له ئه‌یاله‌تی شاره‌زووره‌وه به‌ره‌و ئه‌ودیوی مێژوو – Knwe.org\nسەرەکی » ئاراستە » له ئه‌یاله‌تی شاره‌زووره‌وه به‌ره‌و ئه‌ودیوی مێژوو\nگوندی گردی گۆ_ هه‌رێمی شاره‌زوور\nله ئه‌یاله‌تی شاره‌زووره‌وه به‌ره‌و ئه‌ودیوی مێژوو\nشاره‌زوور و مێژوو و باڵنده‌كانی سورێن\nبه‌پێی هه‌ندێك سه‌رچاوه چل ساڵ «40 ساڵ» دوای جه‌نگی چاڵدێرانی كوردستانی موكریان له‌نێوان هێزه داگیركه‌ره‌كانی سه‌فه‌ویه توركه شیعه‌كان و عوسمانلیه توركه سوننه‌كان كه كوردستانی تێدا دابه‌شكرا، ئه‌یاله‌تی شاره‌زوور له(1554زاینی) دروست بووه‌و كه (أربیل، كسنان، جبل حمرین، صباح، زنجیر، بیكاس، قلعه غازی، تیلتاری، رودین، باك، أبرومان سلیمانیه، میسل) بوو له‌گه‌ڵ (جنگوله)و (هزر مردود، الحوران، هزیر، رودین و أوشنی و زۆریتر)و پایته‌ختی كه‌ركوكی كورد بووه. له(معجم البلدان ) هاتووه كه ده‌شتێكی به‌رینی نێوان (أربیل و همدان)ه (زوری كوڕیب ئه‌ژده‌هاك_ ئاستیاك_ ئاوه‌دانیكردۆته‌وه و پێیان گوتوه (نیم أزرایی) نێوه‌ی ڕێ. عباس العزاوی نوسه‌ری عێراقی ده‌رباره‌ی شاره‌زوور ده‌ڵێ: مێژووی ئه‌م لیوایه زۆر كۆنه، ساسانییه‌كان ئاوه‌دانیان كردۆته‌وه، كاتێك سوپای عه‌ره‌بی ئیسلام په‌لاماری شاره‌زووری دا، شاره‌زوورییه‌كان لێیان ڕاپه‌ڕین. خوێنێكی زۆر ڕژا ئینجا له‌ساڵی 643 زاینی داگیركرا له‌لایه‌ن (عه‌ته‌به‌ی كوڕی فه‌رقه‌دی ئه‌ل سلمی) دووپشك به‌عه‌ره‌به موسڵمانه په‌لامارده‌ره‌كانییه‌وه ده‌داو ده‌مرن (شهرزور_ السلی مانیه_ ساغكردنه‌وه‌ی محه‌مه‌د عه‌لی قه‌ره‌داغی). له‌مێژوودا داودو سوله‌یمان باسی شاره‌زووریان كردووه‌و ئه‌سكه‌نده‌ری گه‌وره له‌وێ ژیاوه‌و دواتر مردووه، خه‌ڵكه‌كه‌ی ئازاو بوێر بوون و كورد بوون له(گه‌ڵاڵی)و (باسیان)و (حه‌كیم)و (سولی)و (یاقوتی حه‌مه‌وی_ معجم البلدان) شاره‌زوور له170ی كۆچی بۆ 193ی كۆچی خرایه‌سه‌ر موسڵی كورد هه‌تا دوا خه‌لیفه‌ی ڕاشدین، پاشان بووه به مه‌یدانی شه‌ڕی ناوخۆی ئیسلام له‌كۆتایی سه‌رده‌می ئه‌مه‌وییه‌كان و له‌سه‌رده‌می عه‌باسییه‌كاندا (ته‌ته‌ر)ه‌كان په‌لاماری شاره‌زووریاندا، كورده‌كان به‌رگرییان كردو له‌جه‌نگی (عین چالوت 1260 زاینی)به‌ره‌نگارییان بوونه‌وه (ئیبن حجر/الدر الكامنه). هیراكلیۆس ئیمپراتۆری ڕۆمه‌كان له‌ساڵی «628ی زاینی» په‌لاماری شاره‌زووری داوه‌و داگیری كردووه، پانزه ساڵ دوای حكومڕانی ڕۆمه‌كان له‌ساڵی 643ی زاینی عه‌ره‌به ئیسلامه داگیركه‌ره‌كان شاره‌زووریان پاش مقاومه‌تێكی زۆر ئه‌وجا داگیركردووه، قه‌یسه‌ر كاتێ نامه بۆ ئه‌نجومه‌نی پیرانی ڕۆما ده‌نێرێ باسی شاره‌زووری تێدا كردووه به‌ناوی (سیازوور)، ئاشور ناسر پاڵی سێیه‌م پاشای ئاشوری له‌ساڵی 884 پ.ز هێرشی كردۆته‌سه‌ر وڵاتی زامواو داگیری كردووه، له‌سه‌ده‌ی (4 پ. ز) ئه‌سكه‌نده‌ری مه‌كدۆنی شاره‌زووری داگیركردووه. فارس شاره‌زوور به «نیم أزرای) له‌ناوه‌ڕاستی (ته‌ختی سوله‌یمان)ی كوردستانی موكریان و مه‌دائینی ناوزه‌د كردووه. به‌رله «پێنج هه‌زار» ساڵ له‌گوندی به‌كراواو له‌گردی یاسین ته‌په، شارێكی گه‌وره بووه‌و ژیانی تیابووه، ده‌وڵه‌تی حه‌سنه‌وی و ده‌وڵه‌تی عه‌یاری و ده‌وڵه‌تی (به‌نی دووله‌ف) له‌شاره‌زوور حكومڕان بوو ئه‌مه وێڕای میرنشینی ئه‌رده‌ڵان. شاره‌زوور 675 كم چوارگۆشه ڕووباره‌كانی زه‌ڵم و تانجه‌رۆو ڕیشێن‌و ئێڵان هۆزو چه‌می دۆمان و ڕوباری بێسان سوورو كانی پانكه‌و سه‌ڕاوی سوبحان ئاغای لێیه. شوێنی ئه‌سترۆنۆمی واته «گه‌ردونی» كه به‌پێی هێڵه‌كانی پانی و درێژی بایه‌خێكی زۆری هه‌یه به‌تایبه‌ت هێڵی پانی كه 180 پله‌یه، پله‌كانی گه‌رما به‌پێی ئه‌م هێڵانه دیاری ده‌كرێ، شاره‌زوور بازنه‌ی پانی 35,10 _ 35,28 پله باكورو هێڵی درێژی 45,35 _46,2 پله ڕۆژهه‌ڵاته. شاره‌زوور پێكهاته‌ی خاكه‌كه‌ی واته دروستبوونی خاكی شاره‌زوور ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ زه‌مه‌نی جیۆلۆجی چواره‌م واته چاخی (پلاستۆسین)، درێژی له‌ڕۆژهه‌ڵات بۆ ڕۆژئاوا 45كم و پانی ده‌شتی شاره‌زوور له15 بۆ 25 كم و به‌رزی له‌ڕوی ده‌ریاوه 450 بۆ 600 مه‌تره. تۆبۆگرافیای شاره‌زوور (به‌رزونزمی) به‌چیای سه‌ركه‌ش ده‌وره دراوه، شاخی هه‌ورامان 2160م به‌رزه، له‌ئاڤێستادا به‌هه‌واری به‌رزنگه ناوی هاتووه له‌دامێنی تاڤگه‌ی (وه‌زنی)یه‌و شاخی سورێن 2548م له‌ئاستی ده‌ریاوه به‌رزه له‌گه‌ڵ شاخه‌كانی (هێلانه چه‌رخ)و (به‌رده‌به‌ل)و (شاخی ئاشبڵاخ)و (شاخی سه‌ی سایه‌ق)و (شاخی ئه‌حمه‌و بڕنه)و (شاخی كونه‌گورگ)، جۆری ئاووهه‌وای شاره‌زوور (SA)یه هاوینی وشك و زستانی ساردو باراناوییه. ئاوی ژێرزه‌وی شاره‌زوور 890كم چوارگۆشه‌یه‌و قوڵایی ئاوژێرزه‌وی شاره‌زوور 15 هه‌تا 30 مه‌تره‌یه، جۆرو ڕه‌نگی خاكه‌كه‌ی له‌خاكی (كه‌سته‌نائی)یه ڕه‌نگی قاوه‌یی و مه‌یله‌وسووره MAIESAIL. یه‌كێك له‌ناحیه‌كانی شاره‌زوور (ناحیه‌ی سیروان)ه كه 533 مه‌تر له‌ئاستی ڕووی ده‌ریاوه به‌رزه‌و 65 گوند له‌سنوره‌كه‌یدایه.\nناحیه‌ی سیروان و چه‌ن وشه‌یه‌ك له مێژوو\nمه‌لیكی كوردستان (مه‌لیك مه‌حمود) له‌سه‌ره‌تای په‌نجاكانی سه‌ده‌ی ڕابردوو سه‌ردانی ناوچه‌كه ده‌كات و له‌گه‌ڵ گوندی كێله‌سپی و گوندی جان جان له‌كانی وه‌یسی كۆده‌بنه‌وه‌و به‌ڵێن ده‌دات له‌م ناوچه‌یه ئیداره‌یه‌كیان بۆ دروست بكات، له‌ساڵی 1957 له‌سه‌رده‌می پاشای عێراق «سیروان» كراوه به‌ناحیه، ( سێ ڕوان) سێ جۆگه، 97 گوند بووه ئێستا 60 گوندی ئاوه‌دانه، له‌ڕۆژنامه‌ی (وه‌قائیعی عێراقی) ژماره 800 له9/5/1963 شاره‌وانی بۆ دانراوه له6/8/1986 له‌ناو دۆزه‌خی جه‌نگی ئێران_ عێراق، گه‌وره‌ترین تاوان به‌رامبه‌ر ناحیه‌ی سیروان ئه‌نجام دراوه له‌لایه‌ن تۆپخانه‌كانی ئێرانه‌وه تۆپباران كراوه. خوێندنگه‌ی سیروانی سه‌ره‌تایی كردووه به‌قه‌سابخانه‌و 184 شه‌هیدو 200 برینداریان داوه له‌پای هیچ، ته‌نها شه‌ڕو غه‌زه‌بی دوو نه‌ته‌وه‌ی فارس و عه‌ره‌ب كه كورد هیچ ته‌ره‌ف نه‌بووه له‌م جه‌نگه‌داو به‌هه‌ردوولا كوردستانیان وێران و سوتان. یه‌كێك له‌گونده‌كانی ناحیه‌ی سیروان و ده‌شتی شاره‌زوور گوندی «گردی گۆ»یه له‌سه‌ر ڕوباری زه‌ڵم.\nئاوایی گردی گۆی سه‌ر ڕوباری زه‌ڵم\nیه‌كێك له‌شوێنه گرنگه‌كانی شاره‌زوور له‌مێژوودا شوێنه‌واری قه‌ڵای گردی گۆیه، كه توره‌كه ڕێژه‌و ده‌ستكرده، خۆڵی گرده‌كه خۆڵی ناوچه‌كه نییه و چه‌وره، نازانرێ له‌كوێوه هێنراوه، ژێر گرده‌كه كانیاوێكی سازگارو هه‌میشه‌ییه، له‌م شێوه گرده توره‌كه ڕێژه له «گردخێر»و «گردی گێڵه‌ك»و «گردی شیره‌مه‌ڕ»و «گردی سڵه‌مان»و «گردی مه‌تا»و «گردی ته‌په‌كه‌ل»و «گردی شه‌ریف»و «گردی لامه‌ركه‌سی» ئه‌مانه بازنه گردێكن له‌شاره‌زوور كه په‌یوه‌ندی مێژووی به‌شوێنه‌واره‌كانی ئه‌و ناوچانه‌و ماده‌كان و لۆلۆییه‌كانه‌وه هه‌یه كه له‌ده‌شتی شاره‌زوورو چیاكانی ده‌وروبه‌ری ژیاون و له‌و گردو چیایانه‌وه قه‌واره‌ی ده‌سه‌ڵاتی خۆیان پاراستووه‌و له‌و سه‌رده‌مانه به‌ئاگر یه‌كتریان ئاگاداركردۆته‌وه. (ڕزگار حه‌مه‌ڕه‌شی ئه‌ول محه‌مه‌و) دانیشتووی گردی گۆیه ئه‌و به‌گوندستانی ووت: ژماره‌یه‌ك ده‌خمه (گۆزه‌و ئێسك و پروسك) دۆزراوه‌ته‌وه له‌گه‌ڵ (زمرود)و (سكه)ی ساسانی و هه‌ندێ ورده‌واڵه‌ی ئه‌و سه‌رده‌مانه دۆزراوه‌ته‌وه ڕه‌نگه بۆ سه‌رده‌می لۆلۆیی و گۆتی و مادده‌كان بگه‌ڕێته‌وه، چونكه ئه‌وانه به‌ده‌یان سه‌ده له‌م ناوچانه ژیاون و ڕه‌گه‌زی كۆنی كوردن، ده‌ڵێن گردی گۆ (گردی گۆتی) بووه‌و په‌یوه‌ندی به‌پایته‌ختی لۆلۆیی و گۆتییه‌كانه‌وه له(به‌كراوا) بووه. سه‌باره‌ت به‌ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی گردی گۆ له‌مێژووی نزیك له‌سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌م (لالۆ عه‌زیز محه‌مه‌و عه‌مین) به‌گوندستانی گوت: پیاوێكی نازدارو ناودارو جوامێر بوو ناوی (ئه‌ول محه‌مه‌یی كاكه خان) بوو، سه‌رۆكی ئێڵی (جافی سه‌یانی) بوو له‌ساڵی 1881 به‌خۆو ئێڵ و مێگه‌ل و چاتۆل و باری گاوه هاتۆته گردی گۆتی، هه‌ر ئه‌م پیاوه جوامێره ئاشی ئاوی دامه‌زراندووه، جۆوه‌ی بۆ ڕاكێشاوه، ئه‌و ده‌مانه دوو ترۆمبێل بوو ئی (حه‌سه‌ن ته‌یاره)و (حوسێن ته‌یاره) بوو، له‌پردی كۆن لای به‌حره‌كه سوار ئه‌ووین، ئه‌گه‌ر یه‌كێك سه‌ر چه‌مچه‌ی پیكابه‌كه‌ی به‌ركه‌وتایه مه‌لیك بوو، چوونی خه‌ڵك له‌شاره‌زووره‌وه بۆ سلێمانی گران بوو، زه‌حمه‌ت بوو، وای ده‌زانی ده‌چێته چین دوور بوو كاكه دڵشاد گیان، جوله‌كه‌ی كورد هه‌بوون لێره (یاقووه جوو)و (ساڵحه جوو)و (سۆنه جوو) له‌گه‌ڵمان ده‌ژیان و سه‌رڕاست بوون و توتنیان ده‌كرد، ده‌یانبرد بۆ هه‌ڵه‌وجه یان سلێمانی ساغیان ده‌كرده‌وه، جل و به‌رگیان كوردی بووشه‌ڕواڵی خام وه‌ك ئێمه‌و چه‌رمی وڵاخمان ده‌كرده پێڵاو، لێره (كه‌ریم خه‌نی) یه‌ك بوو (مزه‌مید) بوو ده‌رزییه‌كی بوو 10 ساڵ بوو پێی بوو گه‌رمی ده‌كردو له‌سه‌دان كه‌سی پێ ده‌دا، له‌ساڵی 1958 (ئه‌لی فه‌تاح)و (كوێخا حه‌مه‌ڕه‌ش)و (رادێو)یان له‌سلێمانی كڕی، چایخانه‌یه‌ك له‌خه‌راجیان بوو ئی حاجی سه‌مین بوو. كوره ئه‌وكاته ژیان ئاسان بوو ئاسان دڵه‌ی برازام.\nگردی گۆو كشتوكاڵ و جوتیاری\nكه‌مالی ئه‌حمه‌یی كوێخا حه‌مه‌ڕه‌شی ئه‌نجومه‌نی گوندی گردی گۆیه، ئه‌و بۆ گوندستان دواو ڕایگه‌یاند: گردی گۆ دوو كه‌رتی كشتوكاڵمان هه‌یه (كه‌رتی 17 چۆڵمه‌ك)و 10 جوتیار خاوه‌نێتی‌و (كه‌رتی شێخ موسێ ژماره 15) 50 جوتیاری له‌سه‌ره. ئێمه له‌سه‌ر ڕوباری زه‌ڵم ژماره‌یه‌ك جۆوه‌مان هه‌ڵگرتووه بۆ پاراو و ئاودێری زه‌وییه ده‌یمه‌كانمان ، یه‌كه‌م (ته‌وێڵه‌جۆ)و (سه‌رگه‌ته‌جۆ)و (شێخ موسێ جۆ)و (ته‌په‌سه‌رقوڵه‌جۆ)و (چۆڵمه‌ك جۆ) به‌پێی یاسای ژماره 117ی ساڵی 1973ی چاكسازی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری ئه‌و ده‌مه‌ی عێراقی هه‌ر جوتیارێك 7 دۆنم له‌كه‌رتی شێخ موسێ و 5 دۆنم زه‌وی له‌كه‌رتی چۆڵمه‌ك هه‌یه. به‌گشتی گونده‌كه‌مان نزیكه‌ی 700 دۆنم زه‌وی شیاومان هه‌یه بۆ كشتوكاڵ، له‌وه‌ڕگاو پاوان، 70 دۆنم زه‌ویمان هه‌یه، (25) باخی گه‌وره‌مان هه‌یه پێی ئه‌ڵێین باخه هه‌ناره‌و میوه‌ی تر، له‌ساڵی 1977 ژماره‌ی 30 ماڵی تیابووه له‌م ئاواییه، سه‌رچاوه‌ی ئاوی خواردنه‌وه‌مان (كانی فه‌قێ)یه سازگارو بێ خه‌وشه.\nنه‌هامه‌تییه‌كانی ئاوایی گردی گۆی هه‌رێمی شاره‌زوور\nشێخ حه‌مه‌غه‌ریب شێخ حه‌مه ساڵح گۆپته‌په‌یی دانیشتووی ئاوایی به گوندستانی ووت: ئێمه شێخانی سه‌نگاوین قه‌ومی شێخ ڕه‌شی قه‌ڵاباوكی شه‌هید وریاین، باوكم چۆته (بانه یار)ی لای قه‌یتولی سه‌رپێلی زه‌هاوی كورد، من له‌ساڵی 1953 له‌بانه‌یار له‌دایك بووم، عه‌لی به‌یی حسێن به‌گی جاف پورزای باوكم بوو هاتو ووتی شێخ حه‌مه‌ساڵح چی ئه‌كه‌ی له‌م وڵاتی غه‌ریبیه وه‌ره بۆ شاره‌زوور، هاتین و سێ پارچه زه‌وی پێبه‌خشین و خانومان كرد، ئا له‌م ئاواییه چوارجار خانومان له‌لایه‌ن سوپا داگیركه‌رو جه‌نگی عاره‌ب و فارسه‌وه سوتاوه، بڕوابكه ئه‌م دێیه 7جار سوتاوه‌و كاولكراوه چونكه ناوه‌ندی سه‌ره‌ڕێی هه‌ورامان و شاره‌زوورو هه‌ڵه‌وجه‌یه، هه‌ر داگیركه‌رێ ده‌هات ده‌ستی به‌ئێمه ڕاده‌هێنا بۆ سوتان و كاولكردن، له‌سه‌رده‌می تاوانباری گه‌وره قه‌بره‌كه‌ی پڕ له‌شه‌یتان بێ (زه‌عیم سدیق) سێجار گردی گۆ سوتاوه‌و كاولكراوه‌و تاڵان‌و بڕۆ كراوه. (ئایش ئه‌حمه‌د شامراو) ووتی: له‌ساڵی 1963 كه گردی گۆ سوتاوه باوكم باریكردووه بۆ (قاینه‌جه) له‌كانی قیبله له‌و چه‌مه من له‌دایك بووم، به‌خوا سه‌عات چواری عه‌سره‌كه‌ی نه‌یده‌وێرا سه‌رده‌ربێنی عه‌سكه‌ره بێحورمه‌ته‌كانی عه‌ره‌ب له‌سه‌ر ئه‌و قه‌ڵایه‌وه ته‌قه‌یان لێده‌كردین، دوو برازایان لێ شه‌هید كردم و چوار كه‌سمان زیندانی كراوه، له‌ولاشه‌وه (سه‌لما محه‌مه‌دئه‌مین) دانیشتووی ئاوایی گردی گۆ هه‌لێ دایه‌و به‌گوندستانی گوت: من كه‌نیشكی كوێخا حه‌مه‌ومینی فاته‌ی ئاوایی (حه‌مه قه‌ره‌ج)م به‌و خوایه‌ی قیسمه‌تی هێنامه گردی گۆ، ئه‌م سوپای سه‌دامه ده‌هات چه‌پۆكێكی پێدا ده‌كێشاین ئه‌و سوپا ده‌هات ژیانمان نه‌بوو، له‌ترس و له‌رزا ده‌ژیایین، ڕه‌نج بێوه‌ر بووین، تاڵان كریاو و هه‌ناسه سارد بویین، به‌خوا 80 هه‌نگه‌ڵانمان بوو له‌م ئاواییه تۆپی ئێران له‌ناوی بردن و ده‌غڵودانمان له‌گه‌ڵ هه‌نگی به‌سه‌زمان كه له‌قورعانا ناوی هاتووه به‌یه‌كه‌وه هه‌ڵده‌قرچان و ده‌سوتان. ئێستاش، خوا پێشمه‌رگه ڕاوه‌ساوكا، ژیان پڕ له‌ئازادی، پڕ له‌باڵنده‌و شه‌پۆله‌كانی زه‌ڵمه، هه‌موو جۆره كشتوكاڵێ، میوه‌یه‌ك، ده‌كه‌ین. جاران (په‌موو)مان ده‌كرد، په‌موو چنین و قۆزاخه چنین، (جه‌مالی عه‌به‌شه‌یتان)و (حه‌مه‌ی عه‌زه) به‌لۆری ده‌هاتن لێمانیان ده‌كڕی، ئێستا 60 ماڵین، نزا و تكامان وایه خوا ئه‌م ده‌ردی كۆرۆنامان له‌كۆڵ كاته‌وه‌و كورد یه‌ك بێ و به‌یه‌كه‌وه ده‌توانین ووڵاتی كورده‌واری بپارێزین و به‌سه‌ر داگیركه‌رو دوژمنانا سه‌ركه‌وین. ده‌شبێ هه‌ر یه‌ك بین، نابێ په‌رت بین.\nرەمزی مەلا مارف (1902-1976)\nدوو وشە دەربارەی شیعری رەمزی\nسەردانی هێمن بۆ لای رەمزی


زانکۆی ڕاپەڕین - زانكۆی ڕاپەڕین بەشی ئەندازیاری شارستانی دەكاتەوە\nزانكۆی ڕاپەڕین بەشی ئەندازیاری شارستانی دەكاتەوە\nبڵاوکراوەتەوە لە 03 کانونی یەکەم 2015 . سەردانەكان: 1209\nپاڵپشت بە یاسای ژمارە (١٠)ی ساڵی (٢٠٠٨) یاسای وەزارەتی خوێندنی باڵا و تووێژینەوەی زانستی/ مادەی (١٣) بڕگەی (چوار)، وە کۆبونەوەی چوارەمی ئەنجومەنی زانکۆی ڕاپەڕین لە ٢٥ / ١١ / ٢٠١٥ تەوەری سێیەم/کاروباری زانستی بڕگەی (یەک)، بڕیار درا بە کردنەوەی بەشێکی زانستی نوێ لە زانکۆی ڕاپەڕین بەناوی بەشی "ئەندازیاری شارستانی" کە بەشەکە ڕاستەوخۆ سەر بەسەرۆکایەتی زانکۆ دەبێت.\nدوای هەوڵ و کۆششێکی زۆری ئەنجومەنی زانکۆی ڕاپەڕین و دڵسۆزان و زانستخوازان، وەزارەتی خوێندنی باڵا و تووێژینەوەی زانستی ڕەزامەندی دەربڕی کە بۆ ساڵی داهاتووی خونێدن ٢٠١٦ – ٢٠١٧، بەشێکی زانستی نوێ لە زانکۆی ڕاپەڕین بکرێتەوە بەناوی بەشی "ئەندازیاری شارستانی" کە بەشەکە لە ڕووی کارگێڕییەوە ڕاستەوخۆ سەر بەسەرۆکایەتی زانکۆ دەبێت.\nکردنەوەی بەشی "ئەندازیاری شارستانی" لە زانکۆی ڕاپەڕین لە ڕووی زانستییەوە سودێکی زۆری دەبێت بۆ ناوچەکە و بۆ دەرچووانی پۆلی ١٢ ئامادەیی لەسەر ئاستی هەرێم بەگشتی و دەرچوانی دەڤەرەکە بە تایبەتی بۆ ئەوەی بتوانن درێژە بە خوێندنەکەیان بدەن لە زانکۆ و بڕوانامەی بەکالۆریۆس لەو پسپۆڕییە بەدەست بهێنن.


پەرلەمانى بەریتانیا گەمارۆى خستە سەر دوو بەرپرسى داد و ڕۆژنامەنووسێکى لێپرسەرەوەى ئیتلاعات | AvaToday\nپەرلەمانى بەریتانیا گەمارۆى خستە سەر دوو بەرپرسى داد و ڕۆژنامەنووسێکى لێپرسەرەوەى ئیتلاعات\nپەرلەمانى ئەرووپا بە ڕاگەیاندنى پێرستێکى ١٣ کەسە لە پێشێلکارانى مافى مرۆڤ، باسى گەمارۆخستنە سەر سێ کەسى سەر بە دەزگاى دادوەرى و ناوەندە ئەمنیەتییەکانى کۆمارى ئیسلامى کرد.\nبه پێى ڕاپۆرتى ئاڤاتودەى، کریس برایانت ـى ئەندام پەرلەمانە بەریتانیا، لە گوتارێکى ڕۆژى چوارشەممە ١٧ى سەرماوەز، سەرەڕاى ڕاگەیاندنى پێرستێکى ١٣ کەسى لە پێشێلکارانى مافى مرۆڤ، ناوى دوو کەسى دەزگاى دادوەریی کۆمارى ئیسلامى و ڕۆژنامەنووسێکى لێپرسەرەوەى ئیتلاعات کرد.\nلە نێو پێرستەکەدا، ناوى غولامڕەزا زیایی سەرۆکى پێشووى زیندانى ئەوین، عەلى قەناعەتکار جێگرى دادوەرى تاران و لێپرسەرەوەى پێشووى دادوەرى ئەوین و عەلى ڕەزوانى ڕۆژنامەنووس ـ لێپرسەرەوە دەبینرێن کە گەمارۆکانى بەریتانیایان بەسەردا دەسەپێنرێت.\nغوڵامڕەزا زیایی سەرۆکى پێشووى زیندانەکانى ئەوین و ڕەجایی شارى کەرەج، دەستى هەبووە لە لێدانی ژمارەیەکى زۆر لە زیندانیان و ئازار و ئەزیەتى ڕۆحى و جەستەیی و سەپاندنى هەندێک سزاى بێ وێنەى نائینسانى لەسەر زیندانییەکان.\nعەلى قەناعەتکاریش بەرپرسى پێشووى دادوەرى ئەوین و سەرۆکى ئێستاى دادوەرى مادەى هۆشبەر، لێپرسەرەوەى کەیسى هەندێک لە هاووڵاتییە دوو پاسپۆراتییەکانى وەک نزار زکا و فەریبا عادل خواه بووە.\nعەلى ڕەزانى، لێپرسەرەوە ـ ڕۆژنامەنووسى تەلەڤزیۆنى کۆمارى ئیسلامى کە دەستى هەبووە لە ددانپیانانى ناچارى زیندانییانى سیاسى وەک ڕوحوڵا زەم و مریەم مۆمبینى هاوسەرى کاووس سەید ئیمامى.


قۆناغێكی زێرین له بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازانه‌ی گه‌لی كورد له كوردستانی ئێران\nئه‌گه‌ر چی رژێمی ئێران هه‌ر له‌سه‌رتای هاتنه سه‌ركارییه‌وه به جینایه‌ت و كوشتار خۆی ناساند و ده‌ستی سوره به‌خوێنی هه‌زاران لاوی كورد، به‌لام شكه‌نجه‌دان و كوشتنی شوانه به شێوه‌یه‌كی جینایه‌تكارانه و له پاشاندا راكێشانی به‌ماشین و خولقانی دیمه‌نێكی هه‌ژێنه‌ر، بووه هۆی ناره‌زایه‌تی به‌رچاوی خه‌لكی شاری مه‌هابادو له‌و پێناوه‌شدا خه‌ڵكی بوێری شار رژانه سه‌ر شه‌قامه‌كان و به‌دروشم و راپه‌رینی ئه‌و كرده‌وه‌یان محكوم كرد. كاربه‌ده‌ستانی رژێمی ئێران هه‌ر له سه‌ره‌تاوه هه‌ولی كپ كردنه‌وه‌ی ده‌نگی ناره‌زایه‌تی خۆپیشانده‌رانیان دا به‌لام ئیراده‌ی له‌بران نه‌هاتووی جه‌ماوه‌ر شكستی به هه‌وڵه‌كانی ده‌سه‌لات هێنا و نه‌ته‌نیا نیتوانی هاواری رزگاریخوازانه‌ی خه‌ڵك له شاری مه‌هاباد دا ته‌نیا له‌چوارچێوه‌ی ئه‌و شاره قه‌تیس بهێڵێته‌وه به‌ڵكو بلێسه‌ی ئه‌م راپه‌رینه زۆربه‌ی شاره‌كانی كوردستانی گرته‌وه و هه‌ر له ماكۆوه تا ئیلام شاره‌كانی كوردستان بوونه مه‌یدانی رووبه‌رووبوونه‌وه له به‌رانبه‌ر ده‌سه‌لاتداره ملهور و سته‌مكاره‌كانی ئاخوندی. كاربه‌ده‌ستانی رژێمی ئێران چاوه‌روانی ناره‌زایه‌تی یه‌كی له‌و چه‌شنه‌یان له خه‌لكی نه‌ده‌كرد بۆیه له‌ترسی په‌ره‌سه‌ندن ئه‌و ئاگره سووتێنه‌ره دا كوێر كوێرانه كه‌وتنه گیان خه‌ڵكی كوردستان و به كۆپتر و چه‌كی قورس و سووك ئاگر و ئاسنیان به‌سه‌ر جه‌ماوری خۆپیشانده‌ر دا باراند و به داخه‌وه له ئه‌نجامی ئه‌و رووبه‌روو بوونه‌وه‌یه دا به‌ده‌یان كه‌سیان شه‌هید و بریندار كرد و سه‌دان كه‌سیشیان ره‌وانه‌ی گرتووخانه‌كان كرد. به‌لام هه‌موو ئه‌و هه‌وڵه ترسنۆكانه‌یه‌ش نه‌بوونه ایه‌ی چاوترسێن كردنی خه‌ڵك و هه‌ر رۆژه شارێك خۆپیشاندان و ناره‌زایه‌تی تێدا به‌رێوه ده‌چوو. خۆپیشانده‌ران زیاتر سوربوون له‌سه‌ر به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ده‌سه‌لات و هه‌ربۆیه كاربه‌ده‌ستان كه بۆیان ده‌ركه‌وت ناتوانن له‌رێگه‌ی فیشه‌ك و زه‌بر و زه‌نگ ناتوانن به‌رامبه‌ر خۆپیشانده‌ران بوێستنه‌وه، به به‌لێنی درۆیی و سزادانی تاوان بارانی ئه‌و جینایه‌ته، هه‌ولی كپكردنه‌وه‌ی ناره‌زایه‌تی خۆپیشانده‌رانیان دا.\nراپه‌رینی هاوینی ساڵی ١٣٨٤ ئه‌زموونێكی سه‌ركه‌وتوو و نموونه‌یی بوو بۆ گه‌لی كورد و ئه‌و راستیه‌ی دووپات كرده‌ووه كه هه‌ركات میلله‌ت یه‌كگرتوو و یه‌ك هه‌لوێست بێت زیاتر له سه‌ركه‌وتن نزیك ده‌بینه‌وه هه‌روه‌ها وانه‌یێكی پڕبایه‌خیش بوو بۆ رژێمی ئێران كه گه‌لی كورد له‌و ده‌سه‌لاته بێزاره و له هه‌رچه‌شنه ده‌رفه‌تێك سوود وه‌رده‌گرێت بۆ رووبه‌رووبونه‌وه‌ی سته‌مكاران.\nله كۆتایدا سلاو ده‌نێرم بۆ شوانه سه‌ید قادر كه هۆكارێك بوو بۆ سه‌رهه‌ڵدانی ئه‌و راپه‌رینه شكۆداره و هه‌روه‌ها سلاو ده‌نێرین بۆ گیانی پاكی سه‌رجه‌م شه‌هیدانی كوردستان و هیوادرام به یه‌كگرتوویی و یه‌كریزی گه‌له‌كه‌مان و حیزب و لایه‌نه سیاسیه‌كانی كوردستانی ئێران به‌رهه‌می ره‌نج و ماندووبوونی چه‌ندین ساڵه‌ی خه‌باتكاران و گه‌ل بێته دی .\nڕێکه‌و 2013-07-11 12:32:10


سێمینارێک بەنیسبەت بە تاڵانبردنی شۆڕشی گەلانی ئێران لە چیاکانی کوردستان بەڕێوە چوو\n11:42 - 20 رێبەندان 2719\nڕۆژانی هەینی و شەممە، ڕێکەوتی ١٨ و ١٩ ڕێبەندان، بەشی ئامووزشی ـ سیاسیی هێزی پێشمەرگەی کوردستان، لە چیاکانی کوردستان سێمینارێکی لەژێر ناونیشانی "شۆڕش و شۆڕشگێڕی" (انقلاب و انقلابگری) بەڕێوە برد.\nئەو سێمینارە لە بەرەبەری بەتاڵانبرانی ٤١ ساڵەی شۆڕشی گەلانی ئێران بۆ ئازادی بەڕێوە چوو.\nئەم کۆڕە سیاسییەی پێشمەرگە لە بنکەکانی هێزەکانی جێگیر لە چیا سەرکەشەکانی کوردستان بەڕێوە چوو.\nبەڕێوەبەرانی ئەو سێمینارە پێکهاتبوون لە "ڕێباز پەروازە"، کادری ئامووزشیی هێزی ١١٥، "ناسر فەتحی" کادری ئامووزشیی هێزی ١٢٢ و "فاروق سۆهرابی"، پێشمەرگەی هێزی ١٢٢.\nلە تەوەری یەکەمی سێمینارەکەدا، باس لە "چەمک و چەشنەکانی شۆڕش" کرا کە "ڕێباز پەروازە" ئەو بابەتەی شی کردەوە.\nناوبراو بە شێوەیەکی گشتی باسی لە تێرمۆنۆلۆژیی وشەی ئینقلاب کرد. لە درێژەی باسەکەیدا باسی لە شۆڕش و زەمینەی ڕووداوەکان کرد و هەموو ئەو گۆڕانکارییانەی کە لە حەوزە سیاسی، ئابووری، کولتوور، هزری، زانستی، پەیوەندی، زانیاری، داهێنان و تەکنەلۆژیادا دێنە ئاراوە و بیر و بۆچوونە گشتگیرەکانی شرۆڤە کرد.\nناوبراو لە درێژەی باسەکەیدا باسی لەوە کرد کە شۆڕش و گۆڕانکارییەکانی نێو شۆڕش ئەو گۆڕانە جۆرایەتییانەیە کە لە ناکاو و کتوپڕ ڕوودەدەن. هەروەها جۆرەکانی شۆڕشی لە ڕوانگەی بیر و بۆچوونە توندئاژۆکاناوە شرۆڤە کرد و نموونەی ئەو شۆڕشانەی هێناوە کە هەندێکیان توندوتیژیی ئامێزبوون و لە بەرامبەردا نموونەی ئەو شۆڕشانەی هێناوە کە توندوتیژییان بەخۆوە نەبینیبوو.\nناوبراو لە کۆتایی تەوەرەکەیدا ناڕەزایەتیی قوڵی لە بارودۆخی هەنووکەیی، بوونی ئاڵترناتیڤ، بوونی ڕێباز و ئازادیی مرۆڤەکانی وەکوو هۆکارە کاریگەرەکانی سەر شۆڕش باس کرد.\nتەوەری دووهەمی سێمینارەکە باس لە شۆڕش لە مێژووی ئێراندا بوو کە لەلایەن "فاروق سۆهرابی" بە تێروتەسەلی باس کرا و چەمکی شۆڕش و تایبەتمەندییەکانی شۆڕشی لە ئێراندا خستە بەر باس.\nسۆهرابی لە دەستپێکی باسەکەیدا باسی لەوە کرد کە کولتووری ئاڵوگۆڕی دەسەڵات لە ئێراندا بە تەواوی جیاواز بووە بە بەراورد بە شۆڕشەکانی دیکە و ئاڵوگۆڕی دەستەڵات لە ئێراندا، بێ ئەخلاقییەکی سیاسیی پێوە دیار بووە و پڕ بووە لە خیانەت و هیچکات تیۆری یان هزرێکی دیاریکراو نەبووە یان ئاڵتەرناتیڤێکی دیاریکراو نەبووە.\nهەروەها ئاماژەی بەوە دا کە دەستاودەستکردنی هێز لە بری ئاشتیخوازی لە توندوتیژی کەڵک وەرگیراوە و ئەو هێزەش نەخراوەتە خزمەتی خەڵکەوە.\nلە درێژەی باسەکەیاندا باسیان لە شۆڕشی مەشرووتەی ساڵی ١٩٠٧ی ئێران کرد و پێناسەیان کرد، هەروەها وەڵامی ئەو پرسیارانەی دایەوە کە ئاخۆ ئەم شۆڕشە لە بنەڕەتدا شۆڕش بووە؟ کێ بوون لایەنگران و دژەبەرانی ئەم شۆڕشە؟\nهەروەها ئاماژەیان بەوە دا کە لە شۆڕشی مەشرووتەدا بۆ یەکەمجار دەرگای بەڕووی سیستەمێکی مۆدێڕندا کرایەوە، فاکتەرە مەزهەبی- ئایینییەکانی لە مێژووی شۆڕشەکانی ئێراندا هێنا ئاراوە و باسیان لەوە کرد کە ئایین و دەسەڵات هەموو کات پشتیوانی یەکتری بوون بۆ مانەوەی هێز و دەستەڵاتی خۆیان.\nدواتر هاتنە سەر باس لەو شۆڕشەی کە شا بە شۆڕشی سپیی ناودێر کرد لە ساڵی ١٣٤١دا کە لە بنەڕەتدا شۆڕش نەبوو، بەڵکوو گۆڕانکاری بوو، بۆ نموونە چاکسازی لە دابەشکاری زەوی و زاردا (اصلاحات ارضی) بووە.\nدواتر هاتنەسەر باسی شۆڕشی ١٣٥٧ و ڕوونکردنەوەیەکی تێروتەسەلیان دەرهەق بە شۆڕشەکە و هەموو گۆڕانکارییەکان و هۆکارە نێوخۆیی و دەرەکییەکانی شۆڕشەکە و ئەو دەرئەنجامانەی کە لە شۆڕشەکە کەوتنەوە باس کرد.\nهەروەها خوێندنەوەی خۆی لەسەر ویست و داخوازییەکانی خەڵکی کرد و لەو چوارچێوەیەشدا جەختی لەسەر خواست و داخوازییەکانی گەلی کورد لەو گۆڕانکارییە مێژووییەدا کردەوە، هەروەها ڕۆڵی کارای شەهید دوکتور قاسملووی بە بیری بەشداربووان هێنایەوە.\nلە تەوەری سێیەم و کۆتایی سێمینارەکەدا، "ناسر فەتحی"، بە پێشکەشکردنی باسێکی کۆمەڵناسانە بۆ ئێران و ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست، لە سێ بەشدا سمینارەکەی دەوڵەمەند کرد.\nلە پاژی یەکەمی باسەکەیدا باسی لە پێوەندیی نێوان گرووپە کۆمەڵایەتییەکان و دەوڵەتی شۆڕشگێڕی (انقلابی) کرد.\nلە پاژی دواتردا داخوازیی نەتەوەکانی ئێرانی دوای سەرکەوتنی شۆڕشی ٥٧ خستە بەر باس.\nبەشی کۆتایی باسەکەشی تەرخان کرد بۆ باسکردن لە پێوەندی نێوان سەرهەڵدانەکانی ئێستای کۆمەڵگەی ئێران و نیزامی نێودەوڵەتی کە ڕاستەوخۆ کاریگەریی لەسەر ناوەڕۆکی ئەو سەرهەڵدانانە هەیە.\nدوابەدوای پێشکەشکردنی سێمینارەکە لەلایەن بەشداربووانەوە، پرسیار و بۆچوونەکانی خۆیان پێشکەش کرد و لەلایەن کۆڕگرانەوە وڵام درایەوە.


دوو ساڵه حکومه‌ت نه‌سرییه‌ی میحوه‌ره‌کانی پێشمه‌رگه‌ی بڕیوه |\nHome سەرەکی دوو ساڵه حکومه‌ت نه‌سرییه‌ی میحوه‌ره‌کانی پێشمه‌رگه‌ی بڕیوه\nپێشمه‌رگه پاره بۆ پێویستییه‌کانی کۆ دەکاتەوە\nماوه‌ی دوو ساڵه نه‌سریه‌ی میحوه‌ره‌کانی پێشمه‌رگه که بڕه‌که‌ی له نێوان 50 بۆ 70 ملیۆن دینار بووه نادرێت و بڕدراوه، به وته‌ی به‌رپرسی میحوه‌ره‌کان بڕینی نه‌سریه‌که‌یان کاریگه‌ریی خراپی درووست کردووه و زۆر جاریش پێشمه‌رگه پاره کۆ ده‌کاته‌وه بۆ کڕینی پێداویستییه‌کانیان.\nهێزی پێشمەرگەی كوردستان بە درێژایی زیاتر لە 1500 كیلۆمەتر زیاتر له سێ ساڵە لە سەنگەردایە دژی چەكدارانی داعش، بەرەكانی جەنگی هێزی پێشمەرگە دابەش كراوە بە سەر هەشت میحوەردا، لە سەرەتای شەڕی داعشەوە مانگانە هەر میحوەرێك بڕی 50 بۆ 70 ملیۆن دینار نەسریەی پێ دەدرا بۆ پڕكردنەوەی پێداویستیی سەنگەرەكان، بەڵام لە مانگی نیسانی 2015وە وەزارەتی پێشمەرگە بە پاساوى قەیرانی دارایی ئەو نەسریەیەی بڕیوە.\nعەبدوڵڵا بۆر، بەرپرسی میحوەری باشووری خورماتووی هێزەكانی پێشمەرگە بە ״ئاژانس״ی وت: ״پێشتر نەسریەیەكمان پێ دەدرا كە لە نێوان 50 بۆ 70 ملیۆن دیناردا بوو، بەو نەسریەیە سەرجەم پێویستی و كەموكورتییەكانی سەنگەرەكانمان پڕ دەكرده‌وە، به‌ڵام ئێستا ئه‌و نه‌سریه‌یه‌مان بڕدراوه.״\nبڕینی نه‌سریه‌ی هێزه‌کانی پێشمه‌رگه له کاتێکدایه که وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه و ئه‌مه‌ریکا ڕێککه‌وتنێکیان هه‌یه و جگه له مه‌شق و پێدانی چه‌ک، مانگانه له ڕووی ماددییه‌وه هاوکاری هێزی پێشمه‌رگه ده‌که‌ن.\n״لە مانگی نیسانی 2015وە ئەو نەسریەیە بڕاوە و بەدواداچوونمان بۆ كردووە پێیان وتووین بە هۆی نەبونی بودجەوە ناتوانن ئەو نەسریە خەرج بكەن، لە كاتێكدا ئەو نەسریەیە زۆر پێویستە بۆ میحورەكان و گرفتی بۆ درووست کردووین.״ عەبدوڵا بۆر وای وت.\nهێزی پێشمه‌رگه‌ی کوردستان له ماوه‌ی سێ ساڵی ڕابردوودا نزیکه‌ی 1500 شه‌هید و زیاتر له 9 هه‌زار پێشمه‌رگه‌ی برینداری هه‌یه، به‌ڵام زۆر جار بۆ کڕینی پێویستیی سه‌نگه‌ره‌کانیان له‌ناو خۆیاندا پاره کۆ ده‌که‌نه‌وه چونکه نه‌سریه‌کانیان بڕاوە.\nلیوا قارەمان كەمال، جێگری هەیئەی ئەركان لە وەزارەتی پێشمەرگە بە ״ئاژانس״ی وت: ״بڕینی نه‌سریه‌ی میحوه‌ره‌کان هۆکاره‌که‌ی ئه‌وه‌یه وەزاره‌ت بودجه‌ی له‌به‌ر ده‌ست نییه، سه‌ره‌تای شه‌ڕی داعش باری دارایی باش بوو بۆیه ئه‌و هاوکارییه ده‌درا.״\nچه‌ند مانگێکی تر وه‌رزی هاوین کۆتایی دێت و پێداویستیی سه‌نگه‌ره‌کان له ڕووی که‌ره‌سته‌ی پاراستن له سه‌رما و شوێنی مانه‌وه زۆرتر ده‌بێت، به‌ڵام تا ئێستا نازاندرێت چۆن ئه‌و پێویستییانه ئاماده ده‌کرێن.\nوتیشی: ״بڕینی ئەو نەسریەیه مانای ئەوە نییە ئاوڕ لە سەنگەرەكان نادەینەوە، به‌ڵام ئێستا دەبێت بە نووسراو داواكاریی میحوه‌رەكان بگەیەنینە ئەنجوومەنی وەزیران ئەگەر شتێکیان پێویست بێت و چاوەڕێی جوابدانەوەی ئەنجوومەنی وەزیران دەبین بۆ دابینکردنی.״


داواکردن بۆ بایکۆتی دراما تورکییەکان فراوانتر دەبێت - RojNews\nداواکردن بۆ بایکۆتی دراما تورکییەکان فراوانتر دەبێت\nبۆ ڕاگرتنى په‌خشکردنى دراماى تورکى، چین و توێژە جیاوازەکان هاوکاریکردنی سینارستەکان و دەرهێنەرەکان بە گرنگ دەزانن بۆ بەرهەمهێنانی درامای کوردی، و داوای بایکۆتکردنی دراما تورکییەکان دەکەن.\nله ئێستادا هه‌ڵمه‌تێکى چڕ به‌ڕێوه‌ده‌چێت و هاوڵاتیان و چین و توێژە جیاوازەکان ناڕازین بەرامبەر بە پەخشکردنی دراما تورکییەکان و بانگەوازی لەخەڵک دەکەن کە بایکۆتی دراما تورکیەکان بکەن.\nبه‌ختیار شه‌ریف، به‌ڕێوه‌به‌ڕى ڕۆشنبیرى و هونه‌رى چه‌مچه‌ماڵ بۆ ڕۆژنیوز وتى:"له‌و درامایانه‌دا کورد له باکورى کوردستان وانیشان ده‌دات، که مایه‌ى نه‌هامه‌تى بووه بۆ ده‌وڵه‌ت و گه‌لان، که له‌ڕاستیدا پێچه‌وانه‌که‌ى ته‌واوه، بۆیه ده‌بێت کار له‌سه‌ر ڕاگرتنى ئه‌و درامایانه بکرێت و له‌به‌رامبه‌ردا حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان هاوکارى وه‌زاره‌تى ڕۆشنبیرى بکات به‌ئامانجى به‌رهه‌مهێنانى فلیم و دراماى کوردى، له‌برى په‌خشکردنى دراماى تورکى".\nبه‌ختیار شه‌ریف، وتیشی: له‌ئێستادا له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تى ڕۆشنبیرى و لاوانه‌وه هه‌وڵێک هه‌یه بۆ ڕاگرتنى ئه‌و درامایانه و ڕێکخستنیان به‌پێى یاسا و ڕێنماییه‌کان، هیوادارم ئه‌و ببێته هاندان بۆ زیاتر به‌رهه‌مهێنانى دراماى کوردى.\nبه‌ڕێوه‌به‌ڕى ڕۆشنبیرى و هونه‌رى چه‌مچه‌ماڵ ئاماژه‌ى به‌وه‌کرد، ئه‌وداستان و قاره‌مانێتییه‌ى یه‌کینه‌کانى پاراستنى گه‌ل و په‌په‌ژه پێشتر له‌کۆبانى و ئێستاش له‌عه‌فرین ده‌ینوێنن و ئه‌و قارامانیه‌تییه‌ى له‌ڕابردوو له‌باشورى کوردستان دژى سته‌مى به‌عس ئه‌نجام دراوه، پێویسته له‌لایه‌ن حکومه‌ته‌وه هاوکارى سیناریسته‌کان بکرێت کار له‌سه‌ر ئه‌وانه بکرێت له‌چوارچێوه‌ى دراما و فلیمدا، تا ته‌له‌فزیۆنه‌کانمان دووربکه‌ونه‌وه له‌په‌خشکردنى دراماى تورکى.\nهەروەها چرۆ مه‌سعود چالاکوانى بوارى ژنان بۆ ڕۆژنیوز وتى:"له‌گه‌ڵ ڕاگرتنى دراماى تورکیدام له‌سه‌رجه‌م که‌ناڵه کوردییه‌کاندا، چونکه له‌گه‌ڵ دابونه‌ریت و کلتور و فه‌رهه‌نگى کوردییدا یه‌کناگرێته‌وه‌و کاریگه‌رى خراپ ده‌کاته سه‌ر کۆمه‌ڵگه، به‌تایبه‌ت منداڵ".\nئه‌و چالاکوانە پێیوایه، ده‌بێت هاوکارى سیناریسته کوردییه‌کان و هونه‌رمه‌ندان بکرێت به‌مبه‌ستى به‌رهه‌مهێنانى فلیم و دراماى کورد، بۆ ئه‌وه‌ى نه‌وه‌کان ئاشنابن به‌خه‌بات و کێشه‌و گرفت و دابونه‌ریتى کورده‌وارى خۆیان.\nله ڕۆژى جیهانیى شیعردا پشتیوانیی بۆ عەفرین دووپات دەکرێتەوە


جەنگی جیهانی یەکەم ، کۆتایی جەنگی کلاسیکی بوو لە جیهاندا . جەنگەکان لەسەر زەویەوە گواسترایەوە بۆ ئاسمان . هێز و دەستەڵاتی مرۆڤ گەیشت بە ئاسمان . دابەشکردنی جیوگرافی ئاسمانیش بوو بە جۆرێک لەسەروەری دەوڵەتەکان .\nلە ئێستادا جەنگەکان لە ئاسمانەوە حەسم دەکرێن . لە ئاسمانەوە گەلانی تر ملکەچی هێزی دەرەکی دەکرێن .\nهێزی ئاسمانی لە باڵاترین قۆناغی تەکنەلۆجی و داهێنان و پێشبڕکێ ی نێوان گەلاندایە . شانازی هەر سوپایەکی ئازا لە پێشکەوتووی هێزە ئاسمانیەکەیدایە . هێزەکانی سەر زەمین ( پیادە ) لە تاریفی سەربازی نوێدا هێزی ( پاتاڵ) لاوەکین . دەستەڵاتی ئاسمان و هێزی فڕۆکەکان شکۆ دەدەن بە هێزی زەمینی . هەر هێزێکی زەمینی لەئاسمانەوە پارێزراونەبێت ، بریتی یە لە هێزێکی کورد گوتەنی ( تڕە هێز)\nهەر دەوڵەت یان گەلێک هێزی ئاسمانی لاواز یان نەبێت ، بریتی یە لە دەوڵەت - گەلێکی ملکەچی هێزی ئاسمانی وڵاتانی تر .\nجەنگی سوریا دوا وێنەی شەڕی هێزە ئاسمانیەکانی جیهانە . ئاسمانی سوریا لە نێوان ئەمریکا و ڕوسیادا دابەشکراوە . بەشی خۆرهەڵاتی فورات لەژێر هەیمەنەی هێزی ئاسمانی ئەمریکادایە . هەموو جوڵەکانی سەر زەوی بەپێ ی ئەو دەستەڵاتەی ئاسمانی خۆرهەڵاتی فورات دیاری دەکات دەجوڵێنەوە . لەخۆرئاوای فوراتیشەوە ئاسمان بەدەست ڕوسیاوەیە . واتە زەمینی خۆرئاوای فورات ملکەچی دەستەڵاتی ئاسمانی ڕوسیایە .\nهەرێمی کوردستان لە ڕێژەی سفری هێزدایە بەپێوەری هێزی ئاسمانی جیهانی . لەبری سەرفکردنی ئەو هەموو پارە و سامانە زەبەلاحە لە کۆلیژە داتەپیوەکانی بەرهەمهێنانی تەمبەڵی لە کوردستاندا ( ئەگەر بیەوێت ) دەتوانرێت لە زانکۆکاندا بایەخ بە تەکنەلۆژیای فڕین و هێزی ئاسمانی بدرێت . ئەو پارەیەی لە کۆلیژەکانی شەریعەت و ئیعلام و ...هتد ، ئەو بودجەیەی بۆ سەما و گەعدە و شاجوان و سەفرەکانی وەزارەت و پارلەمان لەخۆڕا خەرج دەکرێت ، تەرخانبکرێت بۆ بەرهمهێنانی پسپۆڕ و کادیری بواری تەکنەلۆژیای ئاسمانی ، دەنا هەتا هەتایە وەک گەل و نیشتمان و حکومەت ، لە زومرەی ملکەچەکانی ئاسمان دەبین . وەک چۆن لە ئێستاوە ملکەچیەکانمان هەست پێدەکەین .


٢٧ دەولەتێن کوردان، دیرۆک و راهێ زمانێ کوردی - بەدەل بۆسەلی - بەهدینی\nبەهدینی - مالپەرا بەدەل بۆسەلی\nبکارهێنانی کۆکییان (Cocky)\nبەدەل بۆسەلی کییە؟\nوەب سایتا بەدەل بۆسەلی\nبەدەل بۆسەلی - بەهدینی - مالپەرا بەدەل بۆسەلی\n٢٧ دەولەتێن کوردان، دیرۆک و راهێ زمانێ کوردی\nنڤیسکار: بەدەل بۆسەلی\t وەشاندن: کانونی یەکەم 20, 2019 0\nبەلاڤ بکە FacebookTwitterGoogle+ReddItWhatsAppPinterestئیمەیل\nبەدەل بۆسەلی – ئەمێ د ڤێ گۆتارێ دا ڤان مژاران بنڤیسین: ئەتیمۆلۆژی ئانگ راهێ ناڤێ کورد… د دیرۆکێ دا دەولەتێن کو کوردان ئاڤا کرنە… راهێ زمانێ کوردی… زاراڤەیێن کوردی… ئاریەن و ئاریەن زەمین چییە؟ تایبەتییێن دین (ئۆل) یێن کو ل کوردستانێ پەیدابونە.\n1 ناڤێ کوردستان چاوا پەیدا بوو\n1.1 پەیڤا کورد\n1.2 واتەیا پەیڤا `-ستان` چییە؟\n2 ژ ده ستپێکا دیرۆکێ حەتا رۆژا ئیرۆ دەولەتێن کو کوردان ئا فاكرين ئەڤه نه:\n3 ئالایا کوردستانێ و دیرۆک و اتە\n4 زاراڤەیێن کوردی\n5 دیرۆکا زمانێ کوردی و زمانێ کوردی ژ کیژان مالباتێ یە؟\n6 کورد، بەلوچ و ئازەری نەڤییێن مەدییان\n7 عەردنیگارییا کوردستانێ\n8 کوردێن ستەنبۆل و خۆرۆسان\nناڤێ کوردستان چاوا پەیدا بوو\nاریەن و ئاری: کورد، بەلوچ و ئازەری مەدی نە\n“کورستان“، واتەیا ڤێ پەیڤێ “وەلاتێ کوردان“ە. ژ “کورد” و “-ستان” پێک دهێت ب هەزاران سالن ل گەل کوردان گەلەک قەومێن جودا ل کوردستانێ ژییانە. بەرییا هەزاران سالان جیرانان ئەڤ ناڤ ل کوردان کربوون: کوردی، کاردا، کادو، کاردوخ، گورد، گوت، کۆرتوخ، گۆرتای، کوردایە ، . واتەیا ڤان ناڤێن کوردی “چییای”  و “قەهرەمان“ە..\nوەرن ئەم لێ بنێرن بەری هەزاران سالان کیژان مللەتان چ ناڤ ل کوردان کربون: \nسومەری: کاردا، کورتی، گوتی\nبابلیی: گاردا، کاردا\nئاسوری: قورتی، گوتی\nگریک (یەونانا قەدیم): کاردوخ، گۆردوخ\nئەرمەنی: کۆرکوخ، گۆرتایی، کاردۆ، کاردۆخ\nپەرس (فارس): گورد، کورد\nسوریانی: کاردو، کوردایە\nئیبرانی و کلدانی: کوردایە\nئارامی و ناستوری: کادو\nعەرەب (ل دەستپێکا ئیسلامێ): کورد و ئەکراد\nئه ورۆپی (پشتی سه دسالا 7 یا زایینی): کورد\nواتەیا پەیڤا `-ستان` چییە؟\nد ناڤێ کوردستانێ دا “ستان” هەیە. راهێ ڤێ پەیڤا ئارییە  “ستانۆ”یە کو “ستاند” یا ئنگلیزی ژی ژ ڤی راهییە.  ئاری پێشیێن کورد، بەلوچ، ئازەرییێن راستەقین، ئينگلیز ، فارس،فره نسی، روس، ئیتالی و گەلەک نیژادێن دن. ئاخا کوردستانێ ژ ٧٠٠.٠٠٠ کیلۆمترۆا دوجایی زێدەترە. و هەژمارا کوردان ژ ٤٠ ملیۆنان زێدەترە.\nژ ده ستپێکا دیرۆکێ حەتا رۆژا ئیرۆ دەولەتێن کو کوردان ئا فاكرين ئەڤه نه:\n١. دەەلەتا گوتی (کورتی)، سالا ٢٧٠٠-١٠٧٠پیش زایینئ , , \n٢. دەولەتا سوبارو، پێش زایینێ ٤٠٠٠-٣٠٠٠ \n٣. دەولەتا لولو، پێش زایینێ ٢٨٠٠ێ ئڤا بوو و حه تا بەشداری دەولەتا ماد (مادى) دبە ل سەر پییان دمینە \n٤. دەولەتا کاسیت، پێش زایینێ١٥٩٥-١٢٠٧ \nدەولەتێن هوری ئانکۆ خوری، کورد و کوردستان\nئەڤ هەر ٤ دەولەت ژ ئالییێ پێشییێن کوردان خوری (هوری)یان ڤە هاتنه ئاڤاکرن. زێدەتر دەولەتێن خوری هەبوون، لێ یێن سەرەکی ئەڤه نه. پشتی خورییان سەردەمئ مەدییان دەستپێدکە.\n٥. دەولەتا میتانی، پێش زایینێ ١٥٠٠-١٢٥٠ , \n٦. دەولەتا ئورارتو (خالدی، بییای، بیئانیلی)، پێش زاییینێ ٨٦٠-٥٨٠ ، ، \n٧. دەولەتا مەد (ماد)، پێش زاییینێ ٧٢٧-٥٥٠ \n٨. دەولەتا زیلان، پێش زاییینێ ١٠٠٠-٤٧ \n٩. دەولەتا کۆماگەنە، پێش زاییینێ ١٦٢، پشتی زایینێ ٧٢ \n١٠. کۆنفەدەراسیۆنا ئه خامه نشين، پێش زاییینێ ٥٥٠-٣٣٠ (کۆنفەدەراسیۆنا کورد و پەرسان بوو)\n١١. دەولەتا حەسناوی، ٩٥٩-١٠٨٩\n١٢. دەولەتا شەدادی، ٩٥١-١٢٥٦\n١٣. دەولەتا گۆر، ١٠٣٠-١٢١٥\n١٤. دەولەتا هەزبانی، ٩٠٦-١٠٠٠\n١٥. دەولەتا بووەیهی، ٩٣٤-١٠٠٦٢\n١٦. دەولەتا فەدلاوی، ٩١٣-١٤٢٤ (کوردێن لۆر)\n١٧. دەولەتا حەمدانی، ٩٢٩-١٠٥٠\n١٨. دەولەتا خورشیدی، ١١٥٦-١٥٣٢ (کوردێن کۆر)\n١٩. دەلەتا ئەیوبی، ١١٧١-٥٢٤\n٢٠. دەولەتا باوەندی، ٦٦٥-١٣٤٩ (کوردێن زازا)\n٢١. دەولەتا زییاری، ٩٢٧-١٠٩٠ (کوردێن زازا)\n٢٣. دەولەتا کەنگاری، ٩١٦-١٠٩٠ (کوردێن زازا)\n٢٤. دەولەتا جەستانی، سەدسالێن ٧ و ١٢\n٢٥. دەولەتا شەبینکانی (کوردێن زازا)\n٢٦. دەولەتا کاکویی، ١٠٠٨-١١١٩ (کوردێن زازا)\n٢٧. دەولەتا زەند، ١٧٣٥-١٧٩٤ (کوردێن یارسان)\n٢٨. کۆمارا کوردستانێ، ١٩٤٥٠١٩٤٦ (مهاباد)\nدەولەتا زەند و ئالایا کوردێن زەند\nئالایا کوردستانێ و دیرۆک و اتە\nد دیرۆکێ دا هەردەم رۆژ ل سەر ئالاتا کوردستاێ هەبوو. کوردان بەری ٢ هەزارا سالان و پێشتر ژ رۆژێ را دگۆتن “میر“. لەوما کورد ژ رێبەرێن خۆ را ژی دبێژن “میر”.\nزمانێ کوردی ژ ٥ زاراڤەیان پێکدهيت  : کردکی (زازاکی)، هەورامی، سۆرانی، کورمانجی و لۆری. کەسەکی زاراڤەیێ خۆ باش بزانە دکارە دەمەکی پر کورت دا فێری زاراڤەیێن دن ببە.\nدیرۆکا زمانێ کوردی و زمانێ کوردی ژ کیژان مالباتێ یە؟\nئاریەنزەمین: وەلاتێ ئارییان\nزمانێ کوردان یێ ئیرۆ ژ مالباتا (هندی-ئەورۆپی)یە و ژ چەقێ ئێرانییە. یانکو کوردی زمانەکی ئارییە. ژ بەر کو زمانێن وەکی فارسی، ذيتگلیزی، فره نسی، هندی، روسی، ئیسپانی، ئیتالی، هندی، ئوکراینی، بەلوجی… ژ یەک مالباتێ نە پەیڤ و پێکئانینا زمانی دشبن هەڤ.\nبۆ نمونە پەیڤێن وەکی “ستێر”، “لنگ”، “هێک”، “شەم” و هەر وەکی دی د زمانێن دی دا ژی وەک کوردی نە. ب ڤی رەنگی ب هەزاران پەیڤ هەنە.\nکورد، بەلوچ و ئازەری نەڤییێن مەدییان\nهەر وەها ٤٠ ملیۆن کورد و ٢٠ ملیۆن بەلوچ یەک قەومن و نەڤییێ میدییانن . پرتیکێن بەلوچان یێن قەدیم هێشتا دمینن و ڤێ راستییێ دبێژن. ئازەری یێن قەدیم ژی کورد بون، لێ زمانێ خۆ ژ بیرکرنە و ئێدی ب تورکی دئاخڤن.\nکوردستان ل رۆژهلاتا ئاناتۆلییا، مەزۆپۆتامیا، رۆژئاڤایێ ئیرانێ یە. وەلاتێ کوردستانێ ژ ئالییێ ئیران، سوریی، تورکیی و ئێراقێ ڤە هاتییە داگیرکرن.هنده ک باژیرێن ناڤەندی ئەڤه نه: ئامەد، قامشلۆ. هەولێر، ماهاباد…\nکوردێن ستەنبۆل و خۆرۆسان\nژ دەرڤەیی کوردستانێ ل ستەنبۆلێ کێمزێدە ٥ ملیۆن، ل خۆراسانێ ژی کێمزێدە ٣ ملیۆن کورد دژین.\nمە گۆت کوردی زمانەکی ئاری و ئێرانییە. گەلۆ ئاری کینە و ێڕان کو دەرە؟\nڤێ دەرێ بتکینن و نڤیسارا من یا دەرهەقێ ئارییان دا بخوینن.\nدیرۆکا پەیدابونا نیژادێ (قەومێ) کورد و راستییا نەورۆزێ\nمیرێ زمانێ کوردی جەلادەت بەدرخان و کۆڤارا هاوارێ\nئەبووحەنیفە دینەوەری: بەری ١٠٠٠ سالان دیرۆکا کوردان و ١٦ پرتوک…\n Viladimir Minorsky, Encyclopaedia of Islam, Kurd (Ansîklopediya Îslamê ji aliyê zanistên ewropî ve hatiye amadekirin û zanistên dîrokê di vî warî de wekî otorîteyekê qebûl dikin).\n İslam Ansiklopedisi’nde Kurdistan ve Kürtler, Weşanên Doz, Rp: 41 heta 48\n Makers of Civilization in Race and History (1929), P.114\n Pirtûka “Islam Ansiklopedisinde Kurdistan ve Kurtler” ji aliyê weşanên doz ve hatiye çapkirin. Dirûpelên 41ê heta 48ê.\n Ji Zimanên Îndp-Ewropî re arî tê gotin. Zimanên wekî: Kurdî, ingilîzî, frensî, farisî, rûskî, hindî (sindî) û hwd. arî ne. Peyva “îran” wateya “gelen arî” dihewîne.\n Dr. Samar Abbas, Ansîklopediya Îranê , The Glorius Gutians.\nE. A. Speiser, Mesopotamian Origins, Philadelphia.\nO. L. Vilcheviskj, Kurd, Rp. 53, Weşanên Pirtûkxaneya Aslîxan Yildirim.\nIzady, Kurtler, S. 71, Doz Yayinlari.\n Mehmed Emîn Zekî Beg, Dîroka Kurd û Kurdistanê, Rp. 72, Weşanên Avesta.\n Mehmed Emîn Zekî Beg, Dîroka Kurd û Kurdistanê, Rp. 79, Weşanên Avesta.\n Izady, Kurtler, S. 75, Doz Yayinlari.\n Anadolu Kültür Tarihi, Ekrem Akural, S. 174, TUBITAK\n P. Larch, P.1, Rp. 2.\n Siddiq Skender, Brief Historyof Kurdsand Kurdistan, Rp. 5.\n O. L. Vilcheviskj, Kurd, Rp. 177, Weşanên Pirtûkxaneya Aslîxan Yildirim.\n George Rawlinson, Medya Kralligi, S.7- 8, Doz Yayinlari.\n Izady, Kurtler, S. 84, Doz Yayinlari.\n Kurdisan Tarihi, Lazarev, Mihoyan, Vasilyeva, Gasratyan, Jigalîna, Rp. 52-64\n Islam Ansoklipedisinde Kurtler ve Kurdistan, Minorsky, Bois, Mac Kenzie, Rp. 54-63, 70, 97.\n Izady, Kurtler, S. 105-119, , Doz Yayinlari.\n Mehmed Emîn Zekî Beg, Dîroka Kurd û Kurdistanê, Rp. 307-509, Weşanên Avesta.\n Ji bo van zaraveyan hinek navên cida jî hene. Mînak: Ji bo “kirdkî” dibêjin “dimilî” jî. Ji bo beşeka “Lorî” dibêjin “bextiyarî” an jî “lekî”… Dîsa ji bo “goranî” dibêjin “hewremanî”. Bi eslê xwe nav çend cida bin jî heman zarave ne..\n Kurdiya ku niha kurd pê diaxivin çend arî be jî, kurdiya mêjîn a ku pêşiyên kurdan Hurriyan û Urartuyan diaxaft ne Îndo-Ewropî ye. Malbateka bi serê xwe bûn û niha ew malbat tune ye (Diakonov û Starostin 1986).\n Samî Tan, Rêziman û Rastnivîsa Zaraveyê Kurmancî, Rp. 14, Weşanên Enstîtûya Kurdî ya Stenbolê.\n Mehrdad R. Izady, Kurtler, S. 187, Doz Yayinlari\n[30A] J. P. Mallory, In Search of The Indo-Ewropians, P. 255, T&H\n[30B] J. P. Mallory, In Search of The Indo-Ewropians, P. 255, T&H\n[30C] Ancyclopaedia Iranica, “Aryans”, Aryan”\n Tosinê Reşîd, Êzdiyatî, r. 27-34, Weşanên Lîs\nداناسینا پرتوکا چێبونا گەردونێ و پەیدابونا ژییانێ\nبەلکی ئەڤ ژی ب دلێ تە بن زێدەتر گۆتارێن نڤیسکاری\nئەبووحەنیفە دینەوەری: بەری ١٠٠٠ سالان دیرۆکا کوردان و ١٦…\nوەڵامێک بنووسە\tهەڵوەشاندنەوەی وەڵام\nمەم و زین، ئەحمەدێ خانی، هزرا نەتەوەیی و نهێناییێن دەستانێ\nبەدەل بۆسەلی، ل زانکۆیا ستەنبۆلێ رادیۆلۆژی، ل زانکۆیا یۆرک زانستێن رەفتاران و دیپلۆماسییا دیژیتال، ل ئاکادەمییێن گۆگڵ و مایکرۆسۆفتێ دیژیتال مەدیا و تەکنۆلۆژییێن راگهاندنێ خوەندییە. هەر وەها ل زانکۆیا ئەمریکا وەکی کورس رۆژنامەگەری و ل ئینستیتۆیا کوردی یا ستەنبۆلێ مامۆستاتییا زمانێ کوردی و ٥ سالان.\nهەموی بە سۆرانی بخێنە\nهەمیێ بەهدینی بخوینە\nŞivan Perwer û Şerê Psîkolojî\nIdris Barzani: Wise and humanist commander – Bedel Boseli\n© 2020 - بەدەل بۆسەلی - بەهدینی. All Rights Reserved.\nWebsite Design: Bedel Boseli\nمالپەرێ ل تەلەفۆنا خۆ بار بکە، هەم زێدەتر هەم ژی بێ ئینتەرنەت بخوینە.\nئەڤ مالپەرە نایێت چاپکرن. ئەگەر کێشە بەردەوام بکەت، ل سەر سۆشیال میدیا یان ب رێیا ئیمەیلێ لە گەل بەدەل بۆسەلی پەیوەندێییێ پێک بینن. bedel.boseli@gmail.com\nدا کو مالپەر ڤەبە، جاڤا سجکریپت (Java Script) جالاک بکن. ئەگەر کێشە بەردەوام بکەت، ل سەر سۆشیال میدیا یان ب رێیا ئیمەیلێ لە گەل بەدەل بۆسەلی پەیوەندێییێ پێک بینن. bedel.boseli@gmail.com\nتو ب خێر هاتی ناڤ حەسابا خۆ دا\nتە حەشابا خۆ ژ بیر کر؟ ژ بیر نەکە\nشیفرە ئانگۆ پاسوۆردا خۆ نوبکە\nدڤێت پاسوۆر \_ شیفرە بۆ ئیمێیل ئانگۆ e-mail تە هابە


لقی موسڵی یەکێتی زانایان پێشوازی لە بەرێوەبەری ئەوقافی بەردەڕەش دەکات\nبه‌رواری دابه‌زاندن: 06/12/2021 : 19:09:42\nئه فرو روژا دوو شه مبي ريكه فتی ٦ / ١٢ ریفه به ری ئه و قافا به رده ره ش (شیخ مدثر البرزنجي) و ( ملا إسماعیل گربده و ملا محمدأمین) سه ره دانا لقاميسل ئيكه تيا زانايان دا. پیشوازی ل جه نابي وان هاته کرن ژلایی به رپرسی لقی ملاعبدالخالق زیباری وکارگیرین لقی.\nژماره‌ی سه‌ردان : 9427996


گرنگیی و سوودەکانی پێکەنین بۆ منداڵان.\nبایــرۆن دەڵـێ : " تا دەتــوانیت پێبـکەنە ... ئەمـە دەرمـــانێکی هـــەرزانە ... " هەر هەموومان وێڵی دوای هێنانەدیی خۆشی و شادین و کامەرانین .. هەوڵەکانیشمان بە زۆری بەم ئاراستەیەدان .. لە ئەمڕۆدا، رۆژانە لە هەموو لایەکی جیهاندا بە هەزاران دۆلار بۆ کڕینی دەرمان، بۆ چارەسەری نەخۆشییە جەستەیییەکان و دەروونییەکان خەرج دەکرێن .. بەڵام زۆربەمان ئەو دەرمانە سروشتییەمان، ئەو هۆیە ماکییەمان لە یاد نییە کە لە ناخی دەروونمان دایە .. لە لەشی مرۆڤدا کارگەیەک هەیە کە دەتوانێت باشترین دەرمان بە بەرهەم بهێنێت .. ئەم کارگەیەش لە مێشکمان دایە و، دەرمانەش ( پێکەنین ) ە .. کە کارتێکردنێکی یەکسەری و .. لە ئایندەشدا دەبێت .\nپێکەنین دیاردەیەکە، لە ناخی مرۆڤەوە دێتە دەرەوە .. شێوەیەکە لە شێوە راستییەکانی گوزارشتکردن لە خۆشی و لە شادی .. چەقی پێکەنین لە مێشکی مرۆڤدایە و، مێشک رێکی دەخات .. پيکەنین شێوازە رەوشتێکی مرۆڤایەتییە .. گرنگترینی ئەو هۆکارانەیە کە باری دەروونی مرۆڤ ئاسوودە و باشتر دەکات .\nلەوانەشە پێکەنین دیاردەیەکی تەشەنەکراوبێت .. هەروەکو چۆن پەتای ئەنفلونزا، کەسێک لە کەسێکی ترەوە دەیگرێت .. بەم شێوەیەش کەسێک کە پێدەکەنێت، کەسانی دەوروبوریشی دێنە پێکەنین .. پێکەنین هۆیەکی گرنگە لە هۆیەکانی پاکردنەوەی هۆشی مرۆڤ، لە هەموو بیر و لیکدانەوە و خەیاڵێکی بەد و نیازێکی خراپ، کە دەشێ مرۆڤ پێش ئەوەی تێبکەوێت، لێیان پەشیمان ببێتەوە .\nپێکەنین، تەنها تایبەت نییە بە مرۆڤەوە، بەڵکو بەشێکی زۆری ئاژەڵان و باڵندەکانیش شێوازی پێکەنین و گوزارشتکردنیان لە خۆشی و شادی خۆیان هەیە .. لەوانەش :\nمەیمونی شەمپازی، گۆرێلا،، دۆلفین، سەگ، فیل، تووتی، لەقلەق، مشک، ... هتد .. پێکەنین و گوزارشتی ئەوان جیوازن، لەگەڵ پێکەنین و گوزارشتی ئێمەی مرۆڤدا .\nپیکەنین هۆیەکی گوزارشتکردنە لە نیازپاکی مرۆڤ .. نیشانەیەکی ئەرێنیی رازیبوون و قبوڵکردن و، لەیەک نزیکبوونەوە و، تێکەڵبوونێکی دروستی کۆمەڵایەتییە لەگەڵ کەسانی تردا .. گوزارشتە لە هاوسۆزی و هاوتێگەیشتن لە نێوان ئادەمیزادا .\nهۆکارەکانی پێکەنین زۆرن و هەمەجۆرەن .. وا باس دەکرێت، کە پێکەنین کاردناوەیەکی فسیۆلۆژییە، لە ئەنجامی تتێپەڕبوونی شارەزاییەک، وەک بیستنی نوکتتەیەک، بینیننی دیمەن و بابەتێک، هەڵوێستێکی کۆمیدی،، یان کەسێکی تر ختووکەی شوێنێکی هەستیاری جەستەی بدرێت، یا هەر شتێکی تر، کە مرۆڤ هەستی پێ بکات و، ببێتە مایەی خۆشی و پێکەنین بە لایەوە .\nليکۆڵینەوە و تۆژینەوە دەربارەی پێکەنین و، کارتێکردنی سایکۆلۆژی و فسیۆلۆژی لەسەر جەستە و دەروونی مرۆڤ، بە زانیاری ( گیـلۆتـۆلـۆگی ) ناودەبرێت .\nپێکەنین رەگێکی مێژوویی هەیە و، لە جۆرەکانی ئەدەب و لە جۆرەکانی هونەر و لە فۆلکلۆری گەلان و لە پەند و لە وتەکانی ناودارانی جیهاندا رەنگدانەوەی هەیە .. ئەدەبی گاڵتەجاری ( هۆنراوە، پەخشان، شانۆگەریی بابەت کۆمیدی مەبەستدار، وێنەی کاریکاتێری، رۆژنامە و گۆڤاری تایبەت بە پێکەنین ) کە مەبەستیان ئەوەبووە، خۆشی و شادی بخەنە دەروونی مرۆڤەوە .. خەندە و پێکەنین بخەنە سەر لێوەکانی خوێنەر و بیستەر و، بینەر .. یا ئەو دراما کۆمیدییانەی، کە تەنها بۆ مەبەستی خۆشی و پێکەنین پێشکەش دەکرێن، واتە ( پێکەنین بۆ پێکەنین ) ئەمەش خۆی لە خۆیدا هونەرێکە و فەلسەفە نییە .\nنموونە ئەدەبی گاڵتەجاڕی و توانج و پلاری کوردی، و کتێب و، گۆڤار و، کەسانی قسەخۆش و نوکتەزان و قۆشمەچی و خۆشمەشرەبمان زۆرن، لەوانەش : هۆنراوە خۆشەکانی تونجەکانی شاعیری گەورەی گەلەکەمان ( شێخ رەزای تاڵەبانی )، نوکتە کوردەوارییەکانی ( پێنج بەرگی کتێبی رشتەی مرواری ـ مامۆستا عەلائەدین سەجادی ) سەرگوزشتەکانی ( مەلای مەزبوورە ) ، گۆڤاری کومیدی ( سوخرمە ) ، چیرۆکەکانی ئەحەی کۆڕنوو، نوکتە و قسەخۆشەکانی خاڵە رەجەب، نوکتەکانی ئەحۆل، تا دەگاتە بەزم و جوڵانەوە سەیر و خۆشەکانی عیرفانی وەستا محەمەد کە بە ( حـەمە دەمـبڵ ) ناسراوە .. لە جیهانییەکان و عەرەبییەکانیش، کورتە فیلمە کۆمیدییەکانی هونەرمەندان : چاڕلی چاپلن، میستەر بین، ئیسماعیل یاسین، عادیل ئیمام ... هتد .\nلە فۆلکلۆری کوردیشدا، بۆ مەبەستی توانج و وپلار و پێکەنین خۆشی و شادی بە دەیان دێڕە هۆنراوەمان هەیە .. بۆ نموونە:\nقوربانی باڵات بم، باڵا خەرتەلە\nهیچ عەیبت نییە، دانێکت کەلە\nخاڵێک هاوەبان گۆنای یارەوە\nدەڵێی پشــــقلە بە دیــــوارەوە\nهەموو کەسێک دەتوانێت پێبکەنێت .. پێکەنین لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازی هەیە .. لە بزە و زەردەخەنەوە .. بۆ قاقالێدان و بەکوڵ پێکەنین .. بەندە بە رادەی هەستکردنی ئەو کەسە بە خۆشی .. کەسانێک هەن بە سروشتی رووخۆش و لیو بەخەندە و دەم بە پێکەنینن .. زیاتر لە کەسانی تر پێدەکەنن .. دەشێ ئەمە بۆ کاریگەری هۆیە جینییەکان بگەڕێتەوە .. بەهرەیەکی ماکی بێت لەو کەسانەدا .. لە نێوان پێکەنینی ئافرەتان و پیاونیشدا جیاوازی هەیە .. پێکەنینی ژنان بە کوڵە و ئاوازێکی نەرم و شیرینی تێدایە .. بەڵام پێکەنینی پیاوان تا رادەیەک قەبە و ناڕێکە .\n( رۆجر فریتس) دەڵێ : " ئەو کەسەی کە بڕوای بە خۆی هەیە پێکەنینەکەی لەگەڵ پێکەنینی کەسانێکی تردا جیاوازە، تەنانەت هەناسەدان و جوڵەکانیشی شێوەیەکی جیاوازیان هەیە " .\n( کـانت ) یش دەڵێ : " سێ شت یارمەتیی خۆڕاگرتن دەدەن، لە بەردەم سەختیەکانی ژیاندا : هيــوا و نووســتن و پێـــکەنین ".\n( چـاڕلی چـاپلن ) دەڵێ : " رۆژێکی بێ پێکەنین .. رۆژێکی ناخۆشە ".\n( ئابراهــام لینکۆڵن ) دەڵێ : " ترسەکان گەورە مەکەنەوە .. پێیان پێکەنن .. پێکەنین باشترین چارەیە ".\n(عـەزیـز نەســین) دەڵێ: "زاناکانی سەدەی بیستەم، نەیان توانی لە بەرد زێڕ دروست بکەن .. بەڵام من توانیم، لە فرمێسکەکانی خۆم پێکەنین دروست بکەم..".\n( بن دی جۆنسۆن ) دەڵێ : " گــەورەم .. پێـــبکەنە و .. قەڵـــەوبە ".\n( جاکسۆن براون ) دەڵێ : " لە هەر بارودۆخێکدا بووی .. دەم بە پێکەنین بە .. بە ئەرێنی بیربکەرەوە .. هیواداریش بە .. ".\nهەندێ لە پزیشکەکان، بۆ تەمەندرێژیمان، بەم شێوەیە ئامۆژگاریمان دەکەن :\n" نیوەی ئەوە بخۆ، کە لەسەری راهاتووی بیخۆی .. دوو بەقەی ئەوە بنوو، کە لەسەری راهاتووی بنووی .. سێ بەقەی ئەوە بخۆرەوە، کە لەسەری راهاتووی بیخۆیتەوە .. چوار بەقەی ئەوە پێبکەنە، کە لەسەری راهاتووی کە پێبکەنی .. ".\nلە سەرەتای سەدەی بیستەمدا، دان بە ( زانیاری دەروونی پێکەنین ) دا، نرا .\nلەبەر گرنگی پێکەنین لە ژیانی مرۆڤدا، وڵاتە پێشکەوتووەکان بایەخێکی زۆریان بە پێکەنین داوە .. لە ساڵی (٢٠٠٠) دا چوارەمین کۆ نگرەی جیهانی بۆ پێکەنین سازکرا .. لە ساڵی ( ٢٠٠٢) دا، بۆ یەکەمین جار لەسەر ئاستی ئەوروپادا، لە ئەڵمانیادا، یەکەمین پەیمانگا بۆ راهێنانی قوتابیانی ئارەزوومەند لەسەر پێکەنین کرایەوە .. وەکو هۆیەکی سروشتی بۆ چارەسەری نەخۆشییە جەستەیی و دەروونییەکان مرۆڤ، کە لەم روانگەیەوە لە پێکەنین دەڕوانن ( جەستەی تەندروست .. لە پێکەنینی دروست ) دایە . قوتابییە دەرچووەکانی ئەم پەیمانگایە .. بۆیان هەیە وەکو ( مامۆستای راهێنەری پێکەنین ) لەهەر پەیمانگایەک لە هەر شوێنێکی جیهاندا بێت، ئەم مادە بڵێنەوە .\nلە ئەمڕۆشدا لە جیهاندا، چەندین یانە هەن، بۆ فێرکردن و راهێنانی ئەندامەکانیان لەسەر پێکەنین و زەردەخەنە و رووخۆشی و رووگەشی .. بۆ نموونە، لە ئەمریکادا (١٨٠) یانە هەیە، لە هیندستان دا (١٥٠) یانە هەیە، لە وڵاتانی ئەوروپاشدا، زیاتر لە (٥٠٠) یانە هەیە بۆ راهێنانی ئەندامەکانیان لەسەر پێکەنین .\nناوە بە ناوەش لەژێر ناوی ( تەنهـا بۆ پێـکەنین ) ئاهەنگی شیاو و خۆش سازدەکەن .\nبۆ ئەوەی زیاتر لە سەرناوی باسەکەمان دوور نەکەوینەوە، زۆر بە کورتی و بە چڕی، باس لە گرنگی و لە سوودەکانی پێکەنین بۆ منداڵان دەکەین .\n( رووبــارد کیلـنک ) دەڵێ : " جوانترین دیمەن لەژێر ئاسماندا .. دیمەنی منداڵێکە کە پێدەکەنێ .. ".\n( نیلسون مانـدێلا ) ش دەڵێ : " خۆشەویستی و پێکەنین و ئاشتی بە منداڵ بدەن .. نەک ئایدز .. ".\nبێگومان هەموومان حەزدەکەین کە هەمیشە جگەرگۆشەکانمان لێو بە خەندە و پێکەنین و .. لە خۆشی و شادی و کامەرانیدا بیان بینین .. بە خۆشنوودیان ئئێمەش دڵخۆش دەبین .. بە کزی و مات و مەلوولیان .. ئێمەش دڵتەنگ و خەمبار دەبین .. چ دیمەنێک هەیە .. چ خۆشییەک هەیە .. کە لە ( دارە دارە ) ی منداڵان جوانتربێت .. ؟ لە ( زاق و زیق و ) لە ( تریقە تریق ) ی پێکەنینی جگەرگۆشەکانمان خۆشتربێت ..؟ گەر خەم بەقەی کێوی قەندیل لامان باربێت .. بە پێکەنین و بە گۆزان گۆزانی جگەرگۆشەکانمان ئەو کێوە خەمە لەبن دێت .. زەردەخەنە و پێکەنینی منداڵەکانمان ئەفسوونێکی گەورەیە و دڵی هەموومان خۆش و شاد دەکەن .. کە زەردەخەنە و پێکەنین لەسەر لێوە ئاڵەکانی منداڵەکانمان دەبینین .. وا هەست دەکەین کە دنیا و، هەموو سامانی هی ئێمەیە .\nگەلێ لێکۆڵینەوە و بەڵگە هەن، ئەوەیان سەلماندوون، کە منداڵان لەدایک دەبن ئارەزوویەکی مـاکی (غـەریزی ) ناوەوەی بەرنامە داڕێژراوی سروشتییان هەیە، بۆ ئەوەی پەیوەندیی کۆمەڵایەتی، لەگەڵ کەسانی دەوروبەریاندا بکەن .. پێش ئەوەی زەردەخەنە و پێکەنین بکەن، بە چاوەکانیان و بە جووڵەی دەست و پێیە قنجەکانیان گوزارشت لە خۆشی و شادییان دەکەن، بۆ ئەو کەسانەی کە لێیان دەڕوانن و قسەیان بۆ دەکەن .. بەر لە هەموو کەسێکیش بەرانبەر بە دایکیان .\nمنداڵ دوای (١٧) رۆژ زەردەخەنە دەکات و، دوای (٦) هەفتەش پێدەکەنێت .. منداڵ لە رۆژێیکدا (٤٠٠) جار پێدەکەنێت .. بەڵام گەورە لە رۆژێکدا (١٥) جار پێدەکەنێت .. ئەمەش تێکڕایەکی ناوەندییە .. ئەم ژمارەیەش لە چاو گرنگی و سوودەکانی پێکەنینەوە ، ژمارەیەکی کەمە .. پێویستە زیاتر پێبکەنین .. بە زەردەخەنە و پێکەنین پێشوازی لە رۆژە سەختەکانی ژیانمان بکەین .\nلە لێکۆڵینەوەیەکدا، کە لە لایەن زانایەکی ئەڵمانییەوە ئەنجام دراوە .. ئەوەی سەلماندووە کە پێکەنینی منداڵان لە ساڵەکانی یەکەمی تەمەنیدا کاریگەرییەکی گەورەی هەیە لەسەر گەشەکردنی .. بەشێکی زۆری زاناکانیش جەختیان لەسەر ئەوە کردووە، کە بایەخ و گرنگی پێکەنین بۆ منداڵان، لە بایەخی خۆراک کەمتر نییە، بۆ رێکخستنی گەشەکردنی منداڵ .. پێکەنین وا لە منداڵان دەکات، کە زیاتر هاوسەنـگ بن و.. زیاتریش گەشبین ببن و.. زیاتریش هیـوادار ببن و.. بە گوڕتریش بە پیری ژیان و داهاتوویانەوە بچن .\nبیرۆکەی پێکەنین واتایەکی گرنگ بە منداڵان دەگەیەنێت، ئەویش هەستکردنە بە ئاسوودەیی و دڵنیایی، ئەم هەستکردنەش کاریگەرییەکی پۆزەتیڤی هەیە لە پێکهێنانی دەروونی و، لە هەڵس و کەوتەکانیدا لەگەڵ خەڵکیدا .. پێکەنین بە شێوەیەکی پۆزەتیڤ کاردەکاتە سەر دەزگای دەماری منداڵ .. چونکە دەزگای دەماری منداڵ لە دوو بەش پێکهاتووە، یەکێکیان تایبەتە بە کارتێکردنی گرژی و هەڵچوون و رارایی و ناڕەحەتی .. ئەوی تریان تایبەتە بە هێمنی و ئاسوودەیی و خاوبوونەوە .. هەر کاتێک یەکێک لەم دوو بەشە کاربکات .. ئەوی تریان لە کارەکانی دەوەستێت .\nجاران لە نەخۆشخانەکانی منداڵاندا، بۆ خامۆشکردنی ئيش و ئازارەکانی منداڵە نەخۆشەکان .. ( دامەزراوەی لووت سوورەکان ) ـ کە لاستیکێکی سووریان لە لووتیان دەکرد ـ نمایش و ئاهەنگی کومیدی و گاڵتەئامزیان پێشکەش بە منداڵە نەخۆشەکان دەکرد .. بەڵام لە ئێستا هەندێ لە پزیشکەکان خۆیان ئەم ڕۆڵە دەبینن و جلی سەیر لەبەر دەکەن و نواندن و جووڵانەوەی کۆمیدی و، نوکتە و قسەی خۆش پێشکەش بە نەخۆشەکانیان دەکەن .. یان بانگی قۆشمەچی و گاڵتەجاڕ دەکەن بۆ نمایشی کۆمیدی لە بەردەم منداڵە نەخۆشەکاندا، بۆ ئەوەی بیان هێننە پێکەنین و شادی .. خۆشی بخەنە دڵیانەوە و لە ئازارەکانیان کەمتر بکەنەوە و، هێوای چاکبوونەوەیان پێببەخشن .\nگەلێ شێواز و رێبازی تر هەن، بۆ ئەوەی منداڵەکانمان بهێنینە پێکەنین و خۆشی .. وەک : ختووکەدانیان، یاری خۆش لەگەڵیاندا، گێڕانەوەی نوکتەی خۆشی گونجاو بۆیان .. نواندن و جووڵەی کومیدییانە لە بەردەمیاندا .. یا هەر شێواز و جووڵەیەک کە بیان هێننە پێکەنین .. منداڵان خۆشیان بەشدار بکەین و .. لەگەڵیانیشدا پێبکەنین .\nسوودەکانی پێکەنین بۆ منداڵان:\nسوودی پێکەنین هەر ئەوە نییە کە خۆشی و گەشی دەخاتە رووی منداڵان و، شادی و خۆشی دەخاتە دڵیانەوە .. بەڵکو سوودەکانی پێکەنین زۆر لەوەش زیاترن :\n١ـ پێکەنین، منداڵ لە دڵتەنگی و بێزاری و ترس رزگار دەکات .\n٢ـ پێکەنین هۆرمۆناتی گەشەکردن زیاد دەکات .. کە یارمەتیدەرە، بۆ ئەوەی منداڵ بە خێرایی و بە سروشتی گەشە بکات .\n٣ـ پێکەنین، هێمنی و دڵنیایی و ئاسوودەیی و خاوبوونەوە بە منداڵ دەبەخشێت .\n٤ـ پێکەنین بە شێوەیەکی ئەرێنی کاردەکاتە سەر دەزگا دەمارییەکان .. کۆمەڵێک هەستی پۆزەتیف دەبەخشێ .. دەبنە یارمەتیدەر بۆ پێکهێنانی کەسایەتیەکی دروست .\n٥ ـ پێکەنین، سوڕی خۆین لە دڵ و لەشدا بەهێز دەکات .. یارمەتی دڵ دەدات و، ئەگەری تووشبوون بە لێدانی دڵ کەمتر دەکاتەوە .\n٦ـ پێکەنین، یارمەتیی کۆئەندامی هەرس دەدات .\n٧ـ پێکەنین، خۆشی و شادی بە منداڵ دەبەخشی و .. چالاکییەکانی زیاتر دەکات .\n٨ ـ پێکەنین، ماسوولکەکان و هەناسەدان و کارەکانی هۆش چالاکتر دەکات .\n٩ـ پێکەنین، توانای دەزگای بەرگری زیاتر دەکات .. چونکە دوای چەند پێکەنینێک رێژەی خانە خڕۆکە سپییەکانی لە خوێندا زیاتر دەبێت .\n١٠ـ پێکەنین، یارمەتیی ماسولکەکانی دەموچا و سک دەدات .. گەشی دەخاتە دەموچاو.\n١١ـ کە منداڵ یا گەورە پێبکەنن (١٧) ماسوولکە لە دەموچاویان و (٨٠) ماسوولکەش لە هەموو لەشیاندا دەبزوێن و، هەناسەدان خێراتر دەکەن .\n١٢ـ پێکەنین، هۆیەکە لە هۆیەکان، کە هۆش لە هەموو بیرۆکەیەکی نیاز نێگەتیڤانە پاک دەکاتەوە .\n١٣ـ پزیشکەکان پێکەنین، بە چارەسەرێکی باشی ( ئەنفلــۆنزا ) دەزانن .\n١٤ـ لێکۆڵینەوەیەکی ئەمریکی لە ( زانکۆی بالتیمور ) ی ئەمریکا، جەختی لەسەر ئەوە کردەوە، کە یەک خولەک پێکەنین بە قەی چل و پێنج خولەکی خاویە .\n١٥ـ پێکەنین، هۆکارێکی گرنگە لە پێکهێنانی پەیوەندییەکی دروست لە نێوان دایک و باوک و ئەندامانی تری خێزاندا .\n١٦ـ پێکەنین، چارەسەرە بۆ کەمکردنەوەی فشاری دەروونی .\nلە کۆتاییدا، داوا لە دایکان و باوکان دەکەین، کە هەردەم بە روویەکی خۆش و بە زەردەخەنە و پێکەنینەوە پێشوازی لە جگەرگۆشەکانیان بکەن .. تا لەسەر زەردەخەنە و پێکەنین رابێن .. تا ئەوانیش بەزەردەخەنە و پێکەنینەوە وەڵامتان بدەنەوە .. ئەمەش دەبێتە مایەی دڵخۆشی و شادیتان .. ژیان و پەیوەندیی خێزانیتان خۆشتر دەکات .. جا بۆ ئەوەی منداڵەکانتان تەندرووستیان باش بێت .. بۆ ئەوەی کراوە و رووخۆش بن .. بۆ ئەوەی کۆمەڵایەتی بن .. بۆ ئەوەی ئەو سوودانەی سەرەوە بێنەدی .. روژانە تاوێک یا زیاتر .. بەهەر شێوەیەک بێت .. منداڵەکانتان بهێننە پێکەنین .. هەروەکو چۆن خواردن و خواردنەوە و خەو پێویسن بۆ گەشەکردن و درێژەدان .. پێکەنینیش لەم پێویستییانە کەمتر نییە بۆ منداڵان.\nبا بۆ پێکەنین و خۆشیتان، ئەم دیالۆگەی نێوا ئەم دوو منداڵەتان بۆ بگێڕینەوە:\nمنداڵی یەکەم: باوکم هێندە دەوڵەمەندە .. دەتوانێت شاری ( مۆسکۆ ) بکڕێت.\nمنداڵی دووەم: دەسا بە باوکم دەڵێم شاری ( مۆسکۆ ) بە باوکت نەفرۆشێت.\n١٧\_١٠\_٢٠١٥ - نەرویج


2021-03-11 4150 جار\nلەئێستادا وەرگرتنی بچوکتریین و نزمتریین پلەی حیزبیی و حکومیی پەیوەندیدارەبە ملکەچ بوون و وابەستەییت بەسەرۆکی حیزب و کوڕ و ئامۆزاکانی سەرۆکەوە، لەزۆربەی حیزبەکانی کوردستنادا ئەم مۆدێلە لەوەرگرتن و دابەشکردنی پلەی حیزبیی و حکومیی گەشتۆتەئاستێکی مەترسیدار، بەجۆرێک بچوکتریین دابەشکردنی پلەی وەزیفی دەبێت حیزب و لەناوحیزبدا سەرۆک یان باڵەکەی سەرۆک بڕیاری لێبدەن!\nیەکێتیی تائاستێکی مەترسیدارلەئێستادا سیاسەتی خۆی لەسەرئەم مۆدێلە داڕشتووە، لەڕابردوو و ئێستاشدا پارتیی سەرمەشقی ئەم جۆرە لەسیاسەت کردن بووە، تاوەکودانانی نوێتریین پارێزگاری هەولێریش ئەم جۆرە سیاسەتە پەیڕەو دەکات، ئومێدخۆشناو سەرڕاستریین و بچوکتریین و خۆبەکەم زانینتریین ئەندامی پارتیی بووە، هەمیشە خۆی بەغوڵام و خزمەتکاری پارتیی و لەناوپارتیدا بنامەڵەaبارزانیی زانیوە، بۆیە لەتێگەشتنی پارتیی و بارزانییەکانەوە ئەم جۆرە لەئەندام باشتریین و بەهێزتریینە بۆبوون بەپارێزگار یان وەرگرتنی بەرزتریین پلەی حیزبیی و حکومی، لەبەرچی لەبەرئەوەی وەک فەرمانبەرێکی بنامەڵەی بارزانیی بێت!\nئەم مۆدێلە لەسیاسەت کردن تائاستێکی مەترسیدار ڕۆچۆتە ناو هەموودامودەزگاکانەوە، لەچەند ڕۆژی ڕابردوودا لەکاتی مردنی ڕۆژ نوری شاوەیسدا کاتێک مەسعودبارزانی دەگریەت، هێمن هەورامی جێگری گەورەترین دامەزراوەی کوردستان بەبێ هیچ شتێک دەست دەکات بەگریان!( هەرچەندە هێمن هەورامی بەم گریانە دەیەوێت بۆبنەماڵەی بارزانی بسەلمێنێت هیچ کەسێک لەناوپارتیدا بەقەد من دڵسۆزی پارتیی و بنەماڵەی بارزانیی نییە) بەڵام ئەمە ئەوساتەترسناکەیە کۆمەڵگە تێیکەوتووە، ئێستاگەشتووین بەوقۆناغەی کاتێ سەرۆک گریا دەبێت هەموومان بگرییەن، وەکاتێ سەرۆک پێبکەنێت دەبێت هەموومان پێبکەنیین! ئەم مۆدێلە لەسیاسەت کردن و دەستمۆکردن و کۆیلەکرنی خەڵکی ئامانجی یەکەمی دەسەڵاتە دیکتاتۆرەکانە لەدونیادا!\nیەکێتیی ( کەدرووشمی نوێبوونەوەی هەڵگرتبوو) دەیەوێت خۆی ڕەنگ بکات بەهەمان سیاسەتی پارتیی، کۆتاکۆنگرەی یەکێتیی دەرخەری ئەو ڕاستییەبوو، هەرکات وابەستەییت بۆ سەرۆک و لەپاڵ سەرۆکدا بۆ مناڵەکان و ئامۆزاکانی سەرۆک زیاتر بوو، ئەوا ئەندامبوون لەکۆنگرەدا و ئەندامبوون لەسەرکردایەتیی و بگرە ئەندامبوون لەمەکتەبی سیاسییشدا مسۆگەردەبێت! ئەم مۆدێلە لەدابەشکردن و پێدانی پۆست و ئەندامبوون لەکۆنگرەوسەرکردایەتییەکاندا، مێژووەکەی بۆناوڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستاندا _باڵی موستەفا بارزانی دەگەڕێتەوە، لەکۆنگرەی شەشی پارتی لە۱ی تەموزی ۱۹٦٤ لەقەڵادزێ بەسترا، بەسەرۆکایەتی موستەفا بارزانی، سەرکردایەتییەکی نوێی دانا کەگوێڕایەڵی خۆیبوون، زۆر لەوانە هیچ کات خەویان بەوپۆستانەوە نەدەبینی کەوەریان گرتبوو، لەبەرئەوە ناچاربوون وەک فەرمان بەری بارزانی کاربکەن.\nسەبارەت بەکۆنگرەی شەشی پارتی_باڵی موستەفا بارزانی جرجیس فتح اللە دەڵێت :\nئەوکەسانەی پۆستی باڵایان دەویست لەحیزبدا، لەڕوانگەی ئەوەهەڵدەبژێران، چەند دڵسۆزی بارزانیین، نەک لەسەر بناغەی بۆچوونی سیاسیی و قورسایی ئایدۆلۆجیان.\nئەندازیاری ئەم جۆرەلەسیاسەتکردن لەناو یەکێتیدا هاوسەرۆکانی یەکێتیین، هاوسەرۆکان بەهاوبەشی هەوڵی کۆنتڕۆڵکردنی داهات و ئاسایش و میدیای یەکێتیی دەدەن، لەم ڕێگەیەوە دەستیان بەم جۆرە لەڕەنگکردن کردووە، ڕەنگی یەکێتیی دەکەن بەڕەنگی زەرد، هەمان ئەو ڕەنگ و سیاسەتەی پارتیی لەکۆنگرەی چوارەمی خۆیانەوە لە شەستەکانەوە پەیڕەوی دەکەن، دەرئەنجامی ئەم جۆرە لەسیاسەت کردن هێنانە ئارای حیزبێکی تاکڕەو و سەرۆکێکی تاکڕەو و دەسەڵاتێکی تاکڕەو و تۆتالیتارە!\nلەناو یەکێتییدا هیچ ئاسۆیەک نییە بۆ ڕووبەرووبوونەوەی ئەم جۆرە لەسیاسەت کردن، سەرجەم ئەندامانی قبوڵیانە، تەنانەت ئومێدێکی گەورەیان لەسەر ئەم هاوسەرۆکانە هەڵچنیوە، بەفریادڕەس ناویان دەبەن، نازانن لەئایندەدا شوشەی ڕەنگکردنەکە لەسەری تاک بەتاکیاندا دەشکێنرێت!


پەیکەرێکی پەیکەرسازێکی کورد لە شارێکی ئەڵمانیا داندرا\n2018-01-14 [02:58 AM]\nپەیکەرێک کە بە بیرۆکە و دوست و ماندوبوونی پەیکەرسازێکی کورد لە شارێکی وڵاتی ئەڵمانیا بە ئامادەبوونی پارێزگار و جەماوەرێکی زۆری ئەو شارە بە هەموو ئول ونەتەوەکانەوە پەردەی لە سەر لادرا.\nپەیکەرساز، سامان هیدایەت، بە ئاژانسی هەواڵی زاگرۆسی ڕاگەیاند:هاوارێک بۆ ئازادی نوێترین پەیکەری منە بەئامادەبوونی پارێزگاری شاری مۆنهایم جەماوەرێکی زۆری کوردوئەڵمانی ونەتەوەکانی تر پەردەی لەسەرلادرا، ئەم پەیکەرە بە ھاوکاری ئافرەتێکی کورد بەناوی تارا لە ئەلمانیا کە ھاوکارێکی زۆری پەنابەران دەکات دورستکراوە، ئەم پەیکەرە ماوەی دووسالی خایاند تا گەیشتە ئەوەی لە شوێنی ئامادەکراوە دابنرێت.\nسامان هیدایەت، گووتی: پارێزگای شارەکە داوای کرد کە شتێک بکەین کە باس لە نەھامەتیەکانی پەنابەران بکات ئێمە ھاوکاری و بودجەی بۆ تەرخان دەکەین، پرۆژەکەم ئامادەکردوو خستمە بەردەستیان دوای نزیکەی سالێک بڕیارەکەیان سەندکرد لە ئەنجومەنی پارێزگا، وە دروستکردنی پەیکەرەکەش نزیکەی سالێکی خایاند تا دورستکراوە، بودجەکەشی ٢٥٠ ھەزار یۆرووی بوو تەنھا بۆ کارەکە، وە من بە خۆبەخشانە کارم کردووە، گرنگی کارەکە بۆ من ئەوە بووە کە پەیکەرەکە لەم شارە دابنرێت و مۆرکێکی کوردەواری پێوەبێت، ھەروەھا پەیکەرەسازێکی کورد دروستی بکات.\nھەروەھا ئەو پەیکتر سازە گووتی: ئەم پەیکەرە باس لە ئازار و نەھامەتی و ھاواری ئاورەکان دەکات، کە بەدوای ئازادی و ئاشتی و شوێنێکی سەقامگیردا دەگەرێن کە تێیدا بژین، ئەم پەیکەرە ناوی (ھاوارێک بۆ ئازادی) باسی خێزانێک دەکات کە بەدوای ئازادیدا دەگەرێن، ژنێک دەستی بۆ ئاسمان بەرز کردۆتەوەو ھاوار دەکات پیاوەکەش مندالێکی لەدەستە و لە سەر چۆک کەوتووە، ھەموو ژنێک لە جیھادا رەنگی دواوتەوە لەم پەیکەرە دا کە پەنابەرە وە ھەموو پیاوک و ھەموو منالێک کە ھەست بە ئازادی ناکەن، پەیکەرەکە ٣،٥م بەرزیەکەیەتی بە بناغەکەیەوە دە بێتە ٥م تەواو، لە ناو شارێکی ئەلمانیا داندراوە، لە مەراسیمێکی گەورەدا بە بەشداری پارێزگای شارەکەو چەند کەسایەتی ناوداری تری ئەلمانیا و چەندین پەنابەرانی کورد پەردەمان لە سەر پەیکەرەکە لادا.


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| چین یاخود ئەمریکا: کامیان ئەوی دیکە دەبەزێنێت؟\nNovember 2021 06 - 22:37:16\nبەراوردکردنی نێوان چین و ویلایەتە یەکگرتووەکان بووەتە بنەمایەکی بنەڕەتی لە دامەزراوەکانى لێکۆڵینەوە، دوای ئەوەی سەرۆک جۆ بایدن لەسەر هەمان ڕێبازی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی پێش خۆی بەردەوامبوو بەوەدا کە پەکینی بە دوژمنی ژمارە یەکی واشنتن هەژمار کرد.\nئەگەر و سیناریۆکانی ڕووبەڕووبوونەوەی گریمانەیی نێوان هەردوو زلهێزەکە ئێستا زیاتر باسیان دەکرێت، ئەوەش هاوکاتە لەگەڵ ئاهەنگەکانی حیزبی کۆمۆنیستی چین لە سەد ساڵەی دامەزراندنیدا، و زیادبوونی گرژییەکان لە لایەنی ئەمریکییەوە دژ بە چین لە چەندین بەرەوە، لە نێوانیاندا بابەتی تایوان و بابەتی مافی مرۆڤ، ئەوە جگە لەو جەنگە بازرگانییە گەرمەی لەنێوانیاندا لە ئارادایە.\nهەر لەم چوارچێوەیەدا ماڵپەڕێ ناشناڵ ئینتریست-ی ئەمریکی شیکارییەکی بڵاوکردووەتەوە، بە ناونیشانی "ئایا ئەمریکا بە چینی دەدۆڕێنێت؟" لە ئامادەکردنی کیشوەر میهبابانی، توێژەری پایەبڵند لە ئەنستیتۆی توێژینەوەکانی ئاسیا لە زانکۆ نیشتیمانیی سەنگافورە، کە لە هەمانکات نووسەری کتێبێکە بە ناوی "ئایا چین سەرکەوت؟ ئاڵنگاریی چین لە بەردەم هەژمونی ئامریکادا".\nچین چۆن هەستایەوە دوای "سەدەی سەرشۆڕی"؟\nئەم دەیەیەی دوایی گۆڕانی جەوهەریی بەخۆوە بینییەوە سەبارەت بە ڕوانگەی وڵاتانی رۆژئاوا بە گشتی و ئەمریکا بە تایبەتی بەرامبەر بە چین، چونکە ئیدی چین ئەو ئەسپە هێمنە نییە هەر خەریکی ڕاکێشانی عەرەبانەی ئابووریی جیهان بێت، بەڵکو بووەتە ڕەقیبی سەرەکیی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی. ئەوە بوو ینس سۆڵتنبێرگ، سکرتێری گشتیی پەیمانی باکوری ئەتڵەسی (ناتۆ)، ساڵی رابردوو ئاماژەی بەمە کرد کە وتی "چین لێمان نزیکدەبێتەوە لە فەزای سایبریدا، لە جەمسەری باکوور دەیانبینین، لە ئەفریقا دەیبینین، دەیانبینین وەبەرهێنان دەکەن لە ژێرخانی بنچینەییماندا". ئیدی ئەو سەردەمە بەسەرچووە کە زاراوەی "مەید ئین چاینا" بابەتی نوکتە و پێکەنین بێت.\nیەکێک لە ئاماژە دیارەکانی گۆڕانی ڕوانگەی ڕۆژئاوا لە بەرامبەر چین ئەو جووڵە ماندوونەناسانەیە ئەنستیتۆکانی توێژینەوەی ستراتیجی و جیۆپۆلەتیکی دەستیان پێکردووە بۆ لێکۆڵینەوە و تێگەیشتن لەوەی چین چی بە چی کردووە، بە تایبەت ئەو گۆرانە موعجیزەئاسایەی لە بواری ئابووریدا بەدیهێناوە، و زۆرێک لەم توێژینەوانە گەیشتبوونە ئەو دەرەنجامەی دینگ شیاوپینگ، کە لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا ڕێبەرایەتیی چینی کردووە ، توانی بە تێگەیشتننامە و چارەسەرنامەیەک بگات لەبارەی گرفتەکانی ئابووریی سیاسی ئەویش ئەوەی: چۆن بتوانیت سەرکەوتوو بیت لە پەرەپێدانی ئابووریی خۆت بەبێ دەستبەردان لە سەروەریی وڵاتەکەت؟ هەروەها چۆن چین بە باشی لێکۆڵینەوەی لە مێژووی خۆی کرد، و چۆن سەرچاوەکانی هێزی خۆی خستەکار بۆ مسۆگەرکردنی ئەوەی ئیدی "مێژووی سەرشۆڕی"ی چین دووپات نابێتەوە، کە مەبەست لەو مێژووەیە کە لەژێر چەپۆکی ژاپۆن و وڵاتانی ڕۆژئاوادابوو.\nڕاستە ئێستا شی جین پینگ سەرۆکە، بەڵام ئەو پەیکەرێکی دامەزراوەیی و ئایدیۆلۆجی بە میرات بۆ ماوەتەوە کە دینگ شیاو پینگ بونیاتی نابوو، ئەو پەیکەرانەش بنەمایان دانا بۆ پێگەی بەهێزی ئێستای چین، واتە ئەم پێگەیە بە ڕێکەوت نەهاتووە، ئەوەتا چین توانیویەتی ئابوورییەکی زەبەلاح بنیات بنێت کە بەپێی هەندێک راپۆرت ئابووریی ئەمریکای تێپەڕاندووە، لە کەمترین خەمڵاندنیشدا ئێستا لە هاوشانبووندایە لەگەڵ ئەمریکا.\nکێ لەڕووی سەربازییەوە بەهێزترە: چین یان ئەمریکا؟\nبەمدواییانە لویس ئۆستن وەزیری بەرگریی ئەمریکا وتبووی کە وڵاتەکەی لە دوو دەیەی ڕابردوودا چاوی لەسەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بووە، کەچی چین چاوی لەسەر نوێکردنەوەی هێزی سەربازیی خۆی بووە، و وتووشیەتی "ئێمەش ئیدی پارێزگاری لە باڵادەستیی سەربازیمان دەکەین، لەمەودوا قەبارەی ئەم باڵادەستییەمان زیاتریش دەکەین".\nهەر لەسەر ئەم ڕەوتە، ڕۆژێک تێناپەڕێت بێئەوەی بەرپرسێکی باڵا لێدوانێک نەدات، یان ڕاپۆرتێک نەخرێتە بەردەم کۆنگرێس یاخود وەزارەتی دەرەوە، کە هەموویان هۆشداری دەدەن لە مەترسیی بوونە هەڕەشەی چین لەسەر ویلایەتە یەکگرتووەکان و بێ چەند و چوونیی چڕکردنەوەی ئامادەسازیی سەربازی ئەمریکا بۆ ڕێگاگرتن لەم هەڕەشەسازییەی چین.\nبەڵام زۆرێک لە شرۆڤەوانان، کە زۆربەیان ئەمریکی و ڕۆژئاوایین، بڕوایان وایە ئەم زیادەڕەویکردنە لە باسکردنی هێزی سەربازیی چین بنەمایەکی پتەوی ڕاستی نییە، یەکێک لەوانەی فەرید زەکەریا بوو کە لە وتارێکدا لە واشنتن پۆست وەڵامی لێدوانەکانی ئۆستنی دایەوە تایبەت بە هێزی سەربازیی چین.\nزەکەریا نووسیویەتی "ئەوەی ئۆستن ناوی دەنێت باڵادەستیی سەربازی بەسەر چیندا، هەر باڵادەستی نییە بەڵکو جیاوازییەکە زۆرە، بۆ نموونە ئەمریکا بیست ئەوەندەی چین کڵاوەی ئەتۆمی هەیە، دوو ئەوەندەی چین کەشتیی سەربازی هەیە، ئەمریکا ١١ بارهەڵگری فڕۆکەی هەیە کە بە وزەی ئەتۆم کاردەکەن کەچی چین تەنیا دوو دانەی هەیە کە زۆر لەدواترن لەرووی پێشکەوتووییەوە".\nزەکەریا هەروەها دەڵێت "سوپای ئەمریکا زیاتر لە دوو هەزار فڕۆکەی شەڕکەری پێشکەوتووی هەیە کەچی چین دەوروبەری ٦٠٠ دانەی هەیە. ئەمریکا هێزی سەربازی لە ٨٠٠ بنکەی دەرەوەی وڵاتەکەیدا هەیە، کەچی چین تەنیا سێ بنکەی سەربازی لە دەرەوەی سنوورەکانی هەیە، بودجەی سەربازیی چین دەوروبەری ٢٠٠ ملیارە، کە کەمترە لە سێیەکی بودجەی بەرگریی ئەمریکا".\nکەواتە ئیدی سەرکەوتنی ئەمریکا بەسەر چیندا یەکلایی بووەتەوە؟\nمیهبابانی وایدەبینێ باڵادەستیی بێ چەند و چوونی سەربازیی ئەمریکا بەسەر چیندا تاکە هۆکاری ئەوە نییە کە ئەمریکییەکان متمانەیان بە خۆیان بێ کە چین ناتوانێت بیانبەزێنێت، بەڵکو هۆکارێکی دیکە و بگرە گرنگتریش هەیە بۆ ئەوە، ئەویش باڵادەستیی ئەخلاقیی سیستەمی ئەمریکایە کە وادەکات نموونە ئەمریکییەکە توانایەکی زیاتری هەبێت بۆ ڕاکێشانی هاوپەیمان بۆ خۆی لە سەرتاسەری دونیاوە.\nلێرەدا باڵادەستیی ئەخلاقی مەبەست لێی مانا حەرفی و زاراوەییەکەی بێت، بەڵکو مەبەست لێی بەها دیموکراسییەکان و مافەکانی مرۆڤە کە بوونەتە دروشمی سیستمی ئەمریکا و وای لە ئەمریکییەکان کردووە بە شێوەیەکی گشتیی بە هۆیەوە هەست بە باڵادەستی بکەن بەسەر ئەمریکاوە لەڕووی سیستمی حوکمڕانییەوە، بە پێچەوانەی چین کە سیستمی تاکحیزبی و فەرمانڕەوایی دیکتاتۆری و پۆلیسی هەیە.\nلەم ڕوانگەیەوە ئەمریکییەکان وەها وێنای شەڕەکەیان دەکەن کە ڕووبەڕووبوونەوەیە لەگەڵ حیزبی شیوعیی فەرمانڕەوای ئەو وڵاتە، نەوەک لەگەڵ گەلی چین. وەهاش تەماشای ڕووبەڕووبوونەوەکە دەکەن کە "مەترسییەکی چینییە کە هەڕەشە لە سیستمی ژیانی ئەمریکا بە تایبەتی و ڕۆژئاوا بە گشتی دەکات".\nلەم چوارچێوەیەدا میهبابانی پەنجە دەخاتە سەر کۆنترین ڕێسا لە بواری جیۆپۆلەتیکدا کە هەریەکە لە كارل ڤۆن كلاوسويتس و سون تزو کە دەڵێن "دژبەرەکەت بناسە"، کە بۆ ئێستا دەری دەخات ئەمریکییەکان چەندە کەمتەرخەمن لەبارەی ئەم ڕێسا بنەڕەتییەوە لە پەیوەندییەکانیاندا لەگەڵ کێبڕکێکارەکان، دژبەرەکان و تەنانەت دوژمناکەنیشیاندا.\nمیهبابانی ئامژە دەکات بە وتەیەکی ئاڤریل هاینز، بەڕیوەبەری هەواڵگریی نیشتیمانی لە ئیدارەی بایدن، کە بەم دواییانە وتبووی "چین بووەتە ئاڵنگاری بۆمان لە ڕووەکانی ئاساییش، گەشەسەندن، بەهاکانمان، و لە ژمارەیەکی زۆری پرس و بابەتدا"، میهبابانی دەڵێ دوای ئەم قسانە زۆربەی ئەمریکییەکان کەوتنە چەپڵەلێدان لەکاتی بیستنی ئەم پەیامەدا، پەیامێک کە نزیکەی هەموو ڕۆژێک دووبارە دەکرێتەوە لەلایەن زۆربەی بەرپرسانی ئیدارەی ئەمریکاوە، کە بە قسەی میهبابانی ئەم دەربرێن و بۆچوونانە دوورن لە واقیعەوە.\nیەکەم: چین ئاڵنگاری نییە لە بەردەم گەشەکردنی ئابووری ئەمریکادا. چینییەکان لەوە زیرەکترن کاری وا بکەن، چونکە ئەوان وایدەبینن پێشکەوتنی ئەمریکا یارمەتی داون گەشە بە ئابووری خۆیان بدەن. ئابووریی ئەمریکا هاندەری سەرەکی گەشەی ئابووریی چین بوو لە ١٩٨٠ کاندا تا ئاستی گەشەیەکی وا کە لە ٢٠١٤ دا لە توانای کڕین دا بووە گەورەترین ئابووری! لەم ڕووانگەیەوە، میهبابانی پێشنیازدەکات بۆ ڕاوێژکاری ئاساییشی نیشتیمانیی ئەمریکا کە ڕێککەوتننامەیەکی هاوبەش بخەنە بەردەم ئەمریکا کە سوودبەخش بێ هەم بۆ ئەمریکا و هەم بۆ چین، جەختیش دەکاتەوە کە پەکین بەو ڕێککەوتنە قایل دەبێ، چونکە لە بەرژەوەندیی خۆیشیەتی.\nدووەم: چین هەڕەشە نییە بۆ سەر ئاساییشی ئەمریکا، ئەمەش ڕوونە لەو بەراوردە سەربازییەی نێوان هەردوولاوە بۆمان دەردەکەوێت، هەروەها چین نایەوێت ئەمریکا داگیربکات، ناشیەوێت زەبرێکی ئەتۆمی لە خاکی ئەمریکا بدات، هەروەها چین هەڕەشە نییە بۆ سەر هەژموونی سەربازیی ئەمریکا لە ناوچەکانی وەکو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بە کورتی و بەگوێرەی شیکارییەکە ئەمریکا وەکو دوژمن تەماشا ناکرێت لەلایەن چینەوە.\nخاڵی لاوازی ئەمریکا\nبەگوێرەی بۆچوونى میهبابانی، دیارترین خاڵی لاوازی ئەمریکییەکان بریتییە لەو متمانەبەخۆبوونەیان کە پشبەستو نییە بە بەڵگەی واقیعی، کە وای لێکردوون وابزانن هەموو گەلانی جیهان ئیرەییان پێدەبەن لەسەر ئەو سیستەمە دیموکراسییەی هەیانە و گۆرانی بە باڵادا دەڵێن، دەڵێن کە سیستمی حوکمدارییان توانای فەراهەمکردنی پێشکەوتنی هەیە بۆ هەموو گەلان.\nنموونەش زۆرن لەسەر هەڵەبوونی ڕوانگەی ئەمریکییەکان، لەوانەیە دیارترینیان بریتی بێ لە ڕوانگەیان بۆ نموونەی چینی، ئەوەتا چین لە سایەی حیزبی شیوعیی ئێستادا توانیویەتی ئابوورییەکەی بگەیەنێتە لووتکە لەسەر ئاستی جیهاندا، و ئاستێکی باڵای ژیانی فەراهەم کردووە بۆ گەلە ١.٤ ملیارییەکەی و زۆرکات ئاستێکی کەمتر نییە لە هی ئەمریکا و وڵاتانی دیکەی ڕۆژئاوا.\nلەلایەکی دیکەوە، وڵاتانی ڕۆژئاوایی و دیموکراسی لارییان نییە لە هاریکاری ئابووری لەگەڵ چین، سەرەرای ئەو سروشتە "ستەمکاری"یەی هەیەتی، ئەمەش تەواو ڕەنگی داوەتەوە لە پەیوەندییە ئابوورییە روو لە گەشەکانی نێوان پەکین و پایتەختە ڕۆژئاواییەکان و لەنێوانیاندا خودی واشنتن، بەر لەوەی واشنتن بێت و دەستبکات بە جەنگی بازرگانی، دواتریش بایدن لەسەر ئەم ڕێبازەی ترەمپ بەردوام بوو.\nئەم دەرەنجامانە دەری دەخەن پشتبەستنی ئیدارەی بایدن بە کۆکردنەوەی هاوپەیمانێتیی جیهانیی سیستەمە دیموکراسییە ڕۆژئاواییەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی چین، لە خەونەوە نزیکترە تاکو واقیع، چونکە ئەوەی بڕیاردەدات لە پەیوەندییەکانی نێوان وڵاتان بریتییە لە بەرژەوەندی، نەوەک ئایدیۆلۆجیا، کە لە سەردەمی جەنگی سارد باوی بوو لە نێوان بەرەی ڕۆژئاوا بە ڕێبەرایەتیی ئەمریکا و ڕۆژهەڵات بە ڕێبەرایەتیی سۆڤیەت.\nبە کورتی؛ سووربوونی ئیدارەی ئەمریکا لەسەر ڕێبازی پێکدادان لەگەڵ چین و ئەو یەقینە نیمچە ڕەهایەی بۆیان دروست بووە کە گوایە هەرگیز لە بەرامبەر چین نادۆڕێن، هەڵەیەکی گەورەیە لە حیساباتی هیزدا، نەزانییەکی گەورەشە لەبارەی سروشتی لایەنی دژبەر و ئەو خاڵی هێزانەی هەیەتی.


دەوڵەت: یەکەی کۆماری، پەرلەمانی دیموکراسی، دەستووری پاشایی\nحه‌شیمه‌ت له ساڵی 2020: 11 میلیۆن كه‌س\nشانشینی سوید یەکێکە لە وڵاتەکانی ئەسکەندەنافیا کە کەوتۆتە باکووری ئەوڕوپا. سوید سنووری وشکانی ھەیە لەگەڵ ھەریەکە لە نەرویژ لە ڕۆژاوا‌و فنلەندا لە باکووری ڕۆژھەڵات سنووری ئاوی ھەیە لەگەڵ ھەریەکە لە دانماڕک‌و ئەڵمانیا‌و پۆڵەندا لە باشوور‌و ئیستۆنیا‌و لاتیڤیا‌و لیتوانیا‌و ڕەسییا لە ڕۆژھەڵات. سوید‌و دانماڕک بەیەکەوە بەستراونەتەوە لە ڕێگای پردەھۆینی ئۆریسەند.\nسوید سێیەم گەورەترین وڵاتە لە یەکێتی ئەوڕوپا لەڕووی ڕووبەرەوە. سوید حه‌شیمه‌تی کەمە کە لە ھەر کیلۆمەترێکی چوارگۆشە 21 کەس دەبێت. ئەم ژمارەیەی دانیشتوانیش لەبەشی باشووری وڵاتەکە چڕ بوونەتەوە. نزیکەی 85 ٪ ی دانیشتوان لە شارەکانن،و چاوەڕوان دەکرێت ئەم ڕێژەیە بەرزبێتەوە وەک بەشێک لە کرداری بەشارنشین بوون. ستۆکھۆڵم پێته‌ختی سویدە ی وڵاتە.


باسنیوز وردەکاریی ڕووداوی کوشتنی ڕابەر"لەلایەن دەستگیرانەکەیەوە" بڵاودەکاتەوە\n" دوو جار بەردی بە سەریدا کێشاوە و پاشان هەڵیداوەتە نێو ڕووبار"\nشادان قادر 31/05/2020 - 19:39 ڕاپۆرت\nرابەر محەمەد ئەمین تەمەن ٢٧ ساڵ، دانیشتووی شاری قەڵادزێ، ماوەی سێ مانگ بوو دەستگیرانداری کچێکی تەمەن 18ساڵان بوو لە هەمان شار، هەرچەندە هۆڵی گواستنەوەی هاوسەرگیرییەکەیشیان ئامادە کردبوو، بەڵام دوای دیارنەمانی بۆ ماوەی شەش رۆژ تەرمی رابەر دۆزرایەوە و پاش دەستگیرکردنیشی، دەستگیرانەکەی دانی نا بە تاوانی کوشتنی هاوسەرەکەی، خێزانی رابەر چیرۆکی کوژرانی کورەکەیان بۆ (باسنیوز) دەگێرنەوە.\nمحەمەد ئەمین ئیبراهیم باوکی رابەر کە ناسراوە بە (حەمە ئەمینی کەبابچی) رووداوی کوژرانی کوڕەکەی بۆ (باسنیوز) دەگێرێتەوە و دەڵێت: "پێشتر لە نێوان رابەر و دەستگیرانەکەی هیچ شتێک یاخود زوویر بوونێک رووینەداوە و هەموو شتێک زۆر باش تێدەپەڕی و بە رەزامەندی هەردوو لاو بە رەزامەندی خێزانەکانی هەردوولا ئەو هاوسەرگیرییە ئەنجام دراوە و لە کاتی مارە بڕینەکەشدا هەموو شتێک بە خواستی دەستگیرانەکەی بوو، تەنانەت داوای کرد کاتی مارە بڕینەکەی بۆ پێش بخەین سێ رۆژ زووتر لەو کاتەی دیاریکرابوو بۆ مارە بڕین پرۆسەکە بەرێوەچوو، هەروەها سەرجەم ئەو داواکاریانەی داوای کردبوو بەجێمان گەیاندووە هەر لە ماڵ دانان و کرینی کەلوپەلی ناو ماڵ".\nدەشڵێ"تەنانەت لەسەر ویستی کچەکە ماڵی لە نزیک ماڵی خۆمان بۆ دانراوە و خانوومان بۆ بەکرێ گرتن واڕریار بوو زۆر زووتر ئاهەنگی هاوسەرگیری ئەنجام بدەن، بەڵام بەهۆی بڵاوبوونەوەی پەتای کۆرۆنا و کەرەنتینەوە ئاهەنگەکە دواخرا دواتر بەهۆی رەمەزان و بەهۆی پێداویستییەکانی ناو ماڵەوە دواخرا کە هەموو ئامادەکارییەکان تەواو بوو رۆژی هاوسەرگیرییان دەستنیشان کرد بۆ ٦/٦ ی ئەم مانگە ئێستەس ئەو رووداوە روویدا".\nلەبارەی دیارنەمانی کوڕەکەیەوە حەمە ئەمینی کەبابچی گوتی: " رۆژی سێشەممە ١٩/٤/٢٠٢٠، رابەر و (ر.م) کە دەکاتە دەستگیرانەکەی سەردانی دادگای بەرایی پشدەرییان کرد بە مەبەستی تەواوکردنی مامەڵەی گرێبەستی هاوسەرگیری و کاتژمێر ١٢:٣٠ نیوەڕۆ رابەر ونبوو، ئەو خاتوونە کە دەکاتە دەستگیرانی ڕابەر هیچ هەڵسوکەوت و رەفتار و گوفتاری لەوە نەدەچوو پەشیمانییەکی پێوە دیار بێت لەو هاوسەرگیرییە یاخود بە نیازی کارێکی وا خراپ بێت ئەگەر ئێمە گوومانێکمان لە پەشیمانی ئەو کردبا رێگەمان نەدەدا بەیەکەوە بمێننەوە، ئێمە هەموو خۆشەویستییەکی خۆمان پێی بەخشیبوو ئێستەش ئەو رۆژە لە کامێرەکانی چاودیریدا ماوەتەوە کە سویچی سەیارەکەم داوەتە دەست رابەر بۆ ئەوەی بچێت بە دوای دەستگیرانەکەیدا و بچن بۆ دادگا، هەر هەمان ئەو رۆژەی کە رابەر لە ماڵ رۆیشتە دەرەوە نەگەڕایەوە و ئێستەش بە بەڵگەوە ناوی رابەر و دەستگیرانەکەی لە دادگای بەرای پشدەر تۆمار کراوە کە لەو رۆژەدا سەردانی دادگایان کردووە و لە دوای کاتژمێر ١٢:٠٠ ی نیوەرۆ بە پیی لێکۆڵینەوەکانی پۆلیس ئەو ڕووداوە روویداوە، بەڵام ئێمە کاتژمێر ٣:٠٠ ی هەمان رۆژ زانیمان کە رابەر ون بووە و تەلەفۆنەکەشی داخراوە".\nبەپێی گوتەی باوکی ڕابەڕ لە پاش ئەوەی زانیویانە رابەر ونبووە دواتر پەیوەندییان بە دەستگیرانەکەی رابەرەوە کردووە و ئەو لە ماڵەوە بووە و پرسیاریان لێ کردووە رابەر لە کوێیە ئەو لە وڵامدا گوتویەتی "ئێمە لەگەڵ رابەر دوای دەرچوون لە دادگا چووین بۆ نەخۆشخانەی گشتی قەڵادزێ دواتر لەوێوە رابەر منی بە تاکسی ناردەوە بۆ ماڵەوە و بەهۆی ئەوەی ئۆتۆمبێلەکەی رابەر تێکچوو و بەمنی گوت چاکی دەکەمەوە تۆ برۆوە ماڵەوە دوای چاککردنەوەی ئۆتۆمبێلەکە دەگەڕێمەوە ماڵەوە".\nبەپێی گوتەی ناوبراو لە بنکەی پۆلیسی قەلادزێش ئەو کچە هەمان لێدوانی داوە بەڵام باوکی ڕابەر دەڵێ" ئەو قسانە دوور بوون لە راستییەوە دوای بە دواداجوون و وردەکاری دەرکەوت ئۆتۆمبێلەکەی رابەر هیچ کێشەیەکی نەبووە و تازە کریبوومان بوو و رابەریش سەردانی ناوچەی پیشەسازی نەکردووە بەڵکو رابەر رفێندراوە و ئێمەش گومانمان بۆ دروست بوو کە بابەتێکی تر لە پشت ئەو رووداوە هەیە و هەر لەو رۆژەدا ئێمە گەراین لە دەوروبەری ئەو شوێنەی ئۆتۆمبێلەکەی لێ وەستێنرابوو واتە نزیک نەخۆشخانەی قەلادزێ و دواتر هەر هەمان رۆژ داوای یاساییمان تۆمار کرد بە گومانی ئەوەی کە رفێندرابێت".\nگوتیشی: "دوای لێکۆڵینەوە و بەدواداچوون دەستگیرانەکەی رابەر لێدوانی خۆی گۆڕی بەوەی کە چەند کەسێک هەرەشەیان لە رابەر کردووە و داوای کردووە بیبەم بۆ گوندی شۆران کە لەوێ ئەو کەسانە ببینێت و بە منیشی گوتووە بگەرێوە بۆ ماڵەوە و ئۆتۆمبێلەکەش ببە بۆ لای نەخۆشخانە و خۆم دواتر دەیبەمەوە، بەڵام دەرکەوت ئەو لێدوانەش راست نەبوو و دواین راستی کە دەرکەوت ئەوەبوو دوای تەواو بوونی کاری دادگا بە مەبەستی بەسەربردنی کات رۆشتوون بۆ گوندی شۆران لە سنووری پشدەر رابەری بردووە بۆ شوێنێکی چۆڵ کە چاوی کەسی لیوە دیار نەبێت و لەوێ رابەر بەهۆی ئەوەی مەشغوڵ بووە لە گوندەکە دەچن لە گردێک دادەنیشن و بە گوتەی خۆی دوای قسەی خۆش و خەڵەتاندنی رابەر بەردێکی کێشاوە بە پشتی سەری رابەردا دواتر کە بوراوەتەوە بە بەردێکی تر لە لای چەپی سەری داوە و دواتر هەڵیداوە بە گردەکەدا بۆ ناو رووبارەکە و لەوێش بەردێک لەسەر سەری دادەنێت و بەجێی دەهێڵێت و دواتر دێتەوە ئۆتۆمبێلەکە لە نەخۆشخەنە رادەگرێت، ئەوانەش لە لێکۆڵینەوەکان دەرکەوتوون، هەروەها رابەر ئەو رۆژە بە رۆژوو بووە و زۆر بێتاقەت و ماندوو بووە و بە ئاسانی توانیویەتی بیبورێنێتەوە".\nمحەمەد ئەمین ئیبراهیم بەردەوام بوو لە قسەکانی و گوتی: "داوامان لە دادگای لێکۆڵینەوەی پشدەر کردووە کە بە وردی بە دواداچوون بۆ ئەو کەیسە بکات و سکاڵامان لەسەر دەستگیرانی رابەر و ئەو کەسەش تۆمار کردووە کە پلان دارێژەری ئەو کارە بووە، لەبەر ئەوەی هیچ شتێکی زۆری لێکردن لەو بابەتەدا نەبووە و بە خواستی کچەکە ئێمە داوامان کردووە و مارەمان کردووە ئیستە ئێمەش تووشی شۆک بووین کە ئەو کچە بتوانێت بەو شیوازە دڕەندەیە دەستی بچێتە خوێنی دەستگیرانەکەی کە بە دڵی خۆی رابەری ویستووە بۆچی کوشتوویەتی هیچ کاتێکیش رابەر بە شێوەیەکی توند و تیژانە لەگەڵ ئەو کچە هەڵسوکەوتی نەکردووە تەنانەت بۆ رۆژی مارە برینەکە داوای لە دایکی رابەر کرددبوو کە پرۆسەکەی بۆ پێش بخەن و سێ رۆژ زووتر مارەی بکەن".\nرابەر محەمەد ئەمین لە کەبابخانەکەی وەستا محەمەد ئەمینی باوکی کاری کردووە و لە ماوەی رابردوودا(ڕ. م) کە دەکاتە دەستگیرانەکەی ناسیووە و ماڵی (ڕ.م) لە گەرەکی ڕاپەرینی شاری قەڵادزێیە و ماڵی ڕابەریش لە گەرەکی کارەبایە، بە گوتەی باوکی ڕابەر ئەو دوو خێزانە هیچ ئاشنایەتیی و خزمایەتییەکیان لەگەل ماڵی بووکەکەیاندا نەبووە و تەنیا رابەر خۆی کچەکەی ناسیووە و دواتر بە خواستی رابەر و دەستگیرانەکەی چوونەتە خوازبێنی و ئەو کەسەی کە لەسەر کەیسی رابەر لەگەڵ دەستگیرانەکەی دەستگیرکراوە بە هەمان شێوە هیچ خزمایەتییەکی لەگەڵ ماڵی رابەر نەبووە و رابەر بەهۆی دەستگیرانەکەیەوە ئەو کەسەی ناسیووە.\nلەبارەی ونبوونی رابەر لە ساڵی رابردوو باوکی رابەر گوتی: "ئەو دەنگۆیانەی کە دەڵین رابەر جارێکی تریش پێشتر ونبووە دوورە لە راستییەوە و رابەر بە رەزامەندی خودی دایک و باوکی رۆشتووە و دواتر گەراوەتەوە".\nهەر لەمبارەیەوە شۆڕش ئیسماعیل گوتەبێژی پۆلیسی ڕاپەرین بە (باسنیوز) ی ڕاگەیاند: " پاش ئەوەی کەسوکاری ( ڕابه‌ر محەمەد ئەمین) كه باوكی ناسراوه به وه‌ستا محەمەد ئەمینی كه‌بابچی، شەوی سێشەممە 19/5/2020 لە بنکەی پۆلیسی قەڵادزێ سکاڵای یاسایی تۆمار دەکەن لەسەر ئەوەی کوڕەکەیان پاش ئەوەی نیوەڕۆی هەمان ڕۆژ ڕۆیشتۆتە دەرەوە نەگەڕاوەتەوە و دوای تێپەڕ بوونی شەش ڕۆژ بەسەر سکاڵاکە، ڕۆژی 25/5/2020 ئەم مانگە تەرمی ڕابەر لە قەڵادزێ گوندی (شۆڕان) دۆزرایە دەستبەجێ هێزەکانمان بە هاوکاری هێزەکانی یاریدەدەریەتی ئاسایشی قەڵادزێ دوو کەسیان بەتۆمەتی کوشتنی ناوبراو دەستگیر کرد و پاش لێکۆڵینەوە لەگەڵیاندا یەکێک لە تۆمەتبارەکان لەبەردەم دادوەری دادگای لێکۆڵەری پشدەر و پۆلیس دانی نا بە تاوانەکەیدا کە بە گوتەی خۆی ناوبراوی کوشتووە و لێکۆڵینەوەش لەگەڵیدا بەردەوامە".\nگوتیشی: "بەگوێرەی ڕاپۆرتی پزیشکی دادوەری سلێمانی دەرکەوتووە ئەو گەنجە لە ڕێگەی زەبری دەرەکیەوە کوژراوە و هیچ ئاسەوارێکی گولـلە بەسەر جەستەیەوە نەبووە، دۆسیەی لێکۆڵینەوە بۆ ڕووداوەکە ڕێکخراوە و لێکۆڵینەوەش بەردەوامە".


ئەمریکا: ئەگەر ڕووسیا ئەم وڵاتە داگیربکات سزای قورسی دەدەین | KURDPLAT\nئەمریکا: ئەگەر ڕووسیا ئەم وڵاتە داگیربکات سزای قورسی دەدەین\nکوردپلات 1/10/2022 06:01:00 م ليست هناك تعليقات\nبەرپرسێکی باڵای رووسیا رایدەگەیێنێت کە گفتوگۆیەکی "قورس"ـی لەگەڵ هاوتا ئەمریکییەکەی لە کۆبوونەوە سەرەتاییەکەی رۆژی یەکشەممەدا هەبووە، ئەوەش لەکاتێکدایە کە کۆبوونەوەکان لەبارەی پرسی ئۆکراینا و ترسی داگیرکردنی لەلایەن رووسیاوە لە ئارادان.\nرۆژی یەکشەممە 9-1-2022 ئاژانسی هەواڵیی ئیتەرفاکسی رووسی لەسەر زاری سێرگی ریابکۆڤ، جێگری وەزیری دەرەوەی رووسیا رایگەیاند، گفتوگۆکە قورس بووە، بەهیچ شێوەیەک ئاسان نەبوو. ئەوەش دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ وێندی شێرمان، جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە ژنێف هات.\nبڕیارە رۆژی دووشەممە 10-01-2022 کۆبوونەوەی نێوان ئەمریکا و رووسیا لەسەر ئاستی باڵا بەردەوامبێت. رابکۆڤ لەبارەی کۆبوونەوەی رۆژی دووشەممەوە گوتی، کات بەفیڕۆ نادەن، گوتیشی، "هەمیشە گەشبینم."\nئەوە لەکاتێکدایە کە ئەمریکا و رووسیا لەسەر پرسی ئۆکراینا هەڵوێستی تووندیان لە بەرامبەر یەکدی نواندووە و ئەمریکاش دەڵێت، ئەگەر بێتو رووسیا نیازی داگیرکردنی ئۆکراینای هەبێت، "سزای قورسی" دەدەن.\nپێشتریش، ئەنتۆنی بلینکن، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا داوای لە رووسیا کرد بۆ ئەوەی لە گرژی دووربکەوێتەوە، رێگەچارەی دیپلۆماسی هەڵبژێرێت. لای خۆشیەوە، رووسیا کە رووبەڕووی گوشارێکی زۆر بووەتەوە بۆ کشانەوەی هێزەکانی لەسەر سنووری ئۆکراینا، داوای گەرەنتیی ئەمنی لە رۆژئاوا دەکات و داوا دەکات رێگە نەدەن ئۆکراینا ببێتە ئەندامی ناتۆ.\nلەدوای کۆبوونەوەی ریابکۆڤ و شێرمەن، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا راگەیێندراوێکی بڵاوکردەوە و گوتی، شێرمەن، "جەختی لە پابەندیی ئەمریکا بە پرەنسیپە نێودەوڵەتییەکانی سەروەری، ئاسایشی ناوچەکە و ئازادیی وڵاتە خاوەن سەروەرییەکان بۆ هەڵبژاردنی هاوپەیمانەکانیان کردەوە."\nپێش ئەوەی کۆبوونەوەکە دەستپێبکات، ریابکۆڤ بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاند، مۆسکۆ لەو ئاماژانەی لە واشنتن و برووکسلەوە دێن بێهیوا بووە.\nکۆبوونەوە دیپلۆماسییەکانی نێوان ئەمریکا و رووسیا لە ماوەی یەک هەفتەدا کۆتایی دێن و تێیدا بەرپرسانی رووسیا لەگەڵ نوێنەرانی ناتۆ و رێکخراوی ئاسایش و هاوئاهەنگیی ئەوروپا کۆدەبنەوە، واشنتنیش جەخت لەوە دەکاتەوە کە هاوپەیمانە ئەوروپییەکانی پشتی بەرنادەن.\nرۆژی یەکشەممە 9-1-2022 ئەنتۆنی بلینکن، بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاند، رێگەچارەیەکی دیالۆگ و دیپلۆماسی بۆ چارەسەرکردنی بەشێک لە جیاوازییەکان هەیە. باسی لەوەش کرد، رێگەچارەی دیکە، بەرەنگاربوونەوە و دەرهاوێشتەی گەورەیە ئەگەر بێتو رووسیا داگیرکارییەکانی لە بەرامبەر ئۆکراینا دووبارە بکاتەوە.


هۆكاری خاوبوونەوەی هێڵەكانی ئینتەرنێت ئاشكراكرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/03/21 - 8:42 PM\nوەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، بەهێزكردنی خزمەتگوزاری ئینتەرنێت لە قۆناغی ئێستادا پێویستی بە هەوڵ و كۆششی هەموو لایەنە پەیوەندیدارەكانە، دەشڵێت: “بەهۆی مانەوەی هاووڵاتیان لەماڵەوە لۆدێكی زۆر لەسەر باند و سێرڤەرەكانە”.\nوەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی حكومەتی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا، كەوێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە ڕایگەیاندووە، ئاشكرایە بەهۆی ڕێوشوێنەكانی خۆپارێزی لە پەتای ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ و بەشێكی خۆپارێزیەكەش بریتییە لەخۆ (كەرەنتین)كردن لە ماڵەوەدا، بۆتە هۆی ئەوەی ڕێژەی بەكارهێنەرانی تۆڕەكانی ئینتەرنێت بە شێوەیەكی بەرچاو زیاد بكات و لۆد بكەوێتە سەر باند و سێرڤەرەكان.\nڕاشیگەیاندووە، ڕێكارەكانمان دەركراون لە ١٦/٣/٢٠٢٠ و ئاڕاستەی گشت كۆمپانیاكانی مۆڵەتپێدراوی ئینتەرنێت و مۆبایل كراوە، لەم قۆناغەدا هەنگاوێكی زۆر پێویست و گرنگن لە پێناو باشتركردنی خزمەتگوزارییەكان و لە هەمانكاتدا سنورداركردن و كۆنتڕۆڵكردنی ڕكێڤییەنەرێنیەكان لە سەر پێشكەشكردنی خزمەتەكانی گەیاندن بە هاووڵاتیانی خۆشەویست.\nلە ڕاگەیەنراوەكەدا هاتووە، “دەبێت گشت لایەنە پەیوەندیدارەكانی ئاماژەپێكراو پابەندبن بەم ڕێنماییانە و بەچڕی بەردەوام بن لە سەر هەوڵەكانیان و كارەكانیان لە پێناو خزمەتی بەرژەوەندی گشتی هاووڵاتیانی سەربەرزی كوردستان”.\nوەزارەتی تەندروستی؛ هەندێك كەسی نابەرپرس بە مەبەستی گاڵتە و ڕابواردن پەیوەندی بە هێڵی 122-ەوە دەكەن\nبەهۆی كەرەنتینەوە، پیاوێك 1500 كیلۆمەتر پیادەڕەوی كردووە


مۆراڵ … پشکۆ ناکام – Dengekan\n…..چۆن هەموو ئەزانین کە بنەماڵە و پارتی پاشکۆی گەندەڵترین هۆز و بنەماڵەن لەسەر ئاستێکی زۆر بەر فراوانترلە کوردستان، هەرواش ئەزانین ئەم بنەماڵەیە و بیرکردنەوی ” ئەقڵانی” ئەوەنە دوورن لە یەک وەک دووری 30/ی لە 31/ ی ئابەوەیە ، سەرەڕای ئەوەش کەسانی غەبغەبەیاری سەر بەم بنەماڵە هەزار پیاوە جار و بار خەڵکەنی تر بەوە تۆمەتبار ئەکەن کە خۆیان نەک هەر نیانە ، بگرە دەستیشیان ناکەوێت کە ئەویش بیر کردنەوەی ئەقڵانیە ،، ئەیشیانەوێ خۆیان لەگەڵ کەسێک بەراورد بکەن کە زەحمەتە ڕێگە بدرێت هەروا بو ئاسانی بێ جواب یانەوە تێپەڕێت..ئەوەی پەیوەندی بە سەرکردایەتی تازەی گۆڕانەوە هەیە لێی ئەگەڕێم بۆ خۆیان بێنە جواب ، بەڵام وەک کەسێکهەم بنەماڵەی کاکی غەبغەیار و هەم کاک نەوشیروان بناسم ڕێگە بە خۆم ئەیەم کە سەرنجی خۆم بخەمە روو :\n– جێی شانازییە کە کاک نەوشیروان زێباری نیە و بە ناوی باوکییەوە ناو ی ئەهێنرێت ، بەڵام ووشیارێک زێبارییەکەی لێبکەیتەوە ڕەنگە دراوسێکانیش نەیناسنەوە، ئەقڵانیەتی کاک نەوشیراون لەوایە وەک خۆی ناسراوە ، ئەویش بە عەشیرەتەکەی و جیاوازی ناوی زات و ناوی خێڵەکی جیاوازی ئەقڵانی و نا ئەقڵانیە..\n– کاتێک بنەماڵەی غەبغەبە زێباری دوای چواردەساڵ لە سەرکردایەتی کردنی بزووتنەوەی ئەیلول و گۆڕینەوەی خەبات و خوێنی خەڵکی کوردستان بە دست ماچکردنێکی “شاهنشاە آریا مهر” و ئیعلان کردنی ئاش بەتاڵ و دانان بەوەی کاری ئەوان، کاری ئەوان تەواو” کاری من تمام شد ” ، لە و میحنەتەی خەڵکی کورد کاک نەوشیروان واز لە خۆئامادەکردن بۆ وەرگرتنی دکتۆرا ئەهێنێ و ئەگەڕێتەوە بۆ کوردستان بۆ خۆ ئامادە کردن بۆ بەرنگاری و بەگژاچونەوەی چەکداری ، جا ئەم هەنگاوەی کاک نەوشیروان ئەقڵانی بوو یان ئاشبەتاڵ و خۆبەدستەوەیانەکەی جەنابتان..!!\n– کاتێک کاک نەوشیروان لەگەڵ ی،ن،ک هاوکارو هاوخەباتی ڕۆژهەڵات بوو ئێوە وەک بنەماڵە بوو بون بە بەشێک لە سوپای پاسداران و بەناوی قیادەمەوقوتە و لەشکری ئیسلامییەوە دژی پێشمەرگەکانی رۆژهەڵەت شەڕتان ئەکرد، ئەوەش جیاوازییەکی نەتەوەیی ئەقڵانی و نا ئەقڵانیە…\n– لەگەڵ سەرهەڵدانی دزینی قوتی خەڵک لەلایەن بنەماڵەکەی تۆ و هاو وقاسە سەوزەکانت ، کاک نەوشیروان بزووتنەوەی گۆرانی دامەزران بۆ بە گژا چونەوەی گەندەڵی و دزی و جەردەیی ، جا لە بەینی ئەم دوولایەنەیا کامیان بیرردنەوەیەکی ئەقڵانی نیشتمان پەروەرانەیە ، بەگژاچونەوەی دزی کردن لە خەڵک یان پارێزگاریکردن لە مافەکانی خەڵک..!!\n– کاکتێک کاک نەوشیروان کۆچی دوایی کرد دەیان سەرکردە و سیاسەتمەدار و کەسایەتی لە بەغاوە هاتن بۆ بەشداریکردن لە بەخاک سپاردنی ئەو سەرکردە خاکیە خۆشەویستە،،لەو بەغایەکەوە هاتبوون کە جەنابتی لێوە لەسەر گەندەڵی و دزی پارەی گشتی حکومەت نێردرابویتەوە هەولێر تا خوشکەزاکەت بۆ داپۆشینی ئەو شەرمەزارییە و دەیان فەزیحە و شەرمەزاری تر ئەرکی قیادەکردنی ردیفراندۆمی خستە ئەستۆت،، جیاوازی ئەقڵانی و نا ئەقڵانی هاتنی خەڵکە لە بەغا و “دەرکردن” لە بەغاوەیە…\nلام پێویست بەناکات زۆر لەسەر ئەقڵانیەتی ێێرە و ئەوێ باس بکەین ..ئەقڵانی ئەویە کەسێک دوای خۆی گردێک لە بیرکردنەوە و پاکێتی و خەمخۆری وخەڵک پەروەری جێ هێشت لەبەرامبەر کەسانێک نیشتمان و خاکێک تاڵان ئەکەن و مەلەفی ئەو برادەرە “زێباری” یەش لە بەغا ئەیسەلمێنێت کە ئەو گیرفانی یان ئەقڵانی بیر ئەکاتەوە..بیرکردنەوە لە گیرفان شتێکی ترت لەبیر ئەباتەوە کە پێی ئەڵێن” موراڵ” ….\nPrevious چوار قۆناغ له ده‌رچوونی ڕۆژنامه و گۆڤارێك به‌ناوی (هه‌ولێر) … ئاری محمد سابیر\nNext درەختی کەتناوە … کەریم کاکە


رۆژهه‌لاتى ناوه‌ڕاست به‌ره‌و نه‌خشه‌یه‌كى تازه ده‌ڕوات | Pukdk یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان\nرۆژهه‌لاتى ناوه‌ڕاست به‌ره‌و نه‌خشه‌یه‌كى تازه ده‌ڕوات\nشادمان مه‌لاحه‌سه‌ن /کوردستانی نوێ\nكاتێ گه‌وره پسپۆڕو شاره‌زا له‌مێژوو و شارستانیه‌تى رۆژهه‌لاتى ناوه‌ڕاست (برنارد لویس) له‌زانكۆى(برنستۆن) له‌گفتوگۆیه‌كیدا له‌گه‌ل ئاژانسى راگه‌یاندنى ئه‌مه‌ریكى له20/5/2005 به‌مشێوه‌یه تێڕوانینى خۆى ده‌ربڕى له‌سه‌ر عه‌ره‌ب و موسڵمانان. عه‌ره‌ب و موسڵمانان گه‌لێكى گه‌نده‌ڵ و گه‌نده‌ڵكارو ئاژاوه‌گێڕن ناتوانرێ پێشبخرێن، ئه‌گه‌ر لێیان گه‌ڕێن جیهانى پێشكه‌وتوو دووچارى سه‌رسوڕمان ده‌كه‌ن به‌هۆى شه‌پۆڵى مرۆیى تێكده‌ر بۆ خاپووركردنى شارستانیه‌ته‌كان و ئاسته‌نگ دروستكردن بۆ كۆمه‌ڵگه‌كان، له‌به‌ر ئه‌وه چاره‌سه‌رى دروست له‌گه‌ڵیان ته‌نها ئه‌وه‌یه دووباره داگیریان بكه‌ینه‌وه‌و به‌كۆلۆنیالیان بكه‌ینه‌وه.\nبه‌ربه‌ستی به‌رده‌م داگیركردنه‌وه\nله‌به‌ین بردنى رۆشنبیرى ئاینى و پێكهاته كۆمه‌لایه‌تیه‌كانیان، له‌حاڵه‌تێكدا ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ریكا به‌م كاره هه‌ڵسا ده‌بێ سوود له‌ئه‌زموونى به‌ریتانیاو فه‌ڕه‌نسا بۆ كۆلۆنیالیكردنى ناوچه‌كه وه‌ربگیرێت، بۆ دووباره نه‌بوونه‌وه‌ى ئه‌و هه‌لانه‌ى ئه‌م دوو ده‌وڵه‌ته كردیان، زۆر پێویسته ولاتانى عه‌ره‌بى و ئیسلامى دووباره دابه‌شى سه‌ر چه‌ندین یه‌كه‌ى تایفى و خێڵه‌كى بكرێته‌وه، نابآ گوآ به‌مه‌ترسییه‌كانیان و رێز بۆ هه‌ڵچوون و په‌رچه‌كرداره‌كانیان دابنرێت.\nپێویسته دروشمى ئه‌مه‌ریكا روون بێت یان له‌ژێر فه‌رمانمان بن یاخود ده‌بێ لێگه‌ڕێن شارستانیه‌تمان خاپوور بكه‌ن، هیچ به‌ربه‌ستێك له‌به‌رده‌م دووباره داگیركردنه‌وه‌یاندا نییه، ئه‌ركى سه‌ره‌كیشمان راهێنانیانه له‌سه‌ر ژیانى دیموكراسیه‌ت، له‌م كۆلۆنیالیكردنه هیچ رێگرییه‌ك له‌به‌رده‌م ئه‌گه‌ره‌كاندا نییه بۆ ئه‌وه‌ی فشار بخاته‌سه‌ر سه‌ركرده موسڵمانه‌كان به‌بێ هیچ جۆره موجامه‌له‌یه‌ك ده‌بێ گه‌له‌كانیان له‌بیروباوه‌ڕه بۆگه‌نه‌كانى ئیسلام رزگار بكه‌ن. له‌به‌رئه‌وه ده‌بێ ده‌ست له‌بینه قاقاى ئه‌م میلله‌تانه بنرآ و گه‌مارۆ بدرێن، به‌هۆى بنیاتنانى بۆچوونه جیاوازه خێڵه‌كى و ئاینى و تایفى و توندڕه‌وییه‌كانیانه‌وه، به‌ر له‌وه‌ى ئه‌وان بێن ئه‌مه‌ریكاو ئه‌وروپا داگیر بكه‌ن و شارستانیه‌ته‌كه‌ى بڕوخێنن، ئه‌مه‌ى سه‌ره‌وه قسه‌ى ده‌قاوده‌قى(برنارد لویس)ه، به‌مجۆره له‌چه‌رخى نزیك له‌م رۆژگاره‌ماندا(برنارد لویس) بووه یه‌كه‌م كه‌س بۆ دووباره دابه‌شكردنه‌وه‌ى جیهانى ئیسلامى و رۆژهه‌لات له‌پاكستانه‌وه تاكو مه‌راكیش، چونكه ئه‌وه‌ى ئه‌و له‌بیروبۆچوونه‌كه‌ى باسى ده‌كات له‌پێكهاته ئاینى و قه‌به‌لى و خێڵه‌كی و نه‌ته‌وه‌ییه‌كان هه‌مووى له‌م سه‌ر ئه‌م زه‌مینه‌دا هه‌یه.\nنه‌خشه‌یه‌كى تازه بۆ ناوچه‌كه\nئه‌م رایه‌ى لویس دونیاى عه‌ره‌ب و ئیسلامى هه‌ژاند، به‌دواى ئه‌ودا له‌ته‌مووزى 2006 گۆڤارێكى ئه‌لیكترۆنى بۆ زانستى سه‌ربازى نزیك له‌پنتاگۆن زیاترى نووسى و نه‌خشه‌یه‌كى تازه‌ى بۆ ناوچه‌كه بلاوكرده‌وه، ولاتانى ئیسلامى له54 ده‌وڵه‌ته‌وه كردویه‌تى به88 ده‌وڵه‌ت، هه‌روه‌ها له‌م نه‌خشه‌یه‌دا كوردستانه‌كه‌ى ئێمه هه‌موو به‌شه داگیركراوه‌كانى خراوه‌ته‌وه سه‌ریه‌ك و له‌چوارچێوه‌ى یه‌ك قه‌واره‌دا یه‌كخراوه. لێره‌دا هیچیتر باس له‌وته‌كانى(برنارد لویس)و نه‌خشه‌كه‌و ئه‌وانه‌ى دواى ئه‌ویش راى له‌مجۆره‌یان ده‌ربڕیوه ناكه‌م، ئه‌وه‌ى لێره‌دا ده‌یخه‌مه‌ڕوو ره‌وشى ئێستاى جیهانى عه‌ره‌ب و ئیسلامه، ئه‌وه‌ى خۆى هاتۆته به‌رهه‌م وه‌كو ئه‌وه‌ى ئه‌وان باسیان كردووه یاخود نه‌خشه‌یان بۆ كێشاوه، نموونه:\nسه‌ربه‌خۆیی خۆیان راگه‌یاند\n-1 سودان: له‌وه‌ته‌ى هه‌یه نه‌توانرا ببێته ده‌وڵه‌تێكى یه‌كگرتووى مۆدێرنى سه‌رده‌م. ئه‌م ساڵ باشووریه‌كان به‌ڕووبه‌رێكى فراوان و به‌چاودێرآ كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تى جودابوونه‌وه، له9/7/2011 سه‌ربه‌خۆیى خۆیان راگه‌یاند، له‌ئێستاشدا ناوچه‌ى ویلایه‌تى نیلى شین كه ده‌كه‌وێته باشوورى رۆژهه‌لاتییه‌وه به‌ئاڕاسته‌ى جودابوونه‌وه ده‌ڕوات، هه‌رێمى دارفۆریش كه ده‌كه‌وێته رۆژئاواى ولاته‌كه‌وه ئه‌ویش له2003ه‌وه دووچارى كۆمه‌ڵكوژى بۆته‌وه، بۆیه ئه‌وانیش به‌ئاڕاسته‌ى جودابوونه‌وه ده‌ڕۆن.\nهه‌ریه‌كه‌و حوكمی خۆی ده‌كات\n-2 عیراق: به‌هه‌مان شێوه‌ى سودان كێشه‌ى ناوخۆى كۆتایى نه‌هاتوه، له‌ساڵى 1991 به‌شێكى گه‌وره‌ى هه‌رێمى كوردنشین جودابۆته‌وه به‌ناوى هه‌رێمى كوردستان دوور له‌حوكمى سه‌دام حسێن و پاشان حكومه‌تى تازه ده‌ژى، له‌وه‌ته‌ى رژێمى به‌عسیش له‌لایه‌ن ئه‌مریكیه‌كان رووخاوه عیراق دابه‌شى سه‌ر پێكهاته تایفى و نه‌ته‌وه‌یى و مه‌زهه‌بیه‌كان بووه. هه‌ریه‌كه‌و له‌ناوچه‌كانى خۆى حوكمى خۆى ده‌كات، بۆیه له‌ئێستادا عیراق نه‌خشى سێ هه‌تا چوار ده‌وڵه‌تى تێدایه، كوردستان، ناوچه‌ى عه‌ره‌بى سوننه نشین، حه‌وزى فورات(نه‌جه‌ف و كه‌ربه‌لا)، ناوچه‌ى به‌سرا.\nئه‌ویش بۆ خۆى سآ ده‌وڵه‌ته\n-3 سۆماڵ: سۆماڵ له‌ساڵى 1991ه‌وه وه‌كو ده‌وڵه‌تى یه‌كگرتوو هه‌ڵوه‌شاوه‌ته‌وه له‌ئێستادا به‌م شێوه‌یه، باكوورى ولات ده‌وڵه‌تێكى لێدامه‌زراوه به‌ناوى(سۆمالیلاند) به‌بآ ئه‌وه‌ى كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تى دانى پێدا بنێ، مه‌قادیشۆى پایته‌خت و ده‌ورووبه‌رى له‌ده‌ست دادگا ئیسلامیه‌كانى سه‌ر به(شێخ شه‌ریف شێخ ئه‌حمه‌ده)، باشووره‌كه‌ى له‌ده‌ست بزووتنه‌وه‌ى لاوانى موجاهیدى ئیسلامییه، واته ئه‌ویش بۆ خۆى سێ ده‌وڵه‌ته، جگه له‌كه‌ناره‌كان كه به‌ده‌ست چه‌ته ده‌ریایه‌كان و قه‌بیله‌كانه‌وه‌یه.\nله‌ناو یه‌ك حكومه‌ت پۆسته‌كان دابه‌شكراوه\n-4 لوبنان: ئه‌م ولاته بچكۆله‌یه هه‌ر بۆخۆى دابه‌شى سه‌ر پێكهاته تایفیه‌كان بووه هه‌ربه‌شه‌ى تایفه‌یه‌ك حوكمى ده‌كات له‌دواى ده‌ست پێكردنى شه‌ڕى ناوخۆى له‌ساڵى 1975وه، له‌ئێستادا هه‌ربه‌شه‌ى به‌مشێوه‌یه‌یه، باشوور شیعه‌كان، سوننه، مارۆنى، دورزى، ته‌نها ئه‌وه‌یه له‌ناو یه‌ك حكومه‌ت پۆسته‌كان دابه‌شى سه‌ر ئه‌م پێكهاتانه كراوه.\n-5 مه‌غریب: یان (مه‌راكیش) له‌ساڵى 1975 به‌شى باشوورى كه بیابانى رۆژئاواى پێده‌ڵێن داواى سه‌ربه‌خۆیى ده‌كات و به‌شێكیشى له‌ده‌ست به‌ره‌ى پۆلیساریۆییه، به‌ده‌یان ده‌وڵه‌ت دانیان به‌كۆمارى دیموكراتى بیابانى رۆژئاوادا ناوه، ئه‌ویش له‌دواى جودابوونه‌وه‌ى باشوورى سودان، جوله‌ى زیاترى تێكه‌وتووه بۆ وه‌رگرتنى سه‌ربه‌خۆیى ته‌واوى خاكه‌كه‌ى.\nهه‌وڵ بۆ سه‌ربه‌خۆیی ده‌ده‌ن\n-6 یه‌مه‌ن: له‌وه‌ته‌ى له‌ساڵى 1989 یه‌كی گرتۆته‌وه، ته‌نها به‌ناو یه‌كگرتن بووه، له‌ئێستادا یه‌مه‌ن نه‌وه‌ك له‌به‌رده‌م له‌تبوونێتى بۆ دوو به‌ش، به‌ڵكو بۆ سآ به‌ش، چونكه شیعه‌ى زه‌یدى یان حوسییه‌كان ئه‌وانیش هه‌وڵ بۆ سه‌ربه‌خۆیى خۆیان ده‌ده‌ن.\nبووه دوو ده‌وڵه‌ت\n-7 پاكستان: دوورتر له‌ولاتانى عه‌ره‌بى پاكستان له‌ساڵى 1972 بووه دوو ده‌وڵه‌ت، به‌نگلادێش و پاكستان، له‌ئێستاشدا چه‌ندین هه‌رێمى وه‌كو وه‌زیرستان و قه‌بایل نشینه‌كان و بڵوجستان له‌بارێكى تایبه‌ت ده‌ژین و چاوه‌ڕێی جودابوونه‌وه‌یان لێده‌كرێت.\n-8 ئه‌فغانستان: ئه‌و ولاته‌ى هه‌رگیز ئارامى و یه‌ك ناوه‌ندى ده‌سه‌لاتى به‌خۆیه‌وه نه‌بینیوه، بۆیه ئه‌ویش هه‌ر به‌ته‌نها به‌ناو ولاتێكى یه‌ك پارچه‌ى سه‌ربه‌خۆیه.\nئه‌وه‌ى له‌م ولاتانه‌ى كه كه‌وتوونه‌ته هێڵى هه‌ڕه‌شه‌ى دابه‌شكردنه‌وه، ئه‌گه‌رچى له‌ئێستادا كێشه‌و ئاڵۆزى گه‌وره‌یان نییه، یاخود به‌شێك له‌خاكه‌كه‌یان له‌ژێر ده‌سه‌لاتى هیچ هێزو گرووپێكى دژ به‌ناوه‌ندى ده‌سه‌لاتى ولاته‌كانیان نییه، به‌لام پێكهاته‌ى ئاینى و مه‌زهه‌بى و نه‌ته‌وه‌یى هه‌میشه مه‌ترسى و هه‌ڕه‌شه‌ى گه‌وره‌ى دابه‌شبوونى له‌سه‌ریان دروست كردووه، وه‌كو ئه‌م ولاتانه‌ى خواره‌وه:\nمه‌ترسى و هه‌ڕه‌شه‌ى دابه‌شبوون\n-1 ئێران: ولاتێكى گه‌وره‌ى فره ره‌نگه له‌نه‌ته‌وه‌و ئاین و مه‌زهه‌ب، بۆیه كه‌لتورو وابه‌سته‌ى شارستانیه‌تى ئێرانى بوون زه‌حمه‌ته تاسه‌ر بڕبكات، له‌كاتێكدا زۆر له‌نه‌ته‌وه‌كانى ژێر ده‌سته داواى مافى ره‌واى خۆیان ده‌كه‌ن.\n-2 توركیا: ماوه‌ى زیاتر له80 ساڵه فه‌لسه‌فه‌ى كه‌مالیزم و به‌تورك كردن له‌جێبه‌جێكردنه كه‌چى نه‌یتوانى سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنآ، له‌ئێستادا كوردو زۆر پێكهاته‌ى تر له‌هه‌وڵدانى زۆر چڕدان بۆ وه‌ده‌ست هێنانى مافى بوونى نه‌ته‌وه‌و خاكى خۆیان.\n-3 عه‌ره‌بستانى سعودى: له‌ساڵى 1933 نه‌یتوانیوه ببێته ئه‌و ناوه‌نده به‌هێزه یه‌ك ره‌نگه‌ى ئاینى ئیسلام بۆیه به‌رده‌وام مه‌ترسى هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى له‌سه‌ره به‌هۆى بوونى ژماره‌یه‌كى زۆرى شیعه مه‌زهه‌ب و بیرى خێڵگه‌رایه‌تى.\n-4 میسر: به‌هۆى بوونى ژماره‌یه‌كى زۆرى دانیشتوانى ئاین مه‌سیحى و هه‌ڵكشانى بیرى تووندڕه‌وانه‌ى ئاینى له‌لایه‌ن موسڵمان و مه‌سیحیه‌كانه‌وه ئه‌ویش هه‌ڕه‌شه‌ى ناوخۆى له‌سه‌ر دروست بووه.\n-5 لیبیا: ئه‌و ولاته‌ى چل و دوو ساڵ سه‌رهه‌نگ قه‌زافى نه‌یتوانى بیكات به‌ولاتێكى مۆدێرنى سه‌رده‌م و گیانى قه‌بیلایه‌تى له‌ناودا ریشه‌كێش بكات، به‌م رووبه‌ره فراوانه‌ى كه هه‌یه‌تى له‌ئێستادا زه‌حمه‌ته بتوانآ به‌یه‌كگرتووى بمێنته‌وه.\n-6 سوریا: ولاتى فره ره‌نگى نه‌ته‌وه‌و ئاین و ئاینزاكان، ده‌مێكه هه‌وڵێك هه‌یه بۆ دابه‌شكردنه‌وه‌ى نه‌خشه‌ى ئه‌م ولاته.\n-7 به‌حرێن: ئه‌و ولاته بچكۆله‌ى دانیشتوانه‌كه‌ى كه‌وا دابه‌شى سه‌ر هه‌ردوو مه‌زهه‌بى شیعه‌و سوننه‌ى ئیسلام بووه، به‌شێوه‌یه‌كى تووندڕه‌وانه ئێستا به‌رامبه‌ر به‌یه‌ك وه‌ستاونه‌ته‌وه.\nئه‌وه‌ى باسمانكرد هه‌مووى مشتێكى كێشه‌و قه‌یرانه قوڵ و هه‌ستیاره‌كانى ولاتانى رۆژهه‌لاتى ناوه‌ڕاست و عه‌ره‌ب و موسڵمانان بوو. یه‌كێ له‌بنه‌ما خراپه‌كانى ئه‌م ولاتانه ئه‌وه‌یه له‌ماوه‌ى ده‌یان ساڵى رابردووى ته‌مه‌نیان نه‌یان توانى سیستمێكى دیموكرات و هاوبه‌ش و یه‌كسان بۆ سه‌رجه‌م تاكه‌كانى ولاته‌كانیان فه‌راهه‌م بكه‌ن، تاكو بنبڕى ته‌واوى كێشه ئه‌تنى و ئاینى و مه‌زهه‌بى و مه‌ده‌نییه‌كان بكه‌ن، هه‌موو تاكێكى ئه‌م ولاتانه هه‌ست به‌مافى ته‌واوى خۆى بكات به‌بێ جیاوازى له‌گه‌ل تاكێكى تر كه له‌پێكهاته‌یه‌كى ترى نه‌ته‌وه‌یى یان ئاینى یان مه‌زهه‌بى تر بێ، بۆیه قه‌یران و كێشه‌كان به‌هه‌ڵكشانى رۆژگار قوڵترو ئاڵۆزتر بوونه‌ته‌وه.\nلایه‌نێكى ترى ره‌خنه‌ى(برنارد لویس) ئه‌وه‌یه كه‌وا نابێ ئه‌مه‌ریكا وه‌كو كۆلۆنیالیه‌تى به‌ریتانیاو فه‌ڕه‌نسا بكات، چونكه ئه‌وان هه‌موو ئه‌و ولاتانه‌ى له‌دواى جه‌نگى جیهانى یه‌كه‌م(1914-1918) دروستیان كرد ولاتى سه‌قه‌ت و ناواقیعى بوون، چونكه هه‌میشه نه‌ته‌وه‌یه‌ك یان ئاینێك و ئاینزایه‌كیان به‌زۆر خستۆته قاوغى ئه‌م ولاتانه‌و پێكهاته‌یه‌كیان كردۆته سه‌رده‌سته‌ى به‌ڕێوه‌بردنى ئه‌م ولاتانه یاخود خاك و جوگرافیاى نه‌ته‌وه‌كانیان دابه‌شى چه‌ند به‌شێك كردووه، وه‌كو كوردستان و ناوچه‌ى عه‌ره‌ب نشینى ئه‌هوازو كشمیرو دارفۆرو باشوورى سودان و چه‌ندین ناوچه‌ى تر.\nله‌كۆتاییدا ده‌بآ ئه‌و راستییه بزانین ئه‌ویش ئه‌وه‌یه ئه‌م پڕۆژه‌یه یاخود ئه‌و دیده‌ى(برنارد لویس) خه‌ریكه ده‌بێته واقیع، شه‌پۆڵى به‌هارى عه‌ره‌بى زۆر نیشانه‌ى له‌سه‌ر ئه‌م دیدو بۆچوونه پیشان ده‌دات و نزیكى ده‌كاته‌وه، بۆیه هاوینى به‌هارى عه‌ره‌بى كه وه‌رزى دروێنه‌ى خه‌رمانه‌كه‌یه‌تى زۆر ئاساییه دووباره كێشانه‌وه‌ى نه‌خشه‌یه‌كى ترى بۆ ناوچه‌كه لێبكه‌وێته‌وه، چونكه خواست و ویست و ته‌واوى فاكته‌ره‌كانى ئاشتى و سه‌قامگیریی ئاسایش له‌ناوچه‌كه دابه‌شكردنه‌وه‌ى رۆژهه‌لاتى ناوه‌ڕاسته. له‌سه‌ر ئه‌رزى واقیعیش خۆى له‌خۆیدا واخۆى ده‌نوێنێ به‌ره‌و نه‌خشه‌یه‌كى تازه ده‌ڕوات، چونكه ته‌نها نه‌چۆته ناو ره‌سمیاتى نه‌خشه سیاسییه‌كانه‌وه ئه‌گه‌رنا له‌ئه‌رزى واقیع چه‌ندین ولاتى بێ ئالا له‌ناو ئه‌م ولاتانه دروستبوونه.


سوودەكانی خواردنەوەی ئاولیمۆ لەخورێنی\nدكتۆر یەلینا كالان شارەزا لەبواری خۆراك دەڵێت: خواردنەوەی ئاولیمۆ لەخورێنی دەبێتە هۆی دابەزاندنی كێش و خاوێنكردنەوەی جەستە لە مادە ژەهراوییەكان.\nیەلینا لەپێگەی تایبەتی خۆیدا لە ئینستیگرام نوسیویەتی: لەو كاتانەی كە گەدە خاڵییە، ئاولیمۆكە هانی گەدە دەدات كە زەرداوێك دەربكات، ئەگەر گەدە پاشماوەی خۆراكی تێدا مابوەوە، ئەوا لیمۆ و زەرداوەكە پێكەوە یارمەتیدەر دەبن بۆ هەرس كردنی ئەو پاشماوەیە.\nهەروەها خواردنەوەی ئاولیمۆ یارمەتی ریخۆڵە دەدات لەخاوێنبوونەوی لە مادە ژەهراوییەكان. وەك دەزانین، كۆئەندامی هەرس هەتا خاوێن بێت، كرداری دابەزینی كێش كاریگەرتر دەبێت.\nخانمی پسپۆڕی خۆراكەكان وتوشیەتی: ئاولیمۆ رۆڵی هەیە لەباشكردنی دۆخی پێست و توێكڵی پێست، لەبەرئەوەی ئاولیمۆ ژمارەیەك جۆری ڤیتامین و مادەی دژە ئۆكسانی تێدایە كە یارمەتی باشكردنی دۆخی پێست و نەرمونیانی توێكڵی پێست دەدەن، هەروەها پیربوونی پێست هێواش دەكات. یارمەتیدەرە بۆ رزگاربوون لەچرچولۆچییە ووردەكان، هەندێك كاری تایبەت بەپێویست نازانرێت.\nئەو پسپۆڕەی خۆراك ئاماژە بەوەش دەكات كە ئاولیمۆ دەبێتە مایەی باشكردنی باری تەندروستی ماسوولكەكان، لەبەرئەوەی ئاولیمۆ جەستە لە بۆریك ئەسید پاكدەكاتەوە، لەگەڵ بەرەو هەڵكشانی تەمەن و بەرنامەی ناتەندروستی خۆراك، ئەگەر هەیە لەنێو ماسوولكەكاندا كۆببێتەوە و ببێتەهۆی هەوكردن.\nیەلینا دەشڵێت: خواردنەوەی ئاولیمۆ بەرگری لەش زیاد دەكات، قەرەبووی بڕی ڤیتامین C تیاچوو دەكاتەوە، سەرئەنجام یارمەتی لەش دەدات بۆ بەرگری لە ڤایرۆسەكان. لەبەرئەوەی پێكهاتەی ئەم خواردنەوەیە پۆتاسیۆمیشی تێدایە، ئەوا باڵانسی ئاو و خوێ لەجەستەدا باش دەكات.\nهاوكات ئەو شارەزایەی بواری خۆراك لەبەكارهێنانی ئاولیمۆدا هۆشداری ئەداتە ئەوانەی كە گرفتیان لە گەدەو ریخۆڵەیاندا هەیە، وە یان هەستیارییان لە خواردنی لیمۆدا هەیە. هۆشداریش ئەدات لەزۆر بەكارهێنانی ئاولیمۆ كە دەبێتەهۆی زیانگەیاندن بەمینای ددانەكان، بۆیە دەبێت دوای خواردنەوەی كوپێك لەئاولمیۆ، ددانەكان جوان بشۆرێن و پاكبكرێنەوە.


حیزبی کوردیی لەنێوان تەرەکردن‌و تەقەموصی سیاسییدا - ئاوێنه\nحیزبی کوردیی لەنێوان تەرەکردن‌و تەقەموصی سیاسییدا\nراستییەکی نەشاردراوەیە کە پارتیی‌و یەکێتیی تەماشای ھەموو تاک‌و گروپێکی ناڕازیی لەدۆخی سیاسیی‌و ئابووریی وەک بەڵایەکی سیاسیی‌و کۆمەڵایەتیی دەکەن و پێیان خۆشە ھەر ھەموویان تەرەبن و نیشتیمانی خۆیان بەجێبێڵن‌و بەرەو ھەندەران ملی خۆیان بشکێنن. ئەوەی قبوڵی کولتووری ملکەچێتیی سیاسیی و پەراوێزکەوتنی کۆمەڵایەتیی و نادادی لەدابەشکردنی سامانی نیشتیمانەکەی ناکات، وەکو مەترسییەکی کوشندە وێنادەکرێت.\nراستییەکی تر ئەوەیە کە کۆی حیزبەکانی ھەرێمی کوردستان تاک و گروپە ناڕازییەکانی ناوخۆشیان وەکو „گەنەی سیاسیی“ تەماشادەکەن و پێیان خۆشە ھەرچی زووتر لە جەستەی سیاسیی خۆیان داتەکێنن و لە نیشتیمانە حیزبییەکەیان وەدەریان نێن، بۆئەوەی پەتای رەخنە و نەخۆشیی ریفۆرم بڵاونەکەنەوە و یەکڕیزیی ناو دیوەخانی خێزانە سیاسییەکەیان لێ تێکنەچێت. تەکنیکی ئەم تەرەکردنەش دژ بە نەیارەکانی ناو حیزب و رەخنەگرەکانی دەرەوەش ھەمەجۆرە، لە پەراوێزخستن و فەرامۆشکردنی رەخنەوە دەستپێدەکات و بە شکاندنی کەسایەتیی و دروستکردنی ھەواڵی فەیکی ئەخلاقیی بۆیان تێدەپەڕێت و بە ھەڕەشە و تیرۆرکردنی مەعنەوییان کۆتایی دێت.\nدەمێکە حیزبەکانمان و دەزگا میدیاییەکانیان لەوەکەوتوون ببن بە رووبەرێکی کراوە بۆ بەیانکردنی ململانێکانی ناو کۆمەڵگا و جوگرافیایەک بۆ بەرگرییکردن لە ماف و ئازادییەکانی کۆی تاکەکانی کۆمەڵگای ئێمە بەبێ جیاوازیی. ئەمەش وایکردووە ھەر یەکەیان „دۆڵکی میدیایی“ لە بینەر و „گەلێکی سیاسیی“ تایبەت بەخۆی بەرھەمبھێنێت. جیھانێکی وێناکراو و وەھمیی لەسەر خۆی و کۆمەڵگا و دەسەڵات بەرھەمبھێنێت کە ھیچ پەیوەندییەکی بە ھەقیقەتی سیاسیی خۆی و کۆمەڵگای ئێمەشەوە نەماوە. ھەریەکەیان باسی چالاکییەکانی خۆی و پێشوازیی سەرۆکەکانیان لە وەفدە بیانییەکان و خۆشەویستیی جەماوەر بۆ ھێزەکەیان دەکات. فۆکەسی میدیاکانیان تەنھا لەسەر ئەو پێشێلکارییانەیە کە بەرامبەر بەخۆیان یان ئەندامەکانیان دەکرێت، وەکو ئەوەی بەتەنھا خۆیان و رەعیەتەکەیان ھاونیشتیمانیی ئەم وڵاتە بن و تاکە ھێزێک ململانێی دەسەڵات بکات ھەر ئەندامەکانی ئەوانن و تاکە ھێزێک پێشێلکاریی بەرامبەر بکرێت ھەر ئەوانن و تاکە ھیوایەکی سیاسییش کە لەدۆخی بەرگرییدایە ھەر ئەوانن.\nپێدراوێکی نوێ نییە کاتێک بڵێین کە ململانێ دۆخێکی تەندروستی ناو ژیانی کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و فەرھەنگیی ھەموو کۆمەڵگایەکە. ئەم تێزە کۆمەڵناسییەش تا ئەو شوێنە ڕاستە کە ململانێی نێوان کۆمەڵگا و دەسەڵات نەبێت بە ھۆکارێک بۆ بەرھەمھێنانی پشێویی و داوەشانی کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و ئەخلاقیی و ئەمنیی، ناکۆکیی نێوان حیزبەکان و ناو حیزبەکانیش نەبن بە رەچەتەی دروستکردنی کولتووری ڕق و تۆڵەسەندنەوە و شکاندن و تەخوین و دێواندن و تیرۆری کەسە ناڕازیی و رەخنەگرەکان.\nبۆئەوەی وێنەکە روونتر بێت دەبێت لەدوو ئاستدا باس لە پرۆسەی ململانێی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی بکەین: یەکەمیان ململانێی نێوان دەسەڵات و کۆمەڵگایە، دووھەمیشیان ململانێی ناوەکیی ناو حیزبەکانە.\nسەبارەت بە پرسی یەکەمیان: ھەر کاتێک عەقڵی سیاسیی لە وڵاتێکدا نەتوانێت مەنێجمێنتی ئەو ململانێیانەی نێوان کۆمەڵگا و دەوڵەت بکات و فیلتەری بۆ نەدۆزێتەوە بۆئەوەی کەناڵیزەی ناڕەزایەتییەکان بکات، ئەوکات ناڕەزایەتیی دەچێتە دۆخێکی جڵەولەدەستچووەوە و دەبێت بە ھۆکارێک بۆ دروستبوونی کەلێنی گەورە لەنێوان کۆمەڵگاو سیاسەت. دەرئەنجامی ئەم جۆرە دۆخەش بریتییە لە داوەشان و ھەڵوەشاندنەوەی جەستەی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی ناو ئەو وڵاتە، کە لە فۆرمی خۆپیشاندانی توندوتیژی بەردەوام، یان ڕاپەڕین و شۆڕشدا بەرجەستەدەبێت.\nئەزموونی تێکچوونی پەیوەندی نێوان دەوڵەت و کۆمەڵگا پێماندەڵێت: ھەر کاتێک دەسەڵات یان دەوڵەت نەتوانێت چارەسەری عەقلانیی بۆ ململانێی کۆمەڵایەتیی و سیاسییەکان بدۆزێتەوە و تەنھا کەرەسە و میتۆدێک بۆ کۆتاییھێنان بە ناڕەزایەتییەکان لای ئەو بریتیی بێت لە بەکارھێنانی توندوتیژیی و چەک و پروپاگەندە دژ بە „تابوری پێنجەم“، ئەوا یان گروپە ناڕازییەکان بە سیستەمەکەدا دەتەقنەوە، یان گروپی توندڕەو و چەکدار دروستدەبێت کە جگە لە بەکارھێنانی توندوتیژیی ڕەھا و چەک، ھیچ ھیوا و چارەسەرێکی تر بۆ ململانێ کۆمەڵایەتیی و سیاسییەکان نابینێتەوە. ئەگەرێکی تر بریتییە لە ڕاگەیاندنی باری نائاسایی یان „دۆخی ناکاو“، یاخود پیادەکردنی کودەتای سەربازیی کە دەتوانرێت لەڕێگایانەوە بۆ ماوەیەکی زەمەنیی دیاریکراو کۆتایی بە ململانێکان بھێنرێت لەڕێگای زەبرەوە بچەپێنرێت.\nکولتووری ململانێ لەناو پەیکەری حیزبایەتیشدا ھەمان میکانیزم لەخۆی دەگرێت. جگە لە حیزبە دیکتاتۆرەکان کە رێگا بە ھیچ جۆرە رەخنە و ململانێیەکی ناوەکیی نادەن، ھیچ حیزبێک نییە ھاودەنگیی و ھاوسەنگیی ڕەھای تێدا بێت و ململانێی توند و قووڵ لەنێوان گروپ و بەرژەوەندییە جیاوازەکانی نەبێت، بۆنموونە لەنێوان نەوەی کۆن و نوێ، رادیکاڵەکان و پراگماتیزمەکان، چەپ و کۆنزێرڤاتیڤ، ژنان و پیاوان… ھتد. خاڵی جیاکەرەوە ئەوەیە کە ھەر کاتێک ململانێ لەسەر دەسەڵات لەناو ھەر حیزبێکدا بوو بە ململانێ لەسەر دابەشکردنی سەرمایەی ئابووریی و سەرمایەی رەمزیی حیزبەکە، بە داوەشانی جەستەی ساسیی و ھەڵوەرینی ئەندامەکانی و متمانەی خەڵک پێی و لەخراپترین حاڵەتیشدا بەدابەشبوون کۆتایی دێت. ئەم پرۆسەیەش بێبەریی نابێت لە ملشکاندنی یەکتری گروپە ململانێکەرەکان کە مۆدێلێکی ناشیرین و دزێو لە تەسفییەی حیساباتی نێوان کەس و باڵەکاندا بەرھەمدێنێت.\nلە کۆمەڵگای ئێمەدا ململانێی سەرەکیی لە نێوان ھێزە سیاسییەکان و لەناو خودی ھێزە سیاسییەکانیشدا، ململانێی ھەیمەنەی گروپەکانە لەسەر دوو کایەی سەرەکیی. یەکەمیان ململانێیە لەسەر سەرمایەی ئابووریی کە بە پلەی یەکەم لەدەرئەنجامی رێکنەکەوتنی گروپەکاندا بەرجەستەدەبێت لەسەر دابەشکردنی سامان و داھات. دووھەمیان ململانێیە لەسەر سەرمایەی رەمزیی کە لە زۆرینەی حاڵەتەکاندا لەدوای مردنی سەرۆکە کاریزمییەکاندا سەرھەڵدەدات و لە پرسی نوێنەرایەتییکردندا خۆی بەرجەستەدەکات. بەمشێوەیە ھەر گروپێک مەرجەعییەتی سیاسیی و چاوگی داھات پاوانبکات، دەبێت بە نوێنەری حیزب لەناوەوە و لە دەرەوەیدا.\nئەزموونی سیاسیی حیزبەکانی ھەرێمی کوردستان پێماندەڵێت: ھەر حیزبێک ویستی تەقەموصی مۆدێلی پارتیی بکات، وەکو یەکێتیی لێدێت. ھەر ھێزێکی سیاسییش بیەوێت مۆدێلی یەکێتی دووبارەبکاتەوە بۆئەوەی لە پارتیی بچێت و پرسی ململانێی ناوەکیی خۆی لەسەر دابەشکردنی سەرمایەی ئابووریی و سەرمایەی رەمزیی بەو شێوەیە چارەسەر بکات کە خێزانی سیاسیی بکات بە کرۆکی پێکھاتی حیزبەکەی بۆئەوەی مەرجەعییەتێکی ساسیی بەرھەمبھێنێت، دەبێت پێشوەخت ئەزموونی یەکێتی دووبارەبکاتەوە بۆئەوەی بتوانێت تەقەموصی مۆدێلی بەخێزانییکردنی سیاسییانەی پارتیی بکات.\nبڵاوكراوه‌ته‌وه له 28-07-2018


ئەمەریکا هۆشداری دەداتە مۆسکۆ و مینسک دژی ڕەوانەکردنی چەکی ناوەکی بۆ بێلاڕووس\nوەزیری دەرەوەی ڕووسیا سێرگەی لاڤرۆڤ لەمیانەی کۆنفرانسی داماڵینی چەکدا لە جنێڤ،\nلەمیانەی کۆبوونەوەیەکی نەتەوە یەکگرتووەکاندا سەبارەت بە کۆنتڕۆڵکردنی بڵاوبوونەوەی چەک، ئەمەریکا هۆشداریدایە ڕووسیا و بێلاڕووس لەسەر ئەوەی چەکی ناوەکی ڕەوانەی بێلاڕووس نەکەن، لەکاتێکدا ڕووسیا بۆردومانەکانی بۆ سەر ئۆکرانیا چڕتر کردۆتەوە.\nنوێنەری ئەمەریکا ئۆد فرانسیس مککیرنان لە کۆنفرانسێکی داماڵینی چەکدا وتی " هەر جوڵەیەکی ڕووسیا بۆ ڕەوانەکردنی چەکی ناوەکی بۆ بێلاڕووس بەشێوەیەکی مەترسیدار وروژێنەر دەبێت و ناوچەکە ناسەقامگیرتر دەکات. داوا لە بێلاڕووس دەکەین سیاسەتەکانی ڕووسیا بۆ هەڕەشەکردن بە چەکی ناوەکی و تۆقاندن ڕەت بکاتەوە."\nلێدوانەکەی نوێنەرەکەی ئەمەریکا لەکاتێکدا هات لە کۆنفرانسەکەدا تاوتوێی داگیرکارییەکەی ڕووسیا کرا، ئەوەش دوای ئەوەی ئۆکرانیا لە کۆنفرانسەکەدا ڕووسیای تۆمەتبار کرد بە تۆمەتی " پێشێلکردنی کۆمەڵێکی پەیماننامەی داماڵینی چەک."\nدەزگاکانی ڕاگەیاندنی ڕووسیا ڕایانگەیاند ڕۆژی یەکشەممە لە بێلاڕووس گشتپرسییەک لەسەر پێگەی وڵاتەکە وەکو وڵاتێکی بێ چەکی ناوەکی ئەنجامدرا، لە ئەنجامدا بێلاڕووس دەستبەرداری ئەو پێگەیە بوو، ئەمەش لەکاتێکدایە بێلاڕووس بووەتە شوێنێک بۆ دەستپێکی ئەرکە سەربازییەکانی ڕووسیا.\nدوایین جار چەکی ناوەکی لەسەر خاکی بێلاڕووس بووبێت لە ساڵی 1991 دا بوو کاتێک لە یەکێتی سۆڤیەت جیابۆوە و دەستبەرداری چەکە ناوەکییەکانی بوو، بەڵام بەپێی ئەم دەستوورە نوێیە، بێلاڕووس جارێکی دیکە دەتوانێت چەکی ناوەکی لەسەر خاکەکەی دابنێت.\nوەزیری دەرەوەی ڕووسیا سێرگەی لاڤرۆڤ لە ماوەی ڕابردوودا لەم هەفتەیەدا وتی ئۆکرانیا ماوەیەکە هەوڵ دەدات ببێتە خاوەنی چەکی ناوەکی، وتیشی مۆسکۆ ویستوویەتی ڕێگە لەوە بگرێت.\nبەڕێوبەری دەزگای وزەی ئەتۆمی نێودەوڵەتی ڕافائیل گرۆسی ڕۆژی چوارشەممە لە ڤییەنا بە ڕۆژنامەنووسانی وت دەزگاکە هیچ بەڵگەیەکی لانیە پشتیوانی لەو قسەیەی لاڤرۆڤ بکات.


بەهۆی هەڵەشەیی زاوایەکەوە، بوک لە نەخۆشخانە خۆی دەبینێتەوە\n03:16 - 14/11/2021\nبەهۆی هەڵەشەیی و بێباکی زاوایەکەوە، ئاهەنگێکی هاوسەرگیریی تێکدەچێت و بوک بە تارا و جلی ڕازاوەی خۆشترین ساتی ژیانییەوە، لە نەخۆشخانە خۆی دەبینێتەوە و پاش ئەوەی دوچاری ڕوداوێکی قورسی هاتوچۆ دەبن، کۆتاییەکی جوان چاوەڕوانیان ناکات.\nبوک و زاوایەک لە بەریتانیا ئۆتۆمبێلێکی گرانبەها لە جۆری لامبۆرگینی بۆ ڕۆژی ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەیان دەڕازێننەوە، بەڵام کاتێک بە شەقامەکاندا گوزەر دەکەن، زاوا دەکەوێتە ژینگەیەکی جیاوازەوە و هەمو خۆشییەکانی ئەو ڕۆژەی لە خێرا لێخوڕینی ئۆتۆمبێلەکەدا بەرجەستە دەکات، بەو هۆیەوە دوچاری ڕوداوێکی گەورەی هاتوچۆ دەبن و لەگەڵ دڵخوازەکەیدا لە نەخۆشخانەیەکی فریاکەوتن خۆیان دەبیننەوە.\nماڵپەری دەیلی مەیلی بەریتانی لە ڕاپۆرتێکیدا ئاماژەی بەوە کردوە کە زاواکە ناوی عەلی زەمانە و تەمەنی 26 ساڵە، بەهۆی هەڵەشەیی و بێباکییەوە ژیانی خۆی و بوک دەخاتە مەترسییەوە و دو ئۆتۆمبێلیش هەپرون هەپرون دەکات.\nلامبۆرگینییەکە یەکێک لە گرانبەهاترینەکانی جیهانە و نرخەکەی 268 هەزار دۆلاری ئەمریکییە، کاتێک لەگەڵ بوکدا بەسەر شەقامەکانی ناوچەی برادفۆرد لە هەرێمی یۆرکشایەر خۆشترین کاتەکانیان بەسەربردوە، دەکەوێتە هەوای خۆیەوە و لەگەڵ ئۆتۆمبێلێکی دیکەدا ڕکابەرییەکی گەورە دروست دەکەن، بەو هۆیەوە عەلی پشتگوێی هەمو یاسا و ڕێنماییەکانی هاتوچۆ دەکات و هاوشێوەی فۆرمولا وەن ئۆتۆمبێلەکە لێدەخوڕێت.\nهەمان سەرچاوە باسی لەوە کردوە ناوبراو تەماشای چرای ترافیک لایتەکانی نەکردوە و لەسەر خێراییەکەی بەردەوام دەبێت، لە دواساتەکاندا خۆی دەکێشێت بە ئۆتۆمبێلێکی دیکەدا و ڕوداوێکی گەورەی هاتوچۆ دروست دەکات و هەردولایان گڕ دەگرن، لە پاش چەند خولەکێک تیمەکانی فریاگوزاریی دەگەنە شوێنی ڕوداوەکە و بوک و زاوا بە برینداریی دەگەیەننە نەخۆشخانە.\nدوای چەند ڕۆژێک بوک و زاوا لە نەخۆشخانە دێنە دەرەوە و چارەسەرە پێویستەکان باری تەندروستیان جێگیر دەکەن، بەڵام لایەنە یاساییەکەی ڕوداوەکە عەلی تەمەن 26 ساڵ بەگیردەهێنێت.\nخاوەنی لامبۆرگینییەکە کەسێکە بەناوی ریچارد ڕایت، لەبەردەم دادگادا ئاماژەی بەوە کردوە کە بەهیچ شێوەیەک ئاگاداری ئەوە نەبوە کە عەلی بەو جۆرە ئۆتۆمبێل لێدەخوڕێت، چونکە کەسێک لە ڕۆژی ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەیدا دەکەوێتە لوتکەی میهرەبانی و لەسەرخۆییەوە.\nدەیلی مەیل ئەوەی ئاشكراکردوە کە ڕایتی خاوەنی ئۆتۆمبێلەکە کێشەی گەورەی بۆ دروستبوە، لەبەرئەوەی ناتوانێت هیچ قەرەبویەکی کۆمپانیاکانی دڵنیایی لەبەرانبەر لەناوچونی لامبۆرگینییەکەی وەربگرێت، چونکە لە بەندێکی نێو گرێبەستەکەیدا لەگەڵ ئەو کۆمپانیایە، ئاماژە بەوە کراوە ئەو شۆفێرەی دوچاری ڕوداوەکان دەبێت ئەگەر تەمەنی لە خوار 30 ساڵەوە بێت هیچ قەرەبویەک نایگرێتەوە.\nلەکاتی دادگاییەکەدا ریچارد ڕایت بۆ دادوەر ئەوەی وتوە کە زاواکە ڕۆژی هاوسەرگیرییەکەی لەبیر نەکردوە، بەڵام بەهۆی بێباکییەکەیەوە نەیتوانیوە کۆنترۆڵی خۆی بکات و بەشێوەیەکی خێرا و نابەجێ شەقامەکانی برادفۆردی بڕیوە.\nدەیلی مەیل ئەوە ئاشکراکردوە کە بەگوێرەی بەندە یاساییەکان، ئەو زاوایە دەبو ڕوبەڕوی زیندانیکردن ببێتەوە، بەڵام لەبەرئەوەی ئەو هەڵەشەیی و خێرا لێخوڕینەکەی بەردەوامی نییە، هەربۆیە دەرفەتێکی پێدەدەن و زیندانیی ناکەن.\nلەدوای بەڕێوەچونی دانیشتنەکانی دادگا، دادوەر بڕیاریدا بۆ ماوەی یەک ساڵ لێخوڕینی ئۆتۆمبێل لە عەلی زەمان قەدەغە بکات و قەرەبوی زیانلێکەوتوانیش بکاتەوە، جگەلەوە بۆ 18 مانگ دەبێت بەبێ بەرانبەر کاری کۆمەڵایەتی لە ناوچەکەی خۆیدا ئەنجام بدات کە لە 180 سەعات کەمتر نەبێت.


مروچی : 23 فروردین , 1401\n| ماﮟ: 23 01 1401\nنماز یک پێلو ئێں علاجے په مسلمانانی سجهێں روحی ناجوڑیاں. نماز شه تیوگێں عبادتاں مهمتر انت ءُ محشر ءِ رۆچ ءَ ائولی سۆج شه نماز ءَ بیت. الله پاک درّائێنیت: نماز شما را منع کنت شه بےحیائی ءُ بدێں کاران.\nآ نمازے که شما را شه بدی، بےحیائی، مردم آزاری ءُ مردمانی مالانی ورگ ءَ مکن مه کنت، معلوم بیت که الله ءِ پسند نه بوتگ. باید نماز روح ءُ معنویت داشته بیت ءُ نمازوانۆک زانت که گۆں کے دل ءُ رازَ کنت.\nنماز ءِ تیوگێں ارکانانَ چۆ پاکی، دست‌نماز، اۆشتاتن، رکوع، سجده ءُ قرائت ءَ په جوانی کنت. خشوع ءُ نمازے هیالداری ءَ به کنت. نمازے که انسان ءِ هۆش ءُ هواس جمع مه بیت ءُ په نامءُ نمود ءُ هررۆچ ءِ داب ءَ بوان ایت چوناهی ءَ چۆ اێشی ءَ انت که پشت به قبله نمازِ ونتگ ءُ چشێں نمازے نه تهنا ثواب نه دار ایت، بلکه په نمازوانۆک ءَ عذابے بیت ءُ چۆ کهنگێں سیاهێں پُچّے نمازوانۆکے سر ءَ جتگَ بیت.\nپمێشا مرۆچی گند اێں که بازێں مردمے نمازَ وان انت، بلێں انگت جرم، جنایت، هُول، مۆک، حرام‌واری، امبۆ، بِنڈ ءُ بازێں دگه بدێں کارَ کن انت، پچےکه نه زانتگ اش که نماز چے ئے ءُ شه آوان چےَ لۆٹ ایت.