی ساڵی 2015دا ڕێژەی 10,6% دەنگی دەنگدەرانی بەدەست هێنابوو، لەم ڕاپرسییەدا ڕێژەی ١٠.٨%ی دەنگی دەنگدەرانی توركیای بەدەست هێناوەو بەوەش هەدەپە توانیویەتی ڕێژەی دەنگی دەنگدەرەكانی زیاد بكات سەرەڕای دەستگیركردنی هاوسەرۆكانی پارتەكە و ژمارەیەك پەرلەمانتارەكانی.\nئەمە تاكە ڕاپرسی نییە كە لە توركیادا كراوە، بەڵكو لە ماوەی سێ مانگی ڕابردوودا تاكو ئێستادا چوار ڕاپرسی لە لایەن چوار ناوەندی گەورەی توركیا ئەنجام دراوە كە ئەوانیش ناوەندی سەنتەری ئەنادۆڵ، دامەزراوەی باشتاك و سەنتەری پەرەپێدانی ئەستەمبوڵ و دەستەی لێكۆڵینەوەی ئابووریی ئیستانبوڵ.\nبەپێی ڕاپرسییەكانی سێ لەو ناوەندانەی لێكۆڵینەوە دەنگەكانی ئەكەپەو مەهەپە كەمی كردووە و دەنگی جەهەپە و هەدەپەش زیادی كردووە.\nئەحمەد یەڵماس، ئەندامی ئەنجوومەنی بەڕێوبەری بەدەپە كە پارتێكی كوردیە بە ״ئاژانس״ی وت: ״لە ماوەی چوار ساڵی ڕابردوودا دەوڵەتی ئەكەپە بە هەموو هێزی خۆیەوە دژایەتی گەلی كوردی كردووە و پەرلەمانتار و لایەنگری بەدەپە و هەدەپەی خستووەتە زیندانەوە، بۆیە پێویستە ئەو كوردانەی لەگەڵ ئەكەپەن لەوە تێبگەن لە لای ئەكەپە هیچ قەدرێکیان نییە״.\nئەندامی ئەنجوومەنی بەڕێوبەری بەدەپە جەختیش لەوە دەكاتەوە ڕۆژانە خەڵكانێكی زۆر لەو كوردانەی لەناو ئەكەپەن دەگەڕێنەوە بۆ ناو بەدەپە و هەدەپە، چونكە بە وتەی خۆی ئەو كوردانەی ناو ئەكەپە سیاسەتی پارتەكەیان بۆ دەركەوتووە كە لە دژی براكانی ئەوان كۆمەڵكوژی دەکەن.\nلە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەكەی ڕابردوو هەدەپە توانی بەربەستی 10%ی هەڵبژاردن تێپەڕێنێت و ڕێژەی 13%ی دەنگەكانی بەدەست هێنا كە 81 كورسی پەرلەمانی كرد، هەرچەندە ئەو دەنگانە لە هەڵبژاردنی دووەم كەمی كرد، بەڵام لە ئاستی 12% وەستا، ئەوەش ئەنجامێكی ئەرێنی بوو بۆ هەپەدە.\nماوەی سێ ساڵە حكومەتی توركیا پڕۆسەی ئاشتی ڕاگرتووە ئەو پڕۆسەیە لایەنگری كوردی بۆ ئەكەپە زیاد كرد، بەڵام لە دوای ساڵی 2015 كاتێك هەڵبژاردن كۆتایی هات ئەكەپە كە حكومەتی بە دەستەوەیە سیاسەتی خۆی بەرانبەر كورد توند كردەوە جگە لە زیندانیكردنی هاوسەرۆكانی هەدەپە و پەرلەمانتارانی ئەو پارتە بە زیاتر لە 10 هەزار ئەندام و لایەنگری هەدەپەی دستگیر كرد و چەندین شار و شارۆچكەی وێران كرد.\nبەپێی ئامارە نافەرمییەكان ئەكەپە نزیكەی 5 ملیۆن لایەنگری لەناو باكوری كوردستان هەیە، ئەو ڕێژەیە بۆ ئەكەپە ڕۆڵی گرنگ دەبینێت لە شارە كوردییەكان لە هەڵبژاردنەكاندا، بەڵام تاكو ئێستا نەیتوانیوە ڕێژەی ئەو دەنگانە ڕكابەری هەدەپە بكات.\nدەرسیم چیچەك، نووسەر و چاودێری سیاسی كورد لە باكوری كوردستان ئاماژە بەوە دەكات كە سیاسەتی ئەكەپە بەرانبەر كورد وای كردوە هەموو گەلی كورد نیگەران بێت، بۆیە لە توركیاش كوردەكانی ناو ئەكەپە زۆریان لە ڕیزكانی ئەو پارتە هاتوونەتە دەرەوە.\nدەرسیم چیچەك بە ״ئاژانس״ی وت: ״هەدەپە لە خەباتێکی گەورەدایە بۆ كورد، زۆربەری سەركردەكانیان ئێستا لە زیندانن گەلی كورد ئەوە لەبەرچاو دەگرێت كە ئەوانە لە پێناو كورد لە زیندانن، بۆیە دەنگەكان هەدەپە ئەگەر زیادیش نەكات كەم ناكات״.


به‌هۆی كارو ده‌ستكه‌وت‌و داهێنانه‌كانیه‌وه، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ڕێز له به‌رپرسی به‌شی دایه‌نگه‌كان ده‌نێت\n"له‌مه‌ودوا به‌شی دایه‌نگه‌كان به پڕۆگرامێكی ئه‌لیكترۆنی كاره‌كانی ڕاده‌په‌ڕێنێت"\nڕۆژی دووشه‌ممه، 27ی 7ی 2020، به ئاماده‌بوونی به‌ڕێز م.عومه‌ر گوڵپی، به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی چاودێری‌و گه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵایه‌تی سلێمانی‌و به‌رێوه‌به‌رو به‌رپرسانی دیوانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌و گشتی‌و ژماره‌یه‌ك له به‌رپرسان، سیمینارێكی تایبه‌ت به خستنه‌ڕووی پڕۆگرامی ئه‌لیكترۆنی بۆ پاراستنی داتاو زانیارییه‌كانی به‌شی دایه‌نگه‌كان به‌ڕێوه‌چوو كه له‌لایه‌ن خاتوو حه‌لیمه فه‌تاح، به‌رپرسی به‌شی دایه‌نگه‌كان سه‌رپه‌رشتی كراوه.\nله سیمیناره‌كه‌دا، به‌ڕێز خاتوو حه‌لیمه فه‌تاح، قۆناغه‌كانی كاركردن‌و دروستكردنی پڕۆژگرامه‌كه‌ی بۆ ئاماده‌بووان شیكرده‌وه‌و وتی:" پڕۆگرامه‌كه به شێوه‌یه‌كی ساده دروست كراوه كه توانای وه‌رگرتنی داتاو زانیاریی سه‌رجه‌م دایه‌نگه‌كانی له هه‌موو بواره‌كان هه‌یه به شێوه‌ی سۆفت، له هه‌مان كاتدا زۆر به ئاسانی داتاكان ده‌پارێزێت‌و ئه‌رشیفیان ده‌كات‌و ده‌یانهێنێته‌وه به‌رده‌ست، هه‌روه‌ك به ئاسانی‌و به‌و جۆره‌ی ده‌خوازرێت ده‌توانێت ڕاپۆرت پێشكه‌ش بكات‌و زانیارییه‌كان پۆلێن بكات".\nهه‌ر له‌و سیمیناره‌دا، به‌ڕێز به‌رپرسی به‌شی دایه‌نگه‌كان‌و سه‌رپه‌رشتیاری پڕۆگرامه‌كه ماوه‌ی كاركردن له پڕۆگرامه‌كه‌و تێستكردن‌و داخڵكردنی داتاكان نزیكه‌ی چوار مانگی خایاندووه، له‌لایه‌ن ئاماده‌بووانیشه‌وه به خستنه‌ڕووی تێبینیه‌كان پڕۆگرامه‌كه ده‌وڵه‌مه‌ند كرا.\nهه‌ر له‌و سیمیناره‌دا، به‌ڕێز به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ده‌ستخۆشی له خاتوو حه‌لیمه‌و كاك زانای هاوڕێی كرد كه له كارێكی بێ وێنه‌و شایسته‌دا، هه‌ستاون به دروستكردنی ئه‌و پڕۆگرامه، كه به‌شێكه له به‌ڕێوه‌بردنی پێشكه‌وتوو و زیره‌كان‌و یارمه‌تیده‌رو ئاسانكارێكی زۆر باشی خێراكردن‌و پێشخستنی كاری كارگێڕییه، هاو كات ڕێكردنه له‌گه‌ڵ پێشكه‌وتنه‌كانی سه‌رده‌م كه به‌هۆی ته‌كنه‌لۆجیاوه ده‌كرێت فه‌رمانگه‌كان كاره‌كانی خۆیان باشترو وردتر ڕاپه‌ڕێنن‌و خزمه‌تێكی به‌رچاو به كوالێتی‌و چه‌ندێتی كار پێشكه‌ش به هاووڵاتیان بكه‌ن.\nهه‌ر له سیمیناره‌كه‌دا، به‌ڕێز به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی جه‌ختیكرده‌وه له‌سه‌ر ئه‌و ستراتیجه‌ی كه ئێسته به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاری له‌سه‌ر ده‌كات له‌سه‌ر پێكه‌وه به‌ستنه‌وه‌ی كاری كارگێڕی به ته‌كنه‌لۆجیاوه، هه‌روه‌ك بوون‌و به‌رده‌ستبوون‌و سه‌ركه‌وتنی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی له دروستكردن‌و به‌ڕێوه‌بردنی وێبسایتی فه‌رمی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی‌و په‌ره‌پێدانی بۆ خستنه‌گه‌ڕی بۆ بواری زیاتر بۆ خزمه‌تی هاووڵاتیان به گرنگ‌و پڕ بایه‌خ وه‌سفكرد.\nهه‌ر له‌و سیمیناره‌دا، له‌لایه‌ن به‌ڕێوه‌به‌ری گشتیه‌وه تابلۆی ڕێزلێنان پێشكه‌ش به خاتوو حه‌لیمه كرا، له پای ئه‌و ماندووبوون‌و داهێنان‌و خزمه‌ته‌ی پێشكه‌شی كردووه به‌به‌شی دایه‌نگه‌كان‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی.


کوردیپێدیا - چەند پێشمەرگەیەکی کەرتی 1ی هەرێمی 3 لە دێگەڵە\n📷 چەند پێشمەرگەیەکی کەرتی 1ی هەرێمی 3 لە دێگەڵە | پۆل: وێنە و پێناس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nچەند پێشمەرگەیەکی کەرتی 1ی هەرێمی 3 لە دێگەڵە\nچەند پێشمەرگەیەکی کەرتی یەکی هەرێمی 3 لە گوندی دێگەڵەی نزیک کەناروێی\nدانیشتۆکان لە ڕاستەوە: شەهید حەمەئەمین چوارتایی ڕابەری سیاسی کەرتی 1ی لە هەرێمی 3 لە رێکەوتی 24-06-1981 لە گوندی وەراژ شەهید بووە.\nشەهید قادر کەنکی فەرماندەی مەفرەزە لە کەرتی 1ی تیپی 37 شارباژێر لە مانگی 12- ساڵی 1984 لە گوندی واژەواژە شەهید بووە.\nسەڵاح کونجرینی لە ژیاندا ماوە، هەروەها شەهید سۆران نورکی کادێری کۆمەڵەی رەنجدەرانی کوردستانکۆمەڵەی رەنجدەرانی کوردستان ساڵی 1989 شەهید بووە.\nشەهید عومەر کەنکی فەرماندەی مەفرەزە لە کەرتی 1ی هەرێمی 3 لە رێکەوتی 22-06-198122-06-1981 لە گوندی مامەخەلانمامەخەلان شەهید بووە.\nمەلا سەراوی لە ساڵی 1985 لە گوندی شاناخسێشاناخسێ شەهید بووە.\nئەوەی ڕاکشاوە: شەهید خەبات چوارتاییە لە ساڵی 1995 لە پێنجوێنپێنجوێن لەشەڕی برا کوژیدا بۆتە قوربانی.\n#واژە | #کۆمەڵەی رەنجدەرانی کوردستان | #22-06-1981 | #مامەخەلان | #شاناخسێ | #پێنجوێن |\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | نامەیەکی بەڕێز (عەلی محەمەد چوارتایی) بۆ کوردیپێدیا لە 29-12-2017\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Dec 29 2017 10:18AM تۆمارکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 43 KB Dec 29 2017 10:33AM مانو بەرزنجی


مس - Howling Pixel\nمس (بە ئینگلیزی: Copper) یەکێکە لە توخمە کیمیاییەکان، ھێماکەی (Cu) و گەردیلەی ژمارە (٢٩)یە.\nئێریتریا، بە ڕەسمی دەوڵەتی ئێریتریا (بە عەرەبی: دولة إرتریا) وڵاتێکە لە ڕۆژهەڵاتی کیشوەری ئەفریقا. پایتەختی ئەم وڵاتە شاری ئاسمارایە. ژمارەی دانیشتوانی لەساڵی (۲۰۰٥)دا نزیکەی ٤٫٤٤ ملیۆن کەس بووە.\nئەبوو مەنسووڕ موەففەق\nئەبوومەنسووڕ موەفەق بن عەلی ھەرەوی، کیمیاگەرێکی فارسی، جۆرج سارتۆن لە کتێبێکی وتویەتی: ئەبوومەنسوور زانای سەردەمەکەی بوو، کە ڕوونکردنەوەیەکی دا سەبارەت بە ئۆکسیدی مس و و ئەنتیموان.\nئەرژەنتین، بەفەرمی کۆماری ئەرژەنتین (ئیسپانی:República Argentina)دووەم گەورەترین ووڵاتی کیشوەری ئەمەریکای باشوورە، وڵاتێکی فیدرالیە لە ٢٣ ھەرێم پێک ھاتوە، لەگەڵ شاڕێکی ھاوبەش بۆ ھەموو ھەرێمەکان بەناوی بوێنس ئایریس بەگەورەترین و پایتەختی ھەموو ھەرێمەکان دەناسرێت، ئەرژەنتین بە ھەشتەمین گەورەترین ووڵاتی جیھان ھەژمار دەکرێت، بەچوارەمین وڵات دادەنرێت لەنێو ئەو وڵاتانەی بە ئیسپانی ئاخاوتن دەکەن، ئەمیش دوای مەکسیک و کۆلۆمبیا و ئیسپانیا ، گەورەترین ووڵاتی ھەموو جیھانە کە بە زمانی ئیسپانی ئاخاوتن دەکات لە ڕووی ڕووبەرەوە، ڕووبەرە کیشوەریەکەی بریتیە لە زنجیرە چیاکانی ئەندێز لە خۆڕئاوای و زەڕیای ئەتلەسی لە خۆڕھەڵاتی، ئەرژەنتین سنوری ھاوبەشی ھەیە لەگەڵ پاراگوای و بۆلیڤیا و ئوروگوای لە باکوور،چیلییش کەوتۆتە خۆڕئاوای و باشووری، دوورگەکانی ڤۆکلاند و مالڤێناس و جۆرجیای باشوور و ساندویچی باشوور وەک بەشێک لە دوورگەکانی ئەرژەنتین بانگ دەکرێت بەڵام ئینگلتەرا داوای ھەموو ئەم دوورگانەی لە ئەرژەنتین کردەوە کە پێشتر بەشێک بوون لە ئیمپراتۆریەتەکەی، بەڵام بەگوێرەی ڕێککەوتنامەی جەمسەری باشوور وەک دوورگەکانی جەمسەری باشوور ناسێندران.\nئەرژەنتین لەڕێزبەندی دووەمین ووڵاتانی ئەمەریکای لاتین ھەژمار دەکرێت بۆ بەرزی گەشەی ئابووری و کۆی داھاتی تاکە کەس، ئەرژەنتین ئەندامە لە کۆمەڵەی ٢٠ و ٣٠ بۆ بەرزی داھاتی تاکەکەسی، وە لەبانکی جیھانی بەئاستی مامناوەندی بۆ داھاتی تاکەکەسی دادەنڕێت.\nئەفریقا، لە دوای ئاسیاوە لە ڕووی گەورەیی و ئاپۆرەوە دووھەمین کیشوەری جیھانە. ئەگەر دوورگە دراوسێیەکانیشی ھەژمار بکەین بە نزیکەی ٣٠٫٢ میلیۆن کیلۆمەتر چوارگۆشە، ٦٪ی گشت ڕووبەری زەوین و23%ی گشت ڕووبەری وشکایییەکانی داپۆشیوە.\nکیشوەری ئەفریقا لە یەک ڕوانگەدا\nژمارەی دەوڵەتەکان: ٥١ دەوڵەتی سەربەخۆ\nڕووبەر: ٣٠٬٣٧٠٬٠٠٠ کم٢ژمارەی دانیشتوان: بەپێی دووەم سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦ نزیکەی ١٬٢٢٥٬٠٨٠٬٥١٠ کەسە\nچڕی دانیشتوان: ٣٦٫٤/کم٢بەرزترین لوتکە: کلیمانگارۆ لە تانزانیا (٥٨٩٥ م)\nدرێژترین ڕووبار: ڕووباری نیل (٦٦٩٥ کم)\nگەورەترین وڵاتی لە ڕووبەردا: سوودان (٨١٣٬٥٠٥٬٢ کم٢)\nگەورەترین وڵاتی لە دانیشتواندا: نێجیریا(١٣٠)مليون\nگەورەترین شار: قاھیرە (١٢ میلیۆن کەس)\nگەورەترین وڵاتی لە ناردنی نەوتدا: لیبیا\nگرنگترین بەرھەمە کشتوکاڵییەکان: گەنم، گەنمەشامی، زەیتون، ترێ، قامیشی شەکر، خورما، ترشەمەنییەکان، پاقلەی سوودانی، مۆز، لۆکە و لاستیک.\nسەروەتە کانزایی و کانییەکان: بەترۆل، خەڵوز، ئاسن، مس، ئاڵتون، ئەڵماس، فۆسفات، کۆباڵت، کڕۆم و تەنەکە.\nھەرێمی ئاو و ھەوا:\nھەرێمی بیابانی گەرم\nھەرێمی دەریای ناوەڕاست\nھەرێمی ئاووھەوای دەریای شێدار\nھەرێمی ئەسیوبی (حەبەشە)\nئەورووپا (لە ڕووی بڕیارەوە) یەکێکە لە حەوت کیشوەرەکەی جیھان. لە بارەی جوگرافیەوە وەکو شێوە کیشوەر یا شێوە کەنارێکی گەورە دادەنرێت.\nبڕۆنز (بە ئینگلیزی: Bronze) بریتییە لە داڕشتەیەک لە مس و ١٢ بۆ ١٢٫٥٪ قەڵای. ھەندێجاریش ماددەی تری وەک فافۆن، مەنگەنێز، زینک و نیکڵی تێدەکرێت. ھەروەھا دەشێ مادەی ناکانزایی وەک زەرنیخ، فسفۆڕ یا سلیکۆنی تێ بکرێت. ئەم داڕشەتانە بە ڕێژەی جیاواز و ماددەی جیاواز دەبێتەھۆی پێدانی تایبەتمەندی جیاواز بە مس. بۆ نمونە داڕشتەکە ڕەقترە لە مس بەتەنھایی.سەردەمانێکی کۆن کە بڕۆنز ڕەقترین ماددەی کانزایی ناسراوی ئەو سەردەم بوو، پێی دەگوترێ سەردەمی بڕۆنز. سەردەمی بڕۆنز لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر دەگۆڕێت. بۆ نمونە سەردەمەکە لە ناوەڕاست ٤ ھەزار ساڵ پێش زایین دەستی پێکردوە لە ھیندستان و ئەوراسیا، بەڵام لە چین ئەم سەردەمە لە ٢ ھەزار ساڵ پێش زاین دەستی پێ کردوە. دوای دۆزینەوەی ئاسن سەردەمەکە گۆڕا بۆ سەردەمی ئاسن کە دەگەڕێتەوە بۆ نزیک ١٣٠٠ ساڵ پێش زایین. لە زۆربەی ئاسیا سەردەی ئاسن دەگەڕێتەوە بۆ پێش ٥٠٠ ساڵ پێش زایین.\nلەبەر ئەوەی زۆربەی دۆزراوەکان لەم سەردەمەدا لە مسی سپی دروست کراوون، زاناکان زۆرجار سود لە سەردەمی (داڕشتەی مس) وەردەگرن.\nتورکیا (بە تورکی: Türkiye)، بە فەرمی ناسراوە بە کۆماری تورکیا، دەوڵەتێکە بەشە گەورەکەی ئەکەوێتە باشوری ڕۆژئاوای ئاسیا و بەشە بچوکەکەی تری ئەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا، خاکەکانی تورکیا گەرووی بۆسفۆر و دەدردەنیل و دەریای مەڕمەڕە کە دەریای ڕەش بە دەریای ئێژەوە ئەبەستێت و ئاسیا بە ئەورووپا ئەگەیەنێت ئەگرێتە خۆی، ئەمەش وایکردووە کە شوێنێکی ستراتیژی و کاریگەری ھەبێت لەسەر ئەو دەوڵەتانەی بەسەر دەریای ڕەشدا ئەڕوانن، لە ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گورجستان و ئێران و ئەرمەنستان و ئازەربایجان، لە باشوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ عێراق و سووریا و دەریای ناوین، و سنووری دەریایی ھەیە لەگەڵ قوبرس و دەریای ئێژە و یۆنان و بولگاریا لە ڕۆژئاواوە، دەریای ڕەشیش لە باکووریەتی، و ئەندامی ڕێکخراوی ھاریکاری ئابوری دەریای ڕەشە.\nتورکیا ناوەندی حوکمی عوسمانی بووە تا ساڵی ١٩٢٢ و دامەزراندنی کۆماری تورکیا لە ساڵی ١٩٢٣ز.\nدارۆخان گوندێکە، کەوتووەتە ناوچەی شلێر ـ ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.مێژووی دارۆخان بەپێی شوێنەوارە مێژووییەکانی وەکوو نووسراوە کۆنەکان و قەڵا و سکە و پەیکەر و قەبرستانە جۆربەجۆرەکانی دەوروبەری، مێژووی ژیانی مرۆڤ لە دارۆخان بۆ چەندین سەردەم دابەش دەبێت:\n۱ سەردەمی ساکەکان و تەوتەم پەرستی/ لە ساڵانی شەستەکانی سەدەی بیستەمدا چەندین پەیکەری بچووک دۆزرانەوە، کە لە شێوەی ئاژەڵی ئەفسانەیی (دێو)ەکان دروستکرابوون.۲ سەردەمی ئاینی زەردەشتی / پاشماوەی چەندین قەبرستانی زەردەشتی تاکوو ئێستا لە دارۆخان، کە پاشماوەی مردووەکانیان لەناو گۆزە و گڵینەی زۆر پتەو گەورەدا داناوە؛ وەکوو گردی پیر میکائیل لە ناوەڕاستی گوندەکە و گردی پیرەقۆتینە لە باشووری گوندەکە. لەم ساڵانەشدا چەندین گۆزە لەو قەبرستانانەدا دەرهێنراون و خەڵکی بەرووبوومی دانەوێڵەی تێدا هەڵدەگرن. بەداخەوە لە قەبرستانێکی بچوکی مێژوویی نزیکی گوندەکەدا، ناسراو بە "لاگرد" (کە لە شێوەی هەڕەمێکی خڕدا بە ڕیزە بەردی چین لەسەر چین درووستراوە)، لەلایەن خەڵکییە هەڵدرایەوە و وێرانر کرا. لە قەبرێکیدا بە قوڵایی چوار مەتر، سندوقێکی نزیک یەک مەتر بە یەک مەتر درۆزرایەوە، کە بەهۆی کۆنیییەوە پۆرکابوو. لەو سندوقەدا کتێبێکی تێدابووە، بەڵام کتێبەکەش بەهۆی ناشارەزایی لە مامەڵەکردن و هەڵگرتنی پارچەی شوێنەواریدا، هەر زوو پارچە پاچە بوو. بەمەدا دیارە دارۆخان سەردەمی ئیمپاتۆریی مادەکانشی بینیووە، چونکە مادەکان بوون بۆ یەکەمجار لە ناوچەکەدا، پێنووس و تێنووسی پارچە چەرمییان بۆ نووسین و تۆمارەکانیان بەکار هێناوە.۳ سەردەمی ئاینی جولەکە / پاشماوەی قەبرسانێکی کۆنی جولەکە لە باکووری دارۆخاندا بەرچاو دەکەوێت.\n٤ سەردەمی ئاینی مەسیحی / لە تەنیشتی شوێنکەوتووانی ئەو ئاینانە، لە بەشی باشووری ڕۆژئاوای دارۆخاندا، دەشتێک هەیە خەڵکی ناوچەکە پێی دەڵێن، دەشتی فەقێ یەسو (بە ئەگەری زۆرەوە ئەو یەسوە کورتراوەی ناوی یەسوعی مەسیحی بێت.) لەم ساڵانەی دووای ڕاپەڕینی 1991ی خەڵکی کوردستان، لەکاتی زەوی کێڵانی جوتیارانی ناوچەکەدا و بۆ یەکەمینجار بەکارهێنانی تراکتۆری زەوی کێڵان لەو پارچە زەوییە، چەند قەبرێک دەرکەوتن، کە تێیاندا خاچی مەسیحی لە مس درووسترکراوی تێدا بووە.\n٤ سەردەمی هاتنی ئاینی ئیسلام / لە دەوروبەری گوندەکەدا چەند نەزرگە/شەخس هەیە، کە پێیان دەڵێن قەبری ئەسحابەی شەهیدەکان. خەڵکی گڵی سەر قەبرەکانیان بۆ نەخۆشییەکانی پێست بەکار دەهێنێت.\n٤ سەردەمی مەغۆلەکان / پاشماوەی دوو قەڵای شوێنەواری لە دەشتی دارۆخاندا هەن، بە تەنیشتی یەکێکیاندا پارچە زەوییەکی گەورە هەیە، کە تاکوو ئێستاش خەڵکی ناوچەکە پێی دەڵێن "بازاڕەکە" لەم پارچە زەویەدا سکەی پارەی زیویی دۆزراوەتەوە، کە مۆری دەوڵەتی ئیلخانی پێوە بووە. هەر بەم هۆیەش دەکرێت یەکێک لە ڕیشەی ناوی گوندی دارۆخان بۆ وشەی دارۆغا یان دارۆغان بگەڕێتەوە، کە بە واتای کاربەدەست یان کاربەدەستەکان دێت لە دەوڵەتی ئیلخانیدا. چونکە زمانی ئاخاوتنی ئیلخانیش لە خێزانە زمانییەکانی ئارامی ناوچەکە بووە.\nشار یەکەیەکی جوگرافیای سیاسی بچووکترە لە پارێزگا ، شار لانەی پێشکەوتنی ووڵاتە ، ئەوەی شار لە لادێ جیا دەکاتەوە پێشکەوتنی پیشەسازیە کە لەشار ھەیە بەڵام لەشارەکان کشتووکاڵ ناکرێ کەچی لە لادێ دەکرێ ، شاری پایتەختیش ئەوەیە کە زۆربەی وەزارەتەکانی حکوومەت لەم شوێنە جێگیر بووە، شارە پایتەخت جێگەی ڕێکخراوە سەرەکییەکانی حکوومەتەکە دەبێت ، مێژوونووسان شاری دیمەشق لە سووریا بەکۆنترین شاری زەوی ناوزەند دەکەن بەوەی لە سەردەمی مس ھەبووە یاخوود زووتر لە ٩٠٠٠ ساڵ بەر لە زاین بنیادی بۆ نراوە ، لە کوردستانیش کۆنترین شار ھەولێر ە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ زووتر لە ٦۰۰٠ پێش زاین کە\nلەحێم کردنی ڕەق (بە ئینگلیزی: Brazing) پڕۆسەیەکی بەیەکەوە لکاندنی دوو ماددەی کانزاییە بە پڕکردنەوەی دەرزی نێوان دوو ماددە بە ماددەیەکی تواوە. ماددەی پڕ کەردنەوە پلەی گەرمی توانەوەی زۆر لەخوارەوەی دوو ماددەکەی ترە.لەحێم کردنی ڕەق جیاوازە لە لەحێم کاری (welding) کە تێیدا ماددەکان دەتوێنرێنەوە (فیلەر) بۆ بەیەکەوە نوساندن، ھەروەھا جیاوازیشە لە لەحێم کردنی نەرم (Soldering) چونکە پلەی گەرمی زۆر بەرز بەکار دەھێنرێت و ماددەکانیش دەتوانن جیاواز بن.\nفیلەر پێویستە لەسەر دەرزەکە گەرم بکرێ و پاشان ماددە تواوەکە بە پڕۆسەیەکی فیزیایی (کە پێی دەگوترێ کاپیلاری Capillary) خۆی دەچێتە ناو دەرزەکەوە.\nموکریان (بە پاڵەوی: Mukrān یا Mukristān؛ ھەروەھا: مکوریان یا موکوریان؛مُکُریان) ناوی مەڵبەندێکی گەورە و بەرینی کوردستانە. ناوچەی موکریان ھەر یەک لە شارستانی بۆکان، پیرانشار ،مەھاباد، شنۆ، سەردەشت، ڕەبەت، نەغەدە، میاندواو، ساینقەڵا، تیکاب و ھەروەھا بەشێکی بچووک لە شارستانی سەقز دەگرێتەوە. بێجگە لە کوردەکان کە نەتەوەی سەرەکیی موکریانی کوردستانن، ئازەرییەکانیش کە ھۆزی کۆچەرن وەک کەمایەتی لە موکریاندا دەژین. موکریان ئەو شوێنەیە کە بۆ یەکەم جار ئاڵای کوردستان لە سەردەمی کۆماری کوردستاندا شەکایەوە.\nبوونی نەتەوەکانی کورد و ئازەری و ئایینەکانی سوننی و شیعە و یارسان لە موکریاندا جاربەجار بووەتە ھۆی تێکھەڵچوونی دانیشتووانەکەی. لە بواری ئابوورییەوە، سەرچاوەی ئاوی زۆر، کانزاکانی دەوڵەمەندی ژێرزەوی وەک زێڕ، مس، ڕووی و سورب لە ناوچەکانی سەردەشت، تکاب و ساین قەڵادا، کانزای بەردە خەمڵێنەرەکان و بەربڵاوبوونیان لە ناوچەکەدا، چاوگەی جیوە لە مەھاباددا، سیلیس لە دەوروبەری پیرانشاردا و ھتد بوونەتە ھۆی گرنگبوونی ناوچەی موکریان.\nپیتەوا لە ئابوورزانیدا بابەتێکی شیاوی نواندنە لە بازاڕدا کە بۆ وەڵامدانەوە بە خواست یا ویستێکی تایبەت بەرھەم ھێنراوە و بە دوو شێوە بەرچاو دەکەوێ: شتومەک و ڕاژە.پێناسەی ڕێکوڕاستتری زاراوەی پیتەوا بۆ وەسفی چینێ لە شتومەکان بەکار دێ کە بۆیان داوا (demand) ھەیە، بەڵام دابینیان (supply) لە سەرانسەری بازاڕدا بەبێ جیاوازیی کەیفییە. پیتەوا ئەوەیە کە نموونەکانی بەتەواوی یا تا ڕادەیەک ھاوشێوە و ئاڵوگۆڕکردەنی (fungible) بن، واتە بازاڕ وا لەگەڵیان ھەڵسوکەوت ئەکا کە گوایا ھاوسەنگن و ئەوەی کە کێ بەرھەمی ھێناون و لە کوێ بەرھەم ھاتوون جێی سەرنج نییە. مارکس ئەڵێ: "لە تامی گەنمەکەوە ناکرێ بوترێ کێ بەرھەمی ھێناوە، جووتیارێکی ڕووس، لادێیییەکی فەڕەنسی، یا سەرمایەدارێکی ئینگلیزی." نەوت و مس نموونەکانی تری وەھا پیتەواگەلێکن. لە بەرامبەر ئەمانەدا، بابەتگەلێ وەک سیستەمەکانی ستێریۆ لە زۆر بارەوە جیاوازییان ھەیە، بۆ نموونە برەندەکەیان، ئینتەرفەیسەکەیان و، کوالیتییەکەیان. لەوانەیە داوا بۆ جۆرێک لە ستێریۆ زۆر زیاتر بێ لە داوا بۆ جۆرێکی تر. نموونەکانی ستێریۆ لە بازاڕدا جیاوازییان زۆرە و ھاوشێوەش نین، بۆیە بە پیتەوا ناژمێردرێن.\nبەگشتی، پیتەواکان سەرچاوەگەلی بنەڕەتی و بەرھەمگەلی کشتوکاڵن، بۆ نموونە: بەردی ئاسن، نەوت و بەرھەمە نەوتییەکان، کۆمڕ، نمەک، شەکەر، چا، دەنکی قاوە، دەنکی سۆیا، ئەلەمنیوم، مس، برنج، گەنم، زێڕ، زیو، پالادیوم و، پلاتینوم.\nپێنجوێن شارێکی باشووری کوردستانە کە خاوەنی مێژوویەکی کۆن و سرووشتێک دەوڵەمەندە. زۆر نزیکی سنووری ئێران و عێراقە و پەیوەندیە نزیکی ھەیە بە خاڵی سنووریی باشماخەوە.\nچلیک یان شلیک میوەیەكی زۆر جوان و بۆنخۆش و بەتامە، لەگەڵ ئەوەیدا ئەو میوەیە كالۆری "وزە"ی كەمی تێدایە و پڕاوپڕە لە ماددەی دیكەی وەک فایبەر؟ خواردنی 8 دانە چلیک لە ڕۆژدا 140% ڤیتامین C ڕۆژانە، 12% ماددەی فایبەر لە ڕۆژدا و 6% ماددەی فوات دابین دەكات. هەروەها چلیک ئەو ڤیتامینانەی تێدایە K، B2، B5، B6، مس، مانیزیۆم و ئۆمیگا 3. چلیک هیچ چەشنە چەورێكی زیان بەخشی تێدا نییە.\nفراولە بۆ نەخۆشییەكانی، دڵ، دەمار، شێرپەنجە كاریگەرییەكی زۆری هەیە. پتاسیم كە مادەیەكە لە فراولەدا هەیە، زۆر پێویستە بۆ گەیاندنی ئۆكسجین بە مێشك و رێكخستنی لێدانی دڵ و هاوسەنگ راگرتنی ئاوی جەستە. دەكرێ ئەو میوەیە بەیانیان لەگەڵ شیر بخورێ، هەروەها دەكرێ لە زەلاتەش بكرێ، دەكرێ لەگەڵ پەنیر و ماستیش بخورێ.\nچیلی (ئیسپانی: Chile)، بەفەرمی کۆماری چیلی (ئیسپانی: República de Chile) وڵاتێکی سەربەخۆی لاتینییە لە قیلۆچی ئەمەریکای باشور، لەبەشی خۆڕئاوای باشوری کیشوەری ئەمەریکای باشور، بەدرێژایی ٤٨٢٨ کیلۆمەتر سنوری ئاوی ھەیە بەسەرکەناراوەکانی زەریای ھێمن،پێروو کەوتۆتە باکوری، پۆلیڤیا کەوتۆتە باکوری خۆڕھەڵاتی ئەرژەنتین لەبەری خۆڕھەڵاتی دایە، زەریای ھێمنیش لەبەری خۆڕئاوایەتی، چیلی بە وڵاتێکی تەشیلەیی درێژکۆڵەی کەناراوی ھەژماردەکرێت، کەبەشی زۆرینەی زەویەکانی خۆڕئاوای کیشوەری ئەمەریکای لاتینی پێک دێنێت، ڕووبەری چیلی ٧٥٦، ٦٢٦ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە، ژمارەی دانیشتوانی بەگوێڕەی سەرژمێری ١٩٨٨ نزیکەی ١٢، ٧ ملیۆن کەس دەبێت، شاڕی سانتیاگۆ پایتەختیەتی، شارەکانی ڤاڵپاڕەیسۆ و ئانتۆفاگاستا و ڤاڵدیڤیا و کۆنسیسیۆن بە شاڕە گەورەو دیارەکانی دادەنرێن.\nبیابانی باکوری بەسەرچاوەسروشتیەکان دەوڵەمەندە بەتایبەت ئاسن و کاربۆن، زۆڕینەی دانیشتوانەکەی لەناوەڕاستی وڵاتەکە نیشتەجێن، بەشی باشوری بە ڕووبەرێکی زۆڕی دارستان و زنجیرە چیای گرکانی داپۆشڕاوە، دەڕیاچەی داخراوی زۆڕە و لەوەڕگایەکی باشی ھەیە بۆ سامانی ئاژەڵ، جگە لەھەبوونی سەدان دوورگەی پچڕپچڕ لەبەشی باشوری کە دەڕوانێتە زەڕیای ھێمن سەرچاوەیەکی باشی ئابوری ھەیە بەھۆی گەشتیاریەوە، چیلی وەک ڕۆڵی ڕامیاری دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی نۆزدەھەم دوای یەکگرتنەوەی بەشی باکور و باشوری وڵاتەکە.ئیسپانیا لەسەدەی شازدەھەم ھێڕشی کردە سەر چیلی و داگیری کرد،بەھۆیەوە کۆتایی بە فەرمانڕەوایی ئەلانکە ھێنالەبەشی باکور و ناوەڕاستی چیلی،بەڵام بەرامبەر بزاڤی مابۆچی شکستیان خوارد کە لەھەرێمەکانی باشوری چیلی نیشتەجێببوون ،دوای ئەوەی چیلی سەربەخۆیی خۆی ڕاگەیاند لە ئیسپانیا ١٨١٨ لەساڵی ١٨٣٠ وەک وڵاتێکی ئارام و بێکێشە دەرکەوت،لەسەدەی نۆزدەھەم چیلی گەشەسەندنێکی باشی ئابوری بەخۆیەوەبینی ئەمیش بەھۆی بەرەنگاربونەوەی بزاڤی مابۆچی لە١٨٨٠ و دەست بەسەرداگرتنی زەویەکانی باکور لەکاتی جەنگی زەڕیای ھێمن (١٨٧٩-١٨٨٣) و سەرکەوتنی بەسەر پێروو و پۆلیڤیا ، لەکۆتایی ساڵانی ١٩٦٠ و سەرەتای ١٩٧٠ ململانێیەکی ڕامیاری سەری ھەڵدا لەنێوان بزووتنەوە ئازادیخوازەکانی ڕاست و چەپ ،لەئاکامدا گەیشتە ئەوەی چەپڕەوەکانی چیلی بەڕابەری سێلفادۆڕ ئەلێندی کودەتایەکی سەربازی بەسەر حکومەتی ڕاست ڕەوەکان بکەن (١٩٧٣)و ڕژێمێکی سەربازی دیکتاتۆری دابمەزرێنن و دەستیان کرد بە کۆمەڵ کوژی و لەناوبردنی بەرھەڵستکاران، ئەم ڕژێمە دیکتاتۆریە کۆتایی پێ ھات لە ١٩٩٠ دوای لەدەست دانی دەنگێکی زۆڕ بەھۆی ھەڵبژاردنەوە ،ئێستا ڕژێمێکی پەڕلەمانی ھەیە کە چواڕساڵ جارێک سەرۆک ھەڵدەبژێردرێتەوە،تاوەکو ٢٠١٠ چوار سەرۆکیان بۆ وڵاتەکەیان ھەڵبژاردوە.\nچیلی ئەمڕۆ یەکێکە لە وڵاتە ھەڕە پێشکەوتو و ئارامەکانی ئەمەریکای لاتینی لەنێوان وڵاتانی لاتین لە ڕێزبەندی ھەرەباشترین وڵاتانی ئەمەریکای باشور دایە بۆ گەشەپێدانی مڕۆیی و پەرەسەندنی ئابوری و بەرزبنەوەی داھاتی تاک و جیھان گەرایی و بازاڕی ئازاد و کەمی گەندەڵی لەدام و دەزگاکانی. لەپلەیەکی باڵای ڕێزبەندی وڵاتە پێشکەوتوەکانی جیھانە لە ڕووی ڕامیاری و دیموکراتیەوە. چیلی یەکێکە لە ئەندامی دەستەی دامەزرێنەرانی نەتەوە یەکگرتوەکان و یەکێتی وڵاتانی ئەمەریکای باشوور کە ھەریەکە لە وڵاتانی لاتینی و کاریبی بەیەک بەستۆتەوە.\nچەقۆ ئامێرێکە بەکاردێت بۆ بڕێن و وردکردنی گۆشت و سەربڕینی ئاژەڵان و ھەروەھا بۆ شەڕ و بەرگری لە خۆ کردن، چەقۆ لە کانزا دروست دەکرێت جا ئەو کانزایە ئاسن بێت یاخود مس یاخود ھەر کانزایەکی تر وە دەمەکەی بە باشی تیژ دەکرێت و پاشان دەسکێکی داری یاخود پلاستیکی لێ دەبەسترێت و ھەندێ چەقۆی تایبەتیش ھەیە بە پێی داواکاری لە کانزای تایبەتی و دەسکی شوشە یان ھەر ماددەیەکی تر بە پێی داواکارییەکان دروست دەکرێن.\nھیچ ماڵێک نیە چەقۆ تێدا نەبێت لە ھەموو ناندینێکدا (مەتبەخێکدا) چەقۆ ھەیە بە چەندەھا جۆر و شێوە و قەبارەوە تەنانەت لەسەر سفرە و خوانەکانیشدا ئامێرێکی پێویستی نان خواردنەو پێویستە دابنرێت.\nکوردستان (بە واتای وڵاتی کوردان) ناوچەیەکە لە ڕۆژھەڵاتی ناوین کە زۆربەی دانیشتوانی کوردن. کوردستان دەکەوێتە خۆرھەڵاتی تورکیا (باکووری کوردستان)، باکووری عێراق (باشووری کوردستان)، باکووری خۆرئاوای ئێران (ڕۆژھەڵاتی کوردستان) و چەند پارچەیەک لە سووریا (ڕۆژاوای کوردستان) و ئازەربایجان و ئەرمەنستان. دیاریکردنی سنووری کوردستان یەکێکە لە دۆزە پڕ تەنگ و چەڵەمەکان، چونکە ئەو وڵاتانەی جڵەوی دەستەڵاتی کوردستانانیان بە دەستەوە وەک یەکەیەکی جوگرافی یان نەتەوەیی چاوی لێناکەن، بەڵکو پتر بە ناوچە کوردنشینەکان ناوی دەبەن. لە ڕوانگەی ڕامیاریەوە، باشووری کوردستان ورۆژئاوای کوردستان تەنھا بەشی کوردستانە کە بە شێوەی نێونەتەوەیی وەک پێکھاتەیەکی فیدراڵی سەربەخۆ لە عێراق وسوریا ناسراوە. کورد لە ئێراندا بە فەرمی وەک کەمایەتی ناسراون، بەڵام لە ڕووی خوێندن بە زمانی کوردی و مافەکانی دیکەی نەتەوایەتیەوە بێ بەشن.\nکیشوەر، بە پانتاییەکی وشکانی فراوان ئەوترێت کە گەورەتر بێت لە دوورگە، لەگەڵ ئەوەی ئەو ڕێگەیەی کە وشکانی پێ دیاریی ئەکرێت کە کیشوەربێت یان دوورگەیەکی گەورە، ئەگۆڕێت لە نێوان جوگرافییەکان و لێکۆڵەرەوەکانی زانستی زەوی، و ئەم جیاوازە دەرکەوتووە لە ژمارەی قاڕەکان لە دابەشکاردنە جیاوازەکاندا، کیشوەرەکان بە گشتی لە ڕووی بڕیارەوە دیاری دەکرێن تا لە ڕووی پێوەرێکی ڕوونەوە. حەوت ھەرێم ھەن کە زۆرجاران وەکوو کیشوەر دەناسرێن کە لە گەوەرەوە بۆ بچووک ئەمانەن:\nئانتارکتیکا (ڕچاوی باشوور)\nگەنمەشامی یەکێکە لەو دانەوێڵانەی کە بەشێوەیەکی بەربڵاو لە سەرتاسەری جیھان بۆ خواردن بەکاردێت بە تایبەتی لە ھیندستان و وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا. دانەوێڵەکان (Cereals) بەگشتی وەکو سەرچاوەیەکی ئاسان و ھەرزانی وزە سوودیان لێ وەردەگیرێت، ھەر ١٠٠ گرەمێکی زۆربەی دانەوێڵەکان نزیکەی ٣٣٠-٣٥٠ کالۆری بە لەش دەبەخشن، بۆ نموونە ١٠٠ گرەم گەنمەشامی نزیکەی ٣٤٢ کالۆری تێدایە. گەنمەشامی چەندین ڤیتامین لەخۆدەگرێت وەکوو: ڤیتامین A، ڤیتامین E، ڤیتامینەکانی B١، B٢، B٣، B٦، B٩ (فوولات). ھەروەھا گەلێک کانزای گرنگی تێدایە، لەمانە فۆسفۆر، مەگنیزیۆم، زینک، مس، ئاسن، پۆتاسیۆم و سیلینیۆم کە سیفەتی دژەئۆکسانی ھەیە. سوودە تەندروستییەکانی خواردنی گەنمەشامی بریتین لە: پاراستنی پێست لە نەخۆشی، یارمەتیدانی کۆئەندامی ھەرس بۆ ھەرسکردن و ھەڵمژینی خۆراک، پاراستنی تەندروستیی دەمارەخانەکان و فرمانەکانی کۆئەندامی دەمار، رێگرتن لە بەرزبوونەوەی ئاستی کۆلیستیرۆلی خوێن کە ئەگەری تووشبوون بە نەخۆشی رەقبوونی خوێنبەرەکان و نەخۆشی دڵ زیاد دەکات.\nکانزا ئەلکییەکان کانزا ئەلکییە زەمینیەکان لانتانیدەکان ئەکتینیدەکان کانزا گواستراوەکان کانزاکان تر کانزا لێکچووەکان ناکانزاکان تر ھالۆجینەکان گازە خانەدانەکان ڕەوشتە کیمیاییە نەزانراوەکان\nخشتەی خولی گەورە


کؤردی پدیا - ئەلیاس پۆڵات (ئازاد ماوا)\n✌ ئەلیاس پۆڵات (ئازاد ماوا) | ڕزگ(دەسە): شەهیەل | زبان مقاله: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nئەلیاس پۆڵات (ئازاد ماوا)\nناوی ڕێکخراوەیی: ئازاد ماوا\nناو و پاشناو: ئەلیاس پۆڵات\nناوی دایک: نوورسەل\nناوی باوک: شەمدین\nشوێنی لە دایکبوون: وان\nشوێن و ڕێکەوتی شەهیدبوون: تەلسەمین-ڕەقە 17-11-2016\n1. 👁 (Elyas polat (Azad Mawa\n2. 👁 إلياس بولات (آزاد ماوا)\n📅 Date of Death: 17-11-2016\n➕ اێ ڕکؤردە إژ لآ Nov 23 2016 9:56PM أڕا(سەریاس ئەحمەد)\n✍ اێ بەخشە گل دؤمائن(آخرین گل) إژ لآ(بەڕێوەبەری سیستم): أڕاJan 7 2017 11:49PM نووآ بی(بروز بی)\n👁 اێ بەخشە 63,609 گل سئرکریائە(دێینە)\n📷 پەروەندە عەسگ 1.0.1 14 KB Nov 23 2016 9:56PM سەریاس ئەحمەد\n📊 آمار شؤمارە مەقاڵەل 380,102\nشؤمارە عەسگەل 61,382\nفایل های مرتبط 48,249\n🗄 بنچەکەل(سەرکەنی=سرچشمە) 15,841\n| زمان دؤرسکردن وەڵگە(پەڕە): 0,14 ثانیه(اێس)


📕 Iraq Multiple Indicator Cluster Survey 2018 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Sep 9 2019 5:51PM\n👁 Dit item is 371 keer bekeken\nIraq Multiple Indicator Cluster Survey 2018 Sur [ Meer... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 9-9-2019 17:51:32\n📕 ئامارنامە - وەشانی 1 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Sep 9 2015 9:09PM\n👁 Dit item is 18,182 keer bekeken\nتایبەتە بە لیستی ئەو ئامار و راپرسییانەی کە رێکخرا [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ H.B. 9-9-2015 21:09:58\n📕 ئاماری ئۆتۆمۆبێلەکانی کەرتی تايبەت لەهەرێمی کوردستان بۆ ساڵی 2018 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Dec 4 2019 11:20PM\n👁 Dit item is 178 keer bekeken\nئاماری ئۆتۆمۆبێلەکانی کەرتی تايبەت لەهەرێمی کوردست [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ J.O.E. 4-12-2019 23:20:08\n📕 ئاماری چالاکی گواستنەوەی ئاسمانی لە فرۆکەخانەکانی هەرێمی کوردستان ساڵی 2018 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Sep 9 2019 4:55PM\n👁 Dit item is 410 keer bekeken\nئاماری گواستنەوەی ئاسمانی لە فرۆکەخانەکانی هەرێمی [ Meer... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 9-9-2019 16:55:34\n📕 ئامارەکانی کەش و هەوا لە پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان لەماوەی ساڵانی 2012 - 2018 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Sep 10 2019 11:10AM\n👁 Dit item is 507 keer bekeken\nئامارەکانی کەش و هەوا لە پارێزگاکانی هەرێمی کوردست [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 10-9-2019 11:10:36\n📕 ئاوارەيی گرفت و دەرفەت - پارێزگای سلێمانی و کارگێڕی گەرميان 2016 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Sep 20 2019 10:57PM\n👁 Dit item is 422 keer bekeken\nئاوارەيی گرفت و دەرفەت- پارێزگای سلێمانی و کارگێڕی [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 20-9-2019 22:57:00\n📕 ئەژمارکردنی کۆبەرهەمی هەرێمی لەهەرێمی کوردستان - عێراق Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Sep 21 2019 12:25AM\n👁 Dit item is 397 keer bekeken\nئەژمارکردنی کۆبەرهەمی هەرێمی لەهەرێمی کوردستان - ع [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 21-9-2019 0:25:05\n📕 ئەنجامەکانی رووپێوی هێشوويی فرەنيشاندەر خولی شەشەم (MICS6) لەعێراق و هەرێمی کوردستان 2018 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Sep 10 2019 10:13AM\nئەنجامەکانی رووپێوی هێشوويی فرەنيشاندەر خولی شەشەم [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 10-9-2019 10:13:59\n📕 الاحصاء الاستثنائي في محافظة الحسکة Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Sep 8 2012 10:54AM\n👁 Dit item is 3,730 keer bekeken\nم. اوسي [ Meer... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ H.B. 8-9-2012 10:54:19\n📕 پلانی کاری دەستەی ئاماری هەرێمی کوردستان 2019 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Jan 29 2020 9:53AM\nپلانی کاری دەستەی ئاماری هەرێمی کوردستان 2019 [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 29-1-2020 9:53:20


📕 4 رۆژ لەکوردستانی ئازاددا کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Mar 19 2013 8:04PM\n👁 اێ بەخشە 18,684 گل سئرکریائە(دێینە)\nنووسینی: د. موکەڕەم تاڵەبانی سلێمانی: 2008 [ فرەتر(ویشتر)... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 19-3-2013 20:04:44\n📕 Einbruch ins verschlossene Kurdistan کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Oct 24 2011 12:43AM\n👁 اێ بەخشە 8,335 گل سئرکریائە(دێینە)\nGottfried Johannes Müller 1937، Stuttgart [ فرەتر(ویشتر)... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 98% ✍ هـ.ب. 24-10-2011 0:43:10\n📕 Evliya Çelebi Seyehatnamesinde Bitlis Ve Halki کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Sep 10 2014 2:38PM\n👁 اێ بەخشە 7,516 گل سئرکریائە(دێینە)\nWilhelm Köhler Türkçesi: Haydar IŞIK Birinci Bas [ فرەتر(ویشتر)... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 96% ✍ هـ.ب. 10-9-2014 14:38:10\n📕 Four Years In the Mountains of Kurdistan 1915-1919 An Armenian Boy's Memoir of Survival کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Aug 10 2016 9:48AM\nArmenian Aram Haigaz was only 15 when he lost his [ فرەتر(ویشتر)... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 10-8-2016 9:48:46\n📕 From the Gulf to Ararat کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Oct 14 2013 2:07PM\nG. E. Hubbard William Blackwood 1916, London [ فرەتر(ویشتر)... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ هـ.ب. 14-10-2013 14:07:50\n📕 From the gulf to Ararat : an expedition through Mesopotamia and Kurdistan کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Oct 28 2011 10:40AM\nHubbard، G. E. (Gilbert Ernest)، b. 1885 [ فرەتر(ویشتر)... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ هـ.ب. 28-10-2011 10:40:50\n📕 Hêvîya Welêt کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Sep 15 2014 2:16PM\n👁 اێ بەخشە 4,944 گل سئرکریائە(دێینە)\nNezîf Mayî ISBN: 91-87730-53-7 APEC [ فرەتر(ویشتر)... 👁] 📕 ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 15-9-2014 14:16:04\n📕 Highlights of Iraqi Kurdistan 8 days (7 nights) کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Feb 18 2013 2:15PM\n👁 اێ بەخشە 3,218 گل سئرکریائە(دێینە)\nEscorted Group Tour [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ب. 18-2-2013 14:15:21\n📕 How did I see Southern Kurdistan after a quarter century in exile کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Oct 18 2011 8:53PM\n👁 اێ بەخشە 8,924 گل سئرکریائە(دێینە)\nJawad Mella [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 18-10-2011 20:53:07\n📕 Im Reiche des silbernen Löwen, band 1 کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Sep 18 2013 10:23PM\n👁 اێ بەخشە 7,318 گل سئرکریائە(دێینە)\nKarl May Pawlak Verlag 1983, Berlin [ فرەتر(ویشتر)... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ هـ.ب. 18-9-2013 22:23:26


كۆمسیۆن داوا لەهاووڵاتیان دەكات كارتی دەنگدان نوێبكەنەوە – Politic Press\nكۆمسیۆن داوا لەهاووڵاتیان دەكات كارتی دەنگدان نوێبكەنەوە\nكۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عێراق پەیامێك ئاڕاستەی ئەو هاووڵاتیانە دەكات، كە تائێستا تۆمارەكانیان نوێ نەكردووەتەوە بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق.\nئامانج عەزیز بەڕێوەبەری كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عێراق لەسلێمانی بۆ پۆڵەتیك پرێس باسی لەوەكرد، رۆژ بەڕۆژ هاووڵاتیان زیاتر ڕوو لە بنكەكانی نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران دەكەن، بەمەبەستی دڵنیابوونەوە لەبوونی لەناوەكانیان و خۆتۆماركردنیان لە سیستمی بایۆمەتری دەنگدان.\nئامانج عەزیز وتیشی: ئەوانەی كارتەكانیشیان تەواو بووە رۆژانە كارتەكانیان پێدەدرێتەوە، ئامارەكانیش بەپێی رۆژ گۆڕانكاری بەسەردا دێت و رۆژانە ژمارەی سەردانیكردن زیاد دەكات، داواش لەهاووڵاتیان دەكەین سەردانی بنكەكانی نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران بكەن بۆ ئەوەی كارتەكانیان نوێبكەنەوە.\nلەبارەی تۆماركردنی ناوی قەوارە و لایەنەكان بۆ هاوپەیمانی لەهەڵبژاردنی پێشوەختە باسی لەوەكرد، بەهۆی ئەوەی تۆماركردنی هاوپەیمانی حیزبەكان لە نووسینگەی سەرەكییە، ئێمە نازانین چەند حیزب و لایەن هاوپەیمانیان تۆماركردووەو لەڕێگەی نووسینگەی نیشتمانی كۆمسیۆنیش لەبەغدا پەسەندكردنی هاوپەیمانییەكان بڕیاری لەسەر دەدرێت، وادەی خۆتۆماركردنەكەش درێژ دەكرێتەوە یاخودنا.\nرۆژی نۆی ئەم مانگە دەستكراوە بەتۆماركردنی ناوی قەوارەو لایەنەكان بۆ هەڵبژاردنی پێشوەختە، ئەو پرۆسەیەش تا رۆژی شەممە 16ی كانونی دووەم بەردەوام بوو، تائێستاش هیچ بڕیارێك لەبارەی درێژكردنەوەی نەدراوە، بەڵام خۆتۆماركردن بۆ پاڵێوراوان تا 28ی ئەم مانگە بەردەوامی دەبێت.\nبەپێی راگەیەندراوێكی كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكان لە عێراق 433 حیزب داوایان پێشكەش كردووە بۆ تۆماركردنی ناوەكانیان لەكۆمسیۆن، لەو ژمارەیەش 225 حیزب پەسەندكراون و تۆماركراون، هاوكات 63 حیزبی نوێ دامەزراون و داوای تۆماركردنیان لە كۆمسیۆن كردووە.\nهەر بەپێی راگەیەنراوەكەی كۆمسیۆن، 128 حیزب وەرنەگیراون و ناویان تۆمارنەكراوە، 17 حیزب خۆیان داوای كشانەوەیان لە تۆماركردن كردووە.\nپێشتر مستەفا كازمی سەرۆكوەزیرانی عێراق بڕیاریدا رۆژی شەشی حوزەیرانی ئەمساڵ هەڵبژاردنی پێشوەختەی پەرلەمانی عێراق بەڕێوەبچێت، بەڵام لەئێستادا دەنگۆی دواخستنی لەئارادایە.\nكازمی بەرەو هەڵەبجە بەڕێكەوت\nباڵیۆزی نوێی عێراق لە ئێران دیاریکرا\nحیزبەكەی مالیكی هەڵوێستی لەسەر دابەزاندنی بەهای دینار راگەیاند


کەسوکاری سزادراوانی بادینان داوای هه‌ڵوێست لەنێچیرڤان بارزانی ده‌كه‌ن\nکەسوکاری سزادراوانی بادینان ده‌ڵێن، ئەوان چاوەڕێی ئازادکردنی رۆژنامه‌نوس‌و چالاكوانه‌كان بون نەك پەسەندکردنی سزاکەیان. هاوكات داوای هه‌ڵوێست لەنێچیرڤان بارزانی، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌ن له‌سه‌ر ئه‌و كه‌یسه.\nکەسوکاری زیندانیکراوانی بادینان كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانیان لەگەڵ رێکخراوی CPT ئەنجامداو ئاماژەیان بەوەدا كه ئەوان چاوەڕێی ئازادکردنی ده‌ستگیركراوەکان بون نەك پەسەندکردنی سزاکەیان. داواشیان لەنێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێم كرد بڕیاری پێویست لەو بارەوە بدات.\nکەسوکاری زیندانیکراوانی بادینان جه‌ختیانله‌وه‌ش كرده‌وه كه سزادراون هیچ تاوانێکیان نییە تەنیا داوای مافی خەڵکیان کردووە.\nهاوکات، نوێنەری رێکخراوی CPT رایگەیاند، دوێنێ کە رۆژی ئازادی رادەبڕین بو، ئەمڕۆ ساڵیادی رفاندنی سەردەشت عوسمان‌و هەواڵی سەپاندنی سزای زیندانییە بەسەر گیراوانی بادیناندا.\nراشیگەیاند، ئەوەی ئەوان تێبینیان کرووە لەهیچ دادگایەکی دیکەدا نەبووەو ئەو جۆرە دادگاییە رەتدەکەنەوە، دەشڵێت، چەند رۆژێك بەر لەدادگایی مەسرور بارزانی، سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێم بانگەشەی سیخوڕبونی سزادراوانی دەکردو بڕیاری دادگاش هەر هەمان شت بو.


کۆرۆنا دناڤ زارۆک و سنێلەیان دا زێدەبوویە\nكورديو 13/09/2021 - 11:08 هەواڵ/تەندروستی\nناڤەندا ئەمەریكا بۆ كۆنتڕۆڵكرن و ڕێگرتنێ ل نەخۆشییان ڕادگەهینیت، ڤایرۆسێ كۆرۆنایێ دشێت گەلەک ب خرابی تووشی زارۆکان و سنێلەیان ببیت.\nناڤەندا ئەمەریكا بۆ كۆنتڕۆڵكرن و ڕێگرتنێ ل نەخۆشییان د ڤەکولینەکێ دا ئاماژە ب وێ چەندێ دکەت، ل دووماهیا هەیڤا شەش هەتا ناڤەڕاستا هەیڤا بووری، دەمێ جۆرێ دەلتا ڤایرۆس كۆرۆنایێ ب شێوەیەكێ بەرچاڤ بەلاڤبووی، ڕێژا مانا زارۆکان ل نەخۆشخانەیان ژئەگەرێ ڤایرۆسی نێزیكی پێنج جارا زێدەبوویە.\nئاشكراژی كر، ڕێژا مانا سنێلەیێن كو ڤاكسین وەرنەگرتین 10 جارا زێدەترە ب بەراورد ل گەڵ ئەوێن ڤاكسین وەرگرتین.\nپشتی ئەمریكا زۆرترین ڕێژا تووشبوونێ ب ڤایرۆسێ كۆرۆنایێ ل هیندستانێ تۆمار كریە. ل دووڤ ئامارێن ناڤەندا ڤەکۆلینێن ڤایرۆسێ كۆرۆنایێ ل نەخۆشخانا جۆنس هۆپكنس نێزیكی 33 ملیۆن كەس تووشی ڤایرۆسی بوون و زێدەتر ل 440 هزار كەسان ژی ژئەگەرێ ڤایرۆسی گیانێ خوە ژ دەستدایە. ل ئەمریكا نێزیكی 40 ملیۆن كەس تووشی ڤایرۆسی بووینە و نێزیكی 650 هزار كەس ژ ئەگەرێ ڤایرۆسی گیانێ خوە ژ دەستدایە.


"ئەو کەسانەى ڤاکسینیان وەرگرتووە پارێزراون و ئەگەرى تووشبوونیان بە کۆرۆنا نییە"\nHome›هەواڵ›کوردستان›“ئەو کەسانەى ڤاکسینیان وەرگرتووە پارێزراون و ئەگەرى تووشبوونیان بە کۆرۆنا نییە”\n“ئەو کەسانەى ڤاکسینیان وەرگرتووە پارێزراون و ئەگەرى تووشبوونیان بە کۆرۆنا نییە”\nوتەبێژى تەندروستى سلێمانى رایدەگەیەنێت”لە ئێستادا ژمارەیەکى زۆر لە هاووڵاتیان ڕۆژانە ناو تۆمار دەکەن بۆ وەرگرتنى ڤاکسین و پێویستە هەموو کەسێک خۆى بکوتێت تاوەکو ژیان ئاساى ببێتەوە”.\nد.یاد نەقشبەندى، وتەبێژى تەندروستى سلێمانى بە SNNى راگەیاند: کەسێک کە ڤاکسین وەربگرێت سەلامەتە و مەترسى دووبارە تووشبوونەوەى نییە بەڵام پێویستە ڕێکارە تەندروستیە خۆپارێزیەکان جێبەجێ بکات تاوەکو ئەو کاتەى کە زیاتر لە 50%ى هاووڵاتیان ڤاکسین وەردەگرن”.\nوتیشى “ئەو سێ جۆرە ڤاکسینەى بەردەستە لە هەموو جیهاندا بەکارهێنراوە پێویستە هاووڵاتیان جیاوازى نەکەن لەوەى کام جۆر وەردەگرن چونکە ئەو ڤاکسینانەى کە گەشتۆتە عێراق لە لایەن ڕێکخراوى تەندروستى جیهانیەوە پەسەند کراوە، بۆیە پێویستە هەموو هاووڵاتیان خۆیان بکوت بۆ ئەوەى ژیان ئاساى ببێتەوە و مەترسى کۆرۆنا نەمێنێت”.\nهاوکات ئاماژەى بەوەش کرد”هێشتا لە جیهاندا روون نییە ئەم ڤاکسینە دەبێت وەرزى یان ساڵانە وەربگیرێت یاخود بۆ هەتاهەتایە و لە بارەیەوە ناوەندە جیهانییەکان لێکۆڵینەوەکانیان بەردەوامە، بەڵام ئەوەى هەیە ڤاکسین بە دوو ژەم دەدرێت لە هاووڵاتیان هەر جارەى بە جورعەیەکى دیارى کراوە و ئەو کەسەشى ڤاکسین وەردەگرێت هەندێک نیشانەى وەکو بەرزبوونەوەى پلەى گەرمى و سەرئێشە و هەندێک نیشانەى لاوەکى تێدا دەردەکەوێت کە هەموو ئەو نیشانانە ئاسایە و مەترسى نیە”.\nلە بارەى بارودۆخى کۆرۆنا لە ئێستا د. یاد نەقشبەندى وتى”کۆرۆنا بوونى هەیە و هێشتا مەترسى ماوە بە جۆرێک لە ئێستادا 21 نەخۆش لە بەشى چاودێرى ووردە و 16 نەخۆشمان لە ژێر ئامێرى سیپاپە و لە ماوەى 24 کاتژمێرى ڕابردوودا 7 نەخۆش بۆ کۆرۆنا گیانیان لە دەستداوە بۆیە دەتوانین بڵێین لە 35% تووشبووانى کۆرۆنا بارودۆخیان ناجێگیرە”.\n“داوا لە هیندستان دەکەین بگەرێنەوە بۆ لای خودا تا ئەو بەڵایەیان لەسەر ...\nتەقينەوەيەک لە کەرکووک روويدا\nکومان قسەی خۆی لەسەر یاریەکەی ئیبار کرد


چه‌په تیرۆرسته‌کان و موسڵمانه ئازادیخوازه‌کان\nڕێکه‌وتی 27 ی 02 ی 2020\nئه‌م وتاره له سێ به‌ش پێکهاتووه\nبه‌شی سێهه‌م و کۆتایی\nله ساڵی ٢٠٠٠ به دواوه هه‌ندێک کتێبی دیکه سوتان، له‌وانه: جارێکی دی کتێبه‌که‌ی عه‌بدولخالق مه‌عروف له‌ناوچه‌ی سۆران سوتایه‌وه. (جه‌هاله‌تی ئیسلام و دونیای هاوچه‌رخ) له‌نوسینی ئارام ڕه‌شید له‌ڕانیه. هه‌ردوو کتێبی: ده‌روازه‌کانی ئایین له‌نێوان زه‌وی و ئاسماندا، له‌گه‌ڵ (خوێننامه) له‌نوسینی به‌نده که‌له‌و کاتانه‌دا به‌ناوی زه‌رده‌شتیه‌وه بڵاوکراوه‌ته‌وه، له‌ڕانیه‌و قه‌ڵادزه‌و که‌لارو کفری. کتێبی ئاده‌میزاد له‌سایه‌ی ده‌وڵه‌تی خه‌لافه‌تدا، له‌نوسه‌ری ئیسلامناس فوئاد مه‌جید میسری، له‌سلێمانی و هه‌ڵه‌بجه سوتێنرا. کتێبخانه‌که‌ی ئه‌دیب و لێکۆڵیار ڕێبوار سیوه‌یلی له‌هه‌ولێر، که‌ده‌توانین به‌یه‌که‌مین کتێبخانه‌ی سوتاوی دابنێین له‌دوای ڕاپه‌ڕینه‌وه سوتابێت. هه‌روه‌ها کتێبی سێکس و شه‌رع و ژن له‌مێژووی ئیسلامدا، له نوسینی به‌نده، له‌زۆربه‌ی شارو شارۆچکه‌کان، پرۆسه‌ی سوتاندی ئه‌م کتێبه‌ش ئه‌نجامدرا. ئاخر ئه‌مانه کاره‌ساتن.!\nدوا کۆمه‌ڵه کتێب که‌سوتابێت که دواهه‌مین پرۆسه‌ی سوتانیش نابێت، سوتاندنی کتێبه‌کانی دکتۆر فه‌رهاد پیرباڵ بوو، هه‌ر کتێبێکی ئه‌م ئه‌دیبه بکه‌وتایه‌ته به‌رده‌ست، بێ له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌وه‌ی چی تێدا نوسراوه، ده‌سوتێنران، ئه‌م پرۆسه‌یه‌ش زیاتر له‌ناوچه‌کانی گه‌رمیان به‌ڕێوه‌چووه.\nبه‌م شێوه‌یه ده‌بینین که پرۆسه‌ی دڕین و سوتاندنی کتێب، ئایینی بێت یان نا ئایینی، دیارده‌یه‌کی مێژووکرده‌و به‌شێک بووه له کلتووری هه‌ندێک له کۆمه‌ڵگاکان. ته‌مه‌نی کلتوری کتێب سوتاندن پرۆسه‌یه‌ک بووه که‌تاک، کۆمه‌ڵ، ده‌سه‌ڵاته هه‌مه‌جۆره‌کان، دینی و دینه‌کان و گوتاره جیاوازه‌کان له‌پشتیه‌وه وه‌ستاون. هه‌ندێکجار ته‌نها یه‌ک کتێب و هه‌ندێک جاری دیکه کۆمه‌ڵێک کتێب یان کتێبخانه‌یه‌ک سوتاوه، هه‌ندێک جاری دیکه‌ش ده‌ستنوس و به‌ڵگه‌نامه‌و تابلۆو نه‌خش و نیگاره‌کانیشی گرتووه‌ته‌وه. ته‌نانه‌ت جاری وه‌هاش هه‌بووه له‌یه‌ک شوێندا مناره‌و گومه‌زو مزگه‌وت و کۆمه‌ڵێک قورئان له کۆمه‌ڵگاکه‌ی خۆماندا سوتاون و ئه‌وه‌یان نه‌کرد که کرێکار کردی.\nکلتورو نه‌رێتی سوتاندن، به‌شێکی دانه‌بڕاو بووه له په‌روه‌رده‌ی کۆمه‌ڵگا دینیه‌کان، به‌شێک بووه له‌ئه‌خلاقیان. ئایینزاکانی ئیسلام، بۆ خۆیان ده‌ستپێشخه‌ربوون له‌کتێب سوتاندنداو به ملیۆنان کتێبیان سوتاندووه به‌ڵام ڕازی نابن که‌سێک کتێبێک بسوتێنێت که‌په‌یوه‌ندی به‌مانه‌وه هه‌بێت.! ڕازی و دڵخۆشن به سوتاندنی کتێبێک که‌له‌گه‌ڵ ئاینه‌که‌یاندا نه‌یه‌ته‌وه به‌ڵام ناڕه‌حه‌ت و ناڕازین که‌سێک کتێبێکیان بسوتێنێت. کاردانه‌وه‌که‌ش ته‌نها له‌وه‌دا ناوه‌ستێته‌وه که‌ناڕه‌زایه‌تی بێت به‌ڵکو ده‌گاته تاوانی کوشتن.\nبه‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌م پرۆسه‌یه‌دا لای ئێمه غایبه ئه‌وه‌یه که کتێب سوتاندن ده‌چێته خانه‌ی ئازادیی ڕاده‌ربڕینه‌وه.! کردارێک و به‌شێکه له ده‌ربڕین چونکه ئازادیی ڕاده‌ربڕین هه‌ر گوتن نییه به‌ڵکو کرداریشه.!! پێمان خۆش بێت یان نا به‌شێکه له‌م پێگه‌و چه‌مکه‌ی که مرۆڤ ئازاده له‌م شێوه ده‌ربڕینه‌دا ئه‌مه سه‌رباری ئه‌وه‌ی که‌بۆی هه‌یه ده‌روونی مرۆڤ له ڕه‌فتاری توندو تیژی دوور بخاته‌وه‌و بیکاته ده‌ربڕینێکی مه‌عنه‌وی که‌سێک که به‌و سوتاندنه هه‌ڵچوونی ده‌روونی خۆی پێ هێور بکاته‌وه‌و نه‌بێته هۆکارێک بۆ به‌رهه‌مهێنانی توندوتیژی.! ده‌شبێت قبوڵی بکه‌ین، ئه‌مه‌یه کرۆکی مه‌سه‌له‌که. به‌ڵام کاک ڕۆژ، سه‌رباری به‌ئاگابوونی له گوتاری ئایدۆلۆژی، له‌که‌مترین پێناسه‌ی ئازادییدا خۆی مه‌ڵاس داو ئه‌وه‌ی به‌باشی شی نه‌کردوه‌و وه‌بیری خه‌ڵکی نه‌هێنایه‌وه که ئازادیی ڕاده‌ربڕین له‌وێدا ده‌وه‌ستێت که مه‌ترسی و زیان بۆ که‌سانی تر دروست بکات. ئیتر به‌چی ده‌چێت که ئه‌و تا سه‌ر ئێسقان له‌گه‌ڵ ئازادییه‌کانی من و شێرکۆ بێکه‌سدا بێت.؟!\nبا مه‌به‌ستمان له دوو دێڕدا کورت بکه‌ینه‌وه: من کتێبێکم نوسیوه‌و دوو که‌سیش قورئانیان سوتاندووه. ژنێکیش قسه‌ی کردووه. دوو که‌س ڕه‌خنه‌یان له پرۆسه‌یه‌ک که ناوی ئه‌نفاله، ئه‌نفال به‌شێکه له‌کلتورو ژیانی موسڵمانان و یاسایه‌کی بنه‌ڕه‌تیه له‌قورئاندا، ئه‌و دوو کورده ده‌ڵێن به‌به‌ڵگه‌وه ده‌یسه‌لمێنین که‌به‌پێی یاساکانی ئه‌و ئه‌نفاله نه‌ته‌وه‌که‌مان جینۆساید کراوه. با واز له‌م پاساوانه‌یان بهێنین و بڵێین له‌به‌رامبه‌ر جینۆسایکردنی نه‌ته‌وه‌که‌یاندا دڵزاماربوون و له‌جێی کاردانه‌وه‌یه‌کی توندو په‌ڕگیر، له‌جێی کوشتن یان هه‌ڕه‌شه‌ی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه، هه‌ستاون به‌کڕینی دوو قورئان و پاشان سوتاندنی. منیش ڕه‌خنه‌م له کۆمه‌ڵێک ئایدیای ئیسلام بۆ ژن و شه‌ریعه‌ت هه‌یه‌و ڕه‌خنه‌کانم کردوه‌ته کتێبێک. ژنێکیش، با وه‌زیر نه‌بێت و سڤیل بێت، داوای جێبه‌جێکردنی یاسای ده‌وڵه‌ته‌که‌ی خۆی ده‌کات و له‌پێناوی ئه‌و ئازادی و دیموکراتیه‌ی که ساڵه‌هایه ژیان و ئازادیه‌کانی مه‌لا کرێکار ده‌پارێزێت قوربانی داوه، کرێکار فتوای کوشتنی هه‌موویانی داوه.!!! واته که‌سێک کتێبی سوتاندووه فتوای داوه بکوژرێت و هه‌موو ڕێگه‌یه‌کیش ده‌گرێته‌به‌ر بۆ کوشتنی، که‌سێکی تر کتێبی نوسیوه فتوای داوه بکوژرێت و هه‌موو ڕێگه‌یه‌کیش ده‌گرێته‌به‌ر بۆ کوشتنی، که‌سێکی تر قسه‌ی کردووه فتوای داوه بکوژرێت و هه‌موو ڕێگه‌یه‌کیش ده‌گرێته‌به‌ر بۆ کوشتنی، کتێب بسوتێنی یان بنوسی یان قسه‌ش بکه‌یت ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ بیرو هزری مه‌لادا نایه‌ته‌وه فتوای کوشتنیان ده‌دات.!! ته‌نها مه‌سه‌له‌ی بیرکردنه‌وه‌مان ماوه‌ته‌وه‌و کرێکار توانای نیه بێته ناو مێشکمانه‌وه تا بمانخوێنێته‌وه‌و له‌سه‌ر بیرکردنه‌وه‌و خه‌یاڵه‌کانیشمان بمانکوژێت. کاک ڕۆژ پێنج به‌شی دوورو درێژی نوسی و یه‌ک دێڕی تێدا نه‌بوو به ئێمه بڵێت کوشتن ده‌چێته کوێی ئازادی ڕاده‌ربڕینه‌وه.!\nمن له‌گه‌ڵ سووتانی هیچ کتێبێکدا نیم، (ئه‌گه‌رچی دوو که‌سه‌که‌ش قورئانیان نه‌سوتاندووه به‌ڵکو چه‌ند سوره‌تێکیان سوتاندووه) جا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خۆم نوسه‌رم و کتێب ده‌نوسم نه‌ک بیسوتێنم پێموایه هه‌ر که‌سێک به‌ئانقه‌ست کتێبێکی سوتاندبێت ده‌یشوبهێنم به‌کوشتنێکی مه‌عنه‌وی مرۆڤێک، سوتاندی کتێب یه‌کێکه له‌کاره هه‌ره سه‌ره‌تاییه‌کانی جه‌للاد. به‌ڵام ئه‌م کرده‌یه که‌ڕه‌فزکردنه‌وه‌ی سه‌رتاسه‌ریی به‌رامبه‌ره، به‌هه‌ر شێوازێک ئه‌نجام بدرێت، به‌شێکه‌و پاشماوه‌یه‌که له‌و پرۆسه گشتگیرییه‌ی که‌له‌مێژووی کۆمه‌ڵگای ئێمه‌ی دینیدا بۆمان ماوه‌ته‌وه. به‌شێکه له‌و کلتوره‌ی که‌ڕه‌فتاره توندو په‌ڕگیره‌کانی مێژووی مرۆڤایه‌تی دایهێناوه‌و له وڵاته ئیسلامیه‌کاندا ئایینزاکانی ئیسلام پشکی شێریان به‌رکه‌وتووه. پرۆسه‌ی سوتاندنی کتێب پرۆسه‌یه‌کی نوێی جیهانی نییه به‌ڵکو وه‌ک دیارده‌کانی دیکه‌ی مێژوو پرۆسه‌یه‌کی کۆنه، تاکه جیاوازییه‌ک ئه‌گه‌ر هه‌بێت ئه‌وه‌یه که‌ئه‌م پرۆسه‌یه له‌وڵاته دووره‌کان له‌لایه‌ن دیندارو بێدینه‌کانه‌وه به‌ڕێوه‌چووه، به‌ڵام له‌کۆمه‌ڵگای خۆماندا ته‌نها دینداره‌کان لێی به‌رپرسیارن، چونکه ئه‌گه‌ر خودی جه‌سته‌ی ئایینزاکانیش به‌شداری ڕاسته‌وخۆیان تێدا نه‌کردبێت ئه‌وه فکری دینه‌که‌یان به‌شداری ناڕاسته‌وخۆی تێدا کردووه.\nجا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که که‌سانێک هه‌ن پێیان ناخۆشه قورئان بسوتێنرێت ئه‌گه‌ر من سه‌رپشک بکه‌ن له نێوان ئه‌وه‌ی ئایا قورئان بسوتێنرێت یان نا ئه‌وه له ڕوانگه‌ی منه‌وه وا باشتره که نه‌سوتێنرێت، هەوڵ بدرێت تا ئه‌وه‌نده‌ی بکرێت دەست بۆ سووتاندنی نه‌برێت باشتره، چونکه هیچ سوودێکی مه‌عنه‌وی و ماددی نابه‌خشێت.\nبه‌ڵام هه‌ندێک جار زه‌روره‌تی خۆی هه‌یه‌و نابێت هۆو هۆکاره‌کان، مه‌به‌ست و ئامانجه‌کان تێکه‌ڵ به‌یه‌ک بکه‌ین.! ئه‌گه‌ر بێت و قورئان سوتاندن ئاکارێک بێت ئاکامی ئەوەی لێبکه‌وێته‌وه کە خەڵک لە ترسا نه‌وێرن بیکه‌ن، ئه‌وه کردنی باشتره.! لە دۆخێکی ئاوادا گرنگی خۆی هه‌یه.! هەرکاتێک موسڵمانه‌کان پێیان وابێت ئه‌وه‌ی به‌بێ ده‌ستنوێژ ده‌ست بدات له قورئان ئه‌وه خودا به‌رد ده‌بارێنێت ئەوه بسوتێنرێت چاکتره.! لە هەندێک حاڵدا کە موسڵمانه‌کان بڕوای تەواویان به‌وه هه‌یه که هەر کەسێک ڕەخنەی باوەڕەکەی ئەو بکات ئەوە زیادەڕۆیی گەورەی کردووەو ده‌بێت بکوژرێت، ئه‌وه قورئان سوتاندن ده‌بێته کارێکی شۆڕشگێڕانه، گه‌ر که‌سوکارو خزم و باوانی که‌سێک که‌پێی وایه به هۆی قورئانه‌وه زینده‌به‌چال کراون و له‌جیاتی ئه‌وه‌ی بڕوات وه‌ک تۆڵه سه‌ندنه‌وه ڕه‌شه‌کوژی بکات ده‌چێت قورئانێک ده‌کڕێت و ده‌یسوتێنێت به‌مه‌ش ده‌رونه پڕ له‌ئازاره‌که‌ی خۆی پێ هێور ده‌کاته‌وه، ئه‌مه له‌کاتێکدا ده‌ستبردن بۆ قورئان به‌بێ ده‌ستنوێژ جورئه‌تی ده‌وێت نه‌ک سوتاندنی، له‌لای من ئه‌مه یه‌کێکه له هه‌ڵوێسته جوامێره‌کان.\nئاگرکه‌وتنه‌وه بۆ خۆی کارێکی نه‌شیاوه. له کاتێکدا که ئاگرێکی گه‌وره ده‌که‌ینه‌وه ئه‌وه کارێکی بێکه‌ڵک ده‌که‌ین به‌رامبه‌ر به خۆمان و ئینجا به‌رامبه‌ر به ژینگه‌ش، به‌ڵام کاتێک که ئاگر ده‌بێته هۆی دروستبوونی هێمایه‌کی گه‌وره بۆ خۆت، بۆ مێژووت، بۆ نه‌ته‌وه‌ت، بۆ ئازادی ئینسان، ده‌بێته هۆی دروستبوونی هێمایه‌ک بۆ سه‌ربه‌خۆبوونی نیشتیمانه‌که‌ت، ئیتر ماناکانی ئاگرکه‌وتنه‌وه ده‌گۆڕێن و وێنه‌یه‌کی تر له زاکیره‌ماندا ده‌چێنن.! هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌شه که له جه‌ژنی نه‌ورۆزدا ئه‌گه‌ر که‌لوپه‌لی ئاساییمان ده‌ست نه‌که‌وێت ئه‌وه بۆگه‌نترین و قێزه‌ونترین که‌لوپه‌ل ده‌سوتێنن و ژینگه پڕ ده‌که‌ین له دوکه‌ڵی ڕه‌ش و به شانازییه‌وه هه‌ڵیده‌مژین و به‌ده‌وریدا ده‌خولێینه‌وه.\nله نه‌ورۆزی ساڵی ١٩٨١داو له‌یه‌کێک له‌زیندانه گه‌وره‌کانی به‌غداد که‌له‌سه‌ر کێشه‌ی سیاسی حوکم درابووم، یادی نه‌ورۆزمان کرده‌وه، مه‌یدانێکی گه‌وره‌مان هه‌بوو، ده‌مانتوانی بۆ یادی نه‌ورۆز ئاگر بکه‌ینه‌وه، به‌ڵام کێشه‌که له‌وه‌دا بوو شتێک نه‌بوو بیسوتێنن، نایه‌ته‌وه یادم کێ بوو پێشنیاری کرد جله‌کانمان بسوتێنین، ئیتر هه‌ر کورده‌و به‌شێک له جله‌کانی خۆی هێناو گڕمان تێبه‌ردا. له‌و کاته‌دا هه‌ڵمژینی بۆکڕوزو دوکه‌ڵی ڕه‌شی سوتاوی جله‌کانمان نه‌ده‌گۆڕییه‌وه به‌هه‌موو پاکێتی ژینگه. ئاله‌و کاته‌دا قسه له‌سه‌ر پیسبوونی ژینگه نه‌بوو به‌ڵکو باسه‌که باسی قاره‌مانێتی و شانازیه‌کانی نه‌ته‌وه‌یه‌ک بوو.\nگه‌ر له وڵاتێکی وه‌ک ڕووس و چیندا ئافره‌تێک ماکیاج بکات و به ڕووتی بچێته ده‌ره‌وه هیچ گرنگیه‌ک و ئازایه‌تیه‌کی تێدا نییه، به‌ڵام ئه‌و ئافره‌تانه‌ی له‌هه‌ڵه‌بجه‌داو له‌کاتی ده‌سه‌ڵاتی ئیسلامگه‌راکاندا مامۆستا بوون و وانه‌یان بۆ فێرخوازان ده‌گوته‌وه، سه‌ره‌ڕای هه‌موو ئیهانه‌یه‌ک ده‌چوونه قوتابخانه‌کانه‌وه‌و له‌کاری خۆیان به‌رده‌وام بوون، هیچ ماکیاجێکیشیان نه‌ده‌کرد، له‌لای من له جیڤارا شۆڕشگێڕترو له حه‌للاج حه‌قتر بوون.\nئیتر ئه‌وه‌ی که کرێاکر فتوای کوشتنی شێرکۆ بێکه‌سی داوه به‌ڵام مه‌به‌ستی نه‌بووه بیکوژێت، ئه‌وه به‌هانه‌یه‌کی بێکه‌ڵکی لاوازی زۆر بێبه‌هایه چونکه مه‌لا کرێکار هیچ که‌سێکی نه‌کوشتووه‌و هیچ که‌سێکیش ناکوژێت، ئه‌و زۆر له‌وه ترسنۆکتره که‌ئه‌و جۆره ڕووبه‌ڕووانه ببینێت و مێژووی ژیانی سه‌ربازی ئه‌و پێمان ده‌ڵێت ته‌نها فتوای داوه‌و ئیتر له‌هه‌موو شه‌ڕه‌کانی نێوخۆیه‌کانی کوردستاندا هه‌ڵاتووه‌و پاش چه‌ند ڕۆژێک له نه‌رویج بینیویانه‌ته‌وه. بکوژه‌کان وه‌سیله‌ن و فتواده‌ره‌کان بنه‌ماو بنه‌ڕه‌تن، که‌واته بکوژه‌کان فتواده‌ر نین و ته‌نها ده‌کوژن به‌ڵام فتواده‌ره‌کان جگه له فتوا بکوژیشن. به‌به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌ش به‌ده‌یان ڕێکخراو ناتوانرێت ژیانی ئازادیخوازێک بپارێزرێت به‌ڵام به فتوای یه‌ک مه‌لا گیانی ده‌یان چالاکوانان ده‌خرێته مه‌ترسیی کوشتنه‌وه.\nده‌کراو ئێستاش ده‌کرێت کاک ڕۆژ و ئه‌وانه‌ی وه‌ک ئه‌و بیر ده‌که‌نه‌وه له‌و وه‌همه دوو بکه‌ونه‌وه که گوایه یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان کتێبیان بۆ من چاپ کردووه.! ئه‌مه جگه له‌به‌د حاڵی بوون و ڕاکردن به شوێن سێبه‌رێکی وه‌همیدا هیچی تر نییه.! ئه‌م ڕسته‌یه چی بوو ئه‌و هه‌ڵیڕێژاوه‌ته بابه‌ته‌که‌یه‌وه به‌بێ ئه‌وه‌ی بچوکترین ئامژه‌ی زانستی پێ بدات.؟؟ له دادگاییه‌که‌دا به‌به‌ڵگه‌وه سه‌لماندم که مه‌لا کرێکار ئه‌و کاته‌ی فتوای کوشتنی دابوم کتێبه‌که‌ی نه‌خوێندبۆوه. به‌ڵام چونکه ئه‌و که‌سێکی بێئاگایه له‌یاسا زه‌مه‌نییه‌کان و ته‌نها گۆشه‌گیره به شه‌رع کتێبێکی به‌رز کرده‌وه‌و نیشانی دادوه‌ری دا که مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی ڕاست ناکات ئه‌وه‌تا کتێبه‌که‌ی له ده‌ستمدایه‌و چوار جار خوێندومه‌ته‌وه. منیش زۆر به هێمنی ئه‌وه‌م بۆ دادگا سه‌لماند که ئه‌وه‌ی له‌ده‌ستیدایه‌و به‌رزی کرۆته‌وه کتێبی من نییه، هه‌رواش ده‌رچوو.! ئێستاش هه‌ندێک به‌بێ هه‌بوونی هیچ به‌ڵگه‌یه‌ک چه‌ندین جار ئه‌م بابه‌ته‌یان وروژاندووه که یه‌کێتی نیشتمانی کتێبه‌که‌ی منی چاپ کردووه، بۆ چه‌ندین جار وتومه‌و ده‌یانجاریش ده‌ڵێمه‌وه که به‌هیچ شێوه‌یه‌ک یه‌کێتی هاوکارو هاوپشتی من نه‌بووه له‌چاپکردنی ئه‌و کتێبه‌دا، ئه‌گه‌ر..نا بچوکترین به‌ڵگه‌یان شک ببردایه ده‌یانخسته‌ڕوو.!. ئه‌وه ناشارمه‌وه زووتر مه‌لا به‌ختیار هاوکاری کردووم بۆ چاپکردنی یه‌ک کتێبم، به‌هه‌مان هیواوه داوای هاوکاری چاپکردنی ئه‌م کتێبه‌م لێکرد (سێکس و شه‌رع و ژن له مێژووی ئیسلامدا) بێ دوودڵی ڕه‌تی کرده‌وه‌و پێی وتم که به‌هۆی به‌شداربوونم له فێستڤاڵی ڕۆشنبیری و وه‌رگرتنی خه‌ڵاتی دووهه‌م تازه ئه‌و کتێبه ناسراوه‌و هه‌موو که‌س ده‌زانێت من نوسیومه بۆیه له ئێستادا کاتی چاپکردنی ئه‌م جۆره کتێبانه نییه. ئیتر منیش نیوه‌ی به‌قه‌رزو نیوه‌که‌ی تر (به‌ر به نیوه‌یی) واته به قازانجی داهاتوو له کوێره چاپخانه‌یه‌ک چاپم کرد. سه‌د جاری تریش ده‌یڵێمه‌وه که یه‌کێتی نیشتمانی به‌هیچ شێوه‌یه‌ک بچوکترین هاوکاری منیان نه‌کردووه.\nهه‌موومان هه‌میشه باسی سه‌روه‌ری یاسامان کردووه‌و ئامۆژگاری خۆمان و خه‌ڵکیمان کردووه که په‌نا بۆ چاره‌سه‌ری عه‌شایه‌ری و خێڵه‌کی نه‌به‌ین، په‌نا بۆ توندوتیژی نه‌به‌ین، ته‌نهاو ته‌نها یاسا سه‌روه‌ر بێت، به‌ڵام کاتێک که من له‌سه‌ر فتوای کوشتن په‌نام بۆ یاسا برد کاک ڕۆژ ئه‌حمه‌د به کارێکی خراپی زانیوه‌و ئه‌وه بیری خه‌ڵکی ده‌هێنێته‌وه که من ته‌وهینم به‌ئیسلام کردووه بۆیه مه‌لا کرێکار فتوای کوشتنی منی داوه ده‌نا بۆ فتوای کوشتنی کۆمۆنیسته‌کانی نه‌داوه، ئیتر بێئاگا له‌وه‌ی که چه‌ندین کۆمۆنیستیش به‌هۆی فتواکانی مه‌لا کرێکارو چه‌ندین مه‌لای تره‌وه ده‌ربه‌ده‌رو تیرۆر کراون. به‌خۆی بزانێت یان نا په‌ره‌گرافه‌که‌ی به‌شێوه‌یه‌ک داڕشتووه که ئه‌وه‌ی ته‌وهین به ئیسلام بکات موسته‌حه‌قی کوشتنه.\nگه‌ر به‌ڕاستی مه‌سه‌له‌که ئازادیی ڕاده‌ربڕینه ده‌بێت هه‌موومان وه‌ک یه‌ک له‌ژێر سێبه‌ره‌که‌یدا بحه‌وێینه‌وه، ئه‌گه‌ر مه‌لا کرێکار ئازاده له‌وه‌ی به‌رهه‌می هێناوه ئه‌وه کاره‌که‌ی برێڤیکیش ده‌چێته خانه‌ی ئازادی ڕاده‌ربڕینه‌وه له کاتێکدا کێشه‌که‌ی ئه‌و سیاسیشه. وه‌ک یارۆی گروپی خوشکانی یه‌کگرتوو نه‌بین له‌به‌رامبه‌ر سه‌نگه‌سارکردنی ئه‌و هه‌موو ژنه‌ی کۆمه‌ڵگا ئیسلامیه‌کان ورته‌یه‌کیان نه‌کرد به‌ڵام کاتێک که دوعای یه‌زیدی به‌هه‌مان ده‌رد چوو که‌مپینیان له دژی سه‌نگه‌سارکردنی ئه‌و سازدا. کاتێکیش که مه‌لا کرێکارو برێڤیک هه‌ڕه‌شه له ئازادییه‌کانی خه‌ڵک ده‌که‌ن و کار ده‌گاته خوێن یه‌کیان موقه‌دده‌س و ئه‌وی دیکه‌یان تیرۆرست نییه به‌ڵکو هه‌موو تۆمه‌تبارن و ده‌بێت ملکه‌چی یاسا بن. من جگه له‌په‌یڕه‌وکردنی ڕه‌وشتی ڕێساکانی تاکی کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی که په‌نام بۆ یاسا بردووه هیچ شتێکی دیکه‌م نه‌کردووه مه‌گه‌ر به‌لای باشه‌دا.! لێره‌وه ئه‌وه بیرتان دێنمه‌وه یه‌کێک له‌په‌ره‌گرافه جوانه‌کانی ڕۆژم به‌ته‌واوی لێبورده‌ییه‌وه په‌یڕه‌وکرد، ڕۆژ نوسیوێتی: (با هەوڵبدەین ببینە بنیاتنەری ئەو مینبەرەی کە مەریوان هەڵه‌بجەیی و مەلا کرێکار و شێرکۆ بێکەس و ئەوانی دی تیایدا بتوانن بەرامبەر بەیەک ئازادانە بۆچونەکانیان دەرببڕن، تا کۆمەڵگە لێیان تێبگات و عادیلانە بڕیاریان لەسەر بدات)\nئه‌مه یه‌کێکه له‌و په‌ره‌گرافه جوان و ئاراسته فکری و ئینسانیانه‌ی که ڕۆژ نوسیوێتی و وام زانی خۆم نوسیومه. با کاک ڕۆژ بزانێت ئه‌مه‌شم به‌کرده‌وه جێبه‌جێکردوه‌و کاتێک که مه‌لا کرێکار هه‌ڕه‌شه خوێناویه‌که‌ی بڵاوکرایه‌وه ڕۆژنامه‌کانی نه‌رویج چاوپێکه‌وتنیان له‌گه‌ڵ سازدام، پرسیاری زۆر لابه‌لاو سه‌رنجڕاکێشیان لێده‌کردم و ده‌یانجوڵاندم که شتێک بڵێم بارودۆخه‌که ئاڵۆزتر بکات، به‌ڵام من وه‌هام نه‌کردو له‌و کاته‌دا که چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌بووم که‌سێک چه‌قۆیه‌ک بکات به‌که‌لله‌که‌مدا داوای مێزگردو گفتوگۆم له‌مه‌لا کرێکار کرد تا چاره‌سه‌رێک بۆ ئه‌م هه‌موو هه‌ڕه‌شه‌یه بدۆزینه‌وه، ڕێک وه‌ک ڕۆژ ته‌مه‌ننای ده‌کات من به زیاده‌وه کردم. ئاخر با به‌ویژدانه‌وه بدوێین و بڵێین له‌ده‌ست که‌م که‌س دێت که‌سێک هه‌ڕه‌شه‌ی مه‌رگی لێ کرابێت، له وڵاتێکدا که‌ته‌واوی یاساکانی پشتگیری هه‌ڕه‌شه‌لێکراو ده‌کات، به‌ڵام ئه‌و داوای ئاشتبوونه‌وه بکات.!؟؟؟ ته‌نانه‌ت پێش دادگاکه‌ش بڵاوم کرده‌وه گه‌ر له فتواکه‌ی په‌شیمان ببێته‌وه من هیچ کێشه‌یه‌کی شه‌خصیم له‌گه‌ڵ ئه‌و نه‌بووه‌و ناشبێت، ئێستاشی له‌گه‌ڵ بێت له‌سه‌ر هه‌مان هه‌ڵوێستم و له فتواکه‌ی پاشگه‌ز ببێته‌وه یان نا هیچ کێشه‌یه‌کی شه‌خصیم له‌گه‌ڵ ئه‌و نییه.\nئه‌وه‌ی باسی ده‌که‌م ئێستاش له‌سه‌ر لاپه‌ره‌کانی ئینته‌رنێتدا ماوه.! به‌ڵام ئه‌و وه‌ڵامی نه‌بوو، کاتی خۆی ئاماده‌بووم ڕێگه‌یه‌ک نیشانی کرێکارو خانه‌واده‌ی بده‌م که‌به‌حورمه‌ته‌وه له‌م ته‌نگه‌ژه‌یه ڕزگاریان ببێت، ئێستاشی له‌گه‌ڵ بێت مه‌لا کرێکار هه‌ر به‌و ڕێگه‌چاره‌یه ده‌توانێت ڕزگاری ببێت که من په‌ی پێ ده‌به‌م، نه‌زیندانی ده‌کرێت و نه‌ئیهانه‌ش ده‌کرێت، (پێم سه‌یره که پارێزه‌ره‌کانی درکیان به‌م مه‌سه‌له‌یه نه‌کردووه، یه‌ک شه‌ویش پێش ئه‌وه‌ی دادوه‌ر حوکمی خۆی ڕابگه‌یه‌نێت سیمینارێکم سازکردو پێشبینی بڕیاره‌که‌ی دادوه‌رم کردو باسم کردن، دوای تێپه‌ڕبوونی ١٥ کاژمێر ته‌واوی پێشبینیه‌کانم هاتنه‌دی) به‌ڵام ئه‌و ته‌نها به ماسولکه‌ی ئیمان بیر له‌کێشه‌که ده‌کاته‌وه‌و ئه‌وه‌ی پێی ده‌گوترێ کارکردن له‌ناو یاسادا له‌بیری ئه‌ودا نییه، ئه‌و نه‌ک هه‌ر به‌شوێن سه‌ره‌داوی یاسایی بۆ ڕزگارکردنی خۆی نه‌گه‌ڕا به‌ڵکو بۆ جارێکی تر هه‌ڕه‌شه‌ی تریان ئاراسته کردمه‌وه. له‌هۆڵی دادگاییه‌که‌شدا به دادوه‌ری ده‌گوت مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی له سه‌لمان ڕوشدی و ڤان کوخ و کاریکاتۆرسته‌که‌ی دانیمارک ترسناکتره چونکه سه‌لمان ڕوشدی ڕۆمانی نوسیوه‌و ناوه‌کان وه‌همین، ڤان فیلمی ده‌رکردووه‌و کارێکی هونه‌رییه، کاریکاتێره‌کانیش وێنه‌ن، به‌ڵام هه‌ڵه‌بجه‌یی کتێبی نوسیوه‌و ناوو ساڵه‌کانی وه‌ک خۆی دیاری کردووه.! مه‌به‌ستی ئه‌وه‌بوو بڵێت که خه‌ڵکی له ڕۆمان و فیلم و تابلۆی هونه‌ری تێناگه‌ن و که‌سیان وه‌ک هه‌ڵه‌بجه‌یی به‌شێوه‌یه‌کی ڕاسته‌وخۆ باسیان له ئیسلام نه‌کردووه.! که‌پرسیاریان لێ کرد بۆ ترسناکتره.؟ ئایا چی وتووه که ببێته مایه‌ی ئیستفزازی تۆو موسڵمانان.؟ ئه‌و جگه له هێنانی درۆو باسکردنی هه‌ندێک شت که بیستبوونی ئیتر ئێستاشی له‌گه‌ڵ بێت نه‌یتوانی بچوکترین به‌ڵگه بخاته ڕوو، له‌هه‌مووشی سه‌رسوڕهێنه‌رتر ئه‌وه بوو که بێ ئه‌وه‌ی به‌خۆی بزانێت له‌کاتی قسه‌کردنیدا به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌ی خسته ڕوو کاتی فتواکه‌ی بۆ کوشتنی من کتێبه‌که‌می نه‌خوێندبۆوه.\nکه‌واته سزادانی وی (مه‌لا کرێکار) بە پێنج ساڵ زیندانیکردن لەسەر گوتەیەک بەرتەسکردنەوەی خودی گوتن نییه به‌ڵکو ڕێگرتنه له کوشتن، ڕێگرتنه له‌هه‌موو ئه‌و پیاوه ئایینیانه‌ی له‌ئه‌وروپادا پیاسه‌ی نیوه‌ڕوان به‌به‌رده‌م ژنانی ته‌واو ڕووتدا ده‌که‌ن و له‌ژێر سێبه‌ری ئه‌م ژنه ڕووتانه‌دا ده‌حه‌وێنه‌وه‌و ده‌پارێزرێن، یه‌ک هوتافی دینی و یه‌ک ته‌کبیر لێناده‌ن، به‌ڵام که ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ کوردستان فتوا ده‌ده‌ن تێزاب بڕژن به‌ده‌موچاوی قاچ ڕووته‌کانی کوردستاندا، بۆ نوسه‌ران هه‌ر باسی نه‌که‌ین باشتره.!\nئه‌م نوسینه‌م ڕه‌خنه نییه له‌بابه‌ته‌که‌ی ڕۆژ، به‌ڵکو خوێندنه‌وه‌یه‌کی مه‌عریفی و هه‌ڵسه‌نگاندنێکی زانستیانه‌یه بۆ تێڕوانینینی من له چه‌مکه‌کانی ئازادییڕاده‌ربڕین و شوێنی حه‌قیقی کرێکار له‌م ڕه‌هه‌ندانه‌دا. مه‌به‌ستمه بڵێم: وای بۆ ده‌چم که ئیسلامگه‌راکان له‌ناو ئه‌ندێشه‌ی دینی خۆیاندا نوقمی خه‌یاڵات و پرۆسه ڕۆحیه‌کانی خۆیان بوون و ئاگایان له‌گۆڕانکاری و ناکۆکییه‌کانی ژیانی شارستانی و فه‌رهه‌نگی مرۆڤایه‌تی نه‌ماوه بۆیه لێمان تێناگه‌ن، کتێب بنوسین هه‌ر ده‌مانکوژن و بیشیسوتێنین هه‌ر ده‌مانکوژن و قسه‌ش بکه‌ین هه‌ر ده‌مانکوژن.! بۆیان ناکرێت ده‌نا ده‌هاتنه ناو خه‌یاڵدانمانه‌وه‌و له‌سه‌ر بیرکردنه‌وه‌کانیشمان هه‌ڵوێستیان ده‌بوو.! گه‌ر بۆیان کرا ئه‌وه یایه‌تێک یان حه‌دیسێکی ئه‌گه‌ر لاوازیش بێت له‌گه‌ڵ داهێنانه زانستیه‌کاندا ده‌گونجێنن و ئه‌گه‌ر..نا هه‌موو بیرکردنه‌وه‌و داهێنانه گشتی و لاوه‌کیه‌کانی فکرو فه‌لسه‌فه ڕه‌ت ده‌که‌نه‌وه، له‌م سه‌رده‌مه‌داو له‌م سه‌ده‌یه‌ی بیست و یه‌که‌دا وه‌ک زه‌مه‌نه‌کانی دێرین هه‌ر سه‌رقاڵی ماناو ته‌فسیری دینین. ئه‌و زه‌مه‌نه گوزه‌شت و دووره‌په‌رێزی هیچ که‌ڵکێکی بۆ ئه‌وان نییه، له ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تیدا شتێک هه‌یه پێی ده‌گوترێت هه‌ڵکردن، له ڕوانگه‌ی منه‌وه ده‌خوازرێت ئیسلامگه‌راکان بێنه ناو ئه‌م گۆڕانکاریه فکری و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان، ئه‌گه‌رچی بۆ ماوه‌یه‌کی کورتیش بێت، له‌گه‌ڵ ڕه‌خنه‌گران و ئازادیخوازانیشدا که‌مێک بگوزه‌رێنن تا حه‌قیقه‌تیان بخوێننه‌وه.\nئه‌مه‌ش دواهه‌مین به‌ش و نوسینی من ده‌بێت له‌سه‌ر ئه‌م باسه.\nڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2012-05-18 12:55:00\nبه‌شی ( مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی ) ئاماده‌کرد ( مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی )\nله, ساڵی, ٢٠٠٠, به, دواوه, هه‌ندێک, کتێبی, دیکه, سوتان, له‌وانه, جارێکی, دی, کتێبه‌که‌ی, عه‌بدولخالق, مه‌عروف, له‌ناوچه‌ی, سۆران, سوتایه‌وه�مه‌ریوان, هه‌ڵه‌بجه‌ییچه‌په, تیرۆرسته‌کان, و, موسڵمانه, ئازادیخوازه‌کان Tags


کەواتە با بپرسین ئایا هۆکاری چیە کە پاش نزیکەی ٢٩ ساڵ لە دەسەڵاتداری کورد لە باشوورو لەم ماوەیەشدا لە دوو بەشی دیاری تری کوردستان، رۆژهەڵات و باکور، ئایا بۆچی جەماوەردارێتی و پێگەی حیزبەکان بەرەو دواوە هاتووە، هەرچەندە رێژەی ئەو پاشەکشەیە جیاوازیش بیت؟ بەڵام بۆ ئەوەی بەدوای وەڵامی ئەم پرسیارەدا بگەڕێین، پێویستە ئەو پرسیارە بەرزبکەینەوە کە ئەرکی حیزی کۆمەڵگەو نەتەوەیەکی وڵات داگیرکراو و دابەشکراو چیە؟ بێگومان بەڵگە نەویستە کە هیچ نەتەوەتەک نیە لە دنیادا بە بێ بوونی دەوڵەتی خۆی و بەبێ سەربەخۆیی، بوون و کەرامەتی پارێزراو بێت، بۆیە ئاشکرایە ئەرکی حیزب لە کۆمەڵگەی داگیرکراو و دابەشکراودا کارکردنە لە پێناوی سەربەخۆیی و دروستکردنی دەوڵەتدا. هەر حیزبێکیش بەرنامەی سەربەخۆیی و دەوڵەتی نەبێت رەنگە بۆ ماوەیەکی کاتی لە رێگای کارکردن لە پانتایی هەستی رۆمانسیانەی جەماوەردا لە رووی ژمارەوە گەورە بێت، بەڵام ئەو گەوەربوونە کاتیەو ناتوانێت بۆ ماوەی درێژخایەن بژی. بەمانایەکی تر بۆ بارودۆخی کوردستان هەر لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەوە کە حیزب درووستبووە، بەناوی کوردایەتیەوەو بەهۆی سیاسەتی دڕندانەی داگیرکەرانەوە بە ئەندازەی جیا جەماوەر دەوری ئەو حیزبانەی داوەو ئومێدی ئەوەی پێیان هەبووە ئازادی و سەربەخۆیی بۆ بەدەستبهێنن و دەوڵەتی بۆ درووست بکەن. بەڵام لەگەڵ رۆیشتنی کاتدا جەماوەر لەوە تێگەیشتووە کە ئەم جۆرە حیزبانە ئەهلیەتی ئەوەیان نیە کە بەدوای ئامانجێکی لەوجۆرەوە بن. بۆیە لێیان بێئومیدبوون. مەبەستمان لەم قسەیەش ئەوەیە کە حیزب ئەرکی مێژوویی هەیە و ئەو ئەرکەش قۆناغی هەوڵبۆدان و کاربۆکردنی خۆیی هەیە، واتە کاتی دیاریکراو هەیە بۆ جێبەجێکردن و ئەنجامدانی ئەرکی ئەو قۆناغە، واتە هەر بوویەک قۆناغێکی دیاریکراویی هەیە بۆ ئەوەی بکەرێتی خۆیی تێدا نمایش بکات. دیارە بۆ هەر بکەرێکێش ئەرکی دیاریکراو هەیە. لەم روانگەیەوە حیزبی کۆمەڵگەی یان نەتەوەی داگیرکراو ئەرکی رزگاری نیشتیمانی و بنیادنانی سەربەخۆیی لە ئەستۆیە. خۆ ئەگەر نەیتوانی لە قۆناغی گونجاو بۆ رزگارکردنی نیشتیمان و بۆ بنیادنانی سەربەخۆیی ئەو ئەرکە لە ئەستۆ بگرێت مانای وایە ئەرکی قۆناغەکەی جێبەجی ناکات و لەبارێکی وەهاشدا ئەو حیزب یان رێکخراوە مادەم لە ئاستی جێبەجێکردنی ئەرکە مێژووییەکەیدا نیە لە گەشە دەوەستێت و بەرەو لاوازبوون و سەرئەنجامیش بەرەو لەناوچوون دەچێت. لەم روانگەیەوە لاوازبوون و پاشەکشەو روو لە هەرەسهێنانی حیزبی کوردی لەبەر ئەوەیە کە نەبوونەتە هەڵگری ئەرکی مێژوویی خۆیان لە قۆناغێکدا کە کۆمەڵگەی کوردی وەکو کۆمەڵگەیەکی داگیرکراو و دابەشکراو پێویستی بە جۆرە حیزبێکە رابەرایەتی بکات بەرەو رزگاریی و سەربەخۆیی و پێکهێنانی دەوڵەت.\nحیزبە ئیسلامیەکان گەشە ناکەن ئەگەر نەبن بە حیزبی کوردی مسوڵمان، واتە ئەگەر وەکو شیعەی ئێران چۆن تەشەیوعیان خستە خزمەتی فارسبووننەوە، ئەمانیش ئیسلام نەخەنە خزمەتی کوردبوونەوە، ئەوا زیاتر بەرەو دواوە دێن. ئەگەر چەپەکان خەباتی چینایەتی نەخەنە خزمەتی رزگاربوونی نەتەوەییەوەو پێکەوە گرێیان نەدەن، ئەوا نابنە خاوەنی پێگەی بەهێزی جەماوەریی. ئەگەر ئەو حیزبانەی بنەمای خێلایەتی پتەویان هەیە، پەیوەندییەکانی خوێن و دەمارو رێکخستن و ئۆردەری هەرەمی خێڵایەتی نەکەنە پایەی گوتاری نەتەوەیی، ئەوا لە پەراوێزدا دەمێننەوە. ئەگەر ئەوانەی خۆیان بە دیموکرات و سۆشیال دیموکرات و عەلمانی و نەتەوەیی دەزانن... پرۆژەی سەربەخۆیی و پێکهێنانی دەوڵەت نەکەنە پرۆژەی خۆیان و لەبری راکردن بۆ پایتەختەکانی داگیرکەران و راکردن بە دوای بەرژەوەندیە حیزبیەکانیان و دۆزینەوەی پاڵپشتی دەرەکی بۆ پشت شکاندنی نەیارە ناوخۆییەکانیان، نەبنە هاوکارو هاریکاری یەکتری و پێکەوە پرۆژەی سەربەخۆیی و دەوڵەت نەکەنە پرۆژەی خۆیان، نەک هەر نوێ نابنەوە، بەڵکو مێژوو لە پەراوێزدا بەجێیان دەهێڵێت. ٢٨-١٢-٢٠١٩


سەعدی ئەحمەد پیرە، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی دەڵێت، سیستەمی هاوسەرۆکی لەنێو یەکێتی بەسەرچووە، دەشڵێت، جارێکی دیکە ئەو سیستەمە ناگەڕێتەوە و یەکێتیی یەک سەرۆکی دەبێت.\nسەعدی ئەحمەد پیرە، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، (یەکشەممە 14ی تشرینی دووەمی 2021) بە تەلەفزیۆنی ڕووداوی ڕاگەیاند، "یەکێتی لەو ماوەیەد، لە ئەنجامی ئەو ناکۆکییانەی هەیە نسکۆی زۆری تووشبوو، دیارە ئەو کێشانەی تووشی یەکێتی بووە پێویستی بە وەستان و لێکۆڵینەوە هەیە، ئەو کێشانە بە پلنیۆم و کۆنگرە چارەسەر نابن، بەڵکو بەرنامەیەکی باش هاوتەریب لەگەڵ ئەو چاکسازییانەی کە لە هەرێم دەکرێن بۆ چارەسەرکردنی ئەو کێشانەی کە هەن".\nئاماژەی بەوەشکرد، "سەرکردایەتی پێشوو هەڵەی کرد لە بەستنی کۆنگرە و دەکرا کۆنگرە دوا بخرێت، هەروەها هەڵەی دووەممان ئەوەبوو کە ژمارەی سەرکردایەتیمان یەکجار زۆر کرد، ورد نەبووین لە شێوەی بەڕێوەبردنی کۆنگرەکەکە."\nباسی لەوەشکرد، "سیستمی هاوسەرۆکی یەکێکی دیکە بوو لە هەڵەکان، لە سەرەتاوە زۆربەمان باسی ئەوەمان کرد کە سیستەمی هاوسەرۆکی بەو شێوەیە نابێت، ئێستاش سیستەمی هاوسەرۆکی لەنێو یەکێتی بەسەرچوو جارێکی دیکە ئەو سیستەمە ناگەڕێتەوە."\nڕوونیشیکردووەتەوە، " یەک بەرپرسی یەکەمی یەکێتیی نیشتمانی دەبێت، جا ناونیشانەکەی چی دەبێت، ئایا ئەو سەرکردایەتییە دەتوانێت ئەو ناونیشانە بگۆڕێت یان ناونیشانێکی دیکەی بۆ دادەنێت، بەڵام یەک سەرۆکی دەبێت".\nمەکتەبی سیاسیی یەکێتی: سەرجەم ھەڤاڵان جۆش بدەن\n2021.11.04 - 23:50


سێیه‌مین ڤیستیڤاڵی ڕۆژی شاره‌زوور به‌رده‌وامه له کاره‌کانی - RojNews\nسێیه‌مین ڤیستیڤاڵی ڕۆژی شاره‌زوور به‌رده‌وامه له کاره‌کانی\nسێیه‌مین ڤیستیڤاڵى شاره‌زوور به دروشمی "ڕاپه‌ڕین، به‌هار، ژن، نه‌ورۆز، نه‌وای گه‌رووی شاره‌زوورن" به‌رده‌وامه له کاره‌کانى و چه‌ندین بابه‌تی هونه‌ریی و ئه‌ده‌بیی و ڕۆشنبیریی به‌ڕێوه‌چوون.\nپێش نیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆ له هۆڵی ڕۆشنبیری شاره‌زوور، له چوارچێوه‌ی کاره‌کانی سێیه‌مین ڕۆژی سێیه‌م ڤیستیڤاڵی ڕۆژی شاره‌زووردا، چه‌ند چالاکییه‌کی تایبه‌ت به شیعر و چیرۆک به‌ڕێوه‌چوون.\nمه‌ریوان تۆفیق، سه‌رپه‌رشتیاری سێیه‌م ڤیستیڤاڵی ڕۆژی شاره‌زوور، به ڕۆژنیوزی ڕاگه‌یاند: ئه‌مساڵیش جیاوز له ساڵانی ڕابردوو به شێوه‌یه‌کی فراوانتر یادی ڕۆژی شاره‌زوورمان ده‌ستپێکردووه، چونکه ساڵانی ڕابردوو ته‌نها یه‌ک ڕۆژ چالاکی ئه‌نجام ده‌درا، به‌ڵام ئه‌مساڵ بۆ ماوه‌ی چوار ڕۆژ چالاکی جۆراوجۆرمان ده‌بێت.\nئاماژه‌ی به‌وه‌شکرد: ڕۆژی یه‌که‌می ڤیستیڤاڵه‌که ته‌رخانکرابوو بۆ وتاری به‌رپرسانی ئیداریی و ڕۆشنبیرانی سنوره‌که له‌باره‌ی قسه‌کردن له مێژووی شاره‌زوور و گرنگی ئه‌نجامدانی ئه‌م ڤیستیڤاڵه له‌گه‌ڵ ئه‌نجامدانی چه‌ند چالاکییه‌ی هونه‌ریی و ژینگه‌یی.\nئه‌وه‌شى وت: هاوکات له ڕۆژی دووه‌میشدا به ئاماده‌بوونی ژماره‌یه‌ک له به‌رپرسانی باڵای حزبیی و حکومیی و په‌رله‌مانتارانی عێراق و هه‌رێم په‌رده لادرا له‌سه‌ر په‌یکه‌ری شاعیری گه‌وره‌ی گه‌لی کورد حه‌زره‌تی مه‌وله‌وی له ده‌روازه‌ی شارۆچکه‌ی شاره‌زوور.\nسه‌رپه‌رشتیاری سێیه‌م ڤیستیڤاڵی ڕۆژی شاره‌زوور ئه‌وه‌شی وت: ئه‌مڕۆش که ڕۆژی سێیه‌می ڤیستیڤاڵه‌که‌یه تایبه‌تکراوه به خوێندنه‌وه‌ی چه‌ند پارچه شیعر و چیرۆکێک و هه‌روه‌ها دابه‌شکردنی کتێبی پێنوسه‌کان و پاشان دابه‌شکردنی خه‌ڵات به‌سه‌ر براوه‌ی باشترین شیعر و چیرۆک.\nسبه‌ینێش که کۆتا ڕۆژه ته‌رخانکراوه بۆ ئه‌نجامدانی چالاکییه‌کی وه‌رزشی به کردنه‌وه‌ی خولێکی وه‌رزشى بۆ منداڵانی خوار ته‌مه‌ن ١٢ ساڵ.\nمه‌ریوان ئه‌وه‌شی وت: هیچ لایه‌نێکی حکومی هاوکاری مادی ڤیستیڤاڵه‌که‌ی نه‌کردوین به‌ڵکو له‌لایه‌ن چه‌ند که‌سایه‌تییه‌کی ناوچه‌که‌وه ئه‌رکی تێچووی ڤیستیڤاڵه‌که‌یان له ئه‌ستۆ گرتووه.


مالی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nکۆماری مالی (بە فەڕەنسی: République du Mali) یان مالی وڵاتێکە لە ڕۆژئاوای ئەفریقا. مالی هاوسنوورە لەگەڵ جەزائیر لە باکوورییەوە، نیجەر لە ڕۆژهەڵاتەوە، بورکینۆفاسۆ، کۆتدیڤوار و گینێ لە باشوورییەوە و مۆریتانیا لە ڕۆژئاوایەوە. ڕووبەری مالی دەکاتە ١، ٢٤٠، ١٩٢کم دووجا. دانیشتوانی وڵاتەکە دەکاتە ١٩.١ میلیۆن کەس و پایتەختی وڵاتەکە شاری باماکۆیە. ٦٧٪ی دانیشتوانی وڵاتەکە تەمەنییان لە ژێر ٢٥ ساڵانە.\n٣ ناکۆکیە سیاسیەکان\nکچێکی ھۆزی بۆزۆ\nبە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٩، دانیستوانی مالی ١٤/٥ ملیۆن کەسە. زۆربەی ئەم خەڵکە (٦٨%) دانیشتووی گوندەکانن. ٥-١٠%ی خەڵکی مالیش ھێشتا نیشتەجێ نەبوون و ھەر لە ناو دەشتەکاندا و بە شێوەی نۆمادیک دەژین. زۆربەی دانیشتوانی مالی لە بەشی باشووری ئەم وڵاتەدا دەژین، بە تایبەت لە شاری باماکۆی پایتەخت.\n٩٥% خەڵکی مالی موسوڵمانی سوننەن، ٢% مەسیحی و ٣% دیکەیش پەیڕەوی ئایینە کۆنەکانی ئەم وڵاتە وەکوو بتپەرستی و ئانیمیزمن.\nئایینەکان لە مالی \nبە ھۆی لاواز بوونی حکوومەتی ناوەندی لە مالی، بەشێکی گەورە لە ناوچەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە کەوتوونەتە ژێر دەستەڵاتی ھێزە چەکدارەکانی سەر بە ڕێکخراوی ئەلقاعیدە. لە مانگی جەنیڤەری ساڵی ٢٠١٣، لەگەڵ بڕیاری سەرۆککۆماری فەڕانسە فرانسوا ئۆلاند ھەندێک لە وڵاتە ئورووپاییەکان وەکوو فەڕانسە، بلژیک و بریتانیا دەستیان کرد بە ھەناردە کردنی ئەرتەشەکانی خۆیان بۆ مالی، تا لە ڕووخانی حکوومەتی ئەم وڵاتە لە لایەن ئەلقاعیدەوە بەرگری بکەن.\n^ Index Mundi using CIA World Factbook statistics, January 20, 2018, retrieved April 13, 2019\n^ بەختیاری, سەعی. جوگرافیا. تاران: ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی. ISBN 978-964-342-431-2.\nCIA World Fact Book ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=مالی&oldid=902280»\nدواجار لە ١٣:١١ی ٥ی شوباتی ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:١١ی ٥ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


2018-04-24 – basknet.org\nئەرشیفی ڕۆژانە: 2018-04-24\nسەرلەبەیانی ئەمرۆ سى شه ممه 24- 4- 2018 مامۆستا عیرفان علی عبدالعزیز رابەری گشتی بزوتنەوەی ئیسلامی لە نوسینگەی تایبەتی خۆی لە شاری سلێمانی پێشوازی کرد لە چەند مامۆستایەکی ناوداری ئاینی . لەم دیداردا باس لە برایەتی مسولمانان و گرنگی یەکریزی و تەبایی نێوان سەرجەم ئیسلامخوازانی کوردستان کرا. ش.ك\nعێراق بڕیاری کردنەوەی بەڕێوەبەرایەتی پاسپۆرتی دەرکردووە\nپارێزگارى هەڵەبجە ڕایگەیاند، وەزارەتى ناوخۆى عێراق بڕیاری کردنەوەى بەڕێوەبەرایەتى پاسپۆرتى پارێزگاى هەڵەبجەى دەرکردووە. عەلى عوسمان لە کۆنفرانسێکى رۆژنامەنووسیدا ئاماژەى بەوەدا، ئەو کەسانەى دانیشتووى پارێزگاى هەڵەبجەن و خاوەنى کارتى زانیارى پارێزگاکەن، دەتوانن سەردانى ئەو بەڕێوەبەرایەتیە بکەن و ببنە خاوەنى پاسپۆرت. وتیشى چاوەڕێى ئەوە دەکەن لە داهاتوودا هەموو کارە هونەرى و ئیدارییەکان …\nڕۆحانی هۆشداری توندی دەداتە دۆناڵد ترەمپ\nسەرۆكی ئێران سەبارەت بە كشانەوەی ئەمریكا لە ڕێكەوتنە ناوەكیەكەی نێوانیان هۆشداری توندی دایە سەرۆكی ئەمریكا دەشڵێت: ئێران بەتوندی وەڵامی دەبێت. بە گوێرەی هەواڵێكی ڕۆیتەرز حەسەن ڕۆحانی سەرۆكی ئێران هۆشیاریدا بە دانۆڵد ترامپ سەرۆكی ئەمەریكا سەبارەت بە كشانەوەی لە ڕێكەوتنە ناوكییەكە و ووتی: بە هەر كەسێك دەڵێم كە لە كۆشكی سپیدایە، …\nئەمریكا توركیا دابەش دەكات\nمیدیایەكی عەرەبی بڵاویكردۆتەوە، پلانی دابەش كردنی وڵاتانی ناوچەكە لەلایەن ئەمریكا چۆتە قۆناغی دووەم و دوای سوریا نۆبەی دابەش كردنی توركیایە. ماڵپەڕی ڕەئیول یەوم لە ڕاپۆرتێكیدا نووسیویەتی: (رەجەب تەیب ئەردوگان) سەرۆكی توركیا پێشتر هۆشداریدابوو كە ئەمریكا بە یارمەتی كوردانی سوریا لە دوای شێواندنی ئاسایشی توركیایە، هەروەها باسی لەو پلانە كرد كە …


به وێنه.. له نزيك بياره شوێنه‌وارێكى مێژوويى هه‌ورامان ده‌ته‌قێنرێته‌وه\nديمه‌نێكى شوێنه‌وارى ته‌قينه‌وه‌كه‌ى قه‌ڵاى سه‌نگى سيا، فۆتۆ: لوقمان فايه‌ق\nشه‌وى رابردوو، گرووپێكى چه‌كدار، له رێگه‌ى به‌كارهێنانى TNT سێ ته‌قينه‌وه‌ى گه‌وره له شوێنه‌وارى مێژوويى قه‌ڵاى سه‌نگى سياى (سه‌نگى سياو) نزيك گوندى نارنجڵه‌ى سه‌ر به ناحيه‌ى بياره ئه‌نجام ده‌ده‌ن و شوێنه‌واره مێژووييه‌كه ده‌شێوێنن.\nديمه‌نێكى شوێنه‌واره‌كه، فۆتۆ: لوقمان فايه‌ق\nبه گوێره‌ى زانيارى چه‌ند هاووڵاتييه‌كى دانيشتووى گوندى نارنجڵه‌ى سه‌ر به ناحيه‌ى بياره، ئه‌و چه‌كدارانه خۆيان به هێزى "دژه تيرۆر"ى يه‌كێتى نيشتيمانى كوردستان ناساندووه.\nيه‌كێك له دانيشتوانى گونده‌كه، تايبه‌ت به كوردستان24ى راگه‌ياند، چه‌ند رۆژێك پێش ئێستا ژماره‌يه‌ك چه‌كدار سه‌ردانى قه‌ڵاكه‌يان كردووه و له ناوچه‌كه بينراوون كه خه‌ريكى به‌دواگه‌ڕان بوونه.\nپاشماوه‌ى كه‌رسته‌كانى ته‌قينه‌وه، فۆتۆ: لوقمان فايه‌ق\nئه‌و هاووڵاتييه، گوتيشى: شه‌وى رابردوو، كاتژمێر (12:00)ى شه‌و ته‌قينه‌وه‌يه‌كى گه‌وره له قه‌ڵاكه روويداوه و به‌دواى ئه‌ويشدا له ده‌وروبه‌رى كاتژمێر (03:00)ى به‌ره‌به‌يان، دوو ته‌قينه‌وه‌ى ديكه‌ى تێدا ئه‌نجامدراوه.\nروونيشيكرده‌وه، چه‌كداره‌كان ژماره‌يان زۆر بووه و چه‌ندين ئۆتۆمبێليان پێ بووه و خۆيان به ده‌زگاى دژه تيرۆرى يه‌كێتى ناساندووه.\nديمه‌نێك له باشوورى قه‌ڵاكه، كه ده‌ڕوانێت به‌سه‌ر دۆڵێكدا و كانييه‌ك له دامێنى هه‌يه، فۆتۆ: لوقمان فايه‌ق\nتا ئێستا ده‌زگاى دژه تيرۆر و ئاسايشى سه‌ر به يه‌كێتى هيچ روونكردنه‌وه‌يه‌كيان له باره‌ى ئه‌و ته‌قينه‌وانه‌ى شه‌وى رابردووى قه‌ڵاى سه‌نگى سيا بڵاونه‌كردووه‌ته‌وه.\nهاوكات به‌ڕێوبه‌رايه‌تى شوێنه‌وار و مۆزه‌خانه‌ى سلێمانيش هيچ زانيارييه‌كيان له‌و باره‌يه‌وه بڵاونه‌كردووه‌ته‌وه.\nديمه‌نى وێرانكارى قه‌ڵاكه به هۆى ته‌قينه‌وه\nقه‌ڵاى سه‌نگى سيا، كه به هه‌ورامى به (قه‌ڵاى سه‌نگى سياو) به‌ناوبانگه، به دێرينترين شوێنه‌وارى ناوچه‌كه هه‌ژمار ده‌كرێت و له ساڵى 1947دا له لايه‌ن تيمى شوێنه‌وارناسانى عێراقى و به‌ريتانييه‌وه ناوى له تۆمارى شوێنه‌واره مێژووييه‌كانى عێراق تۆمار كراوه و تا ئێستا هيچ كنه و پشكنينێكى بۆ ئه‌نجام نه‌دراوه.\nته‌قاندنه‌وه‌ى به‌شى سه‌ره‌وه‌ى قه‌ڵاكه به مه‌به‌ستى دۆزينه‌وه‌ى رێگه‌ى چوونه ژووره‌وه‌ى\nبه گوته‌ى دانيشتوانى ناوچه‌كه، كه قه‌ڵاكه سه‌يرانگه‌ى گه‌شتى به‌هاريان بووه، ئه‌و قه‌ڵايه شوێنى دانيشتن و كۆبوونه‌وه‌ى خه‌ڵك بووه له رابردوودا و وه‌ك له شوێنه‌واره‌كه‌دا به‌رچاو ده‌كه‌وێت چه‌ند سه‌كۆيه‌كى دانيشتن هه‌ن.\nكه‌رسته‌ى به‌جێماوى چه‌كداره‌كان\nقه‌ڵاى سه‌نگى سيا، قه‌ڵايه‌كى سرووشتييه و تاوێره به‌ردى گه‌وره به ده‌م يه‌كه‌وه‌ن و له دامێنى قه‌ڵاكه‌شه‌وه كانى ئاو هه‌يه و له دوورى چه‌ند مه‌ترێكيش له قه‌ڵاكه، گۆڕستانێكى دێرين هه‌يه، كه به گوته‌ى خه‌ڵكى ناوچه‌كه، كێلى گۆڕه‌كان رووبه قيبله نيين، وه‌ك ئه‌وه‌ى له‌دواى هاتنى ئيسلامه‌وه باوه، كه كێلى گۆڕ رووبه قيبله‌يه.\nنه‌خشه‌ى شوێنه‌واره مێژووييه‌كانى عێراق\nنه‌خشه‌ى شوێنه‌واره مێژووييه‌كانى سنوورى پارێزگاى هه‌ڵه‌بجه\nديمه‌نێك له گوندى نارنجڵه


حوكمرانى باشورى كوردستان و تێكدانى پایەكانى نەتەوەبوونى كورد\nلە ئەوروپا لە سەدەى حەڤدەى زاینى بە دواوە، لە درێژەى گەشەكردنى سیستەمى سەرمایەدارى و سەركەوتنى پرۆسەى رێنسانسدا، بزاڤى نەتەوەبوون لە نێوان ئەو پێكهاتانەدا سەریهەڵدا كە لە رووى زمان و كڵتور وهەستى هاوبەشەوە لە یەكەوە نزیك بوون و لە سنورێكى جوگرافى دیاریكراودا دەژیان،كۆبوونەوەى ئەو پێكهاتانە بەو شێوەیە بازارێكى هاوبەشى ئابورى لەگەڵ خۆیدا هێنا و بۆ پاراستنى ئەو بازارەش دەوڵەتى نەتەوەیى بووە پێویستیەكى قۆناغ،چینى سەرمایەدارلە یەك كاتدا رێبەرایەتى دیاردەى نەتەوەبوون و بازارى ئابورى هاوبەش و دەوڵەتى نەتەوەیى لە ئەستۆ گرتبو،كۆبوونەوە و رێككەوتنى ئەو پێكهاتانە لە چوارچێوەى نەتەوە و دەوڵەتى نەتەوەدا،پێشكەوتنى ئابورى و كۆمەلایەتى و هزرى مرۆڤدۆستى لەگەڵ خۆیدا هێنا،بۆ درێژەدان بەو قەوارەیە و بۆ زیاتر خۆ رێكخستنى نەتەوە،چینى سەرمایەدار ئایدۆلۆژیاى نەتەوەى داهێنا و لەو كاتەوە ئایدۆلۆژیاى نەتەوەبوون مۆدێلێكى نوێى سیاسیە و لە سەرتاسەرى جیهاندا بڵاوبۆتەوە.\nلە سەدەى نۆزدەهەمدا رۆژهەلاتى ناوەراستیش پریشكى ئایدۆلۆژیاى نەتەوەبوونى بەركەوت،لە سەروبەندى جەنگى جیهانى یەكەمدا و پاش رووخانى دەوڵەتى عوسمانى، هەستى نەتەوەیى لە ناو گەلى كوردیشدا پێشكەوت،لەو كاتەوە تا ئەمرۆ نەتەوەبون و رزگارى نەتەوەیى و مافى نەتەوەیى كورد وەك دیاردەیەكى سیاسى سەرتاپاى ژیانى گەلى كوردى داگیركردووە.گەلى كورد پێكهاتەیەكى نەتەوەى تایبەتى ناوچەى رۆژهەلاتى ناوەراستە و هەندێك پایەى نەتەوەبوونى وەك نیشتمان و زمان و كڵتور و هەستى هاوبەشى هەیە،بەلام تا ئەمرۆش كورد نەبۆتە خاوەن چینێك(پێكهاتەیەكى) نەتەوەیى و بازارێكى سەربەخۆى ئابورى نیە تا بتوانێت هەموو پایەكانى نەتەوەبونى خۆى جێگیر بكات،دوژمنانى كورد و دەوڵەتە نەتەوەپە رستەكانى ناوچەكەش تا بۆیانبكرێت نكووڵیان لە نەتەوەبونى كورد كردووە و پایەكانى نەتەوەبوونى كوردیان بە لاواز بینوە وسیاسەتى رماندنى پایەكانى نەتەوەبونی كوردیان بەرێوە بردووە و سیاسەتى تواندنەوەى نەژادى و كۆمەڵكوژیان دژى گەلى كورد پەیرەوكردووە.لە ململانێی نێوان كورد و دوژمناندا، دوژمنان سەركەوتنیان بە دەستنەهێناوە،لە پاى قوربانیەكى زۆر و تێكۆشانێكى دروودریژدا گەلى كوردیش سەركەوتنێكى ئەوتۆى بەدەست نەهێناوە و لە مەترسى لە ناوبردن و تواندنەوەى نەژادى قوتارى نەبووە.لە ماوەی هەژدە ساڵى رابوردووى حوكمرانى باشورى كوردستاندا دەرفەتى ئەوە رەخسا پایەكانى نەتەوەبوونى كورد بەهێزبكرێن و زیاترجێگیربكرێن،كەچى رێبەران و سیاسەتمەدارانى باشورى كوردستان نەك هەر گرنگیان بە بەهێزكردن و جێگیركردنى پایەكانى نەتەوەبوونى كورد نەدا و هەوڵیان نەدا گەلى كورد ببێتە خاوەنى بنەماو پێوانەی نەتەوەیەكى دیموكراتى شارستانى،بەڵكوو ئەو سیاسەتەى لە دواى راپەرینەوە تا ئەمرۆ پەیرەویان كردوە بۆ بەهێزكردنى پایەكانى نەتەوەبوونى كورد نەبووە و بۆ لاوازكردن و تێكدانى پایەكانى نەتەوەبوونى كورد بووە.\nلە دواى راپەرینى بەهارى1991،دەرفەتێكى باش بۆ گەشەكردنى زمان و كڵتور و هەست و هوشیارى نەتەوەیى كورد هاتە پێشەوە،دەرفەتێكى باش بۆ راستكردنەوە و بوژانەوەى ژێرخانى ئابورى كوردستان هاتە پێشەوە،دەرفەتێك هاتە پێشەوە تا چینێكى سەرمایەدارى نیشتمانپەروەرلە ناو كوردا پێكبێت،دەرقەتێك هاتەپێشەوە تا پێكهاتەیەكى نەتەوەیى دیموكرات پێكبێت و قۆناغى نەتەوەبونى كورد تەواو بكات،بەلام دەسەڵاتدارنى باشورى كوردستان بەو شێوازە حوكرانیە حزبى و خێڵەكى و نادیموكراتی و نا نەتەوەیەوە،سوودیان لەو دەرفەتە وەرنەگرت،نە خۆیان گۆرىنە رێگەیان دا گەل بۆ خۆى بریار لە چارەنوسى خۆى بدات و لە دەرەوەى دەسەڵاتى حزبەوە دام و دەزگاى نەتەوەیى خۆى ئاوابكات و پایەكانى نەتەوەبوونى كورد بەهێز بكات.\n1.لە سەردەمى دەسەڵاتى كوردیدا لە شاخ و لە شار، زمانى حزب شوێنى زمانى نەتەوەى گرتەوە، بۆ ناونانى دەزگایەكى سیاسى حزبێك، بۆ ئەوەى دەزگاكەیان لە دەزگاى حزبە دژبەرەكەیان جیابكرێتەوە،چەندان ناوى نوێَیان داتاشى و خستنیانە ناو زمانى كوردیەوە، یەكێتى نیشتمانى كوردستان ناوى ژنانى خستە شوێن ناوى ئافرەتانى پارتى دیموكراتى كوردستان،ناوى خوێندكارى لە شوێنى قوتابى پارتى دیموكراتى كوردستان دانا،تا ئەمرۆش هەر كەسێك ناوى ژن و خوێندكار بەكاربێنێت ئەوە یەكێتیە،ئەو كەسەشى ناوى ئافرەت و قوتابى بەكاربێنێت ئەوە پارتیە،تا ئێستەش ئەم دوو ناوە لە نوسینى سیاسى و رەسمى دەسەڵاتى كوردیدا بە شوێن یەكتردا دێن وناوێكیان نەكراوەتە ناوى رەسمى،بە كار هێنانى دوو ناو لەیەك كاتدا بۆ یەك مەبەست و بۆ یەك شت زمانى كوردى قورس و ناهاوسەنگ كردووە.ساڵى 2005 رۆژنامەنوسێك لێكۆڵینەوەیەكى لە سەر زمانى كەناڵەكانى تەلەفزیۆنى حزبەكانى باشورى كوردستان كرد،هەر لە سەر پێوە بۆیدەركەوت كە 137 سەد وسى و حەوت وشەى جیاواز بۆ یەك مەبەست و بۆ یەك شت لە نێوان كەناڵى تەلەفزیۆنى كوردساتى(یەكێتى) و كوردستان تى ڤى پارتیدا بەكاردێت،لە وڵاتانى تردا یەك لە ئەركەكانى كەناڵى تەلەفزیۆنى یەكخستنى زمانى نەتەوەیە،كەچى لە هەرێمى كوردستاندا یەك لە كارەكانى كەناڵە تەلەفزیۆنەكان تێكدانى زمانى نەتەوەی كوردە.لە دواى راپەرین حزبە دەسەڵاتدارەكان زمانى كوردیان نەكردە زمانى رەسمى دەزگاكانى هەرێمى كوردستان،دەستەواژە ئیدارى و سیاسى و زانستى وپزیشكى و یاسایەكانیان وەرنەگێرایە سەر زمانى كوردى و زمانى كوردیان بە ناو و دەستەواژە و كردارە نوێیانە دەوڵەمەند نەكرد،زمانى دەزگا فەرمیەكانى هەرێمى كوردستان لە نێوان عەرەبى و كوردى ناوچەیى و تێكەلەى كوردى و عەرەبیدا مایەوە،ئەگەرچى لە هەرێمى كوردستاندا هێندە حكومەت و بەرێوەبردنمان هەبوو كەبەشى ێشخستنى زمانى كوردى بكات،بەڵام دەسەڵاتى كوردى ئەو كارەشى ئەنجام نەدا،لە پاى ئەو هەموو تواناكاریە فراوانەى رۆژنامە و گۆڤار و رادیۆ و تەلەفزیرن،لەگەڵ ئەو كادرە زۆرانەى بوارى زمان و تەكنۆلۆژیاو ئیرادەى خەڵك بۆ درووستكردنى زمانى یەكگرتوى كوردى،لە ماوەى هەژدە ساڵى ر ابوردوودا لایەنە سیاسیەكانى باشورى كوردستان و حكومەتى هەرێم و پەرلەمانى كوردستان كارێكى جدیان بۆ گەشەپێدانى زمانى كوردى و بۆ دروستكردنى زمانى یەكگرتوى كوردى نەكرد وكڵتورى كوردیان پێشنەخست،لەم ساڵانەى دواییدا بۆ ئەوەى حزبە دەسەڵاتدارەكان پشتیوانى خەڵكى ناوچە جیاكان و خێلەكانى كوردسستان بە دەستبێنن،كەوتوونەتە بڵاوكردنەوەى بەرنامەى تایبەت بە زمانى هەورامى و سازدانى ئاهەنگى ساڵانەى تایبەت بە خێڵى جاف و ناوچەى هەورامان،ئەم جۆرە چالاكیانە روكەش و كورت خایەنن و هێند لە بەرژەوەندى حزبى دەسەڵاتدار و قووڵكردنەوەى ناكۆكى خێڵەكى و ناوچەییدا بەكاردێن نیو هێندە لە خزمەتى گەشەپێدانى زمان و كڵتورى نەتەوەبوونى گەلى كوردا سوودیان لێوەرنەگیراوە.\n2..یەك لە پایە گرنگەكانى ترى نەتەوەبوونى هەر میلەتێك یەكێتى خاكى ئەو میلەتەیە،لە ئەنجامى شەڕى دەسەلات و خۆسەپاندنى پارتى و یەكێتی بە سەر حوكمرانى باشورى كوردستاندا،ئەو بەشە رزگاركراوەى باشورى كوردستانى دواى راپەرین جارێكى تر بە سەر دەسەڵاتى حزب و خێڵدا دابەشكرایەوە،لە رابوردوودا یەك لە سیاسەتە شۆڤینیەكانى داگیركەرانى كوردستان و هاوپەیمانەكانیان دابەشكردنى خاكى كوردستان بووە،ئامانجى ئەم دابەشكردنە دوورخستنەوەى كورد بووە لە یەكترى و لاوازكردنى هێزى كورد بووە،لە جەنگى جیهانى یەكەمدا داگیركەران و هاوپەیمانەكانیان كوردستانیان كردە چوار پارچە،لە دواى راپەرینیش ئەو بەشەى باشورى كوردستان كە لە ژێردەستى رژێمى بەعس دەرهێنرا،وەك درێژەدان بە سیاسەتى داگیركەرانى كوردستان لە لایەن رزگاركەرەكانیەوە(پارتى و یەكێتى) جارێكى تر پارچەكرایەوە،هەرێمى سلێمانى و گەرمیان كەوتە ژێردەسەڵاتى (ى ن ك) و هەرێمى هەولێر و دهۆكیش كەوتە ژێر دەسەڵاتى (پ د ك) و تا ئێستەش بە شێوەیەكى كردارى ئەو دوو بەشەى كوردستان یەكیان نەگرتۆتەوە، بەم شێوەیە جەستەى نیشتمانى كورد هێندەى تر هیلاك بوو و ئاستەنگى زیاتر لە نێوان یەكێتى خاكى كورد و نەتوەبوونى گەلى كوردا درووستكرا،بەمەش هێزەكانى باشورى كوردستان هێندەى تریەكێتى نیشتمانى كوردیان پارچە كرد وهێندەى ترپایەى نەتەوەبوونى كوردیان لاواز كرد.\n3.لە سەردەمى خەباتى شاخ و لە دواى راپەرین حزبە دەسەڵاتدارەكانى كوردستان لە باتى ئەوەى هزرى نەتەوەی كورد پێشبخەن، هزرى حزبایەتى تەسك و هزرى خێڵ و ناوچەگەرى و پارچەگەریان پێشخست.كاتێك باشورى كوردستان لە ژێر دەستى دەسەڵاتى رژێمى بەعسدا بوو و سیاسەتى سەركوتكردن و تواندنەوەى نەژادى بەرامبەر بە گەلى كورد بەرێوەدەبرد،هەستى نەتەوەیى و هەڵوێستى نەتەوەیى لە ناو گەلى كوردا لە گەشەكردندا بوو،كورد خۆى رێكدەخست و بە چالاكى هەمەجۆر خۆى لە هێرشى دوژمن دەپاراست و بە خەباتى نەتەوەیى و رێكخستنى نەتەوەیى وەڵامى سیاسەتەكانى رژێمى بەعسى ئەدایەوە و چەكى شەرەفى پێشمەرگایەتى دەكردە شانى و داواى مافەكانى خۆى دەكرد،بەڵام ناكۆكى حزبایەتى و ململانێى دەسەلات، رێرەوەى پێشمەرگایەتى بەلارێدا برد و پێشمەرگە لەگەڵ پێشمەرگەى حزبێكى تردا لە دژى یەكتر دەچوونە سەنگەر و دوژمنیان لە بیردەچووەوە و لە شەرى ناوخۆدا خوێنى یەكتریان دەرشت،ئەمەش واى لە خەڵكى كوردستان كرد كە بەرامبەر تێكۆشانى نەتەوەیى ساردببنەوە و دوورەپەرێز بوەستن.لە دواى راپەرین،شەرى ناوخۆى نێوان حزبە سیاسیەكانى باشورى كوردستان و دابەشكردنى هەرێمى كوردستان واى لە خەڵكى كوردستان كرد ئاوات بە سەردەمى دەسەڵاتى بەعس بخوازن و هەستى نەتەوەیبان لاوزا ببێت و خۆیان بە ئۆرگانێكى كۆمەڵگاى كوردستان دانەنێن.لە دواى راپەرین حزبەكانى باشور و حكومەتى هەرێمى كوردستان دەزگاى نەتەوەیى و چالاكى نەتەوەیان پێشنەخست، دەزگاى حزبیان برەوپێداو دەزگاى خێلیان زیندوو كردەوە و ناكۆكیان لە نێوان تاك و پێكهاتەكانى كوردستاندا درووستكرد،بەو شێوەیە هەستى حزبایەتى تەسك و هەستى خێڵایەتى و ناوچەگەرى گەشەى كرد و شوێنى هەست و هزرى نەتەوەیى گرتەوە، بۆیە پایەیەكى ترى نەتەوەبوونى كورد كە هەستى نەتەوەبوونە لە لایەن دەسەڵاتى هەرێمى كوردستانەوە زیانى گەورەى بەركەوت.\n4.هەر لە دواى راپەرینەوە تا ئەمرۆ، دەسەلاتدارانى كورد دوور لە كارەكتەرى نیشتمانپەروەرى چینى سەرمایەدارى جیهان،نیشتمانپەروەر دەرنەچون وگرنگیان بە درووستكردنى بازارى هاوبەش و سەربەخۆى كوردستان نەدا،سەرەتا هەرچى ئەدەوات و دەزگاى ژێرخانى ئابورى هەرێمى كوردستان بوو كە لە رژێمى سەدام بەجێمابوو،دەستی بەسەردا گیرا و بە تاڵان فرۆشی ئاودیوى ئێران كرا و پارەكەى چووە گیرفانى كۆمەڵێك دەسەلاتدارەوە.دەسەلاتدارانى باشور و سەرمایەدارە هاوپەیمانەكانیان بروایان بە خۆیان نەبوو كە بتوانن ببنە خاوەن ئابوریەكى سەربەخۆ،هەوڵیان نەدا بازارێكى ئابورى سەربەخۆ لە باشورى كوردستاندا پێكبهێنن و لەسەر بنەماى یاسا و رێساى ئابورى نێودەولەتى پێوەندى لەگەڵ بازارەكانى جیهاندا ببەستن،دەسەڵاتدارانى باشور دەستیان بە سەر بازارى ئابورى هەرێمدا گرت،لە ناوەوەى كوردستان هەموو چالاكیەكى ئابوریان بۆ خۆیان مۆنۆپۆڵ كرد و دەرفەتى گەشەكردنى ئابوری كوردستانیان لە بار برد،لە دەرەوەى هەرێمیش وەك بۆرجوازیەكى كۆمبرادۆرى ولاتێكى ژێردەست خۆیان دابەدەستى سەرمایەدارنى وڵاتانى داگیركەرى كوردستان و وڵاتانى سەرمایەدارى جیهانەوە و باشورى كوردستانیان كردە بازارى ساغكردنەوەى كاڵاكانى كۆمپانیاى وڵاتانى تر و كۆمەڵگاى كوردستانیان لە بەرهەمهێنان دوورخستەوە،دواى راپەرین دەسەلاتى كوردى گوندەكانى ئاوەدان نەكردەوە و جۆگەى ئاودێرى بۆ كێڵگەكان نەبردەوە و پرۆسەى كشتووكاڵ وئاژەڵدارى و گەشت و گوزارى كوردستانى نەبوژاندەوە و كرێكار و جوتیارى كوردستانى كردە سوتماكى شەرى براكوژى و وێرانكردنى كوردستان. بۆ گەشەپێدانى پیشەسازى و زیادكردنى بەرهەمى ئابورى كوردستان، دەسەڵاتى باشورى كوردستان سوودى لە تواناى زانستى ئەندازیارانى كوردستان و تواناى فیزیكى وەستا و كرێكارانى كوردستان وەرنەگرت،لە باتى ئەوە هەر پێویستیەكى خەڵكى كوردستانى لە دەرەوەى وڵات هێنا و كۆمەڵگاى كوردستانى كردە كۆمەڵگایەكى بێ بەرهەم،دەسەلاتى كوردى نەك هەر بۆ چالاكى ئابورى و بۆ زیادكردنى بەرهەم هانى خەڵكى نەداوە ،بەڵكوو لە تەمەڵكردن و لە مشەخۆركردنى تاك و كۆمەڵدا رۆڵى سەرەكى دیوە و بەردەوام دەستى بە سەر سامانى وڵاتدا گرتووە و بە مەرجى ئەندام بوون لە حزبدا و بە مەرجى كارنەكردن لە كۆمەڵگادا،ئەوسامانەى بە جیرە بەسەر خەڵكدا دابەش كردووە،بە گوێرەى زانیارى چاودێرانى بوارى ئابورى،زۆربەى سەرمایەى هەرێمى كوردستان كەوتۆتە ژێر دەستى بەرپرسە سیاسیەكانى هەرێمى كوردستان و ئەوانیش ئەو سەرمایەیەیان لە بانكەكانى دەرەوەى هەرێم داناوە و خەڵكى كوردستان سوودى لیوەرناگرێت،لە سایەى تاڵانكردنى سامانى وڵاتدا گەلى كوردیش دوور لە دەسەڵات نەیتوانى سوود لەو سەرمایەیە وەربگرێت و بازارێكى نەتەوەیى پێ پێكبهێنێت.\nلە دواى رووخانى رژێمى سەدام بۆ بە تاڵان بردنى سامانى ژێرزەمینى هەرێمى كوردستان،دەسەلاتى هەرێمى كوردستان چەندان پەیمانى دەرهێنان و فرۆشتنى گاز و نەوتیان لەگەڵ كۆمپانیا بێگانەكاندا واژۆ كردووە،بە شێوەیەك كە لە ماوەى چەندان ساڵدا سامانى ژێرزەمینى هەرێم وشك دەكات و نەوەكانى ئایندە سوودى لێوەرنەگرن،بەم شێوەیە دەبینین دەسەلاتى هەرێمى كوردستان لە باتى رێكخستن و بەهێزكردنى ئابورى كوردستان تاڵانكردنى سامانى سەرزەوى و ژێرزەوى كوردستانى بە بنەما گرتووە و هەرێمى كوردستانى كردۆتە بەشێكى بەرخۆرى بازارى وڵاتانى ترى جیهان وپایەیەكى ترى نەتەوەبونى كوردى تێكداوە و پرۆسەى نەتەوەبونى كوردى ئاستەنگ كردووە.\n5.دەسەڵاتدارانى باشور لە باتى ئەوەى لە هەرێمى كوردستاندا دەزگاى نەتەوەیى ئاوابكەن، دەزگاى عراقى و عەرەبى و ناوچەییان ئاواكردوە.لە دواى رووخانى رژێمى سەدامەوە لە هەولێر و شارەكانى ترى باشوردا بەردەوام كۆنگرە و كۆنفرانسى عراقى و عەرەبى و ئیسلامى و ناوچەیى دەبەسترێن،سەركردە كوردەكان خۆیان وەك عراقى و ئیسلامى و هەندێك جاریش وەك عەرەب نیشان ئەدەن،بەلام زۆر بە ترس و لەرزەوە وەك كوردێك خۆیان دەردەخەن،پێش رووخانى رژێمى بەعس چەندان كەسایەتى ئەوروپى سەردانى كوردستانین دەكرد و وەك دۆستى كورد دەناسران،لەو كاتەوە جەلال تاڵەبانى بۆتە سەرۆك كۆمارى عراق هەرچى دۆستى كوردە كردوونى بە دۆستى عراق و هەر كاتێك ئەو دۆستانە سەردانى بكەن لە باتى ئەوەى بڵێت ئەمانە دۆستى دێرینى كوردن كاتى خۆى سەردانیان كرددوین وپشتیوانمان بوون وئێستە بوونەتە دۆستى نوێى عراقیش هەر دەڵێت ئەم بەرێزە دۆستى دێرینى عراقە و كوردستانەكە دەپەرێنێت،راگەیاندنە عەرەبیەكانى پارتى دیموكراتى كوردستان كە باس لە چالاكیى و كارەكانى مەسعود بەرزانى دەكەن،لە ترسانا ناوێرن بڵێن سەرۆكى كوردستان و دەڵێن سەرۆكى هەرێم،بەڵام لە راگەیاندنى كوردیدى (پ د ك) دا هەر دەڵێن سەرۆكى كوردستان،ئەم سیاسەتە كۆسمۆپۆلیتى وترسنۆكەى دەسەلاتى كوردى لە كاتێكدایە كە هێشتا كێشەى كورد لە باشورى كوردستانیش چارەسەر نەكراوە و بۆ چارەسەركردنى ئەو كێشەیە یەكێتى نەتەوەیى و كۆنفرانسى نەتەوەیى و ناساندنى رەوایى كێشەى كورد وئازایەتى و لیاقەى دبلۆماسى سەركردەى كوردى پێویستە،ئەم جۆرە كۆنگرە و كۆبوونەوە ناوچەیى و ئاینى و جیهانیانەى هەرێمى كوردستان لە كاتێكدایە كە دەیان ساڵە گەلى كورد خەو بە كۆنگرەیەكى نەتەوەیى نێوان پارچەكانى كوردستانەوە دەبینێت،كەچى دەسەڵاتدارانى باشور ناچن بەلاى ئەو بابەتەدا كە ئاواتى گەلى كوردن وپێویستیەكى ژیانى چارەسەركردنى كێشەى كوردن و كەمێك گەلى كورد دڵشاد دەكەن،هەربە شوێن سیاسەتى سیستەمى سەرمایەدارى جیهان و سیاسەتى دەوڵەتە داگیركەرەكانى كوردستانەوەن و ئاسانكارى بۆ جێبەجێكردنى سیاسەتەكانی ئەوان دەكەن،لە سەرەتاى ئەمساڵدالە تەنها جارێك باسیان لە كۆنگرەى نەتەوەیى كوردستان كرد،بەلام مەرجەكانى بەستنى ئەو كۆنگرەیەش وڵاتانى داگیركەرى كوردستان دایاننابو،كە خۆبەدەستەودان و شكستپێهێنانى شۆرشى پارچەكانى ترى كوردستانى لە گەڵ خۆى دەهێنا.لە دواى راپەرینەوە تا ئەمرۆ ئاوارەكانى باكورى كوردستان لە كەمپی ئاوارەییدا دەژین و لە لایەن دەسەڵاتى باشورەوە مافى هاوڵاتى كوردستانیان پێڕەوا نەبینراوە،كەچى دەسەلاتى هەرێمى كوردستان ئامادەیى تێدایە بە بێ هیچ مەرجێك سەدان هەزار فەلەستینى وەك هاوڵاتى كوردستان لە هەرێمى كوردستاندا نیشتەجێ بكات .\nئەم سیاسەتە نانەتەوەیەى دەسەلاتى باشورى كوردستان لە ماوەى هەژدە ساڵى رابوردودا،پایەكانى نەتەوەبوونى كوردى زیاتر لاوازكردووە و واى لە تاك و پێكهاتەى كۆمەڵگاى كوردستان كردووە كە لە بارى سەرگەردانى نەتەوەیى و ونكردنى ناسنامەى نەتەوەییدا بژیت و لە ئاستى نێونەتەوەییدا هەست بەنامۆ بوونى خۆى بكات،بۆیە كۆمەڵگا و تاكى كورد مۆراڵى لاواز بووە و زوو خۆى ئەداتە دەستى بێگانە و بە بابەتى بچووكەوە كاتى خۆى بەسەر دەبات و لە بێ ئۆمێدیەكى قووڵدا دەژیت و ناتوانێت وەك پێكهاتەیەكى چالاكى سەردەم كاریگەرى لە سەر رووداوەكان هەبێت.\nفائیق محەمەد گوڵپى 21-5-2009\nئەرشیفی (د. فائیق محەمەد گوڵپى)ی نووسەر\nئاپا پیلانى فەرەج حەیدەرى بۆ قەدەغەكردنى لیستى هیوا سەردەگرێت؟\nحوكمرانى باشورى كوردستان و كۆنفدراڵى خێڵەكى سەردەمى دەوڵەتى میدیا


ئەگەر 16 ئۆکتۆبەر ڕووینەدابا - ئاسۆ حاجی\n14/2/2018 - 14:38\nئەگەر 16 ئۆکتۆبەر ڕووینەدابا\nبۆ راستیەکە ناڵێن کە ئیوە خیانەتان لە خۆتان کردووە، ئەوە ئێوە نین کە وەپێش سوپای عێراق کەوتوون و لە تەلەفزیۆنیش دەڵێن کەرکوک ئارامە؟\nئەگەر خیانەتی 16 ئۆکتۆبەر ڕووی نەدابا بە دڵنیایەوە تا ئێستاش کوردستان سەربەخۆیی ڕانەدەگەیاند بەڵام دەکەوتە قۆناغی دانوستاندن لە پێگەیەکی بەهێزەوە لەگەڵ حکومەتی عێڕاقی دەربارەی دیاریکردنی چوارچێوە و ئادگاری قۆناغی داهاتوو،دوو رۆژ دوای خیانەتەکەی 16 ئۆکتۆبەر و ڕادەستکردنەوەی کەرکوک بە هێزی داگیرکەری عێڕاق و سوپای پاسدارانی ئێران لەگەڵ هاوڕێیەکم لەگەڵ دبلۆماتکارێکی ئەمریکایی دانیشت بووین و قسەمان دەربارەی لێکەوتەکانی ئەو ڕووداوە دەکرد ئێمە گلەییمان کرد و گووتمان کە ئەمریکا جارێکی دیکە خیانەتی لە کوردستان کردەوە ئەو دبلۆماتکارە ئەمریکایە گووتی:"بۆ راستیەکە ناڵێن کە ئیوە خیانەتان لە خۆتان کردووە، ئەوە ئێوە نین کە وەپێش سوپای عێراق کەوتوون و لە تەلەفزیۆنیش دەڵێن کەرکوک ئارامە؟". گووتی با شتێکتان بە ڕاشکاوی پێ بڵێم ئەگەر پێشمەرگە شەڕی کردبا با توشی شکانیش هاتبا،با لە سەنگەرەکان پاشەکشێی کردبا بەڵام شەڕی کردبا ئێستا ئەو تەلەفۆنانەی بۆ عەبادی دەچن و پیرۆزبایی سەرکەوتنی بە سەر داعش و پاراستنی یەکپارچەیی خاکی عێڕاقی لێدەکەن، تەلەفۆنەکانی هەر بۆ دەچوون بەڵام داوای ڕاگرتنی شەڕیان لێ دەکرد".\nشازدەی ئۆکتۆبەر تەنها ڕادەست کردنەوەی خاک نەبوو بە داگیرکەر بەڵکو تێکشکاندنی کەسایەتی مرۆڤی و کورد و غروریەتی نەتەوەیی و نیشتیمانی بوو کە ئەوەی دووەمیان ڕوبەڕوبوونەوەی زۆر زەحمەت ترە لەوەی یەکەم.\nهەرێمی کوردستان کە لە هەموو ڕوێکەوە کەوتبووە سەر ڕاستەڕێی پێشکەوتن و بەهێزبوون لە دەرەوە و لە هەموو ئاستەکانەوە زیاتر وەک وڵاتێکی سەربەخۆ مامەڵەی لەگەڵ دەکرا ئەوەش ئاماژەی ڕوونی خواستی نێودەوڵەتی بوو لە ئامادەییان لە مامەڵەکردن لەگەڵ کوردستانێکی سەربەخۆ،بەڵام 16 ی ئۆتۆبەر هەموو ئەو سەرکەوتنانەی بۆ شکستی سەربازی و سیاسی و دبلۆماسی و دەروونی و ئابووری بەرەواژی کردەوە تەنها لە پێناو جێبەجێکردنی ئەجێندای وڵاتانی داگیرکەری کوردستان بە تایبەتیش ئێران لە پێناو پاشەکشێ پێکردنی حیزبێکی ڕکابەریان.\nسەرانی خیانەتەکەی 16 ئۆکتۆبەر کە سەر بە یەکێتی نیشتیمانی کوردستان و بنەماڵەی دامەزرێنەرەکەی جەلال تاڵەبانیین ئەوە هەردووکیان یەکێتی و تاڵەبانیەکان زەرەمەندی یەکەمی ئەو خیانەتەن چونکە یەکێتی لە هێزێکی سەرەکی هەرێمی کوردستان و عێڕاق ئیستا بە ئارستەی بوونە حیزبێکی لۆکاڵی و بچووک کە لە چەند گردێکی سولەیمانی گچکە بکرێتەوە،لە حاکمی موتەلقی سلێمانی و گەرمیان بۆتە تەنها ژمارەیەکی گووماناوی لە نێو چەند ژمارەیەکی دیکە و ئەگەریش هەیە هێشتا پارچە ببێ و هێزی سەربازی و هەواڵگەری و دارایەکەش لە ژێر دەستی بنەماڵەی تاڵەبانی دەربچێ.\nخیانەتی 16 ئۆکتۆبەر هۆکاری وەدیارکەوتنی گووتاری عێڕاقچیانەی میراتگرانی یەکێتیە هەر لە هاوپەیمانێتیەکەی بەرهەم ساڵح و نەوەکانی شاسوار عەبدولواحیدوە بگرە تا بە بزووتنەوەی گۆڕانەوە دەگات،ئێستا خەریکە حیزبەکانی سلێمانی کێبڕكێ و ململانێ لە سەر ئەوە دەکەن کامەیان عێڕاقی ترە و لە عەبادی یان مالیکی ئێستا عامڕی و عەماڕیشی هاتە سەر نزیکترن.\nکاڵبوونەوەی گیانی نەتەوەیی و نیشتیمانی لە دەڤەری بن دەسەڵاتی موشتەقاتەکانی یەکێتی لە خزمەتی عێراقە بەڵام لە بەرژەوەندی وڵاتانی ئەوروپایی و ئەمریکا نیە کە بە ئاشکرا و ڕاشکاوی ئەوە دەڵێن کە نایەنەوێ هەرێمی کوردستان لە بەرمبەر عێڕاق لاوازبکرێ و ئەجێندای ئێرانی سەرکەوتوو بێ کە تا ئێستا سەرکەوتووە.\nئێران کە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست خەریکە دەبێتە هێزی یەکەم لە بەرامبەردا ئەمەریکا و وڵاتانی ئەوروپی لە پاشەکشێدان تا ئەو ڕادەیەیەی ناتوانن عەبادی کە بژاردەی ئەوان و ویستی ئێران بوو ناچاری بکەن مل بۆ داوا دەستوریەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بدات لە پێدانی شایستە دارایەکانی و کردنەوەی فڕۆکەخانەکانی.\nله چیای حه‌مرین هه‌شت مۆڵگه‌ی تیرۆرستانی داعش خاپوور كران\nوه‌زاره‌تى كاره‌با: وێستگەیەكی گۆڕینی كارەبا بۆ ناحیەی قورەتوو لەگەرمیان دابین كرا\nمەسرور بارزانی هاوخەمی خۆی و حکومەتی هەرێمی بۆ بەیروت و قوربانیانی تەقینەوەکەی ئەو شارە دەربڕی


دەرهێنەری خاوەن خەڵاتی جیهانی، کە فیلمەکانی باس لە ئازاری ژیانی هاوچەرخ و دەربڕینی سیاسی دەکات لە وڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ ماوەی شەش ساڵ حوکمی زیندانی بەسەردا سەپێندرا لەگەڵ لێدانی ٢٢٣ جەڵد بەهۆی ناوەڕۆکی فیلمەکانییەوە.\nتۆمەتبارکردنی کەیوان کەریمی یەکەمین جۆری ئەم ڕەفتارە نییە کە حکومەتی ئێرانی ڕووبەڕووی هونەرمەند و ڕۆژنامەنووسان دەیگرێتە بەر بەڵکو چەندین هونەرمەند و ڕۆژنامەنووس تا ئێستا لەلایەن حکومەتی ئێرانەوە حوکمی زیندانیان بەسەردا دراوە لەگەڵ ئەوەی وڵاتی ئێران لەگەڵ ڕۆژئاوادا لە نزیکبوونەوەدایە لەبارەی پرسی پڕۆگرامە ئەتۆمیەکەیەوە. کەیسی کەیوان کەریمی ئەوە دەردەخات کە هێشتا حکومەتی ئێران سنووری بۆ ڕادەربڕین داناوە و ئەو هێزە توندوتیژەی لەو وڵاتەدا هەیە هێشتا بەهەمان سیاسەتی پێشوو کار دەکات.\nکەریمی بە ئەسۆشیەتد پرێسی ڕاگەیاند، "نازانم چیم کردووە کە دەبێت بۆ ماوەی شەش ساڵ بەهۆیەوە بچمە زیندان. من دەربارەی حکومەت قسەدەکەم، دەربارەی کۆمەڵگا قسەدەکەم، دەربارەی نووسینی سەر دیوار قسەدەکەم، دەربارەی کرێکاران قسەدەکەم. با تەماشای فیلمەکانم بکەن پاشان حوکمم بدەن."\nکەریمی و پارێزەرەکەشی (Amir Raeisian) دەڵێن کە دادگا لە ڕۆژی شەممەدا بڕیاری ئەوەی داوە کە دەرهێنەرەکە زیندانی بکەن بەهۆی "ڕێزنەگرتن لە پیرۆزیەکان"ی ئێران لەلایەن دەرهێنەرەوە. ئەو شتانەی دەرهێنەری پێ تاوانبارکراوە بریتییە لە ڤیدیۆ کلیپێک و فیلمێک بەناوی (نووسین لەسەر دیوار) کە باس لەو نووسینە سیاسیانە دەکات کە لەسەر دیوارەکان نووسراون لە شۆڕشی ئیسلامی ئێرانی ١٩٧٩ ەوە تاوەکو هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠٩.\nمیدیای ئێران و دامەزراوە ڕەسمیەکان هێشتا هیچ شتێکیان لەبارەی کەیسی کەریمییەوە نەوتووە. کەریمی و ڕایسیان دەڵێن کە ئەوان داوای پێداچوونەوەی بڕیاری دادگاییکردنەکە دەکەن. کەریمی بە ئازادی دەمێنێتەوە تا ئەو کاتە.\nکەریمی بە فیلمە ڕەش و سپیە مینیماڵیەکەی ساڵی ٢٠١٣ی ناسراوە (The Adventure of the Married Couple). کورتە فیلمەکە لە چیرۆکێکی ئیتاڵۆ کاڵڤینۆی نووسەری ئیتاڵییەوە سەرچاوەی گرتووە. باس لە ژیانی دوو هاوسەر دەکات کاتێک لە دوو شیفتی جیاوازی ئیشێکدا کاردەکەن، کچەکە لە کارگەیەکی قتوو و کوڕەکەش لە دوکانێکی پەیکەری پۆشاکدا. هیچیان قسە ناکەن، تەنها دەنگێک دەنگی ورتە ورتی ئەو شارەیە کە تێیدا دەژین.\nفیلمەکە لە زیاتر لە ٤٠ وڵات نمایشکراوەو چەندین خەڵاتی بەدەستهێناوە لەوانە لە ئیسپانیا و کۆڵۆمبیا.\nئەو کەیسەی کە دژی کەریمی کراوەتەوە لە چوارچێوەی ئەو پلانانەدایە کە حەسەن ڕوحانی دایناوە بۆ وەستاندنی بڵاوبوونەوەی کلتوری ڕۆژئاوا لە ئێراندا.


زۆرێک لە چاودێرانی کاروباری عێراق جەخت دەکەنەوە لەوەی بەبێ چاکسازیکردن لە دەستوری وڵاتەکەدا و لە دامەزراوە گرنگ و سەرەکییەکانی وڵاتەکەدا، خەونی عێراقییەکان بۆ دیموکراسی و ئازادی نایەتە دی، وەک دەڵێن لەو وڵاتەدا خواستێکی گەورە و گران هەیە بۆ گۆڕانکاری و هەوڵێکی زۆریشی بۆ دەدرێت و دەشڵێن عێراقییەکان شایستەی ژیانێکی باشترن.\nچاودێران دەڵێن لایەنە سەرەکییە بەشداربووەکانی ئەم هەڵبژاردنە بە شیعە و سوننە و کوردیشەوە پڕۆژەیەکی ئەوتۆیان نییە وەک هەوڵێک بۆ گۆڕینی سیستەمی سیاسی کە بشێت بە دەستپێکێک دابنرێت بۆ ڕیفۆرمکردن لە دامەزراوەکانی بە دامەزراوەی نیشتمانی ناودێر دەکرێت.\nگەندەڵی یەکێکە لە گرفتە گەورەکانی عێراق و جەخت دەکرێتەوە لەوەی ئەگەر بێتوو سیستەم لەو وڵاتەدا نەگۆڕدرێت ئەوا بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی دارایی، بەڕێوەبردن و هتد، دەبێتە بەشێک لە ئەرکی پەرلەمان، هەرچەندە هێشتا نازانرێت ئایا ئەو پەرلەمانە نوێیە دەتوانێت سنورەکانی بەرژەوەندی حیزبیانەی خۆی تێبپەڕێنێت و ببێتە پەرلەمانێک بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە گشتییەکان؟!\nئایا پەرلەمانی داهاتووی عێراق دەتوانێت بە یاسا گەندەڵییەکان لە عێراقدا هەر هیچ نەبێت کەم بکاتەوە؟\nئایا لایەنەکان لە هەڵمەتەکان بۆ هەڵبژاردنەکانی عێراق توانیویانە پەیامەکانیان بگەیەننە خەڵک؟\nئایا لایەنە سیاسییەکانی عێراق بە کورد و شیعە و سوننەشەوە لە بێزاری و ناڕەزایی خەڵک تێگەیشتوون؟\nدکتۆر کامەران مەنتک، پسپۆڕی زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی سەڵاحەدین لە بەرنامەی ئەم هەفتەیەی لەگەڵ ڕووداوەکاندا وەڵامی ئەم پرسیارانەوە و پرسیار و سەرنجەکانی ئێوەی ئازیزیش دەداتەوە:


له‌م مانگه‌دا گۆڕه به‌كۆمه‌ڵه‌كانی حه‌مرین هه‌ڵده‌درێنه‌وه 2010-05-18\nوه‌زیری شه‌هیدان و كاروباری ئه‌نفالكراوانی هه‌رێم ئاشكرایكرد، له‌م مانگه‌دا گۆڕه به‌كۆمه‌ڵه‌كانی حه‌مرین ده‌ست به‌هه‌ڵدانه‌وه‌یان ده‌كرێ و وه‌فدێك ده‌چێته شوێنی گۆڕه‌كان بۆ ئاماده‌كردنی پێویستییه‌كانی هه‌ڵدانه‌وه‌ی ئه‌و گۆڕانه، به‌پێی زانیارییه‌كانیش 2 گۆڕی به‌كۆمه‌ڵ له‌و شوێنه هه‌یه و ته‌رمی 70 ئه‌نفالكراوی تێدایه.\nمه‌جید محه‌مه‌د ئه‌مین وه‌زیری كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كان به ئاكانیوزی راگه‌یاند: بۆ هه‌ڵدانه‌وه‌ی گۆڕه به‌كۆمه‌ڵه‌كانی حه‌مرین ئێمه وه‌ك وه‌زاره‌ت په‌یوه‌ندیمان به‌وه‌زاره‌تی مافی مرۆڤی ئیراق كردووه كه لایه‌نی ره‌سمییه بۆ هه‌ڵدانه‌وه‌ی گۆڕه به‌كۆمه‌ڵه‌كان، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش ئێستا ئاماده‌كاریی بۆ ئه‌و كاره ده‌كرێت.\nوتیشی: سه‌ردانی شوێنه‌كه ده‌كه‌ین، بۆ ئه‌وه‌ی ته‌واوی پێداویستییه‌كانی هه‌ڵدانه‌وه‌ی ئه‌و گۆڕانه ئاماده بكه‌ین .\nبه‌پێی ئامارێكی وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، نزیكه‌ی 400گۆڕی به‌كۆمه‌ڵ له ئێراق هه‌یه و له 80%ی گۆڕه به‌كۆمه‌ڵه‌كانی ئێراق ده‌كه‌وێته پارێزگای سه‌ماوه له باشووری ئێراق و 80%ی ته‌رمی نێو ئه‌و گۆڕانه‌ش كوردن.\nتا ئێستا وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كان 503 ته‌رمی بارزانییه‌كان و 358 ته‌رمی ئه‌نفالی دۆڵی جافایه‌تی و 187 ئه‌نفالی گه‌رمیان و 104 منداڵ و 2 ژنی چه‌مچه‌ماڵ و 33 شه‌هیدی ڕاپه‌ڕینی خانه‌قین و 24 ئه‌نفالی شاخكێی دهۆكی هه‌ڵداوه‌ته‌وه و بۆ هه‌رێمی كوردستان گه‌ڕێنراونه‌ته‌وه.


نێروەیی: تەنیا ئۆجالان دەتوانێت کێشەکان چارەسەربکات – کوردی – RojNews.News\n28/02/2020 - 9:34:26 pm\nچوؤرشەممە, 29 أغس 2018 – 09:45 ڕۆژنیوز – ناوەندی هەواڵەکان\nگۆشەگیریی سەر عەبدوڵا ئۆجالان، رێبەری پەکەکە تا دێت قورستر دەبێت، هەر جارەو بەباهەنەیەک رێگری دەکرێت لە خانەوادە و پارێزەرانی سەردانی بکەن، لەو بارەیەوە لەتیف نێروەیی، وتەبێژی ئەنجومەنی ناوەندیی یەکێتی قسەی بۆ ڕۆژنیوز کرد.\nنێروەیی ڕایگەیاند، کە ڕێگەنەدان بە خانەوادە و پارێزەرانی بۆ ئەوەی سەردانی بکەن هیچ خزمەتێک بە پرۆسەی ئاشتی ناکات و بەم شێوەیە بەردەوامیی بە قسەکانیدا: ئۆجالان ساڵانە بانگەوازی ئاشتی دەکات، خاوەنی پرژەیەکە بۆ پرۆسەی ئاشتی و چارەسەریی پرسی کورد، زیندانکردنی پەرلەمانتار و سیاسەتمەدارە کوردەکان، دۆخی ئاڵۆزی ئێستای تورکیا زیاتر نائارام دەکات، لەلایەکەوە گوێگرتن بۆ پەیام و پرۆژەی ئۆجالان دەتوانێت ڕێگا بۆ پێکهێنانی ئاشتی و ژیانی هاوبەشی گەلان بکاتەوە، تەنیا پرۆژەی ئۆجالان دەتوانێت ئاشتی پێک بێنێت و کۆتایی بە شەڕ و کوشتاری تورکیا بێنێت.\nلەتیف نێروەیی لە بەردەوامیدا وتی: کلیلی چارەسەریی پرسی کورد لە ئیمرالییە، هەموو ئەوانەی باوەڕیان بە ژیانی هاوبەش و ئاشتی و چارەسەریی کێشەکان بە دیالۆگ هەیە، دەبێت بۆ ئازادی ئۆجالان هەڵوێستیان هەبێت، هەروەها پێویستە ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بۆ لابردنی گۆشەگیریی سەر ئۆجالان هەوڵبدەن و چالاکی ئەنجام بدەن.


پێویستە سایتی وشه داوای لێبوردن له بنه‌ماڵه‌ی ئیقباڵ مورادی بكات/ حکومەتی ھەرێمی باشووری کوردستان دۆسیەکە یەکلایی بکاتەوە - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان وێرای ڕەتکردنەوەی تۆمەتەکانی ماڵپەری «وشە» لەسەر کەیسی قوربانی تێرۆر «ئیقباڵ مورادی» داوا لەو لە ناوەندەی ڕاگەیاندنە دەکات داوایی لێبووردن لە ماڵباتی ئەو گیانبەختکراوانە و کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان بکات.\nئیقبال مورادی ئەندامی دەستەی رێبەری کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان بووە و بە چەندین ساڵ ئەندامی فەرمی و ناسراوی ئەو ناوەندە ماف مرۆڤییە بوو. ناوبراو لە لایەن حکومەتی ئێرانەوە چەندین جار هەڕەشەی کوشتنی لێکرابوو و چەندین جاریش هەوڵی تێرۆر کردنی درابوو. لوقمان و زانیار مورادی دو گیراوی سیاسی کورد بوون کە لە لایەن حکومەتی ئێران وەک بارمتە هەڵسوکەوتیان لەگەڵ کرا و لە کۆتایی دا و به تۆمه‌تێكی ساخته و ناڕاست لە لایەن کۆماری ئیسلامی ئێران لەسێدارە دران.\nناوەندی وشە لە راپۆرتێكدا دا چەندین تۆمەتی سەیر و دوور لە راستی دەخاتە پاڵ ناوبراو و سەرچاوەی زانیاریەکانی دەگەڕێنێتەوە بۆ هەواڵگری عێراق. ماڵپەڕی وشە تۆمەتی دوور لە راستی دەخاتە پاڵ ناوبراو ، لە هەمان کاتدا تێرۆرکرانی ناوبراو دەخاتە ئەستۆی یەکێتی نیشتمانی کوردستان.\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان رێگه نادات ئیقبال مورادی ببێتە ئامرازی یەک لا کردنەوەی ململانێی حزبی و ناکۆکی نێوان پارتە سیاسیەکان و ئەمەی ئەوان دەیکەن سوکایەتی و جارێکی تر تیرۆر کردنەوەی ئەو شەھیدەیە.\nناوەندەکەمان لەسەر ئەو باوەڕەیە بە ئەنجام نەگەیاندنی لێکۆڵینەوەکانی ئەو دۆسیە وا دەکات سایتێکی لەو جۆرە ھەوڵ بۆ بەلاڕێدابرنی ببا و پاکانە بۆ دەسەڵاتی تیرۆریستی ئێران بکات.\nله راپۆرته‌كه‌ی ماڵپه‌ڕی وشه‌دا له زاری ره‌زا كه‌عبی جێگری سكرتێری گشتی كۆمه‌ڵه‌ی زه‌حمه‌تكێشانی كوردستان چەندین بابەتی دوور لە راستی باس کراون، بۆیه پێویسته ناوبراویش له‌و باره‌وه روونكردنه‌وه بدات، كه ئاخۆ بڕوای بۆ ئه‌و تۆمه‌ته هه‌ڵبه‌ستراوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ئێران هه‌یه به‌رامبه‌ر به زانیار و لوقمان مورادی یان نا؟\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان وێرای رەت کردنەوەی تۆمەتەکانی ماڵپەری وشە لەسەر ئیقبال مورادی، لەسەر ئەو باوەڕەیە کە بە سەرئەنجام نەگەیاندنی دۆسیەکە لە لایەن حکومەتی باشووری کوردستان هۆکاری سەرەکی بابەتی لەو جۆرەن، کە سایتەکانی وەک وشە بێ لەبەر چاو گرتنی راستیەکان زانیاری درۆ بڵاوبکاتەوە. ناوەندەکەمان چەندین جار داوایی لە حکومەتی هەرێمی کوردستان و سیستەمی دادی ئەو حکومەتە کردوە کە بکوژانی ئیقبال مورادی بدۆزێتەوە و دادگاییان کات، بەڵام تا ئێستا هیچ هەڵوێستێکیان لەم بارەوە نیشان نەداوە.\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان دوبارە داوا لە حکومەتی باشووری هەرێمی کوردستان دەکات بکوژانی ئیقبال مورادی شناسایی بکات و بیانداتە دادگا.\n← راپۆرتی پێشێلكاری مافی مرۆڤ له مانگی ئاپریلی ٢٠١٩\nدەسبەسەری کرێکاری بیناسازی لە شاری ســنە →


سه‌رۆکى فراکسیۆنى کۆمه‌ڵ له ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى هه‌ولێر وازهێنانى له حزبه‌که‌ى راگه‌یاند\nعه‌باس محه‌مه‌د سه‌رۆکى فراکسیۆنى کۆمه‌ڵ له ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى هه‌ولێر وازهێنانى له حزبه‌که‌ى راگه‌یاند و هۆکاره‌که‌شى بۆ "لادان له بنه‌ما شه‌رعییه‌کان و ئه‌نجامى هه‌ڵبژاردنه ناوخۆییه‌کانى حزبه‌که‌ى" گه‌ڕانده‌وه.\nعه‌باس محه‌مه‌د له کۆنگره‌یه‌کى رۆژنامه‌وانیدا رایگه‌یاند، ده‌چێته پاڵ ئه‌و سێ به‌رپرس و 70 کادیره‌ى کۆمه‌ڵ که له‌م ماوه‌یه‌دا وازیان له‌و حزبه هێناوه، که به‌وته‌ى خۆى "کۆمه‌ڵ له‌به‌رانبه‌ریان بێ باک بووه".\nوتیشى هۆکارى ده‌ستله‌کارکێشانه‌وه‌ى په‌یوه‌ندى هه‌یه به ناچارکردنى ستافى هه‌ڵبژێردراوى مه‌ڵبه‌ندى هه‌ولێرى کۆمه‌ڵ به ده‌ستله‌کارکێشانه‌وه، له‌کاتێکدا له هه‌ڵبژاردنى ناوخۆییدا سه‌رکه‌وتنیان به‌ده‌ستهێنابوو، له‌گه‌ڵ لادانى کۆمه‌ڵ له "بنه‌ما شه‌رعییه‌کان و نه‌بوونى دادگه‌ریی".\nله نیسانى ئه‌مساڵدا سێ ئه‌ندامى سه‌رکردایه‌تى کۆمه‌ڵ وازهێنان راگه‌یاند، دواتریش چه‌ندین که‌سى دیکه‌ى ئه‌و حزبه له سنورى هه‌ولێر ده‌ستیان له‌کارکێشایه‌وه.


كوارگ بۆ بەهێزكردنی بەرگری لەش بەسوودە\n:: PM:07:42:09/07/2019 \nكوارگ، جیا لەوەی چێژێكی خۆشی هەیە و لە زۆرێك لە خۆراك و سووپ و پیتزا و هیتریش بەكار دەهێنرێت، سوودێكی زۆری تەندروستی هەیە وەك لە خوارەوە:\nیەكەم/ لە شێرپەنجە دەتپارێزێت، رێژەیەكی زۆری دژە ئۆكسێنەری تیادایە و كار بۆ نەهێشتنی جۆرێك مادەی كیمیایی دەكات كە زیان بە خانەكانی لەش دەگەیەنن و مەترسی تووشبوون بە شێرپەنجە زیاتر دەكەن، هەروەها مادەی "سیلینیۆم"ی تیادایە كە رۆڵی گەورەی لە بەرگریكردن دژی هەوكردن و كەمكردنەوەی گەشەی لووەكان و لابردنی چەند پێكهاتەیەك لە لەش كە رەنگە تووشی شێرپەنجەت بكەن.\nدووەم/ دابەزاندنی رێژەی شەكرە، بەو پێیەی كوارگ رێژەیەكی زۆری ریشاڵ تیادایە كە سوودی بۆ كۆئەندامی هەرس هەیە و ئەگەری تووشبوون بە نەخۆشی دڵ كەمتر دەكات، جیا لەوانە ئاستی گلوكۆز لە خوێن كەم دەكاتەوە.\nسێیەم/ بەهێزكردنی دڵ، بەهۆی بوونی ریشاڵ و پۆتاسیۆم و ڤیتامین سی لە كوارگ، دەبێتە هۆی باشتركردنی تەندروستی دڵ و لوولەكانی خوێن و هەریەك لە پۆتاسیۆم و سۆدیۆمیش لە لەشدا بەیەكەوە یارمەتی رێكخستنی پەستانی خوێن دەدەن.\nچوارەم/ بەهێزكردنی بەرگری لەش، بەهۆی بوونی "سیلینیۆم" لە كوارگدا كار بۆ باشتركردنی وڵامدانەوەی كۆئەندامی بەرگری لە بەرانبەر میكڕۆب دەكات و ریشاڵەكانی "بێتا گلوكان" كە لە دیواری خانەكانی كوارگدا هەن، هانی بەرگری لەش دەدەن بۆ رووبەڕووبوونەوەی خانە شێرپەنجەییەكان و رێگرتن لە دروستبوونی لووەكان.\nپێنجەم/ ریشاڵە خۆراكییەكان رۆڵێكی گرنگیان هەیە لە پاراستنی كێشی لەش، چونكە گەدە پڕ دەكەن و هەستی تێربوون دروست دەكەن، هاوكات كارۆ بۆ كەمكردنەوەی ئارەزووی خواردن دەكەن.


ياریدەدەرى تایبەت بۆ کاروبارى دەرەوەى ئەنجومەنى نوێنەرانى ئێران ڕایگەیاند، ئەگەر سزاکانى سەر ئەمەریکا بەردەوام بن ئەوا وڵاتەکەى پەتا بۆ چەند سیناریۆیەکى نوێ دەبات.\nئەمیر عەبدولـلەهیان، ياریدەدەرى تایبەت بۆ کاروبارى دەرەوەى ئەنجومەنى نوێنەرانى ئێران (چوارشەممە، 10ى ئازارى 2021) لە لێدوانێکى بۆ ئاژانسى تەسنیمى وڵاتەکەى کە "ناس کورد" بەدواداچوونى بۆ کردووە ئاماژەى بەوە کرد، ئەگەر ولایەتە یەکگرتوەکانى ئەمەریکا سزا ئابوریەکانى سەر ئێران لانەبات، ئەوا پەنا بۆ جێبەجێکردنى چەند سیناریۆیەکى نوێ دەبەن.\nئەو بەرپرسە ئێرانیە وردەکارى سیناریۆکانى ئاشکرا نەکرد، بەڵام ماڵپەڕى "ئێران ئینتەرناشناڵ" بڵاویکردوەتەوە، قسەکانى عەبدولـلەهیان هاوکاتە لەگەڵ ئەوەى عەلى ئەکبەر ساڵحى سەرۆکى دەستەى وزەى ئەتۆمى ئێران رایگەیاند، کاتێک باسى لەوەکرد کە تاران 2500 کیلۆگرام یۆرانیۆمى پیتێنراوى هەڵگرتووە.\nئەو بڕە یۆرانیۆمەى ئێران رایگەیاندووە زۆر زیاترە لەو ڕێژەیەى کە لە ڕێککەوتنى ئەتۆمیدا هاتووە و 300 کیلۆگرامە.\nلەسەردەمى دۆناڵد ترامپ سەرۆکى پێشوو لەساڵى 2018، ئەمەریکا لە ڕێککەوتنى ئەتۆمى کشایەوە بەڵام دواى ئەوەى جۆ بایدن دەسەڵاتى وەرگرت، هەریەکە لە دەوڵەتانى فەرەنسا و ئەڵمانیا و بەریتانیاش دەستیان کردوە بە کارکردن لەسەر ڕێککەوتنەکە.\nپێشتریش ئەمەریکا پێشنیارى کۆبونەوەیەکى نافەرمى نێوان هەرسێ وڵاتەکە و ئێرانى کرد، بەڵام تاران سورە لەسەر ئەوەى گفتوگۆکان لەچوارچێوەى بەندەکانى ڕێککەوتنى ئەتۆمى بێت و ئەو کۆت و بەندانەى لە چوارچێوەى سیاسەتى "ئەوپەڕى فشار"ى دۆناڵد ترامپ سەپاندوویەتى لاببرێن.\nهەفتەى پێشووش نید برایس وتەبێژى وەزارەتى دەرەوەى ئەمەریکا بێهیوایى وڵاتەکەى لەوە پیشاندا کە تاران نایەوێت بەشدارى لە گفتوگۆ نافەرمییەکان بکات لەگەڵ ئەمەریکا، وتیشى "ئەوەى جەختی لێ دەکەینەوە ئەوەیە کە نابێت تاران ببێتە خاوەنى چەکى ئەتۆمى، ئەوەش ئامانجى ستراتیژیمانە".\nلێدوانى بەرپرسێکى وەزارەتی پەروەردە لەبارەى پشوى ناوەندەکانى خوێندن\n2021.03.08 - 15:01\nلێدوانى بەرپرسێکى دیارى کەتیبەکانى حزبوڵڵاى عێراق لەبارەى سەردانەکەى پاپا\n2021.03.07 - 21:53\nکەشتییەکى عێراقى لەنزیک کەناراوەکانى ئێران ڕفێنرا [ڤیدیۆ]\n2021.03.21 - 17:22\nنهێنییەك لەنێوان ئێران و ئیسرائیل ئاشكرا بوو\n2021.03.20 - 14:26