ئەمەریکا دەڵێت پشتیوانی هێرشەکەی حەفتەر ناکەین بۆ سەر تەڕابلس\nدوو بەرپرسی باڵای ئەمەریکا وتیان ئەمەریکا پشتیوانی هێرشەکەی هێزەکانی خەلیفە حەفتەر ناکات بۆ سەر تەڕابلسی پایتەختی لیبیا و پێی وایە ڕوسیا و سەرۆکی سوریا بەشار ئەسەد پێکەوە کاردەکەن بۆ ڕەوانەکردنی چەکدار و چەک و تەقەمەنی بۆ لیبیا.\nجێگری یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا هێنری وستەر وتی " ئەمەریکا پشتیوانی کردەوەکانی سوپای نیشتیمانی لیبیا ( هێزەکانی ڕۆژهەڵاتی لیبیا ) ناکات دژی تەڕابلس. هێرشەکە بۆ سەر پایتەخت هەوڵەکان بەلایەکی دیکەدا دەبات لەکاتێکدا ئەرکی سەرەکی ئێمە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆرە."\nساڵێک لەمەوبەر هێزەکانی ڕۆژهەڵاتی لیبیا بە ڕابەرایەتی خەلیفە حەفتەر هێرشەکانی دەست پێکرد بۆ کۆنتڕۆڵکردنی تەڕابلسی پایتەخت و ناوچەکانی دیکەی باکووری ڕۆژئاوای لیبیا. لە ساڵی 2014 ەوە لیبیا دابەش بووە بەسەر ئەو ناوچانەی کە لەژێر کۆنتڕۆڵی حکومەتی لیبیادان و ناوچەکانی دیکەی ژێر دەسەڵاتی هێزەکانی خەلیفە حەفتەر. باکووری ڕۆژئاوای وڵاتەکە و ناوچەکانی دیکە لەژێر کۆنتڕۆڵی حکومەتدان و ڕۆژهەڵاتی وڵاتەکەش لەژێر دەسەڵاتی خەلیفە حەفتەردایە.\nخەلیفە حەفتەر لەلایەن هەریەک لە ڕوسیا و میسڕ و ئیماڕاتەوە پشتیوانی لێدەکرێت، لەکاتێکدا تورکیا پشتیوانی لە حکومەتەکەی لیبیا دەکات. لە ساڵی 2011 دا ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان قەدەغەکردنی هەناردەکردنی چەکی بۆ لیبیا ڕاگەیاند دوای ئەوەی موعەمەر قەزافی سەرۆکی پێشووی ئەو وڵاتە لەکارەکەی دوورخرایەوە.\nلە ئێستادا لیبیا گۆڕەپانی ململانێکانە لەکاتێکدا هێزە دەرەکییەکان دەستیان وەرداوەتە جەنگی ناوخۆی ئەو وڵاتەوە. سیاسەتمەداران دەڵێن ئەمەریکا و نەتەوە یەکگرتووەکان هۆشیاریانداوە لەسەر زیادبوونی هێزە سەربازییە ڕوسییە خانەنشینکراوەکان لەو وڵاتەدا، لەکاتێکدا تورکیا و ئیماڕات فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانیان لە وڵاتەکەدا بڵاوکردۆتەوە.\nلەلایەکی دیکەوە نوێنەری تایبەتی ئەمەریکا بۆ سوریا جەیمس جێفری وتی گۆڕەپانی شەڕەکە ئاڵۆزتر دەبێت. وتیشی " ئەوە دەزانین. بەدڵنیاییەوە ڕوسیا لەگەڵ ئەسەددا کار دەکات بۆ گواستنەوەی چەکدارەکان، لەوانەیە لە وڵاتانی دیکەوە یاخود لە سوریاوە ڕەوانەی لیبیایان بکەن بە چەک و تەقەمەنیشەوە."


کاریگه‌ریی مۆسیقای كوردی لە سەر ئه‌وروپا لە سەدەی هەشتی زایینیدا – History Of Kurd\nHome / مێژووی ئیسلام / شارستانیه‌ت / کاریگه‌ریی مۆسیقای كوردی لە سەر ئه‌وروپا لە سەدەی هەشتی زایینیدا\nزريان احمد 2016-08-22\tشارستانیه‌ت, مێژووی ئیسلام لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە کاریگه‌ریی مۆسیقای كوردی لە سەر ئه‌وروپا لە سەدەی هەشتی زایینیدا 3,295 Views\nئەوەی جێی گومان نیە ئەوەیە، كە كورد لە زۆربەی سەردەمەكاندا ئەسپی خۆی تاو داوە، لە میانی شارستانیەتیدا. ئەو قسە هیچ و پووچانەی كە هەندێك نەفام و جاهیل وەك قەوان هەمیشە لێی دەدەنەوە، وەك ئەوەی كورد سەدان ساڵە كۆیلەیە، و هەمیشە چەوساوە بوە، و خاوەنی دەوڵەتی خۆی نەبوە…هتد، بایی یەك زەرڕە نرخیان نیە لە بواری زانستدا، بەڵكو ڕەنگدانەوەی ناخی گوتەرەكانیەتی!\nزۆرێك لە كۆڵكە نوسەر و هەژاری بواری ڕۆشنبیری، ئەم قسانە لە نوسینی هەمیشە دووبارە و سەدبارە دەڵێنەوە. دەتوانین بڵێین پێویستە لێیان ببورین، چونكە مرۆڤ گەر نەزانێ گلەیی لێناكرێ!\nزریاب كوردێكی شاری موسڵ بوو. ساڵی 777 ز، لە شاری موسڵ لە دایك بوو. زریاب گەنجایەتی خۆی لە بەغدا بردە سەر لە سەردەمی دەوڵەتی عەبباسیدا.\nلە سەر دەستی ئیسحاق موسڵی، ئەویش كوردێكی موسڵ بوو، زریاب دەرسی مۆسیقا و گۆرانی خوێند.\nوەك لە ناوەكەی دەردەكەوێ زریاب ناوێكی كوردیە، واتا ئاوی زێڕ. زەر واتە زەرد، و ئابیش ئاڤە، كە عەرەب تیپی (ب) ایان پێ ئاسانترە وەك ئەوەی بڵێن زریاڤ. خودی ناوی ئەندەلوسیش بەم شێوە هاتوە. پێش چوونی مسوڵمانان بۆ ئەندەلوس چەند خێلێكی سەرەتایی دڕندە لەوێ هەبوون، بە ناوی (ڤەندالوس)، كە عەرەب ناوی دوورگەی ئیبیریایان (ئیسپانیا و پورتوغالی ئێستا) بە ناوی ئەوانەوە كردە ئەندەلوس، بە گۆڕینی (ڤ) بۆ (ئـ).\nڤەندالوس تا ئێستاش لە زمانی ئینگلیزیدا وەحشی گەریەتی دەگەیەنێ، كە دیارە ماناكەی بۆ ئەو خێڵە سەرەتاییانە دەگەڕێتەوە، كە مێژوو بە دڕندەی وەسف كردوون.\nڕۆژێكیان هاڕون ڕەشید داوای لە ئیسحاق كرد، گۆرانی بێژێكی نوێ و دەنگ خۆش بێنێ. ئیسحاقیش زریابی لە گەڵ خۆی برد. زریابیش گۆرانیەكی خۆشی پێشكەش كرد، تیایدا باسی هاڕون ڕەشیدی دەكرد. هاڕون زۆر خۆشحاڵ بوو و، داوای لە ئیسحاق كرد گرنگی بدا بە زریاب. بەڵام ئیسحاق ئێرەیی بە زریاب برد و پاش ئەوەی لای هاڕون ڕەشید دەرچوون، هەڕەشەی لە زریاب كرد بە كوشتن یان دەرچوون لە بەغدا!\nزریابیش كە تەماشای كرد، لەو سەردەمەدا تەنها دوو شوێن شارستانی و گەشاوەن، وەك پایتەختی دەوڵەت و پاشایی، كە بتوانێ تیایدا سەنگین بێ و ڕێز لە هونەرەكەی بگیریت، ئەویش شاری بەغدا و قورتوبە بوون. قورتوبە پایتەختی ئەماڕەتی ئنجا خیلافەتی ئەمەوی بوو، لە ئەندەلوس، واتە ئیسپانیای ئێستا.\nزریاب بە خەم و پەژارەیەكی زۆر لە بەغدا دەرچوو، پاش ئەوەی هاڕون ڕەشید ڕێزێكی زۆری لێگرت. بەڵام ئێرەیی ئیسحاقی هاوزمان، بوە جێی مەترسی بۆ سەر ژیانی. ئیتر بەیەك جاری كەوتە ڕێ بەرەو میسر و لەوێوە بەرەو مەغریب و ئنجا لەوێش وەك پەناهێندەیەك، خۆیدا لە ئاوی نێوان مەغریب و ئەندەلوس تا بە كەشتیەك گەیشتە جێ و، بەرەو قورتوبە ملی ڕێگای گرت.\nلەو سەردەمەدا عەبدورڕەحمانی دووەم، كوڕی حەكەمی نەوەی عەبدورڕەحمانی داخل، ئەمیری ئەندەلوس بوو. زریاب نامەیەكی بۆ عەبدورڕەحمان نوسی، داوای لێكرد ئیزنی بدا بێتە كۆشكەكەی بیبینێ!\nئەمیری ئەندەلوسیش ئیزنی دا بێتە كۆشكی حوكمڕانی!\nپاش ئەوەی زریاب چەند پارچە مۆسیقایەك و گۆرانی پێشكەشكرد، عەبدورڕەحمان یەكجار سەر سام بوو بە زریاب و، ئیتر ئەمیری ئەندەلوس، زریابی لای خۆی هێشتەوە و بێ وێنە ڕێزی لێنا و خەڵاتی كرد. زریاب چی بویستایە ڕەت نەدەكرایەوە و بوو بە یەكێك لە پیاوانی ناو كۆشكی حوكمڕانی عەبدورڕەحمانی كوڕی حەكەم!\nزۆری نەبرد، ناو و دەنگی زریاب لە هەموو ئەندەلوس بڵاو بویەوە. هەر لە هەمان كاتدا هەڵسا بە دامەزراندنی قوتابخانەیەك بۆ هونەر و مۆسیقا. كاریگەری زریاب بە سەر خەڵك ئەوەندە زۆر بوو، هەتا ئەوەی هونەر و بەهرەی هەیبوو لە وێدا بڵاوی كردەوە. زریاب نەك تەنها لە بواری مۆسیقا و گۆرانی بەڵكو، لە چەندین بواری تردا وەك مۆدێلی جلك، جۆری خواردن و تام و چێژی جۆراو جۆری، كرد بە مۆێلێكی تازە بۆ ئەندەلوس. ئەوەی زریاب لە بەغدا فێری بوو بوو، لە ئەندەلوس بەخشیەوە. لە ناو خەڵك بڵاوی كردەوە، جلی بەهاری شتێكە و هاوینی و زستانی و پایزیش شتێكی ترە. هەر بۆنەیەك و جلی تایبەتی خۆی دەوێ. ئەم جۆرە ستایڵە لە ئەندەلوس باو نەبوو، پاش زریاب هاتە كایەوە. زریاب هونەری چیڕۆك گێڕانەوەشی هەبوو. باسی ژیان و چۆنیەتی هەڵس و كەوتی خەلیفەكان و ئەمیرەكان و ناوماڵەكانیان لە بەغدا، بۆ خەڵكی ئەندەلوس باس دەكرد. خەڵك پێی سەر سام بوون و خۆشیان ویست. لە گەڵ ئەوەشدا فێری مۆسیقا و گۆرانی دەكردن.\nهەروەها زریاب هونەری (مەساج)، واتە شێلانی جەستە بە ئاوی گوڵ و ڕۆنی زەیتون، بە نێو ئەندەلوسیەكاندا بڵاوی كردەوە.\nزریاب وەتەری پێنجەمی زیاد كرد بۆ ئامێری عود. لە پێی هەڵۆ یان باز هەندێك كەل و پەلی عودی دروست كرد، كە پێشتر لە دار بوو. چەندین ئاواز و مەقامی نوێی خستە نێو هونەری گۆرانی و مۆسیقا، كە پێشتر نەبوون. زریاب داهێنەری ئەو مەقاماتانەیە كە پێیان دەگوترێ (تەواشیح ئەندەلوسییە). داهێنانێكی تری زریاب، نەشید گوتن بوو پێش دەستكردن بە مۆسیقا، و یەكەم كەس بوو بنەماكانی فێر بوونی گۆرانی دانا، بۆ خوێندكارە سەەرەتاییەكانی بواری گۆرانی.\nگومانیش لەوەدا نیە كە چۆن لە ڕێگای ئەندەلوسەوە هونەری مۆسیقا لە ئوروپا گەشەی كرد و و پەرەی سەند. چونكە بۆ ماوەی هەشت سەدە ئەندەلوس مەنارەی شارستانیەت و هونەر و پێشكەوتن بوو لە ئوروپا.\nهەركەسێك بیەوێ كاریگەری ئەندەلوس بزانێ بە سەر ئوروپا، بە تایبەت لە بواری هونەر و مۆسیقا، دەتوانێ بە هەر زمانێكی ئوروپی چەندین سەرچاوەی جۆراو جۆر بخوێنێتەوە.\nئوروپای ئەو سەردەمە، لە نێو گێژاوی دواكەوتن و خورافات و تاركیدا، نوقم بوو بوو. ئەوان سەردەمان ناونراون بە (سەردەمانی تاریكی)! بۆیە ئەو كات هەموو ئوروپا چاوی بڕیبوە ئەندەلوس، بۆ وەدەست هێنانی زانست و خوێندەواری و چارەسەری و بژێوی ژیانیش بە گشتی.\nقورتوبە ڕێژەی دانیشتوانی نزیك بویەوە لە ملیۆنێك و، 113 هەزار خانوی لێبوو و، تەنها لە پەرتوكخانەی مزگەوتی قورتوبە (عەبدورڕەحمانی داخل دروستی كرد) نیو ملیۆن كتێب هەبوو، جگە لە كتێبخانە تایبەتیەكانی پیاوانی حوكم و زانست و خەڵكی تریش. جادەكان بەرد ڕێژ بوون، چرا لە سەر ڕێگاكاندا بە شەو پێدەكران، زبڵی جادە و ماڵان هەڵدەگیرا، چەندین وەزارەت و دیوان و هەموو بە شەكانی دەوڵەت، بە بە شی تۆماركردنیش بۆ هەموو دام و دەزگاكان بەڕێوە دەچوو.\nكۆشكی حوكمڕانی ئەمەوی ئەوپەڕی ڕێز و خۆشەویستیان پێشكەش بە زریاب كرد و، زریابیش ئێستا نەك هەر لە ئیسپانیا و پورتوغال و وڵاتانی مەغریب و تونس و جەزائیر ناوێكی پڕشنگدارە، بەڵكو لە هەموو ئوروپا، لە نێوەندە ڕۆشنبیری و هونەریەكان، زریاب ناوی بەهرەمەندێكی مەزنی مێژووی هونەر و مۆدێل و ڕۆشنبیریە!\nبەڵام بۆ زریاب لە نێوەندی ڕۆشنبیری كوردی نە ناسراوە؟\nچونكە ئەو ڕۆشنبیرانەی لە هەناوی پارتانێكی وەكو یەكێتی و پارتی و شتی لەم بابەتە دەرچوون، وەك دەروێشی خوو گرتوو بە هایوو هوو، خوویان بە كاوەی ئاسنگەر گرتووە، هەر كە باسی مێژووی كورد دەكرێ، درود بۆ كاوەی ئاسنگەرێكی ئەفسانە بەرز دەبێتەوە!!\nلە ساڵی 845 ز لە قورتوبەی ئێستای ئیسپانیا، زریاب كۆچی دوایی كرد.\nبۆ سوود وەرگرتن دەتوانیت ئەم سەرچاوانە ببینیت:\nPrevious حسێن حوزنی موكریانی، يەكەم مێژوونووسی كورد لەسەدەی بیستەمدا\nNext بۆچی لەناو هەمو كوردا تەنها بارزانیەكان جامانەی سور دەبەستن؟


زانستەکانی سروشت و بیرکاری و پزیشکی ، پاشان چووە بۆ میسر لە سەردەمی خەلیفەی فاتیمی (الحاکم بأمر اللە) دا ، ئیبن هەیسەم پرۆگرامی چاودێری کردن و خوێندنەوەی بەکاردەهێنا ، ئەم زانایە لەسەر ڕووناکی لێکۆڵینەوەی کردووە ، بە تایبەتی ئەو بەشەی کە ئەمڕۆ پێی دەڵێن ڕووناکیزانی هەندەسی (البصریات الهندسیة) ، کە لە بەناوبانگترین کتێبەکانیدا کە بریتییە لە (کتاب المناضر) باسی لێوە کردووە ، خاوەنی زیاتر لە ٢٠٠ دانراوە کە ٤٧ دانەیان لە بیرکاری و سروشتزانیدا بووە ، و ئەوانی تری لە بوارە جۆراوجۆرە زانستییەکاندا تری داناوە.\nزانستی ڕووناکی و هاوێنەسازی\nگرنگترین بۆچوونەکانی ئەم زانایە لە بواری هاوێنەسازی و ڕووناکیزانیدایە (علم البصریات) ، کە لێکۆڵینەوەی کردووە لەسەر دیاردەی شکانەوەی ڕووناکی و گەڕانەوەی ڕووناکی لە ئاوێنەکانەوە ، جا چ تەخت بن یان ئاوێنەی گۆیی (چاڵ و قۆقز) یان لوولەیی بن و چۆنێتی درووست بوونی وێنە تیایاندا ، بۆچوونەکانی تا ئەمڕۆش لە هەموو زانستەکاندا باکاردێن با تایبەتی لە بواری فەلەکدا ، تەلیسکۆب و تەلیسکۆبی ئاسمانی هابڵ (Hubble space telescope) و تەلیسکۆبی ئاسمانی ئەوروپی بۆچوونەکانی ئەویان بۆ بەکارهێنراوە لە بواری هاوێنەسازیدا.\nبۆچوونەکانی ئەم شۆڕشێکیان بەرپاکرد لە بواری بینین و ڕووناکیدا ، کاتێک خەڵکی تا سەردەمی ئەو (بەتایبەتی زانایانی یۆنانی کۆن) وایاندەزانی کە بینین ڕوودەدات بەهۆی دەرچوونی ڕووناکی لە چاوەوە بۆ شتەکان و پاش گەڕانەوەی بۆ چاو جارێکی تر مرۆڤ دەتوانێت بیانبینێت ، بەڵام ئەم بە پێچەوانەوە سەلماندی کە بینین بەهۆی دەرچوونی فاکتەرەکان لە چاوەوە نابێت بەڵکو بەهۆی ئەو ڕووناکییەوە دەبێت کە لە تەنەکان خۆیانەوە دەردەچێت و دەچێتە ناو چاوەوە ، و ئەمبیردۆزە بە چەندین تاقیکردنەوەی کرداری لە کتێبی (المناضر)دا سەلماندووە (ساڵی ٤١١ک یان ١٠٢١ز ئەم کتێبەی تەواو کردووە) ئەم بۆچوونانەی ئیبن هەیسەم بنەمابوون بۆ لێکۆڵینەوەکانی دواتر لە بواری بینیندا بە تایبەتی لێکۆڵینەوەکانی : ئەلبێرتی گەورە (١٢٨٠ز مردووە) و ڕۆجەر بیکۆن و زانایانی دوای ئەمان.\nهەروەها وەسفی پێکهاتەی چاوی کردووە لە ڕووی : توێکاری وەسفی (بە وردی بەشەکانی چاو لە : دەماری چاو و بەشەکانی ناوەوە و هاوێنە و ڕەشێنەی شیکردووەتەوە لەگەڵ کێشانی وێنەی وورد لەم بوارەدا) و توێکاری وەزیفی (کارەکانی بەشەکانی چاو) ، گەیشتووەتە ئەو ڕاستییەی کە ئەو وێنانەی چاو دروستی دەکەن لەسەر تۆڕی چاو (الشبکیة) چاپ دەبێت. لە زانا ناودارەکانی تر لە بواری توێکاری و کاری چاوەکان (الرازی) بووە کە گەیشتووەتە ئەو ڕاستییەی : کاریڕەشێنەی چاو میکانیزمێکی تایبەتی هەیە بۆ ڕێکخستنی چوونە ناوەوەی ڕووناکی بۆ چاوەکان و پاشان بینینی شتەکان.\nهەروەها ئیبن هەیسەم زانیویەتی کە ڕووناکی خێرایی هەیە و ئاماژەی بەوە داوە کە لەگەڵ ئەوەشدا ڕووناکی زۆر بە خێرایی دەڕوات بەڵام پێویستی بە ماوەیەک هەیە بۆ ئەوەی لە شوێنێکەوە بچێت بۆ شوێنێکی تر ، لە مێژووی هاوێنەسازی و ڕووناکیدا بابەتێک هەیە بە ناوی ئەمەوە ناونراوە لە بواری تیشدانەوەدا ، ئەم زانایە لە ڕۆژئاوا زیاتر بەناوبانگ بووە وەک لە ڕۆژهەڵات ، و لە نزیکەی حەوت سەدە پێش ئێستاوە ناسراوە.\nهەروەها ڕەخنەی زۆری لە بۆچوونە هەڵەکانی (بەتلیمۆس)ی یۆنانی گرتووە لە بواری فەلەکدا ، و زۆر شتی نادیاری ڕوون کردووەتەوە و بۆی ڕاستکردۆتەوە بە تایبەتی لە کتێبێکیدا بەناوی (الشکوک علی بطلیموس) ، (جۆرج سارتۆن) لە کتێبەکەیدا کە بەناوی (زانستی کۆن و مەدەنیەتی نوێ)یە دەربارەی (ئیبن هەیسەم) دەڵێت : بریتییە لە گەورەترین زانای سروشتزانی موسوڵمان ، و یەکێکە لە گەورەترین ئەو زانایانەی کە بە ڕووناکیزانییەوە خەریک بووە لە هەموو سەردەمەکاندا ، بنەمای ڕەوشتی لای (ئیبن هەیسەم) بریتیی بووە لە پێشخستنی هەق و ڕاستی نەک دواکەوتنی هەوا و ئارەزووەکان ، کە ئەمە بریتییە لە ڕەوشتی زانای پایەدار و ڕێزدار ، ئەمڕۆ ئەم زانایە بە نموونە دادەنرێت لە دوای تێپەڕبوونی نزیکەی ١٠٠٠ ساڵ.\nئیبن هەیسەم خاوەنی چەندەها کتێب و بەرهەمی جۆراوجۆرە لەوانە :\nمقالة فی قوس قزح و الهالة\n↑ Science and Human Destiny by Norman F. Dessel, Richard B. Nehrich, Glenn I. Voran - Page 164.\nوێنه‌ی زانای ئیسلام ئیبن ئەلھەیسەم\nوێنەی دوو کەڵەکە زانای جیهان کە وێنەکەدا ئاماژەی پێکراوە ئەوانیش : ئیبن هەیسەم و گالیلێو گالیلەین


ئه‌مه ئیشی ئێرانه\nسه‌عات 10ی شه‌وی 13-ی مه‌ی به‌كاتی واشنگتۆن، كه‌ناڵی سی ئێن ئێن ئاشكرایكرد كه به‌رپرسێكی باڵا له پێنتاگۆن پێیراگه‌یاندوون كه ئێران له پشت كاره تێكده‌رانه‌كه‌ی چواركه‌شتییه نه‌وت هه‌ڵگره‌كه‌ی دوورگه‌ی فوجه‌یره-وه هه‌یه.\nئێواره‌ی رۆژی یه‌كشه‌ممه 12ی مه‌ی، چوار كه‌شتی بارهه‌ڵگری نه‌وتی كه دوانیان ئیماراتی و دوانیان سعوودی بوون كاری تێكده‌رانه‌یان تێدا ئه‌نجامدراو بووه هۆی په‌ككه‌وتنیان. بەندەری فوجەیرە کە گەورەترین بەندەری بازرگانییە له ئیمارات، ناکەوێتە کەنداوی عەرەبییەوە بەڵکو دەکەوێتە سەر دەریای عوممان و لەڕێگەی گەرووی ھورمزەوە دەبەسترێتەوە بە کەنداوی عەرەبی.\nله‌دوای رووداوه‌كه به‌رپرسانی ئیمارات و قه‌ته‌ر و سعودییه داوای لێكۆڵینه‌وه‌یان كرد له رووداوه‌كه، هه‌ر بۆیه رۆژی دووشه‌ممه تیمێكی ئه‌مریكی، یارمه‌تی تیمێكی لێكۆڵینه‌وه‌ی ئیماراتی ده‌ده‌ن بۆ لێكۆڵینه‌وه له رووداوه‌كه، به‌رپرسه‌كه‌ی پێنتاگۆن به سی ئێن ئێن-ی وتووه كه به گوێره‌ی ئه‌و زانیارییانه‌ی له لێكۆڵینه‌وه‌كانه‌وه ده‌ركه‌وتوون كه جگه له ئێران هیچ وڵاتێكی تر به‌و كاره هه‌ڵنه‌ستاوه و ئه‌مه ئیشی ئێرانه.


Kurdipedia - قەسەدە: لە ڕۆژی یەکەمی قۆناغی دووەمی هەنگاوەکەماندا 24 ئەندامی داعش دەستگیرکران\n📝 قەسەدە: لە ڕۆژی یەکەمی قۆناغی دووەمی هەنگاوەکەماندا 24 ئەندامی داعش دەستگیرکران | Kategori: Belgeler | Başlık dili: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nقەسەدە: لە ڕۆژی یەکەمی قۆناغی دووەمی هەنگاوەکەماندا 24 ئەندامی داعش دەستگیر...\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی قەسەدەقەسەدە لەبارەی ڕۆژی یەکەمی قۆناغی دووەمی هەنگاوی لەناوبردنی تیرۆر ڕاگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە.\nڕاگەیەنراوی قەسەدە بەم شێوەیەیە:\nهێزەکانمان سەرلەبەیانی ئەمڕۆ بە هاوکاری هاوپەیمانان لەدژی شانە شاراوەکانی تیرۆریستانی داعشداعش دەستیان بە قۆناغی دووەمی هەنگاوی لەناوبردنی تیرۆر کرد.\nلە چوارچێوەی هەنگاوەکەدا لەدژی چەتە تیرۆریستەکان و کەسانی گۆماناوی، هێزەکانمان لە شارەکانی بسەرا و شیهەلی باکووری دێرەزۆر هەڵیانکوتایە سەر هەندێک ماڵ و ناونیشان و زۆر کەسی گۆماناویان دەستگیر کرد.\nلە ئەنجامی ئۆپەڕاسیۆنەکەدا دەست بەسەر چەکێکی کەڵاشینکۆف، بی کەی سی، ژمارەیەک دەمانچەی بێدەنگ، ڕۆکێتی ئار پی جی7 و ژمارەیەک چەکی جیاوازدا گیرا.\nهەروەها 24 چەتەی داعش و کەسی گۆماناوی دەستگیرکران.\nهەنگاوی لەناوبردنی داعش تا دەگاتە ئامانجەکانی بەردەوام دەبێت.\n➕ Bu başlık Roj Hejar tarafından Jul 17 2020 11:45PM tarihinde kaydedildi\n👌 Bu makale tarafından gözden geçirilmiş ve yayımlanmıştır (Hawrê Baxewan) tarafından Jul 17 2020 11:55PM\n✍ Bu başlık en son Hawrê Baxewan tarafından Jul 17 2020 11:55PM tarihinde Düzenlendi\n👁 Bu başlık 416 defa görüntülendi


✌ جەبار مەولود قادر دەروێش شەهیدان\n(پارتی)، لە ساڵی (1978)دا لەژێر ئەشکەنجەدا شەهید ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ م.ب. 9-6-2015 20:39:26\n✌ جەلال مەعروف ئیسماعیل مەلازادە شەهیدان\n(هەولێر/ کۆیە - حزبی شیوعی کوردستان)، لە ڕۆژی (198 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ م.ب. 9-6-2015 20:40:24\n✌ جەمال خدر مستەفا شەهیدان\n(سلێمانی/ ڕانیە - حزبی شیوعی کوردستان)، لە ساڵی (1 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ م.ب. 9-6-2015 20:40:53\n✌ جەمال محەمەد شەریف عەبدوڵڵا شوانی شەهیدان\n(کەرکوک/ فەقێ میرزا - هاووڵاتی)، لە ساڵی (1979)دا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ م.ب. 9-6-2015 20:41:03\n👫 حەسەن خالید کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 26 2017 11:15PM\nڕۆژی 25-10-2017 بێسەروشوێنکراوە و ڕۆژی 26-10-2017 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 26-10-2017 23:15:47


ئەفغانستان، شەڕ لەنێوان داعش و تاڵیبان-دا ڕوویدا | ROJnews\nهەینی, 31 ماي 2019 - 14:37\nلە ئەنجامی شەڕی نێوان چەتەکانی داعش و چەکدارەکانی تاڵیبان لە ویلایەتی نەنگەرهار لە ئەفغانستان، شەش کەس کوژران، یەکێک لە کوژراوەکان فەرماندیەکی تاڵیبانە.\nبە گوێرەی ڕۆژنامەی 'هەشتی سوبح'ی ئەفغانستان، شەوی ڕابردوو لە ولسوالی خوگیانی لە ویلایەتی نەنگەرهاری ئەفغانستان، شەڕ لە نێوان چەتەکانی داعش و چکدارەکانی تاڵیبان ڕوویداوە و لە ئەنجامدا چەتەیەکی داعش و فەرماندەیەک و چوار چەکداری تاڵیبان کوژراون.\nئەمڕۆ عەتائوڵا خۆگیانی وتەبێژی والی نەنگەرهار سەرەرای پشتڕاستکردنەوەی ئەو پێکدادانە و کوژرانی شەش کەس لە هەردوولا، بە ڕۆژنامەکەی ڕاگەیاندووە: ئەو شوێنەی شەڕەکەی تێدا ڕوویداوە، لەژێر کۆنترۆڵی چەکدارانی تاڵیبانە.\nخوگیانی هەروەها ئاشکرایکردووە، کە لە شەڕێکی دیکە کە بەیانی دوێنێ لە نێوان ئەو دوو گروپە لە ولسوالی شیرزاد لە ویلایەتی نەنگەرهار ڕوویداوە، ١٢ چەتەی داعش کوژراون.\nویلایەتی نەنگەرهار دەکەوێتە ڕۆژهەڵاتی ئەفغانستان و هاوسنووری وڵاتی پاکستانە، چەند بەشێکی ئەو ویلایەتە ماوەیەکە لە کۆنترۆڵی چەکدارەکانی تاڵیبان-دایە، بەڵام چەتەکانی داعش-یش بەم دواییانە چالاکیانیان لەو ویلایەتە زیادکردووە.


☂ Hevbendiya Êzîdiyên Suriyê پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 29 2015 1:10PM\n👁 ئەڤ بابەتە 3,369 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 29-1-2015 13:10:14\n☂ Yasan Democratic Movement YDM پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Apr 2 2015 10:57PM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,820 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 2-4-2015 22:57:02\n☂ Yezidisch Cultureel Centrum Nederland پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Dec 9 2020 8:56AM\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 2 1 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 9-12-2020 8:56:34\n☂ ئینستیوتی بانگخوازان بۆ پەروەردە و گەشەپێدان پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 21 2016 10:05PM\n👁 ئەڤ بابەتە 2,461 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ هـ.ب. 21-1-2016 22:05:31\n☂ ئەزهەر پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 10 2009 3:53PM\n👁 ئەڤ بابەتە 5,004 جار هاتیە دیتن\nپەیمانگای ئەزهەر لەساڵی 2008 لە هەولێری پایتەختی ه [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 10-8-2009 15:53:45\n☂ ئەنجومەنی رۆحانی ئێزدییان پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 27 2018 3:38PM\n👁 ئەڤ بابەتە 3,400 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 60% ✍ هـ.ب. 27-1-2018 15:38:39\n☂ ئەنجومەنی فەرهەنگی یارسان پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Nov 21 2010 3:07PM\n👁 ئەڤ بابەتە 7,817 جار هاتیە دیتن\nلە 01-11-2002دا دامەزراوە. [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 21-11-2010 15:07:34\n☂ التجمع الإيزيدي السوري پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 29 2015 1:04PM\n👁 ئەڤ بابەتە 3,974 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 29-1-2015 13:04:42\n☂ الجمعية-الايزيدية-في- هولندا پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Dec 9 2020 9:01AM\n👁 ئەڤ بابەتە 70 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ هـ.ب. 9-12-2020 9:01:00\n☂ الحشد الشعبی پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 6 2017 4:49PM\n👁 ئەڤ بابەتە 10,814 جار هاتیە دیتن\nفي 13 يونيو 2014، أطلق المرجع الشيعي علي السيستاني [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 3 14 ✔ 99% ✍ ئـ.ئـ.ف. 6-7-2017 16:49:47\nفایلێن پەیوەندیدار 50,497


گەلانی ئێرانلافاونیشتمانی دایك\n3 ئایار, 2019\nهەروەكو چۆن لەسەرجەم كارەستانەكاندا گەلی كورد لە رۆژهەڵاتی كوردستان و ئێران خاوەندارێتیان لە یەكتر كردووە و لەرۆژە سەخت و دژوارەكاندا یەكگرتوو بوون. پتەوكردن و بەهێزكردنی هێڵی یەكگرتوویی سیاسەتە چەپەڵەكانی دەوڵەتی داگیركەری ئێران پووچوڵ بكەنەوە. دەبێت گەلانی ئازادیخوازی ئێران بە وریایەوە چاودێری سیاسەت و كردەوەكانی رژیمی داگیركاری ئێران بكەن. بەتایبەت ئەو سیاسەتانەی كە لەپێناو لەناو بردنی سروشت و ژینگەیە، بە هەموو شێوەیەك لەدژی دروست كردنی بەنداو، گەورەبوونی شارەكان، لە ناو بردنی زەویە كشت و كاڵیەكان و…هتد بوەستن و رێگا نەدەن سیاسەتەكانی رژێم بە ئاكام بگەن و رێ لەدووپات بوونەوەی كارەساتی تری هاوشێوە بگرن.


هێزەکانی سوریای دیموکراتیک دەڵێن ئامادەن لەگەڵ سوپای سوریادا هەماهەنگی بکەن دژی تورکیا\nی مانگی شه‌ش ٠٨, ٢٠٢٢\nهێزەکانی سوریای دیموکراتیک کە لەلایەن ئەمەریکاوە پشتیوانییان لێدەکرێت دەڵێن لەگەڵ هێزەکانی حکومەتی سوریادا هەماهەنگی دەکەن بۆ بەرپەرچدانەوەی هەر داگیرکارییەکی تورکیا لە باکوورەوە و پاراستنی خاکی سوریا.\nهەسەدە دەڵێت بڕیارەکەی دوای کۆبوونەوەیەکی بەپەلە بووە لەنێوان فەرماندە باڵاکانی هێزەکاندا و تیایدا تاوتوێی هەڕەشەکانی تورکیایان کردووە بۆ ئەنجامدانی هێرشێکی نوێ لەو ناوچانەی باکووری سوریا کە لەژێر کۆنتڕۆڵی هێزەکان خۆیاندان.\nهاوکات هێزەکانی ڕووسیا و حکومەتی سوریا لە باکووری سوریا پتەوبوون کە بەرپرسانی تورکیا و ئۆپۆزسیۆنی سوریا دەڵێن لەوێ تورکیا ڕەنگە بەمزووانە هێرشێکی نوێ دژی هێزە کوردییەکان ئەنجام بدات، لەکاتێکدا تورکیا ئامادەکاری دەکات بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ ڕووسیادا.\nدوو هەفتە لەمەوبەر سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان ڕایگەیاند تورکیا ئۆپەراسیۆنی سەربازیی نوێ لە سوریا ئەنجام دەدات تاوەکو " ناوچەیەکی پارێزراو " بەدرێژایی سنووری نێوان تورکیا و سوریا بە قووڵی 30 کم دابمەزرێنێت، ئامانجی ئۆپەراسیۆنەکانیش ناوچەکانی تەل ڕەفعەت و مەنبج و ناوچەکانی دیکەی بەرەو ڕۆژهەڵات دەبێت.\nڕووسیا کە لە ماوەی ڕابردوودا هۆشداریدا دژی زیادبوونی هەر گرژییەکی سەربازیی لە باکووری سوریا، ڕۆژی چوارشەممە وەزیری دەرەوەی وڵاتەکە سێرگێی لاڤرۆڤ دەنێرێت بۆ ئەنقەرە و لەگەڵ هاوتا تورکییەکەیدا کۆدەبێتەوە.\nهەر هێرشێکی تورکیا لە باکووری سوریا ئامانجەکەی ڕەنگە یەکینەکانی پاراستنی گەلی کورد ' یەپەگە ' بێت کە بەشێکی سەرەکییە لە هێزەکانی سوریای دیموکراتدا، هێزەکانی سوریای دیموکرات بەشێکی گەورەی باکووری سوریایان لەژێر دەستدایە و ئەمەریکاش بە هاوپەیمانێکی گرنگییان ناودەبات دژی ڕێکخراوی داعش.\nوتەبێژێکی سوپای نیشتیمانی سوریا کە هێزێکی ئۆپۆزسیۆنە و لەلایەن تورکیاوە پشتیوانییان لێدەکرێت، وتی ڕووسیا شوێنەکانی لە نزیک تەل ڕەفعەت و مەنبج و باشووری قەراغ شاری کۆبانی و عەین عیسا پتەوتر کردووە، سەرجەم ئەو ناوچانەش 40 کیلۆمەتر لە سنووری تورکیاوە دوورن.\nوتەبێژی سوپای نیشتیمانی سوریا ڕائید یوسف حەمود بە ڕۆیتەرزی وت " لە ڕاگەیاندنی ئۆپەراسیۆنەکەوە، ڕژێمی سوریا و میلیشیا ئێرانییەکان هێزی پشتیوانی بۆ یەپەگە دەنێرن."\nوتیشی هەواڵگرییەکەیان کۆپتەری ڕووسی بینیوە کە لە بنکەیەکی ئاسمانی نزیک تەل ڕەفعەت نیشتوونەتەوە.\nلەلای خۆیەوە سەرکردەی هێزەکانی سوریای دیموکرات مەزڵوم کۆبانی ڕۆژی یەکشەممە بە ڕۆیتەرزی وت حکومەتی سوریا دەبێت سیستمەکانی بەرگری ئاسمانی بەکاربهێنێت دژی فڕۆکەکانی تورکیا و هێزەکانیان " کراوەن " بەڕووی کارکردندا لەگەڵ هێزەکانی سوریادا تاوەکو بەرپەرچی تورکیا بدەنەوە، بەڵام وتی پێویست ناکات هێزی زیاتر بنێرن.


ئارام قادر حەمەسور: زۆرینەی گەنیو و، کەمینەی خەنی. | wtarikurd\nنوسینی : ئارام قادر حەمەسور | 26.08.2017 1:22 PM | بەشی: فرە بابەت | بێ کۆمێنتە\nیەکێک لە هۆکارە ترسناکەکانی دوو کەرت بوونی کۆمەڵگا جیاوازی چینایەتییە، مارکس لە سەدەی نۆزدەدا باسی مەترسی جیاوازی چینایەتی کردووە، جیاوازی چینایەتی بە حەتمیەتی دروستبوونی شۆڕش داناوە، مارکس کرێکاران و خاوەن کارەکانی بە دوو چینی ململانێی چینایەتی داناوە لە ناو تیۆرەکەیدا، ئێستاش فکری مارکس بۆ چینایەتی زیندووە لە ڕووی بونی ململانێی نێوان دوو چینە کارلێک کەرەکە.\nئێستا هەرێمی کوردستان لە قۆناغێکی مەترسیداردایە لە ڕووی جیاوازی چینایەتییەوە، ئێستا خاوەنی کەمینەیەکی خەنین کە زۆرترین داهات و دەسەڵاتیان هەیە و لە خۆشگوزەرانیدا دەژین، ئەمانە کەمینەن و خۆیان لە بەرپرسە سیاسییەکانی دەسەڵاتدا دەبینێتەوە، بەزەبری هێز خۆیان سەپاندووە، بەرپرسەکانی یەکێتی و پارتی بەنمونە، لەبەرامبەردا خاوەنی زۆرینەی گەنین کەزۆرینەی کۆمەڵگا دەگرێتەوە، زۆرینەی موچە خۆران نمونەی ئەم چینەن، ئێستا جیاوازییەکی گەورە هەیە لەنێوان ئەم دوو چینەدا و کۆمەڵگای پارچە پارچەو ئاڵۆز کردووە، چینێکی کەمینەی حیزبی و بنەماڵەیی تەواوی بڕیارو داهات و خۆشگوزەرانی لەژێر دەستدایە، ئەم چینە لە دەوری بە حەڵاڵزانینی خۆشگوزەرانی و دەست بەسەرداگرتنی بازاڕو ئابوری و دەسەڵاتدا دەخولێتەوە بۆ خودی خۆی، چینێک بەتەواوی ستەمکارە و مەترسیدارەو سڵ لە هیچ بەربەستێک ناکاتەوە، ئەم چینە کەمینە خەنییە بێدەنگی زۆرینەی گەنی بە هەلی گەورە زانیوە، چونکە ستەمکارەکان لە بێدەنگیدا گەورەدەبن.\nچینی دووەم کە زۆرینەی گەنیووە، زۆرینەی کۆمەڵگایە کە ژیانکردنی ڕۆژانەیان قورسەو داهاتووی ئاڵۆزو تەڵخە، چینێکە بەدەست قەیرانی ژیانکردنەوە گیری خواردووە، چینێکە کەرامەت و ئازادی پێشێلدەکرێت، ئەم چینە کەزۆرینەیە بەڵام ڕێکنەخراوە، بۆیە تا ئێستاش نەیتوانیوە لە چوارچێوەیەکی ڕێکخراودا بەرامبەر کەمینەی خەنی بوەستێت، نەیتوانیوە بەرچە کرداری هەبێت بە تامی شۆڕش و ڕاپەڕین، ئەم چینە تا ئێستاش ڕۆمانسیانە ڕوبەڕوی کەمینە دەسەڵات وەستاوە، لەدەوری بازنەیەک خول دەخوات بەبیانووی لەباربردنی ئەم ئەزمونەی حکومڕانی هەرێم بەرەو مەترسیدار تر دەڕوات، ئەم چینە گەر ڕێکبخرێت و هۆشیاری سیاسیان بەرزبێت پەرچەکرداری توند دروست دەکەن و دەبنە هێزێک بۆ هەڵتەکاندنی چینی کەمینەی خەنی دەسەڵاتدار.\nلەڕووی سۆسیۆلۆژییەوە ئێستا ئێمە لە بەردەم مەترسی تێر نەخواردن و کەڕو ڵاڵی چینی کەمینەی خەنی و لەدیوەکەی تریش فراوانبوون و هۆشیاربونی چینی زۆرینەی گەنیداین، گەر ئەم جیاوازییە گەورەیە بەردەوام بێت مەترسی پەرچەکرداری توند دەکرێت بەگشت شێوەکان، چونکە هیچ کۆمەڵگایەک نەیتوانیوە تاسەر کەمینەی خەنی لە خۆبگرێت لە سەر حیسابی زۆرینەی گەنی، کەم نەکردنەوەی ئەم جیاوازییە گەورە مەترسیدارە، دەبێتە هۆی هەڵتەکاندنی ئاسودەیی و کۆمەڵگا بەرەو نامۆبون و یاخی بوون دەبات، ئێستا کەسێک یان هێزێک پێویستە ڕابەرایەتی جوڵەی زۆرینەی گەنی بکات، تا بتوانێت بە پەرچەکردارێکی توند کەمینەی خەنی بوەستێنێت، هۆشیاربونەوەی چینی زۆرینەی گەنی بە زانینی ژیانکردنی کەمینەی خەنی لەسەر حیسابی ئەو، سەرەتای ئەم پەرچەکردارە توندەیە.


عه‌بادی: سوتانی سندوقه‌كانی ده‌نگدان به ئه‌نقه‌ست بووه\n12/6/2018 - 18:13\nئاگر له كۆگایه‌كی كۆمیسیۆن كه‌ته‌وه\nحەیدەر عەبادی ڕایگەیاند، بەپێی لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکان، سوتانی کۆگای دەنگەکان لە ڕەسافەی بەغدا، بە ئەنقەست بووە و گوتیشی: له‌ده‌سه‌ڵاتى په‌رله‌مان و ده‌سه‌ڵاتى حكوومه‌تدا نییه، هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ى 12ى ئایار، هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه.\nحه‌یده‌ر عه‌بادی، سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق له كۆبونه‌وه‌ی ئاسایی هه‌فتانه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا رایگه‌یاند: ئاگره‌كه‌ی كۆگاكانی ره‌سافه به‌رپرسیارێتیی كۆمسیۆنه و به‌پێی راپۆرته سه‌ره‌تاییه‌كان دره‌كه‌وتووه كه ئه‌و كاره به ئه‌نقه‌ست بووه.\nحه‌یده‌ر عه‌بادى، سه‌رۆكى حكوومه‌تى عێراقی فیدڕاڵ، له كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانیدا له‌دواى دانیشتنى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران، به ڕۆژنامه‌نووسانى ڕاگه‌یاند: له‌ده‌سه‌ڵاتى په‌رله‌مان و ده‌سه‌ڵاتى حكوومه‌تدا نییه، هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ى 12ى ئایار، هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه.\nسه‌رۆك وه‌زیرانى عێراق، گوتیشی: "دووباره‌كردنه‌وه‌ى هه‌ڵبژاردن، پێویستى به حوكمى دادگا هه‌یه و ته‌نها دادگا ده‌توانێت بڕیارى دووباره‌كردنه‌وه‌ى بدات".\nسه‌باره‌ت به هاتنى سوپاى توركیا بۆ ناو خاكى عێراق، عه‌بادی، ڕای گه‌یاند: "هیچ ڕێككه‌وتنێكى پێشوه‌خته‌مان له‌وباره‌یه‌وه نییه و هاتنى سوپاى توركیاش، ته‌نها بۆ بانگه‌شه‌ى سه‌رۆكایه‌تییه له توركیا".\nشایه‌نی وه‌بیرهێنانه‌وه‌یه پاشنیوه‌ڕۆی رۆژی یه‌كشه‌ممه‌ی رابردوو، ئاگر به‌ردرایه كۆگایه‌كی كۆمیسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان و به‌هۆیه‌وه سه‌دان سندووق و ئامێر و كه‌ره‌سته و كه‌لوپه‌لی هه‌ڵبژاردن سووتێنران.\nدوای ستوونانی كۆگایه‌كی كۆمیسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان لایه‌نه عێراقیه‌كان یه‌كدیان تۆمه‌تباركردو هه‌ندێ لایه‌نیش داوای دووباركردنه‌وه‌ی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن ده‌كه‌ن.


بەختیار شارەزوریی : 2015 بەردەوامى دان بەنەخشەى گۆڕانکاريیەکانى 2014 ماکیاجکردن ڕووداوەکان . – WTARIKURD\nئەگەر 2014 سەرەتاى دەرکەوتنى گۆڕانێک بێت بەسەر کۆى سیاسەتى جیهانى و ناوچەیى ناوخۆیدا ، ئەوا ئەتوانین بڵێین دەرکەوتنى داعش و وەستانى تەوژمى گۆڕانکارەییەکانى بەهارى عەرەبى زۆر هاوکێشەى گۆڕى ، بە جۆرێک خەریکە مل دەکێشى بۆ گۆڕینى جیوپۆلەتیکا و ئابورى جوگرافیاى سیاسى ، خۆ ئەگەر 2014 ببێتە سەرەتاى دەرکەوتنى قۆناغێکى تر بۆ مرۆڤایەتى ، ئەوا پێ دەچێت ، چەند ساڵێکى بوێت بۆ یەکخستنەوە و هاوسەنگکردنى کێشەو مل ملانێکان ، وە دەکرێت ئەو دیو ئەو ڕوداوانە بخوێنینەوە کە ماکیاج کراون بە کۆمەڵێک سیناریۆ و تاکتیک و بڕیارى ئەو دیو پەردە و کەوالیسەکان ، واتا ئەوەى ڕاگەیاندن باسى دەکات ڕووداوەکانە … ئەبێت بپرسین ئەى کێ دروستکەرى ڕووداوەکانە …؟ ئەم نمایشانە چى سیناریۆیەکى هەیە ..؟ کە دەکرێت لە چەند خاڵێکدا پێشبینیەکان بخەینە ڕوو … کە هەمووى ئەگەر و گریمانەیە .\n1 – داعش لاواز دەبێت و لە ناو ناچێت ، چونکە سیناریۆى ( کورەى هەنگ ) درێژەى دەبێت و دەبێت شوێنێکى جوگرافى هەبێت ، تا دەوڵەتى خەڵافەت نمایشى توند و تیژییەکانى تێدا بکات ، وەک کایەیەکى موگناتیسى و فلتەرێک هەموو توندڕەوەکانى دونیا لە وڵاتە کراوەکانەوە ڕابکێشێ بۆ ئەم شوێنە جوگرافیە و وڵاتەکراوەکان فلتەر بکات .\n2 – ئەم شەڕە دەبێتە بازاڕێکى باشى فرۆشتنى چەکى کۆنى کۆگا عەسکەرییەکانى وڵاتانى زل هێز .\n3 – گۆڕەپانى شەڕەکان دەبێتە شوێنێکى شیاو ، بۆ تاقیکردنەوەى چەکى نوێ ى عەسکەرى .\n4 – دروست کردنى داعش وەک سیناریۆى ناتۆ ، دەبێتە هۆى نزیک بونەوەى ئێران لە ئەوروپا و ئەمریکا ، وەک جەمسەرێک و شوێنیکى خاوەن نەوت و گازى سروشتى .\n5 – بەرامبەر ئێران سیاسەتى دوو سەرە بەکار دەهێنرێت ، نە دەیەوێت ببێتە هۆى تێکدانى ڕێڕەوى سیاسەتى ناتۆ و نە دەیەوێت بچوک بێتەوە لە بەرامبەر داعش .\n6 – دۆسییەى ئەتۆمى ئێران هیواش تر دەبێتەوە ، تا پشتوانى ڕوسیا کەمتر ببێتەوە .\n7 – نرخى نەوت دەکاتە کارتێک ، بۆ ملدانى ئێران بۆ ناتۆ ، لە ڕێ ى بەکار هێنانى نەوتى ئەمریکى و دانەبەزاندنى هەناردەى نەوتى وڵاتانى عەرەبیەوە ، بۆ ئەوەى ئێران کە دەبێتە هاو بەرژەوەندى ناتۆ ، بە شێوەیەکى دەستەمۆکرا و ناچاریانە بێت .\n8 – عێراق لەم ساڵیشدا پاک ناکرێتەوە لە داعش ، چونکە ئەگەر لە موسڵ دەریان بکەن ئەوا پەنا دەباتە بەر تەقینەوەکان و دەتوانێ ئەمەش بکات .\n9 – کوردستان دەبێتە بەدیلى گازى سروشتى ئەوروپا و تورکیا ، بەمەش کارتى دەستى ڕوسیا دەسوتێنن ، بە تایبەت دواى بەستنەوەى گازى کوردستان بە نابۆکۆوە .\n10 – ناتۆ و ئێران بە تەواوەتى لەسەر دۆسیەى هەرێمى کوردستان و عێراق و سوریا و یەمەن و فەلەستین و لیبیا و لوبنان نزیک دەبنەوە لە یەکتر .\n11 – هەوڵ دەدرێت بۆ ئەم هەڵبژاردنە پێگەى حیزبە ئیسلامیە دەسەڵاتدارەکانى ناو تورکیا لاواز بکرێت و پەنا بۆ حیزبى نۆى ببرێت .\n12 – تورکیا وەک دەروازى ئابورى جیهان بۆ هەندى دۆسیەى دژ بە ئێران و ناتۆ گڵۆپى سەوزى بۆ هەڵدەکرێت .\n13 – پرۆسەى ئاشتى تورکیا و پەکەکە وەک کارتێک دژ بە دەسڵاتە ئیسلامیەکانى ناو تورکیا بەکار دەهێنرێت .\n14 – تورکیا درێژکراوەکانى لە ناوچەکەدا بەرە و لاوازى دەڕوات .\n15 – لە بەرامبەر ئەمانەدا پێ دەچێت داعش وەک کارتى گۆشار ، زنجیرەیەک تەقینەوە لە وڵاتە کراوەکاندا بکات .\n16 – داعش هەوڵى پێگەى خۆى دەدات وەک هێزى شاراوە لە وڵاتانى قەزوین و قەوقاز .\n17 – سوریا دابەش دەبێت بۆ سێ ناوچە ( ناوچەى بەشار و داعش و کورد ) لە ناوەڕاستدا بەردەوامى دەدەن بە شەڕەکان لە نێوان بەرەى ئۆپۆزسیۆن و داعش بە پلەى یەکەم و بە پلەى دووەم داعش و کورد و بە پلەى سێیەم داعش و بەشار .\n18 – گرنگى دەدرێت بە لیبیا وەک ترسى جێگاى دووەمى داعش .\n19 – یەمەن لە نێوان سونە و شیعەدا دابەش دەبێت .\n20 – ئەگەرى ئەوە هەیە کە لەهەر حاڵەتێکى بەریەککەوتنى ناتۆ و ئێراندا پەرچەکردارەکان لوبنان و فەلەستین و وڵاتانى خلیج ڕوو بدات ، بەڵام کاتى دەبێت چونکە بەرژەوەندى و ترسى هاوبەش بەهێز تر دەبێت لە ناکۆکیە کاتییەکان .\n21 – سیناریۆى گۆڕینى نەخشەى جوگرافى ، دەبێتە سیناریۆى گۆڕینى نەخشەى سیاسى و ئابورى .\n22 – یارى کردنى بە کارتى ئابورى بەردەوامى دەبێت ، بە تایبەت بە سەرچاوەکانى ووزە .\n23 – لە ناوخۆى هەرێمدا ، ئێران دەبێتە یارکەرێکى سەرەکى و هەوڵى یەکخستنى زیاترى هێزە کوردیەکان دەدات و هەوڵ دەدات پارتى بخاتە ژێر کۆنتڕۆڵى خۆیەوە و کار لەسەر پەیوەندیەکانى کورد و تورکیا دەکات ، لە دیدى دەروازەى ناردنى سەرچاوەى ووزەوە .\n24 – ئەمریکا بە سیناریۆکانى لە ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا ، هەوڵ دەدات هەیمەنەى زیاترى هەبێت لە دۆسیەى چین و ڕوسیا .\n25 – ناتۆ هەوڵى بەهێزکردن و فراوانکردنى بنکە سەربازیەکانى دەدات بە تایبەت لە لیتوانیا و ئەفغانستان و وڵاتانى خلیج .\n26 – شەڕ وەک سینارێوى یەکخستن و هاوسەنگى نێوان هێزەکان وململانێکانى وڵاتان بەکار دەهێنرێت لە لایەن ناتۆ وە .\nهەموو ئەمانە و دەکرێت لەسەر ئاستى پەیوەندییە هەمە جۆڕەکان گۆڕانکارى ورد ڕوو بدەن ، بەڵام گۆڕانکارى گەورە دروست ناکەن ، ئەوەى دەمێنێتەوە 2015 ئەگەرى هەیە بۆ کورد لە باشوردا باش بێت ، بە تایبەت دواى ئەوەى کە نەوتى کەرکوک لە ڕێ ى بۆرى کوردستانەوە ڕەوانەى بەندەرى جیهان دەکرێت و گرنگى زیاتر بە گازى باشور دەدەرێت ، بەڵام لەسەر ئاستى هاوکێشەکان 2015 بەردەوامى دەدات بە کێشەکانى 2014 و ئەو نەخشەیەى لە هەگبەى وڵاتانى ناتۆدا هەبوە لە 2014 دا ، بەڵام ئەوەى بۆ باشور گرنگە کورد دەبێتە بەشێکى گرنگ لە نەخشەى وزەى جیهانى و سیاسى و عەسکەرى ، ئەگەر بتوانرێت تەندروستانە مامەڵەى لەگەڵ بکرێت ، ئەوا نزیک دەبێتەوە لە دەوڵەت بوون .\nلە ناوخۆى باشوردا ، ئەوەى گرنگە بەشدارى گۆڕانە لە حکومەتدا ، لەم ساڵەدا تواناى دەرکەوتنى پێویستى نابێت و دەبێت پایەکانى لە ناو دەسەڵاتدا بەهێز بکات و وە کاریشى بۆ دەکات ، بە تایبەت هێزەکانى پێشمەرگە و ناوخۆ ، هەرچى بەرنامەکانیەتى لە ساڵى 2016 زیاتر دەردەکەون ، یەکێکى تر لە کێشەکانى ناوخۆ مەسەلەى سەرۆکایەتیە ، کە ئایا بخرێتە دەنگدانەوە و شەرعیەت وەربگرێ ئەو کات هەموو کەس بە پێ ى یاساى دیارى کراو ، بۆى هەبێت خۆى کاندید بکات بۆ سەرۆکى هەرێم بە مسعود بارزانیشەوە ، کە ئەگەر بڕیار بدرێت سستم سەرۆکایەتى بێت… خۆ ئەگەر وا بڕیار بێت پەرلەمانى بێت ( کە ئەم ئەگەرە زۆر نزیکە ئەوا ) پەرلەمان دەنگ دەدات بە دەستور و لە ڕەشنوس و پڕۆژەوە دەبێتە دەستورى باوەڕپێکرا و دەنگ پێدراو ، ئەو کات ماوەکانى پێشوتر ئەژمار ناکرێت و جارێکى تر مسعود بارزانى بۆى دەبێت خۆى کاندید بکاتەوە .


ده‌قى ته‌واوى نامه‌که‌ى ''ئەنستیتوی نیشتیمانیی چاو لە ئەمەریکا'' بۆ که‌مپینى ''چاو هه‌ر چاوه'' به زمانى کوردى.\nلە وەڵامی نامەیەکی کەمپینه‌که‌مان (چاو هەر چاوە)، کە بۆ ئەنستیتیویی نیشتیمانیی چاو لە ئەمەریکامان ناردبوو دەربارەی بەکارهێنانی ئاڤاستین بۆ نەخۆشیەکانی چاو، ئەنستیتوی ناوبراو وەڵامی نامەکەی کەمپینەکەی داوینه‌تەوه".\nلە میانی نامەکەدا، ئەو ئەنستیوتە دەڵێت کە هەرچەندە ئاڤاستین و لوسینتیس بۆ چاو بەکاردەهێنرێن، بەڵام ئاڤاستین کێشەی گەورە دروستدەکات بە هۆی ئەوەی کە کۆمپانیاکانی دروستکردنی ئەو دەرمانە بۆ چاو بەرهەمی ناهێنن و پێویست دەکات کە لە (جورعە)ی بچووکدا کە لە هەمان ڤیالەوە وەردەگیرێت بەکاربهێنرێت، بۆیە مەترسی لەسەر تەندروستی نەخۆش زیاتره".\nله ئێستادا که‌مپینى (چاو هه‌ر چاوه) چوار وته‌بێژى هه‌یه:\n- لاوژه جه‌واد - ئه‌وروپا\n- د. گۆران عه‌بدوڵا - ئه‌وروپا\n- شه‌رمین عه‌لى - کوردستان\n- د. پشتیوان عه‌بدوڵا - کوردستان\nده‌قى ته‌واوى نامه‌که‌ى ئەنستیتوی نیشتیمانیی چاو (NEI)لە ئەمەریکا بۆ که‌مپینى (چاو هه‌ر چاوه) به‌زمانى کوردى:\n"سوپاس بۆ پرسیارەکەتان. ئەنستیتوی نیشتیمانیی چاو (NEI)لە ئەمەریکا بەشێکە لە دەزگای تەندروستی ئەمەریکا (NIH). ئەنستیتوی نیشتیمانیی چاو، پێشڕەوایەتی توێژینەوەکانی حکومەتی ئەمەریکا ده‌کات لە بواری بینین و نەخۆشیەکانی چاودا. NIE یارمەتی هەر توێژینەوەک دەکات کە پەیوەندی بە بینین و نەخۆشیەکانی چاوەوە هەبێت و هاوکاری ئەو توێژینەوانە دەدا کە یارمەتی پاراستنی چاو دەدەن لە کوێربوون.\nیەکێک لەو توێژینەوانەی کە ئێمە کردوومانە بریتیە لە توێژینەوەیەک بە ناوی Comparison of Age-Related Macular Degeneration Treatments Trial: Lucentis-Avastin Trial (CATT) واتە (توێژینەوەی بەراوردکاریی نێوان چارەسەرەکان بۆ پووکانەوەی تۆڕی چاو). ئەو توێژینەوە، کە لە چەندان سەنتەری جیاوازدا ئەنجامدرا، بەراوردی لە نێوان سەلامەتی و کاریگەری هەردوو دەرمانی Avastin و Lucentis (ئاڤاستین و لوسینتیس) کرد بۆ بەکارهێنانیان لە چارەسەرکردنی نەخۆشی پووکانەوەی تۆڕی چاو بەهۆی پیربوونەوە.\nلە رۆژی ٣٠/٤/٢٠١٢دا، NEI ئەم ڕاگەیاندراوەی دەرکرد دەربارەی دەرئەنجامی توێژینەوەکە:\n"ئاڤاستین و لوسینتیس هەمان کاریگەرییان هەیە بۆ چارەسەرکردنی پووکانەوەی تۆڕی چاو بە هۆی پیربوونەوە". دوای دوو ساڵ لە بەکارهێنان، ئاڤاستین و لوسینتیس، دەبنە هۆی باشتربوونی بینین ئەگەر هاتوو مانگانە یا بە گوێرەی پێویستیی نەخۆشەکە بەکارهێنران. هەروەها ئەوەش تۆمارکرا کە بەکارهێنانی مانگانەی هەردوو دەرمانەکە دەبێتە هۆی باشتربوونی نەخۆشیەکە بە بەراورد بە بەکارهێنانی بەپێی پێویست.\nبۆ زانیاری زیاتر لەسەر ئەم بابەتە، تکایە بڕوانە ڕاگەیاندراوی NEI کەلە رۆژی ٣٠/٤/٢٠١٢دا بڵاوکرایەوە لەم پێگەیەدا:\nبەڵام کۆمەڵێک کێشەی ئالٶز هەیە کە تایبەتن بە بەکارهێنانی ئاڤاستینەوە. ئەم کێشانە پەیوەندییان بە سەلامەتی بەکارهێنانی دەرمانەکە و دروستکردن و ئامادەکردنی ئاڤاستین لە لایەن چەند کۆمپانیایەکەوە هەیە. لوسینتیس لە (جورعە)ی تایبەت بۆ بەکارهینانی بۆ چاو دروستدەکرێت. بەلام ئاڤاستین بە بێ ئەوەی بۆ چاو دروستبکرێت لە لایەن پزیشکانەوە بەکاردەهێنرێت و پێویست دەکا کە دابەشبکرێت بۆ (جورعە)ی بچووکتر لەوەی کە لە ڤیاڵەکاندا هەیە.\nدەزگای خواردن و دەرمانی ئەمریکی (FDA)، یەکێکی ترە لە دەزگا تایبەتەکانی حکومەتی ئەمەریکا و بەشێکە لە وەزارەتی تەندروستی و خزمەتیی مرۆیی، کە بەرپرسە لە سەرپەرشتیکردنی لێکۆڵینەوەی پزیشکیی لەسەر دەرمانە تازەکان و کۆکردنەوەی زانیاری لەسەر کاریگەرییە نەخوازراوەکانی دەرمان. ئێوەش دتوانن بەڕاستەوخۆ پەیوەندییان پیوە بکەن و هەمان پرسیاریان ئاراستە بکەن.\nهیواداریین ئەم زانیارییانە سوودیان هەبێ.\nنووسینگەی پەیوەندییە زانستیی و کۆمەڵایەتیەکان و هۆشیاریی\nئەنستیتوی نیشتیمانیی چاو\nدەزگای تەندروستی نیشتیمانیی\nکه‌مپینى (چاو هه‌ر چاوه)


Diplomatic Magazine | هەڵبژاردنی بەرهەم ساڵح، كوته‌كێك به‌ر سه‌ری پارتی كه‌وت\nکەم کەس وێنای دەکرد کە پارتی دیموکراتی كوردستان و یەکێتی نیشتیمانی كوردستان ڕێک یەک ساڵ لە دوای ئەنجامدانی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی كوردستانه‌وه، لەسەر بە دەستهێنانی پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق، وڵاتێک کە قەراربوو لێی جیا ببنەوە، دووچاری وەها کێشمەکێش و ململانێیەک ببنەوە کە لە پانزە ساڵی پێشوودا پێشینەی نەبووە.\nپارتی دیموکراتی كوردستان کە بەهۆی ئەنجامدانی ڕیفراندۆمەوە لاواز و پەیوەندییە دەرەکییەکانی چ لەگەڵ لایەنە عێراقییەکان و چ لەگەڵ لایەنە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان زیانی بەرکەوتبوو، لە دوای بە دەستهێنانی ئەنجامی باش لە دوو هەڵبژاردنی ئەم دواییەدا (12ی ئایاری په‌رله‌مانی عێراق و 30ی ئه‌یلولی په‌رله‌مانی كوردستان) بەشێکی بەرچاوی هێز و متمانە بە خۆبوونی بۆ گەڕایەوە.\nلەم ڕوەوە بە ناونیشانی حزبی بەهێزی هەرێمی كوردستان چاوەڕوانی شکست نه‌بوو لە ململانێكردنی لەسەر پۆستی سه‌رۆك كۆماری عێراق، لەوانەیە سەرەکیترین هۆکاری شکستی پارتی لە بەرامبەر یەکێتیدا بێجگە لە هەندێک دانوستان و گەمەی سیاسی باو لەم جۆرە کاتانەدا، بەرچاوتربوونی شەخسیەتی سیاسی بەرهەم ساڵح لە بەرامبەری فواد حسێن و کۆدەنگی یاریکەرە دەرەکیە کاریگەرەکان لەسەر هاوکێشە سیاسیەکانی عێراق لەسەر ئەو بوو.\nخاڵی لاوازی پارتی دیموكراتی كوردستان به سه‌رۆكایه‌تی مه‌سعود بارزانی لە کێبەڕکێی لەگەڵ یەکێتی نیشتیمانی كوردستان، ئەوه‌بوو کە بە دەموچاو و کەسە ئاست یەکەمەکانی نەهاتە ئەم مەیدانەوە.\nلەوانەیە بەهۆی ئەم هۆکارەوە بێت کە كاندیدبوونی خودی مەسعود بارزانی سەرەڕای حەزی دەرونی ئەو و حزبەکەی و ئەگەری زۆری سەرکەوتنی، هاوڕێ دەبوو لەگەڵ دژواری دەرونی و سیاسی زۆر: ڕێبەر و بانگەشەکاری سەربەخۆیی کوردستان کەمێکی دیکە سوێندی وەفاداری بۆ خاک و ئاڵای وڵاتێک بخوات کە دوێنێ بانگی جیابوونەوە لەوی دەدا.\nبژارەیەکی دیکەی پارتی کە ئەگەری سەرکەوتنی لەسەر بوو، ئه‌وه‌یه دەیتوانی نێچیرڤان بارزانی بكات به كاندید له بری فواد حسێن، نێچیرڤان لەم ڕوەوە لەمپەری کەمتر لە ڕێدا بوو بەراورد بە مامی، بەڵام وا دێتە پێش چاو باش نەزانینی زمانی عەرەبی ئەوی لە کاندیدبوون گێڕابێتەوە.\nبه‌رهه‌م ساڵح و برێت ماكگۆرگ\nهۆشیار زێباریش کە دۆسیەی گه‌نده‌ڵیی دارایی لە بەغداد هەیە و لە ڕیفراندۆمیشدا ڕۆڵێکی چالاکانەی گێڕا، به ئاسایی نەیدەتوانی دەرەقەتی بەرهەم ساڵح بێت.\nبە تێگەیشتن لەم کێشانە، پارتی تەرکیزی خستە سەر بەربژێرکردنی فواد حسین. ناوبراو لەو کەمە ئەندامە پایە بڵندانەی پارتیە کە شیعە مەزهەبە و لەوانەیە ئەم حیزبە ئومێدی بەوە بووبێت کە لەم ڕێگایەوە دەنگی لایەنە شیعەکانی پەرلەمانی عێراق بکێشێ.\nبەوجۆرەی کە گوترا فواد حسین نەک تەنها لە دەموچاوە دیارەکانی حیزب نیە، بەڵکو لە بنەڕەتەوە یەک " پارتی ئەسڵ"یش نایەتە ئەژمار و لە کادیرە خواستراوەکانی حیزبە.\nپارتی دیموکراتی کوردستان زۆر زیاتر لە ڕکابەرە دێرینەکەی، بە تایبەتی لە بەشەکانی ڕاگەیاندن و بانگەشە و پەیوەندییەکانی دەرەوە و وەزارەتخاتە زانستییەکان خاوەنی کادیری خواستراو و ناحیزبییە.\nفواد حسین لەو خوێندکارانە بوو کە لە دوای ڕوخانی ڕژێمی سەدام گەڕایەوە کوردستان و کێشرایە ناو پێکهاتەی حکومەتی هەرێمەوە، لە سەرەتاوە بڕیار وابوو کە بە ناونیشانی سەرۆکی نوسینگەی جەلال تاڵەبانی هاوڕێی بچێتە بەغداد، بەڵام لە کۆتایدا بڕیار بووە ئەمەی کە هەمان پۆست لە شارۆچکەی سەڵاحەدین و هاوڕێیەتی مەسعود بارزانی بە ئەستۆوە بگرێ كه سه‌رۆكی دیوانی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان بوو.\nهەمان شتیش بۆ ئاشتی هەورامی وەزیری لەندەن نشینی سەرچاوه سروشتییەکان ڕویدا، سەرەتا بڕیاروابوو ئەم وەزارەتە بەشی یەکێتی نیشتیمانی بێت و ئەم حیزبەیش هەورامی کە لە دەیەی هەشتادا کارمەندێکی پلە باڵای وەزارەتی نەوتی عێراق بوو و لە دەیەی نەوەددا لە پیشەسازی نەوتی گینیا چالاک بوو، دانابوو بۆ ئەو پۆستە.\nدواتر کە هاوکێشەکان گۆڕانیان بەسەردا هات و وەزارەتی ناوبراو بە پارتی بڕا، وەزیری سه‌رچاوه سروشتییه‌كان بووە بەشی ئەم حیزبە، پارتی تەکنۆکراتێکی بێ پێشینەی ئاراستەگیری سیاسی ڕۆشن لەسەرەوەی پارەدەرهێنەرترین وەزارەتی هەرێم جێی گرت و بە بەرنامە و پێشنیارە بەرزەفڕانە و کورتبینانەکانی قەیرانگەلێکی بەدیهێنا.\nهەڵبەتە بەراورد به به‌رهه‌م ساڵح، فواد حسین خاوەنی پێشینەی ڕوبەڕوبوونەوە لەگەڵ ڕژێمی سەدام لە ڕیزەکانی حیزبی شیوعی عێراقە، بەڵام بە ئەندازەی بەرهەم ساڵح پیاوێکی سیاسی و دەموچاوێکی ناو ڕاگەیاندنەکان نایەتە ئەژمار.\nلە ڕاستیدا پارتی هەروەک چیرۆکی ڕیفراندۆم ڕۆڵی ماكگۆرگی نوێنەری تایبەتی ئەمریکا لە ناوچەکە بە کەم گرت.\nتیمی دانوستانی یه‌كێتی بۆ پۆستی سه‌رۆك كۆمار ـ په‌رله‌مانی عێراق ـ 2018.10.2\nئەم پیاوە کە بە هۆی ڕقلێبوونەوە لە لایەن چاپەمەنییەکانی تورکیاوە بە "لۆرنسی کوردستان" ناو دەبرێت، ڕۆڵی سەرەکی بینی لە گەڕاندنەوەی بەرهەم ساڵح بۆ ناو یەکیەتی نیشتیمانی كوردستان و لە کۆتاییدا گەیاندنی بە سەرۆک کۆمار، بەهۆی ڕێکەوت یان هەڵکەوتێکی باش، ئەم ڕوداوە لەگەڵ گڵۆپی سەوزی تاراندا ڕوبەڕو بوو.\nبەڵام ستراتیژی یەکێتی نیشتیمانی لەم دەورەیەدا لێک جیاکردنەوەی دوو مەلەفی کوردستان و بەغداد لە یەکتری و مامەڵەی جیایە لەگەڵ هەریەک لەوانەدا.\nهۆکاری گرتنەبەری وەها ڕێکارێکیش شتێک نییە بێجگە لە دۆڕان لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان به‌رامبه‌ر پارتی، لەم ڕوەوە سودوەرگرتن لە توانا و جێگرەوەی دیکە لە دۆخی نەبوونی هاوسەنگی ژمارەیی لەگەڵ پارتی دیموکرات.\nشوێنەواری ئەم کارە ڕۆشنە: گەورەبوونەوەی لێکترازانەکان و قوڵبوونەوەی جیاوازییەکانی دو حیزبەکە و بەرەو دو ئیدارەیی چوونی هەرێمی کوردستانە.\nئەزمون نیشانی داوە کە لەم جۆرە کاتانەدا تەنها دەستی دەرەکی دەتوانێ ڕێ بگرێ لە لێکترازانی زیاتر له ناو كورده‌كانی عێراقدا.\nو: پێشه‌وا ئه‌نوه‌ر


پێشمەرگە بەشێکە لە ژیان و خەباتی خەڵکی کوردستان\n14:58 - 14 پووشپەڕ 2718\nکوردستان میدیا: فەرماندەیی هێزی پێشمەرگەی کوردستان لە هەواڵێکدا بڵاوی کردەوە که، پێشمەرگە لە نێوخوی کوردستانی ڕۆژهەڵاتە و لە شار و گوندی کوردستاندا حوزووری هەیە و هاوشانی خەڵک هەتا وەدیهاتنی مافە نەتەوەییەکانی کورد بێ وچان و بێ دابڕان درێژە بە خەباتی ڕەوا دەدا.\nدەقی هەواڵەکە بەم چەشنەیە:\nخەباتی خەڵک و پێشمەرگە بەردەوامە\nماوەی زیاتر لە مانگێکە کە ڕێژیم دەستی داوەتە زیادکردن و دامەزراندنی موڵگەی نوێ لە سەر سنوورەکانی باشوور و ڕۆژهەڵاتی کوردستان . لە لایەکی دیکەوە بە پێکهێنانی گرووپی جۆراوجۆری زەربەتیی گەڕۆک، ڕەچاو کردنی ڕێوشوێنی سیخوڕیی نوێ لە ڕێگای هێزی زەمینی، کەڵکوەرگرتن لە هەلیکۆپتر و فڕۆکەی هەڵگری دووربینی تەرماڵ، هێنانی هێزی سەربازی لە شارەکانی دیکەی ئێرانەوە بە چەک و جبەخانەی قورسەوە ، گوایە دەیهەوێ پێش بە جووڵەی پێشمەرگە لە ناوخۆی کوردستان بگرێ.\nلێرەدا پێویستە هەم ڕای گشتی و هەم کۆماری ئیسلامی کە هەر چەند بۆ خۆی باش دەزانێ ئاگادار بکەینەوە کە پێشمەرگەی کوردستان لە نێۆ خەڵک و لە نێوخوی وڵات دایه و خەڵکی کوردستان لە نێو دڵی خویاندا حەشاریان داون و شان بە شانی خەڵکی مافخوازی کوردستان لەپێناو مافە نەتەوەیی و ڕەواکانی کورد خەبات دەکەن.\nڕاسان خەباتی بەرین و بەربڵاوی خەڵکی کوردستان و پێشمەرگەیە کە بە ویستی خەڵک و لە نێو قووڵایی کوردستانی ئێرانەوە دەستی پێکردووە . خەڵکی کوردستان بە پێشمەرگە و غەیرە پێشمەرگەوە خاوەنی سەرەکیی ڕاسان و بزاڤی نەتەوەیی کوردن، بەڵام کوماری ئیسڵامی وەک ڕابردووی سیاسەتی چەواشەکارانەی خۆی دەیهەوێ خەباتی خەڵک و پێشمەرگە وەک دیاردەیەکی هاندراو لە لایەنی دەرەکی و بە پیلانی ئەم و ئەو نیشان بدا. پێشمەرگە لە نێوخوی کوردستانی ڕۆژهەڵاتە و لە شار و گوندی کوردستاندا حوزووری هەیە و هاوشانی خەڵک وەک پشتیوانی سەرەکی خەباتی کۆمەڵگای کوردستان هەتا وەدیهاتنی مافە نەتەوەییەکانی کورد بێ وچان و بێ دابڕان درێژە بە خەباتی ڕەوا دەدا.\nخەڵک و پێشمەرگە لەیەک دانەبڕاون و ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی دەرکی بەو ڕاستیە حاشاهەڵنەگرە کردووە ، هەر بۆیە لە ڕێگای دەزگا و بنکە سیخوڕیە جۆراوجۆرەکانیەوە بەردەوام خەریکی پشکنینی شار و گوند و شاخ و هەموو ماڵێکی کوردستانە و ئەمەش ڕاستییەکە کە ڕێژیم بە کردەوەکانی ناڕاستەوخۆ دانی پێدا دەنێ.\nکۆڕ و کۆبوونەوەکانی خەڵک و پێشمەرگە لە کوردستانی رۆژهەڵات، چالاکیی هاوشانی خەڵک و پێشمەرگەی کوردستان، دەرخەری ئەو ڕاسیتیەن کە پێشمەرگە بەشێکە لە ژیان و خەباتی خەڵکی کوردستان.\nپێشمەرگە دەنگی ئازادیخوازی خەڵکە، پێشمەرگە پشتیوانی خەباتی مەدەنیانە و پێشکەوتووانەی خەڵکی کوردستانە . پێشمەرگە بەشێکە لە کۆمەڵگای سەروەریخوازیی کوردستان . پێشمەرگە تەنیا ئەوکاتە دەستی بۆ چەک بردووە کە چەکدار و سیخوڕی ڕێژیم هێرشیان کردووەتە سەر پێشمەرگە یا بۆسەیان بۆی ناوەتەوە.\nپێشمەرگە شەرخواز نیە و باسکی بەهێزی نەتەوە و خەباتێکی ڕەوایە و لەگەڵ خەڵکە و لە نێو خەڵکە و لەسەر ڕێبازی بەردەوامە.\n١٤ی پووشپەڕی ١٣٩٧


شاندێکی پەرلەمانی کوردستان بەدواداچوون بۆ دۆخی ژیانی کۆچبەرانی کورد لە وڵاتی لیتوانیا دەکات\nكوردستان 18/08/2021 - 01:14 سەرباز قازی\nسه‌رۆكى لیژنه‌ى ره‌وه‌ندى كوردستانى له په‌رله‌مانى كوردستان رایگه‌یاند به‌مه‌به‌ستى به‌دواداچوونی دۆخی ژیانی كۆچبه‌رانى كورد له‌و وڵاتە، داوایان كردووه شاندێكى په‌رله‌مان سه‌ردانى لیتوانیا بكه‌ن.\nد. رێبوار بابكه‌یی، سه‌رۆكى لیژنه‌ى په‌یوه‌ندییه‌كان و ره‌وه‌ندى كوردستانى له په‌رله‌مانى كوردستان به(باسنیوز)ى راگه‌یاند: "نووسراوێکمان ئاراسته‌ى سه‌رۆكایه‌تیی په‌رله‌مان كردووه و تێیدا داوامان كردووه ره‌زامه‌ندى ده‌رببڕن سەبارەت سه‌ردانیكردنى شاندێكى په‌رله‌مانى كوردستان بۆ وڵاتى لیتوانیا، به‌مه‌به‌ستى به‌دواچوون و لێكۆڵینه‌وه‌ى دۆخی ژیانى ئه‌و كۆچبه‌رانه‌ى روویان كردووەته ئه‌و وڵاته".\nراشیگه‌یاند: "به‌پێى ئه‌و به‌دواداچوونه‌ى ئێمه كردوومانه دۆخى كۆچبه‌ران له وڵاتى لیتوانیا له هه‌موو رووێكه‌وه زۆر خراپه، بۆیه ئێمه‌ش ده‌مانه‌وێت خۆمان له نزیكه‌وه له دۆخی كۆچبه‌ران ببینین و راپۆرتێك له‌مباره‌یه‌وه ئاماده بکەین له‌سه‌ر ره‌وشى ژیان و گوزه‌رانى ئه‌و هاووڵاتیانه‌ى كۆچیان بۆ ئه‌و وڵاته كردووه".\nروونیشیکردەوە: "ئێمه مه‌به‌ستمانه چاره‌سه‌رى كێشه‌كانى كۆچبه‌رانى لیتوانیا بكه‌ین، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته له‌گه‌ڵ به‌رپرسانى هه‌رێمی کوردستان و عێراق گفتوگۆ ده‌كه‌ین، چونكه ماوه‌ى دوو هه‌فته‌یه لیژنه‌كه‌مان له‌سه‌ر هێڵه بۆ به‌دواداچوونى كێشه‌ى كۆچبه‌رانى لیتوانیا".\nجێگەی باسە زیاتر له 2800 هاووڵاتیی عێراقى، كه زۆرینەیان كوردن له لیتوانیا گیریان خواردووه و لە دۆخێکی زۆر خراپدان، جگه له‌مه‌ش ژماره‌یه‌كى دیكه‌ى هاووڵاتیانى کورد له سنوورى وڵاتى بیلاروسیاش گیریان خواردووه.


نێچیرڤان بارزانی رۆژانی مامی زیندوو کردەوە | KURDPLAT\nنێچیرڤان بارزانی رۆژانی مامی زیندوو کردەوە\nکوردپلات 4/12/2021 07:59:00 م ليست هناك تعليقات\nلەگەڵ ھاتنی ناوی نیچیرڤان بارزانی دەگوترێت، ھەمیشە ھەموو لایەنەکان لەگەڵی براوەن و ئەویش لەگەڵ ھەموویان براوەیە لەچی؟ لە گەیشتن بە لێکتێگەیشتن.\nسەردانی نێچیرڤان بارزانی بۆ بەغدا لەو رۆژانە دەچوو کە ھەردوو مام، کاک مەسعوود بارزانی مامی سەرۆکی ھەرێم و، مام جەلال تاڵەبانی کە ھەمیشە کاک نێچیرڤان وەک مامی خۆی سەیری کردووە، لە بەغدا لە سەردەمی ئەنجومەنی حوکمدا سەرکردەی سوونەو شیعەیان کۆدەکردنەوە و جاری کۆنگرەی ئاشتەوایی عێراقی فیدڕاڵیان دەدا.\nئەم جارە نێچیرڤان بارزانی کە ماوەیەکە بە ریشێکی سپیش لە ھەندێ وێنە دەبینرێ، توانی زەردەخەنەی سیاسی بخاتە سەر روخساری ھێزە سیاسییەکانی عێراق و خەمی داھاتووی عێراقێکی فیدڕاڵ بە کۆدەنگی ھەموو ھێزە سیاسییەکان بەبیر ھەموویان بێنێتەوە و ھەموویان لە دەوری یەکتردا کۆ بکاتەوە.\nلەم سەردانەدا کۆمەڵێک پرسی ھەستیار ھەبوون کە پرسی ھاوسەنگی سیاسی لە داھاتووی عێراقدا راستەڕێ نابێ ئەگەربێت و شەراکەتی (سونەو کورد و شیعە) لەنێو جەستەی فیدڕاڵی عێراقدا لە دەورانی حوکمڕانی خۆیان بە ھاوبەش و پێکەوبوونێکی راستەقینەی تەواو لە دەسەڵاتی جیبەجێکردندا جێگیر نەبێت.\nلەم سەردانەدا سەدرییەکان بە روونی ئاماژەیان دا کە لە داھاتوودا دێنە پاڵ ھاوپەیمانێتی کورد بۆ ئەوەی بتوانرێ عێراق راستەڕێ بکرێتەوە لەسەر دادپەروەری.\nلەم سەردانەدا کاک نێچیرڤان ئاماژەی ئاشتەوایی لە عێراقی نوێی فیدڕاڵدا پێدان کە بریتی دەبێ لە پێکەوەبوونی کورد و سوونەو شیعە و بەبێ دەستبردن بۆ ھەندێ پرس کە دەگوترا قەوارەی ھەرێمی کوردستان دەسڕدرێتەوە، ئەم سەردانە ئەم مەترسییەی نەھێشت.\nلەم سەردانەدا، نێچیرڤان بارزانی پەیامی سەرۆکی فەرەنسای وەک ئەوروپا گەیاندە عێراقییەکان کە ئیدی عێراقێکی سەقامگیری فیدڕاڵ لەسەر بنچینەی شەراکەتی کورد و سونەو شیعە بە ھاوسەنگی و لەژێر بنەمای فیدڕاڵی بە جێگیر دەمێنێت و ئەمەش نیەتی فەرەنساو ئەمەریکاو بەریتانیایە.\nوەک لە نیەتی جۆ بایدن سەرۆکی ئەمەریکا روونە کە فرەنسا دەبێ رۆڵی لە عێراق و سووریا ھەبێ، ھەروەھا رۆڵیشی لەسەر پرسی تورکیا و ئێران ھەبێ، ئەمەش وای کردووە کە فەرەنسا لە کاراکتەرێکی دیپلۆماسی کە متمانەی نێودەوڵەتی ھەبێ بگەڕێت کە دەمێکە ئەم کاراکتەرە سۆفت پاورە ھەیە ئەمیش نێچیرڤان بارزانی یە، ھەم وەک کەسایەتییەکی خۆشەویست و مەقبووڵ لەلایەن سەرجەم ھێزە سیاسییەکانی عێراق و ھەرێم، ھەمیش وەک حساب بۆکراو لە لایەن ئێران و تورکیا و، ھەمیش وەک رێگەپێدراو لەلایەن بەریتانیاو ئەمەریکاو فەرەنسا کە بتوانێ لە ھەندێ پرسدا رۆڵ لە عێراق و سووریا ھەبێت.\nلەم سەردانەدا نێچیرڤان بارزانی لەسەر رێککەوتنی ھەولێر و بەغدا و پشکی کورد لە بودجە جەختی کردەوە و لایەنەکانیش پاپەندیان بەم رێککەوتنە دەربڕی.\nئەم سەردانەی نێچیرڤان بارزانی وەک سەرۆکی ھەرێم بەتەنیا لە بەغدا نەبینرا بەڵکوو وەک کاراکتەرێکی جیھانی لە ناوچەکە لایەنەکانی بەدەوری یەکتردا کۆکردنەوە و دڵنیاشم ھەنگاوەکانی ناوەستێ، چۆنکە ھەم بۆ رۆژئاوای کوردستان و ھەمیش لەسەردانی بۆ بەریتانیاو ئەمەریکا لە داھاتوو زۆر پرسی دیکەی ھەستیار ھەن کە ھەمووی بۆ بەرژەوەندی ھەرێم دەستکەوتن ئەگەر لایەنە سیاسییەکانی ھەرێم کۆدەنگ بن.


پاسه‌پۆرت عراقى جاريگتر كه‌فته دويا پله‌ى پاسه‌يۆرته‌يل له جه‌هان - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nهــــه‌واڵ عــیراق پاسه‌پۆرت عراقى دويا پله جه‌هان\nشه‌فه‌ق نيوز/ پاسه‌پۆرت فره‌نسى ئه‌را هه‌يشته‌مين ساڵه له‌شوون يه‌ك كه‌فته‌سه پله‌ى يه‌كه‌م وه ريژه‌ى 83,5 له جه‌م 100%.\nدوياى ئه‌ويش ئه‌ڵمانيا وه پله‌ى دويه‌م هات وه رژه‌ى 82,8% و له‌شوون ئه‌ويش دانيمارك وه ريژه‌ى 81,7% و له پله‌ى چواره‌ميش سويد و نه‌رويج وه‌يه‌كه‌و وه ريژه‌ى 81,5% و دوياى ئه‌وانيش ئايسله‌ندا وه ريژه‌ى 81,4%.\nوه‌ل ئه‌وه‌يشا فنله‌نداو ئيتاڵيا و به‌ريتانيا و ئێرله‌نداو ئسپانيا كه‌فتنه‌سه 10 ده‌وڵه‌ت يه‌كه‌م له ريزبه‌ندى ده‌وڵه‌ته‌يل. روسيايش وه پله‌ى 62 هات وه ريژه‌ى 42% ك يه‌يش خاسترين ئه‌نجامه ئه‌را روسيا له مێژوو ئاماره‌يل.\nجىباسه، له‌ناونى پاسه‌پۆرته‌يل عه‌ره‌بييش ئيمارات وه پله‌ى 42 هات ك يه‌كه‌م بوێ له‌ناونى ده‌وڵه‌ته‌يل عه‌ره‌بى و دوياى ئه‌ويش كوه‌يت وه پله‌ى 70 و سه‌ڵته‌نه‌ى عومان و قه‌ته‌ر وه پله‌ى 78 و سعوديه وه پله‌ى 81 و تونس وه پله‌ى 107 و مه‌غرب وه پله‌ى 113 و جه‌زاير وه‌پله‌ى 118 و ئوردن وه‌پله‌ى 121 و مسر وه‌پله‌ى 127و فلستين وه‌پله‌ى 139 و ليبيا وه‌پله‌ى 145 و عراق وه‌پله‌ى 149 و سودان وه‌پله‌ى 151 و يه‌مه‌ن وه‌پله‌ى 155 و سوريا وه‌پله‌ى 156 و باشوور سودان وه‌پله‌ى 157 له جه‌م 160 ده‌وڵه‌ت جه‌هانى.\nوەرانوەر بلازمای خوون ، پیشنیار گه‌وراێك دریەێدە خاسەوبویەل کۆڕۆنا


بەشێک لە گشت | KURDPLAT\nبەشێک لە گشت\nکوردپلات 12/13/2020 12:37:00 ص ليست هناك تعليقات\nبەر لە هەموو شتێک هۆکار هەیە بۆ هەموو چاکە و خراپەیەک بۆ هەموو باشی و بەدبەختییەک هۆکار پێش هەموو دوالیزمەکانە و ئەو بڕیاردەدات چی دەگوزەریت بۆ نموونە حاڵی ئێستای هەرێمی کوردستان بە کۆمەڵێک هۆکار گەیشتوەتە ئەم دۆخە تاڵە لەو هۆکارانە :\n- هەڵگەڕانەوەی بەهاکان و خۆگونجاندن\nسەردەم سەردەمی درۆ، دزی ، دووڕووی ، بەرژەوەندیخوازییە ، لێزان ئەوکەسەیە دەتوانێت خەڵک هەڵخەڵەتێنێت ، زیرەک ئەوەیە زۆرترین بدزێت ، کارامە ئەوەیە زۆرترین چەواشە بکات ، بەڕێزترین ئەوەیە ترسنۆک بێت و لەژێر جۆرەها ناونیشاندا ببێتە پاڵەوان بەدبەخت ئەوەیە پێی بڵێیت ئەبێت ڕاستگۆ ، دەستپاک ، خۆنەویست و بەجەرگ بیت ئەمە نوێترین مۆدێلی خۆ گونجاندنە لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا\n- نەوەی ئێستا و نەوەی پێشوو نەوەی ئێستا وەک ئەوانەی پێشوو نییە موقەدەساتی نییە ، ئەو پێزانینی بۆ هیچ خەباتێک نییە ، چونکە ئەو ئێستا ئەنجام دەبینێت ، کە ئەو ئەنجامەش هیچ نییە جگە لە وەهمێک ، کە گەورەکان بە گرنگی دەزانن .\n-دونیای گریمانەی و دونیای واقع\nنەوەی ئێستا سەرجەمی لە دونیای گریمانەی پەپجی و سان ئەندرێسو سۆشیاڵ میدیادا ڕۆچوە لەو دونیایەدا تاک دەتوانێت هەموو شتێک بکات و خۆی پاڵەوانە بۆیە لە ئەرزی واقعیشدا ئەو بوێرییەی بۆ دروست دەبێت و پێی وا دەبێت دەتوانێت هەموو شت بکات .\n-پەروەردە و ڕامکردن\nسیستمی پەروەردە لەوپەڕی کێشەدایە گومانێکی بەهێزی لەسەر شکستی خۆی درووستکردوە نەوەی ئێستاش دەیەوێت دەرچێت لەو پەروەردەیەی ، کە باوانی ڕامکردوە و دەیەوێت دەنگی خۆی هەبێت .\n- خەونی کوردی و سەرابی واقع\nخەونی کوردی بریتییە لە ( وەرگرتنی شەهادەیەک ، کڕینی سەیارەیەکی ئاخر مۆدێل ، ژنێک یان مێردێکی عەیارە بیست و چوار ، بوونی خانویەک یان شوقەیەکی موڵک ، ئیشێکی ئامادەی بێ ماندووبوون کە پارەیەکی بەلێشاو بهێنێت ) ئەمەش لە خۆیەوە درووست نەبوە هەڵتۆقینی دەوڵەمەندی تازە پیاکەوتوو و کچە مۆدێل و کوڕ/کچە مەسوول دەستێکی باڵایان هەبووە\n- مێشک شتنەوە و بیرنەکردنەوە\nشتنەوەی مێشک لە هەموو بەهایەکی ئینتما بە بینینی گەورەکان ، کە هیچیان بۆ گرنگ نییە تەنها بەرژەوەندییەکانیان نەبێت و بڵاوکردنەوەی فەلسەفەی هەموو شتێکی ناچیزە بکە دەبیتە خاوەنی خۆت!!!\n- داماڵینی کەرامەت و\nکەرامەت کاتێک بوونی هەیە ، کە هەستبکرێت هەیە ، کە زەوتکراو و نەبوو ، کە بە ئازادی لە دایکنەبووبیت هیچ مانایەکی نابێت لەمەشەوە خەڵک گیرفانی دەبێت بە سەنگی مەحەکی و هیچ کەرامەتێک لە لاڵانەوە و زەلیل بوون لەبەر کامێراو دەرگای پارەدارێکدا نایگەڕێنێتەوە.\n- جەوری ڕۆژگار و هەوری پەمەیی\nوێناکردنی وڵات وەک شامی شەریف و چاوپۆشی لە چۆنێتی بەڕێکردنی ڕۆژی کەسیکی ئاسایی و نیشاندانی وەک ئەوەی هەموو کەس لە بەختەوەریدا دەژی دەبێتە هۆکاری کەوتنەخوارەوە لەسەر هەورە پەمەییەکان و بەمەش خەڵک ناچار دەکرێت لە دووفاقییەکدا بژی کە هەموو ڕۆژێک پارچەیەک لە ڕۆح و تەندرووستی ئەقڵی لەدەستدات.\nئامانج شتێکە گەورەترە لە تاک پڕۆژەیەکە پڕە لە بیرکردنەوە و هوشیاری ، تانوپۆیەکە زۆر بەوردی چنراوە پەروەردەی بۆ سەر ڕێخراوە ، پرسیارەکە ئەوەیە ئایا ئێمە ئامادەی ئەم ئامانجەین؟ بۆ نموونە کام ئامانج گەورەترە بونیادنانی مرۆڤ و وڵات و هاووڵاتی یان مەرگ لە پێناو بژێوی.\nپێش ئەنجام ئەوەیە خۆمان بۆ ئامانجەکان یەکلابکەینەوە ، پەروەردە بکەین ، تێڕامان لە وشیاربوونەوەمان بکەین ، بەراوردبکەین لە نێوان دوێنێ و ئەمڕۆدا ، خۆمان پاکبکەینەوە لە قین و ڕاکردن بە دوای تۆڵەدا ، نەچینە ژێرباری بیرکردنەوەی خەڵکی تر بۆمبابارانی پەروەردەی سەقەتی قوتابخانە و مزگەوت و تیڤی و سۆشیاڵمیدیا و مۆدێلەکان....هتد ڕابگرین .\nخۆی لە دوای هۆکار و پێش ئەنجامەکانەوە بە سانای دەردەکەوێت و پێویستی بە من و تۆ نییە لە سەرەتاوە دیاریبکەین.


ئیبراهیم خەلیل: عەقڵیەتی حکوم لە پشتی دەسەڵاتەوە. – WTARIKURD\nهەموو دەسەڵاتێک پێویستی بە عەقڵیەتێک هەییە٫ بۆ حکومڕانیێکی باش. ئەگەر عەقڵیەتی حکومڕانی لە خودی دەسەڵاتدابوو نیعمەتە٫ بەڵام ئەگەر دەسەڵاتێک ئەم عەقڵیەتەی نەبێ و ڕێگەبدا عەقڵیەتێک بکەوێتە پشت دەسەڵات بۆ حکومڕانی ئەوە حیکمەتە.\nکاردیناڵ ڕیشیڵۆ پیاوی حکومڕانی پشت دەسەڵاتەکانی لویزی سیانزەهەم) ئەم پیاوە نەک کۆتای بە جەنگی ناوخۆی فڕەنسا هێنا( جەنگی مەزهەبی) بەڵکو توانی سیمای سیاسەتی حکوم دابڕێژێ. لە کاتێکدا هاوکاریەکانی ئینگلیز بۆ (پرۆتستانت)ەکان وڵاتی بەرەو لێکترازان دەبرد٫ کەسێک لە کڵێسای کاسۆلیکیدا ناسناوی (کاردیناڵ)ی وەرگرتبوو٫ مافی هاوڵاتیبوون و یەکسانیدا بە پرۆتستانەکان. لە بەرانبەردا مافی هەڵگرتنی چەکی لێوەرگرتنەوە. بەم سیاسەتە ڕیشیڵو کۆتای بە جەنگ هێنا و پاپا ناسناوی (پەتریارکی کافر)ی لێنا. چ سیاسەتێکی حەکیمانەیە کاردیناڵێکی کاسۆلیکی مافی هاوڵاتیبوون بدا بە پرۆتستانتەکان!\nلە ئێستای دونیادا سیستەمی باو بۆ حکومڕانی دیموکراتیە. هەر چەندە بنەماکانی دیموکراتی لەم ئێستایەدا بوونەتە بنەمای تەقلیدی٫ بەڵام بەشداریکردنی خەڵک بۆ هەڵبژاردنی نوێنەرەکانیان توانیویەتی ببێتە ماهیەتی دیموکراتی بۆ ئێستا.\nگروپێکی سیاسی متمانە لای هاوڵاتیان دروستدەکا٫ دەنگی پێدەدەن. ئەمە بەو مانایەیە دێ٫ کە ئەم هاوڵاتیانە بە (کارنامەی ئەو گروپە سیاسیە) قایلن٫ بۆ حکومڕانی. واتە گرێبەستێک لە نێوان متمانە پێکراو و متمانەدەر دەبێ بۆ چوارساڵ. داخۆ ئەو نوخبەیەی تەمسیلی سیاسەتەکانی کارنامەکە دەکا هەوڵی جێبەجێکردن دەدەن٫ یان نا؟\nئەو عەقڵیەتەی لە پشت دەسەڵاتەوە ئیشدەکا٫ دەبێ هوشیاربێ. تا بتوانێ ئامانجەکانی بپێکێ. شتێکی ئاشکرایە دەسەڵاتداران وەک کەس و تاقم ڕق لە حکومڕانانی پشت دەسەڵاتی ڕەها هەڵەگرن. ئەویش لەبەر ئەوەی پێشوتر ئەوەی بە هێز بە دەستیان هێناوە ئێستا بەهۆی عەقڵی حکومڕانیەوە تەسلیمی دەکەنەوە.\nبەشداریکردن لە حکومەت ناتکاتە دەسەڵاتدار٫ لەهەمان کاتیشدا ناتکاتە شەریکی ناهەمواریەکانی پێشووتر. ڕیشیڵو نەبووە شەریکی ئەو قەیرانە داراییەی فڕەنسا تێکەوتبوو٫ نەشبووە بەشێک لە هەڵگیرساندنی جەنگی مەزهەبی. ڕیشیڵۆ دەسەڵاتدارنەبوو٫ بەڵکو حکومڕانبوو ٫ لەپشت دەسەڵاتی ڕەهای لویزەوە بە عەقڵیەتی حکومڕانی کێشەکانی چارەسەرکردن.


رۆژنامه‌وانی – رۆڵی رۆژنامە و رێكخراوەكانی باشووری كوردستان لە بزواندی هەستی نەتەوەیی كورد لە رۆژگاری دەسەڵاتی شێخ مەحموددا (1918- 1924)\nرۆڵی رۆژنامە و رێكخراوەكانی باشووری كوردستان لە بزواندی هەستی نەتەوەیی كورد لە رۆژگاری دەسەڵاتی شێخ مەحموددا (1918- 1924)\nکانونی یەکەم 01, 2017 رۆژنامه‌وانى توێژینه‌وه‌ی زانكۆ, مێژووی رۆژنامه‌وانی لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە رۆڵی رۆژنامە و رێكخراوەكانی باشووری كوردستان لە بزواندی هەستی نەتەوەیی كورد لە رۆژگاری دەسەڵاتی شێخ مەحموددا (1918- 1924)\nبەرلەوەی ناساندن و شیكردنەوە بۆ هەستی نەتەوەیی بكەین پێویستە ئاماژە بەچەند خاڵێك یان هەندێ راوبۆچوون بكەین بۆ تێگەیشتن لە مانای نەتەوایەتی؟ چونكە دەبێ سەرەتا ئاشنای مەبەست و واتای نەتەوایەتی بین. بۆباشتر تێگەیشتن لە هەستی نەتەوەییی گەیشتن بە مەبەستی بابەتەكەمان.\nلێرەدا چەند خاڵێك دەخەینەڕوو لەڕووی چەند میتۆد و مەنهەجێك، نەتەوایەتی دیاردەیەكی مێژووییە بەومانایەی كە لە مێژوویەكی دیاریكراودا پەیدابووە، لەهەمانكاتدا لە مێژوویەكی دیاریكراویشدا گەشەدەكات و گۆڕانكاری و وەرچەرخانیشی بەسەردادێت، هەموو رەوشەكانی ئابووری و سیاسی و كۆمەڵایەتی و فەرهەنگی و جیهانی كاریانتێكراوە، ئەمە وامانلێدەكات بزانین ئەوسەردەمە مێژووییە چییە كە نەتەوایەتی تیایدا پەیدابووە زۆربەی ئەو كەسانەی كە گرنگیان بە مەسەلەی نەتەوە داوە دەڵێن ئەو سەردەمە مێژووییەی كە نەتەوایەتی تیایدا پەیدابووە بووەتە راستییەكی دیار لە ژیانی نەتەوەكاندا، هەندێك لە زاناكان پێیانوایە مەسەلەی نەتەوەیی هەتاهەتاییە وەك (واڵتەر باكۆت) كە یەكێكە لە زانا ئەڵمانییەكان پێیوایە نەتەوایەتی بە قەدەر مێژوو كۆنە ئەم دیدەش پێچەوانەی دیدگای مێژووییە كە پێیوایە نەتەوایەتی لە مێژوویەكی دیاریكراو پەیدابووە هیگڵ لە كتێبی (العالم الشرقیە) دەڵێت زمانەكان و نەژادەكان لە ئەفسانەكان پیتەكانیش كۆنترن..\nبۆیە رەگەكانی نەتەوایەتی زۆر كۆنە، لەلایەكیترەوە (ئیرنس رینان) كۆمەڵناسێكی فەرەنسییە پێیوایە نەتەوایەتی دەنگدانێكی رۆژانە و بەردەوامە، جگەلەمانە دیدی ماركس بۆ نەتەوایەتی تا ساڵی 1861 گرنگی بە مەسەلەی نەتەوەیی نەداوە وەك پاشكۆیەك یان یەدەگێكی شۆڕشی كرێكاری دادەنا، بەڵام پاش چوونە لەندەنی كە كێشەی بەریتانیا و ئیرلەندای بینی قسە هەرە دیارەكەی خۆی كرد كە ئەویش ئەوەیە هەر نەتەوەییەك نەتەوەییەكیتر بچەوسێنیتەوە زنجیرەكانی چەوسانەوەی خۆی بەهێزتردەكات، هەروەك (ئەریك هۆبس) دووجار لەسەر مەسەلەی نەتەوەیی نووسیووە لە كتێبێكی مێژوویی بەناوی (الامم النزعە القومیە) كە بڕوای وایە نەتەوایەتی رەگەزی رابردووە بۆ دروستكردنی ئاییندە رەگەزی مێژوویی و نەریتیی و فەرهەنگیی و نەژادیی كە ئەمانە هی رابردوون بۆ دروستكردنی ئاییندە كە مۆدێرنەی سیاسییە دەوڵەتی نەتەوەیی و سەربەخۆیی و سەروەریی نەتەوەكانە كە ئێستا پێیدەوترێت دەوڵەتی نەتەوە(1) ئەمە وەك ناساندنێكی نەتەوایەتی بوو، بەڵام شیكردنەوە یان ناساندنێك بۆ بیری نەتەوەیی بخەینەڕوو، هەستی نەتەوەیی هەرگەلێك لەژێر كاریگەری كۆمەڵێ فاكتەری جیاواز لەنەتەوەییەكیتر دەركەوتووە و گەشەیكردووە، هەربۆیەش هەستی نەتەوەیی هەر نەتەوەییەك دەبێتە سیمبولێكی فیكری بۆ گوزارشتكردن لە خودی نەتەوەكە بەجۆرێك كە بەرگێكی جیاواز لەئەوانیتر دەپۆشێت، بە رەنگێكی جیاوازیش لە رەنگی ناسۆنالیزمی نەتەوەكانیتر خۆی دەپۆشێت، تەنانەت خودی زاراوەی ناسۆنالیزم لە زمانە جیاوازەكان و سەردەم و قۆناغە جیاوازەكان تەنانەت لەناو نووسەرە بیریارە ناسۆنالیستەكانیشدا بە مانا و واتای جیاواز لێكدراوەتەوە. رەنگە هەرئەمەش هۆكار بووبێ وای لە توێژەران كردووە پێناسەی جیاجیا بۆئەم چەمكە دابڕێژن هەریەكە لە روانگە و دید و سەردەمە جیاوازەكان پێناسەی ئەم چەمكە بكەن هەرچەندە لەنێوان تیۆرو پێناسە جیاوازەكاندا خاڵی هاوبەش هەیە، بەڵام ناسۆنالیزم لەهەر جێگە و شوێنێكدا لەنێو هەر كۆمەڵگەیەكدا خەسڵەت و تایبەتمەندی خۆی هە(2).\nبۆیە پێناسەكان جیاوازن ئاستەمە كە یەك پێناسە دیاریبكەین بەشێوەیەكی گشتگیر بۆ هەستی نەتەوەییی، بەڵام ئەو پێناسەی تاڕادەیەك گشتگیری پێوەدیارە بۆ ناسیۆنالیزم كە بریتییەلە هەستكردن بە ئینتیما بۆ كۆمەڵێك خەڵك كە زمان و مێژوو و بەرژەوەندی هاوبەش لە وڵاتێك بەیەكەوەیان دەبەستێتەوە (3)، بەڵام ئەوەی ئێمە دەمانەوێت لێرەدا ئاماژەی پێبكەین و قسەی لەسەربكەین ئەو ماوە مێژووییە كە شێخ مەحمودی حەفید لە دەسەڵات بووە (1918-1924)، چونكە قسەكردن لەسەر سەرەتای هەستی نەتەوەییی لای كورد بەشێوەیەكی ورد كارێكی وائاساننییە، چونكە بیروڕای جیاواز هەیە لەبارەی سەرەتای سەرهەڵدانی هەستی نەتەوەییی هەریەكە خاڵێك یان سەردەمێك دەكاتە دەستپێكی ئەم مەسەلەیە لای كورد بۆنموونە زۆرێك لەنووسەران ساڵی 1695 بە سەرەتای سەرهەڵدانی هەستی نەتەوەییی كورد دادەنێت كە ئەمەش ساڵی نووسینی مەم و زینی خانییە كە خانی لەنووسینەكەیدا مەبەستی ئەوەبووە كە كوردیش لە خوێندن و نووسین بێبەشنەبووە یان كورد خۆشەویستی و سۆزیان نەكردبێ، بەڵام ناتوانین بڵێین ئەمە سەرەتایەكە بۆئەم هەستە، چونكە هەستی ناسیۆنالیزمی تەنیا بریتینییەلە زمان، بەڵكو دەبێت هەموو فاكتەرەكانیتری نەتەوە و رەگەز و مێژوو هەموو لایەنەكانیتری هاوبەش هەبێ تەنها نووسینێك ناتوانین بڵێین ئەمە سەرەتای سەرهەڵدانی هەستی نەتەوەییی بووە لەلای كورد ئەگەر تەنها نووسین یان زمان بێ ئەوە نووسینەكانی بابا تاهیری هەمەدانی لە ساڵی 935 شیعری بە زمانی كوردی نووسیووە واتا ناتوانین تەنها زمانی كوردی بەتەنها بۆ سەرهەڵدانی هەستی نەتەوەیی كوردی دابنێن، یەكێكیتر لە رایەكان (رۆبەرت ولسن) دەركەوتنی راپەڕینی شێخ عەبدوڵڵا وەك رێبەری راپەڕینە كوردییە بەرفراوانەی هەردوو كوردستانی عوسمانی و ئێرانی گرتەوە دەكاتە نیشاندەری هۆشیاری نەتەوەیی كورد بەوپێیەی ئامانجی كوردستانی سەربەخۆ بەئاشكرا لەم راپەڕینە راگەیەنرا لەكاتێكدا لە راپەڕینەكانی پێشوودا ئەم ئامانجە بەڕوونی بەرچاوناكەوێت، هەروەها ئەم راپەڕینە بە سەرەتای گواستنەوەی هەستی نەتەوەیی بۆ هۆشیاری نەتەوەیی دادەنرێت، چونكە ولسن پێیوایە هەستی نەتەوەیی تەنها هەستكردنە وەك بەشێك لەنەتەوەیەكی جیا لەنەتەوەكانیتر، بەڵام هۆشی نەتەوەیی قۆناغێكی پەرەسەندوترە لە هەستی نەتەوەیی بەوپێیەی ئەم هۆشیارییە وادەكات تاك مافە نەتەوایەتییەكەی خۆی بناسێت و بەئەركی خۆی بزانێت هەوڵ بۆ بەدیهێنانی بدات كە لەپێش هەموویان پێكهێنانی قەوارەیەكی نەتەوەیی دەگرێتەوە..(4)\nبۆیە لەبارەی سەرەتای سەرهەڵدانی هەستی نەتەوەیی لای كورد رایتر زۆرە زۆریان كۆكن لەسەرئەوەی كە سەرهەڵدانی هەستی نەتەوەیی كورد دواكەوتووە بۆ سەدەی 19و سەرەتای سەدەی 20 وەكو (د. عیسا) دەڵێت: سەرەتای سەدەی 19 سەرەتای بڵاوبوونەوەی هۆشیاری نەتەوەیی هاوچەرخە بۆ كورد وایانلێهاتبوو كوردەكان داوای سەربەخۆیی و جیابوونەوەیان دەكرد لە دەوڵەتی عوسمانی، رۆژنامەی كوردستانیش بەفاكتەرێك بۆ هۆشیاری نەتەوەیی دادەنێن.(5)\nهەربۆیە ئێمە لێرەدا باس لە سەرەتای سەرهەلدانی ناكەین هەروەك پێشتر ئاماژەمان بەچەند راوبۆچوون كرد ئاڵۆزی و ناڕوونییەك هەیە لەمبارەیەوە ئەوەی ئێمە لێرەدا گرنگیپێدەدەین رۆڵی رێكخراو و كۆمەڵەكان لەگەڵ ژمارەیەك بڵاوكراوە و رۆژنامەكان بەتایبەت لەنێوان ساڵانی (1918-1924) بۆ زیاتر پووختكردنەوەی بابەتەكەمان و گەیشتنی مەبەستەكەمان بە خوێنەر.. بۆیە ئەم ماوە مێژوویەمان دیاریكردووە ئەم قۆناغەش یەكێكە لە قۆناغە هەستیارەكانی مێژووی نەتەوەیی كورد كە لەوكاتەدا كوردستان بە بارودۆخێكی هەستیار تێدەپەڕی رووبوڕووی چەندان ئازار و ناخۆشی بووەتەوە.. بۆیە لەنێوان ئەو هەموو نەهامەتی و ناخۆشییانەی لەوكاتەدا تروسكاییەك یان هیوایەك بۆ كورد دەركەوتن بۆ بەرەوپێشچوونی و گەشەسەندنی هەستی و بێهیوانەبوونی تاكەكانی ئەوكاتە ئەویش رۆڵی رێكخراو و رۆژنامەكان بوو، هەرچەندە لەوكاتەدا ژمارەیەك رێكخراو و كۆمەڵە دروستببوو لەپارچەكانیتری كوردستانیش، بەڵام ئەوەی لێرەدا ئاماژەی پێدەدەین تەنیا كۆمەڵە رۆژنامەكانی باشووری كوردستان، بەڵام ئەوەی لێرەدا پێویستە ئاماژەی پێبكەین باسەكەشمان بەبێ ناوهێنانی ئەوشارە ناتەواودەبێ، هەریەكی بیەوێت شیكردنەوە بۆ هەستی نەتەوەیی كورد بكات ئەوە ناتوانێت بەدەربێت لە باسكردنی شاری سلێمانی، چونكە سلێمانی لەوكاتەدا ناوەندێك بووە بۆ كۆبونەوەی رۆشنبیر و نیشتمانپەروەران ئەمەش بەهۆی ئەوەی كە پایتەختی میرنشینی بابان بووە كە هەمووان دەزانین ئەم میرنشینە لەڕووی ئەدەب و رۆشنبیرییەوە لەلووتكەدا بووە جگەلەوەی ناوەندێك بووە بۆ تەریقەتەكان بەتایبەت تەریقەتی (قادری و نەقشبەندی) كە لەوكاتەدا رۆڵێكی گرنگیان هەبووە لە رۆشنبیركردنەوەی خەڵك و بزواندنی هەستی نەتەوەییان، چونكە لەوكاتەدا پیاوانی ئایینی رۆڵێكی كاریگەریان هەبووە لەسەر بیروبۆچوونی خەڵك پایەكی بەرزیان هەبووە لە كۆمەڵگەی كوردیدا، جگەلەوەی زۆربەی ئەو رۆژنامە و گۆڤارانەی لەوكاتەدا دەردەچون لە سلێمانی بوون.(6)\nبۆنمونە لە ماوەی نێوان هەردوو جەنگی یەكەم جیهان و جەنگی دووەمی جیهاندا نزیكەی (دە) رۆژنامە و گۆڤار لە كۆی (چواردە) رۆژنامە و گۆڤارە كوردییەكەی سەرتاسەری عێراق لە سلێمانی دەردەچوو، ئەوانیتریش (دوو) دانەیان لە بەغدا و (یەك) دانەیان لە هەولێر و (یەك) دانەش لە رەواندز دەردەچوون، هەروەكو لە گۆڤاری لەندەنی (خۆرهەڵاتی نزیك و هیندستان) یان گوتەی رۆژنامەی (العالم العربی) كە سلێمانی ناودەبات بە ناوەندی گەردەلوولە تۆقێنەرەكان.(7) سەرەڕای ئەمانەش ناوەندی دەسەڵاتی شێخ مەحمود بووە ئەمەش وایكردبوو زیاتر خەڵك لەم ناوچە كۆبێتەوە، كەواتا دەتوانین بلێین ئەمانە هەموو فاكتەرێك بوون كە دەرفەتی زیاتری لەچاو شارەكانیتر بۆ رەخساوە بۆ قووڵبونەوەی هەستی نەتەوەیی لەناو خەڵكەكەیدا، هەروەها هاتنی ئینگلیز بۆ كوردستان هۆكارێكی سەرەكی بوو بۆ بزواندنی هەستی نەتەوەیی كورد بەهۆی ئەو زولم و زۆری و پێشێلكردنی مافی نەتەوەی كورد لەیەكیترەوە هاتنی ئینگلیز بۆ كوردستان بە مانای خۆئامادەكردنی ناسۆنالیزمی كوردی بوو بۆ مامەلەكردنی سیاسییانەی هێزێكی نوێ هێزێك جگەلەوەی دەوڵەتێكی زلهێز و بڕیاربەدەستی سیاسی دنیایە لەتوانایدابوو جوولانەوەی سیاسی كورد سەركوتبكات ئەگەر بەرژەوەندی بخوازێت دەوڵەتی كوردی دروستبكات.(8)\nبۆیە دوای ئەوەی كە ئینگلیز گەیشتە كوردستان بەگشتی و سلێمانی بەتایبەت كە چاویان لەوشارە بڕیبوو دەیانەویست بیخەنەژێر دەسەڵاتی خۆیان لەوكاتەشدا 1918 كە شێخ دەسەڵاتی هەبوو لەوشارە پەیوەندیشی لەگەڵ ئینگلیز باشبوو بەتایبەت ئەوكاتەی كە(مێجەر نوێل) حاكمی سیاسی ئینگلیز بوو لەن اوچەكە، بەڵام دوای ئەوەی كە (مێجەر سۆن) جێگای گرتەوە هاتە سلێمانی، لە مایسی 1919 بووە حاكمی سیاسی ئینگلیز هەر لەسەرەتاوە پەیوەندی لەگەڵ شێخ باشنەبوو هەركە دەسەڵاتی گرتەدەست یەكەم كاری گۆڕانكاری بوو لەبواری ئیداری لە دەسەڵاتی شێخی كەمكردەوە، لە هەوڵی لابردنی شێخ بوو لە دەسەڵات تا ئەم هەلەی بۆڕەخسا دوای شكستی شێخ لە شەری دەربەندی بازیان 1919 دوورخرایەوە لە سلێمانی بەمەش بارودۆخی كوردستان بەگشتی و سلێمانی بەتایبەت تێكچوو بەریتانییەكان دەستیانگرتبوو بەسەر هەموو جومگەكانی كۆمەڵگە، خەڵكەكە بێزارببوو لە بارودۆخە، بۆ دۆزینەوەی رێگەچارەیەك گەورەپیاوان و رۆشنبیرانی سلێمانی مەجلیسی میللییان پێكهێنا بەسەرپەرشتی شێخ مەحمودی حەفید ئەمەش بەمەبەستی دروستكردنی دەسەڵاتێكی كوردی و ئاشوب و ئاژاوەی شار نەهێڵدرێت ژیانی خەڵك باشبكرێت.. بۆیە لەوكاتەدا بیرۆكەی ئەوە دروستبوو كە منەوەرەكان لەگەڵ سەرۆك عەشیرەت و هەموو ئەوكەسانەی دژی دەسەڵات و مانەوەی ئینگلیزن كۆبكەنەوە لەژێر سایەی كۆمەڵەیەكدا، بەڵام لەسەرەتادا تەنیا ئەم بیرۆكە گەڵالەكرابوو، بەرنامەیەكی پوخت و و هەڵسەنگێنراوی بۆدانەنرابوو لەسەرەتادا حەوت كەس ئەو كۆمەڵەیان بەڕێوەدەبرد مەبەستیان بوو كە هەستی نەتەوەیی لەناو هەموو دەستە و هۆز و شار و دێهات بڵاوبكەنەوە، كەسێكی خاوەن هەستێكی نەتەوەیی و بیرو باوەڕی پوخت بێنەناوەوە هەستَكی گشتی كوردایەتی یەكیانبخەن دواتر ئەوانەی جێگەی متمانەن بیانهێنەژێر سایەی كۆمەڵە و بەرنامەی سیاسی و كردەوەی كۆمەڵایەتییان بۆدانێن كەسانی ئەم كۆمەڵەش لەڕووی ئاستی زانیاری و تێگەیشتن و تەمەن و عەشیرەت جیاوازبوون، بەڵام بیروباوەڕ و هیوا و ئامانجی نەتەوەیی هەمووی لەژێر یەك ئاڵای نەتەوەیی كۆكردبووە، بەڵام ئەوەی كێشەی ئەم كۆمەڵە بوو ئەویش نەبوونی سەركردەیەك بوو، چونكە ئەوكەسەی هەلدەبژێردرا دەبوو لە بنەمالە یان عەشیرەتێكی دیاربێت دەنا خەڵك دەورینەدەدا هەرچەندە كە خوێندەوار و شارەزاش بوایە.(9)\nبۆیە ئەوەی لەوكاتەدا گرفتێك بوو لەبەردەم كۆمەڵە و رێكخراوەكان بەتایبەت و كایەكانی كۆمەڵگە بەشێوەیەكی گشتی زاڵبوونی هەستی خێلایەتی نێوان تاكەكانی كۆمەڵگەی كوردی بوو وایكردبوو هەستی هاوكاری نەتەوایەتییان تاڕادەیەك كەمبێت، بەتایبەت دوای دوورخستنەوەی شێخ مەحمود لە دەسەڵات بەمەش بارودۆخی كوردستان بەگشتی و سلێمانی بەتایبەت بەرەو گرژی و ناخۆشی رۆیشت لە ساڵانی 1919-1920چەندان راپەڕین و شۆڕشی بەدوای خۆیدا هێنا بۆ هێوركردنەوەی ئەم بارودۆخەش ئینگلیز پێویستیان بە كەسێك هەبوو كە جێگەی شێخ مەحمود بگرێتەوە چارەسەری كێشەكان بكات، چونكە ئینگلیز دەترسا ئەم بارودۆخە زیاتر بەرەو گرژی بڕوات ناتوانن كۆنترۆڵی رووداوەكان بكەن.. بۆیە پەیوەندییانكرد بەچەند كەسایەتییەك، یەكێك لەوانە حەمدی بەگی بابان بوو كە یەكێك بوو لە میرەكانی میرنشینی بابان نیشتەجێ بەغدا بوو.. بۆیە لەسەر داوای ئینگلیز هاتەوە باشووری كوردستان ب ئەم مەبەستەش بۆ بەدەستهێنانی پشتگیری سەرۆكە كوردەكان ویستی كۆمەڵەی (سەربەخۆیی كورد) دابمەزرێ، ئەو كۆمەڵە لەلایەن ئینگلیز سەرپەرشتیدەكرا، ئەم كۆمەڵە وەك یەكەم كاری رێكخراوی ئینگلیزی بوو وەك بیرۆكە پالپشتی كێشەی نەتەوەیی كوردی پێبكات، بەڵام حەمدی بەگ دوودل بوو لەمكارە پێیوابوو دەبێ چاودێری بریتانیا زۆر كەمبێت لەسەر ئەم كۆمەڵە تا كورد بتوانێ كارەكانی بە سەربەستی بكات، لەلایەكیترەوە ئینگلیز پێیوابوو كە حەمدی بەگ لەبەغداوە شوێنەكەی دوورە باش ئاگاداری بارودۆخی باشووری كوردستان نییە.. بۆیە حەمدی بەگیان وەلانا(10)، لەوكاتەشدا لە رەواندز نوری باوەیل ئاغا خۆی بۆ هێرشی دژی ئینگلیز ئامادەكردبوو توانی هۆزی سورچی و خۆشناو و توێژەكانیتری ئەو دەڤەرە لە دەوری خۆی كۆبكاتەوە كۆمەڵەیەكی دروستكرد لە ساڵی 1920 بەناوی (جامیعەی ئیسلامی) خەڵكی هاندەدا دژی بەریتانیا راپەڕینبكەن، داوای مافی نەتەوەیی خۆیان بكەن بەشێوەیەكی گشتی لەوكاتەدا كەسایەتی و سەرۆك عەشیرەتەكان دەیانەویست لەڕێگەی رێكخراو و كۆمەڵەوە خەڵك كۆبكەنەوە هانیانبدەن بۆ بەدەستهێنانی مافەكانیان هەر لەم رێگەیەشەوە توانیان رەواندز لەدەست ئینگلیز رزگاربكەن لە كۆیەش بەهەمانشێوە خواست هەبوو بۆ چوونەناو جامیعەی ئیسلامی جیهادبكەن دژی ئینگلیز. واتا دەتوانین بلێین لەوكاتدا هەستی ئایینی زالبووە بەسەر هەستی نەتەوەیی، چونكە پێگەی پیاوانی ئایینی یان تەریقەتەكان لە كۆمەڵگەی كوردیدا بەرزبووە كاریگەری زۆریان هەبووە لەسەر بیروباوەڕی خەڵك و چۆنیەتی ئاراستەكردنیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئینگلیز واتا ئەم كۆمەڵەیە زیاتر ئایینی بوو لەڕێگەی بیروباوەڕی ئایینییەوە هەستی نەتەوەیی خەڵكیان دەبزواند.(11)\nلە ئەنجامی ئەو سیاسەتە توندوتیژییەی ئینگلیز لەسەرووی هەموویانەوە رەفتارەكانی مێجەر سۆن بەتایبەت لەگەڵ لایەنگرانی شێخ مەحمود ئەوانەی داوای هاتنەوەی شێخیان دەكرد بۆ سلێمانی ئەم سیاستەی زیاتر هاندەربوو بۆ بزواندنی هەستی نەتەوەیی خەڵك بایەخدانی زیاتر بە رێكخستنی تاكی كورد و كۆبونەوەیان لەژێر سایەی كۆمەڵەیەكی نەتەوەیی یەكگرتووی كورد بۆ داكۆكی و داواكردنی مافەكانیان بەتایبەت لەوكاتەدا شێخ مەحمود لەلایەن ئینگلیزەوە دورخرابووەوە بۆ هیندستان، لە یەكێك لە بەڵگەنامەكانی بریتانییەكاندا بێپێچوپەنا دانیانبەوەداناوە كە لەوكاتەدا هەموو هەستی نەتەوایەتی كورد ئاراستەكرابوو بۆ گەڕانەوەی شێخ مەحمود،(12) چونكە خەڵك پێانوابوو كاتێك كە شێخ ئازادبكرێت دەتوانن زیاتر برەوبە شۆڕش و خەباتی نەتەوەیی بدەن و داوای مافەكانیان بكەن بەڕابەرایەتی شێخ.. بۆیە لەوكاتەدا گشت بیروبۆچوونەكان یەكیاندەگرت دژی بریتانیا هەموو چین و توێژەكان بەبێ جیاوازی لە شار و دێهات و بە خوێندەوار و نەخوێندەوار كەوتنە یەكگرتن و دامەزراندنی كۆمەڵە بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەسەڵاتی ئینگلیز لەسەرووی هەموویانەوە سیاسەتەكانی سۆن، چەند كۆمەڵەیەك دروست بوون لەوانەش كۆمەڵەی (بەرزی وڵات، كوردستان، گزنگ، فیداكارانی كورد، وڵاتپەروەران) ئەم كۆمەڵانە زیاتر لەسەر یەك بەرنامە و پرۆگرام بوون لقیان لە زۆربەی ناوچەكان بڵابووبووەوە، زۆر بەهێز و پڕگڕوتین بوون زیاتر مەبەستیان دەركردنی دەسەڵاتی بێگانە و گەڕانەوەی شێخ مەحمود بوو كە لە یەكەم بەیاننامەدا كە بڵاوكرایەوە تێیداهاتبوو ( تەنیا بەدوورخستنەوەی یان نەمانی شێخ مەحمود نە ناوی شێخ مەحمود، نە ناوی كورد نامرێت، چونكە دەبێت ئەو شێخ مەحمودەی حوكمداری كوردستان بەزوویی بێتەوە یان دەبێت ئێوە بڕۆن كوردستان نیشتمانی كوردە، ئینگلیز بێگانەیە)، ئەم بەیاننامە لە 20 شوباتی 1920 بڵاوكرایەوە بەناوی كۆمەڵانی كوردستان و كۆمەڵەی بەرزی وڵات.\nئەم بەیاننامە كاریگەری زۆری هەبوو لەسەر هەستی نەتەوەیی خەڵك و خرۆشانی تێكڕای جەماوەر بووە هۆی تووڕەبوونی مێجەر سۆن خەڵك زیاتر رقیانلێبێتەوە و پلە و پۆستی پێلەقبكەن زیاتر پێداگریبكەن لەسەر رۆشتنی ئینگلیز بەگشتی لە كوردستان، بەو وتانەیان كە ئینگلیز بێگانەیە هەم بە بیر مێجەر سۆن هەم خەڵكەكەشیان خستەوە كە لە ئینگلیز نەترسن بەهەموو توانایەنەوە بەرەنگاریانبنەوە لە خاكی خۆیان بەدەریانبنێن،(13) ئەم كۆمەڵانە بەردەوامبوون لەسەر بڵاوكردنەوەی بەیاننامە و بەرزكردنەوەی هەستی نەتەوەیی میللەت، كۆمەڵەی گزنگیش بەیاننامەیەكی بڵاوكردەوە لە 21 مارتی 1920 دژی ئینگلیز بەگشتی و بەتایبەت سیاسەتەكانی سۆن، ئەم بەیاننامە زیاتر ئاراستەی خەڵكی سلێمانی كرابوو لەبارەی ئازادكردنی شێخ مەحمود داوادەكرا هەموو بەیەكدەنگ داوای سەربەستی بكەن لەخەو هەلسن بەئاگا وەرن ئەوە حوكمدارتان دیلی دەستی دوژمنە، چونكە داوای ئازادی و مافی نەتەوەكەی خۆی كردووە، ئینگلیز ماڵ و موڵكمان وێراندەكات نە قوتابخانە و نە كارگە نە دڵسۆزی نییە تاكەی ئەم سەرشۆڕییە دوژمنی خوێنمژتان لەناوببەن داوای ئازادی بكەن بە چەك، پێنووس، هاوار؟ كوا حوكمدارەكەتان؟ كوا ئاڵای رەنگاوڕەنگتان؟ كوا هەڵمەتە دلێرانەكەتان؟ ئەم وتە ئاگرینانە كاریگەری زۆری هەبوو لەسەر بڵێسەسەندنی ناخی خەڵك و بەئاگاهێنانەوە و خرۆشانی هەستی نەتەوایەتییان، داواكردنی مافەكانی جا بەهەر رێگەیەك بێت.(14)\nسەرەڕای ئەمانە چەندان پارتیتریش دروستبوون لەوكاتەدا لەپارچەكانیتری كوردستان شانبەشانی ئەم پارتانە بەیاننامەیان بڵاودەكردەوە تەنانەت ژنانیش رۆڵیان هەبووە لەم خەباتەدا بێدەنگنەبوون لە ئاست داگیركاری بێگانە و زولم و زۆرییەكانیان لەسەرووی هەموویانەوە خێزانی شێخ مەحمود و عایشە خانی كچی نەقیب نامەیەكیان ئاراستەی سۆن كرد داوای هاتنەوەی شێخیان دەكرد، لەلایەكیترەوە پزیشكان بێبەشنەبوون لە دەربڕینی ناڕەزایی بۆئەم مەبەستەش كۆمەڵێ پزیشك بەیاننامەیەكیان بڵاوكردەوە داوای هاتنەوەی شێخیان دەكرد و رۆشتنی بێگانە لە خاكەكەیان.(15) بەشێوەیەكی گشتی گەر سەیری شێوازی بەیاننامەكان بكەین دەبینین زیاتر هەستی نەتەوەیی خەڵك لەوكاتەدا چڕببووەوە لە ئازادكردنی شێخ و گەڕانەوەی بۆ كوردستان، كەواتا گرتنی شێخ مەحمود لەلایەك و توندوتیژییەكانی ئینگلیز لەلایەكیترەوە هۆكاری سەرەكیبوون بۆ بزواندنی هەستی نەتەوەیی خەڵك، چونكە گەر سەیری بەیاننامەكان بكەین دەبینین داواكاری خەڵك لە دوو خالدا خۆی دەبینییەوە ئەوانیش گەڕانەوەی شێخ مەحمود بۆ سلێمانی و كۆتاییهاتنی دەسەلاتی بێگانە. لە ئەنجامی تێكچوونی ئەم بارودۆخە خراپی سیاسەتەكانی سۆن، بەڵام نابێ ئەوەشمان لەیادبچێت هەرچەندە سۆن كەسێكی توندوتیژبووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا وەك ئەوروپییەكی پێشكەوتوو بیریدەكردەوە لە بیری رۆشنبیركردنی خەڵك بوو چەند بابەتی دەنووسی و بڵاودەكردەوە بۆ ئەوكاتەی كورد شتێكی نوێبوو بەمەش كورد ئاشنای كلتوری رۆژئاوایی دەبوو زیاتر دركی بە مافەكانی دەكرد، گرنگیی زۆری بە زمانی كوردی داوە جا لەمەدا هەر مەبەستێكی هەبووبێ وەك هەندێ لە نووسەران دەلێن مەبەستی سیاسی خۆی لەپشت ئەم بایەخپێدانە بووە هەستا بەهێنانی چاپخانەیەك بۆ سلێمانی یەكەم، رۆژنامەی كوردی پێدەركرا بەناوی (پێشكەوتن) لە 29 نیسانی 1920 تا 23 شوباتی 1922، هەفتەی جارێك دەردەچوو (118) ژمارەی لێدەرچوو، سۆن خۆی سەرپەرشتیدەكرد چەندین رۆشنبیری ئەوكاتە لەدەوری خۆی كۆكردبووە لەڕاستیدا رۆژنامەی پێشكەوتن دەرگایەك بوو لەبەردەم رۆشنبیرانی كورد و رۆژنامەگەری هەستا بەدانانی خەڵات بۆ سێ چیرۆك كە بە كوردی پەتی بنووسرێت واتا سۆن بە دوو لایەن هۆكاربووە بۆ بزواندنی هەستی نەتەوەیی لایەنە توندوتیژییەكەی كە پێشتر باسمانكرد خەڵك چۆن هەستی بە پێشیلكردنی مافەكانی دەكرد لەلایەكیترەوە لەڕێگەی پێشكەوتنەوە بەهۆی نووسینەكانەوە گەلێك وتاری سیاسی و مێژوویی و كۆمەڵایەتی و ئەدەبی و زانستی و رۆشنبیری گشتیی هۆشیاریی بڵاوبكاتەوە زیاتر چاوكراوەبێت بەرامبەر رووداوەكان خەڵكی ئەم رۆژنامە بخوێنەوە زیاتر گرنگی بە زمانی كوردی بدەن،(16) بەڵام خەڵك هەر بێئومێدبوو داوای مافەكانی خۆیان دەكرد، چونكە هەولەكان ئینگلیز زیاتر دەبووە هۆی دروستبوونی مەترسی لای گەلی كورد سەرەڕای ئەم مەترسییانە لەوكاتەدا پڕوپاگەندەی ئەوە بڵاوببووەوە كە ئەزدەمیری تورك دێت بۆ سلێمانی كوردەكان یان نیشتمانپەروەران لەناودەبات..\nبۆیە خەڵكەكە هیوایان لێبڕابوو كەوتبوونە نێوان دوو هێزەوە بەهۆی ئەم پڕوپاگەندانەوە مستەفا پاشای یامولكی لەئەستەمبولەوە گەڕایەوە بۆ سلێمانی بەمەبەستی پارێزگاریلێكردنی لە دەستی تورك لەلایەكیترەوە بۆ تازەكردنەوەی هەستی نەتەوەیی بۆئەم مەبەستەش هەستا بە دامەزراندنی كۆمەڵەیەكی كوردی مۆڵەتیشی لە حكومەتی سیاسی سلێمانی وەرگرت لە 21تموزی 1922 لە مزگەوتی سەیید حەسەنی موفتی لەگەڵ ژمارەیەكی زۆر لە كەسانی ناسراوی سلێمانی كۆبونەوە دوایی توانر ژمارەیەك لە كەسانی شارەزا و دیاری شار هەلبژێرن ببنە ئەندامی كۆمەڵەكە ئەوانیش: (رەفیق حیلمی، ئەحمەد بەگی تۆفیق بەگ، فایەق بەگی مارف بەگ، شێخ عەلی، شێخ محەممەدی گوڵانی، ساڵح ئەفەنی قەفتان، سدیق ئەفەنی عەلەكە.. هتد) كۆمەڵەكەش بە (كۆمەڵەی كوردستان) ناونرا ئەندامەكانیشی بەدەنگدانی نهێنی لە كۆی بیست و چوار كەس سێزدە كەسیان لێهەڵبژێردرا و رەفیق حیلمیش زۆرترین رێژەی دەنگەكانی بەدەستهێنا. ئەم كۆمەڵەیە بە یەكەم كاری رێكخراوەی كوردی دادەنرێت لەدوای جەنگی یەكەمی جیهان كە تایبەتمەندی خۆی وەرگرتووە،(17) دیارە ئەمەش بەهۆی ئەوەبووە كە رۆژنامەیەكیشیان دەركردووە بەناوی (بانگی كوردستان) یەكەم ژمارەشی لە 20 ئە غستۆسی 1922 بە هەرسێ زمان كوردی و فارسی و توركی بڵاوكرایەوە، چواردە ژمارەی لێدەرچوو لە چاپخانەی حكومەت لە سلێمانی چاپكراوە بارسی هەموو ژمارەكانی 21/34 سانتیمە جگەلە ژمارە چواردەی كە چوار لاپەڕە بووە، هەموو ژمارەكانیتری شەش لاپەڕە بووە، ئەم رۆژنامە رۆڵێكی دیاری گێڕا لەبەرەوپێشبردنی بیری نەتەوەیی و بەرزبوونەوەی ئاوازی نیشتمانپەروەرانی ئەو سەردەمە نووسینەكانی ئەم رۆژنامە بەڕوونی بیری ناسیۆنالیزمی كوردیان پێوەدیاربوو جا چ لەڕێگەی وتارە سیاسییەكانەوە بووبێت یان شیعری هەندێ لە شاعیرانی كورد بوو كە لەوكاتەدا لەسەر لاپەڕەكانی بانگی كوردستان بڵاویاندەكردەوە، هەرچەندە ئەم رۆژنامەیە توانی خزمەتێكبكات بە چین و توێژەكانی كۆمەڵگە و بزواندنی هەستی نەتەوایەتییان و هاندانیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی بێگانە لە خاكەكەیان، بەڵام دوای تەنها دەركردنی چواردە ژمارە دادەخرێت، هەندێك بۆچوون هەیە لەبارەی داخستنیەوە دەڵێن هۆكاری داخستنی بۆئەوە دەگەڕێتەوە كە ئینگلیز دەستی هەبووە لە دامەزراندنی، بەڵام ئەمەش ئەوە ناگەیەنێت كە تەواوی كۆمەڵەكە دەستی بێگانەی تێدابووبێ بۆ بەرژەوەندی ئینگلیز كاریانكردبێ و پشتیان لە مافی رەوای كورد كردبێ، رایەكیتریش هەیە دەوترێت بیروبۆچوونەكانی پێچەوانەی بیری عەشایری بووە تەنانەت دژی شێوازی حوكم یان بیرۆكەكانی شێخ بووە، چونكە لەسەر بنەمای عەشایری بوو ئەم رۆژنامە داوایدەكرد كە ناسیونالیزمی كورد تەنها لە چوارچێوەی دەسەلات و پەیڕەوی شێخایەتی و ئاغا و هۆزایەتی پەیڕەونەكرێت بەڵكو دەبێت دیدێكی فروانتر بدرێت بە ناسیونالیزمی كورد.(18)\nدواتر رۆژنامەیەكیتر جێگای بانگی كوردستانی گرتەوە ئەویش (رۆژی كوردستان ) بوو ئەم رۆژنامە زمانحاڵی حكومەتەكەی شێخ مەحمود بوو كە دووپاتیان لە دروستبونی دەسەڵاتی سەربەخۆی كوردی دەكردەوە لە عێراق، ئەم رۆژنامە بابەتی سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئەدەبییەكانی بڵاودەكردەوە، ئەگەر سەیرێكی ژمارەكانی ئەم رۆژنامە بكەین دەبینین كە باسی زۆربەی لایەنەكانی ژیانی تاكەكان كردووە تەنانەت شیكردنەوەی بۆ پیتی پەتی كوردی كردووە گرنگی بە زمانی كوردی داوە، كۆمەڵێ شیعری جوانی كوردی تێدابڵاوكراوەتەوە ئەم رۆژنامەش هەروەك ئەوانیتر داكۆكیكراوە لەسەر مافەكانی گەلی كورد جیابوونەوەی لە عێراقی عەرەبی و بەدیهێنانی مافەكانی گەلی كورد،(19)\nداوای دروستكردنی دەوڵەتی كوردی دەكرد و پشتگیری بەرنامە و پرۆگرامی حكومەتی شێخ مەحمود دەكرد، بەڵام نابێ ئەوەش لەیادبكەین راستە كە كورد داوای جیابوونەوەی لە عێراقی عەرەبی دەكرد كە ئەمە مافێكی یاسای خۆیەتی، بەڵام هەرگیز نەیویستووە لەسەر پێشلكردنی مافی دراوسێكانی وەك عەرەب و تورك و فارس مافەكانی خۆی وەربكرێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا رازینەبوو كەس چاوببڕێتە خاك و ئاوی كورد بە بەشێك لە عێراقی عەرەبی بزانن، ئەم رۆژنامە لەوكاتەدا كاریگەرییەكی زۆریان دروستكردبوو لەسەر بیركردنەوەی خەڵك هەروەكو كاتێك ئینگلیز سلێمانی جێهێشت گرنگیی بلاوكراوەكانی دەزانی كە چ كاریگەرییەكی هەیە لەسەر بیركردنەوە و رەفتاری خەڵك.. بۆیە دوای رۆشتنیان هەڵسان بە خراپكردنی ئەو چاپخانەی كە هێنابوویان بۆ سلێمانی بۆدەركردنی رۆژنامەی پێشكەوتن و جێبەجێكردنی كارە میرەییەكانی خۆیان.. بۆیە نەیانتوانی لەگەڵ خۆیانی بەرن بۆیە نەیانویست كە كورد سوودیلێوەربگرێت، بەڵام دواتر توانرا چاكبكرێتەوە بۆئەم مەبەستەش دەستەیەك لە رووناكبیران پێكهێنرا لەوانە (ئەحمەد خواجە، ماجید مستەفا، سەیید ئەحمەدی بەرزنجی، سەبری كاكە رەش.. هتد) بۆدەركردنی رۆژنامەیەك دوای راوێژكردنی دەستەكە بڕیاری دروستكردنی رۆژنامەیەكیان دەركرد سەرەتا چەند ناوێكیان دۆزییەوە بۆ رۆژنامەكە دواتر بە بڕیاری زۆرینە ناونرا (ئومێدی ئستیقلال) یەكەم ژمارەی لە ئەیلولی 1923 دەرچوو، بیست و پێنج ژمارەی لێبڵاوكرایەوە رۆژژنامەیەكی سیاسی و ئەدەبی و كۆمەڵایەتی بوو هەفتەی جارێك دەردەچوو ئەم رۆژنامە بەهەمانشێوەی رۆژی كوردستان زمانحاڵی حكومەتەكەی سێەمی شێخ مەحمود بوو محەمەد زوهدی ئەم رۆژنامەی چاپدەكرد و پیتەكانی هەرژمارەیەكی بەچەند رۆژێك رێكدەخست و بە رۆژێكیش چاپیدەكرد لاپەڕەكانی ئەم رۆژنامە پرشنگێكیتری تۆماری رۆژنامەنووسی كوردی بوو، ژمارەكانی ئەم رۆژنامە بۆ زۆربەی شار و شارۆچكەكانی كوردستان دەنێردرا تەنانەت بۆ بەغداش، هەروەها لەم رۆژنامەدا باسی ژیانی كەسایەتییەكان كراوە سووچێكی رۆژنامەكە بۆ مەبەستی ریكلام و ئاگادارییەكان تەرخانكرابوو، بەڵام ئەم رۆژنامە زۆری پێنەچوو كاتێك فرۆكەكانی ئینگلیز گەمارۆی سلێمانیان دا لە چاپ وەستا ، بەڵام دوای مانگێك دەزگایەكی میری كەوتە بڵاوكردنەوەی رۆژنامەیەك بەناوی ( ژیانەوە ) لە 18 ئابی 1924 كەوتە بازاڕەوە.(20)\nئەم رۆژنامە لەلایەن شارەوانی سلێمانی دەردەچوو ئینگلیز خۆیان سەرپەرشتییاندەكرد و ئاگاداری هەموو بابەت و برگەكانی بوون، ساڵی یەكەمی 36 ژمارە وساڵی دووەمی 20 ژمارەی بڵاوكرایەوە كە چاوپێخشاندنێك بە برگەكانی ناو ئەم رۆژنامە بكەین ئەوەمان بۆدەردەكەوێت كە لەڕووی رێنووسییەوە شێوە نووسینەكانی باشتر و تازەتربوو تاڕادەیەك هەوڵیشدراوە كوردی پەتی لەچاو رۆژنامەكانی پێشخۆی زیاتر تێدابەكاربێت ئەوەی لەم رۆژنامە بەدیدەكرێت زیاتر رەخنەبووە لە شێوازی دەسەڵات و حوكمەتەكەی شێخ مەحمود، ئینگلیز هەوڵیانداوە ئەوە بۆ كورد روونبكەنەوە كە كورد و تورك هەرگیز ناتوانن بەیەكەوە بژین كە ئەمەش بەرژەوەندی خۆی تێدابووە ئینگلیز دەترسا كە كورد و تورك یەكبگرن نفوزی دەسەلاتی خۆی كەمببێتەوە لە كوردستان، ئەمە سەرەڕای ئەوەی كە كۆمەڵی چیرۆك و شیعر بلاودەكرایەوە لەسەر لاپەڕەكانی ئەم رۆژنامە بەتایبەت ئەوجۆرانەی كە رەخنەبوون لە فەرمانڕەوایەتی شێخ و چۆنیەتی حوكمكردنی نموونەی ئەوەش وەك چیرۆكی (لەخەوما)ی جەمیل سائیب، لەگەڵ كۆمەڵی شیعری شاعیری كورد پیرەمێرد،(21)\nكەواتا دەتوانین بلێین ئەم رۆژنامە زیاتر رەخنەبووە لە دەسەڵاتی شێخ مەحمود، چونكە هەروەكو پێشتر لە بەیاننامەی كۆمەڵەكان بۆماندەردەكەوێت كە چ گرنگییەك بەگەڕانەوەی شێخ دەدرا هەروەك لە یەكێك لە دیكۆمێتەكانی ئینگلیز دانیان بەوەداناوە كە هەستی نەتەوەیی خەڵكی كوردستان ئاراستەكرابوو بۆ گێڕانەوەی شێخ مەحمود، بۆیە زیاتر لەڕێگەی ئەم رۆژنامەوە دەیانەویست حكومەتەكەی شێخ لەبەرچاوی خەڵك ناشیرینبكەن، چونكە گرنگیی بوونی شێخیان بۆدەركەوت لای نەتەوەی كورد ئەمە سەرەڕای ئەو بەیاننامانەی كە شێخ و هاوڕێكانی لەوكاتەدا بڵاویاندەكردەوە لە شاخ، لێرەدا گرنگیی و رۆڵی رۆژنامە و بلاوكراوەكانمان بۆدەردەكەوێت راستی ئەو قسانەی پێشوومان بۆدەردەخات كە نووسینەكان چ رۆڵێكی دیاریان هەبووە لەسەر بزواندنی هەستی نەتەوەیی شێخ مەحمودیش هەستی بەو كاریگەرییە كردبوو لەسەر رۆشنبیركردن و كرانەوەی بیری خەڵك لەڕێگەی بڵاوكرانەوەكانەوە بەتایبەت دوای ئەوەی كە شێخ مەحمود سلێمانی جێهێشت لە 1923 بەرەو سورداش شاخەكانی كوردستان بەڕێكەوت بۆ ئەشكەوتی جاسەنە لەگەڵ خۆیدا چاپخانەیەكی بچووكی برد لەوێ رۆژنامـــــەیەكی دەركرد بەناوی بـــانگی هەق یەكــەم ژمارەی رۆژی 5شەممە 28ی مارتی 1924 بە دوو لاپەڕە (21/33كم ) دەردەچوو، چونكە شێخ لەوڕاستیە گەیشتبوو كە دەكرێت لەڕێگەی نووسین بیر و هەستی خەڵك زیاتر هانبدات بۆ كوردایەتی، كاریگەری خۆی جێبهێلێ لەڕێگەی ئەم رۆژنامە و شێخ مەحمود بەرنامە و پرۆگرامی خۆی بڵاودەكردەوە بۆ شۆڕش و خەبات لەپێناو وڵاتەكەی و بەدەستهێنانی مافەكانی گەلی كورد واتا شاخەكانی كوردستان هەرتەنیا ناوچەیەك نەبوو بۆ رووبوڕووبونەوەی چەكداری، بەلكو شوێنیكیش بووە بۆ بڵاوبونەوەی هۆشیاری نەتەوەیی و خۆڕۆشنبیركردن.(22)\nسەرەڕای بەرنامە و پرۆگرامی ئەو كۆمەڵە و رۆژنامانەی كە باسمانكرد كە مەبەستی سەرەكییان بەرزكردنەوە یان بزواندنی هەستی نەتەوەیی بوو لەلای تاكی كورد، بەڵام سەرەڕای ئەم مەبەستە لەلایەكیترەوە ئامانجێكیتریان هەبوو ئەویش ناساندنی زمانی كوردی و بەكارهێنانی لە دامودەزگاكانی بوو بەشێوەیەكی فەرمی و پاكردنەوەی ئەم زمانە لە وشەی بێگانە هەولێكیتری رووناكبیران بوو كە لەمڕێگەیەوە زیاتر هەست بە مافی نەتەوەیی خۆیان بكەن.. بۆیە لە ساڵی 1924 لە شاری سلێمانی كۆمەڵەیەك پێكهات بەناوی (زانستی كوردستان) لەلایەن رەفیق ئەفەندی و رەمزی ئەفەندی و فایەق بەگ و مارف بەگ سەرپەرشتیدەكرا مەبەستیان بوو فەرهەنگێكی كوردی كە لەگەڵ مافی نەتەوەیی گشتی كورد و رێكوپێكبێت دامەزرێت ئەم كۆڕە رۆڵێكی باشی گێڕا كە گرنگیانداوە بە زمانی كوردی شانبەشانی ئەم كۆمەڵە جگەلە شاری سلێمانی چەندان كۆمەڵەیتری نهێنی پێكهێنرا لەشارەكانیتر وەك لە هەولێر و كەركوك تەنانەت لە رەواندزیش سەیید تەها كۆمەڵێكی ئەدەبی دانا بەناوی (هوژیری) ئەمە زیاتر مەبەستی ناساندنی زمانی كوردی بوو. شێخ مەحمودیش پەیوەندییەكی باشی لەگەڵ ئەم كۆمەڵانە هەبوو، هاتوچۆیدەكردن هەموو ئەم كۆمەڵانە توانیان لەڕێگەی خۆیانەوە خزمەتێك بە كورد بكەن لەسەرووی هەموویانەوە زمانی كوردی زیاتر ناساندن و بەكارهێنانی، زمانیش یەكێكە لە رەگەزەكانی هەستی نەتەوەیی رێگەیەكە بۆ خزمەتی نەتەوەیی پێبكەن و ببێتە هۆی زیاتر بزواندنی هەستی نەتەوەیی.(23)\nبەشێوەیەكی گشتی گەر سەیری رۆژنامەكانی سەردەمی شێخ بكەین دەبینین سەرەڕای فاكتەری ئایینی كە باسمانكرد پەنابراوەتەبەر زمان و مێژوو و جوگرافیا و تایبەتمەندییە كۆمەڵایەتییەكان.. هتد، وەك فاكتەری خۆجیاكردنەوە لە عەرەبی هاوئایین و توركی برای دینی واتا رێگەیەكیان گرتووەتەبەر بۆدەرخستنی كورد وەك میللەتێكی سەربەخۆ و خاوەن خاك و ناسنامەی تایبەت بەخۆی جیا لە نەتەوە دراوسێكانی ئەویش خاوەن هەمان بەها كۆمەڵایەتییەكانی تایبەت بەخۆیەتی. ئەم هەلوێستەی رۆژنامە و كۆمەڵەكانی رۆژگاری شێخ مەحمود نیشانەی دەرككردنی نوخبەی رووناكبیری كورد بووە بە سەنگی سیاسی و سەربازی و ئابووری، ئینگلیز كاریگەری هەبوو لەبڕیاردانی مافی دیاریكراوی گەلانی ژێردەستی عوسمانی.. بۆیە كورد دەیانەویست پشتگیری ئینگلیز بەدەستبهێنن، لەلایەكیترەوە تورك هۆكارێكیتر بوو كە پێشتر كورد ئازاری بینیبوو بەدەستی توركەوە بەبیانووی ئایینی، پشتگیری كوردیان بەدەستهێنابوو، بەڵام هیچی بۆ كورد نەكرد.. بۆیە ئەم هەنگاوەی رووناكبیرانی ئەم رۆژگارە لەپێناوی بەدیهێنانی مافە نەتەوایەتییەكانی كورد دووربكەوێتەوە لە تورك نیشانەیەكی هۆشیاری سیاسی و نەتەوەیی و خوێندنەوەیەكی دروستی نوخبەی رووناكبیران رۆژگارەكە بووە.(24)\nئەم بڕوایەی بەدەستهێنانی پشتگیری ئینگلیز بۆ كورد لە قۆناغێك لەقۆناغەكانیدا بووە لەوكاتەی كە كورد كەوتبووەژێر فشاری مەترسییەكانی توركەوە دەیەویست رزگاریبێت.. بۆیە پێیوابوو لەڕێگەی پشتگیری ئینگلیزەوە دەتوانی مافەكانی بەدەستبهێنێ بەوهیوایەی سەربەخۆیی تایبەتی خۆی بەدەستبهێنێ، بەڵام دواتر دەبینین ئەم هیوا و ئومێدەی كە هەیبوو بە ئینگلیز ئەویش نەما بەتایبەت لەكاتی فەرمانڕەوایی شێخ مەحموددا كە ئینگلیز پاشگەزبووە لەوبەلێنانەی بە كوردی دابوو لەبارەی دروستبونی دەسەڵاتی سەربەخۆیی كوردی بۆیە دوای ئەوەی كە راستی ئینگلیزیان بۆدەركەوت بەتایبەت رووناكبیران پێنووسی نووسینەكانیان دژی ئینگلیز ئاراستەی وەرگرت ئەوەشمان لە وتارە و بەیاننامەی كۆمەڵەكاندا بۆدەركەوت كە چۆن بە بێگانە ناویاندەبردن دەیانەویست لە وڵات بچنەدەر.\nپەراوێز و سه‌رچاوه‌كان:\nئەكرەمی میهرداد، نەتەوایەتی لەتیۆرەكاندا، گۆڤاری هاوار، ژمارە 21 .\nجەعفەر عەلی رەسول (دكتۆر)، ناسیۆنالیزم و ناسیۆنالیزمی كوردی، چاپخانەی رەنج، سلێمانی، 2004، ل25-26\nفاضل حسین، كاظم هاشم، التاریخ الاوروبی الحدیپ (1815-1939)، الطباعە والنشر جامعە موصل، بغداد، 1982، ص93\nسەعد عوسمان هەروەتی (دكتۆر)، بزاڤی رزگاریخوازی كوردی، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، 2006، ل27-28\nشێرزاد ئەحمەد نەجاڕ (دكتۆر)، روانینێكی گشتی گەشەسەندنی هزری نەتەوەیی كورد، www.sherzad.najar.com. 6. جەعفەر عەلی رەسول (دكتۆر)، سەرچاوەی پێشوو، ل200.\nكەمال مەزهەر ئەحمەد (دكتۆر)، كوردی سلێمانی و بەغدا لەنێوان هەردوو جەنگی جیهانیدا، گۆڤاری پەیڤین، ژمارە 9، سلێمانی، 2000، ل211.\nجەعفەر عەلی رەسول (دكتۆر)، سەرچاوەی پێشوو، ل200.\nرەفیق حیلمی، یادداشت، چاپی سێیەم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی، 2003، ل213-233\nعوسمان عەلی (دكتۆر)، چەند لێكۆلینەوەیەك دەربارەی بزاڤی هاوچەرخی كورد، وەرگێڕانی كامەران جەمال بابان زادە، بەشی دووەم، چاپخانەی دیلان، 2006، ل35.\nهەمان سەرچاوە، ل68 12. كەمال مەزهەر( دكتۆر)، چەند لاپەڕەیەك لە مێژووی گەلی كورد، بەشی یەكەم، چاپخانەی ئەدیب ئەلبەغدادییە، بەغداد، 1985، ل156.\nئەحمەد خواجە، چیم دی، بەرگی یەكەم، چاپخانەی شەفیق، بەغداد، 1968، ل61-62.\nهەمان سەرچاوە، ل 66-67 15. هەمان سەرچاوە، ل 84-86 16.\nسیروان بەكر سامی، لە مێژووی رۆژنامەگەری كوردییەوە ئاوڕدانەوەیەك لە رۆژنامەی پێشكەوتن، رۆژنامەی پێشكەوتن، هەولێر، 1988، ل6-7.\nئەحەد باوەڕ، كوردستان و چالاكی كۆمەڵە و رێكخراوە كوردییەكان لە ساڵانی ئینتیدابی بریتانیادا 1920-1932، چاپخانەی تیشك، سلێمانی، 1998، ل14-16.\nدیڤید ماكداول، مێژووی هاوچەرخی كورد، وەرگێڕانی ئەبوبكر خۆشناو، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر، 2000، ل 291.\nرۆژنامەی رۆژی كوردستان، ژمارە 1، 15 تشرینی دووەم، 1922.\nكەمال مەزهەر، سەرچاوەی پێشوو، ل106-107.\nمحەممەد رەسول هاوار، شێخ مەحمودی قارەمان و دەوڵەتەكەی خوارووی كوردستان، بەرگی دووەم، لەندەن، 1991، ل593-594.\nسێ رۆژنامەی رۆژگاری شێخی نەمر، ئامادەكردنی رەفیق حیلمی، چاپخانەی بەدرخان، سلێمانی، 2001: جەعفەر عەلی رەسول، سەرچاوەی پێشوو، 223-229.\nكریس كۆچێرا، كورد لە سەدەی نۆزدە و بیستدا، وەرگێڕانی محەممەد رەیانی، چاپی دووەم، چاپخانەی صدق تاران، ل182-183\nجەعفەر عەلی رەسول (دكتۆر)، سۆفیزم و كاریگەری لە بزووتنەوەی رزگاریخوازی نەتەوەیی گەلی كورددا 1880-1925، چاپخانەی تیشك، سلێمانی، 2008، ل196-197\nسه‌رچاوه: گۆڤارى كۆچ\nنووسينى: نووسینی: نیشتمان محەممەد ئەمین\nتوێژينه‌وه, رۆژنامه‌وانى, ميدياى كوردى, مێژوو