RUWANGE |----------------| ڕوانگه: June 2016\nسەردانەکانی جانێت بیل ، نووسەر، بژارکاری کتێب و هاوژینی مۆری بووکچین لە ڕۆژئاوا\nئەو چاوپێکەوتنە ڕۆژی دووشەمە ٢٣-ی مەی ٢٠١٦ ئاستە کراوە و وەک دووەم دیداری بەرنامەی ڕاوێژ بۆ تێلێڤیزۆنی ستێرک لەگەڵ ڕێزدار بیل لە رۆژی یەکشەمە ١٩-ی ژووەن بڵاو کراوەتەوە.\nقازی: جارێکی دیکە بەخێر بێیەوە بۆ بەرنامەکەی من. لە ماوەی دوو سێ ساڵی ڕابردوو دا ئەتۆ سەفەرت کردووە بۆ ڕۆژئاوا یان ڕۆژئاوای کوردستان . لە پێشدا پێم خۆشە بزانم ئەو فکرەی چوون بۆ ڕۆژئاوا چۆن ساز بوو ، کاتێک یەکەم جار چوویە ئەوێ ؟\nبیل: ئەو سەفەرە بە دەستپێشخەری دوو کورد ڕێک خرا ڕێک خرا ، دلار دێرک و دەروێش چیمەن کە هەیئەتێکی ئاکادەمێک کۆ کەنەوە . ئەوان لە چەندین کەسیان گێڕاوە لەو هەیئەتە دا بەشدار بن .\nقازی: ئەوە لە چ ساڵێک دا بوو؟\nبیل: ساڵی ٢٠١٤ ، ئەوە لە مانگی دیسامبری ساڵی ٢٠١٤ دا بوو. ئەوان دەیانویست هەیئەتێکی ئاکادێمیک ساز کەن ، خەڵکی ئاوای کە بچن سەر لەوێ بدەن و بێنەوە و ئەوەی دیتوویانە بگێڕنەوە و بە دنیا بڵێن لەوێ چ ڕادەبرێ . دیارە ئەمن ئاکادێمیک نیم و لە سەرەتاوە بانگ نەکرا بووم بەڵام کەسێکی کە دە هەیئەتە کە دا ببوو پێشنیازی کرد بوو بۆچی ئێوە لە جانێت بیل ش ناگێڕنەوە و بەو شێوەیە ئەمنیش بانگ کرام\nقازی: کاتێک دەڵێی ئەتۆ ئاکادێمیک نی مەبەستت ئەوە یە لە جێیەک دەرس ناڵێیەوە؟\nبیل: ئەمن پڕۆفێسۆر نیم ، ئەوە جیاوازە لەوەی کە مرۆڤ ڕووناکبیر بێ. ئەمن مامۆستا نیم.\nقازی: پێکهاتەی هەیئەتەکە چۆن بوو ؟\nبیل: چی چۆن بوو ؟\nقازی: خەڵکی ئەمریکای تێدا بوو؟\nبیل : ئەمریکایی تێدا بوو ، چەند ئەمریکایی تێدا بوو، دەیڤید گڕەیبر و جێف مایلی کە هەر دووکیان لە بریتانیا دەژین.\nقازی: دەیڤید گڕەیبر پڕۆفێسۆرێکی ناسراوە لە مەدرەسەی ئابووری لەندەن [ لەندن سکووڵ ئاف ئێکانامیکس ]\nبیل: بەڵێ ڕاستە لە لەندەنە و ئەو ووتاری زۆر گرینگی لە سەر ' ڕۆژئاوا ' نووسیوە.\nقازی :دەکرێ بە ووردە ڕیشاڵ باسی سەفەرەکەت بۆ وێندەرێ بکەی؟\nبیل: ئێمە لە ' سێماڵکا ' لە چۆمی دیجلە پەڕینەوە\nقازی : لە باشووری کوردستانەوە\nبیل : لە باشووری کوردستانەوە بە گەمییەکی پچووک لەو چۆمە کە پچووک وەبەر چاو دێ پەڕینەوە بەڵام ئەوە هەنگاوێکی گەورە بوو. لەوێ هێزی ' ئاسایش ' پێشوازی لێ کردین و هەڵبەت لە بەر ئەوەی هەلومەرجی شەڕ بوو ئێسکۆرتیان کردین. لە هەموو ماوەکە دا دەبوو بەیەکەوە بمێنینەوە ڕێکخەرەکان زۆر هە ستیار بوون کە کەس نەڕوا و بە سەری خۆی ملی ڕێگا نەگرێ و ئێمە بە ماشێنی وان بە ڕۆژئاوا دا دەگەڕاین . چووینە ' دێرک ' ، لە ' دێرک ' چووینە ڕێستۆرانی پارادایس ' بەهەشت ' ئەمن پێم وایە ئەوە یەکەم سەردانمان بوو ، لە دێرک چاومان کەوت بە ئامینە ئۆسی کە جێگری بەرپرسی کاروباری دەرەوە و سەر بە پارتیی یەکێتیی دێمۆکڕاتیک بوو\nقازی : لە کانتۆنی جزیرێ\nبیل: ئێمە تەنێ لە کانتۆنی جزیرێ دا گەڕاین ، ئەوە بەر لە ' تل ئەبیاد ' بوو. جزیرێ لە کۆبانێ هەڵبڕابوو نەمان دەتوانی تا ئەوێ بچین. چووینە ' قامشلۆ ' ، لەوێ چووینە سەردانی ناوەندە دەرمانییەکان . چووین و لە کۆبوونەوەیەکی ' کۆمۆن ' دا بەشداریمان کرد ، سەرمان لە گۆڕستانی شەهیدان دا، سەری ستودیۆی ' تێلێڤیزۆنی ڕۆناهی ' مان دا . ڕەنگە لایەنی هەرە بە هەڵپەی سەفەرەکەمان سەردانی ' سەرێ کانییێ' بوو بێ ، کە هێشتا تەواو ئاوەدان نەکرابووەوە دوای ئەوەی لەوێ بە سەرکەوتوویی هێرشی ' ئەلنوسرە ' پاشەکشەی پێ کرا بوو. دیواری خانووبەرەکان بە گوللە دابێژرابوون ، ماڵەکان کونی گەورەیان تێ کرا بوو . بەڵام وێدەچوو ژیان گڕابێتەوە سەر باری ئاسایی . بەڵام هەموو بەسەرهاتەکانم بیست کە ' ئەلنوسرە ' چۆنی هیڕش کردووە و یەپەگە و یەپەژە چۆنیان دەرپەڕاندوون لە وێندەرێ.\nقازی: یەکەم تەسەوری کە لە زەینی تۆ دا ساز بوو سەبارەت بە بەڕێوەبردنی ژیانی کۆمەڵایەتی ، ژیانی ڕۆژانە چ بوو و چۆن بوو؟ مەبەستم لە یەکەم سەفەرەکەتانە؟\nبیل: لە یەکەم سەفەر دا تەسەورێکی بەرتەنگ بوو ، من هەستم نەکرد لەوێ دەوڵەتێکی گەورە هەبێ کە دیارە نەبوو، وا وێدەچوو کە خەڵک خۆیان ژیانی خۆیان بەڕێوە دەبەن. بۆ نموونە ئەمن لە بەرنامەی پێشوو دا باسم کرد لە باسی ئیدەکانی موری بووکچین دا ئەو لە سەر ئەو باوەڕە بوو شارومەندان دەبێ ئەنجومەنان پێک بهێنن ، ئیدەکانی لە مەڕ ' شارەدارێتی ئازادانە ' لە گەڕەکێک لە قامشلۆ ئەنجومەنی ئاوا هەبوون . ئەمن سەردانی ئەنجومەنێکم کرد ، کە ژن و هەر وەها پیاوان بەشداریان تێدا دەکرد ، هەم عەڕەب و هەم کورد تێیدا بەشداریان دەکرد و ئەوە بۆ من زۆر خۆش بوو بیبینم بۆ من دەتگوت کۆبوونەوەیەکی شارییە لە ڤێرمانت کە ئەمن لەوێوە دێم و لەوێش ئەنجومەنی شارومەندان هەیە.\nقازی : تکایە بەردەوام بە\nبیل: کاتێک من سەردانی ' ئاسایش ' م کرد لە مەدرەسەکەیان لە ' ڕەمێلان ' و هێندێک شتم لە سەر هاوڕێکەم موری بووکچین بۆ خوێندنەوە دیارە ئەو نەماوە و ئەوەم بە مانای ئابستراکت گوت، دوایە زانیمان ئەوان خەریکی خوێندنەوەی ' کۆنفێدرالیزمی دێمۆکڕاتیک ' بوون لەو مەدرەسەیەی پەروەردەی ئاسایش دا و من کە خەریک بووم ئەوێم بە جێ دەهێشت کەسێک پێی گوتم هەر هەمان ڕۆژ سەرلە بەیانی ئەوان لە سەر بووکچین یان خوێندووەتەوە کە ئەوە هەتا بڵیی کاری تێکردم .\nقازی: سەبارەت بە دەوری ژنان، وەک دەزانی لە چاپەمەنی گشتی ئەمریکا و ووڵاتانی ئوڕووپایی دا ئەوان زۆر باسی ئازایەتی ژنان لە مەیدانی شەڕ دا دەکەن .بەڵام لە ڕاستیدا ئەتۆ ئەو چاوەڕوانییەت هەبوو بە لە بەر چاوگرتنی ئەوەی بەشێوەی نەریتی ژن ئازاد نەبوون لە هەرێمەکە دا . ئەتۆ دەوری ژنانت چۆن دی ؟\nبیل: ئێمە سەرمان لە سەربازگەیەکی یەپەژە دا کە – هەڵبەت ئێمە نەچووینە مەیدانی نەبەرد و هیچ شەڕمان نەدیت - ژنانی برینداری یەپەژەی لێ بوون . ئەوان باسی گرینگی ئیدە و فکریان بۆ کردین . ئەوان گوتیان لە پێناو یەکسانی جێندریی دا خەبات دەکەن و لە پێناو کۆنفێدڕالیزمی دێمۆکڕاتیک دا . بۆ ئەوان زۆر جێی دڵخۆشی بوو کە لە خەبات دان و بەشداری دەکەن لە ژیانی کۆمەڵایەتی دا، بەڵام بۆ ئەوان شتی هەرە گرینگ دەست دانە چەک نەبوو بەڵکوو شتی گرینگ بۆیان بیر و ڕامان بوو و ئەوە ئەوشتە بوو کە لە پێناوی دا شەڕیان دەکرد و بێ پسانەوە ئەو خاڵەیان دووبارە دەکردەوە .ئەوان دەیانگوت ئەوە کۆمەڵێکی نوێ یە کە تێدەکۆشن پارێزگاری لێ بکەن. ئەوە بە ڕاستی زۆر چاوڕاکێش بوو.\nقازی: ئەو ' هاوپەیمانیی کۆمەڵایەتی ' یەی کە وەک دەزانی هەموو کانتۆنەکان لە سەری ڕێک کەوتوون کە ئێستا بەرەو شێوەیەکی دیکە لە بەڕێوەبەری چوون ، لە ڕوانگەی ئێوەوە چۆنە مەبەستم ناوەرۆکی ئەو ' هاوپەیمانییە کۆمەڵایەتی ' یەیە. و وەک دەزانی لەو جوغرافیایە دا لە ووڵاتانی جۆر بە جۆر قانوونی بنچینەیی جۆر بە جۆر هەن بەڵام ئەمن پێم وایە ئەو ' هاوپەیمانیی کۆمەڵایەتی ' یە زۆر مۆدێرن بوو ئەگەر مرۆڤ لەگەڵ جێگای دیکەی بەراوەرد بکا ؟\nبیل: بەلێ ئەمن پێم وایە . پرێنسیپەکانی کۆنفێدرالیزمی دێمۆکڕاتیک لە هاوپەیمانیی کۆمەڵایەتی دا گونجاون ، ئەوەمان لە بیر بێ ناوی نەنراوە قانوونی بنچینەیی ، چونکە ئەوە دەوڵەتە کە قانوونی بنچینەیی هەیە . هاوپەیمانیی کۆمەڵایەتی پەیمانێکە لەگەڵ هەموو کۆمەڵ بە گشتی چونکە لە ڕۆژئاوا دژی دەوڵەتن، هەر وەک چۆن بووکچین دژ بوو و ئوێجاڵان دژە. ئەو پڕێنسیپانەی یەکسانی جێندەری و هەموو گرتنەوە لەوێدا چاوڕاکێشە و ئەمن پێم سەیر بوو لە ' هاوپەیمانی ' یەکە دا شوێنەکە وەک ' ڕۆژئاوا ' باسی لێوە ناکرێ چونکە ئەوە ووشەیەکی کوردی یە و ئەوان حەول دەدەن باوەش لە هەموو ئێتنیسیتە جیاوازەکان وەر بێنن جا بۆیە هەر وەک سێ کانتۆنەکان باسیان لێوە دەکرێ و سێ زمانی ڕەسمی هەیە: کوردی ، عەڕەبی و سوریانی و ئەوە زۆر چاوڕاکێشە کە زۆر ڕەهەندی جیاوازی مافی مرۆڤ ، نوختەکانی مافی مرۆڤی نێونەتەوەیی لە هاوپەیمانیی کۆمەڵایەتی ڕۆژئاوا دا گونجاون . لە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئێمە زۆر شانازی دەکەین بە ' داخویانی مافەکان ' [ بیل ئاف ڕایتس] کە تێیدا ١٠ ماف بە دوای یەکدی دا ڕیز کراون بەڵام لەوەتا پەسند کرانی ئەو داخویانییە لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٧ هەم دا زۆر ئاڵوگٶر بووە لە ناوەرۆکی مافی مرۆڤ دا و ئەو مافە مرۆڤییانەی کە لە زۆر پەیماننامە و ڕێکەوتن نامان دا پەسند کراون لە ئاستی نێونەتەوەیی دا لەو هاوپەیمانییە کۆمەڵایەتی یەی ڕۆژئاوا دا گونجێندراون . ئەمن ئەوەم زۆر بە دڵە و پیرۆزبایی لەو هەنگاو دەکەم.\nقازی : ئەو سەفەرەی یەکەمی ئێوە چەند ڕۆژی برد ؟\nبیل : دە ڕۆژ\nقازی: ئێوە چتان دی کە چاوەڕوان نەبوون بیبینن ؟\nبیل: ئەمن قەت لە پێشدا شاهیدی شۆڕشێک نەبووم . ئەگەر چی ئەمن لەگەڵ ' موری ' کارم دەکرد و کتێبم نووسی سەبارەت بە شۆڕشی سێیەم ؛ مێژووی بەخۆداهاتن . هەموو شت بۆ من ئابستراکت بوو ، لاپەڕەی مێژوو بوو . بەڵام لەوێ ئەوە شۆڕشێک بوو کە قەوما بوو و ئەمن شاهیدی بووم و ئەوە هەتا بڵێی شتی هەرە وورووژێنەر بوو بۆ من. ئەمن قەتم نەدیبوو ژن چەک لە شان کەن، ئەمن قەت لە مەیدانێکی نەبەرد دا نەبووم. ئەمن لە دوورەوە گوێم لە دەنگی تەقینەوە نەبووە لە بەر ئەوەی شەڕێک لە گۆڕێ دا بووبێ ، جا بۆیە بۆ من زۆر شتی چاوڕاکێش، جێی سەرنج و قووڵ لە گۆڕێ دا بوو . ئەمن ژیانێکی ئاسوودەم هەبووە بە بەراوەرد کردن لەگەڵ ئەوەی خەڵک لەوێ دەی ئەزموون.\nقازی: ئەتۆ هەر باسی لایەنی ئەرێنی دەکەی .ئایا هیچت نەدی کە ناکرێ بیسەلمێنی و پەسندی کەی؟ بیل: ئەوەی بۆمن بڕێک جێی پرسیارە پێوەندی نێوان حکوومەتی تێپەڕ کە ئێستا پێم وایە پێی دەگوتری خۆسەری دێمۆکڕاتیک کە بریتی یە لە ئەنجومەنی قانوون دانان، ئەنجومەنی جێ بە جێ کردن . پەرۆشی من ئەوەیە پێوەندیی ئەوانە بەیەکەوە چۆنە واتە سیستمی کانتۆنی : کۆمۆنەکان، ئەنجومەنی گەڕەکەکان، ئەنجومەنی ناوچە و ئەنجومەنی دامەزرێنەری فیدرالیزمی باکووری سوورییە. دوو سیستمی جیاواز لە گۆڕێ دایە کە یەکیان وێدەچێ بە توانایەکی سیستمی کەونارای پارڵمانی بێ. و ئەمن نازانم پێوەندیی ئەوانە چۆنە و چۆن بەیەکەوە گرێ دراون و نیگەرانی من شێوەی بەیەکەوە بەستنیانە چونکە ئەگەر مەبەست هەبوونی دێمۆکڕاسییەکی ڕاستەقینەیە ئەوانە دەبێ لێک ببەسترێنەوە. و ئەمن دڵنیام شیکردنەوەیەک بۆ ئەوە هەیە کە ڕەنگە تا ئێستا نەم بیستبێ بەڵام..\nقازی : دەتوانی لەگەڵیان بهێنییە گۆڕێ. باشە ، ئەوە لە ساڵی ٢٠١٤ دا بوو و کاتێک ئەتۆ گەڕایەوە و دیارە دیسان چوویەتەوە ئەوێ وایە ؟\nبیل : بەڵێ\nقازی: ئەو سەفەرەی دووەم کەنگێ بوو ؟\nبیل: لە مانگی ئۆکتۆبری ساڵی ٢٠١٥ . ئەمن بانگهێشتن کرام بۆ بەشداری لە ' کوبوونەوەی لووتکەی دنیای نوێ ' کە لە لایەن ئاکادێمی دنیای نوێ ' لە هۆلەند ڕێک خرا بوو لە لایەن یووناس ستال و ڕێنێ ئین در ماور و چەند کەسی دیکە بانگهێشتنیان کردم کە بچم و لە سەر ' بووکچین و کۆنفێدرالیزمی دێمۆکڕاتیک ' قسە بکەم . ئەو کۆبوونەوەیە لە ' دێرک ' بوو بەڵام لە ماوەی ئەو حەوتوویە دا ئێمە سەردانی زۆر جێگامان کرد کە ئەمن پێشتر هێندێکیانم دیتبوو. بەڵام بۆم سەرنجڕاکێش بوو دیسان بچمە ئەو شوێنانە و ببینم کە شۆڕش چۆن بەرەو پێش چووە .\nقازی: ئەو ئالوگۆڕانەی لەوەتا سەفەری یەکەمت کرا بوون چ بوون؟\nبیل: شەڕ بەردەوام بوو ، ئەوە شتێک بوو کە لە زەینی هەموو کەس دا بوو. خەڵکی زیاتر ، ' ئاسایش ' ی زیاتر لە دەوروبەرمان بوون بۆ پاراستنمان. ئەوانمان لەهەموو کوێ دەدی. شتەکانی دیکە ئەوە بوون. لە سەفەری یەکەم دا ئەمن لە هێندێک لە ژنانم بیست کە باسی ' ژنۆلۆژی ' یان دەکرد ، بە شێوەیەکی ئاوایان شی دەکردەوە وەک بڵێی زانستێکی باڵا دەستیان هەیە . لە سەفەری دووەم دا کاتێک ئەوان باسی ' ژنۆلۆژی ' یان دەکرد دەیانگوت ژن و پیاو یەکسانن . هیچ کام لە جێندرەکان باڵا دەست نییە و نابێ باڵادەست بێ و ژن وپیاو یەکسانن و ئەمن پێم وایە ئەوە گۆڕانێکی چاوڕاکێش بوو .\nقازی: لە جێیەک من خوێندوومەتەوە کە تۆ ڕەخنەگرێکی ' فێمینیزمی ئێکۆیی ' بۆچی ؟ بیل: دەزانی ئێکۆ فێمێنیزم لە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمرێکا بە جۆرێک کراوە بە شتێکی عێرفانی قازی : ئەگەر گرێی بدەیەوە لە ڕۆژئاوا !\nبیل : ئێکۆ فێمینیستەکان گەیشتنە ئەوەی کە بڵێن ژنان لە جێدا باڵاترن لە پیاو و زانستێکی باڵاترین هەیە سەبارەت بە خۆڕست . جا ئەمن کێشەم لەگەڵ ئەوە هەیە و پێم وایە گشتاندن سەبارەت بە ژنان زۆر بە مەترسی یە چونکە ئەوە لە سەر زۆڕداری لێکردنیان لە ڕابردوو دا دادەندرێ .جا بۆیە ئەمن زۆر خۆشحاڵ بووم لە سەفەری دووەم دا ببینم کە ئەو فکرە ئاوا چووەتە پێشێ کە جێندرەکان بە یەکسان دەزانێ.\nقازی: ئێستا ئەو خەباتەی گەلی کورد و ئەوانیدی کە داوای مافی خۆیان دەکەن لە ڕۆژئاوا ، کە دیارە هەر بە تەنێ کوردەکان ئەوە خەباتە ناکەن خەڵکی ڕەسەنی دیکەی هەڕێمەکەش لەو خەباتە دا بەشدارن ئەگەر مرۆڤ گوێ لە ڕاگەیاندنە ڕەسمییەکانی دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕابگرێ و ئی خەڵکی دیش، هەر دەڵێن ئەوان خەڵکی زۆر بوێرن ، زۆر ئازان بە دژی ئەو داعشە دڕندانە لەوێندەرێ. بەڵام زۆر کەم وا هەیە باسی مافی ئەوان بکەن. بۆ نموونە ئەوە بڵێن کە ئەو خەڵکە مافی خۆیانە ژیانی خۆیان بەڕێوە بەرن. باشە پێت وایە لە داهاتوو دا چ دەبێ ئەگەر ئەو هەڵوێستانە هەر ئاوا بەردەوام بن ؟ کوردەکان چۆن دەتوانن باوەر بەو سیاسەتەی دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و دەوڵەتانی ڕۆژئاوایی بکەن؟\nبیل: ئەوە پرسیارێکی زۆر باشە. بەڵام ئەمن پێم وایە لە چاپەمەنی ڕۆژئاوایی ، لە تەنیا جێگایەک دا کە ئەمن دیتبێتم باسی سیستمی سیاسی ڕۆژئاوای کوردستان بکرێ چاپەمەنی ڕادیکاڵ ە. لە چاپەمەنی گشتی ئەمریکا دا ئەوان باسی کۆنفێدڕالیزم ناکەن ، ئەوان باسی گرینگی ئەو سیستمە ناکەن کە تێیدا ژنان شەڕی بۆ دەکەن، ئەوان باسی ئێکۆلۆژی و دەباوەش وەرێنانی ئێتنیکی ناکەن . تەنێ باسی ئەوە دەکەن کە چەندە شەڕڤانی چاکن و چەندە کاریگەرن بە دژی داعش! ماناکەشی ئەوەیە کە هاوپەیمانییەکی گرینگ لە ئارا دایە و دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داوا ناکا کە کوردەکانیش لە موزاکەراتی ژێنێڤ دا جێیان بکرێتەوە ، هەڵبەت دیارە ئەوە لە بەر تورکییە یە و ئەوە دەبێتە هۆی نیگەرانی و لە ئەگەری ئەوەی دا کە کوردەکان ئیدی چ بر بۆ بەرژەوەندی ئەمریکا کەلکیان نەبێ لەوانەیە دیسان خەیانەتیان پێ بکرێ و ئەمن بە قووڵی لەوە نیگەرانم و هیوادارم ئەوە ڕوو نەدا. بەڵام ئێستا زۆر بزووتنەوەی هاوپێوەندی لەگەڵ کوردان سەر هەڵدێنن بۆ گوشار هێنان بۆ سەر حکوومەتان و دەبێ ئەوە بەربڵاوتر بێ بۆ بە ڕەسمی ناسینی کوردەکان و بۆ ئەوەی دەستەبەری ئەوە بکرێ ئەو خەیانەت پێ کردن و دەست لێ بەردانە نا قەومێ. و هەر دووک جاری کە ئەمن لەوێ بووم خەڵک دەیانگوت ئێمە پێویستیمان بە یارمەتی ئێوە هەیە و دەبێ لە شوێنی خۆتانەوە بە دەنگمانەوە بێن. و ئەوە شتێکە کە زۆر لە ئێمە کە لەوێ بووین حەول دەدین بیکەین بۆ ئەوەی یارمەتی بکەین.\nقازی: ئێستا ئێمە لە سەر شاشە هێندێک لە کارە هونەرییەکانی ئێوە دەبینین. دەکرێ هێندێکم بۆ باس بکەی چونکە کاتێک من تەماشایان دەکەم زۆر چاوڕاکێشن وا دیارە ئەو دیمەنانە بە ووردی لە زەینت دا جێیان گرتووە و ئەو کارە هونەرییانەیان لێ بەرهەم هاتووە.\nبیل: بابەتی بەدڵی من لە هونەر دا ڕووی ئینسانە. بەدەنی ئینسان و ئەمن ئەوەم بە شێوەیەکی بێ سنوور پێ سەرنجڕاکێشە و حەز لە ڕووی ئەو خەڵکە دەکەم کە لە ڕۆژئاوا چاوم پێیان کەوت. لە ڕوویان دا ، کەسایەتی و دەربرینی زۆر بەدی دەکرێ ، ئەو خەڵکەی کە باوەڕییان بە خۆیانە، باوەڕی و بوێری بۆ ئەو شتەی دەیکەن و بۆ ساز کردنی کۆمەڵێکی نوێ . سەرنجڕاکێش بوونی ئەوە بۆ من قەت کۆتایی نایە ، بۆیە من حەز دەکەم بیانکێشمەوە، نەقاشی منیش جۆرەیەک ڕێزلێنانی منە لەوان ، بەڵام لە کارە هونەرییەکانم دا حەول دەدەم بچمە قووڵایی دەروون ناسییەوە. چونکە ئەمن بەپرسیارم بزانم لە ژیانی دەروونییان دا چ ڕادەبرێ کە بتوانم بە کێشانەوەی ڕوو و دەموچاویان دەریان ببڕم.\nقازی: ئەتۆ ئەو کارە هونەرییانەت جگە لە بلۆگەکەت ، لە شوێنی دیکەشدا بڵاو دەکەیەوە ؟\nبیل: بۆ ماوەیەک لە فەیس بووک دا بڵاوم کردنەوە ، ئێستا لە سەر هێندێک دیمەنی تازە کار دەکەم و هیوا دارم کۆیان بکەمەوە و نوێنەگایەکیان لێ ساز کەم . هەر وەها بۆ پیتاک کۆ کردنەوەش بەکاریان دەهێنم . بۆ نموونە بۆ یارمەتی دانی ' وەقفی ژنانی ئازادیی ڕۆژئاوا ' . ئەگەر کەسێک بییەوێ بیانکرێ دراوەکەی دەنێردرێ بۆ ئەو وەقفە. و حەول دەدەم بۆ دوزینەوەی ڕێگای دیکە بۆ کۆ کردنەوەی پیتاک و باربوو بە فرۆشتنی ئەو کارە هونەرییانە.\nقازی: کاتێک ئەتۆ لە سەفەری دووەمی خۆت گەڕایەوە ئەمن پێم وایە لە شوێنی جۆر بە جۆر کۆبوونەوە و کۆنفڕانست کردووە تەنانەت لە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئوڕووپا. دەکرێ باسی هێندێک لەو گردبوونەوانە بکەی؟\nبیل: بەڵێ ، بە ڕاستی سەرنجڕاکێشە چونکە ئەمن لەو دواییانە دا بیۆگڕافی موری بووکچین م بڵاو کردووەتەوە\nقازی: ناوی کتێبەکە چییە ؟\nبیل: ' ئێکۆلۆژی یان کاتاسترۆفی ' [ کارەسات ]. یەکێکیان . ژیانی بووکچین کە پارەکە بڵاو بووەوە . جا بۆیە پێویستە ئەمن بچم و باسی کتێبەکەم بکەم بەڵام لە بەر ئەوەش کە تازە لە ڕۆژئاوا گەڕاومەتەوە باسی ڕۆژئاواش دەکەم و هەر دووک بابەتەکان لێک دەبەستم. جار جار خەڵک دەیانەوێ باسی بووکچین ببیستن و جار جار باسی ڕۆژئاوا و ئەوە گەورەترە لەوەی کە دوو شت لەیەک ببەسترێتەوە. هەر بابەتەی گرینگی ئەویدیکە بەرەو ژوور دەبا. ئەمن سەردانی ئیرلەندم کردووە و لە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ..\nقازی : لە ئیرلەند پێم وایە لەگەڵ ژنە تێکۆشەرێکی کورد لە پانێلەکە دا بووی.\nبیل: ڕاستە، پانێلێکی زۆر خۆش بوو ، بە بەشداری من ، کە باسی دێمۆکڕاسی م کرد، ئەرجان ئیبۆیا ، لە بزووتنەوەی ئێکۆلۆژی میزۆپۆتامیا باسی ئێکۆلۆژی دەکرد و ئایشە ( ئێستا ناوی دووەمیم وەبیر نایە ) باسی ژنانی دەکرد ، واتە سێ ئەستوونی ئیدێئۆلۆژییەکە لە شوێنێک کۆ ببووەوە. بە ڕاستی پانێلێکی چاک بوو.\nقازی: لەو دواییانە دا لە خەبەران دا هەبوو لە کانتۆنی عەفرین کە پێوەندی لەگەڵ دوو کانتۆنەکەی دیکە هەڵبڕاوە لەوێ دەستیان کردووە بە کردنەوەی زانکۆیەک و بە شێوەیەک خوێندنیان دەست پێ کردووە پێت وایە کە خەڵکی وەکوو بەڕێزت و کەسانی ئاکادێمیک یان ڕووناکبیران لەو بوارە دا چۆن دەتوانن یارمەتیدەر بن بۆ بەرەوژوور بردنی پەروەردە لە ڕۆژئاوا؟\nبیل: ئەمن وەک بزانم ئاکادێمی قامشلۆ داوای لە خەڵک دەکرد کتێبی باربوو بکەن. نازانم ئاکادێمی عەفرین داوای هەمان شت دەکا یان نا. دیارە ئەوەش گرینگە. ئەمن پێم وایە ڕێزگرتن لەو کارەش کە کراوە گرینگە بۆ دۆزینەوە و پێداهاتنەوەی دووبارەی مێژووی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست ، سەبارەت بە مێژووی ژنان لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست دا وپەردە لادان لە نەریتە گرینگەکانی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست و حەول دان بۆ دۆزینەوەی ڕێگا بۆ گفتگۆ لەگەڵ نەریتی دی لە بەشەکانی دیکەی جیهان. تێگەیشتنی من لە قامشلۆ ئەوە بوو کە زانکۆ لەوێ دەیویست ئەو کارانە بکا و ئەمن وا چاوەڕوان دەکەم لە عەفرینیش ئەوە بکرێ. ئەمن بەتایبەتی لە سەر ئەو شوێنە نازانم چونکە لەوێ نەبووم.\nقازی: بە پێی تێگەیشتنی تۆ ئەو کاری هاودەردی و هاوپێوەندییە بە چ شێوەیەک دەبێ بەرەوپێش بچێ چونکە تەجرووبەی ئاوا هەیە لەگەڵ بزووتنەوەکانی دیکە لە جیهان دا. کاری هاوپێوەندی هەبووە، درێژەی کێشاوە ئەو دەمی کە بارودۆخ گرژ بووە بەڵام دوایە لە کورتی داوە. بەڵام لە نموونەی ڕۆژئاوا دا بە لەبەر چاوگرتنی ئەو کاول کرانە گەورەی لە کۆبانێ قەوما، وەک دەزانی ئێستا کۆبانێ لە هەموو جیهان دا ناوێکی ئاشنایە. پێت وا هەیە ئەو کاری هاوپشتی و هاوپێوەندییە چۆن دەتوانێ خەسڵەتێکی بەردەوام پەیدا بکا؟\nبیل: ئەمن پێم وایە کاری هاوپێوەندی بە شێوەی جۆر بە جۆر خۆی نیشان داوە وەک گوشار هێنان و خۆ پیشاندان لە بەر دەم سەفاڕەتخانەکانی تورکییە بۆ ئعتراز بە کردەوەکانی دوەڵەتی تورکییە. بەڵام، زیاتر لەوە ئەمن پێم وایە پشتیوانی لە ڕۆئاوا لە تەنکەی نادا چونکە مۆدێلێکە بۆ خەڵک ، خەڵک وەک مۆدێل و نموونەیەک دەبینن کە کۆمەڵێکی بەدیل چۆن دەکرێ دابمەزرێندرێ. و وەک ئەتۆ دەزانی ئێستا لە ئوڕووپا بەرنامەی زۆر دڵتەزێنی ' دەست پێوەگرتن' دەکار دەکرێ. خەڵک بە دوای ڕێگای بەدیل دا دەگەڕێن بۆ ئەوەی کۆمەڵ ڕێک خەن. ئێستا ئەوە باڵی چەپ ئاژۆ خەریکە سەر هەڵدێنێتەوە، دیارە ئەوە چەپێکی دوای مارکسیزمە. بووژانەوەی چەپێکی کە مرخی لە ساز کردنی ئەنجومەنی ڕادیکاڵ هەیە و هۆگری ئێکۆلۆژی یە و ڕۆژئاوا هەتا بڵێی گرینگە وەکوو مۆدێلێک، وەکوو نموونەیەک کە ئەوە چۆن دەکرێ بکرێ. جا بۆیە پێم وایە ئێستا تێکەڵاوییەکی زۆر هەیە. فرووسماو بوون بە ڕۆژئاوا بەردەوامە تەنەنانەت لە نێوان ڕووداوی ئاواش دا کە خەڵک لەوانەیە ئعتراز بە دژیان بکەن.\nقازی: ئەمساڵ ساڵی هەڵبژاردنی سەرکۆمارییە لە ئەمریکا. پێت واهەیە ئەگەر ئیدارەیەکی تازە بێتە سەر دەستەڵات هیچ گۆڕانێک دەبێ لە سیاسەتی دا لە ئاست ڕۆژئاوا؟\nبیل: بەداخەوە هیچی وامان لە کاندیداکان نەبیستووە سەبارەت بە بۆچوونیان لە سەر ڕۆژئاوا یان لە مەڕ کوردەکان. لە بەر قسەی لابەلا نەپەرژاونەتە سەر هەڵوێست دەربڕین سەبارەت بە سیاسەتی دەرەوە.\nقازی: بە ئاسایی کاتێک مرۆڤ زانیاریدانی ڕۆژانەی وەزاڕەتی کارو باری دەرەوەی ئەمریکا بۆ چاپەمەنی بشۆپێنێ، لە ووڵامی ڕۆژنامەوان لە پێوەندی لەگەڵ دۆزی کورد دا زۆر جار دەڵێن ئەوان خەڵکی بوێرن و هەر ئەوەندە، هیچ ئاماژەیەک بە مافی ئەو خەڵکەی لەوێ دەژین ناکرێ.\nبیل: وایە. سینەم محەمەد و ئیلهام ئەحمەد، لەو دواییانە واتە هەر حەتووی ڕابردوو لە واشنگتن بوون و داوای یارمەتی زیاتریان دەکرد. دەیانویست بەرعۆدەیی زۆر پتەوتر بە دەست بهێنن و ئەمن پێم وایە ئەو جۆرە یارمەتییانەی ئەوان داوایان دەکرد نەکرا بەڵام فەرماندەی نیزامی ئەمریکا لەگەڵ فەرماندەیی نیزامی هێزە دێمۆکڕاتیکەکانی سوورییە چاوپێکەوتنیان هەبووە لەو ڕۆژانەی دواییدا،\nقازی: وا بزانم یەکێک لە ژەنەڕالە پایە بەرزەکانی ئەڕتەشی ئەمریکا سەری کۆبانێ ی دا!\nبیل: و پێوەندی نیزامییان پتەوتر کردووە. مەک گورک سەری ئەوێی داوە، لە وەزاڕەتی کارو باری دەرەوە ڕا لەوێ بوون چەندین جاو و ئەمن پێم وایە بەرعۆدەیی نیزامی بەهێزتر دەبێ. بەڵام شتێک لە دەرەوەی ئەوە ئەمن نابینم. بەڵام ئەوە جێی خۆشییە ئەوان گوێ نادەنە ویستەکانی تورکییە لەو پێوەندییە دا. چونکە تورکییە دەیەوێ ئیدارەی ئەمریکا پارتیی یەکێتیی دێمۆکڕاتیک وەک بەشێک لە پ.ک.ک ببینێ و بە تێڕۆریستی دابنێ، بەڵام دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئەوە وەدوا دەداتەوە و ئەمن بەوە زۆر خۆشحاڵم.\nقازی: باشە، ئەگەر ئێمە بێینەوە سەر کۆڕو کۆمەڵی ئاکادێمیک لە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دا ، ئەوانەی کە نوێنەرایەتی بیری خەڵک دەکەن پێت واهەیە دەوری ئەوان لەو پێوەندییە دا دەبێ چۆن بێ ، واتە هاوپێوندیی لەگەڵ خەڵکی ڕۆژئاوا؟\nبیل: ئێمە زۆر توند تێدەکۆشین ئەوە لە خەبەران دا جێ بگرێ، بەڵام ڕێ دەر کردن بۆ ناو مێدیای سەرەکی گشتی زۆر دژوارە. چەند ووتارێک هەبووە لەو جۆرە مێدیایانە دا. پاییزی ڕابردوو لە گۆواری یەکشەمەی نیۆیۆرک تایمز دا ووتارێک هەبوو. هافتینگتن پۆست ووتارێکی زۆر باشی ئەکبەر شاهید ئەحمەدی بڵاو کردەوە سەبارەت بە 'کۆنفێدڕالیزمی دێمۆکڕاتیک لە ڕۆژئاوا '. لە چەند جێگا دا شتی باش بڵاو بووەتەوە بەڵام بابەتەکە هێشتا لە ووشیاری بیرو ڕای گشتی ئەمریکا دا ڕۆ نەنیشتووە.، جگە لە ناو کۆڕو کۆمەڵی هاوپێوەندی و کۆڕ و کۆمەڵی چەپ ئاژۆ دا نەبێ!\nقازی: ئەم بەرنامەیەی کە ئێستا ئاستەی دەکەین دواتر بڵاو دەبێتەوە، بەڵام ئێستا ئەتۆ لێرەی بۆ ئەوەی لە زانکۆی ئازادی برووکسێل دا کۆنفڕانسێک بدەی. لە سەر چی قسە دەکەی؟\nبیل: ئەمن سەبارەت بە بووکچین، ئوێجاڵان و کۆنفێدڕالیزمی دێمۆکڕاتیک قسە دەکەم و هەر وەها ڕۆژئاوا.\nقازی: ئەو بۆنەیە کێ ڕێکی خستووە؟\nبیل: ئەمن پێم وایە لە لایەن بزووتنەوەی سیاسی دژبەرانی پەرەسەندن ( مووڤمان پۆلیتیک دێ ئۆبژێکتۆر دۆ کرۆسانس) بزووتنەوەیەکە کە لە پێناو پاراستنی ئێکۆلۆژی دا کار دەکا.\nقازی: لێرەو دەچییە ئێسپانیا\nبیل: بەڵێ ئێسپانیا بۆ مادرید و بارسێلۆنا و لەوێوە بۆ فەرانسە ، مۆنت پێلیێێ و لیۆن.\nقازی: زۆر سپاس کە بوویە میوانی بەرنامەکەمان . هیوادارم لە ژیان و لە کارەکانت دا سەرکەتوو بێ\nبیل: سپاست دەکەم نۆ ئەوەی بانگهێشتنت کردم\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 1:22 AM 0 comments Links to this post\nوەزاڕەتی کاروباری دەرەوەی ئەمریکا، زانیاریدانی ڕۆژانە بە چاپەمەنی، پێنجشەمە ٩-ی ژووەن و پێنجشەمە ١٦-ی ژووەنی ٢٠١٦\nپێنجشەمە ٩-ی ژووەن ی ٢٠١٦\nمارک سی، تۆنر\nجێگری قسەوێژی وەزاڕەتی کاروباری دەرەوەی ئەمریکا\nزانیاریدانی ڕۆژانە بە چاپەمەنی\nپرسیار: لە سەر تورکییە ؟\nئاغای تونر: فەرموو دەی!\nپرسیار: سپاست دەکەم، مارک، پێرێ سەرۆک کۆماری تورکییە ئەو مادە لێ زیادکراوە قانوونییەی ئیمزا کرد سەبارەت بە هەڵوەشاندنەوەی حەسانەی نوێنەران لە پارڵمان، زۆربەی ئەوانەی پایان دێتەگۆڕێ پارڵمانتارانی کوردن. چەند حەوتوو لەو پێش ئەتۆ نیگەڕانیت دەربرێ ئەگەر ئەوە بقەومی چ ڕوودەدا. ئێستا ئەوە سەرۆک کۆمار قانوونەکەی ئیمزا کردووە. پێم خۆشە بزانم چ لێکدانەوەیەکت هەیە لەو بارەیەوە؟\nئا‌غای تونر: ئەمن دیسان تەنێ هەر ئەوەندە دەڵێم. ئێمە زۆر نیگەرانین لەو مادە لێ زیادکراوە و لەو باوەڕە داین کاردانەوەیەکی خراپی دەبێ لە سەر ئازادیی ڕادەبرین لە سەرتاسەری تورکییە دا. بڕوانە، ئەوە لە کۆمەڵە دێمۆکڕاتیکەکان دا ئەسڵێکی هاوبەشە کە- یان باشترە بڵێین ، ئەسڵە هاوبەشەکە بریتی یە لە وەکوویەکی لە هەمبەر قانوون دا. ئێمە لە سەر ئەو باوەڕەین ئازادیی تێوەگلان لە ئازادیی بیر وڕا و دەربڕینی بیروڕای سیاسی- یان دەبێ، لەوەش زیاتر، پێویستە بە پێی قانوون پارێزگاری لێوە بکرێ. و ئەوە بە دڵنیاییەوە قسە کردن و بیروڕا دەربڕینی نوێنەرانی هەڵبژێردراوی شارومەندانی ووڵاتەکە وەبەر دەگرێ. جا بۆیە ئێمە بەردەوام دەبین لە نزیکەوە چاومان لە سەر ئەو مەسەلەیە بێ، ئێمە نیگەرانییەکانی خۆمان لەو بارەویەوە لەگەڵ حکوومەتی تورکییە دەهێنینە گۆڕێ.\nپێنجشەمە ١٦-ی ژووەنی ٢٠١٦\nیاریدەر و قسەوێژی وەزاڕەتی کارو باری دەرەوەی ئەمریکا\nواشنگتن ، دی سی\nپرسیار: مەسروور بارزانی ، سەرۆکی ئاژانسی پاراستنی نەتەوەیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، و کوڕی سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان مەسعوود بارزانی، گوتوویە لەو باوەڕە دایە کە دەستبەجێ دوای تێکشکاندی دەوڵەتی ئیسلامی دەبێ عێڕاق بە سێ هەستی جیاواز دابەش بکرێ . و ئەو تا ڕادەیەک باسی هەبوونی کۆنفێدراسیۆن دەکا ، کە تێیدا هەر بەشەی پێتەختی لەمەڕ خۆی دەبێ: یەک بۆ شیعان، یەک بۆ سونییان ، و یەک بۆ کوردان، ئەوانە لەگەڵ یەک یەکسان دەبن، ئەگەر ئەوەش نەبوو جودا بوونەوەی تەواو. داخودا هیچ بۆچوونێکتان – ئەمن تێڕوانینی ئێوە لەو بارەیەوە دەزانم، بەڵام دەمەوێ بزانم هیچ لێکدانەوە وتێچنێکت هەیە لە سەر ئەو فکرە؟\nئاغای کیربی: ئەمن ڕوانگە خۆمان لە سەر ئەو بابەتە دیسان دەردەبڕم، و دەڵێم- لەو بارەیەوە هیچ گۆڕانێک لە هەڵوێستی ئێمە دا نییە. ئێمە پشتیوانی دەکەین لە عێڕاقێک کە فێدێڕاڵ، دێمۆکڕاتیک، پلووڕاڵ، و یەکگرتوو بێ. ئەو هەڵوێستەمان هیچ نەگۆڕاوە.\nپرسیار: دەکرێ هەر لەوبارەیەوە پرسم؟ ئاغای کیربی: بە دڵنیاییەوە، فەرموو پرسیار: چونکە ساڵێک لەمەو پێش ئەمن هەر هەمان ئەو پرسیارەم لە ئاغای بارزانی کرد. و ئەویش لە بناواندا شی کردنەوەیەکی زۆر مەنتقی کرد کە بۆچی، مەبەستمە بڵێم ، سەبارەت بەوەی کە بۆچی دانیشتووان بە عەڕەبی قسە ناکەن؛ لە بەر ئەوەی ئەوان خۆیان وەک هەستییەکی [ جودا ] هەڵسوکەوت دەکەن. ئەمن بە دڵنیاییەوە ئاشنایەتییم هەیە لە سەر کوردستان؛ ماوەیەکی زۆر لەوێ بووم و هەر وابێتەوە. جا بۆچی دەبێ پشتیوانی لەو جۆرە حەولە نەکرێ؟ وێدەچێ ئەوە بتوانێ گێرە و کێشە سووکتر و کەمتر کاتەوە تا ئەوەی ببێتە هۆی خراپتر کردن و توندترکردنی کێشەکان.\nئاغای کیربی: سەعید، دیسان ، دەزانی، هیچ شتێک لە هەڵوێستی ئێمە دا نەگۆڕاوە و ئەوەی ئێمە پشتیوانی لێ دەکەین بەرەو پێشەوە – وەک من گوتم ، هەبوونی عێڕاقێکی فێدێڕاڵ، دێمۆکڕاتیک ، پلووڕاڵی، و یەکگرتوو سیاسەتی ئێمە بووە ، و سیاسەتی ئێمە هەر ئاوا دەمێنێتەوە. جا ئەمن بە ڕاستی – لە بەر ئەوەی گۆڕانی ئەو سیاسەتە نابینم ، ئەمن چ بە هێندی ناگرم بێم ئیحتیجاج بهێنمەوە بۆ ئەوەی کە بۆچی ئێمە ئەو سیاسەتەمان ناگۆڕین. ئێمە لە سەر ئەو باوەڕەین کە – ئەم ڕوانگەیەمان لێرە لە مەڕ هەبوونی عێڕاقێکی یەکگرتوو بەرەو پێش دەچێ، سیاسەتێکی کە ئێمە پشتیوانیمان لێکردووە ، تەواو بە ڕاشکاوی بڵێم باشترین سیاسەتە بۆ هەرێمەکە .\nپرسیار: بەڵام داخودا ئەوە ڕاست نییە کە بەلانی کەمەوە لەوەتا ساڵی ١٩٩١وە، کوردستان لە ڕاستیدا وەک ووڵاتێکی کەمتازۆر سەربەخۆ هەڵسوکەوتی کردووە بە یارمەتی ئێوە و بە هاریکاری ئێوە؟ جا پرس ئەوەیە – ئەمن پێم وا بێ لێی تێناگەم – بۆچی سیاسەتێکی ناڕون لەو ڕووەوە پەیڕەو دەکەن؟ مەبەستم ئەوەیە بڵێم ، لە لایەکەوە پشتیوانی دەکەن ، ئێوە یارەمەتی کوردەکانتان دا کە نیوە سەربەخۆیی و ئۆتۆنۆمی خۆیان دامەزرێنن ، و لە لایەکی دیکەشەوە ئەو مافەیان پێ ڕەوا نابینن.\nئاغای کیربی: ئەوە لەوە ڕا دەستی پێکرد کە یارمەتی بکرێن بۆ ئەوەی بمێننەوە و دەرببەن لە هەمبەر ئەو جینایەتانەی سەدام حوسێن لە کۆتاییەکانی ١٩٨٠ کان و سەرەتای ١٩٩٠ کاندا دەرحەق بەوان کردی. هەروەک – ئەوەی کە ئێمە ئێستا بە خێرایی بەرەوە پێش دەچین لە شەڕ بە دژی داعش دا، تەنانەت ئەو یارمەتییەش کە ئێستا دەکرێ بە پێشمەرگە لە باکوور [ ی عێڕاق] بە ڕێگای بەغداوە ئەنجام دەدرێ. جا بۆیە ئێمە بە قسە ئەو قسانە ناکەین ؛ بەڵکوو بە کردەوەش پێکیان دێنین و بەو قسانە کار دەکەین وەک بنەمایەک تەنانەت لە شەڕ بە دژی داعشیش دا. ئەو قسانە بە مانای ئەوە نییە ، کە ئێمە نکۆڵی لە مافی کەس بکەین، بەڵکوو بەمانای حەول دانە بۆ یارمەتی عێڕاق – بەتایبەتی لە حاڵی حازر دا – بۆ ئەوەی خۆی لەکۆڵ ئەو هەڕەشە مەرگاوییە بکاتەوە و بەردەوام بێ لەسەر ئەنجامدانی ئەو جۆرە ڕێفۆرمە سیاسی ، ئابووری ، تەنانەت عەسکەرییانە کەئەوان ئێستا خەریکن حاڵی حازر دەیانکەن و یارمەتیدانیان بۆ ئەوەی بە سەرکەوتووییەوە ئەوە ئەنجام بدەن. چونکە ئێمە لەو باوەڕەداین ئەوە ئەو شتەیە کە عێڕاق دەکاتە عێڕاقێکی بە توانا و یەکگرتوو و بەرەو پێشی دەبا، و ئێمە لەو باوەڕە داین هەبوونی عێڕاقێکی بەتوانای، پلووڕاڵی، یەکگرتوو لە بەرژەوەندی هەرێمەکەش دایە.\nپرسیار: داخودا نیگەرانی ئێوە لە بەر ئەوەشە کە ڕەنگە ئەو دابەش بوونە لە باشووڕ [ی عێڕاقیش ] بکرێ، کە تێیدا ئەو هەرێمە شیعە زەبەلاحە سەربەخۆ بێ و لە نزیکەوە بەسترابێتەوە بە ئێران ، بە هەبوونی داهاتی زۆری نەوت و لەوانە؟\nئاغای کیربی: نا. ئێمە لەو باوەڕە داین کە – ئێمە لەو باوەڕەداین ئەو بۆچوونەی هەمانە بۆچوونێکی دروستە نوختە خەڵاس. و ئێمە ئەوە وەک جۆرەیەک پێوەری بڕیادەر نابینین بۆ ئەو هەڕێم یان هەرێمێکی دیکەی عێڕاق. ئێمە عێڕاقێکی تەواو و یەکگرتوومان دەوێ. چاکە؟\nتێبینی : ئەو ڕۆژنامەنووسەی کەکیربی بە نێو بانگی دەکا؛ سەعید ، ڕۆژنامەنووسێکی فەلەستینی یە.\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 6:32 AM 0 comments Links to this post\nژیان و کارەکانی موری بووکچین ؛ چاوپێکەوتنێک لەگەڵ جانێت بیل\nچاوپێکەوتن لەگەڵ جانێت بیل، نووسەر، بژارکاری کتێب و هاوژینی موری بووکچین\nتێلێڤیزۆنی ستیڕک، بەرنامەی ڕاوێژ\nئەم بەرنامەیە لە ڕۆژی دووشەمە ٢٣-ی مانگی مەی ٢٠١٦ ئاستە کرا و ئێوارەی\nیەکشەمە ٥-ی ژووەنی ٢٠١٦ بڵاو کراوە\nبەخێربێنەوە بۆ بەرنامەی ڕاوێژ. لە بەرنامەی ئەمجارە دا میوانداری دەکەین لە بەڕێز جانێت بیل. جانێت بیل نووسەرێکی ئەمریکایی یە کە بەساڵان وەک هاوژینی نەمر موری بووکچین بەیەکەوە ژیاون و لە سەر کارەکانی زۆر شتی نووسیوە، زۆر کاری کردووە. پێش ئەوەی دەست بە پرسیارەکانمان بکەین دەمەوێ بەڕێزیان بناسێنم. ئەگەر ئیزن بدەی بە کوردی هێندێکت بناسێنم بە بینەران !\nجانێت بیل وەک باسم کرد نووسەرێکی مژاری سیاسی یە، بە تایبەتیش لە سەر ' شارەدارێتی ئازادانە ' و هەر وەها ' ئێکۆلۆژی کۆمەڵایەتی ' کاری کردووە. ئەوە دیارە ئەوە کۆمەڵەی فکرانەیە کە لە لایەن موری بووکچینەوە کاری بۆ کراوە. بیل کەسێکە ڕەخنە لە فێمینیزمی ئێکۆلۆژیستی دەگرێ. لە ساڵی ١٩٨٦ لە ئەنیستیتووی ئێکۆلۆژی کۆمەڵایەتی دا خوێندی و لەوێوە دەستی کرد بە هاوکاری هەتاهەتایی لەگەڵ بووکچین. بە شێوەیەکی بەردەوام و چڕو پڕ کاری لەگەڵ کرد و لەماوەی بیست ساڵی دواتر دا و بە تایبەتی لە سەر شیکردنەوە و باس کردنی ئێکۆلۆژیی کۆمەڵایەتی لە ماڵی خۆیان لە بێرلینگتن، لە ڤێرمانت لە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە ساڵی ١٩٨٧ وە تا ساڵی ٢٠٠٠ لەگەڵ بووکچین ڕۆژنامەیەکیان بڵاو دەکردەوە بە ناوی : ' گرین پێرسپێکتیفس ' ، یانی ڕوانگە کەسەکەکان. کە دوایە ناوەکەی گۆڕا بوو بە ' لێفت گرین پێڕسپێکتیفس '. بیل ' هەڵبژاردەیەک لە نووسینەکانی بووکچین ' ی ئێدیت کردووە و هەر وەها سەرەتای بۆ نووسیوە بە ناوی ' ئێکۆلۆژی کۆمەڵایەتی و شارەدارێتی ئازاد ' کە لە ساڵی ١٩٩٨ بڵاو بووەتەوە، ' فکر کردنەوەی دووبارە لە سیاسەتەکانی ئێکۆ فێمێنیستی ' ، ئەو دەرسانەی کە دەکرێ لە تەجروبەی ئەڵمان وەربگیرێ.\nبیل هەر وەها نووسەری ژمارەیەکی زۆر مەقالە و ووتارە لە پێوەندی لەگەڵ بیروباوەڕەکانی بووکچین دا، بە تایبەتی سەبارەت بە ' شارەدارێتی ئازادانە ' ، ئێکۆلۆژی کۆمەڵایەتی، ئێکۆ فێمێنیزم ' بووکچین ئەو سەرەتاییەی کە جانێت بیل بۆ ' هەڵبژاردەی نووسینەکان ' ی نووسیوە بە باشترین سەرەتا دەزانێ کە بۆ کارەکانی نووسرابێ.\nبیل هەر وەها پشتیوانی مافی کوردیشە لە باکووری کوردستان و تورکییە و بە تایبەتی لەگەڵ ئیدەکانی بەڕێز عەبدوڵا ئوێجاڵان ئاشنایەتی پەیدا کردووە . بەڕێز ئوێجاڵان لە زیندان دا ئیمکانی بووە بەشێک لە نووسینەکانی بووکچین بخوێنێتەوە و پێی خۆش بووە پێوەندی پەیدا بکا لەگەڵ بووکچین کە لە بەرنامەکە دا لە سەر ئەو مەسەلەیە زیاتر لە گەڵ بەڕێزیان قسە دەکەین.\nلە دوای ساڵی ٢٠٠٦ یانی لە دوای وەفاتی بووکچین جانێت بیل پێوەندی پەیدا کردووە لەگەڵ چالاکی و پشتیوانی کردن لە مەسەلەی کورد. لە ساڵی ٢٠١١ کتێبی " ئۆتۆنۆمی دێمۆکڕاتیک لە باکووری کوردستان " ی لە زمانی ئەڵمانییەوە کردووەتە ئینگلیسی و لە ساڵی ٢٠١١ بەم لایەوە خۆی لە ئێکۆلۆژی کۆمەڵایەتی تا ڕادەیەک بە دوور دەگرێ و وەک کەسێکی سوسیال دێمۆکڕات خۆی دەناسێنێ.بەڕێز بیل هەر وەها یەکێکە لە ئەندامانی دەستەی نێونەتەوەیی بۆ بەرگریکردن لە بەڕێز عەبدوڵا ئوێجاڵان کە لەم بەرنامەیە دا قسەی لە سەر دەکەین . لە بەشی یەکەمی بەرنامەکەمان دا زیاتر لە سەر بووکچین ڕادەوەستین.\nقازی : سپاس بۆ بەسەبربوونت و دیسان بەخێر بێی بۆ ئەم بەرنامەیە ، بەر لەهەموو شت پێم خۆشە بزانم چۆن لە گەڵ بووکچین پێوەندیت پەیدا کرد؟\nبیل : سپاست دەکەم حەسەن بۆ ئەوەی بانگت کردووم بۆ بەرنامەکەت. ئەمن لە ساڵی ١٩٨٦ پێوەندیم لەگەڵ بووکچین پەیدا کرد کاتێک لە شاری نیۆیۆرک دەژیام و دەچوومە خوێندنگەیەک کە ئەو هاوێنان دەرسی تێدا دەگوت لە ڤێرمانت کە ویلایەتێکە لە باکووری شاری نیۆیۆرک و زۆر نزیکە لە کانادا. ئەو لەوێ خوێندنگەیەکی هەبوو و تێیدا ئیدێئۆلۆژییەکی بە دەرس دەگوتەوە بە ناوی ئێکۆلۆژی کۆمەڵایەتی. و لە ڕاستییدا من هاورێیەکم هەبوو کە ئەویش لەوێ دەرسی دەگوتەوە ، ئەمن لەو دانیشتنە دوو حەوتووییە دا بەشداریم کرد و زۆرم پێ خۆش بوو!\nقازی: بەر لەوە ئەتۆ هیچ مرخت نەبوو بۆ سیاسەت ؟\nبیل: با مرخم هەبوو بۆ سیاسەتی کەسک\nقازی: ئەمن پێم وایە ئەتۆ لە بەشی تیاتریش دا خوێندووتە؟\nبیل: ڕاستە. ئەمن پێشتر تیاترم خوێند بوو، هونەرم خوێندبوو و وەک ئێدیتۆری کتێب کارم دەکرد بۆ وەشانگەران لە نیۆیۆرک و هێشتاش ئەو کارە دەکەم.\nقازی: کە وابوو بە دەم ئەو خوێندنەی هاوینێ بەڕیزت مەیلت تێدا پەیدا بوو لەمەڕ ئیدەکانی بووکچین ؟\nبیل: بووکچین ئانارشیست بوو ، ئەو وەک ئانارشیست ناسرا بوو، بەڵام ڕاستت پێ بڵێم ئەوە شتێک نەبوو ئەمن حەزم لێی بێ. ئەمن حەزم لەو سیاسەتە تازەیەی لە مەر ئێکۆلۆژی بوو کە ئەو قسەی لێوە دەکرد، کە تێیدا خەڵک دەتوانن یەکتری ڕاهێزێنن [بە هێز بکەن] و لە ئاستی ڕوو بە ڕوو، لە هەبوون یان لە نەبوونی دەوڵەت دا. ئەو باسی پێویستی هەبوونی بزووتنەوەیەکی کەسکی دژی کاپیتالیستی دەکرد کە ڕادیکال بێ و دژی دەوڵەت- نەتەوە بێ ، چونکە ئەو شتانەی بە مەکۆ و هۆکاری قەیرانیی ئێکۆلۆژی دەزانی.\nقازی: ئێستا ئەتۆ باسی ساڵانی ١٩٨٠ کان دەکەی وایە!\nبیل: ئەرێ ، کۆتاییەکانی ١٩٨٠کان. هەر تەنێ ئەوەش نا، ئەو فەلسەفەیەکی هەبوو کە لەگەڵ ئەو بۆچوونانە بوو و بزووتنەوەیەکی سیاسیش کە ئەو دەیویست ڕێکی خا. جا بۆیە بەڕاستی زۆرم حەز لەو تەرکیبە بوو و کاتێک بانگهێشتنی کردم بچمە بێرلینگتن لە ڤێرمانت و کاری لەگەڵ بکەم گوتم باشە، بڕیارم دا لە هۆدەی دانیشتنەکەیدا فەلسەفە و سیاسەتی لەگەڵ بخوێنمەوە و لێکۆڵینەوەی لە سەر بکەم ، ئەو دەمی ئەو مامۆستایەکی خانە نشین بوو و لە هەمان هۆدە لە شەوەکانی دیکەی حەوتوو دا کۆبوونەوەی دەستەیەکی سیاسیمان دەبوو واتە کۆبوونەوەی\n' کەسکەکانی بێرلینگتن '. ئێمە کارمان دەکرد لە پێناو ساز کردنی سیاسەتێکی ئێکۆلۆژی لە بێرلینگتن – ڤێرمانت.\nقازی: لەو سەرەتایەی دا کە ئەتۆ بۆ ئەو کتێبەت نووسیوە کە لە سەر کارەکانی بووکچین ە لە جێگایەک دا دەڵێی:\nبووکچین پێی وایە : " خەڵک خۆیان بە سەری خۆیان ئامانجن و ئامرازی ئەوە نین کە لە دژی یەکتری بەکار بهێندرێن" دەکرێ ئەوە زیاتر شی بکەیەوە!\nبیل: ئەو دژی بە ئامراز کردنی خەڵک بوو ، ئەوە قسەیەکی گەورە نییە، ئەو پێی وا بوو لە ژێر سیستمی هەنووکەیی دا خەڵک لەوە ڕووتنێدراونەتەوە کە بتوانن لە ڕووی سیاسییەوە هەڵسوکەوت بکەن، تەنێ دەچنە پای سندووقان و دەنگ دەدەن!\nقازی: مەبەستت لە سیستمی کاپیتالیزم دایە ؟\nبیل: ئەرێ کاپیتالیزم، ئەوان هەر چەند ساڵەی جارێک دەچن دەنگ دەدەن بە نوێنەران و دوایە چاوەڕوانی ئەوەیان لێ دەکرێ وەک ڕانە مەڕ سەر بەردەنەوە و بێڵێن ئەو نوێنەرانەی هەڵیان بژاردوون بڕیاریان بۆ بدەن. ئەو لەو باوەرە دا بوو ئەوە زۆر خراپە، هەر وەها باوەری بە ئەوەش هەبوو کە کاپیتالیزم چەمکی هاووڵاتێتیی کەمڕەنگ دەکا و لەناوی دەبا و خەڵک دەکا بە مەسرەفکار، مەسرەفکارانی تاقەکەسیی ئەو کەلوپەلانەی کە بۆ بەرژەوەندی سیستمی کاپیتالیستی بەرهەم هاتوون ، ئەو دەیوست چەمکی هاووڵاتێتی ساز کاتەوە، بیژێنێتەوە و پێی وا بوو ئەوە تەنێ لە ئاستی ناوچەیی دا دەکرێ ، لە سیستمێکی لەناوەند دابڕاوی سیاسی دا ، کە لە سەر بنەمای سوێ و مەسرەفی تاقە کەسیی هەڵنەنرابێ، بەڵکوو لە سەر بنەمای ژیاندنەوە و سازکردنەوەی کۆمەڵگەکان بێ لە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دا، کە دیارە ئەوە کارێکی زۆر دژوار بوو، چونکە ئێمە ووڵاتێکین کە بناخەی تا رادەیەکی زۆر لە سەر فەردییەت و خۆ ویستی داندراوە. ئەو پێی وا بوو ئەوە تەنیا ڕێگایەکە بۆ سازدانی سیاسەتێکی ئێکۆلۆژی چونکە ئەو دەستەڵاتەی کە بڕیار دەدا سەبارەت بەو شتانەی کە شوێن دەکەن لە سەر جیهانی نەتەوەیی دەبێ لەلایەن خەڵکەوە خۆی بێ نەک لە لایەن شەریکەگەورەکان و خاوەن پیشەسازییەکان. چونکە خەڵک خۆیان لە ئاستی نەتەوەیی دا زۆر بە هەستترن بۆ پاراستنی هاویردۆر تا ئەوەی کە کاپیتالیزم بیان چەوسێنێتەوە بۆ سەدەمە دان لە هاویردۆر.\nقازی: هەر لە هەمان ئەو سەرەتایە دا کە تۆ نووسیوتە لە زمان بووکچینەوە دەڵێی: " خەڵک دەتوانن کاروبارەکانی خۆیان ڕاپەڕێنن بە بێ ئەوەی چاویان لە دەستی دەوڵەت بێ " ! بەو قسەیە بووکچین پێی وابوو کە ئیدەی\n" دەوڵەت " لە سەردەمی هاوچەرخ دا ئەرکی پێشووی نەماوە؟ یان مەبەستی چ بوو ؟\nبیل: ئەو پێی وا بوو دەوڵەت تەنێ سەرچاوەی زاڵبوونە و ناهێڵێ خەڵک چالاکانە لە سیاسەت دا بەشداری بکەن. ئەو دەیویست ئەنجومەنی شارومەندان پێک بهێنێ لە سەر بنەمای هێندێک مۆدێلی کە لە مێژوو دا هەبوون. کە ئەو دەمی خەڵک لە یەک کۆ دەبوونەوە لە ئەنجومەنان دا و ئەو بابەتانەیان دەهێنا گۆڕێ و بە ڕێگای بڕیار دانی دێمۆکڕاتیک دا دوای ئەوەی قسەیان لەسەر دەکرد پێیانەوە دەچاران و دەنگیان لە سەر دەدا. لە نموونەکانی ڕابردووی مێژوو دا وەک لە یۆنانی کۆن دا لەو ئەنجومانە دا ڕێگای ژنان نەدەدرا، ڕێگای نا ئاتێنییەکان نەدەدرا ، بەڵام هەڵبەت لە جۆری مۆدێڕنی ئەو دامەزراوانە دا ژنان دەهێندرێنە ناوەوە، چ کۆیلەتی لە گۆڕێ دا نابێ هەر وەک ئەوەی لە ئاتێن هەبوو ، خەڵکی سەر بە ئێتنیسیتی جیاواز ، سەر بە کەمایەتی جیاواز هەمووی باوەشیان بۆ دەکرێتەوە وەکوو شارومەند. بووکچین ئەو چەمکەی وەک شارومەندان لە زەین دا بوو نەک وەک چەمکێکی دەپەراوێز هاوێژ. چەمکێک کە جیاوازیی هەموو لایەکان کۆ دەکاتە، خەڵکی سەر بە جینسییەتی جیاواز، ئێتنیستی جیاواز و دینی جیاواز دەتوانن بە شێوەیەکی یەکسان وەک شارومەند لەو ئەنجومەنانە دا و لە بڕیار دان دا بەشداری بکەن.\nقازی: بەڵام پرسیار ئەوەیە داخودا ئەو ڕاهێزاندنە [ هێز وەبەرنانە] دەلوێ لەکاتێکدا کە هێشتا دەوڵەت هەیە؟ بۆ نموونە ئەگەر ئێستا تەماشای نەزمی جیهانی بکەین ئێمە هێشتا گۆیا دەوڵەت – نەتەوە مان هەن . ئیدەکانی وی لە مەڕ دەوڵەت – نەتەوەکان چ بوو ؟\nبیل: دیارە هەڵبەت ئەنجومەنێکی پچووکی شارومەندان لە گەڕەکێکی شاری دا بە سەری خۆی ناتوانێ بە دژی دەوڵەت – نەتەوە شەڕ بکا ، جا بۆیە ئەو دەیویست کە ئەنجومەنە جیاوازەکانی شارومەندان لە گەڕەکەکانی دەرەوەی شاران ، لە شار و شارۆچکە و گوندان لەنێو خۆیاندا کۆنفێدراسیۆن پێک بێنن لە ئاستی ناوچەی بەربڵاوتر دا ، بە تایبەتی لە سەر هەرێمی ئێکۆلۆژی دا ، جا بەو شێوەیە دەتوانن بڕیار بدەن لە سەر ناوچەی هەراو کە لەو ئاستە دا هەموان دەگرێتەوە و بە زێدە بوونی بەشداری زیاتری خەڵک لە ئەنجومەنەکانی شارومەندان دا ، ئەوە ئەو کۆنفێدراسیۆنانە بەهێز دەکا و بە کردەوە ئەو کۆنفێدراسیۆنە دەبێتە هێزێکی دوولایەنە و بەدیلی دەوڵەت – نەتەوە، دەبێتە دەستەڵاتێکی جەماوەری و دەوڵەت – نەتەوە و کاپیتالیزم لە تەنکەی دەدەن چونکە خەڵک زۆر شاد دەبن بە وەی کە بۆیان دەرەخسێ خۆیان بەشداری بکەن و حکوومەت بکەن بە سەر خۆیاندا تائەوەی کە ئەوانیدی حکوومەتیان بەسەر دا بکەن .\nقازی: ئەی ناکۆکی لە نێوان ئەو دوانە دا چۆن دەکرێ ڕابپەڕێندرێ بە ڕێگای توند و تیژی یان بە ڕێگای دیالۆگ دا یان چۆن ؟\nبیل: ئێمە هیوا دارین ئەوە بە ڕێگای توند و تیژی ڕا نابێ، بووکچین لەو باوەڕە دا بوو کە لە ئاستی هەرە نزم و پچووک ڕا خەڵک بەرەو پشتیوانی لەو کۆنفێدراسیۆنە دێن ،\nقازی: ببوورە دەکرێ هێندێک لەسەرەخۆتر قسە بکەی!\nبیل: خەڵک لە ئاستی جۆر بەجۆر دا پشتوانی لە فێدراسیۆن دەکەن و ئەوەش زۆر گرینگە کە ئەڕتەش، ریزە خوارەوەکانی ئەرتەش واتە سەربازەکانیش بەرەو ئەوە دێن کە پشتیوانی لە فێدراسیۆن بکەن ، چونکە لە نموونەکانی پێشووی شۆڕش دا نموونەی ئاوا بیندراوە. واتە لە سەردەمی شۆڕشی فێڤرییەی ڕووسییە دا کە ئەڕتەش ڕیزی خۆی گۆڕی و هاتە پاڵ شۆڕشگێڕان. ئێمە هیوادارین ئەوە بە هێمنی و بە ئاشتیانە بکرێ، کە داو و دەستگاکانی کۆن لە تەنکەی بدەن بە قازانجی دەستگای نوێ و جێی خۆیان بدەن بەوان و ئەگەر ئەوە نەکەن بە ئاسایی وایە کە کێشەی چەکداری دێتە گۆڕێ.\nقازی: دەکرێ هێندێکم باسی پێشینەی ژیانی بووکچین و چالاکییەکانی بۆ بکەی؟ ئەمن پێم وایە لە تافی لاوێنی خۆی دا تێکۆشەرێکی زۆر ڕادیکاڵ بووە لە بزووتنەوەی کرێکاری دا!\nبیل: ڕاستە! ئەو کوڕی موهاجیریکی ڕووسی جوولەکە بوو کە لە ساڵی ١٩٢١ لە دایک بوو و بەو تاریخە ڕا دەزاندرێ کاتێک کە ئەو هێشتا مێر منداڵێک بوو نیویۆرک لە سەردەمی هەرە ڕادیکاڵی بزووتنەوەی کۆمۆنیستی دابوو ، بزووتنەوەی مارکسیست – لێنینیستی ، ئەوە لە ماوەی قەیرانی ئابووری هەرە گەورە دا بوو؛\nقازی: لە ساڵانی ١٩٣٠ یەکاندا؟\nبیل : لە ساڵانی ١٩٣٠ یەکاندا کاتێک وا وەبەرچاو دەهات کە کاپیتالیزم خەریکە هەڵوەشێ لە بەر زۆر گیرو گرفتی جیاواز. و بزووتنەوەی مارکسیست – لێنینیستی کە بووکچین دوایە پێی گوت ستالینیسم زۆر بە هێز بوو ، جا بۆیە ئەو دەمی منداڵێک بوو ، چاردە ساڵی تەمەن بوو، لە سەردەمی هەرە ڕادیکاڵی بزووتنەوەی کۆمۆنیستی دا. ئەو شۆڕشگێڕێکی بەرعۆدە بوو. و تەنێ دواتر لە ساڵانی ١٩٤٠کاندا حەولی دا پڕۆلێتاریا ڕێک بخا بە پێی ڕێبازی مارکسیستی بۆ شۆڕش کردن، بەڵام ئەو فەرقی پێ کرد پڕۆلێتاریا ئیدی شۆڕشگێڕ نییە ، ئەوان زۆر میلیتانت بوون و زۆر بەهێز بوون و شەڕیان دەکرد لە پێناو هەبوونی هەلومەرجێکی باشتری کار، و سەعاتی باشتری کار، بەڵام حەولیان نەدەدا بۆ شۆڕش کردن بە مەبەستی ڕووخاندنی کاپیتالیسم بەو شێوەیەی کە مارکس پێشبینی کرد بوو. و بە بێ ئەوە، بە بێ پڕۆلێتاریایەکی شۆڕشگێڕ بووکچین پێی وا بوو مارکسیزم وەکوو ستڕاتێژییەکی سیاسی چ کەلکی نییە. جا بۆیە ئەو دەستی لە مارکسیسم هەڵگرت بەڵام بە پێچەوانەی زۆر لە هاوڕێیەکانی هاو وەچەی خۆی، کە چوون و باوەشیان لە سیستمی هەیی وەرێنا بووکچین ئەوەی نەکرد. ئەو دەیویست دیسان بە پڕۆژەی سۆسیالیستی دا بێتەوە و لە سەر ڕا بیری لێ بکاتەوە، واتە پڕۆژەی شۆڕشی کۆمەڵایەتی ، بە بیرکردنەوە لەوەی داخودا سنوورەکانی کاپیتالیسم دەبێ تا کوێ بێ؟ سنورەکانی کامانەن؟ چونکە ئەو کاپیتالیسمی پێ بە سیستمێکی بەدکار بوو و ئەگەر سنوورەکانی ئەوە نەبوون کە کارڵ مارکس پێشبینی کرد بوو ، ئەی سنوورەکانی کامانەن؟ جا بۆیە لە ساڵانی ١٩٥٠ لەگەڵ گرووپێک کەوت کە هەمان بەرعۆدەییان هەبوو بۆ درێژە دان بە شۆڕشی کۆمەڵایەتی کە ئەو باوەڕی پێی بوو و ئەوان بە ووردی هەموو بابەتێکیان تاقی کردەوە کە دەنگو باسی بڵاو دەبووەوە و لە خۆیان دەپرسی داخودا ئەوەیە سنوورەکانی کاپیتالیسم؟ دەتوانێ ئەوە بێ؟\nقازی : ئێستا ئەتۆ گەیشتییە ساڵانی ١٩٥٠ کان. ئەزموونی ئەو چ بوو لە سەروبەندی ڕاوە جادوویی جۆزێف مەک کارتی لە سەرەتای ساڵانی ١٩٥٠ کاندا بە دژی کۆمۆنیستان؟\nبیل: ئەو دەمی ئەو دەستی لە بزووتنەوەی کۆمۆنیستی هەڵگرتبوو . ئەو لە ساڵی ١٩٣٨- ١٩٣٩ دەستی لە بزووتنەوەی ستالینیستی بەر دا و دەستی هەڵگرت لەوەی ئیدی چ بڕ تڕۆتێسکیست بێ لە ساڵی ١٩٤٦ ، جا بۆیە لەو سەردەمە دا کە تۆ باسی دەکەی واتە لە سەردەمی ڕاوە جادوویی مەک کارتیستی دا دا ئیدی ئەو هیچ جۆرە مارکسیستێک نەبوو. ئەو گرووپەی ئەوی تێدا بوو هەموویان کۆنە تڕۆتێسکیست بوون و هەر وەها هێندێک سەهیۆنیست و ئەوان لە ڕوانگەیەکی مارکسیست – لێنینیستییەوە تەماشای ئەو بابەتانەیان نە دەکرد. جا بۆیە گرووپەکەی وی نەکەوتنە بەر ڕاوەدوونانی سەردەمی مەک کارتی.\nقازی: دەوڵەت تەحەمولی دەکردن یان چۆن؟\nبیل: دەوڵەت چاوی لێ هەڵدەبواردان، چاوی لێ هەڵدەبواردن. ئەوان بە دوای ماسییە گەورەکان دا دەگەڕان کە لە ڕاستیدا کۆمۆنیستەکان بوون. خەڵک لە هالیوود و لە ئیدارە حکوومەتییەکاندا!\nقازی: دەکرێ هێندێکم بۆ باس بکەی سەبارەت بە ئیدەکانی بووکچین کە بە شێوەی کتێب بڵاو کرانەوە و ئەگەر دەکرێ باسی هێندێک لە کتێبەکانی بکەی لەو سەروبەندی و لە دواتر دا\nبیل: کاتێک من دەلێم ئەو بە دوای بابەتی جیاواز دا دەگەڕا کە دەتوانێ سنوورەکانی کاپیتالیزم بێ ، ئەو پێی وا بوو بابەتی هەر گرینگ ئەودەمی ئێکۆلۆژی بوو، ئەو پێی وا بوو کشتوکاڵ ، بۆ نموونە فارمینگ گۆڕدراوە لە کێڵگەی پچووکەوە بەرەو فارمی زەبەلاحی پیشەسازی ، کە پرە لە مادەی شیمیایی، مادەی شیمیایی تێکەڵاوی خۆراک کراون و خۆڕاک دەرماناوی کراون و خۆراک دوور لەو جێگایانەی کە خەڵکیان تێدا دەژین واتە بە دوور لە شارەکان بەرهەم دەهێندرێ و شارەکان خۆیان زۆر گەورە دەبن. ئەو لەو باوەڕە دا بوو هەر دووکیان دەبێ پچووک بکرێنەوە و ئەندازەیان کەمتر بێ. فارمەکان دەبێ بگەڕێنەوە ئەو سەردەمی کە پچووک بوون و لەگەڵ خاوەن فارمەکان بگونجێن نەک ژمارەی کرێکاران و بەرهەمی کشتوکاڵی دەبێ نۆرەیی بێ و تەنێ یەک جوورە حاسڵات بەرهەم نەهێندرێ بەڵکوو حاسڵاتی هەموو چەشنە بەرهەم بهێندرێ و بەو شێوەیە دەکرێ ئێمە خۆمان لەکۆڵ مادە شیمیاییەکان بکەینەوە. خەڵک ئەو خۆراکە مەسرەف دەکەن کە لە نزیک خۆیان بەرهەم هاتووە. بە پێی بۆچوونی وی شارەکانیش دەبوو لە ناوەند داببڕێن، ببنە یەکەی پچووک بۆ ئەوەی زەواجێک لە نێوان شار و لادێ دا پێک بێ ئەوەی کە ئەو ناوی نا بوو " کۆمەڵگە ئیکۆییەکان " . شارەکانیش زۆر سەدەمە بوون لە سەر سڵامەتی ئینسانەکان ، چونکە شارەکان هەوایان پیس دەکرد ، هەوای پیس، ئاوی پیس، لەو ساڵانە دا زۆر خراپ بوو. جا بۆیە بووکچین پێی وا بوو سنوورەکانی کاپیتالیزم دەبێ سەلامەتی ئینسانەکان بێ. ئێمە ناتوانین ئەو هەموو مادە شیمیاییانە لە بەدەن مان دا تەحەمول بکەین و ئەو هەمووە هەوا و ئاوی پیسە ناتوانین تەحەمول بکەین. لەوە ڕا گەیشتە ئەو ئاکامە کە کۆمەڵ دەبێ لە ناوەند بکرێتەوە ، ئابووری دەبێ لە ناوەند بکرێتەوە و بە تایبەتی سیستمی سیاسی دەبێ لە ناوەند بکرێتەوە، چونکە ئەو یەکانەی کە حوکم دەکەن بە سەر ئەو کۆمەڵگە ئێکوییانە دا دەبن بە ئەنجومەنەکانی شارومەندان لە ناوچەیەک دا.\nقازی: و بووکچین بەو کۆمەڵگە نا-ناوەندانە ، ئەو کۆمەڵە نا –ناوەندانە دەڵێ کۆمەڵەی مەنتقی.\nبیل : کۆمەلەی عەقڵانی\nقازی: عەقڵانی ؟\nبیل: بەڵام عەقڵانی بە مانایەکی زۆر تایبەتی. عەقڵانی بە مانای ئەخلاقی، نەک بە مانای ئامرازی.\nقازی: باشە، ئەگەر باسی هێندێک لە کتێبەکانی بکەی و ناویشیان بەری!\nبیل: باشە، هەڵبەت. یەکی هەرە گرینگیان ' ئێکۆلۆژی ئازادی ' یە کە ئاسەوارێکی مەردمناسانە و مێژوویی و فەلسەفی یە، ئەو ڕیشەی هێڕارشی زاڵبوونی پیر بە سەر جەوان دا دەدۆزێتەوە، زاڵبوونی پیاوان بە سەر ژنان دا ، زاڵبوونی ڕەگەزی جیاواز بە سەر یەکدی دا، زاڵبوونی کەشیشە دینییەکان، زاڵبوونی جەنگاوەران تا دەگاتە زاڵبوونی دەوڵەت و کاپیتالیزم. جا بۆیە ئەو ڕچەی گشت ئەو بەخۆداهاتنە هەڵدەگرێ ، بۆ ئەوەی کە بکرێ سیستم لەناو ببردرێ. مەبەستی ئەوەیە شی بکرێتەوە بەر لەوەی مڕۆڤ بتوانێ بیڕووخێنێ!\nقازی: ئەوە کەنگێ بڵاو بووەوە؟\nبیل: ئەو کتێبە لە ساڵی ١٩٨٢ بڵاو بووەوە\nقازی: کتێبی دی؟\nبیل: ئەمن پێم وایە کتێبی دووەمی هەرە گرینگی ناوی ' سەرهەڵهێنانی شارنشینی "، هەر وەها " شارنشینی بە بێ شاران " ە ، چەندین ناوی هەیە.\nقازی: پێم وایە وەرگێڕدراوە بۆ سەر زمانی تورکی؟\nبیل: بەڵی وەکوو " شارنشینی بە بێ شاران " بەڵێ. لە بیرتە ئەمن باسی ' کۆنفێدڕاسیۆن' م کرد وەکوو پێکهێنانی دەستەڵاتی ڕووبەرووی دەوڵەت- نەتەوە کە بە توانایەکی دەیڕووخێنێ. لە کتێبی " شارنشینی بە بێ شاران " دا بووکچین ئەنجومەنەکانی شارومەندان و کۆنفێدراسیۆنەکانیان لە مێژوو دا شی دەکاتەوە و پێی وایە لە دەوڵەت – نەتەوە لە گشتی خۆیدا ، چ لە سەر بنەمای دەوڵەت بێ، یان نەتەوە. خەڵک بە توانایەکی زۆر لە شکانهاتوویە و لە ئوڕووپا بۆ نموونە خەڵک بۆ ماوەی درێژ لە کۆنفێدراسیۆنان دا دەژیان لە نێوان شار و دەوڵەت دا گرژیی زۆر هەبوو و ئەو دووانە لە زاتی خۆپاندا دژی یەکتری بوون.\nقازی: کتێبی دیکە؟\nبیل: ' فەلسەفەی ئێکۆلۆژی کۆمەڵایەتی' کە ئەویش وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی تورکی. شڕۆڤەیەکە کە بووکچین پێی دەڵێ ' خۆزا خوازی دیالێکتیکی ' کە فەلسەفەی پتەو کردنی گشت ئەوانەیە. ' بەرەو کۆمەڵێکی ئێکۆلۆژیکی' کتێبێکی دیکەیە کە بە تورکی بڵاو کراوەتەوە و بریتی یە لە وەرگێڕانی ووتاری جۆر بەجۆر ئی ساڵانی ١٩٨٠. کتێبێکی دیکەی بووکچینیش هەیە کە وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی تورکی بە ناوی: ' سازدانەوەی کۆمەل ' کە بریتییە لە کورتەیەکی هاسان لەمەڕ گشت ئەو ئیدە پێچەڵپێچانە: فەلسەفە، سیاسەت ، مێژوو لە کتێبێکی هاسان ' ساز دانەوەی کۆمەڵ ' ، لە ساڵی ١٩٩١ دا بڵاو کراوەتەوە و وەریشگێڕدراوەتە سەر زمانی تورکی.\nقازی: چی دیش؟ دوایین کاری چ بوو ؟\nبیل: دوایین کتێبی کە چاپ بووە ناوی ' شۆڕشی سێیەم ' ە ، کە ئەوەش باسی مێژووی بزووتنەوە جەماوەرییەکان دەکا لە شۆڕشەکانی ئەمریکا و ئوڕووپا دا . یەکەم شۆڕش ، شۆڕشی بورژووازی بوو بە دژی سیستمی فێئۆدالیزم، شۆڕشی دووەم شۆڕشی ئاوتۆریتاریەنەکان ە ( ملهوورەکان) وەک مارکسیستەکان بوو بە دژی بورژووازی و شۆڕشی سێیەم شۆڕشی گەلانە بە دژی شۆڕشگێڕە ملهوڕەکان وەک مارکسیستەکان.\nقازی: ئەمن وا بزانم بووکچین بەر لە سەرنانەوەی لە ساڵی ٢٠٠٦ ئیدی چالاکی نەبوو. ئەو لە ژیانی دا تا کەنگێ چالاک بوو؟\nبیل: ئەو بە ساڵان لە ژیانی دا چالاک بوو و ئەو ئیدانەی بڵاو دەکردەوە. واتە لە گشت تەمەنی لاوەتی تا دوایی ژیانی. میژووی ژیانی بووکچین کە ئەمن لەو دواییانە لە ژیننامەکەی دا باسم کردووە بریتی یە لە حەول دان بۆ تەشویقی چەپی ئەمریکایی ، کە گشت ئەو ئیدانە وەخۆ کەن. و دوا جار وەک دەبینین ئەمریکا هێشتا ماوە، هێشتا کاپیتالیستە، هێشتا دەوڵەت – نەتەوەیە و خەڵک لە گرینگی قەیرانیی ئێکۆلۆژی تێ نەگەیشتن جا بۆیە ئەو سەرنەکەوت لە شۆڕش کردن دا کە هەموو ژیانی خۆی لە پێناو دا بەخت کرد.\nقازی: باشە، یارمەتی تۆ خۆت چییە بۆ پەرەپێدانی ئیدەکانی؟\nبیل: وەک گوتم لە ساڵی ١٩٨٦ بۆ یەکەم جار دیتم، ئەمن چوومە بێرلینگتن و کارم لەگەڵ کرد و یارمەتی من ئەوە بوو بەرگری لە ئیدەکانی بکەم. ئەو تووشی زۆر گێرە و کێشە هات لەگەڵ ڕێبازەکانی دی لە بزووتنەوەی ئێکۆلۆژی دا. بۆ نموونە ڕێبازێک هەبوو بە ناوی ' ئێکۆلۆژی قووڵتر ' کە ئینسانەکانی لە زاتی خۆیاندا بە خراپ دەزانی، لە زاتی خۆیان دا بە بەد بۆ خۆڕست دا دەنا و بووکچین بە پاڵپشتی ئێکۆلۆژی کۆمەڵایەتی ووڵامی دانەوە نا! خەڵک هۆی گیروگرفتەکە نین بەڵکوو ئەوە نەزمی کۆمەڵایەتی یە کە کێشەی ساز کردووە؛ کاپیتالیزم و دەوڵەت . و لە بەر ئەوەی ئینسانەکان ئەو نەزمانەیان ساز کردووە دەتوانن بیشی گۆڕن و ئەوە هیوامان دەداتێ . جا ئەمن لەو کێشانە دا لە سەرم کردەوە، بەرگریم لە ئیدەکانی کرد و لەو بوارانە دا ڕەخنەم نووسی و دوایە لە کۆتاییەکانی ١٩٩٠کاندا، دەزانی بووکچین ئەو کتێبە گەورەیەی نووسیبوو ' شارنشینی بە بێ شاران ' و چەند ووتاری پچووک سەبارەت بە\n' شارەدارێتی ئازادانە ' ، جا ئەوانە حەوجێیان بە پێشەکییەک، کتێبێکی ناساندن هەبوو بۆ ' شارەدارێتی ئازادانە' داوای لێکردم ئەو کتێبە بنووسم و ئەمن نووسیم بە ئینگلیسی ناوی کتێبەکە بریتی یە لە ' سیاسەتی ئێکۆلۆژی کۆمەڵایەتی داوای شارەدارێتی ئازادانە دەکا' کە ئەوە لەو دواییانە دا بە تورکی بڵاو کراوەتەوە لە لایەن وەشخانەیەک لە ئەستەنبووڵ.\nقازی : ئەتۆ نزیکەی بیست ساڵ لەگەڵ بووکچین ژیاوی\nبیل: نۆزدە ساڵ\nقازی: لەو نۆزدە ساڵە دا قەت وا هەبوو شەڕە قسە و دمبەدمەتان بێ؟\nبیل: [پێ دەکەنێ] ، جار جار ئێمە ڕێک نەبووین لە سەر چەمکی دەوڵەت – نەتەوە ، چونکە منیش بەو ئاکامە گەیشتم، ئەمنیش دیتم کە هیچ بەرەو پێشچوونێک نییە ، قەیرانیی ئێکۆلۆژی هەتا دا توندوتیژتر دەبێ و ئەو بزووتنەوەیە کە ئەو دەیویست لە خوارەوە ڕا دەست پێ بکا رووی نەدەدا ، جا بۆیە ئەمن پێم وا بوو پێویستە هەر دووکیانمان هەبێ، مرۆڤ بچێتە ناو سیستمی سیاسییەوە و خەڵکی ئاوای هەبێ کە لە ناوخۆی سیستمەکە دا کار بکەن لە هەمان کات دا بزووتنەوەیەک لە دەرەوە ڕا هەبێ بۆ ئەوەی لە دوو لاوە گوشار بهێنرێ بۆ گۆڕان. بەڵام بووکچین لەگەڵ ئەو بۆچوونە دا نەبوو و بە تەواوی دژی دەوڵەت بوو.\nقازی: ئەمن لە کارەکانی دا هیچ ئاماژەیەکی تایبەتیم بە چەمکی ' زمان ' نەدیت . ئەو بۆچوونی لە سەر زمانان چ بوو؟ دەوری زمان، چەمکی زمان؟\nبیل: بە داخەوە. ئێمە لە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەژیان، ئەو بە قووڵی بیری لەو چەمکانە نەدەکردەوە. ئەو بابەتە لە دەورو بەری ویدا نەهاتە گۆڕێ بە داخەوە ئەمن ووڵامێکی باشم بۆ ئەو پرسیارە نییە.\nقازی: و دوایە پێوەندی لەگەڵ دۆزی کورد، ئەوە کەنگێ دەستی پێکرد؟ وەک دەزانی مەسەلەی کورد مەسەلەیەکی لەمێژینەیە هەر نەبێ لەماوەی سەد ساڵی ڕابردوو دا لە جێگای جیاواز لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست هەبووە و هەیە کە هەتا ئێستا چارەسەر نەکراوە، بەڵام بە کردەوە هەم بووکچین و هەم ئێوە دەستتان کرد بە ناسینی بزووتنەوەی کورد لە باکووری کوردستان و لە تورکییە. دەکرێ هێندێک باسی ئەوە بکەی!\nبیل: باشە، بەر لە هەمووشت بڵێم لە ماوەی شەڕی عێڕاق دا بووکچین سیمپاتییەکی زۆری هەبوو بۆ کوردەکان و لەبەر هێرش کردن بۆ سەر کوردەکان و لەناو بردنی کوردەکان لە عێڕاق بە دەستی سەدام حوسێن زۆر دڵگران بوو. بەڵام یەکەم پێوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ مەسەلەی کورد لە مانگی ئاوریلی ساڵی ٢٠٠٤ بوو. کە ئێمە ئی مەیلێکمان بە دست گەیشت کە چەند ئەڵمانی کە کاری هاوپێوەندییان لەگەڵ کوردەکان دەکرد بۆیان ناردبووین و تێیدا داوایان دەکرد دیالۆگێک لە نێوان بووکچین و هاوڕێکەیاندا، سەرۆکەکەیاندا [ ووشەی سەرۆک بە کوردی دەڵێ ] ئوێجاڵان، لە زیندان دا ساز بێ. و ئێمە زۆرمان پێ سەیر بوو، واقمان ووڕ ما.\nقازی: بۆ وەرگرتنی پەیامێکی ئەوتۆ؟\nبیل: ئێمە ڕێزدار ئوێجاڵان مان بە مارکسیست – لێنینیستێک دەزانی ، ئەو جۆرەی کە بووکچین ببوو ، جا بۆیە لە داوخوازەکە نەدەگەیشتین. هەرچۆنێک بێ بووکچین ووڵامی پەیامەکەی دانەوە و گوتی ئەوە هێندێک لە کتێبەکانی منە کە بە تورکی وەرگێڕدراون. بۆچی نایان خوێننەوە؟ دەرکەوت ' ئاپۆ' ئەو کتێبانەی خوێندبووەوە. جا بۆیە مانگێک دواتر ڕابیتەکان بۆیان نووسینەوە کە ئەوان بە ڕێگای پارێزەرەکانی دا ووڵامی بووکچین یان بە ئوێجاڵان گەیاندووە لە زیندانی ئیمرالی. جا ڕابیتەکان بۆیان نووسینەوە کە ئەو پێی خۆشە دیالۆگ لە نێوانیان دا هەبێ و ئەوەی کە ئەو کتێبەکانی بووکچینی خوێندووەتەوە ، خۆی بە شاگردێکی زۆر باشی کارەکانی بووکچین دەزانێ ، ئەو خۆی بە ئێکۆلۆجیستێکی کۆمەڵایەتی دەزانێ بە پێی ناوی ئیدەکانی بووکچین و ئامانجی ئەوەیە یەکەم کۆمەڵ دروست بکا لە سەر بنەمای ئەو ئیدانە. و موری بووکچین ووڵامی داوە ئەوە زۆر زۆر باشە، ئەمن زۆر ماندوو و نەخۆشم بۆ ئەوەی دیالۆگێکم هەبێ ، بەڵام ئەمن زۆری پێ خۆشحاڵم ئێوە ئامانجێکی ئەوتۆتان هەیە و دڵنیام بزووتنەوەی کورد لە دەستی چاک دایە بە ڕێبەرێکی ئاوا کارامەوە.\nقازی: و ئەوتۆ دوایە خۆت لەگەڵ ئەو هەیئەتی نێونەتەوەیی یە کەوتی کە داوای ئازادیی ئوێجاڵان دەکا و وا بزانم ئێوە لە بەراییەکانی ساڵی ٢٠١٦ دا سەفەری تورکییەتان کرد چونکە ئەمن چاوپێکەوتنم هەبوو لەگەڵ ئەندامێکی دیکەی ئەو هەیئەتە ؛ دوکتور ئێلی ڤان ڕووسل.\nبیل: بەڵێ، ئەوە چەند مانگ لەوە پێش بوو ، ئەمن ئێستا ئەوە چەند ساڵە لە بزووتنەوەی کوردەوە گلاوم.\nقازی: بەڵام لە سەر بەشداری لەو هەیئەتە دا و سەردانی تورکییە. ئەوە چۆن بوو ؟\nبیل: ئەوە هەیئەتێکی نێونەتەوەیی بوو و ئەمن دڵنیام ئێلی ئەوەی بۆ باس کردووی ئێمە حەولمان دا وەزیری دادی تورکییە ببینین بۆ ئەوەی ئیزن وەربگرین بۆ سەردانی دوڕگەی ئیمرالی. بەڵام ڕێگایان پێ نەداین و تەنانەت پارێزەرەکانیشی ڕێگایان پێ نەدراوە بیبینن، پارێزەرەکانی ئەوە چوارساڵە ڕێگایان نەدراوە بچنە دیداری ، داوخوازەکەی ئێمەیان قەبووڵ نەکرد بەڵام لەو ناوە دا ئێمە چاومان کەوت بە خەڵکی جۆر بە جۆری سیاسی کورد ، ئەندامانی پارتیی دێمۆکڕاتیکی گەلان، ئەندامامی کونگرەی کۆمەڵەی دێمۆکڕاتی و لەگەڵ پارێزەران قسەمان کرد. ئەوان توانیان زانیاری زۆر باشمان بدەنێ و کاتێک ئێمە گەڕاینەوە حەولمان دا لە مەر ئەو سەفەرە بنووسین لە مێدیا دا لە ڕۆژئاوا و چاوپێکەوتنمان لەگەڵ بکرێ. باسی ڕاوەدوو نانی خەڵک و تێک ڕووخاندنی شارە کوردییەکانمان کرد لە باشووری ڕۆژهەڵات، واتە لە باکوور بە دەست دەوڵەتی تورک لە جزیرێ و هەموو ئەو شوێنانەی دیکەی کە بینەرانی ئێوە بە باشی لە سەریان دەزانن .\nقازی: زۆر باشە، زۆر سپاست دەکەم بۆ ئەمجارە. پێم وایە زۆر شتی دیکە هەیە قسەی لێوە بکەین و لە بەشێکی دیکەی بەرنامەکەمان دا لە سەریان قسە دەکەین. گەلێک سپاس بۆ ئەو کاتەی پێت داین.\nبیل: بە خۆشییەوە\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 11:46 PM 0 comments Links to this post\nسەردانەکانی جانێت بیل ، نووسەر، بژارکاری کتێب و ها...\nوەزاڕەتی کاروباری دەرەوەی ئەمریکا، زانیاریدانی ڕۆژ...\nژیان و کارەکانی موری بووکچین ؛ چاوپێکەوتنێک لەگەڵ ...


دەسترێژی گولە لە دوو برا كرا و یەكێكیان كوژرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nدەسترێژی گولە لە دوو برا كرا و یەكێكیان كوژرا\n2018/08/10 - 6:10 PM\nبەرێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، لەناوچەی تەیناڵی سەر بەناحیەی بازیان دەسترێژی گولە لەدو برا كراو لەئەنجامدا یەكێكیان گیانی لەدەستداو ئەوەی دیكەشیان بریندار بوو، دەشڵێت:”لە ئێستادا بەبریاری دادوەر فەرمانی دەستگیركردن بۆ تۆمەتبارەكان دەركرا”.\nبەرێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەیەكی بۆ ( خەڵك) ناردووە ڕایگەیاندووە، پاشنیوەرۆی ئەمرۆ هەینی 10-8-2018 لەناوچەی تەیناڵی سەر بەناحیەی بازیان دەسترێژی گولە لەدو برا كراو لەئەنجامدا یەكێكیان گیانی لەدەستداو ئەوەی دیكەشیان بریندار بوو.\nدەشڵێت:”كوژراوەكە ناوی (س، ت، ح)و تەمەنی 35 ساڵە، بریندارەكەش ناوی (س، ت، ح)و تەمەنی 25 ساڵە، پاش گەیشتنی هێزەكانی پۆلیس تەرمی كوژراوەكە رەوانەی پزیشكی دادوەری سلێمانی كراو بریندارەكەش گەیەنرایە نەخۆشخانەی فریاكەوتن”.\nڕاشیگەیاندووە، لە ئێستادا لەلایەن بنكەی پۆلیسی بازیانەوە پەراوی لێكۆڵینەوە بۆ روداوەكە كرایەوە و بەبریاری دادوەریش فەرمانی دەستگیركردن بۆ تۆمەتبارەكان دەركرا.\nلە نەخۆشخانەیەكی هەولێر، كچە خوێندكارێك دەردەكرێت\nپۆلیسی سلێمانی سێ تۆمەتبار دەستگیر دەكات\nئەو تۆمەتبارەی پزیشكەكەی سلێمانی بریندار كرد دەستگیر كرا\nوەفدێكی پارتی لەگەڵ پۆلیسی سلێمانیدا كۆدەبێتەوە


عێراقێكی سەقامگیر بۆ هەرێمێكی سەقامگیر: چوارچێوە و ناوەرۆكی دیداری مێری | MERI\nJanuary 10th, 2022 نوێترين بابه‌ت 0\nدیداری ئیمساڵمان دوو هەفتە لەدوای هەڵبژاردنی گشتی عێراق دێ. لە كەشێكی گەشبینانەدا جموجۆڵێكی گەرمی سیاسی لە ئارادایە بۆ پێكهێنانی حكومەتێكی نوێ لە بەغدا. وە دوو سال لەدوای سەرهەڵدانی خۆپیشاندانەكانی تشرین و دەربڕینی ناڕەزایی خەڵك لە حكومەتەكانی پێشوو. وە دوو ساڵیش لەدوای سەرهەڵدانی یەكەمین نەخۆشی كۆڕۆنا دێت، كە پەتایەكی جیهانی بێهاوتای بەدوای خۆیدا هێنا. لە ساڵی ٢٠٢٠ دا جیهان بەڕووی چالاكی كۆمەڵایەتی و ئابووریەوە داخرا، بەڵام گوڕی سیاسەت و ركابەری و ململانێی بەرژەوەندیەكان لە هیچ كۆڕنەیەكی جیهاندا خاو نەبووەوە، بەتایبەتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. پەتای كۆڤید گورزێكی كەمەرشكێن بوو بۆ ئابووری جیهان، بەڵام ئەو وڵاتانەی كە سیستەمی حوكمڕانی و ئابووریان تۆكمەیە و حكومەتەكانیان كارایە، توانیان پێش وڵاتانی دیكە بێنەوە باری ئاسایی و هەرگیز پێگەیان لەدەست نەدا. زۆر لەوانە قەیرانی كۆڕۆنایان كردە دەرفەت بۆ ریفۆرمی سیستەمی ئابووری و تەندروستی.\nعێراق یەكێك نەبوو لەو وڵاتانە و ئێستاشی لەگەڵدابێ سوودێكی ئەوتۆی لەو قەیرانە وەرنەگرت، وەك دەرفەتێك بۆ ریفۆرمی سیستەمی تەندروستی و ئابووری. بەڵكو لاوازیەكانی زیاتر بەدەركەوتن. ئیمڕۆ لاوازیەكان لە دامەزراوەكانی دەوڵەت، لە پەیكەری حوكمڕانی، لە جێبەجێكردنی دەستوور، لە پاراستنی ئەمنیەت و لە پێشكەشكردنی خزمەتگوزاریدا گەیشتوونەتە رادەیەك كە خۆیان بوونەتە هۆكاری سەربەخۆ بۆ ناسەقامگیری. لە توێژینەوەیكی ئینستیتوتی مێریدا كەلێن و لاوازیە پەیكەری و وەزیفیەكانی سیستەمی حوكمڕانیمان دیراسەتكرد و لە مانگی حوزەیران لە راپۆرتێكدا بڵاومان كردەوە كە لەو كۆنفرانسەدا خراوەتە بەردەستان. لەو راپۆرتەدا پێشنیازی دیاریكراو پێشكەش كراوە چۆن دامەزراوەكانی حوكمڕانی بەهێز بكرێن تاوەكو دەوڵەت و سیستەمی حوكمڕانیەكەی لەهەناودا تۆكمە ببێت.\nعێراق وڵاتێكی زۆر گرنگە بۆ وڵاتە دراوسێكان و كۆمەڵگای نێودەوڵەتی. عێراقێكی كارا و دەوڵەمەند و سەقامگیر دەتوانی گەورەترین بەشداری بكات لە راگرتنی پارسەنگەكان و هاوكاریكردنی دراوسێكان و هاندانی وەبەرهێنانی نێودەوڵەتی لەناوچەكە. بەدیوەكەی دیكەشەوە، لاوازبوونی دەوڵەت و ناسەقامگیری لە عێراقدا رێخۆشكەرە بۆ ناسەقامگیری لە تەواوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بۆ پەڕگیری توندوتیژ، بڵاوبوونەوەی تیرۆریزم، زیادبوونی ئاوارە و پەناهەندە و لەكیسچوونی دەرفەتی ئابووری و بازرگانی. بۆیە ئیمڕۆ لە بەرژەوەندی خەڵكی عێراق و وڵاتانی دراوسێ و وڵاتانی جیهاندایە كە عێراق سەقامگیر بێ.\nبەڵام سەقامگیری لە عێراقدا بە خۆڕسكی و سروشتی نایەتە كایەوە، بەڵكو ئەگەر بۆ سروشتی لێ بگەڕێی عێراق لە رێچكەی بەرەوە هەردێر بەدەوام دەبێ. رزگاركردنی عێراق پێویستی بە ڤیژن و ستراتیژ و نەخشەڕێگای مەدرووسە. تا ئێستا لە نێوەندی هیزە ئیقلیمی و جیهانیەكاندا، عێراق وەك گۆڕەپانی ململانێی هێز و بەرژەوەندیە ركابەرەكان رەچاو دەكرێ، لەو ململانێیانەشدا عێراق بە دەگمەن یاریكەری سەركردە بووە و بەردەوام بووەتە قوربانی.\nململانێی هێزە ئیقلیمی و جیهانیەكان سەدان سالە بەردەوامە، بەڵام ئیمڕۆ بووەتە ئاشی ئاگر و سەرجەم ئەو وڵاتانەی هاڕیوە كە لەهەناودا لاواز و لەرزۆكن. چەندین وڵات لە دەوروبەرمان فەشەلیان هێنا یان ئەوەندە ناسك و لەرزۆك بوونە كە توانای بڕیاردانیان نەماوە. عێراق یەكێكە لەو وڵاتانە و پێویستە سەركردە هەڵبژێردراوەكان رووبەڕووی ئەو راستیە ببنەوە چونكە بەرپرسیارێتی ئەوانە كە رێچكە سەربەرەولێژەكە ئاوەژوو بكەنەوە. پێویستە هێزە ئیقلیمیەكانیش ئەوە بدركێنن كە سەقامگیری عێراق بۆ ئاسایشی ئەمنی وڵاتەكانی خۆیان گرنگە، بۆیە دەبێ چاو بە سیاساتی خۆیان دابخشێننەوە و مامەلە لەگەڵ عێراق بكەن وەك هاوبەشێكی بێ بەدیل نەك وەك سەرچاوەیەكی هەڕەشەی ئەمنی. پێویستە بە جیددی بیر لە باڵانسێكی نوێ و داڕێژتنەوەی نیزامێكی نوێ لەناوچەكە بكەنەوە، بەجۆرێك نەك هەر خۆیان وەك هێزی ئیقلیمی تێدا براوەبن. بەڵكو سەرجەم كۆمەڵانی خەڵكی ناوچەكە تێدا سوودمەند و سەرفرازبن. باڵانسێك كە هاندەر بێ بۆ سەقامگیری و ئاشتەوایی و پێكەوەژیان، بۆ بیزنیس و گەشەسەندن.\nبەرپرسیارێتی سەقامگیركردنی عێراق لە ئەستۆی سەركردە عێراقیەكانە بە پلەی یەكەم، بەڵام پێویستیشیان بە هاوكاری و پاڵپشتی هێزە ئیقلیمی و جیهانیەكانە. لە راستیدا، هیچ كام لەو ئاكتەرە لۆكالی و ئیقلیمی و جیهانیانە توانای بەرجەستەكردنی سەقامگیری و داڕێژتنەوەی نیزامی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیان نیە بەبێ هاوكاری تەواوی ئاكتەرە لۆكالی و نێودەوڵەتیەكان. رێكەوتنی ئەو لایەنە پەیوەندیدارانە لەسەر ڤیژنی هاوبەش و نەخشەڕێگای سەقامگیری پێویستی بە دیبەیتێكی جیددی نێوان داڕێژەرانی پۆڵەسی و سەركردە سیاسیەكان هەیە، ئەوەش لە كەشێكی ئەكادیمی بێلایەن، كە ئەوانەش لە دیداری مێریدا بەرجەستە دەبن.\nبەڕێزان ئامانج و ئومێدمان ئەوەیە كە هەموولایەك ئەو دەرفەتە بقۆزنەوە بۆ ئەوەی لەو دوو رۆژەدا بە راشكاوی، بە كراوەیی و بە رەخنە لەخۆگرانە دیبەیتی پۆلەسی دروستكەرانە ئەنجام بدەن. ئەزموونەكانی ئەو دواییە هەڵسەنگێنن و باس لە مانیفوستۆی ئایندە بكەن كە چۆن برەو بە دەوڵەتسازی و نیشتیمانسازی بدرێ، دەوڵەتی موئەسسەساتی لەعێراقدا جێگیر ببێ و چۆن دەستووری عێراق بكرێتە نەخشەڕێگای سەفرازی. پانێلەكانی ئیمساڵی دیداری مێری لە چوارچێوە و كۆنتێكستی ئەوانەی سەرەوەدا پێكهێنراون، هەتا كێشە هەنووكەیی و بنەڕەتیەكان تاوتوێ بكرێن و بەرچاوڕوونی بدرێتە خەڵك و ڤیژنی سەركردەكان بۆ چارەسەركردن ئاڵوگۆڕی پێ بكرێ.\nپانێلی یەكەم لەسەر نەخشەی سیاسی نوێی دوای هەڵبژاردنە و ئالینگاریەكانی پێكهێنانی حكومەتێكی كارا و سەركەوتوو كە خەڵكی عێراق براوەی یەكەم بن.\nپانێلی دووەم بە بەشداری هاوپەیمانە نێودەوڵەتیەكانی عێراقن، ئەوانەی كە سەقامگیری و دەوڵەتسازی و حوكمی دروستیان لە عێراق لەلا زۆر گرنگە و ساڵانێكە هاوكاری وڵاتەكە دەكەن. ئەوان ئەزموونێكی زۆریان هەیە لەگەڵمان و لە ئەزموونەوە دەزانن بەربەستەكانی بەردەم هاوكاریكردن و سەرخستنی عێراق و دەرفەتەكانی دێنە بەردەم كامانەن.\nپانێلی سێیەم بۆ تاوتوێكردنی ئەو دەرفەت و ئالینگاریەكانە كە عێراق و هەرێمی كوردستان لە دەورو دراوسێیەكی ئاڵۆزدا بەرەوڕوویان دەبنەوە. لە زمانی سەركردە لوتكەییەكانەوە دەیبیستین كە چۆن سەیری دینامیەتی هێزە لۆكالی و ئیقلیمی و جیهانیەكان دەكەن و بزانین ڤیژنیان چیە بۆ ئەوەی عێراق و هەرێمی كوردستان سەقامگیر بێ سەرباری ئەو ململانێ توندەی نێوان هێزە ركابەرەكان لە دەوروپشتمان.\nلە توێژینەوە و بڵاوكراوەكانیدا ئینستیتیوتی مێری گرنگیەكی زۆر بە خوێندنەوەی سیاسەتی هێزە ئیقلیمیەكانی وەك توركیا و ئێران، وه هێزە جیهانیەكانی وەك ئەمریكا و روسیا و وڵاتانی ئەوروپی داوە. لە پانێلی چوارەم و پێنجەمدا پۆڵەسی ئەو وڵاتانە لە زمانی دیپلۆماتكارە نوێنەرەكانیانەوە دەبیستین و لەگەڵ ئێوەدا تاوتوێان دەكەن. ئینستیتیوت بەلایەوە گرنگە كە خەڵكی دەڤەرەكەمان لە ڤیژن و سیاسەتی ئەو هێزانە تێبگەن، وە هانیشیان بدەن كە لەنێوان یەكتردا گفتوگۆی دروستكەرانە ئەنجام بدەن بۆ بەرجەستەكردنی سەقامگیری و گەیشتن بە نیزام و بالانسێكی نوێی سەقامگیری لە ناوچەكە بە رەچاوكردنی واقیعی ئێستا و ئاڵۆزبوونی دینامیەتی هێزەكان.\nپانێلی شەشەم تایبەتە بە تاوتوێكردنی مەسەلەی یەكڕیزی سیاسی لە ناوەوەی هەرێم و لە بەغدا. چۆن هێزە خاوەن نوێنەرەكان لە ئاستی حكومەتی فیدراڵیدا كارێكی وا دەكەن كە گوژمە وە كاریگەری پێكەوەییان بە دەستەجەمعی زۆر گەورەتر بێ لە كۆی تاكەكان بەتەنیا. چۆن دەتوانن لە بوار و ئەجێندا ستراتیژیەكان كە بەلای خەڵكی هەرێمەوە گرنگن بكرێنە ئەولەویەت لە بەغدا و لە كاتی شەراكەت لەگەڵ نوێنەرانی باقی عێراقدا كاریگەر و دروستكەرانە و دەنگبیستراو بن.\nپانێلی حەفتەم تایبەتە بە دیراسەتكردنی دۆخی سێكتەری بانكی، كە بزوێنەرێكی گرنگە بۆ بوژانەوەی ئابووری. بگرە بانكەكان دەتوانن ببنە بڕبڕەی پشتی ئابووری هەمەجۆر. لە سەركردەی بانكەكان و داڕێژەرانی سیاسەتی دارایی عێراق دەبیستین كە لە ئایندەدا چۆن دەتوانن ریفۆرم لەو سێكتەرەدا ئەنجام بدەن بەجۆرێك كە هاوڵاتیان و توێژی بیزنیسی بچووك و مامناوەندی و گەورە متمانە بە دامەزراوە بانكیەكان بكەن. لە پانێلی هەشتەمیشدا گوێبیستی پلان و پۆڵەسی حكومەتی هەرێم دەبین سەبارەت بە ئایندە، وە چۆن هەموو لایەك دەتوانن هاوكار بن لە سەرخستنی هەرێم.\nبەڕێزان، پێشتر گوتوومانە و دەیڵێینەوە كەوا ئەو جۆرە دیدارانە گرنگی و كاریگەریی گەورەیان هەیە. هەریەك لە ئامادەبووانی بەڕێز لە پێگەی جیاوازیانەوە كاریگەریان لەسەر پرۆسەی بڕیاردان هەیە. له‌سه‌ر ده‌ستی ئێوه‌دا ده‌كرێ رێگا بۆ سه‌قامگيری له‌و ناوچه‌يه خۆشبكرێ، سەروەری یاسا بەهێز بكرێ و سیستەمێكی حوكمڕانی دروست بچه‌سپێ. پێویستە پڕۆسه‌ی ديالۆگ و چارەسەركردنی قەیران و ئاشتەوایی و پێكەوەژیان بەدامەزراوەیی بكرێ. ئەو جۆرە دیدارانە هەمیشە هاندەر و هاوكار دەبن.\nبەڕێزان لێرەدا جێگەی خۆیەتی سوپاسی هەموو ئەو كەس و لایەنانە بكەم كە بوونە هۆی ئەنجامدان و رێكخستنی ئەو كۆنفرانسە بۆ سوودی خەڵك و خاك و ولاتەكەمان. ئەوانەی دەبێ سوپاس بكرێن زۆرن. بەڵام سوپاسی تایبەت بۆ هاوكارانم له ئينستيتيوتی مێری و تیمی خۆبەخشەكانی ده‌ره‌وه‌ی مێری بۆ ماندوو بوون و شەونخوونیان. سوپاسی سه‌رجه‌م ئه‌و به‌ڕێزانه ده‌كه‌م كه ڕازی بوونه ووته‌يان هه‌بێ له‌و ديداره و سوپاسی ئێوه‌ی به‌ڕێز ده‌كه‌م بۆ ئاماده‌بوونتان. سوپاسی بەشی پرۆتۆكۆڵی سەرۆكایەتی حكومەت و سەرۆكایەتی هەرێم دەكەم بۆ هاوكاریان لە ڕووی لۆجیستی و كارئاسانیكردنیان بۆ میوانە دەرەكیەكان. سوپاسی پۆلیس و ئاسایش دەكەم بۆ زامینكردنی لایەنی ئەمنی.\nسوپاسی زۆر تایبەت بۆ سپۆنسه‌ره‌كانی ديداری مێری، لەوانە سپۆنسەرە میدیاییەكان، بەتایبەتی كەناڵی میدیایی رووداو و سەرجەم ستافەكانیان كە بە دڵسۆزی و لەخۆبووردەییەوە و بە ئامێری كەناڵەكەوە لە زووەوە كاری بێوچانیان لەگەڵدا كردووین. سوپاسی شبكة الإعلام العراقی دەكەم بۆ شەراكەتیان و پەخشكردنی دیدار و گەیاندنی پەیام بە بینەران بە زمانی عارەبی. سوپاسی سپۆنسەرە بەخشەرەكان دەكەم كە گرانتی ئەكادیمیان پێشكەش كردووین بۆ توێژنەوەكان و ئەنجامدانی كۆنفراس، بەتایبەتی رێكخراوی (كۆنراد ئه‌ديناوه‌ر شتيفتونگ)ی ئه‌ڵمانی و بەشی گرانتی ئەكادیمی لە باڵوێزخانەی ئەمەریكی. سوپاسی سپۆنسەرەكانی كەرتی تایبەت دەكەین بۆ پاڵپشتیان، لەوانە گروپی فاڵكۆن و ئیمپایەر وۆڕڵد و رابطة المصارف الخاصة العراقية و بانكی ئەقلیمی بازرگانی و بانكی جیهان. لە كۆتاییدا سوپاسی هوتێلی رۆتانا بۆ میوانداریان.\nپێكهێنانی حكومەتی بەغدا و سیاسەتی هەرێمی کوردستان


- 20-12-2016 - 2260 جار خوێندراوەتەوە\nهەفتەی رابردوو یاریگای نەجەف گەورەترین تراژیدیای وەرزشی بەخۆوە بینی، کاتێک یانەکەو جەماوەری ئەو شارە بە قێزەونترین شێوەو گوتنەوەی چەندین دروشمی رەگەزپەرستانە و سەیر پێشوازیان لە تیپە میوانەکەیان کرد، ئامانجی هەولێرییەکان لەم گەشتە سازدانی یارییەکی تۆپی پێ بوو، کەچی دروشمەکان زیاتر مەیدانی جەنگ و شەڕێکی یەکلاکەرەوەیان نیشاندەدا، نەک یاریگایەكی تۆپی پێ! هاندەرانی نەجەفە ئەشرەفەکە بە جنێودان و سوکایەتیکردن بە کوردو پێشمەرگەو هەولێری پایتەخت و گوتنەوەی بەردەوامی (أربیل داعشیە)، پەیامێکی دوژمنکارانەو راشکاوانەیان بە یانە کوردییەکان گەیاندو نوێترین داهێنانیانیشیان لە بواری هاندانی وەرزشی خستە روو، هەروەها بۆ یەکەمجاریش وێنەی راستەقینەی خۆیان نیشانی ئێمەی کورددا، لە کاتێکدا پێشووتر وەک دۆستێکی دێرین خۆیان وێنا دەکرد! دیارە مێژوو سەلماندووییەتی ئەوان هەمیشە نمەک حەرام و بێ وەفان، ئەگینا شاری هەولێر بۆ ماوەی زیاتر لە دەیەیەک مەیدان و یاریگای تیم و هەڵبژاردەکانیان بوو، لە کاتێکدا گەر یاریگاکەی قەڵاو منارە نەبوایە، لە ناوچەی سەوزی بەغداش نە دەوێران نەک خولێک، بگرە یارییەکی دۆستانەش ساز بکەن!\nلە راستیدا دیدو تێڕوانینی بەشێک لە بەرپرسانی وەرزشی کوردستان زۆر توڕەو نیگەرانی کردووم، باشە پێویستە چەند جاری دیکە سووکایەتی بە سیمبول و پیرۆزییەکانمان بکرێت، تا ئەوان تۆزێک دڵیان نەرم بێت و بە کرداری و بێ پاشگەزبوونەوە لەو خولە شکستخواردووەو تەواوی چاڵاکیەکانی دیکە بکشێنەوە؟ ئایا تەواوی ئەو سووکایەتی و قینە ناوەرزشیە بە پێنج ملیۆن دینار سزا پاک دەبێتەوە؟ ئەی چوار یاری سزادانی نەجەف برینی ئێمە سارێژ دەکات و دەبێتە فاکتەری گەڕانەوەی دوو یانە کوردییەکە؟ یاخود چ گرەنتیەک هەیە دوای گەڕانەوە رووداوی هاوشێوە روونەداتەوە؟ بێگومان هیچ گەرەنتیەک نیەو وەک رووداوەکانی پێشوو سەد بارەش دەبێتەوە، کەوایە با بەرپرسانی وەرزشی و سەرۆک یانەکان چیتر حیکمەت و لایەنە ئەرێنیەکانی ئەو خولە شیرینەمان بۆ باس نەکەن و بەیەکجاری ماڵئاوایی لێبکەن. هەمیشە گوتوومە یانەکانی ئێمە کات بە فیڕۆ دەدەن و پارەشیان دەخەنە گۆمەوە، چونکە ئەو لیگەی دەستپێکی لەگەڵ کۆتایی هەموو خولەکانی جیهانە، هیچ پرەنسیپ و ستانداردێکی جیهانی تێدا نیەو تاکە سوودێکیش بە یاریزانان و وەرزشی هەرێمەکەمان ناگەیەنێت، دواتر من بە پێویست و باشی نابینم بەشداری رکابەرییەکانی وڵاتێکی عەرەبی داگیرکەر بکەین کە کلتوورو زمان و مێژوو و جواگرافیاو ئایدیای لەگەڵ ئێمە جیاواز بێت و وەک بێگانەو دوژمن لێمان بڕوانێ، بۆیە باشترین ئەلتەرناتیڤ و رێگە چارە بۆ بەردەوامبوون و بەرەپێشچوون، گەڕانەوەیە بۆ لیگە خۆماڵیەکەی کوردستان.


له‌وتووێژێكی ژیار محه‌مه‌د له ده‌نگی ئه‌مریكا، فازڵ میرانی سكرتێری مه‌كته‌بی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان باس له چه‌ند پرسێكی تایبه‌ت به پرسی پاڕێزگاری كه‌ركوك و كێشه‌كانی نێوان پارتی و یه‌كێتی و ئه‌گه‌ری به‌شداری كردن یاخود به‌شداری نه‌كردنی یه‌كێتی له حكومه‌ت ده‌كات .\nده‌قی وتووێژه‌كه وه‌ك خۆی\n"بڕیاری خۆیانه یا بڕیاری خه‌ڵكی تره ئه‌وه په‌یوه‌ندی به‌خۆیانه‌وه هه‌یه"\nلەسەرەتای وتووێژەکەدا میرانی لەبارەی قسەکانی سەعدی پیرە لەدەنگی ئەمریکا وتی" من لەگەڵ ئەوەدا نیم کە پارتی و یەکێتی ناتوانن پێکەوە حکومەت پێکبهێنن، مەگەر تەنها ئەوەی پێداگریه‌ك لەلایەن برادەرانی یەکێتیەوە هەبێت کەنایانەوێت حکومەتی هەرێمی کوردستان لەدوای هەڵبژاردنەکان پێکبهێنرێت، جا بڕیاری خۆیانە یا بڕیاری خەڵکی ترە ئەوە پەیوەندی بەخۆیانەوە هەیە،ئنجا لە 1992ەوە تا ئێستا به‌شه‌ڕی ناوخۆ-شه‌وه، پارتی و یەکێتی پێکەوە ئەم وڵاتە بەڕێوە دەبەن خێرە ئێستا ناتوانن پێکەوە حکومەت پێکبهێنن؟!"\n" هه‌ندێك له‌سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی كه ئیشیان ده‌كه‌وێته لای كاك مه‌سعود ده‌ڵێن، باببێته مه‌رجه‌عی كوردستان و هه‌مومان، به‌به‌ڵگه‌وه ئه‌مه‌م له‌لایه"\nڕۆژی دووشه‌ممه له‌وتووێژێكی ژیار محه‌مه‌د له‌ده‌نگی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ سه‌عدی ئه‌حمه‌د پیره ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان ڕایگه‌یاندبوو" زه‌حمه‌ته له‌گه‌ڵ پارتی له‌كابینه‌یه‌ك بین كه ئه‌وه سیاسه‌تی بێت، یه‌كێتی له‌و یاریه تێگه‌یشتووه ئیتر ئه‌وه ناخوات."\nفازڵ میرانی وتی"من لەقسەکانی"کاک سەعدی پیرە" تێگەیشتم، خوێندمەوە لەدەنگی ئەمریکا کە دەڵێ پارتی دەیەوێت"کاک مەسعود" مەرجەع بێت ئەمە چیتر ناخوات، هەر خۆیان بە خۆ-شیەوە (کاک سەعدی پیرە) کە ئیشێکیان کەوتۆتە لای "کاک مەسعود" و بۆیان جێ بەجێ کراوە دواتر خۆیان وتویانە "کاکە ئەم پیاوە نەک تەنها سەرۆکی پارتیە، ئەمە بکەنە "مەرجەعێک" بۆ هەموومان، بەڵام دیارە ئیتر بەرژەوەندییه‌كان (مەبادیئی) داپۆشیوە."\n" خۆمان ڕێك بكه‌وین وه‌ك لەوەی خەڵکێک بێت بە "خورتی" ڕێکەوتن لەنێوانماندا بکات هەروەک چۆن خەڵکێک برادەرانی یەکێتیان نارد بۆ مەراسیمی سوێند خواردنی سەرۆکی هەرێم"\nفازڵ میرانی ئامادەنەبوو ئاماژە بەو "خەڵک"ە بکات و بەتەنها وتی" خۆیان (یه‌كێتی) دەزانن کێ ئەوانی نارد بۆ مەراسیمەکە، من ناچمە ناو وردەکاری چونکە هێشتا بێگومان دۆخی کوردستان گرنگترە لە "چاوپێکەوتنێک"\n" هەندێک لەبرادەرانی یەکێتی چوون كه‌ركوك-ییان ڕادەستی عیراقیان کرد و هیچ ڕیزێکیان بۆ دڵ و قودسی کوردستان دانەنا"\nمیرانی درێژەی بەقسەکانیدا و وتی" سەبارەت بەکەرکوک، کێ کەرکوکی ڕادەستی عیراق کرد؟ ئێمە بوین وا گللەیمان لێدەکرێت ئەمڕۆ؟ نەخێر، هەندێک لەبرادەرانی یەکێتی کەرکوک کە دڵی کوردستان بوو دەریان هێنا دایان بەخەڵکی تر،جا نەشتەرگەری بۆ دەکەن، دەرزی لێدەدەن، ئەوان ئیستا بە ئێمە دەڵێن وەرن چارەسەری بکەن."\nئێوە وەک پارتی، وە دروشمی "مەلا مستەفای بارزانی" لە شۆڕشی "ئەیلول" دروشم- تان ئەوە بوو کە کەرکوک دڵی کوردستانە، ئێستا کەسەرۆکی حکومەت و سەرۆکی هەرێم لەخۆتانە لەهەرێم بۆ دەتانەوێت هەرێمێک بێ دڵ بەڕیوە ببەن؟\nسکرتێری مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌دا وتی" بارزانی نه‌مر-به‌ڕه‌حمه‌ت بێت" شۆڕشی ئەیلولی لەسەر کەرکوک دانا ئامادە نەبوو نیوەی کەرکوک بداتە حکومەتی عیراق، لێیان پرسی بۆ؟ وتی "من نامەوێت سبەی کەمردم بێنە سەرقەبرم پێم بڵێن چۆن سازشت لەسەر بەشێکی خاکی کوردستان کرد؟ "مام جەلالیش بەڕەحمەت بێت" دەیوت کەرکوک قودسی کوردستانە، بەڵام قودسی کوردستان و دڵی کوردستان هەندێک لەبرادەرانی یەکێتی چوون ڕادەستی عیراقیان کرد و هیچ ڕیزێکیان بۆ دڵ و قودسی کوردستان دانەنا، ئنجا ئێستا بە ئێمە دەڵێن وەرن چاکی بکەنەوە " ئێمە بێگومان لەگەڵ چاککردنەوەیداین."\n"ئه‌گه‌ر وه‌ك یه‌كێتی قسه بكه‌ین ،ئه‌وا لە ستراتژیەتی ئەوانە پارتی نەک لەکەرکوک لەکوردستانیش نەمێنێت،بۆیە عیراقیان هێنا تا ئێمە لەکەرکوک نەمێنین."\nمیرانی ئاماژەی بەقسەیەکی تری سەعدی پیرە کرد لەدەنگی ئەمریکا، ووتی" من كه قسەکانی کاک سەعدی-م لە دەنگی ئەمریکا خوێندەوە کە دەڵێت، پارتی دەیەوێت پێگەی یەکێتی لەکەرکوک لاواز بێت" بەداخەوە ئەگەر ئێمە وەک ئەوان قسە بکەین ئەوا لە ستراتژیەتی ئەوانە، پارتی نەک لەکەرکوک لەکوردستانیش نەمێنێت،بۆیە عیراقیان هێنا تا ئێمە لەکەرکوک نەمێنین."\nپرسیار\_ باشه ئێوه چ هاوپه‌یمانی ستراتیژێكن ئه‌و دوو حیزبه كه وا نیه‌تی یه‌كتر بخوێێنه‌وه پێتان وابێت ئه‌و ده‌یوێت ئه‌و لاواز بكات ئه‌وی تر ده‌یه‌وێت ئه‌و بسڕێته‌وه؟\nمیرانی له وه‌ڵامدا وتی"ئه‌مه نه‌خۆشیه‌كی درێژخایه‌نی یه‌كێتی و پارتیه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ساڵانی ( 64و 66و 75), و شه‌ڕی ناوخۆ، هه‌تا شه‌ڕی ناوخۆ له‌سه‌ر ئه‌وه بوو، نه‌ك له‌سه‌ر دوكان و زه‌وی و شتی تر، به‌ڵام نه ئێمه ده‌توانین یه‌كێتی لاواز بكه‌ین و بیسڕینه‌وه، نه‌یه‌كێتی-یش ده‌توانێت پارتی بسڕێته‌وه."\n"یه‌كێتی به ئێمه ده‌ڵێن زۆرینه‌ین له‌كه‌ركوك،شەش کورسیان هێناوە وە یەکەم بوو لە حەویجه‌ی عەرەب-یش کە داعش و بەعسی بوون هەموویان- به‌ڵام یەکێتی لەوێ یەکەم بوو."\nفازڵ میرانی ئەوەشی وت" یەکێتی بە ئێمە دەڵێت، ئێمە زۆرینەین لەکەرکوک، باشە شەش کورس-ییان هێناوە وە یەکەم بوو لە حەویجه‌ی عەرەب-یش کە داعش و بەعسی بوون هەموویان ، باشە شەش کورسییان هێنا ئێمە دەممان قەپات کرد دەممان نەکردەوە ئێمە "تەفزیلی" یەکێتی-مان کرد لەسەر خەڵکی تر وتمان قەینا ئەوانە کوردن خۆ شەش کورسیەکە هی دوای ڕیفراندۆم بوو ، با ئێستا ڕاستەوخۆ بێن ئێـمە و ئەوان کاندیدی خۆمان بدەین بە ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک، با وەک پۆستی وەزیری داد کاندیدێکی سەربەخۆ بێت، ئەم شێوازە سیاسەتەی یەکێتی ناخوات نەک ئەوەی ئەوان بە ئێمە دەڵێن ناخوات."\n"به‌ڕاشكاوی به یه‌كێتیمان وتووه ئێمە قارەمانەکانی شانزەی ئۆکتۆبەر بۆ پۆستی پارێزگاری کەرکوک قبوڵ ناکەین"\nپێشتر لەوتووێژێکی ژیار محەمەد لەگەڵ فەرید ئەسەسەرد ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی یەکێتی نیشتمانی کوردستان ڕایگەیاند" پارتی هه‌موو ئه‌و ناوانه‌ی ڕه‌تكردۆته‌وه كه یه‌كێتی پێشكه‌شی كردووه بۆ پۆستی پارێزگاری كه‌ركوك." لەوەڵامی ئەو پرسیارەی پارتی بۆچی کاندیدی یەکێتی بۆ پۆستی پارێزگاری کەرکوک ڕەتدەکاتەوە؟ فازڵ میرانی وتی" لێت ناشارمەوە ئێمە قارەمانەکانی شانزەی ئۆکتۆبەر بۆ پۆستی پارێزگاری کەرکوک قبوڵ ناکەین ئەوە ڕاستیەکەیە، بەشێکی زۆری ئەو کاندیدانە له‌وانە بوون، خۆ ئەو پۆستە بەتەنها هی یەکێتی نیە هی هەموو خەڵکی کەرکوکە دەبێت ئێمەش لەسەری ڕازی بین."\nلەو ڕێککەوتنەی لەنێوان ئێوە و یەکێتی دا هەیە هیچ بەندێکی تێدایە کە ئەو کەسەی کاندید بێت بۆ پۆستی پارێزگاری کەرکوک نابێت" بەشداربوبن "لە شانزەی ئۆکتۆبەر؟\nفازڵ میرانی وتی" ئێمە ڕاشکاوانە بە برادەرانی یەکێتیمان وتتوە کە بەوانە ڕازی نابین بۆ پۆستی پارێزگاری کەرکوک کە قارەمانی شانزەی ئۆکتۆبەر-ن، ئەگەر خۆتان "تەعینی" دەکەن لەگەڵ حکومەتی عیراق بیکەن."\n" ئێمه و یه‌كێتی شانزه ڕێككه‌وتنیش بكه‌ین هه‌ر باسی شانزه‌ی ئۆكتۆبه‌ر ده‌كرێت، ده‌می خه‌ڵك به ئێمه ناگیرێت ڕۆژێكی ڕه‌شی مێژووییه"\nدەوترێت جۆرێك لەڕێککەوتن لەنێوان ئێوە و یەكێتیدا هەیە کە باسی 16ی ئۆکتۆبەر نەکەن؟\nسکرتێری مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان لەوەڵامدا دەڵێت" شانزە ڕێککەوتنیش بکەین لەسەر باس نەکردنی 16 ی ئۆکتۆبەر، بەدڵی من و یا برادەرێکی یەکێتی یا بەڕێککەوتنی پارتی و یەکێتی نابێت کەباس نەکرێت چونکە ئەو ڕۆژە ڕۆژێکی ڕەشە لە مێژووی کوردستاندا منداڵەکانی ئێمە و ئەوان دەزانن 16ی ئۆکتۆبەر چیە؟ تەنانەت منداڵەکانی قارەمانانی شانزەی ئۆکتۆبەریش کە ئێستا لەکەرکوک ناژین "وەڵاه" پێیان ناخۆشە 16ی ئۆکتۆبەر، ئنجا با ئەوانە بچن لەکەرکوک بژین، دەمی ئەو خەڵکە بە ئێمە ناگیرێت بڵێین باسی شانزەی ئۆکتۆبەر مەکەن، باشە ئەی بەیاننامەکانی کاک کۆسرەت و مەلا بەختیار چی لێبکەین کە هی خۆیانە ئەوانیش بسڕینەوە لە مێژوو؟"\nمیرانی لەدرێژەی وتووێژەکەدا وتی" من حەزدەکەم ئەوە بزانم ئەگەر پارێزگاری کەرکوک دابنرێت جا یەکێتی بێت یا پارتی یا دوو پارێزگاریش بێت ئەم سیاسەتی تەعریبە کە ئەوان دەڵێن "دەهەزارییەکانی -حی التنك" له هەڵبژاردنی داهاتوو کورد لەکەرکوک دەبێتە کەمینە ئەمەیان پێ چارەسەر ناکرێت، مه‌گه‌ر ئێمە و یەکێتی بە سەرۆکی هەرێمی تازە، وه حكومه‌تی تازه فشار لەبەغداد بکەین بۆ ئاسایی کردنەوەی دۆخی کەرکوک وە دەبێت دژی هەڵبژاردن بین ئێمـە و یەکێتی و هەموو حیزبەکان تا دۆخی کەرکوک ئاسایی نەکرێتەوە هەڵبژاردن نەکرێت له‌و شاره."\nسکرتێری مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان ئه‌وه‌شی وت" حه‌ق وایه كاك به‌رهه‌میش ڕۆڵی خۆی ببینایه بۆ ئاڕاسته‌كردنی براده‌رانی یه‌كێتی بۆ ڕێككه‌وتن زاڵ بوون به‌سه‌ر ئه‌و گرفتانه تا ڕێككه‌وتنه‌كه‌یان جێ به‌جێ بكردایه، هه‌ر قسه‌كانی خۆی (كاك به‌رهه‌م ساڵح) له‌ڕۆژی سوێندخواردنی سه‌رۆكی هه‌رێم هه‌ر ئه‌وه په‌یڕه‌و بكات حه‌قه گوێی لێ بگیرێت."\n"به‌یاننامه‌كه‌ی یه‌كێتی وه‌ك ئه‌وه بوو بڵێن: کاک مەحمود دەستت خۆش بێت ئەمە بەدڵی ئێمە بوو بەزاری تۆ بوو"\n" چۆن سه‌رۆكایه‌تی په‌رله‌مان و سه‌رۆكی هه‌رێممان بێ یه‌كێتی هه‌ڵبژارد ده‌توانین حكومه‌تیش پێكبهێنین"\n"پارتی و یه‌كێتی ناتوانن ببنه ئۆپۆزسیۆن"\nده‌قی وتووێژه‌كه‌ی ژیار محه‌مه‌د له‌گه‌ڵ فازڵ میرانی Jan 26-019


لە شەنگال ١٥ هەزار دۆنم دەغڵودان سووتاوە | ROJnews\nپێنجشەممە, 20 يون 2019 - 10:10\nوەک ناوچەکانی دیکەی باشور و ڕۆژئاوای کوردستان، ئەمساڵ بەهۆی ئاگرکەوتنەوە گوماناوییەکان، نزیکەی ١٥ هەزار دەغڵودانی جوتیارانی شەنگال سووتاوە و زیانێکی زۆری بە هاوڵاتیان گەیاندووە.\nشارەوانی گەل، سەربە ئەنجومەنی خۆبەڕێوبەری دیموکراتی شەنگال، لەسەر ئاگر کەوتنەوەکان ڕاگەیەندراوێکی بڵاو کردووەتەوە کە تێدا هاتووە: هەروەک دەزانرێت لە دەستپێکی وەرزی هاوینەوە چەندینجار ڕووداوی ئاگرکەوتنەوە لە شەنگال ڕوویداوە و زیانێکی زۆری بە هاوڵاتیان و جوتیارانی ئێمە گەیاند، بەڵام تا ئێستا هیچ لایەنێکی پەیوەندیدار هاوکاریی جوتیارانی ئێمە نەکردووە، بە تایبەت لەکاتی کوژاندنەوەی ئاگرەکان، ڕێکخراوە حکومییەکانی موسل ئەرکی خۆیان جێبەجێی نەکردووە.\nچوار کەس گیانیان لەدەستداوە\nشارەوانی گەل لە ڕاگەیەندراوەکەیدا ئاماژەی بە گیان لەدەستدانی چوار کەس کردووە بە هۆی ئەو ئاگرکەتنەوانەوە، هەروەها هاتوو: دەرفەتەکانی بەردەستی ئێمە وەک شارەوانی گەل زۆر کەمن، بەڵام سەرەڕای ئەمەش هاوکاریی جوتیارنمان کردووە و دوای ئاگرکەتنەکانیش دەستمان بە لێکۆڵێنەوە کردووە، بەپێی لێکۆڵێنەوەکانمان لە شەنگال و دەوروبەری ١٥هەزار دۆنم زەوی کشتوکاڵی و دەغڵودانی هاوڵاتیان سووتاوە، هەروەها ٨٠ دۆنم باخ و باخچەی هاوڵاتیانیش ئاگری تێبەربووە و سووتاوە، لە ئەنجامی ئەو ئاگرکەوتنەوانەش چوار هاوڵاتیمان گیانیان لەدەستداوە.\nلە کۆتایی ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە: ئاگرکەوتنەوەکان تا ئێستاش بەردەوامە و مەترسی هەیە کە ئاماری ئاگرکەوتنەوەکان زیاتر ببن، لەسەر ئەمە بانگ لە خەڵکەکەمان دەکەین لەکاتی ئاگرکەوتنەوەکان هاوکاریی شارەوانی بکەن، تا بتوانین پێش لە زیان و مەترسییەکان بگرین.


وەزیری پلاندانان: پڕۆژە یاسای بودجەی هەرێم ئامادەیە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزیری پلاندانانی حكومەتی هەرێمی كوردستان و ئەندامی شاندی دانوستانكار لەگەڵ حكومەتی ئیتیحادی ڕایدەگەیەنێت، پڕۆژە یاسای بودجەی هەرێم ئامادەیە و چاوەڕوانی پشكی هەرێم لەبوودجەی عیراق دەكەین و تائێستاش ئێمە پابەندین بەدەقی ڕێككەوتنمان لەگەڵ حكومەت.\nدارا ڕەشید، وەزیری پلاندانانی حكومەتی هەرێمی كوردستان و ئەندامی شاندی دانوستانكار لەگەڵ حكومەتی ئیتیحادی لەكۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، دیار نیە ئەم سەردانەی وەڤدی دانوستانكاری هەرێم دوا سەردان دەبێت یان نا، بەڵام ئەمڕۆ سەردانی بەغداد دەكەین، دەمانەوێت سەردانەكە ئەنجامی هەبێت، هیچ ناكۆكیەكمان نیە لەگەڵ حكومەت و تائێستاش ئێمە پابەندین بەدەقی ڕێككەوتنمان لەگەڵ حكومەت كە لەپڕۆژە یاسای بوودجە وەك خۆی ماوە.\nدەشڵێت”ئیستا پەڕلەمانی عیراق سەرقاڵی یاسای دادگای فیدڕاڵییە، ئەو بەندەی پەیوەندی بە بودجەی هەریمەوە هەیە لەیاسای بوودجە وەك خۆی ماوە، وەك خۆی دەمێنێتەوە، ڕەتیشی كردەوە هەرێم داوای كردبێت هیچ كۆمپانیایەك ببێتە هاوبەش لەكۆپانیای سۆمۆ، بەڵكو ئێمە ڕێككەوتووین ٢٥٠ هەزار بەرمیل بە حكومەتی عیراق دەدەین لەگەڵ نیوەی داهاتی نا نەوتی، ئێمە پێداگیری لەسەر ئەو بەندە دەكەین كە لەنێوان هەردوو حكومەت ئیمزامان لەسەر كرد”.\nسەبارەت پڕۆژەی یاسای ٢٠٢١ی هەرێمی كوردستان ئەوەێ خستەڕوو، پڕۆژە یاسای بودجەی هەرێم ئامادەیە، هەنگاوی باشی بڕیوە و هەموو لایەنەكانی وەك مافی فەرمانبەران و بەكارخستن و وەبەرهێنان دیاری كراوە و ئامادەكراوە بەڵام چاوەڕوانی دواین هەنگاوی حكومەتی عیراق و یاسای بودجە دەكەین، بۆیە راگیراوە بزانین داهاتمان چەندە، و خەرجیمان چۆن دەبێت، چونكە پشكی هەرێمیش لەبەغداد بەشێك دەبێت لەیاسای بوودجەی هەرێم.\nلەبارەی پارێزگای هەڵەبجە وەزیری پلاندانان وتی حكومەت ٣٠ میلیار دیناری بۆ پڕۆژەكانی هەڵەبجە تەرخانكردوە و پڕۆژەی ستراتیژیمان لە پارێزگاكەدا بڕیار لێداوە لەبارەی ئاو، كارەبا، خزمەتگوزاری تر.


ژنەکا ئێزدی باسێ فرۆشتنا خوە دکەت - وارمیدیا\nپەکەکێ بەرپرساتییا خوە ژ پەقینا ئامەدێ راگەهاند\nپەکەکێ 3 سەربازێن تورکیا کوشتن\nدەستەیا دەستپاکییێ دەڤەردارێ کەرکووکێ دا گرتن\nبزاڤا پێكئینانا حكوومه‌ته‌كا نوو بۆ ئسرائیلێ به‌رده‌وامه\nمووسل.. سەرکردەیەکێ داعشێ ھات گرتن\nپۆمپێیۆ: دێ رێكارێن نوو ل دژی ئیرانێ گرینه به‌ر\nهۆنگ كۆنگ.. شه‌ر و ئالۆزی دروست بوون\nئیراق: قەبارەیێ ئالۆگۆرییا ل گەل چینێ دێ 500 ملیار دۆلاران دەرباز کەت\nترامپ: من پلان نینن ل گه‌ل به‌رپرسێن ئیرانی كۆم ببم\nبەسرا.. ئەڤسالە پتری 500 کەسان بووینە قوربانیێن شەرێن هۆزان\nژنەکا ئێزدی باسێ فرۆشتنا خوە دکەت\nمێژوویا به‌لاڤكرنێ: 2014/09/02 - 9:44 ص\nژنا ئێزدییا ب ناڤێ (ح،ع) یا ١٩ سالی، وێ زاڕۆیەک ٣ سالی هەیە. ئەو باسێ چیرۆکا فرۆتنا خوە دکەت و دبێژیت، “مێرێ من، خەزوورێ من، تییێ من لبەر چاڤێن من کۆمکوژ کرن. ئەز ژی فرۆتم ئەرەبەکی سووریێ”.\nژنا ئێزدییا ب ناڤێ (ح.ع)، کو مێرێ وێ، تییێ وێ و خەزوورێ وێ لبەر چاڤێن وێ ژ ئالیێ چەکدارێن داشێ ڤە هاتنە کۆمکوژکرن، خەلکا گوندێ گر عزێرێ یا دەڤەرا شنگالێیە.\nح.ع. یەک ژ وان ژنێن ئێزیدی بوو کو ژ ئالیێ چەکدارێن داشێ ڤە هاتن ڕەڤاندن و ل باژاڕێ مووسلێ هاتن فرۆتن. لێ ه.ئ. ب ئاوایەکی موعجیزە رزگار دبیت و نها ل دهۆکێ یە.\nوێ ژنا ئێزیدی ب مەرجەکی ژ رووداوێ رە باسێ خوە کر کو وێنە و ناڤێ وێ نەیێن ئاشکراکرن، ئەڤ ژی نە ژبەر وان تشتێن کو هاتنە سەرێ وى، به‌لكو ژبەر وێ یەکێ کو دترسیت چەکدارێن داعشێ ژبەر ئاخڤتنێن وێ زیانان بده‌نه خەسوو و خووشکا مێرێ وێ کو نها د دەستێ داعشێ دە نە.\nح.ع، وه‌ها باسێ خوە کر، “دەما چەکدارێن داعشێ کەتنه ناڤ گوندى، ژن و زاڕۆ و زه‌لام ژ هەڤ جوداکرن. دەستێ زلامان گرێدان و پاشێ کۆمکوژ کرن. مێرێ من، خەزوورێ من و تییێ من د ناڤ وان دە بوون.”\nوێ ژنا بەخترەش دا زانین، کو ئەو دەستپێکێ برن دەڤەرا سیبا شێخ خدر، ژ وێرێ ژی برن ناوچه‌یا بەئاجێ، پاشى برن شنگالێ و ل وێرێ ژی ب هندەک ژنێن دى ڕە برن مووسلێ.\nژییێ ح.ع، ١٩ سالە و وێ زاڕۆکەکێ ٣ سالی هەیە. د بەردەوامییا چیرۆکا خوە دە دبێژیت: “چەکدارێن داعشێ تشتێن پر پیس دگۆتن مە. دگۆتن ئۆلا وە ڤالایە، ژبەر وێ ژی دڤێت هوون وەرن سەر ئۆلا مە. هندەک دەرسێن ئۆلی ژ مە ڕە گۆتن، لێ زانین کو ئەم قەت نابین مسلمان.”\nوێ ژنێ دا زانین، کو ل مووسلێ ژنێن پیر و ب تەمەن ژ کەچ و ژنێن گەنج جوداکرن، ژبەر وێ ژی هایا وێ ژ خەسوویا وێ نەما، تەنێ ئەو و خووشکا مێرێ وێ ب هەڤ ڕە مابوون و وها گۆت: “ژ مە رە گۆتن ئەمێ وە ڤەگەرینن مالێن وە، لێ ئەم برن خانییەکی مەزن و ژ مە ڕە گۆتن، یێن کو دهێنه ڤێره، دڤێت مێر بکن.”\nح.ع. ب دەنگەکێ نزم و ب چاڤێن گری باسێ وان بوویەران دکر کو قەت نەدخواست بینتە زمان: “ئەم ب ١٠-١٥ هەزار دیناران دفرۆتن. رۆژانە ١٠ جاران دهاتنه ناڤ مە و کیژان دلێ وان دخواست دبرن. ب تایبەت کچ دبرن و کچانییا وان خەراب دکرن.”\nوێ دایکا کورد وها دۆماند: “چەکدارەکی کچەک دکڕی دو رۆژان لگەل خوە دهیشت، لێ دەما لێ تێر دبوو، دفرۆت کەسەکێ دى. رایەدارەکی (داعشێ) کچەک فرۆت شۆفێرێ خوە. من ب گوهێ خوە بهیست کو هندەک هاتبوون کچان بکڕن، لێ ب ترکی دئاخڤتن. مشتەریێن ئەرەبێن سووری ژی د ناڤ وان دە هەبوون. هندەک مشتەری دهاتن کنجێ بووکان لبەر کچان دکرن و ژ خوە ڕە دبرن.”\nح.ع. ئاهەک کوور کشاند و وه‌ها ئاخڤی: “پێدڤی ب شەرمێ ناکەت ئەز ژی فرۆتم ئەرەبەکی سووری، لێ نزانم ب چقاسی ئەز هاتم فرۆتن”.\nل گۆری ح.ع، وی ئەرەبێ سووری ژێ ڕە گۆتییە تو ژنا منی، لێ وێ قەبوول نەکرییە، دیسان وی زه‌لامێ ئەرەب ژێ ڕە گۆتییە، دایبابێن خوە ژبیربکە، ژبەرکو هەموو هاتنە کوشتن و کوردستانا ئیراقێ ژی کەتییە دەستێ مە.\nئه‌ڤ ژنه چاوا رزگاربوو؟\nح، باسێ رزگاربوونا خوە کر و گۆت: ”شەڤەکێ کوڕێ وێ تێنى ببوو و دگریا، لێ دەریێ وی خانیێ کو ئەو تێ دە بوون، گرتی بوو، دەرێ پلاستیکى بوو، مە چ قاس ل دەری دا، چو کەسی گوه نەدا مە. ئەز نەچارمام، من دەر شکاند و ئاڤ ژ کوڕێ خوە رە ئانی. ٣ کەس ل ناڤ خانی دە هەبوون، هەموو ژی رازابوون، من ژی دەرفەت دیت و ئەز ڕەڤیام.”\nئەڤ ژنا ئێزدی هەتا هه‌یامه‌كێ ب پێیان دچیت، پاشى خوە دهاڤێژیته مالەکا ئەرەب و چیرۆکا خوە ژ وان رە دبێژە. زه‌لامێ مالێ وێ دكه‌ته ئۆتۆمۆبیلا خوە دا، “دەما ئەم دگه‌هشتین خالێن پشکنینێن داعشێ، وى زه‌لامى دگۆت ئەڤ هەڤژینا منە. وی زه‌لامی ئەز نێزیکی پێشمەرگەیان کرم ژ وێرێ ئەز ب پێیان چووم با پێشمەرگەیان و وان ئەز دەرباسی دهۆکێ کرم.”\nح.ع. باسێ وێرەکییا وان کچ و ژنێن کو د دەستێ داشێ دە نە، ژی کر و گۆت: ”ئەو کچ و ژن ئەو قاسی ب شەرەف و وێرەک بوون کو هەتا گەفا کوشتنێ ل وان نەهاتبا کرن نەدهێشتن دەستێ کەسێ ل وان بکەڤە، لێ سێ کچێن گوندێ وەردیێ ژ بۆ کو دەستێ چەکدارێن داعش ل وان نه‌کەڤیت، خوە بدارڤه‌كرن”.\n2019/09/22 - 6:24 م\n2019/09/22 - 6:02 م\nخێری بۆزانی: جڤاکا ناڤدەولەتی لگەل ئێزدیان نە یا هاریکارە\n2019/09/22 - 5:35 م\nسلێمانى.. ته‌قه‌كه‌رێن لقا 4 یا پارتى هاتن گرتن\n2019/09/22 - 5:20 م


مودریک عه‌لی عارف.....ڕه‌مه‌زان! ئه‌ی مانگی نور! ئه‌ی وه‌رزی گه‌شانه‌وه‌ی ڕۆح‌و بووژانه‌وه‌ی ده‌روون! خێرهاتیه‌وه ئه‌ی مێوانه خۆشه‌ویست‌و ئازیزه‌که، خێرهاتیه‌وه ئه‌ی مێوانه ئارامبه‌خش‌و پڕ خێروفه‌ڕو به‌ره‌که‌ته‌که، خێرهاتیه‌وه‌و خێرت هانی ئه‌ی مانگی ڕه‌ونه‌قبه‌خشی نێومانگه‌کان، به‌خێرهاتی‌و عه‌یامێکه چاوه‌ڕوانی هاتنه‌وه‌ی ڕووی گه‌ش‌و ده‌ستی پڕو خه‌رمانی پڕ تفاقت ده‌که‌ین، به‌خێرهاتی‌و له‌پێشوازی قدومی خێرتدا به‌رزه‌پێ ڕاوه‌ستاوین، چاومان بڕیوه‌ته ئاسمان‌و به‌دوای (هه‌ڵاڵه‌ی هیلال)تدا له‌ئاستانه‌ی هاتندا هه‌ڵکورماوین‌و ده‌م‌و زارمان پڕکردووه له(هه‌لهه‌له‌ی) شادی‌و خۆشی به‌خێرهاتنه‌وه‌ت.\nڕه‌مه‌زان! ئه‌ی مانگی نه‌شئه‌به‌خشی دڵه‌ی تامه‌زرۆیانی ته‌ژنه‌و تینوو! ئه‌مجاره‌ش وه‌ره‌وه‌و به‌توێشووی پڕ‌و تفاقی ڕه‌نگینته‌وه تاوێکی دیکه‌ش ـ هه‌روه‌ک جاران ـ جه‌ماڵ‌و ڕه‌ونه‌قێک به‌ڕۆحی په‌ژمورده‌بوومان ببه‌خشه‌وه، وه‌ره‌و جارێکی دی جیلوه‌ی جه‌ماڵی ڕه‌حمی ڕه‌حمان‌و په‌لکه‌زێڕینه‌ی سیمای زه‌ریفی خۆت بکه‌ره‌وه خه‌ڵاتمان، وه‌ره‌و بمانبه‌ره‌وه بۆله‌حزه ئاسمانییه‌کانی (نزولی نیگا)و سه‌فه‌رێکی ده‌شه‌وه‌ی کۆتایی خۆت‌و شه‌وانی (قه‌در)مان پێبکه بۆناو ئه‌شکه‌وته پیرۆزه‌که‌ی (حه‌ڕا) تاجه‌زبه‌و وه‌جدو هه‌ژانی دڵ بمانگرێ، بائه‌مجاره‌ش به‌هۆی هاتنی تۆوه هه‌ژموونی هه‌واو هه‌وه‌س لێمان زویر ببێ‌و جێمان بێڵێ، وه‌ره‌و ده‌روازه‌کانی به‌هه‌شتمان بۆ بکه‌ره‌وه‌و له(ڕه‌ییان)ه‌وه داوه‌تمان بکه ژوورێ، وه‌ره‌و ده‌رگاکانی دۆزه‌خمان به‌ڕوودا کڵۆم بده‌و حه‌واڵه‌ی لیژنه‌ی پێشوازی فریشته‌کانی (فیرده‌وس)و (عیللیین)مان بکه‌و بمانسپێره به‌نزاکانی به‌ربانگ‌و (ئیستغفار)ه‌کانی ده‌مبه‌یان‌و ڕاحه‌ت‌و پشووه‌کانی ته‌راویحی پڕ له(ڕه‌وحی ڕه‌یحان)ی حه‌زره‌تی ڕه‌حمان، ئازیز وه‌ره‌و بمانبه‌وه بۆناو کێوی (نور)و به‌ئایه‌ته‌کانی په‌یامی (نور) نورانیمان بکه، توخوا وه‌ره‌و به‌زه‌نگی ده‌نگی به‌سۆزی ڕه‌حمانیت له‌م خه‌وه قوڵه ڕامانچڵه‌کێنه، وه‌ره‌و به ئایه‌ته‌کانی [يَا أيُّهَا الْمُزَّمِلْ]و [يَا أيُّهَا الْمُدَّثِرْ] له ئه‌رکی سه‌رشانمان به‌ئاگامان بێنه، توخوا وه‌ره‌و تواناو بڕستی هه‌ڵگرتنی [أمَانَه]و سپارده‌ی [قَوْلاً ثقیلا]مان پێ ببه‌خشه.\nڕه‌مه‌زان! ئه‌ی نه‌سیمی نه‌شئه‌به‌خشی (په‌یكی ڕه‌حمه‌ت)و شه‌ماڵی شادی هێنی (مزگێنی مه‌غفیره‌ت)و سروه‌و سه‌بای جه‌ژنانه‌ی (ئازادی له ئاگری قه‌هر)ی خالیقی قه‌ههار! وه‌ره‌و به سه‌به‌ته‌ی پڕ له‌تفاقی خێرته‌وه چێژی دڵڕفێنی نه‌رمه نزای پارشێوان‌و له‌ززه‌تی بێ چوونی دوعای به‌کوڵی ساتی به‌ربانگمان بۆبێنه‌وه، وه‌ره‌و توخوا جارێکی دی له‌م هه‌موو ژه‌نگ‌و ژاری گوناهه که‌ڵه‌که‌بووانه پاکمان بکه‌ره‌وه، وه‌ره‌و تاوێکی دیکه‌ش به‌ویردو زیکرو په‌یڤه گیانبه‌خشه‌کانی قورئان ڕۆحی بێ گیان‌و دڵی سیسبوومان بژێنه‌وه، وه‌ره‌و گوڵی گوڵزاری به‌ندایه‌تی له‌مه‌زرای دڵماندا ئاو بده‌و بمانکه‌وه به‌به‌نده عاشق‌و موشتاقه‌کانی خوا، وه‌ره‌و به‌وزه‌و هێزی (مه‌عنه‌وییه‌ت)ته‌وه بمانکه‌وه به‌به‌نده (تائیب)و (عابید)و (زاكیر)و (قائیم)و (خاشیع)ه‌کانی خوا، وه‌ره‌و (موحتاجی)و (كه‌م تفاقی) خۆمانمان نیشانبده‌و بمانبه‌ره‌وه ناو ڕیزی ڕۆژووه‌وانه شه‌وبێداره‌کانه‌وه.\nڕه‌مه‌زان! ئه‌ی مانگی ڕه‌ونه‌قبه‌خشی ژیان! ئه‌ی هه‌توانی دڵی برینداری بێ قه‌رار! ئه‌ی ده‌رفه‌تی پاکبوونه‌وه‌ی ماڵ‌و دڵی سه‌رمایه‌دار‌و ئاوه‌دانکه‌ره‌وه‌ی ماڵی هه‌ژار! ئه‌ی هه‌لی زێڕینی ئاوڕدانه‌وه له‌نه‌خۆش‌و په‌ککه‌وته‌و نازکێشانی نازدارانی بێ باوک! وه‌ره‌و ده‌رگاکانی سه‌خاوه‌ت‌و ده‌لاقه‌کانی به‌خشنده‌یی‌و کڵاوڕۆژنه‌کانی دڵاوایی‌و ده‌روازه‌کانی په‌رۆشی‌و خه‌مخۆری‌و دڵسۆزیمان لێ بکه‌ره‌وه، وه‌ره‌و فێری وانه‌کانی ژیاندۆستی‌و مرۆڤدستی‌و خوادۆستیمان بکه‌ره‌وه، وه‌ره‌و ئه‌خلاقی پێکه‌وه‌ژیان‌و ڕۆحی بۆخواژیان‌و هه‌ستی بۆخه‌ڵک قوربانیدانمان فێربکه‌ره‌وه، وه‌ره‌و پرشنگی خه‌رمانه‌ی هه‌ڵاتنی هیلالی (به‌در)و (قه‌در)مان به‌سه‌ردا بدره‌وشێنه‌وه، وه‌ره‌و ئه‌مجاره‌ش له‌کۆڕو کۆبوونه‌وه‌و مه‌جلیسه گه‌رم‌و نورانییه‌کانتدا ڕازه‌کانی ئیمان‌و ڕه‌مزه‌کانی بۆخواژیان‌و حه‌کایه‌ته‌کانی به‌رخۆدانمان بۆ بگێڕه‌وه...


سه‌رۆك وه‌زیرانی كه‌نه‌دا: پیرۆزبایی له موسڵمانان ده‌كات\nجه‌ستن ترودۆ سه‌رۆك وه‌زیرانی حكومه‌تی فیدراڵی كه‌نه‌دا له ئۆتاوای پایته‌خت په‌یامێكی پیرۆزبایی به‌بۆنه‌ی هاتنی جه‌ژنی ڕه‌مه‌زانی ئاراسته‌ی سه‌رجه‌م موسڵمانان كرد.\nئاوێنه: په‌یامی سه‌رۆك وه‌زیران به‌بۆنه‌ی جه‌ژنی ڕه‌مه‌زانی پیرۆز\nئه‌م ئێواره‌یه دوای خۆرئاوا بوون ته‌واوی موسڵمانی كه‌نه‌دا و جیهان ئاهه‌نگی كۆتایی مانگی ڕه‌مه‌زان مانگی ڕۆژو و نوێژكردن ده‌گێڕن.\nجه‌ژنی ڕه‌مه‌زان گرنگترین كه‌رنه‌ڤاڵی ئیسلامه ، له‌م كاته‌دا موسڵمانان ستایش و هاوسۆزی خۆیان بۆ كه‌سانی خاوه‌ن پێداویستی ده‌رده‌بڕن. موسڵمانان سه‌رله‌به‌یانی رۆژی جه‌ژن نوێژی تایبه‌تی جه‌ژن ئه‌نجام ده‌ده‌ن و خۆشه‌ویستی و لێبورده‌یی خۆیان بۆ یه‌كتر نیشان ده‌ده‌ن .\nترودۆ له‌به‌شێكی په‌یامه‌كه‌یدا ڕایگه‌یاند: ئه‌مساڵ به‌هۆی بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كورۆنا و پابه‌ندبوون به ڕێنمایی خۆپارێزی ته‌ندرووستی ، جه‌ژن و ئاهه‌نگێڕانی ئه‌م ساڵی موسڵمانان جیاواز ده‌بێت، موسڵمانانی كه‌نه‌دا به درێژایی مانگی ڕه‌مه‌زان له ماڵه‌كانی خۆیان مانه‌وه و نوێژ و تاعه‌تی خۆیان به‌ڕێوه‌ده‌برد.\nله مانگی ڕه‌مه‌زاندا وێڕای پابه‌ندبوونیان به ڕێنماییه‌كانی خۆپارێزی په‌تای كورۆنا، به‌رده‌وام كۆمه‌ك و هاوكاریان گه‌یانده خه‌لكانیك كه پێویستییان به كۆمه‌ك ویارمه‌تی بووه. بۆیه به هاوكاری هه‌مووان ئه‌م رۆژگاره ناخۆشه‌ش له‌وڵاته‌كه‌مان تێده‌په‌ڕێنین .\nكه‌واته جه‌ژنی ڕه‌مه‌زان بۆ هاوڵاتیان به‌گشتی هه‌لێكه بۆ ئاشنابوون كه موسڵمانانی كه‌نه‌دا له دوو بواری ته‌ندرووستی و ئاینیی كاری جوان پێشكه‌ش وڵاته‌كه‌یان ده‌كه‌ن ، به‌جۆرێك جه‌ژنی پێكه‌وه‌ژیانی هه‌مه‌ڕه‌نگ جوانتر ده‌كات .\nبه‌ناوی خۆم و سۆفیای هاوسه‌رم هاوبه‌شی ئاهه‌نگ گێڕانی جه‌ژنی ڕه‌مه‌زانی پیرۆز ده‌بین.