ناوەرۆکی کۆنگرە ڕۆژنامەوانیەکەی مەسرور بارزانی – لڤین پرێس\nناوەرۆکی کۆنگرە ڕۆژنامەوانیەکەی مەسرور بارزانی\nسەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، وەزارەتی نەوتی عێراق بە پەرۆشترە لە دادگای فیدڕاڵی بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکەی دادگا لەسەر نەوت و غازی هەرێمی کوردستان و داواش دەکات ئەنجومەنی نوێنەران دادگایەکی دەستوری دروست بکات و دادگای ئێستا بە نادەستوری دەزانێت.\nمەسرور بارزانی لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا، باس لە دۆخی ئێستای هەرێمی کوردستان و بڕیاری دادگای باڵای فیدراڵی و دۆخی دارایی هەریمی کوردستانی کرد وتی: مادده‌ی 44 و 45ی ده‌ستوور، باسی پێكهێنانی ئه‌نجومه‌نی فیدراڵی ده‌كات، به‌ڵام تاكو ئێستا ئه‌و ئه‌نجومه‌نه پێكنه‌هاتووه، كه یه‌كێكه له‌و خاڵه گرنگانه‌ی ده‌ستوور بۆ پاراستنی مافه‌كانی هه‌رێمه‌كانی و ئه‌و پارێزگایانه‌ی وه‌كو هه‌رێم پێكنه‌هاتووه.\nلەبارەی بابه‌تی نه‌وت و غاز ڕایگەیاند: به‌م دواییه بڕیاری دادگای فیدراڵی، بڕیارێكی ده‌ركردووه، بووه‌ته بابه‌ت، ده‌مه‌وێت له‌سه‌ر ئه‌وه زیاتر باس بكه‌م. مادده‌كانی 110، 112 و 115، هه‌ر یه‌كێك به‌شێوه‌یه‌ك باسی ئه‌و بابه‌ته ده‌كات. له مادده‌ی 110 باسی هه‌موو ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه ده‌كات، كه ده‌سه‌ڵاتی فیدراڵین و هه‌رچی له‌و مادده‌یه‌دا نه‌هاتبێت، كه‌واته ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمه‌كانه یان پارێزگاكانه. مادده‌ی 111 باسی ئه‌وه ده‌كات، كه نه‌وت و غازی عێراق هی هه‌موو عێراقه، به هه‌موو هه‌رێم و پارێزگاكانیشه‌وه، به‌ڵام به‌هیچ شێوه‌یه‌ك باسی ئه‌وه ناكات كه نه‌وت و غاز موڵكی حكومه‌تی فیدراڵییه. ئه‌مه بابه‌تێكی ده‌ستوورییه.\nوتیشی “له مادده‌ی 112 و 115، مادده‌ی 112 باسی ئه‌وه ده‌كات، چۆن ئیداره‌ی مه‌له‌فی نه‌وت و غاز یان دۆسیه‌یی نه‌وت و غاز بكرێ، تواناكان چۆنن و ئێستا و داهاتوو پێویستە چۆن مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ بكرێـت. له مادده‌ی 115 باسی ئه‌وه ده‌كات، كه هه‌رچی ده‌سه‌ڵاتی فیدراڵی نییه، ده‌بێته ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێم و پارێزگاكان. جگه له‌مانه مادده‌ی 122ی ده‌ستوور هه‌یه، كه باسی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی ئه‌و خه‌ڵكه تاوانلێكراوه ده‌كات، کە له‌لایه‌ن رژێمی پێشوو ده‌رحه‌ق به خه‌ڵكی عێراق كراوه”.\nسەرۆکی حکومەتی هەریم وتیشی: ئه‌م دادگایه ئه‌و كاته ده‌توانێت بڕیار له‌سه‌ر مادده ده‌ستوورییه‌كان بدات، خۆی له‌سه‌ر بنه‌مای ده‌ستوور پێكهاتبێت. بۆیه ئێمه داوا له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق ده‌كه‌ین له خولی داهاتوو، هه‌وڵی پێكهێنانی دادگای فیدراڵی به‌پێی رێكاره‌كانی ده‌ستوور بدات، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت به شێوه‌یه‌كی بێلایه‌ن بڕیار له‌سه‌ر ئه‌و كێشانه بدات، كه له ده‌ستووردا هاتوون و له‌وانه‌یه ببن به كێشه‌ی نێوان هه‌رێمه‌كان و حكومه‌تی فیدراڵ.\nوتیشی: ئەو بڕیاره له كاتێكی زۆر هه‌ستیاردا دراوه، له‌وانه‌یه هۆكاری سیاسی له پشت بووبێت، هه‌م له ده‌ستنیشانكردنی كاته‌كه، هه‌م له چۆنیه‌تی ده‌رچوواندنی بڕیاره‌كه، بڕیارێكی سیاسییه و به هیچ شێوه‌یه‌ك له به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵكی عێراقدا نییه.\nباسی لەوەشکرد “ئه‌وان هاتن كه هه‌رچه‌نده كه‌متره له شایسه‌ی خه‌ڵكی ئێمه‌ش، به‌ڵام له‌سه‌ر ئه‌وه رێكه‌وتین مانگانه 200 ملیار دینار، كه ده‌كاته نزیكه‌ی 137 ملیۆن دۆلار مانگانه بۆمان بنێرن. به‌ڵام به‌ڕێزان له 26 مانگی رابردوو، ته‌نیا 12 مانگیان بۆ ئێمه ناردووه، 14 مانگ ئه‌م حه‌قه‌ی كه مافی خه‌ڵكی كوردستانه به‌غداد نه‌یناردووه. ئه‌مه هه‌مووی داتایه و هه‌موو حه‌قیقه‌ته، شیكردنه‌وه و رای تایبه‌ت نییه، به‌ڵام واقیعه و هه‌یه، له ساڵی 2022 ئێمه چووینه‌ته مانگی 3، یه‌ك مانگیش حكومه‌تی فیدراڵی، ماف و شایسته داراییه‌كانی خه‌ڵكی كوردستانی نه‌ناردووه، هیچ پاره‌یان بۆ ئێمه نه‌ناردووه، ئینجا دێن ده‌ڵێن به حیساب هه‌رێمی كوردستان پابه‌ند نه‌بووه، له كوێ ئێمه پابه‌ند نه‌بووینه؟”.\nئەو لە بارەی داهاتی هەریمی کوردستان روونیکردەوە “ئێمه سواڵكه‌ر نین، هه‌موو مانگ بچین له ده‌رگه‌ی به‌غداد بده‌ین، ئه‌گه‌ر خه‌ڵكی ئه‌و وڵاته‌ین مافێكی ده‌ستووریمان هه‌یه، مافێكی یاساییمان هه‌یه، حكومه‌تی فیدراڵی پێویسته مافی ئه‌و خه‌ڵكه بداته‌وه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه پێشێلی مافه‌كانی ئێمه كراوه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی مافه‌كانی خه‌ڵكی ئێمه نه‌دراوه، دێن هه‌ندێكجار هه‌واڵی ناڕاست له شه‌قامه‌كانی عه‌ره‌بی و عێراقی بڵاوده‌كه‌نه‌وه، كه به حیساب هه‌رێمی كوردستان مافی خه‌ڵكی تر ده‌خوات، به‌ڕێزان ئه‌مه راست نییه”.\nباسی لەوەشکرا “بۆ خه‌ڵكی كوردستان تاوانبار بكرێت به‌وه‌ی كه ئیداره‌ی سه‌ركه‌وتووتری هه‌بووه و به‌و رێژه كه‌مه‌یه‌ی له‌به‌ر ده‌ستی بووه شتێك لێره دروست بكات، من ناڵێم ئێمه كه‌موكوڕیمان نییه، به‌ڵام له‌و كابینه‌یه هه‌موو هه‌وڵێكمان داوه، بۆ ئه‌وه‌ی چاكسازی بكه‌ین، چاكسازیشمان كردووه، له هه‌موو سێكته‌ره‌كان چاكسازی كراوه و خراونه‌ته‌ڕووش، به‌ڵام به‌داخه‌وه وه‌كو پێویست، یان حكومه‌تی هه‌رێمی نه‌یتوانیوه په‌یامه‌كه‌ی خۆی بگه‌یه‌نێت له‌و خاڵانه‌ی كه چاكسازی تێدا كردووه، یانیش زۆر كه‌س له‌وانه‌یه به مه‌رامی سیاسی ویستوویانه ته‌نیا بابه‌ته سلبییه‌كان ئیبراز بكه‌ن و بیخه‌نه‌ڕوو، هه‌رچی شتی چاكه‌یه لێره بیشارنه‌وه”.\nلەبارەی داهاتی نەوتی هەریمی کوردستان ئاشکرای کرد “من وه‌كو رێژه بۆتان باس بكه‌م، به‌شێكیشی وه‌كو قه‌رز، بۆ دانه‌وه‌ی به‌شێك له‌و قه‌رزانه ته‌رخان ده‌كرێت، ئه‌گه‌ر %100ی ئه‌و پاره‌یه حیساب بكه‌ین، 7%ی بۆ دانه‌وه‌ی قه‌رز ده‌ڕوات، 43%ی پاره‌كه حكومه‌ت ده‌یداته‌وه ئه‌و كۆپمانیایانه كه نه‌وت ده‌رده‌هێنن، ئه‌مه گرێبه‌ستی نێوده‌وڵه‌تین و هیچ گرێبه‌ستێكیش له‌و كابینه‌یه نه‌كراوه، به‌ڵام 43%ی حكومه‌ت پابه‌نده بیداته‌وه، %9ی ئه‌م پاره‌یه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ گواستنه‌وه‌ی نه‌وت، ئه‌مه‌ش بڵێم، پێشتر و پێش ئه‌م كابینه‌یه، نێوان 25 تاكو %28ی ئه‌م پاره‌یه ده‌هاته‌وه مووچه، له‌م كابینه‌یه دوای ئه‌و گۆڕانكاریی و چاكسازییانه‌ی كه كردوومانه، ئێستا %41ی پاره‌ی نه‌وت ته‌نیا بۆ مووچه ته‌رخان ده‌كرێت، واته له كۆی گشتی ئه‌و پاره‌یه‌ی كه نه‌وته‌كه‌مان به حیساب داهاتی هه‌یه، 41%ی ته‌نیا بۆ مووچه ته‌رخان ده‌كرێت”.\nئاشکراسیکرد “كاتی خۆی نه‌وتی هه‌رێم، به‌رێژه‌یه‌كی زۆر كه‌متر له نرخی سۆمۆ ده‌فرۆشرا، ئێمه دیسان هه‌ر له‌م كابینه‌یه گفتوگۆی زۆرمان كرد له‌گه‌ڵ ئه‌و كۆمپانیایانه‌ی كڕیاری نه‌وتی هه‌رێمن، وامانكرد رێژه‌ی ئه‌و جیاوازییه‌ی كه له‌نێوان نرخی نه‌وتی هه‌رێم و سۆمۆ یان برێنت هه‌یه كه‌می بكه‌ینه‌وه، كه‌واته به تێكڕا ئێمه له هه‌ر به‌رمیلێك نه‌وت توانیمان به‌پێی رێژه‌ی زیادبوون و كه‌مبوونی نه‌وته‌كه دەو‌روبه‌ری 4 دۆلار بۆ خه‌زێنه‌ی هه‌رێمی كوردستان بگه‌ڕێنینه‌وه، ئه‌وانه هه‌مووی چاكسازین له‌و كابینه‌یه كراوه”.\nلە بارەی بەرزبونەوەی داهاتی نەوت وتی “خه‌رجییه‌كانی حكومه‌ت ته‌نیا بۆ مووچه زیاتر له 600 ملیۆن دۆلار، به‌ڵام خه‌رجی دیكه‌شی هه‌یه، دروستكردنی پڕۆژه‌یه، پابه‌ندیی و قه‌رزه، ئه‌وانه هه‌مووی ده‌كه‌ونه سه‌ر شانی حكومه‌ت، له داهاتی نه‌وت كه دێته‌وه، 41%ی دێته‌وه، بۆ نموونه بۆ ئه‌و مانگه پێشبینی ئه‌وه ده‌كرێت، 990 ملیۆن دۆلارێك بێته‌وه، %41ی ئه‌و پاره‌یه بۆ مووچه ده‌بێت، 400 بۆ 405 ملیۆن دۆلار دێته‌وه، ئه‌ی باقیه‌ی تر له كوێ دێت؟ باقیه‌كه‌ی تر ئه‌وه‌یه كه له داهاتی نانه‌وتی دێنه‌وه، له باج و داهاتی ناوخۆ و خاڵە سنوورییه‌كان بوون”.\nلە بارەی داهاتەکانی ناوخۆی هەرێمی کوردستان وتی “به‌داخه‌وه له هه‌ندێك له خاڵه سنوورییه‌كان بێ ئیتلیزامی كرا، ئه‌و داهاته بۆ خه‌زێنه‌ی حكومه‌ت نه‌گه‌ڕێندرایه‌وه، كه‌واته نابێت ئێمه ئه‌و وێنایه بكه‌ین كه نرخی نه‌وت زیادیكرد، ده‌بووایه ئه‌وه‌ی تریش وه‌كو خۆی بمێنێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی داهات زیاد بكات، به‌ڵام له‌لایه‌ك زیاد بكات و له‌لایه‌كی دیكه كه‌م بكاته‌وه، ئێمه دیسان دووچاری هه‌مان گرفت و كێشه ده‌بینه‌وه، له‌لایه‌كی دیكه‌وه حكومه‌تی فیدراڵی ده‌بووایه 200 ملیاره‌كه بنێرێت، كه نه‌ینارد كاریگه‌ریی ده‌بێت، له ناوخۆییش ده‌بێت وه‌كو خۆی بمێنێته‌وه، هه‌موو لایه‌كیش پابه‌ند بێت به‌وه‌ی داهاته‌كه بگه‌ڕێنێته‌وه خه‌زێنه‌ی هه‌رێم. داوای شۆڕكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات كرا ره‌زامه‌ندیم ده‌ربڕی، به‌ڵام شۆڕكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات به‌و مانایه دێت كه ده‌بێت به‌رپرسیارێتیش ته‌حه‌مول بكرێت، بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی داهاته‌كان بۆ خه‌زێنه‌ی حكومه‌ت به‌رده‌وام بێت به‌و شێوه‌یه‌ی كه پێشتر هه‌بووه، له‌گه‌ڵ زیادكردنی جووڵه‌ی بازرگانی ئه‌و داهاته زیاتریش بكرێت”.\nمەسرور بارزانی ڕایگەیاند ” له‌لایه‌كه‌وه نرخی نه‌وت زیاد ده‌بێت، به‌ڵام له‌لایه‌كه‌وه داهاته‌كانی ناوخۆیی به‌ره‌و كزی ده‌چن، ئه‌و پابه‌ندییه‌ی پێویسته ده‌سه‌ڵاتداراه‌كان له هه‌ندێك پارێزگاكان بیكه‌ن وه‌كو پێویست ئه‌و به‌رپرسیارێتییه‌یان هه‌ڵنه‌گرتووه”.\nلە وەڵامی پرسیاری ڕۆژنامەنوسان لە بارەی مووچە وتی: هیوادارم وەزیری دارایی ڕوونکردنەوە بدات، ئەو وەزیرە دەزانێت داهاتی نەوت چەندە و چەندی بۆ دەگەڕێتەوە.\nئاماژەی بەوەشکرد کە بۆ جێبەجێکردنی بریارەکەی دادگای فیدڕاڵی وەزارەتی نەوتی عێراق پەرۆشترە لە دادگای فیدڕاڵی و باسی لەوەشکرد ئەوان ئامادەن ئەزمونی خۆیان بگوازنەوە بۆ هەرشوێنێک کە پێویستی پێی هەبێت.\nنرخی کارەبای مۆلیدە ئەهلیەکان لە سلێمانی دیاریکرا\nکاوە محەمەد: سەرۆکی حکومەت زانیاری لەسەر دادگای فیدراڵی نییە


دەستپێكردنەوەی جەنگ لە نێوان مەغریب و بەرەی پۆلیساریۆدا – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » دەستپێكردنەوەی جەنگ لە نێوان مەغریب و بەرەی پۆلیساریۆدا\nدەستپێكردنەوەی جەنگ لە نێوان مەغریب و بەرەی پۆلیساریۆدا\nئا- كوردستانی نوێ\nبەرەی پۆلیساریۆ دەڵێت، سی ساڵ ئاگربەست لە ناوچەی بیابانی مەغریبی جێناكۆك، لە13ی تشرینی دووەمی 2020 كۆتایی هات، دوای ئەوەی هێزەكانی مەغریب هێرشیان بۆسەر ناوچەیەكی سنوری دەستپێكرد.\nپۆلیساریۆ حكومەت بەپێشێلكردنی ئاگربەست تۆمەتبار دەكات\nمحەمەد سالم ولد سالك، وەزیری دەرەوەی كۆماری عەرەبی دیموكراتی بیابان – لەلایەن پۆلیسایۆوە راگەیاندراوە- بە ئاژانسی دەنگوباسی فەرەنسایی رایگەیاندووە»جەنگ دەستی پێكردەوە، و لایەنی مەغریبی رێكەوتنی ئاگربەستی پێشێل كرد».\nولد سالك، هێرش و پەلامارەكانی مەغریبی بە دوژمنكاریی وەسفكرد و وتی»هێزەكانی بیابان دەستیان كردووە بە بەرگری شەرعی لەخۆیان، و بەرپەرچی هێزەكانی مەغریب دەدەنەوە».\nرەبات لە 13ی تشرینی دووەمی 2020 رایگەیاندبوو، هێزەكانیان دەستییان كردووە بەجێبەجێكردنی ئۆپەراسیۆنێك لەناوچەیەكی چۆڵ لەسەر سنورەكانی باشووری خۆرئاوای مەغریب، ئەمەش بۆ دانانی سنورێك بۆ «گێچەڵەكانی» بەرەی پۆلیساریۆ كە داوای سەربەخۆیی ئەو هەرێمە كێشەلەسەرە دەكات.\nسەعدەدین عوسمانی سەرۆكی حكومەتی مەغریبی رایگەیاندبوو، دەستوەردانی هێزەكانی وڵاتەكەی لەناوچەكەی كركراتی باشووری بیابانی مەغریبی، بەمەبەستی دانانی دیوارێكی جیاكەرەوەیە كەببێتە بازنەیەكی ئەمنی لەپێناو رێگرتن لەهاتنەناوەوەی شتومەك و كەسەكان بە قاچاخ لەڕێی ئەو ناوچە جیاكراوەیە كە مەغریب بەمۆریتانیاوە دەبەستێتەوە.\nعوسمانی لەزنجیرەیەك تویتدا لەسەر تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر رایگەیاندبوو، جموجۆڵەكانی مەغریب بۆ مەبەستی گێڕانەوەی ئازادی هاتووچۆیە.\nسوپای رزگار میللی پۆلیساریۆ رووبەرووی سوپا بۆتەوە\nئاژانسی دەنگوباسی بیابانی خۆرئاواش دەڵێت، مەغریب سێ كەلێنی نوێی كردۆتەوە لەدیواریی سەربازی، لەناوچەی كركرات، تا لێوەی هێرش بكاتە سەر خۆپیشاندەرانی ئاشتیخواز، بۆیە سوپای رزگاریی میللی، باڵی چەكداریی پۆلیساریۆ، بەرپەرچی هێرشەكانی سوپای مەغریبی دایەوە كە لەلایەن ئەوەوە بەدوژمنكاریی وەسفكرا، بەبێ ئەوەی وردەكاریی چۆنیەتی بەرپەرچدانەوەكە، بخاتەڕوو.\nبەرەی پۆلیساریۆ لەم ماوەیەی دواییدا هۆشداریی دابوو لەوەی كە رێكەوتنی ئاگربەستی سی ساڵ لەمەوبەر لەگەڵ مەغریب، بەهەڵوەشاوە دادەنێت گەر رەبات هێزە سەربازییەكانی یان مەدەنییەكانی بباتە ناوچە جیاكراوەكە.\nخۆپیشاندەرانی بیابانی، لەمانگی رابردووەوە، جوڵەی هاتووچۆیان لەڕێی كركراتەوە پەكخستووە كە مەغریب و مۆریتانیا بەیەكەوە دەبەستێتەوە.\nرەبات رایگەیاندبوو، رێگەی سەرەكی نێوان بیابانی خۆرئاوا و مۆریتانیا دەكاتەوە كە لە 21ی تشرینی یەكەمی رابردووە لەلایەن لایەنگرانی بەرەی پۆلیساریۆوە داخراوە.\nسوپای مەغریبی، لە 13ی تشرینی دووەمی 2020، سەپاندنی گەمارۆی ئەمنی بەسەر ناوچەكەدا راگەیاندبوو، وەك زەمینەسازییەك بۆ ئۆپەراسیۆنێك كە ئامانج لێی گێڕانەوەی جموجۆڵەكانی گواستنەوەیە لە ناوچەكەدا.\nسوپای مەغریبی رەتیشیكردبوە، جگە لە حاڵەتەكانی «بەرگری شەرعی» پەنا بۆ بەكارهێنانی چەك ببات. وەزارەتی دەرەوەی مەغریب لەبەیاننامەیەكدا رایگەیاندبوو»بەری پۆلیساریۆ و میلیشیاكان، لە 21ی تشرینی یەكەمی رابردووەوە ناوچەكەیان بەزاندووە و كاریی دزی و جەردەیی و رێگری دەكەن، و بەردەوامن لەسەر دەستدرێژیكردنە سەر چاودێرانی نێردە نێونەتەوەییەكان».\nلە5ی تشرینی دووەمی 2020، نزیكەی دوو سەد لە شۆفێرە بارهەڵگرە مەغریبییەكان رایانگەیاندبوو، لە بەری مۆریتانیا لە سنوری بیابان، دووچاری چەرمەسەری و ئاستەنگی زۆر بوونەتەوە، بۆیە داوایان لە لایەنە پەیوەندیدارەكان كردبوو، لە هەریەك لە رەبات و نواكشۆت، یارمەتیان بدەن بۆ گەڕانەوە بۆ شوێنی خۆیان، دوای ئەوەی «بەرەی پۆلیساریۆ» رێگەیان لێگرتبوون.\nوەزارەتی دەرەوەی مەغریب دەڵێت، ناچاربوون مامەڵە لەگەڵ جموجۆڵەكانی چەكدارانی پۆلیساریۆدا بكەن، دوای ئەوەی چەند جارێك داوای هێوركردنەوەیان كرد لەڕێی وەزارەتەكەیان و نێردەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ پاراستنی ئاشتی لە هەرێمەكە.\nبەرپرسێكی دەركەوتوو لە وەزارەتی دەرەوەی شانشینی مەغریبی بە ئاژانسی (رۆیتەرز)ی راگەیاندبوو، مەغریب بەربەستی لمین بۆ پاراستنی ئاسایشی رێگەكە دادەنێت. لە دوای پاشەكشەكردنی ئیمپریالیستی ئیسپانی لە هەرێمەكە، لایەنەكانی بیابانی خۆرئاوا لەبەری ئەفریقی ئۆقیانوسی ئەتڵەسی لەبەریەك هەڵوەشاوە، بەهۆی ناكۆكی نێوان مەغریب و بەرەی پۆلیساریۆ كە هەریەكەیان دەیانەوێت سەروەریی خۆیان بەسەر ناوچەكەدا بسەپێنن.\nحكومەتی مەغریب دەستی بەسەر %80ی هەرێمەكەدا گرتووە\nرەبات دەستی بەسەر لەسەدا 80ی هەرێمەكەدا گرتووە، ئەمەش یەدەگەكانی فۆسفات و سامانی ماسی لەخۆدەگرێت.\nهەرچی هێزەكانی پۆلیساریۆیە، زۆربەیان لەو ناوچانەدا جێگیرن كە چڕی دانیشتوانیان كەمە لە بیابانی خۆرئاوا و لە ئۆردوگاكانی پەنابەران لە جەزائیری دراوسێ كە پشتیوانی سەرەكی بەرەی پۆلیساریۆیە كە چاوی لە سەربەخۆیی هەرێمەكە بڕیوە.\nشانشینی مەغریبی دەڵێت، بیابانی خۆرئاوا بەشێكی دانەبڕاوە لە خاكەكەی، لەگەڵ ئەمەشدا رەبات رێگر نییە لەبەردەم دامەزراندنی حوكمی خۆبەڕێوەبەریی لە هەرێمەكە، بەو مەرجەی مەغریب سەروەریی هەبێت بەسەر ناوچەكەدا.\nبەڵام بەرەی پۆلیساریۆ، داوای ریفراندۆم دەكات بۆ دیاریی كردنی چارەنوس لەهەرێمەكە، وەك چۆن لە دەقی رێكەوتنی ئاگربەستی ساڵی 1991دا ئاماژەی پێكراوە. هێزەكانی ئاشتی پارێزی نێونەتەوەییش، ناوچەی جیاكەرەوەی نێوان هەردوولا دەپارێزن كە رێكەوتنی ئاگربەست دەیگرێتەوە و لە ساڵی 1991وە لەژێرچاودێری نێونەتەوەییدایە.\nوردەكاریی پرسی بیابانی خۆرئاوا\nبیابانی خۆرئاوا ناوچەیەكی بەرینە و دەكەوێتە باكووری خۆرئاوای ئەفریقا و رووبەرەكەی نزیكەی 266 كیلۆمەتر چوارگۆشە دەبێت.\nبەپێی دەستەواژەكان، ژمارەی دانیشتوانی ناوچەكە، نزیكەی نیو ملیۆن كەس دەبێت و بەسەر شارە سەرەكییەكانی ناوچەكەدا دابەشبوون كە لەساڵی 1884وە تا 1976وە لەژێر دەستی ئیمپریالیستی ئیسپانیادا بوون، لەدوای رزگاربونیشی، مەغریب و بەرەی پۆلیساریۆ ناكۆكییان لەسەر سەپاندنی سەروەریی هەیە بەسەریدا.\nپۆلیساریۆ ئۆپەراسیۆنەكانی چڕكردەوە و دانیشتوانی هاندا خۆپیشاندان بكەن بۆ داواكردن بە سەربەخۆیی، لە هەمان كاتدا مەغریب و مۆریتانیا پەنای بردە بەر دادگای دادی نێودەوڵەتی.\nلە 16ی تشرینی یەكەمی 1976، مەغریب رێكخستنی «رێپێوانیی سەوز»ی بەرەو ناوچەی بیابان راگەیاند، لە مانگی كانوونی دووەمی 1976، دامەزراندنی «كۆماری عەرەبی دیموكراتی بیابانی» بە پشتیوانی جەزائیر، راگەیەندرا.\nمەغریب لەساڵانی هەشتای سەدەی رابردوودا، بەربەستێكی لمینی بەدەوری شارەكانی سەمارە و عیون و بوجدوردا دروستكرد، تا ناوچەكانی بیابانییەكانی دەوڵەمەند بە فۆسفات، لەشارە بیابانییە سەرەكییەكان جیابكاتەوە، ئەو بەربەستەش بووە مایەی ئەوەی ناوچە بیابانییەكان لە هێرشەكانی پۆلیساریۆ بپارێزێت.\nوازهێنانی لیبیا لە 1984 لە پشتیوانیكردن لە پۆلیساریۆ و سەرقاڵبوونی جەزائیر بە تەنگژە نێوخۆییەكان، هەڵوێستی مەغریبی لەو بارەیەوە پتەوكردووە.


خامنەیی رێنمایی داوە بۆ درووستکردنی یەکەی نیشتەجێبوون لە دوورگەکانی کەنداو\nفه‌رمانده‌ی هێزه ده‌ریاییه‌كانی سوپای پاسداران رایگەیاند، “بوونی نایاسایی ئه‌مریكییه‌كان له ناوچه‌كه له‌وانه‌یه ببێته هه‌ڕه‌شه بۆ سه‌ر ئاسایشی ئێمه. به دڵنیاییه‌وه رێگه به هیچ هێزێكی بیانی ناده‌ین بێته سنووری ناوچه ئاوییه‌كانمانه‌وه”.\nلەمیانی لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا بۆ ئاژانسی نیمچه‌فه‌رمی ئێران، فارس عه‌لی ره‌زا ته‌نگسیری، فه‌رمانده‌ی هێزه ده‌ریاییه‌كانی سوپای پاسداران رایگەیاندووە کە بوونی سه‌ربازانی ئه‌مریكی له كه‌نداو بووه‌ته هۆی ناسه‌قامگیری زیاتر و وتوویه‌تی، “بوونی نایاسایی ئه‌مریكییه‌كان له ناوچه‌كه له‌وانه‌یه ببێته هه‌ڕه‌شه بۆ سه‌ر ئاسایشی ئێمه. به دڵنیاییه‌وه رێگه به هیچ هێزێكی بیانی ناده‌ین بێته سنووری ناوچه ئاوییه‌كانمانه‌وه”.\nشایەنی باسە ته‌نگسیری سه‌رنجی خستۆته سه‌ر ئه‌وه‌ی كه رێبەر باڵای وڵاتەکەیان ئایەتوڵا خامنە‌یی، رێنمایی داوه بۆ دروستكردنی یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون له دوورگه‌كانی كه‌نداو، ئه‌مه‌شی به نیشاندانی ویستی ئێران له قه‌ڵه‌م دا بۆ پاراستنی ئاسایشی ناوچه‌كه.


فڕۆكە جەنگییەكانی توركیا جارێکی تر سنووری پارێزگای دهۆکیان بۆردومان کرد\nکۆدی هەواڵ: 1687\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 16:43 - 2021/04/19\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- فڕۆكە جەنگییەكانی توركیا جارێکی تر سنووری قەزای ئامێدییان لە پارێزگای دهۆک بۆردومان کردەوە.\nئاژانسی هەواڵی PUKmedia رایگەیاند: فڕوكە جەنگییەكانی سوپای توركیا هەر یەك لە چیاكانی مەتین ، وگارە و كورە ژار-یان لە سنووری قەزای ئامێدی بۆردومان کرد.\nبە گوێرەی زانیارییەکان بۆردومانەكە تاكوو درەنگانی شەوی یەکشەمە 19ی 4ی 2021 بەردەوامی بووە و فڕۆكەكان بەئاسمانی ناوچەكەدا سووڕاونەتەوە.


وەزارەتی تەندروستی داوایەك ئاڕاستەی هاووڵاتیان دەكات | KURDPLAT\nکوردپلات 5/11/2021 10:39:00 ص ليست هناك تعليقات\nبریكاری وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، دەستكراوە بە پێدانی دۆزی دووەمی ڤاكسینەكانی دژی ڤایرۆسی كۆرۆنا و ئێستا خەڵكی زیاتر لە جاران بۆ وەرگرتنی ڤاكسینەكە ڕوو لە بنكەكان دەكەن.\nدكتۆر رەهێڵ فەرەیدون بریكاری وەزارەتی تەندروستی هەرێمی كوردستان بە دەنگی ئەمریكای ڕاگەیاند، لەسەر بابەتی هەڵوەشاندنەوەی بڕیاری قەدەغەی هاتوچۆ ماوەیەكە وەكو وەزارەت زۆر بەوردییەوە مامەڵەمان دەكرد و قسەی خۆمان دەكرد، بەڵام لەكۆتاییدا ئێمە لایەنی بڕیاردەرنیین ئێمە پێشنیازكەرین لەسەر بنەمای ئەو داتایانەی بەردەوام دەخرێنەڕوو لە ڕێگەی سایتی وەزارەت یان لە بەغداەوە كە پیشانی هاووڵاتیان دەدرێت و لەگەڵ ئەو بارودۆخ و حاڵەتی ئەو نەخۆشانەی كە هەیە لە توشبووەكاندا هەیە لە كوردستاندا ئێمە پێشنیارمانكردووە بەپێی ئەو ڕێكارانە بە هەموو شێوازێك جێبەجێ بكرێت و دەبێت پارێزی بكرێت و ڤاكسینیش هاتووە وەكو لایەنی دووەمی چارەسەر و ئەو شتانەی كە پێشتر وتومانە.\nوتیشی”بەڵام وەزارەتی ناوخۆ و لیژنەی باڵا پێشتر بڕیاریان دابوو دواتر دەسەڵاتیان داوەتە دەست پارێزگار و بەڕێوەبەرە ئیدارییە سەربەخۆكان كە پێموانییە لەكۆتا لێدوانی ئەواندا ڕۆژانی جەژن كەرەنتین و قەدەغەی هاتوچۆ بێت”.\nئاشكراشیكرد، هیوادارم وەكو ڕۆژانی نەورۆز كە پێشتر لە مانگی یەكەوە هاواردەكەین لە ناوەڕاستی مانگی سێ و نەورۆزەوە هەڵكشانێكی بەرچاو ڕوودەدات، ئێستا ماوەیەكە هەڵكشان نییە ئەو كێڕڤە بە فلاتی دەڕوات، ژمارەكە زۆر زیاد ناكات، هیوادارم ئەم هێڵە لە ڕۆژانی جەژندا بەرزتر نەبێتەوە، بەڵام لەلایەكی دیكەوە لیژنەی باڵا و پارێزگار و بەڕێوەبەری ئیدارە سەربەخۆكان بڕیاریانداوە، ئێمە هەر ئەوەندە دەڵین پابەندی ڕێنماییەكان بن، هەوڵ بدەن قەڕەباڵغی نەبێت، مۆركی جەژن و وەكو یادێكی كەلتوری و وەكو نەورۆز نییە خەڵك بچێتە سەیرانگا و هاتوچۆكردنی ماڵانە، هەوڵبدەن كەمترین بەركەوتن هەبێت كە چوونە دەرەوە خۆپارێزی بكەن و نەبنە هۆكاری زیاتر بڵاوبوونەوە هەر ئەوەمان وتووە و دەشیڵینەوە لەكۆتایشدا بڕیاردەر ئێمە نیین.


پاشەکشە لە ریفراندۆم و ١٦ ئۆکتۆبەر دوو فەزاحەتی پڕ لە نهێنی نەوتراو! – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on تشرینی یه‌كه‌م 17, 2018 تشرینی یه‌كه‌م 17, 2018 8786 جار بینراوە 0 سەرنج\nبڵاوکراوەی پێشووپارتی و یەكێتی چیان لەگۆران ئەوێت!\nبڵاوکراوەی نوێترسەرکردەیەکی یەکێتی: 50 ساڵی دیكەمان پێویستە بۆ قەرەبووكردنەوەی ئەو زیانانەی ریفراندۆم لە كوردی دا\nPosted on ئاب 5, 2020 ئاب 5, 2020 0 1316\nPosted on ئاب 11, 2020 0 855


سلێمانی :خۆپیشاندانی شوفێران :”پێویستە شوفێرانی بەساڵاچوو خانەنشێن بکرێن بە پێدانی موچەی شایاستە” - ماڵپەڕی ئەڵتەرناتیڤی شورایی\nسلێمانی :خۆپیشاندانی شوفێران :”پێویستە شوفێرانی بەساڵاچوو خانەنشێن بکرێن بە پێدانی موچەی شایاستە”\nOn ئازار 9, 2022\nخۆپیشاندانی شوفێران ٩-٣-٢٠٢٢ لەشاری سلێمانی کوردستان بۆ داواکردنی مافەکانیان ئەنجامدرا ، لەوانە کەم کردنەوەی نرخی بەنزین و دابینکردنی موچە بۆ شوفێرانی بەساڵاچوو چەندین داواکاری تر هەر بۆ ئەومەبەستە ماڵپەڕی ئەنتەرناتیڤی شورایی چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ بەڕێز( کۆساڵان رشید هەورامی) وەک شوفێرێکی بەشداربوو ئەنجامدا .\nئەڵتەرناتیڤی شورایی :ئەمرۆیی خۆپیشاندانی شۆفێرانی تەکسی بۆچی بوو؟\nکۆساڵان رشید هەورامی: بۆ ھێنانەدی ئامانجی شۆفێران و بەتایبەتی دژی گرانی سوتەمەنی وخۆراک و شتومەک و داوودەرمان وپێداویستی ئوتۆمبێلەکانمان.\nئەڵتەرناتیڤی شورایی : ئەو شوێنانەی شۆفێران و کاسبکاران وپیشەوەران خۆپیشاندانیان تێدائەنجام دا چ شوێنێک بوو؟\nکۆساڵان رشید هەورامی: کاسبکاران و پیشەوەران لەبەردەم پارێزگای سلێمانی و شەقامی شەستی نزیک گەرەکی چوارچرا بەلام لەدوایدالەگەل ھێزەئەمنیەکان پێک ھەڵرژان و توندوتیژی لێکەوتووە،ھەروەھا شۆفێرانی تەکسیش لە شەقامی قەنات گردبوونەوەو شەقامەکەیان داخست تاکاتژمێر ٢،٥دوانیوەرۆ..\nئەڵتەرناتیڤی شورایی : داواکاری شۆفێران ئاراستەی کێ کرا،ئایا پارێزگا یان قائمقامیەت؟\nکۆساڵان رشید هەورامی: ئاراستەی کاربەدەستانی شار کرا،ئنجا دەسەڵاتی حزبەکانی کوردایەتی ناسیۆنالیست.\nئەڵتەرناتیڤی شورایی : ئایا پێتان وایە دەسەڵات داواکاریەکانی شۆفێران جێ بەجێ بکات؟\nکۆساڵان رشید هەورامی: نەخێر ،دەسەڵاتێک دوژمنایەتی کەرتی گشتی«کەرتی ھەژاران وچەوساوان»بکات،چۆن داواکاری چینی ھەژاران وچەوساوان جێ بەجێ دەکات.،تەنھا ئیش لەم کاتەدا خەبات کردنی جەماوەری زەحمەتکێشە بە خۆرێکخراو کردن و یەکگرتووی بۆ مل کەچ پیکردنی دەسەڵاتی کوردایەتی بۆ داواکاریەکانی میللەتی زەحمەتکێش بەتایبەتی شۆفێران لەم کاتەدا..\nئەڵتەرناتیڤی شورایی : ھەڵوێستی سەندیکای کرێکاران «شۆفێران»چۆن بوو لەسەر گردبونەوەکەی ئەمرۆی شۆفێران؟\nکۆساڵان رشید هەورامی: ھیچ ھەڵوێستێکیان نەبوو،نەک ئێستا بەڵکو ٣١ساڵە بونەتە خزمەتکاری حزبەکانی دەسەلات،تەنھا کاریان بازرگانی کردنە بە شۆفێرانەوە..\nئەڵتەرناتیڤی شورایی :پێتان وایە بەبێ رێکخراو بوونی شۆفێران لەبەرەیەکی جەماوەری یان رێکخراوێکی سەربەخۆ تایبەت بەشۆفێران لەدەرەوەی حزبەکان ئامانجی شۆفێران بێتە دی؟\nکۆساڵان رشید هەورامی: بەڵێ رێکخراو بوونی شۆفێران لە بزوتنەوەیەکی جەماوەری وەک رێکخراوی سەربەخۆی شۆفێراندا باشتر خەبات دەکرێت و ئامانجی ھەموو شۆفێران دێتە دی..


مامەڵەی سەدە شکست دەهێنێت / ئێران دەسەڵاتی یەکەمی ناوچەیە - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ Tir ٦ ١٩:٥٨\nNews Code 27137\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، ئایەتوڵڵا ئیبراهیم ڕەئیسی سەرۆکی دەزگەی داد لە دیداری تاقمێک لە بنەماڵەی شەهیدان و گیانبەخشاندا بە ئاماژە بە پێداگرییەکانی رێبەری باڵا سەبارەت بە بێ سوود بوونی دانوستان و زیانەکانی، وتی: قسە لەوەیە کە ئەوڕۆ هەموو جیهان دان بەوەدا دەنێن کە کۆماری ئیسلامی ئێران دەسەڵاتی یەکەمی ناوچەیە و داخستنی فرۆکەی بێ فرۆکەوانی ئەمریکی لە لایەن سوپاوە ئەو باوەڕەی سەلماند و وانەیەکی بە دوژمن دا.\nسەرۆکی دەزگەی داد بە ئاماژە بە پرسی مامەڵەی سەدە، ڕایگەیاند: ئێمە لە سەر ئەو بڕوایەین کە لەمڕۆدا مامەڵەی سەدە شکست دەهێنێت و ئازادی فەلەستینی بە دوادا دێ. بیرۆکەی ئێمە لە پێناو ئیرادەی خوداییە و ئەوی خودا بیەوێت هەمان دەبێت.\nئایەتوڵڵا ڕەئیسی هەروەها بە ئاماژە بە دیاربوونی کاریگەرییەکانی خوێنی شەهیدان، وتیشی: ئەوڕۆکە هەموو میدیاکانی جیهان لە دژی ئێرانن. بەڵام ڕابوونی هەموو جیهان دەستی پێکردووە و ئەو ڕابوونە لە سای خوێنی شەهیدان دەبێتە مایەی هوشیاری و نەزانی سڕینەوەی جیهان و ناوچە.


Home›ئابووری›هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر: حكومه‌تى هه‌رێم پێویستى به كۆمه‌ڵێك بیرمه‌نده بیرى بۆ بكه‌نه‌وه\nپارێزگارى سلێمانى رایده‌گه‌یه‌نێت: پرۆژه‌ى لامه‌ركه‌زى سلێمانى بۆ بچووكردنه‌وه‌ى حكومه‌تى هه‌رێم نییه، ده‌شڵێت: “وه‌زیر و به‌رپرسه باڵاكانى حكومه‌ت بڕوایان به لامه‌ركه‌زى نییه”.\nئه‌مڕۆ شه‌ممه هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر، پارێزگارى سلێمانى له میانى به‌شداریكردنى له دیدارى سلێمانى بۆ لامه‌ركه‌زى رایگه‌یاند: “پرۆژه‌ى لامه‌ركه‌زى ئیداره‌ى پارێزگارى سلێمانى بۆ بچووكردنه‌وه‌ى حكومه‌تى هه‌رێم و نه‌مانى ده‌سه‌ڵاتى سیاسى نییه، به‌ڵكو بۆ باشتر به‌ڕێوه‌بردنى پارێزگاكانه، ئه‌وه ته‌نیا سلێمانى نییه كه كێشه‌ى هه‌یه، به‌ڵكو هه‌ولێر و دهۆك و هه‌ڵه‌بجه‌ش هه‌مان كێشه‌یان هه‌یه”.\nوتیشى: “به‌داخه‌وه به‌هۆى ئه‌و سیستمى ئیداره‌دانه‌ى كه ئێستا هه‌یه دۆخه‌كه به ئێستا گه‌یشتووه، من له سه‌رجه‌م پارێزگاره‌كانى ترى هه‌رێم له هه‌ولێر و دهۆكیش ده‌سه‌ڵاتم زیاتر پێدراوه، به‌ڵام به‌داخه‌وه جاران كه پاره هه‌بوو ده‌سه‌ڵاتیان پێنه‌ده‌داین، ئێستاش كه ده‌سه‌ڵاتیان پێداوین پاره نییه”.\nپارێزگارى سلێمانى ره‌خنه‌ى تووندى له حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان گرت و ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو: “حكومه‌تى هه‌رێم سه‌رقاڵه به چاره‌سه‌ركردنى قه‌یران و تواناى بیركردنه‌وه‌ى نییه، بۆیه پێویستى به دامه‌زراندنى ئه‌نجوومه‌نێكى بیرمه‌ندانه كه ئه‌ندامه‌كانى هیچ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كى كه‌سیاییان نه‌بێت و ته‌نیا بیرى بۆ بكه‌نه‌وه، بۆ ئه‌وه‌ى به‌ره‌وپێشه‌وه بچێت، چونكه خۆى تواناى بیركردنه‌وه‌ى نییه”.\nله به‌شێكى ترى قسه‌كانیدا پارێزگارى سلێمانى ره‌خنه‌ى له دانه‌مه‌زراندنى كارمه‌ند و دابیننه‌كردنى پێداویستى فه‌رمانگه‌كان كرد له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌وه، باسى له‌وه‌شكرد: “ماوه‌ى 15 ساڵه هیچ كارمه‌نێكى هێزه‌كانى ناوخۆ له سلێمانى دانه‌مه‌زراوه، من وه‌ك پارێزگار چووم بۆ خاڵه سنوورییه‌كان سه‌رجه‌م كارمه‌نده‌كان له ته‌مه‌نى باوكمدا بوون، كه چایان هێنا من چاكه‌م گێڕا، ئه‌م كه‌سه به‌و ته‌مه‌نه و به ئۆتۆمبێلێكى مۆدێڵ ساڵى 2005 و كڵاشینكۆفێكى كۆنه‌وه چۆن ده‌توانێت به‌رگریی له قاچاخچیه‌تى بكات”.\nله‌باره‌ى داهاتى سلێمانییه‌وه ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو: “داهاتى سلێمانى به‌شى زیاتر له پارێزگاكه‌ش ده‌كات، چونكه هه‌موو ئه‌و سه‌رچاوانه‌ى كه پێویسته هه‌بن بۆ داهات له: فڕۆكه‌خانه، ده‌روازه‌ى سنوورى، سه‌رچاوه‌ى سروشتى، كشتوكاڵ و فراوانى یه‌كه‌ى ئیدار‌ى هه‌یه‌تى، به مه‌رجێك ئه‌و لێچوونه‌ى كه ئێستا هه‌یه‌تى نه‌مێنێت”.\nله كۆتایی قسه‌كانیدا جه‌ختى له‌سه‌ر ئه‌وه‌شكرده‌وه: “وه‌زیر و به‌رپرسه باڵاكانى حكومه‌تى هه‌رێم بڕوایان به لامه‌ركه‌زى نییه، پێیانوایه له ده‌سه‌ڵاتى ئه‌وان كه‌مده‌بێته‌وه، له كاتێكدایه ئه‌مه نه ده‌سه‌ڵاتى منه نه هى ئه‌وان، ئه‌مه ئیداره‌دانى وڵاته، پۆسته‌كان بۆ كه‌سمان نامێنێته‌وه و به‌جێیده‌هێڵین”.\nدواكه‌وتنی راهێنانه‌كان هه‌ڕه‌شه له هه‌ڵبژارده و یانه‌كانی عێراق ده‌كات


عومەر موختار - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nعومەر موختار ناوی تەواوی عومەری کوڕی موختاری کوڕی عومەری مونەفیی ھیلالی یە ناسراو بە عمر المختار و نازناوی شێخی شەھیدەکان و شێخی موجاھیدین و شێری بیابانی لێنراوە ، لە ٢٠ ئوغستسی ساڵی ١٨٦١ لە بەتنانی برقە لە کێوی سەوزدا لەدایک بووە و باوکی لەسەر بنەمای ئایینی پیرۆزی ئیسلامی پەروەردەی کردووە بەڵام باوکی زوو کۆچی دوایی کردووە و لەپەیمانگای جەغنبۆبی درێژەی بەخوێندن داوە و زیرەکێکەی بۆتە جێگای سەرنجڕاکێشانی مامۆستاکانی.\nعمر مختار ماوەی ٨ ساڵ لەپەیمانگای جەغبۆبی ماوەتەوە و شارەزایەکی باشی لە فقە و حەدیس و تەفسیری قورئانی پیرۆز پەیداکردووە و زۆربەی مامۆستاکانیشی ستایشیان کردووە و بەدڵسۆز و عاقڵ و زیرەک ناویان بردووە و ناوی بەوە بڵاوبۆیەوە کە مرۆڤێکی ڕاستگۆ و بەجەرگ و بەسەبرە و تاکو شەرەزاییەکی تەواوی لە بواری ئایین پەیداکردووە.\nلەساڵی ١٨٩٧ محمد المھدی السنوسی دووەم سەرکردەکانی سنوسیە عمر المختاری کرد بە دەم سپی شارۆچکەی زاویە و بەشێوەیەکی ڕێک و پێک شارۆچکەکەی بردۆتە رێوە و نازناوی سیدی عمریان لێناوە کە ئەم نازانوە تەنھا بۆ کەسایەتیە ناودارەکانی سنۆسیە بەکارھاتووە ، لەساڵی ١٩٠٠ کە ھێزەکانی فەرەنسا تشادیان داگیرکرد عمر مختار یەکێکبووە لەوکەسانەی ھەڵیانبژاردووە بۆ سەرکردایەتی کردنی چەند کەتیبەیەک و لەدژی فەرەنسیەکان جەنگاوە ، لەساڵی ١٩٠٢ محمد المھدی السنوسی کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داوای سەرکردەکانی سنوسیەکان دووبارە عمر المختار کراوە بە دەم سپی شارۆچکەی زاویە و بۆ ماوەی ٨ ساڵ لەم پۆستەدا ماوەتەوە و لەم ماوەیەشدا چەند جارێک دژی ھێزەکانی ئیاڵیا چەنگاوە.\nعمر المختار سنوسیەکان بووە لە لیبیا و بەناوبانگترین سەرکردەی عەرەب و موسڵمانەکان بووە وجەنگاوەرێکی لیبی بووە و لە ساڵی ١٩٣١ دژ بەھێزەکانی ئیتاڵیا زیاتر لە ٢٠ ساڵ جەنگاوە تاکو لەلایەن ھێزەکانی تەڵیانی سەر بە ئیتاڵیا دەستگیرکراوە و لەڕێگای دادگایی کردنێکی نادادپەروەرانەوە بڕیاری لەسێدارەدانی بۆ دەرچووە و سەرە ڕای ئەوەی تەمەنی ٧٣ ساڵان بووە و نەخۆش بووە بەڵام لە ١٦ سپتەمبەری ساڵی ١٩٣١ لەسێدارەدانەکیان بەسەردا سەپاندووە و جێبەجێیان کردووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=عومەر_موختار&oldid=522841»\nدواجار لە ١٩:٤٠ی ٢٠ی ئایاری ٢٠١٧ دەستکاری کراوە


خاڵ ……….پشکۆ ناکام\n….. گاڵتە بازاڕی دەنگدان بۆ پرۆسەی کورسیراندۆمەکەی بنەماڵە وپارتی پاشکۆی کۆتایی هات، هەروەک چاوەروان ئەکرا بەرەی دەستەمۆی پلە و پایە زۆرینەی هێنا بە دەنگدەرانی پارتی و هاو ئاوازەکانییەوە ، بەڵام دیاردەیەکی تری لەگەڵ خۆیا هێنا ئەویش بەرەی ” هاو بەڵێ” کانی پروسەکەیە..ئەمەش ئەو کەسانەن کە تا رۆژێک یان چەن سەعاتێک پێش بەرێوە چونی گاڵتە جاڕییەکە هات و هاواریان ئەگەشتە عەرشی عەزیم کە ئەبێ بەرامبەر سیناریۆی ریفراندۆم خەڵکی کوردستان بڵێت نەخێر…لە […]\nکێ بردیەوە؟ ئامانج هەرتەلی\nبردنەوەی ریفراندۆم ئەگەر لەسەر ئەرزی واقع لەهەرێم و بەپێوەری راستی و دوور لە تەزویرات تەماشای بکەین، بەرەی نەخێر و بایکۆت سەرکەوت بەسەر بەری بەڵێدا، بەپێی ئەنجامی بەرایی، ئەوبەرەیەی بەهۆی ئەوەی هەموو جومگەکانی دەسەڵاتی لەژێر دەستە، فۆرمی کوردایەتی گرتۆتە دەست و لەم گێژاوی نەهامەتی و برسیەتی و گرژی دۆخی هەرێم لە ناوەخۆ بەرەی بەڵێیە، ئەمە هێندەی رەهەندی سیاسی و پاوانی دەسەڵاتی لە پشت بوو، هێندە فۆرمێک نەبوو بۆ دروست […]\nسێ کورته شیعری:خالیدبایه زیدی(دلیر) – که نه دا\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئیلول - 26 - 2017 - 0 سەرنج\n1- کاتیک که دایکم بی تاقه ت ئه بیت به فرمیسکه کانی گولی کراسه که ی ئاوئه دات 2- دوینی به هار! بوو گولیکی گریا که به بروکی ژنیکه وه سیس ببوو 3- کاتی وایه! له پرسه ی خوم دا دائه نیشم… ئه ده مه له پرمه ی گریان ئخ ری تو بلیت: که س به مه رگی من باوه رکات له م قەره بالغیه ی گوردستان\nشیعریکی روناک کاکه حمه–سلیمانی\nلە خەیاڵی تۆدا وونبووم بەشوێن پێکانتا دەگەڕام بتدۆزمەوە زۆر دوور ڕۆشتم هیچم نەدی !! کاتێ بەتاڵ بووم لە ئومێد ئیتر ڕەنگم زەرد هەڵگەڕا ووتم باشە خۆ خەیاڵە دەبا چاوم بکەمەوە چی ببینم ؟؟ نەک تەنها من ئەوە هەموو دنیا زەرد هەڵگەڕا تۆبڵێ ی ئەوانیش تۆ بناسن ؟ تاسەت بکەن ؟ یا ئەوەتا ئەوەندەی گەڵا وەریوەکان شێوەت هەیە و هەریەکەتان ڕەنگی گەڵایەک زەرد دەکەن !! ئابەم شێوە بەهەمووتان پایز و […]\nكاردانەوەكانی سەر پرۆسەی ریفراندۆمی هەرێم هەڕەشەی ئێران‌و توركیاو عێراق.. نێوەنگیری بەریتانیا.. پەیوەندی تەلەفۆنی سەركردەكانی جیهان\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئیلول - 25 - 2017 - 0 سەرنج\nپرۆسەی ریفراندۆمی هەرێمی كوردستان ئەمڕۆ دوو شەممە لەسەعات هەشتی بەیانییەوە دەستیپێكردووەو تا سەعات حەوتی ئێوارە بەردەوامی دەبێت، پارێزگاكانی هەرێم‌و ناوچە دابڕێنراوەكانیش دەگرێتەوە. لەپرۆسەكەدا 5375 ملیۆن كەس مافی دەنگدانیان هەیە، كە تێدا پرسیاری ئەوەیان لێدەكرێت، ئایا دەتەوێت هەرێمی كوردستان‌و ناوچە كوردییەكانی دەرەوەی هەرێم ببێتە وڵاتێكی سەربەخۆ؟ بڕیاری ریفراندۆم لەلایەن مەسعود بارزانی‌و بەشێك لەلایەنە سیاسییەكانی هەرێم لەحەوتی حوزەیرانی رابردوو درا، كە ئەمە كاردانەوەی جۆراوجۆری ناوخۆیی‌و دەرەوەی بەدواوە هات‌و كاردانەكانیش بەردەوامە. بەهۆی زۆری […]\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئیلول - 23 - 2017 - 0 سەرنج\nلە باشووری کوردستان، لە شاری خانەقینی قەشەنگ و جـوان، لە کۆڵانی گەڕەکێکدا، دوو کچـۆلەی جوانکیلە و رووخۆش و لێوبەخەندە هەبوون، ناویان گـوڵاڵە و هـەڵاڵە بوو؛ هەردووکیان لە ساڵێک و لە مانگێکدا و لەو گەڕەکەدا لە دایکبوون، تەنیا پێنج ماڵیش کەوتووبوونە نێوان ماڵەکانیانەوە، دراوسێتییان زۆر خۆشبوو. هەر لە منداڵییەوە، گوڵاڵە و هەڵاڵە یەکتریان زۆر خۆشدەویست، پێکەوەوە یارییان دەکرد، دوو هاوڕێی دڵسۆز بوون، پێکەوە چوونە باخچەی منداڵان، پێکەوەش چوونە قوتابخانەی […]\nپەنابەر و ڕیـفراندۆم ! ؟ فەرەیدون کونجرینی\nبەنابەرو خوێنەری ئازیز ، بیروڕام لەم نوسراوەدا ئەوەنیە کە لەگەڵ سەربەخۆۆیی نەتەوەکەماندا نەبین بەڵکو بەپێجەوانەوە چونکە هەر نەتەوەیەک خاوەن کلتورو ئاڵاو ئاین و زوبانێکی تایبەتبێت واتا خاکیشی هەیە، ئێمەی نەتەوەی کورد بێبەشــ نین لەو خاکە بەپیتە سروشتیە کانزایە بەرفراوانەو حەقی خۆشمانە ببینە دەوڵەت، بەلام ئایە کێ مافی ئێوە دەدات دوای ڕیفراندۆم و سەربەخۆیی لە باشوری کوردستان، بەر لە دەنگدان دەبێت لێرەدا ڕاوەستین و لە ڕوانگەی ناوەکی و دەرەکی چەند […]\nپاشەكەوتی موچەو كاراكردنەوەی پەرلەمان…… عەلی مەحمود محەمەد\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئیلول - 22 - 2017 - 0 سەرنج\nلە ماوەی رابردوودا, هیچ دۆسیەیەك بە ئەندازەی پاشەكەوتی موچەی موچە وەرگران, نەبووە موزایەدەی پارتە سیاسییەكان و هەموو ئەوانەی مەرامی سیاسییان هەیە لەم كوردستانە, ئەگەر لە گۆگڵدا بە دوای دەستەواژەی پاشەكەوتی موچەدا بگەڕێیت, تەنها ئەوانەی گوگڵ دەیدات , 45100 وەڵامە, زۆری تریش خۆی لە گۆگڵیش شاردۆتەوە, هەرچەندە ئەم دەستەواژەیە هێشتا ساوەیەو تەمەنی دوو ساڵی بەڕێ نەكردووە, ئاخر موچە پەیوەندی بە 1,4 ملیۆن هاووڵاتی كوردستانەوە هەیە,دەكاتە زیاتر لە 37%ی هاووڵاتیانی كوردستان وێڕای […]\nلیستەکەی د. بەرهەم و چەند سەرنجێک… ئاودێر شەشکی\nلەدوای ئەوەی دکتۆر بەرهەم لیستێکی نوێی ڕاگەیاند بەناوی ( هاوپەیمانی بۆ دیموکراسیو دادپەروەری ) خوێندنەوەی جیاجیای بەدوای خۆدا هێنا ، کە هەندێک وای دەبینێت ئەم لیستە نوێیە ئایندەیکی باشی دەبێ و لە نێو کێڵگەی سیاسی کوردستانن دەبێت بە ڕەقەمێکی گەورەو حساب بۆ کراو . هەندێکی دیش بەپێچەوانەوە وای دەبینێت ئەم لیستە نوێیە توانای ئەوەی نابێت متمانەی بەشێکی زۆری هاوڵاتیان بەدەستبێنێت و ناتوانێت ببێت بەڕەقەمێکی گەورەی نێو کێڵگەی سیاسی . لێرەوە […]


ئەلجەزیرە:بۆچی بەهەزاران كوردی عێراق ژیانیان دەخەنە مەترسییەوە بۆ گەیشتن بە ئەوروپا؟ - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەلجەزیرە:بۆچی بەهەزاران كوردی عێراق ژیانیان دەخەنە مەترسییەوە بۆ گەیشتن بە ئەوروپا؟\nكوردەكانی عێراق گلەیی لە بێكاریی بەرز و گەندەڵی بەرفراوان و دەسەڵات و خراپی خزمەتگوزاری دەكەن و بێهیواییان زیادیكردووە\nئاسۆس حەسەن یەكێكە لەو هەزاران كەسەی ئەمساڵ لە هەرێمی نیمچە سەربەخۆی كوردی لە باكووری عێراق، سەركێشی بەژیانەوە كرد بۆ گەیشتن بەئەوروپا.\nبۆ دەربازبوون لە سەختی ئابووری و سەركوتی سیاسی، دەرچووێكی زانكۆ كە تەمەنی 28 ساڵە دوو جار هەوڵیداوە لە دەریای ئیجە بەرەو یۆنان بپەڕێتەوە، بەڵام لەلایەن دەسەڵاتدارانی توركیاوە دیپۆرتكراوەتەوە.\nئەو گەنجە سەرەڕای هەوڵە شكستخواردووەكانی، پلانی ئەوەی هەیە بگەڕێتەوە بۆ توركیا و بەردەوام بێت لە هەوڵدان تا دەگاتە شوێنی مەبەست.\nئاسۆس حەسەن، وتیشی: من ئەگەر دەیان جار دیپۆرت بكرێمەوە، بەردەوام دەبم، چونكە چەند ساڵێكە هەوڵ بۆ دۆزینەوەی كار و دامەزراندن دەدەم، بەڵام هەست بە نائومێدی دەكەم سەبارەت بە داهاتوو.\nكامەران عەزیز گەنجێكی دیكەی تەمەن 21 ساڵە، هەوڵیدا لەڕێگەی بێلاڕووسەوە بگاتە ئەوروپا، بەڵام لەلایەن دەسەڵاتدارانی ناوخۆوە دیپۆرتكرایەوە، كاتێك هەفتەی ڕابردوو ڤیزاكەی بەسەرچوو.\nعەزیز شەش هەزار دۆلاری داوە بە قاچاخچییە كوردەكان بۆئەوەی گەشتەكەی بكات، بەڵام لە جیاتی گەشتەكە، پۆلیسی سنووری بێلاڕووس دەستبەسەریكرد و لێیدرا.\nناوبراو پێش ئەوەی ناچاریبكەن بۆ ماڵەوە بگەڕێتەوە، بە ئەلجەزیرەی ڕاگەیاند، دەیەوێت بمرێت نەك لەكوردستان بژی.\nلەم چەند ڕۆژەدا نزیكەی ٣٠ كەس كە خەڵكی باشووری كوردستان بوون لەنۆكەندی ئینگلیز بەلەمەكەیان نقومبوو و گیانیان لەدەستدا.\nژمارەیەك لەكوردەكانی عێراق لە سنووری نێوان بێلاڕووس و پۆڵەندا گیانیان لەدەستدا، و سەدانی دیكەش لە پلەی گەرمی ژێر سفردا لەو سنوورە ماونەتەوە و لەهەوڵدان بۆ پەڕینەوە بۆ ناو یەكێتی ئەوروپا.\nئەم ڕووداوە دڵتەزێنانە وایكرد، تیشك بخرێتە سەر ئەوەی بۆچی خەڵك ناوچەیەكی دەوڵەمەند بەسامانی نەوت جێبهێڵن و گەشتی ترسناك بكەن.\nگەندەڵی و سەركوت و هەژاری\nوەك زۆربەی كۆچبەرانی كورد ئەو دوو گەنجە گلەییان هەیە لە بێكاریی بەرز، بێ مووچەیی، گەندەڵیی بەرفراوان، خراپی خزمەتگوزاری گشتی، دەسەڵات بەستراوە بەچەند خێزانێكی سەرەكی و پارتە سیاسییەكانیانەوە، كە دەیان ساڵە دەسەڵاتی هەرێمیان هاوبەش كردووە.\nیەكێك لەو گەنجانە دەڵێت: “ئەستەمە كارێك بدۆزیتەوە، مەگەر پەیوەندیت لەگەڵ نوخبەی دەسەڵاتداران هەبێت” و ئەگەر هەوڵ بدەیت داوای مافە مەدەنییەكانت بكەیت یان بەشداری لە خۆپیشاندانی ئاشتیخوازانە بكەیت، ئەوا تەنها بە فیشەكی ڕاستی وەڵامت دەدەنەوە”.\nهەرێمی كوردستان كە لەلایەن بنەماڵەی بارزانی و تاڵەبانی و پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتی نیشتیمانی كوردستانەوە دەستی بەسەردا گیراوە، لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا ژمارەیەكی زۆر خۆپیشاندانی بەخۆوە بینیوە.\nمانگی ڕابردوو بەهەزاران خوێندكاری شاری سلێمانی چەند ڕۆژێك ڕژانە سەر شەقامەكان و داوای گێڕانەوەی دەرماڵەی مانگانەیان كرد، كە حەوت ساڵ لەمەوبەر بڕابوو، بەهۆی ئەوەوە خۆپیشاندانەكان توندوتیژییان تێدا دروستبوو، دواتر پۆلیس ڕووبەڕووی خوێندكاران بوونەوە و كۆتاییان بەخۆپیشاندانەكە هێنا.\nهاوكات خۆپیشاندانی بچووكتر لەشارەكانی دیكەی وەك هەولێر و هەڵەبجە و كەلار و كۆیە و خۆپیشاندانی هاوكاری لە بەغدا بەڕێوەچوو.\nلە سەرەتای ئەمساڵدا نەتەوە یەكگرتووەكان ئیدانەی “دەستگیركردنە هەڕەمەكییەكان” و دادگاییە ناڕەواكان و تۆقاندنی ڕۆژنامەنووسان و چالاكوانان و خۆپیشاندەرانی كرد لە ناوچەكەدا.\nزیادبوونی شەپۆلی كۆچكردن\nبە وتەی ئاری جەلال سەرۆكی دەزگای لوتكە بۆ كاروباری پەنابەران و ئاوارەكان، لە سەرەتای ساڵی 2021ەوە بەلایەنی كەم 40 هەزار عێراقی ئەو وڵاتەیان جێهێشتووە، كە لەسەدا 70ی خەڵكی هەرێمی كوردستانن.\nوتیشی كۆچكردن بۆ دەرەوەی عێراق لە ساڵانی 1990ەوە ڕووی لە زیادبوون بووە، بەڵام دوای داگیركردنی عێراق لەلایەن ئەمریكاوە لە ساڵی 2003 شەپۆلی كۆچكردن هێواش بووەوە، دواتریش جارێكی دیكە لەگەڵ دروستبوونی شەڕی داعش لە ساڵی 2014دا شەپۆلی كۆچ زیادیكردەوە.\nحكومەتی هەرێمی كوردستان ژمارەیەك كەس تۆمەتباردەكات بەوەی هاوڵاتییانی هەرێمی كوردستان بۆ دەرەوەی سنوورەكان گواستووەتەوە، ئەمەش لەدوای هاتنی داعش و شەڕەكانی توركیا و پەكەكە.\nپەكەكە باكوری عێراق وەك ناوچەیەك بۆ یاخیبوونی لە دژی توركیا بەكاردەهێنێت، بۆیە سوپای توركیا بە بەردەوامی ئۆپەراسیۆنە سنوورییەكان و هێرشە ئاسمانییەكانی دژ بە پەكەكە لە باكوری عێراق ئەنجامدەدات.\nلەهەفتەی ڕابردوودا دیندار زێباری، ڕێكخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەكان حكومەتی هەرێمی كوردستان، ڕایگەیاند، هاتنەناوەوەی نزیكەی 700 هەزار ئاوارەی ناوخۆیی بۆ ناو هەرێم لەناوچەكانی دیكەی عێراقەوە بۆتە مایەی نائومێدی بۆ كورد.\nئاماژەی بەئەوەشدا، هۆكارێكی دیكەی زیادبوونی كۆچ، ئەوەیە كە سەدان گوند لە ناوچە سنوورییەكان چۆڵبوون، بەهۆی شەڕی نێوان شەڕڤانانی پەكەكە و توركیا.\n“ئەوانەی كۆچ دەكەن چیرۆكی هەڵە دەگێڕنەوە سەبارەت بە دۆخی ژیان لە هەرێمی كوردستان و ئیستغلال دەكرێن بۆ لەكەداركردنی ناوبانگی هەرێمەكە”، ئەو وایوت.\nهەولێر لەنزیكەوە لەگەڵ بەغدا كاری بۆ گەڕانەوەی سەدان پەنابەری كورد لەئەوروپا كردووە و ناوبراو ڕەتی دەكاتەوە، كە هاوڵاتیان ناچاربكەن بگەڕێنەوە.\nشیكەرەوەكان گوتیان هۆكاری ڕاستەقینەی كۆچكردنی كورد، پەیوەندی بەئەو هۆكارانەوە نییە كە حكومەت باسیدەكات.\nمەحمود یاسین كوردی شیكەرەوەی سەربەخۆی كورد دەڵێت: “كێشەی سەرەكی گەندەڵی و سەركوتكردنی ئازادی و ئازادییە مەدەنییەكان و نەبوونی دامەزراندنە”.\nئەو ڕەتیكردەوە كە ئاوارە ناوخۆییەكان یان گرژییەكانی نێوان توركیا و پەكەكە كاریگەرییان لەسەر كۆچ هەبێت، چونكە ” ئەو شەڕانە كاریگەری لەسەر گوندە بچووكەكان دەكات، كە تەنها چەند سەد كەسێك تێیاندا دەژین”.\nكەریم نوری جێگری وەزیری كۆچ و كۆچبەران لەحكومەتی ناوەندی عێراق ڕایگەیاند “شەپۆلی كۆچكردن بۆ دەرەوەی هەرێمی كوردستان بەهۆی ئەوەیە، كە گەنجان بەسەختی ژیانێكی شایستە دەدۆزنەوە”.\nبە وتەی لاوان عوسمان، شیكەرەوەی شاری سلێمانی، قەیرانی كۆچبەران بووەتە “مایەی شەرمەزارییەكی گەورە بۆ حكومەتی هەرێمی كوردستان”\nپەروەردە رۆژێك دەكاتە پشووی فەڕمی


زارا بووكه‌ڵه‌یه‌كى كردووه به هه‌موو كه‌سى\n:: PM:03:01:11/11/2019 \n"زارا" به‌هۆى ده‌ربه‌ده‌ری و ئه‌و ژیانه تاڵه‌ى به‌ڕێى كردووه، ئه‌وه‌ى ده‌یزانێت ته‌نیا ئه‌مڕۆیه‌تى كه چۆن به‌ڕێی ده‌كات و هیچكات چاوه‌ڕوان نییه سبه‌ى وه‌ك ئه‌مڕۆ بڕوات و نه‌هامه‌تییه‌كی تر به‌رۆكى نه‌گرێت.\nزارا ژنێكى پیرى بێكه‌س و دانیشتوى شاره‌دێی باوه‌نوور سه‌ربه كه‌لاره, به ته‌نیا له نێو لانه‌یه‌ك ده‌ژى و حه‌ز ناكات ڕۆژ ببێته‌وه نه‌بادا له لانه‌كه‌ى لێسێننه‌وه, ئه‌وه‌ش به‌هۆی ئه‌وه‌ى ئه‌و كه‌سه‌ی گرتبوویه خۆى، ئێسته له ژیاندا نه‌ماوه، ئه‌وه‌یش دڵه‌ڕاوكێی زارای زیاتر كردووه.\nسه‌ره‌تاى ده‌ركه‌وتنى زارا له‌ناو شاره‌دێی باوه‌نوور، له پێش یه‌كێك له مزگه‌وته‌كان بوو له ساڵى 2003، شه‌وانیش له‌سه‌ر شه‌قام و ناو كۆڵانه‌كان ده‌مایه‌وه, بێكه‌س و ته‌نیا و بێ شوێن، وه‌ك خۆی ده‌ڵێ "به بیرى نایه‌ت كه‌سێكى هه‌بووبێت". زارا به‌هۆى بێكه‌سی و ده‌ربه‌ده‌ری و نه‌دارییه‌وه، ئێسته ژیری له‌ده‌ست داوه.\nبپیاوێكى مرۆڤدۆست كه دانیشتووى باوه‌نوور بوو، ئه‌ویش ته‌نیا ده‌ژیا، زارای برده ماڵه چۆڵه‌كه‌ى خۆی و ئیتر وه‌ك دوو كه‌سی بێناز، نازى یه‌كیان هه‌ڵگرت و به‌رده‌وامیان به ژیان دا.\n"حه‌مید مه‌جید" ئه‌و پیاوه بوو كه زاراى له‌و بێنازی و بێكه‌سییه ده‌رهێنا و بوو به‌ه هه‌موو كه‌سى, ئه‌و كه كرێكاری شاره‌وانی بوو، پاش ماوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ زارا هاوسه‌رگیرییان كرد، به‌ڵام به‌هۆى هه‌ڵكشانی ته‌مه‌ن، نه‌یانتوانى منداڵ دروست بكه‌ن، هه‌رچه‌نده زارا خولیای زۆرى بۆ منداڵ هه‌بوو.\nپاش ئەوەی ئومێدی بوون بە دایکی لەدەست دا، بووکەڵەیەکی کردووە بە منداڵی خۆی و بۆ هەموو شوێنێک لەگەڵ خۆی دەیبات\nبه‌هۆی نه‌هاتنه‌دی ئه‌و خه‌ونه‌ی زارا، ئێسته بووكه‌ڵه‌یه‌كى دروستكراوى كردووه به جگه‌رگۆشه‌ی خۆی و به "خۆشه‌ویسته‌كه‌ى دایكى" ناوى ده‌بات, ته‌نانه‌ت بۆ هه‌ر كوێ بڕوات بووكه‌ڵه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ خۆى ده‌بات.\nژیانه خۆش و پڕ نازه‌كه‌ی زارا زۆرى نه‌خایاند و وه‌ك نه‌هاتنه‌دی خه‌ونی دایكایه‌تی، خۆشحاڵییه‌كه‌یشی زوو پووكایه‌وه, له‌وكاته‌ی حه‌میدی هاوسه‌ری له ڕووداوێكى هاتوچۆدا گیانى له‌ده‌ست دا.\nله‌وكاته‌وه زارا بووه‌وه به‌و مرۆڤه بێكه‌س و داماوه‌ی كه دڵسۆز و خه‌مخۆری نه‌ما و ناچار وه‌ك پێشتر بۆ په‌یداكردنی بژێوى، ڕۆیشته‌وه به‌ر ده‌رگاى مزگه‌وته‌كان و پیاوچاكانى باوه‌نووس. به‌ڵام ژیانێكی هاوشێوه‌ی حه‌مید ره‌نگه بۆ زارا هه‌ر له یاده‌وه‌ریدا بمێنێته‌وه، بۆیه ئێسته له‌گه‌ڵ بووكه‌ڵه‌كه‌ى ده‌ژى و شه‌وان بۆ ئه‌وه‌ى هه‌ست به ته‌نیایى نه‌كات له ته‌نیشت خۆیه‌وه ده‌یخه‌وێنێت.\nتاكه ناخۆشییه‌ك كه له‌و هاوسه‌رگیرییه‌ی زارا و حه‌مید وه‌ك خه‌م مایه‌وه، ئه‌وه‌بوو به‌هۆی نه‌بوونی ناسنامه‌ی باری شارستانی نه‌یانتوانى له دادگا تۆماری ژیانه هاوسه‌رییه‌كه‌یان بكه‌ن كه خواستی خۆیان بوو، بۆیه ته‌نیا مه‌لا پێكه‌وه‌ی به‌ستن، بۆیه زارا كه هه‌وارگه‌كه‌ی حه‌مید بووه‌ته شوێنی ژیانی، ترسی میرات دایگرتووه هه‌میشه له دڵه‌ڕاوكه‌دایه كه‌سوكاری حه‌مید ده‌رینه‌كه‌ن.\nزارا له‌و دۆخه‌دا چاوی له‌وه‌یه ڕیكخراوه‌كانى مافى مرۆڤ گرفته‌كه‌ى چاره‌سه‌ر بكه‌ن تا دیسان نه‌كه‌وێته‌وه سه‌ر شه‌قام و كۆڵان بۆ خه‌و و نه‌كه‌وێته به‌ر سووكایه‌تی.\nوشه/ باوه‌نوور- ئارام جه‌بار


گەنجانی ڕانیە گۆشەگیریی سەر ئۆجالانیان شەرمەزارکرد – کوردی – RojNews.News\n28/02/2020 - 10:13:51 pm\nدووشەممە, 13 أغس 2018 – 19:44 ڕۆژنیوز – ڕانیە\nئێوارەی ئەمڕۆ، لەناو بازاری شارۆچکەی ڕانیەی ناوەندی ئیدارەی ڕاپەرین، بە ڕێکخراوی ژنانی گەنجی تێکۆشەر و کۆمەڵەی گەنجانی گەنجانی وڵاتپارێزی کوردستان، بە دروشمی “سەرهەڵدە، داگیرکاریی لەناوببە”، ڕێپێوانێکیان دژی گۆشەگیری سەر عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان-پەکەکە ئەنجامدا.\nبەیاننامەی چالاکییەکە لەلایەن ژینا عەگید، ئەندامی ژنانی گەنجی تێکۆشەرەوە خوێندرایەوە و تیایدا هاتبوو: ئێمە گۆشەگیریی سەر ڕێبەر ئاپۆ و هەموو هێرش و داگیرکارییەک بۆ سەر کوردستان بە تووندترین شێوە شەرمەزار دەکەین.\nئەوەش هاتبوو: ئاشکرایە ڕەنج و ماندووبوونی ۲۰ ساڵەی ڕێبەر ئاپۆ لەناو زیندانی ئیمرالییەوە بە فکر و بیر و باوەرێکی دیموکراتیانە تا ڕۆژی ئەمڕۆ هەنگاوی ناوە.\nلە بەشێکی دیکەی بەیاننامەکەدا هاتبوو: ئێمە وەکو گەنجان هەمیشە سوود وەردەگرین لە بەرخۆدانی ڕێبەر ئاپۆ لە زینداندا و لە هەمانکاتدا سوورین لە سەر ئازدبوونی، بە نەزانینی بارودۆخی ڕێبەر ئاپۆ، بەردەوامیی بە چالاکییەکانمان دەدەین و داوا لە گەنجان دەکەین بەشداری هەڵمەتی “سەرهەڵدە، دژی داگیرکەری بووەستنەوە” بکەن.\nهەر لە چالاکییەکەدا، بەشداربووان دووەمین ساڵیادی تیرۆرکردنی ڕۆژنامەنووس وەدات حسێن-یان بەبیرهێنایەوە و ئیدانەی سەرکوتکردنی دەنگی ئازادیان کرد.\nدووەمین خەڵاتی وەدات بەخشرا


لەپاش ڕاگەیاندنی ڕەزامەندی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق لەسەر ڕەوانەكردنی 200 ملیار دیناری مانگانە وەك سولفە بۆ هەرێمی كوردستان، پرسی هەڵوەشانەوەی لێبڕینی مووچەی فەرمانبەران تێكەڵ بە لێكدانەوەی ژمێریاری و كێبەركێی سیاسی و هەڵمەتی پێشوەختەی هەڵبژاردن بووە لەناوەندە سیاسی و حكومی و پەرلەمانییەكانی سەر بەهەردوو هێزە حوكمڕانەكەی كوردستان.\nیەكێتی نیشتمانی كە هاوپەیمان و پێكهێنەری سەرەكی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمە، لە زاری یەكێك لە هاوسەرۆكەكانییەوە؛ لاهور شێخ جەنگی دوای راگرتنی لێبڕینی مووچە دەكات، بەدوای ئەویشدا پەرلەمانتارانی یەكێتی لە بەغدا و لەكوردستان ئەم بابەتەیان كردووە بە داواكاری سەرەكی خۆیان بەوپێیەی "بیانووی لێبڕین كۆتاییهاتووە"، بەڵام هێشتا تیمی یەكێتی لە ئەنجومەنی وەزیران لەوبارەیەوە هیچ لێدوان و قسەیەكیان نییە.\nمیدیای یەكێتی و رۆژنامەی زمانحاڵی ئەو حیزبە (كوردستانی نوێ) باس لەوە دەكەن، بەپێی سیستمی بایۆمەتری ملیۆنێك و 251 هەزار و 451 مووچەخۆر لە هەرێمی كوردستاندا هەیە، بۆ پێدانی مووچەش بێ لێبڕین، حكومەت مانگانە 894 ملیار دیناری پێویستە، لەم سۆنگەیەشەوە "ئەگەر ئاستەنگ بۆ بڕیاری ناردنی 200 ملیارەكە دروست نەكرێت، ئەوا بیانووی لێبڕینی مووچەش لەلایەن كابینەی حكومەتەوە نامێنێت"، بەڵام هەر بەرپرسانی ئەم حیزبە لەوانەش سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی لە پەرلەمانی كوردستان، زیا جەبار باسی لەوەكردووە لەو 200 ملیارەی بڕیارە بەغدا بیداتە هەرێم 20 ملیاری مانگانەی بۆ بژاردنی قەرزی بانگی بازرگانی عێراق دەڕوات و 180 ملیار دیناری دەمێنێتەوە.\nهەرچی پارتی دیموكراتی كوردستانیشە كە سەرۆكایەتی كابینەی نۆیەم دەكات، لە رێگەی سەرۆكی تیمی وەزاری خۆیەوە لە كابینەی نۆیەم، پشتیوان سادق، ئەوەی ئاشكراكردووە، تەنها فەرمانبەران مافیان لەسەر حكومەت نییە، بەڵكو خەڵكانی دانەمەزرا و دابینكردنی خزمەتگوزارییەكان و دۆزینەوەی هەلی كاریش خەرجییان پێویستە، ئەمەش دەكرێت وەك ئاماژەیەك لێكبدرێتەوە لەسەر ئەوەی مەرج نییە 200 ملیارەكەی بەغدا بۆ هەڵوەشاندنەوەی لێبڕینی 21% موچە تەرخان بكرێت وەك ئەوەی ڕای گشتی و یەكێتی و هەندێ لایەنیتری سیاسی ئۆپۆزسیۆن لە ئێستادا داوای دەكەن.\nلەلایەكیترەوە ڕێباز حەملان كە یاریدەدەری ئابووری و دارایی سەرۆكی حكومەتە، زانیارییەكی ئاشكراكردووە، كە بۆ مووچەی مانگی ڕابردوو حكومەت 35 ملیۆن دۆلار قەرزی كردووە بەهۆی كورتهێنانەوە، ئەمەش زیاتر دەچێتەخانەی بێهیواكردنی فەرمانبەران لە چاوەڕوانی گێڕانەوەی مووچەكانیان بۆ دۆخی جارانی خۆی بەهۆی 200 ملیارەكەی بەغداوە.\nبەگوێرەی بەدواداچوونەكانی "ناس كورد" لە ئێستادا دۆسیەی لێبڕینی 21% ی مووچە، بووەتە بابەتێكی بانگەشەی هەڵبژاردن و كێبەركێی سیاسی لە هەرێمی كوردستان، چونكە هێشتا ڕوون نییە ئەو 200 ملیارە سولفەیەی لەبەغداوە دێت لە كۆتاییدا دەبێتەهۆی زیادكردنی داهاتی هەرێم یان نا لە پاكتاوی كۆتاییدا، هەروەها دۆسیەی چاكسازی و زیادكردنی داهات و كەمكردنەوەی خەرجییەكانیش هێشتا هەر نیوەچڵە و دەرنەكەوتووە چەندە داهات بۆ حكومەتی هەرێم دەگێڕێتەوە.\nجەهانگیر گوڵپی كە شارەزای داراییە و مامۆستای زانكۆیە، لە شیكارێكدا كە وێنەی لای "ناس كورد" هەیە باس لەوە دەكات، ئەو پارەیەی بەغدا هەرچەندە هەنگاوێكی ئەرێنی و باشە، بەڵام مەرج نییە ببێتەهۆی باشكردنی باری دارایی هەرێم، بەتایبەت كە نرخی بەرمیلێك نەوت نزیكی 75 دۆلارە و حكومەتی هەرێم دەبێت بەنرخی سۆمۆ پارەی نەوت بدات بە حكومەتی فیدراڵی لەكاتێكدا خۆی بەكەمتر ئەیفرۆشیتەوە.\nبەگوێرەی زانیارییەكانی ناس كورد، هەرێمی كوردستان كە لە مادەی 11 بودجەی فیدراڵیدا پابەند كراوە بە رادەستكردنی بەهای نەوت بەنرخی سۆمۆ لە بازاڕەكانی جیهان، خۆی دەوروبەری 10 دۆلار كەمتر بۆ هەر بەرمیلێك نەوت دەفرۆشێت و لەكاتی رادەستكردنی نرخدا دەبێت ئەم جیاوازییە پڕ بكاتەوە.\nهەندێكیتر لەو چاودێرانەی لەمبارەیەوە قسەیان بۆ "ناس كرد" باس لەوە دەكەن لەئیستادا پرسی بودجە و موچە و لێبڕین لە بەغداوە تا هەرێم بووەتە پرسێكی هەڵبژاردنی پێشوەختەو تێكەڵ بەبانگەشەكان بووە و ملكەچی لۆژیك و شیكاری دارایی و ئابووری نییە، هەر بەم هۆیەشەوە بەڕووی هەموو ئەگەرێكدا كراوەیە تا ئەوكاتەی دەگەینە هەڵبژاردنی پێشوەختە لە ئۆكتۆبەری 2021.


ناز، دوو کاری جیاواز بۆ خزمەتی مرۆڤایەتی – chawyxelk.org\nناز، دوو کاری جیاواز بۆ خزمەتی مرۆڤایەتی\nکچێکی کورد نزیکەی سێ ساڵ دەبێت لە ڕێکخراوی یاسمین لە هۆڵندا کاردەکات، ئەم ڕێکخراوە یارمەتی ژنان دەدات کە پێویستیان بە هاوکاری بێت، وەک ئەو ژنانەی ماڵیان بە جێهێشتووە بەهۆی کێشەی خێزانی یاخود دەرکرابن و ڕوبەڕووی توندو تیژی بونەتەوە لەگەڵ چەندین جۆر هاوکاری تر.\nڕێکخراوی (یاسمین) لە ١٩٨٢دا لە شاری لاهای هۆڵندا دامەزراوە بۆ کارکردن لە بواری ژنان بۆ یارمەتیدانیان.\nکاتێک کەیسێک دەچێتە ڕێکخراوی یاسمین ئەوان سەیری کێشەکەی دەکەن و پاشان بە پێی ئەو پەیوەندیانەی هەیانە لەگەڵ شارەوانی و چەند ڕێکخراوێکی تر کەیسەکە دەخەنە ڕوو تاکو بزانن پێویستی بەچ یارمەتیەک هەیە و پارێزەری بۆ دابین دەکەن.\nناز عەتا محەمەد (٣٦)ساڵ، لەشاری سلێمانی لەدایکبووە و ماوەی ٢٦ ساڵە لە هۆڵندا دەژی، ئەو لە ڕێکخراوی یاسمین کاری وەرگێڕانی زمانی کوردی و عەرەبی دەکات بۆ هۆڵندی، جگە لەمانەش هاوکاری ئەو کەسانە دەکات کەبەدوای کاردا دەگەڕێن و یارمەتیان دەدات بۆ دروستکردنی (Cv) لەگەڵ ئەوەشدا لەڕێگەی پێدانی چەند کۆرسێکەوە زانیاری زیاتریان دەداتێ.\nڕێکخراوی یاسمین بەردەوام خولی ڕاهێنانی هەیە بۆ ژنان، وەکو خولی فێر بوونی زمان، کۆمپیوتەر، خواردن درووست کردن و درومانی، هەروەها خولی تایبەت بەوەی چۆن ژنان فێربکات (Cv) درووست بکەن و چۆن بە ئۆنلاین بەدوای کاردا بگەڕێن.\n” کاتێک ژنێک دێت بۆ لای ئێمە و دەیەوێت کاری دەست بکەوێت ئێمە قسەی لەگەڵ دەکەین دەیەوێت لە چ بوارێکدا کار بکات تا (Cv) بۆ دروستبکەین، پاشان چەند کارێکی بۆ دەدۆزینەوە کە ڕەنگە لەبواری جیاوازدا بێت جگە لەوەی خۆی دەیەوێت، بۆ ئەوەی متمانە بە خۆی بکات ژمارە تەلەفۆن و ئیمەیلی شوێنی کارەکەی پێدەدەین تا چاوپێکەوتنیان لەگەڵ دابنێت، پاشان من دوای سێ هەفەتە قسەی لەگەڵ دەکەمەوە بزانم چی کردووە و لە کارەکە گەیشتووە بە کوێ” ناز وای وت\nئەو ژنانەی خاوەنی کەیسن و سەردانی ئەو ڕێکخراوە دەکەن زۆر بەکەمی هاوڵاتی هۆڵندی و کوردن، زیاتر ئەوانەن کە لە میسڕ، تونس، عێراق و ئێرانەوە هاتون و لە لایەن هاوسەر یان خیێزانەوە توشی توندوتیژی بوون کە هەموو تەمەنە جیاوازەکانیشی تێدایە لە ٢٠ بۆ٦٠ ساڵ لەم ڕێکخراوە هاوکاری یارمەتی وەردەگرن و سودمەند دەبن.\nناز و کۆمەڵێک لە هاوکارەکانی\nناز بە چاوی خەڵکی وت”جارێکیان ژنێکی ٦٠ ساڵ، دوای ماوە یەکی زۆری هاوسەرگیری تووشی کێشە ببوو، ئەو ژنە بەتەمەنە تا ئێستا هیچ شوێنێک لەناو شارەکەدا شارەزا نەبوو چونکە هاوسەرەکەی ڕێگەی نەدابوو هەروەها نەیهێشتبوو کاربکات و موچەی هەبێت، لەکاتێکدا ئێمە وەک ڕێکخراو بەردەوام کۆرسمان هەیە تا ژنان بتوانن لەسە پێی خۆیان بۆستن پشت بە خۆیان ببستن”\nناز لە هەمان کاتدا لە شارەوانی کاردەکات کە سەربەحکومەتە و ئەمەش سوودی بۆ کارکردنی لە ڕێکخراو لێدەبینێت.\nناز دەڵێت” ئەم ڕێکخراوە پەیوەندی لەگەڵ ڕێکخراوی وڵاتانی تر نیە، ئەگەر بێتە سەر ئەوەی کاری وڵاتانی تری تێبکەوێت و ژنێک بیەوێت بڕواتەوە وڵاتەکەی خۆی، لەو کاتەدا کەیسەکە ڕادەستی شارەوانی دەکەین بۆ ئەوەی ئەوان چارەسەری بۆ بکەن، لێرە شارەوانی بەشێکی هەیە کە ئەو ئیشانە دەکات”\nناز جگە لەکارەکانی ناو ڕێکخراو لە شارەوانی ئەو وڵاتە لە بەشی (armoederegeling) کاردەکات واتا بەشی بەرنگاربونەوەی هەژاری کە بۆ ئەو کەسانەیە هیچ موچەیەکیان نیە وە هەنذێکشیان خۆیان کاردەکەن بەڵام موچەکەیان کەمە و بەشی هەندێک شت ناکات کە بڕێکی زۆرپارەی دەوێت وەکو نەشتەرگەری گەورە یاخود کڕینی کەل و پەلی گرنگی ماڵ یان بۆ گرتنی پارێزەر کە ئەو بڕە پارەیەی پێنیە لەم ڕێگەیەوە بەچەند مەرجێک یارمەتی دەدرێت.\nئامانجی ڕێکخراوی یاسمین ئەوەیە بە هەر شێوازێک بێت یارمەتی ژنان بدات لە سفرەوە تا ئەو شوێنەی خۆی دەیەوێت پێی بگات وەک فێرکردنی زمان تا کاری ڕۆژانەیانی پێبکەن و وەرگرتنی چەند کۆرسێکی تازە لە بواری جیاواز، هەروەها پێدانی زانیاری سەبارەت بە مافەکانی ژنان کە دەتوانێت کاربکات و فێری ئەو شتانە بێت کە دەیەوێت و لە هەمان کاتدا ئەو بۆچونانە لە مێشکیان بسڕدرێتەوە دوبارە پەروەردە بکرێنەوە کە ژنان بەهۆی باردۆخی خێزان یاخود کلتوەرە فێر کراون کە بڵێن هیچ نازانین و هیچ فێر نابین.\nڕێکخراوی یاسەمین لە هۆڵەندا


لە یادی 28 ساڵەی كۆچی دوایی كاكی كاكاندا – Knwe.org\nسەرەکی » ئاراستە » لە یادی 28 ساڵەی كۆچی دوایی كاكی كاكاندا\nسەركردەی نەمر عومەر دەبابە\nلە یادی 28 ساڵەی كۆچی دوایی كاكی كاكاندا\nرووناك سادق كۆیی*\nرۆژان دێن و رۆژان دەڕۆن، كۆچكردن و ماڵئاوایی ئازیزان و خزمان ودۆستان و تێكۆشەران لە زیادبووندان و تاتەمەن درێژتربێ زیاتر ئازاری مەرگی ئازیزان دەچێژین، بەڵام مەرگی هەندێك كەس هەمیشە وەك ئەوەیە كە تازەبێ و بەتایبەتیش لە یادی مەرگەكەیدا فرمێسك بەری چاوان دەگرێ و دڵەكان خەمگیردەبن، ئاخر كەلێنی ئەوان هێندە گەوریە ڕەنگە پڕبوونەوەی ئاستەمبێ و ئاساننەبێ و هەڵەش نین گەر بڵێین ئەو باسوخواسە رێك بەسەر ئێمەو یادی كۆچی دوایی سەركردەی مەزن عومەر موستەفا كۆیی ناسراوبە عومەردەبابەدا جێبەجێدەبێ، چونكی كاكی كاكان هەرگیز لەهزر وننابێ.\nئەگەرچی 28 ساڵە عومەردەبابە ماڵئاوایی لە كوردو كوردستان و عیراق و بەتایبەتیش لە یەكێتییەكانكردووە، بەڵام هێشتا خەباتنامەی ئەوگەورە پیاوە وایكردووە هەموو كورد لە هزریدا بمێنێتەوە و لە یادی پڕشكۆیدا جارێكیتر بگەڕێینەوە سەر سەرخەبات و خەسڵەتەكانی.\nئەوەی تۆزەك بەمێژووی خەباتی كوردی باشوور ئاشنا بێ، ئەوە دەزانێ عومەردەبابە لە قۆناغی خوێندكارییەوە بۆ قۆناغی پارێزەری و قۆناغی حزبایەتی و دواتریش شۆڕشی ئەویلول و ئینجا شۆڕشی نوێ، تادەگاتە راپەڕین و دادگای باڵای بەرەی كوردستانی و كۆنگرەی یەكەمی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان چی كردووەو چۆن خەباتی كردووە بۆ رزگاریی تەواوی عیراق بووە لە دەستی ستەم و زۆرداری.\nخۆ ئەوەی خەباتنامەی كاكی كاكانیشی نەخوێندبێتەوە، یان هاوخەبات و هاوسنگەر و هاوتەمەنی عومەر دەبابەش نەبووبێ، ئەوا وتەو بۆچونی مامی خولێخۆشبوو و كاك نەوشیروان و یاداشتی هاوسەنگەرانی عومەردەبابە بخوێنێتەوە دەزانێ كە ئەو سەركردەیە چۆن هەموو ژیانی خۆی بۆ خەباتی رزگاری تەرخانكردووە.\nدیارە ئەوە هەر ئێمەی بنەماڵەو خزمانی كاكی كاكان و هەر كۆییەكان و هەر یەكێتیەكان نین كە لە فیداكارییەكانی عومەردەبابە تێبگەین و بیناسین، ئاخر زۆرێك لە سەركردە و پێشمەرگە و فەرماندە و پێشڕەوەكانی كورد یەك ناسناویان پێدراوە، بەڵام عومەر موستەفاكۆیی هەم ناسناوی دەبابە و هەم ناسناوی كاكی كاكانی پێ بەخشراوە، ئەوەش دەلیلە لەسەرئەوەی كە ئەوپیاوە گەورەیە چەندەڕێزی لە ناوخەڵك و خەباتكاراندا هەبووە.\nخۆ ئەگەر بشگەڕێینەوە بۆ مەراسیمی رۆژی ناشتنەكەی عومەر دەبابە لەگۆڕستانی كەكۆن لە كۆیە، بۆمان دەردەكەوێ كە سەرباری تەڕوتووشی و سەرەڕای گرانی و گەمارۆی ئەوێ رۆژێ، چ ئاپۆرایەكی جەماوەری ئامادەبوو. مامی رەحمەتیش چۆن باسی لە رۆڵی كاكی كاكانكرد و بەگریانەوە خەسڵەت و خەباتی باسدەكرد، هەموو ئەوانە پێمان دەڵێن كە ناكرێ و ناشێ بەبێ ناو هێنانی ئەوسەركردە زیندانی و یاساناس و پیشمەرگەو دادوەرە، مێژووی خەباتی كوردایەتی لەسەدەی رابردوو تا دوای راپەڕین باسبكرێ.\nسەركردەی نەمر عومەر مستەفا ناسراو بە عومەر دەبابە و كاكی كاكان، ئەندامی دامەزرێنەر و سەركردایەتی بزوتنەوەی سۆسیالیستی كوردستان و یەكێتیی شۆڕشگێڕانی كوردستان، لە دایكبووی ساڵی 1923ی كۆیە.\nقۆناغی سەرەتایی و ناوەندیی خوێندنی لە كۆیەو ئامادەیی لە كەركوك تەواو كردووە، ساڵی 1946 لە كۆلێجی ماف وەرگیرا، لە تەمەنی خوێندكاریدا تێكەڵاوی ژیانی سیاسەت بوو.\nبەشدارییەكی كارای لە خۆپیشاندانەكانی بەغدا دا كردووە لە دژی رژێمی پاشایەتیی عیراق، ساڵی 1951 خوێندنی مافی تەواو كردو ساڵی دواتر دەستی بە پیشەی پارێزەری كرد.\nلە كۆنگرەی دووەم و سێیەم و چوارەم و پێنجەمی پ.د.ك كە ساڵانی 1951 و 1953 و 1958 و 1960 لە بەغدا و كەركوك بەستران، بە ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردراوە.\nلە دووبەرەكییەكەی پارتیدا ساڵی 1964، پشتگیریی لە باڵی مەكتەبی سیاسی كرد و پاشان لەگەڵ هەڤاڵەكانی پەنایان بۆ ئێران بردو لە هەمەدان گیرسانەوە.\nساڵی 1966 لەگەڵ باڵی مەكتەبی سیاسیدا گەڕانەوە كوردستان و دوای رێككەوتنی ساڵی 1970ی نێوان مەلا مستەفا بارزانی و حكومەتی عیراق، عومەردەبابە پشتیوانیی لە تێكەڵكردنەوەی هەردوو باڵەكەی پارتی كرد.\nساڵی 1974 پاش دەستپێكردنەوەی شەڕی كوردو حكومەتی عیراق، بەشداریی كاریگەرانەی لە شۆڕشدا كرد.\nساڵی 1975 چەند پێشنیارێكی كرد بۆ درێژەدان بە شۆڕش، بەڵام داواكانی رەتكرانەوەو كۆتایی بەشۆڕش هێنرا، پاش هەرەسیش وەك پەنابەر لە شاری ورمێی ئێران گیرسایەوە.\nلە نیسانی ئەو ساڵەدا لە ورمێ لە گەڵ شەهیدان عەلی عەسكەری و د. خالید سەعید و چەند هەڤاڵێكی دیكەی لە كۆبوونەوەیەكیاندا بڕیار دەدەن بگەڕێنەوە بۆ عیراق حزبێك پێك بێنن و دەست بە جموجوڵی سیاسی بكەن، بەڵام پاش گەڕانەوەیان، رژێمی عیراق بەسەر شارەكانی باشوورو ناوەڕاستدا بڵاوەیان پێ دەكا، هەر لە 1975دا بەشدار بوو لە دامەزراندنی بزووتنەوەی سۆشیالیستی كوردستانداو رۆڵێكی كاریگەری بینی لە چوونی بزووتنەوە بۆ ناو یەكێتی، پەیوەندی و نامەو نامەكاریی نێوان بزووتنەوەو هەڤاڵ مام جەلال، زۆرتر لە ڕێی عومەر دەبابە و د. خالید سەعیدەوە بەڕێوە دەچوو.\nساڵی 1976عیراقی بەجێ هێشت و وەك نوێنەری بزووتنەوەی سۆسیالیست لە ناو یەكێتی، لەدیمەشق گیرسایەوە، لە كۆبوونەوە‌كانی ساڵی 1977ی ناوچەی برادۆست كرایە ئەندامی كۆمیتەی سەركردایەتیی یەكێتی لە دەرەوەی وڵات و ساڵی 1979 گەڕایەوە كوردستان- ناوزەنگ و دژی جیابوونەوەی بزووتنەوەی سۆسیالیست بوو لە یەكێتی، بەڵام كەو ئەوە روویدا كەوتەگەڕ بۆ زیندووكردنەوەی بزووتنەوە و سەرەئەنجام بەهەوڵی ئەو و مام جەلال بزووتنەوەی سۆسیالیست دروست كرا.\nساڵی 1982 پشتگیریی لە تێكەڵكردنی بزووتنەوە و هێڵی گشتی كرد و یەكێتیی شۆڕشگێڕانی كوردستان پێكهات و عومەر دەبابە یەكێك بوو لە ئەندامانی سەركردایەتی رێكخراوە تازەكە، بەڵام لە كۆنفرەنسی یەكەمی شۆڕشگێڕان لە ساڵی 1983 كە لە ناوچەی خۆشناوەتی بەسترا، بە هۆی نالەباریی باری تەندروستیەوە، خۆی بۆ كۆمیتەی سەركردایەتی كاندید نەكرد.\nساڵی 1992 لەكاتی بەسترانی كۆنگرەی یەكەمی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، لە ناو هۆڵی كۆنگرە لە سلێمانی بە هۆی وەستانی دڵەوە كۆچی دوایی كردو دواتر لە گۆڕستانی كەكۆن لە كۆیە بەخاك سپێردرا.\n*برازای عومەر دەبابە.


سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان لەبارەی کوژرانى ڕۆژنامەنووس ئامانج بابانی و هاوسەر و منداڵەکەی راگەیەندراوێکى بڵاوکردەوە و ئاماژە بەوە دەکات “رووداوەکە خۆ کوژى بووە”.\nلە راگەیەندراوەکەى سەندیکاى رۆژنامەنووساندا، هاتووە “شەوی (16ی تشرینی یەکەمی 2019)، ڕۆژنامەنووس ئامانج بابان و خێزانەکەی لە ناو شاری سلێمانی بە کارەساتێكی نادیار گیانیان لەدەستدا”.\nبە گوێرەى راگەیەندراوەکە، دوای ڕووداوەکە چەند هەواڵێکی جۆراوجۆر لەسەر شێوازی کوژرانەکەیان بڵاوکرایەوە، بەڵام بەپێی لێدوانی پۆلیس ڕووداوەکە کارێکی کەسی و خۆکوژی بووە و تیرۆرکردن نەبووە، کە بەهۆیەوە ڕۆژنامەنووس ئامانج بابان و خێزان و منداڵەکەی گیانیان لەدەستدا.\nسەندیکای ڕۆژنامەنووسان لە راگەیەندراوەکەیدا ئەوەشی خستووەتەڕوو، ئەوان وەک لیژنەی داکۆکی لە سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان هاوخەمی و دڵگرانی خۆیان بۆ گیانلەدەستدانی هەردوو ڕۆژنامەنووسی دیار و چالاک و گروپەکەیان دەردەبڕن.\nشەوی رابردوو (چوارشەممە 16ی تشرینی یەکەمی 2019)، له نزیک تێرمیناڵی شاره‌زور ئامانج بابانی، پێشکه‌شکاری که‌ناڵی ئێن ئاڕ تی و لانە محەمەدی هاوسه‌ری، پێشکه‌شکاری که‌ناڵی کوردسات و منداڵه‌که‌یان بەناوی هامۆ، بە کوژراوی لە ئۆتۆمبێلەکەیاندا دۆزرایەوە.


په‌روه‌رده و خوێندن له هه‌رێمی كوردستان چی به‌رهه‌م ده‌هێنێت؟ – Knwe.org\nسەرەکی » چاوپێکه‌وتن » په‌روه‌رده و خوێندن له هه‌رێمی كوردستان چی به‌رهه‌م ده‌هێنێت؟\nهۆمه‌ر قه‌ره‌داغی: خوێندكار پرۆسه‌ی فێركاریی له‌لای دروست نابێت هه‌تا بارودۆخێكی گونجاوی بۆ نه‌ڕه‌خسێت\nسازدانی چاوپێكەوتن: سامان ساڵح ، بەشی سێیەم\n– له گفتوگۆی هه‌ردوو به‌شی رابردوودا به‌شی هه‌ره زۆری ره‌خنه‌كانی به‌ڕێزتان روو له حكومه‌ت بوو، منیش ده‌زانم حكومه‌ت به‌رپرسی راسته‌وخۆیه له پرۆسه‌ی په‌روه‌رده، به‌ڵام ئایا هیچ به‌رپرسیارێتییه‌ك ناكه‌وێته سه‌رشانی مامۆستایان، بۆ نموونه: خۆ حكومه‌ت به‌هیچ مامۆستایه‌كی نه‌وتووه مه‌خوێنه‌ره‌وه، یان به‌هیچ مامۆستایه‌كی نه‌وتووه جنێو به قوتابی و خوێندكاره‌كانت بده‌و بیانشكێنه‌وه، ئایا له‌سه‌ر ئاستی مامۆستا چۆن ده‌ڕوانیته بارودۆخی په‌روه‌رده له كوردستان، له كاتێكدا مامۆستا وه‌ك نوێنه‌ری حكومه‌ت وایه له پۆلدا، ئایا ئه‌و به‌رهه‌مه‌ی مامۆستا له كوردستان له په‌روه‌رده دروستی ده‌كات به‌رهه‌مه راسته‌قینه‌و خوازراوه‌كه‌یه؟\n+ بێگومان هه‌موو تاكێكی كۆمه‌ڵگه كه‌م تا زۆر به‌رپرسیارێتی له‌سه‌ر شانه، به‌ڵام هه‌روه‌ك چۆن قوتابی و خوێندكار پرۆسه‌ی فێركاری له‌لای دروست نابێت هه‌تا بارودۆخێكی گونجاوی نه‌خه‌یته به‌رده‌ست، به‌هه‌مانشێوه‌ش مامۆستا به ته‌واوی ناتوانێت كاربكات ئه‌گه‌ر هه‌لی كاری گونجاوی نه‌خه‌یته به‌رده‌ست، بۆ نمونه، هۆكاری ئه‌وه چیه كه مامۆستا قسه‌ی خراپ و وشه‌ی نه‌گونجاو به‌كارده‌هێنێت به‌رامبه‌ر خوێندكار؟ هۆكاری ئه‌وه چیه كه مامۆستا و خه‌ڵكیش به گشتیی كه‌م ده‌خوێننه‌وه؟\nئێمه نابێت پرسی فێركاری بچووك بكه‌ینه‌وه تا سه‌ر ئاستی تاكه‌كه‌س، هه‌رچۆنێك بیری لێبكه‌ینه‌وه و كام لایه‌نه بگرین ده‌بینین تاوانباری یه‌كه‌م له داڕمان و تێكشكانی په‌روه‌رده و خوێندن له كوردستاندا له ئه‌ستۆی حكومه‌ته یه‌ك له دوای یه‌كه‌كانی هه‌رێمی كوردستانه، بودجه‌ی ته‌واو بۆ پرۆسه‌كه ته‌رخان نه‌كرا، وه‌زیری به‌توانا دانه‌نرا، پلانی ستراتیژیی درێژخایه‌ن ئاماده نه‌كرا، به‌هابنه‌ماییه‌كان كاری پێنه‌كرا، سه‌ربه‌سه‌ستی هه‌ڵبژاردنی وانه‌كان له قۆناغی ئاماده‌یی دانه‌نرا، ده‌زگایه‌كی لێكۆڵینه‌وه دانه‌مه‌زرا، وانه‌ی زانستیی ئاینه‌كان نه‌كه‌وته بواری جێبه‌جێكردنه‌وه، مامۆستا نه‌بوو به به‌ڕێوه‌به‌ری خوێندنگه به‌هۆی به‌توانایی خۆیه‌وه، به‌ڕێوه‌به‌ری خوێندنگه ده‌سه‌ڵاتی سنورداركرا، حیزب به‌ڕێوه‌به‌ری په‌روه‌رده‌كانی دانا، گه‌نده‌ڵی دامه‌زراندنی زۆر و بۆر له شاره‌كاندا. ئه‌مانه و ده‌یان لایه‌نی تر له لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌وه له پرۆسه‌كه‌دا پشتگوێ خران، ئه‌مه‌ش وامان لێده‌كات كه نه‌توانین ره‌خنه نه‌گرین له حكومه‌ت و حیزبه ده‌سه‌ڵاتداره‌كان. ناكرێت به‌سه‌ر حكومه‌تدا بازبده‌ین بۆ مامۆستا و تاوانباری بكه‌ین له دواكه‌وتویی پرۆسه‌ی فێركاری له كوردستاندا، مامۆستا فه‌رامۆشكراوه له كوردستان له كاتێكدا كه ده‌بوایه به‌رزبكرایه‌ته‌وه و مووچه‌ی بۆ زیادبكرایه.\n– به‌ڕێزتان ده‌زانن له كاتێكدا ئه‌م گفتوگۆیه ده‌كه‌ین له هه‌رێمی كوردستان له‌ماوه‌ی هه‌ردوو ساڵی رابردوودا هێنده‌ی ساڵێكی جاران ده‌وامی خوێندن له قوتابخانه و خوێندنگه‌كان نه‌كراوه، هه‌ر ئه‌م هۆكاره‌یه كه به‌ڕێزتانی تاڕاده‌یه‌ك ره‌شبین كردووه، یان شتی تر هه‌یه؟\n+ هه‌ر ئه‌و هۆكاره نییه، به‌ڵكو هه‌موو ئه‌و هۆكارانه‌یه كه له وه‌ڵامی پرسیاری پێشوودا باسم لێكردن. خه‌مساردی و به‌ته‌نگه‌وه نه‌هاتنی حكومه‌تی هه‌رێم له سیسته‌می فێركاریدا هه‌ر منی ره‌شبین نه‌كردووه، به‌ڵكو زۆربه‌ی مامۆستایان و كارمه‌ندانی ناو پرۆسه‌كه‌ی ته‌نانه‌ت خه‌مگین، توڕه و بێ هیوا كردووه، ئاخر ئه‌م پرۆسه‌یه چاره‌نووسی نه‌ته‌وه‌یه‌ك و نه‌وه‌ی دواڕۆژه، تێناگه‌م چۆن ده‌توانن خه‌مساردبن؟\nئه‌گه‌ر ئه‌و بێمتمانه‌یی و سه‌رگه‌ردانییه‌ی له‌ناو پرۆسه‌ی فێركاری كوردستاندا هه‌یه له وڵاتێكی دیموكراتی بوایه ئه‌وه زۆر ده‌رئه‌نجامی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی لێده‌كه‌وته‌وه، ده‌یان كه‌س ده‌بوایه كورسییه‌كانی خۆیان به‌جێبهێڵن، ده‌یان لێكۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌رده‌كرا، سه‌دان وتاری له‌سه‌ر ده‌نوسرا، به‌ڵام له كوردستان هه‌ر وه‌زیرێك كه كاره‌كه‌ی ته‌واو ده‌بێت ده‌ستخۆشی لێده‌كه‌ن هه‌روه‌ك كارێكی زۆر باشی كردبێت و هه‌نگاوێك پرۆسه‌كه‌ی بردبێته پێشه‌وه، نمونه زۆره كه قسه‌ی له‌سه‌ر بكرێت، یه‌كێك له‌وانه: «تاقیكردنه‌وه‌ی وه‌زاری پۆلی دوانزه‌ی بنه‌ڕه‌تیه». پانزه ساڵ له‌مه‌وبه‌ر من پێشنیارێكی هه‌مه لایه‌نه‌م پێشكه‌ش كردن كه كام ریفۆرم و نوێخوازی تێدابكرێت بۆئه‌وه‌ی هه‌موو به‌یه‌كه‌وه پاشه‌ڕۆژێكی رووناك دابین بكه‌ین بۆ نه‌وه‌ی داهاتومان، به‌ڵام پێشنیاره‌كه پشتگوێخراو هه‌رجاره به‌نیمچه پێشنیازێكی بێ سه‌روبه‌ره‌وه ده‌هاتنه ناوه‌وه، هه‌تا وایلێهات كه‌س نه‌یده‌زانی ساڵی داهاتوو به پێی كام قانون و كام رێنماییه كار بكرێت، به‌ته‌واوی سه‌ریان له خوێندكار و دایك و باوكیان شێواند.\n– مامۆستا هۆمه‌ر، به‌ده‌ر له‌شته ته‌كنیكی و كارگێڕییه‌كان، ئایا به‌بڕوای به‌رٍێزتان نه‌بوونی دیدی ستراتیژیی و نیگای بڵند، وه‌ك له به‌شی رابردوو ئاماژه‌ت پێداوه، په‌یوه‌ندی به‌و دۆخه‌وه نییه كه نه‌ته‌وه‌كه‌مانی تێدایه، كه هه‌میشه خوێندنی بۆ ئه‌وه بووه كه یان دژی دوژمن بێت: «واته له ده‌ره‌وه‌ی سیسته‌م بێت و خۆی سیسته‌م بێت»، یان له‌لای دوژمن ببێت به فه‌رمانبه‌ر؟ واته به‌جۆرێك له جۆره‌كان خوێندن وه‌ك ده‌روازه‌ی رزگاری و داهێنان ته‌ماشانه‌كراوه بۆیه به‌رهه‌مه‌كه‌ی هه‌ر ئه‌وه‌نده‌یه كه خۆی ده‌خواته‌وه له‌ناو بازنه‌یه‌كدا ده‌خولێته‌وه؟ به‌بڕوای من په‌روه‌رده‌ی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ له په‌روه‌رده‌ی نه‌ته‌وه‌ی ژێرده‌ست زۆر جیاوازه و هه‌ر ئه‌م جیاوازییه‌ش مایه‌ی بوون و نه‌بوونی دید و ستراتیژی و په‌روه‌رده‌ییه له كوردستان، ئایا له‌گه‌ڵ ئه‌م بۆچوونه هاوڕانیت، له‌كاتێكدا سیسته‌می په‌روه‌رده به‌تایبه‌ت له ده‌وڵه‌تێكی دواكه‌وتووی وه‌ك عیراق كه له‌سه‌ر بنه‌مای ناوه‌ندێتییه وه‌ك كارگه پێگه‌یاندنی به‌رهه‌م بۆ «ده‌وڵه‌ت» ته‌ماشا ده‌كرێت؟\n+ بێگومان سه‌رچاوه‌ی زۆر له كێشه‌كانی كوردستان ئه‌وه‌یه كه ئێمه نه‌ته‌وه‌ی ژێرده‌ستین له رووی سیاسیه‌وه. ئه‌مه كاریگه‌ری ئه‌وه‌ی خستۆته سه‌ر كه‌سێتی تاكه‌كه‌س كه گرێی برابچوكی و هاووڵاتی پله‌ی دوو به‌خۆی بدات، كاری كردۆته سه‌ر ئه‌وه‌ی كه سیسته‌مه‌كه به سیسته‌می خۆی نه‌زانێت، كاری بۆ نه‌كات، هه‌موو كات وابزانێت كه ئه‌م بارودۆخه كاتییه و تا بۆی بكرێت له رووی ئابووریه‌وه خۆی بگرێت له‌بری ئه‌وه‌ی كار له‌سه‌ر پرۆسه‌یه‌كی درێژخایه‌نی وه‌ك پرسی فێركاریی بكات، ئه‌گه‌ر كار وا بڕوات ماوه‌یه‌كیتر ده‌بێت جارێكیتر (امه عربیه واحده) بخوێنین و مێژووی كوشتنی حه‌سه‌ن و حسه‌ین له بری مێژووی كوردستان دانێین.\nنه‌بونی ده‌وڵه‌تی كوردی، وه‌ك هۆكارێكی بابه‌تیی كاری كردۆته سه‌ر پرۆسه‌كه، هه‌روه‌ك چۆن خه‌مساردی ده‌سه‌ڵاتی كوردی كاری نه‌رێنی گه‌وره‌ی كردۆته سه‌ر چونه دواوه‌ی ئاستی خوێندن له باشوری كوردستاندا.\nبێگومان ئه‌و دیده هه‌ڵه‌یه كه خوێندن وا ته‌ماشابكرێت كه بۆ كاری فه‌رمانبه‌رییه لای دوژمن، خوێندن مرۆڤ ده‌كات به خاوه‌ن زانیاری گشتی، به شێوه‌یه‌ك كه ببێته ئه‌ندامێكی چالاكی خاوه‌ن رۆڵ له به‌ره‌وپێشبردنی كۆمه‌ڵگه.\nله‌ناو هه‌موو نه‌ته‌وه‌یه‌كدا، كه‌سانی خوێنده‌واریان تێدایه كه كاریگه‌ری قووڵیان له‌سه‌ر به‌ره‌وه‌پێشبردنی په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسیه‌كانی كۆمه‌ڵگه هه‌بووه، ئه‌و قوتابیه كوردانه‌ی كه له ساڵانی په‌نجاكان و شه‌سته‌كان له پایته‌ختی عیراق ده‌یانخوێند زۆربه‌یان له تێكۆشانی رزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌ی كورددا له باشوری كوردستان به‌شداریان كردووه له پاش گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ كوردستان.\nخوێندن، رۆشنیری گشتی زیاد ده‌كات لای مرۆڤ، خوێندنه‌وه موراڵ بڵند ده‌كات له ناخی تاكدا، هه‌ربۆیه ده‌بوایه به‌رپرسیاران له ساڵی ١٩٩١ وه ده‌یان ریفۆرمی قووڵ و ستراتیژییان له سیسته‌مه‌كه‌دا بكردایه. باوه‌ڕناكه‌م مێژوو له‌م خه‌مساردیه خۆشبێت.\nنه‌بونی دیدی ستراتیژی له كوردستان هۆكاری زۆره، یه‌كێكیان مێژووی داگیركردنی كوردستان و نه‌بوونی ده‌وڵه‌تی كوردیه، كه ئه‌وه‌ش بۆته هۆكاری نه‌بوونی پسپۆڕ و شاره‌زا له بواری په‌روه‌رده‌دا. من ده‌پرسم بۆ كه‌سمان نیه دكتۆرای هه‌بێت له بواری په‌روه‌رده‌دا؟ كێ به‌رپرسیاره له‌و نه‌بوونیه؟\n– به‌ڕێزتان زۆر قسه له‌سه‌ر رۆڵێ خراپی حیزبه‌كان له‌سه‌ر په‌روه‌رده ده‌كه‌ن، به‌ڵام له زۆر وڵاتی جیهان، حیزب هه‌ن كاریگه‌ری زۆریان له‌سه‌ر په‌روه‌رده هه‌یه، بۆ نموونه: عیراقی ساڵانی حه‌فتاكان په‌روه‌رده و فێركردنی له ئێستا باشتر بوو كه هه‌یه و هیچ پێوه‌رێكی جیهانی وه‌ریناگرێت، یاخوود ئێران له ته‌نیشت كوردستانه و ته‌نانه‌ت خوێندنی وانه‌ی زمانی ئینگلیزی له قۆناغه‌كانی بنه‌ڕه‌تی قه‌ده‌غه‌كردووه، به‌ڵام ئه‌تۆمیشی هه‌یه، توركیا به‌هه‌مانشێوه، ته‌نانه‌ت «تیۆرییه‌كه‌ی داروین»یش كه تیۆرێكی زانستی به‌ربڵاوی پڕۆگرامی خوێندنه له جیهاندا له ناو خوێندن ده‌رهێناوه، به‌ڵام توركیا ئێستا بازرگانی چه‌كی زیره‌ك ده‌كات، له وانه‌یه لای به‌ڕێزتان له هه‌مووی سه‌رسووڕهێنه‌رتر ئه‌وه‌بێت بڵێم: كۆریای باكوور كه له‌جیهاندا به شێوازی سه‌یری حوكمه‌كه‌ی ناسراوه، به‌ڵام رێژه‌ی خوێنده‌واریی تێیدا 100%. خۆ ئه‌گه‌ر ده‌ڵێن له‌و وڵاتانه مرۆڤ هیچ به‌هایه‌كی نییه و ته‌نها كه‌ره‌سته‌ی سیسته‌مه دیكتاتۆره‌كانن، ئه‌وا خۆ نه‌بێت لای خۆمان مرۆڤ بووبێته سه‌نته‌ر و وه‌به‌رهێنانی تێدا كرابێت و فه‌زڵی به‌سه‌ر زانسته‌كه‌دا درابێت، به‌ڵكو له به‌رچاوی هه‌مووان ژن ده‌كوژرێت و سزای منداڵ ده‌درێت و وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ته‌نها قسه‌یه‌كیش ناكات؟ ئایا ئێمه له‌كوێی ئه‌م نموونانه‌داین؟\n+ راسته له زۆر وڵات حیزب كاریگه‌ری له‌سه‌ر خوێندن هه‌یه، به‌ڵام ته‌نیا له ئاستی وه‌زیردا، بۆ نمونه له سوید ئه‌گه‌ر بۆرجوازییه‌كان له هه‌ڵبژاردندا، كه هه‌ر چوار ساڵ جارێك ده‌كرێت، سه‌ربكه‌ون ئه‌وه وه‌زیری په‌روه‌رده له مۆدیراته‌كان ده‌بێت، ئه‌گه‌ر سوسیالدیموكرات سه‌ربكه‌وێت، ئه‌وه وه‌زیری په‌روه‌رده له ئه‌وان ده‌بێت، تا ئه‌م ئاسته راسته، به‌ڵام له‌ژێر وه‌زیره‌وه هه‌موو فه‌رمانبه‌ره به‌رزه‌كان و به‌ڕێوه‌به‌ری په‌روه‌رده‌كان و به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌كان دوور له ده‌سه‌لاتی حیزب ده‌گه‌نه ئه‌و ئاسته به‌رزه، واته ته‌نیا و ته‌نیا به هێز و توانای خۆیان، به خوێندن و ئه‌زمونی خۆیان ده‌گه‌نه ئاسته به‌رزه‌كان. ئه‌مه وایكردووه كه سیسته‌مه‌كه داموده‌زگاییه و دیدێكی دوور و درێژخایه‌نی په‌روه‌رده‌یی هه‌یه كه سیسته‌مه‌كه ده‌باته پێشه‌وه.\nئه‌و نمونانه‌ی له پرسیاره‌كه‌تدا هێناوتنه‌وه له به‌هابنه‌ماییه مرۆڤدۆسته‌كان له‌و وڵاتانه‌دا به‌رزناكاته‌وه، ئاستی رێزگرتن له تاكه‌كه‌س له‌و وڵاتانه‌دا زۆر نزمه، یه‌كسانی و به‌رابه‌ریی مرۆڤه‌كان كاری پێناكرێت. وزه و تواناكان به‌كارده‌هێنرێن بۆ چه‌ك دروستكردن و سه‌ركوتكردن.\nبا ڕێژه‌ی خوێنده‌واری ١٠٠% بێت له كۆریای باكور، به‌ڵام مرۆڤه‌كان بێده‌سه‌ڵات و خه‌مبارن، رێگه‌ی سه‌فه‌ریان لێداخراوه، سه‌ربه‌ستی بیروڕایان نییه. رۆڵی حیزب له‌ناو ژیانی رۆژانه‌ی خه‌ڵكدا ژیانی خێزانه‌كانی زۆر سه‌ختكردووه. ولاتی دیكتاتۆری سیسته‌می فێركاری به‌كارده‌هێنێت بۆ ئازاردانی مرۆڤ و سه‌ركوتكردنی، نه‌ك خۆشگوزه‌رانی كۆمه‌ڵگه، ئێستا رێگه‌ی سه‌فه‌ر و راكردن له كۆریای باكور بكه‌یته‌وه وڵاته‌كه كه‌سی تیا نامێنێت.\nسه‌دان هه‌زار ئه‌كادیمی و خوینده‌وار له زیندانه‌كانی توركیان جا ئیتر با توركیا بازرگانی چه‌ك بكات، ئه‌وه له خزمه‌تی كێدایه؟ ئه‌وه‌تا وڵاته‌كه‌یان له‌بری ئه‌وه‌ی پرسی كورد جاره‌سه‌ر بكات، رۆژ له دوای رۆژ وڵاته‌كه‌ی له جه‌نگی به‌رده‌وامدا قوڵ ده‌كاته‌وه و ئه‌نجامه‌كه‌شی كوشتنی كورد و توركه و ماڵوێرانیه بۆ هه‌موو لایه‌نه‌كان.\nمن ئه‌و نمونانه به باش نازانم ئه‌گه‌ر به‌های دیموكراتی زاڵ نه‌بێت له ناو په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كاندا، ئه‌وه‌ش ته‌نیا به په‌روه‌رده ده‌كرێت.\n– له‌م به‌شه‌دا ده‌مه‌وێت رێگه بۆ ئه‌وه خۆشبكه‌م كه له‌به‌شی داهاتوو بچینه سه‌ر هه‌ندێ رێگه چاره، ئایا به‌بڕوای به‌ڕێزتان ئێمه پێویستمان به شۆڕشێكی راسته‌قینه له بواری په‌روه‌رده هه‌یه، یان به پرۆسه‌ی چاكسازیی و بونیاتنانی سیسته‌ماتیك؟\n+ من زۆر ده‌مێكه وتومه كه ئێمه پێویستمان به ریفۆرم و نوێخوازییه له بواری په‌روه‌رده و خوێندندا، نازانم مه‌به‌ست له شۆڕشی ڕاسته‌قینه چیه، به‌ڵام ده‌زانم كه ده‌بێت و ده‌بوایه كۆمه‌ڵێك ریفورمی بنه‌ڕه‌تی له سیسته‌می فێركاریدا بكرێت و بكرایه له‌وانه: 1. دانانی به‌رنامه‌ی فێركاریی دیموكراتی و به‌هه‌ند وه‌رگرتنی به‌هابنه‌ماییه‌كانی مرۆڤدۆستی. . ناناوه‌ندێتی له به‌ڕێوه‌بردنی خوێندنگه و قوتابخانه‌كاندا. 3. ئازادكردنی پۆله‌كانی یه‌ك تا دوانزه له دیارده‌ی مانه‌وه و نه‌مانه‌وه. 4. لابردنی ده‌رچوون به پله‌كانی یه‌كه‌م و دووه‌م و سێیه‌م و هه‌موو دیارده‌كانی ئاستدانان. 5. په‌ره‌پێدان و پشتگیری ماددی له بواری لێكۆڵینه‌وه‌ی په‌روه‌رده‌یدا. 6. ئازادكردنی قوتابی و خوێندكار له تاقیكردنه‌وه‌ی به‌كالوری (وه‌زاری) له پۆلی دوانزه. 7. ئازادكردنی كتێبی وانه‌كان. 8. ئازادكردنی مووچه‌ی مامۆستایان و به‌رزكردنه‌وه‌ی زۆر به‌خێرایی. 9. دانانی وانه‌ی زانستی ئایینه‌كان له‌بری خوێندنی ته‌نیا یه‌ك ئاین. 10. دانانی به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه و خوێندنگه‌كان به پێی لێهاتویی په‌روه‌رده‌یی نه‌ك پله‌ی حیزبی. 11. ته‌رخانكردنی بودجه بۆ هه‌ر خوێندنگه و قوتابخانه‌یه‌ك. 12. دانانی ئه‌نجومه‌نی ستراتیژیی په‌روه‌رده. 13.ته‌رخانكردنی بودجه‌یه‌كی تایبه‌ت بۆ سه‌رخستنی ئاستی زانستیی مامۆستایان 14. به‌شداری شورای قوتابیان. 15. دانانی كتێبخانه له خوێندنگه و قوتابخانه‌كاندا. 16. دیداری گه‌شه، هه‌ر ساڵی دوو جار. 17. كۆمه‌ڵه‌ی دایك و باوكان له قوتابخانه‌كاندا. 18. پته‌وكردنی په‌یوه‌ندی نێوان قوتابخانه و كۆمه‌ڵگه. 19. زیادكردنی به‌شه‌كانی قۆناغی ئاماده‌یی. 20. دامه‌زراندنی رێپیشانده‌ری خوێندن و كاركردن. 21. دانانی خوێندنی به‌ڕێوه‌به‌ری بۆ بوون به به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه. 22. دابینكردنی په‌رستار. 23. دروستكردنی كۆمه‌ڵه‌ی جیاوازی ئاره‌زوی قوتابیان. 24. دانانی به‌رنامه‌ی كار. 25. كردنه‌وه‌ی سه‌نته‌ری یارمه‌تی زیاتر له قوتابخانه‌كاندا بۆ ئه‌و قوتابیانه‌ی كه پێویستیان به یارمه‌تی زیاتر هه‌یه. 26. دامه‌زراندی مامۆستای تایبه‌ت به( ا د ه د ) و ئه‌سپێریه‌رێ و پێویستی تایبه‌ت. 27. نه‌هێشتنی ترس له قوتابخانه‌دا. 28. دامه‌زراندنی ژماره‌یه‌كی زۆری توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی. 29. تێكه‌ڵاوی كچ و كوڕ له هه‌موو قوناغه‌كانی خوێندندا. 30. دانانی قانونی په‌روه‌رده و خوێندن. 31. په‌یڕه‌ویكردنی ئاره‌زوی قوتابی له هه‌ڵبژاردنی وانه‌كان له قۆناغی ئاماده‌ییدا.\nئه‌م ڕیفۆرمانه كۆڵه‌كه‌ی سیسته‌می فێركاری دیموكراتین. ده‌بوایه كاری جددی و وردی له‌سه‌ر بكرایه، ده‌زانم هه‌ندێك ده‌ڵێن به‌شێك له ریفۆرمه‌كان بۆ كوردستان نابن، هه‌ندێكی پاره‌ی زۆری ده‌وێت، ده‌زانم ئاسته‌نگ زۆرن، به‌ڵام كه ده‌سه‌ڵات ویستی هه‌بوو، ده‌توانێت زۆر كاری ئه‌رێیی و كۆنستروكتیڤ بكات، وڵاتانی وه‌ك: سلۆڤانیا، كرواتیا، لێتلاند، لیتاون، ئێستلاند، هه‌ر كه رزگاریان بوو، یه‌كه‌م كاریان چاكسازیكردن بوو له بواری په‌روه‌رده و خوێندندا و به‌رزكردنه‌وه‌ی مووچه و بارودۆخی مامۆستا بوو له كۆمه‌ڵگه‌دا، هه‌ربۆیه زۆر به‌خێرایی پێشكه‌وتن.


سامان ره‌وه‌ند: جیاوازیی له نێوان سه‌رکرده‌ی وڵاتانی تر و ئه‌وانه‌ی ئێمه‌دا (ئه‌وه‌ی سوید به نمونه)\nبه‌رگری له به‌ڕیز (فرێدریک ریێنفیلت) Fredrik Reinfeldt سه‌رۆک وه‌زیرانی ووڵاتی سوید هه‌ڵبه‌ته، سه‌رۆ‌ک وه‌زیرانی سوید شتێکی نادروستی نه‌کردووه که پێوستی به‌وه بێت، من به‌رگری لێبکه‌م... یا من عاشقی سیاسه‌تی مۆدێراته نوێکان بم، به‌ڵام چونکه من کوردێکم سویدی و زۆر جار ئه‌م ووڵاته له باشووری...\nسامان ره‌وه‌ند: کاکه ئه‌حمه‌د موفتی زاده له سه‌ربوورده‌ی زیندانی بوونی رابه‌رێکی (چریکهای فدایی خلق) دا\nدیارییه‌کی ئاسمانی که قه‌درمان نه‌زانی.... یەکێ لە ئەندامانی رێکخراوی مارکسیستی (چریکهای فدائی خلق) بە ناوی ع ـ ب لە زیندان بە شی ٣٢٥ قاوشی ٣، دوساڵ لەگەڵ کاک ئەحمەد زیندانی بووە و دیداری فرەی لەگەڵ بووە، دەگێڕێتەوە کە لە بەشەکەی ئەوان ١٦٠ نەفەر بوون ٢٠ نەفەریان لە ناسراوەکانی ئێران بوون، لە ناویاندا...\nسامان ره‌وه‌ند: وه‌ڵام بۆ کاک سه‌لاح موهته‌دی (محمد ژیان مفتی (مفتی زاده))\nکاک سه‌لاح کێیه ؟1- باس کردن و لێ‌كۆڵینه‌وه‌ی رابردوو، ئه‌گه‌ر بۆ وه‌به‌ر چاو خستنی هه‌ڵه‌کان و روون کردنه‌وه‌ی رێگای داهاتوو بێ، کارێکی یه‌کجار باش و به‌نرخ و پێویسته؛ به‌و مه‌رجه‌ی دوور له لایه‌نگری و ته‌عه‌سوب بۆ لایه‌ک و دژایه‌تی له‌گه‌ڵ لایه‌نێکی دیکه‌دا بێت و واقیعی رووداوه‌کان به به‌ڵگه‌وه...\nسامان ره‌وه‌ند: سه‌رنجه تیژه‌کان.... گوڵ و دڕکه‌زی\nزنجیره‌یه‌ک تێبینی، سه‌رنجی وورد و به دواداچوونی جدییه بۆ ژیانی رۆژانه‌ی ناو شاری سلێمانی و ده‌زگا حکومییه‌کان و شوێنه گشتیه‌کان، ئه‌م رووانینانه هه‌م ده‌زگا ره‌سمیه‌کان و هه‌م هه‌ڵسووکه‌وتی دانیشتوانیش ده‌گرێته‌وه، له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ی که میلله‌ت به‌رپرسیاره به‌رامبه‌ر به رۆشتنی (دکتاتۆر)ه‌کان...\nسامان ره‌وه‌ند: گرفت له چیدایه...؟\nلەم ساڵانەی دویدا و پاش ئەوەی کە بێ ئومێدییەکی گەورە روی لە میللەتانی موسڵمان کرد، بەتایبەت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ، بەهۆی ئەوەی کە پێشەوایانی ئاینیی بەئەرکی ئاینی راستەقینەی خۆیان هەڵنەستان و بەڵکو بە شیوەیەکی گشتی، لەکەناری گرفتەکاندا ژیاون یا چاویان نووقاندووە یا بەشدار بوون لە پاساو هێنانەوە بۆ...\nسامان ره‌وه‌ند: عومه‌ر دزه‌یی و داوه‌رییه‌کی زۆر نادروست....\nمن نامه‌وێت بچمه ناو وورده‌کارییه‌کانی هونه‌ریی! کاک عومه‌ر دزه‌یی و هه‌ڵوێستی نیشتمانی و بڕی ئه‌و زه‌حمه‌ته‌ی که بۆ نه‌ته‌وه‌ی کوردی کێشاوه!! چونکه باوه‌ڕناکه‌م هیچ هو‌نه‌رمه‌ندێکی کورد، ئه‌وه‌نده‌ی کاک عومه‌ر له ناز و نعمه‌ت و بێخه‌میدا ژیانی به‌سه‌ر بردبێ چ ئه‌و کاته‌ی که له کوردستان بووه...


چەند ئەندامێکی کۆنگرێس نامەیەک ئاراستەی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دەکەن\nچەند ئەندامێکی کۆنگرێسی ئەمریکا لەسەر خۆپیشاندانەکانی عیراق و دیاریکردنی سەرۆک وەزیرانی عیراق نامەیەک بۆ وەزیری دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەنێرن.\nچوار ئەندامی کۆنگرێسی ئەمریکا ئەمڕۆ سێشەممە ٢٤ ی کانونی یەکەمی ٢٠١٩ نامەیەکیان ئاراستەی مایک پۆمپیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا کردووە و تێیدا هاتووە، " بەڕێز وەزیر مایک پۆمپیۆ، خۆپیشاندەرانی عیراق لەسەر شەقامەکان وەستاون و چاوەڕێی پشتیوانی ئەمریکان، بەپێی ئەو ژمارە و ئامارانەی لە رۆژنامەی نیویۆرک تایمز هاتووە تا ئێستا زیاتر لە ٥٠٠ عیراقی کوژراون لەسەر دەستی چەکدارانی سەر بە ئێران، ئەو خۆپیشاندەرانە لە پێناوی مافە دیموکراسی و مرۆڤیەکان دەکوژرێن، هەزاران کەس برینداربوون و زیندانی دەکرێن".\nدەشڵێن، " پێویستە سزا بەسەر گەندەڵکاران و ئەوانەدا بسەپێنرێت کە خۆپیشاندەران سەرکوت دەکەن توندوتیژی بەرامبەریان بەکاردەهێنن، ئەو رێوشووێنانە کاریگەرییەکی روونی دەبێت و گەلی عیراقیش هەست بە دڵنیایی دەکەن کاتێک لێپرسینەوە لەوانە دەکرێت کە مافی مرۆڤیان پێشێل کردووە".\nئەو چوار ئەندامەی کۆنگرێس داواش دەکەن سزاکان بەسەر ئەو کەسانەدا بەشێوەیەکی تەواو بسەپێنرێت و داواش لە وەزیری دەرەوە دەکەن کاری جدی بکات بۆ پشتیوانی پرۆسەی دیموکراسی لە عیراقدا بکات.\nئاماژە بۆ ئەوەش دەکەن " گرنگە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەگەڵ کاندیدی سەرۆک وەزیرانی عیراق کاربکات بۆ ئەوەی بەجدی کار لەسەر داواکارییەکانی گەلی عیراق بکات".\nدەشڵێن، " پێمانوایە دەتوانین بە جدیتر و باشتر لەگەڵ دەسەڵاتدارانی عیراق کاربکەین ، ئەو دەسەڵاتدارانەی کار بۆ بەرژەوەندییە باڵاکانی گەلی عیراق دەکەن و خوێنی عیراقیەکانیان نەڕشتووە و گەندەڵیان ئەنجامنەداوە، دەنگێک دەبن بۆ عیراقێکی سەربەخۆ و خاوەن سەروەری و دوور لەهەر هەژموونێکی دەرەکی".


بەرپرسی پەیوەندییە سوئێدییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان و پەرلەمانتارێکی سوئێد بەیەکەوە کۆ بوونەوە – KDPmedia\nHomeسوئێدبەرپرسی پەیوەندییە سوئێدییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان و پەرلەمانتارێکی سوئێد بەیەکەوە کۆ بوونەوە\nبەرپرسی پەیوەندییە سوئێدییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان و پەرلەمانتارێکی سوئێد بەیەکەوە کۆ بوونەوە\n11/11/2020 سوئێد, هەواڵ\nبەرپرسی پەیوەندییە سوئێدییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان دەگەڵ “سەرکان کۆسێ” ئەندامی پەرلەمانی سوئێد لەسەر لیستی سۆسیال دێموکراتەکان بە شێوەی ئانڵاین کۆ بووەوە و کۆمەڵێک بابەتی پەیوەندیدار بە کورد و رۆژهەڵاتی کوردستانیان بەیەکەوە تاوتوێ کرد.\nڕۆژی سێشەمە 11ی نۆڤێمبەری 2020ی زایینی، دکتور “سۆزان فەتحی” بەرپرسی پەیوەندییە سوئێدییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، بە مەبەستی دیدارنوێکردنەوە و تاوتوێی کۆمەڵێک پرسی تایبەت بە رۆژهەڵاتی کوردستان و پەیوەندیی هێزە سیاسییە کوردستانییەکانی بەشەکانی دیکەی کوردستان، دەگەڵ “سەرکان کۆسێ” ئەندامی پەرلەمانی سوئێد لەسەر لیستی سۆسیال دێموکراتەکان بە شێوەی ئانڵاین کۆ بووەوە و را سەرەنج و تێبینییەکانیان بۆ یەکتر خستە روو.\nوێڕای دەربڕینی خۆشحاڵی لەو چاوپێکەوتنە و ھەبوونی پێوەندی بەهێزی دوو لایەنە، “سەرکان کۆسێ” جارێکی تر پشتیوانیی حکومەتی سوئێد و سۆسیال دێموکراتەکانی بۆ گەلی کورد دووپات کردەوە.\nھەر لەو کۆبوونەوەیەدا باس لە بەڕێوەبردنی چەند چالاکییەکی ھاوبەشی ھەردوو حیزب لە داهاتوویەکی نزیکدا کرا و ئاماژە بەوە درا کە ئەو چالاکییانە بەمەبەستی ئاگادارکردنەوەی ڕای گشتی و پارتە سوئێدییەکان و دۆستانی کورد لە بارودۆخی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەرنامەڕێژی دەکرێن.\nحیزبی دێموکراتی کوردستان/ کۆمیتەی سوئێد\nبەشی پێوەندییە سوێدییەکان\nپەیامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستان بەبۆنەی کۆچی دوایی کاک قادری حاجی عەلی\nخوشکی ئەندامێکی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە شاری سنە کۆچی دوایی کرد


خشتەی دابەشكردنی مووچەی دوو وەزارەت ڕاگەیەنرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/05/06 - 3:01 PM\nوەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێم ئاشكرای دەكات، كە دوو وەزارەتی دیكە مووچەی مانگی 1ی ئەمساڵ وەردەگرن.\nسەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی هەرێم بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، كە سبەینێ پێنج شەممە ٢٠٢٠/٥/٦ و یەك شەممە ٢٠٢٠/٥/٩ مووچەی مانگی 1ی 2020ی وەزارەتی دارایی و وەزارەتی ناوخۆ خەرج دەكرێت.\nئاشكراشی كرد، پڕۆسەی دابەش کردنی مووچەی ئەم دوو وەزارەتە دوو ڕۆژ دەخایەنێت بەهۆی ڕەچاوکردنی ڕێنماییە تەندروستیەکان، چونكە مووچەخۆرەکان لە شوێنی کارەکانیان مووچەکانیان وەردەگرن\nئەمە لەكاتێكدایە، كە تا ئێستا زۆربەی فەرمانبەران مووچەی مانگی 1ی ئەمساڵیان وەرنەگرتووە و ماوەی 60 ڕۆژ بەسەر دابەشكردنی مووچەی پێشووو تێپەڕیوە.\nوتار44 خولەک پێش ئێستا


ماوه‌یه‌كه كتێبی ”له بری بیره‌وه‌ری“ كاك مه‌لا به‌ختیار بڵاوبۆته‌وه. به‌ر له خوێندنه‌وه‌ی كتێبه‌كه و ڕاسته‌وخۆ دوای ئه‌و به‌رنامه ڕیكلامییه‌ی كه‌ناڵی ڕوداو بۆ نووسه‌ری كتێبه‌كه‌ی سازكرد، شه‌پۆل و هه‌ڵمه‌تێكی فراوان و توندی وه‌ڵامدانه‌وه‌ی له نێو میدیای كوردی و تۆڕی گریمانه‌یی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌دوای خۆیدا هێناوه. ئه‌كرێ ئه‌وانه‌ی به‌شداری ئه‌م هه‌ڵمه‌تی وه‌ڵامدانه‌وه بوون و ئه‌بن، بكرێن به چه‌ند كۆمه‌ڵێكه‌وه:\n ئه‌وانه‌ی ده‌ڵڕه‌نجاو و ناڕازین له هه‌ندێ له گێڕانه‌وه‌كانی نووسه‌ر كه به ته‌شهیر و ناوزڕاندن له قه‌ڵه‌می ده‌ده‌ن بۆ ناو و ناوبانگی كه‌سیی خۆیان. من ئه‌م جۆره وه‌ڵامدانه‌وانه به مافێكی ئاسایی و ڕه‌وای ئه‌و كه‌سانه ده‌زانم.\nئه‌وانه‌ی به‌شداربووی یه‌كێك له‌و ڕووداوانه‌ن كه كاك مه‌لا به‌ختیار باسی كردوون، به‌ڵام باسكردنه‌كه‌ی كاك به‌ختیار به بابه‌تی و گێڕانه‌وه‌یه‌كی ڕاست و دروست دانانێن و به هه‌قی خۆیانی ده‌زانن سه‌رله‌نوێ ڕووداو و به‌سه‌رهاته‌كه به ڤێرژنی خۆیان بگێڕنه‌وه. به لای منه‌وه، ئه‌م جۆره وه‌ڵامه‌شیان ئاسایی و گونجاوه و له خزمه‌تی زیاتر ڕوونبوونه‌وه و ده‌ركه‌وتنی ڕاستییه مێژووییه‌كانه.\nئه‌وانه‌ی به دۆكیومێنت و به‌ڵگه‌ی متمانه‌پێكراوه‌وه، ده‌یانه‌وێ داكۆكی له ڕاست و دروستی ئه‌و سیاسه‌تانه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فا بكه‌ن كه كاك مه‌لا به‌ختیار له كتێبه‌كه‌یدا باسی كردوون. ده‌كرێ ئه‌مانه‌ش هه‌مان ئه‌و ڕووداوانه بگێڕنه‌وه به‌ڵام له گۆشه‌نیگایه‌كی جیاوازه‌وه كه بێ شك یارمه‌تی خوێنه‌ر ده‌ده‌ن بۆ هه‌ڵسانگاندنێكی بابه‌تییانه تری ڕووداوه‌كانی شۆڕش.\nئه‌وانه‌ی؛ بێ خوێندنه‌وه‌ی كتێبه‌كه، بێ هیچ زانیاری و شاره‌زاییه‌ك له ڕووداوه‌كانی زه‌مه‌نی شۆڕش، وه‌ك په‌رچه‌كرداری به‌رنامه ته‌له‌فزیۆنییه‌كه‌ی ڕووداو، یان ته‌نها له ڕق و كینه‌ی شه‌خسییان بۆ كاك مه‌لا به‌ختیار، له بری وه‌ڵامی بابه‌تییانه، كه‌وتوونه‌ته جنێو و قسه‌ی سووك و به‌دڕه‌وشتانه، تا ڕاده‌ی هێرش و تانه‌وته‌شه‌ر بۆ سه‌ر خێزان و هاوسه‌ره‌كه‌ی. ئه‌م به‌ناو وه‌ڵامدانه‌وانه، یان ڕاستر بڵێین، ئه‌مجنێونامانه، نه‌ك ناچنه شوێنی خزمه‌ت به نه‌وشیروان مسته‌فا و بیروباوه‌ڕ و مه‌بادئی، به‌ڵكو به‌لای منه‌وه، ده‌چنه خانه‌ی به‌دڕه‌وشتی و ڕووتبوونه‌وه له هه‌موو به‌هایه‌كی جوانی مرۆڤانه.\nدوا گرووپی وه‌ڵامده‌ره‌وه‌كان، ئه‌و ئه‌ندامانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان و گۆڕانخوازانه‌ن كه دوور و نزیك هیچ شتێك له‌گه‌ڵ ئه‌و مێژووه‌دا كۆیان ناكاته‌وه كه كاك مه‌لا به‌ختیار له گۆشه‌نیگای خۆیه‌وه گێڕاویه‌تییه‌وه. تیایاندایه ته‌نانه‌ت بۆ ڕۆژێكیش یه‌كێتی نه‌بوون، هه‌تا ئه‌و مێژووه‌ی یه‌كێتی به هی خۆیان بزانن و هه‌قیان بێ داكۆكی لێ بكه‌ن. زۆر له‌و وه‌ڵامانه‌ش كه من بینیومن، داكۆكی نین له گۆڕان به‌رامبه‌ر به‌و ئاماژانه‌ی كاك مه‌لا به‌ختیار له كتێبه‌كه‌یدا مه‌به‌ستی له بزووتنه‌وه‌كه‌یان بووه. به‌ڵكو داكۆكیكردنه‌كه‌یان ته‌نها له‌و بڕیاره سیاسیانه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فایه كه له ماوه‌ی بیست بۆ بیستوپێنج ساڵ به‌ر له دروستبوونی گۆڕان داونی.\nله‌م نوسینه‌دا ده‌مه‌وێ به تایبه‌تی ڕووی قسه‌م له‌م دوا گرووپه‌ی وه‌ڵامده‌ره‌وه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان بێ و له تێگه‌یشتنی خۆمه‌وه هه‌ندێ له بۆچوونه‌كانیان ڕاست بكه‌مه‌وه:\nمێژووی گۆڕان له دوای ٢٥ی ته‌مووزی ٢٠٠٩ وه ده‌ستپێده‌كات، نه‌ك له زه‌مانی شۆڕشی یه‌كێتی و شه‌ڕ و ئاژاوه‌ی براكوژی و كوشتاری پشتئاشان و چه‌ككردنی ئاڵای شۆڕش و گرتن و ئازاردانی سه‌ركرده‌كانییه‌وه.\nڕاسته دامه‌زرێنه‌ر و ڕێكخه‌ری بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له ماوه‌ی نزیكه‌ی هه‌شت ساڵدا نه‌وشیروان مسته‌فا بووه، به‌ڵام ئه‌و بۆ جیاكردنه‌وه، هێڵێكی تۆخی له نێوان ئه‌و مێژووه و دامه‌زراندنی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕاندا كێشاوه. ئه‌وه‌ی كاك مه‌لا به‌ختیار باسی ده‌كات مێژووی شاخ و هه‌وڵی چه‌سپاندنی ده‌سه‌ڵاتی دووبه‌ره‌كی حیزبی و سیستمی حیزبی شموولی و ”پارتی پێشڕه‌و“ و و شه‌رعیه‌تی شۆڕشگێڕانه‌یه. له كاتێكدا گۆڕان بۆ ڕه‌تكردنه‌وه‌ی ئه‌و شه‌رعییه‌ته و ئه‌و دووبه‌ره‌كییه دروستبووه. بۆ ئه‌وه دروستبووه له جێیدا سیستمی هاووڵاتی بوون دابمه‌زرێنێ. بۆیه هه‌ر جۆره داكۆكییه‌ك له لایه‌ن بزووتنه‌وه‌كه و گۆڕانخوازه‌كانی، له‌و مێژووه‌ی پێشوو و ڕووداوه‌كانی، جا بكه‌ره‌كه‌ی هه‌ر كه‌سێك بێ، پرسیاری جددی له‌سه‌ر ڕاستگۆیی گۆڕان دروستده‌كا.\nنه‌وشیروان مسته‌فا بزووتنه‌وه‌یه‌كی نوێی له وێنه‌ی حزبێكی شموولی وه‌ك یه‌كێتی دا دروستنه‌كردووه، تا زۆر مه‌به‌ستی بێ مێژووه‌كه‌ی نه‌خرێته ژێر پرسیاره‌وه و داوا له ئێوه‌ی گۆرانخواز بكا داكۆكی لێ بكه‌ن! ئه‌و بۆ یه‌كه‌م جار له مێژووی كورددا، گۆڕانی وه‌ك حیزبێكی مه‌ده‌نی و ئینتخابی دروستكرد كه درێژكراوه‌ی مێژووی ئه‌و حیزبه كوردییانه نه‌بێ كه له نێو جوڵانه‌وه و شۆڕشی ڕزگاری نیشتیمانی دا دروستبوون. به‌ڵكو حیزبێكی دروستكرد، بێ چه‌ك، بێ له‌شكر، بێ زیندان، بێ داوده‌زگای ده‌وڵه‌تی، بێ په‌یوه‌ندی گومانلێكراوی ناوه‌كی و ده‌ره‌كی.\nكاك مه‌لا به‌ختیار به چه‌ك و بیكه‌یسی نه‌هاتۆته سه‌ر گرده‌كه، هه‌تا وه‌ڵامدانه‌وه‌ی به ئه‌ركی گۆڕانخوازان دابنێن. ئه‌و ته‌نها كتێبێكی نوسیوه و وشه‌ی ڕیزكردووه و ڕه‌خنه‌ی له بڕیاره سیاسییه‌كانی نه‌وشیروان مسته‌فا گرتووه. بۆیه پێویسته به ڕێزه‌وه وه‌ڵامیشی به وشه و ئار‌گومێنت و دۆكیومێنته‌وه بدرێته‌وه. ئه‌ویش له لایه‌ن گۆڕان و گۆڕانخوازانه‌وه نا، به‌ڵكو له‌لایه‌ن ئه‌و فیگه‌ر و كه‌سایه‌تییه به‌ڕێز و ویژدان زیندووانه‌ی كاراكته‌ری نێو ئه‌و مێژوو و ڕووداوانه بوون یان له لایه‌ن كه‌سانی ئاكادیمی و مێژوونوسی بێ لایه‌نه‌وه، ئه‌ویش نه‌ك به هێرشی ناڕه‌وا و تانه‌وته‌شه‌ر و موهاته‌رات.\nجێی داخه ده‌بینم كه‌سانێك به ڕیا و به ناوی داكۆكی له نه‌وشیروان مسته‌فاوه وه‌ڵامده‌ده‌نه‌وه، له كاتێكدا خۆیان یه‌كێكن له شێوێنه‌ری كه‌له‌پور و سه‌ره‌تا بنچینه‌ییه‌كانی گۆڕانی نه‌وشیروان مسته‌فا.\nنه‌وشیروان مسته‌فا تا له ژیاندا بووه هه‌موو ئه‌و ڕووداوانه‌ی گێڕاوه‌ته‌وه كه كاك مه‌لا به‌ختیار له كتێبه‌كه‌یدا باسی كردوون. به‌ڵام دیاره به بێ لایه‌نانه نا، به‌ڵكو له گۆشه‌نیگای خۆیه‌وه. ئه‌و له بیروه‌رییه‌كانی دا به ڕوونی دانی به به‌رپرسیارێتی خۆیدا ناوه بۆ هه‌موو بڕیاره سیاسییه‌كانی، به باش و ”خراپ“ییه‌وه. واته ته‌قدیسی مێژووی تانانه‌ت خۆشی نه‌كردووه. ڕای وا بووه كه هیچ مرۆڤێك بێ هه‌ڵه و خه‌وش نییه. مرۆڤ كه سه‌ركرده بێ، بێ شك كاری ڕاست و كاری هه‌ڵه‌ش ده‌كا، بۆیه پێویسته به‌رپرسیارێتی باش و خراپی سیاسه‌ته‌كانی خۆشی هه‌ڵگرێت.\nنه‌وشیروان مسته‌فا خۆی خاوه‌نی ده‌سته‌واژه‌ی ”دێواندنه“ و له چه‌ندین بۆنه‌دا به دیارده و خوو و هه‌وڵێكی میدیای حیزبی شموولی داناوه بۆ دروستكردنی دیكتاتۆرییه‌ت و شه‌خسپه‌رستی و ته‌قدیسی سه‌ركرده به جۆرێك كه گوایه دووره له هه‌ڵه‌و و له سه‌روو ڕه‌خنه‌وه‌یه.\nنه‌وشیروان مسته‌فای قۆناغی ئۆپۆزسیۆن و ڕه‌خنه‌گری سیستمی حیزبی كوردی؛ نه‌وشیروان مسته‌فای ناو بزووتنه‌وه‌ی ڕیفۆرم و پاشان دروستكردنی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان، پرسیاری له‌سه‌ر كۆی سیستمی به‌ڕێوه‌بردنی شه‌رعییه‌تی شۆڕشگێڕی داناوه. ئه‌م قۆناغه نوێیه‌ی تێكۆشانی ئه‌و زاته، له پێداچوونه‌وه‌ی هه‌ڵسوكه‌وت و شێوازی قسه و ده‌ربڕینه‌كانیشدا هه‌ستی پێ ده‌كرا. ئه‌و خۆی به‌شێكی زۆری له‌و مێژووه‌ی شۆڕش، به مێژووی خوێنڕشتن و كوشتوكوشتاری ناڕه‌وا ناوزه‌دكردووه، بۆیه له‌و ماوه‌یه‌دا داوای له‌یه‌كتربووردن و هه‌ڵنه‌دانه‌وه‌ی ئه‌و گۆڕ و ئێسك و پروسكانه‌ی له هاوڕێكانی ده‌كرد.\nنه‌وشیروان مسته‌فا له ماوه‌یه‌كی كورتدا چه‌ند كه‌سی دڵشكاوی ئاشتكرده‌وه، به بانگكردنی كه‌سه‌كه، گه‌ر له ژیاندا مابێ، نامه بۆ نووسین یان بانگكردن و داوه‌تكردنی كه‌سوكاری. كه هه‌موو ئه‌مانه شایه‌تین بۆ داننانی به ناڕاستی هه‌ندێ له سیاسه‌ت یان بڕیاری كاتی شۆڕشی خۆیدا. به‌ڵام بۆ یه‌ك ڕۆژ گوێت لێی نه‌ده‌بوو، خۆی له به‌رپرسیارێتییه‌كی ئه‌و ڕووداوانه بدزێته‌وه. ئه‌و ده‌یوت ”كه سه‌نگه‌رت له كه‌سێك گرت و له سه‌نگه‌ره‌كه‌ته‌وه ته‌قه‌ت لێی كرد، چاوه‌ڕوان مه‌به له وه‌ڵامدا له سه‌نگه‌ری به‌رامبه‌رته‌وه گوڵ و گوڵزارت تێ بگیرێ!“\nتۆ گه‌ر گۆڕانخوازبی و چاوه‌ڕوانی گۆڕینی ئه‌م كۆمه‌ڵه‌ت لێ بكرێ، ده‌بێ دژ به هه‌ر دیارده‌یه‌كی گرتن و ئازاردان و سه‌ركوتكردنێك بی، له هه‌ر شوێن و كات و ساتێكدا، له لایه‌ن هه‌ر لایه‌ن و گروپه‌كه‌وه كرابێ و به هه‌ر پاساو و هه‌لومه‌رجێكی شۆڕشگێڕانه‌ش ئه‌نجام درابێ، نه‌ك نامه‌ی پاكانه‌ی زیندانییه‌ك بڵاوبكه‌یته‌وه كه له چاوه‌ڕوانی مه‌رگدا بووبێ. چما ئه‌و دۆكیومێنتانه لای نه‌وشیروان مسته‌فا خۆی نه‌بوون؟ بۆ به درێژایی ئه‌و هه‌موو ساڵه بڵاوینه‌كردنه‌وه؟ بۆ له كاك ئیبراهیم جه‌لالی وه‌رگرته‌وه و پاشان په‌یمانی خۆی شكاند و ڕاده‌ستی نه‌كرده‌وه، نه‌وه‌ك له بیره‌وه‌رییه‌كانیدا بڵاویان بكاته‌وه؟\nتۆی گۆڕانخواز كارێكی پر له نیفاق ئه‌كه‌یت، گه‌ر بۆ پاساوی هیچ ڕووداوێكی كوشت و بری سه‌رده‌می شاخ بگه‌ڕێیت. ئه‌وه كوا كاری تۆیه. له كوێی مانیفێستی دامه‌زراندنی گۆڕان و پاشان به‌رنامه ئینتیخابییه‌كانی دا جێی ده‌كه‌یته‌وه؟! گۆڕان ده‌بێ شه‌ڕی ”براكوژی“ له هه‌موو مێژووی بزووتنه‌وه‌ی كورددا به ڕه‌هایی مه‌حكووم كا، بێ لێده‌ركردنی هیچ شه‌ڕ و كوشتارێكی ناڕه‌وا. لێكدانه‌وه و هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌و ڕووداوانه‌ش جێ بهێڵێ بۆ مێژوونووسان و كه‌سانی ئاكادیمی، یان بۆ ئه‌و كه‌سایه‌تییانه‌ی ئه‌و مێژووه به مێژووی خۆیان ده‌زانن وه‌یاخود كاره‌كته‌ری یه‌كێك له ڕووداوه‌كانی بوون، نه‌ك ببێته كاری گۆڕانخوازان!\nگۆڕان ده‌بێ له‌گه‌ڵ ئازاری هه‌موو به‌ندكراوێكی سیاسیدا بێ، به‌بێ جیاوازی و هه‌رگیز نه‌گه‌ڕێ بۆ پاساوی له‌زیندان كردنی هیچ به‌ندكراوێك له‌سه‌ر جیاوازی بیروباوه‌ڕی، جا هۆكاری گرتنه‌كه‌ی له چاوی شۆڕش و شۆڕشگێڕه‌كاندا هه‌ر چه‌ند ڕه‌وا و هه‌قیش بووبێ.\nئینجا ده‌مه‌وێ ڕووی ده‌مم بكه‌مه كاك مه‌لا به‌ختیار و بڵێم:\nبه‌ڕێزم، من هه‌ست به دڵشكاویت بۆ هیلاكبوونی سه‌ره‌تای شۆڕشت ده‌كه‌م و لێشیده‌گه‌م. له چاوی ئه‌مڕۆشمه‌وه (نه‌ك ڕۆژی خۆی) زیندانیكردن و ئازاردانی به‌ڕێزت و هاوڕێكانت زۆر به ناڕه‌وا ده‌بینم، هه‌روه‌ك چۆن ته‌واوی ئه‌و كوشتن و ڕووداوه توندوتیژیانه‌ی سه‌رده‌می شۆڕش كه باست كردوون، به ناهه‌ق و ناڕه‌وا ده‌بینم، جا بكه‌ره‌كانی هه‌ر كه‌سێك بن.\nمن سه‌رنجم له‌سه‌ر نووسینه‌كه‌ت ئه‌وه‌یه كه:\n١. به داخه‌وه نه‌تتوانیوه له‌و گرێی هه‌ست به غوبن و دڵشكاوییه‌ی پێشووی خۆت ده‌رچیت و ڕووداوه‌كان به‌ریته‌وه بۆ زه‌مه‌نی بێ به‌زه‌یی ئایدیۆلۆژیای نه‌گریس و سه‌رده‌می به‌لاداخستنی ناكۆكییه‌كانی نێو شۆڕش به چه‌ك كه (به ڕای من) له ساڵی ١٩٦٤ وه ده‌ستپێده‌كات هه‌تا ١٩٩٨. ئه‌مه ئه‌گه‌ر ئه‌و مێژووه تا ئه‌مڕۆش ئه‌گه‌ری درێژبوونه‌وه‌ی له ئارادا نه‌بێ، له سایه‌ی بوون و به‌رده‌وامی ئه‌و دوو حیزبه شموولییه چه‌كدار و شێوازده‌وڵه‌ته‌ی، به‌ڕێزت هه‌تا ئه‌مڕۆ وه‌ك ”چه‌پ“ و ”سۆشیال دیموكراتێك“ له نێویاندا كارده‌كه‌یت.\n٢. من بۆ خۆم وه‌ك یه‌كێك له ئاگاداره‌كانی به‌شێك له‌و مێژووه دوورودرێژه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فا، دڵنیام له پاڵ سیفات و نه‌ریتی ئازایه‌تی، جوامێری و خۆڕاگری دا، له‌پاڵ ده‌یان هه‌ڵوێستی پڕ له بوێری و خۆنه‌ویستی ئه‌و زاته‌دا، كه به دڵنیاییه‌وه جێگای شانازین، بێ شك، ده‌یان كار و بڕیار و هه‌ڵوێستی سیاسیی هه‌ڵه‌شی هه‌ن كه شایه‌ن به خستنه ژێر ڕه‌خنه‌ی جدی و پرسیار و لێكۆڵینه‌وه‌ن.\n٣. له‌گه‌ڵ هه‌ق پێدانت كه باس له ئازاره‌كانی پێشووی خۆت ده‌كه‌یت، ڕه‌خنه‌شم لێت ئه‌وه‌یه كه هیچ ڕۆژێك به‌م جدیه‌ت و و‌ردودرشتی و ڕاشكاوییه باست له‌و ڕۆژگاره نه‌كردووه، تا نه‌وشیروان مسته‌فا وه‌ڵامی خۆیت بداته‌وه، یان بانگت بكات و داوای لێبووردن و لێخۆشبوونت لێ بكا، وه‌ك چۆن له گه‌ڵ چه‌ندین كه‌سی تری نێو ئه‌و مێژووه به‌سه‌رچووه‌دا كردوویه‌تی.\n٤. زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی به‌ڕێزت نوسیوتن، باسی مێژوویه‌كه سی بۆ چل ساڵی به‌سه‌ردا ڕۆشتوون كه ده‌بوو بتگێڕایه‌ته‌وه و بتبه‌ستایه‌ته‌وه به‌و زه‌مه‌نه‌ی شۆڕشی چه‌كداریی و زمانی چه‌ك و فیشه‌ك، بێ ڕكابه‌ر، پاڵه‌وانی گۆڕه‌پانه‌كه بوون. نه‌وشیروان مسته‌فای دوای ڕاپه‌ڕین، یه‌كێكه له‌و پێشمه‌رگانه‌ی ده‌یان وتار و نوسین و كۆڕ و سیمیناری، شایه‌تی ئه‌وه‌ن، ده‌ستبه‌رداری ئه‌و شه‌رعییه‌ته شۆڕشگێڕانه‌یه بووه كه به‌ڕێزت باسی ده‌كه‌ی. ئه‌و داوای ده‌وڵه‌تی مه‌ده‌نی و هاووڵاتیبوونی كردووه، له به‌رامبه‌ر به‌و دوو حیزبه‌ی تا ئه‌مڕۆش ئاماده نین تۆزقاڵێك له‌و شه‌رعییه‌ت و مێژووه چه‌كدارییه دوور بكه‌ونه‌وه.\n٥. دوا قۆناغی كاری نه‌وشیروان مسته‌فا، دروستكردنی ئه‌و بزووتنه‌وه مه‌ده‌نییه بوو كه بووه جێی متمانه‌ی نیو ملیۆن ده‌نگده‌ر. بزووتنه‌وه‌یه‌ك كه بووه جێی متمانه‌ی زۆر له كه‌سه نه‌یاره‌كانی پێشووی نێو ئه‌و مێژووه‌ی به‌ڕێزت باسی ده‌كه‌ی. بزووتنه‌وه‌یه‌ك، سه‌دان ئه‌ندامی دێرینی حیزبی شیوعی، ئاڵای شۆڕش، پاسۆك، حزبی سۆشیالیست، ڕه‌وتی كۆمۆنیست و حیزبه ئیسلامییه‌كانی له‌سه‌ر بنچینه و ئه‌ساسێكی نوێی جاواز له حیزبه شموولی و چه‌كداره‌كانی كوردستان، له‌خۆگرت. به ئازایه‌تی و ڕاستگۆیی بۆت ده‌نوسرا، گه‌ر وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ت بدایه‌ته‌وه؛ بۆ له‌و دوا قۆناغه‌دا، گه‌لێ له هاوڕێكانی ئاڵای شۆڕشت پشتیان له به‌ڕێزت كرد و ڕوویان كرده نه‌وشیروان و بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان.\n٦. ئه‌وه ڕاسته كه هه‌تا ئێستا حیزبه شموولییه‌كانی كوردستان هه‌ر هه‌وادار و كه‌سانی خاوه‌نبه‌رژه‌وه‌ندی خۆیان هه‌ن و له ده‌وریان كۆبوونه‌ته‌وه، به‌ڵام زۆریشن ئه‌وانه‌ی ئه‌و مێژووه‌یان جێ هێشتووه و له هه‌وڵی پێكه‌وه‌نان و دامه‌زراندنی ئه‌و خه‌ونی ده‌وڵه‌تی مه‌ده‌نییه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فادان، تا بتوانن له داهاتوودا، چه‌ك و پاره و جومگه‌كانی ده‌سه‌ڵات و پاوانخوازییان له لا نه‌هێڵن.


ئایا قورئان بەتەنها بەسە بۆ ئەوەی هەموو شەریعەتی لێ وەربگرین و پێویستمان بە فەرمودە نیە؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nوه‌ڵامى گومانه‌كانئایا قورئان بەتەنها بەسە بۆ ئەوەی هەموو شەریعەتی لێ وەربگرین و پێویستمان بە فەرمودە نیە؟\nئایا قورئان بەتەنها بەسە بۆ ئەوەی هەموو شەریعەتی لێ وەربگرین و پێویستمان بە فەرمودە نیە؟\nشوبهەی قورئانییەكان (یەكەم)\nدەڵێن : قورئان بەتەنها بەسە بۆ ئەوەی هەموو شەریعەتی لێ وەربگرین و خوای گەورە هەمووئەوەی پێویستە بۆ ئایین لە قورئاندا ڕوونی كردۆتەوە بۆیە پێویستمان بە لێكدانەوەوڕوونكردنەوەی موحەممەد ﷺ نییە.\nئەم وتەیە یەكێكە لەو بنچینانەی كە قورئانییەكان بیرۆكەكەی خۆیان لەسەر بونیاد ناوە وبۆ سەلماندنیشی زیاترپشتیان بەم دووئایەتەی دێت بەستووە :\n1- (مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ) (الأنعام: 38)، بەڵگە هێنانەوە بەم ئایەتە یەكێكە لەو جۆرە یاری كردنانەی قورئانییەكان كە بە لەفزی ئایەتەكانی كیتابەكەی خوای دەكەن ولەفزەكان بە شێوەیەكی تر لێك دەدەنەوە كە دوورە لە ویست و مەبەستیی قورئانەوە , و بە قسەی خۆشیان ئەم كارەیان بۆ ئەوەیە دەیانەوێت لەكۆت وبە ندی گوێگرتن لە كەسانێكی دیاریكراو ڕزگارببن كە كراون بە بت وپەرستراو(مەبەستیان زانایانی تەفسیرو شەرعە) , كەچی لە ڕاستییدا خۆیان لە گوێگرتن لە زاناگەلێك دەدزنەوە كە خوای گەورە لە قورئاندا فەرمانی كردووە بە گوێگرتن لێیان لەهەموو سەردەم وكاتێكدا وەك فەرموویەتی : (فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ) (النحل: 43), و لەولاشەوە خۆیان تەسلیمی لێكدانەوەو بۆچوونی كەسانێك دەكەن كە لە ڕاستییدا نزیكترە ئەم ئایەتە بیانگرێتەوە كە دەفەرموێت : (وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ) (الأنعام: 121) , كە قورئان بەشێوەیەك لێكدەدەنەوە لە گەڵ ڕاشكاویی (صراحە)ی قورئاندا یەك نایەتەوەو ناگونجێت , ئەوەتا ئەم ئایەتە(مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ) لە كتێبەكانی تەفسیردابە شێوەیەك لێكدراوەتەوە كە زانایان وشەی (كتاب)یان بە لەوحی پارێزراو (لوح المحفوظ) لێكداوەتەوە كە خوای گەورە هەموو ئەوەی (هەبووە و هەیەو دەبێت) تیایدا تۆماری كردووە و چەندین ئایەتی دیكەش لە قورئاندا هەن كەئەم مانایە دووبارە دەكەنەوە و دەكرێ وەك لێكدانەوەی قورئان بە قورئان (تفسير القرآن بالقرآن) ـ كە بەهێزترین جۆری تەفسیرە لای ئەهلی سوننەوجەماعەت ـ سودیان لێ ببینین و لەو ئایەتانەش (وَمَا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقَالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ وَلَا أَصْغَرَ مِنْ ذَلِكَ وَلَا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ) (يونس: 61) ،واتە (هیچ شتێك نە لە ئاسمان ونەلەزەویدالە پەروەردگاری تۆ ون نابێت تەنانەت گەر ئەوەندەی تۆسقالێك بێت یان گەورەتر یان بچوكتر لەوەش ئیللا لە (كیتاب) ە ئاشكراكەدا هەیە ) كە بەڕوونی دیارە خوای گەورە مەبەستی(لوح المحفوظ)ە و ئایەتەكە باس لە زانستە ڕەهاو بێكۆتاییەكەی خوای گەورە دەكات سەبارەت بە هەموو دروستكراوەكانی,هاوشێوەی ئەم ئایەتەش هەیە لە قورئاندا نموونەی : (مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ) (الحديد: 22) , واتە (تووشی هیچ بەڵایەك نابن نە لە زەوی و نە لە نەفسی خۆتاندا ئیللا لە كیتاب ـ لوح المحفوظ ـ دا هەبووە پێش ئەوەی دروست كراوەكان دروست بكەین و ئەوكارەش بۆ خوای گەورە ئاسانە)\nبۆیە بەم مانایە ئایەتەكە نابێتە بەڵگە بۆیان و ئەگەر واشمان دانا كە (كیتاب) مەبەست لێی قورئان بێت ئەوا ئەوكاتە دەبێت ئەو لەخۆگرتنەی قورئان بۆ هەموو شتەكان وا لێكبدرێتەوە كە بنچینە گشتییەكانی بابەتە شەرعیەكان بێت نەك هەرچی وردەكاری ئایین وئەو پێشهاتانەی كە بۆ مرۆڤەكان دێنە پێش هەمووی لە قورئاندا هەبن چونكە هەموو ئەوە دەزانن كە قورئان وردەكاری لە هەندێ لایەنی شەریعەتدا داوەو زۆر لایەنیشی بە گشتگیریی هێشتۆتەوەو پێویستی بە ڕوونكردنەوەی پێغەمبەری خوا ﷺ هەیە ,ئەم پلەو پایەی ڕوونكەرەوەیەش بۆ پێغەمبەری خوا ﷺ یەكێكە لە سیفەتە هەرە ئاشكراكانی جیاكردنەوەی پێغەمبەران لە كەسانی دیكەو ئەگەر پێغەمبەری خواش ﷺ تەنها ئەركی سەرشانی جێبەجێكردنی داواكارییەكانی قورئان بوایە نەك ڕوونكردنەوەی , ئەو كاتە جیاوازی لە نێوان موسوڵمانێكی ئاسایی و پێغەمبەری خوادا ﷺ نەدەبوو .\nبۆیە لێرەوە بۆمان دەردەكەوێت كە یەكێك لە حیكمەتەكانی خوای گەورە لە هێشتنەوەی ئەو بەشەی قورئان بە گشتگیریی (والله اعلم)پێدانی ئەو پایەیە بە پێغەمبەرەكەی ﷺ و ئەمەش لە قورئاندا بە ڕوونی دیاری كراوە بۆ كەسێك بیەوێ دڵی بۆ قورئان بكاتەوە , ئەوەتا پەروەردگارفەرموویەتی : (وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ) (النحل: 44) ,"واتە زیكر (قورئان) مان بۆ دابەزاندوویت بۆ ئەوەی بۆ خەڵكی ڕوون بكەیتەوە ئەوەی بۆیان دابەزیوە وە بۆئەوەش ئەو خەڵكە تێبفكرن " دواتریش بیرمان نەچێ كە ئەم ئایەتەش هەر بە شێكە لەو شتانەی كە خوای گەورە لە قورئانەكەیدا (لێی غافڵ نەبووە) و وا پێویست دەكات كە گوێڕایەڵیی بكرێت و ڕوونكردنەوەكانی پێغەمبەری خوا ﷺ وەربگیرێن وپشتگوێ نەخرێن بۆ ئەوەی لە ویست ومورادی خوا تێبگەین و وەك خۆی جێبەجێی بكەین , بۆیە دەبینین قورئانییەكان ئایەتێك دێنن وچۆنیان بۆێت لێكی دەدەنەوە و موسوڵمانان وابەستە (الزام) دەكەن بەوەی گوێڕایەڵیی لێكدانەوە هەڵەكەی ئەوان بكەن كەچی ئەم ئایەتە ڕاشكاوانە باس لەوە دەكات كە پێغەمبەری خوا ﷺ ڕوونكەرەوەی قورئانە كەچی خۆیان گوێڕایەڵی قسە ڕوون و ڕاشكاوەكەی خوای گەورە ناكەن , ئەمە كاتێك قسە لەسەر خودی قورئان بكەین بەڵام ئەگەر بێینە سەر لێكدانەوەی پێغەمبەری خوا ﷺ و هاوەڵان ڕەزای خوایان لێبێت ئەوا نموونە زۆرن بۆ ئەوەی بۆ هەموومان ئاشكرابێت كە كیتاب چی مانایەكی هەبووە و چۆن لێكدراوەتەوە و لەو نموونانە :\nلە صەحیحی بوخاری(6842) و موسلیم (4531)دا هاتووە (أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَامَ رَجُلٌ مِنْ الْأَعْرَابِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْضِ لِي بِكِتَابِ اللَّهِ فَقَامَ خَصْمُهُ فَقَالَ صَدَقَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْضِ لَهُ بِكِتَابِ اللَّهِ وَأْذَنْ لِي فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْ فَقَالَ إِنَّ ابْنِي كَانَ عَسِيفًا عَلَى هَذَا وَالْعَسِيفُ الْأَجِيرُ فَزَنَى بِامْرَأَتِهِ فَأَخْبَرُونِي أَنَّ عَلَى ابْنِي الرَّجْمَ فَافْتَدَيْتُ مِنْهُ بِمِائَةٍ مِنْ الْغَنَمِ وَوَلِيدَةٍ ثُمَّ سَأَلْتُ أَهْلَ الْعِلْمِ فَأَخْبَرُونِي أَنَّ عَلَى امْرَأَتِهِ الرَّجْمَ وَأَنَّمَا عَلَى ابْنِي جَلْدُ مِائَةٍ وَتَغْرِيبُ عَامٍ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأَقْضِيَنَّ بَيْنَكُمَا بِكِتَابِ اللَّهِ أَمَّا الْوَلِيدَةُ وَالْغَنَمُ فَرُدُّوهَا وَأَمَّا ابْنُكَ فَعَلَيْهِ جَلْدُ مِائَةٍ وَتَغْرِيبُ عَامٍ وَأَمَّا أَنْتَ يَا أُنَيْسُ لِرَجُلٍ مِنْ أَسْلَمَ فَاغْدُ عَلَى امْرَأَةِ هَذَا فَإِنْ اعْتَرَفَتْ فَارْجُمْهَا فَغَدَا عَلَيْهَا أُنَيْسٌ فَاعْتَرَفَتْ فَرَجَمَهَا) شاهێد لەم فەرموودەیە ئەوەیە كە كابرای ئەعرابی و باوكی ئەو كوڕەش كە زینای كردووە داوادەكەن كە پێغەمبەری خوا ﷺ بە كیتابی خوا كە قورئانەحوكم لە نێوانیاندا بكات وپێغەمبەری خواش ﷺ سوێند دەخوات كەبە كیتابەكەی خوا حوكم لە نێوانیاندا دەكات وحوكمەكەشی بریتیی دەبێت لە سەد دارو دوورخستنەوەی ساڵێك بۆ گەنجەكەو بەرد بارانكردن (رجم)یش بۆ ئافرەتەكە,لە كاتێكدا نە دوورخستنەوەی ساڵێك لە قورئاندایە ونەبەردبارانكردنیش ئێستا ئایەتێكی نووسراوە لە قورئان .\nهەروەها لەصەحیحی بوخاری(5931) و مسلم (5695) دا هاتووە كە لەفزەكە هی موسلیمەهاتووە : (عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَعَنَ اللَّهُ الْوَاشِمَاتِ وَالْمُسْتَوْشِمَاتِ وَالنَّامِصَاتِ وَالْمُتَنَمِّصَاتِ وَالْمُتَفَلِّجَاتِ لِلْحُسْنِ الْمُغَيِّرَاتِ خَلْقَ اللَّهِ. قَالَ فَبَلَغَ ذَلِكَ امْرَأَةً مِنْ بَنِى أَسَدٍ يُقَالُ لَهَا أُمُّ يَعْقُوبَ وَكَانَتْ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَأَتَتْهُ فَقَالَتْ مَا حَدِيثٌ بَلَغَنِى عَنْكَ أَنَّكَ لَعَنْتَ الْوَاشِمَاتِ وَالْمُسْتَوْشِمَاتِ وَالْمُتَنَمِّصَاتِ وَالْمُتَفَلِّجَاتِ لِلْحُسْنِ الْمُغَيِّرَاتِ خَلْقَ اللَّهِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَمَا لِىَ لاَ أَلْعَنُ مَنْ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ -ﷺ- وَهُوَ فِى كِتَابِ اللَّهِ فَقَالَتِ الْمَرْأَةُ لَقَدْ قَرَأْتُ مَا بَيْنَ لَوْحَىِ الْمُصْحَفِ فَمَا وَجَدْتُهُ. فَقَالَ لَئِنْ كُنْتِ قَرَأْتِيهِ لَقَدْ وَجَدْتِيهِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ (وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا) فَقَالَتِ الْمَرْأَةُ فَإِنِّى أَرَى شَيْئًا مِنْ هَذَا عَلَى امْرَأَتِكَ الآنَ. قَالَ اذْهَبِى فَانْظُرِى. قَالَ فَدَخَلَتْ عَلَى امْرَأَةِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمْ تَرَ شَيْئًا فَجَاءَتْ إِلَيْهِ فَقَالَتْ مَا رَأَيْتُ شَيْئًا. فَقَالَ أَمَا لَوْ كَانَ ذَلِكِ لَمْ نُجَامِعْهَا) كە شاهێد لەم فەرموودەش ئەوەیە عەبدوڵای كوڕی مەسعود رضي الله عنه فەرموودەیەك دەگێڕێتەوە دەربارەی نەفرەتكردنی پێغەمبەری خوا ﷺ لە ئەو كەسانەی كە خاڵ دەكوتن و خاڵیان بۆ دەكوترێت و.....تاكۆتایی فەرموودەكە, وهەواڵەكە دەگاتەوە ئافرەتێك كە قورئانی لەبەرە یان قورئانخوێنە وئەویش دێتە لای عەبدوڵا - خوا لێی ڕازی بێت - و دەڵێت ئەو قسەیە چییە كە بیستوومە تۆ نەفرەتت لەو كەسانە كردووە , ئەویش فەرمووی بۆ نەفرەت لەكەسێك نەكەم كەپێغەمبەری خوا ﷺ نەفرەتی لێكردووە و ئەوەش لە كیتابی خوای گەورەدا هەیە , ئافرەتەكەش فەرمووی هەموو قورئانم خوێندۆتەوە ئەوەم تیایدا نەبینیوەتەوە , فەرمووی ئەگەر بتخوێندبایەوە دەتبینیەوە , خوای گەورە فەرموویەتی (وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا) واتە " ئەوەی پێغەمبەری خوا ﷺ پێی وتن وەری بگرن (ئەنجامی بدەن) وئەوەشی ڕَێگریی لێكردن وازی لێبێنن " لێرەوە دەردەكەوێت هەربە فەرمانی خوای گەورە جیاوازیی نییە لە نێوان فورئان وقسەی خوادا لە ڕووی وەرگرتنی دین وشەریعەتەوە .\n2- (وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ) (يوسف: 111) ,لەم ئایەتە پیرۆزەشدا هاتوون وبڕگەی (وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ) یان وەرگرتووەو بەوە لێكیان داوەتەوە كە هەموو وردو درشتێكی شەریعەتی تێدا هاتووە بە ڕوونكراوەییی ,لە كاتێكدا وشەی (فصل) لە قورئاندا وەك (راغبی ئەصفەهانی) لە كتێبی (مفردات الفاظ القران)دا لە لێكدانەوەیدا فەرموویەتی\n" بریتییە لە جیاكردنەوەی دووشت هەریەك لەوی تریان"و ئاشكراشە كە قورئان جیاكەرەوەی یەكتاپەرستییە لە هاوەڵدانان وحەق لە ناحەق و شتە دروستەكان لە نادروستەكان , وەلە لایەكی ترەوە وشەی (كل) بەهەمان شێوە لە قورئاندا هەمیشە مانای دەست نیشانكردنی هەموو وردوكارییەكان نییە , هەر بۆ نموونە خوای گەورە لە باسی لەناوبردنی قەومی عاددا فەرموویەتی : (رِيحٌ فِيهَا عَذَابٌ أَلِيمٌ (24) تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّهَا فَأَصْبَحُوا لَا يُرَى إِلَّا مَسَاكِنُهُمْ كَذَلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ) (الأحقاف: 24- 25) ، (بایەكە كە سزایەكی بەئازاری تێدایە , هەموو شتێك لەناو دەبات بە فەرمانی پەروەردگاری) كەچی هەر لە خودی ئایەتەكەدا خوای گەورە فەرموویەتی (وایان لێهات كە جگە لە خانووەكانیان هیچی تر نەدەبینراو بەو شێوەیە ئێمە سزای تاوانباران دەدەین) ئەوەتا هەر لە شوێنەكانی ئەواندا خانووەكانیان ماوەتەوە و ئەو (هەموو شتە) ەی كە لە هەڕەشەكەدا هاتووە , تەنانەت خانووەكانیشیانی نەگرتۆتەوە .\nبۆیە لێكدانەوەی ئەو ئایەتانە بەو شێوازەی قورئانییەكان دەڵێن كارێكی هەڵەیەو لە دوورو نزیك ئەو مانایەی ئەوانی لێوەرناگیرێت ودیسان دەڵێین ئەم ئایەتەش ئەوە ناگرێتەوە كە قورئان دانەدانەی حوكمەكانی بۆ هەموو بابەتە شەرعییەكان دیاری كردووە و لەولاشەوە كاركردن تەنها بە قورئان پەكخستنی هەموو پەرستشە كردارییەكانی وەك (نوێژ و ڕۆژو و زەكات و حەج) ە و بەبێ سوننەت (فەرموودە) ناكرێ وناتوانین بزانین لە ڕۆژێكدا چەند فەرزی نوێژ پێویستە لەسەرمان , هەروەها كامە پایەو كامە مەرج و كامە پێویستییەكانی نوێژن یان كاتەكانی نوێژلەكەیەوە بۆ كەیین و یاخود كێ پێی دەوتین هەر ركاتێك یەك (چەمینەوە) ركوع و دووسوژدەی تیایە هەروەها ئەو زیكرانەی لە ركوع و سووژدە و جوڵەكاندان چین و چی لە ركاتەكانی نوێژدا بخوێنرێن , ئەمە بۆ پەرستشەكانی تریش هەروان و بۆ نموونە زەكات لە قورئاندا هاتووە كە دەربكرێت وبدرێتە ئەو هەشت پۆلەی كە دیاری كراون بەڵام دیارنییە كەپارە گەیشتە چەند ئەنجا زەكاتی لێدەدرێت و لە چەندا چەندی لێدەدرێت وزەكاتی ئاژەڵ ودانەوێڵە لە كام جۆریان دەردەكرێت وچەندی لێدەدرێت , هەروەها بۆ حەج و ڕۆژووش هەروایەو هیچیان وردەكارییەكانیان ڕوون نەكراوەتەوە لە سوننەت دا نەبێت , ئەوەشمان لەبیر نەچێت كاتێك قورئانییەكان دەكەونە بەردەم پرسی نەبوونی وردەكاری پەرستشەكان لەقورئاندا زۆرێكیان بۆ دەربازبوون لەو كێشەیە و خۆ دزینەوەیان لە داننان بە ڕاستییەكاندا دەڵێن :\nپەرستشەكان سوننەتی عەمەلین وبە موتەواتری بۆمان گوازراونەتەوە و بۆ نموونە بۆ نوێژ فەرموودەی ((صلوا كما رأيتموني أصلي)) و بۆ حەججیش فەرموودەی ((خذوا عني مناسككم)) دێننەوە و دەڵێن قسەی ئێمە لەسەر سوننەتی قەولییە نەك عەمەلی .\nلە وەڵامی ئەمەشیاندا دەڵێین هەر ئەو دوو فەرموودەیەی كە باسیان دەكەن گەورەترین بە ڵگەن بۆ پووچی قسەكەیان و هەر سوننەتێكی عەمەلیی دەیان سوننەتی قەولیی پێویستە بۆ ڕوونكردنەوەی و لەوەش زیاتر سوننەتی قەولی بنەمایە بۆ سوننەتە عەمەلییەكان بۆ نموونە گەر بە سوننەتی قەولیی نەبوایە ئایا تەنها بە بینینی هاوەڵان بۆ نوێژی پێغەمبەر ﷺ هەموو ئەو وردەكاریانەی كە لە نوێژداهەن دەگەشتنە ئێمە ؟ خۆ ئەوەتا هەر ئەو فەرموودەی ((صلوا كما رأيتموني أصلي)) سوننەتێكی قەولییە وهەر ئەوەش ئەو بنچینەیەیە كەپێویستی كردووە لەسەر موسوڵمانان لە نوێژەكانیاندا هاوشێوەی نوێژی پێغەمبەری خوا ﷺ ڕەفتار بكەن , و بە واتایەكی تر دەڵێین ئەوە سوننەتە قەولییەكانن (فەرموودە صەحیحەكان) كەوا دەكەن هەركەسەو بەویستی خۆی نوێژ نەكات وموسوڵمانان هەوڵبدەن نوێژەكەیان وەك نوێژی پێغەمبەری خوا ﷺ بێت , ئەمە بۆ حەج وزەكات وڕۆژوویش هەر وایە بۆنموونە فەرموودەی ((خذوا عني مناسككم)) بنەمای هەموو كردارو گوفتارەكانی بەجێهێنانی فەریزەی حەججە و بۆزەكاتیش بەهەمان شێوە ئەو نووسراوەی كە لەسەردەمی پێغەمبەری خوادا ﷺ لەسەر فەرمانی خۆی نووسراوەتەوە بنچینەیە لەو بابەتەدا و دواتر ئەبوبەكری صدیق - خوا لێی ڕازی بێت - نوسخەی لەبەر دەگرتەوەو دەینارد بۆ كاربەدەستەكانی لەسەر شارەكان بۆ كۆكردنەوەی زەكات كە شێوازو مەرجی زەكاتدان و وەرگرتن و ئەو جۆرانەی كە زەكاتی لێدەدرێت و ئەوەی پەیوەستە بە زەكاتەوە تێیدا ڕوونكراوەتەوە , هەروەها گەر فەرموودە نەبێت , ئەوا شێوازی مارەبڕینی شەرعی ژن ومێرد یان زەكاتی سەرفیترە كە بۆ پڕكردنەوەی كەم وكوڕییەكانی ڕۆژووی ڕەمەزانە لە كوێی قورئاندایە , لە كۆتاییشدا دەڵێین نەك قورئان بەڵكوفەرموودەشی لە گەڵدابێت سەرتاپای ئەو وردەكارییانەی بە (نص –دەق) نەگرتۆتەوە و ئەوەش وای كردووە كە هەر لەسەردەمی هاوەڵان وشوێنكەوتووان و زانایانی سەدەكانی دووەم و سێیەم و دواتر ڕووبكرێتە كۆدەنگیی (اجماع) و (قیاس) وەك دووئامرازی گرنگی پشتبەستوو بە بنچینەكانی قورئان وسوننەت بۆپڕكردنەوە و تەواوكردنی ئەو پێویستیی و پێشهاتانەی كە دەقێكی تایبەتیان لە بارەوە نەهاتووە .\nوەرگیراوە لە ماڵپەڕى ڕاماڵین\nمارە کردنى کچ و کوڕى باوکە ئادەم لەیەکتر ئایا پێغەمبەرى خوا صلى الله علیه وسلم لە سەرئاو دەرچووە و پێش ئەوەى دەستى بشوات خواردنى خواردوە؟ هۆكار چیە كه لەم سەردەمەدا لە كاتی ڕوودانی هەر كارێكی توندوتیژی دەستی خراپە بۆ ئیسلام ڕادەكێشرێت؟ سزای کەسی موڕتەد و هەڵگەڕاوە لەئیسلام کوشتنە ، باشە ئەم توندیە بۆ ؟ هەڵسوکەوتی پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم لەگەڵ دوژمنانی\nسەردان: ١,٩٠٢ بەش: وه‌ڵامى گومانه‌كان\nپرسیاری دواترئایا نێرگەلە کێشان حەرامە؟ وە لە ڕووى تەندروستیەوە چ زیانێکى هەیە؟پرسیاری پێشترئایا پێغەمبەریش صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نابێت فەتوا بدات ؟!!!