١٧ شوبات نایه‌کی گه‌وره بوو به‌ده‌سه‌ڵاتی حزبه‌کانی کوردایه‌تی!… – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 ١٧ شوبات نایه‌کی گه‌وره بوو به‌ده‌سه‌ڵاتی حزبه‌کانی کوردایه‌تی!…\n١٧ شوبات نایه‌کی گه‌وره بوو به‌ده‌سه‌ڵاتی حزبه‌کانی کوردایه‌تی!…\nچەند رۆژی داهاتوو ٨ ساڵ تێدەپەڕێت بەسەر یادی ١٧ شوباتی ٢٠١١دا، ئەم رۆژە سەرەتای دەوریەکی تازە بوو لە هاتنە مەیدانی ناڕه‌زایه‌تیه‌کی جەماوەری فراوانی خەڵکی کوردستان بە دژی دەسەڵات که جیاواز بوو له ناڕه‌زایه‌تیه‌کانی بیست ساڵی رابردوو، ئه‌م هاتنه مه‌یدانه‌ی خه‌ڵک کە زۆربەی ناوچەکانی سەوز و لەبەر سەرکوت و دڕندەیی پارتی بەشێک لەناوچەی زەردی گرتەوە، کە لە پاڵ خواست و داواکاری و پێداویستییە سەرەتاییەکانی وەک ئاو و کارەبا و موچەو ئازادی و نان و شکۆمەندی ئینسانی بۆ خه‌ڵک، بە کاریگەریەکانی راپەڕین و هێرشه‌کان بۆسه‌ر دەسەڵاتداران و حکومەتە تاڵانکار و میلیتاریست و بنەماڵەییەکانی وڵاتانی عەربی و باکوری ئەفریقیا و روخانی دامودەزگاکانیان. لە کوردستانیش خواستی رۆشتنی دەسەڵاتی بنەماڵەیی پارتی و یەکێتی وەک دوو حزبی بزوتنەوەی کوردایەتی نەک تەنیا کە قۆرخی سەروەت و سامانی کۆمەڵگەیان کردووە، بەڵكو وەک دوو هێزی میلیشیایی سەرکوت و خاوەن زیندان و ترس و تۆقاندن و تیرۆر، دەسەڵاتی زۆری خۆیان سەپاندوە بەسەر کۆمەڵگەدا، وە ژمارەیەکی زۆریتری حزبی بەناو ئۆپۆزسیۆنی قەومی و ئیسلامیان لەخوارەوە شەریک کردووە له ده‌سه‌ڵاتدا بۆ زاڵکردنی فەزای ئاوەڵا بۆ دەسەڵاتی سەرکوتی ئەحزابی بۆرژوازی کوردی. نەک تەنها ئەوەی حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی وەڵامیان بەخواست و داواکاری خەڵک له‌و ناڕه‌زایه‌تیه‌دا نەدایەوە، بەڵکو چەکیان کرده وه‌ڵامده‌ره‌وه روو به‌خه‌ڵک و داواو خواسته‌کانیان، وه ژمارەیەکی زۆری لاوانی دڵپڕ لەهیوا بۆ ژیانێکی باشتر هاتنە سەر شەقام و ناڕەزایەتیان کرد بە چەکی کوردایەتی لە شەقامەکان و ناو جەرگەی شاری سلێمانیدا خەڵتانی خوێن کران، وە بووە بەهێزبوونی زیاتری پارتی و دەسەڵاتە سەرکوتگەرەکەی، وە لەولاوە ناڕەزایەتیەکانی حەڤدەی شوبات بووە بەردەبازێک بۆ ئۆپۆزسیۆنێکی فریوکار کە کایە بکات بەسەر خۆپیشاندانەکان و سیاسەتی ناسیونالیستانەی خۆی بەسەر ئاسۆی خۆپیشاندانەکاندا زاڵ بکات و هەروەها بچێتە دەسەڵات و هەوڵی چوار ساڵ شەقامی ئارام بدات.\nبەڵام خواست و داواکانی خەڵک بە دوای نزیکەی دەیەیەک تێپه‌ڕین به‌سه‌ر حه‌ڤده‌ی شوباتدا نەک وەڵام بەهیچ خواست و داوایه‌ک نه‌درایه‌وه، به‌ڵکو ئه‌وانه‌ی رووی چه‌کانیان کرده خۆپیشانده‌ران و مناڵان و لاوان و خه‌ڵتانی خوێنیان کرد، پۆسته‌کانیان بردنه سه‌ره‌وه‌و ده‌سه‌ڵاتیان زیادی کرد، هه‌روه‌ها پێشێلکاریه‌کان هێنده‌ی تر چووه سه‌ره‌وه، واتە ئاو و کارەبا خراپتر بووە، بێکاری زیادی کردوەو ئازادیەکان زۆرتر بەرتەسک کراوەتەوە و هەروەها چارەکە موچەو نیوە موچە داهێنانێکی کوردایەتیە کە لەدنیا دا وێنەی نییە، بە جیا لە سەرکوت و تۆقاندن و زیندان و تیرۆری رۆژنامه‌نوسان و ئازادیخوازان و کوشتنی ژنان و ریزی مناڵانی کچ و کوڕ بۆ کلینێکس و عەلاگە فرۆشتن زیادی کردوه و کۆچی بەلێشاوی لاوان زستان و هاوینی بۆ نییە بۆ رێگای بێ ئاسۆی هەندەران و خولقاندنی 31ی ئابێکی تر که به 16 ئۆکتۆبه‌ر به‌ناوبانگه.\nئەم دەسەڵاتە نزیکەی سێ دەیە وەک دەسەڵاتێکی بۆرژوا ناسیونالسیتی کوردی، کە کەلێنی نێوان سەرمایەداران و کرێکاران و کەمدەرامەتی کۆمەڵگەی بەشێوەیەک فراوان کردۆتەوە، کە ریزی ملیۆنی هەژارو هەژارتر دەبێت و کەمایەتیەکی سەرمایەداران کە پارێزگاری لە دەسەڵاتی بۆرژوازیانەی کوردایەتیی دەکەن سەروەتەکەیان دەچێتە سەرەوەو به‌دەست تێکەڵکردن لەگەڵ پەرپرسە حزبیەکانی یەکێتی و پارتیدا و قۆرخی هەموو جومگەکانی کۆمەڵگەیان لە دەرمانی بەسەرچوو، بازاڕی کەلوپەل و میوەو سەوزەواتەوە تاکو بازاڕی مەوادی مخەدەرات و ئەلکهولیان کردووە…\nئەگەر راپەڕینی ساڵی ١٩٩١ دەورەیەکی تازە و وەرچەرخانێکی نوێ بوو لەهاتنە مەیدانی کۆمۆنیستەکان و شوراکان لە دەرەوەی قەڵەمڕەوی ئەحزابی ناسیونالیستی کوردی، ئەوا ١٧ی شوبات وەرچەرخانێک بوو لە هاتنەمەیدانی خەڵکی کرێکارو کەمدەرامەتی کوردستان، ژنان و لاوان کە ”نا“ یان بەدەسەڵاتی ئەحزابی ناسیونالیستی کوردی وت، بەڵام بەداخەوە ئەم بزووتنەوە یەکەم ریزی خۆی لە ئاسۆی ناسیونالیستی کوردی جیا نەکردبۆوەو هه‌رئه‌وه بوو به‌ناو ئۆپۆزیسیۆنی گۆڕان توانی شه‌پۆلی ناڕەزايە‌تی خه‌ڵک ده‌ست به‌سه‌را بگرێت و له‌گه‌ڵ برا ئیسلامیه‌کانی سوکانی ناڕه‌زایەتیه‌کان به‌ره‌و به‌رنامه‌یه‌ک بۆ ده‌سه‌ڵات که‌هه‌یبوو به‌رێت، دووەم رێزی کرێکاران کە بەرهەمهێنەری کۆمەڵگەن چەرخەکانی بەرهەمهێنانیان نەوەستان و بێنە ریزی ئەم خۆپیشاندانەوە، هەروەها ئەم بزوتنەوە ناڕەزایەتییە بەهرەمەند نەبوو لە رابەرایەتیەکی پێشڕەوی کۆمۆنیستی کە رێنمایی بکات بۆ سەرکەوتن، بۆیە ناڕەزایەتیەکە بووە بەردەبازی باڵێکی تری ناسیونالیستی بزوتنەوەی گۆڕان و سەرکەوت بۆ دەسەڵات و شەریکە بەش لەگەڵ پارتی و یەکێتی و نەک پاشەکشەیان بە ناڕەزایەتییەکانی خەڵک کرد، بەڵکو بێئومێدیان لەناو خەڵکدا دروستکردو پاش ٨ ساڵ خەڵک کە کارنامەی گۆڕان و ٢٨ ساڵ لە کارنامەی یەکێتی و پارتی وەک دوو حزبی بۆژوا ناسیونالیستی کورد، کە هیچ نزیکایەتیەکیان بەژیان و گوزەران و ئایندەی خەڵکەوە نییە بەرەو ئاینده‌یه‌کی باشتر که‌مێک له ئاسۆی ناسیونالیستی کوردی ئه‌سڵه‌منه‌وه، که ئه‌وانه هه‌موویان به قه‌ومی ئیسلامیه‌وه هێز گەلێکن هەموو وەک رۆژی روناک بۆ خەڵک دیارە کە جارێکی تر خەریکی سازانی دەسەڵاتن بۆ دابەشکردنی پۆستەکانی دەسەڵات و کارەسات بەدوای یەکدا دەهێنن بەسەر خەڵکدا، ئەگەر کارنامەی ٣١ی ئاب پەڵەیەکی رەشبوو لە مێژووی ناسیونالیزمی کوردا، ئەوا ١٦ ئۆکتۆبەری ٢٠١٦ کارنامەیەکی رەشترە بۆیان.\nئایا هەموو ئەم کارنامانەی بۆرژوا ناسیونالیستی کورد و حزبەکانی کافی نییە بۆ ئەوەی خەڵکی کرێکارو کەمدەرامەتی کۆمەڵگە، لاوان و ژنان، مامۆستایان و کارمه‌ندان بۆ هەمیشە خۆیان لە سیاسەت و ئایدۆلۆژیاو دەسەڵاتی ئەم حزبانە بەدوور بگرن، ئایا کاتی ئەوە نییە کە خەڵک لە شوێنی کارو زانکۆ و ژیانیاندا لەشوراکان خۆیان رێکخراو بکەن و کاروباری کۆمەڵگە بەدەستەوە بگرن و ئەم هەموو ماڵوێرانی و کارەسات و کوشتارەی کە بەسەریاندا هاتوو بەناوی کوردایەتی و خاک و ئاڵا و نەتەوەوە رێگای پێبگرن. ئایا هه‌موو ئه‌و کاره‌سات و برسێتی و ئاواره‌یی و کوشتارو تاڵانکاریه‌ی به‌هۆی حزبه‌کانی یه‌کێتی و پارتی و حزبه ره‌نگاو ره‌نگه قه‌ومی و ئیسلامیه‌کانی به‌ناو ئۆپۆزسیۆن کافی نییه که چیتر خۆشخه‌یاڵیه‌ک پێیان نه‌مێنێت و رێگاچاره‌ی جه‌ماوه‌ری کرێکاران و زه‌حمه‌تکێشان ببێته به‌رده‌بازێک به رزگاربوون له‌ده‌سه‌ڵاتی ئه‌حزابی قه‌ومی ئیسلامی بنه‌ماڵه، که ته‌نیاو ته‌نیا ئه‌مه چاره‌سه‌ره.


نەتەوە یەکگرتووەکان: با دەسەڵاتی ئەمریکا خۆی لە نەژادپەرستیی ڕزگار بکات – کوردی – RojNews.News\n22/06/2020 - 9:42:32 am\nپێنجشەممە, 4 يون 2020 – 14:37 ڕۆژنیوز – ناوەندی هەواڵەکان\nکۆمیسیاری باڵای مافەکانی مرۆڤ لە نەتەوە یەکگرتووەکان میشل باچیلێت لەبارەی خۆپیشاندان و ناڕەزاییەتییەکان بۆ جۆرج فلۆید، کە سەرتاسەری ئەمریکا و بەشێک لە جیهانی گرتووەتەوە ڕاگەیاندراوێکی بڵاوکردەوە.\nباچیلێت رایگەیاند، لە دژی خۆپیشاندەران، کە هیچ مەترسییەکیان دروستنەکردووە و لە دژی ڕۆژنامەنووسان گولـلەی پلاستیکی و بۆمبی گازیی و گازی بیبەر بەکار دەهێنرێت و هێرشیان دەکرێتە سەر.\nباچیلێت، ناڕەزایەتیی لە دژی هێرشکردنە سەر خۆپیشاندەران و ڕۆژنامەنووسان نیشاندا و وتی:”سەرباری ئەوەی ڕۆژنامەنووسان باجی ڕۆژنامەنووسییان پێیە، بەڵام بە مەبەست و بە ڕۆژی ڕووناک هێرشیان دەکرێتە سەر، لە خۆپیشاندانەکاندا هێرشی جەستەیی دەکرێتە سەر ڕۆژنامەنووسان و دەیانەوێت چاوترسێنیان بکەن و بەپێی میزاج دەستگیریان دەکەن”.\nباچیلێت باسی ئەوەیکرد، بەلانیکەمەوە لەبارەی ٢٠٠ ڕووداوی پێشێلکارییەوە زانیارییان پێگەیشتووە و ئەوەشی وت “ئەوەی ڕوودەدات هێرشێکی قورسە لەدژی ڕۆژنامەنووسان، هەندێکجار لە کاتی پەخشدا کراونەتە ئامانج و هێرشیان کراوەتە سەر و دەستگیرکراون. ئازادیی ڕادەربڕین و ئازادیی ڕۆژنامەنووسی لە ئەمریکا یەکێک لە پێوەرە سەرەکیی و بنەڕەتییەکانی ناسنامەی ئەو وڵاتە، بۆیە ئەو پێشێلکارییانە مرۆڤ زۆر سەرسوڕمان دەکات”.\nمیشل باچیلێت ئاماژەی بەوەشکرد، دەسەڵاتی ئەمریکا بۆئەوەی خۆی لە نەژادپەرەستیی و توندوتیژیی ڕزگار بکات دەبێت “گوێ لە دڵ و ویژدانی چالاکییە ناڕەزایەتییەکان بگرن، کە لە سەدان شاردا بەڕێوەدەچن و گوێ لە داواکارییەکانیان بگیردرێت و داواکانیان جێبەجێ بکرێن”.\nباچیلێت، وتیشی:”دەبێت گوێ لە داواکان بۆ کۆتایهێنان بە کوشتنی ئەفرۆ – ئەمریکیەکان بگیردرێت. دەبێت گوێ لە داواکارییەکان بۆ کۆتایهێنان بە توندوتیژییەکانی پۆلیس بگیردرێت، بۆ کۆتایهێنان بە نەژداپەرەستی کە دەبێتە هۆی دروستبوونی قەیران لە کۆمەڵگەی ئەمریکا دەبێت گوێ لەو بانگەواز و داواکارییانە بگیردرێن، کە بڵاودەکرێنەوە”.\nواشنتۆن نیوەی دیبلۆماتکارەکانی لە بەغدا دەکشێنێتەوە\nلە بلباو پشتیوانیی خۆبەڕێوەبەریی شەنگال کرا


رۆژنامەی گاردیان: ئیتر قسەکانی ئەردۆگان بەرامبەر کورد چیتر باوەڕیان پێناکرێ – NISHAN PRESS\nرۆژنامەی گاردیان: ئیتر قسەکانی ئەردۆگان بەرامبەر کورد چیتر باوەڕیان پێناکرێ\nرۆژنامەی (The Guardian)ی بەریتانی لە ژمارەی ئەمڕۆیدا باسی لە تەقینەوەکانی ئەم دواییەی فڕۆکەخانەی ئەتاتورک لە شاری ئەستەنبول کردووە، دەنوسێ کە گەلی تورکیا باجی هەڵەکانی ئەردۆگان دەدات کە کوێرانە پشتگیری رێکخراوی داعش دەکات.\nرۆژنامەکە دەنوسێ کە ئیتر لەومەودوا چیتر ئەو سیاسەتەی سەرۆکی تورکیا رەجەب تەیب ئەردۆگان کار ناکات کە هەر شتێک لە تورکیا روو بدات بیخاتە ئەستۆی کوردەوە. شایانی باسە پارساڵ لە (٢٠١٥/١٠/١١) کردەوەیەکی تیرۆریستی لە شاری ئەستەنبول ئەنجامدرا کە (١٠٣) کوژراو و زیاتر لە (٢٥٠) برینداری لێکەوتەوە.\nهەر لەمبارەیەشەوە بنالی یەلدرم سەرۆک وەزیرانی تورکیا رێکخراوی داعشی تۆمەتبار کرد بەو کردەوە خۆکوژەیەی کە لە فڕۆکەخانەی ئەتاتورک لە شاری ئەستەنبول لە ئێوارەی (٢٠١٦/٦/٢٨) لە لایەن دوو خۆکوژەوە ئەنجامدرا.\nرۆژنامەکە جارێکی تتر هەڵوێستە شاراوەکانی تورکیا دەربارەی داعش دەوروژێنێتەوە کە چاوپۆشی لە کردەوەکانیان دەکەن، هەروەک باسیش لەوە دەکات کە تاکە کێشەی ئەردۆگان هەر ئەوەیە کورد لە هەر ئەگەرو رووداوێک تۆمەتبار بکات‌و کورد بە نەتەوەیەکی ترسناکتر بزانێ لە داعش لە کاتێکدا کە کورد دانیشتوی رەسەنی ئەو وڵاتەن.\nبۆ خوێندنەوەی تەواوی هەواڵەکە تکایە (The Guardian) کلیک بکەن.\nجیهان • هەواڵ‌و رووداو\nتیلەرسۆن دەگۆڕدرێت و مایک پۆمپیۆ دەبێتە وەزیری دەرەوەی ئەمریکا\nئەمریکا لە رۆژئاوای کوردستانیش پشت لە کورد روو لە تورکیا دەکات\nبۆ دژایەتیکردنی کورد ئەردۆگان پەیوەندییەکانی لە گەڵ بەشار ئەسەد ئاسایی دەکاتەوە\nبەهۆی هەرێمی کەرکوکەوەیە؛ د. نەجمەدین کەریم هەڕەشەی لەسەرە\nتایمی ئەمریکی: ئایینی مەسیحی لە پاشەکشەیەکی ترسناکدایە\nئەردۆگان: رەگەزنامەی تورکی بە ئاوارە سورییەکان دەبەخشین\nبژاردە • جیهان • هەمەڕەنگ\nبژاردە • هەمەڕەنگ\nچەند وێنەیەکی سێڵفی ناوازە کە چاو بڕوا بەبینینی ناکات\nبۆچی لەسێدارەدان بەزۆری لە بەرەبەیاندایە؟\n2017 © | NISHANPRESS


ئاب | 2020 | پەرلەمانی کوردستان | هەواڵەکان | پەرلەمانی کوردستان - عێراق\nپەیامی هاوخەمیی سەرۆکی پەرلەمان بۆ کۆچی دوایی فەرماندەو پێشمەرگەی دێرین لیوا ئەنوەر عەزیز\nبۆ كۆچی دوایی فەرماندەو پێشمەرگەی دێرین لیوا ئەنوەر عەزیز، د.رێواز فایق سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان په‌یامێكی هاوخه‌میی ئاراسته‌ی خانه‌واده‌و كه‌سوكارو هاوڕێ و هاوسەنگەرانی كرد كه‌ئه‌مه ده‌قه‌كه‌یه‌تی:\nدووشەممە, 31 ئاب 2020 23:12\nلیژنەی شەهیدان كار لەسەر هەمواری یاسای ماف و ئیمتیازاتی كەسوكاری شەهیدان دەكات\nبەمەبەستی تاووتوێكردنی هەمواری یاسای ماف و ئیمتیازاتی كەسوكاری شەهیدان و پرسی سەردانیكردنی بەغدا بۆ بەدواداچوونى كێشەكان، پێشنیوەڕِۆی ئه‌مڕۆ دووشەمە 2020/8/31، لیژنەی كاروباری شەهیدان و جینۆسایدو زیندانیانی سیاسی لەپەرلەمانی كوردستان بەسەرپەرشتیی...\nدووشەممە, 31 ئاب 2020 15:16\nلیژنەی پێشمەرگە ئەنجامی سەردانی نوێنەرانی وەزارەتی پێشمەرگەى لەگەڵ وەفدی عێراقی بۆ ئەمریکا تاووتوێ کرد\nڕۆژی یه‌كشه‌مه 2020/8/30، لیژنەی کاروباری پێشمەرگە له‌په‌رله‌مانی كوردستان بەسەرپه‌رشتیی رێڤینگ هروری سەرۆکی لیژنەو به‌شداریى جێگرى سه‌رۆكی لیژنه‌و بڕیاردەرو ئەندامان و راوێژکارانی لیژنەكه کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی بەشێوەی ڤیدیۆ کۆنفڕانس ئەنجامدا.\nدووشەممە, 31 ئاب 2020 13:19\nسه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان، بانگهێشتی گشت ئه‌ندامانی په‌رله‌مان ده‌كات بۆ ئاماده‌بوون له‌دانیشتنی ژماره (1)ی ئاسایی خولی پایزه‌ی ساڵی دووه‌م له‌خولی هه‌ڵبژاردنی پێنجه‌می په‌رله‌مانی كوردستان، له‌كاتژمێر 1ى پاشنیوه‌ڕۆی رۆژی چوارشه‌ممه رێكه‌وتی 2020/9/2، ئه‌مه‌ش ده‌قی بانگهێشته‌كه‌یه:\nدووشەممە, 31 ئاب 2020 12:39\nلیژنەی کاروباری پەرلەمان و سکاڵا کۆبوونەوەی خۆی ئەنجامدا\nئێوارەی ڕۆژی شەمە 2020/8/29، لیژنەی کاروباری پەرلەمان و سکاڵا له‌په‌رله‌مانى كوردستان بەسەرپەرشتیی د.ئیسماعیل سگیری سەرۆکی لیژنەو بەبەشداریی...\nیەکشەممە, 30 ئاب 2020 16:27\nپێشنیازه‌یاساو بڕیاره‌كانى وه‌رزه‌كانى (یه‌كه‌م و دووه‌م) له‌ساڵى یه‌كه‌مى خولى هه‌ڵبژاردنی پێنجه‌مى په‌رله‌مانى كوردستان\nبۆ ئاگاداربوونى خه‌ڵكی كوردستان و هه‌موو ئه‌وانه‌ى ده‌یانه‌وێ كارو چالاكییه‌كانی په‌رله‌مانی كوردستان له‌خولی هه‌ڵبژاردنی پێنجه‌م له‌ساڵی یه‌كه‌میدا بزانن، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی كاروبارى په‌رله‌مانی كوردستان هه‌ڵساوه به‌كۆكردنه‌وه‌و پوخته‌كردنی سه‌رجه‌م ئه‌و...\nیەکشەممە, 30 ئاب 2020 15:08\nپەیامی هاوخەمی هێمن هەورامی بۆ کۆچیدوایی هونەرمەندی میللی خدر خۆشناو\nهێمن هەورامی جێگری سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان بۆکۆچیدوایی هونەرمەندی میللی خدر خۆشناو پەیامێکی ئاراستەی بنەماڵە و کەس و کاروهەوادارانی خوالێخۆشبوو کرد..\nپێنجشەممە, 27 ئاب 2020 23:30\nپەیامی هاوخەمی سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان بۆ کۆچیدوایی بارزان مەلا خالید\nد. ڕێواز فایەق سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان بۆ کۆچیدوایی پێشمەرگە و ڕاگەیاندنکاری شۆڕش بارزان مەلا خالید، پەیامێکی هاوخەمی ئاراستەی خانەوادەی خوالێخۆشبوو کرد..\nپێنجشەممە, 27 ئاب 2020 22:06\nپەیامی هاوخەمی سکرتێری پەرلەمانی کوردستان بۆ کۆچیدوایی بارزان مەلاخالید\nمنی نبی قهوەچی سکرتێری پەرلەمانی کوردستان بۆ کۆچیدوایی خوالێخۆشبوو بارزان مەلاخالید، پەیامێکی هاوخەمی بڵاوکردەوە..\nپێنجشەممە, 27 ئاب 2020 14:32


issue-60 (2)سيمينارێك بۆ خوێندكارانى بەشە تەندروستييەكانى زانكۆى كۆيە - PRESS.ROOM\nissue-60 (2)سيمينارێك بۆ خوێندكارانى بەشە تەندروستييەكانى زانكۆى كۆيە\nڕێكخراوى لێنوس بۆ گەشەپێدانى مرۆيى لەژێر سێبەرى خاچى سورى ئەمريكى هەستا بە سازكردنى سيمينارێك لەژێر ناونيشانى (خنكان و بوژاندنەوەى دڵ وسييەكان و فرياگوزارى سەرەتايى)، لە ڕۆژى سێشەممە ڕێكەوتى ٣/ ١٢/ ٢٠١٩، بۆ خوێندكارانى قۆناغى سێ و چوارى تەواوى بەشە تەندروستييەكانى زانكۆمان.\nسيمينارەكە لەلايەن ياريدەدەرى پزيشك: دكتۆر زانا صباح بەڕێوەبەرى بەشى تەندروستيى ڕێكخراوى لێنوس پێشكەش كرا، سيمينارەكە لە كاتژمێر ١٠ى بەيانى تا كاتژمێر ١١:٣٠ى خايەند.\nئامادەكردنى / عبدالله عثمان على\nفۆتۆ / دڵشاد كاكەرەش


ئیسلام و کێشه‌ی ئه‌مجاره‌ی وڵاتی سوید\nچەند مەلایەك لە ستۆكهۆڵم كێشەیان نایەوەو ئێستا بە تۆمەتی كاری نایاسایی و هاندانی ژنە موسڵمانانی دانیشتووی سوێد بۆ دەرچوون لە یاسای سوێد و كاری نامرۆیی، لێپێچینەوەیان لەگەڵ دەكرێ و بەوهۆیەش مەلایەك لەسەر كار لادرا. وەزیرێكی سوێدی ئەو مەلایانەی بەوە تۆمەتباركرد كە دروستكراوی پەروەردەی دەرەكین.\nچۆن نهێنییەكه ئاشکرا بوو\nلێدانی ژنان لەلایەن پیاوەكانیانەوە تاوانێكی گەورەیەو سێكسی بەزۆر تەنانەت لەگەڵ هاوسەرەكەشی، بەدەستدرێژی دەژمێردرێ و تووشی سزای تووند دەبێ، بەڵام مەلاكانی سوێد هاندەری ژنانن بۆ قبوڵكردنی ئەمە و بەپێی وتەی ئەوان "دەبێ وەك سوننەتی ژیان وەریبگرن". چونكە وەك ئەوان دەڵێن "پیاو ئەو مافەی هەیە" . ئەمە ئەو نهێنییەبوو كە رۆژنامەنووسێكی سوێد بە هاوكاری چەند چالاكڤانێكی ژنان تەقاندییەوە.\nلە بەرنامەی uppdrag granskning ی تەلەڤزیۆنی سوێدی، كە بەمانای وردبوونەوە لە گرنگییەك دێت، نهێنییەكی گەورە لەبارەی رۆڵی مەلاكان لەكاری نایاسایی لە كۆمەلگەی سوێدیدا ئاشكراكرا. بەشێكی بەرنامەكە لەلایەن دوو ئافرەتی موسڵمانی بیانی كە كامێرای شاراوەیان بەخۆوە كردبوو، ئامادەكرا و بەوشێوەیە زانیارییان لە مەلای دە مزگەوتی وڵاتی سوێد كۆكردبووەوە. كۆی رێنوێنیكردنی پیاوانی ئایینی و مەلایەكانی ئەو مزگەوتانە بۆ ئەم كچانە، لادانبوو لە یاسای سوێد و جەختكردن بوو لەسەر "ئاساییبوونی حالەتی فرەژنی و لێدان و سێكسی بەزۆر". كە ئەمە لە یاسای سوێدیدا قەدەخەن و وەك كارێكی نایاسایی مامەڵەی لەگەڵ دەكرێ و ئەوەی بیكات سزادەدرێ.\nنزیكەی 400،000 موسڵمان لە سوێد هەن و زۆری رێژەكەش كاریگەری لەسەر كولتووری ئەو وڵاتە دروستدەكات. كەسانی موسڵمان گوێ لە مەلایەكان دەگرن و ئەوانیش بە عەقلیەتی وڵاتانی عەرەبی رێنوێنی ئەو كەسانە دەكەن. ئێریكس هانس چالاكڤانی مەدەنی سوێدی دەڵێ "لاوازی و موجامەلەی چەپەكان بەوشێوەیە كولتووری ئیسلامی بەهێزكردووە". هەروەها پێیوایە ئەمە موسڵمانێتی نییە وەك نەریت، بەڵكو پاشخانێكی سیاسی هەیە و گوتی "ئەمە كاری ئیسلامی سیاسییە".\nئێریكس هانس، لە درێژەی لێدوانەكەیدا بۆ (رووداو) لەسەر ئەو پرسە كە ئێستا بووەتە رۆژەڤێكی سوێد، رەخنەی لە بێ ئاگایی حیزبەكان و حكومەتی سوێدی گرت، كە لە زۆر لەم پرسانە بێ ئاگان "جیاوازی بەدیناكەم لەم رێسایانەدا لەگەڵ وڵاتێك كە دین سەرچاوەی بڕیارەكانی بێت".\nرێنوێنی مەلاكان ترسێنەرە\nكۆی رێنوێنی مەلاكان لەوەدا كۆكبوو، كە پیاوان مافی جووتبونیان هەیە "تەنانەت ئەگەر ژنەكەی حەزیشی لێنەبوو" و بۆی هەیە زیاتر لە ژنێك بێنێ.\nئەختەر ناوی خوازراوی یەكێك لەو دوو كچەبوو كە بە كامێرای شاراوە چووبووە لای مەلای مزگەوتەكان و دوای روونكردنەوەی كێشەی خۆی لەگەڵ پیاوەكەی، داوای رێنوێنی ئیسلامیانەی دەكرد.\nمەحموود ئادەم، مەلای مزگەوتی ستۆكهۆڵم پێیگوت" هەموو پیاوێكی موسڵمان بۆی هەیە چوار ژنی هەبێ، بەڵام نابێ جیاوازی لەنێوانیان بكات و دەبێ هەمووی وەك یەك خۆشبوێن". هەروەها دەڵێ "هەر كاتێك پیاوەكەت ویستی سێكس بكات، دەبێ تۆ بڵێی، ئۆكەی". كاتێك ئەختەر زیاتر سكاڵای دڵی خۆی كرد، مەلا ئادەم قسەی پێ بڕی و گوتی "نابێ یانی چی، نابێ نییە، ئەو چی گوت تۆ دەبێ قبوڵی بكەی". هەروەها مافی ئەوەی پێنەدا پەنا بۆ پۆلیس ببات لەكاتی بوونی هەر كێشەیەك لەگەڵ مێردەكەی و پێیدەڵێ "شتی وا نەكەی".\nرێنكەبی و تێنستا دوو لەو ناوچانەی سوێدن كە زۆرینەی دانیشتوانی بیانی و موسڵمانن و كاری تێكدەرانەی زۆری تێدا دەكرێ. چەندین جار لەوحەی رێكلام سوتێنراون، لەبەرئەوەی رێكلامەكە كچێكی نیمچە رووتی تێدا بووە.\nدوای ئەم بەرنامەیەش قوتابخانەیەكی سوێدی تێكدراو خەڵك پێیوایە لەلایەن منداڵانی خێزانە موسڵمانە تووندڕەوەكان تێكدراوە. مەلایەكی ئەو ناوچەیە بە ئەختەری گوت "لەكاتی ئازاردانت پەنا بۆ پۆلیس نەبە ، چونكە ئەوە دەبێتە هۆكاری هەڵوەشاندنەوەی خێزانەكەت". هەروەها گوتی "گوێ بە رێنوێنی هیچ كەس و دراوسێیەكت مەدە كە هانتبدەن لەلای پۆلیس شكات بكەی". چونكە بەپێی گوتەی ئەو "ئەوە لادانە".\nعەبدولویداد كە دەرچووی زانكۆیەكی سعودیە و مەلای مزگەوتی شاری ئۆپسالایە، رێنوێنی دایە ئەختەر كە دراوسێیەكەی شتێكی زۆر خراپی فێردەكات لە پەنا بردنە بەر پۆلیس و گوتی"هەر كاتێك ئەو لێت توڕەبوو تۆ بڵێ ببوورە و بە قسەی خۆش لێی دووركەوە".\nمەلایەكی دیكە پێیگوت "چەند جارێكیش بەشێوەیەكی ئاسان لێتبدا ئاساییە، ئەگەر چەند ژنیش بێنێ ئاساییە و خوا ئەو هەقەی داوەتێ و دەبێ تۆش قبوڵی بكەی". هەروەها لێی دووپاتكردەوە ئەگەر تاقەتیشت نەبوو دەبێ سێكسی لەگەڵ بكەی "قبوڵ نەكردنی لادانە لە فەرمانی خوا".\nفرە ژنی بەپێی یاساكانی سوێد و نەریتی كۆمەڵی سوێدی تاوانێكی گەورەیە، بەڵام زۆربەی ئەو مەلایانەی قسەیان بۆ ئەو ئافرەتانە كردووە پێداگیریان لەسەر ئەوە كردووە كە ئەوە مافی پیاوە و ئەوانیش وەك موسڵمان دەبێ پێی پایەند بن. ئەم مەلایەش وەك ئەوانیتر لێی دووپاتكردەوە و پێیگوت"نەك دووەم، پیاوەكەت بۆی هەیە ژنی سێیەم و چوارەمیش بێنێ".\nسۆماڵییەكان كە پێكهاتەیەكی فراوانی دانیشتوانی بیانی وڵاتی سوێد پێكدەهێنن زیاتر بەوە ناسراون، بەناوی خوشك و كچیان، ژنی دووەم و سێیەمیان لەگەڵ خۆیان نێشتەجێكردووەو زۆرجار لەسەر ئەوە تووشی كێشە دەبن، بەتایبەت لەكاتی دروستبوونی منداڵ لەنێوانیاندا.\nمەلایەكان شەرمەزار بوون\nرۆژنامەنووسە سوێدیەكە سەری سورما كاتێك گوێی لە ئاساییبوونی چوار ژنی بوو لەلایەن گەنجێكی موسڵمانەوە.\nلەكاتی سەردانی ئامادەكاری بەرنامەكە (بەشێوەیەكی ئاشكرا)بۆ لای مەلاكان و كەسانی بەرپرسی كۆمەڵە ئیسلامییەكان، هەمان ئەو مەلایانە بەشێوەیەكی دیكە قسەیان كرد و گوتیان ئاساییە ئەگەر لەكاتی كێشەدا ژنان پەنا بۆ پۆلیس ببەن و داوای مافی ژنانەی خۆیان بكەن. رۆژنامەنووسەكەش گرتە ڤیدیۆییەكانی پیشاندان كە چۆن لەگەڵ ئەوان بە پێچەوانەوە قسەیان كردووە. بە بینینی گرتەكان، شەرمەزار بوون. بەپێی گوتەی بەرپرسێكی باڵای كۆمەڵە ئیسلامییەكان، یەكێك لەو مەلایانە فەسڵكرا و لە كارەكەی دوورخرایەوە.\nوەزیری ئینتگراسیۆن (گونجاندنی پێكهاتەكان)ی وڵاتی سوێد، ئیریك ئیلنهای ئاماژەی بۆ ئەوە كرد كە مەلا و پیاوانی ئایینی ئیسلام كاریگەرییان لەسەر كۆمەڵ هەیە و "دەبێ شارەزا بكرێن لە نەریتی كۆمەڵگەی سوێد" و وەك ئەو گوتی "دەبێ سوێدییانە بیربكەنەوە". چونكە وێڕای كاریگەرییان، بەبڕوای ئەو "پەروەردەی دەرەوەن".\nلەلێدوانێكدا بۆ رۆژنامەی (داگنس نیهیتر)، ئیلنهای زیاتر دووپاتیكردەوە كە "مەلاكانی سوێد هەڵگری پەروەردەیەكی بیانین كە نامۆیە بە كولتوور و نەریتی كۆمەڵگەی سوێدی" و، پێویستە كار بۆ پێچەوانەكردنەوەی ئەو كاریگەرییە بە بەرژەوەندی مافی ژنان و كومەڵگەی سوێدی بكرێت. بەڵام دووپاتیكردەوە كە "ئەم سیاسەتە لە رۆژەڤی حكومەتدا نەبووە". ئەو ئەمەی وەك كێشەیەكی هەنووكەیی نیشاندا.\nرێكەوتنێكی ترسناك بەبێ ئاگاداری حكومەتی سوێد\nگۆڕینی یاسای لینشۆپینگ\nهاوكات لەگەڵ ئەم رووداوە نهێنییەكی دیكە ئاشكرابوو، كە شەرمەزاری حكومەتی سوێدی لێكەوتەوە، ئەویش رێككەوتنێكی یاسایی نێوان مەلا و ناوەندە ئیسلامییەكانە لەگەڵ كۆمۆنی لینشۆپین بەوەی لەكاتی گەشت و نانخواردن و هەندێ چالاكی قوتابیانی قوتابخانەكە و خانەی منداڵان، منداڵە موسڵمانەكان جیابكرێنەوە، لەپێناو پاراستنی كولتوور و نەریتی ئیسلامییەكان. هانس ئەمەی بە پێشێلكاری مافی منداڵان و گەنجان دانا و بە (رووداو)ی راگەیاند "ئەم پێشێلكارییە لە وڵاتێكی دیموكراسیدا بە یاسایی كراوە". بۆیە دوای گوشاری چەند چالاكڤانێكی مەدەنی و مافی مرۆڤ نهێنییەكانی ئەم رێككەوتنە ئاشكراكرا و هەڵوەشێنرایەوە.\nله ماڵپه‌ڕه‌کانه‌وه وه‌رگیراوه\nڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2012-06-08 11:48:00\nچەند, مەلایەك, لە, ستۆكهۆڵم, كێشەیان, نایەوەو, ئێستا, بە, تۆمەتی, كاری, نایاسایی, و, هاندانی, ژنە, موسڵمانانی, دانیشتووی, سوێد, بۆ, دەرچوون, لە, یاسای, سوێد, و, كXwdakanXئیسلام, و, کێشه‌ی, ئه‌مجاره‌ی, وڵاتی, سوید Tags


ڕووەكی شەش هەزار ساڵە چییە\nوەرگێڕان و ئامادە كردنی // كەمال عەبدۆڵڵا حەسەن\nڕووەكێكی شەش هەزار سالە بۆ ئارامكردنەوە و چارەسەری سەرئیشەكانی مایگرون و شە قیقە\nزۆربەی جاران كاتێك كە سەرئێشە تووشمان دەبێت ، خێرا بیر لە بەكارهێنانی جۆرەها داو و دەرمانی ئارامكەرەوە دەكەین ، بێ ئەوەی كە بزانین ئەم دەرمانانە لە شێوەی گیایی و دەرمانی خۆماڵیش بوونیان هەیە .\nلە ڕاستیدا كاركردنی لە ڕادەبەدەر ، پاڵەپەستوو و گوشارە دەرماریەكانی هەر هەموویان هۆكارێكن بۆ دەركەوتنی سەرئێشە و مایگرن لە مرۆڤەكان و تاكەكاندا . زۆربەی ئەو كەسانەی كە تووشی مایگرن هاتوونە ، ماوەیەكی یەكجار زۆر نادار دەكرێن كە وا پشوو بدەن و توانای ئەنجامدانی كارەكانی رۆژانەی خۆیانیان نییە . لە لایەكی ترەوە بەكارهێنانی لە ڕادەبەدەری داوو دەرمانەكانی سەرئێشە لە ماوەیەكی درێژخایەندا دەبێتە هۆكاری كێشە و ئالۆزیەكانی گورچیلە یانیش نەخۆشی و ئازارەكانی مێشك .\nپسپووڕەكان ئامۆژگاری ئەوە دەكەن كە وا ئەو كەسانەی كە تووشی سەرئێشە و مایگرنی قورسن لە هەنگاوی یەكەمدا پێویستە سەردانی پزیشك بكەن تاكو هۆكالای كێشەكانیان دەربكەوێت و لە پاڵ بەكارهێنانی داو و دەرمان لە ژێر چاودێری پزیشك ، هەندێ لە دەرمانی گیایی و خۆماڵی بەكار بێنن و سوودی لێوەرگرن .\nیەكێك لەو گژو گیا بە سوودەكان بۆ چارەسەركردنی سەرئێشە و مایگرن ، ڕووەكی ئالۆئە ڤێرایە ، ڕووەكێك كە بە شێوەیەكی سروشتی خاوەن پێكهاتەی دژە هەو كردن و كەمكەرەوەی كلۆسترۆڵی خوێنە و بۆ كەمكردنەوەی نەخۆشیەكانی سەرئێشە بەكار دێت و لەگەڵ ئەوەشدا دەتوانرێت بۆ چارەسەركردنی خورانی پێست و هەروەها بۆ كێشە و گرفتەكانی هەوكردنیان بەكار بێت و سوودی لێوەربگیرێت .\nئەم ڕووەكە چەندین سەدە بەر لە ئێستا لە نووسینە دەستنووسەكانی كۆن و نووسین و پشكنینەكانی پزیشكاندا وەك دەرمانێكی موعجیزەكەرەوە بۆ چارەسەركردنی زۆربەی نەخۆشیەكان و لەوانەش چارەسەر كردنی برینەكان ، زامەكان ، سووتان بە هۆی خۆرەوە و هەروەها چارەسەركردنی ئیلتیهاباتەكان بەكار هاتووە و سوودی لێوەرگیراوە .\nبێجگە لەوەش " ئالۆئەڤێرا " خاون تایبەتمەندی ئارامكردنەوەی دەمارەكانە و دەتوانێت بۆ چارەسەركردنەوەی مایگرن و ئەسپاسمی دەمارەكانی دەوروبەری سەر و گەردەن بەكار بێت و سوودی لێوەربگیرێت . چۆنیەتی بەكارهێنانی ئەم ڕووەكە زۆر ئاسانە و پێویستە تەنها جێلی ئەم ڕووەكە هەڵبمێژرێت . هەروەها دەتوانرێت ، سەر و ڕووخسار و گەردەن بە گیراوەی ڕووەكی " ئالۆئەڤێرا مەساج بكرێت تاكو هەو كردنەكان و ئیلتیهابەكانی ئەم شوێنانە چارەسەر بكرێت .\nڕووەكی " ئالۆئەڤێرا " هەروەها بۆ لە ناو بردن و چارەسەركردنی لەكەكانی پێست ، نەخۆشی ئاكنە و چارەسەركردنی سووتانیش كاریگەرە و بەكاردێت بە جۆرێك كە تێكەڵكردنی جەلی ئەم ڕووەكە بە لیمۆی ترش بۆ خاوێن كردنەوەی و ستریلی برینەكان و ئاكنە پێستیەكان بەكار دێت و سوودی لێوەردەگیرێت.\nشایانی باسە ، لەسوودەكانی دیكەی ئەم ڕووەكە شەش هەزار ساڵەیە دەتوانێت ئاماژە بە ئاودانی و ئاوگەیاندنی قژ بكرێت و هەروەها رَێگە لە هەڵوەرینی قژەكان دەكات . لەگەئەوەشدا بەكارهێنانی جەلی ئەم ڕووەكە لە گەڵ ئاودا دەتوانێت ڕیگە لە مووخورە بگرێت و دەبێتە هۆی جوانتر بوونی قژەكان و دەركەوتنیان به شێوەیەكی زۆر جوان و قەشەنگ\n(كوردی – 2016 )


📝 پەیامی ئۆجەلان بۆ مانگرتوان: چاوەڕێم کۆتایی بە چالاکییەکەتان بهێنن بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 26 2019 12:29PM\nهەڤاڵانی هێژا؛ لە پێش هەموانەوە ئەو هەڤاڵانەی بەش [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 26-5-2019 12:29:39\n📝 راگەیەندراوێک لەمەڵبەندی دووی رێکخستنی کەرکوکەوە لەسەر کێشەی زەویوزاری کەرکوک بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 22 2019 9:25PM\nدوای ئەوەی لەسەر راسپاردەی بەڕێز سەرۆک کۆماری عیرا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 22-5-2019 21:25:45


بەنداوی چەپەراوێ گوندی سۆفیانی وێران کردووە + وێنــە\n١٩ ژولیە ٢٠١٩ - ٢٨ پوشپەڕ ١٣٩٨ - ١٠:٣٨ تاران\n١٣٩٢/٠١/٢٦ - ١٥-٠٤-٢٠١٣ - ١٣:٤٣ تاران ٨٧١ قه‌باره‌ی فۆنت:\nئاژانسی کوردپا: بەرپرسانی حکوومەتی ماوەی زیاتر لە ١٠ ساڵە بەبیانووی ئاوگیریی بەنداوی چەپراوێ هیچ پڕۆژەیەکی خزمەتگوزارییان لەو گوندەدا ئەنجام نەداوە کە ئەمەش هاووڵاتیانی گوندی سۆفیانی نیگەران کردووە.\nبەپێی راپۆرتی ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ئیدارەی بەنداوسازیی ئوستانی ئازەربایجانی رۆژئاوا ساڵی ١٣٨١ی هەتاوی بڕیاری دروست کردنی بەنداوی چەپەراوێی خستە بورای جێبەجێ کردنەوە، بەڵام هەنووکە پاش تێپەڕبوونی نزیک بە ١١ ساڵ، پرۆسەی دروست کردنی ئەو بەنداوە تەواو نەبووە و بە نیوەچڵی ماوەتەوە.\nبەپێی پلان‌ڕێژیی ئیدارەی بەنداوسازیی ئوستانی ئازەربایجان، بڕیار بوو بەنداوی چەپەراوێ بە مەودای ١٠ کیلۆمیتر دوور لە شاری شنۆ، هەتا کۆتایی ساڵی ١٣٨٦ کاری دروست کردنی تەواو بێت و ئاوگیری بکرێت، بەڵام ئیدارەی بەنداوسازیی ئوستانی ئازەربایجانی رۆژئاوا بەبیانووی نەبوونی بۆدجەی پێویست دەستیان لە پرۆژەی دروست کردنی ئەو بەنداوە هەڵگرتووە.\nهاووڵاتییەکی گوندی سۆفیان بە ماڵپەڕی "شنۆباس"ی راگەیاندووە: خەڵکی گوندی سۆفیان لە ماوەی ئەو ١١ ساڵەدا سەرەڕای ئەوەی هیچ خزمەتگوزارییەکیان بۆ ئەنجام نەدراوە، لە ترسی چۆڵ کرانی گوندەکەیان، بۆ خۆشیان هیچ کارێکی ئاوەدان کردنەوەیان ئەنجام نەداوە و ئەو گوندە بەرەو کاولی دەچێت.\nئەو هاووڵاتییە باسی لەوەش کردووە، بەرپرسانی حکوومەتی سالی ١٣٨١ بە خەڵکی ئەو گوندەیان راگەیاند: کە پاش تەواو بوونی پرۆژەی بەنداوی چەپەراوێ و چۆڵکرانی ئەو گوندە، حکوومەت بەشێوەی گونجاو قەرەبووی خەڵکی گوندی سۆفیان دەکاتەوە. بۆیە لەو ماوەیەدا ٢٥ بنەماڵە ئەو گوندەیان بەجێهێشتووە و روویان لە شارەکانی دیکەی ناوچە کوردنشینەکانی ئێران کردووە.\nئەو هاووڵاتییەی خەڵکی گوندی سۆفیان ئەوەشی خستۆتەڕوو، " ئەوەش لە حاڵێکدایە خەزەڵوەری ساڵی ١٣٩١ی هەتاوی لەلایەن ئیدارەی بەنداوەسازیی ئوستانی ئازەربایجانی رۆژئاواوە ئاگادار کرایەنەوە کە بەرزیی بەنداوی چەپراوێ ناگاتە ئەو ئاستەی کە ئاو بگاتە نێو گوندی سۆفیان بۆیە دەتوانن ژیانی ئاسایی خۆتان دەست پێ بکەنەوە".\nلەلایەکی دیکەوە شۆرای گوندی سۆفیان بە دەیان جار سەردانی، فەرماندار، بەخشدار و تەنانەت چەندین جار سەردانی نوێنەری خەڵکی شاری شنۆیان لە مەجلیسی ئێران کردووە، کە هەتا ئیستا هیچ وەڵامێکیان پێ نەدراوەتەوە، بۆیە سەید رەسووڵ تەوحیدی شۆرای گوندی سۆفیان بەو هۆیەوە دەستی لە کار کێشایەوە.\nهاوکات رێگەی سەرەکیی شنۆ بۆ پیرانشار کە بەبەر گوندی سۆفیانەوە تێپەڕ دەبوو، بۆ شوێنێکی دیکەی دوور لەو گوندە گوازراوەتەوە.\nهەڵکەوتەی گوندی سۆفیان دەکەوێتەە رۆژئاوای شاری شنوو و ٢٥٠ بنەماڵەی تیدا نیشەجێیە و نزیک بە ١٥٠٠ کەس حەشیمەتی هەیە.


”ژننەفرەتیی“ دیاردەیەکی دێرینە و لە زۆربەی کۆمەڵگاکانی جیھاندا بە فۆرم و شێوازی جیاواز ئامادەیە. نەفرەت و ڕق بەرامبەر بە ژن نەفرەت و ڕقێکی قووڵە بەگشتیی و لەو ژنانە بەتایبەتیی کە بوێری ئەوەیان ھەیە، تەحەدای ھەیمەنەی نێرسالاریی و تەحەدای کولتور و پراکتیکی فەحلبوون و تەحەدای فۆرمە جیاوازەکانی پیاوەتیی پەڕگیر بکەن. ئەو ژنانەی لەناو دونیای پیاواندا توانای بەرزکردنەوەی نیشانەی پرسیاریان ھەیە بەرامبەر ئەو بەھا و نرخ و ھێز و پەیوەندییانەی کە وەک بەڵگەنەویست وەرگیراون و بەشێکن لەو ژینگەیەی تیایدا ژننەفرەتیی دروستکراوە، زیاتر لە ھەمووان دەکەونە بەر ڕق و نەفرەتی پیاوان. ژننەفرەتی لە زۆر شوێنی کۆمەڵگادا ئامادایە، لە پێش ھەمووانیشەوە لەناو ئەو ژمارە زۆرە لە پێشداوەریی و نوکتە و وێنە و زاراوەی ژیانی ڕۆژانەدا کە تێکەڵێکی گەورە و ئاڵۆز لە ڕق و بەسوک تەماشاکردنی ژن دروستدەکەن.


مەل - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە پەلەوەرانەوە)\nمەل، باڵندە یان پەلەوەر (بە ئینگلیزی: Bird) گیانلەبەرێکە لە لقی مازەداران، کە لەشی بە پەڕ داپۆشراوە. مەلەکان لەسەر دوو لاق دەڕۆن و ھێلکە دەکەن، و زۆربەیان دەتوانن بفڕن.\nکارلۆس لینایۆس، ١٧٥٨\nگۆرەویچنە، پەلەوەرێک لە تیرەی چۆلەکان\nفلامینگۆ (سوورە قورینگ)\nنزیک بە ١٠٬٠٠٠ جۆر مەل لە جیھاندا ھەن. ئەم گیانلەبەرانە پڕجۆرترین مازەدارانی چوارئەندامین کە لە جەمسەری باکوورەوە بگرە تا جەمسەری باشوور لە ھەموو شوێنێکدا دەبینرێن. بچووکترین پەلەوەری ئەم سەردەمە چۆلەکەمێشەیە کە ٥سم دەبێ و گەورەترینیان وشترمرخە بە ٢٬٧٥ مەتر درێژی. دیرێن ناسان لەو باوڕەدان کە پەلەوەران تەنیا کلادی دایناسۆرەکانن کە لە قەڵاجۆی خولی سێھەمی کرتاسە لە ٦٥٬٥ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر، ڕزگار بوون و بەجێ ماون.\nئەمڕۆکە پەلەوەران بەوە دەناسرێن کە: دەنووکیان ھەیە، لەشیان بە پەڕ داپۆشراوە، ددانیان نییە، ھێلکەی توێکڵدار دەکەن، میتابوولیزمی بەرز، دڵی چوارکەلێنی، ئێسکبەندی سووک و پتەویان ھەیە. پەلەوەرانی ئەم سەردەمە ھەموو جووتێک باڵیان ھەیە، بێجگە «موئا» لە نیوزیلاند کە قەڵاچۆ بووە. ژمارەیەکی کەم لە جۆرەکانی پەلەوەران ناتوانن بفڕن وەک(پێنگوین). قەلان و تووتیان وریاترین جۆری پەلەوەرانن. ھەندێ پەلەوەر ئامێر چێ دەکەن، ھەندێکیان ژیانی کۆمەڵایەتییان ھەیە و ئەزموونەکانی خۆیان دەخەنە بەردەست بەرەکانی داھاتوو.\nزۆرێک لە پەلەوەران، ساڵانە کۆچی دوور و درێژ دەکەن. زۆر جۆری تریش لە باتی کۆچی دوور، ئازوگۆزی کورت و ناڕێکوپێکیان ھەیە. ئەم گیانلەبەرانە کۆمەڵژین و پێکەوە لە ڕێگای نیشانە، دەنگ، چریکە، بەشداری لە کارە کۆمەڵایەتییەکان، شەڕ، بەربەرەکانێ و گەلەکۆمە بۆ پاراستنی خۆیان، لە پێوەندیدان. زۆربەی جۆرەکانی پەلەوەران تاک ھاوسەرن؛ ھەڵبەت تەنیا بۆ یەک وەرزی زاوزێ، بڕێجاریش جووتی خۆیان تا چەندین ساڵ ناگۆڕن. لە چەند جۆریشدا «چەن ژنی» و بەدەگمەن «چەن شوویی» دەبینرێت. پەلەوەران لە ھێلانەدا ھێلکە دەکەن و لە سەری کڕ دەکەون تا ھەڵی دێنن. زۆربەی جووچکەکان دوای لە ھێلکە دەرھاتن بۆ ماوەیەکی دوور و درێژ لەژێر داڵدەی دایک و باوکیاندان.\nئەم گرووپە لە زنجیرەی گیانلەبەران، لقی مازەداران، ژێرلقی بڕبڕەداران، پۆلی پەلەوەران بوونەتەوە و دوای گوانداران، گووراوترین جۆری گیانلەبەرانن.\nپەلەوەران دەورێکی گرنگیان لە ئابووریدا ھەیە؛ بۆ وێنە سەرچاوەیەکی گرنگی خۆراکن. مەلە دەنگخۆشەکان کەوی و ماڵی دەکرێن، جیقنەی پەلەوەران وەک پەین بەکار دێت. ئەم گیانلەبەرانە لەگەڵ فەرھەنگ، مەزھەب، شیعر و مۆسیقای مرۆڤەکاندا تێکەڵ بوون.\n٢ گێرانی پەلەوەران\n٣ پۆلێنی پەلەوەران\nلە زاراوەکانی زمانی کوردیدا ئەم ناوانەش ھاتووە:\nباڵندە، مەل، پەڕندە، فڕندە، پەلەور، پەڕننە، پەڕۆک، باڵنە، فڕننە، باڵدار، فڕا، باڵگرەوە، سر، توار، تەواڵ، تەرەوڵ\nزەڕنەقوتە: بەچکەی مەل کە لە ھێلکە دەردێت، ھێشتا پەڕی دەرنەکردووە.\nیەکەمین پۆلێنی زانستیی گیانداران لەلایەن فرانسیس ویلبی و جان ڕی لە ساڵی ١٦٧٦ لە کتێبی Ornithologiae دا پێشکەش کرا. لە ساڵی ١٧٥٨ کارلۆس لینایۆس ئەم کارەی پوخت کرد و دووزەنەیەکی ڕێکوپێکی داڕشت؛ ئەم دووزەنە ئێستاکەش برەوی ھەیە. پۆلێنەکەی لینا، پۆلی فیلوجینیکی پەلەوەرانی لە کلادی دایناسۆرەکان دانا.\nبۆ ناسینی باشتری پەلەوەران، پێویستە پۆلێنیان بکەین. کێشەی گەورە لەوەدایە کە پەلەوەران لە شێوە و پێکھاتەدا زۆر لە یەک دەچن، بە وتەیەکی تر گۆڕان و گوورانی نێو پەلەوەرەکان زۆر بەرچاو نییە. لە لایەکی ترەوەزانیاریی توێکاری ئەم گیانلەبەرانە زۆر لە بەر دەستدا نییە.\nپۆلێنی زانستیی پەلەوەران، بەپێی جیاوازی ڕواڵەتی کۆئەندامەکانی ئێسک و ماسوولکەیانە. بڕێ لە پەلەوەرناسان ھەوڵ دەدەن بەپێی ڕێژەی پرۆتینی نێو ھێلکەی پەلەوەران یان ڕەوت و ڕەوشتی ھاوبەشیان پۆلێنیان بکەن. ئێستاکە بێجگە لە ڕواڵەت و تایبەتمەندی ژینگەیی، دۆخی دی ئێن ئەیی پەلەوەرەکانیش، ڕچاو دەکرێت.\nپۆلێنی گیانداران بە گوێرەی پەیماننامە نێونەتەوەیییەکان، بە زمانی لاتینە، بۆ وێنە چۆلەکەی ئاسایی بەم شێوە پۆلێن دەکرێت:\nDomain (دەڤەر): گیانداران\nOrder (تۆرەمە): چۆلەکەسانان\nFamily (تیرە): چۆلەکان\nGenus (خێزان): چۆلەکە\nSpecies (جۆرە): چۆلەکەی ئاسایی\nمەلناسی، لقێکە لە زانستی گیانلەبەرناسی، سەبارەت بە ناسین، لێکدانەوە و پۆلێنی مەلەکان.\n^ ، بڕوانە فەرهەنگی باڵندە: ئەحمەد بەحریPhalacrocorax auritus\n^ بەدەم ڕێگاوە گوڵچنین ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. - کتێبی یەکەم، نەوشیروان مستەفا ئەمین، چاپی یەکەم - ٢٠١٢.\n^ del Hoyo, Josep (1992). Handbook of Birds of the World, Volume 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 84-87334-10-5. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)\n^ (لاتینی) Linnaeus, Carolus (۱۷۵۸). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. Holmiae. (Laurentii Salvii). p. ۸۲۴. Check date values in: |year= (help)\n^ Livezey, Bradley C.; Zusi, RL (۲۰۰۷). "Higher-order phylogeny of modern birds (Theropoda, Aves: Neornithes) based on comparative anatomy. II. Analysis and discussion". Zoological Journal of the Linnean Society. ۱۴۹ (۱): ۱–۹۵. doi:10.1111/j.1096-3642.2006.00293.x. ISSN ۰۰۲۴-۴۰۸۲ Check |issn= value (help). PMC ۲۵۱۷۳۰۸ Check |pmc= value (help). PMID ۱۸۷۸۴۷۹۸ Check |pmid= value (help). Unknown parameter |month= ignored (help); More than one of |last1= and |last= specified (help); More than one of |first1= and |first= specified (help); Check date values in: |year= (help)\n^ لەم ساڵانەی دواییدا، هەنگاوی زۆر باش بۆ ناسینی هەڵسوکەوت و توێکاری پەلەوەران نراوەو بەم بۆنەوە گۆڕانکارییەکی فراوان لە شێوەی ناونانیان کراوە.\n^ فەرهەنگی فارسی-کوردیی زانستگای کوردستان، سێ بەرگی، لاپەڕەی ٥٠١\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=مەل&oldid=850753»\nدواجار لە ١٨:٤١ی ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٨:٤١ی ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


کوردیپێدیا - گەشتیک لۆ گەڕەکە کۆنەکانی قەڵاتی هەولێر\n📖 گەشتیک لۆ گەڕەکە کۆنەکانی قەڵاتی هەولێر | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nگەشتیک لۆ گەڕەکە کۆنەکانی قەڵاتی هەولێر\nگەشتیک لۆ گەڕەکە کۆنەکانی قەڵای هەولێرقەڵای هەولێر\nگەڕەکەکانی قەڵات بەکۆنترین گەڕەکەکانی شاری هەولێرهەولێر دەژمێردرێت..\nقەڵای هەولێرقەڵای هەولێر لەسەر بەرزاییەکی فرەوانە، لە سەردەمی عوسمانیەکانعوسمانیەکان و سەرەتای حوکمی پادشایی عیراقعیراق دەزگاو بنکە حکومیەکان و قوتابخانەکان لە سەر قەڵات بووە. بەڵام دوای نەمانی حوکمی پادشایی لە عیراقعیراق ئەم فەرمانگه و بنکە حکومیانە بەچەند قۆناغێک گواسترانەوە خوار قەڵاتقەڵات.\nقەڵاتقەڵات لە کۆنەوە دوو دەرگەی هەبووە هەروەها لە سەرەتای سەدەی بیستەم دەرگە یەکی دیکەی بۆ دروست کرا لە لایەن یەکەمین پارێزگاری هەولێرهەولێر ئەحمەد ئەفەندیئەحمەد ئەفەندی پێان دەووت دەرگەی ئەحمەدی (2).دەرگای سەرەکی قەڵات دەکەوێتە لای باشور بەرانبەر قەیسەریقەیسەری بەقالەکان.\nلەکۆنەوەوە دەرگای سەرەکی لە دەرگایەکی گەورەی دار دروست کرابوو.دەڵێن وەستا ئیسماعیل سنەیی لە نێوان ساڵانی (1743ز-1751ز) سەردەمی حاکمی هەولێرهەولێر قۆچ پاشا درووستکرابوو. هەربەدرێژایی ئەم دەرگایە سەرای حکومەت وبەندیخانه و قوتابخانە و مەڵبەندی تەندروستی و تەمبەڵخانە هەبووە.ئەم دەرگایە لەسەردەمی عوسمانیەکانعوسمانیەکان پاسەوانی تایبەتی خۆی هەبووە بەڵام لەسەردەمی عبدالوهاب حەسەن کەسەرۆکی شارەوانی هەولێرهەولێر بوو(1958تا1962) لەساڵی 1960دەرگای کۆنی قەڵات خسترا، دەرگای دیکەی قەڵات دەکەوێتەلای ڕۆژئاوا، لەساڵی1979 دەرگای باشوری لە لایەن (مەکتەبی ئیستشاری عیراقی) نوێ کرا.ئەم دەرگایە لە ساڵی 1860 دروستکرابوو وە لە ساڵی 1960 یەخسترا. ئەوەی شایەنی باسە ئەم دەرگا نوێیە بەهیچ شێوەیەک پەیوەندی نەبوو لە گەڵ دەرگای کۆنی قەڵات لە هەموو سەردەمەکان. چونکە ئەم دەرگایەی قەڵاتقەڵات لەلایەن رژێمی ئەوکاتی عێراق سەپاندرا بۆ لەناوبردنی مێژووی راستەقینەی قەڵات بۆ ئەوەی شێوەی ئاشووری بسەپێنرێتە سەر ئەم دەڕگایە. بەڵام لەم دواییانە دەرگای قەڵات نۆژەنکرایەوە لە سەر شێوازی کۆنی پەنجایەکان لە نوێوە دروست کرا..\n1- گەڕەکی سەرای: ئەم گەرەکە کەوتۆتەی لای رۆژ ئاوای قەڵات، بۆیە ناوی سەرای هەڵگرتووەچونکە فەرمانگەکانی دەوڵەت لەسەردەمی عوسمانیەکانعوسمانیەکان و سەرەتای دامەزراندنی حوکمی پادشایەتی عیراقعیراق، وەکو قائمقامەیەت و دادگاو قوتابخانه و زۆربەی فەرمانگەکانی دەوڵەت لەم گەرەکە بووە. دەگێرنەوە دەڵێن سەرای حکومەت لە تەنیشت دەرگای قەلات بووە. هەرگەرەکیک لە گەرەکەکانی قەڵات لە چەند کۆڵان وکوچەی تەسک پێکهاتبوو. لە گەرەکی سەرای کوچەیەک هەبووە بەناوی - اغالار کوچەسی - (کوچەی ئاغاکان) لەم کوچەیە ئاغاکان و چەلەبیەکان وخانەوادە ساماندارەکان جێنشینبوون. هەروەها لەم گەرەکەی مزگەوتی مەلا ئیبراهیم دۆغرەمەچی هەبوو، تاکو ئێستە ئەم مزگەووتە ماوە، هەروە ها تەکیەی شیخ شەریفی صدیقی هەبووە.ئەم تەکەیەش بەکۆنترین تەکیەکانی هەولێر دەژمیردریت لە سەردەمی ئەتەباکیەکان\nدروست کراوە.دیسان لەم گەرەکە دیوان و کۆشکی شاعیری گەوره و کەسایەتی ناوداری هەولێرهەولێر عبدالرزاق ئاغا عوزەیری و کورەکەی پیربال ئاغا، هەروەها پێشکەوتنی\nلایەنی هونەری نەخشی زۆربەی خانووەکانی قەڵای هەولێرقەڵای هەولێر بەتایبەت گەرەکی سەرای ,بەنەخش و زەخرەفە رازاونەتەوە وەک خانووی عبدالله ئاغا (1311ک\_1890ز) خانووی رەشید ئاغا(1321ک \_1900ز) و خانووی وەیسی ئاغا,جوانکاری نەخش و زەخرەفە تەنها لەم خانووانەدا بەکار نەدەهات , بەڵکو ئەم هونەرە لەسەر منارەی مزگەوتەکان,وەک منارەی مزگەوتی گەورەی قەڵاو مینبەر و میحرابەکان دەکێشران,هەروەها نەخشە هەڵکۆڵدراوەکانی سەر گەرماوی قەڵای هەولێرقەڵای هەولێر ,دەرکەوتنی نەخش و نووسین لەسەر کێڵی گۆرەکان له و سەردەمەدا. دیوان و کۆشکی علی پاشای دۆغرەمەچی باوکی کەسایەتی تورکمانی جیهانی خوالیخۆشبوو ئیحسان پاشا\nدۆغرەمەچی و دیوان وخانی حاجی وەسیی ئاغای باوکی عەتاول ئاغای کەسایەتی گەورەی ئەم شارە بووە ,خانی حاجی ملا ئیبراهیم حاجی تاها دوغرەمەچی، هەروەها دیوانی رەشید ئاغاو، خانی و دیوانی شیخ جەمیل ئەفەندی، حاجی قاسم ئەفەندی، حاجی سالح دەباغ، فەتاح چەلەبی، حاجی عبدالقادر چلبی، حاجی مەحمود چەلەبی، حاجی ئەحمەد چەلەبی، شەهاب چەلەبی، خانی شیخۆ ئاغا هاشم وەلی چەلەبی، حاجی رۆستەم چەلەبی، عوسمان قۆجە بەرێوەبەری دواناوەندی هەولێر بوو یەکێ لە موریدەکانی شێخی چۆلی بوو، هەردوو شاعیری ناودار جبار ئاغا کانی، برهان جاهد، حاجی ئیلیاس ئاغا، خدر چەلەبی، شێخۆ مەحمود قەساب، حاجی عوسمان یاسین، حاجی رۆستەم قەساب، موختار ئەفەندی حەمە سالح، ئەیوب فەتاح سەبزەچی، خەتاب ئاغا سەلیم ئاغا، فتاح شێخۆ چایچی، ئیبراهیم قۆجە قەساب، مستەفا مەلا ئەمین ئەفەندی (کاتب شەرعی)، محمد حمادی لوتفی ئەفەندی موختار بوو)، سەید حەسەن سەید مەحمود، سوار زیوەر ئاغا، یونس مەحمود ئەفەندی (ئەمین سندوق)، حاجی عەزۆ بەقال، یونس عەبۆ سەققا، حاجی رەشید ئەمین بەقال هەبووە. لەپەنجاکان تاکو شەستەکان ژمارەی خانیەکانی گەرەکی سەرای 199خانی بووە، بەگوێرەی ئاماری 1977 ژمارەی دانیشتوانی ئەم گەرەکە 1779 کەس بووە چرترین ڕیژەی دانیشتنی خەلک لەم گەڕەکە بووە.\n2-گەڕەکی تەکیە : ئەم گەڕەکە دەکەوێتە لای باکوری ڕۆژئاوای قەڵات چەند بیرو ڕایەک هەیە لە سەر ناونانی ئەم گەڕەکە، هەندێ کەس دەڵێن: ئەم گەڕەکە بۆیە ناوی تەکیەی هەڵگڕتووە چونکە هەرلە کۆنەوەوە لەم گەڕەکە تەکیەی شیخ ئیبراهیمی گەیلانی هەبووە. هەندێکی تر دەڵێن: لەم گەڕەکە تەکیەی شیخ شەریفی صدیقی هەبووە.ئەم دووبۆچۆنە هەڵەیە چونکە تەکیەی شیخ شەریفی صدیقی لە گەڕەکی سەرایە تەکیەی شیخ ئیبراهیمی گەیلانیش لە قەلات نەبووە تەنها مەرقدی لەم گەڕەکەیە. بەڵام بۆچوونی راست ئەوەیە کە لەم گەڕەکەی تەکیەی (شیخ عبدالله ێل الموژن) هەبووە.کەلەساڵی 1839 کۆچی کردووە، بینای ئەم تەکەیە ڕوخاوە دوای دروست کردنی شەقامی قەڵات لەنیوان دەڕگەی ئەحمەدی ودەرگەی گەورە قەڵات لە ناوەراستی سەدەی ڕابردوو.کۆنترین شوینەوارەکانی ئەم گەڕەکە مزگەوتی گەورەی قەڵات و گەرماوی کۆنی قەڵات و هەروەها لەم گەڕەکەی (دار بروغ) واتەکوچەی تەسک و کوچەی ئیمام (ئیمام کوچەسی) ئەم کوچەیە ئەم ناوەی وەرگرتووە چونکە مەرقەدی ئیمام ابراهیمی گەیلانی تێدایه و کوچەی (یەدی قزلار) واتە کوچەی (حەفت کچان)و کوچەی خەرابە (خەرابە کوچەسی) , بۆیە ئەم کوچەیە ئەم ناوەی وەرگرتووە چونکە گوفەکێک هەبووە بۆ کۆکردنەوەی زبلی ماڵان. بەناوبانگترین خانی خانەوادەکانی ئەم گەرەکە خانی قاسم ئاغا، هەروەها لەم گەرەکەی خانی یەعقوبی ئاغا هەبووە، ، خانی حاجی قادر، تەکیه و خانوبەرەی شیخ حاجی مەلا خدر، کورکەی شیخ عبد الکریمی تەلەعفەری، غەفور عەلی چەلەبی، حاجی مەلا ئیبراهیم دوغرەمەچی ئیمام و مودەرسی مزگەوتی دۆغرەمەچی لە نزیک دەرگەی قەڵات سەید مەردان سەیدعبدالقادر کرکوکلی لە ساڵی 1920 لەسەر داوای مەلا ئەفەندی هاتۆتە قەڵای هەولێر مەدرەسەیەکی تەجویدو فیربوونی مەقاماتی عیراقی لە مزگەوتی قەڵات دامەزراندووە، ئەحمەد عوسمان ئەفەندی یەکەمین متصرفی هەولێر بووە لەسەر دەمی پاشایەتی، عبدالرزاق خورشید ئاغا عالمزادە باوکی حاکم حەیدرەری، مەلا ئەبوبکر ئەفەندی کوڕی عومەر ئەفەندی ناسراو بە مەلا ئەفەندی (کچوک مەلا)، ملا محمد ئەفەندی ملا عوسمان کەموفتی هەولێر بوو باوکی(رەشید، قازی رەشاد موفتی، فەتاح، سەعید)بوو، عبدالرزاق فتح الله ال مۆذن، داود ئاغا سعید ئاغا باوکی حاکم قاسم و ناظم ئاغا و عبدالقادر، حاجی حەسەن چەلەبی، عیسی فهمی مامۆستای سەرەتایی بوو ساڵی 1958 کرا بە سەرۆکی شارەوانی هەتا ساڵی 1963، سەیدۆک عبد مەلا عیسی باوکی سەلیم و کەریمی باپیری مامۆستا سمکۆ، ئەمین وەستا سەلیم، عبدالرحمان ئاغا باوکی مەحمودبەقال، عەساف شیخ یونس کاتبی تحریرات بوو لە پارێزگای هەولێر، حاجی حەسەن حاجی هیدایەت ناسراو بە حەسەن هیدۆش مزگەوتێکی نزیک چایخانەی بایزی بنیات کردووە، فەخری ئەفەندی ئەمین صندوق، سەید محی الدین الله وێردی بەقاڵ، عبدالرزاق ئیبراهیم، وهی تر.ژمارەی خانوەکانی ئەم گەرەکە 138 خانوبووە.هەروەها ژمارەی ئاماری ئەم گەرەکە لەسەر ئاماری ساڵی 1977 (1142) کەس بووە.\n3-گەڕەکی تۆپخانە: ئەم گەڕەکە دەکەوێتە لای باکوری ڕۆژ ئاوای قەڵات ناوی توپخانەی وەرگرتووە چونکە لە سەردەمی عوسمانیەکان تۆپێک هەبووە لەم گەڕەکە هەموو رۆژ لە مانگی ڕەمەزان کاتی بانگی مەغرب و پاشیوان ئەم تۆپەیان دەتەقاند.لەم گەڕەکە(حرم کوچەسی) کوچەی حەرەم و (کەنیسە کوچەسی)کۆچەی کەنیسەی هەبووە، هەروەها لەم گەرەکەی مزگەوتی ئەسعد ئەفەندی، تەکیەی شیخ مەلاصالح یەگەن و مەزاری جۆمەرد قەساب قرخلارو مەزارگەی حەبیبی نەجارو کەنیسەی یەهودەکانی تیادا هەبووە. له و گەڕەکەش خانەواده و ئەم کەسایەتیانە هەبووە لەوانە:خانی حاجی یاسین نەجار، محمد تەرزی حەمەسولتان، مەلا غەغفور چلبی دوکانی لە ناو قەیسری بوو کتێبی ئایینی دەفرۆشت، خانی عومەر ئاغای چاوشلی، مەلا سالح یەگەن کەباوکی (محمد عەلی و لەتیف و رۆئوف و جەمیل) بوو، عبدالوهاب کوڕی حکمت ئاغا، تقی الدین ئەفەندی، عومەر ئاغای ئەسعەدی، حاجی مەلا حەسەن حاجی قادر دەباغ، مام وەهاب حاجی ئەحمەد چاوشلی، حەسەن ئاغا صالحە سوورچاوشلی، محمد مەلا ئیسماعیل چاوشلی (مەلاقۆجا) واتە شاعیری تورکمانی حوزنی، حاجی محمد یحیا یەمانی، یوسف ئەفەندی قازی، حاجی عەباس ئەلیاس، مەعروف حاجی رەزاق، مەلا لەتیف مەلا مەولود، شێخ مەلا عابید، نوری کنێرو عەلی کنێر، سعید مەلا خورشید محەمەد ئاغا، خانی حاجی حەسەن هیدوش، حسین اغا وشیخو اغا، شێخ یونس ئەفەندی، عبدالرزاق ئاغا خورشید ئاغا عالمزادە، عبدالرزاق فتح الله باوکی مەجید، ئەمین، صابر، حاجی حەسەن چەلەبی، سیدۆک عبد مەلا عیسی، عبدالرزاق ئەفەندی قولچی، حاجی عبدالکریم ئەفەندی مامۆستای أربیل أولی بوو، عبدالرحمان ئاغا، فایق ئاغا سەلیم ئاغا، سەید محی الدین الله وێردی، خانی عبدالقادر معروف حاج کارسول، داود اغا (قصاب باش)، مەمەد کورەچی، محمد ئەمین سولتان ئاغا، عبدالکریم ئەفەندی، علی خمچی وشکر بەربەرو هەروەها لەم گەرەکەی خانی عومەر ئاغای چاوشلی و محەمەد ئاغاوحسین اغا وشیخو اغا ومعروف الحاج کا رسول وداود اغا (قصاب باش) وممد کورچی ومحمد امین سولتان اغا وعبدالکریم ئەفندی وعبدالرزاق ئەفەندی وعلی خمچی.....هتد. ژمارەی دانیشتوانی گەڕەکی تۆپخانە بەر لە چۆلکردنی لە ساڵی 1984 (1613) کەس بووە. ژمارەی خانیەکانی 165 خانی بووە..\nشيرزاد شيخ محمد\n#قەڵای هەولێر | #هەولێر | #عوسمانیەکان | #عیراق | #قەڵات | #ئەحمەد ئەفەندی | #قەیسەری |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان عەلی)ەوە لە: May 15 2021 10:59AM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 15 2021 7:56PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 15 2021 7:56PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 64 KB May 15 2021 11:00AM زریان عەلی


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| كازمى بۆ ئافره‌تان راسپارده‌یه‌ك به وه‌زاره‌تى داد و ناوخۆ ده‌دات\nئافرەتان / هەواڵ\nكازمى بۆ ئافره‌تان راسپارده‌یه‌ك به وه‌زاره‌تى داد و ناوخۆ ده‌دات\nSeptember 2021 11 - 13:36:04\nئه‌مڕۆ مسته‌فا كازمى سه‌رۆك وه‌زیرانى عێراق، راسپارده‌یه‌ك به وه‌زاره‌تى داد و ناوخۆ ده‌دات و داوایان لێده‌كات هه‌موو كارێك بكه‌ن بۆ پاراستنى ئافره‌تان و مافه‌كانیان.\nئه‌مڕۆ شه‌ممه 11ى ئه‌یلوول مسته‌فا كازمى سه‌رۆك وه‌زیرانى عێراق هه‌ر دوو وه‌زاره‌تى داد و ناوخۆى حكومه‌ته‌كه‌ى راسپاردووه، بۆ ئه‌وه‌ى به هه‌موو شێوه‌یه‌ك پارێزگارى له ژیانى ئافره‌تان و مافه‌كانیان بكه‌ن.\nبه‌گوێره‌ى راگه‌یێندراوێك كه ئاژانسى هه‌واڵى عێراق بڵاوى كردووه‌ته‌وه، كازمى داوایش ده‌كات له خولى داهاتووى په‌رله‌مان هه‌ر دوو پڕۆژه یاساى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى تووندوتیژى خێزانى و تاوانه ئه‌لیكترۆنییه‌كان په‌سه‌ند بكرێت.\nسه‌رۆك وه‌زیرانى عێراق ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه كردووه ئێستا تووندوتیژى دژ به ئافره‌تان له عێراق زۆر بڵاوه و دووپاتیشى ده‌كاته‌وه كه ده‌بێت ئافره‌تان به شێوه‌یه‌كى كارا به‌شدارى له هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خته‌ى عێراق بكه‌ن.\nپزیشکێکی کورد خەڵاتی نۆبیلی ئێرانی بەدەستهێنا\nله سۆران كچێكى گه‌نج كۆتايى به ژیانى خۆى هێنا\nنێچیرڤان بارزانی: کەسایەتی کاندیدە ئافرەتەکان لەکەدار مەکەن\nهەولێر: ژنێك له‌كاتی خه‌ودا ته‌قه‌ی له هاوژینه‌كه‌ی ده‌كات\nله هۆتێلێكی هه‌ولێر ژنێك كوژرا\nیه‌كێتى ئافره‌تانى كوردستان: ئافرەتە کاندیدەکان ئەجندای تایبەت بە خۆیان هەیە


ئەیوب 18 – Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nئەیوب 18 – Kurdi Sorani Standard (KSS)\nوەڵامی دووەمی بیلدەد\n2«هەتا کەی تەڵە بۆ قسە دەنێنەوە؟\nتێبگەن ئینجا ئێمە دەتوانین قسە بکەین.\n3بۆچی بە ئاژەڵ دانراین و\nلەبەرچاوتان گێل بووین؟\n4ئەی ئەوەی لە ڕقی خۆی، خۆی دەخواتەوە،\nئایا لەبەر تۆ زەوی چۆڵ بکرێت و\nتاشەبەرد لە جێی خۆی بجوڵێت؟\n5«بەڵێ چرای بەدکاران دەکوژێتەوە و\nگڕی ئاگرەکەی ڕووناکی نابەخشێت.\n6لەناو چادرەکەی ڕووناکی تاریک دەبێت و\nچراکەی تەنیشتی دەکوژێتەوە.\n7هێزی هەنگاوەکانی کورت دەبن و\nڕاوێژەکەی خۆی دەیخات.\n8بە پێیەکانی خۆی بۆ ناو داو هەنگاو دەنێت،\nجا لەناو تۆڕدا گیر دەخوات.\n9تەڵە پاژنەی پێی دەگرێت و\nفاقە توند دەیگرێت.\n10داوەکانی لە زەوی شاردراونەتەوە و\nتەڵەکەی لەسەر ڕێگایە.\n11بەڵاکان لە هەموو لایەکەوە دەیتۆقێنن و\nهەنگاوبەهەنگاو دوای کەوتوون.\n12برسیێتی بڕستی لێ بڕی و\nکارەسات چاوەڕێی کەوتنی دەکات.\n13نەخۆشی پارچەکانی پێستەکەی دەخوات،\nیەکەم بەری مەرگ ئەندامەکانی لەشی دەخوات.\n14لە ئارامی ناو چادرەکەی خۆی دەڕفێنرێت،\nبەرەو لای پاشای بەڵاکان پەلکێش دەکرێت.\n15ئەوەی هی ئەو نییە لەناو چادرەکەی نیشتەجێ دەبێت،\nگۆگرد بەسەر جێی مانەوەی پەخش دەکرێت.\n16لە ژێرەوە ڕەگوڕیشەی وشک دەبێت و\nلە سەرەوەش لقەکانی سیس دەبن.\n17یادەوەری لە زەوی نامێنێت و\nلەسەر ڕووی وشکانیش هیچ ناوێکی نییە.\n18لە ڕووناکییەوە پاڵ دەدرێت بۆ تاریکی و\nلە جیهان دەردەکرێت.\n19نە نەوە و نە وەچەی لەنێو گەلەکەی دەبێت،\nنە دەربازبوو لەنێو چادرەکانی.\n20خەڵکی ڕۆژئاوا لە ڕۆژی حوکمدان لەسەر ئەودا دەحەپەسێن،\nگەلانی ڕۆژهەڵات مووچڕکەیان پێدا دێت.\n21ئەوە نشینگەی بەدکارانە و\nئەمە شوێنی ئەوانەیە کە خودا ناناسن.»\nKSS : ئەیوب 18


ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەكان\nچوونه‌ژووره‌وه بەئەندام بوون\nدەربارەی ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەكان\nپەیامی وەزیری ناوخۆ\nپەیامی بەڕێوەبەری گشتی\nپەیڕەوی ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەكان\nبەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەبردن و وەڵامدانەوەی قەیرانەكان\nبەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەبردنی زانیاری و ئاڵوگۆڕكردنی داتا\nبەڕێوەبەرایەتی كۆكردنەوەی و جێگیركردنی كۆمەك و هاوكاری\nبەڕێوەبەرایەتی كارگێڕی و دارایی\nدەستکەوتەکانی کاری خۆبەخشی\nببە بە بەشێك لە ئێمە\nسپۆنسەری خۆبەخشەکان بکە\nزانیاری بۆ هاوڵاتیان\nچی بكەیت لە كاتی ڕوودانی كارەسات یان ڕووداو؟\nڕاپۆرت و بڵاوكراوەكان\nپرسیار دەربارەی ناوەند؟\nپرسیار و وەڵام\nسەردانی باڵیۆزی فەڕەنسا بۆ ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەكان\nهەردوولا بیروڕایان ئالوگۆڕ كرد لەسەر ڕەوشی ئێستا و رێگاكانی داهاتوو بۆ یارمەتیدانی ئاوارەكان و كاركردنی هاوبەش بۆ پشتگیری لە ئاوارە و پەنابەران و پرۆسەی گەڕانەوە و گێڕانەوەی سەقامگیری.\nکؤبوونەوەی ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەكان و لێژنەی هەماهەنگی رێکخراوە ناحکومیەکان درەبارەی ڕەوشی مرۆیی لە هەرێمی كوردستان\nژمارەی ئاوارە و پەنابەران لە هەرێمی كوردستان لە مانگی ئازار 2019\nڕاپۆرتی بارودۆخی مرۆیی ژمارە. ٣ بۆ ئازار ٢٠١٩\nڕێژەی ئاوارەبوون بەردەوامە لە ساڵی ٢٠١٩ و تاوەكو ئێستاش خەڵک ناچارن بە بەجێهێشتنی شوێنەکانیان بەهۆی نەبوونی ئاسایش و خراپی بژێوی ژیانیان، كە ڕوودەكەنە هەرێمی کوردستان. لە ئازار ٢٠١٩ , نزیکەی ٩٤٦ ئاوارە و پەنابەر گەیشتوونەتە هەرێمی کوردستان. بە نزیکەیی ٩٣٢ کەس لەوانە ئاوارەن وە ١٤ کەسیش پەنابەری سوورین. لەگەڵ ئەوەش دا,لە ئازار ٢٠١٩ , زیاتر لە ٩٤١ ئاوارە و پەنابەری سووریا هەرێمی کوردستانیان بەجێ هێشتووە یان گەڕاونەتەوە بۆناوچە ئازادکراوەکانی خۆیان یانیش کۆچیان کردووە بۆ ئەوروپا و وڵاتەکانی تر بەیاسایی و بە هەندێک ڕێگای تر. درێژەی بابەت..\nبارودۆخی خوێندن بۆ قوتابیانی پەنابەرانی سوری لە هەرێمی کوردستان\nسەرەڕای كەمی بودجە، حکومەتی هەرێمی کوردستان بە بەردەوامی پشتگیری پڕۆسەی خوێندی کردووە بۆ پەنابەرە سورییەکان. بۆ نمونە، دەوامی دووەم لە زۆربەی قوتابخانەکان تەرخانکراوە بۆ قوتابیانی پەنابەر، موچەی مامۆستایانیش لە لایەن وەزارەتی پەروەردەوە دابین دەكرێت. حکومەتی هەرێمی کوردستان زەوی دابینكردووە بۆ دروستکردنی قوتابخانە بۆ قوتابیانی پەنابەر و چەندین قوتابخانەی دروستکردووە. درێژەی بابەت..\nنەخشە ڕاپۆرتێك لەسەر ڕەوشی مرۆیی لە هەرێمی كوردستان بۆ مانگی شوبات\nلە ئێستادا حکومەتی هەرێمی کوردستان ٨٩٢ , ٢٤٩ پەنابەری سووری و ٩,١٢٩ پەنابەری تورکی و ١٣,١٢٣ و پەنابەری ئێرانی و ٧٥٦ پەنابەری فەلەستینی لەخۆ دەگرێت. زۆربەی ئاوارە و پەنابەرەکان لە هەرێم لەگەڵ کۆمەڵگەی خانەخوێ دەژین. لە کاتێکدا تەنها ٣٧ ٪ لەوانە لە ناو کەمپەکان دەژین کە ژمارەیان ٣٨ کەمپە. ٥٠ ٪ ئاوارە و پەنابەران لە پارێزگای هەولێر دەژین, ٣١ ٪ لە پارێزگای دهۆک, وە ١٩ ٪ لە پارێزگای سلێمانی. درێژەی بابەت..\nوتارى به‌ڕێز كريم سنجارى، وه‌زيرى ناوخۆ له پانێلى تايبه‌ت به پرسى ئاسايش له عێراق له كۆڕبه‌ندى هه‌ولێر\nسه‌ره‌ڕاى سه‌ركه‌وتنى سه‌ربازى به‌سه‌ر داعشدا، تاكو ئێستا داعش كۆتايى نه‌هاتووه و هه‌ر به‌رده‌وامه له زۆربه‌ى ناوچه ئازادكراوه‌كان، داعش و گروپه توندڕه‌و و تيرۆرستييه‌كان به‌رده‌وامن له خۆ رێكخستنه‌وه و داهێنانى رێگا و تاكتيك و شێوازى نوێ بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ى ئايديۆلۆژى توندوتيژى و به ئامانج گرتنى گه‌نج و لاوان بۆ ئه‌نجامدانى كرده‌وه‌ى تيرۆرستى له عێراق. درێژەی بابەت..\nبەشداری بکە بۆ ئاگاداربوون لە دوایین هەواڵەکان\nCopyright © 2018 Joint Crisis Coordination Centre KRG\nڕێکخستنەکانی هەژمار بگۆڕە\nڕێکخستنی وشەی نهێنی بگۆڕە\nIn Articles In Pages


روونکردنەوەیەک بۆ سایتی هاوڵاتی | وزارة التعليم العالي والبحث العلمي\nروونکردنەوەیەک بۆ سایتی هاوڵاتی\nئاماژە بە بڵاوکراوەکەى سایتى هاوڵاتى،کە لە رۆژى 7/5/201 سەبارەت بە دواکەوتنى خەرج کردنى موستەحەقاتى دارایی (دەرماڵەى قوتابی و کرێ ی خوێندن) بۆ قوتابیانى بەرنامەى تواناسازى (HCDP) لە دەرەوەى وڵات بڵاوکراوەتەوە، بە باشمان زانى ئەم رونکردنەوەیە بۆ سەرجەم قوتابیان و خوێندکاران بڵاو بکەینەوە:\nخەرجکردنى پارەى شایستە بۆ قوتابیان و خوێندکاران تەنها لە ئەستۆی وەزارەتى خوێندنى باڵا/ فەرمانگەى نێردراوان نییە، بەڵکو سەر بە سێ لایەنە:\n- وەزارەتى خوێندنى باڵا-فەرمانگەى نێردراوان بەرپرسە لە وردبین لە داواکارى قوتابی و ئامادەکردنى یاداشتى قوتابی.\n- لێژنەى لاوەکى بەرنامەى تواناسازى (HCDP) سێ ئەندام لەم لێژەنە بەرپرسە لە ئامادەى واژووکردن لەسەر چەکى پارە.\n- بەرێوەبەرایەتى دارایی لە سەرۆکایەتى دیوانى ئەنجومەن بەرپرسە لە رێکخستنى خشتەى قوتابیان و خوێندکاران و دابەشکردنى چەکى پارە و لەگەڵ وردبین (تدقیق).\nبە هۆی گرنگى بابەتەکە و زۆری بری پارەى کە خەرج دەکرێت، بۆ هەر قوتابیەک پرۆسەیەکى (کورتکراو لە سیستەمى پێشوو) جێبەجێ دەکرێت، کە نزیکەى یەگ مانگ دەخایەنێت و (12) واژۆ لەسەر هەر مامەڵەیەک دەکرێت. هۆکارى ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە،کە خەرجکردنى پارە بە برێکى زۆر هەردەم پێویستە بە چەند هەنگاوێکی رۆتینی تێپەر ببێت.\nتا ئێستا (40) قۆناغ (وجبە) کۆی زیاتر لە (100) ملیۆن دۆلار پارە بۆ کانیدەکانى تواناسازى خەرج کراوە، هەر لە سەرەتاوەش بری پارە بە پێشینە (مقدمە) شەش مانگ یان زیاتر سەرف کراوە بۆ هەر قوتابیەک.\nتەنها دوا قۆناغی پارە (قۆناغی 40) هەندێک تووشی دواکەوتنێک بوو بە هۆی خاڵانى خوارەوە:\n* هۆکاری ئیدارای-دارایی\n-\tسەرقاڵبوونى دامودەزگاکانى حکومەت بە یەکلاکردنى (تسویە حسابات) ى ساڵی 2011 وە خۆئامادەکردن بۆ بودجەى ساڵی تازە 2012، هەروەها وردبین لە دوا خەرجیەکانى قوناغەکانى پێشووى بەرنامەى تواناسازى، کە کارێکى ئاسان نییە، چونکە زۆر وردەکارى (تفاێیل) تێدایە و خەرجیەکانى هەر حالەتێک (قوتابیەک) تایبەتمەندییەکى خۆی هەیە.\n* هۆکارى پەیوەندیدار بە قوتابییان و خوێندکاران:\n-\tدواکەوتن لە وەرگرتنى چەکى پارە لە هەر قۆناغێک، کاریگەرى نەرێنى لەسەر پرۆسەى وردبین هەیە و وادەکات قۆناغی نۆێ دوا بکەوێت، بۆ نمونە ئێستا نزیکەى (20) قوتابی هەیە لە قۆناغەکانى پێشوو (39،38،37،36) تا ئێستا بریکارەکانیان نەهاتوون بۆ وەرگرتنى چەکى پارەکەیان!!\n-\tگۆڕینى شوێنى (زانکۆ) خوێندن و درێژکردنەوەى کۆرسی زمان، ئەمانە لە لایەن لێژنەى تواناسازى لە وەزارەت پێویستیان بە پەسندکردن و وردبینى کردنە، کە لە ئەنجامدا موستەحەقاتى داواکراو دوا دەکەوێت.\n-\tناردنى بەڵگەى پێویست بۆ داواکارى خەرجکردنى پێداویستییە داراییەکان، وەک پسولەى خەرجیەکانى پێشوو، ئەنجامى کۆرسی زمان، نووسراوى پشتگیری بەردەوام بوون و دەرچوون لە زانکۆی بیانى، سەرەراى ئەم خاڵانەى سەرەوە، وەزارەت و بەرێوەبەرایەتى دارایی لە سەرۆکایەتى دیوان ، دوا قۆناغی کارەکان (قۆناغی 40) و (کۆی 310 چەکى پارە)ى تەواو کردووە و لە ماوەى (2) رۆژ بۆ قوتابیان و خوێندکاران و خوێندکاراندابەش دەکرێت و لیستەکەش لە ماڵپەرى وەزارەت بڵاو دەکرێتەوە.


پەرلەمانی عێراق 14 وەزیری کابینەی نوێی په‌سه‌ندكرد، کە لەلایەن سەرەکوەزیرانی نوێوە پێشکەشکران پێنجشەممە (25 تشرینی یەکەم)، هەرچەندە وەزارەتە گرنگەکانی وەکو بەرگری و ناوخۆ بەبێ بڕیاردان مانەوە، بەرپرسێك رایگەیاند.\nسەرجەمی 220 ئەندام پەرلەمان لە کۆی 329 ئەندام کە لە ئایاردا هه‌ڵبژێردران له پەرلەمانێکی به‌قووڵی دابەشبوودا، 14 کاندیدی عەبدولمەهدییان پەسەندکرد، لەنێویاندا وەزیرانی دەرەوە و دارایی و نەوت، ئاژانسی فرانس پرێس رایگەیاند.\nلەنێو ئەوانەدا کە پێنجشەممە گڵۆپی سەوزیان بۆ هه‌ڵكرا، سەمیر عەدبان هەبوو بۆ وەزارەتی گرنگی نەوت کە تاکە سەرچاوەی داهاتی عێراقه. ئەو پێشتریش هەمان پۆستی هەبووه لە 2004 و 2005.\nوەزارەتی داراییش درا بە فوئاد حسێن کە پەیوەندیی باشی لەگەڵ هەرێمی کوردستاندا هەیە.\nبۆ وەزارەتی دەرەوەش، عادل عەبدول مەهدی پێشنیاری محەمەد عەلی حەکیمی کرد کە باڵوێزی پێشوو بوو بۆ نەتەوە یەگگرتووەکان، لەگەڵ وەزیری کارەبا، لوئەی خەتیب، کە لێکۆڵەرێکی بەناوبانگە لەبواری وزەدا.\nپەرلەمان لە 6 تشرینی دووەم کۆدەبێتەوە و بڕیار لەسەر وەزیرە ماوەکان دەدات.


بۆ ڕێگرییکردن لە پەلهاویشتنی تورکیا بۆ سلێمانی و کەرکوک، داوای هەڵوێست دەکرێت – کوردی – RojNews.News\n17/09/2020 - 7:40:02 am\nگه‌نجانی شاری كه‌ركوك پشتیوانیی خۆیان بۆ به‌رخۆدانی گه‌ریلا له هه‌فتانین دوپاتده‌كه‌نه‌وه و دەڵێن، ئامانجی داگیرکەر تەنیا ناوچەیەک نییە و داوا دەکەن، بۆ ڕێگرییکردن لە پەلهاویشتنی بۆ کەرکوک و سلێمانییش، گەنجان هەڵوێستیان هەبێت.\nبەشێک لە گەنجانی کەرککو، لە ڕێگای ڕۆژنیوزەوە هەڵوێستیان دژ بە داگیرکارییەکانی دەوڵەتی تورک نیشان دەدەن.\nهه‌ڵۆ عومه‌ر، یەکێک لەو گەنجانەیە و باس لەوە دەکات، کە دەوڵەتی تورک بە هاوکاریی پەدەکە دەیەوێت ناوچەکە داگیر بکات، بە پێویستیشی دەزانێت گه‌نجانی باشوری كوردستان هه‌ڵوێستیان هه‌بێت له‌سه‌ر ئه‌و داگیركارییه، تاکو لە ئاییندەدا هێرشەکان بۆسەر کەرکوک و سلێمانیش پەل نەهاوێت.\nهەڵۆ، دەڵێت، کە پەدەکە له‌ڕووی سه‌ربازیی و هه‌واڵگریی و مادییه‌وه یارمه‌تیده‌ری ده‌وڵه‌تی توركە له‌م هێرشانه‌ی سه‌ر باشوری كوردستان و دەستی لەگەڵ دووژمن تێکەڵکردووە، ئەوەش بە كارێكی ناشرین و دژ به نه‌ته‌وه‌ی كورد ناودەبات، داوا له لایەنەکانی دیکەش دەکات، هەڵوێستی خۆیان نیشان بدەن.\nئامه‌د ئارام، گه‌نجێكی دیکەی شارەکەیە و باس لەوە دەکات، کە “لای هەمووانە ڕوونە پەدەکە ڕوڵێكی قێزه‌ونی هه‌بووه له هاوكارییكردنی توركیا و ڕۆڵی چاوساغ ب ده‌بنێت بۆ هاتنه ژوره‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی تورك بۆ ناوخاکی باشوری كوردستان”، لەبارەی لایەنەکانی تریشەوە ڕه‌خنه دەگرێت و دەپرسێت، كه ئاخۆ بۆچی لایه‌نه سیاسییه‌كان له ئاست ئه‌م هێرش و داگیركارییانه‌ی ده‌وڵه‌تی توركی بێده‌نگیان هه‌ڵبژاردووە؟.\nحه‌سه‌ن عه‌لی، دەڵێت: ئەو هێرشەی بۆسەر هه‌فتانین به‌ڕێوه‌ده‌چێت، تەنها بۆ ناوچه‌یه‌كی دیاریكراو نییه، به‌ڵكو بۆ ته‌واوی كوردستانه، بۆ به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی ئه‌و هێرشانه پێویسته گه‌نجان كار بكه‌ن و چالاكی دژی ئه‌و داگیركارییه به‌ڕێوه‌به‌رن.\nبە پێویستیشی دەزانێت چالاكیی و خۆپیشاندانی به‌رفراوان دژی داگیركاری دەوڵەتی تورک به‌ڕێوه‌بچێت.


- 5/24/2019 8:39:00 PM 5630 جار خوێندراوەتەوە\nباڵی ناڕازی نەوەی نوێ لە پەلەمانی کوردستان و ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق راگەیەندراوێکیان بڵاوکردەوە و رایانگەیاند، دەستگیرکردنی سەرۆکی جوڵانەوەکە و ژمارەیەك لە خۆبەخشانی نەوەی نوێ، دۆسیەیەکی تەواو جیاوازە لە رەخنە سیاسییەکانی ئێمە و ئەو بابەتە جێگەی نیگەرانی قوڵی ئێمەیە.\nباڵی ناڕازی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی کوردستان وعێراق، لە راگەیەندراوێکدا لە ژێر ناوی (بەڵێ بۆ دادگاییەکی شەفاف و بێلایەن و سەربەخۆ)، بڵاوکردوەتەوە و دەڵێن: "لێکەوتەکانی بەیانی ھاوبەشی21 ی نیسانی 2019 ی ئەنجومەنی باڵا و فراکسیۆنی نەوەی نوێ لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ھەم چاوەڕوان نەکراو بون و ھەم جێگەی نیگەرانی قوڵی ئێمەیە".\nئەوەیان رونکردوەتەوە: بەیاننامەی 21ی نیسان، بۆ ئاگادارکردنەوەی رایگشتی بو لەو راستییەی کە جوڵانەوەی نەوەی نوێ بەلاڕێدا براوە و لەبری جوڵانەوەیەکی سیاسی سەرتاپا جیاواز، توشی ھەمان پەتا و نەخۆشی حیزبە تەقلیدیەکان کراوە و بوەتە باندێکی تەنگەبەری خێزانی و لقێکی کۆمپانیا و ئامرازێکی سیاسی بۆ بەرژەوەندی دارایی. ئێمە شانازی دەکەین، وەك بەڵێنمان بە گەلەکەمان داوە، دژی حیزبی بنەماڵە و تێکەڵ کردنی حیزب و بازرگانیین و لەسەر ئەم بنەما سیاسیی و ئەخلاقییە بەردەوام دەبین.\nپێداگری دەکەین لە سەروەری یاسا و بێتاوانی دەستگیرکراوەکان تا دوا بڕیاری دادگا و دابینکردنی ھەمو مافێکی دەستگیرکراوەکان لە بینینی پارێزەر و کەسوکار و ھەمو دەستتێوەردانێکی سیاسی لەو دۆسیەیە رەتدەکەتنەوە و داوای دادگاییەکی شەفاف و سەربەخۆ و بێلایەن دەکەین\nئاماژەیان بەوەشکردوە: "لێکەوتەکانی دوای بەیاننامەی 21 ی نیسان و دەستگیرکردنی سەرۆکی جوڵانەوەکە و ژمارەیەك لە خۆبەخشانی نەوەی نوێ، دۆسیەیەکی تەواوی جیاوازە لە رەخنە سیاسییەکانی ئێمە و ئەو بابەتە جێگەی نیگەرانی قوڵی ئێمەیە و لێرەوە پێداگری دەکەین لە سەروەری یاسا و بێتاوانی دەستگیرکراوەکان تا دوا بڕیاری دادگا و دابینکردنی ھەمو مافێکی دەستگیرکراوەکان لە بینینی پارێزەر و کەسوکار و ھەمو دەستتێوەردانێکی سیاسی لەو دۆسێیە رەتدەکەتنەوە و داوای دادگاییەکی شەفاف و سەربەخۆ و بێلایەن دەکەین".\n"ئامانجی باڵا و سەرەکی ئێمە، وەك ئاراستەیەکی سیاسی جیاواز و وەفادار بەو دید و بنەمایانەی ھەمیشە بانگەوازمان بۆ کردون، سەرکردایەتیکردنی ئۆپۆزیسیۆنە بۆ کێبڕکێی سیاسیی لەگەڵ حیزبەکانی دەسەڵات و کۆتاییھێنان بە ستەمکاری دەسەڵاتی کوردی و حوکمڕانی بنەماڵە" باڵی ناڕازی نەوەی نوێ وادەڵێن.\n#کێشە و لێکەوتەکانی نەوەی نوێ #نەوەی نوێ


سەرۆك بارزانی لەگەڵ مەكتەبی ناوەندیی ڕێكخراوە جەماوەری و پیشەییەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان كۆبووە\n2018-09-17 [02:13 AM]\nئه‌مڕۆ دووشەممە١٧ی ئه‌یلوول، لە سەڵاحەددین سەرۆك مەسعود بارزانی لەگەڵ بەرپرس و نوێنەر و سكرتێر و ئەندامانی مەكتەب و رێكخراوەكانی سەر بە مەكتەبی ناوەندیی رێكخراوە جەماوەری و پیشەییەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان، كۆبۆوە.\nلەو كۆبوونەوەیەدا سەرۆك بارزانی تیشكی خستە سەر بارودۆخی سیاسیی هەرێمی كوردستان و عێراق و ناوچەكە و قۆناغی دوای ڕیفراندۆم و خیانەتی شازدەی ئۆكتۆبەر و دەرهاوێشتەكانی ئەم خیانەتە لەسەر ژیانی خەڵكی كوردستان. هەروەها ئاماژەیشی بە هەڵبژاردنەكانی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق دا، كە زۆر لایەن خۆیان بۆ ئەوە ئامادە كردبوو كە لە ئەنجامی ئەو هەڵبژاردنە هەڵوەرینی پارتی ببینن، بەڵام سەرباری هەموو گرفتەكان بە هیمەت و خۆڕاگریی ئەندام و لایەنگرانی پارتی، پارتی لەسەر ئاستی عێراق و كوردستان بووە بە حزبی ژمارە یەك.\nسەرۆك بارزانی لە درێژەی گوتەكەیدا جەختی لەوە كردەوە، كە هاووڵاتیانی عێراق لە هەڵبژاردنەكانی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراقدا ئەو دەموچاوە شۆڤێنیانەیان سزا دا كە دژی مافی گەلی كوردستان و ڕیفراندۆم وەستا بوون و ئەوەش بەڵگەیەكی بەهێزە كە خەڵكی عێراق نەهجی شۆڤێنیەت ڕەت دەكەنەوە.\nسەرۆك بارزانی سوپاسی قارەمانێتیی هێزی پێشمەرگەی كوردستانی كرد لە شەڕی تیرۆریستان و شەڕی بەرگری لە كەرامەت و خاكی نیشتیمان و ڕایگەیاند، ئێمە هەموومان قەرزاری پێشمەرگەین، چونكە تەنیا پێشمەرگە بوو كە هەموو هاوكێشەكانی گۆڕی و كوردستانی پاراست.\nهەڵبژاردنەكانی پارلەمانی هەرێمی كوردستان لە ٣٠ ئەیلوول تەوەرێكی تری گوتەكەی سەرۆك بارزانی بوو و وێڕای ئاماژەدان بەوەی كە هەندێ لایەن دەیانەویست پێچەوانەی بڕیاری دامەزراوەكانی هەرێم و ئیرادەی خەڵك هەڵبژاردن دوا بخەن، بەڵام پێداگریی پارتی بووە هۆی ئەوەی هەڵبژاردن لە كاتی خۆیدا بەڕێوە بچێ و ناشكرێ بە بیانووی جۆراوجۆر یاری بە بابەتی هەڵبژاردن و مافی خەڵك بكرێت.\nسەرۆك بارزانی ئومێدی ئەوەشی خواست كە بە هیمەتی جەماوەر و لایەنگران و تێكۆشەرانی پارتی، پارتی دیموكراتی كوردستان سەركەوتن بە دەست بهێنێت و ئەو سەركەوتنەش بۆ ئەوە بەكار بێت كە پارتی بتوانێ چاكسازیی بنەڕەتی لە هەموو بوارەكانی ژیانی سیاسی و ئابووری و ئیداریی هەرێمی كوردستان بكات.\nلەبارەی پڕۆسەی سیاسیی عێراقیش، سەرۆك بارزانی جەختی لەوە كردەوە، كە پێویست پڕەنسیپەكانی هاوبەشی لە بڕیار و تەوافوق لە یاسادانان و هاوسەنگ لە دامەزراوەكانی عێراقدا بە میكانیزمێكی روون و بە گەرەنتی جێبەجێ بكرێت، هەروەها راشیگەیاند كە ئێستا دانوساندنی چڕ لە ئارا دایە بۆ دامەزراندنی ئەنجوومەنێكی باڵای سیاسه‌تی ستراتیژی، كە لایەنی كوردستانیش تێیدا بەشدار بێت، ئەویش بۆ رێگەگرتن لە سەرهەڵدانەوەی تاكڕه‌ویی لە حوكمڕانی و، پێویستە بڕیارە ستراتیژییەكان لەو ئەنجوومەنەوە دەربچن.\nلەبارەی بارودۆخی كەركووك و ناوچەكانی تریشەوە سەرۆك بارزانی ئەوەی دووپات كردەوە. كە ئەو واقیعەی ئێستا لە كەركووك هەیە واقعێكی ناسرووشتییە و قابیلی قبووڵ نییە، كەركووكیش شارێكە بۆ پێكەوەژیان و تەبایی لەنێوان پێكهاتەكان، بەڵام مساوەمە لەسەر ناسنامەی كوردستانیبوونی كەركووك ناكرێت و بڕیاری بایكۆتكردنی هەڵبژاردنی لە كەركووك لە لایەن پارتییەوە بۆ ئەوەبوو كە دان بە واقعی سەپاوی سەربازیی لەو شارە نەنێین.\nئەم هەواڵە 9001جار خوێندراوەتەوە


ئارەش نەسری لە بەشداری ئەسپەردەکردنی کچەکەی بێبەری کرا - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nبانکی گیراوانی سیاسی سزادراو بە زیندان سیاسی سیاسیەکان هەواڵەکان\nئارەش نەسری لە بەشداری ئەسپەردەکردنی کچەکەی بێبەری کرا\n24.03.2021 25.03.2021 Kurdistan human rights Association\t94 Views\nبە پێی هەواڵی KMMK، بەرپرسانی قەزایی زیندانی ڕەجایی شاری کەرەج دژایەتیان کرد لە پێدانی مەرەخەسی کاتی و ئامادەبوونی زیندانی سیاسی ئارەش نەسری لە ڕێوڕەسمی ئەسپەردنی کردن تەرمی کچەکەی.\nبە گوێرەی هەواڵەکە، لە یەکەمین ڕۆژەکانی ساڵی 2721ی کوردی، کچی 15 ساڵ تەمەنی ئارەش نەسری هاوڵاتی کوردی بەندکراو لە زیندانی ڕەجایی شار بە هۆکاری نادیار کۆچ دەکات.\nئەم زیندانییە سیاسییە بە مەبەستی ئامادەبوون لە ڕێوڕەسمی ئەسپەردەکردنی تەرم و دواین چاوپێکەوتنی کچە مێرمنداڵەکەی داوای چەندد کاتژمێر مەرخەسی کرد. دوابەدوای چەندد ڕۆژ بەدواداچوونی خۆی و بنەماڵەکەی، ئەمین وەزیری جێگری دادستان و دادیاری چاودێر بەسەر زیندانیانی سیاسی دژایەتیان لە گەڵ مەرەخەسی ناوبراو کرد.\nشیاوی باسه کە ئارەش نەسری ڕێکەوتی 29ی سەرماوەزی 2719ی کوردی، لە شاری وەرامین لە لایەن هێزە ئەمنییەکانی ئێرانەوە دەستبەسەر و بۆ زیندانی ئێڤین ڕاگوازرا و لە کۆتایی ڕێبەندانی 2719ی کوردی، بۆ زیندانی ڕەجایی شاری کەرەج ڕاگوازرا.\nشیاوی باسە کە ناوبراو ڕۆژی شەممە 25ی گەلاوێژی 2720ی کوردی، لە لایەن لقی 28ی ئینقلابی تاران بە سەرۆکایەتی دادوەر محەم؟ەد موقەیسە بە تۆمەتی” هەوڵدان دژی ئاسایشی نەتەوەیی لە ڕێی ئەندامەتی لە ڕێخراوی خەباتی کوردستانی ئێران” بە 6 ساڵ زیندان، ” هەڵگرتن و ڕاگرتنی چەک بە 6 ساڵ زیندان، ” کڕین و فرۆشتنی چەک” بە 3 ساڵ و نیو زیندان و ” چوون و هاتنی نایاسایی لە وڵات” بە ساڵ و نیوێک، سەرجەم بە 17 ساڵ زیندان مەحکووم کرا.\n← ورمێ؛ گواستنەوەی هاوڵاتییەکی باکووری کوردستان بۆ شۆێنێکی نادیار\nسەڵماس؛ کۆڵبەرێک سەرما بردیەوە و گیانی لە دەست دا →


نهێنی سێگۆشەی بەرمۆدا – History Of Kurdistan\nHome / مێژووى جیهان / نهێنی سێگۆشەی بەرمۆدا\ndidar othman 2017-08-15\tمێژووى جیهان, نهێنیەکانى مێژوو لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە نهێنی سێگۆشەی بەرمۆدا 18,316 Views\nسێگۆشە‌ی بەرمۆدا نھێنیە‌کە لە نھێنیە نادیارە‌کانی سروشت کە سە‌دە‌ھا ساڵە خە‌ڵک سە‌ری سوڕماوە لێی، وە‌تا ئێستاش یە‌کێکە لە سە‌رسوڕھێنە‌رە‌کانی سروشت کە‌لە گۆڤار رۆژنامە و تە‌لە‌فزیون باسی دە‌کرێت.\nسێگۆشە‌ی بەرمۆدا بە‌شێکە لە زە‌ریای ئە‌تڵە‌سی کە بە‌ھە‌زارە‌ھا کە‌شتی و فڕۆکە‌ی لێ بزر بووە، بە‌بێ ئە‌وە‌ی ھیچ شتێک بە‌جێ بێڵن لە‌دوای خۆیان، ھە‌تا ئێستاش کە‌س نە‌یتوانیوە بە تە‌واوە‌تی ھۆی بزربونی ئە‌و شتانە بزانێت لە‌و سێگۆشە‌یە‌دا.\nزۆر شوێنی نهێنی لە جیهاندا ئاشکرا کراوە بۆ نمونە بەشێك لە نهێنییەکانی ناوچەی ۵۱ی سەر بە دەزگای CIA ئەمریکا.\nنهێنییەکانی نێوو دەزگا سیخوڕییەکان.\nبەشێك لە هەڕمەکانی میسڕ.\nبەشێك لە حەوت سەرسوڕهێنەرەکەی جیهان.\nمرۆڤی فەزای کە پێی دەوترێت ئالێنس.\nزۆرشتی دیکە لە ژیانی مرۆڤایەتیدا. بەڵام تائێستا مرۆڤ نەیتوانیوە هیچ لە بارەی سێگۆشەی بەرمۆداوە ئاشکرا بکات بەرێژەیەکی کەم نەبێت نهێنی لەسەری بڵاوکراوەتەوە ، تەنها ئەوە نەبێت کە ڕوسیا و سین و وڵاتە دژەکانی ئەمریكا کە پێیان وایە کە سێ گۆشەی بەرمۆدا قوڵای نهێنییەکانی ئەمریکاو جیهانی دەرەوەیە چونکە توێژەری ئەمریکی (مییر ڤیرلاچ) ئاشکرای کردووە کە دوو هەرەمی گەورە لەناو سێگۆشەی بەرمۆدا هەیە کە سێ هێندەی هەرەمە گەورەکانی میسڕە.\nرۆژنامەنوسێکی ئەمریکی لە نوسینێکیدا دەڵێت، بۆ ماوی سێ مانگ لە شوێنێکی بەرزدا بەنهێنی خۆم و کامێراکەم چاودێری چروپڕی سەر سێگۆشەی بەرمۆدام دەکرد کە ئەوەندەی چاوم بیبینێت و زومی کامێراکەم بڕی بکات، دواجار توانیم بەچاوەکانی خۆم تەنێکی فڕیویی دەفری ببینم لە بەرەبەیاندا لە ناو سێگۆشەی بەرمۆدا هاتە دەرەوە بۆ ماوەیەکی کاتی لەسەر ئەوەکە وەستاو پاشان وەك تیشك دیار نەما. ڕۆژنامەنوسەکە ئەڵێت تەنها شت دڵخۆشی کردبم ئەوە بوو کە وتم دواجار زومی کامێراکەم توانی گرتەی ڤیدێۆیی ئەو دەفرە فڕیوە بگرێت، بەڵام تووشی شۆك بووم چونکە کە سەیری گرتە ڤیدێۆکەم کردەوە هەموو قسەکانی خۆمی تەجیل کردبوو کە بە هێواشی قسەم دەکرد دەمووت ئەوە دەفری فڕیوی فەزای و هەڵم دەدا بەشان و باڵیدا لە پشتی کامێراکەمەوە کەچی ئەوەی جێی سەرسوڕمانە گرتە ڤیدیۆکە دەفرەکەی تێدا دەرنەدەکەوت و چەند جارێکی دیکە سەیرمکردەوە بەهامان شێوە قسەکانم تەجیل کرابوو بەشێکی زۆری سێگۆشەکەی جوان تەسویر کردبوو، کەچی دەفرە فڕیوە فەزاییەکەی تێدا دەرنەدەکەوت. رۆژنامەنوسەکە دەڵێت توشی قەلەقی بووم وتم ئاخۆ تۆبڵێیت توشی گرفتی نەخۆشی نەبووبم !!! چونکە بەچاوی خۆم دەفرە فریوە فەزاییەکەم بینی هاتە دەرەوە، بەڵام لە گرتەی نێوو کامێراکەدا هیچ دەفرێك بوونی نەبوو.\nدەیان حالەتی دیکەی لەم شیوەیە بوونی هەبووە کە تائێستا هەموو ئەو کەسانە لە شۆکدا دەژین هەمیشە بیری لێ دەکەنەوە.\nکاتێک کە باسی ( سێگۆشە‌ی بەرمۆدا ) دە‌کرێت وە‌ک ئە‌وە وایە کە‌باسی چیرۆکێکی خەیاڵی بکە‌یت، بە‌ڵام جیاوازییە‌کە‌ی ئە‌وە‌یە کە سێگۆشە‌ی بەرمۆدا ڕاستییە‌کی حاشا هەڵنەگرەو شتێکی واقعیە، چە‌ندە‌ھا جار گوێمان لێ بووە لە زۆر جێگا کە باسی سێگۆشەی بەرمۆدا دە‌کرێت کە بە‌گە‌ورە‌ترین تە‌حە‌دی ئە‌وسە‌ردە‌مە دادە‌نرێت کە بە‌رو ڕوی مرۆڤ دە‌بێتە‌ووە .\nشوێنی جوگرافی سێگۆشە‌یی بەرمودا دە‌کە‌وێتە رۆژئاوای زەریای ئەتلەنتی لە باشوری ویلایە‌تی فلۆریدا لە ولایە‌تە یە‌کگرتوە‌کانی ئە‌مریکا، خۆی لە‌خۆیە‌وە ئە‌و شوێنە شێوە‌یە‌کی سێگۆشە‌یی ئە‌ھێنێت، سێگۆشە‌ی بەرمۆدا لە ساڵی ١٩٥٤ دۆزرایە‌وە کاتێک کە‌چە‌ند فرۆکە‌یە‌ک تیایدا بزربوون کاتێ فڕین بە‌سە‌ریدا، وە دیار نە‌مان لە‌و کاتە‌وە بە‌و ناوە‌وە ناسراوە ، وە‌ھە‌ندێکیان پێی دە‌ڵێن ( جزر الشیطان ) سێگۆشە‌ی شە‌یتان .\nلە‌شوێنێکی دیاری کراوە لە باکوری رۆژئاوای زە‌ریای ئە‌تلسی کە پێی دە‌ڵێن ( بحر سارجاسو ) کە بە‌شێوە‌یە‌کی زۆر گە‌ورە لە‌سە‌ر ئاوە‌کە‌ی ھە‌موی بە قە‌وزە گرتووە کە پێی دە‌گوترێت سارجاسام کە بە‌شێوە‌یە‌کی گە‌ورە گە‌ورە کە سە‌ر ئاوە‌کە‌ی گرتوە کە‌ڕێی لە ھاتوچۆی کە‌شتی و پاپۆرە‌کان گرتووە.\nوە دە‌ریای ( سارجاسو ) بێ دە‌نگیە‌کی زۆری لێ دە‌بینرێت کە دە‌ریایە‌کی مردووە ھیچ جوڵە‌ی نیە کە کە‌شتی وانە‌کان چە‌ندە‌ھا ناویان لێ ناوە وە‌ک ( دە‌ریای ترسناک ) یان ( قە‌برستانی ئە‌تلنتی ) ئە‌وە‌ش بە‌ھۆی ئە‌و شتانە‌ی کە بینیویانە لە‌کاتی گە‌شتکردن لە‌ناو ئە‌و دە‌ریایە ….وە دە‌رکە‌وتووە چە‌ندە‌ھا کە‌شتی لە‌ناو ئە‌و دە‌ریایە بزر بووە، کە تا ئێستا بە‌ھە‌زارە‌ھا ھە‌یکە‌ل و لاشە‌ی مرۆڤی تێدایە دە‌رنە‌ھێنراون .\nتائێستا لە سێگۆشەی بەرمۆدا زیاتر لە ٥٠ کە‌شتی وون بون و دیار نە‌مان.\nھە‌ندێک لە کە‌شتی وانانە‌کان توانیویانە بنکە‌ی کە‌شتیوانان ئاگادار بکە‌نە‌وە بە‌ماوە‌یە‌کی زۆر کە‌م لە ون بونیان، بە‌ڵام ئە‌و نامەو ئاگادارکردنەوانە زۆر ناڕون بووە، کە‌س تێ نە‌گە‌یشتووە لێیان.\nوە ئە‌و کە‌شتیانە زۆربە‌ی دە‌گە‌رێتە‌وە بۆ ولایەتە یە‌کگرتووە‌کانی ئە‌مریکا، یە‌کە‌میان کە‌شتی ( انسرجنت ) کە ٣٤٠ کە‌سی لە‌سە‌ر بووە، کە سێگۆسەی بەرمۆدا لەخۆیدا گومی کردن.\nدووھە‌م غەواصە‌ی ( اسکوریبون ) کە ٩٩ کە‌شتیوانی تێدا بوو لە‌ساڵی ١٩٦٨.\nکە‌شتی ئینگلیزی ( اتلنتا ) ژمارە‌ی سەرنشینەکانی ٢٩٠ کە‌س بوون.\nلە‌ساڵی ١٩١٨ زاینی کە‌شتی ئە‌مریکی ( سایلکوب ) ژمارە‌ی ئە‌وانە‌ی کە لە‌سە‌ر کە‌شتییە‌کە بوون ٣٠٩ کە‌س بوون .\nدیاردە‌ی وونبوونی فڕۆکە ئە‌م دیاردە‌یە گە‌یشتە زەریای ئەتلەنتی کاتێک کە بە‌ئاسمانی سێگۆشەکەدا دەفرین لە ساڵی ١٩٤٥ زاینی لە قاعیدە‌ی لودیردیل لە ولایە‌تە یە‌کگرتوە‌کانی ئە‌مریکا پێنج فڕۆکە بۆ مە‌شقکردن چوون بە ئاسمانی سێگۆشەی بەرمۆدا، ژمارە‌یان (5) فڕۆکە‌وان بوون لە‌گە‌ڵ (8) یاریدە‌دە‌ری فڕۆکە‌وانە‌کان، کە تا ئاستێک شارە‌زاییان ھە‌بوو لە بارە‌ی فرۆکە‌وانیە‌وە.\nسە‌رۆکە‌کە‌یان ناوی ( تشارلزتیلور ) بوو، کاتێک کە لە بنکە‌وە چاوە‌رێی بروسکە‌یان دە‌کردن بۆ گە‌ڕانە‌وە و نیشتنەوەیان، بەڵام ئەوەی جیگای سەرسورمانە بروسکە‌یە‌کیان نارد بۆ بنکە کە لە سە‌رۆکە‌کە‌یانەوە نیردرابوو ( ملازم تشارلز تبلور ) کە ئە‌ڵێت: ( ئێمە لە‌حالە‌تێکی زۆر خراپین، ئێمە لە ژێر خە‌ت دە‌رچووین و ناتوانین زە‌وی ببینین و ناتوانین دە‌ستنیشانی شوێن و جێگامان بکە‌ین، وابزانم ئێمە وونبووین لە ئاسمان ، ھە‌موو شتێک لامان لێڵە و ھیچ نابینین و نازانین بۆ کوێ دە‌چین ) … دوای ئە‌وە ھیچیان لێ نە‌بیستراوە تا هەنوکە.\nلە‌و فڕۆکانە‌ی کە‌ون بوون لە‌ساڵی ١٩٤٥ زاینی دوو فرۆکە‌ی ئە‌مریکی وون بووە.\nلە ساڵی ١٩٤٨ زاینی فرۆکە‌ی بەریتانی ( ستارتیجر ) وون بوو کە ٣١ کە‌س لە‌سە‌ر بوو.\nلە‌ساڵی ١٩٥٦ زاینی فرۆکە‌ی دە‌ریایی ئە‌مریکی وون بوو کە ١٠ کە‌س بوون .\nپرسیار : ئایا کاتێکی دیاریکراو ھە‌یە کە کارە‌ساتی وون بوون روودە‌دات لە سێگۆشە‌ی برمودا ؟؟ ؟؟\nزۆربە‌ی ئە‌و رووداوانە کە رویان داوە لە سێگۆشە‌ی بەرمۆدا، لە ٣ مانگی دیاریکراو رویان داوە لە‌مانگی (١/١۲/۱١) ئە‌ویش کاتی پشوی (مە‌سیحیە‌کان)ە لە کاتی (کریسمس) بۆیە ناویان ناوە ( وە‌رزی وون بوون ).\nوە‌ھە‌ندێکیان وا لێک ئە‌دە‌نە‌وە کە راکێشانێکی موگناتیسی ھە‌یە لە‌ناو دە‌ریایە‌کە ئە‌وە‌ی بە‌سە‌ری دا، بروات بۆ ناخی زە‌ویە‌کە رای دە‌کێشێت کە شوێنێکە وەك ناوچەی ۵۱ی ئەمریكا هەموو شتێك کۆنترۆڵکراوە تێیدا ..\nیاخود لە ماوەی سەدەی رابردوودا، بە دەیان لێکۆڵینەوە لە رێگەی پرۆژەی نێودەوڵەتی فراوان هەوڵیانداوە بۆ دۆزینەوەی ئەو نهێنییە، بەڵام بێ ئەنجام بوون. ئایس ئاندەرسون، توێژەری کەشوهەوا لە توێژینەوەیەکدا دەڵێت:”پێنج سێگۆشەیی لە بەیەکگەیشتنی ئۆقیانووسەکان هەن، لە هەموویان ترسناکتر سێگۆشەی بەرمۆدایە، کە ئاستی ئاوەکە بۆ 25 مەتر بە ستوونی قوڵە و ئاوەکانی لە دەوری وەکو قەڵخانێکی لیتین”.\nمییر ڤیرلاچ، پرۆفیسۆرێکی ئەمریکییە باس لەوە دەکات کە دوو هەرەمی زۆر گەورە لە شووشەی کریستالی لە ئاوی بەرمۆدا هەیە، ئەو هەرەمانەش سەرچاوەیەکی بە پیتی وزەن، چونکە لە نێویدا تایبەتمەندی عەمبارکردنی تەنی کارەبایی هەیە.\nمییر ڤیرلاچ بە رۆژنامه‌نووسانی راگەیاندووە، کە قه‌باره‌ی ئه‌و دوو هه‌ره‌مه‌ی دوورگه‌ی به‌رمۆدا سێ هێنده‌ی هه‌ره‌می خۆفۆن له میسر.\nگرێمانەکەی مییر ڤیرلاچ ئاماژەیەکە بۆ ئەوەی كه له دوورگه‌ی به‌رمۆدا كیشوه‌ری ئه‌تله‌نتیس کەوتۆتە ژێر ئاوه‌وه و لە ماوەکانی پێشوو ئه‌و دوو هه‌ره‌مه به‌شێك بوونە له دامه‌زراوه‌ی به‌رهه‌مهێنانی كاره‌با له‌و كیشوه‌ره‌دا.\nئەگەر لە نەخشەكان دا، بۆ ئەم شوێنە بگەڕێت، بێ چارە هیچ وێنەیەكی ئەو شوێنەت دەستناكەوێت‌و جگەلە سێگۆشەیەكی تۆخی رەنگ ئاوی نەبێت، بەرمۆدا دەكەوێتە (بەشی خۆرئاوای ئۆقیانوسی ئەتلەس) بە تەنیشت كەناری ولایەتی فلۆریدا لە ولایەتی نەتەوەیەكگرتووەكانی ئەمریكا، لەبەر ئەوەی ناونراوە (سێگۆشەی بەرمۆدا) لە سێگۆشەیەك پێكدێـت كە هەر لایەكی نزیكەی هەزارو 500 كیلۆمەتر دەبێت‌و سەرجەم ئەو شوێنە نزیكە 1،140،000 كم‌و لە 300 دورگە پێك دێت، بەڵام تەنها 30 لەو دورگانە خەڵكی تێدا دەژیت‌و ئەو 30 دورگەیە شوێنێكی گونجاوی خۆشە بۆ گەشتیاران‌و ئەو كۆمەڵە دورگەیە بە ناوی (بەرمۆدا) ناسراوە.\nزانایان چی لە بارەی بەرمۆداوە دەڵێن\nلەپاش چەندین ساڵ چاودێری‌و پشكنینی چواردەوری (سێگۆشەی بەرمۆدا)، زانایان چەندین زانیارییان لەسەر ئەم سێگۆشەیە بڵاوكردووەتەوە.\nیەكێك لە زاناكان دەڵیت: سێگۆشەی بەرمۆدا خاڵی ناوەراستی زەوییە، بۆیە هەموو هێزێكی زەوی‌و وزەی راكێشەر لەوێوە دەستپێدەكات.\nهەندێكی دیکە لە زانایان دەڵێن: جێگای هەندێك لە بونەوەرەکانی جیهانی دەرەوەیە کە بەئینگلیزی پیان دەوترێت (Aliens) واتا (ئالێنس) كەس زانیاری لەسەر ئەو بونەوەرانە نییە تەنها موخابەراتی (CIA) نەبێت، چونکە لە ناوچەی ۵۱ی ئەمرکا ئالێنسەکان بونیان هەیەو ینراون، ئەویش موخابەراتی (کەی جیبی) ڕوسیا توانی دوای چەندان ساڵ سیخوڕی هەندێك بەڵگەی ڤیدێۆی ناوچەی ۵۱ی بڵاو کردەوە کە ئەندامانی سی ئای ئەی لەگەل ئالێنسەکان لە ناوچەی ۵۱ی ئەمریکا گفتوگۆ دەکەن.\nهەندێكی دیکە لە گرنگترین ئەو زانیاریانەی كە كۆمەڵێك زاناو توێژەر ئاشكرایانكردووە:\n1- لەبەر ئەوەی سێگۆشەی بەرمۆدا شوێنێكی مەترسیدارەو كەس ناتوانێت لێی نزیك بێتەوە، زانای بواری (ئۆقیانوسەكان) بەناوی (د. مییر فیرلاج) توانی لە رێگای (شەپۆلی سۆنار) ـەوە، 2 هەرەمی زەبەڵاح لە قوڵایی 2000 مەترەوە بدۆزیتەوە کە بەندە لەسەرەوە ئاماژەم داوە بە دۆزینەوەی هەرەمەکان کە ئەمەش یەکێکە لەو بەڵگانەی کە ئەوەیە ئالێنسەکان لە هەرکوێیەك بنکەی خۆیان دروستبکەن بۆ مانەوەیان لە شێوەی هەڕەمی دروستی دەکەن. وەک هەرەمەکانی میسر.\nدوای چەندین توێژنەوە لەسەر ئەو دوو هەرەمە توانرا بزانرێت ئەو دوو هەرەمە لە (كریستاڵ) دروستكراوەو قەبارەكەی 3 ئەوەندەی هەرەمی خوفۆی میسر دەبێت.\n2- سێگۆشەی بەرمۆدا، باشترین شوێنە بۆ دانانی هێلكەی (مار) هەر بۆیە چەندین جۆری مار هەیە لە ئەوروپاو ئەمریكا كۆچ دەكەن بۆ ئەم سێگۆشەیەو تا بگاتە دەریای (سارجاسو) بۆئەوەی هێلكەكانی لەوێ دابنێت، دواتر مارە گەورەكان (دەتۆپن) و پاشان هێلکەکان دوای ماوەیەك هەڵدێن و مارەکان لەناویانەوە دێنە دەرەوە ئەوەی جێگای شۆك و سەرسوڕمانە کە تۆی خوێنەر توشی دەبیت ئەوەیە ئەم مارە تازە لە هێلکە هاتووانە خۆكارانە دەگەڕێنەوە شوێنی دایكیان، بەشەرتێك ئەو هێلکانە لە سێگۆسەی بەرمۆدا دانراون و پاشان ئەو مارەی هێلکەکان دادەنێت دوای کردنی هەموو هێلکەکان خۆی دەمرێت، کەچی مارە تازە بووەکان یەکسەر بەڕێ دەکەون بەرەو زێدەی دایکیان بێ سەرلێشێوان دەچنەوە هەمان شوێن کە داکیان تیایدا ژیاوە !!!!!!!\n3- زۆرجار گومانەکانت دەگەنە بن بەست کە سێگۆشەی بەرمۆدا شتێکی سروشتی نییە، بۆ دەبێت ئەو کەشتی و فڕۆکانەی کە بەرمۆدا لە خۆیدا نقومی کردوون تائێستا ئەسەری نییە، کەچی بە پێجەوانەوە چەندین كەشتی دیکە هەن لە مێژووی ونبونیاندا کە داخلی سێگۆشەی بەرمۆدا بووەو هیچ لە سەرنشینەكانی نەماون كەس نەیزانیوە چییان بەسەر هاتووە، بەڵام گرنگترینیان كەشتی (روزالی) كە تایبەت بوو، بە وڵاتی فەڕەنسا كاتێك دەکەوێتە ناو خاڵی سێگۆشەکە کە ئیتر هیچ ئەملاو ئەولای تیانییە دەبێت بەرمۆدا لەخۆیدا نقومی بکات و ئەسەری نەمێنێت ئەمجارە نقومبوون نەبوو کەشتییەکە وەك خۆی بەسەر ئەوەکەوە لە بەرمۆدا مابویەوە هەموو كەلوپەلی سەرنشینەكانی هیچ شتێكی بەسەر نەهاتبوو، تەنها ئەوە نەبێت سەرنشینەکانی ناوی نەبێت کە تا ئەم ساتە بەندە ئەم بابەتە لەسەر بەرمۆدا دەنوسم بۆ تۆی خوێنەری ئازیز ئەسەریان نییەو بەرمۆدا لەگەڵ بێدەنگی خۆی ئەوانیشی بێدەنگ کرد، هەر وەك ئەوە وابووە كە سەرنشینەكانی چەند كاتژمێریك بوبێت کەشتییەکەیان جێ هێشتبێت باش دوزینەوەی کەشتییەکە.\nباشە بالەوە گەڕێین کە عیلم و لێکۆڵینەوەو زانست دەربارەی بەرمۆدا مرۆڤ چی لەبارەیەوە ئاشکرا کردووە. با بێینە سەر مەسەلەی دین، ئایا (پێغەمبەری ئیسلام و دینەکەی)د.خ هیچی لەو بارەیەوە باس کردووە.\nئاینی ئیسلام‌و سێگۆشەی بەرمۆدا\nئایا ئاینی ئیسلام لە رێگای قورئان یان لە وتەكانی پێغەمبەر (د.خ) هیچ دەربارەی بەرمۆدا باسکراوەو وترابێت.\nسێكۆشەی بەرمۆداش یەكێكە لەو نهێنانەی كە لەلایەن ئینسانەكانەوە نەزانراوە جگەلە چەند زانیارییەكی كەم نەبێت، بەڵام دەگوترێت لە ئایینی ئیسلام دا، باسکراوە بەندە ئەو سەرچاوانەی کە ئاینی ئیسلام و پێغەمبەر باسی کردووە دەربارەی بەرمۆدا کە ئەمڕۆ زانایانی ئیسلامی عەرەب دەڵێن ئاماژەکان هەمووی باس لە بەرمۆدا دەکات بۆم هێناون بۆ ئەوەی غەدرنەکەین، چونکە بەندە ئاماژەم لەسەرەوە داوە بە لێکۆڵینەوەی چەندان زانای ئەوروپی دەی خۆ دەبێت بزانین لە عالەمی ئیسلامیشدا دەربارەی بەرمۆدا چۆن شیکار دەکرێت.\n(جابر) ی كوڕی عەبدوڵڵا، دەڵێت: پێغەمبەر (د.خ) وتی: “عەرشی ئبلیس لەسەر دەریایە بەردەوام پۆلێك دەنیرێت بۆ ئەوەی خەڵكی توشی فیتنە بكەن، بەرێز ترینەكانیان ئەوانەن كە زۆرترین فیتنە لە نێوان ئینسانەكاندا بڵاودەكەنەوە”.\nئبلیس كاتی خۆی لە بەهەشت (مار) ی بەكارهێنا بۆ خەڵەتاندنی (ئادەم‌و حەوا)، ئێستایش بەڵگەی بەردەوامبوونی پەیوەندی نێوان مارو شەیتان لە وتەیەكی پێغەمبەر (د.خ) بوونی هەیە.\nلە ڕیوایەتێکی تردا\nباوكی سەعید، دەڵێت: پێغەمبەر (د.خ) بە كوری صائدی وت:چی دەبینیت، وتی: عەرشێك لەسەر دەریا دەبینم‌و لە دەوروبەری مار هەیە، پێغەمبەر (د.خ) وتی: راستت وت ئەوە عەرشی ئبلیسە.\nپێشتریش باسمان كرد كە زانایان ئەوەیان دەرخستووە كە (مار)ێكی زۆر لە ئەوروپاو ئەمریكا لەرێی دەریاوە ئەچن بۆ سێگۆشەی بەرمۆدا.\nپێغەمبەر (د.خ) لە چەندین وتەی خۆی دووپاتی بوونی مەملەكەتی شەیتان و جنۆكە دەكات، لەسەر دەریا كە بەسەرۆكایەتی (ئبلیس) بەرێوە دەبرێت، بەڵام بەهیچ شێوەیەك ناو شونی ئەو دەریایەیی نەوتووە.\nلێرەدا پرسیارێك دروست دەبێت، ئایە بۆ پێغەمبەر (د.خ) شوێنی ئەو دەریایەیی بۆ ئێمە باس نەكردوە؟\nلەوەیە لەبەر یەكێك لەم هۆكارانە بێت:\nلەراستیدا، لەوەیە مەملەكەتی (ئبلیس) لە شوێنێكی نەزانراوبێت.\nیاخود، جیهانی جنۆكە جیهانێكی نەبینراوەو پێغەمبەر (د.خ) نەیویستووە خەڵك خۆی بەشتێكەوە سەرقاڵ بكات‌و لە كۆتاییدا هیچ سودێكی بۆیان نەبێت یان توشی كێشەیان بكات.\nهەروەها لە سەرچاوە ئیسلامیەكاندا باس لەوەدەكرێت كە (ئبلیس) مەملەكەتەكەی بۆیە لەسەر دەریا دروستكردووە، چونكە (خودا)ی گەورە پێشتر (عەرش)ەکەی خۆی لەسەر دەریا بووە پێش دروستكردنی (زەوی و ئاسمانەكان).\nئبلیس بۆ عەرشەكەی لەسەر دەریا دروستكردووە\nئەم بابەتە پێویستە لەسەرەتاوە بۆتان باس بكەم.\nخودای گەورە (سومیا)ی باوكی جنۆكەی پێش (ئادەم)ی باوكی مرۆڤ بە (2000) ساڵ دروستكردوە، خوای گەورە بە (سومیا)ی وت: داواكاریت چییە؟ سومیا وتی: “داوای ئەوە دەكەم كە ببینین و نەبینرێین.\nلەسەر زەوی شاراوە بین، هەمیشە بە گەنجی بمێنینەوە خودای گەورە داواكەی (سومیا)ی باوكی جنۆكەی قبوڵکرد لەسەر زەوی نیشتەجێبوون، بەمشیوەیە جنۆكە یەكەم بەندەی خودا بوون لەسەر زەوی.\n(سەرچاوە وتەكانی ابن عباس)\nئەوە جێدەهێڵم بۆ ئێوە\nئێستە تەواوی بۆچوونەکان و تەواوی لێکدانەوەکان گەیشتن بە قۆناغێکی دیکە ھەمووان تووشی شۆک بوون کاتێک کەشتییەکی ٩٠ ساڵ پێش ئێستە کە لە سێگۆشەی بەرمۆدا ون بوو بوو لە کەناراوەکانی وڵاتی کۆبا دەرکەوتەوە.\nلە ساڵی ١٩٢٥ کەشتی “ئێس ئێس کۆد تو باک سی” لە سێگۆشەی بەرمۆدا بەیەکجاری ون بوو و ھەرچەند سۆراغی زۆری کرا، بەڵام ھیچ شوێنەوارێکی دەرنەکەوت.\nلەکۆتایدا هەندێك زانیاریتان بۆ دەدەمێ لەسەر 9 شوێن وەکو سێگۆشەی بەرمۆدا مەترسیدارە\n– چیای سوپەر ستیشن.. ئەم چیایە پرە لە ئاڵتون..لە ساڵی ١٨٠٠ دۆزرایەوە تا ئێستا هەر کەسێک چووە نەگەڕاوەتەوە..\n– باشوری ئەتلانتیک…ئەم شوێنە وەکو سێگۆشەی بەرمودا وایە.. هەر کەسێک ئەچێتە ئەوێ ناگەڕێتەوە..هاتوچۆ بۆ ئەم شوێنە قەدەغەکراوە…\n– ڕووباری ئەنجیکونی…ئەم ڕووبارە لە ساڵی ١٩٣٠ گوندێکی داپۆشی..\n– دەریای شەیتانەکان…یان دەریای ئەژدیها..دیاری کراوە لە یابان..چەن شەیتانێک نیشتەجێی ئەم دەریایەن هەر بەلەمو پاپۆڕێک یاخود فرۆکەیەک\nبەسەریدا بڕوا گەڕانەوەی نیە!لە ١٩٥٠ تیمێکی فڕۆکەی یابانی بۆ تەحقیق کردن چوونە ئەوێ بەڵام ئەوەی بینیان سێگۆشەیەک بوو لە کارەبا\nدرووستکرابوو کەلەلایەن خۆیانەوە بە ئامێری قسەکردن بیسترابوو..لەو کاتەیا فڕۆکەکان تێکشکان..\n– زۆنگاوی بایگلەو..لەم زۆنگاوەدا إرۆکەیەکی فەزایی ئەبینرێت…کە لە شاری “ئەتا”یە… لە ساڵی ١٩٩٤ دووکەس دۆزیویانەتەوە و هەر ئاژەڵێک\nچووە بە لای ئەو زۆنگاوەدا زۆنگاوەکە ڕای کێشاون…\nسێگۆشەی میشیگان….لە ناوەڕاستی ڕووباری میشیگانە…سێگۆشەی شەیتانەکان ئەمەش! شەیتان هێمای سەرەکی سێگۆشەیە..هەربۆیە ماسۆنی هێماکەی سێگۆشەییە…\nلە بەناوبانگترین ڕووداوەکانی ئەم سێگۆشەیە ئەوەیە کە\nکاپتن دۆنەر لە ساڵی ١٩٣٧ وە کاپتن دۆنەر جۆرج و مکفرالند…لەسەر ڕێگە بوون واشنگتن..ئەوان ئەبوایە بەسەر سێگۆشەکەیدا بڕۆشتنایە..لێرەدا فڕۆکەکانیان تێک ئەشکێن\nو ئەکەونە خوارەوە بی هیچ هۆیەک..\n-گ وندی سان لویسی… لەم گوندە فرۆکەی فەزایی ئەبنرێت..ئافرەتێک بە ناوی جودی میسۆلاین… لەسەر ماڵەکەی شتێکی درووستکرد کە وەک تەلیسکۆپ وابوو..٥٠ فڕۆکەی بینی!..\n– سیگۆشەی بینگتۆن..سێرکە سێگۆشەیەکی تر..لە ڕۆژهەڵاتی ڤێرمۆنت دۆزریاوە..لە سالێ ١٩٥٠ گروپێکی ڕاوکردن چوونە ئەو ناوچەیە بۆ ڕاوکردن..کاتێک ویستان بە ناو ئەو\nئاوەدا بپەڕنەوە کەسیان نەگەڕانەوە..\n– سێگۆشەی بریج واتەر..ئاگاداربە… دووربکەوەرەوە لە سێگۆشە..لە ناوەڕواستی ماساسوچێست دیاری کراوە..لە باشوری شاری بۆستن لە ئەمریکا..لەم ناوچەیە شتی سەیر بینراوە!!\nلە ساڵی ١٩٧٠ کۆمەڵێک ڕاپۆرت کۆ کرایەوە لەسەر ئەو ناوچەیە کە شتی سەیر و دڕندە بینراوە…لە ساڵی ١٩٧٦ ڕاپۆرتێک نێردرایە حاکمی ئەو شارە کە شتێکی زەبەلاح\nبە شێوەی تارمایی و چاوێکی شین بینیوه‌وه.\nPrevious الأكراد والنبي كتێبێك له دژی كوردستان\nNext مێژووی شاری سلێمانی له مانگی ئاب دا\nرۆژی ئاڵا رۆژی بیركردنه‌وه‌یه له‌شه‌كانه‌وه‌ی به ئازادی


عێراق – پەڕە 58 – رۆژنامه‌ی خه‌بات\nسه‌ره‌تا عێراق (په‌ڕ 58)\nتشرینی دووه‌م 12, 2018\nئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ماوەی كاتژمێرێكە گفتوگۆی بودجەی ساڵی 2019ی عێراق دەكات و فوئاد حوسێن وەزیری دارایی لەدانیشتنەكە ئامادەیە. لە دانیشتنی ئەمڕۆی پەرلەمانی عیراقدا بۆ جاری دووەم پڕۆژەیاسای بودجە تاوتوێکرا، د.فوئاد حسێن، وەزیری دارایی عیراقیش ئامادەی دانیشتنەکە بوو و دیدگای کابینەی نوێی حکومەتی لەبارەی خەرجی بودجەی ساڵی 2019 خستەڕوو. رونیشیكردۆتەوە، چەند پێشنیارو بیرۆكەی نوێ پێشنیاركراون لەلایەن نوێنەرانی هەرێمی كوردستان و …\nئەمڕۆ بە سەرۆكایەتیی د. فوئاد حوسێن، جێگری سەرۆكوەزیران-وەزیری داراییی حکوومەتی عێراقی فیدراڵ، کۆبوونەوەیەک دەربارەی پڕۆژەیاسای بوودجە کرا و تێیدا جێگری سەرۆکوەزیرانی عێراق، دووپاتی لەسەر مامەڵەكردن لەگەڵ ئەم یاسایە كرد لە ژێر ڕۆشناییی ئەو پرۆگرامە حكوومییەی سەرۆكوەزیران جەختی لەسەر كرد كە پشت بە هەبوونی بناغەیەكی پتەو بۆ بنیادنان و ئاوەدانكردەوە و پێكشەشكردنی خزمەتگوزاری و وەستان لە دژی گەندەڵی دەبەستێت. ئەمڕۆ بە …\nخەڵکی بەسرە داوای بە هەرێمکردنی پارێزگاکەیان دەکەن\nهاووڵاتیانی پارێزگای بەسرە جارێکی دیکە داوای بە هەرێمکردنی پارێزگاکەیان دەکەن، لەبەرامبەریشدا هاوپەیمانێتی دەوڵەتی یاسا بە سەرۆکایەتی نووری مالیکی، داواکەی هاووڵاتییانی بەسرە بە دەستووری دەزانێت و دووپاتیدەکاتەوە، پشتگیری لە هەر هەوڵێکی بە هەرێمبوونی بەسرە دەکەن. خەلەف عەبدولسەمەد، سەرکردە لە هاوپەیمانێتی دەوڵەتی یاسا بە سەرۆکایەتی نووری مالیکی رایگەیاند “ئەزموونی نوێی سیاسەت ئەوەی سەلماندووە، هەرێمەکان دەتوانن باشتر لە پارێزگاکان بە مافەکانیان بگەن، هەرێمی …\nژمارەی کوژراوانی تەقینەوەکەی موسڵ گەیشتە پێنج کەس\nمارەی کوژراوانی تەقینەوەکەی شاری موسڵ گەیشتە پێنج کەس. سەرۆکی ئەنجوومەنی پارێزگای نەینەواش دەڵێت “دۆخی شارەکە ئاسایی بووەتەوە”. سەیدۆ چەتۆ، سەرۆکی ئەنجوومەنی پارێزگای موسڵ بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، ژمارەی قوربانییانی تەقینەوەکەی ئێوارەی ئەمڕۆی نێو شاری موسڵ گەیشتە پێنج کوژراو و نۆ بریندار، بەڵام برینی هەندێکیان سووکن. ناوەندی راگەیاندنی ئەمنی لە بەیاننامەیەکدا راگەیاند، تەقینەوەکەی ئەمڕۆ پێنجشەممە لەڕێگەی ئۆتۆمبێلێكی جۆری پیكئاب لەبەردەم …\nعادل عه‌بدولمه‌هدى دوو پرسى په‌یوه‌ندیدار به گه‌ل و حكومه‌تى كوردستان ده‌وروژێنێت\nبه‌پێى هه‌واڵى میدیا عێراقییه‌كان، رۆژى سێشه‌مه 6ى تشرینى دووه‌مى 2018، عادل عه‌بدولمه‌هدى سه‌رۆك وه‌زیرانى عێراق له لێدوانێكى رۆژنامه‌وانیدا سه‌باره‌ت به مادده‌ى 140 و به‌شه بودجه‌ى هه‌رێمى كوردستان رایگه‌یاند: گه‌یشتن به چاره‌سه‌رێكى گونجاو بۆ مادده‌ى 140ى ده‌ستوورى عێراق و به‌شه بودجه‌ى هه‌رێمى كوردستان به شێوه‌یه‌كى عادیلانه پێویسته. عادل عه‌بدولمه‌هدى له وه‌ڵامى پرسیارێكدا كه باس له مادده‌ى 140 و به‌شه بودجه‌ى هه‌رێمى …\n1...575859په‌ڕ 58 of 59\nسه‌ردانی ئه‌مڕۆ: 4,428\nسه‌ردانی ئه‌م هه‌فته‌یه: 40,432\nهه‌موو سه‌ردانه‌كان: 3,083,786


“هونەر پرۆسەیەکی مەعریفیی ستاتیکیی تاکەکەسییە” » DidiMn\n“هونەر پرۆسەیەکی مەعریفیی ستاتیکیی تاکەکەسییە”\nگۆران محەمەد، یەکێکە لە هونەرمەندە شێوەکارەکانی کوردستان، کە پەیمانگەی هونەرەجوانەکانی ڕانیە، بەشی شێوەکاری تەواو کردووە و تا ئێستا بەشداریی لە چەندین پێشانگەی هاوبەشدا کردووە و دوو پێشانگەی تایبەت بە کارەکانی خۆیشی کردووەتەوە.\nگۆران محەمەد سەبارەت بە تابلۆکانی بۆ دیدی من دەدوێت و دەڵێت: “ڕەنگە تابلۆکان لە چەندین ڕووەوە قووڵ و ڕۆشنتر لە خۆمان، کە دەمانەوێت شتێک لە بارەیانەوە بڵێین، بدوێن. بەگشتی من وا هونەر دەبینم کە پرۆسەیەکی مەعریفیی ستاتیکیی تاکەکەسییە، بەتایبەتیش دەربڕینخوازی (تەعبیری) وەک ڕێبازێک، جەختکردنەوەیە لەسەر خود، هەڵچوونە ڕۆحی و دەروونیەکان. زنجیرەی ئەم کارانە نموونەیەکن لەو ڕشتەی کارکردنە.”\nدیدی من بەشێک لە تابلۆکانی گۆران محەمەد لێرە دادەنێت.\nArasAbdulla, GoranMuhamad, Rania, Shewakari,


تەنگژەی دیموكراسی: ئایا دیموكراسی شكستی هێناوە؟ ..... بەشی یەكەم\nد. شێرزاد نجار December 12, 2018 وتار و بیروڕا\n«شتێك نییە دڵڕفێنتر لە هونەری ئازادی، بەڵام هیچ شتێكیش هێندەی فێربوونی بەكارهێنانی ئازادی دژوار نییە.»\nئەلێكسی دی توكفیل: دیموكراسیەت لە ئەمریكا\nدیموكراسیەت سەركەوتووترین هزری سیاسییە لە سەدەی بیستدا، بەڵام بۆچی كێشەی «شكستهێنانی» دەورووژێندرێت و ئایا پێویستە چی بكرێت بۆ خۆلادان لەم شكستە؟\nدیموكراسییەتەكان لە رووی هزر و مومارەسەوە لە غەیرە دیموكراتییەكان زیاتر دەوڵەمەندترن. لەوەش گرنگتر، دیموكراسیەت دەرفەت بۆ خەڵكی دەڕەخسێنێت بۆ گوزارشتكردن لە بۆچوونەكانیان و داڕشتنی داهاتووی خۆیان و رۆڵەكانیان. بەشێكی زۆری خەڵكی لە بەشە جیاوازەكانی جیهاندا ئامادەن سەركێشی بكەن لە پێناویدا، لەبەر ئەوەی بیرۆكەی دیموكراسیەت هێزێكی كێشكردنی هەمیشەیی هەیە. بەڵام لەگەڵ هەموو لایەنە باشەكانیدا، لە ئێستادا دیموكراسیەت بە رۆژگارێكی دژواردا تێدەپەڕێت.\nكاتێك حوكمڕانە سەركوتكارەكان دووردەخرێنەوە، ئەوا ئەو بەرهەڵستكارانەی شوێنیان گرتوونەتەوە، بە زۆری شكستیان هێناوە لە بنیادنانی سیستمێكی دیموكراتی كە قابیلی ژیان و بەردەوامبوون بێت. لە هەمان كاتدا، لە دیموكراسیەتە جێگیرەكاندا، كە لە بەرەكانی سیستمەكە كەوتوونەتە بەرچاو بە چەشنێك كە بوونەتە مایەی خوڵقاندنی نیگەرانی و لە ئاست سیاسەتەدا نائومێدی بڵاو بۆتەوە.\nلە نیوەی یەكەمی سەدەی بیستدا، دیموكراسیەتە تازەگەشەكردووەكان لە ئەڵمانیا و ئیسپانیا و ئیتاڵیا داڕووخان. و بە هاتنی ساڵی 1941، تەنیا 11 وڵاتی دیموكراسی مانەوە، فرانكلین رۆزەفڵت نیگەران بوو و باسی لەوە دەكرد كە هەر دەبێت «مەشخەڵی دیموكراسیی مەزن لە تاریكی بەربەریەت بپارێزرێت.»\nتەنیا چەند ساڵێك پێش ئێستا وا دەردەكەوت كە دیموكراسی باڵادەست بێت بەسەر جیهاندا.\nئەوە بوو كۆمەڵێك دیموكراسییەتی نوێ لە ئەفریقیا و ئاسیا هاتنەئاراوە: لە یۆنان (1974) و ئیسپانیا (1975)، و ئەرجەنتین (1983)، بەرازیل (1985)، و چیللی (1989)، دیموكراسییەتە تازەگەشەكردووەكانی ناوەڕاستی ئەوروپا (پۆڵەندا و چیك و ...هتد).\nلە ناوەڕاستی دووەمی سەدەی بیستدا، لە سەختترین هەلومەرجی مومكیندا دیموكراسیەتەكان رەگوڕیشەیان چەسپاند: لە ئەڵمانیا، كە بەدەست نازییەتەوە ناڵاندبووی، لە هیندستان، كە زۆرترین هاووڵاتی هەژار لەخۆ دەگرێت، هەروەها لە باشووری ئەفریقیاش.\nبە هاتنی ساڵی 2000، فریدەم هاووس، كە دامەزراوەیەكی هزری ئەمریكییە، پۆلێنكاری كرد و 120 دەوڵەت، یان لە 63% كۆی دەوڵەتانی جیهانی بە دەوڵەتی دیموكراسی هەژماركرد لە نێوان ساڵانەی 1980 و 2000دا.\nلە ساڵی 2000 نوێنەری زیاتر لە 100 دەوڵەت لە كۆڕبەندی جیهانی بۆ دیموكراسی لە وارشۆ كۆبوونەوە بۆ راگەیاندنی ئەوەی كە «ئیرادەی گەل» بریتییە «لە بنچینەی دەسەڵاتی حكومەت.» هەروەها راپۆرتێكی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ئەوەی خستەڕوو كە دوای ئەوەی «ئەزموونە شكستخواردووەكان» لە شێوە حوكمڕانییە سەركوتكاری و گشتگیرەكانەوە سەرچاوەیان گرت، ئەوا «پێدەچێت ئێستا دیموكراسیەت سەركەوتنی بەدەست هێنابێت.»\nبەڵام ئەو بەرەوپێشچوونەی لە كۆتاییەكانی سەدەی بیستدا بەدیهاتن. لە سەدەی بیست و یەكدا راوەستان. كە سەرەڕای ئەوەی لە 40%ی دانیشتووانی جیهان، لە هەر كاتێكی دیكە زیاتر، لەو وڵاتانەدا دەژین كە هەڵبژاردنی ئازاد و دادپەروەرانەیان تێدا ئەنجام دەدرێت، بەڵام بەرەوپێشچوونی دیموكراسی لەسەر ئاستی جیهان راوەستاوە، رەنگە پاشەكشەشی كردبێت. دامەزراوەی فریدەم هاووس ئاماژە بەوە دەكات كە ساڵی 2013 هەشتەمین ساڵ بوو لەسەر یەك كە ئازادی لە ئاستی جیهان لە داكشاندا بوو، و كاروانی دیموكراسیش لە سەرەتای ئەم سەدەیەدا لە ترۆپكدا بوو. لەنێوان ساڵانی 1980 و 2000، دیموكراسی تەنیا دوچاری چەند نسكۆیەك بۆوە، بەڵام لە ساڵی 2000ەوە روبەڕوزی چەندین نوچدان بۆوەو كێشەكانی دیموكراسی قووڵترن لەوەی ژمارەكان ئاماژەیان بۆ دەكەن. زۆرێك لە بەناو دیموكراسیەتەكان بەرەو سەركوتكاری داخزان، واتە پارێزگارییان لە رواڵەتی دەرەكیی دیموكراسی كرد، وەك ئەنجامدانی هەڵبژاردنەكان، بەڵام بە بێ دەستەبەركردنی مافەكان و بێ بوونی دامەزراوەكان كە گرنگییەكەیان كەمتر نییە لە لایەنەكانی سیستمێكی دیموكراسیی كارا.\nباوەڕهێنان بە دیموكراسی لە ساتەوەختەكانی سەركەوتندا دێتەئاراوە، وەك رووخاندنی ئەو سیستمەی كە پشتیوانیی جەماوەری لێ ناكرێت. بەڵام بە زۆری بەرەوپێشچوونی دیموكراسیەتەكان بەرەو داڕووخان دەچێت. لە نێو رۆژئاوادا، بە زۆری دیموكراسیەت دەناڵێنێت بەدەست پرسی قەرز و كێشەی بونیادی لە ناوخۆدا و كێشەی سنوورتێپەڕاندن لەسەر ئاستی دەرەوە. بەڵام لە ئێستادا بە رێزگرتنێكی نوێوە مامەڵە لەگەڵ گومانە كۆنەكاندا دەكرێت، كە خاڵە لاوازەكانی دیموكراسی لە نێو رۆژئاوادا و لەرزۆكی كاریگەرییەكەی لە شوێنەكانی دیكەدا، بەرچاوتر بوون. كەواتە بۆچی دیموكراسی گوڕوتینی پێشووی لەدەست داوە؟\nدوو هۆكاری سەرەكی هەن لەم رووەوە، كە بریتین لە قەیرانی دارایی ساڵانی 2007-2008 و هەڵكشانی چین. زیانەكانی قەیرانەكە زیانی دەروونی و دارایی بوون و پەردەیان لەسەر خاڵە لاوازە بنەڕەتییەكانی سیستمی سیاسی لە رۆژئاوا هەڵماڵی، ئەمەش بووە هۆی بنكۆڵكردنی متمانە بەخۆبوون كە یەكێك بوو لە پایە مەزنەكانی. هەروەها حكومەتەكان بەردەوام بوون لە پێدانی شایستەییەكان بە درێژایی چەند دەیەیەك، ئەمە بووە هۆی ئەوەی ئاستێكی مەترسیداری قەرز كەڵەكە بێت، سیاسەتمەدارانیش باوەڕیان وابوو كە قۆناغەكانی گەشەكردن و داكشانیان هەڵوەشاندۆتەوە و سنوورێكیان بۆ مەترسییەكان داناوە. ئەوە بوو خەڵكانێكی زۆر هەستیان بە نائومێدی دەكرد لە ئاست شێوازی كاركردنی سیستمە سیاسییەكانیانەوە، بەتایبەتی كاتێك حكومەتەكان بە پارەی باجدەرەكان بانكەكانیان رزگاركرد، دواتر ئەمە بۆ یەكجاری راوەستا، كاتێك پارەبەخشەكان بەردەوام بوون لە پێدانی پاداشتی گەورە پێیان. قەیرانەكەش كۆدەنگیی نیشتمانی گۆڕی بۆ گوزارشتێك لە جیهانی تازەگەشەكردوودا: قۆرخكردنی پێشكەوتنی ئابووری. لاری سامرز، لە زانكۆی هارڤارد، سەرنجی ئەوە دەدات، كاتێك ئەمریكا بە رەوتێكی خێراتر گەشەی دەكرد، ئەوا هەر بە نزیكەیی لە هەر 30 ساڵ جارێكدا ئاستی گوزەران دوو هێندە دەبوون. ئەمە لە كاتێكدا چین لە ماوەی سی ساڵی رابردوودا هەوڵیداوە هەر دە ساڵ جارێك ئاستی گوزەران دوو هێندە بكات. ئێستاش نوخبەی وڵاتی چین باس لەوە دەكەن كە مۆدێلی ئەوان- كۆنتڕۆڵێكی توند لەلایەن حزبی كۆمۆنیستییەوە، هاوشان بە هەوڵێكی بێ پەروا بۆ دامەزراندنی كەسانی كارامە لە پۆستە باڵاكانیدا- كاراترە لە دیموكراسی و كەمتر رووبەڕووی شڵەژان دەبێتەوە. كە نزیكەی هەر دە ساڵ جارێك سەركردایەتیی سیاسی دەگۆڕێت و بەردەوام كارامەیی نوێ لەخۆ دەگرێت و لە سەر ئەو بنەمایەش بانگەشە بۆ كادرەكانی حزب دەكرێت كە تا چ ئاستێك دەتوانن ئامانجەكان بپێكن.\nبەڵام رەخنەگرانی چین پێكاویانە كاتێك سەرزەنشتی حكومەتی ئەو وڵاتە دەكەن كە بە هەموو شێوەیەك كۆنتڕۆڵی رای گشتی كردووە، لە رووی زیندانیكردنی بەرهەڵستكارەكانەوە بۆ چاودێریكردنی گفتوگۆی نێو تۆڕی ئەنتەرنێت. لەگەڵ ئەوەشدا، خولیای دەسەڵات بۆ كۆنتڕۆڵكردن، بە مانای ئەوە دێت كە بە شێوەیەكی گریمانەكراو ئەم دەسەڵاتە بایەخ بە رای گشتی دەدات. لە هەمان كاتدا، سەركردەكانی چین توانیویانە چارەسەری هەندێ لە كێشە گەورەكانی پەیوەست بە بنیادنانی دەوڵەت بكەن، لە كاتێكدا مامەڵەكردن لەگەڵ ئەم كێشانە لە سایەی دیموكراسیدا چەندین دەیەی پێویستە. بۆ نموونە، لە ماوەی دوو ساڵدا، چین مووچەی خانەنشینی بۆ ژمارەیەكی زیاتری گوندنشینەكانی دابین كرد، كە ژمارەیان دەگاتە 240 ملیۆن كەس، ئەمەش زۆر زیاترە لە ژمارەی ئەو كەسانەی كە سیستمی مووچەی گشتی لە ئەمریكا دەیانگرێتەوە.\nزۆرێك لە خەڵكی چین ئامادەن بۆ خستنەڕووی سیستمەكەیان ئەگەر بێتو گەشەكردن بەدەست بهێنێت. راپرسییەكانی دەزگای بیو بۆ هەڵوێستە جیهانییەكان لە ساڵی 2013دا ئەوەی خستەڕوو كە لە 85%ی چیینەكان «زۆر رازین» لەو ئاراستەیەی وڵاتەكەیان گرتوویەتەبەر، ئەمە بە بەراورد بە رێژەی 31%ی ئەمریكییەكان. ئەوەتا هەندێ لە بیریارەكانی چین بە شێوەیەكی ئیجابی سەرقاڵی خۆهەڵكێشانن. چانغ ویوی لە زانكۆی فودان مشتومڕی ئەوە دەكات كە دیموكراسی، رۆژئاوا و بەتایبەتی ئەمریكا، تێكدەشكێنێت، لەبەر ئەوەی سیستمێكی چەقبەستوو دروست دەكات، و پرۆسەی بڕیاردان بەلاڕێدا دەبات و كەسانی پلە دوو بۆ سەرۆكایەتی سەردەخات، وەك جورج بۆشی كوڕ. یو كیبینگ لە زانكۆی پەكین باس لەوە دەكات كە دیموكراسی بابەتە سادەكان دەكاتە چەند «پرسێكی زۆر ئاڵۆز و كەمبایەخ» و رێگە دەدات بە «هەندێ لە سیاسەتەكان بۆ ئەوەی لە رێی قسەی بریقەدارەوە خەڵك چەواشە بكەن.» هەروەها وانغ جیسی لە زانكۆی پەكین، سەرنجی ئەوە دەدات كە «زۆرێك لە وڵاتە تازەگەشەكردووەكان كە بەها و سیستمە سیاسییەكانی رۆژئاوایان گرتۆتەبەر بە دەست پشێوییەوە دەناڵێنن» و چین مۆدێلێكی بەدیل دەخاتەڕوو. كە چەند وڵاتێكی ئەفریقیا (رواندا) و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست (دوبەی) و باشووری رۆژهەڵاتی ئاسیا (ڤێتنام) ئەم قسەیە بە جددی وەردەگرن.\nلە ساڵی 2000ەوە پێشكەوتنی چین هێزێكی زیاتری بەدەستهێنا لە چوارچێوەی زنجیرەیەك لە نائومێدبوون لە ئاست دیموكراسیدا. یەكەم نسكۆی گەورەش لە رووسیا روویدا. دوای كەوتنی دیواری بەرلین لە ساڵی 1989دا، وا دەركەوت كە ئاڵوگۆڕی دیموكراسی پەرەسەندنێكی حەتمییە لە یەكێتیی سۆڤیەتی پێشوودا. لە نەوەتەكانی سەدەی رابردوو، رووسیا چەند هەنگاوێكی سەرمەستانەی هەڵگرت لە سەردەمی بۆریس یەڵتسندا. بەڵام لە كۆتایی ساڵی 1999دا دەستی لەكاركێشایەوە و دەسەڵاتی رادەستی ڤلادیمیر پوتین كرد، كە كارمەندێكی پێشوو كەی جی بی بوو، كە لەو كاتەوە پۆستی سەرۆكی حكومەت و دوو جار پۆستی سەرۆكی وڵاتی وەرگرتووە. ئەم قەیسەرەی دوای رۆژگاری مۆدێرنە گەوهەری دیموكراسی لە رووسیا لەناو بردووە و رۆژنامەگەری دەمكوتكردووە و نەیارەكانی زیندانی كردووە، بەڵام پارێزگاری لە رواڵەتەكە كردووە، واتە هەمووان دەتوانن دەنگ بدەن تا ئەو كاتەی كە پوتین براوە بێت. سەركردە تاكڕەوەكانیش لە فەنزویلا، ئۆكرانیا و ئەرجەنتین و شوێنەكانی دیكە دیموكراسییەتێك بەلاڕێدابراویان پیادە كردووە لەبری ئەوەی بە یەكجاری خۆیانی لێ رزگار بكەن، ئەمەش بۆتەهۆی زیاتر شێواندنی ناوبانگی دیموكراسی.\nنسكۆی گەورەی دووەم بریتی بوو لە جەنگی عێراق. كاتێك دوای داگیركاری ئەمریكا بۆ عێراق لە ساڵی 2003دا بیانووی بوونی چەكی كۆمەڵكوژ لای سەددام حوسێن راست دەرنەچوو، بوش بیانووی دیكەی خستەڕوو بۆ پاساوهێنانەوە بۆ جەنگەكە و رایگەیاند ئەمە جەنگە لە پێناوی ئازادی و دیموكراتیدایە. و لە دووەم وتاری دەستپێكدا رایگەیاند: «هەوڵە هاوبەشەكانی دەوڵەتە ئازادەكان بۆ بەهێزكردنی دیموكراسی، سەرەتای شكستهێنانی دوژمنەكانمانە.» ئەمەش زیاتر بوو لە كارێكی هەلپەرستانە: بوش بە راستی باوەڕی وابوو تا ئەو كاتەی دیكتاتۆرەكان زاڵ بن بەسەر رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئەوا ئەم ناوچەیە وەك خاكێكی بە پیت بۆ تیرۆر دەمێنێتەوە. بەڵام زیانی گەیاند بە دیموكراسی. چەپڕەوەكان ئەمەیان كردە بەڵگەی ئەوەی كە دیموكراسی تەنیا گەمەیەكی دەستی ئیمپریالیزمی ئەمریكییە. واقیعبینەكانی نێو سیاسەتی دەرەوە پێیان وابوو پشێوی هەڵكشاوی عێراق بەڵگەیە كە بەهێزكردنی دیموكراسی بە سەركردایەتی ئەمریكا مایەی ناسەقامگیرییە. موحافیزكارە نوێیەكان نائومێد بوون، وەك فرانسیس فۆكۆیاما، كە زانایەكی سیاسیی ئەمریكییە، ئەمەیان كردە بەڵگەی ئەوەی ناكرێت لەسەر خاكێكی بەردین دیموكراسی رەگوڕیشە بچەسپێنێت.\nسێیەم نسكۆی مەترسیدار، میسر بوو. رووخانی رژێمەكەی حوسنی موبارەك لە ساڵی 2011، لە نێو خۆپیشاندانە گەورەكاندا، ئومێدی بووژاندەوە بە بڵاوكردنەوەی دیموكراسیەت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. بەڵام هەر زوو بە زوو ئەم كەفوكوڵە گۆڕا بۆ نائومێدی. چالاكە لیبڕاڵەكان (كە دابەشبوون بەسەر ژمارەیەكی زۆر و زەوەندی حزبدا) سەركەوتنیان بەدەست نەهێنا لەو هەڵبژاردنانەی دواتر لە میسر ئەنجامدران، بەڵكو كۆمەڵی ئیخوان موسلمین سەركەوت و محەمەد مورسی بووە سەرۆك و ئەویش بەو شێوەیە مامەڵەی لەگەڵ دیموكراسیدا كرد، وەك ئەوەی براوە بتوانێت باڵادەست بێت و دەوڵەتیش هاوشان بكاتەوە بە ئیخوان و دەسەڵاتی سنووردارنەكراو بە خۆی ببەخشێت و ئەنجومەنێكی باڵا پێكبهێنێت كە هەمیشە ئیسلامییەكان تێیدا زۆرینە بن. لە تەمووزی ساڵی 2013دا، سوپای میسر دەستێوەردانی كرد و یەكەم سەرۆك كە بە شێوەیەكی دیموكراتییانە هەڵبژێردرابێت لە میسر، دەستگیركرا، و چەندین ئەندامی باڵا لە كۆمەڵی ئیخوان موسلمین زیندانی كران و سەدان خۆپیشاندەر كوژران. و لەپاڵ شەڕی سوریا و پشێوی یەمەندا، ئومێد بە بەهاری عەرەبی بەوەی سەربكێشێت بۆ گەشەكردنی دیموكراسی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، گۆڕا بە نائومێدی.\nلە هەمان كاتدا پرشنگی هەندێ لە كەسانی نوێی نێو كامپی دیموكراسی خامۆش بوو. لە دوای گرتنەبەری دیموكراسی لە باشووری ئەفریقیاش لە ساڵی 1994ەوە ئەو وڵاتە لەلایەن هەمان حزبەوە حوكمڕانی دەكرێت، حزبی كۆنگرەی نیشتمانیی ئەفریقی، كە وردە وردە بەرەو خزمەتكردنی خودی خۆی هەنگاوی هەڵگرت. توركیاش كە پێدەچوو ئیسلامی میانڕەو و گەشەكردن و دیموكراسی پێكەوە كۆكردبێتەوە، دادەخزێت بەرەو گەندەڵی و تاكڕەوی. لە بەنگلادیش و تایلاند و كەمبودیا، حزبە بەرهەڵستكارەكانی بایكۆتی هەڵبژاردنەكانی ئەم دواییەیان كرد، یان دەرئەنجامەكانیان رەتكردەوە.\nهەموو ئەمانە ئەوەیان خستەڕوو كە بنیادنانی دامەزراوەی پێویست بۆ پاراستنی دیموكراسی بە راستی كارێكی بێ ئەندازە سست و خاوە، ئەمەش ئەو بیرۆكەیەی رەتكردەوە كە رۆژگارێك باو بوو بەوەی دوای چاندنی تۆوی دیموكراسی، ئەوا بە خێرایی و بە شێوەیەكی خۆڕسك گەشە دەكات. لەگەڵ ئەوەی دەكرێت دیموكراسی «تمووحێكی جیهانی» بێت، هەروەك ئەوەی بوش و تونی بلێر پێداگرییان لەسەر دەكرد، ئەوا مومارەسەیەكە كە ریشەیەكی كەلتووری هەیە. ماوەیەكی زۆرە سەرجەم وڵاتانی رۆژئاوا مافی دەنگدانیان دەستەبەر كردووە، دوای ئەوەی سیستمێكی سیاسیی پێشكەوتوویان دامەزراند، هاوشان بە خزمەتگوزاری بەهێزی مەدەنی و مافی دەستووریی تۆكمە، ئەمەش لەو كۆمەڵگەیانەی كە شانازی دەكەن بە چەمكەكانی مافە تاكەكەسییەكان و دەسەڵاتی دادپەروەریی سەربەخۆوە. لەگەڵ ئەوەشدا، لەم ساڵانەی دواییدا، ئەو دامەزراوانەی ئەركیان دەستەبەركردنی مۆدێلێك بوو بۆ دیموكراسیەتە نوێیەكان، بوونەتە دامەزراوەی كۆن و ناكارا لە سیستمە بەرقەرارەكاندا. ئێستا ئەمریكا بۆتە هاوواتای شڵەژان و گەیشتۆتە خاڵێكی یەكلاكەرەوە، بە ئاستێك دوو جار گەیشتە لێواری دەستەوەستان بوون لە دانەوەی قەرزەكان لە ماوەی دوو ساڵی رابردوودا. هەروەها دیموكراسیەتەكەی لە رێی ساختەكارییەوە خەوشدار بووە. ئەوەتا كار لەسەر داڕشتنی بازنەكانی هەڵبژاردنەكان دەكرێت لە پێناوی چەسپاندنی هێزی خاوەن پۆست و پایەكان، ئەمەش هانی توندڕەوی دەدات، لەبەر ئەوەی سیاسەتمەدارەكان دەبێت تەنیا تانە لە كەسە متمانەدارەكان بدەن و لە لە رووی واقیعییەوە لە ژمارەیەكی زۆری دەنگدەر بێبەش دەبن. ئێستا لە سیاسەتی ئەمریكادا دەنگی پارە لە هەر كاتێكی دیكە زیاتر بڵندترە. بە هەزاران گرووپی فشار (زیاتر لە 20 گرووپێك بۆ ئەندامێكی كۆنگرێس) بوونەتە هۆی دوورودرێژی و ئاڵۆزیی یاساكان، ئەمەش باشترە لە خۆدزینەوە لە ئیمتیازە تایبەتییەكان. هەمو ئەمانە ئەو تێڕوانینە دەخوڵقێنن كە دیموكراسیەتی ئەمریكا بۆ فرۆشتن خراوەتەڕوو و دەوڵەمەندەكان توانایەكی زیاتریان هەیە لە هەژارەكان، تەنانەت ئەو كاتەش كە لۆبی و كۆمەكبەخشەكان پێداگیری دەكەن لەسەر ئەوەی كە خەرجكردنی سیاسی پیادەكردنی ئازادی رادەبڕینە. دەرئەنجامەكەش ئەوەیە كە وێنەی ئەمریكا-و بەو پێیە خودی دیموكراسی- گورزێكی مەترسیداری بەركەوتووە.\nهەروەها یەكێتیی ئەوروپاش بە نموونەی دیموكراسی هەژمار ناكرێت. لە ساڵی 1999داو بە راددەیەكی گەورە لەلایەن كەسانی تەكنۆكراتەكانەوە بڕیاری بەكارهێنانی یۆرۆ درا. تەنیا دوو دەوڵەت، دانیمارك و سوید، راپرسییان لەبارەی ئەم بابەتەوە كرد، كە هەردووكیان وەڵامەكەیان «نەخێر» بوو. بە هەمان شێوە دەستهەڵگیرا لە هەوڵەكانی بەدەستهێنانی پشتیوانی جەماوەری بۆ رێككەوتنامەی لشبۆنە، كە دەسەڵاتی برۆكسلی بەهێز كرد، ئەویش كاتێك خەڵكی بە شێوازێكی هەڵە دەستیان بە دەنگدان كرد. لە تاریكترین رۆژگارەكانی قەیرانی یۆرۆدا، نوخبەی ئەوروپی، ئیتاڵیا و یۆنانیان ناچار كرد سەركردەكانیان-كە بە شێوەیەكی دیموكراتی هەڵبژێردرابوون- بگۆڕن بە كەسانی تەكنۆكرات. پەرلەمانی ئەوروپی، هەوڵێكی شكستخواردووە بۆ چاككردنەوەی دەستەوەستانی ئەوروپای دیموكراتی، كە پشتگوێ دەخرێت و سووك سەرنج دەدرێت. یەكێتیی ئەوروپا بۆتە خاكێكی بە پیت بۆ حزبە پۆپۆلیستییەكان، وەك پارتی ئازادی لە هۆڵەندا بە سەركردایەتیی خیرت فیلدزر و بەرەی نیشتمانی بە سەركردایەتیی مارین لوبان لە فەڕەنسا، كە بانگەشەی ئەوە دەكات كە بەرگری لە كەسانی ئاسایی دەكات دژی نوخبەیەكی لوتبەرز و ناكارا. بەرەبەیانی زێڕینیش لە یۆنان توانای دیموكراسییەكانی بۆ بەرگەگرتنی حزبە نازییەكان ئەزموون دەكات. كە پڕۆژەیەكە بۆ رامكردنی دێوەزمەی پۆپۆلیستی ئەوروپی لە بری ئەوەی جارێكی دیكە ژیانی پێ ببەخشێتەوە.\nدیموكراسی لە مەڵبەندی خۆیدا بە شێوەیەكی ئاشكرا بەدەست كێشەی بونیادی مەترسیدارەوە دەناڵێنێت، نەك بەدەست كۆمەڵێك نەخۆشیی لێكدابڕاوەوە. لە دەستپێكی رۆژگاری دیموكراسیەتی نوێوە لە كۆتاییەكانی سەدەی حەڤدەدا، دیموكراسیەتەكان لە رێی دەوڵەتی نەتەوەیی و پەرلەمانە نیشتمانییەكانەوە گوزارشتیان لە خۆیان كرد. كاتێكیش خەڵكی نوێنەرەكانیان هەڵدەبژێرن بۆ ماوەیەكی دیاریكراو باسكی دەسەڵاتی نیشتمانی سنووردار دەكەن. بەڵام لە ئێستادا ئەم رێوشوێنە لە خوارەوەڕا و لە سەرەوەڕا روبەڕووی هێرش بۆتەوە.\nلە سەرەوەڕا، جیهانگەرایی بە ئەندازەیەكی قووڵ سیاسەتی نیشتمانی گۆڕیوە. لە هەر كاتێكی دیكە زیاتر سیاسەتمەدارە نیشتمانییەكان خۆیان رادەست كردەوە، بۆ نموونە لە پرسەكانی پەیوەست بە بازرگانی و تەوژمە داراییەكان بۆ نێو بازاڕی جیهانی و دامەزراوە سەروونەتەوەییەكانەوە خۆیان لە دۆخێكدا دەبیننەوە كە ناتوانن ئەو بەڵێنانە جێبەجێ بكەن كە بە دەنگدەرەكانیان داوە. رێكخراوە نێودەوڵەتییەكانی وەك سندوقی نێودەوڵەتیی دراو و رێكخراوی بازرگانیی جیهانی و یەكێتیی ئەوروپا دەسترۆیشتوویی خۆیان بەرفراوان كردووە. لۆژیكێكی قەناعەتپێهێنەر هەیە بۆ ئەمە: چۆن تەنیا دەوڵەتێك دەتوانێت مامەڵە لەگەڵ كێشەكانی وەك گۆڕانی كەشوهەوا و خۆدزینەوە لە باج بكات؟ هەروەها سیاسەتمەداران وەڵامدانەوەیان هەبوو بۆ جیهانگەرایی لە رێی سنوورداركردنی دەسەڵاتی تەقدیری خۆیان و پێدانی دەسەڵات بە كەسانی تەكنۆكرات- كە هەڵنەبژێردراون- لە هەندێ شوێندا. بۆ نموونە، ژمارەی بانكە مەركەزییە سەربەخۆكان لە ساڵی 1980دا لە 20 دەوڵەتەوە بۆتە زیاتر لە 160 دەوڵەت لە ئێستادا.\nلە ئاستی خوارەوەش، تەحەددیەكان بە هەمان ئاست بەهێزن: هەندێ دەوڵەت هەن ئەگەری ئەوە هەیە جیابوونەوە تێیاندا رووبدات، وەك كەتالۆنیی و سكۆتلەندییەكان، لە ولایەتە هیندییەكان، لە حاكمەكانی شارە ئەمریكییەكان. هەموویان دەیانەوێت دەسەڵات لە حكومەتە نیشتمانییەكان وەربگرنەوە. هەروەها كۆمەڵێك هەن، كە مویسیس نەعیم، لە دامەزراوەی كارنیگی بۆ ئاشتی نێودەوڵەتی، پێیان دەڵێت «هێزە بچووكەكان»، وەك رێكخراوە ناحكوومییەكان و گرووپەكانی فشار، كە سیاسەتە تەقلیدییەكان پەكدەخەن و كارێك دەكەن ژیان سەختتر بێت بۆ سەركردە دیموكراتییەكان و تاكڕەوەكان بە هەمان ئەندازە. هەروەها ئەنتەرنێتیش كاری رێكخستنی ئاسان كردووە، لە جیهانێكدا كە خەڵكی دەتوانن هەموو هەفتەیەك بەشداری لە دەنگدانی پەیوەست بەو بەرنامە واقیعییانەوە بكەن كە لە تەلەفزیۆنەكانەوە پەخش دەكرێن، یان پشتیوانیكردن لە داواكارییەك بە كلیككردنێك. كەواتە پێدەچێت میكانیزم و دامەزراوەكانی دیموكراتییەتی پەرلەمانی، كە هەر چەند ساڵ جارێك هەڵبژاردنیان تێدا ئەنجام دەدرێت، بە شێوەیەكی روو لە زیاد بەسەربچن. دۆغلاس كارسویل، ئەندامی پەرلەمانی بەریتانی، سیاسەتی تەقلیدی دەشوبهێنێت بە HMV، كە زنجیرەیەك لە شوێنی فرۆشتنی (سی دی)یە لە بەریتانیا، كە بازاڕی داخزاوە لە جیهانێكدا كە خەڵكی راهاتوون لەسەر داواكردنی ئەو مۆسیقایەی دەیانەوێت لە رێی Spotify.\nلەگەڵ كۆتاییهاتنی پلانی هاندان لە دوای قەیرانەكەوە، پێویستە سیاسیەكان رووبەڕووی ئەو ئاڵوگۆڕە دژوارانە ببنەوە كە لە ماوەی ساڵانی گەشەی بەردەوام و قەرزكردنی ئاسانەوە خۆیان لێ بە دوور گرتبوو. بەڵام دەركەوت كە قەناعەتپێهێنانی دەنگدەران بۆ خۆگونجاندن لە گەڵ رۆژگاری نوێی رێوشوێنە توندەكانی دارایی لە سندوقەكانی دەنگداندا جەماوەریان بەدەست نەهێنا. گەشەكردنی سست و بودجە بەرتەسكەكان سەردەكێشن بۆ سەرهەڵدانی ناكۆكی كە گرووپەكانی بەرژەوەندی ململانێ دەكەن لەسەر سەرچاوە سنووردارەكان. ئەوەی قوڕەكەی خەستتر كردۆتەوە، ئەوەیە ئەم ململانێیە لەگەڵ بەساڵاچوونی دانیشتووانی رۆژئاوادا روودەدات. هەمیشە بەساڵاچووا?


جۆن برینان وه‌ک سه‌رۆکی ده‌زگای CIA سوێندی فه‌رمی ده‌خوات\nئه‌مڕۆ هه‌ینی جۆن برینان وه‌ک سه‌رۆکی نوێی ده‌زگای زانیاری ئه‌مه‌ریکا CIA له کۆشـکی سـپی له به‌رده‌م جۆ بایدن جێـگری سه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکا سوێندی یاسایی خوارد.\nئه‌نجومه‌نی سینات دوێنێ جۆن برینانی بۆ ئه‌م پـۆسـته په‌سه‌ندکرد، پاش ماوه‌یه‌کی درێژ له‌وه‌ی سیناتۆرێـک پـرۆسه‌ی ده‌نگدانه‌که‌ی ڕاگرتبوو له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی به‌کارهێنانی فڕۆکه‌ی بێ فڕۆکه‌وان له کوشـتنی گومانبارانی تێرۆرستدا.\nده‌رئه‌نجامی ده‌نگدانی سینات 63 ده‌نگی ئه‌ری به‌رامبه‌ر 34 ده‌نگی نه‌رێ بوو.\nسیناتۆری کۆماری ڕان پـۆڵ دوێنێ پـێـنجشه‌ممه بۆ ماوه‌ی 13 کاژمێر درێژه‌ی به مه‌سه‌له‌که دا له دژی په‌سه‌ندکردنی جۆن برینان بۆ پـۆسته‌که.\nڕان پـۆڵ داوا له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئۆباما ده‌کات سـنوورێـک بۆ به‌کارهێنانی فڕۆکه‌ی بێ فڕۆکه‌وان دابنێت له ڕووی هێرشکردنه سه‌ر گومانبارانی تێرۆرستی ئه‌مه‌ریکایی و مه‌ترسی هه‌یه ئه‌م جۆره هێرشانه له‌سه‌ر خاکی ئه‌مه‌ریکاش ئه‌نجام بدرێت.\nله لایه‌کی دیکه‌وه ئه‌ریک هۆڵده‌ر وه‌زیری دادی ئه‌مه‌ریکا نامه‌یه‌کی بۆ ڕان پـۆڵ ناردووه و تیایدا گوتویه‌تی سه‌رۆکی وڵات ده‌سه‌ڵاتی کوشـتنی هاوڵاتیـیانی ئه‌مه‌ریکایی نیـیه و هه‌روه‌ها ده‌سه‌ڵاتی هه‌ڵگیرسـاندنی شه‌ڕیشی له‌سه‌ر خاکی ئه‌مه‌ریکادا نیـیه.\nسه‌ره‌تای ئه‌م هه‌فته‌یه به‌ڕێز هۆڵده‌ر ڕایگه‌یاند، هه‌رچه‌نده سه‌رۆک هیچ نیازی نیـیه فه‌رمانی هێرشی له‌و جۆره له ناو ئه‌مه‌ریکادا بدات، به‌ڵام ده‌شێت له بارودۆخێـکی زۆر تایبه‌تدا فه‌رمانی وه‌ها ده‌ربکات.\nجێی ئاماژه‌یه به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئۆباما فڕۆکه‌ی بێ فڕۆکه‌وانی به‌کارهێناوه بۆ کوشتنی گومانبارانی تێرۆرست له ده‌ره‌وه وڵات، له نێویاندا هاوڵاتی ئه‌مه‌ریکاییش هه‌بوون، له‌وانه ئه‌نور ئه‌لعه‌وله‌قی که له دایکبووی ئه‌مه‌ریکایه و له یه‌مه‌ن به فڕۆکه‌ی بێ فڕۆکه‌وان کوژرا.\nجۆن برینان له مێژه کاربه‌ده‌سـتی CIA بووه و هه‌روه‌ها ڕاوێژکاری باڵای سه‌رۆک ئۆبامایه بۆ کاروباری دژ به تێرۆر. هه‌روه‌ها پـشتیوانی له هێرشه‌کانی فڕۆکه‌ی بێ فڕۆکه‌وان ده‌کات.


ریزبەندی باشترین جۆری پاسپۆرت بڵاودەكرێتەوە\nبەپێی لیستی ئاماژەكانی هینلی بۆ ساڵی 2020 سەبارەت بە ریزبەندی باشترین جۆری پاسپۆرت، حەوت وڵاتی عەرەبی لەخوارەوەی لیستەكەدان، كەعیراق و سوریا كەوتونەتە پێش كۆتایی لیستەكە و هەڵگرانی پاسپۆرتی ئەم وڵاتانە بەبێ ڤیزا تەنها دەتوانن گەشت بۆ 30 وڵات بكەن.\nئاماژەكانی ساڵانەی هینلی كە دەرئەنجامەكانی بەم دواییە راگەیەنرا، جۆری پاسپۆرتی وڵاتان بەپێی چەند پێودانگێك دەبێت، وەك ئەوەی كە هاووڵاتیان چەند دەتوانن بەئازادانە گەشت بۆ وڵاتان بكەن و هەروەها كوێشیان بوێت بتوانن گەشتی بۆ بكەن.\nتا ئێستاش پاسپۆرتی وڵاتانی ئیمارات، كوێت، قەتەر، بەحرەین و عومان بەباشترین و بەهێزترین پاسپۆرتن لە ئاستی وڵاتانی عەرەبی دادەنرێت، هاوڵاتیانی هەڵگری پاسپۆرتی ئەم وڵاتەعەرەبیانە دەتوانن بەبێ ڤیزا گەشت بۆ 171 وڵات بكەن.\nعیراق پلەی 106ی لەسەر ئاستی جیهان لە لیستی ریزبەندیەكەدا وەرگرتووە، كە پێش وڵاتی ئەفغانستان كەوتووە، لەسەر ئاستی وڵاتانی عەرەبیشدا پلەی یەكەمی وەرگرتووە، هەڵگرانی دەتوانن بەبێ ڤیزا تەنها گەشت بۆ 28 وڵات بكەن.\nوڵاتی ئیمارات لە پلەی 18دایە، لەسەر ئاستی وڵاتانی عەرەبی لەپلەی یەكەمدایە، هەڵگرانی دەتوانن بەبێ ڤیزا گەشت بۆ 171 لە وڵاتانی جیهان بكەن.\nلەسەر ئاستی جیهانیش، پاسپۆرتی وڵاتانی یابان، سەنگافورە، ئەڵمانیا وكۆریای باشوور لەپلەی یەكەمدان.\nیابان كە لەپلەی یەكەمدایە، هەڵگرانی دەتوانن بەبێ ڤیزا گەشت بۆ 191 وڵاتی جیهان بكەن.\nپاسپۆرتی ئەمریكی لەپلەی هەشتەمینی ریزبەندییەكەدایە، هەڵگرانی دەتوانن گەشت بۆ 184 وڵات بكەن.\nPUKmedia و/عومەر رەشید\nس/ سایتی/ Henley & Partners passport Index