Diplomatic Magazine | ژنه مه‌ترسیداره‌كه‌ى ئیسرائیل وازى له سیاسه‌ت هێنا\nبۆچى لیڤنى وازى له‌كارى سیاسى دوور كه‌وته‌وه؟\nئه‌و، تسیبی لیڤنی بەژنە پۆڵاینەكە ناوی دەهێنراو له نەیارانی سەرختی ناتانیاهۆ بوو، لە دایكبووی ساڵی ١٩٥٨ی تەلئەبیبەو هەڵگری بڕوانامەی بە كالۆریۆسە لە بواری یاسادا، زمانەكانی عیبری و عەرەبی و ئینگلیزی و فەرەنسی دەزانێت‌و لە ساڵی ١٩٨٢ لە كاتی داگیركردنی لوبنان لە لایەن ئیسرائیلەوە بووە بە ئەندامی موسادو لەساڵی ١٩٩٦تێكەڵ بە كاری سیاسی بووە لە ساڵی ١٩٩٩ تا ساڵی ٢٠١٩ ئەندامی كنێست - پەرلەمان- بووە\nهەروەها لە ساڵانی ٢٠٠٦ تا ٢٠٠٩ و وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل بووە لە دوای هەڵبژاردنەكانی ساڵی ٢٠١٥ وە سەركردایەتی بەرەی ئۆپۆزیسیۆن دەكات‌و له‌ساڵى 2009 ده‌بێته سه‌رۆكى حیزبى كادیما.\nلە ڕووی سیاسیەوە كاری من كۆتای هاتووەو خەڵك باوەڕیان بە پڕۆژە سیاسیەكەم نەماوەو ئەمەش مافی هاوڵاتیانە، چونكە لەڕابردوودا هەڵەی سیاسی زۆرم كردووە\nدوێنێ، تسیبی لیڤنی دوور كەوتنەوەی خۆی لە كایەی سیاسی ڕاگەیاند، ئەم بڕیارەی تسیبی لیڤنی دوای ئەوە هات ئەو بەرەیەی ئۆپۆزیسیۆن كە پێكهاتبوو لە پارتی كادیماو یەكێتی سەهیۆنیەت هەڵوەشایەوە.\nپارتی كادیما كەتا ساتى وازهێنانى له سیاسه‌ت لیڤنی سەرۆكی بوو لە دواین ڕاپرسیدا ڕێژەی دەنگەكانی بە شێوەیەكی بەرچاو دابەزیوە، حیزبه‌كه‌ى ئه‌و كه ١٧ كورسی كنێستى هه‌یه ڕه‌نگه له‌هه‌ڵبژاردنى رۆژی 9-4-2019ى پەرلەمانی ئیسرائیلی تەنها ١ كورسی به‌ده‌ست بێنێت.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا كه ڕاپرسییه‌كان ئاماژه به پاشه‌كشه‌ى گه‌وره‌ى حیزبه‌كه‌ى ده‌كه‌ن، به‌ڵام لیڤنی كه خۆى یەکێکبووه لە کاندیدەکان، رایگەیاندووە، کە نایەوێت دەنگی ئەو کاندیدانەی داوای ئاشتی لەگەڵ فەلەستین دەکەن، لاواز بێت، بۆیە لە پرۆسەی سیاسی بە تەواوی دەکشێتەوەو بۆ ئەو هەڵبژاردنەش، پاڵپشتیی بەرەی ئاشتیخواز دەکات.\nلیڤنى لە بەیاننامەی دەست لە كاركێشانەوەكەیدا ڕایگەیاندووه " لە ماوەی ٣٨ ساڵی كاری سیخوڕی‌و پەرلەمانی و سیاسی و حوكومیدا بە نیەتێكی پاكەوە خزمەتی وڵاتە خۆشەویستەكەمم كردووە چەندین جار لە پێناوی دا ژیانم خستۆتە مەترسیەوە ئێستاش ئامادەم هە موو قوربانیەك لە پێناو ئەم نیشتمانەدا بدەم، بە ڵام لە ڕووی سیاسیەوە كاری من كۆتای هاتووەو خەڵك باوەڕیان بە پڕۆژە سیاسیەكەم نەماوەو ئەمەش مافی هاوڵاتیانە، چونكە لەڕابردوودا هەڵەی سیاسی زۆرم كردووە نە متوانیوە لە ئاست چاوەڕوانیەكانی ئەوانه‌دابم كە دەنگ و متمانەیان پێداوم، بۆیە ئامادەم باجی هەڵەكانم بدەم و لە كاری سیاسی دور بكەومەوە".\nئه‌و كاته‌ی تزیپی لیڤینی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئیسرائیل بوو له چاوپێكه‌وتنێكیدا له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌ی "تایمز"ی به‌ریتانی دانی به‌وه‌داناوه كه ئه‌و كاته‌ی كه له‌گه‌ڵ ده‌زگای مۆساد ئیشی ده‌كرد له‌گه‌ڵ كه‌سایه‌تیه‌كانی عه‌ره‌ب سێسكی كردووه بۆ ئه‌وه‌ی له ئابڕووچوونی سێكسیان بگلێنێ‌و له‌به‌رامبه‌ریشدا زانیاری و ده‌ستبه‌رداری مافه سیاسیه‌كانیان بن.\nتسیبی لیڤنی، کە پێشتر خۆی دانی بەوەدا نابوو بۆ دەستکەوتنی زانیاری لەبارەی ”دوژمن“، لەگەڵ بەرپرسانی فەلەستینی‌و عه‌ره‌ب خەوتووەو لە خشتەی بردوون، ئێستا یەکێکە لەو كه‌سانه‌ى داوای دەوڵەتێک بۆ فەلەستین بەپێی رێککەوتنی ئیسرائیل و فەلەستینییەکان، دەکات.\nلیڤینی هه‌ر له‌سه‌ره‌تای گه‌نجێتیدا ده‌چێته ناو دنیای سیاسه‌ت و ده‌بێته ئه‌ندامی بزووتنه‌وه‌ی"بیتار"ی ڕاسته‌ڕه‌و، له‌و ماوه‌یه‌شدا به‌شداری خۆپیشاندانه‌كانی دژی ڕێكه‌وتننامه‌ی نه‌هێشتنی شه‌ڕ له نێوان ئیسرائیل و میسر و سوریا ده‌كات.\nپێشتر وه‌كو ئه‌فسه‌ر له سوپای ئیسرائیل كاریكردووه، له نێوان ساڵانی 1980-1984 په‌یوه‌ندیكردووه به ده‌زگای هه‌واڵگیری ئیسرائیله‌وه له زۆربه‌ی وڵاتانی ئه‌وروپا كاری سیخوڕی ئه‌نجامداوه.\nیه‌كه‌مین وێستگه‌ی سیاسی ڕاگه‌یاند و ساڵی 1999 خۆی بۆ كنێستی ئیسرائیل كاندیدكرد و دوای هه‌ڵبژاردنی بوو به ئه‌ندامی لیژنه‌ی " ده‌ستوور و یاسا و دادوه‌ری." له‌وێشه‌وه توانی په‌ره به بارودۆخی ژنانی ئیسرائیل بدات و به پشت به‌ستن به ئه‌زموونی كاركردنی له دونیای بازرگانی بوو به سه‌رۆكی لیژنه‌ی ده‌رچواندنی یاسا بۆ ڕێگریكردن له پرۆسه‌ی"پاره سپیكردنه‌وه."\nلیڤنى دان به‌وه‌شدا ده‌نێت له پێناو وڵاته‌که‌یدا کاری سێکسی له‌گه‌ڵ عه‌بدولفه‌تاح سیسی سه‌رۆککۆماری میسر ئه‌نجام داوه‌و ناچاری کردوه به هۆی گرته ڤیدیۆکانه‌وه له به‌رژه‌وه‌ندی ئیسرائیل بجوڵێته‌وه.\nهه‌ر له‌و چاوپێكه‌وتنه‌دا لیڤینی ده‌ڵێت ئه‌و دژی ئه‌وه نییه له ڕێگه‌ی سێكسه‌وه زانیاری گرنگ له دوژمن وه‌ربگری و بیخه‌یته خزمه‌تی وڵاته‌كه‌ته‌وه " شانازی به‌وكارانه‌وه ده‌كه‌م كه پربوون له سه‌ركێشی له‌و ڕێگه‌ی سێكسه‌وه توانیوومه كه‌سایه‌تی سه‌ركرده‌كانی دیكه بخه‌مه ژێر پرسیاره‌وه، هه‌رگیز دوو دڵ نیم له ئه‌نجامدانی ئه‌گه‌ر جارێكی دیكه‌ش دووباره‌ی بكه‌مه‌وه چونكه تا هه‌بم له پێناو به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی وڵاته‌كه‌م ده‌جه‌نگم".\nڕۆژنامه‌ى "یه‌دیعووت ئه‌حرۆنووت"ى ئیسرائیلی، ئه‌و دیداره‌ى بڵاوى كرده‌وه، كه له گه‌ڵ (تسیبی لیڤنى) وه‌زیری پێشووى ده‌ره‌وه‌ى ئیسرائیل ئه‌نجامى داوه‌و تیایدا دانى به‌وه‌دا ناوه، كاتێك بۆ ده‌زگاى هه‌واڵگرى مووساد كارى كردووه، چه‌ند چالاكییه‌كى تایبه‌تى ئه‌نجام داوه، له‌وانه‌ش په‌یوه‌ندی سێكسى له‌گه‌ڵ كه‌سایه‌تییه گرنگه‌كان به مه‌به‌ستى به‌كارهێنانیان بۆ به‌رژه‌وه‌ندى مووساد، (لیڤنى)وتوویه‌تى:" لاریم نه‌بووه له‌وه‌ى خه‌ڵك بكوژم، یا سێكس بكه‌م له پێناو به‌ده‌ستهێنانى زانیارییه‌ك سوودى بۆ ئیسرائیل هه‌بێت.\nدانپێدانانى (لیڤنى) دواى ئه‌وه هات كه یه‌كێك له گه‌وره حاخامه‌كانى ئیسرائیل، ڕای گه‌یاند: " ئافره‌تى ئیسرائیلی ده‌توانێت سێكس له گه‌ڵ دوژمندا بكات له پێناو به‌ده‌ستهێنانى زانیارى گرنگ بۆ خزمه‌تى ئیسرائیل".\nلیڤنى له میدیاكانه‌وه ئه‌وه‌ى بڵاو كرده‌وه كه پێش ئه‌وه‌ى ئه‌و كاره بكات پرسی به حاخامى گه‌وره‌ى ئیسرائیل كردووه‌و فه‌تواى بۆ داوه، ده‌توانێت له‌گه‌ڵ كه‌سانى دیكه‌دا بخه‌وێت و سێكس بكات به مه‌رجێك ئه‌و كاره‌ى له خزمه‌تى ئیسرائیلدا بێت.\nلیڤنى وه‌زیری پێشووی ده‌ره‌وه‌ی ئیسرائیل دان به‌وه‌شدا ده‌نێت له پێناو وڵاته‌که‌یدا کاری سێکسی له‌گه‌ڵ عه‌بدولفه‌تاح سیسی سه‌رۆککۆماری میسر ئه‌نجام داوه‌و ناچاری کردوه به هۆی گرته ڤیدیۆکانه‌وه له به‌رژه‌وه‌ندی ئیسرائیل بجوڵێته‌وه.\nلیڤنی بۆ ڕۆژنامه‌ی هیومان ڕایتزی ئه‌مریکی ئاشکرایکردبوو كه کاری سێکسی له‌گه‌ڵ چه‌ندین به‌رپرسی ئیماراتی و سعودی ئه‌نجامداوه‌و له‌گه‌ڵ سیسیش هه‌مان کاری کردوه ئاماژه‌ی به‌وه‌ش کردوه گرته‌ی ڤیدیۆیی و وێنه‌کانی وه‌ک کارتێکی فشار به‌رامبه‌ر سیسی و ئه‌و به‌رپرسه عه‌ره‌بانه به‌کار ئه‌هێنێت.


پێرێز دەیەوێت بەپەلە نێیمار بگوازێتەوە\n17:09 چوار شه‌ممه 31 ته‌موز 2019\nڕاپۆرتە ڕۆژنامەوانییەکانی ئیسپانیا ئاشکرایانکردووە، پێرێز لە ئەنجامەکانی یانەکەی توڕەیە و کەوتووەتە هەوڵدان بۆ گواستنەوەی نێیمار لە یانەی پاریس سانجێرمان.\nئەگەرچی لە سەرەتای کردنەوەی دەرگای گواستنەوەی یاریزانان لەم هاوینەدا زۆرکات ناوی نێیمار بە بەرشەلۆنەوە دەبەسترێتەوە، بەڵام تائێستا یانە کەتەلۆنییەکە پەلەی نییە لە کڕینی نێیمار و بەوهۆیەوە پێرێز دەیەوێت بەخێرایی گورزی خۆی بوەشێنێت.\nبەپێی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی مۆندۆ دیپۆرتیڤۆی کەتەلۆنی، دوای ئەو ئاستە خراپەی ڕیاڵ مەدرید لە یارییە دۆستانەکانیدا پێشکەشی دەکات، پێرێزی سەرۆکی یانەکە دەیەوێت یانەکەی بەو ئاستەوە وەرزی نوێ دەستپێنەکات و بە کڕینی نێیمار هێڵی پێشەوەی یانەکەی بەهێز بکات.\nبەپێی دوا ڕاپۆرتە هەواڵییەکانی ڕاگەیاندنەکانی ئیسپانیا و فەڕەنسا بێت نێیمار بەهەرشێوەیەک بێت پاریس سانجێرمان جێهدەهێڵێت، بەتایبەت کە لە چەن ڕۆژی ڕابردوودا لیۆناردۆ، بەڕێوەبەری هونەری پاریس ڕایگەیاندبوو: “نێیمار دەبێت وەرزی داهاتوو لە یانەکەمان نەبێت”\nهەروەها پاریس سانجێرمان نرخی ئەستێرە بەڕازیلییەکەی بۆ 180 ملیۆن یۆرۆ دابەزاندووە، بە مەرجێک ئەو بڕە پارەیە بە کاش وەربگرێت، نەوەک بە ئاڵوگۆڕی یاریزان، بەڵام بەرشەلۆنەش دەیەوێت چەند یاریزانیک تێکەڵ بە گرێبەستەکە بکات و پارەیەکی زۆر بە نێیمار نەدات، ئەمەش بەرپرسانی هەردوو یانەی لەیەکتر دوورخستووەتەوە، بەڵام ئەگەری بە‌هێزی گەڕانەوەی نێیمار بۆ کەتەلۆنیا، ئەوەیە کە خۆی بە فەرمی ڕایگەیاندووەم ئارەزوو دەکات بگەڕێتەوە یانە کۆنەکەی.\nهەرچی تایبەتە بە ڕیاڵ مەدرید، لە پێشوتردا باس لەوە دەکرا، کە پاریس سانجێرمان دوو جار نێیماری خستووەتە بەردەم ڕیاڵ مەدرید تا بیگوازنەوە، بەڵام نێیمار دڵخوازی زیدانی ڕاهێنەری ڕیاڵ مەدرید نەبوو، هەربۆیە گرێبەستەکە ئەنجامنەدرا، بەڵام ئێستا هاوکێشەکە پێچەوانە بووەتەوە.\nپێرێزی سەرۆکی یانەکە سەرجەم گرێبەستەکانی ئەم وەرزەی بە خواستی زیدان ئەنجامداوە و بەهۆی ئاستی خراپی یانەکەشەوە لە ڕاهێنەری یانەکەی توڕەیە و دەیەوێت باڵادەستی خۆی لە یانەکە بسەلمێنێت و نێیمار بگوازێتەوە یانەکەی، بۆ چارەسەرکردنی بەپەلەی کێشەکانی یانەکەی.\nوێڕاى ئەوەى لە زەوى و ئاسمانەوە موشەکیان بەسەردا دەبارێندرێت هەسەدە لە بەرگریکردن بەردەوامە\n12:51 هه‌ینی 11 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nناس کورد زانیارى لەسەر خۆکوشتنى کچە 14 ساڵییەکەى کۆیە بڵاودەکاتەوە\n14:06 هه‌ینی 04 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nخۆپیشاندانه‌كانى عێراق دژى حزبه‌كانە نه‌ك ته‌نها حكومه‌ت\n13:58 یه‌ك شه‌ممه 06 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nئێران: ئامادەین شوێنی سوپای ئەمریکا پڕبکەینەوە لە باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریا\n20:26 دوو شه‌ممه 07 تشرینی یه‌كه‌م 2019


زۆرترین قوربانیی تاوانەکانی سۆشیال میدیا ژنن\nسەردەم سەردەمی تەکنەلۆژیایە و بمانەوێت و نەمانەوێت دونیا زۆر بە خێرایی لە رووی تەکنەلۆژییەوە گەشە دەکات، بەشێوەیەک هەندێکجار وا هەستدەکەین دونیا زۆر ئاڵۆز و خێرا بووە و پێڕاناگەین و لە یەک رۆژدا پێویستمان بە سەعاتی زیاترە، راستە نکوڵی لەوە ناکرێ چەندە پێشکەوتنی دونیا و تەکنەلۆژیا لە هەندێ رووە وە کارو ژیانی ئاسان کردبێت و لە رووی پەیوەندیکردن و جێبەجێکردنی کارەکانەوە رێوشوێنەکانی ئاسان کردبێت و ئەو کارەی لە ساڵانی نەوەدەکاندا بە سەعاتێک دەتکرد ئێستا رەنگە بتوانیت بە پێنج دەقیقە تەواوی بکەیت، بەڵام وەکو چۆن هەموو شتێکی نوێ و هەموو پێشکەوتنێک لایەنی باشی هەیە لە هەمان کاتدا ئەگەر بکەوێتە دەست کەسی نەزان و دەروون نەخۆش یان ئەوانەی پێیان دەوترێت پاڵەوانەکانی پشتی سکرینی شاشەی مۆبایل و کۆمپیوتەرەکان ئەو کاتە لایەنی خراپیشی دەردەکەوێت و دەبێتە کەرەستەیەکی خراپ و بەهۆیەوە زیان بەر ئەوانی دیکە دەکەوێت، تەکنەلۆژیا و مۆبایل و سۆشیال میدیا-ش یەکێکە لەو کەرەستانەی دوو لایەنەیە و لایەنی باش و خراپیان هەیە، لایەنی باشی وەکو زۆربەمان سوودمان لێبینیووە و بەکاریاندەهێنین بۆ پەیوەندی کردن بە ئازیزان و دۆستان بە ئاسانترین شێوە جگە لە چەندین سوودی دیکە کە من لێرەدا مەبەستم نییە باسی بکەم.\nئەوەی گرنگە لایەنە خراپەکانی تەکنەلۆژیا و سۆشیال میدیایە، کە بە داخەوە وەکو چەندین نەخۆشی لێهاتووە و زۆربەی توێژەکانی کۆمەڵگەی گرتۆتەوە، سادەترین نموونەش وەکو پێشتر لە نووسینێکدا باسم کردبوو، نەخۆشی خۆ نمایشکردنە لە سۆشیال میدیا، بەوەی ئەو کەسە ناتوانێت لە هەموو شوێنێک کە بۆی دەچێت وێنەیەکی سێڵفی خۆی نەگرێت و لە سۆشیاڵ میدیا داینەنێت وا هەستدەکات ئەگەر وا نەکات خەڵکی وا ئەزانن ئەو ناچێت بۆ هیچ شوێنێک و بە خۆشی ناژی یان خاتوونێک دێتە جیم لە جیاتی ئەوەی بۆ خۆ لاوازکردن یان لەبەر تەندروستی وەرزش بکات ئەوەندەی وێنەی خۆی دەگرێت ئەوەندە وەرزشی بکردایە خێراتر بەو ئامانجە دەگەیشت کە مەبەستێتی.\nلایەنێکی دیکەی خراپی تەکنەلۆژیا و ئینتەرنێت بگرە مەترسیداریشە ئەویش ئەو پێگە کۆمەڵایەتییانە کە وادەکەن بێزارکردن و گێچەڵپێکردن و تەنانەت هەڕەشەکردن لە ژنان و کچان زیاتر بێت، بەبێ ئەوەی هیچ لایەنێکی پەیوەندار کارێکی ئەوتۆیان پێبکرێت بۆ رێگریکردن لەو کەسانە، دەبینین وێنەی خاتوونێک دادەنرێت و بە سەدان لایک و کۆمێنتی نەشیاوی بۆ دەنووسرێت و ئەو کەسە یان پەیجە لەسەر حیسابی هەست و کەرامەت و کەسایەتی ئەو مرۆڤە بازاڕی خۆی گەرمدەکات، بە رای من ئەو کەسە تاوانباریش بێت ئێمە بۆمان نییە سوکایەتی بە مرۆڤێک بکەین کاری یاسایە مامەڵەی لەگەڵ بکات و ئەگەر تەنیا رایەکی جیاوازمان هەیە لەو کەسە دەتوانین بە شێوازێکی دیکە دەربڕینی بۆ بکەین، بەڵام وەکو وتم سۆشیال میدیا زۆر پاڵەوانی پشتی شاشەکانی دروستکردووە کە ئەگەر لە واقیعدا ئەو کەسەیان بەرامبەر بێت هەرگیز رووی ئەوەیان نەبێت ئەو قسانەی بەرامبەر بکەن.\nخاوەن پێگەی دیار\nجگە لەوە سۆشیال میدیا وایکردووە ئەو ژنانەی خاوەن پێگەیەکی دیارن لە کۆمەڵگەدا لە هەر بوارێکدا بێت لە بری ئەوەی رووبەڕووی رەخنە ببنەوە لەسەر کار و پیشەکەیان کۆمێنت و نامەی جنێو و هەڕەشە و قسەی نەشیاویان بۆ دەچێت کە هیچ پەیوەندی بە کارەکەیانەوە نییە، لەم رۆژانەدا لە راپۆرتێکی بی بی سی-دا خوێندمەوە ژنە رۆژنامەنووسێکیان بە ناوی مريانا سبرينگ کار لەسەر ئەو هەواڵانە دەکات کە گوماناوین و زانیاری هەڵە پێشکەش بە خەڵکی دەکەن لەگەڵ تیۆرەکانی پیلانگێڕیی، ئەو رۆژنامەنووسەی بی بی سی باس لەوە دەکات چۆن لە رێی سۆشیال میدیاوە نامەی نەک تەنیا جنێو، بەڵکو هەڕەشە بە کردنی کاری توندوتیژ بە رامبەری دەکرێت تەنانەت هەڕەشەی کوشتن و سەربڕین و لاقەکردنی لێکراوە، چەند هەوڵیداوە بە یاسا و لە رێی پۆلیسەوە نەیتوانیووە شتێکی ئەوتۆیان بەرامبەر بکات، هۆکارەکەشی ئەوەیە وەکو ئەو ژنە دەڵێت: تا ئێستا حکومەتەکان و پۆلیس کارێکی جدییان نەکردووە بۆ سزادان یان کۆنتڕۆڵکردنی پێگە ئەلیکترۆنییەکان بۆ وەستاندنی ئەو جۆرە تاوانانە.\nوەکو دیاریشە لە هەموو دونیادا ئەوندەی ژنان دووچاری ئەو توندوتیژیی و هەڕەشانە دەبنەوە لە هەر بوارێکدا بن پیاوان کەمتر رووبەڕووی ئەو حاڵەتە دەبنەوە، تا دونیاش پێشبکەوێت تاوانەکانی لە رێی پێگە کۆمەڵایەتییەکانەوە دەکرێن زیاتر دەبن، بەڵام یاساکان بە تایبەتی لە وڵاتانی وەکو وڵاتی ئێمە هەندێکیان هی سەردەمی زووە و ناتوانرێت بەسەر ئەم تاوانە نوێیانەی سەردەم و سۆشیال میدیادا پەیڕەو بکرێن ئەوندەی من ئاگادار بم تەنیا یاسای تاوانەکانی رۆژنامە و بڵاوکراوەکان و یاسای خراپ بەکارهێنانی کەرەستەکانی پەیوەندیکردن و مۆبایل هەیە، بەڵام پێویستمان بەوەیە لەگەڵ پێشکەوتنی تەکنەلۆژیادا یاسای نوێ هەمواربکەین یان یاسا کۆنەکان پەرەپێبدەین، چونکە وردە وردە تاوانی نوێ پەیدا دەبن کە یاسایەکی دیاریکراوی تایبەتی بۆ دانەنراوە وەکو تاوانەکانی لە رێی سۆشیال میدیاوە دەکرێن، تاوەکو بتوانین ئەوانەی لە رێی پێگە کۆمەڵایەتییەکانەوە کەسانی دیکە دەکەنە ئامانج سزای پێویست وەربگرن و بزانن ناکرێت هەر وا بەئاسانی تاوانێک لە دونیای گریمانەکراودا بکەن و بێ سزا بۆی دەرچن، بێگومان پێشکەشکردنی پرۆژە یاسا و هەموارکردنی بۆ تاوانە نوێیەکانی سەردەم پێویستی بە کات و تواناو شارەزایی زۆر هەیە، هەروەها ئێمەی ژنان ناکرێت لەبەردەم بەردەوامبوون و زیادبوونی ئەو تاوانانە چاومان دابخەین و بێدەنگی لێ بکەین.


ژیان و گۆڕان - قەڵەم\nژیان و گۆڕان\nتاریخ ایجاد در جمعه, 25 ارديبهشت 1394 12:47\nزۆر شت، ژیان لە بەر چاوی مرۆڤدا شیرین و خۆش و هەر لەو کاتەدا پڕ لە رەمز و راز دەکا. یەکێک لەو شتانە "گۆڕان"ە. ئەوەی کە ئێمە لە رەوڕەوەی ژیانماندا هەمیشە چاوەڕوانی باشتر بوونی دۆخی ژیانمانین و، هەر لەو کاتەوە خۆر لە ئاسۆوە سەرهەڵدەدا، چاوەڕوانی کۆمەڵێک هەواڵین (لە دەرەوە و ناوەوەی خۆمان)، کە دەتوانن مانای تر بە ژیانمان بدەن. لە راستیدا "گۆڕان" جگە لەوەی هەوێنی ژیانە، بەشێکی گرینگە لە روانگەی ئێمە بۆ "بوون".\nبەڵام بە تێپەڕبوونی کاتەکان و ساڵەکان، بەرە بەرە جۆرێک لە نۆستالۆژیا لە دەروونماندا سەرهەڵدەدا، کە خۆی لە حەسرەت بۆ رابردوودا دەبینێتەوە. ئێمە کە سەردەمانێک شێت و شەیدای گٶڕان بووین، کتوپڕ تێدەگەین کە تێپەڕینی کات و گۆڕانەکان شتێکیشی لە گەڵ خۆیدا بردووە کە بریتیە لە "بوون" ی ئێمە.\nئەگەڕ خواستی گۆڕان بە جۆرێک لە جۆرەکان مرۆڤ بە روانگەی رادیکالیزمەوە دەبەستێتەوە، ئەوا نۆستالۆژیا ئێمە بەرەو کۆنسێرڤاتیسم راپێچ دەدا. لەخۆوە نیە کاتێک مرۆڤ هێشتا گەنجە و کاتەکانی پێشەوەی ژیانی یەکجار زۆرترن لە دوواوەی، ئامادەترە بۆ وەرگرتنی رادیکالیزم بە گشتی و، کاتێکیش کاتەکانی پێشەوەی ژیانی کەمتر دەبن لە دوواوەی، بە گشتی رۆحی لە بارترە بۆ بە کۆنسێرڤاتیڤ بوونی.\nبەڵام ئەمە بەو مانایە نیە کە دەتوانین زۆر دڵڕەقانە تەمەنی مرۆڤ بە سەر دوو قۆناخدا دابەش بکەین: قۆناخی رادیکالیزم و قۆناخی کۆنسێرڤاتیسم. ئەوەی دەکرێ وێنەیەکی راستەقینەتر بێت ئەوەیە کە مرۆڤ بە گشتی بوونەوەری نێوان ئەم دوو تایبەتمەندییەیە. واتە لەو کاتەدا کە رادیکالیستە دەکرێ بەشێکی کۆنسێرڤاتیڤ بێت و، لەو کاتەدا کۆنسێرڤاتیڤە، بەشێکی وجوودی رادیکالیست.\n١٥ مانگی مەی ٢٠١٥


له‌شـكری عێراق ئاڵای كوردســتان له‌سه‌ر باره‌گاكانی پارته كوردیـیه‌كان له قه‌ره‌ته‌په داده‌گرێت\nVOA له‌تیف نێروه‌یی\nVOA in Kurdish\nله لایه‌ن له‌تیف نێروه‌یی\nده‌قی ڕاپـۆرته‌كه 475KB - دابگره (Real)\nده‌قی ڕاپـۆرته‌كه 475KB - گوێبگره (Real)\nبه‌یانی ڕۆژی شه‌ممه هێزه‌كانی له‌شـكری عێراق له شـارۆچكه‌ی قه‌ره‌ته‌په هه‌ڵیانكوتاوه‌ته سه‌ر باره‌گاكانی حزبه كوردسـتانیـیه‌كان و ئاڵای كوردسـتانیان له‌سه‌ر داگرتوون و له‌بری ئاڵای عێراقیان به‌رز كردۆته‌وه و ئاگاداریان كردوونه‌ته‌وه له‌وه‌ی كه ده‌بێت به یه‌كجاری باره‌گاكانیان له قه‌ره‌ته‌په چۆڵ بكه‌ن.\nله‌و باره‌یه‌وه له‌تیف نێروه‌یی په‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مریكا له شـاری سلێمانی ڕاپـۆرتێـكی ناردووه، ده‌توانن گوێبیسـتی بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه، ماوه‌كه‌ی 3 خوله‌كه.\nمێزگردێـك سه‌باره‌ت به یه‌كخسـتنی هێزی پـێشـمه‌رگه‌ی كوردستان\nvoa Jani Dilan\nمێزگردێـك سه‌باره‌ت به یه‌كخسـتنی هێزی پـێشـمه‌رگه‌ی كور دسـتان\nهێزێـكی كۆماندۆی پـێشـمه‌رگه‌ی هه‌رێمی كوردسـتان\nژماره‌یه‌ك كه‌س و ڕێـكخراوی كوردی داوایان له حكومه‌تی هه‌رێمی كوردسـتان كردووه هێزه‌كانی پـێشـمه‌رگه به ڕاسـتی یه‌كبخه‌ن و فه‌رمانده‌یه‌تیـیان له حزبه‌كانه‌وه بۆ حكومه‌ت بگوێزرێته‌وه و ئه‌ركی سه‌ره‌كیـیان پاراسـتنی هه‌رێمی كوردسـتان بێت نه‌ك پارته سـیاسـیـیه‌كان\n<< شروع < قبل 91 92 93 94 95 96 97 98 بعد > پایان >>\nصفحه 466 - 470 از 489


ئەو پرسیارە سێكسییانەی ئافرەتان دەیانەوێ لە پیاوی بكەن و ناتوانن\nئافرەتان بە گشتی لەبارەی پێوەندیی سەرجێی، شەرمنترن لە پیاو، ئەمەش وای كردووە زۆر جار ئەو پێوەندییە بە نادروستی بەڕێوە بچێ، توێژەران بە چەندان شێوە چارەسەریان بۆ دۆزیوەتەوە، هەندێكیان بۆ پیاوانە تا بتوانن لە ژنەكانیان تێ بگەن و هەوڵ بدەن ئەو شەرمەیان بشكێنن.\nلە توێژینەوەیەكدا كە پسپۆڕانی بواری خێزان لە بەڕازیل ئەنجامیان داوە، حەوت پرسیار هەیە ژنان دەیانەوێ وەڵامیان لە مێردەكانیانەوە دەست بكەوێ، بەڵام بە دەگمەن بتوانن ئەو پرسیارانە بكەن، بەتایبەتی بۆ قۆناغی سەرەتای ئەو پێوەنییە. ئەمانەی خوارەوە پرسیارەكانن:\nیەك: پیاو دەتوانێ بزانێ هاوسەرەكەی لەكاتی جووتبووندا ورووژاوە یان نا؟\nزۆر لە ئافرەتان وا دەزانن كە پیاو نازانێت، ئەو لە كاتی جووتبووندا گەیشتووەتە ورووژاندنی سێكسی یان نا، بەڵام ئەو بۆچوونەی ئافرەتان زۆر هەڵەیە، لەبەر ئەوەی زۆربەی پیاوان لەو لایەنە فێڵیان لێ ناكرێت، بە هۆی نیشانەكانی سەر گۆی مەمكی ئافرەتان و شێوازی هەناسەدان و وەرگرتنەوەیان جگە لە گرژبوونەوەی ماسوولكەكان كە ئەو راستییە دەردەخات و كەم ئافرەت هەیە بتوانێت نواندن لەو شتانە بەسەر پیاوەكەی بكات.\nدوو: وادەی پێوەندیی سێكسی دەبێت چەند بێت؟\nپسپۆڕان ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن كە كات دیاری ناكرێت و لەسەر هەردوو لایەن و رەزامەندیی هەردووكیان دەوەستێت كە درێژ بێت یان كورت، بەڵام ئەوەی گرنگە بیزانن، ئەوەیە كە پیاو بە 5-7 خولەك دەگاتە لووتكەی ورووژان، بەڵام ئافرەت بە 20 خولەك دەگاتە ئەو لووتكەیە.\nسێ: ئایا سێكسكردنی زۆر ناو لەشی ئافرەت فراوان دەكات؟\nبەڵێ ناو لەشی ئافرەتان توانای فراوانبوون و گرژبوونی هەیە بەڵام بە وەرزشكردن رێگە لە فراوانبوونی زۆر دەگرێت و چێژیش زیاد دەكات.\nچوار: دەكرێت پیاو و ئافرەت بەیەكەوە بگەنە لووتكەی ورووژان؟\nگەیشتنی پیاو و ئافرەت بۆ لووتكەی ورووژاندن، پێویستی بە هێوری و كۆنترۆڵكردنی خۆت هەیە، دەبێت بزانی كەی رادەی ورووژاندن زیادە دەكەی و چ كاتێكیش كەمی دەكەیەوە، ئەوە دەبێت هەردوولا پێڕەوی بكەن ئەوكات تام و چێژی كردارەكە جیاواز و ناوازە دەبێت.\nپێنج: بۆ سكپڕبوون، ئایا سێكسكردنی زۆر پێویستە؟\nزۆربەی پسپۆڕان و شارەزایانی باری تەندروستی لەسەر ئەوە كۆكن كە ئەنجامدانی كاری سێكسی زیاتر لە یەك جار لە رۆژێكدا بۆ سكپڕبوون، كارێكی زیانبەخشە، چونكە سپێرمەكانی پیاو چالاكی كەم دەبێتەوە.\nشەش: ئەگەر بۆنی ناخۆش لە شوێنە هەستیارەكەم هەبوو چی بكەم؟\nهەندێ جار ئافرەت هەست دەكات كە بۆنێكی ناخۆش لە شوێنە هەستیارەكەی هەیە، یان زۆر جار پیاوەكە ئەو راستییەی پێ رادەگەیەنێت، بۆ ئەم مەبەستەش باشتر وایە یەكسەر سەردانی پزیشكی تایبەت بكات تا چارەسەرێك بۆ ئەو كێشەیە بكات و كاریگەری خراپی لەسەر پێوەندیی سێكسی نەبێت.\nحەوت: ئەگەر ناو لەشی ئافرەت وشك بوو چی بكات؟\nزۆر جار لەكاتی كرداری جووتبووندا بەهۆی كەمی دەردانی هۆڕمۆنی "ئەسترۆجین"، ناولەشی ئافرەتەكە وشك دەبیت، ئەوەش وەك لەمپەرێك لە بەردەم هەردوولا دەوەستێت.\nژماره‌ی بینین : 2619\n2 koya Technical Institute"General Nurse"\nلە سەر هێڵە ئێستا : 2415


��ƽ̨Ϊ��������ռ�������ƽ̨���鿴���� : http://www.p2peye.com/thread-831185-1-1.html\n��ֵ���ù��� Ͷ�����ʷ�˵��1. ��Ϣ�����5%���������߳�����ѣ�2. ����20000Ԫ���µ�����ÿ��2Ԫ��20000Ԫ��������ÿ��3Ԫ�����������޶�50000��ÿ�����ֽ��ޣ��������߳�����ѣ�3. ��Ͷ��ؿ��Լ���ֵ15�������ֵ���ȡ0.5%����ѡ�4. Ͷ�������ϳ�ֵ���޽���5. ���³�ֵ�����ʳ�ֵ�����ڵ���5000Ԫ��ֵ����0.2%����ֵ�����ڵ���20000Ԫ����0.25%����ֵ�����ڵ���50000Ԫ����0.3%���Ƽ�����0.1%���Ա��Ƽ���ʵ��Ͷ������㣻���ڻؿ�����Ͷ��\n���ַ��ù��� Ͷ�����ʷ�˵��1. ��Ϣ�����5%���������߳�����ѣ�2. ����20000Ԫ���µ�����ÿ��2Ԫ��20000Ԫ��������ÿ��3Ԫ�����������޶�50000��ÿ�����ֽ��ޣ��������߳�����ѣ�3. ��Ͷ��ؿ��Լ���ֵ15�������ֵ���ȡ0.5%����ѡ�4. Ͷ�������ϳ�ֵ���޽���5. ���³�ֵ�����ʳ�ֵ�����ڵ���5000Ԫ��ֵ����0.2%����ֵ�����ڵ���20000Ԫ����0.25%����ֵ�����ڵ���50000Ԫ����0.3%���Ƽ�����0.1%���Ա��Ƽ���ʵ��Ͷ������㣻���ڻؿ�����Ͷ���±����ڣ��������±꣩����0.1%����Ͷ���±����ϣ������±꣩����0.2%�� ������ʷ�˵��1. ƽ̨�ɽ������3%��2. �ۺϵ�����2% �ۺϵ������ð�Ϊ������ṩ������������ѯ�����ܵȷ���3. ��ֵ���ã�����0.2%����ѣ�����������ʵ�ʿ۷�Ϊ����4. VIP��֤����150Ԫ/�ꣻ5. ������ѣ�ÿ����ȡ����ܶ�0.5%6. �ֳ������ѣ�����1%�����2%��7. ���ڵڶ�����ƽ̨�渶��Ϣ���Խ����ÿ�����0.1%��Ϣ���糬��10����δ�����ɹ�����Ա���Ŵ������ձ�\n��ô��ȷѡ��P2P���? ��������ʵ����ô�� ����\n�������� 2016-08-12 �Ϻ���� ��վ�޷�����


دەزگای دۆستایەتی ئیسرائیل کورد: February 2013\nAssyrian Empire B.C 1750 (Kurdistan History)\nHistory of a Kurdistan Part 1\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 00:13 No comments:\nنامەیەک بۆ مەسعوود بارزانی لە مەڕ چارەنووسی رۆژنامەنووس مەولوود ئافەند\nبەڕێز مەسعوود بارزانی، سەرۆكی هەرێمی كوردستان\nسڵاو و رێز ...\nپێویستە وەك سەرۆكی وڵات داواجار پەنا بۆ ئێوە بێنین لەوەی رۆژنامەنووسێكی رۆژهەڵاتی كوردستان كە بەهۆی پێشینەی سیاسییەوە پەڕیوەی باشووری وڵات ببوو،\nنێزیكەی 9 مانگە لەو پارچەیە بێ سەروشوێنە و هیچ كەس و لایەنێك خۆی لێ بەرپرس ناكات.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 22:16 No comments:\nسەرچاوەیەکی ئاگادار و باوەر پی کراو پیمانی راگەیاندوە کە تورکیا لە مەر هێرەشی سەربازی بۆ سەر ئیران مەرجی داناوە\nپارتی کریکارانی کوردستان و گەلی کورد لە باکوری کوردستان دەبێت زۆر وەشیار بن چونکە دەولەتی تورک پیلانیەکی چەپەلی بەدەستەوییە دژ بە بزوتنەوەی کورد\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 08:15 No comments:\nدیداری بەریز نەتەنیاهو لە گەل وەزیری دەرەوەی سەریلانکا دا\nدیداری بەریز نەتەنیاهو لە گەل وەزیری دەرەوەی سەریلانکا دا لە ئەم دیدارەدا لە سەر کێشەی ناوەکی ئیران مەترسیەکانی ئیران بۆ سەر دەولەتی ئیسرائیل گفتوگو کرا.\nPrime Minister Netanyahu meeting the Foreign Minister of Sri Lanka they discussed the Iranian nuclear weapons is also Iran's threat aganist Israel\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 07:37 No comments:\nKurdistan history - -long live Kurds\nKurdish Median Empire and the fall of Nenivah 4 ever\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 03:04 No comments:\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 02:36 No comments:\nتورکیا خەریکی چییە و بەدوایی چێێدا دەگرێت و چیی پیلانیەکی داریشتووە دژ بە بزوتنەوەی کورد لە باکوری کوردستان؟\nهەوالەکانی رۆژئاوایی کوردستان سوپای سوریا گه‌ڕه‌کی شێخ مه‌قسود تۆپباران ده‌کات؛ 5 که‌س گیانیان له‌ده‌ستدا\nهەوالەکانی رۆژئاوایی کوردستان\nسوپای سوریا گه‌ڕه‌کی شێخ مه‌قسود تۆپباران ده‌کات؛ 5 که‌س گیانیان له‌ده‌ستدا\nله ئه‌نجامی هێرشه‌کانی سوپای رژێمی سوریادا بۆ سه‌ر گه‌ڕه‌کی کوردنشینی شاری حه‌له‌ب (5) هاوڵاتی ژیانیان له‌ده‌ستدا .\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 01:40 No comments:\nلە ئامریكا كوردستانی بچووک دادەمەزرێ\nرۆژنامەی "واشێنگتۆن تایمز" لە راپۆرتێکدا بڵاوی کردەوە، بەهۆی زیاد بوونی رێژەی\nكوردەكان لە ئەیالەتی نشویل، ناوی ئەو ئەیالەتە بە "كوردستانی بچووک" دەگوردرێت.\nڕابه‌ری حزبوڵڵای عێراق دیسانه‌وه هه‌ڕه‌شه لە کورد و ریکخراوەی موجاهیدینی خەلقی ئیران کە ئێستا لە کەمپی لێبرتی نێشتەجێن ده‌کات\nلە لایەک هەرشە لە کورد دەکات و لە لایەکی دیکیش هەرەشە لە ئیرانیەکانی دژ بری رژیمی ئیران دکات لە عێراق\nواسق ئه‌لبه‌تات ڕابه‌ری حزبوڵڵای عێراق ده‌ڵێت ئه‌وان له هێرشه‌که‌ی ئه‌م مانگه‌ی سه‌ر که‌مپی موجاهیدی خه‌لقی ئێران له ڕۆژئاوای به‌غدا به‌رپـرسیارن و هه‌روه‌ها هه‌ڕه‌شه ده‌کات جاری دیکه‌ش هێرشیان ده‌که‌نه‌وه سه‌ر.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 01:23 No comments:\nدوای ئاگربه‌ست یه‌كه‌م موشه‌ك له‌غه‌زه‌وه ئاراستەی ئیسرائیل کرا\nدوای ئاگربه‌سته‌كه‌ی مانگی تشرینی دوه‌م، بۆ جاری یه‌كه‌م\nله‌كه‌رتی غه‌زه‌وه موشه‌كێك ئاراسته‌ی ئیسرائیل کرا، .\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 01:14 No comments:\nرژێمی داگیرکەری ئێران پیرۆزبایی نه‌ورۆز له بۆکان قه‌ده‌غه ده‌کات\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 02:57 No comments:\nWelcome to (Bejit kurdistan viva Israel) chatrooms on paltalk\nbaxér haten bo juri bejit kurdistan viva israel la paltalk\nبەخێر هاتن بۆ ژۆری بژێت کوردستان ڤیڤا ئیسرائیل لە پالتالک لە ژۆری بژێت کوردستان ڤیڤا ئیسرائیل باسی گرنگی رۆژ باسی سیاسەتی ناوچەی رۆژهەلاتی ناوەراست بەگەشتی و بە تایبەتی باسی دەست کەوتەکانی نەتەوەی کورد لە ناوچەکە دا دەخرێتە بەر باس لێکۆلێنۆە\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 23:06 No comments:\nدواێن هەوالەکانی رۆژئاوایی کوردستان بە ویدئۆ دەتوانن بە دۆ زمانی کوردی و عەرەبی ئەم ویدئۆ سەیر بکەن\nدوای رێکه‌وتنه‌که‌ی سه‌رێکانی، ئه‌نجوومه‌نی هاوبه‌ش پێکهێنرا\nیه‌کێک له بریاره‌کانى ئه‌و په‌یمانامه‌یه‌ی نێوان YPG و سوپاى ئازاد دا دروستکردنى ئه‌نجومه‌نێکی هاوبه‌ش بوو له سه‌رجه‌م پێکهاته‌کانی شاره‌که، به به‌شدارى سه‌رجه‌م پێکهاته‌کانى شاره‌که کۆبوونه‌وه‌ى سازکردنى ئه‌نجومه‌نى هه‌میشه‌یى به‌رێوه‌چوو .\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 22:27 No comments:\nAFP - A handout picture released by the Syrian Observatory for Human Rights shows members of the first Kurdish female battalion named Martyr Rokan Battalion in Syrian city of Afrin on February 22, 2013. Around …more\nAround 150 Kurdish women in the war-wracked northern Syrian province of Aleppo have set up a fighting battalion, a monitoring group said on Saturday.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 22:00 No comments:\nBashar Kurdish Synagogue....... کنیسی بەشاری کوردی لە یۆرۆشەلایم - ئیسرائیل ..... شایەنی باسە ئەم کنیس کوردەکان بەرێوەی دەبەن و زۆر بە ناوبانگە لە یۆرۆشەلایم ..\nBashar Kurdish Synagogue.......\nکنیسی بەشاری کوردی لە یۆرۆشەلایم - ئیسرائیل .....\nشایەنی باسە ئەم کنیس کوردەکان بەرێوەی دەبەن و زۆر بە ناوبانگە لە یۆرۆشەلایم ..\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 16:03 No comments:\nYou can see mor information about meeting between Barzani and President Putin\nYou can see mor information or hear mor informations about meeting between Barzani and President Putin\nPresident Barzani Meets President Putin in Moscow\nMoscow, Russia (KRP.org) – Russian President Vladimir Putin received President Barzani in Moscow today for discussions on strengthening bilateral relations and to build on the historical friendship that exists between the people of Russia and the people of Kurdistan.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 08:19 No comments:\nهەوالەکانی رۆژئاوایی کوردستان لە کانالی روناهیی تیڤی لە سەر دواێن بارودۆخی رۆژئاوایی کوردستان\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 07:33 No comments:\nبەریز فریدریک مالم لە سەر جینۆسایدی کورد\nSession 4 -- International recognition of genocide; case studies\nchaired by Baroness Nicholson and Gary Kent\nGillian Walnes MBE\nDr Gregory Kent\nKeynote Speech by Akhtar Chaudhry here\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 06:34 No comments:\nئەم کابرا جاشی ئیرانە جاش حیزبوڵڵای عێراقیش هەرەشە لە کورد دەکات\nڕۆژنامه‌یه‌ک: ڕێبه‌ری حزبوڵڵای عێراق هه‌ڕه‌شه له کورد ده‌کات\nڕۆژنامه‌ی حه‌یاتی له‌نده‌نی گفتوگۆیه‌کی له‌گه‌ڵ واسق ئه‌لبه‌تات ڕێبه‌ری حزبوڵڵای عێراق بڵاوکردووه‌ته‌وه و تیایدا هه‌ڕه‌شه‌ی له کورد کردووه، لاوازی حکومه‌تی مالیکی نه‌قۆزنه‌وه بۆ فراوانکردنی هه‌رێمه‌که‌یان.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 06:24 No comments:\nPresident Barzani Meets Russian president vlademir putin\nPresident Barzani Meets Russian\npresident vlademir putin. Mr. Barzani and Vladimir Putin also discussed the syrians issues and what is happening daily in the Syrian\nmr .President Barzani also Meets Russian Foreign Minister Lavrov.\nMoscow, Russia (KRP.org) – Russian Foreign Minister Sergey Lavrov hosted President Masoud Barzani in the Russian Foreign Ministry today for discussions on bilateral relations and the situation in Iraq and Syria.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 03:52 No comments:\nبارزانی له‌گه‌ڵ ڤلادیمیر پۆتینی سه‌رۆكی ڕووسیا كۆبووه‌وه\nمه‌سعود بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان ئه‌مرۆ (چوارشه‌ممه) له‌مۆسكۆ له‌گه‌ڵ ڤلادیمیر پۆتین سه‌رۆكی ڕووسیا كۆبۆوه‌و، باسیان له په‌یوه‌ندییه ئابورییه‌كانی نێوان هه‌ر دوولا و قه‌یرانی ناوخۆی عێراق كرد. ماڵپه‌ری فه‌رمی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان بڵاویكرده‌وه، له‌كۆبوونه‌وه‌كه‌دا كۆمه‌ڵێك ته‌وه‌ر خراونه‌ته به‌ر باس، له‌وانه په‌یوه‌ندی ئابوری و رۆشنبیری و رۆڵی كۆمپانیا روسیه‌كان له‌پرۆسه‌ی دووباره ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی عیراق و هه‌رێمی كوردستان.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 03:35 No comments:\nڕۆژنامەی (یەدیعۆت ئەحرانۆت)ی ئیسرائیلی بڵاویكردۆتەوە كه بەمدواییانە وه‌فدێكی حكومەتی هەرێمی كوردستان سەردانی ئیسرائیل-یان كردووە،\nزریان محه‌مه‌د، ئاوێنه‌نیوز: سایتی رۆژنامه‌كه ئه‌مرۆ، شه‌ممه، نوسیویه‌تی كه وه‌فده‌كه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم له‌جێگری سه‌رۆكی حكومه‌ت‌و وه‌زیری كشتوكاڵ‌و ژماره‌یه‌ك له‌پسپۆرانی بواری ئابوری‌و كشتوكاڵ پێكهاتون.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 03:26 No comments:\nگووشارەکانی ئیتلاعاتی ئیران بۆ سەر کوردەکانی ئەو وەلاتە بردەوامە\nبنەماڵەی چالاكوانێكی دیكە بانگهێشتی ئیتڵاعاتی مەریوان كرا\nتا دێت گوشاری دەزگا ئەمنیەكانی ئێران لەسەر خەڵكی رۆژهەڵاتی كوردستان چڕ دەبێتەوە‌و بنەماڵەی چالاكوانێكی دیكە بانگهێشتی ناوەندە ئەمنییەكان دەكرێن.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 03:22 No comments:\nشیعرەیکی کوردی بە دەنگی کچە کوردەیک کە باسی بە سەر هاتی مندالانی بی باوەک و دایکی کورد دەکات شیعری گەلاویژ\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 03:16 No comments:\n♥ ♥ ♥ Shabat Shalom ♥ ♥ שבת שלום ♥ ♥\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 07:09 No comments:\nפורים סימכע, אַ דערמאָנונג פון דעם פֿרייַנדשאַפֿט צווישן די צוויי אומות פון איראן און די אידן פון אלטע מאל\nפעברואר 22, 2013\nגרויס יום טוּב "פורים", וואָס אידן אַרום די וועלט סעלאַברייטיד יעדער יאָר מיט גרויס מאַגניפיסענסע, די רעליק פון אַ אלטע מסורה פון יראַניאַן אידן און די רעמנאַנץ פון די אַטשאַעמעניד תקופה.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 07:06 No comments:\nله یادی کوچی 22 ساله ی ماموستای گه وره و به ناو بانگی گه لی کورد ماموستا هه ژآر موکریانی\nماموستا هه ژار\nوەتەکانی مامۆستا هەژار و داوکاری بۆ نەتەوەی کورد\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 04:43 No comments:\nبا عەرەبەکان دۆژمنانی ئیسرائیل بە باشی بزانن کە ئیسرائیل خاوەنی هێزەی خۆێەتی و دەبێت قەبول بکەن کە ئیسرائیل لە سەر خاک نیشتمانی خۆیی دەژێت ئەو خاکە خاکی باوباپیرانی ئەو نەتەویە کە ئیستا لە سەر دەژێن.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 04:18 No comments:\nراگەیاندراوی "پارتی لیبراڵ دیمۆكراتی كوردستان" بە بۆنەی "رۆژی جیهانی زمانی دایكی" ەوە\nكۆڕ و كۆمەڵە سیاسی، كلتووری و رووناكبیرییەكان\nكەسایەتییە رۆشنبیر و هونەرمەندانی نەتەوەیی و ئازادیخوازەكانی كوردستان\nخەڵكی بێبەشكراو لە خوێندن بە زمانی زگماگی لە رۆژهەڵاتی كوردستان\nلەگەڵ سڵاوی خۆڕاگری، هۆشیاری و بەرخودان\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 01:46 No comments:\nهەوالەکانی رۆناهی تیڤی لە سەر زمانی زگماکی و چالەکێکانی نەتەوەیی کورد لە بەشە کانی کوردستانی داگیرکراو.\nDo you support kurdish mothers languages?\nDo you support international mothers languages day? i support internationals mothers languages days i support also freedom and democracy also i support pace and freedom of speech,,You know about the Kurdish people are over 55 million and did not own land also States that occupied kurdistan does not let the Kurds read and write in their mother language\nخوه نین و زوان دالگی حق و ماف خوه مانه.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 01:03 No comments:\nویدئۆ کلێپی سەردانەکی بەریز مسعود بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان بۆ روسیا کە تێێدا باسی چەند خالی گەرنکی کرد خۆتان دەتوانن سەیری بکەن\nSerok Barzanî li gel beşa Kurdî ya Dengê Rusyayê\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 00:32 No comments:\nگورانێکی زۆر خۆش بە دەنگە خۆشکەی حەداسە یاشرون هونەرمندی کوردی دانیشتووی ئیسرائیل تکایە گۆیی لێ بگرەن زۆر خۆشە\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 13:25 No comments:\nگورانیەکی زۆر خۆشی کوردی ئیسرائیلی زۆر خۆشە تکایە سەیری بکەن یان گۆیی لێ بگرەن\nבוקי דללה גירסת\nvery beautiful song kurdish and israeli very nice i love this song\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 11:44 No comments:\nرژیمە تێرۆریستەکان کێن و خەریکی چێن بۆ دژایەتی وەلاتی ئیسرائیل دەکەن ئەو وەلاتە تێرۆریستانە؟\nI support Israel ,i support pace ,also I support freedom of speech\nسەیریکی ئەم کلێپە بکەن لە ژیر ئەم نوسینەدا بۆ ناسێنی رژیمی تێرۆریستی ئیران\nئه‌ندرۆ ئه‌پۆستۆڵۆ: ڕژێمی ئێرانی کاڵفامانه بیر ده‌کاته‌وه ئه‌گه‌ر وه‌ها بزانێت بیر له بژاره‌ی له‌شکری ناکرێته‌وه\ndengi kurdi amerika\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 00:38 No comments:\nlong live israel also long live kurdistan. ... long live Israeli and Kurdish Friendship\nبژێت دۆستایەتی گەلی ئیسرائیل و گەلی کوردستان بژی ئیسرائیل بژی کوردستان\nتەنها چەتیک کە بتوانێت کورد لە ئەو بێرۆکە جەهالتە رەزگار بکات ئەوییە کە لە کورد خۆیی لە بێرۆکەی جەهالەتی عەرەبی رەزگار بکات یان بگرێتەوە سەر ئائینی زەردەشتی یان هەر ئائینیەکی دیکە کە رەزگاری نەتەوایەتی تێێدا بێت.\nיחי ישראל גם לחיות זמן רב כורדיסטן.... יחי הישראלי והידידות כורדית\nعاشت إسرائيل أيضا تحيا كردستان... تحيا إسرائيل والصداقة الكردية\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 23:21 No comments:\nئارابۆ یەکێک بوو لە پالەوانە ئەرمەنەکان کە زۆر بە سەر سەختی دژی تورکی داگیر کەر\nئارابۆ کێە ؟\nئارابۆ یەکێک بوو لە پالەوانە ئەرمەنەکان کە زۆر بە سەر سەختی دژی تورکی داگیر کەر وەستاوەتەوە کۆمەلێکی بە ناوی گیان فیدایانی ئەرەمەن دروست کردووە . و لە سالی ١٨٩٢ لە لایەن تورکی فاشی دەستگیر دەکرێت و دوای لە بەندینخانە رادەکات و دەست دەکاتەوە بە خەبات دژی تورک بەلام مخابن دیسان کورد ! لە سالی ١٨٩٣ لە شەرێکی دژوار لەگەل کۆمەلێک کوردی جاشی سەر بە دەولەتی تورک لە رێگای موش بە دەستی ئەم خۆ فرۆشانە شەهید دەکرێت ! سلاو لە ئارابۆ و هەموو ئەو کەسانەی لە رێگای ئازادی نەتەوەکانیان شەهید بوون بەدەستی دەولەتی عوسمانی ئیسلامی ! ئەمەش گۆرانیەکە لەسەر ئارابۆ\nArabo (Armenian: Արաբօ, 1863–1893) also known as Arakel, born as Stepanos Mkhitarian, was a famed Armenians fedayee (freedom fighter) of the late 19th century, one of the first fedayees.\nArabo studied at Arakelots monastery school in Mush. Since late-1880s he led Armenian fedayee groups of Sasun and Taron. In 1892, he was arrested by Turkish authorities, sentenced for 15 years imprisonment, but escaped from prison and resumed fedayee activities.\nArabo was killed in 1893 during the battle against Kurdish gangs on the road from Khnus to Mush (Western Armenia\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 13:08 No comments:\nTomorrow is international mother's language day and we Kurds should celebrate this day and protest against the occupying countries that occupied Kurdistan and lets not Kurdish read and write in their mother languages\nTomorrow is international mother's language day and we Kurds should celebrate this day and protest against the occupying countries that occupied Kurdistan and lets not B read and write in their mother languages such as Turkey, iran, Iraq and the syrian dictatorship countries oppose them human rights especially against Kurdish rights,,,, because the Kurds must fight to free kurdistan and built his own country and get strategy between kurdistan and israel military strategy also economic strategy.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 08:37 No comments:\n٢ ی ره شه مه روژی زوان دالکی . نوسین و ده نگ ئاسو کرماشانی\ntomorrow is international mother's language day and we Kurds should celebrate this day and protest against the occupying countries that occupied Kurdistan and lets not Kurdish read and write in their mother languages such as Turkey, iran and Iraq and the syrian dictatorship countries oppose them human rights especially against Kurdish rights,,,, viva kurdistan viva israel\nی ره شه مه روژی زوان دالکی . نوسین و ده نگ ئاسو کرماشانی\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 06:55 No comments:\nئیمه لکیم ئیمه لکیم ئاگریم به ره عشق و ئازادیه مه مریم . خاکمان ولات شیرانه نیشتمان دلیرانم ئاگرمان کورانه مو ئیره له لکستان ئاگرمان کورانه مو ئیره له کوردستانه . لکم کوردم مه جنگم من له مرگم مه خنم\nشعر وطن با 2 زبان فارسی و اسرایلی >> ترجمه آسو کرماشانی\nמייַן סוד פון גליק ליגט אין מיין האַרץ / ווו זענט איר זוכט? מייַן האַרץ איז מדינה / טעריטאָריע פון געבורט, אַנסעסטראַל היים / כאָומלאַנד לעגאַט הינטער מיין צוריק / קיין אַברקדרטקי נישט צכירש מענטש / פרוי אויב ף איז אַ זיס מענטש / היים געמאכט רופט ראָט כאָומלאַנד / מאַדערלאַנד ווייטיקדיק היים, איר מוטער 'ס מילך / מיין האַרץ איז מיין היים היים ווערינג ווייטיקדיק / מיד פון זייַענדיק געכאפט ווערינג לעבן / איך' ד שטאַרבן צו וויסן טויט / צייַט פון מיין כאָומלאַנד, די פייַנט ס 'פ\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 06:12 No comments:\nهەوالەکانی رۆژئاوایی کوردستان لە مەر دواێن روداوەکانی ناوچەی کوردستان بەتایبەتی رۆژئاوایی کوردستان دەتوانن سەیری ئەم ویدئۆ کلێپە بکەن\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 04:14 No comments:\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 03:56 No comments:\nویدئۆ کلیپیکی زۆر به‌نره‌خ بۆ ئه‌و ئازیزانی وا ویندۆزی 8 به کار ده‌ینن\nhow to working with windows 8 you can looking to this video\nداوا لە ئازیزانی خۆنەر دەکەێن ئەگەر حەز ئەکەن ئەوا ئێمە دەتوانین ئەو ویدئۆ کلێپە بکەێن بە کوردی بۆ ئەوەی ئازیزانی کوردیش سۆدی لی وەربگرن\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 13:26 No comments:\nسەردانی بەریز نەتەنیاهو لە گەل هاوسەرەکیدا سەردانی مندالە جوانەکانی ئیسرائیلیان کرد کە نەوەکانی داهاتووی ئەو وەلاتەن\nسەیر بکەن چوون بەریز نەتەنیاهو هاوسەرکی چەند مندالانی ئیسرائیلیان وەک مندالانی خۆیان خۆش ئەوێت سەردانی بەریز نەتەنیاهو لە گەل هاوسەرەکیدا سەردانی مندالە جوانەکانی ئیسرائیلیان کرد کە نەوەکانی داهاتووی ئەو وەلاتەن\nרה"מ ורעייתו נפגשו עם ילדים חולי סרטן ערב חג הפורים\nוידאו: איתי בית און, לע"מ\nסאונד: איתמר בוטון, לע"מ\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 11:25 No comments:\nسه‌رۆک وه‌زیری ئیسرائیل: بڕیاری توندتری نێونه‌ته‌وه‌یی به‌دژی ئێران پێویسته\nPrime Minister Benjamin Netanyahu addresses the Jewish Agency Board\nئەم هێزە شەرخوازانەی وا خەونی لە ناو بردنی ئیسرائیل دەبێنن مەگر لە خەونا بی بێنن بەڵکۆ پیش ئەوەی دژ بە ئیسرائیل راویستن خۆیان لە ناو دەچن بژی ئیسرائیل بژی کوردستان\nمۆعته‌به‌ر شێروانی دەنگی کوردی ئەمەریکا\nئیسرائیل هاوبه‌ری کردووه نێوان کۆریای باکور و ئێران و ده‌ڵیت بڵاوبونه‌وه‌ی چه‌کی ناوکی له لایه‌ن وڵاتانی مه‌ترسیدار ده‌توانێت ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بگه‌ینیته سه‌ر لێواری ته‌قینه‌وه. ڕاجر بێرگر په‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا له ئورشه‌لیم-قدس ڕا ڕاده‌گه‌ینیت که سه‌رۆک وه‌زیر بنیامین نه‌ته‌نیاهو ده‌ڵێت تاقیکردنه‌وه‌ی ناوکی کۆریان باکور له هه‌فته‌ی ڕابردو ئاگاهی و هوشدارییه به کۆمه‌ڵگای نێونه‌ته‌وه‌یی که بڕیاری توندتر پێویسته بۆ ئه‌وه‌ی پێشی ئێران بگێرێت تا بۆمبی ناوکی وه‌ده‌ست نه‌هێنێت.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 05:32 No comments:\nتەنزەیک بۆ پیکەنین بەلام پر مانای سیاسەتی ئەمرۆی رۆژهەلاتی ناوەراست\nیاریەکی دۆستانە بە کارت لە نێۆانی ریبرانی ریکخراوەکاندا..\nدابەش کردنی وەزارەتەکان لە نێۆان پشێلە و ریووەی کەرویشک و چالەکە\n١مام ریووەی وەزارەتی دەرەوەیی پی بەخشراوە چونکە زۆر فیل بازە زیرکە.\n٢مام کەرویشکێش وەزارەتی بەتوانا کردنی سیکسی کومەلایەتی .\n٣ مام چالەکەیش ٢ وەزارەتی زەوەی کندنی چال هەلکندنی کشت ە کالی پی بەرخشراوە.\n٤کاک پشیلەیش وزارەتی بە گژا چوونەوەی دژی مەشکەکان بە نەهێشتنی مەشک لە کومەلگادا.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 04:52 No comments:\nחן נוי מציג -הרודס אילת 2012 !!!! סופ"ש חלומי של מסיבות\nکلێێپیەکی زۆر خۆش و جوان پێشکەشە بە خۆینەرانی دەزگای دۆستانی ئیسرائیل کورد\nפנדה די.ג'יי -די.ג'י אילן מור וכפיר אוסדון\nY BEAT מתופפים -יאיר חזן\nהגברה -מוסיקנסקי -אלי ואייל בן אבי\nצילום סטילס -לירן מור\nצילום ועריכת וידיאו -רוני דלמאי\nג'ינגלים -ישי רזיאל ומאיר קידר\nמתנפחים לבריכה-סנטר טויס\nכובעים -דוגית בר\nמוצרי פרסום -כהן פרסום -טירן כהן\nגרפיקה -גל בכר ויוסי לסריקס\nצוות ארומונות הרודס בוטיק\nگورانی بێژی دەنگ خۆشی دانێشتووی ئیسرائیل شاناز عیسا زۆر دەنگی خۆشە و هەرچەند بە زەمانی فارەسی گورانی دەلێت بەلام دەنگی زۆر خۆشە\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 02:04 No comments:\nدیداری بەریز نەتەنیاهو لە گەل وەزیری دەرەوەی سەریل...\nهەوالەکانی رۆژئاوایی کوردستان سوپای سوریا گه‌ڕه‌ک...\nڕابه‌ری حزبوڵڵای عێراق دیسانه‌وه هه‌ڕه‌شه لە کور...\nدوای ئاگربه‌ست یه‌كه‌م موشه‌ك له‌غه‌زه‌وه ئاراست...\nرژێمی داگیرکەری ئێران پیرۆزبایی نه‌ورۆز له بۆکان...\nدواێن هەوالەکانی رۆژئاوایی کوردستان بە ویدئۆ دەت...\nBashar Kurdish Synagogue....... کنیسی بەشاری کوردی...\nYou can see mor information about meeting betwee...\nهەوالەکانی رۆژئاوایی کوردستان لە کانالی روناهیی تی...\nئەم کابرا جاشی ئیرانە جاش حیزبوڵڵای عێراقیش هەرەش...\nPresident Barzani Meets Russian president vlademi...\nبارزانی له‌گه‌ڵ ڤلادیمیر پۆتینی سه‌رۆكی ڕووسیا ك...\nڕۆژنامەی (یەدیعۆت ئەحرانۆت)ی ئیسرائیلی بڵاویكردۆ...\nگووشارەکانی ئیتلاعاتی ئیران بۆ سەر کوردەکانی ئەو و...\nشیعرەیکی کوردی بە دەنگی کچە کوردەیک کە باسی بە سەر...\nפורים סימכע, אַ דערמאָנונג פון דעם פֿרייַנדשאַפֿט ...\nبا عەرەبەکان دۆژمنانی ئیسرائیل بە باشی بزانن کە ئ...\nهەوالەکانی رۆناهی تیڤی لە سەر زمانی زگماکی و چالە...\nویدئۆ کلێپی سەردانەکی بەریز مسعود بارزانی سەرۆکی ه...\nگورانێکی زۆر خۆش بە دەنگە خۆشکەی حەداسە یاشرون هو...\nگورانیەکی زۆر خۆشی کوردی ئیسرائیلی زۆر خۆشە تکایە ...\nرژیمە تێرۆریستەکان کێن و خەریکی چێن بۆ دژایەتی وە...\nlong live israel also long live kurdistan. ... lon...\nئارابۆ یەکێک بوو لە پالەوانە ئەرمەنەکان کە زۆر بە ...\n٢ ی ره شه مه روژی زوان دالکی . نوسین و ده نگ ئاسو ...\nئیمه لکیم ئیمه لکیم ئاگریم به ره عشق و ئازادیه مه ...\nڕۆژی جیهانیی زمانی زگماکی کار گێرانی دەزگای دۆستا...\nویدئۆ کلیپیکی زۆر به‌نره‌خ بۆ ئه‌و ئازیزانی وا وی...\nسەردانی بەریز نەتەنیاهو لە گەل هاوسەرەکیدا سەردانی...\nسه‌رۆک وه‌زیری ئیسرائیل: بڕیاری توندتری نێونه‌ته‌و...\nتەنزەیک بۆ پیکەنین بەلام پر مانای سیاسەتی ئەمرۆی ر...\nחן נוי מציג -הרודס אילת 2012 !!!! סופ"ש חלומי של מ...\nگورانی بێژی دەنگ خۆشی دانێشتووی ئیسرائیل شاناز عی...\nموسیقایی لۆری هەلپەرکیی جوان هیوادارم بە دلتان بێ...\nئاخر بۆیە ئەڵیم عەرەب کەرن هەرقسەیەک من ئەى کەم بێ...\nچوار پەرە لە نوسراوی جەژنی زیندوو بونەوە و گۆرانی ...\nکوردانی جوو لە کوردستان بە جل و بەرگی کوردی . لە ی...\nئاگاداری بۆ حکومەتی هەرێمی کوردستان رژیمی داگیرگە...\nله‌سه‌ر سنووری سه‌رێکانی سه‌ربازانى تورک سوکایه‌تى...\nوێنەی جوان لۆگۆی جوانی بۆ کوردەکانی ئیسرائیل دۆست...\nگورانیەکی جوان و زۆر خۆشی ناوچەی کرماشان بە دەنگی...\nشای کوردەکانی ئیسرائیل دانێشتووی ئورشلێم زۆر خۆشە...\nکلێپی جوان بۆ ئازیزانی خۆینەری دەزگای دۆستایەتی ئی...\nبەڕێز مەحمود عوسمان لە کۆنفرانسی نێونەتەوەیی لە سە...\n15 شوبات رۆژی ره‌ش ، ساڵرۆژی پیلانگێری ناونه‌ته‌وه...\nبە خێر هاتن بۆ ژۆری ئیسرائیل کورد بژی کوردستان ...\nخێزانێکی سەرکەوتوو .. ئەم خێزانە پیک ھاتوون لە کور...\nکونفرانسی بەریز نەتەنیاهو لە شاری ئەورشلیم\nویدئۆ کلیپێکی زۆر جوان بە زمانی عەبریە باسی رژیمی...\nهاوەریکی ئازیزمان لە کوردستانەوە ٢ کاریکاتۆری جوان...\nHappy valentin day to all,,\nهەوالەکانی رۆژئاوائی کوردستان بە ویدئۆ دەتوانن سە...\nمەولوود ئافەند سەرنوسەری گوڤاری ئیسرائیل کورد چی ب...\nهه‌یفا دۆسکی: توند وتیژی دژ به ژنان له ده‌ڤه‌ری ...\nدواێن هەالەکانی رۆژئاوایی کوردستان رژیمی سوریا هێ...\nپارتی کریکارانی کوردستان هۆشداری "شه‌ڕی دژوار" د...\nکاربه‌ده‌ستانی ئێران بێ ئاگایی خۆیان له شوێنی زان...\nخۆپیشاندانى جەماوەری خەلکی ئه‌نبار گەیشتە به‌غدا...\nکوماری سیداری ئیران و میژۆەی ئەم کومارە تێرۆریستە ...\nباسێک لە سەر حیزب و ریکخراوەکانی رۆژهەلاتی کوردستا...\nره زا مه نوچه‌هری: هێزه‌کانی ئێرانی و کوشتنی کۆڵبه...\nڕۆژنامه‌نووس قادر نادر ده‌ڵێت: رێزگرتن له مافی مر...\nوێنەی بنەمالی جورەج بوشی خوشەویست دۆستی هەمیشەی ن...\nفیلمێکی دۆکۆمنتاری لە سەر چوونیەتی گۆرێنی رژیمی شا...\nFor exactly 34 years ago occupied Iran by imams an...\nله حه‌له‌ب دوو شه‌ڕڤانی YPG ژیانیان له‌ده‌ستدا\nدوای ده‌ستبه‌سه‌رکردنیان؛ چه‌کدارانی ئێران سێ کاسب...\nئیسرائیل: مه‌ترسیه‌كانی لێدانی ئێران له پشت یه‌كه...\nدیاری موحه‌مه‌د: مه‌ولود ئافه‌ند 5 رۆژ دوای نه‌مان...\nلیبه‌رمان: گه‌یشتن به رێككه‌وتنێكی ئاشتیی هه‌میشه...\nبۆ ئەوانەی کە ئەلێن کوردانی ئیسرائیل لە خەمی کوردس...\nدەزگای سیخوڕی ئیتڵاعات لەسلێمانی لە ژیر سایەی یەکێ...\nئیتلاعات لە باشوور چی دەكا؟ هاوار بازیان\nهەوالەکانی رۆژئاوایی کوردستان بە ویدئۆ کانالی ئاس...\nجارەیکی دیکە فرۆکە جەنگەیکانی رژیمی تورکیای فاشیست...\nبه‌غدا: زیاتر له 100 ئه‌ندامی موجاهیدینی خه‌لق ...


ئه‌فسانه‌ی زمانی یه‌که‌م | ئاژانس\nHome گشتی فەرهەنگ ئه‌فسانه‌ی زمانی یه‌که‌م\nئه‌و سه‌رده‌مه‌ی به جۆرێک وه‌رگێڕانی ئه‌ده‌بیاتی جیهان له عه‌ره‌بی و به تایبه‌ت فارسییه‌وه له‌سه‌ر کتێبخانه‌ی کوردی سێبه‌ری کردبوو، کاتێک به هاوڕێیه‌کانمم ده‌گوت ئه‌ده‌بیات ده‌بێت له زمانی یه‌که‌مه‌وه وه‌ربگێڕدرێت، ئه‌وا هێندێکیان به هه‌ند وه‌ریان نه‌ده‌گرت و بگره سه‌ریان له جیاوازییه‌که‌یشی ده‌رنه‌ده‌چوو. هه‌رچه‌نده ئه‌مڕۆکه وه‌رگێڕان له زمانی یه‌که‌مه‌وه- به خۆشحاڵییه‌وه- هێند زۆر بووه، که زمانه دووه‌م و سێیه‌مه‌کان که‌وتوونه‌ته ژێر ته‌متومانه‌وه و ته‌نانه‌ت بڕێک له خوێنه‌رانی کوردیش ئه‌م بابه‌ته به هه‌ند وه‌رده‌گرن. جارانتر ئه‌م دۆخه به جۆرێک بوو که هێندێک له وه‌رگێڕه‌کان ناوبانگه‌که‌یان قه‌رزارباری وه‌رگێڕانن له زمانی دووه‌م و سێیه‌مه‌وه و ئێستا له هه‌ر زمانێکی چه‌نده‌مینه‌وه وه‌ربگێڕن خوێنه‌ران به جۆرێک له جۆره‌کان لێبووردنی گشتییان بۆ ده‌رکردوون، به‌ڵام وه‌ک هه‌ر شتێکی تری دنیاکه‌ی ئێمه، هه‌ر کونێکی به‌دعه‌مه‌ل که ده‌گرین، له‌و لاوه چه‌ندان کونی تری تێ ده‌بێت و وه‌رگێڕان له زمانی یه‌که‌میشه‌وه له ماوه‌ی چه‌ند ساڵێکی زۆر که‌مدا هێنده‌ی نه‌برد به‌ڵایه‌کی تری به‌سه‌ردا.\nکاتێک شه‌پۆلێک له وه‌رگێڕی ئینگلیزیزمان په‌یدا بوون و کتێبخانه‌ی کوردی به ته‌نکه‌لێشاوێک له کتێبی وه‌رگێڕدراو له زمانه ئه‌ورووپییه‌کانه‌وه ڕه‌نگاڵه بوو، ئه‌وکات نه‌خته‌نه‌خته ئه‌م تێگه‌یشتنه هاته پێشه‌وه، که‌واته زمانه بیانییه‌کان به تایبه‌ت زمانی ئینگلیزی، زمانی یه‌که‌من. دیار هه‌ر شتێکی تازه ئاسایییه نه‌ختێک لینگه‌وقووچ تێی بڕوانرێت، بۆیه جاری وایه ده‌بینم، هه‌ندێک له خوێنه‌ران و په‌خشخانه و بگره خودی وه‌رگێڕ و نووسه‌ره‌کان، به لایانه‌وه وه‌ک ده‌ستکه‌وتێکه کاتێک ڕۆمانێکی با بڵێین هه‌ر بۆ نموونه نه‌رویجی له ئینگلیزییه‌وه وه‌رگێڕدراوه، به‌ڵام به خه‌وشی ده‌بینن ئه‌گه‌ر هه‌ر ئه‌و ڕۆمانه له عه‌ره‌بی یان فارسییه‌وه وه‌رگێڕدرابێت، له کاتێکدا ئه‌گه‌ر مه‌سه‌له هاته سه‌ر زمانی دووه‌م، ئیتر فه‌رق ناکات ئه‌م زمانی دووه‌مه فارسی یان ئینگلیزی بێت و له‌م ڕووه‌وه هه‌ر دوو زمانه‌که ده‌که‌ونه یه‌ک ئاسته‌وه. مایه‌ی خه‌مبارییه کاتێک ده‌بینین ئه‌و ئه‌ده‌بیاته‌ی جاران له زمانانی دووه‌می وه‌ک فارسی و عه‌ره‌بییه‌وه وه‌رده‌گێڕدران، ئه‌مڕۆکه‌یش هه‌ر وه‌رده‌گێڕدرێن، به‌ڵام له زمانانی دووه‌می با بڵێین ئه‌ورووپییه‌وه. دیاره هه‌ر شتێکی ئه‌ورووپی له چاو وڵاتانی ده‌وروبه‌ری ئێمه‌وه به گشتی کوالیتیی به‌رزتره، به‌ڵام له‌م بابه‌ته‌دا ده‌ست له گونان شۆڕتر ده‌گه‌ڕێینه‌وه و سه‌مه‌ری نابێت. من چه‌ندین جار له‌گه‌ڵ هاوڕێ وه‌رگێڕه‌کانمدا دانیشتووم و به‌راوردی چه‌ند تێکستێکمان کردووه، ته‌ماشام کردووه ڕاستییه‌که‌ی وه‌رگێڕه فارسه‌که زۆر باشتر له وه‌رگێڕه ئینگلیزه‌که وه‌ری گێڕاوه، به‌ڵام کاتێک ئه‌م تێکسته به‌م دوو وه‌رگێڕانه‌وه بڵاو بکرێته‌وه، که خۆی له بنه‌ڕه‌تدا بۆ نموونه به ئه‌ڵمانی نووسرابێت، ئه‌وا کۆزه‌ینی ئێمه، وه‌رگێڕانه له ئینگلیزییه‌که‌وه په‌سه‌ند ده‌کات. له‌م فریوخواردنه‌یشدا چه‌ندین هۆکار هه‌ن، یه‌کێکیان ئه‌و شکۆیه‌ی زمانی ئینگلیزییه که فریومان ده‌دات. شتێکی کیچمان له‌به‌ر ده‌سته و پێمان وایه کیچ نییه.\nکامانه‌ن ئه‌و هۆکارانه‌ی وا ده‌که‌ن وه‌رگێڕه‌کان له زمانی یه‌که‌مه‌وه- به گشتی- وه‌رگێڕان نه‌که‌ن؟ به‌ر له هه‌موو شتێک ئه‌ده‌بیاتی فارسی ئه‌و پێشه‌نگییه‌ی جارانی نه‌ما، هه‌ڵبه‌ت به مه‌زنده‌ی په‌خشخانه‌کان، به‌ڵام هێشتا شیعری دوو شاعیریان به وه‌رگێڕانی هه‌موو وه‌رگێڕێک بڵاو ده‌که‌نه‌وه، چونکه پڕفرۆشن. له لایه‌کی تریشه‌وه دیسان ئه‌و زه‌ینییه‌ته‌ی ئێمه که پێمان وا بێت ئه‌ده‌بیاتی ئه‌مه‌ریکای لاتین و هتد… له سه‌رتره له چاو ئه‌ده‌بیاتێک که له ئه‌هواز یان ئیسفه‌هان یانیش به‌سڕه نووسرابێت، وه‌رگێڕیش به لایه‌که‌ی تردا بێگومان ناحه‌قی نییه، کاتێک بیر له چڕوچاوی په‌خشخانه بکاته‌وه ئه‌وکاته‌ی ئه‌ده‌بیاتێکی فارسی ده‌خاته به‌رده‌می- نه‌خاسمه ئه‌ده‌بیاتێکی نوێی نه‌ناسراوی فارسی؛ بچێت له فارسییه‌وه یان عه‌ره‌بییه‌وه ئه‌ده‌بیاتی ئه‌ورووپا و ئه‌مه‌ریکای لاتین و هتد… وه‌ربگێڕێت.\nهۆکارێکی تر، کاتێک وه‌رگێڕێک یه‌کێک له زمانه ئه‌ورووپییه‌کان ده‌زانێت و هێشتایش ئه‌ده‌بیاتی ئه‌و زمانه وه‌رناگێڕێت و مه‌سه‌له‌ن به زمانی نه‌رویجی ئه‌ده‌بیاتی ئینگلیزی یان فه‌ڕه‌نسی وه‌رده‌گێڕێت، بۆ ئه‌مه‌یان ڕه‌نگه هۆکارێکی ده‌روونی هه‌بێت، ئه‌ویش ئه‌وه‌ی که به گشتی خه‌ڵکی ئێمه ئه‌و شته‌ی به دڵ نییه که هه‌یه‌تی و ئه‌و شوێنه‌ی پێ خۆش نییه که لێیه‌تی و په‌لاماری شتی تر ده‌دات، هۆکاره‌که‌ی تر نه‌شاره‌زایی و ئیشنه‌زانییه، هه‌روه‌ها زۆر ئاسایی، ده‌کرێت که‌سێکی باش هاوڕێیه‌کی باشی نه‌بێت که کتێبێکی باشی له زمانه‌که‌ی خۆیدا بۆ پێشنیار بکات، چونکه ماقوول نییه وه‌رگێڕ هه‌یه چوار زمان ده‌زانێت و هێشتا کتێبێکی له زمانی یه‌که‌مه‌وه وه‌رنه‌گێڕاوه. وه‌رگێڕه فارسه‌که ئه‌ده‌بیاتی نه‌رویجی ته‌رجومه ده‌کات و وه‌رگێڕه نه‌رویجییه‌که ئه‌ده‌بیاتی فه‌ڕه‌نسی وه‌رده‌گێڕێت و وه‌رگێڕه فه‌ڕه‌نسییه‌که‌مان سه‌ری لێ شێواوه له نێوان ئه‌ده‌بیاتی ئه‌ڵمانی و فینیقینیدا کامیان له فه‌ڕه‌نسییه‌وه بکات به کوردی؟


بارزانی: پێشوازیێ ل گاڤێن چاره‌سه‌ریا ره‌وشا ئیراقێ دكه‌ین - دارکا مازی\nبارزانی: پێشوازیێ ل گاڤێن چاره‌سه‌ریا ره‌وشا ئیراقێ دكه‌ین\nسه‌رۆكێ پارتیا ده‌مۆكرات یا كوردستانێ ل ده‌ربارا ره‌وشا ئیراقێ پشتی ده‌ست ژ كار كێشانا سه‌رۆك وه‌زیر عادل عه‌بدولمه‌هدی راگه‌هاند كو ب گرینگی ڤه ب دووڤداچوون ژ بۆ ره‌وشێ تێ كرن و ئه‌و پێشوازیێ ل هه‌ر هه‌نگاڤه‌كێ دكه‌ن كو چاره‌سه‌ریا ره‌وشێ بكه‌ت و رێ ل به‌ر رووخان و فه‌وزایێ یان ڤه‌گه‌رینا دكتاتۆریه‌تێ بگریت.\nمه‌سعوود بارزانی په‌یامه‌ك ل ده‌ربارا ره‌وشێ به‌لاڤ كر، ئه‌ڤ ژی ته‌كستا وێ یه:\nب گرینگیێ ڤە دوڤداچوونێ ل سەر پێشکەتنێن ڤێ داویێ دکین و پێشوازیێ ل ھەر ھەنگاڤەکێ ژی دکین کو باندۆرا خوە ل سەر چارەسەرکرنا قەیرانێ ھەبێ و رێ ل بەر رووخان و فەوزا یان ڤەگەراندنا سەردەما دیکتاتۆریەتا شووم دە بگرە.\nل ھەر گوھەرتنەکێ دا ژی پێویستە مافێ ھەموو پێکھاتان ل بەر چاڤ بێ گرتن و ھەر گوھەرتنەک دڤێ ل گۆر مەکانیزمێن دەستوورێ بێ. ھەر وھا ئارمانجا وێ چەسپاندنا ئاساییش و ئارامی و دەستبلندیا یاسا بێ و داواکاریێن رەوا یێن جەماوەرێ بەشێ وان ھاتیە خوارن ژی پێکبینە.\nھەر ل ڤر دا شەرمەزاریێ توندوتیژیێن بەردەوام و کوشتنا خەلکێن بێگونەھ دکین و سەرخوەشیێ ژی ل کەسوکارێن شەھیدان دکین و ھێڤیا باشبوونا بلەز ژی ژ بۆ برینداران دخوازین.


ئەمڕۆ نرخی بەرمیلێك نەوتی خاوی برێنت بە 66 دۆلار و 77 سەنت مامەڵەی پێوە دەكرێت .\nئەمڕۆ یەكشەممە 18ی نیسانی 2021، نرخی بەرمیلێك نەوتی خاوی برێنت بە 66 دۆلار و 77 سەنت و بەرمیلێك نەوتی خاوی ئەمریكاش بە 63 دۆلار و هەشت سەنت مامەڵەی پێوەدەكرێت.\nماوەی چەند مانگێكە نرخی نەوت لە بازاڕەكانی جیهان بەرزبوونەوەی بەخۆیەوە بەجۆرێك چەند رۆژێكە لە سەرو 60 دۆلارەوە مامەڵەی پێوە دەكرێت.\nباوکی ئەو کچەی لە هەولێر کوژرا: وتیان ئێمە عەشائیرن و نابێت ژن تەڵاق وەربگرێت\nلەڕووداوێكی هاتووچۆدا دوو كەس گیانیان لەدەستدا


ئەو ئەستێرانەی خوشک و براکانیشیان وەکو خۆیان سەرنجراکێشن\nپێشبینی بورجەکان بۆ ئەمڕۆ 16ی کانونی دوەم لە خەندان لایفەوە بخوێنەرەوە.\nلەلایەنی داراییەوە ئەمرۆ رۆژێکی زۆر باش نابێت، کارەکانت بە ئاراستەیەکی هه‌ڵەدا دەڕوات، بۆیە باشترە وریابیت، لە کاتی هەنجامدانی هەر کارێک بە وردی بیربکەرەوە، پەیوەندیت لەگەڵ ئەندامانی خێزانەکەت زۆر باشە، دەربارەی تەندروستیت پێویستە زیاتر بایەخی پێبدەیت دەنا تەندروستیت بەرەو خراپی دەڕوات.\nئەمرۆ دەتوانیت هەر بڕیارێکی گرنگ بدەیت کە دەتەوێت، ئەگەر بیر لەوە دەکەیتەوە گۆڕانکاری لە پیشەکەتدا بکەیت خۆشەویستەکەت پاڵپشتی تەواوت دەکات، رەنگە ئەمڕۆ هەندیک ناکۆکی لە نێوان تۆ و ئەندامانی خێزانەکەت دروست ببێت، بەڵام ئەگەر بە هێمنی بمێنیتەوە بە زویی کۆتایی دێت.\nئەو خۆزگانەی ماوەیەکی زۆرە ئاواتی بۆ دەخوازیت دێتەدی، پەیوەندییە کۆمەڵایەتیەکانت بە گشتی لە ئاستێکی باشدایە بەتایبەتی لەگەڵ خێزانەکەت و خۆشەویستەکەت، هەوڵبدە ئەمڕۆ تەواوی ئەرکەکانت لە کاتی خۆیدا ئەنجام بدە و لە کۆتایی رۆژەکەتدا پشو وەرگرتن ئارامی بە دەرونت دەبەخشێت، لەلایەنی تەندروستیەوە ئەمڕۆ رۆژێکی باش دەبێت.\nبۆ ئەوەی هیچ ناکۆکیەک لە نێوان تۆ و خۆشەویستەکەت رونەدات پێویستە کۆنترۆڵی توڕەبونەکانت بکەیت، دەنا دۆخەکە بەرەو خراپی دەڕوات، هەندێک کێشە لە ژیانی تایبەتیتدا هەیە کە کاردەکاتە سەر لایەنی پیشەییت، هەوڵبدە پشو وەربگرە بۆ ئەوەی ئارام ببیتەوە و ئاسانتر بتوانیت بیر بکەیتەوە بۆ چارەسەر کردنی کێشەکانت.\nئەمرۆ رۆژێکی گرنگ دەبێت لەلایەنی پیشەییەوە، رەنگە هەندێک هەواڵی خۆش ببیستیت، ئەم چەند رۆژە تەمبەڵی مەکە لەکاتی ئەنجامدانی ئەرکەکانت و سەرنجت کۆبکەرەوە، دەربارەی لایەنی سۆزدارییت نیگەران مەبە، هەمو شتێک بەرەو باشی دەڕوات و بە خواستی تۆ دەبێت، گرنگی بە تەندروستیت بدە.\nئەمرۆ لەلایەنی پیشەییەوە هەمو شتێک بە خواستی تۆ دەبێت، بەم زوانە خەونەکانت دێنەدی ئەگەر بتوانیت بە باشی هەوڵەکانت بخەیتەگەڕ، لە ژیانی تایبەتیتدا دوربکەوە لەوەی کێشە کۆنەکانت زیندو بکەیتەوە، لاپەڕەیەکی نوێ لە ژیانت هەڵبدەرەوە، دەربارەی لایەنی تەندروستیت مێشکت زۆر سەرقاڵە ئەمەش کاریگەری نەرێنی دەکاتە سەر تەندروستیت.\nلەلایەنی پیشەییەوە ئەمڕۆ رۆژێکی باش دەبێت، دەتوانیت هەر پرۆژەیەک ئەنجام بدەیت کە دەتەوێت، سەرکەوتنی تێدا بەدەست دەهێنیت، لەلایەنی سۆزدارییەوە پەیوەندیت لەگەڵ خۆشەویستەکەت لە ئاستێکی زۆر باشدایە، هەوڵبدە لە کاتی هەڵسوکەوت کردنت لەگەڵ کەسانی چواردەورت زیاتر وریابیت و وشەی بریندارکەریان بەرامبەر بەکارمەهێنە.\nلەلایەنی سۆزدارییەوە خۆشەویستی و متمانە دەبێتە هۆی بەهێزبونی پەیوەندی خۆشەویستی، لەلایەنی پیشەییەوە ئەمڕۆ رۆژێکی گرنگ دەبێت، هەوڵبدە پلان بۆ داهاتوت دابنێ چونکە ئەمڕۆ رۆژێکی گونجاو بۆ بیرکردنەوە دەربارەی داهاتو، لە ئێستادا تەندروستیت باشترە.\nئەمڕۆ رۆژێکی گرنگ دەبێت لە هەمو رویەکەوە، لەلایەنی پیشەییەوە کارەکانت ستایش دەکرێت ئەمەش هۆکار دەبێت بۆ ئەوەی زیاتر متمانە بەخۆت و تواناکانت بکەیت، کەسانی چواردەورت دەیانەوێت زیانت پێبگەیەننن پێویستە زیاتر وریابیت، لەلایەنی داراییەوە ئەمڕۆ رۆژێکی باش دەبێت.\nتەندروستیت بەرەو باشتر دەڕوات ئەگەر گرنگی بە سیستمی خۆراکیت بدەیت، ئەم چەند رۆژە لەلایەنی پیشەییەوە نیگەران بویت و سەرنجی تەواوت لەسەر پیشەکەت نەبوە، هەوڵبدە ئەو هۆکارە بدۆزیتەوە کە نیگەرانی کردویت بۆ ئەوەی بتوانیت چارەسەری بکەیت.\nمتمانەبەخۆبونت لە ئاستێکدایە کە هیچ هۆکارێک ناتوانێت بتروخێنێت بەتایبەتی لەلایەنی پیشەییەوە، ئەگەر بیر لەوە دەکەیتەوە پەیوەندیت لەگەڵ خۆشەویستەکەت باشتر بکەیت پێوستە لە رۆتینانی ژیانتان برۆنە دەرەوە، رێگەمەدە بیرکردنەوەی نەرێنی بەسەرتدا زاڵ ببێت، ئەمڕۆ کەمێک هەست بە ماندوبون دەکەیت و پێویستت بە پشو وەرگرتنە.\nدەتوانیت هەمو ئەو ئەرکانە ئەنجام بدەیت کە لەلایەنی پیشەییەوە بەسەرتدا کەڵەکەبونە، رێگەمەدە هاوپیشەکانت دەستوەربدەنە کارەکەتەوە، بۆ ئەوەی پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکانت بەهێز بکەیت پێویستە زیاتر وشەکانت ئەرێنی بێت بەرامبەر کەسانی چواردەورت، تەندروستیت لە ئێستادا باشە، بەڵام پێویستە بایەخ بە خۆراکەکانت بدەیت و دوربکەویتەوە لە خۆراکی ناتەندروست.\nئه‌م بابه‌ته 53024 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nئەو ئەستێرانەی خوشک و براکانیشیان وەکو خۆیان سەرنجراکێشن\nموعین ئەسفەهانی پەیامێک بۆ شەجەریان بڵاودەکاتەوە\nئەساڵە نەسری بۆ یەکەمینجار لەبارەی جیابونەوەی خۆی و تاریق عەریان دەدەوێت\nبۆئەوەی ببیت بە کەسێکی سودبەخش و بەرهەمهێن لەشەواندا ئەم دو کارە ئاسانە ئەنجامبدە\nئەمریکا پەیوەست بە خۆشگوزەرانی منداڵ 39مین وڵاتی جیهانە


هه‌فته‌ی داهاتوو كۆبوونه‌وه‌ی به‌رفراوانی لایه‌نه عێراقییه‌كان به‌رێوه‌ده‌چێت\nوته‌بێژی هاوپه‌یمانیی نه‌سر ئاشكرای كرد: سه‌رجه‌م لایه‌نه‌كان پێشوازییان له بانگهێشتنامه‌كه‌ی عه‌بادی كردووه و، سه‌ره‌تای هه‌فته‌ی داهاتوو كۆبوونه‌وه‌ی به‌رفراوانی لایه‌نه عێراقییه‌كان به‌ڕێوه ده‌چێت.\nحسێن عادلی، وته‌بێژی فه‌رمیی هاوپه‌یمانیی نه‌سر كه حه‌یده‌ر عه‌بادیی سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق سه‌ركردایه‌تیی ده‌كات، به كه‌ناڵی عێراقییه‌ی ڕاگه‌یاندووه "هه‌موو لایه‌نه سیاسییه‌كانی عێراق پێشوازییان له بانگهێشتنامه‌كه‌ی حه‌یده‌ر عه‌بادی بۆ كۆبوونه‌وه‌ی به‌رفراوانی چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان كردووه".\nحسێن عه‌لی ئاشكرای كردووه "ئاماده‌كاری بۆ كۆبوونه‌وه‌كه ده‌ستی پێكردووه و بڕیاره له سه‌ره‌تای هه‌فتای داهاتوودا ببه‌سترێت".\nوته‌بێژی هاوپه‌یمانێتیی نه‌سر سه‌باره‌ت به ته‌وه‌ره‌كانی كۆبوونه‌وه‌كه ئاماژه‌ی به‌وه كردووه "ئامانجی كۆبوونه‌وه‌كه ڕێككه‌وتنی لایه‌نه‌كانه له‌سه‌ر پرنسیپه گشتییه‌كانی به‌ڕێوه‌بردنی ده‌وڵه‌تی عێراق له قۆناغی داهاتوودا".\nناوبراو ڕه‌تیكردووه‌ته‌وه له كۆبونه‌وه‌كه‌دا پرسی ساخته‌كاری و تانه‌كان له هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران بخرێته به‌ر باس، به‌و پاساوه‌ی ئه‌و كه‌یسه یاساییه و ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری یه‌كلایی ده‌كاته‌وه.\n1163 جار خوێندراوەتەوە


وەفایەک بۆ وەفادارێ – کوردستان و کورد\nکاری ئامادەکردنی بابەتەکانی ئەم ژمارەیەی کوردستان گەیشتبووە کۆتایی کە خەبەر گەیشت بە داخەوە شەوی ٢٨ی خاکەلێوە، هونەرمەندی بواری موزیک و گۆرانی کاک قادر سەیاحی لە تەمەنی ٧٩ ساڵیدا لە شاری خۆی کۆچی دوایی کردوە. کاک قادر لەو هونەرمەندانە بوو کە ئەگەرچی ڕادەی گۆرانییەکانیان زۆر لە ژمارەی پەنجەکانی دەست زیاتر نین بەڵام هەرمانن. بەشی هەرە زۆری گۆرانییەکانیشی ئەو کاسێتە بوو کە ساڵی ١٣٥١ لە رادیۆ مەهاباد بە هاوکاریی ئۆرکێسترای موزیکی ئەو ڕادیۆیە تۆماری کرد. ئەو گۆرانییانەش کە بە گۆرانی هەڕەتی لاوەتیی هونەرمەند دێنە ئەژمار، بەرهەمی کوڵ و کۆی دەروون و ئاگری ئەوین بە کیژێکی کورد بوو. ئەوینێک کە بە ئاکام نەگەیشت. ئەو گۆرانییانە بەرهەمی ئەو ئەوینە ناکامە و گۆرانیی دڵی هونەرمەندن و وەک دەڵێن ئەوەی لە دڵەوە بێ لە دڵیش دەنیشێ.\nدوای ئەوە قۆناغی دووهەم لە ژیانی هونەریی هونەرمەند دەست پێ دەکا. قۆناغێک کە لەودا ئۆگرانی دەنگی ئەو هونەرمەندە زۆر گۆرانی لێ نابیستن. دەکرێ بڵێین غەیبەتێکی درێژماوە لە گۆرانی‌گوتنی هونەرمەند دێتە ئاراوە. لەوە بە دوا ئەو زیاتر وەک وەک ژەنیاری کلارنێت، وەک ئاوازدانەر یان دابەشکاری موزیک لەگەڵ هونەرمەندانی دیکەدا جێ پەنجەی دیارە. لەوانە هاوکاری لەگەڵ کاک عەزیز شاڕوخ بۆ وێنە لە خوڵقاندنی مەقامی “تۆ دەریامی” یان دابەشکاریی موسیقای بەشێکی بەرچاو لە گۆرانیەکانی شەهید جەماڵی مفتی کاری نەمر قادر سەیاحین. هەر لەو قۆناغەدا بە بەشداریی لە بۆنە و کۆبوونەوە سیاسی و حیزبیەکانی دوای شۆرشی ٥٧ و ئەو دۆخە ئازادەی کە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان هاتە ئاراوە، هونەرەکەی بۆ خزمەت بە ئازادی و ڕزگاریی نەتەوەکەی بە کار هێنا.\nکاک سەعید بەگزادە کە ئەو سەردەم یەک لە کادر دیارەکانی حیزبی دێموکرات لە ناوچەی مەهاباد بوو، بۆی گێڕامەوە کە؛ “پاش ئینشعابی کۆنگرەی چوار، ئێمە هەوڵمان دا زیاتر بە کاری هونەری خەڵک لە دەوری لاوان و حیزب کۆ بکەینەوە. کاک قادر خۆی و دەنگی و کلارنێتەکەی هەمیشە دەگەلمان بوو. لە شاری مەهاباد، بۆکان، دێهاتەکانی مەنگوڕایەتی چ کاری هونەریمان بووبێ (شانۆ) چ سوخەنرانی، کاک قادر لە بەرنامەکاندا دەگەڵمان بەشدار بوو.”\nکاک قادر سەیاحی کە دوای ئینقلابی ١٣٥٧ پێوەندیی بە حیزبی دێموکراتی کوردستانەوە گرتبوو، و وەک پێشمەرگە لە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتدا خەباتی دەکرد، ساڵی ١٣٥٩ بە هۆی ئاستەمتربوونی خەبات و پێشمەرگایەتی گەڕایەوە مەهاباد. ئەوەش ئەو سەردەمە بوو کە دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئەوپەڕی توانای خۆی بۆ ترساندنی خەڵکی کوردستان و سەرکوتی خەباتەکەی تەرخان کرد. لەم قۆناغەدا تا ساڵی ١٣٦٦ جموجۆڵێکی هونەریی زۆر لە هونەرمەند قادر سەیاحی نابیندرێ. بەڵام لەو ساڵەدا کارەساتی شیمیابارانی هەڵەبجە هەم لە بەر قورسیی کارەساتەکە و قووڵی ئەو برینە لە جەستەی خەڵکی کورددا و هەمیش دوژمنایەتیی دوو داگیرکەری ئێران و عێراق لەگەڵ یەکتر، تا ڕادەیەک بواری بۆ هونەرمەندانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش خوڵقاند تا هونەرەکەیان بکەن بە زمانی هاواری نەتەوە زۆر لێکراوەکەیان. قۆناغی سێهەمی تێکۆشانی هونەریی نەمر قادری سەیاحی لەو سەردەمەدا هاتە ئاراوە. ئەو جار ئەو وەک مامۆستایەکی موزیکی کوردی گەڕایەوە نێو گۆڕەپانی هونەر. وەک ئەندامی کارای کۆڕی موسیقای سروە، بە گوتنی گۆرانی و ژەنینی ئامێری کلارنێت لە شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران کۆنسێرتی بۆ لە قاودانی کارەساتی هەڵەبجە و کۆکردنەوەی یارمەتی بۆ لێقەوماوانی ئەو شارە شیمیایی لێدراوە بەڕێوە برد. هەر لەگەڵ ئۆرکێسترای سروە کاری ئاوازدانان و دابەشکردنی مۆسیقای بۆ گۆرانیی کۆمەڵێک لە گۆرانیبێژان لەوانە عەلی زەندی و ئەحمەد لاوە کرد. ترۆپکی تێکۆشانی هونەریی هونەرمەند قادری سەیاحی لەو قۆناغەدا خوێندنی گۆرانی و سازکردنی بەشێک لە موزیکی فیلمی بووکی هەڵەبجە بوو.\nساڵی ١٣٧٨ بە کەلک‌وەرگرتن لەو دۆخە ئازادەی لە باشووری کوردستان هاتە ئاراوە، هونەرمەند قادر سەیاحی سەردانی شاری هەولێری کرد و لە بەرنامەی ڕاستەوخۆی تەلەڤیزیۆنیدا بەشداری کرد و گۆرانیی گوت. هەر لەو دەرفەتەشدا جارێکی دیکە لەگەڵ حیزبی دێموکراتی کوردستان و هاوڕێیانی سەردەمی پێشمەرگایەتی دیداری نوێ کردەوە و وەفاداریی خۆی بۆ حیزبەکەی دووپات کردەوە. کاک مستەفا مەولوودی کە لەو دیدارەدا بەشدار بوو، گێرایەوە کە لەو دانیشتنەدا “باسی پێشمەرگایەتیی خۆی، حیزبایەتی و ئۆگریی زۆری خۆی بە حیزبی دێموکرات و بە تێکۆشانی حیزبی دەربڕی و سۆز و خۆشەویستیی زۆری بۆ حیزبی دێموکرات دووپات کردەوە.”\nتەرمی پیرۆزی نەمر قادری سیاحی لەنێو ئاپۆرای ژمارەیەکی بەرچاو لە هونەرمەندان و هونەردۆستانی کورد، لە گردی شاعیرانی شاری مەهاباد تەسلیم بە خاکی پیرۆزی کوردستان کرا و ئۆگرانی بە گوتنەوەی گۆرانیی “هەر ئەمنم ئەو کەسەی ژینی بۆ تۆ ماوە” وەفا و خۆشەویستییان بۆ ئەو هونەرمەندە نەمرە دووپات کردەوە.\nتاگی بابەت: وەفایەک بۆ وەفادارێ


لە پێناوی بەرەوپێشچوونی ئەدەبی منداڵاندا.\nلە ئێستادا ئەدەبی منداڵان وەک لقێکی سەربەخۆ لە ئەدەب دا جێگەی خۆی کردۆتەوە . ئەوەش کە بۆ منداڵانی کورد کراوە شان بەشانی ئەدەبی منداڵانی وڵاتانی دراوسێ ھەنگاوی ناوە و دەرکەوتووە .ئەدەبی منداڵان چونکە جیاوازترە ، تایبەتمەندی خۆی ھەیە .ھەروەھا لە ھەمان کاتیشدا ئەو کەسانەی کە دەیانەوێت بۆ منداڵان بنوسن ،پێویسە ئەوانیش خاوەنی کۆمەڵێک تایبەتمەندی بن و شارەزایی تەواویان ھەبێت لەو بوارەدا.چونکە تەنھا بوونی بەھرە و توانای نوسینی ئەدەبی بەس نییە بۆ ئەوەی کە بۆ منداڵ بنوسن .دنیای منداڵ دنیایەکی تایبەتە و زۆر جیاوازە .مەرج نییە ھەرکەس لە بواری نوسین بۆ گەورە دا سەرکەوتوو بوو بتوانێت بۆ منداڵ بنوسێت و بە ھەمان شێوە سەرکەوتن بەدەست بھێنێت.ئەگەر چاوێک بخشێنین بەو نوسینانەی کە بۆ منداڵان نوسراون،لەگەڵ ئەوەی کە کۆمەڵێک بەرھەمی جوان و باش و شایستە بۆ منداڵ دەبینین،لە ھەمان کاتیشدا کۆمەڵێکی تر لە بەرھەمی نەشیاو و سەپێنراو دەبینین کە بۆ منداڵ ناگونجێن و مەرج و تایبەتمەندی ئەدەبی منداڵانیان لەخۆ نەگرتووە و ئاراستەی منداڵان کراون.کە لێرەدا دەتوانین بیگێڕینەوە بۆ چەند ھۆکارێک،لەوانەش نەشارەزایی نوسەر لە ئەدەبی منداڵان دا و نەخوێندنەوەی نوسەر ئەو بابەتانەی کە بۆ منداڵ و دەربارەی منداڵ و ئەدەبی منداڵان نوسراون. نەشارەزایی لە دەرونزانی منداڵ و قۆناغەکانی تەمەنی منداڵ ،لەبەر ئەوەی ھەرقۆناغە تایبەتمەندی خۆی ھەیە.چونکە تەنھا ھەر بەھرە و توانای نوسین بەس نین بۆ ئەوەی کە بۆ منداڵان بنوسین.ھەروەھا نەبونی رەخنەی جدی و بنیات نەرو تایبەت بەو کارە ئەدەبییانەی کە بۆ منداڵان ئەنجام دراون،ھەر لە گۆڤار و کتێب و نامیلکە.ئەو ھەمووە ھەیە تا ئێستا لێکۆڵینەوەیەکی زانستی تایبەت ،یان خوێندنەوەیەکی تەواو، یان رەخنە ،کە باش و خراپ لە یەک جیا بکاتەوە و ھەڵسەنگاندنیان بۆ بکرێت نەکراوە.راستە مامۆستای چیرۆک نوس (محمد فریق حسن) لە کتێبەکەی دا کە لەم دواییەدا کەوتە بەردەست خوێنەران(ئەوسا و ئێستای چیرۆکی منداڵان)کە پێشتریش ھەندێکی لە کتێبێکدا کە یەکێتی نوسەرانی کورد لقی سلێمانی چاپی کرد بڵاوکردۆتەوە..کە تیایدا باسی لە ھەوڵی چەند نوسەرێک کردووە لە بواری چیرۆک نوسین دا و خوێندنەوەی بۆ کردووە.\nباشە ئەمە لە بواری چیرۆک دا. ئەی لە بواری شیعردا تا ئێستا چی کراوە؟ھەندێک جار لێرە و لەوێ رەخنە یان لێکۆڵینەوەیەک دەبینرێت بەڵام بەو بەرفراوانییە نییە ئەگەر بەراورد بکرێت بەو ھەمووەی کە ئێستا دەردەچن و ھەن.وەک ھەوڵەکانی کاک نەوزاد عەلی ئەحمەد و مامۆستا ڕەزا شوان و مامۆستا حەمەکەریم ھەورامی و مامۆستا رازاوە رشید ێەبری و مامۆستا حەمەێاڵح فەرھادی و ناھیدە ئەحمەد و چەند کەسانێکی تر ….کە ئەویش زۆر کەمە.لەوەشدا نابێت ھەوڵی کاک( ئەمین محمد) لەبیر بکرێت کە ھەر لەو کتێبەی یەکێتی نوسەراندا لەگەڵ بابەتەکەی مامۆستا (محمد فریق حسن) دا دەربارەی شیعری منداڵان بڵاوی کردبۆوە،کە بە بڕوای من کارێکی بەسود و ھەوڵێکی باش بوو لەو بوارەدا ،خۆزگە کاک ئەمین فراوانتری بکردایە و بیکردایە بەکتێبێک ،دڵنیام سودی باشی دەبوو بۆ ئەوانەی کە شیعر بۆ منداڵان دەنوسن یان پێشتریش نوسیویانە.دەتوانین بڵێین ئەو کتێبەی کە یەکێتی نوسەرانی کورد لقی سلێمانی چاپی کرد کە پێشتریش وەک کۆڕ پێشکەش کرا لە دوو رۆژدا و دوایی بابەتەکانی کۆڕەکان بە شێوەی کتێب پێشکەش بە ئامادەبووان کران.کارێکی زۆر باش بوو وەک سەرەتا بەڵام ھەوڵی تری لەو شێوەیەی بەدوادا نەھات.لە ھەمان کاتیشدا تیراژی کتێبەکە کەم بوو چونکە لە کتێبخانەکاندا نابینرێت. ھەروەھا مامۆستای نوسەر حسێن بەفرین بە چەند زنجیرەیەک لە پاشکۆی ئەدەب و ھونەری کوردستانی نوێ دا خوێندنەوەیەکی بۆ کتێبی( ماڵی باران)ی کاک (ئەمین محمد) ی شاعیر کرد ، لەوانەیەیە لێرە و لەوێ کاری وای تریش کرابێت بەڵام لەبەر بەربڵاوی و زۆری بڵاواکراوەکان دەستمان نەگەیشتبێتێ . خۆیشم چەند جارێک دەربارەی شیعر و چیرۆک و گۆڤاری منداڵان بابەتم بڵاوکردۆتەوە بەڵام ھەر وەکو پێویست نەبوون و بەتەواوی نەگەیشتونەتە بەردەست ھەمووان.\nبۆیە بە پێویستی دەزانم لەبەر گرنگی منداڵ و ئەدەبی منداڵ پێشنیارێک ئاراستەی ھەموو ئەوانە بکەم کە لەو بوارەدا کاردەکەن و پێشکەوتن و سەرکەوتنی ئەدەبی منداڵان خەمی گەورەیانە،کە ئێمە ئێستا پێویستیمان بە گۆڤارێکی تایبەت بە رەخنە و لێکۆڵینەوە و خوێندنەوەی ئەو بابەتانە ھەیە کە پێشتر و ئێستاش بەبەردەوامی بۆ منداڵان دەرچون و دەردەچن.چونکە باوەڕتان بێت زۆر جار چیرۆک یان شیعر یان بابەتێک دەبینم کە نوسراوە بۆ منداڵان جا چ لە گۆڤار و رۆژنامەکاندا بێت یان لەو کتێب و نامێلکانەی کە پێشکەش بە منداڵان کراون و کەس لایان لێ ناکاتەوە و مایەی سەرسوڕمان و تێڕامانن.چونکە منداڵ بنیات نەری کۆمەڵگایە و وەک زانایانی بواری پەروەردە و دەرونزانی باسی دەکەن ،کەسێتی منداڵ لەسەرەتای پێنج ساڵی یەکەمی تەمەنی دا دروست دەبێت ..جا چ زانیارییەک بدرێت بە منداڵ ئەوە وەردەگرێت ، بۆیە بە پێویستی دەزانم کە لەو ھەمووە باش و خراپ جیابکرێتەوە،تا خراپەکان نەبن بە ماڵ بەسەر ئەدەبی منداڵانەوە و دڵنیام وەک لە پێشدا باسم کرد ھەندێکیان لە نەشارەزایی یانە لەو ئەدەبە و لە روانگەی خۆشەویستییان بۆ منداڵان ئەوەیان نوسیوە.چونکە دەبێ لای ھەمووان ئەو راستییە ئاشکرابێت .من دەپرسم کام لەو گۆڤارە تایبەتانەی کە بۆ منداڵان دەردەچن لەلایەن کەسێکەوە خوێندنەوەی بۆ کراوە؟یان دەربارەی نوسراوە و شەن و کەوێکی زانستیانەو سەردەمیانەی بۆ کراوە؟کام گۆڤار ھەر لای خۆشیانەوە بیبلۆگرافیایەکی بۆکراوە بۆ سەرجەم بابەتەکانی ؟وەک ئاگاداربم مامۆستا ئەحمەد قادر سەعید بیبلۆگرافیای بۆ ٥٠یان ٦٠ ژمارەی گۆڤاری جگەرگۆشەکان ئەنجامدا وەک کتێبێک کە لەوانەیە ھەر لای کەسانی نزیک گۆڤارەکە ھەبێت.ئەی بۆ ژمارەکانی تری؟ بەشداری کۆڕێکم کرد کە بەبۆنەی دەرچوونی ژمارە ١٠٠ی گۆڤاری گوڵەکانەوە سازکرابوو برای نوسەر کاک (خالد عەبدول ) باسێکی گۆڤاری(گوڵەکان) ی کرد وەک خوێندنەوەیەک ، بەڵام وەک بڵاوکردنەوە نەمبینی کە ئێمەش لەو کۆڕەدا راوبۆچوونی خۆمانمان دەربارەی بابەتەکە خستەروو ئەو کاتە.یان ئەو کتێب و نامێلکانەی کە ناو بەناو دەردەچن ؟یان ئەوانەی کە لە زمانەکانی ترەوە دەکرێن بە کوردی؟چی کراوە؟پێویستە دڵسۆزان و خەمخۆرانی دنیا جوانەکەی منداڵ و ئەدەبی منداڵ لایەک لەو بوارە بکەنەوە .بەڕاستی لە ئێستادا زۆر پێویستە.\nمن وەک شاعیر و نوسەر لە بواری ئەدەبی منداڵان دا لە زۆر چاوپێکەوتن دا باسی ئەوەم کردووە ،تا لە ۆرک شۆپێک کە لە ھەولێر یەکێتی نوسەران مەڵبەندی گشتی سازی کرد باسم کرد و لە دھۆکیش لە یەکەمین کۆنفرانسی ئەدەبی منداڵان دا باسمان کرد .بۆیە لێرەدا بە پێوستی دەزانم کە ئەو زەنگە جارێکی تریش لێبدەمەوە و بڵێم پێویستیمان بە گۆڤارێکی تایبەت بە رەخنە و لێکۆڵینەوە و خۆندنەوەی ھەموو ئەو بابەتانە ھەیە کە پێشکەش بە منداڵان دەکرێن ،جا لە لایەن وەزارەتی رۆشنبیرییەوە بێت یان یەکێتی نوسەران یان لەلایەن (ئەنجومەنی نوسەرانی منداڵانی کورد) ەوە بێت کە دروست بوو ئەمەشیان پێشنیارە بۆ دروستبوونی ئەنجومەنێک لە خەمخۆران و دڵسۆزان لەو نوسەر و ئەدیب و شاعیرانەی کە بۆ منداڵانی کورد دەنوسن لە ئێستادا،یان ھەر لایەک کە گرنگی بە منداڵ و دنیای منداڵ و ئەدەب و ھونەری منداڵ دەدات.من لام سەیرە کارێکی وا گرنگ و پڕ بایەخ پشت گوێ خراوە و وەکو پێویست لای لێ ناکرێتەوە .چونکە پەیوەندی راستەوخۆی بە منداڵ و دوارۆژی منداڵ و کۆمەڵگاشەوە ھەیە،لە ئەدەبی منداڵاندا بوونی ئەو گۆڤارە(گۆڤارێک کە گرنگی بە خوێندنەوە و ڕەخنە بدات) گرنگی لەم خاڵانەدا دەردەکەوێت:\n١. ھەموو بابەتەکان لەوێ بڵاودەکرێنەوە ،بە ئاسانی نوسەرانی ئەو بوارە دەیگەنێ و دەیخوێننەوە چونکە تایبەتە بە بوارەکەی خۆیان .ئەوی راستی بێت لە ئێستادا کۆمەڵێک گۆڤار لە کوردستاندا دەردەچن ئەگەر بابەتێکی بەسودیش تیایاندا بڵاوبکرێتەوە دەربارەی ئەدەبی منداڵان و باسی گۆڤارێک یان کتێبێک یان ھەرباسێک کە راستەوخۆ پەیوەندی بە ئەدەب و ھونەری منداڵانەوە بێت بە گران نوسەرانی ئەو بوارە دەیگەنێ چونکە ھەندێکیان تیراژیان کەمە و ھەندێکیان تەنھا لە ناوچەیەکدا بڵاودەبنەوە و ھەندێکیان گرانن.\n٢. بە پێی توانا جیاکردنەوە و ناسینی ئەو کتێب و نامیلکانەی کە گونجاون و شیاون و لە ھەموو لایەنێکەوە بێ کەمو کوڕین و دەتوانرێت بخرێنە بەردەست منداڵ تا بیانخوێننەوە یان بۆیان بخوێنرێنەوە.خۆ ھەر رەنگاورەنگی مەرج نییە،ئەی ناوەرۆک و بابەتەکانی؟ئەی وێنەکانی ناو کتێبەکە؟ئەمانە زۆر گرنگن بۆ منداڵ چونکە زۆر جار وێنەیەکی نەشیاو کاریگەری نەرێنی لەسەر منداڵ دروست دەکات.ھەروەھا لەھەمان کاتیشدا ناسینی ئەو نوسەر و شاعیرانەی کە توانیویانە بابەتەکانیان بەشێوەیەکی دروست و دوور لە سواوی و دووبارە بونەوە بگەیەننە منداڵان و ھەمیشە لە بەرەوپێشچوون دان و ھەوڵی داھێنان دەدەن.\n٣. بەخۆداچوونەوەی ئەو کەسانەی کە لەبەرھەمەکانیاندا کەموکوڕی ھەیە و بەرەوپێشیان دەبات و رێنیشاندەریش دەبێت بۆ ئەوانەی کە تازە دەست پێ دەکەن و دەیانەوێت کار بۆ منداڵان بکەن.\n٤. بەدیھێنانی ئەدەبێکی دروست و جوان بۆ منداڵان.\n٥. بەرز راگرتنی ھەوڵ و ماندوو بوونی ھەموو ئەو دڵسۆز و خەمخۆرانەی کە لەو جیھانە جوانەی منداڵاندا کار دەکەن و پێدانی گوڕوتینی زیاتر پێیان.\n٦. ئەمەش وادەکات کە بنچینە بێت بۆ دامەزراندنی دەزگایەکی تایبەت و سەربەخۆ بۆ جیھانی منداڵان(پەخش و بڵاوکردنەوە) کە کۆمەڵێک شت لەخۆ بگرێت لەوانە:\n• دەستەیەکی شارەزا و کارامە و لێھاتوو لە ئەدەبی منداڵاندا پشت بە تواناکانیان ببەسترێت و دوور لە ھەموو شتێکی لاوەکی.\n• ئەو دەزگایە ببێتە جێگەی چاپکردن و بڵاوکردنەوەی ھەموو ئەو بەرھەمانەی کە نوسەران و شاعیرانی کورد دەیانەوێت پێشکەش بە منداڵانی کوردی بکەن.ھەروەھا ھەوڵی تەواو بدرێت کە بەرھەمەکان گشت مەرج و پێداویستییەکانی کتێبی منداڵانیان تێدابێت.و کەسانی پسپۆڕ و شارەزای ئەم بوارانەشی تێدابێت .چونکە نابێت کەموکوڕی تێدابێت کە دەکاتە دەست منداڵ.بە بڕوای ئێمە گۆڤاری منداڵان دەبێت ستافێکی ھەبێت کە ئەمانە لە خۆ بگرێت.خۆ ئەگەر وەکو ستافیش نەکراو نەگونجا ئەوا دەتوانرێت تەکلیف لەو کەسانە بکرێت بۆ چاوپێداخشاندنی پێش چاپکردنی و بڵاوکردنەوەی.\n• شارەزا لە بواری ئەدەبی منداڵاندا.(چیرۆک،ھۆنراوە،ئۆپەرێت …..)\n• شارەزا لە بواری زمانەوانی دا.\n• شارەزا لە بواری زانست و تەندروستی و ژینگەدا.\n• شارەزا لە بواری دەرونزانی و کۆمەڵایەتی دا.\n• شارەزا لە بواری ھونەری و دیزاین و رەنگ و وێنەکردن دا.\n• شارەزا لەبواری یاسا و مافەکانی منداڵاندا.\n• شارەزا لە بواری کلتور و کەلەپوردا.\n• شارەزا لە بواری وەرگێڕاندا.\nئەگەر ھەموو ئەمانە بەشێوەیەکی دروست و ھاوئامانج کاربکەن بێگومان بەرھەمێکی باش و بەسود و شایستە بە منداڵ دەھێننە بەرھەم .با کەمیش بێت ،گرنگ نییە ،چونکە ھەرگیز زۆر و بۆر بۆ ئەو بوارە ناگونجێت و باش نییە.گرنگ ئەوەیە بە تیراژێکی زۆر بێت و ھەرزان بێت و بەئاسانی بگاتە دەستی ھەموو منداڵێکی کورد لە شار و شارۆچکە و لادێکانی کوردستاندا.من ئەوە بەباش نازانم کە کتێبێک یان گۆڤارێک بە ژمارە زۆر بێت بەڵام بە تیراژی دەرچوون کەم بێت.بۆ نمونە من زۆر کتێب یان نامیلکەی منداڵان دەبینم تیراژەکەی (٥٠٠) دانەیە کە نوسەرەکەی بۆ ھەموو منداڵانی کوردی نوسیوە.جا خۆ ئەگەر ئێمە بەراستی بمانەوێت خزمەت بە منداڵان و ئەدەبی منداڵان بکەین ئەوە لە سنوری گەڕەکێک دەرناچێت چونکە بەشی منداڵانی دوو قوتابخانە ناکات .بۆیە لای ئێمە بەرھەمی باش بە تیراژێکی زۆر گرنگترە لەوەی کە چەند بەرھەمێک بکرێت و بە تیراژێکی کەم.چونکە ئەگەر بێین ئەو کتێب و نامیلکانەی کە تەنھا ٥٠٠ دانەیان لێ چاپکراوە و بۆ منداڵانن پاش ماوەیەک نامێنن لە کتێبخانەکاندا .لەگەڵ ئەوەشدا ھەندێکیان ھەر لە سنوری شارێک یان شارۆچکەیەکدان.ئەوەی کە گرنگە لێرەدا باسی بکەم ئەوەیە زۆر جارنامیلکەیەک یان کتێبێکی منداڵان لەلایەن دەزگایەکەوە چاپ دەکرێت چونکە تیراژەکەی کەمە ئەو بەرھەمە ون دەبێت ،چونکە دەزگاکە خۆی بەسەر چەند شوێنێکدا دابەشی دەکات و لە کتێبخانەکانی بازاریشدا نابینرێن و لای نوسەرەکەش نامێنێت .ئێمە وای بەباش دەزانین کە بابەتی منداڵان شیعر ،چیرۆک یان ئۆپەرێت یان شانۆگەری یان بەرھەمی وەرگێڕراو کەسانێکی تریش پێش چاپکردن بیبینن ،وەک پێشتر باسمکرد نەک یەکسەر نوسەر یان شاعیر یان وەرگێڕ لەگەڵ رێزی زۆرمدا خۆی چاپی بکات و بیخاتە بەردەستی منداڵان .خۆ ئەگەر ئەو لیژنەیەش نەبوو واباشە و واپێیست دەکات کە لەکاتی پێدانی ژمارەی سپاردن دا بەتایبەتی بەرھەمی منداڵان لیژنەیەک ھاوشێوەی ئەو لیژنەیەی باسمکرد پێشتر پەسەندی بکات و رەزامەندی لەسەر بدات ئەوسا چاپ بکرێت ئەمەش لەبەر گرنگی و ھەستیاری منداڵ و ئەدەبی منداڵان. ،بەڵام بۆ زیاتر بەرەوپێشچون و سەرکەوتنی زۆرتری پێویستی بە ئاوڕی دڵسۆزان و خەمخۆرانی ئەو بوارە ھەیە .بەھیوای بەرەوپێشچوونی ئەدەبی منداڵانی کورد لە کوردستاندا ئێمە راو بۆچوونی خۆمان خستە روو چاوەڕوانی ئاوڕدانەوەی دڵسۆزانی ئەو بوارەین.


لەبارەی ئەمەریکاو ئێرانەوە\nئەوەی دەبینرێت و دەبیسترێت بۆنی ئەوەی لێ دێت جەنگ رووبدات، شەڕ دروست بێت، ئەمەریکا هێرش بکاتە سەر ئێران بەڵام جەنگ روونادات. پێدەچێت ئەو دەنگۆ و مارکێتینگەی جەنگ، خەیاڵ و فەنتازیایەی جەنگ پەیوەندی بەوەوە هەبێت کە بەشێک لە هاوڕێ، هاوکار و راوێژکارەکانی تڕەمپ دژ بە ئێران بن. دژبوون بەمانای ئەوەی پڕۆژەی لێدان و روخاندنی ئێران ببێت بە پڕۆژەیەکی ئێستایی! ببێت بە ئاکت و رووداو و دیفاکتۆ! ئەوەی زۆر بەقوڵی بیر لەو خەیاڵە دەکاتەوە، (جۆن بۆڵتن) ی راوێژکاری ئاسایشی نیشتیمانی ئەمەریکایە. دیارە بۆڵتن لەڕوانگەی ئاسایش، مانەوە، کشان، هەڕەشە و هەژموون ئێران دەبینێت. ئێران وەک بونیاد، ئێران وەک سەرباز، ئێران وەک پڕۆژەیەکی هەرێمی، ئێران وەک جیۆپۆلەتیک و هێزێکی ئەتۆمی و خاوەن ئەکتەری پڕۆکسی!\nپێدەچێت بۆڵتۆن هەموو ئەو جوڵە و وێنانەی ئێرانی بە پانتایی و ئاسایشی ئەمەریکا گرێدابێتەوە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا، بەتایبەت کاتێک ئەمەریکا هەست بەوەدەکات لەرێگەی گەرووی هورمزەوە بەتەواوی دەخنکێت و بێ ناسنامە و جوڵە دەبێت لە خۆرهەڵاتدا. دیارە ئەم پرسە پەیوەندی بە "چین"یشەوە هەیە! چین دەیەوێت لەڕێگەی پڕۆژەی ئاوریشم و گەڕانەوە بۆ دەریای سپی ناوەڕاست هێز و باڵایی بەرهەمبێنێتەوە. لەڕاستیدا قسەکردنی ئەمەریکا بەم زمان و ئەدەبیاتە لەبەرامبەر ئێراندا قسەکردنە لەگەڵ چین، پەیام ناردنە بۆ ئەوەی زیاتر نەکشێت، بازاڕ و رووبەری جیۆپۆلەتیکی تر داگیرنەکات. ترسان لە چین، ترسێکی پڕ ئازار و گەورەیە بۆ ئەمەریکا. گەیشتنی چین بە کەنداو لەڕووی ئابوورییەوە، کوشتنی رۆحی ئەمەریکا و پارچە پارچەکردنی ئابوورییانەی ئەمەریکایە.\nلەڕاستیدا ئێران لەدوای رووخانی بەعسەوە بووه بە ئەکتەری پلە یەک لە عیراقدا، بووه بە هێزێک بەئاسانی دەتوانێت لە کەنداوی عەرەبییەوە تاوەکوو خۆرهەڵاتی دەریای سپی ناوەراست جوڵە بکات، پەیوەندییەکانی دابڕێژێتەوە، هێزی پڕۆکسی بونیادبنێت، بازاڕی مەزهەبی بۆ خۆی بدۆزێتەوە، ناسنامە و خەیاڵەکانی فراوانتر بکات ... هتد ئەم دۆخە بۆ ئەمەریکا مایەی ترسە بەڵام نابێتە رووخاندن و وێرانکردنی ئێران! تڕەمپ دەیەوێت ئێران وەک چوارچێوەیەکی سیاسی، وەک سەرباز و سوپا بنەماکانی سیاسەتی دەرەوەی خۆی دەستکاری بکات، رەفتار و جوڵە و فەنتازیاکانی بگۆڕێت نەک ژێرخانی سیاسی و سیستم و ئایدۆلۆژیا و سیستمی پەیوەندییەکانی! رووخانی ئێران دۆخێکی یەکجار ئەنارکی و پڕ لە پێکدادان و نائارامی بەرهەم دەهێنێت، دۆخی نائاسایش و بێ ئاسایشی دێتەکایەوە.\nدیارە تڕەمپ نایەوێت ئەمەریکا نزیک بکاتەوە لە دۆخێکی لەمشێوەیە! دۆخێک پارەی زیاتر، بەرپرسیارێتی زیاتر، ماندووبوونی زیاتر بۆ ئەمەریکا بهێنێت. جوڵەکان زیاتر نوێنەرایەتی ئەوە دەکەن کە ئێران نینۆک بکرێت، فشار دروستبکرێت تاوەکوو بەرەو ناوەوە خۆی بگەڕێتەوە نەک بۆ دەرەوەی خۆی بکشێت، ناچار بکرێت گفتوگۆ لەگەڵ تڕەمپ بکات وەک ئەوەی تڕەمپ دەیەوێت نەک ئێرانییەکان. تڕەمپ کارلەسەر ئەوەدەکات ئێران بێنێتەوە سەر مێزی گفتوگۆ بەڵام خۆی چوارچێوە و Theme ی گفتوگۆکان بەڕێوەببات، سنوورەکان دەستنیشان بکات، ناسنامە و جۆرێک لە سیستمی پەیوەندیی تازە لەنێوان ئەمەریکا و ئێراندا بونیادبنێتەوە. ئێران پەرژین بکرێت، چین ئاسانتر سنوردار و بێ هاوتا و هەژموون دەکرێت`


قەیرانی دیموكراسی.. چۆنیەتی چارەسەركردنی\nد. شێرزاد نجار January 31, 2017 وتار و بیروڕا\nزۆر لە توێژەرانی پرسی دیموكراسی لەوانەش لاری دایمۆند Diamond باس لە پاشەكشەی دیموكراسی دەكەن و لەئێستاشدا جیهان لە سەردەمی داكشانی دیموكراسیدا democratic rollback دەژی و گەڕانەوەی حوكمڕانیی خۆسەپێن autocracy لە ئارادایە، هەر ئەوەندەش بەسە كە ببینین كێ لە هەنگاریاو بیلارووسیا و چین حوكم دەكات، چاوەڕوانیش دەكرێت كە ئەم جۆرە حوكمڕانییە گەیشتنی حزبە راستڕەوەكانی بۆ دەسەڵات لێبكەوێتەوە، وەك فەرەنسا و هۆڵەنداو نەمساو سویسڕا. ئەمانە ئاماژەن بۆ بوونی بەڵگەی هەبوونی دیاردەیەكی مەترسیدار كە جیهانی گرتۆتەوە ئەویش بریتییە لە قەیرانی دیموكراسی.\nزۆر لە فەیلەسووف و زانایانی سیاسەت و كۆمەڵایەتی و ئابووری لە سەدەی بیستەمدا لەم دیاردەیان كۆڵیوەتەوە لەوانە (هابرمازHabermas، هنتكتن Huntington، ئوفە Offe، كروزير Crozier)، ئەم ئاراستەو بۆچوونەش لە سەدەی بیست و یەكەمیش هەر بەردەوام بوو لەلایەن كروش و رانسیێەو ولن، كە باس لە قۆناغی دوای دیموكراسی دەكەن Post-democracy، هەروەها هەر یەك لە مانين Manin و ستريك Streek، باسیان لە دیموكراسیی تەماشاكاران و دیموكراسیی كۆتدار كردووە، هەروەها هەر یەك لە میركل و كۆلیكان باسیان لە دیموكراسیی بێتوانا یان كەموكورت كردووە، لەكاتێكدا هەریەك لە ميشلسين Michelsen، فالتر Walter باسیان لە دیموكراسیی ناسیاسی كردووە، بەڵام بلوهورن Bluhdorn باسی لە دیموكراسیی لاساییكراوە يان لاساييكردنەوەی دیموكراسی كردووە.\nئەم هەموو بۆچوونانە لە كاتی جیاوازدا ئاماژەی گرنگن بۆ ئەو كێشە گرنگانەی كە دیموكراسی وەك( چەمك و پیادەكردن) پێوەیان دەناڵێت، ئەم بۆچوونانە لەگەڵ وردەكاریی بەشەكانی قەیرانی دیموكراسی دەستیان پێكرد، بەڵام بە شرۆڤەكردنی سەرتاپاگیریی كێشەكان و قەیرانەكانی دەوروبەری دیموكراسی كۆتاییان هات، لەبەر رۆشنایی ئەم بۆچوونانەدا پرسیارێكی سەرەكی هاتە ئاراوە: ئایا ئەم دیاردانە گوزارشت لە تەحەددای جیددی دیموكراسی دەكەن یان لە قەیرانێك كە دەوری دابێت؟\nلە رووی مێژووییەوە خۆخەریككردن بە بابەتی دیموكراسی كۆنەو فیكری سیاسی هێناویەتە پێش، فیكری سیاسیی گریك لە سەردەمی گەشەسەندنی (سەدەی سێیەمی پێش زایین) دیموكراسیی داهێنا وەك رێگایەك بۆ پیادەكردنی حوكمڕانی و دەسەڵات، پێش ئەویش پیادەكردنەكە هەبوو، بەڵام بەشێوەی بەرایی لە وڵاتی میسۆپۆتامیادا، لەلایەن پرۆفیسۆری ئەمریكی لە زانكۆی شیكاگۆ (جاكوبسنJacobson) ئەو ناوەی لێنرا بەوەی كە گوزارشت لە دیموكراسیی بەرایی primitive democracy دەكات.\nبیرۆكەی دیموكراسی لە (دیموكراسیی راستەوخۆ)وە بۆ ( دیموكراسیی نوێنەرایەتی)پەرەی سەند، بەڵام پرسیارەكە ئەوەیە: ئایا ئەو پەرەسەندنانە بێ كێشەو قەیران بوون؟\nدیموكراسی رەمەك و خولیایەكی سەختە كە خولیای حوكمڕانیی و دەسەڵاتە، بۆیە دەبینین كە توێژەری فەرەنسی ((ۆاسافي Christian Save`s)لە تێزە سەرنجڕاكێشەكەیداSe` pattare de la democrarie: Thanatos et politique 2008 (ژێرخاككردنی دیموكراسی: خولیای مردن و سیاسەت) دووپاتی دەكاتەوە كە دیموكراسی قوربانیی خولیایە بكوژەكەیەتی، بەواتای ئەوەی كە خولیای مردن لە دیموكراسییەتدا لە خولیای مردن دەچێت لای مرۆڤ (بەپێی دیدگای فرۆید). بۆیە لەبەر بوونی ئەو خولیایە لە سایكۆلۆژییەتی دیموكراسیدا، دەبینین كە رووبەڕووی قەیرانگەلێكی سەخت بۆتەوە، یەكەمینی ئەو قەیرانانەش لە فەرەنسا لە ساڵی 1880 سەری هەڵدا، دواتر لەگەڵ قەیرانە سیاسییەكاندا لە 1900 زیاتر بەدەركەوت، بەڵام دوای جەنگی یەكەمی جیهان و لەگەڵ وەرگرتنی دەسەڵات لەلایەن نوێنەرانی ئایدیۆلۆژییەتی دەسەڵاتخوازیی و تۆتالیتارییەوە زیاتر تەقییەوە، بەڵام لە سییەكانی سەدەی بیستەمدا كەڵەكەی كرد و ئەمەش بووە هۆی شكستهێنانی سیستەمە پەرلەمانییەكان كە گوزارشتیان لە دیموكراسیی نوێنەرایەتیی دەكرد، ئەم شكستەش یەكێك بوو لە هۆیەكانی جەنگی دووەمی جیهان، كە ئەنجامەكەی لەناوچوونی ئەو ئاراستە خۆسەپێنانە بوو، هەروەها سەرهەڵدانی دیموكراسیی لیبرالی وەك سیستمی حوكمڕانیی.\nبەڵام توێژەر (موفى Chantal Mouffe)، سەرنج لەوە دەدات كە نەریتە دیموكراسییەكان حوكمی یاسا و بەرگریی لە مافی مرۆڤ و رێزگرتنی ئازادیی تاك لەخۆدەگرن، بەڵام لەلایەكی دیكەوە سەرنج دەدات كە نەریتە دیموكراسییەكان ئەو بیرۆكانەیان تێدایە كە پەیوەستن بە یەكسانی و ناسنامەی حوكمڕان و حوكمدراوان و سەروەریی میللی، مۆفی دەگاتە ئەو ئەنجامەی كە پێویست ناكات پەیوەندیی پێویست لە نێوان هەردوو دیوی دیموكراسی و لیبرالیدا هەبێت، بەڵكو ئەم پەیوەندییە وەك گوزارشتێكی مێژوویی مەرجدارە، هەروەها بەبێ رەچاوكردنی ئەو جیاوازییە ئەستەمە لە قەیرانی سەردەمیانەی دیموكراسیی بگەین كە بریتییە لە قەیرانی رێكخستنەوە، زیاتر ئاماژەش بەوە دەكات كە دیموكراسی و لیبرالی یەك رەچەڵەك نین ، بەڵكو لە زۆر لایەنی گرنگدا دوو فیكری دژبەیەكن، بە شێوەیەك كە دەكرێ دیموكراسیگەلێكی نا لیبرال هەبن وەك دیموكراسیی راستەوخۆی پەتی، هەروەها شێوەو جۆرەكانی حكومەتی لیبرالی دەكرێ بە وردی حكومەتی دیموكراسی نەبێت، بۆیە بیرمەندی نەمساوی و هەڵگری خەڵاتی نۆبل لە ئابووری فريدريك فون هايك Friedrich von Hayek (1889-1992) لە كتێبە ناودارەكەی: دەستووری ئازادی The Constitution of Lieberty,1960دا جياوازيی لەنێوان دیموكراسی و لیبرالیدا دەكات، كاتێ وەسفی لیبرالی دەكات كە ئەو مەزهەبەیە پەیوەندیی بەوەوە هەیە كە یاسای لەسەر جێگیردەبێت، بە نیسبەت ئەویشەوە دیموكراسی لە رووی گرنگییەوە بە پلەی دووەم دێت، چونكە مەبەستی باڵای سیاسەت بریتییە لە ئازادی كە نایەتەدی مەگەر كۆتی توند بخرێتە سەر چالاكیی حكومەت، لەم سۆنگەوە دەكرێ ئەوە بێنینەوە یاد كە بیرمەندی ئەڵمانی (كارل شميت Karl Schmitt، 1888-1985) جەختی لێدەكاتەوە كە كاتێ دیموكراسی زیاتر لیرالییەتی فراوانی تێدا بێت، ئەوا ئەو دیموكراسییە كەمتر دیموكراسی دەبێت.\nبەم شێوەیە هەندێ كەس باس لە تێپەڕاندنی (دیموكراسیی نەریتی) دەكات بۆ قۆناغێكی دیكە كە ناویان ناوە (قۆناخی دوای دیموكراسی)، بەڵام نەك لەسەر بنەمای ئەوەی كە دیموكراسی گەیشتۆتە كۆتاییەكەی، بەڵكو بۆ پێشنیاری تازەكردنەوەی شێوەی دیموكراسی، بەڵام ئەم بۆچوونە رووبەڕووی كێشە بۆتەوە لەبەر ئەوەی كە زیاتر بە ئاییندەی دەوڵەتەوە خەریك بوو وەك تەنیا قەوارەیەك زیاتر لەوەی خەریك بێت بە ئاییندەی دیموكراسی.\nكەواتە، ئایا ئێمە لەئێستادا لە رووبەڕووبوونەوەی فیكری و پیادەكردنی قەیرانی دیموكراسیداین؟\nدیموكراسی سیستەمێكی دینامیكییە لەمیانی دامەزراوەو رێكارو رێكخستنەوە، بە كارلێكی هاووڵاتیان لەگەڵیدا (دەژی و بەردەوام دەبێت)، ئەم هەموو توخمانەی دیموكراسی یەكانگیرن و بەپێی كات دەگۆڕێن، ئەم گۆڕانكارییانەش لە ڕێی هەیكەلبەندی و داخوازییەكان و فشارەكانی سەر دیموكراسی روودەدەن، كاتێ لە ژینگەی دەرەوە یان لە میانی گۆڕانكارییە ستراتیژییەكانەوە دێن بەو ناوەی گوزارشت لە بەرژەوەندییە ئابووری و كۆمەڵایەتییەكان دەكات، ئەویش بە هۆی گەمەكارە سیاسییەكان لەنێو سیستەمی دیموكراسیدا دەبێت، لێرەدا حكومەت و حزبە سیاسییەكان رۆڵی سەرەكی دەگێڕن، لە هەمان كاتدا پەرلەمان و دادگا رۆڵی كەمتریان دەبێت، كاتێكیش دامەزراوەو رێكارەكان بێ ئاگا دەبن لەم فشارو داخوازییانە، ئەوا مەترسیی گۆڕینی لێ دەكرێت بۆ دۆخێك كە نەتوانرێت تێیدا ئەركەكان ئەدا بكرێن، دواتر ئەدای حكومەت و سیستەمی سیاسی و دامەزراوە دیموكراسییەكان دادەبەزێت و شەرعییەتی سیستمی سیاسی دەكەوێتە ژێر هەڕەشە لەمیانی دابەزینی ئاستی بڕوا و متمانەبوونی گەل بەم شەرعییەتە.\nكەواتە ئەو تەحەدییانەی روبەڕووی دیموكراسی دەبنەوە جیاوازو هەمەجۆرن، تەحەدییەكانی دەرەكی بریتین لەوانەی كە دیاردەی گلۆباڵیزم و بۆچوونە پارێزگارە تازەكان و بڕیارگەلی سیاسی دامەزراوەكانی سەرووی نیشتمانییsupra-national institutions،و بەرزبوونەوەی ئاستی نایەكسانیی ئابووری- كۆمەڵایەتی درووستیان كردوون، بەڵام تەحەددیاتەكانی ناوخۆیی بریتین لە مەیلداری بۆ حزبە راستڕەوەكان، یان لەدەستدانی دەسەڵات و چالاكیی پەرلەمان، ئەم هەموو تەحەددیانە هۆكاری سەرەكیی ئەو قەیرانەن كە رووبەڕووی دیموكراسی دەبێتەوە، ئەم قەیرانە بەردەوام دەبێت، ئەگەر سیستەمە سیاسییە دیموكراسییەكە هاوسەنگیی وردی بەهاداریی و وەزیفی دانەهێنێت و پەرەی پێ نەدات، كە حاڵەتی بێتوانایی وەزیفی و بەهاداریی سیستەمی دیموكراسی قەرەبوو دەكاتەوە، لێرەدا دەكرێ ئاماژە بە دوو مەرج بدەین بۆ سەرهەڵدانی قەیران لە سیستەمی دیموكراسیدا كە بریتین لە:\n* كاتێ رێكارە دیموكراسییەكان دەگۆڕێن و چالاكی و ناوەڕۆكە بەهادارەكانیان وەك ئازادی و یەكسانی و چاودێریكردنی دەسەڵات لەدەست دەدەن.\n* كاتێ هاووڵاتیان هەست بە حاڵەتی سەرەوە دەكەن و قایل نابن كە شەرعییەت بە حكومەت و سەرجەم سیستەمە دیموكراسییەكەی بدەن.\nبەم شێوەیە هاووڵاتیان رەخنە لە حكومەت دەگرن و دەنگی پێ نادەن( واتا بە حزبێك یان بەو حزبانەی لە حكومەتدان)، ئەمەش ئەو چركەساتەیە كە حوكمڕانە هەڵبژێردراوەكان بەرەو دەسەڵاتخوازی دەچن، ئەگەر لەو حاڵەتەدا نەبن كە حوكمڕانیی گەلیان لا قبوڵ بێت، ئەمەش دوای ساڵی 2000 لە فەنزوێلا و ئیكوادۆرو پۆلیفیاو هەنگاریا روویدا.\nبەم شێوەیە دیموكراسی دەكەوێتە نێو قەیرانێكی قووڵەوە كە بەسەر دوو جۆری قەیراندا دابەش دەبێت: قەیرانی رووكەشیی قووڵ و قەیرانی داپۆشراو یان شاردراوە، قەیرانی توند لەمیانی بێتوانایی و بێ كارامەیی حكومەت لە ئەدای ئەركەكانیدا سەرهەڵدەدات، كە دواتر دەبێتە هۆی هاتنەئارای دیاردەگەلێكی مەترسیدار و سیستەمی سیاسیی رادەماڵێت، وەك خۆپیشاندان و ناڕەزاییەكان كە دژی سیستەمی سیاسی ئەنجام دەدرێن، هەندێ جاریش گوزارشت لە خۆی دەكات بە رێگەی نا ئاشتییانە. دەرئەنجامی ئەو قەیرانە قووڵانە جیاوازن، هەندێ جار دەبێتە هۆی هەرەسهێنانی سیستەمی دیموكراسی، یان دامەزراندنی حوكمڕانیی دەسەڵاتخوازی، وەك ئەو قەیرانانەی لە ئيتاڵيا(1919-1922)،لە ئەڵمانیا (1930-1933)، و لە ئیسپانيا(1936-1939)، لە یۆنان (1965-1967)، لە چیلی(1970-1973) سەریانهەڵدا، بەڵام ئەو جۆرە قەیرانانە هەندێ جار پەلدەكێشن بۆ چاكسازیی ریشەیی كە هاوسەنگیی بۆ سیستەمە دیموكراسییەكە دەگێڕێتەوە، بەڵام نموونەمان بۆ ئەمە كەمە، لێرەدا دەكرێ ئاماژە بە سلۆفاكیا بكەین، كاتێ دەنگدەران لە هەڵبژاردنەكانی ساڵی 1998 توانیان (مجيار Vladimir Meciar)ی سەرۆكی سلۆڤاكیا لە حوكم لابەرن دوای ئەوەی كە دەنگیان پێ نەدایەوە، بەڵام هەندێ جار دەگەڕێنەوە بۆ سیستەمی دیموكراسی بە هەموو كەموكوڕییەكانیشیەوە، لێرەدا ئاماژە بۆ دۆخی ئەرجەنتین دەكەین(1998-2002)، كاتێ رووبەڕووی قەیرانی ئابووری و دراو بووەوە، هەرچەندە سیستەمی دیموكراسیشی بۆ گەڕایەوە، هەمان شتیش راستە بۆ دۆخی هەر یەك لە ئۆكرانیا و كرواتیا دوای نەوەدەكانی سەدەی بیستەم.\nلەبەر ئەوە، هۆكارەكانی ئەم قەیرانە توندە یان ئابوورین، یان لاوازیی دامەزراوە دیموكراسییەكانە، یاخود سەرهەڵدانی پێكدادانی چەكدارییە، بەڵام دەرچوون لەم قەیرانە زۆرجار لای گەمەكارە سیاسییەكانە.\nلە حاڵەتی قەیرانی شاردراوە یان داپۆشراودا، ئەنجامەكانی لەوەدان كە نابنە هۆكاری هەرەسهێنانی سیستەمی دیموكراسی، بەڵام كاریگەرییان بۆ سەر توانا و لێهاتوویی دەبێت، هەروەها بۆ ئەوەی بچێتە قۆناخی دوای دیموكراسییەوە، هەروەك هەردوو توێژەر (كروش Crouch و رانسيير Rancie`re) جەختی لێدەكەنەوە، تەنیا رووگەی دامەزراوەیی لە سیستەمی دیموكراسیدا دەمێنێتەوە، هەروەها توێژەر (ستريكStreeck) ئاماژەی پێ دەكات، یانیش تەنیا دیموكراسی لەگەڵ بوونی كەموكوڕیی هەروەك پرۆفیسۆری ئەڵمانی ئۆفە Offe باسی دەكات، ئەم بۆچوون و رەخنانە لەلایەن راستڕەوو چەپەكانەوە بە ناونیشانی جیاواز خرانەڕوو، بۆ نموونە : فەیلەسووف هابرماز بە قەیرانی شەرعییەت ناوی دەبات، پرۆفیسۆر ئۆفە بە قەیرانی هەیكەل Structure، بەڵام توێژەر ئۆكونەر ناوی قەیرانی دارایی لێناوە، كەچی كرۆزەر بە قەیرانی بێتوانایی حوكمڕانیی ناوی دەهێنێت.\nجا بۆ ئەوەی دەستنیشانكردنێكی وردی قەیرانی دیموكراسی بخەینەڕوو، پێویستە سێ ئاست شی بكەینەوە:\n* ئاستی یەكەم: پەیوەستە بە گەل و ئەوەی كە لە دیموكراسيی دەوێت و لێی تێدەگات، ئایا بەم بارودۆخی ئەو دیموكراسییە پیادەكراوە رازییە یان نا؟\n* ئاستی دووەم: پەیوەستە بە شیكردنەوەو هەڵسەنگاندنی شارەزایان كە پێوانەو نۆرمی جۆری دیموكراسییەكە پێشكەش دەكەن، هەروەها چاودێریی نەبوونی لێهاتوویی و كارامەیی دیموكراسی دەكەن كە سەرەتاكانی قەیران لە دیموكراسی پێكدەهێنێت.\n* ئاستی سێیەم: پەیوەستە بە پێویستبوونی ئەنجامدانی شیكردنەوەی وردیی دیموكراسی.\nكەواتە ئەوەی لەسەرەوە ئاماژەمان پێ كرد، دەكرێ چەند دەرئەنجامێك دەربارەی قەیرانی دیموكراسیی سەردەم بخەینە ڕوو:\n* كێشەكانی دیموكراسی كە كێشەی بەردەوامن و ناكرێ وێنای هیچ دیموكراسییەك بەبێ كێشە بكرێت.\n* ئەو كێشانە دەبنە هۆی درووستبوونی قەیران یان قەیرانی زۆر بۆ دیموكراسی.\n* مامەڵەكردن لەگەڵ ئەو كێشانە و دوای ئەوانیش، ئەو كێشانەی كە دەبنە هۆی گۆڕانكاریی لە سرووشتی دیموكراسی و دانانی رێگەچارەی گونجاو.\n* كەڵەكەبوونی قەیران و كێشەكان لە دیموكراسیدا و مانەوەیان بێ چارەسەر یان پێشكەشكردنی نیوە چارەسەر، یان چارەسەری ناتەواو ئەنجامی مەترسیداری بەدوادا دێت، ئەویش سەرهەڵدانی بۆچوونی حوكمڕانی دەسەڵاتخوازی یان بواردان بۆ گەشەسەندنی پۆپۆلیستی Populism.\n* دیموكراسیی باش یان سەقامگیر پشت بە هێز و خۆڕاگریی هێزە دیموكراسیخوازەكان دەبەستێت لە پڕكردەوەی گۆڕەپانی سیاسی بە پرەنسیب و بەها دیموكراسییەكان.


مسعود بارزانی پەیامێکی بڵاوکردەوە – لڤین پرێس\nمسعود بارزانی، هەورامان ناوچەیەكی گرنگی كوردستانە، بە برێارەکەی ڕێكخراوی جیهانیی پەروەردەیی و زانستی و فەرهەنگیی سەر بە ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان زۆر خۆشحاڵم.\nپاش ئەوەی دوێنی ( سێ شەممە، ٢٧ی تەمموزی ٢٠٢١ ) ڕێكخراوی جیهانیی پەروەردەیی و زانستی و فەرهەنگیی سەر بە ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان ( یونسکۆ ) هەورامانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی خستە لیستی شوێنەواری کەلوپەری مرۆڤایەتی، کاردانەوەی زۆری لێکەوتەوە بە جۆرێک بە دەستکەوتێکی زۆر گرنگ و بە بایەخ لێکدرایەوە بۆ کوردستان و هەورامان.\nئەمڕۆ ( چوار شەممە، ٢٨ی تەمموزی ٢٠٢١ ) بارەگای مسعود بارزانی لەوبارەیەوە پەیامێکی بڵاو کردەوە.\nكۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەكان لە عیراق هەڵوێستی لەسەر کشانەوەی لایەنەکان ڕاگەیان


لةكاتيَكدا توندوتيذييةكاني عيَراق ئاهةنطةكاني ئةمسالَي ثايتةختيان بيَدةنط كرد، بؤيةكةمين جار و لةماوةي ضةندين سالَدا جةذني رةمةزان وايكرد كؤمةلَطاكاني شيعة و سوننة يةكطرن. | Institute for War and Peace Reporting\nحسةين عةلي و عةلي مةرزوق لة بةغدا\nئةو هيَرشة توندوتيذيانةي سةرانسةري وولآت كةبووة هؤي ساردكردنةوةي رؤحيةتي ثشوو لاي خةلَك، واي لةحكومةتي كاتي كرد كةباري نائاسايي لةدوا هةفتةي ئةو مانطة ثيرؤزةدا بسةثيَنيَت.\nباري قةدةغةكردني هاتوضؤ (مةنع تةجةول) لةلايةن حكومةتةوة كةدواتر جيَبةجي كرا، واي لةخةلَك كرد كةلةدواي خؤرئاوابوون لةمالَةكانياندا بميَننةوة، ئةمةش بةشيَوةيةكي كاريطةربووة هؤي وةستاندني ذةمةخواردني هاوبةشي تةقليدي (ئيفتار) و ضوونةدةرةوة كة بةشيَوةيةكي ئاسايي ماناي كؤتايي هاتني رؤذووي ئةو رؤذةية.\nبةهةرحالَ بؤ زؤريَك لةبةغداد كةميَك شت هةبوو كةجةذني بؤبكريَت.\nعومةر ناجي،شؤفيَري تةكسي ووتي "ضؤن ضاوةرِيَدةكريَت رةمةزان بةخؤشي بةسةر بةرين، لةكاتيَكا ذمارةيةكي زؤرخةيمةي ثرسة هةية لةهةمووشويَنيَكدا؟ ئةم سالَ سالَي ناخؤشي و لةدةستدان بوو."\nعةلي محةمةد، مامؤستاي كؤليَذ، كؤك بوولةسةر ئةوة و ووتي "ئةوةي لة رةمةزان ضاوةرِيَدةكريَت هاوبةشيكردني كيَشة و غةم و ثةذارةي يةكترية، بةلآم ئةمسالَ لةوةدةرضووين، هةموومان لةناو هةمان كاتي ناخؤشيدا دةذين."\nكةمبوونةوةي ئاهةنطةكان هاوكات بوو لةطةلَ بةرزبوونةوةي ثاثةندوبونيَكي ئاييني لةثايتةختدا، رؤذووطرتن و ئامادةبوون لة مزطةوتةكاندا زيادبوو بةتايبةت لةناو تويَذي لاواندا، لة هةمان كاتيشدا ذمارةيةكي زؤر لةو ماوةيةدا سةرثؤشيان ثؤشي و زؤربةشيان بةتةواوةتي روخساريان دادةثؤشي.\nلةكاتيَكدا جةذني رةمةزان، سي رؤذ جةذن كةماناي كؤتايي هاتني ماوةي رؤذووطرتنة، هاوكات بوو لةطةلَ طةورةترين هيَرشي سةربازي هاوثةيمانان بؤ سةر فةللوجة، خةلَك لة ثايتةختي عيَراقدا لةباريَكي دةرووني باشدا نةبوون بؤ ئاهةنط طيَرِان.\nدايكي ناجي، كة ئاوارةيةكي شارة طةمارؤدراوةكةية، ووتي" جةذن نةبوو، ضؤن ئاهةنط بطيَرِين لةكاتيَكا مالَةكانمان دةربةدةر و خيَزان و كورِةكانمان دةكوذران؟" هةروةها ووتي "هةمووخؤشيةكيان كوشتين ئةطةر هةمان بووبيَت".\nهاوكاتي جةنط لةشاري سةر بةكيَشةي سوننيدا و باري نالةباري ئابووريش لةناو ثايتةختدا بووة هؤي ضةثؤكيَكي تر لةمالَةكان بؤ رؤذاني ثشوو، ضونكة زؤر خيَزان نةيانتواني دياري ئاسايي بؤ منالَةكانيان بكرِن.\nتالب هاشم، ئيمامي مزطةوتي زةهرا لةبةغداد، ووتي "دةبيَت هةموو كةسيَك لةجةذندا هةست بةخؤشي و شادي بكات، بيَ طويَدانة ئةوةي كةهةذارة يان دةولَةمةند،" هةروةها ووتي" بةلآم ئةمسالَ هةمووشتيَك طرانترة و ذمارةيةكي زؤر خيَزان نةيانتواني هيض شتيَك بكرِن بؤ منالَةكانيان."\nتةنانةت ئةوانةش كةتوانيان بطةرِيَن بؤدياري كرِين بؤيان دةركةوت كة خؤرزطاركردن لةبارودؤخي نالةباري ئةمني ثايتةخ مةحالَة.\nموستةفا عةباس، لةطةرِةكي ئةلجيهاد لةبةغداد، باوك و دووبراي لةدةستدا بةهؤي تةقينةوةي ئؤتؤمبيَليَكي بؤمبرِيَذكراوةوةكاتيَك لة دةرةوةبوون بؤكرِيني دياري جةذن "لةجياتي دياري، تةرمةكانيانمان وةرطرت، هيَشتا برِواناكةم كةمردوون."\nبةلآم لةناو ئةم غةمانةدا نيشانةيةكي دلَخؤشكةر هةبوو كةبةغدادييةكان ثاريَزطاري ليَبكةن، بؤيةكةمين جار لةماوةي ضةندين سالَدا كؤمةلَطاكاني سوننةو شيعةي عيَراقي ئاهةنطي جةذنيان لةهةمان رؤذدا طيَرِا، نةك لةرؤذيَكي جيادا وةك نةريت بوو.\nلةكاتيَكدا جةذنةكاني شيعة و سوننة بؤ كؤتايي هيَناني ماوةي رؤذووطرتن بةريَكةوت بوو نةك نيةت، زاناياني ئاييني هةردوولا ووتيان ئةوة بةخالَيَكي دلَخؤشكةر وةردةطرن بؤ ئاييندةي يةكيَتي نيشتماني و ئاييني.\nشيَخ ئةحمةد ئةلكوبةيسي، زانا لةمةزهةبي سوننةدا ووتي"زؤر طرنطة كة سوننة و شيعة بةرةيةكي يةكطرتوو نيشاندةن لةنيَو ئةم هةموو نارةحةتيانةدا."\nعةلي سةيف،شيعةي تةمةن 32 سالَ ،لةوةزارةتي تةندروستي ئيش دةكات، ووتي "سالَي ثار سي جةذنمان هةبوو، يةكيَك بؤ شيعةكاني بةغداد و يةكيَكيش بؤ سوننةكاني بةغداد و يةكيَكي تر بؤ شيعةكاني نةجةف. ئةمسالَ مايةي خؤشحالَة كة هةموومان لةيةك كاتدا جةذن بكةين."\n"ئيَستا ئةوةي كة ثيَويستة بريتيية لةيةكيَتي نيَوان زاناياني ئاييني سوننة و شيعة، بؤئةوةي دذي هةموو ئةو كةسانة بوةستن كةهةولَدةدةن وولآتةكةمان ويَران بكةن."\nحسةين عةلي و عةلي مةرزوق دوو راهيَنراوي IWPRن.


فیلیپ لام: ساڵی ٢٠١٨ وازدەهێنم و دڵنیام ڕیبێری دەگەڕێتەوە\nخەڵک – بێلد سپۆرت\nفیلیپ لام، کاپیتانۆی یانەی بایرن میونشن ، چاوپێکەوتنێک لەگەڵ ڕۆژنامەی "بێلد سپۆرت"ی ئەڵمانی ئەنجام دەدات و لەوەڵامەکانیدا دوپاتیدەکاتەوە، ساڵی ٢٠١٨ بەشێوەیەکی یەکجارەکی واز لەیارییکردن دەهێنێت و بڕیارەکەشی گەڕانەوەی تێدا نییە.\nهەروەها لەبارەی گەڕانەوەی فرانک ڕیبێری فەرەنسییەوە دەدوێت و پێی وایە هەر کەسێک متمانەی بەگەڕانەوەی کەڵەشێرەکە نەبێت ئەوا هەڵەیەکی گەورە دەکات.\nپێتوایە ڕیبێری بگەڕێتەوە سەر ئاستی پێشوی؟\nبەڵێ پێموایە دەگەڕێتەوە، هەر کەسێکیش بەپێچەوانەوە بیر بکاتەوە ئەوە هەڵەیەکی گەورە دەکات.\nئاگاداری بارودۆخی یاریزانە فەرەنسییەکەیت؟\nئێمە وەک یاریزانان هەموو پاڵپشتی لێدەکەین و دەمانەوێت یاریدەی بدەین، دەزانم لەسەدا سەد پەرۆشی گەڕانەوەیە و هەرگیز ئاڵای سپی هەڵنەکردووە، دڵنیام دەگەڕێتەوە سەر ئاستی پێشوی، ئاگادارن وەرزی ڕابردوو هەوڵی بەدیهێنانی خەونەکانماندا و لەم وەرزەشدا پێویستمان بەیاریزانی گەورەی وەک ڕیبێری دەبێت بۆ دووبارە کردنەوەی.\nسوریت لەسەر ئەوەی ٢٠١٨ واز لەیارییکردن بهێنیت؟\nئاشکرایە کە لەساڵی ٢٠١٨ واز لەیارییکردن دەهێنم، ئەوکات تەمەنم دەبێتە ٣٥ ساڵ و کاتی تەواوم دەبێت تا ئەوکاتە خۆم بۆ وازهێنان ئامادە بکەم، تەنانەت کە وازیشم لەیارییە نێودەوڵەتییەکان هێنا و درێسی هەڵبژاردەم دانا پێشتر خۆم بۆ ئامادەکردبو، هەرگیز پەشیمانیش نیم لەو بڕیارەی کە داومە.\nلە داهاتودا پۆست و بەرپرسیارێتی لەهەڵبژاردەی ئەڵمانیا وەردەگریت؟\nهەرگیز ناتوانم ئەو داواکارییە ڕەت بکەمەوە ئەگەر ڕوبدات، ماوەی دە ساڵی تەواو بۆ هەڵبژاردەی وڵاتەکەم یارییم کردووەو خۆم بە قەرزداریان دەزانم.\nڕات چییە دەربارەی گەڕانەوە بەهێزەکەی بوروسیا دۆرتمۆند لەم وەرزەدا؟\nدۆرتمۆند هەمیشە ڕکابەری سەرسەختی بایرن میونشن بووەو گەڕانەوەی بۆسەر ئاستی ئاسایی خۆی هەرگیز سەرسامی نەکردوم، هەر ڕاهێنەرێک دێتە ئەو یانەیە زیادەیەک دەخاتە سەر ئاستی پێکهاتەکە و بەشێوەیەکی گشتی گەڕانەوەیان ململانێکانی نێوانمان بەهێزتر دەکات و خولی ئەڵمانیاش تام و چێژی زیاتری دەبێت.\nلەخولی ئەڵمانیا، لە دەستپێکی بایرن ڕازیت ؟\nبەڵێ، نۆ خاڵمان لە سێ یاریی کۆکردۆتەوەو پێویستە بەهەمان ئاستەوە بەردەوامی بدەینە یارییکردن، دواتریش بەرامبەر ئاوگسبۆرگ یارییمان هەیە و لەبەدەستهێنانی سێ خاڵی ئەو یارییە زیاتر بیر لەهیچ شتێک ناکەینەوە.


رۆشنبیریی ئەمەریکای عەقڵانییەتی خۆی تێکدەشکێنێ – Denegkan\nرۆشنبیریی ئەمەریکای عەقڵانییەتی خۆی تێکدەشکێنێ\nbydengekan\tAugust 11, 2012\tگشتی\nتۆژینەوە بۆ تێگەیشتن لە سۆز…. سەرەڕای پرتەپرتی (میشال فۆکۆ وفرۆید)!\nدەکرێ بڵێین ئەقل لە هزری رۆژئاوییەکان دا یەکسانە بە شارستانییەتی و سۆزی گەرم و بەجۆشیش هاوتەریبی نەزانین و دواکەوتنە ، وەلێ وا پێدەچێ ئەو هاوکێشە یە شەکەست بێنێ ، بەرانبەر گۆڕانکارییەکانی دونیاو پێداچوونەوەی رۆژئاوەیەکان بە وەرە حساباتی خۆیان. لەسەرەتای ئەم سەدەیەوە وا ئەمەریکاییەکان خەریکی پێوانی تەرازووی سۆز ن و چۆنیەتی کارکردنی هەڵدەسەنگێنن.\nرۆژنامەی (New York Times) لەم دوایەدا ڕاپۆڕتێکی بڵاوکردەوە دەربارەی ئەزمونێکی زانستی بۆ تێگەیشتن لە سۆز ، وەک: ترس یان ئازایەتی، خەم یان دڵخۆشی، ڕق یان سۆز، تۆڵە یان بەخشین ، توڕەیی یان رازیبوون.\nDavid DeSteno)) کە مامۆستای کۆمەڵناسییە لە زانکۆی) (Northeastern لە ولایەتی (Massachusetts) تۆژینەوەکەی ئەنجامداوە و دەڵێ: ” ویستم سۆز پێوانەبکەم ، نەک بۆ سەلماندنی بوونی، چونکە بێگومان وجودی هەیە ، بەلکو بۆ تۆژینەوە لەسەر ئەنجامەکانی. چون تاکۆ ئێستا توانای پێوانی سۆزمان نییە ، بەڵام دەتوانین ئەنجامەکانی پێوانەبکەین. ‘ دەپرسێ: ” باشە ، ئاکامی توڕەیی چییە؟”\nتوێژەر پینچ زانکۆیی لە کوڕوکچ هەڵدەبژێرێ و( یەکیکیان یارمەتیدەری خۆی دەبێ)، پێشیان ناڵێت کە دەیەوێ تاقیکردنەوە لە مەڕ توڕەیی ئەنجامبدا. بەلکو دەڵێ دەیەوێ لە بیرکاری تاقیتانبکاتەوە، دە پرسیاریان دەداتێ و بۆ هەر وەڵامێکی ڕاست یەک دۆلار وەردەگرن . پێشیان دەڵێ کە خۆی تەماشآی وەڵامەکەیان ناکات. چوار لە زانکۆییەکان پێنچ وەڵامیان راستدەبێ، چونکە پرسیارەوکان زۆر گران دەبن ، هەر یەکێکیان پێنج دۆلاری خۆی وەردەگرێ. زانکۆیی پینجەمیان – کە یارمەتیدەری خۆیەتی و ئاگاداری هەموو سەین وبەینەکەیە- دەڵی من هەر دە پرسیارم راستە و ئەویش دە دۆلاری خۆی وەدەگرێ، بەڵام لە بن گوێ زانکۆییەکانی تر دەچرپێنێ کە ئەو درۆی کردو ئەویش هەر پێنچی راست بووە. چوار زانکۆییەکە هیچ ناڵێن هەرچەندە تۆڕەیان پێوەدیاردەبێ.\nدوای کورتە پشوێەک مامۆستا داویان لێدەکا کە پرسیارەکان بگۆڕنەوەو بۆخۆیان هەڵەچنی بکەن. تەماشایکرد سفریان بۆ بۆ خوێندکارە درۆزنەکە داناوە.\nئامانجی ئەم تاقیکردنەوە نیشاندانی گیانی تۆڵەساندەوە بوو لە کاتی توڕەیی دا.\nمامۆستای توێژەر تاقیکردنەوەیەکی تری لە گەڵ پێنچ زنکۆیی تر دەکات و دیسان زانکۆییەک یارمەتریدەری خۆی دەبێ ، بە هەمان شێوەی تاقیکردنەوەی پێشوو چواریان پێنج دەڵار وەدەگرن و زانکۆییە شەریکەکەی مامۆستا دە دۆلار وەردەگرێ، کاتێ کە خۆیان پرسیارەکانی یەکتری هەڵەچندەکەن ، دیسان سفر دەدەنە زانکۆیی یارمەتیدەرە درۆزنەکە، بەڵام ئەو کچ دەبێ و دەستدەکات بەگریان و نووزانەوە، گۆیا دایکی لەسەرمەرگەو دەیەوێ بەو دە دۆلارە چەپکەگوڵێ بۆ سەر جەنازەکەی بکرێ، ئەوانیش بەزەیان پێدادێتەوە دە دۆلارەکەی دەدنێ.\nئامانجی ئەم تاقیکردنەوە نیشاندانی باری توڕەیی و سۆز بوو بەیەکەوە ، وە ویستی دەریبخا چۆن سۆزی توڕەیی گۆڕا بۆ سۆزی بەخشین و لێبوردن.\nبەمشێوەیە ، توێژەر لەسەر لایەنە کۆنتراستەکانی سۆز تاقیکردنەوەی ئەنجامدا، وەک ترس و ئازایەتی، تۆڵەو لێخۆشبوون ، شادی و ناشادی، توڕەیی و رازی بوون، خۆشەویستی و رقلێبوونەوە.\nخاتوو (( Barbara Rose کە مامۆستای مێژووی رۆشنبیرییە لە زانکۆی (Loyala) لە (Chicago) لە کتێبی ( میژووی سۆز) دا دەڵێ: ” ئەو جۆرە تاقیکردنەوانە لە سەر سۆز دیاردەیەکی تازەیە لە رۆشنبیریی ئەمەریکای و لە سەدەی بیستەوە سەرهەڵداوە. خودی سۆز بابەتێکی بایەخدار نەبووە لە توێژینەوەکانی رۆشنبیری رۆژئاوا، پێنج سەت ساڵێک بوو سۆز هەر وەلاوەنرا بوو بە تومەتەی گۆیا ئەو بەرپرسی سەدە تاریکەکانی ئەوروپا بووە.\nلەسەدەی پێنجەمی زاینی ، ئیمراتوریەتی رۆما دەروخێت و نزیکەی هەزار ساڵێک ئەوروپا لە تارکی و نەزانین و گێرەشێوێنی و بەڕەلای و دەرەبەگایەتی و کویلەیی و سحرو جادوگەری و بووت و سەنەم پەرستندا دەژی. -ئاینی مەسیحی چەند سەدەیەکی ویست تا لە هەموو ئەوروپا بڵاوبۆوە_.\nجا شارستانیەتی تازە هات ، شارستانیەتی زانست و داهێنان و دۆزینەکان. ( واتا لە سەرەتای سەدی چوارەمیندا لەگەڵ داهێنانی چاپ لە ئەلمانیا) دوای چاکسازی ئاینی ( لە سەدەی پانزدەمیندا لەگەڵ هەڵگەڕانەوەکەی مارتن لۆسەر ئەیش هەر لە ئەڵمانیا)، لەو رۆژەوە ئەقڵانیەت باڵێ بەسەر ئەوروپادا کێشا.\nبەگوێرەی کتێبی (کورتە پێشەکییەک بۆ هۆشیاری- An introduction of consciousness ) کە ) Sozan Blakmore ( دەریکردوە دوو تیۆری لەیەکچوو لە ناونیشان و جیاواز لە ناوەروک هەیە:\nیەکەم : (هۆشیاری – consciousness): کە دکتور لە کلینکەکەیدا دەڵێ نەخۆشەکە بەهۆشخۆ هاتەوە ، واتا نەک هەر ئاگاداری دەوروبەریەی خۆیەتی بە گوندو شارو وڵاتەوە بەلکۆ لەهەموو دونیای دەوروبەری بە مێژووو جوگرافیاوە.\nدووەم: ( نیهاد، ویژدان- Conscience )، واتا بیرکردنەوەی مرۆڤ بۆ دەستنیشانکردنی جێگاو چارەنووسی خۆی بەگوێرەی ئەو هۆشیارەەوی کە دەربارەی دەوروپشتی خۆی هەیەتی. ویژدانیش بە پێوەری ڕەوشتیی بۆ بیرکردنەوەی مرۆڤ دادەندرێت.\nمرۆڤ چۆن بیردەکاتەوە؟\nیەکەم: لۆجیک – وەک شیکارییەکانی زانستی- یان ( هۆکار) کە دەبێتە باعزی روودانی شتێکی تر. لێرەشدا (هۆکارو ئەقڵانی بەکارهاتووە- Reason & Rational ).\nدووەم: )سۆز- Emotion (: وەک ؛ ترس و ئازایەتی، تۆڵەو لێخۆشبوون ، شادی و ناشادی، توڕەیی و رازی بوون، خۆشەویستی و رقلێبوونەوە.\nلێرەدا جیاوەازییە بنەرەتێ مێژووی رشنبیریی و فەلسەفی نێوان سۆزو ئەقڵانیەت بەدیاردەکەوێ . جا لەبەر ئەوەی ئەوروپایەکان سەدە تاریکاکانی – سەدەی ناوەند- دەخەنە ئەستوی (سۆز)ەوە روویان کردۆتە (ئەقڵانیەت).\nوەلاوەنانی (سۆز) و پشتبەستن بە (ئەقڵانیەت) هۆکاری دروستبوون و پەیدا بوونی دەوڵەتی تازەیە؛ ئەو دەوڵەتەی گۆمرکی خۆی دەسێنی بەبێ ئەوەی گوێبداتە سۆز، خوێندنگاو نەخۆشخانە بنیاتدەنێ بەبێ ئەوەی هیچ حیسابێک بۆ سۆز بکات، یاساو ڕێسای دادپەروەری و یەکسانی دادەڕێژن بەبێ ئەوەی ناوی سۆز بێنێ. دەوڵەت کراوەتە رەمزی هەیکەلی مرۆڤی ئەقڵانی، رەمزی هێزو دەسەڵاتە تا هەموو خەڵكی هێنایە ژێربار، بەبێ ئەوەی تۆزقاڵێک ئعتیبار بۆ سۆز دابنێ. بەمشێوەیە دەوڵەت خۆی بەهێزتر کرد لە پەیوەندیە خێزانیەکان و عەشایرگەری وئەخلاق و سۆز.\nجا دەبینین شارستانیەت بوو بە شارستانەتی کەم سۆزی ، بۆیە لە کتێبی( مێژووی سۆز)دا هاتووە ” مێژووی رۆژئاوا مێژووی خەفەکردنی سۆزە” .\nخۆ کاتی فەیلەسوفی ئەلمانیش (ماکس فیبەر-1920) هات و فەلسەفەی دەوڵەتی تازەی دانا – دەوڵەتی بیرۆکراتی- دەربارەی (حەقیقەتەکانی ئەقڵانیەت) نووسی:” تاکەکانی کۆمەڵ کەرستەیەکی ماشینی ئەقڵانییەتن.”\nجا کاتی (میشال فۆکۆ- فەیلەسوفی فەرەنسی 1984) دەربارەی هێزو مەعریفەی دوا بە یەک تاکە وشە باسی سۆزی نەکرد، بەلکو ئاماژەی بەوەدا کە نەکەن دوەای سۆزبکەون!\nلە کتێبی ( مێژووی رەگەز) دا فۆکۆ دیوارێکی لە نێوان رەگەزو- جنس- و سۆز بنیاتنا. ڕەخنەی توندی لە سەدەی تاریکی-سەدەی ناوەند- گرت کە جنسیان کردبووە بەرەڵایی و گێرەشێوێنی. دەڵێ :’ “رەگەزی شارستانی رەگەزی ئەقڵانییە”، داوایکرد حەزو چێژیی سێکسی وەلاوبنێن و سۆزو سێکس زانستییانە شیبکەنەوە. ئەمەش بۆە رێخۆشکەری پەیدا بوونی زانستی سێکس، وەک زانستی فیزک و کیمیا.\nفۆکۆ دەڵێ: ” پێش ئەوەی سێکس سۆز بێ هێزە و سەرچاوەی هێزە، هیچ جیاوازی نییە لەگەڵ هێزی ماڵ و هێزی دەسەڵات و هێزی سەربازی).\nدواجار سەیدا (Sigmund Freud) هات و گوتی: ” شارستانیەتی بریتی نییە لە چێژوەرگرتنێکی کوتوپڕی، بەلکو شارسانیەتی بریتییە لە باڵادەستی ئەقڵانیەت بەسەر نەفسدا.” هەوڵی بەئەقڵەنە-کردنی سۆز کرد. کاتی هۆشیاری دا کە هێزی سۆز هیچ کەمتر نییە لە هێزی ئەقڵانییەت.\nراستە کۆڵەگەی ئەقڵانییەت لۆجک و هۆکاریی و زانست و ژمارەیە بەڵام ناکرێ سۆزیش گۆشەگیر بکرێت چون هێزێکی هەیە لە ئەقڵاننەت کاریگەرترە، جار هەیە توڕەیی کوشندەو ماڵکاولکەرە، تۆڵە دەستڕەش و ترسناکە، ترس بۆی هەیە نائارامی و نارحەتیەک بەرپابکات سنووری نەبێ، تەنانەت ڕووە گەشەکانی سۆز ، خاوەن هێزێکی بێ هاوتان: ڕەنگ بێ لێخۆش بوون و بەخشین نیشانەی بێدەسەڵاتی بێ؛ ئازایەتی جار هەیە سەری ساحێبی دەخوا؛ خۆشەویستیی وەک خەنجەرو گولـلە دەکۆژێ:\n( دڵ موشەبەک بوو لەبەر ئێشان و نیشانی موژەت\nحەیفە قوربان ئاخر ئەم نیشانە ئێشانی هەیە – نالی)!\nفروید دەریدەخا کە خەفەکردنی سۆز هۆکاری ڕاڕای و نیگەرانی شارسانیەتی رۆژئاوەایە، چۆن ئەوان لەسەر کێبرکێی ماددی کاردەکەن ، ئەمەش لێوان لێوە لە لایەنە ڕەشەکانی سۆز، وەک : حەسادەت، تەماحکاری، دووفاقی، دوژمنکاری و بوغزوقین.\nجا فرۆید باسی (من و منی باڵا)دەکاو دەڵێ ئەوەی دوایی هێزێکی خەتەرناکی هەیە ، کوڕینە ئارامی دەروونی بێحەد زەروریە بۆ مرۆڤ!\nڕوشنبیریی خاڵی لەسۆز:\nلە ئاکامی ئەو گوریس راکێشانە بۆ بەئەقلەنە-کردنی سۆز ، کە هەمووشی بەدەستی زانایانی سایکۆلۆژی دەگەڕێ، چەندین کتێب دەرچووە تا بەم دوای دوایە بابەتی ( سۆز- لۆژی) وەک زانستێکی سەربەخۆ – جیابۆوە لە سایکۆلۆژی و سیسۆلۆژی- خۆی سەپاند.\nبۆ سۆز لە کتێبی مێژوودا پشتگۆێخرا:\nیەکەم: مێژوو بۆخۆی نووسینەوی سیاسەتە لە ناو دەوڵەتەکان و لە پەیوەندیەکانی نێوانیان، بۆیە گوێنەدرا بە نووسینی مێژووی کۆمەڵایەتی و رۆشنبیریی و سۆز.\nدووەم: لەدوای سەدە تاریکەکان ، سۆز بەچاوی سووک سەیرکراوە خەتاباریش کرا کە ئەو بووە هۆکاری هەموو نەهاماتییەکانی ئەوکاتی ئەوروپا.\nبەهاو قیمەتی سۆز:\nسەرەرای هەموو ئەو شتیانەی باسمان کرد سۆز ئەستونگەکی توندوتۆڵی کەسایەتی مرۆڤە و رٶڵی خۆی لە پەیوەندیەکاندا هەیە .\nباشە ئەدی ئەو هەموو گەنجینەیە لە ڕۆمان و شیعرو رۆمانسییەتی ڕۆشنبیریی رۆژئاوا و ئەمەریکا ناوی چی لێدەندرێت ؟ وەڵام: بەشێکن لە مێژووی رۆشنبیری نەک مێژووی سۆز.\nکێ بەرپرسە لە خەفەکردنی مێژووی سۆز؟\nوەڵامەکەی دیارە: دەسوڵاتدارەکان، خۆسەپێنەرەکان، لە پاڵ خودانە نیشتمانپەروەری و دەوڵەوت و ئەقڵانیەت و واقیعییەت. دەڵێن : هەموو شتێ لە پێناو نیشتمان دا! تەکە شوێنێ کە سۆز خۆی تێدا ببینێتەوە : خۆشەویستیی نیشتمانە! جا ئەمەیش لەسەر حیسابی بەهاکانی ڕەوشت، لەسەر حیسابی چەوت وڕاستیی ، حەق و ناحەق!\nلە لایەکی تریشەوە ، ئەقڵانییەکان دەڵێن: ڕەوشت و سۆزو ئاین ، ناچنە خانەی بابەتی ئەقڵانییەوە، چۆن بابەتی زانستی نین و تەرازوو و پێوەریان نییە.\nئەوەی ئیمرٶ روودەدات، سەرەتای چاوخشانەوەیەکی رۆژئاوایە بە گرینگی سۆز. ئاخۆدەبێ لەحەد بەدەر وەلاوەنرابێ؟ ناکرێ هەوڵێ بدەن بۆ ئاشکراکردنی هێندی سیماو روخساری پڕ نهێنی سۆز؟ یان ئەوەی دەکرێ و دەگوترێ هەر بڵقی سەر ئاوەو هەر بینیت دادەمرکیتەوە!\nرۆژنامەی (الشرق الاوسط) ژمارە (12310) (2012/8/11/) نووسینی: (محمد علي صالح /واشنطن)\nFacebook: faszil Shawro\nPrevious سه‌روه‌تێك، كه قه‌ره‌بوو ناكرێته‌وه\nNext نۆ چیڕچیرۆک … حەمەفەریق حەسەن


گەشتیاران ، فیلمێکی خەیاڵی زانستی، سەرکێشیی ئەمریکییە، لەلایەن مۆرتن تایلدم لە ٢٠١٦ دەرهێنراوە، لە نووسینی جۆن سپێیتسە، ئەکتەران جێنیفەر لۆرنس، کریس پرات، مایکڵ شین، لۆرنس فیشبێرن و ئاندی گارسیا ڕۆڵیان تێدا گێڕاوە. فیلمەکە باس لە کەشتییەکی بۆشایی دەکات کە گەشت بۆ هەسارەیەکی زۆر دوور ئەکات و هەزاران گەشتیاری هەڵگرتووە، لە یەکێک لە بەشەکانی نوستنیدا کێشەیەکی تەکنیکی دروست ئەبێت، کە بەو هۆیەوە دوو گەشتیار ٩٠ ساڵ زووتر خەبەریان ئەبێتەوە.\nپارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد یەکێکە لە پارێزگاکانی ئێران. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری یاسووجە. پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد لە باکووردا لەگەڵ پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری، لە ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ پارێزگاکانی ئەسفەھان و فارس، لە باشووردا لەگەڵ پارێزگای بووشەھر، لە ڕۆژئاوادا لەگەڵ پارێزگای خووزستان ھاوسنوورە.