ئامانجی فیلمی "نون.خ" چییە؟\nپێنجشەممه 8ی خەزەڵوەر 2720\n17:42 - 9 بانەمەڕ 2720\nلە سەردەمی نوێ و پێشکەوتنی شارستانییەت و گەشەی تەکنۆلۆژیا، سوشیال میدیاکان، لەم گۆڕەپان و ئاستە نوێ و باری بچوککردنەوەی جیهانی پان و بەرین، بە ڕێژەی بچوککردنەوەی گوندێک بە ناو گوندی جیهانی، هەر دەم جیهان هاوشێوەی چوارچێوەیەکی تەکنۆلۆژیایی، لە بەردەم چاوی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە و تاکی ئەم کۆمەڵگەیە بووە.\nگەشەی تەکنۆلۆژیا و پێشکەوتنی مۆدێرنیتەی جیهانی بۆ بچوککردنەوەی جیهانێکی بەم شێوە مەزنە، هاوشێوەی گوندێکی بچوک و چەند ماڵی لە بازنەی تایبەتی سووڕانەوەی گەشەی تەکنۆلۆژیایی بە ڕەچاوگرتنی بارێکی ئیکۆنۆمیکی، ئەم ئاستە گڵۆبالیستییەی بە قەبارەی ئامێرێکی بچوک بچوک کردووەتەوە و لە سەردەمی پەیوەندییەکان و جیهانی پێوندییەکاندا، ئەمە سوشیال میدیایه بە شێوەیەکی بەرفراوان و بڕواپێکراو، هەردەم لەژێر چاوەدێریی جۆراوجۆری کارایی و چالاکیی خۆیەوە، بەردەوامە.\nچ بەرنامەیەکی داڕێژراو و چ هەنگاوێک بۆ گەیاندن و بە ئاکام گەیشتنی ئەم بەرنامانە هەیە جگه لە ئەمەی کە لەم گونده شێوە سیستمی زیگۆراتی سومێری لە بەرزترین شوێنی گردی ئەم گوندە ئاوا بکرێت و لە خوارەوەی گوند، مەڕقەدێکی پیرەچاکێک و لە بەردەم هاتنەژووری گوندیش، کێلەقەبری چەند ڕێبەرێک و لە نێوەندی گوندەوەش چەند شوێن بۆ بانگەشەی ئەمانە ساز بکرێت تاکوو دانیشتوویانی ئەم گوندە، خەریکی پەڕۆبەستن و پەتک هەڵاوەسین بە کۆڵەکە و دارەویشکهەڵاتووی ئەم چاکانه بن.\nجیهانی پێنجەم و سەردەمی پەیوەندییەکان و تەکنۆلۆژیایش بە کەڵکوەرگرتن لە سوشیال میدیا و ڕاگەیاندن و کاناڵە میدیاییەکان، دەوری ئەم پێکهاتانەی گوند بەجێ دێنێت و پێکهاتە و بەرنامە و بەشەکانی ئەم میدیایەش، ئەرکی ئاغاوەت و کوێخای ئەم گوندە دەگرنەبەر و پێشکەشکار و دەرهێنەریش، دەوری سەرەکیی بانگەواز و پێشڕەوێکی ئەم ڕوانگانە دەگرنە ئەستۆ.\nئەم ئاستەی تاپۆلۆژیکی جیهانییەش، سەرەڕای ئەمەی کە ئاستێکی گڵۆباڵیستی گرتووەتە بەر، بە شێوەیەکی بەرچاو و مەترسیدار لە بەشی دێرین و دیرۆکی، ناوەندی شارستانییەت و مۆدێڕنیزەکردنی جیهان، لە ڕۆژهەڵاتی گۆی زەوی و لەوێشەوە بەشی هەرەزۆری ڕۆژهەڵاتەوە، بە ئاستێکی بەرچاو و زەق، بەهۆی باری فناتیکیزمی چوارچێوەی ئەرکیۆلۆژیکی، ئارکائیسمی و تیۆلۆژیکی ئەم ئاستە توانایی خۆدەرخستن و پتەوکردنی بەهێز و بەرنامەداڕێژراویی خۆی مسۆگەر دەکات. بەتایبەت لە وڵاتانێک کە لەژێر باری چوارچێوەیەکی تریباڵیستی و بازنەیەکی تێئۆکراسیەتەوە بە شێوەی سیستماتیک و شێوازمەندەوە، وا خەریکی وەسەرخستنی ئامانجە بەهێزه‌کانی خۆیانن، ئەم ئامانجەش بە چ شێوازێکەوە، شێوازمەند و سیستماتیکییانە دەچێتە پێشەوە، بە کەڵکوەرگرتن لە هەستیارترین باری ڕوانگەی چەپی دەروونی پێکهاتەکانی ئەم ڕێبازگە و ئایینییەوە، بە ئەنجام دەگات.\nسوشیال میدیای دەرەوە و نێوخۆیی لە ئێران، هەردەم بەم تێئۆریە و باری سیستماتیکەیەوە توانیوێتی بەشی میدیایی خۆی بەهێزێکی پاراو و پتەو لەنێو چینی بازاڕی و ئاینمەداری خۆی ببەستێتەوە، هەر ئەمەش بووەتە هۆکار کە لە ئاستی میدیاییەوە سیاسەتێکی فاشیلانە نەگرێتە بەر، میدیا نێوخۆیی و دەرەوەیی ئێران، هەردەم بە شێوازەگەلی جیاواز، لە دەوری هەستیاری و باری دەروونی کۆمەڵگەی خۆی سووڕاوەتەوە، ئەم دەسەڵاتدارییە بەشێنەیی لە هەستی فناتیک و ڕادیکاڵی پێکهاتەکانی کۆمەڵگەی مەرزیی وڵاتی خۆی بۆ پێگەیشتن بە ئامانجەکانی خۆی چالاک و کارا بووە. ساڵانە بەپێی ڕوانگەی پێکهاتەی زۆرینەی باوەڕی ئایینی ئەم وڵاتە، سوشیال میدیا دەورێکی سەرەکی و ئەرکێکی گرینگتر لە گشت ئۆرگانەکانی دەرەوە و نێوخۆیی ئێران دەبینێت و بەجێ دێنێت، بەگەمەگرتنی بڕوای ڕێبازگەیی و ئایینی ئەم گەلانە و لە سوچێکی دیکە ڕێزگرتنیان، هەردەم سیاسەتی نەرمی ئەم دەستەڵاتەی دەرخستووە و ئاشکرای کردووە.\nلە سیستمێکی تەواو ئاریستۆکراتییەوە، سیستمێکی تەواو ئەشرافزادەگیەوە، هەردەم وا خەریکە کە باری سەرنج و وردبینیی چاوەکان، بە کەڵکوەرگرتنی لە باری ئایینی و ڕێبازگەیی ئەم مەڵبەندە و دانیشتووەکانی، بباتەوە سەر ئەفسانە قارەمانەکانی ئەم ڕوانگە زاڵە بەسەر کەش وهەوا و ژینگەی ئەم وڵاتە ئەم سیاسەت و تواناییەش، بە شێوازێکی چالاک و پتەو، هەردەم لە لووتەکەی ئەم کۆمەڵگەیەدا بقوە.\nلەگەڵ شۆڕشی گەلانی ئێران، ئەم سیستمە بەرەو پراکتیک هەنگاوی هەڵێناوەتەوە و تەواو و چالاک بە ئاکامی خۆی گەیشتووە و هەردەم بە شێوەیەکی پۆزەتیڤ بۆ ئەم ڕوانگەیە وەڵامدەر بووە چۆن بە هەر شێوەیەک بێت، کاری لەسەر باری دەروونی و هەستی دەمارگرژانەی بیر و بڕوای ئایینی گەل کردووە و کەڵکی لێوەرگرتووە.\nساڵان پێکهاتە کۆنەکانی ئێران، ئەم گەلانەی کە چ لە زمان و چ فەرهەنگ و چ چاند و چ دابونەریت و چ دیرۆک، خاوەن مێژوویەکی زەنگین و بەسامانن وەبەر پەلاماری فەرهەنگی و شێوە شەڕێکی نەرمی بێدەنگ کەوتوونە.\nلە کۆمەڵگەیەکی تەواو تابۆکراو و ژێردەست لەژێره ێژمونی ڕوانگە و ڕامانی زاڵی دەسەڵاتدارییەوە، لە کۆمەڵگەیەکی ژێرڕکێفی ئاپارتایدی فەرهەنگی و ڕەگەزییەوە، لە کۆمەڵگەیەک کە تەواو ئانالفابیستی فەرهەنگی و زانستییە، دەنگوڕەنگ و سوشیال میدیا هەردەم لە نەبوونی زانیاری و زانستی ئەم کۆمەڵگەیە، کەڵکی تەواو بەجێی وەرگرتووە و باری تەواو ئەرێنیی ئامانجەکەی خۆی وەرگرتووە و توانیوێتی هەردەم کاریزماسازی و باری دەوڵەت نەتەوەی زاڵ بەسەر گەلانی دیکە، پتەو و دەستبەهێز بباتە پێشەوە. چوارچێوەی ئەم دەنگوڕەنگ و سوشیال میدیایە، بە شێوەی سیستمی تەواو ئۆبسکیورانستیزمی کە نەیویستووە و نەیهێشتووە ئەم گەلە تێکەڵ بە زانست بێت و زانین بناسن، ئەمە هەردەم ڕوانگە و ڕامانی زاڵی خۆیان، بێ هیچ شەڕ و خوێنڕشتنێک، بە ئاکام و ئەنجام گەیاندووە و سەریانخستووە.\nمیدیا ڕەسمییەکانی ئەم دەسەڵاتدارییە، هەردەم و لە هەر قۆناغێکی زاڵ بەسەر ئەم مەڵبەندە کە دەسەڵاتێک بە سەریدا زاڵ بووە، هێز و ده‌ورێکی پتەوی هەبووە.\nدیارە کە باری چوارچێوەیەکی وەکوو تی ڤی ناگاتەوە مێژویەکی ئەوتۆ، کەچی هەواڵنێری و باری ئاگاداری و ڕوونکردنەوەی گەل بە هەر شێوەیەک کە باری ڕۆژنامەیی بووە و دواتر تی ڤی و دواتر سوشیال میدیا و لە سەردەمی نوێ و سەردەمی پێوەندییەکان و جیهانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، بە شێوەی جیاجیا باری نەگەتیڤ و پۆزەتیڤی بۆ تاکی ئەم جیهانە بچوکە هەبووە و دەبێت.\nسیاسەتی بەستن و ژێرچەپۆککردنی فەرهەنگی و هێرش و سوکایەتی بە گەلان و پێکهاتەڕەگەزی و ئایینی و زمانییەکانی ئێران، لەلایەن ناوەندی ڕەسمیی دەنگ و ڕەنگی ئێرانەوە، سیاسەت و هێرش و تێکدانێکی نەرم و بەکاوەخۆیی سیستماتیکی لە پشتەوە و بە شێوەی زۆر گەڵاڵەداڕێژراو و پتەوکاری بۆ کراوە و بە ئاکام گەیشتووە.\nهەردەم ئەم هزر و ڕوانگەیە بە شێوەی گەمە بە زار و بنزاراوەی جۆاروجۆری ئەم وڵاتە، چ بە شێوەی چەند کەسێکی گاڵتەجاری و فشەکەر و دواکەوتووی هزری بەناو (جوک خنده، پایتخت، کنسرت طنز) یان کاریزمای فشە و گەمە و بێبنەمای وەکوو (حمید ماهی صفت، حسین ریوندی) و ئەم جۆرە ڕوانگە و هزرانەی کە لە کارگەی ئەم سیاسییەتەوە پەروەردە و ڕێگەپێدراون و کوردیش و ئازەریش و بەلووچیش و گشت پێکهاتەکانی دیکەی ژێرهێژمونی ئەم دەستەڵاتدارییە، بە شێوەیەکی کارکراوی پسکۆلۆژیکی و ئاستی تاپۆلۆژیکی ئەم کارەساتە، بە شێوەی زۆر چالاک و زۆر پتەو، ئەم کاریزمایانە دەپەرەستن و بەئاواکرنی کاناڵی تۆڕەکۆمەڵایەتی و دانانی هەژمارەگەلی فەیسبووک و ئینستاگەرام و سازکردنی بابەتەگەلی جۆراوجۆر بەناو (دوبلەی فڵان شار) یان کاناڵی تۆڕەکۆمەڵایەتی وەکوو (جۆکی کوردی) و ئەم بابەتە بێبنەما و دواکەوتوویانە بە ڕوونی سەرکەوتنی ئەم ڕوانگە و ڕامانە، ئاشکرا و دەردەکەوێت کە بە چ شێوەیەک ئەم شەڕە نەرمە بەبێ هیچ کێشە و سەرهێشە و کوشتن و ڕفاندن، سەرکەوتوو بووە و وەڵامدەر بووە.\nگەمەکردن، فەشەکردن، گاڵتەجاریەتی، ئەمانە لە درێژەیە بە ستانداردکردنی هزری فاشیستی ڕوانگە و ڕامانی دەستەڵاتداری زاڵ بەسەر کورسی ئەم وڵاتە، لە چوارچێوەی پێتەختکردنی شاری تارانی مێژوویی کە هیچ شوێنەوار و بابەتی زمانی و فەرهەنگی و چاندی فارسی تێدا دەرناکەوێت و نادۆزرێتەوە، هەردەم ناوی "شارستانی" بۆ گەلانی دیکەی ئێران وەکوو بابەتێکی شاراوە، بەڵام ئاشکرای بێڕێزی و سووکایەتی و پێکهاتە و چینی دەستە دووهەم و سێهەم و چوارەمی ئەم کۆمەڵگەیە، بە شێوەیەکی پاراو و مەترسیدرا بەکارهێندراو، ئاستی ڕاسیستی و شۆنیزمی چاندی و زمانی ئەم گەلە، کە لە هیچ بەڵگە و سەرچاوەیەکی مێژویی خاوەن هیچ دیرۆک و زمانێکی پاراو بە خۆیەوە نییە و نەبووە، کەچی هەردەم لە بابەتە مێژووییەکان بە گەلێکی دز و تاڵانکەر و چەتەی فەرهەنگی و زوانی لەلایەن ئۆرینتاڵیسمەکان ـ ڕۆژهەڵاتناسەکان و تەنانەت مێژوونووسانی یۆنانی و ڕۆمی ناسراون و ناویان هێندراوە، ئەمە ئەم هزرە و ڕوانگە داگیرکەرە لە درێژەی سیستمی دەوڵەت نەتەوە و دروشمی یەک ئایین، یەک نەتەوە، یەک ئاڵا، یەک وڵات، یەک دەسەڵات، یەک سروود و یەک زمان بە ئاواکردنی ئاکادیمیای زانستی و کاربۆکراو و بە شێوەی کەڵک وەرگرتن لە تەکنۆلۆژیای سەردەم و هێزی توندی دەسەڵاتداری و تێکدانی ژینگەی گەلانی دیکە، ئەمە بە کەڵکوەرگرتن لە کەسگەلی ناودار و کاریزماسازکەر، بەناو دوکتورای زمان و دوکتورای مێژوو و لەم بابەتەگەلە لەنێو هەر پێکهاتە و زمانی ئەم گەلانە، بە شێوەی سیستماتیک بەناو زانست و لۆژیک، خەریکی زاڵکردنی جیهانی ناوی پارس بەسەر گشت گەلانی خاوەن ئەم خاک و مەڵبەندەیە بە یارمەتی وەرگرتن لە کەسەگەلی دەرچووی ئەم کارگەیەیە.\nئەمەیە کە وشەی /شارستان/ کە لە مێژوی مرۆڤایەتی مرۆڤەوە بە ناوەندی گەشە و مۆدێرنیزم و سەرهەڵدانی شۆڕشی هزری و کۆمەڵایەتی ناسراوە، بە شێوەی سووکایەتی و بێڕێزی وەکوو /شارستاننشین/ کەڵکی تەواو نەگەتیڤی لێوەردەگیرێت.\nبە ساڵانێکە ناوەندی دەنگ و ڕەنگی ئەم هزرە، گەلی بە دوور لە پەیتەختی ئەم وڵاتە، نەفام، گێژ، دواکەوتوو، گەمژە، شپڕێو، شەپڵە، بێدەسەڵات، بێسەواد و نەخوێندەوار...تاد، لە ئاست تاکێکی تارانی ناساندووە، سیستمی هیراریکی فەرهەنگی و چینایەتی لەم سیستمە کاربۆکراو و گەڵاڵەداڕشتراوە، لە پێتەختیش بە شێوەی سەروەوەی شار و نێوەندی و خوارەوەی شار، هێزی سیستمی کاپیتاڵ ڕادیکاڵ و ئێمپریالیستی هزری و ئابووری و فەرهەنگی ئاشکرا و دەردەخات و دەرکەوتن و سەرکەوتنی ئەم شەڕەنەرمەی فەرهەنگی تەواو نیشان دەدات.\nهیچ دراما و فیلمێکی کە بۆنی ئەم هزرەی لێنەیت و تێیدا سیستمی یەک ئایینی و یەک دەوڵەتی تێیدا دەرنەکەوێت، لەژێر تیشکی سانسۆر و ڕێگەپێنەدان تێپەڕ نابێت و ناکرێت و هێڵان (مجوز) وەرناگرێت، دەبێت تاکێکی تارانینشین، کەسێکی پڕۆفسۆر و زانا و فەرزانە و لێهاتوو بێت و تاکی شارستاننشین و گوندنشین، دواکەوتوو و گەمژە و پیشکێر و شپڕێو بێت، تەنانەت ئەگەر ئەم کەسە دوکتور یان شوانێک بێت.\nبە درێژایی ئەم سیستمە، گەلی لوڕ، ئازەری، مەشهەدی، یەزدی، کرمانی، شیرازی...تاد، بەگشتی لە دراما و فیلمەکانی ئەم سیستمە، کەسەگەلێکی نەخوێندەوار، دواکەوتوو، پیس، چڵکن، نەفام، خاوەن زاراوەی سەیروسەمەرە و جێگەی گەمە و گاڵتەی کاریزمای تارانین کاتێک کە پارسی سازکراوی عەرەبی و فەرەنسەیی دەدوێت.\nئەمەی کە لە دراما و فیلمەکانی ئەم سیستمە، تارانی سەرەوەی شار نەبێت، بە زۆر لە فیلمەکان، کەسەگەلێکی شوان، نەخوێندەوار، چڵکن، پیس، دواکەوتوو، هەژار، هەردەم بە دوای دزییەوەیە، نازانێت تەکنۆلۆژیا چییە، نازانێت جیاوازیی جوانکاری ژنان و پیاوان چییە، نازانێت جیاوازیی شار و گوند چییە و مەڕ و ماڵات دێنێتە نێو شار، نازانێت زانستگە چییە، ئەم کەسانەی کە سەربازن یان خوێندکارن دەچنە ئەم شارە، هەردەم تووشی ئاوارەیی، زگپڕبوون، گیرۆدەبوون بە ماددەسڕکەرەکان لەلایەن کەسانێک کە بەڕەگەز نە فارسن و نە تارانی! شەوی یەکەم و دووەم لە تاران لە گرتووخانەی کاتی تێپەڕ دەکەن، ئەم کەسانە جیاوازی پیتزا و دۆڵمە، کولێرە لەیەکتر نازانن، جیاوازیی حەڵوا و گریز و خورما و پیسایی پشیلە و تۆو و کشپلی مەڕ لە یەکتر نازانن و ناکەنەوە...تاد، منداڵەکانیشیان گەر جگە لە تاران لە هەر شوێنێک لەدایک ببن بەم شێوەن و گەر لە تاران لەدایک ببن سەداسەد تەواو لەگەڵ خۆیان جیاوازن و پێیان شورەیی و سڵە کە بڵێن لەم بنەماڵەیەن!\nئەمانە گشتی پێناسەی ئەم کەسانەن کە لە فیلمەکانی ئێران چ لە سەردەمی شای ئێران و چ ئێستای ئێران، بە شێوەیەکی چالاک و پتەو، ناسنامە و پێناسەی گشت گەلانی خاوەن ڕۆشەنبیری گەورە و نووسەر و شاعیر و دوکتور و بیرمەند و زانا و شارەزا و بلیمەتی نافارس و ناتارانین، ئەم سیاسەتە زۆر بەشێنەیی و زۆر بەکاوەخۆیی چووەتە پێش و تاک بە تاکی گەلانی ئێران، بە شێوەیەکی تایبەت، ڕاهاتوون و فێرکراون و سەرومل دەشکێنن بۆ سەیرکردنی فیلمەکانیان چ دوکتور و سەواددار، چ نەخوێندەوار و نەخۆش، تەواو ڕەنگ و شێوەی پێناسەی ئەم فیلمانەیان گرتووە و وەکوو پەیکەرەیەک، داتاشراو و سازکراون.\nڕۆژنامەی ئەم سیستمە، لە ساڵی ٨٥ی هەتاوی، بە ناوبردن و پێناسەی بەرسورکە (سوسک خانگی) بۆ گەلی ئازەری، قۆناغێکی نوێ بۆ ئەم هزرە ئاوا کرد، کە کاردانەوە و کوشتنێکی زۆری لێکەوتەوە.\nدەنگ و ڕەنگی ئەم دەسەڵاتدارییەش، بە شێوەی کارکردن لەسەر هزر و ڕوانگەی منداڵ، بێڕێزی و سووکایەتی بە گەلی ئازەری و کورد لە کاناڵی میدیایی دووی ئێران، کە تایبەت بە کارتۆن و پرۆگرامی منداڵانە بوون، ئەم سیاسەتەیان بردەسەر لووتکە و گەشەی پێدا.\nئێستاش پاش زنجیرەدرامای پایتەخت کە تێیدا دواکەوتی و نەفامی و هەژاریی مێشکی گەلی باکووری ئێران وەکوو گەلی گیلەکی، مازەنی، تاڵەشی، تاتی...تاد، کە هەردەم لە فیلمەکانی ئێران، خاوەن مێشکێکی هەژار و دواکەوتوو و فەقیرحاڵەن، ئەم جارە نۆرە گەیشتووە زنجیرە درامای، فیلمێک بەناو (ن.خ).\nپاساو، دەرهێنەری ئەم فیلمە کوردە!\nسەعید ئاقاخانی، بە وێنەی کوردێک مافی هەیە، فیلم ساز بکات! سیناریۆ دووپاتەکانی دەنگ و ڕەنگ و سوشیال میدیای ئێران، بۆ سەرپۆشی و چاوپۆشی هەڵەکان و بێڕێزییەکانی خۆیان، کە کوردێک ئەم درامایەی ساز کردووە!\nمن وەکوو نووسەر و ڕووناکبیرێکی کورد، تەنانەت بۆ یەکجارکەش سەیری ئەم فیلمە و هاوچەشنەکان و بەگشتی تی ڤی ناکەم و نەکردووە، چون جوانترین و گرینگترین کاردانەوە و ئیدانەکردن، بایکۆتکردنی ئەم چەشنە فیلمانەیە، بەڵام هەر ئەم خۆشەویستانەی کە پێنووسیان جاڕز کردووە و زاری خۆیان جاڕز کردووە بەناو شاعیر و نووسەر و گەلی ئاسایی ئیدانەی ئەم فیلمە دەکەن، هەردەم بە پێکەنین و تۆوقڕتاندن، سەیری ئەم فیلمەیان کردووە و پاساویان ئەمە بووە، چ بکەین، منداڵەکان پێیان خۆشە!\nتەنیا خۆمانین کە بە چەند چرکە پێکەنین، گەمژەیەکی وەکوو ئاقاخانی و سەرکردەکانی دڵخۆش و شاد کردووە کە دەست بەم چەشنە شەکرەخواردنە بکەن.\nئامانجی ئەم فیلمە چییە؟\nبۆچی تاکوو ئێستا، تا ئەم ماوەی کە بۆنی کورد و هزر و زانستی کورد لەپاش یەکگرتنی بەرخۆدانی دژ بە داعش، دەرکەوتنی نووسەری گەورەی کورد بەختیار عەلی بە وەرگرتنی خەڵاتی ئەدبیی ئاڵمان، دەرکەوتنی نادیا موراد بە وێنەی ئاشتیخوازێکی جیهانی و خەڵات ئاشتیی نۆبێل، وەرگرتنی خەڵاتی نۆبێلی بیرکاری لەلایەن کۆچەر بیرکار، دەرکەوتن و وەرگرتنی کۆمەڵێک خەڵات بۆ پەنابەرێکی وەکوو بێهرووز بووچانی، شانشینی و ئێمپراتوریەتی شێرکۆ بێکەس لەسەر شێعری جیهان و دەیان خەڵاتی ئەدەبی و زانستی و کاردانەوە و قارەمانێتی تاکی کورد لە ئێران و جیهان، بەرخۆدانی کوردان لەگەڵ نیوەی هەرە زۆری جیهان لەژێر دەمامکی داعش، دەرکەوتنی قارەمانێکی مەریوانی کە بەخۆفیداکردنی گیانی خۆی چەند کەسێک کە خەریکی سووتاندن بوون ڕزگاری کردن، دەرکەوتنی سامان؛ ژینگەپارێزێکی مەهابادی کە گیانی خۆی بۆ ڕزگاریی حاجیلەیەک فیدا کرد، دەرکەوتنی قارامانانی ژینگە لە مەریوان، یەکەم دیاردەی لێخۆشبوون و لێبووردنی بنەماڵەی کوژراوەکان لە بکوژەکە لەنێو گەلی کورد، دەرکەوتن و وەرگرتنی خەڵاتی جیهانی بۆ جلوبەرگی کوردی، سەرکەوتنی زمانی کوردی لە زۆر بارەکان...، لە سەردەمێکی زۆر هەستیار و گرینگ، کە کورد خەریکی قڕتاندنی تەزووی کێویگەری و شاخستانی و دارستانییەت کە بۆی هەڵبەستراو و لەسەر خۆی بوو، یەکگرتوویی کورد لە بومەلەرزەی کرماشان و لافاوی لوڕستان، بوو به گرینگترین هۆکار تاکوو چاویلکه و دووربینەکانی فاشیستی کوروشی بچێتە سەر گەلی کورد و بە کەڵکوەرگرتن لە تاک و گەلی کورد، بە وێنه گەلێکی تۆوخۆر و مێشکفاحیشە و دواکەوتوو و نەفام و شپڕێو، بۆ جلوبەرگێک کە بە ساڵانە خەڵاتی جیهانی وەردەگرێت و زمانێک کە بەهێزترین زمان و پاراوترین زوانی پۆرتۆئێرانییەکانە، لە سەردمێکیش کە زمانی کوردی لە پۆلێنکردنی جیهانی خاوەن پلەی ٣١ی جیهانی و پارس ٤٢ی جیهانیی بووە! دەمارگرژی و هێرشەکان بۆ گەمژە و دواکەوتوو و نەفامناساندنی گەلی کورد، چوو بۆ پرۆسەیەکی جیاواز، سەعید ئاقاخانی بە وێنە کوردێک مافی خۆی هەیە کە فیلم ساز بکات، ئەمە فەرموودەی چەند بەناو شاعیر و ڕووناکبیری کوردن، بۆچی ئاقاخانیەکان، کاتێک فیلمێکی زانستی و مێژوویی و کۆمەڵگەیی ساز دەکەن، هیچ هێڵان و ڕێگەپێدانێکیان نییە، بەڵام بۆ فیلمی دواکەوتوپەرستان و ڕێچکەگرانی فیلمە جێم تیڤییەکان و پارسپەرستانی وەکوو: پایتەخت، ن.خ، بۆ ئەم گەلە جێم تیڤیپەرەست و پارسپەرستە، هیچ کێشە و کۆسپێک ساز ناکەن، بەڵام بۆ بچوکترین فیلمی مێژوویی و کۆمەڵگەیی ڕاستەقینە، قڕتاندنی قامکەکان و لە سێدارەدانی پێنووسەکان ئامادەیە؟\nئەم سیستمە بە کەڵکوەرگرتن لە کوردێک و ڕێگەپێدان بۆ سازکردنی ئەم فیلمانە، لە درێژەی هزری دەوڵەت نەتەوە بە شێوەی چالاک خەریکی کارکردنە و چالاکی دەکات، بەکارهێنانی هەستیاری و مێشکی هەستیار (احساسی) تاکی کورد، دەستی ئاقاخانی تەواو ئاوەڵە کردووەتەوە، کورد گەلێکی تۆوخۆره کە لەبەر تۆوخواردن هۆشی هیچ شتێکی نییە، کچ بە پارە دەفرۆشێت، لە شاری گەورە ون و بێشوێن دەبێت، نەخوێندەوار و نەفام و زمانێکی نامۆ و سەیروسەمەرەی تەواو فارسی هەیە! کەچی دواتر بە بڵاوکردنەوەی ناوی چەند هونەرمەند و گۆرانیبێژی ناسراوی کورد، وەکوو: حەسەن زیرەک، مەزهەری خالەقی، ناسر ڕەزازی، کورد بە شێوەیەک هەستیار دەکات، کە کاناڵە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان بە شانازی بڵاوی دەکەنەوە، دەنگی هونەرمەندی مەزنی کورد و فڵان و بیسان لە دەنگ و ڕەنگی ئێران! ئەمە بەسە بۆ سڕینەوەی گشت بێڕێزی و دواکەوتویی و نەفامی ناساندنی ئەم گەلە!\nسەعید ئاقاخانی بە دۆزینەوەی باری سایکۆپاتۆلۆژی و ئاستی هەژاری و هەستیاری و دەمارگرژی پسکۆلۆژیکی تاکی کورد، بە کەڵکوەرگرتن لە دەنگێک، تەنیا دەنگێک هەموو شت لەبیر بەرێتەوە، دواتر سیستم و دەسەڵاتداری زاڵ، بە شێوەی بڵاوکردنەوەی (دەنگی ئێوە، دەنگی گەل) لەنێو شارەکان و بەتایبەت گەلی کرماشان و پرسیار لە چەند پارسێک کە شێوەی بنزار و قسەکردنیان بە شێوەی بنزاراوەیەکی فارسی دەردەخەن، پاڵپشتی ئەم هزر و ئامانجە دەکەن و گەلیش بە وتنی ئەمەی کە ئەم فیلمە کێشەکانی بومەلەرزە و هەژاری و لەم چەشنە بابەتانەی دەرخستووە و مەمونی ئەم بەڕێرەین، ئەمە سەعید ئاقاخانی دواتر لە مێژوو، دەبێتە ئۆستوورەیەکی کورد!\nناساندنی زمانی کوردی و زاراوەی کەلهوڕی و لوڕی و لەکی بە شێوەی ئاوا سەقەت و هەڵە، تەنیا ناساندنی بەشێکی گرینگ و تایبەت و درێژەدانی سیستمی قاجاڕی ئەم هزرەیە بۆ لەنێوبردنی زمانی کەلهوڕی و کرماشانی کە بە ساڵانە کاری زانستی بۆ کراوە، چ زانستێک لە وڵاتێکی تەواو ئۆبسکیورانتیزمی وەکوو ئێران، کە تەواو دوور و نامۆ لە زانست و زانینە، هاوشێوەی جۆک وڵام دەداتەوە و بەهێزتر لە هەر ئاکادیمیا و زانستگەیەک، ئامانجەکەیان مسۆگەر دەبێت؟!\nناساندن و دەرکەوتنی شێوەی هەڵە و ناشارەزای جلوبەرگی کوردی و بەکارهێنانی زمانی هەڵە و زمانی فارسی کرماشانی، کە ٢٠٠ ساڵ لەمەپێش لە سەردەمی قاجار، بەهۆی خزاندن و هێنانی چینی فەرمانبەر و کاربەدەستانی دەوڵەتی، له ڕێگەی زوان، کە لە زانست و لۆژیکی زمان، زمان تەنیا بۆ پەیوەندی و پێوەندی نێوان تاک و پێکهاتەکانی جیهانی ساز کراوە، پێویستیان بە ئەم کەرەستە پێوەندییە بوو، بۆیە زمانێکیان بەناو فارسیی کرماشانی ساز کرد، ئەم پرۆسەیە لەلایەن کارەبەدەستانی خۆیان لەنێو گەل دەنگیداوە و چالاک بوو، کەچی ئێستاش بێت ئەم سیاسەتە سەرنەکەوت و بوو بە یەکێک لە سیاسەتەفاشیلەکانی ئەم هزر و ڕامانە.\nئێستاش سەعید ئاقاخانی، هەست دەکات زۆر زۆر زانا و شارەزایە کە بە کەڵکوەرگرتن لە دەنگی دوو کاریزمای هونەری کورد و جیلێکی هەڵە و زمانێکی تەواو فارسی و دواتر بە بڵاوکردنەوەی بەشی سانسۆری فیلمەکەی و پێشکەشکردن بە گەلی کورد، کە بەڵێ فیلمی منیش پەردەی سانسۆری لەسەرە و منیش تووشی کێشە بوومە، ئەم هەستەی بەڕێز سەعید ئاقاخانی بە وێنەی کوردێک، هەر بۆ ئەم شاعیر و فەرمانبەرە پارسپەرستانە باش و بەسوودە، نەک بۆ شارەزایانی زمان و مێژووی ئەم گەلە.\nئەم زمانەی کە لە ڕێگەی میدیا سەعید ئاقاخانی دەیهەوێت بە زمانی کوردی و ژێرلقی فارسی بیناسێنێت، تەواو هەڵەیە، چون داماوە نەیزانیوە وێچکوون و لێکچوونی زمانی نابێتە هۆی ژێر لقی یان ژێرباریی زمانی.\nزمانانی جیهان بەسەر کۆمەڵەگەیەی زۆر چالاک بەناو هیندوئورووپایی بڵاو دەبنەوە، لەم زمانانەش خێزانەزمانێک بە ناو زمانەئارییەکانی چالاک و بەهێزە و لەم خێزانەزوانیە دارێکی زمانی بە ناو زمانە ئێرانییەکان هەیە، زمانی فارسی و کوردی هەر کام لقێکی جیای ئەم دارەزمانییەن، وشەگەلی هاوبەش لە نێوان ئەم دوو زوانە ئێگجار زۆرە، گەر ئەم دەسەڵاتدارییە زاڵ و دیکتاتۆریەتەی کە بە سەدان ساڵ زاڵ بووە و مێژوو و زمانی دەستکاری کردووە، وەلا بنێنین و بەپێی ڕاستییەکان لێکۆڵینەوە بکەین، ئەمە زمانی ئێستای فارسی تارانی! تەواو زمانی دەری ئەفغانییە و ئەم زمانەی ئێستای تارانیشینەکان و زمانێک بەناو زمانی فارسی، سازکراو لە زمانی عەرەبی و کوردی و فەرەنسیە، تەنیا سەرچاوەی زمانی فارسی، زمانی پەهلەییە، کەچی زمانی پەهلەیی، فەیلی، بەزۆر و چالاک، زمانی کوردی توانایی خاوەنداریەتی و بەشەگری ئەم زمانەی هەیە، چون سەدان وشەی هاوبەشی ئەم زمانە، ئێستاش بە شێوەی باو لەنێو زمانانی کوردی بە شێوەی چالاک، کارایان هەیە.\nزمانی کوردی خاوەن چوار لقی سەرەکیی زمانی بە ناوەکانی کوردیی سەرەوە، کوردیی نێوەندی، کوردیی خوارەوە و گۆرانی و هەورامییە و لە ٦٠ شێوەزار و بنزاراوە ساز بووە.\nزمانی کرماشان، بەزۆر کەلهوڕییە و ئەگەر سەعید ئاقاخانی زۆر ڕاست دەکات و ئامانجی دڵسۆزی گەلەکەیەتی، دەبایە هاتبا و چەند کەسی ئاسایی و پێکهاتەی کرماشانی لەنێو فیلمەکەی بەکارهێنابایە، تەنیا چەند کەسی ئاسایی و گوندی، تاکوو زانیبای زمانی کرماشانی چ زمانێکە! نەک چەند شانۆگەری تارانی و شیرازی و ئیسفەهانی و ئازەری و فارس کە لە دەورگێڕان لە فیلمەکانی پێشووتریان باری فاشیستی و شۆنیزمیان هاوار دەکات و نەک چەند فەرماندە و سەربازی ئەرتش و سپای کۆنی ئێران!\nڕوانگە/ قەیران و قەیرانخوڵقێنی لە ئێراندا\n22:38 - 7 خەزەڵوەر 2720\nهەواڵەکانی ناوەندی هەواڵی تیشک، چوارشەممە ٧ی خەزەڵوەری ١٣٩٩\n22:21 - 7 خەزەڵوەر 2720\nبارودۆخی ژیانی خەڵک لە ئێران دەگەڕێتەوە بۆ چل ساڵ پێش\n18:17 - 7 خەزەڵوەر 2720\nباوکی چوار پێشمەرگەی کوردستان ماڵاوایی لە ژیان کرد\n18:11 - 7 خەزەڵوەر 2720\nبەهۆی کۆرۆنا بێکاری لە ئێران زیاتر پەرەی سەندووە\n17:47 - 7 خەزەڵوەر 2720\nکاک "ئیبراهیم حەسەنزادە" ئەندامی حیزبی دێموکرات کۆچی دوایی کرد\n12:53 - 7 خەزەڵوەر 2720


میدیای بنـكۆڵكردن‌و رۆڵی له رێگریی له گه‌نده‌ڵی‌و بنبڕكردنیدا\nمیدیای بنـكۆڵكردن‌و رۆڵی له رێگریی له گه‌نده‌ڵی‌و بنبڕكردنیدا   22/9/2017\nهه‌رچی جیهانی عه‌ره‌بیشه، له‌م 10 ساڵه‌ی دواییدا ده‌ركیان به رۆڵ‌و گرنگیی میدیای بنكۆڵكاریی كرد‌و مه‌سه‌له‌ی میدیای بنكۆڵكاریی چووه خانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ئه‌و خشته گشتگیره‌ی كه زۆرترین قسه‌وباسی له دیاره میدیاییه‌كاندا له‌باره‌وه ده‌كرێت‌و چه‌ندین وانه‌و موحازه‌ره له‌وباره‌یه‌وه پێشكه‌ش ده‌كرێت و وا ده‌خرێته‌ڕووو كه ئه‌وه ئه‌ڵته‌رناتیڤێكی سه‌ركه‌وتووی رووماڵكردنه به‌راورد به میدیای ته‌قلیدی‌و باو، ئه‌وه‌ش له‌پێناوی به‌رده‌وامیدان به میدیای كاغه‌زی له‌به‌رامبه‌ر میدیای ئه‌له‌كترۆنیدا كه هه‌نوكه بۆته ركابه‌ری میدیای كاغه‌زی.\nگوشارو ته‌ڵه‌زگه‌كانی به‌رده‌م میدیای بنكۆڵكاریی\nبه‌ڕه‌چاوكردنی ئه‌و هێزو هه‌ژموونه‌ی كه میدیای بنكۆڵكاریی هه‌یه‌تی به‌سه‌ر گه‌نده‌ڵكارانه‌وه، رژێمه جۆربه‌جۆره‌كان به‌وانه‌شه‌وه كه دروشمی دیموكراسییان هه‌ڵگرتووه، هه‌وڵ ده‌ده‌ن ده‌می ئه‌و میدیاكارانه دابخه‌ن كه له‌بواری بنكۆڵكاریدا كارده‌كه‌ن‌و به‌و هۆیه‌شه‌وه چه‌ندین گوشاری جیاجیا له‌به‌رامبه‌ریان پیاده ده‌كه‌ن، بۆنموونه له ئه‌مریكا پێنتاگۆن هه‌وڵی ئه‌وه‌ی ده‌دا كه رێگریی بكه‌ن له بڵاوبوونه‌وه‌ی بیره‌وه‌رییه‌كانی ئه‌نتۆنی تافی بكه‌ن كه سه‌ربازێكی پێشووی وڵاته‌كه‌یان بوو له جه‌نگی ئه‌فغانسان. كه ئه‌وه كتێبێك بوو به‌ناونیشانی «پرۆسه‌ی دڵه ره‌شه‌كه»، كه پله‌ی عه‌قید بوو له سوپای ئه‌مریكادا‌و له ئاژانسی هه‌واڵگریی ئه‌مریكا كاری ده‌كرد.\nهه‌روه‌ك یۆلیان ئاسانگ-ی دامه‌زرێنه‌ری سایتی ویكلیكس تووشی چه‌ندین گوشار بۆوه‌و چه‌ندین تۆمه‌تی رووبه‌ڕوو كرایه‌وه، به‌پاساوی ئه‌وه‌ی هه‌ندێك زانیاریی خستۆته‌ڕوو كه هه‌ڕه‌شه‌ن بۆسه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌مریكا، گوشاره‌كان گه‌یشتنه ئاستی ئه‌وه‌ی به‌تۆمه‌تی ده‌ستدرێژیی سێكسی ده‌ستگیری بكه‌ن‌و ته‌نانه‌ت كارگه‌یشته ئه‌وه‌ی حكومه‌تی ئه‌مریكا داوای راده‌ستكردنیشی بكات. هه‌روه‌ك راوێژكارێكی سه‌رۆك وه‌زیرانی كه‌نه‌دا داوای تیرۆركردنی كرد‌و شانشینی سویدی به‌ناو خاوه‌ن «دیموكراسی دێرین»ش رۆڵێكی وای له‌وباره‌یه‌وه وازیی كرد كه نه‌بێته مایه‌ی شه‌رمه‌زاریی بۆ حكومه‌تی ئه‌مریكا.\nله‌ئیسرائیلیش كه‌ناڵی (10) كه به ریپۆرتاژه بنكۆڵكارییه‌كانی ناسراوه، رووبه‌ڕووی ته‌نگپێهه‌ڵچنین و قه‌ڵسكردن بۆوه له‌لایه‌ن حكومه‌تی ته‌لئه‌بیب-ه‌وه به‌ڕاده‌یه‌ك هه‌ڕه‌شه‌ی داخستنی له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌وه لێكرا، به‌پاساوی ئه‌وه‌ی كه په‌رله‌مانتارانی ئیسرائیل داواكارییه‌كه‌یان ره‌تكرده‌وه سه‌باره‌ت به دواخستنی قه‌رزه‌كانییه‌وه، وه‌ك هه‌نگاوێك كه میدیاكاران پێیانوابوو ئه‌وه له چوارچێوه‌ی هه‌ڵمه‌تكێدایه بۆ ده‌مكوتكردن‌و خۆ رزگاركردنه له سه‌رچاوه‌كانی ره‌خنه‌گرتن.\nبنه‌ماكانی میدیای بنكۆڵكاریی و ئتیكه‌كانی\nئه‌م به‌شه دابه‌ش ده‌بێت به‌سه‌ر سێ ته‌وه‌ردا به‌م جۆره‌ی خواره‌وه:\nته‌وه‌ری یه‌كه‌م: ده‌رامه‌تی میدیای بنكۆڵكاریی.\nته‌وه‌ری دووه‌م: زانیارییه‌كان‌و سه‌رچاوه‌كانی رووماڵی بنكۆڵكاریی.\nته‌وه‌ری سێیه‌م: ئیتیكی میدیای بنكۆڵكاریی.\nده‌رامه‌تی میدیای بنكۆڵكاریی\nئه‌م ته‌وه‌ره دابه‌ش ده‌بێت به‌سه‌ر سێ خواستدا به‌م جۆره:\nخواستی یه‌كه‌م: میلاكی رۆژنامه.\nخواستی دووه‌م: تۆڕه‌كانی میدیای بنكۆڵكاریی.\nخواستی سێیه‌م: هه‌وڵه‌كان‌و تێچووه‌كانی\nمیلاكی رۆژنامه‌كه زۆرێ\nك له رۆژنامه‌نووسانی ئاسایی ناتوانن كاری روماڵی بنكۆڵكاریی بكه‌ن، چونكه ئه‌و جۆره له‌كاری میدیایی پێویستی به توانا‌و شاره‌زایی تایبه‌ته، ره‌نگه هه‌موو میدیاكارێكی ئاسایی شاره‌زایی و توانای رووماڵكردنی جۆره جیاوازه‌كانی هه‌بێت، به‌ڵام به‌و تواناو شاره‌زاییه‌وه ئه‌وه‌ی له‌باردا نییه كه بتوانێت راپۆرتی میدیای بنكۆڵكاریی پێشكه‌ش بكات، چونكه میدیای بنكۆڵكاریی كارێكه كه پێویستی به پیشه‌یی بوونێكی باڵا‌و چه‌ندین شاره‌زایی هه‌یه‌و پێویستی به شاره‌زاییه له سیستم‌و قانونه‌كان‌و شاره‌زایی ده‌وێت له چۆنێتی لێكۆڵینه‌وه‌و به‌دواداچوونی زانیارییه‌كان، به‌جۆرێك كه نزیكه له شێوازی توێژینه‌وه‌ی زانستییه‌وه، توێژینه‌وه‌ی زانستیش بنه‌ماو ریشه‌ی خۆی هه‌یه كه هه‌مووان لێی نازانن.\nخۆ ئه‌گه‌ر پیاده‌كردنی كاری سه‌ره‌تایی رۆژنامه‌نووسی به‌شێوه‌ی هه‌وڵی تاكه‌كه‌سی‌و به كه‌ره‌سته‌ی سه‌ره‌تایی ساده ده‌ستپێكردبوو، ئه‌وا ئه‌مڕۆ ئه‌و هه‌وڵانه گۆڕدراون بۆ هه‌وڵی دامه‌زراوه‌یی رێكخراوو هه‌نوكه چه‌ندین سه‌رچاوه په‌یدابوون كه به‌ڵگه‌نامه‌و دیكۆمێنتیان پێ ده‌ده‌ن به‌مه‌به‌ستی پاراستنیان له‌به‌رده‌م یاسادا‌و كه‌ره‌سته‌و ته‌كنۆلۆژیای نوێش یارمه‌تیده‌ریانه، كه ئه‌وه‌ش بۆخۆی رۆڵی باشی بینیووه له گۆڕانكاریی له ئاراسته‌ی كاره‌كه‌یاندا‌و رووبه‌رێكی فراوانیان له‌كاركردن بۆ فه‌راهه‌م ده‌كات‌و توانایه‌كی دارایی زۆریان بۆ ده‌سته‌به‌رده‌كات كه گونجاوبێت له‌گه‌ڵ ئه‌و لێكه‌وته مادی‌و مه‌عنه‌وییانه‌ی به‌سه‌ر رۆژنامه یان دامه‌زراوه میدیاییه‌كه‌دا ده‌شكێته‌وه.\nته‌نانه‌ت له‌هه‌ندێك كاتدا هه‌وڵی تاكه دامه‌زراوه‌یه‌ك هه‌وڵی چه‌ند دامه‌زراوه‌یه‌كی جیاواز تێده‌په‌ڕێنێت له زۆرێك له وڵاتان، هه‌رچه‌ندێكیش هه‌وڵه میدیاییه‌كان یه‌كبخرێن، به‌روبوومی زیاتر‌و به‌رهه‌می زیاتر‌و باشتری ده‌بێت، چونكه میدیای بنكۆڵكاریی دیه‌وێت گه‌نده‌ڵیی ئاشكرابكات كه هه‌نوكه بۆته دیارده‌یه‌كی جیهانیی كیشوه‌ربڕ.\nدامه‌زراوه میدیاییه گه‌وره‌كانی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا وای ده‌بینن كه پێویسته له پرۆسه‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌و به‌دواداچوون‌و بنكۆڵكاریی راستییه‌كاندا كار بكرێت بۆ به‌دیهێنانی هاوكاریی له‌نێوان په‌یامنێران و نووسه‌ران‌و سه‌رنووسه‌ره‌كان‌و شاره‌زایانی بواری قانون‌و شرۆڤه‌كاران‌و ئامارگیر‌و سكرتێری ئۆفیسه‌كان‌و توێژه‌راندا.\nگرنگیدان به سیستمی به‌ده‌ستهێنانی زانیاریی فه‌رمی شتێكی یه‌كلاكه‌ره‌وه‌یه له زانینی كوالێتی ئه‌و زانیارییانه‌ی كه ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ی هه‌یه رۆژنامه‌نووس پێی بگات‌و به‌ده‌ستی ده‌هێنێت به‌پێی یاساكانی ئازادیی كاری رۆژنامه‌نووسی‌و ده‌رككردن به‌و گرفته قانونییانه‌ی كه دروست ده‌بن له‌كاتی بڵاوكردنه‌وه‌ی زانیارییه زیانبه‌خشه‌كان. هۆكاره نوێیه‌كان زۆر به‌سوودن بۆ گه‌ڕان به‌شوێن راستییه‌كان‌و بۆ راهێنانی نووسه‌ران له‌سه‌ر ئه‌و زه‌حمه‌تییانه‌ی له ئه‌نجامی راپۆرتێكی رۆژنامه‌نووسیی دیاریكراوه‌وه دێنه ئاراوه.\nتۆڕه‌كانی میدیای بنكۆڵكاریی\nله‌گه‌ڵ گه‌شه‌كردنی پێویستی به میدیای قووڵبوونه‌وه، هه‌ستی پێویستیی یه‌كانگیركردنی هه‌وڵه رۆژنامه‌نووسییه‌كانیش گه‌شه ده‌كات، دۆزینه‌وه‌ی رێگه‌ی كاری هاوبه‌شی نێوان ئه‌و دامه‌زراوه میدیاییانه‌ی كه هه‌وڵه‌كانیان یه‌كده‌خه‌ن بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی، به‌و هۆیه‌شه‌وه له‌م دوو ده‌یه‌یه‌ی دواییدا ئه‌و تۆڕانه بڵاوبوونه‌ته‌وه كه خۆیان به په‌یوه‌ندیدار ده‌زانن به میدیای بنكۆڵكارییه‌وه.\nله‌وباره‌یه‌شه‌وه له‌ساڵی 1997دا هاوپه‌یمانیی نێوده‌وڵه‌تیی رۆژنامه‌نووسانی بنكۆڵكار له‌سه‌ر ده‌ستی «سه‌نته‌ری هه‌مه‌لایه‌نیی گشتی»دا دامه‌زرا، كه ئێستا 158 رۆژنامه‌نوسوی له 61 وڵاته‌وه له‌خۆگرتووه، ئه‌وه‌ش دوای ئه‌وه‌ی كه له‌سه‌ره‌تای ساڵی 2012وه 41 رۆژنامه‌نووسی دیكه‌ش به‌و سه‌نته‌ره‌وه په‌یوه‌ست بوون.\nئه‌و هاوپه‌یمانییه، توانای به‌شداریكردنی پێشكه‌ش به‌و هاوكارانه‌ی كردووه، كه له ناوچه‌گه‌لێكدا كارده‌كه‌ن كه سه‌رچاوه‌كان ترسیان له‌وه‌یه ناوی خۆیان ئاشكرابكه‌ن، یاخود ئازادیی رۆژنامه‌نووسی كۆتوبه‌ند كراوه له‌وه‌ی بتوانێت به‌دواداچوون بۆ تاوان‌و گه‌نده‌ڵییه‌كان بكات، هه‌روه‌ك هاوپه‌یمانێتییه‌كه هاوكاریی تۆڕێكی جیهانیی له رێكخراوو دامه‌زراوه میدیاییه قازان نه‌ویسته‌كاندا ده‌كات‌و له‌توانایدایه كه ده‌ستگیرۆیی ئه‌و رۆژنامه‌نووسانه بكات كه پێویستیان به مه‌شق و دارایی هه‌یه بۆ ئه‌و ریپۆرتاژانه‌ی كه كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌ن، له‌به‌رهه‌می ئه‌و هاوكارییه‌ی هاوپه‌یمانێتییه‌كه‌ش بڵاوبوونه‌وه‌ی سه‌رچاوه‌و راپۆرته له‌سه‌ر تۆڕێكی جیهانی راگه‌یاندنه هاوبه‌شه‌كان، له‌نێویشیاندا تۆڕی جیهانیی بی بی سی و رۆژنامه‌كانی ڤول هان سان پاولۆ له به‌رازیل و نۆڤایا گازێت- روسیا.\nله‌و تۆڕانه‌ش، «رێكخراوی 100 په‌یامنێر»، كه له‌سه‌ره‌تای مانگی تشرینی دووه‌می 2011دا له نیویۆركه‌وه ده‌ستیپێكرد، ئه‌م تۆڕه‌ش پێكدێت له رۆژنامه‌نووسانی پرۆفیشناڵی نێوده‌وڵه‌تی‌و نووسه‌رانێك كه خۆیان ته‌رخانكردووه بۆ روبه‌ڕوبونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی و بابه‌ته‌كانی په‌یوه‌ست به حكومه‌ته‌كان له سه‌رتاسه‌ری جیهاندا. له‌و باره‌یه‌شه‌وه زیاتر له 80 رۆژنامه‌نووسی بواری میدیای بنكۆڵكاریی و كارمه‌ندانی رێكخراوه‌كانی بواری هه‌واڵی جیهانی ئه‌ركی رووماڵكردنی هه‌واڵه‌كانی تایبه‌ت به تاوانه نێوده‌وڵه‌تییه‌كان‌و له‌شفرۆشی‌و سپیكردنه‌وه‌ی پاره‌و قاچاخچێتیی چه‌ك‌و ته‌نگاوكردن‌و به‌رتیلدانیان گرتۆته ئه‌ستۆ كه ئێستا له‌جیهاندا بڵاوبۆته‌وه، ئه‌و رێكخراوه ئاسانكارییه‌كی زۆری كردووه بۆ رووماڵی بنكۆڵكارییه‌كان.\nرێكخراوه‌كه ده‌ستی كۆمه‌ڵێك په‌یامنێری بیانیی به‌ئه‌زموونی واڵاكردووه له رۆژنامه‌ی نیویۆرك تایمز بۆ هاندانی ئه‌وانه‌ی خوازیارن بچنه ناو ته‌مومژی میدیای بنكۆڵكارییه‌وه‌و توانای ئه‌وه‌یان هه‌یه كه لایه‌نه‌كانی گه‌نده‌ڵیی ئاشكرابكه‌ن.\nساڵی 2001 له ئه‌ڵمانیا كه «یه‌كێكه له‌وڵاته پێشكه‌وتووه‌كان له بواری میدیای بنكۆڵكاریدا»، تۆڕی به‌دواداچوونی رۆژنامه‌نووسیی دامه‌زرا، كه نزیكه‌ی «500» رۆژنامه‌نووس له‌خۆده‌گرێت، ئه‌م تۆڕه به‌خششێكی پێشكه‌ش به‌و رۆژنامه‌نووسانه كرد‌و چاوساغی بۆكاتی پێویست بۆ دیاریكردن، له‌پێناوی پێشكه‌شكردنی كارو به‌رهه‌می بنكۆڵكاریی گرنگ، به‌هۆی ئه‌و پشتگیرییه‌شه‌وه رۆژنامه‌نووس لۆتس مۆكی له نیسانی 2003دا توانی دۆسێیه‌ك له رۆژنامه‌ی «دی تسایت»دا بخاته‌ڕوو سه‌باره‌ت به برسێتی له ئه‌فریقا و تێیدا ئه‌وه‌ی ئاشكراكرد كه برسێتییه‌كه له‌ئه‌نجامی دیارده‌ی وشكبوونه‌وه‌ی زه‌وییه‌وه نییه وه‌ك وته‌بێژی فه‌رمیی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان رایگه‌یاندبوو و تێیدا ته‌ئكیدی له‌وه كردبۆوه كه له‌ئه‌سیوپیا بڕی پێویستی ئاو هه‌یه.\nله‌م ده‌یه‌ی دواییشدا، هه‌ندێك سایت كه گرنگیی به‌وجۆره‌ی كاری میدیایی ده‌ده‌ن‌و شێوازی كاركردنیان نزیكه له شێوازی كاركردنی ئه‌و تۆڕانه‌ی هاوشێوه‌ی سایتی ویكیلیكس‌و سایتی دزه‌پێكردنی «ئالای» ئه‌وه‌یان بڵاوكرده‌وه، كه ئه‌وانه به كه‌ناڵی ئه‌مین هه‌ژمار ده‌كرێن‌و مه‌به‌ستیان له‌وه پاراستنی ئه‌و هاووڵاتی‌و رۆژنامه‌نووسانه‌یه كه له‌و وڵاتانه‌دا ده‌ژین كه مه‌ترسیدارن بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی دیكۆمێنت‌و زانیاریی بۆ جیهانی ده‌ره‌وه. هه‌روه‌ك ئه‌و سایتانه به‌وه جیاده‌كرێنه‌وه كه ئۆپشنێك «بژاره‌یه‌ك» پێشكه‌ش ده‌كه‌ن به‌جۆرێك كه سه‌رچاوه‌كان بتوانن زانیارییه‌كانیان له‌باره‌ی گه‌نده‌ڵییه‌وه بڵاوبكه‌نه‌وه به‌شێوازێكی كه‌سێكی نه‌ناسراو یان به جۆرێك كه ناسنامه‌ی خۆی ئاشكرا بكات.\nمام جەلال بە زووم و قەڵەمی كریس كۆچێرا 16/10/2017\nپرسەنامە و ماتەمینی بۆ كۆچـی دوايى سەرۆك مام جەلال 15/10/2017\nسه‌ربه‌خۆیی كوردستان كۆتایی به ده‌یان ساڵ سته‌مكاریی ده‌هێنێت 13/10/2017\nپرسەنامە و ماتەمینی بۆ كۆچی دوايى سەرۆك مام جەلال 12/10/2017\nمام جه‌لال: ئه‌فسوون و دانایی و گه‌شبینیی 9/10/2017\nمام دەیزانی بۆیە دەیوت: هەمووتان بەبرا و خەباتکاری خـــۆم دەزانم، خۆمیش هی هەمووتانم 5/10/2017\nریفراندۆم و سه‌ربه‌خۆیی: ئه‌رك و به‌رپرسیارێتییه‌كانی ئاینده 2/10/2017\nبۆچی ئاندرێ بازێن؟ 29/9/2017\nفیلمی هەڵۆکانی جەنگ، قارەمانێتیەکانی پێشمەرگە نمایش دەکات 29/9/2017\nسینه‌مای کوردستان له “سێ” نه‌مادا 29/9/2017


(ترجمه: ژیار) 1400/01/17\nبۆ دەڵێین: اللهمَّ بَلِّغْنَا رَمَضَانَ؟!\n(ئاوات جزا) 1400/01/14\n(ئه‌كره‌م ئه‌نوه‌ر) 1400/01/14\n(مامۆستا حه‌سه‌ن ڕه‌ببانی) 1400/01/13\nئێمە کلیلەکانمان ون کردووە، بەس تۆ دەرگاکانمان بۆ بکەرەوە!\n(مودریك عه‌لی عارف) 1400/01/11\n(عیسمه‌توڵڵا تێیمووری) (ترجمه: به‌شی کوردی ئیسلاح وێب) 1400/01/11\n(هه‌ڵاڵه محه‌ممه‌د ئه‌ڵماس) 1400/01/07\nکە بەهار دێ، جەماڵى خوا جیلوە دەکا\n(مودریك عه‌لی عارف) 1400/01/01\n(مامۆستا ناسر سوبحانی) 1399/12/26\n(محه‌ممه‌د جه‌ماڵه‌ددین واژی) 1399/12/25\n(به‌ڕێز ئیسماعیل) 1399/12/25\n(د. فاتیح سه‌نگاوی) 1399/12/18\n(به‌ڕێز ئیسماعیل) 1399/12/08\n(كامیل شه‌ریف‌پوور) 1399/11/29\n(جه‌لیل به‌هرامی‌نیا) 1399/11/28\n(دکتۆر ئه‌حمه‌د ئه‌حمه‌دیان) 1399/11/27\n(عه‌تا ئه‌ولیایی) 1399/11/27\n(سه‌روه‌ت عه‌بدوڵڵا گوڵه‌سه‌ر) 1399/11/24\nله‌گەڵ هاتنی مانگی ڕەمەزان، مانگی ڕەحمەت و لێخۆشبوون، دەبێ بە باشترین شێوە رێز و حورمەت لەم مانگە پیرۆزە بگرین. کەڵکگرتن لە پێشوازی مانگی ڕەمەزان لەسەر چوار بنەما و بنچینه خوێ گرتووە: بنچینەی یەکەم: دوعا و پاڕانەوە بەر لە هاتنی ڕەمەزان، خوای گەورە دەفەرموێت: ﴿وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ﴾ و پێغەمبەر(د.خ) دەفەرموێت: دوعا و پاڕانەوە بنەمای عیبادەتە و دوعای بەنرخ و بەسوود لە پێشوازی مانگی ڕەمەزان سێ جۆرە:\nبێگومان لەم مانگە پیرۆزەدا قوڕئان بەیەکجار لە (لوح المحفوظ) دابەزی بۆ ئاسمانی یەکەم (بیت العزّة)، دوای ئەوە لەڕێی جوبڕەئیلەوە قوڕئان بەش بەش دابەزی بۆ پێغەمبەر(د.خ)، کەواتە یەکێک لەو گرنگیانەی کە بەم مانگە دەدرێ، باس باسی قوڕئانە، وەک دەفەرموێت: «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ»، یان دەفەرموێت: «إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ»\nچۆن یاریزانێکی دووگۆڵی پێویستی بە ڕاهێنان و تەمرینی جەستەییە پێش چوونە گۆڕەپانی یاری، هەر بەو شێوەیەش ئیمانداران پێویستە پێش ڕەمەزان ڕاهێنان بکەن هەتا لیاقەیان هەبێت بۆ ڕەمەزان. هەروەها ڕەمەزان ڕاهێنان بکەن لەم خوولە یەک مانگییەدا بۆ چوونە گۆڕەپانی ژیان لە ١١ مانگەکەی دوای ڕەمەزانـدا.\nخوایەگیان! هەنێ جار ئێمە لێمان دەشێوێ و گرفت و کێشەکان بەرچاومان لێڵ و تەنگ دەکەن، تۆ لوتف بفەرموو بەرچاومان ڕووناک بکەرەوە و لە تەنگەبەرەکانی ژیان ڕزگارمان بکە.\nبه بیستنی وشه‌ی به‌هار، یه‌كه‌م وێنه‌یه‌ك كه به مێشكی هه‌ر مرۆڤێكدا دێت، ڕوین و سه‌وزبوونه. وه‌ك ئه‌وه‌یكه له‌و وه‌رزه‌دا له هه‌ناسه‌ی عیسا فوو بكرێته لاشه‌ی مردووی زه‌وی و كێو و بیابانه‌كان ڕه‌نگ و به‌رامه‌یه‌كی نوێ بگرنه به‌ر و ئه‌و دارانه‌ی كه وه‌رزێكه قامچه‌كانی سارد و سڕی زستانیان به گیان كڕی بوو، ئێستا به‌رهه‌می سه‌بر و خۆڕاگریان له سروشت وه‌رده‌گرنه‌وه و ئه‌و ئایه‌ته‌ی خوای گه‌وره بیر ده‌هێننه‌وه كه ده‌فه‌رموێت: «إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً» واته: بێگومان له‌گه‌ڵ سه‌ختی و چه‌ڵه‌مه، ئاسووده‌یی و فراحانیش هه‌یه.\nئەوەى ئێمەى لێ بێ ئاگاین، دەلاقەکانى ژیانى پڕشنگدارە، کە دەمانگەیەنێتە جیهانى بەختەوەرى کە هەرکەس لەخۆى قەدەغە بکات، بێبەش دەبێت لێى. چەند ساتێکى خۆت بە ئارامى ببەخشە بە خوێندنەوەى ئەم وشانە، کە زۆر پێویستمان بە زیاتر و زۆرترە بۆ دەرکردنى شەیتانى ناو ناخ و بەڕاستگۆیانە لەبەردەم ناخى خۆماندا بوەستین.\nمرۆڤى کامڵ و ژیر و بەسەلیقە، ئەو مرۆڤەیە کە دەتوانێ سوود لە هەموو بزاوت و جوڵە و گۆڕانکارییەکى ژیان و جیهان و وەرگرێ و بە ئەندازەى پێویست لێیان بەهرەمەند بێت، هەروەک هەوڵ دەدا کە لە هەموو ئەو بزاوت و گۆڕانکارییە پۆزەتیڤە سروشتى و مەعنەوى و گەردوونى و مرۆییانە چێژ وەربگرێ و ڕۆح و دڵ و دەروونى خۆى پێ ئاسوودە بکات،\nبناغە مەعریفی و مرۆییەكان لای قوتابخانەی ئەخلاقی عیرفانی عاریفەكان جەخت دەكەنەوە لە ڕێبازی شهوودی قەلبی، ڕێبازە هەستی و عەقڵییەكان بەڕێبازێكی كەم و كورت دادەنێن لە بەدەستهێنانی مەعریفەدا. مرۆڤ لە ڕێگەی ساف و پاڵفتەكردنی ڕۆحەوە هەست بە دراوشانەوەی ڕاستییەكان و حەقیقەتیبوون دەكات. لێرەوە ئەوە بەدەر دەكەوێ كە حوججە لە عیرفاندا پشت بە بەڵگەهێنانەوە و بورهانی عەقڵی نابەستێت، گەرچی هەندێ جار عاریفەكان لە ڕێگەی قاڵب و ناوكۆ عەقڵییە هەستپێكراوە شهوودییەكانیان ڕوون دەكەنەوە، ئەمەش وەك وەڵامدانەوەیەكی ناچارییە كە پەیوەندییان بە خەڵكەوە ئەوەیان لێ دەخوازێت.\nلە نێو بەندی خەزانی ئارەزووما، ڕا نەکەم چ بکەم بە سەربەستی ،هەموو کێشەی ژیانم چا نەکەم چ بکەم هەتا بووم بێنەوا بووم،بۆ نەوایێ وا نەکەم چ بکەم بە نووری بادە ،کەشفی زوڵمەتی تەقوا نەکەم چ بکەم بە شەمعێکی وەها،چاری شەوێکی وا نەکم چ بکەم


که‌رنه‌ڤاڵى پشتیوانى پێنجوێن بۆلیستى 170ى حزبى سۆسیالیست\nئه‌مڕۆ چوار شه‌ممه 9 ى مایسى 2018 له شارى پێنجوێن که‌رنه‌ڤاڵى جه‌ماوه‌رى پشتیوانى له‌لیستى 170ى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان به‌ڕێوه‌چوو .\nکه‌رنه‌ڤاڵه‌که به‌ئاماده‌بوونى به‌ڕێزان مه‌لا لوقمان ئه‌ندامى یه‌ده‌کى مه‌کته‌بى سیاسى و فه‌رهاد تۆفیق ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى سه‌رکردایه‌تى و سه‌لاح مه‌حمود به‌رپرسى مه‌ڵبه‌ندى پێنجوێنى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان به‌رێوه‌چوو که‌تیایدا جه‌ماوه‌رێکى زۆرى خه‌ڵکى ناوچه‌که به‌شداریان تێدا کرد .\nسه‌ره‌تاى مه‌راسیمه‌که به ساتێک وه‌ستان بۆ گیانى پاکى شه‌هیدانى حزبى سۆسیالیست و سه‌رجه‌م شه‌هیدانى کوردستان ده‌ستیپێکرد .\nدواتر هه‌ڤاڵ مه‌لا لوقمان لێپرسراوى که‌مپیتى هه‌ڵبژاردنه‌کانى بازنه‌ى پێنجوێن ووتارى به‌خێرهاتنى پێشکه‌ش کردو ئاماژه‌یدا به‌خه‌باتى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان هه‌رله‌سه‌ره‌تاى دروستبونى و به‌شدارى راپه‌رین و ئازاد کردنى عێراق و دواتریش له‌پرۆسه‌ى سیاسى کوردستان و به‌شداریکردن له‌شه‌ڕى روبه‌روبونه‌وه‌ى داعش که‌رۆڵێکى کاریگه‌رى بینى له‌وروه‌شه‌وه رۆڵى خه‌ڵکى پێنجوێنى به‌رزنرخاند که‌هه‌میشه به‌ره‌نگارى سته‌م و زڵم وه‌ستاونه‌ته‌وه.\nهه‌روه‌ها ئاماژه‌شى کرد به کاندیده‌کانى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان که‌که‌سانى شیاو لێهاتوون و که‌سانى دڵسۆزو خاوه‌ن مێژوو خه‌باتن له‌نبێو ریزه‌کانى حزبدا و دڵسۆزى حزبن هه‌ربۆیه حزبى سۆسیالیست متمانه‌ى ته‌واوى به‌کاندیده‌کانى هه‌یه که‌به‌دڵسۆزى وه‌فاداریه‌وه کار ده‌که‌ن بۆ مافه‌کانى گه‌له‌که‌یان .\nووتیشى ئێمه شانازى به‌مێژووى حزبى سۆسسیالیست ده‌که‌ین که به‌شدارنه‌بووه له‌خیانه‌ت و ناپاکیه‌کان و هه‌میشه خه‌مخۆرى هاوڵاتیان وکه‌سوکارى شه‌هیدان و پێمه‌رگه قاره‌مانه‌کان بووه له‌وپێناوه‌ش هه‌وڵى زۆریداوه ، هه‌روه‌ها ووتیشى له‌ئێستادا حزبى سۆسیالست خه‌بات و تێکۆشانى به‌رده‌وامى هه‌یه بۆ به‌ده‌ستهێنانى مافى گه‌لى کوردو پاراستنى خاکى پیرۆزى کوردستان و خزمه‌تکردنى هاوڵاتیان به‌ونه‌فه‌سه‌شه‌وه به‌شدارى هه‌ڵبژاردنى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراقى کردووه به‌ژماره 170 ،جه‌ختیشى له‌سه‌ر ئه‌وه‌کرده‌وه که‌هه‌موو هه‌وڵه‌کان چڕده‌که‌نه‌وه بۆ سه‌رخستنى لیستى 170.\nدواتر کاندیدانى لیستى 170 حزبى سۆسیالیست خۆیان به‌ئاماده‌بوان ناساندو به‌ڵێنیان دووپاتکرده‌وه که‌درێژه پێده‌رى خه‌باتى حزبى سۆسیالیست بن بۆ به‌دیهێنانى مافى گه‌له‌که‌م و خزمه‌تکردن و تێکۆشانى به‌رده‌وام بۆ جێبه‌جێکردنى مافه ده‌ستوریه‌کانى کورد له‌عێراقى فیدراڵدا داکۆکى کردن له‌مافى هاوڵاتیان به‌تایبه‌تى که شارى پێنجوێن وه‌ک شارێکى سنورى به‌رچاویان چه‌ندین ته‌نگه‌رى نه‌وت ره‌وانه‌ى ده‌روه ده‌کرێت و هیچ سودێکى بۆ هاوڵاتیان نه‌بووه جگه له‌دوکه‌ڵ وپیسى بۆسه‌ر ئه‌و شاره که‌ئه‌مه‌ش پێویستى به‌هاوکارى و خزمه‌تگوزراى زیاتر بۆ هوڵاتیان وشارى پێنجوێن هه‌یه .\nدواترهه‌ڤاڵ سه‌ڵاح مه‌حمود ووتارێکى پێشکه‌ش کردو رۆڵى مێژوویى خه‌ڵکى پێنجوێنى به‌درێژایى شۆڕشه‌کانى کورد به‌رزنرخاند و هه‌وڵ و تێکۆشان و قوربانیه‌کانى حزبى سۆسیالیستى بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ى زوڵم و زۆرى دوژمنان پارێزگارى کردن له‌خاک و هاوڵاتیانى کوردستانى خسته‌روو .\n، هه‌روه‌ها ئاماژه‌شى بۆئه‌وه کرد که کاندیده‌کانى لیستى ژماره 170 ى حزبى سوسیالیست دیموکراتى کوردستان که‌سانى شیاو گونجاو پاڵێوراوى حزبن بۆ داکۆکیکردن له‌مافه‌کانى گه‌لى کورد هه‌ربۆ ئه‌وه‌مه‌به‌سته‌ش حزبى سۆسیالیست بۆ به‌دوا داچونى داخوازى و مافه‌ڕه‌واکانى خه‌ڵکى کوردستان به‌شدارى له‌هه‌ڵبژاردنه‌کانى په‌رله‌مانى عێراقدا ده‌کاتکه چۆن له‌رابردوودا وله‌و پێناوه‌دا به ده‌یان سه‌رکرده‌ى کردۆته قوربانى وگیانى خۆیان پێشکه‌شى خاک کرد.\nجه‌ختیشى له‌سه‌ر ئه‌وه کرده‌وه که‌ده‌بێت هه‌موولایه‌ک هه‌وڵه‌کانیان چڕبکه‌نه‌وه بۆ سه‌رخستنى لیستى ژماره 170 ى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان که‌ماوه‌یه‌کى که‌م ماوه بۆ هه‌ڵبژاردنه‌که‌و حزبى سۆسیالیست له‌خه‌باتى دیموکراسى و پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کاندا له‌م ڕێگایه‌وه ده‌یه‌وێ ده‌نگى ڕاسته‌قینه‌ى خه‌ڵکى کوردستان بهێنێ و تاوه‌کو به ئه‌مه‌که‌وه داخوازى و مافه‌کانیان ده‌سته‌به‌ر بکرێ له په‌رله‌مانى عێراقدا\nله‌کۆتاى که‌رنه‌ڤاڵه‌که‌داجه‌ماوه‌رى ئاماده‌بووى پێنجوێن هاوشێوه‌ى هه‌ڵه‌بجه‌ى شه‌هیدو هه‌ورامان و ناوچه‌کانى دیکه‌ى کوردستان به‌ڵێنێ خۆیان بۆ سه‌رخستنى لیستى ژماره 170 حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان دووپات کرده‌وه.


ڕاگەیاندنی هەڵمەتی بایکۆت و بەرەنگاری\nWednesday, 10.06.2021, 7:26\nسەبارەت بە هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئیراق، کۆمەڵێک چالاکەوانی سیاسی خۆبەخش و ژمارەیەک لە نوێنەری گرۆ و بازنەکانی گفتوگۆی جیاواز لە ناو کوردستان و دەرەوەی کوردستان، زنجیرەیەک کۆبوونەوەیان لەماوەی ڕابردوودا ڕێکخست. سەرئەنجام گەیشتینە بڕیار بۆ ڕاگەیاندنی هەڵمەتێك بۆ بۆیکۆت و بەرەنگاری هەموو ئەو پرۆسانەی ئەمڕۆ بە ناوی هەڵبژاردنەوە لە ئێراق و کوردستاندا بەڕێوەدەچن. ئەم هەڵمەتە پشتیوانی لە هەموو ئەو هەڵمەتە هاوشێوانەی خۆی دەکات کە لەلایەن گرۆ و کەناڵە جیاوازەکانی ترەوە لە کوردستان و ئێراقدا ڕاگەیندراون.\nئەمڕۆ لە ئێراقدا پرۆسەیەکی بەرەنگاری خۆڕسک و سروشتی بەڕێکەوتووە دژ بەو باند و پارتە دەسەڵاتدارانەی بێشەرمانە ژیانێکی سیاسی تاڵانکاری و ستەمکاری بەڕێوەدەبەن.\nلە دۆخی پەرتەوازەکردنی شەقامی سیاسی و پشتگوێخستنی داواکاری و خۆپیشاندانەکاندا بۆیکۆتی هەڵبژاردن بەهێزترین چالاکی سیاسی ئەو بەرەنگارییە خۆڕسك و سروشتییەی خەڵکە. هەروەها یەکەم هەنگاوی سەرەتایی گرنگە بۆ بەرپەرچدانەوەی کۆی ئەو بێڕێزییەی بەرامبەر خەڵکی ئەم نیشتمانە دەکرێت. بەشداری نەکردنی خەڵک لەسەراسەری ئێراقدا، بەجۆرێک پەرەی سەندووە تەواوی دەسەڵاتدارانی هەراسانکردووە و لێرە و لەوێ بەعس ئاسا خەریکی بەرتیل بەخشینەوە و هەڕەشەی نانبڕینن، ئەگەر خەڵک بەشداری هەڵبژاردنەکان نەکات. بەڵام ئەم کردەوانە جگە لە شکست هیچ دەستخستێکی تری بۆ ڕژێمە باندگەراییەکەیان نابێت.\nدەسەڵاتی دەرفەت دزی ئەمڕۆی ئێراق و کوردستان، هەرچی پێ بکرێت بۆ خۆ ڕزگارکردن لەو قەیرانانەی تێی کەوتووە دەیکات، لەوانە بژاردەی هەڵبژاردنی پێشوەختە. هەر لەناو ئەو هەڵبژاردنانەشدا لیست و باندەکانی قاچاخچێتی سامانی سروشتی، کەوتوونەتە شەڕێکی چەواشەکارانەوە لە ناو خۆیاندا بۆ گەرمکردنی شایی و گەمەکانی هەڵبژاردن. ئەم باندانە کۆکن لەسەر بەشبەشێنەی گەندەڵی و جگە لە خۆڵکردنە چاوی خەڵک هیچی تریان لێ چاوەڕوان ناکرێت. تەنانەت، دەنگدان بە تاکی سەربەخۆ و سەرخستنی هەندێک کەسایەتی بەڕێز بۆ ناوەندەکانی بڕیار، جگە لە ناشرینکردنیان هیچی تری لێ سەوز نابێت. ئەم باندانەی ستەمکاری کە ئەمڕۆ لە کوردستان و ئێراقدا دەستیان بەسەر دەسەڵاتدا گرتووە، هیچ کات گوێبیستی دەنگ و سەدای ئەوانە نابن کە دەخوازن مافەکانی خەڵک بۆ خۆیان بگەڕێتەوە. بەڵکو ئەوان چی بخوازن دەیکەن بێ گوێدانە شەرعییەت و بێ گوێدانە پرسەکانی خەڵک و نیشتمان. ئەم باندانە لەلایەن هێزە دەرەکییەکانەوە تەعینکراون و بەکرێگیراوانە لەسەر گەمەی دەسەڵاتداری لە ئێراقدا دەژین. سەبارەت بە کوردستانیش، هەتا ئەمڕۆ پرسەکانی هەرێمی کوردستان پرسێکن بەستراوەن بە ئێراقەوە و لە یەکتری جیانین، بۆیە گەمەی باندە دەسەڵاتدارەکانی کوردستانیش بەشێکە لەو پرۆسەی گەندەڵییەی لە ئێراق و ناوچەکەدا بەڕێوەدەچێت. هەر ئەم باند و قەوارانەش ناتوانن یەك هەنگاو پرسە نیشتمانییەکان بەرنە پێشەوە و ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری خەڵک باشتر بکەن.\nنەچوون بۆ دەنگدان و بەشداری نەکردن لەم پرۆسە گاڵتەجاڕییەدا و پەکخستنی پرۆسە و ناوەندەکانی دەنگدان ئەرکێکی نیشتمانی شەرەفمەندانەیە بۆ هەرکەسێک بە هۆشیارییەوە بەشداری تێدا بکات. ئەم ئەرکە بەتەنیا ئەرکێکی تاکەکەسی نییە، بەڵکو پرسێکی سیاسی گشتی جدییە و ڕەتکردنەوەی دۆخ و پرۆسەیەکی گێلکردنی نەخوازراوە. بەشداری نەکردن و ڕێگری کردن لەم پرۆسەیە لایەنی کەمی توانایی تێگەیشتنی هەر تاکە کەسێکی پێویستە و ستەمکاریش چەند ئەستووربێت، ناتوانێت هیچ بەرامبەر ئیرادەیەکی یەکگرتووی خەڵک بکات.\nهەڵمەتی بایکۆت و بەرەنگاری


باسنیوز سلێمانی.. لەماوەی هەفتەیەکدا 33 کێشەی خێزانی تۆمار کراوە هەواڵی کوردستان\nسلێمانی.. لەماوەی هەفتەیەکدا 33 کێشەی خێزانی تۆمار کراوە\nبه‌شی پۆلیسی فریاكه‌وتنی سه‌ر به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی، لە راگەیاندراوێکدا، ئاماری كارو چالاكییه‌كانی هه‌فته‌ی رابردو له‌رێكه‌وتی 2018/9/9 تا 2018/9/15 بڵاو کردەوە.\nئەمڕۆ یەکشەممە 1692018، بەڕێوه‌به‌رایه‌تیی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی، لە راگەیاندراوێکدا، لە پەیجی تایبەتیی خۆی، لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (فەیسبووک) بڵاوی کردووەتەوە، کە ئاماری هەفتەی رابردووی رووداوەکانی ئەمشارەی بڵاو کردووەتەوە، کە به‌پێی ئاماره‌كه، له‌ماوه‌ی ئه‌و هه‌فته‌یه‌دا تیمەکانی به‌شی پۆلیسی فریاكه‌وتنی سلێمانی 99 چالاكی جۆراوجۆری به‌هانه‌وه‌چوونی هاووڵاتییانیان ئه‌نجام داوه و 33 كێشه‌ی توندوتیژی خێزانیش تۆمار كراوه.\nبەڕێوه‌به‌رایه‌تیی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی، ئەوشی خستووەتەڕوو، کە ده‌ستبه‌سه‌ر چه‌كێكی ده‌مانچه‌ی نایاسایی و نۆ ئۆتۆمبێل‌و دوو ماتۆرسكیلدا گیراوه و رێكاریی یاسایی له‌به‌رامبه‌ر خاوەنەکانیاندا گیراوه‌ته‌به‌ر.\nهه‌ر به‌پێی ئاماره‌كه، له‌لایه‌ن مه‌فره‌زه‌كانی به‌شی پۆلیسی فریاكه‌وتنی سلێمانییه‌وه رێگریی كراوه له حاڵه‌تێکی خۆكوشتن له‌ره‌گه‌زی مێ.\nبەڕێوه‌به‌رایه‌تیی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی، لە راگەیاندراوەکەدا، ئەوەشی روون کردووەتەوە، کە دوو حاڵه‌تی به‌كارهێنه‌ری دراوی ساخته تۆمار كراوه، له‌لایه‌ن هێزه‌كانی پۆلیسی فریاكه‌وتنه‌وه به‌كارهێنه‌رانی رووبه‌رووی یاسا كراونه‌ته‌وه.


کچانی ڤۆشۆکاری کوردستان پێنج میدالیای زێو و بڕۆنزیان مسۆگەر کرد - Mehr News Agency\n6 gelawêjê 2019 - 21:39\nNews Code 27794\nلە ڕکابەریی پاڵەوانیی ئێران؛\nکچانی ڤۆشۆکاری کوردستان پێنج میدالیای زێو و بڕۆنزیان مسۆگەر کرد\nشەرمین بەهمەنی، ئایناز نووری، گیشا یاری، ندا کەنعانی و موحدەسە ئەکبەری لە ڕکابەرییەکانی پاڵەوانی ڤۆشۆی وڵات لە شێوازی فەننی زی چوان بە میوانداریی ساوە، پێنج میدالیای ڕەنگینیان مسۆگەر کرد.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، ڕکابەرییەکانی ڤۆشۆی شێوازی فەننی زی چوان و بەشەکانی ساندا و تالۆی پاڵەوانی وڵات لە قۆناغەکانی تەمەنی منداڵان، میرمنداڵان، گەنجان و گەورەساڵان لە کۆمەڵەی وەرزشیی چەمرانی ساوە بە بەشداریی ٢٩٠ ڤۆشۆکار لە ١٠ پارێزگای وڵات بەڕێوە چوو و لەو\nلەمناوە یانەی کوردستان بە ١١ ڤۆشۆکار لە قۆناغە جۆراوجۆرەکانی وڵات بە سەرپەرەشتیی موژدە مورادی و ڕاهێنەریی نازەنین ناینچۆیی بەشداری ئەو ڕکابەرییانە بوو و توانی لە کۆتایی ڕکابەرییەکان ٥ میدالیای زێو و بڕۆنز مسۆگەر بکات.\nلە ئەنجامی ڕکابەرییەکان ئایناز نووری لە کێشی ٢٧ کیلۆگرام، گیشا یاری لە کێشی ٤٨ کیلۆگرام و شەرمین بەهمەنی لە کێشی ٥٦ کیلۆگرام بە نۆرە لە گرووپی تەمەنی منداڵان، گەنجان و گەورەساڵان میدالیای زێویان بردەوە و ندا کەنعانی لە کێشی ٣٩ کیلۆگرام و موحەدەسە ئەکبەری لە کێشی ٦٠ کیلۆگرام لە گرووپی تەمەنی میرمنداڵان و گەنجان میدالیای بڕۆنزیان پێبەخشرا.\nشایانی باسە، بە پێی راگەیاندنی فدراسیۆن کەسانی هەڵبژاردەی ئەو ڕکابەریانە بانگهێشتی هەڵبژاردەی نەتەوەیی دەکرێن و پاشان بۆ بەشداری لە ڕکابەرییە نێونەتەوەیی و جیهانییەکان لە نێوان بانگهێشت کراواندا هەڵبژاردەی کۆتایی دیاری دەکرێت.\nبەرهەم ساڵح نابێت لە گەڵ ترامپ و هاوڕێیە بکوژەکانی…\nیانەی وچانی کوردستان


بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان ::::::: الجغرافيون العرب ::::::: > الجغرافيا الطبيعية > البحار والمحيطات بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان\nاسم العضو حفظ البيانات؟ كلمة المرور التسجيل التعليمـــات التقويم البحث مشاركات اليوم اجعل كافة الأقسام مقروءة كاتب الموضوع محمد مامةش مشاركات 9 المشاهدات 40248 | | LinkBack أدوات الموضوع انواع عرض الموضوع 17-02-2010, 09:24 PM\nالمشاركة رقم: 1 المعلومات الكاتب: محمد مامةش اللقب: البيانات التسجيل: Feb 2010 العضوية: 29449 المشاركات: 8 [+] بمعدل : 0.00 يوميا اخر زياره : [+] معدل التقييم: 0 نقاط التقييم: 10 الإتصالات الحالة: المنتدى : البحار والمحيطات بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكانمحمد وتمان محمد زانكوى كوية / زانستة مروفايةتيةكانى رانية\nبةشى جوكرافيا / قوناغى سيَيةم ( ب ) حكومةتى هةريَمى كوردستان وةزارةتى خويَندنى بالاَو تويَذينةوةى زانستى زانكؤى كؤية كؤليذى زانستة مرؤظايةتيةكان / رِانية بةشى جوطرافيا ثيَويستى ئاو بؤ مرؤظ و كاريطةرييان لةسةر درامةتة ئاويةكان ئامادةكردنى : محمد وتمان محمد قؤناغى سيَيةم طروثى (B) 2010 ز 1431 ك ثيَشكةش: ثيَشكةشة بة هةموو زانستخوازان سوثاس و ثيَزانين · سوثاس بؤ م. فوئاد كة ئةم بابةتى بؤ هةلَبذاردين. · سوثاس بؤ م. هةلَةت رشيد كةيارمةتى داين بؤ ثيَدانى سةرضاوة. · مةمنونى هةموو هةموو ئةو كةسانةين كةيارمةتييان داوين . ثيَرست بابةتةكان لاثةرِةثيَرست ثيَشةكى بةشى يةكةم ثيَويستى ئاو بؤ مرؤظ باسى يةكةم: طرنطى و سامانى ئاو لةجيهاندا ئةنجامى باسى يةكةم باسى دووةم: ثيَداويستى ئاو بؤ مرؤظ و ضالاكيةكانى تةوةرى يةكةم: ثيَويستى ئاو بؤ مرؤظ تةوةرى دووةم: ثيَويستى ئاو بؤ كشتوكالَ و ئاوديَرى تةوةرى سيَيةم: ئاو بؤ مةبةستى ثيشةسازى تةوةرى ضوارةم: ثيَويستى ئاو بؤ بةرهةمهيَنانى وزةى كارةبا تةوةرى ثيَنجةم: ئاو بؤ مةبةستى كةشتى وانى و طواستنةوة تةوةرى شةشةم: ئاوو ضالاكى طةشت و طوزارى تةوةرى حةوتةم: ثيَويستى ئاو بؤ ضةند مةبةستيَكى تر ئةنجامى باسى دووةم ئةنجامى بةشى يةكةم بةشى دووةم كاريطةرى بةكارهيَنانى ئاو لةسةر درامةتة ئاويةكان باسى يةكةم: لةدةست دانى ئاو ئةنجامى باسى يةكةم باسى دووةم: ثيس بوونى ئاو ئةنجامى باسى دووةم ئةنجامى بةشى دووةم دةرئةنجام ليستى سةرضاوةكان 1 2 3 4 5 5-6 7-9 10 11-12 13 14 14 14 15 16-17 17 18-19 19 20 21 22 ثيَشةكى ئامانجى ئةم ليكؤلينةوةية بريتية لة زانينى ضةنديَتى برى ثيويست لة ئاو بؤ مرؤظ وضالاكيةكانى وةزانينى كاريطةرى ئةو ضالاكيانة لةسةر زانستى دةرامةتة ئاويةكان. ديارة يةكيك لة طرنطترين هؤكارى بةريكردنى ذيان بؤ مرؤظ وة ئةنجامدانى ضالاكيةكانى بة هؤى ئاوةوةية وة مرؤظ بؤ راثةراندنى ضالاكيةكانى بؤ بذيوى ذيان ئاو بةكاردينيت بةبرى جياواز وةئةم بةكارهينانةى ئاوةش كاريطةرى دةبيت بؤ سةر زانستى دةرامةتة ئاويةكان. بؤ بةديهينانى ئامانجى ليكؤلينةوةكةمان (ليكؤلينةوةكةمان) دابةش كردوة بةسةر دوو بةش دا: بةشى يةكةم تايبةتة بة (ثيويستى ئاوبؤ مرؤظ ) كة دابةشمان كردوة بؤ دووباس: باسى يةكةم (طرنطى و سامانى ئاو لة جيهاندا). باسى دووةم (بيويستى ئاو بؤ مرؤظ و ضالاكيةكانى ) وة باسى دووةممان دابةشكردوة بؤ ضةند تةوةرةيةك. وة بةشى دووةممان تايبةتة بة (كاريطةرى بةكارهينانى ئاو لةسةر دةرامةتة ئاويةكان) كة ئةم بةشةشمان دابةش كردووة بؤ دوو باس, باسى يةكةم (لةدةست دانى ئاو) باسى دووةم (ثبس بونى ئاو). هيوا دارين سةركةوتووبين لة ليكؤلينةوة لةسةر ئةم بابةتة. بةشى يةكةم ثيَويستى ئاو بؤ مرؤظ باسى يةكةم: طرنطى و سامانى ئاو لةجيهاندا :. ئاو يةكيَكة لةطرنطترين هؤكارى مانةوةى ذيان لةسةر طؤى زةوى, يةكيَكة لة طرنطترين ئةو مةسةلانةى كة كاريطةرى زؤريان لةسةر ئةمنى قةومى هةر دةولَةتيَك هةية, هةروةها دوراييةكى ستراتيجى هةية, وة هؤكارى بةرِيَكردنى ذيانةو ثيَكهاتةيةكى طرنطة لةثيَكهاتةى زيندةوةراندا , بةجؤريَك كة 75% ى جةستةى مرؤظ و 90% ى جةستةى طيانداران لة ئاو ثيَكهاتووة. وة ئةمرِؤ ئاو وةك يةكيَك لةطرفتةكانى جيهان دةركةوتووة كة وةك ضؤن نةوت بةشيَوةى نارِيَك دابةش بووة ئاويش بةهةمان شيَوة, وة ئةطةر نةوت وةك وزة جيَطرةوةى هةبيَ لةبابةتى وزةى خؤرو وزةى ئةتؤمى ئةوا ئاو وةك كةرةستةيةكى ثيَويست بؤ بةردةوامى ذيان هيض جيَطرةوةيةكى نية. ئاو ئةو سامانة خؤرسك و طرنطةي سةر زةويية كةسيَ بةشى جيهان بة ئاو دةورة دراوة ثيَمان سةير نةبيَت كة جةنطى جيهانى سيَيةم لةسةر ئاو رِووبدات . ضونكة سامانى ئاوى جيهان بةنزيكةى (1385) مليؤن كم3 مةزةندة دةكريَت , بةشيَوةيةك ئاوى سويَر زؤرى ئةم سامانة ثيَكدةهيَنيَت كة بريتية لة (1348) مليؤن كم3 واتة رِيذةى (97.3%) لة سامانى ئاوى جيهان كة بريتية لة ئاوى (ئؤقيانوسةكان و دةرياو دةرياضة داخراوةكان) , كة بةكةلَكى خواردنةوة نايةت , هةرضى ئاوى شيرينة (شيرناو) برِةكةى بة (37) مليؤن كم3 مةزةندة دةكريَت واتة رِيَذةى (2.7%) لة سامانى ئاوى جيهان كة بريتية لة (سةهؤلَى ناوضة جةمسةريةكان و ئاوى ذيَر زةوى و ئاوى رِووبارةكان و .......هتد. برِوانة شيَوةى ذمارة (1). ئةنجامى باسى يةكةم : ئاو(مةبةست ئاوى خواردنةوةية) سةرضاوةى ذيانة بؤ هةموو زيندةوران, هيض جيَطرةوةيةكى نية و رِيَذةكةى زؤر كةمة لةضاو ئاوى سويَرو بةشيَوةيةكى يةكسان دابةش نةبووة بةسةر جيهان. شيَوةى ذمارة (1) رِيَذةى جؤرى ئاو . سةرضاوة: · ئةم شيَوةية لةلايةن تويَذةرةوة ئامادةكراوة. باسى دووةم: ثيَداويستى ئاو بؤ مرؤظ و ضالاكيةكانى: ئاو رِؤلَيَكى بةرضاوو طرنطى هةية لةذياندا بؤ مرؤظ بةشيَوةيةكى طشتى لةبوارة جياجياكاندا وةك لةكاروبارى بازرطانى و كشتوكالَى و ثيشةسازى و طواستنةوةو وزةى كارةبا و هةنديَك مةبةستى تر, وة نةتةنيا مرؤظ بةلَكو طشت زيندةوةرانى سروشت بؤ بةردةوامى ذيان ثيَويستيان بةئاوة. ئةطةر ئةو ئاوةى كة لةسةر زةوى رِيَرِةوى بؤخؤى دروستى كردووة , بةسةر دانيشتوانى زةمين دا دابةش بكةين هةر كةسيَك لةسالَيَكدا (9000)م3 ئاوى بةردةكةويَ . ليَرةدا ضةند تةوةريَك باس دةكةين كة ئاو رِؤلَى سةرةكى لة بوارةكانياندا دةيبينيَت ئةمانةن:. تةوةرى يةكةم : ثيَويستى ئاو بؤ مرؤظ :. ثيَويستيةكانى رِؤذانةى مرؤظ لة ئاو دةطؤرِيَت بةطؤرِينى كات و شويَن, بؤ نموونة مرؤظ لةسالَي (1830)ز دا كةمتر لة (4) طالؤن* ئاوى لةشةوو رِؤذيَكدا بةكاردةهيَنا, كةضى لةسالَى (1960)ز دا ثيَويستى بة (60) طالَؤن ئاو بوو. ئامارةكان ئاماذة بةوة دةدةن كة تيَكرِاي بةكارهيَنانى ئاو لةلايةن تاكة كةسيَكةوة لةهةنديَك ولاَتانى كيشوةرةكانى ئاسياو ئةفريقياو ئةمريكاى لاتينى لة (5) طالَؤن لةرِؤذيَكدا تيَثةرِناكات , كةضى لة ئةوروثا دةطاتة زياتر لة (100) طالَؤن و لة ويلايةتة يةكطرتووةكانى ئةمريكا(150) طالَؤن و لة هةنديَك شارة ثيشةسازية طةورةكاندا دةطاتة (200) طالَؤن. ئاو بؤ مةبةستى رِؤذانة بةكاردةهيَنريَت وةك (خواردنةوة وضيَشت ليَنان و تةندروستى و خؤشؤردن و ئامادةكردنى خؤراك و.......هتد), لة ليَكؤلَينةوة ئاماريةكانةوة دةربارةى ئاوى ثيَويست بؤ كةسيَك لة رِؤذيَكدا لة شارةكانى هيندستان دةركةوتووة هةر مرؤظيَك دةوروبةرى (90-135) ليتر ئاوى ثيَويستة , برِوانة خشتةى (1). بةلاَم لة ولاَتيَكى ثيَشكةوتوو وةك لة ويلايةتة يةكطرتووةكانى ئةمريكادا ئةم برِة ئاوة دةطاتة (340) ليتر بؤ يةك كةس لة يةك رِؤذدا, ثيَداويستيةكانى ناو مالَ رِيَذةى (55%-60%)ى سةرجةم ئاوى بةكارهيَنراوى ناو شار ثيَك دةهيَنيَت. خشتةى ذمارة (1) برِى ئاوى ثيَويست بؤ ذيانى رِؤذانةى مرؤظيَك لة هيندستان ذمارةمةبةستى بةكارهيَنان ليتر ئاو بؤ يةك كةس لةرِؤذدا 1. خواردنةوة 5 2. ضيَشت ليَنان 5 3. خؤشؤردن 55 4. جل شؤردن 20 5. قاث شؤردن 10 6. شؤردنى ناومالَ 10 7. مةبةستى تةندروستى(W.C) 30سةرجةم 135 لتر/ رِؤذ سةرضاوة: · ناهيدة جمال تالَةبانى, دةرامةتى سةرضاوة ئاويةكان, 2008ز, لا 145. تةوةرى دووةم: ثيَويستى ئاو بؤ كشتوكالَ و ئاوديَرى:. بةرووبومى كشتوكالَى ثيَويستى بة ئاو هةية, ئةم برِة ئاوة ثيَويستةش لة رِوةكيَكةوة بؤ رِوةكيَكى تر دةطؤرِيَت. (80%)ى ئاوى شيرينى جيهان بؤ كشتوكالَي بةكاردةهيَنريَت وة (20%)ى ئاوي شيرين بؤخواردنةوةو ثاك و خاويَنى و ثيشةسازى و لايةنةكانى تر بةكاردةهيَنريَت . برِوانة شيَوةى ذمارة (2). شيَوةى ذمارة (2) ضؤنيةتى بةكارهيَنانى ئاو لة بوارة جؤراوجؤرةكاندا سةرضاوة: · ئةم شيَوةية لةلايةن تويَذةرةوة ئامادةكراوة. بةثيَي ذمارةى دانيشتوانى جيهان لةسالَى (2000)ز دا كة (6,3) مليار كةس بووة سةرجةمى ئاوى بةكارهاتوو بؤ كشتوكالَى بةراو (4400)بليؤن مةتر سيَجابووة, واتة برِى يةك كةس لةم برِة ئاوة (698) م3/سالَ بوو, ئةمةش ئةوة دةردةخات كة كةرتى كشتوكالَ لةهةموو كةرتةكانى تر زياتر ئاوى رِاكيَشراوى بةكار هيَناوة, واتة (ئةو ئاوةى كة بةرِاستى شياوى بةكارهيَنانة). ئاو طرنطى زؤرى هةية بؤ بةرةو ثيَش بردن و بةرهةم و بةروبومى كشتوكالَى بؤ نموونة يةك تةن طةنم ثيَويستى بة (1800) م3 ئاو هةية بؤ بةرهةمهيَنانى وة يةك تةن برنج ثيَويستى بة (5000) م3 ئاو و يةك تةن لؤكة ثيَويستى بة (7000) م3 ئاو هةية , برِوانة خشتةى ذمارة (2). خشتةى ذمارة (2) برِى ئاوى ثيَويست بؤ بةرهةمى كشتوكالَى ذمارة كيَش جؤرى كشتوكالَ برِي ئاو بة (م3) 1 1 تةن طةنم 1800 2 1 تةن برنج 5000 3 1 تةن لؤكة 7000 سةرضاوة: · ئةم خشتةية لةلايةن تويَذةرةوة ئامادةكراوة. رِاثؤرتةكانى رِيَكخراوى كشتوكالَ و خؤراكى جيهانى (FAO) ئاماذة بةوة دةكةن كة رِووبةرى زةوية ئاوديَرةكان لة ضين لة (183) مليؤن هكتار* ثترةو لةويلايةتة يةكطرتووةكانى ئةمريكا دةطاتة (155,7) مليؤن هكتار. (73%) رِووبةرة ئاوديَرةكان لة جيهاندا دةكةونة كيشوةرى ئاسياو بةشى هةرة زؤريان بؤ بةرهةمهيَنانى برنج لةضين و ثاكستان و هيندستان بةكاردةهيَنريَت كةلةرِيَطاى رِووبارةكانةوة ئاوى بؤ دابيندةكريَت. برِوانة شيَوةى ذمارة (3). شيَوةى ذمارة (3) رِيَذةى رِووبةرة زةوية ئاوديَرةكان لة كيشوةرةكانى جيهاندا سةرضاوة: · ئةم شيَوةية لةلايةن تويَذةرةوة ئامادةكراوة. تةوةرى سيَيةم: ئاو بؤ مةبةستى ثيشةسازى:. ئاو بةتوخميَكى سةرةكى دادةنريَت لةهةموو ثرِؤسة ثيشةسازيةكان, برِي ئاوى خواستراو ثابةند بةذمارةو جؤرو سروشتى ئةو ثيشةسازيانةى كةلةشارةكاندا هةن , بةشيَوةيةكى طشتى دروست كردنى كاغةز,شؤردن و ئوتوكردن,كارطةى سةهؤلَ,كارطةى بيثسى, كة ئةم ثيشةسازيانة ئاويان زؤر دةويَت. ئةمة جطة لةوةى كة ئاو كةرةستةيةكى خاوى كؤمةليَك ثيشةسازى وةك ثيشةسازى ساردةمةنى و ترشةلَؤك و ثيشةسازى خؤراك ....هتد, وة ئاو بةشيَوةيةكى فراوان وةك سةرضاوةيةكى وزة لة ثيشةسازيدا بة كاردةهيَنريَت ,ثيَويستى ثيشةسازيةكان بؤ ئاو دةطؤرِيَت بة طؤرِينى جؤرى ثيشةسازيةكةو هةنديَكيان ثيَويستيان بة برِيَكى زؤر لة ئاو هةية. برِوانة خشتةى ذمارة (3) . خشتةى ذمارة (3) برِي ئاوى ثيَويست بؤ هةنديَك لة ثيشةسازيةكانذمارة برِ جؤرى ثيشةسازى برِى ئاوى ثيَويست بة م3 1 يةك ليتر نةوت 0.01 2 يةك قوتوبةند سةوزةوات 0.4 3 يةك كيلؤطرام كاغةز 0,1 4 يةك كيلؤطرام جلي خورى 0.6 5 يةك تةن ضيمةنتؤى وشك 4.5 6 يةك تةن ثؤلاَ 20 7 يةك تةن شةكر 200-400 8 يةك تةن لاستيكى دةستكرد 2100 9 يةك تةن ئاوريشمى دةستكرد 2660 10 يةك تةن كةتانى دةستكرد 4200سةرضاوة: · د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, بايةخى جيؤطرافى-سياسى-ئابوورى ئاوى رِووبارةكان,, 1999ز, ذ10,لا23. تةوةرى ضوارةم: ثيَويستى ئاو بؤ بةرهةمهيَنانى وزةى كارةبا:. مرؤظ هةر لةكؤنةوة ئاوى رِووبارةكانى ( بةتايبةت رِووبارة بضوكةكان ) وةك سةرضاوةيةكى وزة بةكارهيَنراوة, ئاو يةكةم سةرضاوةى وزة بووة كة مرؤظ دواى هيَزى ماسولكةكانى خؤى و طيانلةبةر بةكارى هيَناوة, بةكارهيَنانى رشاستةوخؤى هيَزى بةربوونةوةى ئاو وةك سةرضاوةيةكى وزة لةهةنديَ لةكارطةكانى ضيندا, لة ويلايةتةكانى نيوئينطلةندى ئةمريكى دريَذةى كيَشا تا دوا ضارةطى سةدةى نؤزدةهةم, لةسةرةتاى سةدةى بيستةم ئاوى رِووبارةكان بةشيَوةيةكى فراوانتر وةك سةرضاوةيةكى وزة بةكاردةهيَنريَت دواى ئةوةى توانرا هيَزى كارةباى ليَدروستبكريَت لةئةنجامى كؤمةلَة داهيَنانيَك كة بريتي بوون لة: 1. دروستكردنى ضيمةنتؤ و بةكارهيَنانى بؤ دروستكردنى بةنداوةكان. 2. داهيَنانى ( تؤرِبين و جةنةرِيَتةر و دينةمؤ). 3. دروستكردنى تةل كة بةرطةى طواستنةوةى تةزوى كارةبا بطريَت. كارةبا وةك سةرضاوةيةكى وزة لةذيانى مرؤظدا رِؤذ لةدواى رِؤذ لةزياد بوون داية بةهؤى ئةو سيما باشانةى كةهةيةتى و بريتين لة: 1. كارةبا لةيةك كاتدا دةتوانيَت وةك سةرضاوةيةكى سووتةمةنى و سةرضاوةيةكى توانا سودى ليَوةربطيريَت. 2. سةرضاوةيةكى وزةيي ثاكة, ذينطة ثيس ناكات. 3. بةخيَرايي لةشويَنيَكةوة دةطوازريَتةوة بؤ شويَنيَكى تر. 4. دةتوانريَت بةئاسانى و بةثيَي ثيَويست دابةشبكريَت و بةكاربهيَنريَت. ئاوى ثيَويست بؤ بةرهةمهيَنانى كارةبا ثابةندة بةبرِى ئةو وزة كارةبايةي بةرهةم دةهيَنريَت, هةتا وزة زياتر بةرهةمبهيَنريَت ئاوى بةكارهيَنراو زيادةكات. بةهؤى سيما باشةكانى وزةى كارةبا, جيهان رِؤذ لةدواى رِؤذ زياتر ثشتى ثيَدةبةستيَت وةك سةرضاوةيةكى سةرةكى وزة, ئامارةكان دةريدةخةن كةبةرهةمهيَنانى وزةى كارةبا لةجيهاندا لة (6916.7) مليار كيلؤوات /كاتذميَر لةسالَي (1977ز) زيادى كرد بؤ (9605) مليار كيلؤوات /كاتذميَر لةسالَى (1987ز) دا . وةدةتوانين بلَيَين ئةمرِؤ ئاوى رِووبارةكان لةهةنديَ ولاَتانى جيهاندا سةرضاوةى سةرةكين بؤ دابينكردنى وزةى كارةبا. برِوانة خشتةى ذمارة (4). خشتةى ذمارة (4) برِي بةرهةمهيَنانى وزةى كارؤئاو لةهةنديَ دةولَةتى جيهان لةكؤتايي هةشتاكانداولاَت بةرهةم (مليار كيلؤوات /كاتذميَر)كةنةدا 310,66 ويلايةتة يةكطرتووةكانى ئةمريكا 294,40 بةرازيل 182,66 ضين 99,93 نةرويج 96,16 ذاثؤن 86,65 سويد 60,73 فةرةنسا 60,72 هيندستان 53,68 ئيتاليا 41,20 سويسرا 32,58 نةمسا 31,16 كؤرياي باكور 29,00 مةكسيك 27,40 يوطسلافيا 26.77 ئيسثانيا 26.30 سةرضاوة: · د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, بايةخى جيؤطرافى-سياسى-ئابوورى ئاوى رِووبارةكان,, 1999ز, ذ10,لا25. تةوةرى ثيَنجةم: ئاو بؤ مةبةستى كةشتى وانى و طواستنةوة :. رِووبارةكان هةر لةكؤنةوة بؤ كةشتى وانى و طواستنةوة بةكارهيَنراون لةم بارةيةوة بايةخيَكى طرنطيان هةية بةبةراورد لةطةل َجؤرةكانى ترى رِيَطةكانى طواستنةوة, وة تواناى طواستنةوةشيان بةرزة , بؤ نمونة تواناى طواستنةوةى فارطؤنيَكى شةمةندةفةر لة نيَوان (17-40) تةن داية, كةضى تواناى طواستنةوةى ثاثؤرِيَك لة رِووباريَكى طةورةدا لة نيَوان (200-300) تةن داية, كةشتى وانى هةرزانترين هؤكارى طواستنةوةية بةبيَ ئةوةى ئاوةكة بةكاربهيَنريَت, ئةمرِؤ لة جيهاندا بارى سةنطين و بةكةلَك لة رِيَطةى ئاوةوة لة ولاَتيَكةوة بؤ ولاَتيَكى تر ئةنجام دةدريَت. برِوانة خشتةى ذمارة (6) كة دريَذى رِيَطا ئاوية ناوةكيةكان و برِي بارى طواستنةوة لةهةندىَ ولاَتى هةلَبذيَردراوى جيهان بةشيَوةيةكى رِوون دةردةخات كة رِووبارةكان بايةخيَكى يةكجار طرنطيان لة بوارى طواستنةوة دا هةية. خشتةى ذمارة (6) دريَذى رِيَطا ئاوية ناوةكيةكان و برِي بارى طواستنةوة لةهةندىَ ولاَتى هةلَبذيَردراوى جيهان لة كؤتايي هةشتاكانداولاَت دريَذى/ 1000كم برِى بارى طواستنةوة/مليارتةن/كم ضين 109.50 757.20 ويلايةتة يةكطرتووةكانى ئةمريكا 41.01 615.00 بةرازيل 50.00 89.00 ئةلََمانيا 07.54 54.62 بةريتانيا 02.29 41.78 هؤلَندا 06.34 32.78 ئةرذةنتين 11.00 28.21 سويد 02.05 09.00 نةرويج 01.57 11.48 سةرضاوة: · د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, سةرضاوةى ثيَشوو,لا26. تةوةرى شةشةم : ئاوو ضالاكي طةشت و طوزارى :. ئاو بؤ مةبةستى طةشت وطوزار بةكاردةهيَنريَت, ضةندين كةس رِؤذانى ثشوو و حةسانةوةيان لةسةر ضاوطةى ئاوةكان و قةراغ رِووبارو دةرياضةكاندا بةسةر دةبةن . بةتايبةت رِووبارةكان بايةخى طةشتوطوزارى طرنطيان هةية, بة بنةمايةكى سروشتى سةرةكى ثةيدابوون و طةشةسةندنى طةشت وطوزار دادةنريَت, ضونكة جطة لة جوانى ديمةنيان وكاريطةريَتى نارِاستة وخؤيان لةسةر جوانكردنى ذينطةى دةوروبةريان, كؤمةلَيَك ضالاكى طةشتوطوزارى بة ئاوى رِووبارةكانةوة بةندة وةك (مةلةكردن, رِاوةماسى, وةرزشى سةولَ ليَدان, ....هتد). تةوةرى حةوتةم :ثيَويستى ئاو بؤ ضةند مةبةستيَكى تر:. ئاو بؤ ضةند مةبةستيَكى تريش بةكاردةهيَنريَت بؤ ثرِكردنةوةى ثيَويستيةكان وةك (ئاو بؤ بةكارهيََنانى طشتى) كة ئةمةش وةك ئاورِشاندن و جوانكردنى شارو نافورةكانى ناو باخضةكان, وة (ئاو بؤ ئاطركوذاندنةوة) كة ئةمةش دةتوانريَت برِة (1لتر ئاو بؤ 1كةس دابنريَت لة رِؤذيَكدا, وة (ئاو بؤ ثرِكردنةوةى ئاوى لةكيس ضوو) كة ئةمةش بؤ جيَطة طرتنةوةو ثرِكردنةوةى ئةو ئاوةى كة بةفيرِؤضووة. ئةنجامى باسى دووةم: ئاو رِؤليَكى بةرضاوو طرنطى هةية لة ذيانى مرؤظدا, هةر لة ثرِكردنةوةى ثيَويستيةكانى خؤيةوة بطرة تا ثرِكردنةوةى سةرجةم ضالاكى بوارة جياجياكانى تر, وةك بةكارهيَنان و ثيَويستى ئاو بؤ (خودى مرؤظ و زيندةوةران , كشتوكالَ و ئاوديَرى, ثيشةسازى, بةرهةم هيَنانى وزةى كارةبا, كةشتى وانى و طواستنةوة, طةشت و طوزارو.....هتد). ئةنجامى بةشى يةكةم 1. ئاو سةرضاوةى دروست بوون و رِيَرِةوكردن و مانةوةى ذيانة لةسةر طؤى زةوى. 2. ئاو سةرضاوةى سةرةكيية لة ذيانى مرؤظايةتيدا لة رِووى ئابوورى و كؤمةلاَيةتيةوة. 3. ئاو ثيَويستيةكانى رِؤذانةى مرؤظ دابين دةكات. 4. دابين كردنى ثيَويستيةكانى ضالاكى كشتوكالَى لة ئاو . 5. بةرهةمهيَنانى وزةى كارةبا لة ئاو . 6. ئاو ثيَداويستيةكىطرنطى ثيشةسازيية. 7. نواندنى رِؤلَي طواستنةوةى هةرزان و بةرةوثيَش بردنى ناوضة طةشت وطوزاريةكان. 8. ئاو يةكيَكة لة رِةطةزة سةرةكيةكانى ذيَرخانى ولاَت و رِؤلَي سةرةكى دةبينيَت لة دابينكردنى ئاسايشى نةتةوةيى طةلانى جيهان. 9. ئاوى سازطار لة جيهاندا بةيةكسانى دابةش نةبووةو هةر ولاَتةو بةبرِى جياواز بةكارى دةهيَنيَت ئةمةش دةوةستيَتة سةر ثيَشكةوتنى ولاَت. 10. ئةو ولاَتانةى برِي ئاويان زؤرة بؤ تاكة كةس ئةوا بة ولاَتيَكى ثيَشكةوتوو دادةنريَن و داهاتى تاكة كةسيان بةرزة, وة بةثيَضةوانةشةوة. بةشى دووةم كاريطةرى بةكارهيَنانى ئاو لةسةر درامةتة ئاوييةكان باسى يةكةم لةدةستدانى ئاو : بةشيَوةيةكى طشتى ليَكؤلَينةوةكان دةريدةخةن كة ئاوى لةدةستضوو زؤر بةرزة لةضاو ئةو ئاوةى كة لةبةر دةستدايةو بةكاردةهيَنريَت لةبوارةكانى بةرهةمهيَنانى كشتوكالَ و وزةو ثيشةسازى دا. ليَرةدا ضةند خاليَك باس دةكةين كة بةشدارن بة لةدةستدانى ئاو : يةكةم : لةدةستدانى ئاو بةهؤى بةكارهيَنانى كشتوكالَي : بةكارهيَنانى ئاو لةبوارى كشتوكالَى يةكيَكة لة كردارةكانى بةكارخستنى دةرامةتةكانى ئاو , ضونكة زؤربةى ئةو ئاوة بةكارهاتووةكةى بة بةهةلَمبوون يان بة ئاو دةردان لةناو دةضيَ , وةسروشتى ئاودان متمانة دةكاتة سةر جؤرى رِووةكة ضيَندراوةكةو سروشتى ئاووهةواى ناوضةكة. دووةم : لةدةستدانى ئاو لةلايةن مرؤظةوة: مرؤظ رِؤذانة ئاويَكى زؤر بةكاردةهيَنيَت بؤ (ئاودانى باخضةى مالَةوة و باخضة طشتيةكان) كة زؤربةى جار زيادةرِةوى تيَدا دةكات , وةهةروةها ئاو بؤ بةكارهيَنانى ئاورِشيَنكردن و نافورةكانى ناو شارو باخضةكان. سيَيةم : لةدةستدانى ئاو بةهؤى ثيشةسازي: ثيشةسازيية هةمةجؤرةكان بكةرى بةكاربردنى سةرضاوةكانى ئاون , زؤربةى ئةو ئاوةى كة لةبوارى ثيشةسازي بةكارديَت بريتية لة كردارى ساردكرنةوةو تةواوكردنى هةنديَ كردارى ثيشةسازى وةك ثيشةسازى لة قتونان و سةهؤلَ , وة ئاو لةبوارى ثةيداكردنى كةهرؤئاوييةكان بةكاردةهيَنريَت كة هةنديَك لة ئاوةكة دةبيَتة هةلَم و بةفيرِؤ دةضيَت . ضوارةم : لةدةستدانى ئاو بةهؤى بةهةلَم بوون و دزةكردن (ئاودادان): ئاوى سةرزةوى لة رِؤيشتنى دورو دريَذى ( لةسةرضاوةكةيةوة تا رِيَذطةكةى توشى هةردوو كردةى بةهةلَم بوون و دزةكردن دةبيَت بةكاريطةرى ضةنديَتى ئةو برِة ئاوةى ثيَيدا دةرِوات , برِي بةهةلَم بوون و دزينةوةى ئاوى رِوان و رِووبةرة ئاوييةكان متمانة دةكةنة سةر ئاووهةواى ناوضةكةو جؤري خاكةكةي و ثيَكهاتةى بةردينى ناوضةى ئاوةرِؤكةي و ضرِي ئاوة رِةوانةكة ياخود سةر ئاوةلَةكة . ئةنجامى باسى يةكةم لةم باسةدا بؤمان دوردةكةويَت كة سةرجةم بوارةكانى بةكارهيَنانى ئاو دةبيَتة هؤى لةدةستدانى ئاو بة برِي جياواز لةهةر بواريَكدا , وةك (كشتوكالَ , ثيشةسازى ,.....هتر) وة هةريةكيَك لةو بوارانةى كة ئاوى ثيَويستة بة ثيَي رِادةى ثيَويستى خؤى ئاو لةدةستدةدات . باسى دووةم ثيس بوونى ئاو : يةكيَكة لةكيَشةكانى سةردةم كةرِووبةرِوى ذينطة بووةتةوة , كاريطةرة مرؤييةكان رِؤلَيَكى سةرةكى دةبينن لةدروست بوونى ئةم طرفتانة كة ثيس بوونى ئاوة , كة ئةمةش بةهؤى ثيَويستى و ضالاكييةكانى مرؤظة وةسةرهةلَدةدات وة ثيس بوونى ئاويش دةبيَتة هؤى دروست بوون و دةركةوتنى ضةندين نةخؤشى ديارو ناسراو وةك (كوليَرا , دوسنتاريا , مةلارياريا , بةلهارزيا , ...... هتر)  . بؤية ليَرةدا ضةند خالَيَك باس دةكةين كةكاريطةريان هةية لةسةر ثيس بوونى ئاو : يةكةم : ناوضةى ثيشةسازى و ضرِي دانيشتوان : ناوضةى ثيشةسازيةكان لةطةلَ ئةو ناوضةيةى كة ضرِي دانيشتوانيان زؤرة كاريطةريان زؤرة لةسةر ثيس كردنى ئاو ئةويش لةرِيَطةى ثيسكردنى هةواى ناوضةكة , ثيس بوونى ئاوى باران بةشيَوةيةكى رِون ديارة لةسةر ناوضةى ثيشةسازى و ناوضةى ضرِى دانيشتوانى زؤر بةهؤى ثيس بوونى هةواى ئةو ناوضةية بةهؤى دوكةلَى كارطةكان و سةيارةكان , كة لةئةنجامدا ترشة باران لةسةر ئةو ناوضةية رِوودةدات . ئاوى باران لة ئاسمان خاويَنة بةلاَم كاتيَ دةطاتة رِووى زةوى توشى ثيس بوون دةبيَت بةهؤى ماددة ثيسةكانى هةوا وةك ( ئؤكسيدةكانى نايترؤجين و ئؤكسيدةكانى كبريت ), كة ئةمةش لة ئةنجامى كارطةكان و جولاِنةوةى سةيارةكان درووست دةبيَت , وةهةروةها دروست بوونى كارطةو ثيشةسازية طةورةكان لةسةر رِووبارةكان دةبيَت هؤى ثيسكردنى ئاوى ئةو رِووبارة بةهؤى فرِيَدانى ثاشةرِؤى كارطةكان بؤ ناو رِووبارةكان. دووةم : ثيس بوون بةثاشماوةى طازوايل (نةوتى خاو) و طواستنةوةى : دياردةى ثيس بوونى ئاوى دةرياو زةرياكان بة رِؤنى طازوايل دياردةيةكى سةردةميية , ضونكة مرؤظ تاوةكو ناوةرِاستى سةدةي بيستةم طواستنةوى دةرياو زةريايي بةكار نةهيَنابوو, دواتر طواستنةوةى دةريايي دؤزرايةوة و بةكارهيَنرا لة هةموو شويَنيَك و ثيس بوونى دةرياو زةريانيش دةستى ثيَكرد , ثيس بوون بة ثاشماوةى نةوتى خاو دةردةكةويَت لةناو رِووبارةكاندا و ثيس بوونى لمى كةنارةكان . ئةمةش رِوودةدات بةهؤى ضالاكى طواستنةوةى دةريايي , كاتيَ كة كةشتية بارهةلَطرة طةورةكان توشى رِوداو و كارةساتى نقوم بوون دةبن دةبيَتة هؤى رِذانى نةوتةخاوةكة كة هةلَيطرتووة بؤ ناو ئاوةكان و تيَكةلاَو بوونى ئاو و نةوتة خاوةكة و ثيس بوونى ئاوةكة ليَدةكةويَتةوة , وة بلاَو بوونةوةى ضةورايي لة ئاوةكةدا . سيَيةم : ثيس بوونى ئاوى تةندروست: ئةمةش لة ئةنجامى بةكار هيَنانى رِؤذانة ئاوى تةندروست و خاويضن ثيس دةبيَت لة ضوارضيَوةى ناو شاردا , وةك لة ( ضيَشتخانةكان و طةرماوةكان و شوشتنى رِيَطاو بانةكان ....هتر) , وة بةكارهيَنانى لةكارطةى بضوك و طةراج و ثاككةرةوةكان كة لةئةنجامدا ئاوةكان توشى ثيس بوون ديَت و لةطةلَ ضةندين بةكترياو ميكرؤب تيَكةلاَو دةبيَت و كةلَكى خوارنةوةى ناميَنيَت . ئةنجامى باسى دووةم بةهؤى زياتر ثيَشكةوتنى شارستانى ثيَويستيةكان بؤ ئاو زياددةكات و كاريطةر دةبيَت بؤ ثيسكردنى ئاو , وة هةروةها زياد بوونى ذمارةى دانيشتوان و ضالاكيةكانى يةكيَكة لة هؤكارة سةرةكيةكانى ثيس بوونى ئاو . ئةنجامى بةشى دووةم 1. هؤكارة مرؤييةكان كاريطةري رِاستةوخؤيان هةية لةسةر ثيس بوون و لةدةستدانى ئاو . 2. زياد بوونى ذمارةى دانيشتوان و زياد بوونى داواكارى بؤ ثيَويستى ئاو كاريطةرة لةسةر بةفيرِؤدان و ثيس بوونى ئاو . 3. سةرجةم ضالاكيةكانى مرؤظ وةك ( كشتوكالَ , ثيشةسازى , وزة, .....هتر) بة ثيَي ثيَويستيةكانيان بةشدارن لة بةفيرِؤدان و ثيسكردنى ئاو . 4. سةرهةلَدان و بةرةو ثيَشضونى كارطة و ثيشةسازية طةورةكان و فراوان بوونى هؤكارةكانى تةكنةلؤذياو طواستنةوة كاريطةري خراثيان هةية لةسةر درامةتة ئاوييةكان . دةرئةنجام لة ئةنجامى نوسينى ئةم راثؤرتة طة يشتينة ئةم خالانةى خوارةوة: 1. ئاو يةكيكة لةطرنطترين هؤكارى مانةوةى ذيان لةسةر طؤى زةوى . 2. ئاو هيزو هةيكةل و بنةماى دةولةتة. 3. ئاو ثيويستيةكى رؤذانةى مرؤظة. 4. سةرجةم ضالاكيةكانى مرؤظ وةكو كشتوكال و ثيشةسازى و ووزةو كةشتيوانى و طةشت و طوزار بةهؤى سامانى ئاوةوة ئةنجام دةدريت. 5. سةرجةم ضالاكيةكانى مرؤظ بة ثيى برو قةبارةى خؤيان كاريكةريان لةسةر لة دةست دان و ثيس بونى ئاو 6. زيابونى ذمارةى دانيشتوان و ضالاكيةكانى ثيويستيان بؤ ئاو زياتر دةبيت و كاريطةريان زياتر دةبيت لةسةر ثيس كردن و بةفيرؤدانى ئاو. 7. وولاتانى ثيشكةوتوو زياتر بةكارهينةرى ئاون لة ضاو وولاتة تازة طةشةكردووةكان. ليستى سةرضاوةكان ذمارة ناوى نوسةر ناوى سةرضاوة 1 د.حسن أبوسمور و د.حامد الخطيب جغرافية الموارد المائية 2 د. أحمد مدحت اسلام التلوث مشكلة العصر 3 د.فةرةيدون كاكةيي داهات و ئةمنى ئاو لة هةريَمى كوردستان دا 4 د.ئوميد نورى حمة ئةمين و فةرةيدون ئةسةسةرد طيروطرفتى ئاو لةرِذهةلَاتى ناوةرِاست 5 د.ئازاد نةقشبةندى بايةخى جيؤطرافى-سياسى-ئابوورى ئاوى رِووبارةكان 6 ناهيدة جمال تالَةبانى دةرامةتى سةرضاوة ئاويةكان 7 دارا عمر ئاسؤى ئابوورى, سةرضاوةكانى ئاوو كانزاكانى كوردستان 8 د. ئازاد جلال شريف ثيَويستيةكانى ئيَستاو داهاتووى هةريَمى كوردستانى عيَراق بؤ ئاو طؤظار: سةنتةرى برايةتى. ئينترنيت: www.google.com - د.حسن أبوسمور و د.حامد الخطيب, جغرافية الموارد المائية, عمان, ط1, 1999ز, ص9.  - د.فةرةيدون كاكةيي, داهات و ئةمنى ئاو لة هةريَمى كوردستان دا, سليَمانى, 2001, لا3. - www.google.com / أهمية المياه. - د.ئوميد نورى حمة ئةمين و فةرةةيدون ئةسةسةرد, طيروطرفتى ئاو لةرِذهةلَاتى ناوةرِاست, كتيَبي يةكةم, 2003ز, لا8.  - www.google.com / قةيرانى ئاو, هةذار حكيم. - د.ئازاد نةقشبةندى , بايةخى جيؤطرافى-سياسى-ئابوورى ئاوى رِووبارةكان, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, هةوليَر, 1999ز, ذ10,لا16. * طالؤن: (1 طالؤن =4.651 ليتر). - www.google.com / رِؤلَى طرنطى ئاو . - د.ئوميد نورى حمة ئةمين و فةرةةيدون ئةسةسةرد, طيروطرفتى ئاو لةرِذهةلَاتى ناوةرِاست, سةرضاوةى ثيَشوو , لا8. - د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, سةرضاوةى ثيَشوو,لا21. - ناهيدة جمال تالَةبانى, دةرامةتى سةرضاوة ئاويةكان, 2008ز, لا144-145. - هةمان سةرضاوةى ثيَشوو, لا145.  - ئاسؤى ئابوورى,سةرضاوةكانى ئاوو كانزاكانى كوردستان, دارا عمر, 2006, لا92. * هكتار[IMG]file:///D:/My%20********s/جغرافيا/محمد/Net/images/smilies/frown.gif[/IMG]1هكتار =10000م2) - د.ئوميد نورى حمة ئةمين و فةرةةيدون ئةسةسةرد, طيروطرفتى ئاو لةرِذهةلَاتى ناوةرِاست, سةرضاوةى ثيَشوو , لا16-17. - محاضرةى م.فوئاد, بابةتى درامةتى ئاو,زانكؤى كؤية, كؤليَذى زانستةمرؤظايةتيةكان/رِانية, بةشى جوطرافيا, قؤناغى سيَيةم, 2008-2009ز. - د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, سةرضاوةى ثيَشوو,لا21-22. - هةمان سةرضاوةى ثيَشوو,لا22. - ناهيدة جمال تالَةبانى, دةرامةتى سةرضاوة ئاويةكان, سةرضاوةى ثيَشوو, لا151. - د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, سةرضاوةى ثيَشوو,لا22. - د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, سةرضاوةى ثيَشوو,لا23-24. - ناهيدة جمال تالَةبانى, دةرامةتى سةرضاوة ئاويةكان, سةرضاوةى ثيَشوو, لا151. - د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, سةرضاوةى ثيَشوو,لا24. - د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, سةرضاوةى ثيَشوو,لا24. - ناهيدة جمال تالَةبانى, دةرامةتى سةرضاوة ئاويةكان, سةرضاوةى ثيَشوو, لا160. - د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, سةرضاوةى ثيَشوو,لا25. - ناهيدة جمال تالَةبانى, دةرامةتى سةرضاوة ئاويةكان, سةرضاوةى ثيَشوو, لا160. - د.ئازاد نةقشبةندى, طؤظاري سةنتةرى برايةتى, سةرضاوةى ثيَشوو,لا24. - د.ئوميد نورى حمة ئةمين و فةرةةيدون ئةسةسةرد, طيروطرفتى ئاو لةرِذهةلَاتى ناوةرِاست, سةرضاوةى ثيَشوو ,لا 16. - د. ئازاد جلال شريف , كؤنفراسى ئاو, ثيَويستيةكانى ئيَستاو داهاتووى هةريَمى كوردستانى عيَراق بؤ ئاو, طؤظارى سةنتةرى برايةتى, هةوليَر, 2001. ذ 18, لا225. - د. ئازاد جلال شريف , كؤنفراسى ئاو, ثيَويستيةكانى ئيَستاو داهاتووى هةريَمى كوردستانى عيَراق بؤ ئاو, سةرضاوةى ثيَشوو, لا225. - ناهيدة جمال تالَةبانى, دةرامةتى سةرضاوة ئاويةكان, سةرضاوةى ثيَشوو, لا160 - د. ئازاد جلال شريف , كؤنفراسى ئاو, ثيَويستيةكانى ئيَستاو داهاتووى هةريَمى كوردستانى عيَراق بؤ ئاو, سةرضاوةى ثيَشوو, لا225. - هةمان سةرضاوةى ثيَشوو, لا225-226. - د. أحمد مدحت اسلام, التلوث مشكلة العصر, عالم المعريفة, كويت, 1990, ص93. - نفس المصدر السابق , ص93. - www.googl.com/ أسباب التلوث الماء- مياه المطر. - د. أحمد مدحت اسلام, التلوث مشكلة العصرالمصدر السابق, ص93. - د. أحمد مدحت اسلام, التلوث مشكلة العصرالمصدر السابق, ص149. - www.google.com. / التلوث من نشاط النقل البحرى. - د. أحمد مدحت اسلام, التلوث مشكلة العصرالمصدر السابق, ص93المصدر: ::::::: الجغرافيون العرب :::::::fd,dsjn zh, fc lv,t , ;hvd;mvddhk gmsmv ]mvhlmjm zh,dm;hk مشاركة هذا الرد في Digg Del.icio.us Technorati Twitter 24-12-2011, 01:42 PM\nالمشاركة رقم: 2 المعلومات الكاتب: اللقب: البيانات التسجيل: Dec 2006 العضوية: 7 المشاركات: 7,794 [+] بمعدل : 2.13 يوميا اخر زياره : [+] معدل التقييم: 3865 نقاط التقييم: 12599 الإتصالات الحالة: كاتب الموضوع : محمد مامةش المنتدى : البحار والمحيطات رد: بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان موفق يا أخى الكردستانى ،،، مشاركة هذا الرد في Digg Del.icio.us Technorati Twitter توقيع : لدعم الموقع arabgeographer@gmail.com 24-12-2011, 04:18 PM\nالمشاركة رقم: 3 المعلومات الكاتب: اللقب: البيانات التسجيل: Sep 2010 العضوية: 39886 العمر: 33 المشاركات: 1,968 [+] بمعدل : 0.87 يوميا اخر زياره : [+] معدل التقييم: 1338 نقاط التقييم: 88 الإتصالات الحالة: كاتب الموضوع : محمد مامةش المنتدى : البحار والمحيطات رد: بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان السلام عليكم ورحمة الله وبركاته\nنرجوا الترجمة الي العربية حتى نستفيد منها مشاركة هذا الرد في Digg Del.icio.us Technorati Twitter 02-01-2012, 11:45 PM\nالمشاركة رقم: 4 المعلومات الكاتب: بلال سعدي اللقب: البيانات التسجيل: Apr 2010 العضوية: 34041 المشاركات: 1,943 [+] بمعدل : 0.80 يوميا اخر زياره : [+] معدل التقييم: 1462 نقاط التقييم: 527 الإتصالات الحالة: كاتب الموضوع : محمد مامةش المنتدى : البحار والمحيطات رد: بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان السلام عليكم ورحمة الله وبركاته\nمشكور ولكن لغتي عربي وليس اسباني مشاركة هذا الرد في Digg Del.icio.us Technorati Twitter توقيع : بلال سعدي بلال سعدي عبدالدايم ماجستير جغرافيا تخصص تربة وجيومورفولوجية\nرقم جوال0599633755 29-04-2012, 08:21 PM\nالمشاركة رقم: 5 المعلومات الكاتب: احمد دلير اللقب: البيانات التسجيل: Jan 2010 العضوية: 29071 المشاركات: 72 [+] بمعدل : 0.03 يوميا اخر زياره : [+] معدل التقييم: 1266 نقاط التقييم: 10 الإتصالات الحالة: كاتب الموضوع : محمد مامةش المنتدى : البحار والمحيطات رد: بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان بسم الله الرحمن الرحيم اخي العزيز موفق بإذن الله ... لك مني أجمل تحية . كنت اتمنى ان تترجم هذا البحث الى اللغة العربية حتى يستفاد منها اكبر مشاهد لهذا المنتدى العزيز دلير عزيز جامعة كوية مشاركة هذا الرد في Digg Del.icio.us Technorati Twitter 07-06-2012, 07:51 PM\nالمشاركة رقم: 6 المعلومات الكاتب: الجغـرافية اللقب: البيانات التسجيل: May 2012 العضوية: 51370 المشاركات: 165 [+] بمعدل : 0.10 يوميا اخر زياره : [+] معدل التقييم: 845 نقاط التقييم: 10 الإتصالات الحالة: كاتب الموضوع : محمد مامةش المنتدى : البحار والمحيطات رد: بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان السلام عليكم ورحمة الله وبركاته\nمش فاهمة شيء ارجو الترجمة لكي نستفيد مشاركة هذا الرد في Digg Del.icio.us Technorati Twitter 05-01-2013, 08:23 PM\nالمشاركة رقم: 7 المعلومات الكاتب: لقمان اللقب: البيانات التسجيل: Oct 2008 العضوية: 9001 المشاركات: 21 [+] بمعدل : 0.01 يوميا اخر زياره : [+] معدل التقييم: 1487 نقاط التقييم: 10 الإتصالات الحالة: كاتب الموضوع : محمد مامةش المنتدى : البحار والمحيطات رد: بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان موفق بإذن الله ... لك مني أجمل تحية .وانشاءالله تكمل ماجستير وعلى موضوع الموارد المائية التي تعد من احد المصادر الاساسية للعيش واستمرار الحياة ونشاءة الحضارات مشاركة هذا الرد في Digg Del.icio.us Technorati Twitter 13-02-2013, 08:14 AM\nالمشاركة رقم: 8 المعلومات الكاتب: رزكار ئةمين اللقب: البيانات التسجيل: Feb 2013 العضوية: 53852 المشاركات: 1 [+] بمعدل : 0.00 يوميا اخر زياره : [+] معدل التقييم: 0 نقاط التقييم: 10 الإتصالات الحالة: كاتب الموضوع : محمد مامةش المنتدى : البحار والمحيطات رد: بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان السلام عليكم ورحمة الله وبركاته, شـكــ وبارك الله فيك ـــرا لك ... لك مني أجمل تحية . موفق بإذن الله ... لك مني أجمل تحية . دةستت خؤش بيت كاك محمد مشاركة هذا الرد في Digg Del.icio.us Technorati Twitter 24-04-2014, 09:47 PM\nالمشاركة رقم: 9 المعلومات الكاتب: محمد مامةش اللقب: البيانات التسجيل: Feb 2010 العضوية: 29449 المشاركات: 8 [+] بمعدل : 0.00 يوميا اخر زياره : [+] معدل التقييم: 0 نقاط التقييم: 10 الإتصالات الحالة: كاتب الموضوع : محمد مامةش المنتدى : البحار والمحيطات رد: بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان سوپاس بۆ هەموو لايەک چاوەکەمى کاکە رزگار ...... مشاركة هذا الرد في Digg Del.icio.us Technorati Twitter 21-09-2014, 12:47 PM\nالمشاركة رقم: 10 المعلومات الكاتب: تنكربل اللقب: البيانات التسجيل: Sep 2014 العضوية: 56987 المشاركات: 23 [+] بمعدل : 0.03 يوميا اخر زياره : [+] معدل التقييم: 409 نقاط التقييم: 10 الإتصالات الحالة: كاتب الموضوع : محمد مامةش المنتدى : البحار والمحيطات رد: بيويستى ئاو بؤ مروف و كاريكةرييان لةسةر دةرامةتة ئاويةكان مشكووووووووووووووووور مشاركة هذا الرد في Digg Del.icio.us Technorati Twitter مواقع النشر (المفضلة) Digg del.icio.us StumbleUpon Google « نشـوء البحـار\nعشب البحر العملاق » أدوات الموضوع مشاهدة صفحة طباعة الموضوع أرسل هذا الموضوع إلى صديق انواع عرض الموضوع العرض العادي الانتقال إلى العرض المتطور الانتقال إلى العرض الشجري تعليمات المشاركة


هونه‌ر حاجی جاسم: مه‌به‌ستی ئه‌وروپا له جوڵاندنی دۆسێی ژینۆسایدی ئه‌رمینیه‌کان کۆت و به‌ند کردنی تورکیایه\nپه‌رله‌مانی ئه‌وروپا له بڕیارێکی نوێیدا داوا له حکومه‌تی تورکیا ده‌کات تا کۆمه‌ڵکوژی ئه‌رمینیه‌کان به ژینۆساید بناسێنێت.\nدوابه‌دوای ئه‌م بڕیاره، سه‌ره‌ک وه‌زیری تورکیا په‌رله‌مانی ئه‌وروپای گوناهبارکرد به‌وه‌ی نیشانه‌کانی نه‌ژاد په‌رستی تیادا ده‌رکه‌وتووه.\nئه‌حمه‌د داود ئۆغڵو ده‌ڵێت "پێویست ناکات په‌رله‌مانی ئه‌وروپا ئه‌و جۆره بڕیارانه بدات که ده‌بنه مایه‌ی ڕق و کینه به‌رامبه‌ر ئاین یان نه‌ژادێکی دیاریکراو."\nهونه‌ر حاجی جاسم، پسپۆڕی زانسته سیاسیه‌کان له زانکۆی سۆران ده‌ڵێت، ئه‌م بڕیاره‌ی په‌رله‌مانی ئه‌وروپاسه‌باره‌ت به ژینۆسایدی ئه‌رمینیه‌کان ڕه‌هه‌ندی ئابوری و سیاسیشی هه‌ن و ده‌شڵێت تورکیا ده‌یه‌وێت بگه‌ڕێته‌وه سه‌ر فۆرمه کۆنه‌که‌ی و ململانێ کردنی له‌گه‌ڵ شیعه‌گه‌راییدا و له‌گه‌ڵ وه‌هابیه‌کانیشدا به‌ڵام یه‌کێتی ئه‌وروپا به‌رده‌وام ته‌گه‌ره ده‌خاته به‌رده‌م ئه‌م شێوازی بیرکردنه‌وه‌یه‌ی تورکیا.\nله وه‌ڵامی پرسیارێکی به‌ڵێن ساڵح سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ئایا ئه‌وروپا چ زیانێک ده‌کات گه‌ر ئه‌ندامێتی یه‌کێتی ئه‌وروپا نه‌درێت به تورکیا له ده‌مێکدا زۆرێک له سیاسه‌توانانی ئه‌وروپا ده‌ڵێن تورکیا ده‌روازه گه‌وره‌که‌ی ئه‌وروپایه به ڕووی ڕۆژهه‌ڵاتدا، هونه‌ر حاجی سالم ده‌ڵێت له‌پاش ڕێککه‌وتنه به‌راییه‌که‌ی نێوان ئێران و زلهێزه‌کانی جیهاندا تورکیا له پێگه‌ی جیۆپۆڵه‌تیکی خۆی ده‌ترسێت.\nسه‌باره‌ت به‌وه‌ی ئێستا ناوی کوردیش دێت له دۆسێی ژینۆسایدی ئه‌رمینیه‌کاندا، هونه‌ر حاجی جاسم پسپۆڕی زانسته سیاسه‌کان له زانکۆی سۆران ده‌ڵێت کورد به‌شداری هه‌بووه له دامه‌زراوه‌ی سه‌ربازی ده‌وڵه‌تی عوسمانلیدا به‌ڵام ژینۆسایدی ئه‌رمینیه‌کان به سه‌رکردایه‌تی کورد نه‌کراوه و هیچ به‌ڵگه‌یه‌کی دروست له به‌رده‌ستدا نییه ئه‌و جۆره گوناهبارکردنه بسه‌لمێنێت و ده‌شڵێت چونکه بێبه‌ش کردنی تورکیا له ئه‌ندامێتی یه‌کێتی ئه‌وروپا کاریگه‌ری نه‌رێنی ده‌بێت هه‌م به‌سه‌ر هه‌رێمی کوردستانی عێراقه‌وه و هه‌میش به‌سه‌ر پرۆسه‌ی ئاشتی ناو تورکیاشه‌وه بۆیه ده‌ویسترێت کورد بخزێنرێته نێو ئه‌م دۆسێیه‌وه.


مەتەڵی ھەڵاتن: چارەسەری مردن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nمەتەڵی ھەڵاتن: چارەسەری مردن\nمەتەڵی ھەڵاتن: چارەسەری مردن (بەئینگلیزی:Maze Runner: The Death Cure) فیلمێکی ئەمریکی ساڵی ٢٠١٨یە. فیلمەکە لەجۆری زانستی و ئەکشنە. فیلمەکە دەرچووی ساڵی ٢٠١٨ەیە و لەلایەن ویس بۆڵەوە دەرھێنانی بۆ کراوە. فیلمەکە سێیەمین فیلم و درێژە پێدەری زنجیرە فیلمی مەتەڵی ھەڵاتنە. ھەریەکەلە ئەکتەران (ئۆبڕاین، کایا سکۆدیلاریۆ، تۆماس بڕۆدی سانگستەر، ناتالی ئیمانوێڵ، گیانکارلۆ ئیسپۆسیتۆ، ئیدان گیلین، واڵتۆن گۆگنس، کی ھۆنگ لی، باری پڕۆپەر، ویڵ پۆڵتەر، پاریکیا کلارکسن) بەشداریان لە فیلمەکەدا کردووە. فیلمەکە لەڕێکەوتی (١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨) لەلایەن کۆمپانیای فۆکسی سەدەی بیستەمەوە بڵاوکراوەتەوە.\nپۆستەری فرۆشتنی فیلم\nجۆی ھارڕتویک جی ئاڕ.\nتی. ئیس. نۆولن\nلە لایەن جەمیس داشنەر\nتۆماس بڕۆدی سانگستەر\nکی ھۆنگ لی\nفۆکسی سەدەی بیستەم\n١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ (2018-01-11) (سیئۆل)\n٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ (2018-01-26) (ویلایەتە یەکگرتووەکان)\nتۆماس و نیوتن و فریپن دەگەڕێنەوە بۆ ڕزگارکردنی ھاوڕێکەیان مینھۆ، کە لەلایەن کۆمەڵەیەکە دووبارە دەستگیردەکرێتەوە بۆ کردەی تاقیرکردنەوە. لەکاتی ھەوڵدان بۆ ڕزگاکردنی ھاوڕێکەیان تۆماس و ھەڤاڵانی دووبارە بە ترێسێا دەگەنەوە کەپێشتر لەکۆمەڵەکیان ھەڵگەڕابووەوە و ببووە بەشێک لە کارمەندانی ئەو تاقیگەیەی کە مینھۆی تێدایە. بەڵام ئەم جارە ترێسا دەبێتە ھۆی ڕزگاکردنی مینھۆ و کۆمەڵێکی تر لەوکەسانەی کەوا لەژێر تاقیکردنەوەدا بوون. لەکۆتایدا نیوتن بەھۆی تووشبوون بەڤایرۆس و ترێسێاش لەکردەی کۆتا ھەڵاتن ھەردووکیان گیان لەدەست دەدەن و کۆمەڵە ڕزگاربووەکە دەچنە کامپێکی پارێزراو و لەوێدا دەمێننەوە.\nدیلان ئۆبڕاین وەک تۆماس\nکایا سکۆدێلاریۆ وەک تێرێسا\nتۆماس بڕۆدی-سانگستەر وەک نیوتن\nدیکستەر داردن وەک فریپۆ\nناتالی ئیمانوێل وەک ھاڕێت\nگیانکارلۆ ئیسپۆسیتۆ وەک جۆرج\nئایدان گیلی وەک جۆنسن\nوۆڵتن گۆگنس وەک لۆرانس\nکی ھۆنگ لی وەک مینھۆ\nجاکۆب لۆفلاند وەک ئاریس\nکاسیرین مکنامارا وک سۆنیا\nباری پڕۆپەر وەک ڤینیس\nویڵ پۆڵتەر وەک گالی\nڕۆزا سالازارد وەک بڕێندا\nپاتریکا کلارکسن وەک ئاڤا پیگ\n^ "MAZE RUNNER: THE DEATH CURE (2018) (12A)". British Board of Film Classification. January 17, 2018. Archived from the original on ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨. Retrieved January 17, 2018. Check date values in: |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help)\n^ ئ ا "Maze Runner: The Death Cure (2018)". Box Office Mojo. Retrieved April 11, 2018.\nمەتەڵی ھەڵاتن: چارەسەری مردن لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=مەتەڵی_ھەڵاتن:_چارەسەری_مردن&oldid=902805»\nدواجار لە ١٥:٢٦ی ٥ی شوباتی ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٢٦ی ٥ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


📊 دهۆک؛ لە ساڵێکدا زیاتر لە هەزار کەس تووشی شێرپەنجە بوون ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 15 2019 3:33PM\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی دهۆک رایدەگەیەنێت، س [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 15-1-2019 15:33:57\n📊 شەش کەس بە ئەنفلۆنزای باڵندە گیانیان لەدەستداوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 15 2019 5:00PM\nزەمەن پرێس: بڕیار نامیق ماوەی مانگێکە نەخۆشی ئەنف [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ ن.ئـ. 15-1-2019 17:00:26


داینگه‌هه‌كا تایبه‌ت بۆ زارۆكێن رونشتڤانێن چاكسازیا ئافره‌ت وسنێلان ل ئێتیتێ هاته ڤه‌كرن | پارێزگەھا دھوك\non: ديسمبر 02, 2021\nئه‌ڤرو سپێدێ 2/12/2021 ب ئاماده‌بوونا خانم (زكیه سه‌ید صالح ) بریكارا وه‌زاره‌تا كار وكاروبارێن كومه‌لایه‌تى وماجد سه‌ید صالح نونه‌رێ پارێزگارێ دهۆكێ وچه‌ند ئه‌ندامێن په‌رله‌مانێ كوردستانێ ورێڤه‌به‌را چاكسازیا ئافره‌ت وسنێلا ل ئێتیێ ونونه‌رێ رێكخراوا یونسێڤ داینگه‌هه‌كا تایبه‌ت بۆ زاروكێن دادگه‌هكریێن چاكسازیا ئافره‌ت وسنێلان ل ئێتیتێ هاته ڤه‌كرن.\nبریكارا وه‌زاره‌تا كاروبارێن كومه‌لایه‌تى ونونه‌رێ پارێزگارێ دهۆكێ ده‌ست خوشى وسوپاسیا رێكخراوا یونسێڤ كر بو ئاڤاكرن وبه‌رهه‌ڤكرنا داینگه‌هێ دناڤ چاكسازیێ دا بو وێ یه‌كێ زاروكێن دادگه‌هكریێن چاكسازیێ لناڤ داینگه‌هێ ژیانا خو یا ئاسایى ده‌ربازكه‌ن ومافێن وان وه‌ك زاروك دناڤدا بهێنه به‌رجه‌سته‌كرن.\nهه‌ژى گوتنێ یه داینگه‌ه ژسێ كابینێن رێك وپێك دگه‌ل پێدڤیێن وێ یێن سه‌ركى پێك دهێت وته‌ختێن نڤستنێ ویاریێن زاروكان دناڤدا هاتینه دانان وداینگه‌هێ شیان هه‌نه هه‌تا بیست زاروكان هه‌مبێزكه‌ت ونێزیكێ شێست هزار دولار ژلایێ رێكخراوا یونسێڤ ل پرۆژه‌ى هاتینه خه‌رجكرن وستافێ چاڤدێریكرن وسه‌رپه‌رشتیكرنێ ژلایێ رێڤه‌به‌ریا گشتى یا چاڤدێریا كومه‌لایه‌تى هاتیه دابینكرن.


یاریزانێكی ڕوسیی كارێكی خێرخوازی ئەنجام دەدات\nیاریزانێكی بەناوبانگی ڕوسی " ڕوسلان پرۆڤودنیكوڤ " لە كارێكی خێرخوازییدا پشتیوانی خۆی بۆ منداڵێكی تووشبوو بە پوكانەوەی ماسولكەكان دووپاتدەكاتەوە.،ئەویش بە ئەنجامدانی ماراسۆنێك و ڕۆشتنی ١٠٠ كلم بەپێی لەناوچەی "خانتی مانسی " لە وڵاتی سیبریاوە ، هاوكات ئەوی جێی سەرنجە ئەو ناوچە بە كەشوهەوایەكی زۆر سارد ناسراوە .\nئەو كارە خێرخوازییەی ئەم یاریزانە ڕوسییە بەمەبەستی دەبڕینی پشتیوانی و هاوكاریی بووە بۆ مندالێك بە ناوی " كۆستیا " كە تەمەنی تەنها ٢ ساڵە و تووشی پوكانەوەی ماسولكە بووە بۆ چارەسەركردنیشی پێویستی بە دەرزێك هەیە نرخی یەك دەرزیش ٢ ملیۆن و ٤٠٠ هەزار دۆلارە .\nلەگەڵ ئەوەشدا ئەم یاریزانە لە ئەكاونتی تایبەتی خۆی لە ئینستاگرام ڕایگەیاندووە ، توانیم كارێكی زۆر ئەستەم بكەم ئەویش بە ئەنجامدانی ماراسۆنێك لە شارۆچكەی" بیریۆزوفۆ " بۆ شارۆچكەی " ئەگرایم " لە سیبریا و بڕینی ١٠٠ كلم بەپێ . كە پلەی گەرمی تێیاندا ٣٠ پلەی ژێر سفرە .\nئەو یاریزانە ئاماژەی بەوەشكرد ، دڵنیایە لەوەی ئەم ماراسۆنە یارمەتی تەواوی خێزانی ئەم منداڵە دەدات ئەو پارەی پێوستیانە بتوانن كۆیبكەنەوە بۆ تێچووی چارەسەرەكەی .\nلە ئێستاشدا لە وڵاتی ڕوسیادا نزیكەی ٣هەزار منداڵی هاوشێوەی ئەم منداڵە هەن كە بە دەست توشبوون بە پوكانەوەی ماسولكەوە دەناڵێنن .\nڕوسلان پرۆڤودنیكوڤ یاریزانێكی بە ناوبانگی ڕوسیە ، پاڵەوانی پێشووی یاری بۆكسێن بووە ، لە ماوەی ڕابردوودا لەنێوان ٣٠ ڕووبەڕوبوونەوەدا ٢٥ یاری بردووەتەوە .\nهەفتە پێشتر - Jan 12 2021 8:40PM


كاریگه‌ریی كیاڕۆسته‌می له‌سه‌ر گۆدار » DidiMn\nسەرەتا / ڕاپۆرت/سینەما / كاریگه‌ریی كیاڕۆسته‌می له‌سه‌ر گۆدار\nكاریگه‌ریی كیاڕۆسته‌می له‌سه‌ر گۆدار\nدیدی من – بی ئێف ئای\nدزینی شته‌كان زۆر چێژبه‌خشه. هونه‌ر له‌سه‌ر دزی و فێڵ دروست كراوه، بێرتۆڵت برێخت وای گوتووه.”–ژان لوک گۆدارد\nجان لوك گۆدار، ده‌رهێنه‌ر، ئیدیته‌ر، ئه‌كته‌ر، ڕه‌خنه‌گر، هونه‌رمه‌ند، شاعیر، مێژوونووس و فه‌یله‌سووف، له ساڵی ١٩٣٠ له پاریس له دایكبووه. گۆدار هه‌میشه زانیارییه‌كی زۆری سینمایی خستووه‌ته ناو فیلمه‌كانییه‌وه و ویسیتوویه‌تی شێوازێكی تایبه‌ت به خۆی له فیلم دروست كردندا هه‌بێت. كاتێك ده‌ستی به دروستكردنی یه‌كه‌م فیلمی كرد، گۆدار مێژووی سینه‌مای وه‌ك بۆكسێكی پڕ زانیاریی سه‌یركردووه و له دروستكردنی شێوازێكی تایبه‌ت به خۆی به‌كاری هێناوه؛ ده‌گوترێت كاره‌كانی سه‌ره‌تای شیكردنه‌وه و ڕاڤه‌كردنی ژانره به‌ناوبانگه‌كانی فیلمی ئه‌مه‌ریكی بوون.\nپۆرتره‌یتی ژان لوک گۆدارد ،فۆتۆ: پاترین سویرک\nیه‌كێك له‌و ده فیلمانه‌ی كه كاریگه‌رییه‌كی زۆریان له‌سه‌ر ستایلی گۆداردـی گه‌وره ده‌رهێنه‌ر هه‌بووه، فیلمی ژیان و هیچی ترـی عه‌باس كیاڕۆسته‌می بووه.\nدیمه‌نێک له فیلمی ژیان و هیچی تر\nده‌رباره‌ی فیلمی ژیان و هیچی تر، گۆدار ده‌ڵێ، ”فیلم به دی. ده‌بلیو. گریفس ده‌ست پێده‌كات و به عه‌باس كیاڕۆسته‌می كۆتایی دێت.” پاش گه‌شه‌سه‌ندن و به‌ره‌وپێشچوونی له بواری سینه‌مادا، گۆدار له‌م گوته‌یه‌ی ژێوان ده‌بێته‌وه، له چاوپێكه‌وتنه‌كانیدا به جۆرێكی ڕه‌خنه‌گرانه باسی ده‌رهێنه‌ره ئێرانییه‌كه‌ی كردووه. به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌مه‌ش، ئاشكرایه، شتگه‌لێكی تایبه‌تمه‌ند به كیاڕۆسته‌می هه‌ن كه كاریگه‌ری زۆریان له‌سه‌ر كار و شێوازی گۆدار هه‌بووه، به‌تایبه‌ت له فیلمی شیعریی ئێسه‌یی میوزیكی ئێمه كه له ساڵی ٢٠٠٤ به‌رهه‌می هێناوه. فیلمه‌كانی كیاڕۆسته‌می وا له بینه‌ر ده‌كه‌ن ده‌رك به هێڵی نێوان خه‌یاڵ و هه‌قیقه‌ت بكه‌ن، به به‌كارهێنانی دۆكیومێنتاری و دۆكیو-دراما، له ئه‌نجامدا نیشانه‌ی پرسیار ده‌خرێته سه‌ر جێگه و ئیشی ده‌رهێنه‌ر به‌وه‌ی كه ویستوویه‌تی كاره‌كته‌رێكی خه‌یاڵیی له خودی خۆی بخاته ناو فیلمه‌كه‌وه\nعه‌باس كیاڕۆسته‌می – ساڵی ١٩٩٦ فۆتۆ: نوسره‌ت په‌ناهی\nکاریگه‌رییه‌كی گرنگی دیكه له‌سه‌ر شێوازی دروستكردنی فیلمه‌كانی گۆدار، وتاره لێكۆڵینه‌وه‌ییه‌كه‌ی ئه‌ندرێ بازینـه، ئۆنتۆلۆژیای وێنه‌ی فۆتۆگرافی. هه‌روه‌ها، ئه‌و بڕوایه‌ی بازینـیش كه پێی وابووه ته‌واوی وێنه تۆماركراوه‌كان تۆماری هه‌قیقه‌تن، كاریگه‌ری له‌سه‌ر دنیابینی و كاره‌كانی گۆدار هه‌بووه. هه‌موو ئه‌م هۆكارانه هاندانێكی ده‌گمه‌ن بوون بۆ نزیكردنه‌وه‌ی خه‌یاڵ و هه‌قیقه‌ت له كاره‌كانی دواتری گۆداردــدا\nJean Luc Godard, Kiarostami, Life And Nothing More, Our Music, RIP Kiarostami, ZhiwarNazanin,


بەرێوە چوونی جەژنی سەری ساڵی نوێ لە ناوچەی ئۆستفۆڵدی نۆروێژ\nناوەندی هەواڵ_نۆروێژ: ناوەندی هەواڵ_نۆروێژ:ئێوارەی رۆژی ٢٠ی٣ی٢٠١٤ رێورەسمێک لە لایەن کوردانی هەر چوارپاچەی کوردستانەوە لە ناوچەی ئۆستفۆڵد بەرێوە چوو سەرەتای رێورەسمەکە بە سروودی نەتەوایەتی ئەی رەقیب دەستی پێ کرد، دوا بە دوای سروودی دوژمن شکێنی ئەی رەقیب پەیامی کۆمەڵەی کوڵتووری کوردەکان لەم ناوچەیە خوێندرایەوە، دوا بە دوای خوێندنەوەی ئەم پەیامە، ئاگری نەورۆز داگیرسێندرا کە کوڕانی و کچانی نیشتمانپەروەر لە دەوری ئاگر کردیان بە شایی و هەڵپەرکێ، شایانی باسە کە خەڵکێکی بەرچاو لە کوردانی هەر چوار بەشی نیشتمان بەشداری ئەم رێورەسمە ببوون و هەروەها رۆژێک دواتر کۆمیتەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان رێکخراوی ژنان،لاوان و کۆمەڵەی کولتووری رێورەسمێکیان بە بۆنەی نوێبوونەوەی ساڵی تازە لە ناوچەی ئۆستفۆڵدی شاری فرێدریکستاد پێکێنا.\nسەرەتای رێورەسمەکە بە دەقیقەیەک بێدەنگی بۆ گیانی پاکی شەهیدانی حیزب و گەل دەستی پێ کرد، دواتر شێعرێکی مامۆستا پەشێولە لایەن هاورێ سۆران شێرزادەوە پێشکەشی مەراسمەکە کرا، دواتر بەرێز حەسەن غەمبار پەیامی کومیتەکانی حیزب، لاوان، ژنان و کۆمەڵەی کولتووری بە هاوبەشی پێشکەش کرد، ناوبراو وێرای هێنانە بەرباسی رابردووی نەورۆز و هەروەها خەباتی دوور و درێژی کوردان بۆ پاراستنی شوناس و کولتووری خۆیان باسی لە خەبات و گیانبازی رۆڵەکانی نیشتمان هەر لە دێرزەمانەوە هەتا هەنوکە کرد کە ئاگری نەورۆز و نەورۆزیان هەتا ئێستا بە داب و نەریتی کوردەوارییەوە بۆ ئێمە پاراستووە، بەشێکی تری رێورەسمەکە داگیرساندنی ٢١مۆم بوو بە ئاماژە بە بیست و یەک تێشکی خۆری ئاڵای کوردستان کە هەر کامەیان لە لایەن لاوانی تازە پێگەیشتووەوە گوڵێکیان پێشکەش کرا ، بابەتێکی کورتی مێژووی، روانگەو بۆچوونە مێژووییەکان لە سەر نەورۆز لە لایەن سۆران شێرزاد پێشکەش کرا.\nلە بەشێکی تری رێورەسمەکەدا چەند گۆرانییەکی خۆشی فولکلور بوو کە بە هاوبەشی لە لایەن بەهمەن هەولیری و سەید حەسەن کۆساری پێشکەشی رێورەسمەکە کران کە لە پێشوازی خەڵی بەشدار بوو رووبەروو بووە دووا بەشی رێورەسمەکە شایی و گۆرانی بەشداربووان بوو.\nجێگای ئاماژەیە کە هەر لە م رۆژە دا هەیئەتێکی دوو کەسی کومیەتە ناوچەی ئۆستفۆڵد نادر ئەمینی و گوڵێ حەیدەری بەشداری رێورەسمێکی تری کوردانیان لەم ناوچەیە کرد کە نادر ئەمینی پەیامی کۆمیتەی حیزبی لەم ناوچەیە پێشکەشی رێورەسمەکە کرد.\nبگه‌رێوه|ئەم بابەتە 892 جار بینراوە| بینێره| چاپ


دایكم ٨ جار بە زۆر حەملی لە بار بردرا!\nسته رلین 7.0927\nگرام زێڕ 260.200\nبه رواری داگرتن : 2019-01-29 10:53\nئیستەمبوڵ - مسوڵمانەکانی لەبەر ستەمی چینی کۆمەنیست لە تورکستانی ڕۆژهەڵات ڕایان کردوە وتیان: هەر ڕۆژێک ئێوە بێ دەنگ دەبن بە هەزاران مسوڵمان دەکوژرێن.\nحکومەتی کومەنیستی چین مسوڵمانەکانی ئویغور لە کەمپەکان کۆ دەکاتەوە و زوڵمی جۆراجۆریان لێ دەکات، مسوڵمانەکان لە کارگەکان بە کار دێنێت وەکو کۆیلەکان کاریان پێ دەکەن.\nبە پێی ئامارەکانی نەتەوە یەکگرتوەکان ملیۆنێک مسوڵمانی ئویغور لە کەمپەکان بە زۆر دەمێنەوە لەژێر هەڕەشەکان لە کارگەکان کار دەکەن، هەروەها بەزۆر ئایدۆلۆژیای كۆمەنیستیان بەسەر دەسەپێنن، تەنها لەبەر ئەوەی مسوڵمانن توشی جۆرەها توندوتیژی دەبنەوە.\nکەمپەکانی گولاگ کە لە سەردەمی سوڤیەت بۆ بە کار گرتنی مرۆڤەکان لە کارگەی بەرد بە کار دەهێنرا لە ئێستادا بە ناوی لاویژیائۆ لە چین دروست کراوە مسوڵمانەكانی تیا دەچەوسێنەوە. لەو کەمپانەی لە ساڵی ٢٠١٣ دروست کراون چین دەیەوێت مسوڵمانەکان بە ئەشکەنجە و بیری کۆمەنیستی، مسوڵمانەکان لە ناو بەرێت.\nئەو ستەم و زۆرداریە و وەحشیەتەی چینی کۆمەنیست هێشتا بەردەوامە. مسوڵمانەکانی لەبەر ستەمی حکومەتی چین ڕایان کردوە هاتونەتە تورکیا بەشێكیان ڕویان كردۆتە وڵاتی مالیزیا بەردەوام هەوڵەدەن هەواڵێكی خانەوادەکەیان وەربگرن کە بە دەستی چین دەستگیر کراون.\nڕەیحان ئەحمەد بەهۆی ئازار و ئەشكەنجە لە ساڵی ٢٠١٦ ڕوی كردۆتە تورکیا سەبارەت بە ژیانی مەرگەیاتی لێدوانی بۆ ئاژانسی هەواڵەکانی ئیلکە دا، هەروەها بانگێشتی سەرۆک کۆمار و ڕای گشتی کرد تاکو خاوەنداریان بکەن و ناڕەزایەتی دەربڕی لە بەرامبەر ستەمی چینی کۆمەنیست.\nڕەیحان ئەحمەد لە لێدوانەکەی باسی لەوە کرد تورکیا بە جوانی ئەو ڕوداوانەی لە وڵاتیان ڕودەدات تێ نەگەشتوە، دواتر وتی: زۆربەی ستەمەکان لە خانەوادە و کەسوکارەکانی من دەکرا. ئەوان نەیان دەزانی ئێمە مسوڵمانین. لە قوتابخانە کاتێک ئێمەیان نیشانی یەكتر دەدا دەیان وت "منداڵی مەیمونەکان." دایک و باوکم کەمێکیش بێت باسیان لەو شتانەی ڕوی دەدا دەکرد؛ دایک و باوکم بۆ ئەوەی فێری ئیسلام ببم دەیان ویست من بنێرن بۆ وڵاتانی تر. کاتێک لە ساڵی ٢٠١٦ دەستیان کرد بە پێدانی پاسەپۆرت منیش وەرم گرت. بەڵام برا ١٢ ساڵەکەم نەیتوانی وەربگرێت و کێشە دروست بو. لەبەر ئەوەش من و برا گەورەکەم و دایکم هاتینە تورکیا. هەروەها باوكم بۆ پاسەپۆرتی براکەم لەوێ مایەوە. دوای هاتنی ئێمە باوکم لە سەرەتا بردرا بۆ کەمپ دواتر گواسترایەوە بۆ زیندان.\n"ئێمە ناتوانین هەواڵێک سەبارەت بە باوکم و کەسوکارم و براکەم بە دەست بێنین"\nڕەیحان ئەحمەد لە بەردەوامی باسی لەوە کرد ئێستا یاساکانی چین لە پێشتر توندترن، کاتێک هاتین بۆ تورکیا یاساکانی چین وەکو ئێستا توند نەبو. دوای هاتنمان بۆ ئێرە نەمان توانی هەواڵێک سەبارەت بە باوکمان بە دەست بێنین. لە سەرەتا توانیمان کەمێکیش بێت لە ڕێگای ئینتەرنێت لەگەڵ براکەمان قسە بکەین. براکەم دەیوت ناتوانێت هیچ هەواڵێک سەبارەت بە خال و پورەکەی بە دەست بێنێت و نازانێت لە کوێیە. لەبەر ئەوەی پورم سەرپۆش بو زیندانی کرا و منداڵەکانی ناردن بۆ کەمپ. لەوێ وەکو چینیەکان پەروەردەیان دەکەن. لە کۆتایدا براکەم بە منی وت "ئێوە لای من نین، ئیتر نامەوێ بژیم. ئێتر ئومێدم بە ژیان نیە." ئەو کاتە دەچوە قۆناغی ئامادەی. چین ئەو کەسانەی دەچن بۆ ئامادەی هەروەها بێ دایک و باوکن دەبەنە کەمپەکان. دواتر هیچ هەواڵێک سەبارەت بە براکەم نەما. کاتێک باوکم دەست بە سەر بو براکەم چەند جار چو بۆ زیندان تاکو باوکەم ببینی ڕێگەیان نەدا و دواتر بێ سەرو شوێن بو. ئێستا هیچ هەواڵێکیان نزانم.\n"مسوڵمانەکان بە تەنها جێ مەهێڵن"\nڕەیحان ئەحمەد لە بەردوامی باسی لەوە کرد: پێش ئەوەی بێینە تورکیا، سەرۆک کۆمار ئەردۆغان سەردانی ئورومچیی کرد. باوکم دەیویست دیداری لەگەڵ ئەنجام بدات. بەڵام نەبوە قسمەت. باوکم دەیوت نامەوێ خۆم ڕزگار بکەم دەمەوێ ئەو شتانەی پێ بڵێم: ' ئێوە وەرن بە هاواری ئێمە و لەگەڵ چینیەکان شەڕ بکەن. داوا دەکەین ئەو مسوڵمانانەی لە ژێر ستەم دەست درێژی بۆ سەر ناموسیان دەکرێت و پێیان دەوترێ ئێوە نەوەی مەیمونەکانن. ئێوە بە هانایان بچن نامانەوێت باوەڕمان لەدەست بدەین ڕزگارمان كەن' بەڵام دیدارەكە ڕێگ نەكەوت.\n"هەر ڕۆژێک ئێوە بێ دەنگ دەبن بە هەزاران مسوڵمان دەکوژرێن"\nڕەیحان ئەحمەد لە کۆتای باسی لەوە کرد، دایكم ٨ جار بەزۆر حەملی لەبار بردرا، دواتر وتی: داوا لە سەرۆک کۆمار دەکەین تاکو لە بەرامبەر ئەو ستەمەی ئەنجام دەدرێت بێ دەنگ نەبن، هەر ڕۆژێک ئێوە بێ دەنگ دەبن بە هەزاران مسوڵمان دەکوژرێن. هەر ڕۆژێک ئێوە بێ دەنگ دەبن دەست درێژی بۆ سەر ناموسی هەزارن کچی مسوڵمان دەکرێت. ئەگەر ئێوە بە بەهانای مسوڵمانەكانی توركستان نەچن گەڵی چین لە بەرامبەر ئەو ستەمانە بێ دەنگن، ئەگەر پرسیار بکرێت کاتێک مسوڵمان دەکوژرا بۆ چی بێ دەنگ بون، چ وڵامێک دەدەنەوە. بانگێشتی تەواوی مسوڵمانەکان دەکەم. ئیتر بێ دەنگ نەبن. ئێمە لەپێناو خودا وازمان لە وڵاتمان هێنا تاکو بتوانین ئاینەکەمان بپارێزین.\n"لەبەر ئەوەی براکەم دەرسی قورئانی خوێندبو زیندانی کرا"\nعادیلە عبد الرشید باسی لەوە کرد: لە وڵاتمان فێر بونی قورئانی پیرۆز قەدەغەیە. بۆ ئەوەی پەروەردەی ئیسلام وەربگرین دایک و باوکمان ئێمەیان نارد بۆ تورکیا. دەیانەویست برای ٧-٨ ساڵەکەم لەگەڵ ئێمە بنێرن؛ بەڵام لەبەر ئەوەی براکەم دەرسی قورئانی خوێندبو زیندانی کرا.(İLKHA)\nبليته كان مسوڵمان توركستان كۆمەنیست زوڵم\n99 كۆچبەر دەستگیر كران 43 یان منداڵ بون\nفەرماندایەتی پاسەوانی كەنارەكانی دەریا لە پارێزگای بالكەسیرو ئایدن ڕایگەیاند 99 كۆچبەری نایاسای دەستگیر كران 43 یان منداڵ بون.\nسەرۆكی گشتی هودا پار پەیامێكی سەبارەت بە كۆچی دوای سولەیمان عاریف ئەمرە بڵاوكردەوە\nئیسحاق ساغلەم سەرۆكی گشتی هودا پار سەبارەت بە كۆچی دوای كەسایەتی ناوداری توركیا سولەیمان عاریف ئەمرە پەیامێكی بڵاوكردەوە.\nلە نێجیریا 4 هاوڵاتی تری توركیا ڕفێنران\nلە وڵاتی نێجیریا كە دەكەوێتە كیشوەری ئەفریقا ڕۆژی هەینی 4 هاوڵاتی تری توركیا ڕفێنراون.\nسەدام ئەنفال ڕژێم كۆمەڵ گۆڕ


خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا - بێشکتاش vs ئاڕ بی لایپزیگ - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\nمانچێستەر ستی vs. شاختار دۆنێستک سپارتاک مۆسکۆ vs. لیڤەرپوڵ ناپۆلی vs. فێینورد بۆروسیا دۆرتموند vs. ڕیاڵ مەدرید سێڤییا vs. ماریبۆر بێشکتاش vs. ئاڕ بی لایپزیگ قەرەباگ vs. ڕۆما ئاندەرلەخت vs. سەڵتیک بازل vs. بەنفیکا پاریس سان جێرماین vs. بایێرن میونیش\nبێشکتاش vs ئاڕ بی لایپزیگ 2-0\nڕیان بابێڵ (G) 11' (دروستکرا لە لایەن: C. Tosun)\nTalisca (G) 43' (دروستکرا لە لایەن: ریکاردۆ کوارسیما)\n'59 بۆ Bruma\n'32 بۆ L. Klostermann\n'60 بۆ ن. یوشال\n'71 بۆ تۆگلای ئەرسلان\n'32 بۆ T. Werner\n'46 بۆ W. Orban\n'59 بۆ N. Keïta\n'60 بۆ گ. میدێل\n'71 بۆ Talisca\n1 فابریسیۆ گ 87'\n8 ڕیان بابێڵ 11'\n88 ئێرکین 17'\n9 نێگریدۆ بۆ C. Tosun 80'\n18 تۆگلای ئەرسلان بۆ Talisca 71'\n20 ن. یوشال بۆ گ. میدێل 60'\n16 L. Klostermann بۆ T. Werner 32'\n17 Bruma بۆ N. Keïta 59'\n44 K. Kampl بۆ W. Orban 46'


خۆپـیشـانده‌رانی دژه حکومه‌ت ئاگر و به‌ربه‌ست له ناوچه‌یه‌کی تارانی پایته‌ختی ئێران ده‌که‌نه‌وه، دووشه‌ممه 14 ی دووی 2011\nهێزه ئاسایشیـیه‌کانی ئێران گازی فرمێسک ڕژێنیان به‌کارهێناوه بۆ بڵاوه‌پـێـکردنی هه‌زاران خۆپـیشـانده‌ری ئێرانی که بۆ پـشـتیوانیکردنی سه‌رهه‌ڵـدانه‌کانی تونس و میسر کۆبووبوونه‌وه.\nهێزه ئاسایشیـیه‌کانی ئێران له‌سه‌ر شه‌قامه‌کانی تاران بڵاوبوونه‌ته‌وه و چوارده‌وری ماڵی ڕێبه‌رێـکی ئۆپـۆزسیۆنیان گرتووه وه‌ک هه‌وڵێـک بۆ ڕێـگه‌گرتن له ڕیفۆرمخوازه‌کان له‌وه‌ی ئه‌و خۆپـیشـاندانانه بکه‌ن.\nگه‌واهده‌ران ده‌ڵێن پـۆلیسی دژه ئاژاوه له ئێران که زۆربه‌یان به سواری ماتۆرسکیله‌وه‌ن له زوویه‌کی ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه‌وه به شه‌قامه‌کانی تاراندا ده‌سوڕێنه‌وه هاوکاتی ئه‌وه‌ی ڕێـکخراوه‌کانی ئۆپـۆزسیۆن په‌یمانیان داوه ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه ئه‌و خۆپـیشـاندانانه‌ی خۆیان بکه‌ن وێڕای ئه‌وه‌ی حکومه‌تی ئێران مۆڵه‌تدانی بۆ ئه‌و خۆپـیشـاندانانه ڕه‌تکرده‌وه.\nمیر حسێن موسه‌ویی و مه‌هدی که‌ڕووپی ڕێبه‌رانی ئۆپـۆزسیۆن گوتوویانه ئه‌و گردبوونه‌وه‌یه بۆ نیشـاندانی هاوسۆزیـیه له‌گه‌ڵ ئه‌و سه‌رهه‌ڵـدانانه‌ی بوونه مایه‌ی ڕووخاندنی ڕژێمه سه‌رکوتکه‌ره‌کانی میسر وتونس.\nده‌سه‌ڵاتدارانی ئێرانی ئاگاهیان داوه به ڕیفۆرمخوازان تا ئه‌و خۆپـیشـاندانانه نه‌که‌ن و واشیان داناوه که پـیلانێـکه بۆ ڕێـکخسـتنی خۆپـیشـاندانی دژه حکومه‌ت له ئێراندا و هه‌روه‌هاش گوتوویانه ئه‌و خۆپـشـاندانه بۆ بوژاندنه‌وه‌ی بزوتنه‌وه‌ی سه‌وز له ئێراندا به‌کارده‌هێنرێت.\nماڵپه‌ڕی که‌لیمه که هی میر حسێن موسه‌ویی‌یه ده‌ڵێت پـۆلیسی ئێرانی ژماره‌یه‌ک ماشێنی له ده‌ره‌وه‌ی ماڵه‌که‌یدا داناوه له تاران تا ڕێـگه له خۆی و له هاوسه‌ره‌که‌شی بگرن له‌وه‌ی به‌شـداری له خۆپـیشـاندانه‌که‌دا بکه‌ن. وه ده‌شڵێت ده‌سه‌ڵاتداران هێڵی ته‌له‌فونی ما‌ڵه‌که‌یان بڕیوه و هه‌روه‌هاش ته‌له‌فونه ده‌سـتیـیه‌که‌شی.\nبه هه‌مان شێوه مه‌هدی که‌ڕووبیش له‌م چه‌ند ڕۆژه‌ی ڕابردوودا له ماڵه‌که‌ی خۆیدا ده‌ستبه‌سه‌رکراوه.\nماڵپه‌ڕی که‌لیمه ئه‌و هه‌نگاوه‌ی حکومه‌تی ئێرانی وه‌ها ناودێرکردووه که ئاماژه‌یه‌که به لاوازی و به ترس.


ئاکۆ برایم : عەرەب مەکەن بەکەڵەگا بەسەرمانەوە ! . – WTARIKURD\nهیچ کاتێک عەرەبم بە براى کورد نەزانیوە ، هیچ وەختێک ئەوانم وەک هاوبەش و شەریکى وڵات نەناسیوە ، بۆ ساتێکیش بەناسین ودیدارى خۆشحاڵ نەبووم ، بەهەڵەدا ناچم ئەگەر بڵێم بەشى هەرە هەرە زۆرى ، نەهامەتى و ماڵ وێرانى و قات و قڕو کیمیاوى و ئەنفال و ،زیندەبەچاڵکردن ووڵات خاپورکردن و دەیان کوێرەوەری ، لەسەر دەستى ئەوان بووە ، ئەوانن کەتا ئێستاش چاویان بەئێمە هەڵنایەت ، ئەوانن کە تا ئەمڕۆژگارەش هەرخەریکى پیلان و کارى چەپەڵ و فرت وفێڵن ، ئەگەر بۆیان بکرێت و دەستیان بڕوات ، لەسەدام و شۆفێنیەکان زۆر زۆر خراپترمان پێدەکەن .\nسەدان و هەزاران جار لێرەو لەوێ دەبیستین ودەبینین ، کە شەهرستانى و نوجێفى و مالیکى و سەرجەم شۆفێنیەکان ، بەشەو و رۆژ هەر خەریکى تەڵە وداو نانەوەن بۆمان، هەر جارەى بەشێوەیەک دژایەتیمان دەکەن ، پێان خۆش نیە،کە وڵاتەکەمان پڕ لەئاشتى وئارامیە ، چاویان کوێر دەبێت کە دەبینن ، خەڵک ئاسودە و تێرە ، ماخۆلانیان تێدەکەوێت کەدیمەنى ئاوەدان کردنەوە و بوژاندنەوەى ژێرخانى ئابورى وڵات تەماشا دەکەن ، چۆن لەبرەو گەشە سەندن دایە . ئەمانە وسەدان کارى جوان وسەرنج راکێش ، بۆ ئەوان مایەى دڵتەنگى و پەژارەیە ، بۆ ئەوەش هەمیشە وبەردەوام ، لە هەل و دەرفەت دەگەڕێن ، تا پیلانى ژەهراوى وترسنۆکانەى خۆیان پیادە بکەن ، هەر کاتێکیش دەستیان کرایەوە بۆیان رەخسا ئەوەى خوا پێى ناخۆشە لەدژمان دەیکەن .\nبا دور نەڕۆین سەرجەمى ئەو بەرپرسە عەرەبانەى ، ئیستا لە بەغدا حاکم و بەرپرسن ، بەمالیکى و جەعفەرى و هاشمى و چەلەبى وکێ وکێ .. تاپێش روخانى سەدام ، سەرلەبەریان لە ترسى زوڵم وزۆرى رژێم ، پەنایان بۆ کوردستان هێنابوو ، لێرە بەوپەڕى رێز وحورمەت و گەوەرەیەوە ، خزمەت دەکران و گیانیان دەپارێزرا ، بەڵام هەر کە چونە سەر کورسى و ، پلە وپۆستیان وەرگرت ، بێ سفەتى و سپڵەیى و بەدنمەکى خۆیان ، تەواو تەواو سەلماند. هەر هەمویان لەناو خۆیاندا ناتەبا و دژ بەیەکن ، لەسەر بچوکترین شت کێشەیان هەیە ، بەردەوام لەسەنگەردان بۆ گیانى یەکترى ، بەڵام کاتێک مەسەلەکە دێتە سەر دژایەتى کورد و مەحرومکردنى لەزۆر شت وزەوتکردنى مافمان ، ئەوا بۆ ئەو پرسانە تەواو رێک و تەبان وموو بەنێوانیان ناچێت .\nبەهۆى سەقامگیرى و ئارامى وڵات و بوونى دەرفەتى کارو ، بوژاندنەوە و پێشکەوتنى شارەکانمان ، ئەمڕۆکە زۆرێک لە کەسانى بیانى بەفارس و عەرەب و ئینگلیز و بەنگلادیشى و ئەفغانى و سۆدانى و نیپاڵى و روس و .. روویان لەم هەرێمە مان کردوە ، بەشێوەیەک لەشێوەکان کار دەکەن و داهات بەدەست دەخەن ، بەڵام جگە لەعەرەب ، کامیان تائێستا تاوانیان کردوە؟ کامیان خەڵکیان کوشتوە ؟ کامیان دزیان کردوە؟ کامیان بچوکترین تاوانیان ئەنجام داوە؟ ئەگەر بڵێم کەسیان ، یان ژمارەیەکى زۆر کەمیان ئەویش تاوانى سوک و بچکۆلە و ئاسایى بووە. ئەوە زیادە ڕەویى ناکەم .\nبەڕێزینە ئەوانە ئەو عەرەبانەى لاى مزگەوتى گەورە ، ئەوانەى لاى عەلوە کۆنەکە ، ئەوانەى لاى بەکرەجۆ و راپەڕین ، سەرلەبەریان بێ کارو بێ پول و بێ لانەن ، مرۆڤیش کە بێ پارە بوو ، کە برسى بوو،کە نابوت بوو ، کەدوور لە خانەوادەو بنەماڵە بوو، زۆر شت دەکات ، گوێ بە زۆر ناڕەوایى وتاوان نادات ، بەتایبەت کەسانێک کە ناناسرێن و نامۆن ، هەر ئەو عەرەبانەبوون کە ساڵانى پێشوو ، خۆیان یان کەسو کاریان ، بۆ دەست کەوتنى کارتێکى مۆبایل ، یان بۆ چەند هەزار دینارێک ،لە باشور و ناوەڕاستى عێراق کارى تێکدەرانەو ، کوشتن و تەقینەوەیان ئەکرد. ئێستا هاتونەتە ئێرە و، لەژێر ناوى کرێکارى وحەماڵى و چى وچیدا جێگەیان کراوەتەوە، بۆخۆشتان باش دەزانن کە لەسەر دەستى ئەوان چەند تاوان ئەنجام دراوە؟زۆر زۆر مەعلومە کە سەرچاوە وکانگاى تیرۆر وتەقینەوەى ناوچە عەرەب نشینەکان لەوانە بەدەر نین، بەدورى نازانم کە تەقینەوە کانى سلێمانى وەکو ئەوانەى هەولێر، راستە وخۆ یان ناراستەو خۆ دەستى ئەوانى تێدابێت .\nوابزانم ئیدى کاتى ئەوە هاتوە کە سنورێک بۆ ئەو بەڵیشاو هاتنەیان دابنرێت، لەبەر خاترى داهات و دەستکەوتى مادى و،بەبیانوى گەشت و گوزارەوە دەرگایان بۆنەخرێتە سەرپشت، ئاسایش و ئارامیمان مەخەنە مەترسیەوە( لەعەرەب مەکە مەرحەبا ،هەم ئەخوات و وهەم ئەبا )\nگەر سەرنج بدەن بە هێواشى لەسەر خۆ خەریکە لەشێوە و بەرگێکى نوێدا،تەعریبمان دەکەن، خەریکە عەرەب دەست دەگرێت بەسەر زۆر بازرگانى وکاسپی و موڵک و ماڵدا،،( لحوم بغدادى ، حلویات حلوانى ، ادخنە النخلە ، شاورمە حلب ، قصر الوالى ، سمک محاربى ، کافتریا لیالى بغداد ،) زۆرێکى دیکە ، بونەتە ناسنامەى ئەم شارە، خەریکە رەسەنایەتى و ناوى دەیان کەڵە پیاو و ناودار دەسڕێتەوە. ئەمانەو چەندین مەلها وبەرەڵا خانە کە شارەکەمان پێیان نامۆ بوو،لەسەر دەستى ئەوان بونەتە دیارى،کە پاشەڕۆژ و چەند ساڵێکى دیکە ئاسەوارەکانى، هەر لەنەخۆشى ئایدز و تێکچونى شیرازەى خێزانى،بەلاڕێدا بردنى گەنجان و، دەیان ناشیرینى دیکە دەردەکەون.\nئەو شەوە بەمیوانى چووم بۆ ماڵى خزمێکمان لەگردەکەى سەرچنار،ئوتومبیلەکەم لە شوینێک راگرت،کە هیچ ئاستەنگ ورێگرى دروست نەدەکرد،هەر ئەوەندەم زانى یابەیەکی دیشداشە لەبەر، بە خۆیى و مۆنیکایەکى جام رەش و رەقەم سلێمانى هاتە بەردەمم،بەعەرەبى وتى کاکە ئوتومبیلەکەت لێرە رامگرە،منیش سەیرم کرد کەهیچ ئاستەنگ دروست ناکەم و، رێگرى کەسیشم نەکردوە،وتم بۆ؟! ؟نەبەردەمى ماڵە و،نە بومەتە مایەى نارەحەتى؟ئەویش وتى کاکە ئەوە ماڵى منە ( خانویەکى زۆر راقى و خۆش وگرانەها) بو ، هەروەها 3 ئوتومبیلى دیکەشمان هەیە ئێستا دێنەوە . لەویا دەوەستن !!\nمنیش هیچم بۆنەمایەوە و سەرێکم باداو وتم ، ئاى دونیا ، ئێمەو مانان حەوت پشتمان لەم شارەیا بڕاوەتەوە کەچى خاوەنى کولانە مریشکێک نین ، ئەبو شەیماش لەخۆشترین گەڕەکى شار جوانترین باڵەخانەى هەیە. بەڕیز ئوتومبیلى هەیە ، دڵنیاشم خاوەنى چەند کۆمپانیا وچێشتخانەوشوێنى عەیب و شورەیى و نادى و باڕە کاکى عەرەب بەناو برام ، لەسایەى سەرى چەند بەرپرس ودەسەڵادارێکەوە،ئێستا هەموو شار موڵکى تۆیە ، خەریکە جارێکى دیکە لەژێر سایەى حکومەتى کوردى و خۆ وڵاتیدا ، ئێمەببینەوە بە بێگانەوە جەنابیشتان بەخاوەن ماڵ.


لەدهۆك پیاوێك لە پرسەی هاوسەرەكەیدا كۆتایی بەژیانی خۆی هێنا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nدوای ئەوەی دوێنێ بەهۆی ڕووداوێكی هاتووچۆەوە لەسەر ڕێگای سەرەكی زاوێتە بۆ دهۆك هاوسەرەكەی گیانی لەدەستدا، لە دووەم ڕۆژی پرسەكەیدا پیاوەكەی بە گوللەیەك كۆتایی بەژیانی خۆی هێنا .\nئێوارەی ئەمڕۆ شەممە 13ی ئازاری 2021 پیاوێكی تەمەن ۳۲ ساڵ لە گوندی بلێ-ی سەر بە شارەدێی ئەتروش لە پارێزگای دهۆك بە فیشەكێك كۆتای بە ژیانی خۆی هێنا هاوسەری ئەو ژنە كێشەی لەگەڵ كەسدا نەبووە و لە ئێستاشدا تەرمەكەی لە پزیشیكی دادییە.\nشایەتحاڵێك لە نزیك ڕووداوەكە بۆ میدیاكان باسی لەوە كردووە، كە دوای ئەوەی هاوسەرەكەی لەو ڕووداوەی دوێنێ گیانی لەدەستدا و منداڵەكەی برینداربووە ، باری زۆر تێك چووە و ئەمڕۆ دوای بەڕێوەچوونی پرسەی ژنەكەی چووەتەوە ماڵ و بەفیشەكێك كۆتایی بە ژیانی خۆیهێناوە.\nخەڵك رووداوێكی هاتووچۆ لەسنوری پارێزگای دهۆك، دوو هاووڵاتی دەكاتە قوربانی. (زیاتر…)


هەنگاوێکى تر بەرەو نەهێشتنى هاوسەرگیرى پێشوەخت\nبەمەبەستى تیشک خستنەسەر ئاسەوارە نەرینییەکانى هاوسەرگیرى پێشوەخت وهەروەها بڵاوکردنەوەى هۆشیارى پێویست لەوبارەیەوە ، سەنتەرى ئاشتى رێکخراوىPDO سیمینارێکى تایبەتى بۆ ژنانى ئاوارەى ناحییەى شۆرشى سەربەقەزاى چەمچەماڵ رێکخست.\nکاتژمێر 10ى سەرلەبەیانى ئەمرۆ 2017/1/9 وبەئامادەبوونى ژمارەیەکى بەرچاو لەژنانى ئاوارەى دانیشتووى ناحییەى شۆرش سەنتەرى ئاشتى رێکخراوى PDO سیمینارێکى تایبەتى بەچۆنیێەتى کەمکردنەوەى ئاسەوارە نەرینیێەکانى هاوسەرگیرى پێشوەخت لەنێو خێزانە ئاوارەکاندا رێکخست، لەوبارەیەشەوە ئەڤین ئەحمەد بەرپرسى سەنتەرى ئاشتى رێکخراوى تایبەت بەماڵپەرى چاوى خەڵک، وتى" یەکێک لەوکێشانەى زۆرینەى خێزانە ئاوارەکان بەدەستیەوە دەنالێنن کێشەى هاوسەرگیرى پێشوەختە کەزۆرێک لەو خێزانانە بەهۆى بارى قورسى ژیان وهەروەها دۆخى ئاوارەبوونەوە کچان وەکو دەروازەیەک بۆ بەدەستهێنانى برێک پارە بەکاردەهێنن ئەوەش لەرێگاى هاوسەرگیرى پێشوەختەوە ئیدى چ بەرەزامەندى ئەو کچانە بێت یاخوود دوور لەرەزامەندییان"، وتیشى" بڵاوکردنەوەى هۆشیارى پێویست لەئێستادا لەنێو ئەو خێزانانە کارێکى تائەوپەرى پێویستەو هاوکات ئەرکێکى هاوبەشى هەموو رێکخراوەکانى ژنان ورێکخراوەکانى مافى مرۆڤیشە بۆئەوەى چیتر کچان نەبنە قوربانى پرۆسەیەکى هاوسەرگیرى شکستخواردوو لەبنەرەتدا ".\nلاى خۆشیەوە ش.ع ( 37 ساڵ)، یەکێک لەژنە ئاوارەکانى ئامادەبووى سیمینارەکە وتى" بەداخەوە تاوەکو ئێستاش هاوسەرگیرى پێشوەخت لەناو خێزانە ئاوارەکاندا بوونى هەیە هەرچەندە زۆرێک لەو خێزانانەش درک بەوەدەکەن کەئەو جۆرە هاوسەرگیرییە رەنگە لەدەرەنجامى بریارێکى خێرا وناچارى بێت، بەڵام سەرەراى ئەوەش هێشتا هۆشیارى پێویستیان لەبەردەستدا نییە تایبەت بەدەرەنجامەکانى ئەو جۆرە هاوسەرگیرییە.. بۆیە هەنگاوێکى باش دەبێت ئەگەر رێکخراوەکان هۆشیارى پێویست لەوبارەیەوە بڵاوبکەنەوە ".\nچاوى خەڵک/ تایبەت\nکۆبوونەوەی دووەمی دەستپێشخەری سەرکردایەتیکردنی ژنانی عێراق بەڕێوەچوو\nبەرەو پێشەوە: دەستپێشخەری سەرکردایەتیکردنی ژنانی عێراق\nبه‌وێنه..كۆبوونه‌وه‌یه‌ك بۆ كاراكردنى زیاترى یاسایى 1325 وچۆنیه‌تى به‌هێزبوونى پێگه‌ى ژن له‌بازارى كار\nبه‌وێنه.. راهێنانى سه‌ركردایه‌تیكردن بۆ ژنانى به‌ربژێر