ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانیی هەواڵی خۆشی پێیە لەبارەی کۆرۆنا\n27/02/2020 613 جار خوێنراوەتەوە\nد. تێدرۆس ئادهانۆم، بەڕێوەبەری گشتی رێکخراوی تەندروستی جیهانی، لە وتاری هەفتانەیدا دوێنێ 26ی شوبات چەند زانیاری وچەند هەواڵێکی دڵخۆشکەری راگەیاند بۆهەموو جیهان لەسەر پەتای کۆرۆنای نوێ کۆڤید-19.\nتاکو 6 بەیانی رۆژی چوارشەمە 78,190 توشبوو لە چین تۆمارکراون لەناویاندا 2718 توشبوو گیانیان لەدەست داوە.\nئەوەی دڵخۆشکەرە دوێنێ تەنها 10 نەخۆشی نوێ تۆمارکراوە لە چین لە دەرەوەی پارێزگای هوبی.\nئادهانۆم وتی تیمەکانمان لە چین بۆیان دەرکەوتووە توندی پەتاکە گەشتۆتە لوتکە لە نێوان 23ی مانگی یەک بۆ 2ی مانگی دوو، لەدوای ئەو بەروارە رێژەی توشبوون بە پەتاکە رۆژ بە رۆژ بەرەو کەمبوونەوە ڕۆشتووە.\nبەڕیوەبەری گشتی ڕێکخراوەکەی سەر بە یو ئێن وتیشی تیمەکانمان بۆیان دەرکەوتوە هیچ گۆڕانکارییەکی بەرچاو لە جینەتیکی ڤایرۆسەکەدا رووی نەداوە.\n14 وڵاتی جیاواز کە پەتاکەیان تێدا بڵاوبۆتەوە راپۆرتیان نەداوە بە هیچ نەخۆشێکی نوێ توشبوو بە کۆرۆنا لە ماوەی زیاتر لە هەفتەیەکدا، گرنگتر لەوە 9 وڵات راپۆرتی نەخۆشی نوێیان نەداوە بۆ ماوەی دووهەفتە زیاتر، لەوانە بەلجیکا، کەمبۆدیا، فنلەندا، هیندستان، نیپال، فلیپین، رووسیا، سریلانکا، لەگەل سوێد.\nلەدەرەوەی چین تەنها 2790 توشبوو هەیە لە 37 وڵاتی جیاواز 44 حالەتی مردن هەیە بەهۆی پەتاکە.\nدوێنێ بۆ یەکەمجار توشبووە نوێیەکان لە دەرەوەی چین زیاتر بوون لە توشبووە نوێیەکانی ناو چین.\nتەندروستیی جیهانی دەڵێ ئەوەی نیگەرانمان دەکا هەڵکشانی ژمارەی توشبووانە بە رێژەی بەرچاو لە ئێران و ئیتالیا و کۆریای باشور.\nوەکو ئادهانۆم وتی بەزووترین کات تیمێکمان دەنێرین بۆ ئێران بۆ دابینکردنی هاوکاری.\nد. تێدرۆس ئادهانۆم دەڵێ تاکو ئەم ساتە ئێمە باوەڕمان وانییە پەتاکە خێرای گواستنەوەی لەڕادەبەدەر بەهێز بێت و ڕێژەیەکی بەرچاو حالەتی توند و قوربانی هەبێ.\nتەندروستی جیهانی دەڵێ تاکو ئێستا پەتاکە ناو نانێین پەتای جیهانی(pandemic ) چونکە ژمارەی هەموو توشبوان لە چین لە 80000 کەس کەمترە بەراورد بە 1.4 ملیار دانیشتووانی چین، هەروەها لە هەموو جیهان بەدەر لە چین تەنها 2790 کەس تووشبوون بەراورد بە 6.3 ملیار دانیشتووان.\nلە هەمان کاتدا ڕێکخراوە جیهانییەکە دەڵێ بەڵام ئەوە ناگەیەنێت ئێمە بێخەم بین بگرە دەبێ هێز هیواو ئازایەتیمان بداتێ بۆ ئەوەی پێکەوە بەرەنگاری پەتاکە بینەوە و ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ لەناوبەرین.\nبەڕیوەبری گشتیی ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانیی هەروەها سێ رێنمایی گرنگی دا بۆ هەموو وڵاتانی جیهان:\nیەکەم. هەموو وڵاتەکان پێویستە و دەبێت بایەجی لەپێشینە بە پاراستنی پزیشک و کارمەندە تەندروستیەکان بدەن بۆ روونەدانی تەشەنەکردن( outbreak) لە نەخۆشخانەکاندا.\nدووەم. پێویستە هاوکاری کۆمەڵگا بکەن بۆ پاراستنی ئەو کەسانەی زیاتر لە مەترسیدان بۆ توشبوون بە ڤایرۆسەکە وەک خەڵکانی پیر و تووشبووانی نەخۆشییە درێژ خایەنەکان.\nسێیەم. هەموو وڵاتێک پێویستە ئامادەبێت بۆ دیاریکردنی نەخۆشییەکە هەرچی زووترە، جیاکردنەوەی توشبووەکان، کەمکردنەوەی بەرچاوی بەریەککەوتنەکان، دابینکردنی باشترین خزمەتگوزاریی تەندروستی، ڕێگەگرتن لە تەشەنەسەندنی نەخۆشییەکە لە نەخۆشخانەکاندا هەروەها رێگریگرتن لە بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە لە کۆمەڵگادا.\nلەکۆتایی قسەکانیدا دکتۆر ئادهانۆم ئاماژەی بەوەدا تەنها بە یەکانگیری جیهانی و سیاسی و تەکنیکی هەروەها ئابووری دەتوانین زاڵبین بەسەر پەتاکەدا و ژیانی خەڵکی رزگار بکەین.\nد. هێمن مەحموود


هەولێر، هەرێمی کوردستان، عێراق (GOV.KRD)- حکومەتی هەرێمی کوردستان، هەموو ئەو هەواڵ و دەنگۆیانە ڕەت دەکاتەوە کە گوایە حکومەتی هەرێم بە پشتیوانی هێزی چەکداری، دەستی بە سەر چەند کێڵگەیەکی نەوتی بای حەسەن و داودگورگەی سەر بەکۆمپانیای نەوتی باکوور لە کەرکووکدا گرتووە و داگیری کردوون.\nئاشکرایە بە پێی دەستووری عێراق، سامانی گشتی هی هەموو خەڵکی عێراقە و هی کۆمپانیایەک نیيە. کۆمپانیای نەوتی باکوور چەندین ساڵە بەبێ هەبوونی یاسای نەوت و غاز، کار دەکات و دەستوور پێشێل دەکات. ئەگەر كۆمپانیای نەوتی باکوور، لە خەمی چارەسەکردنی کێشەکانە، با یاسای نەوت و غاز بە پێی دەستور تەشریع بکرێت.\nبۆیە ئەو هەڵمەتەی دژی هەرێم دەستیان پێکردووە هۆکارەکەی سیاسییە و هیچ بنەمایەکی یاسایی نیە و ئەو تۆمەتانەی دژی هەرێم بڵاوی دەکەنەوە، دوورن لە ڕاستییەوە و تەنیا بۆ دروستکردنی ئاژاوە و دژی مافەکانی خەڵکی کوردستانە.\n١٤ی ئایاری ٢٠٢٢


تەندروستى هەرێم، ئامارى ٢٤ کاتژمێرى رابردووى توشبوون و مردووانى کۆرۆناى راگەیاند - هيوای کۆرد\nHome » هەواڵ » کوردستانی » تەندروستى هەرێم، ئامارى ٢٤ کاتژمێرى رابردووى توشبوون و مردووانى کۆرۆناى راگەیاند\nتەندروستى هەرێم، ئامارى ٢٤ کاتژمێرى رابردووى توشبوون و مردووانى کۆرۆناى راگەیاند\nin کوردستانی, کۆمەڵایەتی, هەواڵ 09/22/2020\t0\nوەزارەتى تەندروستى هەرێم، ئامارى ٢٤ کاتژمێرى رابردووى توشبوون و مردووانى کۆرۆناى راگەیاند، كه 636 حاڵەتى نوێى توشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا و 17 حاڵەتى مردن تۆمار كراون و هه‌روه‌ها 403 هەڵگرى ڤایرۆسەکە چاکبوونەتەوە.\nله‌راگه‌یه‌نراوێكدا وەزارەتى تەندروستى هەرێم ئاماژه‌ی به‌وه‌كردووه، كه له‌ماوه‌ی ٢٤ کاتژمێرى رابردوودا 636 تووشبووی نوێی كۆرۆنا ده‌ستنیشانكراون، به‌وه‌ش كۆی گشتی ژماره‌ی تووشبووان گه‌یشتووه‌ته 42هه‌زار و 368 كه‌س.\nهه‌روه‌ها راشیگه‌یاندووه، كه له‌و ماوه‌یه‌دا 403 تووشبوو چاكبوونه‌ته‌وه، به‌وه‌ش كۆی گشتی ژماره‌ی چاكبووان گه‌یشتووه‌ته 27هه‌زار و 324 كه‌س.\nهه‌ربه‌گوێره‌ی ئاماره‌كه له‌ماوه‌ی ٢٤ کاتژمێرى رابردوودا، 17 تووشبووی دیه به‌هۆی ڤایرۆسه‌كه‌وه گیانیان له‌ده‌ستداوه، به‌وه‌ش كۆی گشتی ژماره‌ی مردووان به‌هۆی ڤایرۆسه‌كه گه‌یشته هه‌زار و 553 كه‌س.\nتەندروستى کۆرۆنا هەرێم\t2020-09-22\nTagged with: تەندروستى کۆرۆنا هەرێم\nدواین ئاماری توشبووانی بە کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان\nدواین ئاماری توشبووانی بە کۆرۆنا لە عێراق\nتیمی هونەریی ئاماری عێراق سەردانی هەولێر دەکەن


گۆڵەكە نێچیرڤان بارزانی كردی\nئەگەرچی پارتی و بەتایبەتیش خودی بارزانی، هەر لەدوای نەخۆشكەوتنی تاڵەبانییەوە هەوڵیان دا مەرجەعیەت و بڕیاری یەكێتی لای بنەماڵەی تاڵەبانی و ماڵی ئیبراهیم ئەحمەد بمێنێ و لەوەشدا، درێغییان نەكرد لە ئیهمالكردن و پەراوێزخستنی باڵی ریفۆرم، كەچی لە چەند هەفتەی رابردوودا، هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد تەنانەت پێشنیازی دانیشتنی دووقۆڵی لەگەڵ بارزانی رەتكردبووەوە! ئەم هەڵوێستەی "گرووپی پاوانخواز" و پاشان شێوەی یادكردنەوەی 31ی ئاب لە میدیاكانی یەكێتییەوە، رەنگبێ كۆتایی بە هەموو چاوپۆشییەكانی جاران هێنابێت لەلایەن پارتییەوە.\nپتر لە دوو ساڵە نەوتی كەركووك بە تانكەر دەچێتە ئێران و داهاتەكەی دیار نییە، نە سامانە سروشتییەكان ئاگای لێیە و نە پارێزگاری كەركووكیش كە چاوی لە پەترۆدۆلاری كوردستانە بۆ دابینكردنی بودجەی شارەكە! بۆیە ئەگەرچی دوای رێككەوتنی 17ی مایسی نێوان گۆڕان و یەكێتی (كە پارتی بە رێككەوتنی میراتگرەكانی برایم ئەحمەدی دەزانێ)، پارتی لە گرووپی پاوانخواز نائومێد ببوو، بەڵام هێشتا وایدەزانی ئومێدێك ماوە، كە دیتی نەماوە، ئینجا نێچیرڤان بارزانی بە مانۆڕێكی سیاسییانەی خێرا گەیشتە بەغدا و بە موبارەكەی ئەمریكا لەسەر چۆنیەتی فرۆشتنی نەوتی كەركووك لەگەڵ عەبادی گەیشتە رێككەوتن و ئەو سەرچاوە نادیارەی داهاتی لەو گرووپە بڕی.\nرەنگبێ ئەو كارە، خاڵی وەرچەرخان بێت لەوەی كە جورئەتی دابێتە باڵی ریفۆرم (یان بە تەعبیری ئێستایان، ناوەندی بڕیار) كە بزانن بەرامبەرەكەیان كارتەكانی خەریكە كۆتاییان دێت.(تەنانەت كارتی هێنانەوەی مام جەلالیش بەو پەلەپڕووزێیە نەیخوارد!). ئەڵبەتە ناوەندی بڕیار زۆر هۆكاری دیكەی هەبوون كە بەم شێوەیە بیەوێ دەست بەسەر بڕیاری یەكێتیدا بگرێ، بەڵام گەورەترین گرفتی ناوەندی بڕیار ئەوە بوو كە پارتی قەت پشتی ئەوانی نەگرت و هەمیشە ئامادە بوو بە قەولی فارس:"مارێك لەناو باخەڵی خۆیدا پەروەردە بكات."\nپێویستە پارتی لە سەنگ و قورسایی، پێگەی جەماوەری و سەربازیی ناوەندی بڕیار تێبگات (كە زۆربەی سەركردایەتی سەربازیی ناو یەكێتی لەناوەندی بڕیاردان) و مامەڵەیان لەگەڵدا بكات. بۆ ئەوەش هیچی تێناچێت ئەگەر وەفدێكی مەكتەبی سیاسی پارتی سەردانیان بكات و تێبگات لەوەی بە چ میكانیزمێك دەتوانن رێككەوتنێكی تازە لەگەڵ یەكێتی ئیمزا بكەن و چۆن پەرلەمان كارا بكەنەوە و چۆن بە پۆستەكاندا بچنەوە.\nكێ باوەڕی بە مام جەلالە؟\nچ "گرووپی پاوانخواز" و چ "ناوەندی بڕیار"، لە گوتار و لێدوانەكانیاندا، چەند دەستەواژەیەك بەكاردێنن، یەكەمیان "یەكێتیی ناو یەكێتی"یە كە زۆر كۆنە و مێژووەكەی لەگەڵ یەكێتی دەست پێدەكات، ئامانجێك كە چل ساڵە بەدی نەهاتووە! دووەمیان پابەندبوون بە پەیڕەو و پرۆگرام كە ئەویش لە مێژووی یەكێتییەوە تا ئێستا، قەت مام جەلال پابەندی نەبووە، تا ئەمڕۆ میراتگرەكانی پابەندی بن و، ئەوەش سەرچاوەی ئەو هەموو ئینشیقاقاتەیە كە لەناو یەكێتیدا تا ئێستا بە حزووری مام جەلال روویانداوە.\nهەر دوور نەڕۆین، هەمووی دە ساڵ پێش ئێستا بوو كە كاك كۆسرەت و كاك نەوشیروان داوای بەرزەوتكردنی دەسەڵاتەكانی مام جەلال و تەنانەت لاچوونیشیان دەكرد! تەنانەت كۆنگرەی سێیەم (كە هەنگاوی بە بنەماڵەكردنی یەكێتی بوو) لە 2010دا، نەیتوانی ناكۆكی و ململانێكان پەردەپۆش بكات، بگرە قووڵتری كردنەوە. ئینجا رێبازی مام جەلال و گێڕانەوەی قورسایی بۆ یەكێتی! ئەوەش دەستەواژەیەكی عەوام فریوانەیە كە رێبازی مام جەلال لەگەڵ مام جەلال كۆتایی هاتووە، ئەوەی ماوەتەوە میراتی مام جەلالە، ئایا دەتوانن لەسەر دابەشكردنی رێكبكەون یان نا؟ چەند رێبازی مەلا مستەفا بارزانی لەناو بەرپرسانی پارتیدا ماوە، هێندەش هی مام جەلال لەناو یەكێتیدا دەمێنێ.\nرێككەوتنی 17ی مایس، كە بنگەكەیان بە رێككەوتنی دەباشانی نێوان نەوشیروان مستەفا و مام جەلالەوە بەستەوە، رێككەوتنێكی تەواو تاكتیكی بوو، هەركەسە لە گۆشەنیگایەكەوە، بەڵام بە رێبازی مام جەلالەوە خۆی تێپەستابوو، باڵی ریفۆرمی ئەوكات پێیانوابوو كە بەو شێوەیە دەتوانن دەسەڵاتەكانی بنەماڵەكانی تاڵەبانی و برایم ئەحمەد بەرزەفت بكەن و، گۆڕانیش لەبن باری قەرزەكانی و گۆشەگیریی سیاسی بێتە دەرەوە. تەنیا قەرزەكان درانەوە، بەس دەرچوو موعامەلەكە هەر ئەوە بووە كە لە نێوان هێرۆ برایم ئەحمەد و نەوشیروان مستەفادا كراوە، ئەوەی دیكە هەموو ئینشا بووە و هیچ رێبازێكیش لەگۆڕێ نەبووە.\nناوەندی بڕیار بڕیار بدات\nبەیاننامەكەی ناوەندی بڕیار، جگە لە پێشەكییەكەی كە دزینی نەوت، رێككەوتنی ژێربەژێر و برسیكردنی خەڵكی كوردستان لەسەر گرووپێكی پاوانخواز و یەكێتی دەكاتە ماڵ، ئەوەش رادەگەیەنێ كە ئەوان میراتگری شەرعیی تاڵەبانین، نەك بنەماڵەكەی. بەڵام كە دەگاتە سەر خاڵەكانیان، زۆربەیان لاستیكین (سیاسیانە نووسراون) و ئەوەش ئەوە دەردەخات كە كێشەكانی یەكێتی كێشەی فكر و روانگای سیاسی نییە، بەقەدەر ئەوەی كێشەی شەخسین و مەبەست لێیان دەسەڵاتە.\nچوار خاڵی یەكەم پەیوەستە بە ململانێی بڕیاردان و پێنج خاڵەكەی دیكە، هەر یەكەیان نەقسێكی تێدایە، یەكگرتنەوە لەگەڵ گۆڕان! رێككەوتن لەگەڵ پارتی كە لە رابردوودا، هەوێنی كێشەكانی یەكێتی بووە، چۆن دەبێ؟ ئایا توانای پێداچوونەوە بە هەیكەلی حكومەتیان دەبێ (كە پەیوەستە بە جۆری رێككەوتنیان لەگەڵ پارتی)؟ ناوەندی بڕیار دەبێ پێشوەختە ئەو جورئەتە سیاسییەی خۆی كە پشتئەستوورە بە پێشمەرگەی یەكێتی، لە خۆی نیشان بدات و نەبێتەوە ئەو گرووپەی كە لە هەولێر دەسەڵات و لە سلێمانی ئۆپۆزیسیۆن بن.\nهونەرمەند جەلال بێتووشی کۆچی دوایی کرد\nوێنە.. نوێترین دەرکەوتنی شەبنەم بارانی لە چەند وێنەیەکی جیاوازدا\nڤیدیۆ.. حەمید عوسمان لەگەڵ هاوسەرەکەی دەردەکەوێت


07:10 - 02/05/2021 1828 جار خوێندراوەتەوە\nبەپێی نووسراوێکی وەزارەتی داراییی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، داوا لە سەرجەم فەرمانگەکان کراوە کە لە ڕێگەی فۆرمێکەوە داتا و زانیارییان لەبارەی فەرمانبەرانەوە بۆ ڕەوانە بکەن، بۆ ئەوەی ئەژماری بانکی بۆ ھەموو فەرمانبەران بکرێتەوە.\nوەزارەتی دارایی و ئابووریی حکومەتی ھەرێمی کوردستان نووسراوێکی بۆ سەرجەم وەزارەت و فەرمانگە بەستراو و نەبەستراوەکانی سەر بە وەزارەتەکان ناردووە و تێیدا ھاتووە: "داوا دەکەین داتا و زانیاری لەسەر گشت فەرمانبەرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ڕەوانە بکەن بۆ ئەوەی ئەژماری بانکییان بۆ بکرێتەوە، ئەوانەی تا ئێستا بۆیان نەکراوەتەوە، ئەمەش بۆ جێبەجێکردنی یاسای چاکسازیی ژمارە ٤ی ساڵی ٢٠٢٠ ماددەی ١٣، برگەی یەکەم."\nفۆرمێکی تایبەتیش ئامادە کراوە کە پێویستە فەرمانبەران ھەموو زانیارییەکان لەو فۆرمەدا بنووسن بۆ ئەوەی بتواندرێت لەو ڕێگەیەوە ئاگاداری گشت زانیارییەکان بن.\nئەرشەد حوسێن، ئەندامی لیژنەی داراییی پەرلەمانی کوردستان، بۆ ماڵپەڕی فەرمیی پارتی وتووه، "ئەوکارەی حکوومەت لە چوارچێوەی یاسای چاکسازیدایە و ھەنگاوێکی گرنگە کە ھەموو زانیاری و شایستەکانی فەرمانبەران لەو ئەژمارەدا کۆ بکرێنەوە و جگە لەوەش، ئەمە بۆ پێشکەوتنی سیستەمی بانکییە و لە چاکسازیشدا باسی لێوە کراوە و پێویستە جێبەجێ بکرێت و پاشەکەوتی مووچەش لەوێ دادەنرێت."\nئەرشەد حوسێن باسی لەوەش کرد: "ئێستا حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی یاسای چاکسازیدا دەستی بە دروستکردنی ئەژماری بانکی بۆ فەرمانبەران کردووە و بەردەوام دەبێت تا ھەموو فەرمانبەرێک دەبێتە خاوەن ئەژمارێکی تایبەتی بانکیی خۆی."


پارتێكی نزیك له‌په‌كه‌كه له‌شه‌نگال: ئەو كه‌سانه‌ی چونەتە بارەگای یەکێتی پەیوەندییان بەئێمەوە نییە - ئاوێنه\nپارتێكی نزیك له‌په‌كه‌كه له‌شه‌نگال: ئەو كه‌سانه‌ی چونەتە بارەگای یەکێتی پەیوەندییان بەئێمەوە نییە\nپارتی ئازادی‌و دیموكراسی ئێزدی -پادێ- كه پارتێكی نزیك له‌په‌كه‌كه‌یه له‌قه‌زای شه‌نگال، رتیده‌كاته‌وه كه ئەو گەنجانەی چونەتە سەر بارەگای یه‌كێتی له‌قه‌زاكه، پەیوەندیی بەئەوانەوە هه‌بێت.\nئاوێنه‌ك ئه‌مرۆ هه‌ینی، لەناحیه‌ی سنونێی سەر بەشنگال، ژمارەیەک گەنج چونە ناو بارەگای یەکێتی نیشتمانی کوردستان‌و ناڕەزایەتییان لەبەرامبەر داخستنی بارەگاکانی تەڤگەری ئازادیی دەربڕی لەلایەن یه‌كێتییه‌وه.\nله‌به‌رامبه‌ر ئه‌و كاره‌دا شێخ جەمال قاسم، نوێنەری پارتی ئازادی‌و دیموكراسی ئێزدی لەشاری سلێمانی رایگه‌یاند، “ئێمە وەک پادێ، هیچ پەیوەندییەکمان بەو کارەوە نییەو ئەو گەنجانە سەربەخۆ ئەو کارەیان ئەنجامداوە”.\nوتیشی، “لەگەڵ كاری ئه‌و گه‌نجانه‌دا نین‌و هەر دوای ئەوەی گەنجاکان چونەتە سەر بارەگاکە، ئاسایشی ئێزیدخان چون بەدەم بارەگاکەوەو نەیانهێشتووە ئاڵۆزی دروستبێت، هەروەها سەرۆکی پادێ خۆی چووەتە بارەگەی یەکێتی‌و هاوخەمی بۆ دەربڕیون.”


سەرنجێکی مێژوویی لە کێشەی ڕۆشنبیران\nبە گشتی زۆرینەی لێكۆڵەران بۆ باسكردن لە ڕۆلی رۆشنبیران و دەسەڵات لەنێو كولتووری ئێمەدا، ناگەڕێنەوە بۆ ڕۆڵی شەرعناس و زانایان لە سەردەمەكانی خەلافەت و شانشینەكان و میرنشینەكان كە ناونراون دەوڵەتانی ئیسلامی. زۆربەی جار تا ئەم سەردەمەی خۆیشمان، لەو ڕوانگەیەوە لە ڕەفتاری زانا و مەلا و شەرعناسەكان كۆڵراوەتەوە، كە لە بەرامبەر دەسەڵاتداران و حاكماندا چۆن بوون، دابەشكراون بەسەر ئەوانەدا كە "فەرمان بە چاكە و نكوڵی لە خراپە" دەكەن و ئەوانەی كە بەو جۆرەی لە نێو سیاق و مێژوویەكی دیاریكراودا دامەزراوەی ئایینی لە خراپە تێگەیشتووە، پاساو بۆ خراپەكانی حاكمان دەهێننەوە. هەندێك لە لێكۆڵەران ئەمە لە كۆنتێكیستی ئەو شتەوە دەردەكێشن كە پێی دەووترێت "ئیسلامی سیاسی"، بگرە دەیانەوێت خۆێندنەوەی ئەم پەیوەندییە لەنێو مێژووی سەرپێچی و ناڕەزایەتی لەنێو مێژووی ئیسلامدا بخوێننەوە. راستییەكەی ئەمە كورتبینییە، چونكە بەگشتی بەشێك لە ڕۆلی ئەو كەسانەی كە لە وەختی خۆیدا پێیان دەوترا "زانا" و "زانستدۆستان"، ئەگەرچی مەبەست لەمانە هەر ئەو كەسانەبوون كە لەچوارچێوەی شەرعناسی و زانستە شەرعییەكاندا بوون، رەخنەگرتن بووە لە كۆمەڵگە و دەسەڵاتداران لە پشتی گووتەی "وتنی قسەی هەق بە ڕووی دەسەڵاتداری ستەمكاردا"، كە پەیوەستە بە هەمان ئەو شتەوە وا لەمڕۆدا لە ڕوانگەیەكی دیاریكراوەوە پێی دەڵێن ڕۆڵی رۆشنبیر؛ ئەم ڕۆڵەیش ژمارەیەكی زۆر كەمی زانا و شەرعناسەكان ئەنجامیان داوە. لەو سەردەم و دۆخانەدا شاعیرەكان و زمانناسان و ڕەوانبێژان و وەرگێڕەكان و ژیاننامەنووسەكان هەمان ئەو دەسەڵاتە شەرعی و ویژدانییەیان نەبووە بۆ رەخنەگرتن لە دۆخی باوی ئەو سەردەمە. بە تایبەتی پەیوەندیی شاعیرەكان بە دەسەڵاتەوە لەنێوان ستایش و سەرزەنشتدا بووە بە پێی بەرژەوەندی، یاخود هەڵچوونی كەسی و خێڵەكی، یاخود دەمارگیریی ئایینی و مەزهەبی بوون، نەك بەو سیفەتەی كە یەكێك لەم شاعیر و ئەدیبانە خاوەنی دەسەڵاتێكی مەعنەوی و ئەخلاقی بووە و لەبەرامبەر دەسەڵاتداراندا بەرزی كردۆتەوە. سەختە بە زمانی ئەمڕۆ بەم كەسانە بڵێین "عەلمانی" laity (واتە ئەوانەی كە پیاوانی ئایینی نەبوون) چونكە ئەم زاراوەیەیش بارگەی ئایدیۆلۆژیی وەرگرتووە. بەڵام لە كولتووری مەسیحییەتدا رێك سیفەتی "عەلمانی" بەسەر ئەم جۆرە كەسانەدا دەچەسپێت، واتە ئەو كەسانەی كە سەر بە پیاوانی ئایینی نەبوون.\nنەریتێكی لێكۆڵینەوەكاری هەیە كە نووسەرانی دەسەڵات و دەربار لە شەرعناسەكان وەك بنچینەی كەلەپور جیادەكاتەوە، تاوەكو لەم ڕێگەیەوە جیاكاری بكات لەنێوان رۆشنبیری عەلمانی و تیۆلۆژی. من هاوڕای ئەم نەریتە نیم و، لەگەڵ ئەم دابەشكارییەدا نیم كە چەمكەكانی ئێستا بەسەر ڕابردوودا دەسەپێنێت. ئەم مەسەلەیە پێویستی بە پێداچوونەوە هەیە. هەڵەیە مێژووی زانا و شەرعناسەكان لە ئیسلامدا تەنیا لە دامەزراوەی ئایینیدا كورت بكەینەوە، ئەم مێژووە تاڕادەیەكی زۆر مێژووی ڕۆڵی رۆشنبیران بووە لە شارستانیێتی ئیسلامیدا كە، بەدیاریكراوی لەڕووی كولتوورییەوە، هیچی كەمتر نەبووە لە ڕۆڵی نووسەرانی دەسەڵات. ئەمە راستە، تەنانەت ئەگەر دان بەوەیشدا بنێین –هەلبەت منیش لێرەدا هاوڕام- لەسەر ئەوەی كە دەستەواژی "رۆشنبیر" (المپقف) (1) لە زمانی عەرەبیدا لەو قۆناغ و سەردەمەوە دانەتاشراوە، بەڵكو لە سەردەمی ئێمەدا بەم شێوە وەرگێڕدراوە. بەڵام زاراوەی وەرگێڕدراو تەنیا ئەو كاتە دەبێتە چەمك كە دیاردەكانی دەوروبەری لەبەرچاو بگرێت، نابێتە چەمك ئەگەر بێتوو ئەو دیاردانەی كە تەفسیریان دەكات لەو دیاردانە جیانەكاتەوە كە تەفسیریان ناكات، ئەگەرچی هاوشێوە و نزیكیش بن لە یەكترەوە.\nچەمكەكە لە سەدەی نۆزدەی ئەوروپییەوە وەرگێڕدراوە، بەتایبەتیش لە چەند چەمكێكی وەكو intellectual و scholar و literati ـیەوە. دیارترینی ئەم چەمكانە و نزیكترین واتا و تێگەیشتن لەو چەمكەوە كە ئەمڕۆ پێی دەوترێت "رۆشنبیر" چەمكی intellectual ـە؛ ئەمەیش سیفەتێك بوو بەو كەسانە دەوترا كە بە دیاریكراوی لەبواری فیكر و ئەدەبدا كاریان دەكرد و، هەڵوێستیان دەربارەی شتە گشتییەكان لە فەرەنسای سەدەی نۆزدەدا هەبووە و ئەمەیشیان وەك رۆشنبیر ئەنجام دەدا. دواتر رەخنەگران بە چڕی بۆ ئەو ڕۆڵەی ئەمیل زۆلا و ئەو كەسانەی تر كە لە گەڵیدا بوون، بەكاریان هێنا، ئەویش لەوەختی واژووكردنی بەیاننامەیەكی سیاسیدا و تێیدا رەخنەیان لە هەڵسوكەوتی دژایەتی سامییانە و بەڵگە هەڵبەستراوەكان گرت لە دادگاییكردنی ئەفسەرێكی یەهودیی فەرەنسی بە ناوی درایفۆس (1894-1899). لێرەدا بیرمەندان و ئەدیبان كۆبوونەوە تاوەكو هەڵوێستێكی هاوبەش لەبەرامبەر كێشەیەكی سیاسی هەنووكەییدا بنووێنن كە لەو وەختەدا كۆمەڵگەی فەرەنسی سەرقاڵ كردبوو. لێرەدا وشەی "ئەنێلیجنسیا"ی ڕووسی، وەك ئەوەی رۆشنبیرانی بزووتنەوەی میللیی ڕوسی دایانڕشتبوو، هاوتای ئەم هەڵوێستەی زۆڵا و هاوڕێكانی بوو؛ ئەم ڕۆڵەیش پەیوەست نەبوو بە توانا و دبلۆمی زانستی و پسپۆڕییەوە، بەڵكو پەیوەست بوو بە ڕەتكردنەوە و گۆڕینی دۆخی باوەوە لە ڕوانگەی ئەوانەی كە زەلیلكراو و سوكایەتیپێكراون، واتە "گەل". ئەوەی لەنێوان چەمكە فەرەنسییەكە و چەمكە ڕوسییەكەدا هاوبەشە ڕەتكردنەوەی رۆشنبیرانە بۆ دۆخی باو و، ئەنجامدانی وەزیفەی رەخنەیی و، ڕەتكردنەوەی ئەوەی كە رۆشنبیر سەگی پاسەوانی دۆخی باو بێت؛ ئەمەیش ئەو شتەیە كە ژان پۆل سارتەر لە سەدەی بیستەمدا بەردەوامیی پێداوە. لەمەیشەوە جیاوازی خرایە نێوان ڕۆشبیر و شارازا، رۆشنبیر و پسپۆر، یان رۆشنبیر و رۆشنبیریی تەكنیكیی داخراو لە سنووری پسپۆرییە تایبەتییەكەیدا، كە گرنگی بە كایەی گشتی و مەسەلە گشتییەكان نادات. بۆ ئەوەی ڕوونتر قسە بكەین ئەم دۆخە دەچووێنن بە پزیشكی گوند (یان حەكیم بە دەربڕینە كۆنەكە. وەرگێڕ)، كە لە ڕوانگەی بەها تایبەتییەكەی خۆیەوە دەست لە زۆر كێشە و نەخۆشییەوە دەدات و، لە دەرەوەی نۆڕینگە و بیمارستان گرنگی بە ژیانی نەخۆشەكانی دەدات؛ كەچی شارەزا و پسپۆڕی تەكنیكی هەمان حاڵی ئەو پزیشكه پسپۆڕەیە كە تەنیا لە چوارچێوەی پسپۆڕییەكەیدا چارەسەری نەخۆشەكان دەكات.\nچەمكی "ئەنتێلیجنسیا" بۆ وەسفی گروپێكی شارەزا و سپۆڕ بەكاردەهێنرێت كە وەك پیشە لە بواری "فیكر"دا كار دەكەن، جا چ مامۆستایان بن یان ڕۆژنامەنووسان یان ئەندازیاران یان ئەوانەی كە لە بواری مەعریفە و زانستدا كار دەكەن، بە بێ ئەوەی لە "بیرمەندان"ـی داهێنەر بن (واتە ئەوانەی كە بەرهەمێكی داهێنانكارییانە، فیكری بێت یان ئەدەبی و هونەری، پێشكەش دەكەن)، كە وایدەبینن ئەركیانە هەڵوێست بەرامبەر كۆمەڵە و دەوڵەت و بوارەكانی دیكەیش وەربگرن. ئەم جیاكارییە لەنێوان پسپۆڕەكان و رۆشنبیراندا جیاكاریی سەردەمی ئێستایە. بەڵام لەڕووی مێژووییەوە هەردوو دەستەواژەی intellectual و intelligentsia بۆ وەسفكردنی رۆشنبیرانی رەخنەیی بەرهەڵستكار بەكارهاتووە. ئەم پەیوەستییە (لەنێوان رۆشنبیر و كهەڵوێستی رەخنەیی)ـیدا، هێشتایش هەر بەردەوامە(2)؛ دەستەواژەی یەكەمیان لە فەرەنسا بەكارهاتووە و، دەستەواژەی دووەمیان بۆ وەسفكردنی چالاكیی رەخنەیی بەرهەڵستكار (چالاكی رۆشنگەرانەی تایبەت بە ڕۆژئاوا، یان ڕووسیی ناسیۆنالیستانە، یان میللیی سۆشیالیستییانە) لە شەستەكانی سەدەی نۆزدەوە لە ڕوسیا بەكارهاتووە. دەستەواژەكانیش گۆڕان بۆ ئەو چەمكانەی كە لە سەرەوە باسمان كردن.\nو: هاوار محه‌ممه‌د - هەولێر


ژماره‌ی كوژراوانی مه‌ده‌نی بۆ مانگی ته‌موز (كه پۆلیس ناگرێته‌وه) ٢٣٩ كه‌سه و ژماره‌ی برینداره‌كانیش (كه ئه‌ویش پۆلیس ناگرێته‌وه) ٢٧٣ كه‌سه.\nله‌و ژماره‌یه له پارێزگای نه‌ینه‌وا، كه به‌ركه‌وته‌ترین پارێزگایه،  ٢٣٣ مه‌ده‌نی بوونه‌ته قوربانی ١٢١ كوژراو و ١١٢ بریندار) . دوای ئه‌و پارێزگای به‌غدا دێت كه ئاماره‌كانی برتییه له ٣٨ كوژراو و ٨٥ بریندار و ئاماری پارێزگای ئه‌نباریش بریتییه له ٣٣ كوژراو و ٤٩ بریندار.\nبه‌گوێره‌ی ئه‌و زانیاریانه‌ی كه یونامی له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی ته‌ندروستی ئه‌نباره‌وه ده‌ستی كه‌وتوون ، پارێزگایه‌كه ٨٢ قوربانی هه‌یه ( ٣٣ كوژراو، ٤٩ بریندار). ئاماره‌كان تا رۆژی ٣١ی ته‌موز تازه‌كراونه‌ته‌وه.\nلای خۆشیه‌وه ، نوێنه‌ری تایبه‌تی سكرتێری گشتیی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ عیراق یان كوبیش ئیدانه‌ی كاره‌كانی داعش (ده‌وه‌ڵه‌تی ئیسلامی له عیراق و شام)ی كرد كه بوونه‌ته مایه‌ی كۆژان و مه‌ینه‌تییه‌كی زۆر بۆ خه‌ڵكی مه‌ده‌نی كه تا دوا هه‌ناسه‌یان له موسڵ و ساته‌وه‌ختی راگه‌یاننی سه‌ركه‌وتن له‌لایه‌ن حكومه‌تی عیراقه‌وه له ١٠ ته‌موزی ٢٠١٧دا ئه‌و رێكخراوه خه‌ڵكیان وه‌ك قه‌ڵغانی مرۆیی به‌كار هێناوه.\nبه‌ڕێز كوبیش داوایه‌كه‌ی بۆ پاراستنی خه‌ڵكی مه‌ده‌نی له شه‌ڕدا دووپات كرده‌وه له‌و كاته‌ی كه هێزه‌كانی عیراق ئاماده‌ی ئه‌نجامدانی دوا هه‌ڵمه‌تیانن بۆ رزگاركردنه‌وه‌ی ناوچه‌كانی تری عیراقیش له‌ده‌ست ئه‌و رێكخراوه.\nئه‌و له‌مباره‌وه وتی "له كاتێكا كه ده‌سخۆشی له هه‌نگاویی مرۆیی هێزه‌كانی عیراق ده‌كه‌ین به پاراستنی خه‌ڵكی مه‌ده‌نی و یارمه‌تیدانی ئاواره‌كان له ناو جه‌رگه‌ی كرده سه‌ربازییه‌كه‌ی موسڵدا، ئه‌وه‌ش پێویسته كه ئه‌و پاراستنه درێژه‌ی پێ بدرێت و ببێته كاری سه‌رلیست له كرده سه‌ربازییه‌كانی تریشدا".\nروونكردنه‌وه: به شێوه‌یه‌كی گشتی، یونامی رێگه‌ی پشتڕاستكردنه‌وه‌ی ئاماره‌كانی له ناوچه‌كانی شه‌ڕدا لێگیرابوو. ئاماره‌كانی پارێزگای ئه‌نبار له‌لایه‌ن به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ندروستییه‌وه درابوون له راپۆرتی قوربانیانی مانگی ته‌موزیشدا ئاماژه‌یان پێكراوه. هه‌ر بۆیه ئاماره‌كانی پارێزگای ئه‌نبار ره‌نگه راستی و دروستی ژماره‌كان ده‌رنه‌خه‌ن به‌هۆی ناله‌باری باری ئه‌منیی و پچڕانی خزمه‌ته‌كانه‌وه. یونامی له هه‌ندێ حاڵه‌تدا ته‌نها توانیویه‌تی كه هه‌ندێك له رووداوه‌كان به شێوه‌ی هه‌نده‌كییانه (ناته‌واو) پشتڕاست بكاته‌وه.


کوێت گەشتە ئاسمانییەکانی بۆ حەوت وڵات راگرت\nکوێت رایگەیاند کە لەچوارچێوەی گرتنەبەری رێوشوێنەکان بۆ خۆپاراستن لە ڤایرۆسی کۆرۆنا، گەشتە ئاسمانییەکانی بۆ ماوەی یەک هەفتە بۆ حەوت وڵات راگرتووە.\nئاوێنه: لە راگەیەندراوێکدا کارگێڕی گشتی فڕۆکەوانی مەدەنی کوێت ئاماژەی بەوەکردووە کە گەشتە ئاسمانییەکانی وڵاتەکەی بۆ ماوەی یەک هەفتە بۆ میسر، فلیپین، سووریا، لوبنان، سریلانکا، بەنگلادیش و هیندستان راگرتووە.\nهاوکات بەپێی راگەیەندراوەکە ئەو بڕیارە لەچوارچێوەی گرتنەبەری رێوشوێنەکان بۆ خۆپاراستن لە ڤایرۆسی کۆرۆنا دراوە و لە راگەیەندراوەەکەدا جەخت لەسەر ئەوە کراوەتەوە کە هەر لەچوارچێوەی گرتنەبەری رێوشوێنەکان بۆ خۆپاراستن لە ڤایرۆسی کۆرۆنا لەئێستادا لە غەیری هاووڵاتی کوێتی و ئەو کەسانەش کە مافی پەنابەرێتی و نێشتەجێبوونیان هەیە رێگە بە هیچ هاووڵاتییەکی ئەو وڵاتانەی کە بەشێوەیەکی بەرچاو ڤایرۆسی کۆرۆنا-یان تیایدا بڵاوبووەتەوە نادرێت سەردانی کوێت بکەن.\nشایەنی باسە تا دوێنێ هەینی، ژمارەی تووشبووان بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە کوێت، گەیشتبووە ٥٨ کەس و بەپێی دوایین ئامار، ژمارەی ئەو کەسانەی کە تا ئێستا بە هۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە لە سەرتاسەری جیهان گیانیان لەدەستداوە، بەرزبووەتەوە بۆ سێ هەزار و ٤٠٠ کەس و ژمارەی تووشبووانیش گەیشتووەتە ١٠٠ کەس.\nبۆ یەکەم جار، ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ لە شاری وهان رۆژهەڵاتی چین سەریهەڵدا و لەئێستادا لە ٩٠ وڵاتی جیهاندا بڵاوبووەتەوە و لە بەرامبەر بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، رێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی دۆخی له ناكاوی راگه‌یاند.


چارڵز دیکینز - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە چارلز دیکینزەوە)\nچارلز دیکینز (لەدایکبووی ٧ی شوباتی ١٨١٢–مردووی ٩ی ئایاری ١٨٧٠) ناوی تەواوی چارلز جۆن ھوفام دیکینزە (بە لاتینی: Charles John Huffam Dickens). ناسراوترین چیرۆکنووسی ئینگلیزە کە لە سەردەمی ڤیکتۆریادا ژیابێت، نازناوی بۆزی ھەیە لە نووسینەکانیدا. نووسینەکانی تایبەتمەندییەکی تریان بەخشیوە بە وێژەی ئینگلیز.\nچارڵز جۆوان ھاففام دیکێنز\n(١٨١٢-0٢-0٧) ٧ی شوباتی ١٨١٢\nلاند پۆرت، ھەمپ شایێر، بەریتانیا\n٩ی حوزەیرانی ١٨٧٠(١٨٧٠-06-0٩) (٥٨ ساڵ ژیاوە)\nھایەم کێنت، بەریتانیا\n، یان گۆشەی شاعیران Poets' Corner, Westminster Abbey\nکارەکتەرەکانی بەشێکن لە ناسراوترین کارەکتەرە خەیاڵییەکانی جیھان، لەلایەن زۆرێک وەک مەزنترین ڕۆماننووسی سەردەمی ڤیکتۆریا بینراوە ئەو کاتەی ھێشتا لەژیاندابوو، بەرھەمەکانی ناوبانگێکی پێشبینی نەکراویان بەدەستھێنا. لە سەدەی بیستدا لایەن زۆرێک لە توێژەر و ڕەخنەگرانەوە وەک بلیمەتێک لە بواری ئەدەبدا ناسێندرا. ڕۆمان و کورتە چیرۆکەکانی تا ئێستاش بە ڕێژەیەکی بەرفراوان خوێنەریان ھەیە.\nدیکنز لە شاری پۆرتسمیث لەدایکبووە وازی لە قوتابخانە ھێنا بۆ ئەوەی کار لە کارگەیەکدا بکات، دوای ئەوەی باوکی بەھۆی قەرز کەوتە بەندینخانە.\nسەرەڕای بێبەش بوونی لە خوێندنی فەرمی، بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ سەرنووسەری گۆڤارێکی ھەفتانە بوو، ١٥ ڕۆمان، پێنج نۆڤلێت (کورتە ڕۆمان)، سەدان چیرۆکی کورت و وتاری واقیعئامێزی نوسی، ھەروەھا وتاردان و پێشکەش کردنی خوێندنەوەی بەردەوام، ئەو نووسەرێکی نامەی ماندوو نەناس بوو، بە سەختی داکۆکی لە مافەکانی منداڵ، پەروەردە و چاکسازی کۆمەڵایەتی دیکە دەکرد.\nلە ساڵی ١٨٣٦سەرکەوتنە ئەدەبییەکانی دیکنز لەگەڵ بڵاوکردنەوەی زنجیرەی کاغەزەکانی پیکویک دەستیپێکرد.\nلە چەند ساڵێکی کەمدا ئەو بوو بە ناودارێکی جیھانی لە بواری ئەدەبدا، ناسراو بوو بە گاڵتە، تەنز وە ھەروەھا چاودێریکردنی وردی کەسایەتییەکان و کۆمەڵگا. ڕۆمانەکانی، کە زۆربەیان بە شێوەی مانگانە یان ھەفتانە بڵاودەکرانەوە، پێشەنگبوون لە زنجیرە چیرۆکی بڵاوکراوەی خەیاڵی، کە بووە شێوازی زاڵی بڵاوکردنەوەی ڕۆمان لە سەردەمی ڤیکتۆریادا.\nکۆتایییە چاوەڕواننەکراوەکانی زنجیرە بڵاوکراوەکانی خوێنەرانی لە چاوەڕوانیدا دەھێشتەوە. ئەم ئامرازی نوسینە ڕێگەی بە دیکنز دا تا کاردانەوەی خوێنەرەکانی ھەڵبسەنگێنێت، زۆرجاریش پلان و پەرەسەندنی کەسایەتی لەسەر بنەمای تێبینییەکان دەگۆڕی. بۆ نموونە، کاتێک پزیشکی ھاوسەرەکەی خەمی دەربارەی کارەکتەری خاتوون مۆوچێری دەیڤد کۆپەرفیڵد دەربڕی، کەوا دەردەکەوت کاریگەری لە لاوازی (بێتوانایی) ھاوسەرەکەی دەکرد، دیکنز پەرەی بە کارەکتەرەکەدا بە زیادکردنی لایەنی ئەرێنی. چیرۆکەکانی بە شێوەیەکی ورد داڕێژرابوون، وە زۆرجار ڕوداوە ناوخۆیییەکانی دەکرد بە بەشێک لە چیرۆکەکانی.\nجەماوەرە نەخوێندەوارە ھەژارەکان نیو پێنسیان تەرخاندەکرد بۆ ئەوەی زنجیرەی نوێی مانگانەیان بۆ بخوێندرێتەوە، کە ئەمەش ھانی کردنەوەی دەرگای بە ڕووی چینی نوێی خوێنەردا دەدا.\nنۆڤلێتی «سرودی کریسماسی» ساڵی ١٨٤٣ بە شێوەیەکی تایبەت بە بەناوبانگی دەمێنێتەوە وە بە بەردەوامی بووە بە ئیلھامێک بۆ چەندین کاری ھونەری جیاواز. ئۆلیڤەر تویست و پێشبینیی مەزن بە بەردەوامی دەستکاری دەکرێن وە بڵاو دەکرێنەوە، وەک زۆرێک لە ڕۆمانەکانی، باس لە ژیان لە لەندەن لە سەرەتای سەردەمی ڤیکتۆریا دەکەن. ڕۆمانی چیڕۆکی دوو شاری ساڵی ١٨٥٩(کە شوێنەکەی لە لەندەن و پاریسە) ناسراوترین کاری ئەفسانەی مێژوویییە. ناودارترین کەسایەتی سەردەمی خۆیەتی، ئەو دەستی بە زنجیرەیەک خوێندنەوەی گشتی کرد لەسەر داواکاری خوێنەرەکانی کە دواتر بوو بە بەشێک لە کارەکەی. دیکەنز لەلایەن زۆرێک لە نووسەرە ھاوەڵەکانی ستایش کراوە —ھەر لە لیۆ تۆلستۆیەوە بۆ جۆرج ئۆروێل، گی. کەی چێستەرتن و تۆم ۆلف — بۆ ڕاستەقینەخوازییەکەی، کۆمیدیا، شێوازی پەخشان نوسینی، ڕونکردنەوە بێھاوتاکانی، و ڕەخنەی کۆمەڵایەتی. لەگەڵ ئەوەشدا، ئۆسکار وایلد، ھێنری جەیمس، و ڤێرجینیا ۆلف ڕەخنەیان لە نەبوونی قووڵیی دەروونی، نووسینی شێواو و ناڕێک و ڕەگی سۆزئامێزی کرد. زاراوەی «دیکنزیی» بەکاردێت بۆ کە شتێک باس لە یادەوەری دیکنز و نووسینەکانی بکات، وەکو باری کۆمەڵایەتی ناھەموار یان کەسایەتی گاڵتەجاڕی نەویستراو.\n١ پیشەی ڕۆژنامەوانی و ڕۆمانەکانی سەرەتای\n٣ وەرگێڕان بۆ کوردی\nپیشەی ڕۆژنامەوانی و ڕۆمانەکانی سەرەتایدەستکاری\nلە ساڵی ١٨٣٢، لە تەمەنی ٢٠ساڵیدا، دیکنز پڕ بوو لە وزە و ت ادەھتا زیاتر باوەڕی بە خۆی دەبوو. ئەو چێژی لە لاسایی کردنەوە و شێوازی\nڕابواردنەباوەکان دەبینی، ھەستێکی دیاریکراو و ڕوونی نەبوو دەربارەی ھەڵبژاردنی پیشەی داھاتووی، بەڵام دڵنیابوو لەوەی کە دەیەوێ بەناوبانگ ببێت. سەرنجی بەرەو شانۆ ڕاکێشرا—بوو بە ئەندامێکی نوێی یانەی گاریک — ئەو سەرکەوتوو بوو لە نمایشەکەی کە لە باخچەی کەڤەنت بوو، جۆرج باتلی بەڕێوەبەر و چارلز کێمبلی ئەکتەر لەوێ بوون بۆ بینینی.\nدیکنز بە وردی خۆی ئامادەکرد و بڕیاری دا کە لاسایی ئەکتەری کۆمیدی چارلز ماثیوز بکاتەوە، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو نەیتوانی بەشداری بکات بەھۆی ئەوەی توشی ھەڵامەت بوو. بەر لەوەی دەرفەتێکی تری بێتە پێش، ئەو بڕیاریدا کە ببێت بە نوسەر. لە ساڵی ١٨٣٣، ئەو یەکەم چیرۆکی " خوانێک لە پۆپلەر واک "، پێشکەش بە گۆڤاری مانگانەی لەندەن کرد.\nویلییەم بارۆو، برای دایکی، کارێکی پێشکەش کرد لە گۆڤاری ئاوێنەی پەرلەمان وە بۆ یەکەمجار لە سەرەتاکانی ساڵی ١٨٣٢ لە خانەی گشتیی (کە بەشیکە لە پەرلەمانی بەریتانیا) دەستی بەکارکرد. ژووری لە مەیخانەی فورنڤال بە کرێگرت وە وەک ڕۆژنامەنوسێکی سیاسی دەستی بەکار کرد، کە ڕاپۆرتی دەربارەی مشتومڕەکانی پەرلەمان دەدا وبە ھەموو بەریتانیادا گەشتی کرد بۆ ئەوەی ڕوماڵی کەمپینی ھەڵبژاردنەکان بکات بۆ ڕۆژنامەی مێژووی بەیانی. کارە ڕۆژنامەوانییەکەی، بەشێوەی ھێڵکاری دەمژمێر، یەکەم کۆمەڵە لە پارچە نوسینەکانی پێکدێنێت، کە لە ساڵی ١٨٣٦ بڵاوکرانەوە بەناوی: ھێلکاری لەلایەن بۆزەوە — بۆز نازناوێکی خێزانییە کە ھەروەک نازناوێک بۆ چەندین ساڵ بەکاری دەھێنا. دیکنز وا دەردەکەوێت نازناوی موسای لەخۆ گرتبێت، کە بەخشیبووی بە برا بچوکەکەی ئۆگەستەس دیکنز، کە ناوی کەسایەتی قەشەی واکفیلدی نوسەر ئۆلیڤەر گۆلدسمیثە. کاتێک ناوەکە لەلایەن کەسێکی توشبوو بە ھەڵامەتەوە دەگوترا، " مۆسیس " (موسا) دەبوو بە " بۆسێس "— پاشان کورتکرایەوە بۆ بۆز. ناوەکەی دیکەنز لەلایەن ڕەخنەگرێکی ھاوچەرخەوە وەک " جیاواز " ھەژمارکرا، کە لە ساڵی ١٨٤٩ دەربارەی ئەو نوسیبووی:\nبەڕێز دیکنز، ھەردەڵێی وەک تۆڵەیەک بۆ ناوە سەیرەکەی، کە ھێشتاناوی سەیرتر دەدات بە کارەکترە خەیاڵییە دروستکراوەکانی ." ئەو بەدرێژایی پیشەی ئەدەبیی، وەک سەرنوسەر کاری بۆ گۆڤارەکان دەکرد.\nلە کانوونی دووەمی ساڵی ١٨٣٥، مۆرنینگ چیرۆنیکڵ چاپی ئێوارانی بڵاوکردەوە، لەژێر سەرپەرشتی سەرنوسەریی ڕەخنەگری مۆسیقای چیرۆنیکل، جۆرج ھۆگارت. ھۆگارت دیکنزی بانگھێشت کرد بۆ ئەوەی بەشداربێت لە ھاوکاری بکات لە کێشانی ھێڵکاریی ڕێگاوبان وە دیکەنز بووە میوانێکی ھەمیشەیی لە ماڵەکەی ھۆگارت لە فولھام، دڵخۆشبوو بە دۆستایەتی ھۆگارت لەگەڵ یەکێک لە پاڵەوانەکانی، وۆلتەر سکۆت، و دڵ خۆشبوو بە کات بەسەر بردن لەگەڵ سی کچەکەی ھۆگارت — جۆرجیینە، مێری، و کاثرینی نۆزدە ساڵ.\nدیکەنز پێشکەوتنێکی خێرای لە ڕووی پیشەیی و کۆمەڵایەتییەوە بەخۆوە بینی.\nبوو بە ھاوڕێی ویلییەم ھێریسەن ئێینسوەث، نووسەری ڕۆمانی ڕووکوودی ساڵی ١٨٣٤، کە خاوەنی دیدەنگەی باچلەر بوو کە دەکەوێتە ڕێگای ھارۆوو ئەو شوێنە بووە شوێنی کۆبوونەوەی کۆمەڵەیەک کە پێکھاتبوو لە: دانییەل ماکلیسێ، بێنجەمەن دیزرێیلی، ئێدوەرد بولوێر-لیتەن، و جۆرج کروویکشانک. ھەموو ئەمانە بوون بە ھاوڕێی و لەگەڵیاندا کاری کرد، جگە لە دیزرێیلی، و ھەر لەو خانووەدا ئ چاوی بە خاوەنی دەزگای چاپ جۆن ماکرۆنێ کەوت کە یەکەم دەزگای چاپ بوو کاریان لەگەڵدا بکات.\nسەرکەوتنی ھێلکارییەکانی بۆز، بووە ھۆی ئەوەی کەوا چاپەمەنی چاپمان و ھۆڵ پێشنیار بۆ دیکەنز بکەن تا نووسین ئامادە بکات بۆ ئەوەی لەگەڵ ھێڵکارییە ھەڵکۆڵدراوەکانی ڕۆبەرت سییمۆر بگونجێت بۆ لێتەرپرێسی مانگانە. سییمۆر دوای چاپی دووەم خۆی کوشت، وە دیکەنز، کە ویستی زنجیرەیەکی پێکەوەبەستراوی ھێلکاری بنووسێت، " فیز "(ھونەرمەندێکی ئنگلیز بوو) ی دامەزراند تا ھونەری نەخشەکان ئامادە بکات (کە لە چوارەوە کەم کرایەوە بۆ دوو بۆ ھەر چاپێک) بۆ چیرۆکەکە.\nبەرھەمەکە لە کۆتاییدا ناونرا کاغەزەکانی پیکویک، ھەرچەندە ئەڵقەکانی سەرەتا سەرکەوتوو نەبوون، پێشکەشکردنی کەسایەتی سام وێلەر لە چوارەم زنجیرەدا کە\n(یەکەم وێنەبوو لەلایەن فیز کێشرابێت) بە خێرایی ناوبانگی دەرکرد. کۆتا بەشی ٤٠٬٠٠٠ چاپی لێ فرۆشرا. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٨٣٦، دیکنز پۆستی سەرنوسەری بێنتلیی مسسێلێنی قبووڵ کرد، پۆستێک کە بۆ ماوەی سێ ساڵ کاری تیا کرد، تا لەگەڵ خاوەنەکەی بوو بە ناکۆکیان.\nلە ساڵی ١٨٣٦ کە کۆتا بەشی کاغەزەکانی پیکویکی تەواو کرد، دەستی بە نوسینی یەکەم چاپی ئۆلیڤەر تویست کرد — کە لە مانگێکدا نزیکەی ٩٠ پەڕەی دەنوسی —\nئەمە لەکاتێکدا درێژەی بە کارکردن دەدا لە بێنتلیی وھەروەھا چوار شانۆگەری دەنوسی، دەربارەی بەرھەمێک کە ئەو سەرپەرشتی بەرھەمھێنانی دەکرد.\nئۆلیڤەر تویست، لە ساڵی ١٨٣٨ بڵاوکرایەوە، بووە یەکێک لە ناسراوترین کارەکانی دیکنز و یەکەم ڕۆمانی ڤیکتۆریایی بوو کە پاڵەوانی چیرۆکەکە منداڵێک بوو. لە ٢ی نیسانی ساڵی ١٨٣٦، دوای ساڵێک ڵە دەستگیرانداری و لەنێوان ئەلقەی دووەم و سێیەمی کاغەزەکانی پیکویک، دیکەنز ھاسەرگیری لەگەڵ کاترین ھۆگارت تۆمسن (١٨١٦–١٨٧٩) کچەکەی جۆرج ھۆگارت، سەرنوسەری ئیڤنینگ چیرۆنیکڵ کرد. ھاوسەرگیرییەکە لە کڵێسایسەینت لووک لە چێلسی، لەندەن بەڕێوەچوو. لەدوای مانگی ھەنگوینییەکی کورت لە گوندی چاک لە کێنت، ھەردووکیان گەڕانەوە بۆ لۆدگینگس بۆ میوانخانەی فورنیڤال.\nیەکەمی دە منداڵییان، چارلی، لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٨٣٧ لەدایکبوو، چەند مانگێک دواتر خێزانەکە ماڵیان گواستەوە بۆ بلومسبوری لە شەقامی داوتی ٤٨، لەندەن، (کە چارلز کرێنامەیەکی سێ ساڵیی ھەبوو کە ٨٠پاوەند بوو لە ساڵێکدا) لە ٢٥ی ئازاری ساڵی ١٨٣٧ تا کانونی یەکەمی ساڵی ١٨٣٩. فرێدریک برابچوکەکەی دیکنز و خوشکەکەی کاترین، مێری ھۆگارتی تەمەن ١٧ ساڵ گواستیانەوە بۆ ماڵەکەی ئەوان. دیکنز زۆر ھۆگری مێری بوو، لە ساڵی ١٨٣٧ دوای نەخۆشییەکی کورت خایەن ئ لە باوەشی دیکنزدا گیانی سپارد. بە شێوەیەکی نائاسایی بۆ دیکنز، بەھۆی ئەوەی تاساو بوو، لە کارکردن وەستا، و لەگەڵ کەیت لە کێڵگەیەکی بچوک لە ھامپستید ھیدس بۆ دووھەفتە مانەوە. دیکەنز مێری کرد بە نمونەیەک — ئەو کەسایەتییەی ڕۆز مەیلی کە بەیادی ئەوەوە دروستی کرد، بۆی دەرکەوت کە ناتوانێت وەک ئەوەی پلانی بۆ دانابوو لە چیرۆکەکەیدا بیکوژێت، بەپێی وتەکانی ئاکرۆید، ئەو دواتر ھەر بە یادی مێرییەوە وەسفی کارەکتەرەکانی نێڵی چکۆڵە و فلۆرەنس دۆمبێی کردووە.\nخەمەکەی ئەوەندە زۆربوو کە نەیتوانی چاپی ئەو مانگەی پیکویک لە دوامۆڵەتی مانگی حوزەیراندا پێشکەشبکات و ھەروەھا چاپی ئۆلیڤەر تویستیش بۆ ئەو مانگە بەھەمان شێوە ھەڵبوەشێنێتەوە. بوونی لە ھامپستید کاتێکی باشبوو بۆ پتەوکردنی پەیوەندی نێوان دیکنز و جۆن فۆستەر، فۆستەر لە کاتێکی کەمدا بەشێوەیەکی نافەرمی بوو بە بەڕێوەبەری کارەکانی و یەکەم کەسبوو کە کارەکانی بخوێنێتەوە.\nسەرکەوتنی وەک ڕۆماننوسێک بەردەوامبوو. شاژنە ڤیکتۆریای گەنج ھەریەک لە ئۆلیڤەر تویست و پیکویک ی خوێندەوە و تا نیوە شەو دەمایەوە تاکو دەربارەیان مشتومڕ بکات. نیکەلەس نیکلێبی (١٨٣٨–٣٩)، فرۆشگا کۆنەکەی زانخوازی (١٨٤٠–٤١) وە، لە کۆتاییدا، یەکەم ڕۆمانی مێژوویی، بارنەبی ڕەیج:\nچیڕۆکێک دەربارەی ئاژاوەی ھەشتا، وەک بەشێک لە زنجیرەی کاتژمێری بەڕێز ھەمفریی(١٨٤٠–٤١)، کە ھەمویان بە شێوەی زنجیرەیەکی مانگانە بڵاودەکرانەوە بەر لەوەی بکرێن بە کتێب.\nچارلز جۆن ھوفام دیکنز لە ساڵی ١٨١٢ لە ناوچەی (لاندپۆرت پۆرتسموس) لە بەریتانیا لە دایکبووە. تەمەنی منداڵی سەخت و ناخۆش بووە، لە خێزانێکی کەم دەرامەت بووە، باوکی پیشەیەکی سادەی ھەبووە کە مووچەکەی بەشی خێزانەکەی نەکردوە بە تەواوەتی وە نەیتوانی پارەی قەرزەکانی باتەوە بۆیە خرایە زیندانەوە، بەم ھۆیەوە لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا خێزانەکەی دەیخەنە بەر کارکردن لە کارگەی لەندەن و ڕۆژانە ١٠ کاتژمێر کاردەکات. ئەم ژیانەی لە ناوەڕۆکی شاکارەکانی بەدی دەکرێت و لەنووسینەکانیدا ڕەنگیانداوەتەوە، زۆربەی ڕۆمانەکانی بەناوبانگ بوون وە کراون بە فیلم و بەرھەمی سەر شانۆ وەک ئۆلیڤەر تویست\nئەم بەرھەمانەی کراونەتە کوردی:\nئاوازی کریسمەس (وەرگێڕان: حوسێن شێربەگی) - ٢٠١٨\nچیرۆکی دوو شارەکە (وەرگێڕان: محەممەد حەسەن تۆفیق)\n^ Grossman 2012, p. 54 harvnb error: no target: CITEREFGrossman2012 (help)\n^ Lodge 2002, p. 118 harvnb error: no target: CITEREFLodge2002 (help).\n^ Ziegler 2007, pp. 46–47 harvnb error: no target: CITEREFZiegler2007 (help).\n^ Hauser 1999, p. 116 harvnb error: no target: CITEREFHauser1999 (help).\n^ Forster 2006, p. 13 harvnb error: no target: CITEREFForster2006 (help).\n^ Ackroyd 1990, p. 76 harvnb error: no target: CITEREFAckroyd1990 (help).\n^ Wilson 1972, p. 53 harvnb error: no target: CITEREFWilson1972 (help).\n^ Callow 2009, p. 25 harvnb error: no target: CITEREFCallow2009 (help)\n^ Wilson 1972, p. 58 harvnb error: no target: CITEREFWilson1972 (help).\n^ بیۆگرافیای چارلز دیکینز\n"What the Dickens?"، by Simon Swift.\nژیاننامەی چارلز دیکینز"نووسینی جۆن فۆرستەر، The Life of Charles Dickens, Book 1،\nبیۆگرافیای ژیانی چارلز دیکینز\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=چارڵز_دیکینز&oldid=707715»\nدواجار لە ١٤:٢٦ی ١٩ی ئابی ٢٠٢٠ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٤:٢٦ی ١٩ی ئابی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


ئەمەریکا سزای نوێی بەسەر ڕژێمی ئێراندا سەپاند و ئەم جارە دوو دەزگای گرنگی ژێر دەسەڵاتی عەلی خامەنەئی ڕێبەری باڵای ئێرانی کردووەتە ئامانج.\nوەزارەتی خەزێنەی ئەمەریکا ئەمڕۆ چوارشەممە لە ڕاگەیاندنێکدا نووسیویەتی هەردوو ڕێکخراوی "ستاد اجرایی فرمان امام" و "نهاد آستان قدس رضوی" لەگەڵ بەرپـرس و ئەو کۆمپانیایانەی سەر بەو دوو ڕێکخراون سزایان بەسەردا دەسەپـێنرێت.\nوەزارەتەکە دەڵێت ئەم دوو ڕێکخراوە دەستیانگرتووە بەسەر بەشێکی گەورەی ئابوری ئێران لەگەڵ سەروەت و سامانی جودابیرە سیاسیـیەکان و کەمینە ئاینیـیەکان، ئەمەش بۆ بەرژەوەندی خامەنەئی و گەورە کاربەدەستانی ڕژێمی ئێران.\nستیفن مەنۆخن وەزیری خەزێنەی ئەمەریکا لە بارەی ئەم سزا نوێـیانە گوتی ئەم دەزگایانە وەها لەو ڕژێمە گەندەڵە دەکات دەستیگرتبێت بەسەر بەشێکی گەورەی ئابوری ئێران. گوتیش ئەمەریکا بەردەوام دەبێت لە بە ئامانجکردنی ئەوانەی خۆیان دەوڵەمەند دەکەن و ئیدیعا دەکەن یارمەتیدانی خەڵکی ئێران دەدەن.\nوەزارەتەکە ناوی 3 کەس و 16 دامەزراوە و کۆمپانیای سەر بەو دوو ڕێکخراوەی ئاشکراکرد کە سزاکان دەیانگرێتەوە.\nیەکێک لەو 3 کەسە (عبد العزيز المحمداوي)یە ناسراو بە ئەبو فدەک کە سەرۆکی ئەرکانی حەشدی شەعبیـیە و شوێنی ئەبو مەهدی ئەلموهەندسی گرتووەتەوە ئەوەی لە هێرشە ئاسمانیـیەکەی 3 ی مانگی یەکی ساڵی ڕابردوو لە بەغدا لەگەڵ قاسم سولەیمانی کوژرا.\nلیستی 16 دامەزراوە و کۆمپانیاکانی سزاکان دەیانگرێتەوە.


ئۆپـۆزسـیۆنی گورجسـتان له دژی ئه‌نجامه سه‌ره‌تایـیه‌كانی هه‌ڵـبژاردنه‌كان ده‌وه‌ستن\nهه‌زاره‌ها له پـشـتیوانكه‌رانی ئۆپـۆزسـیۆن ڕێـپـێوانیان سـازكرد له پایته‌ختی گورجسـتان بۆ ناڕه‌زایی ده‌ربڕین سه‌باره‌ت به ئه‌نجامی هه‌ڵـبژاردنه‌كانی نیشـانی ده‌دات میخائیل سـاكه‌شـڤیلی گه‌ڕی دووهه‌می سه‌رۆكایه‌تی به‌ده‌سـتهێنابێته‌وه.\nڕێبه‌رانی ئۆپـۆزسـیۆن ئیدعا ده‌كه‌ن ده‌نگدانه‌كه‌ی ڕۆژی شه‌ممه فرتوفێـڵی تیادا كرابێت و ده‌شـڵێن هه‌ڵمه‌تی پـێشـبڕكێـكه‌ی به‌ر له ده‌نگدان ڕه‌وایانه نه‌بووه، هه‌رچه‌ندێـكه چاودێرانی ئه‌وروپی ده‌ڵێن هه‌ڵـبژاردنه‌كان به گوێره‌ی زۆربه‌ی پـێوانه نێوده‌وڵه‌تیـیه‌كان به‌ڕێوه‌چووه.\nئه‌نجامه ڕه‌سـمیـیه‌كه‌ی ڕۆژی یه‌كشه‌ممه له‌سه‌ر بنه‌مای له سه‌دا هه‌شتی ده‌نگدان نیشـانی ده‌دات به‌ڕێز سـاكه‌شـڤیلی له سه‌دا 56ی ده‌نگه‌كانی به‌ده‌ستهێنابێت. لیڤان گاچێچیلادزه‌ی نزیـكترین ڕكابه‌ری له سه‌دا 23ی ده‌نگه‌كانی بۆ دراوه. هه‌روه‌ها نیشـانی ده‌دات به‌ڕێز سـاكه‌شڤیلی زیاتر له نیوه‌ی كۆی گشتی ده‌نگه‌كانی به‌ده‌ستبێنێت كه به گوێره‌ی پـێویست ده‌بێت بۆ خۆلادان له به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵـبژاردنێـكی دیكه.\nچاودێرانی ڕێـكخراوه‌كانی ئاسایش و هاوكاری له ئه‌وروپا ده‌ڵێن هه‌ڵمه‌ته‌كه بێ متمانه‌یی له پـرۆسه‌ی سـیاسی نێوان به‌شـداربووان نیشـان ده‌دات.


رێگاي ئێوه خۆڕھه ڵاتي ناوين » پەیەدە رێگا به پێشمەرگەی ڕۆژ نادات بگه‌ڕێته‌وه\nئەنەکەسە و تەڤدەم (باڵي سوري په‌که‌که ناسراو به په‌يه‌ده )ڕێککەوتنەکانی دهۆک و هەولێریان واژۆ کرد بۆ بەڕێوەبردنی ڕۆژاوایی کوردستان، کەچی تەڤدەم دواتر پەشیمان بووەوە و نەیهێشت ئەنەکەسە لەگەڵی هاوبەڕێوەبەر بێت، بگرە هەرچیی ئۆفیسیشیان هەبوو دایخست و سەرکردەکانیانی بۆ دەرەوەی وڵات دوور خستەوە و چەند كه‌سێکیشی لێ زیندانی کردن و رێگاشي به پێشمەرگەی ڕۆژ وه ک تاکه ھێزي ئەنەکەسە که له باشووري کوردستان په روه رده يان بينيبوو نه دا که بگه ڕێنه وه رۆژئاواي کوردستان و ئێستا که ھه ڕه شه کاني تورکيا گوڕتر بووه ئه وه کۆبوونه وه ي ھاوبه شيان بۆ کراوه.\nیەکشەممە 16/12/2018 ژمارەیەک پێشمەرگەی رۆژ بە هه‌ماهه‌نگی لەگەڵ هێزەکانی هاوپه‌یمانان چوونەتە رۆژئاوای کوردستان، ئه‌و هێزه ژماره‌یان 150 پێشمەرگە ده‌بێت و چوونەتە ناوچەی ئەلوەلیدی سەر بە شاری دێرکی رۆژئاوای کوردستان تا له گه ڵ په يه ده له سه ر پرسي گه ڕانه وه يان باس بکه ن و به بڕيارێکي نوێ بگه ن.\nروانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ رایگەیاند، ئێوارەی یەکشەممە (16ی کانونی یەکەمی 2018) بەسەرپەرشتی هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی کۆبوونەوەیەک لە نێوان فەرماندەیی هێزەکانی پێشمەرگەی رۆژ و فەرماندەیی هێزەکانی سوریای دیموکرات لەسەر سنوری نێوان تورکیا-سوریا-عێراق رێکخراوە.\nبە پێی ئه‌م سه‌رچاوه‌يه کۆبوونەوەکە زۆر گرنگ و لە ئاستێکی باڵادا بووە، ولە ژێر چاودێریی ئەمنیی تونددا بەڕێوەچووە. ئەوەش خراوەتەروو کە کۆبوونەوەکە تایبەتە بە پرسى هەرەشەکانى ئەمدواییەى حکومەتى تورکیا لەبارەى ئەنجامدانى ئۆپەراسیۆنى سەربازى بۆ سەر خۆرهەڵاتى فورات لە سوریا.\nله‌مباره‌يه‌وه موسلم محەمەد سەرکردەیەکی ئەنەکەسە ڕایگەیاند، ئێستا ١٥٠ پێشمەرگە وەک دەستەی گفتوگۆ لەگەڵ هێزەکانی پەیەدە لەبارەی گەڕانەوەی هێزی پێشمەرگە بۆ ڕۆژاوای کوردستان کۆ بوونەوە و بۆ گەڕانەوەیان چاوەڕوانی وەڵامی پەیەدە دەبن.\nمحەمەد گوتیشی: لە کۆنەوە ئەنەکەسە داوای کردبوو پێشمەرگەی ڕۆژ بگەڕێتەوە ڕۆژاوای کوردستان بۆ ئەوەی ئەوانیش هاوشانی نەوەکانی ئەو پارچەیە پارێزگاری لە ناوچەکانیان بکەن، کەچی پەیەدە ڕیگەی نەداوە و نەیهێشتبوو. پەیەدە هەمیشە قورخکاریی دەسەڵات و بڕیاری تاکلایەنی لەسەر چارەنووسی ڕۆژاوای کوردستان داوە و نەیهێشتووە هاوبەشیی سیاسی و بەڕێوەبردنی دەسەڵات هەبێت.\nحەسەن خێری، لە ڕاگەیاندنی ئەنەکەسە، له‌مباره‌وه وتي: “ئێستا ١٥٠ پێشمەرگە لە ڕمێلانن بە مەبەستی ڕەزامەندیی ئیدارەی خۆسەریی پەیەدە بۆ ئەوەی ئەوانیش پاریزگاری لە ناوچەکانیان بکەن، بۆ ئەمەش چەندین ساڵە خەڵکی ڕۆژاوای کوردستان چاوەڕییە.”\nپێشتریش سەرکردەکانی ئەنەکەسە ڕایگەاندبوو، ئەگەر پیشمەرگەی ڕۆژ لە ڕۆژاوایی کوردستان بووایە، ڕووداوەکانی عەفرین ڕوویان نەدەدا. کەچی پەیەدە لەجیاتی ئەوەی دەست بخاتە دەستی کوردەوە، دەچێت گفتوگۆ لەگەڵ ڕژێمی سووریا دەکات.\nپێشمەرگەی ڕۆژ دوای شۆڕشی سووریا لە ساڵی ٢٠١١دا دامەزراوە و لە کۆمەڵێک گەنج و سەرکردەی سەربازیی ڕۆژاوای کوردستان پێک هاتووە.\nجەبار یاوەر ئەمیندارى گشتى وەزارەتى پێشمەرگە‌ش له‌مباره‌يه‌وه وتي: ئاگادارى کۆبوونەوەیەکى لەو شێوەیە نییە، ئەوە پەیوەندى بە وەزارەتى پێشمەرگەى حکومەتى هەرێمى کوردستانەوە نییە.\nبرچسب ها : ئەنەکەسە , پەیەدە , پێشمەرگەی ڕۆژ , تەڤدەم , جەبار یاوەر , حەسەن خێری , رۆژئاوای کوردستان , موسلم محەمەد , هاوپه‌یمانان


نێچیرڤان بارزانی سەردانی باڵیۆزخانەی عێراق لە ئەبوزەبی دەکات – سنور میدیا\nنێچیرڤان بارزانی سەردانی باڵیۆزخانەی عێراق لە ئەبوزەبی دەکات\nژمارەی بینین: 65\nنێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە ئیمارات لەگەڵ باڵیۆزی عێراق کۆبووەوە، لە کۆبووەنەوەکەدا سەرۆکی هەرێمی کوردستان ده‌ستخۆشیی له باڵیۆز و ستافی باڵیۆزخانه کرد بۆ کار و هه‌وڵه‌کانیان له‌پێناو بره‌ودانی زیاتر به په‌یوه‌ندییه‌کان و هیوای سه‌رکه‌وتنی بۆ خواستن.\nئەمڕۆ شەممە 12-06-2021 سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە دووەم رۆژی گەشتەکەیدا بۆ ئەبو زەبی سەردانی باڵیۆزخانەی عێراقی کرد. بەپێی راگەیێندراوی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان، لە کۆبوونەوەکەدا په‌یوه‌ندییه‌کانی عێراق و ئیمارات و دۆخ و کاروباره‌کانی ره‌وه‌ندی عێراقیان له ئیمارات تاوتوێ کرد و جه‌ختیان له گرنگیی په‌ره‌پێدانی بواره‌کانی هاوبه‌شی و هاریکاریی نێوان هه‌ردوو وڵات کرده‌وه.\nهەر بەپێی راگەیێندراوی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان، موزه‌فه‌ر ئه‌لجبووری، باڵیۆزی عێراق و ستافی باڵیۆزخانه، خۆشحاڵیی خۆیان به سه‌ردان و به‌سه‌رکردنه‌وه‌یان لەلایەن نێچیرڤان بارزانی بۆ باڵیۆزخانه‌کە ده‌ربڕی.\nبڕیارە ئەمڕۆ کاژێر 16:00 خولەک بە کاتی هەولێر سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە ئەبوزەبیی ئیمارات لەگەڵ محەممەد بن زاید ئالنەهیان، جێنشینی ئەبوزەبی و جێگری فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی ئیمارات کۆببێتەوە.\nرۆژی هەینی 11-6-2021 نێچیرڤان بارزانی بە سەردانێکی فەرمی گەیشتە ئەبوزەبیی ئیمارات و لە فڕۆکەخانەی بەتین بە دانانی ئاڵای کوردستان لەلایەن هەر یەک لە ئەحمەد عەلی ئەلسایخ، وەزیری دەوڵەت و موزهەر جبووری، باڵیۆزی عێراق و کۆنسوڵی گشتیی ئیمارات لە هەرێمی کوردستان پێشوازیی لێکرا.


حکومەت ڕۆژی دەستپێکردنەوەی خوێندنی دیاریکرد – کوردی – RojNews.News\nحکومەت ڕۆژی دەستپێکردنەوەی خوێندنی دیاریکرد\n18/03/2020 - 8:55:53 am\nدووشەممە, 9 مار 2020 – 17:52 ڕۆژنیوز – ناوەندی هەواڵەکان\nئەمڕۆ قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، لە هەولیر، بە ڕاسپاردەی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و بە ئامادەبوونی وەزیر و لایەنە پەیوەندیدارەکان، سەرپەرشتی کۆبوونەوەی لیژنەی باڵای ڕووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا-ی لە ھەرێمی كوردستان کرد.\nلەکۆبوونەوەکەدا ئەم بڕیارانە دراون:\n٢. لە ناوەندەکانی خوێندنی سەر بە وەزارەتی پەروەردە (حکومی وئەھلی) ڕۆژی شەممە ٢٨-٣-٢٠٢٠ پرۆسەی خوێندن دەستپێدەکاتەوە، وپرۆسەی خوێندنی زانکۆ وپەیمانگاکانی سەر بە وەزارەتی خوێندنی باڵا وتوێژینەوەی زانستی لە ڕۆژی ١-٤-٢٠٢٠ دەست پێ دەکاتەوە.\n٧- وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو راسپێردرا بۆ بەردەوام بوون لەسەر رێکارەکانیان لە چوارچێوەی سیاسەتی ڕووبەروو بوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا.\n٩- پێدانی دەسەڵات بە پارێزگارەکان و سەرپەرشتیاری یەکە ئیداریە سەربەخۆکان و لیژنەکانی قایمقامییەت بۆ ڕێکخستنەوە و چاودێری کردنی بازاڕی ناوخۆیی.\nبازیان، مەراسیمێک بۆ شەهید شنیار کاوە ئەنجامدرا\nهەڵمەتی ڕشاندن لە حاجی ئۆمەران ئەنجامدرا


سەرەکوەزیرانی عێراق مستەفا کازمی لە ئایار لەگەڵ بەرپرسان کۆدەبێتەوە بۆ تاوتوێکردنی چاکسازییە حکومیەکان. [وێنەکە لە نوسینگەی سەرەکوەزیرانەوە وەرگیراوە]\nوتیان سەرەڕای زیادبوونی رێژەی هێرشەکانی میلیشیاكان بۆسەر بەرژەوەندیە نێودەوڵەتیەکان لە عێراق، کە چاودێران وەك هەوڵێكی دەبینن بۆ کەمکردنەوەی متمانەی حکومەت، چاکسازییەکان هێشتا بەردەوامن، هه‌رچه‌نده بەشێوەیەکی هێواشتر.\nوتەبێژی ئەنجومەنی خێڵەکی عەرەبی لە پارێزگای سەلاحەدین، شێخ سائیر بەیاتی وتی لایەنە چەکدارەکانی سەربە ئێران "بەرپرسن بەرامبەر هەموو کێشەکانی وڵاتەکە".\nبە دیارونای وت: "هەوڵدەدەن لە چاکسازییەکان بدەن و بەرهەڵەستی هەر پلانێك بکەن بۆ جێبەجێکردنی فەرمانڕەوایی یاسا و گەڕاندنەوەی دەسەڵاتی دەوڵەت. پشێوی خاکێکی بەپیتیان پێدەدات بۆ گەشەکردن و فراوانبوون."\nبەیاتی وتی ئەم لایەنانە پلانیان وایە عێراق لە پشێوییه‌كدا بهێڵنەوە كه به‌هۆی تووندوتیژیی چەکداری، ناسەقامگیری، گەندەڵییه‌كی بەربڵاو و قەیرانی ئابورییه‌وه هاتۆته‌كایه‌وه.\nنوسینگەی کۆمپانیای G4Sی بەریتانی-ئەمریکی لە بەغدا لە سەرەتای ئەیلول بۆمبێکی بەرکەوت. [وێنەکە لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوکراوەتەوە]\nوتیشی هەڕەشەیەکی گەورەن بۆ ئاسایش و ئاشتیی مەدەنی و لە بەرژەوەندیە نیشتمانیەکانی عێراق دەدەن لەگەڵ پەیوەندییەکانی لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی.\nزیادبوونی هێرشەکان بۆسەر ئامانجە نێودەوڵەتیەکان\nدوای کوژرانی فەرماندەی هێزی قودسی سوپای پاسداران قاسم سوله‌یمانی لە کانونی دووەم، هەندێك لە ئەندامانی سوپای پاسداران ئەو کۆمپانیایەی ئاسایش بۆ فڕۆکەخانەی بەغدا دابیندەکات، (G4S)یان تۆمەتبارکرد بە تێوەگلان لە کوشتنەکەدا.\nلە 3 ئەیلول، درۆنێك بۆمبێکی بچوکی بەردەوایەوە سەر ئەو کۆمپانیا بەریتانی-ئەمریکییە لە گەڕەکی قادسیەی بەغدا. کەس بەرپرسیارێتی ئەو هێرشەی لەئەستۆ نەگرت.\nتا کۆتایی ساڵی رابردوو، زیاد لە 30 هێرشی موشەکی ئەو باڵەخانە عێراقیانەیان کردۆتە ئامانج کە دبلۆماتکار و هێزە بیانیەکانیان تێدایە.\nهێرشی لەوجۆرە کەمتر لەئەستۆگیراوە، بەڵام واشنتۆن لایەنه‌کانی سەربە ئێران لە عێراق تۆمەتباردەکات، بەتایبەت کەتائیب حیزبوڵڵا.\nبەمدواییانە، هێرشەکان بە بەکارهێنانی بۆمبی دەستکرد، ئاراستەیان گۆڕاوە بۆ گرێبەستکارانی دابینکردنی پشتیوانی لۆجستی بۆ هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عێراق.\nلە 26 ئاب، بۆمبێکی دەستکرد تەقییەوە لەکاتێکدا کاروانێکی نەتەوە یەکگرتوەکان بە شاڕێگەی موسڵ-هەولێردا دەڕۆیشت. گروپێك کە خۆی وەك بەشێك لە بەرهەڵەستکاری ئیسلامی سەربە سوپای پاسداران دادەنێت، بەرپرسیارێتی لەئەستۆگرت.\nشیکاروانی سیاسی ئەحمەد شەوقی بە دیارونای وت ئەو هەڕەشەیەی میلیشیاکانی نێو حەشدی شەعبی دەیکەن گەشەیکردووە. وتی ئەم گروپانە حەشدی شەعبی وەك رووکه‌شێك بەکاردەهێنن بۆ رەواییدان بە بوونیان لەکاتێکدا کارنامەی رژێمی ئێران جێبەجێدەکەن.\nوتی بە زیادبوونی ئەمدواییەی هێرشەکان، وادیارە میلیشیاکان پەیماێك بۆ حکومەتی عێراق دەنێرن کە "ئامادەن هەرشتێك پێیانبکرێت بیکەن بۆ پاراستنی بەرژەوەندیەکانیان و پەیوەندییان بە [پاسدارانەوە]".\nشەوقی وتی: "مەبەستیانە سەرەکوەزیرانی عێراق مستەفا کازمی شەرمەزاربکەن، کە بەڵێنی بە خەڵكی عێراق و جیهان داوە شەرەفی دەوڵەت و فەرمانڕەوایی یاسا بگەڕێنێتەوە."\nوتی بەڵام سەرەڕای ئاستەنگەکانی بەردەم چاکسازییه‌كانی حکومەت، "پێشڕەوی بەشێوەیەکی هێواش بەردەوامە".\nحکومەت لە چاکسازییەکاندا به‌ره‌وپێشده‌چێت\nشەوقی وتی حکومەت نایەوێت پێکدادان لەگەڵ گروپە بریكاره‌كان بکات لەترسی خراپتربوونی دۆخی عێراق. بەڵام هەنگاوەکانی ئەمدواییە "میلیشیاکانی تووڕەکردووە و ترساندوونی، کە پێشهاتێکی ئەرێنییە".\nلە تەمموز، حکومەتی عێراق پلانەکانی راگەیاند بۆ پاراستنی دەروازە سنورییەکان و بەندەرەکان بە هەڵکوتانە سەر قاچاخچێتی، سەرچاوەیەکی پشتیوانی دارایی میلیشیاکان. مانگێك دواتر، لیژنەیەکی لێکۆڵینەوەی پێکهێنا بۆ به‌دواداچوونی گەندەڵی.\nلە 5 ئەیلول، هێزەکانی عێراق "ئۆپەراسیۆنی بەڵێنە راستگۆكان"یان به‌رپاكرد بۆ دەستگرتن بەسەر چەکە بێمۆڵەتەکاندا لە بەغدا و بەسرە. ئۆپەراسیۆنەکە لە پارێزگاکانی دیکەش ئەنجامدەدرێت.\nئەندامێکی پەرلەمانی عێراق، کە ویستی ناوی نەبرێت، بە دیارونای وت حکومەتی عێراق هەوڵدەدات چەك تەنیا لە دەستی هێزە ئەمنیەکاندا بهێڵێتەوە وەك هەوڵێك بۆ جەختکردنەوە لەوەی هیچ دەسەڵاتێکی بەرزتر نییه لە دەوڵەت و یاسا.\nوتی ئۆپەراسیۆنەکە بۆتە هۆی دەستگیرکردنی دەیان کەسی داواکراو و دەستگرتن بەسەر بڕێکی گەورە لە چەك و تەقەمەنیدا.\nسەرکۆنەکردنی هێرشەکانی عێراق لەلایەن ئێرانەوە گومانی لێدەکرێت\nهەرچەندە ئێران و میلیشیا هاوپەیمانەکانی سەرکۆنەی هێرشەکانی ئەمدواییەیان کردووە بۆسەر هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عێراق، زۆرێك هێشتا میلیشیاکانی سەربە سوپای پاسداران تۆمەتباردەکەن.\nلیژنەیه‌كی باڵا له عێراق لێکۆڵینەوە ده‌كات لە گەندەڵیی گەورە و کەیسەكانی تاوانکاری\nسەرەکوەزیران مستەفا کازمی وتی لیژنەکە کاردەکات بۆ جەختکردنەوە لە دەسەڵاتی دەوڵەت و گەڕاندنەوەی مافەکانی هاوڵاتیان لەوانەوه کە یاسایان پێشێلکردووە.


عوسمانی حاجی مەحمود دووەم پەیامی لەبارەی خۆپیشاندانی خوێندکارانەوە بڵاودەکاتەوە\nسیاسی ناسراوی کوردستان، عوسمانی حاجی مەحمود لە بارەی خۆپیشاندانەکانی خوێندکاران و مامەڵەی هێزە چەکدارەکانەوە لە پەیامێکدا دەڵێت" پێویستە ھێزە چەکدارەکانی ھەرێم واز لەتوندوتیژی و ڕەفتاری سەرکوتکەرانە بھێنن و بەشێوەیەکی شیاو مامەڵە لەگەڵ خوشک و برا خۆپیشاندەرەکانتان بکەن".\nلەم پەیامە نوێیەدا کە ئەمە دووەم پەیامە لەکاتی سەرهەڵدانی خۆپیشاندانی خوێندکارانی زانکۆ و پەیمانگاکانەوە، عوسمانی حاجی مەحمود ئەندامی پێشووی مەکتەبی سیاسی یەکێتی وئەندامی دەستلەکارکێشاوەی خانەی راپەڕاندنی گۆڕان، دەڵێت " ھەڵسوکەوتی ئەم چەند رۆژەی دەسەڵات کە لەبری بە دەنگەوەھاتن و جێبەجێکردنی داواو مافەڕەواکانیان بەھەڕەشەو دەستگیرکردن و شەق و توندوتیژی روبەڕوی خوێندکاران بونەوە تەواو ناڕەوایە و بەتوندی ئیدانەی دەکەین".\nدەقی پەیامێک لە عوسمانی حاجی مەحمودەوە\nھاوڵاتیانی بەرێز ، خوێندکاران و چین و توێژەکانی نیشتیمان ...\nبەھۆی خراپی بەرێوەبردن و بێ باکی دەسەڵاتدارانەوە، ھەرێمی کوردستان نغرۆی نادادی وستەم وگەندەڵی و نا ئارامی و بێ ئومێدی و بێ متمانەییەکی زۆر بۆتەوە کە خۆپیشاندانەکانی چەند ڕۆژی ڕابردوی خوێندکاران و ناڕەزایەتی فراوانی چین و توێژەکانی تری کوردستان دەرئەنجامی ئەو سیاسەتە خراپەی بەرێوەبردن و ئیدارەدانن و ئایندەی ھەرێمەکەیان خستۆتە بەردەم چەندین مەترسیەوە .\nھەڵسوکەوتی ئەم چەند رۆژەی دەسەڵات کە لەبری بە دەنگەوەھاتن و جێبەجێکردنی داواو مافەڕەواکانیان بەھەڕەشەو دەستگیرکردن و شەق و توندوتیژی روبەڕوی خوێندکاران بونەوە تەواو ناڕەوایە و بەتوندی ئیدانەی دەکەین و پێمان وایە رێگای دروست بۆ چارەسەری مافەکانی خوێندکاران و کۆمەڵگەی کوردستان بەگشتی بەرپاکردنی عەدالەتی کۆمەڵایەتی و بەرگرتنی راستەقینەیە لەو بەھەدەردان و نایەکسانی و گەندەڵیەی کە سەرتاپای جومگەو پێگەکانی حکومڕانی ھەرێمی کوردستانی گرتۆتەوە .\nقۆناغی ئێستا پێویستی بەبیستنی دەنگی ئەقڵ و ھەڵوێست وکاری بەرپرسانەیە نەک بەکارھێنانی توندوتیژی و زیندانی کردن. جگە لە خەڵک و میدیاو دامەزراوەو رێکخراوە جۆراوجۆرەکان ئەوەتا بڕیاربەدەستان خۆشیان لەڕاگەیاندەکانەوە باس لەدزی وگەندڵی و خراپ بەڕێوەبردنی وڵات دەکەن بەبێ ئەوەی ھیچ ھەنگاوێکی چاکسازیان ببینرێ و پێ ناچێ لە بیری گۆڕینی ئەقڵیەتی حکومڕانیاندا بن بۆ دۆزینەوەی چارسەرێکی سەرەتایی ، بەھێنانەوەی بیانو و تۆمەت و گومانیش ناتوانن گرفت و کێشە بنەڕتیەکانی ژیانی خەڵک بەلاڕێداببەن و ھەوڵ و کۆششی خەڵک بۆ گۆڕانکاری خامۆش بکەن.\nھەرێمێک بڕیاربەدەستەکانی بایکۆت و دەنگ سوتاندنی خەڵکی لەھەڵبژاردن (بە دەنگدانی تایبەتیشەوە کە زۆرینە لە ھێزەکانی پێشمەرگەو ناوخۆن) وکۆچی گەنجان و توانا جیاجیاکانی وڵات و دەنگی خەڵک و خوێندکاری خۆپیشاندەری بەلاوە گرنگ نەبێ بێگومان ھیچ بابەتێکی تری بەلاوە گرنگ نابێ .\nگرنگە بریار بەدەستەکان بزانن ڕەوتی ناڕەزایی و خۆپیشاندانی چین و توێژەکانی خەڵک بەم جۆرە بەری پێناگیرێت و ئەم ڕەفتارانە ناڕەزایەتیەکان گەورەترو چارەنوسی ئێوەش نادیارتر دەکات و ھەرێمەکە و خۆتان دەخاتە دۆخێکەوە کە نە پەشیمانی سودێکی دەبێ و نە زەمەنیشتان پێ دەگەڕێندرێتەوە .\nخوێندکاران و چین وتوێژەکانی تری خەڵکی کوردستان ، جارێکی تر پشتیوانی ماف و داوا ڕەواکانتان دەکەین و داواکارین ڕێگە نەدەن ھێز وگروپی سیاسی ئاراستەی شەپۆلی ناڕەزایەتیەکانتان بۆمەرامی تایبەت بەکار بھێنن و تکامان وایە سەرەڕای ڕەفتاری توندوتیژی ھێزە ئەمنیەکان ، ئێوە پەلاماری دەزگاو دامەزراوە خزمەتگوزاریەکان نەدەن ، ھێزی ئێوە لەمافی رەواو ئیرادەی بەردەوامیتاندایە.\nیەکەو پێکھاتە جیاکانی ھێزە چەکدارەکانی ھەرێم پێویستە واز لەتوندوتیژی و ڕەفتاری سەرکوتکەرانە بھێنن و بەشێوەیەکی شیاو مامەڵە لەگەڵ خوشک و برا خۆپیشاندەرەکانتان بکەن.\nعوسمانی حاجی مەحمود\nعوسمان حاج مەحمود\nوەزارەتی تەندروستی ئاماری نوێی کۆرۆنای ڕاگەیاند\nسودە سەرسوڕهێنەرەکانی لە باوەشگرتن\nڤیدیۆ:بەرشەلۆنەی چاڤی دۆڕا\nوێنە.. هونەرمەندێکی ناسراو بەهۆی نەخۆشیەوە گیانی لەدەستدا\nشیرین عەبدولوەهاب جیابوونەوەی لە هاوسەرەکەی راگەیاند\nنانسی عەجرەم یەکەمە لەسەر ئاستی عەرەب\nوێنەی.. هونەرمەندێکی ناسراو گیان لە دەستدەدات\nڤیدیۆ.. کوێستان خوسرەوی جیاواز دەردەکەوێت


ڕێژیمی ئێران پێش بە گەیشتنی ئاوەکان بە عێراق دەگرێت\n12:22 - 14 پووشپەڕ 2718\nکوردستان میدیا: بەغدا ڕێژیمی ئێرانی بەوە تاوانبار کردووە، کە لە ڕێڕەوی ئەو ئاوانەی کە دەڕژێنە خاکی عێراقەوە، بەنداوی دروست کردووە.\nئەحمەد مەحجوب، وتەبێژی فەرمیی وەزارەتی دەرەوەی عێراق، ڕۆژی سێشەممە ١٢ی پووشپەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی، ڕێژیمی تارانی بەوە تۆمەتبار کردووە کە لە بەردەم ٤٢ چۆم کە ئاوەکانیان دەڕژێتە عێراقەوە، بەنداوی لێداوە و پێشی بە گەیشتنی ئاو بە عێراق، گرتووە.\nهەواڵدەرییەکانی عێراق بڵاویان کردووەتەوە، کە ئەحمەد مەحجووب لە سمینارێکدا لە بینای وەزارەتی دەرەوەی عێراق ڕایگەیاندووە: "ڕێژیمی ئێران بە بێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە، ئاوی ٤٢ چۆمی بەڕووی عێراقدا بەستووە و پێشی بە گەیشتنی ئاو بە عێراق گرتووە"، هەروەها ناوبراو باسی لەوە کردووە کە باشووری عێراق بە هۆی ئەو ڕەفتارەی ڕێژیمی ئێران، بە تەواوەتی لەگەڵ قەیرانی کەم ئاوی بەرەوڕوو بووەتەوە.\nچاودێرانی سیاسی لەسەرئەوباوەڕەن، کە ڕێژیمی ئێران بە مەبەستی کۆنترۆڵ کردنی دەوڵەتی عێراق و سەپاندنی هێژمۆنی خۆی بەسەر دەوڵەتی مەرکەزی و هەروەها هەرێمی کوردستاندا، دەستی داوەتە ئەو کارە و ئاوەکانی بەڕووی عێراقدا گرتووەتەوە.\nبڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە هاوکاتە لەگەڵ هەواڵی گواستنەوەی ئاوی شیرین لە ناوچە عەرەب‌نشینەکانی ئێرانەوە بۆ نێو خاکی عێراق، بۆیە گریمانە دەکرێت ڕێژیم ئاوی شیرین بەو کەسانە دەدات کە ملکەچی خۆین و لەبەرانبەریشدا بۆ زەخت خستنە سەر کوردەکان و ئەو عەرەبانەی کە سەر بە ڕێژیمی تاران نین ئاوی ڕووبارەکان دەبەستێ.


تەندروستی هەولێر ڕوونكردنەوەیەك لەسەر دەرمانی فاڤیپیراڤیر بڵاودەكاتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/07/26 - 8:59 PM\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر ڕایدەگەیەنێت، بە پشت بەستن بە پرۆتۆكۆڵی چارەسەری وەزارەتی تەندروستی عیراقی و هەرێم بۆ ئەو نەخۆشانەی لەسەر داوای پزیشكی پسپۆڕی چارەسەركار لەسەر ئەركی حكومەت بەخۆڕایی بەتووشبووان دراوە، دەشڵێت،”ئێمە بەهچ شێوەیەك لێدوانمان نەداوە بەوەی دەرمانی فاڤیپیراڤیر بۆ تووشبووان هیچ سودی نییە”.\nد.بژار موسی عەلی، وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر لەڕوونكردنەوەیەكدا، كە وێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە ڕایگەیاندووە، بەداخەوە لێدوانێك بەناوی ئێمە بڵاوكراوەتەوە كەوا باس لەوە دەكات، كە دەرمانی فاڤیپیراڤیر هیچ سودی نییە بۆ تووشبووان.\nدەشڵێت،”ئێمە بە هیچ شێوەیەك باسمان نەكردووە كەوا سودی نییە بۆ تووشبووان ، بەڵام ئەو میكانیزمەمان ڕوونكردۆتەوە ، كە چۆن ئەنجامەكانی ئەم دەرمانە بەدەست دێت”.\nبەداخەوە لێدوانێك بەناوی ئێمە بڵاوكراوەتەوە كەوا باس لەوە دەكات كە دەرمانی فاڤیپیراڤیر هیچ سودی نییە بۆ تووشبووان. لێرەوە بۆ هەموولایەكی ڕووندەكەینەوە ئێمە بەهیچ شێوەیەك باسمان نەكردووە كەوا سودی نییە بۆ تووشبووان بەڵام ئەو میكانیزمەمان ڕوونكردۆتەوە كە چۆن ئەنجامەكانی ئەم دەرمانە بەدەست دێت، سەبارەت بە بەكارهێنانی دەرمانی فاڤیپیراڤیر ئێمە لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر پشت بەستن بە پرۆتۆكۆڵی چارەسەری وەزارەتی تەندروستی عێراقی و پڕۆتۆكۆڵی چارەسەری وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم بۆ ئەو نەخۆشانەی لەسەر داوای پزیشكی پسپۆڕی چارەسەركار لەسەر ئەركی حكومەتی هەرێم و بەخۆڕایی بەتووشبووان دراوە و بەپشت بەستن بەهەمان پڕۆتۆكۆڵ بەردەوام دەبین لە بەكارهێنانی بەو ئومێدەی كە لە توێژینەوەكانی جیهانی دەركەوتووە كە سوودبەخشە بۆ تووشبووان، بۆ هەموو لایەك دووپاتی دەكەینەوە كەوا بەكارهێنانی ئەم دەرمانە لە ژێر چاودێری پزیشكی دایە.\n۲٦ی تەمووز ۲٠۲٠\nد.سەباح هەورامی: لە ماوەی دوو هەفتەی ڕابردوودا 1711 تووشبووی كۆرۆنا لە سلێمانی چاكبوونەتەوە\nلە هەرێمی كوردستان ڤاكسین درایە نەخۆشخانەكان و كوتان دژی پەتا دەستپێدەكات\nتەندروستی هەولێر؛ڕاگەیەنراوێك بڵاودەكاتەوە\nتەندروستی هەولێر؛ لە دوای سەری ساڵەوە نەخۆشخانەی ڕزگاری ئاسایی دەبێتەوە\nبەشی ڕاوێژكاری لە نەخۆشخانەی منداڵان لە هەولێر كرایەوە\nسبەینێ، هەڵمەتێكی كوتانی منداڵان دەستپێدەكات\nهەڵمەتێكی كوتان دژی نەخۆشی ئیفلیجی منداڵان ئەنجام دەدرێت


جوتیار عادل سەرجەم داتاكانی تایبەت بە موچە و داهاتی بڵاوكردەوە (وردەكاری)\nجوتیار عادل وتەبێژی حکومەتی هەرێمی كوردستان رایگه‌یاند، ماوەی چەند ڕۆژێکە، بابەتی ناڕاست و هەڵبەستراو سەبارەت بە داهات و موچەی مانگانەی موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان بڵاودەکرێتەوە، لەو بارەیەشەوە رونكردنەوەیەكی بڵاوكردەوە.\nبە گشتی مووچەی مانگانە پێویستی بە بڕی نزیکەی (٦١٦$) ملیۆن دۆلار هەیە.\nبە شێوەیەکی گشتی بەم جۆرە دابین دەکرێت:\nداهاتی نەوت: (٣٥٠$ ملیۆن دۆلار)\nداهاتی ناوخۆ: (١٢٨$ ملیۆن دۆلار)\nپارەی بەغدا: (١٣٨$ ملیۆن دۆلار)\nلە مانگەکانی ١ و ٢ی ٢٠٢٢ ئەو پارەیەی بڕیاربوو بەغدا بۆ مووچە بینێرێت نەهات، بۆیە لە داهاتی نەوت ئەو بڕە پڕکرایەوە کە بەم شێوەیەی خوارەوە بوو:\nداهاتی بەردەستی نەوت لە مانگی ١ی ٢٠٢٢ کە ماوەتەوە بۆ مووچە بریتی بووە لە بڕی نزیکەی (٣٠٨$) ملیۆن دۆلار.\nلە مانگی ١ی ٢٠٢٢ پارەی بەغدا نەهات بۆ مووچە، بۆیە پێویست بوو کە لە داهاتی نەوت پڕ بکرێتەوە.\nبڕی پێویست بۆ پڕکردنەوەی مووچە لە داهاتی نەوت بریتی بوو لە (١٨٠$ ملیۆن دۆلار) تاکوو بتواندرێت بڕی (٤٨٨$ ملیۆن دۆلار) تەرخان بکرێت بۆ تەواو کردنی مووچەی پێویست. ئەو بڕەش لە داهاتی نەوتی مانگی ٢ی ٢٠٢٢ پڕکرایەوە.\nداهاتی بەردەستی نەوت لە مانگی ٢ی ٢٠٢٢ بریتی بوو لە بڕی (٤١٢$ ملیۆن دۆلار).\nدوای پڕکردنەوەی مووچەی پێویستی مانگی ١ی ٢٠٢٢ کە بڕەکەی (١٨٠$ملیۆن دۆلار) بوو، پارەی ماوەی بەردەست بۆ مووچەی مانگی ٢ی ٢٠٢٢ لە داهاتی نەوت، بریتی بوو لە (٢٣٢$ ملیۆن دۆلار).\nلە مانگی ٢ی ٢٠٢٢ دووبارە بەغدا پارەی نەنارد بۆ مووچەی مووچە خۆرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان.\nپارەی ماوەی بەردەست بۆ مووچەی مانگی ٢ی ٢٠٢٢ لە داهاتی نەوت، بریتی بوو لە (٢٣٢$ ملیۆن دۆلار).\nبڕی پێویستی ئەو مەبلەغەی بۆ پڕکردنەوەی مووچە لە داهاتی نەوت، بریتی بوو لە بڕی (٢٥٦$ ملیۆن دۆلار) تاکوو بتواندرێت بڕی (٤٨٨$ ملیۆن دۆلار) تەرخان بکرێت بۆ تەواوکردنی مووچەی پێویست. ئەو بڕەش لە داهاتی نەوتی مانگی ٣ی ٢٠٢٢ پڕکرایەوە.\nداهاتی بەردەستی نەوت لە مانگی ٣ی ٢٠٢٢ بریتی بوو لە بڕی (٥٩١$ ملیۆن دۆلار).\nدوای پڕکردنەوەی مووچەی پێویستی مانگی ٢ی٢٠٢٢ کە بڕەکەی بریتی بوو لە (٢٥٦$ ملیۆن دۆلار).\nپارەی ماوە و بەردەست بۆ مووچەی مانگی ٣ی ٢٠٢٢ لە داهاتی نەوت، بریتی بوو لە بڕی (٣٣٥$ ملیۆن دۆلار).\nبڕی پێویستی مووچە لە مانگی ٣ی ٢٠٢٢ بریتی بوو لە (٣٦٣$ ملیۆن دۆلار). چونکە لە مانگی ٣ی ٢٠٢٢، بەغدا تەمویلی ٢٠٠ ملیاری نارد کە بۆ مووچەی مانگی ٣ی ٢٠٢٢ ی مووچە خۆرانی هەرێمی کوردستان تەرخانکرا.\nبڕی کورتهێنان بۆ دابینکردنی مووچەی پێویست بریتی بوو لە بڕی (٢٨$ ملیۆن دۆلار) کە ئەو بڕەش لە داهاتی نەوتی مانگی ٤ی ٢٠٢٢ پڕکرایەوە.\nپێداویستی مووچەی مانگانەی بە پێی شارەکان و بەشی سیادی بەم جۆرەی خوارەوەیە:\nپێویستی موچەی شارەکان بە تەنها واتا بەبێ موچەی سیادیەکان:\nبۆ دابینکردنی موچە، داهاتەکان بەم شێوەیەی خوارەوە دابین دەکرێت – مانگی ١ی ٢٠٢٢\nبۆ دابینکردنی موچە، داهاتەکان بەم شێوەیەی خوارەوە دابین دەکرێت – مانگی ٢ی ٢٠٢٢\nبۆ دابینکردنی موچە، داهاتەکان بەم شێوەیەی خوارەوە دابین دەکرێت – مانگی ٣ی ٢٠٢٢\nهەروەها داهاتەکانی بەردەستی حکومەت بەم شێوەیەی خوارەوە دابەش دەکرێت بەسەر ناوچەکان:\nئەو هاوکارییەی لە لایەن هاوپەیمانانەوە دەدرێت کە بڕەکەی (١٨ ملیۆن دۆلارە) ڕاستەوخۆ دەچێتە سەر حیسابی وەزارەتی پێشمەرگە و ناچێتە وەزارەتی دارایی.\nموچەی دامودەزگا سیادییەکانی هەرێم وەک (دیوانی وەزارەتەکان، سەرۆکایەتی هەرێم، سەرۆکایەتی حکومەت، سەرۆکایەتی پەرلەمان و دەسەڵاتی دادوەریی) لە هەولێر لە گەنجینەی گشتی هەرێم دەدرێت.\nوەزارەتی پەروەردە هۆشداری دەداتە قوتابیان و خوێندكارانی 12ی ئامادەیی\nچوار موشەك ئاڕاستەی سەنگەری پێشمەرگەو سەربازگەی زلێكان دەكرێن\nهەولێر.. زیاتر لە یەك تۆن مادەی هۆشبەر لەناوبراوه\nپاشەكەوتی موچە كرایە قەرز لەسەر حكومەتی هەرێم\nسەرچاوەیەك: پارتی 3 مەرجی تری بۆ بەشداری كردن لە حكومەت هەیە\nپۆڵەندا پەنابەرانی عیراقی بە نهێنی كۆمەڵكوژ كردووە\nرێگە بە هێزێكی سوپای عیراق نەدرا بچنە كێڵگەی كۆرمۆر\nئێران: 7 وڵات لە كوشتنی قاسم سولەیمانیدا بەشدار بوون\nرەئیسی بۆ كازمی: ئاساییكردنەوەی پەیوەندی لەگەڵ ئیسرائیل رەتدەكەینەوە\nگواستنەوەی حاجیان بۆ سعودیە كۆتاییهات\n47 روفاتی شەڕی هەشت ساڵەی عیراق و ئێران دۆزرانەوە\nتەرمی 17 گەنج لە یانەیەكی شەوانە دۆزرانەوە\nعیراقییەكان چوارەم توڕەترین گەلی جیهانن\nخواردنی برنج لە عیراق رووی لە هەڵكشانە\nپێرێس: مباپێ ناپاكی نەكرد


لیبیا و مه‌سه‌له‌ی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی فه‌ڵه‌سـتین له سه‌روو کارنامه‌ی ئه‌نجومه‌نی گشـتی UN ده‌بێت\nئه‌مڕۆ سێشه‌ممه ئه‌نجومه‌نی گشـتی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ده‌سـتده‌کات به کۆبوونه‌وه‌ی سـاڵانه‌ی خۆی به ئاماده‌بوونی زیاتر له 100 ڕێبه‌ری وڵاتان، بۆ وتووێژکردن له‌سه‌ر ژماره‌یه‌ک مه‌سه‌له، له‌وانه داوای به ده‌وڵه‌تبوونی فه‌ڵه‌سـتینیـیه‌کان، ئاینده‌ی لیبیا له پاش قه‌زافی و هه‌روه‌هاش باسـکردنی نه‌خۆشیـیه نادرمیـیه‌کان.\nمه‌سه‌له‌ی سه‌ره‌کی له کارنامه‌ی کۆبوونه‌وه‌ی سـاڵانه‌دا کۆبوونه‌وه‌یه‌کی لووتکه‌یی‌یه له‌سه‌ر گواستنه‌وه‌ی سیاسی له لیبیادا.\nسه‌رۆک براک ئۆباما و ڕێبه‌رانی تریش وتووێژ ده‌که‌ن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی کۆمه‌ڵـگای جیهانی چۆن ده‌توانێت به باشترین شێوه یارمه‌تی ئاوه‌دانکردنه‌وه‌ی لیبیا بدات پاش ڕووخانی ڕژێمه‌که‌ی قه‌زافی و هه‌روه‌هاش ئه‌و پـشـێوی و نائارامیـیه‌ی چه‌ندان مانگه لیبیای گرتۆته‌وه.\nموسته‌فا عه‌بدولجه‌لیل سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌نی نیشـتیمانی قۆناغی گواستنه‌وه‌ی لیبیا نوێنه‌رایه‌تی وڵاته‌که‌ی ده‌کات.\nله هه‌فته‌ی ڕابردوودا ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان به تێکڕای ده‌نگ بڕیاری دا کورسـیـیه‌که‌ی لیبیا له ئه‌نجومه‌نی گشـتی UN دا بدرێت به حکومه‌تی نوێی لیبیا.\nمه‌سه‌له‌ی ئه‌ندامێتی ده‌وڵه‌تی فه‌ڵه‌سـتین له نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کاندا باڵده‌کێشێت به‌سه‌ر وتووێژه‌کانی 66 هه‌مین کۆبوونه‌وه‌ی سـاڵانه‌ی ئه‌نجومه‌نی گشتی UN. ڕۆژی هه‌ینی مه‌حمود عه‌باس سه‌رۆکی ده‌سه‌ڵاتی فه‌ڵه‌سـتینیـیه‌کان داواکه‌ی ده‌خاته ڕوو هاوکاتی وه‌ک پـێشـبینی ده‌کرێت وتارێـک له کۆبوونه‌وه‌که‌ی ئه‌نجومه‌نی گشـتیدا پـێشـکه‌ش بکات.


حەكایەتی كەركوك – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » لەتیف فاتیح فەرەج » حەكایەتی كەركوك\nكەركوك هەرچەندی لە بارەوە قسە بكەی هێشتا كەمە، ئاخر كەركوك وەك كێڵگەی تاقیكردنەوە 100 ساڵە هەموو شتێكی لەسەر تاقیدەكرێتەوە، شەڕی نەتەوەیی، تاڵانی نەوت، گرەوی سڕینەوەی یەكتر، عەرەباندن و بەعساندن و تاراندن و لێسەندنەوەی ناسنامەو هتد، بەر لەو 100 ساڵەش عوسمانیەكان هیچ نەماوە بە خەڵكی كەركوكی نەكەن، عوسمانیەكان هەرچی شەقاوەو سەرسەری خۆیان هەبووە بەریانداوەتە خەڵكی كەركوك، هەڵدانەوەی ئەو لاپەڕانە جگە لە ئازار هیچی تر نیە، لە 2003ەوە تا 2017 كەركوك لای كوردە حەیاتەكە بوو، ئەو هەموو ساڵە لە بری ساڕێژكردنی برینەكان و چارەسەری كێشەكەڵەكە بووەكان خەمی هەندێك لە بازرگانەكانی كوردایەتی ئەوە بوو چۆن ببنە خاوەنی بیرە نەوت و بۆڕیە نەوت و تەلارو ڤێللاو بەنزینخانە و مۆڵ و شتی لەو جۆرە، لەو چەند ساڵەدا زۆر نەهەنگ پەیدا بوون، كەركوكیش هەر كەركوكە لە خاچدراوە كە بوو، ئێستاش نەبرینەكە ساڕێژ دەبێت نەكەس لە سەر ئەو هەموو خیانەتەلە كەركوك لە گوڵكاڵتری پێدەوترێت.\nدڵداری شاعیر ڕوولە كورد دەڵێت:\nزەمان ئێمە بە شیشی غەم لە سەر ئاگر ئەبرژێنێ\nسەری سوڕما لە جەهلی تۆ هەتاكەی تۆ نەبرژاوی\nپرسی دانانی پارێزگارێكی كورد بۆ كەركوك وەك حیكایەتی ریفراندۆمەكە بۆ ئەوەبەو دەردە برا تا كوردەكەی كەركوك بیری چێتەوە چی بە سەر هاتووە، دەی راستیەكەش هەر ئەوەی كە كورد نەتەوەیەكی و بێیادەوەرین و زوو ستەم و نادادیان بیر دەچێتەوە، ئەوەتا عەڕابەكانی ناشرینی هەر ئەوان بوونەوە بە فریشتەو خەڵكێك هەیە لە بەریان دەپاڕێتەوە بۆ ئەوەی دەستیان بە سەریاندا بهێنرێت، ئەوەتەی دیرۆك دیرۆكە هەیە دەزانێ چۆنی سوڕبدات، ئێ سوڕدانیش هونەرە خۆ گاڵتە نیە.\nحەكایەتی كەركوك بە هەڕەشەو چاو سور كردنەوەو یاری مشك و پشیلە چارەسەر نابێت، ئەوەش چارەسەر نیە كە پێتوابێت بەم كەین و بەینە دڵی خەڵكەكە كەمەندكێش دەكەیت، كەركوك پێویستی بە ئاوەزمەندانە نەك شێواندنی زیاتر، كاردۆخی جوانی وتوە:\nئەگەر شوێنێك بخەیتە ترسی تاڵان و دزی و كوشتن\nنەمانت چاكترە بە خوا لەوەی دەیكەی بە خوێن رشتن\nئەگەلا هەڵمەت بەری بۆ كۆششی هاوخوین و ئایینت\nتەواو نەفرەت ئەكەن خەڵقی لە هۆش و عەقڵ و زانینت\nتا ئێستا یاریەكە بەو جۆرە بووە ، ئەگەر كەسێك دەڵێ ت وانیەو ئەمە تۆ مەتە با پێمبڵێت ئەدی چۆن بووە، ئەوە چ خێر دانانی بابایەك بۆ پارێزگاری كەركوك بگاتە ئەو شوێنەی كە دابنرێت یان نا ئیدی كەڵكێكی نەبێت.


فەرمانبەر و نەبوونی مووچە، بۆچوونێكی یاسایی | دەزگاى زارى کرمانجى\nفەرمانبەر و نەبوونی مووچە، بۆچوونێكی یاسایی\nزۆرجار ئەو پرسیارەمان ئاراستە دەكرێت كە ئایا فەرمانبەر كاتێك مووچەكەی دوادەكەوێت ، پابەندە بە دەوامكردن، یان دەتوانێت بە ویستی خۆی دەوام بكات؟\nلەسەرەتای ساڵی 2014 حكومەتی هەرێمی كوردستان دووچاری قەیرانێكی ئابووری سەخت بوویەوە كە بەهۆیەوە نەیتوانی مووچەی فەرمانبەران بدات ، تائێستاش قەیرانەكە بەردەوامە و حكومەت چەندین مانگ مووچەی فەرمانبەرانی لایە كە دەوامیان كردووە بەلام موچەیان وەرنەگرتووە و لە هەمانكاتیشدا بڕێكی زۆریش مووچەی دیكەی فەرمانبەرانی لایە بە ناوی پاشەكەوتەوە ، ئەمەش بووەتە مایەی ئەوەی كە كاریگەری لەسەر شكۆی دائیرە و زەبتی ئیداری دروست ببێت و جۆرێك لە شلگیری و دەوامنەكردن روو لە فەرمانگەكانی حكومەت بكات . لە خوارەوە چەند سەرنجێك تۆمار دەكەین:\nیەكەم: چارەسەری قانونی ئەم بابەتە و رێكخستنەوەی دەوام بە گوێرەی ئەم واقیعە و بەشێوەیەكی یاسایی كارێكی ئەستەم و مەحاڵە، چونكە ئەم جۆرە بابەتانە لەسەر بنەمای یاسا رێكدەخرێتەوە كە هیچ یاسایەك گریمانەی ئەوەی نەكردووە حكومەت بەم جۆرە بكەوێتە ژێر قەرز و مووچەی دەیان مانگی فەرمانبەرانی بەسەردا كەڵەكە ببێت، بۆیە كاتێكیش گریمانەی واقیع نەكراوە لەرووی یاساییەوە ، بە هەمان شێوەش حوكمی یاسایی لە بارەوە نیە، چونكە قاعیدەی قانونی لە گریمانە و حوكم پێكدێت كە بۆ چارەسەری ئەم دۆخە، ئێمە هیچ قاعیدەیەكی قانیمان نیە.\nدووەم: لەسەر بنەمای خاڵی یەكەم، حكومەت چۆنی ویستووە بەو جۆرە مامەڵەی كردووە، نەگەراوەتەوە بۆ یاسای پەیوەندیدار بە تایبەت لەرووی مووچەو مافە یاساییەكانی فەرمانبەرانەوە، لەبەرامبەریشدا و بە هۆی دەستەوسانبوونی حكومەت لە ئەنجامدانی ئەركەكانی سەرشانی ، بە هەمان شێوەش جۆرێك لە شلگیری و دەوام نەكردن دروست بووە لە نێوان دامودەزگاكانی حكومەتدا كە ئەمەشیان هیچ سەنەدێكی قانونی نیە.\nسێهەم: حكومەت بە سود وەرگرتن لەو یاسا و ماددە یاساییانەی كە دەسەلات و سەروەری پێداوە، بڕیار دەدات و كاروبارەكان رێكدەخات، بێ ئاوڕدانەوە لە تای بەرامبەری ترازووەكەش كە مافی فەرمانبەران و پابەندییەكانی سەرشانیەتی بەرامبەر فەرمانبەران، كە لەم كاتەدا حوكمی یاسای سەردەمی ئاسایی جێبەجێ دەكات بەسەر واقیعێكی نائاساییداو دواجار ترازووەكە بە زیانی فەرمانبەر و دەربازبوونی حكومەت لە پابەندییە یاساییەكان كۆتایی دێت.\nچوارەم: بەردەوام بوونی واقیعەكە بەو جۆرەی باسمان كرد، پەرلەمانی كوردستان دەخاتەوە بەردەم بەرپرسیارێتییەكی مێژوویی و یاسایی، كە ئەویش تەواو دەستەوسانە لە بینینی ئەو رۆڵەی یاسا پێیداوە چ بۆ لێپرسینەوەی حكومەت و چ بۆ زەمانەتكردنی مافی یاسایی فەرمانبەران.\nلەسەر بنەمای ئەوەی پێشەوە باسمان كرد، حكومەتداری لە هەرێمی كوردستان خۆی لە بۆشاییەكی یاساییدا دەبینێتەوە كە چارەسەری یاسایی نیە و هیچ زەمانەتێكیش بۆ پاراستنی مافەكان لە ئارادانیە، بە شێوەیەكی گشتی ، دۆخێكە كە یاسا تیایدا غائیبە و ئەوەی هەیە و دەگوزەرێت حوكمی واقیع بەرێوەی دەبات نەك لۆژیكی یاسا. كە بێگومان ئەمەش ئاسەواری خراپ دەخاتەوە چ بۆ فەرمانبەران و چ بۆ حكومەت كە چارەسەركردنیان لەرووی یاساییەوە مەحاڵ دەبێت لە داهاتوودا، لەبەر ئەوەی لە ئەسڵدا یاسایەك دۆخەكەی رێكنەخستووە ، تا دواجار بۆ چارەسەركردنی بۆی بگەڕێینەوە .


2. هونه‌رمه‌ندێکی ناوداری عێراقی كۆچی دوایی كرد\nجام کوردی: "مه‌هدی حوسێنی" هونه‌رمه‌ندی ناوداری عێراقی كۆچی دوایی كرد. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی بە گێڕانەوە لە کوردستان تیڤی، جه‌بار جودی نه‌قیبی هونه‌رمه‌ندانی عێراق رایگه‌یاند یه‌كشه‌ممه 12ی مانگ ...\n3. کڕۆنا فێستیڤاڵی فیلمی پاڵم ئێسپرینگزی وەدواخست\n... لە ئاستی جیهاندا بۆ نیسانی ساڵی 2021 دواخرا. بڕیاربوو ٩٣هەمین ڕێوڕەسمی دابه‌ش كردنی خه‌ڵاته‌كانی ئۆسكار ٢٨ی شوباتی ٢٠٢١ بەڕێوەبچێت، بەڵام بە گوێرەی ڕوونکردنەوەی ئه‌كادیمیای زانست و هونه‌ری سینه‌ما بە هۆی ...\n4. پێشکەش کردنی خەڵاتەکانی ئەنجومەنی ئەکتەرانی 2021 وەدواخرا\n... ئۆسكار ٢٨ی شوباتی ٢٠٢١ بەڕێوەبچێت، بەڵام بە گوێرەی ڕوونکردنەوەی ئه‌كادیمیای زانست و هونه‌ری سینه‌ما بە هۆی ڤایرۆسی کرۆناوە بۆ ٢٥ی نیسانی هەمان ساڵ دوا خراوه. له روونكردنه‌وه‌كه‌دا ئاماژە بەوەش دراوە ...\n5. پێشبڕكێی گه‌وره‌ی وێنه‌ی پاشماوه هونه‌ریی و مێژوویی و شوێنە گەشتیارییەکانی ئێران\nجام کوردی: بانگه‌وازی پێشبڕكێی گه‌وره‌ی وێنه‌ی پاشماوه هونه‌ریی و مێژوویی و شوێنە گەشتیارییەکانی ئێران بڵاوکرایه‌وه. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، سه‌ركونسوڵگه‌ری كۆماری ئیسلامی ئێران له سلێمانی له به‌رنامه‌یدایه ...\n6. هونه‌رمه‌ند عه‌تا چاوشین به نه‌خۆشی كرۆناوە گیانی له ده‌ستدا\n7. پێشکەش کردنی خەڵاتەکانی ئێسپریت 2021 وەدواکەوت\n8. خەڵاتەکانی ئۆسکار کەی دابەش دەکرێن؟\nجام کوردی: ئه‌كادیمیای زانست و هونه‌ری سینه‌ما ڕایگەیاند دابه‌ش كردنی خه‌ڵاته‌كانی ئۆسكار بۆ نیسانی 2021 دواخراوە. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، ڕێوڕەسمی دابەش کردنی خەڵاتەکانی ئۆسکار وەکوو گرینگترین ڕووداو ...\n9. «گۆڕه‌شار» وه‌ك قوربانی/ ئارام محه‌مه‌د\n... مانایه‌كیان نه‌بێت، مه‌سعوود محه‌مه‌د له (مرۆڤ و ده‌ورووبه‌ر)دا ئه‌وه‌ی تاقیكرده‌وه، بووێرییه‌كی زمانیی بوو، به‌ڵام ئه‌وه‌ی جیاوازه ئه‌وه‌یه، سه‌ید قادر هاتووه، ئه‌مه‌ی له گێڕانه‌وه‌یه‌كی هونه‌ریدا ...\n10. "جۆ دێفی" گۆرانیبێژی ناوداری ئه‌مریكی به كرۆناوە كۆچی دوایی كرد\n... جۆ دێفی" به گۆرانیی میللیی ئەو وڵاتەوە به‌ناوبانگه، به هۆی نه‌خۆشی كرۆناوه كۆچی دوایی كرد. ئه‌م هونه‌رمه‌نده خاوه‌نی چه‌ندین گۆرانی میللی ئه‌مریكییه له هه‌مان كاتدا خاوه‌ن هەوادارێكی زۆره، به ...\n11. هونەرمەندانی ئێرانی لەگەڵ پارێزەرانی تەندروستیدا دەمێننەوە\n... خه‌ڵکی ئێران ئه‌مڕۆکه ڕووبه‌ڕووی دوو قه‌یران بۆ‌ته‌وه: قه‌یرانێکی هاوبه‌ش به ناوی "کۆڕۆنا" که ئێوه ده‌یناسن و قه‌یرانی "ئابڵۆقه" که خۆزگه هه‌رگیز نه‌تانده‌ناسی. بۆ ئێمه‌ی هونه‌رمه‌ندانی ئێرانی، ...\n12. نامەی کۆمەڵێک لە هونەرمەندانی کورد و ئێرانی بۆ هونەرمەندانی جیهان\n... ده‌یناسن و قه‌یرانی "ئابڵۆقه" که خۆزگه هه‌رگیز نه‌تانده‌ناسی. بۆ ئێمه‌ی هونه‌رمه‌ندانی ئێرانی، ئێستا گرنگ ئه‌وه‌یه که بزانین ئێوه - هونه‌رمه‌ندانی جیهان - سه‌باره‌ت به باروودۆخی نه‌خۆشه‌کانی کۆڕۆنا، ...\nدروستکراوە لە 25 ئازار 2020\n13. ئاهەنگی نەورۆز بە هاوبەشیی ئێران و هەرێمی کوردستان دەکرێتەوە\n... شوشته‌ری سه‌ركونسوڵی كۆماری ئیسلامی ئێران له سلێمانی له‌گه‌ڵ بابه‌كر دڕه‌یی به‌ڕێوبه‌ری گشتی ڕۆشنبیری و هونه‌ری پارێزگای سلێمانی كۆبوویه‌وه. له دیدارێكدا هه‌ردولا ئاماژه‌یان به هاوبه‌شیه میژوویی ...\n14. په‌یوه‌ندییه‌کانی ئێران – عێراق، مێژوویی و به پێی به‌رژه‌وه‌ندی هاوبه‌ش\n15. ده‌سپێکی ده‌یه‌ی سه‌رکه‌وتنی شۆڕشی ئیسلامی: ئاماده‌بوونی حه‌زره‌تی ئایه‌تووڵا خامنه‌یی له مه‌زاری پیرۆزی ئیمام خومه‌ینی (ره)\n... ڕه‌جایی، باهونه‌ر و شه‌هیدانی حه‌وتی پوشپه‌ڕ ئاماده بوون و داوای پله‌یه‌کی به‌رزیان بۆ ئه‌و شه‌هیده ئازیزانه کرد. ڕێبه‌ری مه‌زنی شۆڕشی ئیسلامی پاشان له سه‌ر مه‌زاری شه‌هیدان ئاماده بوون و وێڕای سڵاو ...\n16. «دواهه‌مین هه‌ناری دونیا» چاپ ده‌كرێته‌وه\n17. کەیهان کەڵهۆڕ خەڵاتی گڵوباڵ فەستی نێودەوڵەتی بردەوە\n... "کەیهان کەڵهۆڕ" گەورە مامۆستای کوردی بواری مۆسیقا لە دیاری کەڵهۆڕ کرا. کەڵهۆڕ پاش وه‌رگرتنى خه‌ڵاته‌که‌ى وتەیەکی پێشکەشی ئامادەبووان کرد و وێڕای ئاماژە بە نه‌خۆشیى محه‌مه‌د ڕه‌زا شه‌جه‌ریان هونه‌رمه‌ندى ...\n18. کاشان، ئه‌و شاره‌ی ئێران که سرنجی گه‌شتیارانی ڕاکێشاوه\n... و ئه‌مڕۆ بووه‌ته جێی سرنجی گه‌شتیاران. مزگه‌وت و قوتابخانه‌ی ئاغا گه‌وره‌ی کاشان: ئه‌م بینا مێژووییه که به ته‌واوی له خشت درووست کراوه، که‌وتووه‌ته شه‌قامی نه‌راقی کاشان. ئیشی هونه‌رمه‌ندانی ئه‌و ...\n19. دۆخی گونجاوی په‌یوه‌ندییه‌کانی تاران – هه‌ولێر / حکومه‌تی هه‌رێم گرنگی به پاراستنی ئاسایشی سنوره‌کان ده‌دات / گه‌مارۆکانی ئه‌مریکا کاریگه‌ریی له سه‌ر ئاڵوگۆڕه بازرگانییه‌کان نه‌بووه\n... زیاتریش ده‌که‌ین. ئاڵوگۆڕی شانده‌کان، گرووپه هونه‌رییه‌کان، سه‌ردانی که‌سایه‌تییه‌کان، به‌ڕێوه‌چوونی پێشانگا و کۆنفرانس و ڕێوڕه‌سمه‌کان له‌و هۆکاره کاریگه‌رانه‌ن که به‌رده‌وام کاری له سه‌ر ده‌کرێت. ...\n20. بەڕێوەچونی چواره‌م فیستیڤاڵی مه‌قامبێژی كفری\nجام کوردی؛ به‌ئاماده‌بونی سه‌ڵاح كوێخا سه‌رپه‌رشتیاری ئیداره‌ی گه‌رمیان و نوینه‌ری وه‌زاره‌تی رِۆشنبیری و لاوانی حكومه‌تی هه‌رێم و قائیمقامی قه‌زای كفری و ژماره‌یه‌كی زۆر له هونه‌رمه‌ندان و هونه‌ردۆستانی ...


كەسوكاری پێشمەرگە دیلەكان داوای چارەنوسی نەوەكانیان دەكەن – کوردی – RojNews.News\n28/02/2020 - 9:54:34 pm\nهەینی, 17 أغس 2018 – 13:52 ڕۆژنیوز – كەركوك\nئەمڕۆ، كەسوكاری ١٧ پێشمەرگەی دیلی دەستی چەتەكانی داعش، لە بەردەم بینای قائیمقامی شارەدێی قەرەهەنجیری سەر بە پارێزگای كەركوك لە گردبونەوەیەكدا، دوای ئاشكراكردنی چارەنوسی نەوەكانیان كرد، كە هێشتا لە دەستی چەتەكانی داعشدان.\nشێخ عیرفان عەلی، نوێنەری پێشمەگە دیلەكان، لە گردبوونەوەكەدا، بۆ دەزگاكانی ڕاگەیاندن وتی:” ماوەی سێ ساڵە چارەنوسی نەوەكانمان نازانین، بێ ئاگاین لەوەی كە نەوەكانمان مردوون یاخود زیندوون، ئێمە ڕۆژانە دەمرین، دەمانەوێت حكومەتی هەرێمی كوردستان چارنوسی كوڕەكانمان دیاری بكات”.\nوتیشی:” كوڕەكانی ئێمە بۆ پاراستنی گیانی كوردستان و كەركوك و بەدیل كەوتنە دەستی چەتەكانی داعش، ئێستاش ئەركی حكومەتی هەرێمە، لە ڕێگای پەیوەندیەكانیەوە سۆراغی كۆڕەكانمان بۆ بكات، ئێمە دەمانەوێت تەنها هەواڵێك لەسەر پێشمەرگە دیلەكان بزانین، جا هەواڵەكە بۆ ئێمە ئاساییە گەر لە ژیاندابن و یان شەهید كرابێتن”.\nلە ساڵی ٢٠١٥ و لە كاتی ڕووبەڕوونەوەی هێزەكانی پێشمەرگە لەگەڵ چەتەكانی داعش لە سنوری كەركوك، زیاتر لە ٤٠ پێشمەرگە بەدیل كەوتنە دەستی چەتەكانی داعش، ژمارەیەك لەو پێشمەرگانە لە ئۆپەراسیۆنی تایبەتی هێزە ئەمنییەكانی هەرێم ئازاد كران، ژمارەیەكیش لەو پێشمەرگانە تا ئێستا چارەنوسیان نازانرێت.


وەزیری دەرەوەی نوێی بەڕیتانیا سەردانی چین دەکات\nوەزیری دەرەوەی نوێی بەڕیتانیا جێرێمی هەنت لەگەڵ هاوتا چینییەکەی وانگ یی لە پەکین کۆدەبنەوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر هاریکاری نێوان دوو وڵاتەکە، ئەمەش لە یەکەمین سەردانی دەرەوەیدا دوای ئەوەی لەم مانگەدا جێی بۆریس جۆنسنی وەزیری پێشووی دەرەوەی بەڕیتانیای گرتەوە.\nوەزارەتی دەرەوەی بەڕیتانیا وتی هەنت و وانگ گفتوگۆ لەسەر بازرگانی ئازاد و جێبەجێکردنی سزاکانی سەر کۆریای باکوور دەکەن، لە هەمان کاتدا گفتوگۆ لەسەر ئەوە دەکەن بەڕیتانیا و چین چۆن بتوانن بەرپەرچی کێشەکانی جیهان ببنەوە لەوانەش گۆڕانی کەش و هەوا.\nپێش سەردانەکەی، هەنت وتی بەڕیتانیا کە وا خەریکە لە یەکێتی ئەوروپا دەکشێتەوە پابەندە بە قوڵکردنەوەی هاوبەشیەکەی لەگەڵ چیندا.\nوتی " گفتوگۆی ستراتیژی نێوان بەڕیتانیا و چین هەلێکی گرنگە بۆ چڕکردنەوەی هاریکارییەکانی نێوانمان سەبارەت بە کێشە هاوبەشەکانمان لە کاروباری نێودەوڵەتیدا، لە بازرگانی ئازادی جیهانییەوە بۆ ڕێگەگرتن لە کێشە ژینگەییەکان، لە چوارچێوەی هاوبەشی جیهانی نێوان بەڕیتانیا و چیندا."


- بەشی پازدەم -\n"ئیرادە لێرەدا ئیرادەیە لە پێناوی خۆئاشکراکردنی رۆحی نەتەوە لەناو واقیعدا و لە پێناو خۆیدا،رۆح کە دێتە ناو کاروکردەوەکانی میللەتێکەوە،ئەو میللەتە لە ئاستی میللەتەوە بەرز دەکاتەوە بۆ ئاستی نەتەوە،ئەمەش بەوە دەبێت کە جەستەی میللەت خۆی ساز بکات بۆ ئەوەی رۆحی نەتەوە خۆی لە کاروکردەوەکانیدا ئاشکرا بکات.نەتەوە بە خۆئاشکراکردنی رۆحی نەتەوە لە کاروکردەوەکانی میللەتەوە بە هۆی ئیرادەی کۆیی میللەتەوە دێتە ئاراوە".٢٢٣\nدوابەدوای تێگەیشتن لە رۆح و ئیرادەی نەتەوە، پێویستە ئاماژە بە توخمێکی دیکەش بدەین، کە بەشدارە لە وەدیهێنانی نەتەوەدا. ئەویش کار و کردەوەکانی میللەتە، کە ماهیەتی ئەوانیش ئیرادەیە. ئەوەی جێی سەرنجە، ئیرادە هەمیشە ئەوەی بەرهەمی دێنێ، لەسەرچاوەی رۆحەوە هەڵنەساوە، ڕەنگە لە دەرەوەی ڕۆحیشەوە، کارەکی بکاتەوە. هەربۆیە بە پارێزەوە قسە لە ئیرادە دەکرێ و و گەلێ جاران، تێڕوانینی جیاواز لەسەر ئیرادە هەیە. وەک ئاماژەمان پێدا، بە درێژیی باس لە خۆنوێنی رۆحی نەتەوە کرا، ئێستا دەگەینە توخمی دووەم، کار و کردەوەکانی میللەتە، رۆڵ لە بەدیهاتنی نەتەوە، دەگێڕێ کە ماهییەتی چالاکی و خەباتەکە، ویست و خواست/ ئیرادەیە.\n"کاتێک بە خراپی سەیری ئیرادەی مرۆڤ دەکریت،ئەوە لەوێوە سەیر دەکرێت کە ئیرادە دێتە ژێر ڕکێڤی ئەو پێداویستی و حەز و هەڵچوون و تەبیعەت و بەهرە تایبەتانەوە کە مرۆڤ هەیەتی و ناکەوێتە ژێر رکێڤی رۆح".٢٢٣ ـ٢٢٤\nکاتێ هەموو مانا و ئاماژە و پێناسەکانی ئیرادە، لێرەدا تەواو نابێت، نووسەر دەست لە کارەکەی بەرنادات و بە دواچوونێکی ژیرانە دەکات و دەنووسێ:\n"ئیرادە ئەو هێزە کارایەیە کە جەستەی مرۆڤ چالاک دەکات و دەیخاتە جووڵە تا بە کاروکردەوەکانی خۆی بیگەیێنێ بەو ئامانجەی کە ئامانجی یەکێک لەو دوو سەرچاوەیە کە رکێڤی ئیرادەیان کردووە".٢٢٤\nمەرج نییە هەمیشە عەقڵ و لۆژیک زاڵ و بڕیاردەر بن بە سەر کردەوەکانی مرۆڤدا، چونکە هێزەکەی تریش< حەز و غەریزەکان>، بەردەوام گوشاری خۆیان بۆ سەر مرۆڤ لەکاردایە. کەواتە مرۆڤ لەنێو دوو جەمسەری پێچەوانەی یەکتردا گیری خواردووە. یەکێ ئەقڵ و ئەوی دیکەی حەز و غەریزە بێسنوورەکان.\nبۆ زیاتر روونکردنەوەی مەبەست، د. عرفان نموونەک لە مێژووی کورد دێنێتەوە و بەراوردی بەم بۆچوونە دەکات و دەنووسێ:\n" حاڵەتی مەمی ئالان لە داستانی مەمی ئالاندا نموونەیەکی باشە بۆ روونکردنەوەی ئەو حاڵەتەی کە هەڵچوونەکان تیایدا پەیدا دەبن و وزە دەبەخشن بە ئیرادە بۆ وەدیهاتنی ئایدیاڵە عەقڵییە. مەم و زین لە داستانەکەدا هەر یەکەیان لە مەملەکەتێکی دوور لەویتر دەژی، هەردووکیان لە شەوێکدا تووشی حاڵەتێکی خەوئامێز دێن و لەو حاڵەتە یەکتری دەبینن، لێرەدا مەم لە جیهانی عەقڵی خۆیدا زین وەک ئایدیاڵێکی عەقڵی ناو عەقڵی خۆی دەبینێ،ئەم بینینە بینینێکی هەستەکی و واقیعی نییە، چونکە بە هەستی بینین و لەناو بینراوەکاندا زەینی نەبووەتەوە لەناو خۆیدا بینیویەتی.کاتێک مەم،زین وەک ئایدیاڵێک لەناو جیهانی عەقڵدا دەبینێت،تووشی عەشق دەبێت و بینینەوەی ئەو ئایدیاڵە لە واقیعدا دەبێتە تاکە ئامانجی ئەو و ئەوەی کە پێش ئەم حاڵەتە لە لای ئەو خەون و ئامانج بووە،بەهۆی بینینی ئەم ئایدیاڵەوە فەرامۆش دەکرێت و بیردەچێتەوە.لاپەڕەیەک دواتر باسەکە لەم چەند دێڕەدا چڕ دەکاتەوە و دەنووسێ : حاڵەتی عەشق ئەو حاڵەتەیە کە ئیرادە چالاک دەکات بۆ ئەوەی جەستە ئاراستە بکات بەرەو وەدیهێنانی ئایدیاڵێکی عەقڵی لەواقیعدا،ئەو تاکەکەسانەی وەک مەم لە خۆیاندا پەی بە ئامانجە ناوەکییە عەقڵییەکەی ناو خۆیان دەبەن لە ڕواڵەتدا وا دەردەکەوێت ئەو ئامانجەی کە هەیانە ئامانجێکی تاکەکەسییە و هیچ پەیوەندییەکی بە ئامانجی هەمەکی میللەتەوە نییە. بەڵام ئەحمەدی خانی،زۆر بە وردی هۆشیارە بەوەی کە ئەوەی لە مەمدا وەک ئامانجێکی تاکەکەسی خۆی دەنوێنێ لە پشتییەوە ئامانجێکی کۆیی هەیە کە وەدیهاتنی ئایدیاڵی نەتەوەیە لە عەقڵی کۆیی میللەتدا لە هیولایەکدا کە جەستەیەکی سیاسییە و پیی دەوترێت دەوڵەت".٢٢٧ـ٢٢٨\nنووسەر پرسیارێکی لۆژیکی قووت دەکاتەوە و دەپرسێ، چۆن لە ڕێگای ئامانجی تاکە کەسێکی وەک مەم. لەم حیکایەتەدا، ئامانجی کۆیی وەک ئەو ئامانجە پەنهانە، کە ئەحمەدی خانی لە مەم و زیندا دەیخاتەڕوو، ئەنجام دەدرێ؟. د.عرفان بە وتەیەکی هیگڵ، وەڵامی پرسیارەکەی خۆی دەداتەوە.\n"لێرەدا هیگڵ ئەوە رووندەکاتەوە ئەوەی عەقڵی و وێنەییە،ئەوە توخمە کرۆکی و راستەقینەکەیە و عەقڵ لەناو تاکەکاندا ئەو ئامانجە کۆییەی خۆی کە وەدیهاتنی رۆحی نەتەوەیی میللەتێکە لەناو دەوڵەتدا لە شێوەی ئامانجێکی تاکەکەسی و راگوزەردا بۆ تاکەکانی ناو ئەو میللەتە دەینوێنێ و ئەوانیش وەک ئامانجێکی تاکەکەسی دەیبیننەوە و عەشقی وەدیهاتنی دەکەوێتە سەریان و بەرەو وەدیهێنانی ئاراستەیان دەکات"٢٢٨ ـ٢٢٩\nلە درێژەی هەمان بابەتدا، دەنووسێ:\n" بۆ روونکردنەوەی ئەمە دەکرێت نموونەی خوڵقانی دەوڵەتی عەقڵ بهێنینەوە،لەم جۆرە دەوڵەتەدا(دەوڵەت بە دامەزرانێکی تۆکمە دادەمەزرێت و لەرووی ناوەکییەوە بەهێز دەبێت،گەر بەرژەوەندی تایبەتی هاوڵاتیان لەگەڵ بەرژەوەندنی گشتی دەوڵەتدا ببنەوە بە یەک، بە شێوەیەک هەر یەک لەوان تێربوونی خۆیی و وەدیهاتنە کردەییەکەی لەویتریاندا ببینێتەوە، ئەم مەسەلەیە لە خۆیدا گرنگییەکی زۆری دەبێت،بەڵام هەر دەبێت زۆرێک لە دامەزراوەی ناو دەوڵەت بکەونە سەرپێ،هەر دەبێت زۆرێک لە دامودەزگای سیاسی و هاوڕێ لەگەڵیاندا کۆمەڵە رێکخستنێکی سیاسی گونجاو دابمەزرێن. ئەمەش کۆمەڵە ململانێیەکی درێژخایەن لە عەقڵ دەخوازێت،تا ئەو رێکخستنە ساز و گونجاو و راستەقینانە بدۆزرێنەوە،هەر وەک چۆن ئەوەش دەخوازێت کە جۆرەها ناکۆکی لەگەڵ بەرژەوەندی و هەڵچوونە بەشەکییەکان بوورووژێنێ، ئەمەی دواییان رەگداکوتانێکی زەحمەت و بەرەنجی دەوێت تا لە کۆتاییدا سازییە دامەزراوەکە وەدی بێت)".٢٢٩\nئەم دیدە، وزە لە سەرچاوەکەی خۆی، کە ئایدیاڵە عەقڵییەکەیە وەردەگرێ، عەقڵ ڕەشمەی ئیرادەی بە دەستەوەیە و نابێ ئیرادە بچێتە دەرەوەی کۆنترۆلی عەقڵەوە، دەنا رەنگە کارەسات بخوڵقێ. بە کورتی کار و کردەوەی مرۆڤ، ئیرادەی گەرەکە و ئیرادەش پێویستی بە سەرچاوەی وزە هەیە.\nهیگڵ ئەم سەرچاوەیە بە هەڵچوونە ناوەکییەکان ناو دەبات. بۆ نەخشاندنی تابلۆکە و چوارچێوە بەندکردنی، باس لە ئەنجامدانی ئەو بزاڤ و چالاکییانەی نەتەوە و تاکەکانی دەکات، کە دەبنە هاوکار و یارمەتیدەرێ بۆ گەیشتن بە ئامانجە تایبەتییەکان. هاوکات کار و کردەکان، دەستاوێژ و ئامراز و هۆکارێکن بۆ گەیشتن بە ئامانج و دەستکەوتی گەورەتر. بەم شێوەیە بۆمان ڕوون دەبێتەوە، هەر ئەقڵ حوکمی جیهان دەکات و دواتریش حوکمی مێژووی جیهانیش دەکا. ئەقڵیش، لە مرۆڤدا بەرجەستە بووە، واتە بە دیوەکەی تردا، هەر مرۆڤ پاڵەوانی سەر شانۆی جیهانە. جارێکی تر، بۆ روونکردنەوەی مەبەست، نووسەر لای خانی دەمێنێتەوە و دواتریش دەنووسێ:\n" مەم لە داستانی (مەمی ئالان)دا، تاکە کەسێکە شوێنی وەدیهاتن و بینینەوەی ئەوە دەکەوێت کە ئایدیاڵییە و وەک ئامانجێکی تاکەکەسی لە خۆیدا پەی پێ بردووە.لە (مەم و زین)ی ئەحمەدی خانیدا،مەم نموونەی تاکە کەسی میللەتێکە کە وەدیهێنانی رۆحی نەتەوەیی خۆی کردووە بە ئامانج.خانی لەو ئامانجە دەدوێت کە عەقڵ یان رۆحی جیهان وەک ئامانجێکی کۆیی و وەک رۆحی نەتەوەیی نەتەوەیەک لەناو تاکەکانی ئەو میللەتەدا بە رەنگ و شێوەی جۆراو جۆر بەشەکی دەکاتەوە و ئامانجەکەی خۆی لەوان دەشارێتەوە.ئەوان لە پێناو وەدیهێنانی ئامانجە باڵاکەی خۆیدا بەرەو ئامانجە بەشەکی و کەسییەکەی خۆیان ئاڕاستە دەکات...رۆحی نەتەوەیی کورد عەقڵ وەک ئامانجێکی خۆی لەناو تاکەکانی میللەتێکدا بەشەکی دەکاتەوە،کە مەم نموونەیەکە لەو تاکە کەسانە. خانی لە ڕێگەی مەمەوە ئەو رازە کۆییە ئاشکرا دەکات،کە رازی وەدیهاتنی رۆحی نەتەوەیی میللەتێکی لەو جۆرەیە لەناو دەوڵەتدا.رۆحی نەتەوەیی کوردبۆ وەدیهاتنی پێویستی بە توخمی دووەمە،کە کاروکردەوەی کۆمەڵە تاکێکە کە ئایدیاڵێکی عەقڵی وەک ئەو ئایدیاڵەی کە مەم لە داستانی (مەمی ئالان)دا پەی پێدەبات،وەدی بهێنن و شێوەگیری بکەن.رۆحی نەتەوە لە ڕێگەی ئەو عیشقەوە خۆی لەو کاروکردەوانەدا شێوەگیر دەکات،کە هی ئەو کەسەن عاشقی ئایدیاڵێکی لەو جۆرەیە. ئایدیاڵ و عیشق و ئیرادەی ناو ئەو تاکەنەی میللەت،هۆکاری وەدیهاتنی شێوەگیربوونی رۆحی نەتەوەیە لەناو دەوڵەتدا"٢٣٠\nبە پوختی دەتوانین، هاوکێشەکە بەم جۆرە دابڕێژین: کاروکردەی مرۆڤ، پێویستی بەویست و خواست/ ئیرادەیە، ئیرادەش سەرچاوەی وزە دەخوازێ. بە کورتی و کرمانجی قسە لێرەدا لەسەر چالاکی زیندووانەی میللەت و تاکە کەسەکانێتی، لێرە و لەوێ، دەرکەوت دەکەن. بابەتەکەش لە جەوهەردا بریتییە لەوەی ئەو بیروباوەڕە، کە عەقڵ حوکمی جیهان دەکات و دواتریش حوکمی مێژووی جیهانیش دەکات. ئەمە ناوەڕۆکی بۆچوونەکەی نووسەرە، لەسەر ئەم خاڵە.


خوشکی به‌ڕێزم ئایا ده‌زانیت باڵانه‌پۆشینت یانی چی ؟ :: ماڵپه‌ڕی فه‌رمووده\nخوشکی به‌ڕێزم ئایا ده‌زانیت باڵانه‌پۆشینت یانی چی ؟\nخوشكى به‌ڕێزم : داواكارم ئه‌كه‌ر بتوانى به گوێ دڵ گوێبيستى ووته‌كانم بيت ، و هه‌ست و بيرى خۆتم بده‌يتێ ، له چه‌ند خوله‌كێكى ژيانت ، بۆ ئه‌وه‌ى چه‌ند ئامۆژگاريه‌كت به گوێدا بده‌م ، كه هه‌موويان ئامۆژگارى دڵسۆزن بۆ كه‌سێكى خۆشه‌ويستى خۆى ، له لايه‌ن كه‌سێكى په‌رۆش له سه‌ر دوا ڕۆژ و ژيانت ، له ڕۆژگارێكدا كه ئامۆژگاريكاران تێدا كه‌م و به‌ده‌گمه‌نن ، ئامۆژگاريه‌كانيشم به شێوه‌ى پرسيار ده‌بن ، بۆ ئه‌وه‌ى هه‌موو پرسيارێكى زه‌نگێكى بيداركارى بێت ، و چيتر له خه‌وى غه‌فڵه‌ت بێدارت بكاته‌وه ، و به ئاگا بيت ، و قۆڵى خواناسانه‌ى بۆ هه‌ڵماڵيت و په‌شيمان ببيته‌وه له‌وه‌ى كه ڕۆژێك له ڕۆژان كه‌مته‌رخه‌ميه‌كت نوواندبێت له باڵا پۆشيتدا ، كه نيشانى بڕوادارى حيشمه‌ت و جوانى تۆيه له دونياى كۆتاى هاتوو ، هۆكارى ڕزگار بوونى هه‌تا هه‌تاييته له ئاگرى دۆزه‌خ ، ئه‌و دۆزه‌خه‌ى كه خواى په‌روه‌ردگار له وه‌سفيدا فه‌رموويه‌تى : ( فَاتَّقُواْ النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ ) ( سورة البقرة : 24 ) ، واته : له‌و ئاگره بترسن كه سووته‌مه‌نيه‌كه‌ى خه‌ڵك و به‌رده ، خواى په‌روه‌ردگار په‌ناى من و تۆش بدات له‌وه‌ى كه خۆمان به ده‌ستى خۆمان بۆ دونيا و خۆشيه‌كى كاتى بكه‌ين به سووته‌مه‌نى ئه‌و ئاگره ، بۆيه داواكارم ئه‌گه‌ر تا ئه‌م ڕۆش كه‌مته‌رخه‌ميه‌كت له باڵاپۆشه‌كه‌تدا كردبێت ، دوواى بيستنى ئه‌م ووتانه بڕيارى يه‌ك لاى خۆت بده‌يت و باڵاپۆشيه‌كه‌ت به باشترين شێوه و به‌و مه‌رجانه‌ى كه پێويسته له باڵا پۆشه‌كه‌تدا هه‌بێت ئه‌نجام بده‌يت ، و سه‌رده‌مى سستى و ته‌مبه‌ڵى به‌لاوه بنه‌يت ، بزانى كه مانه‌وه‌ت له دونيادا كاتى و كه‌مه ، به‌ڵكو هه‌ر زۆر كه‌مه ، و سه‌رده‌مى لاوێتى ده‌ڕوات و نامێنێت ، و جوانيه‌كه‌شت به‌هه‌مان شێوه له ناو ده‌چێت و نامێنێت ، و گه‌شى و دره‌وشاوه‌يى له ناو ده‌چێت ، ئه‌وه‌ش : به مردنێكى نزيك و خێرا ، يان به پيريه‌ك كه له ڕێگه‌ى هه‌مووانه و دێت ، و به هيچ شێوه‌يه‌ك ده‌رچوون نيه له ده‌ستى ، خواى په‌روه‌ردگار فه‌رموويه‌تى : ( وَاتَّقُواْ يَوْمًا تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لاَ يُظْلَمُونَ ) ( سورة البقرة : 281 ) ، واته : خۆتان بپارێزن له‌و ڕۆژه‌ى كه ده‌گه‌ڕێنه‌وه تيايدا بۆ لاى خواى په‌وره‌دگار ، پاشان هه‌موو كه‌سێك پاداشت ده‌درێته‌وه له‌و كردارانه‌ى كه ئه‌نجامى داون ، و دڵنياش بن كه كه‌س له‌و ڕۆژه‌دا سته‌مى لێ ناكرێت .\nئه‌مه‌ش ئامۆژگاريه‌كانن :\n- وه ئايا ده‌زانى باڵانه‌پۆشينت سه‌رپێچى كردن و شكاندنى فه‌رمان و ووته‌ى په‌روه‌ردگارته كه فرمانى پێكردوويت : ( يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لِّأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاء الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَابِيبِهِنَّ ... ) ( سورة الأحزاب : 59 ) ، واته : ئه‌ى پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) به خێزان و كچه‌كانت و ئافره‌تى بڕواداران بڵێ با باڵا پۆشه‌كانيان بده‌ن به خۆياندا . وه هه‌روه‌كو فه‌رموويه‌تى : ( وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَى ) ( سورة الأحزاب : 33 ) ، واته : له‌كاتى ده‌رچونتاندا خۆتان ڕووت نه‌كه‌نه‌وه ، هه‌روه‌ك چۆن ئافره‌تان له سه‌رده‌مى نه‌فاميدا خۆيان ڕووت ده‌كرده‌وه .\n- وه ئايا ده‌زانيت ئه‌و كاره‌ت هۆكارى ئازاردنى خۆته ، هه‌روه‌كو خواى گه‌وره فه‌رموويه‌تى : ( يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لِّأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاء الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَن يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا ) ( سورة الأحزاب : 59 ) ، واته : ئه‌ى پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) به خێزان و كچه‌كانت و ئافره‌تى بڕواداران بڵێ با باڵا پۆشه‌كانيان بده‌ن به خۆياندا ، ئه‌وه‌ش نزيك تره بۆ ئه‌وه‌ى كه به ڕه‌وشت به‌رز و به حه‌يا و حيشمت بناسرێنه‌وه ، و ئه‌زيه‌ت و ئازار نه‌درێن ، په‌روه‌ردگارى تۆش لێبوورده و ميهره‌بانه .\n- وه ئايا ده‌زانيت به‌و كاره‌ت چاوى گورگه برسيه‌كان ، و كه‌سانى دڵ نه‌خۆش تێر ده‌كه‌يت ، و ده‌بيته‌ى هۆى ئه‌وه‌ى سه‌دان له‌و گورگانه ته‌ماحت تێ بكه‌ن ؟! هه‌روه‌كو خواى گه‌وره فه‌رموويه‌تى : ( فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ ) ( سورة الأحزاب : 32 ) ، واته : پێويسته له سه‌رتان له هه‌موو ڕێگه‌يه‌كى حه‌رام و قه‌ده‌غه‌كرا و خۆتان بپارێزن ، له‌وانه‌ش قسه نه‌كردنه به نازه‌وه له گه‌ڵ پياوانى نامه‌حره‌مدا ، بۆ ئه‌وه‌ى كه‌سانى ده‌روون نه‌خۆش ته‌ماحتان تێنه‌كه‌ن ، ووته‌شتان با ووته‌يه‌كى ئاسايى بێت ، ئه‌مه ئه‌گه‌ر ووته‌كانت ئه‌وه‌نده كاريگه‌ر بن ، ئه‌ى ئه‌بێت باڵا نه‌پۆشينت چۆن بێت ؟!! جا ئامان نه‌كه‌ى خوشكه‌كه‌م خۆت بكه‌يته جێى ته‌ماحى گورگه برسيه‌كانى ئه‌م ڕۆژگاره .\n- وه ئايا ده‌زانيت كه باڵا نه‌پۆشينت پێچه‌وانه بوونه‌وه‌ى ووته‌ى پێغه‌مبه‌ره‌ى خوايه (صلی الله علیه وسلم) ، و ڕازيكردن و شوێنكه‌وته‌ى ووته‌ى شه‌يتانه‌كانى جنۆكه و مرۆڤه ؟! پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموويه‌تى : " يا أسماء إن المرأة إذا بلغت المحيض لم يصلح أن يرى منها شيء إلا هذا وهذا - وأشار إلى وجهه وكفيه " ( حسنه الألباني في صحيح الجامع ، برقم : 7874 ) ، واته : ئه‌ى ئه‌سما ئه‌گه‌ر ئافره‌تى موسڵمان گه‌شته ته‌مه‌نى باڵغ بوون نابێت جگه له ده‌سته‌كان و ڕوومه‌تى زياتر ده‌ركه‌وێت .\nوه خواى په‌روه‌ردگار بۆمان ده‌گێڕێته‌وه كه شه‌يتان له گه‌ڵ باوكه ئاده‌م و دايكه حه‌وادا چى كردووه ، كه فه‌رموويه‌تى : ( ... فَبَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا ... ) ( سورة طـه : 121 ) ، واته : به هۆى ئه‌و تاوانه‌ى كه پێى كردن ، عه‌وره‌تيان ده‌ركه‌وت.\n- وه ئايا ده‌زانيت به‌و كاره‌ت خۆت به ئه‌هلى دۆزه‌خ داده‌نه‌يت ، و خۆت ده‌خه‌يته ڕێزى دۆزه‌خيانه‌وه ، خواى په‌روه‌ردگار پارێزه‌رت بێت له ئاگرى دۆزه‌خ ، پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموويه‌تى : " صِنْفَانِ مِنْ أَهْلِ النَّارِ لَمْ أَرَهُمَا ... وَنِسَاءٌ كَاسِيَاتٌ عَارِيَاتٌ مُمِيلاَتٌ مَائِلاَتٌ رُءُوسُهُنَّ كَأَسْنِمَةِ الْبُخْتِ الْمَائِلَةِ ... " ( رواه مسلم ) ، واته : دوو كۆمه‌ڵ هه‌ن له ئه‌هلى دۆزه‌خ نه‌مبينيوون ... كۆمه‌ڵێكيان ئافره‌تانێكن داپۆشراون به‌ناو له ڕاستيدا ڕووتن ، به‌له‌نجه‌ولار ده‌ڕۆنه ڕێوه ، و سه‌رنجى پياوان بۆ خۆيان ڕاده‌كێشن ، و پرچيان به شێوه‌يه‌ك به سه‌ر سه‌ريانه‌وه ده‌به‌ستن وه‌كو بان پشتى ووشتر وايه ... وه زانايان فه‌رمويانه : (( أراد (صلی الله علیه وسلم) النساء اللواتي يلبسن من الثياب الشيء الخفيف ، الذي يصف ولا يستر ، فهنَّ كاسيات بالإسم ، عاريات في الحقيقة )) ( جلباب المرأة المسلمة : 127 ) ، واته : مه‌به‌ستى پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) ئه‌و ئافره‌تانه‌يه كه جل و به‌رگى ناسك ده‌كه‌نه به‌ر ئه‌و جۆره پۆشاكانه له ڕاستيدا له‌شيان ده‌رده‌خات ، نه‌ك ئه‌وه‌ى كه دايان بپۆشێت ، ئه‌و جۆره ئافره‌تانه به ناو داپۆشراون ، كه‌چى له ڕاستيدا ڕووتن .\n- وه ئايا ده‌زانيت به ئه‌و كاره‌ت وا له خۆت ده‌كه‌ى كه به‌ر نه‌فره‌تى موسڵمانان بكه‌ويت ـ خواى په‌روه‌ردگار په‌نات دات ـ نه‌فره‌تيش ، واته : دوورى و ده‌رچوونت له ڕه‌حمه‌تى خواى به به‌زه‌يى ، هه‌روه‌كو پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموويه‌تى : " ... ، نساؤهم كاسيات عاريات على رؤوسهن كأسنمة البخت العجاف العنوهن فإنهن ملعونات ... " ( صححه العلامة الألباني في السلسلة الصحيحة ، برقم : 2683 ، وفي صحيح الترغيب والترهيب ، برقم : 2044 ) ، واته : ئافره‌ته‌كانيان داپۆشراون به‌ناو له ڕاستيدا ڕووتن ، به‌سه‌ر سه‌ريانه‌وه وه‌كو پشتى ووشتر هه‌يه ـ واته : پرچيان به شێوه‌يه‌ك به سه‌ر سه‌ريانه‌وه ده‌به‌ستن ـ نه‌فره‌تيان لێ بكه‌ن ئه‌وانه نه‌فره‌ت لێكراوون .\n- وه ئايا ده‌زانيت به‌باڵا نه‌پۆشينت خۆتى پێ بێ به‌ش ده‌كه‌ى له به‌هه‌شتى به‌رينى خواى په‌روه‌ردگار ، هه‌روه‌كو پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) ئاماژه‌ى به‌وه داوه و فه‌رموويه‌تى : " صِنْفَانِ مِنْ أَهْلِ النَّارِ لَمْ أَرَهُمَا ... وَنِسَاءٌ كَاسِيَاتٌ عَارِيَاتٌ مُمِيلاَتٌ مَائِلاَتٌ رُءُوسُهُنَّ كَأَسْنِمَةِ الْبُخْتِ الْمَائِلَةِ لاَ يَدْخُلْنَ الْجَنَّةَ وَلاَ يَجِدْنَ رِيحَهَا وَإِنَّ رِيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ كَذَا وَكَذَا " ( رواه مسلم ) . واته : دوو كۆمه‌ڵ هه‌ن له ئه‌هلى دۆزه‌خ نه‌مبينيوون ... كۆمه‌ڵێكيان ئافره‌تانێكن داپۆشراون به‌ناو له ڕاستيدا ڕووتن ، به‌له‌نجه‌ولار ده‌ڕۆنه ڕێوه ، و سه‌رنجى پياوان بۆ خۆيان ڕاده‌كێشن ، و پرچيان به شێوه‌يه‌ك به سه‌ر سه‌ريانه‌وه ده‌به‌ستن وه‌كو بان پشتى ووشتر وايه ، ئه‌وانه ناڕۆنه به‌هه‌شته‌وه ئه‌گه‌ر چى بۆنى به‌هه‌شت له دوورى ئه‌وه‌نده و ئه‌وه‌نده‌شه‌وه ده‌بيسترێت .\n- وه ئايا ده‌زانيت به‌و كرداره‌ت تاوانى ئه‌و كه‌سانه‌ش ده‌خه‌يته ئه‌ستۆه خۆت كه تۆ له خشته‌يان ده‌بيت ، و ده‌يانخه‌يته تاوانه‌وه ، خواى په‌روه‌ردگار فه‌رمويه‌تى : ( لِيَحْمِلُواْ أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمِنْ أَوْزَارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلاَ سَاء مَا يَزِرُونَ ) ( سورة النحل : 25 ) . واته : له ڕۆژى دواييدا تاوانباران تاوانى خۆيان به ته‌واوى هه‌ڵده‌گرن ، له گه‌ڵ تاوانى ئه‌وانه‌ى كه گومڕايان ده‌كه‌ن به بێ زانين ، به‌ڕاستى ئه‌وه تاوانباريه‌كى زرۆ خراپه .\n- وه ئايا ده‌زانيت به‌و كاره‌ت خۆت ده‌خه‌يته ڕيزى دوو ڕووانه‌وه ـ خواى په‌روه‌ردگار په‌ناده‌رت بێت له‌و كاره ـ هه‌روه‌كو له فه‌رمووده‌دا هاتووه كه پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموويه‌تى : " وشر نسائكم المتبرجات المتخيلات ، وهن المنافقات ، لا يدخل الجنة منهن إلا مثل الغراب الأعصم " ( صححه العلامة الألباني في : الصحيحة ، برقم : 1849 ) ، واته : خرابترينى ئافره‌ته‌كانتان ئه‌و ئافره‌تانه‌ن كه جوانيه‌كانى خۆيان ده‌رده‌خه‌ن ، و خۆ ده‌ڕٍازێننه‌وه ، و له خۆ ڕازين و فيز و ته‌كه‌بور ده‌كه‌ن به سه‌ر ئافره‌تانى تردا ، به‌ڕاستى ئه‌وانه خۆ ده‌شوبهێنن به دوو ڕووان ، هيچ يه‌كێك له‌وانه ناڕواته به‌هه‌شته‌وه ، ئيللا وه‌كو قه‌ڵه بازه‌ڵه نه‌بێت ( كه جۆرێكه له قه‌ڵه ڕه‌ش باڵه‌كانى يان پێكانى سپين ) ، هێنانه‌وه‌ى ئه‌م شێوه‌يه له قه‌ڵه ڕه‌ش به نموونه به هۆى كه‌ميانه‌وه‌يه ، بۆ ئاماژه كردنه به كه‌مى ئه‌و ئافره‌تانه‌ى كه ده‌ڕۆنه به‌هه‌شته‌وه ، ئه‌گه‌ر باڵا پۆش نه‌بن .\nله كۆتايدا پێت ده‌ڵێم ئه‌گه‌ر تاكو ئه‌م ڕۆ نه‌تزانيبێت ، ئه‌وا ئه‌م ڕۆ ئه‌و تاوانه‌ت لا ئاشكرا بوو ، به‌ڵام نائوميديش مه‌به له ڕه‌حمه‌تى خواى ميهره‌مان ئه‌گه‌ر تۆبه‌يه‌كى ڕاسته‌قينه‌ت كرد و گه‌ڕايته‌وه بۆ لاى ئه‌و ، هه‌روه‌كو فه‌رموويه‌تى : ( قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ) ( سورة الزمر : 53 ) ، واته : بڵێ به‌و به‌ندانه‌ى كه زيادڕه‌ويان كردووه له تاوان كردندا ، بێ ئومێد و مه‌ئيووس نه‌بن له ڕه‌حم و به‌زه‌يى خواى په‌روه‌ردگار ، چونكه خواى په‌روه‌ردگار له هه‌موو تاوانێك خۆش ده‌بێت ، هه‌ر ئه‌ويشه لێبورده ، و به به‌زه‌يىيه به‌رامبه‌ر به به‌نده‌كانى .\nجا خوشكى به‌ڕێزم : بيرێك له‌م ووتانه بكه‌ره‌وه ، وبڕيار بده كه ئايا دواى بيستنى ئه‌م ووتانه هێشتا هه‌ر به‌رده‌وام ده‌بيت له سه‌ر باڵا نه‌پۆشينت ، وهێشتا دڵت ڕانه‌چه‌ڵه‌كيوه ؟! يان چى ؟!\nئاماده‌کردنی مامۆستا عدنان بارام\nبەش: پەروەردە و خێزان سەردان: ٥٤٩٨


ئاشتی و دیالۆگ، نەك جەنگ و توندوتیژی . . . خالد گڕاوی\nخەڵكی كوردستان ژیانێكی دڵنیا و ئارامیان دەوێ، پێویستیان بە ئاشتی و دیالۆگە نەك جەنگ و توندوتیژی، (ماسلۆ) دەڵێ ھەموو مرۆڤێک پێنج جۆر پێویستیی بنەڕەتی ھەیە و ئەم پێویستییانە لە پێنج ئاستی جیاوازدا و بە شێوەیەکی ھەرەمکار شیرازەیان بەستوە كە ئاشتی و ئارامی لە پێداویستیە گرنگەكانی بەردەوامی دانە بە ژیان .\nیادەوەریە تاڵەكانی ناوەندی نەوەدەكانی سەدەی ڕابردوو، پڕە لەپێشێلكاری ئەمنی لە گرتن، دەستدرێژێكردن، ڕاگواستنی زیندانیكردنی لایەنگرانی یەكتر، یەكتر قبولنەكردن و دەركردن، خانوی یەكتر زەوتكردن، چەك كرین بەیەكتری، نانبڕین، هێرشبردن، رەبیە لەیەكگرتن، دیلكوژی . . . لەگێڕانەوەی ئەو تاوانانە شەرم دامان دەگرێ، هەموومان شەرمەزاری ئەومێژووە تاریكەی خۆمانین .\nلە پێناو ئاشتی و دابینكردنی ئارامی لە ناو ماڵی كورد، پێویستە یەكڕیزی لەنێوان هیزە سیاسییەكان بەگشتی و تاك بەتاكی خەلكدا بوونی هەبێ، با سەپاندنی بیرو بۆچوونی تاكڕەوانە ئیدانە بكەین، سەنگەرلەیەكتری نەگرین، ترس و نەهامەتی لە میللەتەكەمان دوركەینەوە، چیتر شكۆو هەیبەتی میللەتەكەمان بریندار نەكەین . . . .\nبڕیاردان لەسەر دانیشتن و گفتوگۆ بەمەبەستی چارەسەركردنی كیشەو ناكۆكییە سیاسییەكان، نیشانەی ئەوپەڕی بەهێزییە، ئاماژەیەكە بۆ بەرزی ئەخلاقی سیاسی، گێرانەوەی متمانە لە نێوان هێزە سیاسیەكان جگە لەوەی بەرپرسیارەتیە كی مێژووییە دەكەوێتە ئەستۆی هەموو لایەك، چونكە ئاشتی و تەنها ئاشتی كلیلی چارەسەری كێشەكانە .\nلەم دۆخە هەستیارە كە چارەنوسی میلەتەكەمان دیارو روون نیە، لە رووی سیاسی دوای ئەو گۆرانكارییە گەورە و تازانەی كە لە ناوچەكەدا روودەدەن، لەكاتێكدا هەمووان چاوەڕوانی ئایندەیەكی باشترین . هەموشمان بە جیاوازییەكانمانەوە جوانین، هەقیقەت بە تەنها لای هیچ هیزو گروپ و لایەنیكی سیاسی نیە، هەمووان بەشیك لە هەقیقەتیان هەڵگرتووە، كەواتە با لە پێناو هەستی نەتەوایەتی و رۆحییەتی كوردبوون دەستبەرداری حزبایەتی بەرتەسك بین .\nكاتی هاتوە بێدەنگی بشكێنین، هەڵوێستتان هەبێت، نەبینە پاشكۆی هیچ بیرو پرۆژەو بەرنامەیەك كەزەرەری میلەتەكەمانی هەبێ، وەك ئەركێكی نەتەوەیی و نیشتیمانی پیرۆز، بەرپرسیارەتیەكی ئەخلاقی گەورە لە ئەستۆی هەموواندایە، نابێت بترسین، دەنگمان ڕەنگمان، پێنوسەكانمان، ووشەو ڕستەكانمان، لە پێناو داكۆكی كردن لە چارەنووسی بالای نیشتیمان بخەینەگەر .\nبا گوتارو دیدو جیهان بینینمان بۆ یەكڕیزی كورد و یەك پارچەی نیشتیمان بیت، با وتارو لێدوان و نوسینەكانمان لە پێناو بنیاتنانی نیشتمان بێت، كوردایەتی بكەین نەك حیزبایەتی، خەبات بۆ نەتەوەو نیشتیمان بكەین، نەك ئایدۆلۆژیای سیاسی، تا ئیستاش شەڕی ناوخۆ دەرهاویشتەو كاریگەری ماوە لەسەر سایكۆلۆژیەتی میللەت، جارێكی تر هەمان هەڵەی شەڕی ( برا كوژی ) زیندوو نەكەینەوە .\nخەڵكی رۆشنبیری راستەقینە ئاگری شەڕ خۆش ناكەن، چونكە لە وڵاتە پێشكەوتوەكان ڕۆشنبیران بەئاسانی دەستەمۆ نابن، ئەوانن خاوەنی پەیامێكی ئینسانی، خۆیان ئازادن لەبریار دان ودەربڕین وهەلوێست وەرگرتن .


سلێمانی.. له هه‌ڵمه‌تێكدا مه‌زاری شكاوی شاعیران نۆژه‌نكرانه‌وه\nدوای ئه‌وه‌ی له ڕێگه‌ی هه‌ژماره‌كه‌ی خۆیه‌وه كامه‌ران سوبحان هه‌واڵی شكاندنی مه‌زاری شاعیرانی بڵاو كرده‌وه، به هاوكاری ده‌یان كه‌سی خۆبه‌خش، ده‌ست به نۆژه‌نكردنه‌وه‌یان كرا.\nماوه‌یه‌ك به‌ر له ئێسته، "كامه‌ران سوبحان" نووسه‌ری كورد، له هه‌ژماره‌كه‌ی خۆی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبووك، هه‌واڵی شكاندنی گۆڕی "ئه‌مین زه‌كی به‌گ"ی مێژوونووسی كوردی بڵاو كرده‌وه، ڕه‌خنه‌یه‌كی زۆری له ئه‌نجامده‌رانی ئه‌م كاره گرت و نووسی: ئەو شارەی بۆ مەرگی "ئەمین زەکی بەگ" مێژوو نووسی گەورەی کورد، ماتەمبار و ڕەشی پۆشی، ئێسته کەسانێ گڵکۆکەی بەو شێوەیە وێران دەکەن، چ قەرزێکتان لایەتی، ئەی مرۆڤە دڵڕەش و بێ بەزەییەکان؟!.\nدوای ماوه‌یه‌كیش وێنه‌ی مه‌زاری سالم و كوردی هه‌ردوو شاعیری سلێمانی بڵاو كرده‌وه، كه هیچیان باشتر نه‌بوون له مه‌زاره شكاوه‌كه‌ی ئه‌مین زه‌كی به‌گ، ئه‌م وێنانه‌ش كاریگه‌رییه‌كی قووڵی له‌ناو میدیاكان دروست كرد، هه‌ر بۆیه ده‌یان هه‌وڵ بۆ نۆژه‌نكردنه‌وه‌ی مه‌زاری ئه‌و شاعیرانه و چه‌ند شاعیرێكی تر درا.\nهه‌وڵه‌كان سه‌ریان گرت و ده‌ست به نۆژه‌نكردنه‌وه‌ی مه‌زاری هه‌ر یه‌ك له شاعیران و نووسه‌ران "سالم، كوردی، ئه‌مین زه‌كی به‌گ، بێكه‌س، شه‌ماڵ سائیب و محه‌مه‌د قودسی و چه‌ند كه‌سایه‌تییه‌كی تر" كرا.\nكامه‌ران سوبحان له‌م باره‌یه‌وه به "وشه"ی گوت: "نۆژه‌نكردنه‌وه‌كه ته‌واو بووه، ته‌نیا كه‌مێك جوانكاری و ڕازاندنه‌وه‌ی ماوه، كه ئه‌وه‌ش ته‌واو بوو، لە ئایندەیەکی نزیکدا، لە مەراسیمێکدا، بە ئامادەبوونی دەزگاکانی ڕاگەیاندن، نووسەران و هونەرمەندان بە فەرمی تەواوبوونی ئەو نۆژەنکردنەوەیە ڕادەگەیەنین".\nئاشكرای كردووه، دەیان کەسایەتی و شوێن و لایەنی پێوەندیدار ئامادەییان نیشاندا بۆ نۆژەنکردنەوەی مەزاری ئەم شاعیر و نووسەرانە، كه مه‌زاری سالم و کوردی لەسەر ئەرکی بنەماڵەی ساحێبقڕانەکان و مه‌زاری ئەمین زەکی به‌گ لەسەر ئەرکی مۆزەخانەی ئەمنە سورەکە نۆژه‌ن كرانه‌وه.\nهه‌روه‌ها هەردوو هونەرمەند ئاکۆ غەریب و زاهیر سدیق سەرپەرشتیاریی ڕاستەوخۆی نۆژەنکردنەوەکە بوون، "بابەکر دڕەیی" بەڕێوەبەری گشتی رۆشنبیریی سلێمانیی و"ئەسیر مەحوی" لەو کەسانە بوون، لە سەرەتاوە خەمی نۆژەنکردنەوەی ئەم پڕۆژەیەیان بووه.\nئه‌م بابه‌ته 461 جار خوێنراوه‌ته‌وه


پیاوێك له ڕێگه‌ی هه‌ڵواسین و به‌كارهێنانی گوێزانه‌وه چاره‌سه‌ری شه‌قیقه و فه‌قه‌رات ده‌كات !\nهەواڵی / 6/1/2019 1123 جار بینراوە\nوەزارەتی تەندروستی دەرەقەتی نایەت\nوەزارەتی تەندروستی: كارەكانی شێخ حوسێن مەترسین بۆ سەر تەندروستیی گشتی\nپیاوێك لە چەمچەماڵ كە خۆی وەك چارەسەركارێكی گیایی دەناسێنێ، چەندین رێگەی جیاواز بەكاردەهێنێ بۆ چارەسەری نەخۆشی، بەڵام وەزارەتی تەندروستی پێیوایە ئەو كارانەی ئەو هیچ بنەمایەكی زانستییان نییە و ئەركی وەزارەتی ناوخۆ و قایمقامیەتی چەمچەماڵە رووبەڕووی ببنەوە.\nحوسێن مستەفا محەممەد، تەمەنی 50 ساڵە و بە شێخ حوسێن ناوبانگی دەركردووە. ئەو دەڵێت 21 ساڵە نەخۆش لەڕێگەی دەرمانی گیایی و شێوازی جیاواز چارەسەر دەكات، ئەو بە (رووداو)ی گوت: "لە ساڵی 1997ـەوە ئەو كارەكە دەكەم و لە ساڵی 2005ـەوە سەنتەری دەرمانی گیاییم لە چەمچەماڵ داناوە، بڕوانامەی كۆمەڵەی رووەكناسانی كوردستان، وەزارەتی تەندروستیی عێراق. ئەكادیمیای میسر و ئێرانیشم هەیە".\nئەو بانگەشەی ئەوە دەكات كە لە یەك خولەكەدا چارەسەری نەخۆشیی شەقیقە دەكات و دەڵێت: "بۆ چارەسەری ئەو كەسانەی تووشی شەقیقە بوون، نەشتەرێكی باریكی نەشتەرگەری یان مووسێك بەكاردەهێنم و چەند شوێنێكی نێوچەوانی بریندار دەكەم، دوای یەك خولەك شەقیقەكە و ژانە سەرەكەی نامێنێ و بۆ هەتا هەتایە چاك دەبێتەوە، ئەم بیرۆكەیەشم لەوەوە وەرگرتووە كە لە سەردەمی فیرعەونەكان، هەر كەسێك شەقیقەی هەبووایە، لەم رێگەیەوە چارەسەریان كردووە".\nشێخ حوسێن ئامێرێكی هەڵواسینی مرۆڤی داناوە و دەڵێت نەخۆشی فەقەراتی پشتیش چارەسەر دەكات: "ساڵی 1997 پزیشكێكی تایبەتمەندی فەقەرات شێوازی چارەسەری فەقەراتی فێركردم، ئەویش هەڵواسینی سەرەوخواری مرۆڤ بوو، رێگاكەم بەكارهێنا كە نەخۆشەكە حەوت رۆژ و رۆژانە 7 خولەك هەڵدەواسم و كێشەی فەقەراتی نامێنێ".\nبەڵام وەزارەتی تەندروستی كارەكانی شێخ حوسێن رەتدەكاتەوە و پێیوایە ئەو كارانە مەترسین بۆ سەر نەخۆش و تەندروستی گشتی. خاڵس قادر، بەڕێوەبەری گشتی دیوانی وەزارەتی تەندروستی بە (رووداو)ی گوت: "ئەو كارانەی ئەو پیاوە دەیكات زانستی نین و مەترسین بۆ سەر تەندروستیی نەخۆشەكە و تەندروستی گشتیش، بۆیە پێشتر لەڕێگەی قایمقامیەتەوە شوێنەكەیمان داخستووە".\nدكتۆر خاڵس قادر گوتیشی: "لەبەرئەوەی ئەو كەسانە پزیشك نین و مۆڵەتیان لە ئێمە وەرنەگرتووە، بۆیە ناتوانین راستەوخۆ لێپرسینەوەیان لەگەڵ بكەین، بۆیە ئەركی وەزارەتی ناوخۆ و پارێزگا و قایقامیەتەكانە رووبەڕوویان ببنەوە، داواش لە هاووڵاتییان دەكەین چارەسەر و دەرمانەكانیان بەكارنەهێنن، بەتایبەتی ئەوانەی نەخۆشی درێژخایەنیان هەیە، چونكە زیانی بۆ كەسەكە و تەندروستیی گشتی هەیە، هەروەها هەڵخەڵەتاندنی خەڵكیشە".\nرێبەر رۆستەم، سەرۆكی رێكخراوی جانۆدێرما بۆ پزیشكی تەواوكاری، كە مۆڵەتی فەرمی لە فەرمانگەی رێكخراوە ناحكومییەكان وەرگرتووە، بە (رووداو)ی گوت: " ئەم كەسە بە شفرە و مووس نێوچەوانی نەخۆشەكان بریندار دەكات گوایە فشار لە سەری كەم دەكاتەوە و شەقیقەكەی چارەسەر دەكات، ئەمە هیچ بنەمایەكی زانستی نییە و تەنیا بۆ راكێشانی سەرنجی خەڵك و گەرمكردنی بازاڕی خۆیەتی".\nحكومەت چەندینجار شوێنەكەی بە شێخ حوسێن داخستووە، بەڵام ئەو كە خۆی بە "حەكیم" ناودەبات، پێیوایە خزمەتی خەڵك دەكات، بۆیە دژایەتی دەكرێت: "وەزارەتی تەندروستی دژایەتیمان دەكەن، سەدان جار شوێنەكەمان داخراوە، تەنانەت بەهۆی چارەسەركردنی شەقیقەی نەخۆشەكانیش ماوەی 7 مانگ شوێنەكەیان داخستین، ئێستا رێگەمان پێنادەن بیكەین، لەبەرئەوەی بە پارەیەكی كەم دەیكەین، تەنانەت پارە لە خەڵكی هەژار و پێشمەرگە و كەسوكاری شەهیدانیش وەرناگرین".\nلە چەند رۆژی رابردوودا شێخ حوسێن گرتەیەكی ڤیدیۆیی بڵاوكردەوە كە تێیدا لەگەڵ كەسێكی دیكە بە چنگ جۆرە گۆیژێك دەخۆن، داواش دەكات خەڵك و بەتایبەت ئەوانەی نەخۆشیی دڵیان هەیە بیخۆن، لەبارەی گرتە ڤیدیۆییەكە بە (رووداو)ی گوت :"لە كۆنەوە بۆ ئەوانەی كێشەی دڵیان هەیە بەكارهێنراوە، نەخۆشەكە لە ماوەیەكی كەمدا چاكبووەتەوە، بۆیە لە ئەڵمانیا توێژینەوەی لەسەر كرا و دەركەوت هەموو كێشەكانی دڵ، گوشاری خوێن و تەنگەنەفەسیش لە ماوەی 3 رۆژدا ناهێڵێ، تەنانەت چەوریی خوێنیش دەتوێنێتەوە و دەمارەكانیش پاك دەكاتەوە، بۆیە بەشێوەی حەب دروستیان كردووە و ئێستا من دەیدەمە نەخۆشەكانم".\nبەڵام دوای بڵاوبوونەوەی ڤیدیۆكە، رێكخراوی جانۆدێرما هۆشدارییان دا، رێبەر رۆستەم بە (رووداو)ی گوت: "ناساندن و وەسفكردنی لەڕادەبەری ئەم جۆرە رووەكە بێ مەرام نییە، بەتایبەت كە ئەو دەڵێت بەشێوەی حەب لەلای من هەیە، هەروەها بێجگە لە سوودەكانی، زیانیشی هەیە. ئەگەر بە وریاییەوە بەكارنەهێنرێت دەبێتە هۆی دروستبوونی نەخۆشی هیمۆفیلیا لەو كەسانەی نەخۆشیی دڵیان هەیە، ناشبێت لەگەڵ دەرمانی نەخۆشیی دڵ بخورێت، چونكە مەترسی بۆ سەر نەخۆشەكە دروستدەكات، هەروەها بەهیچ شێوەیەكیش بۆ ئافرەتی دووگیان نابێت. ئەو كەسانەشی كێشەی برینی گەدە یان هەستیاریی گەدەیان هەیە نابێت بیخۆن، چونكە سكچوون و رشانەوە دروستدەكات، بەڵام ئەو كەسە باسی ئەوانەی نەكردووە".