sol بێژەکردن: چۆن sol بە فەڕەنسی, ئیسپانی, پۆرتووگالی, لاتینی, تورکی, دانمارکی, ئینگلیزی, تەتەری, سویدی, ئیتالیایی, نەرویژی بۆکماڵ, وۆلۆف, فینلاندی, ڤۆلاپوک, ئەڵمانی, بۆسنی, ئازەرباینجانی, ئۆکسیتان, ڕۆمانیایی, Old English, ئینتەرلینگوا, کاتالانی, کرواتی, کورمانجی, ئیسپرانتۆ, هوڵەندی, Old Norse, سلۆڤێنی, Old Turkic, لوکسەمبورگی, پیەدمۆنتی بێژە بکەن\nداخوازی بێژە کردنی نوێ بێژە کردن بە: Old Turkic Old English Old Norse ئاراگۆنی ئازەرباینجانی ئەڵمانی ئەندۆنیزیایی ئوتریشی ئۆکسیتان ئیتالیایی ئیسپانی ئیسپرانتۆ ئینتەرلینگوا ئینگلیزی باسکی بۆسنی پۆرتووگالی پیەدمۆنتی تەتەری تورکی دانمارکی ڕۆمانیایی سلۆڤێنی سویدی فریولی فەڕەنسی فینلاندی ڤۆلاپوک کاتالانی کرواتی کریۆلی کیپ ڤەردان کوردی گالیسی لاتینی لوکسەمبورگی نەرویژی بۆکماڵ هوڵەندی وۆلۆف تەتەری (tt) ئەڵمانی (de) ڕووسی (ru) ئیسپانی (es) ئینگلیزی (en) فەڕەنسی (fr) ژاپۆنی (ja) پۆڵەندی (pl) هوڵەندی (nl) چینی ماندارین (zh) (mo) (tly) (alq) (mos) (zdj) (wni) (swb) (wlc) (hif) (enm) (ang) (xghu) (sxu) (bho) (arq) (ary) (mag) (myn) (kln) (shi) (ksw) (vep) (krl) (qjio) (jusi) (bem) (ain) (shn) (cay) (sli) (bin) (lld) (toi) (tisa) (plig) (cpx) (ltc) (aeb) (gaa) (apw) (jje) (gil) (cop) (juai) (pam) (lki) (acy) (ems) (qya) (non) (mns) (xog) (ogb) (bcq) (tvx) (tcz) (agx) (dtp) (uby) (mnk) (snk) (pot) (sty) (rcf) (fla) (hbo) (zsm) (sjn) (ett) (jliu) (quc) (jbo) (io) (ada) (mwn) (cic) (paw) (hop) (cho) (syc) (xmf) (acm) (gag) (tjin) (otk) (abn) (obu) (yrl) (taiu) (ekp) (siiy) (jlua) (koi) (bfz) (crg) (chn) (kpy) (got) (qxq) (gun) (oka) (pbb) (ppl) (ann) Botlikh (bph) Judeo-Spanish (lad) آديگان (ady) ئابازا (abq) ئاراگۆنی (an) ئاربێرەش (aae) ئارەپاهۆ (arp) ئارۆمانی (rup) ئازەرباینجانی (az) ئاسامی (as) ئاشووری ئارامی-نوێ (aii) ئافار (aa) ئافریکانس (af) ئاکان (ak) ئالبانی (sq) ئالەوت (ale) ئامهاریک (am) ئاواری (av) ئایماری (ay) ئەبخازی (ab) ئەتۆنی (eto) ئەرزیا (myv) ئەرمەنی (hy) ئەڤەنکی (evn) ئەڵمانی (de) ئەڵمانی خوارین (nds) ئەڵمانی سوابی (swg) ئەڵمانی سویس (gsw) ئەمازیغی ناوەندی (tzm) ئەمیلیان (egl) ئەندۆنیزیایی (ind) ئەوەیی (ee) ئەوۆندۆ (ewo) ئوتریشی (ast) ئودموورت (udm) ئوردو (ur) ئوزبەکی (uz) ئوسیتی (os) ئوکراینی (uk) ئوکیناوایی (ryu) ئویغور (ug) ئۆجیبوی (oj) ئۆرۆمۆ (om) ئۆریا (or) ئۆساجی (osa) ئۆکسیتان (oc) ئیتالیایی (it) ئیرلەندی (ga) ئیسپانی (es) ئیسپرانتۆ (eo) ئیستۆنی (et) ئیسلەندی (is) ئیگبۆ (ig) ئیلۆکۆ (ilo) ئینتەرلینگوا (ia) ئینگلیزی (en) ئینگوشی (inh) ئینوپیاک (ik) ئینوکتیتوت (iu) ئیوایجا (ibd) ئێم بی ئی (mfo) باردی (bcj) باسکی (eu) باشقیری (ba) باڤاریایی (bar) بامبارایی (bm) برەتۆنی (br) بریبری (bzd) بهاسای نیپالی (new) بەختیاری (bqi) بەلوچی (bal) بەنگالی (bn) بورمەیی (my) بوروشاسکی (bsk) بوریاتی (bxr) بولغاری (bg) بوویەیی (pcc) بۆسنی (bs) بیسلاما (bi) بیکۆلی ناوەندی (bcl) بیلاڕووسی (be) بیهاری (bh) پاپیامەنتۆ (pap) پالاویی (pau) پالەنکورۆ (pln) پالی (pi) پانگاسینان (pag) پلات دیچ (pdt) پەشتوو (ps) پەنجابی (pa) پوولار (fuc) پۆرتووگالی (pt) پۆڵەندی (pl) پیتجانتجاتجارا (pjt) پیکارد (pcd) پیەدمۆنتی (pms) تاجیکی (tg) تاگالۆگ (tl) تالۆسان (tzl) تامیل (ta) تاهیتیانی (ty) تایلەندی (th) تبتیکی (bo) تسوانا (tn) تسۆنگا (ts) تلینگیت (tli) تەتەری (tt) تەتەری کریمەیی (crh) تەتووم (tet) تەلوگۆ (te) تەوارقی (tmh) تورکەمانی (tk) تورکی (tr) تورکی عوسمانی (ota) توسکارۆرا (tus) توڤانی (tyv) توی (tw) تۆک پیزن (tpi) تۆکی پۆنا (tok) تۆندانۆ (tdn) تۆنگا (to) تیگرینیا (ti) جامایکایی (jam) جاوەیی (jv) چامۆرۆ (ch) چرۆکی (chr) چوڤاشی (cv) چیچانی (ce) چیچەوا (ny) چیکی (cs) چینی جین (cjy) چینی شیان (hsn) چینی گانی (gan) چینی ماندارین (zh) چینی ووو (wuu) حەسسانییە (mey) خاسی (kha) خانتی (kca) خەمر (km) خۆزا (xh) داگبانی (dag) دانمارکی (da) دزۆنگخا (dz) دەری (prs) دیڤەهی (dv) دیملی (zza) دینکایی (din) زولو (zu) ڕاپانویی (rap) ڕوسین (rue) ڕوکیگا (cgg) ڕووسی (ru) ڕۆماگنۆلی (rgn) ڕۆمانشی (rm) ڕۆمانی (rom) ڕۆمانیایی (ro) ڕۆهینگیایی (rhg) ژاپۆنی (ja) ژوانگ (za) ساردينی (sc) ساموايی (sm) سامی باکووری (sme) سانسکریتی (sa) سانگۆ (sg) سرانان تۆنگۆ (srn) سکۆتلاندی (sco) سلۆڤاکی (sk) سلۆڤێنی (sl) سەرایکی (skr) سەرەر (srr) سواتی (ss) سواحیلی (sw) سوودانی (su) سویدی (sv) سۆتۆ (st) سۆربیانی ژوورین (hsb) سۆماڵی (so) سیدیغ (trv) سیربیایی (sr) سیسیلی (scn) سیلهەتی (syl) سیلیزیایی (szl) سیندی (sd) سینهالی (si) شۆشۆنی (shh) شۆنا (sn) عەرەبئ شامی باکوور (apc) عەرەبی (ar) عەرەبی کەنداو (afb) عەرەبی میسری (arz) عیبری (he) فارسی (fa) فارۆیی (fo) فرانکۆ-پرۆڤەنچال (frp) فریزی ڕۆژاوایی (fy) فریولی (fur) فلەمی (vls) فەڕەنسی (fr) فوژۆ (fzho) فولاهی (ff) فیجیایی (fj) فینلاندی (fi) ڤەندا (ve) ڤۆرۆیی (vro) ڤۆلاپوک (vo) ڤیەتنامی (vi) قرغیزی (ky) قەرەچایی-بالکاری (krc) قەرەقاڵپاق (kaa) كينيارواندا (rw) کاباردیایی (kbd) کابیل (kab) کاتالانی (ca) کازاخی (kk) کاشوبی (csb) کالاڵیزوت (kl) کالمیک (xal) کامپیدانی (sro) کانادهای (kn) کانتۆنیایی (yue) کانوری (kr) کچوایی (qu) کرواتی (hr) کری (cr) کریکی (mus) کریۆ (kri) کریۆلی کیپ ڤەردان (kea) کریۆلی لۆویزیانا (lou) کریۆلی موریتانی (mfe) کریۆلی هایتی (ht) کلینگۆن (tlh) کەبوانۆ (ceb) کەشمیری (ks) کوانیامایی (kj) کوچی (kfr) کوردی (ku) کورمانجی (kmr) کۆتاڤا (avk) کۆرسی (co) کۆرنیش (kw) کۆری (ko) کۆمی (kv) کۆنکەنی (gom) کۆنگۆیی (kg) کیاتونی زاپۆتەک (zpf) کیروندی (rn) کیکویو (ki) کیمبوندویی (kmb) گادێلیی سکۆتی (gd) گاسی (guz) گالیسی (gl) گوارانی (gn) گوجەراتی (gu) گورجی (ka) گیلەکی (glk) لاتڤیانی (lv) لاتگالی (ltg) لاتۆکا (lkt) لاتینی (la) لازی (lzz) لاکی (lbe) لاۆیی (lo) لەزگی (lez) لوبا-کاتانگا (lu) لوڕی باشووری (luz) لوڕی نینجایی (lrc) لوشووتسی (lut) لوکسەمبورگی (lb) لوگاندایی (lg) لوۆیی (luo) لۆزی (loz) لۆمبارد (lmo) لیتوانیایی (lt) لیگوریایی (lij) لیمبورگی (li) لینگالا (ln) ماپودونگون (arn) مارشاڵی (mh) ماری (chm) مازندەرانی (mzn) ماسباتینۆ (msb) مالاگاسی (mg) مالایالام (ml) مالایی (ms) ماڵتی (mt) مانچو (mnc) مانکسی (gv) ماوری (mi) ماوری دوڕگەکانی ئایلاند (rar) مایا یوکاتەک (yua) مەراتی (mr) مەسکالەرۆ-چیریکاوا (apm) مەکدۆنی (mk) مەیتەیی (mni) مەینفرانکیش (vmf) مۆکشا (mdf) مۆنگۆلی (mn) مۆهاوک (moh) میکمەک (mic) مین دۆنگی (cdo) مین نان (nan) مینانگکابو (min) ناپلی (nap) ناسکاپی (nsk) ناڤاشۆ (nv) ناکسی (nxq) ناهواتی (nah) ناورو (na) ندەبەلەی باشوور (nr) ندەبەلەی باکوور (nd) ندۆنگا (ng) نەرویژی بۆکماڵ (no) نەرویژی نینۆرسک (nn) نەنەتسی توندرا (yrk) نوسو (ii) نوقایی (nog) نوو (ngh) نیپاڵی (ne) هاکا (hak) هاواییی (haw) هاوسا (ha) همۆنگ (hmn) هەرەرۆ (hz) هەنگاری(مەجاری) (hu) هوڵەندی (nl) هوڵەندی پەنسیلڤانیا (pdc) هیری مۆتو (ho) هیلیگاینۆنی (hil) هیندی (hi) واڵوون (wa) وەنیزی (vec) وۆلۆف (wo) ویڵزی (cy) یاکوتی (sah) یەیی (yey) یوپیک (esu) یۆروبا (yo) یۆنانی (el) یۆنانی کەون (grc) ییدی (yi)\nچۆن گۆ دەکرێ sol\nبیستراوە: 454K جار\nsol بێژە کردن بە فەڕەنسی [fr]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن spl0uf (نێر لە فەڕەنسا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن baoqipei (نێر لە فەڕەنسا)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Domigloup (مێ لە فەڕەنسا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە فەڕەنسی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە فەڕەنسی:\nsol نموونە لە دەستەوشەیەک\nIl a posé du carrelage sur le sol de son salon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Pat91 (نێر لە فەڕەنسا)\nil tomba lourdement sur le sol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن baoqipei (نێر لە فەڕەنسا)\nterrain گۆکردنی terrain [fr]\nterre گۆکردنی terre [fr]\nmodelé گۆکردنی modelé [fr]\nrelief گۆکردنی relief [fr]\nsaillie گۆکردنی saillie [fr]\nplancher گۆکردنی plancher [fr]\nplate-forme گۆکردنی plate-forme [fr]\nplateforme گۆکردنی plateforme [fr]\nglèbe گۆکردنی glèbe [fr]\nsol بێژە کردن بە ئیسپانی [es]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن estexu (نێر لە ئیسپانیا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن beitter (مێ لە ئیسپانیا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن er9834l (نێر لە ئیسپانیا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Peps (نێر لە ئیسپانیا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن camilorosa (نێر لە شیلی\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن DonQuijote (نێر لە مەکسیکا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن wordfor (مێ لە کۆلۆمبیا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Orphneus (نێر لە ئەرژەنتین\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن sperez2418 (نێر لە مەکسیکا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن arwen2598 (مێ لە ئەرژەنتین\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن elharni (نێر لە ئەرژەنتین\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە ئیسپانی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە ئیسپانی:\nAsí como el sol es la luz del mundo, aprender es la luz de la mente. (Eduardo VI de Inglaterra) گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nEn 1543 Nicolás Copérnico sugirió que el Sol y no la Tierra, ocupa el centro de nuestro sistema planetario. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nNada nuevo bajo el sol. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nSol de marzo hiere como mazo. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nEn febrero, un rato al sol y otro al humero. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nluz گۆکردنی luz [es]\ndía گۆکردنی día [es]\nastro گۆکردنی astro [es]\nrey گۆکردنی rey [es]\nestrella گۆکردنی estrella [es]\ncielo گۆکردنی cielo [es]\nFebo گۆکردنی Febo [es]\nencanto گۆکردنی encanto [es]\nsol بێژە کردن بە پۆرتووگالی [pt]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ines2406 (مێ لە پورتوگال\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن mosquitaymari (مێ لە پورتوگال\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن torcato (نێر لە پورتوگال\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن zhangqiantiago (نێر لە پورتوگال\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن mariotata (مێ لە بەڕازیل\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن coohrus (نێر لە بەڕازیل\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن cesaraug100 (نێر لە بەڕازیل\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Vitorcr (نێر لە بەڕازیل\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن hiroy (نێر لە بەڕازیل\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن thanicristina (مێ لە بەڕازیل\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن megskae (مێ لە بەڕازیل\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ricnester (نێر لە بەڕازیل\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن anabrasil (مێ لە بەڕازیل\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Sirasp (مێ لە بەڕازیل\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن thatra (مێ لە ئیسپانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە پۆرتووگالی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە پۆرتووگالی:\nTerça-feira terá sol e calor ao longo do dia گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ricnester (نێر لە بەڕازیل)\nO sol esta quente گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن cesaraug100 (نێر لە بەڕازیل)\nAbra a porta e a janela e vem ver o sol nascer! گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Thiago77 (نێر لە بەڕازیل)\nDomingo de sol. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن SunaS (مێ لە بەڕازیل)\nsol بێژە کردن بە لاتینی [la]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Vortarulo (نێر لە ئەڵمانیا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن giorgiospizzi (نێر لە ئیتالیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە لاتینی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە لاتینی:\nNihil novi sub sole. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Sobakus (نێر لە ڕووسیا)\nsol بێژە کردن بە تورکی [tr]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ninjacell (مێ لە ئوتریش\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن kiddopedia (نێر لە تورکیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە تورکی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە تورکی:\naziz behich, sol bek mevkisinde forma giyen Türk asıllı futbol oyuncusu گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن memoli (نێر لە تورکیا)\nsol بێژە کردن بە دانمارکی [da]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن MajaLange (مێ لە دانمارک\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە دانمارکی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە دانمارکی:\nOg ret som midnatshanen gol, blev Jakobs stjerne til en sol. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن CMunk (نێر لە دانمارک)\nsol بێژە کردن بە ئینگلیزی [en]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن dorabora (مێ لە بەریتانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە ئینگلیزی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە ئینگلیزی:\nsol بێژە کردن بە تەتەری [tt]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Sham2019 (نێر لە ڕووسیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە تەتەری\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە تەتەری:\nsol بێژە کردن بە سویدی [sv]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ioannes_verde (نێر لە سوێد\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن pernys32 (نێر لە سوێد\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن piratresan (نێر لە سوێد\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە سویدی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە سویدی:\nI söder finns det sol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن hansbergman (نێر لە سوێد)\nsol بێژە کردن بە ئیتالیایی [it]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Saetta (نێر لە ئیتالیا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن mistersarcastic (نێر لە ئیتالیا\t)\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن VegNob (مێ لە ئیتالیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە ئیتالیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە ئیتالیایی:\nQuel sol è una semibreve. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن AZ85 (نێر لە ئیتالیا)\nsol بێژە کردن بە نەرویژی بۆکماڵ [no]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Aleco (نێر لە نۆرویژ\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە نەرویژی بۆکماڵ\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە نەرویژی بۆکماڵ:\nsol بێژە کردن بە وۆلۆف [wo]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ilimaan (نێر لە سێنیگال\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە وۆلۆف\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە وۆلۆف:\nsol بێژە کردن بە فینلاندی [fi]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن tmkiiski (مێ لە فینلاند\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە فینلاندی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە فینلاندی:\nsol بێژە کردن بە ڤۆلاپوک [vo]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن slin (نێر لە ئەڵمانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە ڤۆلاپوک\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە ڤۆلاپوک:\nsol بێژە کردن بە ئەڵمانی [de]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Thonatas (نێر لە ئەڵمانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە ئەڵمانی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە ئەڵمانی:\nsol بێژە کردن بە بۆسنی [bs]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Amirbasic (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە بۆسنی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە بۆسنی:\nsol بێژە کردن بە ئازەرباینجانی [az]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن sevinc (مێ لە ئازەرباینجان)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە ئازەرباینجانی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە ئازەرباینجانی:\nsol بێژە کردن بە ئۆکسیتان [oc]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن fabre (نێر لە فەڕەنسا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە ئۆکسیتان\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە ئۆکسیتان:\nsol بێژە کردن بە ڕۆمانیایی [ro]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن marduk (نێر لە مۆلدۆڤا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە ڕۆمانیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە ڕۆمانیایی:\nsol بێژە کردن بە Old English [ang]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن wikaros (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە Old English\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە Old English:\nsol بێژە کردن بە ئینتەرلینگوا [ia]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن McDutchie (نێر لە هۆڵەندا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە ئینتەرلینگوا\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە ئینتەرلینگوا:\nsol بێژە کردن بە کاتالانی [ca]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن mrosa (مێ لە ئیسپانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە کاتالانی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە کاتالانی:\nsol بێژە کردن بە کرواتی [hr]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن teapot (مێ لە کرواتیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە کرواتی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە کرواتی:\nsol بێژە کردن بە کورمانجی [kmr]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ramazan (نێر لە تورکیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە کورمانجی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە کورمانجی:\nsol بێژە کردن بە ئیسپرانتۆ [eo]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن urso170 (نێر لە ئانترەکتیکا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە ئیسپرانتۆ\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە ئیسپرانتۆ:\nsol بێژە کردن بە هوڵەندی [nl]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Jcbos (نێر لە هۆڵەندا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە هوڵەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە هوڵەندی:\nsol بێژە کردن بە Old Norse [non]\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە Old Norse\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە Old Norse:\nsol بێژە کردن بە سلۆڤێنی [sl]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن whitelion (مێ لە سلۆڤێنیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە سلۆڤێنی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە سلۆڤێنی:\nsol بێژە کردن بە Old Turkic [otk]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Radioop (نێر لە ڕووسیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە Old Turkic\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە Old Turkic:\nsol بێژە کردن بە لوکسەمبورگی [lb]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن piral58 (نێر لە لوکسەمبورگ\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە لوکسەمبورگی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە لوکسەمبورگی:\nsol بێژە کردن بە پیەدمۆنتی [pms]\nsol گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن tokonoma (نێر لە ئیتالیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی sol بە پیەدمۆنتی\nهاوبەشکردنی بێژەی sol بە پیەدمۆنتی:\nدەزانن چۆن "sol" بێژە بکەن؟\nsol بێژە نەکراون لە:\nsol تۆمارکردنی گۆکردنی sol [an]\nsol تۆمارکردنی گۆکردنی sol [en - usa]\nsol تۆمارکردنی گۆکردنی sol [eu]\nsol تۆمارکردنی گۆکردنی sol [gl]\nsol تۆمارکردنی گۆکردنی sol [ind]\nsol تۆمارکردنی گۆکردنی sol [no]\nsol تۆمارکردنی گۆکردنی sol [ast]\nsol تۆمارکردنی گۆکردنی sol [kea]\nsol تۆمارکردنی گۆکردنی sol [fur]\nوشەی: pomme, crêpes, cuisine, pâtisserie, maison


كەجەكە؛ هیچ سیاسەتێك بۆ شەڕی لایەنە كوردیەكانیان نییە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nكۆما جڤاكێن كوردستان ڕایدەگەیەنێت، هیچ سیاسەتێكیان بۆ شەڕی لایەنە كوردیەكانیان نییە و پێویستە گەل و رۆشنبیرانی كورد، هێزە سیاسیەكان جددیەتی دۆخەكە لەبەرچاو بگرن و دەشڵێت،”هێزەكانی پارتی لە زۆر جێگەوە گەریلا گەمارۆ دەدەن و دۆخەكە هاتووەتە ئاستێك كە شەڕ ڕووبدات”.\nهاوسەرۆكایەتی دەستەی بەڕێوەبەری كەجەكە لە ڕاگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە، كە لە مەتینا، ئاڤاشین، زاپ لەنێوان گەریلا و سوپای توركیا شەڕێلی قۆرس هەیە، لەنێوان هێزە سەربازیەكانی پەدەكە و گەریلاش ئاڵۆزیەك هەیە كە ئەگەر هەیە ببێتە هۆكاری شەڕ.\nئاماژە بۆ ئەوەشكراوە، كە هێزە سەربازییەكانی پارتی دەیانەوێت لە زۆر جێگە گەریلا گەمارۆ بدەن و دۆخەكە هاتووەتە ئاستێك كە شەڕ رووبدات، بۆ ئەوەی رێگری لە شەڕێكی بەم شێوەیە بكرێت، بانگەوازی ئاڕاستەی گەل و رۆشنبیران، هونەرمەندان و هێزە سیاسیە كوردیەكان كردبوو كە بەرپرسیاری سەر شانیان جێبەجێ بكەن.\nراگەیەنراوەكە بەم شێوەیەیە:\nلە مەتینا، ئاڤاشین، زاپ لەنێوان گەریلا و سوپای تورك شەڕێلی قۆرس هەیە، لەنێوان هێزە سەربازیەكانی پەدەكە و گەریلاش ئاڵۆزیەك هەیە كە ئەگەر هەیە ببێتە هۆكاری شەڕ. موراد قەرەیلان فەرماندەی گشتی هەپەگە رایگەیاندبوو، هێزە سەربازیەككانی پەدەكە دەیانەوێت لە زۆر جێگە گەریلا گەمارۆ بدەن و دۆخەكە هاتووەتە ئاستێك كە شەڕ رووبدات. بۆ ئەوەی رێگری لە شەڕێكی بەم شێوەیە بكرێت، بانگەوازی ئاڕاستەی گەل و رۆشنبیران، هونەرمەندان و هێزە سیاسیە كوردیەكان كردبوو كە بەرپرسیاری سەر شانیان جێبەجێ بكەن.\nبڕوامان وایە هونەرمەندانی كورد دەتوانن رۆڵی مێژوویی خۆیان جێبەجێ بكەن\nهونەرمەند و رۆناكبیرانی خاوەن ویژدانی گەلی كورد لە ئەوروپا وڵامی بانگەوازیەكەیان دایەوە. ئەوان رایانگەیاند كە ئەگەر لەنێوان هێزە تایبەتەكانی پەدەكە و گەریلادا شەڕێك رووبدات، زیانێكی گەورە بە دۆزی ئازادی گەلی كوورد دەگەیەنێت. بانگەوازیان كردووە كە پێویستە پەدەكە گەریلا گەمارۆ نەدات. هەستەكانی هونەرمەندانی كورد، هەست و داواكاری هەموو گەلی كوردە. بەهۆی ئەم هەستیاریەش ئێمە پیرۆزبایی لە هونەرمەندانی كورد دەكەین و بڕوامان وایە بۆ رێگریكردن لەم شەڕە كە لە بەرژەوەندی دەوڵەتی توركیدا دەببێت، رۆڵی مێژوویی خۆیان بگێڕن.\nبەرپرسیاری نەتەوەییە كە دەنگی هونەرمەند و رۆناكبیرانی كورد لەلایەن هەموو كەسانەوە ببیسترێت. لەم چوارچێوەیەدا گەل و هێزە سیاسیە كوردیەكان بەرپرسیاری خۆیان جێبەجێ بكەن و بۆ بانگەوازی موراد قەرەیلان فەرماندەی گشتی بریارگەی ناوەندی پاراستنی گەل ببنە وڵام. بۆ رێگریكردن لە شەڕ كە خزمەتی دەوڵەتی داگیركەری تورك دەكات، لەناو رای گشتی كورددا هەستیاریەكی گەورە دروست بووە.\nخەڵك هاوسەرۆكی كۆماجڤاكێن كوردستان ڕایدەگەیەنێت ، كە كەس ناتوانێت بڵێت بەرخۆدان مەكەن و تێمەكۆشن، ئەم بزووتنەوەیە لەدژی ڕادەستبوون و خیانەت…\n29 کانونی دووهەم 2021 4.30 pm\nخەڵك هاوسەرۆكی كۆماجڤاكێن كوردستان ڕایدەگەیەنێت ، كە كەس ناتوانێت بڵێت بەرخۆدان مەكەن و تێمەكۆشن، ئەم بزووتنەوەیە…


راگەیاندنی خولی راهێنانی راهێنەران"TOT"لەبارەی: "شەفافیەت لەكەرتی نەوت وگاز "\n1598 جار بینراوە| لەرێکەوتى : 2015-11-02\nیەكەم: زانیاری گشتی\nرێكخراوی ئاشتی و ئازادی لە كوردستان بەهاوكاری رێكخراوی فریاگوزاری میللەتی نەرویجی((NPA هەڵدەستن بە سازدانی خوولێكی راهێنان بۆ پێگەیاندنی راهێنەران "TOT" بۆ 15 چالاكوانی بواری شەفافیەت لەكەرتی نەوت وگاز بۆ ماوەی 4 رۆژ لەشاری هەولێر كە خوولەكە لە ناوەراستی مانگی تشرینی یەكەمی 2015 بەدواوە دەست پێدەكات.\nلە كۆتایی خوولەكەدا بڕوانامەی بەشداربوون دەبەخشرێتە بەشداربووان و،. هەروەها هەموو ئەوانەی كەبەشداردەبن لەراهێنانەكاندا ،لە ئەمساڵدا بەشداردەبن لە كۆنفرانسێك بۆ دامەزراندنی "هاوپەیمانی شەفافیەت لەكەرتی نەوت گاز لە هەرێمی كوردستان" كە دەستبەكاردەبێت بۆ داكۆكیكردن لە شەفایەت لە كەرتی نەوت وگازی هەرێم.\nئەو بەڕێزانەی كە دەیانەوێت بەشداربن،دەتوانن فۆڕمی هاوپێچ پڕبكەنەوە بە پێی ئەو زانیارییانەی لای خوارەوە،هەروەها دەبێت ئەو بەڵێننامەیە پڕبكەنەوە كە ئامادەیی هەیە دوای تەواوبوونی خوولەكە درێژە بدات بەكاركردن لەگەڵ هەردوو رێكخراو لە چوارچێوەی ئەو پڕۆژەیەدا.\nهەردوو رێكخراوی ناوبراو خەرجی وتێچووەكانی جێبەجێكردنی ئەم پڕۆژەیە لەئەستۆدەگرن.\nدووەم: زانیاری تایبەت\nیەكەم: خوولەكە بۆ ماوەی 4 رۆژ دەبێت ولەشاری هەولێر بەڕێوەدەچێت.\nدووەم : نوێنەرانی رێكخراوە تایبەتمەندەكانی شەفافیەت و نەوت وئابووری و پەرەپێدان توێژی مەبەستمانن لەم خوولەی راهێنانەماندا.\nسێیەم: پارێزگاكانی هەولێر و سلێمانی و دهۆك و هەڵەبجە و ئیدارەكانی گەرمیان وراپەڕین بە هەموو قەزاو ناحییەكانەوە شوێنی مەبەستمانن.\nچوارەم: هەردوو رەگەزی نێر و مێ ، گروپی مەبەستمانن.\nپێنجەم: گرنگی دەدەین بە بەشداری ئەو كەسانەی پێشووتر ئەزموونی كاری راهێنانیان هەیە.\nشەشەم: لە هەڵبژاردنی بەشداربوواندا،رەچاوی هەموو ئەو پێوەرانە و پێوەری پڕكردنەوەی فۆڕمەكانی لای خوارەوە دەكرێت.\nفۆرمی به‌شداریكردن به‌شیوه‌ی ئۆنلاینه و ده‌توانن له‌ریگه‌ی ئه‌م لینكه‌وه به‌شداری بكه‌ن.\nکلیک بکە بۆ پڕکردنەوەى فۆڕم


- هه‌ڤاڵ نه‌ژاد عه‌باس 14-2-1989 له باوکێکی باشووری و دایکێکی ڕۆژهه‌ڵاتی له‌دایک بووم.\n- ده‌رچووی کۆلیژی یاسام (قانون).\n- له‌ته‌مه‌نی 13 ساڵی ده‌ستم به‌نووسین کردووه، له چه‌ندین ڕۆژنامه و گۆڤار و ماڵپه‌ر وه‌ک سه‌رنووسه‌ر و ده‌سته‌ی نووسه‌ران و ڕۆژنامه‌وان کارم کردووه.\n- چه‌ند ساڵێکه له بواری رێکخراوه‌کانی کۆمه‌ڵی مه‌ده‌نی کار ده‌که‌م. ده‌سته‌ی دامه‌زرێنه‌ر وده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری (ناوه‌ندی ئاینده بۆ پرسه‌کانی گه‌نج) بووم ، ڕێکخه‌ری ڕاگه‌یاندن و په‌یوه‌ندیه‌کانی ئه‌و ڕێکخراوه بووم و، سه‌رنووسه‌ری ماڵپه‌ڕی ئاینده بووم.\nله‌و ماوه‌یه‌ی که له رێکخراوی ئاینده کارم کردووه، پشکم له چه‌ند ده‌ستکه‌وتێکی باش هه‌بووه بۆ لاوانی کوردستان، که له‌گه‌ڵ هاوڕێکانمدا کارمان له‌سه‌ر کردوون، گرنگترینیان:\n1- هه‌ڵمه‌تی 25 ساڵ، که توانیمان یاسایه‌کی په‌رله‌مان بگۆڕین له به‌رژه‌وه‌ندی گه‌نجان و، له پێناو به‌شداری زیاتری گه‌نجان له سیاسه‌تدا. پێشتر له ته‌مه‌نی 30 ساڵی رێگه ده‌درا گه‌نجان خۆیان بپاڵێون بۆ ئه‌ندامێتی په‌رله‌مان، به‌هۆی پرۆژه‌که‌ی ئێمه‌وه که‌م کرایه‌وه بۆ 25 ساڵ و ئێستا ژماره‌یه‌ک گه‌نج، به‌هۆی ئه‌و یاسایه‌وه په‌رله‌مانتارن.\n2- پرۆژه‌ی سندوقی کۆمه‌کی گه‌نجان، که قه‌رز بدرێته گه‌نجانی بێکار و خاوه‌ن بیرۆکه‌ی کارکردن، ئه‌ویش له لایه‌ن په‌رله‌مانی کوردستانه‌وه په‌سه‌ند کراو، ئیستا بڕی 25 ملیۆن دیناری عێراقی ده‌درێته گه‌نجان به‌قه‌رز، بۆ جێ به‌جێکردنی پرۆژه‌کانیان.\n- له ماوه‌ی کارکردنم له بواری رێکخراوه مه‌ده‌نییه‌کان، به‌شداری چه‌ندین خول و سه‌تان وۆرکشۆپ بووم و چه‌ند بڕوانامه‌یه‌کم له‌و بواره‌دا وه‌رگرتووه. ئه‌ندامی چه‌ندین لیژنه بووم، که له‌سه‌ر ئاستی رێکخراوه‌کانی کوردستان پێکهێنراون، بۆ پرسه جۆراوجۆره‌کان.\n- له ئێستادا پارێزەری یاساییم و ئەندامی سەندیکای پارێزەرانی کوردستانم.\n- ئەندامی یەکێتی مافپەروەرانی کوردستانم.\n- ئەندامی ڕێکخراوی چاودێری کوردۆسایدم. بەگوێرەی تواناش کاری خۆبەخشی ئەنجام دەدەم.\n- ئه‌م بڵۆگه‌ش وه‌ک پێگه‌یه‌ک بۆ بڵاوکردنه‌وه‌ی وتار و دیدار و ڕاپۆرت و کاروچالاکیەکانم به‌کار ده‌هێنم و له ئێوه‌ی خۆشه‌ویستیش ده‌خوازم به سه‌رنج و ره‌خنه و تێبینی ئه‌م بڵۆگه برازێننه‌وه.


سروشت و پەروەردە و بەها لیبڕاڵییەکان - College of Basic Education\nسروشت و پەروەردە و بەها لیبڕاڵییەکان\nposted Jun 11, 2016, 11:44 AM by Adil M. Noori\nڕۆجەر سکروتن فەیلەسوفێکی جوانناسی گەورەی بەریتانیە لە ساڵی ١٩٤٤ لە دایک بووە، زیاتر لە سی کتێبی لەسەر جوانناسی نوسیوە و هەروەها چەندین ڕۆمان و کتێبی فەلسەفی و کەلتوری هەیە، جگە لە نوسینی دوو ئۆپێراش. سکروتن چەندین ساڵ مامۆستای زانکۆکانی بەریتانیا بووە و خاوەنی بڕوانامەی دکتۆرایە لە فەلسەفەدا لە زانکۆی کامبریج لەساڵی ١٩٧٢ وە. لە ئێستادا سکروتن بەیەکێک لە گرنگترین فەیلەسوفانی بەریتانیا و جیهان دادەنرێت و کتێبەکانی زۆرترین جەدەلیان لە ناوەندە ئەکادیمیەکاندا دروستکردووە. ئەم نوسینەی لە ساڵی ٢٠١٢ بڵاوکردووەتەوە کە تیایدا بە زمانێکی فەلسەفی ورد ڕەخنە لە دەرونناسانی پێشخۆیی و سەردەمی خۆی دەگرێت سەبارەت بە ڕۆڵی پەروەردە لە دروستکردنی کەسایەتی مرۆڤ و هەروەها پێشکەوتنەکانی زانستی جینات و ڕۆڵیان لە تێگەیشتن لەسەر لایەنی کەلتوری مرۆڤ و دروستکردنی بەهاکان لای تاک.\nمرۆڤەکان جیاوازن و بە شێوازی جیاواز دەژین، بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە ئایا ئێمە بە شێوەیەکی سروشتی جیاوازین و ڕێگەی پەرەسەندنەکانمان جیاوازە؟ یان ئایا دەتوانین بڵێین میراتی بایۆلۆجی هاوبەشمان هەیە و بەڵام بەڕێگەی جیاواز بەپێی ئەو کەلتور و ژینگەیەی تیایدا ژیاوین گەشەمان کردووە؟ لەم ساڵانەی دوایدا توێژینەوە زانستیەکان ئەم گفتوگۆیەیان سەبارەت بە سروشت و پەروەردە جارێکی تر هێناوەتەوەئارا، چونکە هێشتا هەر گرنگە بۆ تیگەیشتنمان لە سروشتی مرۆڤ و ڕەوشتی.\nزانا کۆمەڵایەتیەکانی سەدەی بیستەم پێیانوابوو ژیانی مرۆڤ تەنها دیاردەیەکی بایۆلۆجیيە کە بە کەناڵەکانی کەلتوردا دەڕوات بۆ ئەوەی بەجیا گەشەبکات و هەروەها لەوەدا هاوبەشە کە توانای وەرگرتنی شێوەی تری نییە. هەر کۆمەڵگەیەک کەلتوری خۆی دەگوازێتەوە و پێی دەناسرێتەوە و زۆر لە خەسڵەتە کەلتوریەکانیش لەڕێی زمانەوە دەگوازرێنەوە. هەروەها گرنگترین بوارەکانی کەلتوور بریتییە لە ئایین و سروتەکانی قۆناغی گواستنەوەی تەمەن و یاسا، ئەم بوارە کەلتوریانەش ئەو خەڵکانە یەکدەخەن کە پابەندن پێیانەوە و ئەو خەڵکانەش لەخەڵکانی تر جیادەکەنەوە. ئەمەش لەلایەن جۆن توبی و لیدا کۆسمایدەوە خراونەتەڕوو و ناونراون "مۆدێلی زانستی کۆمەڵایەتی ستاندارد" و لەلایەن فرانز بۆسەوە کراون بە پرنسیپێکی بنەڕەتی بۆ ئەنثرۆپۆلۆجیا و لەلایەن ئیمیلی دۆرکایمیشەوە بە سۆسیۆلۆجی.\nبەم دواییانە ئەو دەرونناسانەی باوەڕیان بە پەرەسەندن هەیە ڕەخنەیان لەم شێوازە گرتووە و دەڵێن هەرچەندە دەتوانن کەلتوری خێڵ وەک بوونێکی بۆماوەیی ڕونبکەنەوە، بەڵام ئەمە ناتوانێت ئەوە ڕوونبکاتەوە کە کەلتور یەکەمجار چۆن دروستبووە. کەواتە پرسیارەکە ئەوەیە: ئەوە چییە کە سەقامگیری و فرمان دەدات بە کەلتوور؟ بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە ئەو بۆچونە هاتە ئاراوە کە کەلتوور دواجار ڕونکردنەوە بە هەر خەسڵەتێکی گرنگی مرۆیی نادات، تەنانەت خەسڵەتی جیاوازی کەلتووریش. ئەمەش بەو واتایە نایەت کە نەگۆڕاوی تایبەت لەناو کەلتوورەکاندا هەیە، وەک رۆڵی جێندەر و پەیوەندی تابۆیی سێکسی نێوان خێزان و فیستیڤاڵەکان و جەنگەکان و باوەڕە ئایینییەکان و ئیعتیبارە ئەخلاقییەکان و حەزە هونەرییەکان، چونکە کەلتووریش بەشێکە لە سروشتی مرۆڤ و ڕێگەی بوونمانە. ئێمە لەناو ڕان و گەلە گیانداراندا ناژین. هەرەمە کۆمەڵایەتیەکانمان تەنها لەسەر بەهێزی و دەسەڵاتی سێکسی بنیاد نەنراون. ئێمە لە ڕێی زمان و ڕەوشت و یاساوە بەیەکەوە بەستراوینەتەوە. هەڵپەڕین و گۆرانی و نوێژەکانمان بەیەکەوەیە و ئەو کاتەی لە فیستڤاڵ و گێڕانەوەی چیرۆک و خۆشیەکاندا بەسەردەبەین زیاترە لەکاتی هەوڵدانمان بۆ خواردن. هەرەمە کۆمەڵایەتییەکانمان، کارەکان و بەرپرسیارێتی و دیاری بەخشینەکان و پێزانینە بۆنەییەکانمان لەخۆدەگرێت. ژەمەکانی خواردنمان پێکەوە دەخۆین و خواردنەکان تەنها بۆ برسێتی شکاندن نییە، بەڵکو دەرفەتێکیشە بۆ میواندارێتی و خۆشەویستی و خۆدەرخستن. هەموو ئەمانە لە بیرۆکەی کەلتوردا مانای هەیە و کەلتوریش تەنها لە کۆمەڵگا مرۆڤایەتیەکاندا بینراوە، بەڵام ئەمە بۆچی تەنها لە کۆمەڵگە مرۆڤایەتیەکاندا هەیە؟\nوەڵامی ئەو دەرونناسانەی باوەڕیان بە پەرەسەندن هەیە ئەوەیە، کە کەلتوور خۆگونجاندنە، لەبەرئەوەی سودی زۆری داوە بە مرۆڤی سەردەمی راووشکار، لەبەر ئەوە کەکتوور بوونی هەیە بەپێی ئەم بۆچوونە، زۆر لە خووە جیاوازەکان کە مۆدێلی زانستی کۆمەڵایەتی ستاندارد بە هی پەروەردەی دەزانێت، جیاوازی ئەو خەسڵەتانەن لە هەزاران ساڵ لەمەوبەرەوە، لە سەردەمی چاخی سەهۆڵبەندانەوە واتە(کلایستەسینەوە)، ئێستاش (وەک خۆگونجاندنە پەرەسەندنییەکانی تر) لکێندراوە بە مێشکەوە. بەڵام ئەگەر ئەمە وابێت، ئەوا خەسڵەتە کەلتوریەکان وەک ئەوەی زانا کۆمەڵایەتیەکان ئاماژەی پێدەدەن دروستکراو نین. ئەو خەسڵەتانە تایبەتن بە مرۆڤ ، وەک رۆڵە جێندەریەکان، کە خەڵک پێیوابووە کەلتوریە و لێرەشەوە نەگۆڕە، بەڵام کەلتور بواریکی سروشتە و بەمانای گۆڕان نایەت. ڕەنگە ئەو خەسڵەتە مشتومڕاویانەی کەلتوری مرۆڤ بەشێک بن لە سروشتی جیینی مرۆڤ. ئەمجۆرە بیرکردنەوە نوێیە لە بیردۆزەی پەرەسەندنی ئەخلاقییەوە پاڵپشتی کرا. بەرگریکارانی پەروەردە پێیانوایە ئەخلاقیات خەسڵەتێکە بەدەستدەهێنرێت و لەڕێی خوو یاسا و سزایانەوە دەگوێزرێتەوە وکۆمەڵگە پیادەی دەکات بەسەر ئەندامەکانیدا. بەڵام لەگەڵ گەشەی زانستی جینات، دیدی تازە هاتەئاراوە. "خۆنەویستی" وەک ستراتیژێکی جینی سەیردەکرێت کە سودی زۆر دەدات بەو جینانەی کە بەرهەمیدەهێنێت. لە کێبەرکێ بۆ ئەو سەرچاوە کەمانەی کە هەن لە ژیانی مرۆڤدا، ئەوانەی لە ڕووی جینیەوە خۆنەویستن دەتوانن ئەوانی تر بۆ یارمەتی خۆیان بانگکەن لەڕێی تۆڕێک لە هاوکاری کە لەوانەی لەڕووی جینیەوە خۆویستن وەریدەگرێت و لێرەشەوە ئەوانەی خۆویستن لە یاریەکە دەکرێنە دەرەوە.\nبۆیە ئەگەر وابێت، ئەوا ئەخلاقیات شتێک نییە بەدەستبهێنرێت بەڵکو خەسڵەتێکی بۆماوەییە. هەر بونەوەرێکی کێبەرکێکار کە نەیتوانیوە گەشە بە هەستە ئەخلاقییە زگماکیەکان بدات، ئەوا لەناودەچێت و تا ئێستا نەماوەتەوە. ئەوەشی بۆ ئەخلاقیات ڕاستە ڕەنگە بۆ زۆر لە خەسڵەتەکانی تری مرۆڤ ڕاست بێت کە پێشتر دەلکێنرا بە پەروەردەوە، وەک زمان و هونەر و میوزیک و ئایین و جەنگ و ئەو گۆڕاوە خۆماڵیانەی کە کەمتر لە بونیادی هاوبەشیاندا گرنگن. من ناڵێم ئەم دیدەی ئەخلاقیات ڕاستە، هەرچەندە لەلایەن چەندین بیرمەندی جیاوازەوە بەرگریلێکراوە، هەر لە جۆن ماینارد سیمسی بایۆلۆجییستەوە تا دەگاتە زانای سیاسی ڕۆبێرت ئاکسیلۆرد و ریچارد دۆکینس و مات رایدلی بەناوبانگ. بەڵام هەتا ئەگەر ئەخلاقیات بەشێکیشی خەسڵەتی وەرگیراو بێت کە لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی ترو لەکاتێکەوە بۆ کاتێکی تر جیاواز بێت، ئەوا هێشتا پشتدەبەستێت بە بنەما زگماکیەکان کە سروشتە گشتییە سەرەکیەیەکە بەڕێوەدەبات.\nزمانناسییە گریمانەییەکەی نۆئام چۆمسکی لەم گفتوگۆیەدا بەشێوەیەکی بەرچاو گرنگە، لەبەرئەوەی زمان لە هەموو ڕوویەکەوە ڕیشەی کەلتوورە، حاڵەتێکی نمونەیی چالاکی کۆمەڵایەتییە کە سەرتاپا پەیوەندیەکان و توانایی و مەعریفە و جیهانی ئەوانەی کە خۆیان پێوە خەریک کردووە دەگۆڕێت. بەڵام ڕەنگە لێکدانەوەیەک بۆ زمان نەبێت کە تەنها وەک خەسڵەتێکی گواستراوە کە هیچ ڕیشەیەکی لە بایلۆجیدا نییە سەیربکرێت. زمانفێربوونی خێرا لای منداڵ، لەسەرتاسەری جیهاندا، هەروەها بێ ئەوەی منداڵان زانیاری لە دەوروبەرەوە بەدەستبهێنن، پێماندەڵێت کە ڕێزمانێکی گەردوونی زگماگی هەیە و لێوەی هەر منداڵێک ئەو وشە و دەستەواژە پەرتانەی بەرگوێی دەکەوێت، بەیەکەوە دەبەستێتەوە بۆ ئەوەی وتەی زیرەکانەی خۆی بڵێت و بەرهەمبێنێت. ئەوەی ستیڤن پینکەر ناوی ناوە "غەریزەی زمان" لەڕێی پەرەسەندنەوە دەچێنرێت کە توانستی مێشکی دەدات بەهەرمناڵێک و لەنێوهەموو ڕەگەزی مرۆڤدا هاوبەشە.\nبۆیە ئەگەر شووێن ئەو بایۆلۆجیستانە بکەوین کە باوەڕیان بە پەرەسەندنە، ئەوا ئەوخەسڵەتانەی زۆرجار بە کەلتورەوە دەبەسترێنەوە و بەشێکن لە پاشماوە جینیەکانمان قبوڵدەکەین، بەڵام کەلتور وەک شتێکی گۆڕاو نابینین، وەک جیاوازییە جێندەریەکان و زیرەکی و ناحەزی و تادوایی، لەڕێی هەموو ئەوخەسڵەتانەی خەڵک بەهەر هۆکارێک بێت هیوای بۆ دەخوازێت وەک بژاردەیەک دروستیبکاتەوە. بەڵام ڕامانی ئازادانە لەم مەسەلانە مەترسیدارە. یوجینیکس، کە زانستی باشترکردنی نەوەیە، هێند لەلایەن نازیەکانەوە زیانیپێگەیەنرا کە ئێستا کەس ناچێتە ناویەوە و لێکۆڵینەوە ناکات لەسەری. بایۆلۆجیستی بەناوبانگ جەیمس واتسۆن، کە یەکێکە لە دۆزەرەوەکانی بونیادی حەلەزۆنی دی ئێن ئەی، لەساڵی ٢٠٠٧ دالە ئەکادیمیا کرایە دەرەوە لەبەرئەوەی بەشێوەیەکی ئاشکرا وتی ئەفریقیەکانی باشوری بیابانی گەورە لەرووی جینیەوە لە ڕۆژئاواییەکان ئای کیویان (ئاستی زیرەکیان) کەمترە، هەروەها لاری سەمەری ئابوریناسیش هەمان چارەنوسی پێبڕا کە بانگەشەی ئەوەی کرد مێشکی ژنان لەبەشی سەرەوەی لەهی پیاوان کەمترە بۆ خوێندنی زانستە کان. لە ئەمریکادا بەشێوەیەکی بەربڵاو وا باوە کە جیاوازییە بەرچاوەکانی گروپە نەژادیی و جیاوازییە سێکسییەکان دەرئەنجامی فاکتەرە کۆمەڵایەتیەکانن، بەتایبەتی "جیاکاریەکان" لەدژی ئەو گروپانەی دەرناکەون. ئەم گریمانەیە دەرئەنجامی زانستی کۆمەڵایەتی ژیرانە نییە بەڵکو بنەمای دنیابینیەکی ڕەشبینانەیە بۆ هەڕەشەکردن لەسەرجەم ئە کۆمەڵگایەی کە لەسەری بنیاتنراوە.\nبۆیە خۆمان لەناو گفتوگۆیەکی توندی نائایینیدا دەبینینەوە لەسەر بەها لیبڕاڵییەکان، کە وادەردەکەوێت لەلایەن بیردۆزەی پەرەسەندنەوە گرفتی بۆ دروستکرابێت. لەبەر ڕۆشنایی ئەم پاشخانەدا جێسی پرینزی فەیلەسوف دێتە ناو گفتوگۆکەوە بە کتێبێکی گەورە و دەڵێت " کەم هۆکار هەیە بیربکەینەوە لەوەی بایۆلۆجی کاریگەری سەرەکی هەیە لە لێکدانەوەی جیاوازیەکانی مرۆڤ". بەشێوەیەکی لەسەرخۆ لە ئارگومێنتەکان دەکۆڵیتەوە کە خەسڵەتێک لە خەسڵەتەکان دەدەن بە جیناتی بۆماوەیی و هەوڵدەدات ئەوە بخاتە ڕوو کە یان توێژینەوەکە لەڕووی میتۆدیەوە هەڵەیە، یان دەرئەنجامەکان لەلایەن توێژینەوەکەوە پاڵپشتی ناکرێن. کە دەڵێم بەشێوەیەکی لەسەرخۆ کاتێک دێتە سەر ئای کیو و جیاوازیە سێکسیەکان، ئەوا پرینز بەشێوەیەکی ڕاڤەیانە ئەوانەی حەزیان بە چارلس میورەی و ریچارد هێرنستەین و لاری سەمەرسە وەلادەخات کە لەلایەن زۆرینەی لیبرالەکانەوە پەیڕەوناکرێن.\nپرینز پێیوایە کە هێزی مەعریفیمان تەنها بە ئەزموونی کارکردن هۆشیاردەبێتەوە. منداڵانی ساوا فێردەبن جیهان بۆ بەشەکان جیابکەنەوە لەڕێی هەڵهێنجان لە هەست و بیستن و بینینیانەوە. پۆڵێنە زگماکیەکان بوونی نیە و ئەو ڕۆڵ و پەیوەندیەی کە بەمانا و پێوەرێک لە ڕووی کۆمەڵایەتیەوە دروستبوبێت، بوونی نیە. پرینز هێرشدەکاتە سەر بانگەشەکەی چۆمسکی کە دەڵێت ڕێزمانێکی گەردونی هەیە و هەروەها ئەو بیردۆزەی کە جێری فۆدۆر و ئەوانی تر هەیانە سەبارەت بەوەی کە پرۆسەکانی مێشک لە "زمانێکی فیکری" هاوبەشدا ئەنجامدەدرێن. بیرکردنەوەی بێدەنگ لای پرینز بەکار‌هێنانی ئەو شێوانە دەگرێتەوە کە سەرچاوەکانیان ئەزمونی تاکەکەسییە، ئەمە لەکاتێکدا زمان لەڕێی شیکاریی ئاماریی عەفەویەوە بەخێرایی فێردەبین کە لێوەی منداڵ یاساکانی ڕێزمان بەدەستدەهێنێت. بۆیە پرینز دەگەڕێتەوە بۆ گریمانەکانی سپایەر و هۆرف، کە بە پێی ئەوە، بونیادی زمانی کەسێک، سروشتی جیهانی ئەو کەسە دیاریدەکات. ئەو دەنوسێت زمان داهێنانێکە نەک غەریزە... ئەگەر زمان فێرمان بکات ئێمە کێین، ئەوا وانەکە ئەوەیە ئێمە بە شێوەیەکی بنەڕەتی ئامادەین بۆ گۆڕان. پرینز بەردەوام دەبێت و دەڵێت جیاوازی جێندەری، تاڕادەیەکی زۆر، بەدەستدەهێنرێت و جیاوازی نێوان تاکایەتی و کۆمەڵی بوون مەسەلەیەکی کەلتوریە نەک بایۆلۆجی، هەروەها هەستەکان لەڕووی کۆمەڵایەتیەوە دروستدەبن لە ڕێی ماددەی خامەوە کە زگماکین تەنها لەبەرئەوەی سەر بە پرۆسەکانی جەستە و کاردانەوەکانی هەستن.\nهەموو ئەمانە بەشێوەیەکی بوێرانە و پاڵپشتیکەرانە لەلایەن ئەدەبیاتی سایکۆلۆجیای نوێوە باسکراوە، بەڵام هەستدەکەم کورتیهێناوە لە پێکانی ئامانجەکەیدا. لە کتێبی (بەرنامەی خاڵیدا) کە ساڵی ٢٠٠٢ ستیڤن پینکەر نوسیویەتی، ستیڤن لە دەرئەنجامەکاندا چەندین بەڵگەی کۆکردووەتەوە و پێمان دەڵێت کە توانای بنەڕەتیمان لەڕێی پەرەسەندنەوە دروستدەبێت و تەنها لەو مەسەلانەدا دروستدەبێت کە کاریگەرییەکانی سوودی زۆری دەداتێ. ئارگومێنتەکەی پینکەر ورد و جدیە و چەندین بەڵگەی زانستی مەحاڵە ئینکاری دەکات. لەمەدا زانست لەوانەیە هەڵەبێت یان پێداچونەوەی بوێت، بەڵام حاڵەتەکە بەگشتی قەناعەتپێکەرە. بۆ نموونە جیاوازی ڕۆڵەکان لە هەرشوێنێک لەنێوان ژن و پیاودا دەبینرێت. هۆکاری بەهێز دەخاتەڕوو کە ڕەگی داکوتراوە لە کاری بایۆلۆجیدا و لە بارودۆخی تونددا هەلبژێردراوە و هەڕەشەی لەناوبردنی لە پێشینەکانمانی کردووە.مرۆڤ بونەوەرێکە توانای نوێبونەوەی هەیە، ئەوخەسڵەتەی کە وەچەی مێشک گەورەی ناکارا دەخاتەوە، بۆیە دوای دە ساڵ لە پەروەردەکردن مرۆڤ دەتوانێت سەرپەرشتی خۆی بکات. نوێبونەوە سوودی زۆری پەرەسەندنی هەیە، بەڵام بە لایەنی بایۆلۆجی زۆر بەدەستدەهێنرێت. ئەو ڕەگەزانەی کە وەچەکانیان وەک مرۆڤ لاوازن پێویستیان بە سیستەمی بەرگری ڕێکخراو و ماڵێکە بۆ ئەوەی زۆر ببن و هەر لەسەر ئەم بنەمایانەشە قەڵای ڕۆمانسی جیاوازیە سێکسیەکان بنیاتنراون.\nبەڵام هۆکاری تر هەیە بۆ ڕازینەبوون بە شێوازەکەی پرینز. کاتێک بیرۆکەی جیاوازیە کەلتوریەکان یەکەمجار لە ڕۆشنگەری ئەڵمانیدا هاتە ئاراوە، لێکندرابوو بە لێکۆڵینەوە لە باوەڕە کۆنەکان و خوو و کارە هونەریەکانی سەردەمی کلاسیک، هەروەها دۆزینەوە ئاینیەکانی ڕۆژهەڵات و سەردانکردنی کەلتورە خێڵەکیەکانی ئەفریقا و ئەمریکا. جۆرێک لە ڕێز بۆ ئەو شتانە، ئیلهامی دابوو بە مێشکی ئەوانەی کە ڵیکۆڵینەوەیان لەسەر دەکردن و لەگەڵ پەشیمانیدا ئەنسرپۆلۆجیستەکانی سەرەتا داڕمانی خێرای کەلتورە خۆماڵیەکانیان تۆمارکرد. پرینز سەربە عەقڵیەتێکی ترە، ئەو عەقڵیەتەی کەلە هەندێک لە بنەماکانی (بۆئاس)دا دەبینرێن. ئەو هیچ بەزەییەکی بۆ کەلتورەکان نەبوو بێجگە لەو کەلتورەی کە خۆی تێیدا بوو، ئەویش کەلتوری یەکسانخوازی ئەکادیمیای ئەمریکی بوو کە پێی وابوو ڕۆڵە سێکسییەکان لەڕووی کۆمەڵایەتیەوە دروستدەبن و ئەخلاقیاتی سێکسی لەڕێی پێویستییەکانی ڕێکەوتنەوە نامێنن و هەموو سودەکان بۆ فاکتەرە ژینگەیەکانە کە دەتوانین هاوکاریان بین بۆ زاڵبوون بەسەریدا. ئینکاری دەکرد ئەوە کەلتور بێت، بەڵکو دەیوت ئەوانە کۆمەڵێک باوەڕ و بۆچونێکن. بەڵام مەبەستی سەرەکی ئارگومێنتەکەی، خستنەڕووی ئەوەیە کە دەتوانی و پێویستە وەکو ئەو بژین، بەشێوەیەک جیاوازیەکانمان نەدەین بە ڕێگریە سروشتیەکان یان ڕێگەکانی خودا، بەڵکو خۆمان بەڕووی جیاوازیەکی هێوردا بکەینەوە کە تیایدا ئەگەرەکانی مرۆڤ لە بارودۆخی قبوڵکردنی هاوبەشدا گەشەبکات. لەوانەیە ئەمە ئەو ئاڕاستەیە بێت کە بەرەو ڕووی دەڕۆین، بەڵام بەپێچەوانەوە هەموو ئەوانەی دەیڵێت لەوانەیە ڕێگری لەبەردەم پێشکەوتندا هەبێت کە لە سروشتماندا جێگیرە و لە ڕێی چاکسازی کۆمەڵایەتییەوە ناگۆڕێت. هەمومان بەو تۆمەتەی فێمینیستەکان ئاشناین کە ژنان لە تاقیکردنەوە بیرکاریەکاندا خراپن لەبەرجیاکارییە نەستیەکان و خستنەپاڵ و ئە فاکتەرانەی تر کە متمانەی نەهێشتوون، ئەمە ئارگومێنتێکە، کە لە دیدی پاڵپشتیکەرانیانەوە زیاتر لەلایەن (لاری سەمەر)ەوە سەلمێنراوە، بەڵام کەس باوەڕی بەوە هەیە کە پیاوان دە جار زیاتر ئەگەری ئەوەیان هەیە بچنە بەندیخانەوە لەچاو ژناندا لەبەر جیاکاریە نەستی و خستنەپاڵەکان؟ بەدڵنیایەوە نەخێر. دەزانین کە بەسروشتی پیاوان زیاتر شەڕانگێزن و ناکۆکیەکانیان زیاتربە توندو تیژی یەکلادەکەنەوە و هیچ کەسێکی خوێندەوار لەگەڵ ئەمەد اکێشەی نیە کە ئەم جیاوازیە لە نێوان ژن و پیاودا مەسەلەیەکی جینیە.\nپرسیارە سەرەکیەکە ئەوەیە تاچەند ئەن جۆرە کاریگەریە جینیە درێژدەبێتەوە؟ سوزان گرینفیلد ئاماژە بە توێژینەوەیەکی نوێی سەیرکردنی مێشک دەدات لەلایەن رۆیتا کانای و ئەوای تر لە زانکۆی جیهانی لەندەن کە ئاماژە دەدەن بەوەی ئەو خوێندکارانەی بۆچوونی سیاسی پاڕیزگاریان هەیە مێشکێکی گەورەتریان هەیە، بەڵام ئەوانەی بۆچونی لیبڕالیان هەیە بەشی پێشەوەی مێشکیان گەورەترە.ئایا ئەمە بەڵگە گریمانەکەی گیلبێرتە کە هەر منداڵێک لەدایک دەبێت یان کەمێک لیبراڵە یان کەمێک پارێزگارە؟\nئەم تێڕامانانە دەمان بات بۆ ڕێگریەکی تری تێگەیشتین لە بارودۆخی مرۆڤ زیاتر لەوەی پرینز. پێشکەوتنەکانی زانستی مێشک پێمان دەڵێن کاتێک مێشک خۆگونجێن و کاریگەری دەخرێتە سەر، لەگەڵ سنورە زگماکیەکان و پەیوەندیەکانی خۆی بەبێ زانینمان و بەبێ ڕازیبونمان پەیوەندی دروستدەکات. لێرەشەوە پرۆسەکان لە مێشکدا دەتوانێت کاربکاتە سەر بڕیارەکانمان بەبێ ئەوەی بتوانین بەرپەرچی بدەینەوە. لە ساڵی ١٩٩٩ دا چارلز وایتمان ١٣ کەسی کوشت و ٣٢ کەسی تری بریندار کرد لە زانکۆی ئۆستین لە تەکساس و ئاماژەی بەوەدا کە مێشکی لەوکاتەدا تەواو نەبووە. پاش ئەوەی لەلایەن پۆلیسەوە پێکرا، لێکۆڵینەوەکان دەریانخست کە برینێک لەسەر مێشکی هەبووە، ئەمەش زانستی مێشک وەک کاردانەوەیەک دەیبینێت کەلێوەی دەتوانین ژینگەکەمان بپارێزین. کەواتە ئایا دەبێت وایتمان لۆمە بکرێت بۆ ئەوەی کردی؟ ئەگەر لۆمە نەکرێت، ئایا ئەمە پاش چەندین ساڵ لە ڕەخنەگرتنم لە بۆچونە پارێزەرەکانم، پاساوم ناداتێت وەکو وایتمان؟\nبە سەیرکردنی حاڵەتەکەی وایتمان، دەیڤد ئیگلمان دەڵێت پێویستە بە تێگەیشتنەکانماندا بۆ بەرپرسیاریەتی یاسایی و ئەخلاقیدا بچینەوە، بۆ ئەوەی بزانین کە زۆربەی ئەو شتانەی ئەیکەین و هەستی پێدەکەین لە پرۆسەیەکەوە دێن کە ناتوانین کۆنتۆرڵیان بکەین. مێشک لەژێربیرکردنەوە ئاگاییەکانماندا خۆیشاردۆتەوە، وەک ئەو هێڵەی لە ناو زەریاکاندا هەیە بۆ ڕۆشتنی کەشتیەکان، وا بیردەکەینەوە کە بەپێی خۆمان پیایدا دەڕۆین. بە پێشکەشکرنی ستایلی خۆی بۆ چیرۆکێکی فرۆید لە نوسینێکدا ، ئیگلمان دەڵێت زۆربەی ئەوەی دەیکەین زیاتر بە نائاگایەوە پەیوەستە، نەک بە پرۆسەی ئاگاییەوە و هەروەها چەمکاکانی وەک بەرپرسیارێتی و ئازادی، بەپێشکەوتنەکانیزانستیمێشک، ناتوانن وەک خۆیان بمێننەوە. جا چ پەروەردە یان سروشت بێت کە مێشک ڕێکبخات، ئەوا بەشێوەیەکی گشتی ڕێکخستنی فرمانەکان ئیشی ئێمە نیە و هیچ شتێک نیە کە بۆی لۆمە یان ستایش بکرێین.\nئیگلمان بیرمەندێکی هێندە زیرەک و بەرپرسیارە نییە تا بتوانێت بگاتە ئەم دەرئەنجامە، ئەو دەیەوێت بە تێگەیشتنمان لە بەرپرسیاریدا بچینەوە بۆ ئەوەی جۆری بەرپرسیارێتیەکەی خۆی لەویادا بمێنێتەوە. بەڵام وەڵامدانەوەی من ئەوەیە بەکورتی کە ئەو بەباشی کێشەکەی باس نەکردووە. ئەو وێنەیەی کە داویەتی بە "من" زیرەکیە لەکاتێکدا واپیشاندەدات کە بەرپرسیارە لێی، ئەمەش سروشتی ئاماژەدان بەخود، خراپ ڕاڤەدەکات. وشەی "من" ئاماژە نییە بە بەشە هۆشیارەکەی کەسێتی و ناکارا و شاراوەیە. "من" تێرمێکە بۆ پەیوەندی نیوان من و تۆ، کەئەمەش پەیوەندی بەرپرسیاریەتیە کە کەسەکە پێوەی خەریکە. بەکارهێنانی جێناوی کەسی یەکەم پیشاندانی خۆمە بۆ هەڵسەنگاندن و هەڵگرتنی بەرپرسیاریەتیە بۆ هەموو گۆڕانکاریەکانی جیهان و بەتایبەتیش بۆ ئەوانەی کە بەشێوەیەکی ژیرانە بەرپرسیارم دەکەن بە پرسیارکردن بە "بۆچی؟". ئەم پرسیارە بنەمای چالاکییە کۆمەڵیەکانە کە تیایدا یەکتری بەو هۆکار و مانا و بژاردانەی وامان لێدەکەن زیرەک بین، دەجوڵێنین. تێگەیشتن لە لۆجیکی پرسیاری "بۆچی؟" کارێکە کە زۆر لە فەیلەسوفانی پێشوو ئیشیان لەسەر کردووە وەک ئیلیزابێس ئانسکۆمب و ستیفن دارۆڵ و سێبەستیان ڕۆدڵ و چەندینی تر. ئەمە پرسیارێکە کە چەمکی بەرپرسیارێتی لە یاسای گشتیدا دیاریدەکات و فەیلەسوفان هەوڵیانداوە ئەوە نیشان بدەن ئەو دیالۆگەی کەلێوەی بەرپرسیاریەتیەکانمان لەسەر بنیاتناوە باش دانراوە و لەلایەن مەعریفە نوێیەکانی مێشکەوە ناوەستێنرێت.\nئەم خاڵە دەریدەخات چۆن پرینز فەلسەفەی بەکارهێناوە لەسەر حسابی دەرئەنجامەکان. ئەو پرسیارە راستەقینەیەی کە لەلایەن بایلۆجیای پەرەسەندن و زانستی مێشکەوە کراوە ئەوە نییە ئاخۆ دەتوانرێت ئەو زانستانە بەرپەچبدرێنەوە، بەڵکو ئەوەیە ئایا دەتوانین ئەوە قبوڵبکەین کە وتویانە، لەکاتێکدا هێشتا باوەڕیان بەوە هەیە کە ئەخلاقیات داواکاری ئێمەیە. لە کانتەوە بۆ هیگڵ و بۆ ویتیگنستاین و هەسێرل، چەندین هەوڵ هەبوون بۆ جیاکردنەوەی فەلسەفەی بارودۆخی مرۆڤ لە زانستی بایلۆجی. بەڵام یان ئەم هەوڵانە لەلایەن پرینزەوە هەستیپێنەکراوە یان نەیویستووە بیڵێت.\nئێمە بەدڵنیایەوە مرۆڤین، بەڵام هەروەها کەسیشن. مرۆڤین لە ڕوووی بایلۆجیەوە و زانست ئەوە ڕوندەکاتەوە. ئەمەش ڕەنگە بەو شێوەیەبێت کە سایکۆلۆجیستە پەرەسەندنەکان خستویانەڕوو. بەڵام کەسەکان جۆرێکی بایلۆجی نین، یان هەرجۆرێک لە جۆری سروشتی. چەمکی کەس بەشێوەیەکی تر دروستدەبێت، نەک بە هەوڵدانمان بە شیکردنەوەی شتەکان بەڵکو بە هەوڵەکان بۆ تێگەیشتن و پەیوەندی و بەرپرسیاریەتی و پەیوەندیدارکردن و ئەمانەش بە بەچەمکردنی جیهان لە ژێڕ بوارەکانی ئازادی و بژاردەداوەڵامدەدرێنەوە. خەڵکی ئەوە دەکەن کە دەیکەن بەهۆی ڕوداوەکانی ناو مێشکیانەوە، بەڵام ئەگەر مێشک ئاسایی بێت، ئەوا مرۆڤ بۆ هۆیەک کار دەکات و دەزانێت چی دەکات و وا لە خۆی دەکات وەڵامی بۆ شتەکان هەبێت.\nئەمەش ئەوە ناگەیەنێت کە پێویستە ئەوە فەرامۆش بکەین کە لەمێشکدا ڕوودەدات. سوزان گرین فیلد جەختدەکاتەوە کە مێشکمان شتێکی لاستیکیە و دەتوانرێت کاریگەری بخرێتە سەر بەشێوەیەک کە مەترسی بخاتە سەر گەشە ئەخلاقیەکانمان. بەرگریکردنەکەی پرینز لە پەروەردە وەک بەرگریکردنوایە لە ئازادی مرۆڤ. بەڵام پەروەردە بەئاسانی دەتوانێت ئازادی تێکبشکێنێت لەبەرئەوەی بەرەوەپێشی دەبات. دەتوانین مناڵەکانمان بەشێوەیەکی ناکارا و ئیدمانانە لەسەر خۆشیەکان پەروەدە بکەین کە تێوەگلانیان لە جیهانی واقیعدا کەمکاتەوە و تۆڕە مێشکیەکان جارێکی تر دیاریبکاتەوە کە لێوەی گەشە ئەخلاقیەکان بنیاتدەنرێت.پەیڕەوکردنی کورتماوە ی ڕازیبوون دەتوانێت هەستی ماوەدرێژی بەرپرسیاریەتی لاببات. بەڵام ئەگەر مناڵان فێربن یادیان لە کۆمپیوتەردا خەزن کەن و ژیانی کۆمەڵایەتیان لە ئامرازی هەڵگیراودا، ئەوا وردە وردە یاد و هاوڕێیەتی نامێنن و تەنها وەک تارماییەک دەمێننەوە کە لە ئەرشیفی دیجیتاڵیدا دەردەکەون.\nمن هاوڕام لەگەڵ ئەو نیگەرانیانەدا، بەڵام هیچ لەوە ناگۆڕێت کە پێویستە فەیلەسوف بگونجێت. ئارگومێنتەکەی گرین فیڵد ئەوە دەردەخات کە جۆرێک لەگەشەی مرۆڤ هەیە ئامادەمان دەکات، لەسەر ئاستی نیورۆلۆجی، بۆ پیادەکردنی بژاردەی بەرپرسیارانە. ئەگەر مناڵەکانمان بەشێوەیەکی ڕاست پەروەردە بکەین و تێکیان نەدەین و مێشکیان بە ژوری پڕ لە ئامێری دیجیتاڵی نەشۆینەوە، ئەوا هەستی بەرپرسیاریەتی تیایاندا دەردەکەوێت و بەڕاستی دەچنەوە ناو دنیای من و تۆوە و دەبنە کەسانی ئازاد و بەڕەوشت، هەروەها فێردەبن بەوشێوەیە بژین کە پێویستە، نەک وەک گیاندار و کەسەکان.\nڕێگەبدە منداڵان لەگەڵ خەڵکی ڕاستەقینەدا تێکەڵبن، تا لێرەوە ڕێزمانی کەسی یەکەمی بەرپرسیار سەرهەڵبدات. بێگومان کاتێک ئەمە ببێت، ئەوا پەیوەندی نێوان من و تۆ سودی زۆری دەبێت، وەک چۆن توانستی بیرکاری و مەعریفەی زانستی و بەهرەی مۆسیقی سودی هەیە. بەڵام بیردۆزەی خۆگونجان شتێکی کەممان لەسەر واتای "من" پێدەڵێت چونکە لەبارەی ڕاستی بیرکاری و سروشتی ڕێگەی زانستی یان بەها و مۆسیقاوە شتمان پێدەڵێت. هەتا ئەگەر بانگەشەکانی سایکۆلۆجیای پەرەسەندنیش قبوڵکەین، ئەوا هێشتا هەر نهێنی مرۆڤ هەردەمێنێت. ئەم نهێنیە لە تەنها یەک پرسیاردایە: چۆن مرۆڤ وەک گیانلەبەرێک ڕاڤە دەکرێت و وەک کەسێکی کۆمەڵایەتی لێی تێدەگەین؟\n*) مامۆستا لە پەیمانگای تەکنیکی کوردستان.


هۆكارەكانی هەڵبوونی گڵۆپی ئێرباگ چی یە؟ – ئۆتۆمبێل\nسەرەتارێنماییهۆكارەكانی هەڵبوونی گڵۆپی ئێرباگ چی یە؟\nهۆكارەكانی هەڵبوونی گڵۆپی ئێرباگ چی یە؟\nئۆتۆمبێلسلایدەررێنماییسەنتەری خزمەتگوزاری 2019/05/29\nلە بەرواری 2019/05/29 لە 7:56 am\nئێرباگ، كە تەكنەلۆژیایەكی پارێزەری نێو ئۆتۆمبێلەكانەو لە ئێستادا زۆرینەی كۆمپانیاكان لە بەرهەمەكانیاندا جێگیریان كردووە و بووەتە هۆیەك بۆ زیادبوونی تایبەتمەندی پارێزەر لە ئۆتۆمبێلدا.\nهەندێك جار بێ ئەوەی هیچ زەبرێكی دەرەكی یان پێكدادانێك ڕوویدا بێت، گڵۆپی ئێرباگ لە ناو داشبۆردی ئۆتۆمبێلەكەتدا هەڵ دەبێت، ئەمانەی خوارەوە هۆكاری ئەو دۆخەن:\n– هەڵبوونی ئەم ئاماژەیە، لە نێو داشبۆردی ئۆتۆمبێلەكەتدا، هەندێك كات هۆكارەكەی بۆ لەكاركەوتنی “فیوز”ی تایبەت بە ئێرباگ دەگەڕێتەوە بە گۆڕینی ئاماژەكە لەسەر داشبۆرد نامێنێت.\n– وردە گرفتی كارەبایی نێو ئۆتۆمبێلیش هەندێك جار هۆكارە بۆ هەڵبوونی گڵۆپ.\n– لەكار كەوتنی هەستەوەر و ئاماژەدەرەكانی كاركردنی ئێرباگ یەكێك لە هۆكارەكانی ترە.\n– لە هەندێك لە ئۆتۆمبێلەكاندا، ئاماژەدەری ئێرباگ پەیوەست كراوە بە پشتێنی دڵنیایی و بە نەبەستن یان بوونی كێشە لە پشتێنەكەدا ئاماژەی ئێرباگ دێتە سەر داشبۆرد.\n– لەتەگەری پێشەوەی ئۆتۆمبێل بە تایبەت لای شۆفێر، كانزایەكی قورس بوونی هەیە، كە یاریدەی بەگەڕخستنی ئێرباگ لەكاتی پێكداداندا دەدات، ئەم كانزایە هەندێك جار لە كار دەكەویـَت یان بە هەر هۆیەك بێت لەكار دەوەستێت، یەكێكی دیكە لە هۆكارەكانی هەڵبوونی گڵۆپی ئێرباگ بۆ ئەمە دەگەڕێتەوە.\nهەڵبوونی ئەو ئاماژە دەرە، هیچ گرفتێكی وا بۆ ئۆتۆمبێل ناهێنێتە پێش و ڕەنگە لە هەندێك باردا هەڵەی تەكنیكی یان لەكاركەوتنی زۆر ساكاری پارچە یارمەتیدەرەكانی بێت و بەسەردانت بۆلای سەنتەری خزمەتگوزاری پەیوەست بە كارەبایی ئۆتۆمبێلەكەت لە ڕێی پشكنینی كۆمپیوتەری گرفتەكەت بۆ دیاریی و چارەسەر دەكەن.\nبچووكترین ئۆتۆمبێل خرایە بازاڕەوە\nچەند نیشانەیەك، پێت دەڵێن كاتی گۆڕینی ئۆتۆمبێلەكەت هاتووە


کەناڵو تەلەفزیۆنو ژیوای ڕوانه جه ئینته‌رنێته‌نه ویندێش\nجمعه 9 ڕه‌زبه‌ر 2716 ده‌رباره‌و ئێمه‌ده‌رباره‌ی ئێمه‌درباره مامن نحن؟About Usپه‌یوه‌ندیلینکێ\nکەناڵو تەلەفزیۆنو ژیوای ڕوانه جه ئینته‌رنێته‌نه ویندێش \nکەناڵو تەلەفزیۆنو ژیوای ڕوانه جه ئینته‌رنێته‌نه ویندێش کەناڵو تەلەفزیۆنو ژیوای\nکەناڵێوە کلتوریی هەورامی\nFriday, 27 January 2012 20:35\tکۆدی تایبه‌تی: 674\nکه‌ناڵێ سه‌ربه‌وێی هه‌ورامین\nژیوای تی ڤی ، پەی ژیوایوە هەورامانی\nشمەی بەڕێز تاودێ گرد ڕۆیوە جە ئینترنێتەنە، کاتژمێر 5 پەی 10 و شەوێ بە\nڕاستەوخۆ، ژیوا تی ڤی تماشا کەردێ\t\nARWAN\tThursday, 31 January 2013 10:59 هیوا دارنا ئی که ناله ته له فزیونی پاسه جه دلو خه لکیه نه یاگی ویش که رووه که گرد کوردی جه هه ر یاگینه که روش که ناله ومه وردو عه لاقه و ویش به سورانی وهه ورامی وکرمانج و....\nARWAN\tThursday, 31 January 2013 10:58 هیوا دارنا ئی که ناله ته له فزیونی پاسه جه دلو خه لکیه نه یاگی ویش که رووه که گرد کوردی جه هه ر یاگینه که روش که ناله ومه وردو عه لاقه و ویش به سورانی وهه ورامی وکرمانج و....\nبورهان\tSunday, 16 December 2012 23:49 سەرەتا دەسوەشی و بێقەزابیەیتا چنە کەروو .ئومێدوارەنا جە ئی کارە بەرزەیتا زیاتەر سەکەوتێ بیدێ و داواو لەش ساقی تا بە ئاوات وازوو.\nبەداخەوە فرە تەلاش کەرمێ کە لانی کەم بەرنامەکاتا جە ئینتێرنێتەنە وینمێ بەڵام بە داخی دووبارە بەنامەکە مەوەزۆرە و دووچاروو ئیشکالێ بۆ .ئی رەوتە ئەگەر ئیدامەش بۆ هئچ سوودوو کەڵکێوەش نیا .داوا کەرمێ ئی گرفتێ وەش کەردێ .دیرا چن جە لایەنگرەکاتا ئی موشکلێشا باسە کەردێنە بەڵام ئیهتێمامتا پنە نەدێنە.\nبورهان - مەریوان\nسيروان زراري له هه ولير\tMonday, 27 August 2012 21:42 سه ره تا ده ست خؤشي بؤ ئه م كه ناله خؤشه ويسته و ئازيزه به لام هيوادارم به شي ئهم كه ناله بكاته شاري هه ولير يان به خشه كه ي بكريته ئاسماني\nسلام هانةدنى\tWednesday, 11 July 2012 17:20 سةرة تا فرة دة وة شيتاوةنة كةروو ئينة كةشمة كةردةن هةنطامى فرة كرنكةنة بةى زياتةر ئيشناسياو كةلتوروو خةلكو زمانو هةورامى هيوادارة نا بةردةوامى بيدى جة هةولةكاتاو زياتةر هةول دةيدى شيوازوو زيان و كةلتورو خةلكى هةورامانى و رةسةنايةتى هةورامانى زياتةر بةخةلكى بشناسدى و ئاكةسا بةسةر كةرديوة كةخاوةنو عةقليةتيَوة فراوانى و فكركةرديوة فراوانينى خاوةنو زانيارىو ويركردنةوةيوة باكينى دةربارة بةهةورامانى.\nجةنى ريزيم بةى شيمةى ئازيزو خةموةرو هةورامانى\nسةلام هانةدنى تةلةبة و بةشىو راكةياندنى جةجاميعةوسليمانى 11/7/2012\nNaser hewrami\tWednesday, 13 June 2012 20:58 Slamta wene.\nBareza Men fre hewlm da je internetne bernamekata temsha kerme belam bedaxewe netawam.Tkata wene kerme yarmetima deyde. Spas\nyusf\tMonday, 19 March 2012 23:22 dasta wshbo pirozbaitan wanakaru\nسامان ئةنوةر حمةرِةحيم\tWednesday, 08 February 2012 15:49 سلام ئازيزاو وةشةويسا و سةرجةم كارمةنداو تةلةفزيونة ئازيزةكةو ذيوا دةست وةشى تةمامم بةى كردوو ئاكةسة ئازيزاو وةشةويسا كة بيرؤ كةو نيانةرةى ئى تةلةفزيونةيةنى بةراستى سةروو كرد هؤراميو زوانى بيَويستا بةمادى و مةعنةوى بشكيرى ئى تةلةفزيونةيةكةرا\nهيوام ئاننةنة بةزووترين كات كريوونة بةكةناليوى ئاسمانى .بةى سةركؤتةى ئى تةلةفزيونةجة مشيوم كرديما هاوكارى بيمى\nhawar\tSunday, 29 January 2012 22:51 ئينة هةنكاميَ فرة كةورى بةى وةرةو وةلَى بةردةى كلتورو هةزاران سالَةو مةحالَةو هةورامانى ..هةوراميةكا جةكةسي كةمتةرى نيةنيَ و توانيَوة سةرسام هاوةرشا هةن جة داهيَنان و تازةكةرى هامشان و ئاستةيؤ رةسةنايةتى ...هيوادارنا توانا بةئةنقةس شارياواكاو ئي خةلكة بةش ورياية ..زاناوو خؤنةوارة بةرزةكا جةهةرياوة هةنيَ لووديَ دؤنديَشاو باخةلَك كةلكشا جةنةوركيَرؤ ..دةستا وةش ..لاشةتا ساغ و دروست و دروستكار...هةميشة شادينةبيديَ...\nبراى دلَسؤزتا ...\nحةسةن شيَخ جافرو سةركةتيَ...ئةنداموو يةكيَتى نوسةرانى كوردى لق و سليَمانى ..كارمةندو نةوةشخانةوتايبةت وو هيواى سننانى جة سليَمتنى...\nعثمان\tSunday, 29 January 2012 21:27 وه ش حال بيا به كريايؤ كه ناله وه شه ويسه كه يما ئاماده و هه رهاوكارينا به م كريو به ى خزمه ت كه رده ى كه لتورو هه ورامانى\nزستانی بەڵخە لە چەند وێنەیەکدا\nکۆنگره‌و به‌رز گێرته‌ی یاذوو حاجی مامۆسا مه‌ڵا ئه‌حمه‌ذوو نۆدشه‌ی\nیادو جه ئه‌یابیه‌و محمد پێغه‌مبه‌ری جه موسوڵماما پیرۆز بۆ\nڤیدیۆ کلیپو ئازاد غه‌فوری


زیادبوونی باج بازاڕی پەكخستووە و بێكاری زیادكردووە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nزۆربوونی باج و ڕسومات هەرێمی كوردستان بەشێوەیەكی نادادپەروەری و هەڕەمەكی، كاریگەری لەسەر داهات و كاروكاسبی دروست كردووە و هەندێك دوكان و كارگە و كۆمپانیاكانیان داخستووە بەهۆی ئەوەی سەرجەم داهاتەكەیان بەشی باج و رسوماتی حكومەت ناكات، ئەمەش بووەتە هۆی زۆربوونی بێكاری لە هەرێمی كوردستان و داخستنی دوكان و كارگەكان و پەككەوتنی بازاڕ.\nسەعدوڵڵا حەمەدئەمین شارەزای ئابووری بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، بەردەوامبوونی ئەم جۆرە سیاسەتەی ئابووری لە هەرێم دەبێتەهۆی ئەوەی بە بەردەوامی كارگەكان دابخرێن، بەتایبەت كارگە بچوك و مامناوەندەكان، دواتر دەبێتەهۆی زۆربوونی بێكاری و دواتر دەبێتەهۆی گرانبوونی نرخی شمەك و كاڵا.\nوتیشی”ئەو بازرگانانەی كە باج دەدەن، ڕێژەی باجەكە دەخەنەسەر شمەك و كاڵا و دواتر گران دەبێت و باجەكەی هاووڵاتیان دەیدەن”.\nڕوونیشیكردەوە، كاتێك حكومەت مووچەی دەبڕی دۆخی هاووڵاتیان باشتر بوو تاكو ئێستا، چونكە كاتێك داهات زیاد دەبێت ئەگەر لەبەرانبەردا نرخی شمەك زیاتر بەرز بووەوە، ئەوكات هاووڵاتی زیان دەكات وەكو ئێستای مووچەخۆرانی هەرێم، بەتایبەت ئەوانەی مووچەكەیان دیاریكراوە، چونكە بەرزی نرخی شمەك وایلێهاتووە داهاتە نەختینەییەكەی كەم بووەتەوە.\nئاشكراشیكرد، بەپێی وتەی پەڕلەمانتاران تەنها داهاتی نەوت بەسە بۆ مووچە، ئەو باج و ڕسوماتە زیادەیە، لە ڕووی ئابوورییەوە بیانووی حكومەتی هەرێم بۆ وەرگرتنی باج بۆ مووچە بەراورد بە حكومەتەكانیتر نایپێكێت و بەشێكە لە گەندەڵی، ئەگەر ئەم دۆخەش بەردەوام بێت گەنجان كار بۆ ئەوە دەكەن ڕوو لە دەرەوەی وڵات بكەن، چونكە پێیانوایە ئەو بارە نالەبارەی ئەوانی تێدان و بەردەوام بوون تیایدا دۆخیان بەرەو خراپتر دەبات.\nساڵوەگەڕی دەستگیركردنی سەدام حوسێنە\nبانكی ناوەندی زیاتر لە 213 ملیۆن دۆلار دەخاتە بازاڕەوە\nخەڵك- بانكی ناوەندی عیراق، زیاتر لە 213 ملیۆن دۆلاری ئەمریكایی دەخاتە بازاڕەوە، بەمەش جوڵەیەكی زیاتر دەكەوێتە نێو بازاڕی دراو لە وڵات. (زیاتر…)\n14 تشرینی یەکەم 2021 12.20 pm\n04 تشرینی یەکەم 2021 3.30 pm\nخەڵك- بەڕێوەبەرایەتی گشتی كارەبای سلێمانی داوای قەرزەكانی دەكات هاوبەشەكانی هەڕەشەی بڕینی كارەباكانیان دەكات…


سوودەکانی یۆگا بۆ منداڵان – هه‌ڵوێست\nسوودەکانی یۆگا بۆ منداڵان\nیۆگـا وەرزشێکی جەستەیی و دەروونییە، مێژووی دەگەڕێتەوە بۆ شەش هەزار ساڵ پێش ئێستا، بە تایبەتیش لە وڵاتی هیندستان، وەکو رێوڕەسمێکی ئایینی باو و بڵاوبوو.وشەی یۆگـا لە زمانی “سەنسکریت” ییەوە وەرگیراوە، کە زمانی کۆنی هیـند بوو.\nیۆگـای منـداڵان، بریتییە لە کۆمەڵێک مەشق و راهێـنانی سووک و ئاسان، کە لەگەڵ توانای جەستەی منداڵاندا گونجاو و لەبارن بۆ تێکەڵبوونی رووح و هۆش و جەستەیان و بە دیهێنانی گونجـانی ناوەکی خـودی منـداڵان. سەرەڕای سوودی زۆری جەستەیی و دەروونی و کۆمەڵایەتی، منـداڵان وەکو یارییەکی خۆش وەرزشی یۆگـ دەکەن و خـۆشی و شادییەکی زۆریان پێدەبەخشێت.\n٦ـ یۆگـا دڵ و دەروونی منـداڵان خـاوێن دەکـات، لە بیر و نیـازی خـراپ و لە خەیـاڵی ناپەسەند و لە بەدکـاری و لە چکوسی (ئیرەیی) دووریـان دەخـاتەوە. دەتـوانن بە رووحێکی وەرزشی و هاوڕێتی و لێبووردن لەگەڵ منداڵانی تردا بگونجێن و هەڵبکەن.\n٨ـ بە لێکۆڵینەوە ئەوە سەلمێنراوە، کە یۆگـا روانین و سەرنجی منداڵان تیژتر دەکات، فـێری ئەوەیان دەکات کە بە وریایی و بە وردی سەرنـج بـدەن، تا بە سەرکەوتـوویی راهێنانەکـان ئەنجام بدەن.ئەو منـداڵانی وەرزشی یۆگـا بکەن، وا هەست دەکەن کە هۆشیارن و توانایەکی باشیان هەیە، لە خوێندنـدا سەرنج وردتـرن لە منـداڵانی تر. لە تاقیکردنەوەکانی وانەکانیشدا، بـڕوا و متمانـەیەکی زیاتـریان بە سەرکەوتن و بە دەرچـوونی خۆیان هـەیە.\n١٠ـ یۆگـا وزە و گـوڕ و تینێکی زیاتر بە منداڵان دەبەخشێت. کێشی زۆر دادەگرێت و کەمتری دەکاتەوە. منداڵانیش لە دڵەڕاوکێ و مشەوەشی و خەمۆکی و گۆشەگیری و لە گرژی و لە پەستی و هەڵچوون و رق و کینە و توندوتیژی و خۆپەرستی و شەڕانگێزی دوور دەخاتەوە. دەتـوانن کۆنترۆڵی خویان بکەن. بە زمـانی گـوڵ یەکتری بـدوێنن.\n١٣ـ یۆگـا هاوسەنگی و گونجـان لە نێوان جەستە و هـۆش و دەروون و سـۆزداریدا پێکدەهێنێت، منـداڵان لە هـەڵەشەیی دوور دەخـاتەوە، بە پەلە رەفـتار ناکەن و بە بێ بیرکـردنەوەش بڕیار نادەن. بە شێوەیەکی لـۆژیکیش بڕیار دەدەن و بە دروستیش گۆزارشت و کار و رەفتار دەکەن.\nPrevious بۆ کەسێکی ئیسلامی سیاسی: لۆگۆی حزبەکەتان هاندەری ملپەراندن و خوێنە\nNext پێش 53 ساڵ له‌م رۆژه‌دا گیرام


بۆچی پێویسته زه‌یتی سه‌وزه به‌كاربێنین؟\nبه‌شێوه‌یه‌كی گشتی سه‌وزه سوودی هه‌یه بۆ جه‌سته و پاراستنی جه‌سته له نه‌خۆشی، جگه له‌وه‌ش زه‌یتی ئه‌و سه‌وزانه‌ش كاریگه‌ری باشیان هه‌یه بۆ پاراستی جه‌سته له نه‌خۆشی.\nبه‌پێی هه‌واڵێك كه له ماڵپه‌ڕی "organicfacts" دا بڵاو كراوه‌ته و باس له سووده‌كانی به‌كارهێنانی زه‌یتی سه‌وزه ده‌كات و ده‌ڵێت، به‌هۆی ئه‌وه‌ی له دنیادا چه‌ندان جۆری جیاواز و به‌سوود زه‌یتمان هه‌یه كه گرینگترینیان "زه‌یتی زه‌یتوون و زه‌یتی گووڵه‌په‌ڕۆژه و زه‌یتی گوێزی هیندی" و چه‌ندان جۆری تر كه زۆر به‌سوودن بۆ جه‌سته و پاراستنی جه‌سته له نه‌خۆشی، بۆیه لێره‌دا باس له چه‌ند سوودێكی ئه‌م جۆره زه‌یتانه ده‌كه‌ین:\nیه‌كه‌م – پاراستنی دڵ له نه‌خۆشی: یه‌كێك له گرینگترین سووده‌كانی ئه‌م زه‌یتانه ئه‌وه‌یه كه دڵ له نه‌خۆشی ده‌پارێزێت، چونكه ده‌وڵه‌مه‌نده به ڤیتامین C و دژه ئۆكسانه‌كان كه به‌رزی په‌ستانی خوێن ناهێڵێت و ڕێژه‌ی كۆلستۆڵی بارز له‌ناوده‌بات و دڵ له نه‌خۆشی جه‌ڵته ده‌پارێزێت.\nدووه‌م – گه‌شه‌ی خانه‌كانی به‌رگری جه‌سته زیاد ده‌كات: به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌م زه‌یتانه ده‌وڵه‌مه‌ندن به ڤیتامین E، هاوكاری زیادكردن و به‌هێزكردنی خانه‌كانی سیسته‌می به‌ریگری جه‌سته ده‌كه‌ن و ناهێڵن ئه‌م خانانه به‌شێوه‌یه‌كی ئاسایی له‌ناوچن و تێكبشكێن، هه‌روه‌ها وا ده‌كات جه‌سته به‌هێزبێت دژی نه‌خۆشییه ماترسیداره‌كان.


مارکس و حزبی کرێکاری – admin\nبابەتی هەڵبژاردە • کۆمۆنیزم\nبەشی دوەم لە ناساندنی کتێبی “چۆن جیهان دەگۆڕین”\nلە نوسینی ئیریک هۆبسبام\nلەم بەشەدا کە ناوی “مارکس، ئەنگلس و سیاسەت”ە، باسێکی مێژوویی تێگەیشتن و هەڵوێستەکان و کارەکانی مارکس و ئەنگلسە لەسەر دەوڵەت ، خەباتی چینایەتی ،سیستەمی پەرلەمانی ،شۆڕش ، قۆناغی گواستنەوە لە سەرمایەداریەوە بۆ سۆشیالیزم ،شێوازی ڕیکخراوەکان ،حزب ،تاکتیک و ستراتیژی بزوتنەوەی سۆشیالیستی، بزوتنەوەی کرێکاری ، ناسیونالیزم، مەسەلەی نەتەوایەتی، شەڕ و بەگشتی باسی مەسەلەی سیاسەتە بۆ چینی کرێکار. هۆبسبام لە ساڵی ١٩٥٦ ەوە دەستی کردوە بە نوسینی ئەم بەشانە.\nمن ئەم بەشە دابەش دەکەم بۆ چەند بەشێکی بچوکتر تا لە پۆستدا بتوانرێ بخوێنرێتەوە. لێرەدا باسی حزب و بزوتنەوەی کرێکاری و حزبی کرێکاری و کۆمۆنیستی دەخەمەڕوو لەبەرئەوەی لە ئێستادا بۆ بزوتنەوەی کۆمۆنیستی باسێکی گرنگە و دەتوانێ لەو ڕوبەڕوبونەوەی ئەو کێشە و ئەزمانەی ڕوبەڕوی کۆمۆنیزمی کرێکاری بەگشتی و لە عێراق بەتایبەتی بوەتەوە، ئەم باسە یارمەتی دەربێت.\nمن لەگەڵ ئەو ڕایەی هۆبسبامدام کە بەپێی ئەم لێکدانەوە میژوویانەی بەڵگەی نوسین و کارەکانی مارکس و ئەنگلس و بەراوردکردنی لەگەڵ کۆمۆنیزمی پاش مارکس دەڵێ” هیچ بەشێکی تیۆری مارکس لەباری تیۆری و بزوتنەوەوە بەهێندەی فکری مارکس و ئەنگلس لە بورای بیرکردنەوەی سیاسیدا تێک نەدراوە.” هەربۆیە چاوخشانەوە و ریڤیوی ئەم کار و تیۆری مارکس لە سیاسەتدا گرنگە و ئەم کتێبە کۆمەک بە گەیشتن بەو بەڵگە و لێکدانەوە کۆمۆنیستیانەی مارکس دەکا و پێشنیاری گرنگیدانی هاوڕییان بە خوێندنەوەی ئەم کتێبە دەکەم.ئەمەش مەبەستی منە لە ناساندنی ئەم کتێبە.\nمارکس و ئەنگلس لە باسی پێشبینیەکانیان بۆ ئایندە بە ئاگاداری و حەزەر بون ئەمە زیاتر بەهۆی ئەو ڕاستیەوە بوو کە دروستکەر و ڕابەری شۆڕش کە پرۆلیتاریایە، خۆی چینێک بوو لە پرۆسەی گەشەکردندا. هێڵە گشتیەکانی تێڕوانینیان سەبارەت بەم گەشەکردنە، بەشێوەی سەرەکی پشتی بە بەڵگەی تەجروبەی بەریتانیای ئینگلس بەستبوو،کە لە “مانیفیستی کۆمۆنیستدا” خراوەتەڕوو؛گەشەکردن لە یاخی بونی تاکەکانەوە دەست پێ دەکات بەرەو لۆکاڵ و خەباتی یەکە ئابوریەکان، سەرەتا بە ناڕەسمی ، دوایی ڕیکخراوبونی زیاددەکا لە ڕێگای یەکێتیە کرێکاریەکانەوە، بەرەو”خەباتێکی سەراسەری(نیشتمانی) لە نێوان چینەکاندا”،کە پێویستە ببێتە خەباتێکی سیاسی لەپێناو دەسەلاتدا.” وە”ڕیکخراوی کرێکاران وەک چینێک دەبێ لە ئاکامدا ببێتە حزبێکی سیاسی”.\n“ئەم لێکدانەوەیە بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە هەموو ژیانی مارکسدا بەردەوام بوو، دەستکاری کەمی کراوە لەژێر ڕۆشنایی جێگیری سەرمایەداری و پەلوپۆهاویشتنی لە دوای ١٨٤٨، وە هەروەها بەپێی تەجروبەی ڕاستەقینەی بزوتنەوەی کرێکاری ڕیکخراودا.”\nلەکاتی ئەزمەکانی سەرمایەداریدا کە خرۆشانە کرێکاریەکانی بەدوادا دەهات،مارکس و ئەنگلس گەشبین بون بەوەی کە لە چوارچیوەی سەرمایەداریدا ئیمکانی سەرکەوتنی خەباتی کرێکاران هەیە، واتە لە ڕێگەی چالاکی یەکێتیە کرێکاریەکانەوە یان بەدەستهێنانی ئەو یاسایانەی بە قازانجی کرێکارانە.\nمارکس و ئەنگلس ، ئەرکی سەرەکی خۆیان بە گشتگیرکردنی بزوتنەوەی کرێکاری لە بزوتنەوەیەکی چینایەتیدا، کە ئامانجی خۆی بە ئاشکرا بهێنێتە بوون ، کە ئەویش گۆڕینی سەرمایەداری بە کۆمۆنیزمە، وە لە نزیکترین کاتدا بیکاتە بزوتنەوەیەکی سیاسی، کە حزبی چینی کرێکار جیابکاتەوە لە حزبەکانی چینە دەسەلاتدارەکان و بە ئامانجی گرتنە دەستی دەسەڵات.\nلیرەدا دوو شت گرنگە یەکەم؛ ئەوەی کە هیچ ڕێگا نادرێ بە جیاکردنەوەی بزوتنەوەی ئابوری چینی کرێکار لە خەباتی سیاسی ئەو.دووەم؛سروشتی حزبەکە گرنگی پلەدووی هەیە، گرنگ ئەوەیە کە حزبی چینێکە. ئەوان کاتێ باسی حزبی کرێکارانیان کردوە مەبەستیان حزبی سیاسی بوە کە لەزۆربەی ولاتەکاندا لە ١٨٧١ هەبوە و “یەکێتی کۆمۆنیستەکان”یان وەک ئەڵقەیەکی مێژوویی حزب باسکردوە. پێیان باش بوە حزبەکان ،ئەگەر لەتوانادا بێت، بەرنامەیان هەبێ بەڵام پێداگریان لەسەر ئەوە کردۆتەوە کە بەرنامەکە سێکتێک نەبێت . بەپیچەوانەوە پێداگریان لە دورکەوتنەوە لە فەرهەنگی سکتاریستی دەکردەوە .وە زۆر گرنگیان بە کێشەکانی ستراکتۆری حزب و ڕیکخراو و سۆسیۆلۆژی نەداوە کە دواتر بیری تیۆریسینەکانی داگیرکردبوو.ئەوان وتویانە کە “ئامانج و مەیلە گشتیەکانی چینی کرێکار لە دۆخی گشتی خۆیەوە سەرهەڵدەدا کە لەوێدا خۆی دەدۆزێتەوە. ئەم ئامانج و مەیلانە لە هەموو چینەکەدا پەیدا دەبێ، هەروەها بزوتنەوەکەی فۆرمی زۆر جۆراوجۆر لە سەریدا ڕەنگ دەداتەوە، کەم تا زۆر خەیاڵی یاخود کەم تا زۆر پەیوەندیدار بەو هەلومەرجەوە کە چینەکەی تێدایە.” هەربۆیە هەڵوێستیان سەبارەت بە فۆرمەکانی چالاکی سیاسی و ڕیکخراوەیی ئەوەبوە کە ؛”بەپێی وەزعی کۆنکریت بڕیاریان لەسەر دەدرێ کە نابێت بە کۆمەڵە یاسایەکی جێگیرەوە بەرتەسک بکرێتەوە. لەهەر وڵات و لە هەر ساتێکدا ، لێکۆڵەرەوە کۆمۆنیستەکان دەبێ کۆمەڵێک یاسا پێشنیار بکەن، نەک بەسەر هەموو وەزعیکدا بیسەپێنن.”. نابێ لە تێکستەکانەوە تاکتیک و ستراتیژ دەربهێنرێ، وە خەتەرە کە وەک سێکتێکی پێشتر ئامادەکراو بسەپێنرێ.\nمارکس هەمیشە هەوڵی داوە ئەوانەی دوای خۆی دێن ئەم جۆرە میتۆد و تێگەیشتنە فێربن کە بۆ ئەرکی توێژینەوە و چالاکیەکانیان پشت بە واقعیەتە مێژوویی و ئاستی کۆنکریتی گەشەی چینی کرێکار ببەستن نەک دەرسی ئامادەکراو کە لە تیکستەکانەوە وەریگرن. ئەم ڕینماییە گشتیانە بۆ چالاکی هەمیشە هەوڵیان داوە ببنە دۆگما کەوەک E.Lederer دەڵێ؛ڕێنماییە گشتیەکان کورت بینن، ستایلی سادەکردنەوەیە کە فکر دەکوژێ، هەربۆیە دەبێ فکری گەورە و فراوان دژی بوەستێتەوە ئەگەر بیەوێ جەماوەر بخاتە جولە و بزوتنەوە دروست بکا.” ئەم میتۆدە وا لە کۆمۆنیستەکان دەکا کە باشتر لە مانای شاراوەی خەباتی چینایەتی تێبگەن کە بەئاشکرا بەبەرچاویاندا دەگوزەرێ، وە ئاخرین کەسانیک بن کە هەڵەی سکتاریستی نەکەن.”حزب دەبێ ئامانجی ئەوەبێت کە چینێکی ڕیکخستوە، مارکس و ئەنگلس هیچ کات لەو ڕاگەیاندنەی مانیفیست لایان نەدا ، کە کۆمۆنیستەکان حزبێکی جیاواز لەبەرامبەر حزبەکانی چینی کرێکار دروست ناکەن، یان کۆمەڵیک بنەمای سیکتاریستی تایبەت بە خۆیان دانانێن کە بزوتنەوەی کرێکاران لەو شکڵ و قاڵبە بدات.”\nهەموو جەدەلە سیاسیەکانی مارکس لە ساڵانی کۆتایی ژیانیدا لە بەرگری لە سێ فکرە و کۆنسێپت بوو؛\nیەکەم؛بزوتنەوەی چینایەتی سیاسی کرێکاران، دوەم؛ بینینی شۆڕش تەنیا گواستنەوەیەکی دەسەڵات بە یەک کەڕەت نیە کە یۆتۆپیایەکی سیکتاریستانەی بەدوادا بێت، بەڵکو ساتێکی بڕێنەرەوەیە کە بە شێوەیەکی ئاڵۆز و پێشتر نەخوێندراوەی دەورەیەکی گواستنەوەیە، سێهەم؛ ڕاگرتن وچاکردنی بەردەوامی سیستەمی دەسەڵاتی سیاسیە ، واتە جۆری شۆڕشگێڕانە و ئینتقالی دەوڵەت.\nپەیوەندیەکی ئۆرگانیکی لە فکری مارکسدا هەیە لە تێروانین بۆ حزب و خەباتی چینایەتی و شۆڕش و دەسەڵات. ئەمانە لە یەکتر جیاناکرێنەوە و کاراکتەر و پرەنسیپەکان و ستراکتۆرەکانیان یەک بنەمای چینایەتیان هەیە، کە چینی کرێکارە و یەک ئامانج ئاڕاستەیان دەکا ، کە کۆمەڵگەی کۆمۆنیستیە. ئێمە لە بەشەکانی تردا دێینە سەر دەوڵەت و شۆڕش.بەلام لەم بەشەدا درێژە بەم تێگەیشتنانەی مارکس لەسەر حزب و بزوتنەوەی کرێکاری دەدەین.\nئەوە عەبەسیەتە کە لە مارکسدا بەدوای ئەو شتەدا بگەڕێیت کە ئەو سەر بەکام یەک لەو دولایەنە بوە کە دواتر جەدەلی لەنێوان “ریفۆرمیست” و “شۆڕشگێرەکان”ی ناو بزوتنەوەی کۆمۆنیستیدا دروستکرد. “مارکس ئەوەی ناسی کە ناکۆکیەک لە نێوان مەبدەئی خەباتی ڕۆژانەی کرێکار لە پیناو باشترکردنی هەلومەرجی خۆی نیە لەسایەی سەرمایەداریدا لەگەڵ دروستبونی وشیاریەکی سیاسی کە تەسەوری گۆڕینی سەرمایەداری بە کۆمەلگەیەکی سۆشیالیستی دەکا، یان چالاکیەکی سیاسی کە ئەگاتە ئەم کۆتاییە.” مەسەلەکە بۆ مارکس ئەوەبوو کە چۆن بەسەر ئەو کەموکوڕی ناپێگەیشتوانەی زاڵ بین کە گەشەی حزبی چینی کرێکاریان ڕاگرتوە. بۆنمونە مانەوە لەژێر کاریگەری شێوازی جۆراوجۆری دیموکراتی رادیکاڵی بورژوازی و وردەبورژوازیدا.” هەربۆیە ئەوە ئەنارکیە کە مارکس وەک “ڕاست” یان “چەپ”،یاخود “ناوەنجیگەر” یا “ڕادیکال” بناسێنی لە نێو ئەنتەرناسیونالی یەکەمدا یان لە هەر بزوتنەوەیەکی کرێکاریدا. بەهەمان شێوە ئەوە مشتومڕێکی بێ مانایە لەسەر ئەوەی مارکس لە کاتێکدا وازی لە “شۆڕشگێر”بون هێناوە و بوەتە “گراجولیست” واتە خوازیاری گۆڕانی پلەبەپلە و شێنەیی بوە.\nسیاسەت بۆ مارکس پاشکۆی گەشەی مێژوویی بوە. واتە ئەوە هەوڵی سیاسی سۆشیالیستی نیە کە شۆڕشی چینی کرێکار دروست دەکا ، بەڵکو هەوڵی سیاسی سۆشیالیستی پشت بە قۆناغی گەشەی سەرمایەداری دەبەستێ ،کە لەسایەیدا چینی کرێکار پێگەیشتوە، لەئاستی جیهانی و لە وڵاتێکی دیاریکراودا، بە لیکدانەوەی ئەم دۆخە بەشێوەیەکی زانستی بنەمای ستراتیژی سیاسەتی سۆشیالیستی دادەنرێ. سیاسەت لە چوارچێوەی مێژودا تەجسید بوە، ئەگەر لەو چوارچیوە مێژووییەی گەشەی چینی کرێکاردا نەبێ ئەوا دەبینین چەند بێ دەسەڵاتە لەگەیشتن بە ئامانجی کۆتایی ،وە بەپێچەوانەوە چۆن بزوتنەوەی چینی کرێکار لە شکان نەهاتوە”، ئەگەر لەو چوارچیوە مێژووییەدا بێت. ئەم گەشەیە بریتیە لەوەی “چینی کرێکار بەردەوام ژمارەی زیاد دەکا، و بەدیسپلین دەبێ ، یەکگرتوو دەبێ، ڕیکخراو دەبی ، لەڕیگای میکانیزمە زۆرەکانی بەرهەمهێنانی سەرمایەداری خۆیەوە.”\nلای مارکس سیاسەت بڕینەرەوەیە. هەربۆیە چینی کرێکار دەبێ بەشێوەی سیاسی ڕیکبخرێ، (بۆنمونە وەک حزب) و تابتوانێ دەسەلاتی سیاسی بگۆڕی. هەربۆیە چالاکی سیاسی لەدەوری مێژوویی چینی کرێکاردا بناغەیە، کە لەڕیگەی سیاسەتەکانەوە کاردەکا بۆ نمونە لە سنوری هەڵبژاردەی-میژوویی، بڕیار و چالاکی وشیارانەی چینی کرێکار.\nجیاکەرەوەی مارکس لە باقی سۆشیالیستەکان جگە لە ژاکۆبینەکان لە گرنگیدانە بە دەوری سیاسەت لە پێش و لەکاتی شۆڕش و لەدوای شۆڕشدا. ئەو لەگەڵ ئەنگلسدا بەشێوەیەکی ئەکادیمی هەڵویستیان لەسەر سیاسەت دوای شۆڕش دەربڕیوە ،بەڵام بۆ پیش شۆڕش کە خۆیان بەشداری چالاکانەیان تێداکردوە بە گرنگیان زانیوە کە حزبی کرێکاران لەهەموو جۆرە چالاکیە سیاسیەکاندا لەسایەی کاپیتالیزمدا بەشداری بکا.\nدریژەی ئەم بەشە لەسەر تێڕوانینی مارکس سەبارەت بە دەوڵەت و سیستەمی پەرلەمانی و دەورانی گواستنەوەی شۆڕشگێڕانە و کۆمەڵگەی کۆمۆنیستی لە پۆستێکی تردا پێشکەشتان دەکەم.\nباوەڕی کۆمۆنیستی توخمـێکی مێژووییە نەک تیۆری، هاوڕێ جەبار مستەفا وەک نمونە\nکۆنترۆڵی سەرمایەداری یا کۆنترۆڵی کرێکاری\nسەبارەت بە ڕیکخراوە چەپەکان و پێویستی دروست بوونی بەدیلی کرێکاری\nدیسانەوە سەبارەت بە دەرکردن لە حزب


٢١ساڵ بەدوای ڕاپەڕیندا؛ یادێک لە بزووتنەوەی شوراکان – Denegkan\nbyتاهیر\tMarch 20, 2012\tگشتی\nلەگەڵ یەکەمین دەستڕێژدا بەڕووی دام و دەزگا سەرکوتگەرییەکانی ڕژێمی بەعس لە سلێمانی، دروشمی ” نان، کار، ئازادی، حکومەتی شورایی ” بەرزکرایەوە . پاش ٢١ ساڵ بەسەر ڕاپەڕینی ئازاردا، ئەو ڕاستییە شێوێنراوە کە بەشێک لە هەڵسوڕاوانی دواتری شوراکان یەکەمین کەسان بوون کە لە فولکەی دەستاڕەکەوە دەستیان بە تەقەکردن لە هێزە تایبەتەکانی بەعس کرد و دواتر خەڵکی سلێمانی ڕاپەڕینی دەستپێکرد . ئەم پێشڕەوی و دەستپێشخەرییە، تەنها پێشڕەوی و دەستپێشخەرییەکی چەکدارانە نەبوو، بەڵکو پێشڕەوی و دەستپێشخەرییەکی سیاسییانەش بوو .\nئەوانەی کە یەکەمین فیشەکەکانی ڕاپەڕینیان تەقاند، دەیانزانی بۆ چ ئامانجێک گیانی خۆیان خستۆتە ڕیسکەوە. دروشمی ” نان، کار، ئازادی حکومەتی شورایی “، ئامانجی ئەو کەسانە بوو . هەموو ڕازو نهێنی ڕاپەڕینی ئازاریش خۆی لەو دروشمەدا حەشاردابوو .\nڕاپەڕین، ئەنجامی هەموو ئەو ستەم و چەوسانەیەوە بوو کە ڕژێمی بەعس بەسەر میللەتی کورددا سەپاندبووی. ڕاپەڕین ڕووداوێکی ساختە نەبوو، بەڵکو پێداویستییەکی سیاسیی، ئابووری و مێژوویی کۆمەڵگەی کۆمەڵگەی کوردستان بوو کە دەبوو بە ناچاری ڕووبدات. جەنگی کەنداوی یەکەم، ڕوودانی ڕاپەڕینی ئازاری پێشخست . زۆرێک لە ڕاپەڕین و شۆڕشەکانی دنیاش [ لەوانە شۆڕشی ئۆکتۆبەر، کۆمۆنی پاریس، شۆڕشی چین و …] لەئەنجامی جەنگی نێوان دەوڵەتە سەرمایەدارییەکانەوە ڕوویانداوە. ڕاپەڕینی ئازاریش دەرئەنجامی جەنگی ئیمپریالیستی بوو، بەڵام ڕوودانی شۆڕش و ڕاپەڕینەکان لە ئەنجامی جەنگەکانەوە، هیچ لە ناوەرۆکی بابەتی، یان پێشکەوتووخوازبوون و ڕەوابوونی ئەوان ناگۆڕێت، بەڵکو ئەو بزووتنەوە سیاسیی و کۆمەڵایەتیانەی کە ئاسۆی ئامانجەکانیان بەسەر شۆڕش و ڕاپەڕینەکاندا زاڵ دەکەن ئاستی کۆنەپەرستبوون، یان پێشکەوتوخوازبوون وڕەوابوونی ڕاپەڕین و شۆڕشەکان دیاریدەکەن . ڕاپەڕینی ئازاری ١٩٩١ ڕاپەڕینێکی شۆڕشگێڕانە وهەقخوازانە بوو . شۆڕشگێڕبوون وهەقخوازانەبوونی ڕاپەڕین، ناوەرۆک و ئاستی پێشکەوتووخوازی ئەوی دیاریکردووە .\nلەوەش گرنگتر، هەموو ڕاپەڕین و شۆڕشێک کە ڕوودەدات، بزووتنەوە کۆمەڵایەتیەکان دەهینێتە سەر شانۆی سیاسییەوە و ئەو بزووتنەوانە لەسەر بەدەستەوەگرتنی دەسەڵاتی سیاسیی دەخاتە کێبەرکێ و ململانێیەکی ئاشکراوە. ڕاپەڕینی ئازار لەم قانونمەندییە سیاسیی و کۆمەڵایەتییە بەدەر نەبوو . لە ڕاپەڕینی ئازاردا، بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان دەستیانکرد بە ململانێیەکی سیاسیی ئاشکرا لەگەڵ یەکتریدا. بزووتنەوەی شوراکان، وەک باڵێکی سۆشیالیستی لە چینی کرێکار و زەحمەتکێشانی کوردستان کەوتە ململانێیەکی سیاسیی توندەوە لەگەڵ بزووتنەوەی کوردایەتیدا . بزووتنەوەی شوراکان دەیویست ئاسۆ و ئامانجی سیاسیی خۆی، کە بریتی بوو لە دروشمی ” نان، کار، ئازادی، حکومەتی شورایی ” بەسەر گشت ڕاپەڕیندا زاڵ بکات . هەرچی بزووتنەوەی کوردایەتی وردەبۆرژوازی چەکداریش بوو، دەیویست ئاسۆ و ئامانجی سیاسیی خۆی، کەبریتی بوو لە ” بەدەستهێنانی حوکمی زاتی و شەریک بوون لە دەسەڵاتی سیاسیی عێراق و لەدوایشدا خۆ دەوڵەمەندکردن “، بەسەر ڕاپەڕیندا زاڵ بکات . ئەم ململانێییە لە نێوان بزووتنەوەی کوردایەتی [ کە خۆی لەبەرەی کوردستانیدا ڕێکخست بوو ] و بزووتنەوەی شوراکاندا تا دوایین ڕۆژەکانی شکستی ڕاپەڕین و ئاوارەبوونی خەڵکی کوردستان درێژەی کێشا . بزووتنەوەی شوراکان، بەرنامەی خۆی بۆ بەڕیوەبردنی ژیانی ئیداری و سیاسیی کوردستان ڕاگەیاند . ئەو بەرنامەیە، ڕێک دەکەوتە جەمسەری پێچەوانەی بەرنامەی بزووتنەوەی کوردایەتییەوە بۆ بەڕێوەبردنی ژیانی سیاسیی و ئیداری کۆمەڵگەی کوردستان . لە بەرنامەی بزووتنەوەی شوراکاندا خەڵک چارەنووسی سیاسیی، ئابوریی، سەربازی، کۆمەڵایەتی و کڵتوری خۆی دیاریدەکرد و حکومەت و دەسەڵاتی بەڕیوە دەبرد، بەڵام لە بەرنامەی بزووتنەوەی کوردایەتیدا حیزبەکانی بەرەی کوردستانی و لەسەروی ئەوانیشەوە پارتی و یەکێتی چارەنووسی سیاسیی، ئابوریی، سەربازی، کۆمەڵایەتی و کڵتوری خەڵکی کوردستانی دیاریدەکرد . ئەم دوو ستراتیژییە بۆ بەڕێوەبردنی سیاسیی کوردستان، لە یەکەم ڕۆژی ڕاپەڕینەوە تا دواڕۆژەکانی شکستی ڕاپەڕین و ئاوارەبوونی خەڵکی کوردستان، تەوەرەی سەرەکی ململانێ و ناکۆکی نێوان بزووتنەوەی شوراکان و بزووتنەوەی کوردایەتی بوو . بزووتنەوەی کوردایەتی بە جدی لە بزووتنەوەی شوراکان دەترسا، چونکە دەیزانی کە ئەگەر ئەو بزووتنەوەی درێژەی هەبێت، لە داهاتوودا دەسەڵاتی سیاسیی لێوەر دەگرێتەوە، بەم واتەیە کە بزووتنەوەی شوراکان لەدرێژماوەدا دەبووە ئەڵتەرناتیڤی بزووتنەوەی کوردایەتی . هەرلەبەرئەوەش بوو کە گەورەترین و بەهێزترین باڵی بزووتنەوەی کوردایەتی ئەو ڕۆژگارە [ یەکێتی نیشتمانی کوردستان ] دەستیدایە دژایەتیکردنی ڕاستەوخۆی بزووتنەوەی شوراکان و بەمەبەستی داخستنی بنکەی شوراکان، دەستی بەهەڕەشە کرد و چکدارەکانی بۆسەر بنکە شوراییەکان نارد ، بەڵام هەڵسوڕاوانی بزووتنەوەی شوراکان پەیگرانە بەرگریان لە خۆیان کردو ڕووبەڕووی یەکێتی بوونەوە و ڕێگایان نەدا بە ملهوڕی و گرتنەبەری سیاسەتی دیکتاتۆرانە بنکە شوراییەکان دابخات و چەکدارەکانیان چەک بکات .\nڕاپەڕینی ئازاری ١٩٩١ لە ٥ی نیسان لە ڕانیە دەستیپێکرد و لە ٧ نیساندا سلێمانیشی گرتەوە . سلێمانی بە هۆی زۆری ژمارەی دانیشتوانی و کێشی سیاسیی و ئیدارییەکەی لە کوردستاندا، کاریگەری لەسەر هەولێر و دهۆکیش دانا و ڕژێمی بەعسی بۆ ئەوەی هەمان ڕووداوی سلێمانی دووبارە نەبێتەوە و هێزە سەرکوتگەرەکانی بەر شاڵاوی جەماوەری ڕاپەڕیو نەکەون، هێزە سەربازی و ئەمنییەکانی خۆی لە دهۆک و هەولێردا کێشایەوە . ئەمەش بەو مانایە بوو کە ڕاپەڕینی سلێمانی، دەروازەی ڕاپەڕینێکی سەرتاسەری لە کوردستاندا کردەوە .\nلە خوێندنەوەی ئاقڵانەی ڕاپەڕینی ئازاری ١٩٩١دا، ئیتر ئەوە گرنگ نییە کە ئەمنە سورەکە وێران دەکرێت و ئەمنە سەوزو زەردەکە جێگای دەگرێتەوە، بەڵکو گرنگ ئەوەیە کە دام و دەزگایەکی پۆلیسی ترسناک، بە زیندان و ئەشکەنجەخانەکانییەوە، بە بەرپرس و جەلادەکانیەوە بەکردەوە لەناوبراون و وێرانکراون . لەم چرکە ساتە مێژووییەدا هەموو بزووتنەوە کۆمەلایەتی و سیاسییەکانی کۆمەڵ بەشدارن. بزووتنەوەی کوردایەتی، بزووتنەوەی ئیسلامی و بزووتنەوەی شورایش پێکەوە بەشدارن، بەڵام ئەم کردەوە شۆشگێڕانەیە ئامانج، جیهانبینی و فیکری جیاواز بەسەریدا زاڵە . هەڵسوراوێکی شوراکان جۆرێک بیری لە نەهێشتنی دام دەزگا سەرکوتگەر و ئەشکەنجاخانەکانی بەعس دەکردەوە و هەڵسوراوێکی بزووتنەوەی کوردایەتی و بزووتنەوەی ئیسلامیش بەجۆرێکی دیکە دەیانڕوانییە ئەم ڕووداوە و بەشداریان تێدا دەکرد. هەڵسوڕاوێکی بزووتنەوەی شورایی بەو تێگەیشتن و تێروانینەوە بەشداری ڕاپەڕین و لەناوبردنی دامو دەزگا داپڵۆسێنەرەکانی بەعسی دەکرد کە بڕوای وابوو ئەگەر کۆمەڵگە بەشێوەیەکی تەندروست و سالم لە هەموو بوارەکاندا بەڕێوە ببرێت، چی دی پێویستی بە زیندان و دام دەزگای پۆلیسی و سەرکوتگەر نییە و پێویست ناکات کەس بەهۆی مافە فەردی و کۆمەڵایەتییەکانییەوە زیندانی بکرێت و ئەشکەنجە بدرێت، بەڵام هەڵسوڕاوێکی بزووتتنەوەی کوردایەتی و بزووتنەوەی ئیسلامی بەجۆرێکی دیکە دەیانڕوانییە نەهێشتنی دام دەزگا سەرکوتگەرەکانی بەعس و پێیان وابوو کە ئەوە زیندان و دامودەزگای خۆماڵی نییەو پێویستە ئەوانە لەبەرگی کوردایەت و خۆماڵیدا دروست بکرێنەوە و سەر لەنوێ ڕێکبخرێنەوە . بە کورتی بڵێێن، لە هەر ڕووداوێکی سیاسیدا، لە هەر ڕاپەڕینێکی جەماوەریدا، بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان بە جیهانبینی، دروشم و پلاتفۆرمی جیاوازەوە بەشداری دەکەن . لە ماوەی ٢١ ڕۆژ تەمەنی ڕاپەڕینی ئازاری ١٩٩١دا ئەم ڕاستییە بەرجەستە بۆیەوە . لەو ڕۆژگارەدا دروشمی بزووتنەوەی شوراکان شەفافانەترین دروشم بوو ” نان، کار، ئازادی، حکومەتی شورایی “. هیچ یەکێک لە باڵەکانی بزووتنەوەی کوردایەتی دروشمێکی دیاریکراو و شەفافی وەک ئەو دروشمەی بزووتنەوەی شوراکان بەرز نەکردبۆیەوە . هیچ یەکێک لە پارتی و یەکێتی وبەگشتی بەرەی کوردستانییەکەیان، خاوەنی دەقێکی بەرنامەیی نەبوو بۆ دەسەڵات و بەڕێوەبردنی سیاسیی کۆمەڵگەی کوردستان، بەڵام بزووتنەوەی شوراکان بەرنامەی خۆی بۆ شێوەی دەسەڵاتدارێتی لە کوردستاندا چاپ و بڵاوکردەوە. لە بەرنامەی شوراکاندا کۆبوونەوەی گشتی خەڵک و دەنگدانی گشتی کرابووە چاودێر بەسەر حکومەت و دەسەڵاتدا . بەرنامەکە ئاماژەی بەوە دەکرد کە هەر کاتێک نوێنەرانی هەڵبژێردراوی خەڵک لە حکومەتدا نەیانتوانی ئەرکەکانی خۆیان بە باشی بەڕێوە ببەن، جەماوەر بە دەنگدانێک ئەو نوێنەرانەی خۆی دەگۆڕی و نوێنەرانی دیکەی لە جێگایاندا دادەنا . ئەم پرەنسیپە لە کاری حکومەتکردن و بەڕێوەبردنی کاروبارە ئیداری، سیاسیی، ئابوری و خزمەگوزارییەکانی خەڵکدا لە دەستوری دیموکراتیترین وڵاتانی جیهاندا دیارینەکراوە . ڕای جەماوەر، شێوەی حکومەت و بەرپرسانی حکومی دیاریدەکردو هەر ڕای ئەویش دەیگۆڕین . ئەمە ئەسڵێکی بەرنامەی حکومەتکردنی شوراکانی کوردستان بوو . جیایی دین لە دەوڵەت و پەروەردەو فێرکردن، ئازادی بیروڕا، بەیان و چاپەمەنی، ئازادی دروستکردنی حیزب و ڕێکخراوەی جەماوەری، ئازادی لە دیاریکردن و بڕیاردانی مافی چارەی خۆنووسینی گەلی کورد و کەمە نەتەوەییەکانی دیکەدا، ئازادی نیشتەجێبوون و سەفەرکردن، مافی یەکسانی ژن و پیاو لە هەموو بوارەکانی ژیاندا، دانی بیمەی بێکاری، بەخۆڕاییکردنی دکتۆرو دەرمان و خوێندن و بەگشتی هەموو مافە ئابوریی، سیاسیی، کۆمەڵایەتی و کڵتورییەکانی هاوڵاتیان لە بەرنامەی حکومەتی شورکاندا گونجێنرا بوون . تا ئەو کاتەی ئەو بەرنامەیە بڵاو کرایەوە، کۆمەڵگەی کوردستان هەرگیز لە سیاسەتی حیزبەکانی بزووتنەوەی کوردایەتیدا گوێبیستی ئەو مافە سەرەتاییانەی خۆی نەبوو، بەڵام بەرنامەی شوراکان هەموو ئەو مافانەی بە خەڵکی کوردستان دەناساند . ئەو بەرنامەیە ئەگەرچی کەم و کوڕی تێدا هەبوو، بەڵام سەرەداوای گشتی دەسەڵات و دەوڵەتێکی دیموکراتی بەرفراوانی بەدەستەوەدا بوو. بەداخەوە کورتی تەمەنی ئەو بزووتنەوەیە ڕێگای نەدا ئەو بەرنامەیە لە واقعی کوردستاندا پراکتیزە بکرێت . ئەگەرچی ئەو بزووتنەوەیە مرد، بەڵام بەرنامەکەی زیندووە و لەهەر ئان و ساتێکدا ئەم بەرنامەیە دەتوانێت هێزی جەماوەری لەسەر کۆبکرێتەوە . تا گەندەڵی و بێ سەرەوبەرەیی ئیداری و سیاسیی لە کۆمەڵگەی کوردستاندا هەبێت، تا دەسەڵاتە دیکتاتۆرەکان کۆمەڵگە بەڕێوە ببەن، تا خەڵکی کوردستان بە مافە سەرەتاییەکانی خۆیان نەگەن، بەرنامەی حکومەتی شوراکان زیندووە و لە دەقێکی ئەرشیفکراوەوە دەگۆڕێت بە گوتارێکی زیندووی سیاسیی و کۆمەڵایەتی . جیهانبینی و میتۆدێک کە ئەو بەرنامەیە پێنووسراوەتەوە، درەنگ یان زوو، بزووتنەوەی شورایی دروستدەکاتەوە. ئەمە خەیاڵێکی ڕۆمانسی شۆڕشگێڕانە نییە، بەڵکو ئەمە چاوەڕوانییەکە کە ناعەدالەتییەکانی دەسەڵاتی بورژوازی کوردی لە مێشکی نووسەری ئەم بابەتەدا بەرهەمی هێناوە .\nبزووتنەوەی شوراکانیش بەشێکی زۆر لە ووردە بۆرژوازی کوردی لە خۆ گرتبوو . ئەم بزووتنەوەیە گەرچی کرێکارانێکی هوشیار و سۆشیاڵیستی لە خۆ گرتبوو، بەڵام پێکهاتە کۆمەڵایەتییەکەی زیاتر ئەو وردەبۆرژوازییانەی کورد بوون کە لە ژێر ناوی کۆمۆنیزم و کرێکاردا لە هەلی خۆ دەوڵەمەندکردن [ بەهەمان ڕێگای بزووتنەوەی کوردایەتی، واتە کاری حیزبایەتی و بەدەستەوەگرتنی دەسەڵاتی سیاسیی ] و پەیوەستبوون بە چینی سەرمایەدارەوە دەگەڕان . ئەم بەشە لە توێژی ووردەبۆرژوازی کورد کە خۆی بەڕەخنەگری بزووتنەوەی کوردایەتی دەزانی، لە چەند گروپی کۆمۆنیستیدا خۆی ڕێکخستبوو کە بریتی بوون لە ” ڕەوتی کۆمۆنیست، هەستەی کرێکارانی سۆشیالیست، یەکێتی خەباتی کۆمۆنیزمی کارگەری، عصبە التحریر، ئاڵای شۆڕش ” . جگە لە ئاڵای شۆڕش، ئەوانی دیکەیان هەموویان کۆپی کۆمۆنیزمی کرێکاری مەنسوری حکمەت و حیزبی کۆمۆنیستی ئێران بوون . تێکڕای ئەو گروپانە لە بزووتنەوەی شورکاندا بەشدار بوون، بەڵام لە دەرەوەی ئەوانیش چەندین کۆڕو کۆمەڵی کرێکاری و سۆشیالیستی سەربەخۆ هەبوون، کە هیچ ئینتمایەکی حیزبی و هیچ لایەنگریکردنێکیان لەوانە نەبوو. ئەوانەش بەشێک بوون لە بزووتنەوەی شوراکان . لە ناو شوراکاندا بیروڕای جیاواز، تاکتیک و شێوەی کارکردنی جیاوازیش هەبوو . لە نێوان گروپە یاسییەکانی سەربە کۆمۆنیزمی مەنسوری حکمەتیشدا ناکۆکی تووند و بەردەوام هەبوو. ناکۆکی ئەوانە لەسەر جیاوازی فیکری نەبوو، بەڵکو سەر دەست باڵاکردنی گروپ و ڕێکخراوەکانیان بوو لە ناوشوراکاندا . ئەو ناکۆکییەی نێوان تاقمەکانی سەربە کۆمۆنیزمی حیکمەتی، هەندێک جار دەبووە هۆی دواخستنی کاری دەستەی بەڕێوەبردنی شوراکان، بەڵام بە هۆی ئەوەوە کە ڕۆژەکانی سەردەمی ڕاپەڕین، ڕۆژانی پڕجموجوڵ و پراکتیکییە، جیاوازییە فیکری و سیاسییەکان ناتوانێت بەسەر ئەقڵی کارکردندا زاڵ ببێت . شورای گەڕەکەکان، لەبەرئەوە کە خەریکی کاری ڕۆژانەی خۆیان بوون، ناکۆکی نێوان گروپە سیاسییەکانی سەربە مەنسوری حکمەت نەیدەتوانی کاریگەر خراپیان لەسەر دابنێت، بەڵام ئەو ناکۆکیانە تا ڕادەیەک کاریگەری خراپی لەسەر کارەکانی کۆمیتەی نوێنەرانی شوراکان دانابوو . وەک وتم، ڕۆژەکانی ڕاپەڕین، ئەو ساتە وەختانەیە لە ژیانی مرۆڤدا کە جۆش و خرۆشی کارکردن بۆ گەیشتن بە ئامانجەکان، بەسەر جیاوازییە فیکرییەکانی نێوان کەسەکان و گروپە سیاسییەکاندا زاڵ دەبێت …. بە هەرحاڵ، لەڕۆژەکانی ڕاپەڕیندا شوراکان کاری سیاسیی، کۆمەڵایەتی، خزمەتگوزاری و سەربازی باشیان ئەنجام دەدا، بەڵام گروپە کۆمۆنیستییەکان [ بە تایبەتی ڕەوتی کۆمۆنیست و هەستەی کرێکارانی سۆشیالیست- کە لە ڕۆژەکانی ڕاپەڕیندا ناوی خۆیان ڕانەگەیاند بوو، بەڵام بەشێوەی گروپی کاریان دەکرد ] لێدوانی سیاسیی سەقەتیان دەدا و داخوازی نا مەعقولانەیان دەهێنایە کایەوە و ئەوەش بوو بووە هۆی ئەوە کە زەمینە بۆ پڕوپاگەندەی کۆنەپەرستانەی یەکێتی و بەرەی کوردستانی دژی شوراکان خۆش بکەن . خەڵکی کوردستان کە لەو ڕۆژانەدا عاشقی پارتی و یەکێتی و بەرەی کوردستانی بوو، نەیدەزانی چ کارەسات گەلێک لە هەگبە سیاسییەکەیاندایە و بە ئاسانی خەڵک دەکەوتە ژێر درۆ دەلەسە و پڕوپاگەندە ژەهراوییەکانی ئەوانەوە دژ بەشوراکان، بەڵام ئەو کارە باشانەی شوراکان ئەنجامیاندەدا، ڕێگای لەوە دەگرت کە بیروڕای گشتی دژ بەشوراکان هەڵبخڕێنن . ئەگەر هوشیاری ئەندامانی شورای گەڕەکەکان نەبووایە، لە هەلومەرجێکی پڕ لە ئیحساسی کوردایەتی و نەتەوەپەرستی کوێرانەی وەک ئەو ڕۆژانەدا، بۆ یەکێتی و پارتی و حیزبەکانی بەرەی کوردستانی زۆر ئاسان بوو شوراکان و خەڵک بکەنەوە بەگژ یەکتریدا، بەڵام هوشیاری ڕابەرانی شورای گەڕەکەکان ڕێگای لەوەگرت .\nلە دووەمین هەفتەکانی ئاوارەبووندا، کە هەڵسوڕاوانی بزووتنەوەی شوراکان بە ئێران و سنورەکاندا پەرتەوازە بوو بوون، هەوڵێکی جدی و گەرم گوڕ لەهەموو لایەکەوە دەستیپێکرد بۆ ڕێکخستنەوەی بزووتنەوەی شوراکان، بەڵام لەهەمانکاتدا ئیرەجی ئازەرینی ئەندامی مەکتەبی سیاسیی حیزبی کۆمۆنیستی مەنسوری حیکمەت، وتارێکی ئەحمەقانەی لە ژێر ناوی ” ڕۆڵی ناسیۆنالیزم لە تراژیدیای کورد “دا نووسی و وتارەکە گەیشتەوە دەست هەموو ئەندامانی گروپ و ڕێکخراوەکانی سەر بەچەپی مەنسوری حیکمەت، ئەو چەپە ووردە بۆرژوازییەش کە لە ڕووی تیۆریی و فیکرەوە هەژار و نەخوێندەوارە، بێ سێ و دوو ئەو وتارەیان قەبوڵکرد. ئەکتڤیزم و چالاکبوونی پێشتریان گۆڕا بە دەستەو ئەژنۆدانیشتن و پاسیفیزم و پاشەگەزبوونەوە لە بزووتنەوەی شورایی . تیۆرییە پاسیفیستییەکەی ئیرەجی ئازەرین، نەخوێندەواری چەپ لە بواری مارکسیزمدا لەلایەک و پێگەی چینایەتی ووردەبۆرژوازی چەپ لە لایەکی دیکەوە، بووە هۆی ئەوە کە سۆشیال ووردەبۆرژوا ڕاڕاو هەلپەرستەکان بەهانەیەکی سیاسیی -عەقیدەتی بەدەستەوە بگرن بۆ پاشەکشەکردن لە ڕێخستنەوەی دووبارەی بزووتنەوەی شورایی لە سەردەمی ئاوارەییدا . نووسەری ئەم وتارە، هاوژین عەلی، کەمال رەوف، بەهادین ئەحمەد، فەرهاد فەرەج، ئەکرەم عەبدوڵا، ڕزگار سدیق، ئەکرەم میهرداد، جەبار هادی ، وەستا ئەنوەر، لە ڕیزی هەڵسوڕاوانی شوراکان بووین کە تا دوایین ساتەکان هەوڵمان لەگەڵ چەپەکاندادا تا بزووتنەوەی شوراکان بەڕێبخرێتەوە، بەڵام کەسانی دیکەی ئەم بزووتنەوەیە کە ئەندامانی گروپەکان بوون، یان لە ژێر کاریگەری بۆچوونەکانی مەنسوری حیکمەت و وتارەکەی ئیرەجی ئازەریندا بوون، ئەوان گوێیان بە پێشنیارەکانی ئێمە نەدا و کێشە فیکری و سیاسییەکانیان کردە بەهانەیەک بۆ دوورکەوتنەوە لە یەکتری و بۆ ئیفلیجکردنی هەوڵەکان لە ڕاستای ڕێکخستنەوەی بزووتنەوەی شوراییدا . بەوهەڵوێستەش، کۆمۆنیستە ووردەبۆرژواکان خیانەتێکی مێژووییان لە ئامانج سۆسیالیستییەکان و تەنانەت لەگشت خەڵکی کوردستانیشکرد، چونکە ئەگەر ئەو بزووتنەوەیە درێژەی بکێشایە، ڕێگای نەدەدا بنەماڵەی بارزانی و تاڵەبانی ئەو هەموو بەڵاو کارەساتە لە ٢١ ساڵی ڕابردوودا بەسەر ژیانی خەڵکی کوردستاندا بهێنن .\nتاهیر ساڵح شریف\nPrevious كتێبی (دوای قه‌یران ) و گفتوگۆیه‌ك له‌گه‌ڵ ئالان تۆرین\nNext یادی 24 ساڵه‌ی کارەساتی هەڵەبجە لە شاری ئۆتاوا


ساڵێک بەسەر په‌یدابوونی ڤایرۆسی کۆرۆنا تێپەڕی، ورده‌كاری بڵاوبوونه‌وه و یه‌كه‌م گیان له‌ده‌ستدان\n2020-11-19 [12:09 PM]\nساڵێک بەسەر سەرهەڵدانی پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ (Covid-19)دا تێدەپەڕێت کە لە شاری وهان سەربە ویلایەتی هۆبی رۆژهەڵاتی چین بە گومانی ''نەخۆشی شاراوەی هەناسەدان'' دەرکەوت کە بەخێرایی بە سەرانسەری جیهاندا تەشەنەی سەند و بووە هۆی پەکخستنی ئابووریی و راگەیاندنی قەدەغەکردنی هاتوچۆ و تا ئەمڕۆ زیاتر لە یەک ملیۆن و ٣٤٣ هەزار کەس مردوون.\nدوای ئەوەی رۆژنامەی ساوس چاینە مۆرنین پۆست لە هۆنگ کۆنگ بڵاویکردەوە کە یەکەم وادەی سەرهەڵدانی پەتاکە کە سەرچاوەکەی چینە، ١٧ی تشرینی دووەمە، بەوەیش ساڵێک بەسەر سەرهەڵدانی ئەو پەتایەدا تێپەڕیوە.\nلەو ماویەدا مرۆڤایەتی چەندین رێکاری گرتەبەر وەک پەیڕەوکردنی دووری کۆمەڵایەتیی، خوێندنی ئۆنڵاین، راگەیاندنی قەدەغەکردنی هاتوچۆ، داخستنی بە کۆمەڵی کارگە و شوێنکارەکان بۆ ماوەیەکی زۆر و قەدەغەکردنی چالاکییە کۆمەڵایەتییەکان، هەروەها پەتاکە بەشێوەیەک کاریگەری کردووەتە سەر ژیانی ملیۆنەها کەس لە سەرانسەری جیهاندا کە شێوازێکی جیاوازی ژیانی هێناوەتە ئاراوە.\nلەگەڵ ئەوەی پەتاکە هەڕەشە لە تەندروستی مرۆڤ دەکات، سەرهەڵدانی شەپۆلی دووەمی لە وەرزی زستاندا، دەستەواژەکانی دەمامک، دوورەپەرێزی کۆمەڵایەتیی و پاک و خاوێنی کردووەتە بەشێکی دانەبڕاوی ژیانی رۆژانە.\nبڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە لە نزیکەی ٢٠٠ وڵات و هەرێمدا، بووەتە هۆی ئەوەی ببێتە پەتایەکی جیهانیی و لەو رۆژەوەی سەریهەڵداوە تا ئێستا زیاتر لە ٥٥ ملیۆن و ٩٤٣ کەس تووشی بوون و زیاتر لە یەک ملیۆن و ٣٤٣ کەسیش بەهۆیەوە گیانیان لەدەستداوە.\nپەتاکە بۆ یەکەمجار لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩دا لە شاری وهان سەربە ویلایەتی هۆبی رۆژهەڵاتی چین لە رێگەی نەخۆشی شاراوەی سیستمی هەناسەدانەوە کە سەرچاوەکەی دیار نەبوو سەریهەڵدا و جیهانیش لە رێگەی رێکخراوی تەندروستیی جیهانیەوە بیستی.\nراگەیاندنی ڤایرۆسەکە لەلایەن رێکخراوی تەندروستیی جیهانییەوە هاوکات بوو لەگەڵ (جەژنی بەهار) لە چین کە گەشتکردن تیایدا دەگاتە لووتکە بەتایبەتی لە ناوخۆی وڵاتدا. ساڵانە لەو جەژنەدا، نزیکەی سێ ملیار گەشت لە رێگەی وشکانیی، دەریا و ئاسمانەوە ئەنجام دەدرێت.\nدوای سەرهەڵدانی ڤایرۆسەکە لە ١٧ی تشرینی دووەمدا، رێکخراوی تەندروستیی جیهانیی ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێی بە ''پەتای جیهانی'' ناساند و لەو ماوەیەشدا تا ١١ی ئادار، واتا لە ماوەی نزیکەی سێ مانگدا، پەتاکە بە ژمارەیەکی زۆر وڵاتدا بڵاوبوویەوە.\n- حکوومەتی خۆجێیی وهان ئاگاداری پەتاکە بوو\nلە کاتێکدا لە سەرەتای مانگی کانوونی دووەمدا سەرۆکی شارەوانی وهان، جۆو شینڤانگ رایگەیاندبوو ''وەک سەرۆکی حکوومەتی خۆجێیی زانیاری (پەتاکەم) وەرگرت، بەڵام دەسەڵاتی راگەیاندنیم نەبوو''، بەڵام پێش ئەو لێدوانە پێنج ملیۆن کەس لە دانیشتوانی شارەکە بەهۆی پشوو و کاری دیکەوە شارەکەیان جێهێشتبوو.\nسێ رۆژنامەنووس کە بەدواداچوونیان بۆ پەتاکە دەکرد، سەرەتا دیار نەمان پاشان دەرکەوت کە لەلایەن پۆلیسی چینەوە دەستگیرکراون.\nکردنەوەی دۆسیەی لێکۆڵىنەوە بەتۆمەتی بڵاوکردنەوەی دەنگۆ لەلایەن حکوومەتی چین دژبە د. لی ڤینلیانگ-ی چینی کە لە ساتەکانی سەرەتای ڤایرۆسەکەدا لە گرووپێکدا بە نامە هاوڕێیانی لێئاگادار کردەوە و دواتر بە پەتاکە گیانی لەدەستدا، کاردانەوەی لێکەوتەوە.\nدوای گیانلەدەستدانی د. لی گەلی چین ئەویان بە قارەمانی نیشتمانیی ناساند و پۆلیسی وهان-یش داوای لێبوردنی لە خانەوادەی پۆلیسەکە کرد.\nسەرۆکی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێی بە ''ڤایرۆسی چین'' ناوزەند کرد، بەوەیش بوارێکی دیکەی گرژیی لەنێوان چین و ئەمریکا دروست بوو، حکوومەتی چین-یش داوای لە حکوومەتی ئەمریکا کرد پەتاکە بە سیاسیی نەکات.\n- ٤٨ ڤاکسین لەسەر مرۆڤ تاقی دەکرێتەوە\nلەگەڵ بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا بە وڵاتانی جیهاندا ئەم ڤایرۆسە بووە رۆژەڤی گەرمی جیهان و هەموو وڵاتان هەوڵەکانیان بۆ کۆنترۆڵکردنی پەتاکە و رێگریکردن لە تەشەنەکردنی خستەگەڕ، زۆرێک لە وڵاتانی جیهانیش دەستیان بە لێکۆڵینەوە و گەڕان بەدوای ڤاکسیندا کرد.\nبەگوێرەی ئامارەکانی رێکخراوی تەندروستیی جیهانی لە ١٢ی تشرینی دووەمی ئەمساڵەوە لە سەرتاسەری جیهاندا، ٤٨ ڤاکسینی دژبە کۆرۆنا لەسەر مرۆڤ تاقیکراونەتەوە و ١٦٤ ڤاکسینی دیکەش هێشتا لە قۆناغی تاقیگەدان.\nلەو ٤٨ ڤاکسینەی لەسەر مرۆڤ تاقیکراونەتەوە، ٢١یان لە قۆناغی یەکەم، ١٦یان لە قۆناغی دووەم و ١١یان لە قۆناغی سێیەمدا بوون، ئەو ڤاکسینانەشی کە تا ئێستا گەیشتوونەتە قۆناغی سێیەم، چواریان دروستکراوی ئەمریکا، چواریان دروستکراوی چین، یەکێکیان دروستکراوی بەریتانیا، یەکێکیان دروستکراوی هیندستان و یەکێکیان دروستکراوی رووسیا-ن.\nحکوومەتی وڵاتان و دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان، سەرچاوەیەکی ئێجگار زۆری داراییان بۆ تاقیکردنەوە و لێکۆڵینەوەکانی تایبەت بە ڤاکسینەکان تەرخانکردووە. کۆمپانیاکانیش بە بەرهەمهێنانی سەدان ملیۆن ژەم لەو ڤاکسینانەی هێشتا لە قۆناغی تاقیگەدان، سەرکێشییەکی گەورەیان کردووە.\n- سەرەتای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە\nقۆناغەکانی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا بەم شێوەیە بوو:\nلە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩دا، بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکی نادیار لە شاری وهان سەربە هەرێمی هوبی وڵاتی چین راگەیەندرا.\nلە یەکی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠دا، بازاڕی بەرهەمە دەریاییەکانی شاری وهان داخرا کە یەکەم تووشبووانی پەتاکە سەردانیان کردبوو.\n- یەکەم حاڵەتی گیانلەدەستدان بە کۆرۆنا\nلە حەوتی کانوونی دووەمی ٢٠٢دا، رێکخراوی تەندروستیی جیهانی ئەوەی ئاشکرا کرد کە ئەو ڤایرۆسەی لە چین بڵاوبووەتەوە، ڤایرۆسی سارس نییە، بەڵکو جۆرێکی نوێی ڤایرۆسی کۆرۆنایە.\nلە ١١ی کانوونی دووەمدا، یەکەم حاڵەتی گیانلەدەستدان بە کۆرۆنا تۆمار کرا، کە پیاوێکی تەمەن ٦١ ساڵی دانیشتووی شاری وهان بوو و گومان دەکرا لەڕێی سەردانکردنی بازاڕی بەرهەمە دەریاییەکان تووشی ڤایرۆسەکە بووبێت.\nلە ١٣ی کانوونی دووەمدا، یەکەم حاڵەتی تووشبوون بە کۆرۆنا لە دەرەوەی چین و لە تایلاند دیاریی کرا.\n- دۆخی لەناکاوی نێودەوڵەتی\nڤایرۆسی کۆرۆنا لەڕێی گەشتیارانەوە گواسترایەوە بۆ زۆر وڵاتی جیهان و لە هۆنگ کۆنگ، تایوان، سینگاپور، کۆریای باشوور، ئوسترالیا، مالیزیا، ڤیێتنام و نیپاڵ دەستکرا بە چارەسەری ئەو کەسانەی تووشی ڤایرۆسەک بووبوون.\nلە ٢٣ی کانوونی دووەمدا لە شاری وهان، هەموو هۆکارەکانی گواستنەوە وەستێندران و شارەکە کەرەنتین کرا.\nلە ٢٤ی کانوونی دووەمدا، ڤایرۆسەکە گەیشتە ئەورووپا، لە فەڕەنسا ڤایرۆسەکە لە دوو کەس کە سەردانی چین-یان کردبوو لەگەڵ خزمێکی یەکێکیاندا دۆزرایەوە.\nلە ٣٠ی کانوونی دووەمدا، رێکخراوی تەندروستیی جیهانی "دۆخی لەناکاوی"ی لە جیهاندا راگەیاند.\nلە ٣١ی کانوونی دووەمدا، یەکەم حاڵەتی کۆرۆنا لە بەریتانیا، ئیتاڵیا و ئیسپانیا تۆمار کرا.\nلە دووی شوباتدا، یەک حاڵەتی گیانلەدەستدان لە دەوەرەی چین و لە فلیپین تۆمار کرا.\nلە ١١ی شوباتدا، رێکخراوی تەندروستیی جیهانی ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێی ناونا (COVİD-19) .\nهەروەها لە فەڕەنسا کەسێک بەهۆی ڤایرۆسەکە گیانی لەدەستدا کە یەکەم حاڵەتی گیانلەدەستدان بوو بە کۆرۆرنا لەو وڵاتە و تەواوی کیشوەری ئەورووپا.\n- پەتاکە لە کۆریای باشوور، ئێران و ئیتاڵیا\nلە ٢٢ی شوباتدا لە کۆریای باشوور تەنها لە یەک رۆژدا، ٢٢٩ حاڵەتی تووشبوون بە کۆرۆنا تۆمار کرا. زۆرینەی تووشبووانیش ئەندامی کلێسایەکی کاتۆلیکی بوون.\nلە ٢٦ی شوباتدا، ڤایرۆسەکە گەیشتە ئەمریکای لاتین و یەکەم حاڵەتی تووشبوون بە کۆرۆنا لە کەسێکی دانیشتووی بەڕازیل تۆمار کرا کە پێشتر سەردانی ئیتاڵیا-ی کردبوو.\n- چوونه عومره له‌لایه‌ن سعوودییه‌وه راگیرا\n٢٧ی شوبات سعوودیه به‌هۆی كۆرۆناوه عومره‌ی راگرت.\n٢٨ی شوبات رێكخراوی ته‌ندروستیی جیهانی به‌هۆی كۆرۆناوه ئاستی مه‌ترسی "به‌رزه‌وه‌بوو"ی گه‌یانده "زۆر به‌رز".\nهەشتی ئادار په‌تاكه له ئیتاڵیا بڵاوبووه‌وه و ناوچه‌ی لۆمباردیا و ١٤ شار كه‌ره‌نتینه كران.\n١٠ی ئادار سه‌رۆكوه‌زیران جۆزێپی كۆنته هاوتوچۆی له وڵات سنووردار كرد و كه‌ره‌نتینه‌ی سه‌رتاسه‌ری راگه‌یاند.\n- یه‌كه‌م حاڵه‌تی تۆماركراو له توركیا\n١١ی ئادار وه‌زاره‌تی ته‌ندروستیی توركیا یه‌كه‌م حاڵه‌تی تۆماركراوی له‌و وڵاته راگه‌یاند.\nرێكخراوی ته‌ندروستیی جیهانی ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێی به "په‌تای جیهانگیر" له‌قه‌ڵه‌م دا.\nسه‌رۆكی ئه‌مریكا، دۆناڵد تره‌مپ جگه له به‌ریتانیا بۆ ماوه‌ی ٣٠ رۆژ سنووره‌كانی وڵاته‌كه‌ی به رووی ته‌واوی ئه‌و گه‌شتیارانه‌دا داخست كه له ئه‌ورووپاوه دێن.\n١٢ی ئادار له قوتابخانه بنه‌ڕه‌تییه‌كان و زانكۆكان له توركیا كرایه پشوو.\n١٣ی ئادار به‌هۆی په‌تاكه‌وه دۆناڵد تره‌مپ له سه‌رتاسه‌ری ئه‌مریكا "دۆخی له‌ناكاوی نیشتمانی" راگه‌یاند.\n١٧ی ئادار یه‌كێتیی ئه‌ورووپا به شێوه‌یه‌كی كاتی و بۆ ماوه‌ی ٣٠ رۆژ گه‌شته‌كانی هاووڵاتییانی وڵاتانی دیكه‌ی بۆ وڵاتانی ئه‌ندام و ناوچه‌ی شنگن هه‌ڵپه‌سارد.\n٢٣ی ئادار رێوشوێنه‌كانی كه‌ره‌نتینه له به‌ریتانیا گیرانه‌به‌ر.\n٢٤ی ئادار لیژنه‌ی ئۆڵۆمپیادی نێوده‌وڵه‌تی بڕیاریدا كه ئۆڵۆمپیادی تۆكیۆ ٢٠٢٠ دوا بخات.\n- سه‌رۆكوه‌زیرانی به‌ریتانیا تووشی كۆرۆنا بوو\nله هه‌مان رۆژدا سه‌رۆكوه‌زیرانی به‌ریتانیا، بۆریس جۆنسۆن تووشی كۆرۆنا بوو.\nسێی نیسان قه‌ده‌غه‌کردنی هاتوچۆ له ٣٠ گه‌وره‌شاری توركیا و پارێزگای زۆنگوڵداك راگه‌یه‌ندرا.\n- كه‌ره‌نتینه له وهان هه‌ڵگیرا\nحەوتی نیسان چین رایگه‌یاند كه بۆ یه‌كه‌مجار كه‌س به كۆرۆنا نه‌مردووه و ئێواره‌ی هه‌مان رۆژ كه‌ره‌نتینه‌كردنی وهان هه‌ڵگیرا كه په‌تاكه له‌وێ سه‌ری هه‌ڵدا.\n١٤ی نیسان تره‌مپ به بانگه‌شه‌كردن بۆ ئه‌وه‌ی كه به‌رپرسیارێتی جددی له‌سه‌ر شانی رێكخراوی ته‌ندروستیی جیهانییه به‌هۆی بڵاوبوونه‌وه‌ی په‌تاكه و داكۆكی له‌وه كرد كه ئه‌و رێكخراوه له سه‌ره‌تاوه متمانه‌ی به راگه‌یه‌ندراوه‌كانی چین كردووه و جیهانی له‌خشته بردووه.\n١٦ی نیسان دۆخی نائاسایی له حه‌وت ناوچه‌ی ژاپۆن راگه‌یه‌ندرا لەنێویاندا تۆكیۆ و ئۆساكا.\n- ئه‌مریكا ره‌زامه‌ندی ده‌ربڕی بۆ به‌كارهێنانی ده‌رمانی دژه ڤایرۆسی Remdesivir له چاره‌سه‌ركردنی كۆرۆنا\nیەکی ئایار فه‌رمانگه‌ی خۆراك و ده‌رمانی ئه‌مریكا ره‌زامه‌ندی ده‌ربڕی بۆ به‌كارهێنانی ده‌رمانی دژه ڤایرۆسی Remdesivir له چاره‌سه‌ركردنی كۆرۆنا له‌ژێر ناوی "به‌كارهێنان بۆ دۆخی له‌ناكاو" كه له‌لایه‌ن كۆمپانیای Gileadه‌وه به‌رهه‌م هێندراوه.\nشەشی ئایار به‌شێك له هۆڵه‌كانی خوێندن بۆ خوێندنی راسته‌وخۆ له وهان كرانه‌وه.\n- گه‌وره‌ترین قەیرانی ئابووریی جیهانی له دوای بێبازاڕی مەزنه‌وه\nبه‌پێی راپۆرتی مه‌زه‌نده‌كان و ره‌وشی ئابووریی جیهانی كه له ١٣ی ئایار له‌لایه‌ن نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانه‌وه بڵاو كرایه‌وه، به‌هۆی كاریگه‌ری په‌تاكه‌وه مه‌زه‌نده كرا ئه‌مساڵ گه‌شه‌ی ئابووری به رێژه‌ی له لەسه‌دا ٣،٢ كه‌م ببێته‌وه. له راپۆرته‌كه‌دا ئاماژه به‌وه درابوو كه ئه‌م كه‌مبوونه‌وه‌یه‌یش به‌رزترین ئاسته له دوای بێبازاڕی مه‌زن (١٩٢٩-١٩٤٠).\n١٦ی ئایار هیندستان له تۆماركردنی حاڵه‌ته‌كاندا به پێش چین كه‌وته‌وه.\nله شاری وهانی چین بۆ ماوه‌ی پێنج ساڵ بازرگانیكردن به ئاژه‌ڵی دڕنده و خواردنی ئاژه‌ڵی دڕنده قه‌ده‌غه كرا.\n٢٢ی ئایار به‌ڕازیل به دوای ئه‌مریكادا، به‌رزترین ژمارەی حاڵه‌ته‌كانی تووشبوون به كۆرۆنای تیادا تۆمار كرا.\n٢٩ی ئایار دۆناڵد تره‌مپ په‌یوه‌ندییه‌كانی وڵاته‌كه‌ی له‌گه‌ڵ رێكخراوی ته‌ندروستیی جیهانی كۆتایی پێهێنا.\nحەوتی ته‌مووز سه‌رۆكی به‌ڕازیل، جایر بۆلسۆنارۆ تووشی كۆرۆنا بوو.\n١٧ ته‌مووز ژماره‌ی حاڵه‌ته تۆماركراوه‌كان له هیندستان یه‌ك ملیۆنی تێپێراند.\n١١ی ئاب دوای دوو مانگ له پشكنینه‌كان رووسیا بووه بووه یه‌كه‌م وڵات كه ره‌زامه‌ندی ده‌ربڕی له به‌كارهێنانی ڤاكسینی كۆرۆنا.\nحەوتی ئه‌یلوول ژماره‌ی حاڵه‌ته تۆماركراوه‌كان له هیدنستان گه‌یشته چوار ملیۆن و ٢٠٠ هه‌زار كه‌س و به‌مه‌یش ریزبه‌ندی دووه‌می گرت.\n٢٩ی ئه‌یلوول ژماره‌ی ئه‌وانه‌ی به‌هۆی كۆرۆناوه له جیهان گیانیان له‌ده‌ستدا یه‌ك ملیۆنی تێپه‌ڕاند.\nسێی تشرینی دووه‌م به‌هۆی ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێوه نزیكه‌ی ٨٠ ملیۆن ده‌نگده‌ری ئه‌مریكی له رێگای پۆسته‌وه به‌شدارییان كرد له هه‌ڵبژاردنەکانی سه‌رۆكایه‌تیدا.


پارتی: بارزانی و كۆسرەت رەسوڵ رێككه‌وتبوون فەرەیدون عەبدولقادر بكرێته پارێزگاری كه‌ركوك\n2131 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nوته‌بێژی پارتی دیموكراتی كوردستان راگه‌یه‌ندراوێكی بڵاوكرده‌وه و رایگه‌یاند، لە دوای ڕاگۆڕینەوە و گفتوگۆی نێوان مه‌سعود بارزانی و كۆسره‌ت ره‌سوڵ لەسەر دیاریكردنی فەرەیدون عەبدولقادر بۆ پۆستی پارێزگاری كەركووك ڕێك كەوتبوون، هەروەها سەربارەت بە پۆستی وەزیری دادی عێراق لێكتێگەییشتن و ڕێككەوتن لەنێوانیاندا هه‌بووه.\nمه‌حمود محه‌مه‌د، وته‌بێژی پارتی له راگه‌یه‌ندراوێكدا رایگه‌یاندووه، "لە سۆنگەی بڕوابوون بە بنەماكانی بەرپرسیارێتیی هاوبەش لە جومگەكانی حوكمڕانیی هەرێمی كوردستان و خزمەتكردنی زیاتری گەلەكەمان و پڕۆسەی چاكسازی، لە 4ـی 3ـی 2019 لەگەڵ برایانی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان ڕێككەوتنێكمان ئیمزا كرد. هەروەها بۆ ڕەچاوكردنی پڕەنسیپی شەراكەت لە 5ـی 5ـی 2019 ڕێككەوتنێكی تر لەگەڵ یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان ئیمزا كرا لەسەر ئەو پشك و پێگانەی كە یەكێتی لە حكوومەتی داهاتووی كوردستان وەری دەگرێت".\nئه‌وه‌شی خستوه‌ته‌ڕوو، "هاوتەریب لەگەڵ پێكهێنانی حكوومەتی هەرێم هەنگاوی پێویستیش بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی پارێزگای كەركووك بەدانانی پارێزگاریشەوە بنرێت، ئەویش بەپێی ڕێككەوتنی نێوان بەڕێزان سەرۆك بارزانی و كۆسرەت ڕەسووڵ عەلی، لەدوای ڕاگۆڕینەوە و گفتوگۆی نێوانیان، لەسەر دیاریكردنی بەڕێز فەرەیدوون عەبدولقادر بۆ پۆستی پارێزگاری كەركووك ڕێك كەوتبوون. هەروەها سەربارەت بە پۆستی وەزیری دادی عێراق لێكتێگەییشتن و ڕێككەوتن لەنێوان سەرۆك بارزانی و بەڕێز كۆسرەت ڕەسووڵ عەلی هەبووە".


مەسعود شەمس نژاد بە دانانی بارمتە ئازاد کرا\n21:23 - 28 رێبەندان 2718\nئاژانسی کوردپا: پارێزەرێکی پلە یەکی دادگا خەڵکی شاری ورمێ دوای ناڕەزایەتی بە کاتی دەسبەسەرکرانی بە دانانی بارمتە ئازاد کرا.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ئەمڕۆ یەکشەممە ٢٨ی ڕێبەندان، مەسعود شەمس نژاد پارێزەرێکی پلە یەکی دادگا بە دانانی بارمتە لە زیندانی ناوەندیی ورمێ ئازاد کرا.\nمەسعود شەمس نژاد بە دانانی بارمتەی قورس لە زیندانی ناوەندیی ورمێ ئازاد کراوە.\nساڵح نیک‌بەخت، پارێزەری ناسراوی کورد بە بڵاو کردنەوەی ئەو هەواڵە باسی لەوە کردووە؛ ناوبراو ١٧ی ڕێبەندان دەسبەسەر کراوە و لە ماوەی یەک مانگدا لە ئیدارەی ئیتلاعاتی ورمێدا لێکۆڵینەوەی لێکراوە و دۆسیەکەی دواتر بۆ دادسەرای گشتی و ئینقلابی ورمێ دەنێردرێت.\nنیک‌بەخت باسی لەوە کردووە ناوبراو بە تۆمەتی پڕۆپاگەندا دژی نیزام و تەناهیی نەتەوەیی هاوکات لەبەرچاوگرتنی پێشینەی مەحکوومیەتی بە ٦ ساڵ و ٤ مانگ زیندان مەحکووم کراوە.\nڕۆژی یەکشەممە ٢١ی ڕێبەندان، ئەم پارێزەرە کوردە بۆ لقی ئیجرایی ئەحکامی دادگایی ئینقلابی ورمێ بانگهێشت و حوکمی ٦ ساڵ و چوار مانگ زیندان پێ ڕاگەیەندرا.


ساتەوەختی ترسناک - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در شنبه, 28 ارديبهشت 1398 21:46\nبەڵام دیسان ساتەوەختێک دەگا کە لەمەیش تێردەبین و تێدەگەین کە ئەم راستییە تاڵە وەک حەقیقەتێکی ژیان وەربگرین و لەبیری بکەین و وەک رۆژانی رابردوو درێژە بە ژیانی خۆمان بدەین بە بی بیرکردنەوەیەکی ئەوتۆ لەسەر حەقیقەتێکی وەها تاڵ. لە راستیدا ژیان پێمان دەڵێتەوە کە بژین هەتا هەین و زۆر ئەوەندە بیرەکانی خۆمان بە هێند وەرنەگرین کە ژیان گرینگترە لە هەر هەموویان.\nواتە ژیان، رەوتێکی زاڵترە لە هەر هەموو شتێک هەتا هەین. ئەوە ئەوە خۆی دەسەلمێنێ و یاسای خۆی کە 'ژیانکردنە' بە سەر مرۆڤەکاندا فەڕزدەکا. ژیان نۆستالۆژیا و پووچیش قووتدەدا.\nدەتوانین بڵێین ژیان رەوتێکە بریتی لە هەموو رووداوە دەرەکی و دەروونییەکان. ئەو شوێنەیە کە بە هەموو ئەمانەوە مانا پەیدا دەکا. بۆیە دەبێ لەبیرمان بێت کە سەرەڕای هەموو ئەزموونە تاڵە دەرەکی و دەروونییەکانیش ئەوە ژیانە دەیباتەوە. ژیان هەموو ئەم رووداوانەی پێویستە بۆ ئەوەی بتوانێ بەرگی مانا لەبەر خۆی بکا.\nبەم پێیە ئەوەی زیاتر خەریک ئەم جۆرە ئەزموونانە بێت، ئەوا دەتوانین بڵێین، بگرە سەرەڕای تەمەنی کەمیش، زیاتر ژیاوە. رووداوە دەروونی و دەرەکییەکان چلۆنایەتی ژیان چڕدەکاتەوە و لێرەوە لە رێگای قووڵاییەوە، چێژێکی تر بە خۆی دەبەخشێ.\nژیان ئەو چرکەساتەیە وا ساتەوەختە ترسناکەکانیش قووت دەدا.\n١٩ مەی ٢٠١٩


محەمەد ئەلحەلبوسی دەڵێت "سەختییەکان گەورەن لە قۆناغی پاش داعشدا، بۆ نمونە ئەو سەختییانەی لە دۆسێ ئاسایشیەکاندا هەن بەهۆی هەبوونی شانە نوستوەکانی ئەو ڕێکخراوە توندڕەوە و جموجۆڵەکانی لە ناوچە بیابانیەکانی وڵاتەکە و هەروەهاش لە هەندێک لە ناوچە سنوریەکاندا، ئەمەش وەها دەکات کە هاوکاری نێوان عێراق و دۆستەکانی عێراق بەردەوام بێت بۆ دابین کردنی زانیارییە هەواڵگریەکان بۆ هێزە ئاسایشیەکانمان بۆ ڕاوەدوونانی پاشماوەکانی ئەو ڕێکخراوە تێرۆریستیە، ئەمە بێ لە کۆمەک کردنی تری وەک مەشق و ڕاهێنان پێکردنی لەشکری و پشتیوانکردنی لۆژیکی و تەکنیکی".\nلە درێژەی دیمانەکەدا سەرۆکی پەرلەمانی عێراق دەڵێت "سەختی تریش زۆرن کە پەیوەندییان بە دۆسێکانی ئاوەدانکردنەوە و گێڕانەوەی سەقامگیری و چاکردنەوەی هێرخانی ئەو شار و ناوچانەی لە تێرۆریزم ڕزگارکران، ئەمەش دیسان پێویستی بە پشتیوانی کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی هەیە تا هاووڵاتیان و ئاوارەکان بتوانن بگەڕێنەوە زێدی خۆیان. دۆسێی ئابوری یەکێکە لەو دۆسێیانەی لێرە لە واشنتۆن باسمان کرد، باسکردنی چۆنیەتی هاوکاری نێوان عێراق و ئەمریکا لەڕێی کۆمپانیا متمانە پێکراوەکانی ئەمریکاییەوە لە زۆر بواردا، وەک وزە و ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن و کشت و کاڵ و هەتادوایی."\nسەرۆکی پەرلەمانی عێراق لە دیمانەکەدا دەڵێت " 250 داعش لە سوریاوە دراونەتە دەست عێراق، ئەمە بەس چەکدارە بیانییەکانن بەبێ ئەوانەی پێشتر بە دەستی هێزە عێراقییەکان گیراون لە ساڵی 2014 ەوە، گیراویش هەن کە دەگەڕێنەوە بۆ سەروەختی ئەلقاعیدەی پێش داعش، ئەمانیش ژمارەکەیان کەم نییە و کاری تێرۆریستیشیان ئەنجامداوە لەناو عێراقدا و ئێستاش بە یاسای عێراقی دادگایی دەکرێن. کێشەمان هەیە لەگەڵ ئەو چەکدارانەی داعش کە لە سوریان یان لەسەر سنورەکانن، وەک دەزانیت بەپێی یاسای عێراقی هەر کەسێک دەستدرێژی بکاتە سەر عێراق و هاوڵاتیانیش ئەوا بەپێی یاسای عێراقی دادگایی دەکرێت بەبێ ڕەچاوکردنی ئەوەی ڕەگەزنامەکەی چییە، یاسای عێراقی دەیگرێتەوە ئەگەر هاتبێت و ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ زیانی لە گەلی عێراق دابێت. هێشتاش چەکدار هەن لە دەرەوەی سنوری عێراقن و نازانین ئایا دەستی لە خراپەکاریدا هەبووە لەناو عێراقدا یان نا، بۆ ئەمەش ڕێککەوتن و ڕێوشوێنی نێونەتەوەیی هەن بۆ چۆنیەتی سەروسەوداکردن لەگەڵیاندا. "\nدوواتر تەواوی دیمانکە لەسەر ماڵپەڕی بەشی کوردی دەنگی ئەمەریکا ببینن


کۆماری ئیسلامی بەردەوامە لە هەوڵە مووشەکییەکانی | AvaToday\nکۆماری ئیسلامی بەردەوامە لە هەوڵە مووشەکییەکانی\nڕۆژێک پێش هاتنی هایکۆ ماس بۆ تاران ، کۆماری ئیسلامی ئێران ڕۆژی یەکشەممە ١٩ جۆزەردان ڕونوێنی لە سیستەمێکی نوێی مووشەکی بە ناوی : سیستەمی پەدافەندی ئاسمانی ١٥ جۆزەردان" کرد. وەزیری بەرگری ئێران ڕایگەیاندووە بۆ درووست کردنی ئەو سیستەمە موشەکییە کەڵک لە " موشەکی سەیادی ٣" وەرگیراوە. بە گووتەی ئەمیر حاتەمی ئەو سیستەمە دەتوانێ هاوکات شەش ئامانج دیاری بکات و شوێنیان هەڵگرێت.\nعەلی خامنەیی، ڕێبەری ئێران ڕایگەیاندووە پەدافەندی ئاسمانی گرینگترین بەشی هێزی سەربازی ئەو وڵاتەیە. وەزیری دەرەوەی ئاڵمان ڕۆژی دووشەممە بۆ دیدار و چاوپێکەوتن لەگەڵ بەرپرسانی ئێرانی هاتە تاران. عەباس مووسەوی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاندووە دانوستانەکان لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئاڵمان تەنیا پێوەندیدارە بە ڕێککەوتنی ئەتۆمی و هیچ شتێکی دیکە لە ئارادانییە.\nئەوە لە کاتێکدایە وڵاتانی ڕۆژئاوایی پێیان وایە ڕۆڵی ئێران لە ناوچەکە و چالاکی مووشەکی ئەو وڵاتە ئەو پرسانەن کە دەبێ لەگەڵ ئێران دانوستانیان لەسەر بکرێت. ئیمانۆئێل ماکرۆن، سەرکۆماری فەڕانسە ڕۆژی پێنجشەممە لە چاوپێکەوتنێک لەگەڵ دۆناڵد ترامپ، هاوتای ئەمریکایی خۆی گووتبوی: پاریس و واشنگتۆن هەوڵ دەدەن لە درێژ ماوەدا پێش بە بەدەست هێنانی چەکی ناوەکی بگرن و هەروەها چالاکی موشەکی کۆماری ئیسلامی و چالاکییەکانی لە ناوچەکەدا کۆنتڕۆڵ بکەن.\nئێران لە کاتێکدا ڕۆژی یەکشەممە ڕوونوێنی لە سیستەمی پەدافەندی ئاسمانی ١٥ جۆزەردان کرد کە لە ماوەی چەند حەوتووی ڕابردوودا کێشەی نێوان ئەمریکا و دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی زیادی کردووە. ئەمریکا ڕۆژی هەینی ڕابردوو کۆمەڵێک گەمارۆی نوێی خستە سەر کەرتی پێترۆشیمی ئێران.


👫 Margaret Shello کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 23 2012 12:36PM\nMargaret Shello is the first female peshmerga who [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 23-6-2012 12:36:17\n👫 ئارەزوو کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 17 2012 10:24AM\nقوربانی توندوتیژی, لە مانگی مارتی 2015دا لەلایەن ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 90% ✍ هـ.ب. 17-1-2012 10:24:10\n👫 ئاسۆ عەبدوڵڵا کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 27 2012 8:59AM\nق. توندوتیژی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 58% ✍ هـ.ب. 27-8-2012 8:59:46\n👫 ئاڤان نەجمەدین کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 30 2018 11:37AM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 2 ✔ 92% ✍ هـ.ب. 30-10-2018 11:37:51\n👫 ئوزگەجان ئاسلان کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 14 2015 4:32PM\nکچە کوردێکی خوێندکاری زانکۆ لە شاری مێرسینی باکوری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 14-2-2015 16:32:53\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 15 2015 2:46PM\nکچەکا بیست سالی ل باژارێ مێرسین دژیا ، ل روژا 13/٢ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ ر.س. 15-2-2015 14:46:15\n👫 ئیمان ئەحمەد کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 9 2017 1:03PM\nرۆژنیوز- سۆران محەمەد کچە منداڵێکی ڕۆژئاوای کوردس [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ ئـ.ئـ.ف. 9-6-2017 13:03:45\n✌ ئەرکان بینلی شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 9 2016 3:24PM\nئەرکان بینلی دوای ماوەیەک لەئەنجامدانی کارە هونەری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ م.ب. 9-8-2016 15:24:56


تیاچوونی ٢٠٠ تیرۆریست لە ھێرشێکی ئاسمانی بۆ سەر «تەدمور»ی سووریا - SAHAR KURDISH (Sorani)\nنیسان 20, 2021 04:49 Asia/Tehran\nوەزارەتی بەرەڤانیی ڕووسیا ڕۆژی دووشەممە لە بەیاننامەیەک دا ڕایگەیاند: لە ھێرشی ئاسمانیی سەر «تەدمور»ی سوریا ٢٠٠ تیرۆریست کوژران.\nبە پێی ڕاپۆرتی ئیرنا بە گێڕانەوە لە ڕووسیا ئەلیەوم،«ئلێکساندێر کارپۆف» یاریدەری بەڕێوەبەری ناوەندی ئاشتیی «حەمیمیم» لە سووریا وتی: ھێندێک زانیاریمان پێ گەییشت لە بارەی ئەمەی کە تیرۆریستان بنکەیەکی نھێنییان لە باکووری ڕۆژھەڵاتی «تەدمور» پێکھێناوەو لەوێوە شەڕکەرانی خۆیان ڕەوانە دەکەن و یان بۆ ئەنجام دانی ھێرشی تیرۆریستی بۆ سەر ناوچە جۆربەجۆرەکانی سووریا ڕایاندەھێنن و ھەروەھا کەرەستەی دەستسازی تەقەناندوەش دروست دەکەن.\nوتیشی: فڕۆکەکانی ھێزی ئاسمانی ڕووسیاش ھەڵیانکوتایە سەر ئەو بنکانە کە لە ئەنجام دا دوو مۆڵگەی شاراوەی تیرۆریستان بە لانیکەم ٢٠٠ چەکدار، ٢٤ ترۆمبیلی زرێدار و ھەروەھا نزیکەی ٥٠٠ کیلۆگرام تەقەمەنی و کەرەستەو تفاقی چێکردنی تەقەمەنی لەنێو بران.\nیاریدەری بەڕێوەبەری ناوەندی ئاشتیی «حەمیمیم» لە سووریا وتیشی: تاقمە چەکدارە نایاساییەکان خەریکی بەرنامەداڕشتنن بۆ ھێرشی تیرۆریستی بۆ سەر دامەزراوە دەوڵەتییەکان لە شارە گەورەکاندا ھەتا بارودۆخی ئەم وڵاتە لە سەروبەندی ھەڵبژاردنی سەرۆک کۆمارەتی کە بڕیارە لە ٢٦ی مای دا بەڕێوە بچێت، توشی گێچەڵ بکەن.\n«کارپۆف» وتیشی: ڕاھێنانی تیرۆریستان لە کەمپی تیرۆریستان لە ناوچەکانی بەدەر لە کۆنترۆڵی کاربەدەستانی سووریا لەوانە لە ناوچەی «ئەلتەنەف» ئەنجام دەگرێت کە لە لایەن ھێزەچەکدارەکانی ئەمریکییەوە چاودێرییان بەسەردا دەکرێت.\nبەشداریی «بەشار ئەسەد» لە نوێژی جێژن


لێدوانی زیدان لەسەر یاریەکەی سبەی خیتافی\nHome›وەرزش›جیهانی›لێدوانی زیدان لەسەر یاریەکەی سبەی خیتافی\nسبەی پێنجشەممە، لە رکابەرییەکانی هەفتەی 33ی خولی ئیسپانیا یانەی ریاڵ مەدرید لە ئەرکێکی قورسدا میوانداری یانەی خیتافی مەدریدی دەکات و یاریەکە لە کاتژمێر 11:00 ئەنجام دەدرێت.\nلە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا زیدانی راهێنەری یانەی ریاڵ مەدرید بەشداری کردو باسی لە یاریەکە کرد.\nزیدان لە کۆنگرەکە رایگەیاند:” من دڵخۆشم و وشانازی بە یاریزانەکانمەوە دەکەم، بەڵام 6 یاری کۆتایی چاوەڕوانمان دەکات، یەکەم کۆتایش سبەی دەبێت دژی خیتافی، لەسەرمانە باشترین ئاست پێشکەش بکەین بۆ ئەوەی براوە بین،بە دۆخێکی باش گوزەر دەکەین ،بەڵام ئەمە مانای هیچ نیە و ئێمە ئێستا ئامادەین بۆ یاری خیتافی”.\nدواتر وتی” بردنەوە لە یاری سبەی یانە دۆڕان هیچ شتێکی کۆتایی نیە، بەردەوام دەبین لە کارکردن بەهێزو توانای خۆمانەوە، سبەی رووبەڕووی رکابەرێکی قورس دەبینەوە، بۆ ئێمە ئاڵۆز دەبێت، ئێمە هەوڵ دەدەین چارەسەر بدۆزینەوە بۆ بردنەوەی یاریەکە، ئامانجی من ئەوەیە هەموو یارییەکان ببەینەوە، بەڵام کەس نازانێت چی روودەدات”.\nلەسەر یاریزانەکانی وتی”هیچ شتێکم لەسەر جەیمس نیە ئەوەی کە وتویەتی، ئەو دەیەوێت زۆر یاری بکات، ئەوەش راستییە، ئەو لەگەڵ ئێمەیەو یاری دەکات، گرنگی کاسێمێرۆش دەزانین، هاوسەنگی بە ئێمە دەدات، بەباشی یاری دەکات و سوودمان لەو یاریزانە بینیوەو بردنەوەمان بۆ ئاسان دەکات،حەکیمیش هێشتا یاریزانی ئێمەیە، بەڵام ئەگەری روودانی هەرشتێک هەیە کە رووبدات”.\nلەکۆی 111 پەرلەمانتار تەنیا 7 کەسیان خانەنشینی پەرلەمانیان رەتکردۆتەوە\nشانەی قەیرانەکانی عێراق: کار لەکار ترازا ئینجا حکومەت 50 ملیار دیناری بۆ ...\nفڕۆکەيەکی سەربازی لە فليپين بە 85 سەرنشينەوە کەوتەخوارەوە\nبەڕێوەبەری پێشووی ئاسایشی سلێمانی: چەندین جار هەوڵی تیرۆرکردنم دراوە\nقوباد تاڵەبانی و کازمی میکانیزمی جێبەجێکردنی یاسای بودجەیان تاوتوێ کرد\nرەزامەندی درا بەچاککردنەوەی ئەو کارگەیەی لەسلێمانی ئۆکسجین بەرهەمدێنێت\nرووپێوی هەژاری لە سلێمانی دەستیپێکرد\nپۆلیسى چەمچەماڵ: خۆپیشاندەران هەوڵی سوتاندنی بارەگای حزبی و فەرمانگەکانیان داوە\nکازمی بەرەو وڵاتی کوەیت بەرێکەوت