باوكی هەژاران بناسن! …. عەلی مەحمود محەمەد – Dengekan\nbyAli Mahmud\tAugust 27, 2018\tGeneral, Opinion\n14 ی ئەم مانگە “ئابی 2018” سەرۆكی پێشووی ئۆرۆگوای مۆخیكا ناسراو بە بیبی، وەك هەمیشە، جارێكی دیكە خۆی ئۆتۆمبێلە شینە بۆقییەكەی بونەوە سەردێری هەواڵەكانی جیهان، وەك سیاسییەك جیا لەوانی دی نیشان درایەوە، پاش ئەوەی دەستی لە ئەندامێتی ئەنجومەنی پیران كێشایەوە بێ وەرگرتنی خانەنشینی، كە لە ساڵی 2014 ەوە بوە ئەندامی ئەنجومەنەكەیە، هەرچەندە خۆ كاندیدكردنی بۆ پۆستی ئەنجومەنی پیران خۆی لە خۆیدا نیشانەی سادەیی ئەم سیاسەتمەدارەیە كە بە باوكی هەژاران لە وڵاتەكەیدا ناسراوە، ناوبراو رایگەیاند لە ئێستا بەدواوە خۆی تەرخان دەكات بۆ كاری سیاسی بزووتنەوەی بەشداری گەل (MPP)، چونكە توانای شەڕی بیروباوەڕەكانی ماوە، (MPP)، بزووتنەوەیەكی چەپی سۆسیالستی ماركسیستی دژ بە كاپیتالستیە، ێژەریلایی تۆبامارۆسە، لە ساڵی 1989 دامەزراوە، بزوتنەوەی بەشداری گەل لە هەڵبژاردنی ساڵی 1989 دا توانی كورسیەك لە كۆی 99 كورسی پەرلەمانی ئۆرۆگوای بەدەست بهێنێت، لە ئێستادا گەورەترین هێزی وڵاتە و خاوەند 25 كورسییە لە پەرلەمانی وڵاتەكەی، لە گەڵ لایەنە چەپگەراكان دی بەرەی بەرفراوانی پێك هێناوە لە سۆسیالست و شیوعی و كریستانە چەپگەراكان، لە ساڵی 2005 ەوە حوكمڕانی وڵات دە كەن، وێڕای پۆستی سەرۆك كۆماری خاوەند 50 كورسی پەرلەمانیشن “كە هاوسەرەكەی مۆخیكا (لویسا تۆبۆلۆنسك) سەرۆكایەتی دەكات” 25-9-1944 لە دایك بووە، بەشداری خەباتی گەریلایی تۆبامارۆسی كردووە، لە خەباتی چەكداریا خاوەند ئیرادەی پۆڵاین و لەكاروباری س ربازیدا یەكلا كەرەوەو و بە جەرگ و دڵ رەق بووە، لە ساڵی 1967 ەوە پەیوەندی خۆشەویستی لەگەڵ مۆخیكا دەبەستێت و پێكەوە ژیاون، جگە لە 13 ساڵ دابڕانی سەردەمی زیندانی مۆخیكا، لە ساڵی 2005 هاوسەرگیرییان كردووە، لە هەڵبژاردنی 31 ی ئۆكتۆبەری 2004 دا، سەرۆكایەتی لیستی چەپی بەرەی بەرفراوانی كردووەو و بە تەنها زیاتر لە پارتی كورالادۆی دەسەڵاتداری ئەوكات دەنگی هێناوەتەوە “حزبی كۆرۆلادۆ لە ساڵی 1836 دامەزراوە، حیزبێكی راستڕەوە لە نێوان ساڵانی 1865 بۆ 1959 حوكمڕانی وڵات بووە بێدابڕان، لە ئێستادا 13 پەرلەمانتار و 4 ئەندامی ئەنجومەنی پیرانی هەیە” لە 13 ی سەپتەمبەری 2017 ەوە جێگیری سەرۆك كۆماری وڵاتەو یەكەم ژنە ئەم پۆستە وەردەگرێت لە وڵاتەكەی، پاش ئەوەی جێگیری پێشوو راول سادیك بەهۆی تێوە گلانی بەكاری گەندەڵییەوە لەوكاتەی سەرۆكی كۆمپانیای نەوت بوو دەستی لەكار كێشایەوە، ئەویش هاوشێوەی هاوسەرەكەی بەشێك لە م چەكەی دەبەخشێت، وەك دەیگێڕێتەوە بیبی بەدەستی ئەو نەبێت خواردن ناخوات “.\nبیبی كێیە؟؟؟خوسی ئەلبەرتۆ مۆخیكا كوردانۆ ناسراو بە بیبی لە باوكێكی بە رەچەڵەك باسكی بە ناوی لدمتریۆ و دایكێكی ئیتاڵی بەناوی ولوسی كوردانۆ لە 20ی ئایاری ساڵی 1935 لە شاری مۆنتفیدیۆی پایتەختی ئۆرۆگوای لە دایك بووە, لە تەمەنی 6 ساڵی باوكی مردووە, بۆ هاوكاری خێزانەكەی ملی كاركردن دەگرێتە بەر, لە تەمەنی 13 ساڵیەوە خولیای پاسكیل سواری بووەو پەیوەست بووە بە چەندین یانەی وەرزشیەوە, لە تەمەنی لاویدا پەیوەست دەبێت بە پارتی یەكێتی گەلەوەو تێكەڵاو بە بزووتنەوە چەپگەراكان دەبێت, لە گەشتی سیاسی بۆ كوبا جیڤارا دەبینێت , لە ساڵی 1964 ەوە چووە ریزی بزاڤی تۆبامارۆسەوە, دوای 8 ساڵ لە پێشینەی كاری سیاسی لە ریزی بزاڤی چەپ , لە نۆڤەمبەری هەمان ساڵدا بزووتنەوەكە بە شێوەی فەرمی خۆی راگەیاند, كەلەساڵی 1960 دامەزرابوو لە لایەن راول ساندیكەوە دامەزرابوو وە لە 2 ساڵی پێشوتر لە لایەن دامەزرێنەرانییەوە كاری سەربازی ئەنجامدرابوو, وەلێ وەك رێكخراو بە فەرمی خۆی رانەگەیاندبوو, مۆخیكا جەنگاوەرێكی گەنجی بزوتنەوەی رزگاری نیشتمانی تۆبامارۆس بوو, بە توندی داكۆكی لێدەكرد و باوەڕی پێ بوو .\nبیبی هیچ ژمارەیەكی بانكی نییە بۆیە قەرزاریش نییە, ئەمە گەورەترین بەختەوەرییە بۆ ئەو, بە نرخترین شت كە هەیبێت سەگەكەیەتی بەناوی مانوێلا و ئەو ئۆتۆمۆبیلە بۆقیە فۆلكس واگن بیتڵەكەیەتی كە نرخەكەی لە بازاڕی وڵاتەكەی بایی 1945 دۆلارە و لە وڵاتانی بیانی بە تایبەت یەكێتی ئەوروپا چەند سەد دۆلارێكی كەم زیاتر ناكات, لە موچە مانگانەكەشی كە 12500 دۆلارە تەنها 775 دۆلاری بۆ خۆی هەڵدە گرێت ئەوی دیكە وەك سەردەمی گەریلاییەكەی بەسەر رێكخراوە خێرخوازییەكان و هەژاراندا دابەشی دەكات, رۆڵی رۆبن هودییەكەی لە دەستبەسەردا گرتنی بانكەكانەوە گۆڕیوە بۆ دابەشكردنی داهاتی خود, لە دابەشكردنی گیرانی سەرمایەدارانەوە بۆ دابەشكردنی گیرفانی خود.\nئەو دەڵێت ئەوەندەم بەسە زیاترە لە داهاتی زۆر لە هاووڵاتیانی وڵاتەكەم چونكە زۆربەی گەلەكەم بە برسیەتی دەژێن, بۆ ئەوەی بەشێوەیەكی شەرافەتمەندانە بژێم بەسمە.لە سەردەمی دەسەڵاتداریەتی بیبیدا گەندەڵی بە ئەندازەیەكی زۆر بە پێی ئامارەكانی رێكخراوی شەفافیەتی نێو دەوڵەتی لە ئۆرۆگوای دابەزیووە, ئێستا ئۆرۆگوای یەكەم وڵاتە لە بواری كەمی گەندەڵی لە ناو وڵاتانی ئەمەریكا لاتین و ناوەنددا, لە سەردەمی دەسەڵاتی ئەودا هەژاری لە 38% ەوە دابەزی بۆ 11% , لانی كەمی كرێ بە رێژەی 100% زیاد كرد.\nبیبی و بزوتنەوەی تۆبامارۆسمۆخیكا لە دوای دانیال ئۆرتیگا و سانشێز سەرۆكی سلفادۆر دیلما رۆسێف سەرۆكی بەرازیل چوارەم گەریلای چەكداری ماركسیە لە ئەمەریكای لاتین دەگات بە تەختی دەسەڵات پاش گەڕانەوەی دیموكراسی بۆ كیشوەرەكە, وێڕای كاسترۆو لۆلا, بیبی لە زیندانەكان ناو بیرە شێدارو تاریك و قولەكانی وڵاتەوە گەیشتووە بە بەرزترین دەسەڵاتی سیاسی لە وڵات.\nبەرەی رزگاری نیشتمانی FLN ناسراو بە (Tupamaros ) لە ساڵی 1960 لە ئۆرۆگوای لە لایەن گروپێك كەسانی ماركسیەوە بە سەرۆكایەتی راول ساندیكی ماركسیستی پارێزەرەوە دامەزرا (“راول ساندیك ئەنتۆناكسیۆ لە بەرواری 16-3-1925 لە دایك بووە– لە بەرواری 27-4-1989 كۆچی دوایی كردووە, بە پسپۆری پارێزەر, وەلێ نەیان هێشت ببێتە خاوەند پیشەكە, لە پەنجاكان پەیوەست بوو بە پارتی سۆسیالستی ئۆرۆگوایەوەو وەك پارێزەرانی كرێكارانی كشتوكاڵی دەستی بەكار كرد,لە كۆتایی پەنجاكان بزووتنەوەیەكی دروست كرد بەناوی لە گەڵ ساندیكا دەبینە خاوەند زەوی, لە ساڵی 1958 نوێنەرایەتی سۆسیالستەكانی ئۆرۆگوای كرد لە كۆنگرەی سۆسیالستی جیهانی لە كوبا, بووە پارێزەری یاسایی كرێكارانی پیشەسازی شەكر, باوەڕی بە نا ناوەندی لە بەڕێوەبردن هەبوو لە ژێر كاریگەری فكری برۆدۆندا, هەرچەندە لە خەباتی چینایەتی پەیڕەوی لە بۆچونەكانی ماركس دەكرد, لەساڵی 1962 گروپی كاری راستەوخۆی دروستكرد, دوایی گۆڕا بۆ كۆمەڵەی تەنسیق, پاشان بوو بە تۆبامارۆس, لە ساڵی 1962 لە گەڵ كرێكارانی قامیشی شەكر پەلاماری یەكێتی ئۆرۆگوایان دا لە شاری مۆنتینیگرۆی پایتەخت و سوتاندیان , ئەمە یەكەم چالاكی رێكخراوەكە بوو, لە ساڵی 1963ش پەلاماری یانەی سویسرایان دایەوە لە پایتەخت و چەند چەكێكیان بە دەستكەوت گرت كە بووە هەوێنی بزوتنەوە چەكدارییەكەی تۆبامارۆس, مێژووی چالاكیەكەش بە بەرواری دامەزراندنی تۆبامارۆس داریكرا, لە ساڵی 1963 بەهۆی هەوڵی گرتنی راول سادیكەوە لە لایەن حكومەتەوەو خۆشاردنەوەو یاخی بوونی سەرۆكەكەیەوە, رێكخراوەكە چووە قۆناغی خەباتی ژێر زەمینییەوە, بەشێك لە هاوەڵانی ساندیك خۆیان تەرخان كرد بۆ پاراستنی راول سادیك و بەشەكەی تریان بۆ راهێنانی سەربازی چوون بۆ كوبا, لە ئابی 1970 دەستگیر كرا, لە سەپتەمبەری 1971 لە گەڵ 105 تۆبامارۆس كە بیبیشی لە گەڵدا بوو, لبە یاوەری 6 زیندانی دیكە هەڵاتن.\nلە یەكی سەپتەمبەری 1972 لە روبەروبونەوە لە گەڵ پۆلیس لە شاری مۆنتیفیدیۆی پایتەخت, پاش برینداربوونی بە سەختی لە دەموچاوی دەستگیر دەكرێت, دوای 13 ساڵ زیندانی لە ئازاری 1985 لەگەڵ سەركردەكانی دیكەی تۆبامارۆس بە لێبوردنی گشتی ئازاد بوو “) .\nئامانجیان لە خەباتی چەكداری ناو شار ئەوەبوو زەمینەی شۆرشی سۆسیالستی خۆش بكەن, كە ئیلهامیان لە شۆڕشی كوباوە وەردەگرت,چالاكی تۆبامارۆسییەكان لە كۆتایی شەستەكان و سەرەتای حەفتاكان زیادی كرد كە بریتی بوو لە رفاندنی كەسانی كاریگەر لە ریزی حكومەت لە پێناو ئاڵوگۆڕپێكردنیان بە بەندكراوەكانی رێكخراوەكە و دەستبەسەردا گرتنی بانك و خۆراك و دابەشكردنی بەسەر هەژاراندا,رفاندنی كەسانی گەندەڵ لەناو حكومەت, سوتاندنی لقی كۆمپانیای جەنەراڵ مۆتۆڕ, رفاندنی فەرمانبەرانی پلە باڵای بانكەكان, چالاكیەكانی رێكخراوەكە لە ساڵی 1972 سنوری ئۆرۆگوای تێپەڕاند و پەڕیوەوە بۆ وڵاتانی دەوروبەر و مەترسی لەسەر وڵاتانی راستگەرای نۆكەرو پاشكۆی ئەمەریكای لەناوچەكە دروستكرد, لە مەكسیك بزووتنەوەی 23ی سەپتەمبەری كۆمۆنیستی و چەپی شۆرشگێر لە شیلی و سوپای سور لە یابان و گروپی سوپای سور ناسراو بە راف لە ئەلمانیا و ئەلویەی سور لە ئیتاڵیاو گەریلا چەپگەراكانی توركیا و فەنزوێلا …..\nئیلهامیان لە تۆبامارۆسەكان وەردەگرت و هەمان رێچكەی تێكۆشانیان گرتە بەر, بەهۆی ئەو چالاكییە سەركەوتوانەی تۆبامارۆسییەكان ئەنجامیان دەدا كە لە بەرژەوەندی خەڵكدا بوو .بزووتنەوەكە چالاكییەكانی بە پەلامار بۆ سەر بانكەكان و كۆمپانیاو ئەو شوێنانە دەست پێكرد كە خواردنی زۆر لێبوو پاشان بەسەر هەژاندا دابەشیان دەكرد , بۆیە لەسەرەتاوە وێنای رۆبن هودی بەخۆوە بینی كە ئێستا بۆتە ئارمی بزووتنەوە ناڕەزایەتیەكانی هەژاران كە بە بزووتنەوەی 99% ناسراوە لە سەرتاسەری جیهان.\nبەهۆی قەیرانی دارایی و گەندەڵی حكومەت لە ساڵانی 1970 بۆ 1971 حكومەتی ئۆرۆگوای پشتیوانی گەلی لە پشت نەما و كەوتە ناو قەیرانەوە, لە مانگی نۆڤەمبەری 1971 بڕیاردرا هەڵبژاردن ئەنجام بدرێت.بۆ بەشداریكردن لە هەڵبژاردنەكان چەپەكان بە تۆبامارۆسییەكانەوە بەرەی بەرفراوان (ئەمپیلۆ)یان دامەزراند, سەرجەم پارت و رێكخراوە چەپگەراكانی ئۆرۆگوای لە ریزەكانی خۆی كۆكردەوە لە سۆسیالست و شیوعییەكانەوە تا لاهوتی ئازادیبەخش , توانیان 18,6%ی دەنگەكان بهیننەوە, ئەمە یەكەم بەشداری تۆبامارۆسییەكان بوو لە هەڵبژاردنەكان, لە ئەنجامی هەڵبژاردنەكان پارتی سور توانی 40,3%ی دەنگەكان بهێنێتەوەو حكومەت پێك بهێنن و بەدوایدا بڕیاری شەڕی تۆبامارۆسی دا و تێسرەواندنی كاریگەریان لە بزووتنەوەكە دا و سەرۆك و 12 سەركردەی دیكەیان لە ناویاندا بیبی كەوتنە زیندانەوە تا لە ساڵی 1985 ئازادكران, هاوكات لە بەرواری 27-5-1972 زیندانی گەل كە دیلەكانی تۆبامارۆسییەكانی تێدا بوو لە پایتەخت ئاشكرا بوو كە باڵوێزی بەریتانیا جیفری جاكسۆن لەناو دیلەكاندا بوو, پەلاماری زیندانەكە درا, بەدوای شكستهێنانی سەربازی بەسەر تۆبامارۆسدا كودەتای سەربازی ئەنجامدراو پارتە سیاسییەكان قەدەغەكران و پەرلەمان هەڵوەشایەوە .\nچەپ و حوكمڕانی لە ئۆرۆگوای ئۆرۆگوای لە نێوان ساڵانی 2001 بۆ 2002 بەهۆی دابەزینی ریالی بەرازیلی ونەخۆشی تای مانگاو قەیرانی دارایی ئەرجەنتینەوە تووشی داڕمانی ئابووری هات, داهاتی نەتەوەیی بە رێژی 11%دابەزی ,بێكاری بە رێژەی 20% بەرز بوەوە بە تایبەت لە ناوچە لادێیەكان , 40%ی هاووڵاتیان باری ژیانیان بۆ ژێر هێڵی هەژراری دابەزی, لە ساڵب 1930 دا ئۆرۆگوای یەكێك بوو لە 10 وڵاتە دەوڵەمەندەكەی جیهان, هاوكات یاسای گرنگی هەبوو وەك 8 سەعات كار لە رۆژێك, پشوی دایكایەتی ,بۆیە ناونرابوو سویسرای ئەمەریكا, داهاتی تاك لە دابەزینی بەردەوامدا بوو, بە ناچاری وڵات 3,2 ملیار دۆلاری لە سندوقی دراوی نێو دەوڵەتی قەرز كرد, ئەم قەیرانە ئابورییە رێگای بۆ چەپگەراكان خۆش كرد تا تاباری فاسكۆیزی پزیشك و سۆسیالست خوازی ماركسیست لە 3ی ئۆكتۆبەری 2004 سەرۆكایەتی بەرەی بەرین بكات بۆ گەیشتن بە دەسەڵات, ناوبراو لایەنگرێكی سەرسەختی هەژاران و پێشتر پارێزگاری شاری مۆنتینیگرۆی پایتەخت بوو, كە گەیشتە دەسەڵات دەرگای كۆشكی كۆماری بۆ هەژاران خستە سەر پشت, ئەوەی شایانی باسە لە ساڵی 1994 هەردوو پارتی ركابەری سەرمایەداری دەسەڵاتداری پێشوو یەكیان گرت دژ بە بەرەی بەرفراوان بۆ ئەوەی نەگات بەدەسەڵات كاتێك تاباری فاسكۆیز مایەوە بۆ خولی دووەمی هەڵبژاردن.\nكاتێك خۆسیە مۆخیكا خۆی پاڵاوت بۆ پۆستی سەرۆك كۆماری راستگەراكانی ئۆرۆگوای ترسیان لێ نیشت ئەم گەریلا ماركسیستە بگات بە دەسەڵات, تەنانەت ركابەرە سەرەكیەكەی لویس لاكای لە هەڵمەتەكەیدا بە رابردووی تۆبامارۆسیەكەی ویستی نەیارەكانی بترسێنێت و لە خۆی كۆیانبكاتەوە , لێ هاووڵاتیانی ئۆرۆگوای سەیری مۆخیكایان وەك گەریلای تۆبامارۆس و وەك سیاسیەكی میانەڕەو دەكرد لەم نێوەدا دابەش ببوون بەسەر دووبەرەدا, توندڕەو و میانەڕەو , بە تایبەت لایەنگرانی ئەو لە كرێكاران و جوتیاران پێك دەهاتن و چاوەڕوانی گرتنە بەری سیاسەتێكی ئابووریانەی رادیكاڵیان لێدەكرد , مۆخیكا وتی من وەك تۆبامارۆس هەڵنەبژێردراوم, وەلێ نكۆڵی لە رابردووم ناكەم, كە راستگەراكان دەسەڵاتیان بەجێ هێشت پاش ئەو قەیرانەی وڵاتی تێكەوت, بەرهەمی نەتەوەیی داڕمابوو بۆ 12,067 ملیار دۆلار لە ساڵێك,كە بیبی كورسی سەرۆك كۆماری جێ هێشت بەرهەمی نەتەوەیی وڵات گەیشتە 40,285 ملیار دۆلار , ئەمساڵ گەیشتە 63,370 ملیار دۆلار , هاوكات كە دەسەڵاتی وەرگرت داهاتی تاك 3653 دۆلار بوو لە ساڵێكدا, كە بەجێی هێشت گەیشتبووەە 11573 دۆلار لە ساڵێكدا, واتا زیاتر لە 3 جار چووە سەر, هاوكات لانی كەمی كرێ گەیشتە 390 دۆلار بۆ مانگێك, هەژاریش بە رادەی زۆر دابەزی ,تەنها 0,1%ی دانیشتوان بە كەمتر لە 1,9 دۆلار لە رۆژێك دەژیان, 0,5%یش بە 3,2دۆلار لە رۆژێك, 3,7%یش بە 5,5 دۆلار لە رۆژێك.\nزانیاری لەسەر وڵاتی ئۆرۆگوای ئۆرۆگوای وڵاتێكی ئیسپانی زمانی بچوكی 176215 كم دوجایە و خاوەند خاكێكی بەرینی كشتوكاڵییە كە 87,65%ی خاكەكەی بە كەڵكی كشتوكاڵ دێت, دەكەوێتە نیوان بەرازیل و ئەرجەنتینەوە, لە 24ی ئۆكتۆبەری 1830 وەك دەوڵەت خۆی راگەیاندووە, لە 25ی ئۆگستسی 1825 سەربەخۆیی خۆی وەك وڵاتێكی سەربەخۆ راگەیاندووە .5\nساڵ جارێك لەم وڵاتە سەرۆك كۆمار راستەوخۆ لە لایەن گەلەوە هەڵدەبژێردرێت, لە گەڵ 99 پارلەمانتار و 30 ئەندامی ئەنجومەنی پیرانی وڵات. ئۆرۆگوای ئێستا لە لایەن بەرەی (بەرفراون )ی چەپگەراوە بەڕێوە دەچێت , بۆ یەكەمجار لە ساڵی 1990 بەرەی ناوبراو توانی شاری مۆنتنیگۆی پایتەخت بباتەوە كە نیوەی هاووڵاتیان لەو شارە دەژێن, هاوكات لە ساڵی 2005 ەوە حوكمی وڵات دەكات .\nهەردوو پارتی نیو لیبراڵ و راستی ئۆرۆگوای كە پارتی سپی و پارتی سور ناسراون, بە تایبەت پارتی سور لە دوای 1836ەوە حوكمی ئەم وڵاتە دەكەن تاساڵی 2000.هاووڵاتیانی ئۆرۆگوای 88%یان بە بنەچە ئەوروپین بە تایبەت ئیسپانی و ئیتاڵی و بە دوایدا فەرەنسی و ئەڵمانی و پورتوگالی و سكۆتلەندی و ئەرمەنی و ئێرلەندی و ماڵتی و سویسری و روس و پۆلەندی و كروات و بولگار و مەجەر و لیتوانی وئەستۆنی و……ن , 6% یشیان مستیزۆنن و , 4%یشیان كۆیلە بوونە كە زۆربەیان ئەنگۆلین , 1 بۆ 2%یان عەرەبی لوبنانی و سورین …,هاوكات لە 94%یان بە ئیسپانی قسە دەكەن .\nئۆرۆگواییەكان لە هاووڵاتیانی دیكەی ئەمەریكای لاتین عەلمانیترن , 47% كاسۆلیكن , 11,1% پرۆتستانتن , 0,3% جولەكە و 23,2% یان باوەڕیان بە خودا هەیە بەڵام بە هیچ كام لە ئاینەكان نا و 17,2% یشیان بێدینن.. , لە ساڵی 1916ەوە لەم وڵاتە دین و دەوڵەت لە یەك جیاكراونەتەوە و ژنان لە ساڵی 1917ەوە بەشداری دەنگدان دەكەن .رێژەی هەژاری لە ساڵی 2009 گەیشتۆتە 20,5% , لە ساڵی 2010 دابەزیووە بۆ 18,6% , لە 2006 دوای ئەوەی چەپەكان هاتنە سەر حوكم بە ماوەیەكی كەم لە 40% هاووڵاتیان هەژاربوون , دایان بەزاند بۆ 10%,ساڵ بە ساڵیش لەسایەی حوكمڕانی باشی چەپگەراكان رێژەكە لە دابەزیندایە, بە پێی ئاماری ساڵی 2007 , 10%ی هاووڵاتیانی زۆر هەژار 1,6% سامانی وڵاتیان هەیە و 10%ی دەوڵەمەندترین خاوەندی 35,5% سامانی وڵاتن, ریشەی ئەم نایەكسانیەش لە كۆمەڵگای سەرمایەداری و سیاسەتی نیو لیبراڵی حوكمڕانەكانی پێشودایە, بە پێی , داهاتی تاك 16,722 دۆلارە لە ساڵێك , لە ریزی 46ەمینی جیهاندایە, زیاترە لە شیلی و ئەرجەنتین كە ریزبەندی 54 و 55 یان گرتووە.ئەم وڵاتە كشتوكاڵ 9,1%ی داهاتی نەتەوەییەكەی و پیشەسازی 22,5% و خزمەتگوزاری 69,3%ی ئابووری ئەم وڵاتە پێك دەهێنن.ژمارەی هێزی كار 1637000 كەس بووە بە پێی ئاماری ساڵی 2010 , لەوانە 42,2%ی لە ژنان پێك هاتوونە , كە 13%لە كەرتی كشتوكاڵ و 14% لە كەرتی پیشەسازی و 73% لە كەرتی خزمەتگوزاری كاردەكەن,لەو ژمارەیە 15% لە فەرمانبەرانی كەرتی گشتین و ئەوانی دیكە لە كەرتی تایبەتن , بە پێی ئاماری 2010 بێت 6,2%ی هاووڵاتیان بێكارن.\nئەزموون لە بیبییەوە بیبی باوەڕی وایە , ئەوەی عاشقی پارەیە جێگای نییە لە سیاسەت, منیش ئەوەی بۆ زیاد دەكەم بەتایبەت لە بزاڤی چەپدا جێگای عاشقانی پارە نابێتەوە, لە نێوان گیرفانی خود و گیرفانی گەلدا دەبێت وەك بیبی گیرفانی گەل هەڵبژێردرێت, چەپەیاتی تەنها ریزكردنی وشەی دادپەروەری و یەكسانی نییە, تەنها بوون بە ئەندام لە پارتێكی شیوعی یان ماركسی یاخود سۆسیالستی نییە,بەڵكە سەرەتا كوشتنی ئارەزوە شەخسییەكانە و تاواندنەوەیەتی لەناو داخوازەكانی خەڵك, پێش ئەوەی فكر بێت پەیمانێكی ئەخلاقییە, دیارە بە بێ تێۆری شۆڕشگێڕانە بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانە دروست نابێت, بزوتنەوەی شۆڕشگێڕانەش ئەگەر ئاكارو رەوشت و هەڵسوكەوتی شۆڕشگیِڕانە بەرهەم نەهێنێت ئاكامی داڕمانە, بۆیە بیبی و جیفاراكانمان لە پاڵ ماركس و قوتابییەكانی هەمیشە پێویستە تا بزوتنەوەكەمان بە جوانی رو لە دەرەوە راگرن .ئەگەر ماركس باوكی تیۆرییەكان بێت , ئەگەر جیڤارا باوكی شۆرشگیِڕان بێت, ئەگەر كۆمۆنارەكان قیبلەی رۆمانسیەت بن, ئەوا بیبیش باوكی راستەقینەی هەژارانە, بۆ هەڵسانەوە پێویستمان بە هەمووانە.\nPrevious ڕۆمان یان ڕاپۆڕتی سیاسی؟ … سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی\nNext ڕوونکردنەوەیەک … پشکۆ ناکام


Diplomatic Magazine | ئیسرائیل و سیناریۆكانی دوای داعش\nئیسرائیل لەنێوان ئەمەریکاو ڕووسیادا\nئیسرائیل و سیناریۆكانی دوای داعش\nكۆبونەوەو ڕێكەوتنی سەرۆكی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەی ئەمەریكاو ئیسرائیل و ڕووسیا بە سەر پەرشتی ناتانیاهۆ لە قودس، بۆ دوو ئامانج بوو، كە دەرپەڕاندنی ئێرانە لە سوریاو پاراستنی ئاسایشی ئیسرائیل و سەرپێخستنی ڕێكەوتنی سەدەیە، بەڵام لەپشت گەرم وگوڕی ئەم پەیوەندیانەوە نهێنی گەورە هەیە.\nبۆ جێبه‌جێ كردنی پلانه‌كانی له‌ناوچه‌كه‌دا، ئیسڕائیل ده‌یه‌وێت سود له ئه‌مریكا و ڕوسیا پێكه‌وه وه‌ربگرێت.\nدەرپەڕاندنی ئێران و میلیشیاكانی لە سوریا لە بەرژەوەندی هه‌رسێ وڵات ( ئیسرائیل- ئەمەریكا- ڕوسیا) دایە، چونكە ئێران بەهۆی فراوانبوونی نفوز و دەسەڵاتییەوە لە سوریا سەر ئیشەو مەترسی بۆ سەر ڕوسیا دروستكردووە لە سوریا.\nبەهەمان شێوە بوونی ئێران لە سوریا مەترسییە بۆ سەر بەرژەوەندی و ئاسایشی ئەمەریكا و ئیسرائیل، بەڵام ئەمە تەنها هۆكارنییە بۆ زانین و تێگەیشتن لە دیوی ڕاستەقینەی سیناریۆکان، دەبێت كەمێك بگەڕێنە دواوە بۆ مێژووی پەیوەندی و ململانێكانی ئەم سێ زلهێزە.\nكورتەیەك لە مێژووی پەیوەندیەكانی ئیسرائیل و ڕوسیا: مێژووی پەیوەندییەكانی ئیسرائیل و ڕوسیا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٤٨، ئەوكاتەی ڕووسیا دانینا بە سەربەخۆی ئیسرائیلدا، بەڵام ساڵی ١٩٥٦ دوای داخستنی نۆكەندی سوێس كە دواتر هێرشی سێ قۆڵی فەرەنسا و ئەمەریكا و ئیسرائیل بۆ سەر میسری هاوپەیمانی ڕوسیای بەدوادا هات.\nڕووسیا پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئیسرائیلدا پچڕاند. دواتریش لە جەنگی ساردی سۆڤیەت و ئەمەریكادا، ئیسرائیل چووە بەرەی ئەمەریكا، هەروەها یەكێتی سوڤیەت و ئیسرائیل بۆماوەی ١٢ ساڵ لە جەنگێكی ناڕاستەوخۆدا بوون لە سەرخاكی میسر بەهۆی ئەوەی ڕووسیا پشتیوانی میسری دەكرد، لە هەردوو جەنگی ١٩٦٧ و جەنگی ١٩٧٣ دژی ئیسرائیل، كە لە هەردوو جەنگەكەدا میسر و سۆڤیەتی هاوپەیمانی تێكشكاند.\nبەڵام دوای ڕووخانی سوڤیەت لە ساڵی ١٩٩١ ئەم پەیوەندییانە چوونە قۆناغێكی نوێوە، بە جۆرێك گرنگی ئیسرائیل بۆ ڕووسیا هیچی كەمتر نییە لە گرنگی ئیسرائیل بۆ ئەمەریكا.\nڕووسیا دەیوویست پشتیوانی ئابوری لۆبی یەهودی بەدەست بێنێت بۆ بنیاتنانی ئیمپراتۆریەتیەكەی و جارێكیتر هەستانەوە دوای هەڵوەشاندنەوەی یەكێتی سۆڤیەت و لەدەستدانی لە سەدا ٨٥% خاك و دەسەڵات و هێزی.\nهاتنه سه‌ر حكومی پۆتین، له سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی 21، بووه هه‌وێنی ئاشته‌وایی سیاسی له‌گه‌ڵ ئیسڕائیل.\nلەدوای شكستی سوپای ڕووسیا لەساڵی ١٩٩٦، لە جەنگی شیشان و چەكدارە ئیسلامیەكاندا، ئیسرائیل یەكەم وڵات بوو كە پشتیوانی سەربازی و دارایی ڕووسیای كرد لە جەنگی لەناوبردنی چەكدارانی ئیسلامی و داگیركردنی چیچاندا.\nكە یەكەم سەركەوتنی ڕوسیا بوو لە دوای ڕووخانی یەكێتی سۆڤیەت و تێكشاندنی هاوپەیمانەكانی لە ئەڵمانیای ڕۆژهەڵات و یوگسلافیای جاران و عێراق و وڵاتانی بەڵقان لەسەردەستی ئەمەریكا و هاوپەیمانەكانی.\nلەدوای هاتنە سەردەسەڵاتی ڤلادمێر پۆتین لە ساڵی ٢٠٠٠، پەیوەندییەكانی ئیسرائیل و ڕووسیا چووە قۆناغێكی زێڕینەوە، ئیسرائیل بوو بە هاوپەیمانێكی ستراتیژی ڕووسیا لە ڕۆژ هەڵاتی ناوەڕاستدا، بەجۆرێك ئیسرائیل بوو بە سێوی هاوسەنگکردنی هێز و بەرژەوەندییەكانی ئەمەریكا و ڕووسیا لە ناوچەكەدا.\nبۆچی ئیسرائیل چووە بەرەی ڕووسیاوە دژی ئەمەریكا؟ لەدوای هاتنە سەر دەسەڵاتی باراك ئۆباما لەساڵی ٢٠٠٩ پەیوەندییەكانی ئیسرائیل و ئەمەریكا ساردوسڕی تێكەوت، ئەمەش وایكرد ئیسرائیل زیاتر لە ڕووسیا نزیك بێتەوە.\nبەجۆرێك ساڵی ٢٠١٤ لەكاتی كێشەی ئۆكرانیا و داگیركردنی بەشێك لەخاكی ئەو وڵاتە لەلایەن ڕووسیاوە، ئیسرائیل دژی ئەمەریكاو ئەوروپا وەستایەوەو پشتیوانی ڕووسیای كرد.\nبەهەمان شێوە لەكاتی دەستێوەردانی ڕووسیا لە سوریا ئیسرائیل بەناڕاستەوخۆ پشتیوانی ڕووسیای كرد، سەرەڕای نیگەرانییەكانی ئەوروپاو ئەمەریكا، لیژنەیەكی ئەمنیان لە ئاستی باڵا پێكهێنا بۆ هەماهەنگی.\nئه‌وه‌ی ترامپی هێنایه سه‌ر ده‌سه‌ڵات، ئیسڕائیل و ڕوسیا بوون، له‌ساڵی 2016.\nئەوكات ئەڤیگادور لیبەرمانی وەزیری بەرگری ئیسرائیل ڕایگەیاند ( ڕووسیا لە سوریایە بەرژەوەندی و ئاسایشی ئیسرائیل دەپارێزێت لەمەترسی ئێران و گروپە تیرۆرستێیە سوننەكان).\nلە سەردەمی دۆناڵد ترەمپیشدا سەرەڕای دەستكراوەی ترەمپ لەبەرامبەر ئیسرائیلدا، بەڵام پەیوەندییەكانی ڕوسیاو ئیسرائیل بەهێزتر بوون، چونكە هەر لە بنەڕەتدا ئەوەی ترەمپی هێنایە سەردەسەڵات، ئیسرائیل و ڕووسیا بوون.\nلە ڕێگەی دەستێوەردانی ڕووسیا لەهەڵبژاردنەكانی ئەمەریكاو پشتیوانی لۆبی ئیسرائیلی دۆناڵد ترەمپ توانی بەسەر هیلاری كلینتۆندا سەركەوێت.\nهەربۆیە ئەم قۆناغەی ئێستای دوای داعش بۆ ئیسرائیل دەرفەتێكی زێڕینی مێژووییە كەلە یەكکاتدا خاوەنی پشتیوانی ڕوسیا و ئەمەریكاشە.\nناتانیاهۆش دەیەوێت پەیوەندییە باشەكانی لەگەڵ ترەمپ و پۆتیندا و سەقاڵی ناوچەكە و جیهان بەكێشەی ئێرانەوە بەكار بهێنێت بۆ هێنانەدی خەونە مێژوویەكانی ئیسرائیلییەكان.


كولەبارینێكی سەرسوڕهێنەر رووی لە ئەفریكا و بەشێك لە ئاسیا كردووە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/02/28 - 1:57 PM\nدەوڵەتانی ئەفریكا سەرەرای ئەو تەنگوچەڵەمە بێ ژومارەی لەگەڵ وشكەساڵی و خراپی دانەوێڵە هەیانە، هەفتەیەكە شەپۆلی كولە رووی لە كیشوەرەكەی كردووە و رووەو یەمەن و ئاسیا دەچێت.\nتەنیا گرفتی ئەزموونی لەناوبردنی كولە و مێروو كێشەی ئەم وڵاتانە نییە، بەڵكو هەر وڵاتەو كێشەیەكی تر بەرۆكی گرتووە، كینیا یەكێكە لەو وڵاتانەی زۆرترین زیانی بەركەتووە، بەهۆی نەبوونی ڕشتنی دەرمانی (قڕكەكەرەكانە)وە توانی كۆنترۆڵكردنی نەماوە. ئەسیوبیا فرۆكەی نییە بۆ رشاندن، سۆماڵ بەهۆی كێشەی ناوخۆیی و یەمەن بەهۆی شەڕی ناوخۆیی وڵاتەكەیەوە ناپەرژێتە سەر چارەسەركردنی كولە.\nبەپێی هەواڵێكی زە واشنگتۆن پۆست- كە لەسەر زاری زانایانی كەشناسییەوە گواستویەتیەوە، هۆكاری بڵاوبونەوەی ئەم ئافاتە كشتوكاڵییە بۆ گۆڕانی كەشوهەوا دەگەڕێتەوە.\nزانایان پێیانوایە بەهۆی گەرمداهاتنی گۆی زەوی، رێژەی شێ لەناوچەكە زیادیكردووە، ئەمەش وایكردووە تروكاندنی مێرووەكان زۆر بێت. دوو رۆژی رابردوو لە ئەسیوبیا، كوللە ناوچە كشتوكاڵییەكانی دۆڵی ریف-ی داپۆشیوەو بەرەو كینیا و سۆماڵ كشاوە بە درێژایی 150 كیلۆمەتر شەپۆلی كوللە ئەڕوات كە تێكڕا بە 80 ملیۆن كوللە لە كیلۆمەتر چوارگۆشەیەكدا ئەخەمڵێنرێت.\nرێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ خۆراك و كشتوكاڵ (فاو) ئەوە ئاشكرا دەكات كە بەربوبومی كشتوكاڵی ناوچەكە وا لێدەكات كە 19 ملیۆن كەس برسی بێت. بە سی ئێن ئێن-یش وتووە لە مانگی جون(6) لە خۆرهەڵاتی ئەفریكا ئەم ژمارەیە ئەبێت بە 400 ئەوەندە.\nسوپای ئۆگەندا بە هەزاران خوێندكاری خۆبەخشی راهێناوە بۆ رشتنی قڕكەرەكان لەماوەی هەفتەیەكدا، چونكە فرۆكە ناتوانێت روپێوی ناوچەكە بكات بەهۆی ئەوەی گروپە چەكدارە بەرهەڵستكارەكانی سۆماڵ تەقە لە فرۆكەكان دەكەن.\nهەورەها سیریل فیراند سەرۆكی رێكخراوی فاو لە خۆرهەڵاتی ئەفریكا بە سی ئێن ئێن-ی وتووە: “شەپۆلی دووەمی كولە بەرێوەیە. هەرچی بەربومێكی سەوز و دانەوێڵە بێت ئەیخوات” وتیشی: بەپێی مەزەندە لە چوار بەش، سێ بەشی بەربوومی كشتوكاڵی ناوچەكە ئەخوات. بۆ زیانەكانیش لەرێگەی مانگی دەستكردووە پێوانەی زیانەكان دەكەین.\nچین.. لەدوای كۆرۆنا بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسێكی نوێ ئاشكراكرا\nشەپۆلی كوللە تەنگ بە جوتیاران هەڵدەچنێت\nهۆشداری لەناوچوونی كیڵگە كشتوكاڵییەكانی هەرێم دەدرێت


کۆڤید19 و سیاسەتی پزیشکانەی وەزارەتی تەندروستی\n3/13/2020 12:08:37 PM\nبینراوه : 663\nئارام ساڵح محه‌مه‌دئه‌مین*\nئێستا روبەڕو بونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا نەک تەنها هەواڵی گەرمی نێو میدیاکانە، بەڵکو لە زۆربەی وڵاتانی جیهان دا، حکومەت و وەزارەتە پەیوەندیدارەکان و رێکخراوە تەندروستیە نێودەوڵەتیەکانیشی بە خۆیەوە سەرقاڵ کردوە، لە کاتێکدا نەک کونترۆڵیان نەکردوە، بەڵکو رۆژ لە دوای رۆژ لە شوێنی تر و وڵاتی تر ناو بەناو خۆی دەردەخات. نە وڵاتە پێشکەوتوەکان دەناسێت نە وڵاتە دواکەوتوەکان، بە هەمو شوێنێک دا بڵاو بوەتەوە لە رۆژهەڵاتەوە تا رۆژئاوا، باشور تا با کور بە رێژە و ژمارەی جیاجیا.\nئەوەی لە ئێستادا مایەی سەرنجە، شێوازی روبەڕوبونەوەی ئەم دەعبایەیە لە وڵاتی چین، کە شێوازێکی زۆر سەرکەوتوانە بوە، ئەویش شێوازی بڵاوکردنەوەی وشیاری تەندروستی و چۆنیەتی خۆپاراستنە. لە کۆتایش دا دەبێت هەمو وڵاتان هەمان شێواز پەیڕەوکەن تا بە کەمترین زیان لێی دەرباز بن.\nحکومەتی هەرێم و کۆڤید ١٩\nهەر لە سەرەتای دەرکەوتنی ڤایرۆسەکە لە وڵاتی خانەخوێوە مەترسی ئەوە هەبو زو یان درەنگ دەگاتە خۆمانیش، بۆیە حکومەتی هەرێم بە سوپاسەوە لە یەکەم هەنگاودا، ئامادەکاری بۆ کرد و بودجەی بۆ تەرخان کرد.\nئەوەی جێی سەرنجی منە، شێوازی روبەڕوبونەوەی ئەم نەخۆشییە بو لەلایەن وەزارەتی تەندروستی و بەڕێوەبەرایەتیە گشتیەکانی تەندروستیەوە. وەزارەتی تەندروستی وەکو نەخۆشیەکانی تر تەنها بیری لای ئەوە بو کەی ئەم نەخۆشیە دەگات؟ چۆن چاودێری و چارەسەر دەکرێت؟ وەکو ئەو قسە باوەی ناو ئەم دەزگا دەڵێت: "وەزارەتی تەندروستی وەزارەتی پزیشکی یە نەک تەندروستی". هەر بەڕاستی لەم بەڵ او ئافاتەدا ئەوە بە رونی دەرکەوت کە وایە. چونكه دەبوایە وەزارەتی تەندروستی لەیەکەم رۆژەوە تیمێکی بە هێزی وشیاری تەندروستی لە سەر ئاستی وەزارەت و پاشان بەڕێوەبەرایەتیە گشتیەکان دروست بکردایە، وەکو گەورەترین و پڕبایەخترین تیم بۆ بڵاوکردنەوەی وشیاری تەندروستی لە ناو تاکەکانی کۆمەڵگا، هەتا ئەگەر پێویستی بکردایە سەریان بە ماڵ بە ماڵی هاونیشتمانیانی شارەکان دا بکردایە.\nدوەمین پڕبایەخترین تیم، بریتیە لە تیمی چاودێری کردنی کەرەنتینەکان. ئەویش دەبوایە پێش وەخت یاخود لە کاتی ئێستاش دا بێت، راهێنانیان پێ بکرایە لە سەر چۆنیەتی خۆپاراستن و مامەڵەکردن لەگەڵ میوانانی ناو کەرەنتینەکان و تیمی تاقیگەکان بۆ چۆنیەتی وەرگرتنی نمونەکان و پشکنینەکان، لەکۆتایش دا تیمی چاودێری وردی توشبوان. بەڵام ئەوەی جێگای سەرسوڕمان بو، وەزارەتی تەندروستی و بەڕێوەبەرایەتیە تەندروستیەکان رێک پێچەوانە هەنگاوەکانی دەست پێکرد.\nیەکێکی تر لە هەڵە زەقەکانی وەزارەتی تەندروستی یان باشتر بڵێم بەڕێوەبەرایەتیە گشتیە تەندروستیەکان، بەشدارییپێکردنی کەسانی نا پسپۆڕ و نا پەیوەندیدار لە تیمەکانی بەرەنگاربونەوەی کۆرۆنادا بەبێ ئەوەی لە راهێنانێکی تەنانەت یەک کاتژمێریش دا بەشداریان پێ بکرێت بۆ چۆنیەتی خۆپاراستن و مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو هاونیشتمانیانەی لە کەرەنتینەکان دا دەمێننەوە.\nهەڵەیەکی تر وەزارەت و لایەنە پەیوەندیدارەکان ئەنجامیان دا، ئەو مامەڵەیەبو کە لەگەڵ ئەو هاونیشتمانیانەدا دەیان گرتەبەر کە لە ئێرانەوە دەگەڕانەوە بۆ کەرەنتینەکردنیان. نە دڵنیاییان پێ دەدرا لە سەلامەتیان، نە گرنگی کەرەنتینەیان بۆ رون دەکرایەوە. ترسان و تۆقان لە دێوەزمەی مانەوە لە کەرەتینەکان رێگەخۆشکەر بو بۆ گەڕانەوەی زۆرێک لەو هاونیشتمانیانەی کە لە ئێران مابونەوە بە شێوەی نایاسایی یان لە رێگەی ئەو مەرزانەی کە حکومەتی ناوەند سەرپەرشتی دەکات. لەکاتێک دا دەبو وەکو سەرچاوەیەکی مرۆیی و سەرمایەیەکی زانستی سودیان لێ وەربگیرێت بۆ وشیارکردنەوەی کۆمەڵگا لەم ڤایرۆسە، چونکە ئەوان لە لایەک زۆربەیان خوێندکاری باڵا یان کۆلێژە پزیشکییەکان بون، لە لایەکی ترەوە لە ناو واقیعەکەدا بون و بە باشی بەئاگابون لە مەسەلەکە.\nلە بەرئەوە بۆ ئێستا و داهاتوش، هۆشیاری تەندروستی باشترین و کاریگەرترین رێگایە لە خۆپاراستن و کۆنترۆڵکردنی وەها نەخۆشیەک دا، چ لە روی بڵاوبونەوە و چ لە روی تێچونیشەوە. بۆیە تکام وایە با "خۆپاراستن باشترە لە چارەسەرکردن" بە لای کەمەوە لە روبەڕوبونەوەی کۆڤید١٩ دا لە چوارچێوەی دروشم دا بێتە دەرەوە و ببێت بە کردار.\n* پ. پسپۆڕ/ ماستەر لە تەندروستی گشتی\nژماره‌ی سه‌ردان 3401709 میوان 231


سه‌رۆكی فراكسیۆنی گۆڕان: ئیدانەی تەقەكردن لەگەنجانی كورد دەكەم لەبازگەی دێگەڵە - ئاوێنه\nسه‌رۆكی فراكسیۆنی گۆڕان: ئیدانەی تەقەكردن لەگەنجانی كورد دەكەم لەبازگەی دێگەڵە\nسه‌رۆكی فراكسیۆنی گۆڕان له‌په‌رله‌مانی كوردستان ئیدانەی تەقەكردن لەگەنجانی كورد دەكات لەبازگەی دێگەڵەو رایده‌گه‌یه‌نێت، “شەرمەزارییە بۆ حكومەتی ھەرێم‌و حیزبە دەسەڵاتدارەكان”.\nئاوێنه: پاش ئه‌وه‌ی ئێواره‌ی ئه‌مرۆ هه‌ینی، له‌بازگه‌ی دێگه‌ڵه له‌لایه‌ن هێزه‌كانی بازگه‌كه‌وه ده‌سترێژی گولله له‌ژماره‌یه‌ك گه‌نج كراو یه‌كێكیان بریندار بو، برزۆ مەجید سه‌رۆكی فراكسیۆنی گۆڕان له‌راگه‌یه‌نراوێكدا ده‌ڵێت، “بەتوندی ئیدانەی تەقە كردن لەگەنجانی كورد دەكەم لەبازگەی دێگەڵە، شەرمەزارییە بۆ حكومەتی ھەرێم‌و حیزبە دەسەڵاتدارەكان كە لەژێر سایەیاندا ئەم ھەڵسوكەوتە نایاسایی‌و نانیشتمانیانە ئەنجامدەدرێت.”\nناوبراو رایگه‌یاندووه، “ناكرێت حكومەتی ھەرێم‌و حیزبە دەسەڵاتدارەكان ھیچ ھەڵوێستێكی جددیان نەبێت لەسەر عەفرین. دیسان شورەییە بۆ حیزبەكانی دەسەڵات، ئەگەر جارێكیتر ھەڵوێستی نیشتمانی‌و نەتەوەییمان پێبفرۆشنەوە، ئەمە جگە لەوەی كەسیش پێیان باوەڕ ناكات.”\nئێوارەی ئەمڕۆ هه‌ینی، ژماره‌یه‌ك له‌گه‌نجانی هه‌رێمی كوردستان له‌شاری سلێمانییه‌وه به‌ره‌وه شاری هه‌ولێر به‌رێپێوان كه‌وتنه‌رێ، به‌مه‌به‌ستی پشتیوانی له‌عه‌فرین.\nمیدیاكانی نزیك له‌په‌كه‌كه بڵاویانكردۆته‌وه كه له‌كاتی گه‌یشتنی گه‌نجه‌كان بۆ بازگەی دێگەڵە، له‌لایه‌ن چەکدارانی پارتی ڕێگرییان لێكراوه بچنە هەولێرو لەبەردەم بازگەکە دەستڕێژی گولـلەیان لەگەنجه‌كان کردووه.\nئاماژه بۆ ئه‌وه‌ش كراوه كه له‌ئه‌نجامی ته‌قه‌ی هێزه ئه‌منیه‌كان، گه‌نجێك به‌فیشه‌ك بریندار بوه‌و ژمارەیەک گەنجی دیکەیش بەهۆی بەردەوە بریندابون.\nئەو گەنجەی کە بەفیشەک بریندرابووە، گواستراوەتەوە بۆ نەخۆشخانەی شاری کۆیە.


ژماره‌یه‌ك له ئه‌ندامانی كۆنگرێس له‌گه‌ڵ كاربه‌ده‌ستانی كوبی كۆده‌بنه‌وه\nشـاندێـكی ئه‌مریكی كه 10 ئه‌ندامی كۆنگرێسی له‌خۆگرتبوو ڕۆژی هه‌ینی چاویان به وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی كوبا و هه‌روه‌ها لـێـپـرسـراوانی باڵای دیكه‌ی كوبی له هاڤانای پایته‌ختی كوبا كه‌وت.\nئه‌ندامانی كۆنگرێسی ئه‌مریكی زانیاری كه‌میان له باره‌ی وتووێـژه‌كانی نێوانیان ڕاگه‌یاندووه. هاوكات داوای به‌سـتنی كۆنفرانسـێـكی ڕۆژنامه‌وانیـیان له دره‌نگ كاتێـكی ڕۆژی شه‌ممه‌دا كردووه، وه‌ك ده‌ڵـێن شـانده‌كه‌ی ئه‌مریكا داوای كۆبوونه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ ڕاووڵ كاسـترۆی سه‌رۆكی كاتی كوبا كردبوو، به‌ڵام ئاشـكرا نیـیه كه ئاخۆ له‌گه‌ڵ ئه‌مریكیـیه‌كاندا كۆده‌بێـته‌وه یان نا.\nئه‌م سه‌ردانه‌ی شـاندی ئه‌ندامانی كۆنگرێسی ئه‌مریكی هاوكاته له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌واڵانه‌ی ده‌ڵـێن سه‌رۆك فیدڵ كاسـترۆی نه‌خۆش چه‌ند په‌یوه‌ندیـیه‌كی ته‌له‌فونی ئه‌نجام داوه، له‌و باره‌یه‌وه سه‌رچاوه هه‌واڵـیـیه‌كان له كوبا و ڤه‌نزه‌وێلاوه ڕایانگه‌یاندووه به‌ڕێز كاسـترۆ ڕۆژانی پـێـنجشه‌ممه و هه‌ینی ڕابردوو به ته‌له‌فون له‌گه‌ڵ چه‌ند لـێـپـرسـراوێـكدا قسه‌ی كردووه.\nشـایانی ئاماژه پـێـكردنه ڕۆژی هه‌ینی ڕۆژنامه‌یه‌كی ئه‌مریكی كه له زاری جۆن نیگرۆپـۆنتی سه‌رۆكی ده‌زگای سـیخوڕی ئه‌مریكا وه‌ریگرتبوو ده‌ڵێت باری ته‌ندروسـتی فیدڵ كاسـترۆ زۆر خراپه و ڕه‌نگه له ماوه‌ی چه‌ند مانگێـك نه‌ك چه‌ند سـاڵـێـك بمرێت.


به ئاسانى خۆت له باكردنی گەدە ڕزگار بكه\n:: PM:09:20:13/10/2021 \nهەمووان ئه‌وه ده‌زانن كه هه‌موو چالاکییەك لە لەشدا سوودی هەیە لەڕووی تەندروستییەوە و لەخۆڕا ڕوو نادات، یەکێك لە دیاردە باوەکان لەناو مرۆڤەکاندا بوونی غازاتە لەناو گەدەدا و دەرچوونیەتی له ڕێى ده‌مه‌وه یان له كۆمى مرۆڤه‌وه، ئەمەیش لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر دەگۆڕێت، چونکە ئەو کەسانەی نەخۆشییەکانی کۆڵۆن و گەدەیان هەیە زیاتر تووشی حاڵه‌تى نه‌خۆشى باكردنی گه‌ده ده‌بن كه ماوه‌یه‌كه باوه له ناو هاووڵاتییاندا به تایبه‌ت پیاواندا.\nله خواره‌وه به وردى باسى ئه‌و نه‌خۆشییه ده‌كه‌ین و ڕوونى ده‌كه‌ینه‌وه كه له چییه‌وه تووشى ئه‌و حاڵه‌ته ده‌بیت و چۆن خۆت له‌و نه‌خۆشییه ناخۆشه ده‌رباز ده‌كه‌ى.\nیه‌كه‌م/ چۆن خۆمان لە بای گەدە ڕزگار بكه‌ین؟\nئێسته به‌شێوه‌یه‌كى به‌ربڵاو مرۆڤه‌كان گەدەیان تووشی نه‌خۆشى باكردن ده‌بێته‌وه و بایه‌كی زۆر لە سکیاندا کۆ دەبێتەوە، ئەمەیش حاڵەتێکی ناخۆشی بۆ هه‌مووان دروست كردووه، بەتایبەت پیاوان کاتێک لە دەرەوەى ماڵن و زۆربه‌ى كاته‌كان له‌گه‌ڵ خه‌ڵك تێكه‌ڵاون.\nبێگومان ئەم نه‌خۆشییه جیاوازی هەیە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر و هەندێک بەهۆی نەخۆشییەوە بەردەوام تووشی دەبن و هەندێکیش زۆر بەکەمی، ئەویش بەهۆی خۆراکی ناتەندروستەكانه‌وه.\nئەو کەسانەی زۆر تووشی باكردنی گه‌ده دەبن و ده‌یانه‌وێت له‌م نه‌خۆشییه ناخۆشه و شه‌رمه‌زارییه ڕزگاریان بێت، پێویستە ئەم ڕێنوێنییانه‌ی خواره‌وه به وردى پێڕەو بكه‌ن:\n1- هەوڵبدە پێداچوونەوە بۆ تەواوی خواردنەکانت بکە و واز لەو خۆراکانە بێنە، کە با دروست دەکەن لە گەدەدا وەک :"نۆک و فاسۆلیا".\n2- ڕۆژانه بڕێکی زۆر زەڵاتە بخۆ.\n3- واز لە خواردنەوەی ئەو خواردنەوانە بێنە کە تووشی هەڵئاوسانى گه‌ده‌ت دەکات، وەک خواردنەوە گازییەکان.\n4- هەوڵ بدە ئەو خواردنانە هەڵبژێرە کە بڕێکی زۆر پێکهاتەی ڕیشاڵی تێدایە وه‌ك: "خه‌یار و كاهو".\n5- وازهێنان لە جگەرەکێشان.\n6- خواردنەوەی ئاو، به جۆرێك له ڕۆژێكدا دوو لیتر بێت، زیاتریش بێ باشتره.\n7- وەرزشكردن بۆ پارێزگاریکردن لە چالاکییەکانی ڕیخۆڵە و کارەکانی هەرس.\n8- لەکاتی نانخواردندا هەوایەکی زۆر مەخەرە سکتەوە.\nدووه‌م/ سوودەکانی دەرچوونی بای گه‌ده لەرووی تەندروستییەوە چییه؟\nهه‌موو كات وامه‌زانه ده‌رچوونى با له گه‌ده سوودبه‌خش نییه و نه‌خۆشییه، بگره هه‌ندێك جار سوودى زیاتره بۆ كه‌سه‌كه، وه‌ك له خواره‌وه‌دا باسمان كردووه سووده‌كانى چین.\n1- دەتپارێزێت لە تووشبوون بە نەخۆشییەکانی شێرپەنجە.\n2- بە دوورت دەکات لە جه‌ڵته‌ى مێشک.\n3- دڵ دەپارێزێت لە نەخۆشییەکانى.\n4- ڕێگه نادات کەسەکە تووشی نەخۆشی ئه‌لزەهایمەر ببێت.\n5- دەرچوونی با مانای ئەوەیە کرداری هەرس و تەندروستی گەدەت زۆر باشە.\nسێیه‌م/ ئه‌و خۆراكانه‌ى چارەسەری هەڵئاوسانی گەدە دەكه‌ن كامانه‌ن؟\nهەڵئاوسان و باكردنی گەدە یەكێكە لەو كێشە تەندروستییانەی ڕووبەڕووی مرۆڤ دەبێتەوە، ئەگەر ئەم حاڵەتەت هەیە دەتوانیت سوود لەم 10 خۆراكەى خواره‌وه وەربگری بۆ چارەسەر.\nخەیار: یەكێكە لە سەوزە ئاودارەكان ئەو كاتەی هەستت بە بای گەدە كرد ئەوە خەیار بخۆ، زۆری ئاو تیایدا وا دەكات تێكڕای میزكردنت زیاتر ببێت و ئازاری گەدەش كەم دەكاتەوە.\nشووتی: هاوشێوەی خەیارە و بڕێكی زۆر ئاو لە پێكهاتەیدا هەیە و بڕێكی كەم شەكری تیادایە و كالۆرییەكی كەم بە جەستە دەبەخشێت و بۆ نەهێشتنی ئازاری گەدە زۆر بەسوودە.\nمۆز: هەركات خواردنی سوێرت خوارد ئەوەی تەنیا لەسەر تۆیە خواردنی یەك مۆزە، بۆ ئەوەی تێكڕای ڕێژەی پۆتاسیۆم لە لەشتدا بەرز بكاتەوە و بەوەش ئەو هەڵئاوسانەی گەدە كۆتایی دێت كە بەهۆی زۆر خواردنی خوێوە تووشت بووە.\nهێلكە: ئەگەر كێشەی هەڵئاوسانی سكت هەیە و ئەوە تەنیا سپێنەی یەك هێلكە بخۆ بەشێوەیەكی ڕۆژانە، ئەمە پڕۆتینی پێویست بە لەشت دەدات و لە هەمان كاتدا لە كێشەی هەڵئاوسانی بێزاركەری سكت ڕزگارت دەبێت.\nترێ: ئەم میوەیە ئارەزووی خواردنی خۆراكی شیرینت كەم دەكاتەوە و ڕۆڵێكی گەورەی هەیە لە كەمكردنەوەی بای ناو سكتدا.\nماست: پڕۆتین بە جەستەت دەدات و هەرسی گەدە ئاسان دەكات.\nپەنیر: یەكێكە لە بەرهەمەكانی شیر و بەسوودە بۆ كەمكردنەوەی هەستكردن بە هەڵئاوسانی سك و گەدە.\nئەنجامدانی هەندێك ڕەفتار و خواردنی خۆراكی ناتەندروست هۆكارە بۆ دروستبوونی با لەناو سكدا، خواردنی خۆراكە چەورەكان هەرسی گەدە قوڕس دەكات و ئەمەیش هۆكارە بۆ بای ناو سك.\nچەندان جۆری دەرمان بۆ چارەسەری ئەم حاڵەتە بەكار دەهێنرێتن بەڵام دەتوانیت دوور لە چارەسەر و دەرمانی كیمیایی، پێكهاتەی سروشتی بۆ چارەسەری ئەم حاڵەتە بەكاربێنیت وه‌ك له‌سه‌ره‌وه باسمان كرد.\nگەده، ئەندامێکی ماسوولکەییە و لە توورەکە دەچێت بە بەشی خوارەوەی سورێنچکەوە بەندە، گەدە هەرسی میکانیکی ئەنجام دەدات، ئەمەیش بە گوشینی خۆراك بە یارمەتی گرژبوونی ماسوولکەکانی و لە کاتی ئەم گوشینە، ڕژێنە زۆر بچووکەکانی دیواری گەدە ئەنزیمەکان و ترشێك بەرهەم دێنن، هەردوو دەردراوەکان بە یەکەوە کار دەکەن بۆ هەڵوەشاندنه‌وه‌ی خۆراك بۆ پارچەی زۆر بچووك، ترشەکەیش زۆربەی ئەو بەکتریایانە دەکوژێت کە لەوانەیە لەگەڵ خۆراكدا قوت درابن، دوای چەند سه‌عاتێك له هەرسی میکانیکی و کیمیایی کە بەسەر خۆراکدا دێت، خۆراکە مادەکە دەگۆڕێت بۆ تێکەڵەیەکی خەست پێی دەڵێن (کیمۆس).


كۆبوونەوەی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان كۆتایی هات\nكۆبوونەوەی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان كۆتایی هات، لە کۆبوونەوەکەدا پرسى دابینکردنی نەوتی سپی و بەنزین گفتوگۆیان لەبارەوەکرا.\nبەپێی ڕاگەیەنراوی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان،سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێم بە بۆنەی کۆتایی هاتنی پرۆسەی دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، بە ناوی ئەنجومەنی وەزیرانەوە، پیرۆزبایی لە گەلی کوردستان و گشت لایەنە براوەکانی هەڵبژاردن کرد و سوپاسی پێشمەرگە و پۆلیس وهێزەکانی ئاسایشی ناوخۆی بە گشتی کرد کە ئەرکی خۆیان سەرکەوتووانە بەجێگەیاند لە ڕەخساندنی زەمینەیەکی ئارام بۆ پرۆسەی دەنگدان.\nجەختی لەوە کردەوە: پێویستە نوێنەرانی کوردستان، لێرە بەدواوە، لە پەرلەمانی عێراق، بەیەکەوە یەکگرتوانە و بەهەماهەنگیی و یەکڕیزی، کاربکەن لە پێناو داکۆکیکردن لە شایستە و مافە دەستورییەکانی خەڵکی کوردستان، دور لە ململانێی ناوخۆیی.\nدوپاتیشی کردەوە: حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئامادەیە بۆ هەر هاوکاری و هەماهەنگییەک لە گەڵ نوێنەرانی کوردستان لە پەرلەمانی عێراق، بە هەمو جیاوازیی وڕەنگەکانەوە، بۆ درێژەدان بە کارکردن و هەماهەنگیکردن لە گەڵ حکومەتی فیدراڵی، بە ئامانجی دابینکردنی ماف وشایستە دەستورییەکانی هەرێمی کوردستان.\nهەروەها ستایشی خۆڕاگری خەڵکی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کرد و پیرۆزبایی دەرچوونی نوێنەرانی کوردی لەو ناوچانەدا کرد و ئاماژەی بەوەدا، کە ئەنجامی هەڵبژاردن لە ناوچە دابڕێنراوەکان، دوپاتکردنەوەی ناسنامەی کوردستانیبوونی ئەو ناوچانەیە، جەختیشی لەوە کردەوە کە پێویستە، نوێنەرانی کوردستان لە ڕێی جێبەجێکردنی ماددەی 140ی دەستور، کاربکەن بۆ ئەوەی بارودۆخی ئەو ناوچانە ئاسایی بکرێتەوە.\nپاشان کەمال ئەتروشی، وەزیری سامانە سروشتییەکان، ڕاپۆرتێکی پێشکەش کرد كە تایبەت بو بە بەرەوپێشچون و ئاستەنگەکانی بەردەم جێبەجێکردنی بڕیارەکانی ئەنجومەنی وەزیران بۆ دابینکردنی نەوتی سپی و بەنزین، بە هەماهەنگی وەزارەتی نەوتی حکومەتی فیدراڵی.\nلە بڕگەی سێیەمی کۆبونەوەکە، سەرۆکی فەرمانگەی هەماهەنگیی و بەدواداچون عەبدولحەکیم خەسرەو، ڕاپۆرتێکی سەبارەت بە بەدواداچون بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکانی چاکسازی و ڕێکخستنەوەی داهاتەکان لە هەرێمی کوردستان خستەڕو، کە چەندین ڕاسپاردەی تێدابو بۆ وەزارەتە پەیوەندیدارەکان، لە پێناو بەکارهێنانەوەی بۆ خزمەتی گشتی وپڕۆژەکانی ئاوەدانکردنەوە.\n232 جار خوێندراوه‌ته‌وه\n10/13/2021 4:13:19 PM


"وه‌زیرى دارایی عێراق هێنده بێئاگایه نازانێت ژماره‌ى راسته‌قینه‌ى فه‌رمانبه‌ران چه‌نده"\nHome›هەواڵ›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›“وه‌زیرى دارایی عێراق هێنده بێئاگایه نازانێت ژماره‌ى راسته‌قینه‌ى فه‌رمانبه‌ران چه‌نده”\nئه‌ندامێكى لیژنه‌ى دارایی له ئه‌نجوومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق رایده‌گه‌یه‌نێت: وه‌زیرى دارایی تا ئێستاش ژماره‌ى فه‌رمانبه‌رانى راسته‌قینه‌ى عێراق نازانێت، ده‌شڵێت: “سه‌رجه‌م ئه‌و ژمارانه‌ى له پرۆژه‌یاساى بودجه‌دا هاتوون راسته‌قینه نیین”.\nئه‌مڕۆ شه‌ممه ناجى سه‌عیدى، ئه‌ندامى لیژنه‌ى دارایی له ئه‌نجوومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق رایگه‌یاند: “لێبڕینى مووچه‌ى فه‌رمانبه‌ران به‌هیچ شێوه‌یه‌ك له بودجه‌دا جێگه‌ى ناكرێته‌وه، چونكه كۆمه‌ڵێكى تر خه‌رجى زیاده له‌نێو پرۆژه‌یاساى بودجه‌دا هه‌یه كه به كه‌مكردنه‌وه‌یان ده‌كرێت داهاتى وڵات زیاتر بكرێت”.\nوتیشى: “سه‌رجه‌م ئه‌و ژمارانه‌ى كه له پرۆژه‌یاساى بودجه‌دا هاتوون راسته‌قینه نین، بۆ نمونه بودجه‌ى به‌كاربردن و ژماره‌ى فه‌رمانبه‌ران”.\nله به‌شێكى ترى قسه‌كانیدا ئه‌و ئه‌ندامه‌ى لیژنه‌ى دارایی له ئه‌نجوومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق باس له‌وه‌شده‌كات: “وه‌زیرى دارایی عێراق وه‌زیرێكه كه ئاستى سفره، چونكه له ساده‌ترینش شته‌وه كه ژماره‌ى فه‌رمانبه‌رانى عێراق نایزانێت”.\nناجى سه‌عیدى باس له‌وه‌شده‌كات: “ئێمه پرۆژه‌یاساى بودجه‌مان دووباره نووسییه‌وه، بۆمان ده‌ركه‌وت 34 ترلیۆن دینار زیاده‌ى تێدایه، له‌به‌ر ئه‌وه ئه‌مه نیشانه‌ى ئه‌وه‌یه كه پرۆژه‌یاساى بودجه له‌سه‌ر بنه‌ماى ژماره‌ى راست و دروست بونیاد نه‌نراون”.\nحەیدەر عەبادی: بە وەزیری دارایی هەرێمم وت چی لە داهاتی نەوت دێت ...


خوەپێشاندانێن عیراقێ و رەوشا کوردستانێ – Sibehî سبەھی\nخوەپێشاندانێن عیراقێ و رەوشا کوردستانێ\nBergeh Kurdistan On 24/11/2019 / نڤیسار\nبوویه‌ر و خوه‌پێشاندانێن ل عیراقێ رووددن دکاره ببه سه‌ده‌مه‌ک بنگه‌هین کو هندەک گوهه‌رتنێن رادیکال ل عیراقێ پێکبێن. ئه‌ڤ گوهه‌رتن دێ نه ب ئیراده و حەزکرنا عیراقێ پێکبێن. بێ گومان هه‌ر گوهه‌رتنا ل عیراقێ پێکوه‌رێ دێ باندۆرا خوه ب ئاوایه‌کی ل ره‌وشا کوردستانێ هه‌تا ل ستاتوویا کوردستانێ ژی بکه. ژ بۆ ڤێ یه‌کێ ژی ئه‌ڤ روودان ل عیراقێ گه‌له‌کی گرین و مه‌ترسیدارن.\nگه‌له‌ک پسپۆرێن سیاسی روودانێن عیراقێ وه‌ک سه‌رهلدانه‌کا گه‌لێری دنرخینن. لێ د راستیا خوه دا موخاتبێ ڤێ سه‌رهلدانێ کیه نایێ زانین. حوکومه‌تا نها یا عیراقێ نکاره ژ بن ڤی باری ده‌رکه‌ڤه. ژ به‌ر کو پرۆبله‌مێن ئیرۆ هه‌یین ژ سالا ۲۰۰۳ێ هه‌تا نها که‌تنه سه‌ر هه‌ڤ بوویه باره‌ک گران و مه‌زن. راسته ل عیراقێ ده‌ستووره‌ک هه‌یه لێ هه‌تا نها ل گۆر ده‌ستوورێ گاڤه‌ک ژی نه‌هاتیه ئاڤێتن و هه‌ر ده‌می ده‌ستوور هاتیه بنپێکرن. ده‌ستووره‌ک نوو چ پرسگرێکێ چاره‌سه‌ر ناکه ، ئه‌گه‌ر ده‌ستهلاتێن چێدبن گوه نه‌دن ده‌ستوورێ چ حوکمێ ده‌ستوورێ نامینه.\nده‌ما مرۆڤ به‌رفره ره‌وشا عیراقێ دنرخینه چه‌ند خالێن گرینگ ده‌ردکه‌ڤین پێشیا مە:.\nئیران باندۆرا خوه ل عیراقێ گه‌له‌ک به‌رفره‌ه کریه و هه‌تا راده‌یه‌کی گه‌له‌ک هێزێن عیراقێ ل گۆر سیاسه‌تا ئیرانێ ل ڤی وه‌لاتی ته‌ڤدگه‌رن.\nئەمریکا هه‌ولدده باندۆرا ئیرانێ ل عیراقێ بشکینه، لێ سیاسه‌تا ئەمریکا یا ده‌م-ده‌می که‌تیه د خزمه‌تا به‌لاڤبوونا هێزا ئیرانی ل عیراقێ. ژ بۆ ڤێ یه‌کێ ئیرۆ گه‌له‌ک زه‌حمه‌ته کو ئەمریکا باندۆرا ئیرانێ ل ڤی وه‌لاتی کێم بکه. هێزه‌ک وه‌ک هێزێن حه‌شدا شه‌عبی به‌دیلا سۆپایێ عیراقێ یه و د بن باندۆرا ئیرانێ دا یه.\nل عیراقێ سێ ههێزێن بنگه‌هین هه‌نه کو سیاسه‌ت ل گۆر وان هێزان تێ دیزاین کرن. شیعه، سونه و کورد هێزێن بنگه‌هینن و ل گۆر ڤان هه‌رسێ ئالیان ته‌ڤگه‌ر تێنه کرن. هه‌ر ئالیه‌ک کو بخوازه ل عیراقێ خوه‌دی باندۆر به دڤێ حه‌سابێ ڤان هه‌رسێ هێزان بکه.\nده‌ما ده‌ستپێکا خوه‌پێشاندانان دا وێنه‌یێن گه‌نه‌رالێ ئراقی، عه‌بدولواهاب ساعدی دهاتان بلند کرن و ئه‌و وه‌ک به‌دیلێ ده‌ستهلاته‌ک نوو دهاتا نیشاندان. ساعدی گه‌نه‌راله‌که د شه‌رێ ل دژی داعیشێ دا و ئازادکرنا موسلێ دا رۆله‌ک به‌ربچاڤ له‌یزت. هه‌روه‌ها که‌سه‌ک ل دژی ئیرانێ تێ ناسکرن.\nد ڤێ ره‌وشا نها دا ژی ئیران گه‌له‌ک ئاکتیڤه و رۆله‌ک ئه‌ساسی دله‌یزه. قاسم سلێمانی د پشت په‌ردێ دا وه‌ک ئاکتۆره‌ک گرینگ رەوشا سیاسێ رێڤه دبه.\nره‌وشا کوردا هندەکی جودا یه، ل کوردستانێ ستاتوویه‌ک هه‌یه کو، خوه‌دی پارله‌مه‌نتۆ، خوه‌دی سه‌رۆک و حوکومه‌ته. پرانیا جارا کورد ل هەمبه‌ر به‌غدایێ سیاسه‌ته‌ک واقعی رێڤه دبن و هه‌ول ددن ب یه‌ک ده‌نگیه‌کی ل گه‌ل به‌غدایێ پێوه‌ندیان رێڤه ببن. کورد نه‌بن ل به‌غدایێ حوکومه‌ت نکارن بێنه ئاڤاکرن.\nئه‌گه‌ر کورد نه‌خوازن ده‌ستوورا نوو ل عیراقێ نایێ قه‌بوول کرن. ژ به‌ر کو ئه‌گه‌ر د ره‌فه‌راندوما ئه‌رێکرنا ده‌ستوورا نوو ده ۳ پارێزگه‌ه ده‌نگێ نەخێر بدن ده‌ستوور نایێ په‌ژراندن. هه‌ولێر، سلێمانی و دهۆک ژ بۆ ره‌دکرنا ده‌ستوورێ به‌سه.\nلێ ئه‌گه‌ر ل عیراقێ ئالۆزی مه‌ستر ببن و ده‌ستهلات ل عیراقێ تێک هه‌ره و ته‌ڤلیهه‌ڤێ زێده ببن ، یانی بێ ئستیقراریه‌ک مه‌زن ل عیراقێ په‌یدا ببه، ئه‌ڤ یه‌ک باندۆره‌ک مه‌زن ل کوردستانێ دکه. ئه‌گه‌ر کورد نکاربن ل گه‌ل به‌غدایێ چاره‌سه‌ریه‌کی په‌یدا بکن و موخاتبێ کوردا ل به‌غدایێ نه‌مینه، رێیه‌ک ته‌نێ ل پێشیا کوردا دمینه. ئه‌و ژی د پرۆسه‌سه‌ک وه‌ها دا راگەهاندنا کۆنفه‌ده‌رالیه‌کییه. کۆنفه‌ده‌رالی دبه مه‌رتاله‌ک ژ بۆ کوردستانێ و ژ بۆ ده‌ستکه‌فتیێن کو هه‌تا نها کوردان ده‌ستڤه ئانییه.\nکورد ژ نها ڤه گاڤێن گرینگ تاڤێژن، ژ به‌ری هه‌رتشته‌کێ ب هه‌ولدانێن سه‌رۆکێ هه‌رێما کوردستانێ نێچیرڤان بارزانی، یه‌کێتیه‌ک د ناڤا کوردان دا تێ ئاڤاکرن و ل هەمبه‌ر به‌غدایێ کورد دبن یه‌ک ده‌نگ. سه‌رۆکێ هه‌رێما کوردستانێ و حوکومه‌تا کوردستانێ ژ بۆ چاره‌سه‌ریه‌کی ل گه‌ل به‌غدایێ هه‌ولدانێن هێژا دکن و د ڤێ ده‌ربارێ دا گه‌له‌کی ئاکتیڤن.\nلێ مخابن ل کوردستانێ پرسگرێکه‌ک ڤه‌شارتی هه‌یه، ئه‌و ژی هه‌ین و هێزبوونا پارتیا کارکەرێن کوردستانێ (پەکەکە)ێ ل ده‌ڤه‌رێ یه. هه‌ین و هێزبوونا پەکەکێ، پەکەکە هه‌ر ده‌می وه‌ک مینەکی یه د ناڤا باشوورێ کوردستانێ دا. ئه‌ڤ مایین دێ چه‌وا و که‌نگی بێته ته‌قاندن نایێ زانین. د ڤێ مژارا زیز دا رۆلێ ئیرانێ ژی نابێ بێ پشگوهخستن.\nبێ گومان ل سه‌ر ڤان بابه‌تان هه‌موویان شرۆڤه‌یێن زانستی و به‌رفره پێوسته. لێ ده‌ما مرۆڤ ژ راستیا هه‌یی ده‌ست ئافراندنا سیاسه‌تێ و ستراته‌ژیان بکه، گه‌له‌ک تشت تێنه گوهه‌رتن. سیاسه‌تا واقعی رێ ناده کو مرۆڤ حسی بفکره.


دوای بڵاوبوونه‌وه‌ی هه‌واڵی لێبوونه‌وه‌ی گۆشتی ڕووخساری نوێترین وێنه‌ی خۆی بڵاوكرده‌وه\nدوای بڵاوبوونه‌وه‌ی هه‌واڵی لێبوونه‌وه‌ی گۆشتی ڕووخساری نوێترین وێنه‌ی خۆی بڵاوكرده‌وه\nخانمه ڕاگه‌یاندنكاری میسری" ڕیهام سعید" بۆیه‌كه‌مجار و دوای بڵاوكردنه‌وه‌ی هه‌واڵی نه‌خۆشیه‌كه‌ی وێنه‌یه‌كی خۆی له هه‌ژماره تایبه‌ته‌كه‌ی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی ئینستگرام بڵاوكرده‌وه وه‌ك وه‌ڵامدانه‌وه‌یه‌ك بۆ ئه‌و ده‌نگۆیانه‌ی باس له‌وه ده‌كرا كه گۆشتی ڕوخساری به ته‌واوه‌تی لێبۆته‌وه.\nڕیهام ئاشكرای كردوه كه هیچ نه‌خۆشیه‌كی پێستی نییه و ڕوخساری له شوێنی خۆیه‌تی و گۆشتی ڕوخساری دانه‌كه‌وتووه وه‌ك ئه‌وه‌ی باسی لێوه ده‌كرێت و داوا له فۆڵۆوه‌ره‌كانی ده‌كات زیاتر نزای بۆبكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی چاك ببێته‌وه.\nئه‌م خانمه نه‌شته‌رگه‌ریه‌كی قورسی بۆ ئه‌نجامدرا دوای توشبوونی ڕوخساری به به‌كتریا و له ئێستادا پزیشكه‌كان له هه‌وڵی چاره‌سه‌ر كردنیدان پێش ئه‌وه‌ی ئه‌م به‌كتریایه بگات به مۆخی و بڕیار وایه له‌م ماوه‌یه‌دا چاره‌سه‌رێكی چڕ وه‌ربگرێت و بۆ ماوه‌ی یه‌ك مانگ ده‌بێت له نه‌خۆشخانه له ژێر چاودێری پزیشكه‌كان بمێنێته‌وه و به ته‌واوه‌تی سه‌ردانكردنی قه‌ده‌غه كراوه هه‌تا ئه‌و كاته‌ی پزیشكه‌كان به ته‌واوه‌تی به‌سه‌ر نه‌خۆشیه‌كه‌یدا زاڵ ده‌بن.\nڕانیا سه‌عید خوشكی ئه‌م خانمه ئاشكرای كرد كه نه‌خۆشی خوشكه‌كه‌ی جۆرێك میكرۆبه له‌ناو لوتیدا یه و پزیشكه‌كان ترسیان له‌وه هه‌یه بۆ چاو و مێشكی بگوازرێته‌وه و ئه‌مه‌ش هیچ په‌یوه‌ندی به نه‌خۆشیه‌كانی پێسته‌وه نییه.\nانا معنديش مرض جلدي ووشي موجود موقعش الحمد لله. بشكركوا علي دعواتكوا و انا لسه بطمع في مزيد من الدعوات. 😍😘😘\nئه‌م بابه‌ته 8996 جار خوێنراوه‌ته‌وه


:: KDPMR :: - داعش خەڵكی مەدەنی لە رۆژهەڵاتی موسڵ تۆپباران دەکات\nتیرۆرستانی داعش خەڵكی مەدەنی لە گەڕەکی زهووری رۆژهەڵاتی موسڵ تۆپباران دەکەن و بەهۆی کەوتنەخوارەوەی چەند گوللە هاوەنێکیش بەسەر ماڵاندا، 20 کەسی مەدەنی كوژران و برینداربوون.\nسەرچاوەیەک لە گەڕەکی زهوور رایگەیاند، کاتژمێر 4:45 خولەکی رۆژی هەینی 23-12-2016، چەکدارانی داعش دەستیان بە تۆپبارانكردنی گەڕەکی زهوور کردووە و چەند گوللە هاوەنێک بەر خانووی ژمارەیەك هاووڵاتی کەوتوون، بەهۆیانەوە 5 هاولاتی کوژران و 15ی دیکەش برینداربوون.\nبەپێی زانیارییەكان تۆپبارانەکە ناوەناوە دەوەستێت و دەستپێدەکاتەوە، ناشزانرێت لەکوێوە گوللە تۆپ و هاوەنەكان ئاراستەی زهوور دەکرێن، هاوکات فڕۆکە جەنگییەکانی عێراق و هاوپەیمانانیش بنکەکانی داعش لەنێو موسڵ بۆردوومان دەکەن.\nماوەی زیاتر لە دوو مانگە ئۆپەراسیۆنی كۆنترۆڵكردنەوەی موسڵ دەستپێكردووە، تاوەكو ئێستا 40 گەڕەك لە بەری چەپی موسڵ واتە نزیکەی 35%ی شارەکە كۆنترۆڵكراوەتەوە، بڕیارە لەم رۆژانەشدا قۆناغی دووەمی ئۆپەراسیۆنەكە دەستپێبكات.


شاری ووهان لە چین بەرەو بوژاندنەوە و هەڵگرتنی بەربەستەکان دەڕوات\nشاری ووهان کە کانگەی تەشەنەکردنی ڤایرۆسی کۆرۆنایە هێدی هێدی دەبوژێتەوە.\nدوکاندارەکان لە شاری ووهان کە چەقی تەشەنەکردنی ڤایرۆسی کۆرنایە لە چین، ئەمڕۆ دوو شەممە دوکانەکانیان سەرلەنوێ کردەوە بەڵام کڕیاریان کەم بوون.\nئەم هەنگاوەی شاری ووهان دوابەدوای بڕیاری دەسەڵاتداران بوو بۆ هەڵگرتنی بەشی زۆری بەربەستەکانی بۆ کۆنترۆڵکردنی ڤایرۆسەکە دانرابوون، ئەو ڕێکارانەی بە دەیان ملیۆن لە وڵاتیانی بۆ دوو مانگ لە ماڵەکانیاندا هێشتەوە.\nدانیشتوانی شارەکە لەوانە خانمێک بە ناوی کات، لە مۆڵی چوهی هانژی کە یەکێکە لە شەقامە گرنگەکانی بازاڕکردن گوتی؛ هێندە خۆشحاڵە، دەیەوێت لە خۆشیدا بگری.\nکات لە نانجینگ لە ڕۆژهەڵاتی چین مامۆستایە و سەردانی خێزانەکەی کردووە لە شاری ووهان کە دانیشتوانەکەی 11 ملیۆن کەسە و مەڵبەندی بەرهەمهێنانە لە ناوەندی چین، لە 23 مانگی یەکدا شارەکە بەمەبەستی بەرەنگاربوونەوەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە کارخرا.\nکات دەڵێت، هەربۆیە ئێستا دوای دوو مانگ گیرخواردن لە ماڵەکەمدا ئێستا لە خۆشیدا هەڵدەپەڕێت.\nشاری ووهان لە پارێزگای هوبی دوا شارە کە هێشتا لە ژێر قەدەغەی گەشتدایە . ڕێگە بە دانیشتوانەکەی دەدرێت لە ناوچەیەکەوە بچن بۆ چەند ناوچەیەکی پارێزگای هوبی بەڵام ناتوانن بچنە دەرەوەی پارێزگاکە. دواین بەربەستەکان لەسەر شاری ووهان لە 8 ی مانگی نیساندا هەڵدەگیرێن.


مسته‌فا كازمى 4 به‌رپرسى باڵاى سه‌ربازى دوورخسته‌وه | تۆڕی هەواڵی سلێمانی\nHome›هەواڵ›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›مسته‌فا كازمى 4 به‌رپرسى باڵاى سه‌ربازى دوورخسته‌وه\nكۆبوونه‌وه‌ى سه‌رۆكوه‌زیرانى عێراق و فه‌رمانده سه‌ربازى و هه‌واڵگرییه‌كانى به‌غدا | فۆتۆ: نووسینگه‌ى مسته‌فا كازمى\nكه‌مێك له‌مه‌وبه‌ر وته‌بێژى فه‌رمانده‌ى گشتى هێزه چه‌كداره‌كانى عێراق ناوى ئه‌و به‌رپرسانه‌ى بڵاوكرده‌وه كه به فه‌رمانى مسته‌فا كازمى دوورخراونه‌ته‌وه.\nیه‌حیا ڕه‌سوڵ، وته‌بێژى فه‌رمانده‌ى گشتى هێزه چه‌كداره‌كانى عێراق له به‌یاننامه‌یه‌كدا رایگه‌یاند: “بریكارى وه‌زیرى ناوخۆ بۆ كاروبارى هه‌واڵگرى فه‌ریق روكن عامر سه‌دام دوورخراوه‌ته‌وه و له جێگه‌ى ئه‌و فه‌ریق ئه‌حمه‌د ئه‌بو ره‌غف دانراوه، عه‌بدولكه‌ریم عه‌بدولفازل، به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى هه‌واڵگرى و له‌ناوبردنى تیرۆر له وه‌زاره‌تى ناوخۆ دوورخراوه‌ته‌وه و له جێگه‌ى ئه‌و حه‌مید شوكرى، جێگرى ده‌زگاى ئاسایشى نیشتمانى دانراوه”.\nئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو: “فه‌رمانده‌ى ئۆپراسیۆنه‌كانى به‌غدا فه‌ریق قه‌یس محه‌مه‌داوى گوازراوه‌ته‌وه بۆ وه‌زاره‌تى به‌رگریی و لیوا روكن ئه‌حمه‌د سه‌لیم له‌جێگه‌ى دانراوه، هاوكات فه‌رمانده‌ى پۆلیسى ئیتیحادى فه‌ریق رونك جه‌عفه‌ر به‌تات له كاره‌كه‌ى دوورخراوه‌ته‌وه و له‌جێگه‌ى ئه‌و فه‌ریق روكن شاكر جه‌وده‌ت دانراوه”.\nوته‌بێژى فه‌رمانده‌ى گشتى هێزه چه‌كداره‌كانى عێراق ئاماژه‌ى به‌وه‌شكردووه: “به‌ڕێوه‌به‌رى به‌شى هه‌واڵگرى و ئاسایشى ئۆپراسیۆنه‌كانى به‌غدا لیوا باسم مه‌جید له كاره‌كه‌ى دوورخراوه‌ته‌وه”.\nئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه له ناوچه‌ى ته‌یه‌ران له به‌غدا دوو ته‌قینه‌وه‌ى خۆكوژى روویاندا، به‌پێى ئاماره‌كانى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستیى عێراق، “به‌هۆى ته‌قینه‌وه‌كانه‌وه 110 كه‌س برینداربوون و 32 كه‌س كوژراون”.


رۆژی پێنجشەممە رێكەوتی 16/5/2018 هەواڵی كۆچی دوایی ناوادەی رەوانشاد عادل موراد گەیشتە كوردستان و لەناكاو پیرۆزباییەكانی سەركەوتنەكان و جەژنەكان ساردبوونەوە بۆ لەدەستدانی كەسایەتییەكی كەموێنە كە هاوكات یەكێك بووە لە دەستەی دامەزرێنەرانی یەكێتی نیشتمانی كوردستان، ئەم پیاوە شۆڕشگێڕە خاوەنی مێژوویەكی پڕ لە خەبات پاشخانێكی گەورەی ئەخلاقی سیاسی و كۆمەڵایەتی و مرۆڤێكی دەست و دل و داوێن پاكە ئەگەرچی سیاسەتمەدارێكی یەكێتی نیشتمانی كوردستان بوو، بەڵام لەدەستدانی مایەی خەفەت بوو بۆ هەموو كورد چونكە ئەو پیاوە هێندەی بە تەنگی كوردایەتییەوە بوو، هێندە خەمی لە كوردبوون دەخوار هەرگیز بیری بەلای بەرژەوەندی كەسی و حیزبی و شتی ترەوە نەدەچوو، كەوابوو مردنی ئەوزاتە زەرەرمەندییە بۆ هەموو كورد نەك بە تەنها بۆ یەكێتی نیشتمانی كوردستان.\nكۆچی عادل موارد هاوكات بوو لەگەڵ ئاهەنگەكانی سەركەوتنی یەكێتی لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەكەی عێراق كە دەنگە دەنگ و مقۆمقۆیەكی زۆری بێهوودەییانەی لەدوای خۆی خستەوە، بەڵام نەدەبوو رق لەو سەركەوتنە یان داخ لەو شكستە بگاتە ئاستی ئەوەی دیوە بەردینەكەی دڵمان بۆ ئەو مەبەستانە لە پێناوی سیاسەت بەكار بهێنین و نەچینە پرسەكەی، نەچوون بۆ پرسەی ئەو پیاوە هیچ لە شكۆو مێژووی پرشنگداری كەم ناكاتەوە، عومەری موختار دوای لە سێدارەدان تەرمەكەی شاردرایەوە، بەڵام ئەو هەر رەمزە بۆ شۆڕشی ئازادیخوازی لیبیا.\nئەو برادەرانەی نەچوونیان بۆ گردەكەی سەلیم بەگ و هانای تەرمی رەوانشاد عادل موراد جگە لە پەڵەیەكی رەش كە بەناوچەوانی مێژووی حیزبەكەیانەوە هیچی تری لێ ناكەوێتەوە، ئەگینا بۆ لە پرسەی رەوانشاد دلۆڤان بارزانی وێڕای پەیوەندییە بە رووكەش خراپەكەیان لەگەڵ پارتی تا پیرمام چوون و بۆ عادل مورادیش ئەم جۆرە ئاكارەیان لێكەوتەوە كە نەعورفی ئایینی و نە نەریتی كۆمەڵایەتی و نە ئەخلاقی سیاسی قبووڵی ناكەن، ئەم هەموو رقە تەنها لەبەر ئەوە بوو كە یەكێتی نیشتمانی كە حیزبی مام و عادل موراد بوو لە زۆربەی ناوچەكانی كوردستان یەكەمی هێناوە؟! دونیا هەر ئەمڕۆو سبەی نییە، ئایا دوای دوو سەدە نەوەكانمان چی بەم مێژووەی ئەمڕۆمان دەڵێن و ئەم جۆرە هەڵسوكەوتە لە رووی دەرونییەوە چۆن شی دەكەنەوەو خاوەن ئاكارەكانیان چۆن هەڵدەسەنگێنن؟!\n 1969 جار بینراوه\n5/26/2018 2:20:47 AM


بەڕێوەچوونی کۆڕی شەوی یەلدا(٢٧١٧) - ناوەندی فەرھەنگی ھونەریی ڤەژین\nله ڕێکه‌وتی ١٣٩٦/٩/٣٠ی هه‌تاویدا، ناوه‌ندی فه‌رهه‌نگی- هونه‌ریی ڤه‌ژین کۆڕێکی بۆ به‌ڕز ڕاگرتنی شه‌وی یه‌لدا(بۆ شەشەمین ساڵ له‌م شەوەدا)، له هۆڵی نشاتی شاری مه‌ریوان به‌ڕێوه برد.\nکۆڕه‌که به به‌شه‌داریی کۆمه‌ڵێکی به‌رچاو له نووسه‌ران، ئه‌دیبان و کەسایەتییەکانی کوردستانی ئێران، و به پێشوازیی گه‌رموگوڕی خه‌ڵکی مه‌ریوان و ده‌وروبه‌ر، له کاتژمێر ٨ی شه‌ودا ده‌ستیپێکرد و تا ١٢/٣٠ نیوه‌شه‌و درێژه‌ی خایاند.\nبه‌رنامه‌کانی کۆڕ به‌م شێوه‌یه به‌ڕێوه چوون:\n-سه‌ره‌تا چه‌ند ئایه‌تێک له قۆرئانی پیرۆز خوێنرایه‌وه.\n-په‌یامی ناوه‌ندی ڤه‌ژین له لایه‌ن کاک حامید کۆنەپۆشی خوێنرایه‌وه.\n-بەڕێز مەحموود موبارەکشاهی(بەرپرسی دەستەی بەڕێوەبەری ڤەژین) وتارێکی لە سەر ناوەندی ڤەژین، چالاکییەکان و هەروەها ڕووداوەکانی ساڵی ڕابردووی ناوەندی ڤەژین بۆ بەشداربووان باس کرد .\n-بەڕێز ژیار جەهانفەرد لە سەر مێژووی شەوی یەلدا، پاشماوەکانی هێما و بۆنەکانی میترایی لە فۆلکلۆر، فەرهەنگ و زمانی ناوچەکانی کوردستان پێسکەش کرد\n-خوێندەوەی شێعر لە لایەن عەبدولا ئارغا بە زاراوەی کرمانجی.\n-مامۆستا ئەرکەوان(پووریا فەتاحی) بە ژەنینی تەموور و خوێندنەوەی کەڵام یارسان کۆرکەی گەرم و گۆڕتر کرد.\n-کاک سابیر مورادی(میوانی کۆر له شاری جوانڕۆ) چه‌ند پارچه شێعری پێشکه‌ش کرد.\n-پاشان دوو کورتەفیلمی بزەی شکاو و تا پیاوەکانمان هەڵپەڕنبه ده‌رهێنه‌ریی: هیوا ئەمین نژاد بۆ به‌شداربووانی هۆل بڵاو کرایه‌وه.\n-به ڕه‌سمی شه‌وانی چله‌ی کورده‌واری، هه‌نار وه‌کوو شه‌وچه‌ره‌ی مێژوویی شه‌وی یه‌لدا له نێو به‌شداربوواندا بڵاوکرایه‌وه.\n-خوێندنەوەی شێعری هەورامی لە لایەن کاک فەرشید ڕۆستەمی.\n-لە لایەن هونەرمەندان پژمان نەقشبەندی و فەرید زەندییەوە پێکەوە بە دەف ژەنین گەرمیان بە کۆڕەکە بەخشی .\n-کاک فەرزاد سەفەرە چه‌ند پارچه شێعری پێشکه‌ش کرد.\n-لە لایەن هونەرمەندانی کرماشانەوە پارچەیێک چەمەری بۆ یادی قوربانیانی بوومەلەرزەی شارەکانی کرماشان پێشەکش کرا.\n-لە لایەن خاتوو حەلیمە مەهدەوی بەشێک لە چیرۆکێکی مامۆستا عەتا نەهایی خوێندرایەوە.\n-فیلمی دێکۆمێنتاریی بەرهەمی ناوەندی ڤەژین لە سەر ژیان و چالاکییەکانی مامۆستا عەتا نەهایی بڵاو کرایەوە.\n-به‌شی تایبه‌تیی کۆڕه‌که پێشکه‌شکردنی خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی ناوه‌ندی ڤه‌ژین به چالاکانی بواری فه‌رهه‌نگیی بناری زاگرۆس بوو، واته خه‌ڵاتی فه‌رهه‌نگیی به‌ڕووی زێڕین، که ئه‌مساڵ مامۆستا عەتا نەهایی (نووسەر و وەرگێری بە توانای کورد) له لایه‌ن لێژنه‌ی تایبه‌تی ناوه‌ندی ڤه‌ژینه‌وه په‌سه‌ند کرابوو و له ڕێوڕه‌سمێکی به‌شکۆدا خه‌ڵاته‌که پێشکه‌ش به مامۆستا عەتا نەهایی کرا.\n-دوایین به‌شی به‌رنامه ڕێزگرتن له‌و که‌سا‌نە بوو که له کۆڕی شه‌وی یەلدای ئه‌مساڵدا بابه‌ت و شیعر و ... پێشکه‌ش کردبوو و له لایه‌ن ناوه‌ندی ڤه‌ژینه‌وه ڕێزنامه‌ی تایبه‌تیی کۆڕه‌کەیان پێ به‌خشرا.\n-ناوەندی ڤەژین لە سەرجەم بەشداربووانی کۆڕ کە لە شاری مەریوان و دەوروبەرەوە هاتبوون، دەستخۆشیی دەکات.\n-شایەنی باسە ڕیوڕەسمی شەوی یەلدای ئەمساڵ بە پاڵپشتیی ئابووریی کۆمپانیای بەرهەمێنانی مریشکی تەعاونیی سەوڵاوا بەڕیوەچوو. هەروەها دەستخۆشیی لە سەرجەم هەموو ئەو کەسانە دەکەین کە بە دڵفراوانییەوە یارمەتییان داین.\nڕاپۆرتی پێنجەمین کۆڕی شەوی یەلدا ٢٧١٧ (١٣٩٦):


09:05 - 27/08/2021\nرۆناڵدۆ سه‌ری خۆی له یانه‌ی یوڤی هه‌ڵگرت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی نەیانده‌هێشت وه‌كو پاڵه‌وانێك ده‌ربكه‌وێت، دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌لێگری له هیچ پلانێكی ئه‌و راهێنه‌ردا نه‌بوو، ته‌نانه‌ت یاریی پێشوو یه‌ده‌گی كرد، به‌ڵام یه‌كێتی تۆپی پێی ئیتاڵیا هه‌فته‌ی پێشوو بۆ ئه‌وه‌ی كریستیانۆ هه‌ست به نامۆیی نه‌كات، خه‌ڵاتی باشترین یه‌ده‌گی خوله‌كه‌یان پێدا.\nئه‌وه‌ی رۆناڵدۆی ناچاركرد ده‌ست بۆ كۆنه دوژمنه‌كه‌ی درێژ بكات بێ پلانی یوڤی بوو، به‌ڵام گواردیۆلا ده‌یزانی ناتوانێت له‌گه‌ڵ هه‌بوونی رۆناڵدۆ له تیپه‌كه‌یدا خۆی كه‌سی براوه‌ی سه‌ركه‌وتنه‌كانی بێت، دواجار دۆسیه‌ی كریستیانۆی سوتاند، چونكه گواردیۆلا لە چەشنی ئەو راهێنەرانەیە کە نایەوێت غەیری خۆی کەسی دیکە پاڵەوان و سه‌ركرده‌ی یانەکەی بێت.\nئه‌وه شێتییه بڵێی سیتی توانای ماددی نه‌بوو میسی بگوازێتەوە، كه ئه‌و یانه‌یه بۆ لیۆ لەڕووی شێوازی یاریکردن و مامەڵە و راهێنانەکانەوە ته‌واو گونجاو بوو، له كاتێكدا ته‌واوی ستافه‌كه‌ی پێپ كه‌ته‌لۆنین و پێشتر له لاماسیا و یانه‌ی بلوگرانا راهێنه‌ری میسی بوون.\nئه‌ی بۆچی گواردیۆلا میسی نه‌ویست؟\nئه‌و راهێنه‌ره پێشتر چه‌ندین هێرشبه‌ری كردۆته قوربانی خواست و ئاواته‌كانی خۆی، یاخود دوای گواستنه‌وه‌یان ته‌واو كوشتونی و ناچاری كردون له تیپه‌كه‌ی هه‌ڵبێن، نموونه‌ی ئیتۆ و ئیبراهیمۆڤیچ، له ناوه‌ند دیكۆ و رۆنالدینهۆ و تۆرێ... تاد.\nبه‌ڵام كاتێك گواردیۆلا لیۆی له تیپه‌كه‌یدا هه‌بوو میسی ئه‌مری واقع بوو، نه‌یده‌توانی ڕاوی بنێت، بۆیه ناچار وه‌كو هێرشبه‌ری وه‌همی یاریی پێده‌كرد و ته‌واوی خه‌ونه‌كانی له‌گه‌ڵ به‌دی هێنا و دواتر جێی هێشت.\nبه‌ڵام له ئۆفه‌ری دووه‌م ئاماده نه‌بوو میسی بباته تیپه‌كه‌ی و خۆی له كێشمه‌كێشمی گه‌وره‌یی میسی دورخسته‌وه، یان نه‌یده‌ویست لیۆ ده‌ستبه‌سه‌ر سیتی دا بگرێت، ئه‌وە بزانن پیپ پیاوێكی مجامه‌له چییه و پیاهەڵدانی درۆی زۆره وه‌ك چۆن به‌رامبه‌ر ئیبرا موجامه‌له‌ی زۆری ده‌كرد، كه‌چی دووباره هه‌مان سیناریۆی به‌رامبه‌ر رۆناڵدۆ ئه‌نجام دایه‌وه و نه‌یهێشت گرێبه‌ستی له‌گه‌ڵ بكه‌ن، له كاتێكدا دۆن به‌س به لێدانی سه‌ر ده‌یتوانی نیوه‌ی هێرشبه‌ره‌كانی و گریلیش گۆڵی بۆ بكات، به‌ڵام رۆناڵدۆ تۆپ ستاره، له كوێ بێت ناوی ئه‌و حكوم ده‌كات، بۆیه پێپ بۆ ئه‌وه‌ی ون نه‌بێت رۆناڵدۆشی نه‌ویست.


چەند سەرنجێك لەبارەی سەردانەكەی كازمی بۆ كوردستان\nسەرۆكوەزیرانی عێراق (مستەفا كازمی) بەو ھۆكارەی ماوەیەكی زۆر بەرپرسی یەكەمی دەزگای ھەواڵگریی عێراق بووە، لە ھەمووان زیاتر شارەزایی دەربارەی سایكۆلۆژیەتی تاكی عێراقی ھەیە و رێك ئەوە دەكات كە ئەوان دەیانەوێت، ھاتنیشی بۆ كوردستان بەم شێوەیە، بۆ ھەمان مەبەستە. ئەوەی تایبەت بێت بە ھەرێمیش، پیشاندانی نیازپاكییەتی دەربارەی ئەو داتا و زانیاریانەی بە حكوومەتی عێراقی داوە و ئامادەیی ھەموو ئاسانكارییەكە بە مەبەستی ڕێككەوتن، بەو مەرجەی لە چوارچێوەی دەستووردا بێت، لەم ھەنگاوەدا ھەردوو لایەن، عێراق و ھەرێم، مەبەستی خۆیان پێكاوە، لە ئێستا بەدواشەوە بەغدا بیانووی نامێنێت دەربارەی بڕینی پشكی ھەرێم لە بودجەی عێراق و سەرۆكوەزیرانیش پەیامێكی بۆ شەقامی شیعی نارد، كە ناوەرۆكەكەی بریتی بوو لەوەی، ئەوەتا من خۆم سەردانی دەروازە سنوورییەكانی كوردستانم كردووە و دڵنیا بوومەتەوە.\nلە دوای شكستی سەرۆكوەزیران لە كۆنتڕۆڵكردنی ھەژموونی میلیشیا شیعییەكان و بە تایبەتیش دوای ئەوەی ڕایگەیاند، كە عێراق پێویستی بە مانەوەی ھێزەكانی ئەمەریكایە، راستەوخۆ بووە جێگەی رەخنەی ھەردوو ھاوپەیمانیی فەتح و سائیروون و ھەڕەشەی لێسەندنەوەی متمانەیان لێ كرد، لە لایەكی ترەوە ھەندێك لایەن ھەوڵەكانیان چڕكردووەتەوە بۆ دووبارە دەستپێكردنەوەی خۆپیشاندانەكان، لە بوونی ئەگەرێكی ئاواش، دوور نییە ھەمان چارەنووسی (عادل عەبدولمەھدی) ھەبێ، بۆیە ئیدی كازمی لەوە گەیشتووە تاكە لایەنێك كە بتوانێ پاڵپشتی بكات و ھاوسەنگیی بەرامبەر ھێزە شیعییە گەورەكان بۆ بگەڕێنێتەوە، ھەرێمی كوردستانە.\nھاوكات كاتی سەردانەكەش جێگەی سەرنجە، بە تایبەتی دوای چوونی سەرۆكوەزیرانی عێراق بۆ ئەمەریكا و بەشداریكردنی لە دانیشتنە سێقۆڵییەكە لەگەڵ (میسر و ئوردن) لە ئاستی باڵادا، دواتر سەردانی سەرۆككۆماری فەڕەنسا (ئیمانوێل ماكرۆن) بۆ بەغدا بوو، ئیدی دەكرێ بڵێین ئامانجی ھاوبەشی ھەمووان، دانانی سنوورێكە بۆ فراوانخوازییەكانی توركیا لە ناوچەكە و كاڵكردنەوەی ھەژموونی ئێرانە، بۆ ئەمەش پێویستییان بە عێراقێكی سەقامگیر و ھەرێمێكی بەھێزە، جگە لە ڕێككەوتنی نێوان ھەولێر و بەغداش، ڕێگەیەكی تر بوونی نییە، بە تایبەتی لە پرسی بودجە و بەڕێوەبردنی ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم و، لە ھەمووشی گرینگتر ڕێككەوتنە لەسەر پرسی نەوت.\nئەوەشمان بیر نەچێت، بەشی دووەمی سەردانەكە بۆ سلێمانی، تەواو پەیوەست بوو بە خۆنواندنێكی جیاوازی سەرۆككۆمار (بەرھەم ساڵح)، بە جۆرێك سەركردەی چەند ھێزێكی سیاسی لە ماڵەكەیدا كۆكردەوە لەبری كۆبوونەوە لە شوێنێكی حیزبی، ھاوكات پەیامێكی ناڕاستەوخۆش بوو بۆ ھێزە عێراقییەكان، كە ئیدی ناوەندی بڕیار لە دەبەشانەوە گواستراوەتەوە بۆ مێرگەپان و ڕۆڵی ھاوسەرۆكانی بچووك كردەوە لە پێشوازی لەسەر گۆڕی خوالێخۆشبوو (مام جەلال). بە دیوێكی تریشدا، ئامادەكارییەكی پێشوەختە بوو بۆ دەسپێكردنی بانگەشەی لیستی ھاوبەشی نێوان سەرۆككۆمار و سەرۆكوەزیرانی عێراق، بە تایبەتی كاتێك جووتیارێك بەڵێنی دەنگدان بە لیستەكەی دەدات لە كاتی ھەبوونی لە كوردستاندا.