تیرێژ: ناکۆکییه سیاسییه‌کانی کورد و کاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه\nسی ساڵ بەسەر کیمیایی بارانکردنی شاری هەڵەبجەی باشووری کوردستان تێپەڕی ..کاژێر 11ی پێشنیوەڕۆی رۆژی 16ی ئاداری 1988 هەڵەبجە کیمیابارانکرا، 5 هەزار کەس گیانیان لە دەستدا و 10 هەزار کەسیش برینداربوون.\nسی ساڵ بەسەر کیمیایی بارانکردنی شاری هەڵەبجەی باشووری کوردستان تێپەڕی. کاژێر 11ی پێشنیوەڕۆی رۆژی 16ی ئاداری 1988 هەڵەبجە کیمیابارانکرا، 5 هەزار کەس گیانیان لە دەستدا و 10 هەزار کەسیش برینداربوون.\nزۆرێک لە کورد دەڵێن هیچ کام له هێرشه‌کانی له‌شکری عێراق دژی خه‌لکی بێتاوانی هه‌له‌بجه که‌متر نییه له جینۆسایدی ئه‌رمینیاییه‌کان و جوله‌که‌کانیش، به‌ڵام هه‌تا ئێستا نه‌توانراوه هاوشێوەی هه‌وڵه‌کانی جوله‌که‌کان بتوانن ئه‌م نه‌هامه‌تیه وه‌کو هۆلۆکۆست به زیندوویی له ویژدانی مرۆڤایه‌تیدا بمیینێت و کارێکی وه‌ها بکرێت به‌رده‌وام کارەسات و کۆمەڵکوژییەکانی ئه‌نفال و هه‌ڵه‌بجه و کاره‌ساته‌کانی تریش له هزری مرۆڤی کورد و جیهاندا بمێننه‌وه به شێوه‌یه‌ک که مێژویه‌کی پڕ له سه‌ره‌وه‌ری و هەڵسانەوە بێت بۆی نه‌ک مێژوویه‌ک تەنها هه‌ناسه‌ی سارد و حه‌سره‌ت له‌گه‌ڵ خۆیدا بێنێت.\nپاش 30 سال له‌کیمیابارانکردنی شاری هەڵەبجە و 27 سال له فه‌رمانره‌وایی کورد، هێشتاش دانیشتوانی ئەم شارەی هەرێمی کوردستان نیگەرانن لەوەی بەشێکی زۆری پێداویستییە هەنوکەییەکانی شارەکەیان بەجێنەگەیەندراوە ..\nیادی 30 ساله‌ی کیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه کرایه‌وه به ئاماده‌بوونی نوێنه‌رانی حکومه‌تی عێراق و دیپڵۆماته‌کانی ولاتانی بیانی که هه‌موویان ئه‌و تاوانه دژی سڤیله‌کانی هه‌ڵه‌بجه‌یان شه‌رمزارکرد . به‌ڵام هه‌مان بێ ده‌نگی سالی 1988 هه‌یه که خه‌لکی سڤیل له عه‌فرین له‌سه‌ر ده‌ستی هێزه‌کانی تورکیا کومه‌لکوژ ده‌کرێن .\nبه‌رێزان به‌رنامه‌ی تیرێژ میواندای به‌رێز ئاری هه‌رسین .. سه‌روکی لیژنه‌ی پێشمه‌رگه و شه‌هیدان و قوربانیانی جینوساید و زیندانیه سیاسیه‌کان ده‌کات.\nTirej # 133


خولی ئەمریکی - وایتکاپس vs کۆڵۆمبۆس کریو - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\nAtlanta United vs. دالاس سیاتێل ساوندێرس vs. لۆس ئانجێلێس گالاکسی Atlanta United vs. نیو ئینگلاند وایتکاپس vs. Minnesota United Atlanta United vs. ئۆرلاندۆ سیتی وایتکاپس vs. کۆڵۆمبۆس کریو مۆنتێریال ئیمپاکت vs. Minnesota United دالاس vs. سیاتێل ساوندێرس سپۆرتین کانساس ستی vs. نیو ئینگلاند شیگاکۆ فایەر vs. دی سی یونایتد\nوایتکاپس vs کۆڵۆمبۆس کریو 2-2\nF. Montero (G) 15' (دروستکرا لە لایەن: Y. Reyna)\n19' O. Kamara (G) (دروستکرا لە لایەن: K. Manneh)\n63' K. Manneh (G) (دروستکرا لە لایەن: W. Trapp)\nT. Tchani (G) 90'+2 (دروستکرا لە لایەن: F. Montero)\n'80 بۆ E. Hurtado\n'46 بۆ Artur\n'60 بۆ A. Davies\n'70 بۆ Justin Meram\n'72 بۆ B. Ibini-Isei\n'83 بۆ A. Crognale\n'46 بۆ م. ئابو\n'60 بۆ C. Techera\n'70 بۆ K. Manneh\n'72 بۆ شیا\n'80 بۆ هارڤێی\n8 م. ئابو 33'\n19 E. Hurtado بۆ هارڤێی 80'\n23 B. Ibini-Isei بۆ شیا 72'\n67 A. Davies بۆ C. Techera 60'\n7 Artur بۆ م. ئابو 46'\n9 Justin Meram بۆ K. Manneh 70' 90+1'\n21 A. Crognale بۆ Pedro Santos 83'\n19/08/18 MLS Atlanta United 3 - 1 کۆڵۆمبۆس کریو بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n24/08/18 MLS شیگاکۆ فایەر 1 - 1 کۆڵۆمبۆس کریو بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n02/09/18 MLS کۆڵۆمبۆس کریو 2 - 1 New York City بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n28/10/18 MLS کۆڵۆمبۆس کریو 21 : 30 Minnesota United زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە


2/6/2020 - 12:26\nئه‌مڕۆ له بازاڕه نێوده‌وڵه‌تییه‌كان\nبه‌رمیلێك خاوی برێنت ئه‌مڕۆ له بازاڕه نێوده‌وڵه‌تییه‌كان، به ٣٨ دۆلار و ٥٩ سه‌نت مامه‌ڵه‌ی پێوه‌ده‌كرێت.\nنرخی به‌رمیلێك خاوی برێنت كه دوێنێ تا ٣٨ دۆلار و ٦٨ سه‌نت سه‌ركه‌وت له كۆتایی رۆژه‌كه‌دا، بووه ٣٨ دۆلار و ٣٢ سه‌نت.\nئه‌مڕۆ له كاتژمێر ٩:٢٢دا، به‌رمیلێك خاوی برێنت به‌راورد به داخستنی بازاڕ له دوێنێدا، له‌سه‌دا ٠،٧ نرخه‌كه‌ی زیادی كردووه و بووه‌ته ٣٨ دۆلار و ٥٩ سه‌نت. هاوكات نرخی نه‌وتی خاوی خۆرئاوای تێكساس، به ٣٥ دۆلار و ٦١ سه‌نت مامه‌ڵه‌ی پێوه‌ده‌كرێت.\nبازاڕه‌كان له چاوه‌ڕوانیی كۆبوونه‌وه‌ی رێكخراوی وڵاتانی هه‌نارده‌كاری نه‌وت (ئۆپیك) و ژماره‌یه‌ك له وڵاتانی ده‌ره‌وه‌ی رێكخراوه‌كه‌دان و چاوه‌ڕوان ده‌كرێت واده‌ی بڕیاری كه‌مكردنه‌وه‌ی بڕی به‌رهه‌مهێنانی رۆژانه‌ی نه‌وت تا كۆتایی مانگی ته‌مووز یان ئاب درێژبكرێته‌وه.\nگرووپی ئۆپیك پڵه‌س كه له ٢٣ وڵاتی به‌رهه‌مهێنه‌ری نه‌وت پێكدێن له دوایین كۆبوونه‌وه‌یاندا له مانگی نیسانی رابردوودا، بڕیاری كه‌مكردنه‌وه‌ی بڕی رۆژانه‌ی به‌رهه‌مهێنراوی نه‌وتیان به نۆ ملیۆن و ٧٠٠ هه‌زار به‌رمیل له‌نێوان یه‌كی ئایار تا ٣٠ی حوزه‌یران دابوو.


سەنتەری میترۆ: شۆفێرى پەرلەمانتارێك ئیمزای لەسەر پڕۆژەیاسای ڕێكخستنی میدیای ئەلیكترۆنی کردوە – سنور میدیا\nسەنتەری میترۆ: شۆفێرى پەرلەمانتارێك ئیمزای لەسەر پڕۆژەیاسای ڕێكخستنی میدیای ئەلیكترۆنی کردوە\nبەڕێوەبەری سەنتەری میترۆ ڕایدەگەیەنێت، تا كاتی پێشكەشكردنی پڕۆژەیاسای ڕێكخستنی میدیای ئەلیكترۆنی بۆ سەرۆكایەتی پەرلەمان، دەنگدەران نەیاندەزانی بەچ میكانیزیمێكی كاریكاتێری پڕۆژەیاسا ڕادەستی سەرۆكایەتی دەكرێت؟، ده‌شڵێت:”بۆ نمونە پەرلەمانتار بەبێئەوەی پڕۆژه‌كە بخوێنێتەوە ئیمزای لەسەركردووەو پەرلەمانتارێكیش شۆفێرەكەی ئیمزای بۆ كردووە یان تەزویری ئیمزای پەلەمانتار كراوە”.\nلەنوسینێکدا بەناونیشانی “كاتێكى نەگونجاو بۆ پڕۆژەیەكی هەستیار” دیاری محەمەد بەڕێوەبەری سەنتەری میترۆ ڕایگەیاندووە، “هەموو بڕگەیەكی یاسایی‌و رێنمایی‌و بڕیارێكی وەزارەتیی، بەرامبەر دەزگاكانی میدیا ڕەتدەكەینەوە كە پێچەوانەی مادەكانی یاسای ژماری 35ی ساڵی 2017 یاسای كاری ڕۆژنامەگەری بێت”.\n“كاتێكى نەگونجاو بۆ پرۆژەیەكی هەستیار”\nدڵمان لە مستماندا بوو تا ئێوارەی دووشەممە 17ی ئاب، لیژنەی رۆشنبیری و كۆمەڵگەی مەدەنی لەپەرلەمانی كوردستان سەبارەت بە پێشنیازە یاسای رێكخستنی میدیای ئەلكترۆنی لە هەرێمی كوردستان – عێراق ئەو تێبینیانەی سەبارەت بەناوەڕۆكی پێشنیازە یاساكە گەیشتە لیژنەكەیان بە هەند وەرگرت، بڕیاریاندا “ناوەرۆكی پێشنیازە یاساكە رەتبكەینەوە بەو شێوازەی كە ئێستا هەیە” ئامادەكاریی بكەن دوای پرس و راوێژ لەگەڵ پسپۆڕان و میدیاكاران و لایەنە پەیوەندیدارەكان بكەن، بەمەبەستی ئامادەكردنەوەی بە ناوەڕۆكێكی گونجاو كە تێكهەڵكێشبێت بەو سەرنج و تێبینییانەی لەلایەن پسپۆڕان و میدیاكارانەوە بۆ لێژنەكەیان هاتووە.\nلەدوو ساڵی رابردوودا، دوو هەوڵی هەڵگەڕانەوە بەسەر یاسای ژمارە 35ی ساڵی 2007 یاسای رۆژنامەگەری لە هەرێمی كوردستان، هەبوون. هەوڵەكان بریتی بوون لە پێشكەش كردنی دوو پڕۆژە یاسا، یەكەمینیان پرۆژە یاسای دامەزراندنی ئەنجومەنی باڵای میدیا لە هەرێمی كوردستان، هەروەها پرۆژە یاسای ڕێكخستنی میدیا ئەلیكترۆنی، یەكەمیان ساڵی 2019 شكستی پێهینرا، دووهەمینیان، ساڵی 2020.\n1ـ هەموو بڕگەیەكی یاسایی‌و رێنمایی‌و بڕیارێكی وەزارەی بەرامبەر دەزگاكانی میدیا رەتدەكەینەوە كە پێچەوانەی مادەكانی یاسای ژماری 35ی ساڵی 2017 یاسای كاری رۆژنامەگەری.\n2ـ ڕێكخستنی میدیای ئەلیكترۆنی دەبێت لەژینگەیەكی سیاسی سەقامگیر گفتوگۆی لەسەربكرێت‌و نەكەوێتە نێو ململانێی سیاسی‌و حزبییەوە، هەروەها ناكۆك نەبێت لەگەڵ پێودانگە نێودەوڵەتییەكانی تایبەت بەمافی ئازادی رادەربڕین و ئازادی ڕۆژنامەگەری.\n3ـ سەبارەت بەهەمواركردنی ڕێنمایی ژمارە یەكی ساڵی 2014ی وەزارەتی ڕۆشنبیری، رێكخستنی فریكوێنسی سپەیس لەهەرێمی كوردستان، میترۆ بەحەزەرەوە تەماشای ئەم هەنگاوەی وەزارەت دەكات بەتایبەتیش ئێستا وەرگرتنی مۆڵەتی میدیای بینراو بیستراو لەبنچینەدا ئاڵۆزكراوە، داوادەكەین هەمواركردنەكە پەرچەكردارنەبێت بەرامبەر هەڵەی پیشەیی هەندێ دەزگای میدیا كە دەبێت لەچوارچێوەی بەندەكای یاسای ڕۆژنامەگەری مامەڵەیان لەگەڵدا بكرێت، نەك ڕێنمایی‌و بڕیاری وەزاری.\nبەڕێوەبەری سەنتەری میترۆ


دوو به‌رپرسى كورد ده‌ستگیركران\nهەواڵ / کوردستان :: پێش 2 هەفتە  :: 8133 جار بینراوە\nتاگ :: باكورى كوردستان\nپه‌كه‌كه ته‌قینه‌وه‌كه‌ی ئامەدی گرته‌ئه‌ستۆ\nکوردستان :: 22/09/2019\nدادگاى تورکیا بڕیارى بێتاوانى بۆ دەمیرتاش دەکرد\nکوردستان :: 02/09/2019\nحكومه‌تى توركیا هەردوو هاوسەرۆکانی شارەوانی ناوچەی ئارمووشی وانیان دەستگیرکرد.\nعابد ئیكه، نوێنه‌رى هه‌ده‌په له هه‌رێم (ئه‌مڕۆ شه‌ممه 9ى تشرینى دووه‌مى 2019) به دواڕۆژى راگه‌یاند: حكومه‌تى توركیا به‌رده‌وامه له پێشلكردنى مافى كوردان و ئه‌مڕۆ ئازیم یاجان و شەهزادە کورت هاوسەرۆکانی شارەوانی ناوچەی ئارمووش-یان له گه‌وره شارى وان دەستگیرکرد.\nوتیشى: "هه‌ردوو سه‌رۆك شاره‌وانى بۆ به‌ڕێوەبەرایەتی پۆلیسی وان گواستراونەتەوە و له شوێنه‌كانیان، قه‌یوم (خۆسه‌پێن)یان داناوه، بۆ ئه‌وه‌ى كوردان له‌هیچ شاره‌وانییه‌ك نه‌توانن خزمه‌ت به ناوچه‌كانیان بكه‌ن و له ئه‌نجامدا له هه‌ڵبژاردنه‌كانى داهاتوودا، هه‌ده‌په ده‌نگه‌كانى كه‌مببێته‌وه".\nنوێنه‌رى هه‌ده‌په له هه‌رێم، راشیگه‌یاند: له‌كۆى 60 سه‌رۆك شاره‌وانى تائێستا 17 سه‌رۆك شاره‌وانى كورد دوورخراونه‌ته‌وه، به‌ڵام ئێمه گومانمان نییه كه توركیا له‌ماوه‌یه‌كى كه‌مدا سه‌رجه‌م سه‌رۆك شاره‌وانییه‌كان دوورده‌خاته‌وه.\nهەولێر: کەسێک بە رووداوی هاتووچۆ گیانی لەده‌ستدا\nبارهه‌ڵگرێك گه‌نجێك ده‌كوژێت


نووسەرێكی ئێرلەندی رێ نادات كتێبەكەی بۆ سەر زمانی عیبری بێتە وەرگێڕان\n:: AM:11:30:13/10/2021 \nژنە نووسەرێكی ناوداری ئێرلەندی كە بەوە دەناسرێتەوە لە نووسینەكانیدا داكۆكی لە مافەكانی مرۆڤ و بەتایبەت مافەكانی ژنان دەكات، بەمدواییە كتێبێكی بڵاو كردووەتەوە و لەناو خوێنەراندا زۆرترین داوای لەسەرە، بەڵام رێ نادات كتێبەكەی بۆ سەر زمانی عیبری بێتە وەرگێڕان، ئەوەیش ئیسرائیلی تووڕە كردووە.\nپێگەی "ئیلاف" ئەمڕۆ چوارشەم 13ی تشرینی یەكەم بڵاوی كردووەتەوە، "سالی رونی" ناوی ئەو ژنە نووسەرە ئێرلەندییەیە كە بەمدواییە كتێبی "ئەی دنیای جوان تۆ لە كوێی" بڵاو كردووەتەوە، لەناو ئەو سەتان هەزار دانەی كتێبەكەی، ئێستە لە بازاڕەكاندا نەماوەتەوە، بۆیە بە پڕخوێنەرترین هەژمار دەكرێت. كۆمپانیایەكی ئیسرائیلی ویستوویەتی بۆ سەر زمانی عیبری وەریبگێڕێت، بەڵام نووسەرە رازی نەبووە.\nلەبارەی رازی نەبوونی سالی بۆ وەرگێڕانی كتێبەكەی بۆ سەر زمانی عیبری گوتوویەتی، وێڕای ئەوەی كتێبەكەم زۆرترین داوای لەسەرە، بەڵام من لەگەڵ ئەو داوایەی فەلەستینییەكانم كە بەهۆی هەڵوێستەكانی ئەمدواییەیان بەرانبەر بە فەلەستینییەكان، داوای پچڕاندنی پێوەندیی لە ئیسرائیلییەكان كراوە.\nئەوەشی گوت كە پێشتر بۆ نووسینەكانم لە ساڵەكانی 2017 و 2018، بە شانازییەوە رازی بووم بۆ سەر زمانی عیبری بێتە وەرگێڕان، بەڵام ئێستە بەهۆی داوای فەلەستینییەكان، هەڵوێستم گۆڕانی بەسەردا هاتووە.\nهەر لەبارەی كتێبەكەی سالییەوە، وەزیرێكی ئیسرائیلی رای گەیاندووە، ئەو جۆرە پچڕاندنەی پێوەندی لەگەڵ ئیسرائیل، شتێك نییە جیا لە رەگەزپەرستی. هاوكات سالی بە بەیاننامەیەك بڵاوی كردووە كە بەهیچ شێوەیەك رازی نابێ كتێبەكەی بۆ سەر زمانی عیبری بێتە وەرگێڕان.\nهەموو ئەوانە لە دوای ئەوە هات كە كۆمپانیای "مۆدان"، تایبەت بە چاپ و بڵاوكردنەوەی ئیسرائیلی، داوای رەزامەندیی لە نووسەرەكە كردووە تا بۆ سەر زمانی عیبری وەریبگێڕێت. كۆمپاناكەیش بارەگای سەرەكی لە ئیسرائیلە.


مانچستەر سیتی لە پێناو بەرگریكارێكی ئینتەر میلان، ئەگوێرۆ دەكاتە قوربانی\nڕاپۆرتی مێدیا ئینگلیزییەكان، ئاشكرایان كردووە، كە یانەی مانچستەر سیتی، هەوڵی ئەوە دەدا بەرگریكاری سلۆڤاكیی یانەی ئینتەر میلان، میلان شكرینیار بباتە ریزەكانییەوە و بۆ ئەو مەبەستە ئامادەیە سێرجیۆ ئەگوێرۆ پێشكەشی یانە ئیتاڵییەكە بكات.\nرۆژنامەی دەیڵی مەیڵی بریتانی بڵاوی كردووەتەوە، كە یانەی ئینتەر میلان بیر لە فرۆشتنی ئەو یاریزانەی دەكاتەوە لەگەڵ كردنەوەی دەرگەی بازاڕی گواستنەوەی یاریزانان، وێڕای مان سیتی، چەند یانەیەكی دیكەیش دەیانەوێ ئەو یاریزانە ببەنە ریزەكانیانەوە.\nمێدیاكە ئاماژەی بەوە كردووە، كە ئەنتۆنیۆ كۆنتیی راهێنەری ئینتەر، بەو بۆندە ڕازییە، لە كاتێكدا بە ئاستی سێرجیۆ ئەگوێرۆ سەرسامە، ئەمەیش هاوكاتە لەگەڵ ئەوەی پێپ گواردیۆلا دەیەوێ هێڵی بەرگریی یانەكەی بەهێز بكات بۆ وەرزی نوێ، دوای ئەوەی ئەم وەرزە هێڵی بەرگریی یانەكەی لاوازیی زۆری بە خۆیەوە بینی، بە تایبەت دوای رۆییشتنی كۆمپانی و، زۆریی پێكانە بەردەوامەكانی ستۆنز.\nهەروەها یانەی ئینتەر میلانیش بە دوای هێرشبەرێكدا دەگەڕێت، بۆ ئەوەی شوێنی لاوتارۆ مارتینیز بگرێتەوە، كە هێشتا یەكێكە لە بەئامانجیگراوەكانی یانەی بەرشلۆنە.\nئەگوێرۆ ئەم وەرزە 16 گۆڵی لە پرێمەر لیگ تۆمار كردووە و هاوینی دادێ بۆندەكەی تەواو دەبێ و بە ئاشكرا ڕایگەیاندووە كە دەیەوێ كاروانی ژیانی وەرزشیی لە ئەرژەنتین كۆتایی پێ بهێنێت.\nباس لەوە دەكرێ، كە ئینتەر میلان خواستی دەستخستنی ئەشرەف حەكیمی یاریزانی ریاڵ مەدریدیش هەیە و ئەگەر هەیە لەگەڵ شكرینیار بە بۆندێك ئاڵوگۆڕیان پێ بكرێ.


زالووی ناسیۆنالیزمی نەوت لە مەڵاشووی "گۆڕان"دا\nبەشی دووەم ،لە وتاری\n" بنیاتنانی دەوڵەوت و ناسیۆنالیزمە نەوتییەکەی پارتیی"\nبزوتنەوەی گۆڕان، لە ئاگایی و دنیابینییەکی قووڵەوە بێت یان بە پێچەوانەوە ، لە هەڵپەی هەندێ کادیری سیاسیی کلاسیکیی و رۆشنبیری سیاسییەوە بێت کە بژێویی ژیانی خۆیان بە "گۆڕان"ی شەریک لە دەسەڵاتدا گرێداوە ، یان لەبەر بێدەرەتانی سیاسیی و ئابووریی بێت، ئەوە گۆڕان، بەشداریی حکومەتەکەی پارتیی و پرۆژەی ناسیۆنالیزمە نەوتییەکەی پارتیی و ناسیۆنالیزمی سامانە سروشتییەکانی پارتیی دەکات. لەهەمان کاتیشدا، بەردێک، لەسەر بناغەی ئەو دەوڵەتە کوردییە! عەنتیکەیەی پارتیی( وەک والیی سوڵتانیزمی تورکیە) دادەنێ، کە لەڕێی ناسیۆنالیزمی نەوتەوە، کەمپەینی بۆ دەکات. گۆڕان ترپەی دڵی شەقامی گۆڕان و نوخبەکانی خۆی، لەڕێی هەندێ کادیری گەنج و رۆژنامەنووسەوە، تاقیکردەوە. بۆ نموونە، عەلی حەمە ساڵح، کە زۆرترین دەنگی هێنا، بەوتارێک، ئەم نەرمنواندنەی گۆڕانی، لەهەمبەر کەیسی نەوتدا، بەڕای گشتیی، گەیاند و لە سایتی ناسیۆنالیزمی نەوت"رووداو"یشدا بڵاوی کردەوە.\n. ئەم ئەندام پارلەمانە، ئەگەر کەی ئێن ئێن و گرینگیدانی لەڕادەبەدەری گۆڕان بەو نەبووایە، نەیدەتوانی هەزار دەنگێکیش کۆبکاتەوە. خۆی، دان بەم راستییەدا دەنێ و دەڵێ، ١% دەنگەکانیشم نەدەهێنا. هاتنەپێشەوەی گەنجان بۆ ناو کایەی سیاسیی و فیکریی و کولتووریی زۆر پێویستە، بەڵام گەنجی بەتوانا و خاوەن سەلیقە، گەنجێک، توانای سیاسیی و مۆڕاڵی سیاسیی هەبێ و خاوەنی رای خۆی بێت و ئازاد بێت، نەک گەنجانێک کە ئیتاعەی سیاسییە پیرەکان بکەن. تۆڕێکی گەورە ، لە ئەکادیمیست و کادیری پێشکەوتوو، تەکنیککار و کۆکەرەوەی داتا، لەپشت بەرنامەکانی عەلی حەمەساڵحەوە ( زمانی ژمارەکان و راڤەی ژمارەکان) بوون، ئەوەی ئەو دەیخوێندەوە، بەرهەمی کاری دەیان کەس بوو، بەڵام سەرمایەگوزاریی هەموو ئەو هەوڵانە، بۆ یەک کەس رۆیشت و پێی بوو بەئەندام پارلەمان.\nخەڵک بەو رادە زۆرە دەنگیان بە ئەو دا، پێیانوابوو، وەک فریادرەسێک، سندوقە رەشەکانی پارتیی و یەکێتیی دەکاتەوە و بۆرییەکانی نەوت و رێگەی تانکەرە نەوتەکان دەگرێت، پەناوپەسیوەکانی بودجە و گرێبەستە نەوتییەکان ئاشکرا دەکات و شەفافیەتی داهاتەکان و خەرجییەکان دەردەخات. بەڕادەیەک، وەهمێکی سیاسیی گەورە لەسەر ئەم ئەندام پارلەمانە، لەئاستی شەعبییدا هەڵچنرابوو، کە راستەوخۆ، قسەی لەسەر پرسی بودجە و پارە و داهات و گۆڕینی ژیان و گوزەرانی رۆژانەی خەڵک، دەکرد. هاوکات، گۆڕانیش ئەگەر لەسەر حیسابی توڕەیی و پەستیی و پڕبوونی خەڵکی هەرێمی کوردستان نەبووایە، ئەگەر بابەتی گەندەڵیی و ئەو تاڵان و بڕۆیەی لەسەر داهاتی گشتیی و نەوت و بودجە و سامانی نیشتمانیی و زەویی و زاری کوردستان، دەکرێ، نەبوونایە، ئەگەر یەکێتیی بەو رادەیە، نەبووایە بە پاشکۆی تەماعە سیاسیی و ئابوورییەکانی پارتیی، هەرگیز گۆڕان، نەیدەتوانی لەناو لافاوی ئەو هەموو تەزویر و ساختەکارییەی پارتییدا، بە دووەم هێزی کوردستان، ببێت.\nپاش ئەوەی عەلی، بە ئەندام پارلەمان بوو، رێکوڕەوان، بەهەمان میتۆدی کادیرێکی پارتیی دیموکراتی کوردستان، بەهەمان عەقڵیەتی ژۆرناڵیستێکی رووداو، هاتووە، رێگەی قانونیی و سیاسیی و عاتیفیی دەدۆزێتەوە، بۆ ئەوەی رای گشتیی لەدەوری رای گۆڕان کۆبکاتەوە، تا بەشداریی لە پرۆژە تاڵانییەکانی ناسیۆنالیزمە نەوتییەکەی پارتیی و هەڕاجکردنی سامانی سروشیی هەرێمی کوردستان، لەگەڵ پارتییدا بکات. هاتووە، کۆمەڵێ قسەی حەماسیی و نەتەوەیی کرچوکاڵ دەکات و خۆی کردووە بە پسپۆری بواری نەوت و موحازەرەی ئەکادیمیی و سیاسیی و زانستیی و تەکنیکیی لەسەر نەوت ناردنە دەرەوە، دەداتەوە و راکێشانی بۆڕی نەوت و غازی هەرێم بۆ تورکیا، بە گەورەترین دەستکەوت ! لەمێژووی حوکمڕانیی هەرێمی کوردستاندا ئەژمارد دەکات ؟ بەکورتییەکەی ئەوەی ئەو گوتی، پەیامێکی سیاسیی بوو، لەڕێی ئەوەوە گەیەنرا.\nئەم مۆتیڤ و پاڵنەرانەی گۆڕان هاندەدات، کە بەشداریی حکومەتەکەی پارتیی بکات، دوو هۆکارن. هۆکاری یەکەم، بێتاقەتییان لە ئۆپۆزیسیۆنبوون پێوەدیارە، وێڕای بێئاسۆیی سیاسییە تەمەن هەڵکشاوەکان و هەڵپەی ئەوان بۆ دابینکردنی بژێویی ژیان بۆ کادیرە سیاسییەکانیان و بەشدارییکردن لە کێکەکانی پرۆژە نەوتییەکاندا، لەگەڵ خانەنشینکردنی چەند هەزار گۆڕانخوازێک" تێرمێکی زۆر ناسیاسیی و موراهیقانە" و بەدەمەوەگرتنی هەندێ رۆشنبیری سیاسیی، بۆ ئەوەی لەکاتی شەترەنجی سیاسییدا، بیانجوڵێنێت. هۆکاری دووەم، ئەو رۆشنبیر و ئەکادیمیست و نووسەرانەن، خۆیان بە سەربەخۆ دەزانن، بەڵام ، لە پێناوی بەرژوەندیی خۆیان و کەسوکاریان ( نیپۆتیزمی سیاسیی) دا، گۆڕان ،هاندەدەن، حکومەت لەگەڵ پارتییدا، دروست بکات. ئەم خاڵەی دوایی، دەکەم بە بەشی سێیەم و کۆتایی ئەم باسە و بە وردتر قسە لەسەر هەلپەرستیی فیکر و رۆشنبیر و کایە کولتووریی و سیاسییەکانی ئەم توێژە دەکەم، کە بە ( intellectual opportunism ) ناسراوە.\nبەکورتییەکەی، بەشدارییکردنی گۆڕان، هیچ پێوەندییەکی بە نیشتمانییکردنی حکومەتەوە نییە. خۆیان لەهەموو حیزب و کەسێک باشتر دەزانن، لای کەم لەم قۆناغەدا، ئەمکارە بەوان ناکرێ. هەموو ئەجێنداکانیان، لەم کاتەدا، دابینکردنی هەندێ سەرەداوی ماددییە، بۆ ئەوەی کێماسییە دارییەکانی خۆیانی پێ پڕ بکەنەوە. ئەم چوونە ناو حکومەتەوە، تەواو پێچەوانەی ئەو بانگەشانە و ئەو کەمپەینە حەماسییە بوو، بۆ هەڵبژاردن دەیانکرد. یەکێک لە خاڵییترین ئەو دروشمانەی گۆڕان هەڵیگرتبوو، گۆڕینی سیستەمی سیاسیی و دابینکردنی لای کەمی عەدالەتی کۆمەڵاتیی بوو. ئەم بۆچوونە ئیرتیجالییە هەرزەکارانەیەی گۆڕان، زیاتر لە وڕێنەکانی فەیلەسوفێکی ستالینیستیی وەک ژیژەک دەچێ، کە سەری قسە و بنی قسەی، باسی گۆڕینی نیزام( Order ) و هاڕینی نیۆلێبراڵیزم، دەکات.\nگۆڕان و پارتیی: سەقامگیریی (سیاسیی، ئابووریی، کۆمەڵایەتیی و سایکۆلۆژیی)\nنەوشیروان مستەفا، لەبەردەم کادیر و رۆشنبیرەکانی گۆڕاندا، جەختی لەوە کردەوە، کە چوار ساڵی ئاییندە، حکومەتێکی هاوبەش لەگەڵ پارتیی و لایەنەکانی تر پێکدەهێنن. حکومەتێکی ئارام و عاقڵ، کە بتوانێ هەندێ چاکسازیی بکات! هیچ شتێکی تازە لە قسەکانی نەوشیرواندا نەبوو! تەنیا شتێک کە نوێ بوو، ئەوە بوو، زۆر خۆشباوەڕیی تەخشان دەکرد، بەوەی فراکسیۆنی پارتیی، ببێ بە چاودێر بەسەر حکومەتەکەی خۆیانەوە!( تراژیدییترین، کۆمیدیای سیاسیی). بەدڵنیاییەوە، نەوشیروان، خۆی قەناعەتی بەو قسەیە نییە، بەڵام تراژیدیاکە لەوەدایە، ئەو هەموو کادیرە سیاسیی و رۆشنبیرە سیاسییە، ئەمەی وەک رۆتیناتی سیاسیی لێوەردەگرن و پاکانەیشی بۆ دەکەن. هەموو ئەو کادیرو رۆشنبیرە، زار پڕ مەعریفەو فیکرانەی لە ناو گۆڕاندان، ئەم بێدەنگییەیان بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، کە لە کۆنگرەی گۆڕاندا، چانسی خۆبردنە پێشەوەی خۆیان، یان خزم و کەسوکارێکیان هەبێت، یاخود چانسی وەرگرتنی پۆستێکی ئیداریی و مەعاشێکی باشیان، لە ناسیۆنالیزمە نەوتییەکە و حکومەتەکەی پارتییدا، هەبێ.\nدەیگۆڕین، بوو بەبەشدارییکردن و موجامەلاتی سەرمێز لەگەڵ نێچیرڤان بارزانییدا، دەستاودەستکردنی دەسەڵات، کە گۆڕان بانگەوازی بۆ دەکرد، بوو بە دەستاودەستکردنی متمانەی ئەم دەست بۆ ئەو دەست، لەنێوان ئەندام پارلەمانەکانی گۆڕاندا، لەنێوان ئەندامە نوێیەکانی ئەم خولە و ئەندامەکانی خولی پێشووی پارلەماندا کە ئیعتیباری سیاسیی خۆیان، لە گەڵ ٤٩ میلیۆن دیناردا، لە تاڵانییەکەی بودجەی گشتیی، رەدەڵ و بەدەڵ پێکرد . یەکێک لەو کارێکتەرە شەعبیی و خۆشەویستانەی، نەوشیروانی پێ ناسراوەتەوە، لەڕووی ماددیی و دنیای پارەوە، خاکییبوون و سادەییە، خۆی گوتەنی برادەرەکانی لە کڵاوڕۆژنەی پارەو سامان و بەرژەوەندییەوەکانەوە تاقیکردووەتەوە. چۆن جورئەتی کرد، ئەندام پارلەمانەکانی پێشوو، بەو دەستە ئەمینە ئەژمارد بکات، کە تەنیا بۆ ٤٩ میلیۆن دینار، دزییان لە رابردوو، داهاتوو و کەسایەتیی سیاسیی خۆیان بۆ ئەبەد کرد؟ تەنیا عەبدوڵای مەلا نوریی لێدەرچێت، دیارە ئەو لەهەموویان عاقڵتر بوو، هێشتا گەنجە و داهاتووی سیاسیی خۆی ، لەپارەکە بەلاوە گرینگتر بوو.\nبەڕاستیی ئەم دەربڕینە شاعیرانەیە، دەستاودەستکردنی دەسەڵات( لەنێوان ئەندام پارلەمانەکانی گۆڕاندا) و جێگەی متمانەی خەڵکی هەرێمی کوردستان بن، وێڕای ئەوەی لێوانلێوە لە ریتۆریکی سیاسیی وشاعیرانە و دیماگۆجییەت، ساویلکەیی و خۆشخەیاڵیی و پشووکورتیی و نا سەقامگیریی بزوتنەوەی گۆڕانیش دەردەخات. نەوشیروان، ئەوەندەی رووی لە کادیرو رۆشنبیرەکانی بزوتنەوەکەی بوو، باکی بەڕای گشتیی و رای ئەو جەماوەرە بەرینەی دەنگی بە "گۆڕان" دا، نەبوو. خودی خۆی، زۆر قسەی لەسەر گەوجاندن کردووە، ئایا بەڕاستیی ئەم بەشدارییکردنەی گۆڕان لەناو حکومەتەکەی پارتییدا، گەوجاندنی خەڵکی هەرێمی کوردستان نییە، ئایا پاکێجەکانی پاکسازیی و چاکسازیی و گرتنە دەستی دەسەڵات، بوون بە پاکێجی عوزرخوایی و عوزسازیی و بیانوو هێنانەوە بۆ گەوجاندنی خەڵک و بەشدارییکردن لە ناسیۆنالیزمە نەوتییەکەی پارتیی و بنیاتنانی دەوڵەتە پرۆکسییە خێڵەکییەکەیدا؟ ئایا ئەم چوونە ناو حکومەتەوە، بەهۆی واژۆکردنی پرۆتۆکۆڵی سیاسیی و داراییەوە، لە ژوورە داخراوەکانەوە نییە؟\nقسەکانی نەوشیروان مستەفا، لەسەر ئیستیقرار (سەقامگیر- stable )ی سیاسیی و ئابووریی و کۆمەڵایەتیی و سایکۆلۆژیی هەرێمی کوردستان، یان وەک تێرمە باوەکە کە بە سەقامگیریی( stability ) ناسراوە، شایانی ئەوەیە، بەر رەخنەی توند بدرێ. ئەوەی ئەو دەیڵێ، مەبەست لێی ئیستیدامە( درێژەپێدان-Sustainability ) ی پرۆژە نەوتییە نانیشتمانییەکان و خەونی بە مەلیکبوونی ماڵباتی بارزانیی و برەوپەیداکردنی هەژموونی ناسیۆنالیزمی سەرچاوە سروشتییەکان و ناسیۆنالیزمە نەوتییەکەی پارتییە. گۆڕان، بە ٢٤ کورسییەوە، بچێتە ناو حکومەتەکەی پارتییەوە، سەرەتای یەقبوونەوەی بەڵێنەکانی دەستپێدەکات. بگرە جۆرێکە لە خۆکوژیی سیاسیی و پارتیی زۆر دیپلۆماسییانە و پرۆفێشناڵانە، ژیلەی ئۆپۆزیسیۆنبوونەکەی بە تەواویی هەڵدەمژێت و ئەوەندە دەیچەکێنێتەوە، سەرومڕ وشکی دەکاتەوە و تەڕایی لێدەبڕێ، بۆ ئەوەی جارێکیتر رووی ئۆپۆزیسیۆنبوونی پێوە نەمێنێت.\nدووفاقیی( بایپۆلار-bipolar ) سیاسیی\nریکڵامە سیاسیی و کەمپەینەکانی گۆڕان، پێش هەڵبژاردن ، لەگەڵ دیدوتێڕوانینی سیاسییان، بۆ چوونە ناو حکومەتەکەی نێچیرڤان بارزانییەوە، جۆرێک لە ناڕێکیی و هەڵبەز و دابەز( disorder ) ی لە خۆگرتووە. پێشتر بە شێوازێکی تر بیریان دەکردەوە، چوونە ناو حکومەتەوە، جۆرێک لە دەسەڵاتگرتنە دەست بوو، جۆرێک لە سەپاندن و جێکەوتکردنی ئایدیا و بەرنامە و پاکێجەکانی چاکسازییان بوو، کەچیی ئێستا، تەنیا بەوەی سواری شەمەندەفەری ناسیۆنالیزمە نەوتییەکەی پارتیی ببن و بەشێکی زۆر کەم لە ئەندێشە سیاسییەکانیان جێگەی ببێتەوە، ئەوە لەگەڵ پارتییدا، پێکەوە چاودێریی حکومەت دەکەن! و بەشدارییشی تێدا دەکەن. کەسی سیاسیی، یان حیزبی سیاسیی، ئەگەر بەمشێوەیە زوو زوو رای سیاسیی خۆی بگۆڕێت، بایپۆلاری سیاسیی پێدەگوترێ.\nراستە دووجەمسەریی، یان بایپۆلار، بە ئاقاری سیاسیی تریشدا ، بەتایبەتیی لەشەڕی ساردی نێوان ئەمێریکا و سۆڤێتدا، بەکاردەهات. بەکورتییەکەی لە ئاستی کۆمەڵایەتییدا و لە زانستی سایکۆلۆژییدا، دووجەمسەریی( بایپۆلار)، یان دروستتر بگوترێ، دووفاقیی، جۆرە ناساغییەکە، بەشێکی زۆر لە مرۆڤەکان دەیگرن، سەروەختێک، شادمان و دڵخۆشن، لە پڕێکدا، هەڵدەچن و توڕە دەبن و دواتریش هەر زوو پەشیمان دەبنەوە. ئێمەی مرۆڤ بە گشتیی نەخۆشییمان هەیە و کەسمان تەواو ساغ نیین، بەتایبەتیی لەباری دەروونییەوە، هیچ مرۆڤێ نییە، جۆرێک لە بایپۆلاریی تێدا نەبێ. ئەم بایپۆلارە لە کێڵگەی سیاسییدا، زۆر، وێرانە و کاولکاریی، بە دوای خۆیدا دەهێنێ. سیاسییەکان کارەسات بەسەر کۆمەڵگەدا دەهێنن، چونکە تەوزیفی کار و ئەجێندا و بەرنامەکانیان، لەسەر رای گشتیی و پشتی گشتیی( کۆمەڵگە)، ساغ دەکەنەوە.\nبایپۆلارە سیاسییەکەی پارتیی، بەتایبەت گفتار و کرداری، دەکرێ بە ژمارە ٢ واتە بایپۆلاری ٢ �bipolar II ئەژمارد بکرێ، کە لە بایپۆلاری ئاسایی، مەترسییدارتر و باڵاترە. بایپۆلارە دووەکەی پارتیی، بە کوردییەکی خۆماڵیی و بە کورتیی، ئەمانەن: بە گوتار، قارەمانی بەستنی کۆنگرەی نەتەوەییە!، بەکردەوە خۆسەپێنە و دەیەوێ خۆی رابەری هەموو بەشەکانی کوردستان بێت. بە ریتۆریکی ناسیۆنالیستانە، دڵ و جەرگی بۆ کوردەکانی سوریە، بوو بەئاو، بەکردەوەش بۆ دژایەتییکردنیان، هاوکاریی "داعش" و میتی تورکیە دەکات و دڵ و جەرگیان، بەزیندوویی دەردەهێنێت. هەروەها، بەئەندازەی غەم و ژانی ( دڵ و دەروونی چل میلیۆن کورد)، حەماس و فشەی ناسیۆنالیستیی، بۆ کەرکوک هەڵدەڕێژێ، کەم تاکی کوردیش هەیە، بە کاروکردەوەی پارتیی، لە کەرکوکدا ئاشنا نەبێت. ناسیۆنالیزمەکەی پارتیی، بەتایبەتیی ناسیۆنالیزمی نەوت و ناسیۆنالیزمی سامانە سروشتییەکانی، بەتەواویی خستووەتە خزمەت ئەجێندا موخابەراتییەکانی دەوڵەتی تورکیەوە، لە ئاستی کوردستانیشدا موستەفیدی یەکەم، چەند کەسایەتییەکی بارزانییەکان نەبێ، ئیترزۆرینەی گەلی کوردستان لەهەرێمدا، جگە لە خاپەرۆی شیرینیی گرێبەستە نەوتییەکان، هیچیتری بۆ نامێنتەوە.\nئەم چوونە ناو حکومەتەوە، بۆ گۆڕان، لە زالوو قووتدان دەچێ و لە مەڵاشووی خۆی دەچەقێ. حکومەت و پارلەمان و ئیدارەی سەقامگیر، مانای ئەوە نییە، کە حکومەتێک بێت هەموو حیزبەکان بەشداریی تێدا بکەن، بەڵکو حکومەتێکە کە ئەجێندای نیشتمانیی، لە بەرنامە و فیکر و مێنتاڵیتیی ئەو حیزبەدا هەبێ کە سەرۆکی حکومەت، سەر بە ئەو بێت. حکومەتی سەقامگیر و جەوی سیاسیی سەقامگیر، بەمانای ئەوە نایات، ئۆپۆزیسیۆن بچێتە حکومەتەوە و بوغرایانە بڵێ، توانای کپکردنی شەقامی کوردیی و ناڕەزایەتییەکانی خەڵکم هەیە. ئەمە ناڕاستەوخۆ داننانە بەوەی گۆڕان توانای ئیحتیواکردنی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی هەیە و بە قیمەتی سیاسیی و ماددیی، ئەمە دەکات. بەدڵنیاییەوە، زیانێکی زۆر دەکات و جۆرێکە لە خۆکۆژیی سیاسیی، بەم خۆداهەڵواسین و تەشەبوسەوە (تشبث) خۆیان بە کابینە نوێیەکەی نێچیرڤاندا بکەن. ئەم چوونە ناو حکومەتەوە، جۆرێکە لەشەرعیەتدان بەو دەستدرێژییانەی ماڵی بارزانیی بۆسەر سامانی نیشتمانیی هەرێمی کوردستان کردوویانە و رۆڵی حیزبێکی تەواو پرۆکسی بۆ تورکیە دەگێڕن.\nسەرەنجامیش، یەکێک لە پووچترین ئەو دروشمانەی ، گۆڕان، خەڵکی پێکۆدەکردەوە، دابینکردنی لای کەمی عەدالەتی کۆمەڵایەتیی بوو. ئەم عەدالەتە، جگە لە چەند وەزیر و مودیر عام و هەندێ مودیر ناحیە و قائیمقام و ...تاد، کەبڕیارە تەعین ببن، لەگەڵ هەندێ خانەنشینیی بۆ ئەوانەی خۆیان بە داینەمۆی بزوتنەوەکە دەزانن، کەسیتر ناگرێتەوە. ئەوانەی پێشێانوایە، ئەم لێکدانەوانە، پێش رووداو کەوتنە، لە خەوێکی قووڵ و وەهمێکی سیاسیی گەورەدا دەژین و جورئەت ناکەن، لەبەرامبەر نەوشیروان مستەفادا، بچووکترین رەخنە بگرن. بەداخەوە، هەمان کولتووری تەقدیسکردنی بارزانیی و تاڵەبانیی، لەناو پارتیی و یەکێتییەوە، خەریکە بپەڕێتەوە بۆ ناو گۆڕان و بەتەواویی ، لەهەمبەر نەوشیرواندا جێکەوت ببێ و تەنیا و تەنیا قسەی ئەو بیخوات. گۆڕان، زۆر پشوو کورت، بوو. نەدەبووایە بەم قەبارەیەی ئێستایەوە، بەشداریی حکومەت بکات. درێژەی بە ئۆپۆزسیۆنبوون بدایە و لە پارلەمان و رای گشتییەوە، گوشارەکانی بۆسەر حکومەت درێژە پێبدایە، زۆر قازانجتری بوو. لە کورتمەودادا، هەندێ قازانجی ماددیی دەکات، بەڵام لە درێژمەودادا، ئەم زالووی ناسیۆنالیزمە نەوتییە، نەک هێڵێنجی پێدەداتەوە، بەڵكو دەبێ بیشیتفێنێتەوە. بە دڵنیاییشەوە، باجەکەی زۆر قورس دەدات.


كونسوڵخانەی ئەمریكا بۆ رۆژنامه‌نوسان: شانبەشانتان دەوەستین تا بە بێ كۆتوبەند كارەكانتان بكەن\nكونسڵخانەی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە هەولیر رایده‌گه‌یه‌نێت، بەردەوام شانبەشانی رۆژنامەنوسان كاردەكەین بۆ دڵنیابووون لەوەی بتوانن بە بێ كۆتووبەند یاخود ترس لە تۆڵەلێسەندنەوە، كارەكانیان بكەن.\nبەیانی ئەمرۆ سێشەممە 23ی شوباتی 202، لە كاتی كردنەوەی خولێك لە چوارچێوەی پرۆگرامی راهێنانی رۆژنامەنوسی پێكهاتەكان، كە لە شاری سلێمانی بەرێوەدەچێت، (ئێرن شیمەڵ) سەرۆكی بەشی كاروباری گشتی لە كونسڵخانەی گشتی ئەمریكا لە هەولێر، رایگەیاند ئەم راهێنانە نمونەیەكی ترە لە نیشاندانی پابەندییەكانمان بەرامبەر پێكهاتەكان و مافەكانیان هەروەها پابەندبوونی بێ چەندووچوومان بۆ رۆژنامەنوسان و راگەیاندنی ئازاد.\nشیمەل ئاماژه‌ى به‌وه‌كرد " كونسڵخانەی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە هەوڵیر بەردەوام شانبەشانی رۆژنامەنوسان كاردەكەین بۆ دڵنیابوون لەوەی كە بتوانن بە بێ كۆتووبەند یاخود ترس لە تۆڵەلێسەندنەوە، كارەكانیان بكەن".\nئەسعەد عەلی، بەناوی هەردوو رێكخراوی CDO و سەنتەری METRO رایگه‌یاند، ئیدارەدانی فرەیی دینی و نەتەوەیی لە كۆمەڵگاكانی رۆژهەوڵاتی ناوەراست بووە بە تەحەدا ی گەورەو ئەركێكی قورس و رونیكرده‌وه " پێویستمان بە هۆشیارییە بۆ زانین گرنگی فرە رەنگی لە كۆمەڵگاكانمان و تەماشاكردنی وەك فاكتەری هێز بۆ كۆمەڵگاكانمان".\nپرۆگرامی راهێنانی رۆژنامەنوسانی پێكهاتەكان، وەزارەتی دەرەوەی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا پشتیوانی دەكات، تا ئێستا راهێنان بە رۆژنامەنوسانی( هەولێر، دهۆك، سلێمانی) لائەنجام دراوە، ئەمرۆش راهێنانی رۆژنامەنوسانی كەركوك و گەرمیان دەستپێكرد، بریارە هەفتەی داهاتوو خولی رۆژنامەنوسانی نەینەوا لە شاری هەولێر بەرێوەبچێت.\nخولەكان بۆ رۆژنامەنوسانی پێكهاتەكان وەك ( كاكەیی، ئێزیدی، زەردەشتی، كلد و ئاشور- سریانی، بەهائیی، توركومانی، شەركەسی، ئەرمەنی، شەبەك، جو و صابئی)، تەرخان كراوە.\nئامانج لە خولەكە بۆ بنیاتنانی توانستی بەشداربوانە لە بواری راپۆرت نوسین و چاودێریكردنی پێشێلكاری مافی مرۆڤ و رۆژنامەنوسی بنكۆڵكاری، لێكۆڵینەوە لە كەیسەكانیان، دیاریكردنی مافی پێكهاتەكان بە یاساكانی عێراق و هەرێمی كوردستان و پێوەرە نێودەوڵەتییەكان.\nسەنتەری میترۆ و رێكخراوی CDO، بەردەوام دەبێت بۆ پشتیوانی رۆژنامەنوسان و بەرزكردنەوەی توناكانیان .\nرێكخراوی گەشپێدانی مەدەنییەت CDO، رێكخراوێكی ناحكومی قازانج نەویستە ساڵی 1999 لە هەرێمی كوردستان دامەزراوە، لە فەرمانگەی رێكخراوە ناحكومییەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان و حكومەتی ئیتحادی تۆمار كراوە، كار دەكات بۆ بەرزكردنەوەی ئاستی هۆشیاری تاك و رێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی بە پرنسیپەكانی دیموكراسیەت و مافی مرۆڤ و ئاشتی ئازادی رۆژنامەنوسی، بەرەنگاربونەوەی توندوتیژی دژی ژنان، بەشداری ژنان لە بواری سیاسی، پێشكەشكردنی یارمەتی یاسایی و چاودێری هەڵبژاردن.\nمیترۆ لەسەرەتای دامەزراندنیەوە هەریەك لە رێكخراوەكانی پەیمانگای رۆژنامەنوسانی جەنگ‌و ئاشتی (IWPR) و رێكخراوی گەلی نەرویژی (NPA) و پاڵپشتی میدیای نێودەوڵەتی (IMS)، رێكخراوی (Internews) ی ئەمریكی، پاڵپشتی كردوە.


فیلمێك لەسەر ژیانی نێیمار دا سیلڤا بەرهەمدەهێنرێت – Knwe.org\nسەرەکی » وەرزش » فیلمێك لەسەر ژیانی نێیمار دا سیلڤا بەرهەمدەهێنرێت\nفیلمێك لەسەر ژیانی نێیمار دا سیلڤا بەرهەمدەهێنرێت\nسەرچاوەكانی هەواڵی فەرەنسا دوپاتیان كردەوە نێیمار دا سیلڤای ئەستێرەی تۆپی پێ بۆندێگی لەگەڵ كۆمپانیا نێت فلێكس دامەزراوەی بەناوانگی ئەمریكی ئیمزا كردوە بۆ ئەوەی فیلمێكی دیكۆمێنتاری لەسەر ژیانی ئەو ئەستێرەیە بەرهەم بهێنن.\nرۆژنامەی لۆپاریزیان بڵاویكردۆتەوە نێت فلێكس كاستێكی تەواوی وێنەگرانی ناردوە بۆ فەرەنسا كە لە هەموو شوێنێك لەگەڵ نێیمار دان و وێنەی دەگرن بۆ فیلمەكە.\nنێیماریش یەكەم یاریزانی تۆپی پێ نییە كە هەنگاوی لەو شێوەیە دەنێت كە لەماوەی رابردوو سێرجیۆ رامۆسی ئەستێرەی تۆپی پێ بۆندی لەگەڵ كۆمپانیای ئەمازۆن ئیمزا كردوە بۆ ئەوەی فیلمی لەسەر ژیانی بەرهەم بهێنن و رافائێل ڤارانی هاوڕێشی خاوەنی فیلمێكی لەو جۆرەیە.\nبە ئیمزاكردنی بۆندیش لەگەڵ نێیمار نێت فلێكس بەتەواوی كۆنتڕۆڵی بازاڕی ئەستێرەكانی ۆتپی پێ دەكات كە ماوەیەك لەومەوبەر فیلێكی لەسەر ژیانی ئەنتوان گریزمان بڵاوكردەوە.\nنێیمار یەكێكە لە دیارترین ئەستێرەكانی تۆپی پێ و یەكەم یاریزانیشە كە سەرو 300 ملیۆن یۆرۆ لە گواستنەوەكانی خەرج كرابێت كە لە فیلمەكەدا بەتەواوی باسی هەموو نهێنی پشت ئەو بۆندانە ئاشكرا بكرێن.


چه‌ندین زانیاری له‌سه‌ر باڵغ بوونی كوڕان و كچان بخوێنه‌وه .\nهەواڵی / 30/5/2019 1119 جار بینراوە\nچه‌ندین زانیاری له‌سه‌ر باڵغ بوون بخوێنه‌وه .\nپیاو له 15 ساڵی و كه‌مێك پێشترو هه‌تا 18 ساڵی بالغ ده‌بێت و نێره ڕژێنه‌كانی زاوزێ ی پێ ده‌گه‌ن و ده‌ست به‌دروست كردنی تۆو ده‌كه‌ن ، تۆویش ( وێنه‌ی توخمی پیاو ) له‌سه‌رو مل و كلكێكی درێژ پێكهاتووه كه‌له‌ناوه‌ندی شله‌دا یاریده‌ی جوڵانی ده‌دات ، ڕژێنی زاوزێ ی پیاو له‌ماوه‌ی چالاكیدا ملیۆنه‌ها تۆو پێك دینێت .\nژن له پیاو زووتر بالغ ده‌بێت واته له‌نێوان ته‌مه‌نی 12 ساڵی و 14 ساڵیدا هێلكه‌دان ده‌ست به‌به‌رهه‌م هێنانی هێلكه ده‌كات ژماره‌ی ئه‌و هێلكانه‌ی ژن له‌ماوه‌ی ژیانیدا به‌رهه‌می دێنێت له 400 هێلكه تێپه‌ڕ ناكات ، ژن ئه‌و هێلكانه به‌تێكڕایی هه‌ریه‌ك هێلكه له‌مانگێكدا له‌ته‌مه‌نی بالغ بوونی هه‌تا ته‌مه‌نی ( 45 – 50 ) ساڵی ده‌رده‌هاوێت .\nهێلكه ئه‌گه‌ر نه‌پیتێنرێت له‌ناو ده‌چێت و له‌گه‌ڵ خوێنی بێ نوێژیدا دێته‌ده‌رێ ، ئه‌و خوێنه‌ش له‌ئه‌نجامی داخوران و داماڵینی ناوپۆشی منداڵداندا په‌یدا ده‌بێت كاتێك كه ئاماده بوو بۆ وه‌رگرتنی هێلكه ، جا له‌گه‌ڵا ئه‌م داماڵینه‌دا هه‌ندێك خوێن و شلاوی لینج ده‌ڕواته ده‌رێ كه به‌شێوه‌یه‌كی پچڕ پچڕ بۆ ماوه‌ی 4 – 7 ڕۆژ به‌رده‌وام ده‌بێت و له‌وانه‌یه ئازارێكی كه‌می له‌گه‌ڵدابێت ، ئه‌و نیشانانه‌ش له‌ژندا سروشتین ، ئه‌و بێ نوێژی یه‌ی كه به‌شێوه‌یه‌كی ئاسایی له‌هه‌ر 28 ڕۆژ جارێك ڕووده‌دات له‌ماوه‌ی سك پڕی و پاش ته‌مه‌نی ( 45 – 50 ) ساڵی ده‌وه‌ستێت .\nله‌شوێنه گه‌رمه‌كاندا بالغ بوون له‌هه‌ردوو ڕه‌گه‌زه‌كاندا كه‌مێك زووتره‌و له‌شوێنه سارده‌كاندا دره‌نگتر ده‌بێت ، له‌پێش بالغ بوونیشدا قۆناغێك هه‌یه كه پێی ده‌ڵێن قۆناغی هه‌رزه‌كاری یان خۆناسین كه گۆڕانكاریه‌كانی هه‌نگاوی بالغ بوونی تێدا ده‌رده‌كه‌وێت ئینجا بالغ بوونی ته‌واوی به‌دوادا دێت ، له كچ دا گۆڕانكاری نوێ له‌حاڵا و ڕوحیه‌تی دا په‌یدا ده‌بێت به‌شێوه‌یه‌ك كه‌هه‌ندێك جار دڵا خۆش و هه‌ندێك جاریش غه‌مگینه ، له‌و كاته‌دا ئێسكه‌كانی ڕان ورده ورده گه‌وره‌تر ده‌بن و ته‌ڕی له‌ئه‌ندامی جووت بووندا په‌یداده‌بێت ، سه‌ری منداڵدانی سوور ده‌بێ و مه‌مكه‌كانی گه‌وره ده‌بن ، نوكی مه‌مكی قیت ده‌بێ و سه‌ری مه‌یله‌و ڕه‌ش دیاری ده‌كات ، مووه‌كانی له‌شی سه‌ر هه‌ڵده‌ده‌ن و ده‌زگای زاوزێی گه‌وره ده‌بێ و مه‌یلی جنسی تێدا په‌یداده‌بێ و شه‌رم و ئابڕوویه‌كی تایبه‌تی تێدا سه‌ر هه‌ڵده‌دات .\nبالغ بوونیش له‌كوڕاندا ده‌نگیان گڕو گه‌وره ده‌بێ و مووی له‌شیان سه‌رهه‌ڵده‌داو قۆناغی بێ حه‌وسه‌ڵه‌یی و تووڕه‌یی تێیاندا ده‌رده‌كه‌وێت و به‌شێوه‌ی كچان جار جاره شادو جار جاره دڵا ته‌نگ ده‌بن ، ئه‌ندامی زاوزێ ی لاوه‌كیان زیاد ده‌كات و مه‌یلی جنسیان تێدا سه‌ر هه‌ڵده‌دات و له‌شه‌ودا خه‌و ده‌بینین ( شه‌یتان پێكه‌نین ) .\nبالغ بوون ترسناكترین و هه‌ستیارترین و به‌رپرسیارترین قۆناغی ژیانی مرۆڤی نێرو مێ یه كه‌تێیدا به‌قۆناغه‌كانی به‌رپرسیاریه‌تی شه‌رعی ده‌گات .\nله‌و قۆناغه‌دا مرۆڤی نێرو مێ وا هه‌ست ده‌كات كه هه‌ندێك شت له‌ودا زیادی كردووه كه‌له‌مه‌وپێش نه‌بووه‌و ئه‌وه‌ش به‌سه‌رهه‌ڵدانی زنجیره ئاره‌زوو و ئامانجێك .\nیه‌كه‌مین ده‌رچوونی مه‌نی له‌كوڕداو هه‌وه‌ڵین دیتنی خوێنی مانگانه له‌كچدا سه‌ره‌تای ده‌ست پێ كردنی بالغ بووندایه ، به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه كچێك تێیدا بالغ ده‌بێ و خوێن ده‌بینێت له 13 ساڵی هه‌تا 50 ساڵی یه كه هه‌تا كچ زووتر بالغ ببێ توانای منداڵا بوونی زیاتره .


شانۆی فێمێنیستی … نیهاد جامی – Denegkan\nbyنیهاد\tMarch 7, 2013\tشانۆ\nشانۆی فێمێنیستی چیه؟ كه‌ی سه‌ریهه‌ڵدا؟ میتۆدێكی تایبه‌ته یاخود ڕێڕه‌وێكی سۆسیۆلۆژیه بۆ شوناسی ژنبوون؟ په‌یوه‌ندیی نێوان فێمێنیزم وه‌ك فه‌لسه‌فه‌و شانۆ وه‌ك هونه‌ر له‌چ ئاستێكدا شانۆی فێمێنیستی كۆیده‌كاته‌وه؟\nئه‌و ده‌مه‌ی ڕووبه‌رووی ئه‌و پرسیارانه ده‌بینه‌وه پێویستمان به‌وه ده‌بێت ته‌واوی ئه‌و گومانانه‌مان به‌پرسیار بگۆڕین، پرسیاریش به‌ته‌نیا پرۆسه‌یه‌ك نیه بۆ ڕزگاركردنمان له گوناهێك، گوناهی شانۆیه‌ك كه شانۆی پیاوه.. شانۆیه‌ك ده‌مانه‌وێ ژنی تیا بكه‌ینه كۆیله‌و سه‌ره‌نجام خۆشمان نه‌كه‌ین به به‌ر پرسیاری ئه‌و دۆخه، دۆخێك كه تراژیدیای شانۆ نیه، به‌ڵكو تراژیدیای عه‌قڵی پیاوه‌تیه له‌نه‌ستی منی شانۆكاردا، ئه‌و منه په‌یوه‌ست نیه به خودێكی ده‌ست نیشانكراوی شارێك یا گروپێكه‌وه، به‌ڵكو خودێكی كولتوری ناو پێكهاته‌ی گوتاری شانۆی ئێمه‌یه.\nگه‌ڕانه‌وه بۆ مێژووی سه‌رهه‌ڵدانی شانۆی فێمێنیستی پڕۆسه‌ی ئینتیماكردنه‌وه‌یه بۆ یاده‌وه‌ری شانۆ.. به‌ره‌و لای كاره‌كته‌ره گریكیه‌كان، لێره‌دا ده‌توانین ئه‌نتیگۆنا به یه‌كه‌م فێمێنیستی ناو شانۆ بزانین، هه‌ڵبه‌ت جگه له‌و ژنی تر هه‌بووه له‌ناو شانۆگه‌ریه گریكیه‌كان، به‌ڵام ده‌ست نیشان كردنی ئه‌نتیگۆنا ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌و یاخی بوون وهه‌ڵسانه‌وه‌یه كه به‌دژی پیاو ده‌وه‌ستێته‌وه كه جۆرێكه له سه‌ركێشی بۆ خوڵقاندنه‌وه‌ی هێز ئه‌وه ته‌واو جیاوازه له‌كاره‌كته‌ره‌كانی تری ژن له‌و شانۆیه، به‌واتای ئه‌نتیگۆنا ژنێكه نایه‌وێ شوناسی شه‌ره‌ف بگه‌ڕێنێته‌وه، به‌ڵكو به‌دژی هه‌موو شوناسێك ده‌وه‌ستێته‌وه، چونكه ده‌زانێ ئه‌وه‌ی هه‌یه چه‌مكی مرۆڤبوون پیاو لاقه‌ی كردووه، لێره‌دا جیاوازی ئه‌و كاره‌كته‌ره له‌گه‌ل ژنه‌كانی تری گریكی ده‌بینین، ئه‌و نایه‌ت وه‌ك فیدرای تێكستی (هیبۆلیتن) بكات ته‌واوی چاره‌سه‌ریه‌كان له‌خۆكوشتنی خۆی ببینێته‌وه، هه‌لبه‌ت زۆربه‌ی ئه‌و تێكستانه‌ی وابه‌سته‌ی كێشه‌ی ژنه له‌شانۆی گریكی زۆرجار په‌یوه‌سته به مه‌سه‌له‌ی سێكس وشوناسی شه‌ره‌ف، بۆیه ژنه‌كان خۆیان ده‌كه‌ن به قوربانی هه‌رچه‌نده وه‌ك كاره‌كته‌ری سه‌ره‌كی ناو شانۆگه‌ریه‌كان ده‌یانبینین، به‌لام دواجار ئه‌وان ده‌ستبه‌رداری ژنبوونی خۆیان ده‌بن به‌تایبه‌ت له‌تێكسته‌كانی یۆرپیدس كه به‌لای ڕه‌خنه‌گر تۆسۆن هه‌رسێ تێكستی (هیبۆلیتن، ئاگا مه‌منون، ئۆرێست) به‌و تێكستانه داده‌نرێن كه “ووزه‌ی سێكسی مێیه‌تی به‌مه‌ترسی ده‌بینرێت نه‌ك به‌ته‌نیا له‌سه‌ر ئابرووی خێزانی گریكی، به‌ڵكو له‌سه‌ر ئاسایشی ده‌وڵه‌ت وته‌واوی بوونی كۆمه‌ڵایه‌تی، له‌به‌ر ئه‌وه ده‌بێ ملكه‌چی ئه‌و ووزه‌یه بكرێت ووه‌ك به‌شێك له سیستمی نێرایه‌تی سرووشتی ڕێبكخرێته‌وه” (1)\nله‌م ڕوانگه‌یه‌وه ئێمه ده‌توانین سه‌ره‌تای له‌دایكبوونی ژن له‌شانۆ بدۆزینه‌وه، به‌ڵام ئه‌مه شانۆی فێمێنیستی نیه، به‌ڵكو ئاماده‌بوونی ژنه به‌بێ ئیشكردنی تیۆریی، ئه‌وه ته‌نیا وه‌ك بنه‌مای سه‌رهه‌ڵدانیه‌تی له‌تێكسته كلاسیكیه‌كاندا كه ئه‌نتیگۆنا وه‌ك یه‌كه‌م فێمێنیست ئه‌ناسین، هه‌ڵبه‌ت ئه‌و ناسینه بۆته هۆی ئه‌وه‌ی فه‌یله‌سوفێكی وه‌كو نیتچه بێزار بكات “چونكه پێی وایه كاره‌كته‌ره‌كانی(ئه‌لیكترا‌وئه‌نتیگۆنا) ئه‌و ژنانه‌ن ته‌نها له‌ئه‌ده‌بدا قه‌بووڵ ده‌كرێن, له واقیعدا كه‌س ئه‌و كه‌سایه‌تیانه‌ی قه‌بووڵ نیه, چونكه به‌لایه‌وه ژنان زیاتر به‌لای له‌زه‌تدا ده‌چن وناپاكی له ژیانی هاوسه‌رێتی ده‌كه‌ن, بۆ خۆ به‌دوور گرتنیشیان ده‌بێ سكیان پڕبێت ومناڵیان ببێت, له‌ده‌ره‌وه‌ی پڕۆسه‌ی مناڵ بوون ژن به‌كه‌سانی دڵ ڕه‌ق وقێزه‌ون ده‌بینێت” (2)\nئه‌گه‌ر بنه‌مایه‌كی ئه‌م شانۆیه له‌ناو تێكسته كلاسیكیه‌كانه‌وه بوونی هه‌بوو بێت، به‌ڵام شانۆیه‌كی فێمێنیستی نه‌بووه، هێنده‌ی كاره‌كته‌ری ژن به‌دژی ئه‌و سته‌مه‌ی ناو ژیار وه‌ستاوه‌ته‌وه، به‌واتای ژن له‌ناو شانۆی پیاودا ویستویه‌تی ده‌نگی هه‌بێت، به‌پێی قۆناغ وسه‌رده‌مه‌كان ژن ده‌بێته ئه‌و كاره‌كته‌ره‌ی به‌شێوه‌ی جیاواز ده‌یناسین له‌لای سترێندبێری ژن ئه‌و مرۆڤه خۆپه‌رسته‌یه كه نه‌ك به‌دژی ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ر كار ده‌كات، به‌ڵكو زۆر جار له‌دژی ڕه‌گه‌زه‌كه‌ی خۆشیدا ده‌رده‌كه‌وێت، ئه‌وه هیچ په‌یوه‌ندیی به شانۆی فێمێنیستیه‌وه نیه هێنده‌ی ڕاڤه‌یه‌كی ده‌رووونیشكاریانه‌ی سترێندبێریه بۆ ژن، به‌ڵام له‌پاڵ ئه‌وه له‌لای ئه‌پسن ئێمه ڕووبه‌رووی حاله‌تێكی یاخی بوون ده‌بینه‌وه كه نورا له ماڵی بووكه شووشه به‌سه‌ر هیلمه‌ری مێردی یاخی ده‌بێت، چونكه نایه‌وێ چیتر شوناسی له‌ناو ماڵ شوناسی مرۆڤێكی كۆیله بێت كه وه‌ك بووكه شووشه سه‌یر بكرێت، هاتنه ده‌ره‌وه‌ی نورا له ماڵ سه‌ره‌تایه‌كه بۆ ئازادبوون، چونكه ئه‌و له‌نێوان ماڵی باوان و ماڵی مێرد به‌ته‌نیا زیندانه‌كانی گۆڕیووه نه‌ك سیستمی ژیان.\nژنه‌كانی شكسپیر هه‌ریه‌كه‌یان به‌شێوه‌یه‌ك ڕه‌فتار ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئه‌وان زۆرجار بوونه‌ته قوربانی خۆشه‌ویستی وپلانه‌كانی پیاو كه له‌بنه‌ره‌تدا ده‌بێته‌وه كوشتنی خه‌ون وزینده‌گی ژن وه‌ك مه‌رگی ده‌زده‌مونه به‌ده‌ستی ئۆتێللۆی خۆشه‌ویستی كه له‌بنه‌ره‌تدا پلانێكی یاگۆیه‌و ده‌سته‌سڕێك ده‌كرێته بیانوو، مه‌رگی جۆلێت له رۆمیۆو جۆلێت و شێتبوونی ئۆڤیلیاو بوونه قوربانی له هاملێت دیارترین نموونه‌ی ئه‌و حاله‌ته‌یه، ئه‌گه‌رچی لیدی ماكبێس ته‌واو جیاوازه.\nئێمه له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و كاره‌كته‌ره خه‌ونی ژنانه بۆ وه‌ده‌سكه‌وتنی دنیا ده‌بینینن لێره‌وه ده‌توانین لیدی جیا بكه‌ینه‌وه نه‌ك به‌ته‌نیا له‌ژنه‌كانی شكسپیر، به‌ڵكو له‌ژنه‌كانی تری كلاسیكی و تێكسته مۆدێرنه‌كانیش، چونكه ئه‌و ده‌نگی ژنێك نیه له شانۆدا، به‌ڵكو ده‌نگێكی ژنانه‌یه بۆ تۆڵه‌كردنه‌وه‌ی ئه‌نتیگۆناو جۆكاستاو ئۆڤیلیاو ده‌زده‌مونه و ئه‌وانیتر.\nئه‌گه‌ر له‌ناو تێكسته‌كانه‌وه ئه‌و ژنانه به‌دی بكه‌ین كه ده‌نگی ئه‌وان ده‌نگێكه بۆ خه‌ونی ڕه‌گه‌زی، به‌لام ئه‌و خه‌ونه نه‌بۆته هۆی ئه‌وه‌ی شانۆیه‌كی تایبه‌ت به‌خۆی بنیات بنێت كه ببیێت به شانۆیه‌كی فێمێنیستی.\nتا حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی بیسته‌م شانۆیه‌كمان نیه تایبه‌ت بێت به ژنه‌وه ئه‌گه‌رچی زۆرجار تێكسته‌كان ژنه‌كان ده‌كه‌ن به ته‌وه‌ری شانۆگه‌ریه‌كانیان، به‌ڵام تا ئه‌و شوێنه‌ی نابێته ده‌نگێك بۆ شانۆیه‌كی تایبه‌ت به‌واتای نه‌بۆته شانۆیه‌ك هه‌ڵگری خه‌ونی ڕه‌گه‌زی بێت، بوونی كارگه‌كان و ژنانی كرێكار له‌لایه‌ك و له‌لایه‌كیتر ئاماده‌بوونی گوتاری ماركسیانه له‌ناو چینی كارگه‌ر هۆكارێك بووه بۆ بیركردنه‌وه له شانۆیه‌ك كه ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ئه‌و دۆخه بێت.\nبۆیه حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی ڕابردوو به‌ریتانیا ئه‌و ووڵاته‌یه كه ئه‌و شانۆیه یه‌كه‌م بنه‌ما تایبه‌تیه‌كانی خۆی تیایدا درووست بكات بۆ شانۆیه‌كی فێمێنیستی كه گوزارشت له پێداویستیه‌كان ومافه‌كانی ژن بگرێته خۆی له‌ڕووی یه‌كسان بوونی به‌رامبه‌ر به پیاوو ڕزگاربوون له‌توندوتیژی سێكسی وپاراستنی مافه‌كانی وه‌ك مرۆڤ گروپی تایبه‌تی شانۆییش درووست ده‌كرێت ته‌نانه‌ت شانۆگه‌ریه‌كانی شكسپیریش له‌دیدی فێمێنیستیه‌وه سه‌ر له‌نوێ نمایش ده‌كرێته‌وه.\nدیارترین ئه‌و تیپانه‌ی له‌سه‌ره‌تای دامه‌زراندنی ئه‌و شانۆیه ده‌ركه‌وتن وتوانیان كاریگه‌ری تایبه‌تی خۆشیان له‌سه‌ر شانۆی فێمێنیستی ده‌ست نیشان بكه‌ن (تیپی مۆنستراس ڕیگمێنت) كه به به‌شی سه‌ربازی دڕنده ده‌ركه‌وتوون, ده‌رهێنه‌ری نمایشه‌كانیشیان رۆبرتا سكلاره, له‌ڕێگه‌ی كاره‌كانیانه‌وه هه‌وڵیداوه “شانۆی ژن شوناسی خۆی درووست بكات له‌ڕێگه‌ی گه‌ڕانه‌وه بۆ داڕشتنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیی سوونه‌تی نێوان ئه‌كته‌رو بینه‌ر، به‌و پێیه‌ی كرداری شانۆیی بریتیه له‌كۆمه‌ڵه قۆناغێكی ته‌واو بۆ ووروژاندنی ئاگایی ڕوویه‌كی ئه‌و په‌یوه‌ندیه” (3)\nدواتر شانۆی ئینگلیزی ده‌رهێنه‌رێكیتری فێمێنیستی به‌خۆیه‌وه بینی كه ده‌یویست له‌ڕوانگه‌ی كولتوریی ئینگلیزیه‌وه كێشه‌ی ژن بخاته ناو شانۆوه ئه‌ویش (جێلیان هانه) بوو, هه‌ر له ڕوانگه‌ی ئه‌م دیده كولتوریه‌وه ئیتالیا شانۆنووسێكی تیا هاته بوون كه (داشیا مارینی) بوو, تێكستێكی نووسی و له‌لایان تیپی مۆنستراس ڕیگمێنت نمایشكرا, تێكستی نمایشه‌كه بریتیه له‌گفتوگۆی سۆزانیه‌ك له‌ته‌ك كڕیارێكی له‌شی، ئه‌و گفتوگۆیه له‌ده‌ره‌وه‌ی تێكستی نووسراویش جۆرێك له ئیرتیجال ده‌خوڵقێنێت, واته نووسه‌رو ده‌رهێنه‌رو ئه‌كته‌ره‌كان به‌شداری له بنیاتنانی نمایش ونووسینه‌وه‌ی تێكست ده‌كه‌ن, له‌م نمایشه‌دا “شانۆ نابێ به شانۆیه‌كی ڕوونكردنه‌وه‌یی وه‌ك چۆن ناشبێت به شانۆیه‌ك بۆ ووروژاندنی ئاگایی, به‌ڵكو هه‌وڵێكه بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی پێناسی په‌یوه‌ندیی نێوان شانۆو ناشانۆ به شێوه‌یه‌كی نوێ, شێوه‌یه‌ك هاوڕا بێت له‌گه‌ڵ ئه‌زموونی ژیانی پارچه‌كراو كه ژن ناسیویه‌تی, ئه‌وه‌ش له‌بڕی ئه‌زموونی به‌رده‌وامی ڕیبَازی تاكایه‌تی وه‌ك پیاو ناسیویه‌تی” (4)\nبه‌واتای ئه‌و شانۆیه له‌گه‌ڵ سه‌رهه‌ڵدانی ستراتیژه‌كه‌ی به‌ڕوونی ده‌رده‌كه‌وێت ئه‌ویش خوڵقاندنی سیستمێكی تازه‌ی ژیانه، به‌ڵام با ئه‌وه‌مان بیر نه‌چێت وه‌ك هه‌میشه ڕه‌خنه‌گران ئاماژه‌ی بۆ ده‌كه‌ن كه شانۆی فێمێنیستی له‌شانۆی ژن جیاوازه، هه‌ندێكجار ئه‌و دوانه به‌یه‌ك شێواز ناویان ده‌بردرێت، به‌ڵام به‌لای ره‌خنه‌گرانی شانۆی فێمێنیستی و تیۆریسته‌كانی ئه‌و بواره ئه‌وه هه‌ڵه‌ی تێگه‌یشتنی ئه‌وانه‌یه كه به‌یه‌ك ناو ئاماژه‌ی بۆ ده‌كه‌ن.\nئه‌م دوو شانۆیه هه‌ردووكیان ژن تیایدا ده‌رده‌كه‌ون، به‌ڵام ته‌نیا له ڕووكه‌شدا شانۆیه‌كی له‌یه‌كچوون ده‌نا دوو شانۆی جیاوازن، شانۆی ژن شانۆیه‌كه ژن تیایدا ئاماده‌بوونێكی پته‌وی هه‌یه له‌ڕووی هونه‌ریه‌وه، هه‌رچی شانۆی فێمێنیستیه شانۆیه‌كه سه‌رباری ئاماده‌بوونی ژن وه‌ك كائینێكی شانۆیی ئاماده‌بوونێكی فیكری قووڵیشی له‌پشته‌وه‌یه بۆ داكۆكیكردنی ڕه‌گه‌زی.\nهه‌ندێك له ڕه‌خنه‌گران ئه‌و شانۆیه‌ی ته‌واوی كارمه‌نده‌كانیشی ژنه ئه‌و شانۆیه‌ش به شانۆی فێمێنیستی نازانن، به‌ڵكو زۆرجار ناوی ده‌به‌ن به شانۆی ژن نه‌ك شانۆیه‌كی فێمێنیستی “چالاكی شانۆییه تیپێكی شانۆیی پێی هه‌ڵده‌ستێت كه ژنان به‌ڕێوه‌ی ده‌به‌ن، ته‌نانه‌ت تاوه‌كو پێكهاته‌و بینه‌ره‌كانیشی تێكه‌ڵه‌یه‌ك بێت له‌هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز, كه‌به‌سه‌ر به‌رهه‌مهێنانی نمایشه‌كانیش ئه‌وانه زاڵ بووبن به‌سه‌ریدا كه ژنانی نووسه‌رو ده‌رهێنه‌ر پیشه‌كار بن” (5)\nهه‌رچی شانۆی فێمێنیستیه به‌وه له‌و جۆره شانۆیه‌ی ژن جیا ده‌كه‌نه‌وه كه شانۆی فێمێنیستی به‌دژی ئه‌و گوتاره نێرایه‌تیه ده‌وه‌ستێته‌وه وبونیاده سۆسیۆلۆژیه‌كانی ئه‌و شانۆیه سه‌راوژێر ده‌كات له‌پێناو بنیاتنانی شانۆیه‌ك كه زاده‌ی عه‌قڵ ومه‌عریفه‌ی ژن بێت له‌هه‌ردوو ئاستی شانۆیی وفیكرییه‌وه.\nله‌م ڕوانگه‌یه‌وه ئه‌وه ده‌خه‌ینه ڕووكه شانۆی فێمێنیستی شانۆیه‌كه له‌پێناو گه‌ڕانه‌وه‌ی شوناسی مرۆڤبوونی ژن، به‌ڵام ئه‌و ده‌مه‌ی ژن له شانۆكه‌یدا گرفتی له‌م شوناسه‌و ئاماده‌بوونی وه‌ك خودێكی مرۆیی نیه ده‌شێت ئه‌وه به شانۆی ژن ناوبه‌رین شانۆیه‌ك كه له شانۆی فێمێنیستی جیای بكه‌ینه‌وه، دیارترین نمونه‌ش شانۆی رۆژی ئاریانا مینۆشكین شانۆیه‌كی به‌رهه‌می عه‌قڵی ژنه، به‌ڵام شانۆیه‌كی فێمێنیستی نیه، كه‌چی شانۆگه‌ری (ماڵی به‌رنادا ئه‌لبا) ی لۆركا تێكستێكه بۆ شانۆیه‌كی فێمێنیستی، ئه‌م شانۆیه شوناسی ژنبوون وه‌ك ڕێڕه‌وێكی سۆسیۆلۆژی ده‌بینێت چونكه كولتورو زمان دوو چه‌مكی سه‌ره‌كی ئه‌و شوناسه‌ن، كه به‌شداری له خولقاندنی په‌یوه‌ندیی فه‌لسه‌فی شانۆیه‌ك ده‌كه‌ن كه له‌بنه‌ره‌تدا چه‌نده ئینتیما بۆ تیۆره شانۆییه‌كان ده‌كات به‌هه‌مان شێوه‌ش به‌ره‌و سه‌رچاوه سه‌ره‌كیه‌كانی فێمێنیستی ده‌گه‌ڕێته‌وه، ئه‌و پاڵپشتیه فیكریه بۆ تێكستی فه‌لسه‌فی وای لێ ده‌كات چاره‌سه‌ری بۆ شوناس له‌ڕوانگه‌ی سیمیۆن دی بۆفوارو جۆلیا كریستیفاو هیلیلن سیكسۆس و لۆرا كیپنزو فێمێنیسته‌كانی تر جۆرێك له جیاوازی بێنێته بوون، به‌واتای شانۆی فێمێنستی شانۆیه‌كی هه‌ڵگری گوتاری جیاوازیه، جیاوازی له‌و دیده‌ی كه پرسیار بێنێت و مه‌عریفه ڕووبه‌رووی گومان بكاته‌وه.\nشانۆی فێمێنیستی و كولتوره جیاوازه‌كان\nشانۆی فێمێنیستی دیدێكی تاكڕه‌هه‌ند نیه بۆ نمایشی شانۆیی، به‌ڵكو شانۆیه‌كه كولتور تیایدا جێمۆركی خۆی له‌سه‌ر نمایش به‌جێ دێلێت، ئه‌و دیده كولتوریه بۆ ئه‌و شانۆیه هه‌ر له‌سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانیه‌وه ئاماده‌بوونی هه‌بووه، ئاماده‌بوونێك بۆ فێمێنیستانی شانۆ توانیان له‌ڕوانگه‌ی كولتوره‌وه نهێنی ئه‌و په‌یوه‌ندیه سۆسیۆلۆژیه‌ی نێوان ژن وشانۆی تیا كه‌شف بكه‌ن.\nئه‌وه‌ش وای كرد كولتوره جیاوازه‌كان ڕوانین ودیدی جیاواز بۆ شانۆی فێمێنیستی بخه‌نه ڕوو، ئه‌و جیاوازبوونه كولتوریه‌ش به‌ره‌نجامی ئیشكردنه‌وه‌ی سۆسیۆلۆژیانه‌یه له‌سه‌ر ئاماده‌بوونی شانۆكار له‌و كولتوره‌دا، كه یاده‌وه‌ری كولتوری ئه‌و له (منی شانۆكار) ده‌یگۆڕێت بۆ (خودێكی كولتوریی) به‌واتای ئه‌و شانۆكارێكی كولتورییه، چونكه جه‌سته‌ی ئه‌و هه‌ڵگری ئه‌و كولتوره‌یه كه ئیشی تیا ده‌كات، ئه‌وه‌ش واده‌كات كولتور بكات به زه‌مینه‌ی ئیشكردنه‌وه‌ی له‌شانۆدا، لێره‌وه شانۆ وه‌ك هونه‌رو ژن وه‌ك كائینێكی كۆمه‌ڵایه‌تی ستراتیژی شانۆكه ده‌خاته ڕوو به‌وه‌ی شانۆیه‌كی سۆسیۆلۆژیه.\nبۆیه ئه‌و ده‌مه‌ی له‌سه‌ر شانۆی فێمێنیستی بدوێین، ئه‌گه‌ر خاوه‌نی وێنه‌یه‌كی ڕه‌ها نه‌بووین بۆ ئه‌و شانۆیه ئه‌وه نه‌نگی ئه‌و شانۆیه نیه به‌قه‌د ئه‌وه‌ی په‌یوه‌سته به‌و فره ڕه‌هه‌ندیه كولتوریه‌ی ئه‌و شانۆیه ئامێزی بۆ كردۆته‌وه، بۆیه شانۆی فێمێنیستی هه‌ر شوێنێك سه‌رباری ستراتیژی تیۆره فه‌لسه‌فیه‌كه، به‌لام ئیشكردنه‌وه‌و ده‌ربڕین وگرفت وكێشه‌كانی به‌ره‌نجامی كێشه كولتوریه‌كانیه‌تی كه ڕه‌گ و ڕیشه كولتوریه‌كانیشی له‌ڕۆحی كۆمه‌ڵگاكه‌یه‌وه سه‌ری هه‌ڵداوه، لێره‌دا ئه‌گه‌ر نموونه به شانۆگه‌ری (خشكسالی ودروغ) ی نووسه‌رو ده‌رهێنه‌ری ئێرانی محه‌مه‌د یه‌عقوبی بێنینه‌وه، ده‌بینین له‌ڕووی بابه‌ته‌وه ئه‌م نمایشه بابه‌تێكی تازه ناخاته ڕوو، به‌وه‌ی پیاوێك له ژنی یه‌كه‌می جیا ده‌بێته‌وه‌و ژنی دووه‌م دێنێت، به‌ڵام ژنی یه‌كه‌می هه‌ر هۆگری پیاوه‌كه‌یه‌تی و په‌یوه‌ندیی پێوه ده‌كات و ده‌یه‌وێ بیبینێت ئه‌و بینینه ژنی دووه‌م هه‌راسان ده‌كات به ئاستی ئه‌وه‌ی ئیره‌یی ڕه‌گه‌زی له‌گه‌ڵ مێرده‌كه‌ی مه‌حكومیان ده‌كات به وابه‌سته‌بوونی یاده‌وه‌ری، ئه‌و یاده‌وه‌ریه گرنگی نمایشه‌كه ده‌خاته ڕوو ده‌نا بابه‌ته‌كه ئه‌و گرنگیه‌ی نابێت، به‌ڵام یاده‌وه‌ری له‌ڕێگه‌ی ته‌كنیكی گه‌ڕانه‌وه‌ی زه‌مه‌نی واده‌كات گرنگی تایبه‌تمه‌ند به‌م نمایشه ببه‌خشێت.\nیاده‌وه‌ریه‌ك ده‌رهێنه‌ر له‌ڕێگه‌ی به‌شداریكردنی زه‌مه‌نی له‌نێوان ئێستا (ژنی دووه‌م) و ڕابردوو (ژنی یه‌كه‌م) دیمه‌نه‌كان به‌دوای یه‌كدا دێنێت، سه‌ره‌نجام بۆ كۆكردنه‌وه‌ی هه‌ردوو زه‌مه‌نه‌كه هه‌ردوو ژنه‌كه له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كه‌یان و برای ژنی دووه‌م له‌ماڵه‌وه به‌دیار سه‌یركردنی ته‌له‌فزیۆن وباسكردنه‌وه‌ی كێشه‌كانیان دیمه‌نه‌كان ده‌گێڕنه‌وه كه له بنه‌ڕه‌تدا ئێمه‌ی بینه‌ریان كردووه به ته‌له‌فزیۆنه‌كه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئه‌وان باسی ده‌كه‌ن چیرۆكه‌كانی له‌لای ئێمه نیه، به‌ڵكو ژیانی خۆیانه، ئه‌و بینینه‌ی ئێمه به‌خۆیان و ئاوێته زه‌مه‌نیه‌ی نێوان ژنه‌كان وای كردووه ئه‌و ڕوانینه فێمێنیستیه به‌ره‌نجامی كولتوری ئێرانی و ئاینی زه‌رده‌شتی و ئه‌و ئاكاره ئیسلامیه بێت كه كۆمه‌ڵگای ئێرانی له‌نێوان یاده‌وه‌ری ئه‌و وه‌ك مرۆڤی زه‌رده‌شتی و ئێستای وه‌ك ئیسلام به‌یه‌كدا بچن، ئه‌گه‌ر ئه‌م نمایشه بۆ بینه‌ری كولتورێكی غه‌یره ئێرانی پرسیاری تر بگرێته خۆی، ئه‌و دیده فێمێنیستیه لاواز سه‌یر بكه‌ین، به‌ڵام ئه‌وه به‌ره‌نجامی ئه‌و كولتوره‌یه شانۆكه‌ی به‌و ئاسته به‌رهه‌م دێنێت.\nبۆیه به‌جیا له‌و فۆڕمه ئێرانیه كه ده‌شێت نموونه‌یه‌كی ڕۆشنی هه‌وڵ وته‌قه‌ڵلاكانی شانۆی فێمێنیستی ئه‌و كولتوره بێت، ئێمه هه‌وڵ ئه‌ده‌ین له‌ڕوانگه‌ی سێ كولتوری جیاوازیتره‌وه له‌سه‌ر شانۆی فێمێنیستی بووه‌ستین ئه‌وانیش سێ كولتوری جیاوازو نامۆ به‌یه‌كتر كه سویدی و هیندی و عه‌ره‌بین، كه هه‌ر یه‌ك له‌و دیدگا شانۆییانه جیاوازی كولتوریی تایبه‌تمه‌ندی گرتۆته خۆی، ئه‌و جیاوازه كولتوریانه بوونه به خه‌سڵه‌تی تایبه‌تمه‌ندی شانۆی فێمێنیستی كولتوره جیاوازه‌كان.\nشانۆی فێمێنیستی سویدی\nده‌ركه‌وتنی شانۆی فێمێنیستی سویدی دوو هۆكاری گرنگی له‌پشته‌وه وه‌ستاوه یه‌كێكیان ئه‌و گه‌شه‌سه‌ندنه كولتوریه‌ی ئه‌و كۆمه‌ڵگاییه كه بانگه‌شه‌ی بۆ یه‌كسانبوونی ڕه‌گه‌زی ده‌كرد، نه‌ك ته‌نها له‌ڕووی یه‌كسانبوونی مافه‌كانیان به‌ڵكو لابردنی ئه‌و هه‌موو زه‌بروزه‌نگ وتوندوتیژیه‌ی كه‌له‌سه‌ر ژن بوو، ئه‌وه‌ش هۆكارێك بوو بۆ ئه‌وه‌ی وابكات بیر له شانۆیه‌ك بكرێته‌وه كه ته‌واوی به‌رهه‌مهێنه‌رانی بریتی بن له ژنان، واته شانۆی ژن بێت، به‌ر له‌وه‌ی بڕوات به‌ره‌و شانۆیه‌كی فێمێنیستی، به‌ڵام ئه‌و هۆكاره‌یتر كه گرنگی تایبه‌تی خۆی هه‌بوو ئه‌و ڕه‌خنانه‌ی سترێندبێری بوو له‌شانۆی سویدی كه وێنه‌یه‌كی خراپی بۆ ژن خستبووه ڕوو، به‌تایبه‌ت له تێكسته‌كانی (كه‌ڵك، سۆناتای تارمایی، خاتوو ژۆلیا)\nبۆ گۆڕینی ئه‌و وێنه‌یه‌ی سترێندبێری بۆ ژنی سویدی وێنه‌ی كێشابوو، بیركردنه‌وه له شانۆیه‌كی فێمێنیستی كه هه‌ڵگری خه‌ونی ژن بێت، ده‌بێته خولیای ژنانی شانۆكاری سویدی، بۆیه ئه‌و شانۆیه هه‌ر زوو له شانۆی ژنه‌وه ده‌په‌ڕێته‌وه بۆ شانۆی فێمێنیستی، چونكه شانۆیه‌كه خاوه‌نی پڕۆژه‌یه‌كی ڕه‌خنه‌ییه، ڕه‌خنه‌گرتنه له عه‌قڵیه‌تی ئه‌و كولتوره‌ی هه‌ناوی كۆمه‌ڵگا كه پیاو بۆ ژن وێنای كردووه.\nئه‌وه‌ش وایكرد خێرا نووسه‌رو ده‌رهێنه‌ری ژن ده‌ربكه‌وێت، به‌پێی ئارگۆمێنته مێژووییه‌كان سه‌ره‌تای ئه‌و هه‌وڵانه له‌حه‌فتاكان بۆ شانۆگه‌ری (كچانی مه‌سیح) ده‌گه‌ڕێته‌وه، تێكستی شانۆگه‌ریه‌كه له‌لایان ژنه نووسه‌ر مارگریتا كاربی نووسراوه‌و له‌لایان ژنه ده‌رهێنه‌ر سۆزانه ئۆستن بۆ شانۆ ده‌رهێنراوه، هه‌ڵبه‌ت ئه‌م شانۆگه‌ریه ئه‌گه‌ر نه‌چێته ناو شانۆی فێمێنیستی، به‌ڵام له‌هه‌وڵه به‌راییه‌كانی شانۆی ژنی سویدیه.\nبه‌پێی ئه‌و گه‌شه‌سه‌ندنه كولتوریه ئه‌و شانۆیه‌ش گه‌شه‌ی ئه‌كرد، باخ وشوێنی حه‌وانه‌وه‌ی نوێ به‌شێك بوون له‌و گه‌شه سه‌ندنه كولتوریه.. شانۆی ژنه‌كانیش ده‌یویست له‌گه‌ل ئه‌و گه‌شه سه‌ندنانه بێته ناو ژیانی ڕۆژانه‌وه، بۆیه به‌ریه‌ككه‌وتنی ئه‌كته‌ره‌كان له‌گه‌ڵ بینه‌ر په‌یوه‌ندیه‌كی ڕاسته‌وخۆ بوو كه ده‌یالۆگی له‌نێوان ئه‌و دووانه ده‌خوڵقاند، ئه‌وه‌ش مانای وانه‌بوو كه شانۆیه‌كه ته‌نیا گرفتی ژیانی رۆژانه بێت، به‌ڵكو زۆرجار له‌ڕێگه‌ی زمانی جه‌سته‌و ئاماژه‌وه كاره‌كان خراونه‌ته ڕوو، یاخود به‌ره‌و تێكسته‌كانی شانۆی گریكی گه‌ڕاونه‌ته‌وه، له‌وانه شانۆگه‌ری (لیستراتا) ی ئه‌ریستۆفانیس له ده‌رهێنانی جۆدیت هۆلانده‌ر.\nوێنه‌ی ژنی سویدی له‌نمایشه‌كانی ژنانی شانۆكاردا به‌ره‌نجامی كولتوری ئه‌و كۆمه‌ڵگاییه، بۆیه ئه‌و ده‌مانه‌ی به‌ره‌و ناو تێكسته كلاسیكیه‌كانیش ده‌گه‌ڕێنه‌وه، داڕشتنه‌وه‌و چاره‌سه‌ركردنه‌كان به ئێستاكردنی كۆمه‌ڵگایه، بۆیه به‌و گه‌شه‌سه‌ندنه‌ی شانۆی فێمێنیستی سویدی وای لێهاتووه شانۆیه‌ك نه‌بێت تایبه‌ت بۆ توێژێكی دیاریكراو هێنده‌ی شانۆیه‌كه گوتاره شانۆییه‌كه‌ی سویدیش ده‌خاته ژێر هه‌ره‌شه‌یه‌ی خۆیه‌وه به‌وه‌ی هه‌ندێك ئاماژه‌ی ئه‌وه ده‌كه‌ن تێكسته شانۆییه‌كانی تیریزا ئیلینا له‌ئاستی تێكسته شانۆییه‌كانی لاش نۆریندایه.\nهه‌ڵبه‌ت ئه‌وه‌ش به‌ره‌نجامی ئه‌و كولتوره‌یه كه بۆ لابردنی زه‌بروزه‌نگ نه‌هاتووه ڕه‌گه‌زه‌كان له‌یه‌كتری جیا بكاته‌وه، به‌ڵكو ڕه‌گه‌زه‌كان له په‌یوه‌ندیه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی ئه‌و كۆمه‌ڵگایه به‌ره‌و پڕۆژه‌ی هاوبه‌شی ڕه‌گه‌زه‌كان ڕۆیشتووه، ئه‌وه‌ش وای كردووه ژنێكی وه‌كو ئۆسا كالمه‌ر كه بووه به یه‌كێك له ده‌رهێنه‌ره ناسراوه‌كانی شانۆی فێمێنیستی به‌ته‌نیا له‌ته‌ك ژندا كاری نه‌كردووه، به‌ڵكو ئه‌و وه‌ك یاریده‌ده‌ری ده‌رهێنه‌ری ناسراو ئینگمار بێرگمان كاری كردووه، كه بێرگمان به‌ر له‌وه‌ی ڕوو بكاته سینه‌ما یه‌كێك بووه له‌ده‌رهێنه‌ره دیاره‌كانی شانۆو زۆرجاریش ئیشی له‌تێكسته‌كانی سترێندبێری كردووه، هه‌ڵبه‌ت ئه‌و گه‌شه‌سه‌ندنه به‌ته‌نیا به‌ره‌نجامی تێكه‌ڵبوونی كاركردن نه‌بووه له‌ته‌ك ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ر، به‌ڵكو ئیشكردنه‌وه بوو له‌ته‌ك كولتوره‌كانیتریشدا به‌تایبه‌ت ئه‌و په‌ناهه‌ندانه‌ی هه‌ر له مناڵیه‌وه تێكه‌ڵی كولتوری سویدی بوونه له‌وانه نوسه‌رو ده‌رهێنه‌ر فرناز ئه‌ربابی كه له‌ته‌مه‌نی سێ ساڵیه‌وه له‌گه‌ڵ خانه‌واده‌كه‌ی ئێران به‌جێ دێلن ڕوو ده‌كه‌نه سوید و ده‌بێته یه‌كێك له‌ناوه‌كانی ئه‌م شانۆیه “ته‌واوی كاره‌كانی له‌نێوه‌نده ڕۆشنبیرییه‌كه وشانۆی سویدی سه‌ركه‌وتنی وه‌ده‌ست هێناوه، شانۆگه‌ری (په‌لاماردان یاخود قه‌ڵاچۆكردن) ی بۆ تیپی شانۆی شاری ستۆكهۆڵم ڕه‌زامه‌ندی ڕه‌خنه‌گران وبینه‌رانی سویدی وه‌ده‌ست هێنا” (6) ئه‌و خانمه به ڕه‌گه‌ز ئێرانیه كێشه‌ی په‌ناهه‌نده‌یی و گرفته‌كانی ژن له كۆمه‌ڵگای دووه‌مدا بۆته خه‌می ژنانه‌ی و ئاوێته‌ی شانۆكه‌ی بووه.\nهه‌روه‌ها یه‌كێك له‌و ژنانه‌ی تر كه له شانۆی فێمێنیستی سویدی ئاماژه بۆ ڕۆڵی دیاریبكرێت نووسه‌رو ئه‌كته‌ر نیستی ستێركه كه به ڕه‌گه‌ز كورده‌و خه‌ڵكی كوردستانی توركیایه به‌تایبه‌ت به شانۆگه‌ری (ژینۆ) كه وه‌ك نووسه‌رو ئه‌كته‌ر تیای ده‌ركه‌وت، ئه‌م نمایشه باس له “گێڕانه‌وه‌ی ژیانی خانمێكی كورد ده‌كات كه خاوه‌نی كولتورێكی تایبه‌ته، ڕووبه‌رووی كولتوری ئه‌ویتری نامۆ ده‌بێته‌وه” (7)\nشانۆی فێمێنیستی هیندی\nفێمێنیزم له شانۆی هیندی خاڵی نه‌بووه له‌و هۆكارانه‌ی كه كولتوره‌كانیتر هه‌ڵیگریبوونه، هێنده‌ی ئیشكردنه‌وه‌ی له‌ناو كولتوری هیندی بۆته هه‌ڵگری پرسیاری جیاواز، هه‌ڵبه‌ت بوونی ژن له‌شانۆی هیندی ئاماده‌بوونێكی رواڵتخوازانه بووه تا ئه‌و ده‌مه‌ی ماڵئاوایی له نیوه‌ی یه‌كه‌می سه‌ده‌ی بیسته‌م ده‌كه‌ن، شانۆی هیندی هاوكات له‌گه‌ڵ مێژووی ئه‌زموونی شانۆكانی دنیا ئاشنا ده‌بێت به گوتاری ئه‌زموونگه‌ری له شانۆدا، شانۆی فێمێنیستیش وه‌ك ڕه‌وتێكی ئه‌و ئه‌زموونكاریه‌ته ده‌رده‌كه‌وێت.\nشانۆی فێمێنیستی هیندی هه‌ڵگری دوو بونیاده بۆ گوتاری پێكهاته ئه‌وانیش تێكست وه‌ك بابه‌تێكی كۆمه‌ڵایه‌تی وجه‌سته‌ی ژن وه‌ك ئاماده‌بوویه‌كی ناو شانۆ، به‌واتای ژن له‌م شانۆیه‌دا ئاماده‌بوونی ڕه‌گه‌زیه له‌ناو كۆمه‌ڵگادا، ئه‌وه‌ش وای كردووه شانۆی فێمێنیستی هیندی شانۆیه‌كی سۆسیۆلۆژی بێت، هه‌ڵگری كولتورو ئه‌فسانه‌و ئاین بێت، هه‌ڵبه‌ت له‌م شانۆیه‌دا ته‌نیا ژنه‌كان ده‌رهێنه‌ر نه‌بوون، به‌ڵكو به‌شێك له ده‌رهێنه‌رانی پیاویش كاریان بۆ ئه‌و شانۆ فێمێنیسته كردووه، ئه‌وه‌ش یه‌كێكه له خه‌سڵه‌ته جیاوازه‌كانی شانۆی فێمێنیستی كولتوری خۆرئاوایی.\nئه‌م شانۆیه هه‌نگاوه‌كانی له‌سه‌ره‌تاوه له‌ڕێگه‌ی تێكسته جیهانیه‌كانه‌وه بوو، بۆ ئه‌وه‌ش هه‌وڵیان ده‌دا كاره‌كته‌ره ژنه‌كانی وه‌كو نورای ماڵی بووكه شووشه له شێوه‌ی شانۆی مۆنۆدرامی بخه‌نه ڕوو، به‌م دواییه‌ش ڕووكراوه‌ته ڕۆمانه‌كان و بۆ شانۆ ئاماده‌كراوه‌ته‌وه، وه‌ك ئاماده‌كردنه‌وه‌ی ڕۆمانی (ئۆمراد) ی محه‌مه‌د هادی ڕوساو، بابه‌تی سه‌ره‌كی ئه‌م ڕۆمانه له‌باره‌ی كه‌سێتی ژنێكی سۆزانیه كه ژنی تیا وه‌ك جه‌سته‌یه‌كی سێكسی خراوه‌ته ڕوو، كه بۆته ڕه‌مزی قوربانی وجوانی بایه‌لۆژی، ئه‌گه‌رچی “ئه‌وه‌ش ناگات به ئه‌نجام ته‌نیا به گێڕانه‌وه نه‌بێت، كه‌سێتیه‌كه گه‌یشتۆته ناوه‌ڕاستی ته‌مه‌ن، ڕۆڵی سۆزانیشی به‌شێوه‌یه‌كی ئه‌فسانه‌یی خستۆته ڕوو” (8)\nبۆیه له‌شانۆی فێمێنیستی هیندیدا هه‌میشه جه‌ختكراوه‌ته‌وه سه‌ر ئازادبوونی ژن ومه‌سه‌له‌ی سێكس وژن وڕوانینی پیاو بۆ ژن ته‌نیا وه‌ك جه‌سته‌یه‌ك و فه‌رامۆشكردنی رۆحی ژن ته‌وه‌ری سه‌ره‌كی ئه‌م شانۆیه بووه.\nفێمێنیزم له شانۆی عه‌ره‌بیدا\nئه‌و ده‌مه‌ی باسی فێمێنیزم له شانۆی عه‌ره‌بی ده‌كه‌ین، ده‌بێ ئه‌وه به‌هه‌ند وه‌ربگرین كه كۆمه‌ڵگای عه‌ره‌بی ڕێسای ژیان ڕێسای بیابان بووه‌و بوونی ئاینی ئیسلامیش زاده‌ی ئه‌و كولتوره‌یه كه مرۆڤی عه‌ره‌بی له‌سه‌ر په‌روه‌رده بووه، واته چ وه‌ك نه‌ته‌وه‌و چ وه‌كو ئاین نابێت ئه‌وه فه‌رامۆش بكرێت كه كولتوری عه‌ره‌بی به‌رده‌وام ئیشی له‌سه‌ر به‌ربه‌ست درووستكردن كردووه بۆ شانۆیه‌كی فێمێنیستی، هۆكاره‌كه‌شی ئه‌و كولتوره بووه كه دیدێكی گۆشه‌گیریی بۆ ئاكارو بیركردنه‌وه خوڵقاندووه، ئه‌وه‌ش بۆته دامه‌زراندنی شوناسی مرۆڤێكی عه‌ره‌بی موسوڵمان، به‌ڵام ئه‌و ده‌مه‌ی بیركردنه‌وه له شانۆیه‌كی فێمێنیستی ده‌بێته خه‌ون بۆ رٍزگاربوون له‌و عه‌قڵیه‌ته ئه‌وه مانای وایه پڕۆژه‌یه‌ك هه‌یه بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سێنته‌ری عه‌قڵی گۆشه‌گیر.\nهه‌ڵبه‌ت بۆ گه‌یشتن به شانۆیه‌ك كه ژن تیایدا خاوه‌نی شوناس بێت ده‌بێت سه‌ره‌تا له هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی شوناسی مرۆڤ وه‌ك پیاو ده‌ست پێبكرێت، ئه‌و شوناسه له‌ده‌ره‌وه‌ی ئاینه‌وه بخوێنرێته‌وه ئاین و ڕێساو كولتور تێكبشكێنرێ و له ڕووبه‌ری ناته‌بادا ژن بنووسێته‌وه، ئه‌و نووسینه‌وه‌یه سه‌ره‌تای له‌دایكبوونی فێمێنیزمه له شانۆی عه‌ره‌بیدا.\nده‌ركه‌وتنی فێمێنیزم له شانۆی عه‌ره‌بیدا سه‌ره‌تا پیاوان ئه‌و هه‌وڵانه‌یانداوه له‌هه‌ندێك تێكستی شانۆیی بۆ نموونه تۆفیق حه‌كیم ویستویه‌تی قسه له‌و جه‌ورو سته‌مانه بكات كه له‌سه‌ر كاره‌كته‌ره ژنه‌كاندایه، به‌ڵام سه‌ره‌تای كاركردنی ڕاسته‌قینه‌ی ژنی عه‌ره‌بی بۆ ئه‌و شانۆیه شانۆیه‌ك ژن به‌رهه‌م هێنه‌ری بێت له‌ڕێگه‌ی نووسینی تێكستی شانۆیی بووه، ئه‌و ده‌ركه‌وتنه‌وه هه‌وڵێك نه‌بووه بۆ نووسینه‌وه‌ی شوناسی ژنبوون، هێنده‌ی نووسین پڕۆسه‌یه‌كه بۆ خۆسه‌پاندن، ئه‌و ژنانه‌ش سه‌ره‌تا بریتی بوونه له ژنانی نووسه‌ری میسری له‌وانه (فه‌تحیه ئه‌لعه‌سال، له‌یلا عه‌بدولباست، وه‌فا وه‌جدی، نیهاد جاد، فه‌وزیه مه‌هران، نادیه ئه‌لبه‌هناوی) به‌دوای ئه‌وان كۆمه‌ڵه ژنێكیتر له‌و بواره‌دا ده‌ركه‌وتوون له‌وانه نوسه‌ری به‌حرێنی حه‌مده خه‌میس تێكستێكی نووسیوه به‌ناوی (به‌سه‌ر شۆسته‌ی نه‌ویستنه‌وه) له عیراقیشدا دوو ژن ده‌ركه‌وتوون ئه‌وانیش (عه‌واتف نه‌عیم) ی ئه‌كته‌رو (له‌تیفه ئه‌لدولێمی) چیرۆكنووس وله‌ووڵاتانی كه‌نداوی عه‌ره‌بی و هه‌ندێك وولاتی تر چه‌ند ناونێكیتر به‌دی ده‌كرێن له‌وانه (مه‌لحه عه‌بدولڵا، مه‌ی زیاده، له‌تیفه ئه‌لزیات، نه‌وال ئه‌لسه‌عداوی) وچه‌ند ژنێكیتریش وه‌ك نووسه‌ری شانۆیی ده‌بینین.\nهه‌ڵبه‌ت ئه‌و ناوانه نه‌یانتوانیووه وه‌ك هه‌وڵدان بۆ شانۆیه‌كی فێمێنیستی كاربكه‌ن، هێنده‌ی ویستویانه وه‌ك ژنانێك بۆ نووسینی شانۆیی بوونی خۆیان بسه‌پێنن، دواتر چه‌ند هه‌وڵێكی ده‌گمه‌نیان له‌و بواره داوه، له‌وانه عواتف نه‌عیم شانۆگه‌ری (ماڵی به‌رنادا ئه‌لبا) ی لۆركا ده‌كات به تێكستێكی تازه‌ی ئاماده‌كراو به‌ناوی (ماڵی خه‌مه‌كان) ، به‌دوای ئه‌وه له‌تیفه ئه‌لدولێمی شانۆگه‌ریه‌ك ده‌نووسێت به‌ناوی (شه‌وانی سۆمه‌ری) ئه‌م تێكسته شانۆییه وه‌ك ڕه‌خنه‌گر عه‌واد عه‌لی ئاماژه‌ی بۆ ده‌كات دیدێكی فێمێنیستیه بۆ داستانی گلگامشی سۆمه‌ری (9)\nهه‌وڵه‌كانی دواتر به‌رده‌وام بوونه، به‌ڵام كه‌متر ژنانی نێو نووسینی تێكستی شانۆیی خه‌می شانۆیه‌كی فێمێنیستی هه‌ڵده‌گرن، هێنده‌ی وه‌ك پڕۆسه‌ی نووسین تێكست ده‌نووسن، ئه‌گه‌رچی هه‌ندێك هه‌وڵ به‌دی ده‌كرێت وه‌ك بنه‌مای به‌هێز بۆ شانۆی فێمێنیستی، به‌ڵام ئه‌و هه‌وڵانه پیاوان به‌رهه‌میان هێناوه نه‌ك ژنان له‌وانه شانۆگه‌ری (كۆماری قه‌یره‌كان) ی عه‌بدولستار ناسر، ئه‌گه‌رچی زۆرجاریش ئه‌و تێكستانه بۆ شانۆ ده‌رهێنراون كه ژن تیایدا ته‌وه‌ری سه‌ره‌كی كێشه‌كانه، به‌ڵام گرفتی كولتوری نه‌یهێشتووه ئه‌و نمایشانه له‌كۆت و په‌ندو چه‌پاندنه‌كانی سیستمی ئه‌خلاقی ڕزگاریان بێت، به‌ده‌گمه‌ن هه‌ندێك ژنانی ده‌رهێنه‌ریش له شانۆی عه‌ره‌بی به‌دی ده‌كرێت له‌جۆری ژنه ده‌رهێنه‌ری تونسی ره‌جا بن عه‌مار، كه دیدی فێمێنیستیانه به تێكسته بیانیه‌كانی وه‌كو فاوستی گۆته ببه‌خشێت.\nشانۆی ژن له كۆمه‌ڵگای پیاودا\nئاخۆ له‌دنیای كوردیدا له كۆمه‌ڵگایه‌ك كه پیاو دنیای زه‌وتكردووه شانۆی ژن بوونی هه‌یه یاخود ژن له‌په‌راوێزی شانۆی پیاودا كاره‌كته‌رێكی بچووكی ناو شانۆیه؟ عه‌قڵیه‌تی نێرسالاری ده‌رهێنه‌ران كه وه‌ك پیشه دراوه به پیاوان ده‌توانێ به‌دژی ڕه‌گه‌زی كاربكات بۆ شانۆیه‌كی ژنانه؟\nلێره‌دا ئه‌وه‌ی بۆ ئێمه جێگای سه‌رنجه ئاخۆ له‌دنیایه‌كدا كه كۆمه‌ڵگای كوردی پیاو زه‌وتیكردووه ئاماده‌بوونی ژن له شانۆی ئێمه‌دا له چ ئاستێكه؟ ئاخۆ ئێمه شانۆیه‌كمان هه‌یه پێی بووترێ شانۆی فێمێنیستی؟ ئه‌و نمایشانه چین كه بنه‌مایه‌كی بۆ شانۆی فێمێنیستی خوڵقاندووه؟ ئاخۆ عه‌قڵی په‌تریاركی ده‌رهێنه‌رانی كورد توانای ئه‌وه‌ی هه‌یه به‌دژی ڕه‌گه‌زی خۆی كاربكات بۆ شانۆیه‌كی ژنانه؟\nئه‌و ده‌مه‌ی عه‌قڵی نێرسالاری كۆمه‌ڵگای كۆنترۆڵ كردبێت دۆخێكی سرووشتیه كه شانۆی ئه‌م كۆمه‌ڵگایه به‌رهه‌می بیركردنه‌وه‌و عه‌قڵی پیاوه‌تی بێت، پیاوبوون وه‌ك ئه‌و خه‌سڵه‌ته‌ی كه كۆمه‌ڵگا وێنای كردووه, بۆیه بزووتنه‌وه‌ی شانۆیی ئێمه به‌هۆی ئه‌وه‌ی هه‌ر له‌سه‌ره‌تای له‌دایكبوونیه‌وه شانۆی پیاوه هۆیه‌كه‌شی ئه‌وه‌یه دنیای ئێمه دنیای نێرایه‌تی ئه‌و عه‌قڵه بووه كه كۆمه‌ڵگای به‌ڕێوه بردووه هه‌میشه ژن په‌راوێزی ئه‌و عه‌قڵه بووه, بۆیه بزووتنه‌وه‌ی شانۆییمان تا كۆتایی په‌نجه‌كانی سه‌ده‌ی بیسته‌م هیچ ژنێكی به‌خۆیه‌وه نه‌دیووه ته‌نانه‌ت ئه‌و ده‌مه‌ی یه‌كه‌م ژن دێته سه‌ر شانۆ (10)\nئه‌و ڕووداوه وه‌ك ساته‌وه‌ختێكی ڕۆشنگه‌ری شانۆییمان ئه‌بینرێت, كه به‌دوای ئه‌و مێژووه شانۆكاری كورد ڕزگاری ده‌بێت وه‌ك چۆن له‌كۆمه‌ڵگادا ژیان دابه‌ش كراوه‌ته سه‌ر كاره‌كته‌ره‌كان له‌ڕێگه‌ی پیاوه‌وه ئاواش له‌شانۆدا كاره‌كته‌ری ژنه‌كانیش هه‌ر به پیاوه‌كان ئه‌درا, هه‌ڵبه‌ت له‌ده‌ره‌وه‌ی سیاقی ئه‌و خزمه‌ته‌ی ئه‌و ئه‌كته‌رانه له بینینی ڕۆڵی ژن به‌دیان كردووه, به‌ڵام له‌دیدگایه‌كی كۆمه‌ڵناسیه‌وه ئه‌و حاله‌ته لادانه له‌دۆخی سرووشتی ڕه‌گه‌زی به‌وه‌ی ئه‌و پیاوانه ئاره‌زوویان له گۆڕینی ڕه‌گه‌زی و بیركردنه‌وه له‌هه‌ستی ژنبوونه له‌ناو پیاوبوون كه ته‌نانه‌ت له‌ساته‌وه‌ختی نمایشیش خودی ئه‌كته‌ر ڕووبه‌رووی دوو مرۆڤ ده‌بێته‌وه له‌ناو خۆی یه‌كێكیان خودی ڕاسته‌قینه‌ی ئه‌وه (خودێكی نێرینه) مرۆڤی دووه‌میش خودی نمایشكاره (خودێكی مێینه)\nئه‌و دوو به‌ریه‌ككه‌وتنه ڕه‌گه‌زیه له‌پێناو لابردنی ڕه‌گه‌زی نیه له شانۆدا، به‌ڵكو قووڵكردنه‌وه‌ی جیاوازی ڕه‌گه‌زیه، ژن ته‌نیا وه‌ك خزمه‌تكارێك و هه‌ستێك بۆ وورووژاندن وبه‌پێی عه‌قڵی نێرایه‌تی ده‌بێت ڕه‌فتار بكات، كه عه‌قڵی نێربوون هه‌میشه بۆ ئه‌وه‌ی شوناسێكی ئه‌خلاقی بدات به‌و ژنه پێویسته نیشتیمانپه‌روه‌ر بێت و ببێته ڕه‌مزی خاك و نموونه‌ی ڕه‌وشت بێت.\nسه‌ره‌تای حه‌فتاكان به‌هۆی هه‌ندێك گۆڕانكاری سیاسی كۆمه‌ڵگای كوردی تاڕاده‌یه‌ك هه‌نگاوی هه‌ڵهێنا له‌لایه‌ك به‌یاننامه‌ی یانزه‌ی ئازار ده‌رفه‌تی زیاتری كرده‌وه له‌لایه‌كیتر كاریگه‌ری ئه‌ده‌ب وهونه‌ری عه‌ره‌بی خۆی ده‌سه‌پانده سه‌ر رۆشنبیریی كوردیی، بۆیه له‌دایكبوونی گروپی كفری و ڕوانگه وه‌ك دوو گروپی ئه‌ده‌بی په‌یوه‌سته به‌و قۆناغه تازه‌یه‌ی ژیانه‌وه، شانۆكاری كوردیش هه‌نگاوی هه‌ڵهێنا وژماره‌ی نمایشه‌كانی زۆر زیاد ده‌كات، ئه‌مرۆ شانۆكارانی ئه‌و ڕۆژگاره به قۆناغی زێڕین ناوی ده‌به‌ن.\nئه‌و قۆناغه زێڕینه قۆناغی سه‌پاندنی عه‌قڵیه‌تی نێرسالاریه له بزووتنه‌وه‌ی شانۆییمانداو نه‌یتوانیووه له‌گه‌ڵ گه‌شه‌سه‌ندنه سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان گه‌شه به‌خۆی بدات، ئه‌گه‌رچی چه‌ند شانۆكارێك ده‌یانه‌وێ ڕه‌خنه له‌نه‌ریته دواكه‌وتووه‌كانی كۆمه‌ڵگا بگرن له‌ڕێی دامه‌زراندنی گروپی هاوڕێیانی گه‌زیزه، كه له‌ڕێگه‌ی ئه‌و كچه مناڵكاره (گه‌زیزه عومه‌ر) ڕه‌خنه له عه‌قڵی پیاوانی ناو كۆمه‌ڵگا گیراوه، ئه‌و مناڵه وه‌ك كچێك سه‌ر شانۆو ته‌له‌فزیۆنی ماڵه‌كانمان داگیر ده‌كات، به‌ڵام به‌هۆی هه‌ناسه كورتی ئه‌و كارانه نه‌توانراوه كاریگه‌ری له‌سه‌ر عه‌قڵیه‌تی شانۆییمان جێبێلێت، ئه‌وه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ چه‌ندین هۆكار له‌وانه ده‌ست نیشانكراویی تێكسته‌كان له‌شێوه‌یه‌كی ساده‌و زیاتر ڕه‌خنه‌گرتنێك بووه هه‌ندێك جار وه‌ك مه‌نه‌لۆژێكی كۆمیدی خۆی خستۆته ڕوو، هه‌روه‌ها نه‌بوونی ده‌رهێنه‌ری به‌توانا له‌م ڕۆژگاره ئه‌و هه‌وڵانه‌ی وه‌ك ته‌قه‌لڵا هێشتۆته‌وه كه نه‌توانرێت له‌ناو شانۆیه‌كی باڵا بخرێته ڕوو، نه‌بوونی ئاگاییه‌كی ڕه‌خنه‌یی هۆكارێكیتره له‌وه‌ی ئه‌و تیپه نه‌بێته تیپێكی جیاواز بۆ بنیاتنانی دیدێكی سه‌ربه‌خۆ بۆ ژن، به‌ڵكو ئه‌ویش دێت نمایشێك ئه‌نجام ده‌دات كه له‌بنه‌ڕه‌تدا سووكایه‌تیكردنه به ژن ئه‌ویش شانۆگه‌ری (خانمی مه‌كرباز) ه، ئه‌گه‌رچی ئه‌وانه ده‌بنه زه‌مینه‌و سه‌ره‌تایه‌كی پته‌و بۆ ئه‌زموونی ئه‌و كچه مناڵكاره كه له‌ته‌مه‌نی گه‌نجی سه‌ر له‌نوێ دێته‌وه سه‌ر شانۆو ئه‌مجاره به‌ته‌واوی خۆی بۆ شانۆیه‌كی ژنانه ته‌رخان ده‌كات.\nتا ناوه‌ڕاستی هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی بیسته‌م هیچ هه‌وڵێكی ئه‌وتۆمان نیه بۆ شانۆی ژن كه جێگای سه‌رنج بێت، به‌ڵام به‌دوای ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵه گه‌نجێك ڕوو ده‌كه‌نه كۆلێژی هونه‌ره جوانه‌كانی به‌غداو چ له‌كاتی خوێندكاریان و چ له‌دوای ته‌واو كردنی كۆلێژ ئه‌و گه‌نجانه بزووتنه‌وه‌یه‌كی شانۆی ئه‌زموونكاری له‌ناوه‌ڕاستی هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی بیسته‌م ده‌خوڵقێنن، كه ده‌توانن كاریگه‌ری له‌سه‌ر شانۆكارانی تریش درووست بكه‌ن، گه‌زیزه عومه‌ر له‌ڕێگه‌ی هه‌ردوو دوو شانۆگه‌ری (سروودێكی خۆشه‌ویستی) و(دارتووه‌كه) كێشه‌ی ژن ده‌بێته خه‌می سه‌ره‌كی شانۆیی ئه‌م خانمه شانۆكاره.\nله شانۆگه‌ری (ده‌روازه داخراوه‌كان) ئه‌و كێشه‌یه وه‌ك كێشه‌یه‌كی مرۆڤایه‌تی ده‌خاته ڕوو، ئه‌وه‌ش له‌ڕێگه‌ی گه‌ڕانه‌وه بۆ ناو مێژوو دیوارێك كه له‌وێنه‌یه‌كی مه‌جازی ده‌بێت به هێلانه‌ی جانجالۆكه ئه‌و هه‌ست به‌كۆیله بوونی ژن ده‌كات بۆیه پێی وایه ژنبوون لێره نه‌خۆشی نیه هه‌ر ئه‌وه‌ش ڕووبه‌رووی ئه‌و پرسیاره‌ی ده‌كاته‌وه: دكتۆر بۆ دێته ئێره؟\nئه‌و پرسیاره له په‌راوێزدا ده‌مێنێته‌وه، چونكه گه‌ڕانه‌وه بۆ ناو مێژوو به‌نده به كووشتنی پرسیار، كوشتنی ئازادیش ئه‌و تینوویه‌تیه بۆ ئاو كردووه به وێنه‌یه‌كی مه‌جازی بۆ ڕزگاربوون له كۆیله‌تی، بۆیه ماڵ ڕووبه‌رێك نیه بۆ ئارامی ژن، به‌ڵكو شێتخانه‌یه‌كه تیایدا پیاو كردوویه‌تی به زیندان، به‌ندكردنی ژنان تیایدا به‌هۆی ئه‌وه‌ی دنیای كاره‌كته‌ره‌كان دنیایه‌ك نیه ئه‌وان خاوه‌نی بن، به‌ڵكو دنیای پیاوه، جیاكردنه‌وه‌ی یاخی بووه‌كان (شێته‌كان) له‌كۆمه‌ڵگادا بیرۆكه‌ی له‌دایكبوونی شوناسی ده‌قه به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌وه مۆدێرنه بوو شێت و عاقڵه‌كانی له‌یه‌كتر جیا كرده‌وه، گوتار له‌و ناسینه ئه‌وه‌مان بۆ ئاشكرا ده‌كات كه عاقڵه‌كان له‌و دنیایه‌دا بریتین له پیاوه‌كان ئه‌وه به‌پێی تێگه‌یشتنی لۆژیكی نێره‌كانه‌وه، ده‌بێ ژنه‌كان كه به شێته‌كان ده‌یانناسینه‌وه له كۆمه‌ڵگا دوور بخرێنه‌وه، بخرێنه زیندانی تایبه‌ته‌وه، ئه‌وان له‌و زیندانه پێویستیان به‌نواندنی هیچ گه‌مه‌یه‌ك نیه، چونكه پیاوه‌كان گه‌مه‌ی زیندانیان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن له‌ڕێگه‌ی زه‌نگه‌وه، زه‌نگی دیده‌نی ده‌گۆڕدرێت بۆ زه‌نگی كاتی خه‌وتن، خه‌واندنی جه‌سته به‌ته‌نیا بێده‌نگ كردنی ژنه‌كان نیه، هێنده‌ی سه‌ركوتكردنه‌وه‌ی تواناكانی به‌رامبه‌ره له‌ڕێگه‌ی ده‌زگا ئایدیۆلۆژیه‌كان (11)\nهه‌ڵبه‌ت شێتی به‌لای شكسپیر پله‌یه‌كه له‌سه‌رووی عه‌قڵه‌وه له‌ڕوانگه‌ی فه‌لسه‌فی فێمێنیستێكی وه‌كو ژۆلیا كریستیفا هاملێت له‌ساته‌وه‌ختی شێتی حه‌قیقه‌ت ده‌خاته ڕوو، هه‌ڵبه‌ت هه‌ر قه‌بووڵ نه‌كردنی شێته‌كان بووه له كۆمه‌ڵگا “وای له فۆكۆ ده‌كرد ئه‌و ووته‌یه‌ی باسكال بێنێته‌وه یاد: شێته‌كان به‌ڕاده‌یه‌ك شێتن، كه ئه‌گه‌ر بێت و مرۆڤ وابزانێت كه شێت نییه، ئه‌وا به جۆرێكی دی شێته” (12)\nله‌شانۆی گه‌زیزه‌دا كه شانۆیه‌كه دیدێكی فێمێنیستیانه‌ی هه‌یه بۆ ژن، به‌ڵام فێمێنیستێك دواجار له‌دیدی ڕه‌خنه‌ییه‌وه ده‌توانین به شانۆی ژن ناوی به‌رین، كه فێمێنیست بوونی له‌ڕێگه‌ی گرفته‌كانی ژنه، به‌ڵام ئه‌م شانۆیه نه‌یتوانیوه گۆڕان له پێكهاته‌ی گوتاری نمایش بخوڵقێنێت، هه‌رچه‌نده هه‌وڵه‌كانی ئه‌و به‌ڕاده‌یه‌ك زه‌مینه‌ی بۆ ئه‌و شانۆیه خوڵقاندووه، به‌ڵام زه‌مینه‌یه‌ك پێویستی به گۆڕان له دیمه‌نه شانۆییه‌كه‌و له گوتاری نمایش هه‌یه. (13)\nله‌لایه‌كیتر تیپی شانۆی ئه‌زمونگه‌ری كوردی به‌هه‌وڵه‌كانی له نمایشه‌كانی (رۆژی سێیه‌م له چاوه‌روانی گۆدۆ، له‌چاوه‌روانی سیامه‌ند) توانیویه‌تی دوو هه‌وڵی شانۆی ژن به‌رجه‌سته بكات، وه‌ك دوو بنیاتی ژێرخان بۆ شانۆی فێمێنیستی لێیه‌وه بڕوانین، له نمایشی (رۆژی سێیه‌م له چاوه‌روانی گۆدۆ) دا ده‌رهێنه‌ر شه‌ماڵ عومه‌ر جگه له‌وه‌ی چه‌مكی چاوه‌روانی درێژكردۆته‌وه له‌ناو تێكستی بیكت ناوی بردووه به رۆژی سێیه‌م به‌واتای چاوه‌ڕوانیه‌كه له‌دوای تێكستی بیكته‌وه، ئه‌وه‌ش حاله‌تێكی هه‌ره‌مه‌كی نه‌بووه، به‌ڵكو به‌ره‌نجامی گه‌ڕان و پرۆژه‌یه‌كی ئه‌زموونكاری بووه كه “سه‌ره‌تا له داڕشته‌و پێكهاته هونه‌رییه‌كه‌یدا شوێن وه‌ك پانتاییه فراوانه‌كه‌ی لای بیكیت نه‌ماوه‌ته‌وه، به‌ڵكو تێكیشكاندووه‌و پڕۆسه‌كه‌ی له شوێنێكی پانتایی ته‌سكی دوو مه‌تر چوارگۆشه‌دا به‌رجه‌سته كردووه” (14)\nله‌لایه‌كیتر چاوه‌ڕوانیكه‌ران بریتین له دوو ژن، خه‌می مرۆڤبوون چیتر له پیاو به‌رجه‌سته نابێت، به‌ڵكو له‌ژندا به‌رجه‌سته بووه ئه‌وه‌ش گۆڕینه له‌و عه‌قڵیه‌تی نێرسالاریه‌ی ناو گوتاری شانۆییمان.\nهه‌روه‌ها شانۆگه‌ری (له‌چاوه‌ڕوانی سیامه‌ند) ده‌كرێت به درێژه‌ی ئه‌م هه‌وڵه دابنرێت، چونكه دیدی چاوه‌ڕوانی ئه‌مجاره له‌ناو دوو ژنی كوردی نه‌ك وه‌ك خودی كاره‌كته‌ر، به‌ڵكو وه‌كو خودی ژنی كوردیی به‌رجه‌سته ده‌بێت ئه‌و به‌رجه‌سته بوونه له‌م نمایشه بۆته هۆی ئه‌وه‌ی وه‌ك هه‌وڵێك بۆ ژێرخانو سه‌ره‌تای شانۆی فێمێنیستی كوردی لێی بڕوانین “ئه‌وان دوو جه‌سته‌ن له‌ناو ده‌روونی یه‌ك بووندا، له‌هه‌ندێ ساتدا كه یه‌كێكیان جیاواز له‌وه‌یتر نواندن ده‌كات، خۆمان له‌به‌رامبه‌ر ده‌روونێكی به‌شكراو ده‌بینینه‌وه له‌نێوان حاله‌تی چاوه‌ڕوانی و حاله‌تی نائاماده‌بوون، ئا ئه‌وه سیامه‌نده ده‌گوازرێته‌وه له زمانی جه‌سته‌ی كاركه‌ر بۆ پێكهاته‌یی ئاماژه‌كاری ده‌وڵه‌مه‌ند به‌ده‌لاله‌ت، به‌و په‌ڕی هێزه‌وه ئاگایی ده‌گه‌ڕێنێته‌وه، ئه‌و خاوه‌ن توانای ئه‌ویتره، ئاماده‌نه‌بوونی ئاماده‌بوونێكی كاریگه‌ره له‌دوو جه‌سته‌كه‌دا” (15)\nئه‌زموونی نووسینی ده‌قی شانۆیی له‌لای هه‌ریه‌كه له (حه‌مه كه‌ریم هه‌ورامی، ته‌ڵعه‌ت سامان، مه‌هدی ئومێد، ئه‌حمه‌د سالار) ژن تیایدا كاره‌كته‌رێكی چالاكه، به‌ڵام ژنێك نیه خه‌ونی گۆڕینی دنیاو هێزێكی ئاماده بێت وه‌ك جه‌سته‌یه‌كی مرۆیی، به‌ڵكو هه‌میشه جه‌سته‌یه‌كی به په‌راوێزكراوه یا قوربانیه‌كه ده‌بێت له‌پێناو پاكی وڕاستگۆیی ژیانی خۆی ببه‌خشێت، وه‌ك له‌لای ته‌ڵعه‌ت سامان له (شاری ئه‌وین) دا ده‌یبینین كه هه‌مان ڕوانین ده‌سه‌پێته‌وه سه‌ر شانۆگه‌ریه‌كانی (وه‌لی دێوانه‌وشه‌م، محه‌مه‌د وسێوێ، لاس و خه‌زال، سورمێ خان ) یاخود له‌لای حه‌مه كه‌ریم هه‌ورامی له (خانزادێكیتر) ژن له‌ناو خه‌ون ودیدی بۆ ژیان دید و عه‌قڵیه‌تێكی نێرینه‌یی ده‌یخنكێنێت.\nله ئه‌زموونی ئه‌حمه‌د سالار ئاماده‌بوونی ژن ئاماده‌بوونی چه‌مكی مه‌جازه بۆ ڕاستگۆیی ونیشتمانپه‌روه‌ری، ته‌نانه‌ت كاره‌كته‌ره‌كانی وه‌كو سه‌لماو حه‌بیبه‌و ژنه‌كانیتریش یاخی بوون و ده‌سه‌ڵاتیان به‌نده به‌و دیده پاكیزه‌ییه‌وه، به‌بێ ئه‌وه‌ی پرسیار له‌وه بكرێت ئاخۆ پاكیزه‌یی بوونی هه‌یه؟ ئایا پیاو خۆی پاكیزه‌یه تاداوا له‌ژن بكات پاكیزه بێت؟\nئه‌و ده‌مه‌ی ڕووبه‌رووی ئه‌و پرسیارانه ده‌بینه‌وه ده‌گه‌ینه ئه‌و تێگه‌یشتنه‌ی بزووتنه‌وه‌ی شانۆیی ئێمه چونكه بزووتنه‌وه‌یه‌ك بووه وابه‌سته‌ی عه‌قڵیه‌تی كۆمه‌ڵایه‌تیمان بووه، بۆیه نه‌یتوانیووه له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و وێنه‌یه‌ی كۆمه‌ڵگا بۆ ژن خوێندنه‌وه‌یه‌كی ئه‌لته‌رناتیڤ وجیاوازی هه‌بێت، به‌واتای شانۆكه‌مان زاده‌ی به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی هه‌مان وێنه‌ی ناو كۆمه‌ڵگا بووه نه‌وه‌كو تێكشكاندنی دیدی باوی كۆمه‌ڵایه‌تی وبنیاتنانه‌وه‌ی له ئاگایی كۆمه‌ڵگا، ئه‌وه‌ش وایكردووه ژن هه‌موو تواناكانی بتوێنێته‌وه له‌ناو گوتاری پیاوبوون و ببێته په‌راوێزی ئه‌و گوتاره، بۆیه ئه‌وه بۆته دۆخێكی سرووشتی بۆ ده‌رهێنه‌رانی شانۆ كه بیر له‌وه نه‌كه‌نه‌وه له نمایشی شانۆییدا به‌دژی ڕه‌گه‌زی عه‌قڵیه‌تی نێرینه‌یی كار بكه‌ن.\nهه‌ر بۆیه ئه‌و ده‌مه‌ی ده‌چینه‌وه سه‌ر تێكسته نووسراوه‌كانی وه‌كو ده‌ق و ڕه‌خنه ده‌بینین هه‌موو ئه‌و هه‌وڵانه‌ی توانیویانه زه‌مینه بۆ شانۆیه‌كی فێمێنیستی بنیات بنێن پیاوه‌كان نه‌بوونه، به‌ڵكو ئه‌وه ژنه‌كان بوونه خانمانی شانۆكار خۆیان ئیشیان له‌سه‌ر ئه‌و شانۆیه كردووه، بۆئه‌وه‌ی ژێرخانێك بۆ شانۆیه‌كی فێمێنیستی بێننه بوون، به‌تایبه‌ت له شانۆی مۆنۆدرامادا كه دواتر دێینه سه‌ری، به‌ڵام ده‌رهێنه‌ر ئیحسان عوسمان ئه‌و تێگه‌یشتنه بۆ شانۆی فێمێنیستی كوردیی تێكده‌شكێنێت.\nئه‌گه‌ر شانۆگه‌ری (ماڵی به‌رنادا ئه‌لبا) ی لۆركا ببێته زه‌مینه‌و ده‌روازه‌ی ده‌رهێنه‌ران و نووسه‌رانی شانۆی فێمێنیستی، ته‌نانه‌ت نوسه‌ری عیراقی عه‌بدولستار ناسر كاتێ شانۆگه‌ری (كۆماری قه‌یره‌كان) ده‌نووسێت ده‌بینین له‌ڕووی فه‌زاو ئه‌تمۆسفێری گشتی ئه‌م شانۆگه‌ریه گه‌ڕانه‌وه‌یه‌كی ناڕاسته‌وخۆیه بۆ ژنانی لۆركا له‌ماڵه‌كه‌ی ئه‌لبا، بۆیه ئیحسان عوسمان ده‌بێته یه‌كێك له‌و ده‌رهێنه‌رانه‌ی ڕووبه‌رووی ئه‌و تێكسته ده‌بێته‌وه، هه‌ڵبه‌ت به‌ر له‌ویش ده‌رهێنه‌ری تر ئه‌شێت كاری تیا كردبێت، به‌ڵام دیدی ئه‌و بۆ ئه‌و تێكسته به‌ر له‌هه‌ر شتێك هه‌ولێكی بوێرانه‌یه، چونكه به‌جه‌سته‌ی ناكوردیی رووبه‌رووی بینه‌ری كورد ده‌بێته‌وه، دواتر به‌ته‌نیا گرفتێكی ڕه‌گه‌زی خه‌می نمایش نیه، به‌قه‌د ئه‌وه‌ی له‌پرۆسه‌یه‌كی ئه‌ركیۆلۆژیه‌وه جه‌سته ده‌بێته ڕووبه‌ری ئاماده‌ی ناو نمایش كه ئێمه لێره‌دا ناوی ده‌به‌ین به سه‌مایه‌ك بۆ ئه‌ركیۆلۆژیای تێكست.\nسه‌مای ئه‌ركیۆلۆژیای تێكست له ماڵی به‌رنادا ئه‌لبا\nبه‌رنادا دوای مردنی هاوسه‌ره‌كه‌ی و بێوه‌ژن بوونی پرسه‌یه‌كی هه‌شت ساڵی داده‌نێت كه ده‌بێت كچه‌كانیشی پابه‌ندی سرووتی ئه‌و پرسه‌یه بن، ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ی شانۆگه‌ری (ماڵی به‌رنادا ئه‌لبای) ی شاعیری ئیسپانی لۆركا له‌دیدی ده‌رهێنه‌ری كورد ئیحسان عوسمان وكۆمه‌ڵه ئه‌كته‌رێكی ئه‌ڵمانی ده‌بێته قه‌سیده‌یه‌كی سه‌ما ئامێزی كولتوریی كه جه‌سته له‌ودیو ووشه‌وه ده‌یه‌وێت مانایه‌كی فراوانتر به بۆشایی شانۆ ببه‌خشێت.\nئه‌وه پرۆسه‌یه‌كه بۆ له‌دایكبوونی شیعریی پانتایی.. ژنه‌كانی ماڵی به‌رنادا ئه‌لبا گه‌مه ده‌كه‌ن.. گۆرانی ده‌ڵێن.. سه‌ما ده‌كه‌ن و مۆسیقا ده‌ژه‌نن، به‌ڵام له‌ناو سرووتێكی خه‌مگیندا سرووتێك كه ئه‌وان به‌سه‌ر خۆیاندا نه‌سه‌پاندووه، به‌ڵكو خاتوو برنادای بێوه‌ژن سه‌پاندوویه‌تی، له‌فه‌زایه‌كی بچووكراوه كه مه‌به‌ستی ده‌رهێنه‌ره ڕووداوه‌كان له ماڵێكی خنكێنراو به‌رجه‌سته بكه‌ن.\nئه‌گه‌رچی له‌ڕووی جوانكاریه‌وه ئه‌و جۆره فه‌زایه جۆرێك له كوشتن بۆ به‌های بۆشایی بنیات ده‌نێت، به‌ڵام له ڕووی فیكریه‌وه ئه‌و حاله‌تی خنكانه به‌رجه‌سته ده‌كات كه زه‌مه‌نی نووسینی تێكسته‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سیه‌كانی سه‌ده‌ی بیسته‌م ئه‌وده‌مه‌ی فرانكۆی خوێنرێژی ئیسپانیا حوكمی ده‌كرد، ئه‌و فه‌زایه جۆره ده‌سه‌ڵاتێكی فیكریه بۆ حاله‌تی خنكانی ئه‌و خوێنرێژه كه نه‌ك فرانكۆ، به‌ڵكو فرانكۆییه‌كان هه‌میشه هۆكاری بێوه‌ژن بوونی برناداكانن.\nده‌رهێنه‌ر ده‌قی نووسراو له‌ڕێگه‌ی سه‌مای یه‌ك له كیژه‌كانه‌وه ده‌كاته پرۆسه‌یه‌كی ئه‌ركیۆلۆژی تاوه‌كو ئێمه به‌ره‌و میتا زمانی نووسراو به‌رێت، بۆ ئه‌وه‌ی ده‌یالۆگ نه‌بێت به گرفت بۆیه جه‌سته‌ی سه‌مازان ده‌بێته ئه‌یقونه‌یه‌كی زمانه‌وانی بۆ ئه‌وه‌ی شوناسی كاره‌كته‌ره‌كان بناسین ئه‌و سه‌مایه‌ی سه‌ره‌تا ئه‌وه‌مان بۆ ده‌خاته ڕوو ژنه‌كانی ئه‌و ماڵه له دیواره‌كان بێزارو له‌په‌یوه‌ندیان به‌یه‌كتری تووشی دڵه‌ڕاوكه‌و ترس له ڕه‌گه‌زی خودگه‌رێتی بوونه‌ته‌وه، بۆیه ئه‌و پیاوه‌ی بێته ئه‌و ماڵه هه‌ریه‌كه‌یان خه‌ونی گه‌یشتن به‌و پیاوه ده‌بینێت پیاوێك كه تا كۆتایی نایه‌ت.\nهاتن یه‌كێكه له گه‌وره‌ترین حه‌رامه‌كانی ناو ماڵ ماڵێك كه سیستمی تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه پۆشینی پۆشاكیش ده‌چێته‌وه ناو ئه‌و سیستمه بۆیه ململانێكه له‌م نمایشه‌دا له‌نێوان پۆشاكی سپی و ڕه‌شه، به‌رنادا خوازیاری ئه‌وه‌یه ئه‌وان هه‌میشه جلی ڕه‌ش بپۆشن، چونكه ده‌توانن به‌م شێوه‌یه ژنبوونی خۆیان بشارنه‌وه، له‌كاتێكدا كچه‌كان خوازیاری ڕه‌نگی سپین ئه‌و ڕه‌نگه‌ی شه‌وانه به‌دزی به‌رناداوه ده‌یپۆشن به‌خه‌ونی گه‌یشتن به داهاتوو.\nوه‌ستان له‌به‌رده‌م په‌نجه‌ره‌كان شووره‌ییه‌كه كه شوناسی ماڵ ده‌شێوێنێت، به‌ڵام بۆ كیژه‌كان ئه‌وه سه‌ره‌تای یاخی بوونه بۆ دنیایه‌كیتر دنیایه‌ك كه كۆتایی هاتنی زه‌بروزه‌نگی ماڵ بێت، ئه‌و زه‌برو زه‌نگه‌ی له‌وێنه‌ی شكاندنی هه‌ڕه‌می نێرایه‌تی ئه‌لبا به شكاندنی گۆچانه‌كه‌ی ته‌واو ده‌بێت ئه‌و ده‌مه‌ی سیستمی یاخی بوون له ماڵ ده‌گاته ئاستێك یه‌ك له كیژه‌كان كه نه‌سیستمی خواردن و نه پۆشاك و نه‌حه‌رامكردنی روانین له په‌نجه‌ره‌و نه ڕێگادان به‌و پیاوه‌ی بێته ماڵ واده‌كات توڕه‌بوونه‌كانی به شكاندنی گۆچانه‌كه‌ی به‌ر نادا ته‌واو بكات، له‌ڕاستیدا ئه‌وه به‌هێزترین ده‌لاله‌تی ئه‌و نمایشه‌یه كه شكاندنی گۆچان وه‌ستانه به‌ڕووی سیستمی كۆنترۆلكراوی نێرینه‌یی كه به‌رنادا ئه‌و وێنه تۆقێنه‌ره‌ی گواستۆته‌وه بۆ خۆی.\nشكاندنی گۆچان كۆتایی هێنانه به ده‌سه‌ڵاتی ڕه‌مزی به‌وه‌ی ماڵ سه‌ره‌نجام ئه‌و ده‌سه‌ڵاته وون ده‌كات وبه‌و وونبوونه‌ش مه‌رگی باوك له‌ناو رۆحی دایكدا به‌رجه‌سته نابێته‌وه هێنده‌ی به مردنی باوك مانا ڕه‌مزیه‌كانی نێرینه‌یی كۆتاییان هاتووه، مانایه‌ك چوونه ده‌ره‌وه‌ی دایك و ته‌قه‌كردن بۆ ده‌ره‌وه له‌ڕاستیدا ڕاوه‌دونانی پیاوی ده‌وروبه‌ری ماڵ نیه تاوه‌كو له ماڵ دووری بخاته‌وه هێنده‌ی ووریاكردنه‌وه‌ی ده‌ره‌وه‌یه به‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ماڵ تێكشكاو كیژه‌كان گۆچانیان شكاند.\nئه‌و پرۆسه ئه‌ركیۆلۆژیه به‌ناو تێكستی لۆركا دیدێكی شاعیریانه‌ی سه‌ما ئامێزی ئیحسان عوسمانه بۆ ناو فانتازیای زمانێكی فره كولتوریی كه گۆرانیه‌كان وه‌ك جه‌سته‌ی ژنه‌كان هه‌ڵگری خاسیه‌تی كولتوریین ئه‌وه شوناسێكی ده‌ست نیشان كراو نه‌بوو هێنده‌ی پرۆسه‌یه‌كی مرۆڤدۆستی بوو كه هه‌موومانی له‌ساتی نمایش كۆكرده‌وه له‌پێناو یه‌كه‌یه‌كی خۆشنودی رۆح و پرۆسه‌یه‌ك بوو بۆ ڕزگاربوونمان له كۆت و ده‌مامكه‌كانی سه‌ر رووخسارمان.\nمۆنۆدراما مه‌نه‌لۆژێك بۆ شوناسی ژنبوون\nشانۆی مۆنۆدرامی شانۆیه‌كه تاكه ئه‌كته‌رێك هه‌ڵده‌ستی َ به نواندن مێژووی ئه‌م شانۆیه وه‌كو سه‌رهه‌ڵدان ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ مێژووی له‌دایكبوونی شانۆ ئه‌و ده‌مه‌ی تیسپیس به گالیسكه‌یه‌كه‌وه نواندنه‌كانی پێشكه‌ش ده‌كرد، به‌ڵام وه‌كو مانا فه‌رهه‌نگیه‌كه‌ی ئه‌م شانۆیه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ هه‌وڵه‌كانی ئه‌كته‌ری ئه‌ڵمانی جۆهان براندیز.\nئاشنابوونی بزووتنه‌وه‌ی شانۆی ئێمه به‌م شانۆیه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌ره‌تای حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی بیسته‌م ئه‌و ده‌مه‌ی شانۆگه‌ری (زیانی توتن) ودواتریش (گۆرانی چایكا) ی چیخۆف نمایشكراوه، به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌م شانۆیه مه‌نه‌لۆژێكی درێژه تیایدا ئه‌كته‌ر ده‌كه‌وێته ناو یاده‌وه‌ری و گێڕانه‌وه‌كان و نواندنی دیمه‌نه‌كان بۆیه ئه‌گه‌ر له ڕوانگه‌ی ڕه‌خنه‌ی فێمێنیستانه‌وه سه‌یری بكه‌ین ده‌بێت بڵێین شانۆیه‌كه ده‌بێته به‌سێنتراڵكردنی گوتاری نێربوون.\nئه‌و گوتاری نێربوونه له‌ڕێگه‌ی ئه‌كته‌رانی پیاو نوێنه‌رایه‌تی كراوه، ئێمه ئه‌كته‌رێكی ژن نابینین تا ناوه‌ڕاستی هه‌شتاكان ئه‌و سێنته‌ره له پیاو وه‌ربگرێته‌وه، تا ئه‌و ده‌مه‌ی گه‌زیزه عومه‌ر شانۆگه‌ری (سروودێكی خۆشه‌ویستی) نمایش ده‌كات، ئه‌م نمایشه یه‌كه‌م هه‌وڵی ژنی كورده له مۆنۆدرامادا، كه ده‌بێته چوونه ژووره‌وه له دنیایه‌ك كه شوناسی ژنبوون بخاته ژێر پرسیاره‌وه، هه‌ڵبه‌ت ئه‌و سه‌ره‌تایه نابێته بیركردنه‌وه له شانۆیه‌كی فێمێنیستی هێنده‌ی ئاماده‌بوونی ژنی شانۆكاره له مۆنۆدرامادا بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێ ژنبوون بێنێته ده‌نگ.\nبۆیه ئه‌گه‌ر بگه‌ڕێینه‌وه بۆ ناو ئه‌و تێكسته‌ی جان كۆكتۆ كه گه‌زیزه بۆ نمایشه‌كه‌ی ئاماده‌كردووه ده‌بینین مه‌سه‌له‌كه په‌یوه‌ست نیه به گوتاری فێمێنیستیه‌وه هێنده‌ی په‌یوه‌سته به گوتارێكی مرۆییه‌وه كه كێشه‌ی ژنیش وه‌ك به‌شێك له‌و گوتاره سه‌یر ده‌كاته‌وه، بۆیه ژن له شوێندا كه ژووره واته دنیای گۆشه‌گیریی وهه‌وڵدان بۆ په‌یوه‌ندیكردن به دنیا له‌ڕێگه‌ی زه‌نگی ته‌له‌فۆنه‌وه، چونكه ئه‌و زه‌نگه له‌پێناو ڕزگاربوونه له شوێن، بۆیه ئه‌و سه‌ره‌تایه ده‌بێته به‌دواندنی په‌راوێزبوونی ژن له‌دنیای ئێمه‌دا، په‌راوێزێك هه‌میشه پێویستی به موعجیزه‌یه‌كه ڕوو بدات.\nسه‌ره‌تای ئه‌و نمایشه ده‌بێته پڕۆژه‌یه‌ك تاوه‌كو گه‌شه‌ی پێ بدرێت و له‌وه ده‌ربكرێت كه ته‌نیا وه‌ك كێشه‌یه‌كی مرۆیی سه‌یر بكرێت، به‌واتای چۆن ژنبوون ده‌بێته ده‌نگێك له‌شانۆدا كه ده‌نگی ئه‌و ژنه ده‌نگی تاكێكی ناو كۆمه‌ڵگایه كه به‌رده‌وام ڕووبه‌رووی تراژیدیای خودگه‌رێتی خۆی ده‌بێته‌وه ئه‌وه‌ش له‌شانۆگه‌ری (دارتووه‌كه) ده‌بێته ته‌وه‌ری سه‌ره‌كی ئه‌و تێگه‌یشتنه نه‌ك ته‌نیا وه‌ك كێشه‌ی ژن، كه ئه‌وه بۆ خۆی ئیشكالیه‌ته، به‌ڵكو وه‌ك شانۆش، چونكه زۆرجار به‌هۆی كێشه‌ی ژنبوونه‌وه گوتاره شانۆییه‌كه ده‌خنكێنرێت، به‌ڵام گه‌زیزه له‌م نمایشه‌دا به‌ته‌نیا ژن نابێته گرفتی هێنده‌ی بونیاده پێكهاتووه‌كانی نمایشی شانۆیی به كێشه‌ی سه‌ره‌كی خۆی ئه‌زانێت ” توانیبووی له‌تیئۆره‌كانی (ئه‌دۆلف ئه‌پیا) ی سویسری نزیك ببێته‌وه، به‌تایبه‌تیش له‌ڕووی به‌كارهێنانی ناته‌با وگوزارشت ئامێزی ڕووناكیه‌وه. ئه‌مه‌ش به‌ئاشكرا سیمایه‌كی به‌رزو قه‌شه‌نگی به نمایشه‌كه به‌خشیبوو” (16)\nلێره‌دا كه ده‌گه‌ڕێینه‌وه سه‌ر تێكستی شانۆگه‌ریه‌كه‌و ووتاره ره‌خنه‌ییه‌كانی له‌باره‌ی ئه‌م نمایشه ئه‌وه‌مان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت كه له‌لای گه‌زیزه چه‌مكی گوتار له (دارتووه‌كه) دا دوو وێنه له‌نێوان ژیان ومردن له‌شوێن بنیات ده‌نێت، هیوا كۆرپه‌كه‌ی دایك مردنی یه‌كسان بۆته‌وه به ژیانی دارتووه‌كه، ئه‌وه‌ش درك كردنه به چه‌مكی قوربانی له ماڵ، كه ماڵ له‌ده‌ره‌وه‌ی ره‌هه‌نده كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كه‌یه‌وه ڕه‌هه‌ندێكی مرۆیی هه‌یه، ئه‌و ڕه‌هه‌نده‌یه وا ده‌كات جه‌سته “له پڕۆسه‌یه‌كی دۆنادۆنیه له‌نێوان ژیان وخاك، ژن (جه‌سته‌ی دایك) ده‌بێته‌وه به جه‌سته‌ی خاك، ئه‌وه مێژووی كۆست كه‌وتن وگۆشه‌گیربوونی جه‌سته‌یه، كه نێره‌كان ده‌كوژرێن ومێیه‌كان ته‌نیا ده‌مێننه‌وه، ئه‌وه‌ش له‌ڕوویه‌كدا ڕووخساری ڕاسته‌قینه‌ی شانۆیه” (17) ئه‌و ڕووبه‌ره بۆ جه‌سته پانتایی حه‌رامی سێكس نیه، هێنده‌ی فڕێدانی ده‌مامكه‌كانی سه‌ر جه‌سته‌یه.. جه‌سته‌یه‌ك ناتوانێت ده‌ستبه‌رداری ئه‌و حاله‌ته دۆنادۆنیه‌ی خۆی ببێت.\nله‌ده‌ره‌وه‌ی بابه‌تی تێكسته‌وه گه‌زیزه به‌هۆی ئه‌و توانایه‌ی له‌نواندن هه‌یه‌تی ده‌توانێ حاله‌تێك له‌سه‌رسامی بنیات بنێت كه به‌ره‌نجامی گوتاری نێره‌ره وه‌ك ئاماژه‌یه‌كی ناو نواندن كه ئه‌و سه‌رسامی نیه به جه‌سته بۆ خاڵی بوونه‌وه هێنده‌ی خوڵقاندنی كاریگه‌ریه له‌لای وه‌رگر ” نایشارمه‌وه كه ئه‌كته‌ره‌كه مایه‌ی سه‌رسورمانی منه چ له رووی سایكولۆژییه‌وه یان جه‌سته‌ییه‌وه ئه‌و یه‌كێكه له‌و ئه‌كته‌ره ده‌گمه‌نانه‌ی كه ده‌زانێت گه‌ر شانۆ له زمانی جه‌سته داماڵرێت دوچاری گرفت ده‌بێته‌وه” (18)\nئه‌گه‌ر گه‌زیزه ده‌رگایه‌كی به‌م دوو ئه‌زموونه كرده‌وه ئه‌وا تاساته‌وه‌ختی هه‌نووكه‌شمان ئێمه نه‌مانتوانیووه له‌ڕێگه‌ی ئه‌م شانۆیه‌وه ئه‌زموونێكی تایبه‌تمه‌ندمان هه‌بێت له شانۆی فێمێنیستی، هه‌ڵبه‌ت مه‌به‌ستمان له تایبه‌تمه‌ندی بوونی شانۆیه‌كی سه‌ربه‌خۆ نیه، به‌قه‌د ئه‌وه‌ی بوونی ئاراسته‌یه‌كی ئه‌زموونكاریانه‌یه له‌ناو ئه‌زموونی شانۆكاری كورد بۆ شانۆی فێمێنیستی، هه‌وڵه‌كان ته‌واو ده‌گمه‌ن و سست به‌ڕێوه ده‌چن، كه چه‌ند ژنێكی شانۆكار ویستویانه كار بۆ ئه‌و شانۆیه بكه‌ن، ئه‌وانیش میدیا ره‌ئوف له (خوێنی رۆژهه‌ڵاتی) و ته‌لار هیرانی له (ژنه‌كه‌ی ئه‌و ماڵه) و فرمێسك مسته‌فا له (تارمایی ژنێك)، هه‌ریه‌ك له‌م هه‌وڵانه ویستویه‌تی له‌ڕێگه‌ی مۆنۆدراماوه پرسیاره‌كانی ژنبوون بباته ناو پرسیاره‌كانی شانۆ، بۆ ئه‌وه‌ش كه‌ره‌سته‌كانی ده‌ربڕین بریتی بووه له جه‌سته‌ی من له‌ناو ماڵدا، كه ئه‌وه یه‌ك وێنه‌ی ڕه‌های به نمایشه‌كان به‌خشیووه‌و له‌ناو ئه‌و وێنه‌یه‌وه گرفته‌كان خراوه‌ته ڕوو، بۆیه نمایشه‌كان بریتین له گرفتی ژن له شوێن كه ماڵه.\nله‌م ڕوانگه‌یه‌وه كه كێشه‌كانی ژنی كوردی وابه‌سته‌ی ساته‌وه‌ختی گه‌شه‌سه‌ندنی ئه‌و ڕه‌گه‌زه‌یه كه ماڵ له‌ڕێگه‌ی كولتوری نێرینه‌ییه‌وه په‌روه‌رده‌ی ده‌كات وده‌یهێنێته ناو دامه‌زراوه كۆمه‌ڵایه‌تی و په‌وه‌رده‌ییه‌كانه‌وه.\nمیدیا ره‌ئوف له (خوێنی ڕۆژهه‌ڵاتی) شكستی شوناسی ژنبوون ده‌خاته ژێر گومان ویاخی بوون وپرسیاری ئه‌خلاقی له ماڵ ده‌كاته ته‌وه‌ری نمایشه‌كه‌ی، به‌وه‌ی ئه‌و هۆكارانه چین كه یاخی بوون له ماڵ ده‌خوڵقێنن، هه‌ڵبه‌ت ئه‌م نمایشه به بوێریه‌كی زۆره‌وه ڕووبه‌رووی ده‌سه‌ڵاتی نێرسالاری ده‌بێته‌وه، چ به‌هۆی ئه‌و تێگه‌یشتنه فیكریه‌ی نووسه‌ری تێكسته‌كه (ته‌ڵال نه‌سره‌دین) و چ به‌هۆی ئه‌و دیدو ئاگاییه شانۆییه‌ی ده‌رهێنه‌ری یه‌كه‌می ئه‌و نمایشه (هادی ئه‌لمه‌هدی) هه‌ڵبه‌ت ئه‌و ده‌رهێنه‌ره به‌هۆی نووسین وتوێژینه‌وه‌كانیه‌وه درك به گرنگی ئه‌و گوتاره فێمێنیستیه ده‌كات له شانۆدا، ئاشنابوونیشی به بزووتنه‌وه شانۆییه‌كه‌مان هۆكارێكیتری ئه‌و ئاگاییه شانۆییه، بۆیه له هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی بیسته‌م ئه‌زموونێكی ده‌قئاوێزانی به‌رهه‌مهێناوه به ناوی (ده‌ریا) كه له‌نواندن و ده‌رهێنانی میدیا ره‌ئوف بووه، ئه‌زموونێك به یه‌كه‌م هه‌وڵی ده‌قئاوێزان له بزووتنه‌وه‌ی شانۆی كوردی داده‌نرێت.\nلێره‌دا ئێمه له‌به‌رده‌می شانۆكارێكی وه‌كو میدیا ره‌ئوف و هادی ئه‌لمه‌هدی ڕووبه‌رووی دوو ئه‌زموونی فێمێنیستی ده‌بینه‌وه، ئه‌گه‌رچی ئه‌و نمایشه‌ی ئێمه بینیمان (خوێنی رۆژهه‌ڵاتی) له ده‌رهێنانی هادی ئه‌لمه‌هدی نه‌بوو، به‌ڵكو ئه‌مجاره‌یان له ده‌رهێنانی حه‌یده‌ر ئه‌بو حه‌یده‌ر بوو، به‌ڵام هه‌ر هه‌مان تێكست و بوونی میدیا ره‌ئوف بووه له نمایشه‌كه‌دا، بۆیه ده‌بێت لێره‌دا ئه‌وه به‌هه‌ند وه‌ربگیرێت كه ئه‌وه هادی بووه له‌پشت تواناكانی میدیا یا به مانایه‌كی تر ئه‌وه پرۆژه‌یه‌كی هاوبه‌شی تری ئه‌و دوو داهێنه‌ره شانۆییه‌مان بووه كه (خوێنی رۆژهه‌ڵاتی) به‌رهه‌م هێناوه.\nئه‌گه‌ر بگه‌ڕێینه‌وه بۆ تێكستی (ده‌ریا) ده‌بینین ده‌نگێكه له‌دژی ده‌سه‌ڵاتی (شانۆكاری نێرینه) ئه‌وه بۆخۆی هه‌وڵێكه به‌دژی به سێنتراڵكردنی ده‌سه‌ڵاتی نێرینه‌یی له شانۆدا، كه ژنی شانۆكار تواناكانی به‌لاڕێدا ده‌بردرێت له‌پێناو غه‌ریزه‌ی نێرایه‌تی، شاربوون وه‌ك خه‌سڵه‌تێكی تازه‌گه‌ری ئه‌خلاقی مرۆیی ئه‌دۆڕێنێت، ئه‌وه‌ش له جه‌وهه‌ردا ڕه‌خنه‌یه له عه‌قڵیه‌تی مۆدێرنیتی كه به‌ره‌نجامی هاتنه بوونی فیكری فێمێنیستیه.\nئه‌و ڕه‌خنه‌گرتنه له (خوێنی ڕۆژهه‌ڵاتی) به تێڕوانینێكی قووڵتر ده‌رده‌كه‌وێته‌وه، كورسی له ماڵدا كه ڕه‌مزه بۆ ده‌سه‌ڵاتی پیاو ئه‌و ده‌سه‌ڵاته ده‌كه‌وێته ژێر هه‌ڕه‌شه‌ی پرسیاره ئه‌خلاقیه‌كانی ماڵ، ستراتیژی پرسیار هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی مانا مه‌جازیه‌كانی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سێنته‌ری گوتاری پیاوبوونه، ئه‌وه‌ش میدیا ره‌ئوف له‌ستراتیژی پرسیاره‌وه ده‌یگۆڕێت به‌ره‌و ستراتیژی فێمێنیزم له شانۆدا كه ده‌شێت بۆ ئه‌و شانۆكاره ببێت به پرۆژه‌یه‌كی ستراتیژی وه‌ك چۆن له‌هه‌وڵێكیتریدا به زمانی دانیماركی له نمایشی (ئه‌و ئاوایه) پرسیاری ژنی په‌ناهه‌نده‌یی له ژیان ده‌بێته په‌یوه‌ندیی نێوان ماتریاله‌كان و مرۆڤه‌كان، ترس له هاوڵاتیانی نیشتیمان بۆ مرۆڤی تاراوگه هێنده ترسێكی سایكۆلۆژیه كه تاراوگه نشین ده‌گه‌یه‌نێته ئه‌و باوه‌ڕه‌ی پێلاوه‌كانی له مرۆڤه‌كان به ئه‌مه‌كترن، ئه‌و حاله‌ته وجودیه ژن له نمایشی (ئه‌و ئاوایه) ڕووبه‌رووی ده‌بێته‌وه، ده‌نگی فێمێنیستێكی تووڕه‌یه، كه پێلاوه‌كانی نه‌مر ده‌كات له‌ڕێگه‌ی هه‌ڵواسینی له‌ناو چوارچێوه‌ی تابلۆیه‌ك.\nكه‌چی فرمێسك مسته‌فا له شانۆگه‌ری (تارمایی ژنێك) گرفتی ژنبوون له پرسیارێكی كۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه ناگوازێته‌وه بۆ زمانێكی شانۆیی له‌ڕێگه‌ی به‌دواندنی ماتریاله‌كانی شانۆ، هه‌ڵبه‌ت له‌ڕووی بابه‌ته‌وه نمایشه‌كه ڕووبه‌رووی بابه‌تێكی هه‌ستیارو گرنگ بۆته‌وه، به‌ڵام كێشه‌ی سه‌ره‌كی ئه‌م شانۆیه ئه‌وه‌یه كه ئه‌كته‌ره‌كه هه‌ر خۆشی ده‌رهێنه‌ره، ئه‌وه‌ش وای كردووه هه‌میشه چاودێر بێت به‌سه‌ر جوله‌و ڕیتمی كاره‌كه‌ی، كه سه‌ره‌نجام ئه‌و حاله‌ته زیانی له نواندن وده‌رهێنانداوه، چونكه ناچار بووه ته‌وزیفی ووشه بكات له پانتایی، ئه‌وه‌ش له‌سه‌ر توانای نواندن وه‌ستاوه‌ته‌وه، كه ئه‌كته‌ر ناتوانێ ڕووه‌و دنیای كاره‌كته‌ر هه‌نگاو بنێت، هێنده‌ی بیركردنه‌وه له دیدی فیكری نمایش ده‌بێته گرنگی گوتاره شانۆییه‌كه، كه ئه‌ویش كێشه‌ی ژنه، لێره‌دا ئه‌و جیاكاریه‌ی له‌سه‌ره‌تای ئه‌و توێژینه‌وه‌یه‌دا ئاماژه‌مان بۆ كرد له‌م نمایشه به ڕوونی ده‌رده‌كه‌وێت، كه ده‌بێت جیاوازی بكه‌ین له‌نێوان شانۆی ژن و شانۆی فێمێنیستی، (تارمایی ژنێك) له‌باره‌ی ژنه‌وه ده‌دوێت نووسه‌ره‌كه‌ی پیاوه ئه‌كته‌رو ده‌رهێنه‌ره‌كه‌ی یه‌كێك له ده‌نگه جدیه‌كانی هه‌شتاكانی شانۆی كوردیه خاتوو فرمێسك مسته‌فا، به‌ڵام شانۆیه‌كی فێمێنیستی نیه، شانۆی ژنه، به‌هۆی بابه‌ت و ئه‌كته‌رو ده‌رهێنه‌ره‌وه، به‌ڵام شانۆیه‌كی فێمێنیستی نیه له‌ڕووی فیكرو ده‌رهێنانه‌وه.\nهه‌ڵبه‌ت لێره‌دا ده‌توانین فرمێسك وه‌ك شانۆكارێك ناوبه‌رین كه پڕۆژه‌ی شانۆی ژنی كردووه به خولیا، چونكه له نمایشێك ده‌رچووه به‌هۆی ئه‌وه‌ی وه‌ك خۆی ده‌ڵێت “ده‌بێته سێیه‌م كاری له‌م جۆره‌م، یه‌كه‌میان نیشتمانێكی نه‌فره‌ت لێكراو، كه مۆنۆلۆگیك بوو بۆ دوعا سازم كرد. ئه‌وی دیكه‌یان چیرۆكی كچێكی وه‌نه‌وشه‌یی، له نووسینی مه‌هاباد قه‌راغی بوو، وه‌ك كارێكی پێرفۆمانس بۆ سه‌ر شانۆئاماده‌م كرد و زنجیره نمایشێكی لێ كه‌وته‌وه. له‌هه‌فته‌ی نا بۆ تووندو تیژی دژی ژناندا، له شارۆچكه‌كانی كوردستاندا نمایشم كردن. ئه‌م چالاكییه له له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی وه‌رزش و لاوانی هه‌ریمی كوردستان سازدرابوو. له‌هه‌ر سێ ده‌قه‌كه‌دا، كاره‌كته‌ره‌كان، دوای مردنیان ده‌گه‌ڕێنه‌وه و ده‌مانخه‌نه ژێر به‌رپرسیاریه‌تیه‌كی گه‌وره‌وه، به‌رامبه‌ر ئه‌و تاوانه‌ی له‌مه‌ڕیان كراوه.. كۆمه‌ڵگه ڕسوا ده‌كه‌ن، بۆ من ئه‌م خاڵه زۆر گرنگه وفاكتێكه، به‌داخه‌وه نابینرێت و په‌نجه‌ی ناخرێته سه‌ر له‌دوای مردن چی ڕووده‌دات؟ گه‌رچی مردن كۆتایی هێنان بێت به خه‌ون و هیواكانمان، داخستنی مه‌له‌فی ژیانمانه، له‌هه‌مان كاتدا داخستنی مه‌له‌فی هه‌موو ڕووداوه‌كانه، كه‌به‌رامبه‌رمان ده‌كرێت و گوێ پێنه‌دان وپشتگوێ خستنێكی دیكه‌یه.. ده‌نا ڕۆژانه ئه‌م هه‌موو كوشتار و كاره‌ساتانه ڕوو ناده‌ن و دووباره‌ش نابنه‌وه، بۆ چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك ده‌بێته بابه‌تی نێو میدیاكان و دادگایه‌كی ئیفلیج و یاسایه‌كی نا كامڵ، بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر كورت، به‌دوای كیشه‌كه‌وه‌ن و دوای به چاره‌سه‌رێكی عه‌شایری چاره‌سه‌ر ده‌كرێت. ته‌واو بۆ هه‌تا هه‌تایه نه‌باسی لێ ده‌كرێته‌وه، نه چاره‌سه‌ریش ده‌كرێت.. بۆیه ئه‌مان خۆیان دێنه‌وه ژیان وباس له‌خۆیان ده‌كه‌نه‌وه. كۆمه‌ڵگه ده‌خه‌نه ژێر به‌ر پرسیاریه‌تی. بۆ منیش وه‌ك ژنه شانۆكاڕێك، ئه‌وه بچوكترین لێپرسراوه‌تیه به‌رامبه‌ر هاوڕه‌گه‌زی خۆم، له ڕیگای كاره‌كه‌مه‌وه، كه شانۆیه بیكه‌مه په‌یام و كاری له‌سه‌ر بكه‌م” (19).\nهه‌ڵبه‌ت جگه له فرمێسك ژنانی تر له‌شانۆی ژن ده‌ركه‌وتوون له‌وانه كۆمه‌ڵه نمایشێكی خانمانی شانۆكار له فێستفالی گوڵه مێخه‌ك (20) به‌ڵام چونكه ئێمه كاری بیبلۆگرافی ئه‌نجام ناده‌ین و پڕۆژه‌كه زیاتر له‌سه‌ر خوێندنه‌وه‌ی ڕه‌خنه‌یه بۆ شانۆی فێمێنیستی به گه‌ڕانه‌وه بۆ خوێندنه‌وه‌ی دیارترین هه‌وڵه‌كان، بۆیه هه‌ندێك له‌و هه‌وڵانه نابنه بابه‌تی قسه‌كردنی ئێمه، كه ده‌كرێت خوێندنه‌وه‌ی قووڵ وجیاوازیان بۆ بكرێت.\nهه‌ڵبه‌ت هه‌وڵێكیتر كه دوا هه‌وڵی قسه‌كردنی ئێمه‌یه، به‌ڵام هه‌نگاوێكی بوێرانه‌یه بۆ شانۆیه‌كی فێمێنیستی ئه‌ویش شانۆگه‌ری (ژنه‌كه‌ی ئه‌و ماڵه) یه له نووسینی داریۆفۆ و ده‌رهێنانی كارین باریستراند و نواندنی ته‌لار هیرانی بوو.\nته‌لار هیرانی له‌م نمایشه‌دا له‌فه‌زای داریۆفۆوه ده‌په‌ڕێته‌وه بۆ شانۆیه‌كی ڕاگوزه‌ر به‌هۆی مه‌شقێكی زۆره‌وه ده‌توانێ بۆ كاتی پێویست سوودی لێ ببینێت، ئه‌وه‌ش بۆ خولقاندنی په‌یوه‌ندیه له‌گه‌ڵ بینه‌ر، بۆ قسه‌كردن له پرسیاره حه‌رامه‌كان، وه‌ك گرفته‌كانی سه‌راب ئه‌و خانمه‌ی له‌به‌رده‌م هاوسه‌ره‌كه‌ی هه‌یه‌تی له كێشه‌ی ئۆرگازم و نهێنی حه‌رامه‌كانی ناو ماڵ.\nته‌لار له‌و ڕێگایه‌وه گرفتی ژنی كوردی له ڕووپۆشكردن و شاردنه‌وه به بوێریه‌كی زۆره‌وه ڕووبه‌رووی بینه‌رانی ده‌كاته‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی سه‌ر له‌نوێ بتوانێ ڕووبه‌رێكی كراوه بۆ پرسیاری تاپۆ كراو درووست بكات، ئه‌وه جگه له‌وه‌ی ئه‌و حاله‌تێك له‌نامۆبوون درووست ده‌كات له‌نێوان كاره‌كته‌ره سه‌ره‌كیه‌كه‌و كاره‌كته‌ری لێبووك كه ژنێكیتره.\nئه‌و ڕه‌هه‌نده كۆمیدیه‌ی ته‌لار به مه‌رگه‌ساتی ژنی داوه به‌ره‌نجامی ئاماده‌كردنه‌وه‌یه‌تی بۆ تێكسته‌كه‌ی داریۆفۆ چ له‌ڕێگه‌ی هه‌ڵگرتنی كاره‌كته‌ره‌كانیتره‌وه یاخود له هه‌ندێك ده‌یالۆگ كه له تێكسته‌كه‌ی نووسه‌ردا بوونی نیه، به‌ره‌نجامی حاله‌تێكی مه‌شق و هه‌ندێكجاریش له‌دۆخی ڕاگوزه‌ری ئه‌كته‌ر به‌رجه‌سته ده‌بێت.\n(ژنه‌كه‌ی ئه‌و ماڵه) هه‌وڵێكی بوێرانه‌یه بۆ شانۆیه‌كی فێمێنیستی دوور له‌و فۆڕمه‌ی ئێمه بیرمان لێی كردۆته‌وه، به‌ڵكو ته‌واوی تراژیدیای ماڵ ودۆزه‌خی ژن له‌ڕێگه‌ی كۆمیدیاوه ڕووبه‌رووی ئێمه‌ی بینه‌ر ده‌كاته‌وه، ڕووبه‌روو بوونه‌وه‌یه‌ك ساته‌وه‌ختی خوڵقاندنی په‌یوه‌ندیه‌كی ڕاسته‌وخۆیه بۆ حاله‌تێكی دیاله‌كتیكی نێوان ئه‌كته‌رو بینه‌ر بۆ ئه‌وه‌ش فه‌زایه‌كی برێختی له‌و په‌یوه‌ندیه‌دا ده‌بینینه‌وه كه برێخت له ماتریالیزمی دیاله‌كتیكی ماركس وه‌ریگرتووه، ته‌لار ئه‌و حاله‌ته برێخیته له ئاماده‌كردنه‌وه‌ی تێكسته‌كه‌دا له‌سه‌ر پرسیاری ڕاسته‌وخۆ له بینه‌ره‌كانی درووست ده‌كات كه له‌گه‌ڵ كۆتایی نمایشه‌كه ئێمه ڕووبه‌رووی كۆمه‌ڵه پرسیارێكی خۆمان ده‌كاته‌وه.. پرسیاركردن له‌نهێنیه‌كانی ناخمان پرسیار له رۆحی چه‌پێنراومان له جه‌سته‌ی حه‌راممان ئه‌وه ده‌نگێكی به ئاگایانه بوو بۆ شانۆیه‌كی فێمێنیستی.\nئه‌گه‌ر ئێمه به تێكستێكی چیخۆف به مۆنۆدراما ئاشنا بووین، ئه‌وا گه‌زیزه له‌دواین هه‌وڵی خۆیدا ئه‌و تێكسته ده‌كاته‌وه به رووبه‌ری ئه‌زموونێكی تری ئه‌و شانۆیه كه ده‌توانین خاسیه‌تی شانۆی گه‌زیزه به‌ته‌واوی بناسین وه‌ك هه‌وڵێكی فێنمێنیستیانه له شانۆدا كه به‌قسه‌كردن له‌و نمایشه ده‌كرێت ئێمه‌ش له‌توێژینه‌وه‌كه‌مان سیماكانی ئه‌و شانۆیه‌مان به‌ته‌واوی بۆ ڕۆشن بووبێته‌وه، چونكه ڕووبه‌روو بوونه‌وه‌یه‌كه له‌گه‌ڵ چیخۆف و به‌گژداچوونه‌وه‌یه‌كیتری گوتاری نێرسالاریه له شانۆدا، كه ئه‌وه‌ش ئیشكردنه‌وه‌یه له‌ڕووبه‌رێكی كه‌شف نه‌كراو بۆ مانای سێیه‌م له پرۆسه‌ی ده‌قئاوێزاندا، چ له‌ته‌ك ئیشكردنه‌وه‌ی بۆ چیخۆف یاخود ئیشكردنه‌وه له‌سه‌ر مانا ڕه‌گه‌زیه‌كانی تێكسته‌كه‌ی چیخۆف و نمایشی (وه‌ك قه‌قنه‌س ده‌سووتێم)\nمانای سێیه‌م له‌پرۆسه‌ی ده‌قئاوێزان\nهه‌ڵوه‌سته‌كردن له‌سه‌ر نمایشی (وه‌ك قه‌قنه‌س ده‌سووتێم) رووبه‌روو بوونه‌وه‌ی وه‌رگره له‌به‌رده‌م مۆنۆدرامایه‌ك له ئه‌زمونی ده‌قئاوێزانه‌وه پرۆژه‌ی شانۆیه‌كی فێمێنیستی له‌خۆیدا هه‌ڵده‌گرێت، ئه‌وه‌ش ده‌رگای فره خوێندنه‌وه‌یی و تێرامانی جیاوازمان بۆ ده‌كاته‌وه.. بۆ ئه‌وه‌ش پێویستمان به‌وه ده‌بێت له‌ته‌واوی رووبه‌رو پێكهاته‌كانی گوتاری نمایش بوه‌ستین.\nله‌م ده‌قه‌دا شانۆكار به‌ره‌و خودی خۆی ده‌گه‌ڕێته‌وه خانمه ئه‌كته‌رێكی به ساڵا چوو دوای ئه‌زموونێكی درێژ له‌گه‌ل شانۆ سه‌ره‌نجام بینه‌ران فه‌رامۆشی ده‌كه‌ن و به‌ره‌و له‌بیر چوونه‌وه ده‌روات، ئه‌وه له‌ساتێكدا ئه‌و رۆژگاری هه‌ره‌تی لاویش ئه‌و ده‌مه‌ی له‌سه‌ر شانۆیه ئه‌وه‌ی بینه‌ر له‌وی ده‌وێت قه‌بووڵكردنی نیه وه‌ك ئینسان، به‌لكو قه‌بووڵكردنیه‌تی وه‌ك ئه‌كته‌رێك بۆ نه‌ستی كۆمه‌ڵی. بۆیه گرفتی گه‌وره‌ی كاره‌كته‌ره‌كه له‌گه‌ل خۆشه‌ویسته‌كه‌یه‌تی كه نه‌ك بیر له‌وه ناكاته‌وه ماڵێك عه‌شقه‌كه‌یان كۆ بكاته‌وه ته‌نانه‌ت ئاماده نیه بێته سه‌یركردنی شانۆگه‌ریه‌كانیشی.\nكاره‌كته‌ری سه‌ره‌كی نمایشه‌كه رووبه‌رووی كێشه‌و گرفتی تایبه‌ت ئه‌بێته‌وه كه ئه‌توانێ خۆشه‌ویستی به بینه‌رانی ببه‌خشێت، به‌لام كه‌س ئه‌و خۆشه‌ویستیه به‌و نابه‌خشێت، بۆیه ئه‌و ده‌مه‌ی به‌ره‌و پیریش هه‌نگاو ده‌نێت هه‌ست به ته‌نیاییه‌كی سه‌خت ده‌كات، ته‌نیاییه‌ك كه شانۆی له‌ده‌ستچووه‌و ئه‌وه‌ی بۆ ئه‌و ماوه‌ته‌وه ته‌نیا یاده‌وه‌ریه.. یاده‌وه‌ری رۆژانی گه‌نجی كه بریتیه له شوناسی ئه‌وی ئه‌كته‌ر.\nئێمه له‌به‌رده‌م ئه‌و ده‌قه‌دا، شانۆگه‌ری گۆرانی ماڵئاوایی چیخۆف ده‌كه‌وێته خه‌یالمانه‌وه بۆیه ئه‌و ده‌مه پرسیاری ئێمه پرسیاره له شوناسی شانۆكار ئایا ئه‌وانه‌ی چیخۆف به ئازاری ئه‌كته‌ری پیاوی ده‌زانێت گه‌زیزه ئه‌و ئازاره ده‌گۆڕێت بۆ ئه‌كته‌ری ژن؟ ئه‌وه‌ش ئه‌و پرسیاره‌یه له‌و نووسینه‌دا هه‌وڵ ئه‌ده‌ین نهێنیه‌كانی بخه‌ینه ناو پرۆسه‌ی گومانه‌وه\nتاكه ئه‌كته‌ری نمایشه‌كه له فه‌زای ماڵێكی به‌تاڵ رووبه‌رووی ته‌كنیكه تایبه‌تیه‌كانی نواندنی خۆی ده‌بێته‌وه، له‌ڕێگه‌ی ده‌نگ و جوله‌ی جه‌سته‌وه ده‌یه‌وێت گوزارشت له رۆحی تێكست بكات و بچێته ئه‌ودیو ماناكانی ووشه‌وه.\nدیاری عومه‌ری ئه‌كته‌ر له‌م نمایشه‌دا سه‌ره‌تا وه‌ك ژنێكی به‌ساڵا چوو ده‌یبینین كه له‌و ساته‌وه‌خته پیر بوون زه‌مه‌نی ئێستای ئه‌وه، ئه‌و هه‌وڵ ده‌دات له‌رێگه‌ی جوله‌و ده‌نگه‌وه گوزارشت له‌و ساته‌وه‌خته زه‌مه‌نیه‌ی كاره‌كته‌ر بكات هه‌رچه‌نده له‌هه‌ندێك باردا ده‌نگ ئه‌و دوو زه‌مه‌نه له‌ده‌ستی ئه‌كته‌ر ده‌سه‌نێته‌وه‌و ده‌یداته‌وه به زه‌مه‌نی نمایشه‌كه\nئه‌گه‌ر بیانوی دیدی ده‌رهێنان ئه‌وه بێت كه زه‌مه‌نه‌كان كۆی مێژووی كاره‌كته‌ر بنیات ده‌نێن، ئه‌وا له‌ڕوویه‌كی تردا ڕاستیه‌ك هه‌یه‌و ده‌شاردرێته‌وه كه ئه‌كته‌ر له‌ناو زه‌مه‌نی ئینتیما بۆ كراو ده‌بێت هه‌لگری رۆحی كاره‌كته‌ر بێت هه‌رچه‌نده ئه‌و به په‌یوه‌ندیكردن به بینه‌رو دۆزینه‌وه‌ی پرسیاره شاردراوه‌كه‌ی كه خۆشه‌ویسته‌كه‌ی له‌هه‌ره‌تی لاوی چی له‌و ده‌ویست له‌وێوه ئیدی ئه‌و كاره‌كته‌ری نمایشه‌كه نیه، به‌لكو كاره‌كته‌ری سێیه‌مه له‌راستیدا ئه‌توانین بڵێین دیاری عومه‌ر خۆیه‌تی، واته نه ئه‌كته‌ری ناو یاده‌وه‌ری تیكست و نه خانمه به سالا چووه‌كه‌ی ته‌مه‌نه ئه‌گه‌رچی ئه‌و له‌رێگه‌ی ڕاگوزار له‌گه‌ل بینه‌ر به بوێریه‌كه‌وه ره‌فتار ده‌كات، ئه‌و بوێریه له‌لای كاره‌كته‌ره‌كه وونه به‌لام خودی ئه‌كته‌ری راسته‌قینه‌كه‌مانه به‌رجه‌سته‌ی ده‌كات.\nده‌رهێنه‌ر له شانۆیه‌كی ڕوتدا كه ماتریاله‌كانی بریتین له چوار چوارچێوه كه پێشه‌كه‌یان له‌شێوه‌ی ئاوێنه‌یه له‌گه‌ڵ ته‌نافێكی جل هه‌ڵواسین كه جل وبه‌رگی ئه‌كته‌ره‌كه‌ی پێ هه‌ڵواسراوه.\nشوێن بریتیه له ئاڵوگۆری زه‌مه‌نی ئه‌و ده‌مه‌ی ئێمه له زه‌مه‌نی هه‌نووكه‌ییداین شوێن ده‌بێت به ماڵ، ئه‌و كاته‌شی به‌ره‌و یاده‌وه‌ری كاره‌كته‌ر ده‌گه‌ڕێینه‌وه شوین ده‌بێته هۆلی شانۆ، به‌واتای كاره‌كته‌ره‌كه كۆی ژیانی بریتیه له هۆڵی شانۆ و ماڵ، هۆلی شانۆ به‌واتای ئاماده‌بوونی خود و ماڵ چاوه‌روانیه‌كه بۆ قه‌ده‌ری مه‌رگ.\nده‌رهێنه‌ر له‌م ڕووبه‌ره كراوه‌یه‌دا ده‌یه‌وێت ئه‌كته‌ر له‌ته‌ك ماتریاله‌كانی گوزارشت له‌و دیده تراژیدیه‌ی ناخی كاره‌كته‌ر بكات، بۆیه چوارچێوه‌كان چه‌ندین وه‌زیفه‌ی جیاواز وه‌رده‌گرن (باخچه.. گۆڕ.. ده‌رگا.. كورسی) ئه‌وه‌ش چربوونه‌وه‌ی ماتریاله بۆ ده‌لاله‌تی جیاواز كه یه‌كێكه له فره ده‌لاله‌تی به ماتریالێك كه به خاڵێكی گرنگی ناو نمایشه‌كه داده‌نرێت له‌پاڵ ئه‌وه‌دا ده‌یه‌وێت ئه‌كته‌ر جگه له ده‌ربرینه ده‌نگیه‌كان دوو توانای ته‌كنیكی تر بخاته پانتایی ماڵ و هۆلی شانۆكه‌وه ئه‌ویش شینێكه كه زیاتر له‌ڕێگه‌ی هۆره‌ی هه‌ورامی و ئه‌ویتریش هه‌ندیك جوله له‌پشت ماتریاله‌وه كه ئه‌كته‌ر له‌رێگه‌ی درێژكردنه‌وه‌ی قاچه‌كانی ده‌ریده‌خات\nهه‌لبه‌ت هه‌رچی سه‌باره‌ت به و سیستمه كه‌رنه‌ڤاڵیه‌ی ده‌نگیه بوو كه دیاری به توانایه‌كی به‌رزه‌وه به‌رجه‌سته‌ی ده‌كرد كه گوزارشت له شینێكی خودگه‌رایی شانۆكاری كورد ده‌كات، به‌لام گرفته‌كه له‌وه‌یه چی ده‌نگ ده‌جولێنێت ئه‌و ده‌یویست جوله بۆ ده‌نگ ره‌سم بكات، له‌كاتێكدا ئاماده‌بوونی هێزی ده‌نگ ده‌بێت ئه‌كته‌ر بجولێنێت نه‌ك به پێچه‌وانه‌وه.\nهه‌رچی سه‌باره‌ت به هه‌ندێك جوله‌ی ئه‌و دیو ماتریاله ده‌شێت پێچه‌وانه‌ی وه‌زیفه‌ی ماتریال بووبێت، ئه‌گه‌ر ماتریالی وه‌كو چوارچیوه‌كان زۆرترین ده‌لاله‌ت به‌خۆوه ده‌گرێت، به‌لام ئه‌و جولانه وه‌ك جۆرێك له زیادره‌ویی له‌شێوه‌ی ئاماده‌بوونی جه‌سته ده‌خرێته روو، كه ته‌نیا به‌مه‌به‌ستی خولقاندنی جۆرێك سه‌رسامی درووست كردنه كه هیچ كاریگه‌ری له پرۆسه‌ی نمایش نیه، به‌لام له‌پال ئه‌وه‌دا ئه‌گه‌ر هاوكێشه‌ی نمایشی كوردیی زۆرجار بریتی بیت (ده‌ق+ ده‌رهێنه‌ر+ ئه‌كته‌ر) ئه‌وا گه‌زیزه له پیناو فراوان بوونی گوتاری نمایش ئه‌و هاوكیشه‌یه‌ی كردووه به (ده‌ق+ ئه‌كته‌ر+ ده‌رهێنه‌ر) ئه‌وه‌ش شتێكی هه‌ره‌مه‌كیانه نیه، به‌لكو به‌ره‌نجامی كاركردنیه‌تی له شانۆی مۆنۆدرامی كه ئه‌كته‌ر ده‌كاته كه‌ناڵی په‌یوه‌ندیی نیوان ده‌ق و ده‌رهێنه‌ر.\nبۆیه ئه‌گه‌ر له مۆنۆدرامای پێشووی گه‌زیزه (پالتۆكه‌ی میر) كه خۆی ئه‌كته‌ر بوو به‌هۆی ئه‌كته‌ر بوونی خۆی نه‌یتوانی زاڵبێت به‌سه‌ر هه‌ندیك ئیشكالیه‌تی شوین، به‌لام له‌م نمایشه‌دا چونكه خۆی ده‌رهینه‌ره‌و ئه‌كته‌ر نیه ئه‌و ئیشكالیه‌تانه چاره‌سه‌ر ده‌كات.\nنمایشه‌كه شانۆیه‌كی مۆنۆدرامی بوو به‌واتای تاكه ئه‌كته‌رێك ده‌یویست ئینیتما له‌ناو ئه‌و دوو زه‌مه‌نه بكات، زه‌مه‌نی ئێستاو زه‌مه‌نی یاده‌وه‌ری گێڕانه‌وه له ئێستادا به‌رجه‌سته‌كردنی زه‌مه‌نی یاده‌وه‌ری بوو هه‌ڵبه‌ت ئه‌زموونی گه‌زیزه له‌ته‌ك ئه‌م شانۆیه ئه‌زموونێكی جدیه به‌هۆی ئه‌وه‌ی له‌رێگه‌ی مه‌نه‌لۆژی ناخی كاره‌كته‌ره‌وه دیدی كۆمه‌ڵایه‌تی بۆ گرفته‌كانی كۆمه‌ڵگاو ژن به‌تایبه‌تی ده‌خاته ڕوو، به‌لام ئه‌مجاره ئه‌و دیدگایه ده‌به‌خشێته ئه‌كته‌رێكیتر تاوه‌كو بتوانێ به ته‌واوی به‌سه‌ر بونیادو جومگه سه‌ره‌كیه‌كانی نمایشه‌كه زاڵ بێت.\nئێمه تاكه ئه‌كته‌رێك له‌سه‌ر شانۆ ده‌بینین ئه‌كته‌رێك هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه ده‌یه‌وێت به چیرۆكی ژیانی خۆی ئاشنامان بكات، ئه‌گه‌ر ئه‌و كاره‌كته‌ره له دۆخێكی ده‌روونی سه‌ختدا نه‌بێت، ده‌بێت بپرسین ئه‌و قسه بۆ كێ ده‌كات چونكه ده‌ربرینی مه‌نه‌لۆژ زاده‌ی دۆخێكی نه‌ستی مرۆڤه‌ن ئه‌وه‌ش یه‌كێكه له خاڵه جه‌وهه‌ریه‌كان كه به‌هۆی ئه‌زموونه‌كانی پێشووی له‌ته‌ك مۆنۆدراما بۆیه ده‌زانێت ئه‌گه‌ر ته‌واوی نمایشه‌كه له‌ناو یاده‌وه‌ری كاره‌كته‌ر بوایه ئه‌وسا هیچ ڕه‌وایه‌تیه‌ك وه‌رناگرێت كه خاوه‌نی مه‌نه‌لۆژی كاره‌كته‌ر بین، ئه‌وه‌ش به بروای ئێمه لایه‌نێكی گرنگه بۆ كاری مۆنۆدرامی.\nنووسینه‌وه‌ی ده‌ق به‌ره‌نجامی پرۆسه‌ی ده‌ق ئاوێزانه له‌ته‌ك ده‌قێكیتردا ئه‌ویش شانۆگه‌ری (گۆرانی ماڵئاوایی) چیخۆفه، ئه‌و پرۆسه‌یه به‌چ مه‌به‌ستێك ئه‌نجام ئه‌درێت؟ ئاخۆ مه‌به‌ست له گۆرینی كاره‌كته‌رێكی پیاوه بۆ ژن؟ ئاخۆ گه‌زیزه ده‌یه‌وێت بلێت خه‌مه‌كانی شانۆكار خه‌می ژنن نه‌ك پیاو؟ بۆ ئه‌وه‌ی باشتر بتوانین بگه‌رێینه‌وه سه‌ر پرسیاره‌كانمان با پێناسێكی خێرای ده‌قئاوێزان بكه‌ین.\nده‌قئاوێزان بریتیه له په‌یوه‌ندی نێوان ده‌قێك له‌گه‌ڵ ده‌قێكی تر, یان له‌گه‌ڵ چه‌ند ده‌قێك, ئه‌وه‌ش ده‌ق ده‌كات به‌سێنته‌رێك بۆ په‌یوه‌ندیه‌كی دیاله‌كتیكی, كه ده‌ق دابڕاو نییه له ده‌قه‌كانی به‌ر له‌خۆی, به‌ڵكو له گفتوگۆی نێوان ده‌قه‌كانداین, به‌ڵام ده‌قه نوێیه‌كه له‌ناو ئاگاییه‌كی مێژوویدا ده‌جوڵێته‌وه, كه ڕه‌هه‌ندێكی ئه‌بستمولۆژی پێده‌درێت, ئه‌وه‌ش ده‌ق وه‌ك زانستێكی سه‌ربه‌خۆ سه‌یرده‌كات, بۆیه به بروای ژۆلیا كریستیڤا ده‌بێت ده‌قه نوێیه‌كه وا له زمان بكات تواناتی كاركردنی هه‌بێت له‌سه‌ر مادییه‌ت بۆ ڕێگه‌ی په‌یوه‌ندیی و تێگه‌یشتن له كۆمه‌ڵگا، ئه‌وه‌ش نابێت بۆ نووسه‌ری دووه‌م ببێت به كارێكی نامۆ له‌سه‌ر زمان.\nلێره‌وه تێبینی ئه‌وه ده‌كه‌ین پرۆسه‌ی ده‌قئاوێزان له‌م نمایشه‌دا پرۆسه‌یه‌ك نیه له‌ته‌ك كۆمه‌ڵه ده‌قێكیتردا، به‌ڵكو پرۆسه‌یه‌كه له‌ته‌ك تاكه ده‌قێك به ئه‌نجام ده‌گه‌یه‌نرێت، ئه‌ویش لێره‌دا به ده‌قی یه‌كه‌م و ده‌قی دووه‌م ناو ده‌به‌ین.\nده‌قی یه‌كه‌م.. ده‌قی چیخۆف له (گۆرانی ماڵئاوایی) و ده‌قی دووه‌م.. ده‌قی گه‌زیزه له (وه‌ك قه‌قنه‌س ده‌سووتێم) ستراتیژیی پشت ئه‌و پرۆسه‌یه لابردنی كێشه‌ی ڕه‌گه‌زیه به‌وه‌ی ئه‌وه ته‌نیا ئه‌كته‌رێكی پیاو نیه هه‌ڵگری خه‌می شانۆیه، به‌ڵكو له ده‌قی دووه‌مدا ده‌بینین ژن به‌هه‌مان شێوه هه‌ڵگری هه‌مان خه‌مه، گۆڕینی ئه‌و كاره‌كته‌ره بۆ ژن گۆڕینی ره‌هه‌ندێكی ڕه‌گه‌زیه بۆ ره‌هه‌ندێكی مرۆیی، به‌ڵام ئه‌و ره‌هه‌نده له‌رێگه‌ی ژنه‌وه به‌رجه‌سته ده‌كرێت.\nده‌قی دووه‌م ده‌یه‌ویت ڕووبه‌رێكیتر به ده‌قی یه‌كه‌م ببه‌خشێت كه جیا له ره‌هه‌نده مرۆییه‌كه‌ی ڕووبه‌رووی مانای سێیه‌ممان ده‌كاته‌وه، لێره‌دا مه‌به‌ستمان له مانای سێیه‌م مانایه‌كه له‌و دیو ده‌قی یه‌كه‌م و ده‌قی دووه‌م، مانای سێیه‌م به‌ره‌نجامی نمایشه شانۆییه‌كه‌یه، كه ئه‌كته‌ره‌كه‌مان له‌سه‌ر شانۆ به‌رجه‌سته‌ی ده‌كات، به‌تایبه‌ت كاتێ دێته ناو بینه‌ران ره‌هه‌ندی ده‌قی دووه‌میش جیدێلێت به‌تایبه‌ت له‌ساتی پرسیاركردن له بینه‌ر بۆ مه‌به‌سته‌كانی خۆشه‌ویست و دواتر به‌رجه‌سته‌كردنی وێنه‌ی ئه‌ویتر له‌رێگه‌ی چه‌پله‌و فیكه لێدانه‌وه مانایه‌كه له‌بنه‌ماوه له ده‌قی یه‌كه‌م هاتووه كه هه‌موو چه‌پله بۆ ڤاسیلی لێده‌ده‌ن، به‌لام كه‌س ئه‌و پیره ناباته‌وه ماڵه‌وه، وه‌ك چۆن كاتێ داوا له خۆشه‌ویسته‌كه‌ی ده‌كات شووی پێبكات پێی ده‌لێت “واز له شانۆ بێنه” له ده‌قی دووه‌مدا ئه‌و دێره به‌جۆرێكیتر ئیشی تیا ده‌كرێته‌وه به خانمه ئه‌كته‌ره‌كه ده‌وترێت “تۆ شووت بۆ چیه ئه‌ی تۆ شووت به شانۆ نه‌كردووه”\nبه‌ڵام مانای سێیه‌م مانایه‌كه له‌ده‌ره‌وه‌ی ڤاسیلی و له‌ده‌ره‌وه‌ی كاره‌كته‌ری ده‌قی دووه‌مه، مانایه‌ك هه‌ڵگری زه‌مه‌نی نمایشه، كه خه‌می كاره‌كته‌ری ناو تێكستێكی شانۆیی نیه، به‌ڵكو خه‌می خودێكی شانۆییه، ئه‌و ده‌مه‌ی دیاری دێته نا‌و بینه‌ران ئه‌وه تێگه‌یشتنێكی زۆر لاوازه ناوی به‌رین به لابردنی دیواری چواره‌م و تیۆری نامۆبوون، به‌ڵكو ئه‌و هاتنه به‌شداریكردنی ئاگایی وه‌رگره له نێوه‌ندێكی شانۆیی كه خه‌سڵه‌تی بێده‌نگی تیا بگۆرێت به پرسیار له رێتمێكی مۆنۆدرامیه‌وه ده‌یگۆرێت بۆ شانۆیه‌كی ژۆرنالیستی، به‌ڵام زوو به ئاگامان دینێته‌وه له‌رێگه‌ی چوونه‌وه سه‌ر شانۆ.\nله‌دیدی ده‌رهێناندا ده‌شێت ئه‌وه خه‌وشێك بێت به‌هۆی ئه‌وه‌ی مه‌نه‌لۆژ به‌ره‌نجامی جۆرێك له بێئاگایی كاره‌كته‌ره، به‌ڵام كاتێ ڕیتمێكی ژۆرنالیستی وه‌رده‌گرێت، واته له‌حاله‌تێكی نه‌ستیه‌وه ده‌په‌رێته‌وه بۆ ئاگایی كاره‌كته‌ر، هه‌رچه‌نده هاتنی ئه‌كته‌ره‌كه‌مان بۆ لای ئێمه‌ی بینه‌ر هاتنی كاره‌كته‌ره‌كه نه‌بوو، به‌قه‌د ئه‌وه‌ی هه‌ڵگری خه‌می كاره‌كته‌ره‌كه بوو، خۆی به به‌شێك له كاره‌كته‌ره‌كه ده‌بینی، واته چه‌مكی (خود) ی بۆ كاره‌كته‌ره‌كه تێكده‌شكاند و له‌شوێنیدا (ئێمه) ی شانۆكاری به‌رهه‌م ده‌هێنا.\nئه‌گه‌ر ئه‌م نمایشه له دیدێكی فێمێنیستیه‌وه بخوێنینه‌وه ئه‌وا پرۆسه‌ی خوێندنه‌وه ره‌خنه‌گرتنه له گوتاری ئه‌نتلجنسیای كوردیی به‌وه‌ی ئه‌و نوخبه‌یه‌ی پێی ده‌وترێت شانۆكاری كورد نوخبه‌یه‌كی نێرانایه‌و هه‌ڵگری عه‌قڵیه‌تێكی دواكه‌وتووی ناو پاشخانی كۆمه‌ڵایه‌تیه.\nبۆیه ئێمه یه‌ك ئه‌كته‌ر ده‌بینین ئه‌ویش ژنه، پیاوه‌كان هیچ نین، جگه له ده‌نگی یاده‌وه‌ری ئه‌وان بیرچوونه‌ته‌وه.. بوونه‌ته دێوه‌زمه‌و خه‌یال خه‌ونێكی له‌ده‌ستچوو، بوون ئه‌وه‌ی نه‌مری تیا ماوه‌ته‌وه گوتاری ژنبوونه.\nئه‌و یاخی بوونه‌ی كاره‌كته‌ر به‌ره‌نجامی ئیشكردنێكی درێژخایه‌نی گه‌زیزه‌یه بۆ شانۆیه‌كی فێمێنیستی، شانۆیه‌ك بنه‌ماكانی له‌نووسینی ده‌قه‌وه بنیات ده‌نێت و دواتر ده‌یه‌وێ له‌دیدی ده‌رهێنان ئه‌و كێشه‌یه له ناو ماڵی كوردیی رووبه‌رووی گرفت بكاته‌وه، سه‌ره‌نجام تێده‌گه‌ین ماڵ بۆ خۆی گه‌وره‌ترین گرفته ئێمه كاره‌كته‌ری نمایشه‌كه‌مان له رابردوودا خوازیاری ئه‌وه‌یه ماڵێكی هه‌بێت تا مانای زینده‌گی تیا بدۆزێته‌وه، به‌لام له كۆتاییدا ئاماده‌بوونی ئه‌و له‌ماڵ ئاماده‌بوونی ژنه له‌ناو رووبه‌ری ته‌نیایی.\nئه‌وه‌ش ده‌رگا بۆ پرسیاری تاك و ماڵ ده‌كاته‌وه به‌وه‌ی له‌دایكبوونی فه‌رد له‌ماڵدا وابه‌سته‌ی په‌یوه‌ندیه كۆمه‌لایه‌تیه‌كانه یاخود به یاخی بوونی مرۆڤه له ماڵ؟\nبۆ ئه‌وه‌ی بگه‌ین به وه‌لامی ئه‌و پرسیاره گه‌زیزه درك به‌تراژیدیای ئه‌خلاقی ماڵ ده‌كات كه خه‌ونی یاده‌وه‌ری بووه به حه‌قیقه‌تی وه‌هم، به‌لام حه‌قیقه‌تێك كۆی مێژووی شكست و تراژیدیای تیا ده‌گێڕدرێته‌وه، ته‌نانه‌ت مێژووی ئه‌زموونی كاری شانۆیش له‌ناو هۆلی شانۆ ناگیردرێته‌وه، به‌لكو له‌ناو ماڵ ده‌گێردرێته‌وه.. ئه‌وه‌ش ئه‌و حه‌قیقه‌ته‌یه كه ئه‌كته‌ره‌كه‌مان سه‌ر شانۆ جێدێلێت و دێته ناو مه‌جلیسی دانیشتنی ئێمه به‌واتای گواستنه‌وه‌ی پرسیاره‌كانی شانۆیه بۆ ناو كایه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان\nكه دواجار وێنه‌كان خیرا به‌ربه‌رچاوی ئێمه تێده‌په‌رن، له‌ناو ماڵدا باخ ئه‌بینین ژووری نووستن وگۆرستان له‌ناو ماڵ ئه‌بینین.. كه له‌رێگه‌ی چوارچێوه‌كانه‌وه درووست ئه‌كریت، ئه‌وه‌ش پێمان ئه‌لێت ماڵ بۆخۆی له‌كۆتاییدا خودی گۆڕستانه‌كه‌یه‌و چاوه‌روانی مه‌رگی تیا ئه‌كه‌ین، مه‌رگێك چه‌نده ئێمه ته‌سلیمی نه‌بین دواجار ژیان ته‌نیا بریتیه له یاده‌وه‌ری وه‌ك ئه‌و سه‌رینه‌ی له گوڵی بینه‌ران درووست كراوه، هه‌موو شتێك ئه‌وه‌ستن ئه‌بن به یاده‌وه‌ری.. بۆیه به یاده‌وه‌ری بوون زه‌مه‌نی ئینتیما كردنی كاره‌كته‌ره‌كه‌مانه بۆ ماناكانی جوانی كه جوانی بریتیه له‌بیركردنه‌وه له یاده‌وه‌ری بیركردنه‌وه‌یه‌ك كه ئێستامان توانای ئه‌وه‌ی نیه وابكه‌ین یاده‌وه‌ری له‌بیر بكه‌ین.\n(1)الحچور المرئی- عواد علی، دار المدی للپقافه والنشر, الگبعه الاولی 2008, ص 229\n(2) ره‌خنه‌گرتن له مۆدێرنیتی.. نیهاد جامی, سه‌نته‌ری روناكبیری هه‌تاو, ژماره (14) كوردستان 2006, لا 100\n(3) نحو نڤریه لمسرح المرأه.. سوزان أ. باسنت ماجوایر, ترجمه سنا‌و صلیحه, التفسیر والتفكیك والایدیولوجیه, الهیئه المصریه العامه للكتاب 2000, ص137\n(4) هه‌مان سه‌رچاوه، لا 137\n(5) الحچور المرئی- عواد علی، دار المدی للپقافه والنشر, الگبعه الاولی 2008, ص 149\n(6) المسرح النسوی السویدی.. عصمان فارس، الحوار المتمدن، العدد (2865) 22-12-2009\n(7) هه‌مان سه‌رچاوه\n(8) المسرح النسوی حركه احتجاج وتجریب، أنیتا سینغ، ترجمه: سنا‌و عرموش، ملحق پقافی جریده الپوره (دمشق) 14-2-2012\n(9) الحچور المرئی.. عواد علی، دار المدی الگبعه الاولی 2008، ص 158\n(10) به‌پێی ئارگۆمێنته مێژووییه‌كان نه‌رمین ناكام یه‌كه‌م ئافره‌تی كورده له‌ساڵی 1958 له‌سه‌ر شانۆ ده‌ركه‌وتبێت\n(11) گوتاری ره‌خنه‌ی شانۆی كوردیی.. نیهاد جامی، یه‌كێتی نووسه‌رانی كورد، لقی كه‌ركوك.. چاپی یه‌كه‌م 2010، لا 66\n(12) ره‌خنه‌گرتن له مۆدێرنیتی.. نیهاد جامی, سه‌نته‌ری روناكبیریی هه‌تاو, كوردستان 2006، لا 24\n(13) سه‌باره‌ت به تێكسته شانۆییه‌كانی گه‌زیزه به‌تایبه‌ت له باره‌ی (توڕه‌بوونی تابلۆیه‌ك وژنانی شاره‌كه‌م و هه‌ناسه‌كانی ڕیًَگاو جه‌نگی ژووره‌كان) توێژینه‌وه‌یه‌كی تایبه‌تمان هه‌یه به‌ناوی: گوتارو جه‌سته وه‌ك دوو چه‌مك له شانۆی گه‌زیزه.. گۆڤاری شانۆكار ژماره (5) ی 2009 لا 63\n(14) گووتاری ئه‌زموونگه‌ری له ڕه‌وتی شانۆی كوردیدا.. دانا ڕه‌ووف، چاپی یه‌كه‌م سوید، 1995، لا 88\n(15) الارجوانه الحمرا‌و.. یاسین النصیر, كتب سردم العربی.. السلیمانیه 2008، ص 84\n(16) دارتووه‌كه‌ی گه‌زیزه‌و سه‌ره‌تاكانی شانۆیه‌كی ئه‌زموونگه‌ری.. دانا ره‌ئوف.. شانۆكار، ژماره (5) ی 2009، لا 63\n(17) گوتارو جه‌سته دوو چه‌مك له شانۆی گه‌زیزه.. نیهاد جامی، شانۆكار ژماره (5) ی 2009، لا 64\n(18) دارتووه‌كه.. یاسین النصیر، وه‌رگێڕانی (كاردۆ) شانۆكار ژماره (5) ی 2009، لا 54\n(19) فرمێسك مسته‌فا: ده‌رهێنان كاری من نیه خۆشم به ده‌رهێنه‌ر نازانم هێنده‌ی به ئه‌كته‌ر، شانۆكار ژماره (8) لا 118\n(20) سوور بوونی گه‌زیزه عومه‌ر له‌سه‌ر شانۆیه‌ك كه زاده‌ی خه‌ون و بیركردنه‌وه‌ی ژنی كورد بێت كه خۆی ڕابه‌ره‌و ئاڵا هه‌ڵگری ئه‌و شانۆییه، بۆیه له 3-7/4/2011 هه‌وڵی به ئه‌نجامگه‌یاندنی فێستڤالێكی تایبه‌ت به شانۆی ژنی داو ئه‌وه بوو به هاوكاری و هه‌ماهه‌نگی رۆشنبیریی سلێمانی فێستڤاڵی گوڵه مێخه‌ك تایبه‌ت به مۆنۆدراما بۆ ژنان سازكرد، كه خانمانی شانۆكار كۆمه‌ڵه هه‌وڵێكی مۆنۆدرامای ژنیان تیا به‌رجه‌سته كرد.\nPrevious کاری دەرهێنان لە درامای ڕۆژمێری شارێكدا\nNext با ٨ی مارسی ٢٠١٣ بکەینە ڕۆژی دەنگ هەڵبڕین بۆ ڕزگاری ژنان لەدەست جیاکاری و چەوسانەوە لە کوردستان!