دووباره‌كردنه‌وه ى هه‌ڵبژاردنه‌كانى ئه‌سته‌نبوڵ گرنگه بۆ ئاینده‌ى توركیا\nئه‌گه‌رچى 31 ى ئازارى ڕابردوو هه‌ڵبژاردنه ناوخۆییه‌كان له سه‌ر تا خوارى توركیا بۆ هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكى شاره‌وانییه‌كان ئه‌نجامدرا , به‌ڵام ئه‌وه‌ى كێشه‌و ململانێ ى قورسى لێكه‌وته‌وه ئاكامى هه‌ڵبژاردنه‌كانى یه‌كه‌م گه‌وره شارى ستراتیجى توركیا ئه‌سته‌نبوڵ بوو كه ئه‌نجامه‌كه‌ى به دڵى پارتى فه‌رمانڕه‌واو سه‌رۆك كۆمارئه‌ردۆگان نه‌بوو چونكه كاندیده ڕكابه‌ره‌كه‌یان كه‌له پارتى گه‌لى كۆمارى (جه‌هه‌په) بوو به جیاوازییه‌كى كه‌م سه‌ركه‌وتنى به ده‌ستهێنا .\nهه‌رچه‌نده ئه‌كره‌م ئیمام ئۆغلو له لایه‌ن كۆمیسیۆنى باڵاى هه‌ڵبژاردنه‌كانى توركیاوه به براوه‌ى هه‌ڵبژاردنكان ڕاگه‌یه‌نراو ده‌ستبه‌كاریش بوو دواتر به هۆى سكاڵاو تانه‌و نیگه‌رانییه‌كانى ( ئه‌كه‌په ) واته پارتى فه‌رمانڕه‌واوه ئاكامه‌كان هه‌ڵوه‌شێنرایه‌وه له ئه‌سته‌نبوڵ بڕیار درا كه 23/6/2019 واته ئه‌مڕۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان دووباره بكرێنه‌وه.\nجارێكى تر هه‌ردوو كاندیدى به هێزى هه‌ڵبژاردنه‌كانى پێشووى 31 ى ئازار له لایه‌ن حزبه‌كانیانه‌وه جارێكى تر كاندید كراونه‌ته‌وه واته بیناڵى یه‌ڵدرم وه‌زیر و سه‌رۆك وه‌زیران و سه‌رۆكى پێشووى په‌رله‌مانى توركیا له ( ئاكه‌په) و ( مه‌هه‌په ) ئه‌كره‌م ئیما ئۆغلو سه‌رۆكى یه‌كێك له شاره‌وانیه لاوه‌كییه‌كانى ئه‌سته‌نبوڵ له ( جه‌هه‌په) و ( ئى پارتى )\nهه‌رچه‌نده ئیمام ئۆغلو تا كاتى كاندید بوونى بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانى 31 ى ئازار كه‌سایه‌تیه‌كى هێنده دیارو ناسراو نه‌بوو وه‌كو ڕكابه‌ره‌ى بینالى یه‌ڵدرم كه دووه‌م كه‌سایه‌تى ناو ئه‌كه‌په بوو گه‌لێك پۆست و به‌رپرسیارێتى گه‌وره‌ى هه‌بووه له ده‌وڵه‌تى توركیادا , به‌ڵام ئێستا ئیمام ئۆغلو دواى سه‌ركه‌وتنى هه‌رچه‌نده به جیاوازییه‌كى كه‌میش بوو له هه‌ڵبژاردنه‌كانى 31ى ئازارى پێشوو و دواتر هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى ئاكامه‌كان و لابردنى له پۆستى سه‌رۆكى شاره‌وانى گه‌وره‌ى ئه‌سته‌نبوڵ كه گرنگیه‌كى گه‌وره‌ى هه‌یه و سه‌رۆك كۆمارى توركیا له كاتى بانگه‌شه‌كانى هه‌ڵبژاردندا وتبووى هه‌ركه‌س حوكمى ئه‌سته‌نبوڵ بكات ئه‌وا حوكمى هه‌موو توركیا ده‌كات , ئێستا بووه‌ته ژماره‌یه‌كى گرنگ له هاوكێشه‌و ململانێ ى سیاسى توركیادا له لایه‌ك وه‌كو سته‌ملێكراوێك و دوور خراوه‌یه‌ك له پۆسته‌كه‌ى و قایل بوون به‌و بڕیاره‌ى ئاستى جه‌ماوه‌ر به شێوه‌یه‌ك به‌رز بووه‌ته‌وه ته‌نانه‌ت سنوورى پارته‌كه‌ى خۆیشى به‌زاندووه و سه‌رتاسه‌رى توركیا ده‌گه‌ڕێت و داواى ده‌نگ و هاوكار ىو پاڵپشتى له خه‌ڵكى توركیا ده‌كات .\nته‌نانه‌ت ئاستى جه‌ماوه‌ر ى به ڕاده‌یه‌ك سه‌ركه‌وتووه كه هه‌ر له ئێستاوه به ڕكابه‌رى ئه‌ردۆگان لێ ى ده‌نواڕن بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانى 2023 ى سه‌رۆكایه‌تى توركیا , هه‌ر له به‌رئه‌وه‌شه هه‌ردوو لایه‌نى ده‌سته‌ڵات و ئۆپۆزه‌سیۆنیش زۆر به گرنگیه‌وه له‌م هه‌ڵبژاردنه ده‌ڕوانن و زۆر به چاره‌نووسسازى داده‌نێن .\nپارتى دادو گه‌شه واته ( ئه‌كه‌په ) گۆڕانكارى گرنگ و ستراتیجى له سیاسه‌تى هه‌ڵمه‌تى بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌كانى دا كردووه‌به جیاوازى هه‌ڵبژاردنه‌كانى ئازارى ڕابردوو , ئه‌ویش ناوزه‌دكردنى پرۆسه‌كه به چاره‌نووسسازى له نووسین و وتارو ڕیكلامه‌كان لابردووه و ناوى كاندیدى ئۆپۆزه‌سیۆن ئیمام ئۆغلو به هیچ شێوه‌یه‌ك له میدیاكانیاندا ناهێنن تاوه‌كو زیاتر ناو و ناوبانگى بۆ ده‌رنه‌كه‌ن و زیاتر گه‌وره‌ى نه‌كه‌نه‌وه, هه‌روه‌ها سه‌رۆك ئه‌ردۆگان له سه‌ره‌تاى ئه‌م هه‌ڵمه‌تى بانگه‌شه‌وه خۆى ده‌رنه‌خست و چالاكى زۆرى نه‌نواند وه‌كو جارى پێشوو هه‌موو ڕۆژ ده‌گه‌ڕاو وتارى هه‌بوو گۆڕه‌پانه‌كانى بۆ خودى یه‌ڵدرم چۆڵكرد و ئه‌میش گه‌شتى زۆر كرد بۆ زۆر شوێنى وڵات هه‌رچه‌نده هه‌ڵبژاردنه‌كان له ئه‌سته‌مبوڵیشه به تایبه‌تى بۆ دیاربه‌كر كه له‌وێنده‌ر هه‌ندێ قسه‌ى به زمانى كوردى كرد كه ئه‌مه‌ش ماناو مه‌دلوولى خۆى هه‌یه , چونكه ئه‌سته‌نبوڵ توركیاى بچووكه‌و له هه‌موو ئتنیكه جیاوازه‌كانى توركیاى تێدایه به تایبه‌تى كورد , هه‌رچه‌نده له ڕۆژانى كۆتایى هه‌ڵمه‌ته‌كه‌دا جارێكى تر ئه‌ردۆگان ده‌ركه‌وته‌وه و لێدوانیشى داو هه‌ڕه‌شه‌ى له ئیمام ئۆغلو كرد,\nله‌وانه‌ش گرنگتر ئه‌مجاره زمانى بانگه‌شه‌و وتاره‌كانى ئاكه‌په گۆڕانى گه‌وره‌ى به‌سه‌ردا هاتبوو كه وازیان له‌و وشه‌و ڕسته ئاگراوى و زبر و بریندار كه‌رانه هێنابوو كه هه‌موو ڕكابه‌ره‌كانیانى كردبوو به شه‌یتان .\nهه‌ر ئه‌وه‌ش بوو وای كرد كه كاندیدى ئاكه‌په قایل بێت به‌وه‌ى بچێته پانیلێكى ته‌له فزیۆنى له گه‌ڵ كاندیدى جه‌هه‌په ئیمام ئۆغلو دواى ڕه‌زامه‌ندى پارته‌كه‌ى دواى حه‌ڤده ساڵ له نه‌مانى ئه‌و نه‌ریته .\nله كۆتاییدا هه‌رچه‌نده قورسه له هه‌ڵبژاردنێكى وا گرنگ و چاره‌نووسازدا پێشبینى ئه‌نجامه‌كان بكرێت به‌ڵام زۆرێك له ناوه‌نده‌كانى چاودێر ى و ڕاپرسى هه‌ڵبژاردن پێشبینى سه‌ركه‌وتنى ئیمام ئۆغلو ده‌كه‌ن جیاوازییه‌كى كه‌میش بێت .


📝 بەناوی بنەماڵەی شاسوار عەبدولواحیدەوە ئۆباڵی پاراستنی سەلامەتی گیانی شاسوار دەخەینە ئەستۆی هێزە ئەمنییەکان курдские документы\n📅 Добавлен Dec 20 2017 3:16PM\nبەناوی بنەماڵەی شاسوار عەبدولواحیدەوە ئۆباڵی پاراس [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ H.B. 20-12-2017 15:16:12\n📝 بەهادین نوری داوای ئازادکردنی شاسوار عەبدولواحید و ڕابوون مەعروف دەکات курдские документы\n📅 Добавлен Dec 19 2017 10:48PM\nبەرێز پارێزگاری سلێمانی هەڤاڵ ابوبەکر گرتنی سەرۆ [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ H.B. 19-12-2017 22:48:57\n📝 بەیاننامەیەک لەهاوسەر و منداڵەکانی شاسوار عەبدولواحیدەوە курдские документы\n📅 Добавлен Dec 22 2017 9:13PM\nماوەی چوار رۆژە شاسوار عەبدولواحیدی هاوسەرم، لەلای [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ H.B. 22-12-2017 21:13:18\n📝 پرێس کۆنفڕانسێک بەرامبەر تاکڕەویی شاسوار عەبدولواحید курдские документы\n📅 Добавлен Jan 9 2018 10:29AM\nهەولێر - 04-01-2018 [ Больше... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 93% ✍ S.E. 9-1-2018 10:29:04\n📝 پیرۆزبایی یەکگرتووی ئیسلامی لە لە شاسوار عەبدولواحید курдские документы\n📅 Добавлен Jan 12 2018 9:56AM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 3,340\n06-01-2018 [ Больше... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ S.E. 12-1-2018 9:56:23\n📝 جوڵانەوەی نەوەی نوێ ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا داوای دەستبەجێ ئازادکردنی شاسوار عەبدولواحید دەکات курдские документы\n📅 Добавлен Dec 19 2017 10:54PM\nجوڵانەوەی نەوەی ئیدانەی هەوڵە تێکدەرانەکانی بەشێک [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ H.B. 19-12-2017 22:54:59\n📝 داواکاری گشتی داوادەکات رێکاری یاسایی دژی شاسوار عەبدولواحید بگیرێتەبەر курдские документы\n📅 Добавлен Dec 19 2017 11:59AM\n19-12-2017 [ Больше... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ M.B. 19-12-2017 11:59:39\n📝 داواکارییەکی بەپەلە لە جولانەوەی نەوەی نوێ وە؛ تەندروستی شاسوار عەبدولواحید لە مەترسیدایە! курдские документы\n📅 Добавлен Dec 22 2017 9:10PM\nئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق حکومەتی فیدراڵی عێراق [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ H.B. 22-12-2017 21:10:25\n📝 رونکردنەوەیەک لە شاسوار عەبدولواحیدەوە курдские документы\n📅 Добавлен Jul 27 2017 10:21PM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 3,400\nراستکردنەوەیەک : زۆرێک دەڵێن ئەو جوڵانەوەیەی کە د [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 27-7-2017 22:21:57\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 22,336


فرە دەنگی (پۆلیفۆنیا) لەڕۆمانی (دایك وكوڕ) ی گەلاوێژ - لێكۆڵینەوەیەكی سۆسیۆدەقییە -\nلەسەرجەم چەمكە ئەدەبییەكاندا,بەتایبەتی لەڕۆمان ونۆڤڵێت وچیرۆك,ئەدەبی كوردی هاوچەرخ گۆڕانكارییەكی داینامیكی گەورەی بەخۆیەوە بینیوە,لەسەر ئاستی تەكنیك وشێواز وئیستاتیكا وناوەڕۆكە ماناییەكان ولادان لەسستم وپڕۆسەی یاسا كڵاسیزمەكان.یەكێك لەو تەكنیكە نوێیانەی كەهاتۆتە نێو هونەری ڕۆمانەوە ,فرە دەنگییە (پۆلیفۆنیا ).لەنێو نووسەرە كوردەكانیشدا گەلاوێژ ڕۆڵێكی بەرچاوی بینیوە لەبەرهەمهێنان وبەرجەستەكردنی ئەم زاراوەیە.ڕۆمان وچیرۆكەكانی ,تێكڕا ,پێكهاتەیەكی فرە دەنگییە ولەهەمووشیاندا خودی خۆشی ,وەك خودێكی بكەر,بزوێنەرێكی وزەبەخشە بۆ خوڵقاندنی ئەم فرە دەنگییە,هەر لەفرە كەسێتی وفرە جۆری ئاگایی وفرە زمانی وهەڵوێستە ئایدیۆڵۆژییەكان.\nڕەگەزە چیرۆكی وڕۆمانییەكان,هەروەك میخائیل باختین ئاماژەی پێكردووە,پێكهاتەیەكی فرە دەنگی وجیاوازە دەنگییەكانە وهەر دەنگێگ بۆخۆی خاوەن خەسڵەتی زمانی ودەربڕینی وهەڵوێستە وئایدیۆڵۆژیایی خۆیەتی ( نورە,بعیو : 89 )گومانیش لەوەدا نەماوە كە میخائیل باختین لەڕێگەی كتێبە بەنرخەكانییەوە " شیعرییەتی دوستوفیسكی " و"ئیستاتیكای ڕۆمان " و"ماركسیەت وفەلسەفەی زمان" یەكەم كەس بوو بۆ دەرخستنی زاراوەی "فرە دەنگی – پۆلیفۆنیا " دواتر زاراوەكە لەنێوەندە ئەدەبی وڕەخنەیی وگێڕانەوەییەكاندا جێگەی خۆی كردەوە وسەركەوتنی گەورەشی بەدەستهێناوە (ساری,محمد,2009: 51 ).لەفرە دەنگیدا نووسەر هەوڵدەدات دوور بكەوێتەوە لەمەنەڵۆگ وزیاتر ڕۆڵەكان بەگێڕەوەر وكەسێتییەكان دەدەت كەبەمە دەگوترێت دایەڵۆگەكان بەوپێیەی لەدایەڵۆگەكاندا چەندین دەنگ وهەڵوێستە ودەربڕینینە زمانی وكەسێتی كەسەكان بەدی دەكرێت.بەمەش نووسەر ڕێچەكەیەكی دیمۆكراسی لەخۆ دەگرێت وتەنها پشت بەگێڕەوەر نابەستێت بەڵكو چەمكی تاك دیدەنی ڕەتدەكاتەوە.ئەمەش وا دەكات كەفرە دەنگی بریتی بێت لەپڕۆسەیەكی هەڵسەنگاندنی,نەك تەنها بۆ ناوەڕۆكی ڕۆمانەكان بەڵكو بۆ دەرخستنی كەسێتی كەسەكان وهەڵوێستەكانیان.\nكێشەی لێكۆڵینەوەكە خۆی لەم خاڵانەی خوارەوەدا دەبینێتەوە:\n- لەسەر ئاستی ئیستاتیكی وسەرچاوەلێگرتن (المرجع ),پێكهاتەكانی فرە دەنگی چین وچۆنیش دەتوانن پێناسەی مێژووی ڕووداوەكان بكەن؟\n- پەیوەندی ڕۆمانە فرە دەنگییەكان بەبابەتە فیكری وسۆسیۆڵۆژی وسیاسییەكانەوە چییە؟\n- تا چ ئاستێك دەرخستە فرە دەنگییەكان لەڕۆمانی"دایك وكوڕ"دا جێگەی بۆتەوە وئایا نووسەر توانیوێتی ڕۆمانێكی فرە دەنگی بەرجەستە بكات؟\nوەك لەناونیشانە لاوەكییەكەدا هاتووە,لێكۆڵینەوەكە پشت بەچەمكی ڕەخنەی دووڕەكگرتن یان هەمەڕەنكگرتن (التهجین )دەبەستێت كەئەمە جۆرێكە لەڕەخنە تازەگەرییەكان وهەریەك لە( میخائیل باختین )لەڕەخنەی دایەڵۆگیدا و (لۆسیان گۆڵدمان ) لەڕەخنەی ڕەچەڵەكیدا (التكوینی ) بەكاریان هێناوە.هەردووكیان دەقیان دابڕاندووە لەواقیعێكی ڕاستەوخۆ ولەبری ئەمە دەقیان كردۆتە سەرچاوەی خۆی ولەوێشەوە كەسێتی كەسەكان وڕۆشنبیرییەت ودەربڕینە زمانی ودایەڵۆگییەكانیان بەدەردەكەون.ئەمەش وایكردووە جیاوازی هەبێت لەنێوان سۆسیۆڵۆژیای گێڕانەوە وسۆسیۆڵۆژیای دەقی گێڕانەوە ,ئەویش ,هەروەك ڕەخنەگری عەرەب (حمید لحمیدانی ) ئاماژەی پێكردووە لەكتێبەكەیدا بەنێوی "النقد الروائی والإیدیولوجیا ",یەكەمیان میتۆدێكی ڕەخنەییە وجەخت لەسەر هۆكارییەكان وپێكهاتەكانی گێڕانەوەكان دەكات كەدەكەونە دەرەوەی دەق.بەڵام لەدوهەمیاندا جەخت لەسەر ئاستە پێكهاتەكانی نێو دەق وپەیوەندییە سۆسیۆڵۆژی وفیكری وسیاسییەكانی كەسەكان وزەمەنی ڕووداوەكانیان دەكات (لحمیدانی,حمید,1990: 71- 72 ).لەو ڕوانگەیەوە,سۆسیۆڵۆژیای ئەدەب سوودێكی گەورەی لەلێكۆڵینەوە زمانییە تازەگەراییەكان بینیوە بەتایبەتی فۆڕماڵیزمە ڕوسەكان.بەمانایەكی تر,گەرچی زۆربەی ڕەخنەگرەكانی سۆسیۆڵۆژیای گێڕانەوە بانگەشەی ئەوە دەكەن كەكارەكانیان دەچێتە نێو پڕۆسەی دەقەوە بەڵام ئەمە تەنها كردارێكی تیورییە ونەچۆتە بواری پراكتیكەوە كەئەمە جۆرێكە لە هەستكردنە سادەكان..\nلێكۆڵینەوەكە هەڵگری ئەم گرنگی وئامانجانەیە:\n- ئاشكراكردنی پێكهاتە تەكنیكییەكانی فرە دەنگی كەنووسەر گەلاوێژ كاری لەسەر كردووە بەشێوەیەكی گشتی ولەڕۆمانی " دایك وكوڕ" بەتایبەتی.\n- ناساندن وفراوانكردنی چەمكی فرە دەنگی لەنێو ئەدەبی كوردی هاوچەرخدا.\n- ئاشنابوونی خوێنەری كورد بەچەمكی فرە دەنگی وتەكنیكەكانی كەهەتا ئێستا ئاشنایەتییەكان وەك پێویست نین بەتایبەتی لەبواری گێڕانەوەگەرییەكانی ڕۆماندا.\n- هەڵسەنگاندن وتێگەیشتنی سنووری سۆسیۆڵۆژیا وفیكر وسیاسەتی زەمەنی ڕووداوەكان بەوپێیەی فرە دەنگی بریتیە لەڕاڤەكردنی دیاردەكانی كەسێتی ودەربڕینە زمانی و ئاگایی وهەڵوێستە ئایدیۆڵۆژیاكانی.\nگەرچی سەرجەم ڕۆمان وچیرۆكەكانی گەلاوێژ دەچنە نێو پڕۆسەی فرە دەنگییەوە بەڵام لەم لێكۆڵینەوەیەدا تەنها ئاماژە بەڕۆمانی "دایك وكوڕ" دەدەین چونكە:\n- جیاوازی لەدەنگی كارێكتەر وكەسێتییەكاندا هەیە وهەر یەكەیان خاوەن كەسێتی وبیر وهزر ودەربڕینە زمانییەكان وئایدیاییەكانی خۆیانن.\n- جیاوازییەكان توانیویانە ململانێیەك,بەئەرێنی ونەرێنی,لەنێوان كەسێتی وبیر وئایدیاكان دروست بكەن.\n- هەست وهزری نووسەر توانیوێتی كەسێتییەكان دروست بكات بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا چەمكی بێ لایەنی هەڵبژاردووە ونەهاتووە كەسێتی وكارێكتەرێك زاڵ بكات بەسەر كەسێتییەكی ترەوە.هەر ئەمە وایكردووە هێزی پاڵەوان دابەش بێت بەسەر كارێكتەر وكەسێتییەكاندا.ئەمەش وایكردووە چەمكی دیموكراسی پەیڕەو بكات وبوار وماوەی داوە بەهەموویان كەڕۆڵی خۆیان ببینن.واتە نووسەر لەڕۆمان وچیرۆكەكانیدا خۆی دەرباز كردووە لەتاكگەرایی پاڵەوان وبیر وهزر ودەربڕین وئایدیۆڵۆژیا.\n- ڕۆمان وچیرۆكەكانی گەلاوێژ لەزۆربەی كاتدا پشتی بەچەمكی دایەڵۆگ بەستووە وئەم چەمكەش بەشێكی هەرە گرنگی فرە دەنگییە.\n- پێناسەیەكی فرە دەنگی:\nپۆڵیفۆنی (فرە دەنگی ) لەدوو بڕگە پێكهاتووە,پۆَڵی بەمانای فرە وفۆنی بەمانای دەنگ دێت كەئەمە لەسەرەتادا خۆی لەهونەری میوزیكدا بینیوەتەوە بەوپێیەی هەر پارچە میوزیكێك پێك دێت لەفرە دەنگی,بەرز ونزم,هێواش وخێرا یان میلۆئاوێزان وفرە شێواز.بەڵام دواتر پێی نایە نێو جیهانی ڕەخنە وئەدەب وزمانەوانییەوە.میخائیل باختین لەچەمكە گێڕانەوەگەرییەكاندا یەكەم كەس بووە كار لەسەر فرە دەنگی بكات وكارە پراكتیكییەكەشی بریتی بوو لەڕۆمانەكانی دۆستوفیسكی.كتێبەكەی بەنێوی "شیعرییەتی دۆستوفیسكی " ئاماژەیەكی ئاشكرا وڕوونی فرە دەنگییەكانێتی.ئەوەتا خۆشی لەم كتێبەدا دەڵێت"دیستوفیسكی خوڵقێنەری فرە دەنگییە" (باختین ,میخائل, 1986 : 11 ) .بەمەش باختین پەرچدانەوەی توندی ئاڕاستەی ڕەهەندە مەنەڵۆگییەكان كرد كەمەیلی بەلای تاكگەرایی لەكەسێتی وپاڵەواندا بوو ,ئەمانە زیاتر بەلای بابەتە كڵاسیزمەكانی گێڕانەوەدایە.گەرچی پاڵەوانی سەرەكی ڕۆڵی كاریگەر دەبێنێت لەچیرۆك وڕۆماندا,بەڵام لەفرە دەنگیدا چەندین كەسێتی وكارێكتەر ڕۆڵ دەبینن ولەنێوانیشیاندا دژایەتی وململانێی گەورە هەیە.لێرەدا هێزی بیرۆكەی ڕۆمان زاڵتر دەبێت بەسەر كەسێتییەكانەوە چونكە هەروەك باختین لەكتێبە ئاماژەپێكراوەكەی سەرەوەدا ئاماژەی پێكردووە "گرنگی پاڵەوان لەدەرخستنی دیاردە سیۆسیۆژڵیاكانی واقیعدایە " ( باختین ,میخائل,1986 : 67 ).سەبارەت بەنووسەر وبەرهەمهێنەری ڕۆمانیشەوە باختین دەڵێت" نووسەری ڕۆمانی فرە دەنگی لەمافی بیر وخۆی خۆشنابێت بەڵكو لەڕێگەی كەسێتییەكانەوە هەوڵدەدات ئەو بیر وفیكرانە فراوانتر وبەرجەستە بكات " ( باختین,میخائل, 1986 : 74-75 ).هەر ئەمەش وایكردووە باختین بیر لەخوڵقاندنی بیرۆكەی "سۆسیۆڵۆژیای دەقی ڕۆمان "بكاتەوە ئەویش بەوەی هەڵسەنگاندن وشیكردنەوەی دەقی ڕۆمان پێویستە بچێتە نێو ئاستە ناوەكییەكانی دەق نەك دەرەكییەكان ,پێچەوانەی كلاسیزمەكان كەهەمیشە پشت بەسەرچاوەلێگرتنە دەرەكییەكان دەبەستێت (لحمیدانی,حمید,1990 : 72 ).ئەمەش ئەوە ناگەیەنێت كە باختین چەمكە سۆسیۆڵۆژییەكان فەرامۆش بكات بەڵكو لەڕێگەی تەكنیكەكانی فرە دەنگییەوە ,كەسێتییەكان وفرە هەستی وئاگایی وهزری و فرە زمانی وئاخاوتن ودەربڕینی وفرە ئایۆڵۆژیایییەوە توانیوێتی هونەری ڕۆمان بەكۆمەڵگاوە ببەستێتەوە.لەهەمان كاتیشدا لەڕێگەی چەمكی دایەڵۆگەوە توانوێتی پەیوەندییەكانی نێوان تاكەكان ئاشكرا بكات كەبێگومان ڕەنگدانەوەی دەبێت لەسەر كۆمەڵگا ومێژووەكەی ( حمداوی, جمیل : 6 ).یەكێكیش لەئەركە سەرەكییەكانی دایەڵۆگ لەفرە دەنگیدا بریتیە لەدوورخستنەوەی گێڕەوەر یان گێڕەوەرێكی بەپڕ زانیاری لەشتەكان كەئەمە كاریگەری نەرێنی لەسەر سەربەخۆیی كەسێتی وكارێكتەرەكان دروست دەكات. بەمانایەكی جیاوازتر,ئەو سەربەستییەی كە گێڕەوەر بەكەسێتی وكارێكتەرەكانی دەبەخشێت نزیك دەبێتەوە لە گێڕانەوە بابەتییەكان.لێرەدا تۆماشوفسكی جیاوازی گەورەی كردووە لەنێوان گێڕانەوە خودی وبابەتییەكان,ئەویش بەوەی گێڕانەوەی بابەتی تەواو پشت بەزانیارییەكانی گێڕەوەر دەبەستێت ,بەڵكو گێڕەوەر دەبێتە پارسەنگ وتەوەر بۆ ئاڕاستەكردنی كەسێتییەكان.ئەمەش جۆرێكە لەگوشاری گێڕەوەر بەسەر خوێنەرەوە وڕێگەی ڕاڤەكردن لەبەردەم خوێنەردا لاواز دەكات , یان بوونیان نامێنێت (لحمیدانی ,حمید,1991 : 47 ).بەڵام لەگێڕانەوەی بابەتیدا نووسەر ڕێگە لەگێڕەوەر دەگرێت ودایەڵۆگەكان سەربەستانە دابەش دەبن بەسەر كەسێتییەكاندا.لێرەدا گێڕەوەر تەنها گواستنەوەی زانیارییەكان لەئەستۆ دەگرێت وچەمكی بێ لایەنی هەڵدەبژێرێت(لحمیدانی,حمید ,1991 , 47 ).\n- پێكهاتەكانی فرە دەنگی (پۆَڵیفۆنیا ):\nیەكەم / فرە كەسێتی .لەڕۆمان ونۆڤلێت وچیرۆكدا كۆمەڵێك كەسێتی بەشدار دەبن وهەریەكەیان خاوەن دەنگ وكەسێتی خۆیەتی ولەنێوانیاندا بۆشایی گەورە بەدی دەكرێت چونكە هەر یەكەیان پارێزگاری لەكەسێتی فیكری وسۆسیۆڵۆژی وڕۆشنبیری خۆی دەكات ونایەوێت بەشێك بێت لەكەسێتییەكانی تر.گەرچی لەچیرۆك وڕۆمان ونۆڤڵێتی هاوچەرخدا گرنگی دراوە بەكەسێتی وكارێكتەرە كاغەزییەكان ( وەرەقییەكان ) ,بەڵام لەفرە دەنگیدا كەسێتییەكان بزێون ولەپشت هەر یەكەیانەوە چەندین ڕووداو وپرسیار بەدی دەكرێت,بەڵكو چاوەڕوانی ئەنجامێكن.هەر ئەمەش وایكردووە كەخۆیان جودا بكەنەوە لەدەسەڵاتی نووسەر وتەنانەت گێڕەوەر. واتە,كەسێتییەكان بەجیاوازی ڕۆڵ ودەنگەكانیانەوە لەلایەكەوە بەشێك نابن لەنووسەر,لەلایەكی تریشەوە خۆیان دەلكێنن بەجەمسەری هەستی خودێتی وئایدیۆڵۆژیایی بەوپێیەی ئەم جۆرە جەمسەرانە ڕۆڵێكی كاریگەر دەبینن لەئاڕاستەكردنی دیمەن وڕووداوەكان ولەمەش زیاتر لەبەئەنجام گەیاندنی نامەی ڕووداوەكان .لەڕۆمانەكەی گەلاوێژدا چەندین كەسێتی سەرەكی ولاوەكی وتەوەری وپەراوێزی بەدی دەكرێن, وەك دایك (شەمسەخان ) وعەزیز و حەمە كوڕانی شەمسەخان وتریفە خێزانی عەزیز وخولە وفەرهاد وفەرەیدوون وئایشێ خان خوشكی شەمسەخان وتەها ویوسف ومام عەبۆ وچەندینی تر.ئەم كەسێتیانە گەرچی لەفیكر وئایدیادا نزیكایەتی ودراوسێیەتی هەیە بەڵام لەهەڵسوكەوت وڕەفتاردا جیاوازن.هەر بۆ نموونە شەمسەخانی دایكی عەزیز كەسێكی بوێر وئازا وچاونەترس وخاوەن هەڵوێست وسەركەش.ئەوەتا عەزیز بەم شێوەیە باس لەدایكی دەكات ودەڵێت"ماشاڵڵا بەغیرەت وبەجەرگی,بەخوا یەكێكی تر بوایە ئەو هەموو كەلوپەلە خەتەرەی پێ بوایە,هەر بەیەكجاری تێك ئەچوو وسەری لێ ئەشێوا,بەڵام تۆ ماڵت ئاوابێ ئەڵێی كون لەجەرگتا نییە,كچێ هەر بژی " ( گەلاوێژ :11).لەشوێێكی تردا وبەمەبەستی گەیاندنی بڵاوكراوە قەدەغەكان,چاونەترسانە دەچێت بۆ ماڵێكی خاوەن هەڵوێست.لەمیانەی دایەڵۆگی لەگەڵ ئایشێ خانی خوشكی دەڵێت"منیش ئیشێكی بچووكم هەیە,تا ئەو ماڵە ئەچم وهەر ئێستە دێمەوە...زۆر جار شتی وا قەدەغەی بۆ ئەبرد,ئەوانیش بۆیان ئەشاردەوە وچیشی لێ بوویستنایە بۆیان جێبەجێ ئەكرد " ( گەلاوێژ : 63). بەڵام خوشكەكەی ,ئایشێ خان ,بەپێچەوانە,ترسنۆك وبێ وورە.لەدایەڵۆگی خولە وپوورە ئایشێ یدا ,خولە ڕووی كردە پووری وگوتی"ئەرێ پوورە ئایشێ ئەوە تۆ ئێستەش هەروا ترسنۆكی ولەپۆلیس وعەسكەر ئەترسی؟...چی بكەم دایكم من ئەترسم ,بەدەستی خۆم نیە.پوورێ گیان هەموو كەس ئەترسێت,بەڵام خەڵك ئەبێت غیرەت بخاتە بەرخۆی و ورەی خۆی بەهێزكات...پوورە ئایشێ گوتی:بەسە بەسە قسەی وا بۆ من مەكە,تۆ خۆت وەهابە,هەقی منت نەبێ.من ئەترسم وتەواو" ( گەلاوێژ :52-53 ) تریفە كەخێزانی عەزیزە ,لەڕووی كەسێتی وڕەفتارەوە جیاوازیا هەیە.لەمەسەلەی تێكۆشان وكوردایەتی وەك یەك بیر ناكەنەوە.عەزیز لەپێناو پاراستنی گیانی خۆی وحەمەی برای ودووركەوتنەوەیان لەچاوی خاوەن دەسەڵات وپیاوانی حكومەت بەپۆلیس وسیخوڕەكانەوە چەند جارێك گەڕەكیان گۆڕیوە,لەمەڵكەندییەوە بۆ دەرگەزێن.بەڵام تریفە لەم ڕەفتار وهەڵوێستە بێزارە "تریفە لچی دابوو بەیەكا,زۆر توڕە ومڕو مۆچ دیاربوو.مێردەكەی (عەزیز)سەیرێكی كرد ,بەپەرۆشییەوە گوتی:ئەرێ تریفە گیان ئەوە بۆ وا ماتی؟بۆ قسە ناكەی؟تریفە بێ ئەوەی سەیری بكات گوتی: چی بكەم ,ئەتەوێ هەڵپەڕم؟هەمووی ساڵ ونیوێكە من شووم كردووە ئەمە سێ خانووتان گۆڕی وسێ گەڕەكتان كرد!..ئەمە كەی ژیانە ؟" ( گەلاوێژ : 6 ). وەڵامی عەزیز بەم شێوەیە بوو "گیانەكەم ڕاستە ئەوێ خۆشتر بوو,بەڵام دەوروبەرمان دەشت بوو,پۆلیس وئەمن بەباشی ئەیانتوانی چاودێری خانووەكان بكەن,بەڵام ئێرە لەكۆڵانێكی تەسك ودرێژدایە ودراوسێكانیشمان هەموو ماڵی باشن " ( گەلاوێژ : 7 ).بەڵام تریفە لەسەر بۆچوونەكانی خۆی بەردەوامە وبەم شێوەیە وەڵامی عەزیزی دایەوە"ئۆف لەدەست ئەم پیاوە,ئەم نووسین وخوێندنەوەی تەواو نەبوو ؟ " (گەلاوێژ : 14 ).ئەمە پێچەوانەی كەسێتی ئافتاوخان وهاوژینەكەیەتی ,كەریمی میرزا ڕەسوڵ ,لەكاتێكدا ئافتاوخان كەسێكی دڵسۆز بەكورد ومەسەلە ڕەواكەی.ئافتاوخان كەهیچ پەیوەندییەكی خێزانی وسۆسیۆڵۆژی لەگەڵ خێزانی شەمسەخان دا نەبوو بەڵام یارمەتییەكەی بۆ خێزانی شەمسەخان مۆتیڤێكی هەرە بەهێزی كوردبوونەكەی بوو.لەسەردانێكی كتوپڕیدا بۆ ماڵی شەمسەخان ئافتاوخان دەڵێت"من ناوم ئافتاوە,ئیمڕۆ نیوەڕۆ موتەسەڕیف ومودیری پۆلیس وئەوان لەماڵی ئێمە لەسەر دەعوەت بوون,گوێم لە قسەكانیان بوو ئەیانگوت كەسبەینێ لەبەغداوە مەئمورێكی گەورەی ئەمن دێت بۆ گرتنی خەڵكێكی زۆر وپشكنینی ماڵەكانیان,منیش هەر نەمزانی چی بكەم تاكو ژەهرەكەیان خوارد وملیان شكاند,ئیتر خۆم پێ نەگیراو بەپەلە هاتم كەئاگادارتان كەم,چونكە لەقسەكانی مودیری پۆلیس واهاتە بەر گوێم كەوا كاكە عەزیزیش ناوی هاتبێت" (گەلاوێژ : 54 ).لەبەرامبەردا,كەریمی میرزا ڕەسوڵی هاوژینی ئافتاوخان پیاوی ڕژێم بوو,دەوڵەمەندییەكەی بەهۆی ملكەچكردنی بوو بەپیاوانی ڕژێم .شەمسەخان دەرهەق هەردووكیان دەڵێت "هەی ئافەرین ژن (ئافتاو) ڕووی باوك ودایكت سپی بێت...مێردەكەی زۆر دەوڵەمەندە وەكو ئەڵێن هەموو دەوڵەمندیەكەشی بەخۆ لەمەئمووران نزیككردنەوە ودەعوەت كردنیان,پێكەوە ناوە..لەسەدا سەد (ئافتاو ) بەدزییەوە هاتووە,ئەگیا مێردە نامەردەكەی هەر ئەوەیە كە گەوادی بۆ كاربەدەستانی حكوومەت ناكات " (گەلاوێژ : 57 ).لەگۆشەیەكی جیاوازەوە,ئاسكۆڵ خان كەكوڕەكانی هاوخەباتی عەزیز وحەمەی شەمسەخان بوو,لەمیانەی دایەڵۆگیدا لەگەڵ شەمسەخان,گلەیی لەهەردوو خێزانی كۆڕەكەی دەكرد كەزۆر بێ منەت ولەماڵدا زۆر كەمترخەمن وهەموو ئەركەكانیان خستۆتە سەر ئاسكۆڵ خانی خەسوویان.ئەمە بێزارییەكی زۆری لەسەر ئاسكۆڵ خان دروست كردبوو,بۆیە ناخی خۆی وگلەییەكانی بۆ شەمسەخان دەگێڕایەوە.شەمسەخان بەم شێوەیە وەڵامی دایەوە"وەی ئینجا بۆ پێیان ناڵێیت بڕۆن بەژنەكاتان بڵێن ؟تۆ بۆچی هەڵئەسی؟" (گەلاوێژ: 45).ئاسكۆڵ خان یش بەم شێوەیە وەڵامی دایەوە"ژنەكانیان ئەڵێیت؟ئۆ خوا نەكا,بەو خوایە,ئەگەر بەتەمای ئەوان بن ئەوا بەبرسێتی دێن وئەگەڕێنەوە" ( گەلاوێژ : 46 ) .لەمەش زیاتر ,ئاسكۆڵ خان كەوتە ئەوەی بووكە بچووكەكەیان نەك هەر ماڵداریكەر نیە بەڵكو هەر ڕۆژی لێ دەبێتەوە عەباكەی دەیات بەسەریدا ودوو منداڵەكەی بەسەر ئەودا بەجێ دەهێڵێت وخەریكی گەڕانە وبەپێی قسەكانی ئاسكۆڵ خان یش بێت كەس نازانێت بۆ كوێ دەچێت .شەمسە خان ڕووی دەمی لەئاسكۆڵ خان دەنێت ودەڵێت "ئەی ئاخر كەس پێی ناڵێت ئەوە ئەچیتە كوێ ؟چی ئەكەی ؟ ئەی مناڵەكانت؟ئیشی ماڵەكەت؟هەر هیچ نەبێت ژوورەكەی خۆت وجلی خۆت ومناڵ ومێردەكەت؟چۆن ئەبێ ژنی خاوەن ماڵ ومناڵ ئەوەندە كۆڵان كوت بێ " (گەلاوێژ : 46-57 ) ئاسكۆڵ خان یش وەڵامی دایەوە وگوتی "ئینجا وا لێشم پرسی بۆچی پێم ئەڵێت؟ بەخوا كەهاتیشەوە ماڵێ وەكو دز توورەكە وكیسەكانی ئەخاتە ژێر عەباكەی ویاڵڵا بۆ ژوورەكەی خۆی" ( گەلاوێژ :47 ).فاتمە خانی دراوسێی لەسەردانێكیدا بۆ ماڵی شەمسە خان,هەر زوو دەركەوت كەسێكی سەیر ونائاسایی ومەراقخۆری زایارییەكانە كەتەواو شەمسەخان وبووكەكەی هەراسان كردبوو,بەڵام بەهۆی ناچارییەوە گوێی هەر لێدەگیرا.لەكاتێكدا خولەی قاچاخ بەحكومەت تووشی ئازارێك دەبێت لەماڵی شەمسەخان,فاتمەخان بەم شێوەیە دەدوێت"ئەوە دوور بێت كاكە خولە چ خێریەتی,شەوێ ئاگام لەدەنگەدەنگتان بوو,كەوتمە مەراقەوە وكەبەیانی عەزیز ئەفەنی,خوا حافیزی بی گوتی بیبەن بۆ خەسەخانە ئەو سا زانیم كەچی بووە,گوتم بابچم بزانم چۆنە...سیروانی كوڕیشم وای لێهات كەچووینە بنجو بناوانی دەری بڕی كەوا لەسەر سكی برسی چوالەی خواردووە,ئینجا وای لێهاتبوو" (گەلاوێژ : 19- 20 ) ئەمانەو چەندین نموونەی تر كەسەرنجی شەمسەخانی بەلای خۆیدا ڕاكێشا تا ئەو ڕادەیەیی كەگێڕەوەڕ دەڵێت"شەمسەش بەداماوی وترس وبێزارییەوە گوێی لەقسەكانی گرتبوو وجارجار بەپێكەنینێكی دەسكردەوە سەری بۆ ئەلەقان,تا لەهەلێكدا بانگی كردە تریفە كەلەژوورەوە بەچرپە لەگەڵ شووبراكەی باسی هاتنی ناكاو وچەنەبازی ژنەكەیان (فاتمەخان )ئەكرد " ( گەلاوێژ : 20 ).ڕۆڵی پۆلیس لەزەمەنی ڕووداودا تەنها وورگ پڕ كردن وجێبەجێكردنی فەرمانەكان بوو.ئەوەتا عەزیز بەم شێوەیە باسیان دەكات ودەڵێت"ئەمانە ساویلكە وفەقیرن,بەتایبەتی پۆلیسی سوارە هەر خەریكی ورگی خۆیان وئالیكی وڵاخەكانیانن,ئیتر هەقی هیچی تریان نیە" ( گەلاوێژ : 43).بەڵام یوسفی بادینی كەدەبوو حەمە وفەرهادی ڕادەستی جەندرمەكانی توركیای بكات,لەلایەكەوە وەك كەسێكی نیشتمانی ونەتەوەیی دەركەوت,لەلایەكی تریشەوە بەهۆی زیرەكییەكەیەوە توانی تەكنیكێك بەكار بهێنێت تا ئەو دوو كەسە لەمردن ڕزگار بكات وڕادەستیان نەكات.تەكنیكە زیرەكییەكەش لەم دیمەنەدا بەدەر دەكەوێت"یوسف سەیرێكی حەمەی كرد كەوامات ومەلوول وبێدەسەڵات لەبەر دەستیانە,ئەڵێن بڕۆ ئەڕوا,ڕاوەستە ڕائەوەستێ وپێشكەوە پێش ئەكەوێت.لەدڵی خۆیا گوتی:چەند لاوێكی قۆز ولێوەشاوەشە...دوور نیە ئەو توركانە هەر زوو لەكۆڵ خۆیانی بكەنەوە ولەناو ئەو دۆڵە چڕانەی كوردستنای ئەو بەرا گوللەیەكی پێوەنێن..یوسف ڕووی كردە هاوڕێكەی وگوتی:وەرە شتێك بكەین,دوو سێ سەعاتی تر چەند تەقەیەك بكەین وبڵێین ڕایان كرد لەدەستمان وخۆیان لێ ون كردین" (گەلاوێژ :100 ).ئەم زیرەكییە خۆڕسكییە تەنها لەیوسف دا نابیرێت بەڵكو لە شەمسەخان وخولە وعەزیز وتەهای پێڵاو فرۆششیدا.هەر بۆ نموونە,تەهای پێڵاو فرۆش, كەیەكێك بوو لەتێكۆشەرە نهێنییەكان,لەكاتی بڵاوبوونەوەی هەواڵی قەدەغەی هاتووچۆ وگرتنی تێكۆشەران وسەردانی شەمسەخان وئاگاداركردنەوەی لەو مەترسییە پیاوانی ڕژێم دابویان بەسەر دوكانەكەیدا,كارتۆنی پێڵاوەكانی پڕكردبوو لەبڵاوكراوە قەدەغەكان وبەشێوازێكی هێمایی دایە دەست شەمسەخان ئەویش بەمەبەستی شاردنەوەیان.ئەوەتا تەها دەڵێت"شەمسەخان مەڕۆ ,قوتو پێڵاوەكانت لەبیرچووە!!شەمسە ئاوڕی لێدایەوە وچوو قووتوەكەی لێوەرگرت وبەئەسپایی گوتی:باشە قوڕی كوێ بكەم بەسەرا!هێشتا من ئەوانی كەم بەسەرا كەوتووە,نازانم چییان لێبكەم!وا ئەمەشی هاتە سەر" (گەلاوێژ : 59).\n- دوهەم / فرە جۆری ئاگایی.كەسێتییەكان بەبێ ئەم جۆرە كارێكتەرێكی بێ بەهان.بەلای میخائیل باختین ەوە دوو جۆر لەئاگایی وبەئاگابوون هەیە,ئەوانیش ئاگایی كەسێتی گێڕانەوەگەری ودوهەمیان ئاگایی نووسەر.یەكەمیان خاوەنی دیدێكی خودی وجیهانییە وجیاوازی زۆریش لەنێوانیاندا هەیە.ئەم جۆرەش جیاوازە لەكەسێتی نووسەر وئەمیان دروستكەر وخوڵقێنەری كەسێتییەكانی یەكەمە.گەرچی نووسەر لەفرە دەنگیدا بێ لایەنی هەڵدەبژێرێت بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا بوونی كردارێكی پێویستە چونكە خوڵقێنەر وبزوێنەری كەسێتییەكانە.لێرەدا وبەهۆی دراوسێیەتی نێوان كارنامەی نووسەر وكارنامەی كەسێتییە گێڕانەوەگەرییەكان ,خوێنەر وەك پێویست توانای جیاكردنەوەی نێوانیانی نیە بەوپێیەی دەنگی نووسەر ودەنگی كەسێتییەكان زۆر لەیەكەوە نزیكن (لحمیدانی ,حمید,1990: 36 ).لەنێوان ئاگایی كەسێتییەكان,هەروەك باختین ئاماژەی پێكردووە,جیاوازی هەیە بەڵام,بەهۆی دایەڵۆگەكانەوە,پەیوەندی كارلێكی توند لەنێوانیاندا هەیە ( باختین ,میخائیل ,1986 : 59 -99 ).لەهەمووشیاندا گۆڕانكاری بەسەر ئاستە ئاگاییەكاندا كەمەرج نیە هەمیشەی كات ئاستەكان بەجێگیری بمێننەوە (همفری ,روبرت ,2000: 23 ).تەنانەت بەهۆی جیاوازییەكانەوە دژایەتی وململانێ لەنێوان ئاگایی كەسێتییەكان دروست دەبن.لەهەموو ئەمانەشدا ئاگایی بریتیە لەهەستكردن وكارلێكردنی شتەكان كە هزری مرۆڤەكان ڕۆڵی كاریگەری تێدا دەبینن.بەمەش ئاگایی چەقی بیركردنەوەكانی مرۆڤە وهێزەكەی لەكەسێكەوە بۆ كەسێكی تر جیاوازە.ئاگایی جۆری زۆرە,بەڵام بۆ ئەم لێكۆڵینەوەیە تەنها ئاماژە بەمانەی خوارەوە دەكەین:\n1- ئاگاییەكی خۆڕسكی (عەفەویی).ئەمە ئەو جۆرەیە كەپێویستی بەچالاكییەكی زۆری مەعریفەت نیە وكەسەكان بەخۆڕسكی وبەكاریگەری دەوروبەر هەستێكیان لادروست دەبێت ولەكاتی پێویستدا پشتی پێ دەبەستن.شەمسەخانێكی نەخوێندەوار,لەزۆربەی كاتدا پشتی بەم جۆرە لەئاگایی بەستووە ولەمەسەكاندا سەركەوتووش بووە .بۆ نموونە لەبابەتی گرتنی حەمەی كوڕی وفەرهادی هاوخەباتی حەمە لەلایەن پۆلیسەكانەوە وگواستنەوەیان بۆ كەركوك وموسڵ ودواتر ڕادەستكردنیان بەحكومەتی توركیا,شەمسەخان زۆر عەفەویانە باوەڕ بەخۆی وئایندەی توندوتیژی وچەوسانەوە ومەسەلەی ڕەوای كورد هەیە كەگرتن وكوشتن هیچ كاریگەرییەكی نەرێنی لەسەریان دروست ناكات بەڵكو بەپێچەوانەوە مەسەلەكە گەورەتر وبەهێزتر دەبێت.ئەوەتا دەڵێت"بڕۆ خواتان لەسەر بێت وخوات لەگەڵ بێت,قوڕیان بەسەریان وائەزانن كەتۆیا گرت ئیتر تەواو ,بۆ كوێ ئەچن!حەمەیەك بگرن سەد حەمەی تر دێتە پێشەوە,دڵتان بەوە خۆش نەبێت!خوا خەجاڵەتان كا"( گەلاوێژ :85)یان لەكاتێكدا حەمە وفەرهاد لەنێو ئۆتۆمبێلی تایبەتی پۆلیسدا بەنێو كەركوكدا دەڕۆشتن بەشێك لەكەركوكییەكان بەتایبەتی كوردەكان هەستێكی ئاگایی خۆڕسكیان لادروست بوو كەئەیانزانی لەسەر كوربوون وكوردایەتی گیراون,بۆیە شێوەیەكی ناڕازیبوون بەدەموچاویانەوە دیاربوو" هەندێكیشیان ...ئەیانزای كەمەسەلە چیە,بۆیە لەلەژێر لێوەوە ئەیانبۆڵاند وجنێویان ئەدا بەحكومەت وبەیەكتریان ئەگوت:ئەوەتە چاوت لێیە دیسان كوردیان گرتووە,سەیركە لەناو جێبەكەشا چۆنیان دەورەداون؟ئەمنی حەرامزادە ئەوەندە زۆر بوون خەڵك ئەبێ هەناسەش بەدزییەوە بدات,هەر ئەوەندە زانیان یەكێ هەر بۆنی نیشتمان پەروەری لێدێت زوو پیلانێكی بۆ ڕێكئەخەن وڕاپێچی ئەكەن..وادیارە ئەبێ یاببین بەخزمەتكاری حكومەت یا دایم شەق بخۆین ولەحەپسخانەدابژین" گەلاوێژ : 89-90 ).\n2- ئاگایی بیركردنەوە قووڵەكان.ئەمەیان پێچەوانەی ئەوەی پێشووە وپێویستی زۆری بەبیركردنەوە قووڵەكانە وەك زیرەكی ولێزانینی .لەڕۆمانەكەی گەلاوێژدا چەندین نموونەی لەم جۆرە بەدی دەكرێت ئەوەتا عەزیز لەوەڵامی بۆ خولەی پورزای بەم شێوەیە باس لەگرنگی هوشیاری وئاگایی تاكەكان وكۆمەڵگا دەكات ودەڵێت"خەڵك چەند نەزان وتێنەگەیشتوو بێت كەفێرت كرد وڕێگات پیشان دا شتێكی ترە وهەر فێر ئەبێت...ئەم میللەتە غەدرلێكراوەی ئێمە چەند هەژار وتێنەگەیشتوون,بەشی هەرە زۆریان وا ئەزانێت بۆیە ئەژی كەهەر بنوێت وبخوات و وەكو كەر ئیشی پێ بكرێت وبچەوسێنرێتەوە.تۆ بڕۆ ئەو دیهات وئەو جووتیار وژنە جووتیارانە ببینە ئینجا ئەزانی ژیان لای ئەوان مەعنای چیە وچەند بەدبەختی ئەبینن وئەچێژن...چاری ئەوە هەر خەباتە وخەبات " (گەلاوێژ :26-27 ).یان ئەوەتا یوسفی بادینی كەپۆلیس بوو,فەرمانی پێكرابوو كەحەمە وفەرهاد ڕادەستی حكومەتی توركیا بكات بەبیانوی ئەوەی باپیری حەمە لەجەنگی جیهانی یەكەمدا ئەفسەرێكی توركی عوسمانی بووە (گەلاوێژ :105 )بەم شێوەیە لەگەڵ پۆلیسەكەی هاوڕێیدا ( جوهر ) كەوتە دایەڵۆگ كەلەپشت قسەكانییەوە ئاگاییەكی پێش وەختی قووڵ بووی هەبووە,بەڵكو ئەو باكگراوندە زانیاریانە مۆتیڤێكی بەهێزی تەگبیرەكەی یوسف بوو.یوسف دەڵێت"مەخفەری توركی چی؟بۆچی نایانناسی بەگڵۆسێ جگەرە دایك وباوكیان ئەفرۆشن.ئەم هەموو قاچاخچیە لەكوێوە دێن وئەڕۆن؟بەتایبەتی بۆ گرتن وحەپس هەر تاقەتیان نیە,خواخوایانە لەگێرمە وكێشە بەدووربن,قابیلە بێن بڵێن حەپسێ هەبوو بۆچی بۆتان نەناردین؟دوای ئەوە لەئامر مەخفەرەكەمان مەترسە,ئەو لەبەر بەرتیل وەرگرتن وسەوداو موعامەلە لەگەڵ قاچاخچی چی لەبیرە" (گەلاوێژ :100 ).\n3- ئاگایی هەستپێكردنە زگماكییەكان.ئەم جۆرە بەشێوەیەكی كتوپڕی دروست دەبێت وپێش وەختەكان بوونیان نیە.لەكاتێكدا ولەنیوە شەوێكی تاریكدا پۆلیس ,بەمەبەستی گرتنی عەزیز,هەڵدەكوتنە سەر ماڵی شەمسەخان وعەزیز ,شەمسەخان بەشێوازێكی كتوپڕی بابەتێك دەخوڵقێنێت.لەلایەكەوە زۆر هێمنانە خۆی نیشانی پۆلیسەكاندا,لەلایەكی تریشەوە زانیاری ڕاستی پێنەگوتن,بەڵكو ئەم فەرمانی ئەوەی كرد كەپۆلیسەكان بپشكنن"ئەمەیە ماڵی عەزیز بەكر؟شەمسە دەستی برد بۆ سەرپۆشەكەی وبەدەنگێكی نیوە لەرزۆك گوتی:بەڵی ماڵی ئەوە ومن دایكی ئەوم.پۆلیسەكە وەك فەرمان دەربكات گوتی:كوا خۆی؟بانگی كە؟وەڵڵا لەماڵەوە نیە!چووە بۆ كوێ؟چووە بۆ كەركوك.باشە ڕێگەمان بكە ئەمرمان پێ یە ماڵەكەتان بگەڕێین.شەمسە بەزەردەخەنەیەكی تەوساوی وڕقەوە گوتی:فەرموون..ئینجا بۆ بەم شێوەیە؟خۆ ڕامان نەئەكرد بابەیانی بوایە!ماڵ ومناڵی خەڵك ئەتۆقێنن,خەڵك هەموو نووستوون...پێش ئەوەی بگەنە ناوەڕاستی حەوشەكە,شەمسە ئامۆژگارییەكی عەزیزی بیركەوتەوە.لەبەردەمی پۆلیسەكاندا وەستا وگوتی:منیش ئەبێ پێشەكی ئێوە بگەڕێم.یەكێك لەولاوە بەكوردی گوتی:شەمسەخان من تۆفیقی موختارم مەترسە منیان لەگەڵم گەڕانی ناوێت.شەمسە گوتی :هەقم نیە بەسەر ئەوەوە كەتۆیان لەگەڵبیت یا لەگەڵ نیت,من ئەبێ بیان گەڕێم,چونكە دوور نیە كەخۆیان بەیاننامە وشتی وایان پێ بێت وبیخەنە ماڵكەوە ولەپاشا هەڵگێڕنەوە وبڵێن لێرە دۆزیومانەتەوە" ( گەلاوێژ : 64 – 65 ).\n4- ئاگایی پێوەرە ئەخلاقییەكان.ئەمە پشت بەچەمكە ئەخلاقییەكان دەبەستێت كەدەكەونە دەرەوەی كەسێتییەكان ودواتر كەسێتییەكان كاری لەسەر دەكەن وەك سەرچاوەیەكی بەهێزی ئاگاییەكان.خێزانی شەمسەخان بەكوڕ وبووك وخوشكەزاوە گەر چەمكێكی ئەخلاقی نیشتمانی ونەتەوەیی نەبوایە ئەوا خۆیان نەدەخستە نێو گێژاوی فیكر وسیاسەتەوە,ئەمە لەكاتێكدا كەسانێك هەبوون پارێزگاریان لەو هەستە ئاگاییە ئەخلاقییە نەدەكردوو ولەبەرامبەردا ژیانێكی خۆشگوزەرانیان دەبردە سەر,بەڵكو هەندێكیشیان لەسەر هەژماری پابەندنەبوون بەو جۆرە ئاگاییە لەدەسەڵات نزیك دەبوونەوە ودەوڵەمەندیش دەبوون.شەمسەخان بەو تەمەنەوە زۆر جار كەوتۆتە نێو چەمكە دڵەڕاوكێ وسەركەشییەكانەوە .ئەوەتا دەڵێت "منیش ئیشێكی بچووكم هەیە,تا ئەو ماڵە ئەچم وهەر ئێستە دێمەوە...زۆر جار شتی وا قەدەغەی بۆ ئەبردن,ئەوانیش بۆیان ئەشاردەوە وچیشی لێ بوویستایە بۆیان جێبەجێ ئەكرد" (گەلاوێژ :63 ).لەشوێنێكی تردا دەڵێت"وەڵڵا شوكر ئیشەكەمان جێبەجێ كرد ولەگەڵ خولە دەعباكانمان گواستەوە وكەسیش هەر پێی نەزانی" (گەلاوێژ :9 ).ژنانی شاریش,بەشێوەیەكی گشتی,هاوشێوەی خێزانی شەمسەخان وكاریگەرییەكانی دەوروبەر,كەسانێك بوون كەسەرچاوەی بیركردنەوەكانیان بریتی بوو لەئاگاییە ئەخلاقییە دەرەكییەكان."هەندێكی تر(ژنان)بەغیرەت بوون خۆیان پێ نەئەگیرا وئەیانگوت ئەمان گرن قیروسیا,وەڵڵاهی هەر ئەچین بۆ سەردانی ئەو ماڵانە(خەباتگێڕەكان)چی ئەبێ ببێ...عەیب وشوورەییە چۆن ناچین بەلایانەوە,ئەی ئەگەر خەڵك لەتەنگانەدا هەواڵی ناسیا و دەرودراوسێ نەپرسێ كەی لێیان بپرسێتەوە,هەر لەشایی وسەیران وداوەت وخۆشیا...ئەچین بۆ لایان خوای ئەكرد ئێمەشیان ئەگرت خۆ لەوان چاكترنین,ئەوانە هەموو لەڕێگەی خزمەتی وڵات وسەربەرزی میللەتەكەمانا خەبات ئەكەن بۆیە ئەگیرێن,خۆ لەسەر دزی وپیاو كوژی نەگیراون"( گەلاوێژ :72)بەڵام ئەو كەسانەی كەسوودیان لەئاگاییە ئەخلاقییەكان نەبینیووە ئەوا پێچەوانەی تێكۆشەران بیردەكەنەوە وتەنها دوای بەرژەوەندییەكانی خۆیان دەكەون"بەشێكی كەمیش كەهەر بەتەنگ خۆیانەوە بوون,خۆیان كەڕوڵاڵ وكوێر كردبوو...ئەتگوت هەر لەو شار ووڵاتەشا نین كەئەوانی تیان" (گەلاوێژ : 73 ).خێزانێكی موسڵاویی كەكاتی خۆی بەفەرمانبەری هاتبوونە سلێمانی وبوونە دراوسێی ماڵی باوكی شەمسەخان كەسانێكی بەڕەوشت وخاوەن هەستێكی جوانی مرۆڤانە.كاتێك حەمە وفەرهاد دەگیرێن وڕەوانەی موسڵ دەكرێن ودواتر ڕادەستی حكومەتی توركیا ,شەمسەخان وڕەحمانی شۆڤێر بەدوایاندا ڕۆشتن ولەوێ پەیوەندیان بەم خێزانە عەرەبەوە كرد.دوای تەگبیركردن ماڵە عەرەبە موسڵاوییەكە زۆر یارمەتی شەمسەخانیان داو ئەوەی لەدەستیان هات كردیان بەوپێیەی خاوەن پێگەیەكی گەورەی كارگێڕی وسۆسیۆڵۆژی بوون لەشارەكەدا.هۆكاری ئەم ڕێزگرتن ویارمەتییە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو ئاگاییە ئەخلاقییەی كەخێزانەكە پابەندی بوون"ماڵەكەش گەلێ پەرۆش وبەتەنگەوە بوون ودڵسۆزیان پیشاندا وپیاوەكەشیان دڵی (شەمسەخانی )دایەوە گوتی:خەمت نەبێت ..خزم ودۆست وئاشنای دەسەڵاتداری زۆرم هەیە,بەیانی ئەچمە سەریان,پشت بەخوا ڕزگاری ئەكەن" (گەلاوێژ :93 ).\nسێهەم / فرە ئاخاوتن ودەربڕینی زمانی.فرە دەنگی پێویستییەكی زۆری بەفرە ئاخاوتن ودەربڕینی كەسێتییەكانە چونكە كەسێتییەكان دابەش دەبن بەسەر ئاستە جێگەیی وزەمەنی وڕۆشنبیری وفیكری وسۆسیۆڵۆژییەكاندا.ئەمە وادەكات كەجۆری ئاخاوتن ودەربڕینەكان جیاواز بن.بۆ نموونە ئاخاوتن ودەربڕینی كەسێكی سەربازی جیاوازە لەئاخاوتن ودەربڕینی پزیشكێك,یان ئەندازیارێكی بیناسازی لەئەندازیارێكی كشتوكاڵی.واتە هەر جێگە وزەمەنێك جۆرێك لەئاخاوتن ودەربڕین.بۆیە ناكرێت ڕووداوەكان بگەڕێنەوە بۆ ساڵەكانی پەنجا وشەستەكان بەڵام نووسەر بەزمانی ئەمڕۆكە كارەكەی دابمەزرێنێت.لەگۆشەیەكی ترەوە,دەربڕینی كەسێتییەكان پەیوەستە بەژینگە سۆسیۆڵۆژییەكان وهەر كۆمەڵگا وجێگە وزەمەنێك خاوەن دەربڕینی ئاخاوتنی خۆیەتی,ئەمە جگە لەوەی,هەروەك پێشتر ئاماژەمان پێدا,هەر پیشە وپسپۆڕییەك لەنێو بازنەیەكی تایبەتی ئاخاوتن ودەربڕینە زمانییەكاندا دەسووڕێتەوە.لەڕۆمانی "دایك وكوڕ "دا لەسەر ئاستی جیاواز چەندین كارێكتەر وكەسێتی بەشدارن,دایك,بووك,كوڕ,خەباتگێڕ,سیخوڕ,پۆلیس,موختار,قوتابی,پێڵاو فرۆش,كتێب فرۆش,پیر,گەنج.هەر یەكێكیش لەمانە خاوەن دەستەواژە وئاخاوتن وئیدیۆمی خۆیەتی.نووسەر هەوڵی داوە ووردبونەوە وپارێزگاری لەشوناسی ئاخاوتن ودەربڕینەكان بكات وهەر یەكەیان مافی خۆی پێ بدات,لەهەمان كاتیشدا بایەخی بەزەمەنی دەستەواژە زمانییەكان داوە,كەدەگەڕێتەوە بۆ زەمەنی پاشایەتی,بەڵام زۆربەیان بۆ ئەمڕۆكە,وەك پێویست, كاریان پێ ناكرێت.هەر بۆ نموونە,ئایشەخانی خوشكی شەمسەخان,لەكاتێدا پۆلیس هەڵی كوتابووە سەر ماڵی عەزیز وشەمسەخان,بەدەم ترس ولەرزینەوە دەیگوت"یا كاكە ئەحمەدی شێخ !یا غەوسی بەغدا!یا ئیمام قاسم!یا ئیمام عەباسی سەرگەرم وسەبەتەیە نانی گەرمت بۆ بكەم بەخێر,ئەم بەڵایەمان لێ لادەیت" (گەلاوێژ:67 ).هاوشێوەی ئەم دەستەواژانە چەند جارێك دووبارە بوونەتەوە.ئەوەتا كاتێك عەزیز وماڵ ومنداڵ وخزمەكانی بەمەبەستی بینینی خەباتگێڕەكان لەناوچەی شارباژێڕ سەیرانێكیان دروست كردوو ,لەیەكێك لەبازگەكان كەپۆلیسی لێبوو,شەمسەخان بەم شێوەیە گوزارشتی لەدۆخەكە كرد"ئەیەڕۆ!بەكۆی زووخاڵ بن,خۆ ئەڵێی موویان بۆ هەڵئەكڕووزێنێ؟قەت لەدەستیان نەجاتمان نابێت,بەمەرقەی حاجی كاك ئەحمەد كەچاوم بەسەر وكەللەیان كەوت,خەریك بوو دڵم ڕاوەستێت,ئۆه سەریان بەبڕین چێ " (گەلاوێژ :43 ).لەهەمان سەردان وسەیراندا ,عەزیز كەڕووبەڕوی پۆلیسەكان ببووە,لەپرسیاری یەكێك لەپۆلیسەكان كەچۆن هاتوون بۆ ئێرەو وئێرەیان چۆ دۆزیوەتەوە ( گەلاوێژ :41), بەشێوازێكی زۆر دیپۆماسیانە ولەهەمان كاتدا خاكیانە,بەم شێوە دەربڕین ودەستەواژەیەوە وەڵامی دایەوە "ئەوی ڕاست بێت ئێمەش زۆر هیلاك بووین بەتایبەتی ماڵ ومناڵیشمان لەگەڵە,بڵێین چی وەك ئەڵێن (میوان كەری خانەخوێیە),ئێمەش میوانی كوێخا حەسەنی مەلا سمایلین,ئەو بۆ ئێرە دەعوەتی كردووین" (گەلاوێژ : 42 )تەهای پێڵاوفرۆش ویەكێك لەخەباتگێڕە نهێنییەكانی شار,بەشێوازی هێمایی لەگەڵ شەمسەخان دا دەدوێت كەئەمە سیفەتێكی جوانی ئەندامانی پارتەكانی ئەو سەردەمە بوو كەدەبوو بەو شێوازە ڕەفتار بكەن.كاتێك دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە كەقەدەغەی هاتووچۆ لەشار ڕادەگەیەنن,ئەم هەواڵە دزەی كردبوو بەڵكو هیمەتی ئافتاوخانی تێدابوو كەهەواڵەكەی دابوو بە شەمسەخان وشەمسەخانیش بەهەڵەداوان كەوتە بازاڕ تا هەواڵ بدات بەهاوشێوەكانی.سەرەتا ویستی بچێت بۆلای فەرەیدوونی كتێب فرۆش بەڵام بەهۆی پیاوانی ئاسایشەوە كەلەبەردەرگای دوكانی فەرەیدووندا وەستابوون سەردانەكە سەری نەگرت ودواتر ڕووی لەدوكانی تەهای پێڵاوفرۆش كرد.تەهاش زیرەكانە هەڵسوكەوتی كردوو زمانێكی پیشەیی بەكارهێنا بۆ ئەوەی پەیوەندییە نهێنییەكان ئاشكرا نەبن.واتە تەها دەیزانی شەمسەخان هەواڵێكی پێیە بەڵام خۆی لەمەسەلەكە گێل كردوو وگووتی"فەرموو شەمسەخان,چاك بوو هاتی,پێڵاوی زۆر نەرم وچاكمان بۆ هاتووە,لەوانەبوو هەر زوو ژنان تەواوی كەن ئەگەرچی جووتێكم بۆ تۆ هەڵگرتووە" (گەلاوێژ : 58 )شەمسەخانیش بەهەمان ڕتمی تەها هەڵسوكەوتی كردوو وگوتی"ئەوچاتر,عەمرت درێژ بێ قاچم زۆر ئەزیەت ئەدا,دوێنێ لەڕێگەی تەعزێی ئەو ماڵە ,دوو سێ جار دانیشتووم,بەڵام تۆ جارێ فەرموو مەعمیلەكانت ڕاییكە,من پەلەم نیە" ( گەلاوێژ :58 ).دوای ڕۆشتنی كڕیارەكان ,شەمسە هەواڵی گرتنی تێكۆشەرانی پێ ڕاگەیاند.پاش مشتومڕێك,شەمسەخان ڕۆشت و,پێش ئەوەی لەچاو وون بێت, تەها بەدەنگێكی بەرز بانگی كردوو وگوتی" شەمسەخان مەڕۆ ,قوتوە پێڵاوەكانت لەبیرچوو " (گەلاوێژ :59).لەنێو قوتووە پێڵاوەكەشدا كۆمەڵێك بڵاوكراوەی نهێنی تێدا بوو.پۆلیسەكان,بەمەبەستی پشكنین,كەچوونە سەر ماڵی شەمسەخان وعەزیز,یەكێك لەپۆلیسەكان بەم شێوە زمان ودەربڕین ودەستەواژە فەرمانیانە كەوتە قسە لەگەڵ شەمسەخان وگوتی"ئەمەیە ماڵی عەزیز ؟.. كوا خۆی ؟..بانگی بكە؟..چووە بۆ كوێ؟ ..قسەی پێ ناوێ ئەمری حكومەتمان پێیە ! ..ئەمە هینی كامتانە ؟كێ هێناوێتی بۆ ئێرە؟ " گەلاوێژ :64-68 )شەمسەخانی دایكی عەزیز,بەوپێیەی لەتەمەندا بوو,هەندێك دەستەواژەی بەكاردەهێنا كەپەیوەندی بەتەمەن وكەسێتییەكەیەوە هەبوو وەك ئەوەی دەڵێت" نەگبەت بەرۆكم بەردە بازوو بۆی دەرچم... ئەژنۆم چەند ژان ئەكات...وەی دایكی بمرێت,ئێستە ئاخۆ لە چ حاڵێكا بێت؟...وای باوكە ڕۆ ,وای ڕۆڵە ئەم بەیانییە تووشی چەند بەزم بووین..حەمە گیان ئیمڕۆ لێرەیە " (گەلاوێژ :10 – 13 -27 ).تریفە كەتازە بووكە وماوەی ساڵ ونیوێكە هاوسەرگیری لەگەڵ عەزیزی كوڕی شەمسەخان دا كردووە,بەتۆنێكی جیاواز دایەڵۆگەكانی ئەنجام دەدات .واتە دەستەواژەكانی پەیوەندی بەتەمەنییەوە هەیە,پێچەوانەی شەمسەخان.بۆ نموونە لەچەند لەدایەڵۆگێكدا دەڵێت "ئۆف لەدەست ئەم پیاوە (عەزیز ),ئەم نووسین وخوێندنەوەیەی تەواو نەبوو؟...چی بكەم ئەتەوێ هەڵپەڕم...دەی توخوا زوو بیڵێ با قسەیەكی خۆشیش بكەین,خۆ ئەڵێی بەباڵامان بڕاوە هەر لەدڵ كوتێ ودڵە خورپێدا بین,زارە ترەك بووین بەدەس دەنگوباسی ناخۆشەوە"(گەلاوێژ: 6-14 -38 ).\nچوارهەم / فرە ئایدیۆڵۆژیایی. بەلای باختین ەوە ئایدیۆڵوژیا ئامڕازە نەك ئامانج ,بەڵكو وەك بونیادێكی هونەری سەیری دەكات( باختین,میخائیل,1986 : 12 ) ,بەڵام ,لەهەمان كاتیشدا ,بابەتێكی بنەڕەتی بەئاگایی كەسەكانیشە,یان سەرچاوەلێگرتنێكی كاریگەرە بۆ ڕووداوەكان.هەر كەسێتییەك لەكەسێتییەكانی بەرهەمە چیرۆ ك وڕۆمان ونۆڤڵێتەكان خاوەن ئایدیۆڵۆژیای خۆیەتی ,ڕاستەوخۆ وناڕاستەوخۆ ,داكۆكی وپارێزگاریشی لێ دەكات.لەفرە دەنگیدا,تاكگەرایی ئایدیۆڵۆژیایی جێگەی نابێتەوە چونكە كەسێتییەكان لەهەموو ڕوویەكەوە دابەش بوون بەسەر جۆرایەتی كار وكارنامەكاندا.بۆیە,بەلای باختین ەوە فرە دەنگی خاوەن یەك ئایدیۆڵۆژیا نیە (لحمیدانی ,حمید,1990 : 82 ).لەگەڵ ئەمانەشدا ئایدیۆڵۆژیا بریتیە لەكۆمەڵێك بەها وڕەفتار وتوانای لێكۆڵینەوە وپۆڵینكردن ودەرخستنی فیكری تاكەكانە.لەڕۆمانەكەی گەلاوێژدا ولەڕێگەی كەسێتییەكانەوە چەندین هەڵوێستە بەدی دەكرێت,ئازایەتی,ترسنۆكی,بێلایەنی ,یان نەتەوەیی ودژە نەتەوەیی,فیداكاری وبەرژەوەندییەكان,مرۆڤایەتی وبێ ویژدانی.نموونەكان گەلێگ زۆرن,لێرەدا بەشێكیان لێ دەهێنینەوە,لەوانە:\n- كاتێك حەمە وفەرهادی هاوڕێ دەگیرێن وڕوانەی كەركوك وموسڵیان دەكەن,لەوێشەوە ڕادەستی توركیا,لەكەركوك هەڵوێستەیەكی كاریگەری نەتەوەیی وجێگەیی بەدی دەكرێت.لەناو ئۆتۆمبێلەكەدا,حەمە ڕووی كردە فەرهاد وگوتی"وەرە توخوا ئەم ئەرز وخاك وخێرو بێرە هی نیشتمان وخاكی هەزار ساڵەی باو وباپیرت بێت,بۆچی ئەبێ كە ئەم ڕاستییە بڵێیت بگیرێیت وبهاویژرێیتە زیندانەوە؟بۆ ئەبێ خۆشەویستی وپەرستنی ئەم نیشتمانە ڕەنگینەت وئەوەی كە بڵێت ئەمە وڵاتی كوردە وكوردیش هەقی خۆی ئەوێ,لەسەر ئەمە سزا بدرێیت؟ " (گەلاوێژ :91 )لەوەڵامدا فەرهادیش بەهەمان بیركردنەوە وهەڵوێست دەڵێت "بمرن ولێكبنەوە ئەمە هی كوردە,شێت وهاربن هەر هی كوردە!ڕۆژێك دێ كوردیش وەك گەلانی كەی دنیا بگات بەهەقی خۆی وخۆی وخاكی لەژێر دەستی دوژمن دەربهێنێت وئازاد وشاد بۆخۆی بژی!بۆ كوێ ئەچن ؟" (گەلاوێژ :91 ).\n- بەمەبەستی ڕادەستكردنیان بەحكومەتی توركیا,حەمە وفەرهاد درانە دەست دوو پۆلیسی كوردی بادینی,یوسف وجەوهەر.هەردووكیان بەهۆی زاڵبوونی هەستی كوردایەتی ونەتەوەیی نەیانتوانی كارەكە ئەنجام بدەن وبەهۆی تەكنیكێكەوە هەردووكیانیان ڕزگار كرد.ئەوەتا یوسف بە جەوهەری هاوڕێی دەڵێت"ئەڵێی چی باشتێك بۆ ئەم كوڕە بەسەزمانانە بكەین!گوناحن,ئەوانیش كوردن وەكو ئێمە,ئێمە بچین هەروا ئەو لاوانە بدەینە دەست ئەو توركانە,هەر خۆیان ئەزانن چیان بەسەر دێنن,خۆت ئەزانی ئەو سەگبابانە,چەنیان ڕق لەكوردە" (گەلاوێژ :99 ).باوكی یوسف یش ,مام عەبۆ ,هەمان هەڵوێستەی هەیە.دوای ڕزگاركردنی حەمە وفەرهاد,مام عەبۆ ڕووی كردە حەمە وگوتی" كوڕم باوەڕ بكە ئیمڕۆ خۆشترین ڕۆژە لەژیانما وباشترین ئیشە كەكوڕەكەم كردبێتی,بەڕاستی زۆر پێی سەربەرزم كە ئەم ئیشەی كرد وئەم پیاوەتیەی لەدەست هات,ئیتر خەمت نەبێت كوڕی خۆشەویستی منی,تۆ بۆ میللەتەكەت وات بەسەر هاتووە,ئەگەر ئێمەش پیاو بین ئەبێ یارمەتیت بدەین...ئەم سەگبابانە,بۆیە ویستوویانە بتدەنە دەست تورك چونكە ئەزانن چەند دوژمنی كوردن" (گەلاوێژ :104-105).\n- بەشێك لەفەرمانبەرانی حكومەت,كەلەژێرەوە سەر بەپارتی دیموكراتی كوردستان بوون,خاوەن هەڵوێستەیەكی فیكری وسیاسی بوون ویارمەتییەكی زۆری خەباتگێڕان وخەباتە نهێییەكانیان دەكرد وەك ئەوەی ئایدیاكە بەو شێوەیە داوای لێكردبن,ئەوەتا گێڕەوەڕ بەم شێوەیە دەدوێت"هەتا ئەهات خەڵكی دڵسۆز زۆرتر ئەبوون وهەستی كوردایەتی وفیداكاری ئەوەندەی تر جۆشی ئەسەند...خەڵكی خوێَنگەرم بەنهێی خەریكی چالاكی پارتییەتی بوون وخۆیان ئەخستە مەترسی...ساحێب وەزیفەی گەورەش كەوتبوونە بەشداربوون لەهەندێ چالاكیدا وكەڵكیان لەوەزیفەكەیان وەرئەگرت...لەبەر ئەوە (ئەمن )كەمتر شوبهەی لێئەكردن.ئەمانیش هەمیشە ئامادەبوون كە هاوڕێ قاچاغەكانیان داڵدە بدەن ولەماڵەكانیانا بیانشارنەوە...هەر فەرمانێ (پارتی )دەری بكردایە دەس بەجێ خەڵك بەباوەڕ وشانازییەوە جێبەجێیان ئەكرد" (گەلاوێژ : 80- 81 ).\n- كەسێتی زێڕین كەهاوژینی غەفور بوو,دۆستایەتیان لەگەڵ ماڵی شەمسەخاندا,بەهۆی دراوسێیەتییەوە,زۆر بەهێز بوو بەتایبەتی لەگەڵ حەمەی كوڕیاندا.لەكاتێكدا حەمە خۆی حەشار دابوو لەماڵی غەفور دایك وباوكی زێڕین بەمیوانی وسەردان خۆیان كرد بەماڵی غەفوردا.زێڕین لەپێناو كوردایەتی وپاراستنی نهێنییەكان زانیاری هەڵەی دا بەباوك ودایك,ئەمە لەكاتێكدا نزیكترین وخۆشەویسترین كەس لەزێڕینەوە باوك ودایكی بوو,بەڵام هێزی بیروباوەڕ ئەوەندە زاڵ بوو نەیتوانی ڕاستییەكان بدركێنێت .ئەمە جۆرێكە لەئاگایی جێگەیی ومەسەلەكانی وەك ئەوەی بڵێت گەر جێگە وئازادی نەبێت ئەوا تاكەكان بەهاكانی خۆیان لەدەست دەدەن وبێ مانا دەمێننەوە.زێڕین لەڕێگەی مەنەڵۆگێكەوە دەڵێت"ئەگەرچی دایك وباوكیشم لەو كەسانە نین كەباسی شتی وا لای كەس بكەن,نەخوازەڵا كەبۆ منیش خراپ بێت ,بەڵام بەشەرە!ئاخۆتا چەند لێرە ئەبن,مەعلووم بەهۆی ئەوانەوە خزم وناسیاویش هاتووچۆمان ئەكەن" (گەلاوێژ\n- پێچەوانەی ئەمانەش,خۆیان لەسیخوڕی وبەرژەوەندیدا دەبینێتەوە بەنموونەی كەسێتی فەرەجە شەل كەهەمیشە یاوەری پیاوانی دەسەڵات بوو,بەڵكو ڕۆڵێكی ناشیرینی دەبینی لەبزاڤی كوردایەتیدا .هەروەها ئەوانەشی لەپێناو بەرژەوەندی تایبەتی خۆیاندا نزیك دەبوونەوە لەدەسەڵات.وشیار كەهاوڕێی حەمە وعەزیزی هاوخەبات بوو بەم جۆرە باسی فەرەجە شەل دەكات ودەڵێت"باوكەكەیان (باوكی فەرەجە شەل)پیاوێكی زۆر بەحورمەت وفەقیر بوو...هەتیوەكەشی (فەرەجە شەل)هەر لەمناڵییەوە خوێڕی وسەرسەری بوو,نە مەكتەبی تەواو كرد,دایم ئەو باوكەی بەدەستییەوە ئەیناڵاند...پاش ئەوەی ئەم پیاوە باشەی باوكی مرد,فەرەج هەر بەجارێ بەڵڵا وخوێڕی بوو,بووبە بەپیاوی ئەمن وخەبەری لەخەڵك ئەدا" (گەلاوێژ :49).هەروەك پێشتر ئاماژەمان پێدا بەشێكیش هەر بەدوای بەرژەوەندییەكانی خۆیاندا دەگڕاَن ولەمەش زیاتر دەیانگوت"كوڕە باوكم توبڵێ لەچیتان كەمە؟بۆ دانانیش و واز لەم بەزمە بێنن(مەبەستیان كوردیەتی بوو),بەڕاستی ئەمانە دنیایان ناخۆش كردووە,نایەڵن خەڵكی كاروكاسپی خۆشیان بەڕەحەتی بكەن" (گەلاوێژ : 73 )\n- خێزانە موسڵاوییەكەش خاوەن هەڵوێستەیەكی مرۆڤایەتی بوون ونەیانتوانی یارمەتی شەمسەخان وحەمە وهاوڕێكەی نەدەن,یان نەیانتوانی بەئەمەك ووەفادار نەبن دەرهەق ئەو كاتەی كەلەسلێمانی دراوسێی باوكی شەمسەخان بوون وئەمانیش,ماڵی باوكی شەمسەخان یارمەتیان داون.دوای گەڕانەوەی خێزانە موسڵاوییەكە بۆ موسڵ پەیوەندییەكەیان پتەوتر بووە,ئەمەش جۆرێكە لەپەیوەندی هەڵوێستە سۆسیۆڵۆژییەكانی نێوان دوو نەتەوەی جیاوازە.خێزانە موسڵاوییەكە ئەوەی پێویست ولەتوانیاندا هەبوو پێشكەشیان كرد,ئەمە لەكاتێكدا گەر نەتەوەپەرست بوونیایە ئەوەندە بایەخیان باهاتن وسەردانەكەی شەمسەخان نەدەدا. تەنانەت دوای ڕزگار بوونیان لەدەست دوا ویستگەی سنوور وگەڕانەوەیان بۆ كەركوك ولەوێ جارێكی تر دەكەونە بەر لێپرسینەوەی پیاوانی حكومەت.یەكێك لەقۆمیسەرەكان داوای پێناسی لەحەمە كرد,حەمەش پێناسەكەی نیشاندان كەكاتی خۆی خێزانە موسڵاوییەكە بەساختە بۆی دەرهێنابوو."حەمە دەستی برد بۆ گیرفانی بەرباخەڵی (هەویە)یەكی بۆ دەرهێنا كەماڵە موسڵاوییەكە بۆیان دروست كردبوو" (گەلاوێژ :116).\n- هەڵوێستەی پۆلیسەكان دوو جۆر بوون,بەشێكیان هیچ هەڵوێستیان بەرامبەر خەباتگێڕان نەبوو,بەڵكو ئەوەی كەپیاوانی دەسەڵاتی حكومەت داوای لێكردبوون ئەوا ئەمان جێبەجێان دەكرد,بەبێ زیاد وكەم.پێشتر نموونەی زمان زبری ودەستەواژە قورسەكانی ئەم جۆرەمان بەنموونە هێناوەتەوە.بەشەكەی تریان,بەبەزیی وخاوەن هەڵوێست.بۆ نموونە ولەكاتێكدا حەمە وفەرهادیان قۆڵبەست كرد بەرەو كەركوك وموسڵ,ناڕەحەتی ودڵگرانی بەپۆلیسێكیانەوە دیاربوو" پۆلیسەكە ناخۆشی وناڕەحەتی لەدەموچاوی دەركەوت"(گەلاوێژ :86).دواتر ,گەرچی بینینی حەمە وفەرهاد قەدەغە بوو,بەڵام هەمان پۆلیس هەوڵیدا كەشەمسەخان چاوی بەحەمەی كوڕی بكەوێت كەلەحەپسخانەكەدا دانرابوو"قوربان ئەو ژە لەبەر دەرگایە,دایكی یەكێ لەو حەپسانەیە,ئەیەوێ چاوی بەكوڕەكەی بكەوێ,هەندێ پارەی باتێ " (گەلاوێژ :86)كابرای قۆمیسەر داوای پۆلیسی ڕەتكردەوە وپاش ماوەیەك لەچاوەڕوانی ,پۆلیسەكە پڕبەدڵ حەزی دەكرد شتێك یارمەتی شەمسەخان بدات وفرەستێكی بۆ هەڵكەوێت.كاتی پشوودانیشی بوو,بەڵام وەك خۆی بەشەمسەخانی گوت"نۆرەی چوونە ماڵەوەم بوو,لەبەر تۆ نەڕۆیشتمەوە,خۆت ناڕەحەت مەكە ئینشاڵڵا هیچ نابێت" ( گەلاوێژ :89).\n- ئەنجامی لێكۆڵیەوەكە:\nلەم لێكۆڵینەوەیەدا گەیشتوینەتە ئەم ئەنجامانەی لای خوارەوە:\n- لەفرە دەنگیدا پشت بەست بەمیتۆدێكی هەمەڕەنكگرتن (التهجین), سۆسیۆ-دەقی كەسێتی كەس وكارێكتەرەكان وپەیوەندییە سۆسیۆڵۆژی وفیكرییەكان ئاشكرا دەبن,ئەمە لەكاتێكدا هەر كارێكتەرە وجۆرێك لەئازادی دەربڕینە زمانی ودەستەواژەیی وئاخاوتنی وسۆسیۆڵۆژی وفیكرییەكان.\n- فرە دەنگی بەشێوازێكی زۆر درێژەپێدان وێنەی كەسێتی كەسێتییەكانمان بۆ دەردەخات,ئەمەش لەڕێگەی ئەو دایەڵۆگانەی كەدەكەونە نێو كەسەكانەوە.جگە لەكەسێتی كەسێتییەكان,فرە دەنگی بایەخی زۆری بەفرە ئاگایی وفرە دەربڕین ودەستەواژە زمانییەكان وفرە ئایدیۆڵۆژیاش دەدات.ئەمە لەلایەكەوە بۆ دیاریكردنی كەسێتی جێگە وزەمەنی ڕووداوەكان.بۆ نموونە,هەندێك ئیدیۆم ودەستەواژە هەیە كەدەگەڕێتەوە بۆ جێگە وزەمەنێكی دیاریكراو.لەم ڕۆمانەدا گەلاوێژ زۆر بەووریایی كاری لەسەر هەموو ئەم پێكهاتانە كردووە بەڕەچاوكردنی جێگە وزەمەنی رشووداوەكان.\n- فرە دەنگی لەڕۆمانی "دایك وكوڕ "ئەوە دەسەلمێنێت كەكۆمەڵگا دابەش دەبن بەسەر چەند جەمسەرێكدا لەوانە خەباتگێڕان لەپێاو بەدەستهێانی ئازادییەكان بۆ خاك ونەتەوە,خۆفرۆشان لەپێناو بەدەستهێنانی بڕێكی بێ بەهای دەستكەوتەكان,مرۆڤ دۆستەكانیش لەپێناو ڕاگرتنی بەها ئەخلاقییەكان.\n- ڕۆمانی "دایك وكوڕ" یەكێكە لەو ڕۆمانانەی كەپشتی بەڕووداوە ڕاستەقینەكانی سەردەمی پاشایەتی بەستووە وڕەهەندە ئاگاییە فیكری وسۆسیۆڵۆژی وسیاسییەكان سەرچاوەیەكی بەنرخی زانیارییەكانە بەتایبەتی لەڕەهەندی ئاگایی سۆسیۆڵۆژیدا چونكە ئەم ڕەهەندە زیاتر دەچێتە نێو كەسێتی كەسەكانەوە بەوەی كامیان نرخی بەها ئەخلاقییەكان دەپارێزێت وكامیشیان پێچەوانە.\n- لەڕۆمانی فرە دەنگیدا,كەسەكان ئازادی تەواویان هەیە,چونكە هەر یەكەیان خاوەن كەسێتییەكی سەربەخۆیە وپارێزگاریش لەو كەسێتییە دەكات تا خۆی جودا بكاتەوە لەكەسێتییەكانی تر ,بەڵكو نەبێتە كەسێتییەكی كۆپی ودووبارەكراو,یان كەسێتییەكی وەرەقی.\n- لەڕۆمانی "دایك وكوڕ "تێبینی دوو ئاستی جیاواز دەكرێت ,یەكێكیان ئاستێكی ناوەڕۆكی بەوەی ڕووداوەكان باس لەقۆناغێكی هەستیاری تێكۆشان وگرتن ودوورخستەوە وخۆشاردنەوە دەكات,ئەمانەش دەرئەنجامی ئەو ستەمە بوو كەدەسەڵات بەكاری دەهێنا .ئاستەكەی تر بریتیە لەهەگبەیەكی فەرهەنگی وزمانی ودەربڕین ودەستەواژەكان كەنوێَنەرایەتی زەمەنی گێڕانەوەكان دەكات,ڕەنگە بۆ ئەمڕۆكە بەشێكیان زۆر نامۆ بن.\n- گەرچی لەزۆربەی كاتدا,نووسەری ڕۆمان وچیرۆكەكان پشت بەڕەهەندە خەیاڵییەكان دەبەستن,بەڵام لەم ڕۆمانەی گەلاوێژدا,هەروەك پێشتر ئاماژەمان پێدا, ڕووداوە واقیعییەكان كارێكتەرێكی بەنرخی ڕۆمانەكەیە,بەڵام نووسەر نەهاتووە واقیع وەك كەسێكی سروشتی بگێڕێتەوە .لێرەدا بەهونەركردنی واقیع دەبنە بنەمایەكی هەرە جوانی گێڕانەوە وڕووداوەكانی.گرێدانی ڕووداوە یەك لەدوای یەكەكان وبایەخدان بەدیمەنە كاریگەر وبزێوەكان ئامڕازێكی سەركەوتووی ئەو چیرۆكە واقیعییە هونەرییە.\n- گەلاوێژ,2005,دایك وكوڕ,ڕۆمان.\n- باختين,ميخائيل,1986,شعرية دوستوفيسكي,ترجمة جميل نصيف التكريتي,دار توبقال للنشر,الدار البيضاء,المغرب.\n- حمداوي,جميل,أسلوبية الرواية,مقارنة أسلوبية لرواية (جبل المعلم ) لإحمد مخلوفي ,متاح على شبكة الأنترنيت:\n-ساري,محمد,2009,الادب والمجتمع,دار الأمل للطباعة والنشر والتوزيع,الجزائر.\n- لحميداني,حميد,1990,النقد الروائي والآيديولوجيا,من سوسيولوجيا الرواية الى سوسيولوجيا النص الروائي,المركز الثقافي العربي,بيروت,الدار البيضاء.\n- لحميداني,حميد,1991,بنية النص السردي,من منظور النقد الأدبي,المركز الثقافي العربي,بيروت,الدار البيضاء.\n- نورة,بعيو,التشخيص الفني للغة في الرواية,واسيني الأعرج وبنسام حميش أنموذجا,مجلة الممارسات اللغوية,العدد 25, 2014 ,جامعة مولود معمري,تيزي وزو,الجزائر.\n- همفري,روبرت, 2000 ,تيار الوعي في الرواية الحديثة,ترجمة محمود الربيعي,دار غريب,القاهرة,مصر


لایەنە عەرەب و توركمانەكان پێكهێنانی هێزی هاوبەشی پێشمەرگە و سوپا ڕەتدەكەنەوە\nبەشێك لە لایەنە عەرەبی و توركمانەكانی كەركوك ناڕەزایی خۆیان لەبارەی پێكهێنانی هێزی هاوبەشی پێشمەرگە و سوپا لە ناوچە كوردستانییەكان دەردەبڕن.\nئەو ناڕەزاییە ئەمڕۆ لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا بە بەشداريی بەشێك لەو لایەنانە و خوێندنەوەی ڕاگەیەندراوێك خرایەڕوو.\nلە ڕاگەیەندراوی لایەنەكاندا هاتووە، “لەكاتێكدا ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق هەڵوەشێندرایەوە و حكومەت بووە بە حكومەتی كاربەڕێكەر، فەرماندەی گشتیی هێزە چەكدارەكان بڕیارێكی دەركرد بۆ خستنەپاڵی یەكێك لە لیواكانی پێشمەرگە بۆناو سوپای عێراق”.\nئاماژەشدەدات، “هەردوو پێكهاتەی عەرەب و توركمان لە شاری كەركوك پێداگیریی حكومەت لە پەلكێشكردنی كەركوك و ئەوەی ناودەبرێت بە ناوچە جێناكۆكەكان بۆناو گرێبەستی سیاسی بۆ تێكدانی دۆخی ئەمنی و پێكهێنانی هێزی هاوبەش ڕەتدەكەنەوە”.\nهەفتەی ڕابردوو قارەمان شێخ كەمال، جێگری سوپاسالاری پێشمەرگە بە تۆڕی میدیایی ئێستای ڕاگەیاند، مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیرانی عێراق ڕەزامەندی داوە لەسەر گواستنەوەی لیوای 20ی وەزارەتی پێشمەرگە بۆسەر وەزارەتی بەرگریی عێراق و ئێمەش سەرقاڵی ئامادەكاریی ناوەكانین تا ڕەوانەی بەغدادیان بكەین.\nوتیشی، “ئەو بڕیارە لەچێوەی ڕێككەوتنی نێوان وەزارەتی پێشمەرگە و سوپای عێراقە بۆ دروستكردنی دوو لیوای ھاوبەش كە دواتر ڕاژەیان دەگوازرێتەوە سەر وەزارەتی بەرگریی عێراق و مەشق و مووچە و فەرمانیش هەر لەوان وەردەگرن”.\nلیوا قارەمان ڕوونیشیكردەوە، ئەو دوو لیوایە لە سنووری كەركوك، دەشتی نەینەوا، مەخمور و خانەقین جێگیردەكرێن بە دوو شێوە ئەوانیش بەشێكیان تێكەڵدەبن لەگەڵ هێزە عێراقییەكان، بەشێكی دیكەشیان لە سنووری كەركوك تا خانەقین و مەخمور تا موسڵ جێگیردەكرێن.\nخشتە و کاتی یارییەکانی ئەمڕۆ بەکاتی هەرێمی کوردستان\nبانگەوازی ناسا بۆ جیهان: نەوەكانمان ژیان لە دەرەوەی زەوی ئاشكرادەكەن\nبکوژی مامۆستاکەی کەرکوک دەستگیرکرا\nپۆلیسی كەركوك ئاشكرایكرد، لە ماوەی 3 كاتژمێردا بكوژی مامۆستاكەی زانكۆ دەستگیركرا و بكوژەكە برای كوژراوەكەیە. دوای كوژرانی مامۆستایەكی…\nسەرۆكی نوێنەرایەتیی هەرێم لە بەغداد پۆستێكی دەسڕێتەوە و دەڵێت هاككراوم\nسەرۆكی نوێنەرایەتیی حكومەتی هەرێمی كوردستان پۆستێكی فەیسبووكی دەسڕێتەوە و دواتریش دەڵێت، هاككراوم. فارس عیسا، سەرۆكی نوێنەرایەتیی حكومەتی هەرێمی…\nئەمریکا پێشوازی لە چارەسەری سیاسی دەکات بۆ ڕۆژئاوای کوردستان\nجێگری نێردەی ئەمریکا بۆ کاروباری سوریا، ڕایگەیاند، لە ڕۆژئاوای کوردستان دەمێننەوە و پێشوازی لە چارەسەری سیاسی دەکەن بۆ…


سێ تێڕامان له‌باره‌ی كورده‌وه\n(كورد) چۆن پێوه‌ندی به دنیاوه ده‌كات\nئێمه چۆن ده‌مانه‌وێت له پێوه‌ندیدا بین به دنیاوه. دنیا لێره وه‌ك چه‌مكێكی یونیڤێرساڵ ده‌رده‌كه‌وێت. چه‌مكێك هه‌موو كایه و هێزه‌كان له‌خۆ ده‌گرێت. جاران ئه‌م پێوه‌ندییه بۆ كورد سه‌خت و ئاڵۆز بوو! له حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی ڕابردوو (هێنری كیسینجه‌ر) كورد دوور ده‌خاته‌وه له دنیا یا دایده‌بڕێت. ئه‌مه‌ریكییه‌كان حه‌زیان به مۆدێلی دابڕینی ئه‌وانی تره به ناوه‌نده‌وه. وه‌هاده‌بینرێت كه ئه‌مه‌ریكا هێزێكی لیبڕاڵه و زیاتر قوتابخانه‌ی (ڕیاڵ پۆڵه‌تیك) به‌سه‌ریدا زاڵه له شێوازی پێوه‌ندیكردندا.\nكورد و ئه‌مه‌ریكا هه‌میشه له پێوه‌ندیدان! ئه‌مه‌ریكا له‌ڕێی هێزه‌وه (سۆفت پاوه‌ر، سمارت پاوه‌ر و هارد پاوه‌ر) له‌ڕێی ماكدۆناڵد و موزیكی جاز و ڕاپ و ئه‌پڵه‌وه! ئه‌م میتۆده بۆ ئه‌مه‌ریكییه‌كان زیاتر مه‌به‌ستیه‌تی سنوور ببڕێت و ئه‌مه‌ریكا له ده‌ره‌وه‌ی خۆشی ئاماده‌یی هه‌بێت یا بژی و زیندوو ده‌ركه‌وێت.\nبۆ كورد دۆخه‌كه شتێكی تره! كوردیش هێزه و ده‌یه‌وێت پێوه‌ندی به دنیاوه بكات. ده‌كرێت بڵێین پێوه‌ندییه‌كه بۆ به‌ده‌ستهێنانه‌وه‌ی شوناسه. له هه‌شتاكان دنیا وه‌ها كوردی ده‌بینی كه خاوه‌ن ئه‌نفال و جینۆسایده. جینۆساید واته هێزێكی باڵا ده‌یه‌وێت له‌ڕووی بایه‌لۆجی و شوناسه‌وه هێزێكی تر بسڕێته‌وه. ئه‌م پرسه ده‌مانباته‌وه بۆ چه‌مكی بایۆ-پۆڵه‌تیكس لای فۆكۆ به‌ڵام لێره ده‌رفه‌تی باسكردنی نییه.\nله نه‌وه‌ته‌كان دنیا وه‌ها كوردی ده‌بینی كه ماڵ و جێی نییه و له‌سه‌ر سنوور ده‌ژی! واته دابڕینی كورد ئه‌مجاره له خاك و شوێن. وه‌ها ده‌بینرێت كه كورد بۆیه ئاواره كراوه بۆ ئه‌وه‌ی ببێ به‌هێزێكی (بێ شوێن و ناشوێن) ئه‌مه له‌ڕووی فه‌لسه‌فییه‌وه زۆر هه‌ڵده‌گرێت!\nله‌م سێ ساڵه‌ی جه‌نگی داعشدا كورد تا ڕاده‌یه‌كی زۆرباش له‌گه‌ڵ هێزه گه‌وره‌كانی دنیادا مایه‌وه و له پێوه‌ندیدا بوو! وا ده‌رده‌كه‌وێت وه‌رچه‌رخان بووبێت. له‌م سێ ساڵه دنیا یارمه‌تی كوردیدا چونكه پێی وابوو كورد شه‌ڕكه‌ر و جه‌نگاوه‌رێكی باشه. چه‌مكی جه‌نگاوه‌ر چه‌مكێكی كلاسیكه و پێوه‌سته به‌كایه‌ی جه‌نگ و شه‌ڕه‌وه، ناتوانێت شوناس بۆ كورد دابڕێژێته‌وه، به‌ڵكو زیاتر ده‌یكات به قوربانی به‌تایبه‌ت له‌ناو سیستمێكی وه‌ك (ڕێكخستنی نوێی جیهانی/ New World Order) كه دیدێكی لیبڕاڵانه و حیكایه‌ته‌كانی دیموكراسی و مافه‌كانی مرۆڤی به‌سه‌ردا زاڵه و هێزه گه‌وره‌كان ئه‌كته‌ره بچووكه‌كان قبووڵ ناكات و قووتی ده‌دات.\nعه‌فرین و سیاسه‌تی نێوده‌وڵه‌تی\nئه‌و دۆخه‌ی له [عه‌فرین] ڕوو ده‌دات و ده‌یبینین له‌و دۆخه ده‌چێت كه ڤۆڵتێر له ڕۆمانی [كاندید]دا باسی ده‌كات، كاتێك دكتۆر پانگڵۆس كه مامۆستای فه‌ڵسه‌فه و مامۆستای كاندید بوو له لشبۆنه به‌بیانووی ڕێگرتن له بوومه‌له‌رزه له داری ده‌ده‌ن.\nزلهێزه‌كانی دنیای ئه‌مڕۆ به‌بیانووی جۆراوجۆر ده‌یانه‌وێت [عه‌فرین] بكه‌وێت. به‌شێكی تری ئه‌م دۆخه‌ی كورد پێوه‌ندی به‌وه‌وه هه‌یه كه ئێمه/كورد چۆن له‌گه‌ڵ دنیادا له پێوه‌ندیداین و ده‌بێت چۆن دنیا بناسین.\nدیاره به‌شێك له پێوه‌ندییه‌كانی كوردانی ڕۆژئاڤا له‌گه‌ڵ ده‌ره‌وه‌ی خۆیدا له‌سه‌ر بنه‌مای خه‌یاڵ بووه! خه‌یاڵ به‌و مانایه‌ی كه‌وا هه‌ست بكه‌ین له سیاسه‌تی نێوده‌وڵه‌تیدا (به‌ها، ئه‌خلاق، نۆرم و ڕێسا) هه‌یه و كورد ده‌پارێزێت! یا واهه‌ست بكه‌ین هیچ دۆخێكی ئه‌ناركیزم/پاشاگه‌ردانی ئاماده‌یی نییه له پێوه‌ندییه نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا. كورد ده‌بێت به جۆرێكی تر له‌گه‌ڵ دنیادا له پێوه‌ندیدا بێت.\nمه‌به‌ستی سه‌ره‌كیی توركیا بۆ چوونه ناو عه‌فرین پرسی ئاسایشه! توركیا واهه‌ست ده‌كات ئاماده‌یی كورد له ڕۆژئاڤا بنه‌ما و پایه‌كانی ئاسایش و مانه‌وه‌ی تێكده‌شكێنێت پێچه‌وانه‌ی قوتابخانه‌ی [كۆپنهاگن] كه ده‌رفه‌تدان به فره‌یی و شوناسه جیاوازه‌كان ئاسایشی زیاتر به‌رهه‌م دێنێته‌وه. توركیا هه‌موو ڕۆژئاڤاش كۆنتڕۆڵ بكات، هێشتا ناتوانێت ئاسایش بۆ ناوخۆی خۆی به‌رهه‌م بێنێت، به‌ڵكو دۆخی به‌نائاسایشكردن De-securitization دێته كایه‌وه.\nدووانه‌ی كورد و فڕۆكه‌خانه\nفڕۆكه‌خانه دامه‌زراوه‌یه‌كی هاوچه‌رخ و به‌رهه‌می مۆدێرنه‌یه. مۆدێرنه واته مرۆڤ له‌ڕێی عه‌قڵ و داهێنانه‌وه دنیا به‌یه‌كتر ده‌به‌ستێته‌وه و له‌رێی فڕۆكه‌وه‌ش ماناكانی جیۆپۆله‌تیك ده‌ستكاری ده‌كات. فڕۆكه‌خانه له ئه‌ده‌بیاتی سیاسیدا ڕووبه‌رێكه زیاتر پێوه‌سته به ئاسمان و سه‌روه‌رییه‌وه. چۆن ئاسمان له‌گه‌ڵ تێره‌تیری/Territory و خاك به‌یه‌كتر ببه‌ستینه‌وه و دواجار یه‌كه و ئه‌كته‌رێكی جیۆ-سیاسی لێ به‌رهه‌م بێنین.\nپێشتر واده‌بینرا كه فڕۆكه‌خانه پانتایییه‌كی سه‌ربازییه و له‌گه‌ڵ كایه‌ی سه‌رباز و جه‌نگ و ململانێكاندا له پێوه‌ندیدایه! وه‌ها ده‌بینرێت كه له دنیای ئه‌مڕۆدا فڕۆكه‌خانه ئه‌ركێكی تری هه‌بێت و زیاتر له‌گه‌ڵ پرسی شارستانیبوون و ئابووری و داهات و فه‌رهه‌نگ له پێوه‌ندیدا بێت.\nدووانه‌ی فڕۆكه و فڕۆكه‌خانه یه‌كێك له ئاڵۆزترین كرده‌كانی دنیای ئه‌مڕۆ به‌رهه‌م دێنن، ئه‌ویش پرسی یه‌كترناسینی یه‌كتر و ئه‌وانی تر و ئه‌زموونكردنی ده‌ره‌وه‌ی خۆمانه. ده‌كرێت بڵێین ئه‌م كرده‌یه ده‌رگه‌یه‌كه بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وانی تر زیاتر بناسین و بینابینین.\nپێشتر له سه‌رده‌می شاخدا كورد وه‌ك جه‌نگاوه‌رێكی ئازا و له‌ناو شاخه‌كاندا ناسرابوو! میدیا ئه‌و فۆڕمه ئازایه‌تییه و ئه‌و جیۆگرافیا شاخاوییه‌ی ئێمه‌ی ته‌رجه‌مه ده‌كرد بۆ دنیا. دواتر له‌ڕێی فڕۆكه‌خانه‌وه پرۆسه‌كه گۆڕا. گٶڕان به‌و مانایه‌ی له‌بری میدیا ئه‌وجاره به‌رپرسه باڵاكانی دنیا خۆیان له‌گه‌ڵ دنیای كوردی له پێوه‌ندیدا بوون له‌ڕێی فڕۆكه‌خانه‌كانی كورده‌وه ئه‌زموونی دنیای ئێمه‌یان ده‌كرد.\nئاماده‌یی فڕۆكه‌خانه بۆ كورد واته ئاماده‌یی ئێمه بۆ گفتوگۆكردن له‌گه‌ڵ دنیا. گفتوگۆش واته به‌رهه‌مهێنانی دیپلۆماسیی و سه‌رمایه. ئه‌م دووانه‌ش وه‌ك دوو یه‌كه به‌رده‌وام یه‌كتر ته‌واو ده‌كه‌ن و یه‌كتر دروست ده‌كه‌نه‌وه و پێوه‌ندییه‌كی قووڵیش له نێوان ئاسمان و زه‌وی و پرسی سه‌روه‌ری داده‌ڕێژنه‌وه. كردنه‌وه‌ی فڕۆكه‌خانه‌كانی هه‌رێم ئه‌گه‌ر پرۆسه‌ی عێراقیبوون ته‌واو بكات، له‌ولاوه هه‌رێم ده‌بووژێنێته‌وه و مانا جیاوازه‌كانی مردنی سیاسی و كوشتنی دیپلۆماسی و ئابووری له‌سه‌ر دوور ده‌خاته‌وه.


ره‌مزی ناسینه‌وه‌ی ژن،شۆڕش،خه‌باتی هاوبه‌ش – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » ره‌مزی ناسینه‌وه‌ی ژن،شۆڕش،خه‌باتی هاوبه‌ش\nره‌مزی ناسینه‌وه‌ی ژن،شۆڕش،خه‌باتی هاوبه‌ش\nژانی هاوبه‌ش و خه‌باتی هاوبه‌ش دوو ره‌مز و دوو چه‌مكی به‌رده‌وامی نێوان ئازادیخوازان و گه‌لانی ژێر ده‌ست و زوڵملێكراو و داگیركراوانن، ئه‌گه‌رچی ره‌نگه پێشه‌وا و پێشه‌نگانی ئه‌م خه‌بات و مقاوه‌مه‌ت و له‌خۆبوردوییه سه‌ركرده و كارێزماتیكی هیومانیستی و چه‌پ و ئینسانی بن، ده‌كرێت شاعیران و نوسه‌رانی گه‌وره‌ی ناو ئه‌و ژیان و زه‌مان و واقیعیه‌ته بن، كه ده‌یانه‌وێت ژیان جوانتر بكه‌ن و پێشه‌نگی ئه‌و شۆڕش و ده‌نگ هه‌ڵبڕینه بن.\n(جوامێر) یه‌كێكه له‌و شاعیرانه‌ی له‌ناو ئه‌و ره‌وت و رووداوانه‌ی ده‌یه‌ی حه‌فتا و هه‌شتا و نه‌وه‌ده‌كان تا سه‌ده‌ی بیست و یه‌كیش، له شیعره‌كانیدا خه‌باتی هاوبه‌ش و ژانی هاوبه‌شی هه‌ر چوار پارچه‌ی كوردستان بوو، خۆی به شاعیری هه‌مووان ده‌زانی، له كوێ غه‌در هه‌بێت ئه‌و یاسایه، له كوێ سته‌م هه‌بێت ئه‌و دادگایه، له كوێ چه‌وسانه‌وه هه‌بێت ئه‌و سه‌ركرده و كاریزمایه، له كوێ ژن بكوژرێت، ئه‌و باوكی به‌یان و زوڵفا و ژیلایه، له كوێ خه‌بات بڵێسه‌ی هه‌بێت، ئه‌و شیعره، تفه‌نگه، سروود و پێشه‌وایه، له كوێ هه‌ژاری هه‌بێت، ئه‌و داسی دروێنه‌یه، له كوێ ره‌شماڵی نه‌هامه‌تی هه‌ڵدرا بێت، ئه‌و توێشووی ئه‌و رێگایه‌یه، له كوێ هه‌رزاڵ و ماڵی گوندی داڕووخا بێت، ئه‌و كاریته و كۆڵه‌كه‌ی ئاوه‌دانی ئه‌و سه‌حرایه‌یه، له كوێ مناڵان سه‌رما و برسی سه‌رشه‌قام و ئاواره بن، ئه‌و كوانو و كۆلێتی گه‌رم و باوه‌شی میهره‌بانی ئه‌و شاره‌یه.\nله كوێ مناره‌ی مزگه‌وت هاوار و جاری له خاچدانی ئه‌وین و خۆزگه و عیشق و ژن و دڵدارییه، ئه‌و له‌وێ گه‌رووی پڕ له هاوار و قیژه و ده‌نگی به‌رزی روو له مه‌لای قه‌له‌ره‌شكه‌یه، ئه‌و له‌وێ مه‌رهه‌می هه‌توانی درزی ئه‌و دڵه ئه‌وینداره شكاوانه‌یه، ئه‌و له‌وێ ئه‌ستێره‌ی راخۆشاوی ئاسمانی كچان و ژنان و دڵدارانی غه‌در لێكراوی ئه‌و زه‌نوێر و لاپاڵ و لادێ و گوندانه‌یه.\nله كوێ ئازادی دیله به ده‌ست جبه و جامه‌دانه و عه‌گال و زیندان و سانسۆر و سه‌ركوته، ئه‌و له‌وێ قورگی پڕ سروودی (جه‌وهیل)، (مه‌ریوان)، (قانع)، (نازم حیكمه‌ت) و (هاینریش هاینه)یه، ئه‌و له‌وێ سكڵی سووره‌وه‌بووی ژێر ئاگری خۆڵه‌مێشی ناخی په‌نگخواردووی پڕ له ئازار و سه‌ركوت و عاشقی سه‌رفرازی و ئازادی چه‌ند ساڵه‌یه، له‌كوێ (ساكینه)یه‌ك تیرۆر بكرێت و (ئۆجه‌لان) زیندانی بێت و (له‌یلا زانا)یه‌ك سه‌ركوت بكرێت، ئه‌و له‌وێ دار سێوی حه‌رامی سووری حه‌وای یاخی دژ به زوڵم و زیندان و ده‌ست و پێوه‌ند و به‌ندینخانه‌یه، له كوێ (جه‌عفه‌ر)ێك (عه‌زیز)ێك (فوئاد)ێك (شه‌ره‌فكندی)یه‌ك، (كه‌ماله پیر)ێك، شه‌هیدی به سوێی گه‌ڵاڕێزانی پایز و زامی به سوێی پڕ له ژانی ئازیزان و خۆشه‌ویستانی سنه و سه‌قز و رۆژهه‌ڵات و كوردستانی ئێران و كۆمه‌ڵه‌یه، ئه‌و له‌وێ زریان و ئه‌سپه‌شێی ژانی سمكۆلانه و تریشقه و هه‌وره بروسكه‌ی عشق و رقه و رێگای بۆ دوژمنی رێبه‌ندان و به‌فرانبار و سه‌رماوه‌رز و هه‌ڵدێر و ڕه‌شه‌بای مه‌رگ و تۆڵه‌یه.\nئه‌و له‌وێ شه‌نگه باڵای به‌ژن سووری دار چناری به‌ر په‌نجه‌ره و هه‌یوانی ماڵی (جه‌عفه‌ر) و (فوئاد) و (قاسملۆ) و (به‌یان) و گشت شه‌هیدانی ئه‌و رێگا و رێباز و رێچكه و ئاڵا و ئه‌ستێره‌ی سووری ئه‌و قۆناغه و پێشمه‌رگه‌یه.\nئه‌و له‌وێ ئه‌فسانه و فریادڕه‌س و موژده‌ده‌ر و چرا و فتیله‌ی شه‌وه زه‌نگی ژێر قوڕاوچگه‌ی گوڵی سه‌باحی شارباژێر، هه‌ورامان، چقورئاوا، بولبوله، كامیاران و نه‌غه‌ده‌یه.\nئه‌و له‌وێ حه‌مه‌دۆكی چوقورئاوا و (فوئاد)ی ئه‌ڵمانه و ده‌شتی زرێباری مه‌ریوان و (مامه ڕیشه)ی حه‌مك و ده‌شتی گه‌رم و گڕتووی گه‌رمیانه، (ئارام)ی په‌رچه‌می سووری قه‌ره‌داغ و ئه‌ستێره‌ی سووری كاسكێته‌كه‌ی ناوچاوانی شۆڕشگێڕی (گیڤارا) و بازی چاوتیژی ده‌ربه‌ندی بازیان و كوێستانه.\nله كوێ شیعر له‌به‌رده‌می تیغ و چه‌قۆی سته‌م و گوێزانی ملهوڕی و سه‌ربڕان و شاردنه‌وه‌یه، ئه‌و له‌وێ سنه‌وبه‌رێكی سه‌وزی باڵای به‌رزی پڕ بۆن و به‌رامه‌ی ئه‌و شاره‌یه، ئه‌و له‌وێ به شیعرێكی پڕ به گه‌روو هاوار ده‌كات و مارشی نه‌به‌زین ده‌پچڕێ و روو به ئه‌وان ده‌ڵێ «ئه‌وه منم، شیعرم، گۆرانی و سروودم، هاوارم دژ به ئێوه‌یه، زایه‌ڵه‌م، سازم، ئاوازم، بۆ هاواری ئه‌م گه‌له‌یه، بۆنم مێخه‌ك و سمڵ و تۆ و فه‌ره‌نگی ئاویه‌ر و كاكڵه گوێزی هه‌ورامان و بۆنی به‌هێ زه‌ردی ژاوه‌رۆی سنه‌یه«.\nئه‌و له‌وێ مارشی نه‌به‌زینه و به‌یاننامه و پڕۆتستۆی ئه‌و مقه‌ست و گوێزان و داپڵۆسین و هه‌ڵواسین و سه‌ر بڕینه‌یه.\nئه‌و له‌وێ په‌ڕه‌زه‌ی بۆنخۆشی كامیاران و ئاوی ره‌وین وان و گه‌نمی قه‌نده‌هاری شاره‌زوور، گێلاسی ده‌ربه‌ندیخان و هه‌ناری هه‌ڵه‌بجه و گوێزی هه‌ورامان و نێرگزی ئاكرێ لاسك سه‌وزی به‌هارانه و ڕه‌مزی سووری ژین و ژیانه‌وه‌یه.\nله كوێ ده‌نگی خه‌ڵكی كپكراوه، له كوێ زیندان و سێداره بۆ گه‌نجه‌كانیان هه‌ڵخڕاوه، له كوێ ماڵ و لانه‌یان شێوێندراوه، ئه‌و له‌وێ كلیلی قفڵی زیندانی ئه‌وینه، ئه‌و له‌وێ فریادڕه‌سی مناڵانی كه‌ركوك،چه‌مچه‌ماڵ، مهاباد، بۆكان و سنه و بانه‌یه. له‌وێ تیشكی خۆر و وزه و ئینێرژی زیندانیانی ئامه‌د، بۆكان، ئاكرێ و جۆله‌مێرگ و باكوور و ئه‌و ڕێگه‌یه، خۆزگه‌ی دڵی گه‌ریلا و شه‌ڕڤانانی په‌كه‌كه‌یه.\nئێستا (جوامێر) مۆمی هه‌ژاران و فتیله‌ی به‌ر هه‌یوانی گوندۆكه‌یه، دیوانی شیعری كتێبخانه‌ی سنه، سلێمانی، دیاربه‌كر و حه‌سه‌كه‌یه، ره‌مزی تێكۆشانی شه‌ڕڤان و گه‌ریلا و پێشمه‌رگه‌یه، په‌یكه‌ری نه‌مرییه و دژی مه‌لا و جبه و عه‌مامه و سێداره‌یه.\nبۆ چاوی كزی هه‌ژاران\nبۆ مه‌رزا و مه‌ره‌زه‌ی زه‌حمه‌تكێشان\nبۆ چه‌كی ده‌ستی شه‌ڕڤان و گه‌ریلا\nبۆ قه‌فه‌زی دیلی مه‌ل و بولبول\nبۆ مه‌رگی قومماز، جه‌عفه‌ر، ئارام و قاسملو\nبۆ راپه‌ڕین بۆ ئازادی بۆ سه‌ربه‌ستی\nبۆ شكانی باستیل ئه‌ڤین و ئیمرالی و ئه‌منه سووره‌كه‌ی سلێمانی\nئه‌م ده‌نگی شۆڕشی ئێران، ده‌نگی كوردستانی ئێران و ئێزگه‌ی ده‌نگی گه‌لی كوردستانه\nئه‌م بێ ته‌له، حه‌ماسه‌ته، تۆڵه‌یه، په‌یام و نركه و هاواره\nئه‌م بروسكه‌یه، ئه‌م ئێزگه‌یه\nله كوێ هونه‌رمه‌ندێ، مۆسیقارێ، سروودبێژێ شه‌هید ده‌بێ و شیعر و نۆته‌ی مۆسیقا ره‌شپۆش و بێ نوزه‌یه، ئه‌و له‌وێ باڵه‌بان و ئازاری كلوه به‌فره‌كان رائه‌ژه‌نێ و به شیعری تاسه و خه‌می ئه‌وان له‌گه‌ڵ ئاوازێكی ماملێ و ره‌زازی تێكه‌ڵ ده‌كات و گه‌ر پێویستیش بێ ئه‌و ئاواز و ئه‌و نۆته‌یه، ئه‌و فۆلكلۆری ئه‌و گه‌له‌یه.\nله كوێ دڵێك پڕ له ژانه، دایكێك ڕه‌شپۆش و حه‌یرانه، كچێك دڵشكاوه و ئه‌وینی پڕ له ژانه، ئه‌و له‌وێ قه‌قنه‌سێكه خۆی ده‌سووتێ تا ئه‌م دڵانه ئاشت بكاته‌وه كه پڕ ژانه، ئه‌و قوربانییه و ره‌نگی سووری عاشقانه‌ی به ده‌سته‌وه گرتووه و هاوار ده‌كات: دووربن له خه‌م و بژین به شادی، كۆببنه‌وه له‌م ژیانه، كه هه‌ڵۆ سووره‌كانی كه‌ركوك، كه‌وتنه به‌ر تیغی چه‌قۆی ئه‌هریمه‌نان، سوێ ده‌چێته دڵی دایكان و شار تاساوه، قوڕگ پڕه له بوغز و گریان، ئاسمان ره‌ش ره‌ش داگیرساوه ئه‌م راساوه.\nئه‌و له‌وێ روو به دوژمن ده‌ڵێ «ئه‌م هه‌ڵۆ سوورانه له‌سه‌ر پشكۆ كڕ ئه‌كه‌ون، به شه‌وی زریان و به‌فر هێلانه‌یان ده‌گوێزنه‌وه، ئه‌وانه هه‌ڵۆی سووری كاروان كوژن و قه‌ت قه‌ت نه‌تاساون»، ئه‌و له‌وێیه، وه‌كو به‌هار، وه‌كو بروسكه و بوومه‌له‌رزه و هه‌ور وایه.\nئه‌و ده‌مه‌ی (به‌یان) وه‌ك كارژۆڵه‌ی قاچ قوڕاوی سه‌ر ده‌بڕدرێ، له خاچ ده‌درێ، كۆڵكه مه‌لای دێ فه‌توای حه‌ڵاڵی پێئه‌درێ، ئه‌و له‌و گونده رووته‌ڵه‌یه، كۆتری سپی و فریشته‌یه، دڵی پڕ له كه‌یلی ئازادی ژنانه و لێو به خه‌نده‌یه، هه‌موو ساڵێك له‌گه‌ڵ یادی (به‌یان)، یادی (جوامێر)یش گوند به گوند، ماڵ به ماڵ، وه‌كو بۆنی شه‌ونم و نێرگز و ڕیحانه، وه‌كو ترێی ڕه‌شی ره‌زی لادێی برزوت و قامیش و قه‌شان و ماوه‌ته هێشوو هێشوو بۆڵ ئه‌گرێت و فیداكاری ئه‌م رێگه‌یه‌یه.\nئه‌و له‌وێ دژی (ژن و مانگا زه‌رده، ژن و مامره كونجه)یه، كه وه‌ك یه‌ك وان، شۆڕش ئه‌كات به خۆی و چاویلكه‌كه‌یی و جگه‌ره و ده‌فته‌ره‌كه‌ی به‌ر باخه‌ڵی عشق پێوانی ئه‌و رێیه‌یه.\nكه (به‌یان) به فه‌توای مه‌لا كوژراوه، خوێنی ئازادی رژاوه، چیرۆكی به‌یان دێ به دێ ته‌ی ده‌كات و كاره‌ساتێك قه‌وماوه.\nئه‌و له‌وێ دار هه‌ناری هه‌ژارانه، دار به‌ڕووی قه‌د ئه‌ستووری پڕ له ژانه، بانگی هه‌مووان ده‌كات، ده‌نگ هه‌ڵبڕن دژی ئه‌م سته‌م و مه‌لا و قه‌ڵایه‌یه، ئه‌و له‌وێ یه قسه‌كانی بۆنی شه‌مامه‌ی بێستانه، ئه‌و له‌وێ یه چرای هه‌ژاران و كرێكاران و زه‌حمه‌تكێشانه.\nبــۆ هــه‌موو (بـــه‌یـــان)ه‌كــــان مـــژده‌یـــه\nدژی فـــتـــوای مـــه‌لاكـــان، بـــروســكه‌یـــــه\nبــۆ هــه‌موو ژنـــانی كــوژراو، فریــشـتــه‌یــه\nشاعیری هه‌ولێــر، عه‌فرین، ماردین و بۆكانــه\nئه‌ستێره سووره‌كه‌ی كوردستان و گشت جیهانه\nدار چـــــناری بـــــــاڵا بـــه‌رزی ئـــاوه‌دانیــــه\nروحــــــــی شـۆڕش و خــۆڕاگری و جاویدانیـیه\nئه‌وكاته‌ی بروسكه‌ی ماته‌می كۆچی ناوه‌ختی (عه‌زیز) ده‌گات، خه‌مێكی هێنده به سوێییه، بۆن كڕوزی لێ هه‌ڵده‌ستێ، ئازیزانی ئه‌م شۆره سواره‌ی نێو مه‌زراكان و برین پێچی مناڵانی نێو چادر و خێمه‌ی ماڵه پێشمه‌رگه‌كان و هه‌موو ده‌شتی سووری چۆخماخ و گوڵاڵه سووره‌ی ئه‌و زه‌نوێره دڵ به خوێنه دڵ به سوێیه.\nئه‌و له‌وێ به شیعری هاواری سوور (كوا وه‌ختی بوو؟) ده‌خوێنێ تاسه‌ی ته‌عزیه‌باری هه‌ولێر و سابڵاخ و قامیش و بۆتان راده‌گه‌یه‌نێ، مۆسیقا بۆ كه‌نار ده‌ڵێ و چل مۆم بۆ روحی ئه‌م دكتۆره دائه‌گیرسێنێ و ئۆقره ناگرێت هه‌ر ده‌ڕوات و دێته‌وه.\nئه‌و له‌وێ بوو، وره‌ی تفه‌نگ و شۆڕش بوو، داسی ده‌ستی كرێكار بوو، سروودی گه‌رمی تیپی (شه‌هید كارزان) و (بانگه‌واز) و گه‌نمی ماڵه هه‌ژاران بوو، چاویلكه‌ی چاوی ته‌واره‌كان و توێشوو و به‌ری جوتیاره‌كان بوو، ئه‌و ستوونی ده‌وار و كۆڵه‌كه‌ی به‌ر هه‌یوانی (فوئاد)، (خانه)، (حه‌مه حوسێن)، (كاك شوان)، (ئارام) و (مامه ریشه‌ی) قه‌راغ و كامیاران بوو.\nئه‌و تێكه‌ڵی سه‌دا و چڕینی ده‌لالۆی (ره‌زازی)، (غوڵامی)، (كاڵێ) و (له‌گزی)یه، هه‌موویان بانگه‌واز ده‌كه‌ن بۆ ئه‌م كۆچ و كۆست و دابڕانه، ئه‌ڵێ زه‌مین له‌رزه‌یه.\nئه‌و له‌وێ بوو، دڵنه‌وایی (مه‌له‌كه)ی ده‌كرد، رایسپارد بوو ئه‌م په‌یامه‌ی (شه‌فیعی) بدات به گوێی (فوئاد) و براكانی، تا هه‌موویان ره‌ش به‌ڵه‌كی ئه‌م شاد بوونه‌وه‌یه بگێڕن كه به یه‌كتر شاد بوونه‌وه.\nئه‌وكاته‌ی خه‌وبینین قه‌ده‌غه بوو، ریشن و گۆره‌وی سپی به‌بێ هیچ پاساو و بیانوویه‌ك قه‌ده‌غه بوو، ئه‌و كاتانه‌ی جلی ڕه‌ش ڕه‌مزی خه‌می وڵات بوو، ئه‌و كاتانه‌ی شیعر سیمای خۆڕاگری بوو.\nئه‌و مه‌شخه‌ڵانی ده‌چڕی، (چیا) و (فه‌رهاد سه‌نگاو)یش وه‌ك هه‌وره تریشقه ده‌یانپچڕی و (قه‌ره‌داغ)یش به نهێنی ده‌یڕازانده‌وه و تا ئێستاش مارشی نه‌به‌زینه، مانیفێستی (ی.ن.ك) و راپه‌ڕینه، چه‌ك و قه‌ڵه‌م دوانه‌ی خه‌باتی هاوژینه، له شه‌ڕدا پڵنگ و ره‌شه‌بای چاره‌نووسی دوژمن هه‌ر به‌زینه.\nئه‌و كاتانه‌ی (مامه ریشه) وێردی سه‌ر زمانی گه‌نج و پیری شار بوو، چیرۆكی به‌ر ئاگردانی لادێ و شار بوو، سه‌رده‌می تار و ماری به‌عس بوو، ئه‌و پێشه‌نگی ئه‌و شۆڕشه بوو، ئه‌و پشتیوانی ئه‌و ئه‌سپه سوور یاڵه بوو، ئه‌و باوه‌شی گه‌رمی ڕژانی ئه‌و خوێنه تاڵه بوو، ره‌مزی به‌ره‌نگاری و مقاوه‌مه‌تی ئه‌و رۆژه شووم و تاڵه بوو، ئه‌و له‌وێ شمشێری بروسكه بوو، باو و بۆران و ره‌هێڵه بوو، گوڵاڵه سووره‌ی روحی ئه‌و له شۆریجه بوو، ئه‌و خه‌ریكی تێكشكانی ته‌عریب و ته‌بعیس و ته‌هجیری ئه‌و شاره بوو.\nرێواسی لاسك سه‌وزی به‌هارانه\nگه‌نمی قه‌رسیلی شاره‌زووری سه‌وزه‌ڵانه\nداسی دروێنه‌ی هه‌تاوی جوتیارانه\nشه‌رابی سووری سه‌د ساڵه‌ی عاشقانه\n*جوامێر نازناوێكی شێركۆ بێكه‌سه، كاتێ له شار بوو شیعره‌كانی له شاخ به‌و نازناوه‌وه بڵاو ده‌كرده‌وه.


کوبرا خاڵندی چالاکی مەدەنی به‌ڕێی زیندانی ناوەندی مەهاباد کرا – چاونیوز\nکوبرا خاڵندی چالاکی مەدەنی به‌ڕێی زیندانی ناوەندی مەهاباد کرا\n19ی كانونی یه‌كه‌می , 2017\tهەواڵ ناردنی کۆمێنت 680 جار سەردانی ئەو بابەتە کراوە\nکوبرا خاڵندی، ژنە چالاکی مەدەنی خەڵکی مەهاباد به مه‌به‌ستی کێشانی ماوه زیندانییه‌که‌ی ڕادەستی بەندیخانەی ناوەندیی مەهاباد کرا.\nکوبرا خاڵندی که ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه، ٢٨ی سه‌رماوه‌ز دراوه‌ته زیندان، یەکێک لە چاڵاکانی مەدەنی شاری مەهاباده کە ڕۆژی ١٩ی خەرمانانی ئەمساڵ وێڕای چەند که‌سی دیکه‌ی خه‌ڵکی ئه‌م شاره بەتاوانی بەشداری لە کۆبوونه‌وه‌کانی نارەزایەتیده‌ربڕین بە کوشتنی کۆڵبەران دەسبەسەرکرا بوو،. ناوبراو دوای لێپرسینه‌وه تا کاتیی دادگایی کردن و حوکمدرانی بە بارمتەی ٥٠ میلێون تمەنی به شێوه‌ی کاتی لە زیندان ئازاد کرابوو.\nکوبرا خاڵندی پێشتریش چەند جار لەلایەن ناوه‌نده ئەمنیەتییه‌کانی شاری مەهاباده‌وه بە هۆی جۆراجۆر دەسبەسەر کراوه. ئەو کە زیاتر به جموجۆڵ و چالاکییه کۆمەڵایەتییه‌کانه‌وه سه‌رقاڵه، به‌هۆی به‌رگری و داکۆکیی له کۆڵبه‌ران و مه‌حکومکردنی سیاسه‌تی ده‌وڵه‌ت له پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ دۆخی کۆڵبه‌راندا گیراوه.\nکوبڕا خاڵندی، مه‌هاباد، زیندان\t2017-12-19\nتاگەکانی بابەتکوبڕا خاڵندی، مه‌هاباد، زیندان


➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Nov 11 2015 3:38AM تۆمارکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 88 KB Nov 11 2015 3:38AM م. ب.


ئۆتۆمبیلێكی شارەوانی موسڵ دەبینرێت لەکاتی هەڵمەتی پاککردنەوەی شارەکەدا لە پاشماوە و پاشەڕۆی شەڕ. [خاوەنی وێنە: بەڕێوبەری راگەیاندنی شارەوانی موسڵ عەلا محەمەد]\nلە هەڵمەتێکدا کە 6 نیسان دەستیپێکرد، شاری موسڵ پاکدەکرێتەوە لە پاشماوە و پاشەڕۆی شەڕ لەسەر شەقام و شۆستە گشتییەکان.\nهەڵمەتەکە، لەژێر دروشمی "بۆ موسڵێكی پاکتر و جوانتر"، لەلایەن شانەی قەیرانی سەرەکوەزیران عادل عەبدولمەهدییەوە دەستیپێکرد کە دروستکراوە بۆ بەڕێوەبردنی پارێزگای نەینەوا دوای لەسەرکار لادانی پارێزگار نه‌وفەل حەمادی.\nپەرلەمانی عێراق دەنگی دا بە لادانی حەمادی لە پۆستەکەی دوای ئەوەی 100 کەس مردن لە كاره‌ساتی بەلەمێكداکە بووە هۆی شەپۆلێك لە خەم و توڕەیی.\nلاوانی موسڵ به‌ڕاده‌یه‌كی زۆر بەشدارن لە هەڵمەتێكی بەرفراوانی پاککردنەوەدا کە سەرەتای ئەم مانگە دەستیپێکرد. [خاوەنی وێنە: بەڕێوبەری راگەیاندنی شارەوانی موسڵ عەلا محەمەد]\nبەڕێوبەری راگەیاندنی شارەوانی موسڵ، عەلا محەمەد بە دیارونای وت هەڵمەتەکە پشتیوانی بەرفراوانی پێگەیشتووە لە "شارەوانیەکانی پارێزگای نەینەوا و رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و خەڵکی ناوچەکەوە".\nوتی هەڵمەتەکە، کە لەلایەن شارەوانی موسڵەوە و لەژێر چاودێری شانەی قەیراندا جێبەجێدەکرێت، یەکێکە لە به‌رفراوانترین ئۆپەراسیۆنەکانی پاککردنەوە دوای ئازادکردنی موسڵ لە دەست گروپی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش).\nوتیشی شانەی قەیرانی نەینەوا پێکهاتووە لە "پۆلیسی نەینەوا و فەرماندەکانی ئۆپەراسیۆنەکان و سەرۆکی زانکۆی موسڵ".\nمحەمەد وتی هەڵمەتەکە "هەر نۆ گەڕەکەکەی بەشی خۆرهەڵات و خۆرئاوای شارەکەی گرتۆتەوە، بەجۆرێك 3,000 کارمەندی شارەوانی و خۆبەخش و 500 ئۆتۆمبیل و لۆری خزمەتگوزاری بەشداریدەکەن".\nوتی بڕی زۆری پاشماوە و پاشەڕۆ لەو بینایانەدان کە روخێنران لە شەڕدا و رۆژانە بەڕادەی 3,592 مەتر سێجا داروپه‌ردوو، له‌گه‌ڵ 3,500 ته‌ن خۆڵوخاشاك لادەبرێت، بە جۆرێك تەرکیز لەسەر کۆڵانەکانی موسڵی کۆنە.\nمحەمەد وتی: "هەڵمەتەکە بۆتە هۆی کردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە شەقامەکان کە بە بەربەستی کۆنکرێتی داخرابوون لەکاتی شەڕدا،" بەجۆرێك تائێستا زیاد لە 150 شەقام کراونەتەوە.\nوتی سەرەڕای ئەوەش، کارمەندانی هەڵمەتەکە شەقامە زیانبەرکەوتوەکانیان چاککردەوە بە قیر و چاڵەکانیان پڕکردەوە کە بەهۆی هێرشی تیرۆریستی و تەقینەوەوه دروستبووبوون.\nوتیشی: "لەئێستادا یەك وێستگەی دروستکردنی قیرمان هەیە لە خۆرهەڵاتی موسڵ، کە لەوکاتەوەی دەستیکردۆتەوە بە کار لە ئایاری 2017 قیری دابینکردووە تا ئەمڕۆ بە نزیکەی 100,000 تەن لە قیر."\nهه‌روه‌ها وتی ئەو ماددەیە بەکارهاتووە لە پاراستن و چاککردنەوەی شەقام و رێگەکاندا.\nگەنجانی ناوچەکە بەشداریده‌كه‌ن لە هەڵمەتەکەدا\nمحەمەد وتی ئەندامانی تیمی لاوە خۆبەخشەکان وەك تیمەکانی "بدینا" (دەستمانپێکرد)، "انا ازرع" (دەچێنم) و "خلوها اجمل" (شارەکە جوان بکەن) "بەشدارییان کردووە نەك تەنیا لە ئۆپەراسیۆنەکانی پاککردنەوەدا، بەڵکو لە هەوڵەکانی چاندنی دار لە شۆستە ناوەندییەکانی سەر رێگە و مەیدانە گشتیەکانیشدا".\nوتی خەڵکی ناوچەکە زۆریش هاریکار بوون لەگەڵ شارەوانی لە ئەنجامدانی بۆنە خزمەتگوزارییه‌كاندا و پێشوازیدەکەن لە چالاکییه‌كانی بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاریدا کە یاوەریی هەڵمەتەکە دەکەن.\nوتیشی به‌شێك لەم چالاکیانە تکاکردنیش لە دانیشتوان له‌خۆده‌گرێت "بۆ خۆلادان لە فڕێدانی هەڕەمەکیی خۆڵوخاشاك و بەکارهێنانی زه‌رفی پاشەڕۆ و پاککردنەوەی دەرەوەی ماڵەکانیان".\nمحەمەد وتی شارەوانی رووبەڕووی زۆر ئاستەنگ بۆتەوە لە دابینکردنی خزمەتگوزارییەکاندا بەهۆی نەبوونی ئامێری تایبەتمەند و پشتیوانیی ماددی و سوتەمەنی.\nوتیشی: "ناتوانن ئەو هەموو پاشماوەیەی لە شارەکەدا کەڵەکەبووە کۆبکەنەوە کە دەخەمڵێنرێت بە 1,750 تەن لە خۆڵوخاشاكی رۆژانە له‌لایه‌ن نزیکەی 1.75 ملیۆن کەسه‌وه بەرهەمدێت."\nوتی بەڵام هەڵمەتەکەی ئەمدواییە یارمەتی شارەوانی داوە بۆ زاڵبوون بەسەر ئەو ئاستەنگانەدا و "هەوڵەکانمانی بەرەوپێش بردووە".


سه‌رۆک ئۆباما : داوام له ڕێبه‌رانی کۆنگرێس کردووه ده‌نگدان دوا بخه‌ن له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتدان بۆ به‌کارهێنانی هێزی سه‌ربازی دژی سوریا\nله وتاره ته‌له‌فزیۆنیه‌که‌ی دره‌نگانێکی ڕۆژی سێشه‌ممه‌یدا سه‌رۆک ئۆباما پێشنیازه‌که‌ی ڕوسیا و وه‌ک ده‌شگوترێت قایل بوونی سوریا به‌و پێشنیازه، به ئاماژه‌یه‌کی پۆزه‌تیفانه ناودێری کرد.\nله وتاره‌که‌یدا سه‌رۆک ئۆباما جه‌ختی کرده‌وه له‌وه‌ی وه‌ڵام دانه‌وه‌ی سوریا به‌هۆی به‌کارهێنانی چه‌کی کیمیاییه‌وه له ڕێی ئۆپه‌راسیۆنێکی سنورداری له‌شکرییه‌وه له به‌رژه‌وه‌ندی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا ده‌بێت.\nسه‌رۆک ئۆباما ده‌ڵێت هیچ که‌سێک گومانی نییه له‌وه‌ی چه‌کی کیمیایی له سوریا به‌کارهێنراوه، جیهان هه‌زاران دیمه‌نی ڤیدیۆییان بینیوه و ده‌شڵێت ده‌شزانین ڕژێمه‌که‌ی به‌شار ئه‌لئه‌سه‌د به‌رپرس بووه و ڕۆژانی پێش 21 ی هه‌شت سه‌ربازه‌کانی سوریا خۆیان بۆ هێرشێک ئاماده ده‌کرد له نزیک ناوچه‌یه‌کدا که خه‌ریکی تێکه‌ڵ کردنی گازی سارین بوون و ده‌مامکی خۆپاراستنیان له هێرشی کیمیایی به‌سه‌ر سه‌ربازه‌کاندا دابه‌ش ده‌کرد.\nله وتاره 15 خوله‌کیه‌که‌یدا سه‌رۆک ئۆباما ده‌یویست ڕای گشتی ئه‌مریکا دڵنیا بکاته‌وه که بۆچی پێویسته وه‌ڵامی ئه‌و هێرشه کیمیاییه‌ی حکومه‌تی سوریا بدرێته‌وه و ده‌شڵێت ئه‌گه‌ر شکست بێنین له گرتنه‌به‌ری هه‌نگاوێک، ڕژێمه‌که‌ی ئه‌سه‌د هیچ هۆیه‌ک نابینێت بۆ ڕاگرتنی به‌کارهێنانی چه‌کی کیمیایی، له ده‌مێکدا قه‌ده‌غه‌کردنه‌کان دژی ئه‌و جۆره چه‌کانه بایه‌خیان نامێنێت و دیکتاتۆره‌کانی تریش هیچ هۆیه‌ک نابینن بۆ دوو جار بیرکردنه‌وه به‌ر له هه‌وڵدان بۆ به‌ده‌ستهێنانی گازی ژه‌هراوی و به‌کارهێنانی.\nزانیاری زیاتر له وتاره‌که‌ی سه‌رۆک ئۆبامادایه:\nوتاره‌که‌ی سه‌رۆک ئۆباما


سۆماڵ 21 کەسی بەتۆمەتی تیرۆرو ئەندامێتی لە گروپی ئەلشەباب لەسێدارە دەدات\nبەرپرسانی ئاسایشی سۆماڵ دەڵێن پاش هێرشی چەکدارەکاn بۆسەر شارۆچکەیەکی بچوک لە ویلایەتی گالمودوگ لە بەرەبەیانی ڕۆژی یەکشەممەدا دەیان کەس کوژراون .\nکاربەدەستانی ناوچەکە بە دەنگی ئەمەریکایان ڕاگەیاند بەلایەنی کەم 30 کەس کە لە نێویاندا خەڵکی سیڤیل لە شارۆچکەی ویسیڵ کوژراون. هێرشەکە بە تەقاندنەوەی ماشێنیك دەستیپێکرد لە ناوچەیەک کە لە کەمپێکی ئاسایشی شارۆچکەکە نزیک بوو.\nعەقید موئمین عەبدی شایر فەرماندەی پۆلیسی هەرێم بە دەزگاکانی ڕاگەیاندنی گوت دوای نزیکەی دوو کاتژمێر لە هێرشەکەی شاری ویسیڵ، دەسەڵاتدارانی ویلایەتی پونتلاند 21 کەسی تۆمەتبار بە تیرۆر و ئەندامێتی لە ئەلشەبابیان لەسێدارەدا.\nئەحمەد شایر فالاگڵ وەزیری ڕاگەیاندنی گالمودوگ بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاند هێزەکانی هەرێم بەرپەرچی هێڕشەکەی بەرەبەیانیان دابووە و زیانیێکی زۆریان بە چەکداران گەیاندووە. فالاگڵ گوتیشی سێ سەرباز لە نێو مردووەکاندان و بە لایەنی کەمەوە حەوتی دیکەش بریندار بوون . وتیشی نزیکەی 100 چەکدارهێرشیان کردە سەر شارۆچکەکە وژمارەیەکی زۆریان بە زیندوویی نەگەڕاونەوە.\nگروپی چەکدارانی ئەلشەباب بەرپرسیارێتی هێرشەکەیان لە ئەستۆ گرت و دەڵێن 34 ئەندامی هێزە کانی ئاسایش کوژراون.\nشایانی باسە ویسیڵ 200 کیلۆمەتری باشوری ڕۆژهەڵاتی گالکایۆ دوورە لە ناوچەیەک کە بەم دواییانە ئەلشەباب پێشڕەویکردووە . ئەو گروپە لە مانگی چواردا شارۆچکەی بەعدوینیان گرت کە ئەوەندە لە ویسیڵ دوور نییە دوای ئەوەی هێزەکانی حکومەت و هەرێم بە هۆکاری نادیار چۆڵیان کرد.


تیمێك له پزیشكانی نه‌شته‌گه‌ری بۆ یه‌كه‌مجار له ئه‌زموونێكی ده‌گه‌مه‌ندا سه‌ركه‌وتوو بوون له چاندنی گورچیله‌ی به‌راز له جه‌سته‌ی ئافره‌تێكدا، ئه‌م پرۆسه‌یه هیوای ئاواتی بۆ ئه‌و نه‌خۆشانه گه‌ڕانده‌وه كه تووشی نه‌خۆشی گورچیله بوون.\nله ئه‌مریكا له زانكۆی نیۆیۆڕك, پزیشكه‌كان نه‌شته‌گه‌رییه‌كه‌یان له‌سه‌ر ئافره‌تێكی كۆچكردوو تاقی كرده‌وه،بۆ ماوه‌ی دوو رۆژ له‌ژێر چاودێری پزیشكی دابوو، بۆ ئه‌وه‌ی بزانن تا چه‌ند گورچیله‌ی به‌راز ده‌توانێ هه‌مان ئه‌ره‌كه‌كانی گورچیله‌ی مرۆڤ جێبه‌جێ بكات.\nئێستا زۆرێك له وڵاتانی جیهان، چه‌ندین كۆمپانیای ته‌كنه‌لۆژی سه‌رقاڵی ئه‌وه‌ن گۆڕانكاری و پێشڤه‌چوون له گورچیله‌ی به‌رازدا بكه‌ن بۆ چاندنی له جه‌سته‌ی مرۆڤ، تا ئێستا زیاتر له 90 هه‌زار كه‌س له ئه‌مریكا چاوه‌ڕێ ئه‌وه‌ن گورچیله‌یه‌كیان ده‌ست بكه‌وێت، رۆژانه‌ش 12 كه‌س له چاوه‌ڕوانی ده‌سكه‌وتنی گورچیله ده‌مرن.


(125) جا ئه‌و که‌سه‌ی (خێری تێدا بێت) و خوا بیه‌وێت هیدایه‌تی بدات، ئه‌وه سینه‌ی ساف و پاک و ئاماده ده‌کات بۆ ئاینی ئیسلام، ئه‌و که‌سه‌ش خوا بیه‌وێت گومڕای بکات، ئه‌وه دڵی ده‌گوشێت و سنگی توند ده‌کات و هه‌ناسه‌ی سوار ده‌بێت، هه‌ر وه‌ک ئه‌وه‌ی به‌ره‌و ئاسمان به‌رز بێته‌وه (چۆن تووشی ته‌نگه نه‌فه‌سی و دڵه ته‌پێ و خوێن به‌ر بوون ده‌بێت)، ئا به‌و شێوه‌یه خوا گومڕایی و پیسی هاوه‌ڵگه‌ری له‌سه‌ر دڵی ئه‌وانه داده‌نێت که باوه‌ڕ ناهێنن.\n(126) ئا ئه‌م قورئانه ڕێگه‌و ڕێبازو به‌رنامه‌ی په‌روه‌ردگاری تۆیه که ڕاست و دروسته، بێگومان ئێمه هه‌موو به‌ڵگه و فه‌رمانه‌کانمان ڕوون کردۆته‌وه بۆ که‌سانێک که یاداوه‌ری وه‌رده‌گرن.\n(127) ئه‌وانه به‌هه‌شتی پڕ له ئاشتی و هێمنیان بۆ ئاماده‌یه لای په‌روه‌ردگاریان، هه‌ر ئه‌و زاته‌ش پشتیوان و خۆشه‌ویستیانه به‌هۆی ئه‌و کارو کرده‌وه چاکانه‌ی که ئه‌نجامیان ده‌دا.\n(128) ڕۆژێک دێت خوا هه‌مووانیان کۆ ده‌کاته‌وه و (به‌خه‌شم و قینه‌وه ده‌فه‌رموێت): ئه‌ی ده‌سته‌ی په‌ریه‌کان به‌ڕاستی ئێوه زۆر که‌ستان له ئینسانه‌کان گومڕاکرد، له‌ولاشه‌وه گوێ له مشته‌کانیان، (له خه‌ڵکی نه‌گبه‌ت و ڕه‌نجه‌ڕۆ) ده‌ڵێن: په‌روه‌ردگارا هه‌ندێکمان سوودمان له هه‌ندێکیان وه‌رگرت (سوودی ئینسانه‌کان ڕابواردن سامان کۆکردنه‌وه بوو، سوودی په‌ریه‌کانیش پێڕی خۆیانیان زۆرکرد به‌گومڕاکردنی خه‌ڵکێکی زۆر)، ئێستاش ئه‌وه‌ته گه‌یشتووینه‌ته ئه‌وکات و ساته‌ی تۆ بۆت دیاری کردووین، خوایش فه‌رمووی: (ماده‌م وایه) ئه‌م ئاگره جێگه‌تانه نه‌مرن تیادا، مه‌گه‌ر خوا ویستی له‌سه‌ر بێت (به سزایه‌کی تر سزایان بدات)، به‌ڕاستی په‌روه‌ردگاری تۆ (ئه‌ی محمد (صلى الله عليه وسلم) ئه‌ی ئیماندار) داناو زانایه.\n(129) هه‌ر به‌و شێوه‌یه‌ش سته‌مکاران ده‌که‌ینه پشتیوان و خۆشه‌ویست و هاوکاری یه‌کتر، به‌هۆی ئه‌و کارو کرده‌وانه‌ی که ده‌یانکرد.\n(130) (له ڕۆژی قیامه‌تدا خوا ده‌فه‌رموێت): ئه‌ی ده‌سته‌ی په‌ری و ئینسان، ئایا پێغه‌مبه‌رانتان له خۆتان بۆ نه‌هات، که ئایه‌ته‌کانی من و ڕووداوه‌کان به‌سه‌رتاندا بخوێننه‌وه و ئاگادارتان بکه‌ن و بتانترسێنن له‌وه‌ی که ئه‌م ڕۆژه‌تان بۆ پێش دێت؟! (هه‌موو به‌یه‌کده‌نگ) ده‌ڵێن: ڕاسته ئێمه خۆمان شایه‌تی له‌سه‌ر خۆمان ده‌ده‌ین (به‌ڵام ئه‌وانه کاتی خۆی) ژیانی دنیا سه‌ری لێشێواندن و هه‌ڵی خه‌ڵه‌تاندن و شایه‌تیان له‌سه‌ر خۆیاندا که به‌ڕاستی کاتی خۆی بێ باوه‌ڕ بوون.


ANF | لە ئەڵمانیا بەناوی ڕێکخراوەی خێرخوازی هاوکاری چەتەکان دەکرێت\nلە ئەڵمانیا بەناوی ڕێکخراوەی خێرخوازی هاوکاری چەتەکان دەکرێت\nهەم لەڕێگەی زیان لێکەوتووانی شەڕ و ئەوانەی کە پێویستییان بە هاوکارییە و بەکەڵک وەرگرتن لە سۆزی باوەڕمندانی ئیسلام پارە کۆدەکەنەوە و بەرێی دەکەن بۆ چەتەکان. دەوڵەتی ئەڵمانیاش چاوی خۆی لەهەمبەرئەورێکخراوە بەناوخێرخوازییانە گرتووە.\nچوارشه‌ممه, 10 Jul 2019, 10:25\nچەتەیەک بەناوی محەمەد ئەمرعەبدولقادر کە لەئەڵمانیاوە چووە سووریا و بەشداری ناو ریزەکانی داعش بوو ئیستا لە ڕۆژئاوا و باکووری سوریا لەلایەن هێزەکانی قەسەدەوە دەستگیرکراوە. هەواڵنێری ئاژانسی هەواڵی فورات بریتان ساریا لەگەلی دواوە. ئەو چەتە وتبووی کە بریندارەکانی داعش لە دەروازەی فەرمی سنوورییەوە دەربازی تورکیا دەکران و دەربارەی ڕێکخراوەیەک بەناوی " Helfen in Not " (هاوکاری بەپەلە) کە خۆی لەئەڵمانیا دایمەزراندووە زانیاری گرینگی دابوو.\nئەم چەتەیە تێکەڵی لەنێوان بەکر ئاستورک خاوەنی ڕێکخراوەی" Helfen in Not" و کاربەدەستانی دەوڵەتی تورک و چەتەکانی داعشی بۆ یەکەمجرا ئاشکرا کرد. بەکر ئاستورک کەسێکی سەرەکییە بوو لەپیوەندی نێوان ئەڵمانیا و داعشدا، هەربۆیە لەلایەن دەزگەی هەواڵگری و میدیاکانی ئەڵمانیاوە لەنزیکەوە دەناسرا.\nبەڵام دەوڵەتی ئەڵمانیا هەموو هێزی خۆی خستووەتە گەڕبۆ چاودێری کردنی بزوتنەوەی شۆرشگێڕی کوردستان، تورکیا، چەپەگەرەکان و سوسیالیستەکان و تەنها سەیری ئاستورک و چەتەکانی تری دەکرد کە ئامبوڵانس و کەرەستەی پزیشکی تریان ڕەوانەی سووریادەکرد بۆ چەتەکانی داعش. بەپێی بەدواداچونی دادگەی کۆڵن لەساڵی لەساڵی ٢٠١٤ ئاستورک بەلانی کەم ٩ئامبوڵانس(ئۆتۆمبێلی فیراکەوتن)ی ناردووە بۆ چەتەکان. لەناوئامبوڵانسەکاندا کەرەستەی سەربازی وەک کامێرای شەوی تێدابووە.\nبەرپرسی ڕێکخراوەی هاوکاریHelfen in Not بەکرئاستورک کە شیمانە دەکرێت لەترسی لێکۆڵینەوە دەربارەی دۆسییەکەیدا ئەڵمانیای بەجێ هێشتنێت،لە شاری ئەدرنای تورکیا بینراوە. ئاستورک کە ناتوانێ بەشیوەیەکی فەرمی لەئەڵمانیا هاوکاری کۆبکاتەوە، لەرێگەی ماڵپەری رێکخراوە " Helfen in Not" بەزمانی ئەڵمانی کاردەکات و هاوکاری کۆدەکاتەوە.\nئاستورک ماوەیەک پیش جەژنی قوربان لە سەرفەیسبووک ژمارەی حیسابی بانکی خۆی لە ئەردنە بڵاودەکاتەوە و خەریکی کۆکردنەوە پارەیە.\nکۆمپانیای فەیسبووک کە بە بیانووی ئاڵاکانی یەپەگە/یەپەژە وپەیەدە ڕۆژانە سەدان حیسابی فەیسبووکی هاووڵاتیان دەگرێت، بەڵام هیچ هەڵوێستێک لەهەمبەر بەکارهێنای هەستی ئایینی و کۆکردنەوەی پارە بۆ چەتەکان نابینێت. دادگە و یەکەکانی ئاسایشی ئەڵمانیاش لەهەمبەر ئاستورک هیچ هەڵوێستێکیان نییە.\nبەپیی بەدواداچوونی ئاژانسی هەواڵی فورات بێجگە لە " Helfen in Not " ژمارەیەکی زۆر ڕێکخراوەی تر لەژێر ناوی'ڕێکخراوەی هاوکاری' بەئامانجی هاوکاری چەتەکانی داعش لە ئەڵمانیا کاردەکەن.ئەم ناوەندانە لەناوچە موسوڵمان نشینەکانی ئەڵمانیا بەناوەی زەکات، سەرفیترە، قوربان پارە کۆدەکەنەوە و ڕەوانەی دەکەن بۆ چەتەکان.\nبێجگە لە " " چەند ڕێکخراوەی تر بەناوەکانی : "Help 4 Ummah, World Wide Resistance Help, Medizin mit Herz û Al Asraa Basaar."کار بۆ چەتەکان دەکەن.


د.یوسف گۆران پێشانگه‌ی كتێب و به‌رهه‌مه فه‌رهه‌نگی و هونه‌رییه‌كانی به‌سه‌ركرده‌وه | وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى\nد.یوسف گۆران پێشانگه‌ی كتێب و به‌رهه‌مه فه‌رهه‌نگی و هونه‌رییه‌كانی به‌سه‌ركرده‌وه\nبۆ له نزیكه‌وه ئاشنابون به‌كارو به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بی و پیشه‌ییه‌كانی كۆماری ئیسلامی ئێران، ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه، ڕێكه‌وتی (7/3/2016) د.یوسف گۆران وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی پێشانگه‌ی (كتێب و به‌رهه‌مه فه‌رهه‌نگی و هونه‌رییه‌كان)ی له هۆڵی پیشه‌وا له شاری هه‌ولێر به‌سه‌ركرده‌وه.\nله‌و به‌سه‌ركردنه‌وه‌یه‌دا، كه د.ئامانج سه‌عید ڕاوێژكاری وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی و، د. خه‌تاب شێخانی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی فه‌رمانگه‌ی كارگێڕی و دارایی هاوڵیان ده‌كرد، وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی به‌شه جیاكانی پێشانگه‌كه‌ی به‌سه‌ركرده‌وه، هه‌روه‌ك ده‌ستخۆشی له ڕێكخه‌رانی پێشانگه‌كه‌ی كرد و، به‌پێشانگه‌یه‌كی گرنگی دانا به‌تایبه‌ت له بواری زانستیدا كه كۆمه‌ڵێك سه‌رچاوه‌ی زانستی و ئه‌كادیمی گرنگی له‌خۆگرتبوو، هه‌روه‌ك هیواشی خواست كردنه‌وه‌ی ئه‌و جۆره پیشانگه‌یانه به‌رده‌وامی پێ بدرێت له پێناو سود وه‌رگرتن له شاره‌زایی و ئه‌زمونی یه‌كتر بۆ پته‌وكردنی زیاتری په‌یوه‌ندییه زانستیه‌كانی هه‌ردوولا.\nئه‌و پیشانگه‌یه كه له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری و لاوان به هاوكاری رێكخراوی فه‌رهه‌نگ و په‌یوه‌ندییه‌كانی كۆماری ئیسلامی ئێران ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێكه كراوه‌ته‌وه، كۆمه‌ڵێك به‌رهه‌م له بواره‌كانی زانستی قورئان و ڕاڤه، كتێبی زانستی زانكۆیی و گشتی و ئاینی و ئه‌ده‌بی و مێژوی و منداڵان به زمانه‌كانی فارسی و كوردی و عه‌ره‌بی و ئینگلیزی نمایش كرابون، هه‌روه‌ك له به‌شێكی دیكه‌ی پیشانگه‌كه‌دا كاری ده‌ستی وه‌ك (تابلۆ ،به‌ڕه، به‌رهه‌مه دارینیه‌كان ،چه‌رم) نمایش كراون، له‌هه‌مان كاتدا نمایشكردنی به‌رهه‌مهی هونه‌ری میوزیك و فلیم به‌شێكی دیكه‌ی پیشانگه‌كهیان پێك ده‌هێنا .


ئەمریکا: سوپای پاسداران بۆ شەڕی ناوچەکە هێزی بیانی دادەمەزرێنێت\nشێروان حه‌یده‌ری: پرسی مووچه به هاتوهاوار و ته‌پڵـلێدان چاره‌سه‌ر نابێت\nسەرباز قازی 21/10/2020 - 01:07 كوردستان\nسەرۆکى لژنەى شەهیدان و جینۆساید و زیندانیانى سیاسى لە پەرلەمانى کوردستان رایگەیاند بەهۆى بڵاوبوونەوەى پەتاى کۆڕۆناوە هێنانەوەى روفاتى ئەنفالکراوانى گۆڕە بەکۆمەڵەکانى پارێزگاى سەماوە بۆ هەرێمی کوردستان دواکەوتووە.\nسەوسەن محەمەد، گەردى سەرۆکى لێژنەى شەهیدان و جینۆساید و زیندانیانى سیاسى پەرلەمانى کوردستان بە (باسنیوز)ى رایگەیاند:" چەند گۆڕێکى بەکۆمەڵ لە بیابانەکانى پارێزگاى سەماوە دۆزرانەوە کە هاووڵاتیانى ناوچەى گەرمیان بوون و لەلایەن رژێمى بەعسەوە ئەنفالکرابوون،یەکێک لەو گۆڕانە روفاتى 171 ئەنفالى تێدابوو، دواى هەڵدانەوەیان و گرتنەبەرى رێککارەکان بڕیاربوو بڕیار بوو لە نیسانى ئەمساڵ لە مەراسیمێکى شکۆمەنددا بگەڕێندرێنەوە هەرێمی کوردستان و لەزێدى خۆیان بەخاک بسپێردرێن".\nراشیگەیاند: "بە هۆى بڵاوبوونەوەى پەتاى کۆڕۆنا و رێککارەکانى خۆپارێزییەوە کاروبارى پشکنین و هێنانەوەى روفاتەکان دواکەوت، هەرچەندە تیمى هەڵدانەوەى گۆڕە بەکۆمەڵەکان لەگەڵ حکوومەتى هەرێمی کوردستان و حکوومەتی عێراق لەسەرهێڵ بوون بەڵام تائێستا نەتواندراوە پشکنینى دى ئێن ئە-یان بۆ ئەنجام بدرێت".\nئاماژەى بە ئەوەش کرد" هەڵدانەوەى گۆڕە بەکۆمەڵەکان بەشێوەى زانستى نەبووە و وەکو پێویست گرنگى پێنەدراوە، چونکە لەکاتى هەڵدانەوەیاندا دەبێ تەواوى ئەو کەلوپەلانەى لە گۆڕەکەدان لەگەڵ ئێسک و پروسکەکان پارێزگاریان لێیکرێت، بۆ ئەوەى لە رێگەی دەزگاکانی راگەیاندنەوە راستیی ڕووداوەکە و ئەو زوڵمەی کە لە کورد کراوە وەک خۆی بگەیەندرێتە جیهان".


بۆچوون و پێشنیازەکان بۆ سەرخستنی دیدارەکە\n01:14 - 2022-04-18\nدیداری یەکێتی و کۆنفرانسە ئامادەکارییەکانی و کار و چالاکی لیژنەکانی بۆتە مایەی بووژانەوەی کاروباری حزبی و پەرۆشیی خەڵک و بۆ هێنانەدیی ئایندەیەکی باشتر و رێکخستنەوەی یەکێتی و ئامادەکردنی بۆ قۆناغێکی نوێی خەبات و تێکۆشان، لەو بارەیەشەوە هەموان بۆچوون و پێشنیازەکانیان دەخەنەڕوو.\nدیدار و وێستگەیەکی نوێ\nمامۆستا کەمال محەمەد، لە بارەی دیدارەکەوە دەڵێ: دروستبوونی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە فۆرم و بەرگێکی تەواو خاکی و نیشتمانی، وێستگەیەکی نوێ بوو لە مێژووی خەباتی میللەتەکەماندا، هەڵگیرسانەوەی شۆڕشی نوێی گەلەکەمان دیسان وێستگە و ئومێد و هیوایەکی تری نوێ بوو بۆ کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان.\nلای هەمووان ئاشکرایە کە دروستکردنی بەرەی کوردستانی بیرۆکە و دەستپێشخەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بوو، ئەمەش دەلالەتی ئەوەیە کە رێکخراوێکی چەند کاریگەر و دووربین بووە و هەمیشە بە دەستپێشخەری نوێ و بەرنامەی پلان بۆدانراو لە مەیدانەکەدا رۆڵی سەرەکی بینیوە، سەرەنجام راپەڕینی ئاداری 1991ی لێکەوتەوە و دواتر یەکەم هەڵبژاردن و دامەزراندنی پەرلەمان و حکومەتی هەرێمی کوردستان بەرهەمەکەی بوو، هەر لەو پەرلەمانە هەڵبژێردراوەوە بڕیاری دیموکراسی بۆ عیراق و فیدراڵی بۆ کوردستان دەرکرا کە یەکێک بوو لە ئامانجەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان .\nبۆیە گومانی تێدانیە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان حزبێکى نوێخواز و نوێگەرەو بە درێژایی مێژووى دروستبوونى لە چەندین وێستگەى خەباتى سیاسى و چەکدارى خۆیدا چ لە شاخ و چ لە شار، گۆڕانکارى و ریفۆرمى بەرچاوو بوێرانەى کردووە لە سروشتى کارى رێکخراوەیی و بەرنامە و دروشمەکانى بۆ ئەوەى وەڵامدەرەوەى قۆناغ و سەردەمەکانى بێت، هەروەها بۆ ئەوەى لەگەڵ رەوتى گۆڕانکارییەکان هاوتەریب و هاوشان بێت و دانەبڕێت لە رەوڕەوەى گەشەسەندنى ژیانى کۆمەڵایەتى و سیاسى و فەرهەنگى و ئابوورى کۆمەڵانى خەڵکى کوردستان.\nهەموو ئەمانە نیشانەى زیندوویەتى و مانەوەى یەکێتی نیشتمانیی کوردستان و دەلالەتى ئەوەن کە چەقى بەرنامە و مەنهەجى کارکردنى (ی ن ک) هەڵاقوڵاوى ناو جەماوەر و خەڵکى کوردستانە و هەمیشە بەگوێرەى پێداویستى قۆناغەکانى خەباتى میللەتەکەمان سیاسەت و بەرنامەکانى خۆى داڕشتوە، بۆ ئەو مەبەستەش سەدان کۆڕ و سیمینار و دەیان کۆنفرانسى رێکخستووە .\nئەمڕۆ میللەتەکەمان بە قۆناغێکى هەستیار و ئاستەنگی سیاسى و ئابوورى و کۆمەڵایەتى ..هتد تێدەپەڕێ، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە درککردنی پێداویستییەکانى ئەم سەردەمە و کەلێن و کەماسییەکانى ئەزموونى کارکردنى لەڕابردوودا لەهەردوو بوارى رێکخراوەیی و ئیداریدا خواستیەتى و دەیەوێت بەسازدانى دیدارى یەکێتى وەڵامگۆى هەموو ئەو پرس و پرسیارانە بێت کە داواکارى خەڵکى کوردستانە بەگشتى و لەهەمانکاتدا داواکاری هەوادار و ئەندام و کادیرانیەتى بەتایبەتى، بۆیە دیداری یەکێتى ئامانجیەتى بە بەشدارییەکى فراوانى هەموو دڵسۆزانى (ی ن ک) بە دونیابینییەکى نوێوە دیدگا و بەرنامەى کارکردنى خۆى سەرلەنوێ دابڕێژێتەوە.\nهەر سەبارەت بە دیدارەکە حبیبە عەزیز بابان دەڵێ: دیداری یەکێتی، دیدارێک بۆ گەیشتن بە ئامانج و نوێبوونەوەی سەرجەم ئۆرگانەکانی یەکێتی تا لەو رێگەیەوە بتوانێت جارێکی تر تەکان بداتەوە خۆی و ببێتەوە بە یەکێتییەکەی (مام)، کە خواست و خولیای هەموو ئەندام و لایەنگرانی یەکێتییە، چونکە ناکرێت ئەو بارودۆخەی ئێستا یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان تێدا دەخولێتەوە هەربەم جۆرە بێت و سیستمی سیاسی هەیکەلی یەکێتی گۆڕانکاری بەسەردا نەیەت، هیچ کاتێک بە بارتەقای ئێستا بارودۆخی ئەو حزبە هێندە خراپ نەبووە، هەموو ئەندام و لایەنگرانی یەکێتی پڕ بوون لەو دۆخە نەخوازراوەی کە یەکێتی پێدا تێپەڕ دەبێت، بۆیە دیداری یەکێتی دیداری جۆشدانەوەو بەخۆداچونەوەو هەستانەوەیەو بۆ ئێستا زۆر گۆنجاوە گۆڕانکاری نوێ بێتە کایەو مەیدانەکانی یەکێتی جارێکی تر جۆش و خرۆشی جارانی بۆ بگەڕێتەوە چونکە ئێستا هەموومان ناڕازین لە چۆنێتی بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و سەرجەم ناوەندەکانی یەکێتی، پێویستە ئەوە بزانین کە یەکێتی بارودۆخی سەختی تێپەڕاندووە، بە درێژایی مێژووی پڕ سەروەری و خەبات و تێکۆشانی لە هەموو بارودۆخێکیشدا توانیویەتی چارەسەری حەکیمانە بدۆزێتەوە و خۆی لە قەیران و گێژاوەکان رزگار بکات، هیوادارم ئەمجارەش نەخشەرێگای گونجاو بدۆزێتەوە لە رێگای دیداری یەکێتی لەسەرجەم بوارەکانی سیستمی سیاسی و ئابووری کۆمەڵایەتی و سەرجەم بوارەکانی تر کە ئەمڕۆ هەموو ئەو بوارانە کەوتوونەتە تەنگژەی لاوازی و وایکردووە بێمتمانەیی دروست بێت و ببێتە هۆکاری پەرتەوازەیی و ئاڵۆزی کە نەتوانرێت بە ئاسانی ئەو زەمەنە تێپەڕێنێت.\nوتیشی، دەخوازین لەو دیدارەدا پارسەنگ و گۆڕانکاری نوێ دروست بکات و بتوانێت متمانەی خەڵک بەدەست بێنێتەوە، چونکە لایەنگران و دڵسۆزانی یەکێتی توڕەو نیگەرانن لەو قەیران و نادادیانەی رۆژانە رووبەڕووی هەموو لایەک دەبێتە، چونکە یەکێتی لەپێناوی خۆشگوزەرانی خەڵک خەبات دەکات و دەیەوێت مافەکانیان پێشێل نەکرێت، یەکێتی بۆتە بەشێک لە ژیانی سەرجەم چین و توێژەکانی کۆمەڵگە بە تایبەت چینی فەرمانبەرو چینی هەژار بۆیە هەرچی زووە دەبێت یەکێتی بگەڕێیتەوە بۆ سیاسەتی جاران و سەردەمی هەڤاڵ مام جەلال تا بتوانێت ببێتەوە بە یەکێتییەکەی جاران و خەون و هیوای هەموو یەکێتییەکان بێتە دی.\nبەر لە دیدار، چەند سەرنجێک\nئادەم ئاودەل، سەبارەت بە دیداری یەکێتی رایگەیاند، بڕیار وایە لە مانگی ئایاری داهاتودا، یەکێتی دیداری خۆی ساز بدات، ئامانج لەو دیدارە رەنگڕیژکردنەوەو خۆ نوێکردنەوەی سیاسەت و ستراتیژی حیزبە، لەمەڕ پێشهات و گۆڕانکارییەکانی هەرێمیی و نێودەوڵەتی، ئەم دیدارە لە کاتێکدایە کە هەرێمی کوردستان لەبەردەم کۆمەڵێ ئاستەنگی گەورەدایە، لە ئاستەنگانەش، ئێستا گەلەکۆمەکێیەکی گەورە لە دژی یەکێتی لە ئارادایە، دەسەڵاتی هەولێر بەهەموو شێوەیەک لە سزادان و گەمارۆدانی ناوچەی ژێر دەسەڵاتی یەکێتی بەردەوامە، وێرای ئەوەی هەولێر هیچ گوژمەیەک بۆ پرۆژە خزمەتگوزارییەکانی سلێمانی نانێرێ، هاوکات مووچەی فەرمانبەرانی ئەو سنوورەش سەرو چل رۆژ جارێک دەدات و خانەنشینان لە نۆرەدا گیان دەسپێرن، لەلایەکی تریشەوە لەسەروبەندی پێکهێنانی حکومەتی عیراقدا، پارتی و هاوئاوازەکانی و هێڵی تورکیا و ئیمارات، بەهەموو هێزێکیانەوە دەیانەوێ لە یەکێتی بدەن و بیخەنە دەرەوەی گۆڕەپانەکە، بێئاگا لەوەی کە یەکێتی زۆر لەوە کاریگەرترو بەهێزترە، کە هێلی ئیماراتی و تورکی پەکی بخات، لە هەموویشی گرینگتر ئیستا لەبەردەم هەڵبژاردنی کوردستانداین، لەمەڕ ئەم پرسەش پارتی دەیەوێ دیسانەوە بە گزی و فێڵ و فرت زۆرینەیەکی شکڵی بۆخۆی بەردەستەکاتەوە و رێگرە لە پاککردنەوەی تۆماری دەنگدەران و هەمواری یاسای هەڵبژاردن و گۆڕینی سیستمی هەڵبژاردن. بەڵام یەکێتی زۆر بە توندی پێداگیرە لەسەر هەمواری یاسای هەڵبژاردن و پاکردنەوەی تۆماری دەنگدان.\nئێستا یەکێتی لەبەردەم ئەو هەموو ئاستەنگە ئیقلیمی و نێودەوڵەتیانەدایە، هەر بۆیە بۆ رووبەڕووبونەوەو بەرەنگاربوونەوەی بەهێزترو کاریگەرتر، یەکێتی دیداری خۆی ساز دەکات، دیدارێک لەپێناو یەکخستنەوەی گوتاری یەکێتی و بەرنامەڕێژی بۆ ئایندەو ستراتیژی نوێی حیزبایەتی، هەروەها بۆ رێگریکردن لەو هەموو نادادییەی دەرحەق بە سلێمانی و ناوچەی دەسەڵاتی یەکێتی دەکرێ و لە پێناو شەراکەتی راستەقینە و راستکردنەوەی پارسەنگی هێز و کۆتایی هێنان بەو زۆرینە درۆینەیەی دەسەڵاتی هەولێر پیادەی دەکات.\nبەھێزبوونی پێگەی کورد\nئیبراھیم عەبدوڵڵا، لە بارەی دیداری یەکێتییەوە دەڵێ: کادیرانی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان و هاووڵاتییان لە سنووری ئیدارەی راپەڕین لە چاوەڕوانی دیداری حزبەکەیاندان و بۆ ئەم مەبەستەش هەمووان دەخوازن یەکێتی لە دیداری ئەمجارەدا سەرکەوتوانە داهاتوو ستراتیژی حزبی شەهیدان دیاری بکات و قۆناغێکی نوێ لە کاری رێخراوەییدا دەست پێبکات.\nئاماژەشی کرد، پڕۆژەی دیداری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، پێویستە بەمەبەستی پتەوکردنی پرەنسیپی بەردەوامیی، نوێبوونەوە، بەها نیشتمانییەکانمان و ئایندەمان و وێناکردنی تێڕوانینێکی سیاسی و نیشتمانیی روون و رەوان بۆ ئایندە دەبێت. یەكێتی هەمیشە قسەی لەسەر دۆخ و گوزەرانی خەڵك هەبووە و ئەوەی ئێستا دەگوزەرێت لە ئاست خواست و چاوەڕوانی و خەبات و مێژووی یەكێتیدا نییە، یەكێتی لێپرسراوانە داوای لێبوردن لە كۆمەنی خەڵكی كوردستان دەكات لە پای ئەو كەموكوڕییانەی بەر یەكێتی كەوتووە، یەكێتی ئەو هێزەیە كە دەتوانێت چارەسەری قەیرانەكان بكات و بۆ ئەو مەبەستەش یەكێتی دیدار ئەنجامدادت.\nوتشی، ئێستا هەموو چاوەکان لەسەر دیداری یەکێتین و هەمووانیش لەبەردەم ئەرک و بەرپرسیارێتییەکی گرنگ و مێژووییدان، تاوەکو بە یەکخستنی هەنگاوەکانیان یەکێتی نوێ بکەنەوە و گۆڕانکاری گەورە بکەنە مژدانە بۆ خەڵی کوردستان و داهاتوو بنەخشێنن. لەم دیدارەدا یەكێتی خۆی بۆ كاری داهاتوو لە هەموو بوارەكاندا ئامادە دەكات و پلان و ستراتیژی خۆی دادەڕێژێت، بۆیە کادران و هاووڵاتییان ئومێدێكی زۆریان هەیە، یەکێتی کە حزبی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستانە و پێویستییەکی هەموو قۆناغەکانیشە بۆ کوردستان و عیراق، مانەوە و گەشەکردنی ئەم حزبە گرنگە، چونکە بەهێزیی یەکێتی، بەهێزبوونی زیاتری پێگەی کوردستانە و دیداریش ئەو وێستگە گرنگەیە کە یەکێتی دەباتەوە سەر شاڕێی ئەو هانگاوانەی کوردستان دەگەیەنێت بە کەناری ئارام.\nدیدار بۆ ساڕێژی برینەكان\nهەر لەو بارەیەوە تاڵب وەرتی دەڵێ: پێویسته دیدار بە تەنیا لەپیناو كۆكردنەوەی كادران و وێنەگرتن نەبێت، بەڵکو بۆ ساڕێژی برینەكانی جەستەمان بێت، لە دوای سەرۆک مام جەلال، زۆر بریندارین، پێویستە لەم دیدارەدا پەنجە بخەینە سەر برینەكانمان و كۆی كێشەكانمان، پێویستە پێشنیازمان هەبێت بۆ چارەسەری كێشەكان بۆ ئاشتەوایی ناو ماڵی خۆمان.\nدیدارەكەی (ی.ن.ك) بۆ نوێكردنەوە و بنیاتنانەوەی رۆحی پۆڵاینی رێبازی مام بێت، دەبێ بە جۆش و خرۆشێکی زۆرەوە رەخنە بگرین و پێشنیازی چارەسەر بخەینەڕوو، دەبێ دوای دیدار، وەكو سەردەمی شاخ و سەرەتای شۆڕشی نوێ، بگەڕێینەوە ناو جەماوەر و رێكخستنەكانمان، دەبێ (ی ن ك) زۆر لە جاران زیاتر گرنگی بە كەسوكاری شەهیدان و كەمئەندامانی سەنگەر و تێكۆشەرە دێرینەكان و زیندانیانی سیاسی و لاوەكانمان بدات، پیشنیازەكان كە بۆ خزمەت و بەهێزكردنی (ی. ن. ك) كراون بخرێنە بواری جێبەجێكردنەوە، پێویستە لیژنەی باڵای دیداری (ی.ن.ك) سەرجەم سەرنجەكان بگەیەنێت و چارەسەری كێشەكان بكات و وەڵامی داواكارییەكانی جەماوەر بداتەوە.\nدیداری یەکێتی و گەڕان بەدوای شوناسدا\nد.ئەحمەد مەحمود سەبارەت بە دیداری یەکێتی دەڵێ: نەیارەكانی یەكێتی باشتر لە یەكێتییەكان دەزانن ئەو رێکخراوە سیاسییە بۆ دروست بووە؟ لە رابردوودا بۆ کامە ئامانج و مەبەست تێكۆشاوە؟ بۆچی دەیان و سەدان و هەزاران گەنج و لاوی ئەو وڵاتە، لە ژێر چەتری یەکێتیی نیشتیمانیدا پلەی شەهادەت، یان كونجی زیندانیان هەڵبژارد؟\nوەک رۆژی ئاشکرا روونە، کە یەكێتی بۆ ئازادی و چەسپاندنی بنەماکانی دیموكراسیی و هەوڵدان بۆ گەیشتن بە مافی چارەی خۆنوسینی گەلەکەمان و جێبەجێکردنی پرەنسیپ و بنەماکانی دادپەروەری كۆمەڵایەتی هاتۆتە کایەوە، یەکێتیی نیشتیمانی له پێناو رەتکردنەوەی هەموو جۆرەکانی جیاکاری لە دایک بووه، لە رۆژگارێکی سەختی خەباتی نەتەوەییدا، رێکخراوی مامی رابەرو هەڤاڵەکانی، بۆ ئەمانەو دەیانی تر لە بنەماكانی دیموكراسیی و دەوڵەتی هاووڵاتی، هاتە سەر گۆڕەپانی سیاسی .\nلە ئێستاشدا یەکێتی نیشتمانی کوردستان بەهەموو ئۆرگانەکانییەوە بەهەموو تێکۆشەر و رۆشنبیر و قەڵەم بەدەستەکانییەوە، لەسەرپێ وەستاوە بۆ چاکسازی و خۆڕێکخستنەوەی ئۆرگانەکانی و گەڕانەوەی بۆ سەر شاڕێگەی رێبازی مامی هەمووان.\nدیداری یەکێتی هەڵگری کۆمەڵێک پەیام و ئامانجی سیاسی گەورەیەو دەیەوێ لەپاڵ رێکخستنەوەی ژیانی سیاسی حزبی شەهیدان و رەنجدەرانی بیروبازوودا، رێڕەوی حکومڕانی بە ئاڕاستەی خۆشگوزەرانی و بنیاتنانی دەوڵەتێکی مەدەنی هاوچەرخی خزمەتگوزار راست بکاتەوە .\nدیداری یەکێتی بەوپەڕی هەستکردن بە بەرپرسیاریی مێژووی و لەگەڵ ئاستەنگە سیاسییەکانی قۆناغەکەدا، هاوتەریب لەگەڵ پارت و رێکخراوە سیاسییەکانی تر، دەیەوێت بەپشکی خۆی ئۆباڵی کەموکوڕییەکانی رابردوو لە ئەستۆ بگرێت، بەڵام لە هەمان کاتیشدا بۆ راستکردنەوەی ئاڕاستەی حوکمڕانی سیاسی و ئابووری هەرێم خاوەنی پڕۆژەگەلێکی بەسوودە.\nیەکێتی و گیانی بەرپرسیاریی\nهەر سەبارەت بە دیدارەکە مامۆستا سامان حاجى سلێمان دەڵێ: یەکێتیی هەمیشە و بەردەوام بە ئەرکی ئەخلاقی و حزبی خۆی زانیوە بۆ هەر ئاستەنگ و رووداوێکی سیاسی خاوەن نەخشە و پلانی تایبەت بەخۆی بێت، بۆ رەتکردنی قۆناغەکە و لەپێناوی بەرژەوەندی گشتی و نیشتماندا، هەڵبەتە لەم رێگە سەخت و دژوارەدا بێگومان دووچاری کەم و کورتی و گرفت هاتووین، بە ئاستێک دۆستەکانمان گلەیی و رەخنەیان ئاڕاستە کردووین بەڵام هەرگیز لە بەرپرسیاریی بەرامبەر جەماوەر و پرسی نیشتمانی رامان نەکردووە. لە دەستپێکی هەڵگیرسانەوەی شۆڕش، دوای نسکۆی شۆڕشی ئەیلول خەم و ژانی نیشتمانمان لەکۆڵنا و بە سەخاوەتەوە خوێنمان بەخشی و ئازاری نیشتمانمان کردە ئاوازی ئازادی و کاروانمان رێی ئاسۆی گرت.\nئەندازیار و دیزاینەری ئازادی خاک بێ سڵەمینەوە یەکێتی رێبەری کرد لە چوارچێوەی بەرەیەکی کوردستانیدا، بەرهەم و دەستکەوتەکانی راپەڕین، یەکێتی خستییە سەر راستەڕێ، لە بەگژداچوونەوەی بازنەی ئاڵۆزیی نەیار و دوژمنان لەسەر ئاستی ناوخۆو هەرێمایەتیدا، هەر لە مشتی سەوزی یەکێتیدا یەکەم نەمامی حوکمی کوردی و دەوڵەتداری باشوور چەکەرەی کرد.\nدۆست و دوژمن گەواهی دەدەن شنەبای قەندیل بۆ ئارامی و ئاشتەوای کۆمەڵایەتی لە (دار السلام)ی بەغدا ئۆقرەی گرت، هەڤاڵان رابەری راستەقینەی سەرجەم قۆناغەکان لە دیدی روانشاد مام جلالەوە یەکێتی و هەر یەکێتی بووە، ئێستاش یەکێتی لەپێناو جێبەجێ کردنی ئەرکی مێژوویی خۆی وەک پارتێکی سیاسی رەسەن پێویستە خوێندنەوەیەکی واقعیانەی بۆ ئەم قۆناغە هەبێت و دۆخی ناجێگیری هاونیشتمانیانی لەسەر ئاستی رامیاری، ئابووری، کۆمەڵایەتی ..هتد بخاتە سەر راستەڕێ، سەرکردایەتی و کادرانی حزب بەئاستێک بیریان فراوان بکەن خەم و رەخنەو و خواستەکانی سەرجەم توێژەکانی کۆمەڵگە لەدیداری یەکێتیدا فەرامۆش نەکەن، روئیای دیداری یەکێتی لەویژدان و پەرۆشیی بۆ ئایندە سەرچاوە بگرێت و گشت بوارو سێکتەرەکان تەتەڵەبکات، بەهای داڕشتنەوەی سیاسەتی راستەقینەی یەکێتی لە هزری شۆڕشگێڕانەو خواستی ئەم سەردەمەدا دەردەکەوێت، دۆستەکانی سایەو سێبەری یەکێتی، شەقام، جەماوەر، دۆست و لایەنگرانی حزب بە گرینگی و پڕبایەخەوە دەڕواننە دیدارمان. تروسکەی رووناکی ئەم دیدارە هیوا و ئومێدبەخشە بۆ تێکۆشەرانی حزب، گەر ویژدان و ئیرادەمان تۆزێ لێ نیشتووە، دەبێ بۆ ئاسودەیی مام، مشتوماڵی بکەینەوە. هەنگاوەکانی جێگیر بکەین لەپێناو گێڕانەوەی متمانەو ئاڕاستەیەکی تەندروست و گێڕانی رۆڵی راستەقینە وەک کارەکتەرێکی کارامە لەسەر گۆرەپانی سیاسی، گەر کۆی تەوەرەکان بەم گیانە خوێندنەوەیان بۆ بکرێت، تێکۆشەرانی حزب و هەڤاڵانی پێشمەرگەو کەسوکاری سەربەرزی شەهیدان، ژنان، خوێندکاران، لاوان و یەکێتییەکان دیدو دیدارتان شاد.\nراگەیەندراوی کۆتایی یە‌كە‌م دیداری ساڵانەی یەکێتی\nراسپاردەکانی دیدار لە دەستێکی ئەمیندایە\nپیرۆزبای مەكتەبی رێكخستن بۆ دیداری یەكێتی


خه‌ڵاتی شانازیی "میکێڵدی" له ئیسپانیا پێشکەش به "به‌همه‌ن قوبادی" کرا.\nخه‌ڵاتی شانازیی "میکێڵدی" له فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی "بیلبائو"ی ئیسپانیا به ده‌رهێنه‌ری کورد "به‌همه‌ن قوبادی" پێشکەش کرا.\nهۆکاری پێشکەش کردنی ئەو خەڵاتی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی "بیلبائو"ی ئیسپانیا دەگەڕێتەوە بۆ گرینگبوونی به‌رهه‌مه هونه‌رییه‌کانی دەرهێنەری ناسراوی کورد "به‌همه‌ن قوبادی" که ده‌سته‌به‌ری خه‌باته بۆ ئازادی له وڵاته‌که‌یدا.\nفیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی "بیلبائو" لەژێر ناونیشانی "زینه‌بی" له رۆژانی ۱۸ تا ۲۵ی نۆڤه‌مبه‌ری هەموو ساڵێک له وڵاتی ئیسپانیا به‌ڕێوه‌ده‌چێت. ئه‌م فیستیڤاڵه له په‌نجا و هه‌شته‌مین خولیدا، دووهه‌مین خه‌ڵاتی شانازیی خۆی به ناوی "میکێڵدی" و بۆ ڕێزگرتن له به‌رهه‌مه سینه‌مایی و کاره هونه‌رییەکانی "به‌همه‌ن قوبادی"، پێشکەش به‌م ده‌رهێنه‌ره به‌ئه‌زموونه کورده کرد.\nخه‌ڵاتی شانازیی "میکێڵدی" لە ڕێوڕەسمێکی تایبەتدا، له لایه‌ن شار‌ه‌وانیی بیلبائو کاتژمێر ۸ شه‌وی ۲۵ نۆڤه‌مبه‌ری ۲۰۱۶ له هۆلی "تیاترو ئاریاگا" پێشکەش بە "به‌همه‌ن قوبادی" کرا و هه‌ر له‌م فیستیڤاڵه‌شدا هه‌موو فیلمه‌کانی ئه‌م سینه‌ماکاره کورده نمایشکران.\nئه‌م خه‌ڵاته بۆ ناساندنی زۆرتری کاره سینه‌ماییه‌کانی "به‌همه‌ن قوبادی" و ده‌سته‌به‌رکردنی خه‌بات بۆ ئازادی له وڵاته‌که‌یدا و هه‌روه‌ها نیشاندانی کۆمه‌ڵگا و که‌لتوری گه‌لی کوردییە.


ئایا سیستەمی بەرگریی موشەکیی ڕووسیا بۆ تورکیا، پەیوەندیی لەگەڵ ئەمەریکا تێکدەدات؟\nڕۆژی هەینی (١٢ی تەمموزی ٢٠١٩) یەکەم کاروانی کەلوپەلەکانی سیستەمی بەرگری پێشکەوتووی (ئێس ٤٠٠)ی ڕووسیایی گەیشتە ئەنقەرە، بەگوتەی بەرپرسانی باڵای تورکیا تەواوی سیستەمەکە مانگی نیسانی (٢٠٢٠) دەگاتە تورکیا و دەکەوێتە ئیشپێکردن.\nکڕینی سیستەمی بەرگری پێشکەوتووی هەوایی لەڕووسیا لەلایەن تورکیاوە کە وڵاتێکی ئەندامی ناتۆیە و هاوپەیمانی ستراتیژی ئەمەریکاشە کاردانەوەی جیاجیای لێ پەیدادەبێ و، ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوەدەدەن کە دەستپێکی کاردانەوەکانی ئەمەریکا ڕاگرتنی پرۆگرامی فرۆشتنی فڕۆکەی (ئێف ٣٥) بە تورکیا دەبێت.\nبەگوێرەی راپۆرتێکی (ڕۆیتەرز) کێشەی سەر کڕینی سیستەمی بەگری پێشکەوتوی (ئێس ٤٠٠) کە ئەمەریکا دەڵێ لەگەڵ سیستەمی سەربازی ناتۆدا ناگونجێ و هەڕەشە لەسەر ڕاگرتنی فڕۆکەی شەڕکەری (ئێف ٣٥) دروستدەکات یەکێکە لەو پرسە ئاڵۆزانەی کە پەیوەندی نێوان ئەمەریکا و تورکیا بۆ ئاقارێکی خراپ بردوە.\nڕۆژی هەینی تورکیا یەکەم کاروانی کەولوپەلەکانی ئەو سیستەمەی لە ڕووسیاوە بەدەست گەیشت، ئەمەریکا کە هەر لەسەرەتاوە ناڕازی بوو لەسەر ئەو مامەڵەیە لەوانەیە کاردانەوەکانی بریتی بێ لە مامەڵەکردن لەگەڵ تورکیا بەپێی یاسایڕووبەڕووبونەوە لەڕێگای دانانی سزاوە.\nلەژێر ئەو یاسایەدا ئەو وڵاتانە دەکرێنە ئامانج کە کەلوپەلی سەربازی لەڕووسیا دەکڕن، لەڕاپۆرتەکەدا هاتوە (دۆناڵد ترەمپ) سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا دەتوانێ لە مەودای (١٢) سزادا (پێنج) سزا بەسەر تورکیادا بچەسپێنێ بۆ نمونە لە ڕاگرتنی ڤیزا و، ڕێگریکردن لە تورکیا بۆ دەستگەیشتن بە هەناردە و هاوردەی بانکی ئەمەریکا و، وە ئەگەر توندتریش هەنگاوبنێ دەتوانێ حەواڵەی سیستەمی دارایی لەگەڵ ئەمەریکا ڕابگرێ و، ڕێ بە موڵەتی هەناردەکردنیش نەدات.\nسەرەڕای ئەوەی کە (رەجەب تەیب ئەردۆغان) سەرۆککۆماری تورکیا تاڕادەییەک دڵنیایی هەبوو لەدوای کۆبونەوەکەی مانگی ڕابردووی لەگەڵ (دۆناڵد ترەمپ) کە بەهۆی کڕینی سیستەمە موشەکیەکەی ڕووسیاوە توشی سزادان نابن، بەڵام ئەمەریکا پلانی هەیە تورکیا لە پڕۆگرامی بەرهەمهێنانی (لۆکهید مارتین) ی فڕۆکەی شەڕکەری (ئێف ٣٥) دەربهێنێت کە لە دروستکردنی ئەو فڕۆکەیەدا کۆمپانیا تورکیەکان یارمەتیدەرن و وەبەرهێنانیا هەیە کە بەپێی چەند ڕاپۆرتێکی میدیای نزیکەی زیاتر لە (٩٠٠) پارچەی فڕۆکەکە لەلایەن ئەوانەوە دروستکراون، هەروەها تورکیا پلانی کڕینی (١٠٠) فڕۆکەی جۆری (ئێف ٣٥) یشی هەیە.\nخراپبونی پەیوەندی نێوان تورکیا و ئەمەریکا بۆ چەند ساڵی ڕابردوو دەگەڕێتەوە، لەدوای کودەتایەکەی تەمموزی (٢٠١٦) تورکیا داوای رادەستکردنەوەی (فەتحوڵا گولەن) لە ئەمەریکا دەکات بۆ دادگاییکردن بەتۆمەتی کەسی دیاری پشت کودەتایەکە بەڵام ئەمەریکا تائێستاش داوایەکەی تورکیا ڕەتدەکاتەوە.\nتورکیا نیگەرانە لەپاڵپشتی ئەمەریکا بۆ هێزەکانی(یەپەگە)ی سووریا کە ڕۆڵێکی دیاریان هەبوە لە تێکشکاندنی داعش لە سووریا، ئەنقەرە (یەپەگە) بەگروپێکی تیرۆریست و درێژکراوەی (پەکەکە) دەزانێ و پێیوایە هەڕەشەی گەورەن بۆ سەر ئاسایشی تورکیا. ئەمەریکا هەماهەنگی هەیە لەنێوان تورکیا و (یەپەگە) دا بۆ دروستکردنی ناوچەیەکی ئارام لەسنوری باشووری تورکیا، ئەنقەرە دەیەوێ هێزەکانی یەپەگە لەو ناوچانەی سنوری بکشێنەوە بۆ دڵنیایی ئارامی ناوچەکە بەڵام واشنتنیش گەرەنتی لەتورکیا دەوێ کە ئازاری ئەو هێزانە نادات. ئەو پاڵپشتیانەی ئەمەریکا بۆ هێزەکانی یەپەگە بۆ تورکیا جێی نیگەرانیە و هۆکارێکی دیکەی سەرەکی تێكچونی پەیوەندییەکانیەتی لەگەڵ ئەمەریکا.\nئەمەریکا لەکاتی هەڵدانەوەی سزا ئابورییەکانی سەر ئێران، نزیکەی هەشت وڵات بۆ ماوەیەکی کاتی ڕێگەپێدراوبوون نەوت لەئێران بکڕن و تورکیاش یەکێک بوو لەو وڵاتانە، بەڵام دوای ئەو شەش مانگە ئەمەریکا موڵەتی بۆ درێژنەکردنەوە. تورکیا ئەگەرچی پابەندی تەواوەتی نەکڕینی نەوت و گازی ئێران بوو بەڵام زیانێکی گەورەی لەو سزایانە پێگەیشتوە، چونکە ئەو وڵاتە تاڕادەییەکی زۆر پشتی بەستوە بە هاوردەکردنی پێویستیەکانی وزە لە ئێرانەوە و، چاوەڕێیدەکرد لە ئەمەریکای هاوپەیمانی دەرفەتێک بۆ تورکیا لەو بوارەدا بهێڵێتەوە.\nچەندین فاکتەری دیکەی ناوچەیش هەن کە تورکیا و ئەمەریکا لەسەری ناکۆکن، لەوانە سیاسەتی ئەمەریکا لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەتایبەتی لەپاڵپشتی گەورەی بۆ ئیسرائیل بۆ تورکیا جێی دڵخۆشی نیە و تورکیای بەلای ڕووسیادا بردوە.\nشیاوی باسکردنە، کڕین و بەدەستگەیشتنی کاروانی کەلوپەلەکانی سیستەمی بەرگری موشەکی (ئێس ٤٠٠) ی ڕووسیایی بۆ تورکیا تەنها لەکاردانەوەی قسە و گوتە دەچێتەدەرێ و کاریگەری زیاتری دەبێت.\nهەڵوێستی ئەمەریکا دیار و ڕوونە، نایەوێ تورکیا سیستەمی موشەکی لەڕووسیا بکڕێ و، ئەگەر تورکیا سیستەمی موشەکی ڕووسیای هەبێت ئەوا ئەو (١٠٠) فڕۆکە شەڕکەرەی (ئێف ٣٥) کە کاریگەرترین فڕۆکەی شەڕکەری ئەمەریکایین و بڕیارە بیانکڕی، دەستی ناکەون. لەدەستپێکدا ئەمەریکا ڕاهێنانی فڕۆکەوانەکانی تورکیای ڕاگرتوە، ئێستا ئەگەرچی تورکیا چەند فڕۆکەیەکی بەدەستگەیشتوە بەڵام پنتاگۆن بەڕوونی ئەوەی ڕاگەیاندوە کە لەهەبوونی (ئێس ٤٠٠)ی ڕووسیدا، تورکیا ناتوانێ (ئێف (٣٥) ی ئەمەریکایی هەبێت و پرۆگرامەکە بەتەواوەتی ڕادەگیرێت.\nسیستەمی بەرگری موشەکی (ئێس ٤٠٠) سیستەمێکی پێشکەوتووی بەرگری هەوایە کە چاودێری ڕاداری دوور مەودای ئامانجەکان دەکات. ئامانجی شاراوە بەزوویی هەست پێدەکات و زانیاری دەداتە سیستەمەکانی دواتر تاوەکو فەرمان بدەن ئامانجەکە لەڕێگای موشەکەوە بپێکن، وە دیسان بەسیستەمی ڕاداری دیکە ڕێنمایی موشەکەکان دەکرێت بۆ پێکانی ئامانجەکە بەدروستی.\nئەو سیستەمە تەنها چەکێک نیە بەتەنیا بەڵکو پاکێجکە کە سیستەمی موشەکی جۆراوجۆری لەخۆگرتوە و، لەتوانایداهەیە لەبەرزی زۆرەوە فڕۆکە و موشەک بدۆزێتەوە و ڕووبەروویان ببێتەوە.\nتورکیا وێڕای ئەوەی ئەندامی ناتۆیە و ڕێگاپێدراونیە چەکی پێشکەوتوو لەدەرەوەی ڕێنماییەکانی ناتۆ بکڕێ بەڵام بیانووی ئەوەی هەیە کە وڵاتانی ئەوروپا و ئەمەریکا جێگرەوەی باشتریان لەڕووسیا نەخستۆتەڕوو، هەروەها تورکیا وەکو پێویستیەکی بەرگری ئەو سیستەمەی لەڕووسیا کڕیوە.\nئەمەریکا و ناتۆ ترسیان لەوە هەیە کە تەکنیککارانی ڕووسیایی کاتێ لە تورکیا ڕاهێنان و بەکارهێنانی (ئێس ٤٠٠) دەستپێدەکەن، لەوانەیە لەو ڕێگایەوە داتایەکانیان لەسەر (ئێف ٣٥) دەستکەوێ ئەگەر فڕۆکە (ئێف ٣٥) ەکانی تورکیا لەو کاتانەدا چالاکی بنوێنن، بۆیە بەوریایەوە تەماشای ئەو دۆخەدەکەن و بایەخی پێدەدەن.\nتورکیا لێرەبەدواوە سیستەمە بەرگرییە موشەکیەکەی بەتەواوەتی بەدەستدەگات، ئەگەرچی لەوە دەڕوانێ ئەمەریکا بەتێگەیشتن و دۆزینەوەی چارەسەرێکی گونجاو بۆ ئەو پرسە مامەڵەی لەگەڵدا بکات، بەڵام شارەزاییان لەو باوەڕەدان ئەمەریکاش دژە هەنگاو لەبەرانبەر تورکیادا هەڵدەگرێ و، لەداهاتوودا هەنگاوەکانی لە ئاماژە و گوتەوە دەبنە کردار.