سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان وەڵامی ئەو كەسانەیدایەوە كە ڕەخنەیان ئاڕاستەكردبوو لەپرسی سەرۆكایەتی هەرێمدا - پەرەگراف\nسەرۆكی پەرلەمانی كوردستان وەڵامی ئەو كەسانەیدایەوە كە ڕەخنەیان ئاڕاستەكردبوو لەپرسی سەرۆكایەتی هەرێمدا\nسەرۆكی پەرلەمانی كوردستان لە وتارێكدا بەتوندی وەڵامی ئەو كەسانەی دایەوە كە لەماوەی ڕابردوودا ڕەخنەیان لە خودی خۆی‌و سەرۆكایەتیی پەرلەمان گرتووە لە پرسی ویلایەتی سەرۆكی هەرێمدا.\nیوسف محەمەد سادق، ئەمڕۆ ئەو وتارەی بڵاوكردەوە بە ناونیشانی"ڕەوایی دان بە كودەتا و پاشگەزبونەوە لە چاكسازی" كە تێیدا ڕۆڵی سەرۆكایەتی پەرلەمانی لەچارەسەری پرسی سەرۆكایەتی هەرێمدا ڕوونكردوەتەوە، هەرچەندە سەرۆكی پەرلەمان ناوی كەسی لەوتارەكەیدا نەهێناوە وەك وەڵامدانەوەی، بەڵام پێشتر سەرچاوەیەكی نزیكی یوسف محەمەد بۆ پەرەگراف وتی"وتارەكە وەڵامە بۆ سەڵاحەدین بەهادین‌و هەموو ئەوكەسانەی لە ڕابردوودا قسەیان لەسەر ئەو پرسە كردووە."\nڕۆڵی پەرلەمان لەپرسی ویلایەتی سەرۆكی هەرێم لەماوەی ڕابردوودا زۆرترین قسەی لەسەر كراوەو سەرۆكی پەرلەمان ڕوبەڕوی ڕەخنەی توندی پارتی‌و چەند لایەنێكی دیكە بووەتەوە لەسەر ئەنجامدانی كۆبوونەوەی 19ی ئابی 2015ی پەرلەمان كە بەهۆیەوە كێشەكانی نێوان گۆڕان‌و پارتی گەیاندە ئەوپەڕی ئاڵۆزی‌و پەكخستنی پەرلەمانی بەدواداهات.\n19ی ئابی 2015 هەرچەندە پێنج حزبەكە بە نێوەندگیری ئەمەریكاو نەتەوەیەكگرتووەكان لە كۆبوونەوەیەكی چەند كاتژمێریدا ڕێككەوتن كۆبوونەوەی ئەو ڕۆژەی پەرلەمان لەسەر پرسی سەرۆكایەتی هەرێم دوابخرێت، بەڵام سەرۆكی پەرلەمان كۆبوونەوەكەی ئەنجامداو بەهۆی تەواونەكردنی ڕێژەی یاسایی ئامادەبووانەوە كۆبونەوەكە دواخرا، ئەوەش یوسف محەمەدی ڕوبەڕوی ڕەخنەی توند كردەوە.\nڕەخنەكان لەسەر ئەوپرسە دواینیان قسەی سەڵاحەدین بەهادین ئەمینداری گشتی یەكگرتوو بوو كە سێ ڕۆژ لەمەوبەر یوسف محەمەدی بە "كەم ئەزموون" ناوبردو پێیوابوو "هەڵەیەكی زۆر ڕوون بوو" كۆبوونەوەی 19ی ئابی كردووە، سەرۆكی پەرلەمان پێشتریش چەندجارێك ئەوەی ڕاگەیاندووە كە كۆبوونەوەی 19ی ئاب یاسایی بووەو بۆ چارەسەركردنی پرسی ویلایەتی سەرۆكی هەرێم بووە كە لەوڕۆژەدا وادەكەی كۆتایی دەهات.\nدەقی وتارەكەی سەرۆكی پەرلەمان\nڕەوایی دان بە كودەتا و پاشگەزبونەوە لە چاكسازی\nماوەیەكە لێرە و لەوێ، لە كۆبونەوە و دیدار و دیبەیت و چاوپێكەوتنە ڕۆژنامەوانیەكاندا، هەندێ حیزب یان سەركردەی سیاسی و كادیری باڵای حیزبی، ئەو كاتەی لە لایەن هاوڵاتیان و ڕوناكبیرانەوە ڕوبەروی ئیحراجیی سیاسی ئەكرێنەوە، ئەكەونە پەلاماردانی پەرلەمان و سەرۆكایەتیەكەی و تۆمەتباری ئەكەن بەوەی گوایا ئەمان بونە هۆی سەرهەڵدانی قەیرانی سیاسی و تەنانەت قەیرانی ئابوری و داراییش لە هەرێمی كوردستان. ئەم لێدوانانە لە كاتێكدایە كە هۆكاری كێشەكان ڕونن. بەڵام ئەم دەربڕین و وتە ناڕاستانە هۆكاری تایبەت بە خۆیان هەیە. لەوانەیە هەندێكی لە بێ ئاگاییەوە بێت لە كارەكانی پەرلەمان لەماوەی ڕابردودا، بەڵام هەندێكیشی بۆ پینە و پەڕۆ كردنی هەڵوێستە سیاسیە لەرزۆكەكانی خاوەنەكانیان و، بۆ پەردەپۆش كردنی كێشە و قەیرانە شەخسی و ناوخۆییەكانیانە، یان ڕەنگە بۆ زەمینە ساز كردنە بۆ بەشدارییان لە تەواو كردنی ئەو كودەتایەی بەسەر پڕۆسەی دیموكراسیی هەرێمدا كراوە و، بۆ پەردەپۆش كردنی نەبونی هەڵوێستێكی ڕون و بوێریانەیە لەسەر پەكخستنی سەرچاوەی شەعیەتی حوكمڕانیی هەرێم.\nسەیر لەوەدایە كە بەشێكی ئەم بەڕێزانە لەو حیزبانەن كە پڕۆژە یاسایان پێشكەشی پەرلەمان كردوە بۆ گۆڕینی سیستەمی حوكمڕانیی هەرێم بۆ سیستەمی پەرلەمانیی تەواو و، ڕێخۆشكردن بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكێكی نوێی هەرێم لە پەرلەمانی كوردستانەوە. هەندێك لەم بەڕێزانە لە جێگای جیاواز قسەی جیاواز و دژبەیەك ئەكەن؛ لە سلێمانی قسەیەك ئەكەن لە هەولێر قسەیەكی تر؛ لە كۆبونەوە داخراو و دوقۆڵیەكاندا قسەیەك ئەكەن، بۆ میدیا قسەیەكی تر؛ لە كاتی پێشكەش كردنی پڕۆژە یاساكانی هەمواری یاسای سەرۆكایەتی هەڵوێستێكیان هەبو، ئێستا كە بۆ ڕێگری كردن لە پەسەند كردنی پڕۆژە یاساكانی خۆیان، پەرلەمان پەكخراوە، هەڵوێستێكی تریان هەیە؛ ڕەنگە ئەمە بێت پێناسەی ئەزمونی سیاسی لای ئەم تایپەی سیاسیەكانی كوردستان، لە كاتێكدا كە ئەمە دروست دوفاقیی سیاسیە.\nئەم جۆرە ئەزمونە سیاسیەی ئەم بەڕێزانە شانازیی پێوە ئەكەن، نەك تەنها لە خەڵكی كوردستان، بەڵكو لە بنكەی جەماوەریی حیزبەكانی خۆشیان تەریكی كردون. چونكە هەڵوێستی ئەم بەڕێزانە پێچەوانەی هەڵوێستی بنكە جەماوەریەكەیانە، هەر بۆ نمونە بڕوانن بۆ دەرەنجامی كۆنگرەی هەندێ لەو حیزبانەی لە ماوەی ڕابردودا ئەنجام دراون.\nبۆ لانەدانی سەرنجی جەماوەری خۆشەویستی كوردستان لەسەركێشە و قەیرانە بنچینەییەكان و ئەسڵی كێشەكان، ماوەیەكی زۆرە بێدەنگیمان هەڵبژاردوە سەبارەت بەو هەمو وتە ناڕەوایانەی لەم بارەیەوە كراون. بەڵام بۆ ئەوەی ئەم وتە و لێدوانانە لە پروپاگەندەوە لە ئەنجامی دوبارە كردنەوەوە نەبنە ڕاستی، پێمان باشە بە چەند خاڵێك وەڵام بدەینەوە بۆ ئەوەی ڕای گشتی چەواشە نەكرێت.\n١. سەرۆكایەتیی ئەم خولەی پەرلەمانی كوردستان، لەو ڕوانگەیەی كە بەئاگا بوو لەوەی قەیرانێكی ئاڵۆزكراوی لە خولی پێشوی پەرلەمانەوە بێ چارەسەركراوی، بە میرات بۆ ماوەتەوە، كە ئەویش قەیرانی سەرۆكایەتیی هەرێم بو، بە میتۆدێكی بونیادی، هەر زوو لە مانگەكانی سەرەتای دەست بەكار بونی، دەستی كرد بە فەراهەم كردنی ئامڕازەكانی چارەسەركردنی ئەم كێشە گەورەیە. بۆیە نزیكەی ساڵێكی رەبەق بێوچان كاری لەم پێناوەدا كرد، هەر لە:\nا. كۆبونەوەی بەردەوام لەگەڵ سەرۆكی فراكسیۆنەكان ، كۆبونەوە لەگەڵ لایەنەكانی كێشەكە و، كۆبونەوە لەگەڵ حیزبە سیاسیەكان هەر لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٤وە؛\nب. پەسەند كردنی یاسای كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكان و ڕاپرسی لە ٢٣/ ٧/ ٢٠١٤ و هەڵبژاردنی ئەندامانی ئەنجومەنی كۆمسیارانی كۆمسیۆنەكە لە ٢٣/ ١٢/ ٢٠١٤، بۆ ئەوەی ئامادەكاری بكرێت بۆ هەر هەڵبژاردن و ڕاپرسیەك لە هەرێم؛\nج. كار كردن بۆ پەسەند كردنی یاسای ئامادەكردنەوەی پڕۆژەی دەستوری هەرێم كە پڕۆژەكە لە ١٦/ ١٢/ ٢٠١٤ خوێندنەوەی یەكەمی بۆ كرا. بەڵام بەداخەوە ناكۆكیی فراكسیۆنەكان بە هۆی دەستتێوەردانی حیزبی و شەخسی، پەسەندكردنی یاساكەی دواخست بۆ ١٣/ ٤/ ٢٠١٥. بەم پێیەش هەڵبژاردنی لیژنەی دەستوری كەوتە ٢٠/ ٥/ ٢٠١٥؛\nد. هەوڵ دان بۆ دروست كردنی مەتبەخی سیاسی و یاسایی لە فراكسیۆنە سەرەكیەكانی پەرلەمان بۆ ئامادەكردنی پڕۆژەی هاوبەشی تەوافوقی لەسەر هەمواری یاسای سەرۆكایەتی لە مانگی ئایاری ٢٠١٥؛\nه. هاندانی حیزبە سیاسیەكان بۆ گفتوگۆ و ڕێكەوتن لەسەر كێشەی سەرۆكایەتی پێش كۆتایی هاتنی وادەی درێژكراوەی سەرۆكایەتیی هەرێم و، دەرفەتدان بەم وتووێژانە تا ئەوپەڕی ڕادەی توانا.\nبەڵام بەداخەوە، ئیرادەیەكی حیزبی ڕێگر بو لەبەردەم چارەسەركردنی كێشەی سەرۆكایەتیی هەرێم بە شێوازی دیموكراسی و دەستوری و یاسایی. هەر بۆیە كۆمسیۆن تائێستاش سەرپێ نەخراوە، پرسی دەستور دواخرا، مەتبەخی فراكسیۆنەكانیش بۆ پڕۆژەی هاوبەش پەكخرا و، گفتوگۆی حیزبە سیاسیەكانیش ئێستاشی لەگەڵدا بێت بێ ئەنجام ماوەتەوە. چونكە ئەم ئیرادە حیزبیە كاری كرد بۆ ئەوەی سەرجەم ئەم ڕێكارانە پەكبخرێن بە مەبەستی ئەوەی بخرێینەوە بەردەم تولەڕێی درێژكردنەوەی ماوەی سەرۆكایەتی. (نوسینگەی رۆژنامەوانی سەرۆكی پەرلەمانمان ڕاسپاردوە تا لەچەند ڕۆژی داهاتودا پانۆرامای هەوڵەكانی سەرۆكایەتیی پەرلەمان بۆ چارەسەری پرسی سەرۆكایەتی هەرێم بۆ ڕای گشتی و میدیا بخاتەڕو).\n٢. كاتێك سەرجەم رێگاكانی تر پەكخران، سەرۆكایەتیی پەرلەمان داوای لە حیزبەكان كرد كە لەڕێی فراكسیۆنەكانیانەوە دیدی خۆیان سەبارەت بە چۆنیەتیی چارەسەری قەیرانی سەرۆكایەتیی هەرێم لە چوارچێوەی پڕۆژە یاسای هاوبەش یان سەربەخۆ، بخەنە بەردەم پەرلەمان. بەم پێیەش پێنج فراكسیۆن، چوار پڕۆژە یاسایان بۆ هەمواری یاسای سەرۆكایەتی پێشكەش كرد، داوامان لە فراكسیۆن وحیزبە سەرەكیەكانی تریش كرد كە دید و پڕۆژەی خۆیان بخەنەڕو. لەبری ئەمە، سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان و جێگرەكەی، ٢٢/ ٦/ ٢٠١٣ لەڕێی نێردراو و تەلەفۆنەوە داوایان لە بەندە و بەڕێز سكرتێری پەرلەمان كرد كە پڕۆژەی فراكسیۆنەكانی تر نەخەینە بەرنامەی كارەوە. هەڵوێستی ئێمە پابەند بون بو بە پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمان و، پێشێل نەكردنی مافی یاسایی ئەندامانی پەرلەمان و فراكسیۆنەكانیان بۆ خستنەڕوی پڕۆژەكانیان و، هێشتنەوەی دەرگای كراوە بەسەر هەر پڕۆژەیەكی تریشدا. دەپرسین داخۆ ئەم بەڕێزانەی ئێستا ڕەخنە دەگرن هەڵوێستیان چی دەبو، ئەگەر هاوشێوەی سەرۆكایەتیی خولەكانی ڕابردو، لەسەر داوای سەرۆكی یەك حیزب، پڕۆژە یاسای فراكسیۆن و پەرلەمانتارانمان پشتگوێ بخستایە؟ ئایا ئێستا تۆمەتباریان نەدەكردین بە پێشێل كردنی یاسا و پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمان و، لایەنداری بۆ حیزبێكی دیاریكراو و، ... تاد؟\n٣. سەرۆكایەتیی ئەم خولەی پەرلەمانی كوردستان، زۆر بە هێمنی و هەستیاری و بەرپرسیارێتیەوە و، بە تەواوی لە چوارچێوەی پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمان، مامەڵەی لەگەڵ پڕۆژە یاساكانی هەمواری یاسای سەرۆكایەتی كرد. لەگەڵ گرتنەبەری هەر هەنگاوێكی یاسایی، دەرفەتی دانوستانی ئاواڵا ئەكردەوە. هەربۆیەش پڕۆسەی یاساكاری سەبارەت بە هەمواری یاسای سەرۆكایەتی لەم خولەی پەرلەمان، لە پێشكەش كردنی یەكەم پڕۆژە یاساوە لە (٢١/ ٥/ ٢٠١٥) تا دانیشتنی پەرلەمان بۆ پەسەند كردنی ڕاپۆرتی لیژنەی یاسایی لە ١٩ی ئابی ٢٠١٥، نزیكەی سێ مانگی خایاند. فەرمون بەراوردی ئەم پڕۆسەیە بكەن بە پڕۆسەی یاساكاری لە خولەكانی پێشوی پەرلەمان. بۆ نمونە پڕۆسەی پەسەند كردنی دو یاسا بۆ درێژكردنەوەی ماوەی ویلایەتی خولی سێی پەرلەمان و سەرۆكی پێشوی هەرێم، لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣، كە لە واژو كردن و پێشكەش كردنی پڕۆژە یاساكان لە لایەن پەرلەمانتارانەوە تا تێپەڕاندنی نایاسایی و ناپەیڕەوییان لە پەرلەمانەوە هەموی چەند كاتژمێرێكی خایاند.\n٤. زۆر باسی دانیشتنی نائاسایی پەرلەمان لە ١٩ی ئابی ٢٠١٥ ئەكرێت و، بە شێوەیەكی چەواشەكارییانە بە هۆكاری سەرهەڵدانی كێشەكە و پەكخستنی پەرلەمان وەسف ئەكرێت. ئەمە لە كاتێكدایە كە لە دوای ئەو بەروارەشەوە پەرلەمان درێژەیدا بە دانیشتنەكانی و، تا ٧/ ١٠/ ٢٠١٥ شەش دانیشتنی ئاسایی ئەنجامدا. بەڵام دوای بە بنبەست گەیشتنی ٩ كۆبونەوەی پێنج قۆڵی، بە تایبەت دوای دانیشتنی ڕۆژی ٨/ ١٠/ ٢٠١٥ و بێ ئەنجام بونی و، بۆ ڕێگری كردن لە گەڕاندنەوەی پرسی سەرۆكایەتیی هەرێم بۆ پەرلەمان، لە ١٢/ ١٠/ ٢٠١٥ ڕێگری لە ئێمە كرا بۆ چونەوە هەولێر و، پەرلەمان پەكخرا نەك لە دوای ١٩ی ئاب.\nسەبارەت بە كۆبونەوەی شەوی ١٨ی ئابی نێوان پێنج حیزبەكەش، دیسانەوە كۆبونەوەیەكی بێدەرەنجام بو. پاش ٣ مانگ چاوەڕێ كردنی پەرلەمان بۆ ڕێكەوتنی حیزبەكان، لەو كاتژمێرانەی كۆتایی ماوەی شەرعیەتی سەرۆكایەتیی هەرێم، حیزبەكان نەیانتوانی لەسەر پرسی سەرۆكایەتیی هەرێم بگەنە هیچ دەرەنجامێك. ئەگەر گەیشتون بە هەر دەرەنجامێك و تا ئێستا شاردویانەتەوە، فەرمون ڕایبگەیەنن چۆن پرسەكەیان چارەسەر كرد؟ تەنانەت نەیانتوانی بگەنە هیچ چارەسەرێكی كاتیش بۆ كێشەی نەمانی شەرعیەتی سەرۆكایەتی هەرێم لە ٢٠ی ئابی ٢٠١٥ تا گەیشتن بە چارەسەری كۆتایی. تەنها لەسەر ئەوە ڕێكەوتن كە دانیشتنی پەرلەمان دوا بخەن!! تەنانەت ڕێك نەكەوتبون لەسەر شێوازی دواخستنی دانیشتنی پەرلەمان.\nسەرۆكایەتیی پەرلەمان لە ڕۆژی ١٩ی ئاب بۆ نزیكەی ٤ كاتژمێر لە وتووێژی بەردەوام بو لەگەڵ سەرۆكی فراكسیۆنەكان. زۆر بە سادەیی سەرۆكی فراكسیۆنەكان ڕێكنەكەوتن لەسەر دواخستنی دانیشتنی پەرلەمان، هەندێكیان دژی دواخستنی دانیشتنەكە بون، هەندێكیان لەگەڵ دواخستن بون بەڵام ئامادە نەبون بە تەنیا داوای دواخستنی دانیشتنەكە بكەن. هەر بۆیەش هیچ داوایەكی ڕەسمی بۆ دواخستنی دانیشتنەكە پێشكەش بە سەرۆكایەتی نەكرا. سەرۆكایەتیی پەرلەمانیش بۆ پاراستنی بێ لایەنیی خۆی و، نەسەپاندنی هیچ ئیرافەیەكی دەرەوەی پەرلەمان بەسەر پەرلەمانتاران دا، بڕیاریدا دانیشتنەكە ئەنجام بدرێت، بە تایبەت كە دانیشتنەكە نائاسایی بو و لەسەر داوای پەرلەمانتاران بو، نەك دانیشتنێكی ئاسایی لەسەر داوای سەرۆكایەتیی پەرلەمان. حیزبەكان ئەگەر ئەیانویست كۆبونەوەی پەرلەمان دوابخرێت، ئەبو فراكسیۆنەكان ڕازی بكەن بە دواخستنی دانیشتنەكە، لە كاتێكدا كە ئەو شەوە ٥ حیزبەكە هیچ پەرلەمانتارێكیان لە شاندی دانوستانەكانیان دانەنابو و، هەر ئەمەش هۆكاریی توڕەیی فراكسیۆنەكانیان بو.\nدوای نەبونی نیسابی یاسایی دانیشتنی پەرلەمان، سەرۆكایەتی پەرلەمان بۆ دەرفەتدانەوە بە دانیشتنی حیزبەكان بۆ ڕێكەوتن، ڕاپۆرتی پڕۆژە یاسای هەمواری یاسای سەرۆكایەتیی نەخستەوە بەرنامەی كاری دانیشتنەكانی دواتری پەرلەمان. بەڵام پاش بە بنبەست گەیشتنی گفتوگۆی لایەنەكان، بۆ ڕێگری لە هەنگاوی داهاتوی پەرلەمان، پەكیانخست.\n٥. باس لەوە ئەكرێت كە پرسی سەرۆكایەتیی هەرێم بەدەست پەرلەمانەوە شكاوە. ئێمە لێرەوە بە هەموانی ڕادەگەیەنین پڕۆژە یاسای هەمواری چوارەمی یاسای سەرۆكایەتیی هەرێم ئێستاش بۆ پەسەند كردنی لە پەرلەمان ئامادەیە، ئەو فراكسیۆنانەی پڕۆژە یاساكانیان پێشكەش كردوە، زۆرینەی پەرلەمان پێك دەهێنن، فەرمون ئێستاش یان ڕیكبكەون لەگەل لایەنەكەی تر، یان با پەرلەمانتارانیان ئامادەی دانیشتنی پەرلەمان بن لە هەر شوێنێكی كوردستان بۆ پەسەند كردنی بە پێی پەیڕەو و یاسای پەرلەمانی كوردستان.\n٦. هەمو ئەوانەی لەسەرەوە باس كران دەرخەری ئەوەن كە كێشەكە لە پەرلەمان و سەرۆكایەتیەكەی نیە و، بە تایبەت بەندە و برای بەڕێزم شێخ فەخرەدین سكرتێری پەرلەمان،بە هاوكاریی زۆرینەی هەرەزۆری فراكسیۆن پەرلەمانتارانی كوردستان، كارمان بۆ یاساسەروەری و چارەسەری قەیرانی سەرۆكایەتیی هەرێم بە یاسا كرد.\nڕاستە، ئێمە ئەزمونمان نیە لە كاری نایاسایی، ئەزمونمان نیە لە گەندەڵی، ئەزمونمان نیە لە پینەوپەڕۆ و چاپلوسی كردن. ئەزمون دەرەنجامی بوێرییە، ئەگینا ئەزمون چ مانایەكی دەبێت ئەگەر ئازایەتی كاركردن بۆ یاساسەروەری و هێنانەكایەی چاكەی گشتیی لەگەڵ نەبێت. ئاخر خۆ ئەزموندار زۆرن لە یاساشكێنی و وێران كردن و ئەنجامدانی گەندەڵی. بەڵێ ئێمە گەنجین و ئەمەش جێی شانازیمانە كە لەم تەمەنەدا ، لەم ساتەوەختە هەستیارەی مێژوی وڵاتمان، شانمان داوەتە بەر بەرپرسیارێتیە گەورەكانی گەلەكەمان. چیدی ئەو ڕۆژگارە تێپەڕی كە تەمەن نیشانەی ئەزمون بێت. ئەزمون خەسڵەتی تایبەتی خۆیی هەیە و، وەك هەر چەمكێكی تر لە دونیای ئەمڕۆدا گۆڕانی بەسەردا هاتوە.\nهەمو ئەو قسانەی بە پێچەوانەی ئەمەوە ئەكرێن بێ ئینسافیەكی گەورەیە، كە یان لە بێ ئاگایی و نەشارەزاییەوەیە یان لە خۆگێلكردن و هەوڵدان بۆ چەواشەكاریی ڕای گشتی و بۆ شانخاڵی كردنەوە لە بەرپرسیارێتیەوەیە. كێشەكان لای ئێمە نین و لە شوێنێكی ترەوە سەرچاوەیان گرتوە!!\nبۆ نمونە ئەپرسین ئایا ئەكرێت هەمو ڕێكارێكی دیموكراسی بۆ ئاڵوگۆڕكردنی ئاشتیانەی دەسەڵات پەكبخرێت و ڕێی هەڵبژاردنی گشتنی و هەڵبژاردنی سەرۆكێكی نوێ لە پەرلەمان پەكبخرێت و، بە بیانوی نەبونی سەرۆكی نوێ، بە ناشەرعی سەرۆكەكان بەردەوام بن لە پێگەكانیان و، هەموان ئەشهەدو بیللا بكەن؟ ئایا ئەكرێت هەر حیزبێكی دەسەڵاتدار هەڵوێستی حیزبێكی تری بە دڵ نەبو، بارەگاكانی دابخات و بیانسوتێنێت و، كادیرە هەڵكەوتوەكانیان تیرۆر بكەن و، هەموان بێدەنگی هەڵبژێرن؟ ئایا ئەكرێت تاكە یەك حیزب هەژمونی بەسەر پایتەختدا هەبێت و، ئەگەر كارێك یان پڕۆژەیەكی پەرلەمان یان حكومەت یان هەر وەزارەتێكی بە دڵ نەبو، دایبخات؟ داخۆ هەر بەڕاست ئەگەر هەر بەڕێزێك پۆستی سەرۆكایەتیی هەرێمی بە هەڵبژارن لەناو خەڵكەوە یان لە پەرلەمانەوە بردەوە، یان حیزبێك یان ئیئتیلافێك زۆرینەی هەڵبژاردنی بردەوە، ئایا دەسەڵاتی ڕادەست ئەكرێت؟ تاكەی بە بیانویی ئەزمونەكەمان و ساوایی و ناسكیەكەی، ئێمە ئەبێت چاو لە حوكمی یاسا و شەرعیەتی یاسایی و دیموكراسی بپۆشین و، پینەوپەڕۆ بكەین، بەڵام لەولاشەوە بەبەرچاومانە دونیا پێشدەكەوێت و ئێمەش هەر بەرەودوا؟ بۆ نمونە هەر سەیری ئەو عێراقە بكەن كە ئیددیعای ئەوە ئەكرا چاو لە ئەزمونی هەرێمی كوردستان بكات، لە ناوجەرگەی شەڕی دژی تیرۆردا ئاڵوگۆڕ لە سەرۆكایەتیی ئەنجومەنی وەزیران ئەكرێت، لە پەرلەمانەوە وەزیری بەرگری و دارایی متمانەیان لێوەردەگیرێتەوە، كەس ناتوانێت دەستوەربداتە كاروباری پەرلەمانەوە و پەكی بخات.\nدیسانەوە ئەپرسین ئایا تاكەی ئەبێت داهاتی ئەم هەرێمە دیار نەبێت؟ ئایا تاكەی نەوت و گاز ئەفرۆشڕێت و، هەندێك دەبنە ملیاردێر و، خەڵكی كوردستانیش برسی و قەرزار ئەكرێن؟ ئایا تاكەی ئەبێت پەیوەندیەكانی هەرێم شەخسی و حیزبی و نهێنی بن؟ كێ لە ئێوە ئاگاداری سەفقە دەیان ساڵیەكانی بواری وزە و ئاسایشن لەگەڵ دەوڵەتانی دراوسێ؟\nئەمانە كێشە بنچینەییەكانی وڵاتی ئێمەن بەڕێزان، كە پێویستە پێكەوە بە ئیرادەیەكی بەهێزەوە هەوڵی چارەسەری بنەڕەتییان بدەین، چونكە بەردەوام لە ئێستا و لە داهاتو، لەگەڵ ئەم دەستەیە یان دەستەیەكی تری سەرۆكایەتیی پەرلەمان، لەم خولە یان لە خولێكی تری پەرلەمان، بەیانی یان دە ساڵی تریش، هەر سەرچاوەی ئاڵۆزی و ناسەقامگیریی سیاسی و ئابوریی وڵاتمان ئەبن و، دێنەوە ڕێمان. ئێوە هەموتان باش ئەمە ئەزانن هەر وەك چۆن لە كۆبونەوە دوقۆڵییەكاندا باسی ئەكەن، هەموتان ئەزانن دەستگرتنی بەڕێز مەسعود بارزانی بە كورسیەكەیەوە و، قۆرخكردنی دەسەڵاتی سیاسی و ئابوری سەرچاوەی كێشەكانە. بەڵام ئەگەر جورئەتی سیاسیی باس كردنی ئەمانەتان نیە، تكایە لە شوێنێكی تر پینە و پەڕۆی هەڵویست و كارەكانتان مەكەن. دۆخی هەرێمی كوردستانیش پێویستی بە سەركردەی ئازا و ڕاستگۆ و خاوەن پڕەنسیپ هەیە، نەك شەن كردن لە هەر شوێنێك با هات!!\nبەڕێزان پێتان خۆش بێت یان نا، بە ئاگاییەوە بێت یان لە بێ ئاگاییەوە، ئەم وتانەتان ئەچێتە خانەی ڕەوایی دان بەو كودەتایەی بەسەر شەرعیەت دا كراوە و، ڕێخۆشكەرن بۆ بەردەوامیدان پێی. بە ڕاستی ئەمەش ئەو گومانەمان لا دروست ئەكات كە ڕەنگە پەكخستنی پەرلەمان، رەزامەندیی بێ دەنگ (چمنی) یان لانی كەم ئاگاداریی هەندێك لایەن و سەركردەی حیزبیشی لەگەڵ بوبێت. لە كاتێكدا كە دەبو هەموان بە یەك دەنگ بێ دودڵی، پەكخستنی پەرلەمان كە ماڵی هەمو هاونیشتیمانیانە بە هەمو دەنگ و ڕەنگ و حیزب و پێكهاتەكانیانەوە، بە تاوانێكی گەورە تەماشا بكەن. دەبو هەموان بە بارزانییان بوتایە كە پەرلەمان تەنها موڵكی تۆ و حیزبەكەت نیە و، مافی پەكخستنیت نیە!!\nئێستاش فەرمون با هەمومان جەخت لەسەر ئاڵوگۆڕی ئاشتیانەی دەسەڵات بكەینەوە. ئێمەش لەگەڵتان هاوكار ئەبین با هەر سێ سەرۆكایەتیەكان بە ڕێی دیموكراسی و لە چوارچێوەی یاسا بگۆڕدێن. فەرمون لەپێناو ئاڵوگۆڕی یەكەمجاری ئاشتیانەی پۆستی سەرۆكی هەرێم، لە پێناو هێنانەكایەی حكومەتی نیشتیمانی، كە لە بری شاردنەوەی، داهاتەكان شەفاف بكات و، بەشێوەیەكی دادپەروەرانە بەسەر هاوڵاتیان دا دابەشی بكات، با سەرۆكایەتیی پەرلەمان بگۆڕدرێت. دیسانەوە فەرمون پەسەند كردنی پڕۆژە یاساكانی ئێوە بۆ بە پەرلەمانی كردن و بە سیستەم كردنی هەرێمی كوردستان، چ قوربانیەكی تری پێویستە لە لایەن ئێمەوە، بە وازهێنانیشمانەوە، هەر ئامادەین، بە مەرجێك لە چوارچێوەی یاسادا بن.\nلە كۆتایی دا بە پێویستی ئەزانم زۆر سوپاسی هەمو ئەو هاوڕێ و هاونیشتیمانیە خۆشەویست و ئازیزانە بكەم كە لەم چەند ڕۆژەی دوایی و، بە درێژایی ماوەی دەستبەكاربونمان لە سەرۆكایەتیی پەرلەمان، پشتیوانیان لێ كردوین بۆ مومارەسە كردنی ئەزمونێكی نوێی حوكمڕانی لە هەرێمی كوردستان. بەڵێن بە هەموان ئەدەین كە هەمو هەوڵی خۆمان بدەین بۆ ئەوەی لە جێی چاوەڕوانیەكانی ئەوان بین. بە هیوای ئەوەی هەموان لە كەشێكی ئارام و دور لە شكاندن و ناوزڕاندن بیروڕا و ڕەخنەكانی خۆمان بخەینە ڕو.\nهیوادارین ئەگەر هەڵە تێگەیشتنێك هەبوبێت، بەم ڕونكردنەوە بڕەوێتەوە و، ئەمە دواجار بێت ناچار بین لەم بارەیەوە بدوێین.


جه‌نگ و دیپلۆماسییه‌ت..گه‌ڕانه‌وه‌ی ڕووسیا بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست\n:: AM:07:09:09/07/2019 \nهه‌ڵمه‌تی سه‌ربازی و پشتیوانی ڕووسا له سووریا و جێگیركردنی پێگه‌ی سه‌ربازی له كه‌ناراوه‌كانی ده‌ریای ناوه‌ڕاست، دووباره مۆسكۆی وه‌ك یاریكه‌رێكی به‌هێز بۆ ناوچه‌كه گه‌ڕاندووه‌ته‌وه، له ته‌ك ئه‌وه‌یش دا، مۆسكۆ جیا له دیوی سه‌ربازی، له رووی دیپلۆماسی و ئابوورییه‌وه‌یش ده‌ستی به هه‌ڵمه‌تێكی گه‌وره كردووه، بۆ ئه‌وه‌ی دووباره هه‌ژموون به‌سه‌ر ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بسه‌پێنێته‌وه، هێز و دیپلۆماسیش به دوو كاریگه‌رترین ئامرازی ڕووسیا بۆ قایمكردنی شوێن پێ له ناوچه‌كه هه‌ژمار ده‌كرێن.\nشاره‌زا و پسپۆرانی یانه‌ی ڤالدای باس له ئامانج و هه‌وڵه‌كانی ڕووسیا بۆ هه‌ژموون سه‌پاندن به‌سه‌ر ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ده‌كه‌ن و دووپات له‌وه ده‌كه‌نه‌وه، كه مۆسكۆ ده‌یه‌وێ هاوشێوه‌ی سه‌ره‌تای ده‌ركه‌وتنی بیری ماركسیه‌ت و پاوانخوازییه‌كانی سه‌رده‌می سۆڤیه‌ت، ده‌سه‌ڵات و پێگه‌ی بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بگه‌ڕێنێته‌وه و له ماوه‌ی چه‌ند ساڵی ڕابردوویش هه‌نگاوی زۆر مه‌زنی هاوێشتووه و به ته‌واوی ئاماده‌یی له سووریا و عێراق و وڵاتانی تری ناوچه‌كه هه‌یه.\nژماره‌ی هێزه چه‌كداره‌كانی ڕووسیا ئێسته له سووریا به هه‌زاران هه‌ژمار ده‌كرێن و بۆ ئه‌وه‌ی پشتیوانی له مانه‌وه‌ی ئه‌سه‌د له‌سه‌ر ته‌ختی ده‌سه‌ڵات بكه‌ن، له به‌رانبه‌ر ئه‌مه‌یش دا، ئه‌سه‌د مافی وه‌به‌رهێنانی له كێڵگه نه‌وتییه‌كانی سووریا و دووباره بنیاتنانه‌وه‌ی سووریا به ڕێژه‌یه‌كی ڕه‌ها به مۆسكۆ داوه، ئه‌مه‌یش به یه‌كێك له خاڵه گرنگه‌كانی سه‌ركه‌وتنی رووسیا له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست داده‌نرێت.\nله وته‌یه‌كی له‌به‌رده‌م كۆمه‌ڵه‌ی گشتی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان له 28ی ئه‌یلوول/سێپتێمبه‌ری ڕابردوو ڤلادیمێر پوتینی سه‌رۆكی ڕووسیا دووپاتی له‌وه كرده‌وه، كه ئه‌و هه‌نگاو ده‌نێت، بۆ دروستكردنی هاوپه‌یمانییه‌كی گه‌وره‌ی نێوده‌وڵه‌تی بۆ ڕووبه‌ڕوبوونه‌وه‌ی تیرۆریستانی داعش، به‌ڵام وڵاتانی ڕۆژئاوا ده‌سپێشخه‌رییه‌كه‌یان ڕه‌ت كرده‌وه و خۆیان هاوپه‌یمانییان پێكهێنا، كه‌چی نه‌یانتوانی وه‌ك مۆسكۆ هه‌ژموون به‌سه‌ر سووریا و عێراق بسه‌پێنن، چونكه ئێسته‌یش هه‌ژموونی ڕۆژئاوا كه تاڕاده‌یه‌ك له عێراق كاریگه‌رتره، ناتوانێ وه‌كچۆن مۆسكۆ سووریای داپۆشیوه، به‌مشێوه‌یه عێراق بخه‌نه ژێر كاریگه‌ری خۆیان و دایبپۆشن.\nپوتین هۆكاری كێشه و ئاڵۆزییه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و باكوری ئه‌فریقای بۆ وڵاتانی ڕۆژئاوا گه‌ڕانده‌وه و دووپاتی كرده‌وه، كه به‌هۆی پشتیوانی ڕۆژئاوا له به‌هاری عه‌ره‌بی، ناوچه‌كه بووه‌ته پارچه‌یه‌ك ئاگری نه‌كوژاوه و به‌رده‌وامیش له كڵپه‌سه‌ندنه و ده‌رچه‌یه‌ك بۆ ده‌رچوون نییه و بگره داهاتوویه‌كی ناڕوون و كێشه و ئاڵۆزی زۆرتر چاوه‌ڕوانی ناوچه‌كه ده‌كات.\nله‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه، مۆسكۆ به ته‌واوی پشتیوانی له ئه‌سه‌د كرد و پێگه‌ی خۆی له ناوچه‌كه قایم كرد و له 26ی ئاب/ئۆگه‌ستی 2015یش ڕێككه‌وتن له نێوان مۆسكۆ و دیمه‌شق واژووكرا، كه فڕۆكه جه‌نییه‌كانی ڕووسیا له سووریا بڵاو ده‌كرێنه‌وه و مافی ئه‌وه‌یشیان هه‌یه به ئازادی له ئاسمانی سووریا بسووڕێنه‌وه، بنكه‌یه‌كی گه‌وره و زه‌به‌لاحی سه‌ربازیش كه توانای پێشوازیكردنی فڕۆكه جه‌نگییه پێشكه‌وتووه‌كانی ڕووسیای هه‌یه له لازقییه كرایه‌وه.\nگه‌ڕانه‌وه‌ی هێز و فڕۆكه و كه‌شتی جه‌نگی ڕووسیا بۆ كه‌ناراوه‌كانی سووریا، سه‌ره‌تای هه‌نگاوی كرده‌یی بوو بۆ هاتنه‌وه‌ی مۆسكۆ بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، له ته‌ك به‌رده‌وامی و به‌هێزكردنی پێگه‌ی سه‌ربازی وڵاته‌كه له سووریا، هاوكات له ڕێی پێوه‌ندی دیپلۆماسییه‌وه، مۆسكۆ له‌گه‌ڵ وڵاتانی تری ناوچه‌كه كه‌وته گفتوگۆ و به‌هێزكردنی پێوه‌ندییه دیپلۆماسییه‌كان و ژووری هاوبه‌شی هه‌واڵگری بۆ له‌ناوبردنی تیرۆریستان له نێوان سووریا و عێراق و ئێران و ڕووسیا له به‌غدا دروست كرا، فره‌وانخوازییه‌كانی ڕووسیا ڕووی له هه‌نگاوێكی تری مێژوویی بۆ به‌رژه‌وه‌ندی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و وڵاته كرد.\nخودنسكایا جۆلینیشیڤا پسپۆر له یانه‌ی ڤالدای و گه‌وره ڕاوێژكار و پلاندانه‌ری ستراتیجی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه له وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ڕووسیا له‌وباره‌وه گوتی، توركیا و قه‌ته‌ڕ و سعوودیه و ئیمارات، ئێسته له ڕیزی ئه‌و وڵاتانه‌ن كه تۆكمه‌ترین پێوه‌ندییان له‌گه‌ڵ مۆسكۆ هه‌یه، هاوكات میسڕ و عێراق و جه‌زائیریش پێشوازیان له هاتنی ڕوسیا بۆ ناوچه‌كه به ئامانجی لێدان له تیرۆریستان كرد.\nئه‌م سه‌ركه‌وتنه‌ی ڕووسیا له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و پێشوازی وڵاتان له گه‌ڕانه‌وه‌ی، چه‌ند بۆ سیاسه‌تی ژیر و سه‌ركه‌وتووی ڕووسیا له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بگه‌ڕێته‌وه، دوو هێنده‌یش بۆ ناڕێكی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكا و وڵاتانی ڕۆژئاوا بۆ ناوچه‌كه ده‌گه‌ڕێته‌وه، چونكه زۆربه‌ی وڵاتانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و باكوری ئه‌فریقا به ته‌واوی بێ هیوا بوون له هه‌موو به‌ڵێن و پلانه‌ی ئه‌مه‌ریكا ده‌یخسته ڕوو بۆ له‌ناوبردنی ئاڵۆزییه‌كان و چه‌سپاندنی ئارامی له ناوچه‌كه، كه‌چی ئاڵۆزی و شكسته‌كان هه‌ر زیاتر ده‌بوون، بۆیه وڵاتان به ناچاری پێشوازیان له هاتنه‌وه‌ی رووسیا بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست كرد.\nلایه‌نێكی تری سه‌ركه‌وتنی ڕووسیا به یه‌كسانی مامه‌ڵه‌كردنه له‌گه‌ڵ وڵاته ناكۆكه‌كانی ناوچه‌كه، به یه‌ك هه‌نگاو له توركیا و قه‌ته‌ڕ و سعوودیه و ئیماڕات و عێراق و ئێران و فه‌ڵه‌ستین و ئیسرائیل چووه‌ته پێش و خۆی به‌لای هیچ یه‌كێك له وڵاتان دا ناكێشی له به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌وانی تر، به‌ڵكوو هه‌میشه دووپات له بێلایه‌نی خۆی و به‌رده‌وامی و په‌ره‌پێدانی زیاتری پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ سه‌رجه‌م وڵاتانی ناوچه‌كه ده‌كاته‌وه، ئه‌مانه‌یش كاریگه‌ریی مۆسكۆیان زیاتر كردووه، چونكه به‌مشێوه‌یه ده‌بێته نێوه‌ندگیرێكی به‌هێز و هه‌مووانیش به‌هۆی ئه‌وه‌ی بێلایه‌نانه مامه‌ڵه ده‌كات به ڕێز و شكۆوه پێشوازی له ده‌سپێشخه‌ری و به‌رنامه و پلانه‌كانی ڕووسیا بۆ داهاتووی ناوچه‌كه ده‌كه‌ن.


سەرچاوەیەک: پێشنیاری سەرۆکی کۆمار بۆ بارزانی دەکرێت – Standard Kurd\nسەرچاوەیەک: پێشنیاری سەرۆکی کۆمار بۆ بارزانی دەکرێت\nلەلایەن ستاندار Posted on ته‌مموز 25, 2017 5498 جار بینراوە 0 سەرنج\nبەگوێرەی زانیاریەک کە وەسیقە نیت بڵاویکردۆتەوە لە گەشتی بۆ روسیا مالیکی لەگەڵ چەند بەرپرسێکی باڵای ئەو وڵاتە کۆبۆتەوە، لە کۆبونەوەکان لەبارەی ھەرێمی کوردستان بەرپرسانی رووسیا پێشنیاریان کردوە ھەوڵبدرێت بارزانی بکرێتە سەرۆک کۆماری عێراق بۆ دوو خول، بۆ ئەوەی پرسی ریفراندۆم کۆتایی پێبێت.\nریفراندۆم مسعود بارزانی\nبڵاوکراوەی پێشوو۷/۲٥ و عەسا سیحریەکەی ڕێکخەری گشتی !\nبڵاوکراوەی نوێترکاراکردنەوەی بێ مەرجی پەڕلەمان بەتامی مەرجدار


کۆمۆنی مالموێ هەست بەزێدەبوونی منداڵانی تازەهاتوو دەکات - Radio Sweden Kurdish - ڕادیۆی سوید - Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nکۆمۆنی مالموێ هەست بەزێدەبوونی منداڵانی تازەهاتوو دەکات\nبڵاو کرایه‌وه fredag 11 september 2015 kl 15.04\nلەماوەی ئەم حەوتووەدا ڕۆژانە بەسەدان پەنابەر گەیشتوونەتە شاری ماڵموێ. بەشیکی بەرچاو لەمانە منداڵانی بەتەنیاهاتوون. بەرپرسایەتی پەنابەرانی گەورەساڵان و خانەوادەکان دەکەوێتە سەر شانی دەزگای کۆچ و بەرپرسایەتی چاوەدێریکردنی منداڵانی بەتەنیاهاتوو لەسەر شانی کۆمۆنەکانە.\nکۆمۆنی مالموێ، کە یەکەم وێستگەی پەنابەرانە لە سوید، هەست بە زێدەبوونی منداڵانی بەتەنیاهاتوو دەکات و هاوکات خەڵکێکی زۆر لە مالموێ خۆبەخشانە هاوکاری ئەم پەنابەرانە دەکەن، ئەمە ئەندامی ئەنجوومەنی باڵای شارەوانیی، کارینا نیلسۆن مالموێ بە بەشی کوردی ڕادیۆی سوید دەڵێت.\nنیلسۆن دەڵێ لەماوەی تەواو هاویندا ئەم زێدەبوونە بەردەوام بووە. ئەو منداڵانە بەشی هەرەزۆریان لە سوریاوە نایەن، وە لەسەرەتای ئەمساڵدا لەماوەی حەوتوویەکدا ٤٠ منداڵی بەتەنیاهاتوو دەگەیشتنە سوید و ئێستاش لەماوەی شەوڕۆژێکدا ٤٠ منداڵی بەتەنیاهاتوو دەگەنە سوید.\nسەرەتای ئەمساڵ دەزگای کۆچ پێشبینی دەکرد ٧٨٠٠ منداٶڵی بەتەنیاهاتوو لەسوید داوای پەنابەری بکەن. ئێستا کاتێک کە ڕیژەیەکی زۆر پەنابەر دەگەنە سوید، سەرەتا دەزگای کۆچ بەرپرسایەتی بەرامبە بە پێڕاگەیشتن و دابینکردنی پێداویستی و ئیمکانات بەرپرسیارە. بەڵام دەزگای کۆچ منداڵانی بەتەنیاهاتوو ناخاتە ژێر چاوەدێری خۆی.\nئەندامی ئەنجوومەنی باڵای شارەوانیی مالموێ، سەر بە پارتی سۆسیالدیموکرات، کارینا نیلسۆن ئەم پڕۆسەیە شی دەکاتەوە.\nنیلسۆن دەڵێ بەر لەهەرشتێک بەرپرسایەتی ێێمە بەرامبەر بە منداڵانی بەتەنیاهاتووە. کاتێک ئەم منداڵانە دەگەنە سوید ڕێکخستنێکمان بۆ پێڕاگەیشتنیان هەیە. سەبارەت بەوەی کە ئێستا ڕوودەدات سەرەتا دەزگای کۆچ بەرپرسیارە بەرامبەر بەم دۆخە.\nلەماەی مانگی یانواری ئەمساڵدا ٥٥٤ منداڵی بەتەنیاهاتوو لەسوید داوای پەنابەراین کرد. لەوکاتەوە ڕیژەی ئەم منداڵانە بەرچاو زیادی کردووە. بەپیی ئامارەکانی دەزگای کۆچ، لەموەی سێ حەوتووی یەکەمی مانگی یونی ٩٣٤ منداڵی بەتەنیاهاتوو داوا پەنابەریان کرد. وە تەنها لەموەی حەوتووی ڕابردوودا، واتە یەکەم حەوتووی مانگی سپتامبەر دەوری ٧٠٠ منداڵی بەتەنیاهاتوو لە سوید داوای پەنابەریان کرد.\nلەبەراورددا لەگەڵ ساڵانی پێشوو، هیچکاتێک وەکوو ئەمساڵ ڕێژەی منداڵانی بەتەنیاهاتوو لەم ئاستە نەبووە. وەکی کارینا نیلسۆن بۆخۆی دەڵێ ساڵانی پێشو بینیومانە کە زیاد بووە، بەڵام هیچ ساڵێک وەکوو ئەمساڵ ڕیژەی ئەو منداڵانی کە پەنا بۆ سوید دەهێنن وەها بەرز نەبووە.\nساڵی ٢٠٠٤ سەرجەم ٣٨٨ منداڵی بەتەنیاهاتووە لەسوید داوای پەنابەریان کرد. ئەمە لەبەراورددا لەگەڵ ساڵی ٢٠١٤ کە سەرجەم ٧٠٤٩ منداڵ بەتەنیا هاتن بۆ سوید و داوای پەنابەریان کرد. هەرچەند کە ئەمە زێدەبوونێکی بەرچاوە، لەماوەی ٢٠ ساڵدا ڕووی داوە.\nبەلام پیویست ناکات هێندە بگەڕێینەوە دواوە. بۆ ئەوەی ئەو زێدەبوونەی کارینا نیلسۆن باسی دەکات ببینین تەنها پێویست دەکات ئەم هەش مانگ و نیوەی ئەمساڵ لەگەڵ ساڵی ٢٠١٤ بەراورد بکەین.\nساڵی ٢٠١٤ کە سەرجەم ٧٠٤٩ منداڵی بەتەنیاهاتوو هاتنە سوید، هێشتا کەمترە لەو ڕیژەی کە ٨ مانگی یەکەمی ئەمساڵ هاتوون بۆ سوید. تاکوو ئێستا، لەموەی ساڵی ٢٠١٥ دا ١٠٣٣٨ منداڵی بەتەنیاهاتووە لەسوید داوای پەنابەریان کردووە. تەنها لەماوەی مانگی ئاگوستی ٢٩٥٨ منداڵی بەتەنیاهاتوو هاتن بۆ سوید.\nواتە ئەگەر دابەشی بکەین، لەموەی مانگی ئاگوستیدا هەر رۆژێک زیاتر لە ٩٤ منداڵی بەتەنیاهاتوو گەیشتوونەتە سوید. لەماوەی ئەم ١١ رۆژەی مانگی سپتامبەر ٩٦٤ منداڵ خۆیان گەیاندۆتە سوید و داوای پەنابەریان کردووە.\nدوای ئەوەی کە ڕیژەی ئەم منداڵانە لە سەرەتای مانگی یونیدا بەرچاو زیاد بوو دەزگای کۆچ پێسبینی خۆی گۆڕی. لە مانگی یولیەوە پێشبینی دەکەن ئەمساڵ سەرجەم ١٢ هەزار منداڵی بەتەنیاهاتوو لە سوید داوای پەنابەری بکەن.\nهاوکات ئەم ڕێژەیە دەبێتە هۆی ئەوەی کە کاتی چاوەڕوانی وەڵامێک بۆ ئەم منداڵانە زیاد دەبێت.\nسەبارەت بە ڕێگای کۆچیان کارینا نیلسۆن باسی ئەوە دەکات کە ئەم منداڵانە لەڕێاگی کۆچکردنیان بەشیوەی جۆراو جۆر تووشی ئازاردان و دۆخی نالەبار بوونە. وە هەروەها دەڵێ ئەمانە زۆربەیان لاون، بەڵام هاوکات بەشێکیان تەمەنیان زۆر لەخوارەوەیە، لەنیوان ٨ تا ١٠ ساڵن، کە دێن.


بەشێک لە زێرابی ماڵان دەرژێتە رووباری خەلیفانەوە\n:: PM:01:18:06/08/2019 \nبەشێكی دانیشتووانی شارەدێی خەلیفان ئاوەڕۆی سەرەكییان كردووەتە بیری توالێت و بەڕێوەبەری شارەدێکە دەڵێت، لیژنەیەكمان پێكهێناوە و سزای توندیان دەدەین.\nئەمڕۆ سێشەم شەشی ئاب، كاروان كەریم خان گوندەژۆری بەڕێوەبەری شارەدێی خەلیفان بە "وشە"ی راگەیاند، بەشێك لە دانیشتووانی گەڕەك و كۆڵانەكانی خەلیفان كەوتونەتە سەر ڕێڕەوی زێرابی خەلیفان و ئاوەڕۆی ماڵەكانییان دەرژێتە نێو ئاوی زێراب و دواتر ئاوەكە دەچێتە نێو رووبار و بەشێك لە دانیشتوانی بیری توالێتیان نییە و زێرابەكانیان كردۆتە بیری توالیت، ئەمەش دیاردەیەكی زۆر نەشیاوە و دەبێتە هۆی پیسكردنی ڕووباری خەلیفان.\nزیاتر روونی دەکاتەوە، ئاوبەر وزێرابەكان بۆ ئاوی باران و ئاوی سرووشتی دانراوە نەك بۆ ئاوی حەمام و پاشەڕۆی توالیتی ماڵان، بۆیە ئەو هاووڵاتییانەی ئەو كارەیان ئەنجامداوە رووبەڕووی یاسا و سزای توندییان دەكەینەوە كە لە ئەنجامدا بەهۆی ئەوانەوە رووباری خەلیفان پیس دەبێت.\nلەلایەیەكی تریش بە درێژایی رووبار زیل و پاشماوەی ماڵان فڕێ دەدرێتە لێواری رووبارەكان ئەمەش وێڕای بەخشینی سیمایەكی نا شارستانی، لەڕووی تەندروستییەوە ئاوەكە پیس دەكات و ئەوانەی سوود لە ئاوی رووبار دەبینین رەنگە تووشی نەخۆشی ببنن .\nكاروان كەریمخان دەڵێ، وەك بەڕێوەبەرایەتی شارەدێی خەلیفان داواكارییەكمان پێشكەش بە "I O M"ی نێودەوڵەتی كردووە خاوێن كردنەوەی ئەركی رووباری خەلیفان و درووست كردنی قەفەزی كۆكردنەوەی زبڵ و خاشاك كە ئەویش كاریگەری زۆری دەبێت لەسەر پاراستنی خەلیفان، بۆمان دابین بکەن.\nگوندەژۆری دووپاتی دەکاتەوە، لە زۆربەی شوێنەكانی خەلیفان، تا دەگاتە گەلی عەلیبەگ ،هاوینە هەوار و سەیرانگا و ناوچەی گەشتیاری لێیە و پیسبوونی ئاوی رووبارەكە ناڕەزایی گەشتیارانیشی لێ كەوتۆتەوە، ئەم دیاردەیەش تازە نییە و چەندین ساڵ پێش ئێستە كراوە، بۆیە لە ماوەیەكی نزیك لیژنەیەك پێكدەهێنین بە مەبەستی بەدواداچوون و سزادانی ئەو هاووڵاتییانەی زێدەڕۆییان كردۆتە سەر زێرابەكان و بۆ بەرژەوەندی ماڵەكانیان بەكاریان هناوە.\nتا ئێستە حكوومەت و لایەنە پێوەندیدارەكانی ناوچەكە نەیانتوانیوە چارەسەری کێشە ئەو زێرابانە بكەن، بەڕێوەبەرایەتی ناحیەی خەلیفان لە رێگەی لیژنەیەكەوە سەرقاڵی لادانی ئەو زێدەڕۆییانە و سزادانی ئەو هاووڵاتییانەیە كە كارەكەیان ئەنجام داوە .\nخەلیفان لە رووی كارگێڕییەوە سەر بە شارۆكەی سۆرانی پارێزگەی هەولێرە، لە 63 گوند پێكهاتووە و ژمارەی دانیشتوانی زیاتر لە 50 هەزار كەس دەبێت.\nخەلیفان – موڕشید برادۆستی


باشترین كۆلێكشنی موولابردن | mamalle.com\n: 07501469898 - 07733469898\n? لەوەباشتر و هەرزانتر نابێت\n? باشترین ئۆفه‌ری موولابردن و لاوازكردنی مووی جه‌سته\n? یه‌كه‌میان ٥ پارچه له‌موولابه‌ری لمی ده‌ریا به‌ناوی Mahnab كه هێنده ورده به‌ئه‌ندازه‌ی بۆدره‌ی منداڵان.\nپێكهاته‌یه‌كی ته‌واو سروشتییه وله‌ئاودا ده‌گیرێته‌وه و ده‌درێ له‌و شوێنانه‌ی ده‌تانه‌وێ مووه‌كه‌ی لابه‌ری دواتر ? به‌ئاو ده‌شۆردرێ و به‌بێ هیچ ئازارێك هه‌موو مووه‌كه لێده‌كاته‌وه.\n:: ئه‌م پێكهاته‌یه ئه‌وه‌نده به‌هێز و كاریگه‌ر و ورده لەكاره‌كه‌یدا له‌وڵاتی ئێران سه‌رووپێی پێ پاكده‌كه‌ن.\n? هه‌ر پاكه‌ته‌ی بڕی 80 گرام له‌و پێكهاته‌یه له‌خۆ ده‌گرێ.\n? هیچ كاریگه‌رییه‌كی خراپی نابێت له‌سه‌ر جه‌سته.\n? هه‌ر كیسێكی به‌شی زیاتر له‌جه‌سته‌یه‌ك ده‌كات كه‌مووی لێبكه‌یته‌وه.\n? كاڵای دووه‌م بریتییه له باشترین كرێم بۆ لاوازكردن و دره‌نگ ده‌رهاتنه‌وه‌ی موو له‌جۆری Hairless Super\nكڕێمی Hairless Super له‌دروستكراوی كۆمپانیای MXB ئینگلته‌رایه كه سه‌رجه‌م كاڵاكانی له‌جۆری زۆر نایابن و هیچ كاریگه‌رییه‌كی خراپیان له‌سه‌ر جه‌سته.\n– ئه‌م كرێمه به‌وه جیاده‌كرێته‌وه له به‌رهه‌مه‌كانی دیكه‌ی ئه‌م بواره كه خێرا له‌لایه‌ن جه‌سته‌وه ده‌مژرێ كه رێگری ده‌كات له‌وه‌ی ره‌گی مووه‌كانی جه‌سته چالاك بن.\n– ئه‌م كرێمه گونجاوه بۆ هه‌موو به‌شه‌كانی جه‌سته وه‌ك رووخسار و ناوچه هه‌ستیاره‌كان، ئه‌ویش به‌و هۆیه‌ی پێكهاته‌ی كرێمه‌كه زه‌یتی گوێز و زه‌یتی ئه‌لۆڤێرا و زه‌یتی جۆجوبا له‌گه‌ڵ چه‌ندین پێكهاته‌ی دیكه‌ی گرنگی تێدایه.\n? چۆنیه‌تی به‌كارهێنانی ئه‌م كۆلێكشنه\nدوای لێكردنه‌وه‌ی موو به لمی ده‌ریا پاشان به‌كرێمی Hairless Super ئه‌و شوێنانه‌ی دوو رۆژ جارێك چه‌ورده‌كرێ كه مووه‌كه‌ت لێكراوه‌ته‌وه ئیتر دوای ئه‌وه مووه‌كه به‌یه‌كجاری لاواز ده‌بێت و ره‌گه‌كه‌شی گه‌شه‌ی كه‌مده‌كات.\nبۆ ماوه‌ی چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك به‌كارهێنانی ئه‌م كۆلێكشنه به‌یه‌كجاری رزگارت ده‌بێت له‌مووی جه‌سته.\n:: ئه‌م كرێمه بۆ هه‌موو به‌شێكی جه‌سته گونجاوه ته‌نانه‌ت بۆ رووخسار و شوێنی هه‌ستیاریش.\n:: ? دڵنیابه هیچ كاریگه‌رییه‌كی خراپ یا لاوه‌كی نییه له‌سه‌ر هیچ جۆره پێستێك.\n⚡ئەم بەرهەمانە بۆ ? هەردوو رەگەز گونجاون\n⚡تکایە دووربێت لەبەردەستی منداڵ.\n⚡چاو بپارێزن لێی.\n– بۆ ده‌ستكه‌وتنی ئه‌م به‌رهه‌مه سروشتییه تكایه په‌یوه‌ندی بكه‌ن به ٠٧٥٠١٤٦٩٨٩٨ خزمه‌تگوزاری ڤایبه‌ریشی هه‌یه– یا له‌رێگه‌ی ژماره ته‌له‌فونی ٠٧٧٣٣٤٦٩٨٩٨ه‌وه داواكارییه‌كانتان پێشكه‌ش بكه‌ن.گه‌یاندن\n? گه‌یاندن بۆ ناوشاری سلێمانی ? بێبه‌رامبه‌ره.\n:: ? گه‌یاندن بۆ هه‌ولێر، كه‌ركوك، قه‌ڵادزێ ته‌نیا ٤٠٠٠ دیناره.\n:: ? گەیاندن بۆ كه‌لار، هه‌ڵه‌بجه‌ی شه‌هید، رانییه، چه‌مچه‌ماڵ، پێنجوێن ٣٠٠٠ دیناره\n:: ? گه‌یاندن بۆ دهۆك، زاخۆ ٥٠٠٠ دیناره.\n? نرخ: ته‌نها ١٦٠٠٠ دیناره\nكاڵا نیشانه‌كردن: موولابه‌ر\nناونیشان: Malik Mahmud Ring Road\nژماره ته‌له‌فون: 07501469898 - 07733469898\nخێراترین چاره زۆرتر [...]\nداشكاندنی تایبه‌ت تا زۆرتر [...]\nبه‌یه‌كجاری خۆت رزگار زۆرتر [...]


وەزیری دەرەوی توركیا: له‌نزیكترین كاتدا هێڵی ئاسمانی توركیا ده‌ست به‌سه‌فه‌ری خۆی بۆ هه‌ولێر ده‌كات 2010-06-05\nسەرەتا بەخێرهاتنی جەنابی مسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستانی ئێراق و شاندی یاوەری دەكەین بۆ ئەنقەرە جەنابیان دوای شەش ساڵ ئەوە یەكەمجارە سەردانی وڵاتی ئێمە دەكات، بەنیسبەت بایەخ و ژیان و رابردووی هاوبەشی نێوانمان، ئەو ماوەیە، ماوەیەكی درێژە، سەردانی ئەمڕۆ بەسەردانێكی سرووشتی دەبینین.\nتوركیا لەبەرامبەر سیاسەتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كراوەیە، ئێمە دەمانەوێ پەیوەندیمان لەگەڵ هەموو دەورووبەر سرووشتی بێت، ئێمە دەمانەوێ مێژووی خۆمان لەگەڵ كوردو عەرەب و فارس و شیعەو سووننە سرووشتی بكەین، هەروەها ئێمە رێزی سنووری خۆمان دەگرین و دەبێ هەموو توخمە پێویستیەكانی نێودەوڵەتی بێنە جێبەجێ كردن.\nبەڵام دەبێ هەموو ئەو كۆمەڵانە بەشداربن لە پێكهێنانی داواكارییەكەماندا. لەبەر ئەوە ئەو سەردانە جێی بایەخە. لە قۆناغ و كاتێكی وا دایە كە هەموو روویان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە كە سەر لەنوێ دێتە پێكهێنانەوە، ئێراقی براو دۆست دوای هەڵبژاردن جارێكی دیكە بونیاد دەنرێتەوە، ئێمە دەمانەوێ داهاتوویەكی هاوبەش لە بارەی ئاشتی و هێمنی و پێكەوە ژیان بێتە ئاراوە. بۆ پێكهاتنی پەیوەندی ئێمە لەگەڵ ئێراق و برایانی كوردمان لە ئێراقدا بایەخی هەیە. سەردانی جەنابی سەرۆك وەزیرانی ئێمە لەساڵی رابردوو بۆ بەغدا و ئیمزاكردنی 48 رێككەوتن، ئێمە ئەوە بۆ ئێراقێكی ئازاد بە رەگەزێكی گرنگ دەبین، رەگەزی هەرە گرنگی ئێراق لەو برایەتیەدا، برایانی كوردی ئێراقن وەك رەگەزێكی هەر كاریگەر لەو پەیوەندیەدا، لەبەر ئەوە لەمانگی ئۆكتۆبەری ساڵی رابردوو پاش 15رۆژ لەسەردانی جەنابی سەرۆك وەزیراندا بۆ ئێراق، ئێمە سەردانی بەغداو بەسراو هەولێرمان كرد.\nزۆر جێی سەر بڵندی منە وەكو وەزیری دەرەوە شیام سەردانی ئەوسێ شارەی ئێراقم كرد، ئەوكات من میوانداریەكی گەلێك مەزنم لە جەنابی كاك مسعودەوە بینی و وەكو خانەوادەیەكی رەسەنی ئێراق ئێمە پەیوەندییەكی ریشەدارمان لە خانەوادەی كاك مسعود بینی، لەو سەردانەدا ئێمە هەندێك تایبەتمەندیمان خستە واری بڕیارەوە، ئێمە كونسوڵگەری خۆمان لە هەولێر كردەوە. بەراستی میواندۆستیەكی زۆر گەورە لە كونسوڵی گشتی ئێمە لەوێ كرا. هەر لەو ماوەیەدا جەنابی وەزیری ناوخۆی ئێمە سەردانی هەولێری كردو هەروەها وەزیری پیشەسازی كاك سینان و وەزیری وزە كاك د.ئاشتی سەردانی ئێرەیان كردووە.\nماوەیەك لەمەوپێش ئێمە بڕیارمان داوە كە پەیوەندی ئێمە لەگەڵ ئەواندا وەكو پردێك دەبێت لەگەڵ ئێراق و تێكەڵاویەكی ئابووری تەواو دێتە پێش. هەروەها ستراتیژەكانی هاوبەش پەرە پێ دەدەین لە رووی ئابووری و وزەو پەیوەندی دوو قۆڵیەوە. لەنزیكترین كاتدا هێڵی ئاسمانی توركیا دەست بەسەفەری خۆی بۆ هەولێر دەكات، هەروەها بەرنامەمان هەیە بۆ كردنەوەی بانكی كشتوكاڵی و كاری توركیا لە هەولێر، ئێمە دەمانەوێ زانیاری نوێ لە پەیوەندی پەروەردەیی دروست ببێت لەنێوان زانكۆ و رۆشنبیرانی ئێمە. بەداخەوە هەندێك لایەن هێشتا لە هەوڵی تێكدان دان، چونكە ئەو جێی تیرۆری لێ بێت داهاتوی نابێت و پەیوەندییەكانیش بەرەوپێش ناچن، پەرەسەندنی پەیوەندییەكانیش جێی رەزامەندی ئێمەیە. پەنا بەخوا ئێمە لە هەوڵداین بۆ دامەزراندنی داهاتوویەك كە نەوەكانمان هەست بەهیچ مەترسییەك نەكەن. هەروەها سەبارەت بە ئەنجامی هەڵبژاردنی ئێراق، ئێمە لەگەڵ جەنابی بەرێز بارزانی باسمان كرد. هەڵبژاردنەكە نیشانەی ئیرادەی خەڵكی ئێراقە، جێی دڵخۆشی توركیایە كە دوو رۆژ پێش ئێستا دادگای باڵای ئێراق موسادەقەی لەسەر ئەنجامی هەڵبژاردن كرد، ئێمە لەو قەناعەتە داین كە گەلانی ئێراق بە گەشبینیەوە رەفتار دەكات بۆ پێكهێنانی حكوومەتی دادێی ئێراق، توركیا هەمیشە لای برایانی خۆی لە ئێراق دەگرێ، رەگەزی مەزهەبی و نەتەوەیی و ئیتنی لە ئێراق هەر چییەك بێت، ئێمە بەیەكسانی و چاوی برایەتیەوە لەگەلانی ئێراق دەڕوانین، هەروەها هەموو رێگاكانیش بەهەولێر تێدەپەڕن، ئەو برایەتیەی ئێمە لەگەڵ خەڵكی هەولێر و كەركووك و مووسڵ دا هەیە، دەبێتە نموونەیەكی برایەتی لە هەموو دونیادا، جارێكی دیكە بەخێرهاتنی جەنابی كاك مسعود دەكەم.


جێگری سەرۆکایەتی ئەرکان بۆ ئۆپەراسیۆنەکان لەوەزارەتی پێشمەرگە دەنگۆی هاتنی وەفدێکی هێزە هاوبەشەکانی عێراق بۆ هەرێمی کوردستان و کۆبوونەوە لەگەڵ وەزارەتی پێشمەرگە ڕەتدەکاتەوە و ڕایگەیاند "ئێمە ئاگادار نەکراوینەتەوە".\nلیوا قارەمان شێخ کەمال، جێگری سەرۆکایەتی ئەرکان بۆ ئۆپەراسیۆنەکان لەوەزارەتی پێشمەرگە (8ی شوباتی 2021) بە "ناس کورد"ى ڕاگەیاند، وەکو وەزارەتی پێشمەرگە تاوەکو ئێستا ئاگادار نەکراوینەتەوە لە هاتنی وەفدێکی هێزە هاوبەشەکانی عێراق بۆ هەرێمی کوردستان و کۆبوونەوە لەگەڵ وەزارەتی پێشمەرگە.\nوتیشى، ئەگەر وەفدێکی لەو جۆرە بێتە هەرێمی کوردستان بێگومان دەبێت ئێمە ئاگادار بکرێینەوە وەکو وەزارەتی پێشمەرگە و سەرۆکایەتی ئەرکان بۆ ئۆپەراسیۆنەکان بەڵام تاوەکو ئێستا ئاگادار نەکراوینەتەوە و تەنها لە ڕاگەیاندنەکان باسکراوە.\nئەوەشی وت "پێشتریش وتەبێژی ئۆپراسیۆنە هاوبەشەكانی عێراق باسی لە هاتنی وەفدێک کردبوو بۆ هەولێر لەبارەی دەستپێکردنەوەی هەماهەنگی لەگەڵ هێزەکانی پێشمەرگە بەڵام تائێستا ئەو وەفدەش نەهاتوونەتە هەرێمی کوردستان.\nلێدوانەکە لە کاتێکدا کە چەند دەزگایەک لەزاری سەرچاوەیەکەوە بڵاویکردەوە، پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ وەفدێکی فەرماندەیی ھێزەكانی ھاوبەشی عێراق، بە مەبەستی كۆبوونەوە و گفتوگۆكردن لەگەڵ وەزارەتی پێشمەرگەی حكومەتی ھەرێمی كوردستان، سەردانی ھەولێر دەكەن و بڕیارە شاندەكە لەگەڵ وەزارەتی پێشمەرگە كۆببێتەوە.


ناوی زانستی perforatum hypericum به فارسی (علف چای ،چای کۆهی،گل راعی)،به‌عه‌ربی (العرن المثقوب، نبته‌سانت جونز،نبته سید یحیی،عشبه العرن)\nسوڕناتک گیایه‌کی خۆرسکه ده‌بێته هۆی هه‌ستیاری به‌تیشکی خۆر له‌ئاژه‌ڵدا، له ده‌شت و مه‌زراکانی کوردستان له نیو جاره گه‌نمو جۆ و زه‌رات و نۆک ،،،،هتد ده‌ڕوێ و له زۆربه‌ی جیهاندا بلاو، له‌به‌هارێکی دره‌نگ سه‌وز ده‌بێ و له‌هاویندا ده‌مێنێته‌وه و گوڵ ده‌رئه‌کات گه‌ڵاکانی ورده ،گولێکی زه‌ردی بچکۆله ده‌ر ئه‌کات. به‌شێوه‌ی بنچکی گه‌وره یه جه‌ندین لاسک و چه‌نده‌ها گوڵ ده‌رئه‌کات، گه‌ڵاکانی ورده نوساوه به لاسکه‌وه ،ئه‌م گیا له هاویندا سه‌وزو جوانه کاتێک زۆربه‌ی هه‌ره زۆری گیاکان بوون به‌پوش،له‌شوێنی بێ ئاو و گه‌رم گه‌شه ده‌کات، نزیکه‌ی 20سم تا یه‌ک مه‌تر به‌رز ده‌بێته‌وه، له‌کورده‌واریدا به‌کاریان هێناوه بۆ دروست کردنی گسک له‌ده‌شتو ده‌ر و بۆ پاک کردنه‌وه و گسک دانی خه‌رمان حه‌وشه‌و ده‌رو ماڵ.\nکاریگه‌ری له‌سه‌ر ئاژه‌ل:\nسورناتک ماده‌ی hypericin و hyperforin تیدایه که ده‌بێته هۆی دروست بونی هه‌ستیاری به تیشکی خۆر و ئاڵۆش و خوراندنی پێست به‌تایبه‌ت ئاژه‌ڵی سپی و سوری کاڵ واته پێستیان بێ ڕه‌نگه.\nئه‌م گیا له لایه‌ن ئاژه‌ڵدارانی کوردستان زۆر شومه جونکه ئه‌گه‌ر ئاژه‌له‌کان بیخۆن ده‌بێته دروست بونی ئاڵۆش و سوربونه‌وه‌ی پێست و خوران و بون به‌برین. به‌تیابه‌ت شوێنه بێ ڕه‌نگه‌کانی پێست ،له (مه‌ڕو مانگا ،بزن ،ئه‌سپدا ) ژه‌هراوی بون رو ئه‌دات ئه‌م دیارده به‌زۆری له بزندا ده‌رئه‌که‌وێ له چاو ئاژه‌له‌کانی تر (مه‌ڕ و مانگا ) جونکه وه‌ک وتراوه هه‌رگیاکه جوان بێ بزن ده‌یخوات و بزنیش هه‌میه‌شي ده‌م ده‌بات بۆ سه‌رگوڵی گیاکان به‌و چه‌شنه زۆر جار سودی لێ ده‌بینێو زۆر جاریش ده‌بێته هۆی نه‌خۆش که‌وتنی،،به‌تایبه‌ت بزنی سپی و سور. به‌لام له ئاژه‌ڵی ڕه‌ش وای لێ نایه‌ت ، ده‌وترێ سوڕناتک لێ داوه.\nپاش خواردنی سوڕناتک و ژه‌هراوی بون دو جۆر نیشانه ده‌بینین یه‌که‌میان هه‌ڵسوکه‌وتی ئاژه‌له‌که ده‌گۆرێ وه‌ک (بیزاری و سه‌ر راوه‌شاندن و گوێ له‌قه، خۆ تلاندن له ناو خۆڵدا، بێ هێزبونی جومگه‌کانی قاچ و ده‌ست، سه‌رلێشێواوی ،و خه‌مۆکی ،هه‌ندێ جار هه‌ستیاری زۆر و شێتی و خولانه‌وه به‌دوری خۆیدا تا ماندو ده‌بێت ده‌بینین.\nدوه‌میان : شوێنه بێ ڕه‌نگه‌کان سورده‌بنه‌وه و ده‌خورێن و ئاڵۆش ده‌که‌ن هه‌ندێ جار ده‌ئاوسێ و هه‌وده‌کات له‌ئه‌نجامی خوران و ئاڵۆش ده‌بێت به‌برین و موه‌کانی ده‌وه‌رێ،زۆر جار سه‌رو جاوی مه‌ڕ یان بزنکه ده‌ئاوسی.\nنیشانه‌یه‌کی تری گرنگی ژه‌هراوی بون به‌سوڕناتک به‌رزبونه‌وی ناسروشتی و خێرای پله‌ی گه‌رمی له‌شی ئاژه‌ڵه‌که‌یه، نه‌خواردن و نه‌مانی شه‌هیه‌یه،دابه‌زینی کێشی له‌ش ،هه‌وه‌ها ئاژه‌ڵی گه‌نج زیاتر ژه‌هراوی ده‌بێ به‌م گیایه له‌جاو ئاژه‌لێ به‌ته‌مه‌ندا که به‌رگه‌ی زیاتر ده‌گرێ به‌رامبه‌ر ژه‌هراوی بونه‌که، به‌چکه‌ی ئاژه‌ڵی توش بو به‌هۆی که‌م بونوه‌ی به‌رهه‌می شیر وهه‌روه‌ها گواستنه‌وه‌ی ماده ژه‌هره‌که له‌شیره‌وه بۆی هه‌یه مڕدار ببێته‌وه.\nسوڕناتک و به‌کار هێنانی له‌بواری ده‌رمان و پزیشکی مرۆڤ:\nبۆجاره‌سه‌ری جه‌ندین نه‌خۆشی سودی لێ بینراوه :\n١ـ سوڕناتک به‌هۆی بونی ماده‌ی هایپیرسین (hypericin ) له بواری گیا پزیشکیه‌کاندا به گیایه‌کی زۆر به‌هیز و باش دائه‌نرێ به‌تایبه‌ت له ئه‌مریکا زۆر سودیان لێ بینیوه و ده‌رمانی (دژه خه‌مۆکی antidepressant) لێ دروست کراوه له‌شیوه‌ی قه‌تره حه‌ب و شه‌ربه‌ت ، میکانزمی کاری ئه‌م ماده‌یه واته هایپرسین له‌رێی کارا کردن و هاندانی ڕژانی ئه‌نزیمی (mono amino oxidase )، هه‌روه‌ها نوێریتن تۆژینه‌وه ده‌لێ به‌هۆی هاندان و چالاک بونی سیرۆتۆنین وه‌یه له‌گه‌ڵ هاندانی ده‌ماره عه‌سه‌بیه‌کان\n٢ـ ده‌رمان و چاره‌سه‌ری کرمی ڕیخۆڵه‌و گه‌ده\n٣ـ ده‌رمان و جاره‌سه‌ری کزاز(ده‌رده‌کۆپان) ، هه‌روه‌ها دژه ڤایرۆسه\n٤ـ هاڕاوه و پۆده‌ری گه‌لاکانی بۆ جاره‌سه‌ری برینی قوڵ به‌خستنه سه‌ری،هه‌روه‌ها ڕۆنی گیاکه بۆ جاره‌سه‌ری برین و سوتاوی و دژه هه‌وکردنی پێست به‌کار دێ\n٥ـ ڕۆنی سرناتک بۆ چاره‌سه‌ری برینی گه‌ده و ڕیخۆله به‌کار هاتوه به‌تایبه‌ت له‌ئه‌وروپا\n٦ـ هه‌روه‌ها شه‌هیه بۆ خواردن ده‌کاته‌وه ،بۆیه ده‌درێ به‌مناڵ و به‌سالاجوان بۆ کردنوه‌ی شه‌هیه\n٧ـ ده‌رمانه‌کانی ئاماده کراو له‌سرناتک ده‌بێ به وریایه‌وه بخورێ و پرس به دکتۆر بکرێت چونکه له‌گه‌ڵ ده‌رمانه‌کانی تر کارلێکی خراپ ده‌کات و کاریگه‌ری نه‌رێنی په‌یدا ده‌بێت بۆ نمونه ئه‌وکه‌سانه‌ی که ده‌رمانی سه‌رما خورده‌گی و ته‌نگه‌نه‌فه‌سی به‌کار دێنن له‌م کاته‌دا ناتوان ده‌رمانه‌کانی دروست کراو له سڕناتک بخۆن به مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ر\nبۆ خواردنه‌وه‌ی چایی ئه‌م گیایه ده‌بێت له سه‌ر گوله‌کان واته گوڵ له‌گه‌ڵ گه‌لای بن گوله‌کان سود وه‌ربگیرێ ،به بری پێوست له‌ئاودا ده‌کوڵینرێ ماوه‌ی شه‌ش هه‌فته واته چڵ رۆژ ده‌خورێت و کاریگه‌ریه‌کانی دوای پانزه رۆژ ورده‌ورده ده‌رئه‌که‌ون، دوای وشک کردنی له‌شوینی تاریک و سێبه‌ردا،ڕۆژانه سێ جار ده‌خورێ هه‌رجاری ٤ گرام ده‌کرێته په‌ردخیک ئاوه ده‌کوڵینرێ .\nله ناوچه‌ی هه‌ورامان و هه‌له‌بجه پێ دەوترێ سوڕناتک، هیوادارم ناوی تریشی هه‌بێ له شوێنه جیاوازه‌کانی کوردستان\nلە رێکەوتی ٢٩ی مانگی ١ی سالی ٢٠١٥دا ئەم بابەتەی سەرەوەم لە لایەن برای زۆر بەڕیز کاکە ناجح گوڵپی یەوە بۆ هات و لە ژێریشیەوە ئەمەی نووسیبوو:\nتێبینی: ئەم بابەتەم تایبەت بۆ کاک حامد درودیە، بۆ فەرهەنگەکەی. بە نامەش بۆم ناروە وەڵامی نەداومەتەوە. هیودارم سودی هەبێت. ڕیزم\nچایی کێوی و سک ساڕێژ بکە.


جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر» - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nجیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر»\nفڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر (دەستکاری)\nوەک پێداچوونەوەی ١٧:٣٦، ١٢ی تەممووزی ٢٠١٧\n١٬٨٨٥ بایت سڕایەوە ، ٤ years ago\nوەک پێداچوونەوەی ١٧:٣٦، ١٢ی تەممووزی ٢٠١٧ (دەستکاری)\nب (Serchia پەڕەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ھەولێری گواستەوە بۆ فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر)\nوەک پێداچوونەوەی ١٧:٣٦، ١٢ی تەممووزی ٢٠١٧ (دەستکاری) (پووچەڵکردنەوە)\n| ICAO = ORER\n| جۆر = گشتی / سەربازی\n| کارپێکەر = حکوومەتی هەرێمیھەرێمی کوردستان\n| شار_خزمەتکراو =\n| شوێن = [[هەولێرھەولێر]]. [[هەرێمیھەرێمی کوردستان]]\n| ناوەند =\n| بەرزی-مەتری =\n| ماڵپەڕ = [http://erbilairport.com erbilairport.com]\n| کردنەوە =\n| latd = 36٣٦ | latm = 14١٤ | lats = 15١٥ | latNS = N\n| longd = 043٠٤٣ | longm = 57٥٧ | longs = 47٤٧ | longEW = E\n| نەخشە_جێگیرکردن =\n| سەردێر-ئامار٢ =\n| زانیاری-ئامار٢ =\n| پەراوێزەکان= }}\n[[پەڕگە:Erbil International Airport terminal building.JPG|وێنۆک|300px|تەلاری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ھەولێر]]\n'''فڕۆکەخانەی ھەولێر''' گەورەترین و فروانترین فرۆکەخانەی کوردستانە.<ref>سەرچاوە:http://www.erbilairport.com/ku/ABUT01/F_ABUT01_03_01.aspx </ref> کە دەکەوێتە [[پارێزگای هەولێرھەولێر]] و بەدووری حەوت کیلۆمەتر لە (قەڵای کۆنی هەولێرھەولێر) ەوە دوورە لەباکوری ڕۆژهەلاتیڕۆژھەلاتی شارەکە.\nلە دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی عێڕاق لە []، [[حکومەتی ھەرێمی کوردستان]] بڕیاری دا فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی دروست بکات کە ببێتە دەروازەیەک بەرەو جیھان.\nلە بەراوری (١٥کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣) یەکەمین فڕۆکە لە فڕۆکەخانەی ھەولێردا نیشتەوە. وەکو فڕۆکەخانەیەکی مەدەنی لە کوردستانی عێڕاق، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەولێر بووەتە دەروازەیەک بەرەو جیھان.\nله بەراوری (١٥كانوونى یه‌كه‌مى ٢٠٠٣) یه‌كه‌مین فڕۆكه له فڕۆكه‌خانه‌ى هه‌ولێردا نیشته‌وه. وه‌كو فڕۆكه‌خانه‌یه‌كى مه‌ده‌نى له كوردستانى عێڕاق ، فڕۆكه‌خانه‌ى نێوده‌وڵه‌تى هه‌ولێر بووه‌ته ده‌روازه‌یه‌ك به‌ره‌و جیهان.\nفڕۆکەخانەکە لەسەر ھەمان ئەو شوێنە بنیاتنراوە کە تاوەکو ساڵی ١٩٩١ وەکو فڕۆکەخانە و بنکەیەکی سەربازیی لە لایەن رِژێمی بەعسەوە بەکار دەھات. لە دوای رِووخانی ڕژێمی پێشووی عێڕاق لە ٢٠٠٣، حکومەتی ھەرێمی کوردستان بڕیاری دا فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی دروست بکات کە ببێتە دەروازەیەک بەرەو جیھان.\nفڕۆكه‌خانه‌کە له‌سه‌ر هه‌مان ئه‌و شوێنه بنیاتنراوه كه تاوه‌كو ساڵى ١٩٩١ وه‌كو فڕۆكه‌خانه و بنكه‌یه‌كى سه‌ربازیى له لایه‌ن رِژێمى به‌عسه‌وه به‌كار ده‌هات. له دواى رِووخانى ڕژێمى پێشووى عێڕاق له ٢٠٠٣، حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان بڕیارى دا فڕۆكه‌خانه‌یه‌كى نێوده‌وڵه‌تی دروست بكات كه ببێته ده‌روازه‌یه‌ك به‌ره‌و جیهان.\nبەھۆی زیادبوونی ژمارەی گەشتیاران و گەشتەکان، حکومەتی ھەرێمی کوردستان بڕیاری دا بە فراوانکردنی تێرمیناڵی فڕۆکەخانە و نۆژەنکردنەوەی فڕگەکە.\nبه‌هۆى زیادبوونى ژماره‌ى گه‌شتیاران و گه‌شته‌كان، حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان بڕیارى دا به فراوانكردنى تێرمیناڵى فڕۆكه‌خانه و نۆژه‌نكردنه‌وه‌ى فڕگه‌كه.\nلە (١/٧/٢٠٠٣) بنیاتنانی فڕۆکەخانە دەستی پێکرد و لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣ یەککەمین فڕۆکە لە فڕۆکەخانەی ھەولێر نیشتەوە، دوابەدوای ئەوەش گەشتە ڕاستەوخۆکانی نێوان ھەرێمی کوردستان و ووڵاتانی دراوسێ دەستیڵێکرد تاوەکو ساڵی ٢٠٠٥ لەلایەن ھێڵی ئاسمانی کوردستانەوە گەشتە ڕاستەوخۆکان لە نێوان کوردستان و ئەورۆپا ھاتنە ئەنجامدان.\nله (١/٧/٢٠٠٣) بنیاتنانى فڕۆكه‌خانه ده‌ستى پێكرد و له ١٥ى كانوونى یه‌كه‌مى ٢٠٠٣ یه‌ككه‌مین فڕۆكه له فڕۆكه‌خانه‌ى هه‌ولێر نیشته‌وه ، دوابه‌دواى ئه‌وه‌ش گه‌شته ڕاسته‌وخۆكانى نێوان هه‌رێمى كوردستان و ووڵاتانى دراوسێ ده‌ستیڵێكرد تاوه‌كو ساڵى ٢٠٠٥ له‌لایه‌ن هێڵى ئاسمانى كوردستانه‌وه گه‌شته ڕاسته‌وخۆكان له نێوان كوردستان و ئه‌ورۆپا هاتنه ئه‌نجامدان .\nسه‌رۆكىسەرۆکی حكومه‌تىحکومەتی هه‌رێمىھەرێمی كوردستانکوردستان '''[[نێچیرڤان بارزانی]]''' به‌بە فه‌رمیىفەرمیی پرۆژه‌كه‌ىپرۆژەکەی كرده‌وه‌کردەوە دواىدوای ئه‌وه‌ىئەوەی كه‌کە له‌لە (٢٩/٤/٢٠٠٥) ته‌واوتەواو بوو دواىدوای ئه‌وه‌ئەوە له‌لە (٢٦/٥/٢٠٠٥) فڕۆكه‌خانه‌كه‌فڕۆکەخانەکە كۆدىکۆدی (ORER) ىی له‌لە لایه‌نلایەن ڕێكخراوىڕێکخراوی ( ICAO ) وه پىوە به‌خشراپی بەخشرا.\nبەھۆی گرنگی گواستنەوەی ئاسمانیی و ھاندانی ڕێبەریی کوردستان و پێشخستنی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەولێر بۆ ئەوەی بگاتە ئاستێکی نێودەڵەتیی، حکومەتی ھەرێمی کوردستان بڕیاری دا فڕۆکەخانەیەکی نوێ دروست بکات کە ببێتە یەکێک لە گەورەترین فڕۆکەخانە شارستانییەکان لە دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشوو کۆمپانیای (سکۆت ویلسن) ی بەریتانیی دیزاینی فڕۆکەخانەی نوێی دانا و کۆمپانیای (ماکیۆڵ جەنگیز) یش بە ھەماھەنگیی لەگەڵ وەزارەتی شارەوانیی پرۆژەکەیان جێبەجێ کرد.\nبه‌هۆى گرنگى گواستنه‌وه‌ى ئاسمانیی و هاندانى ڕێبه‌ریی كوردستان و پێشخستنى فڕۆكه‌خانه‌ى نێوده‌وڵه‌تى هه‌ولێر بۆ ئه‌وه‌ى بگاته ئاستێكى نێوده‌ڵه‌تیی، حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان بڕیاری دا فڕۆكه‌خانه‌یه‌كى نوێ دروست بكات كه ببێته یه‌كێك له گه‌وره‌ترین فڕۆكه‌خانه شارستانییه‌كان له دواى ڕووخانى ڕژێمى پێشوو كۆمپانیاى (سكۆت ویلسن)ى به‌ریتانیی دیزاینى فڕۆكه‌خانه‌ى نوێى دانا و كۆمپانیاى (ماكیۆڵ جه‌نگیز) یش به هه‌ماهه‌نگیی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تى شاره‌وانیی پرۆژه‌كه‌یان جێبه‌جێ كرد.\n== دیزایین ==\nفڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەولیر بە دیزاینێکی کراوە و جوان لەلایەن گروپی (سکۆت ویلسن) دروستکراوە کە بارەگاکەی لە ووڵاتی بەریتانیایە. ئەم گروپە سەربە کۆمپانیایەکی خەڵات ڵێ بەخشراوە لە ھەردوو کاری دیزاین و نەخشەکێشان بە کارکردن لە شوێنە سروشتیی و دروستکراوەکاندا. پڕۆژەکانیان لە جیھاندا بڵاو بوونەتەوە و بریتین لە جوانکاریی سروشتی و دیزاینی شارستانیانە و دروستکردنی باڵەخانە و ڕێگای ووشکانیی و ھێڵی ئاسنین و فڕۆکەخانە.\nفڕۆكه‌خانه‌ى نێوده‌وڵه‌تى هه‌ولیر به دیزاینێكى كراوه و جوان له‌لایه‌ن گروپى (سكۆت ویلسن) دروستكراوه كه باره‌گاكه‌ى له ووڵاتى به‌ریتانیایه . ئه‌م گروپه سه‌ربه كۆمپانیایه‌كى خه‌ڵات ڵێ به‌خشراوه له هه‌ردوو كارى دیزاین و نه‌خشه‌كێشان به كاركردن له شوێنه سروشتیى و دروستكراوه‌كاندا . پڕۆژەکانیان له جیهاندا بڵاو بوونه‌ته‌وه و بریتین له جوانكاریى سروشتى و دیزاینى شارستانیانه و دروستكردنى باڵه‌خانه و ڕێگاى ووشكانیى و هێڵى ئاسنین و فڕۆكه‌خانه .\nبەڵێندەری سەرەکیی، کۆمپانیای (ماکێوڵ چەنگیز) ە کە کۆمپانیایەکی بنیاتنانی لە تورکیا دامەزراوە بە ھەماھەنگی لەگەڵ وەزارەتی شارەوانیی کاردەکات.\nبه‌ڵێنده‌رى سه‌ره‌كیى، كۆمپانیاى (ماكێوڵ چه‌نگیز) ه كه كۆمپانیایه‌كى بنیاتنانى له توركیا دامه‌زراوه به هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تى شاره‌وانیى كارده‌كات .\nفڕۆكه‌خانه‌فڕۆکەخانە له‌لە نزیكنزیک فڕۆكه‌خانه‌ىفڕۆکەخانەی كۆنداکۆندا دروستكراوه‌دروستکراوە كه‌کە پێشتر بنكه‌كىبنکەکی سه‌ربازیى بووه‌سەربازیی بووە. به‌فڕگه‌بەفڕگە كورته‌کورتە (٢٨٠٠) مه‌ترییه‌كه‌ىمەترییەکەی و باڵه‌خانه‌كانىباڵەخانەکانی تێرمیناڵه‌تێرمیناڵە كاتییه‌كه‌ىکاتییەکەی خواست و داواكاریكانداواکاریکان نه‌كنەک هه‌رھەر ته‌نهاتەنھا بۆ تێرمیناڵێكىتێرمیناڵێکی نوێ به‌ڵكوبەڵکو بۆ فڕۆكه‌خانه‌یه‌كىفڕۆکەخانەیەکی نوێ زیاد بوون.\nبەهۆیبەھۆی دیزانییەنکەیەوە، فڕۆکەخانەکە لەبەرواری (٢٦/٥/٢٠٠٥) کۆدی(ORER)ی لە (ڕێكخراوىڕێکخراوی نێوده‌وڵه‌تىنێودەوڵەتی فڕۆكه‌وانىفڕۆکەوانی شارستانیىشارستانیی - ICAO)ىی وه‌رگرتوەرگرت.\n== تایبەتمەندی ==\nفڕۆكه‌خانه‌ىفڕۆکەخانەی نوێ یه‌كێكیەکێک له‌لە درێژترین فڕگه‌كانىفڕگەکانی له‌لە هه‌رێمھەرێم و سه‌رانسه‌رىسەرانسەری جیهانداجیھاندا هه‌یه‌ھەیە كه‌کە درێژییه‌كه‌ىدرێژییەکەی ''٤٨٠٠'' مه‌تره‌مەترە و پانییه‌كه‌ىپانییەکەی ''٩٠'' مه‌تره مەترە. ئاماده‌كراوه‌ئامادەکراوە بۆ كارپێكردنىکارپێکردنی كاتاگۆریىکاتاگۆریی دوو (CAT II) كه‌کە سیسته‌مىسیستەمی به‌بە ئامێر نێشتنه‌وه‌نێشتنەوە (I LS) ىی بۆ دانراوه دانراوە. به‌هۆىبەھۆی گرفتىگرفتی به‌رزبوونه‌وه‌ىبەرزبوونەوەی پله‌ىپلە‌ی گه‌رمیىگەرمیی بۆ سه‌رووىسەرووی ''٤٣'' ی سیلیزی كه‌کە ده‌كاته‌دەکاتە(١٢٢ پله‌ىپلەی فه‌هره‌نهایتفەھرەنھایت) له‌لە وه‌رزىوەرزی هاویندا،ھاویندا، ئه‌مئەم فڕگه‌فڕگە نوێیه‌نوێیە به‌بە شێوه‌یه‌كىشێوەیەکی زۆر چاكچاک له‌گه‌ڵلەگەڵ هه‌ڵومه‌رجىھەڵومەرجی فڕۆكه‌خانه‌دافڕۆکەخانەدا ده‌گونجێدەگونجێ له‌گه‌ڵلەگەڵ ئه‌وه‌ىئەوەی كه‌کە هێشتاھێشتا زۆرترین فڕۆكه‌فڕۆکە له‌لە كاته‌كانىکاتەکانی فێنكفێنک ترىتری شه‌وداشەودا دێن و ده‌ڕۆندەڕۆن.\n== بەشی تەندرووستی ==\n=== کلینیک ===\nكلینیكیکلینیکی خزمه‌تگوزاره‌خزمەتگوزارە پزیشكیه‌كان،پزیشکیەکان، ده‌كه‌وێته‌دەکەوێتە فرۆكه‌خانه‌یفرۆکەخانەی كۆنکۆن کە ماوەی ٢٤ کاتژـێر له‌لە كاركردندایه‌کارکردندایە به‌بە چه‌ندینچەندین جۆری خزمه‌تگوزاریخزمەتگوزاری پزیشكیپزیشکی وه‌كووەکو كلینیكیکلینیکی راوێژكاری،راوێژکاری، ته‌ندروستیتەندروستی ده‌مدەم و ددان، پشكنینیپشکنینی تاقیگه‌یی،تاقیگەیی، فریاگوزاری سه‌ره‌تاییسەرەتایی و باره‌بارە له‌لە ناكاوه‌كانناکاوەکان وه‌وە هه‌روه‌هاھەروەھا پێكوتانپێکوتان.\n=== ئەمبوڵانس ===\nلە بارە لەناکاو وکتوپڕەکان بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی فرۆکەخانە لە ڕێگەی بنکەی تەندروستی پاڵپشت بە ئەمبولێنسەکان لە ئامادە باشی دایە.\nله باره له‌ناكاو وكتوپڕه‌كان به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ندروستی فرۆكه‌خانه له ڕێگه‌ی بنكه‌ی ته‌ندروستی پاڵپشت به ئه‌مبولێنسه‌كان له ئاماده باشی دایه.\nگواستنه‌وه‌یگواستنەوەی نه‌خۆشنەخۆش به‌بە ئه‌مبولێنسئەمبولێنس له‌لە خاڵی پشكنینپشکنین بۆ شوێنی سه‌فه‌ركردنسەفەرکردن و به‌بە پێچه‌وانه‌وه‌پێچەوانەوە.\n=== بەشی هاتنھاتن ===\nتیمی ته‌ندروستیتەندروستی ئۆفیسی هاتنھاتن هه‌ڵده‌ستێتھەڵدەستێت به‌بە پێدانی پێكوته‌پێکوتە دژی هه‌ندێكھەندێک نه‌خۆشینەخۆشی گواستراوه‌گواستراوە به‌بە تایبه‌تیتایبەتی بۆ گه‌شتیاریگەشتیاری وڵاتانی توشبوو به‌بە به‌تابەتا.\nتیمی ته‌ندروستیتەندروستی له‌لە ڕێگه‌یڕێگەی كامیرایکامیرای گه‌رمپێوگەرمپێو هه‌ڵده‌ستێتھەڵدەستێت به‌بە پێوانی پله‌یپلەی گه‌رمیگەرمی له‌شیلەشی گه‌شتیارانگەشتیاران بۆ زانینی هه‌رھەر زیاد بوونێكیبوونێکی پله‌یپلەی گه‌رمیگەرمی.\n=== بەشی چوون (سەفەرکردن) ===\nئۆفیسی چوون هه‌ڵده‌ستیتھەڵدەستیت به‌بە پێشكه‌شكردنیپێشکەشکردنی خزمه‌تگوزاریخزمەتگوزاری ته‌ندروستیتەندروستی 24٢٤ كاتژمێرکاتژمێر له‌لە كاتیکاتی ڕووداوی كتووپڕکتووپڕ وفریاگوزاری سه‌ره‌تاییسەرەتایی له‌لە ناوچه‌یناوچەی سه‌فه‌ركردنسەفەرکردن.\nڕێگه‌پێدانیڕێگەپێدانی (ڕاپۆرتی) پزیشكیپزیشکی پێویسته‌پێویستە له‌ملەم بارانه‌دابارانەدا:\n* كاتێكکاتێک باری ته‌ندروستیتەندروستی گه‌شتیارگەشتیار له‌لە گوماندا بێت بۆ توانای كه‌سه‌كه‌کەسەکە له‌لە گه‌شتگەشت كردنکردن به‌بە فرۆكه‌فرۆکە وه‌كووەکو كاتیکاتی دووگیانی، نه‌خۆشینەخۆشی تازه،تازە، نه‌شته‌رگه‌ری،نەشتەرگەری، پێكانه‌كانپێکانەکان یاخود ناجێگیری باری ته‌ندروستیتەندروستی له‌لە ناكاوناکاو یان درێژخایه‌ندرێژخایەن.\n* له‌لە كاتیکاتی هه‌بوونیھەبوونی پێداویستی پزیشكیپزیشکی وه‌كووەکو ئۆكسجین،ئۆکسجین، گوێزه‌ره‌وه،گوێزەرەوە، ئامێری پزیشكیپزیشکی.\n* ده‌رباره‌یدەربارەی هه‌رھەر بارێكبارێک كه‌کە پێویستی به‌بە ڕێگه‌پێدانیڕێگەپێدانی پزیشكیپزیشکی هه‌یه‌ھەیە زانیاری تەواو بخوێنەوە.\n* نه‌خۆشنەخۆش له‌وانه‌یه‌لەوانەیە پێویستی به‌بە ڕاپۆرتی پزیشكیپزیشکی هه‌بێتھەبێت له‌لە لایه‌نلایەن پزیشكیپزیشکی پسپۆر كه‌کە تێیدا توانای گه‌شتكردنیگەشتکردنی نه‌خۆشه‌كه‌نەخۆشەکە به‌بە فرۆكه‌فرۆکە ڕوون كرابێته‌وه‌کرابێتەوە یان هه‌بوونیھەبوونی هه‌رھەر ئاسته‌نگێیكئاستەنگێیک یان پێداویستی تایبه‌تتایبەت به‌بە باری نه‌خۆشه‌كه‌نەخۆشەکە باسكرابێتباسکرابێت.\n===هۆبه‌ی كاروباریھۆبەی کاروباری یاسایی ===\nھەموو کارە یاساییەکانی بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی فرۆکەخانە دەکات لەگەڵ وەرگرتنی بەڵێن نامەی یاسایی لە خاوەن (کۆمپانیا) بارە خۆراکیانەی کەوا لە ڕێگای ھۆبەی پاراستنی تەندروستی ڕێگە پێدانیان بۆ دەکرێت پاش وەرگرتنی رێکارە ئیدارییەکان.\nهه‌موو كاره یاساییه‌كانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ندروستی فرۆكه‌خانه ده‌كات له‌گه‌ڵ وه‌رگرتنی به‌ڵێن نامه‌ی یاسایی له خاوه‌ن (كۆمپانیا) باره خۆراكیانه‌ی كه‌وا له ڕێگای هۆبه‌ی پاراستنی ته‌ندروستی ڕێگه پێدانیان بۆ ده‌كرێت پاش وه‌رگرتنی رێكاره ئیدارییه‌كان.\n=== ھۆبەی فرۆکەوانی ===\nتایبه‌ته به سه‌رپه‌رشتی كردن و ئه‌نجام دانی هه‌موو پشكنینه پزیشكییه‌كانی كارمه‌ندانی فرۆكه‌وانی و به‌شی تاوه‌ری فرۆكه‌خانه له كاتی وه‌رگرتن و دووباره پشكنینی ساڵانەی كارمه‌ندان.\n===هۆبه‌ی ھۆبەی پاراستنی ته‌ندروستیتەندروستی ===\nسه‌رپه‌ریشتی كردنی هه‌موو جۆره‌كانی پێكوته‌و چاودێری كردنی هێنان و هه‌نارده‌ی ئه‌و خۆراكانه‌ی كه بۆ به‌كارهێنانی مرۆیی ده‌گونجێت.\n== گەشتەکان ==▼\nفڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەولیر بە ھاوکاری ١١ کۆمپانیای بارھەڵگر بۆ زیاتر لە ٢٣ شوێنی مەبەست خزمەتگوزاری پێشکەش دەکات.\nفڕۆکەی ھێڵی ئاسمانی نەمساویی گەشتەکانی خۆی بۆ ڤیەننا ھەفتانە لە دوو ڕۆژ زیاد کردووە بۆ پێنج ڕۆژ لە حەفتەیەکدا لە زۆرترین مانگەکانی وەرزی ھاویندا. گەشتە ئاسمانییەکان لە ڕێگای ئەتڵەس جێت بۆ ئەستەمبۆڵ و (مێد ئێر) بۆ بەیروت تا ڕاددەیەک پرِ گەشتیارن.\nفڕۆكه‌خانه‌ى نێوده‌وڵه‌تى هه‌ولیر به هاوكارى ١١ كۆمپانیاى بارهه‌ڵگر بۆ زیاتر له ٢٣ شوێنى مه‌به‌ست خزمه‌تگوزارى پێشكه‌ش ده‌كات.\nمانگانە زیاتر لە ٧٠٠ گەشتی ئاسمانیی (نیشتن و فڕین) لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەولێر ئەنجام دەدرێ.\nفڕۆكه‌ى هێڵى ئاسمانی نه‌مساویی گه‌شته‌كانى خۆى بۆ ڤیه‌ننا هه‌فتانه له دوو ڕۆژ زیاد كردووه بۆ پێنج ڕۆژ له حه‌فته‌یه‌كدا له زۆرترین مانگه‌كانى وه‌رزى هاویندا. گه‌شته ئاسمانییه‌كان له ڕێگاى ئه‌تڵه‌س جێت بۆ ئه‌سته‌مبۆڵ و (مێد ئێر) بۆ به‌یروت تا ڕادده‌یه‌ك پرِ گه‌شتیارن.\nمانگانه زیاتر له ٧٠٠ گه‌شتى ئاسمانیی (نیشتن و فڕین) له فڕۆكه‌خانه‌ى نێوده‌وڵه‌تى هه‌ولێر ئه‌نجام ده‌درێ.\nئەو شارانەی بەکاردێن بۆ گەشتی چوون ھاتن.\n=== بارھەڵگرەکان ===\n* Atlas Jet\n* Med Airways\n* AVE.com\tViking Airline\n=== نێوخۆی وڵات ===\n=== نێودەوڵەتیی ===\n* [http://erbilairport.net/ku/ ماڵپەڕی فڕۆکە خانەی ھەولێری نێودەوڵەتی.]\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/wiki/تایبەت:MobileDiff/529939»


سه‌گابڕیڵا میستراڵ؛ ئەو ژنە شاعیرەی شیعر تەنها مردنی بۆ بەجێهێشت\nنووسینی: خەولە فەرشیشی\nلەعەرەبییەوە: ئەژین باجەڵان\nخاک؛ دایکێکی ڕق هەڵگرتوو دەبێت،"\nئاویش لە ئازارە لە جۆگەی خۆیدا دەلەرێتەوە\nگەر ڕۆحی تۆ ڕۆحی من بەجێبهێڵێت،\nلەو ڕۆژەوەی منت کردووە بە هی خۆت\nجیهان زۆر جوانتربووەتەوە،\nبەڵام کاتێک بە بێدەنگی نزیک یەکێک لە درەختە دڕکاوییەکان وەستاین\nخۆشەویستی بە بۆنە خۆشەکەی وەکو دڕکێک خۆی دەچەقاندە ئێمەوە''\nگوتی: چۆن بتوانم سەمابکەم؟!\nبهێڵە دڵت سەمابکات.\nپاشان دەردەراێک گوتی:\nچۆن بتوانم گۆرانی بڵێم؟!\nبهێڵە دڵت گۆرانی بڵێت.\nدواتر دڕکێکی هەژاری مردوو گوتی:\nئەی من، چۆن بتوانم سەمابکە؟!\nبهێڵە دڵت بەرەو با بفڕێت.\nپاشان خودا لە بەرزاییەوە گوتی:\nچۆن لە ئاسمانی شین دابەزم؟\nوەرە لێرە لەم ڕووناکییە سەمامان بۆ بکە.\nکاتێک دڵت بۆ یەکەمجار ترپەی خۆشەویستی لێدەدات، زۆر بیری لێمەکەرەوە، تۆ بە خۆشەویستیەوە نەکەوتیت، بەڵکو بەرزبوویتەوە، ڕاکە بۆ شیعرەکانی خانمە شاعیری چیلی گابڕیڵا میستراڵ، ئەو شیعرانەی وەکو ئەو دەرگەیانە بکەرەوە کە چەندین ساڵە داخراون، لە شیعرێکەوە بۆ شیعرێکی تر بڕۆ، چاک هەناسە هەڵکێشە، خەندە بخە سەر لێوت، چونکە ساتی خۆشەویستی هەرچەندە درێژبێتەوە هەر کورتە، تابووتەکەت لەسەر شانت هەڵگرە و هەنگاو هەنگاو بە بێترس پێشکەوە، چونکە تۆ عاشقیت.\nئەمڕۆ باسی ژنە شاعیر خۆشەویستی دەکەین؛ گابڕیڵا میستراڵ، کە ئەمشیان ناوێکی خوازراوە، ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لوسیلا گۆدوا)یە، ئەم خانمە ژنێکی جیاوازە، لەو کاتەی خۆشەویستی و مردن و تەنیایی ویستیان بیبەزێنن، گابڕیڵا بە شیعر ئەوانی بەزاند، بۆ ئەوەی ببێت بە یەکێک لە بەناوبانگترین شاعیرانی سەدەی بیستەم.\nگابڕیڵا لە ٧ی ئەپڕیڵی ١٨٨٩ لەدایکبوو، لەنێو خێزانێکی ڕۆشنبیر و هەژار گەورەبوو، منداڵییەتێکی خۆشی نەبوو، چونکە لە تەمەنی سێ ساڵی باوکی گابڕیڵا ماڵ بەجێدەهێڵێت، بۆیە دایکی چەندین کار دەکات بۆ بژێوی ژیانی منداڵەکانی. گابڕیڵا تەنیا قۆناغی بنەڕەتی خوێندن تەواودەکات، دوای ئەوەی دەبێت بە مامۆستا بۆ ئەوەی یارمەتی خێزانە هەژارەکەی بدات. لە ساڵی ١٩٠٦ کوڕێکی گەنج دەناسێت بە ناوی (رومێلیۆ یۆریتا) کە لە هێڵی شەمەندەفەر کاردەکات، سێ ساڵ پەیوەندی خۆشەویستیان دەبێت، بە خۆکوشتنی خۆشەویستەکەی کۆتایی پێدەێت. مردنی خۆشەویستەکەی برینی قووڵ لە ناخیدا بەجێدەهێڵێت، بۆیە هەر زوو گابڕیڵا پەنادەباتە بەر شیعر بۆ ئەوەی لە ڕێگەیەوە ئازار و خەمەکانی بنووسێتەوە، هەروەها لە ڕێگەی شیعرەوە بەرەنگاری مردن بێتەوە. زۆربەی شیعرەکانی لە دیوانی (سروودەکانی مردن) کە لە ساڵی ١٩١٤ بڵاوبوویەوە، باس لە پەیوەندی نێوان خۆی و خۆشەویستەکەی دەکات، ئەم دیوانەش لە پێشبڕکێی (یارییەکانی گوڵ) براوەی خەڵاتی یەکەم دەبێت.\nژنە شاعیرە دبلۆماسییەکە\nگابڕیڵا چونکە مامۆستا بوو، هەروەها سەڵتیش بوو، بۆیە نەیتوانی ناسنامەی خۆی ئاشکرابکات. ئەمیش بۆ سروشتی ئەو کۆمەڵگا تەقلیدی و هەستیارە دەگەڕێتەوە، هەر بۆیە شیعرەکانی لە ژێر ناوی خوازراوی (غابڕیڵا میستراڵ) بڵاودەکردەوە، ئەمیش وەکو ڕێزلێنانێک بۆ شاعیری فەڕەنسی (فریدرێک میستراڵ) و شانۆگەر و شاعیری ئیتاڵی (گابڕیڵ دی یەنۆنزیۆ) ئەم ناوەی هەڵبژاردووە، چونکە کارەکانیان کاریگەریان کردبووە سەری. هەرچەندە هەژاربوو، بەڵام گابڕیڵا توانی لە بواری فێرکردندا زۆر قۆناغ بپەڕێنێت و بگاتە جێی بەرز کە وای لێکرد لە ساڵی ١٩٢٣ دەرگاکانی مەکسیکی بۆ بکرێتەوە، هەروەها وەکو سەرپەرەشتیارێک بۆ چاکەسازی فێرکردن لە گوندەکان ئەوێ کاربکات، دوای دوو ساڵ لە کارکردنی لە مەکسیک گابڕیڵا هەستا بە گەشتێک بەرەوە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پاشان ڕووی کردە ئۆرپا، دواتر لە ساڵی ١٩٢٥ گەڕایەوە بۆ چیلی، هەروەها چەندین وانەی فێرکاری لە زانکۆکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئەمریکای لاتینی پێشکەشکرد، دواتریش نوێنەری وڵاتەکەی خۆی و ئەمریکای لاتین بوو لە دەستگەی هاریکاری فیکری کە سەر بە ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکانە.\nگابڕیڵا بە چالاکی ڕۆشنبیری ژنانە و فێرکاری ناسرایەوە، کە وای لێکرد خاوەن ناوبانگێکی باش بێت لە ناوەندە فەرمییەکان، هەروەها شایەنی ڕێزلێنان بێت، هەروەها بتوانێت لە هێڵی دبلۆماسی چەند وڵاتێک کاربکات، لە مەدریدیش جارێکی تر پابڵۆ نیرودا ببینێت کە پێشتر لە کاتی وانەوتنەوە لە گوندەکەی نیرودا خۆی چاوی پێکەوتبوو.\nچاکەی گابڕیڵا بە سەر نیروداوە\nنیرودا لە یادەوەرییەکانی (ددانی پێدەنێم کە ژیام) باس لەوە دەکات کە گابڕیڵا چاکەی هەیە بە سەریەوە، چونکە بەهۆی ئەوەوە توانی ئاشنای ئەدەبی ڕوسی بێت، هەروەها کاریگەری هەبێت لەسەر خۆی و کارەکانی، لەو کاتەی گابڕیڵا لە هێڵی دبلۆماسی کاریدەکرد، خۆی نیرودا چەندین نامەیان گۆڕیەوە.\nگابڕیڵا لە چەندین ڕەوانگەی جیاوازەوە دەربارەی خۆشەویستی و دایکایەتی چەندین شیعری نووسی، هەرچەندە ئەو لە کۆمەڵگایەکی تەقلیدی بوو، بەڵام ئەمەیان ڕێگرنەبوو. لەنێو شیعرەکانی داوای مافی دایکایەتی دەکرد بۆ هەموو ئافرەتێک، چونکە ئەو هەر لە منداڵیەتییەوە بە دەستی کەس لەدەستچوونەوە دەیناڵاند، تاکو گەیشتە ساتی خۆکوشتنی خوشکەزاکەی (میگیڵ) لە ساڵی ١٩٤٣، ئەمیشیان وەکو کوڕی خۆی وابوو. گابڕیڵا بڕوای بە کەیسەکانی وڵاتەکەی خۆی بوو، بۆیە شیعرەکانی بۆ خزمەتی گەلەکەی و هەژارەکان تەرخانکرد، هەروەها بەرگری لە ناسنامەی ڕۆشنبیری وڵاتەکەی خۆی دەکرد بەرامبەر بە زۆرداری ئەمریکای باکوور. چونکە گابڕیڵا زۆر وردبوو و هەستی بە بەرپرسیاریەتی دەکرد بەرامبەر بە نووسینەکانی، لە کۆی ٨٠٠ شیعر تەنیا ٣٧٩ دانەیانی بڵاوکردەوە، ئەو شیعرەکانی تر لەدوای کۆچکردنی ئاشکراکران. گابڕیڵا لە ساڵی ١٩٤٥ بە بردنەوەی خەڵاتی نۆبلی ئەدەبی گەیشتە لوتکە، چونکە یەکەم ئافرەت بوو لە ئەمریکای لاتینی ئەو خەڵاتە بباتەوە، لەو کاتەش تەنیا خاوەنی سێ کتێبی چاپکراوبوو، ئەوانیش؛ سروودەکانی مردن ١٩١٤، تالا ١٩٣٨ و لاگارا ١٩٥٣. لەدوای دوو ساڵ لە بردنەوەی نۆبڵ، زانکۆی میلز لە کالیفۆرنیا، بڕوانامەی دکتۆرای فەخرییان پێشکەشکرد، دواتر لە ساڵی ١٩٥١ بە خەڵاتی نیشتمانی ئەدەبی لە چیلی ڕێزی لێنرا. بەڵام مردن نەیهێشت گابڕیڵا چێژ لە دەستکەوتەکانی وەرگرێت، تووشی نەخۆشی شێرپەنجەی بەنکریاس بوو، کە لە ساڵی ١٩٥٧ لە نیویۆرک بووە هۆی مردنی، لە چیلی نێژا و لەسەر کێڵەکەی نووسرا: (ئەوەی هونەرمەند بۆ نیشتمانەکەی پێشکەشی دەکات، وەکو ئەوە وایە کە ڕۆح بۆ جەستەی پێشکەشدەکات).


لە سییەمین ساڵی تێرورکرانی دوکتور عەبدولڕەحمان قاسملوو و هاوڕێیانیدا\n19:04 - 17 پووشپەڕ 2719\nڕۆژی ٢٢ی پووشپەڕی ١٣٦٨ی هەتاوی (١٣ی جوولای ١٩٨٩ی زایینی) دوکتور عەبدولڕەحمان قاسملوو سکرتێری گشتیی ئەوکاتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، کاک عەبدوڵا قادری‌ئازەر نوێنەری حیزب لە دەرەوەی وڵات و دوکتور فازڵ ڕەسووڵ نووسەر و مامۆستای زانکۆ، لەلایەن تیمێکی تێروری کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە لە سەر مێزی وتووێژ لە وییەن شەهید کران.\nسی ساڵ بەسەر ئەو جینایەتە سامناکەی ڕێژیمی ئێران دژ بە کورد تێدەپەڕێ. دوکتور قاسملوو وەک ڕێبەرێکی نەتەوەیی چۆتە نێو مێژووی خەباتی ڕزگاریخوازی کوردەوە و لە بیروباوەڕی نەتەوەکەیدا زیندووە.\nئاستی سەرکەوتوویی و لێهاتوویی و شوێندانەربوونی هەر ڕێبەرێکی سیاسی بە دوو پێوەر هەڵدەسەنگێندرێ: یەکەم، بە کاریگەریی و بەرهەم و دەسکەوتە سیاسییەکانی لە کاتی ژیانیدا و دووهەم، بەو میراتە سیاسی و هزریانەی کە ڕێبەرەکە لە دوای خۆی بەجێیان دەهێڵێ.\nبا هەر ئەو دوو پێوەرەش بکەین بە بنەما بۆ خستنەڕووی بەشێک لە دەسکەوت و خزمەت و میراتە سیاسییەکانی عەبدولڕەحمان قاسملوو.\nبەرهەم و دەسکەوتە سیاسییەکانی دوکتور عەبدولڕەحمان قاسملوو\nیەکەم: دابینکردنی یەکێتی فیکری و سیاسی لە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێراندا: ئەو کاتەی ڕێبەریی حیزب کەوتە دەستی دوکتور قاسملوو، ئاڵۆزییەکی فیکری بەرچاو بەسەر ڕێبەرایەتی حیزبدا زاڵ ببوو و هەرکەسەی بۆ لایەکی ڕادەکێشا! بەڵام کەندوکۆسپەکان هەنگاویان بە دوکتور قاسملوو شل نەکرد و توانی بە هاوکاریی هاوبیرەکانی و بەبێ حەزفی جیابیرەکان، ڕێبەرایەتی حیزب لە دەوری بەرنامە و پێڕەوێکی سەردەمیانەدا کۆبکاتەوە و بەشێوەیەک ژیرانە جیاوازیی بیروبۆچوونەکان بۆ یەک ئامانج مودیرییەت بکا.\nئەو بڕوای بەو ئەسڵە سەلماوە هەبوو کە جیاوازیی بەگشتی و جیاوازیی بیروباوەڕ بەتایبەتی، بە نکۆڵی لێکردن و زۆر و هەڕەشە ڕەنگە بۆ ماوەیەک بێدەنگ بکرێ، بەڵام سەرکوت نابێ و لەنێوناچێ و دوای ماوەیەک، لەشوێنێکی دیکە و بەشێوەیەکی دیکە و ئەوجارە ڕادیکاڵتر و بەشێوەی ڕووخێنەر سەرهەڵدەداتەوە.\nلەپێناو دابینکردنی یەکڕیزی و یەکهەڵوێستی و بۆ ئەوەی بتوانی جیاوازییەکان بکەی بە دەرفەت و مودیرییەتی بکەی، دەبێ جیاوازیی وەک ئەسڵێکی ئاسایی و دێموکراتیک بسەلمێندرێ و ڕێزی لێبگیرێ. بیروبۆچوونە جیاوازەکان ئەگەر سەرکوت کران، کێشە و دووبەرەکی و لاوازبوونی بزووتنەوەی لێدەکەوێتەوە.\nدووهەم: دابینکردنی سەربەخۆیی سیاسی بۆ حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران. دوکتور قاسملوو توانی حیزبەکەی لە هەر چەشنە بەستراوەییەک بەملا و بەولا ڕزگار بکا و لەباری سیاسی و تەشکیلاتی و تێئۆریکەوە هوییەتێکی سەربەخۆ بدا بە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران.\nسەربەخۆیی سیاسی بەو مانایە کە پێوەر و پێوانە لە داڕشتنی سیاسەتەکانی حیزب، بەر لە هەموو شتێک دەبێ بەرژەوەندیی خەڵک و جووڵانەوەی کورد لە کوردستانی ئێران بێ و تەنیا ڕێبەرایەتی حیزب ئەو سیاسەتە دیاری دەکا.\nسێهەم: قاسملووی ڕێبەر چەمکی خودموختاری و خەباتی نەتەوەیی لە کوردستانی ئێرانی کرد بە پێناسەی بێ ئەملا و ئەولای حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران. لە هەر شوێنێک باسی خودموختاری و خەباتی نەتەوەیی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا کرابایە، حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وەک ئاڵاهەڵگری خەباتی نەتەوەیی دەکەوتەوە بیری بیسەر.\nچوارەم: بەر لە ڕووخانی ڕێژیمی شا، کاتێک دوکتور قاسملوو گەڕایەوە بۆ کوردستان، بەڕاستی بێجگە لەو کەسانەی کە ڕابردووی سیاسی و خەباتیان هەبوو، کەم کەس قاسملوویان دەناسی و حیزبی دێموکرات لە ژێر بارانی تانە و تۆمەت و هێرشی تەبلیغاتیی زۆر لایەنەدا بوو.\nبەڵام قاسملووی لێهاتوو لە ماوەی تەنیا چەند ساڵێکدا حیزبی دێموکراتی گەیاندە لووتکە و کردی بە حیزبی بەنفووز و یەکەمی کوردستانی ئێران و یەکێک لە حیزبە شوێندانەر و سەرەکییەکانی کورد بەگشتی.\nپێنجەم: بووژانەوە و گەشەپێدان بە بیر و هەستی نەتەوەیی. لە دوای شۆڕشی ٥٧ بیروباوەڕ و ئیدئۆلۆژی چەپ بەسەر گۆڕەپانی سیاسیی کوردستاندا زاڵ بوو و پرسی نەتەوەیی لە بەرنامەی حیزبە چەپەکاندا نەک هەر لە ئەولەوییەتدا نەبوو، بەڵکوو بە بیرێکی دواکەوتووانەش دادەنرا!\nلەو کەشوهەوایەدا قاسملوو ئاڵای خەباتی نەتەوەیی بەرز کردەوە و بە دەستی بەتوانای ئەو و بە هەوڵ و تێکۆشانی حیزبەکەی ئەو، خەباتی نەتەوەیی بە مەودایەکی زۆرەوە، بوو بە خەباتی ئەسڵی و سەرەکیی خەڵکی کوردستان.\nشەشەم: دێموکراسی و مودێڕنیزەکردنی ژیان و خەباتی حیزب. دوکتور قاسملوو بە تەواوی، هەستی بە زەروورەتی بوونی دێموکراسی بۆ گەشەسەندنی حیزب و جووڵانەوەی نەتەوەیی کردبوو و لێبڕاوانە هەوڵی بۆ پەرەدان بە دێموکراسی دەدا. لە هەموو کۆبوونەوە و دەرفەتێکدا لەسەر پاراستنی ئوسوول و موناسباتی دێموکراتیک لە حیزبدا پێداگریی دەکرد و لە تێکۆشان بۆ جێگیرکردنی کولتوورێکی سیاسیی دێموکراتیک ماندوو نەدەبوو.\nباوەڕی وابوو کە خەباتی ڕزگاریخواز بۆ ئەوەی تووشی دووبەرەکی نەبێت و بتوانێ کەڵک لە پوتانسیەلەکانی خۆی وەربگرێ و ئازادی و دێموکراسی بۆ کۆمەڵگا دابین بکا، دەبێ لە خۆیدا ماهییەتەن دێموکراتیک بێ و بڕوای بە پڕینسیپەکانی دێموکڕاسی هەبێت.\nهەروەها، پرسی ژن وەک پرسێکی یەکلاکەرەوە بۆ گەشەسەندن و بەرەوەپێشچوونی جووڵانەوەی نەتەوەیی، بە بێ دەروەستبوون بە ئوسوول و بنەماکانی دێموکراسی لە بنەماڵە و حیزب و کۆمەڵگادا، چارەسەر ناکرێ.\nحەوتەم: نێونەتەوەییکردنی پرسی کورد. بەبێ هیچ چەشنە گومانێک دوکتور قاسملوو لە ناساندنی پرسی کورد و جووڵانەوەی کورد وەک بزووتنەوەیەکی ڕەوای نەتەوەیی دێموکراتیک بە دنیا، ڕۆڵی یەکلاکەرەوەی گێڕا. پێی وابوو کە پرسی کورد دەبێ لە چوارچێوەی سنوورەکانی ئێران دەربچێ و ڕێژیم بە ئاسانیی نەتوانێ بەدوور لە چاوی بیروڕای گشتی جیهانی کورد قەڵاچۆ بکا و مافەکانی پێشێل بکا.\nزانایی و بەئەزموونبوون و کەسایەتی کاریزماتیکی ئەو لە لایەک و شارەزایی بەسەر چەند زمانی گرینگی دنیادا و لێهاتوویی ئەو لە گەیاندنی پەیام بە بەردەنگی خۆی لەلایەکی دیکەوە، دیپلۆماتێکی بەتوانای لە دوکتور قاسملوو دروست کردبوو و یارمەتی دابوو بە سەرکەوتنی ئەو لە ئەرکی نێونەتەوەییکردنی پرسی کورددا.\nوەک کەسایەتیش، قاسملوو لە نێو کۆمەڵگای سیاسی و ڕووناکبیرانی ئورووپادا جێگایەکی شیاوی بۆخۆی مسۆگەر کردبوو. دۆستانی قاسملوو ئێستاش لایەنگرانی بەئەمەگی کورد و پرسی کوردن.\nهەشتەم: ڕاشکاوی و ئازایەتی لە دەربڕینی بیروباوەڕ و قەناعەتدا. دوو نموونە: خوێندنەوەیەکی نوێ لە سوسیالیزم و هێنانی سوسیالیزمی دێموکراتیک بۆ نێو حیزب لە کاتێکدا کە تێڕوانین و تێگەیشتنی چەپی سوننەتی لە کوردستان و لە خودی حیزبی دێموکراتیشدا لەوپەڕی خۆیدا بوو! هەروەها، دوای سەرکەوتنی شۆڕشی ٥٧ دوکتور قاسملوو نەچووە ژێر کاریگەریی و هەڵڵاوهوریا و تەبلیغاتی حیزبی تودە و هاوبیرانی. ئەو بوو دەنگی هەڵبڕی و گوتی ڕێژیمێک کە گەلانی ژێرستەمی ئێران بە تاوانی ئازادیخوازی سەرکوت دەکا و مافەکانیان پێشێل دەکا و بڕوای بە ئازادی و دێموکراسی نییە، ناتوانێ ڕێژیمێکی عادڵ و دژی ئیمپریالیست بێ.\nحیزبەکەی قاسملوو زۆر زوو دەنگی پێی دیکتاتوریی نوێی بیست، بە دژی وەستایەوە و لە ڕێفڕاندۆمی ۱۲ی خاکەلێوەی ۱۳۵۸دا بەمەبەستی دیاریکردنی نەوعی نیزامی داهاتوو، بەشداریی نەکرد.\nمیراتە سیاسی و هزرییەکانی دوکتور عەبدولڕەحمان قاسملوو\nقاسملووی خەباتگێڕ لەگەڵ ئەوەی بڕوای قووڵی بە چارەسەریی پرسی کورد لە ڕێگای سیاسی و وتووێژەوە هەبوو و لەو ڕێگایەشدا سەری بەرزی دانا، بەڵام فێری کردین کە خۆبەدەستەوەدان و ئاشبەتاڵ و خافڵبوون لە خەبات بۆ ئازادی، بۆ خۆمان و حیزبەکەمان بکەین بە هێڵی سوور و "تابۆ".\nبە بڕوای قاسملوو، پرسی کورد ڕێگاچارەی نیزامی نییە، بەڵام نە بەو مانایەی کە ڕێژیمی حاکم حاشا لە بوونی کورد بکا، بە ئاور و ئاسن هێرش بکاتە سەر کوردستان و لەنێوبردن و قەڵاچۆی ژن و منداڵ و پیر و گەنجی کورد بۆخۆی بەڕەوا بزانێ، بەڵام کورد داماو و دەستەوئەژنۆ دانیشێ، وەدەست نەیە و بەرەنگاری دوژمن نەبێتەوە و چاوەڕوانی ڕەحمی دیکتاتور بێ داخوا کەنگێ ڕێگاچارەی سیاسیی پرسی کوردی بەبیر دادێ!\nبەپێچەوانە، مەبەستی دوکتور قاسملوو لەو قسەیە ئەوە بوو کە ڕێژیم بە چەک و بە ڕێگای نیزامییەوە جووڵانەوەی کوردی پێ لەنێو ناچێ و کورد دەبێ بە خەباتی بێوچانی خۆی بەشێوەی جۆراوجۆر، یەک لەوان خەباتی چەکداریی، حکوومەت ناچار بکا کە بۆ چارەسەرکردنی پرسی کورد ڕێگای وتووێژ و سیاسی بگرێتە بەر.\nقاسملووی دێموکرات دەیگوت، لەپێناو پاراستنی کەرامەتی یەکتر و دابینکردنی یەکێتی و یەکگرتوویی لایەنەکانی نێو جووڵانەوە و گەشە و پەرەپێدان بە حیزبایەتی و خەباتی ڕزگاریخوازدا، دەبێ لە هەموو حاڵەتێکدا دەروەست و پابەند بین بە پێوەر و پڕینسیپەکانی دێموکڕاسی.\nپێی دادەگرت کە خەبات بۆ دێموکراسی نابێ بچێتە ژێر سێبەری خەباتی نەتەوەیی. ئەو بەدروستی دەیزانی پرسی دێموکراسی و پرسی خەبات بۆ ئازادیی و مافی نەتەوەیی بە هیچ شێوەیەک لەیەک جیا ناکرێنەوە.\nقاسملووی خاوەن ستراتێژی دەیگوت، دەبێ هەوڵ بدەین کە خەباتی ڕزگاریخوازی کورد ببێت بە فاکتەرێکی سیاسیی سەربەخۆ لە ناوچەدا و بۆ ئەو مەبەستە، پێویستمان بە یەکێتی و هاوهەڵوێستیی و هاوپێوەندیی نەتەوەیی هەیە.\nڕێبەری نیشتمانپەروەر فێری کردین، دەبێ بڕوابەخۆ بین و لە خەباتدا پشت بە خەڵک و هێزی خۆمان ببەستین، بڕوامان بە داهاتوو و بە سەرکەوتن هەبێ. دەیگوت، ڕەمزی سەربەرزی و سەرکەوتن لە خۆڕاگریی و بەردەوامبوون لە خەبات لە پێناو ئازادییدایە : "گەلێک ئازادی بوێ، دەبێ ئامادە بێ نرخەکەشی بدا".\nواقیعبینی: واقیعبینی سیاسی بەرهەمی باشناسینی دۆخی سیاسی و مێژوویی ئەو جوغرافیایە کە خەباتی تێدا دەکەی، خوێندنەوەی فاکتەرە شوێندانەرەکانە، هێزی بیرکردنەوە و لێکدانەوەی دروست لە بارودۆخی بەردەستە و سەرەنجام، داڕشتنی سیاسەت و ئامانج و ستراتێژیی خەبات لە سەر بنەمای ئەو خاڵانەی ئاماژەیان پێکرا و ڕەچاوکردنی سیاسەتی هەنگاوبەهەنگاو بۆ گەیشتن بە ئامانجە. لە ژیان و خەباتی سیاسیی دوکتور قاسملوودا ئەو تایبەتمەندییانە بەڕوونی دەبینرێن.\nئەو سیاسەتە واقیعبینانەیە، سەقامگیریی سیاسی لە حیزبی دێموکراتدا مسۆگەر کرد.\nلەو پێوەندییەدا، ئەگەر بە دوور لە دەمارگرژیی ئاوڕێک لە ڕەوتی خەباتی ڕزگاریخوازی کورد لە هەر چوار بەشی کوردستان بدەینەوە، ئاڵوگۆڕەکانی ئەوڕۆ گەڕانەوە بۆ بیروباوەڕ و سیاسەتەکانی قاسملوویان پێوە دیار نییە؟!\nقاسملووی زانا و بیرمەند پێی دەگوتین کە لە ژیانی خوسووسی و حیزبی و خەباتماندا، فێربوون و خۆپێگەیاندن و خۆپۆشتەکردن بە چەکی زانست، بکەین بە ئەرکی ڕۆژانە.\nقاسملووی بە بیروباوەڕ، ڕێبەربوون و ڕێبەریکردنی بە کەیفییەتێکی جیاوازەوە پێناساندین. ڕێبەری خەباتگێڕ و بەئەخلاق بەپێی وەسیەتنامەکەی "لە ماڵی دنیا تەنیا کتێبخانەیەکی لە پاش بەجێ دەمێنێ و ئەویش، لە ڕێگای جێنشینەکەیەوە دەگەڕێتەوە سەر دارایی حیزب"!\nهەموو ئەو توانا و تایبەتمەندییە بەرزانە، قاسملوویان کردبوو بە کەسایەتی و ڕێبەرێکی کاریزماتیک و خاوەن نفووز و ئۆتۆریتەی مەعنەوی. قاسملوو ئەگەرچی سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بوو، بەڵام وەک ڕێبەرێکی نەتەوەیی چاو لێدەکرا و خەڵک لەدەرەوەی حیزبەکەشی، دوکتور قاسملوویان وەک ڕێبەری هزری و سیاسی خۆیان قەبووڵ کردبوو و ڕێزیان لێدەگرت.\nقاسملوو وەک ڕێبەرێکی مێژووسازی دێموکرات و نیشتمانپەروەر، هەتاهەتایە لەبیر ناکرێ.\nبرینی قاسملوو پاش ٣٠ ساڵ ئێستاش هەر تازەیە و خوێنی لێ دەچۆڕێ. ئەو برینە ئەوکاتە ساڕێژ دەبێتەوە کە کورد بە ئازادی و مافە نەتەوایەتییەکانی کە ئامانجی قاسملوو بوون، بگا؛ کەوایە، با بە هەموومان بە خەباتی بەردەوام و لێبڕاوانە بۆ ساڕێژکردنەوەی برینی ڕێبەرە تاقانەکەمان تێبکۆشین.\nبەرز و پیرۆز بێ یادی دوکتور عەبدولڕەحمانی قاسملووی مەزن و هاوڕێکانی کاک عەبدوڵا قادری ئازەر و کاک دوکتور فازل ڕەسووڵ.


- 1/10/2020 4:42:00 PM 3390 جار خوێندراوەتەوە\nهێزەكانی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا لە ساڵی 2003دا هاتنەناو حاكی عێراق و رۆڵیان هەبو لە كۆتاییهێنان بە رژێمی بەعس بە سەرۆكایەتی سەددام حسێن، لەوكاتەوە تا ئێستا هێز و پێگەی لەناو خاكی عێراق و هەرێمی كوردستاندا هەیە و هاوشان لەگەڵ هێزەكانی هاوپەیمانان دژ بە داعش مەشق بە هێزە سەربازییەكانی ناوخۆ دەكەن.\nساڵی 2011 پاشەكشەكردنی هێزە سەربازییەكانی ئەمریكا لە عێراق كۆتاییپێهات، بەڵام حكومەتی عێراقی لەگەڵ ویلایەتە یەكگرتوەكان رێككەوتنیكی واژۆكرد كە تێیدا پێشوازی لە بەشێك لە هێزەكانی ئەمریكا دەكات لە بنكە سەربازییەكانی خۆیدا، ئەوەش بە مەبەستی پشتیوانیكردنی عێراق.\nدواتر و لە كۆتایی ساڵی 2011دا، سەربازانی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا كە ژمارەیان دەگەیشتە 170 هەزار سەرباز بە خاكەكانی عێراقدا بڵاوەیان پێكرا، پاش رێككەوتنەكەش ژمارەیەكی دیاریكراو لەو هێزانە مانەوە بۆ پشتیوانیكردنی هێزە عێراقییەكان.\nلە ساڵی 2014 و ساڵانی داییدا، لە چوارچێوەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بۆ روبەڕوبونەوەی چەكدارانی رێكخراوی تێرۆریستی داعش كە لەو ساڵەدا چونە ناو عێراقەوە، ویلایەتە یەكگرتوەكان ژمارەی هێزەكانی خۆی لەو وڵاتە زێدەتركرد.\nسەرەڕای كار و چالاكییەكانی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا لە عێراق و مەشقكردنی بە هێزەكانی ئەو وڵاتە، بەڵام بەشێك لە لایەنەكانی دەسەڵات و پەرلەمانی عێراقیی كە ئەمریكا دەڵێت "نزیكن لە ئێران"، پێگەی واشنتن لە بەغدا رەتدەكەنەوە و داوای دەركردنی هیزەكانیان دەكەن لە عێراق.\nرۆژی یەكشەممە، 5ی كانونی دوەمی 2020 و پاش كوشتنی قاسم سولەیمانی، فەرماندەی پێشوی فەیلەقی قودسی سوپای پاسدارانی ئێران و ئەبومەهدی موهەندیس، جێگری پێشوی سەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبی لە لایەن فڕۆكەیەكی بێفڕۆكەوانی ئەمریكییەوە، كوتلە شیعەكانی پەرلەمانی عێراق بێ بەشداری كورد و سوننە دەنگیاندا لەسەر كردنەدەرەوەی هێزە بیانییەكان لە وڵاتەكەیان.\nلەگەڵ ئەوەدا كە بە واتای تەواوەتی هیچ بنكەیەكی سەربازیی ئەمریكی لە عێراقدا بونی نیە و هێزەكانیان دابەشبون بەسەر بنكە سەربازییەكانی هێزە ناوخۆییەكاندا و ئەوەش لەسەر بانگهێشت و داواكاری عێراق بوە، بەهۆی گرژییەكانی نێوان ئەمریكا-ئێران لە عێراق و سوریا و ناوچەكەدا بە گشتی، لە كۆتایی ساڵی 2019 و سەرەتای 2020دا، ویلایەتە یەكگرتوەكان نزیكەی سێ هەزار و 500 (3500) سەربازی دیكە و ژمارەیەك فڕۆكە و تانك و زرێپۆشی جەنگیی رەوانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كرد.\nلێرەدا، لە ساڵی 2003ەوە دیارترین پێگە سەربازییەكانی ئەمریكا لە عێراق بە داتا و ژمارە دەخرێتەڕو:\nدەستێوەردان و چونە ناو خاكی عێراق لە لایەن هێزە ئەمریكییەكانەوە، ساڵی 2003 دەستیپێكرد، ئەوەش بە مەبەستی خستن و كۆتاییهێنان بە رژمێمی بەعس بە سەرۆكایەتی سەددام حسێن كە لەوكاتەدا سەرۆكی وڵات بو.\nزۆرترین رێژەی سەربازیی ویلایەتە یەكگرتوەكان لە عێراق لە ساڵی 2007دا بو، كە ژمارەیان دەگەیشتە 170 هەزار سەرباز، لە ساڵی 2008دا جۆرج بوش-ی كوڕ كە ئەوكاتە سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا بو، رێككەوتنێكی ئەمنیی لەگەڵ دەسەڵاتدارانی عێراقییدا واژۆكرد، كە دۆخی یاسایی هێزە ئەمریكییەكانی لەو وڵاتە دیاریكرد و بەپێی رێككەوتنەكە سەربازانی ئەمریكا تا ساڵی 2011 لە عێراق دەبوایە بمێننەوە.\nبە گەیشتنی باراك ئۆباما بە پێگەی سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتوەكان، هەوڵێكی تەواویدا و دانوستانی ئەنجامدا بۆ واژۆكردنی رێككەوتنێكی نوێ كە رێگەبدات سەربازانی ئەمریكی پاش ساڵی 2011 لە عێراق بمێننەوە، لەوبارەیەوە راشیگەیاند ئامانج لەوكارە پشتگیریكردنی عێراقە لە روبەڕوبونەوەی كێشە ئەمنییەكان كە تا ئەوكاتەش بەردەوامبون و لەلایەن گروپە توندڕەوەكانەوە ئەنجامدەدران.\nسەرەڕای هەوڵەكانی ئۆباما، بەغدا داواكارییەكەی واشنتن-ی رەتكردەوە سەبارەت بە مانەوەی هێزەكانیان لە عێراق، رێكەوتی 8ی كانونی یەكەمی 2011، كۆتایین یەكەی هێزەكانی ئەمریكا عێراقیان بەجێهێشت.\nلە ساڵی 2014دا، رێكخراوی تێرۆریستیی داعش بەشێك لە ناوچەكانی خواروی عێراقیان خستە ژێر ركێفی عێراق و ناوچەی دەسەڵاتەكانی لە بەرفراوانبوندا بو، بەوهۆیەوە بەغدا داوای لە ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا كرد، لەرێگەی هێرشی ئاسمانییەوە پشتگیری لە هێزە سەربازییەكانی ناوخۆی بكات.\nلە تەمموزی ساڵی 2014دا، چەكدارانی داعش شاری موسڵ-یان بە تەواوەتی كۆنترڵكرد و لەوكاتەدا، دەسەڵاتدارانی بەغدا بە فەرمی داوایان لە ویلایەتە یەكگرتوەكان كرد هیزەكانیان رەوانەبكەن، لە وەڵامدا باراك ئۆباما رێگەیدا 275 سەربازی ئەمریكی بچنە عێراق و وەزارەتی بەرگری ئەمریكا (پێنتاگۆن) دەستیكرد بە هێرشە ئاسمانییەكانی بە مەبەستی پشتیوانیكردنی هیزە عێراقییەكان.\nلە ئاب-ی هەمان ساڵدا، عێراقییەكان داوایان لە ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی كرد هێزە سەربازییەكانیان رەوانەبكەن، ئەوەش دەرەنجامی دروستبونی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژ بە داعشی لێكەوتەوە، كە ویلایەتە یەكگرتوەكان پێشڕەوی دەكرد و تێیدا چالاكی ئاسمانییان ئەنجامدەدا و مەشق و تاكتیكی سەربازییان پێشكەش بە عێراقییەكان دەكرد.\nپێگە و مەزەندەی هێزەكانی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا لە عێراق، ساڵی 2017 گەیشتە پێنج هەزار سەرباز، ئەوەش ئەو كاتە بو كە چالاكییەكانی رێكخراوی تێرۆریستی داعش لە لوتكەدا بو.\n2018... تا ئێستا\nدۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئێستای ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا لە سەرەتاكانی دەسەڵاتیدا بو، كە لە كەمپەین و بانگەشەكانی هەلبژاردنی سەرۆكایەتییدا بەڵێنیدا بە كۆتاییهێنان بە پابەندبونی هێزە سەربازییەكانی وڵاتەكەی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.\nمانگی ئازاری 2019، هێزەكانی سوریای دێموكرات (هەسەدە) لە باكور و رۆژهەڵاتی فورات كە لە شەڕڤانانی كورد و كەمینەی عەرەب پێكهاتون و لەلایەن ویلایەتە یەكگرتوەكانەوە پشتیوانیان لێدەكرا، رایانگەیاند بە تەواوی شكستیان هێناوە بە رێكخراوی تێرۆریستی داعش لە سوریا.\nلە مانگی تشرینی یەكەمی هەمان ساڵدا، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتوەكان بە بڕیارێكی لەناكاو رایگەیاند "پاش ئەوەی رێكخراوی چەكداری داعش 100% شكستیهێناوە، زۆرینەی هێزەكانمان لە سوریا كشاندەوە، با سوریا و ئەسەد كورد بپارێزن و لەگەڵ توركیا بجەنگن لەپێناو خاكی خۆیان، من بە جەنەراڵەكانی خۆمم وتوە چیدیی پێویستناكات لە سوریا جەنگ بكەین".\nپێش ئەو تویتەی، ترەمپ لەمیانی لێدوانێكی تەلەڤزیۆنیدا رایگەیاند "دەیەوێت هێزەكانی لە عێراق بمێننەوە بە مەبەشتی چاودێریكردنی جموجوڵەكانی ئێران"، ئەو وتەیە بوە هۆی نیگەرانی دەسەڵاتی حكومڕانی عێراق و بەرهەم ساڵح، سەرۆك كۆماری وڵاتەكە رایگەیاند "عێراق نابێتە ناوەندی ململانێكان و سەرچاوەی مەترسی بۆ هاوسێكانی"، بەشێك لە دەسەڵاتدارانی وڵاتیش داوایان كرد هێزەكانیان بكشێننەوە.\nوەزارەتی بەرگری ویلایەتە یەكگرتوەكان ژمارەیەكی هێزەكانی لە عێراق هێشتەوە، بە مەبەستی رێگریكردن لە سەرهەڵدانەوەی رێكرخراوی تێرۆریستی داعش، هەتا ئێستاش پێنج هەزار و 200 (5200) سەربازیی ئەمریكیی لەسەر خاكی عێراقن، هەفتەی رابردوش سەدانی دیكە بە مەبەستی پاراستنی دێپلۆماتكارەكانی وڵاتەكەیان لە عێراق رەوانەی وڵات كران.\nئەو بنكە سەربازییە عێراقیانەی لە پێشوازی هێزە ئەمریكییەكاندان\nسەرەڕای ئەوەی بە مەبەستی پاراستنیان، لایەنە فەرمییەكانی ویلایەتەیەكگرتوەكان زانیاری لەبارەی ئەو ناوەندانە ئاشكراناكەن كە پێشوازی لە هێزەكانیان دەكەن لە عێراق، بەڵام دەزگاكانی راگەیاندن باس لەوەدەكەن هێزە ئەمریكییەكان بەسەر 12 بۆ 14 بنكەی سەربازیی عێراقدا دابەشبون كە بریتین لە:\nبنكەی عەین ئەسەد: دەكەوێتە پارێزگای ئەنبار لە رۆژئاوای عێراق، ئەو بنكەیە لە كانونی یەكەمی ساڵی 2019دا بە پێنج موشەك پێكرا، ئەوەش پاش چەند رۆژێك لە سەردانیكردنی مایك پێنس، جێگری سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتوەكان.\nبنكەی حەببانیە: لەنێوان هەردو شاری فەللوجە و روممادی-دایە لە پارێزگای ئەنبار، كە تێیدا هێزەكانی ئەمریكا بە هاوبەشی لەگەڵ هێزەكانی هاوپەیمانان بۆ روبەڕوبونەوەی داعش لەنێوان ساڵانی 2014 بۆ 2015دا مەشقیان بە نزیكەی 9 هەزار سەربازی عێراقی ئەنجامدا.\nبنكەی سەربازی K-1: دەكەوێتە پارێزگای كەركوك، كە یەكێكە لە ناوچە جێناكۆكەكانی نێوان هەرێم و بەغدا، بە مەبەستی مەشقپێكردنی هێزە عیراقییەكان، سەربازانی ئەمریكی تێدایە، كە لە رێكەوتی 27 كانونی یەكەمی 2019دا نزیكەی 30 ساروخ ئاراستەی كرا و لە ئەنجامدا بەڵێندەرێكی ئەمریكی گیانیلەدەستدا.\nبنكەی ئاسمانیی بەلەد: ئەو بنكە سەربازییە ئاسمانییە 100 كیلۆمەتر لە باكوری بەغداوە دورە و دەكەوێتە پارێزگای سەڵاحەددین، كە سەربازانی ئەمریكیی تێدا نیشتەجێیە و فرۆكە جەنگییەكانی جۆری ئێف-16ی تێدایە، كە لەسەرەتای 2020دا موشەكێكی كاتیۆشای ئاڕاستەكرا.\nبنكەی ڤیكتۆری: دەكەوێتە نزیك فڕۆكەخانەی بەغدا و تایبەتە بە پشتگیری سەربازیی و ئاسمانیی.\nبنكەی تاجیی: سەربازگەیەكی گرنگە و دەكەوێتە باكوری بەغدای پایتەخت، بە مەبەستی مەشقكردن سەربازانی ئەمریكی لێیە و لە تشرینی یەكەمی ساڵی 2019دا دو گوللـە هاوەنی ئاڕاستەكرا.\nبنكەی ئاڵتون كوبری: لەنێو پارێزگای كەركوك-دایە و 50 كیلۆمەتر دورە لە هەولێری پایتەختی هەرێمی كوردستان.\nچوار بنكەی سەربازیی لە كوردستان: لە هەرێمی كوردستان، هێزەكانی ویلایەتە یەكگرتوەكان بەسەر چوار بنكەدا دابەشبون كە دەكەونە هەریەك لە ناوچەكانی، شەنگال، ئەتروش و دو سەربازگەكەی دیكە دەكەونە پارێزگای هەڵبەجە كە هاوسنورە لەگەل رۆژهەڵاتی كوردستانی ژێر هەژمونی ئێران.\nهەردو بنكەی قەید ئەلبینائـ : راپۆرتە مێدیاییەكان ئاماژە بەوەدەكەن لە رومانەی نزیك ناوچەی قائیم و ناوچەی روتبە لە رۆژئاوای پارێزگای ئەنبار دو بنكەی نوێی سەربازیی هەن كە لە پێشوازییی سەربازانی ئەمریكیدان.


www.komalah.org - هەڵەبجه ، ئەو زامەی کە قەت سارێژ نابێت ؟\nلاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی | وتار | هەڵەبجه ، ئەو زامەی کە قەت سارێژ نابێت ؟\n٢٨ ساڵ له‌وه‌پێش له رۆژێ ١٦ مارسی ١٩٨٨، رق و قینی ئه‌ژدیهای حكومه‌تی به‌عس و دیكتاتۆرە خوێن رێژه‌كه‌ی بەغدا رژا به سەر خەلکی دەفەری شارەزوور و شاری هه‌ڵه‌بجه و شارێکیان ژارخوارد کرد. لەم تاوانه گەورە کە دژ به هەموو مروڤایەتیکرا، زیاتر لە ٥هەزار ئینسانی بێدیفاع گیانیان لە دەستدا، ١٠ هەزار کەس بریندار و ژاراوی بوون و ١٢٠ هەزار کەس دیکە ئاوارە و دەربەدەر و ماڵ حاڵی خۆیان جێهێشت . هەروەها ژینگەیەکی بەرین ژارخواردکرا کە تا ئێستا و ساڵها دواتریش ئاسەوارەکانی لە سەر مروڤ ، باڵندە ، درەخت و گیا و تەبیعەت دەمێنێتەوە.\nتاوانی ژارخواردکردنی هەڵەبجە لە دڵی تاوان و کارەساتێکی گەورەی دیکە، واتە شەری کۆنەپەرەستانەی ئێران و عێراقدا قەوما . ئەو شەرە کە لە رێکەوتی ۳۱ گلاوێژی ۱۳۵۹ هەتاوی، بەرانبەر به ۲۲ سپتامبری ۱۹۸۰ زاینی به پەلاماری ئەرتشی عێراق بۆ سەر خاکی ئێران و بۆردومانی هەوایی هاوکاتی ١٠فرۆەکەخانەی نیزامی ئەو وڵاتە دەستی پێکرد، به یەکێک لە درێژخاینترین شەرەکانی سەدەی ٢٠ی زاینی باسدەکرێت کە پاش شەری "ویتنام" به دووهەمین شەری درێژماوەی ئەو سەدە ناودەبرێت. به پێی ئامارەکان، ئەو شەرە به قوربانی کردنی زیاتر لە یەک ملیون ئینسان و زەرەر و زیانی ١١٩٠میلیارد دولار بۆ هەر دوو وڵات پاش ٨ سال کۆتایی پێهات.\nئەگەر زۆر بۆ دوور نەگەرێنەوە ، ناکۆکی قوولی دوو دەسەڵاتی زاڵ به سەر ئێران و عێراق بۆ ساڵەکانی دەیی٦٠ و ٧٠ زاینی سەدەی بیست و پشتیوانی مەبەستداری "شا"ی ئێران لە شۆرشی ئەو کاتی کوردستانی عێراق دژ به دەسەڵاتی تازەی بەعس دەگەریتەوە کە لە ساڵی ١٩٦٨ و پاش کودەتای سپی لە "عبدالرحمان عارف" برای "عبدالسلام عارف" دەسەڵاتی ئەم وڵاتەیان بە دەستەوە گرت. "سەدام حۆسین" وەک کەسایەتی کارامەی حزبی بەعس، هەر لە سالی ١٩٥٨ زاینی و رووخانی دەسەڵاتی پاشایەتی لەو وڵاتە، ببوو به کاراکترێکی گرینگ لە حزبی بەعس و خولیایی به دەستەوە گرتنی دەوڵەتی لە سەردابوو که پاش کودەتایی نیزامی سالی ١٩٦٨ به ئاشکرا بەرەو لوتکەی دەسەڵات دەکشا، لە گۆرەپانی سیاسی و پڕئاژاوەی عێراق خۆی نیشاندابوو. گەشی خەباتی خەڵکی کوردستان به تایبەت شەڕی چەکداری لە ساڵەکانی ٧٠ زاینی سەدی بیست ، پشتیوانی بەرینی "شا"ی ئێران لەو خەباتە بۆ مەبەستی دیاریکراوی خۆی و به تایبەت یەک لاکردنەوەی کێشەکانی لەگەڵ ئەو وڵاتە به کارتی کورد لە سەر بەرژەوەندی خۆی، پیری و کەم دەسەڵاتی "ئەحمەد حەسەن البکر" سەرۆک کۆماری ئەو کاتی عێراق، ترسی دەوڵەتی حەسەن البکر لە پەرەسەندنی نازەزایەتی شیعەکان لە جنوبی(باشوری) ئەو وڵاتە، ترازوی هێزی به قازانجی شای ئێران گۆری کە لە ئاکامدا "قەراردادی ئەلجەزایری" به نێوانگیری "هاواری بومیدین" سەرۆک کۆماری ئەوکاتی ئەلجەزایر و شای ئێران و سەدام حۆسین جێگری سەرۆک کۆماری عیراقی لێکەوتەوە. چ حەمەرەزا شا ، شای ئێران و چ باقی بەرپرسانی دەسەڵاتداری ئەو کاتی ئەو وڵاتە، قەراردادی ئەلجەزایریان وەک "سەرکەوتنی نەتەوەیی و دەستکەوتی گەورەی سیاسەتی دەرەوی ئێران" ناو لێدەبرد و به ئاشکرا چکۆڵەکردنەوە و بێرێزیان به دەسەڵاتی سیاسی بەغداد دەکرد.پارەی به لێشاوی نەوت و دەسکەوتی قەراردادی ئەلجەزایر و پشتیوانی بێدرێغی ئەمریکا لە "شا"، ئێرانی بە کردەوە کردبوو به پاسەوانی کەنداوی فارس. بەڵام راپەرینی خەڵکی ئێران و رووخاندنی دەسەڵاتی پاشایەتی لە ئێران، ترازووی هێزی لە ناوچەکە گۆری و بۆشایی دروستکرد. خەڵکی ئێران لە ئاکامی راپەریندا بۆ ماوەیەکی کورتیش بووبێت پشوویکیان وەبەر هات و ئەرتەشی ئەم وڵاتە لاواز بوو. لە زۆر جێگا جەماوەر دەستاین به چەک گەیشت و دەسەڵاتی خۆیان لە هەندێک لە ناوەندکانی کار و شارەکان به تایبەت لە کوردستان دامەزراند.\nسەدام حۆسین کە پاش قەراردادی ئەلجەزایەر به کردەوە ببوو به سەرۆک کۆماری عێراق، لە رۆژی ۲۶ گلاوێژی ۱۳۵۹ هەتاوی واتە ٦ی سپتامبری ١٩٨٠ زاینی لە پێش چاوی میدیا و کامێراکانی راگەیاندن قەراردای ئەلجەزایری دڕاند و ٥رۆژ دواتر واتە لە ۳۱ گلاوێژ پەڵاماری بەرینی بۆ سەر خاکی ئێران دەست پێکرد. شەری ئێران و عێراق لە سەر وەها کێشمەکێشێکی نێوان ئێران و عێراق و لە دڵی شەری ساردی دوو بەری "رۆژهەڵات و رۆژئاوا" کە هەر کامیان لایەنێکی ئەو شەرەیان پڕ چەک دەکرد، دەستی پێکرد.\nدوو دەسەڵاتی خۆێن رێژ و تاوانباری بەعس لە عێراق و کۆماری ئیسلامی لە ئێران ، له‌درێژه‌ی شه‌ڕ و کاولکاری هەشت ساڵەی خۆیاندا هه‌ڵه‌بجه‌یان كرد به‌گۆڕه‌پانی ئه‌و شه‌ڕه و ئەو کارەساتە سامناکەیان تێدا خولقاند که یه‌كێك له‌دزێوترین و پیسترین لاپه‌ڕه‌كانی مێژووی پڕ له‌سه‌ركوت و جه‌نایه‌تی خۆیانیان لە سەدی بیستدا تێدا تۆمار كرد.\nکارەساتەکە چۆن قەوما ؟\nدواین رۆژه‌كانی مانگی ره‌شه‌مه‌و نزیك بوونه‌وی لە به‌هاری ١٩٨٨ بوو. دێوەزمەی شەر چ لە بەرەکانی شەر و چ لە نیو خەڵکی بی دیفاعی هەر دوو وڵات رۆژانه جەستەی مروڤەکانی دەهاڕی و کاولکاری گەورەی لە شار و گوندەکان جێدەهێشت. ده‌سه‌ڵاتدارانی شه‌ڕخواز له‌به‌غدا و تاران خوێن تێری نه‌كردبوون. ئه‌ژدیهای شه‌ڕ جه‌سته‌ی ئینسانه‌كانی هه‌ڵده‌لووشی. ناڕه‌زایه‌تی ده‌رهه‌ق به‌و شه‌ڕه له‌ئاستی ناوخۆ و ده‌ره‌كی رۆژ به‌رۆژ په‌ره‌ی ده‌ستاندن. هه‌وڵه‌كان له‌ئاستی نێونه‌ته‌وه‌یی و دیپلۆماتیكدا بۆ كۆتایی شه‌ڕ چڕتر ببونه‌وه. ماندوویه‌تی به‌جه‌سته‌ی زامداری سه‌ربازانی شه‌كه‌ت له‌شه‌ڕ له‌هه‌ردوو لا رۆژ به‌رۆژ زیاتر په‌ره‌ی ده‌ستاند. ناسیۆناڵیزمی ره‌گه‌ز په‌ره‌ستی عه‌ره‌ب و فارس به پاڵپشتی ئایینی سوننه و شیعه شاخیان له‌شاخی یه‌ك ئاڵاندبوو و شكست و سه‌ر كه‌وتنی هه‌ركامه‌یان له‌به‌ره‌كانی شه‌ڕ، ئه‌وی دیكه‌ی هار و دڕنده‌تر ده‌كرد و تاوان و جه‌نایه‌تی گه‌وره‌تریان ئه‌نجام ده‌دا. هه‌ر چه‌ند به‌كرده‌وه له به‌ره‌كانی شه‌ڕدا بۆن به‌ست دروست ببوو، به‌ڵام تاوانبارانی شه‌ڕ حازر به‌كۆتایی هێنان به‌كوشتاری ئینسانه‌كان نه‌بوون. نه "خومه‌ینی" و داروده‌سته‌كه‌ی توانی به‌وته‌ی خۆیان "رێگای قودس له‌كه‌ربه‌لاوه‌ببڕن" و نه‌دیكتاتۆره‌كه‌ی به‌غدایش ده‌یتوانی، سه‌ركه‌وتنی "عه‌ره‌ب به‌سه‌ر فارسدا" جێژن بگرێت.\nهێزه ئه‌مپریالیسته‌كان كه به‌كرده‌وه‌و بۆ فرۆشتنی چه‌ك و چۆل و به‌ره‌و پێش بردنی هێژمۆنی پاوانخوازانه‌ی خۆیان به‌سه‌ر ناوچه‌كه‌دا، ئاگری ئه‌و شه‌ڕه‌یان خۆش ده‌كرد، ئه‌وانیش به‌كرده‌وه تووشی نائومێدی و بێ هیوایی هاتبوون. "پان ئیسلامیزم"ی خومه‌ینییان كۆنتڕۆڵ و له"پان عه‌ره‌بیزم"ی سه‌دام ده‌ترساند. هه‌ست به‌كۆتایی شه‌ڕ ده‌كرا، به‌ڵام هه‌ر دوو هه‌وڵیان ده‌دا كه له‌به‌ره‌كانی شه‌ڕدا سه‌ركه‌وتنی زیاتر به‌ده‌ست بێنن تا له‌سه‌ر مێزی وتووێژ ئیمتیازی زۆرتر وه‌ر بگرن. سه‌ركه‌وتن به‌بێ كوشتار و خوێن رێژی زۆرتر به‌ده‌ست نه‌ده‌هات.\nكۆماری ئیسلامی كه‌هه‌ر له‌رۆژه‌كانی پاش هاتنه‌سه‌ر كاری، له‌خه‌ڵكی كوردستان تووڕه‌و دل پڕ له‌قین بوو، زۆری پێ خۆش بوو كه‌ئاگری شه‌ڕ له‌گه‌ڵ عێراق له‌به‌ره‌كانی كوردستان گه‌رم راگرێت، به‌ڵام به‌هۆی خه‌بات و مه‌قاومه‌تی جه‌ماوه‌ر و هێزی پێشمه‌رگه‌وه زۆرجار ناكام مابوه‌وه. حیزبی به‌عس و دیكتاتۆره‌جه‌لاده‌كه‌یشی كه‌دژایه‌تی له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی سته‌م لێكراوی كوردستان به‌شێك له‌ناسنامه‌یان بوو و تا پێش كاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه به‌ده‌یان تاوان و كاره‌ساتی دیكه‌ی دژی مرۆڤایه‌تیان به‌رانبه‌ر به‌م خه‌ڵكه ئه‌نجامدا بوو، له‌وانه به‌ده‌یان نموونه قه‌تڵی عامی شار و گونده‌كانی كوردستان، ئیعدام و تیرۆری رۆژانه له‌شار و شارۆچكه‌كان، به‌كرده‌وه ده‌رهێنانی قه‌رارداده‌شووم و به‌د ناوه‌كه‌ی "ئه‌لجه‌زای"ر كه له نێوان شای ئێران و سه‌دام حوسێن دا مۆر كرابوو، وێران كردنی چوار هه‌زار گوند و شارۆچكه‌و خۆئاماده‌كردن بۆ پڕۆژه به‌رنامه بۆ داڕێژراوه‌كه‌ی ئه‌نفال كه‌زیاتر له١٨٠ هه‌زار ئینسانی بێ تاوانیان تێدا بێ سه‌ر و شوێن كرد، نموونه‌گه‌لێك له‌هه‌وڵی سازمان دراو و به‌رنامه‌بۆ داڕێژراوی ده‌وڵه‌تی به‌عس بۆ ژینۆسایدی خه‌ڵكی كوردستان، له‌م وڵاته‌بوو. هه‌ڵه‌بجه یه‌كه‌م تاوان و كۆتایی باقی تاوانه‌كانی حیزبی به‌عس و ده‌وڵه‌تی عێراق ده‌رحه‌ق به‌خه‌ڵكی كوردستان نه‌بوو، به‌ڵكوو ئاڵقه‌یه‌ك له‌و زنجیره‌تاوانانه‌بوو كه ٥هه‌زار ئینسانی بێ دیفاعی له‌چه‌ند چركه‌ساتدا تێدا ژه‌هر خوارد و به‌هه‌زارانی دیكه‌یش تێدا زامداری چاره‌هه‌ڵنه‌گر كرد.\nپەلامار بۆ سەر هەڵەبجە و خاپوور کردنی شارێک؟\nبه پێچەوانەی ئەو پروپاگەندانەی کە لە پێناوی بەرژەوەندی دەسەڵاتی فاشیستی زاڵ به سەر ئێراندا دەکرێت، کۆماری ئیسلامی نەک نەجاتدەری خەڵکی کوردستان و هەڵەبجەی به گازی کیمیایی خنکێندراو نەبوو ،بەڵکوو یەکێک لە دوو تاوانباری سەرەکی بۆردمان و قەتڵی عامی ئەو شارەیە. پەڵاماری کۆماری ئیسلامی بۆ سەر شاری هەڵەبجە به هاوکاری و چاوساخی هێزەکانی "بەرەی کوردستانی" و میلیشیا شیعەکانی "لیوای بەدر" کە دەست پەروەردەی سپای پاسدارانی ئێران بوون لە سێ قۆڵەوە بۆ سەر هەڵەبجە ئەنجامدرا. لە رۆژەکانی ١٣ و ١٤ و ١٥ مانگی مارس، شاری هەڵەبجە و دەورووبەری به خەستی لە لایەن سپای پاسدانی ئێرانەوە تۆپباران دەکرێت. دەیان کەس لە خەڵکی بێدیفاعی شار گیانیان لە دەست دەدەن و بریندار دەبن. هێزەکانی سپای پاسدارن و بەرەی کوردستانی، پەڵاماری خۆیان لە شاخەکانی "سورێن، ئەحمەدئاوا، سازان و شمێران، بۆ سەر شاری هەڵەبجە دەست پێدەکەن. رۆژی ١٥مانگ پاسدارانی ئێرانداخڵی شاری هەڵەبجە دەبن. هەر ئەو رۆژە دەست دەکەن به تاڵان و برۆی ئیدارە دەوڵەتی و گشتیەکان و به لۆری و ماشینی بارهەڵگەر کەلوپەڵەکان ئاودیوی ئێران دەکەن. خستەخانەی گشتی شار، کتێبخانەی گشتی، معمەل و کارگەکان و تەنانەت عەموودی کارەبای شار لە دزی و تاڵانی سپای پاسداران ، سپاس بەدر و دواتر بەشێک لە بەرپرسانی بەرەی کوردستانی مەحفوز نابن و هەموو تاڵان دەکرێن و رەحم به ماڵ و سەروەت و سامانی خەڵکی لێقەوماو و ستملێکراوی هەڵەبجەیش ناکرێت و ئەوانیش تاڵان دەکەن. هێزەکانی ئەرتەشی عێراق کە مەقاومەتیان پێناکرێت بەرەو "پردی زەڵم" و به نیازی دەربازبوون بەرەو سەیدسادق پاشەکەشە دەکەن. بەڵام چەندین واحدی سپای پاسدارن، سپای بەدر و بەرەی کوردستانی کە چاوساخی ئەوان بووەن، پێشتر پردی زەڵم دەتەقێنەوە و رێگای پاشەکشە لە هێزە عێراقیەکان دەبەستن. ئەرتەشی عێراق لە نێوان شەر و تەسلیم بووندا ، تەسلیم بوون هەڵدەبژێرن و ئەوەی کە به زیندوو ماونەتەوە تەسلیم دەبن.\nپه‌لاماری ئه‌رته‌ش و سپاى پاسدارانی ئێران به هاوکاری"سپای بەدر" و هەر وەها "هێزه کانی به ره ی کوردستانی " ، بیانووی دایه‌ده‌ست سه‌رانی تاوانباری حیزب و ده‌وڵه‌تی به‌عس تا له‌وپه‌ڕی دڵڕه‌قیدا تۆڵه‌ی شكست و ناكامی خۆیان له‌خه‌ڵكی ئازار چێشتووی هه‌ڵه‌بجه بكه‌نه‌وه. رۆژی ١٦ی مانگی مارسی ١٩٨٨ فڕۆكه‌شه‌ڕكه‌ره‌كانی ئه‌رته‌شی عێراق بۆمب و ته‌قه‌مه‌نی ژه‌هراوییان له‌فڕۆكه‌خانه‌ی كه‌ركوك و شوێنه‌كانی دیكه هه‌ڵگرت و به‌ره‌و هه‌ڵه‌بجه فڕین و ئەم شارەیان مەسمووم و شەڵاڵی خۆێنکرد و ٥ هه‌زار ئینسانی بێ دیفاع به‌تاك و به‌كۆمه‌ڵ بوون به‌قوربانی دوو تاقمی نه‌خۆشی رۆحی و سادیسم و جنوونی ده‌سه‌ڵات له‌تاران و به‌غدا، ١٠هەزار کەس بریندار و ١٢٠ هەزار کەسیش ئاوارە و بێ خانه و لانە بوو. لە بەرانبەر بەم جنایەتەدا ویژدانی ده‌سه‌ڵاتدارانی زاڵ به‌سه‌ر دنیادا به‌وپه‌ری بێ ته‌فاوه‌تی و بێ ئه‌خلاقییه‌وه‌چاویان له‌م تراژدیا ئینسانییه نوقاند.\nکاتی بومبارانی شیمیای شاری هەڵەبجە "دوناڵدرامسفێڵد" کە لە سەردەمی سەرۆک کۆماری "بوش"ی باوک بوو به وەزیری بەرگەری ئەمریکا و شەری یەکەمی کەنداوی رێبەرایەتی دەکرد ، بۆ بەستنی قەراردادی نەوەت لە گەڵ رەژیمی فاشیستی بەعس لە بەغداد بوو. کاتێک سەبارەت به خنکانی ٥هه‌زاران مروڤی بێدیفاعی هەڵەبجە به چەکی کیمیایی پرسیاریان لێکرد "بۆنی خۆشی نەوتی هەرزان" وەها سەرمەستی کردبوو کە بۆنی گازی کیمیایی رژاو به سەر شاری هەڵەبجەی هەست پێنکرد و لەو پەری بێشەرمیدا حاشای لەوەها رووداوێک کرد. ئەڵبەتە ئەوە یەکەم جار نەبوو کە زلهێزە دەسەڵاتدارەکان بۆ فرۆشتی چەک و چۆڵ و کەرستەی شەڕ به فاشیستەکانی زاڵ به سەر ئێران و عێراق دا لە سەردەمی شەری هەشت سالەی ئەو دوو دەوڵەتە، ئینکاری جەنایەتی بەکار هێنانی چەکی کیمیایان دەکرد. لە بۆردمانی شیمیایی شاری سەردەشت لە کوردستانی ئێران لە رۆژی ٧ی پووشپەری ١٣٦٦هەتاوی بەرانبەربه ١٧ژوئیەی ١٩٨٧زاینی کە لە لایەن فروکە شەڕکەرەکانی ئەرتەشی عێراقەوە رویدا و ١١٠کەس لە خەڵکی بێدیفاعی ئەو شارە گیانیان لە دەستدا و زیاتر لە ٨هەزار کەسی دیکە مەسمووم و بەرکەوتەی ئەو گازە بوون، و لە کاتێکدا فایلی ئەو جەنایتە چووە " شورای ئەمنیەتی نەتەوە یەکگرتووکان" بۆ لێکۆڵینەوە و مەحکوومکردن، دەوڵەتی ئەمریکا به بەکارهێنانی بریاری "وتو" ، بەری مەحکوومکردن و به تاوانبار ناساندنی رەژیمی فاشیستی بەعسی عێراقی گرت.\nبۆمبارانی شیمیایی هه‌ڵه‌بجه، ئه‌مڕۆ ناوی ئه‌و شاره‌ی له‌گه‌ڵ ناوی شاره‌كانی ناكازاكی و هیرۆشیما كه‌به‌بۆمبی ئه‌تۆمی ئه‌مریكا له‌پاش شه‌ڕی دووهه‌می جیهانی خاپوور كران، برده‌نێو مێژووی تاوان و جینایه‌ته‌كانی سیسته‌می دژی به‌شه‌ری سه‌رمایه‌داری لە سەدەی بیستەمدا.\nئه‌مڕۆ له‌كاتێكدا پاش ٢٧ ساڵ یادی قوربانیانی دڵته‌زێنی هه‌ڵه‌بجه رێز لێده‌گرین و سه‌ری رێز و نه‌وازش بۆ ئه‌و ٥ هه‌زار مرۆڤه بێ تاوان داده‌نه‌وێنین، كه ته‌بلیغاتێكی درۆیینه‌و بێ شه‌رمانه له‌لایه‌ن كۆماری ئیسلامییه‌وه وه‌ك نه‌جات ده‌ری خه‌ڵكی هه‌ڵه‌بجه له كاتی بۆمبارانی شیمایی ئه‌م ناوچه‌یه له‌و رۆژه‌وه تا ئێستا به‌به‌رده‌وامی ده‌رخواردی جه‌ماوه‌ر دراوه‌و ده‌درێت. حه‌ق وایه هه‌موو ئینسانێكی ئازادیخواز و بێزار له‌سته‌م و كوشتار ئه‌و راستییه بزانێت كه كۆماری ئیسلامی ئێران نه‌ك نه‌جاتده‌ری خه‌ڵكی سته‌ملێكراوی هه‌ڵه‌بجه‌نه‌بوون، به‌ڵكوو یه‌كێك له‌تاوانبارانی سه‌ره‌كی ئه‌و تراژدییه ئینسانییه بوو كه له‌و ناوچه‌یه‌روویدا. ده‌ستی كۆماری ئیسلامیش وه‌ك ده‌ستی كاربه‌ده‌ستان و به‌ڕێوه‌به‌رانی ده‌وڵه‌ت و حیزبی فاشیستی به‌عس به‌خوێنی ٥هەزار مروڤی بێدیفاعی هەڵەبجە سورە. کۆماری ئیسلامی هەرئەوکات و چ پێشتریش گەرای رەوتێکی کۆنەپەرەست و ئیسلامی لە ناوچەکە چاند کە لەو کاتەوە تا ئێستا و ئەمرۆیشی لەگەڵ بێت لە هەموو عێراق دا به بەرفراوانی جەماوەری خەلکی ئەم وڵاتە به دستیەوە دەنالێنن و ئەو وڵاتەی شەڵاڵی خۆێن کردووە.\nکارەساتی هەڵەبجە و تێدا چوونی گوردانی شوانی کۆمەڵە؟\nكاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه له‌هه‌مان كاتدا بۆ كۆمه‌ڵه(رێكخراوی كوردستانی حزبی كۆمۆنیستی ئێران)یش رووداوێكی دڵته‌زێن و گورچكبڕ بوو. له‌و رووداوه‌دا ٧٢ كادر و پێشمه‌رگه‌و تێكۆشه‌ری ماندوویی نه‌ناسی ناو ریزه‌كانی كۆمه‌ڵه‌و حیزبی كۆمۆنیستی ئێران له‌گوردانی شوان، كه‌وتنه‌ناو مه‌یدانی شه‌ڕ و خوێنیان تێكه‌ڵ به‌خوێنی ٥ هه‌زار مرۆڤی بێ دیفاعی شاری هه‌ڵه‌بجه‌و ده‌ڤه‌ری شاره‌زوور بوو.\nبه‌درێژایی ئه‌و ساڵانەی کە كۆمه‌ڵه لە کوردستانی بەشی عێراق جێگیربووە ، هاوبه‌شی ژیان و هاوبه‌شی خه‌بات و تێكۆشانی خه‌ڵكی سته‌ملێكراوی ئەم بەشەی كوردستان بووه‌و له‌ره‌نج و ئاواره‌یی و ده‌ربه‌ده‌رییه‌كانیاندا شه‌ریك بوو و هه‌وڵی ده‌دا چی له‌توانایدا هه‌یه له ئازاره‌كانیان كه‌م بكاته‌وه، ئه‌گه‌رچی هه‌میشه به قیمه‌تێكی گرانیش بۆی ته‌واو ده‌بوو. به‌ڵام كۆمه‌ڵه له‌په‌یڕه‌و كردنی ئه‌م سیاسه‌ته‌ی خۆیدا هه‌رگیز كۆڵی نه‌ده‌دا و سه‌ربه‌رزی پاراستنی قازانج و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خه‌ڵكی سته‌ملێكراوی له‌دوو به‌شی كوردستان له‌مێژووی خۆیدا تۆمار كرد. گوردانی شوانی کۆمەڵە کە لە ئاوایی "بیارە" جێگیر بوون، به هەستکردن به جموجووڵی هێزەکانی کۆماری ئیسلامی خۆیان بۆ پاشکەشە ئامادەدەکەن. ئەوان دوو رۆژ پێشتر بەرەو دەوروبەری هەڵەبجە و به نیازی پەرینەوە لە پڕدی"زەڵم" کە بەرەو سەیدسادق بێن ، رێدەکەوەن. بەڵام لەگەڵ ئاگادار بوون لە تەقینەوەی ئەو پردە، رێگای خۆیان بەرەو ئاوایی "گورگەچیا" و چۆمی سیروان دەگۆڕن. رۆژی ١٦مانگ بەر گازی شیمیای رەژاو به سەر شاری هەڵەبجە دەکەون. رۆژی ١٧مانگ لە نەزیک ئاوایی "گورگەچیا" و\nلە کەنار چۆمی سیروان تووشی شەرێکی دەستەویەخە لەگەڵ بکرێگیراوانی سپاسی پاسداران و سپای بدری عێراق دەبن. گوردانی شوان کە مسموم و شەکەت بوون ، قارەمانانه و وەک پیشەی هەمیشەیان لە سەرکوتگەرانی ئیسلامی وەدەست دێن و دەیان کەسیان لێدەکوژن و بریندار دەکەن. ئەم قارەمانە سەربەرزانه کە به سەدان جار لە مەیدانەکانی شەر، هێزی کۆماری ئیسلامییان کەنەفت و زلیل کردبوو ، به هۆی مسمومیت، بڕستیان لێدبڕێت و ١٢ کەسیان به مسموومیەتی توند ئەسیر و هاورێانی دیکەمان گیانیان بخت دەکەن. یارمەتی تیمی پشتیوان بۆ نەجاتی ئەوان کە به بەڵەم (قایق) هەوڵی نەجاتی ئەو هاورێیانەیان دەدا به ئاکام ناگات و چەند هاورێیشمان لەو هەوڵەدا گیان بەخت دەکەن. پاش ئەوەی کە هێزەکانی کۆماری ئیسلامی دەستیان به جنازەکان و ئەسیرەکان رادەگات و هەواڵەکە به تاران و ناوەندەکانی دەسەڵات رادەگەیەنن ، عەلی خامنەای رێبەری ئێستای کۆماری ئیسلامی کە ئەو کات سەرۆک کۆمار بوو، لە نوێژی هەینی تاران تێداچوونی گوردانی شوانی کۆمەڵەی وەک سەرکەوتنی گەورە به ئومەتی حزبواللە مژدە دا. شایانی باسە کە هێزەکانی بەرەی کوردستانی کە هاوکاری کۆماری ئیسلامی لە پەلکێشکردنی ئەوان بۆ شەڕی هەڵەبجە و دفەری شارەزوور بوون و ئاگاداری هێزەکەی کۆمەڵە لە ناوچەکە بوون ، کەمترین یارمەتی و به ئاگا هێنانەوەیان به هاوریانی ئێمە نەدا. ئەمە لە حالێکدا بوو کە هێزیکی حزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئێران کە لە نەزیک هێزەکانی کۆمەڵە بوون و ژمارەیشیان گەلێک زیاتر لە هێزەکانی ئێمه بوون، ئاگادارکرانەوە و به هاوکاری بەرەی کوردستانی بەرەوە ناوخۆی ئێران رۆیشتن و لەو کارەساتە بە خۆشیەوە به بێ زیان نەجاتیان بوو.\nئه‌مڕۆ له‌كاتێكدا یادی قوربانیانی كیمیابارانی شاری هه‌ڵه‌بجه‌و گوردانی شوانى كۆمه‌له، رێز لێده‌گرین، كه‌ده‌وڵه‌تی زاڵم و فاشیستی به‌عس له‌ده‌سه‌ڵات نه‌ماوه، بەڵام عێراق بووە به میدانی رمبازێنی رەقیبەکەی ،واتە کۆماری ئیسلامی و جنایتکارانی وەک قاسمی سلیمانی و سپای پاسداران. هەر وەها لە سەر زەمینەکانی ئەستبداد و فاشیزمی بەعسی رووخاو، تاقم و داروودەستەی تروریست و تاوانباری وەک "داعش"و باقی گروپە ئیسلامی و جنایتکارەکانی دیکە روواوە.\nخەڵکی عێراق نەک هەر شایستەی ئەو تاقم و گرۆپه تاوانبار و مافیایە نین کە بەسەریاندا دەسەڵاتدارن، نەک شایستەی داگیرکردنی وڵات و ماڵ و حالیان به دەست ئیمپریالیستەکان و تاقمە تروریست و ئیسلامیەکان نین ، بەلکوو لایەق و شایستەی دەسەلاتێکی جەماوەری و خۆبەریوەبەر و هەڵقوڵاوی خەبات و فداکاری خۆیانن کە سالهایە گیانبازی بۆدەکەن. دەسەڵاتێک کە کۆتایی به شەر ، تروریسم، کوشتار و داگیرکەری ، هاوکات لەگەڵ رێزنان لە گیانبختکردوانی یەکەم هەنگاوەکانی وەها دەسەڵات و جەماوەرێک بێت.\nلە ساڵوەگەری کارەساتی دژی مروڤانەی هەڵەبجه، و گیانبختکردنی هاوریانی گوردانی شوانی کۆمەڵه ، سەری رێز و نوازش بۆ هەموویان و بنەماڵە کانیان دادەنەوێنین و بەڵێن دەدەین تا بە دێهاتنی هەموو ئامانجەکانیان ، تا کۆتایی بە شەر، ترور ، خۆێنریژی و سەرکوتگەری، هاوشان لەگەڵ جەماوەری نارازی و ئازادیخواز بۆ به دەستهێنانی هەموو مافە رەواکانی خەڵکی ستملێکراوی کوردستان، ئێران و ناوچەکە ، لە پێشەوەی خەبات و نارەزایەتی ئەوان بێن و تێکۆشەری وەدیهاتنی هەموو مافە ئینسانیەکاناین بین .\nسڵاو و دروود بۆ گیانی پاکی ٥ هەزار مروفی بیدیفاعی بمبارانی شیمیایی هەڵەبجه .\nسڵاو و دروود بۆ یادی ئازیزی گیانبختکردووی کۆمەڵه لە گوردانی شوان کە خۆێنیان تێکەڵ به خۆێنی خەڵکی شاری هەڵەبجه بوو .\nحەسەن رەحمان پەناه\nبارودۆخی ئێران و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست


كۆنفرانسی نیشتمانی گۆڕان ناڕازایی دروست كردووە\nبەپێی ئەو زانیارییانەی لەسەرچاوەیەكی ئاگاداری جڤاتی نیشتمانی بلاوکرایتەوە، ماوەی رابردوو خانەی راپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان بەبێ گەڕانەوە بۆ ئۆرگانەكانی بزووتنەوەكە، ئەندامانی لیژنەی ئامادەكاری كۆنفرانسی نیشتمانی دیاریكردووە.\nسەرچاوەكە ئاشكرایكرد، كە بەهۆی ئەوەی ئەندامانی خانەی راپەڕاندن خۆیان لەناو لیژنەكەن‌و هیچ كام لەرێكخەرەكانی لیژنەی ئامادەكاری كۆنفرانس نین، ناڕەزایی لەناو گۆڕان دروست كردووەو ناڕەزاییەكانیش بەردەوامی هەیە.\n« توركیا لە كەركووك و جەرابلوس پەیمانگا دەكاتەوە دابه‌شكردنی موچه‌ی مانگی نۆ دیاریكرا »


نازم دەباغ لەسەر كێشەی گرتنەوەی سەرچاوەی ئاوی سیروان و زێی بچوك لەلایەن ئێران-ەوە بۆ راچڵەكین دەدوێت\n19/08/2020 ژمارەی بینراو 618\nنوێنەری حكومەتی هەرێمی كوردستان لە تاران رایدەگەیەنێت، كیشەی گرتنەوەی ئاوی هەردوو سەرچاوەی ئاوی سیروان و زێی بچوك لەلایەن كۆماری ئیسلامی ئێرانەوە كێشەیەكی بەردەوامە و پێیوستی بە چارەسەری بنەڕەتی هەیە.\nنازم دەباغ، ئەمرۆ چوارشەممە لەلێدوانێكدا بۆ راچڵەكین- ئاماژەی بەوەكرد:" خۆ ئێران بەنداوی دروستنەكردووە هەوای تێبكات، یان خۆڵی تێبكات، بۆیە كاتێك پێویستی پێ بێت ئاوی تێبكات دەیگرێتەوە، بە ئەندازەی ئەوەی كە دەتوانێت بەنداوەكەی پڕ بكات دیارە ئەم كارە جۆرێك لە ناعەدالەتی تێدایە لە ئەندازەی بەردانەوەی ئاوی پێویست بۆ وڵاتی دراوسێ ئەوەش بە رێككەوتن رێكدەخرێت".\n"ئەمە راستییەكە ناتوانیت تۆ لاریت هەبێت لەسەری و فەرامۆشی بكەیت، ئەم سیاسەت و رێكخستنەش بە هەرێمی كوردستان ناكرێ، بەحكومەتی عێراق دەكرێت، بەڵام لە هەرێمی كوردستان هەموو خەمەكان بووەتە مووچە و كۆی كێشەكانی تر خراونە لاوە، تا وای لێهاتووە بووەتە مزگێنی بڕیاری مووچە، ئێمەش ئەوەی پێمان بكرێت كردوومانە ،بەڵام مەسەلەی ئاو بە ئێمە چارەسەر ناكرێت، بە حكومەتی ناوەندی و كۆماری ئیسلامی چارەسەر دەكرێت" نازم دەباغ وا دەڵێت.\nنوێنەری حكومەتی هەرێم لە تاران ئاماژەی بەوەشكرد:" راستە ئەو سەرچاوانە موڵكی هاوبەشن، بەڵام هەر وڵاتە بە پێی یاسا مامەڵە لەگەڵ سەرچاوە ئاوییەكان دەكات لە ناو وڵاتی خۆیدا، ناتوانین بڵێین گرتنەوەی ئاو لەسەدا سەد رەوایە، چونكە كێشەكە پەیوەندی بە مافی وڵاتان و مرۆڤەوە هەیە، ئەمە پێویستی بە رێككەوتنە بە پێی یاسای نێودەوڵەتی، دەبێت هەموو لایەك سوودی لێوەربگرێت، وەزارەتی كشتوكاڵ بەیاننامە دەردەكات یەكلایەنە ئەوە چەندین ساڵە هەیە".\nنازم دەباغ دەشڵێت:" دەبێت، بەرپرسانی هەرێمی كوردستان ئەوە بزانن ئەو بەنداوانە بۆ ئاوگلدانەوە دروستكراون، حكومەتی هەرێم دەبێت بیر لە ئایندە بكاتەوە چەند بەنداوێك دروست بكات، لەو شوێنانەی كە دەتوانێت بەنداو دروستبكات، ئاو كۆبكاتەوە نەك بەنداو بداتە مقاولێك تا پارەی بەربكەوێت، ئەگەر ئەوەندە بە تەنگ خەڵكی كوردستانەوەن با وەزیری كشتوكاڵ بەیاننامەیەك دەربكات تا بەنداوی بێخمە تەواو ببێت".\nبۆ چارەسەر ئەو كێشەیە ووتیشی:" دەبێت ئەو پرۆژە ستراتیژیانەی كە ئاو كۆدەكەنەوە وەك بەنداوی بێخمە تەواو بكرێت، دووەمیش دەبێت لە رێگەی حكومەتی ناوەندی رێككەوتنی یاسایی بە پێی یاسا نێودەوڵەتییەكان بكرێت، چ لە گەڵ ئێران چ لەگەڵ توركیا، ئێمەش پەیامی خۆمان دەگەیەنین، بەڵام ئێران دراوسێیە بۆیە دەبێت، بە شێوازێكی فەرمی و هێمنانە داوای لێبكرێت نەك بە شێوەی هەڕەشە ئامێز، دەبێت بڵێن داواكارین لە ئێران بە پێی یاسا نێودەوڵەتییەكان و بژێوی مرۆڤ لە ناوچەكە ئاو گلبداتەوە بۆ هەرێمی كوردستان".\nنوێنەری حكومەتی هەرێم لە تاران سەبارەت بە چارەسەری كێشەكە ئاماژەی بەوەكرد:" گرتنەوەی ئاو درێژە دەكێشێت لەلایەن كۆماری ئیسلامی ئێرانەوە تاكو بەنداوەكە پڕدەبێت و ئەوكات بەشێكی بەردەدەنەوە".\nماوەی چوار رۆژە كۆماری ئیسلامیی ئێران هەردوو سەرچاوەی ئاوی سیروان و زێی بچوكی گرتووەتەوە، شەوی رابردووش وەزارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاوی حكومەتی هەرێمی كوردستان راگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە كە تێیدا ئاماژەی بەوەكردووە:"كۆماری ئیسلامی ئێران لە ناوەڕاستی مانگی ئاب، بۆ ساڵی سێیەم لەسەریەك لە وەرزی هاویندا ئاوی هەردوو رووباری سیروان و زێی بچوك دەگرێتەوەو داهاتی ئاوی كرد بە سفر."\nوەزارەتی كشتوكاڵ ئەو كردارەی ئێرانی بەپێچەوانەی هەموو عورف و یاسایەكی نێودەوڵەتی وەسفكرد و باسی لەوەشكردووە:" ئاوی رووبارە هاوبەشەكان موڵكی هەردوو خەڵكی عێراق و ئێرانە، بەتەنها مافی هیچ كام لەو وڵاتانە نییە، لەهەمانكاتیشدا بە گرتنەوەی ئاوی ئەو دوو ڕووبارە بەسەدان هەزار ماسی لەناو چوون، سەرەڕای ئەوەی زیانێكی زۆری بەجووتیارانی ناوچەكە گەیاندووە، زۆربەی بەرهەمەكانیان وشك دەبن."


بارزانی وساڵح رێککەفن لەبان چارەسەری ناکۆکیەگان ناوبەین هەولێر وبەغداد\nCategory: هــــه‌واڵ كــوردى\nشەفەق نیوز/ نێچیرڤان بارزانی سەرۆک هەرێم کوردستان و بەرهەم ساڵح سەرۆک کۆمارعراق، روژ شەممە، دووپاتکردن لە چارەسەرکردن ناکۆکیەگان وباوەتە دویاخریایەگان ناوبەین هەولێر وبەغداد وەگوەری چوارچیوەی دەستوری ویاسایی ولە هاوکاری ناوبەین هەردوگ لاگە.\nئەوەیش هات لە چەوپیکەفتنگ ئەرا بارزانی و شاند یاوه‌ری وەل ساڵح لە کۆشک بەغداد، وەگورەی بەیاننامەیگ فەرمی لە سەرۆکایەتی کۆمار عراق، ک رەسیە ئاژانس شەفەق نیوز.\nبەیاننامەگە وت: لەناو چەوپیکەفتنەگە دووپاتکریا لە گرنگی چارەسەرکردن باوەتە دویاخریایەگان ناوبەین حکومەت فیدڕاڵی و حکومەت هەرێم کوردستان، وەگورەی دەستور و چوارچیوە یاسایەگان، ولە ری هاوکاری وهەماهەنگی هاوبەش، وئەوەگ ماف عراقیەگان بپارێزید له یەکسانی کۆمەڵایەتی.\nبەیاننامەگە هەمیش وت: باس چارەسەریەگان کریا ک پێویستە ئەرا دەرچگن لە قەیرانە داراییەگە لە وڵاتەگە، وەگەرد هاوشانی وپشتگردن گشتی ئەرا نواگردن پەتای کۆڕنا و کەمەوکردن لە بڵاوبوینی، وپشتگیری کادرە تەندروسی و ئەمنیەگان ئەرا وەدەهاوردن سەڵامەتی هاووڵاتیەیل.\nنێچیرڤان بارزانی لەوەختیگ وەرین وه جیاجیا کۆبیەو وەل موستەفا کازمی سەرۆک وەزیران، ومحمد حەلبوسی سەرۆک ئەنجومەن نوێنەران ، وەگورەی دوو بەیاننامەی فەرمی.\nبەیاننامەیگ لە نووسینگەی کازمی رەسیە ئاژانس شەفەق نیوز باسکرد: لە ناو کۆبونەوەگە باس باوەتەیل ناوبەین حکومەت فیدڕاڵی و حکومەت هەرێم کریا، و کارکردن ئەرا چارەسەرکردن کێشەیل وەرین وەگورەی دەستور، وە ئەوەیگ له بەرژەوەنی وڵاتەگە بوود، وەرانوەر سەختیەگان ئیسە، ک هالە روی گشت پارێزگایل وڵاتەگە.\nبەیاننامەگە هەمیش وت: ک کازمی دووپات کرد لەبان گرنگی هاوکاری و پشتگردن نیشتمانی لە پێناو رەدبوین لە سەختیەگان ئیسە، وه‌تایبەت قەیرانە ئابووریەگە ک لە داوەزین نرخ نەفت جهانی هاتەدی، و پەتای کۆرۆنا بویە هووکاری.\nبەیاننامەگە وتیش؛ دووپات کریا لەبان ئەوە ک سەختیەگان وەرانوەر وڵاتەگە هاوکاری گشتی خوازێد ئەرا نواگردنی و رەدبوین وە وڵاتەگە وەرەو ریە راسەگە ک وەبانیا چوود، ئەرا بونیادناین عراقیگ ئارام و یەکگردگ.