( جارێکی تر سلێمانی له نێوان په‌سه‌ندكردن و ره‌تكردنه‌وه‌دا!!)\nبە کام زەمیەنیە دەوترێت شار؟ شار بەرهەمی چ قۆناغێکی پەرەسەندنی کۆمەڵایەتیە؟ پێکهاتەی شارکێن؟ لە شاری سروشتیدا چینی باڵادەستی کۆمەڵایەتی کام چینە؟ دەسەڵاتی سرووشتی بەڕێوەبردنی شار کێیە یان کام چینە؟ لەم رووەوە ئایا سلێمانی شاره؟ ئایا خاسێته‌كانی شاری هه‌یه؟ ئایا سلێمانی وه‌كو شار درووستبووه  یان درووستكراوه؟ ئایا له رووی په‌ره‌سه‌ندنی كۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه سرووشتی درووستبوون و پێكهاته‌ی ناو شار هه‌ر له‌و كاته‌وه‌ی درووستبووه‌و بگره تاكو ئێستاش خاسێتی شاری هه‌یه یان نا؟\nسه‌باره‌ت به‌م پرسیارانه‌ی سه‌ره‌وه زیاتر باس له‌وه ده‌كرێت كه سلێمانی له بنه‌ڕه‌تدا وه‌كو شار درووستكراوه‌و سه‌رباری ئه‌وه‌ی كه شارێكی بچووك بووه له نێو كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی خێڵایه‌تی دوواكه‌وتوودا، به‌ڵام هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه هه‌ندێ له خاسێته‌كانی شاری هه‌ڵگرتووه. كه‌لتووری شار له بنه‌ڕه‌تدا ئه‌و كه‌لتووره‌یه كه بارگاوی كراوه به ململانێی جۆراوجۆرو فره ئاراسته. سلێمانی سه‌رباری ئه‌وه‌ی هه‌میشه له رووی ده‌ره‌وه‌دا وه‌كو یه‌كه‌یه‌كی یه‌كگرتوو ده‌ركه‌وتووه به جۆرێك كه هه‌ست نه‌كرێت له ناوه‌وه‌ی ئه‌و شاره هیچ كێشه‌و ململانێیه‌ك هه‌یه، به‌ڵام له راستیدا هه‌ر له‌سه‌رتای درووستبوونیه‌وه جێگای ململانێی ئاشكرا بووه. به‌پێی په‌ره‌سه‌ندنی ماتریالیزمانه‌ی مێژوو، له شاردا چینی بۆرژوای پیشه‌سازی یان چینی ناوه‌ند درووست ده‌بێت، كه ئه‌م چینه خاوه‌نی هۆیه‌كانی به‌رهه‌مهێنان ده‌بێت‌و به‌وپێیه‌ش سه‌رمایه‌ی وڵات له ده‌ستی ئه‌ودا ده‌بێت‌و هه‌رئه‌ویش ده‌سه‌ڵاتی به‌ڕێوه‌بردنی به‌ده‌سته‌وه ده‌بێت، ئه‌مه چ له‌سه‌ر ئاستی كۆمه‌ڵگه‌ی شار به گشتی، یان شار به تایبه‌تی شتێكی ئاشكرایه، به‌ڵام به گوێره‌ی سلێمانی كه وه‌كو شارێكی سرووشتی درووست نه‌بووه قسه‌كردن به‌و ئاراسته‌یه، خۆلادانه له واقیعی راسته‌قینه‌ی سلێمانی.\nره‌نگه پرسیاری سه‌ره‌كی سه‌باره‌ت به سلێمانی ئه‌وه بێت ئایا سلێمانی له رووی درووستبوونه‌وه وه‌كو شارێكی سرووشتی و له ئه‌نجامی په‌ره‌سه‌ندنی كۆمه‌ڵایه‌تی‌و درووستبوونی چینی ناوه‌نددا درووستبووه، یان شارێكه له جۆری ئه‌و شارانه‌ی له كۆمه‌ڵگه فیودیالیه‌كاندا درووست بوون؟ یان شارێكه له شێوازێكی ترداو سیاسه‌ت یان ململانێی ناوچه‌یی‌و نێو ده‌وڵه‌تی درووستی كردووه؟ ئایا سرووشتی درووستبوونی ئه‌م شاره چ رۆڵێكی هه‌بووه له‌سه‌ر سرووشتی به‌رهه‌مهێنانی كه‌لتووری شار؟ ئایا سرووشتی ململانێ ناوخۆییه‌كانی سلێمانی ده‌رهاوێشته‌ی چۆنێتی پێكهاتنی شاره‌كه‌یه؟ یان ئاسایی ئه‌و ململانێیانەن كه ده‌شێ له‌هه‌ر شارێكی تری جیهاندا هه‌بن؟\nوه‌كو ئاشكرایه‌و جاری تریش گوتوومانه سلێمانی شارێكه به سرووشتی و لە ئەنجامی پەرەسەندنی کۆمەڵایەتیدا درووستنه‌بووه وه‌كو ئه‌وه‌ی كه چۆن شار له كۆمه‌ڵگه ئاساییه‌كاندا درووستبووه. به‌ڵكو تایبه‌تمه‌ندی خۆیی هه‌یه، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه له كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دواكه‌وتووی نیمچه كۆچه‌ری ئابووری فیودیالیی لاوازی به سیستێم نه‌بوودا، له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتێكی بنه‌ماڵه‌یی ناوچه‌ییه‌وه درووستكراوه  بۆ ئه‌وه‌ی بیكه‌ن به پایته‌ختی خۆبه‌ڕێوبردنێتیه‌كه‌یان. به‌ڵام سرووشتی پێكهاته‌ی شاره‌كه‌و درووستبوونی جۆرێك له تێكه‌ڵبوونی كه‌سان‌و بنه‌ماڵه‌ی سه‌ربه خێڵ عه‌شیره‌ته جیاوازه‌كانی كوردستان له‌م شاره‌دا یه‌كێك بووه له هۆكاره‌كانی سه‌رهه‌ڵدان‌و ده‌ركه‌وتنی جۆره كه‌لتوورێك له‌م شاره‌دا كه له كه‌لتووری هیچ كام له خێڵ‌و عه‌شیره‌ته‌كانی كورد نه‌چێت به ته‌واوه‌تی‌و به خاسێت‌و سیمای زۆریشیان بارگاوی كراوبێت كه ئه‌و تێكه‌ڵاوییه سه‌رئه‌نجام شێوازه كه‌لتوورێكی لێ درووستبووه كه پێی ده‌وترێت كه‌لتووری سلێمانی‌و ئه‌ویش تایبه‌تمه‌ندی خۆیی هه‌یه. كه یه‌كێك له‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ش ئه‌وه‌یه كه به‌رده‌وام جۆرێك له سه‌ركه‌شی‌و شكۆمه‌ندی به‌خۆی بڕیووه‌و ته‌نانه‌ت له خراپترین باریشیدا یان له‌و كاتانه‌شی كه له‌و په‌ڕی لاوازیدا بووبێت هێشتا بێباكانه خۆی نمایش كردووه‌و وه‌ها خۆی نیشانداوه كه له ناوه‌وه‌ڕا به‌هێزو پته‌وه‌و هیچ هێزو كه‌لتوورێك ناتوانێت خۆی بۆ ئاستی ئه‌و هه‌ڵبدات‌و له‌گه‌ڵیدا بكه‌وێـته ململانێوه. ته‌نانه‌ت نه‌یاره‌كانیشی له‌و كاتانه‌شیدا كه له‌وپه‌ڕی هێزدا بووبن هه‌ر به ترس‌و گومانه‌وه سه‌یری كه‌لتوورو، ئاماده‌بوون‌و بوون‌و شووناس‌و هێزی له بن نه‌هاتووی ئه‌م شاره‌یان كردووه.\nبێگومان سه‌رباری په‌ره‌سه‌ندنی زیاترو گه‌شه‌كردنی ئاشكرا له بنیادی پێكهاته‌ی ئه‌م شاره‌و گه‌شه‌كردنی زیاتر تیایدا له هه‌موو ئاسته‌كانداو ته‌نانه‌ت پێكهاتنی زیاتری خاسێته جۆراوجۆره‌كانی شار له‌م زه‌مینه‌یه‌دا، هێشتا ره‌نگه به‌شێكی ئاشكرا له‌م ململانێ و ناكۆكیانه‌ی تێدا مابێته‌وه كه ناكۆكی‌و ململانێی زه‌مینه‌ی شار نین، به‌ڵام له‌پاڵ ئه‌وه‌دا سیمایه‌كی ئاشكرای ململانێكانی نێو سلێمانی هه‌ر له‌سه‌ره‌تای درووستبوونیه‌وه ئه‌و ناكۆكی‌و ململانێیانه بووه كه له‌شاردا سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن‌و ده‌رده‌كه‌ون. ئێمه باسی ململانێی نێوان خودی میرانی بنه‌ماڵه‌ی بابان ناكه‌ین له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات چونكه ئه‌وه ئاشكراو دیاره‌و هه‌روه‌ك ئه‌و ململانێیه له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتیش یه‌كێك بووه له هۆیه‌كانی رووخاندنی ده‌سه‌ڵاتی میرنشین، كه ره‌نگه ئه‌و ململانێیانه‌ی كه ئێستا له سلێمانیدا هه‌ن هاوشێوه‌ی ململانێی نێو بنه‌ماڵه‌ی میری بابان بێت و ئه‌گه‌ر به لۆجیكی عه‌قڵ بیری لێنه‌كرێته‌وه‌و چاره‌سه‌ر نه‌كرێت‌و به‌و عه‌قڵه هه‌رزه‌كاریی‌و پاوانخوازی‌و پاره‌و سامانخوازییه‌ی ئێستاوه به‌رده‌وام بێت ئه‌وا ده‌شێ مه‌ترسی گه‌وره‌ی بۆسه‌ر جه‌مسه‌ره‌كانی ململانێكان هه‌بێت و ته‌نانه‌ت له ناویان ببات و ره‌نگه كاریگه‌ری نه‌رێنیشی بۆ سه‌ر ئاینده‌ی شاره‌كه هه‌بێت به تایبه‌تی به‌شێك له كێشه‌كانی ناو سلێمانی ئێستا په‌یوه‌سته به دوو جه‌مسه‌ره‌وه كه هێزی سه‌ره‌كی جه‌مسه‌رێكیان هیچ په‌یوه‌ندییه‌كیان به‌شاره‌كه‌و به كه‌لتوورو عه‌قڵی شاره‌كه‌وه نییه‌و ناشتوانن له‌وه تێبگه‌ن كه كه‌لتووری سلێمانی باش بێت یان خراپ ئه‌و كه‌لتووره‌یه كه ئه‌وانی ده‌ره‌وه‌ی زێدی خۆی قبوڵناكات و خۆ ئەگەر لەبەر هۆکاری کاتییش هەندێجار خامۆش و بێدەنگ و بێ بایەخانە خۆی بنوێنێت، ئەوە مانا ملدان و رازیبوون نیە بەو بارەی کە هەیە یان بەسەریدا سەپێنراوە چونکە سەرئەنجام سلێمانی خۆیەتی و بێجگە لە خۆی کەسی تر لەبری خۆی قبوڵناکات. سڵیمانی خاوەنی رۆحێتێکە دەستەمۆکردنی یان گەوجاندنی درێژە ناکێشێت و هەر ئەوەش وایکردووە لەسەدەمی بابانەکانەوە هەر دەسەڵات و هێزو لایەن و حیزبێکی بەدل نەبووبێت تەڵاقی داوە. دیارە ئەوەش یەکێکە لە خاسێتەکانی شاربوونی سلێمانی کە بڕوای بە پیکەوە بوونێک نیە کە پێکەوەبەستنی رۆحی بەهێزی تێدا نەبێت.\nبه‌هه‌رحاڵ سلێمانی له درووستبوونیه‌وه، جێگای ململانێ رۆشنبیری‌و فیكرییه‌كان بووه. ده‌ركه‌وتنی نالی‌و هاوڕێكانی‌و كوده‌تاكردنیان به‌سه‌ر شێوە زاری گۆرانی له نووسینی شیعری كوردیدا كه به كێشی ره‌سه‌نی كوردی بوو واته كێشی په‌نجه كه ئه‌ویش هه‌مان كیشی گاتاكانی ئایینی زه‌رده‌شتییه، سه‌ره‌تای ململانێی سلێمانی و خۆسەپاندنی بووە بەسەر ئەوانی تردا تەنانەت ئەگەر رەوایەتی و رەسەنایەتیش لای ئەوی تر بووبێت، وەکو رەسانەیەتی نووسین بە زاری گۆرانی و بە کێشی پەنجە لەچاو نووسین بە کێشە عەرەبی و فارسیەکان. ده‌ستپێکردنی نوێبوونەوە یان زیندووبوونەوەی دوو رێبازه گه‌وره‌كه‌ی ته‌سه‌وف، قادری و نەقشبەندی له سلێمانیدا، کە تاكو ئێستاش پرسیارێكی وه‌ڵامنه‌دراوه‌یه، كه بۆ ده‌بێت له‌و رووبه‌ره فراوانه‌ی جیهانی ئیسلامیدا له شارێكی تازه درووستبووی وه‌كو سلێمانی و له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دواكه‌وتووی وه‌كو كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیدا، ئه‌و دوو رێبازه به‌و شێوه‌یه په‌ره‌بسه‌نن‌و پاشانیش بكه‌ونه سه‌ختترین ململانێووه‌و ململانێكه‌ش به زیانی سلێمانی به تایبه‌تی‌و بە زیانی كورد به‌گشتی بشكێته‌وه له كاتی خۆیداو، ته‌نانه‌ت تاكو ئێستاش ئاسه‌واری ئه‌و ململانێیه یه‌كێك بێت له هۆكاره‌كانی دابه‌شبوون له كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیدا، له‌بری ئه‌وه‌ی خودی رێبازه‌كان‌و پرینسیپه‌كانیان ببوونایه‌ته بنه‌مایه‌ك بۆ یه‌كگرتن‌و یه‌كبوون له‌م شاره‌و له كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیدا.\nله قۆناغی لاوازبوونی تەواوەتی دەوڵەتی عوسمانی و لەسەروبەندی جەنگی جیهانی یەکەمدا، لە سلێمانی بنەمای یەکەم دەسەڵاتی خۆماڵی کوردی دادەنرێت و شێخ مەحموود ویستی خۆی بۆ بوون بە مەلیک و کردنی کوردستان بە مەملەکەت- دەوڵەت- رادەگەیەنێت و لەسەر زەمینەی واقیعیش خەبات بۆ بەئەنجام گەیاندنی ئەو خەونە دەکات. دوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی عوسمانی‌و درووستبوونی ده‌وڵه‌تی نوێی عێراق‌و لكاندنی باشووری كوردستان به‌و ده‌وڵه‌ته‌وه، دیسان سلێمانی هەرچۆن زەمینەی کۆشش و خەبات بووە بۆ بەدەستهێنانی شووناسی کوردبوون، جێگای ململانێ‌و ناكۆكیش بووه، به تایبه‌تی له قۆناغی درووستبوونی حیزبه‌وه له سه‌ره‌تای چله‌كان به دواوه. تاكو ئێستا هه‌میشه سلێمانی زه‌مینه‌ی ناكۆكی‌و ململانێی سه‌ختی نێوان بیرو ئایدیۆلۆجیا جیاوازه‌كان بووه‌و له بری درووستبوونی عه‌قڵ‌و كه‌لتووری یه‌كتر قبوڵكردن، هه‌ریه‌كه هه‌وڵیداوه ئه‌وی تر بسڕێته‌وه كه ئه‌وه‌ش هۆكاری سه‌ختترین‌و ناشارستانیترین ناكۆكی‌و ململانێ بووه كه ئاسه‌واری ئه‌مه‌یان تاكو ئێستاش به ئاشكرا دیاره. ئەمەش سلێمانی لەبەردەی پرسی کەلتووری یەکتر قبوڵکردن یان یەکتر سڕینەوەدا رادەگرێت.\nئێستا سلێمانی زه‌مینه‌ی ململانێی سه‌خته به‌ڵام ئه‌وه‌ی ململانێكان یه‌كلایی ده‌كاته‌وه هه‌ر خودی سلێمانی خۆیه‌تی كه پێموایه ئه‌وه‌ی جارێك له ململانێكانی ئه‌م شاره‌دا به‌زی یان تێكشكا هه‌ڵسانه‌وه‌و سه‌ركه‌وتنی دواتری ئه‌سته‌مه. بۆچوونه‌كانی مه‌ولانا خالید له‌به‌رده‌می شێخ مارف و میرانی باباندا به جۆرێك شكستی خوارد، تاكو ئێستاش جارێكی تر باڵاده‌ستی رێبازی نه‌قشبه‌ندی له سلێمانیدا نه‌بینراوه. له په‌نجاو شه‌سته‌كاندا كه‌لتووری حیزبی شیوعی لێره له‌به‌رده‌می كه‌لتووری پارتیدا پاشه‌كشه‌ی كرد، جارێكی تر حیزبی شیوعی‌و كه‌لتووره‌كه‌ی له‌م شاره‌دا ئه‌وه‌نده زیندوو نه‌بووه‌وه كه بوونی خۆی بسه‌لمێنێته‌وه. كه‌لتووری پارتی‌و ئاماده‌بوونی له درزبردنی شه‌ست‌وچواره‌وه له‌م شاره‌دا پاشه‌كشه‌ی كردووه‌و تاكو ئێستاش هه‌ر له ئاستی پاشه‌كشه‌دایه‌و، سه‌رباری ئه‌وه‌ی پارتی له كوردستان وه‌كو هێزی یه‌كه‌می لێهاتووه به‌ڵام له سلێمانیدا بوون‌و مانه‌وه‌ی له شێوه‌ی میراتدا لای رێژه‌یه‌كی سنووردار له خه‌ڵك ماوه. یه‌كێتی كه ده‌سه‌ڵاتدارو باڵاده‌ست بوو له سلێمانیدا له‌به‌رامبه‌ر بزووتنه‌وه‌ی گۆڕاندا پاشه‌كشه‌ی كرد هه‌رچه‌نده گۆڕانیش هه‌ڵگری هه‌مان كه‌لتووری عه‌قڵی و سیاسی و ئه‌خلاقی یه‌كێتیه. له ساڵی 2009 وه تا ده‌وروبه‌ری كۆتایی 2013 قۆناغی هه‌ڵچوونی گۆڕان بوو، واته تا ئه‌و كاته‌ی چووه ده‌سه‌ڵاتـه‌وه، به‌ڵام له‌و كاته‌وه ئه‌ویش له پاشه‌كشه‌دایه و زەمینەی گەشەکردنی یان تەنانەت مانەوەیشی لەوبارەی ئێستایدا لاوازە. رەوتە ئیسلامیەکان کە لە ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی رابردوودا لە سلێمانی بەهێزبوون، لەبەرئەوەی بە رۆحی کراوەو یاخی سلێمانی نامۆبوون، سلێمانی ئامێزی بۆ نەکردنەوەو لەگەڵیان دڕدۆنگە. نەوەی نوێش وەکو شەپۆلێکی پۆپۆلیستی هاوشێوەی گۆڕان بۆ ماوەیەکی زۆر کورت لە رووبەرێکی دیاریکراودا خۆی نمایش کرد، بەڵام لەبەر ئەوەی بە رۆحی کوردبوونی راستەقینەی سلێمانی نەک رۆحی ساختەی حیزبی نامۆیە، ئەویش بنەمای گەشەکردنی نیە.\nده‌شێ سیمایه‌كی دیاری ئه‌م شاره بۆ پشتگیری كردنی هه‌ر تێڕوانین و بۆچوون و هێزێك په‌یوه‌ندی به ئۆپۆزسیۆنبوونی ئه‌و هێزو لایه‌نه‌وه هه‌بێت. واته واپێده‌چێت كه‌لتووری سلێمانی له گه‌وهه‌ری خۆیدا كه‌لتوورێكی هه‌میشه ئۆپۆزسیۆنی بێت، بۆیه له‌لایه‌ك له‌گه‌ڵ دیدو بۆچوون و تێڕوانین و ته‌نانه‌ت حیزب و لایه‌نه ئۆپۆزسیۆنه‌كانی ده‌سه‌ڵاتدا به‌رده‌وام كۆك بووه‌و له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتیش به ئاشكرا یان به هێمنی ناكۆك بووه. واته لێره‌وه ئاشكرا ده‌بێت كه پێناچێت كه‌س نه‌مربێت له‌م شاره‌داو كه‌س بتوانێت بۆ ماوه‌ی درێژخایه‌ن بمێنێته‌وه، مه‌گه‌ر تاكه ده‌گمه‌نه‌كان كه بوون و ئاماده‌بوونیان چووه‌ته ده‌ره‌وه‌ی سنوورو ده‌سه‌ڵات و هه‌ژموونی كه‌لتووری ئه‌م شاره‌و شووناسێكی گه‌وره‌ترو مه‌ودا فراوانتریان به‌ده‌ستهێناوه. ئه‌وه‌ی تاكو ئێستا له‌م شاره‌دا به زیندوویی ماونه‌ته‌وه مه‌ولانا خالیدو شێخ مارفی نۆدێ‌و كاك ئه‌حمه‌دی شێخ‌و شێخ مه‌حمودی حه‌فیدو نالی‌و مه‌حوی‌و گۆران دیاره‌كانیانن، كه هیچ كامێكیان به‌ده‌ربڕینی سلێمانیانه كوڕی ئه‌سڵی شاره‌كه نین.. كه‌واته سلێمانی ئه‌و شاره‌یه كه زوو پشتگیری ئه‌وه ده‌كات كه وه‌كو نوێ ده‌رده‌كه‌وێت، زوویش پشت له هه‌ر هێزو گروپ‌و ئاراسته‌یه‌كیش َده‌كات ئه‌گه‌ر نه‌یتوانی نوێنه‌رایه‌تی راسته‌قینه‌ی كه‌لتووری ئه‌م شاره بكات.\nپێموایه كۆی ئاڵۆزی و ته‌نانه‌ت پێكدادانی ناوبه‌ناو له‌م شاره‌دا ده‌رئه‌نجامی ئه‌و ململانێ به‌رده‌وامه‌یه كه ده‌سته‌وگروپ‌و لایه‌نه‌كان له نێو خۆیاندا ده‌یكه‌ن و سه‌رئه‌نجامیش سه‌ركه‌وتن بۆ ئه‌وه‌یانه كه نوێنه‌رایه‌تی كه‌لتووری شار ده‌كات بەڵام وەکو پێشتر گوتمان نوێنەرایەتی و خاوەندارێتی هیچ کەس لە سلێمانیدا هەتاهەتایی و نەمر نیەو تاكو ئێستا هیچ ده‌سته‌و گروپێك نه‌یتوانیووه بۆ ماوه‌ی درێژخایه‌ن بمێنێته‌وه‌و لایه‌ن یان ده‌سته‌و گروپی دڵگیری هه‌تاهه‌تایی سلێمانی بێت. بێگومان زیندوویی سلێمانیش له‌وه‌دا به‌رجه‌سته ده‌بێت كه ناتوانێت به‌رده‌وام به‌رامبه‌ر جوڵه‌ی ناجۆر له‌گه‌ڵ رۆحی ئه‌ودا بێ ده‌نگ بێت، له هه‌ركه‌س و ده‌سته‌و لایه‌ن و هه‌تا ده‌نگێكیش، فڕێی ده‌داته ده‌ره‌وه‌ی خۆی و ده‌یخاته په‌راوێزه‌وه، هۆکارەکەشی ئەوەیە کە ئەو دەسەلات و لایەن و دەستەو حیزبانە نەیانتوانیووەو ناتوانن نوێنەرایەتی کوردبوونی راستەقینەی سلێمانی بکەن. بۆیه سلێمانی شاری كه‌س نیه به‌ڵكو ته‌نیا شاری رۆحی زیندووی كوردو كوردایه‌تیه، شاری هه‌موو ئه‌وانه‌یه له رۆحی زیندووی ئه‌م شاره تێ ده‌گه‌ن و له‌گه‌ڵ گۆرانی نه‌به‌زینی ئه‌ودا به‌ره‌و ئاینده له‌سه‌ر په‌یمانی عیشق و خۆشه‌ویستی شارو نیشتیمان و نەتەوە به‌ره‌و داهاتووی گه‌ش هه‌نگاو ده‌نێن.


نهێنی پیلانی گورزێكی تری ئابوری توركیا لە هەرێم لە رێی بەغداوە ئاشكرادەبێت – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on حوزه‌یران 15, 2020 6140 جار بینراوە 0 سەرنج\nلە چوارچێوەی سەردانەكەی هاكان فیدان سەرۆكی دەزگای هەواڵگری توركیا بۆ بەغدا پێشنیاری دەروازەی نوێی نێوان عێراق و توركیا كراوە كە بە خاكی هەرێم تێنەپەرێت.\nتیمەكەی توركیا بەگوێرەی هەواڵی ئاژانسی وەسیقەی عێراقی، پێشنیاری دروستکردنی دەروازەیەکی سنوری نوێ بۆ بازرگانی هەردوو ووڵات لە سنوری شاری مووسڵ كراوە، کە ئەمەش زیانێکی زۆر بە هەرێمی کوردستان دەگەیەنێت لە ڕووی ئابوری و سیاسیەوە.\nجێی باسە لە سەردانەكەیدا هاكان فیدا چاوی بەچەندین بەرپرسی باڵای عێراقی كەوتووە بە ئامانجی پشتیوانی پیلانەكانی توركیا دژ بە باشور و رۆژاڤای كوردستان.\nبڵاوکراوەی پێشووهەڵوێستی حكومەتی هەرێم لەسەر بەستنەوەی مووچەی فەرمانبەران بە بەغدا ئاشكرادەبێت\nبڵاوکراوەی نوێترپێشمەرگەکانی گەندەڵی


کوردیپێدیا - هەپەگە؛ فەرماندەیەک و سێ سەربازی تورک کوژران\n📝 هەپەگە؛ فەرماندەیەک و سێ سەربازی تورک کوژران | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nهەپەگە؛ فەرماندەیەک و سێ سەربازی تورک کوژران\nگەریلاکانی هەپەگەهەپەگە و یەژا-ستار لە ناوچەی چەلێ خۆیان خزاندە ناو یەکینەیەکی هێزەکانی سوپای داگیرکەری تورک و چالاکیەکیان ئەنجامدا، لەو چالاکیەدا فەرماندەیەکی سەربازی و 3 سەربازی سوپای تورک کوژران و دەست بەسەر چەکێکیشدا گیرا.\nلەم بارەیەوە ناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی هەپەگە ڕآاگەیێندراوێکی بڵاوکردەوە کە تێیدا هاتووە:\nلە چوارچێوەی هەنگاوی شۆڕشگێریی شەهید ڕۆنیا و شەهید باگەردا، هێزەکانمان لە 30ی ئایاردا لە دژی سوپای داگیرکەری دەوڵەتی تورک چالاکیەکی کاریگەریان ئەنجامدا، لەم چوارچێوەیەدا؛\nسوپای داگیرکەری تورک ماوەیەکە لە سەر گردی هاکان لە ناوچەی چەلێی جۆلەمێرگجۆلەمێرگ سەنگەر و حەشارگە دروست دەکات، هێزەکانمان ماوەیەکی زۆر بوو چاودێری ئەو سەربازانەیان دەکرد کە لەسەر ئەو گردە جێگیر ببوون و بەدواداچوونیان بۆ دەکرد و دواجار لە 30ی ئایاردا لە کاتژمێر 11:45 خولەک هێرشیان کردە سەر ئەو هێزەی دوژمن، هێزەکانمان کە خۆیان خزاندە ناو ئەو یەکینەیەی دوژمن، لە نزیکەوە هێرشیان کردە سەر، لەم چالاکیەدا فەرماندەی ئەو گروپە و 3 سەربازی دوژمن کوژران و دەستگیرا بەسەر چەکێکی جۆری MPT-76 و چەکێکی دیکەش لەناو برا، سوپای داگیرکەر دوای چالاکیەکە، سەربازە کوژراو و بریندارەکانی خۆی بە هەلیکۆپتەری سکۆرسکی لە هەرێمەکە دوور خستەوە و لەو ناوچەیە دەستی بە ئۆپڕاسیۆنێکی سەربازی کرد.\nهاوکات هێزەکانمان لە گردی کۆردینە چالاکیەکی دیکەیان ئەنجامدا، لەم چالاکیەشدا کە گورزێکی قورس بەر دوژمن کەوت، چەند سەربازێک کوژران و بریندار بوون، بەڵام ژمارەیان نەزانرا، یەکینەکانیشمان کە چالاکیەکەیان ئەنجامدا، بە شێوەیەکی سەرکەوتوو گەڕانەوە بارەگاکانی خۆیان.\nسوپای داگیرکەر لە بەرواری نێوان 13 و 15ی ئایاردا لە هەرێمی شاخی گاباری شرنەخ دەستی بە ئۆپڕاسیۆنێکی بەرفراوان کرد، بە هۆی بوردوومانی سوپای داگیرکەری تورک لە 17ی ئایاردا هەڤاڵێکمان شەهید بوو، دواتر وردەکاری و زانیاریەکان لە بارەی ئەو هەڤاڵە شەهیدەکان بۆ ڕای گشتی ئاشکرا دەکەین.\nفڕۆکە جەنگیەکانی سوپای داگیرکەر تورک لە 30ی ئایار، کاتژێر 11:50 و 21:20 خولەک گردی سور-ی لە هەرێمی ئاڤاشینی سەر بە هەرێمەکانی پاراستنی میدیایان بوردومان کرد، لە ئەنجامی بوردوومانەکەدا هیچ زیانێک بەر هێزەکانمان نەکەوت.\n#هەپەگە | #جۆلەمێرگ | #31-05-2020 |\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری رۆژنیوز - 31-05-2020\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: May 31 2020 11:47PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 31 2020 11:49PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 31 2020 11:49PM باشترکراوە\nفایلی پەیوەندیدار 49,230


میت لە باشور چ ئەرکێکی بە “حەق سیاد” سپاردووە؟ – کوردی – RojNews.News\nمیت لە باشور چ ئەرکێکی بە “حەق سیاد” سپاردووە؟\n20/11/2020 - 1:54:42 pm\n‘حەق سیاد’ کە ڕێکخراوێکی نزیک لە حزبوڵای تورکیایە و هەموو ئەندامانی کوردن، بە پشتیوانی دەزگای سیخوڕیی دەوڵەتی تورک- میت و دەزگای سیخوڕی پەدەکە- پاراستن، نووسینگەی لە شارەکانی هەولێر، دهۆک، کەرکوک، هەڵەبجە و سلێمانی کردووەتەوە.\nزانراوە، کە میت لە باشوری کوردستان، “حەق سیاد” (HAKSİAD)ی بۆ ڕێکخستنکردنی تۆڕی سیخوڕیی، دەوڵەمەندکردنی خەزێنەی هەواڵگیریی و پاکتاوکردنی بزوتنەوە شۆڕشگێڕییە کوردەکان ئەرکدرا کردووە.\nماڵپەڕی “لێکۆڵین” لەسەر کاروباری “حەق سیاد” (کۆمەڵەی کارسازان و پیشەسازانی حەق) لە باشوری کوردستان، زانیاریی سەرنجڕاکێشی بڵاوکردووەتەوە.\nحەق ساید کە بە بەشێکی حزبوڵا دەناسرێت و نزیکە لە “پارتی حەق و ئازادیی- هۆداپار، لە نیسانی ساڵی ٢٠١٩ـەوە لە شارەکانی هەولێر، دهۆک، کەرکوک، هەڵەبجە و سلێمانی، نووسینگەی خۆی کردووەتەوە، هاوکات لەگەڵ ئەرێکردنی مەسعود بارزانی بۆ کردنەوەی نووسینگەی هۆداپار لە گەڕەگی شۆڕشی هەولێر.\nبەپێی زانیارییەکانی ئەو ماڵپەڕە، لەژێر گەرەنتی دەزگای سیخوڕی دەوڵەتی تورک- میت و دەزگای سیخوڕی پەدەکە- پاراستن، کارەکانی لە شارە جیاوازەکانی باشوری کوردستان بەڕێوەدەبات و ئەرکی ڕێکخستنکردنی تۆڕی سیخوڕیی، دەوڵەمەندکردنی خەزێنەی هەواڵگیریی و پاکتاوکردنی بزوتنەوە شۆڕشگێرییە کوردییەکانی پێسپێردراوە.\nماڵپەڕەکە باس لەوەدەکات، کە زۆرێک لەو کەسانەی لە باکوری کوردستان و تورکیا، کاری چەپەڵیان کردووە و بەشداری کردەوە تاریکەکان بوون و لەسەر ئەو کارانە دۆسییەیان بۆ کراوەتەوە، ڕوویان لە باشوری کوردستان کردووە و لەناو ‘حەق سیاد’ بۆ میتی تورک کاردەکەن.\nدەوترێت دەزگای سیخوڕی دەوڵەتی تورک- میت، ڕاستەوخۆ ‘ڕەمەزان ئازبۆی’ی وەک بەرپرسی حەق سیاد لە باشوری کوردستان دەستنیشان کردووە.\nلە بەردەوامی ئاماژە بەوەدراوە کە حەق سیاد لە ناوچەکانی دهۆک، هەولێر و زاخۆ، هەڕەشە لەو کارساز، سیاسەتمەدار، ڕۆژنامەنووس، چالاکوان و ڕۆشنبیرارانەی کورد دەکات، کە پشتگیری پەکەکە دەکەن.\nحەق سیاد کە زیاتر بە بازرگانی، کارسازیی و پیشەسازییەوە خەریک دەبێت، تۆڕی سیخوڕیش لەڕێگای بازنەی بازرگانی و کۆمپانیاکان بە ڕێکخستن دەکات.\nجێگای ئاماژەیە، حزبوڵا لە نەوەدەکاندا بەشداری کوشتاری خەڵکی وڵاتپارێزی کورد بووە و بەناوی دەوڵەتەوە لە کوردستان کردەوەی کۆنترا (جاشانە)ی کردووە، حەق سیادیش وەک حزبوڵا دەزانرێت و نزیکە لە هۆداپارەوە.\nئاسایش ڕێگای بە ڕێپوانی گەنجان بەرەو گارە نەدا و دەستی بەسەر کامێرای ڕاگەیاندنەکاندا گرت


***** ***** شاندێکی لقی رانیەی یەکێتی زانایان بەشداری کردنەوەی مزگەوتێک دەکات ***** ***** مامۆستا مەلا محمدی کانی عارەبان کۆچی دوایی کردو یه‌کێتی زانایان پرسه‌نامه‌یه‌ک ئاراسته‌ی خانه‌واده‌که‌ی ده‌کات ***** ***** ئەنجومەنی باڵای فەتوا دابەشکردنی موڵکەکانی وەقف لە عیراق رەت دەکاتەوەو بە ناشەرعی دادەنێت ***** ***** زانای موحەدیس شێخ خادم حسین رضوى کۆچی دوایی کرد ***** ***** توێژینەوەیەکی زانستی سەبارەت بە رەنگ کردنەوەی مووی سەرو ریش ***** ***** کتێبی (دیدی ئیسلام.. پرسی هزری توندڕەویی- سەربەخۆیی و پێکەوەژیان) بەچاپ گەیشت ***** ***** سەرۆکی یەکێتی زانایان بەشداری مەراسیمی هێناوەو ناشتنی تەرمی پارێزگاری کۆچکردوو د.فرسەت سۆفی دەکات ***** ***** بۆ کۆچی دوایی د.فرسەت سۆفی پارێزگاری هەولێر یەکێتی زانایان پرسەنامەیەک ئاراستەی خانەوادەکەی دەکات ***** ***** مامۆستا مەلا محمد کاموسەکی کۆچی دوایی کردو یه‌کێتی زانایان پرسه‌نامه‌یه‌ک ئاراسته‌ی خانه‌واده‌که‌ی ده‌کات ***** ***** لقی دهۆکی یەکێتی زانایان و بەرێوەبەرایەتی گشتی ئەوقافی دهۆک سکاڵا لەدژی ئەو گەنجانەی سوکایەتی بەدین دەکەن تۆمار دەکات ***** ***** پرسەنامە: مامۆستا مەلا عوسمان بالیسانی کۆچی دوایی کرد ***** ***** لقی هەولێری یەکێتی زانایان بەشداری کۆبوونەوەیەکی دەستەبەرکردنی ناسنامە بۆ منداڵ دەکات\n50 ساڵ تەمەن- یەکێتی زانایانی ئایینی ئیسلامی کوردستان- مێژوویەک لە خزمەت و شانازی\nئەنجومەنی باڵای فەتوا: رێژەی سەرفیترەو فیدیە رادەگەیەنێت\nبه‌رواری دابه‌زاندن: 26/04/2020 : 02:40:13\nرۆژی 23/4/2020 ئه‌نجومه‌نی باڵای فەتوا كۆبونه‌وه‌ی ئاسایی خۆی ئه‌نجامدا -به ئۆنلاین- بە مەبەستی تاوتوێکردنی چەند پرسێکی پەیوەست بە مانگی پیرۆزی رەمەزان، لەئەنجامدا رێژەی سەرفیترەو فیدیە بۆ ئەم ساڵ راگەیاند.\nلە فەتوایەکە ئاماژە بەوەکراوە کە: زەكاتی (سه‌رفیتره) وه‌ك فه‌رمانێكی دیاریكراو فەرزە له سه‌ر موسڵمانان و پێویستە له رۆژانی مانگی ره‌مه‌زانی پیرۆز بدرێت، دروسته هه‌ر له‌سه‌ره‌تای مانگی ره‌مه‌زانه‌وه بدرێت و، باشترین كاتیش له دوایی پازده‌ی ره‌مه‌زانه.\nلەبەشێکی فەتوایەکە هاتووە: جه‌ماوه‌ری زانایان ڕایان وایه پێویستە قوت بێت واته: گه‌نم و دانه‌وێله، به‌ڵام له لای مەزهەبی پێشه‌وا ئه‌بو حه‌نیفه و هاوه‌ڵانی و(متأخرین) ی زانایانی مەزهەبی ئيمامى شافیعی دروسته له جیاتی قوت قیمەت و نرخه‌كه‌ی بدرێت.\nئەنجومەنی باڵای فەتوا بری ئەندازەی سەرفیترەی دیاری کردووە، کە بۆ هه‌ر كه‌سێك ( 2500 دوو هه‌زارو پێنج سه‌د دیناری عێراقی)یە. هەروەها ئه‌و كەسه‌ی فیدیه‌ی كه‌وتۆته سه‌ر پێویسته بۆ هه‌ر رۆژێك (2500 دوو هه‌زارپێنج سه‌د دیناری عێراقی) بدات بە هەمان ئەندازەی سه‌رفیتره، کە بۆ ته‌واوی مانگی ره‌مه‌زان (75,000 حه‌فتاو پێنج هه‌زاردینار) عێراقی ده‌كات.\nبۆ بینینی دەقی فەتوایەکە کلیک لەم لینکانەی خوارەوە بکە:\nژماره‌ی سه‌ردان : 7501571


دوا جه‌وله‌ی یاریه‌كانی خولی نایابی تۆپی پێی یانه‌كانی كوردستان بۆ ئاستی تازه‌پێگه‌یشتوان ئه‌نجام درا و پاش ئه‌و بردنه‌وه‌یه‌ی له دوا هه‌فته‌ی خوله‌كه‌ش به‌ده‌ستی هێنا تازه‌پێگه‌یشتوانی یانه‌ی وه‌رزشی پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی توانی نازناوه‌كه‌ی به‌ده‌ست بهێنێت .\nله دوا یاری خۆیدا تیپی تۆپی پێی تازه‌پێگه‌یشتوانی یانه‌ی وه‌رزشی پێشمه‌رگه بوونه میوانی تازه‌پێگه‌یشتوانی یانه‌ی جیهانی هه‌ولێر و پاش پیشان دانی ئاستێكی به‌رز سه‌رئه‌نجام پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی به ئه‌نجامی 1-17 گۆڵ بردنه‌وه‌ی به‌ده‌ست هێنا و نازناوه‌كه‌ی برده‌وه .\nئه‌نجامی ته‌واوی یاریه‌كانی هه‌فته‌ی 13 و دوا هه‌فته‌ی خوله‌كه‌ش به‌م شێوه‌یه بوون .\nئه‌م بابه‌ته 2415 جار خوێنراوه‌ته‌وه


ڕۆمانی سەلارخان لەبەر چەند سەرنجێکدا – KurdRawm\nئەمەی دەیخوێننەوە بەشێک لەو ڕانانەن بۆ ڕۆمانی (سەلارخان) نوسراوە، کە نوێترین کاری ڕۆماننووسی ناسراو (مەحمود نەجمەدین)ـه، کارەکانی بەگشتی خاوەن شێوازێکی وێژەیی و زمانەوانی تایبەتە تا هەنووکە و دوور لە ژینگەسازی پۆپۆلیستییانە بۆتە یەكێک لە دەنگە ناسراوەکان، کورت و پوخت ئێستا ئێمە ئازار دەکێشین لە چاوەڕوانی بەرچاوخستنی شاکارێکی گەورەی نووسەر لەم ساڵدا. خوێنەران دڵنیادەکەینەوە لەم نزیکانەدا، ئەمساڵ کەرکووک بە باڵەکانی (مەحموود نەجمەدین) دەفڕێت.\nنووسینی: به‌كر ده‌روێش\nجاری وا هه‌یه رۆمانێك ته‌نیا چه‌ند كه‌سێك ده‌یخوێننه‌وه، هی واش هه‌یه به سه‌دان و هه‌زاران ده‌یخوێننه‌وه و پێی سه‌رسام ده‌بن، ئه‌و شته چییه وا ده‌كات پێی سه‌رسامبن، خاڵی هاوبه‌ش چییه كه ئه‌و هه‌موو خوێنه‌ره له ده‌وری خۆی كۆده‌كاته‌وه؟ دۆزینه‌وه‌ی ئه‌م خاڵه زۆر گرنگه، چونكه ئه‌وه خاڵی به‌هێزی ئه‌و رۆمانه‌یه، هه‌ڵبه‌ت هه‌ر رۆمانه و خاڵێك یان چه‌ند خاڵێكی به‌هێز و جوانی هه‌یه، دۆزینه‌وه‌یان ئه‌ركی خوێنه‌ری جدی و ره‌خنه‌گری به ئه‌زموونه، به هه‌مان ئاڕاسته‌شدا ده‌توانرێ خاڵه لاواز و ناشیرینه‌كانیش دیاری بكرێ، ئه‌مه وا ده‌كات كاری جوان و باش له كاری لاواز و ناشیرین جیا بكه‌ینه‌وه، به‌م جیاكارییه‌ش هه‌ركه‌س و پاداشتی خۆی وه‌رده‌گرێ.\nچۆنیه‌تی خوێندنه‌وه‌ی رۆمانه‌كه\nچنین و بوونیادی هونه‌ری رۆمانه‌كه\nسه‌لارخان له نێوان ئه‌تمۆسفیری ئاگایی و فیگه‌ره هاودژه‌كانیدا\nنووسینی: دانا عه‌سكه‌ر\nمۆنۆلۆگ، یه‌كێكه له شێوازه گرنگه‌كانی گێڕانه‌وه‌ی چیرۆك و رۆمان، كه راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی به‌هۆشه‌وه هه‌یه، واتا گێڕانه‌وه‌یه‌كی نازمانه‌وانییه بۆ كه‌سایه‌تی قسه‌كه‌ر. نووسه‌ری فه‌ره‌نسی ئه‌دوار دو گاردن ده‌ڵی: گێڕانه‌وه‌ی ناوه‌كیی قسه‌كردنی نه‌بیستراوی بی ده‌ربڕینه، كه كه‌سێك له رێی ئاگاییه‌وه له ناخه‌وه گوزارشتی لێده‌كات، كه ناچێته ژێر ركێفی لۆژیكه‌وه. واتا سستمی قسه‌كردنی ناوه‌كیی جیاوازیی ده‌نگیی له‌گه‌ڵ ده‌ره‌كی هه‌یه، له مۆنۆلۆگدا ئه‌و جیاوازییه نییه، ئه‌گه‌ر وه‌ك تیۆری بونیادگه‌ریی قسه له‌باره‌ی گێڕانه‌وه‌وه و ده‌نگه‌وه بكه‌ین، بیرمه‌ندی بواری ده‌روونناسی جان پیاجه به‌م شێوه‌یه تیۆری بونیادگه‌ریی ده‌خاته‌ڕوو، كه وه‌ك سی تیۆری تایبه‌تمه‌ندیی دایڕشتووه، ئه‌وانیش گشتیی، گواستنه‌وه، رێكخستنی خودگه‌رایی، واتا تیۆری ره‌خنه‌ی بونیادگه‌ریی ده‌توانێت له ناو ئه‌م سی چه‌مكه‌دا كار له‌سه‌ر تایبه‌تمه‌ندی مۆنۆلۆگ و ئیشكالییه‌تی ده‌قدا بكات، له مۆنۆلۆگدا ده‌بی پشت به رێكخستنی خودگه‌رایی ببه‌ستین. بیرمه‌ندی سویسری فردیناند دی سوسێر كه به باوكی راسته‌قینه‌ی بونیادگه‌ریی ده‌ناسرێت، له‌و باره‌یه‌وه ده‌ڵی: جیاوازی نێوان زمان و ئاخافتن، زمان سیستمێكی كۆمه‌ڵایه‌تی سه‌ربه‌خۆیه بۆ تاك، پێچه‌وانه‌ی قسه‌كردن كه تاوتوێكردنی زمانه، واتا قسه‌كردن یا هوشیاریی قسه‌كردن زمان به‌ڕێوه ده‌بات، كه گوزارشت له دال و مه‌دلوول ده‌كات، كه له‌به‌رده‌م هیچ قۆناغێكی مێژوویی خۆی راده‌ستی زه‌مه‌ن ناكات. له سستمی زمانه‌وانیدا دی سوسێر ده‌ڵی: جگه له كۆمه‌ڵێك جیاوازی ده‌نگیی ناوازه و كۆمه‌ڵێك جیاوازی فیكریی هیچی دی نییه. ئه‌گه‌ر دیدگای سوسێر وه‌ك ئه‌كتێك بۆ مۆنۆلۆگ له چیرۆك و رۆمان وه‌ربگرین، ده‌كری گێڕانه‌وه‌ی ناوه‌كیی، یا ئاخاوتنی بێگوتن به‌كرده‌یی ئاخاوتنی له‌گه‌ڵ خود وه‌ك سه‌رچاوه‌ی مۆنۆلۆگ بناسێنین، ئه‌وا ده‌توانین له سیاقی تیۆری ره‌خنه‌ی بونیاگه‌رییه‌وه شیكردنه‌وه بۆ جۆری ئاخافتن و گێڕانه‌وه‌ی ناوه‌كیی و هاودژه‌كانی بكه‌ین. رۆمانی»سه‌لار خان»ی مه‌حمود نه‌جمه‌دین، له‌سه‌ر بنه‌مای دوو چه‌مك داڕێژراوه، ئه‌وانیش:\nعیشق وه‌ك پڕۆسه‌یه‌كی دیوانه‌یی.\nشار وه‌ك سیمبۆڵی بوونێكی به ئاگا.\nله ته‌كنیكی رۆمان و چیرۆكی نوێدا بڕێك جار ئه‌و وێنه و رووداوه سه‌ره‌كییه‌مان بۆ ده‌خه‌نه چێوه‌یه‌كی لێڵ، واتا وه‌ك به‌شێك له رابردوو، كه سه‌ره‌تای رۆمان به ئاخاوتنی دی ده‌ستپێده‌كات، به‌واتایه‌كی دی سه‌ره‌تایه‌ك هه‌یه ئه‌و دۆخه‌ی دروستكردووه، له رۆمانی سه‌لارخاندا، ئه‌و رووداوه سه‌ره‌تای یه‌كتربینینی سه‌لار و ماكۆسانه، له خوێندنگه‌ی گوزیده یاموڵكی بوو، ئه‌گه‌رچی ئه‌م یه‌كتربینینه ساته‌وه‌ختی خۆی هه‌بوو، وه‌لی له ته‌كنیكی گێڕانه‌وه‌دا ده‌بێته سه‌نته‌ری كۆی رووداوه‌كانی ئه‌م عیشقه. واتا له چیرۆك و رۆمانی نوێدا ده‌توانین ئه‌م ته‌كنیكی نووسینه وه‌ك مۆنتاژ ته‌ماشا بكه‌ین، گێڕه‌ره‌وه مۆنتێرێكی لیهاتووه، دێت سه‌نته‌ری رووداوه‌كان بۆ شوێنێكی دی ده‌گوازێته‌وه، هونه‌ری نووسین له‌و تایبه‌تمه‌ندییه باوه رزگار ده‌كات كه خۆی له حیكایه‌تی كۆندا ده‌خاته‌ڕوو.\nله پڕۆسه‌ی عیشقدا عاشقه‌كان مه‌عشووقه‌كانیان وه‌ك بوونی دووهه‌می خۆیان ته‌ماشا ده‌كه‌ن، واتا بوونی دووه‌می خود، هه‌موو كه‌سێك له ناخیدا بوونێكی دی خۆی هه‌یه، هه‌ندێك جار ئه‌و بوونه دۆخی كۆمه‌ڵایه‌تی و ترادسیۆنی ئه‌تمۆسفیری شوێن كاریگه‌ریی نێگه‌تیڤی به‌سه‌ره‌وه ده‌بێت، بوونێك له ناوه‌وه داوای جێبه‌جێكردنی ئه‌ركه‌كانی گه‌نجێتی لێده‌كات، بوونێكی دی ده‌بێ له‌گه‌ڵ ره‌وتی كۆمه‌ڵگه‌دا خۆی بگونجێنێت، كه هه‌ندێكجار بوونێكی ئالۆز و دژ به خود ده‌رده‌چێت، ئه‌م دیوه سایكلۆژییه لای عاشقه‌كان بریتییه له‌و رۆحه زاهیده‌ی كه په‌یوه‌سته به مه‌عشووقه‌كانیانه‌وه، بۆیه عیشق ئادگارێكی دێوانه‌یی هه‌یه، دێوانه‌یی به‌و مانایه‌ی جگه له مه‌عشوقه‌كه‌ی نه‌كه‌سی دی ده‌بینێ، نه‌گوێ به‌كه‌سی دی ده‌دات. له‌م رۆمانه‌دا منه‌كان له جوغزی ته‌كنیكی دیالۆگدا نین، به‌ڵكو هه‌ریه‌ك لای خۆیه‌وه له جوغزی مۆنۆلۆگی خوده گشتییه‌كه‌دا قسه ده‌كه‌ن، واتا له دۆخه ناوه‌كییه‌كه‌ی ئاخافتندا ده‌ژین. بۆیه به‌رده‌وام له‌گه‌ڵ دژه‌كانیان كه دایك و خوشك و كه‌سه‌كانیان، ئه‌وانه‌ن له مانای عاشقبوون ناگه‌ن، ئیدی ده‌بنه به‌ربه‌ست و له ده‌نگه ناوه‌كییه‌كانیان دایانده‌بڕن، ململانێی ئه‌م دوو ده‌نگه كه‌شێكه نووسه‌ر له‌پێناوی سیاقی بابه‌تیانه‌ی رۆمانه‌كه‌ی ته‌وزیفی كردووه، ده‌كری وه‌ك سپه‌یسێكیش بۆ ته‌كنیكی رۆمانه‌كه و جۆری ئه‌و ململانێیه چنرابێت.\nبه‌شێوه‌یه‌كی گشتیی رۆمانی سه‌لارخانی مه‌حمود نه‌جمه‌دین به ته‌كنیكی مۆنۆلۆگ چنراوه، فیگه‌ره‌كانی نێو ئه‌م رۆمانه له نێوان دووخه‌می گه‌وره‌دا ده‌خولێنه‌وه، خه‌می عیشق و خه‌می شار. نووسه‌ری سه‌ركه‌وتوو ئه‌و كه‌سه‌یه كه دێت مێژوومان وه‌ك چیرۆك بۆ ده‌گێڕێته‌وه، ئه‌وه‌ی جیاوازی نێوان رووداوه‌كانی مێژوو و چیرۆكی مێژوویی جوان ده‌كات، ئه‌و ته‌كنیك و فۆرمه جیاوازه‌ی گێڕانه‌وه‌یه، كه مێژوو دركی پێنه‌كردووه، یاخود ناپاكیی لێكردووه. چه‌قی رووداوه‌كانی نێو ئه‌م رۆمانه‌ی مه‌حمود نه‌جمه‌دین، شاری سلێمانییه. سلێمانی له چه‌ند قۆناغێكی جیاوازدا، زه‌مه‌ن له‌م رۆمانه‌دا خۆی به‌سه‌ر رووداو و پێشهاته‌كاندا ده‌سه‌پێنێت، گێڕه‌ره‌وه هێنده به ئاگاییه‌وه له رێی سه‌لار و ماكۆسانه‌وه زه‌مه‌نی بۆ خوێنه‌ر نزیك كردۆته‌وه، ئه‌گه‌ر به وردی نه‌یخوێنیته‌وه، هه‌ست به جیاوازیی زه‌مه‌ن ناكه‌ی.\nئه‌گه‌رچی گێڕه‌ره‌وه له رێی عیشقه‌وه رووداوه‌كانمان بۆ ده‌گوازێته‌وه، بەڵام له‌ڕاستیدا خه‌می وێرانكاریی شار فۆرمێكی دی به رۆمانه‌كه به‌خشیوه، گێڕه‌ره‌وه له خود ویستییه‌وه بۆ ئاگایی گشتیی ده‌مانگوازێته‌وه، ئاگایی گشتیی له خه‌می له‌ناوچوونی شوێنه‌وار و گه‌ڕه‌كه كۆنه‌كان و ئاڵۆزی شارمان بۆ ده‌خاته‌ڕوو، ئاگایی ئه‌وه‌یه نووسه‌ر له‌نێو مێژووی نوێوه مێژووی كۆنمان بۆ هه‌ڵده‌داته‌وه، له نووسینه‌وه‌ی رۆمانی مێژووییدا حه‌قیقه‌تێك هه‌یه، وه‌ك ئه‌و حه‌قیقه‌ته‌ی كه نیتشه باسی لێوه ده‌كات و ده‌ڵی: حه‌قیه‌قه‌ت وه‌ك ئاوێنه‌یه‌كی شكاوه، هه‌ریه‌كه‌مان پارچه‌یه‌كمان به‌ده‌سته‌وه‌یه، ئه‌م حه‌قیقه‌ته‌ی نیتشه بۆ رۆمانی مێژوویی ئه‌و فۆرمه‌یه له گێڕانه‌وه‌ی مێژوو، كه خودی مێژوو بۆمانی نه‌خستۆته‌ڕوو، وه‌ك فه‌نتازیا له چیرۆك و رۆمان، له رێی رووداوه‌كانه‌وه رۆح ده‌خرێته به‌ر په‌یكه‌ره‌كه‌ی عه‌وله سیس، له گێڕانه‌وه‌ی مێژوودا ئه‌م وێنایه نییه، به‌ڵام رۆمان و چیرۆكی نوی له‌وێوه سه‌رچاوه ده‌گرن كه به ناو نامه‌ئلوفدا گوزه‌ر بكه‌ین. هه‌ر شه‌ڕی به‌رده‌كی سه‌را، بۆخۆی رووداوێكی مێژووییه، وه‌لی فیگه‌ره‌كان جیاوازن، زه‌مه‌ن ئاڵوگۆڕی به‌سه‌ردا دێت، یه‌كێك له تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی چیرۆك و رۆمانی مه‌حمود نه‌جمه‌دین، ئه‌م ئاڵوگۆڕه بێدابڕانه له رووداوی نووسینی مه‌حمود دا هه‌یه، ئه‌مه له ئاگایی و سه‌لیقه‌ی گێڕانه‌وه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتووه، وه‌ك ئه‌وه‌ی به‌عسیه‌كان داوای ده‌فته‌رخدمه له ماكۆسان ده‌كه‌ن، له‌پڕ هه‌ڵدێت و ساتمه‌یه‌ك ده‌كات و ده‌كه‌وێته نێو زه‌مه‌نێكی دییه‌وه. ئه‌مه ته‌نها كه‌وتنێكی ئاسایی زه‌مه‌ن نییه، به‌ڵكو كه‌وتنی مێژوو و زه‌مه‌ن و ئاڵوگۆڕی تایبه‌تمه‌ندیی شاره. شێوازی ته‌كنیكی گێڕانه‌وه‌ی ئه‌م رۆمانه دوو دیوی تراژیدی هه‌یه، دیوێك قۆناغی ماكۆسان و دیوه‌كه‌ی دی قۆناغی سه‌لارخانه، به‌هه‌ردوو دیوه‌كه‌یدا سلێمانی وه‌ك به‌رخۆری مێژووی ئه‌م دوو قۆناغه ده‌گێڕێته‌وه، هه‌ریه‌ك له‌م دوو كاره‌كته‌ره له رێی عیشقه‌وه تایبه‌تمه‌ندی قۆناغه‌كه‌ی خۆیان ده‌گێڕنه‌وه، سه‌لارخان سه‌رگه‌ردانی سه‌رده‌می كۆرۆنایه و ده‌یه‌وی بگه‌ڕێته‌وه بۆ قوتابخانه‌و له‌وێوه ماكۆسان بدۆزێته‌وه. ماكۆسان له‌سه‌رده‌می مولازم موحسینی سه‌رده‌می به‌عس و هه‌ڵاتووی ده‌ستی جه‌نگ، ده‌یه‌وی ئازاد ده‌فته‌رخدمه‌یه‌كی بۆ په‌یدا بكات، تاكو سه‌لار بدۆزێته‌وه. ئه‌م دوو فیگه‌ره له رێی ته‌كنیكی مۆنۆلۆگه‌وه ته‌واوی رووداوه‌كانی ئه‌و دوو قۆناغه‌مان بۆ ده‌گێڕنه‌وه. خه‌می مانه‌وه‌ی شار لای گێڕه‌ره‌وه له هه‌ردوو كاره‌كته‌ره‌كه‌دا هه‌یه، نووسه‌ر هێنده خه‌می مانه‌وه‌ی شوێنه‌واره‌كانی سلێمانی له ناخیدا هه‌ڵگرتووه، نه‌یتوانیوه له یه‌كێك له‌م دوو كاره‌كته‌ره‌دا به‌رجه‌سته‌ی بكات، بۆیه له مۆنۆلۆگی تایبه‌تی هه‌ریه‌ك له‌م كاره‌كته‌رانه‌دا جارجار دایالۆگی نێوان خۆیان و كه‌سه نزیكه‌كانیان دروستكردووه، ئه‌و دایالۆگه، دایالۆگی راستی نین، به‌ڵكو شێوازێكی تری مۆنۆلۆگه كه خودی قسه‌كه‌ری ناوه‌كی له‌گه‌ڵ كه‌سانی دروستده‌كات، واتا جار جار نه‌بێ هیچ كام له‌م دوو كاره‌كته‌ره له فۆرمه مۆنۆلۆگه‌كه‌دا ناچنه ده‌ره‌وه‌ی خۆیان.\nلۆكه‌یشن له‌م رۆمانه‌دا ماڵی سه‌لارخانه، له گه‌ڕه‌كی توی مه‌لیك. ماڵی ماكۆسان له گه‌ڕه‌كی سه‌رچنار. گه‌ڕه‌كی سه‌رشه‌قام، به‌رده‌ركی سه‌را، شه‌قامی سالم – سه‌هۆڵه‌كه. هه‌ریه‌ك له‌م لۆكه‌یشنانه كات و مێژووی تایبه‌ت به خۆیان هه‌یه، نووسه‌ر هێنده به‌ئاگاییه‌وه گرێچنیان ده‌كات، ته‌نانه‌ت خوێنه‌ری وریا نه‌بێت هه‌ست به جیاوازی كات ناكات، ئه‌م ته‌كنیكه له‌وه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتووه، كه نووسه‌ر باس له دوو مێژووی جیاوازی سلێمانی ده‌كات، دوو مێژوو له‌یه‌ك ئاگاییدا، ئه‌ویش ئاگایی عاشقانه‌ی سه‌لار و ماكۆسانه كه له ده‌ره‌وه‌ی مێژوودا ده‌ژین، ئه‌و مێژووی هه‌موو شوێنه‌واره‌كانی سلێمانی ده‌چێته خزمه‌تی به‌رژه‌وه‌ندیی ملهوڕه‌كانه‌وه، كه‌چی ئه‌و عه‌شقه له ناخیاندا به‌و جوانیی و بیگه‌ردییه‌ی خۆی ده‌مێنێته‌وه. شه‌ڕی عیشق و شه‌ڕی داكۆكی له رۆح و شوێنه‌وار و گه‌ڕه‌كه‌كانی سلێمانییه، كه‌سه‌نته‌ری ئه‌م رۆمانه‌یه، نووسه‌ر ته‌نانه‌ت رۆچووه‌ته نێو رۆحی زاراوه كۆنه‌كانی سلێمانیشه‌وه، هێنده به وردی كاری له‌سه‌ر كردووه، تا ده‌گاته ئه‌وه‌ی رۆح بكاته‌وه به‌ر به‌رد، عه‌وله سیس له‌سه‌ر گاشه به‌رده‌كه‌ی داده‌گرێت و رووبه‌ڕووی ره‌شاش به‌ده‌سته‌كه ده‌بێته‌وه، ئه‌م شه‌ڕی عیشق و شه‌ڕی شارستانییه هێنده به ئاگاییه‌وه نووسراوه، ده‌كری بڵێن له مێژووی تازه‌ی رۆمانی كوردیدا ئه‌م رۆمانه‌ی مه‌حمود نه‌جمه‌دین یه‌كێكه له‌و رۆمانه جوانانه.\nكه‌وتنی شه‌قامی سالم، كه‌وتنی عیشق\nده‌فته‌ری غه‌مگینی عیشق و شكۆی شه‌قامی سالم له‌چركه‌ساتێكدا ده‌كه‌وێت، كه خوێنه‌ر تووشی داڕمان و غه‌مگینییه‌ك ده‌كات، تا ئه‌وه‌ی له رۆمانه‌كه‌ش ده‌بێته‌وه، هێشتا له دۆخی دڵه‌ڕاوكیدا ده‌ژی. كات به كاتی ماكۆسان نیوه‌ڕۆیه، سه‌رده‌م سه‌رده‌می رژێمی به‌عسه، دوای وه‌ده‌ستهێنانی ده‌فته‌رخده‌مه‌ی سه‌ربازی، بڕیارده‌دا له ماڵ ده‌رچێت و به شوێن سه‌لاردا بگه‌ڕێت. كات به كاتی سه‌لار ده‌مه‌و ئێواره‌یه، سه‌رده‌م، سه‌رده‌می كۆرۆنا و كه‌ره‌نتینه‌یه، بڕیار ده‌دات له ماڵ ده‌رچێت و به شوێن ماكۆساندا بگه‌ڕێت. له به‌شی دووه‌می ئه‌م رۆمانه‌دا گێڕه‌ره‌وه به راناوی ئه‌وی دیار چیرۆكه‌كانمان بۆ ده‌گێڕێته‌وه، له‌م به‌شه‌دا سایكلۆژیای فیگه‌ره‌كان ده‌گۆڕێن، واتا له خودێكی گێڕه‌ره‌وه‌وه بۆ خودێكی بێده‌نگ، بێده‌نگ به‌و مانایه‌ی گێڕه‌وه‌ی هه‌مووشتزان وه‌ك فیگه‌ری سه‌ره‌كی رووداوه‌كان ده‌خاته‌ڕوو، ئه‌گه‌ر له‌پێشتردا ده‌نگی ناوه‌كی بێ گوتن و قسه‌كردن ئه‌تمۆسفیری حیكایه‌ته‌كانی داگیركردبوو، له‌م به‌شه‌دا سایكلۆژیای قسه‌كه‌ر دێته نێو هه‌ناوی رووداوه‌كانه‌وه، له‌گه‌ڵ پێشهاته نوێیه‌كاندا رایه‌ڵه‌ی دینامیكییه‌تی ده‌ق ده‌بێته به‌شدارێكی كارای ده‌لاله‌ته‌كان و جوانییه‌كی فره‌ی ته‌كنیكی به گێڕانه‌وه‌ی رووداوه‌كان ده‌دات، ئه‌گه‌رچی له مۆنۆلۆگدا ململانێكان له‌گه‌ڵ خود دابوون، وه‌لێ له‌و وێنه تازه‌كه‌ی به‌شی دووه‌مدا ململانێكان گشتگیرن، ئه‌میش له‌و سیاقه‌وه كه په‌یوه‌ندی نێوان عیشق و خۆشه‌ویستی شار به یه‌كه‌وه گری ده‌دات، نووسه‌ر له رێی ئه‌م ته‌كنیكی گێڕانه‌وه‌یه‌وه، زمان و سایكولۆژیای خوده په‌رته‌كان به رووداوه‌كانه‌وه گری ده‌دات، له‌به‌رده‌م دوا وێستگه غه‌مگینه‌كه‌یدا رامان ده‌گرێت، كه گه‌یشتنی سه‌لار و ماكۆسانه بۆ شه‌قامی سالم.\nكۆتا ژه‌هر، كۆتا چه‌قۆ\nشار ته‌نها خانوو و باڵه‌خانه و شه‌قام و شورای ماڵه‌كان نییه، وێڕای ئه‌مانه‌ش رۆحی داهێنه‌رانه و تایبه‌تمه‌ندیی ریشه‌یی هه‌یه، له‌وانه زمان، میتۆلۆژیا و پیرۆزیی كه‌لتور و ئه‌ده‌ب و هونه‌ر، له‌م روانگه‌یه‌وه شوێن به گیانه‌وه ده‌تبه‌ستێته‌وه، وێڕای گرنگی شوێنه‌واره كۆنه‌كانی شار، مرۆڤ بوونه‌وه‌رێكه له نێوان ناشوێن و شوێندا خودێكه له هه‌موو دۆخێكدا پیرۆزیی شوێنی له ناخیدا هه‌ڵگرتووه. له‌م سیاقه‌وه مه‌حمود نه‌جمه‌دین، خه‌می ئه‌و غه‌وارانه‌ی ده‌ستیان چووه‌ته بیناقاقای شار، به‌رده‌وام له ناو رۆحی فیگه‌ره‌كانیدا غه‌مگینی وه‌ك سووتان هه‌ڵگرتووه.\nشه‌قامی سالم، زه‌مه‌نی گۆڕاو\nله‌گه‌ڵ گه‌یشتنی ماكۆسان به شه‌قامی سالم و له‌به‌رده‌م جان كافی هه‌ست به‌و گۆڕانكارییه گه‌وره‌یه‌ی سیمای شار و خه‌ڵكه‌كه و زه‌مه‌نی رووداوه‌كانی پێشووی ده‌كات، كات ئیتر سه‌رده‌مێكی تره، سیمای ده‌ڤه‌ره‌كه گۆڕاوه، سه‌لارخان ده‌گاته به‌رده‌م باڵه‌خانه‌ی ژووری بازرگانی. هه‌ریه‌ك لای خۆیه‌وه چاو بۆ ئه‌ویتر ده‌گێڕن، دوا وێستگه‌یان به‌رده‌م هۆتێل میهراكۆیه. له پڕ سیمای خه‌ڵكه‌كه بۆ دڕنده و جانه‌وه‌ر لۆق درێژ ده‌گۆڕێن، له نێوان ئه‌و خه‌ڵكه‌دا ون ده‌بن هاوار ده‌كه‌ن، بانگی یه‌ك دی ده‌كه‌ن، ماكۆسان… ماكۆسان… سه‌لار… سه‌لار… پڕ به ده‌نگ بانگی یه‌ك دی ده‌كه‌ن و خۆیان به‌رز ده‌نه‌وه تا یه‌ك ببینن، له پڕ باڵه‌خانه و ئاپارتمانه‌كانی سلێمانی ده‌ڕوخێن، شار ته‌خت ده‌بێت، جانه‌وه‌ره‌كان ده‌یكه‌ن به‌هه‌را، سه‌لار و ماكۆسان ده‌كه‌ونه ژێر پێی ئه‌و جڕوجانه‌وه‌ره‌وه و ده‌مرن. عاشقه‌كان ئه‌وانه‌ن كه به‌یه‌ك ناگه‌ن، عه‌شق پرۆسه‌یه‌كی دیوانه‌یی ئاڵۆزه، ئه‌وانه‌ی كه دێن هه‌م عه‌شق ده‌كوژن، هه‌م مێژووت ده‌شێوێنن و رۆحی شارستانییه‌ت داده‌ته‌پێنن. ئه‌وه‌ی له‌م رۆمانه‌ی مه‌حمود نه‌جمه‌دین به‌دیم كرد، ئه‌و رۆحی جاویدانی و سه‌ركێشییه‌یه، كه فۆرمێكی جوانی به گێڕانه‌وه‌ی كوردی به‌خشیوه، نووسینه‌وه‌ی رۆمانی مێژووی سه‌لیقه و ئاگاییه‌ی و وریای ته‌واوی له هه‌موو وێستگه گرنگه‌كانی مێژووی شاری ده‌وی، كه به راستی له‌م رۆمانه‌ی مه‌حمود نه‌جمه‌دین بڕوانین كه به ته‌كنیكی هونه‌ریی و ئیستاتیكی و فه‌نتازیی نووسراوه، ئه‌وا ده‌گه‌ینه ئه‌و بڕوایه‌ی كه رۆماننووسی كورد هه‌نگاوی گه‌وره‌ی ناوه. له سیاقه گشتییه‌كه‌یدا ئه‌م رۆمانه مه‌یلێكی ژیاندۆستی و هوشیارییه‌كی پڕ مه‌عریفه و هونه‌ریمان بۆ ده‌گێڕێته‌وه، كه به تایپی زاراوه‌ی كۆنی سلێمانی ئاشنامان ده‌كات و چه‌ندین فیگه‌ری نێو مێژووی كۆنی سلێمانیمان پێ ئاشنا ده‌كاته‌وه، ده‌كرێ هێشتا له كونجێكی ئه‌م گۆی زه‌وییه‌دا خه‌یاڵێكی عاشقانه هه‌بێت، عیشق به مانای تێكه‌ڵبوونی رۆحه‌كان، گه‌یشتن به یه‌قین، وه‌لێ ده‌كرێ سه‌لارخان و ماكۆسان وه‌ك دواهه‌مین عاشق ته‌ماشا بكه‌ین، كه هێشتا بۆكڕوزی هه‌ناسه ساردیی و باڵی ره‌شی قه‌له‌ڕه‌شه‌كان به‌سه‌ر ئه‌و رۆحانه‌ی شاره‌وه بسوڕێنه‌وه. من پیرۆزبایی له مه‌حمود نه‌جمه‌دین و ده‌زگای كوردڕاوم ده‌كه‌م بۆ چاپكردن و بڵاوكردنی ئه‌م رۆمانه ناوازه‌یه بۆ خوێنه‌ری ئازیزی كورد.\n1- تحلیل الخطاب الادبي\nعلی ضوء المناهج النقدیه الحداثية\nدراسه نقد النقد\nلاپه‌ڕه 189 بۆ 194\n256 بۆ 258\n2- الحوار الداخلی المونولوج\nدیدار له ماڵپه‌ڕی الجماهیر\n3- رۆمانی سه‌لارخان\nنووسینی، مه‌حمود نه‌جمه‌دین\nله‌بڵاوكراوه‌كانی، ده‌زگای كوردڕاوم\nبۆ مەحموود نەجمەدین\nنازانم بەنەفرەتت کەم یان دەستخۆشیت لێ بکەم\nنووسینی: جەبار عوسمان\nزۆر کەمن ئەو دەقانەی هەر لە سەرەتای خوێندنەوە جادووت لێ دەکەن و بە هەست و ڕۆح ئاوێزانی خۆت دەکەن.\nئەمڕۆ بڕیارمدا ڕۆمانە نوێیەکەی مەحموود نەجمەدین (سەلارخان) بخوێنمەوە، هەڵبەت ئەوەی وا دەکات دەقێکی ئەدەبی چێژێکی جوان بە خوێنەر ببەخشێت، بوونی تەکنیک و بونیادی کارەکتەر و خەیاڵ و زمانی گێڕانەوەیە، کەلە ڕێگەیانەوە خوێنەر ئاوێتەی خۆی دەکات و بە دیدگا و گۆشەنیگایەکی جیاوازی ژیان ئاشنای دەکات .\nلە هەموو ئەوانە گرنگتر پەیوەندی نێوان کارەکتەر و ڕووداوە کە نووسەری بەئەزموون لەگەڵ چنینی ڕۆماندا بۆخۆی دەزانیت چلۆن ئەو پەیوەندییە دروست و لۆژیکیانە پێکەوە گرێ ئەدات و خەیاڵێکی ڕووت لە هزری خوێنەردا، بە وێنای واقیعێکی بەرجەستەکراو دەئافرێنێت .\nلەگەڵ دەستپێکی خوێندنەوەدا سەلارخان دەستی گرتم و لەگەڵ خۆی بردمییە ناو ئەندێشە پڕ لە گوماناوییەکانی خۆیەوە. سەرەتا ئەو پرسیارەم لە سەلار کرد، ئاخر چلۆن دەبێت تۆیەکی سەردەمی مۆدێرنەو نەوەی دوای ڕاپەرین بەو هەموو جوانی و ناوبانگەی بنەماڵەکەتانەوە عاشقی کوڕێکی هەژاری سەردەمی هەشتاکان بیت؟ ئاخر ئەمە ئەگەر وەهم نەبیت ئەبێت چی بێت؟ ئەو بەردەوام لەگرفتی ئەوەدابوو (ماکۆسان)ی خۆشەویستە وەهمییەکەی خۆی لە ئێستادا بدۆزێتەوە، منیش لە نێو ئەفسونی گێڕانەوەدا ڕۆچووبووم. لەلایەک سەلار لە ئێستادا دەژێ و بەدووی ماکۆساندا دەگەڕێت ، لەلایەک ماکۆسان ئارامی لێبڕاوە و چاوەروانی دەفتەر خدمەیەکی تەزویرە بۆ ئەوەی لە ڕێگەیەوە لەسەردەمی خۆیدا سەلار بدۆزیتەوە. لەناو ئەو هەموو گرفت و ئازارو دڵەڕاوکێیەدا من نەمدەزانی بەکامیان ڕابگەم چلۆن ماکۆسان لەسەردەمی هەستاکانەوە بهێنمەوە بۆ ئێستا، بۆلای سەلار یان چلۆن دەستی سەلار بگرم و لەگەڵ خۆمدا زەمەن بگەرینمەوە بۆ هەشتاکان و لەگەڵیدا بەدووی ماکۆساندا بگەڕیین . لەنێو ئەم خەیاڵەدا من دۆشدامابووم، دەنگی خاتوونێک لە ژووری فەرمانگەکەم بەئاگای هینامەوە، بەهەڵچونێکەوە وتی (دەک بەنەفرەت بن . ئەوە ئەمڕۆ ١٢ ی مانگە هێستا دەنگی مووچە نییە ) بەتاسەوە سەرم لەسەر کتیبەکە هەڵبڕی و لێم ڕوانی وامزانی سەلارخان هاتۆتە ژوورەکەمەوە و دەیەوێت ماکۆسی بۆ بدۆزمەوە . لێت ناشارمەوە زۆر نیگەران بووم بریا ئەوە سەرخان بوایە. ئاخر کاتی خوێندنەوەی منیش هاوکاتە لەگەڵ زەمەنی واقعی ڕۆمانەکەو ڕووداوەکان تەنها لەڕۆژێکدا تیدەپەڕن، بەڵام تۆ لەڕیگەی مەنەلۆگی سەلارو ماکۆسەوە ماندووت کردم و ئازاری زۆرتدام . لەنێو زەمەنێکی خەیاڵیدا منت بەنێو دەیان ساڵدا هێناو برد، ئەوە چەند گەمەیەکی جوان بوو مەحمود .. تۆ دەزانیت من بەردەوام لە چاوەروانی چارەنووسی ئەو دوو عاشقە بەدبەختەدا چەند ئازارم چەشت؟ لەگەڵ تەوا بوونی کاتی دەوامدا بەپەلە لەناو پاسەکەدا دووبارە دەستم بەخوێندنەوەی کردەوە، هەتا گەیشتمە ناو بازاڕ دڵە خورپێی ئەوەم بوو مەحمود چلۆن ئەو دوو زەمەنە دژوارە بەیەکەوە دەبەستێتەوە؟ لەبیری خۆمدا دەیان پێشبنی سەیرو سەمەرەم دەکرد، لێت ناشارمەوە ، زیاتر بیرم لەوە دەکردەوە بەئەفسونێک زەوی بەهەسارەیەکی تری گەردوونا بکێشیت و دووبارە ژیانێکی نوێ بۆ ماکۆسان و سەلار خان دروست بکەیتەوە، بەڵام ئەفسوس هەرگیز پێشبنی ئەوەم لەتۆ نەئەکرد، ئەوەندە دڵڕەق و بێ ویژدان بیت ، ژیانی ئەو دوو عاشقە ئاوا وێران بکەیت ، دەبێت لەدڵی خۆمدا چەند نزام لێکردبێتیت .\nکاتێک لەپاسەکە دابەزیم، بۆخۆیشم نەمزانی چلۆن بەو خێراییە گەیشتمەوە بازاڕ. بەپرتاو خۆم بە دووکانی هاوڕییەکمدا کرد و دەستم بەخوێندنەوەی بەشی دووهەم کرد ، نازانم تۆ چلۆن هاتیتە ناو ڕۆمانەکەوە و بویتە حیکایەتخوان و جڵەوی گێرانەوەت گرتە دەست؟ دەستەکانم لەرزین . ئیتر لەو کاتەدا زانیم چارەنووسی ئەو دوو عاشقە کەوتۆتە بەر ویژدانی تۆ، لەگەڵ گەران و هاواری ماکۆس و سەلارخاندا بێئاگایانە هاوارم کرد، لە نێو قەرەباڵخی سەقامی سالم دا ، نەمدەزانی بەکامیان ڕابگەم و دەستی کامیان بگرم و بیبەم بۆلای ئەوی تریان، تەنها بەوە دڵخۆش بووم بەو تەکنیکە جوانەت ماکۆست لە زەمەنی خۆیەوە هێناوەتە سەردەمە نەفرەتییەکەی قەحبە و دۆلار ی سەلار خانەوە ، بەڵام ئەفسوس کاتێک دواهەناسەی ماکۆسان لە ژێر پۆستاڵی مرۆڤ کوژەکان و ژێرکەوتنی سەلارخانم بینی لە ژێر داڕمانی باڵەخانە بەرزەکانی سلێماندا بەئاستەم هەناسە ئەدەن ، بەنەفرەتم کردیت . بەخۆم گوت ، ئای مەحمود ، چەند دڵرەق و بێبەزەیت .\nبمبوورە ئەو قسە رەقانەم پێ گوتی ، من بێئاگابووم ئاخر من لەناو ڕۆمانەکەتدا تەواو ئاوێتەی کارەکتەرو رووداوەکانت بووم . کاتێک بەخۆم هاتمەوە بەگەروویەکی تووندەوە هەناسەیەکی قوڵم هەڵکێشا و بەخۆم گوت ، دەبێت خوێنەرەکانی منیش چەند نزایان لێکردبێتم و بەنەفرەتیان کردبم لەسەر چارەنووسی کارەکتەرەکانم . ئاخر جوانی ڕۆمان لەوەدایە کارەکتەر ئازاد بێت و یاخی بێت لە نووسەرەکەی و بەدووی چارەنووسی خۆیانەوە بن ، ئەگەر وانەبێت چلۆن من ناچار دەبم بەنەفرەتت بکەم .\nدواجار پڕ بەدڵ دەستخۆشیت لێدەکەم بۆ ئەم ڕۆمانە جوانەت، چاوەڕوانی کاری جوانترت لێدەکەم\nسەلارخان، گرێکوێرەی ئەشقێک لە دووتوێی چیرۆکە ئاڵۆزەکانی شارێکدا\nسەلارخان، ڕۆمانێکی دیکەی مەحموود نەجمەدین، نووسەری خەڵکی کەرکووک و دانیشتووی سلێمانی-یە کە هاوینی ئەمساڵ لە دووتوێی ١٥٤ لاپەڕە چاپ و بڵاو کرایەوە کە دوای بڵاوکردنەوەی، هاوشێوەی بەرهەمەکانی پێشووی چەندین بابەت و سەرەقەڵەمی تایبەتی لەبارەوە نووسراوە.\nهەوێنی ڕۆمانی سەلارخان، ئەشقی نێوان سەلار کچێکی مامۆستای مێژووە کە لە سەردەمی سەرهەڵدانی کۆڕۆنادا دەژی، لەگەڵ ماکۆسانی جوامێر کە گێڕەوە و ئاوێنەی گەنجانی دەیەی هەشتای سەدەی ڕابردوویە، دەگێڕێتەوە. ژینگەی ڕوودانی چیرۆکەکانی ئەم ڕۆمانە شاری سلێمانییە، وەلێ لە دوو کات و سەردەمی جیاوازدا. مەحموود نەجمەدین، زۆر بە هەستیاری و بە زمانێکی پتەوی گێڕانەوە دەستی بۆ بابەتێکی سیاسی و مێژوویی شاری سلێمانی بردووە کە خەون و خولیای کارەکتەرە سەرەکییەکان و هەموو کارەکتەرەکانی دیکەش پەرۆشییە بۆ ئاسەوار و شوێنەوارە کۆنەکانی سلێمانی. هاوکات لەم ڕۆمانەدا بە شێوەی مۆنۆلۆگ دیمەن و ڕوخساری کەسێتییە ناسراوە کۆمەڵایەتی، ئەدەبی و مێژووییەکانی ڕابردووی سلێمانی و گەڕەک، کۆڵان، شەقام دەخرێتە ڕوو. سەلارخان گێڕەوەری ئەشقی سووتاوی نێوان سەلار و ماکۆسانە لە دوو زەمەنی جیاوازدا کە وەک تەونەگەرێکی لێزان هەر هێلمێکی بە ڕەنگێک چنراوە و هەموو هێلمەکان تانوپۆی ئەشقێک وێنا دەکەن کە ئەم ئەشقە گرێدراوی مێژوو و چیرۆکە ئاڵۆزەکانی سلێمانییە کە لەلایەک بە دەستی جاش و جلخوار و سیخوڕ و جەیشی بەعس و مولازم موحسنەکانەوە گیرۆدەیە و لەملاشەوە بەدەستی بەرپرسە دز و گەندەڵ و تاڵانچییەکانەوە دەناڵێنی و سەرلەبەری خاکی فرۆشراوە و هەرچی بینا و شوێنەوار و جوانییە تێک ڕووخاوە و لە ئانوساتی گیانەڵادایە.\nزمان و لەحن (ڕاوێژ)\nجیاواز لە جۆری گێڕانەوە و هەڵبژاردنی تەکنیک و دیاریکردنی هێڵی داستانیی ڕۆمانەکە، ئەوەی بەلای منەوە خاڵی بەرجەستەیە، زمانی پتەو و ڕەسەن و خۆماڵی و نزیک لە ئاخاوتن و دەربڕینی خەڵکە. مەحموود نەجمەدین لە ڕۆمانی سەلارخاندا هاوشێوەی بەرهەمەکانی دیکەی، ڕێچکەیەکی گرتووەتە پێش کە تێیدا زمان لە لووتکەدایە و چەشنی کۆلکەزێڕینەیەک هەموو ڕەنگەکانی زمانی کوردیی بەکار هێناوە و بە گرتنەبەری ڕاوێژ و ئاخاوتەی تایبەتی سلێمانییانە هێندەی دیکە گێڕانەوەکەی جوانتر کردووە کە ئەمەش یەکێک لە خەسڵەتەکانی ئەدەبی گێڕانەوەیە کە هەرچی کارەکتەر ئاخاوتن و گفت و لفتی لەگەڵ خەڵکی ئاسایی و خوێنەر نزیک بێت، زیاتر لە دڵەوە دەنیشێت. بۆیە سەلارخان پڕشکۆیە وەک تووی مەلیک و سەرشەقام و سابوونکەران و بەر دەرکەی سەرا و شەقامەکانی سالم و مەولەوی. بۆیە دەربڕین و شێوەزاری خۆماڵییانەی کارەکتەرەکان بە لەونێ چنراوە کارەکتەر خۆیەتی ڕەوتی ڕۆمان بەرە پێشەوە دەبات و سێبەری تێڕوانینی گێڕەوەری هەمووشتزان و نووسەر بەسەر دەقەوە زۆر نادیارە و ئەمەش خاڵیکی دیکەی بەرچاوی سەلارخانە.\nئەوەی بەلای منەوە گرنگ و جێگەی سەرنج بوو نووسەر لەم ڕۆمانەدا بەدوای تەکنیک و فۆرمی ئاڵۆزدا نەگەڕاوە و خۆدواندن و مۆنۆلۆگی کارەکتەرەکان و بەتایبەتی سەلار و ماکۆسان لە دوو سەردەم و دۆخی جیاوازدا کە هەڵوەدی دۆزینەوە و گەیشتن بە یەکترن، دەستنیشانکردنی جۆرێکی نوێی گێڕانەوە خوێنەری تامەزرۆ پەلکێش دەکات، کە بزانێ ماکۆسانی جوامێری هەشتاکان کە یاخییە لە حکوومەت و پڕە لە وزە و جووڵە و خەونی گەیشتن بە شاخ و هەڵفڕینی هەیە، چۆن و کەی دەتوانێ لە کونجی شێداری ئەو ژیرزەمینە ڕزگاری بێت و باوەش بە شار و ئەشقکەیدا بکات.\nلەولاشەوە وا لە خوێنەری کونجکۆڵ دەکات و بەو زمانە شازەوە بە بەژن و باڵا و دیمەن و ڕوخساری سەلاری شۆخ و شەنگدا دێت و وەسفی دەکات، هاوکات گفتوگۆی لەتەک دایک و خوشک و باوک و کەسوکاری کە تێکەڵ بە دۆخی ئێستای سلێمانی و شێواندنی سیمای شار و دزی و گەندەڵی و ڕووشاندنی شار و چیرۆکە شێواوەکانی دیکە دەبێت، بۆیە لێکگرێدانی دوێنێ و ئەمڕۆ بە یەکتر لە دووتوێی ئەشقی ماکۆسان و سەلار کە دەوروبەریان پڕە لە نهێنی و گلە و گازندە و چاوچنۆکی و ئێرەیی و ترس و تۆقاندن، ئەگەر نەخرێتە قاڵبی تەونی هونەرەوە و بە زمانی گێڕانەوە نەنەخشێندرێت، باسکردنی مێژووی ڕەق و تەقی شارێکی وەک سلێمانی نابێتە داهێنانێکی هەرمان. کە بەڕای من مەحموود نەجمەدین دەستی بۆ بابەتێک بردووە و کردوویە بە هەوێنی گێڕانەوەکەی کە چیرۆکە شیرینەکانی دوێنێ و قارەمانێتی و حەماسەتی جاران و خەباتی پڕ لە قوربانیی پێشمەرگە و خەونی ڕابردووی شارێک، ئێستا خەریکن لە سەردەمی بەجیهانیبووندا لەژێر دەسەڵاتی خۆییدا نوقمەسار دەبن و چیرۆکەکان بوونەتە ژێر دار و پەردووی شاری داڕووخاو و دزراوەوە و وەک ئەشقی شێتانەی سەلار و ماکۆسان دوێنێی شارێک لە خەونی چاوچنۆک و بازرگانە برسی و تێرنەخۆرەکانی ئەمڕۆدا شەمزاوە و داهاتووش لێڵ و نادیارە.\nسەلارخان گێڕەرەوەی مێژووی شارێکە کە راپەڕینی بەر دەرکەی سلێمانی و خولقێنەری عەولە سیس و سەدان جوامێری وەک ماکۆسانە، ئەگەر دوێنێ ماکۆسان لە ترسی جەیش و جاش و سیخوڕ و قوات خاسە و فیراری سەربازی خزاوەتە کونجی ماڵەوە و سەودای بینینی سەلاری لەسەردایە و بۆ دەرفەتێک دەگەڕێ کە لە ماڵ دەکەوێت و باوەش بە شاردا بکات و دڵدارەکەی لە ئامێز گرێت و ڕێگەی شاخ و خەبات بگرێتە بەر. چل ساڵ دواتر و هەر لە یەک گێڕانەوەدا گراوەکەی سەلاری بەژن زراڤ و شۆخ و شەنگیش ترسی پەتای هاوچەرخی کۆرۆنا خزاندوویەتییە ماڵەوە و هەر دەخوات و دەخەوێ و وا دەزانێ هەڵماسیوە و لەبەر خۆیەوە وڕێنە دەکات و دەبۆڵێنێ، لایەک تانە و تەشەر لە خوازبینیکەرەکەی دەدات کە ڕقی لێی دەبێتەوە و لایەکی دیکەش بە قوربان و سەدەقەی ماکۆسانی جوامێر دەبێت. بەردەوام هاواریەتی شار کاول بووە، سەرلەبەریان هەڵتەکاند، بە هیچ تێر ناخۆن، خەمی شار هەراسانی کردووە و هیچیشی لەدەست نایەت. نە کۆرۆنا ڕێگە دەدات لە ماڵ دەکەوێت و شەقام بهێنێتە هەژین و نە دڵەڕاوکێ و دزی و فزی و گەندەڵییەکان دەهێڵن بۆ ساتێ وەحەسێ، ئەم کەڵکەڵە و خەونانە لای هەردوو کارەکتەر ڕەوتی داستانیی ڕۆمان دەبەنە پێشەوە. سەلارخان کە لە دوو بەش و لە دوو کات و دۆخی جیادا دەگێڕدرێتەوە، لە زەین و خەیاڵدانی کارەکتەرەوە و بە دەرچوون لە زەمەن و کات، وێنای دوو سەردەمی جیا دەکات، وێناکردنەوەی چل ساڵ پێش و دەستبردن بۆ ئەو دۆخە سیاسی و کۆمەڵایەتییە لە زمانی ماکۆسانەوە وێناکردنێکی ئاڵۆز و شێواو و پەلوپۆدار نییە، نووسەر لە زەینی ماکۆسانی هەشتاکاندا دوو ئایدیا دەخاتە روو، پاڵەوانی شۆڕشگێڕی ڕزگاریدەر و جێگەی ئومێد، لە بەرانبەردا جاش و جەیش و دڕندەیی حکوومەتی بەعسی داگیرکەر.\nوەلێ وێنای دۆخی ئێستا لە زەین و خەیاڵی گراوەکەی واتە سەلارخاندا گەلێک ئەستەمە، چونکە ئەشقی ئێستا شێواو و ئاڵۆزە و شاری پەلوپۆدار، پڕییە لە چیرۆکی پڕ لە ڕاز و ڕەمز و ئایدیای شەمزاو، ئەشق و شاری ئێستا گرێدراوی دزی و تاڵان و ڕووتاندنەوە و گەندەڵی و نادادپەروەری و وێرانکردنی شار و رەمز و هێماکان و خەندەی جوانین، بۆیە ئاساییە ئەگەر شار و ژیان لەلای ببنە دێو و درنج و جڕ و جانەوەر دێوەزمەی سەیروسەمەرە و پاش ئەو هەموو چاوەڕوان هێشتنەوەی خوێنەر، کە ماکۆسان و سەلار لە ژوانگە باوەش بە یەکدا بکەن و بگەنە مراد، کەچی تووشی فۆبیا دەبن و گێژەڵووکە، بۆمب و ئەتۆم و داڕووخانی شار و قرموقاڵ و دیمەنی نائاسایی، سلێمانی و ئەشقی ئەو دوو ئەویندارە نوقم دەکات و دیمەنێک لە ژیانی شێواو و داتەپیو و ئاڵۆزی هاوچەرخمان بۆ دەخەنە ڕوو کە نووسینەوەی ئەم چیرۆکانە لەژێر دار و پەردووی دزی و تاڵان و لەژێر سیمای عەڕنەمووتی خۆفرۆش خاکفرۆش و جاشی مۆدێڕندا ئەستەمە.\nشار و چیرۆک\nشار لە ڕۆمانی سەلارخاندا تەنیا بریتی نییە لە کۆمەڵێک بینا و شەقام و جادە و دامودەزگا و بلۆک و چیمەنتۆ، بەڵکوو شار بریتییە لە مێژوو، کەسایەتی، قارەمان و هێما و سیمبۆل و تاک بە تاکی شار. لە گشت گرنگتر ئەوەی خەمی سەرەکیی هەموو کارەکتەرەکانی سەلارخانە، جیا لە جلخوار و سیخوڕ و جاش و جەیشەکان، پاراستنی چیرۆکەکانی شار و ئاسەواری دێرین و سیمای شارە. مەحموود نەجمەدین، لە زمان کارەکتەرەکانی سەلارخانەوە پێمان دەڵێ نووسینەوەی چیرۆکی شار، قووڵبوونەوە و ڕۆچوونە بە ناخ و کەلێن و درز بە درزی دیوار و خشتی ماڵەکان و پەیڤینە لەگەڵ گەڵا و چۆلەکەپاساری و درکاندنی ڕازی لەگۆڕنراوی تایەر، ڕەشۆڵ، عەولە سیس، عەزمی بەگ، ڕەمزی فەتاح و ساڵح قەفتانە. شار لای مەحموود نەجمەدین و سەلارخان خەمی گەورەی هەیبەتی جارانی سەرایە، خەمی سەلارخان لەدەستدانی شکۆ و سەنگی سلێمانییە، چونکە ئەو دەڵێت: “ئەم سەرایە هەر وا بووە. ناوەڵڵا گیانبازیی ئەیلوول هەرگیز دووبارە نابێتەوە. موزاهیرە و باقلەخواردنیان نەوتووە”.\nوێناکردن و لێکگرێدانی شەشی ئەیلوولی بەر دەرکی سەرای سلێمانی و هەیبەت و شکۆ و دروشم و هۆتاف و حەماسەی خەڵک و ڕۆشنبیران و شاعیرانی ئەوکات، لەگەڵ دۆخی گنخاو و ئاڵۆسکاوی ئێستا لە دووتوێی ئەشقێکدا کە هاوکات لەگەڵ خەمی ئەشق، خەمی شاریشیەتی، تەنیا لە زەینی ڕۆماننووسی مۆدێڕن دەوەشێتەوە. جیاوازیی نێوان مێژووی ڕووت و بە چیرۆککردنی مێژوو، چۆنیەتیی گێڕانەوە و تەکنیک و فۆرمێکە کە نووسەر بۆ ڕەوتی گێڕانەوەکەی دەستنیشانی دەکات. سەرلەبەری ئەو شتانەی کە وەک مێژوو و وەک ڕەخنەی مێژوویی لە سەردەمی حوکمداریی شێخ مەحموود گیراون، ناگەنەوە شکۆی “لەخەوما”ی جەمیل سائیب کە لەبارەی ئەو دۆخە مێژووییە نووسیویە، ئەگەر هەر قۆناغ و بڕگەیەکی مێژوویی نەبێتە هەوێنی ئەدەب و گێڕانەوە و هونەر، بێگومان نابێتە مێژوویەکی نەخشێندراو و هەمەڕەنگی کاریگەر.\nڕۆمانی سەلارخانی مەحموود نەجمەدین لە ڕەگەز و توخمی ئەو جۆرە ڕۆمانانەیە کە خۆیان لە قەرەی مێژووی شارێک داوە، ئەگەرچی چەقی ڕۆمان لەسەر شاڕەگی ئەشقە، بەڵام وێرانکاریی شارمان بۆ باس دەکات. کۆتایی ڕۆمان و بەراوەژۆبوونی ئەگەرەکانی خوێنەر، دەربڕی دۆخی شپرزەی ئێستای شار و ژیانی پڕ لە تەنگ و چەڵەمە و دووبارەبوونەوە. داتەپین و داڕووخانی بینا و باڵەخانەکانی شار و گرموقاڵ و هەموو هاتوهاوار و تەقەلای ماکۆسان و سەلارخان بۆ گەیشتن بە یەک و توانەوەی ئەشق و فەنا و نوقمبوونی شەقامی سالم و سەرلەبەری سلێمانی لە یەککاتدا، هێمایەکی پێگەی ئەشق و خۆشەویستیی شار (نیشتمان)ە لای گێڕەوەری سەرەکی.\nسەلارخان، سلێمانییەکى کەرکوکى\nنووسینی: سوارە نەجمەدین\nسەلارخان، لە زومڕەى ئەو ڕۆمانە کورتانەیە، مەودایەکى درێژ لە زەیندا دەمێنێتەوە، وەک ئەوەى دەست بە خواردنى شیرینى بکەى، ناتوانى دەستى لێ هەڵبگرى، تاکو کۆتایی قاپەکەش ئەلێسیتەوە، ئەڵێى گوڵەبەڕۆژەیە لە کۆتایدا بۆ دەنکە کەوتووەکانیش ئەگەڕێیت.\nئەم ڕۆمانە عەشقە، لە هەمان کاتدا مێژووە، باسی شار دەکات، باسی سلێمانى، بەڵێ نووسەرێکى کەرکوکى دێت و باسی وردەکارى سلێمانى دەکات، وەک ئەوەى کوچە و کۆڵانى ئەم شارە شارەزا بێت، شارەزایی گردى جۆگە و گردى کاسەوکەوچک و قۆریەشکاو و جولەکان و کۆڵانە لاچەپەکانى ئەم شارە بێت.\nشێرکۆ بێکەس کاتێک دێت قەصیدەى کورسی دەنووسێت، هەر دەڵێى کورسییە قسە دەکات، ئەو مرۆڤە دەچێتە دۆخى کورسییەوە و وەکو کورسیەک قسە دەکات، ئاستەمە تۆ بزانیت تەختە چۆن بیر دەکاتەوە، کەچى شێرکۆ دەیزانى تەختە هەستى چۆنە بۆیە وەک کورسی قسەى کرد.\nکافکا کاتێک دێت رۆمانى رمۆزن بوون دەنووسێت، خۆى دەکات بە قالۆنچە، کێ قسە لەگەڵ قالۆنچە دەکات کافکا نەبێت، تاکو تێبگات قالۆنچەبوون چۆنە.\nزۆرێک لە نووسەران ناچارن ببن بە منداڵ، بە ژن، بە درەخت، بە نەتەوەی تر، بە دۆخى تر، بۆ ئەوەى ئەوە بنووسن کە کارئەکتەرکەیان هەیە، مەحموود نەجمەدین گەرچى کەرکوکییە، لێ هەر دەڵێى هەموو تەمەنى لە سلێمانیدا بووە، هەر دەڵێیى بن و بنەچەى سلێمانییە، رەنگە زیادە ڕەوى نەبێت بڵێم ئەستەمە نووسەرێکى سلێمانى بتوانێت ئاوا باسی شارەکەى خۆى بکات، ئاوا خۆشی بوێت و ئاوا ئاگادارى وردەکارى شار بێت، بۆیە سەلارخان وێڕاى ئەوەى رۆمانێکى ئەدەبی بێت، هەوڵێکە بۆ خۆشویستنى شار، هەوڵێکە بۆ تێکەڵکردنى شار و یەک رەنگى.\nبەڵام ئەمە خاڵى ئەرێنى ئەم رۆمانە نییە، بەڵکو جوانى زمان و یاریکردن بە زەمەن کرۆکى رۆمانەکەیە، ئەوە زمان و زەمەنە سەلارخان دەکاتە رۆمانێکى جیاواز، دەیکات بە رۆمانێک بمێنێتەوە، بۆ کتێب هیچ شتێک وەک تەمەن گرنگ نییە، کتێبی باش تەمەنى درێژە لێ پیر نابێت و لە گۆشەى ماڵدا پەراوێز بخرێت.\nسەرنجێک لەسەر ڕۆمانی «سەلار خان »ی مەحموود نەجمەدین.\nنووسینی: محەمەد حەسەن\nسەلار خان ڕۆمانێکی قەبارە مامناوەندی فرە ڕەھەندە. لەدوو بەش پێکھاتووە بەشی یەکەم یانزە ژمارەیە و ھەر جارەی کارەکتەری “سەلار خان یان ماکۆسان ” کە دوو کارەکتەری سەرەکی ڕۆمانەکەن بەدووای یەکدا دەکەونە گێڕانەوە و سەرەتا لە سەلارەوە دەستپێدەکات. ھەرچی بەشی دووھەمە چەند پەڕەیەکی بۆ تەرخانکراوە ،بەڵام ھەرچی جوڵە و بزاوتی ڕۆمانەکەیە کەوتۆتە ئەم بەشەوە.\nبۆ ئەوەی قسە لسەر دەقێک بکەین ، پێویستە بزانین ئەو دەقە بە چ تیۆرێک دەخوێنرێتەوە. لێرەدا تیۆری شەپۆلی ھۆشم بەکارھێناوە ،چوونکە زۆربەی تایبەتمەندێکانی ئەو تیۆرە لەم دەقەدا بەدیدەکرێت وەک” مۆنۆ لۆگ و خۆدواندن و فلاشباک و تەکنیکی پێشخستن.”\nشەپۆلی ھۆش یان زەین بۆ یەکەم جار وەک زاراوە لەبواری دەروونناسیدا لەکۆتاییەکانی سەدەی نۆزدە بەکار ھێنراوە لەلایەن دەروونناسی ئەمریکی «ولیەم جیمس»بۆ گوزارشتکردن لە لێشاوی بەردەوامی بیر و ھەستەکان لەناوەوەی زەینی مرۆڤدا . پاشان کەوتە ناو بواری ئەدەبیاتەوە و ڕەخنەگران بۆ گوزارشتکردن لە شێوازێکی نوێی گێڕانەوە بەکاریان ھێنا. ھەوڵە سەرەتاییەکان لەئەدەبی جیھانیدا دەگەڕێتەوە بۆ ڕۆمانووس “ئێدوارد دورجان ” لە ڕۆمانی( گەڵای دار غارەکەم بڕی) ،و مارسیل پڕوست لە ڕۆمانی ( گەڕان بۆ کاتی لەدەستچوو) وە جیمس جۆیس و دوواتریش ڤێرجیناۆلف و فۆکنەر گرنگیان بەم تەکنیکە داوە.\nلە ئەدەبیاتی کوردیدا ، سەلار خان یەکەم ڕۆمانی کوردی نیە گرنگی بەم تەکنیکە دابێت ، و دواھەمیش نابێت. سەرەتای سەرھەڵدانی لە ڕۆمانی کوردیدا بۆ ڕۆمانی «ژانی گەل ،و ڕۆمانی سەگوەڕ ،و ئەندێشەی مرۆڤێک …ھتد»دەگەڕێتەوە.\n* ڕۆمانەکە بە بیرکردنەوەو مەنۆلۆگی کارەکتەری سەلار دەستپێدەکات. جۆری مەنۆلۆگەکەش ڕاستەوخۆیە ـ لە کارەکتەرەوە بۆ خوێنەر.لەم جۆرە مەنۆلۆگەدا نووسەر ھەوڵدەدات ئەو باس و بیرۆکانەی لەزەینی کارەکتەردا دەخولێنەوەو فەراھەمدەبن ، وەکو خۆیان بگوازێتەوە بۆ ناو دەقی ڕۆمانەکە.\n*زەمەنی ڕووداو… زەمەن لێرەدا کشاوە ،جێگیر نیە. زەمەنی حەقیقی ڕووداو ڕەنگە چەند خولەکێک بۆ کاتژمێرێک یان زیاتربێت لەوساتەوە دەستپێدەکات سەلار خان خۆی بۆ حەمام و پاش ھاتنە دەرەوەی ئامادە دەکات ،وەک لە دەقەکەدا ھاتووە دایکی سەلار ھاوار دەکات:«ئەرێ ڕۆڵە چیتکرد؟»چی بووە دایکە ماڵەکە سووتا؟یانی چی ئەکەم ؟خەڵکی لە حەمام چی ئەکا؟ماڵم ئاواكردی ئەو ھاوار ھاوارەت لە چیە!ئەوە تەواو بووم.) لەڕۆمانەکەوە.\nزەمەن لێرەدا سنورەکان تێدەپەڕێنێت وەک ڕەھەندێک دەرەکات و دەرەشوێنە .لە سات و جێگەیەک خۆی نابەستێتەوە بەویستی کارەکتەر گوزەر دەکات .\nھەرواشە تۆ دەتوانی لەسەر خوانی ماڵەکەت خەیاڵ بکەیت لە ئوتێلێکی پێنج ئەستێرەیت لە شیکاگۆ. بەڵام پرسیارەکە ئەوەیەتاچەند نووسەر توانیویەتی خوێنەر بۆ و سەفەرە درێژەی مەنۆلۆگ ئامادەبکات؟\n* خۆدواندن: لە بنەڕەتدا ھونەرێکی درامیە و ئەکتەری درامی بۆ ئەوەی چۆنێتی پڕۆسە زەینییە تایبەتەکانی بە بینەر ڕابگەیەنێت پەنا بۆ ئەم تەکنیکە دەبات و بەدەنگی بەرز خۆی دەدوێنێت. ماکۆسان «ناڕوا.چەقی بەستووە ڕۆژگاری شووم.خوا بەرداری نیە ژیان لەم کونە ڕێویەیا بەسەر بەرین؟ سەلاریش خوا ئەزانێ لەژووری گەرمی کێ … ھتد.» لە سەردەمی ھەشتاکان بۆ سەرەوە ھەزاران گەنج ناویان بۆ سەربازی دەھاتەوە و فیرار دەبوون ،ناچار چاڵیان لە ژووری نوستن یان ھەرگۆشەیەکی ماڵدا دروست دەکردوو ھەرکەس لەدەرگای دادا بەپەلە کابرای خۆ حەشاردەر خۆی دەھاوێشتە چاڵەکەوە ، بۆخۆم ئەو چاڵەم دیووە لەماڵ نەنکم کاتێک خاڵم دەچووە ناوی ، دەزانم چ بارو دۆخێک بوو .کابرای فیرار لەو چاڵەدا کە ژیانێکی سیخناخ لەترس و بیمبوو ، ھەزاران مەترسی و پێشھات لێک دەداتەوە و خۆی دەدوێنێت .\n*فلاش باک: تەکنیکێکی گێڕانەوەی چیرۆک و ڕۆمانە ،لەڕووی دەرکەوتن و بەکارھێنانەوە مێژوویەکی کۆنی ھەیە و ئەم تەکنیکە لە داستانە کلاسیکیەکاندا دەرکەوتووە ،لەوانە ئلیادەی ھۆمیرۆس. ئەگەر مرۆڤ لە بیرەوەری و ڕووداوە کانی ڕابردووی دابماڵرێت ،بریتیدەبێت لە کایەیەکی بەتاڵ ،و بۆ زیندوو ڕاگرتنی بیرەوەریەکانی پشت بە گێڕانەوە دەبەستێت .\nلێرەدا نووسەر لەڕێگەی بیرکردنەوەی کارەکتەرەکانەوە بەسەرھات ، یان ڕووداوێکی ڕابردوو بەسەر دەکاتەوە.\nدیارە فلاش باک سێجۆری ھەیە «فلاش باکی دەرەکی ،ناوەکی ،و ئاوێتەیی» لێرەدا نووسەر پشتی بەجۆری دووەم و سێییەم بەستووە .زۆر بەی کات لە زمانی کارەکتەرەوە بەراوردی نێوان دوو زەمەن دەکات بۆ نموونە : زەمەنی ھەشتاکان و دیمەنی ڕەش وسپی و زەمەنی ئێستا ی ڕەنگاو ڕەنگ و زەمەنی مۆدێرنێتە و دنیای دیجیتاڵی و خێرا . زۆر جار نووسەر بۆ درێژکردنەوەی خەیاڵی کارەکتەر لە تەکنیکی فلاش باکدا جۆرێک زیادەڕۆیی کردووە و ئاڵۆزیەکی ھێناوەتەکایەوە بەتایبەیت لە زمانی سەلار خانەوە خوێنی ڕژاوی کەسایەتی عەولەسیس دەھێنێتەوە بەرباس و گرێیی دەداتەوە بەخوێنی ڕژاوی کارەکتەری سەلارەوە لە نزیک حەوزەکەی ماڵ باپیری . یاخوود ھێنانە ناوەوەی بابەتی جل خوارەکان کە لە سەدەی ڕابردوودا ھاوئاوزی دەوڵەتی عوسمانیبوون لە سلێمانیدا ، تاچەند نووسەر توانیویەتی ئەو زەمەنانە پێکەوە گرێبداتەوە بە ئاسۆی چاوەڕوانی خوێنەرەوە ؟ لە هەندێک شوێندا سەرکەوتووانە یادی هەندێک کەسایەتی و جێگەی شاری کردۆتەوە . وەک بەرگریکارێکی کلتوری .\nڕە نگە بەڕواڵەت نووسەر کاری کردبێت بۆ نشاندنی ھەردوو ڕووەکە ی شار لە لەدووزەمەنی جیاوازدا ،بەڵام نەیتوانیووە بچێتە قووڵاییەوەو گۆڕانی ڕۆحی شار بەتەواوی دەربخات .\n* پێشخستن: ئێمە کەباس لەگێڕانەوەدەکەین ،بەشێوەیەکی نیمچە ڕەھا دەیبەستینەوە بە ڕابردووە وە،بەڵام زەینی مرۆڤ لە توانایدایە ھەندێک ڕووداو ،و دیاردە بخوڵقێنێت کە ھێشتا لە ژیانی ڕاستەقینەدا ڕوویان نەداوە،بەڵکو پێدەچێت لە داھاتوودا ڕووبدەن ،ئەویش بە پشت بەستن بە خەون وخەیاڵ یان پێشبینیکردنی ئایندەوە.\nپێشخستن پێچەوانەی فلاش باکە و لەو ساتەدا یکدەگرن ، (لێکترازانی گێڕانەوەی) دێتە ئاراوە.\nلە بەشی دوودا جگە لەوەی ڕیتمی ڕووداو و گێڕانەوە تۆنێکی خێرا وەردەگرێت پێویستە خوێنەر ئامادەبێت بۆ پێشھات و شۆکێکی چاوەڕواننەکراو لەگێڕانەوە و مەنۆلۆگێکی تەقلیدی بۆ ناو دنیاو سەردمێکی نوێ.\nکاتێک کافکا مەسخ یان بەدگۆڕان دەنووسێت ھەرلەسەرەتاوە خوێنەر لەگەڵ ڕەوتی ڕووداوەکان بۆ پێشەوە دەبات و زیھینی خوێنەر ئامادەدەکات بۆ ھەر ئەگەر و پێشھاتێک . پاشان بورهان شاوی عێراقی کاتێک ڕۆمانی (مشرحە بغداد )دەنووسێت لەسەرەتاوە وێنەی پاسەوانێکمان نیشان دەدات تەنانەت لەسێبەرەکەی خۆشی دەترسێت .بەڵام لەگەڵ بەرەوپێشچوونی ڕووداوەکاندا بڕوا بەخوێنەر دەهێنێت ئەوەی کە پاسەوانەکە دەیینێت لەسەر و لۆژیکەوەیە و ڕەنگە خۆشی بەشێک بێت لە یاریەکە، یاخوود مردوویەک بێت وەک ئەوانیتر . یاخود (فرانگشتاین لە بەغداد )ی احمد سعداوی و …هتد. قسەی من لەسەر ئەو ئامادە سازییە که دوو دڵدار لەدوو سەردەمی جیاوزدا ئەو هەموو ساتە خوێنەر چاوەڕێی شادبوونیان دەکات پێکەوە ، لەدووای ڕاکردن و نزیکبوونەوە یان لەسەهۆڵەکە ، لەپڕ هەموو شتێک ئاوەژوو دەبێتەوەو دەگەینەوە خاڵی سفر ! ڕەنگە بەدیوێکیتردا نووسەر وێنەی دنیای ئەمڕۆ بەو جۆرە پێناسە بکات کەهیچ شتێک لەجێگەی خۆیدا نیەو لەهەر ساتێکدا دەکرێ ڕووداێکی نەخوازراو ڕووبدات و تەواوی چاوەڕوانیەکان پوچەڵکاتەوە.\nلەڕووی زمانەوە هەندێک ئیدیەم و گۆرانی و وشەی بازاڕی تێدا بەکار هاتووە ، هەندێکی لەجێگەی خۆیدایە و هەندێکی زیادەیە ،بگرە زیانی لە تێکستەکەش داوە .چوونکە ناکرێت هەر لەسەرەتاوە هەتا کۆتایی بەیەک ڕیتم و تۆن بیربکەیتەوە و دیالۆگ بکەیت .هەندێک جار سات و کاتی وادەخوازێت بە پێی دۆخەکە زمانی کارەکتەر بگۆڕدرێت .چوون گێڕانەوە بریتیە لە مامەڵەکردنی ڕۆماننووس لەگەڵ زماندا ،واتە گۆڕینی ڕووداو لە وێنەی واقیعیەوە بۆ وێنەی زمانی .\n*ئەم کتێبەم وەک سەرچاوە بەکار هێناوە:\nشەپۆلی هۆش لەڕۆمانی کوردیی _ د. دیار فایق مه جید ،لێکۆڵینەوەی ئەدەبی _٢٠٢١.\n٭سەلارخان _مەحموود نەجمەدین ،ڕۆمان ،۲۰۲۱.\nنووسینی: ئاكۆ كەریم مەعروف\nسەلارخان، رۆمانێك بۆ خوێندنەوە\nنووسینی: كاوە حاجی عەزیز\nشاری سلێمانی بە تەنها پایتەختی ڕووناكبیریی نییە و بەس، بەڵكوو شوێنێكە چەندین ڕووداوی مێژوویی دڵتەزێن و دڵفڕێن تیایدا گوزەری كردووە، نووسەری بوێر بۆ كاری داهێنان بەتابیەتی لەبواری ئەدەبیدا دەتوانێت چەندین كاری ئەدەبی بكاتە هەوێنی نووسینەكانی، بۆ كاری هونەری هەر مەپرسە، ئەمە و دەیان داهێنان و ئەزموونی تازە و دەستپێشخەریی دیكە كە لەسلێمانییەوە سەرچاوە دەگرن. مەبەستم لە ((هەوێن)) ئەوەیە كە ڕووداوە خێراكان دێن و دەچن وەكو لافاو دەڕۆن و نامێننەوە بۆیە نووسەری زیرەك دەتوانێت لەم ڕووداوانە ئیلهامێك وەربگرێت، ئیدی ئیشی خۆی تێادا بكات بەتایبەتی ژانرێكی قورسی وەك ڕۆمان.\nڕەنگە سەركەوتن یا سەرنەكەوتنی هەر ڕۆمانێك مەسەلەیەكی ڕێژەیی بێت ئەوەی گرنگە ڕاكێشانی سەرنجی خوێنەرە بۆ ئەو بەرهەمەیی كە نووسیوێتی. هەڵبەت ئەوەی وا دەكات هەر ڕۆمانێك ببێتە جێگەی سەرنج، كۆمەڵێ هۆكارن زۆربەیان بەهۆشیاری نووسەرەكە لەبەرهەمهێنانی دەقی ڕۆمانەكە بەستراونەتەوە، كە بەپەیوەندییەك لەنێوان خوێنەر و دەقەكە لێی دێتەكایەوە كۆمەڵێ پرسیاریش لەلای خوێنەری بەئاگا دروست دەبێت ئایا مامەڵەكردنی لەبواری تەكنیك، زمان، مێژوو، ڕووداو، حبكە، شوێن… هتد لە هەموویان گرنگتر چی نووسیووە و بەچی لە ڕۆماننووسەكانی دی جیادەكرێتەوە و چی وایكردووە شتەكان دووبارە نەكاتەوە.\nدەربارەی كەسایەتی و ڕووداو و بیرۆكە ئەوەندە زۆرن تا تەواو ڕۆمانەكە نەخوێنیتەوە نازانی چی دەگوزەرێ ئەمە چێژی ڕۆمانە و فەرامۆش ناكرێ تۆ بزانی كۆتاییەكەی چییە و دڵەڕاوكێت لەلادروست نەكات ئیدی لەخوێندنەوەی جگە لەكات كوشتن هیچت دەستناكەوێ!.\nمەبەستم لەم پێشەكییە خوێندنەوەیەكە بۆ ڕۆمانی (سەلارخان) لەنووسینی (مەحموود نەجمەدین) لەدووتوێی 158 لاپەڕە ساڵی 2021 بڵاوكراوەتەوە ئەوەی بەردەستی من چاپی دووەمە.\nشوێن سلێمانییە و كارەكتەر كوڕ و كچێكی خێرنەدیوی ئەم شارەن هەریەكەیان لە ڕووداو و زەمەنێكی دیاریكراوی شاردا دەژین كۆمەڵێ موعاناتی سەردەمی خۆیان واتە (گەنجانە) لەكۆڵناوە، ئەوینداری یەكن سەردەمانێكە دەیانەوێ بگەن بە یەك. زۆر بەسادەیی خوێنەر دەتوانێ چەندین بیرۆكەی لەلای دروست ببێت بۆ ئەوەی بیانگەیەنێتە یەكتر، لێ بەهۆی سیاسەتی دڵ ڕەقانەی ڕژێمی بەعسی فاشی ماكۆسان ناتوانێت تەنانەت بۆ ساتێكیش بێت سەلار ببینێت جا چ جای بۆ یەكتربن! لێ دوای ڕاپەڕین كە كوردستان ئازادكرا هەر بۆیەك نەبوون؟ ئەمە جێی پرسیار و ڕامانە سەلار و ماكۆسان لەدوای ئەو نەهامەتییەی كە بەسەریاندا هاتووە چی وایلێكردن كە بۆ یەك نەبن لەوانەیە ئەگەر فیلمی هندی بوایە ئەوا دەبووە شایی هەڵپەڕكێ و هەمووان شاد دەبووین بۆ ئەو ئاهەنگە، بەڵام هەر بەیەك ناگەن. ئەمە ئەو نیگەرانی و دڵەڕاوكێیەیە كە نووسەر سەرنجمان لادروست دەكات و چاوەڕوانمان دەكات لەبوونی كارەساتێك (ماكۆسان… ئەو كەوتنەی كەوت هەڵنەسایەوە كەوتەژێر پێی ئەو مەخلوقە جادووبازانەوە و لەسەر سینگە تووكنەكەی سەما دەكەن… لەم ئێوارە شوومەدا كەوتن بوون بەخاك و خۆڵی بەرپێی ئەو مەخلوقە ترسناك و ناشرینانە. لەسەر ئەو جەستە ناسك و جوانەی سەلاریش سەما دەكەن، ئاهەنگی سەركەوتن لەسەر دڵی ئەوان دەگێڕن…)\nئەگەرچی ناوەڕۆكی ڕۆمانەكە بەتەواوی دەربارەی خۆشەویستییە، بەڵام تۆمارێكی وردی خەبات و بەرخودانی ئەو كاتەی شارە، ژیان و ژیاری ئەو سەردەمانەی سلێمانی (پێش ڕاپەڕین دوای ڕاپەڕین) دەردەخات لەپشت ئەو ناوەڕۆكە سۆزدارییەوە وێنەیەكی ڕێكوپێكی سیما كۆمەڵایەتی و سیاسی و ژیوارییەكانی هەردوو سەردەمەكە دەستنیشان دەكات، كە بەهای قوربانیدان نرخی نەماوە ئەگەر دەسەڵاتی بەعسی تەنها خۆشەویستی كوردستانیان لادروست كردین و هەموو شتەكانیان لێ سەندینەوە ئاوا ئێستا ئەو خۆشەویستیەیان لێ سڕینەوە و هەمووان خەریكی پارە و سێكسن و ئەو جۆرە مەخلوقەمان لێ دەرچووە كە مەحموود نەجمەدین بە ئەسپایی وێنەی كێشاون ئیدی شتێ نەماوە ناوی (خۆشەویستی، نیشتمان، فیداكاری، وەفا… هتد) بێت.\nلەلایەكی ترەوە ترسنۆكەكان بەروبوومی شۆڕش دەخۆن چەندین خاوەن خەباتكاری وەك ماكۆسان لەژێر پێی حەشاماتێكی مێگەل ئاسا دەپیشێتەوە. هەزارەها سەدان خانمی بەهەڵوێستی وەك سەلار مەحف دەبنەوە و دەنگیان ناگاتە گوێی هیچ كەسێ.\nسەرنجێكم ماوە بیڵێم ئەم ڕۆمان زیركانە خۆی لە قەرەی هەندێ ئیدۆمی باوی سلێمانی داوە، زۆركوچە و كۆڵانی تەی كردووە، رمووزە ئازا و نەترسەكانی ئەو شارەی زیندووكردۆتەوە ئەمانە جێی بایەخە بگرە ڕووداوی ئەو رۆژە ڕەش و شومانەی بەجۆرێك باس كردووە لەوە ئەچێ خۆی تیایدا ژیابێت، یا باشیان بۆ باس كردبێت بۆیە لەلای یەكێكی (شاری) ئەم ڕۆمانە تەنها خوێندنەوە نییە و بەس، بگرە بیرەوەرییە، چێژە، راستییە و سنووری بیركردنەوەی خوێنەری سەردەمی خۆی ترازاندووە و ڕەگی بۆ قووڵاتیی داهاتوو هاویشتووە. هەر ئەمەش (نەمری) بە دەقی ڕۆمانەكە دەبەخشێ.\nچەند یادداشتێک سەبارەت بە ڕۆمانی “سەلارخان”ـی مەحموود نەجمەدین\n١/ بونیادی ڕۆمانی “سەلارخان” لەسەر وەهمێک و نەبووێک هەڵچنراوە، وەهمێک کە هەیە و نییە، دەستپێکی ڕۆمانیش هەر بەم وەهم و نەبوونەوە دەست پێ دەکات: «نییە، نەماندۆزیوەتەوە. «کەسێک هەیە و نییە.» و لە چەند جێی تریشدا ئەمە دەڵێت. ئەم وەهمە لە دوو کەسایەتیدا خۆیا دەبێت؛ سەلارخان و ماکۆسان. ئەم دوو کارەکتەرە لە دوو زەمەنی جیاوازەوە، لە هەمان شاردا (سلێمانی) وەهم لەسەر یەکتر بینا دەکەن و یەکتر بەرهەم دەهێننەوە. ئەم وەهمە ئەگەرچی دەوروبەر نایسەلمێنێ و لۆژیکانە نییە، بەڵام هەوڵ دەدرێت لە ڕەوتی خەیاڵکردنەوە و فەنتازیادا، لە زەین و عەینی هەردووکیاندا، ببێت بە ڕاستینە و بۆ خوێنەریش بسەلمێت. ئەمە ڕاستییەکی پێوراو و سەلماوە، لە ئەدەبی زارەکییەوە کە ژنەی ناو حەکایەت پیاوەکەی بۆ “هەڵووژەی خۆراسان” دەنێرێ و نییە، تا دەگات بە شەڕی نەبووی دۆنکیشوەت لەگەڵ بادا و دەیان نموونەی تر، ئەوە پشتڕاست دەکەنەوە کە چەندان دەقی ئەدەبی لەسەر وەهێمـک و نەبوویەک بونیاد نراون و دەنرێن. زۆرترین هێزهاوێژی بەشی یەکی ڕۆمانەکە جەختکردنەوەی ئەم نوختەیەیە؛ وەهم و نەبوون بکات بە هەقیقەت.\n٢/ لێکدووریی و مەودای کات لەم ڕۆمانەدا دابەش دەبێت بۆ دوو زەمەن، کە هاوتەریب و هاوئاست دەڕۆن و تا کۆتایی ناچنە ناویەک و یەکتر نابڕن. یەکەم: زەمەنی ئێستا، سەردەمی کۆرۆنا و دنیای مۆدێرن و فاشن، دووەم: زەمەنی هەشتاکانی سەدەی بیست و حوکمڕانی بەعس و جەنگی عێراق- ئێران و فیراری و… یەکتربڕینی ئەم دوو زەمەنە لە بەشی دوودا و لە جێیەکدا، لە “سەهۆڵەکە”، بە سەرسمدانێک، خاڵی گەشاوە و دراماتیکی ئەم ڕۆمانەیە. جێی سەرنجە، پێکگەیشتنی ئەم دوو زەمەن و کەسێتییە “سەهۆڵەکە”یە، نەک بۆ نموونە “بەردەرکی سەرا”، ئەگەر “سەهۆڵەکە” ئاماژەی دنیای ئەمڕۆ بێت بە تایبەت لای گەنجان، ئەوا “بەردەرکی سەرا” ئاماژەیەکی مێژووییە بۆ ڕابردوویەکی دوور، کە دەتوانێت بیرخەرەوەی دەیان ڕووداوی خوێنین، خۆپێشاندان و… بێت، ئەمەش سەلمێنەری ئەوەیە کە ڕۆمانی “سەلارخان” ڕووی لەمڕۆ و داهاتووی سلێمانییە، کە نەوەیەک لە کافێ و سەهۆڵەکەوە هەنگاوی بۆ دەنێنن و چیدی ناگەڕێنەوە بەردەرکی سەرا (مێژوو).\nڕۆمانەکە لە دوو بەشدا دەگێڕدرێتەوە، بەشی یەک، بە دەستاودەستکردن و زارەوزارکردنی سەلار و ماکۆسان، ڕەوتی خاو و وەسفیی ڕۆمان هاوتەریب دەڕۆن، لەم فەسڵەدا هەم جووڵە کەمە، هەم ڕووداویش لە ئاستێکی کزدایە، هەربۆیە کەمتر چیرۆک دەقەومێت، کە دەشقەومێت بە ڕێژەی نزم و نەوییە. لە بەشی دوودا هەم ڕەوتی گێڕانەوە خێرا دەبێت و هەم بەگەڕخستن و جووڵانیش بزۆکترن، ئەگەر لە بەشی یەکدا زەمەن وەک دوو سککەی ڕاکشاوی قەتار وێنا بکەین، لە بەشی دوودا ئەم دوو سککە دەبن بە یەک.\n٣/ “سەلارخان” بە مۆنۆلۆگ نووسراوە، ئەمەش وای کردووە دەقەکە و گێڕانەوەکەی بەسەر خۆیدا ببەسترێ، نەکشێتە دەرەوە و هەر لە ناوەوە بمێنێتەوە. تێکدانی ڕەوتی زەمەن و زنجیرەیی تەقویمی داستانیش ئاماژەی پەرێشانی زەینی و دەروونیی کارەکتەرەکانە، کە نەتوانن لە تەواوکردنی بەرەودوای ئەو باسانەی دەیانەوێت بەیانی بکەن، بۆیە دەبینین هیچ ڕووداوێک تا سەر ناگێڕدرێتەوە و بەردەوامی پێ نادرێ، پچڕان لە نێوان زەمەن و شوێندا بەردەوام لە ڕووداندایە، دیالۆگە داخراو و دەروونییەکانیش ناگەنە ئەوپەڕ و لەناو خۆیاندا و بەسەر خۆیاندا دەکەون.\n٤/ زمان لە “سەلارخان”دا زمانێکی میللیی سلێمانیانەیە، هەوڵدراوە لە ڕاوێژی کۆنیی ئەم شارە سوود ببینێت، ئەمە تا چەند توانراوە لەناو سیاقی گێڕانەوەدا بتوێنرێتەوە و بەرجەستە بێت؟ ڕادەی سەرکەوتوویی ئەم زمانە، تا ڕادەیەکی بەرچاوە و لەگەڵ ئەوەشدا لە بڕێک جێدا، هەست بە زیادەڕەویی دەکرێت لە بەگەڕخستنی دەربڕین و هێنانی ئیدیۆم و تێکەڵبوونی زار و بنزار و… ئەمە چەسپاوە، کە لە گێڕانەوەدا، تەنانەت لە دەقە تەواو فەنتازییەکانیشدا، لۆژیکێک بەکارە، کە ڕەچاوکردنی توانایی و مەعریفیی پێگەی کەسێتییەکانە لە خۆدەربڕین و بیرکردنەوەیاندا، لادان لێی، جۆرە نوقسانییەک پێک دێنیت. کەسێتییەکانی “سەلارخان” کوڕ و کچێکن لە هەڕەتی لاویدا، کە چ وەک تەمەن و چ وەک ئاست، ئەو توانا لە دەربڕین و پاراوبوونیان نییە کە نووسەر خستوویەتیە سەرزاریان، بە تایبەت لە دەرپەڕاندنی ئەو هەموو پەند، ئاگایی مێژوویی سەبارەت بە شار و کەسایەتییەکانی ناوشار و دەوروبەرەکەی، کە خوێنەر وا هەست دەکات لە بەردەم پڕئەزموونی و کەسێتییەکی شارەکەدایە نەک دوو گەنج، ئەمە وەک دەستهەڵبەستێک بە کارەکەوە دەردەکەوێت. بەڵام لەو جێیانەدا کە گێڕانەوە دەکەوێتە دەست کەسانی تر، بە تایبەت بەساڵاچوان، گێڕانەوە دەگەڕێتەوە باری پارسەنگیی خۆی.\n٥/ گوتاری “سەلارخان” بەرگرییە لە سلێمانیی کۆن و لێدان لە سلێمانیی ئەمڕۆ، هەڵبەت بە ئیمکانی گێڕانەوە. هەرکات لە خوێندنەوەی ئەم جۆرە ڕۆمانانە دەبمەوە پرسیارێک لەپێشم سەوز دەبێت: شار تا کوێ و چەند دەتوانێت هەر خۆی بێت و نەگۆڕێ؟ داواکردنی ژیان لەژێر مەترسیی سەقفە نزم و دارین و مێرووتێدراوەکاندا تا چەند ڕەوایە؟ حاشاهەڵنەگرە کە هەڵکردن و هاوسەنگی لە نێوان دنیای دوێنێ و ئەمڕۆدا پێویستییەکی حەتمین، دەکرێت نۆژەنکردنەوە بە بەرنامە بێت، پاراستنی هەندێک شوێن و خانوو زەروورەتی شارن و کولتووری شار پێک دێنن، بەڵام مەترسیی گوتارەکەش دەبینم، کە نەیەوێت هیچ شتێک دەستکاریی بکرێت و بگۆڕدرێت. ئۆرهان پاموک باشترین نموونەیە، لە گفتوگۆکانیدا، پاموک بە ئاشکرا لایەنداریی و هەستی نۆستالۆژیکی خۆی بۆ ئەستەمووڵی کۆن دەردەبڕێت، بەڵام کە ڕۆمانەکانی دەخوێنیتەوە نایەڵێت ئەم گوتارە ببێت بە شاگوتار، بەڵکوو دیالەکتیکئاسا مامەڵەی دەکات؛ لە تێز و ئەنتی‌تێز، سەن‌تێزێک بەرهەم دێنێ: دنیای کۆن دەکێشێت بە دنیای ئەمڕۆدا و ڕۆمانێکی وەک “سەمەرەیەک لە سەرمدا” پڵاچە دەدات و بەرهەم دێت. مەبەست لە بەراوردکردنی “سلێمانی” و “ئەستەمووڵ” نییە، بەڵکوو جەخت و باسکردنە لەسەر “شار” و مامەڵەکردنی شار لە ڕۆماندا. ئەگەرچی گوتاری “سەلارخان” ڕەوایەتی خۆی لەمڕۆی سلێمانییەوە هەڵدەهێنجێ، بەڵام کەمتر دیالەکتیکانە مامەڵەی دەکات، گرفتەکە لە زەینی دەقدایە، کە ڕابردوو هێند بە درەوشاوەیی دەبینێت، ناتوانێت دەرکەوتەی دنیای مۆدێرن ببینێت و دزە بکاتە هەناو دەق، ئەگەر دەریشبکەوێت، هەر لەو جێیەدا سەرکوت دەکرێت.\nقسەیەك لەسەر ڕۆمانی سەلارخان\nنووسینی: ڕەوەند جیهانگیر\nهەوڵدانێكە بۆ زیندووهێشتنەوەی چیرۆكی عەشقەكان، لە ژێر سێبەری چیرۆكە دڵتەزێنەكەی (سەلار و ماكۆسان) كە دوو عاشقی لە یەك ونبوون .كە بەدوو زەمانی جیاوازەوە ئاوێتەبوونە، یەكێكیان لە زەمەنی پێش ڕاپەڕین و سەردەمی حوكمرانی بەعسە، یەكێكیان لە زەمەنی دوای ڕاپەڕین و سەردەمی كۆرۆنا و دونیایی مۆدێرن.\nڕووداوەكانی ڕۆمان لە شاری (سلێمانی) دەئافرێن. ڕۆمانەكە بە پیشاندانی كات و شوێن و ڕووداوەكانی ئەو سەردەمە، بارودۆخی كۆمەڵایەتی و سیاسی، نوێكردنەوەی كارەكتەرێك كە ڕەمزی وەفا بێت بۆ فیداكاری نیشتیمان. دەبێتە ڕۆمانێكی بچووكی مێژووییش. ناوەڕۆكی ڕۆمانەكە لە دوو بەش پێكدێت، كە لەبەشی سەرەتادا (سەلار و ماكۆسان) گێرەڕەوەی ڕۆمانەكەن. گەرچی لەم بەشەدا ڕووداوی سەرەكی و چیرۆكی نوێی لەناودا نایەتەبوون. چیرۆك و قسەكان لەناوخۆیاندا خوول دەخۆن. لە بەشی دوودا نووسەر دەبێتە حیكایەتخوان و درێژە بەگێڕانەوەی چیرۆكەكە دەدادت. لێ تەنها ئەو نابێت هەندێك جار گێرانەوە لادانی كورتی تێدەكەوێت بە رستە كورتەكانی (سەلار و ماكۆسانیش)\nسەلار نەوەی دوای ڕاپەڕین و سەردەمی كۆڕۆنا قوڵپی گریانێك هەمیشە لە سینەیدا هەیە، شەپۆلەكانی دڵی دەیەوێت فرمێسكەكانی بگەیێنێتە كەنار. دڵەكەی ڕووبەڕووی عەشقی ناكامی ماكۆسان بووە. عەشقێك مەعشوقەكەی وەهم و خەیاڵ نەبێت ئاخۆ دەبێت چیبێت؟ كە سەلار لە زەمەنێك و ماكۆسانیش لە زەمەنی هەشتاكاندا هەردووك سۆراغی یەكدی دەكەن ئاخۆ ئەم دوو زەمەنە چۆن بە یەكدی دەگەن؟\nماكۆسان و سەلار قسە ناگێڕنەوە چ لە سیماكانی سیاسەت بدوێن یاخود خۆشەویستی قسەی سەر زار و بن زاریان دەڵێن، لێ هەندێك جار دەبووە هۆی بێزاریم لەو قسە دووباڕانەی نێو كۆمەڵگا بەكینەیەكی لەڕادەبەدەر دەكران . لێرەدا من مەبەستم نییە بەرگریی لەو سیما ناشرینانە بكەم كە قسەیان لەبارەوە كراوە، نەخێر تەنانەت بگرە پێ خۆشحاڵیش بووم كە ڕۆمانەكە ئەو هێزەی داوەتە كارەكتەرەكانی بەئازادی قسە بكەن.\nبەڵام من زیاتر لەگەڵ ئەو دەقە ئەدەبیانە ڕاهاتووم كە لەزۆر شوێندا بەوێنەیەكی خەیاڵی قسە دەكەن، سێبەری شیعر ڕووناكی دەدات بەناوەڕۆكی بابەتەكە. نووسەر لە زاری سەلارەوە قسە دەكات و ڕابردوو زۆر درەوشاوە دەكات، كە وا دەكات هەندێك جار لە سەردەمی ئێستا هیچ ئومێدێكمان بۆ نەهێڵێت خۆزگەمان خواستبا هەموو شتێك نە گۆڕابایە. لادانێكی كورت وەرگرم، مەبەستی قسەكانم تەنها ئەم ڕۆمانە نەگرێتەوە. گەرچی من لەو سەردەمەی پێشوودا نەژیاوم، بەڵام وەك دەگێرنەوە پڕ نارەحەتی بووە. بەڵام هەمیشە زۆرینەی تاكی كۆمەڵگا كاسەی سەری كراوەیە لەڕووی وەهمێك، وەهمێكە كە دەڵێت: ڕابردوو هێشتا جوانتربوو تەنانەت كاتێك نانێك نەبوو تێری لێ بخۆین، بنمیچێك نەبوو لەسەرما و سۆڵە بمانپارێزێت، ئیسراحەتێك نەبوو بتوانین منداڵەكانمان بەشێوەیێكی جوان پەروەردەكەین و هاورێی بین لەگەڵیان، عیلم و خوێندەواری بەوشێوە بەربڵاو نەبوو. وەهمێكە دەڵێت: هێشتان سەردەمی جەنگ و خوێن خۆشتربوو لە ئێستا، هێشتا ئەو كاتە خۆشتر بوو كە تۆپ ماڵەكانیان دادەڕماندین. گەرچی دەگوترێ سیمای كۆمەڵایەتی جوانتربوو، بەڵام دەشگێردرێتەوە كە چەند كێشە و كاری ناشرینیش هەبووە تا بگاتە ئەوەشی كاتێك كێشەیێك ڕوویدابێت ئازاری ئاژەڵەكانی یەكدیان دەدا هەڵدەستان بە برینی كلك و گوێی ئاژەڵەكانی یەكدی… هتد . گەرچی سەردەمی ئێستاشمان پڕە لە سیمای ناشرین و پڕ ناڕەحەتیش… هتد. بەڵام مرۆڤ هێزەكەی جوانییەكە كە بتوانێت بژیت و لەگیانی خۆی بێزار نەبێت. بەڵام ئەم وەهمە هێزەكە لەناودەبات.\nبەشێكی زۆری كۆمەڵگا تووشی ئەم وەهمەبوون گەرچی ئەم وەهمەش لە سیما ناشرینەكانی بارودۆخی گوزەران و سیاسی ئێستاوە دروست بووە. نابێت بهێڵین ئەم وەهمە بێ ئومێدمان كات. ئەگەر ئەو سەردەمە لەناو خوێناودا توانرابێت یادگاری شیرین درووست بكرێت، ئێستاش دەكرێت مرۆڤ هێزە جوانەكەی خۆی بەكاربێنت، با وەهمەكە وانەكات بیر و فیكر بباتەوە نێو گۆڕێكی ڕووناك. هەموو سەردەمێك جوانی و ناشرینی خۆی هەیە و من لە بەشێكی نووسەرە كوردەكان ئەزموونم كردبێت، ئەوانیش تووشی وەهمێكی بچووك بوون جوانییەكانی كوردستان دەشارنەوە، وادەكەن بێزاربین و مەراق بكەین لەبەردەم ئەو جوانییەی ئەوان باسی دەكەن كە لە ئەورووپا هەیە، لەكاتێكدا ناشیرینییەكانی ئەورووپاش باس ناكەن و دەیشارنەوە. بەڵام نووسەر مەحموود نەجمەدین گەرچی لە زاری سەلارخانەوە ڕابردوو زۆر درەوشاوە دەكات وا نیشان دەدات هیچ نەگۆرابا، بەڵام لەهەمان كاتدا جوانی و ناشرینی سەردەمەكانی هاوشانی یەك نیشان داوە.


"ئەگەر تورکیا هێرش بکاتە سەر عەفرین کۆتایی بە خۆی دێنێت" - RojNews\n"ئەگەر تورکیا هێرش بکاتە سەر عەفرین کۆتایی بە خۆی دێنێت"\nمامۆستایەکی زانکۆی سلێمانی لەسەر هێرشەکانی عەفرین دەڵێت: تورکیا دەیەوێت بەم هێرشانەی شۆڕشی ڕۆژئاوا لەناو ببات، بەڵام ئەگەر تورکیا ئەو هەڵە گەورەیە ئەنجام بدات ئەوا هێرشکردنە سەر عەفرین دەبێتە کۆتاییهاتنی خۆی.\nدەوڵەتی تورکیا هەڕەشە و هێرشەکانی بۆ سەر عەفرین چڕکردوەتەوە و ڕۆژانە بەردەوامە لە تۆپبارانکردنی ئەو ناوچەیە، ئەوەش نیگەرانی گەلی کوردی لێکەوتووەتەوە.\nشوان عەبدوڵا، مامۆستا لە زانکۆی سلێمانی، بە ڕۆژنیوزی وت:" هەر لە سەرەتاوە کە شۆڕشی ڕۆژئاوا دروست بووە تورکیا ویستوێتی لێیبدات و نەیهێڵێت، کە دەزانێت سەرچاوەی شۆڕشەکە کوێیە و چەندەها بیانووی بۆ دروستکردووە و بەربەستی خستوەتە بەردەم، بەڵام هیچ کاتێک سەرکەوتوو نەبووە، ئێستاش بەم ڕێگەیە دەیەوێت هێرش بکات، ترسی ئەوەی هەیە کە شۆڕشەکە فراوانتر ببێت، دەیەوێت بەم هێرشانە هەژموونی خۆی بسەپێنێت لە ناوچەکەدا".\nوتیشی:" تورکیا ئەوەی کە لە باشور بۆی گونجاوە دەیەوێت لە باکوری سوریاش بۆی بگونجێت، کە باشوری پارچە پارچە کردووە و کردوێتی بە سەربازگە و مۆڵگەی خۆی، بەڵام خەیاڵی خاوە و بۆی ناچێتەسەر، چونکە ئەوەی لە باشور بۆی گونجا بەهۆی دەسەڵاتی حزبگەرایی و بنەماڵەگەرایی، بەڵام بەهیچ شێوەیەک لە باکوری سوریا ئەوەی بۆ ڕوونادات، چونکە نە کوردەکان و نە عەرەب و نە سریانیەکان هیچیان ئامادەی ئەوەیان تێدا نیە کە ببن بە دەستکەلای ئاکەپەی و ئەردۆغان".\nباسی لەوەشکرد:"ئەگەر تورکیا ئەو هەڵە گەورەیە بکات و هێرش بکاتە سەر عەفرین کۆتایی بە خۆی دێنێت، باوەڕناکەم کە هێرش بکات، بەڵکو دەیەوێت چاوترسێنی کورد بکات لە ناوچەکەدا".\nئەو مامۆستایەی زانکۆ، ئەوەشی خستەڕوو: پێویستە پشتگیری یەکتری بکەین، یەکێتی نەتەوەیی ببەسترێت لەهەر چوارپارچەی کوردستان و ئەم پرسانە یەکلایی بکرێتەوە، چونکە ناکرێت هەموو ڕۆژێک ئەم هەڕەشەیەمان لەسەر بێت، ئێستا خاکی باشور نیوەی بووەتە مۆڵگەی سەربازی تورکیا، ئێمە دەبێت لە هەموو پارچەکانی کوردستان و لە ئەمریکا و ئەمریکای لاتین و لە ئەفریقا و لە هەر شوێنێک کە کورد یاخود ئازادیخوازێک هەبێت یەک دەنگ بین و پشتگیری دۆزی کورد بکەین.


له‌لایه‌ن: ئەلەند ئەکرەم - به‌روار: 2020-12-04-18:03:00 - کۆدی بابەت: 585\nئەنتراکس نەخۆشیەکی بەکتریاییە. بەکتریای ئەنتراکس بە ئاسایی لە ژینگەدا هەیە لە شێوەی سپۆردا کە بەرگەی بارودۆخی زۆر سەخت دەگرێت و دەتوانێ بۆ چەندین ساڵ بەو شێوەیە بمێنێتەوە.\nلە مرۆڤدا نەخۆشیی ئەنتراکس سێ جۆری هەیە و ئەو جۆرەی کە پێست تووش دەکات لە هەموو جۆرەکانی تری سروشتدا زیاتر باوە.\nسێ جۆرەکەی ئەنتراکس\n١. پێست: سپۆر لە ڕێگەی برین و روشانەوە دەچێتە پێستەوە. باوترین جۆری توشبوونی سروشتیە.\n٢. گەدە و ریخۆڵە: لە خواردنی خۆراکی ئالوودەوە تووش دەبێ\n٣. سییەکان: لە هەڵمژینی هەوای ئالوودە بە سپۆرەکانتەوە تووش دەبێ.\nخۆپاراستن لە ئەنتراکس\n-ئەنتراکس لە مۆڤێکەوە بۆ مرۆڤێکی تر ناگوازرێتەوە هەموو جۆرەکانی ئەنتراکس ئەگەر چارەسەر نەکرێن دەبنە هۆی ژەهروای بوونی خوێن و مردن\n-جیاکردنەوە نەخۆش پێویست ناکات\n-پێکوتەی دژی ئەنتراکس بۆ ئاژەڵ هەیە و دەتوانێ ڕێ لە تووشبوون بگرێ\nماوەی متبوون(هەلگر بوون)\nماوەی بەرکەوتنی ڤایرۆسەکە و سهەڵدانی نیشانەکانی نەخۆشیەکە کە پێی دەوترێ ماوەی متبوون،دوو تا حەوت رۆژە.\nتوشبوونی سروشتی مرۆڤ عادەتەن لە ئاژەڵی نەخۆشەوە یاخود لە بەروبوومەکەیەوە روودەدات وەک خوری پێست و ئێسک و هتد. توشبوونی مرۆڤ لە مرۆڤەوە زۆر دەگمەنە و تەنیا لە جۆری پێستدا باسی لێ کراوە.\nپێست: خورانی ناوچەکە و پاسان سووربوونەوە لە ماوەی ٧-١٠ رۆژدا ڕەش هەڵدەگەرێ.\nگەدە و ریخۆڵە: دڵ بەیەکا هاتن، ڕشابەوە ، بێ ئیشتیهایی، تا، سک ئێشە، ڕشانەوەی بە خوێن، سکچوونی خوێناوی. لە ماوەی ٢-٥ رۆژدا رەنگە مردنی کتوپر روبدات.\nسیەکان: سەرەتا تای کمە، کۆکەی وشک، بێتاقوەتی، کەەنەفتی، ئازاری ماسولکە، ئارەقکردنەوەی زیاد لە رادە، ئازاری سنگ. ١-٥ رۆژ دواتر رەنگە لە پڕ تایەکە زیاد بکات و هەناسە توند ببێ و لێو و سەری پەنجەکان شین ببنەوە. لەخۆچوون و مردن لە ماوەی ٢٤-٣٦ سعاتدا ڕەنگە ڕووبدات. ( تێبینی: تووشبوونی سروشتیی ئەنتراکسی سنگ زۆر دەگمەنە لەو کەسانەدا رودەدات کە لەگەڵ کە لەگەڵ بەروبومی ئاژەڵی توشبوندا کاردەکەن وەک کرێکارانی دەباخانە و بەندەرەکان).\nئەگەر چارەسەر زوو دەسپێ بکرێت، ئەنتراکسی پێشت باش چاک دەبێتەوە.\nزوو چارەسەرکردن لە هەموو جۆرەکانی نەخۆشیەکەدا گرنگە. ئەگەر دەرمانی دژەژی پێش یاخود یەکسەر پاش سەرهەڵدانی نیشانەکان دەست پێبکرێت، دەبێتە هۆی چاکبوونەوە.\n-پێشگری لە تووشبوونی مرۆڤ و ئاژەڵ بە ئەنتراکس دەکەوێتە سەر ئەو ڕێو شوێنانەی لەو ناوچانەدا دەگیرێنە بەر کە نەخۆشیەکەی تێدا باوە.\n-پێکوتە بۆ ئاژەڵ زۆر بەربڵاوە. بەڵام پێکوتەی مرۆڤ بە ئاسانی دەست ناکەوێت و پێویتسە تەنیا بۆ ئەو کەسانە بەکاربهێنرێت کە زۆر لە مەترسیدان وەک ئەو کەسانەی لە بەروبومی ئاژەڵدا کاردەکەن یان لە هەندێ بارودۆخی سەربازیدا.\n-لەفاف و جلوبەرگ و کەلوپەلی تری ئالوودە پێویستە لەناوببرێن بە سوتاندن چونکە سپۆرەکانی ئەنتراکس زۆر سەرسەختن و بە پاککردنەوە لەناو اچن.\n-لەکاتی تووشبوندا چارەسەر بە بەکارهێنانی دەرمانێکی دژەژیی فراوانکار وەک سیتۆفلۆکساسین بکرێت. ئەم دەرمانە دەکرێ بۆ پێشگریس بەکار بهێنرێت پێش سەرهەڵدانی نیشانە لەو کەسەددا کە وا هەست دەکرێ ئالوودە (هەڵگری) بەکتریاکەیە.\n- لەناوبردنی ئاژەڵی توشبوو بە ئەنتراکس و کوتانی ئەو ئاژەڵانەی لە مەترسیدان. باشترین شێوازی لەناوبردن سوتاندنە بە جۆرێک ببێتە هۆی پاکژکردنی خۆڵەمێشەکەش بە گەرما.\n- لەکاتی گومانگکردن لە توشبوونی هەر حاڵەتێکدا پێویستە دەسەڵاتە تەندروستیەکان ئاگاداربکرێن\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : مەترسیەکانی نەخۆشی ئەنتراکس


هاوڵاتییەک زیاتر لە چل ساڵە بەناو وشەدا سەفەر دەکات - RojNews\nهاوڵاتییەک زیاتر لە چل ساڵە بەناو وشەدا سەفەر دەکات\nئەرکان هاواری، زیاتر لە چل ساڵە ئاوێزانی کتێب بووە و بەناو وشەکانیدا سەفەر دەکات.\nئەرکان وەیس موراد ناسراو بە 'ئەرکان هاواری' خەڵکی گوندی هاواری سەر بەشارەدێی بیارەی پارێزگای هەڵەبجە-یە و ئێستا دانیشووتی شارۆچکەی شارەزووری سەر بە پارێزگای سلێمانی-یە، ماوەی زیاتر لە ٤٠ ساڵە بەردەوام کتێب دەخوێنێتەوە و بەدوای سەرچاوی جیاوازدا دەگەڕێت.\nئەرکان لە ساڵی حەفتاکاندا زۆر جار سەردانی شاری بەغدا و بەسرەی کردووە بۆ کڕینی کتێب، بۆیە تا کاتی کیمیابارانکردنی هەڵەبجە لەساڵی ١٩٨٨ توانی بە سەدان کتێبی کۆکردووەتەوە و لە کتێبخانەیەکدا لەماڵەوە دایناون، بەڵام بەهۆی تاوانی کیمیابارانی هەڵەبجەوە هەموو ئەو کتێب و سەرچاوە بە نرخەکانی لەناوچوون.\nدوای ئەوەی لە ساڵانی ١٩٩٠ەوە لە شارەزوور نیشتەجێکران جارێکی تر دەستیکردەوە بە کۆکردنەوەی کتێب و بیرۆکەی دروستکردنی کتێبخانەیەکیشی لە شارۆچکەکە لا گەڵاڵەبووە، تا دواجار بە هەوڵی بەردەوام توانیوێتی لە ساڵی ٢٠٠٦ حکومەت ڕازیی بکات و بۆ یەکەمجار کتیبخانەیەکی حکومی لە شارەزوور بونیادنراوە.\nئەرکان پێیوایە، کە کتێبخانە لە هەر وڵاتێکدا بێت شابەشانی مۆزەخانە و بوارەکانی گەشتوگوزرار گرنگی خۆی هەیە و هێمایەکی شارستانییە، بەتایبەت بۆ گەلی کورد کەدابەشکراوین بەسەر چوار وڵاتی داگیرکەردا وهەمیشە لەدژی ئێمە هەنگاودەنێن نایانەوێت ئێمە پێش بکەوین.


کۆمەڵێک کەس کە بەپێچەوانەی هەموو لۆژیکێکەوە کارەکانیان ئەنجام داوە! - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەمەی خوارەوە دیمەنی کۆمەڵێک کەسە کە بەپێچەوانەی هەموو لۆژیکێکەوە کارەکانیان ئەنجام داوە:\n-پەیوەندیەکە خێرا دەگات\n-بڕینی فەڕشەکە ئاسانترە لە دەرگاکە!\nسستمی خۆری لەناو داردا داناوە!\nباشە جلگرە و سلیکۆن و پلاک لێرەدا چی دەکات!!\nکۆکاکۆلا بۆناو پەرداخی بیپسی\nئەمە چۆن پێوەی کردووە!\nهەم لە ژێرەوە کردویەتیەوە هەم بە سەقەتی دەیخواتەوە\nکورسی دەخەیتە سەر مێزەکە یان مێزەکە دەخەیتە سەر کورسیەکە\nنازانم دایکم ئەمەی بۆچی ئاوا لێکردووە؟! قتوی چاکەی کردووە بە قاوە و قاوەکەی کردووە بە چا!


ڕوونكردنه‌وه‌یه‌ك له پۆلیسی هه‌ولێره‌وه\nدوابه‌دوای بڵاوبوونه‌وه‌ی ده‌نگۆی هێرشكردنه سه‌ر باره‌گای به‌ره‌ی توركمانی له‌لایه‌ن چه‌ند ده‌زگایه‌كی میدیاییه‌وه، به‌ڕێوه‌به‌ری پۆلیسی پارێزگای هه‌ولێر، به‌ڕێز (لیوای ماف/عه‌بدولخالق ته‌ڵعت عوسمان) ڕوونكردنه‌وه‌یه‌كی دا و رایگه‌یاند، دره‌نگانی شه‌وی ڕابردوو 22-9ی 2019 دوای ئه‌وه‌ی شوفێرێكی ته‌كسی ده‌یه‌وێ ئۆتۆمبێله‌كه‌ی له به‌رده‌م باره‌گای به‌ره‌ی توركمانی ڕابگرێت، ده‌مه‌قاڵی له نێوان شۆفێری ته‌كسیه‌كه و پاسه‌وانانی به‌رده‌م باره‌گای به‌ره‌ی توركمانی دروست ده‌بێت.\nبه‌ڕێوه‌به‌ری پۆلیسی هه‌ولێر روونیشی كرده‌وه، هیچ مه‌رامێكی سیاسی له پشت ئه‌و ڕووداوه‌وه نه‌بووه وه‌ك له هه‌ندێ ده‌زگای ڕاگه‌یاندن بڵاو بۆته‌وه، هه‌روه‌ها جه‌ختی كرده‌وه له‌سه‌ر ئارامیی شاری هه‌ولێر و گوتی، هه‌ولێر ئارامه و پاراستنی ته‌واوی باره‌گا و پارته سیاسییه‌كان له ئه‌ستۆی پۆلیسی هه‌ولێره و ڕێگه به هیچ لایه‌ن و به‌ره‌یه‌ك نادرێت پشێوی له‌و شاره‌دا بنێته‌وه.\nلیوا عه‌بدولخالق ئاماژه‌شی دا، خۆشبه‌ختانه دوای ڕووداوه‌كه به سوودوه‌رگرتن له كامێرای چاودێری، توانراوه ژماره‌ی ئۆتۆمبێله‌كه بناسرێته‌وه و شۆفێری ته‌كسیه‌كه ده‌ستگیر بكرێت و مامه‌ڵه‌ی یاسایی له‌گه‌ڵی ده‌ستی پێكردووه.


ماڵەوە /فێركردن لەسەر بنەماى تەمەن/فێركردنى منداڵان/بەكارهێنانى فلاش كارت بۆ فێرخوازە منداڵەكان\nDaban Bahman فێركردنى منداڵان\nفلاش كارت كەرەستەيەكى ساناو فرە شێوازە لە بەكارهێناندا، لەگەڵ ئەوەشدا سەرچاوەيەكە زۆرجار بايەخى پێنادرێت. بۆيە لێرەدا چەند هۆكارێك دەخەمە ڕوو شانبەشانى زنجيرەيەك چالاكى جۆراوجۆر بۆ بەكارهێنانى فلاش كارت لەگەڵ فێرخوازە منداڵەكاندا، لە هەمان كاتدا هەندێك لەو چالاكيانە لەگەڵ خوێندكارە\nپێگەيشتووەكانيشدا بەكاردێن بەمەرجێك ئاستيان لاواز بێت.\nلەم بابەتەدا بۆ هەر جۆرە چالاكييەك يەك نمونە خراوەتە ڕوو بەڵام ئەگەر ئەم لينكە\nFlash card activities- – بەكاربێنن دەتوانن نمونەى زياتربدۆزنەوە.\nبۆچى فلاش كارت بەكاربهێنين؟\nلەكوێ فلاش كارتەكانمان دەستبكەوێت؟\nجۆرى ئەو چالاكيانەى فلاش كارتى تێدا بەكاردەهێنين\nئەو چالاكيانەى تايبەتن بە بيرەوەريەوە\nچالاكييەكانى خەزنكردن و بەكارهێنانەوە\nچالاكييەكانى Total Physical Response\nتيۆرەكەى (هاوارد گاردنەر) لەبارەى جۆراوجۆريى ڕادەى زيرەكى، ئەوە بەبير مامۆستايان دێنێتەوە كە چەندين جۆرى جياواز فێرخوازمان هەيە لە ناو پۆلى هەريەكێكماندا. گاردنەر لە توێژينەوەكەيدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە پێويستە ئامانجى مامۆستا برەودان بێت بە هەريەك لەو جۆرانە تا ڕادەيەكى بەرچاو لە ميانەى كۆرسەكەدا. بە تايبەتريش گرنگە برەو بەو فێرخوازانە بدرێت كە بەهۆى بينراوەكانەوە فێردەبن و لەو جۆرەى زيرەكين. بۆيە دەكرێت فلاش كارتەكان بريقەدارو ڕەنگاوڕەنگ بن تا كاريگەرى ڕاستەقينەيان هەبێت لەسەريان. زۆربەى ئەو چالاكيانەى خوارەوە برەو بەو فێرخوازانەش دەدەن كە حەزيان بە فێربوونە بە شێوەى كرداريى.\nبۆ منداڵان لە تەمەنى خوێندنەوەدا، دەتوانين فلاش كارت بەكاربێنين بەڵام بە تێكەڵى لەگەڵ كارتى ووشەكاندا، كە بريتين لەو كارتانەى ووشەيان لەسەر نووسراوە. وە پێويستە لەپاش پيشاندانى كارتى وێنەكان ئەو كارتانەى كە ووشەكانيان لەسەر نووسراوە بە باشى بە خوێندكارەكان بناسێنرێن تاكو كارنەكاتە سەرچۆنيەتى خوێندنەوەى ئەو ووشانە بە شێوە دروستەكەى.\nفلاش كارت يەكێكە لەو سەرچاوە سوودبەخشانەى كە دەتوانرێت سوودى لێ وەربگيرێت بۆ هەموو ئاستە جياوازەكان. ڕێگەيەكى سەركوتووشه بۆ خستنەڕوو و پراكتيزەكردن و بەكارهێنانەوەى ووشەكان. كاتێك خوێندكار ئاشنا دەبێت بەو چالاكيانەى لە پۆلدا ئەنجامدەدرێن، ئەوا ئەمجارە دەتوانين بە شێوەى گروپ كارەكە يان پێ ئەنجام بدەين. خۆم هەندێكجار داوا لە خوێندكارەكانم دەكەم بۆ دروستكردنى فلاش كارتى بچووك تا بيانبەنەوە بۆ ماڵەوەو لەگەڵ دايك و باوكو خوشك و براكانيان يارى پێبكەن.\nبيانكڕە- هەندێك لە كتێبى كۆرسەكان پاكەتێك فلاش كارتيان لەگەڵە، يان دەتوانين بە سێت لەگەڵ كتێبەكە بيكڕين.\nخۆت دروستيان بكە- گەر هاتوو ئەو فلاشكارتانەى تۆ دەتەوێت بەردەست نەبوون ئەوا نيگەران مەبە، چونكە دروستكردنيان زۆر ئاسانە تەنانەت ئەگەر دەستى هونەريشت نەبێت. دەتوانيت وێنەى گۆڤارەكان بەكاربهێنيت، يان خۆت چەند وێنەيەكى ئاسان بكێشيت ياخود لە ئينتەرنێتەوە وێنەكان وەرگريت. بەڵام زۆر گرنگە هەموو وێنەكان يەك قەبارەيان هەبێت، ڕەنگى جياواز بەكاربێنين بۆ سێتە جياوازەكان تاكو نەتوانين لە پشتەوە وێنەكان ببينين. خۆ ئەگەر ويستت بۆ چەند ساڵێك بمێننەوە ئەوا هەموو كارتەكان كەپس بكە. درووستكردنى وێنەكان بە دەستى خۆت تێچوويەكى كەمترى دەوێت و لە هەمان كاتدا دەتوانيت لە لاى خۆت هەڵيانبگريت. وە لەپاڵ ئەو سوودانەشدا دەتوانيت بۆ هەر بابەتێك كە خۆت بتەوێت فلاش كارت دروستكەيت، بۆ نمونە لەكاتى خوێندنەوەى چيرۆك و بابەتە ئەدەبيەكاندا، يان ئەنجامدانى پڕۆژەكارەكاندا كۆمەڵێك ئامادەبكە تايبەت بێت بە بابەتەكەو لەگەڵ وانەكەدا تێكهەڵكێشى كە.\nخوێندكارەكان دروستى بكەن- بەم دواييانە دروستكردنى فلاش كارتم كردە بەشێك لەناو پۆل. پاش شيكردنەوەى سێتێك ووشەى نوێ داوا لە خوێندكارەكان بكە فلاش كارت دروست بكەن تايبەت بەو ووشانە، دەتوانيت هەريەكەيان يەك ووشەى بدەيتێ بۆ ئەوەى وێنەكەى بكێشێ. ئەگەر كارتت بەكارهێنا ئەوە باشتر، لەبەرئەوەى ووشەكان دەبن بە سێت.\nجۆرى ئەو چالاكيانەى فلاش كارتيان تێدا بەكاردێت\nخشتەى چالاكييەكانى خوارەوەم بەم شێوەيە دابەشكردووە: بيرەوەرى، مەشقكردن، ناسينەوە و ئەوانەى تايبەتن بە TPR.\nئەو چالاكيانەى تايبەتن بە بيرەوەريەوە:\nكۆمەڵێك فلاش كارت بە شێوەيەكى بازنەيى لەسەر زەوييەكە ڕيزكە.\nخوێندكارەكان يەك خولەكيان دەدرێتێ بۆ لەبەركردنى كارتەكان.\nپاشان دوو خولەكى تريان دەدرێتێ تاكو بە گرووپ چەند ناويان لەبيرماوە بنووسن.\nچالاكيەكانى خەزنكردن و بەكارهێنانەوە\nكۆمەڵێك فلاش كارت بە بۆردەكەوە بلكێنە و پاشان هێڵێك بەدەورياندا بكێشە.\nبە پاندانەكەت يان بە ڕاستەيەك ئاماژە بۆ كارتەكان بكەو ووشەكە بڵێ.\nووردە ووردە فلاش كارتەكان لێبكەرەوە بەڵام بەردەوام بە له ووتنەوەى ووشه‌كان بۆ ئەو خانانەى كە پێشتر وێنەكانى تيابوو.\nكاتێك يەكەم كارتت لێكردەوە و ئاماژەت بۆ خانە بەتاڵەكە كرد، سەرت ڕابووەشێنە وەك دەستپێكێك بۆ منداڵەكان تا ئەو ووشەيەى تايبەتە بە كارتە لێكراوەكەوە بيڵێن.\nپێويستە خوێندكارەكان هەموو ووشەكانيان لەبيربێت و بيڵێنەوە، كە وەك ئەوە وابێت كارتەكان لەجێى خۆيانبن. بێگومان زۆر خۆشحاڵ دەبن كاتێ دەبينن وێنەكانيان لە بيرماوە.\n“بە پێى تەمەنى خوێندكارەكان”، دواتر فلاش كارتەكان دەكەمەوە خانەكانى خۆيان و پرسياريان لێدەكەم ئايا هەر وێنەيەك چ ووشەيەكى بۆ دەبێت يان بانگيان دەكەمە سەر بۆردەكە بۆ نووسينى ووشەكان لەژێر وێنەكاندا.\nئەم جۆرە چالاكيە كاريگەريى بينراوەكان دەخاتە پێش چاومان و هه‌روه‌ها دەيسەلمێنێ كەوا وێنەكان لە مێشكى خوێندكارەكاندا دەچەسپێن.\nپارچە كاغەزێك بخە سەر يەكێك لە فلاش كارتەكان ياخود كارتى ووشەكان و پاشان بە هێواشى لايدە بۆ ئەوەى سوچێكى كارتەكە دەربكەوێت.\nخوێندكارەكان گريمانە دەكەن كام كارتەيە.\nكاتێك كارتەكەت پيشاندان، با خوێندكارەكان بەيەكەوە ووشەكە بڵێن و بە دەنگى بەرز بيڵێنەوە، لێرەدا هەريەكەيان بە ئاوازێكى جياواز دەيڵێتەوە. بۆيە تۆش لەبەر خۆتەوە بە شێوازە دروستەكەى ووشەكەيان بۆ بڵێرەوە تا هەموو منداڵەكان لاساييت دەكەنەوە.\nبە شێوازێكى جياوازتر، كارتەكە بە پەلە هەڵگێڕەوە تا خوێندكارەكان سەرنجێكى خێراى بدەن.\nبەردەوام ئەمە دووبارە بكەرەوە تا ووشەكە دەدۆزنەوە.\nئاماژە بۆ فلاش كارتەكە بكە يان ڕاكە بۆلاى\nفلاش كارتەكان بە چواردەورى پۆلەكەدا بلكێنە\nيەكێكيان بڵێ تا خوێندكارەكان ئاماژەى بۆبكەن يان ڕاكەنە لايەوە\nدەتوانيت شتى ديكەشى بۆ زياد بكەيت بە ووتنى “”hope to the cat يان “if you have blonde hair, swim to the fish”\nهەروەها دەتوانيت بە شێوەى گەمەى ” Symon says ” ئەم كارە ئەنجام بدەيت،\n“Symon says, jump to the T-shirt”\nبابەت: شێوازناسى، فێرخوازى منداڵ، فلاش كارت\nده‌نگ: سۆلين مصطفى\nبابەتەكان Flashcards شێوازناسى فلاش كارت فێرخوازى منداڵ\nپێشتر شەش ڕێگا کە خوێندکار دەتوانێ ئامادەکاری بکات بۆ سەرکەوتن لە ڕۆژی تاقیکردنەوەدا\nدواتر ئەركى ماڵەوە


ئه‌و کاروانه به‌رده‌وامه. ئه‌و رێگایه ده‌بێ بڕۆین، باشتر له پێشوو. د. ئاسۆ حەسەن‌زادە – Giareng\nئه‌و کاروانه به‌رده‌وامه. ئه‌و رێگایه ده‌بێ بڕۆین، باشتر له پێشوو. د. ئاسۆ حەسەن‌زادە\nلە 7 ئیلول , 2020\nکاتی ناشتنی نه‌مامه قه‌ڵت‌وبڕکراوه‌کانی پلینۆمی دێموکڕات بوو؛ له‌نێو ئاپۆرای کتوپڕی رۆژی مه‌حشه‌ردا، هی هاوڕێیان و که‌سوکاری شه‌هیده‌کان که هێشتا پێیان وابوو خه‌ونێکی ناخۆش ده‌بینن، له‌ژێر ئه‌و ئاسمانه بێ‌خاوه‌نه‌ی شه‌مشه‌مه کوێره‌کان هه‌روا تێیدا ده‌خولانه‌وه؛ ئه‌مجار وێنه‌ی سووتماکی رووحی زیندووه‌کان له‌دم ئاگردانی کۆستی مردووه‌كان و قاشبوونی دڵه ئاشقه‌کان له‌ژێر تیغی چارۆک به‌سه‌رانی چاوچنۆکیان بۆ ئه‌رشیڤی غه‌در و تاوان تۆمار ده‌کرد.\nشه‌هیده‌کان زۆر بوون؛ جه‌نازه‌یان یه‌ک له‌دوای یه‌ک ده‌هات. شۆفڵ بۆ هه‌ڵکه‌ندنی گڵکۆی زیاتر به‌نێوماندا هاتوچۆی ده‌کرد. ئه‌وه‌ی ده‌یکۆڵی عه‌رز نه‌بوو، هه‌ناوی ئێمه و خه‌ڵکی کۆیه بوو… نه‌تده‌زانی بچیه لای کێ و کێ بلاوێنیه‌وه. هه‌رگیز وته‌ی ئه‌و ژنه شه‌هیده‌م له‌بیر ناچێته‌وه که ئه‌گه‌ر به‌ده‌ست خۆی با ئاره‌زووی ده‌کرد هه‌ر ئه‌وساته شۆفڵه‌که له گۆڕی هاوسه‌ره‌که‌ی باوێ و که‌وچکێکی خۆڵ وه‌سه‌ر بکا، که‌چی له‌و دۆخه‌شدا هاوسه‌ر و منداڵی شه‌هیده‌کانی دیکه‌ی له‌بیر بوو و به منی گوت: بچۆ لای ئه‌وان، لای هه‌موویان…\nبرینه‌کان جارێ زۆر گه‌رم بوون، هێشتا شۆکی باوه‌ڕکردن جێی خۆی نه‌دابوو به ماته‌می قبووڵ کردن. له‌په‌نا واقیعی ته‌پوتۆز و شیوه‌ن و روخساره ژاکاوه‌کاندا جیهانێکی هاوته‌ریب زه‌ین و رووحی په‌لکێشی خۆی ده‌کرد، جیهانی ئارامی نه‌مری، جیهانێک که له‌ودا نیگای هێمن و بزه‌ی شه‌هیده‌کان له‌گه‌ڵ زایه‌ڵه‌ی ده‌نگی نه‌رم و پێکه‌نینیان ئاوێته‌ی یه‌ک ببوون و به‌و شتانه نه‌ده‌شه‌مزان. ته‌نیا شتێکی رێیان ده‌دا ئاوازی گۆرانییه‌ک بوو که هه‌ڵم گرتبوو ئه‌و پاییزه گوێی لێ بگرم..\nفیلمی دوایین بیره‌وه‌ریم له‌گه‌ڵ هه‌ر یه‌ک له شه‌هیده‌کان به‌رده‌وام له مێشکمدا لێ ده‌درایه‌وه. شریته‌که شریتی مێژووش بوو. هی چاره‌نووسی حیزبی دێموکڕات، هی به‌شی کوردی رۆژهه‌ڵات. ئه‌و رۆژه‌ی منداڵیی خۆمم بیرکه‌وته‌وه که له قه‌ندیل گه‌وره‌کانیان له‌نێو هۆڵی قوتابخانه‌که‌ماندا کۆ کرده‌وه بۆ ئه‌وه‌ی هه‌واڵێکی ناخۆشیان پێ بده‌ن. هاواری یه‌كده‌ست و ترسناکی خه‌ڵکه‌که وه‌ک هاڵاوی له‌پڕ و به‌تاوی گڕکانێکی شێت گه‌یشته ئاسمان: دوکتور قاسملوویان شه‌هید کردبوو. به‌ڵام دوکتور شەرەفکەندیشم له گۆڕستانی شه‌هیدان له ئه‌ستێرۆکان وه‌بیر هاته‌وه که چی گوت. بنه‌ماڵه‌ی شه‌هیدان و خه‌ڵکی کوردستان چاویان لێمان بوو. ده‌بوایه به‌هێز ده‌ربکه‌وین. ده‌بوایه سه‌ر هه‌ڵێنین. هه‌ژانه‌کان هه‌ڵگرین بۆ خه‌ڵوه‌تی ته‌نیاییمان.\nئه‌وه‌ی رۆژێک پێشتر رووی دابوو ئێمه‌ی هێنابۆوه نێوه‌ڕاستی مێژوو، رایکێشابووینه به‌رچاوی دنیا، گڕی له گیانی شۆڕشمان به‌ردابۆوه. به‌ڵام رووبه‌ڕووی شتێکی دیکه‌شی کردبووینه‌وه: مانای ژیان، بێ‌قانوونیی رۆیشتن له‌م دنیایه، ئاسانیی مه‌رگ. به‌تایبه‌تی بۆ ئه‌و شۆڕشگێڕانه‌ی له خه‌تی پێشه‌وه‌ی خۆڕاگری له به‌رامبه‌ر دڕنده‌ترین ئه‌هریمه‌نی جیهانی ئه‌مڕۆدا ماونه‌وه.\nته‌قینه‌وه‌ی شه‌وی یه‌ڵدام هاته‌وه یاد که بۆ جینایه‌تێکی له‌م چه‌شنه که پێشتر له‌نێوماندا رووی نه‌دابوو، لوتکه‌ی دڕنده‌یی ئه‌وده‌می کۆماری ئیسلامی بوو. وته‌ی پیره‌پیاوێکی ئه‌مازیغ له به‌یانییه‌کی زستانی غه‌ریبیدا له گوێمدا زرینگایه‌وه کە پێی گوتم: “به‌ربه‌رییه‌ت سنووری نیه. هه‌میشه پیلانی تاوانێکی تازه‌تر، جینایه‌تێکی گه‌وره‌تری له باخه‌ڵدایه”. ئه‌گه‌ر وایه ئامانج و ئیده‌ئاله‌کانی ئێمه چیان به‌سه‌ر دێ؟ گابریه‌ل گارسیا مارکێز هاته بن گوێم: به‌رده‌وام ده‌بین به‌ڵام نابێ بهێڵین ئه‌وان وه‌ک خۆیانمان لێ بکه‌ن.\n“ئانتۆنی کوین”م بیر که‌وته‌وه که له رۆڵی عومه‌ر موختاردا له زمان باپیریه‌وه ده‌یگوت زه‌برێک که پشتت نه‌شکێنێ، به‌هێزترت ده‌کا. شه‌هیده‌کان ده‌ست و چاومان بوون. به رۆیشتنی له‌پڕ و به‌كۆمه‌ڵیان، سه‌رباری ئه‌و هه‌موو زام و ئازاره، باری سه‌رشانی هه‌مووشمان قورستر ببوو. ده‌بوایه ئه‌ستونده‌کی تاوڵی خه‌باتمان سه‌رله‌نوێ راست بکه‌ینه‌وه، خۆمان رێک بخه‌ینه‌وه، زامه‌کان ساڕێژ بکه‌ین، ده‌نگمان بگه‌یه‌نینه دنیا، کاری به‌جێماوی شه‌هیده‌کان درێژه بده‌ین، گوڵه رۆز و نه‌مامه‌کان بچه‌قێنینه‌وه، کتێبه‌کان بته‌کێنین، …\nده‌مزانی هه‌موو ئه‌وانه ده‌كه‌ین. ده‌مزانی له‌و تاقیکارییه قورسه ده‌رده‌چین.\nده‌شمزانی که هیچ شتێک داغی سه‌ر دڵی بنه‌ماڵه‌ی شه‌هیده‌کان سووک ناکا مه‌گه‌ر یه‌كبوون، مه‌گه‌ر درێژه‌دانی رێگای شه‌هیدان هه‌تا سه‌رکه‌وتن. قه‌ت ئه‌و ساته‌م له‌بیر ناچێ که چه‌ند رۆژ دواتر که له کۆنفرانسێکی رۆژنامه‌وانی ده‌گه‌ڕاینه‌وه هاوڕێی په‌نا ده‌ستم هه‌واڵه‌كانی سه‌رکه‌وتنی مانگرتنی گشتیی رۆژهه‌ڵاتی پێدام. ئه‌مجار له خۆشیان گریاین. که گه‌یشتمه‌وه بیستم هاوسه‌ری شه‌هیده‌که‌ش بۆ یه‌که‌م جار له‌دوای رووخانی ماڵی به‌خته‌وه‌ریی، دڵی خۆش ببوو، پێکه‌نیبوو.\nئه‌و کاروانه به‌رده‌وامه. ئه‌و رێگایه ده‌بێ بڕۆین، باشتر له پێشوو. له‌به‌ر رووحی چارده گوڵی په‌ڕپه‌ڕبووی قه‌ڵا، له‌به‌ر دایکی ڕامین و دوو شه‌هیده‌که‌ی فێرگه، له‌به‌ر ده‌سته چکۆله‌کانی “وه‌نه‌وشه”، له‌به‌ر چاوه گه‌شه‌کانی “ژیوار”، له‌به‌ر ئاینده‌ی “بانه”…\nهاوار بکه هۆ وڵاتی گیان به‌خشین\nئه‌ی خاکی شه‌که‌ت\nخاکی سوور نه‌خشین\nشه‌وی هه‌نیسک و\nله شه‌قه‌ی باڵدانی په‌ڕه‌سێلکانه\nکوا له کوێیه ماڵی هاوخه‌م\nقورگی شێعرم پڕی گریانه\nله‌و هه‌مووه تیرباران و سێداره\nله‌و هه‌موو فرمێسک و مه‌ینه‌ت و ئازاره\nئه‌و هه‌موو ئاشقه‌ی له خوێندا خه‌وتوو\nنه‌ڕه‌ت نابیسم خاکی نه‌سره‌وتوو\nخاکی ژولیانی گوڵ و قاتی و په‌تا\nنیشتمانی نوقمی پرسه و مه‌رگ و به‌ڵا\nشه‌وی زیندان و وێرانی\nشه‌وی شه‌هید بوونی هاوڕێیانی\nژین و رووناکی و جوانی\n(وه‌رگێڕانم له شێعری ایرج جنتی عطائی)


کوردیپێدیا - سەڵاحەدین محەمەد بەهادین بۆ کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا\n📝 سەڵاحەدین محەمەد بەهادین بۆ کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا - کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا خەمباری کردین | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nسەڵاحەدین محەمەد بەهادین بۆ کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا\nبۆ کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفانەوشیروان مستەفا تێکۆشەری گەورەی گەلەکەمان و رێکخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕانبزوتنەوەی گۆڕان ئەمینداری گشتی یەکگرتوی ئیسلامی کوردستان پەیامێکی بڵاوکردەوە کە ئەمە دەقەکەیەتی :\nکل نفس زائقە الموت، و انما توفون اجورکم یوم القیامە\nبەرێزان : سەرکردایەتی بزوتنەوەی گۆڕان، بنەماڵەی بەڕێزی کاک نەوشیروان بەخەم و پەژارەوە هەواڵی کۆچی دوایی کەسایەتی دیار و سیاسەتمەداری هەڵکەوتو، رێکخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕان جەنابی کاک نەوشیروان مستەفا خەمبار و دڵگرانی کردین، بەناوی خۆم و سەرکردایەتی و کادر و ئەندامانی یەکگرتوی ئیسلامی کوردستانەوە هاوخەمی و پرسە و سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی جەنابتان و بنەماڵەی بەڕێزی و گشت ئەندامان و دۆستان و لایەنگرانی بزوتنەوەکەتان ئەکەین، لە خوای دلۆڤان داواکارین بەر رەحمەتی خۆی بخات و لێی خۆشبێت.\nبۆ کەس و کار و بنەماڵە و هاورێیانی خەباتیشی داوای سەبر و سەرکەوتن و سەبوری دەکەین. کۆچی ئەم سەرکردە کاریگەرە لەم هەلومەرجە هەستیارەدا بە خەسارەتێکی گەورە دەزانین و کەلێنێکی گەورەیە لە بواری پرۆژەی چاکسازی و بە ئامانج گەیاندنی دۆزی رەوای گەلەکەماندا.\nهیوادارین بزوتنەوەی گۆڕان لەم روداوە نەخوازراوەدا خۆڕاگرانە بەردەوام بن لە خەباتی سیاسی و دیموکراسی دا بۆ گەیشتن بە ئامانجە نیشتمانی و نەتەوەییەکانی گەلەکەمان و بەرپرسانە مامەڵە لە قەیران و پێشهاتەکان بکەن و بۆشایی کۆچی خوالێخۆشبو بە هیمەت و لێ بڕاوی خۆتان پڕبکەنەوە.\nخوداش پشتیوانی هەمو هەنگاوێکی چاکە و چاکسازیە کۆتایی خەمتان بێ\nبراتان سەڵاحەدین محەمەد بەهادینسەڵاحەدین محەمەد بەهادین\n#نەوشیروان مستەفا | #بزوتنەوەی گۆڕان | #سەڵاحەدین محەمەد بەهادین | #19-05-2017 |\n📅 رۆژی دەرچوون: 19-05-2017\n✨ کوالیتیی بابەت: 87% ✔\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: May 23 2017 9:31PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: May 27 2017 12:07AM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 6,778 جار بینراوە


٢٥ی نۆڤەمبەر رۆژی جیهانی رووبەڕووبوونەوەی توندو تیژی دژ بە ژنانە، چالاکانی مافەکانی ژنان لە ساڵی ١٩٨١دا ئەو رۆژەیان بۆ رێز لێنان و رووبەڕووبووەنەوەی توندوتیژی دژ بە ژنان داناوە، لە ساڵی ١٩٩٩دا نەتەوەیەکگرتووەکان ئەو رۆژەیان بۆ دەوڵەتەکان، رێکخراوە نێودەوڵەتیەکان و دامەزراوە نا حکومەیەکان بە هەلێک دەزانن بۆ ئەوەی لەم رێیەوە سوود لە بەرزکردنەوەی ئاگایی گشتی و پەروەردە بکەن.\nلەگەڵ ئەوەشدا لە زۆربەی وڵاتانی جیهان قانونی لادانی توندنی تیژی جێ بەجێ کراوە، بەڵام بەوەشەوە ئامارەکان نیشانی دەدەن لە سەدا ٣٥ ژنان توندوتیژیان ئەزموون کردووە، ئەو ژمارەیە لە هەندێک وڵات بە لە سەدا ٧٠ دەگات، پەیوەست بە ئامارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە سەرانەسەری دنیادا لە هەر سێ ژن یەک ژن توندوتیژی جنسی و جەستەیی ئەزموون کردووە.\nزوتر لە رۆژی جیهانی لادانی توندوتیژی دژ بە ژنان. هەشتەگ(me too) لە تۆڕی ئینتەرنێت کەوتە رێ، ژنان لە سەرانسەری جیهان دا دەربارەی ئەزموونی توندوتیژیەکانی خۆیان نووسی و کە هەر یەک لەوانە تەنانەت بۆ یەک جاریش لە تەمەنیاندا ئەو توندوتیژەیان ئەزموون کردووە. بڵاوبونەوەی هەشتەگ، نیشانەی بەربڵاوی توندوتیژیی دژ بە ژنانە لە سەرانسەری دنیادا.\nلەم رووەوە بە پێی ئامارەکان ٣٤ی لە سەدی ژنان لە ٢٨ وڵاتی ئەورپی، توندوتیژیان ئەزموون کردووە، بۆ نموونە لە وڵاتی ئوستوراڵیا، لە هەر سێ ژن، ژنێک ئەزموونی توندوتیژی فیزیکی هەبووە، بەرزبوونەوەی ئامارەکانی ئەزموونی توندوتیژیەکانی دژ بە ژنان بە تایبەت لە وڵاتانی ئەوروپی و پێشکەوتوو، نیشاندەری ئەو مەسەلەیەیە کە دیاردەی توندوتیژی بە شێوەی سیستماتیک و یەک ئەلگوی زاڵ لە تەواوی جهیان بوونی هەیە. ئەو ئەلگوە بەگشتی بە هۆکاری مەزهەبی یان نەریتی نییە، بەڵکو لە ژێر کاریگەری پەروەردەیەکە، کە بە شێوەی جیهانی بوون دژ بە ژنان لە رابردووەوە تا بە ئەمڕۆ دەگات بوونی هەبووە و لە نەوەیەکەوە بە نەوەیەکی تر دەگات.\nبەشێک مەسەلەی ئەلگوی ئێستای توندوتیژی دژ بە ژنان لە لایەن پیاوانەوە بە جۆرێک لە سروشتی پیاوانە دەزانن کە زاتی پیاوان لەگەڵ جۆری ئەو هەستەی کە هەیانە دەتوانن توندوتیژی زیاتر دژ بە ژنان بکەن، ئەو باوەڕە واتە ئەلگوی دەسەڵاتدارێتی. کە بەشێوەیەکی زاتی لە پیاواندا بوونی هەیە، لە قبوڵکردنی پەروەردەی پێویست بۆ پیاوان رێگر دەبێت.\nبەرەو پێش بردنی کڵێشە جنسییەکان تەنانەت لە وڵاتانی ئەوروپی و مۆدێرن، دیاردەی توندوتیژی کردووە بە شێوەیەکی جیهانی، لە راستیدا دەتوانین بڵێین کە گرنگترین هۆکاری جهیانی بوون توندوتیژی دژ بە ژنان. بەرەوپێش بردنی رەفتاری کڵێشەیی پیاوان و پەرەپێدانی کڵێشەکان لە دنیای ئەمرۆدا بە شێوەی جیاوازە.\nلەگەڵ بوونی توندوتیژی ئێستا دژ بە ژنان لە دنیای ئەمڕۆدا، بەڵام زۆربەی وڵاتانی جیهان قانونی تایبەتیان بۆ لادانی زۆرترینی ئەو توندوتیژیانە جێگیرکردووە. لە ئوستوراڵیا دامەزراوە جیاوازەکانی چالاک لە حەوزەی ژنان و ئێنجی ئۆکانی پەیوەست بە ژنان بۆ کەمکردنەوەی توندوتیژی دژ بە ژنان لەگەڵ دەوڵەت هاوکاری دەکەن، لە وڵاتانی ئەوروپی قانونی پشتیوانی لە ژنان لە بەرامبەر توندوتیژی پەیوەندی بە جێ پێگەی کۆمەڵایەتی تاک نییە، لایەنی کەم ١١٩ وڵاتی جیهان قانونی دژە توندوتیژی خێزانیان دەرکردووە.\nسەرچاوە: سایتی بی بی سی فارسی\n310 جار خوێندراوه‌ته‌وه\n11/30/2021 11:59:41 AM


ئاو بە پێوەر دەدرێتە هاووڵاتییان |\nHome سەرەکی ئاو بە پێوەر دەدرێتە هاووڵاتییان\nئاو بە پێوەر دەدرێتە هاووڵاتییان\non: ئاب 11, 2018 In: سەرەکی, کۆمەڵایەتیNo Comments\nئەوانەی دایان نەناوە دەبێت خۆیان دای بنێن\nحكومه‌تى هه‌رێم هاووڵاتییان ناچار ده‌كات به دانانى پێوه‌رى ئاو، له كاتێكدا پێشتر چوار كۆمپانیا كه ته‌نده‌ریان له حكومه‌ت وه‌رگرتبوو كاره‌كانیان به ته‌واونه‌كراوى جێ هێشت، به‌ڵام حكومه‌ت به‌بێ سزادانى كۆمپانیاكان بڕیاى دانانى پێوه‌رى خسته ئه‌ستۆى ئه‌و ماڵانه‌ى كه دایان نه‌ناوه.\nساڵى ڕابردوو حكومه‌تى هه‌رێم دانانى پێوه‌رى ئاوى خسته بوارى جێبه‌جێكردنه‌وه، بۆ جێبه‌جێكردنى پرۆژه‌كه چوار كۆمپانیا ته‌نده‌ریان وه‌رگرت و ده‌ستیان به دانانى پێوه‌رى ئاوى ماڵان كرد، به‌ڵام تا ئێستا به‌شێكى ماڵان پێوه‌رى ئاویان دانه‌ناوه و كاریش به‌و پێوه‌رانه نه‌كراوه كه دانراون، ئه‌و ماڵانه‌یشى كه تا ئێستا پێوه‌رى ئاویان دانه‌ناوه ناچار كراون له بازاڕدا بیكڕن، به پێچه‌وانه‌وه له لایه‌ن حكومه‌ته‌وه سزا ده‌درێن، له كاتێكدا ده‌بوایه كۆمپانیاكان سه‌رجه‌م پێوه‌ره‌كانیان دابنایه.\nمه‌سعود كاڕه‌ش به‌ڕێوه‌به‌رى گشتیى ئاووئاوه‌ڕۆى هه‌رێم به «ئاژانس»ى وت: «دانانى پێوه‌رى ئاو ڕانه‌گیراوه و بیست و حەوت ڕۆژ پێش ئێستا ده‌ستى به خوێندنه‌وه كردووه و چووه‌ته بوارى جێبه‌جێكردنه‌وه، زۆربه‌ى زۆرى ماڵه‌كان پێوه‌رى ئاویان داناوه، ده‌بێت هه‌موو ماڵه‌كان بیبه‌ستن».\nوتیشى: «پاش ئه‌وه‌ى له‌سه‌ر چه‌ند پێوه‌رێك نرخه‌كان دیارى كران كۆمپانیاكان به‌و نرخه‌ى بۆیان دیارى كرابوو پاره‌یان وه‌رده‌گرت، ئێستا هیچ ئیلتیزامێكیان له‌گه‌ڵ حكومه‌ت نه‌ماوه، ئه‌گه‌ر پێوه‌رێك شكابێت دایده‌نێنه‌وه«.\n«كاتى خۆى ته‌نده‌ره‌كان دران به چوار كۆمپانیا و به پێى عه‌قدێك پیان درابوو به‌ڵام عه‌قده‌كه ته‌واو بووه، له ئێستادا ئه‌و ماڵانه‌ى پێوه‌ره‌كه‌یان دانه‌ناوه ده‌بێت خۆیان له بازاڕ پێوه‌ره‌كه بكڕن و داینێن، ئێمه باسی سزاى هاووڵاتییان ناكه‌ین پێوه‌ره‌كه دانه‌نێن، ئه‌وه له وه‌قائیعى كوردستاندا سزاكه‌یان باس كراوه.» مه‌سعود كاڕه‌ش واى وت.\nبه وته‌ى ئه‌ندامێكى ئه‌نجوومه‌نى پارێزگاى سلێمانى ئه‌و دوو كۆمپانیایه‌ى ئه‌ركى دانانى پێوه‌رى ئاویان له سنوورى پارێزگاى سلێمانى گرتووەته ئه‌ستۆ به‌رده‌وامن له كاره‌كانیان، هیچ كۆمپانیایه‌ك سزا نه‌دراوه.\nمحمد ڕه‌سوڵ سه‌رۆكى لیژنه‌ى خزمه‌تگوزاری و شاره‌وانى له ئه‌نجوومه‌نى پارێزگاى سلێمانى به «ئاژانس»ى وت: «دوو كۆمپانیا ئه‌ركى دانانى پێوه‌رى ئاویان پێ سپێردراوه، به‌رده‌وامن له كاره‌كانیان له سه‌نته‌رى شارى سلێمانیدا، %90ی كاره‌كانیان ته‌واو كردووه، له زۆر شوێن به پێى ئه‌و پێوه‌ره پاره‌ى ئاو وه‌رده‌گیرێت». ئه‌وانه‌ى پێوه‌ریان نییه ناچارن پێوه‌ر دانێن له‌به‌ر ئه‌وه‌ى تووشى لێپرسینه‌وه ده‌بن ئه‌گه‌ر داینه‌نێن، تا كاتى دانانى به پێى سستمى كۆن پاره‌یان لێ وه‌رده‌گیرێت.\nوتیشى: «هیچ كۆمپانیایه‌ك سزا نه‌دراوه له‌سه‌ر دانانى پێوه‌ر، ته‌واوى پاره‌ى پێوه‌ره‌كان له‌سه‌ر حكومه‌ت ده‌كه‌وێت، ڕاسته هاووڵاتى سه‌رەتا پاره‌كه ده‌دات، به‌ڵام مانگانه له پاره‌ى ئاوه‌كه بۆى ده‌گه‌ڕێنرێته‌وه«.\nدانانى پێوه‌رى ئاوى ماڵان سه‌ره‌ڕاى ئاسانى عه‌مه‌لییه‌كه‌ى به‌ڵام كۆمپانیاكان كه‌مته‌رخه‌م بوون له دانانیدا، به وته‌ى ئه‌ندامێكى په‌رله‌مان پێوه‌ركان له زۆر شوێن دانه‌نراون و كاره‌كان به نیوه‌ناچڵى جێ هێڵدراون.\nماجد عوسمان ئه‌ندامى لیژنه‌ى ئاسه‌وار و خزمه‌تگوزارییه‌كانى شاره‌وانى و گواستنه و گه‌یاندن له په‌رله‌مانى كوردستان به «ئاژانس»ى وت: «پێوه‌رى ئاو له زۆر شوێن دانه‌نراوه، له چه‌ندین شوێنیش كۆمپانیاكانى جێبه‌جێكار كاره‌كانى به نێوه‌ناچڵى جێ هێشتووه، ئه‌و شوێنانه‌یشى كه پێوه‌ره‌كه‌ى بۆ دانراوه به پێى پێوه‌ره‌كه پاره‌ى ئاویان لێ وه‌رناگیرێت».\nوتیشى: «جێبه‌جێكردنى پرۆژه‌كه ته‌نها دراوه به چه‌ند كۆمپانیایه‌ك، له‌سه‌ر كاره‌كانیشیان تا ئێستا نه‌مانزانیوه سزا درابن، نرخى پێوه‌ره‌كان جیاوازن بە پێى كوالێته‌كانیان كراون به سێ به‌شه‌وه، نرخه‌كانیان له نێوان 40 بۆ 60 هه‌زاردایه«.\nسەمیر سەلیم، كارگێڕی ئەنجوومەنی جێبەجێكردن لە یەكگرتووی ئیسلامی: لە نێوان ئێمە و گۆڕاندا ئەجێندای هاوبەش نەماوە\nله باى باى عێراقه‌وه تا هاككردنى سه‌رۆككۆماری\nفاروق مه‌لا موسته‌فا داوای دیبه‌یت له سیروان بارزانی ده‌كات


ANF | لە سەر دەستگیرکردنی زارا موحەمەدی (PEN) کورد هاتە دەنگ\nلە سەر دەستگیرکردنی زارا موحەمەدی (PEN) کورد هاتە دەنگ\nکۆمیتەی مافی زمان و وەرگێر ناوەندی (PEN)ی کورد دەستگیرکردنی زارا موحەمەدی مامۆستای خۆبەخشی زمانی دایک لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان سەرکۆنە دەکات.\nهه‌ینی, 31 May 2019, 12:05\nلە ڕاگەیەندراوێکدا کۆمیتەی مافی زمان و وەرگێر ناوەندی (PEN)ی کورد کە بۆ ئاژانسی هەواڵی فوڕات (ANF)ی ناردووە تێیدا ڕایگەیاندووە: "زارا موحەممه‌دی، مامۆستای خۆبه‌خشی زمانی كوردی، به‌هۆی ئەوەی كه منداڵانی کوردی فێری خوێندن و نووسین بە زمانی دایک کردووە لەگەڵ دووهاوکاری دیکەی به ناوی (ئیدریس مینبەری و ڕێبوار مینبەری)، ڕۆژی پێنجشەممەی ڕابردوو لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێرانه‌وه دەستگیرکراون. به پێی هه‌واڵه‌كان، ڕۆژی شەممە هەردوو هاوکاری خاتوو زارا ئازاد کراون، بەڵام تا ئێستا هیچ هەواڵێک لە خودی ئه‌و مامۆستایه نییە".\nتەواوی ڕاگەیەدراوەکەی کۆمیتەی مافی زمان و وەرگێر ناوەندی (PEN)ی کورد:\nپەروەردە و خوێندن بە زمانی دایک، لە چەندین جاڕنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤدا ئاماژەیان پێکراوە و بە یەکێک لە مافە هەرە گرنگ و سەرەکییەکان پێناسه كراوه. ئەمە جگە لەوەی کە له جاڕنامەی جیهانی زمانی دایكیشدا كه لە ساڵی ١٩٩٦ و لە ٥٢ مادەدا پێکهاتووە، زۆر به وردی باسی پشتیوانی له زمانی کەمینەکان كراوه و ئەرکی دەوڵەت لەو ڕووەوە ده‌ستنیشان کراوە. هەروەها لە مانفیستۆی جیرۆنای رێکخراوی (PEN)ی نێونەتەوەییدا، کە لە ساڵی ٢٠١٣ له ١٠ خاڵدا دەرچووە، ئەو مافە بۆ هەموو گەلێک بە ڕەوا و پێویست زانراوە. بۆیه وه‌ك ئه‌ركێك ده‌كه‌وێته سه‌ر شانی ناوەندی (PEN)ی نێونەتەوەی و هەموو ناوەندەکانی بەرگریكردن له مافه كولتوورییه‌كان و زمان كه پارێزگاری لێ بكه‌ن. کەچی ئێستا لە ئێران ژنە مامۆستایەکی خۆبەخشی زمانی دایک، له ڕۆژی پێنجشەممەی ڕابردووه‌وه لەلایەن هێزەکانی ئاسایشەوە دەستبەسەر کراوە و چەندین ڕۆژە بێسەروشوێنە.\nزارا محەممەدی سەرەواڵە، تەمەنی ٢٩ ساڵە، دانیشتووی شاری سنەیە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان/ ئێران، بڕاونامەی ماستەری لە بەشی جیۆپۆلەتیکی زانکۆی بیرجەند لە ئێران وەرگرتووە. زارا بە مامۆستای فێرگەکانی زمانی کورد لە ڕۆژهەلاتی کوردستان ناسراوە. ئەو خاتوونە بە هاوکاری ئەنجوومەنی نۆژین لە ناو شاری سنە و شارۆچکە و گوندەکانی دەوربەری ئەو پارێزگایە سەدان منداڵی کوردی فێری خوێندن و نووسین بە زمانی دایک- کردووە، ئەمە لە کاتێکدایە کە بەپێی جاڕنامە گەردوونییەکان ئەمە ئەرکی حکومەتە نەک تاک.\nلە بەندەکانی ٣ و ٤ی مادەی چوارەمی جاڕنامەی گەردوونی مافی کەمینە نەتەوەیی و ئاینیی و زمانییەکاندا هاتووە:\n٣. دەولەتەکان بەپێی توانا پێویستە ڕێوشوێنە پێویستەکان بگرنە به‌ر و هەل بڕەخسێنن بۆ ئەندامەکانیان بۆ فێربوونی زمانی دایک.\n3. States should take appropriate measures, wherever possible, so that persons belonging to minorities have adequate opportunities to learn their mother tongue.\n٤. دەولەتەکان پێویستە لە بواری خوێندندا بەپێی توانا هەنگاو بنێن بۆ هاندان و پێدانی زانیاری مێژوویی، نەریت، زمان و فەرهەنگى ئەو کەمینانەى لەناو سنوورەکانیدا دەژین.\nپێویستە ئەوە بڵێین کە خوێندن بە زمانی دایک یەکێکە لە مافە سەرەکییەکانی هەر مرۆڤێک و ناکرێت په‌روه‌رده‌ی بۆ هیچ کاتێکی دیکە دوابخرێت. هەر مرۆڤێک مافی ئەوەی هەیە کە بەو زمانە بخوێنێت کە به زمانی زگماكی ده‌ناسرێ و قسه‌ی پێ ده‌كا. دەروونناسان بڕوایان وایە کە بە شێوەی سروشتی زمانی دایک زمانێکە کە تاک پەیوەندییەکی سۆزداریی بەهێزتری لەگەڵی دا هه‌یه و لەڕووی پەروەردەییەوە باشتر دەتوانێ هه‌ستی خۆی پێ دەربڕێ.