هاوکار حسەین : فەرمون بەرھەمی جنێوفرۆشیەکانتان وەربگرنەوە . – WTARIKURD\nله‌دره‌نگانی شه‌وێك پێش كۆبونه‌وه‌كه‌ی پیرمام ، قادر عه‌زیز ، سكرتێری حزبی ئاینده ، له‌پۆستێكی فه‌یسبوكدا به‌كورتی نوسی بوی : به‌پێی یاسا ئێستا هیچ سه‌رۆكێكی هه‌رێم له‌كوردستاندا نیه ، بۆیه من به‌شداری ئه‌و كۆبونه‌وه‌یه ناكه‌م . به‌و ناوه‌خته ، نزیكه‌ی 600 كۆمێنتی له‌ماوه‌یه‌كی كورتدا بۆهات ، به‌ده‌گمه‌ن ده‌ستخۆشی تێدابو ، باقی سوكایه‌تی‌و جنێوی ناشیرین‌و هێرشی شه‌خسی تێدابو بۆ سه‌ر ئه‌م كه‌سایه‌تیه ، وه‌ك ده‌رده‌كه‌وت زۆرینه‌ی جنێوفرۆشه‌كانیش لایه‌نگران‌و ئه‌ندامانی پارتی بون . جێگه‌ی سه‌رنجه ، بپرسین ئه‌م نه‌ریته‌ی ئێسكشكاندنه له‌كوێوه هاتوه ؟ كێ به‌رپرس بوه له‌گۆشكردنی ئه‌م خه‌ڵكه به‌و مه‌عریفه نزمه ؟ ئایا ئه‌وه هه‌ر پارتییه‌كانن كه به‌و زمانه قسه‌ده‌كه‌ن ؟\nهه‌ر كه‌س بیه‌وێت له‌ریشه‌ی ئه‌م نه‌ریته ناشرینه تێبگات ، پێویسته سه‌ره‌تا له‌و پاشخانه سیاسییه وردبێته‌وه كه حزبه كوردییه‌كان له سێ چاره‌گی سه‌ده‌ی رابردودا هێناویانه‌ته ناو فه‌رهه‌نگ‌و كلتوری كورده‌وارییه‌وه . به‌و پێیه‌ی پارتی حزبی دایكه له‌باشوری كوردستاندا ، سه‌ركردایه‌تیه‌كه‌ی له‌مێژودا رۆڵێكی ئێجگار سلبی له‌داهێنانی ئه‌م تایپه له‌قسه‌كردن‌و گفتوگۆدا هه‌بووه . ئه‌وانه‌ی له‌و رۆژگاره‌دا ژیاون‌و له‌نزیكه‌وه مه‌لا مسته‌فایان بینیوه ، شایه‌تی ئه‌م حه‌قیقه‌ته‌ن ، له‌وانه دانا ئاده‌م سمیسی رۆژنامه‌وانی ئه‌مریكی له‌كتێبی ” گه‌ڕانێ به‌ناو پیاوه ئازاكاندا ” و ده‌یڤد ئاده‌مسن – ی رۆژنامه‌وانی به‌ریتانی له‌كتێبی ” شه‌ڕی كورده‌كان ” دا ، باسیان له‌وه كردوه كه ره‌حمه‌تی به‌ئاشكراو له‌كۆڕو كۆبونه‌وه‌ی گشتیدا جنێوی ناشیرینی به‌ئه‌ندامانی باڵی مه‌كته‌بی سیاسیی پارتی ئه‌داو تۆمه‌تی ناڕه‌وای ئه‌خلاقی ئه‌دانه پاڵ . كاتێكیش هه‌ندێ كه‌سی نزیكی خۆی ، پێی ئه‌ڵێن خۆی له‌به‌كارهێنانی ئه‌و زمانه بپارێزێت ، ئه‌و ده‌ڵێت : كورد له‌وه تێناگات بڵێم من ناكۆكی سیاسیم له‌گه‌ڵ ئیبراهیم ئه‌حمه‌دا هه‌یه ، به‌ڵام له‌وه تێ ئه‌گات بڵێم دزیان كردوه‌و خه‌ڵكی لاقه‌ده‌كه‌ن …”. ئێستاش ئه‌م حزبه به‌رده‌وامه له‌سه‌ر ئه‌م نه‌ریته‌و ئه‌گه‌ر بیانه‌وێت نه‌یارێكیان بشكێنن ، په‌ناده‌به‌نه به‌ر روشاندنی كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌ویی له‌روی ئه‌خلاقی‌و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه .\nله‌به‌رامبه‌ریشدا باڵی مه‌كته‌بی سیاسیی ، كه چینه ئیلیته‌كه‌ی كۆمه‌ڵگه بون‌و خۆیان به‌رۆشنبیرو تێگه‌یشتوتر ده‌زانی ، هه‌مان زمانی زبرو قسه‌ی ناشیرینیان به‌مه‌لا مسته‌فا ده‌وت‌و هه‌ردولا یه‌كتریان به‌جاش‌و خۆفرۆش تۆمه‌تبار ده‌كرد . له‌م نێوه‌نده‌شدا كۆمه‌ڵێك شاعیری ده‌ربار هێڵه‌كانی ئه‌م كلتوره قێزه‌ونه‌یان تۆخترده‌كرده‌وه تا باشتر ببێته وێردی سه‌ر زمانی گه‌نج‌و پیرو منداڵ ، له‌وانه‌ش هه‌ژاری موكریانی‌و شێخ محه‌مه‌د هه‌رسین‌و سه‌عید ناكام . ئه‌م باڵه‌ش كه دواتر به‌چه‌ند قۆناغێك بوه هه‌وێنی دروستبونی یه‌كێتی نیشتمانی ، هه‌مان نه‌ریتی قێزه‌ونیشی به‌میرات بۆ گواسته‌وه‌و به‌رده‌وام له‌شاخ به‌م نه‌فه‌سه قسه‌ی له‌سه‌ر نه‌یاره‌كانی ده‌كرد .\nله‌دوای راپه‌ڕینیش ، ئه‌م برا جنێوفرۆشانه كه هاتنه‌وه ناوشار ، ئامڕازیی راگه‌یاندنی كاریگه‌ریان كه‌وته‌به‌رده‌ست بۆ زیاتر سوكایه‌تی‌و رشانه‌وه به‌سه‌ر یه‌كتردا . هه‌ركه‌س بیه‌وێت ئه‌رشیفی سه‌رده‌می شه‌ڕی ناوخۆی یه‌كێتی‌و پارتی هه‌ڵبداته‌وه ، ده‌بێت پێشتر كه‌مامه‌ی ئه‌خلاقی‌و كلتوریی ببه‌ستێت ، ده‌نا بۆنی سوكایه‌تی‌و جوێن‌و یه‌كترشكاندنه‌كانیان ، پیاو كاس ئه‌كات . ئه‌وان بێ شه‌رمانه له‌سه‌ر شاشه‌ی تیڤیه‌كان كه منداڵ‌و گه‌وره‌و پیر به‌دیاریه‌وه داده‌نیشتن ، هونه‌ری به‌رزیان ده‌نواند له‌داهێنانی قسه‌ی ناشیرین‌و جوێندان به‌یه‌كتری .\nدوای گۆڕانی سیستمی سیاسیی جوت حزبی له 2009 ، به‌هۆی ده‌ركه‌وتنی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه‌وه . به‌كاریگه‌ریی هه‌ندێك له‌كه‌سه رۆشنبیرو تێگه‌یشتوه‌كانی ناو ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه ، دیكۆرسی سیاسی گۆڕان نه‌رمتر ده‌هاته پێشچاو ، به‌ڵام به‌داخه‌وه هه‌ندێكجار به‌هۆی گۆڕانی فیگه‌ره‌كانه‌وه ، تۆنی ئه‌م ده‌نگه‌ش له‌نه‌رمه‌وه به‌ره‌و زبر ئاڵوگۆڕده‌كات ، كه ئه‌گه‌ر رێگه‌ی بۆ خۆشبكرێت ، به‌دوریی نابینم هه‌مان ریتم‌و ئاوازی نه‌شاز ببێته خه‌سڵه‌تی خیتابه سیاسییه‌كه‌ی له‌ئاینده‌دا ، كه‌ئێستا به‌ئاشكرا به‌زمانی راگه‌یاندنه‌كه‌یه‌وه دیاره . له‌سه‌ر ئاستی جه‌ماوه‌ریش به‌وپێیه‌ی گۆڕان پشتی به‌ستوه به‌ده‌نگده‌ر له‌بری رێكخستنی حزبی ، نه‌یتوانیوه ده‌نگده‌رو لایه‌نگرانی خۆی له‌و نه‌ریته قێزه‌ونه بپارێزێت ، بۆیه ئه‌و سوكایه‌تیه‌ی له‌لایه‌ن ئه‌مانیشه‌وه به‌رامبه‌ر نه‌یاره‌كانیان ده‌كرێت له‌سه‌ر ئاستی جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی ، هیچی وای كه‌مترنیه له‌ئه‌وانه‌ی پارتی‌و یه‌كێتی .\nماوه‌ته‌وه هێزه ئیسلامییه‌كان ، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌م هێزانه له‌جۆگه‌ی دین‌و ئیمان ئاوده‌خۆنه‌وه ، گوتاریی سیاسییان پشتبه‌ستوه به‌بنه‌ما ئاینییه‌كانی ئیسلام ، بۆیه ئه‌وه‌ی له‌رابردودا لایه‌نگرانی ئه‌م هێزنه كردویانه ، زۆر مه‌ترسیدارتر بوه له‌وانه‌ی حزبه‌كانی تر . چونكه ئه‌مان سنوره كۆمه‌ڵایه‌تی‌و ئه‌خلاقیه‌كانیش ده‌به‌زێنن‌و ده‌په‌ڕنه‌وه بۆ سنوره‌كانی ته‌كفیركردن‌و هه‌ڕه‌شه‌كردن بۆ سه‌ر ژیانی نه‌یاره‌كانیان ، كه ئه‌مه‌ش زه‌مینه خۆشده‌كات بۆ په‌لاماریی فیزیكی‌و پاكتاویی جه‌سته‌یی . له‌رابردودا چه‌ندین كه‌سایه‌تی له‌سه‌ر ده‌ربڕینی بیروبۆچونی تایبه‌تی ، توشی ئه‌م تایپه له‌په‌لاماردان بونه‌ته‌وه . به‌ڵام له‌ناو هێزه ئیسلامیه‌كانیشدا ، پله‌به‌ندی هه‌یه ، كه به‌حه‌ق به‌شێكی به‌رچاو له‌ئه‌ندام‌و لایه‌نگرانی یه‌كگرتوی ئیسلامی كه‌متر ئه‌م نه‌ریته‌یان تێدا به‌دیكراوه .\nحزبی سیاسی به‌وپێه‌ی هێڵی ته‌ماسی هه‌یه له‌گه‌ڵ خه‌ڵك‌و جه‌ماوه‌ردا ، پێویسته له‌پاڵ ئامانج‌و خه‌ونه سیاسییه‌كانی بۆ گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵات ، هه‌ڵگریی كۆمه‌ڵێك به‌هاو پره‌نسیپی ئه‌خلاقی‌و په‌روه‌رده‌یی به‌رزبێت‌و رۆڵی هه‌بێت له‌گه‌شه‌پێدانی بنه‌ما ئینسانیه جوانه‌كان‌و تۆله‌رانسی كلتوریی‌و فره‌یی . ده‌بێت كار له‌سه‌ر ئه‌وه‌بكات ئه‌ندام‌و لایه‌نگرانی به‌تۆنێكی نه‌رم‌و له‌ئاستێكی به‌رزی فه‌رهه‌نگی‌و ئه‌خلاقیدا ، مخاته‌به‌ی به‌رامبه‌ره‌كانیان بكه‌ن‌و له‌بری داشۆرین‌و سوكایه‌تیكردن ، گفتوگۆی هێمن‌و عاقڵانه بكه‌ن . به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌حزبی كوردییدا به‌دیكراوه ، ئه‌وه‌یه بیری له‌هه‌مو شتێك كردوه‌ته‌وه ، تەنھا ئـەم ئـامانجانە نەبێت .\nئه‌وه‌ی حزبی كوردی چه‌ندین ساڵه خه‌ریكی چاندنیه‌تی ، وائێستا ئه‌مه‌ی لێ سه‌وز بوه‌و روی خۆیانی گرتوه‌ته‌وه . ئێوه كه به‌درێژایی ده‌یان ساڵ خه‌ریكی یه‌كترشكاندن‌و گۆشكردنی نه‌وه‌یه‌كن به‌و زمانه نزمه بازاڕییه ، ئه‌مڕۆ ئه‌م نه‌وه‌یه پێگه‌یشتوه‌و هه‌مان ئه‌و شتانه‌ی خۆتان فێرتان كردون ، ئێستا به‌خۆتانی ئه‌ڵێنه‌وه . كاریگه‌رترین‌و به‌رفراوانترین هۆكاریی گه‌یاندنیشی له‌به‌رده‌سته كه تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان‌و فه‌یسبوكه ، بۆیه تكایه گله‌یی له‌خۆتان بكه‌ن‌و ئه‌وه‌ی ئێستا ئه‌یدورنه‌وه ، ئه‌وه‌یه كه پێشتر خۆتان له‌مه‌زرای كورده‌وارییدا چاندوتانه .


به‌ڕێوبه‌ری به‌رنامه ناوه‌كیـیه‌كه‌ی ئێران له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی IAEA كۆده‌بێـته‌وه\nبه‌ڕێوبه‌ری به‌رنامه ناوه‌كیـیه‌كه‌ی ئێران، غوڵام ڕزا ئاغا زاده له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی وزه‌ی ئه‌تۆم IAEA ، محه‌مه‌د ئه‌لبه‌رادعی كۆبوه‌وه پـێـش چه‌ند ڕۆژێـك له‌وه‌ی ئاژانسه‌كه ڕاپـۆرتێـك له‌سه‌ر ئاستی پابه‌ندبوونی ئێران به داوا نێوده‌وڵه‌تیـیه‌كان بدات به ئه‌نجومه‌نی ئاسایش.\nدیبلۆماته‌كان له ڤیـیه‌نا گوتیان پـێشـبینی ناكه‌ن وتووێژه‌كانی ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ی نێوان غوڵام ڕزا و به‌رادعی هیچ جۆره پـێـشـكه‌وتنـێـك به ده‌ست بهێنێت.\nبڕیاره ڕۆژی هه‌ینی ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی وزه‌ی ئه‌تۆم ڕاپـۆرتێـك بڵاو بكاته‌وه تیایدا ڕوونی بكاته‌وه تا چه‌ند ئێران داواكانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی سه‌باره‌ت به ڕاگرتنی پـیتاندنی یۆرانیۆمی جێبه‌جێ كردووه. جێبه‌جێ نه‌كردنی ئێران بۆ ئه‌و داوایه ڕه‌نگه وا له ئه‌نجومه‌نی ئاسایش بكات سزا به‌سه‌ر ئێراندا بسـه‌پـێـنێـت.\nهه‌ر ڕۆژی چوارشه‌ممه، ڕێبه‌ری باڵای ئێران ئایه‌توڵا عه‌لی خامه‌نه‌ئی هۆشـداری دا به‌وه‌ی به‌رژه‌وه‌ندیـیه‌كانی ئه‌مریكا له سه‌رانسه‌ری جیهان زیانی پـێ ده‌گات ئه‌گه‌ر ئه‌مریكا هێرش بكاته سه‌ر كۆماری ئیسـلامی.\nله وه‌ڵام دانه‌وه‌ی ئه‌و قسـانه وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا داخوازی له ئێران كرد به دوای چاره‌سه‌رێـكی دبلۆماسی بگه‌ڕێت بۆ كێشـه‌كه وه هۆشداری دا به‌وه‌ی ئه‌و شـێوه به‌ره‌نـگاریـیانه كارده‌كه‌نه سه‌ر وتووێژه‌كانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی سه‌ر به نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان.\nله‌هه‌مان كاتدا یاسادانه‌رانی ئه‌نجومه‌نی هاوسی ئه‌مریكی یاسایه‌كیان په‌سه‌ند كرد كه سزاكان له دژی ئێران توندتر ده‌كات. هه‌ر چه‌نده به‌ڕێوبه‌رایه‌تی بوش وای ده‌بینێت ئه‌م سزایانه ڕه‌نـگه ببێته هۆی تێـكدانی هه‌وڵه دیبلۆماسیـیه‌كان.


تیلەرسن : هێرشەکەی سەر سوریا پەیامێکە بۆ هەمووان بە کۆریای باکووریشەوە\nی مانگی چوار ١٠, ٢٠١٧\nوەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ڕیکس تیلەرسن وتی هێرشە سەربازییەکەی ئەمەریکا لەدژی سوریا لەسەر ئەوەی چەکی کیمیایی بەکارهێناوە پەیامێکە بۆ وڵاتانی تریش بە کۆریای باکووریشەوە کە ئەگەر مەترسی دروست بکات وەڵامی دەدەینەوە.\nلەکاتێکدا کەشتیگەلێکی سەربازی ئەمەریکی بەرەو دورگەیەکی کۆریا بەڕێکەوتن تیلەرسن وتی لە میانەی کۆبوونەوەکەی هەفتەی پێشووی سەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ و سەرۆکی چین شی جینگ پینگدا چین ڕازی بووە لەسەر ئەوەی کە پێویستە شتێک بکرێت سەبارەت بە چەکی ئەتۆمی کۆریای باکوور .\nتیلەرسن لە چاوپەێکەوتنێکیدا لەگەڵ بەرنامەی This Week ی کەناڵی ABCدا سەبارەت بە هێرشەکەی سەر سوریا پرسیاری لێکرا کە ئایا پەیامێکیش بووە بۆ کۆریای باکوور تیلەرسن لە وەڵامدا وتی " پەیامێکە بۆ هەموو وڵاتێکی تر کە بیەوێت پیشێلی یاسا نێودەوڵەتییەکان بکات وە ئەگەر پابەند نەبیت بە یاساکانەوە ئەوا دەبیتە هەڕەشەیەک بۆ ئەوانیتر، ئیتر لە قۆناغێکدا بەدڵنیاییەوە کاردانەوە دەبێت."\nوتیشی " سەبارەت بە کۆریای باکووریش ئێمە زۆر ڕوونین سەبارەت بەوەی کە دەمانەوێت دورگە کۆرییەکە بەتاڵ بکەینەوە لە چەکی ئەتۆمی."\nهەروەها لە بەرنامەیەکی تردا وتی " سەرۆک شی بەڕوونی تێدەگات و پێم وایە هاوڕایە لەگەڵ ئەوەدا کە ئەگەر ڕەوشەکە زیاتر خراپ ببێت ئەوا دەبێت کارێک بکرێت لەبارەیەوە."


شێرزاد وڵاتدۆست: پەشیمان بوونەوە لە ڕیفراندۆم. | wtarikurd\nشێرزاد وڵاتدۆست: پەشیمان بوونەوە لە ڕیفراندۆم.\nنوسینی : شێرزاد وڵاتدۆست | 23.08.2017 11:47 AIM: | بەشی: سیاسی | بێ کۆمێنتە\nلەگەڵ بوونی ناڕەزایەتیەکی زۆری ناوخۆیی و دەرەکی لەسەر ئەنجامندانی ڕیفراندۆی لە 25 مانگی ئەیلولی ئەم ساڵ بۆ جیابوونەوەی هەرێمی کوردستان، لێ گوێ نەگرتن و بشتگوێخستنی تەواوی ئەو دەنگ و لایەنانەیە داوای دواخستنی ئەم پرسە دەکەن بۆ کات و ساتێکی گونجاو جێی سەر سوڕمان و تێڕامانە. پێویستە وردبینەوە لەوەی ئاخۆ ئەو لایەنانەی دروشمی سەربەخۆی دەوڵەتی کوردیان بەرزکردوەتەوە و ئامادەکاری ڕیفراندۆم دەکەن لە ئێستادا، ئەوەندە موکوڕو سورن لەسەر ئەنجامدانی ڕیفراندۆم و ڕاگەیاندنی سەربەخۆی باشوری کوردستان، یاخود چاوەڕێی زیاتر فشار خستنە سەر حکومەتی ناوەندن بۆ وەرگرتنی پلەو ئیمتیازی زیاتری حزبی لە حکومەتی عێراق، هەرچەندە لە گفتوگۆکانی ئەم چەند ڕۆژەی وەفدی کوردی لەگەڵ لایانە عێراقیەکان لە بەغدا، ئەم بابەتە بۆ هەموو لایەک ڕوون بوویەوە تەنها مەبەست لەم کارە بەدەستهێنانی بەرژەوەندی زیاتر لە بەغدایە، نەوەک جیابوونەوە لە لە عێراق. بەڵگەش بۆ ئەمە، قسەکانی خودی سەرۆکی ئەم لیژنەیەیە، کە بە ڕوونی وتی: ئێمە لەگەڵ یەک پارچەیی عێراقین.\nجێی خۆیەتی سەرنج لەوە بدەین ئایا پەشیمان بوونەوە لە ڕیفراندۆم لەم کاتە، دواخستینی بۆ کات و دەرفەتێکی گونجاوتر، کە هەم پشتگیری نێودەوڵەتی هەم کۆدەنگی ناوخۆیی لەسەر بێت باشترە، یاخود موسڕ بوون و ئینکاربوون لەسەر ئەنجامدانی ئەو ڕیفراندۆم لە 9/25 ی ئەم ساڵ. بێگومان هەموو بیرکردنەوەیەک ڕای یەکەم هەڵدەبژێری ئەگەر مەبەستی بنیات نانی دەوڵەتێکی کورد لە تەواوی سنوری باشوری کوردستان و خاوەن دامەزراوە و خاوەنسەروەری و بەهێز بێت لە ئاستی نێودەوڵەتی، بەپێچەوانەشەوە ئەگەر ڕای دووەممان هەبێت ئەوا ئێمە دەوڵەتێکمان دەوێت کە لە جوگرافیایی گەمارۆدراویی سنوری هەولێر و سلێمانی و دهۆک بێ ناوچە دابراوەکانی دەرەوەی هەرێم دەبێت، جگە لە دەوڵەتێک دەبێت بە مردووی لە دایک دەبێت و هیچ پاڵپشتی و دانپێدانانێکی نێودەوڵتی نابێت، ڕەنگە هاوشێوە وەک قوبرسی تورکی لەلایان وڵاتێک یان دوو وڵاتی دانبنرێت بەو دەوڵەتە، کە ئەمەش جگە لە ماڵوێرانی و نەهەماتی زیاتر بۆ هاوڵاتیانی بەشمەینەتی ئەم مەملەکەتە نا‌هێنێت.\nئەگەر هاتوو ئەو لایەنانەی ئەو بەروارەیان دیاری کردووە پەشیمان نەبوونەوەو گوێیان نەگرت لە ناڕازیی ناوخۆیی و ناڕازی وڵاتانی زلهێز و وڵاتانی ناوچەکە و ئەنجامدانی ڕیفراندۆم و بەدەستهێنانی زۆرینەی “بەڵێ ” بۆ جیابوونەوە لە عێراق لە 9/25، دوای ئەو بەروارە چی ڕوودەدات؟ ئایا سەربەخۆی ڕادەگەینرێت و باشوری کوردستان دەبێتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست؟ بۆ وڵامی ئەمە دەبێ بلێین: بەداخەوە چۆن ڕیفراندۆمەکەی 2005 تەنیا بە مەرەکەبی سەر کاغەز و لەناو سندوقەکانی دەنگدان مایەوە و کرا بە پارویەکی چەور بۆ بەدەستهێنانی چەند بەرژەوەندیەکی زیاتری حزبی، ئەوە ئەم ڕیفراندۆمەش شتێکی مەزنتر و باشتری لێ وەچنگ ناکەوێ.\nئەوەی گرنگە لە کۆتایی ئاماژەی پێ بکرێت ئەوەیە ئەوانەی ماوەی چەند مانگێکە تەواوی هاوڵاتیانی باشوری کوردستانیان لەگەڵ بوونی جۆرەها قەیران و گرفت بەم بابەتەوە سەرقاڵ کردووە، گوێ لەو هەموو دەنگە ناخۆیی و دەرکیە بگرن گوێ نەدەن بەو قسەیەی کە دەڵێ “سواربوون عەیبێک و دابەزین دووعەیب”، بەڵکو هەرنەبێت بۆ بەرژەوەندی حزبی و بنەماڵەیی خۆیان بەگوێی دەنگی ناڕازی ناوخۆی وڵاتانی زلهێز لەسەرووی هەموویانەوە ئەمریکا بکەن، واز لەو پرسە بێنن لەم کاتە بۆ دەرفەتی گونجاو دوابخرێت، بەپێچەوانەوە دوور نیە ڕووداو گەلێک ڕووبدەن کە هەم دووبارە حکومەتی عێراقی بەتەواوی دەسەڵاتیەوە بێتەوە هەرێمی کوردستان و ئەمانیش دوای ساڵێک خۆیان حزب و بنەماڵەکانیان لە دوور وڵات کاڵە بە ئەژنۆیان بشکێن بۆ ئەو هەڵەیەی کردیان، جیا لەوە لەبری ئەم خەڵک سەرقاڵ کردن و تێکدانی زیاتری باردۆخەکە هەوڵبدەن لەگەڵ بۆ باشترکردنی ژیانی خەڵک و سەرپێخستنەوەی دامودەزەگا شەرعیەکان و دانانی پەیوەندیەکی باش لە گەڵ حکومەتی فیدراڵی چارەسەرکردنی تەواوی پرسە ناکۆکەکانی هەرێم و بەغدا، هەروەها هەوڵدان بۆ ئەکتیڤ کردنەوەی مادەی 140 بۆ گەڕاندنەوەی تەواوی ناوچە داڕڕێندراوەکانی دەرەوەی هەرێم بە شێوازێکی یاسایی و بنیاتنانی بناغەی دەوڵەتداری و حکومڕانیەکی دیموکراسی و باشترکردنی گوزەرانی خەڵک، ئەو دەم هەرهەنگاوێک بنرێت بۆ سەربەخۆیی ڕاگەیەندنی دەوڵەت، بێگومان هەموو لایەک پشتگیری دەکات، چونکە ڕوونە هەموومان خەونی دەوڵەتێکی سەربەخۆ بە ناوی کوردستان، کە دیموکراسی و مافی مرۆڤ کەرامەتی مرۆڤی تێدا پارێزراوبێت، لە هزرو خەیەڵماندایە هەردەم.\nشێرزاد شێخانی: مەرجە تەعجیزیەكانی پارتی و گۆڕان.


ناكۆكییەكانی ئیسرائیل و ئێران ژیانی ئەسەد دەخاتە مەترسییەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2018/05/05 - 8:40 PM\nیوفال شتاینتز كە ئەندامی ئەنجومەنی بچوكی ئەمنییە لە لێدوانێكدا بۆ ماڵپەڕی رۆژنامەی یەدیعۆت ئەحرۆنۆت راشیگەیاند، ئیسرائیل تاكو ئێستا دەستوەردانی لە جەنگی نێوخۆیی سووریادا نەكردووە.\nوتیشی “ئەگەر سەرۆكی سوریا بەشار ئەسەد بەردەوام بێت لەسەر رێدان بە ئێران بە كاركردن لە نێو خاكی سووریادا ئەوا ئیسرائیل كۆتایی بەخۆی و رژێمەكەی دەهێنێت”.\nئاماژەی بەوەشكرد، ئەگەر ئەسەد رێ بە ئێران بدات پێگە سەربازییەكانی سووریا لە دژی ئیسرائیل بەكاربهێنێت، بە كردار كۆتایی پێ دێت.\nبە پێی سەرچاوەكانی هەواڵ ئەگەری بەهێز هەیە لەم مانگەدا كۆماری ئیسلامی ئێران وەڵامی هێرشەكانی ئیسرائیل بداتەوە بۆ سەر پێگەكانی سوپای پاسداران لە سووریادا.\nئاژانسی هەواڵدەری مێهری فەڕمی ئێران بە پشت بەستن بە ماڵپەڕی النشرە-ی لوبنانی وێڕاوی ئاماژەكردن بە مەترسیداری مانگی ئایار و هێرشی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل بڵاویكردەوە، ژمارەی زۆری گۆڕانكارییە نێودەوڵەتی، ناوچەیی و ناوخۆییەكانی لوبنان لە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠١٨ بووەتە هۆی ئەوەی كە ئەو مانگە شێواوترین و مەترسیدارترین مانگی ساڵی ٢٠١٨ بێت بە وتەی سەرچاوەیەكی سەر بە گرووپی هەشتی ئادار.\nئەگەری زۆرە ئێران وەڵامی دوو هێرشی ئیسرائیل بداتەوە لە ئایندەیەكی نزیكدا لە پاش هەڵبژاردنەكانی لوبنان كە دوێنێ بەڕێووەچوون و ڕۆژنامەی نیۆیۆرك تایمزی ئەمریكایش لەم دواییانەدا باسی لە سەر كردووە، ئەمە لە باری كاتەوە كاردانەوەیە، بەڵام شێوەی كاردانەوەكە نادیارە كە چۆن دەبێت، بەڵام ئەوەی كە هەندێك لە سەرچاوەكان وەكوو ئەگەر دایانناوە بە دڵنیاییەوە بە دەستی خودی ئێرانییەكان ئەنجام دەدرێت كاردانەوەكە، نەك هاوپەیمانەكانی وەكوو حزبوڵڵا و كەسانی تر، چونكە ئێران خۆی بە شێوەی ڕاستەوخۆ كراوەتە ئامانج و هەر بەو بۆنەشەوە ئەو بابەتە ناسپێردرێتە هیچ لایەنێك و بۆ خۆی ئەنجامی دەدات.\nبەپێی ماڵپەڕە لوبنانییەكە، ئەگەری ئەوە هەیە، كە ئێران بە مووشەكی دوورهاوێژ لە یەكێك لە بنكەكانی لە نزیك جۆلانی سووریای بن دەستی ئیسرائیلەوە هەندێك پێگەی ئیسرائیل بكاتە ئامانج كە تا ئێستا دیار نین.\nبەوتەی ئەو سەرچاوەیە، زیانی ئیسرائیل مامناوەند دەبێت هەر بەو جۆرەی كە زیان لە ئێران كەوت، بەڵام ئەوەی كە ئێران پلانی بۆ داناوە، ئەگەری هەیە لە یەك چركەدا لە كۆنترۆڵ دەربچێت بە تایبەت بە جووڵەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل و حەزی واشنتۆن بۆ چوونە دەرەوە لە رێككەوتنی ناوەكی و لێدوانەكانی ناتانیاهۆ سەبارەت بە بەڵگەی شاردراوە لە بەرنامەی ناوەكی ئێران و پەسەند كراوی كنێستی ئیسرائیل بۆ پێدانی مۆڵەت بە ناتانیاهۆ و وەزیری بەرگری بۆ خستنە ڕێی شەڕ.\nماڵپەڕی النشرە ئاماژەی بەوەشكردووە، بەڵگەكان وا دەنوێنن كە ئەگەری هەیە بەرەوڕووبوونەوەی ئیسرائیل و ئێران زیادبێت بە تایبەت كە بەرپرسانی ئەمریكایی ڕایانگەیاندووە كە تاران لە هەفتەكانی دواییدا هێزە سەربازییەكانی بۆ سووریا بە ئامانجی بە هێز كردنەوەی هێزە ئێرانییەكان لە بەرانبەر ئسیرائیل زیاد كردووە. لە لایەكی ترەوە دەوڵەتی ئەمریكا ١٢ ی مانگی ئایاری ئەمساڵی وەك كاتی بڕیاردانی ترەمپ سەبارەت بە مانەوە یان چوونە دەرەوە لە رێككەوتنی ناوەكی ڕاگەیاندووە و هەروەها ١٤ی مانگیش كاتی گواستنەوەی باڵوێزخانەی ئەمریكایە بۆ قودسە.\nئەوەش دەنووسێت: پێكدادانەكانی ئێران و ئسیرائیل ئەگەر بەربڵاو ببێتەوە بە ناوچە جوگرافیایەكی دیاری كراو سنووردار نابێت بە تایبەت كە لایەنەكانی دیكەی نزیك لە ئێران بە تایبەت حزبوڵڵا چەندین جار ڕایگەیاندووە و دووپاتی كردووەتەوە كە بەرەكانی پێوەندیدار ئاوەڵایە. هەندێك سەرچاوەكان ناوچەی ڕووبەڕوو بوونەوەیان سنووردار راگەیاندووە، بەڵام ئەگەر دەوڵەتی ئەمریكا هەڕەشەكانی بۆ كەم كردنەوەی ناوچەی ژێر كۆنترۆڵی ئێران بباتە قۆناغی پراكتیكەوە ئەگەری شەڕی بەربڵاوی ئیسرائیل بە پاڵپشتی ئەمریكاوە هەیە. دەوری ڕووسیا كۆنترۆڵی دۆخی نێوان ئێران و ئیسرائیلە و ئەمە تەنیا هۆكارێكە كە دەتوانرێت لە ئەم قۆناغەدا بە مەبەستی بەرگری لە پێكدادان پاڵی پێوە بنرێت، بەڵام ئەگەر ئەوەی كە ڕوو دەدات بە پاڵشتی مۆسكۆوە بێت قەیرانی سووریا دەچێتە قۆناغێكی نوێوە و تەواوی ناوچەكە لەوانە لوبنان دەچنە قۆناغی مەترسیدارەوە.


بێ یه‌ك ده‌سه‌ڵاتی.. فره حزبی به‌های نابێت\nله 25 ساڵی رابردوودا له هه‌رێمی كوردستان دوو چه‌مكی (ده‌سه‌ڵات) و (فره‌حزبی) وه‌ك بنه‌مایه‌كی به‌هێزی دیموكراسی و ئازادی سیاسی هه‌ڵسوكه‌وتیان له‌گه‌ڵ ده‌كرێت. له‌هه‌مان كاتدا له ئه‌نجامی هه‌ڵه تێڕوانین و شیكردنه‌وه و به‌كارهێنانی هه‌ردوو چه‌مك، پرۆسه‌یه‌كی هه‌ڵه و تێڕوانینی خراپیش لای حزبه‌كان و خه‌ڵكی ئاسایی دروست بووه.\nله ئه‌مه‌ریكا و ئه‌وروپادا، فره‌حزبی یان بوونی دوو حزبی سیاسی به‌هێز و ده‌ستاوده‌ستكردنی ده‌سه‌ڵات له‌ڕێی هه‌ڵبژاردن، وه‌ك پرسێكی سه‌ره‌كی دیموكراسی لێی ده‌ڕوانرێت، به‌ڵام نه‌بووه‌ته هۆكار بۆ خراپ به‌كارهێنانی ده‌سه‌ڵات و شیكردنه‌وه‌ی بنه‌ما و به‌ها بنه‌ڕه‌تییه‌كانی ده‌سه‌ڵات خۆی.\nله ئه‌مه‌ریكا دوو حزب ڕكابه‌رییه‌كی حه‌قیقی و توند و یاسایی و جه‌ماوه‌ری و ڕاگه‌یاندن و سیاسی بۆ به‌ده‌ستهێنانی زۆرترین ڕێژه‌ی ده‌نگ ده‌كه‌ن، به‌ڵام كاتێك له هه‌ڵبژاردن یه‌كێكیان ده‌یباته‌وه، ده‌سه‌ڵات دوو له‌ت و سێ له‌ت ناكه‌ن، چونكه ده‌سه‌ڵات مه‌به‌ستمان (پێكهاته‌ی ده‌وڵه‌ت و دامه‌زراوه‌كانیه‌تی) له‌ڕێی له‌تكردنی ئیفلیج ناكه‌ن.\nئه‌گه‌ر پارتی فیل بردییه‌وه به‌پێی به‌رنامه‌ی سیاسی و ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی خۆی ده‌سه‌ڵات به‌ڕێوه ده‌بات، ئه‌ویتریان ده‌بێت به حزبێكی ئۆپۆزسیۆن و له كۆنگرێس و سینات چاودێری ده‌سه‌ڵاتی جێبه‌جێكردن ده‌كات. به پێچه‌وانه‌وه‌یشه‌وه ئه‌گه‌ر له خولی تر حزبی كه‌ر بردییه‌وه، ده‌سه‌ڵات به‌ڕێوه ده‌بات به‌پێی دنیابینی و فه‌لسه‌فه و به‌رنامه‌ی سیاسی و ئابووری و فكری و كۆمه‌ڵایه‌تی خۆی.\nئه‌وان له ڕكابه‌ری یه‌كتردا دوو لایه‌نی حزبی به‌هێزن، به‌ڵام له ده‌سه‌ڵات وه‌رگرتن و به‌ڕێوه‌بردنی وڵاتدا، ده‌سه‌ڵات و حكوومه‌ت و پێگه‌كانی ئیداره‌دانی نیشتمان و هاووڵاتییان دابه‌ش ناكه‌ن.\nئه‌م دۆخه بۆ ئه‌وروپایش ڕاسته، زۆربه‌ی وڵاتان به‌هۆی هه‌بوونی پتر له دوو حزبی سیاسی به‌هێز، له‌ڕێی هاوپه‌یمانییه‌وه ده‌سه‌ڵات به‌ڕێوه ده‌به‌ن، به‌ڵام دیسان ده‌سه‌ڵات به واتای (ده‌وڵه‌تداری) و به‌ڕێوه‌بردنی ده‌وڵه‌ت تێكه‌ڵی پێگه و ژماره و هێزی حزبه‌كانیان ناكه‌ن، چونكه ئه‌وان له‌ڕێی به‌رنامه‌ی سیاسی و پرۆگرامه‌كانیان خزمه‌تی هاووڵاتییان و په‌ره‌پێدانی وڵات و به‌هێزكردنی ده‌وڵه‌ته‌كه‌یان ده‌كه‌ن، هه‌ر لایه‌نێك له ده‌سه‌ڵات بێت، بۆ به‌هێز مانه‌وه‌ی وڵاته‌كه‌ی پێویسته به‌رنامه‌ی به‌هێز و دنیابینی واقیعی و ئاشكرای بۆ پێشكه‌وتنی ده‌وڵه‌ته‌كه‌یان هه‌بێت، له ئۆپۆزسیۆنیش به‌هه‌مانشێوه كار ده‌كه‌ن.\nئه‌وان وه‌ك حزب دوو هێز و سێ هێز دابه‌ش بوون به‌سه‌ر گرووپه سیاسییه‌كاندا، به‌ڵام وه‌ك ده‌وڵه‌ت و حكوومه‌تداری دابه‌ش نابن، ده‌وڵه‌ت له‌ناو ده‌وڵه‌ت، ده‌سه‌ڵات له‌ناو ده‌سه‌ڵات دروست ناكه‌ن.\nله هه‌رێمی كوردستان پتر له چاره‌گه سه‌ده‌یه‌كه لایه‌نه سیاسییه‌كان ده‌سه‌ڵات و حكوومه‌ت و كۆمه‌ڵگه‌یان بۆ سه‌ر چه‌ند هێزێك و ده‌سه‌ڵاتیشیان دابه‌ش و لاواز كردووه. له هه‌ڵبژاردن بیبه‌نه‌وه یا نا، ده‌سه‌ڵاتیان ده‌وێت. له ئۆپۆزیسۆنبووندا چاودێری كرده‌نی بن یان نا، دیموكراسی به بوون و ڕۆڵ و به‌شداری خۆیان پێوانه ده‌كه‌ن.\nپارتی و یه‌كێتی و گۆڕان و لایه‌نه ئیسلامییه‌كان و حزبه سیاسییه‌كانی تری پێكهاته‌كانی كوردستان له هه‌ڵبژاردن هه‌ریه‌كه به‌پێی پێگه‌ی جه‌ماوه‌ری خۆی ده‌نگی هێناوه، كارێكی سروشتییه فره‌یی سیاسیی وه‌ك بنه‌مای بنه‌ڕه‌تی دیموكراسی و ئازادی سیاسی سه‌یر بكرێت، به‌ڵام به‌هیچ شێوه‌یه‌ك دیموكراسی نابین كه بمانه‌وێ ده‌سه‌ڵات به‌پێی پێوه‌ری به‌رژه‌وه‌ندی حزبی دابه‌ش بكه‌ین.\nدابه‌شكردنی ده‌سه‌ڵات تێكدانی ناوبانگی دیموكراسی و چوون به‌ره‌و ئاژاوه‌ی سیاسی و تێكشكاندنی به‌های سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌خلاقی هه‌ڵبژاردنه.\nپێویسته مۆدێلی به‌ڕێوه‌بردن و ده‌وڵه‌تداری ئه‌مه‌ریكا (دوو حزبی)، یان ئه‌وروپا (هاوپه‌یمانی و ڕێككه‌وتنی چه‌ند حزبێك) بكرێت به بنه‌ما بۆ به‌ڕێوه‌بردنی ده‌سه‌ڵات. كارێكی سه‌رشێتانه و مه‌ترسیدار ده‌كرێت كاتێك ده‌سه‌ڵات له‌سه‌ر بنه‌مای ڕه‌چاوكردنی به‌رژه‌وه‌ندی حزبی دابه‌ش ده‌كرێت، هه‌روه‌ها به‌ره‌و خۆكوژی سیاسی ده‌چین كه فره‌حزبی وه‌ك پرسێكی كاریكاتێری مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كرێت، یان وه‌ك كارتۆن و پاشكۆبوون مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ بنه‌ماكانی فره‌یی سیاسی ده‌كرێت.\nبۆیه پێویسته یه‌كێتی و پارتی و لایه‌نه براوه‌كانی هه‌ڵبژاردن چه‌مكی (ده‌سه‌ڵات) و به‌ڕێوه‌بردنی ده‌وڵه‌ت و ده‌وڵه‌تداری كه ده‌بێ هێزی براوه به‌ڕێوه‌ی ببات، له خه‌یاڵی خۆیان كه بریتییه له خراپ به‌كارهێنانی چه‌مكی فره‌حزبی، ده‌ربێنن و ده‌ستپێكێكی نوێ ڕۆبنێن. فره‌حزبی و به‌دیهێنانی ده‌نگ له هه‌ڵبژاردن پێوه‌ره بۆ ڕێژه‌ی نوێنه‌رایه‌تی له په‌رله‌مان، به‌ڵام نابێته پێوه‌ر بۆ ئه‌وه‌ی به‌زۆری زۆرداری و له‌ڕێی خۆسه‌پاندنه‌وه له ده‌سه‌ڵات و حكوومه‌تیشدا ڕێژه و كورسی و پله‌یان هه‌بێت.\nحزبی زۆرینه، یان به‌ته‌نیا ئه‌گه‌ر توانا و ڕێژه‌ی یاسایی له په‌رله‌مان هه‌بێت، یان له‌ڕێی هاوپه‌یمانی سیاسی له چوارچێوه‌ی به‌رنامه و پرۆگرامی سیاسی حكوومه‌ت پێكدێنێت. نه‌ك وه‌ك ئه‌وه‌ی له كوردستاندا لایه‌نه‌كان بیری لێ ده‌كه‌نه‌وه، ده‌یانه‌وێ ده‌سه‌ڵات و حكوومه‌ت به له‌توپه‌تكراوی به‌سه‌ر خۆیاندا دابه‌ش بكه‌ن. له‌ناو حزبیشدا ئه‌م ده‌سه‌ڵاته به‌سه‌ر ته‌یار و گرووپه ناكۆك و ئینتیما كه‌سییه‌كان دابه‌ش بكرێت.\nدابه‌شكردنی ده‌سه‌ڵات واته دابه‌شكردن و لاوازكردنی ده‌وڵه‌ت و حكوومه‌ت، ئه‌مه ده‌بێته هۆی لاوازبوونی متمانه‌ی هاووڵاتی به دیموكراسی و فره‌حزبی و پرۆسه‌ی سیاسی، هه‌روه‌ها كۆسپیش له به‌رده‌م پرۆگرامی خزمه‌تكردن و ڕاپه‌راندنی به‌شێوه‌ی دادپه‌روه‌ر و یه‌كسان و یه‌كگرتوو و سه‌رانسه‌ری دروست ده‌كات. ئه‌وكاته خزمه‌تگوزاریش ده‌كه‌وێته ژێر هه‌ژموونی ئه‌م دابه‌شكردنه‌ی له ده‌سه‌ڵات و حكوومه‌ت ڕوو ده‌دات. ئه‌مه‌ش ئاساییه ببێته هۆكار بۆ به‌دیهاتنی جیاوازییه‌كی گه‌وره‌ی خزمه‌تگوزاری له نێوان زۆنه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی حزبه‌كان، نه زۆنه یه‌كسان و هاوبه‌شه‌كه‌ی ژێر ده‌سه‌ڵاتی حكوومه‌ت و ده‌سه‌ڵات.\nبۆ ئه‌وه‌ی یه‌ك هاووڵاتی و یه‌ك ڕه‌وشی یه‌كسان و هاوسه‌نگ و دادپه‌روه‌رانه بۆ خزمه‌تگوزاری هه‌بێت، پێویسته یه‌ك ده‌سه‌ڵات و یه‌ك حكوومه‌ت هه‌بێت. له هه‌ڵبژاردن ڕكابه‌ری و چاودێری ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزسیۆنیشدا پێویسته فره حزبی سیاسی هه‌بێت. ده‌سه‌ڵاتی بێ ركابه‌ری و بوونی ئۆپۆزسیۆن، وه‌ك ئه‌وه‌یه نه‌خۆشێك به‌هه‌ڵه ده‌رمانی چاره‌سه‌ر به‌كار بێنێت.


تیۆری دەق و راڤەكردنی دەق | ماڵێک لە ئاسمان\nئەدەب و هونەر ئامانجیان گەیشتن نییە بە حەقیقەت، بەڵكو خۆشەویستییە، درووستكردنی جوانترین شێوەی پەیوەندیكردنی مرۆیانەیە"\nبەگوێرەی ئەو بیروباوەڕانەی كە باون، رۆلان بارت بەو شێوەیە پێناسەی دەقی كردووە: كە گوایە دەق ئەو رووە دیارەی كاری ئەدەبییە، یان ئەو تانوپۆیەیە كە لە وشەی ریكوپێك و بەنێویەكداچوو درووست بووە. كاری ئەدەبی دەبێ مانایەكی دیار و تەنیا و پتەو بەدەستەوە بدات. لەبەر ئەوەی وشە و رەوایەتی وشە ئەو جێكارەیە كە هەرگیز ناڕووشێ و ئەو جێگیربووەیە كە ناسڕێتەوە، بۆیە دەبێ ئەو مانایەی كە نووسەر دەیەوێ بە كارە ئەدەبییەكەی ببەخشێ لەپێشدا چاك هەڵیسەنگێنێ و لێكیبداتەوە، چونكە دەق دەبێتە چەكێك لەڕووی بیرچوونەوەو شێواندن و رووگۆڕین، كە ئاخاوتن بۆی هەیە لە دوارۆژدا بەسەریدا بسەپێنێ. بۆیە دەبینین تیۆری دەق پەیوەندییەكی تووندو تۆڵ و مێژوویی تەواوی بە هەندێ لە دەزگاكانی وەكو رێسا و ئەدەب و فێركردن هەیە و دەق لە بەشداریبوون وەك (نووسراوێك) و لە گرێ كۆمەڵایەتیەكان وەك بابەتێكی ئەخلاقی دەبینرێت، كە خۆی لەبەردەم رێز و رەچاوكردندا دەسەپێنێ، سەرەڕای ئەوەی لە بەرانبەردا زمانێكی پڕ بەهای وا دەخاتەوە، كە نەدەپێورێ نە دەتوانرێت دەست بەسەر جەوهەرەكەیدا بگیرێت. ئەو لە دڵنیاییدایە.\nلەدوای ئەو هەژانە ئەبستمۆلۆژیانەی لە بواری زانستە پەیوەندارەكان بە ئەدەبەوە روویاندا، وەكو شێوازگەری و شیكردنەوەی گوتار و زمانەوانی رستە و شیكردنەوەی دەروونی، هەروەها ئەو بوارانەی كە لەگەڵ كۆمەڵەی "تیل كیل" لە سیمۆتیكای ئەدەبیدا خۆیان نواند، بەگشتی لەبارەی دەقەوە گەیشتینە تێڕوانینێكی دیكە، بۆ نموونە: لای "رۆلان بارت" تیۆری نوێ بۆ دەق دوورە لە دەسنیشان كردن و سنووردانان، لە لێكنزیكبوونەوەو دەستلێدانەوە نزیكە. ئەوەی دووەمیشیان هەر بە مەجازی دەمێنێتەوە. هەموو ئەوانەش لەسەر نەتوانینی پێناسەكردنی دەق دەوەستێ، چونكە دەق هەر بۆچوون نییە (قەڵەمیش لەبری ئەوەی پێناسەی دەق بنووسێ، گوتار دەربارەی دەق دەنووسێت، ئەویش خۆی لەخۆیدا دەبێتە دەق، بەپێی دەق و كاتێك كە دەق خۆی وەك ئەو بۆشاییە كۆمەڵایەتییە دەنوێنێ، كە نە هیچ زمانێك لە هێمنیدا و نە هیچ خودێكیش وەكو داوەر و گەورە و بەرێز و شیكەرەوە و رێنیشاندەر و لێكهەڵوەشێنەر بەجێدەهێلێ، ئیتر دەگەینە ئەوەی كە تیۆری دەق لەگەڵ پرۆسیسەكردنی نووسیندا نەبێ لەگەڵ چیتردا یەكناگرێتەوە). چەمكی مەجازی دەق لای بارت پشت بەو بەراودكاریانە دەبەستێت كە (میتۆد، خوێندنەوە، رەگەز، دەلیل، فرەیی، تەكنۆلۆژیا، چێژ) لەخۆ دەگرێت.\nلە میتۆددا جیاوازی نێوان "دەق" و "كاری ئەدەبی" هەتا ئەگەر بەگوێرەی بەهاش بێت، نە جیاوازییەكی ماددییە، نە كاتییە. چونكە كارە كۆنەكان بەزۆری دەتوانرێ بە دەق ناو بنرێن. بەڵام گەلێجاران كاری ئەدەبی نوێ لەگەڵ دەق یەكناگرێتەوە. جیاوازی نێوانیشیان بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە كارەكە بۆخۆی پارچەیەكە لە ماددە، كەچی دەق بوارێكی میتۆدییە: یەكەمییان بەردەست دەكەوێ، دووەمییان بەر زمان.\nجیاوازی نێوان دەق و كار ناچێتە نێو رێزكردنێكی هەڕەمییەوە، یان ئەدەبی باش و ئەدەبی خراپ. هەروەك چۆن ناچێتە خانەی دابەشكردنی رەگەزەكانی شیعر و رۆمان و شانۆ... ئەوەی كە دەق دیاری دەكات بەپێچەوانەی كاری ئەدەبییەوە، ئەو لێكترازانەیە كە "دریدا" تووشی دەبێ. واتە لێكترازانی بیری بەكارهێنراو و بەربڵاو، لێكترازانی خودی بكەر هەروەها لێكترازانی لەرزۆك و تووندوتۆڵی بكەر لەسەر جوگرافیای لاپەڕەدا. سەرەڕای لێكترازانی خودی زمان و لێكهەڵوەشانەوەی پێوەرەكانی. ئەو لێكترازانانەش خۆی لە خۆیدا گیروگرفتی پۆلینكاری دەخولقێنن... لەبەر ئەوەی دەق بەردەوام هەوڵی راكردن لە چوارچێوەكان دەدات، بەدیوەكەی دیكەش چێژ و خۆشی لە رەتكردنەوەی تەقلید و كاوێژكاری وەردەگرێ و دەبێتە هاوڕێی شۆك و هەژان و بەربڵاوبوون و رەتكردنەوەی هەموو زۆركارییەك بە تایبەتی ئەوانەی پەیوەندییان بە ئاستی پێكهاتەی زمانەوانییەوە هەیە.\nبارت پێیوایە كە كار، بەرهەمی ئەدەبی دەئاخنێتە نێوان دوو مەدلولەوە: فیۆلۆژی "ئاشكرا" و ئەویتریشیان "شاراوە". بەڵام دەق جگە لەو مانایەی كە بەرەو بیرۆكەی یاری پێكردن و پووچگەرایی دەچێ، هیچ بوارێكی دیكەی نییە. ئەو بیرۆكەیە دەق لە لۆژیكی تێگەیشتن رزگار دەكات و دەیخاتە ژێر ركێفی لۆژیكی ئیدیۆمەوە. كەواتە دەق هێلەكانی تێگەیشتن ناكێشێ هەر تەنها هێلەكانی قەبارە نەبێت، هێلەكانی قەبارەش ئاماژە بە دەلالەت ناكات، بەڵكو دەبێتە بونیادتنەری خاڵی نەبوون، ئەویش بەهۆی ئەو توانا رەمزییانەی كە دەق لە پێچەكانییەوە لەخۆی گرتووە، واتە بەهۆی زۆربوون و فرەیی مانا لەنێو دەق، نەك بە تەنیا وێنە.\nلەبارەی فرەییەوە بارت دەڵێ: كاری تاك سرووتی، لەگەڵ دەق پێچەوانە و دژ دەكەوێتەوە. لەبەر ئەوەی دەق فرەییە، بۆیە لەسەر ئاستی بۆچوون و فیكر، فرەیی دەخولقێنێ و فرەییش بۆخۆی سرووشت و بونیادی دەقە. لێرەدا دەق چەند مانایەكی جیاواز لەخۆ دەگرێ نەك چەند مانایەكی وێكچوو. هەر لەبەر هەندێ لە تواناماندا نییە دەق بخەینە ژێر ركێفی خۆمانەوە، وك چۆن دەمانەوێ راڤەی بكەین و راڤەكانی خۆمانی بەسەردا بسەپێینین. كەواتە بۆ راڤەكردنی دەق هیچ رێگەیەكمان لەپێشدا نییە، جگە لە تەقاندنەوەی دەق نەبێ (بۆیە كۆمەڵگەكان هەرچەند بیری لێبكەنەوەو بڕیاری لەسەر بدەن، ئەو ناگیرێ و هەمیشە بەنێویاندا رەتدەبێ و لێیان تێدەپەڕێ) هەر ئەوەشە وا لە دەق دەكات بە نەمری بمێنێتەوە، چونكە دەق بە تەنیا یەك مانا ناسەپێنێتە سەر خەڵكانێكی جۆراوجۆر، بەڵكو چەندین مانای جۆراوجۆر دەخاتە بەردەم تاكە كەسێ. كەواتە دەق لەگەڵ كاری ئەدەبی و فەلسەفە تاك لایەنەكاندا لە دژایەتییەكی جەوهەری دایە. دەق جێبەجێكراو و ئامادەكراو و كۆتاییدار و لە قوتوكراو نییە.\nئەو كارە ئەدەبییەی كە دەكەوێتە بەر دەستمان بە جیهانەوە بەندە و لەو رێگەیەشەوە نووسەر كارەكەی بەدەست دەهێنێ، ئەوەش ئەوە ناگەیەنێ كە خوێندنەوە بخرێتە نێو قالبی رێزگرتنی ئەو مانایەی كە نووسەر مەبەستیەتی، چونكە ئەوەیان دژی نوێخوازی دەوەستێ. بەڵام دەق شۆڕش بەسەر ئەدەبدا بەرپا دەكات، زمانی نووسەر تێكدەشكێنێ و دووبارە دابەشی دەكاتەوە و دایدەڕێژێتەوە، وەك چۆن نووسەر ئەو كارە لەگەڵ جیهاندا دەكات. بەڵام لە دەقدا نووسەر بوونی نییە، تەنها ساتی بەرهەمهێنان نەبێ، نەك ساتی كۆتایی بەرهەمەكە (ئەو شتەی كە مەسەلەی راستگۆیی و بڕوای ئەخلاقی ئەدەبی، ئاشكرا دەكات). ئەو نووسەرەی یان ئەو "من"ەی كە دەق دەنووسێ وەكو بارت دەڵێ: جگە لە منێكی وەرەقەیی، چیتر نییە.\nئەو خوێندنەوەیەی بەكاری ئەدەبییەوە پەیوەستە، بۆ خوێنەر ئیستهلاكی و گرێدراوە بە حەرفییەتی دەق و ماناكەیەوە و كارە ئەدەبییەكە بۆی نییە رۆڵی دەق وازی بكات. لە روانگەیەكی دیكەوە دەق خوێندنەوەیەكی بەرهەمهێنەری بنەڕەتییە لە پێگەیاندن و گۆڕینی خوێنەر بۆ نووسەر، ئەویش كاتێك بەرهەمی ئەو دەقە لە رێگەی هەڵوەشاندنەوە و وەرگرتنی پۆزەتیفانەوە بۆ بەرژەوەندی خۆی دەگەڕێتەوە.\nچێژ بە پێچەوانەی كاری ئەدەبی ئیستهلاكییەوە بە پەیوەندییەكی تووند و تۆڵەوە بە دەقەوە گرێدراوە. دەقیش لە هەموو لایەكەوە بە چێژەوە دەلكێ. تەنانەت هێندێجاران چێژ دەبێتە هۆی ژیاندنەوەی دەق، ئەویش لە رێگەی بەرزەك و یاری كردن بە وشە و فرە دەلالییەوە، كە هۆكارێكی بنەڕەتی ئەو ژیاندنەوەیە... رۆڵ و پەیوەندی نێوان نووسەر و خوێنەر (نووسین و خوێندنەوە) هەڵدەگێڕنەوە، تا ئەو سنوورەی كە تیۆری دەق و چێژی دەق دەبنە دژی زانست و راپۆرتكارییەكانی زانست.


"خالید شوانی و فوئاد حوسێن بۆ وەزارەتی داد و وەزارەتی دەرەوە کاندید دەکرێن" - هيوای کۆرد\nقوباد تاڵەبانی: بەكردنەوەی وێستگەی خەبات 10%ی كارەبای هەرێم زیاد دەبێت 50 خوله‌ك ago\nHome هەواڵ کوردستانی “خالید شوانی و فوئاد حوسێن بۆ وەزارەتی داد و وەزارەتی دەرەوە کاندید دەکرێن”\n“خالید شوانی و فوئاد حوسێن بۆ وەزارەتی داد و وەزارەتی دەرەوە کاندید دەکرێن”\nپەرلەمانتاری پارتی دیموکراتی کوردستان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، خالید شوانی و فوئاد حوسێن کاندیدی هێزە کوردستانییەکانی ناو ئەنجوومەنی نوێنەران دەبن بۆ وەرگرنی پۆستەکانی وەزارەتی داد و وەزارەتی دەرەوە.\nلەمیانی لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا بۆ ماڵپەری سۆمەریە نیوز، عیماد باجەلان، پەرلەمانتاری پارتی دیموکراتی کوردستان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق ئاماژەی بەوە کرد کە خالید شوانی و فوئاد حوسێن کاندیدی هێزە کوردستانییەکانی ناو ئەنجوومەنی نوێنەران دەبن بۆ وەرگرنی پۆستەکانی وەزارەتی داد و وەزارەتی دەرەوە.’\nهاوکات ئەو پەرلەمانارە رایگەیاند کە جیهێشتنی وەزارەتی دارایی و وەرگرتنی وەزارەتی دەرەوەی عێراق بۆ کورد نیشاندەری ئەو پشتگیرییەیە کە هێزە کوردییەکان بۆ کابینەکەی مستەفا کازمی دەریانخستووە.\nشایەنی باسە باجەلان وتوویەتیشی، “وەکو ئەوەی سەرۆکوەزیران رایگەیاند، سەرجەم وەزارەتەکان پڕدەکرێنەوە بەر لە جەژنی رەمەزان”.\nلە لایەکی دیکەوە باجەلان ئەوەسی خستەڕوو کە لەرابردوو وەزارەتی دەرەوەی عێراق بۆ ماوەی ٩ ساڵ دراوەتە هشیار زێباری و دواریش وەزارەتی دارایی پێسپێردراوە و ناوبراو بە شێوەیەکی پیشەیی ئەرکەکەی خۆی جێبەجێ کردووە.\nئەمریکا پڕۆژەیاسای جێبەجێکردنی ئاگربەستێکی جیهانی رەتکردەوە


لە بەریتانیا پۆستەرەكانی خۆپارێزیی لە كۆرۆنا دیكۆمێنت دەكرێن – Knwe.org\nسەرەکی » زانست » لە بەریتانیا پۆستەرەكانی خۆپارێزیی لە كۆرۆنا دیكۆمێنت دەكرێن\nلە لەندەنی پایتەختی بەریتانیا وێنەگرێكی رۆژنامە بەدەیان تابلۆی رێنماییە خۆپارێزییەكانی دژ بە ڤایرۆسی كۆرۆنا بۆ مێژوو دەكاتە دیكۆمێنت.\nئەو وێنەگرە ناوی ( ماتیۆ چاتل)ە و تا ئێستا (270) وێنەی تابلۆی رێنماییەكانی دژ بە كۆرۆنای گرتووە كە تایبەتن بە بەڵای كۆرۆنا، ئەمەش بەمەبەستی دیكۆمێنتكردنی وەك بەشێكی گرنگی مێژوویی لە بەریتانیا.\nلەگەڵ بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە بەریتانیا لە سەرتاسەری لەندەن دەستكرا بە بڵاوكردنەوەی پۆستەری رێنماییەكان لەسەر زەوی بە مەبەستی بیر خستنەوەی هاووڵاتیان بۆ پەیڕەوكردنی رێساكانی دووریی كۆمەڵایەتی و چۆنیەتی وەستانیان لەكاتی ڕیزبوونیان لەسەرەدا كە مەبەست لەوەش رێگرتن بوو لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا.\nزۆرجار ئەو پۆستەرانە كە بریتیە لە وێنەی روونكردنەوەی زانیاریی لە شێوەی تابلۆ لەسەر زەوی دوكان و بازار و شەقامە بەرد ڕێژەكان بە بۆیە دروست دەكرێن یان لە شێوەی چەسپ دەلكێنرێن بە زەوی ئەو شوێنانەوە و لەلایەن ئەنجومەنە ناوخۆییەكانەوە دروست دەكرێن و هەریەك لەو ئەنجومەنانە دیزاینی تایبەت بە خۆیان هەیە، هەروەها بازاڕە گەورەكان و كۆمپانیاكانیش بە هەمان شێوە دیزاین و تابلۆی تایبەت بە خۆیان هەیە»\nماتیۆ لەكاتی كارەكەی و گەڕانی بەو شوێنانەدا بە كامێراكەی وێنەی گرتوون ، لەمبارەیەوە وتی» سەرەتا وێنەكان كەم بوون و تەنها بۆ كات بەسەربردن بوو، دواتر بووە پڕۆژەیەك و دەمزانی كە دەبێت زۆر باشتر كاری بۆ بكەم»\nماتیۆ وتیشی» زۆر جار لە شوێنیكدا پۆستەرێكی رێنمایی دەبینین كە رۆژگار كاڵیكردۆتەوە و كەمترین شوێنەواری ماوەتەوە لەدڵی خۆمدا دەڵێم ئەم تابلۆیانەش رۆژگار كاریان تێدەكات و رۆژێك دەبێت دەبنە بەشێك لە رابردوو».\nهەروەها دەڵێت»كاتێك وێنەم دەگرت، هەندێك كەس بەسەرسوڕمانەوە لێیان دەپرسیم بۆ وێنەی قاچت دەگریت؟، بەڵام كاتێك بۆم رووندەكردنەوە كە وێنەی پۆستەرەكانی سەر زەوییەكە دەگرم تێدەگەیشتن و زۆربەیان دەیانگوت ئەو دۆخەی تێیدا دەژین كاتییە وەك ئەو پۆستەرانەی سەر زەوییەكە «.\nوتیشی» ئێمە لە سەردەمێكی گرنگی مێژوودا دەژین، ئەو نیشانە و هێمایانە یەكێك لە لایەنەكانی ئەم سەردەمە لە خۆ دەگرێت».\nماتیۆ ئاماژەی بەوەداوە كە وێنەكانی بردووە بۆ پڕۆژەی ( ئەرشیفی چاودێریی گشتیی) كە پرۆژەیەكە و هەموو بابەتەكانی ژیانی رۆژانەی بەریتانیا ئەرشیف دەكات بۆ نەوەكانی داهاتوو و ئەوانیش كارەكەیان پێ باش بوو.\nئەو وێنەگرە باسی لەوەش كردووە وەك هەموو قەیرانێكی تری مێژوو پێویستە ئەم سەردەمەش تۆمار بكرێت و وتی» هەرچەندە خەڵك خوازیارن كە ئەم سەردەمە كۆتایی بێت و بیریان بچێتەوە، بەڵام ئەوەی ئێستا خەڵك لێی بێزارن ڕەنگە بۆ نەوەكانی داهاتوو شتێكی تر بێت و بە جۆرێكی تر لێیبڕوانن»


ڕێوڕەسمی ڕێزگرتن لە ٢٦ی ڕێبەندان لە بارەگای ناوەندیی کۆمەڵە بەڕێوەچوو\nپاش نیوەڕۆی ئەمڕۆ چوارشەممە، ١٤ی فێوریەی ٢٠١٨ی زایینی، بەرابەر بە ٢٥ی ڕێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی، ڕێوڕەسمێکی شکۆدار بە بەشداری ژمارەیەکی بەرچاو لە کادر و پێشمەرگە و ئەندامانی سەرکردایەتی کۆمەڵە بۆ ڕێزگرتن لە ٢٦ی ڕێبەندان، ساڵڕۆژی ئاشکرابوونی خەباتی نهێنی کۆمەڵە لە بارەگای ناوەندیی کۆمەڵە بەڕێوەچوو.\nسەرەتای ڕێوڕەسمەکە بە خوێندنەوەی پەخشانێک لە لایەن پێشکەشکاری ڕێوڕەسمەکە (هاوری سمکۆ بەنەفشی) و سروودی بانگەواز، سروودی ڕەسمی کۆمەڵە دەستی پێکرد.\nپاشان بۆ ڕێزگرتن لە یادی ئازیزی هاوڕێی ڕابەر و دامەزرێنەر کاک حەمەحسێن کەریمی و سەرجەم گیانبەختکردووانی کۆمەڵە چەند ساتێک بێ‌دەنگی ڕاگیرا.\nدواتر پەیامی هاوڕێ عەبدوڵڵا موهتەدی سکرتێری گشتی کۆمەڵە بە بۆنەی ٢٦ی ڕێبەندان، لە گرتەیەکی ڤیدیۆیی دا بڵاوکرایەوە.\nپاش تەواوبوونی پەیامەکەی هاوڕێ عەبدوڵڵا موهتەدی، پەیامی کومیتەی ناوەندیی کۆمەڵە بە بۆنەی ٢٦ی رێبەندان لە لایەن هاورێ کاکۆ عەلیار (ئەندامی کومیتەی ناوەندیی کۆمەڵە) پێشکەش بە بەشداربووانی ڕێوڕەسمەکە کرا.\nلە درێژەی ڕێوڕەسمەکەدا پەخشانێک بە بۆنەی ٢٦ی ڕێبەندان کە لە لایەن هاوڕێ جەمشید بەهرامیەوە بۆ ڕێوڕەسمەکە نێردرابوو لە لایەن هاورێ ئەردەڵان فەرەجی‌یەوە خوێندرایەوە.\nپاشان، ڕاپۆرتێکی تەسویری کە لە پەروەردە و ڕاهێنان لە فێرگەی پێشمەرگایەتی کۆمەڵە ئامادە کرابوو لە لایەن ڕۆژهەڵات تی‌ڤیەوە بڵاوکرایەوە.\nدواتر پەیامی تەشکیلاتی زاگرۆسی کۆمەڵە ڕوو بە چالاکانی ناوخۆی کوردستان لە لایەن هاوڕێ سمکۆ بەنەفشی پێشکەشکاری بەرنامەکە پێشکەش بە بەشداربووان کرا.\nلە کۆتایی بەشی یەکەمی ڕێوڕەسمەکەدا پەیامی ڕێکخراوە جەماوەرییەکانی کۆمەڵە لە لایەن هاوڕێ ئیدریس ئابجامە خوێندرایەوە.\nبەشی دووهەمی ڕێوڕەسمەکەش تەرخان کرا بۆ شادی و خۆشی بەشداربووان و بەم شێوەیە ڕێوڕەسمەکە کۆتایی هات.


مەمکدانێک کە موبایلەکەت شارژ (بارگە) دەکاتەوە | kurditgroup\nمەمکدانێک کە موبایلەکەت شارژ (بارگە) دەکاتەوە\nمەمکدانێک بە سولار (solceller) و کونێکی یو ئس بی (usb-port)یەوە دەتوانێ لە لێواری ئاوەکاندا موبایلەکەت شارژ (بارگە) بکاتەوە. داهێنەری ئەم کەرەستەیە، دیزاینەری ناسراوی ئامریکایی Andrew Schneider لە زانکۆی نیویۆرکە. ناوبراو لەم پێوەندییەدا بە نیترناشیوناڵ بیزنیز تایمز (International Business Times)ی وت:" من شتێکی سەرنجڕاکێشم نەبوو، پاڵمدا بە هاوڕێکەمەوە دا و پێم وت، من دەمهەوێ مەمکدانێک دروست بکەم کە لە لێواری ئاوەکاندا بیرەکەت بۆ سارد بکاتەوە."\nدوای ئەوەی یەکەم مەمکدانی دروست کرد، تووشی کۆسپ بوو، بۆ خۆی دەڵێ:\nـ یەکەم مەمکدان بەرینییەکەی هێندە نەبوو کە بتوانێ هێندە هێز و وزە بدا کە بتوانرێ بیرەیەک سارد بکاتەوە. لەبەر ئەوە گۆڕیم بۆ جۆرێکی دیکە کە وزەی کەمتری پێویستە، پاشان ئایپادەکەم پێوە گرێ دا، کێشەی نەما.\nشایانی باسە کە Andrew Schneider ئەم مەمکدانانە بە دەست دروست دەکا و بە نرخێکی ١٤٠٠ دلاری ئامریکایی دەیفرۆشێ.\n1 / Rawand8\nده‌ست خۆش بۆ هه‌واڵه‌که‌ت کاک حه‌مید بژیت هه‌ر سه‌رکه‌وتو بیت\nکاک حامید دەستخۆش بۆ هەواڵەکە.\nشارژ charge بە کوردی دەبێت بە بارگە، بارگەکردن.\nسپاستان دەکەم. سپاس بۆ کاکە ئاراسی بەڕێزیش. لە وشەیەکی فەراسنەیی کەڵم وەرگرت کە لە زۆر وڵاتدا بەتایبەتی کە فارسی و لە کوردی رۆژهەڵاتیشدا زۆر باو بوو. دەتوانم بڵێم ئنتەرناشیوناڵە. هەرچێ سەرم هێناو سەرم برد نەمزانی بۆ شارژ بووە بە بارگە! هیچ کێشەم لەسەر وتەکەی جەنابت نیە و زۆر سپاسیشت دەکەم، بەڵام کە وابوو شارژ بوو بە بارگە ئەی بە "بارگە" بەڵێین چی؟ بۆ وێنە لە کوردەواریدا زۆر جار دەڵێن فڵان کەس بارگە و بنەی پێچایەوە، بە تەمای کۆچە. هەر بژیت.\n4 / Karo\nده‌ست خۆشیتان لێ ده‌که‌م، به‌ڕاستی لای من گرنگترین شت ئه‌وه‌یه که زمانی ته‌کنۆلۆژی به وشه سه‌رچاوه‌یه‌که‌ی خۆی بمینێته‌وه چونکه زۆرینه‌ی زمانانی تر له وڵاتانی تر هه‌مان وشه‌کان به‌کار ده‌هێنن، منیش زۆر به پێویست ده‌زانم که زمانی کوردی له‌م بواره‌دا پێشکه‌وتوو بێت به‌ڵام زۆر وشه هه‌نه بوینه‌ته وشه‌ی جاده که میله‌ته‌که بۆ خۆی ئه‌م جۆره وشانه دروست ده‌کا، ئێستا برۆ له هه‌ولێر هه‌تا به‌یانی بلێ مۆبایله‌که‌م بارگه ده‌که‌م که‌س تێناگا به‌لام بلێ مۆبایله‌که‌م شه‌حن ده‌که‌مئه‌وه زۆر ئاساییه لایان و پێی ده‌دوێن. هه‌ر سه‌رکه‌وتوبن\nدەست خۆش داهێنانێکى چاکە\nخۆزگەم بۆ پیاوانیش شتێک بکرابوایە بۆیان | یان شتێکى هاوپەیوەندى نێوانیان بکرابوایە\n@ بۆ زمانى تەکنەلۆژیا منیش هەمان بۆچوونى Karo ئەوە هەڵدەگرم\nڕێزدار Karo , زکورد فەرهەنگی کوردی - ئینگلیزی تایبەت بە تەکنەلۆژیای زانیاریەکانی چێکردوە نەوەک عربی - ئینگلیزی شەحن عربی یە بۆچی پێو عەیبە ئەگەر بێژەرێکی کورد بڵی تۆپەکە ڕۆی بەڵام عەرەبێ بڵێ هۆووو کورە روح روح ..... , مەسەلەکە ئەوەیە ڕاهاتنی ئەوێ ئینا تا بتاوانم وشەی کوردی بەکارەبەم .\nسەیاری سەلاجەکەمان فیوزی کردووە، بردمە لای وەکیلی ڕەئیسی شەریکەی عەبدولمەجید لە مەفرەقەکەی تاسڵوجە. ئەوانیش ناردیان بۆ تەسڵیح، دیارە وەرشەی خاصیان هەیە، هەر لەوێش مەکائینە زەخمەکان ....هتد\nئەوە زمانی سووقییە! کە ناشێت بۆ زانست و بۆ ئێمە.\nکاکی من و بەڕێزەکانم،\nئیمە بەئێستاشەوە لە قۆناغی لە ناوچوون دەژین( بڕۆ تەماشای تکریت و خوراسان و هەمەدان و تونجەلی و ...هتد بکە. کورد و زمانەکە بوون بە مێژووییەکی سڕاوە)، دەبێت هەزار جار لەوەی هەیە زۆرتر بەکوردیکردن بەردەوامبێت. ئێمە جیاوازین لەو میللەتانەی تر کە وشەی هاوبەشیان هەیە.\nسەبارەت بە بارگە: شەحن، نە زمانی تەکنەلۆژیاییە نە زمانی ئەو میللەتەشە یان ئەو کەسەیە پاتری یان هاوشێوەی دروستکردبێت. وە کاتێک لە بازاڕ بۆ دووکاندار باسی فیزیا بکەم بەکوردی، مەجبورم وا قسە بکەم ئەو تێبگات. ئەگەر هاتە سەرخوێندن، دەبێت دەستەواژەی زانستی و کوردی بەکاربەرم (تا ئەو ئەندازەیەی زمانناسان دایانناوە) وشەگەلی وەکو : تاودانی تەنیی، بارستەچڕی، تەژێی لە چەقەوە و ...هتد بەکاربەرم. ئەم وشانە جێگیربوون. یەکەم جاریش کە وشەگەلی کوردی هاتن هەمووی جێگای نەشاز و کۆمەڵێک وەکو ئێوە دەیانوت وەکو خۆی بێت بڕوانە لە ئەدەبیاتی کوردی کلاسیکی و ئێستە لە ڕووی وشەسازیی و ڕێنووسەوە.\nوە ئاساییشە ئەگەر وەکو هەموو میللەتانی دنیا وشە لەیەکترەوە وەربگرین، بەڵام دەبێت زۆرینەی یاخود هیچ نەبێت لە نیوەزێتری فەرهەنگەکەمان خۆماڵی بێت. سەرەتا بەزمانی کەسانێک نەنگە یان قورسە، بەڵام هاکا توێژی داهاتوو دەقی پێوەگرت.\nنەتەوە ئەو کاتە زیندووە، کە زمانی هەبێت.


هەولێر: نرخی پشکنینی کۆرۆنا بۆ قوتابییان و مامۆستایان کرایە بێبەرامبەر\nتوانا مەحموود بەڕێوەبەری سەنتەری زانکۆ بۆ پشکنینی کۆرۆنا، بە ماڵپەڕی فەرمیی پارتی راگه‌یاندووه"لە سەنتەرە تایبەتەکانی سەر بە حکوومەت پشکنینی کۆرۆنا بەرامبەر بە 60 ھەزار دیناری عێراقی دەکرێت، بەڵام پشکنینی کۆرۆنا بۆ قوتابییان و مامۆستایانی زانکۆ و کەرتی پەروەردە بێبەرامبەرە، ئەوەش وەک ھاوکارییەک بۆ لەبەرچاوگرتنی ڕەوشی ئابووریی قوتابیان و مامۆستایانی خۆشەویست".\nبەڕێوەبەری سەنتەری زانکۆ وتی"لە سەنتەرەکەمان تەنیا پشکنین بۆ ئەو کەسانە دەکەین کە گەشت بۆ دەرەوە دەکەن، بە وەرگرتنی نرخی پکشنین کە 60 ھەزار دینارە".\nد. توانا مەحموود ڕوونی کردەوە"ھەر لە سەنتەرەکەی ئێمە بڕیار دراوە بەبێ بەرامبەر پشکنین بۆ قوتابییان و مامۆستایانی زانکۆ و کەرتی پەروەردە بکرێت، بەڵام بۆ ھاووڵاتییانی ئاسایی، سەنتەر و بنکەی دیکە ھەیە و نرخی پشکنین دیاری کراوە بە بڕیاری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان".


توركیا: به‌شوودانی كچان له نۆ ساڵی شه‌رعه و ئاسایییه – Takalami | تكلمي\nتوركیا: به‌شوودانی كچان له نۆ ساڵی شه‌رعه و ئاسایییه\nپارتی جەهەپەی ئۆپۆزسیۆن و چالاكانی توركیا بە توندی ڕەخنە لە لێدوانێكی سەرۆكی كاروباری ئاینی لە توركیا دەگرن و داوا دەكەن لێكۆڵینەوەی لەگەڵ بكرێ و بە هیچ شێوەیەك نابێ ڕێ بدرێ، كچانی تەمەن نۆ ساڵ بەشوودانیان ببێتە شتێكی ئاسایی و ڕێگەپێدراو.\nتا ئێستە بە پێی یاساكانی توركیا، هەر كچ و كوڕێك تەمەنیان كەمتر لە 18 ساڵ بێ، ڕێ نادرێ هاوسەرگیری بكەن، بەڵام دەستەی بەڕێوەبردنی دامەزراوە ئاینییەكان لە توركیا، دەیەوێ چەند بنەما و خاڵێكی شەرعیەتی ئیسلام لە وڵاتەكە بچەسپێنێت، یەكێك لەوانەیش ئاسایی بوونی هاوسەرگیری كچانە لە تەمەنی نۆ ساڵان.\nلە ماوەی ڕابردوو سەرۆكایەتیی كاروباری ئاینی توركیا “دیانەت” لە ڕاگەیەنراوێكدا لە پێگەكانی ئینتەرنێت بڵاوی كردووەتەوە، تەمەنی پێگەیشتنی كچان دیاری دەكات و ئاماژەی داوە، بەگوێرەی شەریعەتی ئیسلام، سەرەتای تەمەنی پێگەیشتن بۆ كوڕان 12 ساڵییە و بۆ كچانیش نۆ ساڵییە، ئاسایییە هەر كەسێكیش لەو تەمەنانە كە بە تەمەنی پێگەیشتن دادەنرێن، هاوسەرگیری بكەن.\nئەو ڕاگەیەنراوەی دەستەی كاروباری ئاینی لە توركیا ناڕەزایی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا و چالاك و ژنان لە تۆڕەكانی كۆمەڵایەتی هاشتاگ و هەڵمەتێكی گەورەیان دژ بەو كارە دەست پێ كرد و بە توندی سەركۆنەی ئەو بەیاننامە و هەوڵەی سەرۆكایەتی كاروباری ئاینیی توركیایان كرد.\nهاوكات 30 پەرلەمانتاری پارتی گەلی كۆماری “جەهەپە” كە پارتەكەیان ئۆپۆزسیۆنی سەرەكیی حكوومەتی ئاكپارتییە، داوایان كرد بە پەلە دۆسیەی لێكۆڵینەوە لەسەر ئەو بابەتە بكرێتەوە و بە هیچ شێوەیەك نابێ ڕێ بدرێ كچان لەو تەمەنە بە شوو بدرێن. موراد باكان پەرلەمانتاری جەهەپە لە ئەزمیر لە تویتەری خۆی نووسیویەتی، لە یاسای مەدەنیی توركیا بە ڕوونی هاتووە، تەمەنی پێگەیشتن بریتییە لە 18 ساڵ، هاوسەرگیری بەر لەو تەمەن و پێشوەختە پێشێلی مافی منداڵ و ژن و مرۆڤە، بۆیە ئێمە وەك نوێنەرانی خەڵك بە توندی دژی ئەمە دەوەستینەوە.\nسەرەڕای ئەوەی یاسا لە توركیا تەمەنی 18 ساڵی بە تەمەنی پێگەیشتن هەژمار كردووە، بەڵام سەدان حاڵەتی هاوسەرگیری پێش ئەو تەمەنەیش لە توركیا تۆمار كراون، لە دادگانی وڵاتەكەیش بە ڕەزامەندی دایك و باوكی كچ یان كوڕ لە تەمەنی 17 ساڵی و 16 ساڵیش كچان بەشوو دراون و كوڕان هاوسەرگیرییان كردووە.


کوردیپێدیا - میرخان فەرەیدون ئەحمەد\n👫 میرخان فەرەیدون ئەحمەد | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nمیرخان فەرەیدون ئەحمەد\nلە دایکبووی 21-03-199821-03-1998 ی شاری سلێمانیسلێمانییە.یاریزانی تیپی تۆپی پێی تەباییە، یاری بۆ تازەپێگەیشتووەکانی یانەکانی سیروانی نوێ کردووە.\n#21-03-1998 | #سلێمانی |\n1. 👁 21-03-1998\n📅 رۆژی لەدایکبوون: 21-03-1998\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Feb 26 2018 9:13PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Apr 25 2018 10:43PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.2 93 KB Apr 22 2018 11:40PM سەریاس ئەحمەد\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 154 KB Feb 26 2018 9:17PM سەریاس ئەحمەد


چاودێری دارایی داوای گرێبەسته‌كانی دام و ده‌زگا حكومیه‌كان ده‌كات\n2019-07-16 [05:53 AM]\nدیوانی چاودێری دارایی هەرێمی كوردستان لە 10ی 6ی 2019 نوسراوێكی ده‌ركردووه و تێدا هاتووه، دەبێت ئەو گرێبەستانەی ئەنجام دەدرێن لە لایەن داموو دەزگاكانی حكوومەت بۆ دیوانی چاودێری دارایی بنێردرێن.\nنوسراوەكه ئاراسته‌ی ئەنجومەنی وەزیران كراوە، تێیدا هاتووه سەبارەت بە ناردنی گرێبەستەكان بۆ دیوانی چاودێری دارایی هەڵە تێگەیشتن هەیە و هەندێك گرێبەستیان بۆ دەنێرن ماوەیان بەسەرچووە یان هەیە پێویست بە ناردنی ناكات.\nدیوانی چاودێری دارایی جەختی كردۆتەوە، بەپێی دوو ماددە لە یاسای ژمارەی 2ی دیوانی چاودێری دارایی، دەبێت بەڵگەنامە و دۆسیە و گرێبەستەكانیان بۆ بنێرن، هه‌روه‌ها لە ماددەی 11 لەو یاسایەدا دیوان مافی ئەوەی هەیە وردبینی لە هەموو ئەو بەڵگەنامە و دۆسیە مامەڵە ئاشكرا و نهێنیانەی پەیوەندیان بە كاری داراییەوە هەیە بكات".\nچاودێری دارایی ئاشكرای كردووە، دەبێت داموو دەزگاكان هەموو ئەو گرێبەستانە یان بۆ بنێرن كە بەهاكانیان گرنگی هەیە بۆ گەنجینەی حكوومەت لەوانە گرێبەستەكانی(بەشداری كردن و سپاردنی ئەرك بە كەرتی تایبەت، هەروەها كڕین و فرۆشتنی ئامێر وكەلوپەل، لەگەڵ كۆمپانیا ناوخۆیی و بیانیەكان ئەو كڕینە لەسەر بودجەی جكوومەت بێت یان بودجەی قەرز و بەخشین.\nخالید هادی چاوشلی، سەرۆكی دیوانی چاودێری دارایی بە باسی گوت:" بەپێی یاسا چاودێری دارایی، بەشێوەیەكی رەها مافی ئەوەی هەیە داوای زانیاری لەسەر گشت گرێبسەت و دۆكیۆمێنت و دۆسیەی ئاشكرا ونهێنی كاروچالاكیەكانی حكوومەت بكات".


كاروانی مەعریفە و گەشەپێدان – پەڕە 3 – Knwe.org\nسەرەکی » ئابووری » كاروانی مەعریفە و گەشەپێدانپەڕە 3\nكاتێك لە سەدەی حەڤدەیەمدا سێوەكە بەربووەوە و بەر سەری ئیسحاق نیوتن كەوت، خۆی لەبەردەم حەقیقەتێكدا بینییەوە، كە تەنەكان بەرەو خوار دەچن و دەكەونە سەر زەوی، تێبینی ئەوەی كرد، ئەو كەوتنە كاریگەریی خۆی هەیە. لەسەر ئەم بنەمایە، دەستی بە توێژینەوە كرد لەسەر ئەو رووداوە، ئامانجەكەشی هەوڵدان بوو تا ئەو وێنە لۆجیكە مەعریفییەی دۆزرابۆوە، بە هەرسێ رەهەندەكەیەوە «رووداو، هۆكار و ئەنجام» تەواو بكات. لەسەر بنەمای ئەو وێنەیە، نیوتن لە دانانی « تیۆری راكێشانی زەوی» و كەوتنی تەنەكان داهێنانی تۆمار كرد، پێوەری بۆ بڕی خێرایی ئەو كەوتنە و كاریگەریی خێرایی گەیشتنی تەنی كەوتوو بەپێی بەرزییەكەی بۆ زەوی دیاری كرد. ئەم پرسە بووە ئەزموونێكی ناو تاقیگەكانی زۆربەی خوێندكارانی فیزیكی لە هەموو زانكۆكاندا.\nدەرفەتی كاركردن و توێژینەوە\nئەمەی باسكرا، نمونەیەكە لەسەر دۆزینەوەی راستییەكانی ژیان و داهێنان لە بونیاتنانی مەعریفەدا، ئەوە ئەو رێوشوێنانەیە كە بۆ گەیشتن بە راستییەكان و هەوڵی تێگەیشتنی لایەنە جیاوازەكانی دەگیرێتەبەر، تا مەعریفەی زیاتر بەدەست بهێنرێت و داهێنانی زیاتری تێدا بكرێت، هەروەها بەشداریكردنیشە لە كەڵەكەكردنی مەعریفەی مرۆیی. راستییەكانی دۆزینەوە زانستییەكان، بە گشتی سیفەتی یەكلاكەرەوەیان هەیە، بەوەی دەرئەنجامی دیاریكراو و جێگیریان هەیە، جێی قسەكردن و فرەڕای تێدا نابێتەوە، هیچ بۆچوونێك لەسەر هێزی راكێشانی زەوی نییە، بەڵكو ئەوە واقیعێكە دەبێ دركی پێ بكرێت. ئەم جۆرە مەعریفەیە لە زۆربەی بوارەكاندا هەیە، مرۆڤ بە درێژایی زەمەن لێی دەدۆزێتەوە و ئەو راستییانەش كۆتاییان نایەت، گەڕان بەدوای مەعریفە و درك پێكردنی، ئاستی دۆزینەوە و ئیستیعابكردنی تێدەپەڕێنێت، بۆ ئەوەی كار لەسەر دۆزینەوە و داهێنانی شێوازی نوێ بكات، كە چۆن بتوانرێت ئەو دۆزینەوە نوێیانە تەوزیف بكرێن و سوودیان لێ وەربگیرێت، بۆ ئەوەی باشتر ئیستیعاب بكرێن و بە ئاستێكی فراوانتر و قوڵتر كار لەسەر ئەو راستییانە بكرێت.\nراستیی هێزی راكێشانی زەوی و شرۆڤەكردنی لەلایەن نویتنەوە، هۆكارێك بوو بۆ دانانی «زانستی جوڵە» و پراكتیزە فرە و هەمەجۆرەكانی. لە پرسێكی هاوشێوەدا، دۆزینەوەی تواناكانی وزەی تاڤگە ئاوییەكان، وزەی با و وزەی خۆر، دەرفەتی كاركردن و توێژینەوە و چۆنێتی دانانی شێوازی سوود وەرگرتنی لێیان رەخساند، بەوەی ئەو وزە جیاوازانە بگۆڕدرێن بۆ وزەی كارەبا و بخرێنە خزمەتی مرۆڤایەتییەوە. بێگومان نمونەی تری هاوشێوەی ئەوانە زۆرن، كە تەنیا بە ئستیعاب كردنی مەعریفەكەیەوە نەوەستاون، بەڵكو كار بۆ چۆنێتی تەوزیفكردن و سوودوەرگرتن لێیان كراوە.\nكێبڕكێی مەعریفیی جیهانی\nدەشێ بوترێ، كاروانی دۆزینەوەی مەعریفە و ئیستیعاب كردن و داهێنان تێیدا تەنیا نیوە رێی كاروانی مەعریفەیە بەرەو گەشەپێدان. دەبێ لەو كاروانە بەردەوام بین بە مانای كاركردن بۆ ئەوەی وەبەرهێنان لەو مەعریفەیەدا بكەین، واتە تەوزیف بكرێت و سوودی لێ وەربگیرێت، واتە پێشكەشكردنی ئەو بەرهەم و خزمەتگوزارییەی خەڵكی پێویستیان پێی دەبێت. بەوەش خاوەنی ئەو بەرهەم و خزمەتگوزارییانە دەتوانن سامان پێكەوە بنێن و دەستیكار بەگەڕبخەن و بەشداری لە پڕۆسەی گەشەپێداندا بكەن.\nجێی خۆیەتی لێرەدا ئاماژە بەوە بكەین، كە كێبڕكێی مەعریفیی جیهانی كە زۆر خێرایە و ماوەی زەمەنی نێوان نیوەی یەكەم و نیوەی دووەمی كاروانەكە كەم دەكاتەوە. دەستكەوتە نوێیەكانی مەعریفە بەخێرایی دەڕۆن، بەڵكو خێراییەكەی زۆر گەورەیە، هەر لە دۆزینەوە بۆ تەوزیفكردن و تا گەیشتن بە بەدەستهێنانی قازانجیش. بۆ هەنگاونان بەرەو نیوەی یەكەمی كاروانی مەعریفە هەندێك پێداویستی هەیە، بۆ نیوەی دووەمیش هەروەها پێداویستی خۆی هەیە. پێداویستییەكانی نیوەی یەكەم سازدانی مرۆڤ و كاراكردنی تواناكانی بۆ دۆزینەوەی مەعریفە و ئیستیعاب كردنی و داهێنان و ئەفراندن لەخۆدەگرێت. هەموو ئەم پرسانە پێویستی بە خوێندنە، خوێندنێك كە دەبێ ئەم دوو سیفەتە سەرەكییەی تێدا بێت: یەكەم سازدانی مرۆڤ بە مەعریفەی نوێ، بەتایبەتی ئەو بوارانەی كە ئێستا رووەو پەرەسەندنن، وەك تەكنەلۆجیای نەوەی چوارەمی شۆڕشی پیشەسازی، وەك ئەو بوارانەی بۆ ژینگەی ناوخۆیی گونجاون، وەك بوارەكانی دەرامەتی سروشتی و ئەوانی تر.\nگرنگیی زیاتر بە هۆكاری ئابووریی مەعریفە بدرێت\nدووەمیش، سیفەتی بونیادنانی «عەقڵیەتێكە» كە توانای گەشەكردنی Growth Mindset هەبێت، چونكە ئەم عەقڵیەتە مرۆڤ لە عەقڵییەتی نەگۆڕ و جێگیر رزگار دەكات، كە بە خوێندنی تەلقینكردنەوە پەیوەستە، ئەم عەقڵیەتە ئاسۆی بیركردنەوە و داهێنان دەكاتەوە و فراوانی دەكات، وێڕای ئەوەی بەو ئاراستەیەشدا هانی دەدات. پێداویستییەكانی نیوەی دووەمی كاروانی مەعریفە، ئەو بەشەیە كە پەیوەستە بە تەوزیفكردنی مەعریفە و چۆنێتی سوود لێ وەرگرتنێتی، ئەم پێداویستییانە كاركردنە لەسەر گواستنەوەی مەعریفە لە كتێبخانەی كاغەزی و ئەلكترۆنیی و تاقیگە هەمەجۆرەكان، بۆ سەر ئەرزی واقیع، كە دەیكاتە شمەك و خزمەتگوزاریی زیندو و سودبەخش و بازاڕ پێشوازی لێ دەكات، ئەمەش بەشداری دیار لە پڕۆسەی گەشەپێدان دەكات. گواستنەوەی ئەم مەعریفەیە بەو شێوەیە پێویستی بە وەبەرهێنان هەیە تێیدا بە پشتبەستن بە توێژینەوەی ئابووری كە گرنگیی بە تێچوونی شمەك و خزمەتگوزارییەكان دەدات، ئەمە لەلایەك و لەلایەكی تریشەوە، لە دەستهات و ئاستی پێشوازیكردنی لەلایەن بازاڕەوە بكۆڵێتەوە. هەروەها پێویستی بە فۆكەس خستنە سەر ئەو بوارانەی زانست و مەعریفە هەیە كە دەشێ بەشداری لە پەرەپێدانی ژیانی مرۆڤدا بكات. لەسەر بنەمای ئەوانەی لە سەرەوە باسكران، دەكرێ بوترێ، كاروانی مەعریفە بەرەو گەشەپێدان، پێویستی بە خوێندنێكی گونجاو هەیە، كە مەبەستەكەی بەرهەمهێنانی مرۆڤێكی ئامادە و خاوەن توانای بیركردنەوە و داهێنان بێت، لەگەڵ رەخساندنی ئەو ژینگەیەی كە بەو ئاراستەیە دەیبات و ئاسانكاری بۆ بكات. ئەم پرسە لەگەڵ گەورەبوونی قەبارەی بە دیجیتاڵبوونی مەعریفە و دەرهاویشتەكانی بایەخی زیاتر دەبێت، بەتایبەتی كە ئایندەی كاری مرۆڤ پشت بە ئاستێكی كەمتری كاروباری رۆتینی دەبەستێت و بە ئاستێكی زیاتر و بەرزتر لەسەر ئەو كارانەیە كە پێویستی بە زیرەكییەكی زۆرتر هەیە.\nكاروانی مەعریفە بەرەو گەشەپێدان، دەخوازێت گرنگیی زیاتر بە هۆكاری ئابووریی مەعریفە بدرێت، وەبەرهێنانی پێویستی گەرەكە بۆ تەوزیفكردن و لێوەی بەشداری لە پڕۆسەی گەشەپێدان بكات. بۆ گەشەپێدان لە رێی مەعریفەوە، هاوكاری هەموو لایەنە پەیوەندیدارەكان دەخوازێت، ئەمەش هەموو تاكەكانی كۆمەڵگە دەگرێتەوە، هەر تاكە بەپێی تواناكانی و ئاستی ئەو كاریگەرییەی هەیەتی، بە درێژایی دەیەكانی رابردوو، نەوەكان دەرفەتی خوێندنی لەباریان بۆ فەراهەم كراوە، بەو هیوایەی كە نەوەكانی داهاتووش خوێندنێكی كوالێتی بەرزیان لە هەموو بوارەكاندا بۆ فەراهەم بكرێت. ئەگەر ئەوە بەدیهات، ئەوكات دەشێ بوترێ كە نێوەندی مەعریفی ئامادەیە بۆ دۆزینەوەی مەعریفە و داهێنان، هاوكاتیش پێویستی بە وەبەرهێنەری سەركەوتوو هەیە، كە توانای سوودوەرگرتنی لەو زەخیرە مەعریفییە هەیە، تا بتوانێ تەوزیفی بكات و بیخاتە خزمەت پڕۆسەی گەشەپێدانەوە.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | هەنبانە بۆرینە\n(کردی فارسی) عەبدولڕەحمان شرفکندی، (یک جلدی)، (هەژار)، چ1، تهران، انتشارات سروش، 1369 (1990)، 1035ل. فەرهەنگێکی کوردی بۆ کوردیی ناوەندی و فارسییە کە هۆنەر و نووسەری بەناوبانگی کورد عەبدوڕەحمان شەرەفکەندی (هەژار) نووسیویەتی و ماجید مەردۆخ ڕۆحانی پێداچووەتەوە. هەنبانە بۆرینە بە دوو شێوەی یەک بەرگی و دوو بەرگی لە چاپ دراوە و چاپی یەکەمی لە ساڵی 1990 لە تاراندا بووە. لە هەموو شێوەزارەکان و بنشێوەزارەکانی زمانی کوردی لەم وشەدانەدا کەڵک وەرگیراوە و هەوڵی ئەوە نەدراوە تەنیا وشەیەکی شێوەزارێک پەسەند بکرێت و ئەوانی تر لاببرێن. ئەلفوبێ و شێوازی نووسینی کوردی لەم فەرهەنگەدا جیاوازە و تایبەتە و لە پێشەکیی پەرتووکەکەدا لەسەری قسە کراوە. هەژار لە پێشەکیی فەرهەنگەکەدا سەبارەت بە هۆکاری ناو نرانی نووسیویەتی: (ناوی وشەدانەکەی خۆم ناوە: هەنبانە بۆرینە، کە لە چیرۆکاندا دەڵێن: هەرچیت بوێ دەستی تێخە دێتە چەنگت.)


ماتماتکییە هەنگارییەکە – Denegkan\nbyحوسێن\tMarch 30, 2012\tزانست\n(The Hungarian Mathematician)\nمن دڵنیام لە پرینستن(Princeton) بۆر (Bohr)موناقشەی لەسەر پێوان لەگەڵ جانی ڤۆن نیومەن(Johnny von Neumann) لەپێشڕەوانی بوارەکەدا کردووە، وەک من تێگەیشتم ئەم تێڕامانانە بووبەهۆی بەشداریکردنی گرنگتر لەماتماتیکدا تاوەکو فیزیک.\nئەبراهام پەیس(Abraham Pais)\nجەنکسی(Jancsi)(جانیJohnny ) نیومەن لە(٢٨)ی دیسەمبەری(١٩٠٣) لەبوداپێست(Budapest)و لەبنەماڵەیەکی دەوڵەمەندی بانکداردا لەداییک بوو، لەنێوان ساڵانی(١٨٧٠)بۆ (١٩١٠)بوداپێست گەشەسەندنی ئابوری لەناکاویی بەخۆیەوە بینی، بۆیە خەلکانێکی زۆر لەنەتەوەکانیتر لەوڵاتانی دراوسێی هەنگاریاوە بۆدەستکەوتنی هەلی کار رویان تێکرد. ئەمە شێوەیی پایتەختێکی ئەوروپی بەشارەکەدابوو، لەدەوربەری ساڵانی (١٩٠٠)دا، نزیکەیی(٦٠٠) قاوەخانە(coffeehouse) ژمارەیەکی زۆر یانەی یاری(playhouse)و سەمفۆنیایەکی بەناوبانگ‌و کۆمپانیایی ئۆپێڕاو سیستمێکی پەروەردەیی کە ئەوروپا ئاواتی بۆدەخواست لەشارەکەدا بوونی هەبوو. تموحی زۆرو کارکردنی قورس شانسی دەسکەوتنی سەرکەوتن لەژیانی ئابوری شارەکەدا لەڕێی ئەو کەسانەدا بوو روویان لەبوداپێست کردبوو، لەنێو تازەهاتووەکان ژمارەیەکی زۆر جوولەکە بوونیان هەبوو کە لەسەرانسەری ئەوروپاوە روویان لەشارێک کردبوو کە ناسرابوو بەوەی کۆمەڵگایەکی رۆشنبیرەوگونجانی ئایینی تێدایە.\nدایک‌و باوکی جانی ماکس(Max)ومارگرێت(Margaret) لەشارۆچکەی پیکسی(Pecs)سەرسنووری یوگسلاڤیا(Yugoslavia)وە کە ئەو دەم لەکۆتایی (1800)ەکاندا ژمارەیەکی زۆر جوولەکەیی لێدەژیا، بۆ ئەو شارە هاتبوون.\nماکس بەقورسی کاریدەکرد بۆیە لەپاداشتی زەحمەتەکانی چەندساڵەییدا بووبەرێوەبەرێکی بەدەسەڵات لەبانگێکی سەرکەوتوویی هەنگاری کە قەرزی دەدا بۆبازەرگانی بچووکی خۆبەڕێوەبەر‌و کۆمپانیا کشت‌و کاڵییەکان، باری ژیانی ماکس زۆر باشبوو، بۆیە لەماوەی چەند ساڵدا توانی شووقەیەکی(١٨)ژووری لە بینایەکدا بکڕێت کە چەندین بنەمالەی جوولەکەیتریش لەو بینایەدا دەژیان، یەکێک لەوان بنەماڵەی ژنبراکەی(یان ئاوەڵزاوەکەی)بوون ، منداڵانی دوو بنەماڵەکە لەنێو بیناکەو هەردوو شوقەیی راقییدا پێکەوە یارییان دەکرد.\nسەرەڕایی سەرکەوتنی دارایی، ماکس نیومن توانی کارییگەری لەسەر سیاسییە هەنگارییەکان هەبێت. بووبە بەیەکێک لەروخسارە سەرەکییەکانی کۆمەڵگای هەنگاریاو راوێژکارێکی دارایی سەرکەوتوویی حکومەتی هەنگاریا، لەساڵی (١٩١٣)دا ماکس نیومەن ناونیشانی خانەدانی پێبەخشرا، ئەمە هاوتایی نیشانی شوالییەیە(knighted) کە شاژنی بەریتانیا دەیبەخشێت.\nسەرەڕایی ئەو شانازییە –کە بۆ جولەکەکان دەگمەن بوو- ماکس ئێستا دەیتوانی پێشگری ڤۆن(von) لەناوەکەی زیاد بکات‌و ناوەکەی گۆڕی بەماکس ڤۆن نیومەن(Max von newmann)و بووبە ئەندامێکی بنەماڵە خانەدانەکانی هەنگاریا، کوڕەکانی جان(John)، کوڕە گەورەکەیی، و دوو براکەیی مایکڵ(Michael)و نیکولاس(Nicholas) دەیانتوانی هەمان ئیمتیازیان هەبێت، بۆیە لەتەمەنی (١٠)ساڵییدا جانکسی نیومەنی(Jancsi Neumann) مێرمنداڵ بووبە جان ڤۆن نیومەن(John von Neumann)ولەهەموو ژیانییدا پارێزگاری لەدۆخی خانەدانییە ئەوروپییەکەی کرد. خانەوادەکە تەنانەت دروشمێکی تایبەت بەخۆیان هەبوو کە بریتیبوو لەکەروێشکێک‌و پشیلەیەک‌و کەڵەشێرێک، ماکس وایدانبوو جانی لەکەڵەشێر دەچێت چونکە هەندیکجار دەیخوێند؛ مایکل لەپشیلە دەچوو هەووەها گەنجترینەکەیان واتە نیکولاس لەکەرویشک دەچوو. ڤۆن نیومەنەکان دروشمەکەیان بەشووقە نایابەکەیانەوە لەشارەکەدا هەڵواسیبوو، هەروەها لەسەر دەروازەی موڵکە گرانبەهاکەیان کە لەدواییدا کڕییان‌و هاوینان کاتی خۆیان لەوێدا بەڕێدەکرد. بنەماڵەکە نەتەنها بووبە ئەندامێکی بنەماڵە ئەریستۆکراسەکانی هەنگاریا، بەڵکو ئەوان لەنێو پارێزەرانی سەرسەختی ئەو بنەماڵانەدا بوون، دوایی ئەوەیی لەساڵی (١٩١٩)دا بێلاکون(Bela Kun) فەرمانرەوایێکی کۆمۆنیستی دروستکرد، ماکس ڤۆن نیومەن چوو بۆ ڤییەنا(Vienna)و داوایی لەئادمیراڵ هۆرسی(Horthy) کرد تاوەکو هێرش بکاتە سەر هێزەکانی کون‌و دەستبەسەر هەنگاریادا بگرێت، ئازاد بوون لەدەست کۆمۆنیزم بۆ یەکەمیینجار(دووهەم جار دوایی رووخانی یەکیەتی سۆڤیەت، روویدا).\nلەساڵی شومی(١٩١٣)دا کاتێک بنەماڵەکە ناونیشانی خانەدانییان پێدرا، جەنگ لەهەموو ئەوروپادا راگەیاندرا، جانی تواناییە زێهنییە درەوشاوەکەی پیشانبدات، کە ئەوی لەئەندامانیتری بنەماڵەکەی‌و هەموو دەوروبەرەکەی جیادەکردەوە. تواناییەکەیی کاتێک دەرکەوت کە باوکی لەکاتێکدا تەنها دەساڵی بوو، داوایی لێکرد دوو ژمارە لەیەکترییدا کەڕەت بکات، ئەو منداڵە داخوازییەکەی بەخێرایێکی سەرسووڕهێنەر بەئەنجامگەیاند، ماکس لەدواییدا دوو ژمارەی گەورەی پێداو منداڵەکە لەکەمتر لەچەند چرکەیەکدا حەسێبی کرد، باوکی سەرسامبوو تێگەیشت کە ئەمە منداڵێکی ئاسایی نییە، مۆهەبەتی جانی لەسەرەوەی تەسەوەری خەلکەوە بوو.\nدواتر لەقوتابخانە دەرکەوت جانی زۆر زیاتر لەو مادانەیی کە مامۆستاکان دەیانوتەوە دەزانێت، لەکاتی قسەکردنی بنەماڵەکە لەدەوری مێزی نانخواردن، ئەو لەتێگەیشتن لەوبابەتانەیی قسەی لەسەر دەکرا زۆر سەرتر بوو لەهەموو ئەندامانیتری بنەماڵەکە.\nکاتێک دایک‌وباوکی تێگەیشتن منداڵە گەورەکەیان بەشێوەیی سەرسووڕ هێنەر بەتوانایە، هەوڵیاندا تاوەکو هەڵی ئەوەی بۆ بڕخسێنن تاوەکو پێبگات، مامۆستایی تایبەتییان بۆ گرت تاوەکو ماتماتیک‌و زانستی پێشکەوتووی پێبڵێتەوە، هەروەها باوکی قسەوباسی فیکری لەدەوری مێزی نانخواردنەکە دادەمەزراند کە لەودا هەموو ئەندامانی بنەماڵەکە بەشدارییان تێدا دەکرد، ئەمە هەلی بۆ گەنجە بلیمەتەکە دەرەخساند تاوەکو تواناییەکانی دەربخات.\nلەتەمەنی یازدە ساڵییدا جانی نێردرا بۆ جیمناسیۆم(gymnasium) کە بریتی بوو لەقوتابخانەیەکی ئەوروپی هاوشێوەیی دواناوەندی، ئەم قوتابخانەیە بەشێوەی ئاسایی قوتابی بەتەمەنی چەند ساڵ گەورەترەوە وەردەگرت، لە جیمناسیۆمدا جانی فێری ماتماتیک‌و یۆنانی‌و لاتیین‌و بابەتەکانیتر بوو، لەهەمووشیاندا پلەی نایاب بوو.\nلاسلۆ رەیتز(Laslo Ratz) مامۆستاێکی بیرکاری دواناوەندییەکە خێرا تێگەیشت جانی بەهرەدارێکی پۆلەکەیە، ئەو چوو بۆلای ماکس ڤۆن نیومەن‌و پێشنیاری پێکرد تاوەکو کورەکەی شتی زیاتری لەماتماتیکدا فێر بکرێت، بۆیە رەیتز راسپێردرا تاوەکو لەدەرەوەی پۆلی ماتماتیکییە ئاساییەکە ، لەحەفتەدا سێ جار بەشێوەی تایبەتی ماتماتیکی پێبوەترێتەوە، بەڵام رەیتز زوو تێگەیشت جانی زۆر زیاتر لەوە دەزانێت کە ئەو پێیدەڵێت، رەیتز جانی برد بۆ زانکۆی بوداپێست(University of Budapest)و لەپۆلەکانی ماتماتیکی پێشکەوتوودا ناونووسیکرد، ئەو گەنجترین کەس بووە کە گەیشتبێت بەزانکۆ.\nساڵێک دواتر دەستی بەخوێندن لەزانکۆکە کرد، یەکێک لەهاوڕێ قوتابییەکانی(چەند ساڵ لەو گەورەتر) دەربارەی بیردۆزێک(theorem)لە تیۆری ژمارەکاندا پرسیاری لێکرد، جانی بیردۆزەکەی دەزانی – ئەو بیردۆزە ئەنجامێکی نەسەلمێندراوی هەبوو کە ژمارەیەکی زۆر ماتماتێکزان کاریان لەسەر کردبوو، هاوڕێکەی(کە چەند ساڵ دواتر خەڵاتی نۆبلی بردەوە) پرسیاری لێکرد ئایا دەتوانێ بیسەلمێنێت، جانی بۆ ماوەی چەندیین کاتژمیر کاری لەسەرکردو سەلماندی.\nلەماوەی یەکساڵدا ئەو ناوی خۆی لەزانکۆی ناسراوی تەکنیکی زوریخ(Zurich)( ETH)(ئەو زانکۆیەیی ئەنیشتاین لێی دەرچوو- Einstein’s alma mater) نووسی، ماوەیەکی کورت دواتر چوو بۆ زانکۆی بەرڵین(University of Berlin)، لەهەر سێ ئەنستیتۆکەدا بووبە مایەیی سەرسووڕمانی ماتماتیکزانەکان کە یەکێک لەوان دەیڤید هێلبێرت(David Hilbert)(1862-1943)ی ناسراو بوو، تێگەیشتنی زیرەکانە لەماتماتیک‌و توانایی سەرسووڕهێنەر لەحەسێبکردن‌و شیکاری پرۆبڵێمەکان بەخێرایێکی بێهاوتا.\nلەکاتی شیکاری پرۆبڵێمێکی ماتماتیکیدا، ڤۆن نیومەن روی دەکردە دیوارو روخساری هەموو دەربڕینێکی لەدەستدەداو بۆماوەی چەند خولەک لەگەڵ خۆییدا قسەی دەکرد، بەتەواوەتی لەنێو پرۆبڵێمەکەدا نووقم دەبوو هیچ شتێکی لە روداوەکانی دەوروبەریی نەدەبیست‌و نەدەدی، لەپڕ روخساری بەشێوەی ئاسایی دەکرایەوەو لەدیوارەکە دوردەکەوتەو وڵامی پرۆبڵێمێکی باسدەکرد.\nشەش براوەیی خەڵاتی نۆبڵ لەدایکبووی بوداپێستی نێوان(١٨٧٥)بۆ(١٩٠٥)ن(پێنجیان جوولەکەن)، چوار لەپێشڕەوانی زانستی نوێ‌و ماتماتێک هەر لەوساڵانەدا لەبوداپێست لەداییک بوون، هەموویان لەقوتابخانە نایابەکانی هەنگاریا، جیمنازیا(gymnasia) خوێندوویانەو لەمالەوە پەروەردە کراون .\nنیو سەدە دواتر براوەی نۆبڵ یوگن ویگنەر(Eugene Wigner)کە یەکێک بوو لە دە بلیمەتەکە، پرسیاری لێکرا دەربارەی هۆکاری ئەو دیاردەیە، ویگنەر وڵامی دایەوە کە لەپرسیارەکە تێناگات ئەو وتی” هەنگاریا تەنها یەک بلیمەتی دروستکردووە ئەویش ناوەکەی جان ڤۆن نیومەنە”.\nزۆرترینی هەنگارییە بلیمەتەکان کۆچیان کرد بەرەو وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە کارییگەرییان لەسەر پەرەپێدانی زانستی نوێ یەکجار زۆر بوو، کاتێک ئەوان گەیشتنە ئەمریکا توانا تایبەتییەکانیان کۆمەڵگایی زانستی حەیرانکردو هەندێک کەس دەستیانکرد بەدروستکردنی نوکتە کە ئەم زانا دەرەکییانە هەنگاری نیین بەڵکو بێگانەگەلێکی دەرەوەی فەزان نێردراون بۆ دەسەڵاتی زانستی ئەمریکایی.\nسێئۆدۆر ڤۆن کارمەن(Theodore von Karman) یەکەم کەسی دە نەفەرەکە بوو کە هات بۆ ئەمریکا، بەدوایی ئەودا ئیدوارد تێلێر(Edward Teller)و ئەوانیتر کە یەک لەوان جان ڤۆن نیومەن بوو لەساڵانی(١٩٣٠)کاندا روییان لەو وڵاتە کرد، کاتێک تێلێر گەیشتە ئەمریکا لەگەڵ ئەو چیرۆکە دەرەوەی زەویانەدا دەبارەی سەرچاوەی ئەم بلیمەتانەوە بەڕوروبوو، تێلێر واپیشاندەدا نیگەرانەو دەیگوت”ڤۆن کارمەن دەبێت قسە بکات”.\nپێش کۆچکردن بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان، جانی ڤۆن نیومەن –کە بەدڵنییاییەوە بلیمەتترینی هەموویان بوو-فێرکردنێکی باش لە ماتماتیک‌و زانستدا کرابوو، هەر ئەمە بووبەهۆی ئەوەی ببێت بە یەکێک لەگەورەترین ماتماتیکییەکانی تەمەنی خۆی، ئەو فێربوونەکەیی لەزانکۆکانی زوریخ(Zurich)، گوتنگن(Göttingen)و بەرڵین(Berlin) بەئەنجامگەیاندبوو.\nلەساڵی (١٩٢٦)دا ڤۆن نیومەن چووبۆ گوتینگن‌و لەوێ گوێ بیستی وانەیەک بوو کە لەلایەن ورنەرهایزینبێرگەوە(Werner Heisenberg)لەسەرمیکانیکی ماتریکس(matrix mechanics)ی‌و جیاوازییەکانی نزییکبوونەوەی ئەو لە میکانیکی کوانتەمی‌و ئەوەی کە بەناوی شرودێنگێرەوە بوو، پێشکەشکدەکرا(بە نزییکەیی هەمان ئەو قسانە نووسەری ئەم بابەتە (٤٦)ساڵ دواتر لەبرکلی گوێ بیستی بوو). لەنێو ئەوانەی گوێبیست بوون دەیڤید هێلبێرتیش(David Hilbert) کە گەورەترین ماتماتیکزانی سەردەمی خۆی بوو بوونی هەبوو، بەپێی وتەی نۆرمان ماکرایی(Norman Macrae (John von Neumann, AMS, 1999))، هیلبێرت لەو تیۆری کوانتەمییەیی کە لەلایەن هاێزنبێرگەوە پێشکەش دەکرا تێنەدەگەیشت بۆیە داوایی لەیاریدەدەرەکەی دەکرد تاوەکو بۆی شیبکاتەوە.\nڤۆن نیومەن ئەمەی بینی‌و بڕیاریدا تیۆری کوانتەمی بۆ ماتماتیکزانە پیرەکە بەشێوەک شیبکاتەوە بۆئەوەی تێیبگات، ئەویش بریتیبوو لەزمانی ماتماتیکی. بۆ ئەنجامدانی ئەمە ڤۆن نیومەن ئایدیایی فەزای هێلبێرت(Hilbert Space)ی بەکارهێنا، ئەمەش زۆرتر بۆ دڵخۆشکردنی هێلبێرت بوو، لەئیمڕۆدا زانایانی فیزیا فەزای هێلبێرت بۆشرۆڤەو شیکاری جیهانی زۆر ورد بەکار دەهێنن، فەزاێکی هێلبێرت بریتییە لە فەزاێکی هێڵی(linear)ئاراستەدار(vector)لەگەڵ نۆرم(norm)ێکدا(پێوانێکی دورایی)وتایبەتمەندی بەتەواوەتی(completeness).\nڤۆن نیومەن ئەو وتارە زانستییەیی بۆ هێلبێرتی نووسیبوو لەکتێبێکدا بەناوی بنچینەماتماتیکیەکانی میکانیکی کوانتەمی(The Mathematical Foundations of Quantum Mechanics) پەرە پێدا، ئەم کتێبە لەساڵی(١٩٣٢)دا بڵاوکرایەوە.\nڤۆن نیومەن روونی کردەوە ئەندازە(Geometry)یی ئاراستەدارەکان لەسەر رووبەرێکی ئاوێتەیی(complex plan) هەمان تایبەتمەندی رواڵەتی(formal) دۆخەکان(states)ی سیستەمێکی میکانیکی کوانتەمی هەیە. ئەو هەروەها بە بەکارهێنانی هەندێک گریمانە دەربارەی جیهانی فیزیایی بیردۆزێکی دۆزییەوە کە دەیسەلماند” بگۆڕەی شارەوە”( hidden variables)بوونی نییە، کە ئەمە دەیتوانی ببێت بە نادڵنییایی(uncertainty)لەسیستەمە کوانتەمییەکاندا. لەگەڵ ئەوەی دەرئەنجامەکەی لەگەڵ پێشنییەکاندا گونجاو بوو، جان بێڵ(John Bell) بەسەرکەوتوویی تەحەدایی گریمانەکەی ڤۆن نیومەنی، لەوتارە زانستییە جەسوورانەکەیدا لەساڵانی (١٩٦٠)ەکاندا کرد. هێشتا نیومەن یەکێک بوو لەدامەزرێنەرانی بنچینەکانی ماتماتیکی تیۆری کوانتەمی‌و کارەکەی گرنگە لەبونیادنانی مۆدێلە ماتماتیکییەکان بۆ دیاردە فیزیاییە پێشبینی نەکراوەکانی جیهانی کوانتەمی، کلیلی نێو ئەم چەمکانە بریتییە لە ئایدیایی فەزایی هێڵبێرت.\nفەزاێکی هێڵبێرت بە(H)پیشاندەدرێت‌و بریتییە لە فەزاێکی ئاراستەداری هێڵی تەواو(Complete linear vector Space)(لێرەدا تەواو بەمانای ئەوەیە کە زنجیرەیەک لەتوخمەکان(Elements)(ئەندامەکان) لەفەزاکەدا کۆدەبنەوە(Converge)بەرەو توخمەکانی فەزاکە).\nکاتێک لەفیزیکدا بەکاردەهێنرا، فەزا لەسەر ژمارە ئاوێتەکان(complex numbers)پێناسە دەکرا، کە ئەمە پێویستە بۆبەخشینی دەوڵەمەندی بەفەزا بۆدروستکردنی مودێلی تایبەت لەبارۆدۆخە جۆربەجۆرەکاندا.\nژمارە ئاوێتەکان ئەو ژمارانەن کە لەوانەیە هەڵگری توخم(ئەندام)ی(i)بن، کە ئەمەش بریتییە لە رەگی سالب یەک. فەزایی هێڵبێرت (H)ی ئەو هەلە بۆفیزیکزانەکان دەرەخسێنێت تاوەکو بە ئاراستەدارەکان بەباشی کاربکەن کە بریتیین لەئەو بوونە ماتماتیکیانەی کە هەم بڕ(Magnitude)یان هەیە هەم ئاراستە(Direction): کە بە تیراسا(Arrow)یکی بچوک لەفەزای هیلبێرتدا پیشاندەدرێت.\nئەم تیراسایانە دەکرێت کۆبکرێنەوەو لەیەکدەربکرێن، هەروەها لەژمارەکاندا کەڕەت بکرێن، ئەم تیراسایانە پێویستی ماتماتیکی فیزیایی تیۆریین، چونکە ئەوان دۆخە کوانتەمییەکان پیشاندەدەن.\nڤۆن نیومەن چووبۆ ئەنستیتۆی لێکۆڵینەوە پێشکەوتووەکان لەپرینستن لەسەرەتایی ساڵانی(١٩٣٠)ە کاندا، ئەوو ئەنیشتایین هەرگیز رووبەڕوو یەکیان نەگرت، جیاوازییەکانیان زیاتر سیاسی بوو-ڤۆن نیومەن ئەنیشتاینی بەکەسێکی سادە دەزانی، بۆ خۆی بڕوایی وابوو هەموو چەپەکانی حکومەتەکان لاوازن‌و بەشێوەیەکی کورتبینانە پشتگیری سیاسەتە موحافزەکارەکان دەکەن، ئەو کەوتە نێو پرۆژەی مانهاتەنەوەو بەپێچەوانەیی زۆرترینی ئەو زانایانەیی کە بەشدارییان لەدروستکردنی بۆمبدا کردبوو هەرگیزهیچ کێشەیەکی ئەخڵاقی لەگەڵ ئەنجامی لەگەڵ دەرئەنجامی ئەوە کارەدا نەدەبینی. هیچ کەسێک گومانی لەوەدا نییە کە نیومەن بەشدارییەکی گەورەیی لەتیۆری کوانتەمییدا هەبووە. کتێبەکەیی لەسەر ئەم بابەتە بووە بەئامێرێکی پێویست‌و نووسراوێکی گرنگ لەسەر بنچیینەکانی میکانیکی کوانتەمی.\nیوگن ویگنەر(Eugene Wigner) ،کە لەدواییدا خەڵاتی نۆبڵی بۆکارەکەیی لەسەر فیزیک وەرگرت، دوایی جان ڤۆن نیومەن کە پێشتر لەوێ ناسرابوو، هەندێک کەس دەڵێن ویگنەر لەلایەن پرینستن‌وە لەهەنگاریا بانگهێشتکرا بۆ ئەوەی جانی تەنها نەبێت‌و کەسێک هەبێت هەنگاری لەگەڵییدا بدوێت. کاتێک کتێبە سەرەتاییەکەیی نیومون بە ئینگلیزیی دەرچوو، ویگنەر بە ئابنێر شیموونی(Abner Shimony)وت ؛” من زۆر دەربارەی میکانیکی کوانتەمییەوە لەجانییەوە فێربووم، بەڵام مادەی بەشی شەشەکەی[لەسەر پێوان(measurement)] جانی هەرهەموویی لەمنەوە فێربووە”.\nکتێبەکەیی ڤۆن نیومەن هەڵگری ئارگیومێنتێکە(argument) کە بۆموناقشەکانی دواتر لەسەر دەڕبڕین(interpretation)ی میکانیکی کوانتەمی گرنگ بوو، بەواتاێکیتر سەلامامدنی ئەوەی میکانیکی کوانتەمی بەهۆی تیۆری بگۆڕە شاراوەکانەوە(hidden variables)، کە لەودا هەموو بۆشیاوبینینێک (observable)، بڕی تایبەت بەخۆی هەیە،ناکرێت تەواو(completed) بێت.\nسەلماندنی ئەم بابەتە بەشێوەی ماتماتیکی راستە، بەڵام بەندە لەسەر پێشگریمانەیەک کە لەدیدی فیزیکەوە گومانی لەسەرە. ئەم درزەیی کتێبەکەی ڤۆن نیومەن چەندیین دەیە دواتر لەلایەن جان بێڵ(John Bell)وە خرایەڕوو.\nPrevious جه‌هل و لاسایی كردنه‌وه‌ی داهێنان\nNext ڕاگەیاندنی دەزگای وارڤین بۆ پرسەکانی ژنان بۆ ڕای گشتی


ئەزمونی کچە دیڤیلۆپەرێک “Zarda Dev” لە کوردستان\nسەرەتا»پرۆگرامسازی»ئەزمونی کچە دیڤیلۆپەرێک “Zarda Dev” لە کوردستان\nلەلایەن Tech Eye لە 19/07/2020 0 Comments\nتەمەنم تەنھا ١١ بۆ ١٢ ساڵ دەبوو کاتێک بۆ یەکەمجار لاپتۆپ ھاتە نێو خێزانەکەمانەوە ، بە حوکمی ئەوەی خوشکەکەم لە بەشی نێتوۆرک ئەیخوێند ، زیاتر عاشقی کۆمپیوتەر بووم ، ھەوڵم ئەیا ھەموو شتێک بکەم ، تا لە ١٤ ساڵی لاپتۆپێکی خۆمم کڕی.\nئەو لاپتۆپە بوو بە ھەموو ژیانم ، ھەموو شتێکم پێ ئەنجام دەدا ، بەرنامەی ھەمەڕەنگم تاقی ئەکردەوە ، ھەموو بەرنامەکانی چاککردنی وێنە و ڤیدیۆ ، فۆتۆشۆپ و بەرنامەکانی مۆنتاژکردنی ڤیدیۆ . لە پۆلی ١٠ یەکەم یوتیوبی خۆمم دانا و ژێرنوسی ڤیدیۆم ئەکرد کە ئەوکات زۆر کەم بوو ، عیشقی من بۆ کۆمپیوتەر زیاتر بوو. بە حوکمی ئەوەی کچێکی زیتەڵە و زیرەک بووم و ھەموو ساڵێک لە یەکەمەکانی خوێندنگاکەم بووم ، ھەموان ھەتا خێزانەکەشم نوسیبویان و دایاننابوو کە من دەبم بە پزیشک،ب ەڵام بە پێچەوانەوە خەونی من شتێکی تربوو.\nلە پۆلی ١٢ نمرەی ٩٢ م بەدەس ھێنا ، ھەستم کرد خەونەکەم فەوتا ، چونکە خەونی من «ئەندازیاری سۆفتوۆیر » بوو .\nکە ئەو ساڵە نمرەکەی زۆۆر بەرز بووەوە ، دواتر لەلایەن خێزانەکەشمەوە زۆرم لێ دەکرا کە دەبێت بەشێکی پزیشکی ھەڵبژێرم لەجیاتی کۆمپیوتەر چونکە بەلای ئەوانەوە ھیچ داھاتویەکی نەبوو جگە لەوە پێیان وابوو من ئافرەتم و بەشێکی پزیشکی یان پەروەردە بۆ من ئاسانتر دەکەوێت ، بەڵام من کۆڵم نەیا تا لە بەشی تەکنەلۆجیای زانیاری وەرگیرام!\nبەڵێ وامزانی ئیتر ئاواتەکانم ھاتنە دی و دەبمە کچە دیڤیلۆپەرێکی باش ، بەڵام بە پێچەوانەوە ، کە چوومە زانکۆ ئینجا زانیم کە بەو جۆرە نیە ، خوێندن و زانکۆ شتێکی وای فێرنەکردم ، وە ھەمیشە لە دڵەڕاوکێ دابووم و قسەی کەسانی چواردەورم کاریگەری زۆری لەسەرم ھەبوو ، ھاوڕێیانی زانکۆم ھەموان ھاتبوون تا خوێندنەکەیان تەواو بکەن و شەھادەکەیان بەرن و بڕۆن بەڵام نا بەڕاستی من بۆ فێربوون چووم !\nھەمیشە ئەو قسانە لەژێر مێشکم ئەزرنگانەوە کە ” من کچم” ،” خوێندنەکە تەواو بکە و بچۆ ماڵەوە و زەواج بکە، لەگەڵ ھاوسەرەکەت منداڵەکانت پەروەردە بکە، نەک ھەموو تەمەنت بەدیار لاپتۆپێک دانیشیت و ژیانت سەرەوژێر بکەی” ئەم بیرکردنەوانە نەک تەنھا ناخۆشبوو بەڵکو کاتێک بیرم ئەکردەوە بە جۆرێک ئازاری ئەدام کە ئەگەر حەقیقەت بوونایە لەوانەبوو توشی نەخۆشی دەروونی بومایە .\nلەکۆتایدا بڕیارمدا و ھەڵسامەوە ، ئەگەر من ژیانی خۆم نەگۆڕم کێ ئەبێت بۆم بگۆڕێت؟! مەگەر ژیان کردن بە خۆشی ئاسودەکردنی ناخم نەبێت ئەبێت چی تر بێت ! وازم نەھێنا ، وەکو کچێک لەژێر دروشمی “بەڵێ بۆ گەیشت بە خەونەکانم” ھەوڵم یا ، سەرەتا وازم لە دەرخکردن و لەبەرکردنی وانە تەقلیدییەکان ھێنا ، ھەمیشە بەدوای ئەوە بووم پرۆژەی خۆمم ھەبێت ، لەبیرمە کاتێک پرۆژەیەکم باس ئەکرد بۆ کەسێک یان هاوڕێیەکم دنیایەک گاڵتەی پێ ئەکردم ! بۆیە لەوێدا وەستام ، لە خەونەکەم نا ،بەڵکو لە باسکردنیان بۆ چواردەورم.\nوازم لە قسەی خەڵک ھێنا، زیاتر دەستم ئیشی ئەکرد وە مێشکم سەرقاڵ کرد بە بیرۆکە و ڕێگەچارەی چارەسەرکردنی کێشەکانم . ھەمیشە ئەوەم لەیاد بووە کە دامەزرێنەری (پرۆگرامینگ لانگویجەکان) ئافرەت بووە، کەواتە بۆچی ئەبێت بۆ من زەحمەت بێت.! کاتێک بێتاقەت و ماندوو دەبم دەچم سەیری ژیانی دیڤیلۆپەرەکان دەکەم لە سۆشیاڵ میدیاکان ، ئەمە ھەرچەندە ھیچ ناگۆڕێت بەڵام ئەتوانێت ئەو ھەستەم لا دروست بکات کە بەڵێ منیش دەتوانم ھەموو شتێک بکەم .\nکەس یارمەتیدەرم نەبوو و کەسیش دەستی نەگرتم بەڵکوو بە تەنھا ڕێگەم گرتەبەر، نزیک دەبمەوە و نزیکتریش دەبمەوە ، گوێ نادەم بەوەی کچم و ڕێگەی سەختترم لەبەردەم بێت ! ڕاستە بۆ کوڕ چەند سەخت بێت بۆ کچ دوو ئەوەندە ، بەڵام ئەمە ئەو کەسانە ناگرێتەوە کە عاشقی ئەو ژیانە بن.!\nئێستاش ڕۆژانە جگە لەوەی پرۆژەکانم جێبەجێ دەکەم ، خۆم فێری زمانی نوێ دەکەم ، تەکنەلۆجیای نوێ تاقیدەکەمەوە ، ئەمە ھەرگیز بێزارم ناکات بەڵکو دڵخۆشم دەکات ، کتێب دەخوێنمەوە و سەیری ژیانی ئەوانی تر دەکەم ، تەنانەت کێشەی کۆد و پرۆژەی ھاوڕێکانیشم چارەسەر دەکەم کە پێیان وایە کۆد و پڕۆگرام ھیچ سودێکیان نیە جگە لە شەھادەکە و ھیچی تر !\nباوەڕم وایە ھەڵبژاردنی کارەکەت پەیوەندی بە ڕەگەزەکەتەوە نیە ، بەڵام ئەگەر جورئەتت نیە دەست مەبە بۆ جیاوازەکان!\nئێستاش کە خوێندنم تەواو کردووە نەک وازم نەھێناوە بەڵکو پلانی فێربوونی پڕۆگرام و لانگویجی نوێم ھەیە ، ڕۆژانە چەند کاتژمێرێک فێر دەبم ، وە چەند کاتژمێرێک کار دەکەم ، وە چەن کاتژمێرێکیش دەبەخشم . وەکو ھەموو کچانی تر منیش قسەی ئەوەم لەسەرە کە بۆچی زەواج ناکەم و واز لەم شتە مناڵانەیە ناھێنم ! بەڵام بەڕاستی من بەمەوە گەورەبووم و ژیانمی پێوە بەند بووە ، تۆ بڵێی خەڵکی ھێندە نا ڕۆشنبیر بن ڕۆژێک ژیانێک بۆ من دروست نەبێت بەھۆی ئەوەی خولیای خەونەکەم ھەیە و ئەمەوێ سەرکەوتوو بم! وازھێنان لێی مردن نیە ، بەڵام ھەموان ئەوە دەزانین کاتێک خەونەکانت پشت گوێ دەخەیت چ ئازارێک لە ژیانت دروست دەبێت وە چی زوڵمێک لە خۆت دەکەیت .\nھەموان پێیان وایە کچان لە تەکنەلۆجیا لاوازن و سەرکەوتوو نین ، بەڵام بە پێچەوانەوە ئەوە کچان خۆیانن کە ئەوەیان دروست کردووە ، کاتێک لە ئەکاونتەکانمەوە ڕۆژانە نامەیەکی زۆرم بۆ یەت کە بەڕاستی سەرسامین کە چۆن کچیت و دیڤیلۆپەریت ! بەڕاستی ئەسەف و داخ ئەوە نیە کە چۆن من کچم و دیڤیلۆپەرم بەڵکو ئەوەیە کە سەریانسوڕماوە کە کچم و دیڤیلۆپەرم و عاشقی کارەکەمم ! کچان ھیچ ڕێگریەک نیە لە ھەڵبژاردنی جۆری خەونەکەیان ، ئەمە جلوبەرگێک نیە تا خەڵک ئەخلاق و ڕەفتاری تۆی لەگەڵ پێناسە بکەن ، بەڵکو ئەمە کار و پیشەیە ، خەون و ئاواتە . ئەوە خۆمانین کە وامان کردوە کۆمەڵگاکەمان وا ھەست بکەن کچان لەگەڵ تەکنەلۆجیا ناگونجێن، ئێستاش کچان هەن لە بەشە تەکنەلۆجیەکان نازانن ئیمەیڵ ئەکاونتێک بۆ خۆیان دروست بکەن، نازانن پاسۆردی فەیسبووکەکەیان بگۆڕن یاخود ئەکاونتێکی نوێ دروست بکەن.\nھەمووی بەلایەک بەڵام ئەستەمە و زوڵمە کچانمان لە ڕۆژی تەکنەلۆجیا و پێشکەوتنی ژیان ، لە کۆلێژ و بەشێکی تەکنەلۆجی بخوێنن و بەڵام تا ئێستا کە مامۆستا داوای ئەرک و پڕۆژە و ڕیپۆرتیان لێبکات نەزانن بە ئیمەیڵێک بۆی بنێرن و داوا لە یەکێکی تر بکەن ! خۆ منیش وەکو تۆ ئافرەتم ، وە ژیانیشم ھیچ ناخۆشیەکی نیە بەھۆی خەونەکەمەوە بەڵکو ئەوە خۆتیت کە ئەو ئەستەمیەت لە مێشکت دروست کردوە و کردوتە بە بەربەست لەبەردەم ژیانت ..!\nکەواتە با خۆمان بیر بکەینەوە و خۆمان ھەوڵبەین ! کەس ناتوانێت ژیانت بگۆڕێت ئەگەر خۆت نەتەوێت .\nبابەتەكانی پێشووترهاککردنی وەگەڕخەڕی ویندۆوس تەنیا بە یەک وێنە؟!\nبابەتی دواتر کۆرسێکی تەواوی وێب دیزایین بە زمانی شیرینی کوردی\nئه‌پڵیكه‌یشنێك بۆ فێربوونی زمانەكانی داڕشتنی وێب\nچۆنیەتی دروستکردنی ئەپڵیکەیشن و دانانی لە پلەی ستۆری بە مۆبایل بۆ وەگەڕخەڕی ئەندرۆید!!!…\nسیمكارتێك به ٢١٠ ده‌فته‌ر دۆلار\nلەلایەن andam omar 18/11/2016\nخولیاى كڕینى ژماره مۆبایلى جوان ته‌نها له كوردستان باو نیه به‌ڵكو له زۆربه‌ى ووڵاتانى ڕۆژهه‌ڵاتى…\nلەلایەن Ehsan Faramarz 03/09/2019\nلەم وانەیەدا لە ماڵپەڕی تێک ئای باس لە چۆنیەتی لەبەرگرتنەوەی روونمای کۆمپیوتەرەکەمان ئەکەین لە کاڵی…\nپرۆگرامی Wondershare Filmora 8.5.3 بۆ مۆنتاژ ….\nلەلایەن Hunar Ali 06/03/2018\nپرۆگرامەکانی مۆنتاژ کردن زۆرن و لە بابەتی ئەم جارە یەکێکی تر لە پرۆگرامێکەکانی مۆنتاژ کردنمان…\nدروستكردنی ئیفێكت له ئه‌دۆبی پرێمه‌ر\nچۆنیه‌تی چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی NSIS Error له كاتی ئینستۆڵ كردنی به‌رنامه\nلەلایەن Darya ismail 14/05/2017\nهه‌ندێك جار به‌كارهێنه‌ران ویندۆز دوچاری كێشه‌ی NSIS Error ده‌بنه‌وه ئه‌مه‌ش كاتێك درووست ئه‌بێت كه ده‌مانه‌وێ به‌رنامه‌یه‌ك…\nزنجيره ى ناسينى لينوكس – به‌شى یه‌كه‌م\nلەلایەن Tech Eye 02/02/2016\nلینوكس چییه؟ لینوكس سیستمێكه وه‌ك هه‌موو سیستمی كارپێكردنه‌كانی دی (ویندۆز، یونیكس، نۆڤڵ، هتد) كه له…


گەنجانی دهۆك و دەوروبەری بۆ پڕۆسەی هاوسەرگیری روو لە نەینەوا و شارەكانی دیكە دەكەن و ناچنە ژێر باری داواكاریی زۆری ئاڵتوون و ناوماڵ، كە كچانی شارەكەی خۆیان داوای دەكەن، ئەمساڵ (261) كەس لە دەرەوەی دهۆك كچانی تریان خواستووە و مارەیان كردوون، ئەوەش كار دەكاتە سەر هەڵكشانی رێژەی قەیرەیی كچان.\nدلڤین سەركەوت، ناوی خوزراوی كچێكی تەمەن 36 ساڵی دانیشتووی ناوەندی شاری دهۆكە، بە ״ئاژانس״ دەڵێت: ״بە هۆی نەریتی كومەڵایەتی كچ داوای ئاڵتوونی زۆر دەكات، بۆیە لە كاتی خوازبێنیدا دەیان كچ و كوڕ ناتوانن هاوسەرگیری بكەن״.\nدلڤین یەكێكە لەو كچانەی شووی نەكردووە و بەو هۆكارە چەند دواكارێكی دوور كەوتوونەتەوە و نموونەی خزمێكی خۆی باس كرد كە بۆ هاوسەرگیریی كچەكەیان نزیكەی 50 هەزار دۆلاریان بە ماڵی زاوا سەرف كرد تەنیا بۆ ئاڵتوون و شەكراو و ئاهەنگگێڕان״.\nبە گوێرەی ئامارێكی شەش مانگی ئەمساڵ كە ״ئاژانس״ لە دادگای دهۆك دەستی كەوتووە، (261) مارەبڕینی دەرەكی هەبووە و دواتر لە دادگاكانی دهۆك بۆیان پەسەند كراوە.\nحاجی فەخرییە داود، تەمەنی بەرەو حەفتا ساڵ هەڵدەكشێ و ئەمساڵ ژنی بۆ دوو كوڕی هێناوە و دوو بووكەكەی خەڵكی موسڵن، بووكێكی دیكەی هەیە كە دهۆكییە.\nحاجی ژنە فەخرییەش بۆ ״ئاژانس״ دەڵێت: ״لەبەر ئەوەی داواكاریی كچانی دهۆك لە ناوماڵ و ئاڵتوون ئێجگار زۆرە، بۆیە دوو بووكی موسڵاویم بۆ كوڕەكانم هەڵبژارد و زۆریشیان لێ ڕازیم״.\n״داواكاریی ماڵ و ئاڵتوونی زۆر لە خێزانەكانی دهۆك هەر هەبووە و لەبەر قسەڵۆكی خەڵكیش ناوێرین داواكاریی كچ كەم بكەینەوە و دواتر بە چاوی كەم تەماشا دەكرێت״، حاجی فەخرییە وا دەڵێت.\nداواكاریی زۆر بۆ ئاڵتوون و مارەیی و ناوماڵ لە دهۆك، ڕێژەی هاوسەرگیریی كەم كردووەتەوە بەراورد بە شارەكانی دیكەی هەرێم.\nبە گوێرەی ئامارێكی ساڵی 2018ی ئەنجوومەنی دادوەریی هەرێمی كوردستان كە وێنەیەكی لە لای ״ئاژانس״ە، دهۆك كەمترین ڕێژەی هاوسەرگیریی تێدا كراوە بەراورد بە پارێزگاكانی دیكەی هەرێم، كە 10 هەزار و 902 كەس هاوسەرگیرییان كردووە و زۆرترین ڕێژەش لە هەولێر بووە كە 15 هەزار و 25 كەس بووە و سلێمانیش 13 هەزار و 836 كەس بووە.\nزیرەك ئامێدی، تەمەن 30 ساڵ، سێ مانگە ژنی هێناوە بە ״ئاژانس״ی وت: ״هاوسەرگیریم لەگەڵ خزمی خۆم كردووە و نزیكەی 2 هەزار دۆلارم بۆ ئاڵتوون و داواكاری خەرج كردووە.״\nخەتاب عومەر، پارێزەر لە دادگای دهۆك بۆ ״ئاژانس״ دەڵێت: ״هیچ یاسایەك نییە ڕێگری لە كچ و كوڕ بكات لە داواكاریی پارە و زێڕی زۆر، دادگاش دوای ڕێككەوتنی كوڕ و كچەكە لە لای قازی ڕەزامەندیی هاوسەرگیرییان بۆ دەكات״.\nهەیفە دۆسكی، پسپۆڕی كۆمەڵایەتی بە ״ئاژانس״ دەڵێت: ״بەشێك لە خێزانەكان لە بەشوودانی كچدا زێڕێكی زۆر داوا دەكەن و ئەم دیاردەیەش چەندین ساڵە لە دهۆك هەیە و ئەمەش ڕێژەی قەیرەیی لە هەردوو ڕەگەز زیاد دەكات״.\nبێوار داخاس، بەرپرسی ڕاگەیاندنی داگای دهۆك ئاماری شەش مانگی ئەمساڵی دادگای دهۆكی بۆ ״ئاژانس״ خستە ڕوو، كە 5295 هاوسەرگیریی كراوە و 737 كەسیش جیا بوونەتەوە و جیا لەو ئامارەش 261 مارەبڕینی دەرەكیش هەبووە كە دواتر لە دادگاكانی دهۆك پەسەند كراون.


521 جار خوێندراوەتەوە کات09:09 بەروار19-01-2020\nكۆمپانیای " AMMAN Gems and Pearls " هندی جۆرێك مرواری ده‌گمه‌ن و سروشتی كه له كه‌نداو دۆزراوه‌ته‌وه بۆ فرۆشتن نمایشی كرد، به گوێره‌ی هه‌واڵێ كه ئه‌م كۆمپانیایه بڵاویكردۆته‌وه مرواریه‌كه به‌شێوه‌یه‌كی سروشتی و بێ ئه‌وه‌ی كه‌س ده‌ستكاری بكات ناوی" الله " ی له‌سه‌ر هه‌ڵكۆڵدراوه.\nئه‌م مرواریه له ئاوه‌كانی كه‌نداوی عه‌ره‌بیدا دۆزراوه‌ته‌وه و له دروستكردنی ملوانكه‌یه‌ك به‌كارهێنراوه كێشی 65 گرامه و له ئاڵتونی سپی عه‌یاره 18 دروستكراوه و 24 پارچه ئه‌ڵماسی جیاواز بۆ ڕازاندنه‌وه‌ی سوودی لێ وه‌رگیراوه.\nئه‌م كۆمپانیا هندیه ئاشكرای كردوه تا ئێستا ئه‌م ملوانكه‌یه له فرۆشتنه ئاشكراكه‌دا 300 ملیۆن دۆلاری ئه‌مریكی پێ دراوه به‌ڵام چاوه‌ڕێی نرخی زیاتر ده‌كه‌ن و مرواریه‌كه له چه‌ندین تاقیگه‌ی تایبه‌ت به به‌رده به‌نرخه‌كان پشكنینی بۆ كراوه.


کامی قادر: پشتیوانی لە قەندیل، ئەرکێکی نەتەوەییە\nئەمێرکاییەکان لە باشوور بوون، یارمەتیاندان، پارەی ھێزەکانیان بۆ دابین کردن، چەکیان پێدان، ڕێنماییان کردن، ھەزار ڕەمز و ئاماژەیان پێدان، تا ناچاربوون بە ڕوونی پێیان بڵێن، بەڵام سوودی نەبوو!. ئەمان:١- پارەکەیان لە نێوان منداڵەکانی خۆیاندا دابەشکرد و بە چوارمانگ جارێک، عەلاگەیەک، ٢٥٠ دیناریی دڕاویان دا بە پێشمەرگە، پێشمەرگە کەوتنە سواڵکردن.٢- چەکەکانیان لە ڕێگای ئەفسەر و بەرپرسە سەربازییەکانەوە، فرۆشت بە خەڵکی مەدەنی و فێری چەکیان کردن و فێریان کردن کە چۆن : ⁃ خۆیان بکوژن، ⁃...\nکامی قادر: سەرکردەیەتی حیزبی کوردی،گەورەترین بەڵا!\nلەدایک بوونیان: بوویە لەدایک بوونی ناکۆکی.گەورە بوونیان: بووە ھۆی تەشەنەکردنی زامەکان.کە لە شاخ بوون: بوونە بەڵا بۆ گیانی گوندییەکان.کە دابەزین: بوونە نەفرەتییەکی درێژ خایەن بۆ شارەکان.دەڵێی پەڵەیەکی ڕەشن بەڕۆحی سپی نەتەوەکەوە، ھەتاکو دێت ئەم پەڵە گەندەڵە، گەورە دەبێت و گەورە دەبێت، خۆیان زەمینەسازیی...\nدلێر محەمەد نوری: ئاڵای فەرەنسی و ئاماژەکانی لە ئۆسلۆوە بۆ هەولێر\nئاڵای فەڕەنسی و ڕەنگەکانی سێ ئاماژەی جوانی باڵای، پڕ مانا بۆ مرۆڤایەتی، لە هەموو ئان و ساتێکدا، لە خۆگرتووە. کە ئەوانیش ئازادی و یەکسانی و برایەتین. فەرەنسا لە ساڵی 1794 ەوە، ئەم سێ ڕەنگەی بۆ ئاڵاکەی خۆی هەڵبژاردووە. کە ئەم سێ ڕەنگەش خۆی لە ئامانجەکانی شۆڕشی فەرەنسیدا ئەبینێتەوە. ئەو شۆڕشەی ماوەی...\nهیوا ئەحمەد: ده‌سه‌ڵاتی كوردی و خه‌یاڵ پڵاو!!\nسه‌رۆكی هاوپه‌یمانی فه‌تح"هادی عامری"له‌دیداری رافیدین به‌راشكاوی رایگه‌یاند؛ تا كۆتایی ساڵی 2021 ده‌بێت هه‌موو هێزه بیانیه‌كان له‌عێراق بچنه ده‌ره‌وه. ئیدی جا ئه‌وه توركی بێت یا فه‌ره‌نسی یا ئه‌مریكی بێت و راشیگه‌یاند؛ ئه‌مه بڕیارێكه كه هێزه عێراقیه‌كان و په‌رله‌مانی عێراق گرتوویه‌تی و له‌و...\nئیبراهیم شێخ وەسانی: ٣١ی ئاب لە ٣١چرکەدا\n« قسە هەبوو پارتی و بەعس پێکهاتبن، دەگوترا لە نزیک گوندی کانی قرژاڵەی رێگای موسڵ بەیەکەوە هێرشیان کردیتە سەر هێزەکانی یەکێتی، بەڵام زۆربەی خەڵکی شار باوەڕی نەدەکرد پارتی و بەعس ئیتیفاقیان کردبێت، ئەو قسانەیان بە پروپاگەندەی حیزبی دەزانی، بەگشتی هەولێریەکان دژی شەڕ بوون و، بێلایەن بوون، بۆیە زۆر...\nرەزا شوان: ماریا میدالـیاکەی بۆ نەشتەرگەریی منداڵـێک فـرۆشت\nوەرزشـوانی رمهـاوێـژی جـوانی پـۆڵـەنـدی، خاتـوو (مـاریـا ماکـدالینا ئەنـدرێتشـیک)ی تەمەن (٢٥) ساڵان، کە لە خـولی یارییەکـانی ئۆڵومپی هاوینەی (٢٠٢٠)، کە بە هـوی کۆرۆنـاوە لیـژنەی ئـۆڵـۆمپی نێـودەوڵەتی دوای خـست و لە هـاوینی ئەمساڵ (٢٠٢١) لە (تۆکیۆ)ی پایتەختی ژاپـۆن بەڕێوەچـوون. کە خـولی (٣٢ی ئـۆڵـۆمپـیاتە)...\nجەعفەر کەریمی: مەدالیای ئازایەتی یان مەدالیای خەیانەت؟\nنوط الشجاعە یان مەدالیای ئازایەتی! ئەوکەسەی مامە ریشەی تیرۆر کرد، پاشان بنەماڵەی بارزانی مانگانە مووچەی شەهیدانیان بۆدابین کردوە یانی بکوژیی ڕۆلەی کورد وەک قارەمان نیشان دەدەن! ئەوەش هونەریی خۆیان نییە، لە گیرفان وسامانی ئەو خەڵكە هەژارەیە کە ئاوا پیاوەتی لە سەر دەکەن و خۆیانی پێ زل نیشان دەدەن!...\nپەیامنێری کوردستانپۆست: كێشه‌و شه‌رو ئاشوبه‌كانی ناو بنه‌ماڵه‌ی بارزانی له ته‌قینه‌وه‌دایه\nله راپۆرتە هەواڵ:ماوه‌ی زیاتر له 3 مانگه كیشه و شه‌ڕ و ئاشوبه‌كانی ناو بنه‌ماڵه‌ی بارزانی ، له گوندی بارزان و سه‌ری ره‌ش و پیرمام له ته‌قینه‌وه‌یه‌كی گه‌وره‌دایه، به‌جۆرێك ماوه‌ی زیاتر له 10 رۆژه مه‌سعود بارزانی سه‌ری ره‌شی جێهێشتووه و له دۆره‌ی نزیك بارزان نیشته‌جێه به‌تایبه‌تی له‌شه‌واندا.ململانێكان...\nد. محەمەد ئەمین: ئامادە بوون بۆ کشانەوەی هیزەکانی ئەمریکا لە عێراق و کوردستان\nپاش کشانەوەی هیزەکانی ئەمریکا لە ئە فغانستان لە ریک کەوتنیکی پیش وەختە لە گەل تالیبان بە ئاگاداری وەڵاتانی ڕۆژئاوو وەڵاتانی عەرەبی سوننی و پاکستان لە ماوەیەکی کەما کابول رادەستی تالیابان کرا بئ هیچ بەگریەک وە سوپای ئەفغانسناتییش بۆ تۆڵە لە فەرمان رەوایان و بەرپرسە گەندەڵ و ...\nشێرزاد بەرزنجی: ئەم کابرایە دەڵێت: 31 ی ئاب بۆ دروستبوونی دەوڵەتی کوردی بوو!\nکوردستانپۆست: بەردەوام داوای دانانەوەی ئەم نووسینەمان لێدەکرێت، بۆیە ئەمجارەش داخوازیەکانمان بەجێهێنا. ئەمساڵ لە چاو ساڵانی رابردوودا یادکردنەوەی 31ی ئاب بۆ پارتییەکان زۆر جیاواز بوو. یەکێک لەو جیاوازیی و هۆکارانە پەیوەندیی بە شەڕ و ناکۆکی نێوان پاڤێل و لاهورەوە هەبوو، کە پارتیی بە ئاشکرا کورتانی...\nسەردار حەمەڕەش: گووی هونەرمەند، بە نرخی زێڕ لە بازاڕی ئەوروپا\nساڵی 1961 هونەرمەندی ئیتاڵی؛ (Piero Manzoni) نەوەد ( 90 ) قوتوو گوی بە قەبارەی ؛ (4,8 × 6 cm) خستە بازاڕەوە، وەک کارێکی هونەری. بریتی بوو لە ؛ سی ( 30) گرام لە پیسایی خۆی. لە سەر قوتوەکە نوسراوە ؛ (سی گرام گوی هونەرمەند، بە سروشتی پارێزاوە و تێکەڵ نەکراوە). هونەرمەند دەستەواژەی ڕێزی...


له ئاکامی ته‌قینه‌وه‌ی 2 ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژکراو 5 که‌س ده‌کوژرێن\nکاربه‌ده‌سـتانی عێراق ده‌ڵێن دوو ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژکراو له باکوری عێراق ته‌قیونه‌ته‌وه و له ئاکامدا به لایه‌نی که‌م 5 که‌س کوژراون و 22 که‌سی دیکه برینداربوون.\nته‌قینه‌وه‌کان ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه له شـاری موسڵی باکوری عێراق ڕوویاندا و له ته‌قینه‌وه‌ی یه‌که‌میاندا هێزێـکی گه‌ڕۆکی له‌شـکری کرایه ئامانج و بووه مایه‌ی کوژرانی 3 سه‌رباز و برینداربوونی به لایه‌نی که‌م 3 که‌سی سیڤیل.\nته‌قینه‌وه‌ی ئۆتۆمبیلی دووه‌م هه‌ر له هه‌مان گه‌ڕه‌کدا بوو و پاش چه‌ند خوله‌کێـک له ته‌قینه‌وه‌که‌ی یه‌که‌م ڕوویدا، ئه‌ویش بووه هۆی کوژرانی 2 که‌س و برینداربوونی چه‌ند که‌سێـکی دیکه.\nهه‌رچه‌نده توندوتیژی له عێراقدا به به‌راورد به سـاڵانی 2006 و 2007 که‌مبووه‌ته‌وه، به‌ڵام هێشـتا میلیتانه‌کان ته‌قه و ته‌قینه‌وه به به‌رده‌وامی ئه‌نجام ده‌ده‌ن.\nدوایـین زنجیره ته‌قینه‌وه‌کانی به‌غدای پایته‌خت له زوویه‌کی ئه‌م مانگه‌دا که به هه‌مان شێوه بوون بوونه مایه‌ی کوژرانی 16 که‌س و برینداربوونی 40 که‌سی دیکه.\nکۆمه‌ڵی میلیتانی سووننی ئه‌نسارولئیسلام ڕۆژی سێشه‌ممه له به‌یانـنامه‌یه‌کدا به‌رپـرسیارێتی خۆی له هێرشه‌کان ڕاگه‌یاند.\nله به‌یانـنامه‌که‌دا هاتووه دوو بۆمب له ماوه‌ی 20 خوله‌که‌دا به دوای یه‌کدا ته‌قیونه‌ته‌وه و پاشـان بۆمبی سێـیه‌م ئه‌مبوڵانسێـکی کردووه‌ته ئامانج که خه‌ڵـکی برینداری بۆ نه‌خۆشـخانه هه‌ڵگرتبوو.\nسه‌باره‌ت به ته‌قینه‌وه‌کانی شـاری موسڵ ئه‌میر گۆران په‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا له‌و شـاره ڕاپـۆرتی ناردووه، ده‌توانن گوێبیسـتی بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ، ماوه‌كه‌ی 2:30 خوله‌كه.


فەڕەنسا و بەریتانیا و توركیا و ئەڵمانیا شەڕەكانی ئەمریكا دەگرنەئەستۆی خۆیان – تۆڕی میدیایی خەڵک\nفەڕەنسا و بەریتانیا و توركیا و ئەڵمانیا شەڕەكانی ئەمریكا دەگرنەئەستۆی خۆیان\nئەمریكا بۆ شەڕی چین دەكشێتەوە و شەڕی ناوچەكە بە هاوپەیمانەكانی دەسپێرێت\nخەڵک –نزار جەزا\nچاودێرێکی سیاسی ڕایدەگەیەنێت، ئەمریکا هەرێمی کوردستان و عێراق بەفەڕەنسا دەسپێرێت، لەکاتێکدا بەرژەوەندییەکانی فەڕەنسا و تورکیا یەکناگرێتەوە، بۆیە شەڕی لەبری لەم ناوچەبە دروستدەبێت.\nلوقمان حەسەن چاودێری سیاسی بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، ڕەوشێکی ئاڵۆز لەناوچەکە دروستبووە و گۆڕانکاری ڕیشەیی و بنەڕەتی لەناوچەکەدا ڕوودەدات، ئەمەش بۆ دووبارە نەخشەڕێژکردنەوەی ناوچەکە، واتە ئەو باڵانسی هێزە بەجۆرێکی دیکە دادەڕێژرێتەوە.\nزیاتر ڕوونیکردەوە، بەنمونە بەهۆی شەڕە بەردەوامەکانی ڕابردوویەوە و کوژرانی سەربازێکی زۆر و بەهەدەردانی داهاتێکی زۆر،گەلی ئەمریکا بێزاربوون لەشەڕەکانی دەرەوەی سنووری وڵاتەکەیان، لەبەرئەوە ئەمریکا شەڕەکانی بەوڵاتانی دیکەی هاوپەیمان دەسپێرێت، هەم لەناتۆ و هەم لەمۆدێرنەتەی سەرمایەداریدا، یەکێک لەوانە تورکیا یان فەرەنسا یان بەریتانیا و ئەڵمانیایە.\nئەوەشی ڕوونکردەوە، لەوانەیە لەداهاتوودا هەریەکێک لەو وڵاتانە لەوڵاتانی دیکە کە کێشەیان هەیە ئەرکداربکرێن، ئەم وڵاتانەش بەبەردەوامی کێشەکان دەهێڵنەوە، بۆئەوەی هەژموونی خۆیان بهێڵنەوە و باڵادەستبن، یەکێک لەو وڵاتانەش کە کێشەی تیایە عێراق و هەرێمی کوردستانە.\nزیاتر ڕوونیکردەوە، چین لەڕووی ئابوورییەوە گەیشتووەتە ئەوەی ئەمریکا قووتبدات، بۆیە ئەمریکا دەیەویت هەموو هێزی خۆی لەڕووبەڕووبوونەوەی چین بەکاربهێنێت، نەک خەریکی شەڕی وردە وردە بێت، لەبەرئەمانە دەیەویت لەم وڵاتانە بکشێتەوە و خەریکی کێشەی خۆی بێت.\nباسی لەئەوەشکرد، لەعێراق و هەرێمی کوردستان و باکووری سوریاش لەداهاتوودا گۆڕانکاری بەسەردادێت،هەروەک چۆن لەئەفغانستان گۆڕانکاری بەسەر هاوکێشە سیاسییەکەدا هات و چیتر ئەمریکا ڕاستەوخۆ درێژە بەقەیرانە ئابووری و سەربازی وئیدارییەکان نادات، بۆیە لەعێراق و هەرێمیش ئەگەری لەپێشینە ئەوەیە، ئەمریکا ڕاستەوخۆ درێژە بەوانە نەدات و ئیدارەی قەیرانەکان بسپێرێت بە فەڕەنسا.\nزیاتر ڕوونیکردەوە، بەنموونە ئەمریکا ویستی ئەفغانستان بەتورکیا بسپێرێت، بەڵام تورکیا شکستی هێنا، لەبەرئەوەی تاڵیبان ڕازینەبوو، بۆیە تورکیا هێزەکان کشاندەوە، بەڵام بوونی بارەگاکانی تورکیا لەهەرێم بەئاگاداری ئەمریکایە، ئێستاش ئەمریکا دێت ڕۆڵێک دەدات بەفەرەنسا، کە دژی بەرژەوەندییەکانی تورکیایە، ئەمەش شەڕێکی نوێ لەناوچەکە دروستدەکات.\nئەوەشی وت: لەوانەیە شەڕی ڕاستەوخۆ لەنێوان تورکیا و فەڕەنسا دروستنەبێت، بەڵکو ڕەنگە شەڕی بەوەکالەت دروستببێت، ئەگەری هەیە ململانێکان بەدەستی دوو لەناوچەکە درێژەی هەبێت.\nئەوەشی خستەڕوو، بەداخەوە بەهۆی ئەوەی کورد یەکگرتوو نییە و یەکێتیی نەتەوەیی نییە و یەکگوتار نییە و نەیتوانیوە بەرچاوی ڕوونبکات و بڕیار لەداهاتووی خۆی بدات، ئەگەری ئەوە هەیە شەڕی گەورە و قەیرانی گەورە ڕووبەڕووی ناوچەکە ببێتەوە.


زیانه ته‌ندروستییه‌کانی خوی نهێنی(دەستپەڕ )… – گروپی زاکیر\nفەرموودە و سونەتگشتی\nزیانه ته‌ندروستییه‌کانی خوی نهێنی(دەستپەڕ )…\nلێرەدا باسی دروستی و نادروستی ئەم هەڵسوکەوتە ناکەین لەڕووی ئاینیەوە ، بەڵکو باسی بابەتەکە دەکەین بەشێوەیەکی زانستی و بەپێی توێژینەوە زانستیەکانیە باور پێکراوەکان، چونکە لەم کاتەدا هەندێ پەرەی بێباوران دەنگۆی ئەوە بڵاو دەکەنەوە کە خوی نهێنی (دەستپەڕ ) لەڕووی زانستیەوە بەسودە ئەم قسەیەش هیچ سەرچاوەیەکی زانستی باورپێکراو پاڵپشتی ناکە بەڵکو بەپێچەوانەوە سەرچاوە زانستیەکان دوای توێژینەوەیان لەوەڵاتە جیاجیاکانی جیهان بۆیان دەرکەوتییە کە خوی نهێنی (دەستپەڕ ) زیانی بۆ مرۆڤەکان هەیە، بفەرموون لەگەڵ توێژینەوە زانستیەکان،\nله ساڵی 2010 زانایه‌كی به‌ریتانی به‌راوردێكی ئه‌نجام دا له نێوان جووت بوون له‌گه‌ڵ ئافره‌ت و له نێوان خووی نهێنی(ده‌ستپه‌ڕ)، بۆی ده‌ركه‌وت:\nأ- ته‌ندروستی ده‌روونی و جه‌سته‌یی له‌كاتی ئه‌نجامدانی جووت بوون له‌گه‌ڵ ئافره‌ت ئێجگار زیاتره.\nب- په‌یوه‌ندی نێوان خوی نهێنی(ده‌ستپه‌ڕ) و جووت بوون كراوه‌یه و پێچه‌وانه‌یه له‌گه‌ڵ ته‌ندروستی جه‌سته و ده‌روونی تاكه‌كان!\nSatisfaction (sexual, life, relationship, and mental health) is associated directly with penile-vaginal intercourse, but inversely with other sexual behavior frequencies.\nئه‌نجامدانی خوی نهێنی(ده‌ستپه‌ڕ)فاكته‌رێكی مه‌ترسیداره بۆ توشبوون به شێرپه‌نجه‌ی پرۆستات له ته‌مه‌نی 60 ساڵیدا زانایان له ساڵی 2009 گه‌ره‌ترین توێژینه‌وه‌یان ئه‌نجام دا به‌سه‌ر 940 تاك بۆ به‌راوورد كردن له نێوان جووت بوون له‌گه‌ڵ ئافره‌ت و خوی نهێنی (ده‌ستپه‌ر)و هه‌لی توشبوون به شێرپه‌نجه‌ی پرۆستات له لای هه‌ریه‌كه‌یان توێژه‌ران ئه‌مه‌یان بۆ ده‌ركه‌وت:\nأ- ئه‌وه‌ی خه‌ریكی خوی نهێنی بێت (ده‌ستپه‌ر) له ته‌مه‌نی بیسته‌كان و سییه‌كان زیاتر دوچاری توشبوون دەبێ به شێرپه‌نجه‌ی پرۆستات له ته‌مه‌نی 60 ساڵیدا.\nب- ئه‌نجامدانی خوی نهێنی(ده‌ستپه‌ر) له ته‌مه‌نی په‌نجادا كه‌متر په‌یوه‌سته به پرۆستات به‌راوورد به‌وانه‌ی ئه‌نجامی ده‌ده‌ن و ته‌مه‌نیان له 20-30 ساڵه.\nجووت بوون له‌گه‌ڵ ئافره‌ت هیچ په‌یوه‌ندی نیه به شێرپه‌نجه‌ی پرۆستاته‌وه له لای پیاوان به پێچه‌وانه‌ی خوی نهێنی(ده‌ستپه‌ر)\nSexual activity and prostate cancer risk in men diagnosed at a younger age.\nله توێژینه‌وه‌یه‌ك كه ساڵی 2010 ئه‌نجامدرا لەسه‌ر 2786 كه‌س له ئیتاڵیا، توێژه‌ران بۆیان ده‌ركه‌وت كه خوی نهینی (ده‌ستپه‌ر) پێكهێنه‌ری ره‌فتارێكی دوباره‌بوه‌وه‌یه له لای ئه‌و كه‌سانه‌ی كه ده‌ناڵێنن به ده‌ست لاوازی ڕه‌ق بوونی ئه‌ندامی نێرینه‌یان:\nخوی نهینی (ده‌ستپه‌ر) ئاره‌زووی جووت بوون تێر ناكات (بەڵکو تەنیا كپی ده‌كات به شێوه‌یه‌كی كه‌متر وه‌ك له جووت بوون)!! له توێژینه‌وه‌یه‌كی زانستی كه ساڵی 2006 بڵاوكرایه‌وه توێژه‌ران بۆیان ده‌ركه‌وت كه ده‌رهاویشته بوونی هۆرمۆنی پرۆلاكتین له كاتی ئه‌نجامدانی خوی نهینی(ده‌ستپه‌ر) زۆر كه‌متره له‌وه‌ی كه هه‌یه له كاتی جووت بوونی پیاو و هاوسه‌ره‌كه‌ی، ڕێژه‌ی ده‌رهاویشته‌ی له‌كاتی جووت بوون 400% وه‌ك له خوی نهینی(ده‌ستپه‌ر)(واتا 4 هێنده)!! كه پیویسته له كاتی هه‌ست كردن به تێربوونی ئاره‌زوو له ڕێگه‌ی كاریگه‌ری كردنه سه‌ر كۆئه‌ندامی ده‌مار.\nThe post-orgasmic prolactin increase following intercourse is greater than following masturbation and suggests greater satiety.\nیه‌كێك له زاناكان له ڕێگه‌ی توێژینه‌وه‌یه‌كی زانستی جه‌خت دەکاتەوه كه توانای جه‌سته له سه‌ر رێكخستنی فشاری خوێن له كاتی جووت بوون له‌گه‌ڵ ئافره‌ت زۆر زۆر باشتره و ته‌ندروستتره وه‌ك له خوی نهینی (ده‌ستپه‌ر).\nBlood pressure reactivity to stress is better for people who recently had penile-vaginal intercourse than for people who had other or no sexual activity.\nتوێژه‌ران جه‌خت له‌وه ده‌كه‌نه‌وه له ڕێگه‌ی توێژینه‌وه‌یه‌كی زانستی كه ساڵی 1976 ئه‌نجامدراوه كه خوی نهینی(ده‌ستپه‌ر) په‌یوه‌سته به دووره په‌رێزی و نا ئومێدی.\nPersonality correlates of male sexual arousal and behavior.\nئه‌نجامدانی خوی نهینی(ده‌ستپه‌ر) به‌ڵگه‌یه‌كه له‌سه‌ر بوونی گرفتی ده‌روونی یان كۆمه‌ڵایه‌تی یان خه‌مۆكی بۆیه خوی نهینی(ده‌ستپه‌ر)،هێمای ته‌ندروستی یان ژیانێكی ئاسووده نیه كه هه‌وڵ ده‌ده‌ن بڵاوی بكه‌نه‌وه.\nله توێژینه‌وه‌یه‌ك كه ساڵی 2002 له ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان ئه‌نجامدراوه توێژه‌ران بۆیان ده‌ركه‌وتووه كه په‌یوه‌ندی ڕاسته‌وانه هه‌یه له نێوان تووش بوونی ئافره‌تان به نائومێدی و له نێوان ئه‌نجامدانیان بۆ خوی نهێنی (ده‌ستپه‌ڕ)، ئه‌و ئافره‌تانه‌ی كه تووشی نائومێدی بوون چێژێكی زیاتر ده‌بینن له خوی نهێنی (ده‌ستپه‌ر).\nSexual functioning and self-reported depressive symptoms among college women.\nزانا موسڵمانه‌كان له نه‌خۆشخانه‌ی گشتی (ئەل حه‌مه‌د) له قه‌ته‌ر بۆیان ده‌ركه‌وتووه (له مانگی ڕه‌مه‌زان بۆ نموونه)بەڕۆژووبوون كه‌مكه‌ره‌وه‌ی ئاره‌زووی سێكسیه و كه‌م كه‌ره‌وه‌ی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ی كه ورووژێنەری ئاره‌زوون له ماوه‌ی به‌ڕۆژوو بوون!! ئه‌ویش له توێژینه‌وه‌یه‌كی زانستی له ساڵی 2015\nThe effect of fasting on erectile function and sexual desire on men in the month of Ramadan\nپه‌یامبه‌رمان دروودی خوای لێبێت ده‌فه‌رمووێت\n( يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ مَنْ اسْتَطَاعَ منكُم الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ ، فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ ، وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ ، وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَعَلَيْهِ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَهُ وِجَاءٌ )رواه البخاري\nواتا : (ئه‌ی كۆمه‌ڵانی گه‌نج؛ هه‌ركه‌س له ئێوه توانای هاوسه‌رگیری هه‌یه با هاوسه‌رگیری بكات چونكه چاو ده‌پۆشێت و قه‌ڵغانه بۆ داوێن… ئه‌وه‌ی كه ناتوانێت با به ڕؤژوو بێت؛ چونكه رێگره بۆی).\nسڵاوی خوا لە پەیامبەری مرۆڤایەتی..\nساڵانە بەهەزارن کەس لەسویسرا خۆیان دەکوژن…\nبێباوران دەلێن پەیامبەری ئیسلام دەلێت کە باڵی مێش تیماری تیایە کەچی مێش لە پیسترین شوێن دەژی …،


13301 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Tuesday, August 2, 2016\nسەرهەڵدانى چەپ (له عێراق و ناوچه‌كه و جيهاندا)\nدكتۆر عه‌لى ئه‌سه‌دى\nوەرگێڕانى: ناجى ئەفراسیاو\nئوستورە و ئەفسانە و دین\nئەزموونی شیعری شۆڕشگێڕیی کوردی\nیەعقوبیزم و سڵەمینەوەى کرێکاران\nله ئينگڵيزييه‌وه: سەرکەوت جەلیل\nێڕانەوە له نێوان گه‌شه‌کردن و دابڕاندا\nو. وه‌ليد عومه‌ر\nهزری نوێخوازانه له شیعری بێكه‌سدا\nسه‌دیق سه‌عید رواندزی\nقەیرانى دارایى لە کۆڵى سەرمایەدارى نابێتەوە\nوه‌رگێڕانى: ئارى مەحمود\nعەقڵی كوردی و هزری رۆژئاوایی!\nهەموو جێيه‌ك، جیهانى سێیەمە! ئ\nوه‌رگێڕانى: كه‌يوان نورى\nليبراڵيزم و ڕيشه‌ى قه‌يران و بارگرژييه‌كان\nنوسينى: سه‌مير ئه‌مين\nوه‌رگێڕانى: ناجى ئه‌فراسياو\nنیولیبراڵيزم پێشه‌كيی كتێبی "كورته‌مێژووی نیولیبراڵیزم"\nوه‌رگێڕانى: هاوار محه‌مه‌د\nئه‌ليزابێت مارتێنز/ئاڕنۆڵدۆ گارسيا\nو: وه‌ليد عومه‌ر\nقه‌یرانه ئابوری و فیكريیه جیهانییه‌كانی نیولیبراڵیزم\nنوسینى: دكتۆر سه‌باح قودورى\nو. ئه‌يوب حه‌سه‌ن\nزمان و دەوڵەت\nڕۆڵ و گرینگی زمانی زگماکیی بۆ نەتەوەی کورد!\nکۆمەڵگەی کوردیی فەیسبوك..\nپێوەندییە نوێیەکانی مرۆڤی کوردی بە دیموکراسیەوە\nدکتۆر عادل باخه‌وان*\nتوركیا: چارەسەركردنی كێشەی كورد و دینامیكە هەرێمییەكان\nیان زێدەڕۆیی لێکدانەوەو ھەڵواسینی تیۆر بەدەقدا\nژمارەی ئایندەی گۆڤاری کۆچ\nخەباتی سیاسی و چەداری شێخ مەحمود\nلە هاوكێشە و پلانە سەربازییەكانی بەریتانیا 1914 - 1922\nسەرژمێری گشتی حەشیمەت و خانووبەرە\nساڵی (90) ی هەتاوی لە سیاسەتی قەومی نابەرانبەرەوە بۆ نۆڵیكردنی قەومی\nپەیوەندی سیاسی نێوان مستەفا بارزانی و\nعەبدولكەریم قاسم (1958 - 1963 )\nنیهایەت عەلی حسێن\nرامانێك لە زانست و فەلسەفەی مێژوو\nوەهمی زەردەشت و زەردەشتتییەت\nلە نێوان پێغەمبەربوون و بەئایینبووندا\nئامادەكردنی: خالید دۆستی\nهزر و فەلسەفە\nرەهەندە هەمەڕەنگییەكانی ئەفسانەی ئادەم و حەوا\nدكتۆر حەمید عەزیز بەشی فەلسەفە\nتیشكێك بۆ سەر رۆمانی "پێشمەرگە"\nرەوەند حەمە جەزا\nپەرستگای ئاگری بەردەكونتەی مەهاباد\nو. لە فارسییەوە: كەمال نووری مەعروف\nدكتۆر عەلی شەریعەتی\nپیاوێك هێشتاش لە ئاسمانی دنیای رۆشنبیریدا دەدرەوشێتەوە\nدامەزراندنی ئیمپراتۆرییەتی ماد و رووخانی\nکتێبی بزووتنەوەی ژنان(فێمینیزم)\nنووسینی ئاندرێ میشێل\nگفتوگۆ لەگەڵ سەید حوسەین نەسر\nمامۆستای توێژینەوەی ئیسلامی لە زانكۆی جۆرج واشنتۆن\nو. لە فارسییەوە: ئەرسەلان تۆفیق


ڕۆژهەڵات، مانگی ڕابردوو ٥٢ کەس لەسێدارەدراون و کوژراون و دەستگیرکراون | ROJnews\nڕۆژهەڵات، مانگی ڕابردوو ٥٢ کەس لەسێدارەدراون و کوژراون و دەستگیرکراون\nشەممە, 7 سبت 2019 - 13:46\nبەپێی ئاماری کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان، لە مانگی ڕابردوودا لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دوو کەس لەسێدارەدراون، ٤ کۆڵبەر کوژراون، ١٣ کۆڵبەر و هاوڵاتی دیکەش برینداربوون، ٣١ کەسیش دەستگیرکراون، هەروەها ٨ هاوڵاتیش خۆیان کوشتووە یان کوژراون.\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان، کە مانگانە ڕاپۆرتی خۆی ئاشکرا دەکات، ڕاپۆرتی مانگی ڕابردووی لە بارەی پێشێلکارییەکانی ڕژێمی ئێران لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بڵاوکردەوە کە لە مانگی ڕابردوودا ٥٨ پێشێلکاری جۆراوجۆر تۆمارکراون.\nبە گوێرەی ئاماری کۆمەڵەکە، لە مانگی ئابدا، لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ٢ کەس لە لایەن ڕژێمی ئێرانەوە لە سێدرارە دراون و ٣١ هاوڵاتی کە چالاکی سیاسی و مەدەنی بوون دەستگیر کراون، کە زۆرینەیان خەڵکی شارەکانی پاوە، سەردەشت، مەریوان، سنە و ناوچەی هەورامان بوون.\nهاوکات ٤ کۆڵبەر کوژراون و ٧ کۆڵبەر و ٣ کاسبکاری دیکەش برینداربوون، جیاواز لە کۆڵبەر و کاسبکارانیش ٣ هاوڵاتی دیکە بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە ئەمنییەکان لە سەر سنور برینداربوون.\nهەر بەپێی ئامارەکە لە مانگی ئابدا لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ٨ هاوڵاتی خۆیان کوشتووە، یان لە ڕووداوی جۆراوجۆردا کوژراون، کە زۆرینەیان بە هۆکاری کێشەی کۆمەڵایەتی و خراپبوونی باری ئابوورییەوە بووە.\nدوایین ئاماری خۆپیشاندانەکانی عێراق ڕاگەیەنرا\nکۆمسیۆنی باڵای مافەکانی مرۆڤی عێراق دوایین ڕاپۆرتی خۆی لەبارەی خۆپیشاندانەکانی عێراق بڵاوکردەوە و تائێستا لە خۆپیشاندانەکاندا ٥٤٥ کەس گیانیانلەدەستدا.\nتەقینەوەیەکی بەهێز لە ناوەندی شاری دیمەشقی پایتەخت ڕوویدا و کوژراو و برینداری لێکەوتەوە.\n18 فبر - 16:04\nدەوڵەتی تورک ٣٠٠ کامیۆن و زرێپۆشی ڕەوانەی ئیدلب کرد\nلە کاتێکدا پێشڕەوییەکانی سوپای ڕژێمی سوریا لە ئیدلب بەردەوامە، دەوڵەتی داگیرکەری تورک ٣٠٠ کامیۆن چەک و زرێپۆشی ڕەوانەی ئیدلب کرد.\n18 فبر - 15:53\nسوپای ڕژێم بە پشتیوانی ڕوسیا بەردەوامە لە پێشڕەوییەکانی لە دەوروبەری حەڵەب و چەند گوند و ناوچەیەکی دیکەی کۆنترۆڵ کرد.\n18 فبر - 11:15\nپارێزەرانی سەدە: وەرن پێکەوە گۆشەگیریی هەڵگرین!\nپارێزەرانی ناوەندی دادی سەدەی نوێ، دەربارەی توندکردنی گۆشەگیری سەر عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری گەلی کورد و پرسی چارەسەری کێشەی کورد و چەند مژارێکی دیکە قسەیانکرد و ڕایانگەیاند،...\n18 فبر - 11:04


ئەگەر سەردەمانێك دەسەڵاتی کوردی، موڵکی خۆی و زۆرینەی خەڵك بوو، ئەوا ئەمڕۆ بە ناڕەزایی سەر شەقام و بایکۆتی هەڵبژاردن و بە تەزویری پلە نایاب لە سەر ئاستی عێراق بێ، ئەم دەسەڵاتە ١٥٪ یان بڕێک زیاتری کۆی خەڵک خاوەنێتی. ئەم بڕە کەمەی کۆمەڵگاش پێك هاتوون لە دوو چین:\n١/ چینی باڵداری دەسەڵات\nکەمینەیەکن لە سەرکردە و هاوخەباتەکانی شاخ و هەڵتۆقیوەکانی دوای ڕاپەڕین لە کۆنە جاش و بەعسی و تازە سیاسی. ئەمانە و کوڕ و کچ و نەوەکانی سێیەم و چوارەمیان، چینی باڵدار پێک دەهێنن. ئەمانە پێکەوە ئێستا ڕێبەرایەتی و حکومڕانی ئەکەن. بڕیاردەری شەڕ و ئاشتین. دۆستی هەرچی نەیار و دوژمنە هەن. خاوەن پارە و دەسکەوتی زۆر و زەوەندەن. خاوەنی پەساپۆڕتی ئەوروپی و ئیقامە و ڤیزای بەردەوامن. خاوەن ڤێلا و کۆشک و تەڵار و پارەی نووستوون لە بانکەکاندا و کۆمپانیای زەبەلاحیان هەیە لە دونیادا. خاوەن یەخت و فڕۆکەی تایبەتی ئامادەکراون. هەشن ئەڵێن لە هەندێ جێگەدا، دورگەیان بە تەواوی کڕیوە. به کورتی و کرمانجی ئەمانە لە چینی باڵداری دەسەڵاتن، لە هەر چرکەیەکدا کار لە کار ترازا، لە ماوەی چەند سەعاتێکدا بە خۆیان و کەس و کارەوە دەفڕن بەرەو کەناری ئارامی. لە دونیاشدا هێندە وڵاتی گەندەڵ و هەژار ماوە جێگەی حەوانەوەی ئەم پارەدارە گەندەڵانە بکەنەوە. ئەمانە ئەوانەن کە تا دوا هەناسە شەڕی مانەوەی خۆیان ئەکەن لە دەسەڵاتدا. بەڵام بە ناڕاستەوخۆ لە ڕێگەی چینی بێ باڵی دەسەڵاتەوە، کە لە ژمارە ٢ ڕوونی ئەکەینەوە کێن.\n٢/ چینی بێ باڵی دەسەڵات\nئەمانەشیان کە زۆرینەن، تیایاندایە کەسانی ئاسایی و بێ ئازارن، بەڵام کوێلەی مووچە و هەندێ وردە ئیمتییازاتن. پێیان ناکرێ لە بەر خاتری حەسانەوەی ئێستایان لە پاڵ دەسەڵات، دەست لە خزمەتکردنی چینی باڵدار هەڵبگرن. ئەمانە تا بۆیان بکرێت خۆیان لە ئەرکی پاراستنی ئاغاکانیان ئەدزنەوە. ئەمانە وەکو هەر کەسێکی دەرەوەی دەسەڵات، هەموو چیرۆکەکان ئەزانن و لە ژێرەوە قێز لە دەسەڵات ئەکەنەوە لە سەریشەوە کارمەندی حزب و حکومەتن. چەکداری حزبی و حکومین، بەڵام بێ هەڵوێستییان لە ترسی نان بڕینە. خۆ بیرتانە چەند لەوانە دەنگیان نەدا بە حزبەکانی خۆشیان. یاخود حزبی دیکە لە ناو ئەو چینە دەنگی هێنا.\nبەشێکی دیکەی بێ باڵەکانی دەسەڵات لە سەرمەست و عاشقانی چینی باڵدارن. هەمیشە دار بە دەست و پەنجە لە سەر پیتکەی تفەنگ و ئامادەباشن بۆ پاراستنی چینی باڵدار. ئەمانە بە زۆری هیچ لە بارا نەبوو و ناکەس بەچەن، ئەگەر چینی باڵدار نەبێت، ئەمانە نە نانیان پێ پەیدا دەکرێ و نە شوێنێکیش بۆ حەوانەوە.\nچینێکی شاراوەی بێ باڵی بازنەی دەسەڵاتیش، ئەو چینەن کە کار بۆ دەزگا هەواڵگرییەکانی دەسەڵات و حزب ئەکەن. ڕەنگە زۆربەی ئەو کوشتن و تیرۆری بکەرنادیارانەی ناوخۆی حزب و ناو کۆمەڵگا دەستی ڕەشی ئەمانەی لە پشتەوە بێت.\nمەبەست لە باڵدار و بێ باڵ چییە؟\nمەبەست لەم دەستەواژە نوێیەی دەسەڵات ئەوەیە، کە ئەم چینە خاوەنی توانای مادی و مەعنەوین کە لە لێقەوماندا ئەتوانن بە فڕۆکە، خۆیان و ماڵ و مناڵ و کەس وکاریان بگەیێننە شوێنی ئارام. چینی بێ باڵی دەسەڵاتیش پێچەوانەی ئەمانە بێ توانای مادی و بێ فیزە و بێ ئیقامە و بێ فڕۆکەن، ئەم چینە تەنها پارێزەری دەسەڵاتن و هەتا بەر پەیژەی فڕۆکەکە دەڕۆن و دواتر ئەبن بە ژێر پێی توڕەیی جەماوەرەوە.\nجا هەر بۆیە برای پۆلیس و کاکی ئاسایش، خزم و کەس وکارمان لە هێزی چەکداری حزب و هێزی چالاکی مەدەنی. ئەوان باڵدار و ئێوە بێ باڵن، ئەوان پادار و ئێوە بێ پا. خۆتان مەکەن بە سورەی بەر لەشکری ئەوان. خۆتان مەکەن بە سووتەمەنی بۆ ڕزگار کردنی کچ و کوڕ و کورسی ئەوان. ئەوان درێخی ناکەن لەوەی لە هەر چرکەیەکدا ئێوە جێبهێڵن بەڵام ئێوە بۆ لە گەڵ گەلی خۆتان نابن و ئەوان جێبهێڵن. لە کوا خۆپیشاندەرتان بینی بچنە ناویان و داوای ئاشتی و ئارامیان لێ بکەن. ئەوانەی ئێوە گازیان بە سەردا دەڕێژن و گوولە پلاستیکیان تێدەگرن، ئەم بەیانییە لە هەمان ئەو کووچە و کۆڵانانەی شارەوە لە گەڵ ئێوەدا هاتنە دەرێ. ڕەنگە ئەم بەیانییە سڵاوتان لە یەکتر کردبێت، ڕەنگە لە سەرەی ناندا پێکەوە نانتان کڕی بێت. ئەوان وەکو ئێوە خەڵکی کووچە وکۆڵانەکانن، هیچیان کۆشک و قەڵا و گردنشین نین.\nجا لە خۆی ئاسانتر نیە، لە جێی دار و گاز و گوولە، یەکی چەپکێ گووڵ لە گەڵ خۆتاندا ببەن بۆ خۆپیشاندەر. تۆ بڵێی ئێوە هێندەی سوپا و ئەمن و پۆلیسەکانی میسر هۆشتان نەبێت کە لە گەڵ خۆپیشاندەر لە سێبەری دەبابە و زریپۆشدا، لە گۆڕەپانی تەحریر چا و قاوەیان فڕ ئەکرد. بەمەش هەم ئارامی ئەپارێزن و هەم فشاری ئەوانیش دەگاتە مەبەست.\n18 بڕوانامەیەک لە شەقام و تەرمێک لە بارمتە\n19 سوپاس دادگای بەڕێز سوپاس\n20 بانگەشەی حزبەکانی دەسەڵات... (لە یاریگاوە بۆ هۆڵی پاش هێلانە)\n21 لولە گووڵەبەڕۆژە\n22 کورد لەنێوان دووبەرداش و دوو پەستانی یەکتربڕدا!\n23 دوو لەت بوونی وێنەی دوو سەرۆکەکە!!\n24 مناڵانی کورد لە تاراوگە... یان تیژیان بکەن یان گێژ!!\n25 سمۆرە بادینییەکە و دارەبڕاوەکە\n26 بانگەواز بۆ کارکردن نەک داوای لێبوردنی گشتی\n27 گۆڕان و یەکێتی.. لە نێوان وەبەرهێنانی سیاسی و مایەپووچیدا!\n28 وێنەکان خۆیان نادوێن!!\n29 لێگەڕێن هاوڕەگەزخوازان (لە دۆڵاب بێنە دەرێ)٭\n30 پێشنیارێک بۆ ملیۆنێرە کوڕەکانی باوکی هەژاران\n31 گوێ بگرە ئەی مامی بچووك!\n32 لە نێوان ئەسکەندەنافیا و دوبەی، پاکستانتان دامەزراند\n33 حوکمی دادپەروەر یان قەرەقوش؟!\n34 کچانی کورد لە تاراوگە!\n35 مەسیحییەکانی کوردستان بە دەردی قیبتییەکان مەبەن!\n36 پەروەردەی بەردەفڕکێ و فیشەک باران\n37 بە سیاسەتی خورمژ هەم خورمات ئەچێ و هەم مێوژ!!\n38 کێ زیندوی کوڕی بەئاگایە؟\n39 کاریکاتێرو کوڕە فارس‌و پاشای نەرویج\n40 لە 16ی ئۆکتۆبەرچیتان لە دەستدا؟