کوردیپێدیا - لە 32 هەمین ساڵیادی ئەنفالدا، فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کورستان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عیراق پەیامێکی بڵاوکرەوە\n📝 لە 32 هەمین ساڵیادی ئەنفالدا، فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کورستان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عیراق پەیامێکی بڵاوکرەوە | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلە 32 هەمین ساڵیادی ئەنفالدا، فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کورستان لە ئەنجوو...\nئەمڕۆ 32 ساڵ تێپەڕدەبێت بەسەر قێزەونترین رووداوی پاکتاوکردنی نەژادی و جینۆسایدی گەلی کوردستان بە دەستی رژێمی بەعس بەسەرۆکایەتی سەدام حوسێنی دیکتاتۆر، لە ژێر ناوی ئەنفالدا.\nرژێمی بەعس بە هەشت قۆناغ و بە شێوەیەکی دڕندانە و دوور لە مرۆڤایەتی زیاتر لە 182 هەزار مرۆڤی بێتاوان و بێدیفاعی کوردیان لە ژن و منداڵ و گەنج و پیر زیندەبەچاڵ کردو، هەزارانی تریشیان لە زیندانەکاندا ئەشکەنجەی دەروونی و جەستەیی دا.\nرژێمی بەعس بە شاڵاوی ئەنفال جگە لە کوشتن و زیندەبەچاڵکردنی سەدان هەزار مرۆڤی کورد، زیاتر لە 5 هەزار گوندی وێرانکرد و سەرچاوەی بژێوی و ژیانی خەڵکەکەشی لەناوبرد.\nبەعس بەو هەنگاوەی ویستی شۆڕشی ڕزگاریخوازی کورد لەناو ببات و سەرچاوەی یارمەتی و پاڵپشتی هێزی پێشمەرگەی کوردستان وشک بکات، بەڵام ئەو تاوانەی بەعسیش وەک کیمیاباران و تەبعیس و تەرحیل و تەعریب نەیتوانی گیانی فیداکاری کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان و هێزی پیشمەرگەی کوردستان لاواز بکات.\nهەرچەندە دادگای باڵای تاوانەکانی عیراق پرۆسەی ئەنفالی بە جینۆساید ناساندووە، بەڵام تاوەکو ئێستا کەس و کاری ئەنفالکراوان تەرمی کەسە ئازیزەکانیان نەبینیوەتەوەو، قەرەبووی ماددی و مەعنەویش نەکراونەتەوە.\nئەمڕۆ لە یادی سەدان هەزار ئەنفالکراوی ئازیزدا و لە کاتێکدا تازە چەند گۆڕێکی بە کۆمەڵ لە بیابانەکانی سەماوەدا دۆزراونەتەوە، کە تەرمی پیرۆزی ئەنفالکراوانیان لەخۆگرتووە، داوا دەکەین کە هەوڵی تەواو بدرێت بۆ ئەوەی حکومەتی عیراقی فیدراڵ بەرپرسیارێتی دۆزینەوەی گۆڕە بەکۆمەڵەکان و گەراندنەوەی روفاتی پیرۆزیان بۆ خاکی کوردستان و قەرەبووی مادیی و مەعنەەوی کەس و کاریان بگرێتە ئەستۆ، تاوانبارانیش راپێچی بەردەم دادگای باڵای تاوانەکان بکرێن.\nلەم ساتەدا بۆ رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی کارەساتی لەم شیوەیە دەبێت رێگە بگرین لەو عەقڵیەت و دەنگە شۆڤینی و قین لە دڵانەی کە تا ئێستا دژی ماف و ژیانی خەڵکی کوردستان دەردەکەون.\n- سڵاو بۆ گیانی پیرۆزی ئەنفالکراوان و گشت شه هیدانی کورد و کوردستان\n- سڵاو بۆ گیانی خۆراگری کەس و کاری ئەنفالکراوان\n- ڕووڕەشی بۆ ئەنجامدەرانی تاوانی ئەنفال\nفراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کورستان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عیراق\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Apr 14 2020 9:48AM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Apr 14 2020 9:50AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Apr 14 2020 9:50AM باشترکراوە


حاکم قادر : ریفراندۆم بەبێ که‌رکوک و ناوچه دابڕێنراوه‌کان راگرتنی باشترە | PUK CENTRAL COUNCIL\nحاکم قادر : ریفراندۆم بەبێ که‌رکوک و ناوچه دابڕێنراوه‌کان راگرتنی باشترە\nیه‌ك شه‌ممه, ئه‌یلول 24, 2017 1:39 pm\nحاکم قادر حه‌مه‌جان ئه‌ندامی ده‌سته‌ی کارگێڕی مه‌کته‌بی سیاسی یه‌کێتی نیشتمانیی کوردستان له نامه‌یه‌کدا بۆ کۆسره‌ت ڕه‌سوڵ عه‌لی جێگری یه‌که‌می سکرتێری گشتی و ئه‌ندامانی مه‌کته‌بی سیاسی ده‌ڵێت: ریفراندۆم مافی ڕه‌وای گه‌له‌که‌مانه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌بێ که‌رکوک و ناوچه دابڕێندراوه‌کان ریفراندۆم بکرێت باشتر وایه ریفراندۆم رابگیرێت.\nبۆ به‌ڕێز / کاک کۆسره‌ت ، جێگری سکرتیری گشتی ی.ن.ک\nبۆ به‌ڕێزان / ئه‌ندامانی مه‌کته‌بی سیاسی ی.ن.ک\nپاش سڵاو …\nڕیفراندۆم بۆ سه‌ربه‌خۆی مافێکی دیموکراتیانه‌و ڕه‌وای گه‌لی کوردستانه وه‌ک مافی چاره‌نوس بۆگه‌لی کوردستان له هه‌رێم و ناوچه کوردستانییه‌کان .ئه‌مه بڕیارو هه‌ڵوێستی (ی.ن.ک) بووه.\nپێویسته ڕیفراندۆم بۆسه‌ربه‌خۆیی به‌گشتی ئه‌نجام بدرێت و هه‌ڵوێستمان ئاشکراو ڕوون بووه وه‌ک (ی.ن.ک) له‌سه‌ر پرسی ڕیفراندۆم بۆ سه‌ربه‌خۆیی،که مافێکی ڕه‌وا و حاشاهه‌ڵنه‌گری گه‌لی کوردستانه له‌سه‌ر بنه‌ماکانی (جاری جیهانی مافه‌کانی مرۆڤ) .\nئه‌گه‌ر له که‌رکوک و ناوچه دابڕێنراوه‌کانی تر نه‌کرێ ، له‌ڕووی سیاسی و نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌ی و مێژووییه‌وه نادروسته.\nله‌به‌رئه‌وه به‌بێ که‌رکوک و ناوچه دابڕێنراوه‌کان ڕیفراندۆم بکرێت ، ڕاگرتنی باشتره له ئێستادا به‌و مه‌رجه‌ی به هه‌موو لایه‌ک هه‌وڵ بده‌ین ڕێگاچاره‌یه‌کی گونجاوی ئه‌وتۆ بدۆزینه‌وه که له به‌رژه‌وه‌ندی گه‌لی کوردستاندا بێت به گشتی.\nلە بەغدا ڕێگە بە فەرمانبەر كوردەكان نادرێت بچنه‌وه سه‌ر كاره‌كانیان .. هۆكارەكەی بزانە !


ئەبووبەکر کاروانی:ئەو حیزبانەی خۆیان وەک ئۆپۆزسیۆن ناساندووە نەیانتوانیوە لە ئاست بەرپرسیارێتیدا بن - پرس میدیا\nHome دیدار و چاوپێکەوتن سڵایدشۆو کوردستان گرنگ هەواڵ ئەبووبەکر کاروانی:ئەو حیزبانەی خۆیان وەک ئۆپۆزسیۆن ناساندووە نەیانتوانیوە لە ئاست بەرپرسیارێتیدا بن\nئەبووبەکر کاروانی:ئەو حیزبانەی خۆیان وەک ئۆپۆزسیۆن ناساندووە نەیانتوانیوە لە ئاست بەرپرسیارێتیدا بن\nپرس میدیا 9/15/2020 02:07:00 pm دیدار و چاوپێکەوتن, سڵایدشۆو, کوردستان, گرنگ, هەواڵ,\nپرس میدیا - چاوپێکەوتن\nدرووستکردنی بەرەیەکی فراوانی مەدەنی بووەتە یەکێک لە پرسە گرنگەکانی ئێستای هەرێمی کوردستان، چاودێرانی سیاسی و ڕۆشنبیران بە دوای دەرەچەیەکدا دەگەڕین تا خەڵک لە بێهیوا بوون رزگاربکەن و بتوانن بیانگێڕنەوە سەر سندوقەکانی دەنگدان کە تاکە رێگەی چارەسەری کێشە سیاسیی و داراییەکانی دەبینن.\nلە سەر ئەو بابەتە پرس میدیا گفتوگۆیەکی لەگەڵ ئەبووبەکر کاروانی کەسایەتی دیاری سیاسی ئەنجامداوە.\nپرس میدیا : ئایا دروست کردنی بەرەیەکی سیاسی وەک بەدیلێک بۆ داھاتووی کوردستان بە چارەسەر دەزانیت؟\nئەبوبەکر کاروانی:'بەبڕوای من دروستکردنی بەرەیەک پێویست بوو کەچەند ساڵێک بەر لەئێستا ،دروست بکرێت چوونکە بەشێکی زۆری ھاوڵاتیان بگرە ٪٦٥زیاتری ھاوڵاتیان بایکۆتی پڕۆسەی ھەڵبژاردنەکانیان کرد بەھۆی ئەوەی کەبڕوایان بەھەڵبژاردنەکان نەماوە ھەروەھا ئەو حیزبانەی کەلەدەرەوەی دەسەڵاتن و وەک ئۆپۆزسیۆن خۆیان ناساندووە نەیان توانیووە لەئاستی ئەو بەرپرسیاریەتیەدابن کەھاوڵاتیان لەچاوەڕوانیدابوون.\nلەئێستادا ئێمە پێویستمان بەچوارچێوەیەک و بەرەیەک ھەیە\nلەئێستادا ئێمە پێویستمان بەچوارچێوەیەک و بەرەیەک ھەیە لەنێوان ئەو حیزبانەی کەخۆیان بەئیسڵاح و چاکساز دەزانن، لەگەڵ گروپ و کەسایەتیە نیشتیمانیەکان،بەرەیەکی ھاوبەش دروست بکەن تاجارێکیتر متمانە بۆھاوڵاتیان و سندوقەکانی دەنگدان بگێڕنەوە و بەھاوڵاتیان بڵێن کە ئێمە دەتوانین لە ڕێگەی ھەڵبژاردنەکانەوە گۆڕانکارییەک دروست بکەین.\nگەرنەتوانین ھەموو کێشەکان چارەبکەین دەتوانین ڕێگایەک درووستبکەین کە ئومێدێک جارێکیتر بۆھاوڵاتیان بگێڕینەوە.\nپرس میدیا: لە قۆناغەکانی رابردودا زۆر جار بەرە دروست بووە لە نیوان حزبەکان بەلام شکستی ھیناوە چۆن سود لەو ئەزمونە شکست خواردوانە وەربگرین؟\nئەبوبەکرکاروانی: ئەو بەرانەی کە لە ڕابردوو دا دروستبوون زیاتر لەنێوان یەکێتی و پارتی دا بووە وەحیزبەکانی تریش نەیان تووانیووە کە بەرەیەکی تۆکمە و تەندروست پێک بھێنن کە لە کاتی ھەڵبژاردنەکان پێکەوە بەشداری لە پڕۆسەی دەنگدانەکە بکەن .\nپرس میدیا: ئایا بەرەی خەڵک دەبیتە ھۆی درووست بوونەوەی ئومێد کە ھاوولاتیان بگەڕێنەوە سەر سندوقەکانی دەنگ دان وەک تاکە رێگای سیاسی بۆ چارەسەر.؟\nئەبوبەکرکاروانی: گەر زەمینەسازی نەکرێت و لێک تێگەیشتنی سیاسی نەکرێت،لەسەر ئامانجەکان و ڕۆڵەکان ئەوا درووستکردنی بەرەیەکی لەوجۆرە نەک تەنیا ئومێد دروست ناکات بەڵکو و بێھیوای زیاتر لای ھاوڵاتیان دروستدەکات، بۆیە پێویست دەکات کە زەمینەسازیەکی تەواو بکرێت .\nپرس میدیا: چ بنەمایەک باشە و دەبێتە ھۆی کۆکردنەوەی ھێزو رێکخراو کەسایەتیەکان لە چوارچیوەی بەرەیەکدا؟\nئەبوبەکرکاروانی: پێویست دەکات ھەر بزوتنەوەیەک لەچوارچێوەی نیشتیمانی بێت و لەچوارچێوەی بەرژەوەندیەکانی گەلی کوردستان بێت، ئەو بەرەیەی کە درووست دەکرێت پێویست دەکات ئەم بەرەیە پەنا نەباتە بەر توندوتیژی ولەچوارچێوەی ئامرازە مەدەنیەکان بمێنێتەوە.\nپرس میدیا: چۆن لەو بەرەیەدا بتوانرێت سود لە جیاوازییە فکری و نەتەوەیی و ئاینی و مەزھەبیەکان وەربگیرێت؟\nئەبوبەکرکاروانی: ئەوەی وادەکات بڕوابونمانە بەسیاسەت و بەرژەوەندی گشتی و چاکەی خەڵکی کوردستان، چۆن بتوانین کە ڕێگر بین لە خۆپەرستی و ھەل پەرستی و بەرژەوەندی تایبەتی و گروپی نەبێتە ھۆکار لەو چوارچێوەدا دەتوانرێت کە ھەنگاو بنرێت بۆ بەرژەوەندەکانی ھاوڵاتیان ..\nتاگەکان # دیدار و چاوپێکەوتن # سڵایدشۆو # کوردستان # گرنگ # هەواڵ\nBy پرس میدیا at 9/15/2020 02:07:00 pm\nLabels: دیدار و چاوپێکەوتن, سڵایدشۆو, کوردستان, گرنگ, هەواڵ\nدیدار و چاوپێکەوتن سڵایدشۆو کوردستان گرنگ هەواڵ


چۆن خەتەنەی پیاوان گرفت بۆ ژنان دروست دەکات – خاکی کوردیا\nکاتێک کە «مارلین میلوس» رەزامەند بوو لەسەر ئەوەی کە سێ کوڕەکەی خەتەنە بکرێت، شتێکی زۆری لەم بارەیەوە نەدەزانی، ئەو باوەڕی بەدکتۆرەکەی بوو کە گوتبوی: ئەم کارە هیچ زیانێک بۆ منداڵەکانت دروست ناکات و تەنها ماوەیەکی کورتی پێدەچێت»، چەند ساڵێک دواتر مارلین لەقوتابخانەیەکی پەرستاریی بینەری خەتەنەکردنێک بوو، ئەو بەمشێوەیە باسی دەکات:” ئێمەی فێرخوازان لەیەک ریزدا بەشێوەی منداڵانی باخچەی ساوایان دەڕۆیشتین تاگەیشتینە مناڵێک کەبەشێوەی خاچ بەبۆردێکی پلاستیکی لەسەر رووی مێزێک بەسترابوویەوە»، پاشان دکتۆر هاتە ژوورەوە، « بێدەنگی هەر زوو بەهۆی قیژەو هاوارەوە شکێنرا، کە کاردانەوەی منداڵەکە بۆ پاراستنی پێستە ناسکەکەی شوێنی خەتەنەکەی خۆی و تێکشکانی ئەو بەهۆی ئامێری پزیشکی کە بەمەقاش بەچوکیەو پەیوەست کرابوو، هاوارکردنی مناڵەکە کاتێک دکتۆرەکە ئامرازێکی پزیشکی خستە سەر شوێنی خەتەنەکردنەکە(ئەو پێستەی نێرینە کەلەکاتی خەتەنەدا دەبڕدرێت) بەرزتر بوویەوە، ئەم کارە بۆ بڕینی دوو بەش کە وا دەردەکەوێت بەشێوەی ئاسایی بەیەکەوە لکاون، منداڵەکە دەستی کرد بەجوڵاندنی سەری بۆ پێشەوەو دواوەوە، ئەمەش تەنها بەشی جەستەی بوو کەدەیتوانی بیجوڵێنیت، دکتۆرەکە سودی وەردەگرت لە مەقاشێکی تر بۆ بڕینی پێستەکە، منداڵەکە دەستی کرد بەهەناسەدان بەشێوەیەک لەحاڵەتی خنکاندا بێت، ئەو بەهۆی قیژەو هاوارە بەرزەکانی لەهەناسەدانیش کەوت، لەهەنگاوی داهاتوو بەنەشتەرگەری دکتۆر بەهۆی ئامرازی تایبەتەوە پێستەکەی بڕی و لەکۆتاییدا لێکی جیاکردنەوە، مناڵەکە ئیتر شەکەت و ماندوو بووبوو».\nلەئێستادا مارلین زۆر بەداخەوەیە کە کوڕەکانی خەتەنە کردووەو بەشێوەی ماندوێتی قبوڵنەکراو بەڕاهێنانی ئەوانیترەوە سەرقاڵە.\nزۆربەی خەڵک ئێستاش شتێکی زۆر لەبارەی خەتەنەوە نازانن، ئەگەر تا ئێستاکە ئێوە وتارێکتان لەبارەی خەتەنەکردنەوە خوێندبێتەوە لەوانەیە زیاتر تەرکیز کرابێتە سەر لایەنە پزیشکییەکەی، لەم ماوەی پێشوو (نیۆرک تایمز) راپۆرتێکی بڵاوکردۆتەوە کە بەرپرسە باڵاکانی تەندروستی گشتی لەئەمریکا بابەتی بەرەوپێشبردنی خەتەنەی مناڵانیان بەو بەڵگەیە هێناوەتە بەر باس کە دەتوانێت پێشگیریی بکات لەهەندێ نەخۆشی زاوزێ.\nبەڵام راستییەکانی پەیوەست بەم بابەتەوە ئەکرێت ئێوە توشی سەرسوڕمان بکات، خەتەنە تەنها کاری نەشتەرگەرییە لەمێژوودا کە تاکو ئێستا بەناونیشانی هۆکارێکی بەربڵاو بۆ پێشگیری لە نەخۆشی، لەلایەنی بەرگرییەوە باسکراوە، کاتێک کە بانگەشەی پێشگیری خەتەنە لە نەخۆشی لەلایەن « رێکخراوی نیشتمانی بۆ تەندروستی » ئەمریکا لەلایەنی پشکنین و لیکۆڵینەوە جێگیر دەبێت، ئەوان بەڵگەیەک کەپاڵپشتی ئەم بۆچونە بکات بەدەستی ناهێنن، هەر بۆ ئەمەش رێکخراوێکی هاوشێوە لە جیهاندا پشتگیری خەتەنەکردن ناکات، ئەگەرچی زۆرێک لەخەڵک خەتەنە پەیوەست بەیەهودییەکانەوە دەزانن، هەروەها زۆرێک لەخەڵک خەتەنەکراوەکان بەموسڵمان دەزانن، نزیکەی 10 لەسەدی پیاوانی غەیرە موسڵمان لەجیهاندا خەتەنە کراون، هەروەها ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەپێشترین ئاستی خەتەنەی غەیرە ئاینی مناڵانی کوڕی لەجیهاندا (54.7%) بۆ خۆی بردووە، ئەم ئامارە لەساڵی 1965 نزیکەی 85% هەموو خەتەنەکانی غەیرە ئاینی لەجیهاندا بوو، ئاماری خەتەنە لە ئەمریکا پەیوەست بەناوچەی جیاوازە بەشێوەیەکی بەرچاو دەگۆڕێت.\nلەهەوڵی بەردەوامی بەشێک لەلێکۆڵەرەوان پیاوانی ئەمریکایی بەهۆی سودێکی پزیشکیەوە بۆ خەتەنە، کاریگەرییە لاوەکییە شاراوەکانیان لەبەرچاو نەگرتووە، بەم هۆیەوە کاتی لێکۆڵینەوە لەبارەی بابەتی پزشیکی خەتەنە بەسەرچووەو کاتی ئەوە هاتووە بابەتەکە لەلایەنی ژنانەوە هەڵبسەنگێنین، هەڵسەنگاندنی رەخنەییانەی خەتەنە لەلایەنی دەرونی و جەستەیی دەتوانێت ئەوە نیشان بدات کە چۆن ئەم کارە بەئاسانی پەیوەندی هەندێ لەدایکان لەگەڵ کوڕەکانیان و ژنەکان لەگەڵ هاوژینەکانیان کاریگەری داناوەو لەئەنجامدا کاریگەری هەیە لەسەر کۆمەڵگە، پێش ئەوەی ئەم لایەنە لەبەرچاو بگرین پێویستە کاریگەرییەکانی خەتەنە لەسەر مناڵان تاوتوێ بکەین.\nخەتەنە چەند ئازاربەخشە؟\nلێکۆڵینەوە جۆراوجۆرەکان ئەوە دووپات دەکەنەوە کە کاردانەوەی مناڵان بۆ ئازار هاوشێوەو هەتا زیاترە لەکەسانی تەمەن گەورە، « رۆبێرت ڤین هاو» شارەزای مناڵان لە ولایەتی میشیگان کە لێکۆڵینەوەی زۆری لەبارەی خەتەنەوە ئەنجامداوە، کاردانەوەی مناڵان بەمشێوەیە باس دەکات:” کاریگەری خەتەنە تەنها لەئازاری زۆردا کۆناکرێتەوە بەڵکو خەتەری شاراوەو گرفتەکانی هەناسەدانیش زیاد دەکات»، لێکۆڵینەوە پزیشکییەکان ئەوە پیشان دەدەن زیادبوونی بەرچاوی لێدانەکانی دڵ و هۆرمۆنی فشار لەناو خوێندا لەشوێنەوارەکانی خەتەنەیە، هەندێ لەمناڵەکان لەکاتی خەتەنەکردندا ناگرین چونکە ئەوانە لەئازاری خەمهێنەری ئەم کارە توشی شۆک دەبن، « بەسەرنجدان لە پێناسەی دەرونناسی کلینیکی و راپۆرتی لێکۆڵەرەوەکان، هەتا کاتێک دەرمانی بێ هەستی ( بەنجی بابەتی باشترین هەڵبژاردەی تاقیکراوەیە) لەکاتی خەتەنەکردندا بەکاردەهێنرێت، کاریگەری دەرونی (تروما*) لەسەر مناڵان بەجێدەهێڵێت، دەرمانە بێ هەستییەکان تەنها بەشێك لەجۆرەکان ئازار دەشکێنن و شوێنەوارەکانی ئەوانە پێچەوانەیە و بەهەمانشێوە شوێنەواری ئەوانە پێش گەیشتنی ئازار دوای نەشتەرگەریەکە دادەمرکێتەوە، بێهۆشی تەواویش لەبەر رەوشی پاراستن هیچ کات بۆ مناڵان پێشنیار ناکرێت.\nزیادبوونی زانیاری گشتی بۆ ئازاری توندی خەتەنە لەلایەن دایکانی یەهودی بەزیادبوونی گومان و سەرنجدانیان لەم کارەدا هاوکاری کردووە، بەشێوەیەک لەم ساڵانەی دواییدا لەدەیان وتار لەبڵاوکراوە یەهودییەکاندا، ئەم بابەتە باس کراوە، تا ئەو شوێنەی کە پێنج حاخام(پیاوی ئاینی جولەکە) ناچار بوون بەنوسینی پەرتوکێک لەبارەی گومانەکان لەبارەی خەتەنەوە بۆ یەهودییەکان ئەم بابەتە دەبێتە هۆی تەندروستی باش.\nشوێنەوارەکانی خەتەنە لەسەر پەیوەندی دایک و مناڵ\nناسینەوەی زیانی دەرونی(تروما) خەتەنە، پرسیارەکان لەبارەی تایبەتمەندی شوێنەواری خەتەنە لەسەر پەیوەندی دایک و مناڵ زیاتر دەبێت، پێس بیست ساڵ سەرنجی دەرونناسی کلینیکی پزیشکێکی دەرونی بەناوی « ریما لایبو » بەسوود وەرگرتن لە شێوە پێشکەوتووەکان و گوزارشتەکان ئەوە پیشان دەدات: “ گوینەدان لەمەبەستی دایک، کاتێک کە مناڵێک لەبەرامبەر ئازارێکی شایەنی بەرگەنەگرتن و وێرانکار دەوەستێتەوە، خەیاڵ دەکات دایکی هۆکاری ئەو ئازارە بووەو بەرپرسیارێتی دەخاتە ئەستۆی ئەو، ئەم ئەنجامەش بۆ بوونی ناڕێکی شایەنی سەرنجدانە، خەتەنە رێگرییەکی گەورەیە بۆ گەشەی متمانەی سەرەتایی لەنێوان دایک و مناڵدا».\nتەنانەت ئەگەر پزیشک نەشتەرگەریی خەتەنە ئەنجام بدات یان باوک بڕیاری دابێت بۆ خەتەنەکردنەکە، مناڵ ئەم ئەزموونە ئازاربەخشە پەیوەست دەکاتەوە بەدایکییەوە، لەوێدا کە ئەم ئەزمونە سەخت و قورسە، پەیوەندی نێوان ئەم رووداوەو دایکیش سەخت و قورس دەبێت، ( چۆن پەیوەندی ئەم ئەزموونە سەخت و قورسە لەژێر کاریگەریی بڕیاردانی پیاوان بۆ ژنان نەناسراوە).\nلێکۆڵینەوەکان ئەوە نیشان دەدەن کە خەتەنە دەتوانێت کاریگەری خراپ لەسەر پەیوەندی دایک و مناڵ دابنێت، مناڵی خەتەنەکراو دەتوانێت لاسارو توندڕەوتر بێت لەمناڵی خەتەنەنەکراو، چونکە لاساری مناڵ دەبێتەهۆی تێکدانی پەیوەندی و نائاسایشی لە دوو رۆژ تا چواردە مانگ درێژە دەکێشێت و لەوانەیە ئەم کاریگەرییە بەبەردەوامی بمێنێتەوە، شوێنەواری خەتەنە لە پەیوەندی دایک و مناڵ و شوێنەواری دوولایەنەی ئەمە لە راپۆرتێکی «ماری میلویچ» بەتایبەتی ئەزموونی کەسی لە لەدایکبونی یەکەم کوڕی ئاشکرا دەبێت: من لەژوورێکی نەخۆشخانە لەگەڵ دایکی کوڕێک کە چەند کاتژمێر لەپێش کچەکەم هاتبووە دنیاوە هاوبەش بووین، من و هاوژوورەکەم لە تایبەتمەندییە کەسیەکان کەیەکسان بوو لەنێوان مناڵەکانمان توشی سەرسوڕمان بووبوین، هەردوکیان بەتەواوی ئارام بوون و هەرگیز نەدەگریان، کاتێ ئەوانمان لەباوەش دەگرت بەشێوەیەکی نائارامی لەخوساری ئێمە رادەمان، ئێمە ئەو نزیکییە دایکانەمان کاتێ ئەزموون کرد کە ئەم دایکە سەرنجیدا کە مناڵەکەی ئەو دەناسێتەوەو وەکو بەخێوکەر قبوڵی کردووە، رووناکی ئەم شادییەی ئێمە وەک دایکێک لە بەیانی رۆژی دواییدا لەناوچوو، مناڵەکە ژوورەکەی منی گۆڕی بوو، ئەو پەرستارەکانی قبوڵ نەدەکرد، دەگریا، نەیدەویست لەباوەشێ بگریت، «ئەمە تەنها لەبەر خەتەنە بوو».\nلێکۆڵەرەوەکان ئەوەیان دووپات کردۆتەوە کە گرفتی دەرونی(تروما) خەتەنە دەتوانێت ببێتەهۆی کەمئەندامی مناڵێک لەسود وەرگرتن لەخۆراکی ناو شیری دایکی، لەبەر گریانە درێژخایەنەکانی تایبەت بەخەتەنە کە دەتوانێت لە تەحەمولی دایکەکە زیاتر بێت، دایک لەبیستنی گریانی درێژخایەنی مناڵەکەی دەتوانێت خوازیاری ئارامکردنەوەی خۆی بێت لەجیاتی مناڵەکەی، چونکە ئەگەر دایکێک باوەڕ بەوە بهێنێت کە ناتوانێت مناڵەکەی ژیر بکاتەوە، ئەکرێت هەستی شایستەنەبوونی لەلا دروست ببێت و بەوهۆیەوە کەمتر لەبەرامبەر مناڵەکەی خۆی پیشان بدات، یاخود بەتەواوی کاردانەوەکانی بوەستێنێت، دایک لەهەمان کاتدا دەکرێت بیر لەوە بکاتەوە کە مناڵەکەی خولق و خویەکی خراپی هەیە و لەم گومانەیەوە بوەک بەڵگەیەک بۆ رەفتاری مناڵەکەی لەجیاتی قبوڵکردنی کاردانەوەی ئاسایی ئەو سود وەربگرێت.\nبەپێچەوانەی ئەمەشەوە ئەگەر مناڵێک بەهۆی ترومای(گرفتی دەرونی) خەتەنە دوچاری گرفت بوو، لەوێدا کە نەتوانێت کە کێشەکەی باس بکات، ئەکرێت دایکەکە وەها خەیاڵ بکات کە مناڵەکەی هیچ گرفتێکی نیە، هەڵسوکەوتی نێوان دایک و مناڵ دەکرێت بۆ دایک مایەی هیلاکبوون بێت بەبێ پاداشت لەبەرئەوە دایک تەنها یەک کارادانەوەی دیاریکراو لەمناڵەکەی دەستدەکەوێت، مانەوەی تەواوی پەیوەندییەکان، پەیوەندی دایک و مناڵیش پەیوەندییەکی دولایەنەی کۆمەڵایەتیە کەپەیوەستە بەوەڵام لەلایەن هەردوولا، ئەگەر هەریەک لەدایک یاخود مناڵ وابەستەی پەیوەندییەکە نەبن دەکرێت ببێتە مایەی گرفت و پچڕانی پەیوەندییە عاتفیەکە، لەبارەی ئەم پەیوەندیەوە پێویستی بەلێکۆڵینەوەی زیاترە.\nهەستی پیاوان لەبارەی خەتەنەوە\nبۆ دەرککردنی چۆنێتی کاریگەری خەتەنە لەسەر پەیوەندی ژنان لەگەڵ پیاوان، دەبێت سەرەتا ئەوە بزانین کە چۆن خەتەنە کاریگەریی لەسەر پیاوان بەجێدەهێڵێت، زانستی هەنوکە لەبارەی هەستی پیاوان بۆ خەتەنەکردنیان بەشێوەیەکی گشتی بەگوێرە راپرسییە گشتیەکان لەگۆڤارە پزیشکییەکان، ئەزمونی کلینیکی و راپۆرتەکان لەو پیاوانەوەیە کە لەگەڵ « رێکخراوی زانیاری خەتەنە » لە ئەمریکا پەیوەندیان گرتووە، ئەمانە بەگشتی راپۆرتی هەزاران کوڕو پیاویان لەخۆگرتووە، لایەنگرانی خەتەنە ئەم راپرسییانەو راپۆرتانە وەک ئەوەی کەباسکراوە رەتدەکەنەوە.\nلەراپرسی گۆڤارێکی پزیشکیدا کە 546 پیاو هەڵبژێردراوە لەنێوان تەمەنەکانی 20 تا 60 ساڵی، ئەو کەسانە بارەی گرفتەکانی خەتەنە، شوێنەوارەکانی دواتری و ئەو هەستانەی شایەنی سەرنجدانە، قسەیان کردووە.\nتوڕەیی، رق، لەدەستدانی ژیریی، شەرم، هەستکردن بەقوربانی بوون و کەمئەندامبوون، کەمبونەوەی متمانە بەخۆبوون، ترس، بێ متمانەیی و غەم و گرفت لەپەیوەندییەکان، هیلاکی جەستەیی و خەمۆکی و کەمبوونەوەی حاڵەتی سۆزداری، تەکینەوە لە ئولفەت.\nدەرکەوتەکان چەند کەسێک لەپیاوانی ناڕازی لەبارەی خەتەنەوە:\n“ من توڕەییەکی قوڵ بۆ ماوەیەکی درێژ لەم بارەیەوە هەستم پێکردووە»\n“ خەتەنە لەژیانی مندا رەنگ و بۆنی لاوازی و شەرمهێنەر بووە»\n“ من هەست بەئەتکردن و بێ ئابڕویی دەکەم »\nبەشێک لەپیاوان خەتەنەکراو ئارەزوی ئەوە دەکەن لەجێگەی ئەوەی رووبەڕووی ئەم حاڵەتە ببنەوە لەمناڵیدا و ئەو کاتەی توانای بەرگرییان نەبووە، مافی هەڵبژاردنیان پێبدەن لەداهاتوودا، هەروەها شەش ئەنجومەنی پزیشکی لەئوسترالیا، نیوزلاند و ئەنجومەنی پزیشکی بەریتانیا، گرفتی دەرونی ماوەدرێژی خەتەنەیان دیاری کردووە.\nئەم راپرسیە ئاماژە بۆ ئەوە ناکات کە تەواوی پیاوانی خەتەنەکراو چ هەستێکیان هەیە و یان لەچ هەستێکدا هاوبەشن، ئەم هەستانە تەنها لەهەندێ لەپیاوانی خەتەنەکراودا بەردەوامی هەیەو لێکۆڵینەوەی زیاتر لەم بارەیەوە پێویستە، بەڵگەی جۆراوجۆر بوونی هەیە کە دەبنەهۆی ئەوەی ئێمە لەهەستە واقعییەکانی پیاون لەبارەی خەتەنەوە هیچ شتێک نەبیستین.\nنەبونی هۆشیاری ودەرککردنی ئەم بابەتە کە خەتەنە دەتوانێت لەگەڵ نیشانەکانی لەپەیوەندیدا بێت، سەرکوتکردنی سۆزداری بۆ بەرگریکردن لەبەرامبەر هەستە بێزارکەرەکان، ترس لە ئاشکرابوون بەو بەڵگەیەی کە ئەوانە ئەکرێت لەلایەنی قبوڵکردنەوە ئەنجامی نەبێت و یان بەگاڵتە وەربگیرێن.\nکاریگەرییەکانی خەتەنە لەسەر تەبایی ژن و پیاو\nلەوێدا کەلێکۆڵینەوە لەم بارەیەوە سنوردارە، ئێمە تەنها دەتوانین لەبارەی چۆنێتی شوێنەواری شاراوەی دەرونی خەتەنەی پیاوان کەدەتوانیت لەسەر پەیوەندییان لەگەڵ ژنان کاریگەری هەبێت، قسەبکەین، بۆ نمونە کەمبونەوەی باوەڕبەخۆبونی پیاوان، شەرم، ترس، بێ متمانەیی و تێکچونی سێکسی دەتوانێت کاریگەری نەرێنی لەسەر پەیوەندییەکان و سنوردارکردنی توانای تاکەکان لەسەر تەبایی دابنیت، لەبەر ئەم تەباییە سێکس یەکێکە لەلایەنە گرنگەکانی پەیوەندی ژن و پیاوە و ئەو لێکۆڵینەوانەی ئەنجامدراون ئەوە نیشان دەدەن، کە چالاکی سێکسی و توانای سێکسی پیاوان کاتێک باوەڕی زیاتریان بەخۆیان هەیە زیاد دەکات، ئەگەر خەتەنە باوەڕبوون بەخۆو هەستەوەری سێکسی(لەدرێژەی ئەم بابەتەدا روونی دەکەینەوە) کەم بکاتەوە هەربۆیە چالاکی و توانایی سێکسی پیاویش کەم دەکات و لەئەنجامدا لاوازبوونی پەیوەندی لەگەڵ هاوسەردا لێدەکەوێتەوە.\nپەیوەندی ناسێکسی ژن و پاویش رەنگە سنوردار ببێت، چونکە هەندێ لەپیاوانی خەتەنەکراو هەستی ئازاربەخشیان بەهۆی لەدەستدانی سۆز، وروژان یان رازیوبنی سێکسی خۆیان هەیە، ئەگەر پیاوێک باوەڕبکات ئەو هەرگیز ناتوانێت کارێک کەدەبێت لەگەڵ ژنێکدا بیکات، یاخود لەوانەیە گرێبەستی هاوسەرگیری هەڵبوەشێنێتەوەو بەشێوەی بەردەوام بەدوای ژنی نوێدا بگەڕێت تا ئومێدی پێ ببەخشێت، لەبەرئەوە کەمبونەوەی حاڵەتی سۆزداری پیاوانی خەتەنەکراو دەتوانێت ببێتەهۆی دروستبونی خەمۆکی لەژناندا، لەئەنجامدا هەم پیاوان و هەم ژنان دەکرێت هەست بکەن پەیوەندییەکەیان کەموکورتی تێدایە.\nلەڕوانگەیەکی ترەوە جێگەی سەرسوڕمان نەبوو ئەگەر خەتەنە کاریگەری نەرێنی لەسەر پەیوەندی تاکەکان دابنێت، چونکە خەتەنە گرفتێکی دەرونی(تروما) هەیەو گرفتی دەرونی وەک زانراوە دەبێتەهۆی تێکدانی پەیوەندی تاک لەگەڵ ئەوانیتردا، « جویدیت هێرمان » دەرنپزیشکی زانکۆی هارڤەرد، مامۆستای زانکۆ و نوسەر دەنوسێت: پاش رووداوێکی سەخت کە دەبێتە هۆی گرفتی دەرونی، هەستی نامۆیی و دابڕاو لەسەر هەر پەیوەندییەک سێبەر دروست دەکات..\nهەروەها لێکۆڵینەوەکە ئەوە نیشان دەدات کە بەرگەگرتنی فیسیۆلۆژی پیاوان لەچاو ماندویی سۆزداری، لەژنان کەمترە، وزەی سۆزداری یان بێ هەستی سۆزداری وەڵامدانەوەیەکە بۆ تروما(گرفتی درونی) و بەرگەگرتنی تاک بۆ ماندویی سۆزداری کەم دەکاتەوە، ئەم بابەتە پاڵنەرە لەلایەنی مەیلی پیاوان بەتەکینەوە لەبارودۆخە تایبەتەکان هەروەکو جیابونەوەی هاوسەری، یەکێک لەو رێگایانەی پیاوان بۆ کۆنترۆڵکردنی حاڵەتەکانی ماندویی سۆزداری ئەنجامی دەدەن، بەرپەرچدانەوەی ژیرییە(لۆجیکی) لەشوێنی بەرپەرچدانەوەی هەستیە، تاکتیکێکی تر پاشگەزبوونەوە لەڕوبەڕوبوونەوەیەک کە بەناوی دیواری بەردین ناسراوە، هەردوو رەفتارەکە دەتوانن پەیوەندی هاوژین(هاسەر)یی لەڕێگەی سنوردارکردنی پەیوەندی و تەرککردنی روبەڕوبوونەوە چارەسەرنەکراوەکان، لاواز بکات، ئایا خەتەنە هۆکاری بەرزبونەوەی ئاماری تەڵاقە لەئەمریکا ؟\nهەروەها وزە لەگەڵ بێ هەستی سۆزداری لەسەر هەستەوەریی ئێمە کاریگەری لەسەر ئازاری کەسانی تر دادەنێت، چونکە هەستەوەری ئێمە بەگوێرەی ئازارە تایبەتیەکانمانیش کەم دەکات، لەکاتی خەتەنەکردندا هیچ کەس وەڵامی گریانی مناڵ ناداتەوەو لەئەنجامدا مناڵ گیرۆدەی تروما(گرفتی دەرونی) خەتەنە دەبێت، یان بێهۆشی ئێمە بەئازار ئەزموون دەکاتم، ئەگەر ئێمە هاودڵی لەگەڵ مناڵەکەمان نەکەین ئەویش سۆزی بۆ کەسانی تر نیە، یەکێک لەهاوڕێکانی پیاوەکەی من پاش پێداچونەوەی ئەم لایەنە لەبارەی خەتەنەوە دەڵێت:” ئەم کارە زیان دەگەیەنێت و مناڵان توشی گریان دەکات، ئیتر بۆ ئەم کارە دەکەین؟»، خەتەنە دەکرێت یەکەمین ئەزموونی هەر مرۆڤێک بێت کەدەبێتەهۆی کەمبونەوەی سۆز بۆ ئەوانیتر.\nزانراوە کە بەڵگەی زۆر بەتایبەت ئەوەی کە خەتەنە دەتوانێت هۆکاری دروستبونی گرفت بۆ پەیوەندی ژن و پیاو بێت، بەڵام لێکۆڵینەوەی زیاتر لەم بارەیەوە پێویستە.\nکاریگەری خەتەنە لەسەر پەیوەندی سێکسی\nبۆئەوەی تێبگەین چۆن خەتەنە پەیوەندی سێکسی ژنان و پیاوان توشی گرفت دەکات، ئێمە دەبێت لەبارەی شوێنی خەتەنەکراو(ئەو پارچە گۆشتەی/پێستەی لەئەندامی نێرینە دەبڕێت) زیاتر بزانین، دکتۆر کریستۆفەر کولد، سەرۆکی بەشی نەخۆشی ناسی(پاتۆلۆجی) ئاناتۆمیک لەشاری مارشفیلد لەولایەتی ڤیسکانسینی ئەمریکا، لەبارەی شوێنی خەتەنەکراوەوە لێکۆڵینەوەی کردووەو نوسیویەتی:” پێستی شوێنی خەتەنە یەکێکە لەبەشە گرنگەکانی جەستە کە لەسەری چوک لەبەرامبەر پیسبون، لێخشاندن، وشکبون و برینداربوون بەدرێژایی ژیان پارێزگاری لێدەکات، ئەمە بەشێکی تەواو، ئاسایی و سروشتیە لەچوکی نێرینەو نەک بەشێکی زیادە، بەشێوەیەکی مامناوەند پێستی شوێنی خەتەنەی کەسێکی باڵغ نزیکەی 30 سانتیمەتر چوارگۆشە[ گومان دەکەم لەهەندێ لەپیاوانی خەتەنەکراو 2،5 سانتیمەتر چوارگۆشە بێت] و لە پێستێکی قوڵ و دوچین پێکهاتووە، پێستی شوێنی خەتەنەکردن هۆکاری زیادبوونی چێژی سێکسیەو لێکۆڵینەوەکان ئەوە نیشان دەدات کە ئەم ناوچەیە بەشێوەی تایبەتی بۆ تاکەکان لەچەند جۆر دەماری تایبەت کە بۆ کاری سێکسی سروشتی گرنگی هەیەو خەیاڵێکی فراوان لەهەستە سێکسییەکان شکست پێدەهێنێت.»\nلەئەنجامدا لەدەستدانی پێستی شوێنی خەتەنەکردن دەتوانێت بەبرینداربوون و بێ هەستبونی وردە وردە چینی دەرەوەی سەری چوک بەتایبەت لەپیاوانی بەتەمەندا، بەشێک لەپیاوان کە لە هەرزەکاریدا خەتەنەکراون، دەرکەوتووە کە بەشێکی دیاری لەهەستەوەریی سێکسی چوکیان لەدەستداوەو بەهۆی ئەم گۆڕانکارییەوە پەشیمانن، خەتەنە دەکرێت وەک یەکێک لەهۆکارە نەناسراوەکان رێژەیەکی زۆری تێكچوونی رەپبوون لەپیاوانی ئەمریکایی کەپەیوەستە بەجێکەوتەی دەرونی بناسرێت، هەڵبەتە کە هەرجۆرە کەموکورتییەکی جەستەیی و دەرونی لەپیاوان، کاریگەری لەسەر ژنانیش دادەنێت.\nئەو ژنانەی کە تەنها پەیوەندی سێکسیان لەگەڵ پیاوانی خەتەنەکراودا ئەزموون کردووە، رەنگە نەزانن چیان لەدەستداوە، بەسەرنجدان لەڕاپرسییەکان لەبڵاوکراوە پزیشکییەکاندا، ژنان ئەوەیان خستۆتەڕوو کە بەشێوەکی بەرچاو زیاتر بەوشکبوونی ئەندامی زاوزێیان لەکاتی جوتبون لەگەڵ پیاوانی خەتەنەکراو لەچاو ئەو پیاوانەی چوکیان تەندروستە دووچار بوون، راپرسییەک لەگۆڤارێکی پزیشکیی ژنان بەهەڵسەنگاندنی سێکسی 138کەس ئەنجامدراوە، لەو مەرجانەی کە هەمووشت یەکسان بوون ژنان لەگەڵ پیاوانێک کە چوکیان دەستی لێنەدراوە(خەتەنە نەکراوە) بەکۆی گشتی 8،03 نمرەیان لە 10 پێداوەو بەپیاوانی خەتەنەکراو 1،81 نمرە، ژنان لەم راپرسییەدا ئەوەیان خستۆتەڕوو لەگەڵ پیاوانی خەتەنەکراو گریمانەی گەیشتن بەچەند ئۆرگازمی زێ زۆر کەمتر بووە و پیاوانی خەتەنەکراو بەگریمانەی زۆرەووە بۆ ئاوهاتنەوەی ناکام روبەڕوو دەبنەوە، خەتەنە لەهەمانکاتدا لەگەڵ ناڕەحتیەکانی زێ پەیوەندیدارە، ئەو ژنانەی کەهابەشەکانیان خەتەنەکراوە کەمتر ئارەزووی بە بەردەوامیدان بەپەیوەندییان هەیەو دەخوازن هەرچی زووە بەکۆتایی بگەیەنن.\nئەم ئەنجامانە دەتوانین بەئاسانی روون بکەینەوە، پێستی شوێنی خەتەنەکراو، بەهەمانشێوەی کە پێشتر باسمانکرد، جوڵاو بووەو لە پێستێکی قوڵی دوو چین پێکهاتووە، بەدرێژایی جووتبون ئەم پێستە بۆ سەرەوەو خوارەوەی چوک دێت و دەڕوات هۆکاری کەمبوونەوەی لێکخشاندن و پاراستنی بەتاڵکردنەوەی زێیە، بەبێ پێستی شوێنی خەتەنە، پێستی دەوروبەری چوک لەسەر دیواری زێ دەخشێت و لەئەنجامی لێکخشاندنی زیاد پێویستی بەچەورکردنی دەستکردە، چوکی پیاوی خەتەنەکراو هەستەوەری کەمتری هەیەو بۆ هەمان مەبەست بۆ جوتبونی چێژبەخش دەبێت قەرەبوو بکرێتەوە کە ئەمەش هۆکاری زیادبوونی لێخشاندنە.\nژنان بەشداربووی لێکۆڵینەوەکە لەگەڵ هاوبەشە خەتەنەکراوەکانیان زیاتر ئەگەری هەیە هەستەکانی خۆیان لەبارەی پەیوەندیەکانیانەوە بەمشێوە باس بکەن: قەدرزان نەبوو، دواکەوتوو بوو، بێ پەیوەندی، نائومێد و ناڕازی، کاتێک هاوبەشەکانی ئەوانە خەتەنە نەکرابێت، ژنان زیاتر هەستیان بەهۆگری لەگەڵ هاوبەشەکانیان، ئارامی، گەرمی، رازیکردنی بەرامبەر «هەروەکو ژنێک» باس دەکەن و لە رازیبونی سێکسی زیاتر لەپەیوەندیەکەیان سودمەندبوون، بۆ روونبونەوەی زیاتر دەبێت لێکدانەوەی زیاتر بکرێت ئەوە بێ مانا نیە کە ژنان ناتوانن پەیوەندییەکی سۆزداری و سێکسی گونجاو لەگەڵ پیاوێکی خەتەنەکراودا هەبێت، ئەمە بێ مانا نیە کە لەحاڵەتێکدا هەموو شتەکان یەکسان بن، ئەگەر ئەوەی کە پەیوەندی لەگەڵ پیاوانی خەتەنە نەکراو رەزامەندبەخشتر بێت زیاترە.\nخراپ رەفتاری پیاوان لەبەرامبەر ژنان\nبەگوێرەی ئاماری خەتەنە لەوڵاتە جیاوازەکان و شوێنەواری ئەو لە بەربڵاوی خراپ رەفتاری پیاوان لەبەرامبەر ژنان لەوانەش توندوتیژی لەماوەڵەوە، رەفتاری سەرزەنشتکارانە، پشتگوێخستن، کوشتن، دەستدرێژی و هاوسەرگیری بەزۆر دەکرێت ئەنجام بدرێت، دە لەخراپترین وڵاتانی جیهان بۆ ژنان ئەفغانستان، کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ، ئێراق، نیپاڵ، سودان، گواتیمالا، مالی، پاکستان، عەرەبستانی سعودیە و سۆماڵن، هەشت دانە لەم وڵاتانە 80 لەسەدی پیاوان خەتەنەکراون و ئەو دوو وڵاتەکەی تریش 20 بۆ 80 لەسەدی پیاوان خەتەنەکراون.\nلەولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، توندوتیژی ماڵەوە لە گرنگترین گرفتەکانە کە روبەڕوی ژنان دەبێتەوە، هەر 15چرکە جارێک پیاوێک لەژنێک دەدات، کەمبونەوەی باوەڕبوون بەخۆی پیاوان دەکرێت هۆی روودانی ئەم رەفتارە بێت، ئەو پیاوانەی باوەڕبەخۆبونیان کەمە، زیاتر گیرۆدەی غیرە دەبن لەپەیوەندییەکانیان، غیرە یەکێکە لەو هۆکارانەی توندوتیژی ماڵەوە لەسەر ژنان دروست دەکات، شایەنی پێشبینیە کە کەمبونەوەی باوەڕبوون بەخۆ لەپیاواندا کە پەیوەندی بەزیادبوونی توندوتیژی ماڵەوە هەیە، یەکێکە لەشوێنەوارەکانی بەرگەگرتنی خەتەنە، ئەم بابەتەش سەلمێنراوە کە لەئامادەیی توندوتیژیەوە دروست بووە لەمناڵیدا ئەمەش پەیوەندی هەیە لەگەڵ خراپ رەفتار لەگەڵ هاوسەرەکان لەگەورەبووندا، منداڵانی خەتەنەکراو هاوشێوەی ئەوە ئەزمونی توندوتیژی دەکەن، بەشێوەی گشتی کەسانێک ئەگەری توندوتیژیان تێدایە لەکۆنترۆڵکردنی رقی خۆیان کێشەیان هەیەو دەکرێت ئەم توندوتیژییە بگوازنەوە بۆ کەسانی تر.\nپەیوەندی نێوان ئاماری خەتەنەو خراپی کاریگەری لەسەر ژنان دەتواێنت کاریگەری دەرونی درێژخایەن خەتەنە لەسەر پیاوان کە بەهۆی کەمبونەوەی باوەڕبون بەخۆ و توڕەیی، گرفتی پەیوەندی دایک و مناڵ، فشاری پاش رووداو، گرژی پەیوەندی لەگەڵ ژنان و سۆز کەمدەبێتەوە، دابنێت.\nنەشتەرگرییە ناپێویستەکان لەسەر ژنان\nدەبێت کاریگەرییە درێژخایەنەکانی کە خەتەنە دەتوانێت لەسەر ئارەزووی نەشتەرگەری پزیشکانی خەتەنەکار دادەنێت تاوتوێ بکەین، بۆ نمونە، ژنان لە ئامادەیی مەترسی بێسنوریان هەیە بۆ نەشتەرگەرییە ناپێویستیەکان لەولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا، لەنێوان سیانزە نەشتەرگەری کە زۆربەی لە ئەمریکا ئەنجام دراوە، شەش دانە لەباڵاترینی ئەوانە تەنها لەسەر ژنان ئەنجام دەدرێت، نەشتەرگەری « ئەپیسیتۆمی » ئەوەی زانراو لەسەر دایکانێک کە دەیانەوێت بەشێوەی سروشتی منداڵیان ببێت ئەنجام دەدرێت، هەندێ لەژنان سەرنجیانداوە کە ئەم نەشتەرگەرییە نەک تەنها سودی نیە، بەڵکو کاریگەری لاوەکی هەیە لەسەر جەستەی ژنان، لەنمونەیەکی تردا ساڵانە 569000 نەشتەرگەری هیسترۆکتۆمی(لێکردنەوەی مناڵدان) لەجیهاندا ئەنجام دەدرێت، کە دەبێتەهۆی مردنی زیاتر لە 600 ژن لەساڵێکدا، رەخنەگرانی ئەم نەشتەرگەرییە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە 98 لەسەدی هیسترۆکتۆمییەکان لەجیهاندا ناپێویستن.\nئایا پەیوەندی هەیە لەنێوان نەشتەرگەری ناپێویستی ژنان و خەتەنەی پیاوان؟\nبەنزیکەی تەواوی کلتۆرەکانی کە بەشێوەی بەربڵاو نەشتەرگەری ناپێویستی جەستەیی لەسەر ژنان ئەنجام دەدەن، نەشتەرگەری ناپیویستی جەستەیی لەسەر پیاوانیش ئەنجام دەدەن و ئەم جۆرە نەشتەرگەرییانە زۆربەی کات پیاوان کۆنترۆڵ دەکات، ئەمە بارودۆخی ولایەتە یەکگرتووەکانە، لە ئەوروپا کە بەدەگمەن خەتەنە ئەنجام دەدرێت ئاماری نەشتەرگەری ناپێویستی ژنانیش زۆر لەخوارەوەیە، لەبەرئەوە وادەردەکەوێت کە پیاوانی خەتەنەکراو کە لە هەستی سێکسی خۆیان بێبەش بوون، دەکرێت لە نەستیدا بەدوای رێگەیەکی تردا بۆ چێژ وەرگرتن بگەڕێت، لەم رێگەیەشدا ئەوانە لە داب ونەریتی کۆمەڵایەتی، ترس، نەزانین یان نەشتەرگەری جەستەیی سود وەردەگرن، بەسەرنجدان لە نوسراوە دەرونناسیە کلینیکییەکان، هاوشێوەی ئەم رەفتارانەی پەیوەست بەم ناهەڵبژاردەیەوە و راڕای کرداری ناچارکردن(compulsion) لە کەسانێکدا کە دوچاری گرفتی رۆحی (traumatized) بوون، دەبێتەهۆی دووبارەبوونەوەی گرفتی دەرونی (تروما) لەکەسانی تردا، هەروەکو « کارل منینگەر » دەرونناسی ناودار وتویەتی:” ئەوەی لەسەر منداڵان ئەنجام دەدرێت، ئەوانیش ئەوە لەگەڵ کۆمەڵگەدا ئەنجام دەدەنەوە »، لەکۆتاییدا دەبێت ئاماژە بەوە بکەین، لێکۆڵینەوەیەک لەسەر بەڵگە بنەڕەتییەکانی خەتەنەی ژنان پیشانی داوە کە پاڵنەری سەرەکی ئەم کردارە دەرونیە و زۆری ترسی پیاوانە لە رەگەزی ژنان، یەکێک لەجێکەوتە درێژخایەنەکانی خەتەنەی پیاوان ترسە لەرەگەزی ژنان.\nرێگەگرتن لەخەتەنەی پیاوان دەتوانێت بە بەرهەڵستی خەتەنەی ژنان و گرفتەکانی تری نەشتەرگەرییە ناپێویستەکانی جەستەیی لەژناندا هاوکاری بکات، لێکۆڵینەوە لەم بارەیەوە گرنگە، چونکە ئەم شێوە نەرێنیە سەدان ملیۆن کەس لەسەرانسەری جیهاندا دەخاتە ژێر کاریگەرییەوە.\nبۆچی ژنان گیرۆدەی خەتەنەی پیاوانن\nنیشانەی زۆر بوونی هەیە کە ئێمە دەتوانین لەبارەی خەتەنەی پیاوان تاوتوێی بکەین، ئایا توڕەیی شارەوە(potential anger) و توڕەیی پەیوەست بەخەتەنەی پیاوان بەڕێژەی بەرزو تایبەت بەتاکەکانی ئەمریکا لەکوشتنی ژنان، دەستدرێژی و توندوتیژی ماڵەوە هاوکاری کردووە؟ ئێمە نازانین، لەو شوێنەی کە پاڵنەری پیاوان و پارە، کۆمەڵگەی زانستی بۆ لای گەڕان بۆ سودی شاراوەی خەتەنە بانگێشت دەکات ئێمە لەوانەیە بەم زووانە تەواوی کاریگەرییە نەرێنییەکانی خەتەنە تێنەگەین، لەگەڵ ئەوەشدا زیاد لەپێویست بۆ گومانکردن لەم کارە باوە لەئێستا ناسراوە(و نەناسراو ماوەتە)، ژنان بەتایبەتی دەبێت هانبدرێن تا لەبڕیاردان بۆ خەتەنەکردنی کوڕەکانیان رێگربن، چونکە:\nژنان لەئامادەیی پاڵنەرە دەرونیە کەسیەکان کە لەئەنجامی خەتەنەوە دروست بوون خاوەن بڕیار نین تا بیانەوێت کوڕەکانیان خەتەنە بکەن، (نمونە: پیاو لەوانەیە بڵێت، من دەمەوێت کوڕەکەم وەک خۆم بێت.)\nهەندێ لەژنان داخ و خەفەتی ماوە درێژیان ئەزموون کردووە ئەگەر رازیبوبێتن لەسەر خەتەنەکردنی کوڕەکەیان.(“ برینی قوڵی تاوان»، « گەورەترین هەڵەی دایکایەتی من»).\nژنان زۆربەی فۆرمەکانی رازیبونی نەخۆشخانەیان بۆ خەتەنە ئیمزا کردووە.\nسەردەم لەئامادەیی گۆڕاندایە، زیاتر ژنان بەشێوەی جیدی لەبارەی خەتەنەوە بیردەکەنەوە، زۆرینەیان بەماوەیەکی درێژ پێش لەدایک بوونی منداڵەکانیان بەدوای سەرچاوەی لەزانیارییەکان بۆ داهاتوو دەڕۆن و ملکەچی پیاوانێک نابن کە دەیانەوێت کوڕەکانیان خەتەنە بکەن.\nبەسەرنجدان لە سەرپێچی دەروانی پیاوان لەم بابەتەداو رەمەکی دایکانە بۆ پاراستنی کۆرپەکەی لەئازار، ژنان بەگریمانەی زۆر دەتوانن لەنێوان ئەم دەمارگیرییە کلتورییە، راستیەکان سەیر بکەن و هەنگاوی دروست بنێن، ژنان هەمیشە دژی فێرکردنی ئەوانیتر بەشێوەی تایبەتی، لەڕێگەی ئینتەرنێت یان لەڕێگەی رێکخراوە تایبەتەکانەوەن، یەکێک لەوانەی لەبارەیەوە قسەی لەسەر دەکات «ملیسا مۆریسۆن»ە کە خەتەنەی کوڕەکەی هەڵبژاردووە هەروەکو « ئەو کارەبوو تا ئێستا ئەنجام دراوە»، ملیسا بەشتەرگەری کوڕەکەی سەیر کردووەو ئێستا بەتەواوی لەبڕیارەکەی خۆی پەشیمانە، ئەو دەڵێت:” خەڵک پێویستە ئەوە بزانن کەلەسەر منداڵەکانیان ئەنجامی دەدەن، من نەمدەزانی، من لەگەڵ ئەو ژنانەی کە هاوڕێمن باسی ئەم بابەتەم دەکەم،، من لەگەڵ دایکەکان قسە دەکەم، ئەگەر بەم کارەم تەنها یەک منداڵیش رزگار بکەم ئەوە بەهای خۆی هەیە.”\nتروما(شۆک): لەزانستی پزیشکیدا بەهەر بەرکەوتنێک، برین، شۆکێک و رووداوێک کە لەسەر جەستەی مرۆڤ دروس دەبێت، دەوترێت، بەو مەرجەی لەدەرەوەی جەستەوە داخل ببێت و هۆکاری دەرونی یاخود نەخۆشی لەجەستەدا نەبووبێتە هۆی ئەم رووداوە.\nنوسەر: دکتۆر رۆنالد گۆلدمان، لێکۆڵەرو دەرونناس و راهێنەرو بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ناوەندی زانیارییەکان و سەرچاوەکانی خەتەنە لە (بۆستون – یەکێکە لەشارە گەورەکانی ئەمریکاو)،رێکخراوێکە قازانج نەویستە، دکتۆر گۆلدمان بەکارکردن لەچوارچێوەی خەتەنە لەئاستی نێودەوڵەتیدا ناسراوە، ئەو نوسەری پەرتوکی «خەتەنە: گرفتی دەرونی شاراوە»و « لێکۆڵینەوە لەسەر خەتەنە: لەلایەنی فیکری یەهودییەکەوە»یە، ئەو لەلایەنە تایبەتەکانی خەتەنە باس و خواسی زۆری ئەنجامداوە، بەدایکان و باوکان و پیاوانی خەتەنەکراو رێنمایی دەدات و لە زیاد لە دووسەد گفتوگۆی میدیایی بەشداربووە.\nوەرگێڕانی: سوارە محەمەد\nPrevious الإمبراطورية العثمانية.. إمبراطورية التخلف، الانحطاط والخوازيق\nNext Slaughtered Kurdistan of Iran


ئەڤغانستان و شکستەکانی ئەمریکا! – hkkurdistan\nHome6ئەرشیفی بابەتەکان6ئەڤغانستان و شکستەکانی ئەمریکا!\nواقعیەتی ڕوداوەکان بەگشتی لە پرۆسەیەکی دیاریکراودا و چۆنیەتی هیرشی دڕندانەی ئەمریکا بۆ سەر ئەو ناوچانەی نەخشە سیاسیەکانی تیا بەجێ دەگەیاند، ئەوەی یەکلایی کردەوەو سەلماندی کە دەوڵەتی ئەمریکا هیچ نەخشەو سیاسەتێکی دیموکراتیزەکردنی بۆ سەر هیچ ووڵاتێک نەبوە و هیچ کاتیش دژی سەرکوتگەران و تیرۆرستان نەجەنگاوە. هەر پاش ماوەیەک نەزمی نوێی جیهانیەکەشی درۆو پوچەڵیەکەی خۆی نیشانداین. لێرەدا ئەوەی سەلماند کە ئەمریاک تەنها لە هەوڵدانی باڵادەستی خۆی بووە بەسەر تەواوی ڕەقیبەکانی تری ووڵاتانی سەرمایەداری لە ئاستی جیهاندا.\nشەڕی ئەڤغانستان و پاشەکەشەی هێزەکانی تاڵیبان بۆ چیاکانی تۆرابۆرا لە ٦ی دیسەمبەری ٢٠٠١ و خۆجێخستن و مانەوەیان وەک هێزێکی بەرگری لەبەرامبەر ئەمریکاو دەسەڵاتی سیاسی ئەڤغانستاندا، هەروەها ئەو دەسەڵاتە ئەمریکا لە ئەفغانستان پێکی هێنا، نمونەی بەرجەستەی ناپەیگیرو گەندەڵی و جەردەیی نیشاندا. لەهەمانکاتدا ئەو ئاڵوگۆڕانەی دەرگای بۆ فراوانبونی زیاتری ئەو گێژاوەی ناوچەی ڕۆژهەڵات کردەوەو بووە گەورەترین گۆرەپانی شەڕو کێشمەکێشی ووڵاتانی زلهێزی دنیا، کە نیشاندانی کۆتاییهێنان بە هاوپەیمانی بۆ ئەمریکای هەڵگەڕاندەوە بە ململانێ و وەستانەوە لەبەرامبەر ئەمەریکادا. لەلایەکی ترەوە ئەو قەیرانی ئابوریەی لە ساڵی ٢٠٠٨ یەخەی بە تەواوی سیستەمی سەرمایەداری گرت و تا ئێستا بەردەوامە، هەروەها هەڵکەوتنی جەمسەری تر لە ووڵاتانی سەرمایەداری و سەنگەرگرتنیان لەبەرامبەر ئەمریکا بە تایبەتی نمونەی چین و ڕوسیا…، کاریگەری جدیان لەسەر پاشەکشەی دەورو نەخشەو سیاسەتەکانی دەوڵەتی ئەمریکا دانا. بەمانەیەک ئەو ئامانج و نەخشانەی ئەمریکا خەوی سەرکەوتنی هەمیشەیی پیوە دەبینی بۆ باڵادەستی بەسەر جیهاندا، کێشمەکێشی بەرامبەرەکانی لە جیهاندا و شەڕی بەردەوام لەو ووڵاتانەی داگیری کردبون، مایەی شکستهێنان بون بە نەخشە و سیاسەتەکانی ئەمریکا لەو ناوچانەی هێزی سەربازی تیا بڵاوکردۆتەوەو دواتر ناچاربو بە کشانەوەی هیزەکانی .


ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nڕیتا لێڤی مۆنتالچینی\nڕیتا لێڤی مۆنتالچینی (Rita Levi-Montalcini؛ لە دایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٠٩ - مردووی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢) زانا و پزیشکی ئیتالی-ئەمریکییە. یەکێکە لە براوەکانی خەڵاتی نۆبێل.\nبە ئیتالی: Rita Levi-Montalcini\n٢٢ی نیسانی ١٩٠٩\n٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢(٢٠١٢-12-٣٠) (١٠٣ ساڵ ژیاوە)\nجوو، Sephardi Jews\nناوبراو بەژدارە بە ڕۆڵی\nڕیتا لە ساڵی ١٩٨٦، لەگەڵ ستانلی کۆھن بەھاوبەشی خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی پێدرا، لە پای دۆزینەوەکەیان دەربارەی ھۆکاری گەشەکردنی دەمار (NGF). لە ساڵی ٢٠١١ تاکوو مردنی، وەک ئەندام پەرلەمانی ئیتالیا کاری دەکرد. لە ٢٢ی نیسانی ٢٠٠٩، بووە یەکەم ھەڵگری خەڵاتی نۆبێل کە تەمەنی ١٠٠ ساڵ تێپەڕبکات، لەم بۆنەیەش لە ستی ھۆڵی ڕۆما، ئاھەنگی گێڕا.\nڕیتا لێڤی مۆنتالچینی دایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٠٩ لە شاری تورین، ئیتالیا. ئەو لە خێزانێکی جوولەکەی ئیتالی بوو، کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕایەوە بۆ ئیمپراتۆری ڕۆمانی. باوکی ئادەمۆ لیڤی ئەندازیاری کارەبا، ئەدێلی دایکیشی وێنەکێش بوو. ڕیتا لە تەمەنی ھەرزەکاری حەزی بە نووسین ھەبوو، نووسەری سوێدی سەلما لاگەرلۆف بەپێشەوایەکی خۆی دەبینی لەو حەزەی خۆیدا، بەڵام دوای ئەوەی ھاوڕێیەکی خێزانەکەی بینی بە شێرپەنجەی گەدە کۆچی دوایی کرد، بڕیاریدا کە بچێتە بەشی پزیشکی لە زانکۆی تورین. سەرەتا باوکی بەو بڕیارە دڵخۆش نەبوو، بەڵام دوایی ڕازی بوو و پشتگیری خۆی بۆ ڕیتا دەربڕی بۆ ئەوەی لەبەشی پزیشکی بخوێنێت. ڕیتا کاتێک خوێندکاری زانکۆ بوو، ئەوا زۆر حەزی بەبابەتەکانی کۆئەندامی دەمار دەکرد.\n^ "Rita Levi-Montalcini". Encyclopædia Britannica. Retrieved 25 January 2020.\n^ Bradshaw RA (2013). "Rita Levi-Montalcini (1909–2012) Nobel prizewinning neurobiologist and eminent advocate for science". Nature. London. 493 (7432): 306. Bibcode:2013Natur.493..306B. doi:10.1038/493306a. PMID 23325208.\n^ ئ ا Abbott, A. (2009). "Neuroscience: One hundred years of Rita". Nature. 458 (7238): 564–567. doi:10.1038/458564a. PMID 19340056.\n^ "The Doyenne of Neuroscience celebrates her 100th birthday". IBRO. Retrieved 31 December 2012. [بەستەری مردووی ھەمیشەیی]\n^ Owen, Richard (30 April 2009). "Secret of Longevity: No Food, No Husband, No Regrets or anything like that at all". Excelle. Archived from the original on ٤ی ئازاری ٢٠١٦. Retrieved 31 December 2012. Check date values in: |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help) Archived ٤ی ئازاری ٢٠١٦, لە وەیبەک مەشین.\n^ Levi-Montalcini, Rita (18 April 1988). In Praise of Imperfection: My Life and Work. Basic Books. p. 28. Bibcode:1988piml.book.....L. Mother and Father both came from Sephardic families which had moved respectively from Asti and Casale Monferrato, two towns of some importance in Piedmont, to settle in Turin at the turn of the century.\n^ Siegel, Judy (4 March 2008). "Oldest living Nobel laureate arrives today on solidarity visit. 98- year-old Italian neurologist Rita Levi-Montalcini triumphed over Mussolini's anti-Jewish edicts". The Jerusalem Post. [بەستەری مردوو]\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی تێدایە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ڕیتا_لێڤی_مۆنتالچینی&oldid=844618»\nدواجار لە ١٧:١٠ی ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:١٠ی ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


\_ Fiqha îbadetan \_ Hec \_ Mîqat\nsura [ Surat Al-Hashr ] Aya  ئه‌ی ئه‌وانه‌ی باوه‌ڕتان هێناوه، خواناس و پارێزکاربن و له سنووره‌کانی مه‌ترازێن، با هه‌موو که‌سێك سه‌رنج بدات و بزانێت چی بۆ سبه‌ی ده‌ست پێشکه‌ری کردووه، هه‌وڵ بده‌ن هه‌میشه‌و به‌رده‌وام پارێزکارو دیندارو خواناس بن، چونکه به‌ڕاستی خوا زۆر ئاگایه به‌هه‌موو ئه‌و کاروکرده‌وانه‌ی که ئه‌نجامی ده‌ده‌ن.\nsura [ Surat Al-Furqan ] Aya  به‌نده‌کانی خوای میهره‌بان ئه‌و که‌سانه‌ن که زۆر به هێمنی و سه‌لاری به‌سه‌ر زه‌ویدا ده‌ڕۆن، کاتێکیش نه‌فامان به قسه و قسه‌ڵۆکی ناخۆش به‌ره‌نگاریان ده‌بن، له وه‌ڵامیاندا ده‌ڵێن: سڵاو (ڕه‌وشت به‌رزی خۆیان ده‌نوێنن).\nsura [ Surat Ibrahim ] Aya  په‌روه‌ردگارا، خۆم و نه‌وه‌کانم بگێڕه له‌و که‌سانه‌ی که ئه‌نجامده‌ری نوێژ بین به‌چاکی، په‌روه‌ردگارا، دوعاو نزام گیرا بکه.\nsura [ Surat An-Nasa' ] Aya  ئه‌ی ئه‌وانه‌ی باوه‌ڕتان هێناوه دروست نیه بۆتان ژنان به زۆر بکه‌نه میراتی خۆتان و ده‌ستیان به‌سه‌ردا بگرن، (وه‌کو که‌لوپه‌لی تری ناوماڵ)، ناچاریان مه‌که‌ن تا هه‌ندێک ماره‌ییتان بۆ بگه‌ڕێننه‌وه، مه‌گه‌ر ئه‌وان گوناهێکی ئاشکراو دیار ئه‌نجام بده‌ن، هاوژینییان به‌جوانی له‌گه‌ڵدا به‌رنه‌سه‌ر، خۆ ئه‌گه‌ر خۆشتان نه‌ویستن و لێیان بێزار بوون، ئه‌وه دوور نیه و ده‌شێت حه‌زتان له شتێک نه‌بێت و خوا بیکات به‌مایه‌ی خێرو بێری زۆرو بێ سنوور.\nsura [ Surat Al-Insan ] Aya  ئینجا به‌رده‌وام یادی په‌روه‌ردگارت بکه‌و ناوی پیرۆزی با ویردی سه‌رزارت بێت، له به‌ره‌به‌یان و ده‌مه‌و ئێواراندا.


بەهەشت | ئاشكراكردنی ڕێبازی بتپەرستی لە رۆژەكانی زمانی ئیـنگـلیزی\nمیوانی سەرهێڵ: ١٥٣\nمیوانی ئەمڕۆ: ٥٣٨٩\nمیوانی هەفتە: ٥٣٨٩\nكۆی گشتی سەردان لە بەرواری ٢٠١٠/١٥/٥: ١٥٣٩٨٥٢٣\nئاشكراكردنی ڕێبازی بتپەرستی لە رۆژەكانی زمانی ئیـنگـلیزی\nنووسەر: پشتیوان حەسەن كەرەم\nبەرواری بڵاوکردنەوە: ٢٠١٦/٠١/٠٨\nالحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على رسول الله خاتم النبيين، وعلى آلِهِ وصحبهِ ومن والاه إلى يوم الدين. أما بعد:\nلەم رۆژگارەی كە تێیدا دەژین بەداخەوە لەبەر ئەوەی موسڵمانان بەگوێرەی پێوست و وەكو خۆی دەستیان نەگرتووە بە ئیسلامە ڕەسەنەكەوەو بەرجەستەیان نەكردووەو ڕەنگی نەداوەتەوە لە كردار و گوفتاریاندا، بووە بەهۆی ئەوەی و ئوممەتی ئیسلام لاواز و كەم دەسەڵات بێت و تاكەكانی لەبری ئەوەی خۆیان بڕازێننەوە بە زانستی ئیسلامی و مێشكیان دەوڵەمەند بكەن بە قورئان و فەرموودەوە، كەچی شوێن نەتەوەو ئاین و دروشمە دوورلەدینەكان كەوتوون و شانازی دەكەن بە شوێنكەوتنیان بۆ جولەكە و گاوران و نەتەوەكانی ترەوە. ئەمەش وەكو بەڕاستخستنەوەیەك بۆ فەرموودەكەی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم كە دەفەرموێت: [ لتركبن سنن من كان قبلكم شبرا بشبر وذراعا بذراع وباعا بباع حتى لو أن أحدهم دخل جحر ضب دخلتم وحتى لو أن أحدهم ضاجع أمه بالطريق لفعلتم ] " سلسلة الأحاديث الصحيحة: رقم: 1348."\nواتە: واتان لێ دێت كە پێ بەپێ شوێنی گەلانی پێش خۆتان بكەون بست بە بست و باڵ بە باڵ بەشێوەیەك كە ئەگەر یەكێكیان بڕواتە ناو كونی بزن مژەكێكیشەوە بەشوێنیاندا دەڕۆن و تەنانەت ئەگەر یەكێكیان لەگەڵ دایكیدا لەسەرەڕێ جووت ببـێ ئێوەش ئەنجامی دەدەن.\nبەڕێزان ئەوەی پێویستە بزانرێت ئەوەیە كە هەر نەتەوەیەك چ ئاین و بۆچوونێكی هەبێت لە ژیانیدا و لەسەری بڕوات و پەیڕەوی بكات، ئەوا لەهەموو جومگەكانی ژیانیدا ڕەنگ دەداتەوەو بەدیار دەكەوێت، چ لەناوی منداڵە تازە لەدایك بووەكانەوە بێت، چ لەناوی پێشانگاو دووكان و قوتابخانەو مانگ و رۆژ و جەژنەكانەوە بێت یاخود هەر كایەیەكی تری كۆمەڵگاكەیان.\nئێمە لێردەدا مەبەستمانە باسی رۆژەكانی زمانی ئینگلیزی بكەین و لێكۆڵینەوەیەك بكەین لە زانستی " نەژادی ووشە"  و كەمێك بگەڕێینەوە دواوە بۆ زانینی مانای هەندێك لە ووشەكانی زمانی ئینگلیزی تا دەركەوێت ئەم ناوانە لە چ پێشینەیەكەوە هاتوون چ پاشخانەیەكی هزریان لە پشتە و مانای ئەو ناوانە گوزارشت لە چ جۆرە بیروباوەڕێك دەكەن و لە چ نەتەوەیەكیشەوە هاتوون. فەرموون با پێكەوە گوزەرێك بەو باسەدا بكەین:\nشارستانیەتی بابلیەكان لە كۆندا رۆژەكانی هەفتەیان دیاری كرد و بەناوی پێنج خواوە دایان نا كە هاوكات پەیوەستیان كرد بە ناوی پێنج ئەستێرەی گەڕۆكەوە، بەم شێوەیە:\nمردوخ كە ئەستێرەكەی مشتەری بوو، عشتار ئەستێرەكەی زوهرە بوو، نینیب ئەستێرەكەی زوحەل بوو، نابۆ ئەستێرەكەی عەتارد بوو، نركال واتە گەورە و ڕێزداری نیشتەجێ. ئەوان هەفتەیان دابەش كرد بۆ حەوت رۆژ و هەر رۆژێكیش هێمای دەكرد بۆ ناوی ئەستێرەیەك، پاشان دوو رۆژی تریان بۆی زیاد كرد، كە رۆژێكیان بۆ مانگ ئەویش تایبەت بوو بۆ خوایەك ناوی (Sin) بوو، رۆژێكی تریش بۆ خۆر بەناوی (Shamas).\n(Saturday) كە رۆژی شەممە دەكات، ئەم رۆژە لە زمانی لاتینیەوە وەرگیراوە كە بنچینەكەی بەم شێوەیەیە " Dies Saturni " واتە رۆژی زوحەل. عیبرانیەكان ئەم رۆژەیان تایبەت كردبوو بە رۆژی پشوودان و ئاسودەیی، ئەوەشیان لە بابلیەكانەوە وەرگرتبوو، چونكە ئەوان پێشتر رۆژێكیان هەبوو بەناوی " Um nuh libbi " واتە رۆژی ئاسوودەیی دڵان، ئەم رۆژە لەلای بابلیەكان پیرۆزو تایبەت بوو بۆ رازی كردنی خواكانیان. هەربۆیە گاورەكانیش ئەم رۆژەیان بە پیرۆز سەیردەكرد و دادەنا كەلە جولەكەكانی پێشوو وەریان گرتبوو، بەڵام لەم سەردەمانەی دواییدا و بەهۆی هۆكار و بارودۆخی سیاسی و دینیەوە ئەم رۆژەیان گۆڕی بۆ یەك شەممە، هەربۆیە ئێستاش لە هەندێك لە وڵاتانی ئەوروپا هەردوو رۆژی شەممە و یەك شەممە پشووە بە پێچەوانەی موسڵمانەكانەوە كە رۆژی هەینیە.\n(Sunday) كە رۆژی یەكشەممە دەكات، رۆژی پشووی گاورەكانە. پاشای قوستەنتینیە لە ساڵی 321 فەرمانی دەركرد بە ئەنجام نەدانی هیچ ئیش و كارێك و وازهێنان لە ئەركی رۆژانە لە رۆژانی یەكشەممەدا و ناویشی لێنا رۆژی پەروەردگار. وە ئەم رۆژە لەلای گەلانی ئەوروپا تایبەت كرابوو بۆ خوای خۆر، هەربۆیە لە زمانی سەكسۆنی كۆندا ناونرابوو بە " Sun،s day " واتە رۆژی خــۆر، كە لە زمانی ئینگلیزیشدا هەمان ناو و ڕێنووس مایەوە وەكو خۆی.\n(Monday) كە رۆژی دووشەممە دەكات، ئەم ناوە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو بیروبۆچوونەی كە پێی وایە خوای گەورە زەوی و ئاسمانەكانی لە شەش رۆژدا دروست كردووە و رۆژی یەكشەممە دەستی بەو كارە كردووە و بەدوایدا رۆژی دووشەممە هاتووە. وە ئەم رۆژەش لەلای گەلانی ئەوروپا تایبەت بوو بۆ خوای مانگ، هەربۆیە لە زمانی سەكسۆنی كۆندا ناونرابوو بە " Monandaeg " واتە رۆژی مانگ " Moon،s day " كەلە زمانی ئینگلیزیشدا هەمان ناو و ڕێنوس مایەوە. رۆمانیەكان بە " دیانا" هێمایان بۆ دەكرد كە خوایەك بوو لە خواكانیان، ئەویش خۆرێك بوو بەسەر سەریەوە مانگێك هەبوو.\n(Tuesday) رۆژی سێ شەممە دەكات، واتە رۆژی مەریخ، كە لە لاتینیەوە پێی دەوترێت " Dies Martis " وە وشەی " Mars " لە بنەڕەتدا واتە شەڕ و كوشتار. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی كە گەلانی ئەوروپای باكور ڕێزی تایبەتیان دادەنا بۆ خــوای شەڕ و رۆژێكیان بۆی تەرخان كردبوو كە ناوی (Tiu یان Tiwes) بووە. بۆیە بە زمانی سەكسۆنی كۆن پێیان وتووە: " Tiwes day " یان " Tiwesdaeg " هەر لەم ناوەشەوە ووشەی (Tuesday) هاتووە لە زمانی ئینگلیزیدا. جگە لەوەش رۆژی سێ شەممە تایبەت كرابوو لە نێو گەلانی ئەوروپی كۆندا بۆ خوای شەڕ.\n(Wednesday) رۆژی چوار شەممە دەكات، ئەم رۆژەش لەلایەن گەلانی ئەوروپاوە تایبەت كرابوو بۆ خوایەك كە ناوی (Woden یان Oden) بوو كە گەورەی خواكانی ئەسكەندەنافیابوو، كە خوای حیكمەت و ڕەوانبێژی و شیعر بوو، بە زمانی سەكسۆنی كۆن بەم رۆژە دەوترا " Wodensdag یان Woden،s day " كە ناوە ئینگلیزیەكەشی هەر لەم ناوەوە وەرگیراوە. بەڵام رۆمانیەكان ناوی لاتینیان بۆی بەكاردەهێنا كە پێیان دەوت (Mercuri dies) كە ناوی خوای عەتارد بوو.\n(Thursday) رۆژی پێنج شەممە دەكات، ئەم رۆژەش لای گەلانی ئەوروپا تایبەت كرابوو بۆ خوای " Thor " كە خوای هەورەگرمە و هەورەبروسكە و شەڕبوو لای گەلانی ئەسكەندەنافی و دەیانپەرست و بەزمانی سەكسۆنی كۆن بەم رۆژەیان دەوت: " Thor،s day یان Thurnesdaeg " و ناوە ئینگلیزیەكەشی هەر لەمەوە وەرگیراوە. بەڵام ناولێنانی بە لاتینی دەگەڕێتەوە بۆ ئەستێرەی موشتەری و تایبەتیان كردبوو بۆ خوای ژوپیتێـر (Jupiter) كە خوای گەردەلوول و زریان بوو لای رۆمانیەكان.\n(Friday) رۆژی هەینی دەكات، ئەم رۆژەش لای گەلانی ئەوروپا تایبەت كرابوو بۆ خوای " Frigg " كە خوای خۆشەویستی بوو لای گەلانی ئەسكەندەنافی و بە زمانی سەكسۆنی كۆن بەم رۆژەیان دەوت: " Frigegedag یان Frigg،s day " و ناوە ئینگلیزیەكەشی هەر لەمەوە هاتووە. بەڵام لە زمانی لاتینیدا بەم رۆژەیان دەوت (Veneris) كە ئاماژە بوو بۆ خوای " Venus " واتە زوهرە كە خوای جوانیە لای ئەوان.\n تأريخ أصول الكلمات: ايتيمولوجى.\nکاتی دروستبوونی ئەم لاپەڕەیە: ٠.٠١٩٩ چرکە


تێسلا خزمەتگوزاری Tesla Arcade ـی ڕاگەیاند؛ یارییە ڤیدیۆییەکان بە شێوەیەکی جیاواز لە نێو ئۆتۆمبێلەکەت ئەنجام بدە – کەی ئای تی ئێن\nئۆتۆمبێل 20, حوزه‌یران 2019\nتێسلا خزمەتگوزاری Tesla Arcade ـی ڕاگەیاند؛ یارییە ڤیدیۆییەکان بە شێوەیەکی جیاواز لە نێو ئۆتۆمبێلەکەت ئەنجام بدە\nلە چەند ڕۆژی ڕابردوودا و لە کۆنگرەی E3 ـدا، کۆمپانیای Tesla تایبەت بە بەرهەمهێنانی ئۆتۆمبێلی کارەبایی و خۆ لێخوڕەکان، خزمەتگوزاری Tesla Arcade ـی ڕاگەیاند کە تایبەتە بە یاریکردن لە نێو ئۆتۆمبێلەکان. کۆمپانیاکە یەکەمین نموونەی لە خزمەتگوزارییەکە بڵاوکردەوە.\nکۆمپانیای تێسلا بۆنەیەکی تایبەتی لە شاری سان فڕانسیسکۆی ویلایەتی کالیفۆڕنیای ئەمریکا ڕێکخست و ڕۆژنامەنووسانی بانگهێشت کرد بۆ یەکەمین تاقیکردنەوەی خزمەتگوزارییەکە. خزمەتگوزاری Tesla Arcade ڕێگەت پێ دەدات یارییە ڤیدیۆییەکان لە نێو ئۆتۆمبێلە تێسلاکەتدا ئەنجام بدەیت لە ڕێگەی سووکانی ئۆتۆمبێلەکەوە. لە سەرەتادا خزمەتگوزارییەکە تەنها یاری Beach Buggy Racing 2 لەخۆ دەگرێت، هەمان ئەو یارییەی کە لە سەکۆیەکانی iOS و Android ـدا بەردەستە، بەڵام بە کەمێک دەستکارییەوە.\nمەبەست لە درووستکردنی ئەم جۆرە خزمەتگوزارییە لە لایەن کۆمپانیاکەوە، بۆ خۆشی بەخشینە بە شۆفێرانی ئۆتۆمبێلەکانی تێسلا لەو کاتانەدا کە لە نێو ئۆتۆمبێلەکانیان چاوەڕوانن یاخود لە وێستگەی بارگاویکردنەوە وەستاون. ئەوەی جێگای ئاماژە پێدانە، یارییەکانی خزمەتگوزارییەکە لە ڕێگەی سووکانی ئۆتۆمبێلەکەوە ئەنجام دەدرێن.\nلە ئێستاوە خزمەتگوزارییەکە بەردەستە بۆ خاوەن ئۆتۆمبێلەکانی تێسلا و دەتوانن لە ڕێگای نوێکاری سیستەمی ئۆتۆمبێلەکەیانەوە بەدەستی بخەن.\nئەمە ڤیدیۆی تاقیکردنەوەی خزمەتگوزارییەکە لە لایەن پێگەی The Verge ـەوە:\nتاگەکان ئۆتۆمبێل E3 2019 Tesla Tesla Arcade تێسلا هەواڵ یاری


مرجع دينى جناب شيخ محمد يعقوبي كى ويب سائٹ - وتە کورتەکانی عاشورایی\nوتە کورتەکانی عاشورایی\n21/08/2020 15:04:00 | 1/مانگی موحەڕڕەم /1442|عدد القراءات : 103\n1. تەمەنی کەوسەریی گەورەی شەهیدان ئیمام حوسەین (ع)\nکاردانەوەمان بەرانبەر تاقە ڕۆژێکی ژیانی پیرۆزی ئیمام حوسەین (علیه السلام)، کە ڕۆژی عاشوورایە، ئەم هەموو بەرهەمە گەورەیە و نەتیجە پیرۆزەی هەیە کە هەموو جیهان بینی، دەبێ چی ببێت ئەگەر (٥٧) ساڵ لە تەمەنی موبارەکی لە گۆشەنیگای جیاوازەوە بخوێنینەوە؟\n2. پڕۆژەی چاکسازیی حوسەینی:\nشەریعەتی ئیسلام کە دوایین شەریعەتی ئیلاهی و کامڵترینیانە، تەنها لە بونیاتنان و چاکسازیی دینی دا، کورت نەبۆەتەوە بەڵکوو یاسا و حوکمەکانی هەموو کاروباری ژیان و پرسەکانی خەڵکی گرتۆتەوە و ئیمامی حوسێن (علیه السلام) وارسی پێغەمبەران و هەڵگری سەرجەم پەیامەکانیان گوزارشتی لەو پڕۆژە بونیاتنەرانە گشتگیرە کردووە لە وتە پیرۆزەکانی دا، و ئاماژەی بۆ سەرجەم ئەو بوارانە کردووە. لە بواری ئاوەدانکردنەوە و چاکسازیی دینی دا، فەرموویەتی (علیهم السلام): «من بۆ خۆبەزلزانین و لووتبەرزی دەرنەچووم، هەروەها وەک خراپەکار و ستەمکاریش دەرنەچووم، بەڵکو بۆ داوای چاکسازی لە ئوممەتی باپیرەم دا (صلی الله علیه وآله) هەستاوم و دەمەوێ ئەمر بە مەعروف بکەم و نەهی لە مونکەر. هەر وەها لە سەر ڕێگەی باپیرەم و باوکم عەلیی کوڕی ئەبو تالیب (علیهما السلام) دەڕۆم». لە بواری چاکسازیی یاسایی دا، فەرموویەتی (علیه السلام): «من بانگتان دەکەم بۆ لای کیتابی خودا و سوننەتی پێغەمبەرەکەی، چونکە سوننەت مرێنراوە و بیدعەت زیندوو کراوەتەوە، ئەگەر گوێم لێ بگرن و گوێڕایەڵی فەرمانەکانم بن، ڕێی ڕاستتان نیشان دەدەم». واتە ئەو تاغووتانە کارکردن بە دەستووری قورئانیان ڕاگرتبوو و ئیمام (علیه السلام) بانگیان دەکات بۆ گەڕانەوە بۆ کارکردن بە دەستوور کە قورئانە و یاسا ڕوونکەرەوەکانی کە سوننەتی پیرۆزە و لە بواری ئاوەدانکردنەوەی سیاسی و ڕوونکردنەوەی کەسانی شایستەی ئیمامەت و ڕابەرایەتی و سەرکردایەتیی کاروباری ئوممەت فەرمووی (علیه السلام): «سوێند بە گیانی من ئیمام کەس نییە جگە لە کەسێک کە کار بە کیتاب دەکات و دادپەروەری بەجێ دێنێت و ماف بۆ خاوەن ماف دەگەڕێنێتەوە و خۆی دەگرێتەوە لەبەر زاتی خودا». هەروەها هۆکاری خراپە و گەندەڵیی ئابووری و کۆمەڵایەتی و ئەخلاقی و دینی و لەدەستچوونی ماف و دادپەروەری دەگێڕێتەوە بۆ دەستەڵاتدارە ناشەرعییەکان بەسەر کاروباری خەڵکی دا، پاش ئەوەی هەموو تاکەکان بەرپرسیارێتیی گۆڕانیان خستە ئەستۆی فەرمووی (علیه السلام): «هەر کەسێک دەسەڵاتدارێکی ستەمکار ببینێت کە حەرامی خودا حەڵاڵ دەکات و پەیمانی خودا لەبیر دەکات و پێچەوانەی سوننەتی پێغەمبەری خودا (صلی الله علیه وآله وسلم) بێت و لە نێو بەندەکانی خودا دا، خراپە و دوژمناکاری بکات، پاشان بە هیچ قسە و کردارێک نەگۆڕێ، ئەوە لە سەر خوایە کە تووشی بەڵای خۆی بکات». هەر وەها لە شیکارییەکەی دا فەرموویەتی: «زانیوتانە کە ئەوانە گوێڕایەڵی شەیتانن و پشتیان کردۆتە گوێڕایەڵیی ڕەحمان، گەندەڵییان دەرخستووە و جێبەجێکردنی حوکمی خودایان هەڵوەشاندۆتەوە و دەستکەوتەکانیان بۆ خۆیان بردووە، حەڵاڵی خودایان حەرام کردووە و حەرامی خوداشیان حەڵاڵ کردووە و من لەپێشترم لە غەیری خۆم لەم بوارەدا بەهۆی نزیکیم لە پێغەمبەرەوە (صلی الله علیه وآله)»، لە ڕیوایەتێکی تر دا فەرموویەتی: «من لەپێشرم کە دینی خودا سەربخەم و شەریعەت بەرز ڕاگرم و لە پێناوی دا، جیهاد بکەم تا وشەی خەدا بەرزترین بێت».\nسەرچاوە : قبسات من نور القرآن – القبس، ر. 58\n3. بەردەوامیی سەرخستنی حوسەینی\nئیمامی حوسێن (علیه السلام) کاتێک کە ڕۆژی عاشوورا بەردەوام دەیگوتەوە: "ئایا پشتیوانێک هەیە؟" چاوەڕوانیی لەو تاغووتانە نەبوو کە خودا مۆری لە دڵیان دابوو کە هیدایەت وەرگرن و چاکسازی بکەن، بەڵکو مەبەستی بوو ئەو بانگەواز و هاوارە دەنگ بداتەوە بۆ سەرجەم نەوەکان بە درێژایی سەردەمەکان تا سەری بخەن لە گەیشتن بە ئامانجەکانی و هاوار و بانگەوازەکەی تا ئەو کاتەی واقیعی خراپ و گەندەڵ بمێنێتەوە کە ئیمام حوسەین (علیه السلام) لە دژی ڕاپەڕی بۆ گۆڕینی و دامەزراندنی جێگرەوەی باش لەجێی. کە واتە با هەر کەسەو لای خۆیەوە سەری بخات بەگوێرەی پێگەی خۆی و بە گوێرەی ئەو کارەی بۆی دەکرێت. کە واتە هەندێک لە شێوازەکانی زیندووکردنەوەی دروشمەکانی ئیمام حوسەین (علیه السلام) لە هەندێک قبووڵ دەکرێت و لە هەندێکی تر قبووڵ ناکرێت چونکە غەیری ئەوەی لێ چاوەڕوان دەکرێت، باش سەرنج بدەن.\n4. سەرخستنی ڕاستەقینەی ئیمام حوسەین (ع)\nلەڕێی بەرجەستەکردنی بنەماکانی شۆڕشی حوسەینی و بەجێگەیاندنی ئامانجەکانی دا، بانگەوازی ئیمام حوسەین (علیه السلام) کە فەرمووی : "ئایا پشتیوانێک هەیە؟" هێشتا بەردەوامە و لە هەموو لایەکی زەوی دووپات دەبێتەوە، ئەو داوای سەرخستن بە شمشێر و هاوشێوەی ناکات چونکە قەزا و قەدەری ئیلاهی بە شەهیدبوونی خۆی و بنەماڵەکە (علیهم السلام) تەواو بوە، بەڵکو داوای پشتیوان دەکات کە لە سەرخستنی پڕۆژەکەی دا و تەواوکردنی پەیامەکەی دا لە چاکسازی ئوممەت و ئەمر بە مەعرووف و نەهی لە مونکەر و وەستانەوە بە ڕووی پێشەوایانی گومڕایی و دەسەڵاتدارانی ستەمکار و ڕزگارکردنی خەڵک لە دیلیی تاغووتەکان و شەیتانە مرۆڤ و جنییەکان.\n5. چۆن دەبین بە ئەهلی (يا ليتنا كنّا معكم - خۆزگە لەگەڵتاندا دەبووین)؟\nهەموومان بە زمان و ویژدانمان ئیمام حوسەین (علیه السلام) و هاوەڵە باشەکانی دەدوێنین بە "خۆزگە لەگەڵتان دا، دەبووین چونکە سەرکەوتنێکی گەورەمان بەدەست دەهێنا" و بەداخەوەین کە لەگەڵ ئەو نەوەیە دا، نەبووین کە هاوسەردەمی مەعسوومین (علیهم السلام) بوون و شەرەفی دیداریان و سەرخستنیان و بەدەستهێنانی شەهیدی لەبەر دەستیان دا، بە نسیبمان نەبوو، ئێمە باوەڕمان وایە کە خودا عادلە و دەرفەتی هاوشێوە دەدات بە بەندەکانی تا لێی نزیک ببنەوە. ئایا خودا ئەو نەوەیەی بەشدار کردووە لەو دەرفەتە و ئێمەی بێبەش کردووە لێی؟ ئەمە پێچەوانەی ئەو حەقیقەتە جێگیرەیە، کەواتە ئەو دەرفەتە کە گونجاوە بۆ ئێمە چییە؟ ئەوە بەجێگەیاندنی فەرزی ئەمر بە مەعرووف و نەهی لە مونکەرە لە وتەی ئەمیری ئیمانداران دا (علیه السلام) کە فەرمووی: «هەموو کردەوە چاکەکان چین؟ جیهاد لە پێناوی خودا دا لە کاتی فەرمان بە چاکە و نەهی لە خراپە وەک فوویەک وایە لە دەریایەکی شەپۆلدەر دا».


بڕی سزا بۆ شوفێرانی بێ مۆڵەت دیاركرا\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی پۆلیسی ھاتووچۆی ھەرێمی كوردستان لە راگەیەندراوێكدا سزای شوفێرانی بێ مۆڵەتی دیاركرد و بەپێی یاسا ھەركەسێك بەبێ مۆڵەت شوفێری بكات، ماوەی مانگێك تا شەش مانگ دەستگیر دەكرێت و پێ بژاردنی پارەكەشی لە 100 ھەزار كەمتر نابێت.\nوەك لەو راگەیەندراوە ئاماژەی پێكراوە، شۆفێریكردن به‌بێ مۆڵه‌ت سزاكه‌ی به‌پێی یاسای ژماره (86)ی هاتووچۆی ساڵی (2004)دا كۆمه‌ڵێك بڕگه‌ی بۆ دیاریكراوه كه به‌شی (21)ه له‌یاساكه‌دا.\nھاتووچۆی ھەرێم رایدەگەیەنێت: "هه‌ر كه‌سێك ئۆتۆمبێل لێده‌خۆڕێت به‌بێ مۆڵه‌تی شوفێری یان لێی سه‌ندرابێته‌وه یان هه‌ڵوه‌شێندرابێته‌وه، یاخود تایبه‌ت نه‌بێت به جۆری ئۆتۆمبێله‌كه، سزا ده‌درێت به‌گرتن به ماوه‌یه‌ك له مانكێگ كه‌متر نه‌بێت و له‌شه‌ش مانگیش زیاتر نه‌بێت".\nئەوەشخراوەتەڕوو: "ئه‌و كه‌سه سزا ده‌درێت به‌گرتن بۆ ماوه‌یه‌ك كه‌متر نه‌بێت له‌مانگێك و زیاتر نه‌بێت له‌شه‌ش مانگ، یاخود به‌پێ بژاردن به‌بڕی پاره‌یه‌ك كه‌متر نه‌بێت له (100) هه‌زار دینار‌و زیاتر نه‌بێت له(150) هه‌زار دینار، یاخود هه‌ردوو سزاكه ده‌یگرێته‌وه، ئه‌گه‌ر رێگه به كه‌سێكی بێ مۆڵه‌ت بدات به‌لێخوڕینی ئه‌و ئۆتۆمبێله، ئینجا خاوه‌نی ئۆتۆمبێله‌كه بێت یان وه‌ریگرتبێت".\n02 له رووداوێكی هاتووچۆ له نزیك ده‌ربه‌ندی رانییه شه‌ش كه‌س گیانییان له‌ده‌ستدا\n03 وەزارەتی دارایی لەبارەی ھاتنی پارەكەی بەغدا روونكردنەوە دەدات\n04 به هه‌ماهه‌نگی نێوان پۆلیسی کۆیه و پۆلیسی کەسنەزان "بكوژێك" ده‌ستگیركرا\n05 گۆڕانكاری له شێوازی پێدانی ڤیزای ئێران ده‌كرێت\n06 "شێخێكی ساخته" له رانیه ده‌ستگیركرا\n02 به ڤیدیۆ.. ناو ماڵی عومه‌ر حه‌سه‌ن به‌شیر ببینه\n03 لەبارەی مووچەی فەرمانبەرانی ھەرێمی كوردستانەوە دڵنیایی دەدرێت\n04 عیزه‌ت دوری په‌یامێكی ڤیدیۆیی بۆ ئه‌میری كوه‌یت ده‌نێرێت\n03 مووچه‌ی ئه‌م شوێنانه‌ش دابه‌ش ده‌كرێت