مێژووی ئەدەبی منداڵان ــ بەشی چوارەم ــ رەزا شوان – Giareng\nلە 26 ئاب , 2013\nلەم بەشەدا ، زۆر بە کورتی باس لە ( مێژووی ئەدەبی منداڵانی کورد ) دەکەین . داگیرکەرانی رەگەزپەرست ، لە هەر چوار پارچەی کوردستاندا ، لە داگیرکردنی کوردستانەوە تا ئەمڕۆ ، لە قوتابخانەکاندا بە تۆبزی منداڵانی کوردمان فێری زمانەکانی تورکی و فارسی و عەرەبی دەکەن..\nبۆیان نییە بە زمانی کوردیمان بخوێنن ، تەنها لە باشووری کوردستاندا نەبێت .. داگیرکەرانی کوردستان هەوڵی ئەوە دەدەن کە منداڵانی کوردمان ، زمانی شیرینی کوردیمان لەیاد بکەن ، فریویان دەدەن بۆ ئەوەی پشت لە داب و لە نەریتە رەسەنەکانی گەلەکەمان بکەن .. بە هەڕەشە و بە چاولێسوورکردنەوە دەیانەوێ منداڵانی کوردمان هەڵگەڕێننەوە و ، هەست و نەستی کوردایەتی و ، سۆز و خۆشەویستیان بۆ کوردستان کاڵ بکەنەوە .. دەیانەوێت منداڵانی کوردمان بە زمان و بە کولتوورێک ئاشنایان بکەن ، کە بەلای منداڵانی کوردەوە نامۆن و دوورن لە کولتووری رەسەنی کوردیمانەوە .\nبەڵام لەگەڵ ئەم هەموو هەوڵە گڵاوانەیاندا ، نەیان تووانیوە منداڵانی کوردمان لە خشتە بەرن .. نەیان توانیوە هەستی قووڵی کوردایەتی و ، سۆز و پەرۆش و خۆشەویستی و ئینتیمابوون بۆ کوردستان لە دڵی منداڵانی کوردماندا دەربکەن .. نەیان توانیوە بەر لە خەبات و کۆڵنەدان و پێداگرتن و خۆڕاگریمان بگرن و ، بێ هیوامان بکەن .\nئێمە لەژێر بۆردوومانی فڕۆکە و تۆپ و تانکدا ، لە ناو ئەشکەوت و لە پەنای شاخە سەرکەشەکانی کوردستاندا ، لەشۆڕشدا بووین و ، بە دەستێکمان چەکمان هەڵگرتبوو ، سەرسەختانە بەرگریمان لە کوردستان دەکرد و .. بە دەستەکەی کەشمان پێنووس و کتێبمان هەڵگرتبوو .. بە زمانی شیرینی کوردیمان ، منداڵانی کوردمان فێری نووسین و خوێندنەوە و زانیاریی گشتی دەکرد .. بە کوردایەتی و کوردستان پەروەری گوشیانمان کردوون .. رۆژانەش پێکەوە سروودی ( ئەی رەقیب ) مان دەچڕی .\nلە شاخیشدا ، بایەخمان بە ئەدەب و هونەری منداڵانی کورد دەدا .. گۆڤاری منداڵانمان دەردەکرد و ، منداڵانی کوردمان شانۆگەرییان پێشکەش دەکرد .. ئەم قسانە پەیامێکە بۆ داگیرکەرانی کوردستان ، تا ئەوە بزانن کە خەیاڵیان خاوە ، کە بتوانن خولانەوەی بۆ پێشەوەچوونی رەوڕەوەی کوردایەتی و کوردستان پەروەریمان بوەستێنن .\nدڵنیام و گەشبینم ، کە لە سایەی تێکۆشان و بەرخودانیدا ، زووبێت یا درەنگ مافە رەواکانمان وەردەگرین و ، بڕیار لە چارەنووسی خۆمان دەدەین .. ئەمەش خەون و وڕینە نییە و ، خواست و هیوای هەموو کوردێکی کوردستان پەروەرە .\nلەگەڵ ئەو هەموو نەهامەتییانەی کە بەسەر گەلی کوردماندا هاتوون ، لەگەڵ ئەو بێ نازییەی منداڵانی کوردمانی تێدان .. دەتوانم ئەوە بڵێم کە لە رووی زیرەکی و بلێمەتی و دانایی و هزر و بەهرە و زەینتیژییەوە ، منداڵانی کوردمان ، لە منداڵانی گەلانی تری جیهان ئەگەر زیاتر نەبن ئەوا کەمتر نین .. ئێمە نابێت ئەدەبی منداڵانی کورد ، لەگەڵ ئەدەبی منداڵانی ئەو گەلانەدا بەراورد بکەین کە چەندین ساڵە ئازادن و ، خاوەنی بڕیار و دەسەڵات و دەوڵەتی خۆیانن .\nمێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبی منداڵانی کورد ، دەگەڕێتەوە بۆ بوونی کورد لەسەر خاکی کوردستانی پیرۆزدا .. رەگ و ریشەی لە ئەفسانە و داستان و لە حیکایەت و چیرۆکە ئەندێشەیی و میللییەکاندا هەیە .. کورد خاوەنی بە سەدان ئەفسانە و داستان و چیرۆک و حیکایەت و مەتەڵ و ، خاوەنی بە هەزاران بەیت و بالۆرە و گۆرانیی فۆلکلۆرییە .. ئەم ئەفسانە و داستان و چیرۆکانەش ، دایکان و باپیران و داپیران ، لە گوێی کوانگ و ئاگرداندا ، بە تایبەتیش لە شەوارەکانی شەوانی درێژی زستاندا ، بۆ جگەرگۆشەکانیان گێراونەتەوە .. نەوە لە دوای نەوەشمان دەماودەم بە زاری بۆ یەکتریان گێڕاونەتەوە .. هەندێ لەو داستان و مەتەڵ و چیرۆکە ئەندێشەیی و ئەفسانەییانەمان ، تا ئەمڕۆش منداڵانی کوردمان ، تام و چێژێکی زۆریان لێ وەردەگرن .. بۆ نموونە :\n( تیتلە و بیبلە ، مریشکە قوندە و مام هۆمەر ، دەنکەهەنارە ، ئەژدیها و کوڕە ئازاکە ، قەڵای دمدم ، دوانگزە سوارەی مەریوان ، مشکە خان دەچێت بۆ شاری شووکردن ، پیرێژنی جادووکەر و چەرخ و فەلەک ، گۆڕنەتەڵە ، سیمرخ ، بەختیار و بەدبەخت ، پاڵەوانی بازیبەند لە قۆڵ ، … هتد )\nبە دەیان چیرۆکی ئەفسانەیی و خەیاڵئامێزیشمان هەن ، کە پاڵەوانەکانیان ، شتی خەیاڵین یا جەستەیی و سرووشتین ، یا ئاژەڵ و باڵندەن .. وەکو : خێو ، دیۆودرنج ، لۆژەند ، ئەرژەنگ ، سیمرخ ، پیرێژنی جادوکەر ، ئەسپی باڵدار ، ئەژدیها ، حەزیای حەوت سەر ، بووکی دەریا ، جنۆکە ، چەتەوڵ ، شومقار ، چەقەڵی دز ، رێویی فێڵباز ، فریشتەی خێران ، … هتد . هەموو ئەو داستان و مەتەڵ و چیرۆکە ئەفسانەیی و خەیاڵێیانەش ، بەشێکی گرنگن لە کەلەپوور و لە کولتووری رەسەنی گەلەکەمان .\nزۆربەی کەڵەنووسەرانی جیهانی لە ئەدەبی منداڵاندا ، وەکو سەرچاوەیەکی گرنگ سوودیان لە ئەفسانە و لە داستان و لە چیرۆکە خەیاڵی و فۆلکلۆرییەکانی گەلەکانیان وەرگرتوون و ، ئیلهامی پێ بەخشیون و ، کردوویانن بە هەوێنی چیرۆک و شیعر و شانۆگەرییەکانیان .. لەوانەش : هانز ئەندەرسن کریستیان ، برایانی گریم ، لافۆنتین ، زەکەریا تامر ، لەتیف هەڵمەت ، … هتد ..\nلای لایە و گۆرانیی دایکان بۆ کۆرپەکانیان ، بەشێکی گرنگن لە ئەدەبی منداڵانی کورد .. دایکانی دڵسۆز و میهرەبانی کوردمان ، لەگەڵ راژەنینی لانکی ساواکانیاندا .. لەگەڵ زڕەزڕی موتومووروو و پۆیلە و زەرتکە و پەتکەی هەڵواسراوی قەد کەمەری لانک و بێشکەکانی ساواکانیاندا .. لەگەڵ خڕوهۆڕی بازنگەکانی قۆڵە ناسکەکانیاندا .. لەگەڵ زرینگەی پلپلەی خڕخاڵی پێیە قنجەکانیاندا .. بە لای لایەی شیرین و بە گۆرانی خۆش بە لاواندنەوە ی پڕ لە سۆز ، بە سەدا و سۆزێکی خۆشتر لە خۆشترین موزیک و ئاواز بەیتی کوردی و گۆرگانە شەوێیان بۆ دەڵێن .. گوزارشت لە سۆز و لە خۆشەویستییان بۆ جگەرگۆشەکانیان دەکەن .. هەر بە لای لایە ژیریان دەکەنەوە و ، بە خۆشییەوە دەیانکەنە خەو .. بە هەموو شێوە زارەکانی زمانی کوردی و ، لە هەموو ناوچەکانی کوردستانی بەریندا ، بە سەدان لای لایە و بەیت و کۆپلە هۆنراوەی فۆلکلۆری و شیعری ناسکی تازەشمان هەن .. کە بەسەر زاری دایکانەوەن یا دایکان خۆیان دایان دەنێن و بە ئاوزەوە بۆ منداڵەکانیان دەیان ڵێن .. گەلی کوردمان ، لە ریزبەندیی هەرە پێشەوەی گەلە دەوڵەمەندەکانی جیهاندایە لە بواری لای لایە و گۆرانی بۆ مندڵان .. هەندێ لەم لای لایانەمان نیشتمانین ، یا توانج و تانە و پەلاری سیاسین .. ئەم دێڕانە چەند نموونەیەکن ، لە لای لایە و گورگانە شەوێی کوردیمان بۆ منداڵان :\nلای لایــــــــــە ، رۆڵـــــــــە لای لایــــــــە\nشەوگـــار درەنــگە بۆ خــــەوت نایــــــــە\nلای لایــــــــــە ، رۆڵــــــــە لای لایـــــــــە\nهیــوای دواڕۆژم ، لە دەست تۆدایـــــــــە\nلای لایــــەت بۆ ئەکەم لە ئێــــــــــوارەوە\nسەبەبـــــــکارت بـــێ بە ســـــــــێدارەوە\nلای لایـــــــــە کۆرپـــــــــەکەم بخــــــەفێ\nخــەو خـــێر وەبـان دیـــــدەی بکــــــەفێ\nگورگــــانە شــەوێ ، گورگــــانە شــەوێ\nبەرخــە بچـکۆلەم ، خــەوی لێ بــکەوێ\nلـوورەی تۆێ نـاوێ ، لای لایــەی ئەوێ\nئــەڵێ لە مــــــاڵی ئێــــــــمە دوور کەوێ\nچەندین گۆرانیی فۆلکلۆریشمان بۆ منداڵان هەن ، کە منداڵانی کوردمان بە تاک یا بە کۆمەڵ ، لەگەڵ یاری کردندا بە ئاوازەوە دەیان ڵێن .. ئەمانەش چەند نموونەیەکی ئەو گۆرانییە فۆلکلۆرییانەمانن :\nهـەیــــــــاران و مەیــــــــاران\nیاخــوا داکـــــــاتە بــــــــــاران\nبۆ فەقیـــــر و هــــــــــەژاران\nهـــە ، وازی ، وازی ، وازی\nئـــــەوەی نەیـــــــات بۆ وازی\nخوشـکی بــــدەن بە قــــــازی\nهـەللــور ، بللــور تـەکــــــامە\nزەرد و ســوور و شەمـــــامە\nئــــاوە بــەرە ، دەنـــکە زەرە\nمێـخم کـوتی ، مێـخ هەڵبەزی\nتیکەی راستم ، ئەمەی گەزی\nبـــــــــووکە بە بـــــــــــارانێ\nئـــــــــاوی بـن دەغـــــــــڵانێ\nلە شەوانی جەژنی نەورۆزیشدا ، بە تایبەتیش لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا ، منداڵان بە کۆمەڵ دەگەڕێن و ، لە دەرگای ماڵان دەدەن و ، داوای نەورۆزانە و شیرینی دەکەن :\nهەتــــــــەرێ و مەتـــــــەرێ\nنـــــــەورۆزە وەرنــــە دەرێ\nهەلاتـــــــران و مەلاتــــــران\nدایــک و بــاوکی جنۆکـــــان\nدایـکم نـاردمی بۆ هێلکـــــان\nئەمانە و بە دەیان دێر و کۆپلە هۆنراوە و گۆرانیی منداڵانمان هەن ، کە بە ئاوازەوە بوونەتە وێردی سەر زمانی منداڵانی کوردمان .. بە دڵنیاییشەوە ، لە لای دایکانی کوردیشمان ، بە دەیان دێڕ و بەیتی لای لایە و ، گورگانە شەوێ و ، کەمتیاری سمپان و ، چەندین گۆرانیی رەسەنی خۆشی کوردیمان بۆ منداڵان هەن .. پێویستە کۆبکرێنەوە و بخرێنە بەر باس و شیکردنەوە و لێکۆڵينەوە .. پێش ئەوەی لە یاد بچنەوە ، چونکە لای لایە بەشێکی گرنگە لە ئەدەبی منداڵان و لە فۆلکلۆر و لە کەلەپووری گەلەکەمان .\nئەدەبی منداڵانی کورد ، لە قۆناغی نوێدا ، لەم شێوە مۆدێرنەی ئێستادا ، ئەدەبێکی تازەیە لە ئەدەبی کوردیماندا ، لە قۆناغی تاقیکردنەوە و دەق گرتندایە ، لە دەستپێکی رێگادایە و بەرەو پێشەوە هەنگاو دەنێت .. ئەگەرچی لە رووی چەندێتی و چۆنێتیەوە بێ بەرنامە و بێ پلانە و بە شێوەیەکی کارناسی نییە .. تا ئێستا رەخنەگرمان لە بواری ئەدەبی منداڵانی کورد دا نییە ، گەر هەشبن زۆر کەمن و ، رەخنەگرانێکی ئەکادیمی و پیشەیی و پسپۆر نیین .. ئەو کتێب و کتێبۆکانەی کە وەکو لێکۆڵێنەوە لە بارەی ئەدەبی منداڵانی کوردەوە چاپکراون .. لە پەنجەکانی دەستەکانمان تێ ناپەڕن ، زۆریشیان تەنها گوزارشت لە را و بۆچوونی خودی نووسەر دەکەن .. ئەمڕۆ پێویستیمان بە نووسەرانی ئەکادیمی و رەخنەگرانی شارەزای بۆاری بەشەکانی ئەدەبی منداڵان هەیە .. پێویستە نووسینەکانیشمان بۆ منداڵانی کورد ( هۆنراوە ، چیرۆک ، شانۆگەری ، پەخشان ، …) بەپێی پێوەر و بنەما و پرانسیپ و خواست و خولیای منداڵانی کورد و ، ئینتیمابوون بۆ کوردستان و بۆ مرۆڤایەتی بن .. پێویستە لە ئەدەبی ئامۆژگاری تەڵقین ئاسایی و لە پەروەردەی کلیشەدار و رێنمایی وشک و سنوورداری داب و نەریتە نەشیاوەکانی سەردەمیانە و جیهانگیری لابدەین .. چونکە لە ئەمڕۆدا تەکنۆلۆژیای نوێ داهێنانی سەیر و سەمەرە هێناوەتە کایەوە .. هزر و بیر و هۆشی منداڵانیش گەشتر و فراوانتر بوونە .. بێگومان نە منداڵانی ئەمڕۆمان وەکو دوێنێن نە خواست و پێویستییەکانیشیان هەمان پێویستی و خواست و هیوای نەوەی پێش خۆیانن .. منداڵانی ئەمڕۆمان نەوەی تەلەفزیۆنی رەنگاوڕەنگ و ئینتەرنێتن ، چاوکراوەتر و زۆرزاتر و هزر بڵاوترن و هیواخواسترن ، بۆیە پێویستە ئاوڕێکی جیدی لە منداڵان بە گشتی و ، بواری ئەدەبی ئەدەبی منداڵان بە تایبەتی بدەینەوە .. چونکە ئەوانەی تا ئێستا کراون و هەن ، لە ئاستی گرنگی و هەستیاریی رۆڵی منداڵانماندا نین ، ئەوە لەبەرچاو نەگیڕاوە ، کە کوردیلەکانی ئەمڕۆمان نەوەی داهاتوون و ، دەبنە دەسەڵاتدار و بڕیار لە چارەنووسی کورد وکوردستان دەدەن .. کەواتە پێویستە ئەم ئامانجە لەبەرچاو بگرین .. لە پێناوی ئایندەیەکی گەشتر و شیاوتر بۆ کورد و کوردستان .. لە رێی رۆشنبیری و ئەدەبی منداڵانەوە ، کوردیلەکانمان بە راستی و درووستی گۆش و پەروەردە بکەین .\nمێژووی نوێی ئەدەبی منداڵانی کورد ، دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی بیستەمی رابردوو ، بە تایبەتیش بۆ نیوەی دووەمی سەدەی رابردوو .. کۆمەڵێک لە شاعیرە ناسراوەکانی کوردمان، لە پاڵ نووسینی شیعر بۆ گەورەکان ، منداڵانی کوردیشیان فەرامۆش نەکردوون و ، بە شیعری ناسک و ئاسان ، دڵی منداڵانیشیان خۆش کردووە .. بەڵام تا ئەمڕۆش هەندێ لە شاعیر و نووسەرانی ئێمە ، وا بیر دەکەنەوە کە نووسین بۆ منداڵان ، پایە و ناوبا گیان دێنێتە خوارەوە .. ئەمانە ناوی هەندێ لە شاعیرە نەمرەکانی کوردن ، کە بە شیعرە ناسک و خۆشەکانیان بۆ منداڵان ، خویان لای منداڵانی کوردمان شیرین کردوون : ( پیرەمێرد ، فایق بێ کەس ، گۆران ، هەژار موکریانی ، زێوەر ، موفتی پێنجوێنی ، جگەرخوێن ، قانیع ، کامەران موکری ، نەجمەدین مەلا ، یونس دڵدار ، نووری شێخ ساڵح ، کامەران بەدرخان ، عوسمان سەبری ، دڵزار ، تیرێژ ، قەدری جان ، … هتد )\nلەبەر نەبوونی سەرچاوەی پێویست لەبەر دەستمدا لەم کاتەدا ، بە باشم زانی پەلە نەکەم و ، پۆلین کردنی قۆناغەکانی مێژووی ئەدەبی منداڵانی کورد بۆ دەرفەتێکی تر دوابخەم ، تا زانیاری بە هەڵە بڵاونەکەمەوە .\nکۆنترین کتێبی چاپکراو بۆ منداڵانی کورد ، کتێبی ( نووبەهارا بچووکان ـ نەوبەهاری بچووکان ) ـە ، لە دانانی شاعیری نەمری کورد ( ئەحمەدی خانی : ١٦٥٠ ـ ١٧٠٧) کە لە ساڵی ( ١٦٨٢) دا ، چاپکراوە .. نەوبەهاری بچووکان بریتییە لە فەرهەنگۆکێکی شیعری ، وشەی عەرەبی و ماناکەی بە کوردی ( عەرەبی ـ کوردی ) یە ، کە ئەحمەدی خانی بە شیعرەوە دایناوە .. بۆ ئەو منداڵە کوردانەی کە ئارەزووی فێربوونی زمانی عەرەبییان هەبووە ، کە زما ی ئایین بووە . هەر لەم شێوەیەش ، ناوداری کوردمان ( شێخ مارفی نۆدێ : ١٧٥٢ـ ١٨٣٧) ، لە سلێمانی فەرهەنگۆکێکی شیعری ( کوردی ـ عەرەبی ) بە ناوی ( ئەحمەدی ) یەوە ، بۆ ( کاک شێخ ئەحمەد ـ سلێمانی ) ی کوڕی دادەنێت تا فێری زمانی عەرەبی ببێت .. ئەم کتێبە جاران فەقێکان لە مزگەوتەکاندا دەیان خوێند .. هەروەها شەهیدی نەمرمان مامۆستا ( شاکیر فەتاح : ١٩١٤ ـ ١٩٨٨) فەرهەنگۆکە شیعرێکی بۆ مندانی کورد داناوە ( ئینگلیزی ـ کوردی ) .. ئێستاش چەند فەرهەنگۆکێکی تری فێرکردن بۆ مندڵان دانراون و چاپکراون ، کە وشەی کوردی و وشەی زمانەکانی تریان لەخۆ گرتووە .\n( نەوبەهاری بچووکان ) و ( ئەحمەدی ) .. لە چەندین شاری کوردستان و دەرەوەدا ، دووبارە و دەبارە جوانتر چاپکراونەتەوە .. دوو کتێبی شیعری فێرکردنن بۆ منداڵانی کورد .. بەشێکن لە ئەدەبی منداڵانی کورد و لە کەلەپووری گەلەکەمان . زوریش لە شاعیرانی کورد و جیهانی ، لە کۆن و لە ئەمڕۆشدا .. شیعری زانیاری و فێرکردنیان بۆ منداڵان نووسیوە .\nشەهید مامۆستا ( شاکیر فەتـاح ) ، هەشت چیرۆکی بۆ منداڵان ، لە زمانی عەرەبییەوە گۆڕیون بۆ سەر زمانی کوردی و ، لە ساڵی (١٩٣٥) دا ، لە کتێبێکدا لە شاری بەغدا چاپی کردووە ، چیرۆکەکانی بە کوردییەکی پەتی و ئاسان داڕشتوون . دیزاین و وێنەکانی ناوەوەی کتێبەکە رەنگاوڕەنگن .. هەندێک لەم چیرۆکانە کرابوون بە بابەتی کتێبی خوێندنەوەی کوردی ، بۆ پۆلەکانی قوتابخانەی بنەڕەتی .. هەر مامۆستا شاکیر فەتاح ، لە ساڵی ( ١٩٤٨) دا ، کتێبی ( هاوڕێ ی مناڵ ) ی بە چاپ گەیاندووە . شایانی باسیشە مامۆستا شاکیر فەتاح ، لە کۆتایی شەستەکان و سەرەتای حەفتاکاندا ، پرۆژەی گۆڕینی ( سەد کتێب بۆ منداڵان ) بۆ سەر زمانی کوردی ئامادە کردبوو ، کتێبەکانیش بابەت هەمەجۆرە بوون ، چەند کتێبێکی لێ چاپ کردن .. بە داخەوە رژێمی بەعسی شۆڤێنی بواریان نەدا پرۆژەکەی تەواو بکات و ، لەسەر رووبەڕووبوونەوە و هەڵویستی کوردایەتی و ، را دەربڕيینی بە راشکاوی و ئازایەتی شەهیدیان کرد .\nمامۆستای کۆچکردوو ( عەبدولواحید نووری ) ش کتێبێکی بە ناوی ( پیرۆزی مناڵ ) لە ساڵی ( ١٩٤٠) دا ، لە چاپخانەی ( ژین) لە سلێمانی چاپ کردووە .. بە کوردییەکی جوان دایڕشتووە .. بابەتی کتێبەکەش دەربارەی منداڵانە .\nبزووتنەوەی ئەدەبی هاوچەرخی منداڵانی کورد لە باشووری کوردستاندا ، لە ساڵانی شەستەکانی سەدەی بیستەمدا ، بەرەو پێشەوە هەنگاوی نا و خۆی سەلماند .. هەر لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی رابردوودا ، دەتوانین ئەوە بڵێین کە قۆناغی زێڕینی ئەدەبی نوێی منداڵانی کورد سەری هەڵدا و ، کۆمەڵێک لە نووسەر و شاعیر و شانۆنووس و هۆنەرمەندی وێنەکێشی بە توانی بواری منداڵان ، خویان بە نووسینی ئەدەبی منداڵان و وێنەی منداڵان و شانۆی منداڵانەوە سەرقاڵ کرد .. شوێن پەنجەیان ، لە لەدایک بوونی ئەم بزووتنەوەیەدا دیارە .. لە دوای راپەڕینە مەزنەکەی ساڵی ( ١٩٩١) کەوە ، تا ئەمڕۆ ، ئەدەبی منداڵانی کورد ، وەکو بوارێکی ئەدەبی سەربەخۆ و گرنگ و هەستیار .. بایەخێکی زیاتری پێدرا و ، نووسەرانی باشیش هاتوونەتە کایەوە .. چەندین کتێب و گۆڤاری منداڵان ، دیزایین رەنگاوڕەنگی جوان چاپکران و چاپ دەکرێن .. ئەمەو دامەزراندنی بەڕیوەبەرێتی رۆشنبیری منداڵان ـ سەربە وەزارەتی رۆشنبیری و لاوان و، خانەی رۆشنبیریی منداڵان ، ماوەی منداڵان لە هەندێ لە تەلەفزیۆنییە لۆکاڵییەکان و سەتەلایتەکانی کوردستاندا .. بوون بە هاندەر بۆ نووسەرانی ئەم بوارە .. ئەگەرچی هێشتا پشتگیری و هاندان و یارمەتیدانی نووسەرانی ئەدەبی منداڵان وەکو پێویست نین و ، هاوکاری مادی ناکرێن بۆ چاپکردنی نووسینەکانیان .. بەڵام من گەشبینم کە ئەم بزووتنەوەیە هەر بەرەو پێشەوە هەنگاو دەنێت .. تابێت هەموو بەشەکانی رۆشنبیری و ئەدەبی منداڵانی کورد لە رووی چۆنی و چەندایەتییەوە زیاتر و زیاتر گەشەدەکات و رەسەنایەتی خۆی دەسەلمێنێت .\nلێرەدا دەمەوێت ناوی ئەو شاعیر و نووسەرانەی باشووری کوردستان بهێنم ، کە لە بواری ئەدەبی منداڵاندا ، بەرهەمی چاپکراویان پێشکەش بە منداڵانی کوردمان کردوون ( هۆنراوە ، چیرۆک ، شانۆنامە ، ئۆپەرێت ، … هتد ) ، هەندێکیان کۆچی دواییان کردووە و ، زۆربەشیان لە ژیاندان و بەردەوامن لە نووسین بۆ منداڵان .. ناوەکان :\n( فەرەیدوون عەلی ئەمین ، عەلی عەبدوڵڵا شەونم ، عومەر عەبدولرەحیم ، کاکەی فەلاح ، رەمزی قەزاز ، عومەر عەلی ئەمین ، لەتیف هەڵمەت ، دایکی سۆلاڤ ، جەزا عەلی ئەمین ، شکور مستەفا ، عەتا قەزاز ، محەمەد فەریق حەسەن ، تاهیر ساڵح سەعید ، روستەم باجەلان ، رەزا شـوان ، کوردستان موکریانی ، هۆشیار حسەین ، ئەحمەد ئیسماعیل ئیسماعیل ، محەمەد رەشید فەتاح ، کەماڵ بورقای ، نوری سەعید قادر ، ریواس ئەحمەد ، فەهمی کاکەیی ، عوسمان دەرویش شکور ، کەریم شارەزا ، یاسین قادر بەرزنجی ، عەلی مەندەلاوی ، محەمەد ساڵح کلێسەیی ، رزگار کەریم سەعید ، کەریم شارەزا ، بورهان قەرەداغی ، کاوەی ئەحمەد میرزا ، ێبراهیم ئەمین باڵدار ، سمکۆ ناکام ، کازم کۆیی ، عەزیز مەلا رەش ، سەعدوڵلا شێخانی ، گرفتار کاکەیی ، فازیل جاف ، فازیل شەوڕۆ ، عوسمان محەمەد هەورامی ، عەلی حەمەرەشید بەرزنجی ، عەزیز رەشيد حەریری ، بەدران ئەحمەد حەبیب ، سەلام عەبدوڵڵا ، کەریم مستەفا ، ئیسماعیل رۆژبەیانی ، نەجیبە ئەحمەد ، سەبری بۆتانی ، … هتد )\nلە دوای باشووری کوردستان ، کۆمەڵێک شاعیر و چیرۆکنووس و شانۆنووسی بەتوانا و ناسراوی بواری ئەدەبی منداڵانمان ، لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا بایەخیان بەم بوارە دا .. کە هەندێکیان بە زمانی کوردی و فارسی بۆ منداڵان دەنووسن .. لەوانەش :\n( سیمین چایچی ، عەلیڕەزا محەمەدیان ، کەلسووم عوسمان پوور ، گوڵاڵە ستاوەند ، سەحەر میهرەبانی ، عەبدولڕەحمان فەهیمی ، شیلان گەیلانی ، سوغرا کەریمی ، سەلاح نیساری، عەفیفە مەحموود زادە ، سۆران حوسێنی ، لەیلا ساڵحی ، سەلام قادری ، یونس رەزایی ، عەلیڕەزا قاسمی ، خاڵەند ئەحمەدی ، ئەمین گەردیگلانی ، سوارە فەتووحی ، ئەحمەد بەهرامی ، فایەق بەتاش ، عەلی بیداخی ، و … هتد )\nئەوەی جێی سەرنج راکێش و مایەی خۆشی و شادیمانە ، لە نێو نووسەرانی ئەدەبی منداڵان لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا ، رێژەیەکی باش لە خوشکانی نووسەرمان هەن .. بۆ نموونە ئەم چیرۆکە شیعرە ( ماـسی خانم ) لە نووسینی (عەلیڕەزا محەمەدیان) ـە:\nماسـی خـــانم نــــاو دەریـــــا\nچــارشـــێوی دا بە سەریـــــا\nکەفـــتە رێــگە خــرتە خــرت\nشـــیرین شــــیرین وردە ورد\nماسـی خــانم کەوشی نـــەوو\nماڵەکەیـــان حەوشی نــــەوو\nوەختی چوو بۆ سەر کووجی\nچـــاوی کەفـــتەو بە جی جی\nجـی جـی زەردەواڵـــــە بــوو\nمــــناڵ ئــەو بەرمـــــاڵە بوو\nماسـی کەوشــی لە پـــــاکەند\nوتی ئـــیمڕۆ بۆ تــۆم ســەند\nئیــــــتر بەســـــــە نەگیـــری\nبا بێــــژن چـــــەنێ ژیـــــری\nبە پێویستم دەزانم کە زۆر بە کورتی ، ئامەژە بە خزمەتی لەبەرچاوی هەندێ لە شاعیر و نووسەرانی ناسراوی گەلەکەمان ، لە بواری ئەدەبی منداڵانی کوردیمان لە هەر چوار پارچەی کوردستانی شیرینمان بکەم :\n(*) فەرەیدوون عەلی ئەمین : شاعیر و چیرۆکنووسێکی زۆر بە توانا و شارەزای ئەدەبی منداڵان و ، جیهانی پاکی منداڵان بوو ، تۆژەرێکی پەروەردەیی بوو .. شیعر و چیرۆکەکانی بۆ منداڵان زۆر ناسک و ئاسان و رەوانن ، چەند کتێبێکی بۆ منداڵان بە چاپ گەیاند لەوانەش : ( پیاوە بچکۆلەکە ) ، ( باخچە ) ، ( پاڵەوانی دوارۆژ ـ شیعر)ـە ، کتێبێکی چیرۆکی تری خۆشی هەبوو کە گۆڕیبووی بۆ سەر زمانی کوردی ، بەداخەوە سەرناوی ئەم کتێبەیم لە یاد نەماوە .. کتێبێکیشی هەیە بە ناوی ( دنیای مناڵ و ئەدەبی مناڵ ) ، لێکۆڵینەوەیە لە ئەددبی منداڵانی کورد ، ئەم کتێبەیەم بۆ پەیدا نەکرا تا بزانم مامۆستا فەرەیدوون لەم رووە چی نووسیوە ، مامۆستا فەرەیدوون عەلی زۆر زیاتری پێ مابوو ، بەڵام مەرگ بواری نەدا ، تا ئەوەی پێی مابوو پێشکەشی منداڵانی بکات.\n(*) عومەر عەبدولرەحیم : مامۆستا عومەر عەبدولڕەحیم ، توانایەکی باڵای هەبوو لە نووسینی شیعر و چیرۆک و شانۆگەری و ئۆپەرێت بۆ منداڵان .. چەند شانۆگەرییەکی جوانی بۆ منداڵان نووسیوە ، لە چاپکراوەکانی مامۆستا عومەر عەبدولڕەحیم :\n( پاڵەوانی دوارۆژ : ١٩٥٨) کۆمەڵە شیعرێکە بۆ منداڵان لەگەڵ مامۆستا فەرەیدوون عەلی ئەمین پێکەوە دایان ناوە .. ( شانۆگەری منداڵ ـ حەوت تێکستی شانۆییە ) ـ لە سلێمانی ـ ١٩٧٢ چاپکراوە .. کە بە یەکەمین کتێبی دەقی شانۆگەریی چاپکراو بۆ منداڵان دادەنرێت .. ( کچ و قوتابخانە ) لە ساڵی ( ١٩٥٦) لە سلێمانی چاپی کردووە .. چەندین شانۆگەریی تریشی بۆ منداڵان نووسیوە.\n(*) عەلی عەبدوڵڵا شەونم ( ع. ع . شەونم ) ، یەکێکە لەو مامۆستا دڵسۆزانەی ، کە ماوەیەکی زۆرە سەرقاڵی نووسینی شیعرە بۆ منداڵان .. تا ئێستا چەند کتێبێکی شیعری بۆ منداڵان چاپ کردووە ، شیعرەکانی بوونەتە ویردی سەر زمانی منداڵانی کورد .. بۆ نموونە شیعری ( بەبە بەبە بچکۆلە ـــ مەگری مەگری بەرخۆلە) ، ع . ع . شەونم خاوەنی سروودی ( جەژنە جەژنی کوردستانە ، جەژنی نەورۆزە … ) یە . مامۆستا شەونم ( خەڵاتی ئیبراهیم ئەحمەد ) یان پێ بەخشی .\n(*) کاکەی فەلاح ( حەمە حەمە ئەمین قادر : ١٩٢٨ـ ١٩٩٠) مامۆستا کاکەی فەلاح نۆۆسەرێکی هەڵکەوتووی بواری ئەدەبی منداڵان بوو ، چەندین شیعری ناسک و شیرینی بۆ منداڵانی کورد نووسیوە و ، لە چەند بەرگێکدا چاپی کردوون ، چەند چیرۆکە شیعر و ئۆپەرێتێکی بۆ منداڵان نووسیوە ، ئەمە ناوی هەندێ لە چاپکراوەکانین :\n( جگەرگۆشەکان ) ، ( چۆلەکەی پاساری ـ ١٩٨٣) ، ( سروود ) ، ( ئۆپەرێتی قوتابخانە ) و چەندین بەرهەمی تر .. مامۆستا کاکەی فەلاح خاوەنی شیعری : ( شەش پەپوولەکەی گۆشەی باخەکەم … هەر بۆ ئێوەیە ئاخ و داخەکەم ) کە هونەرمەندی كۆچکردوو خاتوو ( مەرزییە فەریقی ) کردوویە بە گۆرانی و ، لە تەلەفزیۆندا تۆماری کردووە.\n( نووسەر ئەم بابەتە : من پەیوەندییەکی باشم لەگەڵ مامۆستا کاکەی فەلاح دا هەبوو .. کە شیعرێکی تازەی بۆ منداڵان بنووسیایە ، بۆ بەرنامەی ـ جیهانی منداڵان ـ ی دەنارد ، لە تەلەفزیۆنی کەرکوک ، کە من ئەم بەرنامەیەم بۆ ماوەی دە ساڵ ئامادە دەکرد .. چەندین جاریش لە چاپخانەکەیدا ـ چاپخانەی کاکەی فەلاح ـ لە سلێمانی ، پێکەوە دانشتووین و باسی شیعری منداڵانی بو دەکردم ، لە چلەی ماتەمینیشیدا ئامادە بووم)\n(*) مامۆستا رەمزی قەزاز : شوێن پەنجەی لە بواری ئەدەب و راگەیاندنی منداڵانی کوردا دیارە و کاڵ نەبۆتەوە ، لە ساڵانی كۆتایی پەنجاکان و سەرەتای شەستەکانی سەدەی رابردوودا ، لە بەشی کوردی ی رادیۆی بەغدا دا ، بەرنامەی ( بەهەشتی منداڵان ) ی ئامادە دەکرد و پێشکەشی دەکرد .. خوالێخۆشبوو دوو کتێبی چیرۆکی چاپکراویشی بۆ منداڵان هەیە : ( گۆڕنەتەڵە ) و ( راستی و ئازایی )\n( نووسەری ئەم بابەتە : من خۆم بە قەرزارباری مامۆستا رەمزی قەزاز دەزانم .. منداڵ بوو لە پۆلی پێنجەم و شەشەمی قوتابخانەی بنەڕەتیدا بووم لە شاری کەرکوک .. هەفتانە چاوەڕێی بەیانیی رۆژی هەینیم دەکرد ، تا گوێ لە بەرنامەکەی مامۆستا رەمزی قەزاز بگرم .. لە رێی ئەم بەرنامەیەوە بوو ، هۆگری خزمەتکردنی جیهانی منداڵان بووم و ، بڕیارم دا ئەگەر بتوانم لە داهاتوودا ، خزمەتی بواری نووسین راگەیاندنی منداڵانی کورد دەکەم ، بۆیە هەرگیز مامۆستا رەمزی قەزاز لەیاد ناکەم ..)\n(*) دایکی سۆلاڤ ( سەبریە نووری قادر ) : یەکێکە لەو ئافرەتە شاعیرە کوردانەی ، کە بە پەنجەکانی دەستمان هەژماردەکرێن . دایکی سۆلاڤ رۆڵێکی بەرچاوی لە بواری ئەدەبی منداڵاندا هەیە و ، تا ئێستاش بەردەوامە لەم خزمەتە پیرۆزەیدا ، ئێستا لە شاری ( ئۆپسالە ـ سوێد ) دەژی ـ نووسەر : زوو زوو بە تەلەفۆن قسە دەکەین و شیعرە تازەکانی بۆم دەخوێنێتەوە ـ من پێشنیاری ئەوەدەکەم کە دایکی سۆلاڤ شایانی ئەوەیە ( خەڵاتی ئیباهیم ئەحمەدی ) ساڵی (٢٠١٤) ی پێ ببەخشن .. دایکی سۆلاف تا ئێستا حەوت کتێبی شیعر و چیرۆکە شیعری بۆ منداڵانی کوردمان چاپکردووەن.. ئەمانەش ناوی شەش لە چاپکراوەکانین : ( بەهەشـتی مـنداڵان ) ، ( سروودی خـۆر ) ، ( زەنگی ژیان ) ، ( قاسپەی کەو ) ، ( داپیرە و مام ڕێوی ) ، ( چەپکێ وەنەوشە )\n(*) عومەر عەلی ئەمین : خوالێخۆشبوو مامۆستا عومەر ناودارێکی تری کوردمانە ، بە درێژایی تەمەنی لە بواری شانۆ و ، بواری ئەدەبی منداڵانی کورد و ، پەروەردەی منداڵاندا خزمەتێکی مەزنی کردووە .. چەند کتێبێکی چیرۆک و چەند شانۆنامەیەکی بۆ منداڵان چاپکردوە .. مامۆستا عومەر عەلی ، باوکی هونەرمەندی گەورەی گەلەکەمان دەرهێنەر و نووسەر و شانۆکار مامۆستا ( گەزیزە) خانە .. کە کاریگەریی باوکی لەسەری هەبوو .. ئەمانە ناوی هەندێ لە بەرهەمە چاپکراوەکانی مامۆستا عومەرە کە پێشکەشی منداڵانی کوردی کردوون : کتێبی ( مام یارمەتی ) چیرۆکێکە بۆ منداڵان ، کتێبی ( دیاری بۆ شانۆی منداڵان ـ سلێمانی ـ ٢٠٠٠) کتێبی ( دیارییەکی تر بۆ شانۆی منداڵ ــ منداڵان ــ سلێمانی ــ ٢٠٠٦)\n(*) لەتیف هەڵمەت : یەکێکە لە کەڵەشاعیر و لە نووسەرە گەورەکانی ئەم سەردەمە ، لە بواری نووسینی شیعر و چیرۆک بۆ منداڵان ، شیعر و چیرۆکەکانی زۆربەیان بە زمانی ناسک و ساکاری منداڵەوە نووسراون و ، بە کوردیەکی پاک و ئاسان و رەوان داڕێژراون ، بێ گرێ و گۆڵن ، ترپە و سەروای شیعرەکانی هێندە ناسک و سووک و شیرینن ، منداڵان بە ئاسانی لەبەریان دەکەن ، بۆیە زۆربەی شیعرەکانی کراون بە گۆرانی و ، بە دەنگی منداڵان دەوترێنەوە ، من لەتیف هەڵمەت ، لە ( هانز کریستیان ئەندەرسن) ی دانیمارکی و ( زەکەریا تـامر ) ی عەرەب و ( کـرالچـیف) ی بولگاری و ( لافۆنتین ) ی فەرەنسی ، بە کەمتر نازانم .. لەتیف هەڵمەت تا ئێستا دوانگزە کتێبی شیعر و چیرۆکی بۆ منداڵان چاپ کردوون . ( خەڵاتی ئیبراهیم ئەحمەد ) یان پێ بەخشی .. ناوی هەندێ لە کتێبەکانێتی بۆ منداڵان : ( جوانــترین دێ ) ، ( هێــــلانەیەکی تر ) ، ( پرسیار لە منـاڵ ) ، ( کاتژمـێر ) ، ( پشیلەیەک پاسکیل لێدەخوڕێ ) ، ( مانـگ لە نێوانی هەزار و یەک ئەستێرە دەنوێ ـ لە عەرەبییەوە گۆڕیوێتی بۆ کوردی)\n(*) محەمەد ئەمین بوز ئەرسەلان : نووسەرێکی زۆر بە توانا و ناسراوی باکووری کوردستانە ، ئێستا لە ( ئوستۆکهۆڵم ـ سوێد ) دەژی تا ئێستا نزیکەی سی کتێبی شیعر و چیرۆکی بە کوردی بۆ منداڵان نووسیوە ، ئەم ژمارەیەش ، ژمارەیەکی پێوانەییە و ، تا ئێستا هیچ نووسەرێکی تری کوردمان لە بواری ئەدەبی منداڵاندا ، نەگەیشتوونەتە نیوەی ئەم ژمارەیە .. ( نووسەر : زۆر هەوڵم دا تەلەفۆنی بزانم و پەیوەندیی لەگەڵدا بکەم و ناوی هەندێ لە کتێبەکانی لێ وەربگرم ژمارەی تەلەفۆنەکەیم دەست نەکەوت)\n(*) سیمین چایچی : لە دایکبووی رۆژهەڵاتی کوردستانە ، شاعیرێکی ناسروای کوردە ، خاتوو سیمین چایچی لە بواری ئەدەبی منداڵانیشدا شوێن پەنجەی دیارە ، تا ئێستا چەند شانۆنامەیەکی شیعریی بۆ منداڵان نووسیوە ، لەوانە ( تیـــتل و بیـــبل ) ، کە چیرۆکێکی ئەندێشەیی فۆلکلۆریی کوردیمانە ، خاتوو سمین بە شیعر دایڕشتوتەوە .. دوو کتێبی شانۆنامەی چاپکراویشی بۆ منداڵان هەیە .. ( شاری ئاشتی و خاڵخاڵۆکە ) ، دووەمیان ( شای مشکان ) لە ( ٢٠٠٧) لە سلێمانی چاپی کردوون .\n(*) ئەحمەد ئیسماعیل ئيسماعیل : نووسەرێکی بە توانا و ناسراوی کوردمانە ، لە ساڵی ( ١٩٦١) لە شاری ( قامیشلو ) ی پاڵەوان لە رۆژئاوای کوردستاندا لە دایک بووە .. بە زمانی عەرەبی دەنووسێ ، چونکە رژێمی رەگەزپەرستی بەعس ، جگە لە زمانی عەرەبی رێیان نەداوە منداڵانی گەلانی تر بە زمانی خۆیان بخوێنن و بنووسن ، بە تایبەتيش منداڵانی کوردمان ، .. مامۆستا ( ئەحمەد ئسماعیل ئیسماعیل ) یەکێکە لە قوربانیانی ئەو سیاسەتە شۆڤێنییە .. مامۆستا ئەحمەد لە بواری نووسینی شانۆی منداڵاندا ، توانایەکی باڵای هەیە ، تا ئێستا ئەم شانۆنامانەی بۆ منداڵان چاپکردوون :\n( توبة الثعلب ـ تۆبەی رێوی ـ ٢٠٠٠) چوار دەقی شانۆییە ، ( حیکایة الأشقیاء الثلاثة ـ چیرۆکی سێ چەقاوەسووەکە ـ ٢٠٠٩) دوو شانۆگەرییە ، ( أحلام الحمار الكسول ـ خەونەکانی گوێدرێژە تەمەڵەکە ـ ٢٠٠٠) شانۆگەرییەکە ، ( الطائر الحکیم ـ باڵندەیەکی دانا ـ ٢٠١٠) ، ( السور ـ شـوورە ) ، ( الحقل المنیع ـ کێڵگەیەکی سەخـت ـ ٢٠٠١) ، ( القاضي محمد ـ قازی محەمەد ) .. ئەحمەد ئیسماعیل ئیسماعیل ، چەند خەڵاتیێکی سوری و نێودەوڵەتی ورگرتووە .. لە چەندین فیستیڤاڵی نیودەوڵەتی منداڵان بەشداری کردووە ، لەوانەش لە وڵاتانی : شاریقە ، فەلەستین ، مەغریب ، عێراق .\n( هەورامان وریا قانیع ) حەوت لە شانۆنامەکانی ئەحمەد ئیسماعیل ئیسماعیل ی لە عەرەبییەوە ، گۆڕیون بۆ سەر زمانی کوردی بە ناوی ( حەوت شانۆنامە بۆ منداڵان ) لە ساڵی ( ٢٠٠٨) دا ، لە سلێمانی چاپی کردووە .\nناوی ئەو گۆڤارە کوردییانەی کە بۆ منداڵان دەرکراون یا ئستاش بەردەوام دەردەکرێن:\n(*) گۆڤاری ( گڕوگاڵی منداڵانی کورد : ١٩٤٦) یەکەمین گۆڤاری منداڵانی کوردە ، لە مێژووی ئەدەبی منداڵانی کورد دا ، بە زمانی شیرینی کوردیمان لە ساڵی ( ١٩٤٦) دا ، لە سەردەمی ( کۆماری کوردستان ) لە مەهاباد دەردەچوو . گۆڤاری گڕوگاڵی منداڵانی کورد لە ( چاپخانەی کوردستان ) لە شاری مەهابادی شیرین چاپ دەکرا .. تەنها سێ ژمارەی لێ چاپ کرا .. ژمارەی ( دووەم ) و ( سێیەم ) لەلای مێژوونووسی کوردمان دکتۆر ( کەماڵ مەزهەر) هەیە .. کۆپییەکانی هەر ئەم دوو ژمارەیە لە کتێبخانەی کۆڕی زانیاری کورد ـ لە بەغدا هەبوو .\n(*) گۆڤاری ( ئەستێرە : ١٩٧٢) ژمارەی یەکەمی ئەم گۆڤارە لە لە ساڵی ( ١٩٧٢) دا لە شاری بەغدا ، لە لایەن بەڕێوەبەرێتی رۆشنبیری کوردییەوە دەرکرا ، تەنها دوو ژمارەی لێ دەرکرا ، ژمارەی یەکەم شەهید ( سـاڵح یوسفی ـ سەر نوسەر) ی بوو ، بەڵام ژمارەی ( دووەم ) دکتۆر ( ئیحسان فوئاد ـ سەرنووسەر) ی بوو ، حکومەتی عێراق دەستی بەسەر ژمارەی دووەمدا گرت ، لە بەر ئەوەی سەرنووسەرەکەی دکتۆر ئیحسان لە پێشەکییەکەیدا ( کەرکووکی بە شارە جوانەکەی کوردستان ) ناوبردووە .. هەروەها بەعسییەکان ، نیگەران ببوون ، لە بڵاوکردنەوەی چیرۆکێکی شاعیر و چیرۆکنووسی شەهیدمان ( دڵشاد مەریوانی ) کە لە ژمارەی دووەمی ئەستێرەدایە ، دەقی چیرۆکەکەیم لە یاد نەماوە .. ئەوە دەزانم کە بابەتی چیرۆکەکەی ئەمە بوو ( لە وڵاتانی دنیادا لە جەژن و بۆنەکاندا ، فرۆکەکانیان ، نوقڵ و شیرینی و بووکە شووشە و دیاری بۆ منداڵان هەڵدەدەنە خوارەوە .. کەچی فرۆکەکانی عێراق بۆمب و فیشەکی مەرگ بەسەر منداڵانی کورد دا دەبارێنن … )\nدەمەوێت هەڵەیەکی کاک ( بورهان قەرەداغی ) راست بکەمەوە ، کە لە لاپەڕە ( ٦٩) ی کتێبەکەیدا ( شانۆی مناڵ ـ چاپی یەکەم : ٢٠١١ ـ سلێمانی ) نووسیوێتی : ( یەکەم گۆڤاری منداڵان کە لە سلێمانی دەرچووبێت ، گۆڤاری ئەستێرە یە کە لە هاوینی ساڵی ١٩٧٢ دەرچووە ، سەرۆکی نووسین ـ ساڵح یوسفی بووە ) کاک بورهان قەرەداغی ئاماژەشی بەوە کردووە ، کە ئەم زانیارییەی لە لاپەڕە ( ٣٧٨) ی ( بەرگی سێیەم )ی کتێبی ( سلێمانی شـارە گەشـاوەکەم ـ نووسینی : جەمـاڵ بابـان ، ئاسۆ بابـان ، ئومـێد خالید ) وەرگرتووە .. هەڵەکە لە کاک بورهانەوە بێت یا لە مامۆستا جەماڵ بابان .. بۆ دڵنیابوونیان لەوەی کە لە سلێمانی دەرنەچووە و لە بەغدا دەرچووە .. لە هەردوو ژمارەکەشدا نووسینی منی تێدایە ، هاورێیەکی هونەرمەندی وێنەکێشیشم ( حمید ) کە ئێستا لە ئیتالیایە ، قوتابی بوو لە زانکۆی بەغدا ، وێنەی چەند بابەتێکی هەردوو ژمارەکەی کێشاوە ، ئەمەو شەهید ( ساڵح یوسفی ) یش لە بەغدا دەژیا و لە سلێمانی نەبووە ، من هەردوو ژمارەکەیم هەبوو ، لە کۆڕەوەکەی ساڵی ( ١٩٩١) دا تیاچوون .\n(*) ناوی چەند گۆڤارێک کە ئێستا لە کوردستان و لە دەرەوەی کوردستاندا دەردەچن :\n( پەپوولە ـ منداڵپارێزی کوردستان دەری دەکات) ، ( منداڵانی باوە گوڕگوڕ ـ لە دەزگای ئاراس دەردەچێت ) ، ( سمۆرە ـ خانەی سمۆرە دەریدەکات ) ، ( گوڵەکان) ، ( هەنگ ) ، ( جگەرگۆشەکان ) ، ( نێرگز ـ رۆژهەڵاتی کوردستان ) ، (منداڵی سەردەم ) ، ( دنیای منداڵان ـ منداڵپارێزی رۆژهەڵاتی کوردستان دەری دەکات ) ، ( سروە ـ رۆژهەڵاتی کوردستان) ، ( هێلانەی منداڵان )، ( خەنـدە ) ، ( گۆران ) ، ( بەرخەکەم ) ، ( کەڤر ) ، ( کۆلارە ) ، ( کوردیلەکــان ـ کۆمەڵەی منـداڵانی کورد ـ لە نەرویــج ـ دەری دەکـات ) ، ( رووداوی منداڵان ) ، ( دیلانا ) ، ( کەنـاری) ، ( تۆم و جیری ) ، ( شۆخ و شەنگ ـ لە رۆژ هەڵاتی کوردستان دەردەکرێ ) ، ( مشــکە ـ دەزگای ئـــــاراس دەری دەکرد ) ، ( تاو تاو ) … هتد . زۆربەیان تا ئەمڕۆش دەردەچن ، هەندێکیان ئێستا وەستاون .\n(*) ( یەکەمین کۆنفرانسی ئەدەبی منداڵانی کورد ) ئەمساڵ لە ( ٦ / ٧ / ٢٠١٣) لە شاری ( دهۆک) سازکرا ، کە کۆمەڵێک لە چیرۆکنووسان و شاعیران و رۆشنبیرانی بواری ئەدەبی منداڵان ، لە شارەکانی باشووری کوردستان و باکوور و رۆژهەڵاتی کوردستان بەشدارییان تیا کرد .. هیوادارین کونفرانسی دووەم لە لایەن وەزارەتی رۆشنبیری و لاوانی کوردستانەوە سازبکرێت و ئامادەکارییەکی باشتری بۆ بکرێت و نووسەران و شاعیران و رەخنەگران و شارەزایانی پسپۆری بواری ئەدەبی منداڵانی کورد ، لە کوردستان و دەرەوەدا بانگ بکرێن و ، پرۆگرامێکی تۆخمەتری بۆ دابنرێت و .. تەسەلتر تاوتوێی بنەماکانی پێشخستنی ئەدەبی منداڵانی کورد بکرێت .\nلە کۆتاییدا ، داوای لێبووردن لەو نووسەر و شاعیرانە دەکەم ، کە ناوەکانیانم لە یاد نەماون ، یا نووسەرانی تازە هەڵکەوتوون و، لەگەڵ ئەو ناوانەی سەرەوەدا ، ناوم نەبردوون ، بە هۆی ئەوەی حەڤدە ساڵە لە دەرەوەی کوردستانم و ، هەموو بەرهەمە چاپکراوە تازەکانم نەدیون .. ئێوەی خۆێنەرانی دڵسۆزیش دەربارەی ئەم نووسینەم .. هەچ رەخنە و پێشنیار و گلەیی و تێبینییەکتان هەیە بۆ ئیمایلەکەم ـ لە خوارەوە یە ـ بینێرن ، بە ئەوپەڕی خۆشحاڵی و بە دڵفراوانی و سوپاسەوە لێتانی وەردەگرم و .. لە نووسینەکانی داهاتوومدا لەبەرچاویان دەگرم .. هیوای گەشەکردن و پێشکەوتنی رۆشنبیری و ئەدەبی منداڵانی کوردمان دەخوازم .


به‌رهه‌مه‌کانی شاهوی سروشتی بۆچاره‌سه‌رکردن و خۆ پاراستن له گرفته‌کانی پێست و موو و چاره‌سه‌ری سه‌رڕوتانه‌وه و هاندانی دووباره ڕواندنه‌وه‌یان به شێوه‌یه‌کی سروشتی\nبۆ خانمان /\nداشکاندنی نرخه‌کان به رێژه‌یه‌کی زۆر بۆ ماوه‌یه‌کی دیاریکراو ئێره‌کلیککه\nبه‌رهه‌مه‌کانی شاهۆ بۆ هه‌موو جۆره پێست و قژێك و له هه‌موو ته‌مه‌نێك دا گونجاوه و هه‌موو به‌رهه‌مه‌کان له ئه‌ڵمانیا به‌رهه‌م ده‌هێنرێن\nقژه‌سه‌ر / خۆپاراستن و چاره‌سه‌ر\nبرۆ / به‌هێزکردن و درێژکردنی\nپاراستنی قژه‌سه‌ر /\nهه‌ست ئه‌که‌یت پرچت هێزی جارانی نیه و کو جاران به‌خێرایی درێژنابێت ؟ وه‌کو جاران جوان نیه؟ سه‌رته‌ڵی مووه‌کان ئه‌ڕزێن و پرچت بۆز و ناشرین بووه ؟ یان ده‌ستی به‌وه‌رین کردوه ؟ پرچت کڕیشكی هه‌یه یان چه‌وری زۆره و خورانی پێستی سه‌رت هه‌یه ؟ ئه‌ته‌وێت سه‌رت زو سپی نه‌بێت ؟ مووی سه‌رت ده‌ستی کردوه به وه‌رین به‌هۆی منداڵ بوون یان نه‌خۆشی یان ئاڵۆزی باری ده‌رونی و ماندووی یان به ئاو و هه‌وا گۆڕین ؟ شاهۆ به‌کاربێنه و خۆت له‌و ترسه ڕزگار بکه و جوانی سروشتی خۆت بپارێزه به شێوه‌یه‌کی سروشتی .\nمه‌وه‌سته تا گرفته زیاد ئه‌که‌ن ئه‌نجا به‌دوای چاره‌سه‌ردا بگه‌ڕێیت ، ساڵی جارێك یان دوو جار شاهۆ به‌کاربێنه و به‌شێوه‌یه‌کی سروشتی خۆت بپارێزه له گرفته‌کانی پێست و پیربون و سپی بونی موه‌کان ، بۆ به‌دی هێنانی ئه‌م ئامانجه یه‌کێك له‌م دوو به‌رهه‌مانه‌ی خواره‌وه هه‌ڵبژێره/\n1. ئاوی موو ( هێرتۆنیك) / ساڵی جارێك یان دووجار دوو شوشه‌ی ئاوی موو بۆ پێستی سه‌رت به‌کاربێنه، ئێستا به‌نرخێکی هه‌رزان و داشکاندنێکی زۆر ئه‌م سێته داوا بکه ، بۆ زانیاری زیاتر و داواکردنی ئێره کلیککه\n2. ئاوی موو ( هێرتۆنیك) و کرێمی برۆ / ساڵی جارێك یان دووجار دوو شوشه‌ی بۆ پێستی سه‌رت و کرێمێك بۆ برۆت به‌کار بێنه،ئێستا به‌نرخێکی هه‌رزان و داشکاندنێکی زۆر ئه‌م سێته داوا بکه ، بۆ زانیاری زیاتر و داواکردنی ئێره کلیک\nهۆکاری پرچ وه‌رینت هه‌رچیه‌ك بێت ، نه‌خۆشی یان ناخۆشی و خراپی باری ده‌رونی یان دووگیانی یان به‌هۆی نه‌خۆشی تر و حه‌ب و ده‌رمان یان به هۆی سه‌رڕوتانه‌وه‌ی بۆ ماوه‌ی یان هه‌ر هۆکارێکی تر ، ده‌توانی به‌رهه‌مه‌کانی شاهۆ به‌کاربێنیت چونکه شاهۆ پێستی سه‌ردووباره ئه‌أینیته‌وه له‌و ڕیگه‌یه‌وه چاره‌سه‌ری گرفته‌کانی پێست و موو  ئه‌کات\nبه گشتی خانمان شاهۆ ئێف ( موو ئاو ) به كار دێنن بۆ پرچیان ئه گه ر پرچیان بوەرێت و لاواز و ته نك بوبێت یان یان به خێرایی سپی ببێت و ئارەزوی به هێز كردنی بكه ن یان بۆ پێشگیری كردن له سپی بونی پرچیان رەنگ و تۆنی پرچیان جوانتر و تۆخ تر بێت بۆ ئه م مه به سته 2 دانه له شاهۆ ئێف به كار بێنن هه فته ی 2 یان 3 جار ئێستا به‌نرخێکی هه‌رزان و داشکاندنێکی زۆر ئه‌م سێته داوا بکه ، بۆ زانیاری زیاتر و داواکردنی ئێره کلیککه\nبه ڵام ئه گه ر گرفتی ڤ پێستیان هه بێت یان پرچیان زۆر و‌ری بێت و بێخی سه ریان دەركه و تبێت ئه وا باشتر وایه شاهو ئه ی( كرێم ) به كار بێنن .\n٭ تكایه هه ر شوێنێك كه ئارەزوی به هێز كردنی مووی لێ ناكه یت به كاری مه هێنه بۆی بۆ نمونه ناوچه وان یان دەم و چاو .\nجوانی سروشتی برۆکانت بپارێزه و کرێمی برۆی شاهۆ به‌کاربێنه بۆ به‌هێزكردن و زیادكردنی برۆ به شێوەكی سروشتی و پێشگیری كردن له سپی بوونی 15مل له شاهۆ كرێمی برۆ به كاردێت. رۆژانه پاش شۆرین و وشك كردنه‌وه‌ی برۆكان به‌و كرێمه چه‌وری كه‌ن و زیاتر له 3 كاتژمێر بیهێلنه‌وە.\nدریژکردنی برۆ به‌شێوه‌یه‌کی سروشتی / ئه‌گه‌ر ویستت برۆکانت درێژکه‌یت به شێوه‌یه‌کی سروشتی ئه‌وا بۆ ماوه‌ی سێ تا شه‌ش مانگ کرێمی برۆ به‌کاربێنه ، به‌جوانی و به وردی له ڕاستی برۆت بۆ لای پرچت گه‌نه‌موه‌کانی پێ چه‌ورکه به ڕێکی پاش ماوه‌یه‌ك ئه‌و گه‌نه‌موانه به‌هێز و  گه‌وره ئه‌بن و ئه‌بیته خاوه‌ن دووبرۆی درێژی دیاری جوان .\nنرخی 1 دانه\n15ml , 18 Euro\nئێستا به‌نرخێکی هه‌رزان و داشکاندنێکی زۆر ئه‌م سێته داوا بکه ، بۆ زانیاری زیاتر و داواکردنی ئێره کلیککه\n٭ تكایه هه‌ر شوێنێك كه ئارەزوی به‌هێز كردنی مووی لێ ناكه‌یت به‌كاری مه‌هێنه بۆ نمونه ناوچه‌وان یان دەم و چاو .


پەرەسەندنی دایناسۆرەکان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠١٧ دا، زاناکان ھەستان بە دانانی ڕێگەیەکی نوێ بۆ پۆلێن کردنی خێزانی داینەسۆرەکان کە بەندبوو لەسەر بەڵگەی تازەتر و زیاتر وەک لەوەی پێشووتر لەبەردەست دا بوو. بەپێی پۆلێنکردنە نوێیەکە سەرچاوەی داینەسۆرەکان دەگەرێتەوە بۆ ٢٠٠ میلیۆن ساڵ لەمەوبەر کە قەبارەین بچووک بووە و ڕووەکخۆر و گۆشتخۆر بوون و خاوەنی دوو دەستی پێشەوەی گەورە بوون. وەچەکانی ئەم ئاژەڵانە ھەتا ٦ میلیۆن ساڵ لەمەوبەر بوونیان ھەبووە و ژیاون.\nپەیوەندی نێوان داینەسۆرەکان دەرخەری چەندەھا بەڵگەی بڵاوبوونەوەیە لە ناوچەیەکەوە بۆ ناوچەیەکی تری زەوی. جۆری (تێنتوران سێرۆپاد) بەشێوەیەکی بەربڵاو گەشتی کردووە بەناو باکووری ئەمریکا، ئاسیا، باشوری ئەمریکا، ئەفریقا و ئەنتەرتیکا و جۆرەکانی (باکیسفالوسور و سێراتۆپسیا) پیشاندەری بەڵگەی ڕوونن لە چەندین دیاردەی بڵاوبوونەوەی دوو ئاراستەیی.\n١ تۆمارە بەردینەکان\n٢ خەسڵەتە پەرەسەندووەکان\n٢.١ قەبارەی جەستە\n٢.٢ توانای جوڵان\n٢.٣ کاریگەری سەرچاوەکانی خۆراک\nجۆرە سەرەتاییەکانی داینەسۆرە سەرەتاییەکان بەخێرایی ھەمەجۆربوون لە سەردەمی (ترایسک) دا و جۆرە جیاوازەکانی داینەسۆرەکان بە خێرایی پەرەیانسەند لەڕووی خەسڵەتە تایبەتی و جیاوازی قەبارەوە بۆ سوودوەرگرتن و قۆستنەوەی زۆربەی نیشنگەکان. لە سەردەمی باڵادەستی داینەسۆرەکان دا کە ھەردوو چاخی (جوراسیک) و (کراکتۆس) ی پێکدەھێنا، زۆربەی ھەرە زۆری ئاژەڵە وشکانییەکانی بەرزییان لە یەک مەتر زیاتر بوو بریتیی بوون لە داینەسۆر.\nزۆربەی داینەسۆرە بە بەردبووەکان لە سەردەمی (نۆری-سینمۆری، کیمردیجی-تیتۆنی و کامپینی- ماسترچی) دا دۆزراونەتەوە.\nقەبارەی جەستە گرنگە بەھۆی پەیوەندی لەگەڵ (مێتابۆلیزم «کردەی وەرگرتن و سوتاندنی خۆراک لە زیندەوەران دا،» ژەمی خۆراک، مێژووی ژیان، مەودای جیۆگرافی و خێرایی لەناوچوون). کێشی جەستەیی داینەسۆرەکان دەکەوێتە نێوان ١ – ١٠ تەن لە سەرتاسەری ھەموو ھەرێمە گەورەکان دا. جۆرە مەیلێک ھەبوو بەرەو گەورەبوونی قەبارەی جەستە لە چەندین جۆری داینەسۆرەکان دا وەک جۆرەکانی: سیریۆفۆرا، ئۆرنیسۆپۆدا، باکیسفالوسور، سێراتۆپسیا، ساورۆپومۆرفا و سیرۆپۆدا. ھەروەھا چەند دیاردەیەکی بچووکبوونەوەی قەبارەی جەستەش لە چەند جۆرێک دا تێبینی کراوە بەڵام بە شێوازێکی پچڕ پچڕ بووە. دیارترین نموونەش لە بچووکبوونەوەی قەبارەی جەستە کە بۆتە ھۆکاری دەرکەوتنی یەکەمین باڵندەکان بریتییە لە جۆری ئارکایۆپتێرکیس کە کێشی کەمتر بوو لە ١٠ کیلۆگرام و دواتر لە جۆرەکانی (کونفیوشسورنیس و سینۆرس) دا ڕوویدا و قەبارەیان لە نێوان ڕیشۆلە و کۆتردا بوو کە ھۆکاری ئەم بچووک بوونەوەیە ئاسانکاری و ڕێخۆشکردن بوو بۆ فڕین.\nیەکەمین باوانی داینەسۆرەکان دوو قاچ بوون و پەرەسەندنی وەستانی شێوازی چوارقاچی چوار جار ڕوویداوە لەنێوان باوانەکان دا (یۆرنیساپۆدا، سیریۆفۆرا، سێراتۆپسیا و ساورۆپومۆرفا). لە ھەموو ئەم بارانەدا پەرەسەندنی چوار قاچی ھاوبەش بووە لەگەڵ گەورەبوونی قەبارەدا و لە ھەمووشیان دا گۆرانەکە یەک ئاراستەیە و توانای پێچەوانەبوونەوەی نییە.\nبەھەمان شێوە داینەسۆرەکان پیشاندەری شێوازێکی کەم بوونەوە و لەدەستدانی پەنجەکانن لە دیوی لاتەنیشتی دەستیانەوە (پەنجەی ژمارە ٣، ٤ و ٥). ئەرکی سەرەتایی و سەرەکی دەستی داینەسۆر گرتن بووە وەک لە بەرگەگرتنی کێش. کەمبوونەوەی ژمارەی پەنجەکان یەکێکە لە خەسڵەتە دیارەکانی (تریانۆسۆرید) کە خاوەنی تەنھا دوو پەنجەی کارکردوو بووە لەسەر دەستێکی زۆر کورت.\nکاریگەری سەرچاوەکانی خۆراک[دەستکاری]\nباوانی داینەسۆرەکان گۆشتخۆر بوون و سێ جار ڕووەکخۆری لە نێوان داینەسۆرەکان دا سەریھەڵداوە و (سیریزۆنۆسۆرد)ەکان ھەردوو جۆرەکەیان ھەبووە کە گۆشتخۆر یان ڕووەکخۆر بوون. لەدوای پەرەسەندنی خەسڵەتەی ڕووەکخۆری لە جۆرەکانی (ئۆرنسیسکیەن و ساورۆپومۆرفا) ھەرگیز جارێکی دی پێچەوانە نەبۆتەوە.\nئەگەری پەرەسەندنی ھاوبەش لەنێوان ڕووەک و داینەسۆرە ڕووەکخۆرەکان دا جێی خەمڵاندنێکی قوڵ بووە. دەرکەوتنی جۆری (پسۆرۆپاد) ی ڕووەکخۆر لە کۆتاییەکنی چاخی (ترایسیک) دا بەشێوەیەکی سەرەکەی پەیوەستدار بووە بە لەناوچوون یان جۆراوجۆربوونی جۆری ڕووەکەکان لەو سەردەمەدا.\nبەداخەوەی ھەتا ئێستا ھیچ زانیاری و بەڵگەیەکی بەھێز و دڵنیاکەرەوە نییە دەربارەی بەرنامە و شێوازی خۆراکی داینەسۆرە ڕووەکخۆرەکان و ئەو زانیارییەی لەبەردەستدایە تەنھا شێوازی جوینی خۆراکە.\nڕووداوی لەناوچوونی (کراکتۆس پالیۆجین) لە ٦٦میلیۆن ساڵ لەمەوبەر ڕوویداوە لە کۆتایی چاخی (کراکتۆس) دا بۆتە ھۆی قڕکردنی ھەموو جۆری داینەسۆرەکان جگە لەو جۆرانەی کە پێش ئەوە گەشەیان کردبوو بۆ جۆرە سەرەتاییەکانی باڵندەکان.\n^ PC Sereno (1997) "The origin and evolution of dinosaurs" Annu. Rev. Earth Planet. Sci. 25:435-489\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پەرەسەندنی_دایناسۆرەکان&oldid=658426»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٠:٣٤ی ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


سورییەکان داوا لە تەحریر شام دەکەن چالاکوانەکان ئازادبکەن\nچالاکوانانی ئیدلیب داوا لەو هاوپەیمانێتیە توندڕەوە دەکەن کە دوو لە هاوڕێکانیان ئازادبکەن کە لەکاتی بانگەشەدا بۆ مەدەنیەکان دەستبەسەرکرابوون.\nچالاکوان یاسر سالم، دوای ئەوەی داوایکردبوو دانیشتوانی فۆعە و کەفریا رێگەیان پێبدرێت بگەڕێنەوە شوێنی خۆیان لەلایەن تەحریر شامەوە دەستبەسەرکرا. [خاوەنی وێنە: هەیسەم ئیدلیبی]\nچالاکوانانی سوری داوا لە هاوپەیمانێتی توندڕەوی تەحریر شام دەکەن دوو چالاکوانی مافی مرۆڤ ئازادبکات کە لە شارۆچکەی کەفر نەبلی پارێزگای ئیدلیب دەستگیرکراون، کە بەشێکە لە قەزای مەعەرەت نوعمان.\nچالاکوان لە ئیدلیب هەیسەم ئیدلیبی بە دیارونای وت ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتوانی کەفر نەبل و چالاکوانانی مافی مرۆڤ و رۆژنامەوانانی سوری داوایان لە تەحریر شام کردووە یاسر سەلیم و عەبدولحەمید بەیوش ئازادبکات.\nئیدلیبی وتی ئەو دوو پیاوە یەکشەممە (23 ئەیلول) دەستگیرکران لە ماڵی خۆیان لە کەفر نەبل لەلایەن ژمارەیەك لە ئەندامانی تەحریر شامەوە و بران بۆ زیندانی بەدناوی عیقابی هاوپەیمانێتیەکە.\nسەلیم داوای گەڕانەوەی دانیشتوانی زۆرینە شیعەی فۆعە و کەفریای کردبوو بۆ شارۆچکەکانیان، هەنگاوێك کە تەحریر شام دەکرێت وەك داوای ئاشتبوونەوە بیبینێت لەگەڵ رژێمی سوریا، کە بە توندی رەتیدەکاتەوە.\nیاسر سەلیم و عەبدولحەمید بەیوش پۆستەرێك بەرزدەکەنەوە بۆ پشتیوانی لە مەدەنیە دەستبەسەرکراوەکانی خەڵکی سوەیدا لەکاتی خۆپیشانداندا لە کەفر نەبل. [خاوەنی وێنە: هەیسەم ئیدلیبی]\nدوای نەمانی گەمارۆیەکی درێژخایەن لە تەمموز دانیشتوانی فۆعە و کەفریای ژێردەستی رژێم ئاوارەبوون-- گواسترانەوە بۆ بەشەکانی دیکەی سوریا وەك بەشێك لە رێکەوتنێکی ئاگربەست لەنێوان رژێم و تەحریر شامدا.\nسەلیم داوای پێکەوەژیانی لەسەر لاپەڕەی تایبەتی خۆی لە فەیسبوك کرد، كه لەبەرامبەردا بەتوندی هێرشیکرایە سەری لەلایەن توندڕەوانی ئۆپۆزسیۆنەوە و تۆمەتبارکرا بە کارکردن بۆ ئاشتبوونەوە لەگەڵ رژێم.\nئەمە سەرەڕای هەوڵەکانی بۆئەوەی روونیبکاتەوە کە مەبەستی تەنیا خەڵکە مەدەنیەکە بووە نەك ئاشتبوونەوە لەگەڵ رژێم.\nبەگوێرەی ئیدلیبی، سەلیم و بەیوش لەکاتی خۆپیشاندانەکەی هەینیدا لە کەفر نەبل پۆستەرێکیان بەرزکردۆتەوە و داوای ئەوەیان کردووە رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و سوریا" (داعش) ژمارەیەك مەدەنی رفێنراو ئازادبکات.\nداعش ژمارەیەك مەدەنی دروزی رفاند لە شاری سوەیدا و دەوروبەری.\nئیدلیبی وتی پێشتریش سەلیم لەلایەن تەحریر شامەوە دەستگیرکراوە، زیاد لە جارێك.\nوتی: "ئه‌و کراوەتە ئامانج بەهۆی بۆچوونە میانڕەوەکانی و پەیوەستبوونییه‌وه بە پرەنسیپەکانی شۆڕشی سوریا و رەتکردنەوەی هەژمونی توندڕەوان، لەنێویاندا تەحریر شام، کە وایکردووە پەیوەندیی له‌گه‌ڵ گروپەکەوە تێكبچێت."\nئیدلیبی وتی ئەو تۆمەته‌ی ئێستا رووبەڕووی دەکرێتەوە -- هەوڵدان بۆ ئاشتبوونەوە لەگەڵ رژێم -- دەکرێت بۆ ماوەیەکی درێژ دەستبەسەری بکەن یان شه‌لاقی (قامچی) لێبدرێت وەك سزا.\nوتیشی ئەمە بەشێکە لە شێوازێکی بەردەوام کە تەحریر شام ماوەیەکە بەرامبەر ئەو کەسانە پەیڕەویدەکات کە بانگەشەی ئاشتەوایی لەگەڵ رژێم دەکەن.


سوتانی کۆگا یان خاک – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ته‌مموز 9, 2018 1269 جار بینراوە 0 سەرنج\nهیوا حەسەن عەلی\nلەچەند ڕۆژی رابردودا و لەماوەیەکی کەمدا کۆگاکانی چەک و تەقەمەنی هەرسێ پارێزگای هەولێرو سلێمانی دهۆک گڕیان گرت و سوتان ، من ناڕۆمە ناوەڕۆکی هۆکارەکانی سوتاندنی ئەو کۆگایانە ،بەڵام ئەوەی ئەمەوێ قسەی لەسەر بکەم ڕەنگدانەوەی ئەو رووداوەیەیە لەسەر میدیاو تۆڕە کۆمەڵایەتێکان کە هێندە گەورە کرایەوە وەک ئەوەی لەم ووڵاتە ئەمە یەکەم ڕوداوی لەو جۆرەیە کە روئەدات. ئاخر لەماوەی 27 ساڵەی حوکمڕانی دەسەڵاتی کوردیدا جگە لەسووتان و ماڵوێرانی چیتر ماوە بەسەر ئەم هەرێمە بەش مەینەتەدا نەهێنن؟ ڕەنگە سوتاندنی چەند کۆگایەک دوا قۆناغی ئەو کورەیە بێت کە بەرپرسانی ئەم هەرێمە بۆ خەڵکەکەیان دروستکردووەو قانیان داوە. من ئەپرسم چی ماوە لەم ووڵاتە بە بەنزین و دەنکە شقارتەی ئەم دەسەڵاتەپێ نەسوتابێ ؟ 27 ساڵە ئێوە ڕۆلەی کورد بەکوشت ئەدەن و جەرگی دایک و باوکی ئەم میللەتە ئەسوتێنن، ئێوە گڕتان لەدوا پوشی خەرمانی سامانی ژێرخان و سەرخانی ئەم ووڵاتەتان بەرداو قەیران لەدوای قەیڕانتان کردە دیاری بۆ هاووڵاتیانی ئەم هەرێمەو مووچەی فەرمانبەرانتان سووتان.\nهەر ئێوە بوون ئازادی و دەنگە ئازادەکانتان زیندەبەچاڵ کردو کاوەو سەردەشتەکانتان کردە دیاری دەستە رەشەکانتان، هەر ئێوە بوون بەڕیفڕاندۆمێکی ساختەو بە خیانەتی 16 ئۆکتۆبەر نیوەی خاکی کوردستانتان لەدەستداو زۆربەی ئەو ناوچانەتان بەدەستی حەشدی شەعبی وێرانکردو سوتانتان. هەر ئێوە بوون بۆ دەسڵات و حەزو ئارەزوی خۆتان و بنەماڵەکانتان ویژدان و ڕابردوی خۆتان سوتاندو ئەوەی جوانی بوو لەم ووڵاتە هەپرون بەهەپرونتان کرد. ئەوە ئێوە بوون هەرچی پیرۆزیەکانی ئەم ووڵاتەو هەرچی شکۆی پێشمەرگەو ئازادیخوازان و کەسایەتی تاکی کورد هەبوو لەکەدارکردو بەهایەکتان بۆ مرۆڤەکان نەهێشتۆتەوە. بۆیە سوتاندنی چەند کۆگایەک ئەوەندە غەریب و عەجیب نییە بۆ دەسەڵاتێک کە لەماوەی حوکمڕانی خۆیدا تەواوی خاک و سامانی ووڵاتێکیان بەتەڕو وشکیەوە سوتاندبێ و لەداهاتوشدا هیچ سڵێک لە سوتاندنی ئەو بەشە کەمە ناکەنەوە کە ماوە.\nبڵاوکراوەی پێشووبۆچی توركيا بانگهێشتی نێچیرڤان بارزانی كردوە بۆ ئەنكەرە؟\nبڵاوکراوەی نوێتربا هەمومان واز لە گۆڕان بێنین


تیمه‌كانى به‌رگریی شارستانیی هه‌ولێر هاووڵاتییه‌كى به ڕه‌گه‌ز عه‌ره‌ب ڕزگار ده‌كه‌ن\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی چاودێرى و گه‌شه‌پێدانى هه‌ولێر ئاگادارییه‌ك له‌باره‌ى مووچه بڵا…\nچه‌ند دیمه‌نێكى ئه‌مڕۆى سه‌یرانگه‌ى هه‌ناره‌ى هه‌ولێر\nپۆلیسى گه‌رمیان: شۆفێرێک بەهەڵە کوڕەزایەکی خۆی بە ئۆتۆمبێل دەشێلێت\nBasnews 19/01/2020 - 19:36 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nبڕیارە لە چەند رۆژی داهاتوودا نێچيرڤان بارزانى سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە داڤۆس كۆببنەوە.\nسه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان كە ڕۆژانى 21 تا 24ى ئه‌م مانگه، به داوه‌تێكى فه‌رمى به‌شدارى له كۆڕبه‌ندى ئابووريى جيهانيى داڤۆسدا ده‌كات، بڕیارە له‌گه‌ڵ دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكى ئه‌مه‌ريكا و ئه‌نتۆنيۆ گۆتێرێز سكرتێرى گشتيى نه‌ته‌وه يه‌كگرتووه‌كان و ژماره‌یەك له سه‌ركرده و به‌رپرسانى باڵاى وڵاتان كۆبێته‌وه.\nماڵپەڕی فەرمیی سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان بڵاوی كردووەتەوە كە له كۆبوونه‌وه‌كاندا، په‌ره‌پێدانى په‌يوه‌ندييه‌كانى هه‌رێمى كوردستان له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تى و سياسه‌ت و هه‌ڵوێستى هه‌رێم و گۆڕينه‌وه‌ى بيروڕا لەباره‌ى پرسه هه‌رێمى و جيهانييه‌كان تاوتوێ ده‌كرێن.\nئەمساڵ كۆڕبەندی داڤۆس له يادى په‌نجا ساڵه‌ى دامه‌زراندنيدا به‌ڕێوه ده‌چێت، تيايدا به ناونيشانى "لەپێناو جیھانێکی یەکگرتووی گەشەسەندووی بەردەوامدا"، تيشك ده‌خرێته سه‌ر پرسه جيهانييه‌كانی تايبه‌ت به ئابوورى و سياسه‌ت و ئاسايش و سه‌قامگيرى.\nبڕیاریشە نێچيرڤان بارزانی له دانیشتنێکی داڤۆسدا به ناونيشانى "ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستى ناسه‌قامگير" بەشداری بكات، كە تيايدا لێكه‌وته درێژخايه‌نه‌كانى ئاڵۆزى و پشێوييه به‌رده‌وامه‌كانى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست كه بوونه‌ته سه‌رچاوه‌ى ترس و نيگه‌رانييه‌كى گه‌وره‌ى جيهانى و ناوچه‌يى باس ده‌كرێن، تيشك دەخرێتە سه‌ر كاريگه‌ريى ستراتيژيى قه‌يرانى ئێستا له‌سه‌ر ئاشتى و سه‌قامگيرى له كه‌نداو، عێراق و سووريا.


ئەو چیرۆکانەی دەبێت بزانرێت\nبەبۆنەی ڕۆژی (کۆبانی) یەوە\nئێمەیش لەسەرکەوتنی کۆبانی ئاگەدار بوین ....!!\nکۆبانی‌و شەڕڤانەکانیان یەکەم هێزبون بەتیرۆری داعشیان گوت نـــا، نـــا. ئێوە دەبێت بڕوخێن‌و نەمێنن. ئێوە شێرپەنجەن لە لەشی مرۆڤایەتیدا دەبێت ڕیشەکێش بکرێن.\nکۆبانی لەژێر دروشمی سەکەوتن، یان سەرکەوتن،یان سەرکەوتن بڕیاری بەرخۆدانی هەتا مردنی دا . شەڕ درێژەی کێشا، شەڕ گەرم بو، هەموو دنیا و ئەو دەوڵەت و هێزانەی لە ناوچەکەدا بوون، چاویان لەوە بوو بزانن ئایا شەڕڤانەکانیش وەک هێزە عێراقی و کوردییەکان دەبەزن ، چەک فڕێ دەدەن و دەیقووچێنن.\nئاخر دوو (فرقە )، لە سوپای عێراق کە بە هەموو چەکێکی مۆدێرن و تەکنەلۆژیای سەردەم پڕچەک بوون، دوو ( هێز)ی پێشمەرگە لە بەرامبەر ٣٠٠ بۆ ٤٠٠ چەکداری تیرۆر هەڵبێن، گەمەیەکی سەرسوڕ هێنەر بوو،گاڵتە نەبوو.\nلە دیدی شارەزا و شرۆڤەکارانی سەربازیشدا جێگەی پرسیار بوو. ئەنجامەکەشی جینۆسایدی (ئێزیدی) یەکان و هەراج کردنی نامووس و کەرامەتیان بو\nلە دیدی شارەزا و شرۆڤەکارانی سەربازیشدا جێگەی پرسیار بوو. ئەنجامەکەشی جینۆسایدی (ئێزیدی) یەکان و هەراج کردنی نامووس و کەرامەتیان بوو. هەر لەبەر ئەمە هەموو جیهان چاوی بڕیبووە کۆبانی. شەڕ درێژەی کێشا بەرخۆدانی شەڕڤانان هەموو هێز و دەوڵەتانی تووشی شۆک کرد. هەموو سەرسامی خۆیان بەرامبەر بەم داستانە بێ وێنەیە هێنایە زمان. بەتایبەتی ئەمەریکا و ئەوروپا، بۆیە هێزی هاوپەیمانان کەوتنە ئەوەی چۆن پەیوەندی لەگەڵ شەڕڤاناندا دروست بکەن.\nبۆ ئەمە، بەرپرسێکی بڵند لە باشوور پێوەندی پێوە کردم و گوتی: هاوپەیمانان دەیانەوێت، پێوەندی لەگەل شەڕڤاناندا بکەن و داوای زانیاریی دەکەن لەسەر چۆنیەتی شەڕ. بەندە ئەوکاتە تێکەڵیم هەبوو، ئاگەداری ڕەوشەکە بووم لە کۆبانی، هەر لەو کاتانەدا لە وڵاتێکی ئەوروپاوە کەسایەتییەکی کورد بە تەلەفۆن ئاگەداری کردم کە(ئەمریکییەکان داوای تەلەفۆنی تۆیان لە من کردوە ئەیانەوێت قسەت لەگەڵدا بکەن).\nبەڵام کێشەکە بۆ من ئەوە بوو کە زمانی (ئینگلیزی)م، نەدەزانی، پاش چەند تەلەفۆنێک کەسێکیان هێنا بە عەرەبی قسەی دەکرد، ئیتر کارەکە ئاسان بوو.\nگوتی ئێمە دەمانەوێت یارمەتی کۆبانی بدەین و کەسێکمان دەوێت لە ناو شەڕەوە بە ئینگلیزی لەگەڵی بئاخڤین.\nتا بەڕاستی (احداسیات ) مان بداتێ وبزانین، ئێمە دەتوانین چی بکەین بۆ کۆبانی، چونکە ئێمە نامانەوێت کۆبانی وەکو شەنگالی لێ بێت .\nمن ئەم پەیامەم گەیاندە شەڕەڤانەکان و بە تەلەفۆن پێوەندیشیم بە هەڤاڵ ( صالح موسلیم ) ەوەکرد، کە لە وڵاتێکی ئەرووپا بوو، زۆرر سەرسام بوو بەو هەواڵانەی کە من پێم گەیاند، لە ماوەیەکی کەمدا کارەکان جێبە جێ کران. لەڕێگە بەرپرسێکی باڵای (یەکێتی)ەوە پەیوەندییان بۆ من دروست کرد لەگەڵ ژوورێکی ئۆپەراسێۆن ( عملیات ) (ئەمەریکی، عێراقی و کوردی) لە کوردستان٫ ئیتر بە بەردەوامی ڕەوشی بەرخۆدان و بەرگری دەگەیشتە ژووری (عەملیات) .لە ڕێگەی ئەو پێوەندییە سێ قۆڵییەوە.\nڕۆژێک هەرچی ئامێری ئەلیکترۆنی هەبوو لەلای من هەمووی لەکار کەوت !!\nئەو هەڤاڵە دەسترۆیشتووەی (یەکێتی )م ئاگەدار کردەوە، گوتی: دەرفەتێکم بدەرێ بزانم چییە؟ بەڵام تۆ شوێن و جێگەکەی خۆت بە جێ بهێلە. بە تەلەفۆن و ژمارەی دیکە کارەکەت بکە. هەر وامان کرد پاش نزیکەی ١٠ کاتژمێر ئامێرەکان کەوتنەوە کار. مەمنا دەوڵەتێکی زلهێز کە لە کوردستاندا دەزگەی هەواڵگرییان هەیە، ویستبوویان بزانن ئەم هەموو کۆنێکشنە چییە لەم گەڕەکەدا.\nئێستەش ئەو نامەیەی شەڕڤانەکانی ناو (کۆبانی)م ماوە کە دەڵێت: ئێمە لە یەک کیلۆمەتر چوارگۆشەدا گەمارۆ دراوین و بڕیارمانداوە بەرخۆبدەین و بە دووا فیشەک. ماڵئاوایی لە کوردو کوردستان بکەین!!\nمن، ئەم نامەیەم گەیاندە هەموو لایەک، ناوەرۆکی نامەکەو وەرگێڕدراوە ئینگلیزییەکەی نامەکە، لە ژووری (ئۆپەراسێۆنەوە) گەیشتە پایتەختی ئەمەریکا و دەوڵەتە ئەوروپیەکان.\nئەگەر بڵێم زیاتر لە بیست ڕۆژ، شەوی دوو یان سێ کاتژمێر کاتم هەبووە بۆ خەوتن\nئیتر کەوتینە کۆکردنەوەی پێداویستی شەڕ و ئەو شمەکانەی ئەوان داوایان کردبوو. لە سلێمانی ٨ تۆن لەلایەن (یەکێتی)ەوە کۆکرایەوە،(پارتی)چوارتۆن، هاوپەیمانانیش ھەشت تۆن، گشتی بیست تۆن ژووری(ئۆپەراسێۆنەکان)کۆوەکرا، تورکەکان بەمەیان زانی، ویستیان ڕێگری لە ناردنی بکەن،بەڵام( فەڕەنسی) یەکان پێداگری زۆریان کرد بۆ ناردنی. هاوپەیمانان پاش چەند ڕۆژ گفتوگۆ بڕیاریاندا بە فرۆکە هەر بیست تۆنەکە وەکو یارمەتی شەڕ بخەنە خوارەوە.هەر بیست تۆنەکە زۆر بە دیقەت کەوتبوونه ناو سەنگەری شەڕڤانانەوە، ئەوەی جێگەی سەرسامی بوو، پەڕەشووتێک کەوتبووە ناو سەنگەری داعشەکانەوە من زۆر غەمبار بووم پەیوەندیم لەگەڵ بەرپرسە باڵاکەی یەکێتی کرد گوتی دووایی باسی لێوەدەکەین. تومەس ئەمە کاری ( CIA )بووە. بۆ هەر پارچە چەکێک( GPS) لێیان بەستووە، بەو هۆیەوە زۆر حەشارگەی( داعش )یان بۆ فڕۆکەکانی هاوپەیمانان ئاشکرا کرد.\nئیتر پاش ئەم ئۆپەراسێۆنە، دەوڵەتی تورک ناچار بوو ڕێگە بدات هێزی پێشمەرگە بچێت بۆ یارمەتی کۆبانی. تورکەکان لەوە دەترسان کە پرسی کۆبانی بکرێت بە کێشەیەکی نێودەوڵەتی. ئەو کاتەی کە تفاقی شەڕ لە ئاسمانەوە بەر دەدرانەوە و دەکەوتنە دەست شەڕڤانان، بەرپرسەکەی یەکێتی لە دەرەوەی کوردستان بە تەلەفۆن پێی گوتم ئەمشەو تێر بنوو، کۆبانی ناکەوێت.\nدووا نامە کە لە (کۆبانی)و هەڤاڵانەوە بۆم هات دەڵێت: ئەو یارمەتییانە، مۆڕاڵی شەڕوانانی زۆر بەرز کردەوە و گیانی بەرخۆدانی گەیاندە ئاسمان ...\n١- بۆیە ئێستا ئەم نهێنیانەم ئاشکرا کرد وتم نەکا لەگەڵ خۆمدا ببیانبەمە ژێر گڵ !!\n٢-زۆر وردەکاری تر هەن لە بیرەوەرییەکانی تردا باسیان لێوە دەکەم.\n٣- لەسەر داوای خۆیان ناوی ئەو کەسایەتییانەمان نەهێنا، کە باسمان لێوە کردوون.\n٤- فەرەنسییەکان، ئەمە یەکەمجار نییە هەڵوێستی مێژویی و مرۆڤانەیان بەرامبەر دۆزی کورد هەیە،بۆ نمونە مەسەلەی دژە فڕین و ناوچەی ئارام بۆ باشوور پێشنیاری فرانسۆ میتران و فەرەنسا بوو. ئێستاش هەڵوێستی زۆر باشیان بەرامبەر بە ڕۆژئاوا هەیە .......-\nچەپێک گوڵ و چەپکێک نێرگز بۆ ئێوەی ئازیز. هەزار چەپکە گوڵ بۆ ( ژەنڕاڵ ) منیش لەپردی باشوور- باکوور پەریمەوە بۆ ڕۆژ ئاوا !\n3 ئەو چیرۆکانەی دەبێت بزانرێن


كۆمیسیۆنی باڵای سه‌به‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان ئه‌مڕۆ هه‌ینی بۆ ده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندن جه‌ختی كرده‌وه كه په‌ڕه‌ی ده‌نگدانی ئه‌مجاره‌ی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی عێراق باركۆدی پارێزراوی تێیدایه و به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ساخته ناكرێ و له‌لایه‌ن هه‌مان ئه‌و كۆمپانیایه دروست كراوه كه پاره‌ی فه‌رمی عێراقی دروست كردووه.\nجومانه ئه‌لغلایی گوته‌بێژی كۆمیسیۆنی باڵای سه‌به‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان ڕایگه‌یاند: په‌ڕه‌ی ده‌نگدان باركۆدی پارێزراوی گرینگی تێدایه و ته‌نانه‌ت ئه‌و هه‌ویره‌ی كه په‌ڕه‌كه‌شی پێ دروستكراوه جیاوازه له‌گه‌ڵ په‌ڕه‌ی ئاسایی و به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ناتوانرێ كۆپی و ساخته بكرێ.\nجومانه هه‌روه‌ها ڕایگه‌یاند: ئامێره‌كانی كۆپیكردن ناتوانن ئه‌و باركۆده نهێنییانه‌ی له‌سه‌ر په‌ڕه‌ی ده‌نگدانه‌كان هه‌یه دروستی بكه‌ن یان كۆپی بكه‌ن.\nهه‌روه‌ها ڕایگه‌یاند: ئه‌و باركۆدانه‌ی له‌سه‌ر په‌ڕه‌ی ده‌نگدانه‌كان هه‌یه بۆ ئه‌وه‌یه ئامێره‌كانی سه‌ر سندووقی هه‌ڵبژاردنه‌كان په‌ڕه‌ی دروست به‌وپه‌ڕی خێراییه‌وه بخوێنێته‌وه، هه‌روه‌ها ئامێره‌كه به‌هیچ شێوه‌یه‌ك په‌ڕه‌ی ئاسایی قبووڵ ناكات و نایخوێنێته‌وه.\nگوته‌بێژی كۆمیسیۆنی باڵای سه‌به‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان ڕاشیگه‌یاند: ئه‌و كۆمپانیایه‌ی په‌ڕه‌ی ده‌نگدانه‌كانی داهاتووی عێراقی دروست كردووه، هه‌مان ئه‌و كۆمپانیایه‌یه كه پاره‌ی فه‌رمی عێراقی دروست كردووه.\nجه‌ختیشی كرده‌وه كه كۆمپانیاكه ئه‌وپه‌ڕی پارێزراوی له دروستكردنی هه‌ویری په‌ڕاوی ده‌نگدان و باركۆدی پارێزبه‌ندی به‌كارهێناوه، هه‌روه‌ها په‌ڕاوه‌كانیش به هاوكاری و پاڵپشتی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان بۆ سه‌ركه‌وتنی پڕۆسه‌ی ده‌نگدانه‌كانی عێراق به‌رهه‌مهێنراون.\nجێی باسه ڕۆژی 10ی مانگی داهاتوو پڕۆسه‌ی ده‌نگدانی گشتیی په‌رله‌مانی عێراق به‌ڕێوه ده‌چێت و دوو ڕۆژ پێشتریش له ڕۆژی 8ی مانگ ده‌نگدانی تایبه‌ت ئه‌نجام ده‌درێ و تێیدا 3249 كاندید ڕكابه‌ری له‌سه‌ر به‌ده‌ستهێنانی 329 كورسی ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق ده‌كه‌ن.\nھێزێکی زۆری ئەمنیی لە دەورووبەری ناوچەی سەوز بڵاوکراونه‌ته‌وه


رووسیا لە پەیماننامەیەكی نێودەوڵەتی دەكشێتەوە\n07/06/2021 ژمارەی بینراو 144\nحكومەتی رووسیای فیدراڵ بڕیاریدا لە پەیماننامەی تایبەت بە ئاسمانی كراوە بكشێتەوە، كە لەنێوان 34 وڵاتی جیهان واژۆكراوە بەمەبەستی هاندانی رووسیا و ئەمریكا بۆ هێنانەدی شەفافییەت لە چالاكییە سەربازییەكاندا.\nمیدیاكانی رووسیا بڵاویانكردەوە، ئەمڕۆ 7-6-2021، ڤلادیمێر پوتین سەرۆكی ئەو وڵاتە، واژۆی لەسەر یاسای كشانەوەی رووسیا لە پەیماننامەی تایبەت بە ئاسمانی كراوە كرد، بەمەش كۆتایی بە مانەوەی وڵاتەكەی لەناو ئەو پەیاماننامە نێودەوڵەتی هێنا، كە ساڵانێكە پێیەوە پابەند بووە.\nبەپێی ئەو یاسایەی كە لە سیستمی زانیاری یاسایی دەوڵەتی رووسیای فیدراڵدا بڵاوكراوەتەوە، رووسیا لە پەیماننامەی ئاسمانی كراوە كشاوەتەوە، كە لە ٢٤ی ئاداری ١٩٩٢دا لە هێلسنكی پایتەختی فینلاند واژووكرا.\nبڕیارەكەی رووسیا، وەك كاردانەوەیەك دێت بەرامبەر هەڵوێستەكەی ئەمریكا، كە لە ٢٢-١١-٢٠٢٠ بڕیاریدا لە پەیماننامەی ئاسمانی كراوە بكشێتەوە.\nپەیماننامەی ئاسمانی كراوە، كە لەنێوان ٣٤ وڵاتی جیهاندا واژووكراوە، رێگە بە فڕینی فڕۆكەی پشكنینی بێ چەك دەدات بەمەبەستی هاندانی رووسیا و ئەمریكا بۆ هێنانەدی شەفافییەت لە چالاكییە سەربازییەكاندا، هەروەها كۆنترۆڵی چەك و ئاسانكاریكردن لە چاودێریكردنی پەیماننامەكانی دیكەدا.


لەماوەی شەش مانگدا چوار هەزار و 972 سکاڵا تۆمار کراون\nبەگوێرەی ئامارێکی بەڕێوەبەرایەتی توندوتیژی دژ بە ژنان، لەماوەی شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵدا 54 حاڵەتی کوشتن و خۆکوشتن، 157 حاڵەتی سوتان و خۆسوتاندنی ئافرەتان لە هەرێمی کوردستان تۆمار کراون، چالاکێکی ئەو بوارەش هۆشداری دەدات لە بەردەوامی تاوانەکان و ئەنجامنەدانی ڕێکاری یاسایی لەلایەن دادگاکان و دەسەڵاتی جێبەجێکردنەوە.\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ئافرەتان و خێزانی سەر بە وەزارەتی ناوخۆی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، ئاماری شەش مانگی ڕابردووی خۆی بڵاوکردەوە کە بە گوێرەی ئامارەکە 211 ئافرەت بە هۆکاری جیاواز کوژراون یان سووتێنراون.\nهەر بە گوێرەی ئامارەکەی بەڕێوەبەرایەتی گشتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ئافرەتان لەماوەی ئەو شەش مانگەدا، 22 ئافرەت کوژراون، 32 ئافرەت خۆیان کوشتووە، 99 ئافرەت سوتاون و 58 ئافرەتی دیکەش سوتێنراون، ئەمە جگە لە 47 حاڵەتی دەستدرێژی سێکسی.\nبەشێک لە چالاکانی بواری مافەکانی ئافرەت بەردەوامی توندوتیژییەکانی دژ بە ژنان لە هەرێمی کوردستان بە مەترسیدار ناودەبەن و ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە سەرەڕای ئەو خەباتە بەردەوامەی چەندین ساڵە بۆ یەکسانی دەستپێکردووە، بەڵام ئامارەکان پێچەوانەی خواستەکانی ژنان پیشان دەدەن، "ژنانی هەرێمی کوردستان لە بارودۆخێکی خراپدان دەژین، هەمیشە لەبەردەم مەترسیدان".\nبەردەوامی توندوتیژییەکان دژی ئافرەتان لەکاتێکدایە کە حکوومەتی هەرێمی کوردستان نزیکەی 12 ساڵە بەڕێوەبەرایەتییەکی بەدواداچوونی توندوتیژی دژی ئافرەتانی کردووەتەوە و پەرلەمانی کوردستانیش یاسای بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژیی خێزانی دەرکردووە، ئەمە جگە لەو دەیان رێکخراو و چالاکانەی کە بەردەوام کار بۆ هۆشیارکردنەوە و کەمکردنەوەی توندوتیژییەکان دژی ژنان دەکەن.\nچالاکانی بواری مافەکانی ئافرەتان جەخت لەوە دەکەنەوە کە کۆمەڵگەی کوردی کۆمەڵگەیەکی توندوتیژە بەرانبەر بە ئافرەتان، بەڵگەش بوونی هەموو ئەو تاوانانەیە کە ڕۆژانە دووبارە دەبنەوە و وەکو ڕووداوێکی ئاسایی تێدەپەڕن، باس لەوەش دەکەن کە ڕێکخراوەکان و چالاکەکانی ئەو بوارە ئەوەی لە توانایاندا بووە کردوویانە، "ئەوەی لەسەر شانی ئەوانە هۆشیارکردنەوەی ژنانە لە مافەکانیان و بەرگری کردنە لێیان، ئەمەش بەپێی پێویست لەلایەن بەشێک لە ڕێکخراوەکانەوە کراوە". ئەوان ڕەخنە لە دەسەڵاتی جێبەجێکردن دەگرن و پێیان وایە بەردەوامی هۆکارەکانی توندوتیژی دژی ئافرەتان خەمساردی حکوومەتی هەرێمی کوردستانە.\nلەبەرانبەر ئەم بۆچوونەشدا بەشێک لە چالاکان ڕەخنە لە ڕێکخراوەکان دەگرن و ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە نەیانتوانیوە فشاری گەورە لەسەر حکوومەت و دەسەڵاتی جێبەجێکردن دروست بکەن، "گرنگە ڕێکخراوەکان و چالاکان کاری هاوبەش بکەن، تاکو لەو ڕێگەیەوە ڕێگری لە توندوتیژییەکان بکرێت و هیچ نەبێت کاریگەری لەسەر کەمبوونەوەی رێژەی کوشتن هەبێت".\nشەمال زاهیر توێژەری کۆمەڵایەتی، ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە جۆرەکانی توندوتیژیی بەسەر توندوتیژی دەروونی، جەستەیی دابەش دەبن، توندوتیژی دژی ژنانیش لەهەموو کۆمەڵگایەکدا بوونی هەیە، بەڵام بە رێژەی جیاواز، "توندوتیژی پەیوەندی بە ئاستی پێشکەوتنی کۆمەڵگا و جێبەجێکردنی یاساکانەوە هەیە" ئەو توێژەرە کۆمەڵایەتییە هێما بۆ ئەوەش دەکات کە ئامارەکانی توندوتیژی لە هەرێمی کوردستان مەترسیدارن، "گرفتەکە لەوەدایە ژمارەی کوشتن و خۆکوشتنەکان، کەمترین بەرزبوونەوە و نزمبوونەوە بەخۆوە دەبینن، ئەوەی ڕوودەدات دژی ژنان بووەتە حاڵەتێکی ڕۆتینی رۆژانە"، شەماڵ باس لەوەش دەکات کە ڕاستە ژمارەی سکاڵاکانی ژنان زیادیان کردووە کە ئەمەش بەڵگەی هۆشیاربوونەوەیانە، بەڵام ئەمە بە تەنیا بەس نییە، چونکە لەبەرانبەر ئەوەدا ژمارەی دەستدرێژی سێکسی زیادی کردووە، "کێشەکانی ژنان لە هەرێمی کوردستان هێشتا نەبوونەتە خەمی گشتی، چەندین حالەتی توندوتیژی زۆر ترسناک لەماوەی ساڵانی ڕابردوودا ڕوویانداوە، بەڵام کۆمەڵگە هەڵوێستێکی جدی نەبووە، چەندین تاوانباری کوشتنی ژنان بە ئازادی دەسوڕێنەوە، یاخود دوای دەستگیرکردنیان ئازاد کراون، بەڵام ئەوە نەبووەتە پرسێکی جدی تەنانەت لای ژنان خۆشیان"، ئەو توێژەرە کۆمەڵایەتییە جەخت لە هۆشیارکردنەوە و پەروەردەکردن وەکو هۆکارێک بۆ کەمکردنەوەی توندوتیژییەکان دژی ژنان دەکاتەوە و باس لەوە دەکات کە هەموو ئەو توندوتیژیانەی دژی ژنان ئەنجام دەدرێن، لە ناهۆشیاری کەسی ئەنجامدەرەوە سەرچاوە دەگرن، بۆیە "پەروەدە ڕۆڵێکی گرنگ دەبینێت لە کەمکردنەوەی توندوتیژی دژی ژنان".\nهاژە سلێمان چالاکی بواری مافەکانی ئافرەتان باس لە خراپی بەشێک لەو یاسا کارپێکراوانە دەکات کە ئێستا لە هەرێمی کوردستان بوونیان هەیە و جەخت دەکاتەوە کە بەشێک لەو یاسایانەی لە هەرێمی کوردستان بەرکارن، لەبەرژەوەندی ژناندا نین، بۆیە بەشێکیان پێویستیان بە هەموارکردنەوەیە، هاوکات ڕەخنە لە دەسەڵاتی دادوەری و دەسەڵاتی جێبەجێکردن دەگرێت و بە کەمتەرخەم ناویان دەبات، ئەو چالاکەی بواری مافەکانی ئافرەتان پێی وایە بەشێوەیەکی گشتی کۆمەڵگەی کوردی بەهۆی بوونی ئەو دابونەریتەی کە هەیەتی دژی مافەکانی ژنانە.\nتوندوتیژی دژی ئافرەتان کێشەیەکی جیهانییە، بەڵام لە هەر وڵاتیکدا ڕێژەیەکی جیاواز لەو توندوتیژییە بوونی هەیە، بەگوێرەی ڕاپۆرتی سندووقی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتووان (UNFPA) ) لە هەر سێ ژن لە سەرانسەری جیهاندا ژنێک دەکەوێتە بەر توندوتیژیی ئەندامانی بنەماڵەکەی.


خه‌ته‌نه‌کردن له باشوری کوردستاندا: کاره‌ساتێک که له‌ژێر چاوپۆشی ده‌سه‌ڵاتدا – Denegkan\nخه‌ته‌نه‌کردن له باشوری کوردستاندا: کاره‌ساتێک که له‌ژێر چاوپۆشی ده‌سه‌ڵاتدا\nbydengekan\tApril 18, 2009\tژنان\nئه‌مه وێنه‌ی کچه کوردێکه له خێزانێکی کوردا له باشوری کوردستاندا خه‌ته‌نه‌ده‌کرێت. ئه‌م وێنه‌یه که له لایه‌ن فۆتۆگرافی ئه‌مه‌ریکایی ئه‌ندریه برۆس که بۆ رۆژنامه‌ی واشنتۆن پۆست کار ده‌کات گیراوه. له پێشبركێیه‌کدا له‌ژێرناوی "چاوی مێژوو" خه‌ڵاتی باشترین وێنه‌ی ساڵی 2009 ی دراوه‌تێ. ئه‌م وێنه‌یه که له سایتی په‌یامنێردا له رۆژی 26.2.09 دا بڵاوکراوه‌ته‌وه، وه‌رگیراوه.\nبه‌پێی زانیاریه‌کان خه‌ته‌نه‌کردن له نزیکه‌ی 28 وڵاتی ئه‌فریکایی باوه له‌وانه به‌شێوه‌یه‌کی سه‌ره‌کی له سۆماڵ که سه‌دا 98ی کچه‌کان خه‌ته‌نه ده‌کرێن، له میسر سه‌دا 80ی کچه‌کان خه‌ته‌نه ده‌کرێن، له سودان سه‌دا 89ی کچه‌کان خه‌ته‌نه ده‌کرێن، له ئه‌سیوپیا سه‌دا 85ی کچه‌کان خه‌ته‌نه ده‌کرێن، له مالی سه‌دا 50ی کچه‌کان خه‌ته‌نه ده‌کرێن، هه‌روه‌ها ئه‌م دیارده‌یه له کۆمه‌ڵگه موسه‌ڵمانه‌کانی ئه‌نده‌نوسیا و مالایزیا، وه له هه‌ندێ له وڵاتانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا پیاده ده‌کرێت. له وڵاتانی رۆژئاوا به‌تایبه‌تی له لایه‌ن په‌نابه‌ره مۆسولمانه‌کانی وه‌کو سۆمال، سودان و وڵاتانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست یا خه‌ڵکی دیکه که له‌م وڵاتانه هاتوون که خه‌ته‌نه‌کردن تیایاندا وه‌ک ترادیسیۆن باوه، خه‌ته‌نه‌کردن به نهێنی هه‌یه .\nدیارده‌ی خه‌ته‌نه‌کردن له لایه‌ن هه‌ندێ له شاره‌زایانه‌وه به ترادیسیۆنێکی مێژوویی و که‌لتوری داده‌ندرێت، لای هه‌ندێک به ئایینه‌وه ده‌به‌سترێته‌وه. له دیدی که‌لتوریانه‌ی هه‌ندێ کۆمه‌ڵگه‌دا که خه‌ته‌نه‌کردن بۆته ترادیسیۆنی کۆمه‌ڵگه، به‌شه‌کانی ئه‌ندامی سێکسوالی ژن وه‌کو ناشیرن و پیس سه‌یر ده‌کرێن، هه‌روه‌ها له‌به‌ر پێدانی ئاره‌زووی سێکسی ئه‌وانه ئه‌م به‌شانه به په‌سند نازانن، بۆیه ئه‌وانه پێیانوایه بڕینی به‌شێک یا چه‌ند به‌شێکی ئه‌ندامی سێکسوالی ژن له لایه‌ک ده‌بێته هۆی خاوێنی، له لایه‌کی دیکه ده‌بیێته‌هۆی که‌نترۆلکردنی ئاره‌زووی سێکسی ژن. هه‌روه‌ها له‌هه‌ندێ له‌م کۆمه‌ڵگانه‌دا ئاره‌زووی پیاو له به‌رامبه‌ردا ڕه‌چاو ده‌کرێ، کاری ده‌ستێوه‌ردانه‌که یا بڕین و ده‌ستکاریه‌که به‌شێوه‌یه‌ک ده‌کرێت که له‌گه‌ڵ ئاره‌زووی سێکسی پیاودا گونجاوه .\nبه‌پێی هه‌ندێ سه‌رچاوه و حه‌دیس له‌سه‌رده‌می ئیسلامی کۆندا ئه‌م دیارده‌یه هه‌بووه و پێغه‌مه‌به‌ری موسوڵمانان پشتگیری کردووه. له نێو مه‌لا مه‌سوڵمانه‌کاندا ناته‌بایی له‌مباره‌یه‌وه هه‌یه. هه‌ندێ له مه‌لا موسوڵمانه‌کان خه‌ته‌نه‌کردن به پێوسیتیه‌کی ئایینی ده‌زانن، هه‌ندێ دژی ده‌وه‌ستن . به‌ڵام وه‌کو روونکراوه‌ته‌وه دیارده‌که زۆر پێشی ئیسلام هه‌بووه و له زۆر کۆمه‌ڵگه‌دا پیاده‌کراوه، هه‌روه‌کو گوترا له هه‌ندێ کۆمه‌ڵگه‌ی ناموسولماندا له کۆن و ئێستادا پیاده ده‌کرێت.\nله لایه‌نی ته‌ندروستیه‌وه خه‌ته‌نه‌کردن زام و زیانی هه‌میشه‌یی فیزیکی، ده‌روونی و سێکسوالی له‌خۆی ده‌گرێت. زیانه‌کانی خه‌ته‌نه‌کردن پزیشکیانه سه‌ڵمێندراون. خه‌ته‌نه‌کردن له خراپترین باردا ده‌بێته‌هۆی مردن. له ئه‌جامی خه‌ته‌نه‌کردندا، کچ ئازاریان بۆ دروست ده‌بێت که ده‌کرێ هه‌میشه‌یی بێت، ده‌کرێ تووشی شۆک یا کێشه‌ی ده‌روونی ببن، ده‌کرێ تووشی خوێنبه‌ربوون بن. ده‌کرێ ببێته‌هۆی سه‌ختکردنی فرێدانی پاشماوه که ده‌بێته‌هۆی ئاوسان و نه‌خۆشی. له کاتی زگبووندا ده‌کرێ زیان به منداڵ له سکی دایکدا بگه‌یه‌نێ و منداڵ تووشی نه‌خۆشی ببێت، له کاتی بوونی منداڵدا به‌هۆی ئیفلیجی ئه‌ندامی سێکسوالی ژن ده‌کرێ زیان رووبدات، که ده‌کرێ ببێته‌هۆی گیانله‌ده‌ستدانی مندال یا دایک. خه‌ته‌نه‌کردن هه‌روه‌که برینی ئه‌م به‌شانه‌یه که ئاره‌زووی سێکسی ده‌وروژێنن، نه‌مانیان که‌مکردنه‌وه‌ی ئاره‌زووی سێکسی ژن ده‌گه‌یه‌نێ، هه‌روه‌ها ده‌کرێ ببێته‌هۆی پێگه‌یاندی ئازار له کاتی جووتبووندا. که‌می و زۆری زیان و ئازاره‌کان به جۆر و ئاستی کوشنده‌یی خه‌ته‌نه‌که‌وه به‌نده .\nده‌کرێ زام و برینی ده‌روونی له هۆشی په‌نادراو و شاراوه‌ی کچی قوربانی بچه‌سپێ، به‌جۆرێک دواتر له ژیانی رۆژانه‌دا به‌جۆرێک له جۆره‌کان خۆی ده‌رببرێت و گوزارشت له ئازاه‌که بکات،له شێوه‌ی دیپره‌سیۆن و نامۆیی، نه‌مانی ئاره‌زووی سێکس و جووتبوون، هه‌ست به‌که‌می کردن و نه‌خۆشیه‌کانی هۆش. هه‌ندێ له ده‌روونناسه‌کان وایبۆده‌چن که ئه‌م شۆک و تراومایه‌ی خه‌ته‌نه‌کردن دروستی ده‌کات ده‌کرێ ببێته‌هۆی جۆرێک له پاسیڤبوونی هه‌لسوکه‌وتی مرۆڤه قوربانیه‌که، که به‌هه‌ڵه که‌سایه‌تی مرۆڤه‌که وه‌کو که‌سایه‌تیه‌کی نه‌رم و ملکه‌چ لێکده‌درێته‌وه و سه‌یری ده‌کرێت. ئه‌وه له‌م کۆمه‌ڵگانه‌ی که ملکچی و بێده‌نگی به‌تایبه‌تی ژن به‌رز ده‌نرخێندرێت، ئه‌م لێکدانه‌وه هه‌له‌یه هه‌یه .\nئه‌م به‌شانه‌ی ده‌بردرێن و فرێده‌درێن هه‌مووی به‌شێکی ئۆرگانیزمیی دانه‌براون له ئه‌ناتۆمی مرۆڤی مێینه‌دا، که وه‌کو په‌نجه و گوێچکه و به‌شه‌کانی دیکه‌ی له‌شی مرۆڤ به‌شێکی پێویستن له ژیانی مرۆڤدا و بایه‌لۆژیانه  له‌گه‌ڵ بووندا هه‌ن. هه‌ر به‌شێک له‌م به‌شانه فه‌رمانی سروشتیانه و پێوستی خۆیان هه‌یه، بۆ بوون و ژیانی مرۆڤ گرنگ و پێویستن. بۆیه بوونی ئه‌م به‌شانه له‌خۆڕا نییه و زیاده نییه، به‌ڵکو پێداویستیه‌کی سروشتی ئۆرگانیزه‌یی و بایه‌لۆژیانه بوونیانی پێویست کردووه. بڕینی ئه‌م به‌شانه مرۆڤ ده‌باته بارێکی ناته‌واو له لایه‌نی فیزیکی و ئۆرگانیزیه‌وه، چونکه هه‌ندێ له به‌شه پێویسته‌کانی فرێده‌درێن و لێده‌کرێنه‌وه. وه‌کو چۆن په‌نجه‌یه‌کی مرۆڤ لێبکرێته‌وه به پێی فرمانه‌که‌ی که هه‌یه‌تی زیانی خۆی ده‌گه‌یه‌نێ و ئه‌م مرۆڤه له تواناکانی له رووی ئۆرگانیزه‌یی و فیزیکیه‌وه که‌م ده‌بێته‌وه. په‌نجه یا گوێچکه یا ددان یا هه‌ر به‌شێکی دیکه هه‌ریکه‌ی فرمانی سروشتیانه‌ی جیاوازیان له‌یه‌کتر هه‌یه، بۆ ژیان و بوونی مرۆڤ گرنگن، ئه‌م به‌شانه‌ی که په‌یوه‌ندیان به ئه‌ندامی سێکسوالی مرۆڤه‌وه هه‌یه به‌هه‌مان شێوه هه‌ر یه‌که‌ی فرمانی سروشتیانه‌ی جیاوازیان هه‌یه، بۆ ژیان و بوون گرنگن. ئه‌م به‌شانه‌ی ئه‌ندامی سێکسوالی مێیینه که لێده‌کرێنه‌وه، واتای فرێدان و لابردنی هه‌موو ئه‌م فه‌رمان و ئه‌رکانه‌یه که ئه‌م به‌شه ئه‌ندامانه هه‌یانه. خه‌ته‌نه‌کردن ده‌بێته‌هۆی ئیفلیجکردنی ئه‌م به‌شه گرنگه‌ی مرۆڤی مێینه، که وا ده‌کات، سروشتیانه به فه‌رمان و ئه‌رکه‌کانی خۆیان هه‌لنه‌ستن، چونکه توانا و میکانیزمه‌کان فرێدراون.\nپێویسته بگوترێت جیاکردنه‌وه‌ی ئاین و که‌لتور زۆر سه‌خته و ناتوانرێ بگوترێت فلانه ئاییین و فڵانه که‌لتور له یه‌ک کۆمه‌ڵگه‌دا په‌یوه‌ندیان پێکه‌وه نییه و هاوته‌ریبن له یه‌کتر. چونکه که‌لتوری کۆمه‌ڵگه بریتییه له بۆماوه‌ی درێژه‌پێدراوی شێوه‌ژیان، نۆرم و نه‌ریتی کۆمه‌ڵایه‌تی هه‌روه‌ها ژینگه‌ی گیانی و مه‌تریالی مرۆڤه‌کانی کۆمه‌ڵگه . ئه‌م به‌هایانه کاریگه‌رانه له ژێر کاریگه‌ری ئایین دان و له زۆربه‌ی باره‌کاندا بیروبروا ئایینه‌که‌یه چوارچێوه بۆ به‌ها کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان داده‌ڕێژێت. که ئایینێک بۆ ماوه‌ی سه‌دان ساڵ سنور و رێسای نۆرمه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان بۆ مرۆڤه‌کانی کۆمه‌ڵگه دیارده‌کات، له ئه‌مجامدا ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یه به‌شێوه‌یه‌کی سه‌ره‌کی ئه‌م نۆرم و کردانه په‌یره‌و ده‌که‌ن که له لایه‌ن ئایینه‌وه په‌سندن، جگه‌له‌وه‌ی که ئه‌م کرده و نۆرمانه به سه‌دان ساڵ له لایه‌ن کۆمه‌ڵگه‌وه په‌یره‌و ده‌کرێن و ده‌بنه ترادیسۆن و نۆرمی کۆمه‌ڵایه‌تی بۆماوه‌ی کۆمه‌ڵگه. ئایین رۆڵی بنچینه‌یی و سه‌ره‌کی له پێکهێنانی که‌لتوری کۆمه‌ڵگه‌دا ده‌بینێت. بۆیه له هه‌موو ئه‌م پرسیارانه‌ی که هه‌وادارانی ئایین هه‌وڵ ده‌ده‌ن دیارده‌ی دزێۆ که گومان له‌سه‌ر رۆڵی ئایین سه‌باره‌ت به بوونی دیارده‌که دروست ده‌کات بخه‌نه ملی که‌لتوری کۆمه‌ڵگه، له راستیدا ئه‌وه نکۆلیکردنه له بوونی کاریگه‌ری ئایین و رۆلی ئایین له‌م باره‌یه‌وه.\nستاتی دانیمارک خه‌ته‌نه‌کردن به پێشێلکردنی مافی مرۆڤی ژن و کچ ده‌زانێ. کانونی ژماره 245 برگه‌ی a له کانونی تاوانی دانیمارکیدا ده‌ڵێ: به بوونی ته‌بایی یا نه‌بوونی ته‌بایی ئه‌وه‌ی که له کاتی ده‌ستدرێژیدا بۆ ئه‌ندامی له‌ش، ئۆرگانی ده‌ره‌کی سێکسوالی مێینه لێده‌کاته‌وه یا به جۆرێ له جۆره‌کان به‌شێکی یا هه‌مووی به‌شێک لێده‌کاته‌وه تا 6 ساڵ به زیندانکردن سزا ده‌درێت . \nڕێککه‌وتنامه‌ی مافی منداڵ که له لایه‌ن نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کاندا ده‌رکراوه، ئاماژه به مافه‌کانی منداڵ (خوار 18 ساڵ) ده‌کات، جه‌خت له‌سه‌ر ئازادی منداڵ ده‌کاته‌وه و دژی پێشیلکاریه‌کان ده‌وه‌ستێته‌وه . له‌م ڕێککه‌وتنامه‌یه‌دا ستاته‌کان ئه‌رکی پارێزگاری مندالیان ده‌خریته‌سه‌ر، به‌مجۆره رێککه‌وتنامه‌که به‌رپرسیاری له پاراستنی ئاسایش، ئازادی و ژیانی منداڵ ده‌خاته ئه‌ستۆی ده‌سه‌ڵاتی ستات. ئه‌م رێکه‌وتنامه‌یه جه‌خت له‌سه‌ر مافی منداڵ ده‌کاته‌وه و به‌رپرسیاریه‌که‌ی ده‌خاته ئه‌ستۆی ستات وه‌کو: به‌رپرسیاری ستات له پێشگرتن به جوداکاری و پارێزگاری مافه‌کانی منداڵ (خاڵی 2)، به‌رپرسیاری ستات له مسۆگه‌رکردنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی مندال له لایه‌ن کۆمه‌ڵگه‌وه (خاڵی 3)، به‌رپرسیاری ستات له مسۆگه‌رکردنی مافی ژیانی منداڵ (خاڵی 6)، به‌رپرسیاری ستات له مسۆگه‌رکردنی ئازادی ده‌ربرێن، بروا، ده‌ربرینی هه‌ستی منداڵ و پارێزگاری ئه‌مانه (خاڵی 13 و 14)، به‌رپرسیاری ستات له پێشگرتن له ژیانی مه‌رجئامێز و به‌سه‌رداسه‌پاندن یا ده‌ستوه‌ردان له ژیانی تایبه‌تی منداڵ (خالی 16)، به‌رپرسیاری ستات له پێشگرتن له هه‌موو جۆرێکی خراپبه‌کارهێنان دژی منداڵ چ له لایه‌ن دایکوباوکه‌وه یا خه‌ڵکی دیکه‌وه بکرێت (خاڵی 19)، به‌رپرسیاری ستات له داڵده‌دان و په‌روه‌رده‌کردنی مندالی بێ دایکوباوک یا په‌ککه‌وته (خاڵی 23، 20)، به‌رپرسیاری ستات له مسۆگه‌رکردنی ته‌ندروستی گونجاو بۆ منداڵ و پێشگرتن به‌و مه‌ترسیانه‌ی دژی ته‌ندروستی منداڵ هه‌ن، به‌رپرسیاری ستات له گرتنه‌به‌ری هه‌موو هه‌لومه‌رجێکی گونجاو بۆ نه‌هێشتنی ئه‌م رێتوال و ترادیسیۆنانه‌ی که زیان به ته‌ندروستی منداڵ ده‌گه‌یه‌نن (خاڵی 24) . بۆنمونه دیارده و ترادیسیۆنی زیانبه‌خشی وه‌کو خه‌ته‌نه‌کردن. به‌رپرسیاری ستات له مسۆگه‌رکردنی ئاسایشی کۆمه‌ڵایه‌تی گونجاو بۆ منداڵ (خاڵی 26)، مسۆگه‌رکردنی گوزه‌رانی گونجاو (خاڵی 27)، مسۆگه‌رکردنی خوێندن (خاڵی 29)،هتد.\nPrevious وه‌ڵامی کۆبونه‌وه‌ی G20 له‌له‌نده‌ن، به‌قه‌یرانی ئابوری سه‌رمایه‌داری ئه‌مڕۆ!\nNext شیعر نووسینه ده‌رباره‌ی شیعر…نووسنی / حه‌سه‌ن به‌لاسم


کوردیپێدیا - رۆهات ئالاکۆم\n👫 رۆهات ئالاکۆم | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nساڵی 1955 لە باکووری کوردستان لە دایک بووەو لە ساڵی 1983-ەوە لە سوید دەژیت، تا ئێستا بە زمانی کوردی و سویدی چەندان کتێبی سەبارەت بە کورد و کوردستان چاپکردووە،کە ئەمانە بەشێکن لەو کتێبانه: کوردۆلۆجی..مێژووی دووسەد ساڵە -1987،کورد لە ئەدەبی تورکی هاوچەرخ- 1989،مۆتیفی کورد-1991، دەسەڵاتی ژن لە فۆلکلۆری کوردیدا- 1994، جەنەڕاڵ شەریف پاشا- 1995.\nبەرهەمەکانی رووهات ئالاکۆم\n- دووسەد ساڵەی کوردان. 1987\n- لەنێو ئەدەبیاتی هاوچەرخی تورکان،\nسێبەری کوردان. 1989\n- لەسەرچاوەکانی سویدەوە مۆتیڤی کوردی. 1991\n- بەسەرهاتی ئەزبەرەکراوی سەعیدی کوردی. 1991\n- لەبەرهەمەکانی یەشار کەمال سێبەری کوردان. 1992\n- ئازارێکی زیا گۆلئەلپ: کوردی. 1992\n- لەکوردستاندا هێزێکی تازە، ژنانی کورد. 1995\n- لەفۆلکلۆری کوردان، باڵادەستی ژنان. 1994\n- کوردەکانی ئەستەنبوڵی کۆن. 1998\n- رێکخستنی خۆیبوون و سەرهەڵدانی ئەڕاڕات. 1998\n- ژەنەڕاڵ شەریف پاشا. 1998\n- پەیوەندی سویدەکان و کوردەکان لەهەزار ساڵدا. (2000)\n- کوردەکانی ئەنادۆلیای ناوین. 2003\n- ئەرستۆکراتەکانی کورد. 2003\n- کوردەکانی سوید. 2004\n- رووناکی مێژوو - 2008\n- کوردەکانی قارس. 2009\n- تۆرن: ئەرستۆکراتەکانی سەرحەد- 2010\n3. 👁 خۆیبوون و شۆڕشی ئاگری\n4. 👁 د فۆلکلۆرا کوردی دە سەردەستیەکە ژنان\n3. 👁 Rohat Alakom\n4. 👁 روهات ئالاکۆم\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 21 2008 7:42PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 21 2018 11:04AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 31 KB Dec 3 2016 10:37AM هاوڕێ باخەوان


ڕۆژی هەینی ٣٠ی مانگی گوڵان "ئیبراهیم ڕەئیسی" سەرکۆماری ڕێژیم بە سەردانێک هاتە پارێزگای ورمێ. دەستپێکی ئەو سەفەرە یەک ڕۆژە، بە قەولی خۆیان "دیدار نوێکردنەوە لەگەڵ خەڵکی مەهاباد" بوو. بەڵام کۆمەڵانی بەشەرەفی خەڵکی مەهاباد وەک هەمیشە بوێرانە بە نەهاتنەدەرەوەیان و بایکۆتی ئەو سەردانە نیشانیان دا هیچ بڕوایەکیان بە ڕێژیم و دەستوپێوەندەکانی نییە.\nشایانی باسە بە پێچەوانەی سەردانەکانی سەرکۆمارانی پێشوو کە ڕێژیم بۆ نیشاندانی ئێعتباری درۆزنانەی خۆی خەڵکی لە یاریگەی گەورەی شار کۆ دەکردەوە تاکوو بڵێت لەنێو خەڵک خاوەن ڕێز و حورمەتە، بەڵام ئەوجار خەڵکی کوردپەروەری شارستانی مەهاباد بە تێکڕا لە کاتی هاتنی سەرکۆماری ڕێژیم لە ماڵەکانیان نەهاتنە دەرەوە.\nخەڵکی مەهاباد سەرجەم شەقامەکانی شاریان چۆڵ کرد و لەو ساتەوەختانەی کە هێلیکۆپتێرەکانی ڕێژیم بەسەر مەهاباددا دەسووڕانەوە، خەڵک هەموو بەوپەڕی غیرەتی کوردانەیان بە لە ماڵ مانەوەیان "نا"یەکی گەورەیان بە ڕێژیم و دارودەستەکەی وت.\nمەهاباد هەڵگری مێژوویەکی گەورەی سیاسی و مەدەنییە. خەڵکی مەهاباد لە وێستگە گرینگە مێژووییەکانی بزووتنەوەی نەتەوەیی کوردستاندا ئه‌رکی نەتەوەیی خۆیان بەوپەڕی بوێری و فیداکاری بەجێ گەیاندووە.\nخەڵکی مەهاباد لەو ساتەوەختانەی ڕێژیمی کۆنەپەرستی پەهلەوی هەموو هێماکانی شوناسی نەتەوەییان قەدەغە کردبوو، ئەوان بە دامەزراندنی "کۆمەڵەی ژ.ک" گەرای بزووتنەوەیەکی نەتەوەیی و دێموکراتیکیان دەست پێ کرد. پاشان لە چوارچێوەی ئەو بزاڤە نەتەوەییە، هەڵسوڕاوانی گەلی کورد بە دامەزراندنی حیزبی دێموکرات چەخماخەی قۆناغێکی نوێی خەبات بۆ ڕزگارییان دەست پێ کرد. ئەو بزاڤە مەزنە بە دامەزراندی کۆماری کوردستان لەسەر دەستی حیزبی دێموکرات و پێشەوای مەزن لە پێتەختی کۆماری کوردستان لە مەهاباد گەیشتە چڵەپۆپه‌ی خۆی.\nخەڵکی مەهاباد جیا لەوه‌یکە لەو وێستگە گرینگەی مێژوویی بزاڤی ڕزگاریی نەتەویی کوردستان پشکی شێریان هەیە، لە بزووتنەوەی چەکداریی ساڵەکانی ٤٦ و ٤٧ لانکەی کۆمەڵایەتیی ئەو شۆڕشە بوون.\nلە ساڵەکانی پاش شۆڕشی گەلانی ئێرانیش، مەهاباد و حیزبی دێموکرات و ڕێبەری شەهیدمان دوکتور قاسملوو لە میتینگە بەناوبانگ و مێژووییەکەی گەلی کورد جارێکی دیکە مانیفێستی ڕزگاریی گەلی کوردیان بۆ قۆناغی نوێی سیاسەت و خەبات لەو شارە ڕاگەیاند.\nکوشتار و لەسێدارەدانی ٥٩ لاوی بێتاوانی مەهابادی و گرتن و ئێعدامکردنی سەدان کەسی دیکە لە ڕوڵەکانی گەل، باجی ئەو خەباتە بوو کە ڕێژیم لە خەڵکی مەهاباد هەستاندەوە.\nبەڵام خەباتی خەڵکی مەهاباد به‌وەندە کۆتایی نایەت، داستان لەسەر داستانیان بۆ درێژەی خەبات و خزمەتی مافی ڕەوای گەلی کورد تۆماریان کردووە بۆ وێنە کاتێک ڕێبەرانی شەهید دوکتور قاسملوو و دوکتور شەرفکەندی بە دەستی ڕەشی ڕێژیم تێرۆر کران، ئەوە خەڵکی مەهاباد بوون بەوپەڕی بوێری و بڕوایان یەکدەست شاریان داخست و بەو کارەیان پەیامێکیان بە ڕێژیم دا کە ئێمە خوێن و ڕێبازی ڕێبەرانمان یەکجار پێ گەورەیە.\nئێستاش جارێکی دیکە خەڵکی بەشەرەفی مه‌هاباد لەسەر ڕێباز و بیر و باوەڕی نەتەوەیان بوێرانە بە بایکۆتکردنی پێشوازی لە "ئیبراهیم ڕەئیسی" نیشانیان دا کە چرای خەبات و بزووتنەوە لە جێی خۆی و بە شێوازی گونجاو هەر گەشاوەیە. ئەو دەستپێکە لە بایکۆت و ناڕەزایەتی پێویستە زیاتر و پتەوتر لە هەموو شارەکانی کوردستان ڕەچاو بکرێت.\nپێویستە کۆمەڵگەی ئێران و کوردستان وەک خەڵکی مەهاباد ڕێژیم بەو شێوەیە بایکۆت بکەن و شەقامی شارەکان بکەنە گۆڕەپانی بەربەرەکانێی سیاسی و مەدەنی .بۆیە پێویستە سپاس و سڵاوێکی شۆڕشگێڕانە بنێرین بۆ سەرجەم خەڵکی مەهاباد کە بەو کارە مەزنەیان چرای دەستپێکی قۆناغێکی نوێیان لە بەرخۆدان داگیرساندووە.


لە سەردەمی گومانەوە بەرەو دڵنیایی | دەزگاى زارى کرمانجى\nلە سەردەمی گومانەوە بەرەو دڵنیایی\nكوردستان لە سەردەمی نیشانەی پرسیار\nلە نێوان ساڵانی ڕابردوو ئەوەی رۆژانە هاووڵاتییان بۆ یەكتریان باس دەكرد " فڵان شوێنیش لەسەر فڵانەكەس تاپۆ كرا " و " فڵان پرۆژە دزی و تاڵانییەكی بێشوماری تێدا كرا"، ئەوكات خەڵك هێندەی مەبەستی بوو دزی و تاڵانی نەمێنێت لەلایەن بەرپرسانەوە هێندە نەدەپڕژانە سەر تەئمیناتی ژیانیان و پێویستییە سەرەتاییەكانی ژیانكردنیان.\nلەو زەمەنەدا، دەسەڵاتی جێبەجێكار هێندە پۆخڵاوی بوو، هیچ پڕۆژەیەكی ئەنجام نەدەدا گەر قازانجێكی بۆ خۆی لەنێو گیرفانی دانەنابێت. هێندە گڵاو بوو، موڵكی گشتی بۆخۆیان بەحەڵاڵا و بۆ هاووڵاتییان بە حەرام دەزانی. ڕاوێژ و پرس كردن نەبوو، بە دواداچوون و لێكۆڵینەوە وەك بڤەی لێهاتبوو، ئەوسا دژایەتی كردنی یەكتر مۆدێڵ بوو. لەنێوان ساڵانی تەمەنیدا چی نادادی و نایاسایی بوو ئەنجامیاندا (ئەگەر پێویستی چەند بەرپرسێكیش هەبووبێت)، بەڵام لە كۆتایی تەمەنی ناپەسەندی ئیدارە دەرەكان، خۆرێك هەڵهات.\nدیاری كردنی كاندیدی سەرۆك وەزیرانی نوێ و خزمەتگوزاری\nدوای دەركەوتنی تروسكایی كاندیدی نوێی سەرۆك وەزیران باسە گەرمەكانی رۆژ تەواو ئاوەژوو بوونەوە، لە ئێستاوە دەنگۆی دزی و تاڵانی گۆڕا بۆ پرسی خزمەتگوزاری، بەرپرسان ترسیان لێنیشتووە، كابووسی ئەوان هەڵدانەوەی مەلەفی دزی و تاڵانییەكانیانە لەلایەن كاندیدی نوێی سەرۆك وەزیران، چونكە ئەو كەسایەتییە ناوی بەوە دەركردووە سنوورێك ناناسێت بۆ رووبەرووبوونەوەی گەندەڵی و بەتاڵان بردن چ لەلایەن بەرپرسەوە یا لایەنێكی ترەوە بێت، حوكمی یاسا لای ئەو سەروەرە و هەموویان لە سایەیدا دەحەساندەوە وەك ئەو پێیەوە دەناسرا. نمەك حەرامان خۆش خۆش دەكەونە خۆیان و وا دەردەكەوێت لە رووبەروودا خزمەتكارێكی باش بن بۆی و هەوڵی نزیكبوونەوە دەدن لێی، كاندیدی نوێ لە ئێستاوە مۆدێڵی دژایەتی كردنی بە پشگتیری كردن و ئەنجامدانی كاری دەستە جەمعی گۆڕِیوە و دەرفەتی دژایەتی كردنی بۆ هیچ كەس و لایەنێك نەهێشتەوە دەرحەق بەیەكتری.\nئەوەی هاووڵاتییان دەیانویست هاتەجێ\nدوای دیاری كردنی كاندیدی نوێی سەرۆك وەزیران، خەڵكی ئێستا داوای خزمەتگوزاری دەكەن، خەمی ئەوان لە خەمی دزی و تاڵانییەوە گۆڕا بۆ خەمی نەبوونی خزمەتگوزاری پێویست و دڵنیایی ژیانیان، ئیدی ئەوان دەڵێن ئەبێ بەرپرس خزمەت بكات، خەمی هاووڵاتی خەمی دەسەڵات بێت و لەگەڵا كۆژانەكانی هاووڵاتییان بەشداری بكەن، هاووڵاتی مافی خۆهەڵكێشانی بەسەر دەسەڵاتەوە هەیە نەك دەسەڵات بەسەر خەڵكی، چونكە بەرپرس خزمەتكاری هاووڵاتییانە. موڵكی گشتی تاپۆكەی بەدەست هاووڵاتییەو موڵكی لایەن و بەرپرسێك نییە، گەر زێدەرۆیی حەڵاڵا بێت، پتر بە هاووڵاتی حەڵاڵە نەك بە بەرپرسان. لە ئێستاوە گوێڕایەڵی بەرپرس بۆ دەستە جەمعی هاووڵاتییان وەك ئەركی لێهاتووە كە جاران گوێڕایەڵی دەستە جەمعی هاووڵاتییان بۆ بەرپرس وەك ئەرك دەردەكەوت.


شەڕ لەگەروی هورمز.. ئەمریكا دەیەوێـت روسیا دژی ئێران بوەستێتەوە\n25/07/2019 1274 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nلە ژێر ئەم ناونیشانەدا " سێرگی ئكسیونوڤ" وتارێكی لە گۆڤاری " سفوبودنایا پرسیا" نوسیوە، دەربارەی ئەگەری بەشداری كردنی روسیا لە هاوپەیمانییەكی سەربازی بۆ زامنكردنی دەریاوانی لە گەروی هورمز.\nلە وتارەكەدا هاتووە: لەكارەكانی هەبوونی سوپای روسیا لە گەروی هورمز ئەوەیە كاریگەری لەسەرخۆی هەبێت لەسەر تاران و واشنتۆن، كە مۆسكۆ دەتوانێت هەردوولا لە توندڕەوی دوور بخاتەوە، كە بەرەو ململانێیەكی توند دەڕوات و ئەمەش جیهان رازیدەكات.\nلە پێناو ئەمەدا، پێویستە لەسەر مۆسكۆ ببێتە ئەندامی هاوپەیمانی ئەوانەی داوای زەمانەتی دەریاوانی لە گەروی هورمز دەكەن، دیارە وەزیری دەرەوەی ئەمریكا مایك پۆمپیۆ لە چاوپێكەوتنێكی تەلەفزیۆنیدا باسی لە نیازێك كردبوو بۆ دروست كردنی جۆرێك لەم هاوپەیمانیەتیە.\nلەو رووەوە، گەورە توێژەر لە پەیمانگەی لێكۆڵینەوەی رۆژهەڵاتی سەر بە ئەكادیمیای زانستی روسی ڤلادیمیر ساجین وتی: ناتوانم دەربارەی كرملین قسە بكەم، بەڵام پێدەچێ كەس لە گەروی هورمز چاوەڕوانمان نەكات. ئەو نەوتەی لەوێیە نەوتی ئێمە نییە، بەڵكو هی عەرەبە: ئەو نەوتە لە سعودیەو كوێت و قەتەرو ئیماراتەوە دێت. بڕوا ناكەم ئەم وڵاتانە رازی بن لەسەر بەشداری كردنی روسیا لە ئێشكگرتنەكاندا. هەروەها ئەگەر هاوپەیمانێتی ئەمریكی لە گەروی هورمز ئەگەر روسیای تیا نەبێت چەندین كاردانەوە لە وناوچەكەدا دروست دەكات.\nلەلایەنی تەكنیكییەوە، داخستنی هورمز ئاسانە، تا ئەو رادەیەی دەكرێت شێوەی سەربازی بۆ ئەو مەبەستە بەكارنەهێنرێ. بۆ داخستنی گەروەكە ئێران تەنها پێویستی بە نقومكردنی چەند كەشتیەكی گەورەیە لەوێدا, ئەگەر ئەمە روویدا ، ئەمریكی و بەریتانی و ئیسرائیل و عەرەبەكان هێرش دەكەنە سەر ئێران، بە دوور دەزانرێت پرۆسەی زەمینی رووبدات وەك ئەوەی لی عێراق روویدا، بەڵكو گورز لەچەند ئامانجێكی دیاریكراو دەوەشێنرێ، رەنگە هەر بەراستی پەنتاگۆن خۆی بۆ ئامادە كردبێت.\nلە بۆچوونی توێژەر لە كاروباری ئەمریكی و شارەزا لە ناوەندی توێژینەوەی ئەمنی سەر بە ئەكادیمیای روسی بۆ زانست (قوستەنتین بلوخین) : ئەمریكا لە رووی بنەماوە نایەوێ سەقامگیری لە گەروی هورمز هەبێ، بەڵكو بە پێچەوانەوە بەدوای ئاژاوەدا دەگەڕێ.\nئەمریكییەكان وەك روسیا دەوڵەمەندە، ئەوان پێویستیان بە پاساو هەیە تاكو فشار لە ئێران بكەن. پێویستە هەموو شتەكان شەرعی بن. وەك ئەوەی ئەڵێن: تەماشا بكەن ئێران چەندێ خراپە كارە، پاشان بە پێكەوە كار بكەین و هاوپەیمانێتی پێك بێنین.\nهەر پرۆسەیەكی دانوستان روەو سەقامگیری لە ناوچەكەدا زیان بە بەرژەوەندیەكانی واشنتۆن دەگەیەنێت، كەواتە ئەمریكا دانوستانی تەنها بە مەرجەكانی خۆی دەوێت.


ئاگرکەوتنەوە بوو بەهۆی سووتاندنی ٨٠ هێکتار گەنم و جۆ لە کرماشان\n11:29 - 16 جۆزەردان 2721\nڕۆژی ڕابردوو، بەهۆی ئاگرگرتنی زەوی و زاری جووتیاران، ٨٠ هێکتار گەنم و جۆی جووتیاران لە پارێزگای کرماشان، بوونە خۆڵەمێش.\nئەو ئاگرکەتنەوەیە لە گوندەکانی "بوزگداری سەروو و خواروو" لە بەخشی "درودفەرامان" ڕووی داوە، کە بووەتە هۆی سووتاندنی ٨٠ هێکتار گەنم و جۆ.\nهەرچەند هەتا ئێستا هۆکاری ئەو ئاگرکەتنەوەیە نەزانراوە، بەڵام هەواڵدەریی فارس نووسیوویەتی: "زەوییەکانی کشتوکاڵەکان بوو بەهۆی کەمتەرخەمیی شۆفێری کۆمپاینەکە".\nئەو ئاگرکەتنەوەیە خەسارێکی بەرچاوی بە جووتیاران گەیاندووە.\nلەو پەیوەندییەدا، ئیبراهیم دارابی، بەرێوەبەری جیهادی کشاوەرزیی شاری کرماشان ڕایگەیاند: "لە سەرەتای مانگی جۆزەردانی ئەمساڵ، زیاتر لە ١٥٥ هێکتار، لە زەوییە کشتوکاڵییەکان، لە ئاگردا سووتان".\nدارابی لەو بارەیەوە ڕایگەیاندووە: "٤٥ جووتیار لە شاری کرماشان لەو ئاگرکەتنەوەیەدا، تووشی زەرە و زیانی ٥٠٠ میلیۆن تمەنی بوون".\nبڕی نرخی هەر کیلۆ گەنم بۆ فرۆشتن لە ئێراندا، لە ساڵی ١٤٠٠، ٥ هەزارتمەن دیاری کراوە و بەو پێیە جووتیاران بەهۆی ئەو ئاگرکەوتنەوەدا زەرەر و زیانی زۆریان لێ دەکەوێتەوە و زۆر جار لەلایەن پەیوەندییەدارەکانی حکوومەتی بۆ قەرەبووکردنەوەی ئەو زەرەر و زیانانە، کەمتر لە نیوەی پارەکەیان پێ دەدەنەوە.


Home›هەواڵ›جیهان›سەرۆکوەزیرانى کەنەدا پیرۆزبایی نەورۆز دەکات\nسەرۆکوەزیرانى کەنەدا پیرۆزبایی جەژنى نەورۆزی لە گەلى کورد و گەلانى ئاسيا کرد بەبۆنەی يادکردنەوەی ئەو بۆنەيەوە.\nجەستن ترۆدۆ سەرۆکوەزیرانى کەنەدا لە پەیامێکى ڤیدیۆییدا رايگەياند: “هەموو رۆژێکتان نەورۆز بێت و نەورۆزتان پیرۆز بێت، لەم ئاهەنگەدا، هاوڕێ و خێزانەکان کۆدەبنەوە و خواردنی کلوتوریی بۆ یەکتری دەبەن، گوێ لە مۆسیقا دەگرن و یادی ئەو بۆنەيە دەکەنەوە”.\nوتيشی “نەورۆزی ئەمساڵ لەکاتێکدايە، بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا بەردەوامە، پێویستە پابەند بن بە رێکارە تەندروستییە گشتییەکان، ئەمەش بۆ واتا زۆر کەس رۆژەکە بەتەنها بەسەر دەبەن، هەندێک کەسی دیکەش ئاهەنگی یادەکە دەکەنەوە بەبێ کەسە خۆشەویستەکانیان کە لە کارەساتی فڕۆکە ئۆکرانییەکەدا گیانیان لەدەستدا.\n“ئەو بڕە ڤاکسینەی گەیشتە هەرێم بەگوێرەی پێویست نەبوو”\n“کۆبونەوەی پەرلەمانی عێراق کاتژمێر يەک بەڕێوەدەچێت”\nتەندروستی جيهانی: بەهۆی کۆرۆناوە 115 هەزار پزيشک و کارمەندی تەندروستی گيانيانلەدەستداوە\nبە فەرمانی قوباد تاڵه‌بانى دەروازەی باشماخ بۆ ماوه‌ى 24 كاتژمێر داخرا


Silverlight چیە و بۆچى بەکاردێو سودى چیە؟ | kurditgroup\nSilverlight چیە و بۆچى بەکاردێو سودى چیە؟\nSilver light چیە و بۆچى بەکاردێو سودى چیە؟\nSilverlight ئامرازێکی مایکرۆسۆفتە، لە ٢٠٠٧ دەریکرد، کە بەجۆرێک لە جۆرەکان وەکو Adobe Flash وایە ژمارەیەک نەخشە و کردار چالاک دەکا کە نەخشە کۆنەکانی HTML پاڵپشتی ناکات،وەکو ئەنیمەیشن و ڤیدیۆ و ... هتد، بۆ دروستکردن و گەیاندنی RIA و ئەزموونەکانی دەنگ و ڕەنگ (میدیا) لەسەر وێب.\nخۆی لە ڕاستیدا زۆرێک ڕایان وایە کە هەر Silverlight بۆ ڕکابەری فلاش هات، بە واتایەکی تر کە مایکرۆسۆفت وای پێناسە دەکا: سلڤەرلایت نەوەیەکی نوێی جۆرایەتی بەرزی دەنگ و ڕەنگ دەگەیەنێ، یەکخستنی نەرمەکاڵاکانی سەر وێبیش کاری ئەوە، هەروەها مایکرۆسۆفت دەڵێ لە داهاتوودا هەموو بەکارهێنەرێکی سەر کۆمپیوتەر، کاری پێ دەبێت.\nپوختە: بێ ئیشی مایکرۆسۆفتە کە دەیەوێ جۆرێک لە ڕەگەز پەرستی دروستکا لەناو ئایتی، هەموو ئامراز و نەرمەواڵەکان هی خۆی بن و بەس. ئەگینا بوونی یا نەبوونی Silverlight لەناو کۆمپوتەرەکەت وەکو یەک وایە چونکە ژمارەیەکی کەم وێبگە بەکاری دەبا، وە ئەگەر تووشی ئەو وێبگانەش بوویت ڕووبەڕووی هیچ کێشەیەکی هەستپێکراو نابیتەوە :)\nدەست خۆش بۆ رونکردنەوەکەت زۆر سوپاس\nدوای دەستخۆشیم بۆ کاک هەڵۆی کورد!\nتەنیا یەک گەڕانت ئەنجام بدایە زانیاری تەواوت بەدەستدەکەوت.\n4 / Ahmad Saber\nراست دەکەى هەقت پێ ئەدەم زۆر داوا لێبووردن دەکەم\n5 / Shrek\nڕەگەز پەرستی لە ناو ئایتی دا !!!!!!!!!!!!!!!!!!\nلەوانەیە هاوشێوەی نیت فرەم وۆرک بێت بەس بە لوسی...\nسلڤەرلایت زۆر سەهووە هاوشێوەی نێت فرەم وۆرک بێت :)\nهەرچەندە هەردووکی بەرهەمی مایکرۆسۆفتە،\nبەڵام نێت. فرەم وۆرک دۆخ هەیە دەبێ هەبێت، واتا ئەگەر نەبێت ئەو بنچینانە ناکرێن. لەو هەموو ئاوێتانە ،وەکو [b]mscorlib[/b], [b]System[/b], [b]System.Core[/b], [b]System.Net[/b], [b]System.Runtime.Serialization[/b],\n[b]System.ServiceModel[/b], [b]System.ServiceModel.Web[/b], [b]System.Xml[/b].\nتەنها دوان لە سیلڤەرلایت پاڵپشتی دەکرێن و لە نێت ناکرێن، باقی ئەوەی دەمێنێتەوە هەیانە خودی دروستکاری نێت فرەم وۆرکە. ئەویش (کە من پێم وایە بە هەڵە) ناوی System.dll گۆڕایەوە بۆ system.dll لە سیلڤەرلایت. ئینجا لەهەر یەکێک لەو بنچینانە، جۆر هەیە، جۆری ئاشکرا و دیار، بۆ نموونە لە سلڤەرلایت خاوەنی ٤٤ جۆری ئاشکرایە کە ٤١ ـیان لە بنچینەی [b]System.Net ـین.[/b]\nجیاوازی و بەراوردەکان زۆر زیاترن و باسێکی هاوشێوەی ڕۆمانی هەیە، بەڵام پوختەکە ئەوەیە دەتوانی بڵێی نێت. فرەم وۆرک کتێبخانەیەکی سلڤەرلایتە، یانیش سەرچاوەی کانیاوەکەیە :)\nئەگەر هەر لات گرنگ بوو ماڵپەرە پاشکۆکای مایکرۆسۆفت وتاری لەمجۆرەیان زۆرە بۆ خوێندنەوە و ئەم شتانە.


Kurdipedia - حەبیب عەلی مەنمی\n👫 حەبیب عەلی مەنمی | Kategori: Kişiler | Başlık dili: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n1. 👁 پرشنگی دڵداری\n2. 👁 داخی دەروون ب2\n3. 👁 یادی ئەدیبان و شەهیدانی کوردستان و ناودارانی کورد\n➕ Bu başlık Hawrê Baxewan tarafından Jun 20 2014 12:18AM tarihinde kaydedildi\n✍ Bu başlık en son Hawrê Baxewan tarafından Jun 20 2014 12:19AM tarihinde Düzenlendi\n👁 Bu başlık 2,367 defa görüntülendi


سەرۆک نێچیرڤان بارزانى پێشوازى لە پزیشکێکى داهێنەر دەکات\n2021-02-07 [11:10 AM]\nسەرلەبەیانیى ئەمڕۆ یەکشەممە 2021/2/7 بەڕێز نێچیرڤان بارزانى، سەرۆکى هەرێمى کوردستان، پێشوازى لە بەڕێز د. ئازاد نەجار کرد کە لە داهێنانێکى ناوەزەدا، دڵێکى دەستکردى سەرکەوتووى دروست کردووە.\nسەرۆک نێچیرڤان بارزانى، دەستخۆشى لە بەڕێزیان کرد و داهێنانەکەى بە خزمەتێکى مەزن بۆ مرۆڤایەتى و داهاتووى پزیشکى لە قەڵەم دا کە دەتوانێت ژیانى هەزارەها مرۆڤ بگۆڕێت، هەموو پشتگیرییەکى خۆیشى بۆ سەرخستنى هەر پڕۆژەیەکى دیکەى داهاتووى، دووپات کردەوە و بەڕێزیان و هەموو داهێنەرانى کوردستانى لە هەرکوێ بن بە مایەى شانازى بۆ گەلى کوردستان زانى و گوتی” شانازیت پێوه ده‌که‌ین”.\nلاى خۆیەوە بەڕێز د. ئازاد نەجار سوپاس و پێزانینى خۆى بۆ پشتیوانیى سەرۆک نێچیرڤان بارزانى دەربڕى و هیواى خواست داهێنانەکەى خزمەتێک بە بوارى پزیشکى بکات و بتوانێت لە داهاتوودا ئامێر و دەزگا و داهێنانى نوێ لەو بوارەدا بەدى بهێنێت.\nد. ئازاد نەجار تەمەنى 53 ساڵە و خەڵکى زاخۆیە، لە سوید پزیشکە و توانى دواى 20 ساڵ کارکردنى بەردەوام دڵى دەستکرد دروست بکات، هەروەها خاوەنى دەیان داهێنانى دیکەیە لە بوارەکانى پارچەى دەستکرد و ئامێرى نەشتەرگەرى و بڕوانامەى پارێزراوى داهێنانەکانیشى پێبەخشراوە.\nله دیداره‌که‌دا به‌ڕێز د. سامان به‌رزنجی، وه‌زیری ته‌ندروستیی هه‌رێمی کوردستان ئاماده بوو.


راگەیاندنی ״رێکەوتنی سەدە״ بۆ ئاشتی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » راگەیاندنی ״رێکەوتنی سەدە״ بۆ ئاشتی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست\nعەرەب بە دڵی نییە\nراگەیاندنی ״رێکەوتنی سەدە״ بۆ ئاشتی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست\nپلانی ئاشتی بۆ خۆرهەڵاتی ناوەڕاست كە بە «رێکەوتنی سەدە» ناودەبرێت، لەلایەن ئەمریكاوە راگەیەندرا و خاڵە سەرەكییەكانی خرایەڕوو، بەڵام ئەو پلانە لەلایەن فەلەستینییەكان و وڵاتانی عەرەبییەوە رەتدەكرێتەوە و پێیانوایە خواست و ئامانجەكانیان لەو بارەیەوە ناهێنێتەدی.\nراگەیەندنی «رێکەوتنی سەدە»\nسەرۆكی ئەمریكا “رێکەوتنی سەدە” بۆ چەسپاندنی ئاشتی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست ڕادەگەیەنێت و دەڵێت، فەلەستینییەكان شایەنی ژیانێكی باشترن، ئیسرائیلیش لەمڕۆدا هەنگاوێكی گرنگی بەرەو ئاشتی هەڵناوە، بۆیە لەو ڕووەوە سەرسام بە هەنگاوەكانی ئیسرائیل.\nهەڵوێستی سەرۆكی دەسەڵاتی فەلەستینی\nلەبەرانبەر راگەیاندنی پلانی ئاشتی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، بەبێ بەشداریی عەرەب لە داڕشتنەوەی پلانەكەدا، سەرۆكی دەسەڵاتی فەڵەستین رایگەیاندبوو «قودس بۆ فرۆشتن نییە».\nمەحمود عەباس سەرۆكی دەسەڵاتی فەڵەستینی لەوەڵامی «رێکەوتنی سەدە» كە دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاندبوو، ”شكست بەم پیلانە دەهێنین و شتێكی نوێیان لە وتەكانی ترەمپ و نەتانیاهۆ نەبینی».\nبە گوتەی مەحمود عەباس”هەزار جار نەخێر بۆ ئەم پێشنیازە، ئەمریكا و ئیسرائیل دەیانەوێت بەڵێنی بلفۆر لە 2020 جێبەجێ بكەن».\nهەر لەو بارەیەوە سەرۆكی دەسەڵاتی فەڵەستینی دەڵێت”قودس بۆ فرۆشتن نییە و داوا لەگەلی فەلەستین دەكەن یەكێتی خۆی بپارێزێت».\nهەڵوێستی هەندێك لە وڵاتە عەرەبییەكان\nدۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لەدوای شیكردنەوەی هەندێك لە وردەكارییەكانی پلانی ئاشتی بۆ خۆرهەڵاتی ناوەڕاست كە بە «رێکەوتنی سەدە» ناودەبرێت رایگەیاندبوو، فەڵەستینییەكان شیاوی ژیانێكی باشترن و ستایشی هەڵوێستی ئیسرائیلیشی كردبوو لەڕووی هەنگاونان ڕووەو ئەو ئاراستەیە، بەشێك لە وڵاتانی عەرەبی هەڵوێستی خۆیان لەوبارەیەوە ئاشكرا كردبوو.\nسەرەتا، حەسەن كەعبی جێگری سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق داوای لە كۆمكاری وڵاتانی عەرەبی و ئەنجومەنی هاریكاری ئیسلامی و سەركردەكانی عەرەب كردبوو هەڵوێستێكی یەكلاكەرەوە و توندیان هەبێت لە دژی ڕاگەیاندنی رێکەوتنی سەدە لەلایەن ئەمریكا و ئیسرائیلەوە و پێویستە قبوڵی نەكەن.\nجێگری سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق داواشیكردووە، پێویستە كاتێك رێکەوتنی سەدە قبوڵ بكرێت، ئەگەر دەوڵەتێكی فەڵەستینی دابمەزرێنرێت و پایتەختەكەشی قودس بێت.\nهاوكات، وەزارەتی دەرەوەی میسر لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاندبوو، كۆماری میسری عەرەبی هەوڵە بەردەوامەكانی ئیدارەی ئەمریكا لەپێناو گەیشتن بە ئاشتی سەرتاسەری و دادپەروەری بۆ كێشەی فەڵەستین بەرز دەنرخێنێت.\nوەزارەتی دەرەوەی میسر ئەوەشیخستووەتەڕوو، رێکەوتنی سەدە دەبێتە پاڵپشتییەك بۆ سەقامگیربوونی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و كۆتایی هێنان بە ململانێكانی نێوان ئیسرائیل و فەڵەستین.\nهەروەها، باڵیۆزی ئیماراتی عەرەبی لە واشنتۆن هەڵوێستی وڵاتەكەی لەبارەی رێکەوتنی سەدە ئاشكرا كرد و ڕایگەیاند: پلانەكەی ئەمریكا بۆ ئاشتی بەرزدەنرخێنین و پێمانوایە دەستپێشخەرییەكی جدییە و زۆربەی كێشە هەڵپەسێردراوەكان چارەسەردەكات.\nهەڵوێستی پێشینەی مەحمود عەباس\nرۆژنامەیەكی ئیسرائیلی باس لەو هێرشە توندە دەكات، كە مەحمود عەباس، سەرۆكی دەسەڵاتی فەلەستینی كردوویەتییە سەر دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا، لە میانی قسەكردنی لەسەر خواستی ئیدارەی ئەمریكایی بۆ ڕاگەیاندنی پلانی ئاشتی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست كە بە “رێکەوتنی سەدە” ناودەبرێت.\nڕۆژنامەی (جرۆزالیم پۆست)ی ئیسرائیلی لە زاری عەباسەوە لە 28ی كانوونی دووەمی 2019 بڵاویكردبووەوە، “ترەمپ سەگی كوڕی سەگە”، باسی لەو پەیوەندییە تەلەفۆنییەش كردبوو، كە لەلایەن واشنتنەوە پێیگەیشتووە و وەڵامی نەداوەتەوە، رۆژنامەكە وردەكاری زیاتری لەبارەی ئەو قسانەوە نەخستبووەڕوو.\nبەپێی رۆژنامە ئیسرائیلییەكە، عەباس ڕایگەیاندبوو، “لە واشنتنەوە پەیوەندییان پێوەكردم و تەلەفۆنەكەم هەڵنەگرت. وتم نەخێر و بەردەوامیش دەبم لەسەر وتنەوەی نەخێر، ئێمە ڕۆژگارێكی سەخت چاوەڕێمان دەكات و سزای ڕەتكردنەوەمان وەردەگرین. پێویستە لە هەموو خاڵەكانی ڕووبەڕووبوونەوەدا بەرگری زیادبكەین. پێویستە هەموو لاوان بۆ ئەو مەبەستە هانبدرێن”.\n(جرۆزالیم پۆست) باسی لە قسەكانی عەباس كردبوو، كە وتوویەتی، “پێیان وتووم باجێكی زۆری ئەو هەڵسوكەوتە گەوجانەیە دەدەیت. كاتێكی زۆرم نەماوە بۆ ژیان، بۆیە وەك ناپاك نادۆڕێم. یان بە شەهیدی دەمرم یان ئاڵای فەلەستین لەسەر دیوارەكانی قودس بەرزدەكەمەوە”.\nسەبارەت بە هەردوو بزووتنەوەی (حەماس) و (جیهادی ئیسلامی)، عەباس ڕایگەیاندبوو، ئەوەی دەیەوێت یارمەتیمان بدات، پێشوازی لێدەكەین.


16/02/2021 | 2225 جار خوێندراوەتەوە\nئەوەی ئەمڕۆ دادگای تاوانەکانی هەولێر کردی وەرچەرخانێکی مەترسیدارە و نابێ لێی بێ دەنگ بین، دەبێ دادگای تەمیزیش ئەو هەڵەیە راست بکاتەوە، بەداخەوە ئەوە دەرەنجامێکی سروشتی بەسیاسەت کردنی دادگایە کە ئێمە٢٠ ساڵ دەبێ ھاواری بۆ دەکەین، بۆیە دەبێ:\n١-خۆمان فشار بکەین پێش ئەوەی دەسەڵات ناچار بکرێ خۆی لەژێر فشاری نێودەولەتی و رێکخراوەکان راستی بکاتەوە و بیکات بەچاکەی خۆی.\nکاتی خۆی دادگای تاوانەکانی هەولێر حوکمی بەڕێز کەمال سەیدقادری بە ٣٠ ساڵ زیندانی حوکمدا، لەسەر ئەوەی قسەی بە مەرحوم مەلا مستەفا کردبوو، دواجار لەژێر فشاری ناوخۆیی و نێودەولەتی و بەتایبەتی ئەو وڵاتەی بەڕێز کەمال هەڵگری رەگەزنامەکەی بوو، حوکمەکە هەڵوەشێندرایەوە و زۆریش لەسەر سومعەتی دادگاکان و حوکمەتی هەرێمیش کەوت.\n٢-ئەم حوکمە سەنگی مەحەکە بۆ هاوبەشەکانی پارتی لە حوکمەت و یان دەبی دانبەوەدا بنێن کە ئەوان هیچ نین و تەنھا دیکۆرن و دوای بەرژەوەندی خۆیان کەوتون و چیتر بەیت و بالۆرەی خزموتی خەڵک لێنەدەنەوە یان دەبێ هەڵوێستیان هەبێ و هیچ بابەتێک هێندەی ئەمە گرنگ نیە.\n-بەتایبەتی یەکێتی هەمووی دورۆژە کۆبونەوەی سەرکردایەتیان یەکێک لە بڕیارەکانی داواکاردنی ئازادکردنی راگیراوەکان بوو کە مایەی دڵخۆشی خەڵک بوو ، کەچی پارتی وەک ئەوەی بیەوێ تەحەدای یەکێتی بکات لە خێراترین داگاییکردندا لە کەیسێکی گرنگ کە تۆمەتی جاسوسی و تیرۆریان خستونە پا بە دوو جەلسەی یەک لە دوای یەک و لەماوەی دوو رۆژدا کە هەرگیز وێنەی نەبوە حوکمی دان، نامەیەکی رونی یەکێتی نارد بڕیارەکەتان قیمەتی ئەو مەرەکەبەی نیە کە پێی نوسراوە.\n-گۆران خۆی دەلێ یەکێک لە ئامانج و بەرنامەکانی بەشداریمان لەحوکمەت فراوانکردنی پانتایی ئازادیەکانە.\n-یەکگرتوو کۆمەڵ ئۆپۆزسێۆنن واجبیانە لەبەرەی بەرگری بن لە ماف و ئازادیەکان.\nخەڵکی بێلاین و یاساناس و پارێزەر و خوازیارانی سەربەخۆیی دەسەڵاتی دادوەری.\nهەموان ئەرکی مێژویمان لەسەرە ئەم روداوە نابێ تێپەرێ.\nئازادی و بەرگریکردن لە ئازادی قوربانی دەوێ با یەکجار بەیەکەوە ئامادەی ئەو قوربانیە بین.\nبا بڕیاری هەڵوێستێکی کرداری یەکگرتوی سەرتاسەری بدەین و نەیەڵین ئەم روداوە مەترسیدارە تێپەڕێ.


سوید قه‌ره‌بووی ئافره‌تێكی مسوڵمان ده‌كاته‌وه كه به‌هۆی ته‌وقه‌نه‌كردنه‌وه له كاره‌كه‌ی ده‌ركرابوو\nدادگایه‌گی سوید قه‌ره‌بووی ئافره‌تێكی مسوڵمان ده‌كاته‌وه، كه به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئاماده نه‌بووه ته‌وقه له‌گه‌ڵ پیاوێكدا بكات، له‌كاره‌كه‌ی ده‌ركراوه.\nدادگای كاری سویدی بۆیه‌كه‌مجار له‌مێژووی ئه‌و وڵاته‌داو به‌بڕی 40 هه‌زار كڕۆن كه‌ده‌كاته نزیكه‌ی چوارهه‌زار دۆلار سزای كۆمپانیایه‌كی ناوخۆییدا، به‌هۆی ئه‌وه‌ی ڕه‌تیكردۆته‌وه هه‌لی كار به‌ئافره‌تیكی مسوڵمان بدات، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئافره‌ته‌كه ئاماده نه‌بووه ته‌وقه له‌گه‌ڵ به‌رپرسی كۆمپانیاكه‌دا بكات.\nته‌له‌فزیۆنی سویدی له‌وباره‌وه ڕایگه‌یاندوه دادگاكه پێیوابووه ئه‌و ئافره‌ته به‌هۆی دیمه‌ن و بیروباوه‌ڕیه‌وه تووشی جیاكاری ڕه‌گه‌زی بۆته‌وه، بۆیه پێویسته له‌سه‌ر كۆمپانیاكه ئه‌و بڕه پاره‌یه وه‌ك قه‌ره‌بوو بداته ئافره‌ته مسوڵمانه‌كه.\nلایخۆیه‌وه فه‌ره‌ح حوججه ئه‌و ئافرته‌ی ئاماده نه‌بووه ته‌وقه له‌گه‌ڵ به‌رپرسی كۆمپانیاكه‌دا بكات به ته‌له‌فزیۆنه‌كه‌ی ڕاگه‌یاندووه" زۆر خۆشحاڵه به‌وه‌ی دادگای سوید دادگه‌ریی به‌رامبه‌ر په‌یڕه‌و كردووه.\nله‌به‌رامبه‌ردا كۆمپانیاكه ئه‌و ڕه‌فتاره‌ی فه‌ره‌حی به مه‌ترسی بۆ دروستبوونی جیاكاری له‌نێوان كارمه‌نده‌كانیدا وه‌سفكردوه‌و ڕایگه‌یاندووه كه‌دوورنیه ئه‌و ڕه‌فتاره ببێته هۆكاری كێشه له‌نێوان كارمه‌نده‌كانیدا.


گەنەرال مه‌زلووم و رۆژئاڤا ب په‌كه‌كێ ره ئەزموونەک دنە - دارکا مازی\nقەندیل و رۆژئاڤا ل ژێر سیبەرا عه‌بدوللا ئۆجالان\nل گۆر یا دھێتە دیتنێ، حەسابێ وان ل رۆژھلاتا ناڤین ھەیی، ئانکو ھەڤپەیمانا ناڤدەولەتی دخوازن دەست ب پێڤاژۆیەکە نوو بکن، د بابەتێ سەنگەرێن پێشی و چێکرنا ھێزێ، ھنەک جودابوون چێبوونە، ژ بۆ ڤێ ژی پێویستی ب کێمەک ئارامبوونا سووریێ ھەیە، لەورا ژی د گۆرەپانا رۆژھلاتا ناڤین دە، ستاتۆیا کوردان و سازیێن سیاسی یێن کوردان، پێویستی ب ھەڤسەنگیێ ھەیە، د سالا 2013ان و ڤردە دوو ھەولێن بێ ئێنجام ھەبوون، رێکكەفنا ھەولێر و دھۆکێ ژبەر گەلەک سەدەمان پێک نەھاتن، نھا ژ بۆ ھەڤدیتنێن سێیەمین ھاتنوچوونێ دەست پێ کرییە.\nلهه‌ڤكرنا په‌یه‌دێ و ئه‌نه‌كه‌سێ و لهه‌ڤكرنا واشنتۆنێ\nلھەڤ کرنا ڤان ھەردوو ھێزان ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ، ئاستا شێوەیێ رێڤەبرن و پرەنسیپێن وێ دێ گۆھەرتنێن دیرۆکی بخولقن، وەک پێڤاژۆیا سالا 1998ان دە د ناڤبەرا په‌ده‌كێ و یه‌نه‌كێ دە پەیمانا واشنتۆن ھاتی ئیمزە کرن ل رۆژئاڤا ژی ئەو پێڤاژۆ د مەشە.\nپەیمانا واشنتۆن د سەد سالا 20ان دە بوو، جارا یەکەم د ئاستا ناڤدەولەتی دە ستاتۆیا کوردان دھاتە پەسەند کرن و ل سەر ڤێ پەیمانێ پێڤاژۆیا دامەزراندنا ھەرێما کوردستانێ دەست پێ کر، پەیمانا د ناڤبەرا په‌یه‌دێ و ئه‌نه‌كه‌سێ دە ژی وێ پێشکەفتنێن مەزنتر ئاڤا بکە، کورد ژ سالێن 1998ان باشترن، د ئاستا سیاسی، دیپلۆماسی و ئابۆری دە خوەدی تەجروبێن مه‌زنن و کۆدێن پەرگالا ناڤدەولەتی فێم کرنە، ھەر چەند كو ھنەک لایەن بخوازن ستاتۆیا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ وەکە پارتی و کۆمەل بدن نیشاندان ژی لێ بەلێ یێن کێمەک ژ زانستێ سییاسەتا ناڤدەولەتی فێم دکن، دزانن کو رەوش نە وەیە.\nکورد وێ ببن ددانەکی پەرگالا ناڤدەولەتی\nھەبوونا رێڤەبەرییا ھەرێما کوردستانێ سیستەما ئینکار و ئیمھا کرنا ل سەر کوردان دمەشی، پووچ کرییە، ب ستاتۆبوونا رۆژئاڤایێ کوردستانێ ژی، وێ کورد ببن ددانەکی پەرگالا ناڤدەولەتی، شەنسەک ب ڤی شکلی ھەیە، لەورا ژی پێویستی ب پەیمانەکی ھەڤبەش ھەیە، کەلەم ل پێشییا ڤێ یەکێ پرن، ژ بلی داگیرکەران د ناڤ مالا کوردی دە ژی پرسگرێک ھەنە.\nپه‌كه‌كه كه‌له‌ما هه‌ری مه‌زنه ل پێشییا رۆژئاڤا كوردستانێ\nکەلەمێ ھەری مەزن ل پێشییا رۆژئاڤا، ھەبوونا رێڤەبەریا په‌كه‌كێ یە، سستەما رێڤەبەرییا په‌كه‌كێ یا رێخستنی پر توندە و مەجالی ژ بۆ چ خەباتان ناھێلە، کەڤرێن قەدیم یێن رێڤەبەرییا په‌كه‌كێ ھەموو گرۆپا ئەنقەرێ نە، وەکە «جەمیل باییک، دۆران كالكان، مستەفا كاراسۆ و ئەلی ھەیدەر قەیتان»، ئەڤ گرۆپا بنگەھین پر ئۆتۆرتەر و دژوارن، پایرە ب ھاریکارییا «عه‌بدوللا ئۆجالان، مورات كارایلان و ئەقلمەندێ جومعه، رزا ئالتوون» ژی کەتنە د ڤێ گرۆپێ دە.\nھەر چەند په‌كه‌كه بەحسا دیمۆکراسی، رێڤەبەرییا جەوھەری، خوەبوون، ئازادییا ھەرێمان بکە ژی و د بەرنامەیێن پارتی و سازیێن خوە دە جیھ بدە ڤان تێگەھا، لێ جەوھەر جودایه، ئەڤ 5 کەسێن مە بەحس کری ھەموو بریاران ددن، ژ دەرڤەیی ڤێ گرۆپێ ھەموو ئه‌ندام د ئاستا مەئمۆران دەنە.\nرێڤه‌به‌رییا جه‌وهه‌ری یا په‌كه‌كێ چی یه؟\nپه‌كه‌كێ د ناڤا فکرا خوە یا سەدسالا 21ان دە ھنەک پەیڤێن نوو یێن وەکە رێڤەبەرییا جەوھەری، خوەجھی چێکرن، ب رەخنە کرنا دەولەت و (هه‌ره‌م) یێ دخوازن کورد بێ دەولەت بمینن، ناڤەندیبوونێ پر رەخنە دکن، لێ په‌كه‌كه د ناڤا خوە دە ژ دەولەتان توند تره، سیستەما رێڤەبەری وەکە یا راھیبا ب رێڤە دچە، راستە په‌كه‌كه نەبوویە دەولەت لێ ره‌ژیما وێ تۆتالیتەرە، ئەڤ سەلماندنەکی پر راستە دەربارێ په‌كه‌كێ دە.\nپه‌كه‌كه ژ ھەرکەسێ را دبێژە رێڤەبەرییا ھەرێمی، لێ ئەو پارتیێن ژ بۆ په‌رچه‌یێن کوردستانێ ژی ئاڤا کری، ھەموو ژ قەندیلێ دھێنە ب رێڤە برن، ل گۆری بەرژەوەندیێن خوە ئەڤ پارتی جار برن پێش جار کشاندن پاش، میناک د سالا 2010ان و ڤرڤە پارتییا رۆژھلات په‌ژاک ژ بەر پێوەندیێن خوە ل گەل ئیرانێ، کرییە پارتییا داخویانی و پەیامان، ل ھەمان دەمێ ل رۆژئاڤا ژی وەکرن، ژ بۆ ھەر کەسێ داخوازا رێڤەبەرییا جەوھەری دکر، لێ رۆژئاڤا ل قەندیلێ ب رێڤە دبر، نە ژ بۆ بەرژەوەندیێن رۆژئاڤا تەڤ دگەرییا په‌یه‌ده وەکە ئەجێندایەکە سیاسی ب کارئانی، پێوەندیێن په‌كه‌كێ ل گەل ئیرانێ و سووریێ د دەستپێکێ دە ھنەک سوود ژێ ھات وەرگرتن لێ پایرە ژی، ژ بۆ رۆژئاڤا بوو جھێ خوە دووبارە کرنێ، په‌كه‌كێ رۆژئاڤا د ناڤبەرا خوە ئیرانێ ده کر ئاموورەکە بازارێ.\nدەما پێڤاژۆیا چارەسەریێ ب رێڤه دچوو، ئۆجالان گۆت: «کۆبانێ من و ھاکان فیدانی رزگار کرییه»\nھەمان تشت ئاپۆ ژی کر، میناک دەما کو پێڤاژۆیا چارەسەریێ ب رێڤه دچوو، عه‌بدوللا ئۆجالان گۆت: «کۆبانی منێ سەرۆکێ میتێ ھاکان فیدان رزگار کر و ب بەردەوامی بەحسا رھێ ئەشمە کر»، لێ بەلێ ھەموو کەسی دزانه کو یێن داعش کشکری سەر کۆبانێ دەولەتا ترک ب خوە بوو، ئاپۆ رۆژئاڤا د ناڤبەرا خوە دەولەتێ دا کر ئاموورێ بازاری.\nپه‌كه‌كێ ل سەر رۆژئاڤا رێڤەبەرییەکە چاڤدێریێ چێکر، رێڤەبەرییا په‌كه‌كێ یا قەدیم وەکە رەژیمێن تۆتالتەر ل سەر ئەندام و خەباتکارێن خوە بێ بستەھی یە، پێویستە «گوھ ژ شاخی دەرباس نەبە». بھێزبوونا تاکەکەسی ژ بۆ خوە خەتەر دبینە، ژ بەر وێ ژی کەسێن دەرڤەیی گرۆپا ئەنقەرێ قەد ناھێ قەبوول کرن هێز ببینه، گەر کەسەک پێش بکەڤە ژی وی زوو د کەزێخن، لەورا ژی رێڤەبەرییەکە بەشی دخولقە وەکە رێڤەبەرییا ئیدۆلۆژیک رێڤەبەرییا سیاسی، ئەڤ نەدابەشبوونا کاری یە، ئەڤ سینۆر دار كرنا ھێزا شەخسانه.\nگەر مەزلووم کۆبانی بخوازە ل ژێر سیاسەتا قەندیلێ دەربکەڤە ژی، نکارە ژ بەر کو ژ ئالیێ مفته‌شێن په‌كه‌كێ ھاتییە دۆرپێچ کرن\nل رۆژئاڤا سیستەمەکی وەکە مفەتشی ھەیە، په‌كه‌كێ ئەندامێن خوە د ناڤا ڤێ سازییا بێ ناڤ ئانکو مفەتشی دە بجیھ کرییە، کارێن ماددی، دیپلۆماسی و پەروەردەیی راستەراست په‌كه‌ك بر ێڤە دبە.\nد قادا سیاسی و ئەسکەری دە ژی ئەندامێن خوە گۆری بەرژەوەندیێن خوە جیھ کرنە، ب پرانی باکوری نە، ھەیا سابری ئۆک و ئەلی حه‌یده‌ر قەیتان ژی ل ور ڤی کاری دبینن، د ھەموو خەباتێ دە دخوازن رەنگێ په‌كه‌كێ ھەبە، ئەو وێنەیێن ئاپۆ یێن ھاتین دالقاندن ژی کارێ ڤێ گرۆپا مفەتشانە، ئانکو ب توندی په‌كه‌كە تێ فەرز کرن، گەر مەزلووم کۆبانی بخوازە ل ژێر سیاسەتا قەندیلێ دەربکەڤە ژی، نکارە ژ بەر کو ژ ئالیێ ڤان کادران ڤە ھاتییە دۆرپێچ کرن.\nگەلۆ رۆژئاڤا دێ بکارە ژ بۆ پاشەرۆژا خوە ئەجێندایه‌کێ ئاڤا بکە؟\nئەو پۆله‌تیكا رۆژئاڤا وەکە رێیا سێیەم د دە نیشاندان ب قازانج و وەندایێ خوە ڤە گھیشت ئیرۆ، د ئالییەکێ دە، په‌كه‌ك ب رێیا مەزلووم کۆبانی د ئاستەکی پر بلند دە ل گەل ئەمەریکا پێوەندییان پێش دخە، د ئالییەکە دن دە ژی جەمیل باییک ل گەل بەرەیێ شیا د ناڤا بزاڤەکێ دا یە، لێ بەلێ ئێدی ئەو سیاسەتا ناڤبەرێ دا مان ب داوی دبە، ئەو دەما ل گەل ھەردو لایەنان ب ھەڤرا مەشینێ، نامینە، ئێدی پێویستە لایەنێ خوە زەلال بکن، ئەمریکا ژ نوو ڤە دەست ب جیھبوونا خوە ل سووریێ کر، پلان دکە کو دبن فەرماندارییا مەزلووم ئەبدی دە ئارتێشەک وەرە ئاڤا کرن، ب ملیارا دۆلار ھاتن خەرج کرن ژ بۆ ڤێ پلانا ستراتەژی، ئەمریکا و ھەڤکارێن خوە ئەوقاس نەخشیمن کو ڤێ پلانا ستراتەژیک بکن بن دەستھلاتا په‌كه‌كێ یا کو دەستەکی وان ھەرتم د دەست ئیرانێ دا یە، رۆژئاڤا گھیشتییە سەرێ رێکا جودابوونێ.\nرێڤەبەرێ ئەندامێ مەجلیسا په‌یه‌دێ عه‌بدولكه‌ریم سارووھان داخویا کرن كو «ئامادەکاریێن ھێزێن میتینگەر ژ بۆ 100 سالی نە، ئەم روو ب روویی ڤێ راستیێ نە، ئەمه‌ریکا، رووس و وەلاتێن ئەورۆپایێ ڤێ پرۆژه‌یا رۆژھلاتا ناڤین دەرباسی ژیانێ دکن، ئەم وەکە کوردێن رۆژئاڤا گەر جھێ خوە د ڤێ پلانێ دە نەگرین ئەمێ نەکارن د ڤێ ئەردنیگارییا سیاسی دە جی بگرین»، دیار دبە کو ئەڤ رەوش ل رۆژئاڤا تێ نیقاش کرن.\nپه‌كه‌كه د مەدیا خوە دە دبێژە: «ئه‌نه‌كه‌سه نە ئەو ھێزە کو مرۆڤ ل گەل پەیمانێ چێبکە، پەیمان چێکرن ئیخانەتە»، ژ ڤێ ھەلوەستا په‌كه‌كێ یا توند دیار دبە کو رۆژئاڤا گھیشتیە جوداھییا رێ.\nژ بۆ دیتنا به‌شا دوویه‌مین ڤێره كلیك بكه


رێكار و هەنگاوەكانى ئامادەكارى هەڵمەتى هەڵبژاردن - Pasewan\nشه‌م. حوزەیران 19th, 2021\nئامادەکردنى دانا جەمیل\nهەڵمەتى هەڵبژاردن گرنگترین قۆناغى رێکارەکانى هەڵبژاردنە و لە رێگەیەوە کاریگەرى لەسەر دەنگدەر دروست دەکات و تارادەیەک زەمانەتى بردنەوەو دۆڕان لە هەڵبژاردنەکاندا دەکات، لە بوارى هەڵبژاردندا سێ جۆر هەڵمەتى هەڵبژاردن هەیە کە بەناسەرکەوتوو دانراوە کە بریتین لە:\nجۆرى یەکەم: لە هەڵمەتى هەڵبژاردنەکەدا پەیامێکى قەناعەت پێکەرى نییە بۆ دەنگدەر، هەروەها لە پەیامەکەدا هیچ بیرۆکەیەکى روون نییە کە دەنگدەر بتوانێت بڕواى پێبکات، لەبەر ئەوە ئەم جۆرە کەمپینە هەر لەسەرەتاوە بە ئاراستەیەکى هەڵەدا دەروات و هیچ کاریگەرییەکى نابێت\nجۆرى دووەم: هەڵمەتى هەڵبژاردنەکە پەیام و بیرۆکەو پرۆژەى قەناعەتپێکەرى هەیە بۆ دەنگدەر، بەڵام کێشەى سەرەکى ئەوەیە کە پلانێکى بەرپرسیارانەو میکانیزمى گونجاو نییە بۆ گەیاندنى پەیامەکە بە دەنگدەر، ئەم جۆرە کەمپینە تەنها دەبێتە هۆى بە فیرۆدانى کات و پارەو بێهیوابونى ئەنجامدەرانى کەمپینەکە ، ئەم جۆرە لە کەمپین بەهۆى نەبوونى پلانەوە وادەکات کە ئەنجامدەرانى زیاتر بە هۆکارى دەرەکییەوە خەریک بن وەک لە گەیاندنى پەیامەکە.\nجۆرى سێهەم: لەم جۆرەیاندا هەڵمەتەکە پەیام و بیرۆکەو پلانى رون و گونجاوى هەیە بەڵام ئەنجامدەرانى کەمپینەکە کارى جدى ناکەن بۆ گەیشتن بە دەنگدەر، ئەمەش هیچ سودێکى نابێت و بە کەمپەینى تەمەڵ ناودەبرێت.\nبەڵام هەڵمەتى هەڵبژاردنى سەرکەوتوو کاتێک دەبێت کە لە کاتى گونجاودا پەیامەکە بگەیەندرێتە دەنگدەران و بەپێى پێویست گەشەى پێبدرێت و پلانێکى بەرپرسیارانە هەبێت بۆ مامەڵە کردن لەگەڵ دەنگدەردا، لەسەر ئەم بنەمایە هەوڵ دەدەین پلان بۆ ئەنجامدانى کەمپینێکى سەرکەوتو دابرێژین کە گرنگترین قۆناغەکانى دانانى پلانى کەمپینێکى سەرکەوتوو بریتین لە:\nبۆ خوێندنەوەى تەواوى بابەتەکە فایلەکە داونلۆد بکەdownload PDF\nحوزەیران 6, 2021 Pasewan\nحوزەیران 2, 2021 Pasewan\nمارس 31, 2021 Pasewan\nHome – کوردی


📝 روونکردنەوەیەک لە فراکسیۆنی کۆمەڵی ئیسلامی کوردستانەوە | 🏷 پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\n👁 ئەم بابەتە 18,377 جار بینراوە\n7. 👁 مەلا بەختیار: نامەیەکی کراوە بۆ مەسرور بارزانی سەبارەت بە پارێزبەندیی سۆران عومەر\n8. 👁 نامەی عەلی باپیری سەرۆکی کۆمەڵی ئیسلامی بۆ بەرێوەبەری ئاسایشی گشتی حیزبی بەعس لە 14-03-2001 کە لە 7 خاڵدا پشتگیری خۆی و کۆمەڵ بۆ حکومەتی بەعس دووپاتدەکاتەوە\n9. 👁 ناڕەزایی ژنە ئیسلامییەکانی ناو کۆمەڵی ئیسلامی و بەشدارینەکردنیان لە کۆنگرەی کۆمەڵ\n10. 👁 هەڵوێستی کۆمەڵی ئیسلامی لەسەر ئازاد کردنی مەلا کرێکار\n11. 👁 وتەبێژی کۆمەڵی ئیسلامی کوردستان رایگەیاند کە وەک ئاگادارکرابووین بەرنامەی مەراسیمی بیست و حەوتەمین ساڵیادی کارەساتی ئەنفال، بە هیچ شێوەیەک هەستانەوە بۆ سروودی ئەی ڕەقیبی تێدا نەبوو، هەر بۆیە وەفدی کۆمەڵ لەبەر سروودەکە هەڵنەساوەتەوە\n12. 👁 ڕاگەیەنراوی ئەنجوومەنی سیاسی کۆمەڵی ئیسلامی سەبارەت بە کاراکردنەوەی پەرلەمانی کوردستان لە 14-06-2017\n13. 👁 کۆمەڵی ئیسلامی راگەیەندراوێک لەسەر دۆخی چەقبەستووی هەرێم بڵاو دەکاتەوە\n14. 👁 کۆمەڵی ئیسلامی کوردستان - روونکردنەوەیەک سەربارەت بە رۆیشتنی گەنجانی هەرێمی کوردستان بۆ سوریا


ژاپۆن... ده‌یان كه‌س بێ سه‌روشوێن بوون\n2018-07-07 [02:24 AM]\nبه‌هۆى بارانبارين و باى به‌هێزه‌وه ده‌یان هاوڵاتى ژاپۆنی بێسه‌روشوێن بوون، لافاویش چه‌ند شوێنێكى ئه‌و وڵاته‌ى گرتۆته‌وه و كارگه‌كانی ئۆتۆمبێلیش كاره‌كانیان وه‌ستاندوه.\nكه‌ناڵی "NHQ" ژاپۆنی ئه‌مڕۆ شه‌ممه رايگه‌ياند، له چه‌ند ناوچه‌يه‌كى وڵات بارانبارين بووه‌ته هۆى مردنى 38 كه‌س و بێسه‌روشوێن بوونى 50 كه‌سى تريش، كه بارودۆخى چوريان خراپه.\nبه‌پێى هه‌واڵى ئاژانسه جيهانييه‌كان، ده‌سته‌ى كه‌شناسى ژاپۆن، له بارانبارين و دروستبوونى بارانى زۆر له چه‌ند ناوچه‌يه‌كى دياريكراوى وڵات و هه‌ڵكردنى باى به‌هێز له‌گه‌ڵيدا هێشتا هۆشدارى ده‌داته دانيشتوانى وڵاته‌كه‌ى.\nهه‌روه‌ها به‌پێى وته‌ى به‌رپرسانى ئاژانسى رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى ئاگر و كاره‌ساته سه‌روشتييه‌كانى ژاپۆن، فه‌رمان بۆ زياتر شه‌ش مليۆن و 100 هه‌زار كه‌س ده‌ركراوه له‌به‌ر مه‌ترسى دروستبوونى لافاو و داڕووخانى زه‌وى ماڵه‌كانيان به‌جێبهێڵن، رێنمايىش بۆ زياتر مليۆنێك و سێ سه‌د هه‌زار كه‌سى دیكه بۆ به‌جێهێشتنى ناوچه‌كانيان ده‌ركراوه.\nبه‌پێى وته‌ى يوشيهيديى سوجا گه‌وره‌ى ئه‌مينداره‌كاره‌كانى ئه‌نجومه‌نى وه‌زيرانى يابان، كه زياتر له 48 هه‌زار پۆليس و پياوانى ئاگركوژێنه‌وه و هێزه مه‌ده‌نييه‌كان بڵاوه‌يان پێكراوه بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ بارودۆخه‌كه و فریاگوزاری هاوڵاتـيان.\nئاژانسه‌كان باس له‌وه ده‌كه‌ن، كه كۆمپانيا پيشه‌سازييه گه‌وره‌كانى ئه‌و وڵاته به‌هۆى خراپى بارودخه‌كه‌وه، به‌تايبه‌ت كارگه‌كانى به‌رهه‌مهێنانى ئۆتۆمبيل له‌به‌ر پاراستنى گيانى كرێكار و كارمه‌ندانيان كارگه‌كانيان راگرتووه.\nئەم هەواڵە 4210جار خوێندراوەتەوە


ئەمڕۆ 27ی ئازار، ئێران و چین ڕێککەوتنێکی 25 ساڵەیان واژوو کرد ڕێککەوتننامەکە تێکەڵەیە لە ڕێککەوتنێکی ئابوری و بازرگانی و سەربازیی.\nئەمڕۆ ڕێککەوتنەکە لە نێوان وانگ ی، وەزیری دەرەوەی چین و محەمەد جەواد زەریف هاوتا ئێرانییەکەی واژوو کرا.\nئەگەرچی تا ئێستا هەردوو لایەن چین و ئێران لەبارەی ناوەڕۆکی ڕێککەوتنامەکەوە لێدوانی فەرمیان نییە، بەڵام پێشتر لەلایەن بەرپرسانی ئێرانەوە چەند بڕگەیەکی ئاشکراکراوە.\nبە وتەی عەلی محەمەدی، سەرۆکی گروپی ئابوری لە نوسینگەی عەلی خامنەیی، ڕابەڕی شۆڕشی ئیسلامی ئێران لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تەلەڤزیۆنی فەرمی دەوڵەت ڕایگەیاندووە، “ڕێککەوتنەکە لەبارەی گواستنەوەی نەوت و گاز و وەبەرهێنانی ئەلیکترۆنی و هاوکاری پەروەردەیی دەبێت”.\nپێشتر سایتی پترۆلیۆم ئیکۆنۆمیست، لەبارەی ڕێککەوتنەکەی نێوان ئێران و چین ئاشکرایکردووە، “بڕیارە چین 280 ملیار دۆلار لە وەبەرهێنانی نەوت و گاز و 120 ملیار دۆلار ئاڵوگۆڕی بازرگانی وەبەرهێنان دەکات و ئێرانیش نەوت و دەرهێنراوەکانی نەوت بە نرخی کەمتر دەداتە چین.\nلە بەشێکی دیکەی ڕێککەوتنەکەدا چین 5 هەزار سەرباز لە خاکی ئێراندا جێگیر دەکات، کە ئەویش ڕەنگە یەکەم دەستڕاگەیشتنی چین بێت بە ئاوە گەرمەکان.\nبڕیارە ئێران نەوت و گاز و بەرهەمە نەوتییەکانی بە داشکاندنی ٪32 بداتە چین و چینیش بۆی هەیە تا دوو ساڵ شایستە دارییەکانی ئێران لەو ئاڵوگۆڕەدا دوابخات.\nئەمریكا.. فڕۆكەیەك كەوت بەسەر خانوویەكدا و چەند كەسێك مردن\nفڕۆكەیەك لە ئەمریكا كەوت بەسەر خانوویەكدا و بەهۆیەوە چەند كەسێك مردن و برینداربوون. لە شاری ڤیكتۆریا لە ویلایەتی…