لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە لەبارەی گۆڕینی نەخۆشخانەیەکی منداڵان بۆ تایبەت لە هەولێر پێکهێنرا\nHome›هەواڵ›کوردستان›لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە لەبارەی گۆڕینی نەخۆشخانەیەکی منداڵان بۆ تایبەت لە هەولێر پێکهێنرا\nنەخۆشخانەی منداڵانی هەولێر فۆتۆ مەودا مستەفا\nلەدوای بەدواداچوونێکی SNN، حکومەتی هەرێم لیژنەیەکی لێکۆڵینەوەی لە گۆڕینی نەخۆشخانەیەکی منداڵان بۆ نەخۆشخانەی تایبەت لە شاری هەولێر پێکهێناوە کە تێچووەکەی 40 ملیۆن دۆلاربووە.\nنەگوێرەی فەرمانێک کە واژووی ئومێد سەباح سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیرانی لەسەرە، لیژنەیەکی سێ کەسی پێکهێندراوە بۆ لێکۆڵینەوە و بەدواداچوون لە بابەتی بەدواداچوون بە نەخۆشخانەی سانتێ لایف.\nچالاکوان و رۆژنامەنووسانی شاری هەولێر لە ناوەڕاستی مانگی ئابەوە لەبارەی ئەو نەخۆشخانەیەوە هەڵمەتێکی فروانیان لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک دەستپێکردووە، عەلی ئەحمەد یەکێکە لەو کەسانەی کە بەشداری هەڵمەتەکەی کردووە بە SNNی راگەیاند: “نەخۆشخانەی (سانتێ لایف) کە بەناوی نەخۆشخانەی منداڵانەوە حکومەت دروستیکرد، ئێستا نەخۆشانی کۆرۆنا بە نرخێکی خەیاڵی وەردەگرێت، هەروەها حکومەت نزیکەی 20 ملیار دیناری تێدا خەرج کردووە، کەچی ئێستا دراوەتە کەسێکی بەناو تایبه‌ت بەبێ دیاربوونی هۆکارەکەی کە گوایە بە زیاتر لە بیست ساڵ قەرزەکەی بداتەوە حکومەت”.\nوتیشی: “بەڕوونیش دیاربووە کە نوسراوە نەخۆشخانەکە بۆ کەمدەرامەت و هەژارانە، کەچی ئێستا بۆتە تایبه‌ت و نرخی خەیاڵییە، هەولێر ئێستا یەک نەخۆشخانەی حکومی هەیە هەبوونی ئەو نەخۆشخانەیە زۆر پێویسته، داوا دەکەین داواکاری گشتی دۆسییە بۆ ئەو گەندەڵییە بکاتەوە بۆ ئەوەی ئەو نەخۆشخانەیە بگەڕێنێتەوە کەرتی حکومی بۆ منداڵانی کەمدەرامەت، من سکاڵام لەسەر ئەو کەسانە هەیە کە دەستیان لە فرۆشتن و هەڕاجکردنی ئەو نەخۆشخانەیە حکومیە هەیە”.\nپێشتریش دلۆڤان محەمەد، بەڕێوەبەری گشتی تەندروستیی هەولێر لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لەبارەی ئەو نەخۆشخانەیەوە رایگەیاند: “پێموایە لەسەر ئەرکی حکومەت دروستنەکراوە، بەڵام ئەگەر پێویست بکات بەدواداچوونی بۆ دەکەین و روونکردنەوەی زیاتر دەخەینەڕوو”.\nبەژمارە.. چۆن سیاسەتەکەی مێرکڵ سەرکەوتوو بوو لە وەرگرتنی پەنابەران و خەونەکەی بووە ...\nسبه‌ی گه‌ڕی دووه‌می خولی نایابی عێراق ده‌ستپێده‌كات\nدانیشتی پەرلەمان دواخرا بۆ سبەى پێنجشەممە\nبانکی ناوەندی عێراق هەنگاوێکی گەورەی بەرەو دابەزینی نرخی دۆلار نا\nنرخی ئەمپێڕی مۆلیدە ئەهلییەکانی سلێمانی بۆ مانگی 10 دیاریکرا\nسەلاحەدین دەمیرتاش ئەمڕۆ دادگای دەکرێتەوە\nجێگری سەرۆكی لیژنەی پەروەردە: حكومەت پێی ڕاگەیاندوین یەكەمەكانی زانكۆ و پەیمانگاكان دانامەزرێن


عەتا قەرەداخی : نەبوونی عەقڵی دامەزراوەیی . – WTARIKURD\nئەوە ئاشکرایە یەکێکیک لەو بنەمایانەى کۆمەڵگەی لەسەر پێناسە دەکرێت ئاراستەى پێوەندییەکانە واتە ئایا ئاراستەى پێوەندییەکان شاوڵیە یان ئاسۆییە . بەگشتی ئەو کۆمەڵگەیانەى کە ئاراستەى پێوەندییەکان تیایاندا شاوڵیە کۆمەڵگەى تاک رەهەندن و رووبەری دیموکراسی تیایاندا زۆر تەسەکە چونکە ئاراستەى فەرمان لە لوتکەوە بەرەو خوارەوە دەکشێت و لوتکەش بریتیە لە کەمینە ، یان تاکەکەس ، بنکەش بریتیە لە گەل ، یان جەماوەر . ئەم شێوازەی پێوەندی و فەرمان شێوازى هەرەمی دەسەڵاتی دینی یان دامەزراوەی خێڵایەتی یان دامەزراوەی حیزبی شێوە ستالینی هەیە کە فەزای گشتی لەم جۆرە دامەزراوانەدا فەزای بڕیاری تاکەکەس و تاکە عەقڵە ، ئەوەش لەگەڵ چەمکی دامەزراوەییدا بە لۆجیکی سەردەمی دیموکراسی ناکۆکە . لەبەرامبەر ئەم شێوە پێوەندییەدا ، پێوەندیەکی تر هەیە ئەویش پێوەندی ئاراستە ئاسۆییە ئەمەش مانای ئەوەیە هەموو تاکەکانی کۆمەڵگە هاوئاستن و جۆرێک لە یەکسانی لە نێوانیاندا هەیەو تەنیا ئاستی توانای تاکەکەسی جۆرێک لە جیاوازى درووست دەکات . هەرچەندە بەپێ زۆرێک لە بۆچوونەکان ناتوانرێت تەسەوری کۆمەڵگەیەک بکرێت هەموو ئەندامەکانی لەیەک ئاستدابن و بەو پێیەش شتێک نەمابێت بەناوی دەسەڵات و جیاوازى.\nبۆچوونێکی لەم جۆرە لەسەر زەمینەى واقیع بە ئاسانی جێگای نابێتەوەء زیاتر لە بۆچوونی نێو شاری خەیاڵی یان شاری هەرە تەواوى فارابی و یۆتۆپیای تۆماس مۆر دەچێت . بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا پیادەکردنی زیاترین ئاستی دیموکراسی لە کۆمەڵگە جۆراوجۆرەکاندا سەرباری کۆتایی نەهاتنی دەسەڵات بووەتە هۆی ئەوەی تا ئەندازەیەک پێوەندییەکان ئاراستەیەکی ئاسۆییان هەبێت بەتایبەتیش کاتێ دیموکراسی و ئازادی بە یاسا رێکبخرێن و لە حاڵەتی فەوزاو جۆرێک لە بەرەڵای دەربازبکرێن .\nبێگومان بەئاشکرا دەبینرێت پێکهاتەى کۆمەڵگە رۆژهەڵاتیەکان بە گشتی و کۆمەڵگەى کوردی وەکو کۆمەڵگەیەکی پاسیڤکراو بەتایبەتی شێوە پێکهاتەى خێڵیان هەیە کە ئەویش لە شێوەى هەرەمدایە ، لەم دامەزراوەشدا پێوەندییەکان ئاراستەى شاووڵیان هەیە . واتە تاکەکەس خاوەنی بڕیار دەبێت یان لە باشترین باردا ژمارەیەکی دیاریکراو کە لە لوتکەى ئەو دامەزراوە هەرەمیەدان سرووشتی پەیوەندی و جوڵەو چالاکی و تەنانەت ژیانی ناو هەرەمەکەش رێکدەخەن . ئەمەش لەراستیدا رێگرە لەبەردەم درووستبوونی عەقڵی دامەزراوەیدا کە عەقڵێکە تەنیا لە سایەی بوونی پەیوەندی ئاسۆیدا بەرهەم دێت ، مەبەست لەم قسەیەش ئەوەیە کە زیاترین ژمارەى شیاو یان هەموو کۆمەڵگە بەشدارە لە بەرهەمهێنانی ئەو عەقڵەدا ، واتە عەقڵی دامەزراوەیی بریتیە لە کۆی عەقڵی سەرجەمی تاکەکانی کۆمەڵگە کە لە کۆمەڵگەى پێوەندی سرووشت ئاسۆیدا بە ئەندازەى ژمارەى تاکەکان عەقڵ بەرهەم دێت .\nخەمی ئێمە ئەوەیە کە پێوەندییەکان لە کۆمەڵگەى کوردیدا تاکو ئێستا پەیوەندی شاووڵین و بەو پێیەش عەقڵی دامەزراوەیی بەرهەم نەهاتووە . هەر ئەوەش وایکردووە کاتێ هەر دامەزراوەیەک لە کوردستاندا پێکدێت تەنیا عەقڵی کەسی یەکەمی ئەو دامەزراوە بەرنامەدانەرو رێکخەرو جوڵێنەرو بەڕێوەبەری ئەو دامەزراوەیەو لەگەڵ گۆڕینی کەسی یەکەمدا بە گشتی بەرنامەو چۆنێتی بەرێوەبردنی ئەو دامەزراوەش دەگۆڕێت . بۆ نموونە کاتێ وەزیرێک شوێنی وەزیرێکی تر دەگرێتەوە بەرنامەو ستراتیژو پێڕەوی کاری ئەو وەزارەتەش دەگۆڕێت ، ئەمەش نەبوونی عەقڵی دامەزراوەیی لە کۆمەڵگای ئێمەدا نیشان دەدات . دیارە کاتێ عەقڵی دامەزراوەی بوونی نەبێت مانای وایە هەمیشە لە گۆڕینی تاکە کەسی لوتکەى دامەزراوەکاندا دەگەڕێینەوە بۆ خاڵی سەرەتا لە کاتێکدا ئەگەر عەقڵی دامەزراوەیی باڵادەست بێت بەرنامەو شێوازى کارکردنی دامەزراوەکان بە گۆڕینی تاکەکسی لوتکەى دامەزراوەکان ناگۆڕێن. واتە جۆرێک لە عەقڵی دامەزراوەیی بۆ بەرێوەبردنی ئەو دامەزراوە ئامادەبوونی دەبێت کە ئەوەش یەکێکە لە هۆکارەکانی سەرکەوتن و بنەمای سەقامگیری و درووستکردنی جۆرێک لە هارمۆنیا لە کۆمەڵگەدا.


״پشتیوانیكردنی داواكارییەكانی خوێندكاران و چارەسەری گرفتەكانیان״ – Knwe.org\nسەرەکی » مانشێت » ״پشتیوانیكردنی داواكارییەكانی خوێندكاران و چارەسەری گرفتەكانیان״\nبافڵ جەلال تاڵەبانی لەگەڵ نوێنەری خوێندکارانی زانكۆ و پەیمانگاكان كۆبۆوە\nدوێنێ 5/12/2021، بافڵ جەلال تاڵەبانی لە بارەگای مەكتەبی سیاسیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، لە شاری سلێمانی لەگەڵ نوێنەری خوێندکارانی سەرجەم زانكۆ و پەیمانگاكانی سنووری سلێمانی و كەركوك و هەڵەبجە و بەشێك لە زانكۆ و پەیمانگاكانی هەرێم كۆبۆوە بەمەبەستی پشتیوانیكردنی داواكارییەكانی خوێندكاران و هاوكاریكردنیان لە چارەسەركردنی گرفتەكانیان.\nلە كۆبوونەوەكەدا، نوێنەری خوێندکارانی سەرجەم زانكۆ و پەیمانگاكانی (سلێمانی، كەركوك، هەڵەبجە، شارەزوور، كەلار، كفری، خانەقین، رانیە، قەڵادزێ، كۆیە، چەمچەماڵ، سەیدسادق، چوارتا، دوكان، دەربەندیخان) بەشداربوون.\n1,689 جار بینراوە


ژنەكورد لە مەیدانی هونەری گۆرانبێژیدا\nباس و ژیان و بەسەرهاتی مەنیج حەیران بۆ ئەوەی باشتر ئەو راستییەمان بۆ روون بێتەوە:\nژیان و بەسەرهاتی مەنیج حەیران لە ئاوێنەی یادەوەرییەكاندا\nبەداخەوە مەنیج حەیران بەڵگە و دیكۆمێنت و شوێنەوارێكی لە دەنگ و هونەرەكەی لێ نەماوەتەوە و ئەویش وەك هەموو ژنە هونەرمەندەكانی سەردەمی خۆی بە هەناسەساردی سەری ناوەتەوە. جێگەی داختر ئەوەیە كە هەتا ئەم دواییانەش ئاوڕێك لە ژیانی ئەو هونەرمەندە نەدراوەتەوە تا سەید محەمەد سەمەدی و ئەنوەری سوڵتانی لێرە و لەوێ كۆمەڵێك باسیان لەو پەیوەندییەدا ورووژاند و سەید محەمەد سەمەدی وەك لەو وتارەیدا باسی دەكات لە كتێبی “ئاوڕێك وەسەر مێژووی مەهاباد” دا كورتە ئاوڕێكیشی لە ژیانی مەنیج حەیران داوەتەوە بەڵام وەك بۆخۆی لەو وتارەدا دەڵێ لەوێ زانیارییەكانی كورت و كرچ و كاڵ بوون: ناوبراو لە ژمارەی ١٠٥ گۆڤاری مەهاباددا دەڵێ:\nلە كتێبی (ئاوڕێك وە سەر مێژووی مەهاباد)دا، كاتی خۆی ئاماژەیەكی كورتی ژیانی مەنیج حەیرانم كرد، هەر چەند زانیارییەكە كەم بوو، بەڵام پێم حەیف بوو لە مێژووی مەهاباددا، ئەگەر زۆر بە كورتییش بووبێ، باسێك لەو ژنە هونەرمەندە نەكرێ.(ێمدى، ١٩٩٤: ل٣٧٩)\nپاشان كك هاشمی سەلیمی لە وتارێكدا تیشكێكی تری خستە سەر ژیانی ئەو هونەرمەندە. بە لوتف و دڵفراوانیی دۆستی بەڕێزم كك ئەییووب خاجەوی، بەرپرسی ئیدارەی ئەوقافی شاری مەهاباد، توانیم دەستم وە چەند بەڵگەیەكی بەنرخ ڕابگا كە پێوەندییان بە ژیانی ئەو خاتوونە هونەرمەندەوە هەیە. سپاسی ئەو برا خۆشەویستە دەكەم و وە بیر دێنمەوە كە بەڕێزیان لە ڕێگەی ڕێكوپێك كردنی بەڵگەنامەكان و پێشینەی ئەوقافی شاری مەهاباد، خزمەتێكی گرینگی بە ساغكردنەوەی مێژووی ئەم ناوچەیە كردووە، كە لە داهاتوودا ئەم كارەی بەڕێزیان ڕوونكییەكی زۆر دەخاتە سەر لایەنە تاریك و شاراوەكانی مێژوومان. ئەم خزمەتەیان شایستەی سپاس و پێزانینە و هیوادارم وێنەیان زۆر بێ.(سەلیمى، ٢٠٠٦: ل٣٨(\nدیارە ئەوەی لەسەر ژیانی پڕ لە كوێرەوەری و كەند و كۆسپی كۆمەڵایەتیی هونەرمەندەكان باسمان كرد هەر تایبەت بە ژنان نەبووە بەڵكو ئەو بەڵایە داوێنی پیاوە هونەرمەندەكانیشی گرتووەتەوە. لە سەرەتای باسەكەشدا ئاماژەم بە كۆمەڵە ناو و ناتۆرەیەكی پڕ لە سووكایەتی كرد كە داویاننەتە پاڵ هونەرمەندەكان. لەگەڵ ئەوەشدا یەكێكی دیكە و دەتوانین بڵێین هۆكاری هەرە سەرەكیی بزربوون و نەمانی ئەو دەنگانە، نەبوونی ئامێری دەنگ هەڵگرتنەوە بووە. چونكە ئەوەی دەنگی ون بووە هەر مەنیج حەیرانەكان نین، بەڵكو ژمارەیەكی زۆر لە پیاوە دەنگخۆش و هونەرمەندەكانیش هیچ شتێكیان لەپاش بەجێ نەماوە. با لێرەوە لەگەڵ لێكۆڵینەوە و بەدواداچوونەكانی سەید محەمەد سەمەدی ئاوڕێكیش لە ژینگە و ژیانی مەنیج حەیران بدەینەوە:\nلە دانیشتنی دۆستانەی ڕۆژی چوارشەممۆ، ٢٠ی خەزەڵوەری ١٣٨٨هەتاوی ٢٠٠٩ زایینی لە ئیدارەی ئەوقافی مەهاباد، بۆم دەركەوت كە خاتوو مەنیج حەیران خانووبەرەی خۆی كردووەتە وەقفی (خانەقای شێخ حیسامەددین) و (مزگەوتی حاجی ئەحمەدی لەشكری) كە هەر دوو بینا لە شاری مەهاباد و لە حەوشەیەكدا هەڵكەوتوون. ئەو خانوویە بەرهەمی ژیانی پەنجا ساڵەی مەنیج حەیران بووە كە لە گەڕەكی پشتقەڵا و نزیك شەقامی (جامی جەم)ی ئێستا هەڵكەوتبوو. وەقفنامەكە لە سێیەمین ڕۆژی مانگی ڕەشەمەی١٣٣٢هەتاوی ١٩٥٣ی زایینی نووسراوە، كە مەنیج حەیرانیش لە بانەمەڕی هەمان ساڵدا، لە تەمەنی پەنجا ساڵی، كۆچی دوایی كردووە، واتە وەقفنامەكە دە مانگ دوای مەرگی مەنیج حەیران نووسراوە. لەم بەڵگەنامەیەدا، كك عەلی سوڵتانی، خوشكەزای مەنیج حەیران، وەسێتی پووری بەجێهێناوە و كاروباری مەوقووفەكەی بە ئەنجام گەیاندووە. مەنیج حەیران كە بە سجیل ناوی (مەنیجە دەفی)یە، ٢١ی گەلاوێژی ساڵی ١٢٨٢ هەتاوی ١٩٠٣ی هەتاوی، لە گۆندی (قەمتەرە)ی نێوان مەهاباد و بۆكان لە دایك بووە و لە بانەمەڕی ساڵی ١٣٣٢هەتاوی ١٩٥٣ی لە شاری مەهاباد كۆچی دوایی كردووە. خوشكێكی بووە بە ناوی (خەجیج)، كە كاك عەلی سوڵتانی كوڕی ئەو خەجیجەیە و تەنیا میراتگری مەنیج حەیران بووە. (عەلی) كوڕی (خەلیلی سوڵتانی) و هەر دوو دانیشتووی مەهاباد بوون. لە كەوتنە پێوشوێنی كك عەلی و بنەماڵەی ئەم (سوڵتانی)یە، لە ڕێگەی لوتف و یارمەتیی دۆستانی بەڕێزم، كك قاسم ئەڵڵاوەیسی و جەنابی حاجی كەریم كەریمزادە و جەنابی سەید محەممەدئەمینی قادری موكری، كە هەر سێ كەس مەنیج حەیرانیان دیوە، ئاگادار بووم كك خەلیلی سوڵتانی كە لە مەهاباد بە (خەلیلی قاچاخچی) و (خەلیلی مەنیج حەیرانێ) ناسراوە، دوو ژنی هەبووە، یەكیان خات خەجیجی خوشكی مەنیج حەیران، كە دەبێتە دایكی ئەم (عەلی)یە. عەلی مامۆستای خوێندنگە بووە و بەر لەوەی ژن و ماڵ پێكەوە بنی، كۆچی دوایی كردووە. لە ژنەكەی تریشی تكە كچێكی هەبووە كە ئێستا لە ژیاندایە، بەڵام ماڵی لە مەهاباد نیە. بە وتەی بەساڵاچووانی مەهاباد كە مەنیج حەیرانیان لە نزیكەوە دیوە، ئەو خاتوونە هونەرمەندە لە ناو كۆمەڵی ئەو سەردەمی مەهاباددا ڕێزی تایبەتی هەبووە و خەڵك خۆشیان ویستووە. هەرچەند لە كۆمەڵی بچووك و بەستراوی، ئەو سەردەمدا، گۆرانی گوتن و دەفە لێدان و داوەت گێڕان، بەتایبەت بۆ ئافرەت كارێكی ناپەسند بووە، بەڵام كەسایەتی و هەڵسوكەوتی مەنیج حەیران بە چەشنێك بووە كە كەس بە چاوی سووك تەماشای نەكردووە. لەگەڵ زۆربەی پیاوانی سابڵاغ دۆستایەتی بووە و بە ناوی بچووك بانگی كردوون. بەرگ و لیباسی گرانبایی و نائاسایی دەبەر نەكردووە و شێوەی جلوبەرگەكەی سكار، خاوێن و تایبەت بەخۆی بووە. ئەو كەسانەی لە مەجلیسی مەنیج حەیراندا حوزووریان بووە و ئێستا لە ژیاندان، دەڵێن: دەنگی هەندێ گڕ و بە گوێ خۆش نەبوو، بەڵام بەسەر هەوكاندا زۆر زاڵ بوو. ئەوپەڕی شارەزایی و هونەری خۆی لە گۆرانیی (ئای حەریرە و ئاگر بارانە)دا نیشان دەدا. گرووپی وی پتر ئەو سێ كەسە بوون: برایم هەللامە، كە خۆی گۆرانیبێژێكی بەناوبانگ و ڕێزدار بوو، قادر ناوێك كە شارەزای ئەو ئامێرانە بوو كە بە فوو لێدەدرێن و ڕەحمانە گۆج كە ئوستادی تەپڵ بوو.\nبەڵام سەبارەت بە ژیانی مەنیج حەیران لە ژمارەی ١٠٦ی گۆڤاری مەهاباددا كك ئەنوەری سوڵتانی نووسیوێتی:\nچە‌ند زانیارییە‌كی نوێ سە‌بارە‌ت بە مە‌نیج حە‌یران\nوتاری ڕێزدار سە‌ید محە‌ممە‌دی سە‌مە‌دی سە‌بارە‌ت بە هونە‌رمە‌ندی گە‌ورە‌ی موكریان مە‌نیج حە‌یران، كە لە ژمارە‌ی ١٠٥ی گۆڤاری مەهاباد‌دا بڵاوكرایە‌وە، چە‌ند ڕاستییە‌كی بە بە‌ڵگە‌ی لە‌مە‌ڕ ئە‌و هونە‌رمە‌ندە ئاشكرا كرد و هە‌وڵێك بوو بۆ ڕوونكردنە‌وە‌ی لایە‌نێك لە مێژوویە‌كی نادیاری هونە‌ری مۆسیقا لە موكریان.\nوتارە‌كە، سە‌بارە‌ت بە شوێنی ژیان یا لە‌دایكبوونی مە‌نیج حە‌یران بابە‌تێكی بە بە‌ڵگە‌ی خستە ڕوو و ئە‌ویش كێشە‌ی خە‌ڵكی “قە‌متە‌رە” بوونی مە‌نیج حە‌یرانە. من لە‌گە‌ڵ نووسە‌ردام كە مە‌نیج حە‌یران خە‌ڵكی گوندی “ڕە‌حیم خان” نە‌بووبێ، وە‌ک لە بیرە‌وە‌رییە‌كانی دایكم “ئامینە محە‌ممە‌دیان”دا باسی لێوە كراوە(ژمارە ٣٧ی گۆڤاری گزینگ، سوئێد، زستانی ٢٠٠٣، لاپە‌ڕە٣٨). هۆكارە‌كە‌شی دە‌بێ ئە‌وە بێ كە دایكم شارە‌زایییە‌كی زۆری لە‌مە‌ڕ گوندە‌كانی ناوچە نە‌بوو، هە‌روەها ساڵانێكی زۆر بە سە‌ر مە‌سە‌لە‌كە‌دا تێپە‌ڕ ببوو و ئاشكرایە لە مە‌ودایە‌كی وا دووری زە‌مە‌نیدا تك نە‌توانێ سە‌رە‌هە‌ودای ڕووداوە‌كان بە باشی بە یە‌كە‌وە ببە‌ستێتە‌وە.\nئێوارە‌ی ڕۆژی ١/١/٢٠١٠ لە‌سە‌ر هە‌مان بابە‌ت بە تە‌لە‌فون قسە‌م لە‌گە‌ڵ ڕێزدار جە‌عفە‌ر قزڵجی كرد، كە مامۆستای خانە‌نشینە و لە بۆكان دە‌ژی*. كك جە‌عفە‌ر لە پێوە‌ندیی باسە‌كە‌دا هە‌ندێك زانیاریی پێدام و داوای لێكردم وتە‌كانی ئە‌و بە خوێنە‌رانی گۆڤاری مە‌هاباد ڕابگە‌یێنم. بۆچوونە‌كانی كك جە‌عفە‌ر جێگە‌ی سە‌رنجی تایبە‌تن، بەڵام لە ناو قسە‌كانیدا مە‌سە‌لە‌ی ناوی گۆندە‌كە‌ی مە‌نیج حە‌یران قووڵتر دە‌بێتە‌وە، بە وە‌ی ناوبراو گۆندێكی سێهەم وە‌ك شوێنی لە‌دایكبوونی مە‌نیج حە‌یران دە‌ست نیشان دە‌كا. من بە بێ ئە‌وە‌ی بۆچوونی خۆم سە‌بارە‌ت بە لایە‌نێكی مە‌سە‌لە‌كە دە‌رببڕم لێرە‌دا عە‌ینی قسە‌كانی كك جە‌عفە‌ر دە‌نووسمە‌وە و هیوادارم سوود بە‌خش بن و لە عە‌ینی كاتدا، بە دابی ئە‌مڕۆی ڕوونكبیرانی كورد نە‌بنە هۆی قسە بە‌شە‌ڕدان و یە‌كتر پووچاندنە‌وە و بە پێچە‌وانە، بۆ نووسینی ڕاستییە‌كانی مێژووی نوێی كوردستان كە‌ڵكیان لێ وە‌ربگیرێ. ئە‌وە كورتە‌ی قسە‌كانی كك جە‌عفە‌ری قزڵجییە لە سە‌ر تە‌لە‌فون، كە من یادداشتم كردوون:\n١. مە‌نیج حە‌یران لە گوندی “ئۆینە‌چی” لە دایك بووە و بە منداڵی ماڵیان چۆتە گوندی “جامە‌رد”. ئە‌و گوندانە كە‌وتوونە‌تە ڕۆژهە‌ڵاتی بۆكان و كە‌وشە‌نیان لێك دە‌گە‌ڕێتە‌وە.\n٢. مە‌نیج حە‌یران لە جامە‌ردە‌وە هاتۆتە بۆكان و ئە‌وە‌ی كە ئامینە‌خانم گوتوویە‌تی ڕاستە و هاتۆتە ماڵی ئێمە و دایە سە‌یدم فتوای بۆ نە‌داوە ببێتە گۆرانیبێژ و پێی گوتووە بچێ بۆ سابڵاغ.\n٣. من (واتە كك جە‌عفە‌ر)، مە‌نیج حە‌یرانم زۆر دیتبوو، هە‌م لە بۆكان لە ماڵی خۆمان، هە‌م لە مە‌هاباد لە ماڵی “سە‌یدی”یە‌كان (كە دایک برای دایكمن).\n٤. ئە‌و وێنە‌یە‌ی وا لە گۆڤاری مە‌هاباد (ژمارە ١٠٥)دا بڵاو بووە‌وە بە دڵنیایی هی مە‌نیج حە‌یران نییە. ئە‌و، كراس و شە‌ڵواری دە‌بە‌ر دە‌كردن و جلیسقە‌یە‌كی وە‌ك كڵۆنجە‌شی بە‌سە‌ردا دە‌بە‌ر دە‌كرد.\n٥. مە‌نیج حە‌یران كچی مام ڕە‌شید ناوێك و ئامۆزای دادامین (ئامینە كە‌یفە)ی دایكی حە‌سە‌ن زیرە‌ك بوو، واتە حە‌سە‌ن زیرە‌ك دە‌بێتە بن ئامۆزای مە‌نیج حە‌یران.\n٦. بۆ پشت ڕاست كردنە‌وە‌ی ئە‌م خاڵە تایبە‌تە، قسە‌م لە‌گە‌ڵ ڕێزدار حاجی حوسە‌ین زیرە‌ك، برای حە‌سە‌ن زیرە‌ك، كرد كە ئێستا لە بۆكان دە‌ژی و ئە‌ویش بە ڕاشكاوییە‌وە گوتی “بە‌ڵێ دایكم و مە‌نیج حە‌یران ئامۆزای یە‌كتر بوون”.\nئە‌وە، سە‌رجە‌می قسە‌كانی كك جە‌عفە‌ر قزڵجی بوو و من لە سە‌ر ئیجازە‌ی خۆی و بۆ ئاگاداریی خوێنە‌رانی گۆڤاری مە‌هاباد ڕامگە‌یاندن. بۆچوونە‌كانی كك جە‌عفە‌ر ئە‌گە‌ر كێشە‌ی گوندی مە‌نیج حە‌یران یە‌كلایی نە‌كە‌نە‌وە، لای كە‌م ڕاستییە‌كی گرنگمان بۆ دە‌ردە‌خە‌ن، ئە‌ویش پە‌یوە‌ندیی خزمایە‌تی مە‌نیج حە‌یران لە‌گە‌ڵ حە‌سە‌ن زیرە‌كە. لام وایە خزمی دوور و نزیكی مە‌نیج حە‌یران یا خود دانیشتووانی بە‌ساڵاچووی قە‌متە‌رە و جامە‌رد بتوانن لە‌م پێوە‌ندییە‌دا بابە‌تی ڕوونكە‌رە‌وە‌یان هە‌بێ و وا هە‌یە زانیاریی ئە‌وان سە‌بارە‌ت بە شوێنی لە‌دایكبوونی ئە‌و هونە‌رمە‌ندە ڕچە‌شكێنە و پێوە‌ندیی ئە‌و و حە‌سە‌ن زیرە‌كیش یە‌كلكە‌رە‌وە بن. بەڵام من هیچ زانیارییە‌كم لە‌و بابە‌تانە‌وە نییە و لێرە بە‌دواوە خۆم لە باسە‌كە دە‌كێشمە‌وە و دایدە‌نێم بۆ شارە‌زایان و ئە‌و ئیحتیمالە‌ی كە لە داهاتوودا بە‌ڵگە‌ی تازە‌تر لە سە‌ر مە‌سە‌لە‌كە دە‌ربكە‌وێ.\nئە‌نوە‌ر سوڵتانی – لە‌ندە‌ن\nبەڵام گۆڤاری مەهابادیش لەو نێوەدا بێ دەنگ نییە و لە نێوان هەر دوو نووسەر و روونكبیر سەید محەمەد سەمەدی و ئەنوەری سوڵتانیدا دەكەوێتە داوەریكردن و لە پەراوێزی وتارەكەی كك ئەنوەردا وەك تێبینی دەنووسێ:\nتێبینیی گۆڤاری”مە‌هاباد” سەبارەت بە خاڵی ١ و ٤:\nبە پێی بەڵگەكانی ئیدارەی ئەوقاف و سەبتی ئەحواڵی مەهاباد دەركەوتووە كە مەنیج حەیران لە گوندی “قەمتەرە” لە دایك بووە، ئیدی پاشان چووبێتە كوێ و لە كوێ ژیابێ پێوەندیی بە باسی شوێنی لە دایكبوونیەوە نییە. كك جەعفەر بە پێی چ بەڵگەیەك دەڵێ مەنیج حەیران لە گوندی “ئۆینە‌چی” لە دایك بووە؟\nبە پێی ئەو زانیارییانەی لە ژمارە ١٠٥ی “مەهاباد”دا بڵاو بوونەوە مەنیج حەیران مریدی “شێخ حیسامەددین” بووە. وێدەچێ كاتێك چووبێ بۆ زیارەتی “شێخ”، جل‌وبەرگی ئەو ناوچەیەی دەبەر كردبێ. دروست نییە هەر لەبەر شێوەی جل‌وبەرگ ئاوا بە دڵنیایی‌یەوە بگوترێ ئەوە مەنیج حەیران نییە.\nخاڵەكانی دیكە جێی سەرنجن و پێویستە بۆ ڕوون بوونەوەی ژیاننامەی مەنیج حەیران بكرێنە بنەمای لێكۆڵینەوەیەكی وردتر. ئێمە چاوەڕوان بووین شێوە و ڕووخساری مەنیج حەیران بكەوێتە بەر سەرنج نەك جل‌وبەرگی.\nئەوەی راستییە دەكرێ هەر پشت بە بەڵگەكان ببەستین و بەو پێیەی سەید محەمەد سەمەدی دەستی بەو بەڵگانە راگەیشتووە كە دایرەی رەگەزنامەی مەهاباد خستوویەتە بەر دەستی، هەتا بەڵگەیەك نەبێ كە بەڵگەكانی سەمەدی رەد بكاتەوە، هەر دەبێ پشت بەو ببەستین و ئەو پشتڕاست بكەینەوە.\nدەقی وەرگێڕدراوی بەڵگەنامەكان بە كوردی\nدەقی بەڵگەنامەی مەوقووفەكە، دوو لاپەڕەی فارسییە، كە وێنەی هەر دوو لاپەڕەم كردووەتە پەیوەستی ئەم وتارە و وەرگێڕاویان بە كوردی ئاوایە:\nلەبەرنووسراوەی بەڵگەی وەقفنامەی ژمارە٦٢١٢/٦٢٠٥ – ٣/١٢/١٣٣٢ لە نێوان ئاغای عەلی سوڵتانی و مزگەوتی حاجی ئەحمەد و خانەقای شێخ حیسامەددین، كە نوور لە قەبری ببارێ.\nلە بەرواری ژێروو، ئاغای عەلی سوڵتانی، كاسبكار، خاوەن ناسنامەی ژمارە ١٦٣ی دەرچوو لە مەهاباد، كوڕی خەلیل، دانیشتووی مەهاباد، لە خانووی پلك ٢٢١٧، تكە میراتگری مەنیجە دەفی، بە پێی شایەتنامەی پاوانكردنی میرات بە ژمارە ١٩٦ـ ١٠/١٠/١٣٣٢ی دادگای مەهاباد، لەم دەفتەرخانەیەدا حازر بوون و لە دۆخی تەندرووستی و سڵامەتیی لەشیدا كە سەرجەم دانپێداهێنانەكان و گۆڕانكارییەكانی شەرعی لە لایەن وییەوە لواو و سەلمێنراو بوو، بەبێ نابەدڵی و زۆری، بە ئەوپەڕی ڕازی بوون و حەز و ویستی خۆی، بەروبووی چوار دانگی بەشنەكراو لە شەش دانگ (دوو دانگی جیا و بەشكراو)ی دەستێك خانووبەرەی خاوەن پلكی دووی فەرعی، سەر بە ٧٩٧، لەگەڵ هەشت بەشی جیانەكراوە لە دوازدە بەشی سەر بە سیوشەش بەشی شەش دانگ، گۆڕەپانی دەستێك خانووبەرەی پلك ٧٩٧، كە هەشت بەشی پێشتر باسكراو، پشكی عەلیی ناوبراوە لە گۆڕەپانی خانووی ژمارە ٧٩٧ی هەڵكەوتوو لە شاری مەهاباد، كە سنوور و پێناسەكانی بەرامبەرە لەگەڵ دۆسیەی پێوەندیدار بەم بابەتە، كە لە ئیدارەی سەبتی شارستانی مەهاباد هەڵگیراوە، لە ڕێگەی خوا و بۆ هەتا هەتا كرایە وەقفی خانەقای حەزرەتی شێخ حیسامەددین، نوور لە قەبری ببارێ و مزگەوتی حاجی ئەحمەد بە نیوەیی، كە هەر دوو هەڵكەوتوون لە شەقامی پەهلەوی، ڕووبەڕووی شارەوانیی مەهاباد، داهاتی ئەو خانووبەرەیە بە چەشنی بەرامبەر بكرێتە خەرجی ئاوەدانی و پێداویستییەكانی خانەقا و مزگەوتی باسكراو. لەم بەروارە بە دواوە مافی هەر چەشنە پێوەندی و خاوەنیەتی و هەروەها دەستتێوەردان و گۆڕانكاری ئەو موڵكەی لە خۆ وەرگرتووەتەوە و ئاغای مستەفا برینجی بە ناسنامەی ژمارە ٤٨١٠ی دەرچوو لە مەهاباد كوڕی خوالێخۆشبوو ڕەسووڵ، دانیشتووی مەهاباد، بوو بە بەرپرسی مەوقووفەكە و لێپرسراوی كاروباری خانەقا و مزگەوتەكە و بە پێی نامەی ژمارە ١٧٧٧ـ ١٢/١١/١٣٣٢ی (١٩٥٣) ئیدارەی ئەوقافی شارستانی مەهاباد موڵكەكەی تەحویل وەرگرت و ڕێوڕەسمە ئاسایییەكانی بە ئەنجام گەیاند و بەڵگەنامەی ئیمزا كرد.\nلە ڕێكەوتی سێیەم ڕۆژی ڕەشەمەی ١٣٣٢ی هەتاوی بەرامبەر هەژدەی جیمادیوسانی ١٣٧٢ی كۆچی، جێگە ئیمزای سوڵتانی، شوێنی قامكی شادەی دەستی ڕاستی مستەفا، كە ئەمانە دەبنە بەڵگەی دروست بوونی هەموو ئەو دێڕانەی لە سەرەوە نووسراون. لە مێژووی نووسرانی ئەم دەقەدا، ئەم كارانە لە لای من بە ئەنجام گەیشتن. سەید محەممەد ڕەئووفی قازیی موكری. ئەم لەبەر نووسراوەیە دەقاودەقی خودی بەڵگەنامە بنەڕەتییەكەیە. مۆری دەفتەرخانەی ژمارە 3ی مەهاباد.\nخێرەومەند: خاتوو مەنیجە دەفی(مەنیج حەیران(\nوەبرەوخەر: عەلی سوڵتانی، خوشكەزا و تكە میراتگری مەنیج حەیران\nلە بابەت وەسێت و وەقفی خاتوو مەنیجە دەفی، ناسراو بە مەنیج حەیران، كە لە نێوان ئیدارەی ئەوقاف و میراتگری خاتوو مەنیجە نكۆكییەك لەسەر چەندێتی و چۆنیەتیی مەوقووفەكە پێكهاتبوو، دوای گۆڕینەوەی بیروڕا و لێكۆڵینەوەی پێویست، میراتگر كە تكە خوشكەزایەكە بە ناوی عەلی سوڵتانی، كاسبكار، بە ژمارە ناسنامەی ١٦٣ی دەرچوو لە مەهاباد، كوڕی ئاغای خەلیل، بڕایەوە كە ئەوەی وەقف كراوە بریتییە لە چوار دانگ خانووبەرەی پلك ٧٩٧ی مەهاباد و جگە لەمە هیچ شوێنێكی تر لە لایەن خوالێخۆشبوو خاتوو مەنیجەوە وەقف نەكراوە. چونكە ئاغای عەلی ناوبراو بەڵێنی دا پێنج هەزار قڕانیش لە بابەت كەڵكوەرگرتنی (تا ئێستای) لەو چوار دانگە، بدا بە خانەقا و مزگەوتی مەوقووفەپێدراو، ئیدارەی ئەوقاف داوخوازیی میراتگری سەلماند و دووی كارەكەی نەگرت. سا عەلی ناوبراو وە ئەستۆی گرت كە لە دوای جێبەجێ بوونی پاوان كردنی میرات و نووسرانی بەڵگەنامە و وەقفنامەی ڕەسمی، هەر ئەو چوار دانگە بە نێو مزگەوتی حاجی ئەحمەد و خانەقای شێخ حیسامەددین بكا و هەروەها وە ئەستۆی گرت كە پێنج هەزار قڕان تاوانەكەش لە بەرامبەر ڕەسیددا بدا بە بەرپرسانی ئەوقافی مزگەوت و خانەقای باسكراو تا خەرجی ئاوەدانی بكرێ و ئەگەر هاتو لە بەڵێنی لایدا ئەشێ حەوت هەزار تمەن بدا بە ئیدارەی ئەوقاف. ئاغای خەلیل سوڵتانی، كاسبكار، خاوەن ناسنامەی ژمارە ٩٠٧٧ی مەهاباد، هەر بە هۆی ئەم بەڵگەنامەیەی حازرییەوە دەستەبەری لە بەڵێنییەكانی میرزا عەلی كردووە. هەروەها ئەگەر لە دواییدا میراتگرێكی جگە لەمەی ئێستا پەیدا بوو، خودی ئاغای خەلیلی ناوبراو بەرپرسە و دەبێ وەڵامدەرەوەی ئەو كەسە بێ.\nمەلا عەبدوڵڵا مودەڕڕیسی/ مەلا محەممەد لاهیجانی/ مەلا سەید هاشمی حوسێنی/ مەلا عەزیزی تەئیید/ عەلی سوڵتانی، میراتگر/ خەلیل سوڵتانی، باوكی میراتگر/ مستەفای برینجی، لێپرسراوی مزگەوت/ كەفیلی ئیدارەی ئەوقافی شارستانی مەهاباد، لەشكری.\nهونەرمەندی كورد خاوەنی دڵێكی گەورە بووە. لەگەڵ ئەوەدا رەنگ بێ بەدەم ساردی و گەرمیی رۆژگارەوە زۆری ناڵاندبێ و گەلێ كێشەی كۆمەڵایەتیشی تووش بووبێ، بەڵام هونەرمەندی كورد ئەگەر بە رەهایی نەڵێین هەر هەموویان دەكرێ وەباڵیان بۆ بكێشین كە زۆربەی هەرە زۆریان گەل خۆشەویست و مرۆڤدۆست بوون. ئەوەتا هونەرمەندێكی وەك مەنیج حەیران وەسیەت دەكات پاش مەرگی، هەرچی لەپاشی بەجێ دەمێنێت بە وەقف و خێر بدرێتە مزگەوت، بۆ ئەوەی خێرێكی بۆ خەڵكی خودا تێدا بێ. چونكە لە مزگەوتەكانی ئەوكاتی رۆژهەڵاتی كوردستاندا وەك دەگێڕنەوە جگە لەوەی مزگەوت پەناگەی رێبوار و لێقەوماوانیش بووە، زۆرجاران ژینگە و پێگەیەكی لەبار بووە بۆ پەروەردەی فەقێ و خوێندەواران. جگەلەو بەڵگەنامانەی سەید محەمەد سەمەدی دەستی پێیان راگەیشتووە دیارە بەڵگەنامەی دیكەش هەبوون بەڵام وا دیارە سەید محەمەد نەیتوانیوە وەریان بگرێت:\nجگە لەم بەڵگەنامەیە، هەندێ نامە و بەڵگەی تریش لەسەر مەوقووفەكەی خاتوو مەنیج حەیران هەن كە لە ئیدارەی ئەوقافی مەهاباد پارێزراون. بەڵام ئەوەی پێوەندی بە ژیان و ناساندنی پتری مەنیج حەیرانەوە هەبوو هەر ئەم دوو بەڵگەنامەیەی سەروو بوو. ئەم بەڵگانە لەو ڕوانگەیەوە گرینگن كە ژنە گۆرانیبێژێكی دەستەنگ و هەژار، خاوەن دڵێكی وەها گەورە و دەوڵەمەند بووە كە سەرجەمی سامان و دارایی خۆی، كە بریتی بووە لە چوار دیواری خانووبەرەیەك، بە مەوقووفە داوە. سوودی ئەو چەشنە مەوقووفانە تەنیا بۆ مزگەوت نەبووە، بەڵكوو بە پێی ڕێوڕەسمی ئەو سەردەم، هەر كەس لە بڵیند و نەویی ڕۆژگاردا تووشی گرفتێك هاتبێ، لە یەكەم هەنگاودا پەنای بۆ مزگەوت بردووە. نەخۆش، قەرزدار، داماو بۆ چارەی دەردی خۆیان ڕوویان لە مزگەوت كردووە و مزگەوتیش هەر بە هۆی داهاتی ئەو مەوقووفانە دەستگری كردوون. كەسانێك كە وە دوای خوێندن كەوتوون بەڵام توانایی ماڵییان نەبووە، هەر لەسەر ئەركی ئەو مەوقووفاتە درێژەیان بە خوێندن داوە. تەنانەت وشتری مەوقووفەش تایبەت بووە بەو كەسانەی كە سەفەریان لەبەر بووە و خەرجی كاروانیان نەبووە. كەوایە ئەگەر لەم ڕوانگەیەوە بڕوانینە ئەرك و سوودی مەوقووفەكان، گرینگی و گەورەیی كارەكەی مەنیج حەیرانمان پتر بۆ دەردەكەوێ.\nشیاوی باسە كە لە پێشینەی ئیدارەی ئەوقافی مەهاباددا بەڵگەنامەی وەقفی مەزهەبەكانی تری ئیسلام و دینەكانی تریش هەیە، بۆ نموونە: یای قەنداو قارەمانی، دانیشتووی گەڕەكی وێنەتانی شاری مەهاباد، بە پێی مەزهەبی خۆی، كە شیعە بووە، شەش دانگی خانووبەرەكەی خۆی كردووەتە وەقفی مزگەوتی حوسێنییەی مەهاباد. یای زارا گەوریلی، ناسراو بە زارا شەل، لە جوولەكەكانی مەهاباد، خانووبەرەی خۆی كردووەتە وەقفی كەنشتەی مەهاباد. شوێنی ئەو كەنشتەیە كە هەتا دەیەی پەنجای هەتاوی (حەفتكانی زایینی) هەر مابوو، كووچەی پشت شۆعبەی ناوەندیی بانكی سپەی ئێستا بوو، كە بەداخەوە مەعلووم نەبوو چلۆن ئاسەواری بڕا و جێگكەی بووبە خانوو! هەروەها كلیسای مەهابادیش كە لە دوای ڕووخانی بە هۆی سێڵاوی ساڵی ١٣١٥ی هەتاوی (١٩٣٦)ی زایینی ئیدی ساز نەكرایەوە، مەوقووفاتی هەبووە. جگە لەو كەنشتە و كلیسایە، مزگەوتێكیش لە مابەینی بانكی سپە و دەفتەری ڕۆژنامەی ئیتلاعاتی ئێستا، واتە سەر چەقی شەقامی تاڵەقانی و نزیك بە مەیدانی چوارچرا، بە ناوی مزگەوتی (پیرئەلیاس) هەبووە كە پێشینە و بەڵگەنامەكانی ئەو شوێنەش لە ئیدارەی ئەوقاف دەدۆزرێنەوە. ئەو سێ پەرستنگایە كە هەر كام سەر بە ئایینێك بوون، ئێستا لەناوچوون.\nمامۆستا هێمن لە توحفەی موزەفەرییەدا ئاوا باسی مەنیج حەیران دەكات\n… مەنیج حەیران و زڵەخا چوختیش دوو ژنی بێبك بوون كە دەفەیان لێدەدا و گۆرانی داوەتیان دەگوت و شایەری شایی بوون و هیچ لە پیاوەكانی ئاواڵیان نەدەمانەوە، بەتایبەتی مەنیج كە خەڵكی سابڵاغ و لە خێرانێكی دەوڵەمەند و بەناوبانگ بوو و بۆ خاتری هونەرەكەی دەستی لە خزمەكانی هەڵگرتبوو.(ئوسكارمان، ٢٠٠٦: ل١٦(\nلە بەشی كەندوكۆسپەكانی بەردەم هونەرمەندی كورددا باسم لە روانگەی پڕ لە سووكایەتیی خەڵكی رەشۆكی كوردستان كرد كە چۆن بە سووك لێیان روانیون و زۆر جاران تڕۆیان كردوون. رەنگ بێ ئەو بیرەوەرییەی لێرەدا دەیخەمە روو باشترین بەڵگەبێ بۆ پشتڕاستكردنەوەی قسەكانم:\nسابات حەمید مەجید\nکۆلێژی هونەرە جوانەکانی زانکۆی سەلاحەدین/ هەولێر


فیلمی "گوڵ نیسا" خەڵاتەکانی فێستیڤاڵی فیلمە "داھێنەرانە"ی سویسرای بەدەستھێنا.\nفیلمی سینەمایی "گوڵ نیسا" لە دەرھێنانی "سەتار چەمەنی گوڵ" خەڵاتی باشترین فیلم و باشترین ئەکتەری کچی لە فێستیڤاڵی فیلمە "داھێنەرانە"ی سویسrای بەدەستھێنا.\nفیلمی سینەمایی "گوڵ نیسا" یەکەمین فیلمی بڵندی سینەماکاری کورد "سەتار چەمەنی گوڵ"، لە نووسینی سیناریۆی سینەماکاری کورد "ڤیدا ساڵحی"، بە بەڕێوەبەرایەتی وێنەگرتنی "محەمەد فەکووری" و بە ڕۆڵ بینینی سەعید داخ، عەلی محمەمەد ڕادمەنێش، یەگانە رەجەبی، ساقی زینەتی، مەسعوود محەمەدی، ویدا عەموویی، لە نوێترین بەشداریی نێودەوڵەتی خۆیدا رۆژی دووشمەمە ١٨ی فیبرییەی ٢٠١٩ لە ھۆڵی "سینەما کینۆ" لە بەشی پێشبڕکێی "فیلمە سینەماییەکان" لە یەکەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمە "داھێنەرانە" لە وڵاتی سویسڕا نمایشکرا و لە لایەن ئەندامانی لێژنەی دادوەرانی ئەم فێستیڤاڵەوە خەڵاتی باشترین فیلم بە "سەتار چەمەنی گوڵ" و "یۆسف کەریمی" بەرھەمھێنەران ئەم فیلمە و ھەروەھا خەڵاتی باشترین ئەکتەری کچ بە خاتوو "یەگانە ڕەجەبی" ئەکتەری ئەم بەرھەمە سینەماییە بەخشرا.\nیەکەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمە "داھێنەرانە" لە چەندین بەش و لە نمایشی بەرھەمی کۆمەڵێک دەرھێنەر لە وڵاتانی جۆراوجۆری جیھان لە رۆژانی ١٥ تا ١٨ی فیبرییەی ٢٠١٩ لە شاری بێڕن لە وڵاتی سویسڕا بەڕێوەچوو.\nفیلمی سینەمایی "گوڵ نیسا" تا ئێستا لە ٢٥ فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلم بەشداریی کردووە و ٨ خەڵاتی جیھانی لە بەشەکانی باشترین فیلم، باشترین دەرھێنان، باشترین بەڕێوەبەریی وێنەگرتن، باشترین ئەکتەری پیاو و باشترین ئەکتەری کچی بەدەستھێناوە و لە چەندین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلم کاندیدی باشترین سیناریۆ بووە.\nھەندێک لە ستافی ئامادەکردنی فیلمی بڵندی چیرۆکی "گوڵ نیسا" بریتین لە: دەرھێنەر: سەتار چەمەنی گوڵ، نووسەری سیناریۆ: ڤیدا ساڵحی، بەڕێوەبەریی فیلمھەڵگرتن: محمەمەد فەکووری، دەنگھەڵگر و دەنگدانەر: بێھرووز موعاونیان، مونتاژ: کاوە عەزیزی، ئاوازدانەر: کارەنگ کەرباسی، بەرپرسی پلان: حوسێن مەرزبان، دیزاینی میکیاژ: ڤیدا ساڵحی، بەرپرسی بەرھەم:\nمەریەم قاسم ئابادی، یاریدەدەری یەکەمی دەرھێنەر: سیاوەش رەمەزانلوو، یاریدەدەری دووھەمی دەرھێنەر: محەمەد تۆریوەریان، چاککردنی ڕەنگ: سامان مەجدوەفایی، لابراتواری دیجیتاڵ: مێھرداد سولەیمانی، مونشی سەحنە: مەریەم رووزبەھانی، یاریدەدەرانی فیلمھەڵگر: حوسێن سادقی، حەمید محەمەدزادە، ناسح عەبدوڵڵاھی، ئەحمەد رەزا سادقی، یاریدەدەری دەنگ: سوھەیل حوسێن خانی، جێگری بەرھەم: عەباس ئەبوویەسانی، بەرپرسی سەحنە: حامید ئەحمەدی، ئەرشیفی جلووبەرگ: تاھیرە سەروەری، گرووپی تەدارەکات: کەیھان عەلیزادە، عەلی قودرەتی، ھاتووچۆ: سەعید مورادی، ئەکتەرەکان: سەعید داخ، عەلی محمەمەد ڕادمەنێش، یەگانە رەجەبی، ساقی زینەتی، مەسعوود محەمەدی، ویدا عەموویی و ...، بەڕێوەبەریی ڕاگەیاندنی گشتیی: مەنسوور جیھانی و مەنووچێھر جیھانی و بەرھەمھێنەران: سەتار چەمەنی گوڵ و یۆسف کەرەمی، بەرھەمی: کۆمپانیای سینەمایی "ستاک فیلمی سنە".\nبەڕێوەبەرایەتیی راگەیاندنی گشتیی فیلمی سینەمایی "گوڵ نیسا"


Diplomatic Magazine | مافی جیابوونەوەو چارەی خۆنووسین لەیاسای نێودەوڵەتیدا\nبنەماكانی مافی چارەی خۆنووسین كامانەن؟\nمافی جیابوونەوەو چارەی خۆنووسین لەیاسای نێودەوڵەتیدا\nبەدرێژایی مێژوو گۆڕانكاری سیمای ژیانی سەر ئەم هەسارەیەی ئێمە بووەو ئەم گۆڕانكارییەش هەموو بوارەكانی ژیانی كۆمەڵگەی مرۆڤایەتی گرتووەتەوە، لەبواری سیاسی و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان و جۆرو ماهیەتی دەوڵەتەكان و قەوارەی هێزو هەڵكشان و داكشانی كوتلەو بلۆكە سیاسی و سەربازییەكان و گەورەبوونی دەوڵەتێك و بچووكبوونەوەی دەوڵەتێكیتر بەشی دیارو بەرچاوی ئەو گۆڕانكاریانەی داگیر كردووە.\nدەسەڵات ئێستا ئەو ئیمپراتۆریەتە مەزنە لەدەوڵەتێكی ئاساییدا كورت كراوەتەوە كە كۆماری توركیای نوێیەو گەورەتر نییە لەهەندێ دەوڵەتی تری ژێر قەڵەمڕەوی ئیمپراتۆریەتە گەورەكەی دوێنێ\nئەوەی تا ئێستا بەئێمە گەیشتووە لەو مێژووە درو درێژەی كۆمەڵگەی مرۆیی چەندین ژیارو شارستانیەتی گەورەیە كە دواتر داڕووخاوەو هێزی هەستانەوەی لەدەست داوە، دەیان ئیمپراتۆریەتی مەزنە كە حوكمی لایەك لەجیهان یان زۆربەی دونیای دوێنێ كردووەو بەسەر پانتاییەكی بەرفراوانی سەرزەویدا باڵادەست بووە كە دەكاتە دەیان دەوڵەتی ئەمڕۆ، بەڵام ئەمڕۆ پاشماوەی زۆربەی ئەو ئیمپراتۆریەتانە یان هەموویان بووەتە میرنشین یان شانشین یان دەوڵەتێكی ئاسایی و بچوك یان هەندێ گەورە كە ناكاتە گۆشەیەكی ئیمپراتۆریەتەكەی دوێنێی.\nلەماوەی ئەو مێژووە دێرینەدا یاساو ڕێسایەكی جیهانی و نێودەوڵەتی نابینیتەوە كە ئیدارەی گۆڕانكارییە نێودەوڵەتییەكان بكات یان پەیوەندییەكان رێك بخات، ئەوەی یاسای كارپێكراوبووەو هێزو دەرەنجامی جەنگ و نەزعەی هەژموونگەرانەی هەریەكە لەو قەوارە سیاسی و سەربازیانەبووە بۆ گەورەكردنی پانتایی دەسەڵاتی خۆی و بچووككردنەوەی قەوارەو دەسەڵاتی ئەوانیتر، لەكوێدا دوا سەربازی خۆی جێگا پێی لەكۆتا شوێندا قایم كرد ئەوە سنووری حوكمی ئەوەو سنوورەكەش چەسپاو نییەو لەهەر دەرفەتێكدا لەتوانایدابووایە دەچووە پێشەوە.\nلێرەدا زۆرجار بوون و پەیدابوونی دەوڵەت و ئیمپراتۆریەتەكان لەجووڵەو هێرشی گروپێكی چكداری هۆزێ یان پاشماوەی سوپایەكیترەوە دەست پێ دەكات، دواجار سنوور لەبەردەم خۆیدا ناهێڵێت و بەئاراستەی گەورەكردنی جوگرافیای دەسەڵاتی خۆی پەلامار دەدات و داگیركاری ئەنجام دەدات.\nلەم ناوچەیەی ئێمەداو لەچوارچێوەی ئەو ژیارە ئیسلامییەدا كە ئێمە ئینتیمان بۆی هەیە نموونەی دەوڵەتی گەورەی عوسمانیمان هەیە كە بەكۆچی تیرەیەكی مەغۆلی نەژاد دەستی پێكردو دواتر لەجەنگێكی سەر ڕێگایاندا زەمینەیان بۆ سازا جێگا پێیەك بۆ خۆیان بدۆزنەوەو دواتر قایمی بكەن، پاشان ببنە هێزێكی گەورە كە كۆنترۆڵی جیهانی ئیسلامی و نیوەی جیهانی دوێنێ بكەن، هەرچەندە هەموو پاڵنەرەكە بۆ پەلهاوێشتنەكانیان زیاتر ئایینی و ئایدۆلۆژی بووە نەك سیاسی و بەرژەوەندی تایبەتی ئەو هۆزە كۆچەریە.\nدوای چەند سەدەیەك دەسەڵات ئێستا ئەو ئیمپراتۆریەتە مەزنە لەدەوڵەتێكی ئاساییدا كورت كراوەتەوە كە كۆماری توركیای نوێیەو گەورەتر نییە لەهەندێ دەوڵەتی تری ژێر قەڵەمڕەوی ئیمپراتۆریەتە گەورەكەی دوێنێ.\nهەموو ئەم ئاڵ و گۆڕە جیهانیانە وای لەكۆمەڵگەی مرۆیی و دەوڵەتە گەورەو كاریگەرەكانی دوای قۆناغی ئیمپراتۆریەتە گەورەكان كرد كە بۆ ڕێگری لە فەوزاو ئاژاوە جیهانییەكان و جەنگ و رووبەڕووبوونەوەكان كۆمەڵێك دام‌و دەزگای نێودەوڵەتی دابمزرێنن و بەچەند یاساو رێككەوتننامەیەكی هاوبەش پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان ڕێك بخەن، ئەم هەوڵانەش لەدوای هەردوو جەنگی جیهانییەوە زیاتر پەرەی سەندو بەئاكام گەیشت، تا ئەمڕۆش ئەم هەنگاوانە بەردەوامن و یاساو وەسیقە نێودەوڵەتییەكان لەكەم و كورتی بەدەر نین.\nلەو چوارچێوە جیهانیەدا باس و بابەتی مافی گەلان و چارەنووسی سیاسی و شێوازی بەڕێوەبردنی خۆیان بوویە بەشێك لەپرسە نێودەوڵەتییەكان، ئەوەی تا ئێستا چەسپاوە مادەكانی تایبەتە بەمافەكانی مرۆڤ و مافی چارەی خۆنووسین.\nلەجاڕنامەی دەرچوو لەكۆنگرەی جیهانی مافەكانی مرۆڤ بەسەرپەرشتی نەتەوە یەكگرتووەكان كە لە ڤیەنا ئەنجام درا لەنێوان ١٤بۆ ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٩٣ لەسەر باری یاسایی مافی گەلان لەدیاریكردنی چارەنووسی خۆیان، دەوڵەتە بەشدارەكانی كۆنگرەكە دووپاتیان كردەوە كە: بۆ هەموو گەلێك مافی دیاریكردنی چارەنووسی خۆی هەیە، بەپێی ئەم مافەش بۆی هەیە بەئازادی ناوەندی سیاسی خۆی دیاری بكات و بەئازادی هەوڵ بۆ بەدیهێنانی گەشەی ئابووری و كۆمەڵایەتی و كلتووری خۆی بدات.\nبیرۆكەی دەركەوتنی مافی نەتەوەكان لەدیاریكردنی چارەنووسی خۆیان لەگۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا هاوكات بوو لەگەڵ شۆڕشی ئەمریكیدا لەسەدەی هەژدەهەم، لەو كاتەدا چەمكەكانی دەسەڵاتی گەل و پشتیوانی گەلە ژێردەستەكانی دەسەڵاتە ئیستیبدادییەكان بڵاو بوونەوە، پاشان شۆڕشی فەرەنسا لەساڵی ١٧٨٩پشتگیری خۆی بۆ ئەو گەلانەی داوای سەربەخۆیی دەكەن دووپات كردەوە، سەرۆكی ئەمریكا مونرۆ ساڵی ١٨٢٣ لێدوانێكی بڵاوكردەوە كە تیایدا زەمانەتی مافی سەربەخۆیی موستەعمەرە پورتوغالی و ئیسپانییەكانی لەئەمریكای باشوور بڵاوكردەوە. لەهەمان كاتدا لینین سەركردەی شۆڕشی سۆشیالیستی لەروسیا ساڵی ١٩١٧ هەستا بەپشتگیری گەلە ژێردەستەكان بۆ بەدەستهێنانی دوڵەتی سەربەخۆی خۆیان، لەگەڵ تەواوبوونی جەنگی جیهانی یەكەم ویلسۆنی سەرۆكی ئەمریكا بانگەشەی بۆ مافی چارەی خۆنووسین كرد وەك مەبدەئێك لە چواردە مەبدەئەكە..\nبیرمەندی بەناوبانگی نێودەوڵەتی(ئەیان براونلی) دەربارەی مافی بڕیاردانی چاره‌نووس دەڵێت: تا ماوەیەک بەر لە ئێستا ڕای زۆربەی بیرمەندەکان وا بوو کە ئەم مافە هیچ بنەما و ناوەرۆکێکی یاسایی نییە، بەڵکو تیۆرێکی سیاسی و ئەخلاقییە و پێناسەیەکی وردی نییە. پێش ساڵی ١٩٤٥ هیچ سەرچاوەیەکی یاسایی نەبووە ئەم مافە لەخۆ بگرێت، بەڵام دوای ئەوە بە هۆی دامەزرانی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە پێشکەوتنی زۆر ڕووی داو بووە هۆی ئەوەی بیرمەندان بە شێوەیەکی گشتی دان بەوەدا بنێن کە مافی بڕیاردانی چاره‌نووس پرەنسیپێکی یاسایییە و، لایەنە گشتی و سیاسییەکەی ڕێگە لە لایەنە یاسایییەکەی ناگرێت. هەروەها دادگا‌ی دادی نێودەوڵەتی لە کەیسی باشووری ڕۆژئاوای ئەفریقادا دەقی ماددەی دووەمی "ڕێککەوتننامەی ڕاسپاردەکان"ی سەڕەڕای سروشتە سیاسییەکەی بە پاندبوونێکی یاسایی دانا، کە لایەنی ئەخلاقی وا دەخوازێت زۆرترین هەوڵ بدرێت بۆ باشترکردنی بارودۆخی گەلی ئەو هەرێمە.\nسەرەڕای ئەوەی ئاماژەکردن بەم پرەنسیپە زۆربەی جار دەبەسترێتەوە بە پەیماننامەی ئەتڵەسی، کە ١٤ی ٨ی ١٩٤١ دەرچوو، پاش ئەوە گرینگترین پێشکەوتن بەسەر ئەم پرەنسیپەدا هات (پرەنسیپی مافی یەکسانی و مافی گەلان لە دیاریکردنی چارەنووسی خۆیاندا)، کاتێک لە بڕگەی ٢ی ماددەی یەکەم و ماددەی پەنجا و پێنجی پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکاندا ئاماژەی پێ کرا و، ژمارەیەک لە بیرمەندەکان وای بۆ دەچوون کە ئاماژەکردن بەم پرەنسیپە بۆ ئامۆژگاریکردن و ڕێنیشاندانە. جگە لەمە، پراکتیکی نەتەوە یەکگرتووەکان ئەوەی سەلماند کە ئەم پرەنسیپە بەشێکە لە یاسای نەتەوە یەکگرتووەکان. بڕیاری كۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان ژمارە A/VII637 دەرچووی ١٦ی دیسه‌مبەری 1952 ئاماژەی بەوە دابوو:\n"لەسەر هەموو دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان پێویستە، کە پابەند بن بە مافی بڕیاردانی چاره‌نووسی هەموو گەل و نەتەوەیەک"؛ گرنگتر لەوە، لە ڕاگەیەندراوێکی تایبەتدا، کە ساڵی ١٩٦٠ کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان دەری کرد بۆ پێدانی سەربەخۆیی بەو دەوڵەت و گەلانەی کە ژێردەستی داگیرکەرن و، لە چەند بڕیاری تریشدا، چەند جار ئاماژەی بەوە کردووە. هەروەها کۆمەڵەی گشتی لیژنەیەکی تایبەت بە کەمکردنەوەی داگیرکاریی دامەزراند(١).\nلەدوای جەنگی جیهانی دووەمەوە گۆڕانكارییەكان لەبابەتی مافی چارەی خۆنووسین پەرەی سەند كاتێك رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان دامەزرا كە لەمیساقی ئەو رێكخراوەدا(بەشی یەكەم، لەمادەی یەكەم، بڕگەی دوو)دا تایبەت بە مەبەست و دیگای نەتەوە یەكگرتووەكان هاتووە: (گەشەپێدانی پەیوەندی دۆستانەی نێوان نەتەوەكان لەسەر بنەمای رێزگرتن لەو مەبدەئەی كە ئاشتەوایی نێوان گەلەكان لەخۆدەگرێت كە هەریەكەیان مافی دیاریكردنی چارەنووسی خۆی هەبێت)(٢).\nپێش جەنگی جیهانی دووەمیش بابەتی ئازادی گەلان لەدیاریكردنی مافی چارەنووسی خۆیان مشتومڕی لەسەر دەكرا، بەتایبەتی لەدوای كۆتایی جەنگی یەكەمی جیهانییەوە چارەنووسی ئەو گەل و وڵاتانەی كەوتبوونە ژێر دەستی دەوڵەتە سەركەوتووەكان نادیاربوو.\nدوای جەنگی جیهانی یەكەم مافی چارەی خۆنووسین وەك یەكێك لەپرانسپە سەرەكییەكانی كۆمەڵەی گەلان دەركەوت و سەرۆكی ئەمریكا ودرو نیلسۆن بانگەشەی بۆ كرد وەك میكانیزمێك بۆ چارەسەری بارودۆخی گەلان و ئەو خاكانەی ملكەچی دەوڵەتی ناوەندن. بەڵام ئەم مافە ناوەرۆكی یاسایی نەبوو وەك تیۆرێكی سیاسی و ئەخلاقی پێناسەیەكی وردی نەبوو وەك شارەزای یاسای نێودەوڵەتی ئیان براونكلی روونی دەكاتەوە لەكتێبەكەی(Principles of Public International Law)، لەساڵی ١٩٤٥ ئەو گۆرانكاریانەی بەسەر نەتەوە یەكگرتووەكاندا هات گۆڕانكاری بەسەر ئەم دیدگایەشدا هێنا، بەم پێیەش زاناكان بەشێوەیەكی گشتی دان بەوەدا دەنێن كە مافی چارەنووس پرانسپێكی یاساییە..\nبەم جۆرە مافی چارەی خۆنووسین بوو بەیەكێك لەمافە بنەڕەتییەكان كە یاسای نێودەوڵەتی لەخۆی دەگرێت، مادەی ٥٥ی رێككەوتننامەی نەتەوە یەكگرتووەكان دانی پیادا دەنێت، لەسەرەتای پەنجاكانی سەدەی رابردوو سیستمی نێودەوڵەتی بەو ئاراستەیەدا رۆیشتووە دان بەو مافەدا بنێت، سەرەتا لەبریاری كۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەكگرتووەكانەوە لە١٦ی دیسەمبەری١٩٥٢ كە راسپاردەی ئەوەی تیایە: لەسەر هەموو دەوڵەتەكانی ئەندامە لەنەتەوە یەكگرتووەكاندا پابەندبن بەمافی چارەی خۆنووسینی هەموو نەتەوەو گەلانەوە(٣).\nلەدوای ئەوانەشەوە ساڵانە یان چەند ساڵ جارێك بڕیارو راسپاردەی نێونەتەوەیی دەرچووە لەسەر ئەم مافەو دووپاتی ئەوە كراوەتەوە كە گەلان مافی دیاریكردنی ئاییندەو چارەنووس و دۆخی تایبەتی ژیانی خۆیان هەیە.\nبۆ نموونە، لەمادەی ٢٠ لەڕێككەوتننامەی ئەفریقی بۆ مافەكانی مرۆڤ و گەلان لەساڵی١٩٨١ دا هاتووە كە: بۆ هەموو گەلێك مافی بوون هەیە، هەروەها مافی رەهایی و چەسپاوی هەموو گەلێك بۆ دیاریكردنی مافی چارەنووسی خۆی كە بتوانێت بەئازادی بارودۆخی سیاسی خۆی دیاری بكات و دۆخی ئابووری و كۆمەڵایەتی پەرەپێ بدات بەویست و شێوازی خۆی.\nلەجاڕنامەی دەرچوو لەكۆنگرەی جیهانی مافەكانی مرۆڤ بەسەرپەرشتی نەتەوە یەكگرتووەكان كە لە ڤیەنا ئەنجام درا لەنێوان ١٤بۆ ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٩٣ لەسەر باری یاسایی مافی گەلان لەدیاریكردنی چارەنووسی خۆیان، دەوڵەتە بەشدارەكانی كۆنگرەكە دووپاتیان كردەوە كە: بۆ هەموو گەلێك مافی دیاریكردنی چارەنووسی خۆی هەیە، بەپێی ئەم مافەش بۆی هەیە بەئازادی ناوەندی سیاسی خۆی دیاری بكات و بەئازادی هەوڵ بۆ بەدیهێنانی گەشەی ئابووری و كۆمەڵایەتی و كلتووری خۆی بدات(٤).\nلێرەدا مەبەستمان لەجیاببونەوە بریتییە لەبڕیاری گەلێك یان پارچەیەك لەوڵاتێكی خاوەن سەروەری دانپیانراو لەدەوڵەتی دایك لەسەر بنەمای هەندێ پاساوی بابەتی و لۆژیكی، لەوانە جیاوازی ئیتنیكی ئەو گەلە یان بەشی زۆرینەی دانیشتوانی ئەو پارچەیە، یان جیاوازی كلتووری، لەگەڵ بەشەكەیتری وڵاتدا، یان ئەو بەشە لەرابردوودا لەدەرەوەی ئیرادەی دانیشتوانەكەی لكێنراوە بەو وڵاتەوەو دۆخێكی هەرێمایەتی یان نێودەوڵەتی بەسەریدا سەپاندووە.\nجیابوونەوەی هەرێمێك لەوڵاتی ناوەند بەواتای سەربەخۆیی و ڕاگەیاندنی دەوڵەت دێت، ئەگەر چاوێك بەجوگرافیای جیهاندا بگێڕین چەندین ئەزموونی جیابوونەوە دەبینین بەئاشتی یان بەجەنگ، لەم ڕووەوە زۆر دەوڵەتی ئێستا هەیە كە لە ڕابردوودا بەشێك بووە لەدەوڵەتێكیترو ئێستا دەوڵەتی سەربەخۆیەو خاوەنی سنوورو ئاڵاو دراوی خۆیەتی.\nبەپێی ئەو روانگەو پێناسانەش كە بۆ مافی دیاریكردنی چارەنووس كراوە هەموو گەلێك دەتوانێت بڕیار بدات جیابووببێتەوە لەو دەوڵەتەی لەگەڵیدایەو دەوڵەتی سەربەخۆ ڕابگەیەنێت، چونكە جیابوونەوەش خیارێكی ڕەوای هەر گەلێكە كە بڕیار بدات لەگەڵ كۆمەڵ و گەلێكیتردا بژی یان لێی جیا ببێتەوە.\nبەپێی ئەو مافەی دراوە بەگەلان جیابوونەوە یەكێكە لەبژاردەكان كە ببێتە چارەنووس بۆ هەر گەل و گروپێكی مرۆیی كە خۆی بیەوێت و لەرێگای ڕاپرسییەكەوە ئەو بڕیارە بدات و ئەو مەرجانەی تیایە كە دەیكاتە خاوەنی ئەو مافە، زانایانی بواری یاسای نێودەوڵەتی باس لەهەندێ مەرج دەكەن كە پێویستە لەگەڵ و گروپێكی مرۆییدا هەبێت بۆ ئەوەی بتوانێت خۆی بەخاوەنی مافی چارەی خۆنووسین بزانێت و بەو پێیە بڕیاری خۆی بدات، ئەوانیش:\n١- دەبێت ئەو كۆمەڵ و گروپە زمانێكی هاوبەش یان كلتوور یان ئایینێكی هاوبەشیان هەبێت.\n٢- ئەبێت هەست بەوە بكرێت كە تاكەكانی ناو ئەو كۆمەڵە مرۆییە مێژوویەكی هاوبەشیان هەیە.\n٣- دەبێت بەڵێنێك لەنێوان تاكەكانی ئەو كۆمەڵەدا هەبێت كە پارێزگاری لەشوناسی تایبەتی خۆیان بكەن.\n٤- دەبێت ئەو كۆمەڵە خاك و هەرێمێكی دیاریكراو كۆیان بكاتەوە.\nبەپێی ئەو مەرجانەبێت هەر گروپێكی مرۆیی كە ئەو تایبەتمەندیانەی تیابێت بۆی هەیە لەڕاپرسییەكی جەماوەری و گشتیدا مافی دیاریكردنی چارەنووسی خۆی هەیە، جۆری چارەنووسەكەش مانەوەبێت یان جیابوونەوە.\nناوەرۆكی ئەو مافەی دراوە بەگەلان ئەگەر دادپەروەرانە پەیڕەو بكرێت لایەن و دەسەڵاتێك ناتوانێت بەربەست لەبەردەم خواستی گەلێكدا دروست بكات و بەپێی بەرژەوەندی دەوڵەتێك یان بلۆكێكی هەرێمایەتی یان نێودەوڵەتی ئەو مافە بە گەلێك بدرێت و بۆ گەلێكیتر لێكدانەوەیتری بۆ بكرێت.\nكاتێك دیاریكردنی مافی چارەنووس دەبێتە ماف ئەو كاتە مافی هەموو گەلێكە چارەنووسی خۆی دیاری بكات بەو شێوەیەی كە خۆی دەیەوێت، بۆ نموونە:\n- لەچوارچێوەی ئەو وڵاتەدا بمێنێتەوە و لەگەڵ ناوەنددا ڕێك بكەوێت.\n- هەرێمێكی ئۆتۆنۆم لەچوارچێوەی دەوڵەتەكەی لەگەڵیدایە دابمەزرێنێت.\n- مانەوە بۆ ماوەیەكی دیاریكراو.\n- جیابوونەوە لەدەوڵەتە گەورەكەو بنیاتنانی دەوڵەتی سەربەخۆ.\nبۆ هەر یەكە لەوانە نموونەی پەیڕەوكراو هەیەو كەمینەو گروپ و كۆمەڵە ئیتنیكی و مەزهەبی و ئایینی و هاو كلتوورەكان بەشێوەی هاوبەش لەگەڵ گروپیتر لەناو دەوڵەتێكدا ماونەتەوە، یان هەرێمێكیان پێكهێناوە، یان جیابوونەتەوەو ئێستا خاوەنی دەوڵەتی سەربەخۆی خۆیانن.\nئەو پێناسەیەی دراوە بە مافی چارەی خۆنووسین دەڵێت: مافی هەموو گەلێكی پەیوەست بەهەرێمێكەوە چەسپاوە كە خۆی فەرمانڕەوایی خۆی بكات، بۆی هەیە بەپێی ویستی خۆی چارەنووسی ئابووری و كۆمەڵایەتی خۆی دیاری بكات دژی هەر دەستتێوەردانێكی بیانی و چەوسانەوەیەكی ڕەگەزپەرستانە كە پێچەوانەی دیكۆمێنتە نێودەوڵەتییەكان بێت(٥).\nمافی جیابوونەوە لەژێر ناوی مافی چارەی خۆنووسین دەبێتە چارەسەرو حاڵەتێكی ئیستیسنایی كاتێك كەمینەیەك چارەنووسی ناوخۆی پێشێل دەكرێت و ماف و ئازادییەكانی لەبەرچاو ناگیرێت، هەروەها لەسەر ئاستی نیشتیمانی بەشداری لەبڕیارداندا پێناكرێت\nلەنێوان مافی جیابوونەوەو مافی چارەنووسدا\nمافی چارەی خۆنووسین یەكێكە لەمافە بنچینەییەكانی گەلان كە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لەسەروبەندی شۆڕش و بزووتنەوەكانی رزگاریخوازیدا لەسەری پێكهاتوون، ئەو كاتانەی گەلان بانگەشەیان بۆ سەربەخۆیی دەكرد كاتێك وڵاتەكانیان لەدەستی داگیركەراندا بوو، ئەم مافە بۆ گەلان بڕیاری لەسەر دراوە، بەڵام دوای ڕووخانی یەكێتی سۆڤیەت و كەوتنی دیواری بەرلین كۆمەڵێك دەوڵەتی سەربەخۆ ڕاگەیەنران لەسەر بنەمای ئیتنیك و تایفەو ئایین كە وای كرد مافی چارەنووس واتایەكی بەرفراوانتر وەربگرێت لەوەی پێشتر پێی درابوو، ئەویش بریتی بوو لەمافی جیابوونەوە لەدەوڵەتی دایك، لێرەوە جیاوازی كەوتە ناو لایەنەكانی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و تا ئێستا لەسەر ئەم واتایە پێك نەهاتوون كە واقیعێكی دروست كردووەو كۆمەڵێك ئەزموونی لێكەوتووەتەوە كەخۆیان بەفەرمی مامەڵەی لەگەڵدا دەكەن.\nدەقێك لەناو میساقی نەتەوە یەكگرتووەكاندا هەیە لەمادەی(١،٢) كە لەناو لیژنەی مافەكانی مرۆڤی نەتەوە یەكگرتووەكان(لیژنەی سێیەم)دیاریكردنی چارەنووس دووپات دەكاتەوە، هەموو ئەندامەكانیش لەسەر ئەوە ڕێككەوتوون كە دیاریكردنی چارەنووس واتە(مافی گەلان لەدیاریكردنی بارودۆخی نێودەوڵەتی خۆیان)، نوێنەرانی دەوڵەتە كۆلۆنیالیستەكان لەناو ئەم لیژنەیەدا وا تەفسیری ئەم مادەیە دەكەن كە دان دەنێت بەسەروەری دەوڵەتەكانداو رێزگرتنی هەر یەكەیان لەسەروەری ئەویتر، لەهەمان كاتدا نوێنەرانی دەوڵاتانی دژە كۆلۆنیایزم وای دەبینن كە ئەم مادانە هەموو گروپێك كەخۆی بە نەتەوە بزانێت سوودی لێ دەبینێت، هەروەها مافی چارەی خۆنووسین مافی خاوەن هەوڵەكانی زۆرینەی دانیشتوانی هەر هەرێمێكە كە لەژێر چنگی بیانیدا بێت(٦).\nئەم جیاوازییەی ناو وڵاتانی ئەندام لەڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان بەسوودی گەلانی بندەست و خاكە لكێنراوەكان بەوڵاتانی تر تەواو نابێت، ئەوانەی خواست و ئیرادەی جیابوونەوەی گەلێكی خاوەن شوناسی هاوبەش بەمافی چارەی خۆنووسین دانانێن ناڕاستەوخۆ مافەكە ڕەت دەكەنەوەو دان بەمافی چارەی خۆنووسینی گەلاندا ناهێنن.\nئەوانە كەمینەكانی ناو دەوڵەتەكان جیا دەكەنەوەو ئەو مافەیان لێ وەردەگرنەوە كەچارەنووسی خۆیان دیاری بكەن، كەمینەیەك كەخاوەنی جوگرافیایەكی دیاریكراو و شوناسی نەتەوەیی و مێژوویی خۆیان بن كە لەوانیتر جیایان بكاتەوە بۆ دەبێت وەك ئەوان مافیان نەبێت سەربەخۆو خاوەن سەروەری بن لەسەر خاكی خۆیان؟\nئەوان كەمینە جیاوازەكانی ناو دەوڵەتەكان دەكەنە قوربانی یەكێتی خاك و سیادەی دەوڵەتە باڵادەستەكان، پێیان وایە كە جیابوونەوەی ئەوان دەوڵەتەكان پارچە پارچە دەكات و جوگرافیای ناوچەكان و پەیوەندییە هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەكان دەگۆڕێت كە دواتر بەئاسانی ڕێكناخرێتەوە.\nئەوان دەڵێن جیابوونەوە مافی گەلانە، بەڵام ئەم جیابوونەوەیە بۆ كەمینە نییە لەوڵاتی ئەسڵی لەپێناوی پاراستنی یەكێتی و هاوپەیوەستی دەوڵەتەكان و هەڵنەوەشانەوەیان، ئەگەر ئەم جیابوونەوەیە لەسەر كەمینەكان لەناو دەوڵەتەكانیاندا جێبەجێ بكرێت ئەوە دەبێتە هۆی هەڵوەشانەوەی دەوڵەتەكان و داڕوخانی سیستمی نێودەوڵەتی هاوچەرخ(٧).\nئەگەرچی مافی چارەنووس دانپیانراوێكی نێودەوڵەتییە بەڵام پێیان وایە پارێزگاری لەیەكپارچەیی خاكی وڵاتانی خاوەن سیادەش لەو مافە كەمتر نییە بۆ دەوڵەتەكان، بۆیە هەمیشە ئەم مافەی دەوڵەتەكان لەبەرامبەر مافی گەلەكاندا تێك گیراوەو لەو نێوەندەدا گەلان ناچار بەمانەوە لەچوارچێوەی دەوڵەتەكاندا كراون، نموونەی دیاریش كوردستانە بەهەموو پارچەكانیەوە.\nهەرچەندە لەناوەرۆكدا جیابوونەوەو سەربەخۆیی گەلێك لەدەوڵەتێك بەویستی خۆی هاوشێوەی مافی دیاریكردنی چارەنووسە، بگرە خودی مافەكەیە، هەمان پرسی مرۆیی گروپە جیاوازەكانی ناو كۆمەڵگەو دەوڵەتانە، بەڵام لێكدانەوەو بەسیاسیكردنی و تێپەڕاندنی ڕەهەندە مرۆییەكەی پرسەكە وای لەكۆمەڵگەی نێودەوڵەتی كردووە زۆرجار هەموو جیابوونەوەیەك بەیاسایی و لەچوارچێوەی مافی دیاریكردنی چارەنووسدا دانەنێت، ئەمەش بازدانە بەسەر ئامانجی راستەقینەی بڕیارە نێونەتەوەییەكان كە بائاشكراو راستەوخۆ باس لەمافی سەربەخۆیی گەلان دكات لەچوارچێوەی مافی چارەی خۆنووسیندا.\nبۆ نموونە کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بەپێی بڕیاری ژمارە ٢٧٨٧ی ١٢ی دێسه‌مبەری ١٩٧٢، جەختی کردەوە لە مافی بڕیاردانی چاره‌نووسی گەلان و ئازادی و سەربەخۆیییان و، شەرعییەتدان بە سیستەمەکانیان بە هەر شێوەیەک کە لەگەڵ پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بگونجێت.\nلە بڕیاری ژمارە ٣٩٧٠دا، کە نۆڤەمبەری ١٩٧٣ دەرچوو، کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان داوای لە هەموو دەوڵەتانی ئەندام کرد، دان بە مافی بڕیاردانی چاره‌نووسی گەلان و سەربەخۆییاندا بنێن و هاوکاریی ماددی و مەعنەوییان پێشکەش بکەن(٨).\nبەپێی ئەو خوێندنەوە یاساییانەی بۆ مافی چارەی خۆنووسین كراوە لەسەر ئاستی ناوخۆ، گرنتی پاراستنی یەكێتی خاكی هەر دەوڵەتێك بەستراوەتەوە بە گرنتییەكی مەرجداری هەڵپەسێردراوەوە كە ناونراوە(مەرجی ناچاری و ئیستسنایی) بەم پێیە وەڵامدانەوەی دەوڵەتەكان بۆ پێوەرەكانی مانەوەی ئەو گەلانە لەگەڵیاندا هۆكارە بۆ ناچارنەكردنیان بەجیابوونەوە، ئەو پێوەرانەش كەپاساوی جیابوونەوە ناهێڵێت بریتین لە:\n١- مافی چارەی خۆنووسین لەو دەوڵەتە سەربەخۆیانەدا لەڕووی مەبدەئییەوە لەڕێگای دابینكردنی مافی چارەنووسی ناوخۆییەوە دەبێت كە ئەو دەوڵەتانە نوێنەرانی گشت ئەو پێكهاتانە لەحكومەتی ئەو دەوڵەتەدا بەشێوەیەكی یەكسان و بێ جیاوازی بەشداری پێ بكات.\n٢- ئەو دەوڵەتەی لەناوخۆی خۆیدا مافی چارنووسی ناوخۆ جێبەجێ دەكات شایستەی ئەوەیە پارێزگاری لە یەكێتی سیاسی و سەروەری خاكەكەی بكرێت.\nبەم پێیە مافی جیابوونەوە لەژێر ناوی مافی چارەی خۆنووسین دەبێتە چارەسەرو حاڵەتێكی ئیستیسنایی كاتێك كەمینەیەك چارەنووسی ناوخۆی پێشێل دەكرێت و ماف و ئازادییەكانی لەبەرچاو ناگیرێت، هەروەها لەسەر ئاستی نیشتیمانی بەشداری لەبڕیارداندا پێناكرێت، بۆ ئەمەش هیچ ئومێدێك نامێنێتەوە بۆ چارەسەرو دانووستان لەچوارچێوەی دەوڵەتی دایكدا، تێبینی ئەم ئاماژانە كراوە لەلێكدانەوەی دەقێكی راگەیەنراوی بڕیاری دادگای باڵای كەنەدی تایبەت بە پرسی جیابوونەوەی هەرێمی(كیبك) كە ئاماژە بەوە دەكات هەندێ لە راڤەكەران وای بۆ دەچن كە مافی چارەی خۆنووسین جیابوونەوەی تاكلایەنەی بەدوادا دێت لەدۆخێكی ناچاری و ئیستیسناییدا كاتێك مافی چارەنووسی گەلێك لەناوخۆدا ببێتە مەحاڵ، ئەو كاتە ئەو گەلە وەك چارەسەرێكی كۆتایی جیا دەبنەوە. دادگای كەنەدی ئەم پێوەرەی بۆ هەر شێوەیەكی لەو جۆرەی بەپێوەر دانا كە لەیاسای نێودەوڵەتیدا بچەسپێت، هەروەها ئاماژەی هاوشێوەش هەیە لە بڕیاری دادگای دادی نێودەڵەتیدا كە ساڵی ٢٠١٠ دەرچووە لەبەبەتێكی راوێژكاری تایبەت بە دۆزی كۆسۆڤۆ(٩).\n(١) مافی بڕیاردانی چارەنووس لە یاسای نێودەوڵەتیدا، مەروان نەعمان، وەرگێڕانی: چرا عومەر، ماڵپەڕی پێنووس: http://penus.krd/news764-93.htm.\n(٢) مگلب الانفصال بدعوی تقریر المصیر، خالد المگلوب، موقع جریدە الصباح الجدید، نوفمبر2015: https://newsabah.com/newspaper/67034\n(٣) تقریر المصیر: حق للشعوب ان استگاعت الیه سبیلا، سفیان البالی: https://manshoor.com/world/right-of-self-determination/\n(٤) مجلە جامعە دمشق للعوم الاقتصادیە والقانونیە، المجلد29 العدد الپالپ، ٢٠١٣، ل٤٦١.\n(٥) حسین حنفی عمر ، حق الشعوب فی تقریر المصیر، الگبعە الاولی ، دار النهچە العربیە، القاهرە ، 2005، ص30.\n(٦) انفصال جنوب السودان اڵاپار السیاسیە والاقتصادیە و الاجتماعیە، رۆی صلاح الدین حمد، جامعە الخرگوم، 2012، ل٨.\n(٧) مجلە جامعە سرت العلمیە، المجلد السابع، العدد الپانی، دیسمبر2017، ل٣٦٦.\n(٨) مافی بڕیاردانی چارەنووس لە یاسای نێودەوڵەتیدا، مەروان نەعمان، وەرگێڕانی: چرا عومەر، ماڵپەڕی پێنووس: http://penus.krd/news764-93.htm.\n(٩) گۆڤاری زانكۆی دیمەشق بۆ زانستە ئابووری و یاساییەكان، بەرگی٢٩، ژمارەی سێیەم، ٢٠١٣، ل475.


کۆتایی بایکۆت، کۆتایی ناڕه‌زایه‌تیه‌کان نیه! … نوری به‌شیر – Dengekan\nbyDenegkan\tJanuary 17, 2017\tGeneral\nناڕه‌زایه‌تیه‌کانی مامۆستایان بۆ موچه‌کانیان، خواستی بژێوی خۆیان و خێزانه‌کانیانه، خواستی به‌رده‌وامی سفره‌ی هه‌ژارانه‌یانه، خواستی داواکاری مناڵه چاوگه‌شه‌کانیانه که له خوشی و پێدوایستیه ئینسانیه‌کانی کۆمه‌ڵگا مه‌حرومن، خواستی ئیدامه‌کاری مامۆستایه بۆ وتنه‌وه‌ی وانه به‌قوتابیان. هه‌موو ئه‌م داواکاری و خواستانه لانی که‌می پێدوایستیه‌کانی ژیان بوو، که حکومه‌تی هه‌رێم و حکومه‌ته بنکه فراوان و حزبه‌کانی ده‌سه‌ڵاتدار نه به‌ڕه‌سمیان ناسی و نه وه‌ڵامیان پێ دایه‌وه.\nبه‌ڵام مامۆستایان و بایکۆت و خواست و ناڕه‌زایه‌تیه‌کانیان، بووه قوربانی سیاسه‌تی حزبه‌کانی کوردایه‌تی و ئیسلامیه‌کان که‌چاوه‌ڕوانی ره‌حمه‌تی پارتی ده‌که‌ن، هه‌موو ئومیدو خواستی ناڕه‌زایه‌تی رۆژانه‌ی مامۆستایان و وه‌ڵامنه‌دانه‌وه‌یان، بووه رێکه‌وتن و ساتو سه‌ودای گۆڕان و یه‌کێتی و ئیسلامیه‌کان و کێبڕکێیان بۆ شه‌ریکه به‌شی پارتی و له‌ناو خۆیاندا که‌و‌تنه ملشکاندنی یه‌ک، که کامیان شه‌ریکه به‌شی ئه‌ساسی پارتیه و جێگای زیاتر ده‌گرێت لای پارتی، دانیشتنی هه‌فته‌ی رابردووی یه‌کێتی و پارتی و راگه‌یاندنی هاوبه‌شیان هێنده‌ی تر گۆڕان و ئیسلامیه‌کانی تڕۆ کرد که‌ده‌بێ له‌ده‌وری سیاسه‌تی پارتی کۆببنه‌وه و یه‌کێتی کرده شه‌ریکه به‌شی زیاتر له‌وان.\nگۆڕان و ئیسلامیه‌کان کارنامه‌ی گه‌وجاندن و خۆڵکردنه چاوی خه‌ڵکی کوردستان و به‌تایبه‌تی له پاشه‌کشه پێکردنی بایکۆتی ناڕه‌زایه‌تی مامۆستایاندا کردیان، دڵی پارتیان ڕازیکردو کردیان به‌ده‌ستکه‌وتی پارتی و یه‌کێتی و پارتی تیا باڵا ده‌ستبوو. هه‌موو ئه‌وانه ئه‌و راستیه‌یان خسته به‌رده‌م خه‌ڵكی كوردستان که ئه‌و حزبانه چه‌نده کێشه‌و ململانێیان هه‌بێت، به‌ڵام له‌به‌رامبه‌ر خواست و ناڕه‌زایه‌تیه‌کانی خه‌ڵکدا یه‌ک ده‌ست و یه‌ک هه‌ڵوێستن بۆ پاشه‌کشه به‌دواکاری خه‌ڵکی کرێکارو به‌شمه‌ینه‌ت.\nبایکۆت به‌جیا له‌ته‌شخیسی دروست یان نا دروستی مامۆستایان بۆ خواسته‌کانیان، شێوه‌یه‌کی ناڕه‌زایه‌تی بوو له‌به‌رامبه‌ر حزب گه‌لێکی کوردایه‌تی و ئیسلامیدا که‌ڕۆژانه پیرۆزی خاک و نیشتمان و ئاڵا و سه‌رۆک و پێشمه‌رگه‌و ماڵه شه‌هید و ئایین و شه‌ره‌ف ده‌رخواردی خه‌ڵک ده‌ده‌ن، به‌ڵام موچه‌و پاروی ده‌می مناڵانی مامۆستایان و خه‌ڵکی کوردستان و هه‌تا مناڵامی ئه‌وه پێشمه‌رگه‌و ماڵه شه‌هیدانه‌ی خۆیان ته‌پڵی پیرۆزی بۆ لێده‌ده‌ن، به‌ڕه‌وا نابینن و بۆیان گرنگ نیه.\nگۆڕان، یه‌کێتی و ئیسلامیه‌کان، پاشه‌کشه‌یان سه‌پاند به‌سه‌ر ناڕه‌زایه‌تی بایکۆتی مامۆستایان بۆ موچه‌کانیان، به‌ڵام خواستی موچه‌ی مامۆستایان له‌جیگای خۆی ماوه و وه‌ڵامی پینه‌دراوه‌ته‌وه، به‌ڵام ریسواییه‌کی تر چووه سه‌ر کارنامه‌کانی ئه‌و حزبانه‌ی شه‌ریکی پارتی. وه‌ڵامنه‌دانه‌وه و نه‌چوونه ژێر باری داواکانی مامۆستایان، ناڕه‌زایه‌تیه‌کانی له‌سه‌ر ئاستی کۆمه‌ڵگادا فراوان و به‌زیندویی له‌ناوه‌نده‌کانی کار و گه‌ڕه‌ک و قوتابخانه‌و زانکۆکاندا ده‌هێڵێته‌وه. حزبه‌کانی کوردایه‌تی شه‌ریکه به‌شی پارتی به‌م هه‌نگاوه‌ی بردنه دواوه‌ی ناڕه‌زایه‌تی بایکۆتی مامۆستایان بۆ موچه‌کانیان، وه‌ڵامیان به‌داوای پارتی دایه‌وه به‌دژی خواسته‌کانی مامۆستایان، به‌ڵام به‌دڵنیاییه‌وه هه‌ر ده‌بێ له‌چوارچێوه‌ی سیاسه‌ت و به‌رنامه‌کانی پارتیدا کاره‌کانیان به‌رنه پێشه‌وه‌و ئه‌گه‌رچی په‌رله‌مانه‌که‌شیان بۆ کارا بکاته‌وه.\nناڕه‌زایه‌تیه‌کان له‌کوردستاندا، له‌جاران فراوانتر ده‌بێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وه ته‌نها موچه نیه که‌خواستی مامۆستایان و زۆر به‌شی تری کۆمه‌ڵگایه، خواسته سه‌ره‌تاییه‌کانی ئاو، کاره‌با، خزمه‌تگوزاریه‌کانی رێگاو بان، خواسته‌کانی قوتابیان، ژنان، لاوان، کار بۆ بێکاران، وه ناڕه‌زایه‌تی له‌به‌رامبه‌ر تایبه‌تیکردندا که نرخه‌کان ده‌باته سه‌ره‌وه، هاوکات بێوه‌ڵامی حزبه میلیشیاکانی کوردایه‌تی، قڵشتی چینایه‌تی فراوان ده‌کاته‌وه، له‌به‌رئه‌وه‌ی کێشه‌کان کێشه‌ی خواسته چینایه‌تیه‌کانی کرێکاران و خه‌ڵکی که‌مده‌رامه‌ته که‌زۆربه‌ی زۆری کۆمه‌ڵگا پێکده‌هێنن له‌به‌رامبه‌ر که‌مایه‌تیه‌کی سه‌رمایه‌داری تاڵانکارو مافیاو دژی خه‌ڵکیدا، به‌ڵام ته‌جروبه‌ی ناڕه‌زایه‌تیه‌کان ئه‌وه‌ی سه‌لماند که‌ده‌بێ ناڕه‌زایه‌تیه‌کان له‌ده‌ره‌وه‌ی کارنامه‌و سیاسه‌ت و چه‌واشه‌کاریه‌کانی حزبه‌کانی کوردایه‌تیدا بێت، که‌ئاسۆی ناسیۆنالیزم و ئیسلامی زاڵه به‌سه‌ریدا، که‌به‌رژه‌وه‌ندی بۆرژوازیانه‌ی له‌پشته‌وه‌یه. بۆیه ده‌بێ ناڕه‌زایه‌تیه‌کانی کوردستان، هاوکات که ناڕه‌زایه‌تی سیاسیه‌و ده‌بێ ئاسۆی سۆسیالسیتی به‌سه‌ریدا زاڵ بێت و هه‌ر به‌م دیدگایه‌شه‌وه رێکخراو بێت که‌بۆخۆی دیفاعی شێلگیر له‌خواسته‌کانی خه‌ڵک ده‌کات و زامنی به‌سه‌رکه‌وتن گه‌یاندنی خواسته‌کان ده‌کات.\nPrevious رۆڵی ساطیع ئەلحوصریی، لە فاشیزمی عوروبە و ناسیۆنالیزمی عەرەبییدا…. کامیار سابیر\nNext گۆڕان و كاریگه‌ری سیاسی له گۆڕه‌پانی كوردستاندا …. شاخه‌وان سه‌نگاوی\nبیابانی ڕۆح.. شەماڵ بارەوانی\nJul 9, 2021\tClosed\nقەیرانی ڤایرۆسی کۆرۆنا… نووسینی: دانا حمید\nڕۆمانی ئەژدەر … نووسینی عەبدوڵڵا سەڕاج


بە فەرمی ئێڵ جی مۆبایلی LG V40 ThinQـی بە 5 کامێراوە ڕاگەیاند – کەی ئای تی ئێن\nهەواڵ 4, تشرینی یه‌كه‌م 2018\nکۆمپانیای ئێڵ جی لە ماوەی ڕابردوودا مۆبایلی LG V40 ThinQـی ڕاگەیاند و بە شێوەیەکی زیاتر گرنگی داوە بە باشترکردنی کامێرا بە شێوەیەک مۆبایلەکە خاوەنی پێنج کامێرایە سێیان لە پشتەوە و دووانیش لە پێشەوە، لەگەڵ ئەوەشدا مۆبایلەکە خاوەنی ڕوونمایەکە لە جۆری OLED و خاوەنی باری ڕووناکی بەرزە Super Bright کۆمپانیای ناوبراویش دەڵێت کە ڕووناکی مۆبایلەکە بەرزترە لە ڕووناکی بەردەستکراو لە هەردوو مۆبایلی گالەکسی نۆوت 9 و ئایفۆن ئێکس ئێس ماکس.\nکامێرای مۆبایلەکە خاوەنی کۆمەڵێک تایبەتمەندی ناوازەیە لەوانەش بوونی تایبەتمەندی Triple Previewـە کە ڕێگەت پێدەدات پێکهاتەی زیندوو لە هەر سێ کامێراکەوە تۆمار بکەیت لەگەڵ ئەوەشدا خاوەنی تایبەتمەندیەکی دیکەیە بە ناوی Triple Shot لە ڕێگەیەوە دەتوانیت بە یەک جار و بە تەنها کرتەیەک وێنە لە هەر سێ کامێراکەوە بچرکێنیت.\nڕوونما: لە جۆری P-OLED و بە قەبارەی 6.4 ئینج و بە ڕوونی 3120×1440 پێکسڵ و داپۆشراوە بە چینێک لە شوشەی پارێزەری Gorilla Glass 5\nکامێرای پشتەوە: سێ کامێرا بە ڕوونی 12+16+12 مێگاپێکسڵ\nکامێرای پێشەوە: دوو کامێرا بە ڕوونی 8+5 مێگاپێکسڵ\nبیرگە: 64 گێگابایت و دەتوانرێت زیادبکرێت لە ڕێگەی بیرگەی دەرەکی microSD هەتاوەکو 512 گێگابایت\nتوانستی پاتری: 3300 میللی ئەمپێر لەگەڵ پشتگیریکردنی بۆ بارگاویکەرەوەی خێرا و بێ تەل\nدەرچە: لە جۆری USB-C\nڕەنگ: ڕەش و خۆڵەمێش و شین و سوور\nنرخ: لە 900$ دۆلارەوە دەست پێدەکات\nتاگەکان LG V40 ThinQ


زەریف: نیگەرانین لەو هێرشە مووشەکییانەی کرانە سەر هەولێر\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- وەزیری دەرەوەی ئێران لە کۆبوونەوەی لەگەڵ سەرۆکی هەرێمی کوردستان نیگەرانیی وڵاتەکەی لەبارەی هێرشە مووشەکییەکانی سەر فڕۆکەخانەی هەولێر ڕاگەیاند و کۆمەڵێک تەوەری ئەمنی و سیاسیی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستانی لەگەڵ نێچیرڤان بارزانی تاوتوێ کرد.\nوەزیری دەرەوەی ئێران و هاوسەرۆكانی یەكێتی كۆ بوونەوە\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- وەزیری دەرەوەی ئێران لە بارەگای مەكتەبی سیاسیی یەكێتی لە هەولێر لەگەڵ بافڵ تاڵەبانی و لاهوور شێخ جەنگی هاوسەرۆكانی یەكێتیی کۆ بوەوە.\nسەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئێران کۆ بوویەوە\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- مه‌سروور بارزانی، سه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان پێشوازیی له وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی كۆماری ئیسلامیی ئێران، محه‌مه‌د جه‌واد زه‌ریف كرد.\nوەزیری دەرەوەی ئێران لەگەڵ مەسعوود بارزانی دیداری کرد\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- وەزیری دەرەوەی ئێران پاش ئەوەی گەیشتە هەولێر، لە یەکەم دیداری فەرمیدا لەگەڵ مەسعوود بارزانی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆ بوویەوە.\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- وەزیری دەرەوەی ئێران پاش سەردانەکەی بەغدا، گەیشتە فڕۆکەخانەی هەولێر و لە لایەن جێگری سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە پێشوازیی لێکرا.\nسه‌فین دزه‌یی: زه‌ریف چه‌ند بابه‌تێكی گرنگ له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی باڵای هه‌رێمی كوردستان تاوتوێ ده‌كا\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- به‌رپرسی فه‌رمانگه‌ی په‌یوه‌ندیه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان، ڕایگەیاند وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی هه‌رێمی كوردستان چه‌ند بابه‌تێكی گرنگ تاوتوێ ده‌كا.\nلە کۆبوونەوە لەگەڵ سەرۆکی پەرلەمانی عێراقدا:\nزەریف: کشانەوەی هێزە بیانییەکان لە عێراق ڕێزگرتنە لە سەروەریی ئەم وڵاتە\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- لە میانی کۆبوونەوەی محەممەد جەواد زەریف لەگەڵ سەرۆکی پەرلەمانی عێراق، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، عێراق سیاسەتی کرانەوە پەیڕەو دەکات و هەوڵ دەدات رۆڵێکی ئەرێنیی هەبێت بۆ لێکنزیک کردنەوەی بۆچوونەکان.\nوەزیری دەرەوەی عێراق: دیداری ئیجابیمان لەگەڵ لایەنی ئێرانی کرد\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- فواد حوسێن پاش دیدار لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند چاوپێکەوتنی ئیجابیمان لەگەڵ لایەنی ئێرانی کرد و باس و ئەنجامی باشمان لەو دیدارەدا تاوتوێ کرد.\nزەریف و سەرۆک کۆماری عێراق کۆ بوونەوە\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- وەزیری دەرەوەی ئێران کە سەردانی عێراقی کردووە لە درێژەی دیدارەکانی لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ئەو وڵاتەدا پاش نیوەڕۆی ئەمرۆ لەگەڵ سەرۆک کۆماری عێراق کۆ بوویەوە.\nوەزیرانی دەرەوەی ئێران و عێراق لە بەغدا کۆ بوونەوە\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- نیوەڕۆی ئەمڕۆ وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامیی ئێران و وەزیری دەروەی عێراق لە بەغدا کۆبوونەوەیێکیان ئەنجام دا.\nبەشی ئێران- ئەمڕۆ دووشەممە، وەزیری دەرەوەی ئێران گەیشتە بەغدا و بڕیارە سبەینێش بگاتە هەولێر.\nبەڕێوەبەرایەتی گومرگی ئیلام ڕێژەی هەناردەی ئێران بۆ عێراق ئاشکرا دەکات\nبەشی ئێران- بەڕێوەبەرایەتی گومرگی پارێزگای ئیلام رایگەیاند: ئێران مانگی رابردوو بە بەهای زیاتر لە ٥٣ ملیۆن دۆلار و بە قەبارەی ١٨٣ هەزار و ٦٤٨ تۆن کاڵا هەناردەی عێراق کردووە.\nوه‌زاره‌تی ته‌ندرووستیی هەرێم دەنگۆی بەقاچاغ بردنی ڤاکسەنی کۆرۆنا لە هەرێمەوە بۆ ئێران ڕەت دەکاتەوە\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- وه‌زاره‌تی ته‌ندرووستیی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، له باره‌ی ده‌نگۆی به قاچاغبردنی پێكوته‌ی كۆرۆنا بۆ وڵاتێكی ناوچه‌كه روونكردنه‌وه‌یێكی بڵاوكرده‌وه.\n395 حاڵەتی مردن بە کۆرۆنا لە یەک ڕۆژدا تۆمار کرا\nبەشی ئێران- وتەبێژی وەزارەتی تەندروستیی ئێران ڕایگەیاند لە 24 کاتژمێری ڕابردوودا 395 حاڵەتی نوێی مردن بە کۆرنا تۆمار کراوە بەوەش دوایین ئاماری مردن بە کۆرۆنا گەیشتە 67 هەزار و 525 حاڵەت.\nبەڕێوەبەرى فڕۆکەخانەى نێودەوڵەتیى سلێمانى:\nگەشتی ئاسمانیى نێوان سلێمانی و تاران دەست پێدەکاتەوە\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- بەڕێوەبەرى فڕۆکەخانەى نێودەوڵەتیی سلێمانى رایگەیاند، بڕیارە گەشتە ئاسمانییەکانى نێوان فڕۆکەخانەکە و تاران دەستپێبکاتەوە و بەغداش رەزامەندى دەربڕیوە لەو بارەیەوە.\nڕێبەری باڵای ئێران: سەردار حەجازی هەموو تەمەنی لە خزمەتی ئیسلام و شۆڕشی ئیسلامیدا بوو\nبەشی ئێران- ئایەتۆڵڵا خامنەیی لە پەیامێکدا وێڕای سەرەخۆشی بۆ کۆچی دوایی سەردار سەید محەمەد حەجازی جەختیان کردەوە: تەمنێک هەمووی بەرخۆدان و بیرێکی پێشکەوتوو و دڵێک پڕ لە ئیمانی هەبوو کە هەمووی لە خزمەتی ئیسلام و شۆڕشی ئیسلامی دانا.\n319 حاڵەتی مردن بە کۆرۆنا لە یەک ڕۆژدا تۆمار کرا\nبەشی ئێران- وتەبێژی وەزارەتی تەندروستیی ئێران ڕایگەیاند لە 24 کاتژمێری ڕابردوودا 319 حاڵەتی نوێی مردن بە کۆرنا تۆمار کراوە بەوەش دوایین ئاماری مردن بە کۆرۆنا گەیشتە 66 هەزار و 327 حاڵەت.\nڕێبەری باڵای ئێران بە بۆنەی ڕۆژی ئەرتەشی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە پەیامێکی بڵاو کردەوە\nبەشی ئێران- ڕێبەری باڵای ئێران لە پەیامێکدا بە بۆنەی ڕۆژی ئەرتەشی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە داوای لە فەرماندەی گشتیی ئەرتەش کرد ئامادیییەکانیان بۆ ئاستی پێویست بەرز بکەنەوە.\nلە پەیوەندییێکی تەلەفۆنیی نێوان دوو سەرۆک کۆماردا:\nڕۆحانی: ئاسایشی عێراق بە ئاسایشی خۆمان دەزانین/بەرهەم ساڵح: حکوومەتی عێراق ڕژدە لەسەر جێبەجێ کردنی ڕێککەوتنەکانی لەگەڵ ئێران\nبەشی ئێران- حەسەن رۆحانی، سەرۆک کۆماری ئێران و بەرهەم ساڵح سەرۆک کۆماری عێراق پەیوەندییێکی تەلەفۆنیان ئەنجام دا و باسیان لە پەیوەندییە ھاوبەشەکانی نێوان ھەردوو وڵات کرد.\nلە ماوەی یەک مانگدا ١١ملیۆن ٦٨٤٢١٣ بەرمیل نەوتی خاوی هەرێم لە بەندەری جیهانی تورکیا بار کراوە\nپارێزگاری پێشووی هەولێر وەکوو ڕاوێژکاری مستەفا کازمی دەستنیشان کرا\nدوو کۆمپانیای ئەمریکی لۆبی بۆ هێزە کوردەکانی سووریا دەکەن\nبە بڕینی ئاوی فۆرات، تورکیا تاواتی لە دژی مرۆڤایەتی ئەنجام داوە\nکۆڕی زانستیی ڕەخنە و خوێندنەوەی کتێبی "افسانەهای دیار ما" بە شێوەی ئۆنلای بەڕێوە دەچێت\nوەزیری بەرگریی تورکیا سەردانی بنکەیێکی سوپای وڵاتەكەی کرد لە هەرێمی کوردستان


بەسەرپەرشتی مەحمود سەنگاوی و هاریکاری لاهور لەمامۆستا سامان دراوە\nبۆ یەکەمجار مالپەری ١٧ ی شوبات هۆکار و چۆنیەتی هێرش و پەلاماردانەکەی مەلا سامان سەنگاوی ئاشکرادەکات.\nسەرجاوەیەک لەدەزگای زانیاری بە مالپەری ١٧ شوباتی راگەیاند ئەوکارە توندوتیژانەی ئیستا لەئازاردانی ئەو دەنگانە لەئارادەیە کەکاریگەریان لەسەر خەلکداهەیە یەکیتی وەک حزب بەشدارە و پیلانی مەکتەب سیاسیە نەوەک بەرپرسێک بەتەنها ، ئامانجیش سەرکوتی سیاسی و بەرتیلدانە بەپارتی بۆمەسەلەی ریفراندوم کەدەنگی ناکان بترسینن چونکە یەکیتی رەوشی سیاسی لەهەموو لایەکەوە خراپە تەنانەت لەلیکدانەوە و هەلسەنگاندنیش روبەروی زۆر هەلە دەبنەوە و کۆنترولی سیاسی خۆیان لەدەست دەرچووە ، لەدريژەی زانیاریەکان دا ووتی من لەنزیکەوە ئاگاداری کەیسی ليدانی مەلاسامانم ، ئەوتاوانە بەبریاری بریاردەری بکوژی کاوەگەرمیانی و ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکیتی مەحمود سەنگاوی بووە بەلام بەپالپشتی وئاگاداری دەزگای زانیاری و دژە تیرور، راستی ئەوەش بەوەی لیک دایەوە گەر دژە تیروری لاهور لەگەلدانەبوایە لە١٠ شوینی زیاتری کامیرای چاودیری هەیە و تاوانبارەکان بەروونی دەرچوونە بەلام هەمویان شاردوتەوە\nچۆن تاوانەکە ئەنجام دراوە؟\nرۆژی ١٨ مانگ کاتژمیر ١٠ بەیانی ئوتوموبیلێکی جۆری BMW رەش تابلۆ سەوز کە ناسراوە بەعلوج لەبەغداوە دەهینریتە نێو چەمچەماڵ و بەدوای مالی مەلاسامانەوە دەبن و خانەوادەی مەلاسامانیش بینیویانە، بەلام وەک هەر تیپەرینی ئوتوموبیلی تر لیکیان دابۆوە ، لەناو چەمچەماڵیش سەیارەیەکی تریش پاسەوانی یان لەدوای ئەو ئوتۆمبیلە وەک پالپشت دەبیتت دوای ئەوەی مامۆستا سامان لەماڵ دیتە دەرەوە بۆماوەی ٥٠٠ مەتر بەدوایدا دەبن تادەگاتە لای مزگەوتی سالار فەقێ کە لە گەرەکی ئەنفالەکانە ، (کە دەبیت بليین ئەوهەفتەیە لەومزگەوتەیە ووتاری داوە نەوەک لەو مزگەوتەی خۆی کەبەبەردەوامی ووتاری تیا دەدا )\nلەبەردەم مزگەوتەکە بەرۆژی روناك و لەبەرچاوی خەلک ٦ کەس کەپانتۆل و قەمیسیان لەبەردا دەبیت و ٣ کەسیان کەسیان دیتە خوارەوە لیی دەدەن وبەشیکی تریشیان وەك چاودیریکردن و پاسەوانی ئەو تاوانبارانە دەبن دواتر هەر ئەو ئوتۆمبیلە BMW رەشە بەبەرچاوی ٨ کامێرای چاودێری ماڵەکانەوە دەڕوات و لەهەردوو خالی پشکنینەکانی چەمچەماڵ و تاسڵوجە دەڕۆن دواتر بەرەو کەرکوک و بەغدا دەڕوات وە بەبریاری لاهور تالەبانی بەرپرسی دژە تیرۆری یەکێتی کامیراکانی خالی پشکنین لەماوەی کاتژمیر ١٠ بۆ دوای ٣ دوای نیوەڕۆ دەکوژێنرێتەوە تا هیج بەلگەیەك بەدەستەوە نەدرێت و ئوتومبیلەکە دەگەریتەوە بەغدا ، ئەمە جگە لەوەی لەبەردەم ئەو مزگەوتەی لەمامۆستا سامان دراوە ٢ کامیرای چاودێری بوونی هەبووە بەڵام لەئێستادا ئاسایشی چەمچەماڵ ڕایگەیاندووە کە لەکاتی ڕوودانەکەدا کامێراکان کار یان نەکردووە.\nشایەنی باسە، لەم مانگەدا لەزۆنی سەوز چەندین پێشێلکاری ئەنجامدرا لەلایەن هێزەئەمنیەکانی ئەم زۆنە کە یەکێتی لێی بەرپرسیارە، بۆیە ١٧ی شوبات بۆ مافەکانی مرۆڤ لەگەڵ ڕێکخراوی جیهانی هیومان ڕایتس ۆچ لەپەیوەندیەکدا باس لەو کەیسانەی خوارەوە کرا وبڕیاردرا بەیەکەوە کاربکەین لەسەریان:\n١) ئەشکەنجەدانی مامۆستا سامان سەنگاوی لە چەمچەماڵ\n٢) زیندانی کردنی ملازم فەرامۆش\n٣) زیندانی کردنی چالاکوانەکەی کەلار بۆ ١٠ رۆژ\n٤) ڕفاندنی ئەمڕۆی فەرهاد سەنگاوی


کیا ئاھەنگ دەگێڕێت بە رێککەوتنی سەرپەرشتیکردنی خولی ئەورووپا UEFA\n"کیا مۆتۆرز" گەیشتە رێککەوتنی سپۆنسەربوونی لەگەڵ فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئه‌ورووپا UEFA، گەورەترین پێشبڕکێی تۆپی پێ بۆ پیشەگەران لە جیھاندا، بەمەش دەبێتە ھاوبەشی فەرمی پاڵەوانییەتییەکە. ماوەی رێککەوتنی سپۆنسەرایەتییەکە دەگاتە سێ ساڵ و لە سەرەتای وەرزی ٢٠١٨-٢٠١٩ و لەگەڵ یارییەکانی کۆتایی جامی ئەورووپا UEFA لە ساڵی ٢٠٢١ کۆتایی دێت.\nپێشبڕکێی UEFA Europa League بە یەکێک لە گەورەترین پێشبڕکێکانی تۆپی پێی پیشەگەران لە جیھان دادەندرێت، بەپێی رێککەوتنەکە "کیا مۆتۆرز" ھەڵدەستێت بە دابینکردنی کاروانێک لە ٩٠ ئۆتۆمۆبیل بۆ یارییەکانی کۆتایی جامی ئەورووپا UEFA لە ٢٠١٩ و ٢٠٢٠ و ٢٠٢١، کە بەکاردەھێندرێن بۆ گواستنەوەی داوەران و بەرپرسان و شاندەکان و کەسایەتییە دیارەکان. ھەروەھا کیا بانگھێشتی ھەزاران کەس لە ھاندەران دەکات بۆ بینینی یارییەکانی پاڵەوانیەتیی ئەوروپا UEF، لەوانەش ٢٠٥ کەس لە ھەوادارانی تۆپی پێی لاوان لە سەرانسەری ئەورووپا ئەوانەی کە دەتواندرێ ئامادەبکرێن بۆ رۆلگێڕان بەھەڵگرانی تۆپ لە یارییە فەرمییەکاندا و چێژوەرگرتن لەو کێبەرکێیە بەھێزەی رکابەرییەکانی پاڵەوانییەتییەکە.\nھەروەھا کیا پشت بە تۆڕێکی جیھانی لە کەناڵەکانی بازاڕکردنی ژمێرەیی دەبەستێت بۆ فراوانکردنی چوارچێوەی بڵاوەپێکردنی ئەزموونی خولی ئەوروپی، تا بگاتە ھاندەرانی تۆپی پێ لە سەرانسەری جیھاندا.\nیۆنگ ون چۆ، جێگری یەکەمی سەرۆک و بەڕێوەبەری بازاڕکردن لە کۆمپانیای کیا مۆتۆرز، رایگەیاند: "ئەوە سەردەمێکی نوێ و سەرنجڕاکێشە بۆ ئێمە لە کۆمپانیای کیا کۆتۆرز و خولی ئەوروپی، ھەست بە خۆشحاڵییەکی گەورە دەکەین بە بەستنی پەیوەندیی ھاوبەشی فەرمی لەگەڵ ئەو خولە بۆ سێ وەرزری داھاتوو، لە کاتێکدا بەردەوامین لە پەیوەندییە بەھێزەکەمان لەگەڵ ئەو وەرزشەی کە پێشوازییەکی فراوانی جەماوەریی ھەیە، نەک تەنیا لە ئەوروپا بەڵکو لە سەرانسەری جیھاندا، کە بەشدار دەبێت لە پەرەپێدانی دیدگای کیا وەک ھێمایەکی بازرگانیی سەرنجڕاکێش و پڕ لە گەنجییەتی و زیندوویەتی".\nھەروەھا پیتەر ویلیامز، سەرۆکی بەشی چالاکییەکان و سپۆنسەری بازاڕکاری لە UEFA Events SA، رایگەیاند: "بەمنزیکانە وەرزی یەکەممان بەھاوبەشی لەگەڵ کیا مۆتۆرز لە خولی ئەوروپا UEFA، دەستپێدەکەین کە بەگەورەترین پێشبڕکێکانی تۆپی پێی پیشەگەری لە ئەوروپا دادەنرێت بە نوێنەرایەتیی ٢٨ وڵات لە قۆناغی کۆمەڵەکان لەو وەرزەدا. ھەروەھا پێشبڕکێکە یاریزانانی تۆپی پێ لەھەر گۆشەیەک لە گۆشەکانی جیھان لەخۆ دەگرێت، لەبەر ئەوە ئێمە لەھەوڵداین بۆ کارکردن لەگەڵ کیا لەپێناو دروستکردنی ھاوبەشییەکی بەکۆمەڵ لەگەڵ ھەواداران و ھەروەھا بەیەکەوە کار لەسەر بەدەستھێنانی ھێز دەکەین لە رێگەی رێکخستنی یەکەم پاڵەوانییەتیی جیھانی بۆ جامی وڵاتانی ئەوروپا UEFA ، کە کیا پێشکەشی دەکات و دەبێتە ھەلێکی ناوازە بۆ رەواجکردن بۆ کێبەرکێکە و بنەماکانی ھێمای بازرگانیی سەرەکیی کۆمپانیای کیا. لە ھەر وەرزێکدا پێشبڕکێکە دەگاتە ملیار بینەر لەجەماوەری تەلەڤزیۆن، کە ٤٥%یان لە دەرەوەی ئەوروپا دەژین، لەبەرئەوە رێز لە ھاوبەشەکانمان دەگرین وەک کیا مۆتۆرز کە بووە خاوەنی ئەو سەرکەوتنە گەورەیە، بە فەرمی بەخێرھاتنی کۆمپانیای کیا مۆتۆرز دەکەین بۆ ناو خێزانی ھاوبەشی UEFA Europa League بۆ خولی ٢٠١٨-٢٠٢١ و خۆشحاڵین بەکارکردن بەیەکەوە بۆ پەرەپێدانی رکابەرییەکە".\nخولی ئەورووپا ٢٠٥ یانە لە ٥٥ وڵات لە سەرانسەری ئەورووپا لەخۆ دەگرێت، سەرنجی جەماوەرێکی تەلەڤزیۆنیی جیھانی بۆ خۆی رادەکێشێت کە دەگاتە ملیار بەشداربوو لە سەرجەم یارییەکاندا. قۆناغی کۆمەڵەکان بۆ وەرزی داھاتوو لە ٢٠ی سێبتێمبەری ٢٠١٨ دەستپێدەکات، ھەرچی قۆناغی پاڵاوتنی سەرەتاییە (لەسەر بنەمای دەرچوونی دۆڕاو) لە ١٤ی فبرایەری ٢٠١٩ دەستپێدەکات. یاریی کۆتاییش لە یاریگەی ئۆلۆمپی لە باکۆ رۆژی ٢٩ی مایۆی ٢٠١٩ ئەنجام دەدرێت، ھەروەھا کیا-ش چەندین چالاکیی دیکە ئەنجام دەدات بۆ ورووژاندنی زیاتر و دابینکردنی ئەزموونی دەگمەن بۆ ھەوادارانی تۆپی پێ لە سەرانسەر جیھاندا.\n02 پێشمەرگەی هەولێر بووە پاڵەوانی قۆناخی یەکەمی خولی نایابی کوردستان\n03 بێژه‌رێكی كوردستان24 له رۆژی ماره‌بڕینی هاوژینه‌كه‌ی یارییه‌كی خولی كوردستانی گواسته‌وه\n04 له خولی نایابی كوردستان به ئه‌نجامدانی ئه‌م 4 یارییه كۆتایی به قۆناخی یه‌كه‌م دێت\n03 "پێرێز كۆتایی به چاوه‌ڕوانییه‌كان دێنێت و ئه‌م ئه‌ستێره‌یه ده‌كاته جێنشینی كریستیانۆ"


سلێمانی | PUK CENTRAL COUNCIL\nبەڕێوبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی داوای یاسایی لەسەر كەناڵی NRT تۆمار دەكات\nچوار شه‌ممه, ئایار 20, 2015 3:37 pm حکومەتی هەرێم 0\nئەمڕۆ لە ناو نەخۆشخانەی فریاكەوتن لەشاری سلێمانی سەرجەمی پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی گردبونەوەیەكی ناڕەزاییان ئەنجامدا ، دژی ڕاپۆرتێكی كەناڵی NRT كە شەوی ڕابردوو بڵاوكرایەوە لەسەر نەخۆشخانەكە . گردبونەوەكە بە ئامادەبوونی بەڕێوبەری گشتی تەندروستی سلێمانی د.میران محەمەد و سەرجەم لێپرسراوانی دیكەی تەندروستی …\nد.میران محەمەد NRT\nپۆلیسی سلێمانی زانیاری لەبارەی ڕوداوی كوشتی دوو براكەوە ئاشكرا دەكات\nپێنج شه‌ممه, حوزه‌یران 5, 2014 12:51 pm کوردستان 0\nدوێنێ شەو دووبرا لە نزیك گوندی ژاڵە كوژران و پۆلیسی سلێمانیش رایدەگەینێت لێكۆڵینەوەمان لەڕداوەكە دەستپێكردوە. لەوبارەوە سەركەوت ئەحمەد وتەبێژی بەرێوەبەرایەتی پۆلیسی سلێمانی لە لێدوانێكی تایەبتدا بۆ سایتی ئەنجومەنی ناوەندی PUKcc.net رایگەیاند: دوێنێ شەو دوو هاوڵاتی كە بران كوژراون، برایەكەیان بە كوژاراوی …


باکرێکارانمان لە یادبن.. ژوان باقی – Dengekan\nbyDenegkan\tMay 3, 2021\tGeneral, Opinion\nچینێكی چەوساوە و ماندوی كۆمەڵگا، ئەو چینەی ئەگەر بێت و ڕۆژێك كار نەكەن، خۆڵ و خاشاك ناو شارەكان دەتەنێتەوە، لە هەموو لایەك بۆنی پیس بڵاو دەبێتەوە، بە كار نەكردنی ئەوان، باڵەخانەكان ناچن بە ئاسماندا، كۆڵانەكان شەقامەكان شارەكان كەڵكی ژیانی تێدا نامێنێت، ئەمە چگە لەوە ئەگەر ڕۆژێك ئەم كەسانە كاریان نەبێت بە زەحمەت ژەمی ئەو ڕۆژە پەیدا دەكەن بۆ خێزانەكانیان، ئیتر منداڵەكانیان بێت، یان دایك و باوك و خوشك و برا بێت، یاخود هاوسەر بێت.\nچگەلەوەش ژیانیشیان لە بەردەم مەترسیدایە. هەموومان گوێمان لێ بووە، كە چەنەها كرێكار لە كاتی كارەكەیدا گیانی لەدەستدا، ئەو ئێوارەش بۆ خێزانەكانیان لە بری گەڕانەوەی باوكیان یان برایان یاخود هاوسەریان، بە دەستی پڕ و دڵخۆشی، جەستەیەكی ساردی بێ ڕۆح گەڕێنرایەوە ماڵەكانیان.\nوەك چۆن هەمووان قەرزاری دایك و باوكمانین، كە پەروەردەیان كردوین، ئاوهاش قەرزاری ماند و بوونەكانی ئەوانین، لە بەرەوپێش چوونی شارستانیەت. كە لە پاڵ هەر بیرۆكەیەكی ئەندازیاری یاخود هەر پڕۆژەیەك، كرێكاران دەستێكی باڵایان هەبووە، گرنگە هەوڵ و ماندو بوونەكانیان لەبەرچاو بگیرێت.\nڕۆژی (1ی ئایار) وەک ڕۆژی جیهانی کرێکاران دیاری كراوە.\nزیاد لە (100)وڵاتى جیهان، ئەو ڕۆژە دەکەن بە پشووى فەرمى.\nچیرۆکی دیاریکردنى (1ى ئایار) بۆ کرێکاران، لە ناوەڕاستی (سەدەی نۆزدەیەم)دا، ئەمریکا لە سەرەتای شۆڕشێکی پیشەسازیدا بووە، کرێکارە ئەوروپییەکان، کە کۆچیان کردبوو، بۆ ژیانێکى نوێ، نوێنەرایەتی هێزی کاریان دەکرد. لە ئەمریکا لەو کاتەدا بارودۆخی کارکردن زۆر خراپ بووە، کرێی کارکردن کەم بووە، و کاتی کارکردنیش زۆر، مانگرتنی کرێکاران، هەشتاکانی سەدەی نۆزدەیەم زۆر بەربڵاو بوو، ئەو جوڵانەوەیەش لەلایەن ژمارەیەکی زۆر لە وانەى بە (شیوعیی) ناسرابوون، بڕوایان بە لەناوبردنی سیستمی سەرمایەداری هەبوو، سەرکردایەتی دەکران، زۆرێکیشیان لە ئەڵمانیاوە ڕۆشتبوونە ئەمریکا. لە ساڵی( 1886) یەکێتی سەندیکای کرێکاران، لە ئەمریکا داوای کرد، کە لە (1ی ئایار)دا مانگرتن ئەنجامبدرێت، هۆکارى ئەو مانگرتنەش بۆ ئەوەبوو، کارکردن لەڕۆژێکدا ببێت بە( 8)کاتژمێر، لەو مانگرتنەدا زیاد لە( 300) هەزار کرێکار بەشدار بوون. لە (3ی ئایارى ساڵى 1886)، لە لایەن پۆلیسی شیکاگۆى ئەمریکا ژمارەیەك لە کرێکارە مانگرتوەكان کوژران. لە ڕۆژی(4ی ئایاری) هەمان ساڵدا، لە گۆڕەپانی (هیمارکێت) لە شاری شیکاگۆ، ئەو شوێنەى کرێکارەکان تیایدا کۆدەبوونەوە بۆمبێک دەتەقێتەوە و بەهۆیەوە ژمارەیەك لە پۆلیس و کرێکار گیانیانلەدەستدەدەن. لە ئەنجامی ئەو مانگرتنەى ئەوکاتەشدا (4 لە بەڕێوەبەرانى مانگرتنەکە دادگاییکران، تۆمەتبار کرابوون، بە هاندان بۆ هێرشکردنە سەر پۆلیس.\nپاشان لە ساڵی(1887) بە بڕیارى دادگا چوار لە بەڕێوبەرانی مانگرتنەكە لەسێدارە دران، پاشان لەساڵی (1893) دادوەری (ویلایەتی ئیلینو) ئەوانی دیکەى ئازاد کرد. لە ساڵی (1889) سەرۆکی سەندیکای کرێکارانی ئەمریکا، لە کۆنگرەیەکدا لە پاریس، داوای یەکخستنەوەی شۆڕشی کرێکارانی کرد لە جیهاندا، بۆ ئەوەی کاتژمێرەکانی کارکردن کەم بکرێتەوە بۆ (8 کاتژمێر لە ڕۆژێکدا. لەو کۆنگرەیەدا بڕیاریاندا، وەڵامی ئەو داخوازییە بدەنەوە، لە ڕێگەی ئەنجامدانی خۆپیشاندانێکی سەرتاسەری جیهانی لە (1ی ئایاری ساڵی 1890)، بەو هۆیەوە ئەو ڕۆژە بە ڕۆژی جیهانى کرێکاران ناسێندرا. بە گوێرەى ئامارە فەرمییەکان ڕۆژی (1ى ئایار)، بە ڕۆژی پشوی فەرمی دادەندرێت لە(107) وڵاتی جیهان، (60%) کۆى دانیشتووانى سەر زەوی دەکات.\nژیانی كرێكارانی هەرێمی كوردستانیش، لە دۆخێكی خراپدایە. بەتایبەت كە چەند ساڵێكە قەیرانی دارایی بەرۆكی بە هاوڵاتیان گرتووە. لە ئێستاشدا بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا یەكێكی ترە لەو هۆكارەكارانەی زۆرترین كاریگەری، لەسەر ژیانی كرێكاران هەبووە.\nیەكێكی دیكە لە هۆكارەكانی سەختی ژیانی كرێكارانی هەرێم، هێنانی كرێكاری بیانی و پێدانی كار لە بەرامبەر كرێیەكی كەمتر، ئەمەش وایكردووە، ڕێژەی بێكاری لە هەرێمی كوردستان ڕۆژ بەڕۆژ لە هەڵكشاندابێت.\nلەگەڵ ئەو دۆخە سەختەدا، مەترسییەكانی سەر ژیانی كرێكاران، ساڵانە زیاتر دەبێت، بەجۆرێك ژمارەیەكیان، لەكاتی كاركردندا، توشی ڕووداوی دڵتەزێن دەبن، بەهۆیەوە گیان لەدەست دەدەن. دواتریش هیچ ئاوڕێك لە خێزانەكانیان نادرێتەوە، ئەمە جگە لەوەی بەشێكیان توشی برینی سەخت و كەمئەندامی دەبن، بێ ئەوەی هیچ لایەنێكی حكومی و كەرتی تایبەت ئاوڕیان لێبداتەوە.\nPrevious تۆری هاوکاری کۆمەلایەتی پاش تێپەڕبوونی سالێک! زنجیرەی دووهەم.. بەهادین حاجی بەکر دارتاش\nNext گوتاری شیعری و واتای واتا، لە وەسیەتەکەی سەباح ڕەنجدەردا.. غازی حەسەن


ڕۆمانی پاشاکانی لم – سه‌رده‌م\nڕۆمانی پاشاکانی لم\nنووسینی: عەلی بەدر\nو. لە عەرەبییەوە: موعتەسەم ساڵەیی\nپاشاکانی لم نۆیەم ڕۆمانی ڕۆماننووسی عێراقی عەلی بەدرە، پێش ئەوەی باس لە ناوەڕۆک و کارەکتەرە سەرەکییەکانی ئەم ڕۆمانە بکەین، سەرەتا هەوڵ دەدەین نووسەری ڕۆمانەکە بناسین. بۆچی؟ چونکە ئەم نووسەرە لای هەندێک لە خوێنەران و هەوادارانی ڕۆمان، نازناوی ”کارگەی نووسینی ڕۆمان”ی وەرگرتووە. بۆچی؟ چونکە ساڵانە ڕۆمانێک دەنووسێت و بڵاوی دەکاتەوە. جگە لەوە ڕۆمانەکانی ئەم نووسەرە تێکەڵێکە لە ئەزموونی ژیانی خۆی و واقیع، لە ڕێگەی تێپەڕین بە دنیای خەیاڵ و ئەندێشە و فەنتازیای نووسینی ڕۆماندا.\nعەلی بەدر ساڵی ١٩٦٤ لە بەغدادی پایتەختی عێراق و بە دیاریکراوی لە گەڕەکی کەڕادە، لە دایک بووە. ساڵی ١٩٨٥، واتە لە تەمەنی بیستویەک ساڵیدا، بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە ئەدەبی فەڕەنسیدا وەردەگرێت. لە عێراقدا نەوەی شەستەکانی سەدەی ڕابردوو، دەکرێت پێیان بڵێین نەوەی ناو جەنگ و کوشتارە بەردەوامەکان، نەوەی ناو سەربازگە و سەنگەری خۆڵاوی، نەوەی ماندوو بە لەبەرکردنی پۆشاکی خاکی و لەپێکردنی پۆستاڵ و لەسەرنانی خودە و هەڵگرتنی تفاقی جەنگ و ڕۆیشتن بۆ بەرەکانی کوشتن، نەوەی شەهیدبوون و بزربوون و دیارنەمان و ئەسیربوون. ئەو ڕۆژگارە، عێراق بۆ ڕۆڵەکانی سەربازگەیەکی گەورە بوو، سەربازگەیەک بە ئاسانی وەری دەگرتی و پێت تێدەخست، بەڵام زۆر بە زەحمەت بە سەلامەتی لێی دەهاتیتە دەرەوە. عێراق بۆ گەنج و لاوەکانی، بۆ پیر و بەساڵاچووەکانی، دەرگای دۆزەخێکی کراوە بوو، هەموانی قووت دەدا و کەسیش نەبوو بوێریی ئەوە بکات ئەو دەرگایە دابخات. مەنجەنیقێکی گەورە بوو، پریشکی ئاگرەکەی کۆی کۆمەڵگەی عێراقیی گرتبووەوە، هەموان بە جۆرێک لە جۆرەکان بەو ئاگرە سووتابوون.\nعەلی بەدر لە نێوان ساڵانی ١٩٨٥ بۆ ١٩٩١دا، وەک زۆرینەی هەرە زۆری ئەو گەنجانەی کە زانکۆ تەواو دەکەن، بووە بە سەرباز و بەشێکی زۆری سەربازییەکەی لە جەنگی هەشت ساڵەی عێراق – ئێراندا بەسەر بردووە. جەنگێک نزیکەی میلیۆنێک قوربانیی لێ کەوتەوە و بە درێژترین جەنگی سەدەی بیست دەناسرێت، کە لە نێوان دوو دەوڵەتی دراوسێدا هەڵگیرسابێت. ڕاستە ئەم جەنگە لە نێوان ساڵانی ١٩٨٠ – ١٩٨٨دا ڕووی دا، بەڵام دەرەنجام و دەرهاویشتەکانی لەو ساڵەدا کۆتایی نەهات، بەڵکو پەلی هاویشت و هەردوو جەنگی دووەم و سێیەمی کەنداوی بە دوادا هات.\nعەلی بەدر لە نزیکەوە نەهامەتی و وێرانکاریی جەنگی عێراق – ئێرانی بینیوە، کە دواتر لە هەندێک لە ڕۆمانەکانیدا ڕەنگ دەداتەوە. ساڵی ١٩٩٦ هەوڵ دەدات لە زانکۆی بەغداد درێژە بە خوێندنی باڵا بدات و بۆ ئەو مەبەستە دەیەوێت تێزی دەرچوونی لەسەر ڕۆلان بارت بێت. بەڵام لەبەر کۆمەڵێک هۆکاری سیاسی، پێش ئەوەی گفتوگۆی نامەکەی بکرێت، لە زانکۆ فەسڵ دەکرێت. ئەم ڕووداوە وا دەکات بیر لە جێهێشتنی وڵات بکاتەوە و ڕوو بکاتە هەندەران و لە شاری برۆکسلی پایتەختی بەلجیکا دەگیرسێتەوە.\nدەگوترێت عەلی بەدر باشترین ڕۆماننووسی عێراقە کە لە گۆڕەپانی ئەدەبی ڕۆماندا دەرکەوتووە، توانیویەتی سیمایەکی جیاوازتر ببەخشێت بە ڕۆمانی عێراقی و نووسەرێکی پڕبەرهەمە. ئەوەتا لە ساتەوەختی بڵاوکردنەوەی یەکەم ڕۆمانی بە ناوی ”باوکە سارتەر” لە ساڵی ٢٠٠١دا، تا ئێستا شازدە ڕۆمانی بڵاو کردووەتەوە کە دواهەمینیان ڕۆمانی ”الکافرة”یە. واتە دەتوانین بڵێین هەر ساڵەی ڕۆمانێکی نووسیوە و بڵاوی کردووەتەوە، ڕۆمانەکانی جێگای سەرنج و بایەخی ڕەخنەگران و ناوەندە ڕۆشنبیرییەکان بووە. بگرە دەگوترێت ڕۆمانەکانی ڕەوتێکی تازەی لە نووسینی ڕۆمانی عەرەبیدا هێناوەتە ئارا، کە پێی دەگوترێت ڕۆمانی پۆست مۆدێرن. هەر ئەمەیشە وای کردووە ڕۆمانەکانی بۆ نزیکەی پازدە زمانی بیانی وەرگێڕراون، لەوانە زمانی ئینگلیزی، فەڕەنسی، هۆڵەندی، ئیتاڵی، ئیسپانی، ڕووسی، کۆری، چینی، فارسی، تامیلی و زمانی شیرینی کوردی و چەندین زمانی دیکە. جگە لە ڕۆمان، تا ئێستا سێ دەقی شانۆیی و دیوانێکی شیعر و شەش توێژینەوەی فەلسەفیی بڵاو کردووەتەوە. سەرباری ئەوانە، چەندین نووسینی جۆراوجۆری لە ڕۆژنامە عەرەبی و بیانییەکاندا بڵاو کردووەتەوە، لەوانە رۆژنامەی ”الاخبار”، ”السفیر”، ”لۆمۆند”، ”لیبراسیۆن”، ”واشیگنتۆن پۆست”، ”سەندای تایمز” و ”ئەندپێندنت”. لە شارەکانی بەیروت و عەمان و ئەدیس ئەبابا و نیویۆرک و ئەمستردام ژیاوە. هەنووکە لە برۆکسل ژیان بەسەر دەبات و ئەندامی پەرلەمانی نووسەرانی جیهانە. سەبارەت بە نووسینی ڕۆمان، دەڵێت: ”ڕۆمان ئەوە دەڵێت کە مێژوو نایڵێت. مێژوو بایەخ بە سەرخانی دەرەکی دەدات و وەسفی دەکات، بەڵام ڕۆمان ڕۆ دەچێتە خوارەوە بۆ چینەکانی ژێرەوەی هەست و سۆز و وێنەیەکی وردی جووڵەی خەڵکانی پەراوێزخراو دەکێشێت؛ ئەو خەڵکانەی زۆر جار مێژوو پشتگوێیان دەخات و دوور و نزیک باسیان ناکات.”\nئەم ڕۆمانە ساڵی ٢٠٠٩ بڵاو بووەتەوە، بەڵام ڕووداوەکانی دەگەڕێتەوە بۆ هەژدە ساڵ پێش بڵاوبوونەوەی، واتە ساڵی ١٩٩١؛ ڕۆژگاری جەنگی دووەمی کەنداو. لەو سەردەمەدا عێراق بووبووە سەربازگەیەکی گەورە، شارەکان و گوند و دەشت و دۆڵەکان، بە سەربازی عێراقی تەنرابوون. ڕۆژانە هەواڵەکان باسیان لە هاتنی سەدان و هەزاران سەرباز و فڕۆکەی جەنگی و زرێپۆشی و ڕۆکێتی دوورمەودای ئەمەریکی و ئەورووپیی دەکرد بۆ ناوچەکە، تا کوەیت لە دەست سوپای عێراق دەربهێنن. میدیا ناوخۆیی و جیهانییەکان، باسیان لە خۆئامادەکردنی سوپای عێراق دەکرد، بۆ ڕوبەڕووبوونەوەی سوپای زیاتر لە سی وڵات بە سەرۆکایەتیی ئەمەریکا. بە درێژایی سنووری نێوان عێراق و کوەیت، دەیان و سەدان بنەکەی سەربازی، ساتری خۆڵاوی، سەنگەر و چاڵی زەبەلاح دروست کرابوون، بە هەزاران هەزار سەربازی ماندووی عێراق، لەو ساتر و سەنگەرە خۆڵاوییانەدا دانرابوون، دەستیان لەسەر پەلەپیتکەی تفەنگەکانیان بوو، ئامادەبوون بۆ تەقەکردن لە هەر تارماییەک کە بیەوێت لە سنووری کوەیتەوە بێتە ناو خاکی دووڕووبارەوە. لە کاتێکدا سوپای عێراق، بۆ ڕێگریکردن لە هاتنی هێزەکانی هاوپەیمانان، سەرقاڵی چاندنی مین و تەلبەندکردنی سنووری نێوان شارەکان بوو، خەریکی تۆکمەکردنی ڕیزەکانی پێشەوەی بەرگری بوو. ئا لەو بارودۆخەدا، عەلی بەدر دێت ڕۆمانێک دەنووسێت هیچ پەیوەندییەکی ئەوتۆی بەو جەنگەوە نییە کە بە ناوی ”گەردەلوولی بیابان” ناسراوە و لە ئاسۆدا خۆی مەڵاس دابوو. ڕۆمانێک دوور و نزیک باسی هاتنی سوپا زەبەلاحەکەی خۆرئاوا ناکات، بەڵکو باس لە ڕووداوێکی زۆر لاوەکیی نێو سوپای عێراقی دەکات. ڕووداوێک هیچ کاریگەرییەکی لەسەر جەنگە چاوەڕوانکراوەکە نییە. ئەوەی هەیە، نۆ سەربازی عێراقی و نەقیبێک، بە ئەرکێکی سەربازی ڕوو دەکەنە بیابانی نێوان هەردوو پارێزگای ئەنبار و موسەننا. بۆچی؟ بۆ ئەوەی تەرمی ئەو سێ ئەفسەرەی سوپای عێراق بدۆزنەوە کە بە دەستی خێڵی جەدەل کوژرابوون. ئەم خێڵە نەیارێکی سەرسەختی حکومەتی ئەوکاتی عێراق بوون و ناکۆکی و ململانێیەکی خوێناوی لە نێوانیاندا هەبووە.\nئەم گرووپە سەربازییە دە کەسییە، چاوساغێکیان لەگەڵە کە خەڵکی بیابانە و بە تەواوی شارەزای ناوچەکەیە، هەر کە دەکەونە ڕێ، پێیان وایە ئەرکەکەیان زۆر ئاسانە و لە ماوەیەکی زۆر کەمدا، دەتوانن ئەو چەند کەسە بکوژن یان دەستگیریان بکەن کە سێ ئەفسەرەکەیان کوشتووە. بەڵام هەر ئەوەندەی دەگەنە بیابان، هەر کە پۆستاڵەکانیان دەچەقێتە نێو لمی بیابانێکی کاکیبەکاکی، تێدەگەن ئەرکەکەیان نەک ئاسان نییە، بگرە زۆر مەترسیداریشە. لێرەدا بیابان وەک چۆن شوێنێکە بۆ ژیان، شوێنێکیشە بۆ مەرگ. بیابان وەک چۆن لم و خۆرەتاو، ئاسمانی ساماڵ و پڕ ئەستێرە، دەوار و وشتر و چاخواردنەوەی تێدایە، بە هەمان ئەندازەیش کوشتن و ڕق و کینە و غەدر و خیانەتی تێدایە. بیابان ئەگەر بەشێکی پانتاییەکی جوگرافی بێت بۆ ژیانی دەوارنشینەکان، ئەوا بەشێکی دیکەی پانتاییەکە بۆ دزی و ڕاووڕوت و تاڵانی. بە مانایەکی دی، بیابان دەکرێت لە یەک کاتدا هەم شوێنی ژیان و سادەیی و ساکاری بێت، هەم شوێنی مردن و جەنگ و بۆسە و دەستوەشاندنی لەناکاو بێت.\nئەم گرووپەی سوپای عێراق، زۆر بە ئاسانی دەکەونە داوی ئەو کەسانەی سێ ئەفسەرەکەیان کوشتووە، لەمەیشدا چاوساغەکە، ڕۆڵێکی بەرچاو دەبینێت، ڕۆحی بیاباننشینی وای لێ دەکات غەدر لە سەربازەکان بکات و لە پشتەوە خەنجەری ژەهراوییان لێ بدات. منەوەری چاوساغ، بە نهێنی پەیوەندی بە سەردەستەی ئەو تاقمەوە دەکات کە ناوی جەساسە و سەربازەکان بە دوایدا دەگەڕێن و دەیانەوێت بە زیندوویی یان بە مردوویی، دەستگیری بکەن. منەوەر وا دەکات هەر ڕۆژەی سەربازێک لە ناو ئەو بیابانە بێکۆتاییەدا، بکەوێتە دەست تاقمەکەی جەساس، ئەوانیش بێبەزاییانە لە ناو ئەو لمە گەرمەدا کۆتایی بە ژیانی دەهێنن. بەم جۆرە، نەقیبەکە و هەشت سەرباز یەک لە دوای یەک دەکوژرێن. هەر جارەو بەشێکی لمی بیابانەکە بە خوێنی سەربڕراوی سەربازێک، سوور هەڵدەگەڕێت. تەنها کەسێکیان کە لەم مەرگەساتە ڕۆژانەییەدا ڕزگاری دەبێت، ئەو سەربازەیە کە ڕووداوەکانی ڕۆمانەکە دەگێڕێتەوە. گێڕەرەوەی ڕۆمانەکە، لە هەمان کاتدا کارەکتەری سەرەکیی نێو ڕووداوەکانی رۆمانەکەیشە، ڕۆژانە مەرگی سەربازەکانی هاوڕێی دەبینێت، بێ ئەوەی بتوانێت هیچیان بۆ بکات و بەر بەو مەرگە بگرێت. بێ ئەوەی ئاگاداری ئەوە بێت، منەوەری چاوساغ کە بەردەوام سێ بۆ چوار هەنگاو لە پێشیەوە دەڕوات، دەستێکی باڵای لەو کوشتنانەدا هەیە. لێرەدا مەرگ لەبری ئەوەی ببێتە حاڵەتێکی مەترسیدار و مرۆڤ سڵی لێ بکاتەوە، دەبێت بە کردەیەکی ئاسایی و ڕۆژانە لە بەرچاوی گێڕەرەوەی ڕۆمانەکە و منەوەری چاوساغدا ڕوو دەدەن. مەرگ شکۆی خۆی لە دەست دەدات و سەرنجی کەس ڕاناکێشێت و هیچ جۆرە ترسێک لای زیندووەکان جێ ناهێڵێت. لاشەکان لە ناو لمدا بەجێ دەمێنن و کەسێک نییە ئاخێکیان بۆ هەڵبکێشێت، فرمێسکێکیان بۆ هەڵبڕێژێت، هەواڵیان بگەیەنێت بە دنیای دەرەوەی بیابانەکە. تەرمەکان بۆگەن دەکەن و بۆ چەند ژەمێک گەدەی سەگەکان و باڵندە گۆشتخۆرەکان تێر دەکەن، بێ ئەوەی دەستێک هەبێت تەنانەت لە گۆڕێکی بەکۆمەڵیشدا بیاننێژێت. بیابان بۆ ئەو دە سەربازەی سوپای عێراق، دەبێت بە گۆڕێکی سەرکراوە، گۆڕێکی بێ قووڵایی، بێ کێل، بێ کفن، بێ بەردی ئەلحەد. بیابان گۆڕێکی واڵایە و تەرمەکان هەر بە جلوبەرگی شڕ و خوێناویی سەربازییەوە، هەموان لە ئامێز دەگرێت، مەگەر خوداوەند بە گەورەیی خۆی داوا لە ڕەشەبا و گەردەلوولە لماوییەکانی بیابان بکات، هەڵبکەن و وردە وردە، تەرمە نیوەناچڵەکان دابپۆشن. مەگەر ڕەشەباکان وەک ئەوەی بەزەییان بە تەرمەکاندا بێتەوە، وەک ئەوەی بینینی ئەو لاشانە ئازاریان بدات، هەر هەموویان، لاشەکان و خوزە و قەمە و چەک و فیشەکدانەکان، پێکەوە دابپۆشن و گردۆڵکەی لمینیان لەسەر دروست بکەن. دەنا کەسێک، بوونەوەرێکی زیندوو نییە، بێت و ئەو تەرمانە تەسلیم بە خاک بکات.\nپێدەچێت نووسەر لە ڕێگەی دیمەنی مەرگی سەربازەکانەوە، ویستبێتی ئەو پەیامە بگەیەنێت کە لە عێراقی پڕ جەنگ و شەڕی نەبڕاوەدا، مەرگ بووەتە حاڵەتێکی ئاسایی و ڕۆتینی ژیان، کەس بە بینینی تەرمی ناو کۆڵان و باخچە و گۆڕەیانی ڕاوەستانی ئوتۆمبیلەکان و بەرەکانی جەنگ، سەرسام و خەمبار نابێت. چونکە خەڵکی عەیامێکی دوورودرێژە چاویان لەسەر ئەو دیمەنی مەرگانە ڕاهاتووە. مەسەلەکە هەر چۆنێک بێت، تەنها ڕزگاربووی گرووپە سەربازییەکە، واتە گێڕەرەوەی ڕۆمانەکە، بە هەوڵ و کۆمەکی خێڵی بن جابر کە هاوسۆزن لەگەڵ حکومەت و نەیاری سەرسەختی خێڵی جەدلەن، دەتوانێت جەساس دەستگیر بکات و لە ناو تەپوتۆز و لمی بیابانەوە، بە قۆڵبەستراوی دەیهێنێتەوە بۆ شار، تا ڕادەستی دەسەڵاتدارانی بکات. گێڕەرەوە بەم سەرکەوتنەی خۆشحاڵە، لەبەر هیچ نا لەبەر تۆڵەی هاوسەنگەرەکانی کە بە دەستی ئەم بیاباننشینە کوژران. بەڵام هێدمەی ڕۆمانەکە، یان ڕاستتر، خاڵی وەرچەرخانی ڕۆمانەکە لە کۆتایی ڕۆمانەکەدایە. سەروەختێک گێڕەرەوە بە خۆی و بکوژی هاوڕێکانی، دەگاتەوە شار، دەبینێت شار پڕ بووە لە دووکەڵ و ئاگر، لە ماڵ و باڵەخانەی ڕووخاو، هیچ سیمایەکی شار بوونی نەماوە. فڕۆکەکانی هاوپەیمانان داریان بەسەر بەردی شارەوە نەهێشتووە، نە دەوڵەت ماوە، نە یاسا، نە دەسەڵات.\nلێرەدا گێڕەرەوە دووچاری سەرسووڕمان و دۆشدامانێکی گەورە دەبێت؛ سەیرێکی جەساس دەکات بە کەساسی و قۆڵبەستراوی لە بەردەمیدا ڕاوەستاوە. بیر دەکاتەوە ئەم بکوژە ڕادەستی کێ بکات؟ زیندانیکردنی جەساس چی لەو پەشێوی و وێرانەیە دەگۆڕێت کە شار تێیدا نوقوم بووە. شار لە کەلاوەیەکی ڕووخاو دەچێت، ئیدی زیندانیکردنی تاوانبارێک چی لە مەسەلەکە دەگۆڕێت. هەر بۆیە بە ناشادی، ئوتۆمبیلێک ڕادەوەستێنێت و بە شۆفێرەکەی دەڵێت: ”بۆ کوێ دەڕۆیت؟” ”بۆ بیابانی سەماوە.” ”باشە، ئەم بیاباننشینە لەگەڵ خۆتدا ببە و لەوێ فڕێی بدە.” جەساس لە حەپەسانێکی گەورەدایە و باوەڕ بەم قسانە ناکات، وەلێ دەبینێت تاقە سەربازە ڕزگاربووەکە، کۆتوبەندی دەستی دەکاتەوە و بە ڕوویدا هاوار دەکات: ”ڕاکە… ڕاکە.”\nئەم ڕۆمانە لە لایەن بەڕێز موعتەسەم ساڵەییەوە کراوە بە کوردی، ژمارەی لاپەڕەکانی ١٨٩یە و تیراژی ٥٠٠ دانەیە، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم ساڵی ٢٠١٨ بە نرخی ٤٠٠٠ دینار چاپ و بڵاوی کردووەتەوە.