مێژووی ڕۆشنگـــــــــــــەری چییــــــــــــە؟: – History Of Kurd\nHome / په‌رتووكخانه / فەلسەفەی مێژوو / مێژووی ڕۆشنگـــــــــــــەری چییــــــــــــە؟:\nزريان احمد 2017-05-25\tفەلسەفەی مێژوو لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە مێژووی ڕۆشنگـــــــــــــەری چییــــــــــــە؟: 1,789 Views\nوەرگێڕانی: ھادی محەمەدی\nبزاڤی فه‌لسه‌فه‌ی رۆشنگه‌ری نزیکه‌ی 300 ساڵ پێش ئێستا له ئوروپا ده‌ستی پێکرد و کولتور و داب و نه‌ریته کۆنی له‌به‌ر یه‌ک هه‌ڵوه‌شاند و بناغه‌ی فه‌رهه‌نگ و ئه‌قڵانیه‌تی مۆدێرنی دامه‌زراند، به‌ڵام گه‌لانی رۆژهه‌ڵاتی ناڤین هێشتا له دۆخی ره‌ش و سیخناخی دۆگماتیزم و تاریک ئه‌ندێشی دان، هێشتا فه‌رهه‌نگی ئه‌م ده‌ڤه‌ره به چه‌مک و بنه‌مای دین و ئه‌فسانه و ترس و تابو سیخناخه و بیر و ئه‌ندێشه‌ی خه‌ڵکی ئه‌م ده‌ڤه‌ره‌ی زنجیر کردووه. ده‌وڵه‌تانی ئه‌م هه‌رێمه هێشتا به مێتۆ‌دی سه‌ره‌ڕۆیی و دیسپۆتیزم حکومه‌ت ده‌که‌ن و ده‌سه‌ڵاتێکی تۆتالیتێری تۆخ و تاریک و پڕ له زه‌بر و زه‌نگ به‌ڕێوه ده‌به‌ن. بێگومان بۆوه‌ی جڤاتانی رۆژهه‌ڵاتی ناڤین رنێسانسێکی کولتوری و مه‌عریفی پێکبێنن، پێویسته هه‌موو تاکه‌کان به رۆشنگه‌ری بگه‌ن و به هێزی ئه‌قڵ و تێگه‌یشتنی خۆیان بوێرانه هه‌موو فاکت و دیارده‌کان بنرخێنن؛ نرخاندنێکی دیالکتیکی هێگلی، که لایه‌نه باشه‌کان وه‌رده‌گرێ، لایه‌نی چه‌وت و دزێو ده‌سڕێته‌وه و به سه‌نتێز و دۆخێکی ته‌با و شیاو ده‌گات.\nئەم بابەتە وه‌رگێڕانی وتارێکی هەرە بەناوبانگی کانتە کە دیسامبری 1784 لە گۆڤاری برلینیشە موناتسێشریف چاپ کراوە، کانت له‌م وتاره‌دا به رۆشنترین شێوه چه‌مکی رۆشنگه‌ری راڤه ده‌کات.\nرۆشنگه‌ری/ رۆشنبینی، یانی ده‌ربازبوونی مرۆڤ له پێنه‌گه‌یشتوویی و لاوازی خۆی. پێنه‌گه‌یشتوویی یانی ئه‌وه که مرۆڤ نه‌توانێ ئه‌قڵ و فامی خۆی به‌کاربێنێ و رکێفی خۆی به که‌سێکی تر بسپێرێ.\nئه‌م پێنه‌گه‌یشتووییه خه‌تای مرۆڤ خۆیه‌تی، چوونکه هۆکاری ئه‌م شته لاوازی ئه‌قڵ و فام نییه. به‌ڵکوو هۆی ئه‌وه‌یه که مرۆڤ له خۆی دا هه‌ست به ئیراده و بوێری ناکا و رکێفی خۆی به ئه‌ویدی ده‌سپێرێ. “دلێر به و ئه‌قڵی خۆت به‌کار بێنه!” ئه‌مه‌یه دروشمی رۆشنگه‌ری.\nته‌مه‌ڵی و ترسنۆکی ده‌بێته هۆی ئه‌وه که به‌شێکی به‌رین له مرۆڤه‌کان، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی که سروشت سه‌رده‌مێکه پێی گه‌یاندوون و له کونتروڵی ئه‌ویدی ده‌ربازی کردوون، دیسان به ویستی خۆیان به‌درێژایی هه‌موو ته‌مه‌ن وه‌کو کۆیله بمێننه‌وه و خه‌ڵکی تر بتوانن به‌ئاسانی خۆیان بکه‌ن به سه‌رپه‌رشتیان. پێنه‌گه‌یشتوویی یانی ئاسووده‌یی.\nتا کتێبێک هه‌یه که ده‌رفه‌تی تێگه‌یشتنم بۆ ده‌ڕه‌خسێنێ، تا که‌شیشێک هه‌یه که وه‌ک ویژدانی من ده‌ور ده‌بینێ و خه‌مه‌کانم ده‌ڕه‌وێنێ، تا پزیشکێ هه‌یه که خورد و خۆراکم بۆ دیاری ده‌کا و… ئیدی پێویست ناکات من زه‌حمه‌ت به خۆم بده‌م، ئه‌گه‌ر پووڵم هه‌بێ ئیدی پێویستم به بیرکردنه‌وه نییه. خه‌ڵکی تر ئه‌م کاره دژواره بۆ من و [له‌جیاتی من] ئه‌نجام ده‌ده‌ن. سه‌رپه‌رشته‌کان بۆوه‌ی پێگه‌شتوویی له‌به‌رچاو به‌شێکی زیاتر له مرۆڤه‌کان (له‌وانه تێکڕای ژنان) به ئاسته‌م و دژوار پیشان بده‌ن، پیلان و به‌رنامه‌ی گونجاو داده‌رێژن. ئه‌مان پاش ئه‌وه‌ی گیانله‌به‌رانی ده‌سته‌مۆی خۆیانیان به باشی که‌رکرد، به وردی چاودێری ده‌که‌ن که نه‌کا ئه‌م ئاژه‌ڵانه ره‌وڕه‌وه‌ی مناڵی، زیندانێک که ئه‌وان سازیان کردووه، تێکبشکێنن. ئه‌وجار پێیان ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر به ته‌نیا وه‌ده‌رکه‌ون تووشی مه‌ترسی و گرفتی گه‌وره ده‌بن. به‌ڵام ئه‌م مه‌ترسیانه ئه‌وه‌نده‌ش گه‌وره نین، چونکه مرۆڤ پاش چه‌ند جار گلان و خلیسکان خاراو ده‌بێت. به‌ڵام بوونی نمونه‌یه‌کی سه‌رنه‌که‌وتوو به‌سه بۆ ئه‌وه‌ی هه‌مووان له‌م ئه‌زموونه بترسێنن.\nبۆ هه‌ر تاکێک به ته‌نیایی زۆر دژواره که بتوانێ خۆی له پێنه‌گه‌یشتوویی که وه‌ک سروشتی دووهه‌می ئه‌و ده‌رکه‌وتووه، ده‌رباز بکات. ئه‌و له‌گه‌ڵ ئه‌م دۆخه راهاتووه، خۆشی ده‌وێ و به‌ڕاستی ناتوانێ ئه‌قڵی خۆی به‌کاربێنێ، چونکه هه‌رگیز وه‌ها ده‌رفه‌تێکیان پێنه‌داوه. یاسا و رێساکان [که پێشتر دانراون]، وزه و تواناکانی مرۆڤیان کوێر کردۆته‌وه و ئه‌گه‌ر که‌سێکیش ئه‌م زنجیرانه بپچڕێنێ له‌گه‌ڵ دۆخێکی ئاڵوزو ته‌ماوی به‌ره‌وڕوو ده‌بێ، چونکه ئازادی له‌م دۆخه بۆ ئه‌قڵی ئه‌و شتێکی نامۆیه. که‌وابوو زۆر ده‌گمه‌نن ئه‌و که‌سانه که توانیویانه ئه‌قڵی خۆیان په‌روه‌رده بکه‌ن و پێبگه‌ن و پاشان به دڵنیایی هه‌نگاو هه‌ڵێنن.\nبه‌ڵام ئه‌گه‌ر کۆمه‌ڵێک بتوانێ به روشنبینی بگات ره‌نگه ئه‌گه‌ر ئاسته‌نگی بۆ سازنه‌که‌ن به ته‌واوی سه‌رده‌که‌وێ. چونکه هه‌رده‌م چه‌ند که‌سێکی “خۆئه‌ندیش” ــ ته‌نانه‌ت له‌نێوان سه‌رپه‌رشتانیش که بۆ خه‌ڵک دانراون ــ په‌یدا ده‌بن که پاش ئه‌وه‌ی کۆتی کۆیله‌تی تووڕده‌ده‌ن، رۆحی رێزی ئه‌قڵانی به‌هاکان و ئه‌نجامی زاتی مرۆڤ که بریتیه له بیرکردنه‌وه، له ده‌ڤه‌ری خۆیاندا په‌ره پێده‌ده‌ن. سه‌یر ئه‌وه‌یه که هه‌ر ئه‌و که‌سانه‌ی که پێشتر به ده‌ستی ئه‌م که‌سانه زنجیرکراون، ئه‌گه‌ر ئێستا به‌هۆی چه‌ند که‌س له‌و سه‌رپه‌رشتانه که هێشتا به رۆشنبینی نه‌گه‌یشتوون هان بدرێن، ئه‌مان ناچار ده‌که‌ن که هه‌روا له ژێر نیری پێنه‌گه‌یشتوویی بمێننه‌وه. که‌وابوو، به‌مجۆره چاندنی تۆوی پێشداوه‌ری پڕخه‌ساره، چونکه پێشداوه‌ری سه‌رئه‌نجام به‌رۆکی خاوه‌نه‌که‌ی ده‌گرێته‌وه. به‌مپێیه گرووپه‌کان به‌شێنه‌یی به رۆشنبینی ده‌گه‌ن. ره‌نگه به شۆرشێک دیسپۆتیزمی تاکی، زه‌خت و زۆری چاوچنوکانه و ده‌سه‌ڵاتخوازانه بڕۆخێت، به‌ڵام له مێتۆدی بیرکردنه‌وه‌دا ریفۆرمی راسته‌قینه پێکنایه‌ت و پێشداوه‌ری نوێ له که‌نار پێشداوه‌ری کۆن جێگیر ده‌بێ و ده‌بێته ئامێری جه‌ماوه‌ری مه‌زنی دوور له ئه‌قڵ و ئه‌ندێشه.\nبۆ گه‌یشتن به رۆشنبینی هیچ شتێ پێویست نییه بێجگه له ئازادی. ئه‌ویش به ئاسانترین شێوه، یانی: ئازادی به‌کارهێنانی ئه‌قڵ له‌مه‌ڕ پرسه گشتیه‌کان به‌شێوه‌ی هه‌مه‌لایه‌نه. به‌ڵام هه‌رده‌م ده‌بیستم که هاوار ده‌که‌ن بیرمه‌که‌نه‌وه! سیستمێک ده‌ڵێ: بیرمه‌که‌نه‌وه! ئه‌زموون بکه‌ن. به‌رێوه‌به‌ری ماڵی ده‌ڵێ: بیرمه‌که‌نه‌وه! پوڵ کۆکه‌نه‌وه! که‌شیش ده‌ڵێ: ئه‌قڵ به‌کار مه‌هێنن! ئیمان بێنن! (ته‌نیا سه‌روه‌رێک له جیهان دایه که ده‌ڵێ به ویستی خۆتان به قووڵی و به فراوانی بیربکه‌نه‌وه، به‌ڵام گوێ له ده‌ستووره‌کان بگرن!)\nهه‌موو ئه‌م شتانه ئازادی به‌رته‌سک ده‌که‌نه‌وه. به‌ڵام کام ئاسته‌نگ رێگای رۆشنگه‌ری ده‌گرێت؟ یان کام هۆکار نه هه‌ر ئاسته‌نگ نییه، به‌ڵکوو رۆشنگه‌ری سه‌رده‌خات؟ ده‌کرێ به‌مجۆره وڵامی ئه‌م پرسیاره بده‌ینه‌وه: ده‌بێ هه‌رده‌م “رۆڵی گشتی ئه‌قڵ” مان ئازاد بێ، ئه‌مه تاقه ئامێرێکه که ده‌توانێ مرۆڤ به روشنبینی بگه‌یه‌نێ، به‌ڵام رۆڵی تایبه‌تی ئه‌قڵ ره‌نگه به‌رته‌سک و سنورداربێت، ئه‌مه‌ش له‌ئاست گه‌شه‌ی رۆشنگه‌ری دژواری تایبه‌ت دروست ناکات. مه‌به‌ستم له”ده‌وری ئه‌قڵ بۆ نرخاندنی پرسه گشتیه‌کان” ئه‌وه‌یه که که‌سێک وه‌ک که‌سێکی “زانستخواز” له‌ئاست گرووپی خوێنه‌رانی ئه‌قڵی خۆی به‌کاردێنێ و مه‌به‌ستم له رۆڵی تایبه‌تی ئه‌و رۆڵه‌یه که که‌سێک ده‌توانێ وه‌ک به‌رپرسێکی ئیداری یان مه‌ده‌نی دیاریکراو ئه‌قڵی خۆی به‌کاربێنێ.\nبه‌ڵام له هه‌ندێ پرسدا که بۆ ژیانی گشتی سودمه‌ندن، مکانیزمێکی تایبه‌ت پێویسته، که به‌پێی ئه‌و ده‌بێ هه‌ندێ له ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵ [به بێ نواندنی ئیراده‌ی خۆیان] مێتۆدێکی په‌سیڤ یان هه‌بێ، تا حکومه‌ت بتوانێ به یارمه‌تی هاوئاهه‌نگی وشیارانه، ئه‌وان به‌ره‌و ئامانجی گشتی رێنوێنی بکات، یان لانیکه‌م نه‌هێڵێ له‌مپه‌رێک بۆ ئه‌و ئامانجه سازبکه‌ن. له وه‌ها دۆخێکدا ئیدی به‌کارهێنانی ئه‌قڵ پێویست نییه به‌ڵکو مرۆڤ ده‌بێ ته‌سلیم بێت. به‌ڵام کاتێ که ئه‌م که‌سه، که پاژێکه له پێکهاته‌ی ئه‌و سیستمه، خۆی به ئه‌ندامێک له کۆمه‌ڵ بزانێ ــ یان ته‌نان ئه‌ندامێک له کۆمه‌ڵی مه‌ده‌نی جیهانی ــ ئه‌وجار ده‌توانێ وه‌ک زانستخوازێک که به‌رهه‌مه‌کان بۆ کۆمه‌ڵێکی راسته‌قینه ده‌نووسێ، ئه‌قڵی خۆی به‌کاربێنێ و ئه‌و کارانه‌ش راپه‌ڕێنێ که وه‌ک که‌سێکی په‌سیڤ پێیان سپاردووه. که‌وابوو، ئه‌گه‌ر که‌سێکی میلیتان که ده‌ستورێک له سه‌رۆک وه‌رده‌گرێت، له کاتی خزمه‌ت دا راشکاوانه له‌مه‌ڕ ئاکام و سودمه‌ندی ئه‌و ده‌ستوره باس و شیکاری بکات، کارێکی پڕخه‌سار ده‌کات. ئه‌و ده‌بێ ته‌سلیمی ده‌ستوره‌کان بێت. به‌ڵام ناکرێ وه‌ک که‌سێکی زانستخواز له‌مه‌ڕ کێشه‌کانی جه‌نگ و میلیتاریزم قسه بکات و له‌گه‌ڵ خه‌ڵک باسی بکات تا ئه‌وان داوه‌ری له‌سه‌ر بکه‌ن.\nهیچ شارومه‌ندێک ناتوانێ له‌ئاست سیستمی ماڵیات سه‌رپێچی بکات. ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر که‌سێک له‌ئاست ماڵیات دان ره‌خنه و ناره‌زایه‌تی ده‌رببڕێ، ئه‌گه‌ر دانی ماڵیات بۆ ئه‌و پێویست بێت، کارێکی ناشیاو ده‌کاو ده‌بێ سزا بدرێت. به‌ڵام ئه‌گه‌ر هه‌ر ئه‌م که‌سه وه‌ک که‌سێکی زانستخواز، راشکاوانه ره‌خنه له ناله‌باری و سته‌مکاری ئه‌م ماڵیاته بگرێت، به‌پێچه‌وانه‌ی ئه‌رکی شارومه‌ندی نه‌جوڵاوه‌ته‌وه. وه‌ک چون مه‌لایه‌ک ده‌بێ له‌گه‌ڵ فه‌قێکان و ئیمانداران به‌پێی “بنه‌ماکانی مه‌زهه‌ب” قسه بکات، چونکه سه‌ره‌تا ئه‌م مه‌رجه‌ی قه‌بوڵ کردووه. به‌ڵام وه‌ک که‌سێکی زانستخواز ته‌واو ئازاده و ته‌نانه‌ت ده‌بێ هه‌موو ئه‌ندێشه‌ی نیازپاکانه و شیاوی خۆی له‌مه‌ڕ که‌موکورتی ئه‌و پره‌نسیپانه باس بکات و ئه‌گه‌ر پێشنیارێکی بۆ باشکردنی ئه‌و مه‌زهه‌ب و کلیسایه هه‌یه، به خه‌ڵک بیڵێت، ئه‌مه کارێکی شیاو و ره‌وایه. چونکه ئه‌و شته‌ی که ئه‌و به‌پێی پیشه و وه‌ک کارگێڕی کلیسا فێری خه‌ڵکی ده‌کات، خۆی به‌شێوه‌ی ئازادی و دڵخواز هه‌ڵینه‌بژاردووه، به‌ڵکوو ئه‌ویان دیاری کردووه تا ئه‌و شتانه به خه‌ڵک بڵێته‌وه. ئه‌و ده‌ڵێ: کلیسای ئێمه شێوه‌ی په‌روه‌رده‌ی به فڵان شێوه‌یه و بنه‌ماکانی ئه‌مه‌یه. پاشان سودمه‌ندی پراتیکی ده‌رسه‌کانی کلیسا بۆ فێرخوازان باس ده‌کات، چونکه ره‌نگه ئه‌م ده‌رسانه راستیه‌کیان تێدابێت. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌م ده‌رسانه شتێکیان تێدابێت که له‌گه‌ڵ بیروبڕوای ئه‌و ناکۆک بن ئیتر ناتوانێ له‌رووی ویژدانه‌وه درێژه به‌کار بدات و ده‌بێ ده‌ست له کاره‌که‌ی هه‌ڵگرێت.\nبه‌مجۆره به‌کارهێنانی ئه‌قڵ بۆ مامۆستایه‌کی به‌رپرس له‌ئاست گرووپی ئیمانداران کارێکی تایبه‌تیه، چونکه وه‌ها کۆبونه‌وه‌یه‌ک سه‌ره‌ڕای به‌رفراوانی، کۆبوونه‌وه‌ی خه‌ڵکی ئه‌و کلیسایه‌یه که به له‌به‌رچاوگرتنی دۆخی کلیسا ئیتر مامۆستا وه‌ک که‌سێکی که‌شیش ئازاد نییه و نابێ ئازاد بێت، به‌ڵکوو که‌سێکه که له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی کلیساوه به‌کار گیراوه تا ئه‌م کاره ئه‌نجام بدات. به‌پێچه‌وانه‌وه، ئه‌و وه‌ک که‌سێکی زانستخواز به نوسراوه‌کانی له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵ و له‌گه‌ڵ جیهان ده‌دوێ و، وه‌ک مه‌لایه‌ک که ئه‌قڵی خۆی له پرسه گشتیه‌کاندا به‌کاردێنێ، له به‌کارهێنانی ئه‌قڵی دا ئازادی بێسنوری هه‌یه و ده‌توانێ به‌ناوی خۆیه‌وه ئازادانه قسه‌بکات. چونکه ئه‌م خاڵه که ده‌بێ سه‌رپه‌رشتانی خه‌ڵک خۆیان که‌سانی پێنه‌گیشتوو بن قسه‌یه‌کی دور له ئه‌قڵه و په‌ره به نائه‌قڵانیه‌ت ده‌دات.\nبه‌ڵام ئایا ناکرێ گرووپێک له که‌شیشان بۆ نموونه کۆمه‌ڵێکی کلیسایی یان کلاسیس ی پله‌به‌رز، ئه‌م مافه‌ی هه‌بێت تا له‌نێو خۆیان دا له‌مه‌ڕ هه‌ندێ بنه‌مای نه‌گۆڕێ مه‌زهه‌بی پێکه‌وه سوێند بخۆن به‌مجۆره به‌شێوه‌ی دایمی سه‌رپه‌رشتی هه‌موو ئه‌ندامان و له ڕێی ئه‌وانیشه‌وه هه‌موو خه‌ڵک بکه‌ن؟ من ده‌ڵێم نا، وه‌ها شتێک ئیمکانی نییه. په‌یمانێک که بۆ هه‌میشه رێگه‌ی گه‌یشتنی ره‌گه‌زی مرۆڤ به رۆشنگه‌ری ببه‌ستێ، کارێکی پووچ و بێهوده‌یه، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر به‌رزترین ده‌سه‌ڵات و ئه‌نجومه‌نی قانوون دانان و شکۆمه‌ندترین په‌یمانی ئاشتی په‌سه‌ندیان کردبێت. هیچ سه‌رده‌مێک ناتوانێ سوێند له‌سه‌ر یاسایه‌ک بخوات تا سه‌رده‌می دواتر یه‌خسیر بکات، به‌جۆرێک که قه‌ت نه‌توانێ ده‌رک و تێگه‌یشتنی خۆی گه‌شه پێبدا و هه‌ڵه‌کان بسڕێته‌وه و به گشتی شاڕێی رۆشنگه‌ری بگرێته‌به‌ر.\nوه‌ها کارێک جنایه‌تێکه له دژی سروشتی مرۆڤ که له سه‌ره‌تاوه پێشکه‌وتن به شاڕیی رۆشنگه‌ری دا، وه‌ک ئامانج و ئاکامی ئه‌و دانراوه و به‌ره‌کانی داهاتووه ئه‌و مافه‌یان هه‌یه ئه‌م جۆره بڕیارانه به سه‌ره‌ڕۆیانه و ناڕه‌وا بزانن و به‌ته‌واوی تووڕی بده‌ن. پێوه‌ری نرخاندنی یاسا و رێساکان بۆ خه‌ڵک ئه‌وه‌یه که ئایا ئه‌م خه‌ڵکه خۆیان ئه‌م یاسایه‌یان داناوه یان نا؟ به‌ڵام ده‌کرێ بۆ سه‌رده‌مێکی کورت و دیاریکراو تا پێکهاتنی یاسایه‌کی باشتر، یاسای پێشوو هه‌بێت، تا نه‌زم و ئاسایش بۆ شارۆمه‌ندان و به‌تایبه‌ت که‌شیشان فه‌راهه‌م بکات بۆوه‌ی ئازاد بن وه‌ک زانستخواز راشکاوانه، به نوسراوه‌کانیان رای خۆیان له‌مه‌ڕ هه‌ڵه و که‌موکۆرتی یاسا و سیستمی ئێستا به‌یان بکه‌ن، له کاتێکدا که “نه‌زمی باو” هه‌روا سه‌قامگیره ده‌بێ بیروڕای جیاواز له‌مه‌ڕ چۆنیه‌تی بارودۆخ ئه‌وه‌نده تاقی بکرێنه‌وه که بکرێ به روانگه‌یه‌کی هاوبه‌ش (به زۆرینه‌ی ده‌نگه‌کان) بگه‌ین، پاشان به‌پێی ئه‌م روانگه هاوبه‌شه پێشنیار به شا بکرێت تا داکۆکی له‌و که‌شیشانه بکات که له‌مه‌ڕ گۆڕینی سیستمی مه‌زهه‌بی ئێستا روانگه‌یه‌کی دروستتریان هه‌یه و به هاوده‌نگی گه‌یشتوون، هه‌روه‌ها نابنه له‌مپه‌ری ئه‌و که‌سانه‌ی که هێشتا پێڕه‌وی له یاسای کۆن ده‌که‌ن.\nبه‌ڵام هاوپه‌یمانی له‌سه‌ر یاسایه‌کی مه‌زهه‌بی نه‌گۆڕ که که‌س نه‌توانێ لێی به‌گومان بێت، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر وه‌ها په‌یمانێک ته‌نیا تایبه‌ت به سه‌رده‌می ژیانی مرۆڤێکه‌وه هه‌بێت، به‌ته‌واوی قه‌ده‌غه‌یه. چونکه به‌درێژایی سه‌رده‌مێک پێش به گه‌شه و پشکوتنی مرۆڤ ده‌گرێ و به‌ره‌کانی داهاتووش توشی خه‌سار ده‌کات. ئه‌ڵبه‌ت مرۆڤ ده‌توانێ رۆشنبینی خۆی له‌مه‌ڕ پرسه‌کان دوا بخات، به‌ڵام چاوپۆشی له رۆشنگه‌ری بۆ خۆی و به‌تایبه‌ت بۆ به‌ره‌کانی داهاتوو، وه‌ک پێشێلکردنی مافی پیرۆزی مرۆڤایه‌تی حساب ده‌کرێ. ئه‌گه‌ر خه‌ڵک مافی ئه‌وه‌یان نییه یاسایه‌ک بۆ خۆیان دابڕێژن، پادشاش وه‌ها مافێکی نییه. چونکه پرستیژی یاسای پاشا له‌م راستییه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێ که ئیراده‌ی خه‌ڵکی له‌گه‌ڵ دابێ و خۆی هێمای یه‌کێتی جه‌ماوه‌ر بێت. ئه‌گه‌ر پادشا ته‌نیا بۆ ئه‌وه تێبکۆشێ که ئه‌و رێفورمه‌ی به‌رێوه‌یه له‌گه‌ڵ نه‌زمی مه‌ده‌نی سازگار بێت، ده‌توانێ پێڕه‌وانی خۆی ئازاد بکات تا ئه‌و شته‌ی بۆ رزگاری خۆیان به چاکی ده‌زانن، ئه‌نجامی بده‌ن. ئیدی کارێک له ئه‌ستۆی ئه‌و نییه مه‌گه‌ر پێشگرتن له‌و که‌سانه که به رووهێنان بۆ توندوتیژی پێش به تێگه‌یشتن و وشیاربوونه‌وه‌ی خه‌ڵک ده‌گرن. ئه‌گه‌ر مه‌قامی باڵای سه‌لته‌نه‌ت نوسراوه‌ی پێڕه‌وانی خۆی که بۆ گه‌یشتن به ڕای هاوبه‌ش پێکه‌وه مشتومڕ ده‌که‌ن بخاته ژێر چاودێری ده‌وڵه‌ت، تووشی زیان ده‌بێت. چونکه کاتێ بیه‌وێ ئه‌م کاره بکات، ره‌نگه سه‌رزه‌نشتی بکه‌ن که: “رۆشنگه‌ران یاسا له قه‌یسه‌ر وه‌رناگرن”- یان ره‌نگه زیاتر کاتێ هانا بۆ وه‌ها کونترۆڵێک ببات ده‌سه‌ڵاتی باڵای خۆی نزم و په‌ست بکات که به‌پێچه‌وانه‌ی پێڕه‌وانی دیکه، داکۆکی له دیسپۆتیزمی مه‌عنه‌وی دیکتاتۆران بکات.\nئێستا ئه‌گه‌ر بپرسن ئایا به سه‌رده‌می رۆشنگه‌ری گه‌یشتووین؟ ده‌ڵێم نا. به‌ڵام له سه‌ره‌تای رۆشنگه‌ری داین. له‌م دۆخه‌دا هه‌موو خه‌ڵک ئه‌و ده‌رفه‌ته‌یان نییه و ناشکرێ ئه‌و ده‌رفه‌ته‌یان پێ بدرێت که له پرسه دینیه‌کان دا به‌بێ رێنوێنی ئه‌ویدی به دڵنیاییه‌وه ئه‌قڵی خۆیان به‌کاربێنن. له‌م بابه‌ته‌وه هێشتا ئاسته‌نگ زۆره. به‌ڵام چه‌ندین هێمای رۆشنمان له‌به‌ر ده‌ست دایه که هه‌ر ئێستا له‌ئاست جه‌ماوه‌ر زۆر ده‌رفه‌ت هه‌موار ده‌بێت تا خه‌ڵک بتوانن ئازادانه بچنه پێش و له‌مپه‌ره‌کانی رۆشنگه‌ری گشتی و پێنه‌گیشتوویی به‌شێنه‌ی بسڕنه‌وه. که‌وابوو، سه‌رده‌می ئێمه سه‌رده‌می سه‌ره‌تای رۆشنگه‌ری یان [به وته‌یه‌کی رۆشنتر] سه‌ده‌ی فریدریکه.\nشالیارێک که به ئاسانی ده‌ڵێ: من مافی ئه‌وه‌م نییه که خه‌ڵک ناچار بکه‌م کار و ئه‌رکی مه‌زهه‌بی ئه‌نجام بده‌ن، به‌ڵکوو خه‌ڵک له‌و پرسانه‌دا ئازادن، پادشایه‌ک که ناوی به‌رزی خاوه‌ن تولێرانس له خۆی نانێت و ئه‌و شته ره‌ت ده‌کاته‌وه، به راستی پادشایه‌کی روشنبینه و شایانی ئه‌وه‌یه که خه‌ڵکی جیهان و به‌ره‌کانی داهاتوو به‌مجۆره ستایشی بکه‌ن که ره‌گه‌زی مرۆڤی ــ لانیکه‌م له هه‌رێمی ژێر ده‌سه‌ڵاتی خۆی دا ــ له کۆیله‌تی ده‌روونی رزگار کردووه و ئازادی به هه‌موان داوه تا له هه‌موو پرسێکی ویژدانی دا ئه‌قڵیان بکه‌ن به سه‌رپشک.\nله سه‌رده‌می وه‌ها میرێک دایه که ئاییندارانی پله‌به‌رز ده‌رفه‌تیان پێدراوه تا وه‌ک زانستخواز به بێ ئه‌وه‌ی ئه‌رکی پیشه‌ییان خه‌وشدار ببێت، به ئازادی و به ئاشکرا له هه‌موو شوێنێک روانگه‌ی خۆیان که له‌گه‌ڵ بنه‌ماکانی دین ناکۆکه، بۆ هه‌موو خه‌ڵکی دنیا باس بکه‌ن، تا به پێوه‌ری ره‌خنه بنرخێندرێن. له پێش که‌شیشان دا ئه‌م مافه به که‌سانێک دراوه که ئه‌رکی پیشه‌یی ده‌ست و پێیان نابه‌ستێ. ئه‌م رۆحه‌ی ئازادی هه‌رێمی ده‌ره‌وه‌ش ده‌گرێته‌وه، ته‌نانه‌ت ئه‌و شوێنانه‌ش که له ژێر ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تێکی ناکارامه دایه. چونکه له‌به‌رچاوی وه‌ها ده‌وڵه‌تێک نمونه‌یه‌کی رۆشن ئاراسته ده‌کرێ که ئه‌گه‌ر ئازادی هه‌بێت هیچ نیگه‌رانیه‌ک هه‌ڕه‌شه له تێکدانی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی و نه‌زمی گشتی ناکات. ئه‌گه‌ر مرۆڤه‌کان به ئه‌نقه‌ست ناچار نه‌کرین له بێ ئه‌قڵی دا بمێننه‌وه، به‌شێنه‌یی ئاقڵ و وشیار ده‌بنه‌وه.\nمن له‌مه‌ڕ رۆشنگه‌ری، زیاتر له هه‌ر شتی، گرنگیم به”ده‌ربازبوونی مرۆڤ له پێنه‌گه‌یشتوویی و لاوازی ئه‌قڵی خۆی له بواری پرسه دینیه‌کان دا” داوه، چونکه ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێمه له بواره‌کانی دیکه، وه‌ک بواری زانست و هونه‌ر، نایانه‌وێ که رۆڵی سه‌رپه‌رشت بگێڕن، هه‌روه‌ها پێنه‌گه‌یشتوویی له بواری دینی دا له هه‌ر جۆره پێنه‌گه‌یشتوویی دیکه زه‌بوونه‌نانه‌تر و پرخه‌سارتره. به‌ڵام مێتۆدی ئه‌ندێشه‌ی سه‌رۆکی حکومه‌تێک که له بواری دینی دا رۆشنگه‌ری په‌ره پێده‌دات له هه‌موو ئه‌م شتانه سه‌رتر ده‌چێ و به باشی ده‌زانێ که ته‌نانه‌ت له بواری یاسادانانیش دا ده‌رفه‌ت به پێڕه‌وانی خۆی بدات که به ئه‌قڵی خۆیان له پرسه گشتییه‌کان بکۆڵنه‌وه و له‌مه‌ڕ مێتودی باشتری یاسادانان، ته‌نانه‌ت نرخاندنی راستگۆیانه‌ی یاساکانی سه‌رده‌م، له‌گه‌ڵ خه‌ڵکی دنیا هاوفکری بکه‌ن، مه‌ترسییه‌کی نییه. نمونه‌ی ده‌گمه‌ن و شایانی ستایشی وه‌ها پادشایه‌ک، پاشای خۆمانه که له‌م پرسه‌دا پیشه‌نگی هه‌موو پاشاکانه.\nبه‌ڵام ته‌نیا که‌سێک ده‌توانێ بڵێ: ئه‌قڵتان به‌کاربێنن! به ویستی خۆتان به قووڵی و به فراوانی بیربکه‌نه‌وه، به‌ڵام گوێ له ده‌ستووره‌کان بگرن! – ته‌نانه‌ت ده‌سه‌ڵاتێکی کۆماری ئازادیش ناوێرێ وه‌ها شتێک بڵێت ــ مه‌گه‌ر خۆی رۆشنبین بێ و له تارماییه‌کان نه‌ترسێ و هاوکات بۆ پاراستنی نه‌زمی گشتی ئه‌رته‌شێکی رێکخراو و بێ ئه‌ژماری هه‌بێت.\nلێره‌دا پرسه‌کانی مرۆڤ ره‌وتێکی نائاسایی و چاوه‌ڕوان نه‌کراو ده‌گرێته خۆی که ئه‌گه‌ر به وردی سه‌یر بکرێ هه‌مو شتێکی له ناکۆکی دایه.\nواده‌نوێنێ که ئاستێکی زیاتری ئازادی مه‌ده‌نی بۆ ئازادی رۆحی خه‌ڵک ــ به‌پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ی که سنورێکی نه‌گۆڕ بۆیان دیاری ده‌کات ـ سودمه‌ند بێت و ئاستێکی که‌متر، وه‌ها فه‌زایه‌کیان بۆ بخولقێنێ که هه‌موو تواناکانیان بپشکوێن.\nپاشان کاتێ که سروشت ئه‌و تۆخمه‌ی که له‌ژێر ئه‌م پێسته سه‌خته [= له په‌نای ئه‌رته‌شی رێکخراو و بێ ئه‌ژماری پارێزه‌ری نه‌زمی گشتی] به میره‌بانی په‌روه‌رده ده‌کات، یانێ هۆگری و ویستی ده‌روونی مرۆڤ به ئه‌ندێشه‌ی ئازاد سه‌مه‌ردار بکاو بیپشکوێنێ، ئه‌مه خۆیی به‌شێنه‌یی له‌سه‌ر شێوازی بیرکردنه‌وه‌ی خه‌ڵک کاریگه‌ری ده‌بێ (له ئاکامدا خه‌ڵک به‌رده‌وام بۆ رۆشتن به‌ره‌و ئازادی تواناتر ده‌بن) سه‌رئه‌نجام له‌سه‌ر بنه‌ماکانی ده‌وڵه‌تیش کاریگه‌ر ده‌بێ که ئیتر به‌و ئاکامه ده‌گات، که له‌گه‌ڵ مرۆڤ، که ئێستا له ماشێن سه‌رتره، به‌جۆرێک مامه‌ڵه بکات که شایانی مرۆڤ بێت.\nروشن نگری چیست؟، ترجمه سیروس ارین پور، نشر اگه، تهران 1377، صص 15-27.\nImmnuel Kant: was istAufklarung? Aufsatzezur Geschichte und philosophie. Hrsg. Und eingel. Von JurgenZehbe. Gottingen 1967.\n . (naturalitermajornnes) یانی لە رووی جەستەیییەوە مەزن و پێگەیشتوون بەڵام لە رووی فکرییەوە مناڵ و پێنەگەیشتوون.\n . (Gangelwagen)شتێک لە چەشنی رەوڕەوە کە مناڵان لەودا فێری رێگە رۆشتن دەبن.\n. (publikuum) لەئاست (individuum)، بە مانای گرووپێک لە مرۆڤەکان لە هەرێم یان وڵاتێک دا. یوهان کریستۆف ئادلۆنگ ئەم چەمکەی ئاوا پێناسە کردووە: 1) ئاپۆرەی ئەو کەسانەی کە لە شوێنێکی گشتی دا کۆبوونەتەوە، 2) هەموو خوێنەرانی نووسەرێک، 3) هەموو هاوچەرخان کە لەگەڵ ئێمە دەژین.\n.(selbstdenkend) یەکێ لە چەمکە گرنگەکانی ئەم وتارەی کانتە. مەبەست ئەو کەسانەیە کە لە یاسا و رێساکان کە پێشتر دانراون پێڕەوی ناکەن و بە بەکارهێنانی ئەقڵی خۆیان و بە “خۆئەندێشی” کە ئاکامی زاتی مرۆڤە، لە پرسەکانی جیهان دا رۆشنگەری دەست پێدەکەن.\n. Der offentlichegebrrauch seiner vernunft، (یانی جۆرێک رۆڵی ئەقڵ کە مرۆڤێک “وەک خۆی” و وەک زانستخوازێک لە بەرانبەر گرووپی خوێنەرانی بەکاری دێنێ).\n. مەبەست فریدریکی مەزن ئەمپراتۆری پرۆسە.\n.Privatgebrauch (یانی جۆرێک رۆڵی ئەقڵ کە کەسێک وەک بەرپرسێک – بۆ نموونە وەک ئەفسەر کارمەند یان کەشیش – بەکاری دێنێ).\n. (klassis) ئەنجومەنی کلیسا لە هۆڵەندا کە دەتوانێ لە بواری مەزهەبی دا یاسا دابنێت.\n. ئاماژە بەوە دەکات کە رۆشنگەری لە سەردەمی دەسەڵاتی فریدریکی مەزن دا پەری سەندووە.\n. ئاماژە بە ژولین دولامتری (51-1709) و بەرهەمەکەی بەناوی مرۆڤ – ماشێن (Lhomme-machin) دەکات.\nPrevious هاودیان لە سەرچاوە مێژووییەكاندا…\nNext مەحوی فەیلەسوف نیە سۆفییە


سۆلاڤ شەیدا: هونەرمەندانی پارچەکانی دیکەش مافی خۆیانە لێرە کار بکەن |\nHome گشتی لایف ستایڵ سۆلاڤ شەیدا: هونەرمەندانی پارچەکانی دیکەش مافی خۆیانە لێرە کار بکەن\nسۆلاڤ شەیدا: هونەرمەندانی پارچەکانی دیکەش مافی خۆیانە لێرە کار بکەن\non: ئازار 09, 2017 In: لایف ستایڵNo Comments\nخانمە هونەرمەند و ئەکتەری دیاری سینەما سۆلاڤ شەیدا ساڵانێکی زۆرە وەک ئەکتەر لە فیلم و دراماکاندا ڕۆڵ دەبینێت، ئەو جگە لە بەشداریکردنی لە فیلمەکانی (ژانی گەل، گەڕەكی داهۆڵەكان، كەواتە چاوەڕێ بن)، لە درامەکانی (ژوانێك بۆ خۆشەویستی، ژیلەمۆ) ڕۆڵی سەرەکیی هەبووە، لە دیمانەیەکیدا لەگەڵ ״ئاژانس״ باس لە نوێترین کارە هونەرییەکانی دەکات.\nئاژانس: پاش ئه‌زموونێكی زۆر له كاری هونه‌ری، ئێستا ژینگه‌ی كاركردن بۆ هونه‌رمه‌ندان له كوردستان و به تایبه‌تییش بۆ خانمان چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنیت؟\nسۆلاڤ شەیدا: سەرجەم بوارەکانی هونەری بە هۆی ئەم قەیرانە سیاسی و ئابوورییەی کۆمەڵگەکەمانی داگرتووە تووشی ئاڵۆزی و خولخواردن لە بازنەیەکی بەرتەسکدا بووە، کە ئەمەش هەموو هونەرمەندانی بە گەنج و پیر و ژن و پیاوەوە گرتووه‌تەوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بەرده‌وامین لە کارکردن.\nئاژانس: وەک خانمە هونەرمەندێک به كام هونه‌رمه‌ند سه‌رسامیت؟ كێ له بواری هونه‌ری هاوكارته؟\nسۆلاڤ شەیدا: لە بواری هونەریدا زیاتر سەرسامی هونەرمەندە بیانییەکانی بواری نواندنم بە تایبەتی شان پین، دیکاپیریۆ، کلونی، نانۆمی واتس، جولین مۆر، تیلدا سوینتن، خەسرەو شەکیبایی و زۆری دیکەش، سەبارەت بەوەی کە کێ هاوکارم بووە لە کاری هونەری دەتوانم بەر لە مامۆستاکانم لەم بوارەدا باسی دیاکۆی هاوسەرم بکەم کە وەک فلیمسازێکی خاوەن ئەزموون پاڵپشتیی کارە هونەرییەکانمە.\nئاژانس: ئەوەی لە هەرێمی کوردستان لە بواری سینەما بەدی دەکرێت ئەوەیە کە گرنگییەکی زۆر بە هونەرمەند و ئەکتەرە ڕۆژهەڵاتییەکان دەدرێت، بەڕای تۆ هۆکاری ئەوە چییە؟\nسۆلاڤ شەیدا: باشووری کوردستان پارچەیەکی دیکەی کوردستانی گەورەیە و هەموو خوشک و برایانمان لە پارچەکانی دیکە مافی خۆیانە لێرە و شانبەشانی ئێمە پەرە بە ئەزموونی خۆیان بدەن و بۆ بەرەوپێشبردنی هونەری کوردی هەوڵ بدەن، بۆیە بە ڕای من دەبێت جێوڕێ بۆ هەموو کوردان لە سەرجەم پارچەکاندا کراوە بێت، بەڵام لە هەمان کاتیشدا پێویستە بە توندی ڕێگری لەو کچ و ئافرەتانە بکرێت کە بە ئامانجی پارە و شتی دیکە خزێندراونەتە نێو هونەر و سینەمای کوردییەوە، من مافی ئەوە بە خۆم نادەم کە بڵێم کێ گونجاوە و کێ گونجاو نییە، بەس وەک ئەندامێکی بچکۆلەی سینەمای کورد نامەوێت ڕێگە بدرێت ژنانی گەندەڵ و کچانی بێباوەڕ و ئافرەتانی بازاڕی شاشەی سینەمای کوردی داگیر بکەن، ئەمەش لە کاتێکدایە کە هەموو هونەرمەندانی سینەما و نواندن لە هەولێر و سلێمانی ددان بەو ڕاستییەدا دەنێن کە لە بوارەکانی کامێرا و دەرهێنان و ڕووناکی و سیناریۆ و تەنانت نواندنیش ئێمە قەرزاری پارچەکانی دیکەین بەتایبەت هونەرمەندانی ڕۆژهەڵات، زۆربەی ئەو شتانەی فێری بووین یارمەتی و ڕێنوێنیی ئەوانی پێوە دیارە، بەڵام بەداخەوە دەمێکە ڕەوتێک دەستی پێ کردووە کە زۆربەی هونەرمەندانی نیگەران کردووە کە ئەویش ئەوەیە کۆمەڵێک لە ئەکتەری کچ بە هۆی دەرخستنی قاچوقولیانەوە شاشەکانیان داگیر کردووە، لە کاتێکدا ئەوانە نەک هەر سینەماکار نەبوون بەڵکو هیچکاتیش هونەر و سینەما خەون و خولیایان نەبووە، بە ڕای من وەک چۆن دەبێت ڕێگا بۆ ژنانی خاوەن هونەر و خاوەن کەسایەتی خۆش بکرێت، دەبێت ڕێگا لە ژنانی بازاڕی و گەندەڵ بە ماسک و دەمامکی هونەری بگیرێت.\nئاژانس: لە ئێستادا چ کارێکی هونەریی نوێت لەبەر دەستە؟\nسۆلاڤ شەیدا: به نیازی زنجیره‌یه‌كی ته‌له‌فیزیۆنیی نوێین كه دیاكۆی هاوسه‌رم سناریۆی بۆ نووسیوە و کاری دەرهێنانی بۆ دەکات، ناتوانم دەربارەی کارەکە زانیاریی زۆر ئاشکرا بکەم چونکە هێشتا تەواو نەبووە، بەڵام ژانری کارەکە کۆمەڵایەتییە و هەڵگری ستانداردە هونەرییەکانە و کارێکی کرچوکاڵ نییە.\nئاژانس: به‌ده‌ر له كاری هونه‌ری حه‌ز و خولیای دیکەت چییه؟\nسۆلاڤ شەیدا: بەدەر لە هونەر حەز و خولیام دەمرێت.\nئاژانس: وەک ئەکتەرێک کە لەسەر شاشە دەردەکەویت، تا چه‌ند گرنگی بە ڕێکیی لەشولار دەدەیت؟\nسۆلاڤ شەیدا: ڕاگرتنی کێش و ئاگاداربوون لە شێوەی جەستە کارێکە کە هەموو ئەکتەرێکی پرۆفیشناڵ ناچارە گرنگیی پێ بدات، هەربۆیە بە دڵنیاییەوە منیش لەوە بەدەر نیم و بۆ پارێزگاری لە جەستەم بەردەوام وەرزش دەکەم.\nئاژانس: کەواتە جوانیی ڕووخسار و جەستە بۆ خانمان لە کاری هونەری بە گرنگ دەزانیت؟\nسۆلاڤ شەیدا: وەڵامی ئەم پرسیارە کەمێک سەختە، من پێم وایە لە زۆربەی وڵاتان دوو ڕەوتی هونەری بوونی هەیە، هونەری فەرمی لەگەڵ هونەری سەربەخۆ، لە سینەمای نافەرمی و بازاڕیدا کە مەبەستی سەرەکیی قازانج و بەرژەوەندییە بێگومان شتە ڕواڵەتییەکانی وەک لەشولار و دەموچاو و بەژنوباڵا ڕۆڵیان هەیە، ئەوەش لە سینەمای هۆلیوود و بۆلیوودیشدا بەدی دەکرێت، بەڵام شانبەشانی ئەمانەش ڕەوتێکی هونەریی دیکە بوونی هەیە کە لەسەر بنەمای قازانج و بەرژەوەندی نییە و لە جیاتی لایەنە ڕواڵەتییەکەنی وەک ڕووخسار و جه‌ستە بایەخ بە دۆسیە مرۆیی و نیشتیمانییەکان دەدات، هەربۆیە لەم ڕەوتەی کارکردندا جوانیی ڕووخسار و جەستە گرنگییەکی ئەوتۆی نییە.\nئاژانس: له‌نێو درامای توركی و عه‌ره‌بی و ئێرانی، پێت وایه كامیان باشترن كه له ته‌له‌فیزیۆنه‌كانی خۆمان نمایش بكرێن؟ به‌تایبه‌ت كه ئێستا درامای توركی ته‌له‌فیزیۆنه‌كانی ته‌نیوه؟\nسۆلاڤ شەیدا: دۆبلاژی زنجیرە دراماکان لەم چەند ساڵەی ڕابردوودا برینێکی ساڕێژنەکراوی سەر جەستەی هونەرمەندانی کوردە، دۆبلاژی دراماکان جا چ فارسی بێت یان تورکی یان عەرەبی ڤایرۆسێکی درووستکراوی دەستی ناحەزانی فەرهەنگ و هونەری کوردییە، ئەم کارە درووستکردنی دیوارە بە خشتی فارس و قوڕی تورک و چیمەنتۆی عەرەبی بە دەوروپشتی هونەری کوردیدا بە دەستی خۆمان، بەڵام دواجار ئەوە خەڵکی سلێمانی و هەولێر و دهۆک و کەرکوکە کە دەستنیشانی دەکات تەختەی شانۆ و پەردەی سینەماکان و شاشەی تەلەڤیزیۆنەکان سەرڕێژ بێت لە ئۆپیریتی سی پوولی برێخت و سەمفۆنیای بیتهۆڤن و شاکارەکانی شکسپیر و فیلمەکانی کیرۆ ساوا و فیدریکو فیلینی و ئینگمار بێرگمان، یاخود بەزموهەرا و هەوەسی عەبە و حەمە و خولە و شتی لەم بابەتانە.


وەزارەتى تەندروستى عێراق ڕایگەیاند، لەئێستادا توێژینەوە و بەدواداچوون بۆ لێکوتینى منداڵانى خوار تەمەن 18 ساڵ و ئافرەتانى دووگیان بەڤاکسینى کۆرۆنا دەکرێت و لەو بارەیەوە وەزارەتەکە چاوەڕوانى ئەنجامەکانە.\nڕوبى فەلاح حەسەن ئەندامى تیمى ڕاگەیاندنى پزیشکى لەوەزارەتى تەندروستى (24ى ئایارى 2021) بەئاژانسى هەواڵى عێراقى ڕاگەیاند، توێژینەوە و بەدواداچوونەکان بەردەوامن لەسەر لێکوتینى ڤاکسینى دژە کۆرۆناى فایزەر بەکەسانى تەمەنى خوار 18 ساڵان و ئەو ئافرەتانەى دووگیانن.\nئاماژەى بۆ ئەوەش کرد، ئەوانەى دووگیانن ناخرێنە ژێر قۆناغى ئەزموونى کلینیکى ڤاکسینەکانەوە بۆیە توێژەران بڕیاریانداوە توێژینەوەیەکى نوێ ئەنجام بدەن لەسەر ئەگەرەکانى لێکوتینى ڤاکسینى دژە کۆرۆنا بۆ ئافرەتانى دووگیان و دواى ئەوەى ڕێکخراوى تەندروستى جیهانى ئامادەى کرد ئەوکات لەعێراقیش پشتى پێدەبەسترێت.\nڕوبى باسى لەوەش کردووە، ئافرەتى دوو گیان کاتێک دووچارى ڤایرۆسى کۆرۆنا دەبێت هەمان نیشانەکانى کەسی ئاسایى تێدا بەدەردەکەوێت، بەڵام زیاتر پێوەى دەمێنیتەوە بەهۆى ئەوەى بەرگرى لاشەى دادەبەزێت.\nئەو بەرپرسەى وەزارەتى تەندروستى دەشڵێت، بەڵام تا ئێستا هیچ توێژینەوە و داتایەک ئەوەى نەسەلماندووە پەتاکە کاریگەرى مەترسیدارى بۆ سەر کۆرپەلە هەیە لەکاتى دووگیانیدا یاخود پەتاکە دەبێتە هۆى لەباربردن و شێواندنى کۆرپەلەکە.\nعێراق؛ پڕۆژەیاسای بودجەی 2022 ئامادە دەکرێت.. نرخی دۆلار چۆن دەبێت تێیدا؟\n2021.06.01 - 16:39\nکۆشکى سەلام؛لایەنە پەیوەندیدارەکان تاوتوێى پڕۆژە یاساى گێڕانەوەى پارە بەتاڵانبراوەکانیان کرد\n2021.06.02 - 16:49\nپۆلیسى گەرمیان: بە شێلانى ئۆتۆمبیل مێردمنداڵێک گیانى لەدەستدا\n2021.06.02 - 22:38


به‌پێی حوكمی مادده‌ی (5)و بڕگه‌كانی (یه‌كه‌م و دووه‌م) له‌مادده‌ی (16)و بڕگه‌ی (سێیه‌م) له‌مادده‌ی (18)و بڕگه‌كانی (یه‌كه‌م و دووه‌م و سێیه‌م و چواره‌م و پێنجه‌م) له‌مادده‌ی (20)و مادده‌كانی (47، 48، 52، 54، 55، 56، 57) له‌په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی كوردستان-عیراق، ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تیی په‌رله‌مان بڕیاریدا به‌رنامه‌ی كاری دانیشتنی ژماره (6)ی ئاسایی خولی به‌هاره‌ی ساڵی دووه‌م له‌خولی پێنجه‌می هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مان له‌كاتژمێر (11)ی پێشنیوه‌رۆى رۆژی یه‌كشه‌مه رێكه‌وتی 26/7/2020، به‌مشێوه‌یه بێت:\nیه‌كه‌م: خوێندنه‌وه‌ی یه‌كه‌م بۆ ئه‌م پڕۆژه‌و پێشنیازه یاسایانه‌ی خواره‌وه پشت به‌ستن به بڕیاری ژماره (5)ی ساڵی 2020 و حوكمی مادده‌كانی (79، 80)و بڕگه‌ی (یه‌كه‌م) له‌مادده‌ی (83)ی په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی كوردستان:\n1- پرۆژه یاسای (له ئه‌ستۆكردنی فه‌رمانبه‌ران له‌هه‌رێمی كوردستان).\n2- پێشنیازی یاسای (به‌ڕێوه‌بردن و پاراستنی شوێنه‌وارو كه‌له‌پوور له‌هه‌رێمی كوردستان-عیراق).\n3 - پێشنیازی یاسای (ڕێكخستنی میدیای ئه‌لیكترۆنی له‌هه‌رێمی كوردستان-عیراق).\nدووه‌م: ده‌نگدان له‌سه‌ر داواكاریی ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی ئه‌ندامی په‌رله‌مان به‌ڕێز (سۆران عمر سعید) له‌ئه‌ندامیه‌تیی په‌رله‌مان به‌پێی حوكمی خاڵی ( 1، 2) له‌برگه‌ی دووه‌می مادده‌ی (25) له‌په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی كوردستان.\nسێیه‌م: خوێندنه‌وه‌ی ڕاپۆرت و گفتوگۆكردن سه‌باره‌ت به‌م بابه‌تانه‌ی خواره‌وه:\n1ـ خوێندنه‌وه‌ی ڕاپۆرتی كۆبوونه‌وه‌ی هاوبه‌شی لیژنه‌ی (كاروباری پێشمه‌رگه‌و ناوچه كورستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم) سه‌باره‌ت به‌دۆخی ناوچه كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئیداره‌ی هه‌رێم و هێرشه‌كانی تیرۆریستانی داعش بۆ سه‌ر ناوچه‌كه، به‌ئا‌ماده‌بوونی به‌رێز (وه‌زیری ناوخۆ)و (وه‌زیری كاروباری پێشمه‌رگه)و (وه‌زیری هه‌رێم بۆ كاروباری دانووستاندن له‌نێوان هه‌رێم و به‌غدا)و ده‌سته‌ی گشتیی ناوچه كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئیداره‌ی هه‌رێم له‌حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان-عیراق.\n2ـ خوێندنه‌وه‌ی ڕاپۆرتی هاوبه‌شی لیژنه‌ی (كاروباری پێشمه‌رگه)و (ناوخۆ و ئاسایش و ئه‌نجوومه‌نه خۆجێیه‌كان)و (په‌یوه‌ندییه‌كان و ڕه‌وه‌ندی كوردستانی) سه‌باره‌ت به‌دۆخی ناوچه سنوورییه‌كان.\n3ـ خوێندنه‌وه‌ی ڕاپۆرتی لێژنه‌ی ته‌ندروستی سه‌باره‌ت به‌په‌تای (كۆڕۆنا) كۆڤید19، به‌ئاماده‌بوونی (وه‌زیری ناوخۆ)و (وه‌زیری ته‌ندروستی) له‌حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان-عیراق.\nچواره‌م: خوێندنه‌وه‌ی دووه‌م بۆ پێشنیازی یاسای (ماف و ئه‌ركی نه‌خۆش له‌هه‌رێمی كوردستان) به‌پێی حوكمی مادده‌كانی (87، 88، 89) له‌په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی كوردستان.\nپێنجه‌م: خوێندنه‌وه‌ی ڕاپۆرتی لیژنه‌ی دارایی و كاروباری ئابووری سه‌باره‌ت به (دۆخی دارایی و ئابووریی هه‌رێمی كوردستان) به‌ئاماده‌بوونی به‌ڕێزان وه‌زیری دارایی و ئابووری وه‌زیری پلاندان و وه‌زیری هه‌رێم بۆ كاروباری دانووستاندن له‌نێوان هه‌رێم و به‌غداو سه‌رۆكی دیوانی ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران و سكرتێری ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران له‌حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان-عیراق.


هه‌نگاوه پراكتیكیه‌كانی گۆڕانكاری و په‌ره‌پێدانی كۆلێژی پزیشكی ده‌ستپێكرد\n2018-07-05 [11:29 AM]\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ڕاگه‌یاندنی وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی رایگه‌یاند، به‌چاودێری و ئاماده‌بونی د.یوسف گۆران وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی، وۆركشۆپی په‌ره‌پێدانی پرۆگرامه‌كانی كۆلێژی پزیشكی له زانكۆكانی هه‌رێمی كوردستان به‌ڕێوه‌چو.\nباسی له‌وه‌ش كرد، وه‌ك ده‌زانین زانستی پزیشكی له ژێر كاریگه‌ری توێژینه‌وه‌و پێشكه‌وتنی ته‌كنه‌لۆژی زۆر به‌خێرایی گه‌شه ده‌كات، وتیشی بواری پزیشكی له سه‌ده‌ی بیست و یه‌ك و، له‌سه‌رده‌می ئاوێته‌بونی ته‌كنه‌لۆژییه‌كان و توێژینه‌وه فره دیسپلینه‌كان چاوه‌ڕوانی گۆڕانكاری مه‌زنی لێده‌كرێت، د.یوسف گۆران باسی له خه‌سڵه‌ته نوێیه‌كانی پێشكه‌وتنی پزیشكی كرد و، بۆ ئه‌وه‌ش ڕایگه‌یاند: پێشكه‌وتنه‌كانی ناتۆته‌كنه‌لۆژی و، (جین سیكوێنسینگ) و ئیدتكردنی جینه‌كان و (ثری دی پرنت) له دیارترین خه‌سڵه‌ته‌كانی پێشكه‌وتنی زانستی پزیشكین له سه‌ده‌ی بیست و یه‌ك، ڕونیشیكرده‌وه له‌گه‌ڵ هه‌مو ئه‌و گۆڕانكارییه زانستیانه‌دا، شێواز و سیستمی خوێندن و فێركردن و، ڕاهێنانی پزیشكی دیسان گۆڕانكاری گه‌وره‌ی به‌سه‌ردا دێت.\nئه‌وه‌شی خسته‌روو، ناكرێ ئێمه ئه‌و گۆڕانكارییه زانستیانه نادیده بگرین، به‌ڵكو ده‌بێت به‌وردی ڕه‌چاوی پرۆسه‌ی خوێندنی نه‌وه‌ی نوێی پزیشكانی وڵاته‌كه‌مان بكه‌ین، هه‌روه‌ك كارێك بكه‌ین ئاستی خوێندن له كۆلێژه‌كانی پزیشكی له زانكۆكانی كوردستان له ئاستێكی جیهانی ستانداردا بێت، وتیشی سیستم و ناوه‌ڕۆكی پرۆگرامه‌كانی خوێندن و ڕاهێنانی پزیشكی له‌گه‌ڵ گۆڕانكارییه زانستی و ته‌كنه‌لۆژییه‌كانی دونیا هاوته‌ریب بێت، تا ده‌رچوانی كۆلێژه‌كانی پزیشكی بتوانن له بازاری كاری ناوخۆێی و نێوده‌وڵه‌تیدا به‌ئاسانی كاریان ده‌ست بكه‌وێت.\nوه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی روونی كرده‌وه، ئه‌ركی ئێمه وه‌ك وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی به‌هاوكاری له‌گه‌ڵ زانكۆ و كۆلێژه‌كانی پزیشكی ئه‌وه‌یه، كه سیستمی خوێندنی پزیشكی به‌جۆرێك دابڕێژینه‌وه، له ڕوی زانستی و كه‌لتوری و ئیتیكیه‌وه پزیشكانی ئاینده‌مان بۆ گۆڕانكاری ڕیشه‌یی له سیستمی ته‌ندروستی وڵاته‌كه‌مان ئاماده‌بكات، هه‌روه‌ك خۆشحاڵی خۆشی پیشاندا، كه له ماوه‌ی چوار ساڵی ڕابردودا كۆلێژی پزیشكی له زانكۆی هه‌ولێری پزیشكی له ده‌ستپێشخه‌رییه‌كی ناوازه‌دا توانیان گۆڕانكاری گه‌وره له سیستم و ناوه‌ڕۆكی پرۆگرامه‌كانی خوێندنی پزیشكی بكه‌ن و، به‌ته‌واوه‌تی (Integrated System Based Approach) بخه‌نه بواری جێبه‌جێكردنه‌وه، وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی به‌گرنگیه‌وه باسی له‌و سیستمه كرد و وتی: په‌یڕه‌وكردنی ئه‌و سیستمه لایه‌نی بیر و تێڕوانینی ڕه‌خنه‌گرانه و داهێنه‌رانه له پرۆسه‌ی فێربون به‌هێز ده‌كات و، تێگه‌یشتنی زانستی قوڵتر ده‌كات، هه‌روه‌ك پزیشكان باشتر بۆ چاره‌سه‌ری گرفته ته‌ندروستیه ئاڵۆزه‌كان ئاماده ده‌كات، له‌هه‌مان كاتدا ده‌رفه‌ت بۆ خوێندكاران له‌سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنی خوێندنه‌كه‌ی ده‌ڕه‌خسێنێت تا به‌دونیای كلینیكی ئاشنا بن و، هه‌لی ڕاهێنانی پراكتیكیش چڕتر ده‌كات، له به‌رامبه‌ر ئه‌و كار و هه‌نگاوانه‌ی جێبه‌جێیان كردوه، وه‌زیری خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی ده‌ستخۆشی له ڕاگر و مامۆستایانی كۆلێژی پزیشكی زانكۆی هه‌ولێری پزیشكی كرد، ئه‌وه‌شی ڕاگه‌یاند: ئه‌و هه‌نگاوه‌ی ئێوه ڕیسك و ئاڵنگارییه‌كی گه‌وه‌ره بو، هه‌روه‌ك ئه‌ركێكی زۆر قورسیش بو، به‌ڵام توانیتان بچنه ژێر باری ئه‌و ئه‌ركه و، به‌هه‌وڵ و ماندوبون و شه‌ونخونی ئێوه پڕۆسه‌كه به‌ره‌و سه‌ركه‌وتن و سه‌قامگیری زانستی ببه‌ن، وتیشی ئه‌زانین زانكۆی دهۆكیش هه‌وڵی جدی بۆ گۆڕانكاری له سیستمی خوێندنی پزیشكی داوه، بۆ ئه‌و هه‌نگاوانه‌ش ده‌ستخۆشی له‌و زانكۆیه‌ش كرد.


کوردیپێدیا - داستانه‌ی ناته‌مامه\n📕 داستانه‌ی ناته‌مامه | پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🏳 هەورامی\nئەم کتێبە یەکەم کورته ڕۆمانە بە دیالێکتی هەورامی کە ساڵی 2012 چاپکراوه و، ئەدەبی هەورامی تا پێش چاپکرانی ئەم کتێبە، کورته ڕۆمانی چاپکراوی نەبووە. نووسەری ئەم کتێبە لە دوای چاپکردنی (داستانەی ناتەمامە) کورتە ڕۆمانی(هەناسێوە تا یاوای) و کۆ چیرۆکی (تارمایێ بۆگەنێ)یشی چاپ و بڵاو کردەوە. فەرشید شەریفی پێشتریش کتێبێکی بۆ منداڵان چاپ و بڵاو کردەوە بە ناوی (داستانەو دەسکێشێوە) کە ئەویش ئەکەم کتێبی چیرۆکە بە پەخشان بۆ منداڵان بە دیالێکتی هەورامی نووسرابێت کە ساڵی 2011 چاپ کراوە.\n🔗 خوێندنەوە / داونلۆدکردنی پەڕتووکی: داستانه‌ی ناته‌مامه\n ⚫ دیارینەکراو | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | تۆمارێکی تایبەت بۆ کوردیپێدیا لەلایەن (فەرشید شەریفی) سەبارەت بە (داستانه‌ی ناته‌مامه) لە: 6-4-2015 12:04:35\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Mar 20 2015 12:54AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Apr 6 2015 1:24PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 363 KB Mar 20 2015 12:54AM مانو بەرزنجی\n📕 فایلی PDF 1.0.1 3 MB 12 Mar 20 2015 12:54AM مانو بەرزنجی


تةقينةوةكان كةركووك دةهةذصنن | Institute for War and Peace Reporting\nتةقينةوةكان كةركووك دةهةذصنن\nبةرثرساني كةركووك رصكخراوي قاعيدة بةو هصرشانة تؤمةتبار دةكةن كة دةيان كوذراو و بريندار لةدواي خؤي بةجصهصشت\nبةثصي سةرضاوةيةك لةثؤليسي كةركووك كة نةيويست ناوةكةي ئاشكرا بكرصت لة 13ي ئةو مانطة لةئةنجامي تةقينةوةي دوو ئؤتؤمبصلي بؤمبرِصذكراو لة بنكةيةكي ثؤليس، دوو ئؤتؤمبصلي ديكة لةنووسينطةي كةركووكي تالَةباني سةرؤك كؤمار و سكرتصري طشتي يةكصتي نيشتماني كوردستان و دوو بؤمبي سةر رصطا 17 كةس كوذراون و نزيكةي 52 كةسيش برينــــــدار بوون. هةروةها ثاســـــــةواناني هةمان نوسينطةي يةكصتي تةقةيان لةكةسصك كردووة لةناو ئؤتؤمبصلةكةيدا ، كة طوماني ئةوةيان لصكردووة نيازي خؤتةقاندنةوةو هصرش كردنة سةر ئةو نوسينطةيةي هةبووة.\nبةثصي سةرضاوةيةكي ثؤليس لةبةياني رؤذي 14/6 يشدا لة طةرِةكي ئةلَماسي كةركووك كة بارةطاي ثؤليسي فرياكةوتن و خانووي ميواناني يةكصتي لصية، ئؤتؤمبصلصكي مينرِصذكراو تةقييةوة، بةلاَم بريندارو كوذراوي لصنةكةوتؤتةوة. يةكصتي هصرشبةرةكاني بة تيرؤريست ناوبرد، بةلاَم هيض لصدوانصكيان سةبارةت بة هصرشةكان نةدا.\nبةرثرسان لةو باوةرِةدان كة ئةو هصرشانة كاردانةوةي كوشتني ئةبو موسعةب زةرقاوي سةركردةي تؤرِي قاعيدةن لةعصراق. بةرثرسان ووتيان قاعيدة هةولَدةدات ثةيامي ئةوة بنصري كة هةرضةندة سةركردةكةيان لةدةستداوة، بةلاَم ئةوان هصشتا بةهصزو ضالاكن.\nكةركووكي بةنةوت دةولَةمةند كة 255 كيلؤمةتر لة باكوري بةغداوةية، يةكصكة لة فرةضةشنترين شوصنةكاني عصراق لة رِووي ئيتني و ئايينيةوة و لة ضةند مانطصكي كةمي رابردوودا تا ئاستصك هصمني بةخؤيةوة بيني. ئةو هصرشانة لةكاتصكدا روودةدةن كة نوري مالكي سةرةك وةزيراني عصراق رِصوشوصني توندتري بؤ ثاراستني ئاسايش لة بةغدا راطةياندووة.\nلة كؤنفرانسصكي رؤذنامةوانيدا كة لةبةرِصوةبةرايةتي ثؤليسي كةركووك بةرِصوة ضوو، بةئاماذةكردن بةو تةقينةوانة شصركؤ شاكري فةرماندةي ثؤليسي كةركووك طوتي "رصكخراوي قاعيدة لةعصراق لةثشت ئةو كارانةوةية."\nئةو ووتي هصزةكاني ثؤليس هةموو دةروازةكاني شاريان داخستووة بؤ رصطةطرتن لةهصرشي زياتر، بةلاَم ووتيشي ثؤليس ضاوةرِصي هصرشي زياتر دةكةن، "لةبةرئةوةي كةركووك يةكصكة لةوشارانةي عصراق كة ئاسايشي تصدا بةرقةرارة، ئامانجي قاعيدةش ئةوةية لةوةلاَمي كوشتني زةرقاويدا ئاسايشي ئةو ناوضانة تصكبدات كة سةقامطيرن".\nذووري فرياكةوتن لة نةخؤشخانةي كةركووك ثرِة لة قوربانياني تةقينةوةكان، هةندصك دةلَصن كة ئةوان لةوة دةترسن خودي نةخؤشخانةكانيش بكرصنة ئامانج.\nسةرضاوةيةك لةنةخؤشخانةي كةركووكةوة طوتي هةندصك لة بريندارةكان بةهؤي نةبووني خوصني ثصويستةوة مردوون، ئةوةش سةرةرِاي بانطةوازي ميدياكان بؤ بةخشيني خوصن.\nئةو سةرضاوةية كة ئةويش بةمةرجصك قسةيكرد كة ناوي ئاشكرا نةكرصت طوتي "نةخؤشخانةكاني ئصمة لةكاتي ثصويستدا خوصني تةواويان نيية، قةيرانةكة كاتصك قولَدةبصتةوة كاتصك ذمارةيةكي زؤر لة هصرش رِوودةدةن و ثصويستة ئصمةش يارمـةتي ضةندين قوربانيي بدةين".\nسةماح سةمةد رِؤذنامةنوسصكي راهصنراوي (IWPR ) ة لة كةركوك.


پۆستی سه‌رۆكی حكومه‌ت ده‌ستكاری ناكرێت\nپارتی دیموکراتی کوردستان ھەڵوێستی خۆیان لەسەر گۆڕینی ھەرسێ سەرۆکایەتیەکە لەھەرێم ئاشکرادەکات و ئەندامێکی سەرکردایەتی ئەو حزبە رایدەگەیەنێت"گۆڕینی سەرۆکی حکومەت ھیچ پەیوەندیەکی بەگۆڕانەوە نییە" و دەڵێت: بۆ پێکھێنانەوەی حکومەت مەرج نییە ئەم پێنج لایەنە بەشداری بکەن.\nئەکرەم ساڵح ئەندامی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان لەلێداونێکدا رایگه‌یاندوه: لەپەیامەکەیدا بارزانی بەئاشکرا باس لەگۆڕانکاری لەھەرسێ سەرۆکایەتیەکە دەکات، بۆیە قسەکردن لەسەر ھەر سێ سەرۆکایەتیەکە قابیلی گفتوگۆکردنە".\nلەبارەی مەرج و داواکەی گۆڕان بۆ گۆڕانکاری لە سەرۆکایەتیەکاندا، ئەو ئەندامەی سەرکردایەتی پارتی ئەوەشی خستەڕوو کە گۆڕینی سەرۆکی حکومەت پەیوەندی بەبزوتنەوەی گۆڕانەوە نییە، بەڵکو پەیوەندی بەپارتیەوە ھەیە،"پارتی یەکەمی ھەڵبژاردن بووە، لەدوای ھەڵوەشاندنەوەی ھەرسێ سەرۆکایەتیەکە، پارتی خۆی سەرپشکە کە کێ بۆ سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران دەدەنێت".\nئەکرەم ساڵح وتیشی"رێکەوتن لەنێوان دوو لایەن دەکرێت، لەئێستادا رێکەوتنی نێوان پارتی و گۆڕان ھەڵوەشاوەتەوە، بۆ پێکھێنانەوەی حکومەتیش مەرج نییە لەداھاتوودا کە ئەم پێنج لایەنە بەشداری بکەن، بەڵکو رەنگە حکومەتی زۆرینەبێت".


سەروەر نەبونی یاسا بەتایبەتیش دامەزراوەی دادوەری هۆكارێك دەبێت بۆ زاڵبون یان باڵادەستبونی لۆژیكی هێز، كە تێیدا تەنها هێز فەرمانرەوا دەبێت و بێهێزەكان دەبنە قوربانی حوكمی قەوارەیەك، كە خواستی گشتی دەخاتە مەترسیەكی كوشندەوە، ئەمەش بێگومان ترسێكی گەورەیە بۆنابەرابەری یاسایی لەنێوان ئەندامانی كۆمەڵگەدا.\nخۆشبەختانە، لە هەرێم بەپێی یاسای ژمارە(23)ی ساڵی 2007ی پەرلەمانی كوردستان، یاسای دەسەڵاتی دادوەریی لەهەرێم دەركردو لە دەسەڵاتی تەنفیزیی جیاكردەوە، كە بەپێی یاساكە، ئامانجی ئەم دەسەڵاتە، پاراستنی شكۆمەندی دادوەریی و بەدیهێنانی دادپەروەرییە لەهەرێم، جگە لەوەی دەستوری عێراق و رەشنوسی دەستوری هەرێمیش لەسەر مەبدەئی جیاكردنەوەی دەسەڵاتەكان (فصل السلطات) جەخت دەكەنەوە، بەڵام لەراستیدا ئەمڕۆ لە كوردستان، سیستمی قەزایی وەكو پێویست حزوری نییە و لەئیفلیجبون نزیكبوەتەوە.\nیەكەم: دەسەڵاتی قەزایی، حزور و هەیبەتی زۆر لاوازە، زۆربەی هاوڵاتییان نازانن كە لە كوردستان دەسەڵاتی دادوەریی سەربەخۆیە!. تەنانەت كەم كەس هەیە بزانێت كە سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەریی و ئەندامانی ئەنجومەنەكەی چەند كەسن و كێن و ناویان چییە! كە دەبوایە سەرۆكی ئەم دەسەڵاتە وەكو بەڕێزان سەرۆكی حكومەت و سەرۆكی پەرلەمان لەكایەی سیاسیی و ئیدارییدا حزوری هەبوایە.\nسێیەم: یەكێك لەكێشەكانی ئەم دەسەڵاتە، هەژمون و دەستێوەردانی حیزبە كە پێویستە دەسەڵاتی حیزب بەتەواوەتی دور بخرێتەوەو رێنەدەن دامودەزگا حیزبییەكان دەستبخەنە كاروباری دادگاوەو حیزب دەوری نەبێت لە دامەزراندنی دادوەرو كارمەندی دەزگای قەزایی و بەهیچ جۆرێك رێنەدرێت راستەوخۆ، یان ناڕاستەوخۆ دەست وەربداتە رەوتی كارەكانی دادگاو بڕیارەكانییەوە.\nچوارەم: دەزگای داواكاری گشتی (ادعاء عام) لەكوردستان ئیفلیجكراوە، لەكاتێكدا ئەم دەزگایە ئەندامە لە دەسەڵاتی ئەنجومەنی دادوەریی و لەهەمانكاتیشدا سەر بە دەسەڵاتی جێبەجێكردنە و ئێستا لەژێر دەسەڵاتی وەزارەتی داد دا ئیفلیجكراوە.. هەڵبەت هەمولایەك باش دەزانین كە بایەخو گرنگی دەزگای داواكاری گشتیی لە روی پەیوەندیی بە سامانی گشتی و لێكۆڵینەوە لەگەندەڵی و تەنانەت لەچاودێریكردنی قانون و چۆنێتیی جێبەجێكردنی، دەورێكی زۆر گرنگی هەیە.\nحكومەتی هەرێم كە لە سەرەتادا نیوە بە نیوە لە بەینی یەكێتی و پارتی دا دامەزرا و، پاش شەڕی ناوخۆ بو بە دوو حكومەت، دوای یەكگرتنەوەش لة سالَى 2006 دیسانەوە بە جۆرێكی تر لە سەر بنچینەی نیوە بە نیوەی یەكێتی و پارتی دروست كرایەوە، داموو دەزگای قەزاییان خستە ژێر دەسەڵاتی حیزبەوە.\n*بۆ نوسينی ئەم وتارە سودم لە گفتوگۆ لەگەڵ كۆمەڵێك دادوەری بەرێز و سەرچاوە وەرگرتووە.


لەیلا گوڤەن لە زیندانەوە پەیامێکی بڵاو کردەوە – کوردی – RojNews.News\n06/03/2021 - 8:30:18 pm\nلەیلا گوڤەن لە زیندانەوە پەیامێکی بەبۆنەی ٨ی مارسەوە بڵاو کردەوە و ڕایگەیاند، ڕزگاریی ژنان، ڕزگاری کۆمەڵگەیە، ئازادیی ژنان ئازادیی کۆمەڵگەیە و بە خێرایی بەرەو ئازادی دەڕۆین.\nلەیلا گوڤەن، هاوسەرۆکی کۆنگرەی کۆمەڵگەی دیموکراتی – کەجەدە، کە لە زیندانی ژنان لە خارپێت، لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە زیندانی کراوە، لە رێگەی بنەماڵەکەیەوە بەبۆنەی ٨ی ئازار رۆژی جیهانی ژنانەوە پەیامێکی بڵاوکردەوە.\nلە پەیامەکەیدا گوڤەن، ٨ی ئازاری لە هەموو ژنان پیرۆز کرد، گوڤەن لە پەیامەکەیدا سەرنجی خستووەتە سەر ئەو وتەیەی کلارا زێتکین، کە دەڵێت: “ئەوانەی مردن دەدەنە بەرچاویان دەتوانن ژیان بە دەست بهێنن” و وتی، “ئێمە هەموو بۆسە و یارییەکانی سیستمی پیاوی سەردەستمان یەک بە یەک تێپەڕاند و بە خێرایی بەرەو ئازادی دەڕۆین”.\nژنی رێزدار کلارا زێتکین دەڵێت: “ئەو کەسانەی مردن دەدەنە بەرچاویان دەتوانن لە ژیاندا سەربکەون و ژیان قازانج بکەن”. ئەمڕۆش هەموو ژنانی جیهان هاوار دەکەن و دەڵێن: “ئێمە بۆ بە دەستهێنانەوەی ئەو مافەمان، کە لێمان زەوتکراوە کەوتوینەتەڕێ”. ئێمە هەموو ئەو رێگایانەی کە سیستمی پیاو بە بۆسە و کەمین و یاریکردن گرتبوونی یەک بە یەک تێدەپەڕێنین و بەرەو ئازادی هەڵدێین، با گەلەکەمان باش بزانێت ئەو سیستمەی، کە ژنان پێیدەگەن و بونیاتی دەنێن، هەموو کەس دەتوانێت خۆی بە ئازاد تیایدا ببینێت و ئازادانە خۆی دەرببڕێت و ببێتە رەنگی ژیانی ئازاد، دیموکراتیک، ئیکۆلۆژی و ئازادیی ژن، لەبەر ئەوەش ئێمە دەڵێین، رزگاریی ژن رزگاریی کۆمەڵگەیە، ئازادیی ژن ئازادیی کۆمەڵگەیە.\nلەیلا گوڤەن لە درێژەی پەیامەکەیدا دەڵێت: ژنانی رێزدار، ٨ی ئازار بۆ ژنان لە رۆژی پیرۆزبایی زیاتر، رۆژی تێکۆشان و لێپرسینەوەیە لە عەقڵییەتی پیاوی باڵادەست و سەردەست، لەبەر ئەوەش ئەمڕۆ لە هەموو گۆڕەپانەکانی جیهان دا ژنان بەرەنگاری دەکەن و دەڕژێنە سەر شەقامەکان، هاوار دەکەن و رایدەگەیەنن، کە لە رۆزاکانەوە تاوەکو ساراکان، لە سێڤییەکانەوە تاوەکو کادەرەکان و دایە تایبەتەکان، لە مرابێلەوە تاوەکو ئەو ژنانەی توندوتیژییان بەرامبەر دەکرێت، لێپرسینەوە بکرێت”.\nهەروەها دەڵێت: بە پێشەنگایەتیی ژنان لە رۆژئاوا، مۆدێلی رۆڵی شۆڕشی ئینتەرناسیۆنالست، ئەوەی سەلماند، کە ژنان نە بێچارەن نە بێ ئەڵتەرناتیڤن، هاوار دەکەن و رایدەگەیەنن، کە هاوار و دەنگی دایکان لە هەموو چەکەکان بەهێزترە”.\nلەیلا گوڤەن، هەر لە پەیامەکەیدا داوای لە هەموو ژنان هەبوو و وتی: “ئێوە لە پێش هەموو شتێکەوە نوێنەری ئەو ژنانەن، کە لە دژی گۆشەگیریی لە مانگرتندان، نوێنەری ئەو ژنانەن، کە لەگەڵ منداڵەکانی خۆیاندا زیندانیکراون و نوێنەری هەموو زیندانیانی نەخۆشن، ئێمە ٨ی ئازاری ٢٠٢١ بە هەموو رەنگەکانی خۆیەوە، دەکەینە پەلکەزێڕینە و رەنگی پەلکەزێڕینە بەسەر زەویدا دەبارێنین، ئێمە هاوار بۆ ئاشتی، خۆشەویستی و خۆشبینی دەکەین. بژی ٨ی ئادار!”.\nلە سلێمانی منداڵێک بە بەرد کوژرا


ئه‌نفالستان – ئەنفال و ڕاپەڕینێکی پڕ شکۆ لە چەمچەماڵ.. .. مەلا رێباز بابان\nئەنفال و ڕاپەڕینێکی پڕ شکۆ لە چەمچەماڵ.. .. مەلا رێباز بابان\nApr 10, 2017 Omer ئه‌نفال, وتار لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەنفال و ڕاپەڕینێکی پڕ شکۆ لە چەمچەماڵ.. .. مەلا رێباز بابان\nئەنفال و ڕاپەڕینێکی پڕ شکۆ لە چەمچەماڵ\nمەلا رێباز بابان\nبەڕێزان مامۆستا عەبدلڕەحمان سدیق و کاک عەبدوللا کەریم مەحمود لەڕێی فەیسبووکەوە کۆمەڵێک زانییاری جوانییان لە سەر ڕاپەڕینە پڕشکۆکەی 11\_4\_1988ی شاری چەمەچەماڵ نووسیبوو کە بەهۆی ئەو ڕاپەڕینەوە دەیان کەس لە ئەنفالکراوەکان ئازاد کران من وێڕای دەس خۆشی کردن لە هەردووکییان ئەو زانییارییانەی لە لای منن لەسەر ئەو ڕاپەڕینە لێرەدا ئەیخەمە ڕوو بەهیوام بەرچاو ڕوونییەک بێت بۆ هەموان .\nئەو کاتە من پێشمەرگەبووم لە ڕادوێی دەنگی گەلی کوردستان بووم بارەگامان لەدۆڵەکۆگەی بناری قەندیل بوو دووربووم لە ڕاپەڕینەکەوە بەلام هاوسۆزیم بۆ شارەکەم وای کرد سۆراخی وردی ئەو ڕاپەڕینە بکەم و چەند زانییارییەک لەسەر ئەو ڕاپڕینە کۆ بکەمەوە کەزانییارییەکان بەم شێوەیەی لای خوارەوەن ئەگەر هەر کەمو کوڕییەکیشی هەبێت داوای لێبووردن دەکەم .\nلەڕۆژی 11\_4\_19888دا خەڵکی چەمچەماڵی خۆڕاگر بۆڕزگارکردنی ئەنفالەکان بەڕووی دەسەلات و دا م و دەزگاکانی بەعسدا ڕاپەڕین لە و ڕاپەڕینەشدا دەیان کەس لە ئەنفالەکان ئازادکران .بەشێک لەو ناوانەی بەردەست کەوتون کەڕۆڵی دییارو بەرچاوییان لە و ڕاپەڕین و ئازادکردنی ئەو دەیان کەسەدا هەبووە بەم شێووەیەی لای خوارەوەن :ـ\n11ـــ ماڵی مام عادل یادگار کە چەند کەسێکییان لە ئەنفالاکان پەنادابوو نەیان هێشتبوو بکەونە دەست بەعسییەکان و ڕزگارییان ببوو .\n22ــ کافییە عەبدولقادرشاسوار وەک شێرەژنێک ڕۆڵی جوامێرانەی هەبووە لەو ڕاپەڕینەدا بۆ ئازادکردنی ئەنفالەکان دواتر برینداربووە خۆیشی خێزانی پێشمەرگەیەکی شەهیدە بەلام بەداخەوە ناوی شەهیدەکە نازانم .\n33ــ خوێندکارانی خوندنگەی باسەڕە (ناوی خوێندنگاکە بەو ناوەوەبووە ) ئەوانیش جوامێرانە لەو ڕاپەڕینەداو لە ئازادکردنی ئەو دەیان ئەنفالەدا بەشداربوون خوێندکارێکیشییان بەناوی حە مە قادر بریندارببوو .\n44ــ حسێن کاکە حەمە خوێنکاری هەمان خوێندنگە ی باسەڕە ڕۆڵی پێشەنگی لەو هەڵمەتی ئازادکردنی ئەو دەیان ئەنفالەدا هەبووە .\n55ــ براو هاوڕێی خۆشەویستم کاک لەتیف فاتیح فەرەج (لەتیف بیباک ) ی شاعیرونووسەری ناسراوی چەمچەماڵ ئەویش بەهەمان شێوەی بەشداربووەکانی تری هەڵمەتی ئازادکردنی ئەنفالەکان ڕۆڵێکی دییارو بەرچاوی بینیوەو تەنانەت زیندانیش کراوە .\n6ـــ محەممەد ئەنوەر ئەمین لەو هەڵمەتەدا بەخەستی لەلایەن کۆپتەرەکانی ڕژێمەوە بریندار کراوە .\n7ــفەهیمە فەتاح حەسەن لەو هەڵمەتەدا لەلایەن کۆپتەرەکانی ڕژێمەوە شەهید کراوە\n8ــ محەممەد سەعید فلامۆرز بەشداربوویەکی تری ئەو هەڵمەتەبووە دواتر لەلایەن ڕژێمەوە دەسگیرکراوە .\n9ــ عومەر عەلی حسین دوای دەسگیرکردنی لەو ڕاپەڕینەدا دواتر لەلایەن ڕژێمەوە لە سێدارە دراوە .\n10ــ مامۆستا حەمەعەلی شەفیق ڕۆڵێکی دییاری هەبووە .\n11ـ شەهید قالە شێت ڕۆڵی سەرکردایەتی خۆپیشاندانەکەی بینیوە دواتر بە مین شەهید بووە .\n122ــ مامۆ ستا عەبدولڕەحمان سدیق ڕۆڵی ئەم زۆر تایبەت و دیاربووە دواتر لەلایەن ئەمنەوە بڕیاری گرتنی بۆ دەرچووە .\nوەک سەرەتا وتم لە هەمان ڕۆژی 111ی چواردا ڕژێم بە چڕی بە کۆپتەر بۆردوومانی ناو شاری کردووە بە وەش ڕژێم نەیتوانی بوو ئەنفالە ئازادبووەکان دەسگیر بکاتەوە .\nچۆنێتی ئەو ڕاپەڕینەش بەووردی لەلایەن ڕادوێی دەنگی گەلی کوردستانەوە لە بناری قەندیلەوە بەدەنگی کاک فەرهاد سەنگاوی خونرایەوە .\nئەوکاتە خۆم کادیری بەشی هونەری ئەو ڕادوێیە بووم .


جیهان بەرەو كوێ دەچێت؟\nجیهان بەرەو كوێ دەچێت؟\nهاراری لە بارەی ڤایرۆسی كۆرۆناوە چی دەڵێت؟\nلەبارەی بڵاو بونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆناوە پرۆفیسۆر هاراری دەڵێت:جیهان لەگەڵ سەرهەڵدانی ڤایرۆسی كۆرۆنادا، روبەڕوی یەكێك لەگەورەترین روداوەكانی مێژوی هاوچەرخ بوەتەوە، تەنانەت دایە گەورەی تەمەن 98 ساڵەی من، كە جەنگی جیهانی بینیوە، ئەزمونی هاوشێوەی ڤایرۆسی كۆرۆنای بەبیرنایە.ئەوەش مەترسیەكی گەورەیە لەسەر جیهان.\nئەو دەڵێت ئەمە روداوێكە كە ئاقیبەت‌و رەهەندی قوڵی ئابوری‌و سیاسی‌و كلتوری بۆ مرۆڤایەتی دەبێت، تا ساڵانێكی درێژخایەنیش، تەنانەت پاش تێپەڕاندنی خودی ڤایرۆسەكەش، كاریگەری لەسەر ژیانی مرۆڤ دەبێت".\nئەم قرۆفیسۆرە باس لەوەشدەكات كە بەراورد بەنەهامەتی‌و بەڵا گەورەكانی رابردووی وەك تاعون، كە زیانێكی قورسی بەسەرتاسەری جیهان گەیاند، ئێستا جیهان بۆ بەگژداچونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، لەڕوی زانستییەوە زۆر ئامادەتر‌و بەئەزمونترە، بەڵام یەكێتی‌و هاودەنگییەكی جیهانی بۆ بەرەنگاربونەوەی نەهامەتی هاوشێوە پێویستە بەدیبێت، لەبەرئەوەی كۆرۆنا دواهەمین كارەسات نابێت كە بەرۆكی دنیا دەگرێت.\nئەگەر گۆڕانكارییەكی ریشەیی‌و بنەڕەتی لەهەلومەرجی پڕ لەنایەكسانی ژیان‌و تەندروستیدا بەدینەیەت، ئەوا ڤایرۆسی كوشندەتر لەكۆرۆناو كارەساتی گەورەتر بەڕێوەیە، كە یاریی مرۆڤایەتی بەرەو كۆتایی دەبات و پێدەچێت كارەساتی وەها رووبدات كە دووبار بونەوەی ئەستەمە.\nجیهان وەك خێزانێك وایە\nهاراری دەڵێت: ئەم جیهانە وەك خێزانێك وایەو دەبێت كەسێكی بەرپرسیار پاراستنی لەئەستۆ بگرێت، ئەمەریكا کە وتی "من چیتر هاوڕێیەكم لەدنیادا نییەو تەنها بەرژەوەندی من بەلای منەوە یەكەم‌و گرنگە"و سەرکردەی زۆربەی وڵاتان سیاسەتێکی پۆپۆلیستانەیان پەیڕەو کرد، ئیتر جیهان بێ خاوەن بوو. ئەمەش فاكتەرێكی گرنگ بو بۆ بەجیهانی بونی قەیرانە گەورەكانی وەك بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، قەیرانەكانی دیكە كە بریارە بەسەر ئەم جیهانەدا بێن و رووبدەن.\nهاراریی دەڵێت هەرچەندە كۆڤید -19 لە وڵاتی چین و شاریی ووهانەوە بڵاو بوەتەوە، بەڵام خێرا بەسەرتاسەری جیهاندا بڵاوبۆوە، بێ ئەوەی كە ولاتانی زیانلێكەوتو هاوكارییەكی هەمەیەلانەیان هەبوبێت‌و تێبكۆشن بەهاوكاری یەكتر بەسەر ئەم بەڵا گەورەیەدا زاڵ بن، لەكاتێكدا چارەنوسی هەموو جیهان زیاد لەهەر سەردەمێک بەیەكەوە گیربووە و وەك تۆنێك یلێهاتووە كە دەیەوێت ببێتە یەك شت.\nفرۆكە و كەشتیەكانیش نەبێت كۆرۆنا هەر بڵاو دەبوەوە\nهەندێك رەخنەی گشتی دەربارەی ڤایرۆسی كۆرۆنا هەیە كە باس لەوەدەكەن كە ڤایرۆسەكە بەهۆی ئامێرەكانی گواستنەوە زیاتر بە جیهانی بووە دەنا ئەوەندەش بەهێز نەدەبوو نەیدەتوانی بگات بە هەموو جیهان.\nئەو پرۆفیسۆرە جولەكە ئەمریكە دەڵێت "پەتا بڵاوەكان زۆر بەر لەپرۆسەی ئێستای جیهانگیریی توانای بڵاوبونەوەیان هەیە ملیۆنەها مرۆڤیان لەناو بردووە، لەسەدەی 14دا كە هێشتا فڕۆكە دانەهێنرابو، نەكەشتی گەشتیاریی‌و نەشەمەندەفەر هەبون، تاعون‌و مەرگی رەش لەماوەی 10 ساڵدا لەرۆژهەڵاتی ئاسیاوە تا رۆژئاوای ئەوروپا بلاوبۆوەو بووە هۆی مردنی 75 ملیۆن تا 200 ملیۆن مرۆڤ.\nپرۆفیسۆر دەڵێت: ئامڕازی گرنگی بەرەنگاربونەوەی ئەو پەتایانە بەدرێژایی چەندین سەدە تەنها نزاو پاڕانەوەی بەكۆمەڵ بو لەپەرستگاو لەبەردەمی پیاوانی ئاینیدا، بەڵام دوعاو پاڕانەوە دادی نەدا تا سەرەنجام زانایان‌و پزیشكان لەسەرتاسەری جیهاندا لەڕێگەی كۆكردنەوەو گۆڕینەوەی زانیارییانەوە توانییان رێگەچارەی ئەم پەتایانە بدۆزنەوە، ئەگەر لەسەدەكانی ناوەڕاستدا خەڵكی هەرگیز نەیانتوانیبێ تێبگەن كە چ شتێك فاكتەری مردنیان‌و بلاوبونەوەی ئەو پەتا رەشە بوبێت، ئەوا زانایانی سەردەمی ئێستا لەماوەی دو هەفتەدا ڤایرۆسی كۆرۆنایان دەستنیشان كرد".\nجیهان هیچ سەركردەیەكی نییە؟\nئێستا مرۆڤایەتی خاوەنی سەركردایەتییەكی بەرپرسیار نییە‌و تەنها رێگەی زاڵبونیش بەسەر قەیران‌و تەنگەژەی هاوشێوەدا لەساڵانی ئایندەدا، پێویستی بەچارەسەری راستەقینەی ئازارەكانی خەڵكی هەموو جیهانە، بەڵام ئەوەی جێی نیگەرانییە زۆربەی سیاسەتمەداران تەنانەت لەترۆپكی ئەم قەیرانی كۆرۆنایەشدا، هێشتا هەر بیر لەكۆنترۆڵ كردنی هەرچی زیاتری میللەتان دەكەنەوە، و هیچ بیرۆكەیەكی نێودەوڵەتی بۆ پرسی یەكدەنگی لە لەناوبردنی ڤایرۆسەكەدا نییە.\nبەگژداچونەوەی هەژاری‌و بەرزكردنەوەی ئاستی سیستەمی تەندروستی هەموو وڵاتان بەیەكسانی، گرنگترین كارە كە سەركردەكانی جیهان بیكەن بۆ ئەوەی رێگە لەنەهامەتییەكانی داهاتو بگرن.\nئەو دەڵێت: سەرهەڵدانی كۆرۆنا یەكێك لەپەیامەكانی هەژاری‌و نەبونی توانای دەرمانی‌و پزیشكی تەواو بووە لەچیندا، رێگەچارەی ئەم قەیرانانەش لەهەموو وڵاتاندا بەدیدی ئەو بریتییە لەوەی سیستەمی تەندروستی بەخۆڕایی یان زۆر هەرزان بێت‌و تەندروستی خەڵكی لەهەموو شوێنێكی جیهان بێ جیاوازی دەستەبەر بكرێت‌و هەوڵ بۆ وشک کردنی رەگ‌و ریشەکانی هەژاری بدرێت.\nجیهان خاوەنی یەك سیستەمی بەڕێوەبردن بوایەو سیاسەتمەداران تەنها سودی وڵاتی خۆیان لەبەرچاو نەگرتایە‌و ئەگەر سەركردایەتییەکی جیهانیی كارا لەگۆڕێدا بایە، بەرەنگاربونەوەی نەهامەتیەیكانی وەك ڤایرۆسی كۆرۆنا زۆر ئاسانتر‌و ئەنجامی باشتری دەبوو.\nهاوكاریی نێودەوڵەتی نەك كەرەنتینە كردن\nهاراریی لە بارەیی كەرەنتینە كردن و جیابونەوەی وڵاتان و گۆشە گیربونی وڵاتەكان لە چێوەیەكی دیارییكراودا هەڵەیەكی گەورەیە بەرامبەر بە كۆرۆنا ڤایرۆس چونكە ئەم ڤایرۆسە وامان لێدەكات ئابوریەكەمان بروخێت و خۆمان توشی گرفتی تازە دەبێت.\nهاردیی دەڵێت: هەڵچنینی دیواری بەرز‌و سنورداركردنەوەی بازرگانی‌و هاتوچۆ كردن نییە لەنێوان وڵاتاندا، هەرچەندە كەرەنتینە كردن‌و داخستنی سنورەكان بۆ رێگرتن لەبڵاوبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا گرنگە لەكورت ماوەدا، بەڵام خۆ گۆشەگیر کردن بۆ ماوەیەكی درێژخایەن هەرەسهێنانی ئابوری لێدەكەوێتەوەو هیچ وڵاتێكیش ناتوانێت بەتەنها پارێزگاری لەهاوڵاتییەكانی بكات لەبەرامبەر پەتاو ڤایرۆسە كوشندەكاندا.\nباس لەوەشدەكات ئەم سەدەیە وەك سەدەكانی دیكە نییە واتە وەك سەدەکانی ناوەڕاست‌و سەردەمی هەڵچنینی دیوار نییە، بەڵکو پێویستی بەهاوكاری نێودەوڵەتییە، ئەگەر بێمتمانەیی لەنێوان مرۆڤەكان‌و وڵاتان‌و میللەتاندا دروست ببێت گەورەترین سەركەوتن دەبێ بۆ ئەم ڤایرۆسە".\nئەمە كۆتایی مرۆڤایەتی نییە\nهاراری سەرەرای ئەوەی جەخت لەسەر یەك ریزی جیهان دەكاتەوە بۆ ئەوەی مرۆڤایەتی بەیەك جار رووبەرووی ئەو ڤایرۆسە ببێتەوە و پێكەوە كار بكرێت بۆ لەناو بردنی ئەو ڤایرۆسە دەنا قەیرانە ئابوریەكەی سەر زەویی بۆ پرسیی ڤایرۆسی كۆرۆنا زۆر مەترسیدارە، ئێستا دەبێت جیهان ببێتە یەك ماڵ و وەك یەك خێزان كە گەورەیەكی هەبێت بەو شێوەیە رووبەرویی ئەو ڤایرۆسەش ببێتەوە.\nوە هەروەها دەشڵێت: بەدڵنیایی كۆرۆنا كۆتایی بەنەوەی مرۆڤ ناهێنێت، بەڵام ئەگەر بیر لەهاوكاریی لەئاستی جیهان‌و وشك كردنی رەگ‌و ریشەكانی هەژاری‌و دەستەبەر نەكردنی سیستەمێکی بەهێزی تەندروستی بۆ هەموان نەكرێتەوە بێ جیاوازی، ڤایرۆسی كوشندەتر لەکۆرۆنا چاوەڕوانمانە" و دەبێت رووبەرووی ئەو مەترسییە گەورانە ببینەوە كە توشی ئێمە دەبن .


ebdulrehman bamerni: برجا بەلەك.....ژ پەرتوكا من (شەڤێن چلەیی).... عبدالرحمن بامەرنی\nبرجا بەلەك.....ژ پەرتوكا من (شەڤێن چلەیی).... عبدالرحمن بامەرنی\n(سەلیم پاشا) و (سالح ئاغا) برایێن ئێكبون و میراتی ل بیست و چار عەشیرێن بوتا و شكاكا دكرن، سەلیم ئاغا برایێ مەزن بو و كچەك بناڤێ (عەدیل) هەبو و مروڤێ خودێ بو و رێكا بەرێ بەیتی گرتبو، سالح ئاغا برایێ بچویك بو و ئەوی میراتی ل بوتا دكر، كورەك هەبو ناڤێ وی (میر محەمەد) بو و خودێ وەسا حەزكر هێژ میر محەمەد سیپە و تەمەنێ وی دناڤبەرا دوازدە سێزدە سالیێ دا، سالح ئاغایێ بابێ میر محەمەدی ئەمرێ خودێ كر.\nمیرێن بیست و چار عەشیران ڤێكەتن و چوونە دەف سەلیم پاشای و گوتنێ مانێ برایی تە سالح ئاغا یێ چوویە بەردلوڤانیا خودێ و ئەم یێن ماینە بێ میر و دڤێت كەسەك هەبیت ل جزیرێ حكمی بگێریت، ڤێجا كەس ژ تە باشتر نینە كو جهێ برایێ خوە (سالح ئاغای) بگریت و ل سەر كورسیكا میراتیێ روینیت.\nسەلیم پاشای گوتێ ئەز مروڤێ خودێ مە و من رێكا بەرێ بەیتێ یا گرتی و هەرن بێژن میر محەمەدی برازایێ من بلا ئەو میراتیێ ل بوتا بكەت. ئەو ژی رابون چوونە دەف میر محەمەدی و گوتنێ كو دڤێت تو ببیە میرێ بوتا و وی ژی گوتێ ئەز یێ بچویكم و من میراتی پێچێنابیت، هەرن دەف سەلیم پاشای مامێ من بلا ئەو حكمی بگێریت، جارەكا دی زڤرین دەف سەلیم پاشای و سەلیم پاشای خوە ژ بەر میراتیێ دهاڤێت و میر محەمەدی خوە ژبەر دهاڤێت و لدوماهیێ میر محەمەدی گوتە میرەكێن بوتا كو من سێ مەرجێن هەین تا ئەز میراتیێ ل بوتا بكەم، ئەو ژی ئەز یێ دخانیەكێ بێ سەروبەر ڤە و من دڤێت هین بو من قەسرەكێ چێكەن هەر وەكو من دڤێت و هەر گاڤا ئەز هاتمە ژنان هین بو من ژنەكێ بینن هەر وەكو هەوە بڤێت، مەرجێ من یێ سیێ ژی نابیت مامێ من سەلیم پاشا ماكێ خو دحكمێ من دا بكەت. میرەكێن بوتا گوتنە ئێك میر محەمەد خودانێ خوە و ڤان مەرجان دیارە ئەڤ مروڤە (بەحرا ئەقلی) یە و كەیفا وان پێ هات و چوون ئەڤ مەرجە گوتنە سەلیم پاشای ژی و هەمی رازی بون كو میر محەمەد ببیتە میرێ بوتا.\nمیر محەمەد ل سەر كورسیكا حكمی روینشت و حكم ل بوتا گێرا و حكمەكێ نە دروست كر دكر، حكمێ وی هەمی بەروڤاژی بو و حەقی بدویڤ نەحەقیێ ڤە بەرددا و نەحەقی بدویڤ حەقیێ ڤە بەرددا. هندەكان گازندێن خوە گەهاندنە سەلیم پاشای و ئەڤ چەندە بو گوتن، ئینا سەلیم پاشا رابو و گوتی جهێ من لڤی باژێری نەما و رابو دەوار ئینان و مالا خوە ژ جزیرێ برە سێرتێ. پانێ مەرەما میر حەمەدی ژی هەر ئەڤە بو كو مامێ وی ژ دوورێن وی دویر كەڤیت و ب چ رەنگان ماكێ خو دحكمێ وی دا نەكەت و شنوی دەست دا حكمەكێ دروست و خەلك گەلەك پێ درازی بون.\nمیر محەمەدی جابا میرەكێن بوتا فرێكرن و گوتێ مانێ ئێك ژ مەرجێن من هین بو من قەسرەكێ چێكەن، رابو چوو سەر (شەتوانێ شامێ) و گوتی من قەسرەك لڤێرە دڤێت، چەند روژ دسالێ دا هەنە من هند ژوور تێدا دڤێن. رابون جابا فەلێن بازیدێ فرێكرن و گوتێ بیست و پێنج فەلە بەررا ب قەورینن، بیست و پێنجێن دی بەررا ببرن، بیست و پێنجێن دی بەررا بنوكرینن، بیست و پێنج هوستا ژی وان بەرران بنژینن و هەر هوستایەك ژوان ژی دێ روژێ بتنێ بیست و پێنج بەررا دانیتە تاقی و هەر بەررەك یێ رەش بیت و ئێك یێ سپی بیت، تاقەكێ وێ دێ كەڤیتە د شەتوانێ شامێ دا و تاقێ دی دێ كەفتە دێمیی، تا سال زڤریە سالێ و نزیكی نیڤ ملیون مروڤا تێدا كاركرن و ئەو برجە تەمام كرن و ناڤێ وێ دانان (برجا بەلەك).\nمیر محەمەدی دوێ برجێ ڤە دەست هاڤێتە گێرانا حكمێ خوە و تا روژەكێ میرەكێن بوتا هاتینە دەف میر محەمەدی و گوتنێ، مانێ تو یێ هاتیە ژنا و مەرجێ تە یێ دوێ ئەم ژنەكێ بكەیفا خوە بو تە بخازین و بینین، گوتێ بەلێ وە یە و هەر ژنا وە بو من خاست ئەز دێ ب یاوە كەم، پشتی هەمی میرێن بوتا ڤێكەتین و بو سەحكرینە ژنەكێ، هەمی رێكەفتن كو دوتماما وی (عەدیلێ) كچا سەلیم پاشای بو بخازن و بلا دەرگەهێ وان هەر بمالا وان ڤە بیت.\nبیست و چار میرێن بوتا ئەڤێن ژ میرا كێمتر، چوونە مالا سەلیم پاشای ل سێرتێ و كچا وی عەدیل بو میر محەمەدی ژێ خاستن و وی ژی گوت ما دێ كێ ژ برازایێ خوە باشتر بینم كو كچا خوە بدەمێ و گوتێ من كچا خوە عەدیل كرە گولەك و من كرە دبەر سەرێ وی را. ئەڤ خەبەرە گەهاندنە میر محەمەدی كو مە بو تە كچا مامێ تە سەلیم پاشای عەدیلا یا خاستی و چوون نیشانی پێڤەكرن و خازگینی چوون و روژا داوەتێ ژی برەكا عەگید و فێرس و پەهلەوانان دگەل داوەتیا ژ جزیرێ قەستا سێرتێ كرن و وێنەگری رسمەك بو عەدیلا یێ بو بیرهاتن كێشا، پاشی ل دەوارا سیار كرن و بو كرنە داوەت و شەهیانە و مەلایەك و دوو فەقی ئینان و لێك مەهر كرن و عەدیل هندی یا جان و بەركەتی بو ژ سالوخەتێن جانیا وێ دگوتن ئەگەر تو زێرێ باژێرێ ئەزمەرێ هەمیێ بحەلینی و بكەیە گوستیركەك و بكەیە تلا وێ كا دێ ئەو گوستیرك بكێر تلا وێ هێتن یان نە.\nمیر محەمەد و عەدیل گەلەك دپێك خوش بون و حەژ ئێك و دوو دكر، خودێ وەسا حەزكر كورەك دا هەردووكا و ناڤێ وی كرن (تێلی بەگ) و تا ژیێ تێلی بەگێ بویە سالەك ژی ژیانا وان گەلەك بخوشی برێڤە دچوو و چەند ئێڤاری میر محەمەد زڤری با مالێ، دا عەدیلا پێش ڤە رابیت، دەستێ وی گریت و پێكڤە روینە خارێ و دا پێلاڤێن وی ژ پێن وی كەت و گەلەك رێز بو دگرت.\nدحكمێ خوە خرەكێدا ژی چ جارەكێ میر محەمەد ب رەقی دگەل كەسەكێ نە ئاخفتە و ل كەسەكێ ژی دەنگێ خوە بلند نە كریە و تا جارەكێ دوو كەس دگەل ئێك ب شەر چووبون، هندی میر محەمەد دهاتێ كو حكمێ وان بگێریت، بەلێ ژ بەر شەركەتنا هەردووكان لدەف میر محەمەدی و ژ بێ رێزیا هەردووكان ل دیوانێ، ئینا میر محەمەدی هەر ئێكی زلەهەك لبنێ گوهێ وی دا و دەما ئێڤاری زڤری ڤە و ناڤ چاڤێن وی پیچەك یێن تێكچوین و یێ دلمایە و روژا وی نەخوشا بوری چ جار دلێ كەسێ نەهێلایە. چاڤێ عەدیلێ ڤێكەت و بوی رەنگی دیت، ب پێش ڤە نە رابو، میر محەمەد روینشتە خارێ و عەدیل برەخ ڤە نە روینشتە خارێ و پێلاڤا وی نە ئێخست و چوو خارنێ بخوت و نەهات دگەل خارنێ بخوت و كەسێ بو خارن نە ئینا، گازی خدامەكێ كر و بو خارن ئینا، بەلێ گەلەك خارنەكا جودا بو ژ یا عەدیلایێ بو چێدكر، چ ب دلەكی و ب دەهـ دلان ئەو خارن خار و ب شەڤێ میر محەمەد چوو سەر جهێ خوە دا بنڤیت، عەدیلێ خداما خوە فرێكر و نڤینێن وێ برنە ژوورا دی و وێ شەڤێ لدەف ژی نە نڤست.\nچەند روژا ئەڤە بو حالێ هەردووكا، روژەكێ میر محەمەدی گوتە ئاقلدارەكی ئەگەر مروڤ یێ خەمگین بیت و بڤێت دلێ وی ڤە ببیت چبكەت باشە، ئاقلداری گوتێ ئەگەر بخو دەركەڤیتە راڤ و نێچیرا باشە دێ شێت خوە ژبیر ڤەكەت، میر محەمەدی ژی سپێدێ كارێ نێیچرێ كر و لدەوارێ خوە سیار بو، ڤێجا لدویڤ كێریشكا یان پەز كیڤیا، تا ئێڤاری روژا خوە پێڤە بوراند و چ كوشتی و چ نە كوشتی، میر محەمەدی ئێڤاری رییا خوە گرت و قەستا باژێری كر و هاتە ناڤ كولانا و دیت برەكا ژنكان یێ ل سەر تەنویرەكێ نانی پێڤە ددەن، دەما چاڤێن وان ب میر محەمەدی كەتین هەمی رەڤین و كەس نەما ل سەر تەنویرێ و بتنێ ژنكەك ما وێ ژنكێ كو گەلەكا جان و بەركەتی بو گوتە هەڤالێن خو وە خێرە هین درەڤن، خو مروڤا مروڤ نە خارینە و دەما میر محەمەد هاتیە دەف و بەرێخوە دایێ كو كچەكا گەلەك جان و بەركەتیە، رابو ناڤ و نیشانێن كولانێ نڤسین و كا ئەو تەنویر دكەڤیتە كیرێ و دەما گەهشتیە مال رابو ئەو ناڤ و نیشان دانەڤ خلامەكێ خوە و گوتێ دێ لدویڤ ڤان ناڤ و نیشانان چی و تا تو دگەهیە جهێ تەنویر لێ، پسیار بكە دەما میر محەمەد ددەف وان رابوری و هەمی ژنك رەڤین بتنێ ئێك مابو ل سەر تەنویرێ، من دڤێت هەمی تشتەكی ژوێ ژنكێ بزانم، هەر ژ ناڤێ وێ و تەمەنێ وێ و ناڤێ بابێ وێ و كانێ لكیرێ دژیت و بو من ڤان پێزانینان بینە و بلەز وەرە.\nخلام لدویڤ وان ناڤ و نیشانا چوو تا گەهشتیە دەف تەنویرێ و پسیار كر كا ئەو كیژ ژنك بو بتنێ مایە ل سەر تەنویرێ، ئێكێ دەستێ خوە درێژكرە ئێكێ كو نان ب تەنویرێ ڤە د دا و گوتێ ئەڤە بو ئەو ژنك، گوتێ ئەز خلامێ میر محەمەدی مە و من دڤێت ناڤێ تە بزانم و كا تو كچا كێی و مالا تە لكیرێ یە. ئەوێ ژی گوتێ ناڤێ من (مەیانا كچا حەجی ئینسێ چەقماقچی) یە و مالا خوە نیشان دا و گوتێ ئەڤە كارێ من ل سەر ڤێ تەنویرێ یە و ئەز نانی بو خەلكی ب تەنویرێ ڤە ددەم و هەر تەنویرا دادەم، نانەكی ددەنە من و ئەم خوە پێ بخودان دكەین، بابێ من گەلەك یێ پیرە و دایكا من یا مری و من سێ چار خیشك و برایێن ژ خوە بچوكتر هەنە و ئەز بڤی نانی بخودان دكەم.\nخلام زڤری دەف میر محەمەدی ڤە، میر محەمەدی گوتە خلامی هەرە (تەختە رەوانی) ببە و حەجی ئینسێ بابێ وێ لێ سیاركە و بینە ڤێرە، دەما خلامێ میر محەمەدی چوویە دەف بابێ وێ و گوتێ كو میر محەمەدی یا گوتی لدەف من بەرهەڤ ببیت. گوتێ خێرە جەلادە یان خەلاتە، ددلێ خوە دا گوت ئەز دبێژم خودێ ژ من ستاند و بهەر دلەكێ هەبیت گوتێ دا بچین، هەردوو پێكڤە هاتنە دەف میر محەمەدی و میر محەمەد پێشڤەچوو و دەستێ وی گرت و دانا سەر كورسیكەكێ و میر محەمەدی گوتێ تو كێ ژ مالا مە دنیاسی، گوتێ ئەز باپیرێ تە دنیاسم و هەر ژ بچویكاتی من نیاسیە، بەلێ ئەز ژ بابێ تە ژی مەزنتر بوم و گوتێ میری خوش بیت من دڤێت بزانم كا ئێشا من چیە و ژبەر چ تە ئەز ئینایمە ڤێرە، میر محەمەدی گوتێ من دڤێت تو كچا خو بدە یە من و هەم خزمانیە و هەر پارە یە، گوتێ ئەڤە یا ژ من زێدە یە و یاریێن خوە بمن نە كە، میر محەمەدی گوتە خلامەكێ خوە هەرە تەلیسەكێ زێرا بو بكە دعەرەبانێ دا و هزرا وی بتنێ مەجیدیە كە دبەرێكێ دا بیت، ئەڤرو ببیتە خودان زێر و میر محەمەد ببیتە خەزیرێ وی.\nمیر محەمەدی چەند كەسەك فرێكرن و نیشانی پێڤەكرن و خدامێ گوتە خلامی و خلامی گوتە خدامێ و خدام چوو هناڤ سەرێ عەدیلێ و كوچكا عەدیلێ ژ ژنكێن ئاغەواتا و میرا یا تژی یە و بكێمی چل تا پێنجی ژنك درونشتی ینە، خدامێ گوتە عەدیلێ مزگینیا من لتە بیت، وێ هزر كر كو میر محەمەدی جابا وێ یا فرێكری و گوتێ چ مزگینیە، خدامێ گوتێ مزگینیا من لتە میری بخو ژنەك خاست، تشتێ ژ دنیایی هەمیێ ژی بو ژنكێ نەخوشتر هەویا وێیە، عەدیلێ ژ شەراما نەزانی دێ چاوا سەرێ خوە ژبەر وان ژنكان راكەت و دەستویری ژوان ژنكان خاست و چوو ل میر محەمەدی گەریا و نە دیت، هەر جهێ چبایێ لوێرێ نە بو، بەرێخوە ددەتێ یێ لناڤ باخچەی رونشتی یە و چوو لپشت ڤە دەستێ خوە دانا سەر ملێ وی و عەدیلێ گوتێ میر محەمەد من یا زانی تو دێ بەر زەحفیەتەكا مەزن دانی و ئەو چ زەحفیەتە. میر محەمەدی گوتێ ئەرێ وەللا من بخو ژنەك یا خاستی و دێ داوەتا خوە كەم\nعەدیلێ گوتێ میر محەمەد (تە ئەڤ كلە ژی دچاڤێن من وەراند)، گوتێ ئەو ژ نكا تە بخو خاستی یا ژ كیە و چ عەشیرە، میر محەمەدی گوتێ ناڤێ وێ مەیانە و هندەك دبێژنێ مەیاسەت، عەدیلێ گوتێ و خدام ژی دبێژن ناڤێ وێ (مەیو یە)، عەدیلێ گوتێ مخابن هەكە كچا بەگەكی بایە یان كچا پاشایەكی یان ناڤدارەكی بایە و ژ هەژی تە بایە چ قوسیری نەبون، بەلێ تو بچی تەنویرڤانەكێ بخو بخازی، تە هەتكا من ژی بر و دێ هەتكا خوە ژی پێبەی. میر محەمەدی گوتێ ئەرێ وەللا تو راست دبێژی، بەلێ پا ئەز نەشێم ژ نوكە وێڤە بچم بهێلم، ژبەركو من یا خاستی و ئەز بهێلم دێ گەلەك بێژن كا ژبەر چ دەستێن خوە ژێ كێشان و ئەز نەشێم بهێلم، عەدیلایێ گوتێ دێ باشە دەما ئەز هاتیم بابێ من حەفت خدام دا بو نە دگەل من و حەفت خلام و حەفت دەوارێن بارێن وان تژی زێر و زینەت و هەمیان بو من لێكدەڤە و ئەز ژ نوكە وێڤە لدەف تە نابم.\nعەدیلایێ گوتە میر محەمەدی تا سێ روژێن دژی دێ مولەتی دەمە تە و هەر گاڤا تە دەست ل سەر وێ ژنكێ راكر، ئەز دێ ژ بریارا خوە لێڤەبم و هەر گاڤا تو لێڤە نەبوی، ئەڤە ئەز و تو ژ ئێك و دوو خلاس بوین. روژێ دوو جار عەدیلایێ ئێك فرێدكرە دەف میر محەمەدی كا لێڤە بویە یان نە و دیت كو هەر یێ رژدە كو وێ چنكێ بخازیت، پشتی هەر سێ روژێن وێ بدوماهی هاتین، رابو مالیەتێ خوە ژ میر محەمەدی وەرگرت، حەفت خدام و حەفت خلامێن خوە و حەفت بارێن زێرا ل هەر حەفت دەواران كرن و ژ جزیرێ دەركەتن و چوون، عەدیلێ هەمی خلام و خدامێن خوە كومڤەكرن و گوتێ دا بو هەوە بێژم، ئەز دێ كارێ زەلاما كەمە بەرخوە و هەر گاڤا من ژ ئێكی ژ هەوە زانی كو ئەز ژنكم یان بناڤێ من گازی من بكەت، دێ وی كەسی كوژم، رابو دەستەكێ شەل و شەپكان كرە بەرخوە و چەك و سیلەحێن خوە هاڤێتنە ملێ خوە و دەبانجا خوە دبەر خوە دانا و ناڤێ خو كرە (عەباس بەگ).\nعەدیلایێ پسیارا هندەك ئاقلدارا كر و گوتێ شێخ و مەشایخێن باش لكیڤە هەنە، هندەكان گوتێ ل شامێ یێن هەین، وێ ژی باركر و چوو دانا نێزیكی شامێ و چەند خیڤەتەكێن بێ سەروبەر ڤەدان و كەسەكێ خەلكێ جزیرێ دیتن و پسیارا جزیرا بوتا ژێكرن كا چ هەیە و چ دەنگ و باسێن نوی هەنە، وی كەسی گوتێ دەما ئەز ژ جزیرێ دەركەتیم بەرزەحفیاتەك مەزن لبەر دەرێ برجا بەلەك بو، عەدیلایێ گوتێ تە نەزانی ئەو چ بەرزەحفیات بو و ب چ هەلكەفت بو، گوتێ داوەتا میر محەمەدی و مەیانا كچا حەجی ئینسێ چەقماقچی بو، رابو دوو بارێن زێرا كرنە خێر كو بەس میر محەمەد ژ بریارا خوە لێڤە ببیت و ژ وێرێ ژی باركرن و چوونە زوزانێت ژوری ل سەر (دێرا بەرانی) و ل وێرێ ژی دوو بارێن دی یێن زێرا كرنە خێر كو بەس میر محەمەد ژ بریارا خوە لێڤە ببیت و چ هەویا ل سەر وێ نەئینیت.\nعەدیلێ دەنگ ل خلام و خدامێن خوە كر و بو سێ هەیڤێن دی هاژوتن ل رەخێن ستەنبولێ دانان و لوێرێ ژی بارەكێ زێرا كرنە خێر كو بەس میر محەمەد ژ بریارا خوە لێڤە ببیت، دەمەكی كەسەك دیتن كو ژ رەخێ جزیرا بوتان هاتی و پسیار ژێكرن كا ل جزیرێ چ هەیە و چ دەنگ باس هەنە، وی كەسی گوتێ دەما ئەز ژ جزیرا بوتا دەركەتیم ل بەر دەرێ برجا بەلەك بەر زەحفیەتەكا مەزن یا دانای بو، عەدیلایێ گوتێ تە نەزانی ئەو چ بەرزەحفیات بو، گوتێ بەلێ خودێ كچەك دا بو میر محەمەدی ژ وێ ژنكا شنی بخو ئینای مەیانا كچا حەجی ئینسێ چەقماقچی.\nعەدیل رابو ئەو زێرێن ماین ئینان و هەر حەفت خلام و خدام و دەوارێن خوە ئینان و ئەو زێر ل سەر خو و وان هەمیان هندی ئێك دابەش كرن و هەر دەوارەك دا خلامەكی و خدامەكێ پێكڤە، وێ ژی وەكی هەمیا چەند مستەكێن زێرا گەهشتنێ و رابو كاغەزەك نڤیسا و بو بابێ خوە سەلیم پاشای نڤیسا و فرێكرە (سێرتێ) و تێدا دیار كر كو عەدیلا كچا وی یا مری و نەمایە ساخ و بلا پسیارا وێ نەكەن و گوتی مانێ هەر میر محەمەد پسیارا من ناكەت كو بو وی ژی كاغەزەكێ فرێكەم.\nعەدیلایێ پشتی خلام و خدامێن خوە ژ خو خلاس كرین، رابو چوو ناڤ باژێرێ ستەنبولێ كو پایتەختێ سولتانێ دینێ ئیسلامێ بو و پسیارا كەسەكی كر كو گەلەك مروڤێ خودێ بیت و دیسان دەستێ وی دناڤ حكمەتێ ژی دا یێ درێژ بیت و كار پێچێببن، هندەكان گوتێ هەر دەڤ (حەجی رەمەزانی) كەس ژ وی باشتر نینە، حەفت جار یێ چوویە حەجێ و دەستێ وی ژی دناڤ حكومەتێ دا یێ درێژە و كار پێچێدبن.\nعەدیلێ قەستا مالا حەجی رەمەزانی كر و بو مێهڤانا وی و پشتی خارنێ و ڤەخارنێ، عەدیلێ گوتێ حەجی رەمەزان من تشتەك یێ هەی دێ بو تە بێژم، بەس دڤێت تو بو من ئەهد بكەی كو ژ دەڤێ تە نە دەركەڤیت و كەس چ ژێ نەزانیت، حەجی رەەزانی گوتێ بو تە ب چ سویند بخوم، ئەهد بیت ب وان هەر حەفت حەجێن من قەست كرینێ، نە بدەڤێ خوە و نە ب دەستێن خوە ئەز بو كەسێ نەبێژم، عەدیلێ ژی چیروكا خوە هەر ژ دەستپێكێ تا هاتیە دەف وی، خرەك بو گوت و رابو دەستێ خوە دا كولاڤ دەرسوكێن خوە ژ سەرێ خوە كرن و كەزیێن وێ ب سەر ملێن خوە دا شور بونە خارێ. حەجی رەمەزانی سێ جار دەستێ خوە دانا سەر سینگێ خوە و سێ جارا دانا سەر سەرێ خوە و سێ جارا رابو ڤە و گوتێ تو كچا منی و ئەز مالێ خوە هەمیێ دێ لێدەم و سەرێ خوە ژی دێ لێدەم و ئەز نەهێلم هندی سەرێ دەرزیكێ كێماسی بگەهیتە تە.\nعەدیلێ گوتێ من دڤێت من رتبەكا مەزنا عەسكەری هەبیت و عەسكەر لبن دەستێ من بن، حەجی رەمەزانی گازی خدامەكێ كر و گوتێ ژ نوكە وێڤە تو دێ لبن ئەمرێ ڤێ عەدیلایێ بی و كچا منە و بو جهەك خالی كر، حەجی رەمەزن رابو گازی خلامەكی كر و گوتێ هەرە (تەختە رەوانی) ببە و هەرە دەف فلانە بازرگانی و تەنەكەكێ هنگڤینی و ئێكێ كاكل باهیڤا و ئێكێ كاكل گیزا و ئێكێ دوشاڤێ و هەمیا سیار كە و بو من بینە. خلام ژی چوو ئەو تشت هەمی ئینان و حەجی رەمەزانی سیاركرن و قەستا سەرعەسكەرێ مەزنێ سولتانێ ستەنبولێ كر و دەما چاڤێ وی بوان تشتان هەمیان كەتی، زانی كو حەجی رەمەزانی تشتەكێ مەزن ژێ دڤێت، ئەگەر دشیا شیشەكێ هنگڤینی یان زەرفەكێ تری یان تشتەكێ دێ یێ بچویك بو بینیت و گوتێ حەجی رەمەزان تە خێرە، گوتێ ما بو تە چ بێژم، من كورەك هەیە و ناڤێ وی (عەباس بەگە)، من فرێكر بو وەلاتێن ژ دەرڤە و زابتیێ و فنونێن عەسكەریێ بخوینیت و دەما هەمی باوەرنامە وەرگرتین و زڤریە ڤە، هەمی ناسنامە و باوەرنامێن خوە یێن بەرزەكرین و من دڤێت تو برێكا خوە بو درست كەی ڤە، سەرعەسكەری گوتە حەجی رەمەزانی بلا دێ بو تە چێكەم، بەس بمەرجەكی تو وی كوری بینیە دەف من و ئەز دێ هندەك پسیاران ژێكەم.\nحەجی رەمەزان هاتە دەف عەدیلێ و ژێ پسیاركر كانێ ئەو چ زمان دزانیت و زانینا وێ دڤان بواران دا چەندە، عەدیلێ گوتێ ئەز گەلەك زمانان دزانم و ئەز دبوارێن عەسكەری ژی دا یا زیرەكم و پر زانینم، هەردوو پێكڤە چوونە دەف سەرعەسكەری، حەجی رەمەزانی گوتێ ئەڤە من كورێ خوە ئینا، چاوا چاڤێ عەدیلێ ب رەسمێ وێ كەت، دەما دا بیتە بیك و وێنەگرەكی ئەو رەسم بو كێشای و دیت كو ل سەر مێزا سەرعەسكەری یێ دانایە، قرپێن ژ پشتا وێ هات.\nسەرعەسكەری بخێرهاتنا وان كر و دەست هاڤێتە پسیارا و پسیارێن عەسكەری ژێكرن و وێ بەرسڤ دان، سەرعەسكەری گوتە حەجی رەمەزانی ئەڤە گەلەكێ پر زانینە دهەمی بواران دا و ئەڤە خەما من و رابو رتبەكا عەسكەری یا باش دایێ و كاغەزەك بو سولتانی ژی فرێكر و گوتێ مە ئەڤ كەسە دانا شوینا كەسەكێ كو ژ جێهـ وی هاتیە لادان، گوتێ ژی تو دێ كەسێ من یێ ئێكێ بی، دێ ل هێزا ئامادەباشیێ بی و تایبەت بی، بو هەر كارەكی بلەز بهێتە رویدان.\nپشتی رتبە داینە عەدیلێ و عەدیلێ جل و بەرگێن عەسكەری كرینە بەرخوە و رتبێن زابتا و ئامر فەوجا راكرین، رابو بخو هندەك لاوێن تایبەت و چەكەكێ تایبەت و دەوارێن تایبەت بو خو بەرهەڤكرن ئێخستنە و بن فەرمانا خوە و خیڤەتێن تایبەت و زابتیا خوە گێرا و كەس ژی نزانیت كو عەدیلە و ژنكە و هەمی دزانن كو ناڤێ وی (عەباس بەگە).\nلناڤ عەسكەرێ سولتانی یێ وی دەمی، سالێ جارەكێ (پەرازی) كو دبێنە دەركەتنا دەوریان و فەوج فەوجێن عەسكەری هەر ئێك قەستا دەڤەرەكێ دكەت و دگەرن، ئێك بو سێرتێ و ئێك بو مێردینێ و سلوپیا و هەر ئێك بەرەڤ جهەكی ڤەدچیت و بتنێ فەوجا عەدیلێ ما و نە فرێكرە چ جها، عەدیل چوو نك سەرعەسكەری و گوتێ من ژی دڤێت عەسكەرێ خوە ببمە دەوریێ و گوتێ نابیت ژبەركو تو فەوجەكا تایبەتی و بو كارێن تایبەت من تو یێ هێلای لدەف خوە. عەدیل ما پێڤە و گوتێ بتنێ ئەڤ سالە ئەز دێ دەركەڤم و پاشی بلا سالەكا دی بمینم لدەف تە، گوتێ باشە هەكە ئەڤ سالە بتنێ بیت چنینە و رێ دایێ كو عەسكەرێ خوە دەربێخیت و گوتێ ژبەركو فەوجا تە یا تایبەتە تو یی ئازادی چ جهێ تە بڤێت تو دشێی بچیێ.\nعەدیل رابو عەسكەرێ خوە باش كار كر و سەد خیڤەت راكرن، دگەلدا سەد توپ و سەد توپێن بەرك دویر هاڤێژ و هەر جورەكێ چەكی یێ وی دەمی، وێ زێدەتر راكرن و فەوج هەمی بروژێ دەردكەتن، ئەوێ نیڤا شەڤێ دا رێ و ئەگەر عەسكەرێ فەوجێن دی بتنێ بروژێ دا با رێ، وێ ب شەڤ و روژان ددا رێ و قەستا جزیرا بوتاكرن و ل رەخێ دی یێ (شەتوانێ شامێ) ل (دەشتا دەشتی نوكێ) دانان و تاقەكێ برجا بەلەك د شەتوانێ شامێ دایە و گوتە عەسكەرێ خوە كو رەخێن برجا بەلەك بگرن، خیڤەتا خوە لبەرامبەر برجا بەلەك ڤەدان و عەلەلەما توركا ب سەرێ وێ ڤەكر و ژ دویرڤە رەنگێ وێ سور دكر.\nسپێدێ میر محەمەد ژ خەو رابو و بەرێخوەدایێ كو ئەو دەشتا رەش یا سپی بوی، میر محەمەدی گازیكرێ، مەیو كا وەرە هەر چەندە چاڤێن تە دهویرن بەس ژ یێن من دروهنترن، سەحكە دەشتا هەنێ یا سپی دیار دكەتن، گوتێ ئەو خرەك خیڤەت و چادرێن عەسكەرێ سولتانینە و ل وێرێ یێن ڤەداین.\nمیر محەمەدی چەند میرەكێن ژ خوە كێمتر ل (كەلەكەكێ) سیاركرن و دانە شەتوانێ شامی َ و ل رەخێ دی دەركەتن، گوتنە حەرەسان كو مە دڤێت بچینە دەف سەرعەسكەرێ هەوە، عەدیلێ ژی ب جلكێن سەرعەسكەران پێشوازی لێكر و گوتێ سولتانی یا زانی تو (زێرە سەرێ) ژ خەلكی وەردگری و ئەو حكمێ تو دگێری نە یێ دروستە و ژبەر هندێ حاكمی ئەز یا فرێكریم و رابو كیتابەك ئینا دەر كو ختم و مورێن سولتانی ل سەرن، گوتێ ئەم لدویڤ بریارا سولتانی یێن هاتین. میر محەمەدی گوتێ ئەز دشێم نوكە بچم گوتێ بەلێ و جارەكا دی ل كەلەكا خوە سیاربون ڤە و هاتن برجا بەلەك و مەیانێ گوتێ ئەو چبو و هاتبونە چ، میر محەمەدی گوتێ ئەڤە زابتێ فەوجەكا سولتانی یە و (دێ نالێن مە بادەن) و ئێكی ئیخبارییەكا خراب لدەف سولتانی یا لمە كری.\nمیر محەمەدی پسیارا خوە ب ئاقلدارا كر، گوتنێ ئەم دێ بیست سیهـ پەزی ڤەكوژین و دێ داخاز كەینە خارنەكێ، میر محەمەد چوو ل كەلەكا خوە سیار بوڤە و میر محەمەدی گوتە عەدیلێ كو هین بو شیڤێ مێهڤانێن مە نە و گوتێ بلا، عەدیل یا د برجا بەلەك شارەزا یە، رابو حەرەسێن خوە تێگەهاندن و هەر كوژیەكێ برجێ و هەر دەرگەهەكی حەرەسەك و سەر و بنێن دەرەجێن برجێ ژی حەرەس بو دەست نیشانكرن و گوتێ هەر گاڤا من گوتە وە میر محەمەدی بگرن، هەما ئێكسەر خوە لبن كەفشێن وی بدەن و هەكە من دەینەكر چنە.\nعەدیلا ب چەند عەسكەرێن خوە ڤە هاتنە مێهڤانیێ و ب دەرەجێن برجا بەلەك دا ب سەركەتن، میر محەمەدی ئەڤە عەدیل چووی ئودا وێ یا هێلایە داخستی و ژ خەمێن وێدا ناهێلیت كەس بچیتە ژوورا وێ، دەما ب دەرەجێن برجا بەلەك سەر كەتین، میر محەمەدی ئەو ئودە بو ڤەكر و گوتێ كەرەمكە وەرە ڤێ ژوورێ، عەدیلێ دیت كا چاوان ژوورا خوە هێلایە، هەر یا وەسانە و هەمی تشت وەك خوە دداناینە، هەر ژ فنجانێن زێری و ئامانێن زێری و نڤین و جوانكاری و هەمی تشتێن خوە وەك خوە دیتن بێی كو تشتەك ژ جهێ خوە لڤیبیت، عەدیلێ گوتە میر محەمەدی ئەڤە چ ئودە یە، گوتێ ئەڤە ئودا مێهڤانانە و نەگوتێ ژی كو من ژنەكا دی هەبویە.\nروینشتنە خارێ و دیتن كو زاروكەكێ سێنیكەك ئینا و سێ فنجانێن زێری یین قەهوێ تێدا نە، عەدیلێ بەرێخوە دایێ و گومان بو چێبو كو (تێلی بەگ) كورێ وێ بیت بەس خوە ب سەر ڤەنەبر، هەكو عەدیلێ كورێ خوە هێلایی ژیێ وی بتنێ ئێك سال بو، نوكە یێ گەهشتیە چار پێنج سالیێ و دیت كو دەنگێ گریا زاروكەكی یا دهێت و عەدیلێ گوتێ ئەو چ دەنگە دهێت، میر محەمەدی گوتێ ئەو دەنگێ كچا منە و هەكە ل سەر پێن من نەبیت تەنا نابیت، عەدیلێ گوتە حەرەسەكێ خوە هەرە بینە و بلا دانیتە سەرپێن خوە و عەدیلێ گوتێ ناڤێ دەیكا ڤی زاروكێ چیە، میر محەمەدی گوتێ ناڤێ وێ مەیاسەتە و كچا حەجی ئینسێ چەقماقچی یە، گوتێ پا ئەو زاروكێ بو مە فنجانێن قەهوێ ئیناین چیێ تە یە ژبەركو ئەو ژی رەنگێ تە ددەت، گوتێ ئەو ژی كورێ منە و ناڤێ وی تێلی بەگە و گوتێ پا ناڤێ دەیكا وی چیە، گوتی ناڤێ وێ عەدیلە و كچا سەلیم پاشایە و دوتماما منە، عەدیلێ گوتێ پا مادەم دوتماما تەیە پا نوكە ئەو ژی وەك تە میرە و جابا وێ فرێكە بلا بهێتە دەف مە و ئەز ژی وەك برایێ وێ، میر محەمەدی گوتێ بلا و ب دەرەجان دا چوو خارێ و پا دێ عەدیلێ ژ كیڤە ئینیت، گوتێ یا دسەرشوێ ڤە بو سەرێ خوە دشویشت، عەدیلێ گوتێ بلا دەركەڤیت و پشتی دەمەكێ دی عەدیلێ گوتێ هەرە بێژێ بلا بهێت، میر محەمەد جارەكا دی چوو و هاتە ڤە و گوتێ یا دەركەتیە مالێن جیرانا و دێ نوكە هێت و دەمەكێ دی خو گرتن و گوتێ میر محەمەد تو دزانی سولتانی ئەز یێ فرێكریم و یا زانی كو تە ژنكا خوە یا كوشتی و كیتاب ئینا دەرێ كو ختم و مورا سولتانی ل سەرە، گوتێ جابا سەلیم پاشای فرێكەن كا ئەو چ ژێ دزانیت و دەوار بو فرێكرن و كرە دمعافەكێ دا و ئینا عەدیلێ پا یا خو كریە سەرعەسكەر و كارێ زەلاما دبەردا یە و گوتێ بو من چیروكا كچا خوە عەدیلێ بێژە و كا ب چ سەر چوویە، سەلیم پاشای ژی بو چیروكا وێ هەمی بو گوت و هەر ژ نیشانیێ وێ كو حەفت خدام و حەفت خلام و حەفت بارێن زێرا دگەل فرێكرین و تا كاغەز بو ژ ستەنبولێ هاتی و كو یا هاتیە كوشتن، عەدیلێ گوتێ جارەكا دی بزڤرینن مالا وی ڤە ل باژێرێ سێرتێ.\nعەدیلێ گوتە میر محەمەدی كا خوە درێژكە ل پشت ڤی تەختی و ئەز چ بێژم تە دڤێت تو وەبكەی و هەر گاڤەكا تو لدوور خو زڤری ژی من ئەمر كر كو سەرێ تە ببرم، میر محەمەدی گوتێ باشە. عەدیلێ گوتە خلامەكی هەرە بێژە مەیانێ بلا بهێت و خلام چوو و گوتێ ئەز ژن و حرەتم و ما دێ چاوا هێم و ب نەچاری ئینا دەف عەدیلێ و بەرێخوە دایێ كو دارێ وێ گەلەك یێ كرێتە و چاڤێن وێ دهویرن و دفن مەزن، عەدیلێ گوتە میر محەمەدی رابە ڤێ ژنكێ دانە سەر دەستێ خوە و پاڤێژە د شەتوانێ شامێ دا، پانێ میر محەمەد نەشێت بێژیتێ نە، ئەو بخو ژی یێ زەلام باشە و رابو مەیان دانا سەر دەستێن خوە و دبرجێ دا هاڤێتە دشەتوانێ شامێ دا، عەدیل ما هزرێن خوە كرن و بخو گوت ئەگەر كچا وێ بمینیت و تا دەهـ سالێن دژی هەر دێ بێژیت كو ئەڤە كچا مەیانێ بو، گوتە میر محەمەدی دێ رابە ڤێ كچا بچویك ژی هەلگرە و بهاڤێژە دشەتوانێ شامێ دا. هندی گوتێ ئەڤە كچا منە و خوینا منە، نەچار بو لبن گەفێن كوشتنێ ئەو ژی هاڤێتە دشەتوانێ شامێ دا و گوتێ دێ خو درێژكەڤە و تا ئەز دهێمە ڤە.\nعەدیل چوو جلكێن خو یێن بویكینێ كرنە بەرخو و كاروكوكێ خوە كر و گوتێ كا رابە ڤە، میر محەەدی دیت كو عەدیلا دوتاما وی یە لهنداڤ سەری و نە سەرعەسكەرە، عەدیلێ گوتێ مانێ یا گوتی (شێر شێرە چ ژنە چ مێرە) تو رابوی تە ئەو ژنكوك ل سەر من ئینا و تە شەرما من برەڤە و ما چ قوسیری لمن بو، عەدیل رابو چوو دەف سولتانی و چیروكا خو هەمی بو گوت و سولتانی ژی بریار دا كو راتبێ وێ هەمی هەیڤا بو بچیتە بەر دەستێن وێ و عەفویا وێ دا.\nشنوی عەدیلێ جابا بابێ خوە سەلیم پاشای فرێكر و ئەو ژی ئینا دەف خوە و ژیانەكا خوش دگەل ئێك بوراندن.\nئەڤ چیروكە ژ زاردەڤێ (جەبار شاوریكی) هاتیە وەرگرتن، تەمەنێ وی نیبَزیكی 60 سالانە و نوكە ئاكنجیێ پارێزگەها دهوكێ یە و كارێ كاسبكاریێ و جوتیاریێ دكەت و خاندن و نڤیسنێ دزانیت.\nبلاڤكه‌ر -- عبدالرحمن بامرنى --روژ-- 2:42 م


گەرمیان... لە ڕووداوێكی هاتووچۆدا دوو كەس گیانیان لەدەستدا و هەشتی دیكە بریندار دەبن\nوتەبێژی پۆلیسی گەرمیا ڕایدەگەیەنێت بەهۆی ڕوداوێكی هاتوچۆوە لە ڕێگەی ناحییەی مەیدان و گوندی هۆرێن، 10 كوژراو برینداری لێدەكەوێتەوە.\nعەلی جەمال قدووری وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان لە لاپەڕەی خۆی لە تۆڕی كۆمەلایەتی فەیسبوك نوسیویەتی: لە ڕێگەی ناحییەی مەیدان و گوندی هۆرێن بەهۆی وەرگەڕانی ئۆتۆمبێلێك كە دەكەسی تێدا بووە دوو كەسیان مردوون و هەشت سەرنشینەكەی دیكەیان بریندار دەبن.\nهەروەها ڕاشیگەیاند: ئۆتۆمبێلەكە لە جۆری پیكاب نیسان بووە و گەنجەكان لە یاری تۆپی پێ گەڕاونەتەوە.\nمووچە دابەشكردن بەردەوامە، ئەمرۆ ئەو شوێنە مووچە وەردەگرن\nبەپێی ڕاگەیەندراوێکی وەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئەمڕۆ ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦ دابەشکردنی موچەی مانگی ئایاری پێشمەرگە بەردەوام دەبێت.\nرۆژی شەممەی رابردووی وەزارەتی دارایی ڕایگەیاند ڕۆژانی یەکشەممە و دووشەممە ١٩ و ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦، موچەی هەریەکە لە لیواکانی ٧٠ و ٨٠ی پێشمەرگە دابەشدەکرێت.\nئەمەش لە کاتێکدا دێت پێشتر وەزارەتی دارایی ڕایگەیاندبوو لە ڕۆژی پێنجشەممەوە دەستکراوە بە دابەشکردنی موچەی مانگی ئایاری وەزارەتی پێشمەرگە.\nفەرەنسا و سویسرا گەیشتنە قۆناغی دووەمی یۆرۆ\nلەمیانی یارییەكانی گەڕی سێیەمی قۆناغی گرووپەكانی پاڵەوانیەتی جامی نەتەوەكانی ئەوروپا ، هەردوو هەڵبژاردەی فەرەنسا و سویسرا رووبەرووی یەكتربوونەوە و بەیەكەوە سەركەوتن بۆ قۆناغی دووەم".\nهەردوو هەڵبژاردە لەماوەی (90) خولەك سەركەوتوونەبوون لە هەژاندنی تۆڕی تیپی یەكتر و یارییەكەیان بەو ئەنجامە كۆتایی پێهێنا كە دەستی پێكرد".\nئێستا هەڵبژاردەی فەرەنسا خاوەنی (7) خاڵە و بە پلەی یەكەم سەركەوت بۆ قۆناغی دووەمی یۆرۆ ، هەڵبژاردەی سویسرا هاوشانی فەرەنسا بوو بە كۆكردنەوەی (5) خاڵ سەركەوت بۆ هەمان قۆناغ".\nببینە ئەو ئاوارەیە چۆن وەسفی هەرێمی كوردستان دەكات\nتەماتە مرۆڤ لەم نەخۆشییە دووردەخاتەوە\nبەپێی لێكۆلێنەوەیەكی نوێ كە لە كۆمەڵێك لە توێژەرەكان زانكۆی فینلەندا هەستاون بە ئەنجامدانی ئاماژە بەوە دەكەن كە ئەو ژەمانەی خواردن كە دەوڵەمەندە بە تەماتە مرۆڤ لە توشبوون بە جەڵتەی دەماغ دەپارێزێت.\nتوێژەرەكان هەستاون بە ئەنجامدانی كاریگەرییەكانی مادەی لایكۆبین كەمادەیەكی كیمیاوی سوورەو لە هەریەك لە خۆراكەكانی بیبەرو تەماتەو شووتیدا بوونی هەیە.\nتوێژینەوەكە لەسەر چەندین هەزار كەس ئەنجام دراوە، ئاماژە بەوە دەكات ئەو كەسانەی كە مادەی لایكۆبین لە سووڕی خوێنیاندا بوونی هەیە كەمتر تووشی جەڵتەی دەماغ دەبن.\nهەروەها ئەو لێكۆڵێنەوە تەئكید لەوەدەكاتەوە كە ئەو خۆراكانەی كە مادەی لایكۆبینیان تێدایە مەترسی توشبوونە بە جەڵـتەی دەماغ بە رێژەی (55%) كەمدەكەنەوە.\nباینجان ئەم كانزایە لەلەش بەرز دەكاتەوە\nجگە لە چەندین ڤیتامین و كانزا، گەلێك مادەی سوودبەخشی تر لەناو باینجاندایە كە لە كۆمەڵێك نەخۆشی دەمانپارێزن، بۆ نموونە مادەی ناسۆنین پەردەی خانەكانی مێشك لە نەخۆشی دەپارێزێت و فەرمانەكانی مێشك باشتر دەكات.\nهەروەها مادە فینۆلیكەكانی باینجان دژی شێرپەنجەو دژی میكرۆبیشن بە تایبەتی ڤایرۆسەكان كاردەكەن، سەرەڕای دابەزاندنی ئاستی كۆلیستیرۆلی خراپ LDL لە خوێندا.\nهەندێك جار لەبەر زیاد بەكارهێنانی كانزای ئاسن بە شێوەی دەرمان (بە تایبەتی دەرزی) بۆ چارەسەركردنی كەمخوێنی، رێژەی كانزای ئاسن لە لەشدا زیاد دەبێت بەتایبەتی لە پیاوەكان و ئافرەتان لە پاش تەمەنی وەستانی سووڕی خوێنی مانگانەیاندا، ئەمەش ئەگەر چارەسەر نەكرێت زیانی زۆر بە تەندروستی دەگەیەنێت، خواردنی باینجان لەش رزگار دەكات لەم زیادبوونەی رێژەی ئاسن.\nلە هەندێك كەسدا، خواردنی باینجان بە هەر شێوەیەك دەبێتە ئەگەری جۆرێك هەستەوەری بە شێوەی خورشتی پێست كە بە گشتی سادەیە، بۆیە پێویستە كە ئەوانەی هەستەوەرییان بە خواردنی باینجان هەیە، خۆیان لە خواردنی باینجان بپارێزن، بەڵام خۆراكیان بە سەوزەكانی تر جۆراوجۆر بكەن.\nزانایانی بواری سەوزەوات دەڵێن، باینجانی رەش لە ڕێژەیەكی گەورەی سەرچاوە كانزاییەكان پێكهاتووە، لەگەڵ باینجانی سپی كە لە رێژەیەكی زۆری مادەی نیشاستەی پێكهاتووە، ئەم سەرچاوە خۆراكیانەش بە شێوەیەكی بنەرەتی لە توێكڵەكەیدا كۆدەبێتەوە، هەربۆیە زانایان ئامۆژگاریمان دەكەن بە خواردنی باینجانی بێ توێكل، باینجان سوودێكی گرنگ بە كۆئەندامی میز دەگەینێت، بۆیە ئامۆژگاری ئەو كەسانە دەكەن كە بەدەست نەخۆشی بەردی گۆرچیلەوە دەناڵێنن بە خواردنی باینجان.\nچوار كەس شەربەتی هەنار بخۆنەوە\nشەربەتی هەنار باشترین جۆری خواردنەوەیەو سوودێكی تایبەتمەندی گرنگ بە لەش دەبەخشێت، بەوەی كە لە مادەی شەكرو پرۆتین و ترشی لیمۆن و جۆرەها ڤیتامینات و سەرچاوەی كانزاییەكان پێكهاتووە.\nڕۆژانە خواردنەوەی دوو كوپ لە شەربەتی هەنار دەكرێت چارەسەری سكچوون و هەوكردنی هەناو و سەرئێشە بكات، هەروەها توێكڵەكەی بۆ چارەسەركردنی باوەسیر بەكاردەهێنرێت.\nهەنار سەرچاوەیەكی سەرەكی مادەی ئەنتی ئۆكسیدەكانە، كە ئەمەش ڕۆڵێكی گرنگ دەبینێت لە پاراستنی جەستە دژی نەخۆشیە درێژخایەنەكان.\nشەربەتی هەنار پاڵەپەستۆی خوێن و حاڵەتی تووشبوون بە نەخۆشی نۆرەی دڵ و جەڵتەو نەخۆشیەكانی جگەر.\nپەڕەى 5074 لەکۆى 5475 پەڕەدا


بەگوێرەی پێشبینییەکانی زانایانی بواری کەشناسیی عێراقی، بە هۆی هاتنی بارستە هەوایەکی بەستەڵکی جەمسەری باکورەوە، شەپۆلێکی بەفربارین لەم هەفتەیەدا هەرێمی کوردستان و چەند ناوچەیەکی عێراق دەگرێتەوە.\nئەمڕۆ شەممە 8ی شوباتی 2020، نائل عەلی، شارەزای عێراقی لە بواری کەشناسیدا، لە هەژمارەی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیس بوک بڵاویکردەوە: ” بەهۆی تێکەڵبوونی بارستە هەوایەکی زۆر ساردی جەمسەری باکوری زەوییەوە بە بای باکوری ڕۆژئاوا پلەکانی گەرما بە ئەندازەیەکی زۆر لە هەرێمی کوردستان و پارێزگاکانی نەینەوا و ئەنبار لە عێراق نزمدەبێتەوە”.\nئاماژەی بەوەشکردووە، بەفربارینەکە ئەمشەو شەممە دەستپێدەکات بە تایبەتی لە ناوچەکانی هەرێمی کوردستان و لە بەرەبەیانی ڕۆژی یەکشەمەدا بەفربارینەکە کۆتایی دێت.\nپێشبینی ئەوەشی کردووە ڕۆژی سێشەمە دیسانەوە بەفربارین دەستپێبکاتەوە و بەردەوام بێت تا ڕۆژی پێنجشەممەی داهاتوو 13ى شوبات.\nلای خۆشیەوە سادق عەتییە، شارەزا کەشناسیی عێراقی، ئاماژەی بەوە کردووە، کە لە دیاردەیەکی دەگمەندا، ڕۆژی سێشەممە 11ی شوبات، بەفر لە ناوچە جیاوازەکانی پارێزگای نەینەوا و ئەنبار دەبارێت، ئەگەرێکی زۆریشی هەیە لە بەغدای پایتەختدا بەفر ببارێت.\nبەگوێرەی ماڵپەڕی کەشناسی عەرەب، ئەو بارستە هەوا جەمسەرییە، هەموو ناوچەکانی وڵاتی شام، عێراق، دوورگەی عەرەب و کەنداوی عەرەبی دەگرێتەوە، کە پانتایەکی بە دووملیۆن کیلۆمەتر زیاتر مەزەندە دەکرێت.\nهەروەها ماڵپەرەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، پێشبینی دەکرێت پلەکانی گەرما بەئەندازەیەکی زۆر لە چەندین وڵاتی عەربیدا بێنەخۆارەوە و هەڕەشە لە ژیانی خەڵکی ناوچەکە بکات، بە گوێرەی پێشبنییەکانی ئەوماڵپەرە ئەگەری هەیە پلەکانی گەرما 10 پلە بێتە خوار پلەی سفری سەدیەوە.


نەبەز گۆران: سەرنجێك لەسەر واعیزی جنێودەر. – WTARIKURD\nئێستا تەنها دونیای شاشەكان پڕنەبووە لە مەخلوقی جنێودەر و بەسوكدانەری ئەویتر و شتەكان، لەم بەرەو خواربوونەوەیەدا، چەندین واعیزی جنێودەر، خۆیان خزاندوەتە ناو مینبەرەكانی مزگەوتەكانەوە و، لەو رێگەیەوە بە پێی ئاستی خۆیان، سەیری ئیمان و ئەخلاق و خوداناسی دەكەن، دەیانەوێت بەو ئاستەی خۆیانەوە ئەخلاق و ئیمان و خوداناسی هەڵسەنگێنن. ئەم واعیزانە لە غیابی بیركردنەوەدا بۆ خوداناسی، وەك پۆلیسی ئەخلاق لەسەر ئەو مینبەرانە تەعین بوون و، بەجۆرێك ئیمان و خوداناسیان شێواندووە، تەنها دوركەوتنەوە لێینا، رێگا راستەكەیە بۆ وێناكردن و ناسینی ئەخلاق و ئیمان و خودا.\nئەو ئەخلاقەی واعیزە جنێودەرەكان تەفسیری دەكەن، ئەخلاقی جەستەیە و ئەخلاق لەواتا گەورەكەی داماڵدراوە، بۆ جەستەی ئەویتر. بەم تەفسیرە، ئەخلاق كردەیە، بەڵام هەر ئەخلاقێك كردەبێت، پێش ئەوەی ببێتە كردە، لەناو بیركردنەوە و زماندایە. كاتێك بیركردنەوە و زمان پیسبوون، بێگومان كردەی ئەخلاقیش پیسدەبێت. بۆ ئەوەی ئەخلاقێكی جوان بەرهەم بهێنین، دەبێت بیركردنەوە و زمان پاك بكەینەوە. مەخلوقێك بیركردنەوە و زمانی پیسبێت و لە نزمترین ئاستی زماندا تەفسیری ئەخلاق بكات، بێگومان ئەم كارەكتەرە خۆی لە كێشەیەكی گەورەی ئەخلاقیدایە و پێویستی بەوەیە ئەخلاقی چاكبكرێت. لەم داڕمانەدا لە زمان و لە بیركردنەوە، هەموو ئەویترێك بۆ واعیزی جنێودەر، دەبێتە مەترسی لەسەر ئەو ئەخلاقەی واعیز لە حیكایەتەكان وەریگرتووە. ئەشێت واعیز بە پێی ئاستی خۆی، بەوجۆرە وێنای دونیا و خودا بكات، هەر كەسێك لە دەرەوەی تەفسیرەكانی ئەوبێت، كەسێكە لە دەرەوەی ئەخلاق. بەڵام بونیادی ئەخلاق لەو كاتەوە دەست پێدەكات، واعیز بیركردنەوە و زمانی پاكبكاتەوە، هیچ كات ئەخلاقێكی بەرز لە رێگەی بكەرێكی جنێودەرەوە دروستنابێت. ئەوانەی جنێو دەدەن، ئەوانەن سەرقاڵی پیسكردنی ژینگەی ئەخلاقی كۆمەڵگەیەكن. ئەوانەی سوكایەتی بەجوڵەكانی ئەوانی تر دەكەن، ئەوانەن سوكایەتی بەخودی دونیاكەی خۆیان دەكەن و، بێئاگا لەوەی لەناو ئایدۆلۆژیاییەكی بەسوكدانەردا دەژین و، ئەم ئایدۆلۆژیا بەسوكدانەرە، ماهییەتی خاڵیكردونەتەوە بۆ ئاستێك، تەنها بە زمانی جنێو و سوكایەتی پێكردن، خوێندنەوە بۆ دونیای دەرەوەی خۆی و ئەویتری دەرەوەی خۆی بكات.\nبۆ ئەوەی بزانین ئەخلاق چییە؟ دەبێت پرسیار لە بیركردنەوە و زمان بكەین. بیركردنەوەی بەرز و قوڵ، ئەخلاقی بەرزو قوڵ دروستدەكات. هەتا فەزای بیركردنەوە لۆژیكی نەبێت، ناتوانێت دەسكاری ئەخلاقێكی نادروست بكات. گەر بیركردنەوە نەخۆشبێت بێگومان زمانێكی نەخۆشیش تەفسیری ئەو بیركردنەوەیە دەكات، گەر بیركردنەوە لۆژیكی و جەوهەری بێت، زمانێكی بەرز و قوڵ تەفسیری ئەو بیركردنەوەیە دەكات. كاتێك بمانەوێت بیركردنەوە بناسین، لەرێگای زمانەوە دەیناسین، كە زمانەكە پیس بوو، بیركردنەوەكە پاك نابێت و، زمانی پیس بەرهەمی بیركردنەوەی پیسە و بەم لۆژیكەش، ئەخلاق بەزمان و بیركردنەوەی پیس ناتوانرێت بگۆڕدرێت و ناشتوانرێت دروستبكرێت. ئەو زمانە نزمە، زادەگەی نەبوونی بیركردنەوە و ناسینی جەوهەری ئەخلاقە. ئەو زمانە پڕجنێوە لە بكەرێكەوە دێتە دەر، ناسینی ئەخلاقی خۆیەتی لەو ئاستەدا. ئەو جوڵە تازانەی لە كۆمەڵگەی ئێمەدا روودەدەن، جوڵە نین دژی ئەخلاق وەك ئەوەی پۆلیسەكانی ئەخلاق باسی لێوەدەكەن، دونیای نوێ، دونیایەكە تەنها دەسكاری شێوەی مرۆڤەكانی ئێمەی نەكردووە، دەسكاری جوڵەكان و دونیابینییەكەشی كردووە (ئەگەر دونیابینی هەبێت) دژ بوون بەم دونیا نوێیە، لەرێگەی زمانێكی نزم و ئاستێكی بیركردنەوەی نزمەوە، دژوبوونێكە هیچ لە دونیا نوێیەكە ناكات و، ئەو دونیا كۆنە ناشیرندەكات واعیزی جنیودەر خۆی كردوە بە پاسەوانی. كاتێكیش ئەخلاق كورتكرایەوە بۆ جەستەی ئەویتر، ئیدی لە مانا راستەقینەكەی دادەماڵدرێت و دەبێتە بینینێكی نێرانە، غەریزەیەكی پەتی و ، بۆ خاڵیكردنەوەی ئەخلاق لە هەموو واتایەك و داپۆشینی بە چێژ.\nواعیزی جنێودەر، دەیەوێت ئەخلاق لە دیدە نێرانەكەوە سەیربكات. ئەو دیدە نێرانەیەی كە ئەخلاق نە زمان بێت، نە بیركردنەوەبێت، نە كردەبێت و، تەنها جەستەی ئەویتری ژن بێت. هەركاتێك جەستەكە ونكرا و داپۆشرا، ئیدی ئەخلاق لە شوێنی خۆیەتی و، گەر جەستەكە دەركەوت، ئەخلاق لە مەترسیدایە! ئەم تەفسیرە نێرانەیە بۆ ئەخلاق، بۆخۆی نەخۆشخستنی ئەخلاقی راستەقینەیە. جەستە هەرشتێك بێت، داپۆشرا و یان دەركەوتە، ناتوانێت دەسكاری ئەخلاق بكات، ئەگەر خودی ئەخلاقەكە رەگوڕیشەیەكی هەبێت لە بیركردنەوە و زماندا. دوو نمونە دەهێنمەوە تا یارمەتیدەربێت بۆ رونكردنەوەكە و تێبگەین جەستە دوا وێستگەی ئەخلاقە، دەگەرێینەوە بۆ دوو چیرۆكی ئایینی. ” مەریەمی مەجدەلی، بە تەفسیری نەریتپارێزەكان سۆزانی بوو، ئەما مەسیح كردییە نزكیترین هاوەڵی خۆی. ” ئەم كردەیەی مەسیح، كردەیەكە بۆ هەڵتەكاندنەوەی ئەو ئەخلاقەی نەریتپارێزان بۆ جەستەی دەكەن. ئەركی كەسی هوشیارە ئەخلاق بگەڕێنێتەوە شوێنەكەی خۆی و، لەو دیدە نێرانەیە كە لەجەستەدا كورتی دەكاتەوە، دروی بخاتەوە و بیخاتەوە ناو سیاقەكەی خۆی. مەسیح بەم كردەیەی تەواوی ئەو ئەخلاقە جەستەیەی رەدكردەوە و، لەناو مرۆڤەكەدا ئەخلاقێكی نوێی چاند، جیاواز لە ئەخلاقە كۆنەكە، كە لە جەستەوە سەیردەكرا. ” ژنەی ناو مزگەوتەكەی مەولانا، نەریتپارێزان پەلاماریاندەدا و ئازاریاندەدا، دەیانگوت: بۆچی سۆزانییەك بە جلی پیاوانەوە هاتوەتە مزگەوت، مزگەوتی پیسكردووە. شەمسی تەبریزی بەرگری لە ژنەكرد و، بە نەریتپارێزانی وت: گەر ئەو جەستەی پیسبێت هاتبێتە مزگەوتەكەوە، ئێوە ناختان پیسە و ئەو ناحی پاكە، كەوایە ئەوەی مزگەوتەكە پیسدەكات، ناخی ئێوەیە نەك جەستەی ئەو.”\nواتای چیرۆكەكە ئەوەیە: جەستە گەر پیسبێت پاك دەبێتەوە، بەڵام ئەگەر ناخ و بیركردنەوە و زمان پیس بن، چۆن ئەخلاقێك دروستدەكەن؟ یان، جەستە كاتێك پیسدەبێت زمان و بیركردنەوە و جەوهەری كەسەكە پیسبن، ئەو پیسبوونەش ئایین تەفسیری بۆ دەكات، پێسوبوونێكە بەر لە جەستە، لە بیركردنەوە و ناخەوە دێتە دەر. ئێستا بەشێك لە واعیزەكان بە جنێوەكانیان نوێنەرایەتی ئەو ئەخلاقە دەكەن، كە بیركردنەوە و زمانی پیسە و لە رێگەی جنێو سوكایەتییەوە پەخش دەبێت! ئەم دوو چیرۆكە لەسەر جەستە و ئەخلاق، دوو چیرۆكن بۆ گۆڕینی دیدگای كەسی نزیك لە ئایین لەسەر ئەخلاق. بەجەستەكردنی ئەخلاق، تەنها ئەركی ئەوانەیە لە بنەوانەوە ئەخلاق ناناسن. كاتێك دیدگایەكی نێرانە دروستدەبێت بۆ ئەخلاق و هەموو جەستەیەكی دەركەوتەی ژن، بە شێواندنی ئەخلاق دەچێوێنرێت، ئیدی ئەخلاق دەبێتە كۆمەڵێك چێژی پیاوانە و لەو چێژانەدا پیاو سنوورەكان و شێوازەكان و دەركەوتەكانی دیاریدەكات و لە هەرشوێنێك لەو سنوورە پیاوانەیە تێپەڕی، ئیدی بە بەد ئەخلاقی تەفسیردەكرێت. لەم دونیانوێیەشدا كە دونیای دەركەوتەی جەستەیە، واعیز ناتوانێت لەناو بیركردنەوەدا بۆ رەگوڕیشەكانی ئەخلاق بگەڕێتەوە، ناشتوانێت لە دونیانوێیەكدا بۆ ئەخلاقی نوێ بگەڕێت، هەر بە چاوە نێرانەكەی و زمانە نزمەكەیەوە، دەكەوێتە وێزەی ئەخلاق و جەستەی دەركەوتە. جگە لەم رێگایە رێگایەكی دیكە شك نابات، بۆ بەرهەمهێنانی ئەخلاقی نوێ و پێشی وایە بەم ئاستەوە، ئیدی نوێنەرایەتی ئەخلاقی راستەقینە دەكات و بەرگریكاری ئەخلاقە!\nبەشێك لە دونیای واعیزەكان، زۆر جیاوازی نییە لەو دونیا شاشەیەی لەناو تۆڕەكۆمەڵایەتییەكاندا دروستبووە و، سەرقاڵی سوكایەتیكردن و جنێودانن. هەردوو تاپیەكە سەر بە دونیایەكن ئاستی هوشیارییان لاوازە. دونیایەك ئیمان و خودا، هێندە لاواز و بچوككراوەتەوە، لە جەستەدا وێنەیان دەكێشرێت! بە پێی تەفسیرە نێرانەكەی ئەم تاپیانە بۆ ئەوەی ئیمان و خودا بناسی، دەبێت سەیری جەستەی ئەویتر بكەیت. ئیدی زمان و بیركردنەوە و كردە رۆژانەیەكان پەراوێزخراون و ئەخلاق لە سیاقی خۆی دەرهێنراوە و، خراوەتە سەر جەستەیەك. جنێودان، سوكایەتیكردن، پەلاماردان، پۆلیسی ژیانی خەڵك، چاودێركردن و باسكردنی خەڵك، زمانبەدی و سەرنەویكردن بۆ دەسەڵاتی پیسخۆر و… هتد. ئەمانە هیچی بە ئەخلاق نابینرێن! لەوەش زیاتر ئەمانە بەم ئاستەی خۆیانەوە، خۆیان بە بەرگریكاری ئەخلاقی كۆن دەزانن و بەگوێگرەكانیشان ناڵێن ئەخلاقی كۆن چییە و ئەخلاقی نوێ چییە! لە ساتێكدا دێنە ناو دونیا نوێیەكە و، سەیری هەموو جوڵە و كردەیەكی (بەقەولی خۆیان) نا ئەخلاقی دەكەن و، دەچنەوە لەسەر مینبەرەكان بە نزمترین ئاستی زمان، تەفسیری جوڵە و كردەكە دەكەن و، دەشیانەوێت وەك نوێنەری ئیمان و خودا و ئەخلاق بناسرێن! (ئیشیان بووە بەوەی شەوان لە تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان سەیری دیمەنە وروژێنەرەكان بكەن و، بەرۆژیش لەسەر مینەبەرەكانیان بەزمانە پڕجنێوەكەیان باسی ئەو دیمەنە بكەن، خۆیان شەو سەیریانكردووە!) ئەو ئەخلاقی ئەم واعیزانە نوێنەرایەتی دەكەن، بە پێی زمانە پڕ لەجنێوەكەیان نزمترین ئاستی ئەخلاقە. بۆ ئەوەی ئیمان و خودا و ئەخلاقی راستەقینە بناسین، گوێ لەم واعیزە جنێودەرانە ناگریێت، یەك میراسی گەورەی ئەدەب و فیكر لەبەردەستدایە، هەر لە (خانای قوبادی، بێسارانی، مەولەی، نالی، ئەحمەدی خانی، مەحوی، مەلای گەورە، مەلاعەبدولكەریمی مودەڕیس و… هتد) بیگرە تا دەگاتە (بایەزیدی باستامی، شەمسی تەبریزی، حەلاج، جونەیدی بەغدادی، مەولانا، ئیبن عەرەبی، سوهرەوەردی، عەتاری نەیشاپوری، حافزی شیرازی، سەعدی شیرازی و… هد) ئەم بیركەرەوانە لەناو دونیای ئیمان و خوداناسیدا، بە زمانێكی ئاست بەرزەوە، بە بیركردنەوەیەكی قوڵەوە، بە لۆژیك و ماناوە، سەیری ئیمان و خوداناسی، سەیری ئەخلاق و جەوهەرەكەی، سەیری ئەویتری ژن و ئەویتری پیاو، سەیری بوونی خود و ئاستی خود. هەموو ئەو وێنانەمان پیشاندەدەن، كە ئەمڕۆ لای واعیزی جنێودەر، هەرگیز ناگەیت بەم ئاستە و هەرگیز ناتوانیت بەو جۆرە ئەخلاق و خودا و ئیمان بناسی، كە لە رێگەی زمانە پڕ جنێوەكەیان و ئاستە لاوازەكەیانەوە تەفسیری بۆ دەكەن. گوێگرەكانیان بۆ ئەوەی لە جەوهەری ئەخلاقی ئایینی و ئیمان و خودا ناسی تێبگەن، باشترە لەم واعیزە جنێودەرانە دوربكەونەوە و بگەڕێینەوە سەر ئەو میراسە ئەدەبی و فیكريەی ئەستێرەكانی پێشو بۆیان جهێشتوین.\nتێبینی: ئەمە تەنها سەرنجێكە.\nدکتور محەمەد ئەمين: أبعاد المثلث الصراع لإسرائيلى يهودي- تركي سني – وإيراني شيعي.


😊 بەزمی پاسی پۆڵۆنی و مام رۆستەم | 🏷 پۆل: گاڵتەوگەپ | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\n#تیپی 57ی سەگرمە\n#تیپی 21ی کەرکوک\n📷 جەلال تاڵەبانی و مام رۆستەم و ... | 🏷 پۆل: وێنە و پێناس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\n👁 ئەم بابەتە 10,737 جار بینراوە\n👫 رۆستەم کەرکوکی - مام رۆستەم | 🏷 پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nرۆستەم کەرکوکی - مام رۆستەم\nسەرکردەیەکی سەربازیی یەکێتی بوو و پاشان بووە ئەندامی گۆڕان.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Nov 3 2009 5:03PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 13 2017 4:08PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 29 KB Nov 3 2009 5:03PM هاوڕێ باخەوان\n1. 👁 بەزمی پاسی پۆڵۆنی و مام رۆستەم\n2. 👁 کورد و دیموکراسی\n1. 👁 شەهید ڕێباز و مام ڕۆستەم و مامۆستا بەکر\n3. 👁 مام رۆستەم، شەهید نازم محەمەد سڵێمان، ملازم عومەر و نەوشیروان مستەفا - ناوزەنگ 1983\n4. 👁 مام رۆستەم، ناسری رەزازی و نەوشیروان مستەفا\n5. 👁 نەوشیروان مستەفا و مام ڕۆستەم و پۆلێک پێشمەرگەی یەکێتیی لە سەرگەڵوو\n2. 👁 دێ ڕووتەڵەکان، ڕەنگی چۆکلێتی پڕ شیر و شەکرن\n📷 شەهید ڕێباز و مام ڕۆستەم و مامۆستا بەکر | 🏷 پۆل: وێنە و پێناس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\n📷 فەرەیدون عەبدولقادر، بەکری حاجی سەفەر، مام رۆستەم | 🏷 پۆل: وێنە و پێناس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\n📷 مام رۆستەم، شەهید نازم محەمەد سڵێمان، ملازم عومەر و نەوشیروان مستەفا - ناوزەنگ 1983 | 🏷 پۆل: وێنە و پێناس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Oct 20 2015 8:13PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Oct 21 2018 7:17PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 8,764 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 71 KB Oct 20 2015 8:13PM هاوڕێ باخەوان\n📷 مام رۆستەم، ناسری رەزازی و نەوشیروان مستەفا | 🏷 پۆل: وێنە و پێناس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nمام رۆستەم، ناسری رەزازی و نەوشیروان مستەفا\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 2 2017 3:06PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 2 2017 3:06PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 78 KB Jun 2 2017 3:07PM هاوڕێ باخەوان\n📷 نەوشیروان مستەفا و مام ڕۆستەم و پۆلێک پێشمەرگەی یەکێتیی لە سەرگەڵوو | 🏷 پۆل: وێنە و پێناس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨


بەغدا داوای تۆماری دەنگدەرانی هەرێم دەكات | ئاژانس\nHome سەرەکی بەغدا داوای تۆماری دەنگدەرانی هەرێم دەكات\nشەش مانگە ناوخۆ و پێشمەرگە وەڵامی كۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەكانی هەرێم نادەنەوە\nئەندامێكی ئەنجوومەنی كۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەكانی عێراق ئاشكرای دەكات، كە داوای تۆماری دەنگدەرانیان لە كۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەكانی هەرێم كردووە، بەڵام ڕادەستیان ناكەن.\nسەعید كاكەیی، ئەندامی ئەنجوومەنی كۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەكانی عێراق بە ״ئاژانس״ی وت: ״هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی عێراق بەو تۆماری دەنگدانە ئەنجام دەدرێت كە لە لای كۆمیسیۆنی بەغدایە نەك ئەوەی لای كۆمیسیۆنی هەرێمە، كۆمیسیۆنی هەرێم داوای هاوكارییان لێ كردووین لیستی دەنگده‌رانی كۆمیسیۆنی بەغدایان پێ بدەین، ئێمەش پێمان داون״.\nوتیشی: ״كۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەكانی هەرێم ئامادە نەبووە تۆماری دەنگدەرانی خۆیانمان پێ بدەن تا بەراوردی بكەین بەوەی كە لای ئێمەیە لە بەغدا، بۆیە متمانەمان نییە بەو تۆمارەی لای هەرێم هەیە״.\nماوەیەكە پرسی تۆماری دەنگدەران لە هەرێمی كوردستان جووڵێنراوە، بەو پێیەی كە ناوی دووبارە و مردووی تیایە، كە ئەگەر هەیە بۆ ساختەكاری لە هەڵبژاردنەكاندا بەكار بهێندرێت.\nشیروان زرار وتەبێژی كۆمیسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان و ڕاپرسیی هەرێمی كوردستان بۆ ״ئاژانس״ وتی: ״ئێمە بە فەرمی داوای تۆماری دەنگدەرانمان لە كۆمیسیۆنی بەغدا كردووە، ئەگەر ئەوانیش بە ڕەسمی داوایان کرد ئەنجوومەنی کۆمیسیۆن بڕیاری لێ دەدات״.\nبە پێی ڕاپۆرتێكیش كە لە لاپەڕە (2) بڵاو كراوەتەوە، كۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەكانی هەرێم ماوەی شەش مانگە داوای لیستی كارمەندانیان لە وەزارەتی پێشمەرگە و ناوخۆی هەرێم كردووە بۆ وردبینیكردن لە تۆماری دەنگدەراندا، بەڵام وەڵامیان نەداونەتەوە.\nلێكۆڵینەوە لە کشانەوەی پێشمەرگەی میحوەرەكانی سنووری پارتی پەك دەخرێت\nڕەزا چاوڕەش دەچێتەوە گەڕەکە کۆنەکانی سلێمانی


کۆمەڵگای بەشەری پێویستی بەهاتنە مەیدانی دەستبەجێی هێزی سێیەم هەیە! – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 کۆمەڵگای بەشەری پێویستی بەهاتنە مەیدانی دەستبەجێی هێزی سێیەم هەیە!\nکۆمەڵگای بەشەری پێویستی بەهاتنە مەیدانی دەستبەجێی هێزی سێیەم هەیە!\nئەمرۆ بەرواری ٢٣-٣-٢٠١٦ سێ تەقینەوەو کاری خۆکوژی فرۆکەخانە و یستگەیەکی قیتاری برۆکسلی پایتەختی بەلجیکایان، کردە نیشانە. لە ئاکامدا نزیکەی ٣٤ کەس گیانیان لەدەستدا و نزیکەی ٢٠٠ کەسێکیش بریندار بوون، هاوکات کەشی ترس و دڵەراوێکی سایەی خۆی زالکردەوە بەسەر بەلجیکاو زۆرێک لە وڵاتانی ئەوروپیدا.\nئەم کردوە درندانەو هەوسار پچراوە کە مۆرو نیشانەی دەستی تیرۆریزمی ئیسلامی پێوەیە، لەدرێژەی ململانێی خۆیدا لەگەل تیرۆریزمی دەوڵەتیدا، ئەگەر بەری پێنەگیرێت و دنیای شارستانی بۆ بەرپێ گرتنی هێزی خۆی نەهێنێتە مەیدان، گومان لەوەدا نییە، دنیا دەکاتە سەکۆیەکی نائەمنترو خوێناوی تر لەوەی کە ئیستا هەیە. تیرۆریزمی دەوڵەتی ئاشکرا کە ئەمریکاو غەرب بەدەست تیوەردان و لەشکرکیشی سەربازی لە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەراست و باکوری ئەفریقاو، بۆمبابارکردن و پشتیوانی کردن لە رژێمە ئیسلامی و کۆنەپەرستەکان گرتویانەتە بەر و تیرۆریزمی ئیسلامی و وڵاتانی هاوکارو پشتیوانیان، کە پانتایەکی بەرینیان دەستبەسەرا گرتووەو یاساو رێسای ئیسلامی محمەمەدی و داعشیان داسەپاندوەو کردەوە تیرۆریستیەکانیان، هاوڵاتیانی ئەوروپاو ئەمریکایان کردۆتە نیشانە، دۆخێکی خوڵقاندووە، کە پێویستی بە هاتنە مەیدانی فراوانی هێزی سێیەم” دنیای شارستانی”یە، کە نەفرەتی قوڵی لەبەرامبەر هەردوو بەرەکەدا هەیە. هاتنە مەیدانی ئەو هێزە دەتوانێ سنورێک بۆ ئەم هەلومەرجە دابنێت و رێگە بگرێت، لەوەیدنیا لەوە زیاتر ببێتە گۆرەپانێک لە ترس و تۆقاندن و تەقاندنەوەو وێرانکاری و داگیرکاری و دەستێوەردان و داباراندنی دەیان هەزار تەن لە بۆمب و باروت …تاد.\nئێمە لە رێکخراوی دەرەوەی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان، لە کاتێکدا بەتوندی ئیدانەی ئەم کردەوە ئینسانکوژەیە دەکەین و خۆمان بە غەمبار دەزانین لە کەنار کەسوکاری قوربانیانی ئەم روداوەدا و هیوای زوو چاک بوونەوە بۆ بریندارەکان دەخوازین، هاوکات لە ریزی پێشەوەی دنیای شارستانیدا دەوەستین بۆ کۆتاییهێنان بەم جەنگ و بەرامبەركییەی هەردوو قوتبی تیرۆریستی دەوڵەتی و تیرۆریزمی رەوتگەلی ئیسلامی هەوسار پچراو لە پێناو گێرانەوەی ئارامی و ئاسایش بۆ کۆمەڵگای ئینسانی.