مافه‌كانی مرۆڤ و خوێندنه‌وه‌یه‌كی نوێ: مافه‌كانی مرۆڤ:\nمافه‌كانی مرۆڤ و خوێندنه‌وه‌یه‌كی نوێ\nHuman Rights, A new reading بیهزاد خۆشحاڵی و: ئه‌فراسیاب گرامی\n۱۳۹۰ تیر ۱۲, یکشنبه\nروانگه‌ی زاڵ له‌مه‌ڕ ده‌روونناسی‌و ده‌روونناسانه‌ی مرۆڤ به تایبه‌تی له‌وه‌وه‌یه كه مرۆڤ، سیستمێكه كه به شێوه‌یه‌كی ئاگایانه، زانیارییه‌كان پۆلێنبه‌ندی، لێكدانه‌وه‌و راڤه‌یان ده‌كات، به‌ڵام هۆكارگه‌لێكی نائاگایانه‌ی دیكه له پرۆسه‌ی پێكه‌وه‌بوون به‌سه‌ر بڕیاره‌كانیدا، زاڵ ده‌بێت.\nئه‌م توخمه سه‌ره‌كییانه بریتین له هه‌سته‌كان، مۆدێله زه‌ینییه‌كانی لێكدانه‌وه‌و راڤه‌ی بارودۆخه تایبه‌تییه‌كان، كه‌ڵكه‌ڵه‌و هه‌سته‌كان، تێروانین‌و روانگه‌كان، مه‌ترسییه‌كان، بڕیاردانه‌كانی پێشوو و ئاكامه‌كانی.\nپێوه‌ری هاوبه‌ش كه به‌رهه‌می كۆی كۆمه‌ڵگا‌و نه‌ته‌وه‌كانه‌و له‌گه‌ڵ هیچ كام له كولتووره‌كاندا نامۆ نیه‌و تایبه‌ت به هه‌موو نه‌ته‌وه‌كانی جیهانه.\n1ـ مادده‌ی 1و 2هه‌م، چاودێری به‌سه‌ر ته‌واوی ئه‌سڵه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی مافه‌كانی مرۆڤدا ده‌كا.\n2ـ مادده‌ی 3هه‌م هه‌تا 21ه‌م، چاودێری له‌سه‌ر مافه مه‌ده‌نی‌و سیاسییه‌كانی مرۆڤدا ده‌كا.\n3ـ مادده‌ی 22 هه‌تا 27ه‌م، بریتییه له مافه ئابووری، جڤاكی‌و كولتوورییه‌كان.\n4ـ مادده‌ی 28 هه‌تا 30یه‌م، چوارچێوه‌یه‌كی گشتییه بۆ پاراستنی جیددی له پێناو له‌به‌رچاوگرتنی هه‌موو مافه‌كانی مرۆڤ.\nمادده‌ی 1ـ "مافی ئازادی‌و یه‌كسانی له كه‌رامه‌ت‌و یاسادا"\nمافی هه‌ڵبژاردنی تیۆری و زانستیی مرۆڤ له ته‌واوی به‌ستێنه‌كان یان ئه‌و رێگایانه‌ی كه كرده‌وه‌ی مرۆڤ نه‌بێته هۆی پێشێلكاری مافه‌كانی جڤاك‌و بشێوی‌و ئاڵۆزكردنی نه‌زم‌و ئه‌خلاق له كه‌رامه‌ت‌و یاساكانی مافه‌كانیدا.\n1ـ ئازادیی مه‌زهه‌ب\n2ـ ئازادیی ده‌ربڕین\n3ـ ئازادیی ویژدان\n4ـ ئازادیی كۆبوونه‌وه‌گرتن\n5ـ ئازادیی به‌شداریی له كاروباره گشتییه‌كاندا\n6ـ ئازادیی هه‌ڵبژاردن\n7ـ ئازادیی سه‌فه‌ركردن\nئازادیی ئه‌ندیشه، ئازادی ده‌ربڕین‌و ئازادیی به‌شداریی له كۆبوونه‌وه‌كاندا هه‌روه‌ها له مافه‌كانی مرۆڤدا جێكه‌وتووه كه ده‌وڵه‌ته‌كان ناتوانن نكوڵی له پێشێلكردنی نائاگایانه‌یدا بكه‌ن.\nیه‌كسانی له كه‌رامه‌ت‌و مافه‌كاندا\nمافێك كه له مافه‌كانی مرۆڤدا به فه‌رمی ناسراوه، مافه ره‌واكانه‌و بریتیی له گرینگترین مافه‌كانی مرۆڤ.\n1ـ په‌روه‌رده‌یی بنه‌ڕه‌تی\n2ـ بێهداشت‌و له‌شساخی\n3ـ دابینكردنی خوارده‌مه‌نی‌و بژێوی ژیان\n4ـ دابینكردنی شوێنی نیشته‌جێبوون\nمافی ره‌وا ئامرازێكی راسته‌وخۆ و هه‌ستپێكراوه بۆ پشتیوانیی له كه‌رامه‌تی تاكه‌كانی مرۆڤ.\nمافی ره‌وا كاتێك ده‌چێته "بیاڤی گشتیی"یه‌وه كه له‌گه‌ڵ چه‌مكی په‌ره‌گرتن(توسعه)دا پێناسه بكرێت.\nمافی په‌ره‌گرتن (توسعه):\n1ـ مافی سیاسی\n2ـ مافی ئابووری\n3ـ مافی جڤاكی\n1ـ په‌ره‌گرتن، پرۆسه‌یه‌كی چڕوپڕ، گشتگیرو دینامیكه كه خاوه‌ن به‌ستێنه‌كانی:\n"الف: فه‌رهه‌نگی، ب: سیاسی ، پ: جڤاكی ، ج: ئابووری"یه.\n2ـ مافه‌كانی په‌ره‌گرتن پێوه‌رێك له پێناو هه‌ڵسه‌نگاندنی رێزلێنان له ته‌واوی مافه‌كانی مرۆڤن.\nئامانج، پێكهێنانی بارودۆخێكی كه تاكه‌كان بتوانن تواناییه‌كانی خۆیان ده‌رخه‌ن‌و بخرێنه گه‌ڕ‌و به به‌رزترین ئاستی خۆی بگه‌یه‌نن.\n3ـ مافی هه‌موو نه‌ته‌وه‌كان بۆ خودموختاری، له هه‌موو ره‌هه‌نده‌كانی خۆیه‌وه‌و له جه‌رگه‌ی مافی په‌ره‌گرتندایه.\n4ـ ده‌وڵه‌ته‌كان خاوه‌ن به‌رپرسیاریه‌تین بۆ پێكهێنانی بارودۆخی له‌بار بۆ مافی په‌ره‌گرتن وه‌ك:\nالف: مافی تاك (مافی ره‌وا) و ب: مافی جڤاكی (مافی په‌ره‌گرتن)"\n5ـ له مافی په‌ره‌گرتندا، به‌شداریی كردن گرینگییه‌كی تایبه‌تی هه‌یه‌و به واتای ره‌خساندنی ده‌رفه‌تی به‌شداریی چالاكانه‌یه.\n6ـ له ساڵی 1960دا مافی به‌كۆمه‌ڵی خودموختاربوون بۆ نه‌ته‌وه‌یه‌ك له كاتێكدایه كه له مافی په‌ره‌گرتن بێ‌به‌ش كراوه.\nمادده‌ی 2ـ نه‌بوونی هه‌ڵاواردن\n1ـ ره‌تكردنه‌وه‌ی به‌ها، هه‌ڵسوكه‌وت‌و ئه‌ندیشه‌كانی ئه‌وی دیكه له لایه‌ن خوده‌وه له‌سه‌ر بنه‌مای\nالف: جیاكردنه‌وه (تفكیك)\nب ـ سنوورداركردن\nپ: له‌پێش دانانی مافی هه‌ندێ كه‌س له پاش ئه‌وانی دی.\nج ـ په‌راوێزخستن به هۆی ده‌مارگرژیی نه‌ژادییه‌وه.\nالف: پێكهێنانی دووبه‌ره‌كی\nب: به‌جوان نیشاندانی ره‌نج و ئازار\nپ: نادادپه‌روه‌ریی بونیادی\nج: له ده‌ستدانی گیان\n2ـ مه‌زن نواندنی سه‌ره‌ڕۆییانه‌ی جیاوازییه‌كانی تاك‌و گرووپ به بیانووی:\nـ ره‌چه‌ڵه‌كی ئه‌تنیكی\nـ ره‌نگی پێست\nـ ره‌وشی چینایه‌تی\nـ بیروباوه‌ڕی سیاسی\nـ به‌ریانی سێكسی\n1ـ نه‌سازانی نه‌ژادی\n2ـ نه‌سازانی ئایینی\n3ـ نه‌سازانی نه‌ته‌وه‌یی\n4ـ نه‌سازانی جڤاكی\n5ـ نه‌سازانی فه‌رهه‌نگی\n6ـ نه‌سازانی سیاسی\n7ـ ململانێ‌و دژایه‌تی له‌گه‌ڵ ئه‌وی دیكه به ناوی دژی بێگانه‌بوون\n8ـ نه‌بوونی مافی مرۆڤدۆستانه\n9ـ نه‌بوونی مودیرییه‌تی دادپه‌روه‌رانه\n10ـ چه‌وساندنه‌وه‌ی ئابووری\n11ـ ده‌ستدرێژیی جینسی\n12ـ توندوتیژی دژ به ژنان\n13ـ توندوتیژی دژ به منداڵان\n14ـ ئه‌شكه‌نجه‌ی ژنان\n15ـ ئه‌شكه‌نجه منداڵان\n16ـ ده‌ستدرێژی سیستماتیكی جینسی\n17ـ كۆیله‌كردنی جینسیی له ململانێ چه‌كدارییه‌كاندا\n19ـ كۆمه‌ڵكوژی: نموونه‌ی كۆمه‌ڵكوژییه كاره‌ساتبار و تۆقێنه‌ره‌كان، كۆمه‌ڵكوژی به هۆی ره‌چه‌ڵه‌كی ئه‌تنیكییه‌وه سه‌رچاوه گرتوو له:\nب: خه‌سارهه‌ڵگربوونی گرووپه ئه‌تنیكییه‌كان" ــه.\nره‌تكردنه‌وه‌ی هه‌ڵاواردن: تیۆرییه سه‌روه‌رییه‌كان له‌سه‌ر بنه‌مای جیاكردنه‌وه‌ی نه‌ژادی:\nالف: هه‌م له روانگه‌ی زانستییه‌وه ره‌تكراوه‌ته‌وه\nب: هه‌م له روانگه‌ی ئه‌خلاقییه‌وه مه‌حكووم كراوه.\nئامرازه‌كانی نه‌بوونی هه‌ڵاواردن:\nگه‌ره‌نتی یه‌كسانی تاكه‌كان له به‌رامبه‌ر یاسادا بێ گرینگیدان به:\n1ـ نه‌ژاد 2ـ ره‌نگ، 3ـ نه‌ته‌وه، 4ـ ئایینزا، 5ـ ره‌چه‌ڵه‌كه ئه‌تنیكییه‌كان.\nمادده‌ی 3ـ مافی ژیان، ئازادیی‌و ته‌ناهیی كه‌سایه‌تی\nمافی ژیان: مافی ژیانكردن\nهۆكاره‌كانی له ژێرپێنانی مافی ژیان:\n1ـ كوشتنی به كۆمه‌ڵ\n2ـ هه‌ڕه‌شه به مه‌رگ\n3ـ هێرشی بێ ئه‌ژمار بۆ سه‌ر خه‌ڵكانی سڤیل (مه‌ده‌نی)\n4ـ ئێعدامی خه‌ڵكانی سڤیل\n5ـ ئێعدامی دیله‌كان\n7ـ بێ‌سه‌روشوێن بوونی زۆره ملێیانه\n8ـ برسییه‌تی حه‌شیمه‌ت و كۆمه‌ڵه‌كان\n9ـ وه‌ده‌رنانی به كۆمه‌ڵ (گۆڕانی زۆره‌ملێیانه‌ی شوێنی نیشته‌جێبوون)\n10ـ لێ ئه‌ستاندنه‌وه‌ی مافی په‌نابه‌ری\n11ـ ئێعدامی ناڕه‌وا به بێ دادگایی كردن\n12ـ دادگایی كردنی نادادپه‌روه‌رانه\n13ـ رووخاندنی خانوبه‌ره\n14ـ رووخاندنی قوتابخانه‌كان\n15ـ رووخاندنی نه‌خۆشخانه‌كان\n16ـ بێبه‌شكردنی مافه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی پێوه‌ندیدار به پیشه‌وه\n17ـ بێبه‌شكردنی مافه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی پێوه‌ندیدار به نیشته‌جێبوونه‌وه\n18ـ بێبه‌شكردنی مافه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی پێوه‌ندیدار به خوارده‌مه‌نییه‌وه\n19ـ رێزدانه‌نان بۆ ژیانی فه‌رهه‌نگی\n20ـ وه‌لانانی كۆبوونه‌وه‌كانی بڕیارده‌ركردن له كۆمه‌ڵگادا\n21ـ وه‌لانانی كۆبوونه‌وه‌كانی بڕیاردان له كۆمه‌ڵگادا\n22ـ دادگایی نیزامی‌و دادگایی خه‌ڵكانی سڤیل\n23ـ رفاندنی مرۆڤ (بارمته گیری)\n24ـ گرتن و قۆڵبه‌ستكردن\n26ـ هه‌ڕه‌شه‌ی كوشتنی تاك\n27ـ كوشتن له حاڵی ده‌ستبه‌سه‌ركردندا\n28ـ له‌نێو بردنی به‌رهه‌مه‌كان\n29ـ كاولكردنی زه‌وییه له‌باره‌كان بۆ به‌رهه‌مهێنان\n30ـ نه‌بوونی له راده‌به‌ده‌ریی خوارده‌مه‌نی\n31ـ قات و قڕی\n32ـ بێ خۆراكی\n33ـ بێهداشتی ناسالم\nئێعدامی خه‌ڵكی سێڤیل و مه‌ده‌نی\n1ـ ئێعدامكردن به بێ له‌به‌رچاوگرتنی دادگاییه‌كی دادپه‌روه‌رانه\n2ـ ئێعدام كردنی به‌ده‌ر له یاسای دادوه‌ریی\n3ـ ئێعدامكردن به بێ دادگایی كردن\n4ـ ئێعدام له كاتی ده‌ستبه‌سه‌ركردندا\nوه‌رده‌رنانی به‌كۆمه‌ڵ (گۆڕانی زۆره ملێیانه‌ی شوێنی نیشته‌جێبوون)و ئاواره‌یی‌و ده‌ربه‌ده‌ركردن\nئاسه‌واره سه‌ره‌تاییه‌كانی ئاواره‌یی:\n1ـ ئاسه‌واری قووڵ دانان له‌سه‌ر هه‌ست‌و ده‌روون\n2ـ ئاسه‌واری قووڵی جینسی\n3ـ ئاسه‌واری قووڵ دانان له‌سه‌ر ره‌وتی په‌ره‌گرتن\nلایه‌ن‌و ره‌هه‌نده‌كانی ئاسه‌واره‌كانی سه‌ره‌وه به شێوه‌یه‌كی قووڵ‌و زه‌نجیره‌یی كاریگه‌رییه‌كانی ده‌رده‌كه‌وێ كه ئاكامه‌كه‌ی له سه‌ره‌وه‌ی "ئازار‌و ره‌نجاندن‌و به‌كه‌مگرتنه سه‌ره‌تاییه‌كان"ه.\n1ـ له‌به‌ریه‌ك هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی شیرازه‌ی بنه‌ماڵه\n2ـ له به‌ریه‌ك هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی شیرازه‌ی كۆمه‌ڵگای خۆجێی\n3ـ داڕمان‌و له‌نێوچوونی ژێرخان\n4ـ ئاڵۆزی له سیستمی په‌روه‌رده‌دا\n5ـ ئاڵۆزی له تواناییه له ده‌ستچووه‌كاندا\nالف: فیزكی، ب: ده‌روونی\nته‌ناهیی ده‌روونی بریتییه له:\nالف ـ ته‌ناهیی ده‌روونی له ژیانی ئابووریدا\nب ـ ته‌ناهیی ده‌روونی له ژیانی فه‌رهه‌نگیدا\nج ـ ته‌ناهیی ده‌روونی له ژیانی سیاسیدا\nئاكامه‌كانی نه‌بوونی ته‌ناهیی فیزیكی: بێبه‌ش كردن له ژیان\nئاكامه‌كانی نه‌بوونی ته‌ناهیی ده‌روونی: هه‌ست كردن به نائه‌منی‌و بشێوی و كه‌ڵكه‌ڵه‌ی ده‌روونی\nمادده‌ی 4ـ رزگاربوون له كۆیله‌تی‌و كۆیله‌بوون\nرزگاریی له كۆیله‌تی‌و سات‌و سه‌وادی كۆیله‌كان (خاڵی پێچه‌وانه‌ی ئازادی)\nشێوازه نوێیه‌كانی كۆیله‌تی:\n1ـ قاچاخی ژنان\n2ـ قاچاخی كچان\n3ـ ده‌ستدرێژی بۆ سه‌ر ژنان‌و منداڵان\n4ـ قه‌بووڵ كردنی منداڵ به شێوه‌ی یاسایی‌و نایاسایی\n5ـ كاری زۆره‌ملێ\nتاكتیكێكی سه‌ره‌ڕۆیانه له پێناو ترس‌و تۆقاندن‌و زاڵبوون به‌سه‌ر ته‌واوی كۆمه‌ڵگادا كه به‌به‌شێك له تاوانه‌كانی شه‌ڕ ئه‌ژمار ده‌كرێ.\nئاسه‌واره‌كانی قوربانیی ده‌ستدرێژی‌و ئازاری جینسی:\n1ـ ده‌روون شێواوی\n2ـ كه‌م ئه‌ندامی‌و نوقستان بوونی ئه‌ندامانی له‌ش\nئامرازه‌كانی رزگاریی له كۆیله‌تی:\n1ـ پێشخستنی مافه‌كانی ژنان‌و منداڵان\n2ـ به‌رگریی له بازرگانی كردن به مرۆڤ وه‌كوو كۆیله\n3ـ به‌رگریی له هه‌ڵسوكه‌وته نائه‌خلاقییه‌كان\nمادده‌ی پێنجه‌م: رزگاریی له ئه‌شكه‌نجه یان هه‌ڵسووكه‌وته نائه‌خلاقییه‌كان\nئازار‌و ره‌نجاندنی "ئه‌وی دیكه" له لایه‌ن "خود"و به تاوانی "ئه‌وی دیكه‌بوون"ی "ئه‌و"ه‌وه.\nهۆكاره‌كانی ناڕه‌وابوونی ئه‌شكه‌نجه:\n1ـ پێشێلكاریی دادپه‌روه‌ریی\n2ـ پێشێلكاریی ئه‌خلاق\n3ـ پێشێلكاریی یاسا\nنه‌زم‌و دیسیپلینێك به دوور له حه‌ز‌و خولیا تاكه‌كه‌سییه‌كان كه به ئامانجی "چاكسازیی كۆمه‌ڵایه‌تی" له‌لایه‌ن "سیستم"ه‌وه داڕێژراوه.\nهۆكاره‌كانی قه‌ده‌غه‌كردنی ئه‌شكه‌نجه:\n1ـ هیوای زیندوومانه‌وه كه‌م ده‌كاته‌وه\n2ـ مافی خۆپاراستن‌و داكۆكی كردن له خۆی له نێو ده‌بات\n3ـ كه‌ڵكئاوه‌ژوو وه‌رگرتن له ده‌سه‌ڵاته\nقه‌ده‌غه‌كردنی ئه‌شكه‌نجه وه‌كوو تاوانێكی سته‌مكارانه، نائه‌خلاقیی‌و نامرۆڤانه\nده‌ستدرێژیی سیستماتیك، ده‌ستدرێژییه‌كی سیستماتیكی جینسیی‌و كۆیله‌تی جینسیی له ململانێ چه‌كدارییه‌كاندا وه‌كوو به‌شێك له ئه‌شكه‌نجه‌و هه‌ڵسووكه‌وته نائه‌خلاقییه‌كان، پۆلێنبه‌ندی ده‌كرێن.\nمادده‌ی 6ـ مافی دانپێدانان وه‌كوو تاكێك له‌به‌رامبه‌ر یاسادا\nالف: راسته‌قینه (حقیقی) ــــــــــــــــ مرۆڤ\nب: یاسایی ــــــــــــــــ شارۆمه‌ند (هاووڵاتی)\nدیسپلینێك به‌دوور له خه‌ون‌و خولیاكان:\nبۆ به‌رزڕاگرتن، پشتیوانیی شوێندانه‌ر‌و به‌رگریی له مافه‌كانی تاك (حه‌قیقی، حقووقی، مرۆڤانی‌و شارۆڤه‌ندی) داڕێژراوه.\nمافه‌كان: مافه‌كانی گرووپه خه‌سارهه‌ڵگره‌كان\n1ـ كه‌مایه‌تییه ئه‌تنیكییه‌كان\n2ـ كه‌مایه‌تییه خۆجێییه‌كان\n3ـ كه‌مایه‌تییه زمانییه‌كان\n4ـ كه‌مایه‌تییه مه‌زهه‌بییه‌كان\nبه هێماكردن بۆ "سیستم"و پێناسه‌ی "یاسا"، ده‌وڵه‌تێك كه خاوه‌ن ژێرخانی پێویستی بۆ به‌رزڕاگرتن‌و پشتیوانیی شوێندانه‌ر‌و به‌رگری له مافی شارۆڤه‌ندانی خۆی نه‌بێ، ره‌وایی خۆی له ده‌ست ده‌دات.\nمادده‌ی حه‌وته‌م: مافی خاوه‌ندارێتی پشتیوانیی یه‌كسانی تاكه‌كان له به‌رامبه‌ر یاسادا\n1ـ نه‌ك به پێی بنه‌مای جیاكاری\n2ـ نه‌ك به پێی بنه‌مای سنوورداركردن\n3ـ نه‌ك به پێی بنه‌مای ملدان به سه‌روه‌ری\nئامرازه‌كانی خاوه‌ندارێتی پشتیوانیی یه‌كسانی تاكه‌كان له به‌رامبه‌ر به یاسا به بێ گرینگیدان به:\n1ـ گه‌ره‌نتی یه‌كسانی تاكه‌كان له له‌رامبه‌ر یاسادا به بێ گرینگیدان به\nـ ریشه‌ی قه‌ومی\n5ـ گه‌ره‌نتی یه‌كسانی تاكه‌كان له به‌رامبه‌ر یاسادا به بێ گرینگیدان به ره‌نگی پێست\nمادده‌ی 8: مافی دادیاری له دادگای خاوه‌ن بڕیار\nدادگای خاوه‌ن سه‌لاحییه‌ت، دادگای "ده‌وڵه‌تێكی ره‌وا"یه.\n2ـ سوننه‌ت و فه‌رهه‌نگ\nبه فه‌رمی ده‌ناسێت.\nمادده‌ی 9: ئازادی له ده‌ستبه‌سه‌ركردن‌و دوورخستنه‌وه‌ی زۆره‌ملییانه\nمافی ئازادی‌و یه‌كسانی له كه‌رامه‌ت‌و حقووقدا\nمافی ژیان، ئازادی‌و ته‌ناهیی تاكه‌كه‌سی\nمادده‌ی 10ـ مافی هه‌بوونی دادگایه‌كی دادپه‌روه‌ر و ئاشكرا\nمادده‌ی 11ـ مافی بێتاوان له‌قه‌ڵه‌م دان هه‌تا كاتی سه‌لماندنی تاوان\n1ـ قوربانییه‌كانی دیكتاتۆری نیزامی\n2ـ قوربانییه‌كانی شه‌ڕی چه‌كدارانه\n3ـ قوربانیانی به‌سه‌رنجدان به بیانووی "ته‌ناهیی نه‌ته‌وه‌یی"\n4ـ قوربانییه‌كانی ده‌ستی توتالیتاریزم\nئامرازه‌كانی به تاوانبار زانین:\n1ـ ره‌خساندنی فه‌زای ترس‌و به‌دگومانی\n2ـ كونترۆڵی مودیرییه‌تی دادگوسته‌ری‌و دادگا\n3ـ كه‌ڵك وه‌رگرتنی له زه‌بروزه‌نگ له پله‌و پایه‌ی راپه‌ڕینه‌ڕی یاسا\n4ـ گرتن و ده‌ستبه‌سه‌ركردن به‌ر له دادگایی كردن\nئامرازی رزگاریی له تاوانبارناسین هه‌تا كاتی سه‌لماندنی تاوان\nئامراز: پاراستنی "ئه‌خلاقی حیرفه‌یی" له بواره جۆراوجۆره‌كاندا\nمادده‌ی 12ـ ئازادی له ده‌ستێوه‌ردان له كاروباره تاكه‌كه‌سییه‌كاندا به تایبه‌تی:\nماڵ، بنه‌ماڵه‌و خێزان‌و چاپه‌مه‌نییه‌كان\nالف ـ له قاپییه‌دانی هه‌ر ده‌رگایه‌ك\nب ـ هه‌ر ده‌نگێك له نیوه‌شه‌ودا\nپ ـ هه‌ر نامه‌یه‌ك\nبۆ مرۆڤ په‌یامی مه‌رگی هه‌بێت، ئه‌مه دوایین ده‌ستوه‌ردان له كاروباری تاكه‌كه‌سیدایه.\nداڕشتنی یاسا و گه‌رنتی به‌ڕێوه‌چوون بۆ به‌رگریی له ئازادی له ده‌ستێوه‌ردانی خه‌ڵكی\nمادده‌ی 13ـ مافی ئازادی گه‌ڕان و نیشته‌جێبوون له وڵات و ته‌رك كردن و گه‌ڕانه‌وه بۆ ئه‌و\nده‌ركردنی به كۆمه‌ڵ\nمادده‌ی 14ـ مافی په‌نابه‌ریه‌تی\nمادده‌ی 15ـ مافی هاووڵاتیبوون\nمافی خاوه‌ن ناسنامه‌ی وڵاتێك\n1ـ بێبه‌شكردن له مافی هاووڵاتیبوون\n2ـ لێ سه‌ندنه‌وه‌ی ناسنامه\nئامراز: داڕشتنی یاساو ده‌سته‌به‌ری به‌ڕێوه‌چوونی له پێناو جێگیربوونی "مافی هاووڵاتیبوون"\nمادده‌ی 16ـ مافی پێكهێنانی ژیانی هاوبه‌ش و پشتگیریی بنه‌ماڵه\nژنان: پێویستییه‌كان، رۆڵ‌و به‌رپرسایه‌تی و مافه‌كانیان\n1ـ پێویستی تایبه‌تی كیژۆڵه‌كان\n2ـ رۆڵی ژنان له په‌ره‌گرتن (توسعه)دا\n3ـ مافه‌كانی ژنان له كاتی منداڵبووندا\nئامراز: به‌رزڕاگرتنی مافه‌كانی ژنان\nپێشێلكاریی مافه‌كانی منداڵان\n2ـ مه‌ترسیی له‌ده‌ستدانی دایك و باوك\n3ـ مه‌ترسی له ده‌ستدانی ماڵ\n4ـ مه‌ترسیی له‌ده‌ستدانی قۆناغی منداڵی\n5 ـ مه‌ترسیی له ده‌ستدانی بنه‌ماڵه\n6ـ شوێنه‌واریی راسته‌وخۆی جه‌سته‌یی و ده‌روونی\n7ـ له مه‌ترسیی كه‌وتنی له‌ده‌ستدانی ئه‌ندامانی له‌ش له كاتی شه‌ڕدا\n9ـ په‌رۆشییه ده‌روونییه‌كانی سه‌رچاوه‌گرتوو له شه‌ڕ و ململانێیه‌كان\nبه چه‌شنێك خراپ هه‌ڵسوكه‌وت كردنێكی سیستماتیك به‌رامبه‌ر منداڵان، "په‌روه‌رده‌ی زۆره‌كی زمانی نازگماكی".\nمادده‌ی 17ـ مافی ساحێب ماڵ بوون\n"ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی ماڵ‌و شتومه‌ك" له راستییه به‌رچاوه‌كانی "پێشێلكاریی مافه‌كانی مرۆڤ"ه.\nمادده‌ی 18ـ ئازادی بیركردنه‌وه‌و مه‌زهه‌ب\nمافی هه‌ڵبژاردن‌و به‌ریانی ئینسان بۆ هه‌ر مه‌زهه‌بێك. مافی ئیمانداریی، ده‌ربڕینی دین‌و ده‌ربڕینی بیروباوه‌ڕه دینییه‌كان، به‌ڕێوه‌بردنی رێوڕه‌سمه مه‌زهه‌بییه‌كان، فێركاریی كاروباری دینی به منداڵان ]من پێم وایه منداڵان به دوور بن له هه‌رچه‌شنه بیروباوه‌ڕێكی ئایینی، ئه‌وه به مانای قبووڵكردنی ئایین نه‌بێ، چونكه په‌روه‌رده‌ی دینی منداڵان له زۆر بواره‌وه به‌ستێن خۆشكه‌ر ده‌بێ بۆ داهاتووی و كاریگه‌ریی له‌سه‌ر منداڵ، بۆیه ده‌بێ ئه‌م په‌روه‌رده‌یه له 18 ساڵ به‌ره‌وسه‌ر بێت چونكه هه‌ڵبژاردنی دین وه‌كوو دیانه‌ت ئه‌و كات ده‌بێته ئازادانه."وه‌رگێڕ"[ دینداران، بانگه‌شه‌و ته‌بلیغی و به‌رزڕاگرتنی دینی له كۆمه‌ڵگادا، كردنه‌وه‌ی عیباده‌تگه، ته‌رككردنی كاروباره دینی و ره‌خنه‌گرتن له په‌روه‌رده‌ی دینی كه به‌رده‌وام نه‌بێته هۆی كرده‌وه‌یه‌ك كه ماف و ئازادییه‌كانی خه‌ڵكانی دیكه پێشێل بكات و نه‌بێته هۆی ئاڵۆزی له دیسپلین و نه‌زم و ئه‌خلاقی گشتیدا.\nئازادی مه‌زهه‌ب، كاتێ سه‌قامگیر ده‌بێ كه دین و مه‌زهه‌ب هه‌رچی كه بێت، نه‌بێته تاوان‌و نه‌بێته هۆی پێشلكردنی مافه تاكه‌كه‌سی‌و جڤاكیی تاكه‌كان.\nمادده‌ی 19ـ ئازادیی بیروباوه‌ڕ و زانیاری\nمافی هه‌ڵبژاردن‌و پێبه‌ندبوونی مرۆڤ به هه‌ر بیروباوه‌ڕێك، مافی بیركردنه‌وه، باوه‌ڕمه‌ندبوون، ده‌ربڕین، په‌روه‌رده‌و په‌ره‌پێدان‌و به‌ڕێوه‌بردنی به مه‌رجێك كه كرده‌وه‌كه‌ی به نیسبه‌ت بیروباوه‌ڕه‌كه‌یه‌وه نه‌بێته هۆی پێشێلكردنی ماف‌و ئازادییه‌كانی خه‌ڵكی دیكه‌و بشێوی له نه‌زم‌و ئه‌خلاقی گشتیدا. ئازادی بیروباوه‌ڕیش له كاتێكدا جێگیر ئه‌بێت كه بیروباوه‌ڕكانی تاك ـ هه‌رچی كه‌بێت ـ نه‌بێته هۆی پێشێلكردنی مافه‌كانی تاكه‌كه‌سی‌و جڤاكیی ئه‌وانی دیكه.\nمادده‌ی 20 ـ مافی پێكهێنانی كۆمه‌ڵ‌و ئه‌نجومه‌نه ئاشتیخوازه‌كان\nمادده‌ی 21ـ مافی به‌شداریی له حكوومه‌ت و هه‌ڵبژاردنی ئازاد‌و ده‌ستڕاگه‌یشتنی یه‌كسان به پێداویستییه گشتییه‌كان\nمافی به‌شداریی له حكوومه‌ت دا\nمافی به‌شداریی له هه‌ڵبژاردنێكی ئازاددا\nده‌ستڕاگه‌یشتنی یه‌كسان به پێداویستییه گشتییه‌كان\n1ـ ده‌ستڕاگه‌یشتنی گشتی به په‌روه‌رده‌ی بنه‌ڕه‌تی\n2ـ ده‌ستڕاگه‌یشتنی گشتی به ئاوی خوارده‌مه‌نی\n3ـ مافی دابینكردنی كۆمه‌ڵایه‌تی\n4ـ مافی پیشه‌و وه‌رگرتنی مووچه و وه‌رگرتنی مووچه‌یه‌كی دادپه‌روه‌رانه بۆ كار\nمادده‌ی 22 ـ مافی دابین كردنی كۆمه‌ڵایه‌تی\nمادده‌ی 23 ـ مافی پیشه‌و وه‌رگرتنی مووچه‌ی دادپه‌روه‌رانه بۆ كار\nمادده‌ی 24ـ مافی پشوودان‌و ته‌فریح و گه‌شت و گه‌ڕان\nمادده‌ی 25ـ مافی كه‌ڵك وه‌رگرتنی ته‌واو له ژیان له رووی ته‌ندرووستی و بێهداشت و خۆشبژێوییه‌وه\nلانیكه‌می ئاستی ژیان، توانایی ده‌ست پێ‌ڕاگه‌یشتن به‌سه‌ر داهاتی سه‌رانه‌و بێهداشت‌و خۆشبژێوی ئیستاندارده.\nمادده‌ی 26ـ مافی فێركردن\n1ـ فێركردن به زمانی زگماكی\n2ـ ده‌ستڕاگه‌یشتنی یه‌كسان به فێركردن\n3ـ ئامووزشی پێویست\nمادده‌ی: مادده‌ی 27ـ مافی به‌شدارییه‌تی له ژیانی فه‌رهه‌نگی جڤاك دا\nمادده‌ی 28ـ مافی خوازیاربوونی نه‌زمی كۆمه‌ڵایه‌تی كه مافه‌كانی مرۆڤ دابین بكات.\nدیسپلینێكی به دوور له حه‌ز و خولیاكان، چاكسازیی كۆمه‌ڵایه‌تی ـ مافه‌كانی مرۆڤ\nمافه‌كانی مرۆڤ گه‌رنتیی:\n29ـ به‌رپرسایه‌تی له هه‌مبه‌ر كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك كه خوازیاری په‌ره‌گرتنی ئازاد‌و ته‌واوی تاكه.\n30 ـ ئازادبوون له ده‌ستێوه‌ردانی ده‌وڵه‌ت یان كه‌سانی دیكه له هه‌بوونی هه‌ركام له مافه‌كانی سه‌ره‌وه\nمافه‌كانی خه‌ڵكانی خۆجێیی:\nتازه‌هاتووه‌كان له رێگای\n1ـ به‌رده‌ست كردن\n2ـ داگیركاریی و تاڵان\n3ـ نیشته‌جێكردن به سه‌ر ناوچه‌یه‌كدا‌و زاڵ بوون كه خاوه‌نی تایبه‌تمه‌ندییه‌كی جیاوازی:\n5 ـ مه‌زهه‌بی"ین‌و هه‌نووكه به شێوه‌ی كه‌مایه‌تیی\n1ـ له مه‌ترسی هه‌ڕه‌شه\nـ خه‌سارهه‌ڵگر بووندا\nهه‌ڕه‌شه سه‌ره‌كییه‌كان بۆ سه‌ر كۆمه‌ڵه خۆجێییه‌كان:\n1ـ خاوه‌ندارێتی زه‌وی\n2ـ ره‌وشی حقووقی\n3ـ شوناسی تایبه‌تی ئه‌تنیكی"قه‌ومی"\n4ـ شوناسی تایبه‌تی زمان\n5ـ شوناسی تایبه‌تی مه‌زهه‌بی\nگرینگترین پرسه سه‌ره‌كییه‌كانی كۆمه‌ڵه خۆجێییه‌كان له‌گه‌ڵ حكوومه‌تی ناوه‌ندیدا:\n1ـ مافی خاوه‌ندارێتی زه‌وی\n2ـ گرێبه‌سته‌كانی كۆمه‌ڵه خۆجێییه‌كان له‌گه‌ڵ حكوومه‌تی ناوه‌ندی دا\n3ـ پشتیوانی نه‌كردنی بیرو ئه‌ندیشه‌كان\n4ـ پشتیوانی نه‌كردنی فه‌رهه‌نگی\n5ـ نه‌بوونی ژێرخانی له‌شساغی\n6ـ بێكاریی سه‌رچاوه‌گرتوو له ده‌رفه‌ته نایه‌كسانه‌كان\n7ـ هه‌ژاری سه‌رچاوه‌گرتوو له ده‌رفه‌ته نایه‌كسانه‌كان\n8ـ نه‌بوونی په‌روه‌ده‌ی خۆجێیی\n9ـ به‌شدارنه‌بوونی كه‌مایه‌تییه‌كان له ژیانی سیاسیدا\n10ـ به‌شدارنه‌بوونی كه‌مایه‌تییه‌كان له ژیانی ئابووریدا\n11ـ به‌شدارنه‌بوونی كه‌مایه‌تییه‌كان له ژیانی فه‌رهه‌نگیدا\n12ـ په‌راوێزخستنی ئابووری\n13ـ په‌راوێزخستنی جڤاكی\n14ـ په‌راوێزخستنی سیاسی\n15ـ ژینۆسایدی فه‌رهه‌نگی\n16ـ ئاواره‌یی زۆره‌ملـێ و راگوێزانی به كۆمه‌ڵ\nپارێزراوی له سزاكان\nكاتێك باس له سزاكان ده‌كه‌ین، پێویسته به‌ره‌وڕووی توندوتیژییه‌ك بووبینه‌وه:\nتوندوتیژی له پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ پارێزراوی له سزاكان:\n1ـ یان له لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه به‌ڕێوه ده‌چێت.\n2ـ یان له لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه له‌به‌رچاو ناگیرێت.\nله پارێزراوی له سزاكانی "خود" له به‌رامبه‌ر:\n4ـ هێرش بردن\nبۆ سه‌ر خه‌ڵكانی سێڤیل، له لایه‌ن "ئه‌وی دیكه"وه پارێزراو له تاوان و سزا ده‌بێت‌و دڵنیایه‌یه كه هیچكات وه‌ڵامده‌ر نابێت.\nپارێزراوی له سزاكان، شێوازێكی نوێ له نادادپه‌روه‌رییه كه به دوو شێوه خۆی ده‌رده‌خات:\n1ـ به شێوه‌ی كردار\n2ـ به‌شێوه‌ی وه‌لانانی كردار\nپارێزراوی له سزاكان چۆن سه‌ر هه‌ڵده‌دات:\n1ـ له یاسا دانراوه‌كاندا تاك له به‌دواداچوونی ده‌به‌خشرێ.\n2ـ به‌ڕێوه‌به‌ران وڵامی سكاڵای قوربانییه‌كان ناده‌نه‌وه.\n3 ـ به بیانووی "ئه‌منییه‌تی نه‌ته‌وه‌یی" مافه مه‌ده‌نی و سیاسییه‌كان پێشێل ده‌كرێ.\n4ـ ناسه‌ربه‌خۆبوونی ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ریی\nئاكامه‌كانی سه‌ربه‌خۆنه‌بوونی ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ریی\n1ـ رێگری له بڕیاردانی بێ لایه‌نانه\n2ـ سزای سووك بۆ جینایه‌تی قورس له‌به‌رچاو ده‌گیرێ\n3ـ ده‌بێته هۆی تێگه‌یشتنی هه‌ڵه له پرسی " رۆحی گشتی" Esprit de corpis و ئاڵۆزیی له دادگایی كردنه‌كاندا.\n4ـ ده‌بێته هۆی مه‌حكووم بوونی ژێرده‌سته‌كان‌و هه‌ڵاتنی به‌ڕێوه‌به‌ران له سزاكان.\n5ـ ده‌بێته هۆی له‌مه‌ترسیدا بوونی شایه‌د‌و بینه‌ران له ترس و تۆقاندن‌و هه‌ڕه‌شه‌و مه‌رگ.\nله بازنه‌ی پارێزراوی له تاوان و سزاكان، له‌گه‌ڵ نه‌بوونی گه‌ره‌نتییه‌كان له پێناو سه‌قامگیریی دادپه‌روه‌ریی‌و به‌رگریی له سزادانی ناڕه‌وا به‌ره‌وڕوو ده‌بینه‌وه.\nتێكشكانی بازنه‌ی پارێزراوی له سزاكان:\nكۆمیسیۆنه تایبه‌ته‌كانی دۆزینه‌وه‌ی راستییه‌كان\nئه‌ركه‌كانی كۆمیسیۆنه تایبه‌ته‌كانی دۆزینه‌وه‌ی راستییه‌كان:\n1ـ ناسینی كه‌سانی به‌رپرسیار\n2ـ دۆزینه‌وه كه‌سانی به‌رپرسیار له به‌رامبه‌ر هه‌ڵسوكه‌وتی بێبه‌زییانه‌دا\n3ـ رێگریی له سه‌رهه‌ڵدانی كرده‌وه‌ی دڕندانه‌و هۆڤانه له داهاتوودا\nراگه‌یاندراوی ئیسلامی مافه‌كانی مرۆڤ، په‌سندكراوی وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی وڵاتانی ئیسلامی (قاهیره ـ 1990)\nمادده‌ی 1 ـ به‌ندی (الف):\nمرۆڤ به گشتی بنه‌ماڵه‌یه‌كه كه به‌نده‌یی نیسبه‌ت به خوا‌و منداڵی (فرزندی) نسبه‌ت به ئاده‌م، ئه‌وانی پێكه‌وه كۆكردۆته‌وه‌و هه‌موو خه‌ڵك له‌سه‌ر بنه‌مای شه‌رافه‌ت‌و كه‌رامه‌تی ئینسانی و ته‌كلیف‌و به‌رپرسیارییدا یه‌كسانن به‌بێ هیچ چه‌شنه هه‌ڵاواردنێك له رووی نه‌ژاد، ره‌گه‌ز(جنس) یان باوه‌ڕی دینی یان به‌ستراوه‌یی سیاسی یان بارودۆخی جڤاكی و .... هه‌روه‌ها بیروباوه‌ڕێكی دروست بۆ شه‌رافه‌ت له رێگای پێگه‌یشتنی مرۆڤه‌وه‌یه.\nئیسلام دینی پاكییه‌و به‌كارهێنانی هه‌ر چه‌شنه زۆرییه‌ك به نیسبه‌تی ئینسانه‌وه یان كه‌ڵكوه‌رگرتن له هه‌ژاره‌كان له پێناو گۆڕینی دین بۆ دینێكی دیكه یان بێ خواكردنیان رێگای پێ نادرێت.\nـ هه‌ر مرۆڤێك مافی هه‌یه له هه‌مبه‌ر گیان و دین و بنه‌ماڵه‌و نامووس‌و ماڵی خۆیدا له ته‌ناهیی و ئاسایشدا بێت.\n(به‌ندی "د"): زه‌قكردنه‌وه‌ی هه‌ستی قه‌ومی، مه‌زهه‌بی‌و یان هه‌ر شتێكی دیكه ده‌بێته هۆی هه‌ڵگیرسانی هه‌ر چه‌شنه جیاوازییه‌كی نه‌ژادی، بۆیه رێگای پێنادرێ.\nگرێبه‌سته نێونه‌ته‌وه‌یی‌یه‌كانی مافه مه‌ده‌نی‌و سیاسییه‌كانی په‌سندكراوی 1996 :\nكۆڕی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان:\nماده‌ی 2 ـ به‌ندی 1 : ده‌وڵه‌ته‌كان لایه‌نگری به‌م گرێبه‌سته‌وه ده‌روه‌ستن به ناسینی ئه‌م مافگه‌لی دیاریكراو له‌م گرێبه‌سته‌دا كه له‌مه‌ڕ هه‌موو تاكه‌كانی نیشته‌جێی قه‌له‌مڕه‌ی ده‌ستڕۆیشتوویی خۆیانه‌وه‌یه‌و بێ هیچ چه‌شنه جیاوازییه‌كی وه‌كوو نه‌ژاد، ره‌نگ، زمان، مه‌زهه‌ب، بیروباوه‌ڕی سیاسی یان هه‌ر بیروباوه‌ڕێكی دیكه، ئه‌سڵ‌و سه‌رچاوه‌ی نه‌ته‌وه‌یی یان جڤاكی، سه‌رمایه، به نیسبه‌ت یان بارودۆخه‌كانی دیكه‌وه رێزی لێ بگرێ‌و گه‌ره‌نتی بدات. (له‌م روویه‌وه ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ی كه ئه‌م گرێبه‌سته‌یان واژۆ كردووه ناتوانن، بۆ هیچ قه‌وم، مه‌زهه‌ب، جیسن و یان چینێك له زۆرینه‌و یان كه‌مایه‌تی جیاوازیی دابنێن.)\nله‌مپه‌ره‌كانی جێگیرنه‌بوونی مافه‌كانی مرۆڤ له جیهانی ئیسلامدا\nمافه‌كانی مرۆڤ وه‌رگیراو له "جیهانبینی"یه‌كه كه نێوه‌رۆك یان نێواخنی مرۆڤ، حقووقی سروشتی‌و ئازادییه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی مرۆڤ، وه‌كوو "مافی خاوه‌ندارێتی نه‌ته‌وه‌یی" پێناسه ده‌كات و ده‌یناسێنێت.\nگرینگترین هۆكاره‌كانی جێگیرنه‌بوونی مافه‌كانی مرۆڤ له دنیای ئیسلامدا بریتین له:\n1ـ تێڕوانینه سوننه‌تییه‌كان له هه‌مبه‌ر ده‌سه‌ڵات\n2ـ ده‌سه‌ڵاتی یاسادانه‌ر = شه‌ریعه‌ت\n3ـ هه‌بوونی یاسا بانسروشتییه‌كان(میتافیزیكییه‌كان)\n4ـ ناهاوسه‌نگی سیاسیی نێوان ده‌وڵه‌ته‌كان و نه‌ته‌وه‌كان له نێوان جیهانی ئیسلامدا\n5ـ نه‌بوونی مرۆڤته‌وه‌ریی\n6ـ له‌ژێرپێنانی حقووقی سروشتی\n7ـ نه‌چوونه نێو جیهانی هاوچه‌رخ (مرۆڤ ته‌وه‌ریی)و له ئاكامدا تێنه‌گه‌یشتنی درووست له چه‌مك‌و گوتاره نوێیه‌كان\n8ـ تێنه‌گه‌یشتنی دروست له سیستمی خه‌ڵكسالاری‌و له ئاكامدا هه‌بوونی له‌مپه‌رگه‌لی جۆراوجۆر له‌به‌رده‌م دامه‌زرانی حكوومه‌ته خه‌ڵكسالاره‌كاندا\n9ـ بێئاگایی و شاره‌زانه‌بوون له چروپڕی و ئالۆزیی كۆمه‌ڵگای ئه‌مڕۆیی\n10ـ سه‌رهه‌ڵدان‌و شكڵگرتنی ده‌وڵه‌ته سه‌ره‌ڕۆ‌و دیكتاتۆره‌كان‌و گه‌نده‌ڵ‌و به‌ستراوه\n11ـ قه‌یرانی به‌هاكان\n12ـ نه‌بوونی تێگه‌یشتنێكی درووست له ئازادی‌و یه‌كسانی\n13ـ دینێك كه بنه‌ما فكرییه‌كانی، "دادپه‌روه‌رانه"یه‌و له خوێندنه‌وه‌و په‌روه‌رده‌كه‌یدا "سه‌روه‌ریخوازانه‌و باوكسالارانه"یه.\n14ـ پاساودانه‌وه‌ی سیاسیی ره‌وایی یان پشتبه‌ستن به چه‌مكه ناڕوونه‌كانی ئایینی.\nجاڕنامه‌ی گه‌ردوونیی مافه‌كانی مرۆڤ، په‌سندكراوی 1948 ـ كۆڕی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان.\n2ـ مافه‌كانی مرۆڤ له جیهانی ئه‌مڕۆدا\n3ـ كۆنوانسیۆنی نێونه‌ته‌وه‌یی مافه مه‌ده‌نی‌و سیاسییه‌كانی په‌سندكراوی 1966ی ـ كۆڕی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان.\n4ـ كۆنوانسیۆنی ژنێڤ ـ په‌سندكراوی 1949\n5ـ راگه‌یاندراوی ئیسلامیی مافه‌كانی مرۆڤ ـ په‌سندكراوی وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی وڵاتانی ئیسلامی ـ قاهیره 1990\n6ـ ئازادی بیروباوه‌ڕ‌و مه‌زهه‌ب له ئیسلامدا ـ كه‌دیوه‌ر، موحسێن، گۆڤاری "ێ‌فتاب" ـ ژماره 23ـ ره‌شه‌مه‌ی 1381\n7ـ له‌مپه‌ره‌كانی به‌رده‌م مافه‌كانی مرۆڤ له وڵاتانی ئیسلامی، یزدی، ئیبراهیم، گۆڤاری "ێ‌فتاب"، ژماره‌ی 23 ـ ره‌شه‌مه‌ی 1381\nارسال شده توسط amrojane در ۹:۴۳\n▼ ژوئیهٔ (2)\nپێشبار: ئه‌فراسیاب گرامی


هەدەپە بەم ١٠ هۆکارە بەربەستی ١٠ لە سەدی هەڵبژاردنی تێکڕووخاند | مەسعوود مەناف|Masoud Manaf\nماڵه‌وه > NNSROJ\t> هەدەپە بەم ١٠ هۆکارە بەربەستی ١٠ لە سەدی هەڵبژاردنی تێکڕووخاند\nهەدەپە بەم ١٠ هۆکارە بەربەستی ١٠ لە سەدی هەڵبژاردنی تێکڕووخاند\nحەققی ئۆزداڵ- ڕادیکاڵ\nگرینگترین خاڵێک کە زۆر کەس بە مەراقەوە لە هەڵبژاردنی حەوتی ژووئەن چاوەڕوانی دەکرد، ڕێژەی دەنگەکانی هەدەپە بوو. پارتی دێمۆکراتیکی گەلان[HDP]، بەربەستی سەدا دەی هەڵبژاردنی تێکڕووخاند و بە وەدەستهێنانی زیاتر لە ٦ میلیۆن دەنگ، واتە سەدا ١٣ی کۆی دەنگەکان و بردنەوەی ٨٠ کورسی، لاپەڕەیەکی نوێی لە سیاسەتی تورکیادا هەڵداوە. سەرکەوتنی هەدەپە لە ئاکامی یەکگرتن و هاوکاریی نێوان بزوتنەوەی سیاسیی کورد و کۆمەڵێک گرووپ و بزوتنەوەی چەپ و سۆسیالیستی تورکیا و هەروەها پشتیوانی هەژمارێکی زۆر لە گرووپ و لایەنە فێمێنیست، ئێکۆلۆژیست، لایەنگرانی ئێڵ جی بی تییەکان، عەلەوی، ئەرمەنی، ئێزیدی و سوریانییەکان و هتد هاتە ئاراوە. ئەو هەڵکشانەی هەدەپە، شوێندانانی گرینگی لەسەر داهاتووی سیاسیی نزیک و دووری تورکیا دەبێت.\nگومان لەوەدا نییە کە لەمەودوا، لێکۆڵینەوە و شرۆڤەی وردتر و هەمەلایەنە لەسەر هۆکارەکانی بەدەستهێنانی ئەو ڕێژە دەنگەی هەدەپە دەکرێ بەڵام دوو خاڵی گرینگ و سەرەتایی هەن کە دەکرێ وەک گرینگترین هۆکارەکانی ئەو هەڵکشانە مایەی سەرسوڕمانەی هەدەپە لێکی بدەینەوە.\nیەکەم: بەشێک لە دەنگی کوردەکان کە پێشووتر دەچووە ناو گیرفانی حیزبی تری وەک ئاکەپە، ئەمجار بە هەدەپە درا و ئەمەش کۆتایی بەو بانگەشە سیاسییەی ئاکەپە هێنا کە دەیکوت “ئێمە مەزنترین حیزبی کوردی”ین.\nدووهەم: دەکرێ بڵەین کە گرووپیک لە گەنجانی شارنشین لە ڕۆژئاوای تورکیا، لەم هەڵبژاردنەدا پشتی هەدەپەیان گرت. ئەم توێژە دەستیان وە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ئامرازە ئەوڕۆییەکانی پێوەندیگرتنی گشتیی ڕادەگات و بە تایبەت پاش “بەرخۆدانی گەزی” بوونە سیمبۆلی بزوتنەوەکە، ئەمجار پشتیوانیان لە هەدەپە کرد و سەرنجی زۆرێک لە دەنگدەرانیشیان بەرەو هەدەپە ڕاکێشا.\n– بەربەستی لە سەدا ١٠ی هەڵبژاردن چییە؟\n– ئاکامی هەڵبژاردنیی گشتیی تورکیا\nهەدەپە، بە دەنگی ئەو دوو لایەنە، بەربەستی هەڵبژاردنی ڕووخاند. جگە لەوە، هەندێک ڕووداو کە لە چوار ساڵی ڕابردوودا و بەتایبەت ئەو پێشهاتانەی کە بەر لە هەڵبژاردنی حەوتی ژووئەن قەومان، تەوژمێکیان خوڵقاند کە ئاکامەکەی زیادبوونی دەنگەکانی هەدەپە بوو. دە پێشهاتەی هەرە گرینگ کە دەکرێ وەک گریمانە بۆ سەرکەوتنی هەدەپە حیسابیان لەسەر بکەین بریتین لە:\n١. سەندنەوەی مافی پارلەمانتاری لە خەتیب دیجلە\nبەر لە خولی پێشووی هەڵبژاردنی پارلەمانیی تورکیا لە ساڵی ٢٠١١دا، سەرەتا کۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردن، مافی کاندیدکرانی لە خەتیب دیجلە زەوت کرد بەڵام پاش خۆپێشاندانە ناڕەزایەتییەکانی باکووری کوردستان، کۆمیسیۆن بڕیارەکەی هەڵوەشاندەوە و لە ئاکامدا، خەتیب دیجلە، بە دەنگی خەڵکی ئامەد سەرکەوت. چەند ڕۆژ دواتر، دادگای پێداچوونەوەی تورکیا بڕیاری مەحکوومکرانی دیجلە بە زیندانی پەسەند کرد و لە ئاکامدا کۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردن ٨٦ هەزار دەنگی خەتیب دیجلەی بەتاڵ کردەوە و مافی پارلەمانتارێتی لە ناوبراو سەندەوە. کۆمیسیۆن دەنگەکانی دیجلەی خستە گیرفانی “ئۆیا ئەرئۆنات” کە شەشەمین کاندیدی ئاکەپە لە ئامەد بوو و ناوبراوی ڕەوانەی پارلەمانی تورکیا کرد. بڕیارەکەی کۆمیسیۆنی هەڵبژاردنی تورکیا نەک تەنیا لە ئامەد بەڵکوو لە سەرانسەری تورکیا دەنگی دایەوە. لە کوردستان -تەنانەت هەندێک لە سیاسەتمەدارانی ناو ئاکەپەش- ئەمەیان وەک “دزی”ی دەنگی خەڵک قبووڵ کرد. باوەڕ بە دزران-هەرچەند ناڕاستەوخۆ-ی دەنگەکانی بەدەپە، دەنگدەری کوردی دڵگران کرد.\n٢. کۆمەڵکوژی ڕۆبۆسکی\nشەش مانگ پاش هەڵبژاردنی ١٢ی ژووئەنی ٢٠١١، کوژرانی ٣٤ هاووڵاتیی مەدەنی لە ڕۆبۆسکی، تووڕەیی سەرجەم تورکیای لێکەوتەوە بەڵام هەوڵدانی ئەردۆغان-سەرۆکوەزیری ئەوکات- بۆ پەرەدەپۆشکردن و لەبیربردنەوەی کارەساتەکە بە قەرەبووکردنەوەی بنەماڵەی قوربانیان، هەوڵنەدان بۆ دەرخستنی تاوانبارانی ڕووداوەکە و لەمانە گرینگتر “سپاسکردنی هێزە چەکدارەکان” بە بۆنەی ئەنجامدانی ئۆپێراسیۆنەکە، بوو بە مایەی سەرسوڕمان. ئەوکات هیچ هەنگاوێک بۆ سووککردنی خەمی ڕۆبۆسکی نەهاویشترا و دەنگدەری کورد، ئەو داخ و کەسەرەی تاسەر سندووقی دەنگدان لەبیر نەکرد.\n٣. “کۆبانێ کەوت، دەکەوێ”\nلە مانگی سیپتامبری ٢٠١٤وە، کۆبانێ کەوتبۆ بەر هێرشی هەمەلایەنەی داعش. لەکاتێکدا کە یەپەگە و هێزە کوردییەکان، بە کەمترین دەرفەت و ئیمکان، گیان لەسەر دەست، پێشیان بە داعش گرتبوو، ئەردۆغان کە تازە بووە سەرکۆمار، لە یەکەم سەفەری ناوخۆیی تورکیایدا لە کەمپی پەنابەرانی سووریادا لە عەنتەپ کوتی “کۆبانێ کەوت، دەکەوێ” و بە ئاماژەکردن بە شەڕڤانانی یەپەگە کە خەریک بوو شارەکەیان دەپاراست کوتی “چەندەی دژ بە داعشین، ئەوەندەش دژ بە پەکەکەین”. ئیتر فکر ناکەم پێویست بکا بێژین ئەو قسانەی ئەردۆغان چ شوێندانەرییەکیان لەسەر دەنگدەری کورد هەبوو.\n٤. نەورۆزی ٢٠١٥، ستارتێکی ورەبەخش بۆ هەڵبژاردن\n٢١ی مارسی ٢٠١٥، جەژنی نەورۆزی ئامەد کە بە بەشداری سەدان هەزار کەس بەڕێوەچوو و تێیدا پەیامی ئۆجالان سەبارەت بە “دانانی چەک” خوێندرایەوە، وەک دەستپێکی ورەبەخشی بانگەشەی هەڵبژاردن بۆ هەدەپە وابوو. بەشداریکردنی بنەماڵەی کۆمەڵێک لەو کەسانەی کە لە خۆپێشاندانەکانی گەزیدا گیانیان لەدەست دابوو، خاڵێکی مایەی سەرنج و پەیامێکی تری گرینگی ئەو جەژنە بوو.\n٥. لیستەیەکی سەرکەوتوو\nلە سەرەتاکانی مانگی ئاپریلدا، ناوی کاندیدەکانی حیزبەکان بۆ هەڵبژاردن ئاشکرا بوون. گرینگترین ڕەقیبی هەدەپە لە کوردستان، ئاکەپە بوو کە لیستی کاندیدەکانی کێشەی زۆری لێ ساز بوو. تەنانەت وای لێهات کە لە باتمان و ئامەد هەندێک لە کاندیدەکانی ئاکەپە خۆیان لە هەڵبژاردن کشاندەوە. لە بەرانبەردا هەدەپە لیستەیەکی ئامادەکردبوو کە خواستی زۆرێک لە چین و توێژەکانی کۆمەڵگا تێیدا ڕەنگی دابۆوە. لە ئاڵتان تانەوە بگرە تا جەلال دۆغان و دەنگیر میرمەهمەت فرات، لە خودا کایاوە بگرە تا گارۆ پایلان، تورگوت ئۆکەر و عەلی کەنعان ئۆغڵوو، گەلێک کاندیدی تێدابوو کە نوێنەرایەتیی زۆر کەمینەی نەتەوەیی و ئایینی و چین و توێژی کۆمەڵگایان دەکرد و لەناو کەوانەی “ژیانی هاوبەش”، سەرکەوتووانە لێک کۆکرابوونەوە.\n٦. “ناتکەین بە سەرۆک”\nپێموایە شرۆڤەی زۆری ناوێ! سەلاحەدین دەمیرتاش. ڕۆژی ١٧ی مارسی ٢٠١٥، لە دوا کۆبوونەوەی فڕاکسیۆنی حیزبەکەی لە پارلەمانی تورکیادا، بە تاقە جوملەیەک، وەڵامی سەرجەم ئەو ڕەخنانەی داوە کە لایەنە چەپ و سۆسیال دیمۆکراتەکانی تورکیا لە هەدەپەیان دەگرت.-ئەوکات هەدەپە بەوە تۆمەتبار دەکرا کە ڕێککەوتنی ژێربەژێری لەگەڵ ئاکەپە هەیە تا لە بەرانبەر هەندێک هەنگاو لە چوارچێوەی پڕۆژەی چارەسەریی پرسی کورددا، هەدەپە لە گۆڕینی سیستمی سیاسیی تورکیادا لە پارلەمانییەوە بۆ سەرۆکایەتی و بەخشینی دەسەڵاتی زیاتر بە ئەردۆغان، پشتیوانی لە ئاکەپە بکات- بەڵام دەمیرتاش، لە کورتترین کۆبوونەوەی فڕاکسیۆنی حیزبەکەیدا، ڕوو لە ئەردۆغان، تەنیا گوتی لە “تۆ ناکەین بە سەرۆک”. جوملەیەک کە کاردانەوەی یەکجار زۆر بەرفراوانی لە مێدیای تورکیا و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا لێکەوتەوە و نیگەرانییەکانی گەلێک کەسی لە هەدەپە ڕەواندەوە.\n٧. “پرسی کورد بوونی نییە” و “ئەمانە زەردەشتین”\nسەرکۆمار ئەردۆغان، زۆر بەر لە هەڵبژاردنی حەوتی ژووئەن، دەستی بە بانگەشەی هەڵبژاردن کردبوو. ناوبراو شار بە شار دەگەڕا و لە میتینگەکاندا بەشداری دەکرد و -ناڕاستەوخۆ- بانگەشەی-بۆ ئاکەپە- دەکرد. هەدەپەش ئامانجی سەرەکیی ئەردۆغان بوو و ناوبراو بەردەوام هێرشی دەکردە سەر ئەو حیزبە. ئەردۆغان لە ١٥ی مارس، لە میتینگێکدا وتی “سەری گەڕ و بنی گەڕ، پرسی کورد! ئەرێ پرسی کوردی چی؟ لەچیت کەمە برای من؟ چی دیکەت دەوێ؟ ئاخر بۆ خاتری خودای چ جیاوازییەکت لەگەڵ من هەیە؟ هەموو شتێکتان هەیە ئیتر”. لە ٢٨ی مانگی مەی لە میتینگێکی تردا لە ئاکسەرای، بە ئاماژە بە هەدەپە دەیکوت “ئەوانە خوانەناسن، ئەوانە زەردەشتین”.\nئەو قسانەی ئەردۆغان، ڕێک کاریگەری پێچەوانەی لەسەر دەنگدەری کورد دانا. شتێک کە ئەوڕۆژانە گۆشەنووسەکانی نزیک ئاکەپە، پەیتا پەیتا دانی پێ دەنێن.\n٨. ئاڵای تورکیا لە میتینگەکانی هەدەپەدا\nلەکاتێکدا کە هەدەپە بەردەوام لە لایەن نوێنەرانی پارتی دەسەڵاتدارەوە، بە “جیاییخواز” تۆمەتبار دەکرا و بە “حیزبی کوردی”ی کە نەیتوانیوە ببێتە “حیزبی تورکیا” وەسف دەکرا، ئاڵای تورکیا لەناو ئاپۆڕای بەشدارانی میتینگەکانی هەدەپەدا دەبینرا. تەنیا لە ئیزمیر و موغڵا و ئایدین و سامسون و شارەکانی ڕۆژئاوای تورکیاش نەبوو بەڵکوو تەنانەت لە شارەکانی باکووری کوردستان وەک چەولیک، ئامەد، شڕناخ و وان و هتدیش ئاڵای تورکیا دەهاتە بەرچاو. ئەمەش بەتایبەت کاریگەریی لەسەر ڕەزامەندی دەنگدەرانی ڕۆژئاوا بەرانبەر بە هەدەپە هەبوو.\n٩. فاکتەری دەمیرتاش، زمانی “گەزی”\nلێدوان، دیمانە و ئاخافتنە پڕ لە باوەڕبەخۆبوون و هاوکات توانجە شۆخی ئامێزەکانی، وەڵامدانەوەی وردی بە هەر چەشنە پرسیارێک لە بەرنامەکاندا، سیمای کەسایەتییەکی ڕاستوێژی لە سەلاحەدین دەمیرتاش، هاوسەرۆکی هەدەپە لای دەنگدەران ساز کرد. بەم شێوە دەمیرتاش بوو بە یەکێک لە فاکتۆرە گرینگەکان لە سەرکەوتنی هەدەپەدا. شێوازی ئاخافتنی ناوبراو، شۆخییەکانی و کایەکردنی وەستایانەی بە وشەکان، شێوازێک بوو کە لە زمانی گەنجەکان و بەشداربووانی خۆپێشاندانەکانی گەزی دەچوو. هەر بۆیەش زۆرێک لەو گەنجانەی گەزی، کە هەڵگری ئەو زمانە و ئەو پاشخانە بوون، لە شەقامەوە بگرە تا تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەشداری هەڵمەتی هەڵبژاردنی هەدەپە بوو.\n– سەلاحەدین دەمیرتاش کێیە؟\n١٠. هێرشەکانی سەر هەدەپە\nلە مانگی ئاپریل لە ئاگری، لە مانگی مەی لە ئادانا و مەرسین و بە درێژایی بانگەشەی هەڵبژاردن، لە سەدان شوێن لە چوار گۆشەی تورکیا، ئەندامان، لایەنگران، سەیارە، ناوەند و بنکەی هەڵبژاردنی هەدەپە کەوتنە بەر هێرش. لەو هەڵبژاردنەدا، هەدەپە زۆرترین تەگەری خرایە بەر، زیاترین هێرشی کرایە سەر بەڵام هێرشەکانی سەر هەدەپە، لە مانگی ژووئەندا لەتام چوونە دەر. لە چەولیک، شۆفیری سەیارەیەکی هەدەپە گوللەباران کرا. لە ئەرزەڕووم سەیارەیەکی تری هەدەپە بە شۆفیرەکەیەوە ئاگر تێبەردرا. ٥ی ژووئەن لە ئامەد، لەکاتێکدا کە سەدان هەزار کەس بەشداری میتینگی هەدەپەیان کردبوو، دوو بۆمب تەقینەوە و ئامەد لە لێڕەواری قەتڵوعامێک گەڕایەوە. لە ئاکامی ئەو تەقینەوانەدا هەشت کەس گیانیان لەدەست دا و دەیان کەسیش بریندار بوون. سەرباری ئەوەش هەدەپە و لایەنگرانی توندوتیژیان لەخۆ نەنواند، نەهاتنە ناو شەقامەکان و نەیانهێشت کە ئامانجی ئاژاوەگێڕان بێتە دی و لە جێگەی ئەوە، دەنگدەران، لەسەر سندووق وەڵامی گێرەشێوێنەکانیان دایەوە.\nڕەمەزان هات و پۆلیسی ئێران کەوتە گیانی خەڵک کاروانی یارمەتییەکانی جزیرێ لە ڕێگەی گرێ سپییەوە گەیشتەوە کۆبانێ


خۆكوژێـك له عێراق خۆی و ئۆتۆمبیلێـكی بۆمبڕێژكراو ده‌ته‌قێنێته‌وه و 7 كه‌س ده‌كوژێت\nپـۆلیسی عێراق ده‌ڵێت به‌هۆی ته‌قینه‌وه‌ی كرده‌وه‌یه‌كی خۆكوژی له ڕێـگای ئۆتۆمبیله‌وه كه له شـاری بێجی له باكوری وڵات ڕوویداوه لایه‌نی كه‌م 7 كه‌س كوژراون و 13 ی دیكه‌ش بریندارن.\nپـۆلیس ده‌ڵێت خۆكوژه‌كه به ئۆتۆمبیلێـكه‌وه خۆی به نێو خانووبه‌ره‌یه‌كی ناوچه‌كه‌دا كرد و چه‌ند ماڵـێـكیش له ته‌قیه‌نه‌وه‌كه‌ی ڕۆژی شه‌ممه‌دا زیانیان پـێـگه‌یشتووه كه له ناوچه‌یه‌كی شوێنی دانیشـتووان له 250 كیلۆمه‌تری به‌غدا هه‌ڵـكه‌وتووه. بێجی گه‌وره‌ترین پاڵاوگه‌ی نه‌وتی وڵاته‌كه‌ی لێـیه و خاڵێـكی سه‌ره‌كی بۆ ناردنه ده‌ره‌وه‌ی نه‌وتی خاوی عێراقه.\nله لایه‌كی دیكه‌وه بۆی هه‌یه بۆمبێـك یان موشه‌كێـك ڕێبه‌رێـكی خۆجێی جوڵانه‌وه‌ی مه‌لای توندڕه‌وی شیعه موقته‌دا ئه‌لسه‌دری كوشتبێت. كاربه‌ده‌سـتانی عێراق ده‌ڵێن عوده‌ی حامید و خێزانه‌كه‌ی و دوو منداڵی له ته‌قینه‌وه‌یه‌كدا له ماڵه‌كه‌ی خۆی له نوعمانیـیه‌ی باشوری به‌غدا گیانیان له‌ده‌ستداوه.\nڕۆژی هه‌ینیش به‌هۆی ته‌قینه‌وه‌ی 2 بۆمب به جیا له پارێزگای پـڕ له ئاژاوه‌ی دیاله، كه ئه‌ویش هه‌ر له باكوری عێراق هه‌ڵـكه‌وتووه، 26 كه‌س كوژراوه و 30 ی دیكه‌ش برینداربوون.\nبه شـێوه‌یه‌كی زیا له‌شـكری ئه‌مریكا ده‌ڵێت هێزه‌كانی هاوپه‌یمانان 12 یاخیبوویان كوشتووه و 13 گومان لێـكراویان گرتووه، ئه‌ویش ڕۆژی شه‌ممه له ماوه‌ی چه‌ندین هورژمدا كه دژی كاری تێرۆری ئه‌لقاعیده له ناوه‌ند و باكوری عێراق به‌ڕێوه‌یان بردووه.\nله‌شـكری ئه‌مریكا ده‌ڵێت هێرشه‌كانی یاخیبووان له باكور بۆ سه‌ر گروپه‌كانی سوننی زیاتر بووه كه له دژی ئه‌لقاعیده له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی ئه‌مریكا و عێراق هاوكاری ده‌كه‌ن.\nله هه‌واڵه‌كانی تریش ئاژانسی په‌ناخوازانی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ده‌ڵێت گه‌لێـك له به‌شـه‌كانی عێراق هێشتاش بۆ هه‌زاران عێراقی كه له ده‌ره‌وه ده‌ژین مه‌ترسـیداره بۆ ئه‌وه‌ی بگه‌ڕێنه‌وه وڵات. ئاژانسه‌كه هۆشداری ده‌دات كه ڕێـگای ده‌ست ڕاگه‌یشـتن به خزمه‌تگوزاریـیه‌كی سالم و قانونی و ئاوی خاوێن و خوارده‌مه‌نی و په‌ناگای پـێویست نیـیه.\nسه‌باره‌ت به هه‌واڵی دیكه‌ی عێراق په‌یامنێرامان سـروه عه‌بدولواحد له به‌غدای پایته‌خته‌وه ڕاپـۆرتێـكی ئاماده‌كردووه و ده‌توانن گوێبیسـتی بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه.


بزانە داعش چ پلانێكی به‌هێزیان تاقیكرده‌وه\nkurdiu 31/05/2016 - 22:05 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/عێراقی\nپاش ئه‌وه‌ی له یه‌كێك له خاڵه‌كانی پشكنین له ناوچه‌ی تاجی شاری به‌غدا، تیرۆریستێكی خۆكوژ ده‌ستگیركرا، كه پشتێنه‌ی ته‌قه‌مه‌نی له‌خۆی به‌ستبوو، ئه‌وه‌ش بووه هه‌واڵ له ده‌زگاكانی راگه‌یاندن و هه‌ر زوو وێنه و ڤیدیۆی روداوه‌كه بڵاوكرایه‌وه، به‌ڵام ئه‌وه به‌شی یه‌كه‌می پلانێكی تیرۆریستیانه بوو، به‌ئامانجی تیرۆركردنی زۆرترین ژماره‌ی هێزه ئه‌منییه‌كان.\nپلانه‌كه به‌م شێوه‌یه بوو:\nتیرۆریستێكی خۆكوژ به پشتێنه‌ی (TNT) له‌و خاڵه‌ی پشكنین خۆی ده‌دات به‌ده‌سته‌وه (ئه‌مه‌ش له‌سه‌رجه‌م میدیاكان بڵاوكرایه‌وه)، دواتریش ده‌بێت له دانپێدانانه‌كانیدا ناوی ئه‌و شوێنه بهێنێت كه تیرۆریستان تیایدا كۆبونه‌ته‌وه و ئه‌م پشتێنه‌ی لێ به‌ستوه.\nئه‌وه‌ش مه‌به‌ستی تیرۆریستان بووه كاتێك هێزه ئه‌منییه‌كان بۆ ده‌ستگیركردنی تیرۆریسته‌كان ده‌چنه ماڵه‌كه‌وه، به‌شێوه‌یه‌كی لێهاتوانه خانوه‌كه بۆمبڕێژ ده‌كرێت و سه‌رجه‌م هێزه ئه‌منییه‌كان تیرۆر ده‌كرێن.\nئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به روداوه‌كه‌وه هه‌یه:\nئه‌و ئه‌فسه‌ره‌ی تیرۆریسته‌كه‌ی ده‌ستگیركرد ناوی (نه‌قیب مسته‌فا خه‌میس)بوو، له‌لایه‌ن به‌رپرسه‌كانییه‌وه زۆر ده‌ستخۆشی لێده‌كرێت كه بوێر بووه و رێگربووه له خۆته‌قاندنه‌وه‌ی تیرۆریسته‌كه و توانیویه‌تی زۆر به‌ئاسانی زانیارییه پێویسته‌كان له تیرۆریسته‌كه وه‌ربگرێت و بزانرێت له‌كوێوه نێردراوه و ئه‌و ماڵه كه‌وتوه‌ته كوێوه؟!\nتیرۆریسته‌كه له‌لای نه‌قیب مسته‌فا خه‌میس دان به‌وه‌دا ده‌نێت له‌ماڵێك له‌لایه‌ن تیرۆریستانی داعشه‌وه بۆمبڕێژكراوه كه ده‌كه‌وێته گه‌ڕه‌كی تارمییه‌ی باكوری به‌غدا، هه‌ر بۆیه له‌لایه‌ن به‌رپرسانی ئه‌منی به‌غداوه هه‌مان ئه‌فسه‌ر و هاوڕێكانی راده‌سپێردرێت بۆ ده‌ستگیركردنی تیرۆریسته‌كانی دیكه و هه‌ر (نه‌قیب مسته‌فا) ده‌كرێته سه‌رپه‌رشتیاری هێزه‌كه، به‌ڵام كاتێك ده‌چنه ماڵه‌كه‌وه، ده‌زانن كه‌وتونه‌ته بۆسه‌ی تیرۆریستانه‌وه ماڵه‌كه بۆمبڕێژكراوه، به‌ڵام ناتوانن ده‌ربچن و سه‌رجه‌میان له‌ئه‌نجامی ته‌قینه‌وه‌كه‌وه ده‌كوژرێن.\nدواتر هێزه ئه‌منییه‌كان بۆیان ده‌ركه‌وت، كه ئه‌و تیرۆریسته له‌بنه‌ڕه‌تدا بۆ خۆ ته‌قاندنه‌وه نه‌هاتبوو، به‌ڵكو بۆ په‌لكێشكردنی زۆرترین ژماره‌ی هێزی ئه‌منی عێراقی هاتبوو بۆئه‌وه‌ی سه‌ردانی ئه‌و شوێنه بكه‌ن و بیانخه‌نه بۆسه‌وه، واته پلانه‌كه بۆ تیرۆركردنی ته‌نها پاسه‌وانێك نه‌بوو له خاڵێكی پشكنیندا.


بەهۆی گرانفرۆشی دەمامك ئەمشەو دەرمانخانەیەك لە سلێمانی داخرا\nجێف بێزۆس ئەو پیاوەی بەئاوارەیی روی لەكوبا كردو بوە دەوڵەمەندترین پیاوی جیهان\nژمارەی ڕاگیراوانی مەرزی پەروێزخان بۆ 51 كەس بەرزبوەوە\nدو بۆمبی چێندراو له‌به‌غدا ته‌قینه‌وه\nفه‌ڵه‌ستین سه‌رجه‌م شوێنه‌كانی تایبه‌ت به‌كۆریای باشور دادەخات و هاوڵاتیه‌كانیشیان ده‌رده‌كات\nدادگای قاهیرە بێتاوانبونی کوڕەکانی حوسنی موبارەکی ڕاگەیاند\nئێران دو حاڵەتی دیکەی مردن و توشبون بەکۆرۆنای راگەیاند\nهۆشیار عەبدوڵا: كابینەكەی عەلاوی لە حكومەتەكەی عه‌بدولمه‌هدی لاوازتردەبێت\nسلێمان عەبدوڵا یونس - 18-08-2016 - 4815 جار خوێندراوەتەوە\nئه‌گه‌ر پارتی ده‌ستبه‌رداری كورسی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم نابێت و چاوی له‌وه‌یه، ئه‌و پۆسته، بارزانی بگه‌یه‌نێته سه‌ر كورسیه‌كی بڵندتر و گه‌وره‌تر (كورسی سه‌رۆكایه‌تی ده‌وڵه‌تی كوردستان) ئه‌وا پێویسته پارتی به‌لۆجیكی (دانوسان) سیاسه‌ت بكات‌و بیر له‌پێدان بكاته‌وه و هه‌ر خه‌یاڵی لای لێستاندن نه‌بێت!\nله‌م ڕوه‌وه باشتره پارتی سود له‌ئه‌زموونی یه‌كێتی وه‌ربگرێت و بزانێت چۆن ئه‌و هێزه، وێڕای فاكته‌ره‌كانی (هێز و ده‌سه‌ڵات و ئابووری) ژێر ده‌ستی، به‌ڵام له‌سلێمانی پڕاگماتیكانه مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ دیفاكتۆی گۆڕاندا كرد و ناوچه‌كه‌ی بنده‌ستی خۆی، له‌هاوپه‌یمانێتیه‌كی مێژوویدا و له‌سه‌ر بنه‌مای شه‌راكه‌تێكی سیاسی ڕێكخسته‌وه.\nئه‌گه‌رنا، ده‌بێت میلله‌ت بێته ده‌نگ و بڵێت؛ ئیتر به‌سه. ئاخر ئه‌و تیره زه‌ردانه‌ی پارتی، بۆ پاراستنی كورسیه‌كه‌ی بارزانی ده‌یانگرێته گۆڕان، به‌ر سینگی نیشتیمانێكی بێ قه‌ڵغانی ده‌كه‌ون و كوردستان ده‌كه‌ن به‌قوربانی، ئه‌و تیغه نیلیه‌ش، گۆڕان خستویه‌تیه سه‌رملی هه‌ژموونی پارتی، هه‌ر گه‌ردنی گه‌لێكی برسی ده‌بڕێت!\nدیاردەی تاوانی دەستدرێژی سێکسی بۆ سەر منداڵان


گۆڕانکاورییەکانی پاش ریفراندۆمەکەی هەرێمی کوردستان جێی ئاماژە و بایەخی زیاترن، بەشێک لە چاودێران و شرۆڤەکاران سەرباری نیگەرانیان لە کۆمەڵێک هەڵوێستی توندی ئیداریی و یاسایی حکومەتی عێراق هەیە، بەڵام کۆمەڵێک پرسیار و شرۆڤەکاریی دیکە هەن کە سەنگ دەخنە سەر بینین و لێکدانەوەی لایەنە جیاوازەکانی ئەم کێشەو گرفت و هەڕەشانەی کە رووبەڕووی هەرێمەکە و هاوڵاتیان و ژیانی گوزەرانی خەڵک دەبنەوە.\nئایا کورد لە بەرامبەر ئەو فشارانەی وڵاتانی دراوسێ و خودی حکومەتی ناوەندی عێراق چ کارتێکی فشار یان چ پەرچەکردارێکی یاسایی و ئاکادیمی هەیە بۆ بەگریکردن لەمافەکانی خۆی و هاوڵاتیان؟ ئایا ئەم سزایانەی عێراق سزای بە کۆمەڵی خەڵکە یان سزادانی ئیداریی و یاسایی کاربەدەستان و بەرپرسانی کوردە لەهەرێمەکەدا؟\nئاسۆ جەبار سەبارەت بەم پرسە وتووێژێکی تایبەتی لەگەڵ مامۆستای زانکۆ لە بواری یاسای دەستوریدا حاکم شێخ لەتیف دا سازکردووە.\nحاکم لەتیف دەڵێت "سزادانی فەرمانبەران قسەیەکی ناڕەوایەو سزادانی بە کۆمەڵە."\nدەشڵێت "ئەگەر ئەم ریفراندۆمە تاوانیش بێت، ئەوا ئەو فەرمانبەرە ئاساییانە ناگرێتەوە کە چون بۆ دەنگدان."\nسەبارەت بە لێپێچینەوە لە پارەوپولی بەرسانی کورد و ئاستی ململانێ و ناکۆکییەکان حاکم لەتیف دەڵێت "گەڕان بەدوای پارەو پولی بەرپرسەکان هیواخوازی هەموو تاکێکی کوردە، قسەیەکی کوردی هەیە دەڵێت ماڵی خۆنەخۆر بۆ چەکمە بۆر."\nدەشڵێت "لە ململانێ و ناکۆکییەکانی هەرێم و بەغدا هەر هاوڵاتی زەرەرمەند بووە، لەوانەیە ئێستا هەموو بەرپرسانی هەرێم فرۆکەی خۆیان هەبێت."\nهەروەها دەشڵێت "هیوادارم حکومەتی هەرێم کارتی فشاری هەبێت." و هاوکات "چەندین ساڵە کوردستان بە هەڕەمەکی بەڕێوەبراوە."\nوتووێژ لەگەڵ حاکم لەتیف


پەشیمانبوونەوە لە دیموکراسی\nErbil 34°C یەکشەممە 26 حوزەیران 14:37\nحوسییەكانی یەمەن لە لیستی تیرۆری ئەمریكایی دەرهێنران، عەرەب و غەیرە عەرەب دەیانەوێت گفتوگۆیان لەگەڵ بكە\n2022/02/03 15:17 د\nنووسینی ئاکۆ عەباس\nپەشیمانبوونەوە لە دیموكراسی لە كایەی سیاسیدا زۆر ئاسانە، دیموكراسییەك كە بە مۆدێل هێنرابێت، ئاسانترە لە پەشیمانبوونەوە لە دەستگیركردنی كچە مۆدێلێكی لای خۆمان بەتایبەتی ئەگەر لە پارچەیەكی دیكەوە هێنرابێت!\nهەموو سوریا وێران كرا، خەڵكەكەی كوژرا، دەربەدەكران بۆ لابردنی ئەسەد و سوریایەكی دیموكرات، كەچی دروشمەكە گۆڕدرا، كاغەزەكە دڕێندرا، لاپەڕەی تازە و سەردێڕی تازە دەستی پێكرد بە گفتوگۆ لەگەڵ ئەسەد بۆ بونیادنانەوەی سوریا و كێبڕكێكردن بۆ كردنەوەی باڵوێزخانە و پێشكەشكردنی هاوكاری بە ئەسەد و ڕاكێشانی بۆڕی گازی ئیسرائیلی لە میسرەوە بۆ ئوردن و لەوێشەوە بۆ سوریا تا بگاتە دەستی برایان لە لوبنان.\nتورك پێش عەرەب و عەرەب پێش ئەمریكا لە ماراسۆنی چاككردنی پەیوەندین لەگەڵ سەرۆك ئەسەد بۆ دامەزراندنەوەی سوریای دیموكراتی لە ژێر سێبەری سەرۆك ئەسەددا!\nحوسییەكانی یەمەن لە لیستی تیرۆری ئەمریكایی دەرهێنران، عەرەب و غەیرە عەرەب دەیانەوێت گفتوگۆیان لەگەڵ بكەن و دۆخەكە وەكو جاران لێبكەنەوە، ئەوان ڕازی نین!\nهاوپەیمانی عەرەبی و ئیسلامی هەزاران كەسیان كوشت، هەزارانیان دەربەدەر كرد، وڵاتێكیان كاول كرد.\nبە حوسی و هاوپەیمانانی دژی حوسی ژیانیان لەو وڵاتە بڕی، ئێستا دەیانەوێت وەكو خۆی لێبكەنەوە، حوسییەكان و هاوپەیمانەكانی بگەڕێنەوە سەر دەسەڵاتی ڕەوای یەمەن و بەدیموكراتی بۆ خویان و خەڵكی دیكەش بژین!\nپەشیماننەبوونەوە لە دیكتاتۆریەت رووی راستەقینەیە. خۆ ڕێگەكردنەوە بۆ گەڕانەوەی سەیفی ئیسلامی قەزافیش بۆ چوونە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەو وڵاتانە بەشێكە لەو دیمەنەی پەشیمانبوونەوە لەدیموكراسی. هیوایە كە دۆخەكە لەژێر سێبەری كوڕی قەزافی ئارام بكەنەوە. وەك چۆن لە میسری سیسی و تونسی نوێ ئەو هیوایەیان چاندووە.\nكورت و موختەسەر ڕاهێنەرە نێودەوڵەتییەكانی ئەو گەمە خوێناوییە ئەمجارەیان لە ڕێگەی تیمێكی ناوخۆیی دیكتاتۆر و خۆسەپێنەوە پاشەكشە دەكەن بۆ سەردەمی پێش بەهاری عەرەبی و دوای ئەوەی كە ئامانجە كاتییەكانیان بەدەست هێنا بە كەرەستەی ئیسلامی و توندڕەویی لە گەمەی بەهاری عەرەبیدا.\nئێستا سەردەمى ریمۆت كۆنترۆڵەكە لەدەستی ئەواندایە، ئەوان دەیگێڕنەوە چەند ساڵێك بۆ دواوە. هەموومان دەگێڕنەوە، بەرژەوەندییەكە وادەخوازێت.\nئەوان پێیان وایە ئێرە شایستەی دیموكراسیەت نییە. دەبێت دیكتاتۆر و ملهوڕەكان بگەڕێنەوە، ئێرە چارەكەن، بۆ ئەوەی چارەی دەردی ئەوان بكەن! هەژارەكانیش لەمبەر و ئەوبەری ڕێگاكان وەك گەڵای دار هەڵدەوەرێن، چونكە ستەمكاران لە ناوەڕاستی ڕێگاكەدا ڕێدەكەن!\nدیدی رۆژنامه میدیا


سمینارێک سەبارەت بە کاریگەریی دنیای مەجازی لەسەر ئاڵو گۆرەکانی کۆمەڵگا\nباسێک سەبارەت بە کوردستان و ڕۆژهەڵاتی ناڤین 24 / 10 / 2018 سمیناری یەکێتی ژنان دێموکراتی کوردستان ( ڕۆلی ژنان لە ڕێکخستن و چالاکییەکانی ناوخۆی وڵات ) 7 / 9 / 2018 سمیناری یەکیەتی نەتەوەیی خوێندکارانی کورد 1. باوەرمەند سازی مرۆڤ ٢. رەهەندەکانی خەباتی مەدنەی بەشی ٢ 29 / 8 / 2018 سمیناری یەکیەتی نەتەوەیی خوێندکارانی کورد 1. باوەرمەند سازی مرۆڤ ٢. رەهەندەکانی خەباتی مەدنەی بەشی ١ 28 / 8 / 2018 سیمینارێک بۆ بەرێز کاک خالید عەزیزی لە نۆروێژ بەبۆنەی یادی ٢٩ ساڵەی تیرۆری د.قاسملوو 26 / 7 / 2018


بەڕێوەچوونی خۆپیشاندانی ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران لە شاری لەندەن – KDPmedia\nHomeبریتانیـابەڕێوەچوونی خۆپیشاندانی ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران لە شاری لەندەن\n28/09/2021 بریتانیـا, هەواڵ, کۆمیتەکان\nرۆژی دووشەممە ڕێکەوتی ٢٧ی سێپتامبر، لە سەر بانگەوازی “ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران” و بە مەبەستی مەحکووم کردنی هێرشەکانی کۆماری تێرۆرستی ئیسلامیی ئێران بۆ سەر خاکی باشووری کوردستان و هێزەکانی ڕۆژهەڵات، ھەزاران کەس له ئەندامان و لایەنگران و دۆستانی حیزبەکانی ناوەندی ھاوکاری، نیشتەجێ له وڵاتی بریتانیا، کاتژمێر: 14:00ی پاشنیوەڕۆ له مەیدانی “Trafalgar square” لە شاری لەندەن کۆبوونەوە.\nخۆپیشاندانەکە بە خۆێندنەوی سروودی نەتەوایەتی “ئەی رەقیب” و ھەروەھا خۆلەکێک بێدەنگی بۆ ڕێزگرتن لە گیانی پاکی شەھیدانی کورد و کوردستان دەستیپێکرد.\nدواتر شەپۆلی ئامادەبووان بە خۆێندنەوی دروشمی جۆراوجۆر بۆ پشتیوانی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و شەرمەزارکردنی کۆماری پەت و سێدارە بەرەو ماڵ و نوسینگەی سەرۆک وەزیرانی بریتانیا بەرێز “بۆریس جانسۆن” وەڕێ کەوتن.\nلە بەشێکی دیکە لەو خۆپیشاندانە بەرینە و لە بەردەم نوسینگەی سەرۆک وەزیرانی بریتانیا، پەیامی ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران لەلایەن بەرێز “ئەدیسۆن فەرامەرزی” بە زمانی ئێنگلیزی، بەرێز “ڕزگار قادری” بە زمان کوردی و ھەروەھا خاتوو “گوڵاڵە سەلیمی” بە زمانی فارسی پێشکەشکرا.\nپەیامی “شورای ھمبستگی” لەلایەن بەرێز”حەسەن ئەنەرکۆ” بۆ پشتیوانی لە گەلی کورد لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و شەرمەزارکردنی ھێرشەکانی کۆماری ئێسلامی بۆ سەر بنکە و بارەگاکانی حیزبەکانی ڕۆژھەڵات لە باشووری کوردستان، لە بەشێکی دیکەی ئەو خۆپیشاندانە خۆێندراوە.\nلە کۆتایی خۆپیشاندانەکە، نوێنەرانی خۆپێشاندەران داواکاریی ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێرانیان پێشکەش بە دەفتەری سەرۆک وەزیرانی بریتانیا کرد.\nناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران- بریتانیا\nڕێوڕەسمی بەرز ڕاگرتنی چوارەمین ساڵیادی ڕێفراندۆمی باشووری کوردستان به بەشداری چەند ئەندامێکی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە وڵاتی ئاڵمان


فرانس پرێس: خۆپیشاندانەكانی سلێمانی سەركوت دەكرێن\nباسی ماڵی بارزانی دەکات\n2020.12.12 - 13:33\nئاژانسی جیهانیی فرانس پرێس ڕایدەگەیەنێت، دەسەڵاتدارانى سلێمانى بەهێزى چەکدارى هەوڵى سەرکوتکردنى خۆپیشاندان و ناڕەزایەتیەکان دەدەن.\nلە ڕاپۆرتێکیدا کە ناس کورد بەدواداچوونى بۆ کردووە، ئاژانسى فرانس پرێس (12ى کانوونى یەکەمى 2020) ڕایگەیاندووە، توڕەى و ناڕەزایەتى خەڵکى لەدژى فەرمانڕەواى چەند بنەماڵەیەکى دەسەڵاتدار بەرفروان بووە و پەنجەى تۆمەتى گەندەڵى و بەهەدەردانى ماڵى گشتى دەدرێتە پاڵ بنەماڵەى بارزانى کە ئەو بنەماڵەیە پۆستەکانى سەرۆکایەتى هەرێم و سەرۆک وەزیران بەڕێوە دەبەن.\nفرانس پریس سەرهەڵدانى خۆپیشاندان و ناڕەزایەتیەکانى هەرێم کوردستان بەتایبەتى شارى سلێمانى بەها و شێوەى خۆپیشاندانەکانى بەغدا و خواروى عێراق دەشوبهێنێت کە ساڵى 2019 سەریهەڵدا و بەشۆڕشى تشرین ناو دەبرێت.\nئەو ئاژانسە جیهانییە دەشڵێت، هێزى چەکدار و توندوتیژى ڕووبەڕووى خۆپیشاندەران بوونەوە بەتایبەتى لەناحیە و شارۆچکەکانى سەر بەشارى سلێمانى.\nڕاپۆرتەکەى فرانس پرێس یەکێکى ترە لە بڵاوکردنەوەى چەندین ڕاپۆرتى میدیا جیهان کە لەسەر بارودۆخى ناڕەزایەتیەکانى شارى سلێمانى بڵاو کراونەتەوە و ئاماژەیان بۆ توندوتیژییەکانى دەسەڵاتداران بەمەبەستى سەرکوتکردنى ناڕەزایەتیەکان کردووە.\nلە خۆپیشاندانەکانی دوو هەفتە ڕابردوودا لە سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارەکانی ڕاپەرین و گەرمیان، زیاتر لە هەشت کەس کە شەشیان خۆپیشاندەر بوون کوژران، نزیکەى 200 کەسیش دەستگیرکران.


شەفەق پاڤی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nشەفەق پاڤی ئەندام پەرلەمان\nجێگری سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا\n٩ی تەمموزی ٢٠١٥ – ١ی تشرینی دووەم ی٢٠١٥\nکاریان دەکرد لەگەڵ\nئەندام پەرلەمانی تورکیا\n١٢ی حوزەیرانی ٢٠١١ – ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧\n(1976-07-10) ١٠ی تەممووزی ١٩٧٦ (تەمەن ٤٥\nپارتی کۆماریی گەل (جەهەپە)\nپۆل پاڤی (ھاوسەرگیری ١٩٩٥–١٩٩٧)\nبەشی ئابووری لە زانکۆی لەندەن\nدیپلۆمات, ستوونووس وە سیاسیی\nشەفەق پاڤی (لە دایکبووی ١٠ی تەمموزی ١٩٧٦) کەسایەتی سیاسیی، دیپلۆمات و ستووننووسی تورکە، ئەندام پەرلەمانی تورکیایە لەسەر حیزبی پارتی کۆماریی گەل لەسەر پارێزگای ئەستەمبوڵ. شەفەق یەکەم ژنە کەم ئەندامە ببێتە ئەندام لە پەرلەمانی تورکیا، ئەو ئەندامی لیژنەی مافەکانی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکانە لە پەرلەمانی تورکیا. لە ساڵی ٢٠١٢، خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا پێدرا.\nلە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧، لە ئەندام پەرلەمانی کشایەوە بە هۆکاری تەندرووستی خۆی.\n٤ زانیاری دەرەکی\nشەفەق لە دایکبووی ١٠ی تەمموزی ١٩٧٦، لە ئەنقەرە. باوکی ناوی شاهین و دایکیشی ئایشە ئونال، دایکی نووسەر و ڕۆژنامەنووسێکی ناسراوبوو. شەفەق لەساڵی ١٩٩٤، لەگەڵ هاوسەرەکەی دەچنە سوویسرا بەمەبەستی خوێندن لەبەشی هونەر و فیلم. لە ساڵی ١٩٩٦، لە ڕووداوێکی شەمەنەفەر لە زیورخ ئەوا دەست و قاچی چەپی لەدەستدەدات. ساڵی دواتر دەچێتە لەندەن بەمەبەستی درێژەدان بەخوێندن، لەوێ لەبەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە زانکۆی وێستمینستەر دەخوێنێت، دواتریش خوێندنی باڵا لە زانکۆی لەندەن لە بەشی ئابووری تەواودەکات.\nشەفەق لە کۆمیساریای باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران کاری کردووە، بەرپرسیاری پەیوەندەییە دەرەکییەکان و کۆمەکە مرۆڤایەتییەکان بووە لە وڵاتانی جەزائیر، میسڕ، ئێران، لوبنان و سوریا. ئەو ماوەیەک وەک وتەبێژی کۆمیساریای باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران لە هەنگاریا کاری کردووە. دواتر بۆتە سەرۆکی بەشی مافەکانی مرۆڤ لە نووسینگەی کۆمیسیارانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ. شەفەق وەک ستووننووس کاری کردووە لە هەفتەنامەی ئەگۆس، کە هەفتەنامەیەکی فرەزمان بووە (تورکی و ئەرمەنی). هەروەها ئەو سێ کتێبی نووسیوە. لەگەڵ شیرین عیبادی بەیەکەوە کاریان لەنووسینی کتێبی "مافی پەنابەران لە ئێران" نووسیوە.\nدوای بەسەربردنی ١٥ ساڵ لەدەرەوە، شەفەق لە ساڵی ٢٠١١ گەڕایەوە تورکیا وەک ئەندام پەرلەمان، بۆئەوەش کارەکەی لە نەتەوە یەکگرتووەکان جێهێشت. دواتر خۆی هەڵبژارد لەسەر پارێزگای ئەستەمبوڵ، بووە یەکەم ژنی کەم ئەندام ببێتە ئەندامپەرلەمانی تورکیا. شەفەق بەشێوەی شانازی (فەخری) ئەندامی کۆمەڵەی کۆمەڵگای سێکولاری نەتەوەییە لە بەریتانیا.\nخەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا\nخەڵاتی گەنجانی سەرکەوتووی جیهان، لەلایەن ڕێکخراوی جونیەر چامبەری نێودەوڵەتی \nسێکولاریستی ساڵ، ٢٠١٥، لەلایەن ڕێکخراوی کۆمەڵگای سێکولاری نەتەوەیی لە بەریتانیا\nبەپێێ ڕۆژناممەی حوڕیەت، دایکی شەفەق پاڤی ئامۆزای دێنیز گزمیشە کە سەرکردەیەکی کۆمۆنیستی تورکبوو لە کۆتاییەکانی شەستەکان.\n^ "Safak Pavey bio". Office of the High Commissioner for Human Rights. Retrieved 21 March 2013.\n^ "CHP's Pavey elected to UN committee". Istanbul: Hürriyet Daily News. September 13, 2012. Retrieved 21 March 2013.\n^ ئ ا ب "2012 International Women of Courage Award Winners". United States Department of State. March 5, 2012. Archived from the original on March 8, 2012. Retrieved 21 March 2013.\n^ "Events and News 2012 | Embassy of the United States Ankara, Turkey". United States Department of State. March 2, 2012. Archived from the original on ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢. Retrieved 21 March 2013. Check date values in: |archive-date= (help)\n^ "Clinton praises Pavey's tireless passion, energy". Istanbul: Hürriyet Daily News. March 10, 2012. Retrieved 21 March 2013.\n^ White, Jenny (June 20, 2011). "CITIZEN PAVEY". 3 Quarks Daily. Retrieved 21 March 2013.\n^ "Q&A: Refugee worker turns a disability into an advantage". UNHCR. November 30, 2007. Retrieved 21 March 2013.\n^ Ebadi, Shirin (2008). Refugee Rights in Iran. Saqi. p. 4. ISBN 9780863566783.\n^ Sussman, Anna (June 16, 2011). "Firebrand Lawmaker Fights for the Rights of the Disabled". Pulitzer Center on Crisis Reporting. Retrieved 21 March 2013.\n^ "Safak Pavey of Turkey selected as one of the 2011 JCI Ten Outstanding Young Persons of the World". Junior Chamber International. 2011. Archived from the original on ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤. Retrieved 21 March 2013. Check date values in: |archive-date= (help) Archived ١٤ی ئابی ٢٠١٦, لە وەیبەک مەشین.\n^ "Secularist of the Year awarded to Turkish MP, Safak Pavey". NSS. 29 Mar 2014. Retrieved 29 Mar 2014.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=شەفەق_پاڤی&oldid=843216»\nژنە ئەندام پەرلەمانتارانی تورکیا\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٤:٤١ی ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


بافڵ تاڵەبانی، بەبۆنەی 46هەمین یادی دامەزراندنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە پەیامێکی بڵاوکردەوە ڕایگەیاند، یەكێتیی نوێ (خه‌باتی مافه‌كان)ی به‌ره‌و پێشبردووه، دەمانەوێت  قۆرخی سیاسی و ئابوری نەهێڵین و حوكمڕانییەكی بەرپرسیار و پارێزەری مافی هاوڵاتی دروستبكەین.\nلە پەیامەکەیدا بافڵ تاڵەبانی هاوسەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ڕایگەیاندووە، “ئێمە لە سەرۆکایەتی دەمانەوێت به سوودوه‌رگرتنی ته‌واو له بنه‌ما فیكری و دامه‌زراوه‌ییه‌كانی سۆشیاڵ دیموكرات و پیاده‌كردنی له كۆی سیستمی حوكمڕانیدا، كێشه بنچینه‌ییه‌كانی ئێستای هه‌رێمی كوردستان چاره‌سه‌ر بكه‌ین”.\nلە چل و شەشەمین ساڵیادی دامەزراندنی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و چل وپێنجەمین ساڵەی هەڵگیرساندنی شۆڕشی نوێی گەلەكەماندا، گەرمترین پیرۆزباییتان لێدەكەین. لەم یادەدا بانگهێشتتان دەكەین پێكەوە تاوێك لە كاروانی خەباتی نەپساوەی پڕ شەهید و پڕ دەستكەوتی شۆڕشی نوێی گەلەكەمان رابمێنین. پێكەوە سەری رێز و وەفا بۆ شەهیدەكانمان نەوی بكەین كە لەپێناو سەرخستنی باوەڕە نەگۆڕەكانی یەكێتی بۆ ئاشتی، دیموکراسی، مافی مرۆڤ، چارەی خۆنووسین، دادپەروەریی كۆمەڵایەتی و دابینكردنی ژیانێكی باشتر بۆ خەڵكی كوردستان گیانی خۆیان بەخشی. پێكەوە بەڵێن بدەین بە كەسوكاری سەربەرزیان، بە پێشمەرگەی مەفرەزە سەرەتاییەكان و پێشمەرگە دێرینەکان، بە رێكخستنە نهێنییەكان و زیندانیانی سیاسی، بە پارتیزانەكانی دوای ئەنفال، بە خەباتگێڕانی قۆناغە سەختەكانی خەباتی شاخ و شار، بە دەستەی دامەزرێنەری (ی.ن.ك)، بەگەنجان و نەوەی ئەمڕۆ، بە رۆحی بەرزی سەرۆك مام جەلال، كە پابەندین بەو ئەمانەتە گرنگ و ئەركە مێژووییەی دوای سەركەوتنی كۆنگرەی چوار خراوەتە سەرشانمان. درێژەپێدەری ئەم كاروانە بین، دەسكەوتەكانی بپارێزین و دەسكەوتی زیاتری بخەینە سەر ئەم مەڵۆیە و ئەرکەکان تەواوبکەین، لەم ساڵیادەدا بە هەڵدانەوەی لاپەڕەیەكی نوێ، پێداگرتر بۆ دابینكردن و پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاكانی گەلی كوردستان خەبات بكەین.\nیەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، هەر بە سروشت پێشەنگە. دوای نسكۆ و بێئومێدی، هیوای بەخشییەوە و شۆڕشی كوردایەتی هەڵگیرساندەوە، بە بڕوایەكی نەگۆڕ لەپێناو مافی چارەی خۆنووسیندا خەباتی كرد، تا گەیشتن بە دوا ئامانجیش بۆ هەموو قوربانیدانێك ئامادەیە. وەك چۆن لە رووبەڕووبوونەوەی رژێمی بەعسی دیكتاتۆردا پێشڕەو بووە، لەقۆناغی پێکھێنانی حکومەت و بنیادنانی ئەزموونی ھەرێم ئەندازیار بووە، لە شەڕی دژە تیرۆریشدا لە باشووری کوردستانەوە تا رۆژئاوا بەشدار و تێکشێکنەری مەرامەکانیان بوو. ئەمڕۆش ھەر لەپێناو ئایندەی كوردستاندا سەرمەشقی کاروانی خەبات دەبین .\nئێمە لە یەكێتی نوێ بە هیواوە لەگەڵتانین، باوەڕمان بە توانای ژنان، مامۆستایان، پیشەوەر، فەرمانبەران، سەرمایەدار، بازرگان، كاسبكاران، لاوان، گەنجان و پێگەیشتووانی ئەم گەلە هەیە. بانگێشتتان دەکەین لەگەڵمانبن و پشتیوان بن كە باری لاری سەرشانی كوردستان ڕاست بكەینەوە و بێ دوودڵی هەنگاو بەرەو سەركەوتن بنێین. لەم رێبازی چەپكە گوڵەشدا كە سەرۆکی كۆچكردوومان مام جەلال بۆی جێهێشتووین، دەرگامان كراوەیە بۆ هەر دۆست و دڵسۆزێك كە بیەوێت لە رێی یەكێتییەوە خزمەتی نیشتمانەكەمان بكات. ئێمە دەمانەوێت شوێنی شیاو بە كەسی شیاو پڕبكەینەوە و ژینگەی كاری حزبی و حوكمڕانیی ئەوتۆ بڕەخسێنین كە تیایدا گەنجان، خاوەن بڕوانامە و پسپۆڕییەكان، خەڵكانی بەھرەمەند و دڵسۆز، هەموو چین و توێژەكان بێ جیاوازی و بەیەكسانی بتوانن دەرفەتی پێشخستنی خۆیان و بەرەوپێشبردنی كوردستانیان بۆ بڕەخسێندرێت و هیوایان بەم نیشتمانە بۆ بگەڕێنرێتەوە.\nعێراقییەکانی کەمپی هۆل خەریکە نائومێد دەبن لە گەڕانەوەیان بۆ زێدی خۆیان\nدواخستنی بڕیاری گەڕانەوەی 500 خێزانی عێراقی لە کەمپی هۆلەوە لە ڕۆژئاوای کوردستان بۆ خاکی عێراق بەردەوامیی هەیە، ئیدارەی…


كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان: 30 هاوپەیمانی و سەدان حزب خۆیان تۆماركردووە بۆ بەشداری لە هەڵبژاردن | Esta Media Network\nكۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان ئاشكرایكردووە، تا ئیستا 30 هاوپەیمانی و زیاتر لە 200 حزب ناوی خۆیان تۆماركردووە بۆ بەشداری لە هەڵبژاردنەكانی داهاتووی عێراق.\nئەمڕۆ سێشەممە 23ی شوبات، جەمانە غەلاوی، وتەبێژی كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان ڕایگەیاندووە، “تا ئەمڕۆ 30 هاوپەیمانی و 249 حزب خۆیان تۆماركردووە بۆ ئەوەی بەشداری لە هەڵبژاردنی داهاتووی عێراق بكەن”.\nئاشكراشیكردووە، “58 حزبی نوێ سەرقاڵی دامەزراندنن بۆ ئەوەی بەشداری بكەن، 86 حزبی دیكەش سەردانی كۆمسیۆنیان كردووە بۆ ئەوەی بەشداری لە هەڵبژاردن بكەن بەڵام جارێ خۆیان تۆمار نەكردووە”.\nوتەبێژی كۆمسیۆن ئەوەشی وتووە، ژمارەی ئەو هاوڵاتییانەی داتاكانیان نوێ كردووەتەوە تا ئێستا گەیشتووەتە 915 هەزار و 360 كەس.\nیۆنامی: ساڵی نوێ بۆ عێراق ئاسان نابێت\nنوێنەری تایبەتی ئەمینداری گشتی نەتەوەیەكگرتووەكان بۆ عێراق ڕایدەگەیەنێت، ساڵی نوێ ئاسان نابێت و دوپاتیشیدەكاتەوە، عێراق بەردەوام دەبێت لە…


پەژاک وڵام بداتەوە؛ جەمال و موراد ئارەش لەکوێن؟ - دیدبان حقوق بشر کردستان ایران\nبە پێی راپۆرتی چاودێری مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران، بەسەرهاتی هەڵخەڵەتاندن، رفاندن و گواستنەوەی گەنجانی کوردی ئێرانی بۆ بنکەکانی گرووپی تێرۆریستی پەژاک، چیرۆکێکی تاڵە کە بەردەوام هەبووە و بەرواڵەت بڕیار نییە کە کۆتایی بێت. دابینکردنی هێز لەنێوان گەنجان و فریودانیان و لەکۆتایدا تەنانەت رادەست نەکردنەوەی لاشەکانیان بە ماڵباتەکانیان، پیشاندەری ناوەڕۆکی دەسەڵات گەرایانە و فریوکارانەی پەژاکە. ئەمە لەکاتێکدایە کە سەدان منداڵی ئێرانی لەلایەن ئەم گرووپە رفێندراون و هەرگیز نەگەڕانەتەوە بۆ ماڵێ. نوێترین نموونەی ئەم کردەوانەی پەژاک جەماڵ ئارەش لەگوندی یۆڵا گەلدی شاری شۆت سەر بە پاریزگای ئازەربایجانی رۆژئاوایە. گوندێکی سنووری لەنێوان ئێران و تورکیا کە زۆربەی خەڵکەکەی خەریکی ئیشی کۆڵبەرین. بەهۆی نەبوونی سەرنجی دەوڵەتی، پەرەنەسەندوویی مێژوویی و هتد، کۆڵبەری بۆتە ئیشی سەرەکی خەڵکی ئەم گوندە. ئیشێک کە ئایندەی نییە. کۆڵبەران یا بە هۆی هاتۆچوو لە خاڵە قەدەخەکراوەکان لەلایەن هێزەکانی سەربازیەوە و یا بە هۆی نەدانی باج بە پەژاک و گرووپە تێرۆریستیەکانی دیکە، دارایەکانیان دەبردرێت و گیانیان دەکەوێتە مەترسیەوە.\nعەبدۆلرەحمان باوکی جەمال لەدیمانەیەک لەگەڵ پەیامنێری چاودێر و بۆ باس کردنی چۆنیەتی فریو دانی منداڵەکەی وتی: بەڕاستی بە هۆی گوشاری دەروونی، مێژووی رێکی رۆشتنی منداڵەکەم نازانم. ئەو ساڵێک دەبێت کە نەگەڕاوەتەوە ماڵێ. بۆ بینین نیشانیەک لێی سەردانی بنکەکانی پەژاکم کرد لەسنووری ئێران و تورکیا، بەڵام هەڕەشە و بێ ڕێزیم بیست. هێزەکانی پەژاک بە جێگای رێز و دڵداری داینم من و دایکی جەماڵیان دایە بەر گاڵتە و بێ ڕێزیان پێ کردین. وڵامی پرسیارەکانمانیان نەدایەوە. جەماڵ لەبواری دەروونیەوە نەخۆش بوو و کێشەی هەبوو. پێمانی وت دەچێت تاران بۆ لای براکەی بۆ ئیش کردن. بەڵام بەداخەوە براکەشی ئەمە شەش ساڵە کەنەگەڕاوەتە ماڵێ. من دڵنیام کە ئەندامی پەژاکن. تاکتیکی بوون لەتاران لەلایەن پەژاکەوە بە مەبەستی پێشگرتن لەگەڕانی ماڵباتەکانە.\nباوکی جەما بە چاودێری وت: نێوی براکەی موراد و گەورەترە لەجەماڵ. ئەندامانی پەژاک بە تاکتیکی سەردانی موراد رفاندوویانە. لەکاتێکدا کە ئەو تەنیا شازدە ساڵی بوو. سێ منداڵی بچووک و دایکێک کە شەو و ڕۆژ بۆ جەماڵ و موراد دەگری و نەخۆش و خەمۆکە و ئەمە سەمەری تاوانەکانی پەژاکە. گەر بەدوای جەماڵ و موراددا بڕۆم چی لەمانە بکەم؟ من تەنیام و کەسم نییە و ئەمە گەورەترین ستمە کە پەژاک پێمانی کردووە. دوو کۆڕم لە ماوەی شەش ساڵدا لێیان ستاندووم. ناوەندی ژیانیان لەناو چووە.\nشایانی باسە پەیامنێری فورات سەر بە پەژاک و پەکەکە ماوەیەک پێش ئێستا باسی ئەوەی کرد کە لەم گرووپەدا منداڵی سەرباز نییە و هێزەکانی تەمەن خوار لەنێو ئەم گرووپەدا بوونیان نییە، هەڵبەت ئەم ئاژانسە لەبارەی چارەنووسی منداڵانی پێشوو بێدەنگ بوو.\nپژاک پاسخ دهد؛ جمال و مراد آرش کجا هستند؟\nبرچسب هاپژاکجمال آرشربودنفریبکودک سربازمراد آرش\nتفاوت ها میان اعضای ایرانی و ترکیه ای در پژاک/«عبدالرحمن فخری»که بود؟\nفعال فرهنگی کرد به دیدبان حقوق بشر کردستان ایران گفت: ترکیه با کردها با خشونت رفتار می کند


بەئامادەبوونی پارێزگاری هەولێر، پڕۆگرامی "بەرەوپێشەوە"ی پڕۆژەی رەخساندنی هەلیکار کۆتایی پێهێنرا\n2021-03-31 [12:34 PM]\nسەرلەبەیانی ئەمرۆ چوارشەمە 2021.3.31، بەئامادەبوونی ئومێد خۆشناو، پارێزگاری هەولێر و بەرپرسی نووسینگەی پەیوەندییەکانی یەکێتی ئەوروپا، دەزگای روانگە بەشێوازی ئۆنلاین رێورەسمی کۆتایی پڕۆژەی رەخساندنی هەلیکار لە هەرێمی کوردستان، لە چوارچێوەی پڕۆگرامی ‘بەرەوپێشەوە سازکرد.\nلەڕێورەسمەکەدا، پارێزگاری هەولێر، لەوتارێکدا ڕایگەیاند: "دەست خۆشی له‌دەزگای روانگە دەکەین بۆ ئەنجامدانی ئەو ڕێورەسمە كە بەشێوەیەکی ئۆنلاین و بەبێ گردبوونەوە ئەنجامدراوە، ئەوەش پێماندەڵێت ئەگەر بڕیارەکانی ئێمە لە حکومەت بەهەرجۆرێک بێت بەڵام دەتوانین خۆمان لەگەڵی بگونجێنین و بەشێوازی دیکە کارەکانمان ئەنجامبدەین، هەروەها جارێکی دیکە داوا لە هاولاتییانی شارەکەمان دەکەین مەترسیەکان و کاریگەرییەکانی کۆرۆنا زیاتر بووە و پێویست دەکات تاک تاکی هاولاتییانی ئێمە پێگیربن بەو بریارانەی کە لەلایەن ژووری ئۆپەراسیۆنی پارێزگا و لێژنەی باڵای ڕووبەڕووبوونەوەی کۆرۆنا دراوە، ڕاستە بڕیارەکان بەشێکی بارگرانیە لەسەر ئەوان، بەڵام بارگرانیەکانمان بەجۆرێک کەمکردۆتەوە تەنها یەک شت ماوە ئەویش هەماهەنگی نێوان خەڵک و حکومەت کەبریتیە لە خۆپارێزی و بەکارهێنانی (دەمامک) کە دەبێتە هۆکاری سەرکەوتنی کارەکانمان".\nپارێزگاری هەولێر هەروەها ڕایگەیاند: "دووبارە دەست خۆشی لە دەزگای ڕوانگە دەکەین و دەست خۆشی لە یەکیتی ئەوروپا دەکەین کە پاڵپشتی ئەو چالاکییە کردووە، هەروەها سوپاسی هەموو کۆمپانیاکانیش دەکەینکە کە ئەوانیش هاوبەشیانکردووە و بوونەتە بەشێک لەدۆزینەوەی هەلی کار، لێرەشەوە جارێکی تر دڵنییایی بە سەرمایەگوزاران و کۆمپانیاکانی هەرێمی کوردستان لەهەولێری پایتەخت دەدەین، دەمانەوێت باشترین میکانیزمی گرتنەبەری ڕێگا و رێکارەکانی زەمینەخۆشکردن بۆ کۆمپانیاکان بکەین کە کاری خۆیان لەهەولێر ئەنجامبدەن، دڵنیاییش بەلاوانی خۆشەویستی شارەکەمان دەدەین ئەو هاوبەشیەی نێوان حکومەت و کەرتی تایبەت و حکومەت و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی بەشێکی دیکەی گرنگی کارەکانی ئێمە دەبێت تاوەکو هەرسێ بازنە لەیەک گرێدراوەکە لە دەرەنجامدا بەسودی ئەوان و ئاوڕدانەوە لەخواستی ئەوان کۆتایی پێ بێت".


گەرمای هاوین،هیوایەك بۆ كۆتایی كۆڤید- ١٩ – Knwe.org\nسەرەکی » زانست » گەرمای هاوین،هیوایەك بۆ كۆتایی كۆڤید- ١٩\nگەرمای هاوین،هیوایەك بۆ كۆتایی كۆڤید- ١٩\nلە هاوین و كاتی بەرزبوونەوەی پلەكانی گەرمادا هیوایەك هەیە بۆ ئەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لەناو بچێت؟ بۆ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارە چەندین توێژینەوە دەستیپێكردووە.\nلەو توێژینەوانەش كە لەماوەی چەند رۆژی رابردوودا دەستیپێكردووە، توێژینەوەیەكی زانایانی زانكۆی (یوتا)یە لە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا.\nئەو زانایانە ئاشكرایانكردووە: نموونەی یەكەمی ڤایرۆسی تاجیی ناسراو بە (كۆڤید -١٩) یارمەتیدەرە بۆ راڤەكردنی رادەی بەرگەگرتنی ئەو ڤایرۆسە لە پلەی گەرما و رادەی شێ و گۆڕانكارییەكانی دیكەی ئاوهەوادا.\nئەم توێژینەوەیەش بە مەبەستی یارمەتیدانی لێپرسراوانی تەندروستییە بۆ تێگەیشتنیان لەوەی داخۆ ئەم ڤایرۆسە چۆن لەگەڵ گۆرانكاریی وەرزەكاندا مامەڵە دەكات؟\nیەكێك لەو پرسیارانەش كە دەربارەی ئەو ڤایرۆسە دەكرێت ئەوەیە: “دەكرێت وەرزی هاوین و گەرماكەی شتێك بكات بۆ كەمكردنەوەی بڵاوبوونەوەی ئەو ڤایرۆسە؟”.\n(سافیز سافاریان) لە زانكۆی یۆتا لەم بارەیەوە دەڵێت: ” وەك هەموو دەزانین ئەم ڤایرۆسە بە هەمان شێوەی ڤایرۆسی ئەنفلوەنزاو لە رێگەی دڵۆپی پڕژەی كۆكە و پژمینی كەسێكەوە كە لە هەوادایە بڵاودەبێتەوە، پاشان ڤایرۆسەكە توانای بڵاوبوونەوەكەی لەدەست دەدات، چونكە تەنۆلكەكانی تەواوكاریی هەیكەلیی لەدەست دەدات”.\nئەو دەشڵێت: ” فیزیای چۆنییەتی گەشەكردنی دڵۆپەكان لە پلەی گەرما و شێی جیاوازدا كاردەكاتە سەر رادەی بڵاوبوونەوەكەی”.\nسفاریان و هاوپیشەیەكی دیكەی بە ناوی (مایكل فیرسینین)، لەلایەن دامەزراوەی نیشتمانیی بۆ زانستەكان (National Science Foundation) كە كورتكراوەكەی (NSF)ە بڕی (200) هەزار دۆلاریان وەك هاوكاریی پێدراوە و راسپێردراون بۆئەوەی توێژینەوەكانیان دەست پێبكەن سەبارەت بە چۆنێتی وەڵامدانەوەی بەرگی دەرەوەی ڤایرۆسەكە لەگەڵ گۆڕانكارییەكانی پلەی گەرما و شێدا.\nئاماژەش بەوە دراوە كە ئەو ڤایرۆسە بە تەنها ناتوانێت هیچ شتێك بكات و كاتێكیش خانەی هەڵگرێك داگیر دەكات، ئەوا میكانیزمی ئەو خانانە بەكار دەهێنێت بۆئەوەی چەند جارێك خۆی دووبارە بكاتەوە.\nئەو توێژینەوە نوێیە ئەوەش لەخۆدەگرێت كە كار لەگەڵ شێوەی گریمانەیی لە بەرگی خۆپارێزیی دەرەوەی ڤایرۆسەكەدا بكرێت، ئەویش بە بەكارهێنانی جینیومی زنجیرەیی (SARS-CoV-2)، هەروەها توێژەرەوەكان وێنەی دەستكردی ئەو هەیكەلانە دروست دەكەن بەبێ جینیۆمی ڤایرۆسی لە ناویدا، ئەمەش وا دەكات مامەڵەكردن لەگەڵ ئەو هەیكەلانە كوشندە نەبێت و سەلامەت بێت.\n(مایكل فیرسینین) هەروەها دەڵێت: “ئێمە وێنەیەكی تەواو لەو ڤایرۆسە دادەنێین كە هەموو شتێك پێكەوە كۆدەكاتەوە”. دەشڵێت: ” بیرۆكەكە ئەوەیە كە بزانین چی وا دەكات ڤایرۆسەكە بڕووخێت و چی وای لێدەكات بمرێت؟”.\nبۆ مامەڵەكردن لەگەڵ تەنۆلكەی نموونە دەستكردەكەدا كە بە شێوەی نانۆیە، تاقیگەی (Vershinin) چەند ئامرَازێك بەكاردەهێنێت كە پێیان دەوترێت هەڵگری بینایی و لە بنەڕەتدا ئەمە تیشكی رووناكیی چڕە كە دەتوانرێت ئەو وزەی رووناكییە ئاراستە بكرێت بۆ بزواندنی تەنۆڵكە تاكەكان و لێكۆڵینەوە لەبارەیانەوە.\nلەلای خۆیەوە (سافیز سافاریان) بە شێوەیەكی چڕ لە ترشی ئەتۆمی ریبۆزیی ڤایرۆسەكە دەكۆڵێتەوە، چونكە پسپۆڕە لە تەكنیكەكانی تاقیگە كە دەتوانێت چاودێریی تەنۆڵكە ڤایرۆسییە تاكەكان بكات.\nزانایانیش بە شێوەیەكی گشتیی هیواخوازن بتوانن و بزانن ئەو ڤایرۆسە لەگەڵ دۆخە جیاوازەكاندا چەند دەگونجێت، لە هەوای ئازادی گەرمای هاویندا خۆی ناكوتێت بۆ ناو نووسینگە و شوێنە فێنكەكان، چونكە ئەگەر شێوازێكی لەو جۆرەی هەبێت، رەنگە كاربكاتە سەر ئەو ماوەیەی كە دەبێت رێوشوێنەكانی دوورخستنەوە و گۆشەگیركردنی بە كۆمەڵی تێدا پیادە بكرێت.


ئەم بڵقەی ناو یەكێتی كەی ئەتەقێت\nشوان هەركی - 22-07-2019 - 9381 جار خوێندراوەتەوە\nزۆر سەیرە هێزێك هەبێت ناوی یەكێتی نیشتمانی كوردستان بێت كەچی نەك یەكێتی نیشتمانی نەبێـ تەنانەت لەناوخۆشیدا یەكگرتوو نەبێت، ئاخر ژیانی حیزبایەتی كەی و لە چ حیزبێكدا ئاوا بووە هەموو تواناو وزەكانی بۆ بەخەرج بدرێت، چۆن دژایەتی یەكتر بكەن. هەندێك بەرپرسی یەكێتی هەر كاتێك مایك دەبینێت ئیتر ئەوەی نەشیاوە بەحزبەكەی خۆی دەڵێت.\nقسەكانی مەلا بەختیار هەرچەندە بەشێكی ڕاستی تێدا بوو، بەڵام خراپی ئەوەبوو وتنی ئەو راستیانە و بۆ جێگە كردنەوەو داخ ڕشتن بوو بەرامبەر بە كاك بەرهەم و هەندێك سەركردەی تری یەكێتی، رەنگە هێشتا ئەو لەبازنەی رق بوونەوەو تورەبوون نەچوبێتە دەرەوە، بۆیە نەفەسی تورە بوون بەشتەكانیەوە دیارە.\nمن وەك میدیاكارێك دەپرسم كێ هۆكاری تۆرانی بەلێشاوی كادری یەكێتی بوو؟ گۆڕان پێشتر بۆ دروست بوو، كێ خاوەنی لێدوانە ئاگرینەكان بوو، كێ لەپشتی هەڵمەتەكانەوە بوو.... كێ و كێ... بەڵام یەكێتی چەند سودی لەو هەڵایە وەرگرت تا ئێستا درێژەی پێبدات و بازار گەرمی بۆ بكات بەپاساوی رەخنەو دژە گەندەڵی.\nدیارە لەرابردوو دا گەلێك كادرو ئەندامی یەكێتیی دەركران و موچە بڕاو كران، هەربۆیە بەسەدان كادری دڵسۆزی ڕاگەیاندن لە یەكێتی دوركەوتنەوە، خۆ ئەوكاتە ڕێزدار مەلا بەختیار ماوەیەكی دورو درێژ بوو لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی و قسە رۆیشتووی نا یەكێتی بوو لەپاڵ ئەوەشدا ڕاستەوخۆ سەرپەرشتی مەكتەبی ڕاگەیاندنیشی دەكرد، ئایا كەس لەبەرپرسەكانی یەكێتی لەخۆی پرسیەوە، بۆ ئاستی میدیای یەكێتی گەیشت بەو ئاستەی ئێستا، جاران میدیای یەكێتی پێشەنگ بوو، ئەی ئێستا لەكوێی میدیای پارتیەوە لەنگەری گرتوە، هەقە بۆ پیاچوونەوە بەدۆخی یەكێتیدا بەو دۆخەشدا بچنەوە بۆچی هەندێك بەهۆی نزیكی فڵان و دوری فڵان دەركران و بە ئێستاشەوە قەرزاری موچە سەرف نەكراوەكانیانن. مەگەر كاك بەختیار ئەوكاتەی بۆ بەدەنگ كادرو ئەندامە دڵسۆزەكانەوە نەهات و پشتیوانیان بكات.\nئەوەی من ئاگادار بم شەست ڕۆژنامەنوس لە ڕادیۆی دەنگی گەلی كوردستان وەدەر نران و ژوری بەرپرسی یەكێتی نەما سەری پیادا نەكەن، بە كاك بەختیاریشەوە بۆ گوێیان بۆنەگیرا كە هیچیان لە ۱٥ساڵ كەمتر خزمەتیان نەبوو، سەرەنجام بەشێكیان سەری خۆیان هەڵگرت و ڕێگای مەرگیان هەڵبژارت چونە ئەوروپا و هەندێكیش بۆ پەیداكردنی بژێوی خۆیان چونە شوێنی تر.\nهەموومان دەزانین ساڵانێكی زۆر هەموو حیزبەكانی كوردستان بەسەردەمی ئێزگەكەشەوە بەخیلیان بەو لەشكرە لەكادیرە بەتوانایانەی ڕاگەیاندنی یەكێتی دەبرد. بەڵام ئێوە لەخۆتان پرسیوە ئێستا ئەوانە بۆ كوێ چون و لەكوێن و بەهۆكاری چی دورخرانەوە، ئایا ئێوە دەزانن بەشێكی زۆری ئەو كادرە بە تواناو پێشكەوتوانەی یەكێتی ئێستا لە میدیای غەیرە یەكێتی خزمەت بە ئامانجێكی تر دەكەن كە رەنگە تارادەیەكیش دژ بە یەكێتی بێت.\nلێرەدا نامەوێ هەموو بەرپرسیاریەتەكە بخەمە ئەستۆی مەلا بەختیار، بەڵام چەند ساڵێكە ئەو بەرپرسی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی بوەو زۆربەی رووداوەكانیش لەو سەردەمەدا بوە، بۆیە دەبوایە لە پێش هەموویانەوە بەدواداچونی بكردایە، ئاخۆ ئەو هەموو كادرە بۆ و لەبەرچی وەدەرنران.\nئێستا یەكێتی ژمارەی كادرەكانی لە ڕاگەیاندن لە پەنجەكانی دەست تێپەڕ نەكات بەڵام وەك بادینی وتەنی ئەوەندە تەپەسەر كراون و ئەوانی پێش خۆیانیان بینوە كە چۆن بوونەتە قوربانی دەستەگەری بۆیە سەرباری ئەوەی ناخیان پرە بەڵام بێدەنگیان هەڵبژاردوە.\nمن وەك كەسێك كە ساڵانێك لە ڕاگەیاندنی یەكێتی كارم دەكرد شایەتی ئەوە دەدەم ئەو كاتەی ڕاگەیاندنی یەكێتی لە لوتكەدا بوو، ئێستاش با ڕاستگۆ بم زۆربەی ئەوانەی باسی چاكسازی دەكەن، ناتوانن، یان راستگۆیانە نەهاتونە پێشەوە، چونكە چاكسازی ئیرادەی دوركەوتنەوە لەتۆڵەو تەكەتولی دەوێت، كە بەداخەوە نابینرێت، بۆیە ئەوانەی دەیانەوێت چاكسازی بكەن ژمارەكەیان ئەوەندە كەمە كە وەك پەندێكی بادینی هەیە دەڵێت كونەكە لەپەڕۆیەكە گەورەتر بووە.\nبۆیە ئێستا سەردەمی تۆمەت بەخشینەوەو خۆ جوانكردن و ناشرین كردنی بەرامبەرنییە، سەردەمی گەرانەوەی شكۆیە بۆ یەكێتی و ئەندامەكانی، نەك خۆدەرباز كردن و وشە سازی، چونكە ئەو چەكە وەك دەرمانی ئێكسپایەر وایە زیانی زیاترە لەقازانجی.


شیلان ده‌رگه‌ڵه‌یی – پەڕە 2 – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » شیلان ده‌رگه‌ڵه‌یی (پەڕە 2)\n03/01/2019\tشیلان ده‌رگه‌ڵه‌یی\nنەخۆشیە دەروونیەکان تا ئێستاش لای ئێمە بەباشی نەناسراون و پۆلین نەکراون، تەنانەت زۆر لە خاوەن پێداویستی تایبەت یا نەخۆشانی دەروونی بە شێت ناو ئەبەن. ئەگینا خاوەنی کۆمەڵێک هەستی تری وەک دڵپیسی یا ئیرەیی( حەسوودی و غیرە)ش لەو نەخۆشانەن کە لە ڕووی دەروونیەوە نەخۆشن، بە ڕاددەیەک ژیانی خۆیان و کەسانی دەوروبەریش ئەکەنە دۆزەخ. زۆرجار لەو تۆڕە کۆمەڵایەتیە ئەو نەخۆشانە لە چات ...\n29/12/2018\tشیلان ده‌رگه‌ڵه‌یی\nکاتی خۆی ڕاگەیاندنی بەعس بە درۆ و چەواشەکردن دەسەڵاتیان ڕاگرتبوو. زۆربەمان کابرای علوجمان لەبیرە تا دوا ساتی کەوتنی بەغداش هەر خەریکی بەنجکردنی جەماوەرەکەیان بوو. لە شەڕی عێراق – ئێران هەر کاتێک عێراق لە شکست بوایە ئێمە بە سروودە حەماسیەکان ئەمانزانی. ئاخر ئەوەیە سیاسەت و نەهجی ئیشکردنی هەموو دەسەڵاتێکی فاشی و دکتاتۆر, سەرقاڵکردن و سڕکردنی میللەت بە مەسەلە لاوەکیەکان. لە کوردستانی ...\n22/12/2018\tشیلان ده‌رگه‌ڵه‌یی\nساڵی 2010 ئەوکاتەی وانەی پراکتیکی شۆفێریم وەرئەگرت، مامۆستاکەم پیاوێکی بەتەمەنی زۆر قسەخۆش و ئارام بوو، رۆحی شادبێ. شارۆچکەیەکی 45 دەقە دووری لەو شارەی ئێمە بۆ هەڵبژاردم بۆ ڕاهێنان. ئێوارەیەکی هاوین ئەهاتینەوە، گوتی: ئەوڕۆ بە ڕێگایەکدا ئەچینەوە شتێک لەسەر ڕێگا ئەبینی، دڵنیام بەدڵت ئەبێ و زووزووش داوائەکەی بەوێدا بچینەوە! بیرم بۆ دیمەنی مەڕ و ئەسپ و کێڵگە و جۆگەلە چوو چونکە ...\n14/12/2018\tشیلان ده‌رگه‌ڵه‌یی\nئەو زاراوەیە سەرەتا لە دەمی محەمەد سەعید سەحافی وەزیری ڕاگەیاندنی رژیمی سەدام و لەکاتی هێرشی هاوپەیمانان ساڵی 2003 لای کورد ناسرا. دواتریش کورد لە زۆر کات و بۆ شتی تر بەکاری هێناوە; لێرە( بەریتانیا) کورد بۆ ڕۆمانی و بولغاری و چیک و هەنگاری بەکاری دێنن، گوایا خۆمان بەلاوە ئەوروپی ترە و ئەوانیش علوج! لە کوردستانیش، بە سیمکارتی بێ دایک و ...


مووچەی یەكەم وەزارەت بەبێ پاشەكەوت دابەشدەكرێت – basknet.org\nبە بڕیاری سەرۆك وەزیرانی عیراق مووچەی وەزارەتی تەندروستی و پەروەردەی هەرێم خەرج دەكرێت و لە ئێستاشدا سەرجەم ژمێریارییەكانی نەخۆشخانە و بنكە تەندروستییەكان ئاگاداركراون بۆ ئامادەكردنی لیستی مووچەی مانگی 12 بە تەواوی و بێ پاشەكەوت.\nژمیرَیارێك لە تەندروستی سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، كە لە ئێوارەی ڕۆژی پێنج شەممەوە ئاگاداركراوینەتەوە، كە لیستی مووچەی فەرمانبەران و كارمەندان و پزیشكان بۆ مانگی 12 بە بێ پاشەكەوت (كۆی مووچە) ئامادەبكەین.\nوتیشی، “پێمان وتراوە، كە تا ڕۆژی هەینی دەبێت لیستەكان ئامادەبن و ڕەوانەی تەندروستی سلێمانی بكرێن و دواتر ڕەوانەی بەغدا دەكرێن بۆ خەرجكردنی”.\nلای خۆشیەوە، ڕێكەوت حەمەڕەشید، وەزیری تەندروستی هەرێم لە ڕوونكردنەوەیەكدا ڕایگەیاند، پرسیارێكی زۆرمان لێ دەكرێت لە سەر ئەگەری ناردنی مووچەی پزیشكان و كارمەندان لە حكومەتی ناوەندەوە، ئێمە لەسەر فەرمانی هەردوو بەڕێزان سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران و جێگری سەرۆكی ئەنجومەن هەموو هەمەئاهەنگیەك و ئاسانكاریەك دەكەین بۆ ئەو بڕیاڕە و لیستەكانی فەرمانبەران دەنێرینە بەغداد.\nڕاشیگەیاند، لیستەكان وردبینی كراوە و لە پڕۆسەی سەركەوتووی بایۆمەتریدا بژار كراوە و ئامادەیە و چاوەڕوانی ئەوانین.\nهاوكات ئیدارەی گەرمیان لە ئاگادارییەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە پێویستە بە زووترین كات نەخۆشخانە و بنكە تەندروستییەكان لیستی مووچە بەبێ پاشەكەوت ئامادە بكەن لە زووترین كاتدا و ڕەوانەی تەندروستی بكەن.


نووسه‌ر و ئه‌دیبو هۆرامانی مامۆسا "عوسمان محه‌مه‌د هۆرامی" کە جە بوارو شیعرو زارۆڵانە، هەم دەسێوى باڵاى ئەدەبش بێ و هەمیش خزمەتێوى گەورەش کەرد پا بوارەو ئەدەبییە، دماو ئانەیە تووشوو ڤایرۆسوو كۆڕۆناى بی، بەداخەوە ڕۆو پەنجشه‌ممەى جە تەمەنوو هەشتا ساڵییەنە گیانش سپارد.\nمامۆستا عوسمان هەورامیم لە ڕۆژنامەى کوردستان ڕاپۆرت بینى، من ئەودەمى بەڕێوەبەرى بەشى ڕۆشنبیرى ڕۆژنامەکە بووم. هاوین بوو، سەرجادەکان پەپوو دەیخوێند و لە گەرمان باڵداریشت بە ئاسمانەوە نەدەبینى!\nکە مامۆستا گەیشتە لام، هەموو گیانى ببووە لە گەرمایان ببووە ئارەقە و خووسابوو. هەر لە بەشەکەمان، دەست و پێى شووشت و ١٠ خوولەکێکى ویست تا فێنک بێتەوە، ئەوجا دەستمان کردە دەمەتەقێ. نیوکاتژمێرێک قسەى بۆ کردم، ئەوجا منیش بە حورمەتەوە خۆمم پێ ناساند، کە زانى هەورامیم، هەستا ئەملا و ئەولاى ماچ کردم و گوتى "شانازیت پێوە دەکەم کە سنوورەکانت نەهێشتوون و وا چالاکانە کار دەکەیت". ئیتر لەوە کاتەوە تا پێنج مانگیش لەمەوبەر ئاگامان لێک بوو و بە تەلەفۆن جار جارە قسە و دەمەتەقێیەکمان بە شێوەزارەکەى خۆمان دەکرد و دواى ئەوەى لەبارەى چاپى کتێب و کارى نوێمەوە پرسیارى دەکرد، دەشیگوت ئەوە بابەتێکت بۆ دەنێرم لە ڕۆژنامە بڵاوى بکەوە!\nمامۆستا عوسمان هەورامى پیاوێکى ماندوونەناس و چالاکێکى بوارى ئەدەبی کوردى (بەتایبەت ئەدەبی شێوەزارى هەورامى) و ئەدەبی منداڵان بوو و دونیایەک ئیشى خاکیانە و جوانى نووسى و بڵاوى کردنەوە.\nژیانى مامۆستا عوسمان هەورامی:\nمامۆستا عوسمان محەمەد ناسراو بە مامۆستا عوسمان هەورامی، ساڵی ١٩٤٠ى زایینى لە شارۆچكە جوانەکەى تەوێڵە لە خێزانێكی كەمدەرامەت لەدایك بووە. ساڵی ١٩٤٧ لە قوتابخانەی تەوێڵە خراوەتە بەر خوێندن و لەگەڵ دەرچوونیا بۆ پۆلی دووەم، ساڵی (١٩٤٨)، باوكی بە ماڵەوە هاتووەتە شاری سلێمانی و لەوساوە تا ئەمڕۆ لەو شارەدا ماوەتەوە. لە سلێمانى چووەتە قوتابخانەی كانی ئاسكانی سەرەتایی و خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی، بەشی وێژەیی لە شاری سلێمانی تەواو كرد.\nساڵی ١٩٥٨ لە قوتابخانەی تەوێڵەی سەرەتایی كوڕان مامۆستای كاتی بووە، چونكە لەبەردەستكورتی نەیتوانیوە بۆ تەواوكردنی خوێندن بچێتە شاری بەغدا. ساڵی ١٩٥٩ كە بۆ یەكەمینجار لە كۆلێژی ئاداب لە بەغدا بەشی زمانی كوردی كراوەتەوە، لەوێ وەرگیراوە، بەڵام دووبارە لەبەر هەژاری تەنیا دوو مانگ توانیویەتى بخوێنێت و گەڕاوەتەوە و لە گوندی چنارنەی سەر بە ناحیەی بنگرد كراوە بە مامۆستای كاتی، پاشان لەهاوینی ١٩٦٠ دا خولێكی تایبەتی و بەهێز بۆ دەرچوانی دواناوەندی كراوەتەوە، ئەویش بەشدار بووەو بە پلەی یەكەم تەواوی كردووە و خۆبەخشانە چووە بۆ دوورترین گوند لەشاری سلێمانی كە گوندی (شێنێ)ی سەر بە قەڵادزێ بوو.\nلە قوتابخانەکانى زانستى ئێواران، سەیوان، دەگاشێخان، هەورامان، تەوێڵە، ئەیوبییە، ئاراس، پەیمان، گزنگ، میدیا، هێمن، کانى، دووکان، دەبەندیخان، ناوەندى نەورۆزى کچان- وانەبێژى ئینگلیزى وانەى گوتووەتەوەو خزمەتى منداڵانى کردووە. مامۆستا عوسمان هەورامى بەردەوام هاوكاری باخچەكانی ساوایانی كردووە و هەر ئەمەش واى کرد کە وەک دۆست و هاوڕێى منداڵان بناسرێت و لە بوارى ئەدەبیى منداڵانیشدا ئەسپى خۆى تاو بدات. مامۆستا، چەندین پێشنیارى پێشکەش بە پەروەردە کردوون بۆ بژارکردنى هەندێک کتێبى خوێندنەوەى کوردى، بەتایبەتى کتێبی ئەلف و بێیەکەى مامۆستاى (ئیبراهیم باڵدار) و هەروەها لە دانان و چاپکردنى کتێبى ئەلفوبێى کوردیدا بۆ گەورە منداڵان هاوکارییەکى بنەڕەتى کردووە.\nهەروەها مامۆستا عوسمان هەورامى، یەکێک بوو لە ئەندامانی دەستەی دامەزرێنەری مەڵبەندی ڕۆشنبیری هەورامان و یەکەم سەرنووسەری گۆڤاری هەورامان بوو، هاوکات هاوکارێکی هەمیشەیی و سەرێکی دیار بوو لە چالاکییەکانی ناوچەى هەورامان.\nخزمەت و کارەکانى لە بوارى ئەدەبیات و زمان:\nمامۆستا عوسمان محەمەد هەورامى لە ساڵى ٢٠٠٣ بۆ ٢٠٠٦ى زایینى وەک شارەزا لە خانەى وەرگێڕان کاری کردووە. هەروەها لە بوارى زمان بە هۆى گەڕان و مامۆستایەتییەوە کە لە دەیان گوند و شار و شارۆچکەى کوردستان خزمەتى کردووە، هەردەم کارى گەورەى کردووە و بەشانازییەوە دەیان وشەی ڕەوان و ڕەسەن لە خەڵكی گوندەکان وەرگرتووە، هەر بۆ نمونە، وشەی (ئاماژە) كە بۆ یەكەمینجار لە نوسیندا بەكاری هێناوە و بووە وشەیەکى دیارى کوردى.\nئەم مامۆستایە لەبوارە جیاجیاکانى نوسین و وتار و هۆنراوەدا کارى زۆرى کردووە، بەڵام زیاتر لە بوارى هۆنراوەى پەروەردە و ئەدەبیاتى منداڵان خۆى ماندوو کردووە و بۆ ماوەى دوانزە ساڵیش ڕۆژانە لە ڕادیۆى دەنگى گەلى کوردستان، بەرنامەى پەروەردەیى (خەندە)ى پێشکەش بە منداڵانى کوردستان کرد کە هەر خۆشى ئامادەى دەکرد.\nمامۆستا عوسمان شاعیرێکی دیار و زمانشیرین و پەروەردەکارێکی کەموێنە بوو لە بواری شیعری منداڵان و یەکەم کەس بوو کە نوێخوازی لە فۆڕم و ناوەرۆکی شیعری هەورامیدا هێنایە کایەوە، سەرەڕای دیوانی شیعرییەکانی و نووسینەکانی خۆی، هەوڵێکی زۆری داوە بۆ کۆکردنەوەو بە چاپگەیاندنی بەرهەمی ژمارەیەک لە شاعیرانى کورد و پێداچوونەوەی بە دەیان بەرهەمی ئەدەبیدا کردووە.\nڕێزلێنان و خەڵات:\nمامۆستا عوسمان هەورمانى لەسەر بەو ٤٧ ساڵەى کە خزمەتى بوارى پەروەردە و فێرکردنى کردووە و مامۆستا بووە، چەندین جار لە لایەن وەزارەتى پەروەردە و بەڕێوەبەرایەتى پەروەردەى سلێمانى خەڵاتى پێشکەش کراوە و ڕێزى لێ نراوە.\nهەروەها لەبەر خزمەتى گەورەى بوارى ئەدەبی منداڵان و گەورە ساڵان و ئەو خزمەتەى کە بە بوارى زمان کردوویەتى، لە لایەن وەزارەتى ڕۆشنبیرى هەرێمى کوردستانەوە دوو جار ڕێزى لێ نراوە و هەروەها بنکەى ئەدەبى ڕۆشنبیرى گەلاوێژ ڕێزى لەم مامۆستا سەنگینە هەورامییە گرتووە و هەروەها لە دووەمین فێستیڤاڵى هەورامان کە بەشدارى کردووە ڕێزى لێ نراوە و خەڵاتى پێشکەش کراوە. هەروەها بانگهێشتى حەوتەمین کۆنفرانسى زمانى دایک بووە و لەوێ ڕێز لە خزمەتەکانى نراوە. سەنتەرى فرە زمان (ڤێستەرۆس ـ سوید) ڕێزى لەم مامۆستایە ناوە.\nهەروەها لە لایەن گۆڤارەکانى گوڵەكان و جگەرگۆشەكانى تایبەت بە منداڵانەوە خەڵاتى ڕێزلێنانى پێ بەخشراوە.\nبەرهەمەکانى مامۆستا عوسمان:\nـ شاهۆ: هۆنراوەی پەروەردەیی، سلێمانی / ١٩٧٠\nـ خونچە گوڵ، هۆنراوەی پەروەردەیی / چاپی یەكەم ٢٠٠٠، چاپی دووەم ٢٠٠٨ سلێمانی\nـ مناڵ و گوڵ، هۆنراوەی پەروەردەیی / سلێمانی ، ٢٠٠١\nـ مافەگەشەكانم، هۆنراوەی پەروەردەیی / سلێمانی ٢٠٠٣\nـ جیهانە جوانەكەمان، ئۆپەرێت و شانۆگەری جیهانی منداڵان / هەولێر ٢٠٠٤\nـ چاوانی باوان، هۆنراوەی پەروەردەیی / هەولێر، ٢٠٠٤\nـ شنەی شادی، هۆنراوەی پەروەردەیی / سلێمانی ٢٠٠٤\nـ هەشتەمین دانا، چیرۆك بۆ منداڵان ، لەعەرەبییەوە كردوویەتی بە كوردی / سلێمانی ٢٠٠٤\nـ مافی مرۆڤ، بۆ پۆلی پێنجەمی بنەڕەتی، لەگەڵ لیژنەیەكدا / سلێمانی ٢٠٠٤\nـ لایلایەی دایكانی كورد، لەگەڵ هاشمی سەلیمی دا / سلێمانی ٢٠٠٥\nـ لالەزار، هۆنراوەی پەروەردەیی / هەولێر ٢٠٠٧\nـ گوڵبژێرێك هۆنراوەی پەروەردەیی بۆ باخچەكانی ساوایان / هەولێر ٢٠٠٨\nـ گوڵزاری پەروەردە، هۆنراوەی هەڵبژاردە / سلێمانی ٢٠٠٩\nـ ئاسۆی گەش، هۆنراوەی پەروەردەیی / سلێمانی ٢٠٠٩\nـ ڕۆشنایی، هۆنراوەی پەروەردەیی / سلێمانی ٢٠٠٩\nـ گەشە، هۆنراوەی پەروەردەیی / هەولێر ٢٠٠٩\nـ چریكە، هۆنراوەی پەروەردەیی / سلێمانی ٢٠١٠\nـ بۆقی گەشتیار ، چیرۆك بۆ منداڵان ، داڕشتنەوەی بۆ كردووە / سلێمانی ٢٠٠٧


ئه‌نجامی دادگای پیداچوونه‌وه‌ی كه‌یوان كه‌ریمی فیلمسازی كورد: ٢٢٣ قامچی، ١ ساڵ زیندانی حه‌تمی و ٥ ساڵ هه‌ڵپه‌سێردراو\nلقی ٥٤ی دادگای پیداچوونه‌وه‌ی ئێران، سزای كه‌یوان كه‌ریمی، فیلمسازی كوردی له شه‌ش ساڵ زیندانی حه‌تمییه‌وه بۆ یه‌ك ساڵ حه‌تمی و ٥ ساڵ هه‌ڵپه‌سێردراو كه‌م كردۆته‌وه به‌ڵام سزای لێدانی قامچی وه‌ك خۆییه‌تی و دۆسیه‌كه غه‌رامه‌شی هاتۆته سه‌ر.\nئه‌میر ره‌ییسیان پارێزراوی كه‌ریمی وتوویه‌تی كه دادگا رۆژی شه‌مه، ٢٠ی فێبرڤه‌ر ئه‌نجامی كۆتایی پیداچوونه‌وه‌كه‌ی پێ راگه‌یاندووه.\nكه‌ریمی پێشتر له دادگای سه‌ره‌تاییدا له لایه‌ن لقی ٢٨ی دادگای شۆڕشی ئێرانه‌وه به شه‌ش ساڵ زیندانی حه‌تمی و ٢٢٣ لێدانی قامچی مه‌حكووم كرابوو.\nكه‌یوان كه‌ریمی، فیلمساز له ساڵی ٢٠١٤ و پاش درووستكردنی فیلمی "نووسه‌ین به‌ر سه‌ر شاردا" گیرا و پاش ١٢ رۆژ به بارمته ئازاد كرا.\nئه‌م فیلمه، دۆكیۆمێنتێكی ٦٠ ده‌قه‌ییه و ده‌رباره‌ی دیوار و گرافیتییه‌كان تارانه له پاش شۆڕشی گه‌لانی ئێرانه‌وه هه‌تا ئێستا.\nده‌ركردنی ئه‌م سزا قورسه بۆ كه‌ریمی ناره‌زایه‌تی به‌ربڵاوی جیهانی لێ كه‌وته‌وه و زۆرێك له فیلمسازان و ناوه‌نده سینه‌ماییه‌كان و هه‌روه‌ها دامه‌زراوه‌كانی تایبه‌ت به مافی مرۆڤ، به بۆنه‌ی ئه‌م حوكمه قورسه‌وه ره‌خنه‌ی توندیان ئاراسته‌ی حكوومه‌تی ئێران كرد.\nله وانه ٤٥ په‌رله‌مانتاری په‌رله‌مانی یه‌كێتی ئه‌ورووپا له نامه‌یه‌كدا بۆ رۆحانی، سه‌رۆك كۆماری ئێران نیگه‌رانی خۆیان بۆ ئه‌م حوكمه ده‌ربڕی و دوای گۆڕانی ده‌ست به‌جێ حوكمه‌كه‌یان كرد.\nله هه‌مان كاتتدا ئه‌نجومه‌نی فیلمسازان، نووسه‌ران، ئه‌كته‌ران و رۆژنامه‌نووسانی فه‌ڕه‌نسه و سه‌ندیكای نه‌ته‌وه‌ی رۆژنامه‌نووسان فیلمی ئیتالیاش به ده‌ركردنی به‌یاننامه‌یه‌ك وێڕای ده‌ربڕینی ناره‌زایه‌تی خۆیان بۆ حومه‌كه‌ی كه‌ریمی داوای لابردنی خێرا و بێ ئه‌م لاو لای سزاكه‌یان كردووه.\nكانوونی نووسه‌رانی ئێران، ئه‌نجومه‌نی قه‌ڵه‌می ئه‌مریکا و چێك، كه‌مپه‌ینی نێوده‌وڵه‌تی مافی مرۆڤ له ئێران و كۆمه‌ڵێك ناوه‌ندی دیكه‌ی كوردی، ئێرانی و جیهانیش سزاكه‌ی كه‌ریمییان به توندی مه‌حكووم كرد.\nهه‌ندێ له فیلمه‌كانی كه‌ریمی وه‌ك "سنووری شكاو" كه ده‌رباره‌ی كێشه‌ی سه‌ر سنووره‌كانی كوردستانه و فیلمی "ژیانی ژن و پیاوی كرێكاری" كه ده‌رباره‌ی ژیانی كرێكارانه تا ئێستا چه‌ندین خه‌ڵاتییان له فستیڤاڵه نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا بردۆته‌وه.


زۆربەی تۆڕەكانی ئاوی خواردنەوە پێویستییان بە نۆژەنكردنەوە هەیە | دەزگاى زارى کرمانجى\nزۆربەی تۆڕەكانی ئاوی خواردنەوە پێویستییان بە نۆژەنكردنەوە هەیە\nشێرزاد سەدیق، بەرپرسی بنكەی ئاوی سمیلان لە دیدارێكی زاری كرمانجیدا تیشك دەخاتە سەر گرفتی كەم ئاوی لە سنووری ناحیەی سمیلان و گوندەكانی دۆڵی رۆست و دەڵێت: ئەمساڵ بەهۆی وشكە ساڵییەوە گرفتێكی زۆری كەم ئاوی خواردنەوە رووی لە سنوورەكەمان كردووە .\nسەرەتا گووتی: "لەم ساڵانەی رابردوو كۆمەڵێك پڕۆژەی ئاوی خواردنەوە لە سنوورمان جێبەجێ كراون بۆ پێنج گوند، بەڵام پڕۆژەی ئاوی خواردنەوەی گوندی بنقەڵات بەهۆی غەتاسەوە سوودی لێوەردەگیرێت و ئاوەكەی بۆ بەشێكی سەنتەری ناحیەی سمیلان دێت، هەروەها پڕۆژی ئاوی خواردنەوەی گوندی ماوان لە كۆتایی ساڵی 2020 دەستی پێكرد و سەرەتاكانی 2021 بە نیوەچڵی تەواو كرا، چونكە بۆڕی سەرەكی نەگۆڕدراوە و نۆژەن نەكراوەتەوە، ئەمەش كێشەی بۆ پڕۆژەكە دروستكردووە و بەهۆی كۆنی بۆڕییەكە سوودی نەماوە، ئیدی لەم پڕۆژەیەدا تەنها تۆڕی ناوخۆی گوندەكە نۆژەنكرایەوە.\nبەرپرسی بنكەی ئاوی سمیلان ئاماژە بەوەدەكات: "ئەو پڕۆژانەی لە بواری ئاوی خواردنەوە لە سنوورەكەماندا جێبەجێكراون، نەیانتوانیوە سەدا سەد گرفتی كەم ئاوی لە سنوورمان چارەسەر بكەن، هەرچەندە بەشێكی بووەتە چارەسەر، بەڵام ئێستاش سنوورەكە گرفتی كەمئاوی پێوە دیارە، وە ئەو پڕۆژانەی پێشتر ئەنجامدراون، زۆربەیان بەهۆی كۆنبوون و شكانی بۆڕییەكان پێویستییان بە نۆژەنكردنەوە هەیە.\nدەشڵێت: "ئاو سەرچاوەی ژیانە، هەر ناوچەیەك ئاوی لێ نەبێت، ژیان كردنی تێدا ئەستەم دەبێت و پێویستە حكوومەتی هەرێمی كوردستان هەوڵەكانی چڕتر بكاتەوە بۆ سوود وەرگرتن لە سەرچاوە ئاویەكان و دروستكردنی بەنداوی بچووك لە ناوچەكە، بۆ گلدانەوەی ئاو بۆ ئەوەی لە هەر ئەگەرێكی وشكە ساڵی سوود لەو سەرچاوانە وەربگرێت.\nسەبارەت بە كاریگەری وشكە ساڵی و دابەشكردنی ئاوی خواردنەوە بە تانكەر لە سنوورەكەیاندا، بەرپرسی بنكەی ئاوی سمیلان رایگەیاند: "بەهۆی وشكە ساڵییەوە كێشەی كەم ئاوی ڕووی لە هەموو شوێنێك كردووە و ئێمەش لەو كێشەیە بەدەر نین، زۆر لە سەرچاوەكانی ئاوی خواردنەوەی سنوورمان كەمیان كردووە و بە شێكیشیان وشكبوون، بەڵام ئێمە وەكو بنكەی ئاوی سمیلان لەڕێگای بەڕێوەبەرایەتی ئاوی دەورووبەری هەولێر توانیومانە لەرێگەی بەرنامەی وشكەساڵی و لەڕێگای تانكەر ئاو بۆ 8 گوندو چەند گەڕەكێكی سەنتەری ناحیەی سمیلان و نزیكەی پێنج قوتابخانەی گوندەكانی سنوورمان دابین بكەین، ئەمەش رۆژانە ئەركێكی گرانی خستۆتە سەر شانی ئێمە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا زۆر لایەن هەن كە هاوكارێكی باشی ئێمەن وەك لقی 26ـی گوڵان و لێژنەی ناوچەی سمیلان و یەكەی ئیداری سمیلان و بەڕێوەبەرایەتی ئاوی دەوروبەری هەولێر زۆر پشتگیریمان دەكەن و بوونەتە هۆكاری ئەوەی ئێمە لەم قەیران و وشكە ساڵییەدا بتوانین گرفتی كەم ئاوی ئەگەر بە دابەشكردنی تانكەریش بێت بەردەوام بین و هەوڵی چارەسەری بدەین.\nلە كۆتاییدا شێرزاد سەدیق رایگەیاند: "بڕیاری ئیدارەی سەربەخۆی سۆران دەستكەوتێكی گەورەیە و ئێمەش خواستنی زۆرمان هەیە بۆ ئەوەی لەم رێگایەوە كێشە و گرفتەكانمان لە بواری ئاوی خواردنەوە بۆ چارەسەر بكەن و بەتایبەتی دانیشتووانی ناوچە دوورە دەستەكان و گوندەكان چاوەڕێی زیاتری گەیاندنی پڕۆژەی خزمەتگوزارین, هەر لە رێگای زاری كرمانجییەوە داوا لە لایەنە پەیوەندیدارەكان دەكەم سنووری سمیلان لە رووی ئاوی خواردنەوە گرفتی هەیە و پێویستە ئاوڕی جددی لێ بدرێتەوە, ئاو واتە ژیان، ئەگەر دانیشتووانی گوندەكان ئاویان نەبێت، بێگومان گوندەكان بەرەو چۆڵبوون دەچن، بۆیە پێویستە هەرچی زووە كێشەی كەم ئاوی لە سنوورەكەمان چارەسەر بكەن.


بەناوی بنەماڵەی کۆچکردوو (د. شەفیق قەزاز)ەوە لەناخی دڵەوە سوپاسگوزاری هەموو ئەو ئازیز و خۆشەویستانەین کە بەسەریان کردینەوە. ئەوانەی لەکاتی نەخۆشییەکەیدا بەردەوام هەواڵپرسی بوون، لەکۆچکردن و پرسەکەیدا بەسەردان یا پەیوەندیکردن لەگەڵمان بوون و دڵنەواییان کردین.\nسوپاس و پێزانیمان بۆ سەرۆکی هەرێم، سەرۆکی حکومەت، وەزیرە بەڕێزەکان، ئەندامانی پەرلەمان و هەموو ئەو بەرپرسە حکومی و حزبییانەی هاوخەممان بوون.\nسوپاس و پێزانینی تایبەتمان بۆ پزیشک و کارمەندانی نەخۆشخانەی ئاسا و هەموو ئەو بەڕێزانەی بە هەر رێگەیەک هاوکار و یارمەتیدەرمان بوون.\nسوپاسی بێپایانمان بۆ هاوڕێیان، دۆستان و خزمان کە بەردەوام لەگەڵمان بوون.\nسوپاس و پێزانینی تایبەت و بێپایانمان بۆ هەموو ئەو هاوڵاتییە خۆشەویستانەی لەتۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە بەوشە جوانەکان و نووسین و هاوسۆزییەکانیان دڵنەواییان کردین و باری گرانی لەدەستدانی کۆچکردوویان لەسەر شانمان سووکتر کرد.\nبە هەموو ئەو ئازیزانە دەڵێین: هەڵوێست و وشەکانتان مایەی دڵنەوایی و ئارامیی دەروونیمان بوو.\nلە خوای مەزن دەپاڕێینەوە پاداشتی چاکەتان بداتەوەو هەرگیز مەرگی ئازیزانتان نەبینن. دوعا دەکەین یٔێوە و هەموو خەڵکی کوردستان سەلامەت و تەندروست و تەمەن درێژ بن، بە زووترین کات ئەم بەڵایە کۆتایی پێێبت و تەندروستی و ئارامی بۆ وڵاتەکەمان و جیهان بگەڕێتەوە.\nخوای گەورە هەموو لایەک بپارێزێت و رۆحی کۆچکردووش شاد و جێگەی بەهەشت بێت.\nبنەماڵەی کۆچکردوو د. شەفیق قەزاز


ئەگەر رۆژوەوان لەشگران بوو ئایا ئەوە زیانی بۆ رۆژوەكەی هەیە؟ : ماڵپەڕی وەڵامەکان\nڕۆژووئەو شتانەى حەڵاڵە بۆ ڕۆژووانئەگەر رۆژوەوان لەشگران بوو ئایا ئەوە زیانی بۆ رۆژوەكەی هەیە؟\nئەگەر رۆژوەوان لەشگران بوو ئایا ئەوە زیانی بۆ رۆژوەكەی هەیە؟\nئەگەر رۆژوەوان لە رۆژی رەمەزاندا لەشی گران بوو ئەوا زیانی بۆی نیە ، چونكە ئەوە بە دەستی خۆی نەبووە و كەسی خەوتوو قەڵەمی تاوانی لەسەر هەڵگیراوە. مجموع الفتاوی (19/ 284)\nبەڵام ئەبێ پەلە بکات بۆ خۆشۆردن بۆ ئەوەى نوێژەکانى نەفەوتێ ، وە ئەگەر کاتى بانگى بەیانى خەبەرى بویەوە و بینى لەشى گران بوە ئەوا ئەبێت پەلە بکات لە خۆشۆردن بۆ ئەوەى نوێژى بەیانى نەفەوتێ و پێش خۆرهەڵهاتن ئەنجامى بدات .\nحوكمی بردنە ناوەوەی دەستی پزیشك یان ئامێرەكەی بۆ ناو دامێن (فحص داخلی) لە رۆژی رەمەزاندا چیە؟ ئایا حوكمی بەكارهێنانی بەخاخ چیە بۆ كەسی تووشبوو بە نەخۆشی ڕەبـو لەكاتی بەرۆژو بونیدا؟ ئایا حوكمی بەكارهێنانی سیواك چیە لەكاتی بەرۆژو بووندا؟ حوکمی شیکاری نەخۆشی بۆ کەسی ڕۆژووەوان لابردن و لێ کردنەوەى مووى لاشە لە کاتى بەڕۆژوو بوندا\nسەردان: ١,٠٩٨ بەش: ئەو شتانەى حەڵاڵە بۆ ڕۆژووان\nپرسیاری دواترئایا غەیبەت كردن و قسەى خراپ و شایەتى درۆ رۆژو دەشكێنێت؟ پرسیاری پێشترئەگەر کەسێک زیناى کردبێ ڕاستە زینا لەگەڵ خوشکى یان کەسى نزیکى دەکرێتەوە؟ چونکە دەڵێن زینا قەرزە دەبێ بدرێتەوە


ئەندازیار عەلی ئیسماعیل ئەندامی لێژنەی باڵای پێوەری زیرەك بۆ گوڵان: پێوەری زیرەك كۆتایی بە سەدان سەرپێچی و زێدەڕۆیی لە كارەبا هێنا\nگوڵان میدیا January 19, 2022 دیمانەی تایبەت\nپێوەری زیرەك بۆ (1 ملیۆن و 470 هەزار) هاوبەشی كارەبا بەبێ بەرامبەر دادەنرێت و تا ئێستا بۆ (1 ملیۆن و 155 هەزار) هاوبەشی كارەبا بەستراوە، كە دەگاتە لە 82%ی پڕۆژەكە، بەمەش كۆتایی بە ژمارەیەكی یەكجار زۆری سەرپێچی هێنرا و زیاد مەسرەفی لە بەكارهێنانی كارەباش كەم بووەوە. پێوەری زیرەك بۆ كۆنتڕۆڵكردنی بەكارهێنانی كارەبا و باشتر بەڕێوەبردنی سیستەمی كارەبایە، ئەم جۆرە پێوەرانە لە زۆربەی وڵاتانی جیهاندا بەكارهێنراون، لە هەرێمی كوردستانیشدا بە شێوەیەكی زۆر خێرا ژمارەی هاوبەشانی كارەبا زیاد دەكات و خواست بە شێوەیەكی زۆر پێوانەیی ڕووی لە هەڵكشان كردووە .\nلە دەستێپكی پڕۆژەكەدا ژمارەی هاوبەشانی كارەبا 1ملیۆن و 470 هەزار هاوبەش بووە، بەڵام لە ئێستادا 298 هەزار و 747 هاوبەشی دیكە زیادی كردووە و زۆربەیان هاوبەشی كارگە و ماركێت و باڵەخانەی گەورەن، بەمەش ژمارەی هاوبەشانی كارەبا لە تێكڕای هەرێمی كوردستان بۆ 1ملیۆن و 747 هەزار هاوبەش بەرز بووەتەوە، وەزارەتی كارەبا داوای كردووە بۆ ئەم ژمارەیە ڕەزامەندی لەسەر دابینكردنی ئەو پێوەرانەش بدرێت. بەرپرسانی وەزارەتی كارەبا باس لەوە دەكەن خواستی بەكارهێنانی كارەبا بەتایبەتی لەم وەرزەدا 6500 مێگاواتی كارەبای تێپەڕاندووە، لە كاتێكدا بەرهەمهێنانی كارەبا 2900-3000مێگاواتە، بەمەش ئەگەر پێوەری زیرەك نەبووایە بارزۆری و بچڕاندنی كارەبا زۆر زیاتر دەبوو، لەم ڕوانگەیەوە پڕۆژەی پێوەری زیرەك لە چوارچێوەی پلان و ستراتیژییەتێكی فراواندایە هەر لە (كۆنتڕۆڵكردنی زیاتری هاوبەشانی كارەبا و بنبڕكردنی سەرپێچییەكان تا بەتایبەتكردنی كەرتی دابەشكردنی كارەبا كە بڕیارە لە ئەمساڵدا بچێتە بواری جێبەجێكردنەوە.\nئەزموونە پێشكەوتووەكانی دونیا لە بەڕێوەبردنی سیستەمی كارەبا لە ڕێگەی پێوەری زیرەكەوە كارەبا بەسەر هاوبەشاندا دابەش دەكەن، پێوەری زیرەك فاكتەرێكی گرنگە لەناو كۆمەڵێك فاكتەر و ڕێوشوێنی دیكە بۆ گەیشتن بە هاوسەنگیی نێوان (بەكاربردن و بەرهەمهێنان) و سەقامگیریی مەنزومەی كارەبا و دواجار گەیشتن بە كەرتێكی خۆبژێوی و كارەبایەكی باشی بەردەوام .\nئەم پرۆسەیەی وەزارەتی كارەبا بە بێ ڕەخنە و گلەیی نییە، بەتایبەتی لە دیاریكردنی 40 ئەمپێڕ بۆ هاوبەشان و كەمیی ماوەكانی پێدانی كارەبا، ئەمەش لەلایەن هەندێك پەیج و ئەكاوەنتی ساختە و تەنانەت كەناڵی ڕاگەیاندنیشەوە بەكارهێنرا بۆ هاندانی هاووڵاتیان بۆ لێكردنەوەی پێوەرەكانیان، بێ ئەوەی گوێ بدەنە مەترسیی گیانی هاوڵاتیان، چوونە سەر ستوونەكانی كارەبا، كە خودی وەزارەتی كارەبا بەو هەموو پەیڕەوكردنی ڕێكاری پاراستنی سەلامەتی پیشەیی و كوژانەوەی هەردوو كارەبای نیشتمانی و موەلیدەوە لە كاتی بەستنی پێوەرەكان، كەچی تا ئێستا چوار كارمەندی كارەبا بە بەركەوتەی كارەبا گیانیان لەدەست داوە. وەزارەتی كارەبا ئەم هاندانەی هاووڵاتیانی بۆ لێكردنەوەی پێوەرەكانیان بە كارێكی نایاسایی و مەترسیی ماڵی و گیانی بۆ سەر هاووڵاتیانی دانا و بەڵێنی ڕێكاری یاسایی توند بەرامبەر ئەو كەسانە بگرێتەبەر كە زیان بە هاووڵاتیان و موڵكی گشتی دەگەیەنن. بۆ قسەكردن لەسەر گرنگیی ئەم پێوەرە و ڕەخنە و گلەیی هاووڵاتیان، لە لێدوانێكی تایبەتدا بۆ گوڵان ئەندازیار عەلی ئیسماعیل ئەندامی لێژنەی باڵای پێوەری زیرەك ئاماژەی بە لایەنە باشەكانی پێوەرەكە كردو، وەڵامی هەموو ڕەخنە و گلەیی هاوبەشانی كارەباشی دایەوە. لێرەدا پوختەی قسەكانی بڵاودەكەینەوە.\nعەلی ئیسماعیل ئەندامی لێژنەی باڵای پێوەری زیرەك لە سەرەتای قسەكانیدا ئاماژەی بۆ گرنگیی پێوەرەكە كردو گوتی: «پێوەری زیرەك لە چوارچێوەی پرۆسەیەكی فراواندا جێبەجێ دەكرێت، كە بە پڕۆژەی تۆڕی زیرەك ناو دەبرێت، ئەمەش بە یەكێك لە كار و پڕۆژە سەركەوتووەكانی وەزارەتی كارەبا دادەنرێت و ڕۆڵی هەیە لە كەمكردنەوەی سەرپێچیەكان و كۆنتڕۆڵكردنی سیستەمی كارەبا، هەر بەوەش بەهەدەردانی وزەی كارەبا كەمی كردووە و بە سەدان سەرپێچی لە پێوەرە كۆنەكە و زێدەڕۆیی كارەبا لە ژێر پێوەر و لە پشت كاشی و ناو دیوارەكاندا كۆتایی هات و لە دوورەوە بە ستانداردی زۆر پێشكەوتوو خوێندنەوە بۆ كرێی بەكارهێنانی كارەبا دەكرێت و لەبری ئەوەی دوو مانگ جارێك پارەی خەرجكردنی كارەبا لەسەر هاوبەشان كەڵەكە بێت، لەمەودوا مانگانە كرێی كارەبا دەبرێت، بۆ ماڵەكان بێ ئەوەی پێویست بەوە بكات بۆ خوێندنەوەكە لە دەرگا بدرێت، لە كاتی كەمیی بەرهەمهێنانی كارەباشدا بڕی پێدانی كارەبا دیاری دەكرێت، هەر وەكو چۆن لە ئێستادا 40 ئەمپێر بە هاوبەشان دەدرێت.»\nسەبارەت بەوەی زۆر لە هاووڵاتیان و هاوبەشانی كارەبا گلەیی و ڕەخنەیان لە بڕی ئەو 40 ئەمپێڕە هەیە، ئەم ئەندامەی لێژنەی باڵای پێوەری زیرەك گوتی: «لە سەرەتادا بەستنی پێوەرەكە و تا ئەم دواییانەش وەكو هەموو پڕۆژەیەكی نوێی دیكە پرۆژەی پێوەری زیرەكیش بێ كێشە نەبووە، 30%ی پێوەرەكان كاتێك بە هۆی زیاد بەكارهێنانی سەرووی 40 ئەمپێر دەكوژایەوە، كارەبایان نەدەهاتەوە، لە ئێستادا چارەسەری ئەم كێشەیە كراوە و تەنیا 1%ی ئەو پێوەرانە ماوە كە ئەم كێشەیەیان هەیە، بەڵام هەندێك شوێن ڤۆڵتییەیان نزمە و ئەو بڕە كارەبایەی دەدرێت، بڕەكەی لە نێوان 37 ئەمپێر بۆ 41 ئەمپێردا دێت و دەچێت». گوتیشی: «زۆرجار هاووڵاتیان پەلە دەكەن لە تەلەفۆنكردن بۆ هێنانەوەی كارەباكەیان، چونكە لە كاتی كوژانەوەی پێوەرەكە بە هۆی زیاد بەكارهێنانی كارەبا لە سەرووی 40 ئەمپێر، ئەوا یەكەمجار پێوەرەكە چوار دەقیقە دەكوژێتەوە و دووەمجار ئەگەر پابەندی ئەو بڕە كارەبایە نەبیت، چوار دەقیقەی دیكەش دەكوژێتەوە، تا لە جاری سێیەم 22 دەقیقە دەكوژێتەوە. ژمارەیەكی زۆری هێڵی خزمەتگوزاریی كارەباشمان لە خزمەتی هاووڵاتیان داناوە بۆ پەیوەندیكردن لە كاتی نەهاتنەوەی پێوەرەكەی، بۆ نموونە هەر سەرنج و تێبینی و گرفتێك لە پێوەری زیرەك دروست بێت، هاوبەشانی كارەبا دەتوانن بە نامەیەك پەیوەندی بكەن بە بەشی نامەی ئەلەكترۆنی پەیجی وەزارەتی كارەبا (https://www.facebook.com/KRG.MOEL.Official) و ژمارەی هەموو تەلەفۆنەكانی پەیوەندیدار بەو هاوبەشە لە ناو تەلەفۆنەكانی شار و قەزا و ناحیەكاندا دانراون.»\nسەبارەت بەو هەڵمەتەی لە ناو سۆشیال میدیاوە لە دژی پێوەری زیرەك ڕێكخرا، ئەندازیار عەلی ئیسماعیل گوتی: «تا ئێستا82%ی پرۆژەی پێوەری زیرەك تەواو بووە ئەمە وێڕای زیادبوونی هاوبەشانی كارەبا، واتا پڕۆژەكە هەمووی تەواو نەبووە و زۆر لە خەسڵەتەكانی بەگەڕ نەخراوە، هەرچەندە لە ئەمساڵدا هەموو پڕۆژەكە تەواو دەبێت و بێ جیاوازی بۆ هەموو هاوبەشانی كارەبا دادەنرێت. بە پێچەوانەی ئەو هەڵمەتەی لە ناو سۆشیال میدیا لە دژی پێوەری زیرەك ڕێكخرا، پێوەری زیرەك كۆمەڵێك لایەنی باشی هەبووە، لەوانە:\nتا ڕاددەیەكی باش سەرپێچی و زێدەڕۆیی لەسەر كارەبا كەم كردووەتەوە.\nدادپەروەری لە پێدانی كارەبا لە ئەژماركردنی وزەی خەرجبوونی كارەبا.\nچاككردنی پسولەی مانگانە لە بری دوو مانگ.\nبە وردی و خێرایی خوێندنەوە و كەمكردنەوەی ڕێژەی هەڵە لە وزەی بەكارهاتوو.\nكەمبوونەوەی كێشەی كوژانەوەو بچڕان و سووتانی محاویلە و قاتیع و بارزۆریی سەر وێستگەكانی دابەشكردنی كارەبا.\nلە داهاتووشدا ئەگەر گرفتی كەمیی سووتەمەنی چارەسەر بێت و، ئاستی بەرهەمهێنان زیاد بكرێت، ئەوا بەدڵنیاییەوە پێوەری زیرەك ڕۆڵی بەرچاوی دەبێت لە زیادبوونی ماوەكانی پێدانی كارەبا، چونكە كۆنتڕۆڵی خواست دەكات، بەمەش ئامانجی سەرەكیی پێوەری زیرەك دەردەكەوێت، كە كۆنتڕۆڵكردنی بەكارهێنانی كارەبایە، وەزارەتی كارەبای عێراقیش لە نزیكەوە لە وردەكاریی پڕۆژەكە دەكۆڵێتەوە و چەندین جار سەردانیان كردووین و، ئەوانیش هیچ ڕێگایەكی دیكەیان لەبەردەمدا نییە، جگە لە جێبەجێكردنی پڕۆژەیەكی لەم شێوەیە. وەزارەتی كارەبا تێچوونی پڕۆژەكەی لە ئەستۆ گرتووە و بێ بەرامبەر پێوەری زیرەكی بۆ هەموو هاوبەشێك بەستووە، لەلایەكی دیكەوە بۆ بەستنی ئەو ژمارە زۆرەی هاوبەش، كرێكارانی كارەبا ئەو هەموو ماندووبوونەیان كردووە و تاڕاددەیەكی باش كۆنتڕۆڵی زیاد بەكارهێنانی كارەبا كراوە، دەبێت چ مەبەست و مەرامێك لە پشت ئەم دژایەتییەی پێوەری زیرەكەوە بێت؟ بە بۆچوونی من بۆ دوو هۆكار دەگەڕێتەوە، ئەویش بەئەنقەست بۆ مەبەست و مەرامی شەخسی، یان لە نەزانینەوە كە پاڵنەری ئەم حاڵەتە لە كار و ئەركی پێوەرەكە تێنەگەیشتوون. بۆ نموونە كەسانێك چەندین ساڵە زێدەڕۆیی لە كارەبا دەكەن و مافی دراوسێ و هاونیشتمانیانی خۆیان خواردووە، بە تەئكید ئەو جۆرە كەسانە پێیان خۆش نییە كارەباكەیان ڕێكبخرێتەوە و چارەسەری ئەو سەرپێچییە بكرێت، یان كەسانێك هەر لە سەرەتادا پێوەریان نەبووە و بگرە چەندین ماڵ هەیە، هاوبەشی نییە هەموو ئەو كەسانە ئەو ڕاستییەیان لەبیر كردووە كە زێدەڕۆیی و سەرپێچی لە كارەبا هۆكارێكە بۆ تێكچوونی ڕەوشی كارەبا و كەمبوونەوەی ماوەكانی پێدانی كارەبا، واتا كارەبایەكی كەمتر، ئەمەش هیچ سوودێك بەو كەسە و خێزانەكەی ناگەیەنێت بەراورد بەوەی كارەبایەكی باش و زیاتری هەبێت. لەلایەكی دیكەوە با بەراوردێك لەناو سەنتەری شاری سلێمانی بكەین لە پێش بەستنی ئەم پێوەرە و لەدوای بەستنی، لەیەك ساڵدا 50 فیدەر ئۆڤەرلۆد بووە و 100 محاویلە سووتاوەو ئەم ڕێژەیە لە 2021 بۆ 10 فیدەری ئۆڤەرلۆد و تەنیا 10 محاویلە كەمی كردووە. ئەمە لە كاتێكدا تەواویی تایبەتمەندییەكانی پێوەری زیرەك بەگەڕ نەخراوە.\nئەزموونە پێشكەوتووەكانی وڵاتانی دنیا پێمان دەڵێن ڕۆژانە هاوبەشانی نوێی كارەبا و خواست زیاد دەبێت و بەسەدان پرۆژەی وەبەرهێنان و بازاڕ و ماركێت و گەڕەكی نوێ زیاد دەكات و خەرجی و تێچوونی بەرهەمهێنان و گواستنەوە و دابەشكردنی كارەباش هەر زیاد دەبێت، ئیتر چۆن بەرەو ڕێكخستن و كۆنتڕۆڵكردنی كەرتی دابەشكردنی كارەبا نەچین؟ خۆ ئەگەر لەم زستانەی ئەمساڵدا پێوەری زیرەك نەبووایە، ڕێژەی دابەشكردنی كارەبا زۆر كەمتر دەبوو كە ئەگەر زیادبوونی سووتانی محاویلە و سەرەمحاویلە و كوژانەوە و بچڕانی كارەباشی بخرێتە سەر ئەوا دۆخەكە زۆر خراپ دەبوو، كارەبا خزمەتگوزارییەكی گشتییە و نابێت تێكەڵ بە ململانێی ناتەندروست و حەز و ئارەزووی كەسانێكی بێ ئاگا بكرێت، كە لە كۆتا جاردا دژایەتیكردنی پڕۆژەكە واتا دژایەتیی ڕووناككردنەوە و ئاوەدانیی ماڵەكەی خۆیان.»\nئەندازیار عەلی ئیسماعیل\nئەندامی لێژنەی باڵای پێوەری زیرەك\nسەرپێچی و زێدەڕۆیی


عیزت دارابی: فرۆکەی بێ فرۆکەوان یان ڤایرۆسی بایۆلۆجی Covid-19\nهەمووان چاک ئەزانن که فرۆکەی بێ فرۆکەوان له ڕێگای ئامێرێکەوە، کونترۆل دەکرێت تا ئەو ئامانجەی که بۆی دیاریکراوه بتوانێت بیپێکێت. بەڵام زۆر جار بەهۆی غەڵەتی تێکنیکیەوه ئەم فرۆکه ناتوانێت که ئامانجه دیاری کراوەکەی خۆی بپێکێت و شۆنی دیکەی بەر دەکەوێت. ڤایرۆسی کۆرۆناش وەک ئەم فرۆکەیە، ئامانج و هەدەفی دیاری کراوی هەبوو ، بەڵام دیاره که ئەندازیار و تێکنیک کارەکانی نەیانتوانی که پێشبینی ئەوه بکەن که لەوانەیه موحاسیبەکەیان غەڵەت له ئاو دەرچێت و جیهانگیر بێت. زۆر کەس و شەخس هەن بۆ ئەم قسەیه داوای بەڵگەت لێ...\nعیزت دارابی: له ڕاستیدا بۆچی ده بێ ئاوا بێت؟\nڕاستی کاتێک که ئینسان ئاوه ڕێک له ده ست درێژی و پلانگێری وه ڵاتانی شه ڕ خواز و داگیر که ری ئه مریکا و روسیه و ئوروپا و تورکیا و مێژوی که سیف و خوێناوی یه ک سه ده ی ڕابردوی ئه وان تا به ئێستا له ناوچه ی ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست "خاورمیانه" ئه داته وه، یه ک دونیا کاره ساتی جۆراوجۆر و خوێناوی تیدا به دی ئه...\nعیزت دارابی: ڤایرۆسی کۆرۆنا یان "بیۆتیرۆریزمی" سیستەم و نیزامی تەوەحشی سەرمایەداری؟\nوا نزیک دوو مانگەکەڤایرۆسێکی کۆشەندە لە سەرانسەری دنیادا بڵاو بووەتەوە و هەزاران کەسی کردوەتە قوربانی و تا گەیشتن بەمەستی ئەساسی لەوانەیە سەدان هەزار ئینسان بەم ڤایرۆسەگیانی خۆیان لەدەست بدەن. ئەوەی کەتۆزێک زانیاری لەسەر بنچینەکانی سەرمایەداری و ئایدۆلۆژیا و ڕەوشت و کردەوەکانی هەبێت چاک دەزانێت...\nعیزت دارابی: نگاهی به رویدادهای اخیر سوریه و عملکرد فوق فاشیستی اردوغان!\nشکست مفتضحانه نیروهای بنیادگرای اسلامی "داعش" به دست نیروی های انقلابی زنان و مردان سوریه که خود را در حزب (هه سه ده و یه په گه) سازماندهی نموده اند ، در واقع خواب راحت را از سر بی مخان حزب اسلامی عدالت و توسعه به رهبری فاشیزم سده ٢١ رجب طیب اردوغان بدر نمود. شکست داعش و دیگر احزاب مرتجع اسلامی در سوریه...\nعیزت دارابی: هیتلر و خدمت بی پایانش به جامعه یهودیان جهان!\nروز دوشنبه تاریخ 2020/01/27هفتادو پنجمین سالگرد هولوکاست بود و به همین خاطر ٢٧ ژانویه روز گرامیداشت قربانیان هولوکاست نام گرفته است. دیروز نخست وزیر اسرائیل بینیامین نیتانیاهو همراه سران حکومت لهستان این روز را در لهستان گرامی داشتند. همچنین دولت آلمان و ایتالیا و برخی دولت های دیگر نیز مراسم گرامی...\nعیزت دارابی: یه کێتی نیشتمانی کوردستان و کونگره ی چوار!\nچل و چوار ساڵه که یه کێتی نیشتمانی وه ک ڕێکخراوه یه کی سیاسی نێو بزوه تنه وی ناسیونالیستی کوردستان دروست بووه و ئه مه چوارمین کونگره یه تی که قه راره ڕۆژی شه ممه یانی ٢١ ی ئه م مانگه بیبه ستێت. جارێک با ئه وه بڵێم که بۆ ڕێکخراوه ێه کی سیاسی چوار کونگره دوای چل و ئه ونده ساڵ ئه سڵه ن شتێکی زۆر نایاسایی...\nعیزت دارابی: درس های از اعتراضات و خیزش میلیونی جوانان و مردم ایران و عراق!\nاینک بیش از یکماه است که اعتراضات گسترده و میلیونی در اکثریت شهرهای عراق و ایران بر علیه حکومت های فاسد و قمه کش اسلامی شروع شده است. چهل سال حکومت اسلامی در ایران و ١٦ سال همان شیوه حکومت داری در عراق مردم ستمدیده این دو کشور را کاملا در فقر و فلاکت و بیکاری و سیاه روزی تمام عیار فرو برده است. این...\nعیزت دارابی: باجگیری سیاسی- اقتصادی ترکیه ومماشات دولت های بورژوا فرسوده اروپا با این دولت فاشیستی!\nسالهاست که ترکیه مسئله پناهندگان و آوارگان جنگی را به عنوان بزرگترین فشارسیاسی بر جامعه اروپا بکار گرفته و از این طریق سالانه میلیاردها دولار از دولت های اروپایی باج مستقیم می گیرد. مسئله پناهندگان برای ترکیه از باج مستقیم فراتر رفته و کل ابعاد سیاسی و ساپورت و سکوت مطلق دولت های اروپا نسبت به کل جنایات...\nعیزت دارابی: ئاوه ڕێک له ڕابردو بۆ گه یشتن به ئامانجه کان له داهاتوو\nمیلله تی کورد یه کێکه له میلله ته هه ره کۆنه کانی ڕۆژهه ڵاتی ناوه راست که تا پێش جه نگی یه که می جیهانی له نیو ده وڵه تانی ئێران و تورکیا دابه ش ببوون و ژیان و خه باتیان ئه کرد.. به ڵام دوای کۆتایی هاتنی ئه و شه ڕه نگریسه و شکه ستی ده وڵه تی داگیر که ر و ئیسلامی عوسمانی و ڕێکه وتننامه ی سایکس – پیکۆ...\nعیزت دارابی: بۆچی دەبێت بەرگری لە خەڵکی ستەملێکراوی رۆژئاوا بکەین؟!\nهه موو چاک ئه زانین که ئه مه ٩ ساڵی ته واوه که شه ڕێکی ئیرتجاعی و کۆنه پره ستانه له سوریادا ده ستی پێکردووه. ئه م شه ڕه نه ته نیا خواستی خه ڵکی زه حمتکێش و به دیهێنانی خواست و ئاره زووه کانی ئه و خه ڵکه نه بووه، به ڵکو دروست به پێچه وانه هه ر له یه که مین ڕۆژی داگیرساندن و ده ست پێکردنی ئه م شه ڕه...\nعیزت دارابی: دید تونلی و انتزاعی برخی از افراد حزبی و غیره حزبی در مورد پدیده "اطلاعاتی" در ایران!\nدرست چهل سال پیش هنگامی که رژیم سلطنتی سقوط کرد و رژیم ملایان با تشریک مساعی آمریکا و غرب بر روی تخت سلطنتی پیشین نشست ، خیلی احزاب چپ بورژوازی با دید ضد امپریالیستی به تثبیت و استحکام این رژیم واپسگرای اسلامی نهایت خدمت را ابراز داشتند. بودند سازمان و احزابی هم که رژیم ملایان را مستبدتر و دیکتاتورتر...


كاری له‌نرخنه‌هاتووی گه‌نجی عیراق\nسێ شەممە, 12 کانونی دووەم 2016 14:16\nكاری له‌نرخنه‌هاتووی گه‌نجی عیراق گرنگ\nنوسینی : نوسینگه‌ی راگه‌یاندنی گشتیی یونامی\nبه‌غداد، عیراق- رۆژی جیهانیی خۆبه‌خشان ده‌كه‌وێته رۆژی ٥ی مانگی كانونی یه‌كه‌می هه‌ر ساڵێك. ئه‌مساڵ له‌م رۆژه‌دا یونامی یادی پابه‌ندی و تامه‌زرۆیی و سۆزی كۆمه‌ڵێكی ٢٥كه‌سی له خۆبه‌خشانی عیراق له به‌غداد كرده‌وه كه له ناوخه‌ڵك به "براده‌رانی یونیسێف" ناسراون. ئه‌م كۆمه‌ڵه له ژێر سه‌ركردایه‌تی راوێژكاری یونامی بۆ گه‌نجان و نوسینگه‌ی راگه‌یاندنی گشتی بۆ پشتگیریكردن له به‌رنامه‌كانی یونیسێف دروست بووه كه پرسه‌كانی منداڵیان كردووه‌ته چه‌قی خۆیان.\nهه‌ر له سه‌ره‌تای دامه‌زراندییه‌وه له‌مساڵدا، ئه‌م كۆمه‌ڵه له به‌غداد به‌شدارییان له چه‌ندان چالاكیی یونیسێفدا كردووه سه‌باره‌ت به ئاو و ئاوه‌ڕۆ به مه‌به‌ستی پاراستنی ئاو و به‌كارهێنانی ئاو به‌گوێره‌ی پێویست و كاره‌كانی پاكڕاگرتنی ته‌ندروستی. ئه‌م گه‌نجه پیاو و ژنانه به سوود وه‌رگرتنیان له شوێنه گشتییه‌كانی وه‌ك بازاڕ و ده‌زگا ئه‌كادیمییه‌كان چه‌ندان چالاكی وه‌ك خۆپیشاندانی راسته‌وخۆیان بۆ خستنه‌ڕووی باشترین جێبه‌جێكردنه‌كان و به‌كارهێنانی كاریگه‌رییانه‌ی ئاو له كاری رۆژانه ئه‌نجامداوه شانبه‌شانی باسكردنی گفتوگۆی سوودمه‌ند له‌گه‌ڵ قوتابیانی زانكۆ سه‌باره‌ت به گرنگیی ئاو و ئاوه‌ڕۆی خاوێن و ته‌ندروست. به‌ڵام سه‌باره‌ت به نه‌وه‌ی بچووك، به‌هره‌دارانی كۆمه‌ڵه گه‌نجه‌كه حه‌زی وێنه‌كێشانیان له‌سه‌ر ڕوو و به‌هره‌ی هونه‌ری ده‌خه‌نه مێشكی منداڵانه‌وه به‌مه‌به‌ستی گه‌یاندنی په‌یامی ئه‌وه‌ی كه پاراستنی ئاو چه‌ند ئاسانه بۆ نموونه له كاتی شوردنی دداندا. "براده‌رانی یونیسێف" وه‌ك روبه‌روبوونه‌وه‌یه‌ك بۆ ته‌حه‌ددییه‌كانی ئاشتی و ئاسایش له عیراق كه‌وتنه گه‌ڵ نوسینگه‌ی راگه‌یاندنی یونامی له یادكردنه‌وه‌ی رۆژی جیهانی ئاشتی له ٢١ ئه‌یلولی له‌رێگه‌ی هه‌ڵمه‌تی تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه. ئه‌وان له كاتی په‌یوه‌ندیگرتنیان له ٣ شوێنی جیاوازی به‌غدا له باخچه‌ی زه‌ورا و شانۆی نیشتمانیی و بازاڕی مه‌نسور عیراقییه‌كان هیوای خۆیان ده‌ربڕی و په‌یامی خۆشیان سه‌باره‌ت به هاوبه‌شكاری و ئاشتی و سه‌روه‌ری و ئاینده‌ی ئارام و پڕشه‌نگداری عیراق خسته‌ڕوو.\nله رێورسمێكی به‌خشینی خه‌ڵاتدا له ٢٦ی تشرینی دووه‌مدا كه به‌هاوكاریی نوسینگه‌ی نێرده‌ی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان رێكخرابوو و له په‌یمانگای راپۆرتدانی شه‌ڕ و ئاشتیی له به‌غداد بۆ یادكردنه‌وه‌ی رۆژی خۆبه‌خشین له عیراق ئه‌نجامدرابوو، جێگری به‌رپرسی نوسینگه‌ی راگه‌یاندنی یونامی ، به‌ڕێز خالد ده‌هاب خۆشحاڵی خۆی ده‌ربڕی و ستایشی كۆمه‌ڵه‌ی گه‌نجانی عیراقیشی كرد بۆ گیانی خۆبه‌خشینیان. ئه‌و وتی "ئێوه سه‌ركرده‌ی ئاینده‌ن و كارێكی جوامێرانه‌شه كه كات و شاره‌زایی خۆتان وه‌ك خۆبه‌خش خستووه‌ته خزمه‌تی وڵاته‌كه‌تان. من هه‌م له‌سه‌ر هاوبه‌شكردنی ئه‌زموونه‌كانتان له‌گه‌ڵ هاوتاكان و هه‌میش له‌سه‌ر فراوانكردنی ئه‌م تۆڕه‌ی گه‌نجانی خۆبه‌خش هانتان ده‌ده‌م بۆ ئه‌وه‌ی ده‌ستتان بگاته گشت پارێزگاكانی عیراق".\nبه‌شێكی گرنگی سه‌رباسی ئه‌مساڵی رۆژی خۆبه‌خشینی عیراق بریتی بوو له داننان به رۆڵی تایبه‌تی خۆبه‌خشان كه ده‌بێته مایه‌ی به‌ده‌ستهێنانی "ئامانجی درێژخایه‌نی گه‌شه‌پێدان". لای خۆشییه‌وه، پۆل ویلسۆنی به‌رپرسی به‌رنامه‌ی خوبه‌خشین له نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانی عیراقدا ده‌ستخۆشی له‌م هه‌له كرد و بۆ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ یونامی له رۆژی خۆبه‌خشینی جیهانیدا له به‌غداد. ئه‌و وتی "ئه‌م چالاكییه هه‌ر نیشاندانی دینامیك و به‌شدارییه سه‌رسوڕهێنه‌ره‌كانی گه‌نجه خۆبه‌خشه‌كانی براده‌رانی یونیسسێف نییه‌و و به‌س. ئه‌مه له كاتێكی زۆر ناسكی تایبه‌تدا دێت. له‌به‌ر رۆشنایی تێپه‌ڕاندنی ئه‌نجومه‌نی گشتیی بۆ بڕیاری كۆده‌نگییانه‌ی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان كه خۆبه‌خشان ده‌خاته ناو په‌ره‌پێدان و ئاشتی كه پلانی كاره بۆ ١٠ ساڵی دادێت و بگره زیاتریش.\nله راستیدا، نرخی خۆبه‌خشین هه‌رگیز ته‌واو نابێت به‌و پێیه‌ی هه كه‌سێك كه كات و زانیاری خۆی ئازادانه و بێ چاوه‌ڕێكردنی هیچ ده‌سكه‌وتێك ببه‌خشێت ئه‌وه له‌وه ده‌گات كه به‌شداربوون له‌كاری خۆبه‌خشین چ گیانێكی خۆشی و ره‌زامه‌ندی به‌دوادا دێت. ئه‌میر كه پیاوێكی گه‌نجی ٢٠ ساڵه‌یه و ئه‌ندامی كۆمه‌ڵه‌ی خۆبه‌خشانیشه وتی "خۆبه‌خشین له‌سه‌ر بنه‌مایه‌كی مرۆیی هه‌یه و له هه‌ر كه‌سێكیشدا هه‌ستی پێ ده‌كرێت بۆ خزمه‌تكردنی خه‌ڵك به باشترین شێوه بۆ به‌ده‌ستهێنانی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی رێكوپێك بۆ ژیان. له راستیدا، یارمه‌تی كه‌سانی تر به گوێره‌ی توانا ئه‌ركێكه كه من خۆم باوه‌ڕم پێیه‌تی بۆ ئه‌وه‌ی خۆشی و خه‌نده بۆ كه‌سانی تر بهێنین. هه‌ر به‌م شێوه‌یه‌ش، ئێمه ده‌توانین خزمه‌تی ته‌واوی كۆمه‌ڵگه بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی له چه‌ندان بواره‌وه باشتر بێت.\nیونامی و نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانی عیراق ده‌ستخۆشی له دروستكردنی ئه‌م كۆمه‌ڵه چالاك و پڕجموجۆڵه ده‌كات كه كاره‌كانیان ده‌بێته مایه‌ی بوژاندنه‌وه‌ی خزمه‌تی كۆمه‌ڵگا و ده‌نگه‌كانیشیان بۆ نه‌وه‌ی داهاتوو ده‌بیسترێت له‌وكاته‌ی كه به یه‌كه‌وه كار ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان كار ده‌كه‌ن له داكۆكیكردن و جێبه‌جێ كردنی "ئامانجی گه‌شه‌پێدانی درێژخایه‌ن له عیراق".\nجیهان له گوڕاندایه و هه‌ر كارێك كاریگه‌ری خۆی هه‌یه.\nزیاتر لەم بەشە: « هاوەڵێتی بۆ ئاشتی ... سەربەرزی بۆ هەمووان\tگفتوگۆی نێوان ئایینه‌كان و بیروباوه‌ڕه جیاوازه‌كان بنچینه‌ی بره‌ودانه به لێك تێگه‌یشتن و پێكه‌وه‌ژیانی هاوبه‌شانه له نێوان مرۆڤه‌كاندا »