کافکا و شیعر .. وه‌رگێڕانی له ئه‌ڵمانییه‌وه: یووسف مه‌نتك\nکافکا له ڕێککه‌وتی ٣/٧/١٨٨٣ له پراگ له دایک بووه، ئه‌و یه‌که‌م منداڵی خێزانی(هێرمان کافکا ١٨٥٢/ ١٩٣١ ) یه، ده‌کاته باوکی فرانز کافکا، و خێزانی (یولیی، گپ، لۆڤی ١٨٥٦/ ١٩٣٤).دایکوباوکی یه‌هوودی بوون.بازاڕێکی بازرگانیان به‌ڕێوه ده‌برد، که بریتیی بوو له که‌ره‌سته‌ی به‌هاداری وه‌ک: جلوبه‌رگ، ئیکسسوار و ورده‌واڵه‌ی تر.ئه‌م خێزانه زیاتر به ئه‌ڵمانی قسه‌یان ده‌کرد، به‌ڵام له‌گه‌ڵ کرێکاره‌کان به چیکی.\n- ساڵی ١٨٨٥ برایه‌کی تریان بوو، به‌ڵام به منداڵی مرد.\n- له ساڵی ١٨٨٩ تا ١٨٩٢خوشکه‌کانی له دایک بوون به‌ناوه‌کانی: گابریله، ڤالێری، ئۆتیللی.\n- له ساڵی١٨٨٩/ ١٨٩٣ چۆته قوتابخانه‌ی سەرەتایی ئه‌ڵمانی.\n- له ساڵی ١٨٩٣/ ١٩٠١ چۆته قوتابخانه‌ی کۆنی ئه‌ڵمانی خوێندنی ئامادەیی و باڵا ( گمناسیۆم ئه‌و قوتابخانه‌یه‌یه قوتابییه ئاست به‌رزه‌کان وه‌رده‌گرێت.)\n- له ساڵی ١٩٠١ له پراگ چۆته زانکۆی ئه‌ڵمانی و یاسای خوێندووه.\n- له مانگی ١٠ ی ساڵی ١٩٠٢ بۆ یه‌که‌مجار "ماکس بروود"ی ناسی ئه‌وه سه‌ره‌تای براده‌رایه‌تی بوو تا کۆتایی ژیانی بە هاورێیەتی مانەوە.\n- له ساڵی ١٩٠٤ سه‌ره‌تای ده‌ست به کار کردنی بوو له دەستنووسی یەکەمی( پێناسی خه‌بات) کۆمه‌ڵێک په‌خشانی کورت بوو، بۆ جاری یه‌که‌م دیداری له‌گه‌ڵ "ئۆسکار باوم" له‌م ساڵه‌دا کرد.( له‌ژێر کاریگه‌ری ئه‌و شکسته کافکا هه‌وڵیدا په‌خشانی کورتر بنووسێت، له پێناسی خه‌باتدا سه‌رکه‌وتنی به ده‌ستهینا بۆیه سوور بوو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی په‌خشانی داخراو کۆتایی پێ بهێنیت، ئه‌وه ئه‌نجامی ئه‌زموونی یه‌که‌م کتێبی چاپکراوی کافکا بوو، له ١٨ پارچه په‌خشان پێکهاتبوو.)\n- له مانگی ٧ ی ساڵی ١٩٠٦ دکتۆرای لە قانوون وەرگرت، بۆ ساڵێک ڕاهێنانی له یاسای ده‌وڵه‌ت و دادگای تاوان کرد.\n- له ساڵی ١٩٠٧ دەستی بە نووسین کرده‌وه بۆ دەرکردنی چاپی یه‌که‌می نۆڤلێتی (ئاماده‌کاری ئاهه‌نگی هاوسه‌رگیری له وڵات).مانگی ٨ ی هه‌مان ساڵ بۆ پشوو چووه لای هاوڕێیه‌که‌ی "سیگفرید لۆڤی" له تریش.له مانگی ١٠ وه‌ک یاریده‌ده‌ر له کۆمپانیای تامینی جنراڵ ئه‌سیکورازیۆن کاری کرد.\n- له مانگی ٨ ی ١٩٠٨ یه‌که‌م پارچه په‌خشانی کورت به ناوی (ڕامان) له گۆڤاری (هایپێریۆن) بڵاوکرده‌وه.\n- ساڵی ١٩٠٩ بۆ یه‌که‌مجار نووسینی بیره‌وه‌رییه‌کانی ده‌ست پێکرد.بۆ یه‌که‌مجار دیداری لەگەڵ "فرانز ڤیرفل" کرد.له مانگی نۆدا له‌گه‌ڵ "ماکس بروود" و "ئۆتوی" برای سه‌فه‌ری باکووری ئیتاڵیایان کرد.ئاماده‌ی نمایشێکی ئاسمانی فڕۆکه‌وانی بوون.کافکا له ده‌قێکیدا باسی ده‌کات (فڕۆکه له بریشیا).له پایزدا کاری له دەستنووسی دووەمی (پێناسی خه‌بات) دا کرد.\n- له ساڵی ١٩١٠ له‌گه‌ڵ "ئۆتوی" برای و "ماکس بروود" سه‌فه‌ری پاریسیان کرد.\n- مانگی٨ و ٩ ی ساڵی ١٩١١ له‌گه‌ڵ "ماکس بروود" سه‌فه‌ری سویسرا و باکووری ئیتاڵیا و پاریسیان کرد.دواتر چوو بۆ نه‌خۆشخانه‌یه‌ک له (ئیرلن باخ) له نزیک زیورخ، تیپێکی شانۆیی ڕۆژهه‌ڵاتیی یه‌هوودیان ناسی، کافکا پێیان سه‌رسام بوو.زۆرجار ئاماده‌ی نمایشه‌کانیان له (یه‌دیشه) بوو، بووه هاوڕێی ئه‌کته‌ر "ئیسحاق لوڤی".کافکا له‌گه‌ڵ برایه‌کی به ناوی "کارل هێرمان" یه‌که‌م کۆمپانیای (ئه‌سبتسوس)یان له پراگ دامه‌زراند.\n- ساڵی ١٩١٢ ده‌ستی به نووسینی ڕۆمانێک به ناوی ( ونبوون) بۆ دەر کردنی چاپی یەکەمی کرد، دواتر کافکا لە ناوی برد.له‌وه به‌دواوه کافکا ته‌ندرووستی به‌ره‌و خراپی چوو.\n· له مانگی ٦ و٧ له‌گه‌ڵ "ماکس بروود" سه‌فه‌ری (لایبزیک) و (ڤایمار)یان کرد، چاوی به چه‌ند ده‌زگایه‌کی چاپه‌مه‌نی وه‌ک: کورت ڤۆلف و ئێرنست ڕۆڤۆلت که‌وت.داوایان له کافکا کرد ده‌ستنووسه‌کانی خۆی بۆیان بنێریت.له نه‌خۆشخانه‌ی (یونگ بۆرن) مایه‌وه بۆ چاره‌سه‌ری سرووشتی له (ستاثێل بورگ) له (هارتز).\n· له‌مانگی ٨ "فیلیس باوه‌ر"ی بینی، له‌مانگی ٩ له‌گه‌ڵ "فیلیس باوه‌ر" به‌شێوه‌یه‌کی چڕ ده‌ستیان به نامه گۆرینه‌وه کرد، به‌رده‌وام نامه‌یان بۆ یه‌کتری ده‌نووسی.ڕۆژانه بۆ ته‌واوکردنی دەستنووسی دووه‌می ( ونبوون) کاری ده‌کرد.مانگی دوازده: ( شێواندن) ته‌واو بوو.ده‌زگای چاپه‌مه‌نی 0کورت ڤۆلف) کورته په‌خشانی (ڕامان)ی له کتێبێکدا چاپکرد.\n- له مارسی١٩١٣ بۆ یه‌که‌مجار له‌گه‌ڵ "فیلیس باوه‌ر" به یه‌کتر گه‌یشتنه‌وه.له مانگی ٥ ده‌زگای چاپه‌مه‌نی کورت ڤۆلڤ به‌شی یه‌که‌می (ونبوون)ی بڵاوکرده‌وه.مانگی ٦( بریاڕ) له کتێبی ساڵانه‌ی ئه‌رکادیا بڵاوبۆوه، "ماکس بروود" ده‌ریکرد.له‌گه‌ڵ نووسه‌ر "ئێرنست ڤایس" یه‌کتریان ناسی و هاوڕێیه‌تیان ده‌ستی پێکرد.\n- مانگی ٩ و ١٠ به ته‌نها سه‌فه‌ری بۆ ڤییه‌نا، ڤینیسیا و گاردازێ کرد.چوو بۆ نه‌خۆشخانه‌ی "دکتۆر هارتوونگ" له (ریڤا).\n- له مانگی ١٠ بۆ یه‌که‌مجار له‌گه‌ڵ "گریت بلۆخ" کۆبۆوه، که ده‌یویست نێوانگری له‌نێوان کافکا و فلیس باوه‌ر بکات.له‌گه‌ڵ یه‌کتری ده‌ستیان به نامه گۆڕینه‌وه‌یه‌کی زۆر کرد.\n- له ١٩١٤ بوو به ده‌زگیرانی "فیلیس باوه‌ر".له ١٢/٧ سه‌فه‌ری بۆ (لووبیک- شارێکی ئه‌ڵمانییایه) کرد، پاشان بۆ (ماری لیست) له دانیمارک چوو.٢٨/٧ نه‌مسا و هه‌نگاریا به‌یانی شه‌ڕیان دژ به سڕبیا ده‌رکرد، شه‌ڕی یه‌که‌می جیهانی ده‌ستی پێکرد.له‌و کاته ده‌ستی به نووسینی ڕۆمانی (دادگا) کرد.مانگی ١٠ "سزای داگیرکه‌ر"ی نووسی.له مانگی ١٢ ( مامۆستای قوتابخانه‌ی دێ)ی نووسی.\n- له ١٩١٥ مانگی یه‌ک ده‌ستی به نووسینی ڕۆمانی (دادگا) کرده‌وه.جارێکی تر لە "فلیس باوەر" نزیک بۆوە، مانگی ٤ سه‌فه‌ری هه‌نگاریای کرد.مانگی ٧ که‌وته نه‌خۆشخانه‌ی (ڕومبێرگ) له (نۆرد بۆمن).مانگی ١٠ ده‌زگای (کورت ڤۆلڤ)، ( شێوان)ی چاپ و بڵاوکرده‌وه ."کارل شتێرن هایم" خه‌ڵاتی (فۆنتانە)ی ئەدەبی بە کافکا به‌خشی.\n- ١٩١٦ مانگی ٦ کاتی جەنگ بوو، کافکا بە هۆی کارەکەی لە خزمەتی سەربازی بەخشرا، لە مانگی ٧ بۆ یەکمجار لەگەڵ "فلیس باوەر" بۆ پشوو چوونە مارینباد، کافکا جارێکی تر بڕیاری دا هاوسه‌رگیری لەگەڵ "فلیس باوەر" بکاتەوە.لە مانگی ١١ بۆ جاری یەکەم لە دەرەوەی (پراگ) بەرهەمی( سزای داگیرکەری) بۆ خوێنەرانی خۆی خوێندەوە لە (میونشن.) خانووێکی بۆ کاری نووسین لە( کۆلانی کیمیاگەران- Alchimistengasse) لە (هرادکین) گرت، تەواوی زستانی لەوێ بەسەر برد، توانی چەندین چیرۆک لەوێ بنووسیت و بەرهەمە تەواونەکراوەکانی تەواو بکات.چیرۆکەکانی وەک: دکتۆری وڵات، دروستکردنی دیواری چینی مەزن، لاوی پەنابەر و عەرەب، پێشانگا.\n- ١٩١٧ مانگی ٤ ڕاپۆرتی بۆ ئەکادیمیا نووسی.لە هاویندا دەستی بە فێربوونی زمانی عیبری کرد.لە ١٠/٨ تووشی نەخۆشیی سیل بوو، لە مانگی ٩ بە هۆی دیاری کردنی نەخۆشیی سیل داوای خانەنشینی کرد، بەڵام ڕه‌ت کرایه‌وه.بۆ پشوو چوو بۆ ماڵی "ئۆتێللا"ی خوشکی لە باکووری (بۆمشن) لە دێیەک بەناوی (زوراو) لە پارچەیەک زەوی کشتوکاڵیان دەکرد.لە مانگی ١٠ دەستی بە نووسینی (دەقە نموونەییەکان) کرد.لە کۆتایی مانگی ١٢ بە یەکجاری لە "فلیس باوەر" جیابۆوە.\n- ١٩١٨ لە مانگی ٥ مۆڵه‌ته‌کەی کۆتایی پێ هات.لە مانگی ١٠ بە یەکجاری حوکمڕانی دەسەڵاتی پاشایەتی لە نەمسا و هه‌نگاریا کۆتایی پێ هات.چیکۆسلۆڤاکیا حوکمی کۆماری ڕاگەیاند.زمانی فەرمی (پراگ) بوو بە زمانی چیکی.کافکا تووشی نەخۆشی ئەنفلۆنزای ئیسپانی بوو.لە کۆتایی مانگی ١١ کافکا چوو بۆ( زێی لیزی شێلیسن- Schelesen zelizy) لە باکووری پراگ، بە دابڕانەوە لە (پنسیۆنێک- مێوانخانەیەک) مایەوە و ژیانی بەسەر برد.\n- ١٩١٩ لە کۆتایی مانگی ١ لە (شێلیسن) لەگەڵ فەرمانبەری حکومی"جولی ڤۆریسک" یەکتریان ناسی، لە هاوین پێشنیاری هاوسه‌رگیری "جولی" کرد.لە مانگی ١٠ بەرهەمی (سزاکانی داگیرکه‌ر)ی لە دەزگای (کورت ڤۆلف) بڵاوبۆوە.لەبەر ئەوەی خانوویان دەست نەکەوت بەرنامەی هاوسەرگیری لەگەڵ "جولی" هەڵوەشایەوە.لە مانگی ١١ کافکا نامەیەکی درێژ و فراوانی بۆ باوکی لە (شێلیسن) نووسی، لە ١٠٣ لاپەرەدا، بەڵام نەگەیشتە دەستی باوکی.\n- ١٩٢٠ مانگی ٣ بوو بە سکرتێری ئەو دەزگایەی کاری لێ دەکرد.لە مانگی ٤ بۆ ماوەی سێ مانگ چوو بۆ چاره‌سه‌ر لە (مێران).دەستی بە نامە گۆڕینەوه لەگەڵ "میلێنا جێسینکا" کرد.لە مانگی ٥ بەرهەمی کۆمەلێک کورتە چیرۆکی بە ناوی "دکتۆری وڵات" لەلایەن دەزگای (کورت ڤۆلف) بڵاوبۆوە.لە مانگی ٧ کافکا لەگەڵ "مێلینا" لە ڤییەنا چەند ڕۆژێکیان بەسەر برد.دوای گەڕانەوەی بۆ پراگ دەزگیرانییەتییەکەی لەگەڵ "جولی" کۆتایی پێ هێنا.لە مانگی ١٢ بۆ چارەسەری پزیشکی بۆ ماوەی ٨ مانگ لە (ماتالیاری) لە لوتکە چیای (تاترا) نیشتەجێ بوو.\n- ١٩٢١ مانگی ٢ هاوڕێیەتی لەگەڵ خوێندکاری پزیشکی "ڕۆبرت کلۆپستۆن" دەست پێکرد.لە مانگی ٨ کافکا بۆ دواجار گەڕایەوە خزمەت نووسینگەکەی، دوای ٨ هەفتە جارێکی تر مۆڵەتی نەخۆشی نووسی.\n- ١٩٢٢ مانگی ١ دەستی بە کارکردن لە ڕۆمانی (کۆشک) کرد.لەمانگی ٢ بۆ چارەسەری پزیشکی بۆ نەخۆشخانەی (شپیندلروڤ ملیان) ڕۆیشت.لە بەهار چیرۆکی (هونەرمەندی برسی) نووسی.مانگی ٦ (لێکۆڵینەوە لە سەگی) نووسی.کافکا بۆ ماوەی ٣ مانگ چوو بۆ (پلانا) لە خوارووی (بۆهیمن) ڕۆیشت.لە١/ ٧ خانەنشین بوو.لە مانگی ٨ دەستی لە تەواوکردنی نووسینی ڕۆمانی (کۆشک) هه‌ڵگرت.\n- ١٩٢٣ لەمانگی ٦ دوا یادنووسی ڕۆژانەی خۆی نووسیەوە.مانگی ٧ بۆ ماوەی چوار هەفتە بۆ (موریتز) لە دەریاچەی ڕۆژهەڵات (Ostsee) ڕۆیشت، لەوێ "دۆرە دیامانت"ی ناسی.لە مانگی ٨ بۆ ماوەی چوار هەفتە بۆ (شێلسن) ڕۆیشت.لە مانگی نۆ کافکا بۆ( بەرلین/ شتێگلیتز) ڕۆیشت، لەگەڵ "دۆرا دیامانت" خانووەکەیان گۆڕی.کافکا تا دەهات ڕۆژبەڕۆژ ئازارەکانی گەورەتر و سەختر دەبوو.لە مانگی ١١ و١٢ بەرهەمەکانی (ژنی بچووک) و (خانوو)ی نووسی.تەندروستی بەرەوخراپتر دەچوو.\n- ١٩٢٤ مانگی سێ بۆ پراگ گه‌ڕایه‌وه، بەرهەمی (گۆرانی پیته‌ر جۆزفین)ی نووسی.لەمانگی ٤ بۆ نەخۆشخانەی (ڤییەنەر ڤالد) لە (ئۆرتمان ڤییەنا)ی خواروو ڕۆیشت، تووشی نەخۆشیی سیلی قورگ ببوو، گوازرایەوە بۆ نەخۆشخانەی (دکتۆر هۆگۆ هۆفمان) لە (کیرلینگ) لە (کلۆسترنیوبورگ)."دۆرە دیامانت" و "ڕۆبرت کلۆپستۆک" چاودێری نەخۆشی کافکایان دەکرد، زۆر بەکەمی دەیتوانی شتێک بخوات و بخواتەوە، ئازاری پێ دەگەیاند، بێدەنگ بوو، پێویستی بە چارەسەر هەبوو، لەبەر ئەوەی نەی دەتوانی هیچ بخوات وبخواتەوە تادەهات بێ هێزتر دەبوو، بۆیەیش دوا ساتەکانی ژیانی کێشی کەم ببۆوە بۆ ٤٥ کیلۆ.لە ٣/٦ پێش نیوەڕۆ گیانی سپارد و به یەکجاری ماڵئاوایی لە ژیان کرد.کافکا ٤١ ساڵی تەمەنی تەواو نەکرد، لە ١١/٦ لە گۆڕستانی یه‌هوودیان (ستراسشنیتز-Straschnitz)لە پراگ بە خاک سپێردرا.\nکافکا تاکە کوڕی خێزانەکەیان بووە، دڵڕەقی و باوکسالاریەکەی باوکی کاریگەریان بەسەر خێزانەکەیانه‌وه هەبووە، تا تەمەنی ٣١ ساڵیش لەگەڵ خێزانەکەیان ژیاوە.پێوەندی لەگەڵ باوکی باش نەبووە، هەر توندوتیژی باوکیشی بووە کاریگەری بەسەر کەسێتیی کافکاوه هه‌بووه، کە کەسێک بێت هەردەم لە ترس و دڵەڕاوکێدا بێت.\nلەگەڵ ئۆتێللای خوشکی پێوەندی باش بووە، لە کاتی پشوو و بێ تاقەتی چووه‌تە لای و سەردانی کردووە.لە ماڵەوەیان بە زۆری بە ئەڵمانی قسەیان دەکرد.لە دووکانەکەیاندا لەگەڵ کرێکار و کڕیارەکانیان بە چیکی قسەیان دەکرد.\nکافکا خۆی جودا لە زمانی ئەڵمانی بە زمانەکانی عیبری، فرەنسی، ئیتالی و ئینگلیسی دەیتوانی قسە بکات.سەرەتای دەست پێکردنی نووسینی کافکا بۆ تەمەنی سێزه و چوارده ساڵی ده‌گه‌ڕێته‌وه، له‌و ته‌مه‌نه‌دا هه‌وڵی هه‌بووه.\nکافکا لە سەردەمی ژیانی خۆیدا زۆرێک لە بەرهەمەکانی فەوتاندوون، یان تەواوی نەکردوون.وەسیەتی بۆ "ماکس بروود"ی هاوڕێی کردووه، دوای مردنی سەرجەم بەرهەمەکانی بسووتینێت، بەڵام "ماکس بروود" وەسیەتەکەی بەجێ نەگەیاندووە و بەرهەمەکانی پاراستوون.\nباوکی کافکا دوای مردنی کوڕەکەی دوکانەکەی نامێنیت، لەگەڵ ئەوەیشدا حەزی بە نووسەری کوڕەکەی نەکردووە، بەڵام داوی مردنی، بەڵێننامەیەک لەگەڵ "ماکس بروود" بۆ بە چاپ گەیاندنی بەرهەمەکانی کافکا واژوو ده‌کات، لە ٤٥% ی داهاتی بەرهەمەکانی دوای فرۆشتنی بۆ "دۆرا دیامانت" بێت.\nباوکی کافکا لە دوا ساتەکانی ژیانیدا، پەکی دەکەوێت لەسەر عارەبانە دەبێت، لە ٦/٦/ ١٩٣١ لە پراگ ده‌مرێت.\n"یولی لۆڤی" دایکی کافکا لە ٢٧/٩/ ١٩٣٤ ده‌مرێت.\nخوشکەکانی کافکا ، ئیللی و ڤالی، بەر شاڵاوی هۆلۆکۆستی جوولەکەکان کەوتوون، لەلایەن هەڵمەتی دڕندانەی نازییەتی هیتلەر.بۆچوونی ئەوە هەیە لە بەهاری ١٩٤٢ لە ئۆردووگای زۆرەملێی (خیلمتوی) جوولەکەکان بووبن، نازییەکان لەناویان بردبن.کاتێک نازییەکان دەسەڵاتیان گرتە دەست هەڵمەتی سووتاندن و قەدەغەکردنی کتێب و چاپەمەنیان دەست پێکرد، بەرهەمەکانی کافکایش بەر ئەو هەڵمەتەی نازییەکان کەوتن و قەدەغەکران.لە وڵاتانی بەناو سێستیمی سۆسیالیستی و کۆمۆنیستیش بەرهەمەکانی کافکا قەدەغەی بڵاوبوونەوەیان لەسەر بوو ناویان لە لیستی ڕەشدا بوو.\nئۆتێللای خوشکی کافکا لە مانگی ١٠/ ١٩٤٣مردووه، ئێستایش هەر کەسێک بە جۆرێک لە جۆرەکان کە بگاتەوە سەر خێزانی کافکا، یان پێوەندی هەبووبێت بە یەکێک لە خۆشەویستەکانی، یان هاوڕێکانی کافکا هەواڵی مەرگی لە هەر کوێیەک بێت له ڕاگه‌یاندنه‌کاندا به گرینگییه‌وه بڵاوده‌بێته‌وه .\nکافکا لە ڕووی پێوەندی کۆمەڵایەتییەوە زۆر دووره په‌رێز بووه، چونکه هەردەم ترسێک لەسەر مەرگی بووە، ئەوەیش وەک ترسی باوکی کاریگەری لە سەری ماوەتەوە.لە ڕووی دەروونییەوە دەم دەمی بووە، واتە باری دەروونی جێگر نەبووە.\nکافکا کەسێکی ئیرۆتیکی بووە، سەرەتای گەنجێتی تا تەمەنی بیست ساڵی بەزۆری چۆتە ماڵە ژنەسۆزانی و چالاکیی سێکسی هەبووە، دواتر وردە وردە بەهۆی نەخۆشییەوە ئەو ئارەزووه‌ی جارانی نامێنیت.\nکاتێک لە پراگ ژیاوە لە نزیکەوە بەشداری لە کۆڕ و چالاکیی سیاسی و گفتوگۆکانی نووسەر و ڕۆشنبیرانی کردووە.کەسێکیش بووە کاتی تایبەتی داناوە بۆ خوێندنەوەی بەرهەمه ئەدەبی و فەلسەفییەکان.\nکافکا یەکێک لە نووسەرە هەرە بە تواناکان لە بواری نووسینی کورتە پەخشان، کورتە چیرۆک و رۆمان داده‌نرێت، لەگەڵ ئەوەیش خه‌ڵکی چیک بووه، به‌ڵام به ئه‌ڵمانی ده‌ینووسی.\nئەو بەرهەمانەی کافکا دەیخوێندنەوەو کاریگەریان لەسەری هه‌بووه نموونه‌ی به‌رهه‌می نووسه‌رانی وه‌کو: توماس مان، فلوبێر، هیگل، هێرمان هێسە، دیستۆیڤسکی ، ستاندال، تۆڵستۆی، کانت، ئەنشتاین، فرۆید.\nئەو ژنانەی کافکا لەگەڵیان ژیاوە وەک دەزگیرانەتی، یان پێوه‌ندی خۆشه‌ویستی له‌گه‌ڵ هه‌بوونه:\n١/ فلیسه باوەر: دووجار مارەی کردووە و هه‌ردووجاریش لێی جیابۆتەوە.\n٢/ جولی ڤۆریزیک: جارێک مارەی بڕیوە و دوایی لە ته‌مموزی ١٩٢٠ مارە برینەکەی هەڵوەشاندۆتەوە و جیابۆتەوە.\n٣/ دۆرا دیامانت: لە دوا ساڵەکانی ژیانی لە ساڵی ١٩٢٣ ناسیویه‌تی.تا دوا ڕۆژی ژیانی لەگەڵی مایەوە، دواتر بوو بە میراتگری داهاتی بەرهەمە چاپکراوەکانی کافکا.\nبرادەرەکانی کافکا ئەوەی لە ماوەی ژیانی ناسیوونی:\n١/ ماکس بروود: بەرهەمەکانی کافکا ئەو چاپ و بڵاویکردونەتەوە، تا کۆتایی ژیانی هاوڕێی بووە، وەسیەتەکەیشی هەر بۆ ئەو نووسیوە.\n٢/ فێلیکس ڤێلتش: نووسەر\n٣/ ئۆسکار پۆلاک: هاوڕێی سەردەمی قوتابخانەی بووە، نامەکانی نێوان خۆی و کافکای دیکۆمێنت کردووە، ئەویش دوای تەواوکردنی قوتابخانە پراگی جێهێشتووە.\n٤/ ئۆسکار باوم: شاعیر، ئەوەش برادەری بووە، هەفتانە لەگەڵ هاوڕێیه‌کانی دیکه‌ی ڕێک دەکەوتن دەچوونە ماڵی ئەو، نووسینەکانیان بۆ یەکتری بە دەنگی بەرز دەخوێندەوە.\n٥/ ئیرنست ڤایس: نووسەر\n٦/ جسیکا لۆڤی: ئەکتەرێکی یه‌هوودی بوو.\n٧/ ڕۆبرت کلۆپستۆک: خوێندکاری پزیشکی بوو.\n٨/ میلێنا جسینسکا: ڕۆژنامەنووس و وەڕگێڕ بووە، نامەیان لەگەڵ کافکا گۆڕیوەتەوە .\nڕۆمان، پەخشان، چیرۆک، نامە، یادنووسی ڕۆژانه، سه‌فه‌رنامه، ڕوانینی بچووک و دەربڕینی کورت.\nڕۆمانەکانی: ونبوون، دادگا، کۆشک، ئەمریکا.\nکتێبی پەخشان: کۆمەلێک کورتە پەخشان لەکتبێکدا بە ناوی(ڕامان).\nچیرۆک: بڕیار، پێناسی خەبات، دکتۆری وڵات، ڕاوچییەکانی گراگۆس، دروستکردنی دیواری مەزنی چین، ئامادەکاری ئاهەنگی هاوسه‌رگیری لە شەودا، بوژایەوە، یەکەم ئازار، سەبارەت بە یاسا، هونەرمەندی برسی، گەڕانی سەگ، عەرەب و داڵدەی کچان، ژنی بچووک، خانوو، گۆرانی پیته‌ر جۆزڤین.بەرهەمی دیکه‌ی هەبوون هێندێکیانی بە خۆی لەناو بردوون، هێندێکیان بزربوون، ئەوانەی ماوەنەتەوە کەوتوونەتە دەستی "ماکس بروود".نامەکانیشی هێندێکیان لای هاوڕێکانی پارێزراوبوون.\nبۆ یەکمجاریش بەرهەمێکی کورتە پەخشانێکی لە ساڵی ١٩٠٨ لە گۆڤارێکی دوو مانگانەیی بەناوی(Hyperion) بڵاوکردەوە.دوای مردنی یەکەم بەرهەم، کە چاپ بوو بە ناوی (ئەمریکا) لە ساڵی ١٩٢٧ ئەوەش رۆمانیکی تەواو نەکراو بوو بە ناوی (ونبوونی پیاوێک) لە حاڵەتێکی تایبەت "ماکس بروود" خۆی ئە و ناوەی (ئەمریکا)ی بۆ دانابوو.بەڵام دواتر "بروود" بۆی دەرکەوت لە نامەیەکدا کە کافکا بۆی ناردبوو، لە نامەکەدا کافکا بە ڕاشکاوی باسی ئەوە دەکات خۆی ناوی ڕۆمانەکەی ناو ناوە(ونبوونی پیاوێک).\nکافکا ئارەزووی وێنەگرتن و وێنەکێشانی هەبوو، ئەو وێنانەی کێشاونی کەم ماوەنەتەوە، ئەوانی تری لەگەڵ دەستنووسەکانی لای "ماکس بروود" پارێزراون.وێنەی دایکیشی کێشاوە، وێنە فۆتۆگرافییەکانی هێندێکیان لە ماڵی خوشکی ئۆتێللا، لە دێی (زوراو) گیراون.\nسەبارەت بە بەرهەمەکانی تا ئێستا نووسین و توێژنیەوەی زۆری له‌باره‌وه کراون، بەردەوامیش بەرهەمەکانی چاپ دەکرێنه‌وه، ئێستایش بەرهەمەکانی قسە و گفتوگۆیان لەسەر دەکرێت.وەردەگێردرێنە سەرزمانە زیندووەکانی تری دنیا، لە نووسەر و ئەدیب و خوێنەران لە سەدەی بیستەم کەم کەس هەیە ناوی کافکای نەبیستبێت و تینووی بەرهەمەکانی نەبووبێت و نەیخوێندبێتەوە.\nچەند بەرهەمێکی بزربووی دۆزرانەوە\nچەند بەرهەمێکی، کە لەلایەن "ماکس بروود"ەوە بزرببوون، له کتێبخانه‌یه‌کدا دۆزرانه‌وه.بۆ یەکەمجار لەلایەن دەزگای (چاپی ڤالشتاین) لە شاری (گوتن گین)ی ئەڵمانیا ئەو بەرهەمانە لە دوو به‌نددا بوون، کە بەرهەمەکانی لە نێوان ساڵەکانی ١٩٠٦ / ١٩١٦ نووسراون، به‌رهه‌می (پەخشانی یه‌هوودی) و چەندانی تری لەخۆ گرتووە، لەگەڵ ١٠ دە به‌ندی تر لە مانگی ٣/ ٢٠١٣ چاپ و بڵاوکرایەوە.\nنرخی بەرهەمە دەست نووسەکانی کافکا:\nلە زۆر شوێنی دنیادا بەرهەمە دەستنووسەکانی کافکا لە کتێبخانە و مۆزەخانەکان پارێزراون و نرخی بەرزیان هەیە، وەکوو: ئەمریکا، ئیسرائیل، ئەڵمانیا، پراگ، من لێرە چەند نموونەیک دەهێنمەوە.\n1. له‌ڕێکه‌وتی ٤-٥ /١٠/٢٠١٣ نرخی نامەیەکی کافکا دەگاتە (١٥٤٠٠٠) سەد و پەنجا و چوار هەزار یورۆ لە بۆرسەی سالزبورگی ئەڵمانیا، نامەیەکی ٨ هەشت لاپەرەیی کافکایە، کە بۆ "ماکس بروود"ی هاورێی ناردبوو.مێژووی نووسینەکەی بۆ١١/ ١٢/ ١٩٢٢ ده‌گه‌ڕێته‌وه، لە (لوزنجیی) باکووری (بۆمیش) لە پراگ.\n2. لە ڕێکه‌وتی 21/4/2013 لە مۆزەخانەی ئەڵمانیا/ ئەرشیفی ئەدەب لە مارباخ، سەرجەم دەستنووسەکانی ڕۆمانی (دادگا)ی کافکا لە پێشانگه‌یەکدا پێشاندران.ئەو دەستنووسانە لەلایەن "ماکس بروود"ەوە پارێزراو بوون.لە ساڵی ١٩٨٨ لە ئەرشیفی ئەدەبی ئەڵمانی نرخەکەی گەیشتە (٣) سێ ملیۆن مارک.\n3. نامەی مشکەکان، سەرەتای مانگی ١٢/ ٢٠١٢، نرخی گەیشتە ٩٦٠٠٠ نه‌وەد و شەش هەزار یورۆ، لە ئەرشیفی ئەدەبی ئەڵمانی لە مارباخ.نامەیەکی کافکایە، کە بۆ "ماکس بروود"ی ناردبوو لە ٤ چوار لاپەرەدا، لە ڕێکه‌وتی ٣/١٢/١٩١٧ دا نووسراوە، یەکێک لە نامە زۆرەکانییەتی، لەم نامەیەدا کافکا باسی ترسی خۆی لە نیشانەی مشکی سەر تابلۆ ده‌کات.لە ١١/٤ / ٢٠١٣ لەگەڵ چەند دەستنووس ونامەی تردا لە پێشانگایەکدا پیشاندران.\nده‌خولێته‌وه بۆ سه‌ره‌وه و خواره‌وه\nده‌فڕم، هه‌مووان وه‌لا ده‌نێم و\nئه‌و ده‌سوڕێته‌وه و\nئه‌مه ناڵه و هاوارێکه له‌م جیهانه‌دا،\nکه له ڕێی چاوانی منه‌وه خۆی ده‌خزێنێته ناوی.\nئێوه ئه‌وه ببینن!؟\nبه‌ڵام ئه‌و له‌ڕێی چاوی منه‌وه خۆی ده‌خزێنێته ناوی\nئه‌وانم خوشده‌وێن به ئازار و چێژه‌وه\nئه‌وان له سه‌ره‌وه و خواره‌وه و\nله ناوه‌وه و ده‌ره‌وه\nمن له ناوه‌ڕاستی به‌له‌مێکی بچووک\nمن له ناوه‌وه‌م\nزمان تووش هاتووه\nوشه‌ی به سوود.\nده‌وریان ده‌ده‌م و\nجیهانی ئه‌و ده‌سوڕێته‌وه ئێستا هه‌م\nمن له کۆتایییدا نیم،\nله هیچ شوێنێ\nئه‌و له ڕاستیدا له‌وانه‌یه خۆشه‌ویست نه‌بێت\nئه‌و له ڕاستیدا له‌وانه‌یه خۆشه‌ویست نه‌بێت،\nگه‌ر من بلێم، تۆ بۆ من خۆشه‌ویستترینی!\nخۆشه‌ویستی، بۆ من چه‌قۆیه،\nبه‌وه من له خۆمدا چاڵ هه‌ڵده‌که‌نم.\nبه‌بۆنه‌ی مارەبڕینی "ڤالی" خوشکی لە مانگی ١٢ / ١٩١٢\nلەبەر ئەو هۆیانەی\nبە هیزێکی نوێوە\nبێ هێز دەبێت\nئایا تۆ نائومێد بووی؟\nبەڵێ، تۆ نائومێد بووی؟\nئایا ڕاتکرد ؟ خۆت حەشاردابوو؟\nپێشتر زۆر چوومەتە ماڵی داوێنپیسان، وەک چووبێتمە ماڵی خۆشەویستم.\nخەڵک لە جلەکانییدا دەڕوات\nئارەزووی کرد بەسەر چەودا بڕوات\nبەژێر ئاسمانی گەورەدا\nلە گردەکانی دوورەوە\nبەناو گردەکانی دوورتر بڵاودەبوونەوە\nلە سەمادا هەڵدەبەزێتەوە\nهەوای گەرم کەوتە کەللە سەری\nقاچەکانی لە گیا درەوشاوەکەدا بەرزکردەوە\nبا بە میهرەبانی قاچەکانی دەجولاندەوە\nلە دەرەوە چاوەنۆڕبە.\nهەروەها تۆ درۆت کرد،\nئەو ساڵە خەمناکە بەسەر چوو\nباڵی باڵندەکان خەوتوون\nمانگ شەوە ساردەکان ئاشکرا دەکات\nبه‌ری داری باوی و زەیتوون کاتێکی درێژە پێگەیشتوون\nدەرگا و پەنجەرە کراوەتەوە\nشەقامەکان دوور و بە تاڵن\nمن ئارەزووم لە شتی سەردەمی کۆنە\nمن ئارەزووم لە کاتی ئێستایە\nمن ئارەزووم لە داهاتووە\nلەگەڵ هەموو ئەوانە دەمرم لە خانووەکی پاسەوان\nلەسەر لێواری شەقام\nهەردەم تابووتێکی وەستاو بووم،\nپارچەیەک زەوی دەوڵەت\nژیانی خۆم بەسەر برد\nگەڕانەوەم وەستا دوورتر چوو.\nئای ئەوە چییە بۆ ئێمە لێرە دانراوە\nجێی خەو کۆگە، لە ژێر ئەو دارە\nکەمێک ڕۆژ، بۆنی شێدار\nبەرەو کوێمان دەبا داخوازییەکان\nئەوە دەستکەوتە؟ ئەوە لە دەستمان دەڕوا؟\nبێ سوود ئەو خۆڵەمێشە دەخۆینەوە\nئەوەی مابۆوە رەتکرایەوە\nسنووری بەختەوه‌ری توایەوە،\nقاچەکان هێور بوونەوە،\nلەژێر تریفەی مانگ لە باڵکۆن\nلە دواوە کەمێک گەلای دار،\nڕەش وەک قژ\nکافکا لە دەفتەری یادنووسه‌کانی ڕۆژانە و سەفەریدا گه‌لێ شیعری تاکدێڕی نووسیوه نموونه‌ی هێندێکیان:\n1. نووسەران قسەی بۆگەن دەکەن.\n2. یەکێک هەیە دێت،\nیەکێک دێ و یەکێک دەڕوا\n3. یەکێک جیادەبێتەوە، زۆربه‌یان ماڵئاوایی ناکه‌ن.به ڕم له بابم گۆڕ هه‌ڵده‌که‌نم.\n4. کۆشک لە فریدلاند، زۆر بواری بۆ دیتن تێدایه: لە سەرەوە بۆ پردێک، لە باخچە، لەنێوان گەڵای دارەکان، لە دارستان بەنێوان داری مەزندا ڕەت دەبیت.\n5.جاران لەو کاتەدا هەڵبژاردن بوو.\n6.چی دروست دەکەیت؟ من چالێکی ئامادەم دەوێت، دەبێت لە پێشتر بێت، سەرەوە جێگای منە.\n7.ئێمە هەڵدەکەنین، چاڵی بابل.\n8.دوو سەرباز لەم دۆڵەوە هاتن، لێرەوە سەرکەوتن.\n9.تۆ هەناسە هەڵدەکێشیت!؟\n11.تۆ بچکۆلەت لە دارستان نەبینی؟ تۆ لێگەڕای ئەو بە تەنها بڕوات؟ (من کاتم نییە).\n12.من کەمێک پیانۆ دەژەنم، شتێکی کۆنی بچووکی سەردەمی لاوێتی.، ئەوەی جاران فێربووم، جارێکی تر نەچوومەتەوە سەری.\n13.عاموودەکان وەستاون، لە پشت هەورەکانەوە مانگ خەرمانەی داوە.\n14.ئەم شانۆیە چۆڵە! پێش نیوەرۆیە، دوێنی ئێوارە قەرەبالغ بوو!\n15.گوێم لێدەگرت، ئاخ گوێ مەگرە.\n17.گوڵی سپی و بەفری سپی.\n18.لە بازهەڵدانی گەورە، کەوتن نزیکە.\n19.ئەم کتێبە چەند وشەی تێدایە؟ دەبێ وەبیر خۆتی بێنییەوە! دەتوانی هەموو وشەکان بهێنیتەوە بیرت، ئەم وشانەی خه‌راپن وەک بەسەر کەوتنی چیاییەکه.بەنرخەکان نه له چیا به‌رزه‌کان و نه له چیا نزمه‌کان نایهێنن.\n20.کاتێک شەمەندەفەر دەڕوات، بینەران جێگر دەبن.\n21.من لە پێنج ساڵییەوە بەهێز بووم و ئێستا دەموێ لەسەر پشتی ئەسپ ڕاکەم.\n22.چی من لەودایه، ئەو لە مندایە.\n23.خۆشەویستی نێوان خوشک و برا، وەک خۆشەویستی نێوان دایک و باوک وایە.\n24.نهێنی تەنها لە ژیاننامەدایە.\n25.ئەو خەوتووە، من بەئاگای ناهێنم.بۆچی ئەوت بە ئاگا نەهێنایەوە؟ ئەوە بەختی من و بێ بەختی منە.\n26.دیواری مەزنی چین لە باکوور کۆتایی دێت، لە ڕۆژهەڵاتی خواروو و ڕۆژئاوای خواروو و لێرەوە یەکی گرتۆتەوە.\n27.بەداخەوە یاساکانی ئێمە هەمووی نەناسراون، نهێنی لای گرووپێکی بچووکی مافپەروەره، کامەیان فەرمانڕەوایی ئێمەدەکات!\n28.شارێکی کۆن، کۆڵانی تەنگەبەر، پیاوێك لە بلووزێکی شیندا زەحمەتتر دەڕوات، سەر دەکەوێت.\n29.پاسەوانی ئەم پارکە دەناسی؟\nبەڵی، بە دڵنیایییه‌وه\nهەروەها بڕوا ناکەیت ئەو شێتە؟\n30.منیش چاوەڕێم دەکرد، تۆ پیاوی، پێویستە دژایەتی کردنی ئەو دیوارە فرێبدەی.\n31.ئەو ساڵە بەسوودە.\n32.دادپەروەری، بەڵام بەشێوەیەکی هات و هاوار.\nبەرهەمەکانی کافکا لە شێوەی کاسێت لە باندێکدا تۆمار کراون، چەندین جار بە کۆبەرهەم چاپ و بڵاوکراونەتەوە، بەڵام دەزگای فیشەر بۆ چاپ چەندین جار کۆبەرهەمەکانی چاپکردووه.دوا چاپی کۆبەرهەمەکانی کافکا لەلایەن دەزگای فیشەر لەشێوەی کتێبی گیرفان لە ساڵی ٢٠٠٨ چاپکراوە بەم شیوەیە:\n١/ (دکتۆری وڵات) ٣٨٤ لاپەرە.\n٢/ ڕۆمانی (ونبوون) لە ٣٥٢ لاپەرەدا.\n٣/ ڕۆمانی (دادگا) لە ٣٠٤ لاپەرەدا.\n٤/ ڕۆمانی (کۆشک) لە ٤١٦ لاپەرەدا.\n٥/ (ناساندنی خەبات) له دەستنووسه‌کانی بوو لە ٢٤٠ لاپەرەدا.\n٦/ لە (دروستکردنی دیواری مەزنی چین)، له دەستنووسه‌کانی دوای خۆی بوو، لە ٢٧٢ لاپەرەدا.\n٧/ (پرسیار کردن لە یاسا)، له دەستنووسەکانی دوای خۆی بوو، لە ٢٠٨ لاپەرەدا.\n٨/ (ژن و مێرد)، له دەستنووسەکانی دوای خۆی بوو، لە ٢٧٢ لاپەرەدا.\n٩/ یادنووسی ڕۆژانە ١٩٠٩- ١٩١٢ له ٤٣٢ لە لاپەرەدا.\n١٠/ یادنووسی ڕۆژانە ١٩١٢- ١٩١٤ لە ٤٠٨ لاپەرەدا.\n١١/ یادنووسی ڕۆژانە ١٩١٤- ١٩٢٣ لە ٣٨٤ لاپەرەدا.\n١٢/ سەفەرنامە لە ٣٣٦ لاپەرەدا.\n1- Gedichte Für Frauen, Marix ver lag .2013\n2- Tagebücher : 1909 – 1923 auf 3 Bände, fischerverlage.2008\n3- Franz kafka Beschreibung eineskampfes und andere schriften aus dem nachlaß.Fischer verlag.\n5- Nach gelassne Schriften und fragmente 1- 2 , fischer verlag\n6- هه‌موو تاکدێڕییه‌کان له‌م سه‌رچاوه‌یه وه‌رگێڕدراون:\nReisetagebücher, Franz Kafka.fischerverlage.2008


دوو هۆکاری هەیە\nجێگرى پارێزگارى هەڵەبجە هۆشداری دەدات کە ئەگەر کێشەکانی کەمئاوی لەمساڵدا چارەسەر نەکرێن، لە مانگی ئایارەوە ناتوانرێت ئاوی خواردنەوە بۆ شارەکە دابین بکرێت.\nجێگری پارێزگاری هەڵەبجە هۆکارێکی تری کەمبوونەوەی ئاوی خواردنەوە لە پرۆژەکانی هەڵەبجە راگەیاند کە بەردانەوەى زیاترى ئاوى دەربەندیخان بوو بەهۆی بوومەلەرزەکەی ساڵی ٢٠١٧ ەوە، ئەمەش وای کرد ئاستی ئاوی دەربەندیخان کەم بکات و ساڵانە لە مانگی ئەیلوول و تشرینی یەکەمدا کێشەی کەم ئاوی بەرۆکی هەڵەبجە بگرێت.\nوتیشی، "ئێمە ئەو مەترسیانەمان ئاراستەی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوە ئاوییەکانی هەرێم و عێراق کردووە، هاوکات وەزارەتی دەرەوەی عێراق و لیژنە پەیوەندیدارەکانی پەرلەمانی عێراق و هەرێممان لەو مەترسییە ئاگادار کردوەتەوە".\nکاوە عەلى رونیکردەوە، "ئەوان لای خۆیانەوە ئەم پرسەیان بەکۆنسولی ئێران و بەرپرسانی دیکە گەیاندووە، لەوەڵامدا ئەوەیان خستووەتەڕوو کە لەئێستادا بە نیازی گۆڕینی ڕێڕەوی ئاوی سیروان نین و تەنها سەرقاڵی دروستکردنی چەند پرۆژەیەکی ئاودێرین".\nپرۆژەی ستراتیجیی دابینکردنی ئاوی خوارنەوەی پارێزگای هەڵەبجە لە گوندی هانە ژاڵە لە ساڵی 2013 بە بەهای 174 ملیۆن دۆلار لەلایەن کۆمپانیای سانگ یۆنگی کۆرییەوە جێبەجێکراوە.\nپڕۆژەکە خۆی لە سێ وەرگری ئاودا دەبینێتەوە کە لەنێو رووباری سیرواندا جێگیرکراون، لەئێستادا تەنیا دوو لەو خاڵە وەرگرانە کار دەکەن و خاڵی سێیەم کار ناکات کە لە قوڵایی زیاتردایە و توانای دابینکردنی ئاوی دەبێت لە ئەگەری کەمبوونەوەی زیاتری ئاوی رووبارەکەدا.


یەكێ لە ماناكانی حوكمڕانی، قۆرخكردنی چەكە. ئەوەی كە كۆمەڵگا لە چەك داماڵرێ و چەك تەنیا بەدەست دەوڵەتەوەبێت. كەچی حوكمڕان و دەوڵەتمەدارەكانی ئێمە، خۆیان كۆمەڵگایان پڕكردوە لە چەك و میلیشیا!\nلێرەشدا ئەو پرسیارە دێتە پێش، ئەرێ بەڕاست، حیزبەكانی ئێمە چییان ئەوێت؟ ئەگەر حوكمیان ئەوێ، دەی ئەلف و بێ ی حوكمڕانیی، دۆخی چەك و میلیشیا قبوڵناكا، ئەگەر خراپترین جۆری حوكمڕانییش بێت. ئێ باشە ئەمەی ئێمە، بۆچی ئەو ئەلف و بێ و سەرەتایەی نیەو خۆی بەرهەمهێنەری چەكدارو میلیشیایە؟ وەڵامەكەی زۆر ئاسانەو هەر ئەوەیە كە لە ئەساسەوە ئەمەی ئێمە، حوكمڕانیی نیە. حوكمڕانیی نیە لە ئاستە زۆر نزم و خراپەكەشیدا، بەڵكو هەر تەنیا دەسەڵاتدارییەكی ڕووت و قووتەو هیچی تر.\nسەدام و قەزافی، خۆیان خێڵەكانیان چەكدار ئەكرد، بەڵام لە هەمان كاتیشا، كەس بۆی نەبوو چەقۆیەك لە گیرفانیدابێ و میلیشیا سەرنەكەوتبوو بەسەر دەوڵەتداو هێز سەرنەكەوتبوو بەسەر یاسادا. ئاخر ئەو دوو دەعبایە، بە هەموو ناشرینییەكانیانەوە حوكمیان ئەكرد، بەڵام ئەمەی ئێمە، تەنیا سوڵتەیەو هێشتا نەبووە بە حوكم. ئا لێرەشەوەیە كە دەسەڵاتدارەكانی ئێمە، چەكیان بەرەڵاكردوە، چونكە چەك، هێزو دەسەڵاتیان ئەداتێ و بێ سنوریان ئەكات، بەڵام حوكم سنورداریان ئەكات!\nتەنانەت مافیاكانیش سڵ لە چەكی بەرەڵا ئەكەنەوە و حەز ئەكەن چەك هەر لای خۆیان بێت. تەنانەت دیكتاتۆرو ملهوڕەكانیش لەناو كۆنترۆڵدا چەك ئەبەخشنەوە نەك لەناو بەرەڵاییدا. لەڕاستیدا ئەوەی ئێمە لە هیچیان ناچێ. مافیاگەرییەو لە مافیاگەرییش ناچێ. ملهوڕییەو لە هی ملهوڕەكانیش جیاوازە. ئەوەی ئێمە شتێكی زۆر سەرەتاییەو هەر غەریزەی زاڵێتی ناو نەفسی ئینسانە، لە بەرگی حیزب و حكومەت و سیاسەت و "شتە گشتییەكاندا" خۆی نمایش ئەكاو هێشتا نەگەیشتۆتە قۆناغی حوكم، كە بڕێك هۆشیاریی گشتی تێدایەو شتێكە لە سەرو غەریزەی هێزو سوڵتەوە!\nلە عێراقدا سونەكان، عەقڵی حوكمدارییان هەبوو، بۆیە توانییان سەدەیەك حوكمی عێراق بكەن، ئەگەر بە شیوازە هەرە ڕەق و خراپەكەشی بێت. بەڵام كوردو شیعە، عەقڵی حوكمیان نیەو تەنیا حەزێكی سەرەتایی هێزو زاڵێتییان هەیە، بۆیە ئەوەی كە ئەیكەن، تەنانەت ناچێتە خانەی حوكمداریی خراپیشەوە!\nسی ساڵ تەجروبەی هەرێم و بیست ساڵیش تەجروبەی عێراقی نوێ، لەڕاستیدا تەجروبەی دەسەڵاتە نەك حوكم، بۆیە میلیشیاكان هەر زیائەكەن و بەهێز ئەبن، دامودەزگاو سوپاش هەر لاوازو بچوك ئەبنەوە. "حوكم" بەو مانایەی كە لە خراپترین دۆخیشیدا، ڕەهەندی گشتی تێدایەو "سوڵتە" بەو مانایەی كە تەنیا حەزی زاڵبوونی ناو دەروونی تاكەكانە، بووە بە پەرت و گروپ و هاتۆتە ناو فەزای گشتی، بەڵام لەڕاستیدا ڕەهەندە گشتییەكەی موزەییەفەو ڕاستەقینە نیەو هێشتا دروستنەبووە!\n"سوڵتە" بە مانای حەزی شەخسی ئینسان بۆ تەسەڵوت و خۆسەپاندن و زاڵێتی. حوكم بە مانای، تۆزێ زیاتر لە حەزو غەریزە تایبەتەكان و پەڕینەوە بۆ ڕەهەندە گشتییەكان. غەریزەی سوڵتە، ئەوەیە كە نایەڵێ هاوبەشی دروستببێ و عەقڵی حوكم ئەوەیە، كە ئەگەر لە ئاستێكی نزمیشدابێت، بڕێك هاوبەشی دروستئەكاو تۆزێ دەوڵەتییانە كار ئەكات. تەنانەت لە فۆڕمە هەرە ناشرین و قێزەونەكەی بەعسیشدا، تۆ حوكمت هەیە نەك سوڵتە، چونكە دامودەزگات هەیە نەك هێزێكی ڕووت و قووت. بەڵام ئەوەی ئێمە هەر غەریزەیەكی ڕووت و قووتی هێزە، بۆیە سەركردەكان، لەبری سوپایەك بۆ وڵات، هەر یەكەو سوپایەكی بۆ خۆی دروستكردوە!\nسوڵتە غەریزەیەكی سەرەتایی و گرێیەكی دەروونی ئینسانەكانە، بۆیە هەر لە چوارچێوەی (خۆم و خوێن و خێڵ) دەرناچێ و ناپەڕێتەوە بۆ ناوچەی ڕەهەندە گشتییەكان. ئا لێرەوەیە كە سەركردەیەكی هەرە خوێنەواری ئێمەو سەركردەیەكی هەرە نەخوێنەواری ئێمە، هەردوكیان دواجار هەر ئەبنەوە بە باوكی مناڵەكانی خۆیان و میراتی كەسییان لێ بەجێ ئەمێنێ، نەك كولتوری دەوڵەتی و دامەزراوەیی و حوكمداریی!\nئێمە مەزڵوم و داگیركراوی چوار دەوڵەتی ستەمكارین، بەڵام هەركات لە یەكێكیان نەجاتمان ئەبێت، لە ڕووی بەڕێوەبردنەوە دۆخمان خراپتر ئەبێت نەك باشتر. چونكە لەڕاستیدا لەم ڕەهەندەوە پاشەكشێ ئەكەین و ئێمە لە حوكمەوە دێینەوە بۆ سوڵتە. هەر بۆیە كورد تا شۆڕشی هۆشیاریی نەكات، تەقوتۆقەكانی هەر زەرەرە تەنانەت لە كاتی سەركەوتنیشیدا!\nشۆڕشی هۆشیاریی بەو مانایەی كە هیچ شتێك لە دەرەوەی بازنەی ڕەخنەو پرسیاردا نەبێت، تەنانەت خودی شۆڕشیش.\nواز لەوە بێنە، ئەرێ بەڕاست ئەوە هەر میلیشیاو خێڵ و حیزبەكانن كە زوو زوو بەر ئەبنە یەكتر، یان منو تۆی هاوڵاتیش؟ ئەوە هەر مناڵە مەسولە، لەسەر هۆڕنێكی سەیارە خەڵك ئەكوژێ، یان دوو سایەقی ئاساییش؟\nلەڕاستیدا ئینسانی كورد، لە سەرۆكێكەوە تاكو بەقاڵێك، هەمووی پێویستی بە پەروەردەبوونە لەسەر عەقڵیەتی یاساو دەوڵەتداری و هەموومان هێشتا غەریزە كەسییەكانمان زاڵە بەسەر هۆشیارییە گشتییەكانماندا. خۆ ئەو دوو بنەماڵەیەی لەسەر دەسكە كەرەوزێ یەكتریان بڕییەوە، مناڵە مەسول نەبوون!\nڕاستە ئەوە دەسەڵاتە كە فەزای هێزو كەڵبەو جەنگەڵی خولقاندوەو فەزای یاساو حوكمڕانیی فەراهەم نەكردوە، بەڵام تازە قوڕەكە گشتییەو لەوە گەورەترە كە تەنیا لە مەسول و مناڵە مەسولا كورتیكەینەوە.\nكورد لە عەقڵەوە لە كێشەكانی ڕزگاری ئەبێت. یەكێ لە كێشەكانی كوردیش چەكە. چەك لە هەموو فۆڕمەكانیدا. لە چەكی شۆڕشەوە تاكو چەكی جاش و چەكی حیزب و چەكی خێڵ و چەكی حكومەت و چەكی هاوڵاتی.. هەمووی پێویستی بە تێگەیشتنێكی ترو ڕێكخستنەوەیەكی ترەو كورد تاكو چەك نەخاتە ژێر پرسیارەوە، دنیاكەی ناكەوێتە ناو گۆڕانەوە.\n"هێز" غەریزەیەو قۆناغی پێش عەقڵ و هۆشیارییە. كوردیش یەكسەر لە چەكەوە دەسپێئەكاو چەكیش یەعنی هێز، هێزیش یەعنی ناعەقڵ و كە لە چەكەوە دەستتپێكرد، ئیتر ناتوانی بچیتە سەر عەقڵ. بەڵام كە لە عەقڵەوە دەستتپێكرد، دواتر هەر ئەچیتە سەر چەك و هێز، چونكە ئەوەش بەشێكە لە هاوسەنگی و ڕێكخستنی دنیاكە، بەڵام ئەوكات ئەچیتە سەر چەك و هێز لە شوێنی خۆیدا، نەك لەوێدا كە ببێتە بەدیلی عەقڵ و مەكینەی گەمژەیی!\nدڵسۆزترینی ئێمەو جاشترینی ئێمە، لە گرێ ی چەكدا فەرقییان نیەو هەردوكیان بۆیان ناكرێتەوە. خێڵ و حیزب و سەركردەو كەسێكی ئاسایی، هیچیان لەوسەرەوە ناچنە سەر هێز، بەڵكو هەر لەمسەرەوە لە هێزەوە دەستپێئەكەن و ئیتر هەموویان ئەبنە بكوژی عەقڵ و هاوبەشی گەمژەیی. لەخۆڕا نیە كە شتێكی زەبەلاحمان هەیە بە ناوی ئەدەبی بەرگری، بەڵام دوو دەقی ڕەخنەیی گەورەمان نیە لەسەر چەك و شۆڕش!چونكە هێشتا بەگشتی لە غەریزەی هێزو مانەوەداین، كە غەریزەیەكی سەرەتایی و ئاژەڵییەو نەپەڕیوینەتەوە بۆ قۆناغی هۆشیاریی گشتی و دەزگایی، كە ناوچەی عەقڵی مرۆییە.\nیەعنی شتەكە گشتییەو سەقافەتی ئێمە، هێشتا سەقافەتێكی هێز سەنتەرەو هێشتا عەقڵ سەنتەرنیە. لەوێشدا ئیتر ئەوە تەنیا حیزبەكان نین، كە دایمە لەسەر پێن بۆ شەڕێكی ناوخۆ. بەڵكو دوو كەسی ئاساییش، لەسەر سادەترین شت، ڕەنگە یەكتر بكوژن و منو تۆش لە فەیسبوكەوە، هەر بەر ئەبینە یەكترو هەر لە دۆخی شەڕداین. دۆخی شەڕیش ئەوەیە كە بوارێكی بۆ گفتوگۆ تێدانیە، چونكە لە عەقڵەوە دەستی پێنەكردوەو یەكسەر لە هێزەوە دەستی پێكردوە!\nمەسەلەی نەخۆشخانەی هیوا، تەنیا ساتێكی ئیحساسیی نەبوو، بەڵكو ساتێكی هۆشیارییش بوو. چونكە ئەو ساتە دەگمەنەبوو كە نەیكردین بە دوو بەرەوە وەكو هەموو شتەكانی تر. بەڵكو هاوبەشییەك خولقا، كە جیاوازەكانی كۆكردەوەو ئەمەش ساتی هۆشیارییەو تەنیا هۆشیاریی ئەتوانێ "ئازادانە" جیاوازەكان، لە بازنە بچوكەكەی خۆیان دەركاو بیانباتە ناو بازنەیەكی گەورەو گشتییەوە.\nچەكیش پێویستی بە ساتێكی هاوشێوەیەو تۆ كە لە تەنیشت میلیشیایەكەوە قسە بە میلیشیایەكی تر ئەڵێی، لەڕاستیدا ئەوە ڕەخنەو هەڵوێست نیەو ئەوە عەقڵ نیە كە قسە ئەكات، ئەوە هەر غەریزەی هێزە قسە ئەكاو ئەیەوێ هێزەكەی تر ببەزێنێ. ئەوە هەر بەرامبەركێ و بازنە بچوكەكەیەو نامانباتە ناو هاوبەشییەكی گشتیی.\nیاخود ناكرێ خۆم لەماڵەوە چەكم هەبێ و قسە لەسەر چەكی حیزب و فەوجی فڵان بكەم. بەڵكو قسە لەوێدا جێئەگرێ، كە من خۆم لە چەك داماڵیبێ ئینجا قسە لەسەر دەرەوەی خۆم بكەم. ئینسان سوڵتانی خۆیەتی و كردنی ئەوەی كە ئەتوانیت بیكەیت، پێشئەكەوێ بەسەر قسەكردن لەبارەی ئەوەوە كە ناتوانیت بیكەیت و دەسەڵاتت نیە بەسەریدا. ئەگەریش هەریەك بە پاساوی خۆپارێزی شەرعیەت بدا بە چەكەكەی ماڵەوەی خۆی، ئەمە ئەچێتە خزمەت دۆخی میلیشیاگەریی و ئارگۆمێنتەكەی مافیاكان بەهێز ئەكات. دەی خۆ حیزبەكان و مەسولەكان و خێڵەكانیش، هەر بە پاساوی خۆپارێزی، دەستیان لە میلیشیاكانیان بەرنابێ!\nدواجار ئەگەر پێتوایە لە مەسول ناشرینتر بوونی نیە، لە هەڵەدایت. چونكە هەیەو لە مەسول ناشرینتر مناڵی مەسولە. دۆخی ئێمەش خراپ نیە، بەڵكو زۆرخراپە. خراپ سەردەمی باوكەكانبوو، زۆر خراپ ئێستایەو سەردەمی مناڵەكانە. سەردەمی باشیش سەردەمی هۆشیاری و بەتاڵكردنەوەی سیحری چەك و شۆڕشە، بۆئەوەی هەر لە سەرچاوەوە سیحری "باوك و مناڵ" پێكەوە هەڵوەشێتەوەو عەقڵ سەركەوێ بەسەر هێزدا. بەجۆرێك كە ئیتر لەملاوە سەرە نەگیرێ بۆ سێڵفی گرتن لەگەڵ كوڕی فڵان و لەولاشەوە لەسەر كچی فڵان جەنگی واترلۆ هەڵنەگیرسێ!


خشتەی مووچەی فەرمانبەران ڕاگەیەنرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبڕیارە سبەینێ مووچەی مانگی هەشتی فەرمانبەران دابەش بكرێت.\nسەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی ڕایگەیاند، سبەینێ چوار شەممە 2021/8/25، مووچەی مانگی هەشتی وەزارەتی تەندروستی دابەش بكرێت.\nئاشكراشیكرد، مووچەی مانگی هەشت بە بێ لێبڕین دابەش دەكرێت.\nئەمەش لەكاتێكدایە، مانگی ڕابردوو مووچە بە بێ لێبڕین دابەش كرا و پێشتر مەسرور بارزانی ڕایگەیاند، تا ئەوكاتەی حكومەتی عێراق 200 ملیارەكە دەنێرێت، ئەوانیش بە بێ لێبڕین مووچە دابەش دكەن.\nئەو كەسەی كامێراكانی چاودێری هاتوچۆی شێواند دەستگیركرا\nخەڵك- یەكەم وەجبەی بەرهەمی هەناری هەڵەبجە بەرەو بەریتانیا نێردرا. (زیاتر…)\nخەڵك لەساڵی 2021دا، 28 هەزار و 300 كۆچبەر لەكەناڵی ئینگلیزەوە گەیشتونەتە شاری دۆڤەری بەریتانیا، 44 كۆچبەریش كە منداڵیان تێدایە مردون و بێسەروشوێن بون.…\n18 تشرینی یەکەم 2021 9.37 pm\nخەڵك بەهۆی كەمی باران و وشكەساڵییەوە، عیراق بڕیاریداوە ئەو ڕووبەرە كشتوكاڵییانەی كە لە ساڵی 2020 دیاریكردبوون،…\n29 تشرینی یەکەم 2021 1.35 pm\nخەڵك- وتەبێژی بزووتنەوەی ئیسلامی ڕایدەگەیەنێت، ساڵ بەساڵ هیواو خەونی نەوەی نوێی ئەم وڵاتە زیندە بەچاڵدەكرێ.\n14 کانونی دووهەم 2022 10.30 am\nخەڵك- كەشناسێكی عیراقی پێشبینی دەكات، تەوژمێكی سەرماوسۆڵە ڕوو لە وڵات بكات كە بەبێ پێشینە دادەنرێت و عیراق بۆ…


شیعری نوێ | ماڵپه‌ڕی فەرمی جەلال مەلەكشا\n– خەم –\n14/03/2021 /in شیعرەکان, لە ڕووی ساڵەوە پۆلێن نەکراوە /by jalal malaksha\nھەور، ئاوھەڵدێری خەمە\nبە لاسامە، دێتە خوارێ\nدڵی منیش، ڕووبارێکە\nپڕ لە وردە ماسیی ئەوین\nچی ئاوھەڵدێری دنیایە\nبە خۆڕژم تێی ئەبارێ\n٥/٣/١٣٧١ – May 26, 1992\n١- وەرگێڕانی شیعری «ابرھای ھمە عالم در دلم می‌گریند» شاعری فارس «ئەخەوان سالیس»ە.\nجەلال مەلەکشا - جلال ملکشا - Jalal Malaksha\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2014/08/jalal_malaksha_banner_02.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2021-03-14 21:28:012021-03-24 20:03:04– خەم –\n– ئەوینی نادیار –\nڕۆحی نەسرەوتم، تامەزرۆی تۆیە\nبە دواتا دنیام سەروسووژن کرد\nوتیان ئەگەر لە ڕووباری ئاگر بپەڕیتەوە\nپێخاوس، عوریان، دام لە جۆگەی گڕ\nقەقنەس‌ئاسایی، سووتام، ھەڵقرچام\nدڵم کرد بە پرد، پەیداتم نەکرد!\nوتیان دوورترین ئەستێرەیەکی\nلە پەڕپەڕووچکەی کاکێشانێکی کەشف نەکراودا\nڕۆحی خۆم کردە نەردیوانێک و\nبەرەو ڕووت ھاتم\nبە سواری ئەسپی سەرکەشی خەیاڵ\nھەنگاو بە ھەنگاو پشکنی، گەڕام\nکەوتمە بەر ھێرشی ھەورە تریشقەی تووڕەیی گەردوون\nوتیان لەوپەڕی شمشێرە ماڵت\nدام لە مەودای تێخ\nدڵم ئەسپاردە زامێکی ناسۆر\nبریندار لەت‌لەت لە خوێنا گەوزاو\nگەڕام بست بە بست، چ نزیک، چ دوور، پەیداتم نەکرد\nدوایی وتیان: تۆ وشەیەکی\nلە ناو لاپەڕەی پەرتووکی کۆنی جیھانی خیلقەت\nلە بیر کراوە\nمن بەدوای تۆدا\nدنیام پەڕپەڕ کرد، گشتم دا لاوە، پەیداتم نەکرد!\nئێستاش بە دواتا ھەر سەرگەردانم\nشەکەت و ماندوو\nبە ھێزی ئەوین، ھەر ڕێگا دەبڕم\nئەی جوانتر لە ڕۆژ، ڕۆحی نەسرەوتم تامەزرۆی تۆیە\nناوت نازڕێنم، نەکا بتکوژن نەیارانی دڕ\nعومرێکە جادەی تاریکی تەمەن\nدەپێوم و ھەر ناوی تۆ دەچڕم\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2014/08/jalal_malaksha_banner_02.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2021-03-14 21:26:572021-03-24 20:02:58– ئەوینی نادیار –\n– وێڵ –\nله کانیاوی ئه‌وینێکی پاوان کراو\nدڵۆپێ عیشقم خوارده‌وه\nپه‌ڕی، ده‌ستی لێ وه‌شاندم!\nگێژه‌ڵووکه‌ی ڕووداوێکی پڕ کاره‌سات\nهه‌ڵیکرد و… ڕێم لێ گۆڕا\nخۆمم ون کرد…\nبه دوای خۆما وێڵم\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2014/08/jalal_malaksha_banner_02.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2021-03-14 21:25:472021-03-24 20:02:49– وێڵ –\n– هێلانه –\nمن سنوور ناناسم\nکێ مافی داوه به‌م جه‌ردانه\nئاسمان و زه‌وین و ده‌ریاکان دابه‌ش بکه‌ن؟\nکێ به‌ر دره‌وشانه‌وه‌ی هه‌تاوی گرتووه\nکێ ئیزنی پێداون\nتیشک له باڵنده دابڕ که‌ن؟\nسیمای ڕۆژ به چڵکی هه‌ناسه‌ی خۆ ڕە‌ش که‌ن؟\nله گوانی کامه هه‌ور زۆر ته‌ڕە\nپاراو که‌م ئه‌م ڕۆحه شه‌قاره‌م\nیاسای ده‌ستکردی چی خواوه‌ندی زه‌وینه\nبڕۆم و له نێوان دوو هێمتی دنیادا ڕاوه‌ستم\nبست به بست سه‌رتاپای نیشتمان\nبکه‌م به هێلانه‌ی ئه‌م جه‌سته ئاواره‌م.\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2014/08/jalal_malaksha_banner_02.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2021-03-14 21:24:522021-03-24 20:03:15– هێلانه –\n– نیشتمان –\nته‌نیا یه‌ک وشه‌ی تێدا بوو\n“انا الحق”ێ له داردراو!\nته‌نیا یه‌ک وشه‌ی تێدابوو\nدیوانی شیعری شاعیرێ بێ‌وڵاتم\nدیوانی شیعری کوردێکی\nدیلی چاوه‌ڕوانی مه‌رگم ئه‌خوێنده‌وه\nته‌نیا سێ وشه‌ی تێدا بوو\n“اناالحق”ێ له داردراو!\n“ئا…س…ما…ن…ێکی” له‌ت له‌ت‌کراو\n“نیشتمانێکی” چوارپه‌ل بڕاو!\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2014/08/jalal_malaksha_banner_02.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2021-03-14 21:24:002021-03-24 20:03:25– نیشتمان –\n– بووژانه‌وه –\nسه‌ری نابووه کۆشی ده‌ریا و\nجه‌نگه‌ڵ تاریک و نووته‌ک بوو\nخاڵی داخی زیخیان له سه‌ر\nسینگ و دڵ و ته‌وێڵ ئه‌ژمارد!\nبێشکه‌ی خۆزگه و\nبیره‌وه‌ريیه کۆنه‌کانیان ڕاده‌هه‌ژاند\nچاوی ئاسمانی شڵه‌قاند و\nخه‌وی قووڵی ئاوی شڵه‌ژاند\nشه‌پۆلێکی یاخی ڕابوو\nدوڕگه‌ی له خه‌و ڕاچڵه‌کاند\nبێشکه‌ی خۆزگه و بیره‌وه‌ری، لێک ترازا\nپۆلێ پیاوی مه‌زن، مه‌زن\nئاسمانیان ده‌سته‌مۆ ئه‌کرد\nبرووسکه‌یان بۆ ناو دڵی جه‌نگه‌ڵ ئه‌برد.\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2014/08/jalal_malaksha_banner_02.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2021-03-14 21:22:562021-03-24 20:04:05– بووژانه‌وه –\n– تووڕە‌یی –\nنیشتمانی بۆ خۆی هه‌یه\nنێو ئه‌شکه‌وتێ، بن پاسارێ!\nچۆن شێت نه‌بم، نه‌چم به‌گژ کوێستانێکا و\nچوارڕێیانی گه‌ردوون نه‌گرم\nهێشتا بستێ خاک شک نابه‌م\nتیا بژیم، تیا بمرم!\nچۆن شێت نه‌بم\nهه‌موو ڕێگام لێ به‌سراوه\nبه هه‌ر جاده و شه‌قامێکا ڕاده‌بوورم\nکڵاوێکی سه‌ربازانه‌ی له سه‌ر ناوه\nدڵ و گیرفان ده‌پشکنێ\nبه‌ڵگه‌ی خوایشم له‌گه‌ڵدا بێ\nنه‌کا نه‌خشه‌ی وڵاتێکم له گیرفان و\nڕە‌مزی نهێنی ناوێکم له دڵدا بێ!\nله ناو بریسکه‌ی خوێنی خۆما ئه‌زریکێنم\nهه‌تا کالان نه‌دۆزمه‌وه\nمن حه‌ز ناکه‌م، وه‌ک ئه‌شقیا\nسه‌رگه‌ردان بم له‌م کوێستانه\nڕێگام بده‌ن بێمه خوارێ\nهیچم ناوێ له‌م جیهانه\nجگه نه‌ختێ سه‌ربه‌ستی و\nبستێ خاک و\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2014/08/jalal_malaksha_banner_02.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2021-03-14 21:21:572021-03-24 20:04:20– تووڕە‌یی –\n– بڕیار –\nڕۆژێ له ڕۆژان هه‌ژارێ\nویستی له به‌رامبه‌ر دوژمن\nپۆله چۆله‌که‌ی وشه‌یان\nباڵ به‌سته کرد!\nبۆ ترۆپکی به‌رزی چیا سه‌ری هه‌ڵگرت\nدای له تاریکی شه‌وه‌زه‌نگ\nهه‌موو وشه به‌ندیه‌کانی کرده گوللە و\nنایه ناخی گه‌رمی تفه‌نگ!\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2014/08/jalal_malaksha_banner_02.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2021-03-14 21:20:452021-03-24 20:04:34– بڕیار –\n– ڕێبوار –\nبه قه‌د مێژوو وه‌رز و ساڵ و سه‌ده‌م دیوه\nبه قه‌د مێژوو\nچقڵی ڕێگام له‌نێو سینگ و دڵ چه‌قیوه!\nدێوه‌زمه‌ی به سامی ڕێگا\nله ئاسمانی چاوه‌کانما\nئه‌ستێره‌ی گه‌شی چنیوه\nفرمێسکی چاوم سڕیوه!\nڕێبوارێکی چه‌واشه‌م و\nخۆم نازانم بۆ کوێ ئه‌چم\nتاریکه‌شه‌وی نووته‌که و\nهه‌ر لاقێکم به لایێکا هه‌نگاو ئه‌نێ!\nده‌ستی ڕاست و ده‌ستی چه‌پم\nبه قه‌د مه‌ودای سنووره‌کان له یه‌ک دوورن!\nزامه‌کانم قووڵ و به‌تره‌ف و ناسۆرن\nوه‌ک خه‌مێکی مێژینه‌م و\nله ناو کڵپه‌ی ئاگردانی ئه‌وینێکا هه‌ڵقرچاوم\nوه‌ک ئاخێکی دووکه‌ڵاویم\nهه‌ڵمی ناخێکی خنکاوم!\nمن ڕێبواری مێژووی تاڵی دڵی خۆمم!\nهه‌ر ئه‌ڕۆم و هه‌ر ئه‌ڕۆم و هه‌ر جێماوم!\nئه‌م ڕێگایه نابڕێته‌وه\nتا پێ به شوێن یه‌کا نه‌چن\nدڵ و گوڵی له یه‌ک بڕاو ده‌ست له ملی یه‌کتر نه‌که‌ن\nده‌ستی ڕاست و ده‌ستی چه‌پم به یه‌ک نه‌گه‌ن\nتا له ژوانی ئه‌وینێکا په‌یمان تازه نه‌کرێته‌وه\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2014/08/jalal_malaksha_banner_02.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2021-03-14 21:19:572021-03-24 20:04:55– ڕێبوار –\n– ڕەجمم بکه‌ن، تاوانبارم –\nڕەجمم بکه‌ن، تاوانبارم\nسه‌رم بکه‌ن به بنچینه‌ی مناره‌تان\nوه‌رن بمکه‌ن به حه‌للاجێ\nبۆ سه‌مای سه‌ر قه‌ناره‌تان\nتاقه شیعرێکم ناتوانن ده‌سته‌مۆ که‌ن\nله گێژە‌نی هه‌ستی خۆمدا نوقمه‌سارم!\nببن به‌خوا تووڕتان ده‌ده‌م\nخوای وه‌ک ئێوه ناپه‌ره‌ستم\nنابم به به‌رد سه‌ری خه‌ڵکم پێ بشکێنن\nنابم به دار بۆ فه‌لاقه\nچقڵی ئێوه قه‌ت ناڕوێ\nله ناو بێستانی سه‌د ته‌رزم\nبۆ ئێوه قه‌ت لینی نابێ\nخامه‌ی ڕە‌نگینی سه‌ربه‌رزم\nسه‌ختم وێنه‌ی پۆڵا و ئاسن\nشه‌پۆلێکی شێت و یاخیم\nخه‌وی به‌نده‌ر ئه‌شێوێنم\nدیلم ده‌که‌ن هانێ ده‌ستم\nئه‌وه‌ش گه‌رده‌ن هه‌ڵمواسن\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2014/08/jalal_malaksha_banner_02.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2021-03-14 21:19:142021-03-24 20:05:06– ڕەجمم بکه‌ن، تاوانبارم –


ئیبراهیمۆڤیچ هاندەرانی یانەی مانچستەر یونایتد دڵگران دەكات\nزڵاتان ئیبراهیمۆڤیچی ئەستێرەی سوێدی هاندەرانی یانەی مانچستەر یونایتدی ئینگلیزی دڵگران كرد كاتێك ئاشكرای كرد كە گەڕانەوەی بۆ خولی ئیتاڵیا بەدوور نازانێ لە وەرزی داهاتوودا.\nئیبراهیمۆڤیچ هاوینی رابردوو دوای تەواوبوونی ماوەی گرێبەستەكەی لەگەڵ یانەی پاریس سان جێرمانی فڕەنسی، پەیوەندی بە یانەی مانچستەر یونایتدەوە كرد و لە ماوەیەكی كورتیشدا توانی دڵی سەرجەم هاندەرانی یانەكە بۆ خۆی راكێشێ دوای ئەوەی لەو ماوەیەدا ئاستێكی ناوازەی لەگەڵ یانەكەدا پێشكەش كرد.\nگرێبەستەكی ئیبراهیمۆڤیچ لەگەڵ یانەی مانچستەر یونایتد بۆ ماوەی یەك وەرزە و لەگەڵ ئەگەری نوێكردنەوەی بۆ وەرزێكی تریش، بەڵام تا ئێستا ئەو هێرشبەرە بەتوانایە رەزامەندی لەسەر درێژكردنەوەی گرێبەستەكەی لەگەڵ یانەكەدا پێشان نەداوە.\nئیبراهیمۆڤیچ لە ماوەی رابردوودا دەستەوارەی گرانبەهای لەلایەن یانەكانی خولی ئەمەریكا و چینەوە پێگەیشتبوو، هەروەها یانەی ناپۆلی ئیتاڵیش داوای كردبوو لە ماوەی گواستنەوەی هاوینەی داهاتوودا گرێبەستی لەگەڵدا ئیمزا بكات.\nلەمبارەیەوە ئەو هێرشبەرە تەمەن 34 ساڵییە بۆ تەلەفزیۆنی (فۆكس سپۆڕت)ی ئیتاڵی گوتی: هەرچەندە ئێستا لە یانەی مانچستەر یونایتد و ئینگلتەڕا بەگشتی دۆڵخۆشم، بەڵام خۆری یانەی ناپۆلیش لای من گرینگییەكی تایبەتی هەیە، بەڵام ئێستا كاتی بڕیاریدان نییە و با بزانین لە داهاتوودا چی دەگوزەرێت.\nئەم لێدوانەی ئیبراهیمۆڤیچ بووە هۆی نیگەرانی بەشێكی زۆری هاندەرانی یانەی مانچستەر یونایتد كە خوازیارن ئەو هێرشبەرە سوێدییە ماوەیەكی زیاتر لە ریزی یانەكەیندا بمێنێتەوە.\nلای خۆشییەوە جۆزێ مۆرینۆی راهێنەری یانەی مانچستەر یونایتد لە چاوپێكەوتنێكی رۆژنامەوانی رابردوویدا ئاماژەی بەوەدابوو كە هەموو كارێك دەكەن تا ئیبراهیمۆڤیچ رازی بكەن بۆ وەرزی داهاتوو لەگەڵیاندا بمێنێتەوە و بۆ ئەمەش دڵنیاییە سەركەوتوو دەبن.\nئیبراهیمۆڤیچ لە یەكەم وەرزی یاریكردنیدا لەگەڵ یانەی مانچستەر یونایتد بەشداریی لە 41 یارییدا لەسەرجەم پاڵەوانیەتییەكاندا كردووە و تێیدا 26 گۆڵی تۆمار كردووە و 9 گۆڵی تریشی بۆ هاوڕێكانی دروست كردووە.\nوەرزی داهاتوو بەرشەلۆنەیەكی تریش بەشداری خولی ئیسپانیا دەكات\nیاریزانێكی ناودارە و دوێنێ لە عەمڕە بینراوە\nئەرجەنتین پێكهاتەی هەڵبژاردەكەی بۆ مۆندیال راگەیاند


https://1baiser.com کوردێکی کەرکوک فەرماندەی هێزی پاراستنی سنووری ڕۆژئاوایە |\nHome ڕاپۆرت کوردێکی کەرکوک فەرماندەی هێزی پاراستنی سنووری ڕۆژئاوایە\nباز کەرکوکی حەوت جار بریندار بووە و باوک و دوو براشی شەهید بوون\nئەو فەرماندەیە کە باوک و دوو برای شەهید بوون و خاوەنی هاوسەرێک و دوو منداڵە، بە ״ئاژانس״ی وت: ״شانازی بەوەوە دەکەم کە لە باشوورەوە هاتووم و پارێزگاری لە خوشک و برایانم لە ڕۆژئاوای کوردستان ئەکەم، ئەگەر ناچارم بکەن لە نێوان دوو منداڵەکەم و نیشتیمانەکەم یەکێکیان هەڵبژێرم، بێگومان خاک و نیشتیمان هەڵدەبژێرم.״\nجکە لە ڕۆژئاوای کوردستان ئەم فەرماندەیە لە هەریەک لە شنگال و کەرکوک و زۆربەی ناوچەکانی دیکەی باشووری کوردستان بە شێوەیەکی خۆبەخش دژ بە چەکدارانی داعش شەڕی کردووە.\nسەبارەت بە گەڕاندنەوەی سوپای سوریا بۆ ناوچە سنوورییەکانی تورکیا، فەرماندە باز کەرکوکی بە ״ئاژانس״ی وت: ״هیچ ڕێککەوتنێکمان لەگەڵ حکومەتی سوریا نییە، ئەوەی هەیە تەنها لێکتێگەیشتنێک هەبووە لە نێوانمان، ئەویش بە ئامانجی ڕاگرتنی کۆمەڵکوژی و بەکارهێنانی چەکی فسفۆڕ لە لایەن سوپای تورکیاوە.״\n״ئەمەریکا لە پشتەوە خەنجەری لێمان دا و سەرجەم هێز و چەکە قورسەکانی لە ناوچە سنوورییەکان لەگەڵ تورکیا کشاندەوە، ئێمەش تەنها لە شارۆچکەی سەرێ کانی و گرێسپی کشاوینەتەوە، پابەندی ڕێککەوتنی تورکیا و ڕوسیاش نابین و لە ناوچەکانی دیکە ناکشێینەوە״، هەڤاڵ باز کەرکوکی وای وت.\nلەگەڵ دەستپێکی پەلامارەکەی تورکیا بۆ ڕۆژئاوای کوردستان بەشێکی زۆری وڵاتانی جیهان تورکیایان بە بەرپرسیار لە ئەگەری هەڵهاتنی ژمارەیەکی زۆری چەکداری داعش زانی، کە لە ئێستادا لە بەندیخانەکانی هەسەدە زیندانی کراون.\nباز کەرکوکی وتیشی: ״لە ئێستادا نزیکەی ٧ هەزار چەکداری داعش لە ناو بەندیخانەکانی ئێمەدان، کە لە زۆربەی وڵاتانی جیهانەوە ڕوویان لە سوریا کردبوو، زیاتر لە ١٣ هەزار خێزان و منداڵی چەکدارانی داعشیش لە کەمپی تایبەت دەستبەسەر کراون.״\nئیدارەی خۆسەر چەندین جار داوای لەو وڵاتانە کردووە چەکدارەکان ڕەوانەی وڵاتانی خۆیان بکەنەوە و دادگایی بکرێن، بەڵام بەشێکی زۆری ئەو وڵاتانە ڕەتی دەکەنەوە چەکدارەکانیان وەربگرنەوە.\nبەشێک لەو چەکدارانەی داعش خاوەنی ڕەگەزنامەی عێراقین و لە ناویشیاندا ژمارەیەک چەکداری بە ڕەچەڵەک کورد هەن، فەرماندە باز کەرکوکی وتی: ״نە حکومەتی عێراق و نە حکومەتی هەرێمیش تاکو ئێستا بە جددی هەوڵیان نەداوە چەکدارە داعشەکانی خۆیان وەربگرنەوە.״


سه‌رۆكی فه‌ڕه‌نسا پێشوازی له بڕیاری كردنه‌وه‌ی فڕۆكه‌خانه‌كانی كوردستان ده‌كات - باسنیوز\n14/03/2018 - 00:15\nسه‌رۆكی فه‌ڕه‌نسا ده‌ڵێ هاوكاری حه‌یده‌ر عه‌بادی و نێچیرڤان بارزانی بۆ به‌هێزكردنی دیالۆگی نیشتمانی ده‌كه‌ین و پێشوازیش له بڕیاری كردنه‌وه‌ی فڕۆكه‌خانه‌كانی هه‌رێمی كوردستان ده‌كات.\nئه‌مانوئێل ماکرۆن سه‌رۆكی فه‌ڕه‌نسا ئه‌مشه‌و له لاپه‌ڕه‌ی فه‌رمی خۆی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی توویته‌ر توویتێكی بڵاوكردووه‌ته‌وه و تیایدا پێشوازی لە بڕیاری کردنەوەی فروکەخانەکانی کوردستان كردووه و ڕایگه‌یاندووه کە فەرەنسا ھاوکاری سەرۆک وەزیران حه‌یدر عه‌بادی سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق و نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكوه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان دەکات بۆ بە ھێزکردنی دیالوگی نیشتمانی لە عێراق.\nڕۆژی سێشه‌ممه(13-3-2018) حەیدەر عەبادی، سەرۆکوەزیرانی عێراق له شاری به‌غدا لەگەڵ ژمارەیەک ئەفسەری هەردوو فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر و سلێمانی، کۆبووه‌وه و له‌میانه‌دا ڕایگه‌یاند كه دوو ڕۆژی دیكه كه ده‌كاته ڕۆژی پێنجشه‌ممه هه‌ردوو فڕۆكه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی هه‌ولێر و سلێمانی ده‌كرێنه‌وه.\nهه‌مان ڕۆژ نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكوه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان له پرێسكۆنفرانسێكدا له شاری هه‌ولێر له‌باره‌ی بڕیاره‌كه‌ی عه‌بادییه‌وه گوتی: "بۆ ئێمە ئەمە ھەنگاوێکی گرنگە و ھیوادارین بتوانین بابەتی مووچە و کێشەکانی دیکەش لەگەڵ بەغدا لە چوارچێوەی دەستوور چارەسەر بکەین".\n"چه‌ند په‌رله‌مانتارێكی كورد ڕێنوێنیی عه‌بادییان له دژی هه‌رێمی كوردستان كردووه"\nئه‌نجوومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان په‌یامێك بڵاوده‌كاته‌وه


"موژگان کاووسی" لە زیندانی ئێڤینەوە ڕەوانەی نەخۆشخانە کرا\n13:00 - 26 خەرمانان 2720\nئەمڕۆ چوارشەممە ٢٦ی خەرمانان، "موژگان کاووسی" نووسەر و لێکۆڵەری کوردی یارسانی، بۆ جێبەجێکردنی نەشتەرگەری، لە زیندانی ئێڤینەوە ڕەوانەی نەخۆشخانەی تاڵقانیی تاران کرا.\nهەواڵدەریی هێرانا لەوبارەیەوە بڵاوی کردوەتەوە کە ڕەوانەکردنی "کاووسی" بۆ نەخۆشخانە، بە مەبەستی نەشتەگەریی "هیمۆرۆئید" ئەنجام دراوە.\nپێشتر بەرپرسانی زیندانی ئێڤین لە ڕەوانەکردنی ئەو نووسەرە کوردە بۆ نەخۆشخانەی دەرەوەی زیندان خۆیان بواردبوو.\nئەو نووسەرە کەلاردەشتییە، ڕۆژی سێشەممە ١١ی خەرمانان، بەهۆی جێبەجێ نەکردنی داخوازییەکانی وەکوو مەرەخەسی و هەڵاواردنی ڕەگەزی بە نیشانەی ناڕەزایەتی مانی لە خواردن گرتبوو.\n"موژگان کاووسی" نووسەر و لێکۆڵەری کوردی یارسانی، پاش تێپەڕاندنی مانگێک زیندانیی کەیفەری لە زیندانی نەوشەهر، بۆ تێپەڕاندنی درێژەی زیندانییەکەی ڕەوانەی زیندانی ئێڤین کرا.


153 کەس لە پێکدادانی مزگەوتی ئەقسا برینداربوون | سایت تحلیلی خبری اجتماعی ،سیاسی باڵوێز (سفیر)\nصفحه نخست آسیا / سیاسی / کوردی\nانتشار : - ۷:۰۳ ق.ظ\nمشاهده : 1216\nمانگی سووری فەلەستینی رایگه یاند\n۱۵۳ کەس لە پێکدادانی مزگەوتی ئەقسا برینداربوون\nنزیکەی 400 کەس لەلایەن پۆلیسی ئیسرائیلەوە دەستگیرکران.\nمه هاباد/بالویز/لە ئەنجامی شەڕ و پێکدادانی نێوان خۆپیشاندەرە فەلەستینییەکان و پۆلیسی ئیسرائیلی لە مزگەوتی ئەقسا، لانیکەم ۱۵۳ کەس برینداربوون.\nمانگی سووری فەلەستینی رایگه یاند:ئەوەش یەکەم جارە لە سەرەتای دەستپێکردنی مانگی رەمەزانەوە شەڕ و پێکدادانی لەو جۆرە رووبدات.\nرۆژی هەینی ۱۵-۴-۲۰۲۲ پۆلیسی ئیسرائیل رایگەیاند، ژمارەیەک پیاو کە ماسکیان بەستبوو، چوونەتە نێو مزگەوتی ئەقسا و یاری ئاگرینیان تەقاندووەتەوە.\nدواتر خۆپیشاندەران بە بەرد بەرەو هۆڵی رۆژئاوا چوون، ئەو شوێنەی کە جووەکان نوێژی تێدادەکەن، رووبەڕووی پۆلیس بوونەتەوە.\nلە بەرامبەریشدا،پۆلیسی ئیسرائیل بە گوللـەی پلاستیکی و گازی فرمێسکڕێژەوە وەڵامی خۆپیشاندەرانی دایەوە.\nهاوکات،رێکخراوی مانگی سووری فەلەستینی رایگەیاند،۱۵۳ کەس بەهۆی پێکدادانەکانەوە رەوانەی نەخۆشخانە کراون و ژمارەیەکیشیان هەر لە شوێنی رووداوەکە چارەسەری پێویستیان بۆ کراوە.\nلای خۆشیەوە، پۆلیسی ئیسرائیل رایگەیاند، لانیکەم سێ پۆلیس بە سووکی بریندار بوون. لەلایەکی دیکەوە، یانەی گرتووانی فەلەستینی رایگەیاند، نزیکەی ۴۰۰ کەس لەلایەن پۆلیسی ئیسرائیلەوە دەستگیرکراون.\nبەرەبەیانی رۆژی هەینی ۱۵-۴-۲۰۲۲، هێزێكی سەربازی ئیسرائیلی هەڵیکوتایە سەر مزگەوتی ئەقسا کە تێیدا دەیان فەلەستینی شەوی پێنجشەممە لەوێ بوون بەمەبەستی بەشداریکردن لە نوێژی هەینی رۆژی دواتر.\nلە مانگی رەمەزاندا بەهۆی ئەنجامدانی نوێژی تەراویح، موسڵمانە فەلەستینییەکان لە مزگەوتی ئەقسا کۆدەبنەوە،زۆر جاریش کۆبوونەوەکانیان بۆ خۆپیشاندان و گوتنەوەی هوتاف دژ بە ئیسرائیل دەگۆڕێت و ئیسرائیلیش بە هێزە چەکدارەکانی کۆنترۆڵی بارودۆخەکە دەکات.\nئیسرائیل فەلەستینییەکان بە بەکارهێنانی چەک تۆمەتبار دەکات؛حەماس و جیهادی ئیسلامی بە هاندانی خەڵک و گەیاندنی چەک بەدەستی فەلەستینییەکانی نێو مزگەوتەکە تۆمەتبار دەکات.\nزۆر جاریش ئیسرائیل،وەک خۆی دەڵێت،ناچار دەبێت دەرگەی مزگەوتەکە بە رووی فەلەستینییەکان دابخات و هەندێک جار دەرگەکان بۆ کاتێكی دیاریکراو و بۆ کەسانی سەرووی تەمەن ۵۰ ساڵان دەکاتەوە و رێگری لە کەسانی خوار ئەو تەمەنە دەکات،کە ئیسرائیل بە ” ئاژاوەگێڕ” و ئەندامانی حەماس و جیهادی ئیسلامی ناویان دەبات.\nتۆر وێنێسلاند،نێردەی ئاشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ رۆژهەڵاتی نێوەڕاست داوای لە بەرپرسانی فەلەستینی و ئیسرائیلی کرد،دەمودەست بارودۆخەک هێوربکەنەوە و رێگە لە هەڵکشانی زیاتری گرژییەکان بگرن.\nلای خۆشیەوە،واشنتن نیگەرانیی خۆی لە رووداوەکە راگەیاند،نێد پرایس،گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە راگەیێندراوێکدا داوای لە هەردوولا کرد،دان بەخۆیاندا بگرن و خۆیان لە هەر هەراسانکارییەک بەدووربگرن.\nمه هاباد/بالویز/۱۴۰۱/۰۱۲۹-۰۷:۰۳:۵۹/خبر ۳۲۷۸/کدخبر۱۵۸۷۲/د\nپۆلیس تەراویح فەلەستین مزگەوت مزگەوتی ئەقسا نوێژ\nشەڕ لەسەر ئاو بە مەرگی جووتیارێکی بانەیی کۆتایی هات\nمه هاباد-بالویز-فەرمانداری شاری بانە وتی: سێ جووتیاری خەڵکی گوندی میرئاوای بانە لەسەر نۆرەی ئاو تووشی کێشە دەبن کە دەبێتە هۆی کوژران و بریندار بوونی ٢ وەرزێر. ئیسماعیل ڕوستەم پوور ڕایگەیاند: سێ جووتیاری خەڵکی گوندی میرئاوا لەسەر نۆرەی ئاو بع ئاودێری زەوینەکانیان بە شەڕدادێن کە یەکێک لە جووتیارەکان بە داس باوکێک بریندار دەکات و کوڕەکەشی دەکوژێت. […]


بەهای پشكەكانی كۆمپانیای فەیسبوك 4.5% دابەزینیان تۆماركرد\nبەهۆی پرسی ئەنجامدانی چاكسازی و چەند گۆرانكاریەكی گەورەو دیارەوە لەنێو ماڵپەری تۆری كۆمەڵایەتی فەیسبووك بەهای هەر پشكێكی ئەو كۆمپانیایە بەرێژەی سەدا (4) پۆینت (5) دابەزینی تۆماركردو بەو هۆیەشەوە ( مارك زوكربیرگ)ی دامەزرێنەری كۆمپانیاكە زیانی (3) ملیارو (200) ملیۆن دۆلاری بەركەوتووە.\nئەو چاكسازی و گۆرانكاریانەش كە دامەزرێنەری كۆمپانیاكە بەنیازە لە نێو تۆری كۆمەڵایەتی فەیسبووك ئەنجامیان بدات پەیوەستن بە رەخساندنی ئاسانكاری زیاتر بۆ بەكارهێنەران تاوەكو بە ئاسانترین شێوەو ماوەیەكی كەمتر بگەنە ئەو مەبەستەی دەیانەوێت.\nلەوبارەیەشەوە (زوكربیرگ) رایگەیاندوە كە گۆرانكاری بەرچاو لە شێوەو توڵباری سەرەوەی پەیجەكەدا دەكەن و بەپێی گرنگی و كارەكانیان رێكیان دەخەنەوە .\nوتیشی: لەوباوەرەدان ئەو گۆرانكاریانە ماوەی پێویست بۆ بەركارهێنانی ئەو تۆرە كۆمەڵایەتیە لەلایەن بەكارهێنەرانەوە بۆ بەدەستهێنانی هەواڵ و زانیاریەكان كەم دەكەنەوەو بەوەش خزمەتێكی باش پێشكەشی كۆمەڵگە دەكەن و ئاستی ئالودەبوون بەبەكارهێنانی فەیسبووك كەم دەكەنەوە.\nوردەكاری رێورەسمی هێنانەوە‌و بەخاكسپاردنی تەرمی هەڤاڵ عادل موراد (14321 جار بینراوه)\nسبەینێ وەفدێكی باڵای ی.ن.ك دەگاتە بەغدا (5276 جار بینراوه)


رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆككۆماری توركیا هەڕەشەی دەركردنی باڵیۆزی 10 وڵات لەنێویاندا ئەمریكاو ئەڵمانیاو فەرەنسا لە وڵاتەكەی دەكات، بەهۆی ئەوەی ئەو وڵاتانە داوای ئازادكردنی عوسمان كاڤالا، چالاكوانی ئۆپۆزسیۆنی توركیایان كردبو كە لەلایەن دەسەڵاتدارانی توركیاوە بەتۆمەتی تێكدانی سەقامگیری چەند ساڵێكە زیندانی كراوە.\nئاوێنە: بەگوێرەی میدیاكانی توركیا، رەجەب تەیب ئەردۆغان، ئەمڕۆ پێنجشەممە، هێرشی لە لێدوانێكدا رایگەیاند"بە وەزیری دەرەوەم وتوە چیتر ناتوانین رێگە بەخۆمان بدەین پێشوازی لەوانە بكەین لە وڵاتەكەماندا." ئەوەش وەك ئاماژەیەك بۆ باڵیۆزانی ئەو 10 وڵاتەكەی كە داوای ئازادكردنی عوسمان كاڤالا-یان كردبو.\nئەردۆغان وتوشیەتی"ئەوان لە وڵاتەكانی خۆیان تیرۆریست و بكوژان ئازاد دەكەن؟ نەخێر نە ئەمریكاو نە ئەڵمانیاو...كام لەمانە پێشتر شتی وایان كردوە؟"\nئێوارەی رۆژی دوشەممەی رابردو، لە بەیاننامەیەكی هاوبەشدا، هەریەكە لە وڵاتانی ئەمریكا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، كەنەدا، فینلەندا، دانیمارك، هۆڵەندا، نیوزلەندا، نەرویج و سوید داوایان كردبو دۆسیەی عوسمان كاڤالا بەپەلەو بەشێوەیەكی دادپەروەرانە یەكلایی بكرێتەوە كە چوار ساڵە لە زینداندایەو جەختیشیان كردبوەوە كە بەردەوامیی دەستگیركردنی پرسیار دەخاتە سەر دیموكراسیەت و سەروەری یاسا لە توركیا.\nبەهۆی بەیاننامەكەوە، رۆژی سێشەممە، وەزارەتی دەرەوەی توركیا باڵیۆزانی ئەو 10 وڵاتەی بانگهێشتكردو پێی راگەیاندن كە داواكارییەكەیان "قبوڵكراو نییە."\nدەسەڵاتدارانی توركیا، عوسمان كاڤالا(64 ساڵ)، كە یەكێك لە دیارترین كەسایەتییەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی تۆمەتباركردوە بە تێكدانی سەقامگیری وڵاتەكە.\nناوبراو ساڵی 2013 پشتیوانی لەو خۆپیشاندانانەی دژی حكومەت كرد كە بە "بزوتنەوەی گیزی" ناسرابو و هەروەها دواتریش تۆمەتباركرابو بەوەی كە بە هەوڵدانی بۆ خستنی حكومەتی لە كاتی كودەتا سەرنەكەوتوەكەی ساڵی 2016دا.\nلە مانگی كانونی یەكەمی 2019، دادگای مافەكانی مرۆڤی ئەوروپا بڕیاریدا بە دەستبەجێ ئازادكردنی كاڤالا، بەڵام بێ سودبو.\nسەرەتای ئەم مانگە، دادگایەكی ئیستانبوڵ زیندانیكردنی كاڤالا-ی بۆ 26ی تشرینی دوەم درێژكردەوە، ئەوەش وێڕای هەڕەشەكانی ئەوروپا بۆ سەپاندنی سزا بەسەر ئەنقەرەدا ئەگەر بێتو ناوبراو ئازادنەكەن.


لەگەڵ بەگەڕخستنی بەرنامەیەکی مۆبایل بە سێ زمانی جیاوازەوە، ملیۆنان بەکارهێنەر ئاگادار دەبن لە پشتیوانیەکانی به‌رنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان بۆ په‌ره‌پێدان بۆ عێراق | UNDP in Iraq\nلەگەڵ بەگەڕخستنی بەرنامەیەکی مۆبایل بە سێ زمانی جیاوازەوە، ملیۆنان بەکارهێنەر ئاگادار دەبن لە پشتیوانیەکانی به‌رنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان بۆ په‌ره‌پێدان بۆ عێراق\nلەگەڵ بەگەڕخستنی بەرنامەیەکی مۆبایل بە سێ زمانی جیاوازەوە، ملیۆنان بەکارهێنەر ئاگادار دەبن لە پشتیوانیەکانی به‌رنامه‌ی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ په‌ره‌پێدان بۆ عێراق\nبەغدا- بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق بەرنامەیەکی مۆبایلی بەگەڕخست بە سێ زمانی جیاوازەوە بۆ هه‌ردوو سیستمه‌ى (ئای ئۆئێس) و (ئاندڕۆید) تا ببێتە یەکەمین نوسینگەی گشتیی بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان کە بەرنامەیەکی لەم جۆرەی هەبێت ویەکێکە لە چەند نوسینگەیەکی کەم لە کۆمەڵگای نەتەوە یەکگرتووەکاندا لە جیهاندا کە بەرنامەی لەم جۆرەی هەبێت.\nیەکەی ڕاگه‌یاند وپەیوەندیەکانی بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لقی عێراق پرۆسەی پەرەپێدانی ئەم بەرنامەیەی بەڕێوەبرد لەگەڵ پشتیوانی تەکنۆلۆژیای زانیاریی لەلایەن یەکەی هەرێمایەتی بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان یەوە. یەکەی ڕاگه‌یاند وپەیوەندیەکان ڕوونکردنەوەیدا و وتی :" لە کۆی زیاتر لە 37.2 ملیۆن هاوڵاتیی عێراقیدا، زیاتر لە 30.2 ملیۆن بەکارهێنەری مۆبایلن*. بەرنامەکەی بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لقی عێراق تەنها بۆ ئەوە دروست نەکراوە کە بەکارهێنەرە عێراقیەکان بە تەواوەتی ئاگادار بکات لە پشتیوانیی به‌رنامه‌ى نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ خەڵکی عێراق، بەڵکو بۆ ئەوەش دروست کراوە کە دەنگی بگاتە بینەر و بیسەری زیاتر لە جیهاندا. ئەم بەرنامەیە کە شێوازی بەکارهێنانی ئاسانە، زۆر گرنگە لە ڕووی خستنەڕووی خاڵە بەرچاوەکانی کار و کاریگەریەکانی بەرنامەی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان یەوە لەگەڵ بەرەوپێشچوونی وڵاتەکە بەرەو گه‌یشتن ئامانجەکانی پەرەپێدانی بەردەوام."\nئەم بەرنامەی مۆبایلە تایبەتمەندی هەواڵ و چیرۆکی کاریگەر و بڵاوکراوەکان و بەشی ڕاگەیاندن و ئینفۆگرافیک و زانیاریی بە وێنەکراو لە خۆ دەگرێت بە هەرسێ زمانی عەرەبی و کوردی و ئینگلیزی. ئێستا بەردەستە بێبەرامبەر بۆ داگرتن لە ئاپ ستۆر و گووگڵ پلەیدا.


فێلیکس مێندلسۆن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nفیلکس مندلۆسین بارتولدی ناسراو بە فیلکس مندلسۆن (ماوەی ژیان: ٣ی شووباتی ١٨٠٩ - ٤ی تشرینی دووەمی ١٨٤٧) کەسایەتی مۆسیقاژەنێکی ئاڵمانی بووە و سەرکردەی ئۆرکسراتبووە، لە ھامبۆرگ لەخێزانێکی بەڕەچەڵەک جوولەکە لەدایکبووە.\nبە ئەڵمانی: Felix Mendelssohn Bartholdy\n٣ی شوباتی ١٨٠٩\n٤ی تشرینی دووەمی ١٨٤٧(١٨٤٧-11-0٤) (٣٨ ساڵ ژیاوە)\nRebecka Mendelssohn، Fanny Mendelssohn، Paul Mendelssohn Bartholdy\nPaul Mendelssohn Bartholdy، Carl Mendelssohn Bartoldy، Lili Wach، Marie Benecke\nئەڵمانی، فەڕەنسی، ئینگلیزی\nCharles Edward Horsley، Camille-Marie Stamaty\nئۆرگن، پیانۆ، کەمان\nMendelssohn Works، list of compositions by Felix Mendelssohn\nLeeds University Library، Library of Congress Music Division\nئۆپێرا، مۆسیقای کلاسیک، مۆسیقای سیمفۆنیایی\nPour le Mérite for Sciences and Arts، Pour le Mérite\nˈjaːkɔp ˈluːtvɪç ˈfeːlɪks ˈmɛndl̩szoːn baʁˈtɔldi\nزمانەوانی، philology، فەلسەفە\nProcuratoria di San Marco musical archive\nلەتەمەنی ٦ ساڵیدا وانەی ئامێری پیانۆی لەسەر دەستی دایکی خوێندووە و لەساڵی ١٨١٧ لەسەر دەستی مۆسیقاری ئەڵمانی کاڕڵ فریدرتش زیلتەر وانەی دانانی مۆسیقای خوێندووە و لەتەمەنی ١٣ ساڵیدا چەند پارچە مۆسیقایەکی داھێناوە.\nمندلسۆن سەرەڕای مۆسیقاش لەزانکۆی برلین فەلسەفە و ھونەری خوێندووە و خولیای وێنەکێشان ھەبووە و زمانەکانی ئینگلیزی و ئیتاڵی و لاتینی زانیوە و لەنێوان ساڵی ١٨٢١ بۆ ساڵی ١٨٢٣، ١٢ سیمفۆنیای داھێناوە، لەساڵی ١٨٢٤ کە تەمەنی گەیشتۆتە ١٥ ساڵان یەکەم سەمفۆنیای بۆ ئۆرکسترا داھێناوە و لەساڵی ١٨٢٥ پێنچ سەمفۆنیای دیکەی داھێناوە و ئیتر ناوبانگی دەرکردووە، لەساڵی ١٨٢٦ بۆ ساڵی ١٨٢٩ پەیوەندی بە زانکۆی برلینەوە کردووە و لەسەر دەستی فەیلەسوفی ئەڵمانی بەناوبانگ ھیگل عیلمی جوانی خوێندووە و ھەروەھا وانەی مێژوو و جوگرافیاشی خوێندووە.\nمندلسۆن لەساڵی ١٨٢٩ ڕۆشتووە بۆ لەندەن و ناوبانگێکی زۆر گەورەی دەرکردووە لەمۆسیقادا و وەکو سەرکردەی ئۆرکسترا لەسەرۆکایەتی ئەکادیمیای برلین بۆ مۆسیقا دامەزراوە و دەستو باڵایەکی بەرچاوی ھەبووە لەپێشخستنی ھونەری مۆسیقا و خاوەنی ڕێچکەیەکی تایبەت بووە لە مۆسیقادا و بەدەیان پارچە مۆسیقا و سەمفۆنیا و ئۆکسترا و ئۆپرای داناوە، لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٨٤٧ کۆچی دوایی کردووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=فێلیکس_مێندلسۆن&oldid=718358»\nدواجار لە ٠٨:١٢ی ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٨:١٢ی ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


هەواڵ / کوردستان :: 06/12/2018 :: 21539 جار بینراوە\nله‌ماوه‌ی سێ رۆژدا چه‌ند كه‌سێك له هه‌رێمى كوردستان تووشی ڤایرۆسی جگه‌ری جۆری B بوون و وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی هه‌رێمیش ده‌ڵێت: "ساڵانه ژماره‌یه‌ك تووشی ڤایرۆسه‌كه ده‌بن و پلانی كۆنتڕۆڵكردنی ڤایرۆسه‌كه‌مان داڕشتووه".\nئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه 6ی كانوونی یه‌كه‌م، د. سه‌روان عه‌زیز پسپۆڕی نه‌خۆشییه گوازراوه‌كان له‌هه‌ولێر به دواڕۆژی راگه‌یاند: ماوه‌یه‌كه ڤایرۆسی جگه‌ری جۆری B له سلێمانی و چه‌ند شوێنكی دیكه‌ی هه‌رێم بڵاوبۆته‌وه، كه مه‌ترسیدارتره له ئایدز و داواكاریین وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی به په‌له چاره‌سه‌ری ئه‌و ڤایرۆسه‌كه مه‌ترسیداره بكات.\nوتیشی: "له‌م هه‌فته‌یه‌دا دوو كه‌س كه یه‌كێكیان كچێكه له سلێمانی تووشی ئه‌و ڤایرۆسه بووه و هه‌ندێك چاره‌سه‌ری بۆ كراوه، به‌ڵام پلانی نه‌هێشتی ڤایرۆسه‌كه ده‌بێت له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندروستییه‌وه جێبه‌جێ بكرێت".\nله‌باره‌ی بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه، د. خاڵس قادر، وته‌بێژى وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی هه‌رێم به دواڕۆژی راگه‌یاند: راسته چه‌ند كه‌سێك تووشی ڤایرۆسه‌كه بوون، به‌ڵام ئه‌مه مانای وانییه كه بڵاوبووه‌ته‌وه، چونكه چه‌ند كه‌سێك زۆر نییه و ساڵانه ژماره‌یه‌ك كه‌س تووشی ده‌بن.\nوتیشی: "پلانی كاركردنمان كوتانه له‌گه‌ڵ ده‌ستنیشان و چاره‌سه‌ركردنى نه‌خۆشه‌كان به ده‌رمان و گرتنه‌به‌رى رێوشوێنه‌كانی خۆپارێزی له ته‌شه‌نه‌كردنی ڤایرۆسه‌كه".\nڤایرۆسی جگه‌ر سێ جۆری هه‌یه (A، B، C)، جۆری یه‌كه‌میان له‌رێگه‌ی ئاو و خۆراك بۆ مرۆڤ ده‌گوازرێته‌وه، به‌تایبه‌تی نه‌شتنه‌وه‌ى ده‌ست دوای ده‌رچوون له ته‌والێت، به‌ڵام جۆری B، كه "مه‌ترسیدارترینه" كه له‌گه‌ڵ جۆری سێیه‌میان له‌رێگه‌ی خوێن ده‌گوزارێنه‌وه.\nپێداچوونه‌وه: ه. ق


بیزاكه‌ی موسڵ مه‌ترسی له‌سه‌ره | نیقاش\nبیزاكه‌ی موسڵ مه‌ترسی له‌سه‌ره\nهه‌رجارێك له‌رووی خۆرئاواوه بچیته ناوچه‌ی موسڵی دێرین، یه‌كسه‌ر مناره‌ی حه‌دبا دێته پێش چاوت كه به‌لای خۆرهه‌ڵاتدا…\n13.02.2014 | موسڵ\nمناره‌ی حه‌دبای له‌به‌رد دروستكراو، به‌رزییه‌كه‌ی 45 مه‌تره‌و زیاتر له‌سێ مه‌تر لاربووه‌ته‌وه، ئه‌مه‌ش وایكردووه نازناوی بورجی بیزای عێراقی لێبنرێت، به‌ڵام ئێستا به‌هۆی جوڵه‌ی ئاوی ژێرزه‌وییه‌وه مناره‌كه له‌به‌رده‌م مه‌ترسیدایه‌و چه‌ندین درزی گه‌وه‌ی تێبووه، به‌هۆی نه‌شاره‌زایی‌و نائارامییه‌وه، ده‌زگا حكومییه‌كان له‌ئاست ئه‌و مه‌ترسییه‌دا ده‌سته‌وه‌ستانن.\nحه‌دبا بۆ مناره‌ی مزگه‌وتی گه‌وره‌ی شاره‌كه دروستكراوه له‌لای راستی موسڵدا، هه‌ندێ كه‌سیش به‌مناره‌ی نوری ناوی ده‌به‌ن، ئه‌ویش به‌هۆی ئه‌وه‌ی ساڵی 1170 له‌سه‌ر ده‌ستی سه‌ركرده‌ی سوپای ئیسلام نوره‌دین زه‌نكی بنیادنراوه.\nعه‌بدولجه‌بار جه‌رجیس توێژه‌رو مێژووناس ئه‌وه‌ی به"نیقاش" راگه‌یاند كه مناره‌ی حه‌دبا به‌هۆی شێوه‌ی بنیادنانیه‌وه كه‌م وێنه‌یه، هه‌ر بۆ ئه‌وه‌ش ناوبانگێكی جیهانی وه‌رگرتووه.\nئاماژه به‌وه‌ش ده‌كات كه مناره‌كه له‌به‌ردو گه‌چ دروستكراوه، هه‌ر به‌هۆی وشكبوونه‌وه‌ی گه‌چه‌كه‌و ره‌شه‌باوه لاربووه‌ته‌وه، به‌و پێیه‌ی زۆربه‌ی جاره‌كان ره‌شه‌با له‌لای خۆرئاواوه دێت، بۆیه به‌لای خۆرهه‌ڵاتدا لاربووه‌ته‌وه.\nفه‌رمانگه‌ی شوێنه‌وارو به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌وقاف‌و فه‌رمانگه‌ی ئه‌ندازه‌ی پارێزگای نه‌ینه‌وا، كۆكن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی مناره‌كه له‌سه‌ر ده‌ریایه‌كه له‌ئاوی ژێر زه‌وی، هه‌ر ئه‌مه‌ش بووه‌ته مایه‌ی دروستبوونی درزو كه‌لێن تێیدا، ئاماژه به‌وه‌ش ده‌كه‌ن ئه‌گه‌ر نۆژه‌ن نه‌كرێته‌وه‌و كێشه‌ی ئاوی ژێر زه‌وی چاره‌سه‌ر نه‌كرێت، ئه‌وا دوور نییه بڕوخێت.\nهۆكارێكی تر كه بووه‌ته مایه‌ی هه‌ڕه‌شه‌ی جدی بۆ سه‌ر حه‌دباو شوێنه‌واره‌كانی تری موسڵ، باری ئه‌منی شاره‌كه‌یه له‌ساڵی 2003وه، زۆرجار شه‌ڕ له‌نێو گروپه چه‌كداره‌كان‌و سوپای ئه‌مه‌ریكاو پاش ئه‌وانیش سوپای عێراق روویداوه، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی ته‌قینه‌وه پێی لێدانه‌بڕیوه.\nئه‌سیل نوجێفی پارێزگاری نه‌ینه‌وا به"نیقاش"ی راگه‌یاند یه‌كه‌م هه‌نگاوی هه‌وڵه‌كانی ئه‌وان بۆ ئه‌وه‌یه مناره‌كه له‌مه‌ترسی روخان رزگار بكه‌ن، ئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد كه رۆژی 22ی ئه‌یلولی رابردوو له‌هه‌ولێر یاداشتێكی لێكگه‌یشتنیان له‌گه‌ڵ رێكخراوی یونسكۆ ئیمزا كردووه بۆ توێژینه‌وه له‌باره‌ی چۆنێتی پاراستنی حه‌دبا، به‌و پێیه‌ی شوێنه‌وارێكی دیاری ئیسلامی عه‌ره‌بی‌و عێراقییه.\nئه‌وه‌شی روونكرده‌وه كه دواتر له‌عه‌ممانی پایته‌ختی ئه‌رده‌ن یاداشتێكی تریان له‌گه‌ڵ رێكخراوه‌كه ئیمزاكردووه كه له‌رێیه‌وه یونسكۆ له‌ماوه‌ی دوانزه مانگدا توێژینه‌وه له‌سه‌ر هه‌یكه‌لی مناره‌كه‌و پێكهاته‌ی جیۆلۆجی ناوچه‌كه ده‌كات‌و پاش ئه‌وه ده‌ست ده‌كرێت به‌نۆژه‌نكردنه‌وه‌ی.\nله‌ماوه‌ی رابردوودا چه‌ندین پێشنیار خراونه‌ته روو بۆ راگرتنی لاربوونه‌وه‌ی مناره‌كه، له‌مڕووه‌وه ئه‌ندازیار سالم عه‌زیز ئاماژه به‌وه ده‌كات یه‌كێك له‌بیرۆكه‌كان بریتی بووه له‌وه‌ی به‌رده دێرینه‌كان له‌رووكاری مناره‌كه بكرێته‌وه‌و له‌ناوه‌وه سه‌ر له‌نوێ به‌مه‌وادی هاوچه‌رخ دروست بكرێته‌وه، ئینجا به‌رده دێرینه‌كانی جارێكی تر پێوه بكرێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی شێوه كۆنه‌كه‌ی له‌ده‌ست نه‌دات.\nهه‌ندێكی تریش پێشنیاری ئه‌وه‌یان كردووه له‌ده‌وروبه‌ری مناره‌كه چه‌ند چاڵێك هه‌ڵبكه‌نرێت‌و له‌رێی ترومپاوه ئاوی ژێر زه‌وییه‌كه بهێنرێته ده‌ره‌وه.\nله‌هه‌موو باره‌كاندا وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌ندازیار سالم ده‌ڵێت "مه‌سه‌له‌كه پێویستی به‌پسپۆڕی نێوده‌وڵه‌تییه‌و له‌گه‌ڵیشیدا پاره‌ی زۆری ده‌وێت، ئه‌مه‌ش ئه‌و باره‌یه كه به‌مزوانه له‌نه‌ینه‌وا ده‌ست ناكه‌وێت".\nئه‌م مناره‌یه له‌لای موسڵییه‌كان پێگه‌و بایه‌خێكی تایبه‌تی خۆی هه‌یه، ره‌نگه به‌ته‌نها گه‌ڕانێكی سه‌رپێیی ناو شاره‌كه ئه‌وه‌ت له‌لا روون بكاته‌وه، به‌و پێیه‌ی چه‌ندین دوكان‌و چێشتخانه‌و كارگه‌و تیپی هونه‌ری‌و وه‌رزشی ناوی حه‌دبایان له‌خۆیان ناوه، به‌هه‌مان شێوه هه‌ر له‌موسڵدا گه‌ڕه‌كێك هه‌یه به‌و ناوه‌وه‌و خودی موسڵیش هه‌ر نازناوی حه‌دبای هه‌یه، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی وێنه‌ی مناره‌كه له‌سه‌ر پولی پۆسته‌و ده هه‌زاری عێراقی هه‌یه.\nئه‌م مناره‌یه له‌لای موسڵمان‌و مه‌سیحییه‌كانی شاره‌كه چیرۆكی جیاوازی له‌سه‌ره، هه‌ندێكیان وا ده‌گێڕنه‌وه كه نه‌بی خزر پاڵی داوه‌ته‌وه به‌مناره‌كه‌وه، ئه‌ویش له‌شه‌رما چه‌ماوه‌ته‌وه، یان ده‌ڵێت بۆ پێغه‌مبه‌ری ئیسلام سه‌ری دانه‌واندووه، له‌لای مه‌سیحییه‌كان چیرۆكێكی تر هه‌یه، ئه‌وان ده‌ڵێن مه‌ریه‌می دایكی عیسا له‌نزیك هه‌ولێر نێژراوه بۆیه مناره‌كه‌ش به‌و ئاراسته‌یه ملی لاركردووه‌ته‌وه، هه‌رچه‌نده مێژوو دروستكردنی مناره‌كه له‌گه‌ڵ هیچ یه‌كێك له‌و چیرۆكانه یه‌ك ناگرێته‌وه، به‌ڵام خه‌ڵكی پێیان خۆشه ده‌ماو ده‌م به‌و چیرۆكانه بكه‌ن.\nبابه‌ته‌كانی دیكه‌ی نوسه‌ر عه‌بدوڵڵا سالم\nسه‌ركرده‌ی خۆپیشاندانه‌كان یه‌ك به‌دوای یه‌ك له‌ناوده‌برێن\nتاقه‌كانی موسڵ نهێنی مێژوویه‌كیان هه‌ڵگرتووه\nنه‌ینه‌وا له‌ژێر عه‌باكه‌ی به‌غدا دێته ده‌ره‌وه‌و پاڵاوگه‌ی ده‌وێت\nشه‌به‌ك بوونه‌ته قوربانی ده‌ستی شه‌ڕی تایفی\nكه‌مینه‌كانی نه‌ینه‌وا پێكهاته‌ی ئه‌نجومه‌ن ده‌گۆڕن


جان مەکەین داوای پلانێكی درێژخایەنی هەمە لایەنە بۆ سوریا و هەریم دەکات\nی مانگی چوار ١٤, ٢٠١٨\nجان مەک کەین هەمیشە داکۆکی لە وەڵامێکی بەهێزی لەشکری بۆ شەڕی نێوخۆیی لە سوریا دا کردووە.\nجان مەک کەین، سێناتوری کۆماریخواز لە ئەیالەتی ئاریزۆنا و بەرپرسی کومیتەی خزمەتگوزاری هێزەکانی چەکداری سەر بە سێنێت، لێدوانێکی لە کاردانەوە بەرامبەر بە هێرشی لەشکری ئەمەریکا و هاوپەیمانانی لە دژی سوریا بڵاوکردەوە.\nسێناتۆر مەک کەین لە ئەو لێدوانەدا کە هەینی شەو بڵاوکرایەوە، گوتی: ئەمن بۆ ئەو کردەوە لەشکرییەی سەر رژیمی ئەسەد لە بەر کەڵک وەرگرتن لە چەکی کیمیایی و و هەروەها ئاماژەدان بە ئەوە کە ئەگەر هێرشەکانی دووپات ببنەوە ئەو هێرشەکانیش دووپات دەبنەوە، سپاسی سەرۆک دەکەم. هەروەها سپاسگوزاری هاوپەیمانانمان، بەریتانیا و فەڕانسەم."\nمەک کەین وێرای دەربڕینی هومێدەواری کە ئەو هێرشە چ سەرئەنجامێکی جیدی و پڕ نێوەڕۆک بە سەر ئەسەد دا دەسەپێنی، گوتی: "پەیامەکە بۆ ئەسەد دەبێت ئەوە بێت کە سەرئەنجامی بەکارهێنانی چەکەکانی کیمیایی خراپتر لە هەر بەرژەوەندێکە کە ئەو پێی وایە وەدەستی دێنیت. پەیامەکە ئەوەیە کە ئەمەریکا و هاوپەیمانانمان ئەو ئیرادە و تواناییان هەیە درێژە بە ئەو کردارانە بدەن کە بەهایەکی زۆر بۆ ئەسەد هەڵدەگرێت و ئیران و رووسیا ناتوانن لە بەرامبە وەڵامیک بۆ بە سزادانی ئەسەد لەپاراستنی ئەو دا سەرکەوتووبن."\nئەو سێناتۆرە هەروەها جەختی کردەوە: "بۆ سەرکەوتنی درێژخایەن، ئێمە پێویستمان بە ستراتژی هەموو لایەنە بۆ سوریا و بۆ هەموو ناوچەکە هەیە. سەرۆک دەبێت ئامانجەکانی ئێمە ڕوون بکاتەوە؛ نە تەنیا سەبارەت بە داعش، بەڵکو سەبارەت بە ئەو شەر و کێشانەی کە لە هەریمەکەدا لە ئارادان و هەروەها کاریگەری ڕووخێنەری رووسیا و ئێران لە ناوچەکە. هێرشەکانی ئاسمانی بە جیا لە ستراتێژی بەربڵاوتر هەڵبەت ڕەنگە پێویست بێت، بەڵام بە تەنیایی ئامانجەکانی ئەمەریکا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست دا دابین ناکات."\nئەو داوای لە سەرۆکی ئەمەریکا کرد کە ستراتێژێکی هەمە لایەن بۆ سوریا و خاورمیانە ئامادە بکات.


فەرمانا ئێزدیا یا ٧٣یێ ژ لایێ داعشێ ڤە ھاتەکرن، فەرمانا ٧٤ێ ژی بەردەوامە - دارکا مازی\nفەرمانا ئێزدیا یا ٧٣یێ ژ لایێ داعشێ ڤە ھاتەکرن، فەرمانا ٧٤ێ ژی بەردەوامە\nئیرۆ ٦ەمین سالڤەگەرا کارەساتا کوردێن ئێزدی یە\nچەتەیێن داعشێ وەکە شەڤرەشێ کەتبوون ئاسیمانێ رۆژھلتا ناڤین. د ڤێ فەرمانێ دا ھزاران ئینسان ھاتن کوشتن، ٦ ھەزار و ٤١٠ کەس ھاتن رەڤاندن. حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ ژ بۆی رزگار کرنا ڤان کەسێن ھاتیە رەڤاندن، “ئۆفیسا رزگار کرنا ئێزدییا” دامەزراند، ٣ ھەزار و ٣٠٩ کەس ھاتن رزگار کرن. ڤێ ئۆفیسا رزگارکرنا ئەزدییان جارنا ب پەرە، جارنا ب واستە جارنا ب شێوازێ لەشکەری گەلەک ئێزدی رزگار کرن. لێ بەلێ ھێژان ژی چارەنڤیسێ گەلەک کەسان نایێ زانین.\nوێ فەرمانێ دلێ هەموو کوردەکێ بریندار کریە. ب راستی، فەرمانا ٧٣-یان کو ژ ھێلا داعشێ ڤە ھاتی ئەنجامدان، ڤێ یەکێ دیار دکە کو ھەموو کوردێن مسلمان قەردارێن داخوازا لێبۆرینەکێ نە ژ کوردێن ئێزدی. ل سالیادا ڤێ فەرمانێ دا ل ھەمبەر کوردێن ئەزدی ئەز بەژنا خوە دچەمینم. ب تایبەتی ژی د فەرامانێ دا ئارمانجا سەرەکی زارۆک و ژن بوون، ئەز ئێشا ڤان کشاندی وەک ئێشا خوە دبینیم. و ھەمان دەمێ ھەر ئایدێ کیژان مەزھەبێ بە ئایدێ کیژان پەرچەیێ کوردستانێ بە جوداھی ئێشا کوردێن ئەزیدی وەکە ئێشا خوە ببینە و ھەمبەر وێ ئێشێ خوە بتەڤینە.\nسەبەبا ئەساسی یا بەردەوامیا تراژەدییا ئێزدیا نە دەولەت بوونا کوردایە\nئەو تشتێ کو ئەم وەکە فەرمانا ئێزدیان ب ناڤ دکین ل وێژەیا ناڤدەولەتی دا ناڤێ وێ نیژادکوژیە (ژەنۆسیدە) . د جەوھەر دە فەرمانا ئێزدیا پارچەیەک ژ قرکرنا کوردایە. ئەڤ کۆمکوژی و کۆمکوژی یێن دن یێن ب سەرێ کوردان ھاتی ب ھەڤرە گێرەدایینە. چ ل سەر کوردێن ئێزدی ڤە چ سەر کاکەیی چ ل سەر شەبەک بە، چ ل سەر عەشیرەتێن ھەرێمی بە ئارمانجا ڤان قرکرنا ھەموویان ب گشتی تونەکرنا کوردایە. ھەر یەک ژ ڤان قرکرنان چقلەک ژ دارا دیرۆکا کوردستانێ یە. جودا کرنا ڤانا ژ ھەڤ یا نیشانەیا کەڤنەپەرەستی یا ئیدەۆلژیک-سییاسی یان ژی نیشانەیا ئارمانجا خرابە.\nقرکرنێن کوردێن ئێزدی ژ دیرۆکێ ھەیا نھا ب ھەموو ھێلا خوە ڤە نە ھاتییە نڤیساندن. ژ بەر کو دکیومەنتێن قرکرنێن ئارشیڤا ئۆسمانییان ڤەشارتینە و بوویەر ژ ئالی کەسێن موخالیف ڤە نە ھاتییە نڤیساندن دکیومەنتێن نڤیسکی د دەست دا نەبوون. ژ بەر ڤێ یەکێ ژی ل سەر ٧٢ فەرمانێن بۆری ئەم زێدە خوەدی ئاگاھی یێن بەر فرەھ نینین. جارنا شوونا کو دیرۆک شاش وەرە نڤیساندن ھیچ نەیێ نڤیساندن باشترە. ئانا ژی دیرۆکا فەرمانا ٧٣یەمین شاش تێ نڤیساندن.\nھەگەر ئەم راستییەک زانستی بنیڤسینین ئەمێ وەھا بێژین: شاش نڤیساندنا فەرمانا ٧٣یەمین ھەمان دەم ژ بۆی کوردێ ئەزدی دبە فەرمانا ٧٤ەمین. ب ئێریشا چەتێن داعشێ ل سەر شەنگالێ کوردێن ئێزدی ب فیزیکی ھاتن قرکرن و ناڤێ ڤێ بوو فەرمانا ٧٣یەمین. ژ ڤێ رۆژا فەرمانێ پێڤە ل ئالیێ پەکەکێ ڤە شێوازێ سەرڤیس کرنا ڤێ بوویەرێ ژ بۆی ئێزدییان و ھەموو کوردان بوویە سەدەمێ شۆلی کرنا ھش و بیرێن کوردان. ب ڤی شێوازێ پەکەکێ کو بوویەرێن قەومی بەرەڤاژی و ژ راستیێ دوور ب پلانی دھێتە پرۆپاگاندا کرن ئەڤ ژ بۆی کوردان دبە فەرمانا ٧٤ان. ل رۆژا فەرمانا شەنگالێ پێڤە پەکەکە ئێزدیا ل ھەمبەرە ھەموو کوردان گور دکە. ئەڤ ژی دبە سەدەم کو کورد و ئێزدی ژ ھەڤ وەرن جودا کرن.\nب سالان مە ئەڤ پۆلیتیکا ئەرمانیستان و ئیراق ل ھەمبەر کوردێن ئێزدی کار ئانی. ھەولدانێن پەکەکێ ل سەر رێبازا ئەرمانیستان و دەولەتا عیراقێ یە. ئانکو کورد و ئێزدی ژ ھەڤ جودا دکن. ئێزدی وەکی نەتەوەیەکە جودا تێن دەستنیشان کرن. ئەڤ ژی دھێلە کو مەترسی سەر DNA و کیمیایا نەتەوا کورد چێبە.\nپێویستە تراژەدییا ئێزدیا نەبیتە قوربانیا بەرژەوەندیێن پەکەکێ\nدەسپێکێ دا نێزی بوونا ئێزدیا و شەنگالێ مەسەلەیەک ویژدانی و ئەخلاقییە. بەرێ ھەر تشتێ ژ بۆی مرۆڤ برینێن ئێزدیا بپێچە پێویستە ژ بەرژەوەندیا و رانتێ پارتییان دوور وێ بوویەرێ بنرخینە. نوکە ژی برینێن نەھێن دەرمانکرن بنگەھێ خوەیێ ئەساسی ژ ھەلوەستا پەکەکێ دگرە. ژ بەر کو پەکەکە ل سەر ئێش و ئازارێن تراژەدییا ئێزدییا بەرژەوەندیێن حزبی ب دەست دخە و دپارێزە.\nھێشتا رۆژا یەکێ مرۆڤ ل چییا برچی و تھنی بوون کارمەندێن راگھاندنا پەکەکێ ل دەستێ وان دا مایک و کامێرا ل ناڤا وێ حەشرونەشرێ دا دخواستن رێڤەبەریا ھەرێما کوردستانێ تاوانبار بکن و پێشمەرگە رەش بکن. ئەڤ بوویەرا ژ بۆی پرۆپاگاندا رەش یا پەکەکێ بوو دەرفەت. ژ وێ رۆژێ ھایا ئیرۆ پەکەکە ڤێ کارەساتێ ژ بۆی بەرژەوەندیێن خوەیێن حزبی بکار تینە.\nھن ب چاڤسۆری ناڤا بزاڤەکێ دایە کو شەنگال ژ بۆی نەکەڤە سەر هەرێما کوردستانێ ھەولێن مەزن ددە. و ب ڤان ھەولێن خوە ژ ئالی دیپۆلماسی و ناڤنەتەوی کارکر و گەلەک جاران ژی سەر کەت. پەکەکێ رێ دا عەشدا شەعبی کو وەک جانەوەرەکی ھات ناڤ شەنگالێ. لێ رێ نەدا ئەڤ پێشمەرگەیێن کو ب سەدان شەھیدان دابوون وەرن ناڤا شەنگالێ دە. و بەرەڤاژی ھەولدانێن حەشدا شەعبی ژ بۆی پەشمەرگە ژ شەنگالێ دەربخە بوو پالپشت.\nپەکەکێ دەما کو ئەڤ کارێن خراب دکرن ژ ڤێ گۆتنێ پالپشتی د گرت: پێشمەرگە ئیخانەت ل ئێزدیان کر ئەو بجی هشتن و رەڤین مە ئیزدی رزگار کرن. لێ د راستییا خوە دا نە ب ڤی ئاوایی یە. شەنگال ھەرێمەک بوو ل سەر ئیراقێ دە ل ناڤا ڤێ دا ئاستەکی سەمبۆلیک دە پەشمەرگە ھەبوو. پرانیا ڤان پێشمەرگەیان ژ کوردێن ئێزدی بوون. چەکێن گران و پێداویستی یێن شەر وەک دھات خوەستن نە بوو. لۆما نە کارین پێشییا ئێریشێن داعشێ بگرن.\nشەنگال چ بوو عەفرین ژی ئەو بوو\nل شەر دە سەرکەفتن ژی ھەیە بنکەفتن ژی ھەیە. خوە ڤەکێشان ژی ھەیە بەرخوەدان ژی ھەیە. لێ بەلێ نە پاراستنا سەنگەرێ و ئیخانەت نایێ یەک واتایێ. دەسپێکێ ڤردە پەکەکە بوویەرا شەنگالێ وەکە ئیخانەت ب گەلێ ئێزدی دا نیشاندان ئەڤ ژی پارچەیەکە ژ پلان و بەرژەوەندیا حزبی یا پەکەکێ. ئەڤ ژی ددە نیشاندان کو پەکەکە چەند خوەپەرەستە.\nجەوھەرێ خوە دە بوویەرێن شەنگالێ و عەفرینێ وەک ھەڤن. بوویەرێن عەفرینێ نە ژ شەنگالێ کێمترن. پەکەکە ٦ سال بوو عەفرین ژ ئالی سییاسی، عەسکەری، ئابۆری ب رێڤە دبر. لێ ناڤ دو رۆژاندا بێکو ھەموو گەل بزانبە کادرۆیێن خوە، شەرڤانێن خوە، رەڤەبەرێن خوە و مالباتێن وان، مالباتێن کو ناس دکرن ژ ئەفرینێ دەرخستن. کادرۆیێن وێ جلێن لەشکەرێن ئەسەد بەرخوە کرن و دەرکەتن. لێ ھەمان دەم دە ئێڤارێ داخویانی ددا و دگۆت “ئەم یەک نەفەر ژی بمینین عەفرین بەرنادن”. پشترە رۆژا دن “سبێ رابوو گۆت ئەم ژ عەفرینە ڤەکشییان”. ئارمانجا مەیا کو عەفرین و شەنگالێ بینین بەر ھەڤ نە ئەڤە کو ئەم ئێشان بپیڤن. ئارمانجا مە ئەڤە کو ئەم بێژین راستییا شەر گەلەک جودایە. پەکەکە ژ بۆی شەنگالێ قیامەت رادکە و ژ بۆی عەفرینێ سەر دڤەشێرە. تراژەدییا عەفرینێ ژی گەلەک گرانە.\nراستییا شەنگالێ ئەڤە: شەنگالێ دە دووربینی و ئامادەکاری نە بوو.\nرێڤەبەریا ھەرێما کوردستانێ وەک رەخنە دایین دەستێ خوە دانا ل بن بەری. ژ سەد پەشمەرگەیان زێدەتر ژ بۆی کو خوە بگھینن ئێزدیان شەھید کەتن. ژ بۆی پێچانا برینێن کوردێن ئێزدی ماددی و مەعنەوی ھەر رەنگی بەدەل ھاتن دایین. ژ بۆی رزگارکرنا باژارێ شەنگالێ ١٤ێ مژدارا ٢٠١٥ان شەخسێ مەسعوود بارزانی کو وی دەمی سەرۆکێ ھەرێما کوردستانێ بوو چو جیھێ ئۆپەراسیۆنێ و برێڤەبر. ئەڤ ھەموو تەلافیکرانا کێم و کورتی یێن بوویەرێن شەنگالێ بوو. ھەیا نھا ژی رێڤەبەرییا ھەرێما کوردستانێ ڤێ رۆلا خوە بەردەوام دکە.\nلێ پەکەکێ بێ ناڤبەر ئەڤ کێم و کورتی یێن ھاتی ژییان کرن ب زانابوون رۆژەڤێ دە دکەلاندن. ئەڤ ژی بوو ئەگەرا برینێن کور لێ تێگەها گەلێ شەنگالێ دە وەرن ڤەکرن. پەکەکە ئێزدییا ژ ناسنامە کورد و کوردستانێ دوور دخە. نە تەنێ بەس دوور دخە بەلکو ھەمبەرێ کوردان نەیارییە کی ژی دخولقینە. ئەڤ تەنێ خسارەتە ژ بۆی ناڤ مالا کوردی. ھەمان دەم خساراتە ژ بۆ ناسناما نەتەوا کورد. ژ بەر کو ناسناما نەتەوا کورد ژ گەلەک نەتەوێن دن جوداترە. ئانکو ژ پر باوەرمەندییا پێک تێ. ئەزیدی ژ کوردا جوداکرن، ئەلەوی ژ کوردا جوداکرن، کاکەی و ئەنەل ھاک ژ کوردا جوداکرن تێ واتەیا تونەکرنا بنگەھێ دەولەمەندییا ناسانامەیا نەتەوا کورد. ئەڤ ژی لاوازبوونا نەتەوەبوونا کوردە.\nبلا پەکەکە دەست ژ فەرمانا ٧٤ێ ل سەر ئێزدیا دمەشینە بەردە\nپەکەکە ل ڤان ٢٠ سالێن داویێ دە ل کوردستانێ ناسناما کورد بێ واتە کرییە و وەکە ناسنامەیەکە کەمە نەتەوە دەرخستییە پێش ئەڤ ژی بوو سەبەبێ ئۆتۆئاسیمیلاسیۆنا کوردان. ناسناما ژنێ، ناسناما باوەرمەندییان، ناسناما تەرجیھێن جنسی ھشتنە پێشییا ناسناما نەتەوا کورد. پەکەکێ ئیدەئۆلۆژیا خوە دە دبێژە کو دەرخستنا ناسنامەیێن دن ل پێش پێشکەتن و ئازادیخوازییێ یە. لێ بەلێ دەرخستنا ناسناما نەتەوی وەکی پاشڤەرویی دبینە. ل ناڤا ناسنامەیا نەتەوا کورد دا گەلەک ناسنامەیێن دن کو ڤی تەمام دکە ھەیە. ھەگەر ئەم ڤان ناسنامەیان ژ ناسنامەیا نەتەوا کورد قوت بکن ئەڤ ناسنامە دێ وەندا ببن. ھەمان دەم دا لاوازییێ ب ناسناما نەتەوی رە ژی چێدکە.


وەزارەتی دارایی نووسراوێک ئاراستەی فه‌رمانگه و وه‌زاره‌ته‌كان ده‌كات\n9/9/2021 - 14:39\nوەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی هەرێمی کوردستان روونكردنه‌وه له باره‌ی یاسای چاکسازی لە مووچە و دەرماڵە و بەخشین و ئیمتیازاتەکان و خانەنشینی ده‌دات.\nله نووسراوێكدا، كه ئاراسته‌ی فه‌رمانگه و وه‌زاره‌ته‌كانی كردووه، وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان رایده‌گه‌ێنێت: سەرجەم ئەو خانەنشینانەی پلە باڵا و تایبەتانەی بەپێی یاسای چاکسازی مووچەیان هەمووار دەکرێتەوە خزمەتی (شارستانی، پێشمەرگایەتی، هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ، سەندیکا، ئاوارەیی) ئەگەر هەبوو بۆیان هەژمار دەکرێت، بەپێی یاسا و رێنماییە بەرکارەکانی هەرێمی کوردستان.\nوه‌زاره‌تی دارایی ئاماژه بۆ ئه‌وه‌شده‌كات: ئەو پلە باڵا و تایبەتانەی کە لە بڕگە (1)ی سەرەوە هاتوون، لەکاتی هەبوون بۆ سەلماندنی ئەو بەڵگەنامانەی کە پێویستە بۆ هەژمارکردنی راژەکانیان، لە رێگەی وەزارەتەکانیانەوە بەرز دەکرێتەوە بۆ لیژنەی هەژمارکردنی راژە لە ئەنجومەنی وەزیران، بۆ هەژمارکردنی راژەکانیان تەنها بە مەبەستی خانەنشینی بەپێی سەرجەم رێنمانییە بەرکارەکان لە هەرێمی کوردستان.\nراشیده‌گه‌ێنێت: بۆ مەبەستی هەژمارکردنی خزمەتی پێشمەرگایەتی، بەڵگەنامەی پێویستەکان لە رێگەی وەزارەتی پێشمەرگە پێویستە راستاندنی بۆ بکرێت پاشان بۆ لیژنەی هەژمارکردنی راژە لە ئەنجومەنی وەزیران بەرزبکرێتەوە، بۆ هەژمارکردن تەنها بە مەبەستی خانەنشینی بەپێی رێنماییە بەرکارەکان.\nلەو نووسراوەدا ئەوەشخراوەتەڕوو: ئەو خانەنشینە پلە باڵا و تایبەتانەی کە راسپێردراون بە خزمەتی گشتی (مکلف بخدمە عامە) لە ئێستاوە بە رێژەی 50٪ مووچەی خانەنشینی وەردەگرن بۆیان خەرج دەکرێت، خانەنشینە پلە تایبەتەکانی تر بە رێژەی 60٪ مووچەی خانەنشینی کە ئێستا وەریدەگرن بۆیان خەرج دەکرێت، تاکو بەپێی یاسای چاکسازی خۆیان دەگونجێنن، پاشان مووچەکانیان هەموار دەکرێتەوە، جیاوازی لە کەمبوونی مووچەکانیان پێدەدرێت و لێی وەردەگیرێتەوە و لە رێکەوتی جێبەجێکردنی یاسای چاکسازی 1/7/2020.\nوه‌زاره‌تی دارایی ئاماژه بۆ ئه‌وه‌شده‌كات: ئەو خانەنشینە پلە باڵا و تایبەتانەی کە خاڵی سەرەوە دەیانگرێتەوە، پێویستە لە ماوەی 30 رۆژ تاکو 60 رۆژ رێکەوتی دەرچوونی ئەم گشتاندنە مامەڵەکانی خۆیان جێبەجێ بکەن، بە پێچەوانەوە هەژمارکردنی خامەتیان بۆ ناکرێت.


نۆ ساڵ بەسەر شۆڕش یان شەڕی ناوخۆی سووریادا تێپەڕی\nرۆژئاوایی کوردستان -KDP.info- نۆ ساڵ لە دەستپێکردنی شۆڕشی سووریا تێپەڕی. سەرەتا دروشمیان ئازادی و ژیانێکی بەکەرامەت بوو، بەڵام هەستیان پێ نەکردبوو وڵاتەکەیان سەد دەست و هەزار گرووپی تێ دەکەوێت.\nلە ١٥ی ٣ی ٢٠١١دا سوورییەکان هاتنە سەر شەقام بۆ گۆرینی دەسەڵاتێکی خراپ بە دەسەڵاتێکی باش، بەڵام ئەوان نەیانزانی بە ئاگر ڕووبەڕوویان دەبنەوە و شۆڕشەکەیان پێ دەنێتە ساڵی دەیەمەوە.\nلە دروشمێکەوە بۆ شەڕی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی\nهەزاران کوژراو و هەزارن بریندار و سەدان ونبوو و ملیۆنێک ئاوارە، دوای ئەوە هات کە لە ناوچەی درعا کۆمەڵێک گەنج دروشمێکیان لەسەر دیوارەکان نووسیوو؛ ''با بەشار بڕوات''. ئەوان داوای ئازادییان کردبوو و دواتر خەڵک ڕژانە سەر جاددەکان و وڵات لە دەستی هەموویان دەرچوو.\nبەپێێ ڕوانگەی مافی مرۆڤی سووری، ٥٨٦ هەزار کەس کوژراون، لەوانەش ١١٦ هەزار کەسیان سڤیلن، ئەمە جگە لەوەی کە ئەو شەڕە زیانی گەورەی ماددیشی لێ کەوتووەتەوە.\nوڵاتانی جیهان بە هەموو سەنگی سیاسی و سەربازی و دیپلۆماسیی خۆیانەوە چوونە نێو سووریا، خەڵکی سووریاش بەسەر دوو بەرەدا دابەش بوون، بەشیكیان لە پشت ڕژێـمی ئەسەد مانەوە و بەشێکیشیان بوونە ئۆپۆزسیۆن و لەگەڵ ئەوە بوون کە ئەو ڕژێمە نەمێنێت.\nدەسەڵات بۆ کامە؟\nلە هەر پارچەیەیەکی سووریا کەسێک باڵادەستە، هێشتا دیار نییە کێ دەبێتە براوەی گەمەکە، چونکە ئەوەی لە سووریا دەگوزەرێ شەڕی زلهێزانە، ئەو ناوچانەی کە بە نفووزی وڵاتان دادەنران، ئێستا گۆڕانی جیۆسیاسییان بەسەر دێت.\nعەبدلرەحمان ئاپۆ، سەرکردەی ئەنەکەسە، دەڵێ: "دوای ساڵێک شۆڕشەکە چووە قاڵبێکی چەکداری و شەڕی ناوخۆیی و گرووپە ئیسلامییەکان دەستیان خستە نێو شۆڕشەکە و بووەتە شەڕی نێوخۆیی، ئەمەش بووەتە هۆی ئەوەی دەستی وڵاتانی زلهێز بێتە نێو سووریا و بڕیارەکان بوونەتە نێودەوڵەتی."\nئاپۆ، بە ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموکراتی کوردستانی گوت: "دواتر گفتوگۆکان دەستیان پێ کرد، گفتوگۆکانی ئەستانا و جنێڤ و دانانی لیژنەی دەستووری، بەڵام ئەمانە هیچ سوودیا نییە و هەموو گفتوگۆکان وەستێندران، چونکە تا ئێستا وڵاتان نەگەیشتوونەتە دابەشکردنی سووریا."\nسیامەند حاجۆ، سیاسەتمەداری دیاری کورد لە ڕۆژئاوای کوردستان، دەڵێ: "بەوەی لە ڕۆژئاوای کوردستان و سووریا ڕووی دا زیانی گەورە بەر کورد کەوت، چونکە کورد هیچ دەستکەوتێکی نەبوو، شەڕی داعش بە کوردەکان کرا، کەچی دواتر کوردەکان باجیان دا و ناوچەکەیان لە دەست دا."\nسیامەند دەڵێت: ''کۆبانێ بە خراپی مایەوە، عەفرین لەدەست چوو، ڕەوشی ئابووری خراپ بوو، بە هەزاران گەنجی کورد شەهید بوون، کەچی تەنیا پەکەکە سوودمەند بوو و زیانی بە کورد گەیاند.''\nسیامەند لێدوانێکی بەشار ئەسەد بەبیر دەهێنێتەوە، کە گوتبووی، بەپێی ڕێککەوتن ''باکووری سووریا''ی ڕادەستی پەکەکە کردووە و، دوای تەواوبوونی ڕیککەوتنەکە ئەو ناوچانە لە دەست پەیەدە دەردەهێننەوە.


بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسی و بومەلەرزەزانی سێ بوومه‌له‌رزه‌ى له‌شارۆچكه‌ى كه‌لار له‌سلێمانى تۆماركردووه » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nبەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسی و بومەلەرزەزانی سێ بوومه‌له‌رزه‌ى له‌شارۆچكه‌ى كه‌لار له‌سلێمانى تۆماركردووه\nوه‌زاره‌تى گواستنه‌وه رایگەیاند، لە 24 کاتژمێری رابردودا سێ بومەلەرزە لە سنوری شارۆچكه‌ى کەلار رویانداوە و دواهەمینیان لەلایەن هاوڵاتیانی سنورەکەوە هەستی پێکراوە.\nوه‌زاره‌تى گواستنه‌وه لە راگەیەنراوێکدا كه‌ده‌ستى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع)،كه‌وتووه، رایگەیاند، بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسی و بومەلەرزەزانی سێ بوومه‌له‌رزه‌ى تۆماركردووه به‌مشێوه‌یه ،کاتژمێر 10:17ی بەرەبەیانی رۆژی یەکشەممە بومەلەرزەیەک بە گوڕی 3.1 پلە، کاتژمێر 6:01 خولەکی ئێوارە بومەلەرزەیەک بە گوڕی 3.3 پلە و کاتژمێر 11:00ی شەوی رابردوش بومەلەرزەیەکی دیکە بە گوڕی 3.7 پلە بە پێوەری رێختەر لە باکوری رۆژهەڵاتی شارۆچكه‌ى کەلار لە سنوری پارێزگای سلێمانی رویانداوە.\nئاماژەی بەوەشکردوە، بومەلەرزەی سێیەم کە بە گوڕی 3.7 پلە بە پێوەری رێختەر بوە و قوڵایەکەی بەدوری 16 کیلۆمەتر لە باکوری رۆژهەڵاتی شارۆچكه‌ى کەلار بوە لەلایەن هاوڵاتیانەوە هەستی پێکراوە.


خولی پلە یەکی فرانسا - ترۆیس vs مۆناکۆ - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\nئۆڵیمپیک مارسێیل vs. ئامیێنس دیجون vs. ئانجەرس تۆلۆز vs. گوینگامپ مێتز vs. بۆردۆ نانت vs. ستاسبۆرگ کان vs. پاریس سان جێرماین سانت ئیتیان vs. لیل ئۆڵیمپیک لیۆن vs. نیس ڕێنێس vs. مۆنتپێلیێر ترۆیس vs. مۆناکۆ\nترۆیس vs مۆناکۆ 0-3\nستادی دی لاوب (Troyes)\n71' Rony Lopes (G) (دروستکرا لە لایەن: جـ.سیدیبێ)\n90' +3 Jordi Mboula (G) (دروستکرا لە لایەن: ڕادامێڵ فاڵکاو)\n'80 بۆ B. Mbeumo\nب. نیڤێت (FRA)\n'72 بۆ A. Niane\n'63 بۆ B. Pelé\n'87 بۆ A. Touré\n'90+1 بۆ Jordi Mboula\nئۆ. ڤیزکارۆندۆ (VEN)\n'63 بۆ C. Ben Saada\n'72 بۆ ب. نیڤێت\n'80 بۆ M. Sylla\n'80 بۆ Suk Hyun-Jun\n'87 بۆ جـ.سیدیبێ\n'90+1 بۆ Rony Lopes\n10 ب. نیڤێت\nڕاهێنەر: J. Garcia\n40 Y. Diouf گ\n4 ئۆ. ڤیزکارۆندۆ\n26 A. Niane بۆ ب. نیڤێت 72'\n28 B. Pelé بۆ C. Ben Saada 63'\n33 B. Mbeumo بۆ Suk Hyun-Jun 80'\n9 ڕادامێڵ فاڵکاو بۆ M. Sylla 80'\n22 Jordi Mboula بۆ Rony Lopes 90+1' 90+3'\n38 A. Touré بۆ جـ.سیدیبێ 87'\n15/02/19 LI2 نیۆرت 1 - 1 ترۆیس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n01/03/19 LI2 ئۆکسێر 0 - 2 ترۆیس بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n08/03/19 LI2 ترۆیس 1 - 0 شاتورتوغ بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n19/04/19 LI2 لۆریێنت - ترۆیس زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\n23/04/19 LI2 ترۆیس - ڕێد ستار زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە


ANF | یەکەم ڤیستیڤاڵی 'کەرکوکی پێکەوەژیان و رۆشنبیری' کرایەوە\nپێنجشه‌ممه, 5 Dec 2019, 16:20\nئەمرۆ لە شاری کەرکوک بە بەشداری هەموو نەتەوە و پێکهاتەکانی شارەکە، بە سەرپەرشتی دکتۆرعەبدول ئەمیر ئەلحەمەدانی وەزیری رۆشنبیری عیراق،لە ژێر دروشمی (هاوسۆزیەک لەگەل شەهیدانی نشتیمان) یەکەم ڤیستیڤاڵی 'کەرکوکی پێکەوەژیان و رۆشنبیری' دەستی بە چالاکێکانی کرد،\nمالی رۆشنبیری سەر بە وەزارەتی رۆشنبیری عێراق لەگەل یەکێتی گشتی ئەدیبانی عێراق و یەکێتی ئەدیبان و نووسەرانی کەرکوک یەکەمین ڤیستیڤاڵی 'کەرکوکی پێکەوەژیان و رۆشنبیری'یان ڕاگەیاندن کە ماوەی سێ رۆژ دەخایەنێت،\nلە ڤستیڤاڵەکەدا پاریزگاری کەرکوک بە وەکالەت و پاریزگاری پێشووی کەرکوک و نوێنەری سەرۆک کۆماری عێراق و بەشێکی زۆری لایەنە سیاسیەکان و ئەدیبان و شاعیران و نووسەران و رۆشنبیرانی شارەکە بەشداربوون لە ڤستیڤاڵەکە.\nدەربارەی ئەنجامدانی ئەم ڤستیڤالە، یوسف شوانی جێکری سەرۆکی نووسەرانی کەرکوک بە ئاژانسی هەواڵێ فوراتی ڕاگەیاند: "ئەم ڤستیڤاڵەی کەرکوکی پێکەوەژیان و رۆشنبیری ماوەی سێ رۆژ دەخایەنێت و بەشیوەیەکی گشتی ڤستیڤاڵەکە لە چوارچیوەی شعر و رەخنەی شعری دەبێت."\nهەروەها یوسف شوانی ڕاشیگەیاند: "لە هەموو پاریزگاکانی عێراق شاعیرانمان بانگەش کردووە کە بە هەموو زمانەکانی پێکهاتە و نەتەوەکانی عێراق شعر پێشکەش دەکەن، وە لە رۆژی سێیەمی ڤستیڤاڵەکەدا خەڵات و بروانامەی رێزلێنان پێشکەش بە بەشداربووانی ڤستیڤاڵەکە دەکرێت."


بەرپرسی دژە تیرۆری ناتۆ بۆ یەكێتی: ئامادەم پشتگیری لەدەوڵەتبوونی كورد بكەم\nرۆژی 8-8-2019، دلێر سەیدە كارگێری ناوەندی دەرەوەو بەرپرسی ڕێكخستنەكانی زۆنی ئەوروپا سەردانی بیرۆی جەنراڵ گەیناتۆ سەرۆكی حزبی گێسترا ناسیۆناڵێ ئیتالیانۆو بەرپرسی بەشی دژە تیرۆری ناتۆی كردو لەشاری"جێناڤە"ی ئیتالیا لەلایەن بەرێزیەوە بەگەرمی پێشوازی لێكرا..لەو دیدارە دۆستانەیەدا باس لەهەلومەرجی ئەمڕۆی ناوچەكەو بەتایبەتی كوردستان وشەڕی داعش وهاوپەیمانێتی كوردو پێگەی یەكێتی نیشتمانی كوردستان كراو ڕۆڵی هەڤاڵ مام جەلال بەرز نرخێنرا.\nدیرۆكی یەكێتی لەو دیدارەدا\nلەبەشێكی ئەو دیدارە دۆستانەیەدا هەڤاڵ دلێرسەیدە وێڕای سوپاس و پێزانین بۆ جەنراڵ گەیناتۆ كەبەفەرمی بانگهێشتی كردبوو پانۆرامایەكی مێژووی پڕشكۆی یەكێتی هەر لەدروستبونیەوە تاڕاپەڕین و گەیشتن بەترۆپكی دەسەلات و سەرۆكایەتی مام جەلال وشەرەفی ڕوبەڕوبونەوەی جەنگی دژە داعش و ئاماژەی بەساڵانی دوای ئاشبەتاڵ و هەستانەوەو پیلانە سێ كوچكەییەكانی وڵاتانی سنوری باشورو ئەنفالی كرد و باسی لەوەشكرد یەكێتی سەرەڕای ئەو رۆژە سەختانەو هەموو ئەو فشارنەی لەسەری بوو بەڵام یەكێتی ئەوهێزە بوو هەرەسی بەهەرەس هێنا. لەبەشێكی تری ئەو دیدارەدا هەڤاڵ بەرپرسی ڕێكخستنەكانی زۆنی ئەوروپای ناوەندی دەرەوە باسی لەئەزمونی نیمچەبەرەیی وفۆڕمی نوێی یەكێتی كرد وەك ستایلێكی مۆدێرن كەدەرهاویشتەی هەلومەرجی ئەو كاتەو ڕۆژگاری نوشوستی گەلەكەمان بوو یەكێتی لانكەو چەتری كۆكەرەوەی هەموو پێكهاتە ئاینی و مەزهەبیانەو نمونەیەكی نیمچەبەرەیی وپێكهاتەیكەسانی دیموكراتخوازو چەپ و سۆسیالیست و نەتەوەییانەی پێشكەشكرد،باس لەڕۆڵی گەورەی جەنابی سەرۆك مام جەلال كراو ڕۆڵی مێژووی بەڕێزیان لەخەباتی نیشتمانی و نەتەوەیی كوردو ناوچەكەو جیهاندا بەرز نرخێندراو كاریگەریەكانی مام لەپرۆسەی ئازادی وبنیاتنانی دیموكراتی خرایە بەرچاو ئەوەش باسكرا لەسایەی خەباتی یەكێتی وهێزە نیشتمانیەكانی بزوتنەوەی كوردایەتی خەباتی كوردستانیانەو هێزە دیموكراتیەكانی،عێراق وڵات رێچكەی سەقامگیری و دیموكراسی گرتۆتە بەرو لەشەری ڕوبەڕوبونەوەی ڕێكخراوی تیرۆرستی داعش دا نمونەیەكی گەورەیان نەك لەبەرگری لەكورد بەتەنیا بەڵكو لەجیهان پێشكەش كرد.لەبەرامبەردا چەنەراڵ گەیناتۆ باسی لەپێكهاتی هێزی ناتۆ كردو دواتر ڕۆڵی كوردو پێشمەرگەی بەگرنگ وەسفكرد بەتایبەتی ڕۆڵی یەكێتی وهەلوێستەكانی خستە بەرچاو باسی لەوەش وەك چەنەڕاڵێكی سەربازی خۆشی لەناوچەی فەلوجەی عێراق بەشداری شەرەكانی داعشی كردوە ..\nجەنراڵ گەیناتۆ..مام جەلال لەسەر ئاستی كوردستان و عێراق و ناوچەكەو جیهان سەركردەیەكی مێژووییە\nجەنراڵ گەیناتۆ باسی گەورەیی جەنابی مام جەلالی كردو وتی مام جەلال مرۆڤێك بووە لەسەر ئاستی سەركردەكانی جیهان سەركەوتو بووە لەكارەكانیداو بەڵێنیشیدا ئەوان بەهەموو توانایەكیانەوە پشتگیری لەكوردو جێبەجێكردنی مادەی۱٤٠ بكەن.\nحزبەكەی جەنڕاڵ گەیناتۆ یەكێتی بانگهێشتی كۆنگرەی حزبەكەی دەكات\nجەنڕاڵ گەیناتۆ بە بەرپرسی زۆنی ئەوروپای ڕێكخستنەكانی ڕاگەیاند ئەوان لە مانگی ئۆكتۆبەری ئەمساڵدا كۆنگرەی خۆیان دەبەستن و خۆشحاڵیشی دەربڕی بۆ ئەو كۆنگرەیە یەكێتی لەسەر ئاستێكی باڵا بەشداری كۆنگرەكەیان بكات..ئامادەییشی پیشانداو وتی ئێمە ئامادەین هەركاتێك كورد پێویستی بەئێمەبێت لەڕووی مرۆییەوە پشتیوانی لێبكەین و بەدەنگی بەرزیش ئامادەم بڵێم دەبێ كورد خەونی بوون بە دەوڵەت بوونی بێتەدی..


ئاسۆی سەرکەوتن نزیکە\nباشوری کوردستان لە دوای کۆتایی هاتنی جەنگی جیهانی یەکەم و بەتایبەتی لە ساڵی (1925) خرایە سەر شانشینی ئەوکاتەی عێراق، لەو کاتەوە تا ئێستا باشوری کوردستان و خەڵکەکەی بەهۆی بەرژەوەندی زلهێزەکان وئەو وڵاتانەی خاکی کوردستانیان بەسەردا دابەشکراوە بەردەوام مافەکانی پێشێلکراوەو دوچاری ستەم و ماڵوێرانی و کوشتنی رۆڵەکانی بوەتەوە، خەڵکی کوردستانیش بۆ هەڵگرتن و لابردنی ئەم ستەمە لە ماوەی سەدساڵی رابردودا چەندین شۆڕش و راپەرینی بەرپا کردوە کە دواهەمینیان بە سەرکەوتنی راپەرینە مەزنەکەی گەلەکەمان لە ساڵی (1991) کۆتایی هات.\nبەداخەوە لەدوای (27) ساڵ لە حوکمی خۆماڵی ئێستا باشوری کوردستان لە باردودۆخێکی خراپ و لاوازدایە چ لە بواری ئابوری، چ لە بواری سەربازی، چ لە بواری پێکەوە ژیان و یەکتر قبوڵکردنی کۆمەڵایەتی، هۆکارەکانی ئەمەش زۆرن لەوانە گەندەڵی و قۆرخکردنی دەسەڵات، بەهەدەردان و دزینی سامانی گشتی، نۆکەرایەتی کردن بۆ وڵاتانی دراوسێ وپیادەکردنی سیاسەتی هەڵەو نەگونجاو کە دواهەمینیان بەکارهێنانی کارتی ریفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان بو کە ئەم کارتەش ئەوەندەی بۆ لەباربردنی پرسی سەربەخۆیی کوردستان بو ئەوەندە بۆ سەربەخۆییەکەی نەبو کە مافی رەواو سروشتی خەڵکی کوردستانە.\nدوای ئەم روداوانە باشوری کوردستان لە بارودۆخێکی هەستیارو قورسدایە کە پێویستی بە گۆڕینی شێوازی حکومڕانی و بڕیاردان و سیاسەت کردنە، چونکە بە کارو کردەوە و کارەکتەرەکانی ئەم حکومڕانیە شکستیان هێناوە، لە بەرامبەر ئەم شکستەدا بزوتنەوەی گۆڕان کە رابەرایەتی بەرەی بە گژاچونەوەی گەندەڵی ودروستکردنی کوردستانێکی دامەزراوەیی ئەکات ئەرکێکی گەورەشی لەسەرشانە کە تا ئەم ساتەش زۆر سەربەرزانەو سەرکەوتوانە بەردەوام بوە لەسەر ئەو بەرنامەیەی کە لە دامەزراندنیەوە بەڵێنی بە هاوڵاتیان دابو، هەر لەم چوارچێوەیەدا و لە ماوەی رابردوەوە کە چەندین هەڵبژاردن ئەنجامدراوە بزوتنەوەی گۆڕان توانیویەتی متمانەی بەشێکی زۆری هاوڵاتیانی کوردستان بەدەست بهێنیت بە شێوەیەک بوەتە ئاڵنگاریەکی گەورە لەسەر ئەم دەسەڵاتە شکستخواردوە، لەبەر ئەوە زۆر گرنگە هەمو هاوڵاتیانی کوردستان کە مەبەستیاندامەزراندنی کوردستانێکی دامەزراوو دیموکراسیە بەشداری پرۆسەی هەڵبژاردنەکان بکەن و متمانەی خۆیان بدەن بە بزوتنەوەی گۆڕان، چونکە لەم رێگەیەوە کۆتایی بەم شێوازە حکومڕانیە شکستخواردوەی ئێستا دەهێنێت.\nراستە ئەم هەڵبژاردنانەیلە رێکەوتی (12 / 5) بۆ ئەنجومەنی نوێنەران ئەنجام ئەدرێت راستەوخۆ دەسەڵاتی سیاسی ناگۆڕێت، بەڵام بە ناراستەوخۆیی پێگەی ئەم دەسەڵاتە وا لاواز دەکات کە بە هەڵبژاردنەکانی داهاتوی کوردستان لە دەسەڵاتیان ئەخات و کوردستان ئەخاتە قۆناغێکی نوێوە کە قۆناغی سەروەری یاسا و حکومڕانییەکی باش ئەبێ کە تیایدا هاوڵاتیان مافەکانیان پارێزراو دەبێ، گۆڕان و گۆڕانخوازان بەشێکیی گرنگی رێگەکەیان بڕیوە بۆ گەیشتن بە سەرکەوتن لەم پێناوەشدا پێویستە هەموان پشتیوانی بەرنامەکانی گۆڕان بین، بۆ ئەمهەڵبژاردنەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و هەڵبژاردنەکانی داهاتوی کوردستان پێویستەدەنگەکانمان وەک هێزی گۆڕانکاری بدەین بە بزوتنەوەی گۆڕان تا سەرکەوتنی پەیامەکەمان رابگەیەنین.


زمانناسی – فێرگەی زمانی کوردی\nPosted by Diyako Hashemi on 2021-03-08 2021-06-16\nد. جەعفەر شێخولئیسلامی\nتێبینی: ڕێنووسی ئەم بابەتە دەستکاری نەکراوە و ڕێنووسی نووسەری بابەتەکەیە و ڕەنگە هەندێ جیاوازیی هەبێت لەگەڵ ڕێنووسی فێرگەی زمانی کوردی.\n١. زمانناسیی تیئۆریک (Theoretical linguistics) (خالیس و بنه‌ره‌تی: زمانه‌كان چۆن كار ده‌كه‌ن؟)\n٢. زمانناسیی مێژوویییانه (Historicallinguistics) (زمانه‌كان چۆن بوون به ئه‌مه‌ی كه ئێستا هه‌ن؟)\n٣. زمانناسیی كۆمه‌ڵایه‌تییانه (Sociolinguistics) (پێوندی زمان له گه‌ڵ پێكهاته‌كانی تری كۆمه‌ڵایه‌تی چییه؟)\n٤. زمانناسیی ده‌روونناسییانه (Psycholinguistics) (زمان له ناو مێشک دا چۆن ساز ده‌بێ و ده‌كه‌وێته كار كردن؟)\n٥. زمانناسیی پێكگرتن/ كارپێكه‌رانه (Applied linguistics) (فێربوون و فێركردنی زمان، وه‌رگێڕان، هتد.)\n٧. زمانناسیی كامپیوتێریی ( Computational linguistics) (به كۆمپیۆتێره‌كردنی زمانی ئینسان).\n1.1. فۆنه‌تیک (Phonetics): ”فۆن” واته ده‌نگ. فۆنه‌تیک واته زانستی ناسینی ده‌نگ. له زمانناسی دا، فۆنه‌تیک به كۆڵه‌كه‌ی زانسته‌كه و ناسینی زمان ده‌ناسرێ. هۆی گرینگایه‌تی فۆنه‌تیک له ئه‌مه دایه كه زمان له ئه‌ساسدا بریتییه له كۆمه‌ڵه‌یه‌ک ده‌نگ كه به شێوه‌گه‌لێكی تایبه‌ت و، زۆربه‌ی كاتان به پێی یاسایه‌كی رێكوپێک، سیسته‌مێكی پێوه‌ندی گرتنیان چێ كردووه. فۆنه‌تیک له چۆنیه‌تی پێكهاتنی ئه‌م ده‌نگانه ده‌كۆڵێته‌وه.\nبۆ وێنه فۆنه‌تیک له ئه‌وه ده‌كۆڵێته‌وه كه له زمانی كوردی دا چه‌ند ده‌نگ هه‌ن. ئه‌م ده‌نگانه له كوێی ئه‌وک، زار، زمان و لووت دا ساز ده‌بن و چۆن ساز ده‌بن؟ ده‌وری ئه‌ندامه‌كانی له‌ش (زار، زمان، ئه‌وک، لووت، لێو، ددان و هتد) له سازبوونی ئه‌م ده‌نگانه دا چین؟ هه‌روه‌ها، كامانه له‌م ده‌نگانه ده‌نگی سه‌ره‌كین(فۆنیم)، كامانه‌ش ده‌نگی ناسه‌ره‌كین(ئه‌له‌فۆن)؟ ئه‌مانه و زۆر شتی گرینگی دیكه‌ش بابه‌ته‌كانی لێكۆڵینه‌وه له به‌شی فۆنه‌تیک دا پێكدێنن.\n3.1. مۆرفۆلۆژیی (Morphology): مۆرفۆلۆژیی بریتییه له زانستی لێكۆڵینه‌وه له وشه‌كانی زمان. ئه‌م به‌شه‌ی زمانناسی له چۆنیه‌تی پێكهاتنی وشه‌كان، ریشه‌ی وشه‌كان، كه‌ره‌سه لكێنه‌ره‌كان یان جیاكه‌ره‌وه‌كان، پێشگر و پاشگرگه‌ل و هتد، ده‌كۆڵێته‌وه. له مۆرفۆلۆژیش دا، وه‌كوو هه‌موو بوارێكی زانستی، هێندێک چه‌مكی گرینگ و تایبه‌تی هه‌ن. مۆرفۆلۆژیی له‌م چه‌شنه پرسیارانه ده‌كۆڵێته‌وه: وشه چییه؟ مۆرف، مۆرفیم و ئه‌له‌مۆرف چین؟ وشه‌ی ”تێكهه‌ڵچوونه‌وه”، بۆ نموونه، له چه‌ند وشه‌ی بچووكتر، یان له چه‌ند مۆرف و مۆرفیم پێكهاتووه؟\nئه‌م وتاره چه‌ند وشه‌ی تێدایه، چۆن ده‌زانین و پێوانه‌مان چییه؟ به چه‌ند شێوه ئێمه ده‌توانین وشه‌ی نوێ له زمانی كوردیدا داتاشین و دروست بكه‌ین؟ مۆرفۆلۆلۆژیی له وڵامی ئه‌م پرسیارانه و پرسیاری له‌م چه‌شنه ده‌كۆڵێته‌وه. مۆرفۆلۆژیی به شوێن ئه‌وه‌وه‌یه كه یاسای ڕێككه‌وتن، پێكه‌وه لكان، تێكه‌ڵاوبوون و تێكبه‌زینی وشه‌كان دیاری بكا. له‌م ڕووه‌وه، مۆرفۆلۆژیی وه‌كوو به‌شێكی گرینگی گرامێر (ڕێزمان) چاوی لێده‌كرێ.\n4.1. سینته‌كس (Syntax): سینته‌كس له گرامێر (ڕێزمان) و چۆنیه‌تی پێكه‌وه لكانی وشه‌كان بۆ سازدان و چێكردنی ڕسته و شێوه‌ڕسته له زمان دا ده‌كۆڵێته‌وه. هیندێک له یاساكانی ڕێزمانیی له هه‌موو زمانه‌كان د ا وه‌كوو یه‌كن. بۆ نموونه، له هه‌موو زمانێكدا، ڕسته‌یه‌ک، لانی كه‌م، له یه‌ک بكه‌ر و یه‌ک كردار پێكدێ، وه‌كوو، ”هانا دێ”، ”هانا می‌آ ید،” یان ”.Hauna comes”. له گه‌ڵ ئه‌مه‌ش دا، زۆر یاسای پێكه‌وه لكانی وشه‌كان له زمانێک بۆ زمانێكی دیكه جیاوازه. هه‌رچه‌ند كه وشه‌كان مانای سه‌ربه‌خۆی خۆیان هه‌یه، به‌ڵام وا هه‌یه كه به پێی ڕیز بوونیان له ڕسته‌دا مانا بگۆڕن. بۆ نموونه ئێمه ده‌توانین بڵێین، ”خه‌ج خۆی بۆ سیامه‌ند هه‌ڵداشت.” ده‌توانین هه‌ر به‌م وشانه، به‌ڵام به گۆڕینی شێوه‌ی ڕیز بوونیان، مانای ڕسته‌كه بگۆڕین، وه‌كوو ”سیامه‌ند خۆی بۆ خه‌ج هه‌ڵداشت.” هه‌روه‌ها، ده‌توانین ئه‌م وشانه به جۆرێكیش ڕیز بكه‌ین كه ڕسته‌كه‌مان هه‌ر مانای نه‌بێ، لانیكه‌م به ئاشكرایی، وه‌كوو ئه‌م رسته‌یه: ”هه‌ڵداشت بۆ خۆی خه‌ج سیامه‌ند.” باشه بۆچی ڕسته‌كانی پێشوو، كه هه‌ر له‌م وشانه پێكهاتبوون، مانایان هه‌بوو، به‌ڵام ئه‌م ڕسته‌یه‌ی دوایی، هه‌ر به‌و وشانه‌وه، مانای نییه؟ ئاشكرایه كه ئێوه ده‌ڵێن چوونكه ئه‌و ڕسته‌یه‌ی دوایی له یاسای ڕێزمانی كوردیی لای داوه. ڕاسته. به‌ڵام، ئه‌و یاسایانه چین؟ هه‌روه‌ها، هێندێک جار له‌وانه‌یه ڕسته‌یه‌كیش به ته‌واوی یاسای ڕێزمانیی ره‌چاو نه‌كا، كه‌چی بیسه‌رێكی كورد ده‌توانێ له مه‌به‌ستی قسه‌كه‌ره‌كه تێبگا. بۆ نموونه، ده‌توانین بڵێین كه هه‌ر چه‌ند ئه‌م ڕسته‌یه ته‌واو رێزمانیی نییه، به‌ڵام هه‌موو كوردێكیش تێی ده‌گا: ”ئه‌حمه‌د خوارد نان ماڵی ئێمه.” بیسه‌رێكی كورد ده‌زانێ كه مه‌به‌ستی قسه‌كه‌ر ئه‌مه‌یه كه ”ئه‌حمه‌د نانی له ماڵی ئێمه خوارد.” باشه ئه‌گه‌ر ئێمه له هه‌ردوو ڕسته تێبگه‌ین، چۆن ده‌زانین كه كامه ڕسته له باری رێزمانییه‌وه ڕاسته و كامه‌یان هه‌ڵه‌یه؟ ڕسته له چه‌ند به‌ش پێكهاتووه؟ كام به‌ش ده‌توانێ به كام به‌شه‌وه بنووسێ و له كام هه‌لومه‌رج دا؟ كورتترین ڕسته‌ی زمانی كوردی له چه‌ند وشه پێكدێ؟ درێژترین ڕسته چییه؟ ئه‌مانه و سه‌تان پرسیاری دیكه‌ش، سه‌باره‌ت به ڕێزمانی زمان، بابه‌تی لێكۆڵینه‌وه و لێ وردبوونه‌وه‌ی لكی سینته‌كسی زمانناسین.\n6.1. پڕاگماتیک (Pragmatics): پڕاگماتیک بریتییه له لێكۆڵینه‌وه له‌و به‌شانه‌ی واتا و زمان له كاتی كه‌ڵک لێوه‌رگرتن دا كه به‌ستراوه‌ته‌وه به هه‌لومه‌رجی خودی قسه‌كه‌ر، بیسه‌ر و ئه‌و چوارچێوه و كۆنتێكسته‌ش كه قسه‌كه‌ی تێدا كراوه یان بیستراوه. به واتایه‌كی تر، پراگماتیک له‌و دیارده و فاكتۆرانه‌ی گوتار (دیسكۆرس) ده‌كۆڵێته‌وه كه ته‌ئسیریان له سازبوون و سازدانی واتا و مانا دا هه‌یه. هێندێک له‌و فاكتۆرانه بریتین له، له چ هه‌لومه‌رجێک دا قسه‌یه‌ک كراوه، له كوێ، كه‌ی، له لایه‌ن كێوه و بۆ كێ؟ ئامانجی قسه‌كه‌ر چی بووه؟ چه‌ند له‌و قسه‌یه‌ی كه ده‌ربڕدراوه ئاگاداریی نوێیه و، چه‌نده‌ی كۆنه؟ بۆ تێگه‌یشتن له ده‌ربڕدراوه‌ی تازه، بیسه‌ر ئاگاداریی پێشووی تا چ ڕاده‌یه‌ک پێویسته و ئه‌و ئاگادارییانه چین؟ ئه‌مانه و زۆر ورده‌بابه‌تی دیكه‌ش خاڵه‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌ی بواری پراگماتیک پێكدێنن.\n2. زمانناسیی مێژوویییانه (Historical linguistics): ئه‌م لكه‌ی زمانناسی له مێژوو و پێشینه‌ی زمانه‌كان و پێوه‌ندیی و خزمایه‌تیی نێوانیان ده‌كۆڵێته‌وه. له باری كات و زه‌مانه‌وه زمان ده‌كرێ لانی كه‌م به دوو شێوه موتالا بكرێ: سینكرانیک (synchronic) و دایاكرانیک (diachronic). لێكۆڵینه‌وه و خوێندنه‌وه‌ی سینكرانیک بریتییه له لێكۆڵینه‌وه‌ی زمان له كاتێكی تایبه‌ت دا و به‌و شێوه‌یه كه زمان له‌و كاته‌دا كه‌ڵكی لێ وه‌رده‌گیرێ. بۆ نموونه، زمانناسیی مۆدێرن، زمان به‌و شێوه‌یه كه ئێستا هه‌یه موتاڵا ده‌كا و لێكیده‌داته‌وه. ئه‌مه لێكۆڵینه‌وه‌ی سینكرانیک یان سینكرۆنیكه. به‌ڵام، دایاكرانیک واته له درێژایی كات و زه‌مان دا. لێكۆلینه‌وه‌ی دایاكرانیكانه‌ی زمان واته لێكۆڵینه‌وه له زمان له كات و شوێنی جیاواز دا. ئه‌مه بریتییه له شێوه لێكۆڵینه‌وه‌ی زمانناسیی مێژوویی، واته لێكۆڵینه‌وه له زمان له درێژایی مێژوو دا. هه‌ر به‌م پێیه‌ش، لێكۆڵینه‌وه له‌م بوارده دا له سه‌ر ئه‌سڵ و پرنسیپێكی سه‌ره‌كی دامه‌زراوه: زمان ده‌گۆڕدرێ. تێگه‌یشتن له چه‌ند و چۆنیی گۆڕینی زمان له درێژایی مێژوو دا، خزمایه‌تی زمانه‌كان، په‌یدا بوون و گۆڕانی ئه‌لف و بێیه‌كان، وه‌رگرتنی وشه له زمانێكه‌وه له لایه‌ن زمانێكی تره‌وه، وه بابه‌تگه‌لی له‌م چه‌شنه، بابه‌تی لێكۆڵینه‌وه و لێكدانه‌وه‌كانی بواری زمانناسیی مێژوویییانه، یان زمانناسیی پێكگرتنانه(Comparative linguistics) پێكدێنن.\n3. سۆسیۆزمانناسی (زمانناسیی كۆمه‌ڵایه‌تییانه) (Sociolinguistics): سۆسیۆزمانناسی، به كورتی، بریتییه له لێكۆڵینه‌وه له چۆنیه‌تی پێوه‌ندیی له نێوان به‌كار هێنان و ده‌كاركردنی زمان له گه‌ڵ باقی پێكهاته یان ستراكتۆره كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان. به واتایه‌كی تر، سۆسیۆزمانناسی له ئه‌وه ده‌كۆڵێته‌وه كه كۆمه‌ڵ و پێكهاته‌كانی چ ته‌ئسیرێكیان له سه‌ر زمان هه‌یه و به پێچه‌وانه‌وه‌ش، واته زمان چ ته‌ئسیرێكی له سه‌ر پێكهاته كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی دیكه هه‌یه. سۆسیۆزمانناسی له ڕاستی دا به شوێن وه‌ڵامی زۆر پرسیاران دا ده‌گه‌ڕێ كه نه‌ک هه‌ر بۆ سۆسیۆزمانناسه‌كان، به‌ڵكوو بۆ زۆربه‌ی خه‌ڵكی ئاساییش سه‌رنجراكێشن. بۆ نموونه، هێندێک له‌و پرسیارانه بریتین له ئه‌مانه: جیاوازیی له نێوان كوردیی رۆژهه‌ڵاتیی و كوردیی رۆژئاوایی دا چییه؟ ئایا ئه‌م دوو شێوه‌ئاخاوتنه ئه‌وه‌نده لێک جیاوازن كه به دوو زمان بناسرێن، یان دوو دیاله‌كتی یه‌ک زمانن؟ جیاوازیی له نێوان قسه‌كردنی ژن و قسه كردنی پیاو دا چییه؟ ئایا قسه كردنی ئه‌م دوو ژێنده‌ره ته‌ئسیریان له سه‌ر به‌رده‌وام بوون یان نه‌بوونی پێگه و پلـه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیی ئه‌م دوو ژێنده‌ره، به‌م شێوه‌یه‌ی كه هه‌یه یان بووه، هه‌یه یان نا؟ سۆسیۆزمانناسی له پێوه‌ندییه‌كانی زمان و چینه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، زمان و خوێنده‌واریی یان نه‌خوێنده‌واریی، زمانه خۆڕسكه‌كان یان زمانه موتوربه‌كان، گۆڕینی زمان، مردن و كوشتنی زمان، پلان دانان بۆ زمان، مافی زمانیی، سه‌ركوتكردنی زمانه‌كان، زمانی زگماک و زمانی زێده، یه‌كزمانه یان چه‌ندزمانه بوون و هتد ده‌كۆڵێته‌وه. به كورتی، پێوه‌ندیی دیارده‌كان و فاكتۆره‌كانی كۆمه‌ڵایه‌تی له گه‌ڵ زمان و، ته‌ئسیری دوولایه‌نه‌ی ئه‌م دوو دیارده ئینسانییه، بابه‌تی سه‌ره‌كی لێكۆڵینه‌وه له بواری سۆسیۆزمانناسی دان.\n4. زمانناسیی ده‌روونناسییانه (Psycholinguistics): ئه‌م به‌شه‌ی زمانناسی له چۆنیه‌تیی فێربوونی زمان له لایه‌ن ئینسانه‌وه و، ده‌وری مێشک و هزر له‌و پرۆسه‌یه دا، ده‌كۆڵێته‌وه. بۆ وێنه، ئه‌و به‌شه ده‌یه‌وێ ڕوونی بكاته‌وه كه بۆچی ئێمه زمان فێر ده‌بین و چۆن؟ بۆچی ماڵات ناتوانن وه‌كوو ئینسان فێر بن؟ مێشكی ئێمه چ قابیلـیه‌تێكی هه‌یه كه منداڵێكی 4 ساڵانه، ته‌نانه‌ت كه‌متریش، بتوانێ ئه‌م هه‌موو یاسا و قانوونانه‌ی زمان فێر بێ؟ ئایا منداڵێک ئه‌م یاسایانه له به‌ر ده‌كا، به هۆی پرۆڤه و ته‌مرینه‌وه، یان مێشكی ئێمه وا دروست بووه كه چ بمانه‌وێ و چ نه‌مانه‌وێ، مادام كه له بواری فیزیكییه‌وه ئیرادمان له مێشک دا نه‌بێ، ناچارین كه لانی كه‌م زمانێک هه‌ر فێر بین؟ ئه‌م لكه‌ی زمانناسی زۆر له فێربوونی زمان له لایه‌ن منداڵه‌وه ده‌كۆڵێته‌وه و گه‌ره‌كیه‌تی هه‌موو ئه‌و یاسا هزرییانه بدۆزێته‌وه كه یارمه‌تی منداڵێک ده‌ده‌ن كه زمانه‌كه‌ی فێر بێ. بۆ دۆزینه‌وه‌ی وه‌ڵامی ئه‌م پرسیارانه‌ش سایكۆزمانناسه‌كان له قسه‌كردنی منداڵه‌كان له لابراتۆره‌كان دا، له شێوه‌ی قسه‌كردنی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه تووشی زه‌ربه‌ی مێشكیی بوون(ئه‌یفه‌یژا)، وه هه‌روه‌ها له‌و كه‌سانه‌ش كه گرفتی خوێندنه‌وه‌یان هه‌یه(دیسلاكسیا) ده‌كۆڵنه‌وه.\n6. زمانناسیی كامپیوتێری (Computational linguistics) (به كۆمپیۆتێره‌كردنی زمانی ئینسان): ئه‌م لكه‌ی زمانناسی، كه له زۆر زانستگه له‌وانه‌یه كه سه‌ر به زانكۆی ده


له دووه‌م ڕۆژی یادی یۆبیلی زێرێنی زانكۆی سلێمانی دا له كۆلێجی هونه‌ره‌جوانه‌كانی زانكۆی سلێمانی چه‌ند چالاكیه‌ك ئه‌نجامدرا به ئاماده‌بوونی به‌ڕێزان سه‌رۆكی زانكۆی سلێمانی ( پ . ی . د . ڕه‌زا حه‌سه‌ن ) و جێگری سه‌رۆكی زانكۆ بۆ كاروباری زانستی ( د. كاوه ئه‌مین ) و ڕاگره به‌ڕیزه‌كان و ڕاگری كۆلێج ( د. ڕیبوار سه‌عید ) و مامۆستایان و فه‌رمانبه‌ران و خوێندكاران و میوانه به‌ڕێزه‌كان - College of Fine Arts\nله دووه‌م ڕۆژی یادی یۆبیلی زێرێنی زانكۆی سلێمانی دا له كۆلێجی هونه‌ره‌جوانه‌كانی زانكۆی سلێمانی چه‌ند چالاكیه‌ك ئه‌نجامدرا به ئاماده‌بوونی به‌ڕێزان سه‌رۆكی زانكۆی سلێمانی ( پ . ی . د . ڕه‌زا حه‌سه‌ن ) و جێگری سه‌رۆكی زانكۆ بۆ كاروباری زانستی ( د. كاوه ئه‌مین ) و ڕاگره به‌ڕیزه‌كان و ڕاگری كۆلێج ( د. ڕیبوار سه‌عید ) و مامۆستایان و فه‌رمانبه‌ران و خوێندكاران و میوانه به‌ڕێزه‌كان\nposted Nov 30, 2018, 8:59 AM by sam fatah [ updated Nov 30, 2018, 10:29 AM ]\nله یادی یۆبیلی زێرێنی زانكۆی سلێمانی دا له ڕۆژی (29 / 11 / 2018 ) له كۆلێجی هونه‌ره‌جوانه‌كانی زانكۆی سلێمانی چه‌ند چالاكیه‌ك ئه‌نجامدرا به ئاماده‌بوونی به‌ڕێزان سه‌رۆكی زانكۆی سلێمانی ( پ . ی . د . ڕه‌زا حه‌سه‌ن ) و جێگری سه‌رۆكی زانكۆ بۆ كاروباری زانستی ( د. كاوه ئه‌مین ) و ڕاكره به‌ڕیزه‌كان و ڕاگری كۆلێج ( د. ڕیبوار سه‌عید ) و مامۆستایان و فه‌رمانبه‌ران و خوێندكاران و میوانه به‌ڕێزه‌كان . چالاكیه‌كان پێك هاتبوو له :\n1- پێشانگایه‌كی تایبه‌تی ( نیگاركێشان و هێڵكاری و سیرامیك و په‌یكه‌ر و گرافیك ) بۆ خوێندكارانی به‌شی شێوه‌كاری كۆلێجی هونه‌ره‌جوانه‌كان كرده‌وه به‌سه‌رپه‌رشتی ( م. ڕۆژگار كه‌مال ، د. ئاوات سه‌عید . د. ئازاد جمال ، م. دارۆ ) .\n2- كردنه‌وه‌ی پێشانگایه‌كی تایبه‌تی (پ. ی . د. به‌یان مانی ) .\n3- چه‌ند چالاكیه‌كی موزیك . پێشكه‌ش كردنی چه‌ند پارچه موزیكی فۆلكلۆری كوردی له لایه‌ن چه‌ند خوێندكارێكی به‌شی موزیكه‌وه به سه‌رپه‌رشتی ( د. عه‌بدوڵا جه‌مال ) .\n4- به‌شی فلمسازی نمایشی پێنچ كۆرته فیلمی كرد كه به‌رهه‌می خوێندكارانی به‌شی فلمسازی بوون له هۆڵی عه‌لی جۆڵا كاتژمێر (11).\n5- له كاتژمێر ( 12 ) دا به‌شی فیلمسازی كۆڕێكی شیعر خوێندنه‌وه‌ی بۆ ژماره‌یه‌ك خوێندكار ساز كردو ژماره‌یه‌ك میوان ئاماده‌ی ئه‌و چالاكییه بوون\n5- هه‌ر هه‌من رۆژ و كاتژمێر ٣ ی پاش نیوه‌ڕۆ دوای نمایشكردنی ژماره‌یه‌ك كورته فیلم كه به‌رهه‌می خوێندكاران بوو ، كۆڕێكی دی بۆ هه‌ردوو شاعیر ( هێمن قه‌ره‌داغی و رۆژه حه‌سه‌ن ) سازكرد و له كه‌شێكی هونه‌ری جواندا كه ژماره‌یه‌كی به‌رچاو خوێندكاران و مامۆستایان و میوانان ئاماده‌ی بوو كۆڕه‌كه به‌ڕێوه چوو\nUniversity of Sulaimani 's Golden Jubilee


ناوخۆی عێراق، پۆلیسی لە پەلاماردانی كەركووك لەلایەن داعشەوە ئاگادار كردووەتەوە 2018-02-26\nئەندامێكی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك دەڵێ، وەزارەتی ناوخۆی حكوومەتی عێراق پۆلیسی كەركووكی بە نووسراوی فەرمی ئاگادار كردووەتەوە كە داعش نیازی پەلاماردانی كەركووكی هەیە، ئەمەیش بەڵگەیە كە دۆخی ئەمنیی ئەو شارە زۆر خراپە.\nلە دوای ڕووداوەكانی 16ـی ئۆكتۆبەرەوە، رۆژ بە رۆژ دۆخی ئەمنیی شاری كەركووك بەرەوخراپتر دەچێت و جموجۆڵی تیرۆریستانی داعشیش لە ناوچەكە زیادی كردووە، هەروەها هێزە عێراقییەكانیش توانای كۆنتڕۆڵكردنی دۆخەكەیان نییە و حەفتەی رابردوویش داعش ژمارەیەك چەكداری حەشدی شەعبی رفاندن و دواتریش هەموویانی گولـلەباران كرد.\nلەو بارەیەوە، دڵشاد پیرۆت، ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك لە لیستی برایەتی، بە ماڵپەری فەرمیی پارتی دیموكراتی كوردستانی راگەیاند، "دۆخی ئەمنیی شاری كەركووك تێك چووە و داعش جارێكی دیكە لە ناوچەكەدا سەری هەڵداوەتەوە، بەرپرسانی ئەو شارەیش كە ئێستا خۆیان لەوێن، ئەوەیان پشتڕاست كردووەتەوە و جگە لەوەیش، وەزارەتی ناوخۆی عێراق نووسراوێكی بۆ بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی كەركووك كردووە و تێیدا باسی لەوە كردووە كە، جموجۆڵی داعش لە دەوربەری كەركووك دەستی پێ كردووەتەوە و بەنیازن پەلاماری كەركووك بدەن".\nپیرۆت گوتیشی، دیارە كە دۆخی كەركووك لە ڕووی ئەمنییەوە باش نییە و، بەرپرسانیش خۆیان ئەمەیان پشتڕاست كردووەتەوە و خۆیشیان هەستیان بەو مەترسییە كردووە.\nئەو هەروەها باسی لەوەیش كرد، باشترین چارە بۆ دۆخی كەركووك و گەڕانەوەی ئارامی بۆ ئەو شارە، ئەوەیە كە حكوومەتی عێراق لەسەر مێزی گفتوگۆ لەگەڵ حكوومەتی هەرێم دانیشێت و كێشەكان چارە بكرێن و، جارێكی دیكەیش هێزی پێشمەرگە بگەڕێتەوە بۆ ناوچەكانی پێش 16ـی ئۆكتۆبەر، گەرنا بەو شێوە دۆخەكە چارە نابێت و، ئەو هێزانەی لەوێن ناتوانن دۆخەكە كۆنتڕۆڵ بكەن.\nلەبارەی پرۆسەی بەعەرەبكردنیشەوە راگەیاند، دوو جۆر هاووڵاتیی عەرەب لە ئێستادا دەگەڕێنەوە بۆ شاری كەركووك، بەشێكیان ئەو عەرەبانەن كە پێشتر بە هۆی بەعەرەبكردنەوە هاتبوونە كەركووك قەرەبووی 140ـیان وەرگرتووە و چوونەتەوە ئەو شوێنەی لێیەوە هاتبوون و ئێستایش دێنەوە بۆ كەركووك، ئەوانی دیكە ئاوارەی قەزای حەویجەن كە ئەوانیش دوای گرتنەوەی حەویجە چوونەتەوە شوێنی خۆیان ئێستایش دەگەڕێنەوە بۆ كەركووك، لە بەڕێوەبەرایەتیی كشتوكاڵی كەركووك - پردێ هەوڵی ئەوەیان داوە ئەو زەویانەی لە سەردەمی رژێمی سەددام وەریان گرتوون، دووبارە گرێبەستەكانیان بۆ نوێ بكرێتەوە، بەڵام تا ئێستا بۆیان نەكراوە.\nبەپێی زانیارییەكانی ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموكراتی كوردستان، هەزاران خێزانی عەرەب و حەشدی شەعبی لە ناوچەكانی دیكەوە هاوردەی كەركووك و دەوروبەری كراون و، دەیانەوێ پیلانی بەعەرەبكردن جێبەجێ بكەن، لەم بارەیەوە ئەو ئەندامەی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك روونی كردەوە، "پڕۆسەی بەعەرەبكردن سەركەوتوو نابێت لە كەركووك، لەبەر ئەوەی سەددام حوسێن و رژێمەكەی 30 ساڵ تەعریبیان لە كەركووك ئەنجام دا و دواتر هەر سەری نەگرت، كەركووك پارێزگار و ئەنجوومەنی و ئیدارەی نییە و زۆر پێشێلكاری ئەنجام دەدرێن، بەڵام ئەگەر ئێمە بگەڕێینەوە، ئەو پیلانانە هەموویان هەڵدەوەشێنینەوە".\nدڵشاد پیرۆت ئاماژەیشی دا، "هێز و چەك لە دەست ئەوانەیە كە ئیدارەی ئێستای كەركووك دەكەن، ئەنجوومەنی پارێزگا و پارێزگار لە هەولێر ئاوارەن، هەر كاتێك ئەو دەستەڵاتە نەما، بێگومان گۆڕانكاری بەسەر ئیدارەی ئێستای شاری كەركووكدا دێت و ئەوانە چییان دەوێ پیلانەكانیان جێبەجێ دەكەن".