356 جار خوێندراوەتەوە کات05:41 بەروار15-12-2019\nوەزیرى کارو کاروبارى کۆمەڵایەتى خۆشحاڵى خۆى دەربڕى بەوەى کە رێژەى خەتەنەکردنى مێینە لە هەرێمى کوردستان کەمیکردووە و جەختى لەسەر ئەوە کردەوە کار دەکەن بۆ ئەوەى ئەو دیاردەیە بەتەواوى بنەبڕ بکەن.\nئەمڕۆ یەکشەممە15-12-2019 ، لەلایەن ئەنجومەنی باڵای کاروباری خانمان و ئاژانسی سندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان بە بەشداری وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی هەرێم کۆنفڕانسێک بەڕێوە چوو، کە ئامانج لێی بنەبڕکردنی خەتەنەکردنی مێینە بوو لە هەرێمی کوردستان.\nلە میانی کۆنفڕانسەکەدا، کوێستان محەمەد، وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، باسی لەو بەرەوپێشچونانەکرد کە هەرێمی کوردستان بڕیویەتی لە چاو نەتەوەکانی ناوچەکە، کە تائێستا رەگەزی مێینە وەک عەیبەیەک دەبینن.\nکوێستان محەمەد روونیکردەوە، "مایەی خۆشحاڵیە دەبیستین ڕێژەی خەتەنەکردن لەسەرووی 40% دابەزیوە بۆ نزیکەی 10% و بەردەوامیش دەبین بۆ بنبڕکردنی ئەم دیاردەیە".\nوتیشی"ئێمە لێرە کۆدەبینەوە و وەک ساڵانی رابردوو لە هەفتەی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان بۆ ئەوەی ڕایبگەیەنین لە خەباتی دادپەروەری و یەکسانی بەردەوامین و هەنگاوی باشمان ناوە و پلانی چاکمان بەدەستەوەیە بۆ داهاتوو".


جەلال شێخ كەریم: یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگە گرنگە – Politic Press\nجەلال شێخ كەریم: یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگە گرنگە\nلەم چاوپێكەوتنەی پۆڵەتیك پرێسدا جەلال شێخ كەریم، بریكاری پێشووی وەزارەتی ناوخۆ، تیشك دەخاتە سەر تەوەرێكی گرنگ و سەرەنجی خۆی لەبارەیانەوە دەخاتەڕوو، لەوانەش یەكگرتنەوەی هێزەكانی پێشمەرگە و بارودۆخی ناوخۆی یەكێتی و ئامادەكارییەكانی یەكێتیی نیشتمانیی بۆ هەڵبژاردنی پێشوەختەی عێراق.\n_ پۆڵەتیك پرێس: لەدوای خانەنشین بوونتان لە پۆستی بریكاری وەزارەتی ناوخۆ، ئێستا مامۆستا جەلال بە چییەوە سەرقاڵە رۆژانە؟\n+جەلال شێخ كەریم: ئینسان خانەنشین بوو دەستی بەتاڵە، من خۆم خەڵكی ناوچەی سەنگاوم لەوێ فەلاحەتم هەیە، لە قۆپییەكانی قەرەداغ موڵك و ماڵمان هەیە و ئەچم گەڕان ئەكەم و كتێبە ئەخوێنمەوە و موتابەعەی هەواڵەكان دەكەم لە رێگەی ئینتەرنێت و میدیاكان بە گشتی، خەریكی ئەوانەم ئێستا بەڵام كات بەسەربردنیش كە ئینسان دەستی بەتاڵ بوو پێویستی بەوەهەیە بڕوات سەردانی ئەملاولابكات، سەردانی برادەران بكات و بگەڕێت بەسەر خەڵكی شوێنە دوورەكان و برادەرەكانی لەلادێكان ئەوانەی كاتی خۆی لە پێشمەرگایەتیا پەیوەندیمان هەبووە لەگەڵیاندا، خزمەتیانكردووین و ئەركمان هەبووە بە سەریانەوە، سەردانی ئەوانیش دەكەم جارجار.\n_ پۆڵەتیك پرێس: مامۆستا پێم خۆشە بچینەوە بۆ سەردەمی گەنجی، چۆن بڕیارتدا لە پیشەی مامۆستایەتییەوە بچنە شاخ و چەك هەڵبگرن و ئەم بڕیارە چۆن دراو وە پەیوەندیتان بە كێوەكرد سەرەتا؟\n+جەلال شێخ كەریم: (بەدەم چا خواردنەوە) من مامۆستابووم لە كۆتایی ساڵی 76 ەوە، ئەو كاتەی بوومە مامۆستا رێكخستنی كۆمەڵەبووم، ئیش و كاری رێكخستنەكانی ناوشارم دەكرد لە كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستان، سەرەتا لە هەولێر بووم بە رێكخستن لەلایەن كاك كۆسرەتەوە تەنزیم كرام دوایی هاتمە كەركوك و لەوێ خەریكی دروستكردنی شانەی رێكخستن و ئەڵقەی رۆشنبیری بووم تا كۆتایی هەشتاكان ئیتر كە شۆڕش بەهێزبوو و گەشەی كرد، بەهۆی ئەوەی شەهید حەمە رەشی برام لە ساڵی 1978 ەوە چووبووە دەرەوە، فشارێكی زۆر لەسەر خۆم و كەس و كارەكەم هەبوو، دایك و باوك و خوشك و براكانم جارێكیان گیران من خۆم لەوێ نەبووم.\n_ پۆڵەتیك پرێس: ئەمە هیچ كاریگەری لەسەر تۆ دروست نەكرد لە شاخ بێیتەوە بۆ ناو شار و لەو بڕیارە پەشیمان بیتەوە، بەهۆی ئەو فشارەی كە لەسەر خزم و كەس و كارت هەبوو؟\n+جەلال شێخ كەریم: من كە چوومە دەرەوە، هەموویان چوبوونەوە دەرەوە، چونكە نزیكەی ساڵێك گیران دوایی كە بەربوون هەموویان چوونە دەرەوە، تەنها خۆم و خێزانەكەم مابووینەوە، منیش بەهۆی ئەوەی كە ئەو فشارانەم لەسەربوو لە ناوچەی سەنگاو مامۆستابووم، گواستمەوە بۆ بازیان، ماوەیەك لەوێ بووم هەر فشارم لەسەر بوو، چوومە چوارقوڕنە، لەوێش بەردەوام بووم لەسەر كاری رێكخستن، بەڵام دواجار وای لێهات، ناچار چوومە دەرەوە و لە ساڵی 1986 ەوە بەبێ دابڕان پێشمەرگەم.\n_ پۆڵەتیك پرێس: كاتێك كە باس لە راپەڕین دەكرێت یەكسەر ناوی مامۆستا جەلالیش دێت، پێم خۆشە بزانم ئێوە ئەوكاتە هەماهەنگیتان چۆن بوو وە پێش راپەڕین ئەم بڕیارە چۆن درا، ئێوە لە چ قۆڵێكەوە بڕیارتاندا بێنە ناوشارەوە، ئەو سەركردانە كێبوون كە لەو كاتەدا لەسەر هێڵ بوون، بۆ ئەنجامدانی راپەڕینەكە؟\n+جەلال شێخ كەریم: پرۆسەی راپەڕین لە ساڵی 1990 لەدوای گرتنی كوێت لەلایەن عێراقەوە هاتە پێشەوە، یەكێتی نیشتمانیی لە شاخ خەریكی ئەوەبوو، كۆمەڵەی رەنجدەران و شۆڕشگێڕان یەكبگرنەوە و ببن بە یەك حزب، وەكو زەمینە سازی برادەران دابەش بوون بەسەر شار و شارۆچكەكانی مەرزەكان لە پاوە و لە مەریوان و لە بانە و لە نەغەدە و كاك كۆسرەت و كاك فەرەدوون هاتن بۆ دۆڵەناو لای مەریوان كۆبوونەوەیان بە ئێمەكرد، بۆ ئەو پرۆسەیە، دوای ئەوە كاك كۆسرەت سەرتیپەكانی بانگكرد، سەرتیپ بووم و لێپرسراوی بارەگاكانی بەتالیۆنی دووبووم، كاك جەمیل هەورامی لێپرسراوبوو، باسی دۆخەكەی بۆكردین وتی رەنگە ئەمریكا و هاوپەیمانان لە عێراق بدەن، ئێمە ئەبێت خۆمان ئامادەبكەین زەمینە سازی دروستبووە بۆ راپەڕین، ئەبێت هێزەكانمان ببەینەوە بۆ سەر مەرز و ئامادەكاری و پێداویستی خواردن ناردنی چەك بكەین بۆ سەر مەرزەكان، من ئەو كاتە لەگەڵ كاك ئاواتی شێخ جەناب پێكەوە دانیشتبووین، وتم ئەگەروابێت كۆمەڵێك كادر بۆچی نەچینەوە ناو شار و شارۆچكەكان و دەستبكەین بە رێكخستنی خەڵك و شانەی چەكدار دروست بكەین، كاك كۆسرەت پێی خۆش بوو وتی زۆرباشە، ئەچمەوە لە قاسمەخان لەگەڵ كاك نەوشیروان باسی دەكەم، ئەو رۆشتەوە و ئێمەش چاوەڕوانی وەڵاممان دەكرد، دوای دوو رۆژ كاك رۆستەم هات، لێم پرسی من قسەیەكی وام لەگەڵ كاك كۆسرەت كردووە بۆئەوەی بە كاك نەوشیروان بڵێت، وتی قسەی نەكردووە، وتی ئەڕۆمەوە پێی ئەڵێم، شەو بروسكەتان بۆ ئەكەم، ئەوەبوو رۆشتەوە شەو كاك نەوشیروان بروسكەی بۆكردین، وتی بەیانی وەرن بۆ قاسمە رەش لە سەعات 10 چونكە دوای سەعات 10 من ئەڕۆم ئیشم هەیە، شەو لەگەڵ كاك ئاوات رێككەوتین و چووین بینیمان وتی ئەمە پێشنیارێكی زۆرباشە، ئێمە لەم بابەتە پێویستە ئیش بكەین لە ناو شار و شارۆچكەكاندا، پێشمەرگەی كۆن، رێكخستنەكان، كەسایەتییەكانی ناو شارەكان، یان لە ناو لادێكان هەریەكە بە گوێرەی ئیشی خۆی و ناوچەی خۆی خەڵكی ناسیوە، پەیوەندییان پێوە بكەن، یەكەم تێیان بگەیەنن رەنگبێ راپەڕین بكرێت هاوكاریمان بكەن، لەناوخۆیاندا شانەی چەكدار دروست بكەن، ئامادەسازیمان هەبێت بۆئەوەی هەركاتێك هاتە پێشەوە ئێمەش لە رێگەی رادیۆوە ئاگاداریان بكەینەوە راپەڕینە.\n_ پۆڵەتیك پرێس: كە بڕیاری راپەڕین درا ئێوە لە چ قۆڵێكەوە بوون، ئێوە هاتنە ناوشار چ بەرهەڵستییەك هەبوو لە ناو شاردا؟\n+جەلال شێخ كەریم: ئەوەبوو كاك نەوشیروان وتی پێداویستییەكانیان بۆ ئامادەبكەن بڕیاربوو من و كاك ئاوات بنێرن بۆ سلێمانی، ئەو دەلیلانەی خەڵكیان هێنا بۆ سلێمانی دوو كەس بوون یەكێكیان خوا لێی خۆش بێت عەبە رەق بوو، وتیان لە سلێمانییە رەنگبێ 10 بۆ 15 رۆژی پێبچێت، ئێمەش مانگی 10 بوو وتمان تا ئەو دێتەوە لەوانەیە بەفر رێگەی شاخەكان بگرێت، شەهید حەمە رەشیش هێزێكی ئامادەكردبوو بیباتەوە بۆ گەرمیان ئەو پارتیزانبوو، هێزەكانی ئاڵوگۆڕ پێدەكرد، پێشنیارمان بۆ كردن لەگەڵ ئەواندا بڕۆینەوە، لەگەڵ كاك ئاوات چووین بۆ پاوە و لە بارەگای كاك مەحمود سەنگاوی فەرماندەی بەتالیۆنی یەك بوو ئەو كاتە، لەوێ دوو سێ رۆژێك ماینەوە و ئەوانیش هێزیان ئامادەكرد و لەسەر سنوری لای سەرپێڵی زەهاو هاتینە گەرمیان و دوای چەند رۆژێك هاتینەوە بۆ قەرەداغ ئێمە رەتڵی پارتیزانی قەرەداغمان كاك رەئیس لەوێ بوو، چووینەلای ئەو، رەتڵێكی دیكەش دروستكرابوو، هی بازیان بوو، شەهید شێخ كەریم لێپرسراوی بوو، هەشت نۆ پێشمەرگە بووین، ئەو ماوەیە كە هاتینەوە تا راپەڕین ئیشمان ئەكرد و پەیوەندیمان بە خەڵكەوە ئەكرد و نامەمان بۆ خەڵك ئەنارد، یەكەمجار چووینە بازیان چوینە ماڵی شەهید شێخ سەعی، لەوێوە دەستمان پێكدر دوایی هاتینە سلێمانی و پەیوەندیمانكرد بە كۆمەڵێك لە تێكۆشەرە كۆنەكانی هاوڕێمان، شەهید حەمە حسێن و كاوە و ئیتر ئەوانەی كە لەناو شاردا دەمان ناسین، شانەی چەكداری باشمان دروستكرد و لەگەڵ موستەشارەكان پەیوەندیمانكرد زۆربەی زۆریان وەڵامدانەوەی باشیان هەبوو، چەكمان لێوەرگرتن دامان بە شانە چەكدارەكان، ئەم كەین و بەینە دوو سێ مانگێكی پێچوو، نزیكی راپەڕین بووەوە، هەموو شتەكانمان بە جیهازێكی راكاڵ “لە شاخی سەگرمەبوو بە دیوی سەنگاودا لە پشتی زەردە لیكاو” هی شەهید حەمەرەش بوو لە رێگای ئەو بێتەلەوە هەرچییەكمان هەبووایەت ئەماندا بە كاك نەوشیروان و مەكتەبی سیاسی، لەوكاتەدا كە ئێمە هاتینەوە پێشمەرگە و كادری دیكەشیان ناردەوە بۆ ئەو مەبەستە، كاك سەلاحی كوێخا لەگەڵ ئێمەدا هاتەوە دوایی كاك حەمەی حەمە سەعی و فەلاحی حەمە بۆر كاك حەمە زیاد، خەلیل سەركانی، ئەو كاتە مەفرەزەی پارتیزان شەهید غەریب هەڵەدنی و ئەوانیش هەبوون، كاك سەركەوتی كوبەش لە شارباژێڕبوو، هەموو ئەمانە چڕكرانەوە و بەهێزكران و كادریان بۆ ناردن، لە ناو شاریشدا هەماهەنگیمان هەبوو لەگەڵ كۆمەڵەی رەنجدەران، كۆمیتەی سلێمانی.\n_ پۆڵەتیك پرێس: جەنابت لە دوای راپەڕینەوە كۆمەڵێك پۆستی حزبی و حكومیت وەرگرتووە، یەكێك لەو پۆستانەش پۆستی بریكاری وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان بوو، یەكێك لەو گلەییانەی بەردەوام ئەكرا و جێگری سەرۆكی حكومەتیش باسی كرد ئێمە لە هەرێمی كوردستان بەقەدەر سوپای وڵاتێكی چین پلەدار و سەربازمان هەیە، پێم خۆشە سەرەنجی جەنابت لەسەر ئەم رەخنەیە بزانم؟\n+جەلال شێخ كەریم: بە حوكمی ئەوەی كە پێشمەرگە بووم پێشتریش رێكخستن بووم ئاشناییم هەیە لەگەڵ بارودۆخی كۆمەڵایەتی كۆمەڵگەی خۆماندا، لە شاخ پێشمەرگەبووم، دوای راپەڕین بووم بە نوێنەری یەكێتی لە بەرەی كوردستانی لە سلێمانی، دواتر بووم بە بەڕێوەبەری ئاسایش دواتر بە بەڕێوەبەری گشتی و دوای ئەوە بووم بە بریكاری وەزیر لە سلێمانی دواتریش لە 2009 ەوە لە حكومەتی یەكگرتوو، وردەكاری ئەم شتە بە باشی ئەزانم، كوردستان پێویستی بەو هەموو هێز و پێشمەرگە و پۆلیس و ئاسایشە نییە لە راستیدا.\n_ پۆڵەتیك پرێس: پرسیارەكە ئەوەیە بۆچی ئەم هەموو هێزە؟\n+جەلال شێخ كەریم: دووسێ هۆكارە، یەكەم لەسەرەتادا هێزی پێشمەرگەیان دابەشكرد، بۆسەر ئەو فەرمانگانەدا بۆئەوەی پێشمەرگە لەناو ئاسایشدابێت و دەسەڵاتی هەبێت، لێپرسراوەكان ببن بە لێپرسراوی ئاسایش و پۆلیس، لەسەرەتادا زۆر باشبوو، زۆر سەركەوتووبوو، دوای ئەوەی ململانێی حزبی دروست بوو بۆ هەڵبژاردن و دەنگدان هەریەكە هەوڵی ئەدا زۆرترین كەس دابمەزرێنێت بۆئەوەی پێگەی خۆی بەهێزبكات، دەنگ زیاتر بهێنێت، سەردەمێكیش هەبووە شەڕی ناوخۆ هەبووە ئەمە وایكردووە هەرلایەك بۆخۆی پێشمەرگەی زۆرتری هەبێت بۆئەوەی بەكاری بهێنێت و بەرامبەرەكەی پێبشكێنێت.\n_ پۆڵەتیك پرێس: ئێستا یەكێك لەو پرسانەی كە باس دەكرێت یەكخستنەوەی هێزەكانی پێشمەرگەیە پێم خۆشە سەرەنجی بەڕێزت لەسەر ئەم بایەتە بزانم تاچەندە گرنگە و ئەوەندەی ئاگاداربن پرۆسەكە لە كوێدایە؟\n+جەلال شێخ كەریم: یەكخستنەوەی هێزەكانی پێشمەرگە تەواو گرنگە، ئێمە ئەگەر حكومەتی هەرێم بین ئەبێت پێشمەرگەی هەرێمیش هەبێت نەك پێشمەرگەی حزب و ئەملا و ئەولا، ئەم و ئەو، نەك هێزەكانی پێشمەرگە هێزەكانی پۆلیس و ئاسایشیش هەڵسوكەوتیان جیاوازە لەگەڵ خەڵكدا، بۆ نمونە ئەفسەرێكی پارتی لێرە نییە، ئەفسەرێكی یەكێتی لەولانییە، ئەمانەش بەتەواوەتی یەكیان نەگرتووەتەوە، راستە سەر بە یەك وەزارەت و دەزگان و یەك مووچەیان هەیە و یەك رێنماییان بۆ دەردەچێت، بەڵام هەریەكە لە ناوچەیەك حزبەكەی خۆی كۆنترۆڵی كردووە و فەرمانی پێدەكات، بەڵام ئێمە ئەگەر یەك حكومەت بین و بەفعلی بمانەوێت ببین بە دەوڵەت ئەبێت ئەم هێزانە لە دەستی كەسێكی تێكۆشەر و دڵسۆزدابێت هەموویان بەیەكەوە بەیەك ئاراستە ببات بەڕێوە.\n_ پۆڵەتیك پرێس: لە چاوپێكەوتنێكی رابردووت دەڵێی پێم خۆشبوو كە لە كۆنگرە دەنگی پێویستم نەهێنا؟\n+جەلال شێخ كەریم: وام نەوت نەخێر وام منەوت، وتم پێم ناخۆش بوو كە دەرنەچووم بەڵام كە سەركردایەتییەكەم بینی دواتر ئێستا پێم خۆشە، لەو سەركردایەتییەدا ئەندامی سەركردایەتی نیم.\n_ پۆڵەتیك پرێس: بۆچی\n+جەلال شێخ كەریم: لەبەرئەوەی ئەو سەركردایەتییە خەڵكی تیایە موستەحەق نین و پێگەی كۆمەڵایەتی و زانستی و تەمەنی و ئەزمونی و خەباتی هی ئەوەنییە ئەندامی سەركردایەتی بێت، زۆریان تیایە نەك لە ئاستی سەركردایەتی لە ئاستی ئەندام كۆمیتەیەكی یەكێتیی نیشتمانیی نییە، هی پێش ساڵەكانی 2000 و نەوەدەكان، كەسایەتییەكی لاوازە ئیتر ئەو ململانێ كە دروستبووە لە ناو یەكێتیدا و پێشتر هەبووە، هەریەكە بۆخۆی ویستوویەتی پێگەی خۆی و باڵی خۆی و دەوروبەرەكەی خۆی بەهێزبكات و بیانخاتە سەركردایەتییەوە، تا بتوانێت كۆنترۆڵی سەركردایەتی بكات، ئەوە وایكرد كۆمەڵێك خەڵكی تێكۆشەر و لێهاتوو بچێتە دەرەوە لە ناو كۆمیتەی سەركردایەتیدا خەڵكانێك بێن هەر جەماعەتی ئەشهەد و بیللابێت.\n_ پۆڵەتیك پرێس: لە م رووداوانەی رابردوو كە لەناو یەكێتی روویدا، بەتایبەتی لەنێوان هاوسەرۆكاندا جەنابت لەگەڵ شێخ نەهرۆ كەسنەزانی دەركەوتیت وەكو نێوەندگیرێك پێم خۆشە بزانم ئەو هەوڵانەی ئێوە بە كوێ گەشت و چیتانكرد؟\n+جەلال شێخ كەریم: سەردانی هەردوولامان كرد، من و شێخ نەهرۆ خزمایەتی نزیكمان هەیە، ئامۆزازاین، ئەشزانێت هەردوو هاوسەرۆك كاك بافڵ و كاك لاهور نزیكم لێیانەوە و خۆشم ئەوێن و برادەریانم و تێكەڵم، حەزی كرد پێكەوە بچین، وتی پێم ناخۆشە ئەم شتانە رووئەدات، ئەمە زیانی بۆ یەكێتی و كورد و ناوچەی سلێمانی هەیە، بۆئەوەی پەرەنەسێنێت و كارەساتی لێنەقەومێت بچم بۆ لایان، ئەوەبوو سەرەتا سەردانی كاك لاهورمانكرد ئەو وتی ئامادەم ئێوە چی بڵێن، دواتر چووینە لای كاك بافڵ ، كاك بافڵ هەندێك گلەییی هەبوو وتی هەندێك شت روویداوە ئەبێت چاكی بكەین ناكرێت ئەمانە هەبێت، لەگەڵ كاك شێخ لاهور دائەنیشین و تاوتوێی ئەكەین و چاكی ئەكەین، من بۆخۆم یەكێتی بە هی خۆم ئەزانم، ئەو سەركردایەتییەی كە ئێستا سەركردایەتی دەكات، رەنگە خۆشیان خاوەنی یەكێتی نەبن، چونكە یەكێتی ناوێكی گرنگە، خەبات و رابردووی هەیە، پێگەی سیاسی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی هەیە، من جگە لە برام كۆمەڵێك كەسی نزیكم شەهیدن وەكو ئامۆزا و خزمی دیكەم، برادەرەكانم كە پێشمەرگەبوون و شەهیدبوون، خۆم بە خاوەنی ئەو یەكێتییە ئەزانم و ئەمەوێت بە هێزەوە بمێنێتەوە، پێگەی لە هەموو حزبەكانی دیكە بەهێزتربێت، ئیتر بەوەبێت كە ئەمان لە ناوخۆیاندا رێكبكەون، یان چاكسازی بكرێت.\n_ پۆڵەتیك پرێس: ئەوەی جەنابت بەدەستتهێنا لە كۆبوونەوە لەگەڵ هەردوو هاوسەرۆكاندا، چیت بۆ دەركەوت و چی لێ ئەخوێنیتەوە؟\n+جەلال شێخ كەریم: قسەكانیان هەریەكە بە جۆرێك بوو، كاك بافڵ ئەڵێت، ئەبێت ئێمە چاكسازی بكەین چونكە ئیسغلالی پێگەی یەكێتی و هێزی یەكێتی و دەزگاكانی یەكێتی كراوە، بۆ مەبەستی كەسی، ئەمانەم قبوڵ نییە، كاك لاهوریش ئەڵێت، ئامادەم دانیشین هەمووی چارەسەربكەین، هێشتا پەیوەندییان هەیە و خەریكن.\n_ پۆڵەتیك پرێس: لە ماوەی داهاتوو دەچینە هەڵبژاردنی پێشوەختەی پەرلەمانی عێراقەوە، یەكێتی چۆن خۆی بۆ ئەم هەڵبژاردنە ئامادەكردووە؟\n+جەلال شێخ كەریم: یەكێتی سەركردایەتی هەیە و لیژنەی تایبەتی هەیە بۆ هەڵبژاردن، لە هەرشارێك خەریكن و لە هەوڵدان، من ئاگام لێیانە بەوپێیەی كادری یەكێتیم و ئەیانبینم پێم وایە هەوڵی زۆرجدی بدەن، یەكێك لەوانە نزیك بوونەوە لەگۆڕان، كادرەكانیان خستووەتەكار و سەركردایەتییەكانیان دابەشكردووە لەسەر شار و شارۆچكەكان، ئیتر ئەوەی دەمێنێتەوە بارودۆخی ناوخۆیی و هەرێمییە نازانی چۆن دەبێت.\n_ پۆڵەتیك پرێس: ئێستا پرسێكی گرنگ بریتیە لە ئەگەری كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق ، وەكو بینیمان ئەمریكا لە ئەفغانستان كشایەوە، لە ماوەی كەمتر لە هەفتەیەكدا نیوەی خاكی ئەو وڵاتە كەوتە دەستی تالیبان، پێم خۆشە سەرەنجی جەنابتان لەسەر ئەم پرسە بزانم؟\n+جەلال شێخ كەریم: بوونی هێزەكانی ئەمریكا لە ئەفغانستان بۆ دژایەتی و رووخانی تالیبان بوو، ئەو ماوەیەی كە لەوێ بوون ئایا بۆی نەرووخا یان خۆی نەیڕووخان نازانم، یان دەوڵەتێكی بۆ دروست نەبوو بتوانێت كۆنترۆڵی وڵات بكات، من وای بۆدەچم رێككەوتنێكی نێودەوڵەتی بێت و بارودۆخەكە وابخوازێت، پێگەی ئەمریكا لە ناوچەكە ئەبێت وابێت، هەست ئەكەم خۆی وایكردبێت چونكە ئەفغانستان كێشەی تیابێت بۆ ئەمریكا باشترە چونكە لەلایەكەوە ئێرانە بۆئەوەی فشاردروستبكات لەسەری، لەولاوە كێشەی هەیە لەگەڵ توركیا، كاریگەری چین و رووسیای لەسەرە، ئەمریكا خۆی لە ململانێیەكی تەكنەلۆجی و پیشەسازی زۆردایە لەگەڵ چیندا، بەڵام بەراوردی كشانەوەی ئەمریكا لە ئەفغانستان بكەیت بە كشانەوەی لە عێراق نا ئەمریكا ناكرێت لە ئەفغنستان بكشێتەوەو لێرەش بكشێتەوە، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چۆڵ ئەبێت بۆ چین و رووسیا و ئێران، وای نابینم ئەمریكا 20 ساڵە پێگەی خۆی ئەپارێزێت بەناوی رووخانی سەددام و دژایەتیكردنی داعش و ئیرهاب بڕواناكەم.\n_ پۆڵەتیك پرێس: لە ئەفغنستانیش هەمان قسە و بیانوو هەبوو، وەكو كەسێكی سەربازی ئەگەر بكشێتەوە مەترسییەكان چی دەبن؟\n+جەلال شێخ كەریم: بیانووی ئەفغانستان جیایە لە عێراق، بۆنمونە كاتیخۆی تالیبان و عاقیدە لە ئەفغانستان ئەمریكا دروستی كردن بۆ دژایەتیكردنی رووسیا، بەڵام لێرە جیاوازە، ئێرە تەنها عێراق نیە، سعودیەیە، قەتەرە، ئیماراتە، ئوردنە، سووریایە، ئەمانە هەموویان وابەستەن بە هەبوونی ئەمریكا لە عێراقدا.\n_ پۆڵەتیك پرێس: ئێستا لەشكركێشی سوپای توركیا هەیە بۆ ناوخاكی هەرێمی كوردستان بە بیانووی بوونی پەكەكە، پێم سەرەنجی جەنابتان لەسەر ئەم پرسە بزانم؟\n+جەلال شێخ كەریم: بوونی پەكەكە لە كوردستان بیانووە بۆ توركیا، توركیا بیركردنەوەیەكی گەورەتری هەیە، ئەم خاكە بە خاكی خۆی ئەزانێت، زۆربەی كوردستان هەتا سلێمانی لە ژێر دەستی دەوڵەتی عوسمانیدابووە، لە رێكەوتننامەكانی دوای رووخانی دەوڵەتی عوسمانیدا، ئەم ناوچەیە دابەشكراوە و كراوە بە چەند دەوڵەتێك، ئەو ئێستاش خۆی بە خاوەنی دەوڵەتی عوسمانی ئەزانێت و ئەردۆگان ئەیەوێت دەوڵەتی عوسمانی بە جۆرێكی دیكە زیندووبكاتەوە و ئەیەوێت بە هەر جۆرێك بووە بێتە ئەم سنوورە و پێگەی خۆی بەهێزبكات، ئیتر بەناوی پەكەكەوەیە یان بەناوی ویلایەتی موسڵی كۆنەوەیە.\n_ پۆڵەتیك پرێس: ئەو ترسەی لەناو هەرێمی كوردستاندا هەیە ئەوەیە كە پێكدادانی پێشمەرگە و پەكەكە رووبدات، پێتان وایە ئەمە روودەدات، ئەگەر رووبدات مەترسییەكانی چی دەبێت؟\n+جەلال شێخ كەریم: بڕوام نیە شەڕی پێشمەرگە و پەكەكە رووبدات، پارتیش بڕیاری وای نیە لەپەكەكە بدات، چونكە ئەزانێت لەسەر ئاستی نەتەوەیی رەخنەی زۆری دێتەسەر، پەكەكە هێزێكی شۆڕشگێڕی ناسراوە لەسەر ئاستی كوردستان و پێگە و جەماوەری خۆی هەیە، پارتیش ناچێتە ئەو یارییەوە خۆی تووشی عەیبە بكات، بەڵام پەكەكەش فشارێكی زۆر ئەكات لەو ناوچانە بووەتە مایەی ئەوەی كە توركیا هێزبێنێتە سەر ئەو دێهات و شارانەی كە لەسەر سنوورن، بە بیانووی پەكەكەوە توركیا دێت كاولی دەكات و دەی رووخێنێت، بەڵام لە ئەسڵدا شەڕی توركیا لەگەڵ پەكەكە نییە، لەگەڵ كورد و كوردستاندایە ئەیەوێت داگیری بكات.\nTags: پێشمەرگە جەلال شێخ كەریم راپەڕین\nئەبوبەكر هەڵەدنی : حكومەت پێشنیازەكانمان دەخاتە تەنەكەی خۆڵەوە\nمەسرور بارزانی پەیامێكی لەسەر هێرشەكەی ئەمڕۆ بڵاوكردەوە\nكازمی رەزامەندی لەسەر گەڕانەوەی پێشمەرگە بۆ ناوچە دابڕاوەكاندا\nبەهۆی بارانبارینەوە خانووی پێشمەرگەیەك رووخا


(یەکیەتیی نووسەرەوانی کوردستان- لقی هەولێر) ئیشی چییە؟\nئایا فێستیڤاڵ دەتوانێت (دەنگێکی هێمن) بەرز بکاتەوە، لە کاتێکدا شیعری مەزن هەمیشە پشتی لە (هاوار)ە؟ ئەوە بۆچی تا ئێستە شیعرێکی ئافرێنراو لە بۆنەگەل و فێستیڤاڵگەلە بێشوومارەکانی کوردستاندا دەرگە ڕەپێشکراوەکانی خۆی بە ڕووی خوێنەرەوانی قووڵڕوانین دا وازیی نەکردووە؟ بۆچی ئەوانەی فێستیڤاڵ دەکەن، تەنها هاوڕێکانیان، هاوکات ئەو کەسانەیش دەخەنە لیستی (دەرچوو)ەکانەوە کە بە کەڵک دێن بۆ مەراییکاری و ستاییش؟ ئایا فێستیڤاڵە کوردییەکان، جگە لە بێ ئیشییەکی گەورە، چیی دیکەن؟ ئەوە بۆچی تا ئێستەیش لە کوردستاندا، گەلێک جار شیعر وەکوو وەعز دەنرێتە بەر گوێی مرۆوە؟ ئەو هەموو سەنتەر و ڕێکخراو و (یەکیەتی)یانەی کە فێستیڤاڵگەلێکیان سازکردووە، چ دەقێکی (باڵا)یان پێ ناساندووین، هاوکاتیش؛ ئایا بوونەتە هۆکارگەلێک بۆوەی نووسەرەوەکە پتر بخوێندرێتەوە و ڕەخنەکاران بە سەرنجەوە لە بەرهەمهێنراوەکانی بنۆڕن؟ چما کامانەن ئەو (دەق)ە بە هەڕمێنانەی لە دوای خوێندنەوەیان لە (دیوەخان)ێکدا (خوێندنەوە)گەلی (ڕەخنە)یی جیددییان لە بارەوە کراوە؟ تۆ بڵێیت (وەک ڕەخنەکارمان نییە) دەقی (باڵا)مان هەبووبێت، کە لە فێستیڤاڵەکاندا خۆیان ناساندبێت؟ دەتوانین لە فێستیڤاڵەکاندا بە هۆکردی (بیستن)ەوە (دەقی ئافرێنراو) بناسین؟ بۆچی (دەق)ە خەڵاتکراوەکانی فێستیڤاڵە کوردییەکان هێند زوو بیردەچنەوە، هاوکاتیش ڕەخنە سەرنجیان نادات؟ لە کاتێکدا سەدان نووسەرەوەی لاتەریک و داهێنەرمان هەبن، بۆچی دەبێت (ئیدیۆلە وەهمییەکان) زووتر لەوان خۆیان بسەپێنن، هۆکردەکانی پشت ئەم تارماییگەل و کۆڵەوارییە لە کوێوە سەرچاوە دەگرن؟ گەلۆ؛ دەسەڵات تا چ ئاستێک هاریکار و (مەراییکار)ی بەشینەوەی ئەو ناشیرینییە بەردەوامەیە؟\nلێرەدا بە پێویستی دەزانم دیسان ئێست لە هەمبەر ئەو بابەتە بکەم و پرسگەلێکی دیکە بورووژێنم: ئامانجی لاەوەکیی (نەک سەرەکیی) یەکیەتیی نووسەرەوانی هەولێر چییە لە فێستیڤاڵە درەنگوەخت و کۆڕە (ئەدەب)یی و (هزر)ییەکانی؟ کامانەن ئەو نووسەرەوە جیدییانەی لەوێوە ناسراون؟ ئەو سەرمایە مانگانەیەی بۆ وێ دانراوە و دەنێردرێ، چۆن سەرف دەکرێ؟ بۆچی کەس پرسیار ناکات و ناپرسێت؛ ئێمە خەریکی چیین؟ ئەو بڕە پارەیە چۆن دابەش دەکەین؟ چالاکییەکانتان/ چالاکییەکانمان کامانەن؟ بۆچی (کۆوار)ەکەتان/ کۆوارەکەمان لە هەموو ژمارەکانیدا تەنها چەند کەسێکی وەک (دەستەی نووسەرەوان) و هاوڕێکانتان/ هاوڕێکانمان - بڕێک جاریش کەسێکی دەرەوەی ئەم گرووپەتان/ گرووپەمان، ئەویش بە سودفە - (نووسین)ەکانیان لەوێ دا دەوەشێنن؟ تۆ بڵێی ئێمە نووسەرەوەگەلی جیددییمان نەبن؟\nجگە لەمانەی سەرەوە، پرسیارگەلێکی دی هەن کە پێوەندییان بە (خەڵات) و (بەخشینەوەی پارە لە پێناو سپاس)ەوە، هەیە، هاوکاتیش هەوڵگەلێک و مەیلگەلێکی بێشووماریش هەن بۆ هەبوون و ڕەوایەتیدان بە فێستیڤاڵ و بە هەدەردان و تەخشانکردنی سەرمایەی میللەتێک، لە پێناو پیشاندانی (بەهرە) و (داهێنان)ی تاکڕەهەنددا. لێرەوە، بۆمان دەردەکەوێت کە یەکێک لە ئامانج و هەوڵەکانی دەسەڵاتی سیاسیی ئەمەیە، کە بەردەوام هەوڵ دەدات لە ڕێگەی کۆڕ و فێستیڤاڵ و مەسرەفگەراییەکی بیرلێکراوەوە، لە ڕێگەی (یەکیەتیی نووسەرەوان) و (سەنتەر) و کەسایەتیگەلێکی ڕۆبۆتییەوە، لە ڕێگەی پادداشتە بەردەوامەکانییەوە، دەرگەی پرسیارکردن و گومانکردن و بیرکردنەوە لە کەسایەتیگەلێک کڵۆم بدات، تا بتوانێت لە پەنا دەمکوتکردن و کڕینی دەستەیەک لە (ڕۆشنبیر) و (ڕۆژنامەکار)انەوە، ڕەوایەتیی بە هەر شتێک بدات کە خۆی مەبەستییەتی و لە پێناو بەرژەوەندیی کەسایەتی و تاقمەکان و خۆیەوەیە، نەک میللەت، لە پێناو بەرژەوەندیی کۆڵەوار و بێ ئیشەکانەوەیە، نەک ئاست و برەودان بە ئاستی ڕۆشنبیری و جڤاک و بەرەوپێشەوەچوونەکانی هەر هەوڵ و کۆششێکی جیددیی تاکەکان.\nئەوی ڕۆشنبیر بێت پێویستیی بەوە نییە پرۆژە یان کاری هاوبەشی هەبێت دەگەڵ دەسەڵات، بە لانی کەمەوە دەسەڵاتی سیاسیی کوردستان، چونکە ئەم دەسەڵاتە لە ڕێگەی گرووپگەلێکی قورمیشکراوەوە مامەڵە دەگەڵ هاووڵاتیان و ڕۆشنبیران، تەنانەت هەمووانیشەوە دەکات و لە ڕوانگە سنووردار و ئەجێندا حیزبی و مەسئوولییەکان و خۆیەوە، کارەکان هەڵدەسەنگێنێت و هەوڵە جوانەکان (ئەگەر هیچی بۆ نەکرێت) تا ماوەیەک، پەردەپۆش دەکات. یەکێک لەو (هەوڵ)انەیش کە دەسەڵاتی سیاسیی لە ڕێگەی (وەزارەتی ڕۆشنبیری)یەوە، ئەم (وەزارەت)ەیش لە ڕێگەی (یەکیەتیی نووسەرەوان)ەوە، ئەوانیش لە ڕێگەی ئەو (سەرمایە)ی کە نراوەتە بەردەستیانەوە، بەردەوام و بە شێوەگەلی جوایەز لە هەوڵی کڕین و دەستەمۆکردنی (نووسەرەوان) و (ڕۆژنامەوانان) و (ڕۆشنبیر)انەوەن.\nیەکیەتیی نووسەرەوانی هەولێر، لەوەتی هەیە لە لایەن کۆمەڵە کەسانێکەوە بەڕێوە دەبرێت، هەر وەک ئەوەی لە باوکەوە بۆیان مابێتەوە؛ هەر وەک حیزبەکان خۆیان دەنوێنن/ نواندووە. کاتێک حیزبی (یەکیەتیی دیموکراتی کوردستان) لە هەولێر بوو، هەمان ئەو کەسانەی کە ئێستە نووسەرەوان بەڕێوە دەبەن، سەر بەم حیزبە بوون، ئێستەیش کە (پارتی دیموکراتی کوردستان) لە هەولێرە، هەمان پێڕ لە هەمان شارن، لە نێو حیزبێکی دی؛ مەسرەفگەراییی بێ مانایش، هەمان مەسرەفگەرایی. دەشێ پێشتر بە شێوەیەک لە شێوەکان ئازادیی ڕا دەربڕینیان پتریش بووبێت، کەچی ئێستە هێندە بێ دەنگن، دەڵێی قەت ناتوانن بدوێن و بنووسن (مەبەستم لە ڕەخنەگرتنە). ئەم دەستگرتنە بە (یەکیەتیی نووسەرەوان)ەوە، هیچ جوایەزییەکی نییە دەگەڵ دەستگرتن بە سەر زەویی خەڵقگەلێکەوە، لە لایەن دەسەڵاتبەدەستە حیزبییەکانەوە، ناشکرێت لە بەرانبەر وەها (یەکیەتیی)یەکدا (تاپۆ)کردنمان بیر نەکەوێتەوە. کە حیزبی یەکیەتیی لە هەولێر بوون، یەکیەتیی نووسەرەوان لایەنگیرییان دەکرد، ئێستەیش کە حیزبی پارتیی لە هەولێرە، لایەنگیریی وی دەکەن، تەنانەت ئامادەیشن لە پێناو مووچە و گەندەڵکارییە بەردەوامەکانیان، دژایەتیی هەر حیزب- لایەن- کەسێک بکەن.\nلێرەوە، کاتێک (ڕۆشنبیر) یەکسان دەبێت بە بڕە سەرمایەیەکی دیاریکراو، کاتێک کۆی بیرکردنەوە و ئازادیی خۆی لەو شوێنەدا جێ دەهێڵێت کە لە خواستی دەسەڵاتەوەیە، ئۆتۆماتیکییەن لە ڕۆشنبیرێکی خودئاگا و بوێرەوە خۆی تەرجەمەی سەر کەسایەتییەکی مەلوول و ناخودئاگا و قورمیشکراو دەکات، لەم ساتەوەختانەیشەوەیە کە هیچ بڕیارێکی زاتیی لە دەست کەسایەتییەکی وەهادا نامێنێت، ئیدی ئەوەی ئامادەگیی دەبێت، بڕیارێکە لە لایەن گرووپێکەوە بۆی دەردەچێت، یان دەگەڵیاندا ڕێکدەکەوێت بۆ کوشتنی ئازادیی و بیرکردنەوە و پڕۆسەی ڕەخنەکاریی.\nفارووق ڕەفیق لە دیمانەیەکیدا بە وردیی تیشک دەخاتە سەر ئەو باسەی کە شیعر لە کۆڕدا ناخوێنرێتەوە، هەر لەوێشەوەیە کە دەڵێ: (تێ ناگەم شیعر بۆ خەڵک واتای چییە؟ ئێستەیش نەمتوانیوە لەوە تێ بگەم، بگرە لێرەیشەوەیە کە خوێندنەوەی شیعر لە کۆڕی جەماوەریدا قبووڵ ناکەم، چونکە ناتوانم شیعر لە کۆڕدا بخوێنمەوە، بەڵکوو وەکوو تێکست دەیخەمە بەردەستی خوێنەر؛ خوێنەرە جیددییەکانی منیش ئەو خوێنەرانەن کە شیعرەکانم لە ساتەوەختە پڕ لە تەنهاییەکانیان دەخوێننەوە. من تێ ناگەم لە کۆبوونەوەی خەڵکانێک بۆ گوێگرتن لە شیعر، چونکە کەش و هەوای ئەو کۆڕ و کۆبوونەوانە واتای مەرگی شیعر دەگەیەنێ، لەبەروەی لە دواجاردا ڕاپێچت دەکەنە نێو دەنگەدەنگەوە و حەماسەتێک دەخوڵقێنن. من تێ ناگەم تۆ چۆن چێژ لە شیعرێک وەردەگریت کە نووسەرەوەکەی لە کۆڕێکدا دەیخوێنێتەوە؟ تۆ فریای کوێی شیعرەکە دەکەویت؟ ئەو شاعیرەی وەها خەتەرێک پڕۆسیسە دەکات، کە دادەبەزێتە ئەو ئاستەوە، چی دەکات؟ هەڵبەتە دەبێت ئەویش پێویستیی بە حەماسەتێکی لەو چەشنە هەبێت. من زۆر لە کۆبوونەوەی وەها دەترسم کە شیعر بخوێنمەوە، بەڵام خەڵکانێک هەن شیعرەکانیان تەنها بۆ بۆنە و کۆبوونەوەکان دەنووسن، هەر بۆیە تا ئێستەیش لەم حاڵەتە تێ نەگەییشتووم کە چۆن کەسانێک بەم کارە هەڵدەستن. من لەگەڵ ئەوەدام باس لە فەلسەفە بکەین لە کۆڕدا، بەڵام لەگەڵ ئەوەدانیم لە کۆڕ و کۆبوونەوەدا شیعر بخوێنینەوە.) 1\nلێرەوە، ئەو (ترس)ەی فارووق بە توندی جەختی لە سەر دەکاتەوە، ترسێکە لە ئێستێتیکا و حورمەت گەڕاندنەوەوە هاتووە بۆ شیعر و ڕەهەندەکانی، بۆ تێ گەییشتنی زیاتری نووسەرەوە و خوێنەرەوان لە ئاست و پێگەی شیعر، چونکە پێی وایە چێژ لە ساتەوەختە قەرەباڵغکراوەکاندا دەسگیر نابێت؛ ئێمە ناتوانین لە دۆخێکی جەنجاڵدا بە دوای ئەفسوونەکانی دەقەوە بین، چونکە دەق داوای تەنهابوونمان لێ دەکات، داوای ئەوەمان لێ دەکات کە بیر بکەینەوە و لە ڕەهەندەکانی ورد ببینەوە و مومارەسەی وردبوونەوەکە بکەین.\nلە ڕوانگەی فارووقەوە مەرگی شیعر لە سەروەختی حەماسەت پەیدابوون لە بەردەمماندا قووت دەبێتەوە، دەشێ ئەم ڕوانینەی وی بۆ ئەوە بگەڕێتەوە کە حەماسەت ڕوحی چێژ و بیرکردنەوە دەکوژێ و لە شوێنی وان دا هوتاف و هەڵکڕووزان و گرژبوون دادەنێت. خوێندنەوەی شیعر دوورکەوتنەوەیە لە حەماسەت، دوورکەوتنەوەیە لە گشت کەسەکان و گەڕانەوەیە بۆ نێو تەنهاییەکانی خود، تەنانەت جێهێشتی کەلوپەلەکانی دەوروبەر و شمەکەکانی بەریشمانە، بەڵام گوێگرتن لێی، ڕێک پێچەوانەی ئەم ڕستانەی سەرەوەیە.\nفارووق لە خۆیەوە گومان ناخاتە بەردەم خوێنەرەوە، لە خۆیەوە پێمان ناڵێت گوێگرتن لە شیعر پێبەندبوونە بە کوشتنی وی و کردنەوەی فەزایەکە مەرایی بۆ ئەو بکەرانە دەکات کە جوانیی شیعر نزیک دەکەنەوە لە تێگەییشتنی هەمووان، بەڵکوو لە ئەزموونەوە سەروچاوەی گرتووە. دەستەواژەی (مەرگی شیعر) کە فارووق خستوویەتییە ڕوو، دەستەواژەیەکی تەواو بە جێییە بۆ شوێنێکی وەها، لە بەروەی لە ڕێگەی وردبوونییەوە، لە ڕێگەی شۆڕبوونەوەیەوە بۆ نێو ڕەهەندەکانی ئەم باسە، پەی بە گرفتەکە دەبات، گرفتێک کە (یەکیەتیی نووسەرەوان) خەڵقی دەکەن، یەکیەتیی نووسەرەوان-ێک کە دەستەواژەکەیان تەمێکی خەستی بەسەرەوەیە، چونکە لە هەموو دنیادا هیچ (یەکێتی)یەک نەبینراوە لە نێوان (نووسەرەوان)ەکاندا.\nقەت نەبووە دوو نووسەرەوە هەمان ڕوانینیان هەبێت، قەت نەبووە دوو نووسەرەوە لە سەر باسێک کۆک بن، بەڵکوو هەردەم جوایەزیی یەکێک لە ڕەهەندە بنچینەییەکانی خوڵقاندنی داهێنان بووە، هەر کاتێکیش (یەکیەتی)ی شوێن پەنجەی وە دیارکەوت لە هەر شوێنێکدا، ئەرکی هەر ڕۆشنبیرێکە گومان لەو (شوێن)ە بکات.\nکەواتە؛ (یەکیەتیی نووسەرەوانی هەولێر) و هەر یەکیەتییەکی دی، کە بانگەی ئەوە دەکەن (ڕۆشنبیر) لە نێویاندا هاتوچۆ دەکات، شاعیر هاوڕوانینیانە، بوونێکی وەهمییان هەیە، چونکە ئەوان شوێنان (من زۆر جەخت لە سەر لقی هەولێر دەکەمەوە، چونکە تا ئاستێکی باش ئاگاداری چالاکییەکانی وانم) داڵدەی کەسانی گومانکار و ڕۆشنبیری جیددیی نین، مادام (ڕۆشنبیر نییە، ئەگەر هەشبێ جیددییە) 2، کەواتە ئێمە لێرەدا دەتوانین ئەمە بڵێین: ئەم (یەکیەتی)یە بریتییە لە هەڵگرتنی بیری دۆگما و بنەماکانی هونەری سەفسەتە.\nچونکە شیعری ئافرێنراو لە کۆڕدا ناخوێندرێتەوە، کەواتە؛ ئەوەی لە کۆڕدا خوێندراوەتەوە شیعر نییە، بەڵکوو هەوڵێکە بۆ شیعر نووسین، مادام هەوڵە، فێستیڤاڵ (هەوڵ) دەناسێنێ یان (دەقی ئافرێنراو)؟ چونکە لە ڕوانگەی هەر فێستیڤاڵێکیشەوە، تۆخکردنەوەی کارەکەیان لە سەر ئەمەی دووەمە، کەچی تا ئێستە شوێن پەنجەیەکی جار جارییش دیار نییە، ئیدی بخوازین یان نا، دەبێت ئاستیان بهێنینە ئاستی ڕەواتیدان بە کوشتنی جوانیی و حورمەت نەهێشتنەوە بۆ وشە.\nهەڵبەتە ئەوە دەزانین کە فێستیڤاڵ توانای نووسەرەوە کەشف ناکات، بەڵاًم ئەم هۆکارانە کامانەن کە دەبن بە پاڵنەر تا نووسەرەوەکان بەشداریی تێدا بکەن و لایەنەکانیش سازی بکەن؟ لە سادەترین وەرامدا بۆ ئەم پرسیارەی سەرەوە، دەبێت ئەوە بڵێین کە تەنها پاڵنەرێک بۆ بەشداربوو، وەدەستهێنانی بڕەسەرمایە دیاریکراوەکەیە، بۆ سازکارەکانیش دەستەمۆکردن و کوشتنی هەوڵە تاکەکەسیی و جوانەکانە، ئەم دوو ئەگەرەی سەرەوە، کە ئێمە تیشکمان خستووەتە سەریان، لەوێوە دێن کە ئەوی توانستی خۆی بناسێت، درکی بەوە کردووە کە لە نێو شوێنی وەهادا (باڵا) ناکات، بەڵکوو دەمکوت دەکرێت، چەپڵەی بۆ لێ دەدرێت، بەڵام چەپڵەکە دەلالەت لە چەپاندن و هێزێکی گەورە دەکاتەوە بۆ گوشینی جوانییەکانی توانای کەسەکە، تەنها هەوڵی بکەرەکان و دانیشتووەکانیش ئەم وەرامەیە.\nیەکێک لەو هەوڵانەی بووەتە هۆکاری ڕانەکێشانی خوێنەر بە لای دەقی کوردییدا، دنەدانیەتی بۆ بیستنی شیعر لە نێو ئاپۆڕادا، پاڵەپەستۆخستنە سەر هەستی بیستنی کەسەکەیە، بۆوەی بەشدار بێت لە وەرگرتنی (چێژی ساختە)، چێژێک کە هێزی چەپاندن و حەماسەت دروستی دەکات و ڕەوایەتیی پێ دەدات. شیعر لەوێدا جوانییەکانی دەردەکەون کە لەبەردەستمانەوەیە، چونکە لەم ساتەوەختەیە کە دەتوانیین لە وشە، دێر، وێنە و تەنانەت پێکهاتەکانیشی ورد ببینەوە و درک بە بۆشایی و ئەو کەلێنانە بکەین کە پڕی کردوونەتەوە لە هەبوون و نەهێشتنی تارماییەکانی گومانگەلێک، هاوکاتیش دانەنانی بەدیل لە جێگەی خۆی. دەستەواژەی (چێژی ساختە) دەرهاوێشتەی کوشتنی بیرکردنەوەکانی خوێنەرەوەیە، بیرکردنەوەگەلێک کە مومارەسەی ئافراندن دەکەن دەگەڵ نووسەرەوەدا.\nهەر کاتێک لە هەوڵی کوشتنی بیرکردنەوەدا بووین، مومکین نییە چێژ و لێ ڕامان و تێگەییشتن پارچە پارچە نەکەین، ئەوەی یەکیەتیی نووسەرەوانی هەولێریش پێی هەڵدەستێت، هەوڵ نییە، بەڵکوو چەندان جار پڕۆسیسە کراوە، ئەنجامگەلی کوشندەیشی لێ وە دەست هاتووە، بۆیە ئەوە دەبینین کە لە دوای کەمبوونەوەی (خوێنەرەوە)، ئەڵتەرناتیڤێکی بیرلێکراوە ئامادەگیی خۆی دەنوێنێ/ نواندووە، ئەویش (بیسەر)ە.\nئەگەر ورد سەرنج لە کۆڕ و فێستیڤاڵەکانی ئەم چەند ساڵەی دواییی بدەین، ئەمە دەبینین؛ وەکچۆن لە ساڵانی 80 و 90ەکانی دەیەی ڕابردوودا بیسەرەکانی (عەبدوڵڵا پەشێو) و (شێرکۆ بێکەس) بەردەوام لە هەڵکشاندا بوون بەرەو لووتکەیەکی نادیار، تەنانەت هەندێک جار دەکەوتنە ململانێیش دەگەڵ خەوێنەرەوانەکانەوە (مەبەست لە ململانێ زۆربوونی ژمارەیە) ئێستەیش بە هەمانشێوە کۆڕەکان گەرمن و تا دێ گەرمتریش دەبن، ئەگەرچی دەقنووسەکانیش گۆڕاون.\nئایا خوێنەرەوە کوردییەکان دەزانن چۆن شیعر بخوێننەوە؟ پێویستە لە سەر هەر خوێنەرەوەیەک ئەم پرسیارە بەرەو ڕووی خۆی بکاتەوە، ئینجا دەزانین نەک گوێگرتنەکانمان، بەڵکوو خوێندنەوەکانیشمان چ توانستێکی بێ ئەندازە و ژەهراوییان هەیە بۆ لەنێوبردنی شیعر.\nلێرەدا نموونەیەک دەهێنمەوە لەو کۆڕانەی کە یەکیەتیی نووسەرەوانی هەولێر کردوونی، ئەویش بۆ (ئەدۆنیس)ە. لەم کۆڕەدا دوو نووسەرەوەی ئافرێنەر ڕستەیەکیان نەگوت لە بارەی ئەزموونی ئەدۆنیسەوە، ڕستەیەک کە (تێبینی)، یان ڕەخنە، یان (سەرنج)ێکی تێدا بێت، بەڵام هەموو ئەوانەی (قسە)یان کرد، لەبیریان نەچوو بڵێن (بەخێرهاتنی شاعیری گەورەی عەرەب، ئەدۆنیس دەکەین). بەڕێوەبەری کۆڕەکەیش، لەگەڵ دەست پێ کردنی دا، گوتی: (ئەوەی ڕۆشنبیر بێ، پێویستە لە سەروەختی کۆڕدا مۆبایلەکەی بکوژێنێتەوە)، هەر لەگەڵ تەواوبوونی ئەم ڕستەیە لە دەمی (گۆڕگێڕ)ەکەدا، ئەدۆنیس پێکەنی و گاڵتەی بە وەزعەکە هات.\nمن نازانم پێوەندیی نێوان (ڕۆشنبیر) و (کۆڕ) بە چ شێوەیەک گرێ دەدرێت بە (مۆبایل)ەوە، ئەگەر بێتوو ئەم ڕستەیە خورد بکەینەوە، لە یەک کاتدا هەم بەرەو ڕووی شۆک و ئەقڵییەتێکی کوشندە و دۆخێکی گاڵتەجاڕ دەبینەوە، هەم پەی بەوە دەبەین کە ئێمە نەک توانستی بەرهەمهێنانی ماریفەمان نییە، بەڵکوو هێشتا نەمانتوانیوە بزانین فێری هونەری قسەکردنیش ببین، هاوکاتیش لە لایەن دانیشتووەکانەوە، جگە لە چەند ڕستەیەکی سواو، هیچمان نەبیست، هەر ئەمەیش بوو بە هۆکار کە (نەوزاد هادی) بۆ ماوەی چەند دەقیقەیەک خەو بیباتەوە و لە سەرەتای کۆڕەکەدا ئامادە نەبێت و پێش تەواوبوونیشی تێی بقەتێنێ. هاوکات فەلەکەددین کاکەییش، وەک هەمیشە بە خیتابە درێژەکانی بەشداریی کرد، هەر ئەوکاتیش بوو، کە هەموو ئەوانەی دانیشتبوون وەڕس بوون و خەو بردنیەوە.\nلە سەروو هەموو ئەمانەی سەرەوەیش، کەسێک نەبوو باسێکی وەها بورووژێنێ و ببێت بە هۆکار تا وتووێژێکی قووڵ بەرهەم بێنێت، لە نێوان خۆی و ئەدۆنیس دا، هاوکاتیش ڕێگە بە دوو گەنجی مەسیحی نەدرا لەوێدا بدوێن، لەبەروەی پێڕی ئەوان نووسەرەوان نەبوون.\nگرێدانی ڕۆشنبیر و مۆبایل، ڕوانینێکی هێندە کوشندە و ترسناکە، پێویستی بە هەڵوێستەگەلی جیددیی و خێرا هەبوو، لە لایەن یەکیەتییەکەوە، چونکە ئەم قەشمەرجاڕییە بۆ گازینۆگەلێک دەگونجێت، نەک نێو نووسەرەوان. ئەمە یەکێکە لە بەڵگە بەرچاوەکان، کە کۆمەکمان دەکات بۆوەی پتر گومان لە هەبوونی نووسەرەوەی هەستیار و ڕەخنەکار بکەین، لەو شوێنەدا.\nلەبەروەی (فەرهاد پیرباڵ) لە وتووێژێکی ڕۆژنامەوانیی دا، ئاماژەی بۆوە کردبوو کە نووسەرەوانی هەولێر بووەتە باڕ و هەر کەسێک ئارەزوو بکات، ئێواران لەوێ دەخواتەوە، قەڵاچۆیان پێ کرد، تەنانەت ئەو پۆستە تایبەتییەی کە بە تەنیشت دەرگەی چوونە ژوورەوەوە بوو - بە لای دەستە چەپەوە-، لە بێخەوە هەڵیانکەند. ئەم نموونەیە گەرەکی بە لەسەر وەستان نییە، چونکە خۆی ئێست کردنە. لێرەدا ناکرێ ڕەخنە ئاڕاستەی فەرهادیش نەکەین کە بێ دەنگیی نواند، لە وەها کاتێکدا دەبوو وەک هەمیشە هەڵوێستی نواندبا، کە نەیشینواندووە، هەڵبەت بە بێ هۆکار نییە، دەشێ ئەویش بەشێک بێت لەو بۆنە ناخۆشەی لەو نادییەدا بەرز دەبێتەوە و باڵانسی کەپوومان تێک دەدات.\nنادی شوێنی بیرکردنەوە نییە برام، دەستەواژەی یەکیەتیی هەوڵێکی پەردەپۆشکراوە بۆ کوشتنی بیرکردنەوەی تاکەکەس، کۆڕگرتن بۆ دۆست و ناسیاوەکان و بە بێ دەنگیی کۆتایی پێ هێنانی، هەوڵە بۆ بە هەدەردانی سەرمایەی میللەت، بەشداربوونی تەنها چەند ناوێکی ئێکسپایەر لە نێو کۆوارێکی شلوشۆقدا، مانای ئەمەیە: پێویستمان بە جوایەزیی نییە، بۆیە یەکیەتیمان هەڵبژاردووە بۆ تەعبیرکردن لە کۆڕوانینمان.\nلە سەرەوەدا باسمان لەوە کرد کە "ڕۆشنبیر نییە، ئەگەر هەشبێ جیددییە"، ئەمە بۆ شاعیریش ڕاستە، واتە: شاعیر نییە، کە هەشبوو جیددییە. لە نێو فەرهەنگی ئێمەدا گەلێک کەس (خوێنەرەوە) و (نووسەرەوە) و (ڕۆشنبیر) و واعیزەکان، دەستەواژەی ڕۆشنبیری گەورە و شاعیری گەورە و خوێنەرەوەی جیددیی بەکاردێنن، بە بێ وەی بزانن ئەم دەستەواژە سەقەتانە لە هیچ فەرهەنگ و شوێنێکدا نیین و هیچ مانایەکیان نییە، ئەوانەی وەکوو بەکارهێنەریش دەیانڵێن و دەیاننووسن، وەکوو ڕۆبۆت و تووتیی لە دەمیان دێتە دەرەوە. هەموو ئەوانەی دەستەواژە بێماناکانی سەرەوە بەکاردەهێنن لە گوتن و نووسینەکانیاندا، تەنها مەبەستیان مەراییکردنە، مەراییکردنیش چەند ڕەهەندێکی لێ دەبێتەوە: وەرگرتنی پادداشت، خۆ خۆشەویستکردن، چوونە نێو تاقمەکانەوە، بەرزکردنی تۆ لە پێناو ڕێکلامت بۆ بەرزکردنی من و گەلێک شتی دیکەیش، کە پێویست بە لێ وردبوونەوە ناکرێن.\n"شاعیری لۆکاڵیی گەورەی کورد"، ئەم دەستەواژەیە هێندە بە جێیە بۆ ئاماژەبۆکراو، یان شێرکۆ بێکەس، هەر دەگەڵ خوێندنەوەی ئەو گوتارەی کە لە پێشوازیی (ئەدۆنیس)دا نووسیبووی و لە حەوتەنامەیەک دا -ڕەخنەی چاودێر- وەشاندی، پتر تێگەییشتین کە ئێمە لە بەرانبەر هەر (ئەویدی)یەکدا هێندە دەستەپاچە، لە بەرانبەر هەر (ئەمە)یەکی خۆیشماندا هێندە باڵابەرزین، چ ماریفەیەکی پێشینەمان نییە، بەر لە نووسینەوەی ئەو باسانەی ئامادە دەبن لە هزر و خەیاڵماندا، بەڵکوو ئەوەی هەیە و نییە؛ لە سۆز و کەفوکوڵەوە، یان لە ڕقەبەرایەتییەکی ئەستوورەوە سەرچاوە دەگرێت، بە بێ وەی هیچ کامێک لەمانەیش هەڵگری ڕەگ یان بنچینەیەکی پتەو و ڕاستەقینە بن.\nدواجار، پێویستە ئاماژە بۆوە بکەم، کە هەموو ئەو باسانەی لەم گوتارەدا تیشکم خستووەتە سەریان، بە شێوەیەک لە شێوەکان بوونەتە هۆکار تا بەشێکی بەرچاو لە خوێنەرەوان و نووسەرەوان و تەنانەت هەندێک لەو بوونەوەرانەیش فریوو بدرێن کە پێیان دەگوترێت ڕۆشنبیر. ترسناکییەکە هەر لەمەیشدا گیر ناخوات، بەڵکوو زۆر زیاتر هەڵدەکشاوە و لە نێو هەندێک لە نووسەرەوانە قورمیشکراوەکاندا، وەکوو پێداویستی و سەرچاوەیش تەماشای دەکرێت. بۆیە ناکرێت بە هیچ شێوەیەک نەڵێین: ئەم دۆخە داڕماو و پڕ لە بدەبەرێیە، پێویستی بە لێکۆڵینەوە و خوێندنەوە و مشتوماڵکردن نییە، لە کاتێکدا لە هەر ڕەهەندێکیەوە پێویستی بەوەیە، دوور لە مەیلی ڕەخنەکارانمان بۆ (شوێن)ەکان، ئەم باسگەلە بخرێنە ژێر میکرۆسکۆبی ڕەخنەوە، تا لە ژێرەوە هەڵتەکێنرێن و وەرچەرخانێک لە بەردەمماندا قوت ببێتەوە.\nئەگەر بێتوو ڕەخنەکاران وەک ئێستە تەنها خۆیان بە شتە بێ ماناکان و بێ بایەخەکانەوە قاڵ بکەن، هیچ گومانم لەوە نییە، کە کارەساتگەلێکی تۆقێنەر بەرەو ڕووی کۆمەڵگەی کوردەواریی دەبنەوە و چارەسەرییەکانیش ئاستەم و ئاستەمتر دەبن، هەر ئەوکاتەیشە کە ڕەخنە هیچ مانایەکی نامێنێت و هەموو هوتافەکان وەک تۆپی هەواتێکراو خۆ دەنوێنن و جوایەزییەک نابینرێت لە نێوان ڕەخنە و ستاییشدا، چونکە ڕەخنە وەختێک پێویستە کە کۆمەڵگە و تاکەکانی بە نێو قەیرانگەلێکی قووڵدا ڕۆچوون و (گرووپ)ەکان بیر لە داهاتوو و ئێستە ڕەخنەییەکان ناکەنەوە، بەڵکوو بە کارگەلێکی وەهاوە مژوول دەبن، کە پێوەندییان بە بەرژەوەندی و داهاتەکانیانەوە هەیە، نەک بەها مرۆیی و مۆڕاڵییەکانی خۆیان و تاکەکانەوە.\nئێمە لەم گوتارە کورتەدا بە کورتیی تیشکمان خستووەتە سەر هەر یەکێک دەستەواژەکانی (یەکیەتیی نووسەرەوانی هەولێر) و (شاعیر- نووسەری گەورەی کورد/عەرەب) و (خوێندنەوەی شیعر بۆ کەسگەل) و گرتنی کۆڕ و باسگەلێکی دیکەیش، بەڵام بە شێوەیەکی ڕاگوزەر. لێرەیشدا تەنها مەبەستمان ئەوە بووە، کە ئەم باسانە هەروا بە داخراوەیی نەمێننەوە، بەڵکوو - هەر هیچ نەبێت - بە کورتیی یان لە ڕەهەندێکەوە لە بارەیانەوە بگوترێت و بنووسرێت. دەکرێت لە دەرفەتێکی تردا، ئێمە یان هەر کەسێکی تر، بگەڕێینەوە سەر ئەم باسگەلانە، ئەمەیش بۆوەیە کە چیدی لە پەنا گەندەڵیی و کارە بێ ماناکانەوە نەبین و بەشێکیش لە گلەییەکانمان کاڵ ببنەوە.\nئەو چەند ڕستانەی فارووق، کە لەم گوتارەدا سوودم لێیان وەرگرتووە، لە ڕووی ڕێنووس و زمانەوانییەوە دەسکارییم کردوون، بەڵام بە بێ وەی مەفهوومی ڕستەکان یان ڕوانینەکانی وی بگۆڕم، ئەمەیشم بۆیە کردووە، چونکە ویستوومە دەگەڵ زمانەکەی من یەکتریی بگرێتەوە، هاوکاتیش ئەو گفتوگۆیەی کە ڕستە ئاماژە بۆکراوەکانی لێ وەرگیردراوە، وەها خۆی دەنوێنێت کە لە (گوتن)ەوە بووبێت بە (نووسین)، واتە: ڕستەکانی فارووق لە وتووێژەوە بووبن، نەک دیمانە، کە جوایەزییەکی بەرچاو هەیە لە نێوان (وتووێژ) و (دیمانە)دا.\n1- فارووق ڕەفیق، غەمە جڤاتییەکان، بەرگی دووەم، چاپی یەکەم، چاپ و بڵاو کردنەوە: چاپخانەی ڕەنج، ساڵی 2008. ل370 و 371.\n2- فارووق ڕەفیق، غەمە جڤاتییەکان، بەرگی دووەم، چاپی یەکەم، چاپ و بڵاو کردنەوە: چاپخانەی ڕەنج، ساڵی 2008. ل360.


پارتی مۆدێرات هەروا ڕێژەی دەنگدەرانی لەدەست دەدا - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nبلۆکەکان . سەرچاوەی وێنە: ناوەندی نۆڤووس\nپارتی مۆدێرات هەروا ڕێژەی دەنگدەرانی لەدەست دەدا\nبڵاو کرایه‌وه måndag 2 september 2013 kl 11.20\nپارتی مۆدێراتی سوید بەردەوام دەنگدەرانی خۆی لەدەست دەدا و ڕێژەی خۆشەویستییەکەی ئێستا گەیشتۆتە ئاستی هەرە نزمی ٢٥،٦ کە لە نۆڤەمبری ٢٠٠٨ەوە وا کەم نەبووە. ئەمە ئەو ئامارانە نیشانی دەدا کە ڕێکخراوی دەنگپرسیی ئیپسووس بۆ مانگی هەشت ئامادەی کردوون.\nئەم پارتییە لە چاو ئاماری مانگی حەوتدا ٠،٩ یەکە لەسەدی دەنگدەرانی خۆی لەدەست داوە کە لە چوارچێوەی هەڵەی چاوەڕوانکراوی ئاماری دادەنرێ. (بە سویدی فێل‌مارگینال) بەڵام داشکانەکانی لەوەتەی ئاپریل و مای ـ کە ئەو کات ٢٩ لەسەد دەنگەکان بوو ـ ئەم ئامارە پشتڕاست دەکاتەوە.\nسوسیالدیموکراتان ١،٣ لەسەد زیاتریان دەنگ وەدەست هێناوە و بوونەتە ٢٣،٤ لەسەد لە مانگی ئاگۆستدا. پارتییە سەوز و سوورەکان سەرجەم ٥١ لەسەدی دەنگەکانیان هێناوەتەوە و سەرجەمی دەنگی ئالیانسی ڕاست ٣٩ لەسەدە. ژمارەی خۆشەویستیی ئێستای گشت پارتییەکانی‌تر لە بازنەی هەڵەی چاوەڕوانکراوی ئاماردایە.\nئاماری ئەمجارەی دامەزراوەی دەنگپرسیی ئیپسووس، لە سەر بنەمای ٢٧٥٨ وتووێژی تەلەفۆنی ساغ بۆتەوە.


دکتۆر دلۆڤان : تەنھا ١٤ نەخۆشی ھەلگری ڤایرۆسی کۆرۆنا لە نەخۆشخانەدا ماون\n2020-05-12 [01:04 AM]\nبەرێوەبەری گشتی تەندروستی ھەولێر دەلێت تەنھا چواردە نەخۆشی ھەلگری ڤایرۆسی کۆرۆنا لە شاری ھەولێر ماون ئەوانیش باری تەندروستیان جێگیرە .\nدکتۆر دلۆڤان بەرێوەبەری گشتی تەندروستی ھەولێر بە ئاژانسی ھەوالی زاگرۆسی راگەیاند لە کۆی ٢١١ کەسی ھەلگری ڤایرۆسی کۆرۆنا لە شاری ھەولێر تەنھا ١٤ نەخۆش لە نەخۆشخانەدا ماوەتەوە و ١٩٧ کەسیان بەتەوای چاکبونەتەوە و نەخۆشخانەیان جێ ھێشتووە .\nدکتۆر دلۆڤان گوتیشی بەھۆی ئەوەی ھێشتا ئەم ڤایرۆسە لە جیھان و پارێزگاکانی تری عێراق ماوە بۆیە ھێشتا مەترسی ھەیە دەکرێت بەھۆی یەک کەسەوە نەخۆشیەکە بلاو ببێتەوە بۆیە پێویستە پابەندی رێنمایە تەندروستیەکان بن .\nبەرێوەبەری تەندروستی ھەولێر راشیگەیاند دوای ئەوەی لە ھەرێمی کوردستان ژیان تا رادەێکی باش ئاسایی بۆتەوە دەتوانین بلێین مەترسی ڤایرۆسی کۆرۆنا کەمبۆتەوە بەلام ئەمە بە مانایی ئەوە نایێت بنبڕ کرابێت بەھۆی ئەوەی ھێشتا لە جیھان ئەم ڤایرۆسە ماوە .


Wesayita ku karkerên demsalî tê de bûn qeza kir – Rojapp\nژمارەیەکی زۆر پۆلیس دەیانەوێت پیشەکەیان بگۆڕن – Radio Sweden Kurdish – ڕادیۆی سوید – Radyoya Swêdê\nKongreya MSDê îro li Hesekê birêve diçe (Rudaw)\nزانیاری لەسەر کاریگەری ڤاکسینەکانی کۆڤید -19 هێشتا زۆر سنووردارە\nلە شاری سلێمانی کەمپینی 16 ڕۆژ بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژ بە خانمان ڕاگەیەندرا\nکارمەندێکی پشکنینی کۆرۆنا بەهۆی ڕەخنە لە هەلومەرجی کارەکەی دەرکراوە – Radio Sweden Kurdish – ڕادیۆی سوید – Radyoya Swêdê\nسەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان سەرپەرشتی واژۆکردنی گرێبەستی بەدیجیتاڵکردنی خزمەتگوزارییەکانی هاتووچۆ دەکات ئیمزاکردنی ئەم گرێبەستە، بەشێکی گرنگە لە هەنگاو و هەوڵە بەردەوامەکانی حکومەتی هەرێم لە پێناو چاکسازی و مۆدیرنکردنی خزمەتگوزارییەکانی حکومەت لە سەرانسەری هەرێمی کوردستاندا.\nFermandarên şerxwaz ên PDK’ê li Kanî Masî ne\nرئيس حكومة إقليم كوردستان يشرف على توقيع عقد لرقمنة القطاع المروري قال رئيس حكومة إقليم كوردستان مسرور بارزاني إن الحكومة تعمل على تطوير خدماتها المقدمة للمواطنين من خلال إرساء بنية تحتية إلكترونية متينة في مسعى يهدف للاستغناء على التعاملات الورقية مستقبلاً.\nJinan li Baselê navê kolanan guhertin\nBanga rojnamevanên Wanê: Bi lezgînî gav bavêjin\nHome/هەواڵنێرەکان/Wesayita ku karkerên demsalî tê de bûn qeza kir\nHooshyar حوزه‌یران 30, 2020\tهەواڵنێرەکان Leave a comment 32 Views\n19 خوله‌ك ago\nMînîbusa karkerên demsalî yên ji Mêrdînê hatibûn Meletiyê tê de bûn, li Xaçerêya Gozelî ya li ser rêya bejahî ya Xarpêt-Meletiyê li wesayitekê qelibî.\nDi qezayê de ajokarên wesayitan û karkerên li mînîbusê Yûnûs û Bûrak Vûral birîndar bûn.\n4 birîndar bi ambûlansan rakirin nexweşxaneyê. Têkildarî qezayê lêpirsîn hate destpêkirin.\nPrevious کوردی ENG “لە دوای تەواوکردنی کۆلێژی هونەر، یەکەم کارم دەست پێکرد، بە تەنگەژەی زۆردا تێپەڕیم، زۆربەی ئەوانەی لە دەوروبەرم بوون پێیان وا بوو توانام نییە و کۆڵ دەدەم، بەڵام من نەوەستام و بەردەوام بووم، چونکە ئامانجم ڕوون بوو. ئێستا خاوەنی پڕۆژەی سەربەخۆی خۆمم بە ناوی پڕۆژەی ‘وێنە جووڵاوەکانی میسۆپۆتامیا’، پڕۆژەیەکی درێژخایەنە و بەشی یەکەمی بۆ ماوەی دوو ساڵ بەردەوام دەبێت کە تێیدا کار لەسەر کلتووری کوردی، بە تایبەت شێوازی تەلارسازی و جلوبەرگ و خشڵ و خواردن و سەما و گۆرانی و چیرۆکی نەنووسراوە دەکەین. کارکردنمان لە چوارچێوەی جوگرافیای ئەو ناوچەیە دەبێت کە پێی دەوترێت کوردستانی گەورە و هەر لە کۆنەوە چەندین نەتەوە و ئایین و زمانی جیاواز تێیدا ژیاوە، بۆیە گرنگە کۆکراوەیەکی کەلتووریمان هەبێت بۆ ڕێگریکردن لە لەناوچوون و زانیاری بە ئاسانی بەردەست بێت بۆ هەموو ئەو دامودەزگا و کەسانەی پێویستیان پێیەتی.” ⠀ “After graduating from the college of Arts, I started my first job. I faced many challenges. Most of the people around me did not believe in my skills and thought I would give up, but I never gave up and continued because my goals were clear. I now own my own independent project called, ‘Mesopotamia Moving Images’, it is a long-term project and the first part will last two years, in which we will work on Kurdish culture, specifically architecture, clothing, jewelry, food, dance, music, and unrecorded stories. Our work will revolve around the geographical region of the greater Kurdistan, where people of different nationalities, religions, and languages have lived for many years. So it is important for us to have a cultural collection to prevent them from demolishing and so that information can be easily accessible for all the institutions and people who need them.” ⠀ ⠀ #HumansOfKurdistan Slemani @vimkrd www.humansofkurdistan.com\nNext ”هیچ مەڵێ” کابرا قژی ڕووتاوەتەوە ‘ھیچ مەڵێ’ چوونکە خۆی دەیان جار بینیوویەتی و خەفەتی لێخواردووە گەنجێکی تازە پێگەشتوو ڕووخساری چەوری و زیپکەی دەرکردووە ‘ھیچ مەڵێ’ دڵنیابە شەو تا بەیانی لە ھەوڵی چارەسەرکردنیدایە ، کابرا ددانێکی خوارە یا شکاوە ‘ھیچ مەڵێ’ چوونکە لە تۆ باشتر بینیوویەتی کابرا سەیارەکەی وەک ئەوەی تۆ باش نیە ‘ھیچ مەڵێ’ چوونکە لە تۆ باشتر ئەزانێت ، گەنجێک ئەندامێکی لەشی لاوازە ، مووەکانی سپی بووە ، مۆدێلی قژی بە دڵی تـۆ نیە ، قەڵەوە یا زەعیـفە ‘ھیچ مەڵێ’ پێویست ناکات تەداخوول بکەی چوونکە لە تۆ باشتر ئەزانێت و ھەستی بریندار مەکە کـەسێک منداڵی نابێ ‘ھیچ مەڵێ’ ئەوە ئیشی تۆ نیە ، کەسێک جلەکانی کۆنە دووبارەیە ‘ھیچ مەڵێ’ پێویست ناکات خوێ بە برینەکانیا بکەی دڵی کەس لەخۆت مەیەشێنە کەس نازانێ بەیانی چی ڕووئەدات ھەزارەھا شتی تریش.. ڕەخنەت هەیە؟ سەر هەڵبڕە و بڵێ یا اللە ئەمە بۆوا بووە؟ چونکە هەموومان دروستکراوی دەستی خوداین و هەر ئەویش ئەزانێ کە بۆچی وا درووست بووین . . لایک بۆ بەردەوامیمان . بۆ هاوڕێکانتانی بنێرن و بیخەنە ستۆرییەکانتان تا زۆرترین کەس سودمەند بن . فۆلۆومان بکەن @_be_strong_m @_be_strong_m . Admin: @_muhammad__osman_ . #kurd #kurdish #kurdm #kurdistan #kurdi #slemani #hawarishar #کورد #کوردستان #ڕووداو #وەرزش #سەرکەوتن #هاندان #مەگەزین #shaqlawa #karkuk #kurdishgirl #Kalar #Zaxo #magazine #kurdmax #kurdistan24 #kurdistani #halabja #hawler\nساڵانە و لە سەرانسەری جیهاندا، لە نێوان25ی مانگی یازدەی بۆ 10 ی مانگی دوازدە، کەمپینی …


📅 05-07-2020 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 67,028 گل سئرکریائە(دێینە)\nرۆژهەڵاتی کوردستان - پێنج هاووڵاتیی کورد بە ناوەک [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 10 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-6-2020 0:42:39\n📅 09-09-2020 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 40,776 گل سئرکریائە(دێینە)\nرۆژهەڵاتی کوردستان - بەپێی راپۆرتی گەیشتوو بە رێک [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 22 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 2-8-2020 23:00:26\n📅 25-04-2020 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 19,933 گل سئرکریائە(دێینە)\nباکووری کوردستان - لە شاری وان بە بیانۆی ئەوەی هێ [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 17 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-3-2020 19:49:43


ڤیدیۆ؛ لە هەولێر کەسوکاری زیندانیانی بادینان دەستگیرکران\n2021.02.07 - 11:13\nلە شاری هەولێر رێگری لە گردبوونەوەی کەسوکاری زیندانیانی بادینان کرا و کەسوکاری یەکێک لە زیندانییەکانیش دەڵێت، چەندین کەسوکاری زیندانیکراوەکان دەستگیرکران کە ژن و منداڵیشیان تێدایە.\nئەیھان سەعید، چاودێری مافی مرۆڤ و کەسوکاری یەکێک لە زیندانیکراوەکانی سنوری بادینان لە نوسینێکدا کە وێنەیەکی بۆ "ناس کورد" ناردووە، ڕایگەیاند، "ئەمڕۆ یەکشەممە وەکو کەسوکاری دەستگیرکراوەکانی بادینان ویستمان لەبەردەم بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان و پەرلەمانی کوردستان گردبینەوە و داوای ئازادکردنی زیندانیە بە ناحەق دەستگیرکراوەکانی خۆمان بکەین کە ژمارەیان 76 کەسە و لەسەر ئازادی بیرورا ماوەی شەش مانگە چارەنۆسیان نادیارە."\nئاماژەی بەوەشکردووە، "بەداخەوە لەلایەن ھێزە ئەمنیەکانی پارتی لە بازگەکانی دھۆک، ئاکرێ و ھەولێر رێگەیان نەدا بچینە ھەولێر، چەند خێزانێکی دیکەش کە گەیشتبوونە بەردەم UN بە شێوازێکی ناشارستانی دەستگیرکراون کە ژن و مناڵیشی تێدایە."\nئەیھان سەعید باسی لەوەشکردووە، "دواکارم UN، کونسۆل و باڵیۆزخانەی ولاتان لە ھەرێم و بەغدا، پەرلەمانی و گشت لایەنەکان بێنە سەر خەت و پێویستە دەستبەجێ کەسوکاری دەستگیر کراوەکان ئازادبکرێن و زیندانیەکانی بادینانیش کە لەسەر ئازادی بیرورا لە زینداندان چارەنۆسیان ئاشکرا بکرێت و ئازادبکرێن."


“هەنار” میوەیەکی پیرۆزی کوردی لە زاگرۆس و مێسۆپۆتامیاوە بۆ باوەشی گەرمی ئاینی یارسان (کاکەیی) ی. | یاریکورد یاهەق\nHome یاریکورد و یارسان “هەنار” میوەیەکی پیرۆزی کوردی لە زاگرۆس و مێسۆپۆتامیاوە بۆ باوەشی گەرمی ئاینی...\nمن پێم وایە، ڕەشەبای ئاین و فەرهەنگە نوێکان کە هاتوون بۆ کوردستان، لەگەڵ خۆیاندا بەشێکی زۆری لایەنە جیاوازەکانی فەرهەنگی کوردیان بردووە، ئەوە پەناگە ئاینیە کوردیەکانی وەک ئاینی ئێزدی و یارسانین کە بوونەتە شوێنی پاراستنی فەرهەنگە دێرین و دەوڵەمەندەکەمان. بەو جۆرە ئاینە کوردیەکان وەک مۆزەخانەیەکی زیندوو فەرهەنگی هەزاران ساڵەی باوباپیرانمان بۆ دەپارێزن و ئاشنابوون بەوان هەنگاوێکە بۆ خۆبەستنەوە بە پیرە داری فەرهەنگی کوردی و تێگەیشتن .\nجا خوێنەری ئازیز، ئەگەر لە ناوچەکەی تۆدا چیرۆکێک یان دابوونەریتێک لەسەر هەنار دەزانیت، بە سوپاسەوە لە کۆمێنتدا بینووسە با هەمووان لێی ئاگادار بن


بۆ یادی نووسەری ڕئالیست، بیرمەندی هزرڤان “حەسەن قزڵجی !”…. ڕەشاد- مستەفا سوڵتانی – Dengekan\nbyDenegkan\tNovember 29, 2016\tGeneral, Literature\nپردەکانی جوانی !\nجاڕ بدەن وە ناو کوچەی شاران دا ،\nوە عیبرەتم کەن جە بازاڕان دا ،\nشەرت بۆ هەر ساعەت مەیلت زیاد کەم ،\nخاتر هەر وە عەشق باڵاکەت شاد کەم !\n( خانای قوبادی )\nزمانی کوردی خۆم فێر بووم و لە ڕاستیدا گوڵاڵە سوورە بووم و لە سەر بەردی ڕەق ڕوام . هیوادارم خوێنەرانی خۆشەویست و زۆر بە ڕێز بە چاوی لیبوردون و لوتفەوە هەڵسەنگاندن و لێکدانەوەکانم چاو لێ بکە ن و ،لە کانگای دڵمەوە سپاستان دەکەم . هەنگ ئاسا ئارەزووی مژینی شیلەی وتارەکانی حەسەن قزڵجیم و، لە کاتی خوێندنەوەی بەرهەمەکانی جۆرە هەستێکی نادیاری حورمەت و ڕێز گرتن دامدەگرێت. لە یادی سەدویەکەمین ساڵڕۆژی لە دایک بوونی\nنووسەر، تەنیا دەتوانم لە گەڵ ئەم وتارە ، دەستەچینەیەک پڕ لە گوڵە بۆنخۆشەکانی داوێنی کویستانەکانی هەورامان و پێدەشتەکانی مەریوان پێشکەش کەم .\nپۆلبەندی شاکارەکان :\n١- بواری ساتیر، ئێرۆنی و ئیستعارە\nڕێزدار حەسەنی قزڵجی لە پێش ڕۆژگار و قۆناغی خۆێ هەنگاوی نا و، یاسا شکین ، سوننەت شکین و داب و نەریت شکین بوو . لە نوسراوەکانیدا ، زۆر بە جورئەتەوە ، لە ئامێری ساتیر بە شێوەیەکی شارەزایانە کەڵکی وەر گرتوە . نووسراوەکانی خیاری گوڵ بەدەم و ناسک و جوانن و تێکهەڵشێلانی کارەساتەکانی دڵگیرانە کردووە . چیرۆکرکان یەک لە یەکتر ناسکتر و جوانترن . نووسراەکانی قزڵجی بەرەوژوور، تا ئاستێکی بەر دڵگر بەرەو چڵە پۆپەی جوانی هەڵکشاون و ئامانجیان پێکاوە . نمونە: بازار هەمووی بۆسە، کەمین و حەشارە بە تەنیشت یەکەوە ، لە هەر حەشارێکدا ڕاوکەرێک دەستی داوەتە چەکی نیوگەز، یا تەڵەی تەرازووی ناوەتەوە و یا خۆی مات داوە . نێچیر وەک لافاو لەم سەرەوە بە ساغی دێن و، لەو سەرەوە کە دەر دەچن هی وایان هەیە نیو گەز گیرفانی دڕیوە و، هی واشیان هەیە کیسەکەی بە تەڵەوە بووە ! هەڵبژاردنی سەر وتارەکان ، لە قاڵبی ئیستعارە و ساتیردا ئاوینەی بالا نوێنی هێژایی و هوشیاری ئەو نیشان دەدەن . لە شیوازی دیالۆگ و قسە و باسی ئاژەڵان زۆر مەبەست و گرفتی کۆمەڵایەتی باس دەکات . نووسەر تەنها لە دوو دانە لە چیرۆکەکانی یانی عادەتی بازار و سەر فیترە باسی ناکۆکی و ئانتاگۆنیزمی شار دەکات . ئەمە بۆ نووسەرێکی ڕئالیست ، کە ناکۆکیەکانی شارۆمەندانی شاری کەمتر لە بەرچاو بووە خاڵی پۆزیتیڤ نیە . دەبوا بەستێنی شار ، کەرەسەیەکی چاک بۆ نووسینی چیرۆکی گرانبەها بوایە. دیاردەی کۆچی ڕەنجبەران بەرەو دڕەندەکانی بازاڕی شارەکان، لە چیرۆکەکانی پێکەنینی گەدا و شەهیدی زۆڵمە ، لە چلەپۆپەی دەسەڵاتی زمانەوانیدا باس کراوە . تەنز و ساتیر وەسیلە و ڕێبازێکی تیژ و چەقۆی لە هەساندراوی نووسەرە ، کە جار ناجار حیکایەتەکانی پێ دەڕازێنێتەوە . بۆ نمونە لە داستانی خەمڵی پەموو کاراکتیری شەخسیەتەکانی ئاوا دەناسێنێت : سۆفی قادر بەرپرسی بانگی مزگەوتە،سۆفی نامیق جووتیارە، خانقا بۆ تەهلیلە و خەتم تەرخان کراوە، شێخ بێکار و خەریکی تەزبیح گێڕانە ، مەلال جەلال کرێکاری دینیە و میرزاعەلی ڕەشایی لەشکرە . ئەگەر کورد خاونی حکومەتی خۆی دەبوو و ، حەسەن قزلچی لە ژێر چەتری ئاڵای وڵاتی سەربەخۆی کوردستان و ستاتوسی حکومەتەکەی بژیبا ، لەئاستی نووسەرانی تری جیهان وەک : سالتیکۆف شچدرین ، عەزیز نسین ، مەلا نەسرەدین*، یولماز\nگونای ، عوبید زاکانی، سەمەد بیهڕەنگی و کی دی موپاسان لە ئاستی نێونەتەوییدا دەناسرا و نوسراوەکانی بە چەندین زمانی زیندووی جیهان تەرجومە دەکرایەوە . شێخ ڕەزای تاڵەبانی لە هۆنراوە و شیعرەکانیدا ، پەنای بۆ ئامێری ساتیر بردووە .\nلازمە بۆ شێخ سبەینان گورگە خەو –\nتابڵێن شێخ عابیدە و نانوێ بە شەو !\n٢- بواری پەخشان :\nڕیزداران : حەسەنی قزڵجی ، ئیبراهیم ئەحمەد * ، شوکور مستەفا ، پشکۆ نەجمەدین،\nفەرهاد شاکەلی ، ڕێواس ئەحمەد ، عەبدوللا ی حەسەن زادە ، ناسری حیسامی، عەلائەدین سەججادی و عەبدولڕەحمان زەبیحی لە مەیدانی پەخشاندا، ڕەچەیەکی بەرزیان شکاندووە . ئاسۆی بیر کردنەوەیان سنورەکانی تێپەڕاندووە و خوێنەر لە خوێندنەوەی چۆڕاوەی مێشکیان هەرگیز وەڕز وماندوو نابێت . نووسراوەکانی قزڵجی بە زمانێکی ڕێک و پێک ، ڕەوان، سادە وهەموار نوسراوە و، هەموویان شەقڵی ساتیر و تەوسیان پێوە دیارە . حەسەن قزڵجی زمانەوان و شارەزای هەموو شێوە دیالکتەکانی کوردستان بووە و، وەک گەنجینەیەکی زمان، کەڵکی لێ وەر گرتون .\nسەرجەم نووسراوەکانی بە دیالکتی موکریانی نوسیوە و ، دیالکتەکانی هەورامی ، سنە یی و شارەزوریش لە نوسراوکانیدا بەرچاو دەکەون . ئەم زمانە وەک جۆگە و ڕووبار بەرەو دەریا ملی ناوە و بە هێز و بلاوینە . شێوە و قاڵبی نووسینی هەندی جار بەرەو ستیل و داڕشتنی ئیستعارە و ئیشارە هەنگاو دەنێت . قاڵبەکان نووسینەکانی حەسەن قزڵجیان دیاری نە کردووە ، بەڵکوو بە پێچەوانەوە ،دڵسۆزی و کاری نووسەر قاڵبەکانی دیاری کردووە . قارەمانی داستانی شەهیدی زوڵمە ، کفن و شۆردنی ناوێ ،جووتیارێکە ناوی هەباس ە . نووسەر ئەم قارەمانە، لە هەموو کارەساتە تاڵەکان بەشدار دەکات و برسێتی ئەوەندە زۆری بۆ دێنێت کە ، خۆی لە مزگەوتێکدا دەبینێتەوە . خادمی مزگەوت ، پرسیاری لێدەکا و هانی دەدات مزگەوت بەجێ بێڵێت . ورزێر، لە ناچاری مزگەوت جێ دێڵێت و لە تاو برسێتی لە قەراخ شار گیانی لە دەس دەدات . نووسەر بەشێوەیەکی لێزانانە و پسپۆڕانە، قارەمانەکەی تا ئاسوی ئەوسەر نادیاری ئومێد و هیوا پەروەردە دەکات ، بەشکم لە برسا نەمرێت ، بەڵام نووسەر بە پەیامێکی مێژوویی، دور لە ئارەزوو و مەیل و خواستی خۆی ناچارە قارەمانەکەی بکوژێت . ئەو مرۆڤانە کە ویجدانێکی ئاگایان هەیە ، بۆ تراژیدی مەرگی وەرزێر( هەباس ) فرمێسک لە چاوانیان دێتە خوار و هەست بە پەژارەیەکی بەر فراوان و قووڵ دەکەن . لە پێکەنێنی گەدا قارەمانی داستانەکە “حەمە ڕەش ” کەرامەتی لە لایەن سیستەمی تالان کەری جیهانی، داگیرکاران و دەرەبەگایەتیەوە برێندارو شکێندراوە . حەسەن قزڵجی لە شکڵی مێتولۆژی بۆ هەندی لە چیرۆکەکانی کەڵکی وەر گرتوە و خزمەتی گەوەرەی بە فولکلوری کوردیش کردووە .\n٣ – بواری چیرۆک :\nسەر لە بەری چیرۆکەکان ، تژی لە هیوا و ئومێدە و نووسەر تەسکبین نیە . بوار و مەیدانی وتە بە نرخ و گرانبەهاکانی ، لە شێوازی داستان ( ئێپۆس ) ، بۆ سەردەمی دەورانی فیئودالیزم دەگەڕێتەوە . ئەگەر ژێرخانی ئابوری خولقینەری سەرخانی ئابوریە، حەسەن قزلجی ، ئازایانە ، لیهاتوانە لەو بوارەدا، چیرۆکی جوان و ناسک و دڵگێری بە زمانی “دڵ” نوسیوە . چیرۆکەکان خۆیان لە کاناڵی ئیدئولۆژی چینی هەژار دەبینەوە . لە هەڵسەنگاندنی نووسەر ” حیزب و ڕیکخراو” ئامێری خەباتە و لە پێناو دەستە بەر کردنی بەرژەوەند و مافی چینی ڕەنجبەر تەفسیر و تەرجومە دەکرێنەوە . کورتە چیرۆک ئامێری دەستی نووسەر بۆ خەباتی چینایەتی بووە .\nلە چیرۆکی بێهێنەو ناوی مەبە ،پێڤاژە و پڕوسەی تێپەڕ بوونی کۆمەڵگای کوردستان لە فیئودالیزمەوە بەرەو سەرمایەداری بانگە واز دەکات . ڕاسپاردەکەی بە ساتیرێکی پڕ مانا ،خوێنەر ئاگادار دەکاتەوە وهەرس هێنانی قۆناغی دەرەبەگایەتی جاڕ دەدات . دوو نووسەری پایەبەرزی کورد ، بەڕێزان : ئیبراهیم ئەحمەد بە نووسین و بڵاو کردنەوەی دوو ڕۆمان بە ناوی کوێرەوەری وژانی گەل و حەسەن قزڵجی بە نووسین و بڵاوی کردنەوە پێکەنینی گەدا و پشکۆ نەجمەدین بە نووسینی ” ئەزمون و یاد ” ڕەچەیەکی فرە بەرزیان لە قۆناغی ئەدەبیاتی کوردیدا شکاندووە و خزمەتێکی گەورەیان بە زمانی ستانداردی کوردی کردووە . لەم چیرۆکانەدا قزڵجی باسی کۆنە پارێزان ، مێمڵەکان و پاڕازیتەکان و چەوسێنەرانی ناو کۆمەڵگای کوردەواری دەکات و ، هەڵویستی ڕەوا و مێژوویی دەگرێت و لە بەرهەم هێنەران و خولقێنەران یانی جووتیاران و ڕەنجدەران پشتیوانی دەکا و بە خوێنەرانی دەناسێنێت .\nقزڵجی لەم ئاخرانەدا دوو چیرۆکی بە ناوەکانی چەکمە ڕەق و بێچوە قەل نوسیوە . بێچوە قەل بۆ جل و بەرگیکۆنەپارێزان و دماگرژەکان تەرخان کراوە . هاوکات لە گەڵ زیندانی کردنی  نووسەر ئەو دوو چیرۆکەیش بزر و گوم بوون . پەیمانی دوولایی ناوی هۆنراوەیەکی قزلجیە: واسیلیوچ گوگول روسیا ( ١٨٥٢-١٨٠٩ ) ئانتوان چیخۆف روسیا ( ١٩٠٤-١٨٦٠) گی دومو پاسان فەرانسا ( ١٨٩٣-١٨٥٠) کاترین منسفیلد ئینگلیزی ، ویلیام فاڵکنەر ئامریکائی ، ئیوان توڕگیئۆف روسی، تولستوی روسی، ماکسیم گورکی روسی، گابریل گارسیا مارکز کولومبیایی، ئیڕنست هەمینگۆی ئامریکایی ، خۆرخە لوئیز بورخس ، عەزیز نسین تورکیا، سەمەد بیهرەنگی ئازربایجان، ئەحمەد خودا داد کرماشان، لە بواری کورتە چیرۆک ناو بانگیان هەیە و لە مێژوودا ناسراون . مێژووی ڕۆمان و داستان لە ئوروپا ٣٠ سێ سەد ساڵ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە پێش ترە .\n٤- دەوری شانۆ :\nهەندی لە نوسراوەکانی حەسەنی قزڵجی ، بەرەو سنووری شانۆگەری ملیان ناوە . چەندکەس قسە دەکەن و بیر و باوڕی خۆیان لە لابەلای وشەکاندا دەر دەبڕن . تاج و تەختی کوێخا هومەر و خەمڵی پەموو . نمونەی چاکی مەیدانی شانۆگەرین . چیرۆکی بێهێنە و ناوی مەیە ، شیوازی کومیدی هەیە وشانۆیەکی سەرکەوتوانەیە. لەم وتارانەدا چارە ڕەشی وەرزێر و، پێگەی کۆمەڵایەتی و ستاتوسی ڕەنجبەران بە شێوەیەکی سیحرئاوی ، و بە چاکی شی دەکاتەوە و سەرنجی بێنەر رادەکێشێت .\n٥- کێشەی ژنان و هەڵویستی نووسەر :\nلە چیرۆکەکانی “نەدیداری حاجی، نە خەوی مزگەوت ” و ” نووشتەکەی ئامینە خان ” هەلویستی ڕیزدار حەسەنی قزڵجی لە جڵەپۆپەدا نیە و لە جێگای خۆیدا نین . کاتێک بۆ بایز قارەمانی داستان ، بە فێڵ و زمان لووسی حاجی، ژنی دووهەم ( زیبا خانم ) لە سابڵاغ مارە دەکەن . ژنە شاریەکە لە ڕادە بەدەر فەخر و لووت بەرزی بە نیسبەت ژنە گوندیەکە ( خەزاڵ ) نیشان دەدات و بە چاوی سووک و تەحقیرەوە پێ دەڵێت ژنە کرمانج . لە وڵامی بایزدا ، دەڵێت : خۆ من کارکەر و قەرەواش نیم بە ژنە کرمانجەکەت بڵێ! ئەگەرچی فەزای داستانەکە وا دەخوازێت ، ئەمما جێگای خۆی و شیاو بوو ، کە لە دەست ڕەنگینی وڕەنج و ئازاری خەزاڵ باسێک کرابا . خەزاڵ وەک ژن ، ڕۆڵەی ڕەنج و کارە و لە داوێنی مەینەت و ژیانی دژواری گوند پەروەردە بووە و ، فەرامۆش کراوە .\nلە چیرۆکی نووشتەکەی ئامینە خان ، نووسەر هێچ ئیشارە و زانیارییەک سەبارەت بە ئامینە خان بە خوێنەر نادات و دوورە پەرێزە . لە حاڵێکدا ئامینە خان کچێکی گەورەساڵە ، ژیان و گوزەرانی بە مانای واقیعی تراژیدێکی لە تاڵ تاڵتر وڕاستەوخۆ بوتە قوربانی نیزام و سیستەمی فیئودالی . لە بەرهەمەکانی قزڵجی تەنیا یەک جار ” ژن ” قارەمانی داستانەکانە . لەم داستانەدا نووسەر تا رادەیەکی بەر چاو خۆی لە خەم ، پەژارە،ناهومێدی، باری نالە باری ژیانی ئامینەخان بواردووە و لە ڕاستیدا هەر بەجارێک ئامینە خان کە خۆی قارەمانی داستانەکەیە لە بیر کراوە . دەبوا نووسەر دەرد ، مەینەت ، هەژاری و هەرس هێنانی باری سایکۆلۆژی ئامینە خان و برینی ساڕێژ نە بوو و ساڕێژ نەکراوی باس کردبا و زانیاری کامیلی بە خوێنەران پێشکەش کردبا . خۆزگە نووسەرانی کورد سەبارەت بە تراژیدیای ” ئاسکە ون بوەکانی” دەشتی گەرمیان ، کە نزیکەی هەژدە کەنیشکی ناسکۆڵە بوون و ، بەعس ئەسیری کردن و لە وڵاتانی عەربی وەک کۆیلە فرۆشران و ئیستا ژیانیان تاڵ تر لە کەکرەیە، چیرۆکیان نوسیبا.\n٦- داگیرکاران و ژیانی نووسەر:\nبەرژەوەندی و پێلانی زلهێزەکان لە سەر قەڵاچوی میللەتی کورد و نەمانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد،جێ بە جێ کرا . حکومەتی پاشایەتی ، فیکری نوێ و تازە و قەڵەمی سانسور کردبوو و ، هاو بیرەکان ئیجازەی نوسینیان هەبوو و، بەرهەم و نووسینی دژ بیرکان بە توندی سانسور دەکرا. ئامێری گیوتین* بۆ سەر پەڕاندنی ئازادیخوازان و دژبیرەکان ئامادە کرا و کەوتە کار . بە قەولی هێژا و نووسەر کاک فەرهاد شاکەلی ، کۆماری مەهاباد جوانەمەرگ کرا و ، لەو هەموو تەقەمەنی و چەکە، هیچمان بۆ نە ماوەتەوە ، ئەمما بەرهەمەکانی هێمن ، هەژار، زەبیحی و قزلجیمان هەر بۆ ماونەتەوە . ئازادیخوازان و عەدالەتخوازان ناچار دەبن، ڕۆژهەڵاتی کوردستان جێ بێڵن و بەرەو باشوری کوردستان کۆچ کەن . دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان ژیانی نووسەرانی دەورانی کۆمار، تراژیدیای پڕ و تژی لە مەرگەسات و کارەسات بوو . حەسەنی قزڵجی یەکێک لەو ئازادیخوازانەیە ، کە ژیانی ئاوارەگی بەرەو پیری دێت . ناچار دەبێت بۆ بەڕێوە بردنی ژیانی رۆژانە ، تووتنەوانی، کرێکاری، چایچی گەری، وێنەگری،،جووتیاری و میرزایی ناو دوکانی تاجرەکان بکات . قزڵچی وەک کوردێکی ” دیاسپورا ” لە بولغارستان بەرهەمی جوانی پێشکەش بە گەلی کورد کردووە .\n٧- نووسەر و گۆڤارەکان:\nهەوراز و نشێوی ژیان ، زیندان ،ژیانی ئاسایی ، ئاوارەگی و هەڵات هەڵات ، ژیانی نووسەری دیاری کردووە و سەنگەر و حەشارگەی زۆری گۆڕاوە . و هەر کات دەرفەتێک و موڵەتێکی گونجاوی دەست کەوتوە، بیر و ئەندیشەی لە وتارە کاندا کۆ کردوەتەوە و لەم گۆڤارانەدا بڵاو بونەتەوە . کۆڕی زانیاری کورد ، هەڵاڵە ، نووسەری کورد، بەیان ، ڕۆشنبیری نوێ، ڕێگا، کوردستان، ئاوات، نیشتمان، هیوا، ڕۆژی نوێ. کاتێک گەڕاوە بۆ کوردستان لە ڕۆژنامەی خەڵک ( مردم- ئوڕگانی ناوەندی حیزبی توودەی ئێران ) وتاری نوسیوە و کاری تەرجومەی کردووە.\n٨- ژیانی رەنجبەران و ستەمی تۆخی نەتەوایەتی : لە سیا ساڵەکان ناسیونالیزمی پاوان خواز و ڕەگەز پەرستی داگیرکاران دەیان لوراند و ئەمنیە و پولیس ، گیرفان بڕی هەژارانی کوردستان بوون . دەزگای داپلۆسێنەری کەم هاوتا ، ڕەنجی شانی ڕەنجبەرانی هەڵدەلوشی. سیستەمی سەرکوتگەری داگیرکاران ،تۆزقاڵێکێش لە نامەردی و دڵ بەردی خۆیان نە دەبوارد . بێ گومان ستەمی نەتەوایەتی ئازاری میللەتی کورد دەدات ولێی بێزارە. میلان کوندێرا* ١٩٢٩ زاینی سەبارەت بە زمان دەڵێت : هەوەڵین هەنگاو بۆ فەوتاندن و لە ناو بردنی نەتەوەیەک ، سانسور وسڕینەوەی فەرهەنگ ، زمان وکولتوریەتی . لە ئاسۆی بیرو باوڕی نووسەر گزیر، ئاغا، شێخ ، سەید، بەگ ، کوێخا لە پڕۆسەی بەرهەم هێناندا نین . ئەگەریش هەبن فرە کز و لاوازن و، وەک مێمڵ لە سەر بەرهەمی ڕەنجی شانی کرێکاران ، ڕەنجدەران و وەرزێران دەژین . حسین قولی کە ژاندرمەیە دەڵێت: من پیاوی حکومەتم و، دەبێ دەستور و فەرمانی دەوڵەت بەجێ بگەیەنم . لە مەلای ئاوایی کە جل و بەرگی ” کوردی” لە بەر کردووە، پەڵپ و بەهانە دەگرێت، بۆ جل و بەرگی” فەرەنگی” لە بەر نە\nکردووە ؟ پێنج تمەن پارە داوا دەکات . سێ تمەن کۆدەکرێتەوە و لە باتی دووتەمەنەکەی تر ، لە مەلا داوا دەکات ، قورئان بۆ دایکی مردووی بخوێنێت . لەم دوو ڕەستەدا ، ئاماژە بە دڵڕەقی کاربەدەستانی حکومەت و تێنەگەیشتوویی ژاندارەکە کراوە و، پەردەر لە سەر ئاستی بەرزی ستەمی نەتەوایەتی لا دەبا . لە داستانی چایی دیواخان، خاوەن مال شڵەژاوە و دڵەراوکی گرتویەتی ، کە ڕەنگە ژاندارەکان لە تەویلە و ئاخۆڕی ئەسپەکان ، لە ناو کادێن ولە کونەدیوارێک فیشەک قایم کەن و بشارنەوە .\nو گێچەڵ و پەڵپی پێ بفرۆشن و فیشەکەکان بدۆزنەوەو ناچاریان کەن تاوانی قورس و جەریمە بدەن . ٩- لایەنگری راستەوخۆ لە عەدل و داد : کاتێک حکومەتی نیڕویژ دیاری و خەڵاتی نوبیل بە هینری کی سینجر وەزیری دەوەوی وڵاتە یەکگرتوەکانی ئامریکا دەبەخشێت ، هاواری نووسە بەرز دەبێتەوە . ئەمە لە بارودۆخێکدایە کە چاوی راست لە چاوی چەپ، دەستی ڕاست لە دەستی چەپ و هەنگاو لە ڕێگا و قەلەم لە کاغەز دەترسێت وئەم هەڵویستە شەهامەت و خۆبەخشیی دەوێت . پاش شکستی بزووتنەوەی کورد لە ١٩٧٥ی هەتاوی کی سینجر لە دیدار لە گەڵ ڕۆژنامەوانەکانی جیهانیدا وتی: ئێمە پشتی کوردەکانمان بەر دا . سیاسەتی ئێمە بەرامبەر بە کوردەکان بێ ڕەوشتانە بوو . وازمان لە کوردەکان هێنا ، تا عێراق دەستی بۆ لێدانی سووریا ئازاد بێت . کەواسا نووسەر هینڕی کیسێنجر بە شیاوی ئەو خەڵاتە نازانێت . نیکسون سەرۆک کۆماری ئامریکا داوا لە عێراق و ئێران دەکات کە بزووتنەوەی کورد سەرکوت و ناکۆکییەکانی خۆیان چارەسەر کەن و شۆڕشی کوردیش بە ” سەرەتان ” ناو دەبا . قزڵجی بە توندی ڕەخنە لە سیاسەتی فەرانسا و ئامریکا دەگرێت . ڕەخنەکان لە دیالۆگیکدا کە کاراکترکان بەراز، گورگ، ورچ، چەقەڵ وکەروێشکە ، باس دەکات.\n١٠- تەرجومەی شاکارەکان :\nڕێزدار حەسەنی قزلچی ، هەندی لە شاکارە جوان و ناسکەکانی نووسەرانی جیهانی بۆ سەر زمانی کوردی تەرجومە کردوەتەوە . تەرجومەکان بەرەو لووتکە بەرزەکانی خەیاڵ هەنگاو دەنێن . دوای ئاوا بوونی کۆماری کوردستان ١٩٤٧-١٩٤٦ ی زاینی دەنگی ئازادیخوازانی نرخناس، ڕووناکبیرانی مرۆڤدۆست کپ کرایەوە . و لەو بار و دۆخ و سە ردەم و خولە تەم و مژاوی و تاریکەدا و، لە تاراوگە و هەندەران دیسان مەشخەڵی ڕووناکبیری و نوێخوازی و بیرمەندی هەڵگرتوە . قزڵجی بۆ پلورالیزم و فرە چەشنی ڕێزی هەیە . ئەم ساڵانە هەندی کتێب لە باشوری کوردستان، لە لایەن تاقمێک ” زڕە نووسەر” کاڵ فامانە تەرجومە کراوەنەتەوە ،هەر گیز ئەمانەتداریان نە کردووە و تەرجومەکان لە دارێکی زڕ و بێ بەر و ، لە تاڵاو و خومێکی حەوت ڕەنگ دەچن . لە واقیعدا تەم و مژ تەرجومەکانی داگرتوە و ، ئەوپەڕی سوکایەتی بە فەرهەنگی کورد، خوێنەری کورد و زمانی کوردی کراوە .\n* مەرگی فەرمانبەر هئ ئانتوان چیخۆف بووە.\n* چارە ڕەشەکان (چیرۆک ) هی ویکتور هۆگۆ بووە .\n* پەنجەرەیەک بەرەو ڕۆژئاوا هی عەزیز نسین بووە .\n* بەرهەمەکانی شولۆخۆف ، ماکسیم گورگی و ئی- هانری ئامریکایی\n* ئەڤین – عیشق- هی نووسەری بولغاری بە ناوی دیمیتر نیڤانۆڤ بووە دیمیتر نیڤانۆڤ زۆر تر بە ناوی ئێلین پێلین ناسراوە .\n* خۆکوشتن هی ئانتوان چیخۆف بووە .\n١١- کاراکتری قزڵجی لە ماسمێدیا :\nڕێزدار حەسەنی قزڵجی ماوەیەک بەر پرسی بەرنامەی فارسی و کوردی ڕادیو پەیکی ئێران بووە . ئاسۆی بیر کردنەوەی جیهانگەرایی* و سێکۆلار* بووە . لەم ماسمێدیاوە چەندین بەرنامەی عیلمی سەبارەت بە ماکسیزم و لنینیزم ئامادە کردووە و بلاوی کردوەتەوە . سوسیالیزم ، ماتریالیزمی مێژوویی، خەباتی حیزبایەتی،ئیستراتژیک ، دیالکتیک ،شۆڕشی کۆمەڵایەتی،ماتریالیزمی فەلسەفی، سەرمایەداری ، پەیوەندیەکانی بەرهەمهێنان ، چینەکانی کۆمەلگا ، دەوڵەت ، تیئوری و پراکتیک و شێوە کاری نهێنی گرینگترین وتارەکانی بووە .\n١٢- ئاسۆی بەرهەمەکانی نووسەر:\nنووسەرێکی ڕئالیست و پێشکەوتوو بۆ زۆربەی هەرە زۆری شارۆمەندان دەنوسێت و، نووسراوەکانی لە خزمەت بەرژەوند و ئامانجەکانی ڕەنجبەراندایە .\nلە ڕوانگەی نووسەری ڕئالیست دیواری حیزبی و ئامانجە بەرتەسکەکانی تاکە کەس و ڕێکخراوە هەرگیز نابێت پیرۆز، تاپۆ و موقەدەس بێت . لێرەدا لێکدانەوەکان و هەڵسەنگاندم ، هەرگیز کەم ڕێزی بە نووسەر نیە .\nیەک ١: بەرهەمەکانی نووسەر بە گشتی سەبارەت بە ڕەنجدەران و “خۆش نە ژین ” ە کانی دێهاتی کوردەواری نوسراون . دەردەکان، برسێتی، نەخۆشی و نەخوێندەواری، ئازار و کوێرەوەری ڕەنجدەرانی گوندەکانی کوردستانی زەق کردوەتەوە و بۆ زۆربەیان ڕاسپاردەی کۆمەڵایەتی و مرۆڤدۆستانەی پێشنیار کردووە . ئایا ژیان و گوزەرانی هەژاران و قەراخ نشینەکانی شار ، لە گەڵ مەینەت و کوێرەوەری تێکەڵ نە بووە ؟ ئایا چینی تازە پێگەیشتوی بوژوازی بە نیسبەت نەداران و قەراخ نشینەکانی شارەوە، دلۆڤان و میهرەبان بووە؟ ئەگەرچی سەنعەت و پیشەسازی گەورە و پەیوەندی کۆمەڵایەتی بورژوائاسا هێشتا لە بەستێنی شار کز و لاوازە، ئەمما ناکۆکیەکانی ژیانی شاری و مەدەنی لە نووسراوەکانی قزڵجیدا لە ئاستێکی بەرزدا نیە و کەمتر باس کراوە و ڕەنگی داوەتەوە . لە واقیعدا بەشی ڕەنجدەرانی شار لە لایەن نووسەرەوە زۆر کەمە . پارادوکسی ناو شار و کێشە کەڵەکەبوەکانی کەمتر باس کردووە . قزڵجی لە شار ژیاوە و شار ناسە . خودی نووسەر شار بە دەری دەستی سیستەمی بورژوازی ئێرانە کە وەک کادرێکی پەڕیوە و ئاوارە، لە هەرێمی کامیاران گیرساوەتەوە . ئایا دەتوانین ئەم دیاردەیە لە خانەی ڕەخنەدا پۆلبەندی کەین؟\nدوو٢ : لە چیرۆکی ” کەشکۆڵی جادوویی ” ئەگەرچی زۆر بیر و ئەندیشەی پێسکەوتووی تێدایە ، ئەمما خۆزگە نووسەر لە سەر شیواز و قاڵبی سیمبۆل و هێما داستانەکە ی نوسیبا. هەموو بەستین و زەمینەکان واقیعی و ڕئالیستین ، پاشان بەرەو ئەفسانە ی خورافی هەنگاو دەنێت . ئایا نووسەر لە ئاستێکی بەرز و شارەزایی زماندا نە بووە ، کە داستانەکە لە بەستێنی هێما و سیمبۆلدا مەترح دەکات ؟ قارەمانی داستانەکە کوڕێکی ئازا و ماندوویی نە ناسە کە ناوی وەیس ە . وەیس لە تاڵی ژیان و زەحمەتی نان بەدەس هێنان وەڕز، ئاوارە و سەرگەردان دەبێت . پێرەمێردێک چارەی دەردی دەکات . کەشکۆڵی جادوویی بە وەیس دەدات . وەیس پێ وایە و بەو قەناعەتە گەیشتوە کە لە هەموو ڕەنج و مەینەت و برسێتی ڕزگاری دەکات . ئایا کەشکۆڵی جادوویی دەتوانی چارەی دەردی دەیان میلیون هەژار وەک وەیس بکات ؟ ئایا هەڵویستی نووسەر لەم چیرۆکەدا، عیلمی و لۆژیکە ؟ ئایا نووسەر پەنای بۆ دیاردەی میتولۆژی نە بردووە؟ ئایا بیری پێشکەوتوانە ومودێڕن و عیلمی لێرەدا بزر و گوم نیە ؟\nسێ٣ : لە داستانی خەمڵی پەموو ، نووسەر بە ڕاشکاوی دەور و نەقشی سەید، شێخ ، مەلا،کوێخا وگزیر کە ئامێری دەستی بەگ و فیئودالەکانن نیشان دەدات و دژی تاقمی مێمڵ و بێکارە کەبازرگانیان بە ئاین و ئاین زاکانەوە کردووە قسە دەکات. نووسەر بە ڕاشکاوی دژی هەڵسوکەوتی شێخ، بەگ، مەلا و کوێخا بووە و، هەمیشە بە چاوی گاڵتە، تەوس پەردەی لە سەر بیر و باوڕیان لا بردووە . لە یەک کەلامدا نووسەر دژی داب و نەریتی کۆن و داڕزیو و خورافی ناو کۆمەڵگا یە . بە ڕاشکاوی لە جووتیاران ، پاڵە و ڕەنجبەران دیفاعی کردووە . سۆفی نامیق  قارەمانی چیرۆکەکە، هەڵویستێکی ئازایانە دەگرێ و لە گفت و قسەدا قەولی بەرخودان دژی چەوسێنەران دەدات .\nئایا سۆفی نامیق لە حاست خاوەن زەوی و دەست و پێوەندەکانی بەرخودان و ئیعترازی کرد؟ لەم پیڤاژەدا هێچ شتێک ڕوون و دیار نیە و قارەمانی داستان،کە لە داخان دەهری بووە پەیمان شکینە و لە گفتی پاشگەز بوەتەوە وسکوتی کردووە.\nبۆ قارەمانی داستانەکە تۆلەی خۆی نەکردەوە ؟ پەیام و ڕاسپاردەی ئەم چیرۆکە لێڵ و مژاویە . چوار٤ : لە داستانی عادەتی بازاڕ ، چەوسێنەر و خاون کار پێش ئەوەی نهێنی و ڕازەکانی ئاشکرا بێت ، مێرزا و کاتب دەر دەکات . خۆزگە نووسەر وای گونجاندبا کە کاتب خۆی دەستی لە کار کێشابا و وازی لە کارەکە هێنابا . ڕاسپاردە و پەیامەکە لە جێگای شیاوی خویاندا نین ! پێنج ٥ : لە چیرۆکی چایی دیواخان ، قارەمانی داستانەکە یەک کاراکترە . میرزا ڕەحمان بازرگانە و لە شاردا دەژێت . پلە و ستاتوسی کۆمەڵایەتی و چینایەتی خۆی نزم دەکاتەوە و دەبێ بە ئاغا میرزا ڕەحمان و بەرەو ژیانی گوندنشینی ، شار بە جی دێڵت ولەم پڕوسەیەدا جێگای چینایەتی خۆی دەگۆڕێت و دەبێتە فیئودال . یانی جێگای چینایەتی خۆی لە بورژوازی ناو شارەوە بۆ فیئودالی ناو دێهات دەگۆڕێت . بە پێ ئوسول ، مەنتیق، قازانج و ئامانجی ئابوری باشتر وا بوو جێگۆڕکی چین و توێژەکانی ناو کۆمەڵگا مەنتیقی و لۆژیک بن .\nمەسەلەن ڕەحمان ئاغا ی فیئودال بەرەو شار ڕویشتبا و ببوایە بە میرزا ڕەحمانی بازرگان . لیرەدا بوچونێکی نا ئاسایی و ئاوەژوو لە ستاتوسی بورژوازی بۆ دەرەبەگایەتی هاتوتە ئاراوە . ئەم خەسڵەت و عادەتانە لە ناو چین و توێژەکانی کۆمەڵگا ئاوارتە و دەگمەنن . لە پێوانە ئابوری و ڕەوتی گۆڕانی کۆمەڵگا ،کۆچی فیئودالی دەوڵەمەند بەرەو شار و هەڵبژاردنی شوغڵی بازرگانی ئاساییتر، عادی تر و گونجاو ترە . چونکوو لافاوی گۆڕان ، هەمیشە دیاردە کۆن و بەسەر چوەکان ڕادەماڵێ . ئایا دەکرێ ئەم دیاردەیە لە یانەی ڕخنەدا پۆلبەندی بکرێت؟ مەنتیقی بیرەحمی ئابوری بە پێچەوانەی ئەم جێگۆڕکی قسە دەکات و هەڵویست دەگرێت . دەبوا فیئودالەکە ، بەرەو ژیانی شاری ڕۆیشتبا و ستاتوسی کۆمەڵایەتی و ئابوری خۆی گۆڕیبا. لە نمونەی چیرۆکی نەدیداری حاجی و نە خەوی مزگەوت . نووسەر سەرکەوتوانە ڕەوتی جێگۆڕکی چین و توێژەکان نیشان دەدات . بایز قارەمانی داستانەکە لە پێگە و ستاتوسی جووتیاریەوە بەرەو دووکانداری ( وردە بورژوازی ) ناو شار ملی ناوە و نووسەر ئەم جێ گۆڕکی و کۆچە ی شارەزایانە و سەرکەوتوانە باس کردووە .\n———————————- ———- تەواو\n١- ئەحمەد خودا داد(١٩٥٥-١٨٨٢ ) یەکەم چیرۆک نووسی کوردە ، لە گوندی دینەوەری ناوچەی کرماشان لە دایک بووە ، کتێبی- روزگار سیاە کارگر- ی نوسیوە کە جەناب عەبدواللەی مەردۆخ بە ناوی چارە ڕەشی وەرزێر کردوویە بە کوردی . ساڵی ١٩٢٧ ی زاینی بۆ یەکەم جار بە زمانی فارسی لە کرماشان چاپ و بڵاو کرایەوە . ساڵی ١٩٣٠ زاینی لە لایەن ئەلف – شەهری یەوە بە زمانی روسی تەرجومە و لە مۆسکۆ بڵاو کرایەوە . وساڵی ١٩٣٥ ی زاینی دیسان لە تاشکەندیش چاپ کرایەوە .\n٢- ئێبراهیم ئەحمەد : سەر نووسەری گۆڤاری گەڵاوێژ چەندین چیرۆکی ئینگلیزی بە زمانی کوردی تەرجومە کردوە و،لە گەڵ کورتە چیرۆکەکانی خۆی لەم گۆڤارەدا بلاوی کردونەتەوە . ئیبراهیم ئەحمەد شیعری ” یاران ” کە هی خۆی بووە بە بۆنەی لە سێدارەدانی قازی موحەمەد و شیعری ” ئەی نائومێدی” پیرە مێردی بە بۆنەی ڕوخانی کۆماری کوردستان لە گەلاوێژدا بڵاو کردوەتەوە . ٣- ساتیر : هەمان ئێرۆنی ، گاڵتە،تەنز و توانجە . کە نووسەر بۆ دەربڕینی ڕاسپاردە، پەیام و مەبەستەکانی، پەنا بۆ ئەم گەنجینە هونەریە دەبا. ٤- ژێ – کاف : ڕێکخراوەیەکی نهێنی ئازادیخوازان و شۆڕشگێڕانی رۆژهەڵاتی کوردستان بوو . کە ڕێزدار و هێژا جەناب عەبدولرەحمان زەبیحی ، . لە ئاستێکی بەرزدا، ڕێبەری ئەم ڕێکخراویەی دەکرد . لە ئەساسدا ناوی ڕێکخراوەکە، کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان بووە .\n٥ – دیاسپورا : وشەیەکی یونانیە و، لە جڤاک ناسی هاوچەرخدا بە پرژ و بڵاو بونەوەی جولەکە لە جیهاندا، دیاسپورا دەڵێن . پێم وایە ئەم تەعبیرە بۆ کوردی هەندەرانش لۆژیک و گونجاوە.\n٦- مەلا نەسرەدین : گەورەترین هونەرمەندی سوڕیالیست بوو . ئیستاش چەند ولات و لە وانە: تورکیا، ئێران ، کوردستان ، سوریا ، عیراق مەلانەسرەدین بە نووسەری خۆیان دەزانن . ئایا زمانی دایکی مەلا چ بووە و بە چ زمانێک قسەی کردووە ، هیشتا مەعلوم نیە . ٧- بەڕێزان: ئیبراهیم یونسی و موحەمەدی قازی دوو وەرگێڕی پایەبەرزی گەلی کورد، شاکارە جوانەکانی ئەدەبیاتی جیهانیان بۆ سەر زمانی ” فارسی ” تەرجومە کردوەتەوە و ، پردی پەیوەندی نێوان کولتور، فەرهەنگ و زمانە جیاکانی جیهان بوون . هاو کات خزمەتی گرانبەهایان لە بواری تەرجومەدا تۆمار کردووە.\n٨- ئەحمەدی خانی( ١٧٠٧-١٦٥١ زاینی) مەم و زین ی نوسیوە کە لە واقیعدا ڕمئو و ژولیت ی گەلی کوردە .\n٩- دوکتور گیوتین : خەڵکی فەرانسا بوو و، ئامێری سەر بڕینی دروست کرد و تەنانەت خودی دوکتوریش لەم ئامێرە ترسناکە ڕزگاری نە بوو و، سەری خۆیشی پەڕاند و داپاچی .\n( Satir , Ironi ) , Orthography,Globalization,Secularism,Milan Kundera,Diaspora\nPrevious “گومان نیەکەم فڵانی” *…. هەژێن\nNext بۆ… نەوشیروان مستەفا بێدەنگە …؟ … بەختیار شارەزوری


نەخشەی هاوپەیمانێتییەكانی هەڵبژاردنی عێراق: گروپی چەكدار و ناوی نامۆی نوێ\n2021.04.12 - 14:50\nچەند سەرچاوەیەكی سیاسی ئاشكرایانكرد هاوپەیمانێتییە نوێیەكانی هەڵبژاردنی ئۆكتۆبەری داهاتوو هەندێكیان ناوی نامۆ و سەیریان هەیە و هەشیانە هی گروپە چەكدارەكانە، هەندێكیشان هی حیزبەكانی پێشووە بەناوی نوێوە بەشداری دەكەن.\nئەو سەرچاوانە ئەوەشیان بۆ ئەلمەدای عێراقی ڕوونكردووەتەوە (12 نیسانی 2021) كە سەرۆك پەرلەمانەكانی ئێستا و پێشوو (حەلبوسی و نوجێفی و سەلیم جبوری) سەرۆك حكومەتەكان دابەش بوون بەسەر لیست و هاوپەیمانێتی جیاجیادا كە ژمارەیان تا ئێستا لە 40 پترە و 30 هاوپەیمانێتییان بەكردەیی مۆڵەتیان وەرگرتووە و ئەوانیتر سەرقاڵی رێوشوێنەكانن و پێكهاتەكانیان 250 حیزبە.\nئەوەشی تائێستا یەكلایی بووەتەوە هاوپەیمانێتی محەمەد حەلبوسی سەرۆكی پەرلەمان (سوننە) و عەمار حەكیمی هاوپەیمانێتی عراقیونە ( شیعە)، بەڵام هێشتا ئەوە یەكلا نەبووەتەوە كە ڕەوتی حیكمە بەناوی خۆی بەشداری دەكات ( 19 كورسی) یان بە (عراقیون) كە هاوپەیمانێتییەكە لە نزیكەی پەنجا كورسی و لایەنگری مستەفا كازمییە.\nلەسەر ئاستی شیعەكان هاوپەیمانێتی بینا (عامری و مالیكی و هەندێ هێزی سوننە) جارێكیتر پێكەوە نابنەوە، چونكە فەتح (48 كورسی) بەجیا و دەوڵەتی یاسای مالیكی (25 كورسی) بەجیا خۆیان تۆمار كردووە، لەدەرەوەی ئەوانیش سەدرییەكان (54 كورسی) سوورن لەسەر ئەوەی بەتەنها بەشداری بكەن.\nهەر لەناو شیعەكانیش ئەوە زانراوە كە هاوپەیمانێتییەك بەناوی (قادرون) پێكهێنراوە، سەر بە گروپی ئیمام مەهدی. هەروەها حیزبێك بەناوی متمانە راگەیەنراوە كە نزیكە لەدەوڵەتی یاسا و باوەڕ وەهایە واجیهەی مالیكی بێت.\nلەسەر ئاستی هێزە سوننەكانیش گردبوونەوەیەكی نوێ بەناوی (العزم) تۆماركراوە كە خەمیس خەنجەر سەرۆكایەتی دەكات و سەلیم جبوری تێدایە لەگەڵ ڕاكان جبوری پارێزگاری ئێستای كەركوك.\nجێگری سەرۆكی لیژنەی دارایی پەرلەمان موسەننا سامەڕایی هاوپەیمانێتییەكی دروستكردووە بەناوی (الصقور) كە لەناو سوننەكانی سەلاحەدین كاردەكات.\nسەبارەت بەهێزە كوردییەكانیش ئەوەی تا ئێستا ئاشكراكراوە دانوستانی چڕی سەدرییەكان و پارتی و ڕەوتی حیكمە و یەكێتییە، بەشێوەیەكی گشتیش لە ئێستادا پارتی سەرپاڵی دروستكردنی پەیوەندییەكانیەتی لەگەڵ سەرجەم لایەنە شیعەكان بەتایبەت پاش پەسەندكردنی بودجەی فیدراڵی 2021.\nبەرهەم ساڵح مەرسومێکی کۆماريی بۆ هەڵبژاردنی پێشوەختە دەرکرد\n2021.04.12 - 16:58\nهەڵمەتە پێشوەختەكانی هەڵبژاردنی توركیا: دابەشكردنی پیاز و پەتاتە لە ڕەمەزان\n2021.04.12 - 08:34\nگۆڕان بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لەگەڵ کێ هاوپەیمانیی دەکات؟\n2021.04.08 - 13:43\nدژە تيرۆرى عێراق: تەنها لە پرۆسەيەكدا شانەيەكى 42 كەسیمان لەناوبرد\n2021.04.11 - 23:26\nعێراق: داهاتی دەروازە سنورییەکان 80% زیادی کردووە\n2021.04.04 - 15:18


ئەوەی کەدەستوری عێراقی جەختی لەسەر دەکاتەوە تەنها مورەکەبی سەر کاغەزە ! بەتایبەتی لە هەرێمی کوردستان بە قسە یاسا سەروەرەودەسەڵاتی دادوەری سەربەخۆیی تەواوی هەیە ، بەڵام بەداخەوە بە کردار پێچەوانەکەی راستە ، زۆرێک لە نمونەو بەڵگەی حاشا هەڵنەگر هەیە کە ئەوە دەسەلمێنن کە دەسەڵاتی دادوەری لە هەرێمی کئردستان چەندە شەرمنەو دەستەمٶی دەسەڵاتی حیزبی و تەنانەت دەسەڵاتی جێبەچێ کردنیشە،کاتێک کە کەسێکی ئاسایی تۆمتبار دەکرێت و پەلکێشی دادگا دەکرێت خواو خۆیی و کەلبچەکەی دەستی نەبێت کەسی لە پشت نیە ، بەڵام بەر پرسێک ئەگەر زات بکرێت بانگهێشتی دادگای بکەن ئەوە بە مەراسیمێک دەی هێنن زۆر جار خودی دادوەرتوشی شۆک دەبێت سەری سور دەمێنێت ! ئەم هەڵسوکەوتە هەلەو سەقەتە وای کردوە کە لەماوەی رابردود سەرنجی زۆرێک لە رێکخراوە کانی کۆمە ڵگە مەدەنیە جیهانیە کانی بەلای خۆیدا راکێشاوە ، کارگەیشتۆتە ئەو رادەیەی ببێت شوێن سەرنجی رێکخراوێکی وەک : رێكخراوی ( Ask) كه رێكخراوێكی ئه‌مریكییه له‌هه‌رێمی كوردستان راپۆرتێكی له‌سه ره‌وشی دادوه‌ری و دادگاكانی هه‌رێمی كوردستان بڵاوكردۆته‌وه و به راشكاوانه له‌راپۆرته‌كه‌یدا ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه كردووه كه كه ده‌ستێوه‌ردانی حیزبی و به‌رپرسانی حكومه‌ت له ده‌سه‌ڵاتی قه‌زایی له‌هه‌رێمی كوردستاندا هه‌یه‌و ده‌ستێوه‌ردانه‌كان به‌زه‌قی دیارن. هه‌ربه‌پێی راپۆرته‌كه‌ی رێكخراوه ئه‌مریكیه‌كه دادوه‌ره‌كان هه‌ندێك له‌كێشه‌كان له‌به‌رژه‌وه‌ندی حیزبه‌كان یه‌كلایی ده‌كه‌نه‌وه..\nرێكخراوه ئه‌مریكیه‌كه ده‌ستێوه‌ردانه‌كانی حیزب و به‌رپرسانی حیزبی له‌كاروباری دادوه‌ری له‌هه‌رێمی كوردستان به‌م شێوه‌یه پۆلێن كردووه: _ده‌ستێوه‌ردان له پێكهاته‌ی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری _دامه‌زراندنی ده‌سته‌ی دادگاكان _ده‌ستێوه‌ردانی بریاره‌كانی كارگێری دادگاكان _ده‌رهێنانی فایلی ژێرده‌سه‌ڵاتی دادگاكان _ هه‌روه‌ها فشاربۆسه‌ر دادگا به‌مه‌به‌ستی ده‌ركردنی بریار له‌به‌رژه‌وه‌ندی لایه‌نێك. ئەم دەست تێوەردانە ی کەلەلایەن حیزبە دەسەڵاتدارەکانەوە دەکرێت بۆ سەر دامەزراوەی دادوەری هەروەک رێکخراوە ئەمەریکیەکە ( A S K ) ئاماژەی پێکردوە کاریگەریەکی تەواو دەکاتە سەر ناوو نابانگی ئەم ئەزمونە ی هەرێمی کوردستان بە جۆرێک ئەو بانگە شە بەناو دیموکراسی و کۆی گشتی ئەزمونی دەسەڵاتداری دەخاتە ژێر پرسیارەوە .!؟ . ئەم بێ سەروبەریەوپاشاگەردانیە کە لە مەر هەرێمەکەماندا دەگوزەریت ، دەکرێت بپرسین ..؟ ئایا هۆکارەکەی نەبونی سەروەری یاسایە .؟ یاخود نەبونی دەستور هۆکارە .؟ یان دەسەڵاتی دادوەری وەک دامەزراوە یەک بونی نیەو ئەگەر هەشبیت دەسەڵاتیکی شەرمنەو لەبەردەم لۆژیکی هێزدا دەستەوەستانەو دۆشداماوە! .


عوسمان عومەر: کلتورى کینەو ڕق. – WTARIKURD\nڕەنگبێ یەکێ لەدیاردە مرۆییە جێگیرەکان، کەپێویستى بەخوێندنەوەى قوڵ و زانینى هۆکارەکانى و ڕیگاگونجاوەکان بۆ سەرکەوتن بەسەر کاریگەریە نەرێنی و تێکشێنەرەکان و، هەولدان بۆ کەمکردنەوەى ڕوودانى کەشوهەواى مرۆڤایەتى دیادرەى ڕق و کینەو دوژمنایەتى نێوان براکانە. یەکێکى تر لەدیاردە مرۆڤایەتیە باشەکان، گرتنە بەرى ڕێبازى گفتوگۆ و لێبوردەیی و مافەکانى مرۆڤە، لەبرى ئەوەى ئەو سیستەمە بێهێزو توانا بکرێ گەشەى پێ بدرێ. ئایا کارێکى سروشتیە جیاوازى ئایدۆڵوژى یا سیاسى هۆکارێک بێ بۆ دوژمنایەتى و ڕق وکینە و نەخوێندنەوەو حساب بۆنەکردن؟ یا هۆکارى ترى لەپشتەوەیە؟.بەراى من لە ڕۆژگارى ئەمڕۆماندا زیاترین کات پێویستمان بەخوێندنەوەى بیروڕاکانى یەکترو، گوێ لە یەکتر گرتنە، نەک هەریەکە بەئاقارێک ڕوو لەلایەک بکەین لەسەرحسابى هەندێ هەندێکى تر پێشخەین. ئایا ئەوە دووبەرەکێ دروستکردن نییە؟ ئایا کۆمەلگا بەرەولێکترازان و هەلدێر نابات؟ کێ سودمەنددەبێ؟ کاتێ پشیوى و ئاڵۆزى لێکنەگەیشتن لەناو کۆمەلگادا تەشەنە بکات چ مەترسیەک ڕووبەروى گەلەکەمان دەبێتەوە؟\nرەفتارو هەلسوکەوتى دوژمنکارانە بارودۆخێکى دەرونى نیگەتیڤە دژ بەیەک، دەتوانرێ رەت بکرێتەوە و قبولیش بکرێ کە قبولکرا لەدەروندا جێگیر دەبێ و کاریگەرى بەسەر پێگەو پلەو پایەو، بەرژەوەندىەکان بەرەو دوژمنکارانە دەبات. کەواتە هەڵسوکەوتى دوژمنکارانە بریتیە بیرو هۆش و سروشت(غریزە)ى دەرون جێبەکاریەکەى وێرانکرو بەتاڵکەرە لەواقیع دا بۆیە دەبینین لە چلەکانى سەدەى ڕابووردووەوە چالاکوانە ئیسلامیە سیاسیەکان و نوسەرەکانیان ریکلام بۆ کلتورى رق و کێنە دژى دەسەلات و، دژى هەندێ کەسایەتى و، تەنانەت دژى هەندی دەقى ئەدەبی بلاو دەکەنەوە. باشە بۆچى عیلمانیەکانیش هەندێکجار ئەو رێبازەى ئەوان پەیرەو دەکەن و لەسەرى دەرۆن، کە ڕەخنەیان لێدەگرن؟\nخراپترین یا کارەساتبارترین کارێک کە کۆمەڵگاکان دووچارى دەبنەوە، زیانیانیان پێ دەگەیەنێ، کلتورى ڕق وکینەیە. کەشوهەواى رق و کینەیە دەبێتە دیلى دوژمنکارى و نێچیرى قسە فرێدان و، رەتکردنەوەى هەلبژاردەو، بەکەم زانینى بیرو، بۆچون و بەهەند وەرنەگرتنى. کەسانێ هەن بەناوى مرۆڤ پێکهاتەکەیان باش نییەو دەستدرێژى دەکەنە سەرمافى کەسانى ترو وەک توتى دروشمى بەتال دەڵێنەوە. ئەوانە باش ڕانەهێنراون، خراپتریش لەوە لەناو گەل دا بڵاو بێتەوە. شەپۆلى ڕقوکینە هیچ پاساوێکى بۆ نییە هەیەکە خۆى بەکەسێکى تایبەت دادەنێ و وادەزانێ کەسێکى بێ وێنەو نمونەییە! دونیا دەبێ هەر بۆخۆى بێ و لە درزێکى بچوکەوە دەروانێتە خەلکى لەچوارچیوەیەکى دیاریکراودا. ئەوە گریمانەیەکى رەشبینیمە سەبارەت هەندێ مرۆڤ کە هەستیان شەڕانگێزییە و، رێز لەبەرامبەرەکەیان ناگرن و، دیدیان بەوە خۆشحاڵ نییە کەسێ سەرکەوتوە بچین بۆلاى، کەچونە لاشى بۆ شکاندن و بێبەها کردنى کارەکانیەتى. ئەمرۆ کۆمەڵگاکەمان پێویستى بەگیان و کلتورى لێبوردەییە هاوشان و دژ بەکلتورى زۆردارى و خۆسەپاندن و لەگۆرنانى کلتورى رقوکینە.\nچاکسازان و چاکەخوازان لەهەولى بەردەوامن بۆ هەمو خەلک لەناو ئەوانەش گەندەڵ و زۆردار و خۆسەپێنەکان و ڕۆژێک هەردێت بەخۆیان دا بچنەوە چونکە زیان بەخۆشیان گەلەکەشیان دەگەیەنن و هیچ کەس بەرگرییان لێ ناکات و دەکەونە بەر شەپۆلى نەفرەت و ڕادەمالدرین.


كێشەی ویلایەتی موصل – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / كێشەی ویلایەتی موصل\nكه‌یفی عمر 2016-03-20\tبەشی مێژووی كورد, مێژووى جیهان, مێژووى گشتى, مێژووی نوێ و هاوچه‌رخی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە كێشەی ویلایەتی موصل 8,502 Views\nكێشەی ویلایەتی موصل یەكێك بوو لەو كێشانەی لە دوای جەنگی یەكەمی جیهانی زۆر زەق بۆوە، بەڵام ئەوكێشەیە دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی زوتر لە نێوان زلهێزەكان وەك (عوسمانی و سەفەوی)هەبوو ، بەشێوەیەكی فەرمی لە كۆتایی ساڵی (1924) وەكو كێشەیەكی نیودەولەتی هاتۆتە پێشەوە ومامەلەی لەگەل كراوە ، لەهەمان كاتدا كێشەكە كێشەیەكی هەرێمی بوو ، بەڵام لە بنجیەندا ئەم كێشەیە ئەوكاتە سەری هەلداوە لە دوای ئاگربەستی (مۆدرس) لە (30تشرینی یەكەمی ساڵی 1918)لەم كاتەدا بیانوی دەولەتی عوسمانی ئەوە بوو كەدەیگوت ویلایەتی موصل داگیركراوە لە لایەن دەولەتی بەریتانیا بەبێ شەر ،چونكە ئەو كاتەی رێكەوتنی مۆدرس لەنێوان هاوپەیمانان مۆركرا نەگەیشتبوونە ویلایەتی موصل ، وە ویلایەتی موصل لە چوار چێوەی ئاگربەستی مودرس نەبوو وە بەریتانیا داگیری كردەوە ، وە بەپَی ئاگر بەستی مودرس ویلایەتی موصل ئەو كاتە سەر بە دەولەتی عوسمانی بوو نەك بەریتانیا، بۆیە بەریتانیا بیانووی هەبوو بۆ ئەمە كە دەیگوت لە برگەی(7) مادەی(14)ئاگر بەستی مودرس ریێ بەسوپای هاوپەیمانان و بەریتانیا داوە وە بەریتانیا بۆی هەیە ئەم شوێنە دەست بەسەر دابگرێت كە مەترسی هەیە بۆ سەر وولاتانی هاوپەیمانان و بەریتانیا ، وەبەپێ ئەم برگە و مادە ناوچەكانی ویلایەتی موصل دەبێتە ناوچەیەكی ژێردەستی بەریتانیا وە بەریتانیا شەرعیەتی داگیركردنی ئەم ناوچانەی بە خۆیدا،بەڵام دەبینین لە پەیماننامەی سیڤر كەدەولەتی عوسمانی دانی بەوە نا بوو ئەو ناوچانەی دەكەونە سنوری سوریا و عیراق بكەوێتە ژێر رژێمی سەرپەرشتی كردنی بەریتانیا ، وە انتیدابی بەریتانیا و فەرەنسا لە سیڤر لەلایەن دەولەتی عوسمانی دانی پێدانڕاوە، بەڵام دوای هاتنی حكومەتی كەمالیەكان دووبارە كێشەی ویلایەتی موصل سەری هەلداوە، توركیای نوێ دووبارە داوای گەرانەوەی ویلایەتی موصلیان بۆسەر توركیا دەكرد،بەپێی بیروبۆچونی ئەوان چەند برگەیەك هەبوو كەئەوان بەرگری بكەن لە داواكاری خۆیان ، كەدەیانگوت باوەرمان بەدەنگدان هەیە و باراپرسی بكرێ لەسەر ناوچەكە ،كەچۆن هەلوێستی خۆی یەكلای دەكاتەوە، بەشێك لە عیراق و توركیا پشتیان بەوە ئەستور بوو بەپیێ زانیاری توركەكان نەك ویلایەتی موصل شوێنێكی عربی نییە بەلكو پێشیان وابوو كە(2 لەسەر3)ی پێكهاتەی ویلایەتی موصل عرب نین وە ژمارەی عرب كەمە،وە بەلای ئەوان ئەمە خالێكی بەهیزە بۆ گەرانەوەی ویلایەتی موصل بۆ سەر توركیا بەڵام ئەمە وانە بوو ،چونكە بەریتانیا پیلانی خۆی بۆ ئەمە دانابوو، وە بەریتانیا دوای وتوێژ لەگەل توركیا چەندبیانویەكی هەیە، وەك بەریتانیا بەلێنی دابوو بەعرب بەر لە هەلگیرسانی جەنگی یەكەمی جیهانی كەجارێكی تر نایانخاتەوە ژیردەستی تورك ، وە بەریتانیا دەیگوت ئێمە بەلێنمان داوە بە مەلیك فیصل كە ویلایەتی موصل بە عیراقی عربی بڵكێنین، وە رێگە نادەین عیراق بەویلایەتی موصلیش دابەش بكرێ ،وەبەریتانیا دەیگوت بریاری سەرپەرشتی كردنی عیراقمان داوە ، تەنانەت ئەمەمان چەسپاندووە بە بریار لەلایەن كۆمەلەی گەلان .\nكێشەی ویلایەتی موصـل وەك پرسێكی گرنگ مامەلەی لەگەل دەكرا لەبەر چەند هۆكارێك:-\nویلایەتی موصل ئەوناوچەیە بوو تائەوكاتە نەكەوتبووە ژێردەسەڵاتی بەریتانیا .\nلەبەر پێك هاتەی ئەوناوەچەیە كە كورد و عرب و توركی تێدا بوو.\nپێكهاتەی ئاینی جیاواز هەبوو لەم ویلایەتە .\nلایەنی ئابووری و سیاسی هۆكار بوو .\nشوێنی جوگرافی هۆكارێكی گرنگ بوو كە ئەم كێشەیە بەم شێوەیە هەر بەردەوام بوو لە نێوان تورك و عرب و كورد لەو كات تائێستاش .\nجۆرێك رارای هەبوو لەلایەن كوردەكان كەسەر بەخۆبن یان سەربە توركیایە .\nبۆیە دوای زۆرێك لەوتووێژ و گفتوگۆ لەنێوان بەریتانیا و توركیا نەگەیشتنە چارەسەركردنی كێشەی ویلایەتی موصل ، بۆیە بریاردرا كێشەكە وەكو برگەیەكی سەرەكی كۆنگرەی لۆزان لە 22/نیسانی 1923 بریاردرا لەوێ داكۆكی بكرێت لەسەر پرسی موصل بەڵام لەو كۆنگرەیەشدا،بەریتانیا و توركیا نەیانتوانی بەشێوەیەكی یەكلاكەرەوە پرسەكە چارەسەر بكەن،بەڵام بریاریانداماوە بدرێت بە توركیا و بەریتانیا بۆ ماوەی (9)مانگ ئەگەر هەردوولا نەیانتوانی لەو ماوەیە چارەسەری پرسی موصل بكەن ،ئەوا پرسەكە دەدرێتەوە كۆمەلەی گەلان لە ماوەی دیاریكراوكە 9مانگ هەولدرا و دانیشتن كرا لە نێوان بەریتانیا و توركیا بۆ چارەسەركردنی ئەوكێشەیە ئەوە بوو لە 19/مایسی /1924 دانیشتن كرا لە نێوان بەریتانیا و توركیا وە هەولیاندا كێشەی ئاسوریەكانیش چارەسەر بكەن لە و كۆنگرەیە ،بەڵام نەیانتوانی لەو كۆنگرەیەدا كێشەی موصل چارەسەر بكەن بۆیە نێردرا بۆ كۆمەلەی گەلان،\nلەكۆمەلەی گەلان كێشەكە بەكوێ گەیشت چی لێهات :-\nلە (6/ئابی/1924) بەریتانیا پێشنیار دەكات كەئەو پرسە لە ئایندەیەكی نزیكدا لەیەكەم دانیشتنی كۆمەلەی گەلان بكرێ بەیەكەم كار لە دانیشتنەكە وە قسەی لەسەر ئەم كێشەیە بكرێ وبریاری چارەسەركردنی بدرێ ، بۆیە ئەنجومەن دوای دانیشتن هەلسا بەپێك هێنانی لیژنەیەك لە(3)كەس پێك هاتبوولە(سەرۆك وەزیرانی مەجەر ، وەزیری رێگەپێدراوە سوید لەخاكی رومانیا، وە ئەفسەریكی خانەنشینی بەلجیكی) وە (2 تا3)كەس ئەندام بوون لەم لیژنەیە، دوای پێكهێنانی لیژنەكە بریار درا لەیەكەم دانیشتنی كۆمەلەی گەلان لەبروكسل لە پایتەختی بەلجیكایە لە (27/تشرینی یەكەمی ساڵی 1924)ئەو دانیشتنە ئەنجامدرا بۆئەوەی سنوری توركیا و عیراق دیاری بكەن كەلە دوا رۆژبە (نەخشەی بروكسل)ناسرا وەبریاردرا لیژنەكە سەردانی عیراق بكات لە (16/كانوونی دووەم/1925)گەیشتە بەغدا و پێشوازی لەو شاندەكرا و مەلیك فیصل وتاری خوێندەوە ووتی((ئەگەر عیراق بریتی بێ لەلاشەیەكی زیندوو ئەوا موصل سەریەتی،وەلاشەش بەبێ سەر بەمردوو دادەنرێت وەرێگەنادرێت موصل لەعیراق جیابكرێتەوە)) دواتر لیژنەكەپێك هات لە (27/كانوونی دووەم /1925) لیژنەكە چووە موصل لێكۆلینەوەی تەواوی ئەنجام دا لەرووی ئابووری و سیاسی و كۆمەلایەتی بەگشتی،لە چەند شوێنیك راپرسی ئەنجام درا بەڵام سەركەوتنی كەم بوو،دواتر لە (16/3/1925) لیژنەكە گەرایەوە بۆ كۆمەلەی گەلان، یاداشتێكی پێشكەش كرد كە لە (113)لاپەرە و (11)نەخشە پێك هاتبوو كەنەخشەی ویلایەتی موصل بوو دواتر (16/تەمووز) پێشكەش بەكۆمەلەی گەلانی كرد دوای پێشكەش كردنی كۆمەلێك زانیاری تیدابوو لەرووی پێكهاتەی ،نەتەوەی و رەگەز ومێژوو وئابووری و سەربازی و سیاسی و كۆمەلێك زانیاری تری تیدا بوو وە كۆمەلێك پێشنیار كرا كەئەو پێشنیارانە بوون بەبناغەیەك بۆ یەكلای كردنەوەی كێشەی ویلایەتی موصل،لەوانە نابێ بەهێچ شێوەیەك ویلایەتی موصل دابەش بكرێت وە بۆماوەی (25)ساڵ لەژێر رژێمی انتیدابی بەریتانیا دەبێت بمێنێتەوە،وەباسی كەمە نەتەوەییەكان بەگشتی و كورد بەتایبەتی تیدابوو رەچاو بكرێت بەتایبەتی لەرووی بەكارهێنانی زمان لە دام ودەزگاكان و خوێندن ونوسین وەمافی ئەوەیان پێبدرێت بەئازادی داب ونەریتی خۆیان بەشێوەیەكی ئاشكرا بپارێزن و كاری پێ بكەن وەلە ژێرسایەی حكومەتی عیراقی دەمێنیتەوە،بەڵام بۆ ئەم مەبەستە جارێكی تر كۆمەلەی گەلان هەولی دا كۆبونەوەیەك بكات لەو كۆبونەوەیە رێك بكەون لەسەر چەندخالێك كەبوو بەهۆكار وسەرەتای یەكلای كردنەوەی كێشەكان .\nگرینگترین خالەكانی ئەم كۆبوونەوەیە ئەمانە بوون:-\nهێلی بروكسل ئەوپلانەی بۆی دانرا بوو بێتە باشترین هیل بۆ دەست نیشانكردنی سنوری نێوان هەردوولا و دەولەت كە(عیراق و توركیا)یە بوو .\nبانگهێشتی حكومەتی بەریتانیا بكرێت بەمەبەستی بەستنی پەیمانێك لەگەل عیراق كە رژێمی سەرپەریشی كردن بەر دەوام بێ بۆ ماوەی (25)ساڵ لەلایەن بەریتانیا .\nبەحكومەتی بەریتانیا رابگەیەنرێت كە پێداویستیەكان ئامادەبكات بۆ ئەو مەبەستەی باسكرا .\nبە بەریتانیا رابگەیەنرێت كەئەم بریارو پێشنیارانە جێ‌بەجێ بكات لە ئایندەیەكی زوو و نزیك.\nبۆیە دوای ئەوكارەی كۆمەلەی گەلان پێ هەلسا بە پێشنیاركردنی ئەوخالانە توركیا دانی نا بە ویلایەتی موصل وەك بەشێك لە خاكی عیراق لە (5/حوزەیرانی/ 1926) رێكەوتن كرا لە نێوان هەردوو دەولەت بەپێ‌ی ئەو رێكەوتنە هیلی سنوری نیوان عیراق و توركیا دیاری كرا .\nهۆكارەكانی لكاندنی ویلایەتی موصل بەعیراق:-\nهۆكاری نیودەولەتی ، ولاتانی زلهیزئەو بەرژەوندی ئابووری و سیاسیانەی هەیانبوو وەكو نەوت یەكیك بوو لە هۆكارە لەپێشیەنەكان .\nهەڵكەوتەی جوگرافی موصل ،چونكە لەرووی ئابووری و بازرگانی گرنگ بوو.\nهۆكاری پەیوەست بەناو خۆی عیراق و ویلایەتی موصل ،چونكە ئەوفشارە گەورەی كە كورد هەیبوو لەسەر عیراق و بەریتانیا وەك بزوتنەوەی رزگاریخوازی كورد لەوانە شیخ محمود ئەو بارودۆخەی كەلە ناوچەكانی تری كوردستان هەبوو هۆكاری بەهیزبوو كە ویلایەتی موصل نەچێتەوە سەر توركیا .\nئەوبەلێنەی كە بەریتانیا بەمەلیك فیصلی دابوو كەجارێكی تر نایانخاتەوە ژێر دەسەلاتی توركیا .\nئایە توركیا دوای ئەوەی ئەم هەموو هەوڵ و كۆشیشەی دا بۆ ئەوەی موصل ببێتە بەشێك لە خاكی توركیا ئاوا بەئاسانی دەست لەم خاكە هەڵدەگرێت ، بیگومان هەر لە ساڵی(1926)كەبە بریار و پێشنیاری كۆمەلەی گەلان موصل بەخاكی عیراق لكا ، دەتوانین بڵێن توركیا دوو دل و نارازی بوو ، هەرچەندە لەبری ئەم رازی بوونەی چەندین ئیمتیازاتی لە حكومەتی عیراق وەرگرت ،ئایە دووبارە هاتەنەوەی توركیا مانای ئەوە نییە رێكەوتنی نێوان كۆمەلەی گەلان و توركیا و عیراق ،كۆتایی هاتووە ، هەرچەندە توركیا هەرگیز لە خاكی عیراق و وە بەتایبەتی كوردستان،نەچۆتەدەر هێچ كاتێك، وە هەژموونی هەبووە لە ناوچەكە جا بەهەر شێوەێك بێت ،بیگومان توركیا دووبارە هەول دەدات پێگەی خۆی بەهیز كات لە عیراق، وەئاواتی توركیا ئەوەیە دووبارە،پێگەی خۆی بەهیزبكات لە ناوچەكە وەك دەولەتی عوسمانی كۆن،\nنـــوزاد عـەلــی سـولـێـمان\nخــــوێــنــدكـاری بــەشی مێـــژووی گـشـتــی\nPrevious شەهید كردنی ئیمامی حوسین


کۆمپانیای “آرد فسا” - شرکت آرد فسا\nکۆمپانیای “آرد فسا”\nکۆمپانیای “آرد فسا” لە پێناو پەرەپێدانی پیشەسازی پارێزگای فارس و بەهەمهێنانی جۆرەکانی ئارد بۆ نانکردن و پیشەسازی لە ساڵی ۱۹۸۷دا دامەزراوە. ئەم کارگەیە لە کیلۆمەتری ۱۶ی جادەی فەسا بۆ شیرازە.\nکۆمپانیای “آرد فسا” بە توانایی بەرهەمهێنانی ڕۆژانە ۵۰۰ تەن جۆرەکانی ئاردی نانکردن و پیشەسازی بەشێک لە پێداویستییەکانی ڕۆژانەی دەکارکەرانی ئەم مادە سەرەکییە دابین دەکات.\nستراتیجی کۆمپانیای “آرد فسا”\n• ڕەزامەندی و سەرنجدان بە پێداویستی و ویستی مشتەری\n• کەمکردنەوەی نرخی تەواوبوو تا ڕادەی پێویست و بەڕێوەبەرایەتی کاریگەری تێچوونەکان\n• چاکسازی و نۆژەنکردنەوەی هێڵەکانی بەرهەمهێنان بە ئامانجی چارەسەرکردنی کێشەی تەکنیکی یەکەکانی بەرهەمهێنان\n• پەرەپێدانی سەبەتەی بەرهەمەکان بە شێوەی جیاواز بە مەبەستی بەرهەمهێنانی ئارد بە کوالیتی باش و بەبێ پیسبوون\n• بەهێزکردنی ژێرخانەکانی فرۆشتن بە پەرەپێدانی سیستەمی کوالیتی و بەرزکردنەوەی پێکهاتەی مارکیتینگ\n• ڕەخساندنی هەلی گونجاو بە مەبەستی ڕکابەرایەتی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و بەگشتی بازاڕی هەناردەکاری\n• دابینکردنی مادەی سەرەتایی بەکوالیتی و نرخی گونجاو و دروستکردنی کەناڵی پەیوەست بە مەبەستی زاڵبوون بەسەر بازاڕە نێودەوڵەتییەکان\n• بەکارهێنانی ئامێر و کەرەستەی میکانیزە و هەروەها کەمکردنەوەی ڕووداوی پێشبینینەکراو و بەرگری لە ڕووداو و سەرهەڵدانی نەخۆشی بە هۆی کارکردن\nدووربینی ڕێکخراوە وەدی نایەت، مەگەر لەژێر سایەی:\nزیاترکردنی ڕەزامەنی مشتەری و پێشکەشکردنی کوالیتییەکی باشتر بەپێی داواکارییەکانی مشتەری\nباشترین بەکارهێنانی کەرەستە و ئامێر و پلاندانانی ڕێکوپێک بۆ پاراستن و چاککردنەوەی ژێرخانەکانی بەرهەهمێنان\nناسین، ڕێکخستن و باشترکردنی بەردەوامی پڕۆسە هەنووکەییەکانی ڕێکخراوە\nزیاترکردنی ئاستی تەندروستی بەهەمهێنانەکان و دەستبەرکردنی سەلامەتی خواردنەکان\nزیادکردنی توانایی و بەرزکردنەوەی ئاستی لێوەشاوی هێزی مرۆڤی لە ڕێگەی پڕۆسەی سەرچاوەی مرۆڤییەوە\nزیاترکردنی ئاستی سەلامەتی فەرمانبەران و لایەنەکانی سوودبەر، کەمکردنەوەی هۆکارەکانی زیان بۆ شوێنی ئیش، پاڵپشتی ڕووداو و سەرهەڵدانی نەخۆشی بە هۆی کار\nبەڕێوەبەرایەتی کۆمپانیا خۆی پابەند دەزانێت بە مەبەستی وەدیهێنانی پێداویستی و پەیڕەویکردن لە یاسا و ڕێسای پەیوەست و بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی سەرەوە هەموو هەوڵی خۆی بدات و لە سایەی بەشدراریکردنی فەرمانبەران، وەدیهێنانی ئامانجەکان کردارەکی بکات.\nمرۆڤ لە ڕابردووی کۆنەوە تاکوو ئیستا گرێدراوی کشتوکاڵ بووە و وەدوای ئاشکردنی دانەوێڵە کەوتووە. کاتێک کە هەموو چالاکییەکان بە دەست و بەبێ هێچ ئامێرێک جێبەجێ دەکرا، خەڵک بۆ ئامادەکردنی ئاردی پێویست کە خواردنی سەرەکی ئەوان بوو، هەڵگری ئازاری زۆر بوون. ئەو کاتە بەرهەمهێنانی ئارد قۆناغە جیاوازەکانی تێدەپەڕاند هەتاکوو لە کۆتاییدا دەهاتە ناو ماڵەکان. لە ماڵەکانیشدا بەشێک هەبووە بە ناوی کۆگای دانەوێڵە و ئارد کە دانەوێڵە لەوێدا ساڵێک خەزن دەکرا. لەئێستادا پیتاندنی گەنم و زیادکردنی مادەیەک کە دەبێتە هۆی بەرزکردنەوەی بایەخی ئەو، تایبەتمەندی تری بەرهەمهێنانی ئاردی ئەمڕۆکە دێتە ئەژمار.\nهەروەها لە هیچ بینا و ماڵێکدا شوێنێک بە ناوی کۆگای ئارد و دانەوێڵە نییە و ئەم بەشە گواستراوەتەوە بۆ شوێنی وەک شیرینیخانە، کارگەی بەرهەمهێنانی ماکاڕۆنی، کارگەی بەرهەمهێنانی هەریشتەی ئاش و سووپ و… جگەلەوەش، بەکارهێنانی ئارد لە دۆخی کلاسیکی خۆی چۆتە دەرەوە و بابەتی بەکارهێنانی بە شێوەیەکی بەربڵاو زیادی کردووە. لە لایەکی ترەوە بە زیاتر بوونی داواکاری و بەکارهێنانی ئارد، ناوەندی بەرهەمهێنانی ئاردیش بە شێوەیەکی بەربڵاو خەریکی ئەم کارەیە.\nکارگەکانی بەرهەمهینانی ئارد، بەرهەمی خۆیان کە هەمان ئاردە دەخەنە بەردەستی دەکارکەران. گەر لە ڕابردوودا مشتەری ئاشی چکۆڵە، خێزانەکان بوون، بەڵام ئێستاکە مشتەرییەکانی ئارد، کارگە و بنەکانی بەرهەمهێنانن کە مادەکانی خواردن دەخەنە بەردەستی خێزانەکان. بە واتایەکی تر، ئارد بووە بە ئامێرێک کە ڕاستەوخۆ ناگاتە دەستی خێزانێک بەڵکوو دەکرێت بە مادەی جیاوازی تر و پاشان دێتە ناو بازاڕ و لەم ڕێگەیەوە دەگاتە دەستی خێزانەکان.\nمرۆڤی سەرەتایی بۆ کردنی گەنم بە ئارد، دەنکە گەنمی دەخستە نێوان دوو بەرد و پاشان بە گیرەیەک بەردەکانی لەسەر یەک وەجووڵە دەخست. ۲ هەزار بەر لە لەدایکبوونی مەسیح، میسرییەکان جۆرێک ئاشی بەردینیان بەکاردێنا بۆ ئاردکردن. خەڵکی ڕۆمیش ۵۰۰ ساڵ بەر لە لەدایکبوونی مەسیح جۆرێک ئاشی بەردینیان بەکار دێنا کە بەدەست ئیشی دەکرد. یەکەمین ئاشی باگردانی ساڵی ۱۵۱۹ تاکوو ۱۵۵۶ دروست کرا و پاش ئەوە پەرەسەندن بە باگردانی هیپەربلۆئید دەستی پێکرد و باگردانی قووچەکی، باگردانی دیسکی و باگردانی درزداری لوولپێچیش دروست بوون. ئەو شتەی دواتر وەک ئاش یان سایلۆ لە قەبارەی بەربڵاودا ئاردی بەرهەم دێنا لە سەدەی نۆزدەهەمدا دەستی بە کارکردن کرد و ئاشی باگردانی لە نزیک شاری ماینسدەری ئەڵمانیا و بە هێزی هەڵم دەستی بە کارکردن کرد.\n۱- ئاشی خولاو(Spinning mills)\n۲- ئاشی تووڵی (Rod mills)\n۳- ئاشی بۆری(Tube mills)\n۴- ئاشی گاشە بەردی(Cobblestone mills)\n۵- ئاشی خۆشکێن (Self-breaker mills)\n۶- ئاشی لەرینەوەیی (Vibratory mills)\n۷- ئاشی باگردانی (Roller mills)\n۸- ئاشی چەکوچی(Hammer mills)\n۹- ئاشی فوویی(Blow mills)\n۱۰- ئاشی تۆپی(Ball mills)


سەرۆک بایدن دەڵێت داگیرکردنی ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیاوە " دەستپێدەکات "\nسەرۆکی ئەمەریکا جۆو بایدن، واشنتن\nسەرۆکی ئەمەریکا جۆو بایدن دەڵێت ڕووسیا دەستیکردووە بە داگیرکردنی ئۆکرانیا بەڵام هێشتا کات ماوە بۆ دیبلۆماسی تاوەکو هێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا دووربخەینەوە کە " خراپترین سیناریۆیە."\nسەرۆک بایدن لە وتارێکدا وتی " ئەمە سەرەتای داگیرکردنی ئۆکرانیایە لەلایەن ڕووسیاوە." ئەوەش وەکو ئاماژەیەک بۆ بڕیارەکەی سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمێر پوتن کە تیایدا دوو هەرێمی ڕۆژهەڵاتی ئۆکرانیای وەکو دوو هەرێمی سەربەخۆ ناساند و فەرمانی کرد هێزی سەربازیی ڕووسی ڕەوانەی ئەو دوو هەرێمە بکرێن کە بە دۆنباس ناسراون.\nسەرۆک بایدن وتی " پوتن چۆن مافی ئەوە بە خۆی دەدات ناوچەی خاکی دراوسێکەی وەکو وڵاتی سەربەخۆ بناسێنێت؟ ئەمە پێشێلکردنی یاسای نێودەوڵەتییە و پێویستی بەوەیە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی وەڵامێکی توندی بداتەوە."\nسەرۆک بایدن لە وتارەکەیدا وتی " ئەو ' پوتن ' داناییەک دەردەخات بۆ ئەوەی لەڕێی بەکارهێنانی هێزەوە ناوچەی زیاتر بگرێت. هەروەها ئەگەر گوێ لە وتارەکەی دوێنی شەوی بگرین، داناییەک دەردەخات بۆ ئەوەی زۆر زیاتر بڕوات."\nسەرۆک بایدن سەپاندنی سزای نوێی بەسەر بەرپرسانی باڵای سیاسی و دارایی ڕووسیادا ڕاگەیاند، ئەوەش لەپێناو بەربەست دانان لەبەردەم داگیرکارییەکی بەرفراوانی ڕووسیادا.\nسزاکانی ئەمەریکا دوو دامەزراوەی دارایی و بەرپرسانی باڵای سیاسیی و دارایی ڕووسیا و خێزانەکانیشیان دەکاتە ئامانج.\nوتیشی ئەمەریکا بەردەوام دەبێت لە پێدانی چەکی " بەرگری " بە ئۆکرانیا و ڕەوانەکردنی هێزی زیاتری ئەمەریکا بۆ پتەوکردنی وڵاتانی هاوپەیمانێتی ناتۆ لە ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا، بەڵام ڕوونیکردەوە هێزەکانیان بۆ " شەڕکردن " لەوێ نابن.\nئاماژەشی بەوەدا گفتوگۆ دیبلۆماتیەکان دەکرێت ڕێگە لە خراپتربوونی قەیرانەکە بگرن، کە یەکێکە لە خراپترین قەیرانی ئاسایش کە لە دوای جەنگی جیهانی دووەمەوە ڕووبەڕووی ئەوروپا بۆتەوە.\nسەرۆک بایدن وتی " ڕێگەی دیبلۆماسی هێشتا دەتوانێت قەیرانەکە چارەسەر بکات، ئەمەریکا و هاوپەیمان و هاوبەشەکانمان بە کراوەیی دەمێنینەوە بەڕووی دیبلۆماسیدا، ئەگەر جددی بێت، کاتێک هەموو شتەکان دەوترێن و جێبەجێ دەکرێن، لەسەر کردەوەکانی ڕووسیا فەرمان دەدەین نەک قسەکانی."\nبایدن وتی " هیچ گومانێک لەوەدا نیە کە ڕووسیا سەرکوتکارەکەیە، ئێمەش بەرچاومان ڕوونە لەسەر ئەوەی بەرەنگاری چی بووینەتەوە."\nسەرۆک بایدن ئاماژەشی بەوەدا " هێشتا کات ماوە بۆ دوورخستنەوەی خراپترین سیناریۆ کە دەبێتە هۆی ناڵاندنی ملیۆنان هاوڵاتی ئەگەر ئەوان وەکو ئەوەی پێشبینی کراوە بجوڵێن."


رێگاي ئێوه خۆڕھه ڵاتي ناوين » پەکەکە دژی کێیە؟\nرێكخراوی (ACLED)ی ئه‌مه‌ریكی رایگه‌یاند، له ماوه‌ی پێنج مانگی رابردوودا %77ی شه‌ڕوپێكدادانی نێوان سوپای توركیا و چه‌كدارانی پارتی كرێكارانی كوردستان (په‌كه‌كه) له هه‌رێمی كوردستان بووه.\nبه گوێره‌ی داتای ئه‌و رێكخراوه، له ماوه‌ی ئه‌مساڵدا ته‌نیا له سه‌دا 23ی پێكدادانی سوپای توركیا و په‌كه‌كه له‌ناو خاكی توركیا بووه.\nئه‌و رێكخراوه له ئینفۆگرافیكێكدا بڵاویكرده‌وه، هه‌رێمی كوردستان پشكی شێری به‌ركه‌وتووه، له‌وه ببێته گۆڕه‌پانی ئه‌و ململانێ چه‌كدارییه‌ی له نێوان سوپای توركیا و په‌كه‌كه‌دا هه‌یه.\nبه هۆی ئه‌وه‌ی پشكی شێری رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌كان له سنووری هه‌رێمی كوردستان بووه، له رووی ئابوورییه‌وه ئه‌و شه‌ڕه و مانه‌وه‌ی په‌كه‌كه له ناوچه‌كه زیانی ئابووری زۆری به‌ر هه‌رێمی كوردستان و ته‌نانه‌ت ژێرخانی ئابووری هه‌رێم گه‌یاندووه، به‌و پێیه‌ی به‌شێكی زۆری گوند و له‌وه‌ڕگا و ناوچه كشتوكاڵییه‌كان به درێژایی سنووره‌كان چۆڵ كراون و بوونه‌ته شه‌ڕگه‌ی په‌كه‌كه.\nسوپای توركیا بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی په‌كه‌كه به پله‌ی یه‌كه‌م پشتی به هێزی ئاسمانی به‌ستووه.\nله ئاستی ناوخۆدا چه‌ندینجار دانیشتوانی ناوچه سنوورییه‌كان و دامه‌زراوه‌كانی حكومه‌ت هۆشداریان داوه‌ته په‌كه‌كه و داوایانكردووه، ئه‌و هێزه شه‌ڕی خۆی بباته‌وه ئه‌و دیو سنووری هه‌رێمی كوردستان و چیدیكه نه‌بێته هۆی درووستكردنی ئاسته‌نگ له‌به‌رده‌م ژیانی گوندنشینان.\nماوه‌ی چه‌ندین ساڵه به‌هۆی شه‌ڕی په‌كه‌كه و توركیا و مه‌ترسی بۆردومانه‌كان، ده‌یان گوند له ناوچه سنوورییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان چۆڵكراون و تا ئێستاش سه‌دان گوندنشین و كه‌سی سڤیل بوونه‌ته قوربانی ئه‌و شه‌ڕ و بۆردومانانه.\nبرچسب ها : ئەمریکی , پەکەکە , تورکیا , شەڕ , ناکۆکی , هەرێمی کوردستان


Kurdipedia - 1945\n📅 1945 | Kategori: Tarih ve olay | Başlık dili: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | غه‌نی بلوریان - ئاڵه‌کۆک, به‌سه‌رهاتی سیاسی ژیانم - ستۆکهۆڵم - 1997. لاپەڕە: 38\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | غه‌نی بلوریان - ئاڵه‌کۆک, به‌سه‌رهاتی سیاسی ژیانم - ستۆکهۆڵم - 1997. لاپەڕە: 58\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | به‌رکورتیکی خه‌رمانی کوردناسی له ئه‌وروپا - نووسینی چه‌ند مامۆستایه‌کی کورد - له چاپکراوه‌کانی کۆڕی زانیاری کورد - چاپخانه‌ی کۆڕی زانیاری کورد - به‌غداد - 1974. لاپەڕە: 116\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | زمان و ئه‌ده‌بی کوردی, بۆ پۆلی سێیه‌می نێوه‌ندی - هه‌رێمی کوردستانی ئێڕاق, وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده, چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده - 1993 - 1994. لاپەڕە: 5\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | کریس کۆچیرا - مێژووی کورد له سه‌ده‌ی 19 و 20 دا - وه‌رگێڕانی محه‌مه‌دی ره‌یانی - چاپی یه‌که‌م - چاپخانه‌ی کارون - تاران - 1369ی هه‌تاوی. لاپەڕە: 300\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | کریس کۆچیرا - مێژووی کورد له سه‌ده‌ی 19 و 20 دا - وه‌رگێڕانی محه‌مه‌دی ره‌یانی - چاپی یه‌که‌م - چاپخانه‌ی کارون - تاران - 1369ی هه‌تاوی. لاپەڕە: 245\n ⚫ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپه‌ڕی موجته‌با میرزاده http://www.mojteba-mirzade.tk\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | دوکتۆر مارف خه‌زنه‌دار - له بابه‌ت مێژووی ئه‌ده‌بی کوردییه‌وه, بریتییه له چوارده لێکۆڵینه‌وه - به‌غداد - چاپخانه‌ی الموسسه العراقیه لـلدعایه و التباعه - 1984. لاپەڕە: 319\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | دوکتۆر مارف خه‌زنه‌دار - له بابه‌ت مێژووی ئه‌ده‌بی کوردییه‌وه, بریتییه له چوارده لێکۆڵینه‌وه - به‌غداد - چاپخانه‌ی الموسسه العراقیه لـلدعایه و التباعه - 1984. لاپەڕە: 85\n 📒 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | دلانپار - گۆڤارێکی رۆشنبیریی وه‌رزییه - ژ3 و 4 - خولی شه‌شه‌م - ساڵی ده‌یه‌م - 20-12-1996 - ده‌نگی کۆمیته‌ی ئاشتی و پشتگیری نیشتمانی کوردستان - فینڵاند. لاپەڕە: 110\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ئه‌کره‌می مه‌حموودی ساڵحی ره‌شه - شاری سلێمانی - پێداچوونه‌وه و پێشه‌کیی د. عیزه‌دین موسته‌فا ره‌سوڵ - به‌رگی دووه‌م - چاپی دووه‌م - چاپخانه‌ی دار الحریه - به‌غداد - 1989. لاپەڕە: 80\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | مه‌سعود موحه‌مه‌د - گه‌شتی ژیانم - چاپی یه‌که‌م - ستۆکهۆڵم - 1992. لاپەڕە: 280\n 📒 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | دلانپار - ژ - 3 و 4 - خولی پێنجه‌م - 25-12-1995 - ده‌نگی کۆمیته‌ی ئاشتی و پشتگیری نیشتمانی کوردستان - فینڵاند. لاپەڕە: 5\n 📒 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | مامۆستای کورد - ژماره 24 و 25 - سوید - زستان و به‌هاری 1995. لاپەڕە: 26\n 📒 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | دلانپار - ژ - 3 - خولی چواره‌م - 25-09-1994 - ده‌نگی کۆمیته‌ی ئاشتی و پشتگیری نیشتمانی کوردستان - فینڵاند. لاپەڕە: 13\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | له‌تیف قه‌راخی - مام ئیبراهیمی نه‌ته‌وه‌یی و داستانه خوێناوییه‌که‌ی ئه‌زمه‌ر و کۆمه‌ڵه داستانێکی تر - رۆمانه شیعر - چاپی یه‌که‌م - چاپخانه‌ی سلێمانی - 1993. لاپەڕە: 135\n 📰 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ژینی نوێ - میدیای جیهانی کورد ده‌ریده‌کات - ژ8 و 9 - ژونی 1996 - به‌ریتانیا. لاپەڕە: 21\n 📕 | 🇸🇦 عربي | الدکتور عبدالستار طاهر شریف - الجمعیات و المنÙمات و الاحزاب الکردیه فی نصف قرن 1908 - 1958 - الطبعة الاولی - شرکه المعرفه لـلنشر و التوزیع - بغداد 1989. صفحة: 100\n 📕 | 🇸🇦 عربي | الدکتور عبدالستار طاهر شریف - الجمعیات و المنÙمات و الاحزاب الکردیه فی نصف قرن 1908 - 1958 - الطبعة الاولی - شرکه المعرفه لـلنشر و التوزیع - بغداد 1989. صفحة: 261\n 📕 | 🇸🇦 عربي | الدکتور عبدالستار طاهر شریف - الجمعیات و المنÙمات و الاحزاب الکردیه فی نصف قرن 1908 - 1958 - الطبعة الاولی - شرکه المعرفه لـلنشر و التوزیع - بغداد 1989. صفحة: 129\n 📕 | 🇸🇦 عربي | الدکتور عبدالستار طاهر شریف - الجمعیات و المنÙمات و الاحزاب الکردیه فی نصف قرن 1908 - 1958 - الطبعة الاولی - شرکه المعرفه لـلنشر و التوزیع - بغداد 1989. صفحة: 260\n 📕 | 🇸🇦 عربي | باسیل نیکیتین - الاکراد, اصلهم, تاریخهم, مواطنهم, عقاچدهم, عاداتهم, Âدابهم, لهجاتهم, قباچلهم, قپایاهم, طراچف عنهم - قدم له المستشرق الشهیر لویس. صفحة: 190\n 📕 | 🇮🇷 فارسی | حسن ارفع - کردها و یک بررسی تاریخی و سیاسی - ترجمه از متن انکلیسی - لندن, اکسفورد - 1966. صفحە: 88\n👁 Bu başlık 11,235 defa görüntülendi


کۆدی هەواڵ: 2422\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 11:10 - 2021/06/19\nبەشی ئێران- سەرۆکی ناوەندی هەڵبژاردنەکانی ئێران ئەنجامە بەراییەکانی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێرانی راگەیاند.\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، جەماڵ عەرف سەرۆکی ناوەندی هەڵبژاردنەکانی ئێران ڕایگەیاند: بەپێی ئەو لاپەڕە دەنگانەی بەکار هێنراون، 28 ملیۆن و 600 هەزار کەس لە هەڵبژاردنەکاندا بەشدارییان کردووە.\nسەید ئیبراهیم ڕەئیسی زیاتر لە 17 ملیۆن و 800 هەزار دەنگی بەدەست هێناوە\nموحسین ڕەزایی زیاتر لە 3 ملیۆن و 300 هەزار دەنگی بەدەست هێنا\nعەبدولناسر هیمەتی زیاتر لە 2 ملیۆن و 400 هەزار دەنگ\nسەید ئەمیر حسێن قازی زادەی هاشمی نزیک لە 1 ملیۆن دەنگ\nهەواڵەکە نوێ دەکرێتەوە


له‌په‌رله‌مان په‌یمانامه‌ی سیڤه‌ر زیندوو ده‌كه‌مه‌وه" كوردێك به 7480 ده‌نگ ده‌چێته په‌رله‌مانی ئه‌وروپا\nرێژین ئیبراهیم ـ سوید\nپێنج كوردی دانیشتوی وڵاتی سوید له‌سه‌ر لیستی پارته جیاوازه‌كانی ئه‌و وڵاته، خۆیان كاندید كردووه بۆ په‌رله‌مانی ئه‌وروپا‌و له‌و نێوه‌دا كاندێكیان ته‌نها به 7480 ده‌نگ ده‌چێته په‌رله‌مانی ئه‌و وڵاته.\nپێنج كورد له‌پارته جیاوازه‌كانی وڵاتی سوید، خۆیان كاندید كردووه بۆ یه‌كێتی په‌رله‌مانی ئه‌وروپا، له‌وانه ڕێبوار حه‌سه‌نی 49 ساڵ،كه‌كارتی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی ژماره 12یه، له‌سه‌ر لیستی پارتی سه‌وزی/ژینگه. هه‌روه‌ها رێبوار حه‌سه‌ن كوردێكی شاری سلێمانیه‌و خۆی كاندیدكردووه بۆ په‌رله‌مانی ئه‌وروپا، له‌ساڵی 1991 رووی كردووه‌ته وڵاتی سوید‌و ماوه‌ی 11 ساڵه ئه‌ندامی شاره‌وانی‌و لێپرسراوی كۆمپانیای ئاو له‌شاری ستۆكهۆڵمی پایته‌ختی سوید.\nرێبوار حه‌سه‌ن پێیوایه"پێویسته كورد وجوودی هه‌بێت له‌په‌رله‌مانی ئه‌وروپادا‌و بتوانین كار بۆ دۆزی كورد بكرێت".\nهه‌روه‌ها رایگه‌یاند"ئه‌گه‌ر من بگه‌مه په‌رله‌مانی ئه‌وروپا به‌ڵێن ده‌ده‌م كار بۆ كورد‌و كوردستان بكه‌م‌و ده‌نگی كورد له‌كوردستانه‌وه بگه‌یه‌نمه په‌رله‌مانی ئه‌وروپا، چونكه به‌ڕاستی ئه‌گه‌ر بچیته په‌رله‌مانی ئه‌وروپا ناتوانیت ده‌نگی كورد نه‌گه‌یه‌نیته ئه‌وروپا".\nناوبراو ئه‌وه رونده‌كاته‌وه"من له‌وساته‌ی كه‌كوردستانم به‌جێ‌هێشتووه، هه‌ده‌فی من ئه‌وه بوو كه‌بێمه ده‌ره‌وه كارێك بۆ كورد بكه‌م، هه‌وڵبده‌م ده‌نگی كورد بگه‌یه‌نمه ده‌ره‌وه".\nرێبوار حه‌سه‌ن به‌ڵێن به‌هه‌موو كورد ده‌دات كه نوێنه‌رایه‌تی كوردبكات له‌په‌رله‌مانی ئه‌وروپا‌و ده‌ڵێت"من كارتی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌م 12 له‌ناو هه‌موو پاڵێوراوه‌كاندا من كه‌مترین ده‌نگم ده‌وێت كه 7480 ده‌نگه بۆ ئه‌وه‌ی بچمه په‌رله‌مانی ئه‌وروپا، له‌وێ گرنگی زیاتر به‌بواری ژینگه‌و ئاو بده‌م‌و هه‌روه‌ها بتوانین له‌و رێگه‌یه‌وه خزمه‌تێك بكه‌ین".\nناوبراو جه‌ختی له‌وه كرده‌وه"له‌به‌رنامه‌مدایه له‌په‌رله‌ماندا په‌یمانامه‌ی سیڤه‌ر زیندوبكه‌مه‌وه، چونكه ئه‌وكات ساڵی 1920رێكه‌وتنامه‌ی سیڤه‌ر له‌ماده‌ی 62و63و64دا دانی نا به‌مافه كانی كوردا له‌سه‌ر چاره‌ی خۆنوسین، له‌رێكه‌وتنامه‌ی لۆزان له‌ساڵی 1923دا ئه‌و مافه سڕایه‌وه، هه‌وڵده‌ده‌م زیندووی بكه‌مه‌وه‌و دیسانه‌وه به‌كۆنكرێتی له‌په‌رله‌ماندا قسه‌ی له‌سه‌ر بكه‌م".\nبڕیاره هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی ئه‌وروپا له 7حوزه‌یرانی 2009ده‌ست پێبكات، وڵاتی سویدیش هه‌ڵده‌ستی به‌هه‌ڵبژاردنی 18 ئه‌ندامی پارت‌و لیسته جیاوازه‌كان، بۆ په‌رله‌مانی ئه‌وروپا كه‌سه‌رجه‌می 736ئه‌ندام ده‌بێت كه‌خۆی بۆ ئه‌و پۆسته كاندید كردووه.\nهاوكات پێنج ئه‌ندامی كوردی دانیشتووی ووڵاتی سوید له‌سه‌ر لیستی پارته جیاوازه‌كان له‌سوید خۆیان كاندید كردووه بۆ په‌رله‌مانی ئه‌وروپا.\nله‌بارزان سێ كه‌سی خێزانێك ده‌ستگیر ده‌كرێن عه‌بدلمسه‌وه‌ر بارزانی: ئه‌ندامان‌و لایه‌نگرانی ئێمه‌ش ده‌بردرێنه ئاسایش\nراپۆرته‌کانی رۆژنامه‌ی ده‌یلی ته‌له‌گراف، به‌ریتانیا ده‌هه‌ژێنێت\nعه‌بدولمسه‌ور بارزانی: په‌رله‌مانی ئاینده‌ی كوردستان په‌رله‌مانێكی چالاك ده‌بێت


هەڵبژاردن و سیاسەتی دەرەوەی ئێران\nلە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی پێشووی ئێراندا سیاسەتی دەرەوە هەمیشە بەشێکی گرنگ و مژارێکی دیاری هەڵمەتەکانی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی بووە، وەک چۆن لە خولی پێشوودا چارەسەرکردنی بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران یەکێک لە بەڵینەکانی حەسەن ڕۆحانی بوو بۆ سیاسەتی دەرەوە.\nئایا شوێنی سیاسەتی دەرەوە لە بەرنامەی کاندیدەکانی ئەم خوڵە لە کوێدایە؟\nهەر سەرۆک کۆمارێک سیاسەتی جیاوازی خۆی هەبووە لە سیاسەتی دەرەوەدا، بەڵام ئەم خولە زۆر باسی لایەنی سیاسەتی دەرەوە نەکرا لە هەڵمەتەکانی هەڵبژاردندا، هۆکاری ئەو بێ دەنگییە چی بوو؟\nئیبراهیم ڕەئیسی یەکێک لە کاندیدەکان و سەرۆکی دەزگای دادوەری ئێران زۆر بە کەمی باسی سیاسەتی دەرەوەی کردوە لە هەڵمەتەکانی هەڵبژاردنیدا، ناوبراو پێچەوانەی قسەکانی پێشتری لە ڕابردوودا، باسی ئەوەی کردوە کە دژی رێککەوتنە ئەتۆمییەکەی ئێران و بەرجام نییە، ئایا ئەم قسانەی پیشاندەری ئەوەیە کە دەیانەوێت بەهەر شێوەیەک بووە لەگەڵ ئەمەریکا و ڕۆژئاوادا ڕێبکەون؟ چارەنووسی سیاسەتی دەرەوە لەگەڵ ڕەئیسیدا بەرەو کوێ دەڕوات؟\nعەبدولناسر هیمەتییەک لەو کاندیدانەیە کە دەگوترێت نزیکترین خەتیان هەیە بە بەرنامەکانی ڕۆحانی، تەنانەت هیمەتی ڕایگەیاندوە کە بڕیارە جەواد زەریف لە کابینەی داهاتوویدا ڕۆڵی هەبێت لە سیاسەتی دەرەوەدا، ئایا ئەگر یەکێک لەمانە ببێتە سەرۆک کۆمار، دەتوانن سیاسەتێکی کراوەیان هەبێت بەرامبەر بە ڕۆژئاوا و ئەمەریکا؟\nبۆ وەڵامی ئەم پرسیارانە بەفراو نووری لەگەڵ دکتور ڕامین مەفاخێری، مامۆستای زانکۆ و پسپۆڕی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە بەریتانیاوە گفتوگۆی کردووە.\nوتووێژ- بەفراو نوری