ڕۆژی كۆبوونەوەی پەرلەمانی كوردستان دیاری كرا\nسەرۆكایەتی پەرلەمانی كوردستان بانگێشتی ئەندامانی پەرلەمانی كوردستان بۆ كۆبوونەوەی ئاسایی لە ڕۆژی چوارشەم 15ی تشرینی دووەم.\nئەمڕۆ دووشەم 13ی تشرینی دووەم، ماڵپەری پەرلەمانی كوردستان بڵاوی كردەوە كە دەستەی سەرۆكایەتیی پەرلەمانی كوردستان بانگێشتی گشت ئەندامانی پەرلەمان دەكات بۆ ئامادەبوون لە دانیشتنی ژمارە پێنجی ئاساییی خولی پاییزە، لە كاتژمێر 10ی پێشنیوەڕۆی ڕۆژی چوارشەم رێككەوتی 2017/11/15.\nلە بانگێشتنامەكەدا هاتووە، بەپێی حووكمی بڕگە (1)ی ماددە (5) و بڕگە (2)ی ماددەی (17) و بڕگە (1)ی ماددەی (18) لە پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستانی عێراق ژمارە (1)ی ساڵی 1992ی هەمواركراو، بڕیاریاردرا بۆ بانگهَشتی گشت ئەندامانی پەرلەمان بۆ دانیشـتنی ژمارە (5)ی ئاسایی خولی پاییزە.\nلەوبارەوە بەهزاد دەروێش سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی بە "وشە"ی ڕاگەیاند، لە دانیشتنەكەدا گفتوگۆ لەسەر یاسایی بەكرێدانی خانوو دەكرێت و گفتووگۆش لەبارەی كێشەی یاسایی و دەستوورییەكانی نێوان هەولێر و بەغدا دەكرێت.\nهه‌فته‌ی داهاتوو لێزمه باران له كوردستان ده‌بارێت\nكه‌شوهه‌وای ئه‌مڕۆ و سبه‌ی شاره‌كانی كوردستان\nبوومەلەرزە ڕۆژهەڵاتی كوردستانی هەژاند\nپارێزگارەكەی گۆڕان بۆ پشووی خۆی سلێمانی پەراوێز خستووە\nلە سلێمانی بەرپرسێكی حكوومی كوژرا\nئێران 15 هه‌زار جووجوڵه‌ى گوماناوى له ڕێگه‌ى سلێمانییه‌وه له ڕێگاى كه‌لار بۆ ده‌ربه‌ندیخان فڕێده\nبەرێوەبەری پۆلیسی كۆیە گۆڕا.. لە یەكێتی نیگەرانە\nپارە لە شوێنی بەشە خۆراكی مانگانە دابەش دەكرێ؟\nله ناو جه‌رگه‌ى سلێمانى خه‌ڵك ده‌درێته به‌ر شه‌ق و ڤیدیۆیشى بڵاو ده‌كرێته‌وه\nڕۆژێك پشوو بۆ قوتابخانەكان دەگەڕێتەوە؟\nسبه‌ی باران له دوو شاری كوردستان ده‌بارێت\nدوای دەنگێكی گەورە ئۆتۆمبێلێك لە هەولێر گڕی گرت


Mewda Media | بۆچی ئێران پشتیوانیی ئەرمینیای مەسیحی و توركیاش\nپێنج تۆمەتبار دەستگیرکران و دەستەبەسەر بڕێک مادەی هۆشبەریشدا گیرا\nوادەی باران بارینی ئەمساڵ راگەیەندرا\nوەزارەتی تەندروستیی هەرێم نوێترین ئاماری تووشبووانی کۆرۆنای راگەیاند\nتەندروستیی قەزایەک دڵنیایی دەداتە هاوڵاتییان\nپێکهاتەی مان یونایتد و چڵسی بۆ یارییەکەی ئەمشەو\nسێ بەکارهێنەری مادەی هۆشبەر دەستگیرکران\nپێکهاتەی یانەی لیڤەرپوڵ بۆ یارییەکەی ئەمشەو بڵاوکرایەوە\nخشتە و کاتی یارییەکانی ئەمڕۆی بۆندسلیگا بزانە\nپێکهاتەی بەرشەلۆنە و ریاڵ مەدرید بۆ یارییەکەی ئەمڕۆ\nبڕێک قەرز دەدرێت بە گەنجان\nبۆچی ئێران پشتیوانیی ئەرمینیای مەسیحی و توركیاش پشتیوانیی ئازەربایجانی شیعی دەكات؟\nمەودا میدیا - سلێمانی | 2020/10/03\nزیادبوونی گرژییەكانی نێوان ئەرمینیا و ئازەربایجان، سەریكێشا بۆ جەنگ و پێكدادان لەنێوان هەردوولادا، ئەوەی جێگەی سەرسوڕمانە هەڵوێستی لایەنە دەرەكییەكانە لەمەڕ ململانێی نێوان ئەو دوو وڵاتە.\nهەرچەندە ئێران رایگەیاند بێلایەن دەبێت، بەڵام بەئاشكرا دیارە پشتیوانیی ئەرمینیا دەكات، ئەوەش پرسیار درووست دەكات، كە ئاخۆ بۆچی سەرەڕای ئەوەی ئازەربایجان وڵاتێكی مسوڵمانی شیعە مەزهەبە، بەڵام ئێران پشتیوانیی ئەرمینیای مەسیحی دەكات، لەكاتێكدا ئێران خۆی بە رابەری شیعەكانی جیهان دەزانێت؟\nئەو نهێنییە چیە كە وادەكات، ئێران و رووسیا پاڵپشتی ئەرمینیا بكەن و توركیاش بەئاشكرا پشتیوانی ئازەربایجان بكات؟ هەروەها یەكێتیی ئەوروپا و ئەمەریكا هەڵوێستیان چیە؟ بۆ سەریان سوڕماوە و نازانن چ بەرەیەك هەڵبژێرن؟\nبۆ تێگەیشتنی هەڵوێستی ئێران و رووسیا و توركیا و رۆژئاوا سەبارەت بە ناكۆكی نێوان ئەرمینیا و ئازەربایجان دەربارەی هەرێمی كاراباخ دەبێت سەرەتا لە سروشتی ئاڵۆزی جوگرافیای ناوچەكە بگەین.\nئازربایجان دەكەوێتە نێوان وڵاتانی ئێران و توركیا و رووسیا لە رووی جوگرافیا و سیاسی و رەگەزی و مێژووییەوە. 97% ی دانیشتوانەكەی مسوڵمانن و لەو رێژەیەش 85%یان مسوڵمانی شیعە مەزهەبن، بەو پێیەش ئازەربایجان دووەم گەورەترین وڵاتی شیعە مەزهەبە لە جیهاندا لەدوای ئێرانەوە، بەڵام لە واقیعدا، ئازەربایجان دەوڵەتێكی عەلمانییە و رژێمەكەی پەیڕەوی سیستمی عەلمانی دەكات، بەگوێرەی راپرسییەكی رێكخراوی گالوپ، تەنیا لە21%ی هاوڵاتییانی ئازەربایجان وتوویانە ئایین بەشێكی گرنگە لە ژیانی رۆژانەی تاك.\nبۆچی ئێران پاڵپشتی ئەرمینیای مەسیحی دەكات دژی ئازەربایجانی شیعی؟\nهەرچەندە ئێران بە رەسمی هەڵوێستی خۆی وەك میانگیر راگەیاندووە، بەڵام كاروانی بارهەڵگرە ئێرانییەكان بەئاشكرا دەبینرێن كە چەك و تەقەمەنی دەگوازنەوە بۆ ئەرمینیا. محەمەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند "وڵاتەكەی وەك نێوەندگێرێكی بێلایەن دەمێنێتەوە لەنێوان ئەرمینیا و ئازەربایجان"، بەڵام چاودێرانی سیاسی لەو بڕوایەدان جێوسیاسی و دیمۆگرافیای ئێران و مێژووی ئازەربایجان وادەكات ئێران نەتوانێت بێلایەن بێت، چونكە لە كۆندا، ئازەربایجان لانكەی ئایینی زەردەشتی بوو، كە لەهەمانكاتدا ئایینی نەتەوەیی ئیمپراتۆری فارسی بوو پێش ئیسلام. ئازەربایجان بەشێكی گرنگی ئەو ئیمپراتۆریەتە بووە بەدرێژایی مێژوو، بەڵام پاش هاتنی ئیسلام گۆڕانێكی رەگەزی گرنگ روویدا لە ناوچەكە، هۆزە توركەكان رژانە ناو ئێرانەوە، بەوهۆیەشەوە بوون بە بەشێك لە مێژووی گرنگی ئێران و رۆڵی كاریگەریان هەبوو لە دامەزراندنی دەوڵەتی ئێران. بەشێكی زۆری فەرمانڕەوا و فەرماندە سەربازییەكانی ئێران بەدرێژایی مێژوو تورك بوون، بەهۆی كۆچی توركەكان بۆ ناوچەی ئەنادۆڵ، ئێران گۆڕانی رەگەزی بەسەردا هات و ئازەربایجانیش توركێنرا.\nهاوشان لەگەڵ گۆڕانی رەگەزیی ئازەربایجان بۆ تورك، بەڵام لەژێر ئیمپراتۆریەتی فارسییدا مایەوە، لەو نێوەندەدا ئازەرییەكان وەك هاوكێشەیەكی ئاڵۆز لەنێوان تورك و فارسدا لە ئێران مانەوە، بەڵام لە ئێراندا بەشی زۆری نوخبەی سیاسی توركەكان نوێنەرایەتیان دەكردن، بۆ نموونە قاجارییەكان ئازەری بوون، هەروەها نادر شای ئێران بە رەگەز ئازەری بوو.\nسەفەوییەكان بەهۆی ململانێیان لەگەڵ عوسمانییەكاندا، ئێرانییەكانیان بە ئازەرییەكانیشەوە ناچاركرد مەزهەبەكەیان بگۆڕن لە سوننەوە بۆ شیعە، لەكاتێكدا سەفەوییەكان خۆیان لە بنەڕەتدا هۆزێكی توركی سوننین لە باكووری ئێران لە ئازربایجان و ناوچەكانی چوار دەوری دەژیان. لەبەرئەوە ئازەربایجانیەكان مێژووییەكی ئاڵۆزیان هەیە، وەك گەل تێكەڵ بوون لەگەڵ توركدا، بەڵام وەك مێژوو بەشێكن لە ئێران، هەروەها ئازەربایجانییەكان باڵادەستبوون بەسەر ئیمپراتۆریەتی قاجاردا كە ناوچەكانی قەوقاز و جۆرجیا و ئەرمینیای دەگرتەوە.\nئازەربایجانیەكان لە ئێران لە 16% دانیشتوان پێكدێنن، كوردەكانیش 10% پێكدەهێنن، بەشێكی گەورەی ئازەربایجان خاكی ئێران پێكدەهێنن، لەگەڵ ئەوەی ئازەربایجانییەكان دووەم نەتەوەی گەورەن لە ئێران كەچی لەو 16% یە، ئێرانییەكان نوێنەرایەتی ئازەربایجانییەكان دەكەن، لەكاتێكدا نەتەوە بچوكەكانی دیكە خۆیان نوێنەرایەتی نەتەوەكانیان دەكەن، ئەوەش وایكردووە ئازەربایجانییەكان دوورەپەرێزبن لە حكومەتی ئێران.\nبەهۆی ئەوەی ساڵانێكی زۆر یەكێتیی سۆڤیت باڵادەست بوو بەسەر ئازەربایجاندا و تا ساڵی 1991 لەژێر فەرمانڕەوایی یەكێتی سۆڤێتدا مایەوە و خۆیان تەسلیمی حزبی شیوعی كرد، رۆڵی ئایین لە ئازەربایجان لاواز بوو، لەگەڵ بەرزبوونەوەی هەستی نەتەوەیی ئازەری، نەوەكانیان زیاتر لە رووی زمان و نەتەوەوە لە توركیا نزیك بوونەوە، ئێستا زمانی ئازەری نزیكترین زمانە لە زمانی توركی لە توركیا.\nلەلای زۆریك لە نەتەوەییەكانی كۆماری ئازەربایجانی سەربەخۆ، نەك ئەوەی ئێران وەك برایەكی گەورەی شیعی بێت بۆی، بەڵكو ئێران جیاوازییەكی زۆری لەگەڵ رووسیای داگیركەری پێشوو نییە، چونكە ئێران بەشێكی زۆری نیشتمانی ئازەربایجانی لكاندووە بەخۆیەوە.\nئازەرییەكانی ئێران، پێكهاتەیەكی رەگەزی كەنارگیر نین وەك كورد و تورك و بلوچ، نەتەوەیەك نین ئینتیمایان بۆ كۆمەڵێك لە پێكهاتەی رەگەزی ئێرانی پاشكۆی فارس هەبێت وەك لوڕ و میزاندەرەین و جیلاكین كە زمانەكەیان لەدەستداوە و گۆڕاوە بۆ فارسی و لەئێستادا نەوەكانیان بە فارسی قسە دەكەن، بەڵكو لەناو ئێراندا، ئازەربایجانییەكان لە رووی ئایین و بازرگانییەوە پێگەیەكی گەورەیان هەیە لەناو دەوڵەتدا بەپێچەوانەی كورد، بۆ نموونە عەلی خامنەیی، رێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران بە رەچەڵەك ئازەرییە، هەرێمی ئازەری لە ئێران لە زۆربەی ناوچەكانی دیكە پێشكەوتووترە لە رووی شارستانی و ئابووری.\nئەو پێگەیەی ئازەربایجان لە ئێراندا وایكردووە لەسەر خۆیانی ناچاربكەن بكەن كە دەوڵەتی فارسی بە رەسمی ئازەرییە. بەهۆی ئەوەی ئازەرییەكان بەشێكن لە مێژووی ئێران و هەروەها بەهۆی ئەوەی نەتەوەی فارسی شیعی لە بنەڕەتدا دەگەڕێتەوە بۆ توركی، خۆیان بەخاوەنی مێژووی ئێران دەزانن، بەڵام تائێستا زمانی ئازربایجانی زمانێكی فەرمی نییە لە هەرێمە ئازربایجانییە ئیرانییەكان، لەكاتێكدا ژمارەی قسەكەرانی ئازەربایجانی لە ئێراندا زیاترن لە ژمارەی ناوخۆی دەوڵەتی ئازەربایجان.\nكاتێك یەكێتیی سۆڤیت دوای جەنگی جیهانی دووەم ویستی فەزڵی ئازربایجانیەكانی ئێران بسەپێنێت بەسەر تاراندا، ئێران زۆر بەوە ناڕەحەت بوو، لەوكاتەدا یەكێتی سۆڤێت رەتیكردەوە دەسبەرداری زەوییە ئێرانییەكان ببێت لەكاتی داگیركردنی لەجەنگی جیهانی دووەم.\nلەژێر چاودێری یەكێتی سۆڤێت ئازەربایجانییەكانی ئێران سەربەخۆی خۆیان راگەیاند لە ساڵی 1946 بەناوی كۆماری ئازەربایجانی میللی. لەم لاشەوە كوردەكان كۆماری كوردستانیان راگەیاند، بەڵام ئەحمەد قەوام، سەرۆك وەزیرانی ئێران لە رێگەی ئەمەریكاوە فشاری خستە سەر یەكێتیی سۆڤێت تا لە ئێران كشایەوە. كشانەوەی یەكێتیی سۆڤێت لە ئێران یەكەم سەرەتای قەیران بوو لە جەنگی ساردی نێوان یەكێتیی سۆڤێت و ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا، ئیدی هەردوو كۆمارەكە هەڵوەشایەوە و كۆتاییان پێهات، كە بەهۆیەوە زیاتر لە 2000 كەس بوونە قوربانی.\nلە روانگەی ئێرانەوە، ئازەربایجانییەكان مەترسین بۆ سەر نەتەوەی فارس و دەوڵەتی ئێرانی شیعی، چونكە ئازەربایجانییەكان زیاتر جەخت لەسەر لایەنە نەتەوەییەكە دەكەنەوە كە سەر بە نەتەوەی توركن و ئەوەش هەڕەشە و مەترسییەكی گەورەیە بۆ سەر یەكێتی و یەكپارچەیی خاكی ئێران.\nهەڵوێستی ئێران لە ململانێی ئازربایجان - ئەرمەنی\nلەگەڵ هەڵوەشانەوەی یەكێتیی سۆڤێت و درووستبوونی هەردوو دەوڵەتی ئازەربایجان و ئەرمینیا و سەرهەڵدانی ناكۆكی نێوانیان، ئێران بەپێچەوانەی ئەوەی لایەنگیری ئازەربایجان بكات، لایەنگیری ئەرمینیای كرد، بەڵام پشتیوانییەكەی ئێران بۆ ئەرمینیا بەشێوەیەك بووە راستەوخۆ دژایەتی نەبووە بۆ ئازربایجانییەكان، بۆ ئەوەی لەلایەك ئیحراج نەبێت كە دەوڵەتێكی ئیسلامی شیعی پشتیوانی لە دەوڵەتێكی مەسیحی بكات و لەلایەكی دیكەش ئێران بەو كارە هەمیشە ویستویەتی ئازەربایجانییەكان لاوازبن تا رانەگەن بە بابەتە نەتەوەییەكەیان كە ئەگەر ئازەربایجان بەهێزبێت كاریگەری بۆ سەر هەرێمە ئازەرییەكانی سەر بە ئێران دەبێت.\nئیدی لە درووستبوونی ئازەربایجانەوە، بۆشایی نێوان ئازەربایجانییەكان و ئێران زیاتر دەبوو، بەپێچەوانەوە ئازەربایجان بەهۆی سیستمە عەلمانییەكەیەوە زیاتر كرایەوە بەرووی رۆژئاوا و توركیا، نزیكبوونەوەی توركیا و ئازەربایجان زیاتر بەرەوپێشەوە چوو، كاتێك پارتی داد و گەشەپێدانی ئیسلامی دەسەڵاتی گرتە دەست لە توركیا، ئیدی زیاتر لە ئیرانێكی داخراوەوە دووركەوتەوە بۆ توركیایەكی كراوە.\nلە بەرانبەردا، ئێران زیاتر بەرەو ئەرمینیا هەنگاوی نا، بەتایبەت كاتێك واشنتۆن و تەل ئەبیب لە هەوڵدان بۆ خستنی تاران لە رێگەی شەبەكەیەكی بەهێزی پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی قەوقاز و ئاسیای ناوەندی بە سەرۆكایەتی ئازەربایجان لەلایەك و گۆڕانكارییە خێراكانی ئەمدواییەی ناوچەكە بەتایبەت بەرەوپێشچوەنەكانی توركیا.\nئێران بەردەوام ترسەكانی لە كۆماری ئازەربایجان زیاتر دەكات، بەتایبەت كە ئێستا وەك كارتێكی فشار لەلایەن ئەمەریكا و یەكێتیی ئەوروپاوە دژی ئێران بەكاردەهێنرێت بۆ شكستپێهێنانی بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێران بە ختوكەدان و بەكارهێنانی هەستی نەتەوەیی ئازەرییەكان بەتایبەت كە ئێستا باس لە یەكگرتنەوەی ئازەربایجانی گەورە دەكەن، ئەوە جگە لەوەی لەنێوان ئێران و ئازەربایجان ناكۆكی توند هەیە لەسەر دەریای قەزوین و لەو بارەشەوە شەڕە قسەی زۆر روودەدات لەنێوان سەركردەكانی هەردوولا، ئێران پێداگری دەكات لە دابەشكردنی دەریایەكە بە یەكسانی لەنێوان هەردوولا، بەڵام ئازەربایجان سورن لەسەر جێبەجێكردنی یاسای نێودەوڵەتی ئاوی لەسەر دەریاكە. جگە لەوانەش ئیلهام عەلییف، سەرۆكی ئازەربایجان پەیوەندییەكی پتەو و تۆكمەی هەیە لەگەڵ رۆژئاوا و ئیسرائیل و دەسەڵاتەكەی ناترسن لە دژایەتیكردنی ئاشكرای ئێران. هەموو ئەوانەش وایكردووە كەلێنێكی گەورەی ئابووری لەنێوان هەردوو وڵات درووست ببێت و بەرژەوەندییە ئابوورییەكانی ئازەربایجان زیاتر لەگەڵ توركیا بەرەپێشەوە بچێت، كە بێگومان ئەوەش لە رووی سیاسی و ئابوورییەوە بۆ توركیا خاڵێكی بەهێزە كە ئازەربایجانێكی دەوڵەمەند بە وزە داببڕێت لە ئێران و كێبڕكێی غاز و نەوتی پێبكات لەگەڵ سەرچاوەكانی وزەی ئێران.\nلە بەرانبەردا، ئێران وەك بەدیلی ئازەربایجان و گەڕان بۆ دۆزینەوی دەروازەیەكی دیكە كە جێگەی ئازەربایجان بگرێت و بیگەیەنێتە رووسیا و ئەوروپا و قەرەبووی داخستنی دەروازەی ئازربایجان- توركیای بۆ بكاتەوە، پێویستی بە وڵاتێكی جێگە متمانەی وەك ئەرمینیا هەیە. بێگومان ئەرمینیاش وەك وڵاتێكی هەژار لە رووی سەرچاوەكانی وزەوە ئەو نزیكبوونەوەی ئێران لە بەرژەوەندییەتی. هەربۆیە لە ئێستادا پەیوەندییەكانی ئێران– ئەرمینیا گەشتووەتە ئاستی هاوبەشی، لە بەرانبەردا پەیوەندییەكانی ئێران– ئازەربایجان بەپێچەوانەوە روو لە گرژی و نائارامی زۆری كردووە.\nترسەكانی نزیكبوونەوەی ئێران- ئەرمەنی\nبەهۆی پتەوی پەیوەندی و هاوكاری متمانەداری نێوان ئەنجومەنی بەرگریی ئەرمینیا و ئێران، رەگەزەكانی هەواڵگری ئێرانی بەتەواوی بڵاوبوونەتەوە لەسەر خاكی ئەرمینیا، ئەوەش بەلای ئێرانەوە دەستكەوتێكی گرنگە و پێیخۆشە چالاكی هەواڵگری و كاری سیخوڕی لە هەموو ئەرمینیادا بكات.\nئێران لەو بڕوایەدایە بەهۆی نزیكی ئێران لە ئەرمینیا، ئێران توانیویەتی شكست بە پلانی پێشووی ئەمەریكی كە لەلایەن پۆڵ گۆبڵ، راوێژكاری پێشووی وەزیری دەرەوەی ئەمەریكی بۆ كاروباری نەتەوەكان لە یەكێتی سۆڤێت بهێنێت كە بریتییە لە پلانی ئاڵوگۆڕی زەوی لەنێوان ئەرمینیا و ئازەربایجان. هەرچەندە ئەرمینیا بەشێكی لە هەرێمی كاراباخ داوە بە ئازەربایجان، بەڵام ئازەربایجان داوای ئەو شوێنانە دەكات كە ئاو و رووباری زۆرە و زۆربەی خەڵكەكەشی ئازەرین.\nئەگەر ئێران شكستی بە پلانەكەی گۆبڵ هێنابێت بۆ رادەستكردنەوەی خاكی ئازەربایجان، بەڵام نەیتوانی رێگە بگرێت لە گواستنەوەی بازرگانی ئازەربایجان بۆ توركیا، كە ئێستا رێگای سنووری نێوان توركیا و ئازەربایجان كراوەتەوە و هێڵی بۆری باكۆ (ئازەربایجان) راستەوخۆ بەستراوەتەوە بە نقەرەوە و كۆتایی یەكجارەكی بە پرۆژەی هێڵی بۆری نەوتی و غاز هێنا لەنێوان یەریڤان و تاران بۆ ئەوروپا. جێگەی باسە ئەو پلانەی گۆبڵ چەندە ئازەربایجانی لە رووی ئابوورییەوە كردەوە بەڕووی توركیادا، ئەوەندەش ئەرمینیای بەڕووی ئێراندا كردەوە.\nچی وای لە توركیا كردووە بە ئاشكرا پاڵپشتی ئازەربایجان بكات؟\nلە سەرەتای ململانێكانی نێوان ئەرمینیا و ئازەربایجان، هەڵوێستی توركیا روون و ئاشكرایە، كە پاڵپشتی و هاوكاری ئازەربایجان دەكات. رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆك كۆماری توركیا لە میدیاكانەوە بە ئاشكرا باسی لە پاڵپشتییەكانی وڵاتەكەی بۆ ئازەربایجان و پێویستی كشانەوەی ئەرمینیای كرد، ئەوە جگە لەوەی هەردوو گەلەكە (گەلی ئازەربایجان و توركیا) لە رووی زمان و رەگەزییەوە زۆر نزیكن لەیەكەوە.\nلە بەرانبەردا، نیكۆل باشینیان، سەرۆك وەزیرانی ئەرمینیا داوای لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی كرد، كە توركیا نابێت ببێتە بەشێك لە ململانێی نێوان ئازەربایجان و ئەرمینیا.\nبەگوێرەی هەندێك لە چاودێران، هۆكاری هەڵوێستی ئەنقەرە لەو ململانێیە، دەگەڕێتەوە بۆ جیاوازییەكی كۆنی مێژوویی لەنێوان توركیا و ئەرمینیا كە ئەویش كۆمەڵكوژیی ئەرمەنییەكانە بەدەستی عوسمانییەكان، كە لەئێستا داوا لە حكومەتی توركیا دەكات دانبنێت بەو تاوانەدا.\nهەندێكی دیكە هۆكارەكە دەگەڕێننەوە بۆ ئەو پەیوەندییە مێژووییە رەگەزییەی لەنێوان توركیا و ئازەربایجاندا هەیە، جگە لەوەی گەلی ئازەری بە رەگەز توركن، هەروەها یەك ئایینی هاوبەشیان هەیە كە ئایینی ئیسلامە، هەرچەندە جیاوازن لەسەر مەزهەب، هەروەها توركیا یەكەم دەوڵەت بوو دانینا بە سەربەخۆیی ئازەربایجاندا كاتێك لە ساڵی 1991 سەربەخۆی راگەیاند.\nبەشێكی دیكە لە چاودێران دەڵێن توركیا دەیەوێت هەنگاو هەڵگرێت بۆ بەدەستهێنانی ناوچەی قەوقاز لەسەر سنووری رووسیا بۆ بەكارهێنانی وەك كارتێكی فشار لە دانوستانەكانی لەگەڵ رووسیا و سازشپێكردنی رووسیا لە دۆسییەی لیبیا و سوریا.\nرووسیا.. دۆخی باوی پێناخۆشە\nئازەربایجان و ئەرمینیا بەشێك بوون لە یەكێتیی سۆڤیت هەتا هەڵوەشانەوەی یەكێتیی سۆڤیت لە نەوەدەكاندا، لە ساڵی 1991 ئازەربایجان سەربەخۆی وەرگرت. لە بەرەوپێشچوونەكانی ئەمدواییەی ململانێی ئەرمینیا و ئازەربایجان، مۆسكۆ داوای لە هەردوولا كرد شەڕ رابگرن، بەڵام لەپشتەوە پاڵپشتی و هاوكاری ئەرمینیا دەكات، بەگوێرەی هەندێك لە چاودێران كەوتنی ئەرمینیا واتە كەوتنی مۆسكۆ لە هەندێك ناوچەی یەكێتیی سۆڤێت، كە هەتا ئێستاش كاریگەرن بە یەكێتی سۆڤێت سەرەڕای سەربەخۆییان .\nئەرمینیا لەئێستادا هاوپەیمانێكی ستراتیژی و ئابووریی مۆسكۆیە و مۆسكۆ بنكەیەكی سەربازیی هەیە لە ئەرمینیا، ئەوە جگە لەوەی مۆسكۆ 40% وەبەرهێنانی بیانی لە ئەرمینیا پێكدێنێت. بەدرێژایی مێژوو، ئەرمەن نزیكترین نەتەوەی مەسیحی بوو لە رووسیاوە لە ناوچەی قەوقاز بەپێچەوانەی جۆرجیا، كە لەگەڵ رووسیا ئەو پەیوەندییە پتەوەیان نەبووە و لەئێستاشدا پەیوەندیی جۆرجیا لەگەڵ رووسیا گرژی زۆری تێدایە.\nهەندێكیتر لە چاودێران لەو بڕوایەدان مۆسكۆ رازییە بە بەردەوامیی ململانێی ئەو دوو لایەنە بۆ ئەوەی بە ملیاران دۆلار چەك بفرۆشێتە ئەو دوو وڵاتە.\nئەمەریكا.. بێلایەنێكی سەرسوڕماو لەنێوان مێژوو و بەرژەوەندی\nهەڵوێستی ئەمەریكی وەك رایگەیاندووە بێلایەنە و دەیەوێت چارەسەری ناكۆكیەكانی نێوان هەردوولا بكات، كاتێكیش ململانێكانی ئەمدواییەی نێوان ئەرمینیا و ئازەربایجان بەرزبوویەوە بۆ پێكدادانی سەربازی، ئەمەریكا داوای لە هەردوولا كرد بەزووترین كات هێرشەكان رابگرن و ئیدانەی زیادبوونی توندوتیژییەكانیشی كرد لەگەڵ سەرەخۆشی بۆ هاوڵاتیانی قوربانی. ئەمەریكا لە بەیاننامەكەی رۆژی یەكشەممەیدا رایگەیاند "هەر بەشدارێكی لایەنەكانی دەرەكی لەو ململانێیە، هیچ لە بەرژەوەندیی ناوچەكە نابێت و دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی ئاڵۆزی هەرێمی". داوای لەلایەنەكانیش كرد بگەڕێنەوەی سەر مێزی گفتوگۆ لە نزیكترین كاتدا، هەروەها ستیڤن پیگان، یاریدەرەی راوێژكاری وەزیری دەرەوەی ئەمەریكی پەیوەندی بەهەردوو لایەنەوە كردووە لەپێناو كۆتایهێنان بەهەر كارێكی دوژمنكارانە بەخێرایی و بەكارهێنانی كەناڵی پەیوەندیی راستەوخۆ بۆ كەمكردنەوی گرژییەكان و كەمكردنەوەی كاری نابەرپرسانە. سەرەڕای راگەیاندنی بێلایەنی لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریكا، بەڵام پێشتر ئید ماركی، ئەندامی لیژنەی دەرەوەی ئەنجومەنی پیران هێرشی كردە سەر ئازربایجان و داوای لێكرد پاشەكشە بكات. ماركی وتی "لەپشت ئەرمینیاوە دەوەستین لەپێناو پارێزگاری لە پاراستنی یەكپارچەیی خاكی ئەرمینیا". هەروەها وتیشی" پێویستە لەسەر ئازەربایجان و توركیا رێزی سنووری نێوان ئەرمەنی- ئازەربایجانی بگرن و رێزی ژیانكردنی ئەرمەنییەكانی كاراباخ بگرن .\nسەرەڕای ئەوەی پێشتر ئەمەریكا دانیناوە بەوەی زەوی ناگۆرۆی كاراباخ خاكی ئازەربایجانە، بەڵام بەگشتی دەتوانین بڵێین هەڵوێستی ئەمەریكی و رۆژئاواییەكان دابەش بووە بۆ دوو ئاراستە، ئاراستەیەكیان پشتگیری لە بەرژەوەندییە ئابوورییەكان دەكات، بەو پێیەش ئازەربایجان دەوڵەتێكی دەوڵەمەندە بە وزە و سەرچاوەیەكی ئابووری باشە بۆ رۆژئاوا و لە ئێستاشدا رووی وەرگێڕاوە لە رووسیا و ئێران، لە بەرانبەردا بەشێكی دیكەیان كاریگەرن بە رابردووی ئەرمەنی كە گەلێكی زوڵملێكراوی مەسیحین و هاوسۆزن لەگەڵیان. لە بەرانبەردا، ئەرمەن هاوسۆزی رۆژئاوا و ئایینە مەسیحییەتەكەی بەكارهێناوە بۆ ململانێكانی لەگەڵ دەوڵەتانی ناوچەكە و گەلانی ئیسلامی چوار دەوری وەك؛ رووس و تورك و ئیرانییەكان، بەڵام گرنگی ئازەربایجان لە رووی ستراتیژییەوە كە خاوەن نەوتێكی زۆرە و لەدوای سەربەخۆبوونییەوە، گرنگییەكی زۆری پەیداكردووە لە ناوچەكە.\nهەمیشە رووسیا و ئەمەریكا لە پرسەكانی دەرەوە هەڵوێستی دژیان هەبووە، بەڵام ئەمڕۆ پشتگیریكردنی ئەرمینیا لەلایەن رووسیاوە هەڵوێستی رۆژئاوای تووشی سەرسوڕمان و شڵەژان كردووە و دۆخێكی تایبەتی داوەتە كەیسەكە. بەپێچەوانەوە لەملاوە توركیا هەڵدێت لە رۆژئاوا و ئەمەریكا و پاڵپشتی ئازەربایجان دەكات بە ئاشكرایی.\nفەرەنساش كە ئێستا سەركردایەتی یەكێتیی ئەوروپا دەكات لە دەرەوە، بەمدوایانە پەیوەندییەكانی لەگەڵ توركیا لە ناوچەكە گرژی زۆری تێكەوتووە، ململانێی نێوان ئەو دوو وڵاتە لە لیبیاوە بۆ مالی و لە لوبنانەوە بۆ سوریا وادەكات دەستوەردانی فەرەنسی- ئەوروپی لە بەرژەوەندیی ئەرمینیا بێت بەتایبەت كاتێك فەرەنسا مێژوویەكی تولانی هەیە لە پشتیوانیكردنی كەمە نەتەوەكانی مەسیحی لە رۆژهەڵات، هەروەها فەرەنسا هەوڵدەدات بەناوی شۆڤێنیەتەوە یەكێتیی ئەوروپا بكات بەگژی توركیا و دەوڵەتانی ئیسلامیدا، بۆیە دەكرێت دەستوەردانی ئەوروپی- فەرەنسی لە ململانێی ئەرمینیا – ئازەربایجان لە بەرژەوەندیی ئەرمینیا بێت لە ژێر سەرۆكایەتی فەرەنسا.


رژیمی ئالی خه‌لیفه پاش تێپه‌ڕینی نێزیک به حه‌وته‌یه‌ک، دانی نا به گرتنی زانای دینیی به‌حره‌ینی. به‌پێی ڕاپۆری ماڵپه‌ڕی"مرآه البحرین"؛ رژیمی ئالی خه‌لیفه له‌درێژه‌ی ڕه‌وتی له‌گوشارنانی ڕێبه‌رانی شۆڕشی14ی ڤێفرییه، پێنج رۆژ پاش گرتنی شێخ حه‌سه‌ن عیسا نوێنه‌ری پێشووی فراکسیۆنی په‌رله‌مانیی کۆمه‌ڵه‌ی ئیسلامیی ویفاقی نیشتمانیی ئه‌و وڵاته‌و سانسۆری هه‌واڵەکانی ھاوپەیوەند بە ناوبراو، دانی نا به گرتنی دا.\nرژیمی ئالی خه‌لیفه ئیدیعای کرد ، زانای دینیی به‌حره‌ینی18ی ئاگۆست، کاتی گه‌ڕانه‌وه له سه‌فه‌ری ده‌ره‌وه‌یی ، به‌تۆمه‌تی داکۆکی دراڤی له تیرۆریزم له فڕۆکه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تیی ئه‌و وڵاته قۆڵبه‌ست کراوه.\nکۆمه‌ڵه‌ی ئیسلامیی ویفاقی نیشتمانیی به‌حره‌ینیش پێشتر به‌ده‌ربڕینی نیگه‌رانی له‌مه‌ڕ چاره‌نووسی شێخ حه‌سه‌ن عیسا، ڕایگه‌یاندبوو: درێژه‌ی گیران و سانسۆری هه‌واڵی ڕه‌وشی ئه‌و زانا دینیه، پێشانده‌ری کرانه‌ئامانجی که‌سایه‌تییه سیاسییه‌کان، زانایانی دینی و چالاکوانانی سیاسییه.\nسه‌ربازانی رژیمی ئالی خه‌لیفه سێ شه‌ممه‌ی ڕابردوو شێخ حه‌سه‌ن عیسا نوێنه‌ری پێشوی فراکسیۆنی په‌رله‌مانیی کۆمه‌ڵه‌ی ئیسلامیی ویفاقی نیشتمانیی به‌حره‌ینیان پاش گه‌ڕانه‌وه‌ی له سه‌فه‌ری ده‌ره‌وه‌یی له فڕۆکه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تیی ئه‌و وڵاته گرت.\nبه‌پێی هه‌واڵێکی دیکه، ڕاشد بن عه‌بدوڵا ئالی خه‌لیفه، وه‌زیری ناوخۆی به‌حره‌ین له‌وتاردانێکدا باسی بڕیاری ئه‌و ڕژیمه‌ی کرد بۆ توندترکردنی هه‌ڵس وکه‌وته ئاسایشییه‌کانی له‌گه‌ڵ خه‌ڵک و به‌رته‌سک کردنه‌وه‌ی ئازادیی زانا دینییه‌کان.\nله سه‌ره‌تای ده‌سپێکرانی ناڕه‌زایه‌تییه ئاشتیانه‌کانی جه‌ماوه‌ری به‌حره‌ین له‌ساڵی2011 وه تاکوو ئێستا رژیمی ئالی خه‌لیفه به‌سه‌دان که‌س له خه‌ڵکی ئه‌و وڵاته به‌تایبه‌ت چالاکوانانی سیاسی و مافه‌وانی خستووه‌ته زیندان.\nبه‌روار: 2015-08-24 | په‌نجه‌ره: جیهانی ئيسلام | سه‌ردان: 198 | Like: 0


هێزەکانی عێراق بازگە وەردەگرن بۆ پاراستنی سنوورەکان لەگەڵ سوریا\nهاوپەیمانی نێودەوڵەتی بازگە دەداتە هێزەكانی پاراستنی سنوور بۆ كۆمه‌ككردنی ئه‌مینكردنی سنوورەکانی ولاتەکە، بەتایبەتی لەگەڵ سوریا.\nچەکدارێکی عێراقی 25 تشرینی دووەمی 2017 ئاڵای نیشتمانی دەشەکێنێتەوە کە له‌به‌رده‌م ئەو لۆریانەوه رێده‌كات كه ئەندامانی هێزەکانی عێراقیان هەڵگرتووە، لەکاتێکدا پێشڕەویدەکەن لە پاریزگای ئەنبار، 20 کیلۆمەتر له رۆژهەڵاتی شاری راوە لە بیابانی رۆژئاوا لەسەر سنووری سوریا.\nفەرماندەیی پاسەوانانی سنووری عێراق پێنجشەممە (18 کانونی دووەم) رایگەیاند هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بازگەی پێشوه‌خت دروستكراو دەدات بە هێزەکانی عێراق بۆ ئەوەی لەسەر سنوورەکان لەگەڵ سوریا دایانبنێن.\nفەرماندەی پاسەوانانی سنوور، لیوا حەمید عەبدوڵا ئیبراهیم، بە دیارونای وت: "هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بەرنامەیەکیان داناوە بۆ پێدانی ئامێر بە هێزەکانمان لەگەڵ ... بازگەکانی سنوور."\nوتی: "هەندێكیان گەیشتونەتە بنکەی سەربازی عەین ئەسەد لە رۆژئاوای پارێزگای ئەنبار." ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد كه بازگەکان ئامێری پەیوەندییان تیادا جێگیرکراوە لەگەڵ كه‌لوپه‌لی سەربازی پیشکەوتوو و به‌ربه‌ستی جۆراوخۆر.\nوتی له‌گه‌ڵ هه‌ر بازگەیه‌ك دوو ئۆتۆمبیلی سەربازیش هه‌یه.\nئیبراهیم وتی ده‌وریه‌كان دەستیانکردوە بە وەرگرتنی راهێنان لەسەر بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا و ئەو ئامێرانەی پێویستن بۆ به‌ڕێوه‌بردنی بازگەکان.\nوتیشی: "بازگەکان لە سەر سنووری سوریا جێگیردەکرێن چونكه ئه‌و سنووره درێژانه ته‌حه‌دایه‌كی گه‌وره‌ن بۆ هێزەکانمان."\nئه‌و بازگە سنوورییانه‌ی پێشتر بۆ پاسەوانیکردنی بەرەکان بەکاردەهێنران، هەموویان تێکدران دوای ئەوەی چەکدارانی داعش ده‌ستیانگرت به‌سه‌ر به‌شێكی زۆری خاكی عێراقدا له 2014.\nئیبراهیم وتی: "زیاتر لە 213 بازگە و به‌شه‌كانیان تێکدران." وتیشی هێزە گەڕۆکەکانی سەرسنوور ئێستا چادر و کەرەڤانە بەکاردەهێنن.\nحکومەت 5 کانونی دووەم رایگەیاند"پلانێکی تۆکمەی هەیە بۆ پاراستنی سنووری نێوان عێراق و سوریا دژی دزەکردنی چەکداران."\nهاوپەیمانی نێودەوڵەتی پشتگیری هەوڵەکانی حکومەتی عێراق دەکات لەم لایەنەوە لەڕێگای دابینکردنی ئامێرەکانی بەرگری سنووره‌وه لەگەڵ نوێترین تەکنەلۆژیای چاودێری و چەك و ئامێرە سەربازیەکانی دیکە.\nراهێنانیش بە هێزەکانی سنوور دەکەن بۆ ئەوەی توانای راگرتنی سنوورەکانیان بەهێز بکەن.\nئیبراهیم وتی پشتگیری نێودەوڵەتی یارمەتی "درووستکردنی ئەو هێزانەی دا کە ئەمڕۆ شارەزان و توانایەکی زۆریان هەیە لە ئەنجامدانی ئەرکەکانیان بۆ راوه‌دونانی دژمن و بەئامانجگرتنی بنکەکانیان و وەستانەوە لە دژی هەموو ئه‌و هەوڵانه‌ی هه‌ڕه‌شه‌ده‌كه‌ن له ئه‌منیه‌تی سنوورەکان".\nهێزەکانی عێراق بەرپەچی هێرشێكی داعش دەدەنەوە لە ناوچەیەکی سنووریی سوریا\nئەندامانی داعش هێرشێکیان کردەسەر بازگەیەکی سنوری کە هێزەکانی سوریای دیموکراتی لێبوو نزیك بە قائیم، لەهەوڵێکدا بۆ دزەکردنە نێو عێراق.\n5 منداڵ و 2 ژن کوژران لە هێرشێکی موشەكدا بۆسەر فڕۆکەخانەی بەغدا\nرووداوەکە، کە زیاتر میلیشیاکانی سەر بە ئێرانی پێ تۆمەتباردەکرێت، بووە هۆی کوشتنی حەوت ئەندامی یەك خێزان کاتێك موشەکێك کە فڕۆکەخانەكه‌ی کردبووە ئامانج کەوتە ماڵه‌كه‌یانه‌وه.\nهێزەکانی سوریای دیموکرات تونێله‌كانی داعش ئاشکرادەکەن نزیك به سنووری عێراق\nئه‌و تونێلانه‌ی لە هەڵمەتێکدا لە وادی عەجیج دۆزرانه‌وه، به‌كارهاتوون وەک حەشارگە و بۆ به قاچاخ هێنانه‌ناوه‌ی چەک و چەکداران بۆ عێراق و بردنه‌ده‌ره‌وه‌یان له عێراقه‌وه.\nئێران هه‌وڵده‌دات زنجیره‌یه‌ك ته‌قینه‌وه له پێگه هه‌ستیاره‌كاندا بشارێته‌وه چالاکوانانی دێرە زوور کۆمەڵەیەک پێکدێنن دژی سوپای پاسداران میلیشاکانی سەر بە روسیا لەگەڵ پیاوانی خێڵەکی له دەرعا پێكداده‌دن


ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (تێڕوانینێک لە ناوەوە، ڕابردوویەکی شکست خواردوو، ئاڕاستەیەک ڕووەو ئاشتی) | CFS Center\nHome / بڵاوکراوەکان / كتێب / ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (تێڕوانینێک...\nنووسینی : بارام مەجیدخان\nسەید حسێن موسەویان (١٩٥٧- کاشان)، ناوێکی دیاری ناوەندی سیاسیی و ئەکادیمییە لە ئێران و دەرەوەی ئێران، ئەندامی دەستەی وتووێژکاری دۆسییەی ئەتۆمی ئێران و باڵیۆز و بەڕێوەبەری گشتی بووە لە وەزارەتی دەرەوەی ئێران. کاتێک سەرنجی ناوەندەکانی بەلای خۆێدا جێگیر کرد، لە ساڵی (٢٠٠٧) بە تۆمەتی سیخۆڕیکردن لە تاران دەستگیرکرا. پاشان ئێرانی جێهێشت و لە ئەمریکا و لە زانکۆی پرینستۆنی ویلایەتی نیوجێرسی وەک مامۆستا و لێکۆڵیار دەستبەکار بوو. کتێبەکانی بە زمانی ئینگلیزی بڵاودەکاتەوە. گرنگترین بڵاوکراوەکانی کە لە ئێران بە زمانی فارسی وەرگێڕدراون، “دۆسییەی ئەتۆمی ئێران” و “ئێران و ئەمریکایە.\nموسەویان لەم کتێبە بەنرخەدا باس لە پەیوەندییەکانی ئێران و ئەمریکا و مێژووی ئەم پەیوەندییانە دەکات. کە بە دیدێکی ڕەخنەگرانە سیاسەتەکانی ئەمریکا شرۆڤە دەکات و بابەتی هاوسەنگی لە تێڕوانینی ستراتیژی ئێران، پەیوەست بە وڵاتانی ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵات و پرسی بەرژەوەندی نیشتمانیی بۆ ئێران دەخاتەڕو.\nپێشەکی ئەم کتێبە لە لایەن تۆماس پیکرینگ  نووسراوە. ناوبراو پێیوایە کە کرۆکی کێشەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا دۆسییەی ئەتۆمییە. بە چارەسەرکردنی ئەم دۆسییەیە پەیوەندییەکانی ئێران و ئەمریکا دەڕۆنە قۆناغێکی نوێوە.\nئەم نووسینە و نووسینەکانی تری موسەویان لە ئەمریکا و وڵاتانی جیهان پێشوازی زۆری لێکرا. ئەمەش لەبەر دوو هۆکاری سەرەکی؛ یەکەم موسەویان بە شێوەیەکی ئەکادیمی دەنووسێت، ئەم شێوازە لە نووسین زۆر نزیکە لە نووسینەکانی لێکۆڵەرەوانی جیهانیی و بە شێوەیەکی زۆر ڕەوان تێڕوانینەکانی خۆی دەخاتەڕوو. هۆکاری دووەم ئەوەیە کە موسەویان بە شێوەیەکی زیرەکانە پێداگری لە هەڵوێستەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە چوارچێوەی بۆچوونەکانی ڕەوتە نەرم و ئاشتیخوازەکەی باڵی میانڕەوی ئێران دەکات.\nموسەویان لەم کتێبەدا بە وردی لە مێژووی پەیوەندیەکانی ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەدوو تۆێی هەشت چاپتەردا دەکۆڵێتەوە. سەرەتای زێڕینی ئەم پەیوەندییانە دەگێڕێتەوە بۆ ساڵانی (١٩٥٣-١٨٥٦)، دەسپێکی نزیکبونەوەی ئەمریکا لە ئێران بۆ سەردەمی قاجار و شۆڕشی مەشروتەی ئێران دەگەڕێتەوە. ئێران بۆ دەربازبوون لە فشاری ڕووس و ئینگلیزەکان، بە چاوی ڕزگارکەر لە ئەمریکای دەڕوانی. لە بەرامبەردا ئەمریکا ڕۆڵی چاودێری هەبوو لە ڕووداوەکانی ئێران و ئەوکات بە هێچ شێوازێک دەستوەردانی لە کاورباری ئێراندا نەدەکرد. لە ساڵی ١٩٥٣ پەیوەندییەکانی ئێران و ئەمریکا شێوازی فەرمیان وەرگرت. لەم قۆناغەدا هیچ هۆکارێک نەبوو بۆ تێکچوونی پەیوەندیی ئێران و ئەمریکا. بەڵام کودەتای دژی حکومەتی دکتۆر موسەدیق ( کە لە ئێران بە کودەتای ٢٨ی مورداد ناوزەد دەکرێت) بە دەستێوەردانی ڕاستەوخۆی ئەمریکا و جارێکی تر دانانەوەی موحەمەدڕەزا شا قۆناغێکی نوێی پەیوەندییان دەستیپێکرد. دەستێوەردان لە کاروباری ناوخۆی ئێران و پەیوەندیی ئاغا و ڕەعیەتی (وەک نووسەر دەڵێت)، لە کۆتاییدا بە شۆڕشی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩ کۆتاییان پێهات.\nشۆڕشی ئێران یەکەم بزماری لە تابووتی ئەم پەیوەندییانە دا، کاتێک باڵوێزخانەی ئەمریکا لە ئێران لە لایەن هەوادارانی شۆڕش داگیرکرا. باڵوێزخانەی ئەمریکا لە ناو دڵی شاری تاران لە سەر پارچەزەویەک بە ڕووبەری ١٠٨ دۆنم لە ساڵی ١٩٥١ بونیات نرابوو. یەکەم باڵیۆزی ئەمریکا لە ئێران (هەندرسۆن) Ioy W. Henrerson بوو. بەڵام داگیرکردنی ئەو باڵیۆزخانەیە سەرەتای ئاڵۆزییەکی قووڵ و پڕ کێشمەکێش بوو لە نێوان ئێران و ئەمریکادا. تا ئێستاشی لەگەڵ بێت، ئەم پەیوەندییانە لەپاش شۆڕشی ئێران بە ناجێگیری و تا ڕادەی دوژمنایەتیی ماونەتەوە. شەڕی ئێران-عێراق جارێکیتر ئەم برینە قووڵەی کولاندەوە کاتێک ئێرانییەکان بینییان کە چۆن ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا پشتگیری عێراق دەکەن.\nلە کەسایەتییە دیارەکانی شۆڕشی ئێران کە کاریگەرییان بەسەر پەیوەندیی ئێران و ئەمریکاوە هەبوو، جگە لە ڕابەری شۆڕش ئایەتوڵڵا خومەینی کە دروشمی ” نە ڕۆژئاوا نە ڕۆژهەڵات”ی بەرزکردبوویەوە، دەکرێت ئاماژە بە دوو کەسایەتیی گرنگ بدەین:\nئایەتوڵڵا هاشمی ڕەفسەنجانی کە سیاسەتمەدارێکی پراگماتیست بوو. هەموو دەرفەتێکی دەقۆستەوە بۆ باشکردنی پەیوەندیی ئێران لەگەڵ وڵاتانی جیهان. هەر ئەم کەسایەتییە بوو کە توانی متمانەی ڕابەری شۆرش بەدەستبهێنێت و شەڕی ئێران-عێراق بووەستێنێت. پاشان وەک سەرۆک کۆماری ئێران و سەرۆکی پەڕلەمانی ئێران ڕۆڵی دیار و بەرچاوی هەبوو. بەڵام هەوڵەکانی بێ ئەنجام مانەوە بۆ بیناکردنەوەی ئەو پردە ڕووخاوەی نێوان ئێران و وڵاتانی جیهان.\nکەسایەتی دووەم ئایەتوڵڵا خامنەییە کە وەک سەرۆک کۆمار و پاشان وەک ڕابەری شۆڕش، بووە جێگەی سەرنجی شۆڕشگێرەکانی شۆڕشی ئێران. ئەم بە پێچەوانەی ڕەفسەنجانی متمانەی بە ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا لاوازبوو. هەرچەند ئەو سەرۆک کۆمارانەی کە لە سەردەمی ڕابەرایەتی ئەودا دەسەڵاتیان گرتەدەست مەودایەکی دیاریکراوی بۆ دەکردنەوە کە ئەزمونی پەیوەندی لەگەڵ ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا بکەنەوە، بەڵام هەموو هەوڵەکانی ئێران و ئەمریکا بێ ئەنجام مانەوە. ئەم دوو ڕێبازە سیاسییە لە سەردەی حکومەتەکانی خاتەمی و ئەحمەدی نەژاد و ڕۆحانی و ڕەئیسیی لەسەر ڕێچکەی هەردوو سەرکردەکە کاریان کردووە، بە تایبەت ڕیفۆرمخوازەکان لە ژێر عاباکەی هاشمی ڕەفسەنجانی هاتبوونە دەرەوە لە ماوەی ١٦ ساڵ لە حوکمداری ئێران شکستیان خوارد و بە ئامانج نەگەیشتن.\nئەم کتێبە بە نرخە وەک سەرچاوەیەکی گرنگ لە مێژووی ئەم پەیوەندییانە دەدوێت وەک سەرچاوەیەکی گرنگی ئەکادیمی چاوی لێبکرێت و، لێکۆڵیاران و ئەوانەی خولیای ئێرانناسیان هەیە سودی زۆری لێدەبینن.\n Thomas Pickering باڵوێزی پێشووی ئەمریکا لە وڵاتانی وەک ڕووسیا و هیندستان و نوێنەری ئەمریکا لە نەتەوەیەکگرتووەکان بووە. هەروەها جیگری سیاسی وەزارەتی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتوەوکان بووە.


به‌یاننامه‌ى هاوبه‌شى ( ڕێکخراوى بزوتنه‌وه‌ى خوێندکارانى کوردستان) و (ڕێکخراوى لاوانى کوردستان) به‌بۆنه‌ى (۳٦)هه‌مین ساڵیادى دامه‌زراندنیانه‌وه.\n- خوێندکارانى ڕێگاى پێ بایه‌خى زانست و زانیارى .\n- لاوانى هه‌ڵگرى مه‌شخه‌ڵى پێشکه‌وتن .\n۳٦ساڵ له‌مه‌وبه‌ر و له به‌روارى (٤/٤/۱۹۸۳) دا ، که میلله‌ته‌که‌مان دژوارترین هه‌لومه‌رجى تێده‌په‌ڕاند . له‌سه‌ر ده‌ستى چه‌ند ڕۆڵه‌یه‌کى ئه‌م نیشتیمانه ، بێ سڵه‌مینه‌وه له سته‌مى داگیرکه‌ران، ڕێکخراوى ( یه‌کێتى قوتابیان و لاوانى سۆسیالیستى کوردستان ) له‌بنارى قه‌ندیلى سه‌رکه‌ش هاته دامه‌زراندن .\nدامه‌زراندنى ڕێکخراوێکى وه‌ها له‌و ڕۆژگاره‌دا پێویستییه‌کى مێژویى ئه‌و قۆناغه بوو ، که ئامانج لێى هۆشیار کردنه‌وه‌ى ڕۆڵه‌کانى گه‌له‌که‌مان و ئاراسته‌کردنیان بوو بۆ به‌شدارى کارا ، له خه‌باتى ڕزگارى نه‌ته‌وه‌یى دا. وه‌ڵامێکیش بوو بۆ به‌گژداچونه‌وه‌ى هه‌وڵ و ته‌قه‌لاى حزبى به‌عسى فاشى بۆ سه‌پاندنى په‌روه‌رده و کلتور و زمانى عه‌ره‌بى .\nبه‌درێژایى ئه‌و قۆناغه‌یش ، ئه‌ندامانى ڕێکخراو به خوێن و قه‌ڵه‌م ، مێژیه‌کى پێ له سه‌روه‌رییان بۆ خۆیان و میلله‌ته‌که‌مان تۆمار کرد .که شه‌هیدبوونى یه‌که‌م سکرتێرى ڕێکخراویش (مامۆستا صلاح) ، گه‌واهى ئه‌و ڕاستییه‌یه .\nخوێندکاران و لاوانى ئازیز\nئێمه له ڕێکخراوى (بزوتنه‌وه‌ى خوێندکارانى کوردستان ) و ڕێکخراوى (لاوانى کوردستان) .درێژه‌پێده‌رى مێژوى پێ له تێکۆشانى (یه‌کێتى قوتابیان و لاوانى سۆسیالیستى کوردستان)ین .\nکه پێشکه‌وتن و زانست و خزمه‌ت به توێژى خوێندکاران و لاوان ، ئامانجى هه‌میشه‌ییمانه . ئێمه به ئه‌رکى خۆمانى ده‌زانین که له پێناو خواست و مافه‌کانتان دا به‌شێوه‌یه‌کى پیشه‌ییانه و به شێوازه جۆربه‌جۆره‌کانى خه‌باتى مه‌ده‌نى و دیموکراسى کۆڵ نه‌ده‌ین و هه‌میشه ببینه ده‌نگێکى زوڵاڵ و نوێنه‌رى ڕاسته‌قینه‌ى ئێوه .\nھه‌وڵى ئه‌وه‌ده‌ده‌ین که ئاراسته‌یه‌کى دروستى ئه‌و دوو توێژه‌ى کۆمه‌ڵگا بکه‌ین ،به سوود بینین له‌ئه‌زموونى چه‌ندین ساڵه‌ى ڕێکخراو له‌و بواره‌دا و سوود بینین له ئه‌زمونى ووڵاتانى پێشکه‌وتوو .\nخوێندکاران و لاوانى هێژا\nله ئێستادا له ھه‌مووکات زیاتر ، میلله‌ته‌که‌مان پێویستى به زانست و ڕۆشنبیرى و ھێز و بازوى ئێوه‌یه . ده‌بێت به ئه‌رکى سه‌رشانى خۆتان ھه‌ڵبسن و ڕۆڵى گرنگ بگێڕن له به دیموکراتى کردنى کۆمه‌ڵگا و بنیاتنانى داھاتوویه‌کى گه‌شاوه‌تر و شایسته بۆ خۆتان و نه‌ته‌وه‌که‌تان. که دیاره ھه‌نگاوى یه‌که‌مى ئه‌م ئه‌رکه‌ش له خۆ پێگه‌یاندن و ھۆشیار کردنه‌وه و خۆ پێ چه‌ک کردن به چه‌کى زانست و زانیارى ده‌بێت .\nله‌م ده‌رفه‌ته‌یش دا ئه وه دوپات ده‌که‌ینه‌وه که ئه‌رکى ده‌وڵه‌ت و لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌کانه ، که ده‌سته‌به‌رى (خوێندنێکى هاوچه‌رخ) بکه‌ن بۆ خوێندکاران و سود له نوێترین پڕۆگرامه‌کانى خوێندن و ته‌کنه‌لۆژیاى سه‌رده‌م وه‌ربگیرت بۆ پڕۆسه‌ى خوێندن .\nده‌رفه‌تى گونجاویش له گشت کایه‌کانى ژیان دا بۆ لاوان بڕه‌خسێنرێت ،تاوه‌کو ڕۆڵى مه‌زنى خۆیان بگێڕن .\n- سڵاو له (۳٦) ساڵ خه‌باتى پێ له قوربانیدان و خزمه‌ت .\nڕێکخراو ى بزوتنه‌وه‌ى خوێندکارانى کوردستان ڕێکخراوى لاوانى کوردستان


کوردیپێدیا - ئەم ساڵ ساڵی مەیمونە\n💬 ئەم ساڵ ساڵی مەیمونە | پۆل: پەند و ئیدیۆم | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nئەم ساڵ ساڵی مەیمونە\nئەم ساڵ ساڵی مەیمونە ئەمە ئەوەڵمانە ئاخری چۆنە.\nلە کوردەواریدا ساڵی مەیموون بە ساڵێکی سەخت دەستنیشانکراوە.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: May 19 2019 9:25PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Nov 6 2019 7:09PM باشترکراوە


Kurdipedia - 03-01-2019\n📅 03-01-2019 ℹ | Group: Dates & Events | Articles language: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلە هەولێر کادرێکی یەکێتی دفڕێندرێت\n- دووەمین دانیشتنی پێنجەمین دادگەی سزا قورسەکانی شاری وانوان دەربارەی دۆسیەی ڕۆژنامەوان ئیدریس یڵمازئیدریس یڵماز کە بە تۆمەتی (ئەندامەتیی ڕێکخستن) بۆی کرابوویەوە، بەڕێوەچوو. یڵماز لە بەندیخانەی خارپێت-ەوە لە ڕێی سیستەمی دەنگ و ڕەنگ (SEGBÎS) بەشداری لە دانیشتنەکەدا کرد. ڕۆژنامەوان ئیدریس یڵماز لە چێوەی بەرگری لە خۆکردندا هەمان قسەکانی یەکەمین دانیشتنی دادگەی دووبارە کردەوە. هەروەها پارێزەرانی ناوبراو جارێکی دیکە داوایان کرد گوێ لە شایەتحاڵەکان بگیرێت و کاتی زیاتریان پێبدرێت. دەستەی دادگە هەموو داواکارییەکانی ڕەتکردەوە و بە بیانووی (ئەندامەتیی ڕێکخستن) سزای 6 ساڵ و 3 مانگ زیندانی کردنی بۆ ڕۆژنامەوان ئیدریس یڵماز بڕیەوە.\n- ژمارەیەک لە نوێنەرە کوردەکانی چوار پارێزگای رۆژهەڵات لە نامەیەکدا دەنگی نارەزایەتی خۆیان بەرامبەر بە هێرش و هەڕەشەکانی تورکیا بۆ سەر کوردانی رۆژئاوا دەگەیەننە سکرتێری نەتەوە یەکگرتووەکاننەتەوە یەکگرتووەکان و داوا دەکەن رێگری بکەن لە هێرشکردنی حکومەتی تورکیا بۆ سەر سوریا و کۆمەلًکوژکردنی بێ بەزەییانەی هاووڵاتیانی کوردی ئه و وڵاتە.\nلە مەهاباد 70 سانتیمەتر بەفر باریوە\n- بەڕێوەبەری رێگاوبان و گواستنەوەی مەهابادمەهاباد رایگەیاند، سەرلەبەیانیی ئەمڕۆ بارینی بەفر لە مەهاباد دەستیپێکردووە و نزیکەی 70 سانتیمەتر باریوە و بەفربارین بەردەوامیی هەیە.\n- کاروانێک لە کۆڵبەرکۆڵبەران لە شاخەکانی سنووری ناوچەی سۆمای برادۆستی ورمێورمێ دەکەونە کەمینی هیزە نیزامییەکانی حکوومەتی ئێران و بە هۆی تەقەی ئەو هێزانە کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی یەعقووب (کامیان) نیک سیرەت کوڕی ڕەزاق خەڵکی گوندی جۆجەهی سەر بە سۆمای برادۆست گیانی لە دەست داوە.\n- ماڵپەڕی پوک میدیا کە میدیای فەرمی یەکێتییە، ئەمڕۆ بڵاویکردوەتەوە، کاتژمێر 10:30 خولەکی شەوی ڕابردوو، لە گەڕەکی برایەتی هەولێرهەولێر هێزێکی سەربە ئاسایشی پارتی هەڵیانکوتاوەتە سەر ماڵی 'پێشڕەو ویستی' کارگێڕی مەڵبەندی سێی هەولێری یەکێتیی و ڕفاندویانە. ئاماژەی بۆ ئەوەش کردووە، لەلایەکی دیکەوە له گەڕەکی ڕۆشنبیری شاری هەولێر هێزی ئاسایشی پارتی هەوڵی ڕفاندنی کادیرێکی یەکێتی بەناوی 'لێزان بەکر'-یان دا.\n- بەڕێوەبەری ئاسایشی هەولێر رایدەگەیەنێت: بەهۆی ئەوەی هێزێکی یەکێتی کادیرێکی ئێمەیان دەستگیرکردوە، بۆیە ئەوانیش ئەو کادیرەی یەکێتیان دەستگیرکردوە.\nچۆمان، بەفر ڕێگای لە سەدان کەس گرتووە\n- بەهۆی بارینی بەفرێکی زۆرەوە، ڕێگای نێوان حاجی ئۆمەرانحاجی ئۆمەران – چۆمانچۆمان گیراوە، ئەوەش بووەبەهۆی ئەوەی سەدان ئۆتۆمبێلی بارهەڵگر و تایبەت بووەستن.\n- راکان جبووری، پارێزگاری بەوەکالەتی کەرکوککەرکوک هێزێکی ئەمنی لەگەڵ ئەحمەد رەجەب داود عوبێدی ناردووە و چوونەتە نێو بەڕێوبەرایەتی وەرزش و لاوانی کەرکوک بۆ ئەوەی رەجەب داود عوبێدی وەک بەڕێوەبەری نوێی بەڕێوەبەرایەتی وەرزش لاوان لە شوێنی بەڕێوەبەری ئێستا کە کوردە، دەستبەکاربێت.\n- ئەمرۆ ژمارەیەک لە ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی هەولێر و سۆرانسۆران لەبەردەم پەرلەمانی پەرلەمانی کوردستان گردبوونەوەیەکیان ئەنجامدا و لە گردبوونەوەکەدا یاداشتێکیان خوێندنەوە، یاداشتەکەشیان رادەستی پەرلەمان کرد. هاوار هەرکی، نوێنەری ڕێکخراوەکان، یاداشتەکەی خوێندوە، کە تیایدا هاتبوو: ئەمڕۆ هاتین بە پەرلەمانتاران بڵێین، کاربکەن بۆ ئەوەی چیتر ژنان نەبنە قوربانیی دەستی کۆمەڵگای بەبیانووی شەرف و هۆکاری تر.\n- بەشێک لە خوێندکارانی پۆلی 12ی شارۆچکەی کەلارکەلار، دژی جێبەجێکردنی سیستمی 50 بە 50 لە تاقیکردنەوەکانی وەرزیی یەکەم و دووەمی خوێندن، لە بەردەم بینای پەروەردەی گەرمیانگەرمیان گردبوونەوەیەکی ناڕەزایەتییان ئەنجامدا و داوای هەڵوەشاندنەوەی ئەو بڕیارەیان کرد.\n- موهەنەد عيقابی، بەڕێوەبەری راگەياندنی دەستەی حەشدی شەعبیحەشدی شەعبی، ئاشکرای کرد: ژووری ئۆپراسيۆنی ئەمنی فرياکەوتن، لە نێوان عێراق و سوريا دروستکراوە بۆ رووبەڕووبوونەوەی هەر حاڵەت و کەموکوڕييەکی ئەمنی کە بەهۆی پاشەکشەی هێزەکانی ئەمريکاوە دروستببێت، هێزی پێشمەرگەش له و ژوورەدا بەشدارە.\nلە گاڵتەوگەپەکانی ئەمڕۆ: 03-01-2019\n- هەردوو سەرۆکی داگیرکەرانی ئێڕاق و تورکیا لە ئەنکەڕە کۆبوونەوە.\n- رۆژنامەی لوپاریزینی فەرەنسیی بڵاویکردەوە، ئیمانۆئێل ماکرۆن سەرۆک کۆماری فەرەنسا رۆژی چوارشەممە (دوێنێ) لەبارەی بڕیاری کشانەوەی دوناڵد ترامپ سەرۆکی ئەمریکا لە سوریا، بە تەلەفون قسەی لەگەڵ ڤلادیمیر پوتین سەرۆکی رووسیا کردووە. رۆژنامەی لوپاریزێنی فەرەنسی هەواڵەکەی لە کۆشکی ئیلیزێ وەرگرتووە و بەپێی ئەو هەواڵە، ماکرۆن لە پەیوەندییە تەلەفونییەکەیدا بە پوتینی وتوە، پێویستە کورد بپارێزێت.\n- سەرۆکی کۆمسیۆنی پەیوەندییەکانی دەرەوەی پەرلەمانی ئەڵمانیا داوا و پێشنیار دەکات، کە لەپێناو پاراستنی ڕۆژئاوای کوردستان و باکوری سوریا ناوچەی ئارام و دژە فڕین دروست بکرێت، بۆ ئەوەش داوا لە حکومەتی وڵاتەکەی و فەرەنسا دەکات پێشنیارەکە بدەنە نەتەوە یەکگرتووەکان.\n- کوردەکانی نیشتەجێی تارانی پێتەختی ئێران، بە مەبەستی ڕێزگرتن و دەربڕینی ئەمەگناسیی خۆیان بەرانبەر بە دوو هونەرمەندی نەتەوەییی کورد، مریەم قازیمریەم قازی و سمکۆ پاکزادسمکۆ پاکزاد، کۆڕیادێکیان لە نووسینگە کۆڕی کوردانی تاران بەڕێوە برد. ئەو کۆڕیادە کە لە لایەن لێژنەی نووسینگەی کۆڕی کوردانی تارانەوە ڕێکخرابوو، بە بەشداریی لێژنە ئەدەبیی کوردانی دانیشتووی تاران (ڕامان)، لێژنەی ژنانی کوردانی دانیشتووی تاران، ئەدیبان، هونەرمەندان، خوێندکارانی کوردی زانکۆوەکانی تاران، کەسایەتییە مەدەنی و ناسراوەکانی کورد و کوردانی دانیشتووی تاران، بەڕێوە چوو.\n#وان | #ئیدریس یڵماز | #نەتەوە یەکگرتووەکان | #مەهاباد | #کۆڵبەر | #ورمێ | #هەولێر | #حاجی ئۆمەران | #چۆمان | #کەرکوک | #سۆران | #کەلار | #گەرمیان | #حەشدی شەعبی | #مریەم قازی | #سمکۆ پاکزاد |\n 📡 Website | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری دواڕۆژ - 03-01-2019\n 📡 Website | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری پوک میدیا - 03-01-2019\n 📡 Website | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری رۆژنیوز - 03-01-2019\n 📡 Website | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری ئەی ئێن ئێف نیوز - 03-01-2019\n 📡 Website | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری رووداو - 03-01-2019\n 📡 Website | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری کوردپا - 04-01-2019\n1. 👁 ئیدریس یڵماز\n2. 👁 راگەیەندراوی مەڵبەندی 3ی یەکێتی دەربارەی فڕاندنی کادرەکانیان لە هەولێر\n3. 👁 شاڵاو کۆسرەت رەسوڵ پیرۆزبایی ساڵیادی دامەزراندنی سەندیکای پارێزەرانی کوردستان لە پارێزەران دەکات\n4. 👁 فرسەت سۆفی، رەتیکردەوە خانەنشین بکرێت و دەگەڕێتەوە سەرکارەکەی پێشووی کە مامۆستای زانکۆ بووە\n5. 👁 هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد بۆ کۆچی دوایی دایکی عیماد ئەحمەد هاوخەمی دەردەبڕێت و پرسەنامەیەکیان ئاڕاستە دەکات\n6. 👁 هەپەگە هێرشی ئاسمانی کردە سەر لیوای ڕووبارۆک\n7. 👁 یەپەگە ئاماری تێکۆشانی ساڵی 2018ی ئاشکرا کرد\n1. 👁 دەفتەری ئەنجومەنی ژینگەی وڵات داخرا\n2. 👁 ڕێکخراوەکان: سوپای تورکیا و ئێران هۆکاری تێکچوونی ژینگەی کوردستانن\n1. 👁 2018نامە - وەشانی 1\n1. 👁 ئاماری کار و چالاکییەکانی رێکخراوی کوردیپێدیا بۆ ساڵی 2018\n2. 👁 بەڕێوەبەری ئاسایشی سلێمانی رایدەگەیەنێت: لەماوەی ساڵی 2018 توانیویانە 300 تیرۆریست دەستگیربکەن\n3. 👁 پێشبنییەکان بۆ ئابووری تورکیا لە 2019 دا نەرێنین\n4. 👁 خورماتوو.. 885 رووداوی هاتووچۆ رویانداوە\n5. 👁 راپرسییەک؛ دەنگی هەدەپە لە باکووری کوردستان لە 6% زیادی کردوو‌ە\n6. 👁 زاخۆ: مار و دووپشک ب 480 کەسان ڤەدایە\n7. 👁 سلێمانی، لە ساڵێکدا زیاتر لە 500 هەزار تۆن کەرەستەی بەسەرچوو لەناوبراوە\n8. 👁 لە 2018 تەنیا سێ تاوانی کوشتن لە سنووری هەڵەبجە تۆمارکراون\n10. 👁 لە هەفتەیەکدا 136 هەزار گەشتیار روویان لە هەرێم کردووە\n11. 👁 لە کەرکوک 113 بەنزینخانەی نایاسایی داخران\n👌 This article has been reviewed and released by (Naliya Ibrahim) on Jan 4 2019 9:50AM\n✍ This item recently updated by (Hawrê Baxewan) on: Jan 5 2019 4:49PM\n👁 This item has been viewed 5,532 times\n📷 Photo file 1.0.1 72 KB Jan 3 2019 9:53AM Hawrê Baxewan\n| Page generation time: 1,28 second(s)!


دەمیرتاش بۆ ئەردۆغان: لە دادگا دەردەكەوێت كێ تیرۆریستە\nسوپای توركیا بە نیازی داگیركردنی عەفرینە و دژی چارەسەری كێشەكانی سوریایە دەمیرتاش بۆ ئەردۆغان: لە دادگا دەردەكەوێت كێ تیرۆریستە   17/7/2017\nهاوسەرۆكی كانتۆنی عەفرین لە رۆژئاوای كوردستان رایگەیاند، سوپای توركیا هێزی زیاتری هێناوەتە سەر سنوور و لە تۆپبارانی ناوچەكانی كانتۆنەكە بەردەوامە.\nهێڤی مستەفا هاوسەرۆكی كانتۆنی عەفرین ئاماژەی بەوەكرد، مەترسی سەدا سەد لەسەر عەفرین هەیە، بەڵام ئەوانیش هەموو ئامادەكارییەكیان كردووە بۆ رووبەڕبوونەوە و هێزەكانیان زۆرتر دەبن.\nهێڤی مستەفا ئەوەشی خستەڕوو، تائێستا ئەمەریكا و روسیا و وڵاتانی دیكە، بێدەنگن لەو هەڕەشانەی لەسەر عەفرین هەیە، داوا دەكەم بێدەنگی بشكێنن، چونكە هەر لەشكركێشییەكی توركیا بۆ عەفرین، زیانی گەورە دەبێت بۆ دیموكراسی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.\nلە لایەكی ترەوە، سەڵاحەدین دەمیرتاش لە زیندانی ئەدێرنەوە لە نوسراوێكدا بەناوی (بانگەوازێكی كراوە بۆ سەرۆكی گشتی ئاكەپە) وەڵامی رەجەب تەیب ئەردۆغانی دایەوە، كە لە دانیشتنەكانی جی-٢٠دا وتبووی، (دەمیرتاش تیرۆریستە).\nئاژانسی فورات بڵاویكردەوە، سەڵاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆكی گشتی پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) بەم شێوەیە نووسراوەكەی دەستپێكردووە، سەرەتا پێویستە بڵێم، ئەو بێڕێزییەت نەك تەنیا بە من، بەڵكو بە چەندین ملیۆن مرۆڤی دیكەش كردووە، بۆیە ئەو قسەیە دەگەڕێنمەوە بۆخۆت، لە لایەكی دیكەشەوە دەستخۆشیت لێدەكەم، كە بەم شێوەیە دانت بە تایبەتمەندیی خۆتدا ناوە.\nدەمیرتاش نوسیویشیەتی: بە شێوەیەكی كراوە بانگەواز دەكەم، ماوەی هەشت مانگە دادوەر و داواكاری گشتی هەوڵدەدەن، بەڵگەیەك بدۆزنەوە بۆ ئەوەی بتوانن بیسەلمێنن من بۆ ڕووداوەكانی 6 بۆ 8ی مانگی 10 بانگەوازی خەڵكم كردووە بۆ ئەوەی بۆ كۆبانی بڕژێنە سەر شەقامەكان و كۆڵانەكان و شەقامەكان بڕوخێنن، بەڵام هێشتا هیچ بەڵگەیەكیان دەست نەكەوتووە، ئەگەر تۆ بەڵگەیەكی وەهات لە بەر دەستدایە، داوات لێدەكەم كە ئەو بەڵگانە ڕادەستی دادوەر و داواكاری گشتی بكەی.\nهەروەها هاوسەرۆكی هەدەپە روبەڕوی ئەردۆغانی سەرۆكی توركیا وتوشیەتی، پێش ئەوەی دادگایی بكرێم، تۆمەتی تیرۆریست بوونت خستووەتە پاڵم و بانگەشەی ئەوەت كردووە، كە بڕیاری كوشتنی 54 كەسم داوە، دەستخۆشیت لێدەكەم كە پێشوەخت هەموو دادگاییكردنێكت لە بێ واتا دەرخستووە، درەنگ یان زوو من دەچمە بەردەم دادوەر، لەوێ ڕوون دەبێتەوە كێ تیرۆریستە، بەڵام پێش ئەو لای خوا ڕوونە كە كێ چییە.\nلە لایەكی ترەوە، هاوسەرۆكی ئەنجومەنی فیدرالی باكوری سوریا رایدەگەیەنێت، بە هێرشەكانی بۆ سەر كانتۆنی عەفرین و هەرێمەكانی شەهبا ، توركیا بەنیازە شكستەكانی بشارێتەوە.\nكۆمیتەی پەیوەندییە دبلۆماسییەكانی تەڤدەم لە گركێ لەگێ لە رۆژئاوای كوردستان كۆبوونەوەیەكی ئەنجامدا و دوایین دۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەگەری هێرشەكانی توركیای بۆسەر رۆژئاوای كوردستان و باكوری سوریا باسكرا.\nلە كۆبوونەوەكەدا هەدیە یوسف هاوسەرۆكی ئەنجومەنی فیدرالی باكوری سوریا رایگەیاند، جەنگی سێیەمی جیهان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست خەریكە بەڕێوەدەچێت، هێزە نێودەوڵەتییەكان لە ناو خاكی سوریا كەوتوونەتە شەڕەوەو ئاڵۆزییەكانی ناوخۆی سوریا ڕۆژ لە دوای ڕۆژ قووڵتردەبێتەوە، بەڵام شۆڕشی ڕۆژئاواو سیستمی فدرالی دیموكراتی باكوری سوریا دەتوانێت سوریا لەو قەیرانە قوڵەی تێیكەوتووە ڕزگاربكات.\nوتیشی، توركیا نایەوێت ئەزموونی دیموكراتی لە باكووری سوریا سەربكەوێت، بۆیە هێرش دەكاتە سەرمان. توركیا دژی هەموو ئەو هێز و لایەنانە دەوەستێتەوە كە هەوڵدەدەن ئاڵۆزییەكانی ناوخۆی سوریا چارەسەر بكەن.


بروسكه‌ی پیرۆزبایی سە روكی بارتی جاكسازی توركمان بۆ یه‌كێتیی مامۆستایان\nسكرتارییه‌ت و ئه‌ندامانی یه‌كێتی مامۆستایانی كوردستان\n له 55ه‌مین ساڵڕۆژی دامه‌زراندنی یه‌كێتی مامۆستایانی كوردستاندا گه‌رمترین پیرۆزبایتان ئاراسته ی ئیوه ی به ریزوكەشت ئه ندامانی یەكیتی یەكەتان ده‌كه‌ین و ئومێدی پێشكه‌وتن و به‌رده‌وامی زیاترتان بۆ ده‌خوازین.\n روون وئاشكرایه هه‌میشه مامۆستایان رۆڵی پێشه‌نگ و به‌رچاو و كاریگه‌ریان هه‌بووه له خه‌بات دژی دیكتاتۆری و به‌ده‌ستهێنانی مافه و دیموكراسی، له‌و پێناوه‌شدا مامۆستایان قوربانیی زۆریان داوه بۆ رزگاریی كوردستان ، .\nهیوادارین یه‌كێتی مامۆستایانی كوردستان و شایسته به ماندوو بوون و شه‌ونخونییان به ئامانجی پێگه‌یاندنی نه‌وه‌كان و زامنكردنی ئاینده‌یه‌كی گه‌ش.\n هه میشه سه رفه راز وسه ركه وتوو بن\nعبد القادر بازركان\nسە روكی بارتی جاكسازی توركمان\nبێریوان خەیلانی په‌یامێكی پیرۆزبایی ئاراسته‌ی مامۆستایان ده‌كات\nبەبۆنەی ساڵیادی دامەزراندنی یەكێتی مامۆستایانی كوردستان , جوانترین و گەرمترین پیرۆزبایی خۆم ئاراستەی تەواوی مامۆستایانی ئەندام لەم یەكێتییەو تەواوی مامۆستایانی هەرێمی كوردستان دەكەم و دەستخۆشی بەردەوامبوونیان لێدەكەم لە بوارە پیرۆزەكەیان و لەو ئەركە قورسەی سەر شانیان سەرەڕای ئەو هەموو كێشە ئابوری و سیاسیانەی كە لە ڕابردوو ئێستادا هاتۆتە بەردەمیان .\nئێمە هەموومان دەزانیین مامۆستایان لە هەرێمی كوردستان هەردەم بەگیانێكی پڕ هەستی نەتەوایەتی و شان بەشانی پێشمەرگە بەردەوام بوونە لە خزمەتكردنی ڕۆڵەكانمان, بەڵام لەبەرەیەكی تر ئەویش بەرەی فێركردن و هوشیاركرنە و پێگەیاندنی ڕۆڵەكانە بەمەبەستی دروستكردنی كۆمەڵگایەكی هوشیارو پڕ چەك بە زانست و زانیاری تا ئێمەی كوردیش هیچمان كەمتر نەبێت لە نەتەوەكانی تری جیهان .\nمن لەم ڕۆژەدا سڵاوورێز دەنێرم بۆ هەموو ئەو كەسانەی كە ڕۆژێك لە ڕۆژان لەرێزی یەكێتی مامۆستایانی كوردستان كاریان كردووە ئەركیان كێشاوە , وە هەروەها سڵاو بۆ گیانی پاكی مامۆستایانی شەهید كە بەگیانی خۆیان ئەمڕۆیان بۆ ئێمە دروستكرد.\nد. بێریوان خەیلانی\nپه‌يامى پارێزگارى كه‌ركوك بۆ ساڵيادى دامه‌زراندنى يه‌كێتى مامۆستايانى كوردستان\nبه بۆنه‌ى يادى 55 ساڵه‌ى دامه‌زراندنى يه‌كێتى مامۆستايانى كوردستانه‌وه جوانترين پيرۆزبايى ئاراسته‌ى مامۆستايان ده‌كه‌ين له كوردستان به گشتى و له شارى كه‌ركوك به‌تايبه‌تى . خه‌بات و چالاكى مامۆستايان له ڕێكخستنى ڕيزه‌كان و ڕوبه‌ڕوبونه‌وه‌ى سته‌مى ڕژێمه يه‌ك له‌دواى يه‌كه‌كان ڕوونه لاى هه‌موان و له لايه‌كى تره‌وه په‌روه‌رده كردنى نه‌وه‌ى نوێ به‌باشترين شێوه بۆ هێنانه دى دواڕۆژێكى پرشنگدار بۆ ميلله‌ته‌كه‌مان جێگاى شانازيمانه. مامۆستايان له شارى كه‌ركوكدا له سه‌ختترين بارى ئابوريدا كه موچه‌كانيان پاشه‌كه‌وت كرا به‌رده‌وام بوون له خزمه‌ت كردن و په‌روه‌رده كردنى خوێندكاران و ئه‌م هه‌ڵويسته جوامێرانه‌يان بۆ هه‌ميشه لاى نه‌وه‌كان ده‌وترێته‌وه و له ياد ناكرێت.. به‌هيواى سه‌ركه‌وتنى به‌رده‌وامتان له كاره‌كه‌تاندا هه‌ر شاد بن\nد.نه‌جمه‌دين كه‌ريم پارێزگارى كه‌ركوك\nپیرۆزبایی مه‌كته‌بی رێكخراوه دیموكراتیه‌كان بۆ یه‌كێتیی مامۆستایان\nپەیامی كۆسرەت رەسوڵ عەلی بۆ یەكێتی مامۆستایانی كوردستان\nكۆسرەت رەسوڵ عەلی جێگری یەكەمی سكرتێری گشتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بەبۆنەی 55یەمین ساڵەی دامەرزاندنی یەكێتی مامۆستانی كوردستانەوە رایدەگەیەێت لەدوای تێپەڕبوونی 26 ساڵ لەحوكمڕانی كوردی، ئەركە لەسەر حكومەتی هەرێم بەوپەڕی تواناوە خزمەتی مامۆستایان بكات و لەهەوڵی باشتركردنی ژیان و گوزەرانیان بێت.\nبەڕێزان: سكرتاریەت و ئەندامانی یەكێتی مامۆستایانی كوردستان\nلە "55"ەمین ساڵڕۆژی دامەزراندنی یەكێتی مامۆستایانی كوردستاندا گەرمترین پیرۆزباییتان ئاڕاستە دەكەم و ئومێدی پێشكەوتن و بەردەوامی زیاترتان بۆ دەخوازم.\nنكۆڵی لێناكرێ كە بەدرێژایی مێژووی خەباتی گەلی كورددا، هەمیشە مامۆستایان رۆڵی پێشەنگ و بەرچاو و كاریگەریان هەبووە لە شۆڕشەكان و لەناو شاریشدا بەبێ گوێدانە زوڵم و زۆرییەكان بەردەوام بوونە لە خزمەتكردن و پێگەیاندنی نەوەكانی داهاتووی گەلەكەمان و لە سەرەتای دامەزراندنی حكومەتی هەرێمی كوردستانیش مامۆستایان بەوپەڕی دڵسۆزی و لەخۆبووردووییەوە قوتابخانەكانیان ئاوەدانكردەوەو درێژەیان بە پرۆسەی پەروەردەو فێركردندا لە هەرێمی كوردستاندا.\nئەمڕۆ لەدوای تێپەڕبوونی 55 ساڵ تەمەنی یەكێتی مامۆستایان و 26 ساڵ لە حوكمڕانی كوردی، ئەركە لەسەر حكومەتی هەرێمی كوردستان بەوپەڕی تواناوە خزمەتی مامۆستایان بكات و لەهەوڵی باشتركردنی ژیان و گوزەرانیان بێت و دەرفەتی باش بڕەخسێنێ بۆ مامۆستایان بەمەبەستی باشتر پێگەیاندنی نەوەكانی دهاتوومان و پێشخستنی رەوشی پەروەردەو فێركردن لە هەرێمی كوردستان.\nبروسكه‌ی پیرۆزبایی سه‌رۆك كۆماری عراق بۆ یه‌كێتیی مامۆستایانی كوردستان\nبه‌بۆنه‌ی یادی په‌نجاو پێنجه‌مین ساڵڕۆژی دامه‌زراندنی یه‌كێتی مامۆستایانی كوردستان 15-5-1962 فوئاد مه‌عسوم سه‌رۆك كۆماری عیراق له پیرۆزباییه‌ك ئاڕاسته‌ی مامۆستایانی كوردستان ده‌كات ئه‌مه ده‌قه‌كه‌یه‌تی:\nبه‌ڕێزان سه‌رۆك و ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سكرتاریه‌تی یه‌كێتیی مامۆستایانی كوردستان\nبه بۆنه‌ی په‌نجاو پێنجه‌مین ساڵڕۆژی دامه‌زراندنی یه‌كێتییه كه‌تانه‌وه گه‌رمترین پیرۆزبایی له ئێوه و ته‌واوی مامۆستایانی كوردستان ده‌كه‌م ، كه رۆڵی مه‌زنیان هه‌یه له پێگه‌یاندنی نه‌وه له دوای نه‌وه‌ی گه‌له‌كه‌مان له روی زاستیی و په‌روره‌ده‌یی و هوشیاریی نیشتمانییانه‌وه و سه‌رباری سه‌ختیی ودژوارییه‌كان له هه‌مو سه‌رده‌مه‌كاندا به ئێستاشه‌وه ئه‌رك و په‌یامی سه‌ره‌كییان فه‌رامۆش نه‌كردوه.\nیه‌كێتیی مامۆستایانی كوردستان له پاڵ ئه‌ركه پیشه‌یی و دیموكراسییه‌كه‌ی بۆ داكۆكیكردن له مافه‌كانی ئه‌م توێژه گرنگه‌ی كۆمه‌ڵی كوردستان ، هه‌زاران مامۆستایشی له قۆناغه‌كانی خه‌بات و تێكۆشانی گه‌له‌كه‌مان له پێناوی ئازادیی و به‌گژاچونه‌وه‌ی دیكتاتۆرییدا رێكخستوه و به‌شدار ییان له شۆڕشی رزگاریخوازی گه‌لی كوردستان دا كردوه و و گیانیان به‌خت كردوه له جه‌نگی به‌رگرییدا ،ئه‌وه‌ش مافی ره‌وای یه‌كێتیی مامۆستایانی كوردستانه هه‌میشه شانازیی پێوه بكات.\nله هه‌لومه‌رجی گۆڕانكارییه‌كانی ئه‌مڕۆشدا ،یه‌كێتیی مامۆستایانی كوردستان كه زۆر به دڵسۆزیی و به گیانێكی نیشتمان په‌روه‌رانه‌وه ، هاوشانی خۆ گونجاندن له‌گه‌ڵ داخوازییه‌كانی سه‌رده‌م خه‌بات ده‌كات بۆ درێژه دان به كاری پیشه‌یی و دیموكراسیی و به ده‌نگه‌وه چونی خواست و ویستی مامۆستایان له پێناوی ژیانێكی ئاسوده و سه‌ركه‌ش بۆیان و باشتر كردنی گوزه‌رانیان ، چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌یشی لێ ده‌كرێت كه هانده‌ر و داینه‌مۆی به‌رده‌وامیش بێت بۆ گه‌شه پێدانی زانستیی پرۆگرامه‌كانی خوێندن و، زیاتر چه‌سپاندنی هاوچه‌رخیی بونی پرۆسه‌ی په‌روه‌رده و فێركردن و ،قوڵكردنه‌وه‌ی گیانی لێبورده‌یی و پێكه‌وه ژیان و خۆش ویستن و ره‌گ داكوتانی زیاتری چه‌مكه‌كانی دیموكراسیی و یه‌كتریی قبوڵكردن له نێو ده‌رونی نه‌وه‌كان .\nپشتیوانیی به‌رده‌واممان بۆ داخوازیی ره‌وای مامۆستایان و پاراستنی زیاتری پێگه‌ی پیشه‌ی په‌روه‌رده و فێركردن بۆ ئه‌م توێژه گرنگه‌ی بنیاتنه‌ر و دروستكه‌ری ئاینده‌ی كۆمه‌ڵ دوپات ده‌كه‌ینه‌وه ،هه‌مو ساڵێك مامۆستایان هه‌ر سه‌ركه‌ش و سه‌ركه‌وتو بن .\nسكرتاریه‌تی هه‌ڤاڵ مام جه‌لال پیرۆزبایی له یه‌كێتی مامۆستایان ده‌كات\nسكرتاریه‌تی هه‌ڤاڵ مام جه‌لال بۆ یه‌كێتی مامۆستایان: رۆڵێكی گرنگتان بینیوه له رێكخستنی مامۆستایان بۆ مه‌یدانی خه‌بات دژی دیكتاتۆریی و به‌ده‌ستهێنانی مافه ره‌واكانی گه‌له‌كه‌مان\nسكرتاریه‌تی هه‌ڤاڵ مام جه‌لال به بۆنه‌ی یادی په‌نجاوپێنجه‌مین ساڵڕۆژی دامه‌زراندنی یه‌كێتی مامۆستایانی كوردستانه‌وه له 15/5/ 1962، پیرۆزباییه‌كی ئاڕاسته‌كردون، كه ئه‌مه ده‌قه‌كه‌یه‌تی :\nبه بۆنه‌ی یادی په‌نجاوپێنجه‌مین ساڵڕۆژی دامه‌زراندنی یه‌كێتیی مامۆستایانی كوردستانه‌وه چه‌پكه گوڵی پیرۆزبایی سه‌رۆك مام جه‌لال ئاڕاسته‌ی ئێوه و ته‌واوی مامۆستایانی كۆڵنه‌ده‌ری كوردستان ده‌كه‌ین، ئومێده‌وارین ئه‌م یاده ببێته مایه‌ی زیاتر گه‌شه كردنی یه‌كێتییه پیشه‌یی و دیموكراسییه‌كه‌تان بۆ زیاتر خزمه‌تكردنی مامۆستایان و دابینكردنی مافه ره‌واكانیان له هه‌مو ئاسته‌كاندا .\nیه‌كێتیی مامۆستایانی كوردستان له‌گه‌ڵ ته‌رخانكردنی خه‌باتی بۆ خزمه‌تكردنی مامۆستایان و كۆكردنه‌وه‌یان له ژێر چه‌ترێكی یه‌كگرتوی پیشه‌یی دیموكراسیدا، هاوكات رۆڵێكی گرنگیشی بینیوه له رێكخستنی مامۆستایان بۆ مه‌یدانی خه‌بات دژی دیكتاتۆریی و به‌ده‌ستهێنانی مافه ره‌واكانی گه‌له‌كه‌مان و به‌دیهێنانی ئازادیی و دیموكراسی، له‌و پێناوه‌شدا مامۆستایان قوربانیی زۆر و زه‌وه‌ندیان پێشكه‌ش كردوه بۆ رزگاریی كوردستان ، به ده‌ستێكیان چه‌كی به‌رگریی و به ده‌سته‌كه‌ی تریان قه‌ڵه‌می په‌روه‌رده و فێركردنیان بڵند كردوه بۆ پێگه‌یاندنی نه‌وه‌كانی ئه‌م گه‌له .\nهیوادارین یه‌كێتیی مامۆستایانی كوردستان له خه‌باتی نه‌پساوه‌یدا هه‌ر ئه‌و پێشه‌نگه‌ی مامۆستایان بێت بۆ چه‌سپاندنی مافه‌كانیان به‌ره‌و ژیانێكی سه‌ربه‌رز و شایسته به ماندو بون و شه‌ونخونییان به ئامانجی پێگه‌یاندنی نه‌وه‌كان و زامنكردنی ئاینده‌یه‌كی گه‌ش له سایه‌ی سیستمێكی په‌روه‌رده‌یی و فێركردنی هاوچه‌رخ و سه‌رده‌مییانه دا .\nهه‌ر شادو سه‌رفراز بن\nپیرۆزبایی لیژنه‌ی په‌روه‌رده‌ی په‌رله‌مانی عێراق بۆ یه‌كێتیی مامۆستایان\nپیرۆزبایی رێكخراوی په‌روه‌رده‌ی عه‌ره‌بی بۆ یه‌كێتی مامۆستایان به بۆنه‌ی یادی دامه‌زراندنه‌وه\nسعادة رئيس اتحاد معلمي كوردستان حفظه الله\nاهديكم اطيب تحيات المنظمة العربية للتربية ، وأتقدم من سعادتكم ومن خلالكم لاخوانكم في قيادة الاتحاد ومعلمي كوردستان على امتداد مساحة وطنكم الحبيب ، بأحر وأصدق التهاني بمناسبة مرور خمس وخمسين عاما على تأسيس اتحادكم المناضل . حيث تم تأسيس اتحادكم بتاريخ 15/5/1962 والذي كان له الدور الريادي والطليعي على مختلف الاصعدة التربوية والتعليمية والنقابية والاجتماعية والانسانية والرعائية ، كما كان لاتحادكم المكان والموقع المتميز في تحسين ظروف اخوتنا المعلمين في كوردستان وتحصين مكتسباتهم المادية والمعنوية ، ومطالباتكم المستمرة لانجاز تشريعات تحمي العملية التربوية - التعليمية ومن ضمنها المعلم والمدرسة والمنهج بالاضافة لتعريف المعلمين بحقوقهم وواجباتهم ، كما كان لاتحادكم المناضل المساهمة الفعالة في ايجاد الحلول المناسبة التي يتعرض لها المعلمون والدفاع عنهم وارشادهم الى الحلول الناجعة ، ومطالبة المعلمين بالحوار المباشر مع اداراتهم وسعيكم الدائم لتحقيق وخلق وحدة متراصة بين افراد الهيئة التعليمية في المدرسة الواحدة .\nكما نبارك خطواتكم النقابية ، حيث ان اتحادكم قد عقد ولغاية تاريخه 12 مؤتمرا، اثبتم خلالهم مدى ديمقراطية عملكم النقابي الشريف .\nباسمي وباسم اعضاء مجلس الامناء والمنظمات الاعضاء في المنظمة العربية للتربية ، ابعث اليوم الى سعادتكم واخوانكم في اتحاد معلمي كوردستان بأحر واصدق التهاني والتبريكات والتحيات ، كما انتهزها فرصة للتعبير عن تقديرنا لدوركم واخوانكم في قيادة الاتحاد ، متمنين لكم مزيدا من التقدم والنجاح\nوتقبلوا مني فائق التقدير وصادق التحيات،\nجمال اديب الحسامي\nپیرۆزبایی ده‌سته‌ی رێكخراوه جه‌ماوه‌ری و پیشه‌ییه‌كانی پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ یه‌كێتیی مامۆستایان\nوتەبێژی خوێندنی باڵا: ماوەی پێشکەشکردن بۆ خوێندنی ماستەر و دکتۆرا (1) رۆژ درێژکرایەوە\n13 ئایار 2017\nڕاگەیاندنی وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زاستی\nوتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی رایگەیاند ماوەی پڕۆسەی پێشکەشکردن بۆ خوێندنی باڵا/ماستەر و دکتۆرایەک رۆژ درێژکرایەوەو ، سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیرانیش رەزامەندی دەربڕی بۆ پێدانی لاری نەبوون بۆ فەرمانبەرانی وەزارەتەکانبەمەبەستی پێشکەشکردن بۆ خوێندنی ماستەر و دکتۆرا لەزانکۆکانی هەرێمی کوردستان.\nعەباس ئەکرەم وتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ڕایگەیاند: لەپێناو بەرژەوەندی خوازیاران و پێدانی دەرفەتی پێشکەشکردن بە خوازیاران، بریاردرا بە درێژکردنەوەی ماوەی پێشکەشکردن بۆ ماوەی (١) یەک رۆژ ، واتە تاکو کۆتایی دەوامی رەسمی رۆژی یەک شەممە رێکەوتی (14-5-2017) پرۆسەی پێشکەشکردن بۆ خوێندنی باڵا ماستەرو دکتۆرا بەردەوام دەبێت. وتیشی: رێکەوتی دەستنیشانکراوی تاقیکردنەوەی توانستی زانستی خوێندنی ماستەر و دکتۆرا و رێکەوتی دەستپێکی دەوامی ئەکادیمی بۆ سیسمتەری هاوینەی ساڵی (2016-2017) وەکو خۆی دەمینێتەوە.\nسەبارەت بە پێدانی مۆڵەتی خوێندن لەلایەن وەزارەتەکانەوە بۆ خوازیاران، وتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ئاشکرایکرد: دوای ئەوەی وەزارەتەکەمان داوای لە سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران کرد گشتاندنێک بۆ سەرجەم وەزارەتەکان بکات بۆ پێدانی لارینەبون بەمەبەستی پێدانی مۆڵەتی خوێندن لە ناوەوەی هەرێم لەلایەن وەزارەتەکان، بۆ ئەم مەبەستە سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران بەنوسراوی ژمارە (2048) لە (9-5-2017) كە ئاراستەی سەرجەم وەزارەتەکانی کردووە،بڕیاریدا بە پێدانی لاری نەبوون بۆ فەرمانبەرانی وەزارەتەکانی حکومەت بەمەبەستی پێشکەشکردن بۆ خوێندنی ماستەر و دکتۆرا لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان.\nپرسه‌ی یه‌كێتیی مامۆستایانی كوردستان بۆ به‌ڕێز مامۆستا عومه‌ر ساڵح\nپرسه‌و سه‌ره‌خۆشی خۆمان ئاراسته‌ی به‌ڕێز مامۆستا عومه‌ر ساڵح سه‌رۆكی پێشووی "یه‌كێتی مامۆستایانی كوردستان" ده‌كه‌ین، به بۆنه‌ی كۆچی دوایی برا گه‌وره‌ی به‌ڕێزتان، داواكارین له یه‌زدانی مه‌زن ره‌حمه‌تی به به‌شتی به‌رین شاد بكات و سێبوری و دڵنه‌وایی به خانه‌واده‌كه‌شتان بدات.\nبەرەو باشترین چارەسەر.. یەكێتی و سەندیكاكانی فێركردن، هاوكاری سەرخستنی خشتەی كاروباری فێركردنی پۆست (2015)ەن.\nپاش زنجیرەیەك كۆبوونەوە لەسەر ئاستی هەرێمی و نێو دەوڵەتی بۆ تاوتوێكردنی گرنگترین ئەو پرسانەی كە خزمەت بە مرۆڤایەتی دەكەن، سەرەنجام لە مینبەری نەتەوە یەكگرتوەكان لە سبتەمبەری (2015)، لە كۆبوونەوەی لوتكەی خۆیدا، (17) ئامانجی پەسندكرد كە لەلایەن سەرۆك و نوێنەری وڵاتانەوە بەگفتوگۆ و راگۆڕینەوەیەكی زۆر گەڵاڵە كرابوون، هەموو ئەم ئامانجانە حكومەتەكان بەڵێنی پابەندبوونی خۆیان پێداوە تاوەكو جێبەجێی بكەن، بۆیە نێودەوڵەتی پەروەردەیی (EI) هانی هەموو ئەندامەكانی دەدات، لەیەك كاتدا هاوكار بن لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەكان بۆ سەرخستنی خشتەی كاری دیاریكراو، لەلایەن خۆشیانەوە كاری جددی و لێبڕاوانە بكەن لەپێناو جێبەجێكردنی ئەو ئامانجانە لە ساڵی (2015 تاوەكو 2030)، بەتایبەت ئەوەی پەیوەستە بە پەروەردە و فێركردنەوە، لێرەدا بەپێویستی دەزانین كورتكراوەی هەر (17) ئامانج بخەینەڕو ئینجا شرۆڤەی چوارەم ئامانج بكەین كەتایبەتە بە پەروەردە و فێركردن : -\n1- نەهێشتنی هەژاری بەهەموو شێوەكان لەهەر شوێنێك بێت .\n2- نەهێشتنی برسیەتی و رەخساندنی ئاسایشی خۆراك و خواردنی باش و برەودان بەكاری كشت و كاڵی بەردەوام .\n3- دەستەبەركردنی دەرفەت بۆ هەموو لایەك لەهەموو قۆناغەكانی تەمەن تاوەكو لە جۆرەكانی خۆراكی باش سودمەندبن .\n4- دەستەبەركردنی فێركردنی باش و دادپەروەرانە و گشگر بۆ هەموان بەشێوەیەكی بەردەوام لەگەڵ ژیان .\n5- رەخساندنی دەرفەتی یەكسانی بۆ رەگەزی مێینە لە كچان و ژنان لەهەموو بوارەكان .\n6- دەستەبەركردنی ئاوی خاوێن و خزمەتگوزاری بەردەوام لە ئاو و ئاوەڕۆ هەروەها ئیدارەدان بەشێوەیەكی سەربەخۆ بۆ هەموان .\n7- دەستەبەركردنی سەرچاوەكانی وزەی تازە و باوەڕپێكراو و بەردەوام بە تێچونێكی هەرزان بۆ هەموان .\n8- بەردەوامیدان بەگەشەی ئابووری گشگر و هەمە لایەن لە هەموو بوارەكان و رەخساندنی هەلی كاری شایستە بۆ دەستی كار .\n9- هەڵبەستانی ژێرخانێك كە بەرگەی هەموو ئەگەرەكان بگرێت و ببێتە هاندەر بۆ پیشەسازیەكی بەردەوام و گشگر و داهێنانی تازە .\n10- سنوردانان بۆ جیاوازی، لەنێوان وڵاتان و لە ناوەخۆش .\n11- شار و ئاوەدانیەكان بۆ هەموان بێت و ئاشتی و ئارامی بۆ ژیانی ئاسایی بەردەوام تێدا بەرجەستە بێت.\n12- دەستەبەركردنی پێداویستیەكانی رۆژانە و بەردەوام .\n13- وەرگرتنی بڕیار و راسپاردەی خێرا بۆ بەرگرتن لەگۆڕانكاریەكانی كەش و هەوا و بەرەنجامەكانی .\n14- پارێزگاری كردن لە دەریا و زەریاكان و بەرهەمەكانیان هەروەها بەكارهێنانی بەشێوەیەكی رێكوپێك بۆ مسۆگەركردنی پەرەپێدانی بەردەوام .\n15- پارێزگاریكردن لە پێكهاتە و سیستەمی بایەلۆژی و رێگریكردن لەهەڵتەكانی دارستانەكان، بەمەبەستی بەرگەگرتن لەبیبابان بوون و گۆڕانكاری لە سیستەمی ژیانی سروشتی.\n16- هاندان لەپێناو بیناكردنی كۆمەڵگەی نیشتەجێبوونی یەكسانی بۆ هەموان، بەجۆرێك جیاوازی رەگەزی نەكرێت و كەس لێ جودا نەكرێتەوە كاریش بۆ ئەوە بكرێت كە پەرەپێدانی بەردەوام و دادپەروەری كۆمەڵایەتی تێدا بەرجەستە بێت، ئەوەش بە دامەزراندنی دەزگای كارا و كاریگەر كە بەشێوەیەكی یەكسان مامەڵە لەگەڵ تاكەكان بكات .\n17- كاركردن بۆ جێبەجێكردنی پەرەپێدانی هاوبەشی نێودەوڵەتی، لەمەڕ گەشەكردنی بەردەوامی مرۆڤایەتی .\nیەكێتی و سەندیكاكان دەتوانن چی بكەن ؟\nبۆ ئەوەی بە بەرنامەیەكی رێكوپێك كار بكەن لەپێناو فێركردنی باش بۆ هەموان: -\n• پێویستە هەموو ئەندامەكان ئاگاداری خشتەی كاروباری فێركاری پۆست (2015 تاوەكو 2030) بن .\n• دەبێت هەموو ئەندامان و سەركردەكان ئاگاداری چوارەمین ئامانجی بن، زۆر گرنگە یەكێتی و سەندیكاكان رۆڵی كارا بگێڕین لە لێپرسینەوە لەگەڵ حكومەتەكانی كە پابەندبوونی خۆیان بەم ئامانجانە راگەیاندووە .\n• دیاریكردنی گرنگترینیان\n- چی لەبواری فێركردن بەپێێ ریزبەندی لەهەمویان گرنگترە؟ چۆن هەوڵی جێبەجێكردنی خشتەی كار بەباشترین شێوە دەدەیت؟ گرنگترین ئەو داواكاریانە چیە ئاراستەی حكومەت دەكەیت ؟\n• داوای مافی بەشداری كردن بكە .\nلەكۆبوونەوەكان لەگەڵ وەزیری پەروەردە و فێركردنی باڵا گفتۆگۆ لەسەر چۆنیەتی تێكەڵاو كردنی ئامانجە دیاریكراوەكان لەبواری فێركاری لەگەڵ نەخشەی نیشتمانی لە وڵاتەكەتدا بكە هەروەها چۆنیەتی سەركەوتنی لەكاتی دیاریكردنی خشتەكان، دەبێت ئەو باوەڕە دروست ببێت كە ئاساییە چاودێری هاوبەش بكرێت لەلایەن نوێنەرانی مامۆستایان و فەرمانبەرانی وەزارەت، بەمەبەستی پشتیوانی كردن لە خشتەی كار .\n• سوربوون لەسەر تێكەوڵاكردنی ئامانجەكانی پەرەپێدانی بەردەوام بەنەخشەی نیشتمانی بەردەوام، لەهەوڵەكان بۆ تێكەڵاوكردنی ئامانجەكانی فێركردنی (2015-2030) لەگەڵ پلانی نیشتمانی فێركردن بۆ دەستەبەری جێبەجێكردنێكی سەركەوتو،دەبێت سوریش بن لەسەر ئەوەی حكومەت بیان كاتە یاسای گونجاو بۆ مسۆگەركردنی سەركەوتن .\n• داوای وەبەرهێنانی شایستە لەفێركردن و مامۆستایان بكە، یەكێك لەم بنەما گرنگانەی ئامانجەكانی پەرەپێدانی هەزارەو و فێركردن بۆ هەموان كە سودی لێوەردەگیرێت وەبەرهێنانی بەردەوامە، بەدیوێكیتر ئامانجەكانی پەرەپێدانی بەردەوام بەرجەستە نابێت ئەگەر وەبەرهێنانی پێویست لەبواری فێركردن و پەرەپێدانی مامۆستایان نەكرێت ئەوەش بەوە دێتە كایەوە كە حكومەت بەلای كەم (6%) لە داهاتی نەتەوەیی یان (20%) لە بودجەی نیشتمانی تەرخان بكات بۆ بواری فێركردن و خوێندنی باڵا هەروەها پەرەپێدانی توانای مامۆستایان لە كردنەوەی خولی بەردەوام و موچەی باش و هەلومەرجی كاركردنی شایستە .\n• چاودێرێكی و ئاگاداربوون\nبەردەوام چاودێری بارودۆخەكە و سیاسەتی حكومەت و چۆنیەتی كاركردنی بكە، لایەنەكانیش ئاگاداربكەوە، هانی ئەندامەكان بدە بۆ بەشداری كارا لەو بابەتانەی خزمەت بە ئامانجەكەت دەكات، زۆر گرنگە كرداری چاودێریكردن لە خشتەی كاروبارەكان، زۆر بابەتیانە و گونجاو بێت لەگەڵ بابەتەكانی ساڵانەی خوێندن و واقعی مامۆستایان و فەرمانبەرانی پەروەردە .\n• هەوڵی دۆزینەوە و بیناكردنی هاوپەیمانەتی بدە\nلەچوارچێوەی سیاسەتی خۆت هەوڵ دە زۆرترین رێكخراو بناسیت و ئەو رێكخراوانەش دیاری بكە كە دەتوانن هاوكاریت بكەن لەبەرجەستەكردنی ئامانجەكانت لەبواری فێركردنی باش بۆ هەموان .\nئایا هەنگاوی داهاتو چیە ؟\nلە بنەڕەتدا ئەو رێككەوتنەی حكومەتە فەرمانڕەواكان لەسەر ئەجێندای پۆست (2015 تا 2030)كردوویانە، پابەندبوونێكی یاسایی تێدانیە، واتە رێككەوتنێكی خۆویستە، حكومەتەكان بەڵێنیانداوە كاربكەن بۆ ئەوەی هەر (17) ئامانج لەنێوانیاندا چوارەمین ئامانج كە تایبەتە بە پەرەوەردە و فێركردن بەرێگا و هەنگاوی تایبەتی خۆیان جێبەجێ بكەن، دیارە (15) ساڵیشیان لەبەر دەستە بۆ ئەوەی نەخشەی پێویست بۆ جێبەجێ كردنی دیاری بكەن، خاڵی لاوازی ئەو ئەجێندایە ئەوەیە ئیلتیزامی یاسای لەدواوە نیە، واتە ئەگەر جێبەجێش نەكرێت لێپرسینەوە لەلایەن نەتەوە یەكگرتوەكان یان دەزگایەكی بێ لایەن لەسەروی ئەو حكومەتانەوە نیە تاوەكو لەحاڵەتی خۆدزینەوە لە بڕیار و بودجەی پێویست لێپرسینەوەیان لەگەڵدا بكرێت، ئەوەی گرنگە دەبێت نەتەوە یەكگرتوەكان یان ئەو حكومەتانە لەنێوان خۆیاندا ئالیەتەك بدۆزنەوە تاوەكو بەدواداچون بۆ رێژەی جێبەجێكردنی بكەن كە هەتا ئێستا نەكراوە، ئەوەی هەیە هەموو ساڵێك لەمانگی تەمموزدا كۆبوونەوە لەسەر ئاستی باڵا لە نەتەوە یەكگرتوەكان بەڕێوەدەچێت تاوەكو هەر حكومەتە و راپۆرتێك لەسەر ئەو هەنگاوانە بخاتەڕو كەلە چوارچێوەی وڵاتەكانیان هەڵیانهێناوە بۆ جێبەجێكردنی ئەجێندای پۆست (2015) ئیتر ئەوە دەبێتە هێما بۆ ئەوەی بزانرێت چیكراوە و چەند چونەتە پێش، لەو بارەیەوە بەراوردی هەردوو هەلومەرج دەكەن، بەوە ئاستی جێبەجێ كردن دیاری دەكەن ئەگەر بەیەك (1 %) بێت، ئەو شێوە پێوانەیە لەسەر ئاستی هەرێمی و نیشتمانیش دەكرێت . لێرەوە رێكخراوەكان دەبێت رۆڵی كارا ببینن لە پێشەوەش ئاماژە بەوەدرا كە دەبێت سەركردە و ئەندامانی رێكخراو شارەزایی تەواویان هەبێت لە ئەجێنداو خشتەی كاری پۆست 2015، واتە دەبێت بە دواداچون و لێپرسینەوە بكەن.\nشێوازی لێپرسینەوە .....\nوەك لەپێشەوە ئاماژەمان پێدا لاوازترین خاڵی ئەو ئەجێندایە ئەوەیە چوارچێوەیەكی یاسایی بۆ دیاری نەكراوە، بۆ لێپرسینەوە لەو حكومەتانەی هەنگاوی سەرەتایی یان پێویست هەڵناهێنن بۆ جێبەجێكردن، لێرەدا رۆڵی گرنگ لەچاودێری كردن و بەدواداچون دەكەوێتە ئەستۆی سەندیكا و یەكێتیە پیشەییەكان و رێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی، واتە دەبێت بەردەوام فشار بخەنە سەر حكومەتەكان تاوەكو كاری پێویست ئەنجام بدەن، بەڵام ئەوەی گرنگە لە پێشدا دەبێت ئەو لایەنانەی چاودێری و بەدواداچون دەكەن، شارەزایی تەواویان هەبێت لەسەر ناوەرۆك و گرنگی ئەو ئەجێندایە، جگە لەوەش دەبێت دەستەیەكی باڵاو شارەزا پێك بهێنن بۆ ئەوە لەلایەك چاودێری بكەن لەلایەكیتر پێپەڕی كار بخەنە بەردەست لایەنە پەیوەندیدارەكان، شایستەی ئەوەش بن، دایەلۆگی زانستیانە لەمەڕ شێوازی دەستەبەركردنی چوارەمین ئامانج بكەن، راستیەكیش هەیە پێویستە لەبەر چاوبگیرێت حكومەت و رێكخراوەكان چ پیشەیی یان جەماوەری یان مەدەنی، دوو لایەنی لەیەكتر جیاوازنین لەسەر خزمەتكردنی نەتەوە و نیشتمان، بگرە لە زۆر خاڵ یەكتر دەگرنەوە ئەگەر چی لەئالیەت و شێوازی كاركردن دوو ئاراستەی لێك ئاڵاو نین، بەواتایەكیتر حكومەت ، یاسا و ریسای هەیە بۆ كاركردن، رێكخراوەكانیش كۆمەڵێك پرەنسیپیان هەیە وەك بەیاننامە ، یاداشت، واژوكۆكردنەوە، رێپێوان، هەڵپەساردنی كاركردن، بەڵام هەرگیز نابێت ئەوە لەیادبچێت، بۆ هەر هەنگاوێك بە ئەجێندای پۆست (2015)ەشەوە بەتایبەت چوارەمین ئامانج ، نابێت هەموو ئەوراقەكان بەكاربهێنرێت، دەبێت پێ بەپێ و هەنگاو بەهەنگاو لەگەڵی بچنە پێشەوە، واتە هەر هەنگاوێكی مەدەنیانە دەبێت سەروەخت و ئامانجێكی دیاری كراو هەبێت رێكخراوی شایستەش ئەو رێكخراوەیە بەرگەی روداوەكان بگرێت، بۆ هەر ئەگەر و پێشهاتێكیش قسە و گوفتار و كرداری خۆی هەبێت هەروەها بۆ ئەجێندای پۆست (2015)ەش، راستە حكومەتەكان چوارچێوەیەكی یاسایی پابەندیان ناكات بەجێبەجێكردنی بەڵام نابێت ئەوە لەبیربكرێت هەر حكومەتێك لەو حكومەتانە یاسای تایبەتی خۆیان لەبواری پەروەردە و خوێندنی باڵا هەیە، دەبێت چاودێریكردن و بەدواداچونەكە، سەرچاوەكەی ئەو یاسا تایبەتیانە بێت و بەكاربهێنرێت بۆ جێبەجێكردنی چوارەمین ئامانج لە ئەجێندای ئاماژەپێكراو لەسەرەوە .\nبۆ ئەوەی چوارەمین ئامانج لە زنجیرە ئامانجە گشتیەكانی پۆست (2015)بۆ باشتركردنی زیاتری داهاتوی كۆمەڵگەكان، نێو دەوڵەتی پەروەردەیی (EI) داوا لە حكومەتەكان دەكات : -\n1- ئیرادەی سیاسی و پابەندبوونی خۆیان بە دەستەبەركردنی فێربوونی باشی بۆ هەموان رابگەیێنن لەچوارچێوەی هەڵهێنانی هەنگاو و بڕیاری پێویست، پێویستە بوترێ دروشمی خوێندنی باش بۆهەموان پرۆسێسێكی تازە نیە بەڵام وەكو خۆی نەچۆتەپێش، ئێستا كاتی ئەوە هاتوە حكومەتەكان پابەندی تەواوی خۆیان بە نەخشەكاری پۆست(2015) رابگەیێنن، بۆ بەرنامەیەكی لەو شێوەیەش تەنها بڕیار كافی نیە بەلكو دەبێت ئیرادەی سیاسیشی لەپشتەوە بێت بەتایبەت بۆ فێربوونێكی كوالیت بەرز .\nسەرنج/ جێگای هەڵوێستەكردنە لەهەرێمی كوردستان ئەوەی كرابێت نەگەیشتۆتە ئاستی پێویست، هێشتا زۆری ماوە فێربوونی باش بۆهەموان بەرجەستە بێت، كێشەكەش لەوەدایە بڕیار هەیە ، بەرنامە هەیە، ئیمكانیات هەبووە ئێستا كەمبۆتەوە، بەپێچەوانە بڕیاری سیاسی نەبووە بەواتایەكیتر هێشتا پەروەردە و فێركردن تێكەڵاوی كۆمەڵێك ئەجێندا كراوە و دەكرێت كە دەبێت ئەو پرۆسەیە بۆهەموان و بۆ ئایندە بێت، لەلای خۆمەوە ترسی زۆرم لەو پرۆسەیە هەیە دەبێت راستگۆش بین لەگەڵ یەكتردا لە سێ ساڵی رابردوودا چەقی بەستوە، لەسەر ئاستی تاكدا ئیرادە هەبووە بەڵام ئیرادەی سیاسی بە وتارێكی فەرمی پشتیوانی لەپرۆسەی پەروەردە نەكردووە، بگرە زۆرجاران ماشێنی راگەیاندنەكانیان، بۆ سودی سیاسی بەكاریان هێناوە ، لەراستیدا ئەوە زەنگە مەترسیدارەكەیە، كاتێك پەروەردە و كایە هەنوكەیی و بەرژەوەندیە تەسكەكان پێكەوە كۆ بكرێتەوە، ئومێدم وایە چیتر بەمشێوەیە نەبێت .\n2- كاركردن لەگەڵ مامۆستایان و پەروەردەكاران، لەسەر حكومەتەكان پێویستە لەگەڵ مامۆستایان و كارمەندانی بواری پەروەردە و فێركردن كاربكەن، بۆ داڕشتنی ستراتیجیەتی پەروەردەیی، لەبەر ئەوەی ئەو كاركتەرانە مەیدانین، باشتر لەهەموو لایەك دەزانن پرۆسەی پەروەردە چی دەوێت بەئەجیندای پۆست (2015)ەشەوە، بە واتایەكیتر حكومەت دەبێت رێكخراوەكانی مامۆستایان بكاتە هاوبەشی كردارەكی خۆی لە داڕشتنی سیاسەتی پەروەردەیی، ئەمە وا دەكات بەرپرسیاریەتی بە پلە بەندیەوە بەسەر هەموان دابەش ببێت، واتە حكومەت ناكەوێتە سەنگەرێك رێكخراوەكانیش لەسەنگەرێكیتر .\nسەرنج/ ئەوەی هەمیشە جێگای پرسیار بووە، حكومەت هەرگیز رێكخراوی مامۆستایانی وەك هاوبەش هەژمار نەكردووە، ئەگەر زۆری بۆ نەهاتبێت دایەلۆگی لەگەڵدا نەكردووە ئەوەش یەك لە ئەدگارە هەر خراپەكانە، بۆیە پرۆسەی پەروەردە هەرگیز بەشاڕێگەی خۆیدا نەڕۆیشتەوە بەردەوام گیروگاز لەسەر پرۆگرام، راهێنان، سەرپەرشتیكردن، كارگێڕایەتی، ئەزمونەكان، رێنماییە زۆر و بۆر و هەمە جۆرەكان هەبووە لەباشترین دەوڵەتەكانی جیهان بەردەوام ژوری كاركردنی هاوبەش لەنێوان هەموو لایەنە سەرەكیەكان پەیوەندار بە پرۆسەی پەروەردە ( فێركردن و خوێندنی باڵا) هەبووە و هەیە، كاری پێكەوەیی دەكەن، كەچی لەم وڵاتەی خۆمان كەلە هەموو لایەك و جیهان زیاتر پێویستمان بە فێركردنی باش بۆ هەموان هەیە چەندین پرۆبۆزڵ و بیرۆكەی باش دەخرێتەڕو، دواجار لە دوو تۆیی پێچراوەكان دەپێچرێنەوە لەسەری دەنوسن(بۆ هەڵگرتن)، تا هەنوكە حەزی كەس زاڵە، تا لەو حەزە كەسیە رزگار نەبین ناكەوینە نێو پرۆسەی فێركردنی باش بۆ هەموان.\n3- دەستەبەركردنی خەرجی گشتی تەواو بۆ فێركردن و ئەجیندای پۆست(2015) بەتایبەت چوارەمین ئامانج، سەركەوتنی ئەو خشتە كارە لەسەر تەرخانكردنی بودجەی پێویست وەستاوە، بەپێچەوانە ئەگەر نەكرێت دەبێتە هۆی لەباریەكبردنی كۆی پرۆسەكە یان بەلایكەم وەستانیەتی لەخاڵێكدا كە زەمەن لەسەری ناوەستێت . پێویستە فێركردن لەهەموو قۆناغەكان لەباخچەی ساوایانەوە تا دەگاتە خوێندنی باڵا بە خۆڕایی بێت، لەراستیدا بەوە هەلێكی یەكسان بۆ هەموو توێژەكانی كۆمەلگە بەتایبەت چینە هەژار و مام ناوەندەكان دەستەبەر دەكرێت، هەر ئەوەش دەبێتە هۆكار بۆ بەرجەستەكردنی یەكسانی كۆمەڵایەتی، لەبەر ئەوەی فێركردن بەرژەوەندی گشتیە نابێت هیچ جۆرە تێچوەك بكەوێتە سەر هاوڵاتیان بەتایبەت وەك لەپێشەوە ئاماژەمان پێدا هەژارەكان، ئەگەر كەموكوڕیەكیش لەرەخساندنی ئیمكانیاتی دارایی هەبێت، پێویستە لەرێگای باجەوە پڕ بكرێتەوە بەپێی پلە بەندی چین و توێژەكان، واتە بەشێوەیەكی ستونی لەكەمەوە بۆ زۆر، بەوەش دەتوانرێ چارەسەری خۆ دزینەوە لەپێدانی باجیش بكرێت . زۆر پێویستە حكومەتەكان لە(6%) داهاتی گشتی یان (20%) بودجەی ساڵانە بۆ بواری خوێندن و فێركردنی باڵا تەرخان بكەن، سەبارەت بەو وڵاتانەی لە دەسپێكی گەشەكردندان دەبێت بەلانی كەم (10%) خەرجیەگشتیەكان بۆ فێركردن تەرخان بكەن هاوكات لەو یارمەتیانەی بەدەستیان دەكەوێت دیسان دەبێـت (4%) بۆ پەروەردە و فێركردن تەرخان بكەن، بەوە دەتوانن روبەڕوی ئەو داڕسانانە (تحدیات) ببنەوە كەلە سەرئەرزدا هەیە بەتایبەت لەكاتی سەرهەڵدانی كێشە و ململانێ یان دوای نەمانی، یان پێشهاتی لەناكاو .\nسەرنج/ لەراستیدا حكومەتی خۆمان لەوەتەی دەستی بەكاركردووە هەرگیز بودجەی تەواو و بەپێی پێویستیەكانی تەرخان نەكردووە، راستە زەمەنێكی زۆر بەدیاریكراوی تا (2003) ئیماكانیاتەكان سنورداربوون، هەر چەندە ئەوەش پاساو نەبووە، بەڵام دوای (2004)ئیمكانیاتی زۆر هەبووە كەچی بڕی تەرخانكراو بۆ باڵەخانە، تەكنیك،راهێنانی مامۆستا وەكو پێویست نەبووە ئەوەی هەبووە بۆ پرۆگرامەكان ئیمكانیات دەڕەخسێنرا بەڵام سودی باشی لێ بەرجەستە نەبووە و بەهەدەر دانی زۆر لە بڕگە جۆراوجۆرەكاندا هەبووە، سەرباری ئەوە لە یارمەتیە نێو دەوڵەتیەكانیش بەچاكی بەهرەمەند نەبووە، ئەوەندەی لە رۆتنیات خەرجكراوە ئەوەندە لەشتە بونیادی و بنەڕەتیەكان خەرجنەكراوە، بۆیە دەبینین ئێستا پرۆسەی پەروەردە بارگاوی بووە بەكۆمەڵێك كێشە، بۆ چارەكردنی حكومەت دەبێت لێبڕاوانە ئیمكانیەت بڕەخسێنێ، چونكە راستیەكی حاشا هەڵنەگر هەیە دوا رۆژی مسۆگەر لەناو پۆل و لەسەر دەستی مامۆستا دەبێت، دیارە چوارەمین ئامانج لەو هەڤدە ئامانجەی لە نەتەوەیەكگرتوەكان لە ئەیلولی (2015) پەسندكراوە، چەندین بنەمای گرنگی لەخۆ گرتوە، ئەگەر بەوردی كاری لەسەر بكرێت، لەنێو كۆمەڵگەكان وەرگۆڕانێكی كاریگەر دێتە كایەوە كە سەرەنجام دەبێتە هۆكاری زەمینەسازی بۆ ئەوەی دەستەبەری ئامانجە باڵا و بنەڕەتیەكان بكات، دەبێت دان بەو راستیە بنرێت لە غەیری ئەو بنەمایانە، هیچ بنەمایەكیتر بەدیل نیە، ناشبێت ئەمانە لێك جیابكرێنەوە، دەبێت هەموان هاوتەریب كاریان لەسەر بكرێت، ئەوەی زۆر گرنگە پرۆسەی پەروەردەی هەروەها خوێندنی باڵاش تاكە لایەنێك نابێت بەرپرسیار بێت، دەبێت هەموو لایەنەكان بەپێی قەبارەی خۆیان بەرپرسیاریەتی هەڵگرن بۆیە زۆر پێویستە ژورێكی كاركردنی بەردەوام هەبێت كاری بەردەوام و بەرنامەی زانستی بۆ ئەم بنەمایانە دابنێن كە بریتین لە :\n1- دەستەبەركردنی دەرفەت بۆ تێكڕای (كوڕان و كچان) كە بەخۆڕایی و بەباشی لە قۆناغەكانی سەرەتایی و دواناوەندی بخوێنن.\n3- رەخساندنی دەرفەت بۆ هەموو ژنان و پیاوان تاوەكو لە فێركردنی پیشەیی وخوێندنی باڵا، بەخەرجیەكی كەم، درێژە بەخوێندن و خۆ بەرهەڤكردن بدەن .\n4- زیادكردنی ژمارەی گەنجان و پیاوان بە رێژەیەكی گەورە، بەشێوەیەك كە كارامایی و شارەزای باشیان لە تەكنەلۆژیا و كاری پیشەیی بۆ دەستەبەربێت تاوەكو كاریان دەست بكەوێت بەتایبەت ئیشی سەربەخۆ .\n5- نەهێشتنی جیاوازی لەنێوان هەردوو رەگەز هەروەها رەخساندنی دەرفەت بۆ ئەوەی سود لەهەموو ئاستەكانی فێركردن و راهێنانی پیشەیی وەرگرن، بەتایبەتی توێژە كەم تواناكان تەنانەت ئەوانەی كەمئەندامن یان ئەو منداڵانەی لەبارودۆخێكی لەرزۆكدا ژیان بەسەر دەبەن .\n6- دەستەبەركردنی دەرفەت بۆ هەموو گەنجان هەروەها رێژەیەكی زۆر لە گەوران ( ژنان و پیاوان) بەشێوەیەكی یەكسان، تاوەكو خوێندن و نوسین و ژمێركاری فێربن .\n7- دەستەبەركردنی دەرفەت تاوەكو هەموو فێربووەكان زانیاری و شارەزایی پێویست لە پەرەپێدانی بەردەوام وەرگرن لە بوارەكانی ژیان، مافەكانی مرۆڤ ، یەكسانی لەنێوان هەردوو رەگەز هەروەها بانگەشەكردن بۆ رواندنی رۆشنبیری ئاشتی و دوركەوتنەوە لە توندی و تیژی و رێزگرتن لە ئایین و پێكهاتە جیاوازەكان .\nجێگای وەبیرهێنانەوەیە ئەو وڵاتانەی ئێستا لەدۆخێكی باشدان، هێشتاش دەستیان گرتوە بەئەجیندای پۆست(2015) كاری لێبڕاوانەی بۆ دەمەن،چونكە لەلای ئەوان ساغ نەبۆتەوە گۆڕانكاریە باشەكان لەنێو پۆل و لەسەر دەستی مامۆستایان دەبێت، تەنانەت ئەمە ئێستا بۆتە دروشمیش، ئەوەی جێگای سەرنج وتێڕامانە ئەو وڵاتانەی زۆریان پێویست بە پەروەردە و خوێندنی باڵا هەیە كەمتر دەستیان بەو ئەجیندایە گرتوە، بگرە بەشكێكیان هەركاری لەسەر ناكەن، دیارە ئەوەش هۆكارە هەرە سەرەكیەكەی نەبوونی بڕیاری سیاسی و فەلسەفەیەكی دیاریكراوە، مەبەستیشیان لەوە هێشتنەوەی كۆمەڵگەكەیە لە دۆخێك تاوەكو ئیمكانیەتی دەستەمۆكردنیان ئاسانتر بێت، لە هەرێمی كوردستانیش كارێكی لێبڕاوانە نەكراوە لەبەر ئەوەی هێشتا زۆربەی دەستە بژێری سیاسیەكان، ئەوەندەی بۆ سیاسەت و بەرژەوەندی سیاسی كار دەكەن ئەوەندە كار لەسەر ئەم ستراتیجە ناكەن، راستە كێشە زۆرە، راستە قەیرانی دارایی هەیە، راستە شەڕی تیرۆرستانی داعش هەیە، بەڵام ئەوە نابێت ببێتە پاساو بۆ كەمكردنەوەی بایەخی پرۆسەیەكی وا گەورە و بونیادی لە ژیانی كۆمەڵگە، تەنها بۆ نمونە ئێستا لە شەڕی دەستەو یەخە داین لەگەڵ تیرۆرستان، هاوتەریب دەبێت شەڕی فكریش بكرێت، بەدڵنیاییەوە ئەوەش بە پەروەردە دەبێت بە غەیری ئەوە لەوشەڕەدا سەركەوتوش بین كە سەركەوتوین، هەمیشە گەراكان هەن لەهەر چركەساتێكدا بۆیان هەڵبكەوێت هەر تیرۆرست و داعشن، كەوایە دەبێت هەموو چاوەكان لەسەر پەروەردە بن، بێگومان پەروەردەش بە مامۆستا بەڕێوەدەچێت، ئینجا ئەوانیتر.\nتێبینی، ئەم بابەتە لە داڕشتنیدا سود لە ئەجێندای پۆست 2015ی نەتەوە یەكگرتوەكان و بەرنامەی ((Education International )) وەرگیراوە.\nوتەبێژی خوێندنی باڵا: ماوەی پێشکەشکردن بۆ خوێندنی ماستەر و دکتۆرا درێژكرایەوە\n05 ئایار 2017\nبەڕێوەبەرایەتی ڕاگەیاندنی وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زاستی\nوتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ئاگاداری خوازیارانی خوێندنی باڵا/ماستەر و دکتۆرا دەکات، کە ماوەی پڕۆسەی پێشکەشکردن بۆ خوێندنی باڵا/ماستەر و دکتۆرا لە زانکۆ حکومیەکانی هەرێمی کوردستان بۆ سیمسته‌ری هاوینە درێژکرایەوە.\nعەباس ئەکرەم وتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ڕایگەیاند: لەپێناو بەرژەوەندی گشتی و ڕەخساندنی دەرفەتی زیاتر بۆ خوازیاران، وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی بڕیاردرا بۆ ماوەی یەک هەفتە پێشکەشکردن بۆ خوێندنی باڵا/ماستەر و دکتۆرا لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان درێژبکاتەوە، واتە تا کۆتایی دەوامی رەسمی ڕۆژی پێنج شەممە ڕێکەوتی (11-5-2017) پرۆسەی پێشکەشکردن بەردەوام دەبێت.\nلەبارەی وادەی تاقیکردنەوەی توانستی زانستی، عەباس ئەکرەم ڕایگەیاند تاقیکردنەوەی توانستی زانستی بۆ خوێندنی باڵا/ ماستەر بۆ ماوەی (١) یەک هەفتە دوادەخرێت، واتە لە ڕۆژی یەکشەممە ڕێکەوتی (21-5-2017) سەعات (10)ی بەیانی لە گشت زانکۆکان ئەنجام دەدرێـت، بەهەمان شێوە تاقیکردنەوەی توانستی زانستی بۆ خوێندنی باڵا/ دکتۆرا بۆ ماوەی (١) یەک هەفتە دوادەخرێت، واتە لە ڕۆژی دوشەممە ڕێکەوتی (22-5-2017) سەعات (10) ی بەیانی لە گشت زانکۆکان ئەنجام دەدرێـت.\nوتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی وتیشی: دەستپێکی دەوامی ئەکادیمی خوێندنی ماستەر و دکتۆرا بۆ سیسمتەری هاوینەی ساڵی (2016-2017) وەکو خۆی دەمینێتەوە واتە لە سەرەتای مانگی (7/تەموز) دەستپێدەکات.\nسەبارەت بە پێدانی مۆڵەتی خوێندن لەلایەن وەزارەتەکانەوە، وتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ئاشکرایکرد: کە وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی بە نوسراوی ڕەسمی داوای لە سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران کردوە گشتاندنێک بۆ سەرجەم وەزارەتەکان بکات بۆ پێدانی لارینەبون بۆ پێدانی مۆڵەتی خوێندن لە ناوەوەی هەرێم لەلایەن وەزارەتەکان بەپێی پلان و پێویستی خۆیان، تا ئەوکاتەی پەیڕەوی تایبەت بەمۆڵەتی خوێندن لەلایەن سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران دەردەچێ.\nیەكێتی مامۆستایانی كوردستان ئامادەی نۆیەمین كۆنگرەی حیزبی زەحمەتكێشان دەبێت..\nرۆژی پێنجشەممە رێككەوتی 4 ئایاری 2017، حیزبی زەحمەتكێشانی كوردستان نۆیەمین كۆنگرەی خۆی لە هۆڵی وەزارەتی رۆشەنبیری (( قازی محمد )) بە ئامادەبوونی نۆێنەری لایەنە سیاسیەكان و 256 ئەندامی كۆنگرە ، كاتژمێر 10 بەیانی رێوڕەسمی یەكەم دانیشتنی بەڕێوەبرد، لە دەسپێك و دوای وەستانی چەند خولەكێك لەسەر گیانی پاكی شەهیدان، وتاری بەخێرهاتن خوێندرایەوە پاشان راپۆرتی گشتی پێشكەشكرا، ئینجا وتاری لایەنە سیاسیەكان و دواجاریش چەندین بروسكە ی لایەنەسیاسی و رێكخراوەییەكان خوێندرایەوە، پێویستە بوترێ سەرۆك و جێگری سەرۆكی یەكێتی مامۆستایان ئامادەی رێوڕەسمەكە بوون، بە بروسكەیەكیش بەڕێوەبردنی كۆنگرەكەیان بەرزهەڵسەنگاند.\nسيستەمی خوێندنی پیشەی پەسند کرا\nله بڕگه‌ى دووه‌مى به‌رنامه‌ى كارى كۆبوونه‌وه‌كه‌دا به‌ڕێز د. پشتیوان سادق وه‌زیرى په‌روه‌رده، دوو ڕاپۆرتى پێشكه‌ش كرد. له ڕاپۆرتى یه‌كه‌مدا باسى له پلانى چۆنیه‌تیى به‌ره‌وپێشبردنى خوێندنى پیشه‌یى و چۆنیه‌تیى دروستكردنى پردێكى په‌یوه‌ندى له‌نێوان بازاڕ و خوێندنى پیشه‌ییدا كرد، هه‌روه‌ها په‌یڕه‌وى ناوخۆى قوتابخانه‌كانى فێركردنى پیشه‌یى له هه‌رێمى كوردستان خسته ڕوو، كه له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تى په‌روه‌رده‌وه به هاوكاریى ڕێكخراوى نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ په‌روه‌رده و زانست و ڕۆشنبیرى "یوونسكۆ"، له چوارچێوه‌ى به‌رنامه‌ى نوێكردنه‌وه‌ى كه‌رتى گشتى له عیراقدا، ئاماده كراوه.\nبه‌ڕێزان سه‌رۆك و جێگرى سه‌رۆك به ناوى خۆیان و ئه‌نجومه‌نى وه‌زیرانه‌وه ده‌ستخۆشییان له به‌ڕێز وه‌زیر و وه‌زاره‌تى په‌روه‌رده كرد. هه‌روه‌ها به‌ڕێز سه‌رۆك وه‌زیران گرنگیى خوێندنى پیشه‌یى و پێگه‌یاندنى كادیرى پیشه‌یى به‌پێى پیداویستییه‌كانى هه‌رێمى كوردستان دووپات كرده‌وه و داواى كرد نه‌خشه‌ى جێبه‌جێكردنى ئه‌و پلانه ئاماده بكرێت. جه‌ختیشى له‌وه كرده‌وه كه جێبه‌جێكردنى پلانه‌كه پێویستى به هاوكارى و هه‌ماهه‌نگیى نێوان لایه‌نه په‌یوه‌نداره‌كانه.\nله ڕاپۆرتى دووه‌مدا به‌ڕێز وه‌زیرى په‌روه‌رده به شێوه‌یه‌كى گشتى باسى له بارودۆخى په‌روه‌رده له هه‌رێمى كوردستان كرد. تیایدا ئاماژه‌ى به‌وه دا كه ئه‌مساڵ ساڵێكى قورس بوو بۆ پرۆسه‌ى په‌روه‌رده به هۆى بایكۆت و ده‌وامنه‌كردنى چه‌ند شوێنێكه‌وه، به‌ڵام خۆشبه‌ختانه له كۆتاییدا وه‌زاره‌ت توانى له‌گه‌ڵ دۆخه‌كه‌دا مامه‌ڵه بكات و كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكات، ئێستاش به جۆش و خرۆشه‌وه ده‌وام به‌رده‌وامه و هه‌موو تاقیكردنه‌وه گشتییه‌كان به یه‌كگرتوویى له كاتى خۆیدا ئه‌نجام ده‌درێن.\nله ڕاپۆرته‌كه‌یدا به‌ڕێز وه‌زیرى په‌روه‌رده ئامارێكى خسته ڕوو، تیایدا ئاماژه‌ى به‌وه دا كه (5275) بیناى قوتابخانه له هه‌رێمى كوردستان هه‌یه، جگه له قوتابیانى ئاواره (1706509) قوتابى له هه‌رێمى كوردستان و (162673) و مامۆستا و فه‌رمانبه‌رى په‌روه‌رده‌یى هه‌یه. هه‌روه‌ها تیشكى خسته سه‌ر ئه‌و كێشه و گرفتانه‌ى دێنه به‌رده‌م وه‌زاره‌ت و پرۆسه‌ى په‌روه‌رده و پلانى وه‌زاره‌ت بۆ چاره‌سه‌ركردنیان، تا كاریگه‌ریى خراپیان له‌سه‌ر پرۆسه‌ى په‌روه‌رده نه‌بێت.\nدواتر ژماره‌یه‌ك له وه‌زیره به‌ڕێزه‌كان چه‌ندین سه‌رنج و تێبینییان ده‌رباره‌ى ڕاپۆرته‌كه خسته ڕوو. له كۆتاییدا به‌ڕێز سه‌رۆك وه‌زیران بۆردى په‌روه‌رده و خوێندنى باڵا و توێژینه‌وه‌ى زانستى له هه‌رێمى كوردستان ڕاسپارد بۆ ئه‌وه‌ى له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته كۆ ببێته‌وه و به وردى له بابه‌ته‌كه بكۆڵێته‌وه، تا پلانێك بۆ چۆنیه‌تیى چاره‌سه‌ركردنى\nكێشه‌كانى بوراى په‌روه‌رده ئاماده بكه‌ن.\nلە ڕاگەیاندنی ئەنجومەنی وەزیران وەرگیراوە\nیه‌كێتی مامۆستایان به‌شداری له هه‌فته‌ی دۆستایه‌تی گه‌لی فه‌لستین و كوردستان ده‌كات\nئەمرۆ لەسەر بانکهێشتی کونسلی گشتی فلستین لە هەولێری پایتەخت بەشداریمان کرد لە هەفتەی دۆستایەتی و پاڵپشتی نێوان گەلی فلستین و کوردستان، بە چاودێری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لەلایەن کونسلخانەی ناوبراو و وەزارەتی رۆشنبیری حکومەتی هەرێمی کوردستان رێکخرابوو.\nیه‌كێتی مامۆستایان سه‌ردانی پارتی چاكسازی توركمانی ده‌كات\nبه مه‌به‌ستی پیرۆزبایی یادی دامه‌زراندنیان ۲۰۱۷/٥/۲ یه‌كێتیی مامۆستایان سەردانی پارتی چاکسازی تورکمانی كرد و پیرۆزبای (۱۲) ساڵ یادی دامەزراندنی حزبه‌كه‌یان له نزیكه‌وه ئاراسته كردن .


Shvan Goran: چه‌ند رێگایێك بۆ باشتر كردنى كارى مێشك\nچه‌ند رێگایێك بۆ باشتر كردنى كارى مێشك\nمێشك له مرۆڤدا كۆنترۆلى هه‌موو شته‌كان ده‌كات و به‌رپرسه له‌هه‌موو ئه‌و هه‌لسو كه‌وتانه‌ى كه مرۆڤ ده‌یكات .. ده‌ڵێن لاى چه‌پی مێشك زانست ده‌نوێنێ و لاى راستیشی ژیرى و زیره‌كى ده‌نوێنىَ .. مێشك چۆنیه‌تى بیركردنه‌وه‌ى مرۆڤ دیارى ده‌كات ، چۆن هه‌ڵس و كه‌وت ده‌كه‌یت ، چۆن په‌یوه‌ندی له‌گه‌ل ده‌وروبه‌رت ده‌به‌ستیت ، برِیار له‌سه‌ر كه‌سایه‌تیت ده‌دات ، هه‌روه‌ها مێشك ئه‌وه دیارى ده‌كات كه مرۆڤێكى بیركه‌ره‌وه بیت و ره‌وشت به‌رز بیت یانیش به پێچه‌وانه‌وه .. مێشك بریار ده‌دات كه چۆن بیر له هه‌نگاوه‌كانت بكه‌یته‌وه و به‌رپرسه له ره‌فتارو كارت.. هه‌روه‌ها مێشك رۆڵ ده‌بینآ له مامه‌له كردنت له‌گه‌ل ره‌گه‌زه‌كه‌ى تر و كێشه سۆزدارییه‌كان .. مێشك زۆر هه‌ستیار تره له كۆمپیوته‌ر و زۆر هه‌ستیارتره له‌وه‌ى كه تۆبۆى ده‌چیت .. ئایا ده‌زانى كه مێشكى مرۆڤ سه‌د بلیۆن ده‌ماره خانه له خۆى ده‌گرێ و هه‌ر ده‌ماره خانه‌یه‌ك په‌یوه‌ندى له‌گه‌ڵ ده‌ماره خانه‌یه‌كى دیكه هه‌یه ؟\nزۆر گرنگه كه ئێمه هه‌وڵ بده‌ین كارى مێشكمان باشتر بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ى زیاتر له ئێستا بتوانین كاره‌كان به شێوه‌یه‌كى جوانتر ئه‌نجام بده‌ین ..\nزۆر به‌ساده‌یی ده‌لێین ، مێشكت بنكه‌ى هه‌موو شتێكه كه ئه‌نجامى ده‌ده‌یت ،، هه‌موو شتێك كه هه‌ستى پێ ده‌كه‌یت و بیرى لێده‌كه‌یته‌وه .. ئه‌نجامدانى راهێنانه فیكرییه‌كان رۆلێكى ئه‌رێنى و كاریگه‌ر ده‌بینن له باشتر كردنى كارى مێشك ، بۆیه 22 رێگه هه‌یه بۆ زیاد كردنى تواناى مێشك\n1-گه‌شه‌ى خانه‌كانى مێشك :\nلێكۆلینه‌وه‌كان ئه‌وه‌یان ده‌رخستووه كه ئه‌و كه‌سه‌ى رێژه‌یه‌كى باش راهێنانه‌كانى له‌ش ئه‌نجام بده‌ن مێشكێكى باشتریان ده‌بێت . بۆیه راهێنانه وه‌رزشیه‌كان ئه‌نجام بده ، پیاسه بكه ، یان له‌گه‌ڵ هاورێیه‌كت كاربكه بۆ ئه‌وه‌ى ئاره‌زووه‌كانت بۆ كاركردن زیاتر بێت ..\n2- راهێنان به مێشكت بكه :\nتۆ له تواناتدایه زۆر ناوچه له مێشكت چالاك بكه‌یت و وایان لێ بكه‌یت كه هه‌میشه له ئاماده‌باشیدا بن بۆ هه‌ر كارێك ..\nد. كاتز له زانكۆى دۆك - پزیشكى زانستى توێكارى و نه‌خۆشیه‌كانى سیسته‌مه‌كانى ده‌مار ، له كتێبه‌كه‌ى گوتویه‌تى : ” مێشك به چالاَكى بێَڵه‌وه ” . دۆزینه‌وه‌ى هه‌ندىَ رێگاى ساده بۆ ئیستیغلال كردنى به‌شه داخراوو به‌كارنه‌هاتووه‌كانى مێشك له‌وانه‌یه یارمه‌تیت بدات له پاراستنى ده‌ماره خانه‌كان و په‌یوه‌ندییه‌كانى به مێشكه‌وه .. له رێگه‌ى راهێنانى به‌رز كردنه‌وه‌ى قورسایی ، ماسولكه به‌كار هاتووه‌كان گه‌شه ده‌كه‌ن كه جیاوازه له گه‌ل ئه‌و راهێنانه‌ى پێشتر ئه‌نجامت ده‌دا كه تایبه‌ت بوون به ماسوله‌كه‌یه‌كى دیارى كراوى دیكه .\nهه‌روه‌ها د. كاتز ده‌ڵێت : ” دۆزینه‌وه‌ى رێگاى نوێ و سه‌یر له بیركردنه‌وه‌ى و روانین له جیهان له‌وانه‌یه به‌شه ناچالاَك و به‌كارنه‌هاتووه‌كانى مێشك به‌ره‌و باشتر ببات . وه‌كو دۆزینه‌وه‌ى رێگه‌ى نوێ بۆ كار ، سه‌فه‌ركردن بۆ ئه‌و شوێنانه‌ى كه لاى تۆ نوێن ، ئه‌نجامدانى چالاكى هونه‌رى . و به‌كورتى ده‌ڵێین : پێویسته شتێكى نوآ ئه‌نجام بده‌یت و زۆر له خۆت بكه‌یت بۆ ئه‌وه‌ى له‌و حاڵه‌ته رۆتینه ده‌ربچیت كه تیایدا ده‌ژیت ..\n3- پرسیار بكه بۆچى ؟\nكاتێك ئێمه پێده‌گه‌ین و ده‌گه‌ینه ته‌مه‌نێكى دیارى كراو زۆرمان له‌وانه‌یه شتێك ئینكار بكه‌ین و ره‌ت بكه‌یته‌وه زۆر پرسیار له هۆكارى شته‌كان بكه‌ین .. بۆیه هه‌میشه فزولى به له‌گه‌ڵ خۆت ..! پرسیار له خۆت بكه كه بۆچى ئه‌و شتانه وایان لێهاتووه ؟ پرسیارى بۆچى بكه به خویه‌كى نوآ ؟ به‌لانى كه‌مه‌وه رۆژى ده‌هـ جار ئه‌و پرسیاره له خۆت بكه ، ئه‌وكات مێشكت زیاتر كامه‌ران ده‌بێت و زۆر هه‌ڵ بۆ چاره‌سه‌ری بۆ كێشه‌كان ده‌دۆزیته‌وه له ژیان و كاری رۆژانه‌ت ..\n4- پێبكه‌نه .\nزاناكات پێمان ده‌ڵێن كه پێكه‌نین بۆ ته‌ندروستیمان زۆر باشه چونكه له ناخه‌وه ئازادمان ده‌كات و په‌ره به وزه كیمیاییه‌كانى ناو ئامێرى ده‌ماره‌خانه ده‌دات .. پێكه‌نین هه‌ستێكى باشه كه یارمه‌تى نزم كردنه‌وه‌ى پاله‌په‌ستۆكان ده‌دات و ستایله كۆنه‌كانیش ده‌شكێنىَ . بۆیه پێكه‌نین وه‌ك شه‌حنێك وایه كه پاترى مێشكمانی به هۆیه‌وه شه‌حن ده‌كه‌ینه‌وه … زۆر پێبكه‌نه ..\n5- خواردنى رۆنه‌كانى ( ئۆمێگا 3 ) .\nرۆنه‌كانى ئۆمێگا 3 له گوێز و تۆى كه‌تان و ماسیدا هه‌یه .. به‌م دواییه زانایان راده‌ى گرنگى ئه‌م رۆنه‌یان بۆ مرۆڤ بۆ مێشكى مرۆڤ دۆزییه‌وه. ئه‌ویش نه‌ك ته‌نها یارمه‌تى رێكخستنى سورِى خوێن ده‌دات و ئۆكسجینى پێویست بۆ مێشك ده‌بات به‌ڵكو كارى خانه‌كانى ده‌وروبه‌رى مێشك باشتر ده‌كه‌ن .. ئه‌و كه‌سانه‌ى كه رێژه‌یه‌كى زۆر ماسی ده‌خۆن كه‌متر مه‌ترسی تووشبوونیان به خه‌مۆكى و نه‌خۆشییه ده‌روونییه‌كان لێده‌كرێت .. زاناكان ئه‌وه‌شیان ده‌ركردووه كه و ئه‌و جۆره رۆنانه زۆر گرنگه له گه‌شه‌ى مێشك له منداڵ و و كار له زیره‌كى منداڵ ده‌كات ..\n6- شت وه‌بیره خۆت بهێنه‌وه ..\nئه‌لبوومى وێنه كۆنه‌كانت بێنه ده‌ره‌وه و یاده‌وه‌رییه‌كانت وه‌بیره خۆت بێنه‌وه ، وا له مێشكت بكه كه بیریان لێ بكاته‌وه ئه‌وكات ده‌ره‌نجامه‌كه‌ى هه‌ندىَ سۆزى ئیجابی و په‌یوه‌ندی نوآ ده‌بێت له‌گه‌ڵ ئه‌و یاده‌وه‌رییانه .. و له رووبه‌رووبونه‌وه‌كانت له‌گه‌ل كێشه‌كان یارمه‌تى ده‌رت ده‌بن ..\n7- ده‌ست هه‌ڵبگره له رۆنه‌كان ..\nئایا رۆنه‌كان مرۆڤ بێ ئه‌قل ده‌كات ؟\nچه‌ند لێكۆله‌ره‌وه‌یه‌ك له زانكۆى تۆرینتۆ سیسته‌مێكى پاراستنیان دانا ، چه‌ند لێكۆلینه‌وه‌كیان له‌سه‌ر مشكه‌كان ئه‌نجام دا كه خواردنه‌كه‌یان 40% ى رۆنی تیابوو ، ئه‌و رێژه‌یه كارى نه‌رێنى له‌سه‌ر زۆر ناوچه‌ى كارى مێشك كرد و له‌وانه‌ش ( یاده‌وه‌رى ) و رێژه‌ى تێگه‌شتن و فێربوون . رۆنه‌كان واده‌كه‌ن كه رێژه‌یه‌كى كه‌متر له ئۆكسجین بۆ مێشك برِوات و كردارى شیكردنه‌وه‌ى شه‌كرى گلۆكۆز كه‌متر ده‌كات .. به‌لاَم رۆنى زه‌یتوون زیانى بۆ مرۆڤ نابێت ..\n8- هه‌ندآ كاتت به شیكاركردنى مه‌ته‌له‌كانه‌وه به‌سه‌ر ببه\nوه‌ك ووشه‌ى یه‌كتر برِ یان رێكخستنى وێنه پارچه پارچه كراوه‌كان .. شیكاركردنى مه‌ته‌ڵه‌كان له كاتی بۆشاییت رێگه‌یه‌كى زۆر گرنگه بۆ چالاَك كردنى مێشكت و بۆ ئه‌وه‌ى واى لێ بكه‌یت له حاڵه‌تێكى باش كارى خۆى بكات .. مه‌ته‌له‌كان بۆ خۆشی شیكار بكه … به‌لاَم له هه‌مان كاتدا ئه‌وه بزانه كه تۆ راهێنان به مێشكت ده‌كه‌یت .\n9- كاریگه‌رى مۆسیقا ..\nله ده‌یه‌ى رابردوو ، د . فره‌نسیس زاناى بوارى ره‌فتاركردن ، ئه‌وه‌ى دۆزییه‌وه كه گوێگرتن له جۆرێك له مۆسیقا كه به ( مۆزارات ) ناو ده‌برێت ، به‌جێهێنان و بیركردنه‌وه‌ى وه‌رزشوانانى باشتر كردوه ..\nگوێگرتن له مۆسیقاى موزارات سێ جینه‌ی به‌رپرس له ده‌ماره خانه چالاك ده‌كات . به‌و پێیه‌ش ده‌بێته هۆى به‌هێز كردنى توانا زهنییه‌كان .. و یه‌كێك له لێكۆلینه‌وه‌كان ئه‌وه‌شی ده‌رخستووه كه گوێگرتن له چیرۆك هه‌مان ئه‌نجام ده‌دات له به‌هێز كردنى مێشك ..\n10- په‌ره به كارامه‌یی و به‌هره‌كانت بده له‌و بواره‌ى كه كارى تیاده‌كه‌یت ..\nهه‌میشه كار بۆ ئه‌وه بكه كه په‌ره به به‌هره‌كانت بده‌یت و له كاتى ئه‌نجامدانى كاره‌كانى رۆژانه‌ت كارامه‌یی خۆت نیشان بده .. وه‌كو خوێندنه‌وه ، وێنه كێشان ، كاركردن له‌سه‌ر كۆمپیوته‌ر ، دروومان .. واته كتێب له بواره جیاجیاكان بخوێنه‌وه ، فێرى هونه‌ری نوێتری وێنه كێشان به ، كار له‌سه‌ر پرۆگرامێكى نوێی كۆمپیوته‌ر بكه ، راهێنان له‌سه‌ر دوورینى جلى ئالۆزتر … و هه‌روه‌ها … واته مێشك به‌ره‌و ئاسۆى نوێ ببه … ئه‌مه یارمه‌تى مێشكت ده‌دات كه ساغو سه‌لامه‌ت و ته‌ندروست بێ .\n11- مرۆڤێكى بیركه‌ره‌وه به … نه‌ك ئاڵووده ..\nبیرۆكه‌ى ئه‌وه‌ى كه خواردنه‌وه كحوولییه‌كان خانه‌كانى مێشك ده‌كوژێ و تێكیان ده‌شكێنى .. بیرۆكه‌یه‌كى كۆنه به‌لام زۆریش له‌وه زیاتر كاریگه‌رى له‌سه‌ر مێشك هه‌یه .. بیره‌وه‌رى مرۆڤى ئالووده ( موعتاد ) به‌ره‌و دابه‌زین و لاواز بوون ده‌روات و گه‌شه‌ى خانه‌ى نوێ ده‌وه‌ستێت .\n12- یارى بكه ..\nكاتێك بۆخۆت دیارى بكه بۆ ئه‌وه‌ى یارى تیادا بكه‌یت .. یارى تۆپی پێ .. یارى ڤیدیۆیی .. هه‌ر چییه‌ك بێ گرنگ ئه‌وه‌یه یارى بكه‌یت . چونكه یارى كردن گرنگى تایبه‌تى بۆ گیان و مێشكت ده‌بێت .. و ده‌رفه‌ت به مێشكت ده‌دات بۆ بیركردنه‌وه به شێوه‌یه‌كى مه‌نتقی و واى لێ ده‌كات به شێوه‌یه‌كى باشتر كارى خۆى ئه‌نجام بدات ..\n13- بیر له شتێك بكه‌ره‌وه و له‌سه‌ر ئه‌و بیره بخه‌وه ..\nئه‌وه دۆزراوه‌ته‌وه كه وه‌بیر هێنانه‌وه یان سه‌یر كردنى هه‌ندىَ زانیارى راسته‌وخۆ پێش خه‌وتن هێزى بیره‌وه‌رى له رێژه‌ى 20 تا 30 % زیاد ده‌كات ..\nده‌توانى ئه‌و زانیارییانه له نزیك شوێنى نووسته‌نه‌كه‌ت دابنێیت بۆ ئه‌وه‌ى به ئاسانى به‌سه‌ریان بكه‌یته‌وه .. ئه‌مه‌ش له بارێكدا ده‌بێت كه ئه‌و زانیارییانه وات لێ نه‌كه‌ن كه خه‌وت لێ نه‌كه‌وێت .. بۆیه ئه‌گه‌ر بیرت مه‌شغوول بكه‌ن پێویسته له‌سه‌ر لاپه‌ره‌یه‌ك بینووسیت .. له مێشكى خۆتیان ده‌ركه .. بۆ ئه‌وه‌ى تووشى خه‌و رزان نه‌بیت ..\nو بۆیه‌ش … با هه‌رده‌م پێنووس و په‌رِه‌ت له‌لا بێ …\n14 - ته‌ركیز كردن ..\nده‌توانرێت وزه و به‌جێهێنانى مێشك زیاد بكرێت له رێگه‌ى ته‌ركیز كردن له‌سه‌ر شته‌كان .. له‌وانه‌یه هه‌ندآ شت روون و ئاشكرا بن به‌لاَم هه‌ندآ شتی تر هه‌یه پێویستى به ته‌ركیز ده‌بێت ..\nبۆ نموونه له‌وانه‌یه تۆ دوول دلڕ بیت له ئه‌نجامدانى په‌یوه‌ندییه‌كى تێله‌فۆنى .. كه نازانیت ئه‌نجامى بده‌یت یان نا . ؟ و له‌وانه‌یه ئه‌م شته بێزارت بكا و تواناى بیكردنه‌وه‌ت لاواز بكات .. بۆیه .. ئه‌م پرسیاره له خۆت مه‌كه ( له‌م ساته‌دا چی به مێشكمدا دێت ؟) به‌ڵكو ئامانجه‌كه‌ت دیارى بكه‌و مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵدا بكه . له نموونه‌ى پێشوودا ، ده‌توانیت په‌یوه‌ندییه ته‌له‌فۆنییه‌كه ئه‌نجام بده‌یت یاخود دواى بخه‌یت بۆ كاتێكى دیكه یان بۆ سبه‌ى ، به‌م شێوه‌یه مێشكت ده‌حه‌سێته‌وه .\nئه‌مه‌ش وات لێ ده‌كات كه زیاتر تواناى بیركردنه‌وه‌ى روون و ئاشكرات هه‌بێ . .. ئه‌م رێگایه به‌كار بێنه بۆ ئه‌وه‌ى تواناى مێشكت به‌هێزتر بكه‌یت .\n15- عه‌قلی خۆت خۆش بوێ و یارى له‌گه‌ڵ عاتیفه‌كانت بكه..\nناتوانیت كارێكى گه‌وره ئه‌نجام بده‌یت بێ به‌جێهێنانى كه‌سیی .. خه‌لك له رێگه‌ى فێربوون و داهێنانه‌وه گه‌شه ده‌كه‌ن .. كاتێك به‌جێهێنانه‌كانیان زیاتر ده‌بێت .. هه‌ڵسه‌نگاندنى كاره‌كانیان زیاتر ده‌بێت له 127 % . خۆت دڵخۆش بكه به به‌جێهێنانه‌كانت .. وه‌بیره خۆت بینه‌وه … كاتێك كه منداڵ بوویت ده‌تویست چی بكه‌یت ..؟؟ بنچینه‌ى ئه‌و ئاره‌زووانه بگه‌رێنه‌وه ناو كارو ژیانى ئێستات .. هه‌ریه‌كه له ( دافینشی ، ئه‌دیسۆن ، ئه‌نیشتاین ، بیكاسو ، ) حه‌زیان له دۆزینه‌وه و خۆشیی ده‌كرد ..\n16 - خولگه‌ى هۆش\nله‌وانه‌یه له درێژایی رۆژدا هۆش و هه‌ستت زیادو كه‌م بكات . له هه‌ر 90 ده‌قیقه‌دا 30 ده‌قیقه خولگه‌ى هۆشت له ئاستێكى نزمدا ده‌بێت . چاودێرى خودى خۆت بكه بۆ ئه‌وه‌ى هه‌ست به‌و شته بكه‌یت .. ئه‌گه‌ر توانیت شته‌كان بناسیته‌وه و حاڵه‌تى عه‌قلیی خۆت تاقی بكه‌یته‌وه .. ده‌توانیت ئه‌و ئه‌رك و كارانه‌ش ئه‌نجام بده‌یت كه ته‌ركیزێكى زۆرى پێویست ده‌بێت له‌و كاتانه‌ى كه عه‌قل له نزمترین پله‌كانى هۆش و ته‌ركیز بێت .\n17 - فێرى شتێكى نوێ به\nده‌توانیت سوود له كارى جوانى مێشك وه‌ربگریت كاتێك واى لێ بكه‌یت كه فێرى شتى نوىَ بێ . له‌وانه‌یه بابه‌تێكى دیارى كراوت لا هه‌بێ كه تایبه‌ت بێ به كاره‌كه‌ته‌وه یان به كاتى بۆشایی و ده‌ته‌وێت لێیانه‌وه فێرى زیاتر شتى نوێ بیت .. ئه‌وه شتێكى زۆر گه‌وره‌یه … به‌رده‌وام به و فێرى به .. ئه‌گه‌ر هیچ بابه‌تێك له بیرتا نه‌بوو .. هه‌وڵ بده رۆژانه فێرى ووشه‌ى نوىَ بیت .. په‌یوه‌ندییه‌كى به‌هێز هه‌یه له نێوان كاركردن له‌سه‌ر ووشه نوێیه‌كان و زیره‌كیی . كاتێك ووشه‌ى نوێ له فه‌رهه‌نگمان هه‌بێت ، مێشكمان ریگه‌ى نوێی ده‌بێت بۆ تێگه‌یشتن له هه‌موو ئه‌و بۆچوون و بیركردنه‌وه جیاوازانه ..\nعه‌قلت وا رابێنه كه فێر بێت .. ئه‌مه یه‌كێكه له باشترین رێگه بۆ گه‌رِاندنه‌وه‌ى وزه‌ى مێشك ..\n18 - بنووسه بۆ ئه‌وه‌ى بخوێندرێیته‌وه ..\nنووسین بۆ خودى خۆت بایه‌خێكى زۆر گه‌وره‌و و گرنگى هه‌یه .. نووسین راده‌ى وه‌رگرتنى مێشكت بۆ شته‌كان فراوانتر ده‌كات .. به دواى چه‌ند رێگایه‌ك بگه‌رێ بۆ نووسین ، بۆ نموونه نووسینى هه‌ندآ شت بۆ هاورێكانت تا بیخوێننه‌وه ، گه‌رِاندنه‌وه‌ى هه‌ندآ چیرۆكى ته‌مه‌نى منداڵیت و دووباره دارشتنه‌وه‌ى ، یاخود هه‌ر شتێك بێت ، بنووسه ، گرنگ ئه‌وه‌یه كه‌تۆ بنووسیت بۆ ئه‌وه‌ى بخوێندرێیته‌وه .\n19- مێشكت چالاكتر بكه به بۆنى خۆش ..\nكاتێك له وانه‌یه‌كى درێژ هه‌ست به خه‌و ده‌كه‌یت یان له كۆبوونه‌وه‌یه‌ك یاخو كۆنگره‌یه‌كى درێژ ، ده‌توانیت مێشكت چالاك بكه‌یته‌وه بۆ بۆن كردنى بۆنی له‌یموون ، به‌مه وا هه‌ست ده‌كه‌یت كه‌وا به ئاگا هاتویه‌ته‌وه و زیاتر ئاگاداری وانه‌كه ده‌بیت .\nبۆنه‌كان زۆر به‌سوودن بۆ مێشك .. جا بۆ وه‌ده‌ستهێنانه‌وه‌ى چالاكى یان خاوبوونه‌وه بێت به‌كاریان بێنه .\nبۆ نوێ كردنه و زیاد كردنى وزه‌ى مێشكت بۆنى نه‌عناع و له‌یموون به‌كار بێنه ، بۆ خابوونه‌وه‌ش بۆنى گولڕ به‌كار بێنه .\n20 - چا و قاوه بۆ زیاد كردنى وزه‌ى مێشك .\nچا و قاوه و خواردنه‌وه‌كانى دیكه كه ماده‌ى كافایینیان تێدایه ، یارمه‌تى قوتابیان ده‌ده‌ن بۆ به‌ده‌ستهێنانى پله‌ى به‌رز له تاقیكردنه‌وه‌كانیان .. سه‌ره‌راى ئه‌وه‌ى كه كافایین هه‌ندىَ كاریگه‌رى خراپیشی هه‌یه بۆ مێشك ..\n21- رۆنانى ( دروست كردنى ) مێشكت بپارێزه ..\nبا ئه‌و كه‌سانه‌ى كه له ده‌وروبه‌رتدان ، كه‌سی كاركه‌ر بن له بواره جیاجیاكان ، چونكه ئه‌مه ده‌بێته هۆى زیاتر هاندانت و په‌ره به هێزى داهێنانى ناخت ده‌ده‌ن . گۆڤاره هه‌مه‌رِه‌نگه‌كان بخوێنه‌وه كه بابه‌تى ره‌نگاو ره‌نگ له‌خۆده‌گرن . پێویسته ئه‌وه وه‌بیرى خۆت بهێنیته‌وه كه گرنگ نیه ته‌مه‌نت چه‌نده یان چ كاره‌یت .. مێشك پێویستى به كۆڵنه‌دان ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ى بگات به به‌رزترین ئاستی جێ به‌جێ كردن ..\n22-له‌و هۆكارانه دوور بكه‌ره‌وه كه مێشك تێك ده‌ده‌ن :\n1-نه‌خواردنى نانى به‌یانیان : ئه‌و كه‌سانه‌ى كه خواردنى به‌یانیان ناخۆن تووشی دابه‌زینى رێژه‌ى شه‌كر ده‌بن له خوێنیان . ئه‌وه‌ش ده‌بێته هۆى نه‌گه‌یشتنى خۆراكى پێویست بۆ مێشك ..\n2-زۆر خواردن : ئه‌مه‌ش یه‌كێكه له‌و هۆكارانه‌ى كه ده‌بێته هۆى ره‌قبوونى خوێنبه‌ره‌كانی مێشك و به دوای دا دابه‌زینى توانای مێشك .\n3-جگه‌ره كێشان : ده‌بێته هۆى پوكانه‌وه‌ى مێشك و له‌وانه‌یه ببێته هۆى نه‌خۆشی زه‌هایمه‌ر ..\n4-زیاد به‌كارهێنانى شه‌كر : زیاد به‌كارهێنانى شه‌كر پرۆسه‌ى مژینى پرۆتین و ماده خۆراكییه‌كانى دیكه زه‌حمه‌ت ده‌كات و ده‌بێته هۆى به‌د خۆراكى و له‌وانه‌یه گه‌شه‌ى مێشك بوه‌ستێنێت .\n5-پیس بوونى هه‌وا : مێشك له هه‌موو ئه‌ندامه‌كانى دیكه‌ى له‌ش زیاتر پێویستى به ئۆكسجین هه‌یه ، هه‌ڵمژینى هه‌وای پیس گه‌یشتنى ئۆكسجینى پێویست بۆ مێشك كه‌م ده‌كات ، ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆى نزم بوونه‌وه‌ى كارایی مێشك .\n6-نه‌خه‌وتن : نووستن یارمه‌تى حه‌سانه‌وه‌ى مێشك ده‌دات ، نه‌خه‌وتن بۆ ماوه‌یه‌كى درێژ و به شێوه‌یه‌كى به‌رده‌وام ده‌بێته هۆى مردنى خانه‌كانى مێشك .\n7-به‌ستنه‌وه‌ى سه‌ر له كاتى خه‌وتن : به‌ستنه‌وه‌ى ( گرێدانى ) سه‌ر له كاتى خه‌وتن ، كۆبوونه‌وه‌ى گازى دوانه ئۆكسیدى كاربۆن زیاد ده‌كات و رێژه‌ى ئۆكسجینیش كه‌م ده‌كاته‌وه كه ئه‌مه‌ش ئاسه‌وارى خراپی ده‌بێت بۆ سه‌ر مێشك .\n8-ئیش پێكردنى مێشك له كاتى نه‌خۆشی : له‌وانه‌یه ئیش پێكردنى مێشك و كاركردن و وه‌بیرهێنانه‌وه‌ى شته‌كان له كاتێكدا كه تۆ ناخۆشیت و ته‌ندروستیت باش نیه ببێته هۆى نزم بوونه‌وه‌ى كارایی مێشك و تێكچوونى .\n9-كه‌م بیركرنه‌وه : بیركردنه‌وه‌ى باشترین رێگایه بۆ راهێنانى مێشك ، پێچه‌وانه‌ى ئه‌مه له‌وانه‌یه مێشك به‌ره‌و لاواز بوون برِوات .\n10-قسه نه‌كردن له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ر : ئاخاوتن و گفتو گۆى فكرى ئاستى زیره‌كیی مێشك زیاد ده‌كات .\nو . له عه‌ره‌بییه‌وه / شڤان بانده‌ر\nPosted by Shvan Rasool at 2:07 AM


دەتوانین جۆری ئەو پیاوانەی ناپاکی دەکەن یاخود گرنگترین پاڵنەرەکانی پشت ناپاکی هاوسەری پیاوان لە (27) خاڵدا کورت بکەینەوە، ئەگەرچی ڕەنگە پاڵنەری تریش هەبن، بەڵام ئەمانە گرنگترینیانن:\n١- (ناپاک)ـی کەمتوانا لەڕووی سێکسییەوە:\nلەمبارەدا پیاو وێڕای ئەوەی کەمتوانا و لاوازە لەڕووی سێکسییەوە بەڵام پەنا دەبات بۆ دروستکردنی پەیوەندی لەدەرەوەی ژیانی هاوسەریی، ئامانجی پیاو لەم ڕەفتارە ناپاکیانەی خۆ چالاککردنیەتی لەڕووی سێکسیی و بەگەڕخستنەوەی تواناکانیەتی، ئەمجۆرە پیاوانە هەوڵدەدەن فرەپەیوەندی بن، واتە بەیەک پەیوەندی ناپاکیەوە ناوەستن، زۆر جاریش هەوڵدەدەن لەگەڵ کچانی تەمەن بچوکدا پەیوەندی سێکسی بکەن تاکو هەست بەبەهێزی خۆیان بکەن، یان بەدوای ئەو ئافرەتانەدا وێڵن کە زۆر بەباشی دەیانوروژێنن تاکو لەو هەست بەکەمتوانایی سێکسییە ڕزگاریان ببێت، ئەمجۆرە پیاوانە لەڕێی دروستکردنی ئەم پەیوەندیانەوە دەیانەوێت باوەڕبەخۆبوون بگێڕنەوە بۆ خۆیان و پەیامێک بەخودی خۆیان و هاوسەرەکانیان بدەن کە ئەوان لەڕووی سێکسییەوە هێشتا بەکارن.\n٢- ناپاکیکردن وەک تۆڵەکردنەوە:\nلەمبارەدا پیاو لەئەنجامی ناپاکی کردنی هاوسەرەکەیەوە، پەنا بۆ ناپاکیکردن دەبات وەک تۆڵە لێکردنەوە، جا هاوسەرە ئافرەتەکەی بەڕاستی ناپاکی کردبێت یان تەنها وەهمێک بێت لەمێشکی پیاوەکەدا، کە هاوسەرەکەی ناپاکی لێدەکات، یاخود ناپاکی کردنی پیاو لەمبارەدا تۆڵەکردنەوەیە لە هاوسەرەکەی لەبەرئەوەی فەرامۆشی کردووە و گرنگی پێنادات و وەک پێویست ڕێزی لێناگرێت.\n٣- ناپاکی بۆ پڕکردنەوەی پێویستیە سۆزداری و سێکسیەکان:\nلەمبارەدا پیاو بەهۆی ئەوەی بۆشاییەکی زۆری هەیە لەڕووی سۆزداری و سێکسی و گرنگیپێدانەوە لەلایەن هاوسەرەکەی خۆیەوە، بەهۆی ئەوەی هاوسەرەکەی گوێی پێنادات یان بەردەوام نەخۆشە یان بەردەوام کێشەیان هەیە و ناتەبان، یان هاوسەرە ئافرەتەکە بەردەوام خۆی بەکار و شتی لاوەکیەوە سەرقاڵ دەکات، یاخود ئەگەر ئافرەتەکە لەڕووی توانا سێکسیەکانیەوە سارد بێت، پیاو پەنا بۆ ناپاکی کردن دەبات بۆ پڕکردنەوەی پێویستیە سۆزداری و سێکسیەکانی.\n٤- (ناپاک)ـی فێڵباز:\nلەمبارەدا پیاو هەوڵدەدات هاوسەرەکەی خۆی و ئەو ئافرەتە یان ئەو ئافرەتانەی دیکە بخەڵەتێنێت کە پەیوەندی لەگەڵیاندا هەیە، بەمەبەستی بەدیهێنانی حەز و خواستەکانی خۆی، ناپاکیکردن لای ئەمجۆرە پیاوانە لە گەمەیەکی چێژبەخش دەچێت، ئەمجۆرە پیاوانە شانازی بەخۆیانەوە دەکەن کە لێزانانە دەتوانن یاری بە هەستی چەندین ئافرەت بکەن لەیەک کاتدا، هەروەها ئەو هەستەیان پێدەبەخشێت کە توانای زاڵبوونیان هەیە بەسەر چەند کەسێکدا لەیەک کاتدا و لەڕووی مادی و سۆزداری و سێکسیەوە توانای دۆشینی ئەو چەند ئافرەتانەی هەیە.\n٥- (ناپاک)ـی سەرکێش:\nلەمبارەدا پیاو حەزی بەسەرکێشیە و هەمیشە دەخوازێت لەو ناوچە مەترسیدارانەدا هەڵسوکەوت بکات کە کۆمەڵگە وەک هێڵی سور نەخشاندویەتی، بە واتایەکی دیکە ئەم پیاوانە چێژ لەژیانی هاوسەری خۆیان نابینن چونکە سەرکێشی تێدانیە، بەڵکو هەمیشە بەدوای دروستبوونی پەیوەندی ناپاکیدا دەگەڕێن و ئەو جۆرە پەیوەندیانە دروست دەکەن کە مەترسی بۆ ئەوان تێدابێت، واتە لای ئەو تاڵی ئەو پەیوەندیە ژێربەژێر و مەترسیدارانە لای ئەوان شیرینیەکی چێژبەخشە.\n٦- ناپاکیکردن بەهۆی بێ باوەڕبوون بەخودەوە:\nلەمبارەدا ئەو پیاوانەی ئەو هەستەیان لادروستبووە کە پەراوێزخراون و نەبوونەتە جێگەی سەرنجی ئافرەتان و لەلایەن دەوروبەرەوە پەسەند نەبوون، کاتێک ئەم جۆرە پیاوانە بە پلە یان پۆستێکی باڵا دەگەن یان لەڕێی بازرگانی یان گەندەڵییەوە بە سامان و سەروەتێک دەگەن، هەوڵدەدەن خۆیان تاقی بکەنەوە و ئەو بۆشاییانە پڕ بکەنەوە کە لەڕابردوودا لەدەستی ناڵاندوویانە، ئەمجۆرە پیاوانە دەیانەوێت لەڕێی خۆ فڕێدانە ناو پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەدەرەوەی ژیانی هاوسەری بڕوابەخۆبوون بۆ خۆیان بگەڕێننەوە، کاتێکیش ئەم پەیوەندیە ناپاکیانە دەکەن بەهۆی ئەوەی پلەیەک یان پۆستێکیان هەیە یان پارە و پولێکی زۆریان هەیە چەندین ئافرەت هەوڵی خۆ لێ نزیککردنەوەیان دەدەن و ئەمانیش ئامانجەکانی خۆیانیان لەگەڵیاندا بەدیدەهێنن.\n٧- (ناپاک)ـی سادی:\nلەمبارەدا پیاو هەستێکی سادیانە هەیە کە چێژ لە ئازاردان و سوکایەتی کردن بە ئافرەت دەبینێت، هەوڵدەدات زۆرترین ژمارە لە کچان و ئافرەتان بخاتە ژێر ڕکێفی سۆزداری و سێکسی خۆیەوە، سەرەتا هەوڵی بەدەستهێنانی دڵی ئەو ئافرەتانە دەدات، هەر کاتێک ئافرەتەکە هۆگری بوو ئینجا بەجۆرێک لەجۆرەکان هەوڵی ئازاردانی دەروونیانەی دەدات، تەنانەت لە پەیوەندیە سێکسیەکانیشیدا چێژ لە ئازاردانی بەرامبەرەکەی وەردەگرێت، بە واتایەکی دیکە ئەمجۆرە پیاوانە چێژ لە ئەشکەنجەدانی دەروونیانەی ئەو ئافرەتانە وەردەگرن کە پەیوەندی ناپاکی لەگەڵدا بەستوون، هۆکاری ئەم ڕەفتارە شەڕەنگێزانانەی ئەمجۆرە پیاوانە لەژێر پەردەی پەیوەندی سۆزداری و سێکسیدا لەچوارچێوەی ناپاکیکردنی هاوسەریدا دەگەڕێتەوە بۆ چەند هۆکارێک، یان بەهۆی ناشیرینی ڕوخساریەوەیە کە هەست دەکات پەسەند نیە لای دەوروبەر، یان بەهۆی ئەوەوەیە کە لەمنداڵیدا پەیوەندی خراپ بووە لەگەڵ دایکیدا، یان بەهۆی ئەوەوەیە کە لەیەکەم پەیوەندی سۆزداریدا دووچاری شکست بووە لەسەر دەستی کچێکدا، یان خاوەن کەسێتیەکی سایکۆباتیە، هەربۆیە ئەمجۆرە پیاوانە لەگەڵ یەکەم ڕوبەڕوبونەوەیاندا لەگەڵ هەر ئافرەتێک کە بۆ یەکەمجار دێتە بەردەمی ئەو هەستە شەڕەنگێزانەیە دایاندەگرێت.


لاوان و چالاکی سیاسی\nگرینگی لاوان لە گۆرانکاریە سیاسی و کۆمەڵایەتیەکان لە هەر وڵاتێک بە تایبەت وڵاتی ئێران کە زۆرتر لە نێوەی لە حەشیمەتی ئێران و کوردستانیش جەمعیەتەکەی گەنجە و یەکێک لە تایبەتمەندیگەل وڵاتی ئێران ئەوەیەکە وڵاتێکە لاو. هەروەها بە لەبەرچاو گرتنی گرینگی ئەم پوتانسییەڵ و تایبەتمەندیە وەکوو ئیمتیاز و سەرمایەیکی گەورە بۆ گۆڕانکاریە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان. لە پێشەکی بابەتەکەدا ئاماژەی بە چەمکی لاو یان گەنج دەکرێت.\nلە روانگەی کۆمەڵناسیەوە لاو کەسێکە، کەسایەتی بۆ خۆی قایل دەبێت، نەسڵ یان جیلێکە نەک چینێکی تایبەت و بەردەوام. ئامادەیە بۆ گۆڕانکاری لە بەر ئەوەی کە وابستە و گرێدراوی وەهای نیە لە بابەت هەندێک بەرپرسایەتی کۆمەڵایەتی و ئابووریەوە (وەکوو ئیش و کار و خێزان و منداڵەوە). ئەم یەکدەست نەبوون و کەسایەتی قایل بوون و هەروەها وابستە نەبوون و حەز و ئاواتی گەنج بۆ ئەزموون کردنی جۆرێکتر لە ژیان یان بە واتایکیتر ئەزموون کردنی ژیانێکی نوێ و هێز و وزەی سەردەمی لاوی فاکتورگەلی سەرەکین لە بەشداری لاوان لە شۆڕشە سیاسی و کۆمەڵایەتیەکان دا. هەروەها کە دەبینین زۆربەی خەباتکار و شۆرشگێرەکان لاوانن. لەباری کۆمەڵایەتی و دەروونناسیشەوە کەسایەتی لاو بە جۆرێکە حەزی لەوەیە کە خاوەن شوناسی تایبەت بە خۆی بێت. هەر لە سەردەمی لاویدایە کە گەنج یان لاو دەبێتە لایەنگری حیزب و رێکخراو و بیروباوڕە جیاوازەکان و ئەوەیشەکە حیزب و رێکخراوەکان لە ناو لاوان دا لایەنگری زۆریان هەیە. لاو بە جیابوون لە بنەماڵە و پەیوەست بوون بە گروپ و رێکخراوە کۆمەڵایەتیەکانەوە هەوڵ ئەدا ئەو هەستی سەربەخۆی خۆیە پیشان بدات. کۆماری ئیسلامیش بە تێگەیشتن لەو راستیانەیە کە بە تەواو هێز و توانایەوە هەوڵ ئەدا بە هەر جۆرێک ئەکرێت، ئەو هێز و وەزەو و تواناییە بۆ گۆڕان کە لە ناخی گەنجانی ئێران و بە تایبەت گەنجانی کوردستان بوونی هەیە، بەری پێبگرێت یان کونترۆڵی بکات. گەنجانێک کە زۆربەیان بیر و هەستێکی بە هێز لە تێکۆشەر بوون و حەق خوازیان هەیە. یەکێک لە سەرەکیترین شێوەگەلی نامرۆڤانەش کە کۆماری ئیسلامی دژ بە لاوان و کونترۆڵ کردنیان گرتوویەتە بەر پەرەپێدانی بەڵای ماڵوێرانکەری ئێعتیادە لە نێو کۆمەڵگا و تووش کردنی لاوانە بە مادە هۆشبەرەکان. بە بێ گرینگی دان بەوەی کە ئێعتیاد و پەرەسەندنی وەکوو خەسارێکی گەورەی کۆمەڵایەتی زەبرێکی کوشندەیە لە بنەڕەتی هەر کۆمەڵگاێک و داهاتووی ئەو کۆمەڵگا و تاکەکانی ناو کۆمەڵگاکەش بەرەو وێرانی دەبات.\nداکوکی لە سیاسەت و چالاکی سیاسی\nتوماس هۆبز لە مودێلەکەیدا باسی لە دەوڵەتێکی نایابی سرووشتی کردووە کە تێیدا هەموو تاکەکان بە یەکسان کەڵک لە سەرچاوەکانی سرووشت وەردەگرن. بۆ هۆبز دەرکەوت کە ئەمجورە رێکخستنە بۆتە هۆی پەیدا بوونی " شەڕی هەمووان دژی هەمووان" جگە لەوەش بۆی دەرکەوت کە مرۆڤەکان لەو حاڵەتەدا دەچنە نێو دۆخی پەیمانی کۆمەڵایەتی و دەستبەرداری مافی رەهای خۆیان بۆ هەندێ جۆری پاراستن دەبن. سیاسەت وەکوو زۆربەی زانستە مرۆییەکان هەڵگری پێناسەگەلێکی جۆراوجۆرە. وشەی سیاسەت( پۆلێتیک) لە وشەی یونانی پۆلێتیکاوە هاتووە. رامیاری یان سیاسەت بە شێوەیەکی گشتی، هەموو ئەو هونەرانە لە خۆ دەگرێت کە شێوەی دابین کردنی پێَداویستیەکانی کۆمەڵگای مرۆیی دیاری دەکات وەکوو چۆن ئەڵێن، سیاسەتی ئابووری یان سیاسەتی پەروەردە و بارهێنان. جگە لەوەش دەتوانین ئاماژە بەم پێناسەگەلە بکەین کە تایبەتیترە: ئەوەی پەیوەندی بە کاروباری گشتیەوە هەیە، زانست و هونەری هەڵسوکەوت و هەروەها هونەری بەرێوبەرایەتی کردن و جێبەجێ کردنی ئەمری مومکینە. ئەزموونە مێژووییەکانی دەسەڵاتدارانی دیکتاتۆر و سەرەڕۆ پیشانیان داوە کە زۆرداران بە هیچ چەشنیًک ئیزن نادەن خەڵک لە کاروباری گشتی دەس وەربدات. ئەم رژیمانە سیاسەت وەکوو دیاردەیەکی قیزەوەن و دزیو پیشان ئەدەن و پێیان خۆشە خەڵک بیر لە مافە سیاسیەکانی خۆیان کە بریتیە لە رێکخستنی پێوەندی نێوان دەسەڵاتەکان و هاوڵاتیان نەکەنەوە. کۆماری ئیسلامی یەکێک لە نموونە سەرەکیەکانی ئەو دەسەڵاتانەیە.\nرەوتی مێژوویی سەدەی پێشووە سەلماندوویەتی، خەباتگێران و چالاکانی تێکۆشەر و دڵسۆز و لە خۆبردوو و بیرمەندانی سیاسی کردەگەرا، بە چالاکی سیاسی خۆیان، زۆرترین رۆڵ و دەوریان بووە لە جێخستن و بایەخ پێدانی کۆمەڵگا بە بەها مودێرنە دیموکراتیکەکان و چالاکی وشیاریدەرانە\nئەم رژیمە بۆ دریًژەدان بە دەسەڵاتی رەشی خۆی لە هەر ئامرازێک کەڵک وەردەگرێت. کۆماری ئیسلامی هەر لە دەنگ و رەنگەکەیەوە بگرە هەتا رێکخراوی پروپاگەندەی ئیسلامی و کتێبە دەرسیەکان، بیری دژە ئینسانی وڵایەتی رەهای فەقیە پەرە پێدەدات. هەڵسوکەوتی کاربەدەستانی کۆماری ئیسلامی ماڵوێرانییەکی گەورەی بۆ خەڵک بەرهەم هێناوە. ئەم سیاسەتانە وای کردووە کە هاوڵاتیان لە ئاخاوتنەکانیان دا سیاسەت بە درۆودەلەسە پێناسە بکەن. بەم پێیە لاوان دەبێت وشیار بن چوونکو ئەمە هەر ئەو شتەیە کە دەسەڵاتی سەرەڕۆ دەێهەوێت. بە واتای دیکە دەسەڵاتدارانی رژیم ئەوەندە بەهای چالاکی سیاسیان بردووەتە سەرەوە کە خەڵک زۆر بە دوورەپەرێزیەوە بەرەوڕووی چالاکی سیاسی دەبنەوە. ئەمە لە کاتێک دایە کە زۆربەی وڵاتە پێشکەوتووەکانی دنیا، خاوەن سیستمێکی سیاسی دیموکراتیکن. گەیشتن بە وەها قۆناغێکیش بە بێ شارۆمەندانێکی خاوەن وشیاری سیاسی وەدی نایەت. هەر بەم پێیە یەکێک لە ئەرکە سەرەکیەکانی لاوانی ئێران بەگشتی و لاوانی کورد بە تایبەتی، تەیار کردنی خۆیان و کۆمەڵگاکەیانە بە چەکی وشیاری سیاسی.\nئەرەستوو مرۆڤی بە ئاژەڵی سیاسی پێناسە کردووە و ئەمەش ئاماژەێکە بە گرینگی و کاریگەری سیاسەت لە سەر ژیانی مرۆڤ. بەم پێیە دەتوانین بڵێن کۆماری ئیسلامی دەێهەوێت کە زۆربەی خەڵک تووشی لە خۆ نامۆ بوون بکات و لە ئەسڵی خۆیان کە هەمان سیاسی بوونە دووریان بخاتەوە. لاوان دەبێ لەم راستیە بگەن کە خەباتی سیاسی لە وڵاتێکی وەکوو ئێران بە گشتی و کوردستان بە تایبەتی، ئەمرێکی پێویستە. تێکۆشەرانی سیاسی لەم وڵاتە زۆربەیان خاوەن سرووشتێکی حەق خوازانەن و بۆ مافە سەرەتاییەکانی خۆیان و کۆمەڵگاکەیان تێدەکۆشن. هەروەها لە بەرانبەر رژیمێکی دڕندە راوەستاوەن کە لە هیچ کردەوەێکی نامرۆڤانە خۆ نابوێرێت. لە زیندان و ئەشکەنجەوە بگرە تا دەستدرێژی و لە سێدارەدانی چالاکانی سیاسی و مەدەنی، بە درێژای سی ساڵی رابردوو لە ئێران و کوردستان بەرێوە چووە. سیاسەت تێکوشانێکە بۆ بە دەست هێنانی دەسەڵاتێکی یاسایی بۆ خزمەت کردن بە خەڵک بە پێی پرۆگرامێک کە هەڵقوڵاوی داخوازییەکانی خەڵکە. بەڵام سیاسەتی سەرکوت و داپڵۆسێنەری کۆماری ئیسلامی کە بەسەر خەڵکدا سەپاوە، کاریگەری نێگەتیڤی کولتووری و کۆمەڵایەتی زۆری لەم بوارەدا بە جێهێشتووە. بە پێچەوانەوە رەوتی مێژوویی سەدەی پێشووە سەلماندوویەتی، خەباتگێران و چالاکانی تێکۆشەر و دڵسۆز و لە خۆبردوو و بیرمەندانی سیاسی کردەگەرا، بە چالاکی سیاسی خۆیان، زۆرترین رۆڵ و دەوریان بووە لە جێخستن و بایەخ پێدانی کۆمەڵگا بە بەها مودێرنە دیموکراتیکەکان و چالاکی وشیاریدەرانە. ئەزموونەکانی مێژوویی هاوچەرخ پێمان دەڵێن کە هێزی خەڵک بە وشیاری سیاسی و بوێری و خەباتی بەردەوام توانیویانە گەورەترین دیکتاتورەکانی سەردەم لە سەر دەسەڵات بێننە خوارەوە و چارەنوسێکی دیکە بۆ خۆیان بێننە ئاراوە.\nهەر بەم پێیە هەر وا کە لە سەرەتاوە ئاماژەمان پێکرد، لاوانی ئێران بە گشتی و لاوانی کوردستان بە تایبەتی وەکوو هێزی سەرەکی گۆڕانکاریە سیاسی و کۆمەڵایەتیەکان بە هەست بە بەرپرسایەتی و باوەر بەخۆ بوون دەتوانن هەوڵەکانیان بۆ گۆڕانێکی بنەڕەتی لە بازنەی سیاسی وڵاتەکەیان دا چڕتر بکەنەوە و بە وشیاریەوە بەرەو داهاتووێکی روون بۆ خۆیان و کۆمەڵگاکەیان هەنگاو هەڵهێنن.\nسەرچاوە: رۆژنامەی ژمارە(85)ی ئاسۆی رۆژهەڵات