هه‌فته‌نامه‌یه‌کى سیاسییـــ ه حزبى سۆسیالــیست دیموکـــراتى کوردستان ده‌ری��د‌هک��ات ● ژم��اره\nهەرێمی کوردستان هیوایەکی زیاتر…\nبۆ ڕوو لە بازاری کۆنە دەکرێ…\nبه‌رش����ه‌ییه‌کان ش����ایه‌نى تۆپ����ى…\n● سێشـه‌ممه /16س��ەرم��اوەز 2710/ک��وردی ●  2010/12/07زاییـــنـــی ● ساڵـــی 30\nکورد شه‌ش وه‌زاره‌ت و سه‌در هه‌شتى به‌رده‌که‌وێت سکرتێری گشتی سەردانی مەکتەبی ڕێکخراوە پیشەیی و جەماوەریەکانی «حسدک»ی کرد\nدوو په‌رله‌مانتاری کورد ،حکومه‌تی عێراق ب ه په‌کخستنی ماده‌ی  140تۆمه‌تبار ده‌که‌ن دوو په‌رله‌مانتاری کورد ،حکومه‌تی عێراق ب ه په‌کخستنى جێبه‌جێکردنی بڕیاره‌کانی تایبه‌ت ب ه ناوچ ه کێش ه ل��ه‌س��ه‌ره‌ک��ان ت��ۆم �ه‌ت��ب��ار ده‌ک���ه‌ن له‌ناویشیاندا خه‌رجکردنی قه‌ره‌بوو بۆ زه‌ره‌رمه‌ندبووانی ئه‌و ناوچانه. ه����ه‌ردوو پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ت��اری س��ه‌ر ب ه هاوپه‌یمانی کوردستان ،مه‌حما خه‌لیل و قاسم شه‌نگالی له به‌یاننامه‌یه‌کی هاوبه‌شدا ڕایانگه‌یاند :دوای ڕووخانی ڕژێ��م��ی س���ه‌دام حسێن و دانانی\nده‌ستوری نوێی عێراق که زۆربه‌ی گه‌لی عێاق ده‌نگیان بۆ دا ،به‌گوێره‌ی ماده‌ی 58ی یاسای ئیداره‌ی ده‌وڵه‌ت بۆ ماوه‌ی گواستنه‌وه ،چاره‌سه‌ر بۆ کێشه‌ی نه‌و ناوچان ه دانرا و دواتریش به‌رپرسیارێتی جێبه‌جێکردنی ماده‌ی 140ی ده‌ستوری هه‌میشه‌یی خرای ه ئه‌ستۆی حکومه‌ت ک ه به‌گوێره‌ی ئه‌و ده‌ستوره پێکهێنرا. ل���ه ب��ه‌ی��ان��ن��ام��ه‌ک��ه‌دا ه���ات���ووه: پێویستبوو م��اده‌ی  140له‌ماوه‌ی\nسێ ساڵدا جێبه‌جێبکرێت به‌هه‌موو قۆناغه‌کانیه‌وه ،ب�ه‌اڵم ده‌بینین ک ه حکومه‌ت خاوو خلیچکی ده‌نوێنێت له‌و ڕووه‌وه‌و بڕیاره‌کانی لژنه‌ی بااڵی ماده‌ی  140جێبه‌جێ ناکات ،له‌الیه‌کی ت��ری��ش�ه‌و‌ه ه �ه‌وڵ��ی ت��ر ده‌درێ���ت بۆ دواخستنی خه‌رجکردنی ئه‌و پاره‌یه‌ی وه‌ک قه‌ره‌بوو ده‌درێته ئه‌و هاواڵتیانه‌ی که له‌و ناوچانه له‌ئه‌نجامی سیاسه‌تی گۆڕینی دیمۆگرافی و پاکتاوی نه‌ژادی زه‌ره‌مه‌ندبوون .ل2\nڤیستیڤاڵێک بۆ کامه‌ران موکرى شاعیر ڕێکدەخرێت ~\nپێش نیوه‌ڕۆی  2010/12/6هه‌ڤا ڵ محه‌مه‌د حاجى محمود سکرتیرى گشتى حزبى سۆسیالست دیموکراتى کوردستان سه‌ردانى مه‌کته‌بى ڕێکخراو‌ه پیشه‌یى و جه‌ماوه‌ریه‌کانى کرد ل ه شارى سلیمانى و ل ه الیه‌ن خاتوو به‌ناز عومه‌ر به‌رپرسى مه‌کته‌بى ڕێکخراو‌ه پیشه‌یى و جه‌ماوه‌ریه‌کان و حاکم ڕزگار غه‌فور\nبه‌رپرسى مه‌کته‌بى هه‌ڵبژاردنه‌کان و جیگرى ب �ه‌رپ��رس��ى م�ه‌ک��ت�ه‌ب و ژم��اری �ه‌ک ل� ه ئه‌ندامانى مه‌کته‌بى ڕێکخراو‌ه پیشه‌یى جه‌ماوه‌ریه‌کانى سکرتیرى ڕێکخراوه‌کانى ئافره‌تان و خویندکاران و الوان و توێژه‌کانى ترى ڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى ب ه گه‌رمى پێشوازیکرا\nل ه دیدارێکدا به‌ڕێزى ئاماژه‌ى ب ه قۆناغى سه‌ختى خه‌بات و تێکۆشانى حزبى سۆسیالست دیموکراتى کوردستان کرد ل ه قۆناغ ه جیاجیاکاندا و ئه‌و ده‌ستکه‌وتانه‌شى به‌گرنگ وه‌سفکرد ک ه ل ه سایه‌ى هه‌وڵ و تێکۆشانى حزبى سۆسیالست دیموکراتى کوردستاندا هاتۆت ه بوون .ل2\nکورد دژی تاکڕه‌وی نوجێفیه له سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان\nپ��ه‌رل��ه‌م��ان��ت��اران��ی ئیئتیالفی ک���وردس���ت���ان���ی دژی پێدانی ده‌س�ه‌اڵت��ی ف��راوان��ن به سه‌رۆکی په‌رله‌مان و داواده‌که‌ن بڕیاره‌کانی سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان به ته‌وافوق ده‌ربکرێت له‌نێوان سه‌رۆک و دوو جێگره‌که‌یدا. شه‌ریف سلیمان په‌رله‌مانتاری ک��ورد ل �ه‌وب��اره‌ی �ه‌وه ڕایگه‌یاند، زۆربه‌ی کوتله سیاسیه‌کان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دان که ده‌سته‌ی سه‌رۆکایه‌تی\nپه‌رله‌مان ده‌سه‌اڵتی هه‌بێت نه‌ک ته‌نها سه‌رۆک. ووتیشی :ناکۆکی هه‌یه له‌باره‌ی ده‌س�����ه‌اڵت�����ی س���ه‌رۆک���ای���ه‌ت���ی په‌رله‌مانه‌وه ،به‌شێک له کوتله‌کان پشتیوانی له‌وه ده‌که‌ن که سه‌رۆک ده‌س���ه‌اڵت���ی ت����ه‌واوی ه�ه‌ب��ێ��ت و به‌شیکی تر داواده‌که‌ن بڕیاره‌کانی ده‌سته‌ی سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان هاوبه‌ش و به‌کۆی ده‌نگ بێت. ووتیشی :عێراق له‌سه‌ر بنه‌مای ته‌وافوق بنیادنراوه‌و به‌وپێیه‌ش ده‌بێت سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان ب��ه‌ت��ه‌واف��وق ک��اره‌ک��ان��ی بکات، ئه‌مه جگه ل���ه‌وه‌ی ک�ه سه‌رۆک و دوو ج��ێ��گ��ره‌ک �ه‌ی به‌هه‌مان ده‌نگی یه‌کسان له‌ناو په‌رله‌ماندا هه‌ڵبژێردراون. ه���ه‌روه‌ه���ا موحسین سه‌عدون\nپه‌رله‌مانتاری سه‌ربه هاوپه‌یمانی کوردستانی ڕایگه‌یاند ،پێویسته بڕیاره‌کانی سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان ب �ه‌ه �ه‌م��ان ش��ێ��وازو میکانیزمی پێشوو بێت ،هه‌روه‌ک ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی سه‌رۆکایه‌تی به‌ته‌وافوق ه���ه‌ڵ���ب���ژی���دراون و پێویسته کاره‌کانیشیان به‌ته‌وافوق بێت. ووت��ی��ش��ی :ل �ه خ��ول��ی پێشوودا په‌یره‌وێکی ناوخۆمان دان��ا که ده‌س��ه‌اڵت��ه‌ک��ان��ی ه���ه‌ری���ه‌ک له سه‌رۆک و هه‌ردوو جێگری یه‌که‌م و دووه‌م��ی سه‌رۆکی په‌رله‌مانی ده‌ستنیشانکردوه‌و هه‌ندێک بڕیار پێویسته به ته‌وافوق بدرێن ،نه‌ک به‌و شێوه‌یه‌ی که لیستی عێراقیه داوایکردووه ده‌سه‌اڵتی سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان ته‌نها له‌ده‌ستی ئوسامه نوجێفی سه‌رۆکدا بێت.\nل ه باره‌ى ره‌وشى مافى مرۆڤ ،شاندێکى  UNگه‌یشته هه‌رێم ب ه ئامانجى ئاماده‌کردنى راپ��ۆرت ل ه باره‌ى چۆنییه‌تى به‌ره‌و پێشه‌و‌ه بردنى ره‌وشى مافى مرۆڤ ،شاندێکى بااڵى کۆمسیۆنى بااڵى په‌نابه‌ران و مافى مرۆڤى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان ئێستا ل ه هه‌رێمى کوردستانه. که‌مال که‌رکوکى سه‌رۆکى په‌رله‌مانى کوردستان له‌نوسینگه‌ى خ��ۆى ل ه ته‌الرى په‌رله‌مان پێشوازى ل ه شاندێکى بااڵى کۆمسیۆنى بااڵى په‌نابه‌ران و مافى مرۆڤ ل ه نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان کرد ک ه پێکهاتبوون ل ه (فرج فینیجی) س �ه‌رۆک��ى نووسینگه‌ى رۆژهه‌اڵتى ن��اوه‌ڕاس��ت و ب��اک��وورى ئه‌فریقیا ل ه کۆمسیۆنى بااڵى په‌نابه‌رانى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان و (هیوما شاکیب خان) سه‌رۆکى نووسینگه‌ى مافى مرۆڤ ل ه نێرده‌ى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان ل ه عێراق\nو (روه‌ی��د‌ه ئه‌لحاج) ل ه نووسینگه‌ى مافى مرۆڤ ل ه رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاست و باکوورى ئه‌فریقیاى کۆمسیۆنى بااڵى مافى مرۆڤ .ل ه دیدارێکدا ک ه سه‌رۆک و ئه‌ندامانى لیژنه‌ى مافى مرۆڤ ل ه په‌رله‌مانى کوردستان ئاماده‌یبوون، دک��ت��ۆر ک�ه‌م��ال که‌رکوکى سه‌رۆکى په‌رله‌مانى کوردستان هه‌ماهه‌نگى و گ��ۆڕی��ن �ه‌وه‌ى ب��ی��روڕاى ل � ه نێوان کۆمسیۆنى بااڵى په‌نابه‌ران و مافى مرۆڤ له‌رێکخراوى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان و لیژنه‌ى مافى مرۆڤى په‌رله‌مانى کوردستانى ب ه گرنگ زانی. له‌الیه‌ن خۆیه‌و‌ه فرج فینیجى سه‌رۆکى نووسینگه‌ى رۆژه �ه‌اڵت��ى ناوه‌ڕاست و باکورى ئه‌فریقیا بۆ مافى مرۆڤ له‌نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان پوخته‌یه‌کى له‌باره‌ى ئامانجى سه‌ردانى شانده‌که‌یان\nبۆ هه‌رێمى کوردستان و عێراق خست ه ڕوو ب ه ئامانجى ئاماده‌کردنى راپۆرت له‌باره‌ى چۆنیه‌تى به‌ره‌و پێشه‌و‌ه بردنى ره‌وش��ى مافى مرۆڤ و گه‌شه‌پێدانى زیاتر و کردنه‌وه‌ى ک ه ناڵى په‌یوه‌ندى ل ه نێوان لیژنه‌ى مافى مرۆڤى په‌رله‌مانى کوردستان و نووسینگه‌ى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان ل ه هه‌ولێر.\nئه‌مڕۆ لقى سلێمانى یه‌کێتى نووسه‌رانى کورد ڤستیڤاڵێکى تایبه‌ت بۆ شاعیرى گ �ه‌وره‌ى کورد کامه‌ران مه‌کرى ڕێک ده‌خ��ات و دوو ڕۆژ ده‌خایه‌نێت و ب ه چوار دانیشتن ته‌واو ده‌بێت ،د .شێرکۆ\nعەبدوڵاڵ بە ~ ڕایگەیاند :جگ ه ل ه ڕێوڕه‌سمى کردنه‌وه‌ى ڤستیڤاڵه‌ک ه ( )5لێکۆڵینه‌وه‌ى ئه‌کادیمى له‌سه‌ر شیعرو به‌رهه‌مه‌کانى کامه‌ران موکرى پ��ێ��ش��ک�ه‌ش ده‌ک���رێ���ن ک�� ه له‌الیه‌ن مامۆستایانى زانکۆو که‌سانى پسپۆڕه‌و‌ه ئاماد‌ه کراو‌ه هه‌روه‌ها کردنه‌وه‌ى ئه‌و به‌رهه‌م ه شیعرانه‌ى ک ه ک���راون ب ه\nگۆرانى,ڤستیڤاڵ گروپێکى مۆسیقاى بانگێشت کردوو‌ه ل ه الیه‌ن هونه‌رمه‌ند دیارى قه‌ره‌داغییه‌و‌ه ئه‌و گۆرانییان ه پێشکه‌ش ده‌کرێته‌و‌ه هه‌روه‌ها د .شێرکۆ وتیشی :ل ه کۆتایى ڤستیڤاڵه‌که‌شدا ڕێز ل ه شاعیرێکى گه‌وره‌ى کورد ده‌گیرێت ک ه هاوته‌مه‌نى کامه‌ران موکریی ه ئه‌ویش مامۆستا ع.ع.شه‌ونمه.\nناسنامه‌ى ئه‌نجامده‌رانى کرده‌و‌ه تیرۆریستیه‌که‌ى سه‌یده نه‌جات ئاشکرا کرا وته‌بێژى فه‌رمانده‌ى سه‌ربازى به‌غدا لیوا قاسم عه‌تا ئه‌مڕۆ له‌کۆنگره‌یه‌کى ڕۆژنامه‌وانیدا ناسنامه‌ى ئه‌و که‌سانه‌ى ئاشکراکرد ک ه هه‌ستان ب ه هێرشکردن ه سه‌ر که‌نیسه‌ى سه‌ید‌ه نه‌جات ل ه به‌غدا. لیوا عه‌تا ل ه کۆنگره‌یه‌کى ڕۆژنامه‌وانیدا ئاماژه‌ى به‌و‌ه کردوو‌ه ک ه زانیارى ته‌واو و ڕاست و دروستمان کۆ کردۆته‌و‌ه له‌سه‌ر ئه‌نجامده‌رانى ڕوداو‌ه تیرۆریستیه‌که‌ى که‌نیسه‌ى سه‌ید‌ه نه‌جات. گوتیشى ئ �ه‌وان �ه‌ى ک ه هه‌ستاون ب ه ئه‌نجامدانى ئه‌و ک��رده‌و‌ه تیرۆریستی ه سه‌رجه‌میان عه‌ره‌بن و خه‌ڵکى واڵتێکى دیکه‌یان له‌گه‌ڵدا نه‌بووه. ئ��ام��اژه‌ش��ى ب��ه‌و‌ه ک���ردوو‌ه ک� ه چه‌ند سه‌ره‌داوێکى دیکه‌یان ده‌ست که‌وتوو‌ه\nسه‌باره‌ت ب ه شوێنى ئه‌و تیرۆریستانه‌ى ک ه ده‌ستگیرنه‌کراون ،عه‌تا ئاشکراشیکرد ک ه\nتیرۆریسته‌کان ل ه پارێزگاى سه‌الحه‌دین نیشته‌جێن.\nزیاتر له شه‌ش هه‌زار که‌س تۆمه‌تبارن ب ه گه‌نده‌ڵی زی��ات��ر ل� ه  6ه���ه‌زار و  30ک��ه‌س ،ب ه ئه‌نجامدانى گه‌نده‌ڵى تۆمه‌تبارن  ،ک ه ل ه نێویاندا چوار وه‌زیر و 250به‌ڕێوه‌به‌رى گشتین و له‌الیه‌ن ده‌سته‌ى نه‌زاهه‌و‌ه داواکراون. دادوه‌ر (مشرق عه‌دنان ئه‌لغزالی) به‌ڕێوه‌به‌رى لێکۆڵینه‌وه‌ى ده‌سته‌ى نه‌زاه ه ل ه که‌ربه‌ال رایگه‌یاند؛ گه‌نده‌ڵى\nواقعێک ه و هه‌وڵى به‌رده‌وامى ده‌دات. ناوبراو وتی :پێویست ه دان ب ه بوونى گه‌نده‌ڵى و کاریگه‌رییه‌کانى بنێین ،بۆ ئه‌وه‌ى چاودێرى و ب ه دواداچوونى بۆ بکه‌ین و سنوورێک بۆ کاریگه‌رییه‌کانى دابنێین. ل ه به‌شێکى ترى قسه‌کانیدا ،دادوه‌ر (مشرق عه‌دنان ئه‌لغزالی) ئاشکرایکرد،\nل ه 9مانگى ئه‌م ساڵدا زیاتر ل ه  6هه‌زار و  270ئاگه‌دارکردنه‌وه‌یان ل ه باره‌ى کارى گه‌نده‌ڵیه‌و‌ه به‌ده‌ست گه‌یشتووه. هه‌روه‌ها راشیگه‌یاند؛ ئه‌وانه‌ى داواکراو و تۆمه‌تباران ب ه ئه‌نجامدانى گه‌نده‌ڵى ژماره‌یان گه‌یشتۆت ه  6هه‌زار و  31که‌س، ک ه له‌نێویاندا4 ،ی��ان وه‌زی��رو 250یان پله‌یان به‌ڕێوه‌به‌رى گشتییه.\nوه‌زاره‌تى پالندانى عێراق :ئاماده‌ین سه‌رژمێرى ئه‌نجام بده‌ین بریکارى وه‌زاره‌ت��ى پالندانى عێراقى فیدراڵ ،رایگه‌یاند :وه‌زاره‌ته‌که‌یان ئاماده‌یی ه سه‌رژمێرى گشتى ئه‌نجام ب��دات و ئاماده‌کارییه‌کانیش بۆ ئه‌و پرۆسه‌ی ه ته‌واو بووه. مه‌هدى ئه‌لعالق بریکارى وه‌زاره‌ت��ى پالندانى عێراقى فیدراڵ دووپاتیکرده‌وه،  15ملیۆن فۆڕمى سه‌رژمێرییان ل ه چاپ داوه ،هه‌روه‌ها  235ه �ه‌زار کارمه‌ند راهێنانیان پێکراوه. ن��اوب��راو وتیشی :نه‌خشه‌و وێنه‌ى ئاسمانى پێویست بۆ ئه‌نجامدانى ئه‌و پرۆسه‌ی ه ئاماده‌کراوه. م�ه‌ه��دى ئه‌لعالق دووپاتیکرده‌وه، سه‌رجه‌م الیه‌ن ه ئیدارى و ته‌کنیکى و مه‌یدانییه‌کانى په‌یوه‌ست ب ه سه‌رژمێرى\nئاماد‌ه و ته‌واوکراوه. بریکارى وه‌زاره‌ت��ى پالندانى عێراقى فیدراڵ وتیشی :پرۆسه‌ى هه‌ژماردن و دیاریکردنى ناوچه‌کان ،له‌ماوه‌ى راب��ردوودا ئه‌نجامدراوه،ک ه به‌بڕبڕه‌ى پشتى پرۆسه‌ى سه‌رژمێرى داده‌نرێت، ل ه چه‌ند هه‌فته‌ى که‌مى داهاتوودا راده‌گه‌یه‌نێرێ. جێى ئاماژه‌یه ،دوێنێ کۆبوونه‌وه‌یه‌کى لوتک ه ل ه ب��اره‌ى سه‌رژمێرى گشتى ب�ه‌ڕێ��وه‌چ��وو ،ل�ه‌و ب��اره‌ی �ه‌و‌ه "محه‌ما خه‌لیل" ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق له‌سه‌ر لیستى هاوپه‌یمانیى کوردستانى سه‌باره‌ت ب ه کۆبوونه‌وه‌ى دوێنی راگه‌یاند :کۆبوونه‌وه‌ک ه ب ه سه‌رۆکایه‌تى "جه‌الل تاڵه‌بانی" سه‌رۆک\nکۆمار و ب ه ئاماده‌بوونى "نورى مالکی" سه‌رۆک وه‌زیران" ،تارق هاشمی" جێگرى سه‌رۆک کۆمار" ،رۆژ نورى شاوێس" جێگرى س��ه‌رۆک وه‌زی���ران" ،عه‌مار حه‌کیم" سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى بااڵى ئیسالمی ،وه‌زیرى پالن‌دانانى هه‌رێمى کوردستان و شانده‌که‌ی" ،ئیبراهیم ج�ه‌ع��ف�ه‌ری" و وه‌زی���رى پالن‌دانانى عێراق ،پارێزگار و ئه‌ندامانى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى موسڵ و هه‌روه‌ها پارێزگارى که‌رکوک و ئه‌ندامانى ئه‌نجومه‌نى ئه‌م پارێزگای ه ئه‌نجام درا ،بۆ چاره‌سه‌ر کردنى کێشه‌ى سه‌رژمێرى و هه‌روه‌ها ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ى سه‌رژمێرییه‌کى پ��اک و بێگه‌رد ک ه حکومه‌تى فیدراڵ بڕیارى له‌سه‌ر داو‌ه ئه‌مساڵ به‌ڕێوه‌بچێت.\nراپۆرت و هەواڵ سێشەممە  ● 2010/12/07ساڵی  ● 30ژماره 634\nسکرتێری گشتی «حسدک» بەشداری مه‌راسیمى کردنه‌وه‌ى مزگه‌وتى ئه‌حمه‌د حاجى على کرد لە شاری سلێمانی\nئ��ی��واره‌ى دوێ��ن��ی ه�ه‌ڤ��اڵ محه‌مه‌د حاجى محمود سکرتیرى گشتى ح��زب��ى سۆسیالست دیموکراتى کوردستان له ش��ارى سلێمانى به ئاماده بونى ژماره‌یه‌ک له به‌رپرسانى حزبى و حکومى و ک �ه سایه‌تى ئاینى و کۆمه‌اڵیه‌تى به شداریکرد له مه‌راسیمى کردنه‌وه‌ى مزگه‌وتى\nئه‌حمه‌د حاجى على له گه‌ڕه‌کی سه‌رچنارو به‌رامبه‌ر ته‌الری هونه‌ر، له شاری سلێمانی ل���ه ده‌س��ت��پ��ێ��ک��ى ک����ردن����ه‌وه‌ى مه‌راسیمه‌که‌دا وتار بێژو مامۆستاى م��زگ��ه‌وت��ى ئ �ه‌ح��م �ه ح��اج��ى على ئاماژه به گرنگى زیاترى کردنه‌وه‌ى مزگه‌وت و دام �ه‌زراوه ئاینه‌کان کرا\nله کوردستاندا که ده‌توانریت له ڕێگایه‌وه خزمه‌تى زیاتر به ئاینى پیرۆزى ئیسالم بکرێت. وت��ی��ش��ى ج��ێ��گ��اى خ��ۆش��ح��اڵ �ه له کوردستاندا ڕۆژبه‌ڕۆ ژماره‌ى مزگه‌وت دام �ه‌زاروه ئاینیه‌کان له کوردستان په‌ره ده‌ستێت و جێگاى شانیازییه گه‌لى کوردى موسوڵمان شانازى به\nئاینى پیرۆزى ئیسالمه‌وه بکات شایه‌نى باسه ئه‌و مزگه‌وته له‌الیه‌ن خیرخواز ئه‌حمه‌دی حاجی عه‌لییه‌وه دروستکراوه و جێگه‌ی  3500نوێژکه‌رو شوێنی  3000که‌سی بۆ ته‌عزێخانه دی��اری��ک��راوه‌و شوێنی ژنانیش 500 ک �ه‌س ده‌گ��رێ��ت ،ڕووب���ه‌ری گشتی مزگه‌وته‌که‌ش 4550مه‌تر دوجایه.\nچاالکیەکانی مەڵبەندی کەرکوکی «حسدک» ڕۆژى چوار شه‌ممه  12/1وه‌فدێکى مه‌ڵبه‌ندى که‌رکوکى حسدک به‌سه‌ر په‌رشتى شێخ حسیب شوانى به‌ر پرسى مه‌ڵبه‌ند سه‌ردانى مه‌ڵبه‌ندى که‌رکوکى ى.ن.ک یان کردو له‌الیه‌ن به‌ر پرسى مه‌ڵبه‌نده‌وه پێشوازییان لێ کرا ،له دیدارێکدا باس له‌بارودۆخى ش��ارى که‌رکوک و پێکه‌وه ژیانى ئاشتیانه‌ى پێکهێنه‌کانى ئه‌و شاره‌و پاراستنى ئاسایش و ئارامى شاره‌که\nکرا ،له‌ته‌وه‌رێکى ترى دیداره‌که‌دا باس له هه‌ڵبژاردنه‌کانى یه‌کێتى مامۆستایان و کۆنگره‌ى داهاتووى مامۆستایانى ک��وردس��ت��ان کراو جه‌خت له‌سه‌ر سه‌رخستنى ئه‌و پرۆسه‌یه کرایه‌وه ،هاوکات جه‌خت له‌سه‌ر په‌ره پێدانى په‌یوه‌ندیه‌کانى نێوان حسدک و یه‌کێتى نیشتیمانى ک��وردس��ت��ان و س��ه‌ر ج��ه‌م هێزه سیاسیه‌کانى کوردستان کرایه‌وه.\n***** ڕۆژى پێنج شه‌ممه 2010/12/2 وه‌فدێکى مه‌ڵبه‌ندى که‌رکوک کۆمه‌ڵى ئیسالمى س��ه‌ردان��ى مه‌ڵبه‌ندى ک��ه‌رک��وک��ى ح��س��دک ی���ان ک��ردو له‌الیه‌ن به‌ڕێز شێخ حه‌سیب شوانى به‌رپرسى مه‌ڵبه‌ند و ژماره‌یه‌ک له ئه‌ندامانى مه‌ڵبه‌نده‌وه پێشوازییان لێ کرا ،له دیدارێکدا باس له دواین\nدانیشتنی دوێنێى په‌رله‌مانی کوردستان دواخرا به‌هۆى ئاماده‌نه‌بوونى وه‌زیرى پالندانانه‌وه\nگۆڕانکاریه سیاسیه‌کانى عێراق و کوردستان ک��راو ئاماژه به نزیک بوونه‌وه‌ى واده‌ى سه‌رژمێرى گشتى دانیشتوان و چۆنێتى به‌ڕێوه‌چوونى ئه‌و پرۆسه‌یه کرا ،هه‌ر له‌و دیداره‌دا جه‌خت له‌سه‌ر به‌هێزکردنى زیاترى پ �ه‌ی��وه‌ن��دى ن��ێ��وان ه��ێ��زو الیه‌نه سیاسیه‌کانى کوردستان و پاراستنى یه‌کڕیزى نێوان الیه‌نه سیاسیه‌کان کرایه‌وه.\nدانیشتنى دوێنێى په‌رله‌مانى کوردستان که‌تایبه‌تبوو به‌خستنه‌روو گفتوگۆکردنی 11پ���رۆژه یاسا، به‌هۆى ئاماده‌نه‌بوونى وه‌زیرى پ�لان��دان��ى ح��ک��وم�ه‌ت��ى هه‌رێمى کوردستان دواخرا بۆ کاتێکى تر. ئه‌و  11پ��ڕۆژه یاسایه که برتى بوون له "پرۆژه‌ی خشته‌ی بودجه‌ی ته‌واوکاری په‌ره‌پێدانی پارێزگاکانی هه‌رێم بۆ ساڵی  2010و پێشنیاری یاسای ئه‌و نه‌هێشتنی له‌شفرۆشی و پێشنیاری ی��اس��ای وانه‌بێژی مامۆستایان له‌قۆناغه‌کانی بنه‌ره‌تی و پێشنیاری یاسای پشتگیری دارایی حزب و قه‌واره سیاسییه‌کان و پێشنیاری یاسای بوژاندنه‌وه‌ی\nپێشخستنی کشتوکاڵ و پێشنیاری یاسای کاروباری شارستانی ژماره 65ی ساڵی  1972هه‌موارکراو و پێشنیاری یاسای پێشینه‌ی هاوسه‌رگیری و پێشنیاری یاسای مادده هۆشبه‌ره‌کان و پێشنیاری چاککردنی م��ووچ�ه‌ی هێزه‌کانی ئاسایش وپێشمه‌رگه‌و پێشنیاری یاسای به‌خاوه‌ن کردنی خانووه ب��ێ ت���ۆم���اره‌ک���ان وپێشنیاری ی��اس��ای ده‌س��ت��ه‌ی کۆمسیۆنی ب����ااڵی ه��ه‌ڵ��ب��ژاردن��ه‌ک��ان .به‌ر ل�ه‌وه‌ی خاڵی یه‌که‌م بخرێته‌روو، ک��ه‌ب��ه‌رده‌وام��ب��وون ب��وو له‌سه‌ر خستنه‌رووی خشته‌ی بودجه‌ی ته‌واوکاری په‌ره‌پێدانی پارێزگاکانی\nبه‌بۆنه‌ى هاتنه‌وه‌ى سه‌رى ساڵى نوێى کۆچی ،هه‌ڤاڵ محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود سکرتێرى گشتیى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان، په‌یامێکى پیرۆزبایى ئاراسته‌ى جه‌ماوه‌رى کوردستان و موسڵمانان کرد، ئه‌مه ده‌قه‌که‌یه‌تی: باناوى خواى گه‌وره‌ى میهره‌بان به‌بۆنه‌ى ساڵیادى کۆچى پێغه‌مبه‌رى ئیسالم حه‌زره‌تى محه‌مه‌د (د.خ) و هاتنه‌وه‌ى سه‌رى ساڵى نوێى کۆچیى  ،1432جوانترین پیرۆزبایى له‌سه‌رجه‌م جه‌ماوه‌رى کوردستان و موسڵمانانى عێراق و جیهان ده‌که‌م و هیوادارم ساڵى نوێى کۆچى و ئه‌و یاده که مێژووى سه‌رله‌به‌رى موسڵمانان و مرۆڤایه‌تى گۆڕی ،مایه‌ى خێرو خۆشى و ساڵى نوێ ساڵى ئاشتى و ئاسووده‌یى و مایه‌ى خێرو به‌ره‌که‌ت بێت بۆ هه‌مووان. له‌خواى میهره‌بان داواکارم ساڵى نوێى کۆچى که هاوکاته له‌گه‌ڵ هه‌وڵه‌کانى پێکهێنانى حکومه‌تى نوێ له‌عێراقدا ،ب ه ئارامى به‌سه‌ر گه‌لى کوردستان و عێراقدا بگوزه‌رێت و بۆ کوردستان ساڵى ئاوه‌دانکردنه‌وه‌ى زیاترو یه‌کێتى ڕیزه‌کان و برایه‌تى بێت که به‌هاوکرۆکى په‌یامى هیجره‌تن. دووباره پیرۆزبێت ساڵیادى هیجره‌ت و سه‌رى ساڵى نوێى کۆچی. دڵسۆزتان محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود 29ى ذوالحج ه 1431ى کۆچى\nوه‌زاره‌تى ئه‌وقاف کۆنفرانسێک له‌سه‌ر توندوتیژى و مافى مێینه له‌ئیسالمدا به‌ڕێوه‌ده‌بات وه‌زاره‌ت���ی ئ�ه‌وق��اف و کاروباری ئایینیی حکومه‌تی هه‌رێم ،بۆ روون کردنه‌وه‌ی رۆڵی ئایین سه‌باره‌ت به مافی ژنان و توندوتیژی دژی ژنان، بڕیار وای��ه سیمینارێک ئه‌نجام بدات. وه‌زاره‌ت��ی ئه‌وقاف وێ��ڕای جه‌خت ک��ردن��ه‌وه ل �ه‌س �ه‌ر م��اف��ی ژن��ان، رایگه‌یاندووه" :له ئاینى پیرۆزى ئ��ی��س�لام��دا ب �ه‌ه��ی��چ شێوه‌یه‌ک م��اف��ى ژن���ان پێشێل ن��اک��رێ��ت و روون��ک��ردن �ه‌وه‌ى رۆڵ��ى ئایین له مه‌سه‌له‌ی توندوتیژى به‌رامبه‌ر مێینه ،به‌اڵم لێره و له‌وێ هه‌ست به‌گومانى هه‌ندێک ده‌که‌ین که ئایین رۆڵى هه‌بێت له‌و توندوتیژیه‌ى دژ به ئافره‌تانى کوردستان ده‌کرێت، بۆیه وه‌زاره‌تى ئه‌وقاف و کاروبارى ئاینى حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان\nهه‌رێم بۆ ساڵی  ،2010له‌الیه‌ن س��ۆزان خاڵه شه‌هاب سه‌رۆکی فراکسیۆنی کوردستانی که چه‌ند فراکسۆنه‌کانی په‌رله‌مانتارێکی دیکه‌ش پشتگیری بوو ،پێشنیاری دواخستنی دانیشتنه‌که کرا، ک �ه‌ه��ۆک��اره‌ک �ه‌ی گ���ه‌ران���ده‌وه بۆ ئاماده‌نه‌بوونی وه‌زیری پالندانان ک��ه ل��ه‌ب��ه‌ر پ��رس��ی سه‌رژمێری له‌به‌غدایه ،ئه‌م پێشنیازه له‌الیه‌ن س �ه‌رۆک��ی پ �ه‌رل �ه‌م��ان �ه‌وه خرایه ده‌ن��گ��دان�ه‌وه‌و به‌یه‌ک ده‌نگی دژ په‌سندکراو سه‌رۆکی په‌رله‌مانیش ب �ه‌پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ت��اران��ی راگه‌یاند: له‌دانیشتنی داه��ات��وو ئاگادار ده‌کرێنه‌وه.\nبڕیاری داوه له ئاینده‌یه‌کى نزیکدا کۆنفرانسێکى تایبه‌ت به مافى مێینه له ئیسالمدا ئه‌نجام بدات و له رووى شه‌ریعه‌تى ئیسالم و زانسته شه‌رعى و کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کانه‌وه ئه‌م دۆسیه ده‌خاته به‌رده‌م راى گشتى و بۆچوونى ره‌سمى وه‌زاره‌تى ئه‌وقاف له‌م مه‌سه‌له‌یه‌دا ده‌خرێته‌روو".\nبڕیار وای��ه ئه‌نجامى کۆنفرانسه بکرێته به‌رنامه‌ى کارى وه‌زاره‌ت ئ���ه‌وق���اف و ل���ه‌گ���ه‌ڵ الی���ه‌ن���ه په‌یوه‌ندیداره‌کان کار بکرێت بۆ چه‌سپاندنى مافه‌کانى ژنان و که‌م کردنه‌وه و بنبڕکردنى توندوتیژى به‌رامبه‌ر ئه‌م توێژه کاریگه‌ره‌ى کۆمه‌ڵگه.\nالیه‌نه‌کان له‌سه‌ر دابه‌شکردنى ده‌سه‌اڵتى ده‌سته‌ى سه‌رۆکایه‌تى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران کۆک نین له‌باره‌ى ده‌سه‌اڵته‌کانى سه‌رۆکایه‌تى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران جیاوازى و ناکۆکى له نێوان الیه‌نه‌کاندا هه‌یه‌و تا ئێستا دوووب��ۆچ��وون هه‌یه له‌و باره‌یه‌وه. ل �ه‌م��ب��اره‌ی �ه‌وه ،ئ�ه‌ن��دام��ى لیستى ئیتیالفى کوردستانى "شه‌ریف سلێمان" راگه‌یاند ،له نێوان الیه‌نه سیاسیه‌کاندا ناکۆکى هه‌یه له‌سه‌ر ده‌سه‌اڵته‌کانى سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى\nنوێنه‌ران. وت��ی��ش��ی :ه �ه‌ن��دێ��ک الی���ه‌ن داوا ده‌که‌ن ده‌سته‌ى سه‌رۆکایه‌تى که بریتین له س�ه‌رۆک��ى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران و ه���ه‌ردوو جێگره‌که‌ى پێکه‌وه بڕیاربده‌ن ،که‌چى هه‌ندێک الیه‌ن پێیان وایه ده‌بێت سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران که ئوسامه نوجێفیه به ته‌نها بڕیاربدات. ئه‌ندامه کورده‌که وتیشی :له‌به‌ر\nئ��ه‌وه‌ى له عێراقدا کاروباره‌کان به‌شێوه‌ى ته‌وافوق به‌ڕێوه‌ده‌چن، ده‌بێت له په‌رله‌مانیش هه‌مان شێواز پ �ه‌ی��ڕۆ بکرێت ،نابێت سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌ن به‌ته‌نها بڕیاربدات. هه‌روه‌ها ئاشکرایکرد ،ده‌سه‌اڵته‌کانى سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران له چوارچێوه‌ى سیسته‌مى ناوخۆیى ئه‌نجومه‌ن و ته‌وافوقى الیه‌نه‌کاندا گفتوگۆیان له‌باره‌وه ده‌کرێت.\nکۆمپانیایه‌کى ئه‌مه‌ریکى فیلمێک له‌باره‌ى کوردستان به‌رهه‌م دێنێت ن���ۆرس ک��ارۆالی��ن��ا -کۆمپانیاى "ئۆتێر ئایدى ستیچ"ى ئه‌مه‌ریکی، پێشنیارى به‌رهه‌مهێنانى فیلمێکى دۆکیۆمێنتى له‌باره‌ى کوردستان کرد. له‌چوارچێوه‌ى دیدار و کۆبوونه‌وه‌کانى پاشماوەی الپەڕە 1\nل �ه به‌شێکى ت��رى دیاره‌که‌دا ب �ه‌ڕێ��زى ب �ه گرنگیه‌وه باسى ل�ه ک��اری��گ�ه‌رى ڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى ک��رده‌وه له وش��ی��ارک��ردن �ه‌وه‌ى جه‌ماوه‌رى کوردستان و ئه‌رک و ڕۆڵى ئه‌و ڕێکخروانه‌ى شیکرده‌وه ل �ه به‌شێکى ت��رى دیاره‌که‌دا ب �ه‌ڕێ��زى ئ��ام��اژه‌ى ب �ه ئه‌رکى\nش��ان��دى هه‌رێمى ک��وردس��ت��ان له ویالیه‌ته یه‌کگرتوه‌کانى ئه‌مه‌ریکا، شاندى سیاسى و ئایینى هه‌رێمى کوردستان به‌سه‌رۆکایه‌تى محه‌مه‌د ش��اک �ه‌ل��ى راوێ���ژک���ارى سه‌رۆکى هه‌رێمى کوردستان بۆ کاروبارى\nئایینی ،ئ�ه‌م��ڕۆ یه‌کشه‌ممه ،له ویالیه‌تى "نۆرس کارۆالینا" چاویان به "بنجامین کینک" و "تۆنى مات" نوێنه‌رانى کۆمپانیاى "ئۆتێر ئایدى ستیچ" به‌ناوبانگى ئه‌مریکى که‌وت، بۆ به‌رهه‌مهێنانى فیلمێک له باره‌ى\nکوردستانه‌وه. ئه‌مه‌ش دواى ئ��ه‌وه‌ى گوێبیستى پانۆراماى رابردوو و ئێستاى ژیان و به‌سه‌رهاته‌کانى خه‌ڵکى کوردستان بوون ،پێشنیارى ده‌رهێنانى فیلمێکى دیکۆمینتاریان کرد له‌سه‌ر مێژووى\nخه‌بات و تێکۆشانى گه‌لى کوردستان و ژیانى ئه‌مڕۆى و به‌یه‌که‌وه ژیانى ئاشتیانه‌ى نێوان سه‌رجه‌م نه‌ته‌وه و ئایین و مه‌زهه‌به‌کان. به‌ڵێنیشیاندا ک��ه‌وا فیلمه‌که به ئاستێکى زۆر به‌رزى هونه‌رى ئاماده\nبکرێت و به‌ده‌نگى سینه‌ماکارى ن���اودارى جیهانى عومه‌ر شه‌ریف کۆمێنته‌کانى تۆمار بکرێت. ل��ه‌ب��ه‌رام��ب��ه‌ردا ش��ان��دى هه‌رێمى کوردستان ئاماده‌یى خۆى نیشاندا بۆ سه‌رخستنى ئه‌و پڕۆژه‌یه.\nنوێ ڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگاى م��ه‌ده‌ن��ى ک��رد و جه‌ختى له سه‌ر سه‌رکه‌وتنى ئه‌رکانى ئه‌و ڕێکخراونه کرده‌وه که ده‌توانن له چوارچێوه‌ى پ��رۆژه کانیان داکۆکیکردن له ماف و خواست و ئامانجه‌کانى توێژه‌کانیان بکه‌ن هه‌وه‌ها به‌ڕێزى ئاماژه‌ى به‌وه‌دا ک �ه پێویسته ڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگاى م �ه‌ده‌ن��ى خاوه‌نى پ��رۆژه‌ى خۆیان بن کار بکه‌ن بۆ دروستکردنى راى گشتى و چه‌سپاندنى داواکاریه‌کانیان وتیشى له سه‌رجه‌م واڵتانى دنیا\nڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى ده‌ت��وان��ن گۆڕانکارى بکه‌ن له سیته‌مى سیاسى واڵت���دا له ڕێگاى پیشکه‌ش کردنى پرۆژه‌و و خوپیشاندانى هێمانه دا دوات��ر ئ��ام��اده‌ب��وان باسیان له شێوازى میکانزمى نوێ کارکردنى ڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگاى مه‌دنى کرده‌و له کوردستان جه‌ختیان له سه‌ر بره‌ودانى زیاتریان به پرۆژه‌کانیان کرده‌وه.\nمالکى جه‌ختى ل�ه‌س�ه‌ر ئه‌وه کردۆته‌وه له‌م ماوه‌یه‌دا بابه‌ته سه‌ره‌کاییه‌کان چاره‌سه‌ر بکرێن و سووره له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى ئه‌مساڵ پرۆسه‌ى سه‌رژمێرى به‌ڕێوه‌بچێت، به‌اڵم وه‌زیرى پالن‌دانانى عێراق کۆسپى ده‌خسته ب��ه‌رده‌م ئه‌م مه‌سه‌له‌یه  .ڕۆژى ی �ه‌ک��ش �ه‌م��م �ه‌ش له ک��ۆب��وون �ه‌وه‌ی �ه‌ک��ى ب����ااڵدا که جه‌الل تاڵه‌بانى سه‌رۆک کۆمار و ن����ورى م��ال��ک��ى و به‌شێک له‌سه‌رکرده سیاسیه‌کانى عێراق ئ��ام��اده‌ى ب��وون ،که مه‌به‌ست\nلێى گفتوگۆکردن ب��وو له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ى س�ه‌رژم��ێ��رى گشتى دانیشتووان و ده‌ستنیشانکردنى واده‌ی���ه‌ک���ى ک��ۆت��ای��ى ب��ۆ ئه‌و پرۆسه‌یه بوو. ل�ه ک��ۆب��وون �ه‌وه‌ک �ه‌دا تاڵه‌بانى گرنگى ب �ه‌زووی��ى ئه‌نجامدانى سه‌رژمێرى گشتى دانیشتوانى دووپاتکرده‌وه ،به‌وپێیه‌ى یه‌کێکه له‌و کاره گرنگانه‌ى که ده‌وڵه‌ت چاوه‌ڕوانى ده‌ک��ات ،چونکه بۆ ماوه‌یه‌کى دوور و درێ��ژه ئه‌و کاره نه‌کراوه. س��ه‌رۆک ک��ۆم��ار ئ��ام��اژه‌ى کرد\nبۆ پێویستى سه‌رژمێرى گشتى دان��ی��ش��ت��ووان و گ��رن��گ��ى ئه‌و پرۆسه‌یه‌شى له گه‌شه‌سه‌ندن و پالندانان بۆ بنیاتنانى واڵت، روونکرده‌وه. له‌الیه‌ن خۆیه‌وه ن��ورى مالکى سه‌رۆک وه‌زیران ئاماژه‌ى به‌وه‌کرد ئه‌گه‌ر ل �ه‌راب��ردوودا پاساوێکى ئه‌منى هه‌بووبێت ئ �ه‌وا ئێستا ئه‌و پاساوانه نه‌ماون ،ئێستاش کاتێکى له‌باره بۆ په‌له‌کردن له‌و مه‌سه‌له‌یه‌دا ،چونکه په‌یوه‌ندى به پ��رۆس�ه‌ى گه‌شه‌سه‌ندنه‌وه هه‌یه له‌هه‌موو بواره‌کاندا.\nوه‌زاره‌تى پالندانى …\nمحه‌ما خه‌لیل ئاماژه‌ى دا :نورى\nدیدار سێشەممە  ● 2010/12/07ساڵی  ● 30ژماره 634\nهەڤاڵ محەمەد حاجی محمود:\nئەگەر سوننەش بەشداری نەکات ،مالیکی لە ماوەی دیاریکراودا حکومەت پێکدەهێنێ ئا :عومەر عەبدوڵاڵ ل ه دیمانه‌یه‌کدا له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌ى ~ ه����ەڤ����اڵ م���ح���ه‌م���ه‌د حاجى مه‌حمود سکرتێرى گشتى ح��زب��ى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان تیشک ده‌خات ه سه‌ر دواین گۆڕانکاریه‌کانى عێڕاق و هه‌وڵه‌کانى پێکهێنانى حکومه‌ت و دابه‌ش کردنى پۆست ه وه‌زارییه‌کان ل ه نێوان لیست و قه‌وار‌ه سیاسیه‌کاندا و پێگه‌ى کورد ل ه ئاینده‌ى پڕۆسه‌ى سیاسى و پێکهێنانى حکومه‌تدا به‌گرنگ ل ه قه‌ڵم ده‌دات. * دواى ئ����ه‌وه‌ى ل �ه‌س �ه‌ر بنه‌ماى پێشنیاره‌که‌ى س �ه‌رۆک��ى هه‌رێمى کوردستان کۆتایى ب ه قه‌یرانى سیاسى و پێکهێنانى حکومه‌تى نوێ هێنرا و م �ه‌رج و داخوازییه‌کانى لیستى عێڕاقیی ه و لیسته‌کانى تر له‌به‌رچاو گیران چاره‌نوسى داخوازییه‌کانى کورد له‌و پێشنیاره‌دا چی لێهات و ئایینده‌ى جێبه‌جێکردنیان چۆن ده‌بێت؟  له‌ڕاستیدا ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ى هه‌رێمىکوردستان به‌شێک ه ل ه عێڕاق ئه‌گه‌ر گیروگرفته‌کان ل ه عێڕاقدا دروست بن کاریگه‌رى له‌سه‌ر کوردستانیش ده‌بێت چ چ��اک بێت ی��ان خ��راپ بێت,وات ه ئه‌گه‌ر کێشه‌یه‌ک ل ه به‌غداد هه‌بێت ڕه‌نگدانه‌وه‌ى له‌سه‌ر کوردستانیش ده‌بێت ئه‌م جار‌ه دواى ئه‌وه‌ى هه‌شت مانگ هه‌وڵێکى زۆر درا له‌الیه‌ن واڵته‌کانى ئه‌مه‌ریکا و سعودیی ه و میسر و تورکیا و واڵتانى ترى دنیاو‌ه بۆ ئه‌وه‌ى ک ه بتوانن هه‌موو پێکهاته‌کانى عێڕاق کۆبکه‌نه‌وه‌و پێکه‌و‌ه بگه‌ن ه چارونوسێک بۆ کۆتایى هێنان به‌و قه‌یرانه‌ى ک ه دواى هه‌ڵبژاردنه‌کانى عێڕاق دروست بوو ل ه ڕستیدا ئه‌و هه‌واڵن ه هیچیان بۆ نه‌کراو نه‌گه‌یشتن ه ئه‌نجامێک به‌اڵم ئه‌و‌ه بوو ل ه کوردستان له‌سه‌ر بانگهێشتى سه‌رۆکى هه‌رێمى ک��وردس��ت��ان ت��وان��را ل� ه ناو خاکى عێڕاق و ل ه چوارچێوه‌ى عێرقدا هه‌موو پێکهاته‌کان به‌تایبه‌تى دوو پێکهاته‌ى گه‌وره‌و دژى یه‌کى شیعه‌و سون ه ل ه عێڕاقدا بتوانن ل ه هۆڵێکدا ل ه هه‌ولێر کۆببنه‌و‌ه و پێشنیاره‌که‌ى سه‌رۆکى هه‌رێمى کوردستان و هه‌موو هێز‌ه سیاسیه‌کانى کوردستان قبووڵ بکه‌ن و پێکه‌و‌ه به‌شدارى بکه‌ن له‌و کۆبوونوه‌یه‌دا,ک ه ئه‌و‌ه ڕواندنه‌وه‌ى ئه‌و ناکۆکى و ته‌موومژان ه بوو ک ه ل ه نێوان ئه‌و الیه‌نانه‌دا هه‌بوو و‌ه پێکه‌و‌ه دانیشتن و گفتوگۆیانکرد ئ �ه‌و‌ه هه‌نگاوێکى باش بوو,پاشان کۆبوونه‌وه‌ى به‌غداد کراو توانرا دواى هه‌شت مانگ له‌سه‌ر ده‌س��ت��ى ک���ورد بگه‌ن ه ئه‌نجامێک که‌ئه‌ویش دانیشتنى په‌رله‌مانى عێڕاق بوو هه‌روه‌ها ل ه الیه‌ن په‌رله‌مانیشه‌و‌ه کاندیدى ک��ورد بۆ پۆستى سه‌رۆک کۆمارى عێڕاق ک ه به‌رێز مام جه‌الل بوو په‌سه‌ند کرا,ئه‌مان ه بون ه هه‌نگاوی یه‌که‌م و دواتریش له‌الیه‌ن به‌ڕێز مام جه‌الله‌و‌ه نورى مالکى ڕاسپێردرا بۆ پێکهێنانى حکومه‌ت,ئه‌مان ه سێ پۆست ه گرنگ و سه‌ره‌کیه‌کانى عێڕاق بوون یه‌کالیى کرانه‌و‌ه ک ه کێشه‌یان له‌سه‌ر بوون,یه‌کالیى کردنه‌وه‌ى ئه‌و کێشه‌و گرفتان ه خ��ۆى بۆخۆى هه‌نگاوێکى گرنگ بوو هه‌موو دنیاش دانى به‌وه‌دا نا ک ه کوردستان ده‌ست پێشخه‌ر بوو‌ه ل ه کۆتایى هێنان ب ه قه‌یرانى سیاسى عێڕاق و هه‌ندێک الیه‌نیش ڕه‌نگ ه پێیان وابێت ک ه ئه‌و ده‌ست پێشخه‌رییه‌ى کورد زیانى بۆ کورد خۆى هه‌بووه,نه‌خێر به‌پێچه‌وانه‌و‌ه ئه‌گه‌ر کێشه‌یه‌ک ل ه عێڕاقدا هه‌بێت کوردستانیش زیانى لێده‌کات بۆی ه ئه‌و‌ه هه‌نگاوێکى گرنگ بوو ل ه کاتێکدا هه‌موو ئه‌و ده‌وڵه‌تان ه به‌هه‌موو توانایانه‌و‌ه ک ه هه‌یان ه نه‌یان توانى ئه‌و کێشانه‌ى عێڕاق چاره‌سه‌ر بکه‌ن به‌اڵم الیه‌نى کورد توانى ئه‌نجامێکى باش له‌و ده‌ستپێشخه‌ریی ه بهێنێته‌دى .مانه‌و‌ه س�ه‌ر داب��ه‌ش کردنى پۆسته‌کان بۆ دابه‌شکردنى پۆسته‌کانیش کورد حه‌ق نیی ه خۆى وه‌ک چواره‌م لیستى براوه‌ى هه‌ڵبژاردن حساب بکات و نابێت وه‌کو سێ الیه‌نى ک��ورد و شیعه‌و سون ه خۆى حساب بکات به‌ڵکو ده‌بێت وا حساب بۆ خۆى بکات ک ه له‌عێڕاقدا دوو نه‌ته‌وه‌ى سه‌ره‌کى هه‌ی ه ک ه نه‌ته‌وه‌ى ع�ه‌رب و نه‌ته‌وه‌ى ک��وردن که‌له‌گه‌ڵ\nڕێبین حەسەن Rebin.1987@yahoo.com\nویکلیکس و مه‌ترسی ه نوێیه‌که‌ى به‌رده‌م ئه‌مریکا\nنه‌ته‌وه‌و پێکهاته‌کانى تر ل ه عێڕاقدا پێکه‌و‌ه ده‌ژی��ن,ئ �ه‌و دوو نه‌ته‌وه‌ی ه ده‌توانن چاره‌نوسى عێڕاق له‌ڕووى ئابورى و هه‌موو بواره‌کانى تره‌و‌ه دیارى بکه‌ن,ئه‌و دوو نه‌ته‌وه‌ی ه هاوبه‌شن ل ه عێڕاقدا که‌وات ه کورد ده‌توانێ و ده‌کرێت وه‌کو کورد ده‌سکه‌وته‌کانى خۆى به‌ده‌ست بهێنێت نه‌ک له‌سه‌ر استحقاقى هه‌ڵبژاردن و ڕیزبه‌ندى لیسته‌کان چونک ه ب �ه‌و استسحاقى هه‌ڵبژاردن و ڕیزبه‌ندى لیسته‌کان ڕه‌نگ ه ده‌ستکه‌وتێکى ئه‌وتۆى ده‌ست نه‌که‌وێت به‌اڵم وه‌کو نه‌ته‌وه‌ى دووه‌م ل ه عێڕاقدا ده‌توانن ده‌ستکه‌وتى زیاتر به‌ده‌ست بهێنن چونک ه به‌بێ ک��ورد حکومه‌ت ل ه عێڕاقدا پێکناهێنرێت,چونک ه کورد پێکهاته‌یه‌کى گرنگ ه و زیاتر ل ه 50 ساڵ ه گیروگرفت و شه‌ڕوکێشه‌کانى عێڕاق هه‌مووى ئه‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌وه‌ى ک� ه مه‌سه‌له‌ى ک��ورد به‌شێوه‌یه‌کى ئاشتییان ه چاره‌سه‌ر نه‌کراو‌ه بۆی ه به‌بێ کورد هیچ حکومه‌تێک دروست ناکرێت ئه‌گه‌ر دروستیش بکرێت سه‌رکه‌وتوو نابێت بۆی ه من پێم وای ه کورد وه‌کوو نه‌ته‌وه‌ى دووه‌م ل ه عێڕاقدا ده‌توانێت ده‌ستکه‌وته‌کانى خۆى به‌ده‌ست بێنێت و ئه‌و پۆستانه‌ى کورد به‌ده‌ستى دێنێ ده‌ستکه‌وتن پۆستى س �ه‌رۆک کۆمار یه‌کێک ه ل ه ده‌ستکه‌وت ه گرنگه‌کان ک ه ل ه  192ده‌وڵه‌تى دنیا سه‌رۆکى ده‌وڵه‌تێک کوردبێت ،هه‌روه‌ها له‌وه‌زاره‌ته‌کانیش پێم وای ه شه‌ش وه‌زاره‌ت وه‌رده‌گیرێن ک ه وه‌زاره‌ت��ى ده‌ره‌وه‌و پیالن دانانى تیادای ه جگ ه ل ه کۆمه‌ڵێک وه‌زاره‌تى ترو جێگرى سه‌رۆک وه‌زیران. * ب �ه‌اڵم کوردستان تائێستا وه‌کو ناوبژیوان ڕۆڵى دیاره‌و داواکاریه‌کانى خۆى ک ه  19خاڵى و وه‌ک مه‌رجێک بۆ پێکهێنانى حکومه‌ت پێشکه‌ش کردون چاره‌نوسیان نازانین؟  له‌ڕاستیدا ئه‌گه‌ر یه‌کێک بیه‌وێچ��اره‌س�ه‌رى خه‌ڵکى تر بکات ده‌بێ خۆى هه‌ندێک زه‌ره‌رى تیادا بکات مه‌سه‌له‌ى م���ادده‌ى  140و ناوچ ه دابڕاوه‌کان ئه‌و‌ه مه‌سه‌له‌یه‌کى تره‌و به‌ستراو‌ه به‌مه‌سه‌له‌ى بارودۆخى عێراق به‌گشتى و بابه‌تى ده‌س��ت��ورو خاڵ ه گرنگه‌کانى تر ،ئه‌وه‌یان په‌یوه‌ندى به‌کاته‌و‌ه هه‌یه ،بۆی ه من پێم وانی ه له‌م کاته‌داو به‌خێراى ماده‌ى  140و کێشه‌ى ناوچ ه دابڕاوه‌کان و گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ سه‌ر هه‌رێمى کوردستان ته‌واوبێت، ئه‌مان ه کاتیان ده‌وێت ئه‌م کێشان ه ک ه دروست بوون کاتى خۆى ڕژێمى به‌عس ب ه بڕیارى سه‌رۆکایه‌تى کۆمار دایناون و دروستى ک��ردون ،هه‌ندێک ناوچ ه کراونه‌ت ه ناوچه‌ى عه‌ره‌بى که‌له‌بنه‌ڕه‌تدا ن��اوچ �ه‌ى ک��وردی��ن ،ی��ان خه‌ڵکانێک ه �ه‌ن ک���وردن و خۆیانیان به‌عه‌رب نوسیو‌ه ئه‌مان ه هه‌موویان به‌مه‌رسومى کۆمارى کراون ،ئه‌مان ه له‌م کاته‌شدا بێویستیان به‌وه‌ی ه که‌مه‌رسومى کۆمارى بگه‌ڕینه‌وه‌و چاره‌سه‌ر بکرێن ،ڕه‌نگ ه ئ �ه‌وه‌ش ماوه‌یه‌کى زۆرت��رى بوێت و\nچاره‌سه‌رى ل ه ماوه‌یه‌کى کورتدا ڕه‌نگ ه ئاسان نه‌بێت. * به‌شدارى کردنى سونه‌کان ک ه ل ه لیستى عێراقیه‌دا خۆیان ده‌بیننه‌و‌ه چ کاریگه‌رییه‌کى ل ه سه‌ر پێگه‌ى کورد و داواکاریه‌کانى ده‌بێت له‌ئاینده‌دا؟  له‌ڕاستیدا ده‌توانین لیستى عێراقی هوه‌ک��و گورچیله‌ى گ��ا بشوبهێنین، گ��ورچ��ی��ل �ه‌ى گ��ا هه‌رپارچه‌یه‌کى له‌شوێنێکه‌و‌ه پێوه‌ى نوساوه ،ئه‌م لیستى ع��ێ��راق��ی�ه‌ش ب � ه ته‌وجیهو ئاراسته‌کردن دروست کراوه ،بۆنمون ه لیستى به‌ره‌ى تورکمانى تیادایه ،ئه‌گه‌ر تورکیا بزوێنه‌رى به‌ره‌ى تورکومانى نه‌بێت ناتوانێت عه‌الوى قبوڵ بکات، که‌شیعه‌یه‌و سه‌رۆکى لیسته‌که‌یان بێت، یان عه‌شایه‌رى سونه‌ى ناوه‌ڕاستى عێراق ه تیایدایه ،ئ�ه‌گ�ه‌ر سعودی ه ته‌وجیهیان نه‌کات ناتوانێت شیعه‌یه‌کى وه‌کو عه‌الوى قبوڵ بکات و سه‌رۆکى لیسته‌که‌ى بێت ،به‌هه‌مان شێو‌ه به‌عسیه‌کانى تیایدایه‌و سونه‌ى موسڵى تیادای ه ئه‌مان ه هه‌موویان ب ه ته‌وجیهى ئه‌مالو ئه‌وال کۆبونه‌وه‌و لیستێکیان دروست کرد بۆئه‌وه‌ى به‌ڕه‌ک ه له‌ژێرپێ ى شیع ه ده‌رکه‌ن ،وات ه پۆستى سه‌رۆک وه‌زی��ران له‌ده‌ست شیع ه بسه‌ننه‌وه‌و پ��اش ماوه‌یه‌کیش ب �ه‌ع �ه‌الوى بڵێن تۆسه‌رۆکى لیستێکى وه‌ک��و لیستى عێراقیه‌یت به‌اڵم خۆت له‌و لیسته()91 که‌سی ه دا ته‌نها( )11که‌ست هه‌یه، ئێم ه س����ه‌رۆک وه‌زی�����ران ده‌ده‌ی���ن به‌یه‌کێکى تر ،من پێم وای ه ئه‌و بێنه‌و به‌ره‌ی ه بۆئه‌وه‌بوو ،به‌اڵم شیعه‌کان زوو له‌و هه‌وڵ ه تێگه‌یشتن ،شیع ه جارێکى تر پۆستى سه‌رۆک وه‌زیران ناده‌نه‌و‌ه ب ه عه‌ره‌بى سونه ،س�ه‌رۆک وه‌زیران خاوه‌نى کۆمه‌ڵێک ده‌سه‌اڵت ه ک ه شیع ه قبوڵ ناکات جارێکى تر بکه‌وێته‌و‌ه ده‌ستى سونه‌کان من پێشتریش ب ه ڕۆژنامه‌که‌ى ئێوه‌م ڕاگه‌یاندو‌ه ئه‌گه‌ر پۆستى سه‌رۆک وه‌زی��ران نه‌درێت ب ه ع�ه‌الوى لیسته‌که‌ى هه‌ڵ ده‌وه‌شێت، ئه‌وه‌شمان هه‌ر له‌یه‌که‌م دانیشتنى په‌رله‌ماندا بینى کاتێ ع���ه‌الوى و کۆمه‌ڵێک ئه‌ندامى لیسته‌که‌ى چون ه ده‌ره‌وه‌و داواى ل ه ئوسام ه نوجه‌یفى کرد بچێت ه ده‌ره‌وه ،به‌اڵم نوجه‌یفى ووتى" من ئێستا سه‌رۆکى په‌رله‌مانى عێراقم و نه‌چوو‌ه ده‌ره‌و‌ه ل ه گه‌ڵیاندا، ئێستاش زۆر له‌کوتله‌کانى ناو لیستى عێراقی ه ڕه‌نگ ه په‌یوه‌ندیان کردبێ و بیانه‌وێت به‌شدارى ل ه حکومه‌تدا بکه‌ن و بۆیان ده‌رکه‌وتوو‌ه کاتێک شیعه‌کان له‌ساڵه‌کانى بیسته‌کاندا به‌شدارى حکومه‌تیان نه‌کرد ،هه‌تا گه‌یشتن ه ساڵى  2003چه‌وسانه‌وه‌و له‌ناو ده‌بران. ل ه  2004یشدا سوننه‌کان ل ه په‌رله‌مان و حکومه‌ت دا به‌شداریان نه‌کرد ،ماوه‌ى ئه‌و ساڵ و نیو‌ه سه‌دان که‌سیان کوژران و له‌ناو چوون ،ژماره‌یه‌کى زۆریان لێ ده‌ستگیر کر ا به‌یاساش ده‌ستگیر ده‌کران و زیندانى ده‌کران ،له‌به‌ر ئه‌و‌ه سونه‌کان ناتوانن له‌ده‌ره‌وه‌ى حکومه‌ت\nو پرۆسه‌ى سیاسى دا بمێننه‌و‌ه چونک ه زیانى لێ ده‌که‌ن ،بێگومان ئه‌مجار‌ه بۆی ه هاتونه‌ت ه ن��او هه‌ڵبژاردنه‌و‌ه بۆئه‌وه‌ى به‌شدارى ل ه حکومه‌ت دا بکه‌ن ،به‌شداریشیان کردوه‌و سه‌رۆکى په‌رله‌مانیان وه‌رگرتوه‌و بێگومان ل ه حکومه‌تیشدا ب �ه‌ش��دارى ده‌ک���ه‌ن و پۆستى بااڵ وه‌رده‌گرن و ئه‌نجومه‌نێکیش دروست ده‌کرێت به‌ناوى ئه‌نجومه‌نى بااڵ بۆسیاسه‌ت ه ستراتیژیه‌کان ک ه عه‌الوى سه‌رۆکایه‌تى ده‌کات. * لیستى عێراقی ه داوا ده‌ک��ات ئه‌و ئه‌نجومه‌ن ه ده‌س �ه‌اڵت��ى جێ به‌جێ کردنى هه‌بێت تاچه‌ند ئه‌و داوای ه جێى خۆى ده‌گرێت ،له‌کاتێکدا ده‌وڵه‌تى یاسا ئه‌وداوای ه ڕه‌ت ده‌کاته‌وه؟  له‌ڕاستیدا ئ�ه‌و ئه‌نجومه‌ن ه له‌به‌رچاره‌سه‌ر کردن و ڕازى کردنى لیستى عێراقی ه دروس��ت ده‌کرێت ،ئه‌گه‌رنا ئه‌و ئه‌نجومه‌ن ه ڕه‌نگ ه به‌شێوه‌یه‌ک ل ه شێوه‌کان پێویست بێت ،بۆنمون ه ل ه زۆر واڵتانى دنیا دا هاوشێوه‌ى ئه‌و ئه‌نجومه‌ن ه هه‌یه ،ل ه تورکیادا ئه‌نجومه‌نى ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى پێ ده‌ڵێن ،ل ه ئه‌مه‌ریکا ئه‌نجومه‌نى پیرانى پێ ده‌ڵێن و ل ه ئێران ئه‌نجومه‌نى خوبرگانى پێ ده‌ڵێن ،له‌به‌ریتانیا لوردات و ل ه واڵتانى عه‌ره‌بى ئه‌نجومه‌نى ئه‌عیان پێ ده‌ڵێن، ئه‌م ه له‌سه‌ر ده‌سه‌اڵتى په‌رله‌مان و حکومه‌ت و ده‌س�ه‌اڵت�ه‌ک��ان��ى تریش ده‌سه‌اڵتى هه‌یه ،به‌اڵم ل ه هه‌موو کاتێدا ئه‌و ده‌سه‌اڵت ه ده‌سه‌اڵتێکى جێ به‌جێ کردن نیه ،ڕه‌نگ ه کارێکى حکومه‌تى یان بڕیارو یاسایه‌کى په‌رله‌مان ڕابگرن، به‌اڵم نابێت ه ئه‌نجومه‌نێکى جێ به‌جێ ک��ردن ،ئه‌مان ه وات ه لیستى عێراقی ه ده‌یانه‌وێت به‌وجۆره‌بێت که‌ده‌سه‌اڵتى جێ به‌جێ کردنى هه‌بێت ،که‌من بڕوا ناکه‌م شیع ه قبوڵ بکات دوو حکومه‌ت ل ه واڵتێکدا دروست بکرێت ،له‌به‌ر ئه‌و‌ه من واده‌بینم ئه‌و ئه‌نجومه‌ن ه ئه‌نجومه‌نێکى ڕاوێژکارى ده‌بێت و له‌وه‌ش زیاتر هیچى پێ ناکرێت. * بۆچى زۆربه‌ى کوتل ه سیاسیه‌کان داواى ئه‌و وه‌زاره‌تان ه ده‌که‌ن که‌خزمه‌ت گوزارین ،ئایا ئه‌و‌ه ده‌گه‌یه‌نن ک ه ئه‌و کوتل ه سیاسیان ه ده‌یانه‌وێت ل ه ڕێگه‌ى ئه‌و وه‌زاره‌تانه‌و‌ه متمانه‌ى خه‌ڵک بۆ خۆیان ڕابکێشنه‌وه؟  هۆکارى گه‌ڕانى کوتل ه سیاسیه‌کانبه‌دواى وه‌زاره‌ت ه خزمه‌ت گوزاریه‌کان ناگه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌و بۆچونه‌ى ک ه تۆ باست کرد ،به‌ڵکو هۆکاره‌که‌ى ئه‌وه‌ی ه که‌پۆست ه وه‌زاری �ه‌ک��ان بۆسێ شێو‌ه داب�ه‌ش ک��راون ،خاڵ به‌ندى دانراوه، بۆنمون ه پێشتر پۆست ه سیادیه‌کان ل ه وه‌رگرتنى وه‌زاریه‌کانى که‌م نه‌کرده‌وه، ب��ه‌اڵم ئێستا پۆسته‌کانى سه‌رۆک کۆمارو سه‌رۆک وه‌زی��ران و سه‌رۆکى په‌رله‌مان یه‌کى  10خاڵ ده‌بات ،ئه‌گه‌ر ئ �ه‌و پۆست ه بده‌یت ه وه‌زاره‌ته‌کانى ده‌وڵه‌ت د‌ه وه‌زاره‌ت ده‌کات ،بۆنمون ه وه‌زاره‌تێکى سیادى( )5خاڵ ه وه‌ک وه‌زاره‌ته‌کانى ده‌ره‌و‌ه و پالن دانان\nو به‌رگرى و ناوخۆ و ن �ه‌وت ،به‌اڵم وه‌زاره‌ته‌کانى ترى وه‌ک کشتوکاڵ و ژینگ ه و پیشه‌سازى  3خاڵه ،ئه‌وه‌ى ک ه ده‌چێ وه‌زاره‌تێکى سیادى وه‌رده‌گرێت ل ه وه‌زاره‌ته‌کانى ترى که‌م ده‌کاته‌وه، له‌به‌ر ئه‌و‌ه کوتله‌کان ئه‌و وه‌زاره‌تان ه وه‌رده‌گرن که‌خاڵه‌کانیان که‌مه ،ئه‌گه‌ر ئه‌و‌ه نه‌بوای ه هه‌موان داواى وه‌زاره‌ت ه سیادیه‌کانیان ده‌کردو کوردیش وه‌زاره‌تى ده‌ره‌و‌ه و پالن دانانى به‌ر نه‌ده‌که‌وت، بۆی ه ته‌نها په‌یوه‌ندى به‌وه‌و‌ه هه‌ی ه ک ه ئه‌وان چه‌ند وه‌زیریان هه‌بێت  ،ئه‌گه‌ر نا مه‌سه‌له‌ک ه خزمه‌ت کردن نیه ،بڕۆ بزان ه له‌شاره‌کانى باشورى عێراقدا چى کراو‌ه بێگومان هیچ نه‌کراوه. * به‌اڵم وه‌زاره‌ت � ه سیادیه‌کان وه‌کو وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌و پالن دانان و نه‌وت بۆ کورد گرنگى خۆیان هه‌یه؟  به‌ڵى وه‌زاره‌تێکى وه‌کو وه‌زاره‌تىده‌ره‌و‌ه بۆ کورد گرنگه ،خۆتان ده‌زانن کێشه‌ى ئێمه‌ى ک��ورد ئ �ه‌و‌ه بوو ک ه ده‌وڵ�ه‌ت��ان ل ه ڕێگه‌ى وه‌زاره‌ته‌کانى ده‌ره‌وه‌یانه‌و‌ه بڕیاریان ل ه چاره‌نوسى ئێم ه ده‌دا ل ه کوردستاندا ،ڕه‌نگ ه ئه‌و‌ه بۆ ئێمه‌ى کورد گرنگ بێت ،ل ه هه‌موو حاڵه‌ته‌کاندا کوردێک بچێت ل ه کۆبوونه‌وه‌کانى دنیادا دانیشتبێت ب��ۆ ئێم ه گرنگه ،بێگومان هه‌موو وه‌زاره‌ت��ه‌ک��ان گرنگن ،ب �ه‌اڵم ڕه‌نگ ه وه‌زاره‌ت���ى ده‌ره‌و‌ه بۆ ئێم ه گرنگتر بێت. * تاچه‌ند گه‌شبینن به‌وه‌ى ک ه نورى مالیکى بتوانێ له‌و ماوه‌یه‌ى ک ه بۆى دیارى کراو‌ه حکومه‌ت پێک بهێنێت؟  ل � ه ڕاس��ت��ی��دا دوو ح��اڵ �ه‌ت هه‌ی هحاڵه‌تێکیان ئه‌وه‌ی ه ک ه حکومه‌تى شه‌راکه‌ت به‌ڕێکه‌وتنى هه‌موو الیه‌نه‌کان سون ه و شیعه‌و کورد و پێکهاته‌کانى تر به‌شدارى تییا ده‌که‌ن پێى ده‌ڵێن حکومه‌تى شه‌راکه‌تى نیشتمانى . به‌اڵم ئه‌گه‌ر مالکى له‌ماوه‌ى ئه‌و 30 ڕۆژه‌ى ک ه بۆى دان���راو‌ه بۆ نموون ه سون ه ئاماد‌ه نه‌بوو به‌شداى له‌گه‌ڵ بکات یان الیه‌نێکى تر به‌شدارى نه‌کرد من پێم وای ه مالکى حکومه‌ته‌ک ه هه‌ر دروس��ت ده‌ک��ات ب �ه‌اڵم حکومه‌تێکى زۆری��ن � ه دروس���ت ده‌ک���ات .ئ��ه‌و ک ه ژماره‌ى زۆرین ه بوو ده‌توانێت حکومه‌ت دروست بکات,چونک ه ئه‌و ڕاسپێردراو‌ه و ل ه کاتى خۆیدا حکومه‌ت دروست ده‌کات به‌اڵم ئه‌و حکومه‌ت ه تا چه‌ند سه‌رکه‌وتوو ده‌بێت یان نا شتێکى تر‌ه به‌اڵم حکومه‌تێکى زۆرین ه ده‌بێت. * ت��ا چه‌ند ئ �ه‌و حکومه‌ته‌ى ک ه حکومه‌تى شه‌راکه‌ت ده‌بێت به‌هێز ده‌بێت؟  ئه‌گه‌ر کوردى له‌گه‌اڵ بێت به‌هێزترده‌بێت وات ه ئه‌گه‌ر کوردو شیع ه پێکه‌و‌ه حکومه‌ت پێکبهێنن ک ه سیشى تیا نه‌بێت ده‌توانن به‌ڕێوه‌ى به‌رن چونک ه سه‌رۆکى په‌رله‌مان سونه‌یه‌و به‌شى ئ��ه‌وه‌ش ل ه سونه‌کان ده‌مێنێت ک ه به‌شدارى بکه‌ن و پۆستى وه‌زاره‌ت وه‌ربگرن.\nله‌چه‌ند ڕۆژى ڕاب���ردوودا جارێکى تر م��اڵ��پ�ه‌ڕى ویکلیکس نزیکه‌ى 250 هه‌زار به‌ڵگه‌نامه‌ى نهێنى باڵوکرده‌و‌ه و چه‌ندین زان��ی��ارى گرنگ و نوێ، ک ه هێشتا به‌شێکى ئه‌و واڵتانه‌شى خۆیان ب ه هاوپه‌یمانى نزیکى ویالیه‌ت ه یه‌کگرتووه‌کانى ئه‌مریکا له‌قه‌ڵه‌مداو‌ه تا کاتى ب�ڵاوک��ردن �ه‌وه‌ک �ه‌ى درکیان پێنه‌کردبوو ،ئه‌گه‌ر به‌شێوه‌یه‌کى گشتى له‌و به‌ڵگه‌نامان ه بڕوانین ،تێبینى ئه‌و‌ه ده‌که‌ین ک ه له‌ڕووى کاته‌و‌ه باڵوکردنه‌وه‌ک ه بۆ تێکدانى سه‌قامگیرى جیهان به‌گشتى و ویالیه‌ت ه یه‌کگرتووه‌کانى ئه‌مریکا ب ه تایبه‌تى ،هێنده‌ى مه‌ترسیدار بوو هێند‌ه نه‌یتوانى گرنتى پاراستنى ئاسایشى جیهان ل ه ئه‌ستۆ بگرێت، ب�ه‌اڵم له‌ڕوانگه‌ى بۆچوونه‌کانیشه‌و‌ه باڵوکردنه‌وه‌ى به‌ڵگه‌نام ه نهێنییه‌کان ن��ه‌ک پێویست ب��وو ک � ه ماوه‌یه‌کى زووت���ر ئاشکرا بکرێن ،به‌ڵکو به‌و به‌ڵگه‌نامان ه نیه‌تى ڕاسته‌قینه‌ى پشت په‌رده‌ى مه‌به‌ست ویسته‌کانى ئه‌مریکا ده‌رکه‌وت ،بێگومان هه‌تا ئه‌م ساته‌ش به‌ڵگه‌نامه‌کانى ویکلیکس بۆت ه دیارترین باسى ناوه‌ند‌ه سیاسى و میدیاکان و ئه‌وه‌ى له‌و نێوه‌نده‌شدا بۆت ه جێگاى پ��رس��ی��ار ئ��ه‌وه‌ی��ه ،ئ��اخ��ۆ کێن ئه‌و که‌سانه‌ى دزه‌یان کردۆت ه ناو به‌ڵگه‌نام ه نهێنیه‌کانى وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مریکا و زۆربه‌ى ناوه‌ند‌ه سه‌ربازیه‌کانى ترى ئه‌و واڵت �ه؟ یاخود ویکلیکس بۆچى ته‌نیا ب ه باڵوکردنه‌وه‌ى به‌ڵگانامه‌کانى هه‌ردوو جه‌نگى ئه‌فغانستان و عێراقه‌و‌ه نه‌وه‌ستاو واڵتانى دیکه‌ى له‌و ملمالنێ توند‌ه تێو‌ه گالند؟ دیار‌ه بۆ وه‌اڵمى ئ��ه‌م دوو پ��رس��ی��اره‌ش به‌پێى ئه‌و زانیارانه‌ى بوونیان هه‌یه ،ده‌توانین بڵێین پێده‌چێت ئه‌و ماڵپه‌ڕ‌ه له‌الیه‌ن چه‌ند واڵتێکى ن �ه‌ی��ارى ئه‌مریکاو‌ه پشتیوانى لێبکرێت و له‌گه‌یاندن و پێدانى به‌ڵگه‌کان کار ئاسانى زۆرى بۆ کرا بێت ،له‌الیه‌کى دیکه‌شه‌و‌ه پێده‌چێت ل ه ناوخۆى ئه‌مریکادا له‌الیه‌ن نه‌یارانى دیموکراته‌کان و ب ه تایبه‌تیش باراک ئۆباما ،پێدانى به‌ڵگه‌کان وه‌ک گورزێکى توند بێت بۆ کارى ئیداره‌که‌ى ئۆباما و له‌و ڕێیه‌و‌ه دژایه‌تى زیاترى کاره‌کانى بکرێت ،چونک ه ب ه شێوه‌یه‌کى گشتى باڵوکردنه‌وه‌ى به‌ڵگه‌نام ه نهێنیه‌کان کاریگه‌رى خراپى بۆ سه‌ر ئاسایشى ده‌ره‌ک����ى ئه‌مریکا ه�ه‌ی� ه و خودى لێدوانه‌کانى ئۆباماش ل ه سه‌ره‌تاى ده‌ست به‌کاربوونیه‌و‌ه زیاتر جه‌ختکردنه‌وه‌بوو ب��ۆ پاراستنى ئاسایشى ده‌ره‌ک���ى ئه‌مریکا ،ئێستاش ک ه ویکلیکس هه‌ستا به‌و کار‌ه ب ه ئاشکرا ئه‌و‌ه ده‌رکه‌وت ک ه هه‌ر جۆر‌ه تێکدانێکى دۆخى ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مریکا ڕاسته‌وخۆ ده‌بێت ه هۆى تێکدان و کاردانه‌وه‌ى نێگه‌تیڤ بۆ سه‌ر ڕه‌وشى ناوخۆى ئه‌و ده‌وڵه‌ت ه زلهێزه‌ى ئه‌مرۆِى جیهان ،چونک ه هه‌میش ه ئیداره‌کانى پێشووى ئه‌مریکا کاریان بۆ پاراستنى ئاسایشى ده‌ره‌کى واڵته‌که‌یان کردوو‌ه و نه‌یانویستوو‌ه هیچ کات له‌ڕێگه‌ى مامه‌ڵه‌ى پێچه‌وان ه و نا ته‌ندروسته‌وه، ئاسایشى ناوخۆى ئه‌مریکا بکه‌وێت ه به‌ر ڕێژنه‌ى کار‌ه تێکدر‌ه و تیرۆریسته‌کانه‌وه، بۆی ه ئ�ه‌وه‌ى ده‌مێنێته‌و‌ه ئه‌وه‌ی ه ک ه به‌ڵگه‌نامه‌کانى ماڵپه‌ڕى ویکلیکس لێر‌ه به‌دواو‌ه ده‌بێت ه نه‌یارى سه‌ره‌کى ویالیه‌ت ه یه‌کگرتووه‌کانى ئه‌مریکا و وا ده‌کات ک ه ئیداره‌ى کۆشکى سپى به‌رده‌وام ل ه هه‌وڵى بیرۆکه‌ى نوێدا بێت، بۆ ئه‌وه‌ى ب ه به‌رنام ه و پالنى نوێو‌ه ڕووب���ه‌ڕووى هه‌ڕه‌ش ه نوێیه‌کانى ئه‌و ماڵپه‌ڕ‌ه ببێته‌وه.\nبیروڕا سێشەممە  ● 2010/12/07ساڵی  ● 30ژماره 634\nهه‌رێمى کوردستان ....هیوایه‌کى زیاتر\nژنهێنان ل ه نێوان ڕابردوو و ئێستادا! که‌سێکی خۆشه‌ویستم ،که به داخه‌وه ئێستا له ژیاندا نه‌ماوه بۆی گێڕامه‌وه و ووتی: تازه گه‌یشتبوومه قۆناغی هه‌رزه‌کاری و ماڵمان له گوند بوو .ئێستاش ئه‌و ڕۆژه‌م له یاده ،که باوکم وه‌ک زۆربه‌ی ڕۆژه‌کانی هه‌فته و له دوای نوێژی عه‌سر ،له‌سه‌ر بانیژه‌که‌ی ماڵمان و له‌سه‌ر ته‌نه‌که‌یه‌ک داده‌نیشت ،بانگی کردم و ووتی: فه‌یزه گیان وه‌ره بۆ ئێره .منیش هاتمه سه‌ره‌وه و چووم ه خزمه‌تی و ڕووم تێکرد و ووتم :به‌ڵی باوکه ئه‌مرێکت هه‌بوو؟ ئه‌ویش ووتی :ڕۆڵه حه‌ز ئه‌که‌ی ژنت بۆ بێنم؟ منیش ،که ناخم له خۆشیاندا هه‌ڵده‌په‌ڕی و نه‌مده‌وێرا ڕاسته‌وخۆ به باوکم بڵێم (ئه‌رێ وه‌لاڵ حه‌جێک بکه‌یت وایه)، ڕووم تێکرد و ووت��م :باوکه گیان ئاره‌زووی جه‌نابته .ئه‌ویش ووتی :مادام ئ��اره‌زووی منه که‌واته بۆت ده‌هێنم .چه‌ند ڕۆژێک تێپه‌ڕی و من هه‌ر چاوه‌ڕوانی وه‌اڵمی باوکم بووم ،تا ئه‌و که‌سه‌ی بۆی دیاری کردبووم نیشانم بدات .ئه‌وه بوو ڕۆژێک له‌سه‌ر بانیژه‌که‌ی ماڵمان ،به‌هۆی خوشکێکمه‌وه بانگی کردم و ووتی :کوڕم بیرت ماوه ئه‌و ڕۆژه پێم ووت��ی :حه‌ز ده‌ک�ه‌ی ژنت بۆ بهێنم؟ منیش ووت��م :به‌ڵی باوکه گیان. ئه‌وه‌یش ووتی :ئه‌زانی کێت بۆ ده‌هێنم؟ منیش ووتم :نه‌خێر باوکه ،به‌اڵم هه‌ر که‌سێک جه‌نابت په‌سندی بکه‌ی ،من قبوڵمه .ئه‌ویش ووتی :ده که‌واته سه‌یری ئه‌و توله ڕێگه‌ی سه‌ر کانی بکه، ئه‌ها ئه‌و کچه کراس سووره بااڵ به‌رزه به‌ره‌و کانی ده‌ڕوات ،چاوت لێیه؟ منیش ووتم :به‌ڵی باوکه ده‌یبینم .ئه‌ویش ووتی :ده که‌واته ئه‌وه‌ت بۆ ده‌هێنم. ووته‌که‌ی باوکم ئه‌وه‌نده خۆش بوو ،بۆیه نه‌وێرام بڵێم باوکه چۆنه؟ نه نه‌توانیم پێ بڵێم: باوکمه ئاخیر ناوی چییه و کچی کێیه ؟ بۆیه بێ گه‌یشتن به‌و وه‌اڵمانه ،له خۆشیاندا ده‌ستیم ماچ کرد و له بانیژه‌که هاتمه خواره‌وه .چه‌ند ڕۆژێ��ک تێپه‌ڕی بێ ئ �ه‌وه‌ی بۆ یه‌ک ساتیش کچه‌که‌م بینیبێت و هه‌ر بزانم کچی کێیه و چۆنه؟ کچه‌یان بۆ خوازبێنی کردم و لێیان ماره بڕیم و بۆیان گواستمه‌وه .شه‌وی زاوایه‌تی کاتێک پێویست بوو بچمه الی کچه‌که ،چووم و شه‌ومان به یه‌که‌وه به‌ڕێکرد ،تا گه‌یشتینه کاتی به‌یانی ،کاتێک ته‌قه‌ی ده‌رگای ژووره‌که‌مان به ئاگای هێناین ،بۆیه داوام له ژنه‌که‌م کرد ،که بچێت ده‌رگاکه بکاته‌وه ،کاتێک هه‌ستا و ده‌رگای کرده‌وه سه‌یرم کردم شه‌له .ئه‌وسا زانیم ئه‌وه‌ی باوکم بۆی هێناوم شه‌ل و که‌م ئه‌ندامه ،به‌اڵم (سی و پێنچ) ساڵ له ژیانی ژن و مێردایه‌تیمان تێپه‌ڕی ،ئێستاش بۆ یه‌ک سات دڵی یه‌کترمان نه‌شکاند و له یه‌ک زوویر نه‌بووین ،بۆیه (که‌یوان گیان) ئه‌وه جیاوازی ژنهێنانی عه‌سری ئێمه و سه‌رده‌مه‌که‌ی ئێوه‌یه‘‘. له په‌راوێزی ئه‌و ڕووداوه‌دا ده‌بێت بڵێین، که ئه‌گه‌ر دوێنی ژنهێنان به‌و شێوه‌یه و ته‌نانه‌ت له هه‌ندێک شوێن و ناوچه‌ی کوردستان له‌وه خراپتریش بووبێت و ڕێژه‌ی ته‌اڵق و جیابوونه‌وه زۆر ده‌گمه‌ن بووبێت؟ ئه‌ی بۆ ئێستا (کوڕ و کچ) دوای چه‌ند ساڵێک له خه‌باتی ژێر زه‌مینی و سه‌ر زه‌مینی به ن��اوی له یه‌کتر گه‌یشتن یه‌کتری بینین ،چه‌ندین جار به یه‌که‌وه قسه و باس کردن ،تا باشتر یه‌کتر بناسن ،به‌اڵم دواتر به بیانووی جۆراوجۆر له یه‌ک جیاده‌بنه‌وه! هه‌ر وه‌ک ئه‌وه‌ی ڕۆژ نییه به ئه‌ندازه‌ی دیارده‌ی ژنهێنان ،حاڵه‌تی جیابوونه‌وه ڕوونه‌دات؟ ئه‌مه‌و ئه‌و پرسیاره‌یه بێئه‌وه‌ی الوه‌کان به وه‌اڵمه‌که‌ی گه‌یشتبن ،سیسته‌می جیهانگیری وه‌اڵمی ده‌دات��ه‌وه ،وه‌اڵمه‌که‌ش ئه‌وه‌یه ’’ئه‌و عه‌یامه گوزه‌شت‘‘.\nسه‌ردار محمه‌د ساڵح\nله‌دوواى پرۆسه‌ى ئازادى عێراق و گۆرانکارى له نه‌خشه‌ى سیاسى وواڵت����دا ه�ه‌رێ��م��ى کوردستان له‌چوارچێوه‌ى عێراقى فیدراڵدا بووه جێگاى سه‌رنجى ده‌وروبه‌ر .به‌اڵم له‌کاتى ئه‌و گۆرانکارییه ده‌وڵه‌تێکى ری��ش��ه‌ی��ی��ه‌ى ئیفلیجکراوى پێشوه‌خته‌ى وه‌ک عێراق هه‌ندێک به‌خاڵى مه‌ترسیان چوواند .له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا به‌ده‌ر له‌جیاوازى الیه‌نى ئه‌منى له‌گه‌ڵ ن��اوه‌ن��د ه�ه‌رێ��م��ى کوردستان پشت به‌ستوو به‌ده‌سته‌اڵته‌کانى خۆى ه��ه‌رزوو پێوه‌ى دیاربوو که ده‌یه‌وێت ب��ه‌رده‌وام هه‌نگاو بۆ پێشه‌وه بنێت ,ه �ه‌م وه‌ک هه‌ستانه‌وه‌ى ژێرخان و خستنه‌وه گه‌رى سه‌رمایه‌گوزارى و هه‌میش\nوه‌ک خاوه‌ن هێزێک که له‌رێگه‌ى پ���رۆس���ه‌ى دی��م��وک��راس��ی��ه‌وه حکومرانى خۆى بگرێته ئه‌ستۆو ده‌رفه‌تى ئۆپۆزسیۆنیش بدات ت��ا ببێته ره‌خ��ن�ه‌گ��رو چاودێر به‌سه‌ر ک��اروب��ارى حکومه‌ته‌وه ,له‌هه‌مان کاتیشدا به‌رده‌وام له هه‌وڵدایه گومانى ده‌رودراوسێ و ه �ه‌رالی �ه‌ک نه‌هێڵێ و بڵێت نه‌خێر هه‌رێم پێگه‌ى دۆستایه‌تى و پێکه‌وه ژیانه‌و چیتر نابێته م��ای �ه‌ى ه��ه‌ره‌ش��ه بۆسه‌رهیچ الیه‌نێک  .به‌ڵگه‌ش بۆ ئه‌مه له‌الیه‌که‌وه هامشۆى چه‌ندجاره‌ى وه‌زی���رى ده‌ره‌وه‌ى تورکیایه بۆ هه‌رێمى کوردستان که‌کار ده‌گاته ئه‌وه‌ى (داود ئوغلو ) بڵێ په‌یوه‌ندى ئێستامان له‌گه‌ڵ هه‌رێمى کوردستان ته‌نیا بووارى ئه‌منى نییه‌و بوواره‌کانى ئابورى و مرۆیشى گرتۆته‌وه تا ئه‌و راده‌یه‌ى بۆ یه‌که‌م جار له نێو کونسوڵگه‌رى تورکیا له هه‌ولێر ئااڵى کوردستان شه‌کێنرایه‌وه .ه���ه‌روه‌ه���ا ه �ه‌رچ��ى کۆمارى ئیسالمى ئێرانی دراوسێشه ئه‌م راستییه‌ى له‌به‌رچاو گرتووه که هه‌رێمى کوردستان ب �ه‌ده‌ر له په‌یوه‌ندى باشى بازرگانى له‌هه‌مان کاتیشدا فیلته‌رى راگرتنى هه‌ر هه‌ره‌شه‌یه‌که بۆسه‌ر سه‌روه‌رى خاکى ئێران که مێژووه‌یه‌ک له\nدژایه‌تى دیکتاتۆریه‌ت پێکه‌وه‌ى گرێداون و نایانه‌وێت هه‌رگیز دووباره بێته‌وه .که‌واته هه‌رێمى کوردستان ئێستا له‌نێو بازنه‌ى تێگه‌یشتندایه له‌گه‌ڵ هه‌مووالیه‌ک ,ناوه‌ند  ,دراوسێ  ,سیاسه‌تى نێوده‌وڵه‌تى  ,وه ئه‌و پرسه ه��ه‌ڵ��واس��راوان��ه‌ش که‌هێشتا له‌گه‌ڵ ناوه‌ند له تاووتوێدان ی��ان واى دابنێین له‌ته‌نیشت پ�ه‌راوێ��ز خستندان خێرابه‌جێ گه‌یاندنیان و پاراستنیان به‌نده ب �ه ب���ه‌رده‌وام���ى ئ��ه‌م شێوازه ل��ه‌س��ه‌رخ��ۆو حه‌کیمانه‌یه‌ى سه‌رکردایه‌تى کوردخۆى  ,که له‌که‌مترین م��اوه‌دا تاراده‌یه‌ک توانیوێتى زۆرت��ری��ن دۆست ب��ۆخ��ۆى م��س��ۆگ �ه‌ر ب��ک��ات و که‌مترین دژ بهێڵێته‌وه که به‌شێک له‌و دژانه‌ش له بنه‌ره‌تدا دژى رێره‌وى دیموکراتى و کۆمه‌ڵگاى مۆدیرنن له‌هه‌ر وواڵتێکدا نه‌ک به‌ته‌نها ک��ورد  .چونکه ئه‌مه که دیمه‌نێکى دڵخۆشکه‌ره له‌هه‌رێمى کوردستاندا ته‌واوى کوتله جیاوازه‌کانى عێراق که به‌شاده‌مارى ده‌سته‌اڵتى عێراقى ده‌ژمێرێن دێن و له‌سه‌ر داخوازى سه‌رۆکى هه‌رێم له‌سه‌ر مێزى گفتوگۆ ,نه‌خشه‌ى ئاینده‌ى وواڵتێکى پرله کێشمه‌کێشى سیاسى و مه‌زهه‌بى ده‌کێشن\n .ئ�ه‌م�ه چانسێکى ب��اش�ه بۆ هه‌رێمى کوردستان که پیشانى هه‌مووالیه‌کى ده‌دات ئیتر به کردار ده‌مانه‌وێت هه‌رێمه‌که‌مان بنیات بنێینه‌وه و نه‌وه‌کانمان ن��ه‌وه‌ى س���ه‌رده‌م و پارێزه‌رى ئ��اش��ت��ى ب��ن  .وه ده‌بێت پێکهاته‌کانى دیکه‌ى عێراقیش هه‌مان ئاراسته هه‌ڵبژێرن بۆ ئ���ه‌وه‌ى ی�ه‌ک��پ��ارچ�ه‌ی��ى خاکى عێراق ب�ه‌خ��وازراوى بمێنێته‌وه ..روونتر بڵێین تا ئه‌وکاته‌ى عێراق یارمه‌تى ده‌رى ژیانه‌وه‌ى هه‌رێمى کوردستان ده‌بێت و وی��س��ت��راوه که جێبه‌جێکارى ده‌ستور بێت و خۆى له‌و هێڵه س��وران �ه ن���ه‌دات ک �ه هه‌میشه بونه‌ته م��ای�ه‌ى هه‌ڵگیرسانى ش �ه‌روو داروخ��ان .بۆ ئه‌مه‌ش له‌بازنه‌ى تێگه‌یشتنى زۆرینه له کۆمکارى عه‌ره‌بیدا هه‌ست به‌م به‌رپرسیارێتیه گه‌وره‌یه ده‌ک���ه‌ن ک �ه‌ب��اس له‌مانه‌وه‌ى عێراق ده‌که‌ن به یه‌کپارچه‌یى .که‌واته ئه‌وه‌ى ئێستا شێوه‌ى ن��اوب��ژی��وان��ى ه �ه‌ڵ��گ��رت��ووه له چاره‌سه‌رى بێنه‌وبه‌رده‌ى هه‌شت مانگه‌ى حکومه‌تى شه‌راکه‌تى پ��ێ ده‌چ��ێ��ت ک���ورد ب��ێ��ت , ره‌نگه ئه‌مه چاوه‌رێ نه‌کرابێت ..ب���ه‌اڵم رێگه ته‌ندروسته‌که ئه‌وه‌یه که ده‌بێت هه‌مووالیه‌ک\nهاوکاربن له پاراستنى مافى گشتى و رێزگرتن له‌چاوه‌روانى ده‌نگده‌ران  .له هه‌مانکاتیشدا هه‌ندێک چاوپۆشى بکرێت له پێناو ئامانجێکى گه‌وره‌تر که رێگرییه له به‌رده‌وامى تیرۆرو تۆقاندن که هه‌موو عێراقییه‌ک یه‌ک چاره‌نوسى هه‌یه له چاوى تیرۆردا  ,ئیستا کاتى ئه‌وه‌یه بڵێین (هه‌ولێر ) له پایته‌ختێکى گ��وم��ان��اوی �ه‌وه ناسنامه‌یه‌کى راسته‌قینه پیشانى هه‌مووان ده‌دات که ئه‌ویش بانگێشتى ه��ه‌م��وان��ه ب���ۆ چ���اره‌س���ه‌رى کێشه‌یه‌ک که ته‌نیا له‌ناوخۆدا چاره‌سه‌ر ده‌بێت ئه‌ویش به ل�ه‌ب�ه‌رچ��اوگ��رت��ن��ى بارودۆخى ئێستاى عێراق و نیازپاکى له ئاست به‌دیهێنانى ئاینده‌یه‌کى گ��ه‌ش ب��ۆ گ��ه‌ل  .چونکه به پێچه‌وانه‌وه ناوى عێراق ته‌نیا ناچێته ناو کتێبى (گینس ) ه وه له دوواکه‌وتنى پێکهێنانى حکومه‌تدا به‌ڵکو وواڵت ده‌بێته ساغکردنه‌وه‌ى گ��ۆره‌پ��ان��ى چه‌کوچۆڵى ئه‌وانه‌ى بازرگانى به جه‌نگه‌وه ده‌ک��ه‌ن ..به‌اڵم ه�ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان هیواى ب���ه‌رده‌وام و زیاترى هه‌یه بۆ چه‌سپاندنى ئاشتى و دوور که‌تنه‌وه له ناکۆکى و به‌روونى دیاره له قۆناغى ژیانه‌وه‌دایه .\nتیشکێک بۆسه‌ر شوێنه‌وارى گودین ته‌په‌ى چاخى ماد\nو .جەمال نوری مەعروف\nش���وێ���ن���ه‌وارى گ���ودی���ن ت��ه‌پ�� ه له‌ناوچه‌یه‌کى فراواندای ه ده‌که‌وێت ه سنورى دوانز‌ه کیلۆمه‌ترى باشورى خ��ۆره�ه‌اڵت��ى (گ��ن��ک��اوه‌ر)ى نزیک (ک��رم��اش��ان)ى نێوان کوردستان لوڕستان,شوێنه‌وارى ناوبراو ک ه ڕوبه‌رێکى گه‌وره‌ى ل ه خۆ گرتوو‌ه و ل ه سنورى ( )5هه‌کتاردای ه به‌رزییه‌مه‌ى نزیکه‌ى  26مه‌تر‌ه به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ زه‌ویه‌کانى دراوسێ,ئه‌م ناوچه‌ی ه الى باکوریه‌و‌ه ده‌گاته‌و‌ه ب ه لقه‌کانى ڕوب��ارى (گاماسبى) سنوردار ,ل ه سنورى  300×450مه‌تر‌ه و به‌یه‌کێک ل� ه گ �ه‌وره‌ت��ری��ن ته‌پ ه کۆنه‌کانى ده‌ژمێردرێ(,گودین) ناوچه‌ک ه به‌سه‌رپه‌رشتى (کایلریانگ) کارى کن ه و پشکنینى تیادا ئه‌نجامدا سه‌رئه‌نجام بوو‌ه خاوه‌نى( )7چینى کلتورى ی��ان شارستانى جیاجیا که‌چینه‌کانى به‌وردى هه‌ڵسه‌نگێنران و به‌چه‌ن لقێکى جیا جیا دابه‌ش ک��راون که‌ل ه ناویاندا چینى ()2 ى س�ه‌رده‌م��ى م��اد دێ ک ه تیایدا ماونه‌ته‌وه ,ئه‌وان ه ڕۆشنایى ده‌خه‌ن ه س��ه‌ر پاشماوه‌کانى ته‌الرسازى چینه‌کانى تر وات ه ده‌بن ه سه‌رچاوه‌ى لێکۆلینه‌و‌ه و ب��ڕی��اردان له‌سه‌ر پاشماوه‌کانى ,بیناى قه‌اڵک ه وادیار‌ه و ل����ه‌وه‌ش که ته‌واوى ته‌په \t دورتر ده‌ره‌وه‌ى شاره‌که‌ى گرتۆته‌و‌ه و ئاسه‌وارێکیش ب�ه‌ده‌س��ت ئیم ه گه‌یشتوو‌ه له‌وباره‌یه‌و‌ه په‌یوه‌ست بن ب ه چینى سێیه‌م ,به‌درێژایى باکورى قه‌اڵک ه که‌له‌سنورى ( )400مه‌ترى چوارگۆشه‌دای ه پاشماوه‌ى دوو بیناى گه‌وره‌تر ده‌رده‌ک��ه‌ون ک ه مێژویان په‌یوه‌ستن ب ه هه‌مان سه‌رده‌مى کارى کنه‌و پشکنینه‌ک ه و کۆمه‌ڵه‌ى ئه‌و دوو بینایه‌ش پێکهاتوو‌ه ل ه ژورى باریک په‌یوه‌ست ه به‌هه‌مان\nس���ه‌رده‌م و له‌به‌شى خۆرهه‌اڵتى دا ب �ه‌چ��وار ده‌وری���دا ش��ورا هه‌ی ه ب�ه‌رل�ه‌وه‌ش دیمه‌نى بیناک ه ده‌رى ئه‌خات که‌بیناى گه‌ور‌ه بوو‌ه به‌اڵم ئاینى نه‌بوو‌ه له‌م به‌شه‌دا ژماره‌ک ته‌نورو ئاگردان دۆزارن �ه‌و‌ه به‌سه‌یر کردنیان ده‌رئه‌که‌ون ک ه له‌هه‌مان ک �ه‌ره‌س �ه‌ى بیناکه‌ن ک ه دروست کراون,به‌بونى ئه‌وان ه به‌شێکى زۆر ل ه دیواره‌کانى وه‌کو دیار‌ه به‌هۆى بومه‌له‌زه‌و‌ه ڕوخ��ان و تێکه‌ڵ ب ه زه‌وى چوارده‌ورى بوون به‌اڵم بیناک ه وا ده‌رئه‌که‌وێت ک ه تواناى مانه‌وه‌ى ب�ه‌ه��ۆى ئ �ه‌و ک �ه‌ره‌س��ان �ه‌و‌ه بوو‌ه ک ه له‌و ڕۆژگ��اردا هه‌بوون و به‌کار هێنراون ,به‌رده‌وامى مانه‌وه‌ى مرۆڤ له‌و شوێنه‌دا بۆت ه خاوه‌نى شوێنى مانه‌وه‌ى پێویست ک ه پاشماوه‌که‌ى پێویست ه ب ه کۆتایى چینى سێیه‌م و وێنه‌که‌ى دیارو له‌به‌رچاو‌ه به‌اڵم به‌هۆى ئه‌و گۆڕانکارییانه‌ى به‌درێژایى هه‌زاره‌ى یه‌که‌م به‌سه‌ر ناوچه‌که‌دا هاتوو‌ه شێوه‌که‌ى گۆڕیوو‌ه به‌هۆى ئ��ه‌وه‌ى به‌ش ه کۆنه‌کانى نه‌ماون و ڕوخ��اون,ب �ه‌اڵم ت��از‌ه بۆ ئه‌وه‌ى ک���ارى ک��ن �ه‌و پشکنین تیایدا به‌رده‌وام به‌زیاتر ده‌رخستنى به‌ش ه جیاجیاکانى ئه‌و قه‌اڵی ه و ئه‌وه‌ى له‌و ڕووه‌و‌ه به‌ده‌ستمان گه‌یشتوو‌ه نیشانى ده‌دات چه‌ندین ڕیزى ژورو وشوێنى تایبه‌تى تێدا هه‌بوو‌ه له‌وان ه ک ه دی��ارن دیوارێکى گ �ه‌وره‌ی � ه و له‌گه‌ڵ چه‌ند ژورێکى دیارى کراو ک ه ده‌توانین ئه‌و پاشماوان ه بخه‌ین ه به‌ر چاو ک ه به‌شێکن ل ه بینا ئه‌سڵییه‌ک ه له‌وانه‌ش ه ئه‌و ژوران ه دواى وێرانبونیان به‌بومه‌له‌رز‌ه ل ه قۆناغى یه‌که‌مدا سه‌ر له‌نوێ دروستیان کردبنه‌وه. ب�ه‌رده‌واک��ى ک��ارى کن ه و پشکنین ل�ه‌م چینه‌دا ک ه شێوه‌ى ستونى وه‌رگرت و له‌ڕێکى ئه‌و دیوار‌ه چوون ه خواره‌و‌ه به‌و هۆیه‌و‌ه چینى دووه‌م ک ه به‌رامبه‌ر چاخى حه‌وته‌مى پ.ز. ده‌وه‌ستێته‌وه ,لێره‌دا پاشماوه‌ى ئه‌و دیوار‌ه ک ه ماوه‌ته‌و‌ه درێژیه‌که‌ى 65 مه‌تره‌و ڕاڕه‌وێک ه له‌به‌رده‌م قه‌اڵکه‌و‌ه درێژ بۆته‌وه ,دیوارى ناو براو ب ه خشت دروست کراو‌ه به‌اڵم پانییه‌که‌ى له‌سه‌ر شێوه‌یه‌ک نه‌وه‌ستاو‌ه به‌ڵکو ل ه ڕویه‌کیه‌و‌ه که‌متر ل ه ( )3مه‌تر‌ه و له‌ڕوى نزمییه‌و‌ه ( )4مه‌تره,له‌پشتى ئ �ه‌و دی���واره‌و‌ه دواى جێهێشتنى نێوانێک قولل ه ده‌بینین ک ه ژورى\nت��ێ��دای�ه‌و به‌خشتى ک��اڵ دروست کراو‌ه له‌به‌شى باشوورى قه‌اڵکه‌شدا قولله‌ى خۆرئاوا هه‌یه‌و که‌به‌هه‌مان ده‌ستوور پاشماوه‌ى ژورێکى تێدای ه له‌گه‌ڵ چێشتخانه‌یه‌ک و ته‌نورێک و ئاگردانێک و ئاوخوڕى ئاژه‌ڵێک. ب�ه‌درێ��ژای��ى خ��ۆرئ��اواى ئ �ه‌و ژور‌ه ته‌الرێکى گ���ه‌وره‌و پ��ان ده‌بینرێ ک�ه‌ب��اڵ�ه‌ک��ان��ى  24م �ه‌ت��ر درێ���ژه‌و پانیه‌که‌ى  18پانه‌و له‌الیه‌کییه‌و‌ه دیوارى حه‌وشه‌ى هه‌ی ه که‌به‌شێک ه له‌دیواره‌کانى ئه‌م ت �ه‌الره‌و سودى هه‌بوو‌ه بۆ پاراستنى ,له‌ناوه‌وه‌ى ئه‌م ت�لاره‌دا  5×6ڕیز کۆڵه‌که‌ى ته‌خت ه هه‌ن ک ه بنکه‌کانیان به‌ردن و ل ه شوێنه‌کانیاندا دانراون ,خاڵى سه‌رنج ڕاکێشى ئ�ه‌م قه‌اڵی ه له‌م شوێنه‌دای ه ک ه ته‌ره‌فى باشورى گرتوو‌ه و ئ��ه‌وه‌ى لێى ماوه‌ته‌و‌ه سه‌کۆیه‌کى گچکه‌ی ه ک ه تا کۆتایى دی��واره‌ک� ه درێژبۆته‌و‌ه و له‌به‌شى باکوریدا ژورێکى گه‌ور‌ه یان هۆڵێک هه‌ی ه و ک ه ته‌خت ه وادیار‌ه بۆ دانیشتن دروس���ت کرابێت له‌نێوان چینى یه‌که‌م و ده‌ووه‌مى ستونیدا کۆڵک ه هه‌ی ه ک ه به‌ڕیز دانراون وادیار‌ه بۆ گه‌یشتن بوو‌ه ب ه ته‌ختى سوڵتان هه‌روه‌ها شوێنی ئاگردانێکیش هه‌ی ه که‌به‌خشت دروست کراوه‌و له‌ته‌ختى زه‌وی �ه‌ک �ه‌ى بڵندتره,لێکۆلینه‌و‌ه له‌سه‌ر پاشماوه‌ى ئه‌و قه‌اڵ گچکه‌ی ه نه‌کراو‌ه تاکو ده‌رباره‌ى دانیشتوانى چینى دووه‌م شتێک بزانین بۆی ه\nته‌نها هه‌ر ئه‌وه‌ند‌ه ده‌ڵێین :قاڵیه‌کى گچک ه له‌ڕوى ته‌په‌ک ه دروست کراو‌ه له‌وانه‌ی ه به‌هه‌ڵدانى شوێنه‌کانى ترى ده‌ربکه‌وێت که‌بینایه‌کى ت�ه‌واو پڕ ژورو و ڕێڕه‌و و چێشتخانه‌و غه‌یرى ئه‌وانیشى تێدا بێت که‌مه‌به‌ست ل ه دیوارى توندو تۆڵو قه‌لله‌و شورای ه که‌چوار ده‌ورى گیرابێت و بۆ یه‌کێک ل ه شازاد‌ه گه‌وره‌یه‌کى (ماد) بگه‌ڕێتو‌ه ک ه ل ه ده‌ربه‌ندى (گه‌نکاوه‌ر) ژییاوه, ی��ان ل �ه‌و ڕۆژگ����اره‌دا پێچده‌چێت سه‌ربازخانه‌یه‌ک بوبێت ک ه سه‌دى لێ بینراوه. ت �ه‌الرى کۆڵه‌که‌دار ک ه له‌سه‌ره‌و‌ه باسمان کرد ل ه کۆشکه‌کانى (ئاپادانا) له(نۆشیجان)و (پاسارگاد) و ته‌ختى جه‌مشید هه‌بوو‌ه ک ه به‌شێوه‌ى ئاسیى ل ه ته‌الرسازى ناوخۆییدا ئێرانییه‌کان دروستیان کردووه,هه‌ڵبه‌ت ه ئه‌و ج���ۆر‌ه ت���ه‌الر‌ه ک��ۆڵ��ک �ه‌داران � ه ل ه ته‌الرسازى چینى چواره‌مى ته‌په‌ى دێرینى (حه‌سه‌نلۆ) وه‌رگیراو‌ه ک ه له‌وانه‌ی ه ماده‌کان له‌ژێر کاریگه‌رى ئه‌واندا دروستیان کردبێت ,ئه‌م جۆر‌ه ته‌الرسازیی ه ناوخۆییه‌ش بۆیه‌که‌م جار ک ه ئاماژه‌مان دا ل ه (حه‌سه‌نلۆ) ى ( )4دروست کراو‌ه جگ ه له‌وه‌ش ل � ه ج���ۆر‌ه ت���ه‌الر‌ه کۆڵکه‌داره‌ش له(گودین ته‌په) و (نۆشیجان)یش به‌رچاو ده‌که‌ون,هه‌رچۆنێک بێت نه‌خشه‌ى بیناى (گودین ته‌په) و دااڵنى کۆڵکه‌ى نموونه‌ى سه‌ره‌تایى دااڵن��ى ک��ۆڵ�ه‌ک�ه‌دارى ئاسیین ک ه\nدواتر ل ه ته‌الرسازى هه‌خامه‌نشیدا ش��ێ��وه‌ک�ه‌ى ب � ه ڕه‌ن��گ��ى ئاڵتونى خۆى گه‌یشت باشترین نموونه‌ش بۆ ئه‌م ه له(پاسارگاد)و (ته‌ختى جه‌مشید) له‌ڕۆژگارى کۆرشى دووه‌م و داریوش دا دروست کراون و ئه‌مڕۆ پاشماوه‌کانیان له‌و شوێن ه ناوبراوانه‌دا ده‌رکه‌وتون و ب ه پێوه‌ماون. مێژووى گودین ته‌په: به‌پێى ئه‌و پاشماوانه‌ى له‌چینى کنه‌و پشکنینه‌که‌دا ده‌رکه‌وتن تاقیکردنه‌وه‌کانى کاربۆن  14مێژووى ئه‌و چینه‌ى ل ه سه‌رو سنورى 824 پ.ز داناوه ,ئه‌وه‌ش ب ه هۆى ده‌رزى سنجاقێکى داخراوى ل ه ئاسن دروست کراو ک ه ل ه چینى ( )2دۆزرایه‌وه,ک ه ل ه مێژووشدا ئه‌و چین ه به‌سووده‌و ده‌توانین دۆزراوه‌که‌ى به‌راورد بکه‌ین ب ه نموونه‌کانى (زیۆیه)و (نوشیجان ته‌په)له‌سه‌رو ئه‌وه‌شه‌و‌ه ئه‌و ده‌رزیی ه سنجاق ه داخ��راو‌ه ل ه ئاشووریشدا به‌کارهێنراو‌ه به‌اڵم ل ه نموونه‌کانى (گودین) و (نوشیجان) و (زیۆیه) و (لوڕستان) ناچێت به‌اڵم هیچ کام له‌وان ه ته‌رزییان ل ه چاخى هه‌شته‌مى پ.ز ک��ۆن��ت��ر نیی ه ل�� ه مێژووى ئۆرارتییه‌کان و حیسیه‌کانیشدا ئه‌و جۆر‌ه سنجاق ه هه‌ر به‌و جۆر‌ه سودى هه‌بووه ,به‌و پێی ه سنجاقى داخراو به‌ر له‌چاخى هه‌شته‌مى پ.ز .نه‌بووه‌و ئه‌و مێژووه‌ش که‌متر یان پێشتر به‌رامبه‌ر جێگیربوونى ماده‌کان له‌و شوێنه‌دا دیاریده‌کات.\nکۆمەاڵیەتی سێشەممە  ● 2010/12/07ساڵی  ● 30ژماره 634\nبۆچی ڕوو ل ه بازاری کۆن ه فرۆشی ده‌کرێت؟\nپەنهان به‌رز بوونه‌وه‌ی به‌رده‌وامی کااڵکان ل ه نێو بازڕاره‌کانی کوردستاندا‌و خراپی ج��ۆره‌ک �ه‌ی��ان هاواڵتیانی نیگه‌ران ک����ردووه‌و ه �ه‌م��وو کاتێک ه���اورای سنورێک ده‌که‌ن بۆ ئه‌م بار‌ه دابنرێت، ئه‌م حاڵه‌ته رای جیاۆازی له سه‌ره‌و ته‌نها خاڵکیش ک ه هاواڵتیان ته‌ئکیدی ل ه سه‌ر بکه‌نه‌وه ،ویژدانی بازرگانه‌کان‌و بێ هه‌ڵوێستی حوکومه‌ته ،ئه‌م حاڵ ه ک ه وای کردوو‌ه که هاواڵتیان ڕوو ل ه بازاڕی کۆن ه فرۆشه‌کان بکه‌ن ،ئه‌و هاواڵتیانه‌ی ک ه سه‌رقاڵی که‌ڕین‌و فرۆشتنی کااڵ کۆنه‌کان ب��وون به‌م شێوه‌ی ه بۆ رێبازی ئازادی دووان. خالید ئه‌حمه‌د :کۆنه فرۆشه‌کێکی ناو بازاڕی کۆن ه فرۆشه‌کانی شاری سلێمانیه‌و ته‌ئکید ل ه س �ه‌ر ئه‌و‌ه ده‌کاته‌و‌ه ک ه شته‌کانی کڕیاری زۆره‌و ده‌ڵێت :بۆیه خه‌ڵک کڕیاری کااڵ کۆنه‌کانن چونک ه جیاۆازی زۆری هه‌ی ه له گه‌ڵ کااڵ تازه‌کاندا‌و ئه‌وانه‌ی ک ه دێهێنین مارکه‌یان ب ه تاێبه‌تی مارکه‌ی ()HMن و زۆر ب��اش��ن .پاشان ل�ه درێ���ژه‌ی قسه‌کانی ب��ۆ رێبازی ئازادی ئه‌و فرۆشیاره وتی :له ڕووی نرخیشه‌وه جیاوتزیه‌کی زۆر هه‌یه ل ه نێوان جل‌وبه‌رگی باله‌و جل‌وبه‌رگی تازه‌دا ،پاشان ئاماژه‌ی به‌وه دا ک ه ئ�ه‌و کۆنانه‌ی که دێهێنن ب ه کیلۆ ده‌یکڕن‌و ل ه واڵتانی سوید‌و نه‌رویژو‌ه بۆیان دێن ل ه رێگه‌ی کۆمپانیاوه. "چه‌ری" ،ناوی خوازیاری کچێک ه ک ه خه‌ریکی جل‌وبه‌رگ کڕین بوو ئه‌وه‌ی ڕوون ک���رده‌و‌ه ک��ااڵی ئ �ه‌م ب���ازاڕ‌ه "کۆن ه فرۆشه‌کان" نرخ دا‌و جۆری باشن‌و پاشانیش ل ه ڕووی مۆدێله‌و‌ه زۆرشیاون ،پاشان به پێکه‌نینه‌و‌ه ئ��ام��اژه‌ی ب �ه‌وه دا که کااڵتازه‌کان ئه‌ڵیی له گه‌ڵ بایعی دا دێن بۆی ه\nخه‌ڵکی زۆر ڕویان تێ ناکه‌ن به‌اڵم کۆنه‌کان مارکه‌ن. جه‌اڵل محه‌مه‌د کۆنه‌فرۆشێک بوو بۆ رێبازی ئازادی ڕوون کرده‌و‌ه ک ه 11 ساڵ ه ئه‌م کاره ده‌کات هه‌تا ئێستا رۆژانه کڕیارێکی زۆری هه‌یه‌و وتی: گرانی کااڵ نۆێکان‌و خرپیان ل ه جۆردا\nوای کردووه خه‌ڵکی ڕوو ل ه کۆن ه کڕین بکه‌ن پاشان ناوبراو وتیشی :کورد جوانی وتووه ده‌ڵی دوور ده‌رمانه‌و ل ه ڕاستیشدا ئه‌م کااڵ کۆنان ه جوانن‌و پاشان ل ه جۆری باشیشن. سیروان مه‌سته‌فا ئاماژه‌ی به‌وه‌دا ک ه  10ساڵ سه‌رقاڵی کۆن ه فرۆشتنه‌و\nجل‌وبه‌رگه‌کانی خۆی و ماڵه‌وه‌شیان هه‌ر ل ه مانه‌یه ،ئه‌مه‌ش ب ه هۆی ئه‌وه‌ی جۆری چاکن‌و جوانیشه‌ن ل ه ڕووی مۆدێله‌وه‌و وتی :کۆنه‌کان تێکناچن‌و مارکه‌ن هه‌رچه‌ند نرخه‌کانیشیان ل ه چاو بازاڕی نۆی فرۆشه‌کاندا که‌متره. هه‌روه‌ها ناوبراو ئاماژه‌ی ب�ه‌و‌ه دا\nک� ه ه �ه‌ر ئ��ه‌وه نیی ه چینی هه‌ژار بێت ه المان ،به‌ڵکو زیاتر خوێندکاری جامیعه‌و چینی ده‌وڵه‌مه‌ندن. به‌یان ره‌سوڵ ئافره‌تێک بوو وتی :من زۆر ده‌مێکه له‌م بازاڕه شت ده‌کڕم چونک ه نرخه‌که‌ی جیاوازه‌و جۆره‌که‌شی باشه ،ه�ه‌روه‌ه��ا ن��اوب��را‌و ڕوونیشی\nکرده‌و‌ه ک ه ئه‌گه‌ر نرخه‌که‌شی گران بێ گرنگ ئه‌وه‌ی ه کااڵک ه باش بێت. خاتوون ئافره‌تێکی ب ه ته‌مه‌ن بوو کۆنه‌ی ده‌فرۆشت‌و چه‌ند ئافره‌تێک ده‌وریان لێ دابوو وتی :هه‌ژاری ئه‌م کار‌ه ب ه من ده‌ک��ات‌و هه‌ژریش ئه‌م ئافره‌تانه‌ی هێناو‌ه بۆ الی من.\nچیرۆکه‌کانى کوڕ و کچان له شه‌ودا چى تیادایه؟ کوڕێک شه‌وى وا هه‌یه نزیکه‌ى  3کاتژمێر له‌گه‌ڵ که‌پڵه‌که‌م قس ه ده‌که‌ین و ڕازه‌کانمان ده‌گۆڕینه‌وه ... رێباز حه‌سه‌ن\nبه‌شێک له‌و کور و کچانه‌ى که خۆشه‌ویستى یه‌کترین و ڕاوى یه‌کتر ده‌که‌ن و له شه‌واندا و له ڕێگه‌ى ئامێرى مۆبایله‌وه ڕازه‌کانیان بۆ یه‌کتر ده‌گێڕنه‌وه له‌م ڕاپۆرته‌دا وورده‌کارى زیاتر باس کراوه .. هێڤى که‌مال ته‌مه‌ن  25ساڵ خ��وێ��ن��دک��ارى زان��ک��ۆی �ه‌و له‌م باره‌یه‌وه ده‌ڵێت له‌به‌رئه‌وه‌ى رۆژان �ه به خوێندن و ئیش و ک��ارى م��اڵ�ه‌وه س�ه‌رق��اڵ ده‌بم مه‌جالێکى وا نابێ که قسه له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویسته‌که‌م بکه‌م ب��ۆی�ه ه��ه‌ر ق��س�ه‌و ڕازێکمان هه‌بێت ده‌یخه‌ینه شه‌و به‌تایبه‌ت کاتژمێر  12به‌دواوه چونکه ئه‌و کاته گونجاوه ده‌توانین به ئاسانى قسه بکه‌ین و ماڵه‌وه‌ش نه‌زانن . کاروخ عه‌لى ته‌مه‌ن  27ساڵ دووک���ان���داره س��ه‌ب��اره‌ت به‌و دی��ارده‌ی��ه ووت���ى له‌راستیدا زۆرب��ه‌ى ئ�ه‌و ک��وڕ و کچانه‌ى به ن��اوى خۆشه‌ویستیه‌وه له شه‌واندا قسه ده‌که‌ن هه‌ندێکیان ئامانجیان ک��ارى سێکس و باسکردنى سێکسه من وه‌ک و خۆم یه‌کێک بووم له‌و گه‌نجانه‌ى که ئه‌و حاڵه‌ته‌م تیادا ڕوویداوه\nب�ه‌اڵم نزیکه‌ى  8مانگه وازم هێناوه چونکه جگه له کات به‌فیڕۆدان و وه‌حده سه‌رفکردن هیچى ترى تیادا نییه .. هه‌رێم عه‌بدواڵ ته‌مه‌ن  31ساڵ ف �ه‌رم��ان��ب �ه‌ره‌و ده‌ڵ��ێ��ت له‌به‌ر ئه‌وه‌ى خۆشه‌ویسته‌که‌م وه‌ک خ��ۆم ف �ه‌رم��ان��ب �ه‌ره‌و مه‌جالى قسه کردنى به‌رۆژدا زۆر که‌مه\nهه‌ر قسه‌و باسێکمان هه‌بێت ده‌یخه‌ینه ئه‌و کاته‌و شه‌وى وا هه‌یه نزیکه‌ى  3کاتژمێر له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویسته‌که‌م قسه ده‌که‌ین و ڕازه‌کانمان ده‌گۆرینه‌وه و ته‌له‌فۆن بۆ یه‌کتر ده‌که‌ین و له قسه‌ى یه‌کتر تێرنابین و زیاتر له‌یه‌کتر ده‌گه‌ین و به‌ڕاستی یه‌کترمان خۆش ده‌وێت..\nشۆخان ئه‌مین ته‌مه‌ن  21ساڵ کچى ماڵه‌وه‌یه‌و له‌م باره‌یه‌وه ووت���ى  :م��ن ه�ه‌رگ��ی��ز ب��ڕوام به‌و جۆره خۆشه‌ویستیه نییه چونکه ئ �ه‌گ �ه‌ر ب��و ڕاس��ت��ی و پاکى کوڕ و کچێک یه‌کتریان خ��ۆش ب��وێ��ت نابێت هه‌موو قسه‌و داواکاریه‌کانیان بخه‌نه شه‌و چونکه ئه‌و کاته له شه‌ودا\nکاتێکى نه‌گونجاوه بۆ قسه ک��ردن م��ن خ��ۆم وه‌ک کچێک هه‌رگیز ڕێگه به کوڕ ناده‌م له شه‌ودا قسه‌م له‌گه‌ڵدا بکات و خۆشه‌ویستیم ل �ه‌گ �ه‌ڵ بکات چونکه ده‌بینین و ده‌بیستین ده‌یان کوڕو کچ به‌هۆى مۆبایله‌وه تووشى کێشه بوون . ت��وێ��ژه‌ران��ى کۆمه‌اڵیه‌تى ئه‌م\nدیارده‌یه به کارێکى خراپ ل قه‌ڵه‌م دده‌ن و پێیان وایه ئه‌و کاته‌ى قسه کردنه بۆ کوڕان و کچان کاریگه‌رى خراپ له‌سه‌ر که‌سێتیان به‌جێده‌هێڵت . نازه‌نین سیاپۆشى توێژه‌رى کۆمه‌اڵیه‌تیه‌و ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌ک���ات زۆرب���ه‌ى ئ��ه‌و ک��وڕ و کچانه‌ى به ناوى خۆشه‌ویستیه‌وه ش �ه‌وان �ه قسه ل �ه‌گ �ه‌ڵ یه‌کتر ده‌که‌ن ئامانجى سێکسی و کات به‌سه‌ربردنیان هه‌یه له ڕێگه‌ى ئ��ام��ێ��رى م��ۆب��ای��ل�ه‌وه ئه‌مه‌ش دواج��ار به زیانى هه‌ردووالیان کۆتاى پێدێت بگره ئه‌گه‌ر ببنه ه��اوس �ه‌رى یه‌کتریش تووشى ج��ورێ��ک ل �ه بێڕێزى ده‌ب��ن و زیان به به‌ها کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان ده‌گه‌یه‌نن . مامۆستا ئه‌حمه‌د عه‌بدواڵ خاوه‌نى ماسته‌ر له فیکرى ئیسالمى و شاره‌زا له مه‌سه‌له شه‌رعیه‌کانى ئاینى پیرۆزى ئیسالم ئه‌و قسه کردنه چ رۆژ بێت ی��ان شه‌و له نێوان ک��وڕان و کچاندا به کارێکى نا شه‌رعى ده‌زانێت و ده‌ڵێت مه‌گه‌ر نیه‌تێکى پاک و ئیشوکارێک پێکه‌وه‌یان گرێبدا ده‌توانین قسه بکه‌ین ئه‌گینا به هیچ جۆرێک شه‌رعى نییه کوڕو کچ له شه‌ودا قسه بکه‌ن خواى گ��ه‌وره س��زاى ئ�ه‌و که‌سانه‌ش ده‌دات.\nتەوەر سێشەممە  ● 2010/12/07ساڵی  ● 30ژماره 634\nسێشەممە  ● 2010/12/07ساڵی  ● 30ژماره 634\nنه‌جیب ه عومه‌ر:\nێ ده‌درێــــــــــن لـــه نــــــــــــه‌خـــۆشخـــــانـــــه‌کـــــانـــــدا ل ه %90ی کـــــچن ئه‌و منـــــــدااڵنه‌ی فــڕ \nه محه‌مه‌د ژاڵ  ل ه ماده‌ى  4ل ه جاڕنامه‌ى پێشگیرى ل ه توندوتیژى ل ه دژى ئافره‌تان هاتوو‌ه ک ه ده‌وڵه‌تان ده‌ب ێ توندوتیژى دژى ئافره‌تان مه‌حکووم بکه‌ن و ناب ێ هیچ دابونه‌ریت ،یان تێبینییه‌کى ئایینى، بکه‌ن ه بیانوو بۆ ب ه ئه‌نجام نه‌دانى ئه‌رکه‌کانیان ل ه پێوه‌ندى ل ه گ ه ڵ نه‌هێشتنى توندوتیژیدا .ده‌وڵه‌تان ده‌ب ێ ب ه که‌ڵک وه‌رگرتن ل ه هه‌موو شێو‌ه گونجاوه‌کان و بێ‌راوه‌ستان، سیاسه‌تى نه‌هێشتنى توندوتیژى دژى ئافره‌تان هه‌تا سه‌ر ئه‌نجامه‌که‌ى دژێ���ژ‌ه پ �ێ‌ب��ده‌ن25 .ى نوامبر ب ه رۆژى جیهانى سرینه‌وه‌ى توندوتیژى ناسراوه .ئه‌و رێکه‌وت ه بۆ رێزگرتن ل ه س ێ خوشکى چاالکى سیاسى ک ه ب ه خوشکانى میرابال ناسراون دیارى کراوه .ئه‌وان چه‌ندین سا ڵ ل ه دژى دیکتاتۆرى واڵته‌که‌ى خۆیان ب ه ناوى "تروهیلو" خه‌باتیان ک��رد .هه‌ر بۆی ه ب ه سیمبولى خه‌بات ل ه دژى توندوتیژى ناسراون .سه‌ره‌نجام هه‌ر ب ه ده‌ستى عامیالنى ئه‌و دیکتاتۆر‌ه ب ه شێوه‌یه‌کى گوماناوى کوژران .هه‌ر له‌و کاته‌و‌ه له‌الیه‌ن ئافره‌تانی چاالکى دومینیکه‌نه‌و‌ه رۆژى کوژرانى ئه‌وان وه‌ک رۆژى خه‌بات دژى توندوتیژى راگ���ه‌ی���ان���دراو‌ه و پێشنیاریان ب ه رێکخراوى ن�ه‌ت�ه‌و‌ه یه‌کگرتووه‌کان کرد بۆ رێزگرتن له‌و س ێ خوشک ه ک ه به‌ره‌نگارى دیکتاتۆرى بوونه‌ته‌و‌ه ئه‌م پێشنیار‌ه په‌سند بکا .شووراى رێکخراوى نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کانیش ل ه ساڵی 1999و‌ه ئ �ه‌و رۆژه‌ى وه‌ک رۆژى جیهانى سڕینه‌وه‌ى توندوتیژى ل ه دژى ئافره‌تان په‌سند کردوه .ل ه جاڕنامه‌ى پێشگیرى ل ه توندتیژى دژى ئ���اف���ره‌ت���ان په‌سندکراوى کۆمه‌ڵه‌ى گشتیى رێکخراوى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتووه‌کان دا هاتوه ،مه‌به‌ست ل ه "توندوتیژى دژى ئافره‌تان" ،هه‌ر کرده‌وه‌یه‌کى توندوتیژ له‌سه‌ر بناغه‌ى جنسیه‌ت ه ک ه ببێت ه هۆى ئازاردان و زیان پێگه‌یاندنى جه‌سته‌یى ،جینسى، یان ده‌روونیى ئافره‌تان ،وه‌ک لێدان، هه‌ڕه‌شه ،بێبه‌شکردنى زۆردارانه‌ى ئه‌وان ل ه ئ��ازادى ،زۆرى لـێ‌کردن و هتد ک ه ل ه ریزى ره‌فتار و کرده‌وه‌ى ت��ون��دوت��ی��ژدان" .که‌ڵک وه‌رگرتنى جینسى ،جیسمى ،یان عاتیفى له‌الیه‌ن شه‌ریکى ژی��ان �ه‌وه ،که‌ڵکوه‌رگرتنى جسمى یان جینسى ئه‌ندامانى بنه‌ماڵ ه و خه‌ڵکى دیکه ،ئازار و ئه‌زیه‌ت یان که‌ڵکوه‌رگرتنى جینسى ل� ه الیه‌ن که‌سانێکه‌و‌ه وه‌ک مامۆستا ،پۆلیس، ب�ه‌رپ��رس��ى ئ��ی��داره ،ده‌ستدرێژیى جینسى ،کرده‌وه‌ى سوننه‌تى ب ه زۆر وه‌ک خه‌ته‌نه‌ى کچان ل ه هێندێک کلتوور دا ،به‌شوودانى کچانى منداڵ، کوشتنى ئافره‌ت ب ه ناوى پارستنى ئابڕووى بنه‌ماڵ ه یان که‌ڵکوه‌رگرتنى جینسى ل �ه‌الی �ه‌ن نیزامیانه‌و‌ه ل ه کاتى ش �ه‌ڕدا ،توندوتیژى سیاسى و هتد ئه‌مان ه هه‌مووى ده‌چن ه خانه‌ى توندوتیژییه‌وه. سه‌میر‌ه محه‌مه‌د (رۆژنامه‌نووس و چاالک ل ه بواری ژنان): ده‌رب��اره‌ی توندوتیژیی و ئه‌و تاوانان ه ئه‌چن ه چوارچێوه‌ی ئه‌و توندوتیژیان ه وت����ی :دی����ار‌ه پێناس ه زۆر‌ه بۆ توندوتیژی،توندوتیژی ئه‌و ره‌فتارو کردار‌ه دوژمن کارانه‌ی ه ک ه ئامانجێکی ل ه پشت ه بۆ ئازاردانی که‌سی به‌رامبه‌ر واتا ئه‌و ده‌رئه‌نجامه‌ی ه ک ه زیانی مادیو رۆحی ئه‌گه‌ێه‌نێت ب ه به‌رامبه‌ره‌که‌ت، ته‌ندوتیژی سیکسیمان هه‌ی ه ک ه به‌راستی ئه‌م ه مه‌ترسیدارترینیانه، ت��ون��دوت��ی��ژی ج�ه‌س��ت�ه‌ی��م��ان هه‌یه، توندوتیژی وته‌یمان هه‌یه ،تونده‌تیژی ده‌رونیشمان هه‌یه ،ئه‌تۆانین بڵێن ل ه\nیاسای توندوتیژی خێزانی ل ه په‌رلەماندا ئه‌بێت په‌له‌ی لێ بکرێت ،چونک ه ئه‌و ه یه‌کێک ه ل ه رێگه‌چاره‌کان بۆ کەمکردنەوەی سه‌میر ه محه‌مه‌د\nده‌ره‌وه‌ی خێزان توندوتیژی ئیداریمان هه‌یه ،وه‌کوو بێ به‌ش کردنی ئافره‌ت ل ه پۆست ه ئیداریه‌کان ،توندوتیژی س��ی��اس��ی��م��ان ه��ه‌ی��ه ،توندوتیژی فه‌رمانگه‌یمان هه‌ی ه ک ه ئه‌مه‌ش ئه‌چێت ه چوار چێوه‌ی ته‌ندوتیژی ئیدارییه‌وه، بۆی ه لێر‌ه وه‌تۆانین بڵێن که‌لتور‌و عاداتی کۆمه‌ڵگا ب ه گویره‌ی ئه‌وان ه توندوتیژی جۆرا‌وجۆری لێئه‌بێته‌وه. نه‌جیب ه عومه‌ر( ،س�ه‌رۆک��ی پارتی چاره‌سه‌ری دیموکراتی کوردستان ه و ئه‌ندامی به‌ڕێوەبه‌رایه‌تی ئه‌نجومه‌نی ژن��ان��ی ئ����ازاد) :ل ه س �ه‌ر تێڕۆانینی کۆمه‌ڵگا به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌ت ک ه چ جۆر‌ه تێرۆانینیکه؟ ده‌ڵێت :کاتێک ک ه خۆێندنه‌و‌ه بۆ ئه‌م مه‌سه‌له‌ی ه بکه‌ین، ل ه هه‌موو بواره‌کاندا ل ه بورای سیاسیدا، ل ه بواری ئابوریدا ،ل ه بواری یاسایدا، ئه‌تۆانین بڵین ک ه ئه‌و هه‌ڵویست ه یان ئه‌و نزیک بوونه‌و‌ه ک ه بۆ ئافره‌ت هه‌یه، نزیکبونێک ه ک ه عه‌قڵیتی جیاکاری ره‌گه‌زی تێدا بااڵده‌سته ،واتا فه‌زڵی نێرین ه ئه‌دا ب ه سه‌ر مێینه‌دا بۆ ئه‌و عه‌قڵیه‌ت ه یه‌عنی ئه‌تۆانین بڵین ب ه هه‌موو خانه‌کانی کۆمه‌ڵگادا رۆ چووه، ئه‌مه‌ش بووه‌ت ه هۆکاری ئ �ه‌وه‌ی ک ه ئافره‌ت ل ه زۆر مافه‌کانی خۆی بێ به‌ش بکرێت بێگومان به‌هان ه چیی ه بۆ ئ�����ه‌وه ،ب��ه‌ه��ان�� ه ب���ۆ ئ�����ه‌وه‌ی ک ه هه‌ڵویستێکی به‌م شێو‌ه هه‌ی ه ئه‌و عه‌قڵیه‌ت ه که‌السیکیه‌ی ه ک ه به‌رهه‌می عه‌قڵیه‌تی پیاوساالرییه ،ک ه پێوای ه ئافره‌ت ل ه بواری جه‌سته‌ییو زهنیه‌تدا الوازتر‌ه ل ه پیاو ،ل ه سه‌ر ئه‌و بنه‌مای ه هه‌موو جۆر‌ه چه‌وساندنه‌وه‌ی هک‌و کویل ه کردن‌و جیاۆازییه‌کی ڕه‌گه‌زی ل ه سه‌ری ف �ه‌رز ئه‌کرێت ،ل ه س �ه‌ری به‌ریو‌ه ئه‌برێت ،بۆی ه ئه‌وه‌ی ک ه ئه‌بینین ل ه کۆمه‌ڵگادا ،ئافره‌ت تا ئاستێکی زۆر وه‌کوو که‌سێکی ده‌ره‌ج ه دوو ئه‌بینرێت‌و مامه‌ڵه‌ی ل ه گ �ه‌ڵ ئه‌کرێت ،ئیته‌ر ئه‌گه‌ر ل ه کۆمه‌ڵگادا ل ه چوارچێوه‌ی خێزاندا ئ �ه‌و هه‌ڵسووکه‌وته‌ی ک ه به‌رامبه‌ری ئه‌کرێت ب ه هوکاری ئه‌وه‌ی وه‌کوو که‌سێکی ده‌ره‌ج ه دوو مامه‌ڵه‌ی ل ه گه‌ڵ ئه‌کرێت‌و ل ه هه‌موو بواره‌کانی ژی��ان��دا وه‌ک���وو پێویست ده‌رفه‌تی پێنادرێت ،ک ه به‌شداری بکات ،وه‌کوو که‌سێکی الواز ک ه مامه‌ڵه‌ی ل ه گه‌ڵ ئه‌کرێت بۆ هه‌ندێک ک��ار ده‌رفه‌تی پێئه‌درێت‌و بۆ هه‌ندێک کاری تریش ده‌رفه‌تی پێنادرێت ،ل ه بواری ئابوریدا ئێم ه ئه‌بینین هه‌تاکوو ئێستا چه‌مکێکی وه‌ها ماو‌ه ک ه ئه‌ڵێت ئافر‌هت‌و ئیش کردنیان نه‌وتوو‌ه یا ئێستا ب ه هۆی گورانکاریه‌کان ئه‌تۆانین بڵێن تا ئاستێک ب� ه ه��ۆی خۆێندنی ئه‌و ئافره‌تانه‌ی ک ه شه‌هاده‌یان هه‌ی ه یان خ��ۆێ��ن��دن ت����ه‌واو ئ��ه‌ک��ه‌ن مه‌جالی کارکردنیان هه‌یه ،به‌اڵم زۆری جاریش\nتوندوتیژی ب ه هۆکاری ئه‌وه‌ی ک ه پیا‌و ،باوک یان برا رازی نه‌بێت ئه‌و مافه‌یشی لێ زه‌وت ئه‌کرێت ،چ ل ه بواری خوێندندا چ ل ه بواری کارکردن‌و خویندندا ،جارێکی تر ل ه بواری یاسایدا ئه‌وه‌ی ک ه ئه‌ێبینین کۆمه‌ڵیک یاسا هه‌ی ه ک ه دیار‌ه چیتر ب ه عه‌قڵیه‌تی جیاکاری ره‌گه‌زیبه‌و‌ه س��راوه‌ت��ه‌و‌ه ک ه جارێکی تر دژ ب ه ماف‌وئازادیه‌کانی ئافره‌تانه ،ل ه به‌ر ئه‌وه‌ی ک ه ل ه بواری یاسایشدا ئه‌بێت ب ه قوربانی ک ه ئێم ه زۆر جاریش ئه‌بینین ک � ه هێشتا ی��اس��ای باری که‌سیتی ئه‌و یاسایه‌ی ک ه هی ساڵی  1959ی ه گۆرانکارییه‌کی نه‌سبی تێاکراو‌ه ب�ه‌اڵم هه‌مووی نه‌گۆراوه، ج��ارێ��ک��ی ت��ر ئ����ه‌وه‌ی ب�� ه پ��ێ ئه‌و به‌ندوماد‌ه یاسایانه‌ی ک ه ل ه یاسای باری که‌سێتی هه‌ی ه هێشتا مه‌سه‌له‌ی شاهده ،مه‌سله‌ی میراته ،مه‌سله‌ی فره‌ژنییه ،ئه‌وان ه کۆمه‌ڵیک ئاسته‌نگه‌ن، جارێکی تر ئ �ه‌وه‌ی ک ه ئه‌بینین ک ه ی��اس��ای ل��ه‌ش ف��رۆش��ی ت����ه‌واوی بۆ سزادانی ئافره‌ت دانراو‌ه به‌اڵم پیاوێک ک ه له‌ش فرۆشی بکات ئه‌و وه‌ک له‌ش فرۆش پێناس ه بکات یان بۆ نمون ه ئه‌و تاوان ه هه‌مان ت��اوان ک ه بۆ ئافره‌ت دائه‌نرێت بۆ پیاویش هه‌مان سزا جێ به‌جێ ناکرێت ،یان هه‌مان سزا ب ه سه‌ر پیاویشدا ناسه‌پێندرێت ،ب ه هه‌مان شێو‌ه ل ه بواری ره‌گه‌ز نامه‌و په‌ساپۆرتدا ،جاریکیتر کۆمه‌ڵێک ق��ان��ون��ی ع �ه‌ق��وب��ات ه �ه‌ی � ه ک � ه به‌م عه‌قڵیه‌ت ه دا رێژراو‌ه ک ه ئافره‌ت ئه‌کات ب ه قوربان ئه‌مان ه ل ه بورای یاسایدا، جارێکیتر ئه‌تۆانین بڵێن ل ه بواری سیاسیدا ئ���ه‌وه‌ی ک � ه رووب����ه‌رووی کۆمه‌ڵگای ئێم ه ئه‌بێته‌و‌ه ل ه گه‌ڵ داب‌ونه‌ریت ه که‌السیکه‌که‌دا ک ه من پێم وای ه ته‌واو ره‌نگدانه‌وه‌ی سیاسه‌تی سیستمی ده‌سه‌اڵتدار‌ه هه‌تا ئێستاش سیاسه‌ت ک��ردن بۆ ئافره‌ت وه‌کوو ئه‌وه‌ی ک ه ئیشی ئه‌و نیی ه یان نابێت ئ��اف��ره‌ت سیاست بکات ی��ان عه‌یب ه ئافره‌ت سیاست بکات ئه‌م ه سنوورێک یه‌عنی ئاسته‌نگیه‌کی گه‌وره‌ی ه ک ه ل ه به‌رامبه‌ر ئافره‌تدا دائه‌نرێت جیاۆاز له‌و‌ه ل ه الیه‌ن ده‌سه‌اڵته‌و‌ه رێگ ه ناگرێت بۆ هه‌موو چین‌و تۆێژه‌کانی ئافره‌تان ب ه تاێبه‌ت بۆ هه‌موو چینه‌کان ک ه به‌شداری ل ه سیاسه‌تدا بکات ،ته‌نیا بۆ کۆمه‌ڵێک که‌س ه ک� ه موماره‌سه‌ی سیاست بکه‌ن ،ئه‌مه‌ش راسته‌وخۆ ره‌نگدانه‌وه‌ی ل ه سه‌ر تاکی کۆمه‌ڵگا ئه‌بێت ،ک ه ئافره‌تێک ل ه الی خۆیه‌و‌ه پێوای ه ک ه ئه‌گه‌ر ل ه نا‌و ئه‌و سیتمه‌دا یان ل ه ناو ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌دا جێگه‌ی خۆی نه‌گرێت مافی ئه‌وه‌ی نیی ه ک ه موماره‌سه‌ی سیاست بکات و ته‌نها کۆمه‌ڵیکه‌ن ک ه موماره‌سه‌ر سیاست ئه‌که‌ن ،ئه‌وانیش ناتۆانه‌ن سیاسه‌تێکی\nگه‌ل بکه‌ن یان سیاسه‌تیک ک ه ده‌نگ‌و ره‌نگی گه‌ل بگه‌یه‌نێت ،ل ه به‌ر ئه‌وه‌ش ئ���ه‌م��� ه ل��� ه ک��ۆم��ه‌ڵ��گ��ای ئێمه‌دا ره‌نگدانه‌وه‌یه‌کی نه‌گه‌تیڤی ل ه سه‌ر کۆمه‌ڵگا دروست کردووه ،جارێکی تر ل ه ئێستاشدا هه‌ر ب ه هۆکاری ئه‌وه‌ی ک ه ئێم ه پارت ه سیاسیکان و حزب ه سیاسیکانیش به‌شێکه‌ن ل ه کۆمه‌ڵگا، ئه‌وانه‌ش ل ه ناو حزب ه سیاسی کانیش تا دوا راد‌ه سنوور بۆ ئافره‌تان هه‌ی ه ک ه به‌شداری سیاسه‌ت بک هن‌و ئاکتیڤ ب هن‌و ئاسته‌نگ هه‌ی ه ل ه به‌ریاندا بۆ ئ �ه‌وه‌ی ک ه به‌ره‌نگی خۆیانه‌وه‌و ب ه ده‌نگی خۆیانه‌و‌ه سیاسه‌ت بکه‌ن، چونک ه زۆرێک ل ه پارت ه سیاسیه‌کان ئ�ه‌و عه‌قڵیه‌ته‌ی ک ه هه‌یان ه هه‌مان عه‌قڵیه‌ت ه  ،عه‌قڵیه‌تێکی جیاکاری ڕه‌گه‌زییه ،ک ه چ��ۆن ل ه کۆمه‌ڵگادا جیاکارییه‌کی ڕه‌گه‌زی هه‌یه ،ل ه نا ئه‌و پارت ه سیاسیانه‌شدا ب ه هه‌مان شێۆه‌ی ه بۆی ه زۆرج��ار ره‌نگی ئافره‌ت ل ه نا‌و سیاستدا ده‌رنه‌که‌وتووه ،ئێستا زۆر ب ه ئاشکرا ئه‌تۆانیین بڵین ئێم ه ل ه\nکۆمه‌ڵگایه‌کداین ک ه ره‌نگی سیاست ره‌نگی پیاوه ،ره‌نگی ئافره‌ت نیه ،یا نه‌سبه‌یه‌کی که‌م ئافره‌ت به‌شداری سیاسه‌ت ئه‌بێت ،به‌تاێبه‌ت ل ه جێگه‌ی بریار گرتندا کۆمه‌ڵێک ئافره‌تی که‌م به‌شدار ئه‌بن ،ئه‌مان ه هه‌مووی خۆی ئ�ه‌ب��ێ��ت ب�� ه ه���ۆک���اری ئ����ه‌وه‌ی ک ه ئافره‌تێکیش ک � ه ل � ه ن��او خێزاندا رووب��ه‌رووی هه‌موو جۆرێک ناحه‌قی یان مامه‌ڵه‌یه‌کی جیاکاری ره‌گه‌زی ببێته‌وه ،ک ه نمون ه ل ه خێزاندا زۆره، هه‌روه‌ها ل ه درێژه‌ی قسه‌کانیدا نه‌جیب ه عومه‌ر وتی :تا ئێستاش ل ه کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا ئه‌و هه‌ڵسوکه‌وت ه ک ه ل ه گه‌ڵ که‌چ ئه‌رکرێت هه‌ر له‌و کاته‌ی ک ه ل ه سه‌کی دایکیایه‌تی هه‌تاکوو ل ه دایک ئه‌بێت ئه‌وترێت که‌چ وه‌جاخ نیی ه ل ه\nکۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا ئه‌تۆانم بڵێم رۆژان ه ل ه خسته‌خانه‌کاندا ئه‌و مندااڵنه‌ی ک ه فڕ‌ه ئه‌درێن ک ه خاوه‌نی لێ ده‌رناکه‌وێت ل ه  %90کچه‌ن ی��ان مێینه‌ن ل ه به‌ر ئه‌وه‌ش ئه‌م ه یه‌کێک ه له‌و عه‌قڵیه‌ت ه ک ه پێ وایه ،ل ه خێزانێک ئه‌گه‌ر که‌چی زۆر بێت ،که‌چ وه‌کوو وه‌جاخ ،یان وه‌کوو به‌رده‌وام کردنی ئه‌و‌ه ک ه که‌چ پشتی کۆمه‌ڵگا بێت ئه‌و‌ه نابینرێت ،بۆ ئه‌و‌ه ئ�ه‌و ف �ه‌ڕه‌دان��ی منداڵ ی��ان خاوه‌ن ل��ێ��ده‌رن�ه‌ک�ه‌وت�ه‌ن��ی��ش ل � ه ه���ه‌ر دوو ره‌گ���ه‌زه‌ک���ه‌دا  ،ئ���ه‌وه‌ی ک � ه زیاتر قوربانیی ه ره‌گه‌زی مێینه‌یه ،جارێکی تر ئه‌وه‌ی ک ه ئه‌بینین ئێم ه خه‌ته‌ن ه کردنه ،خه‌ته‌ن ه کردن خۆی گه‌وره‌ترین ئیهانه‌ی ه ک� ه ب� ه ک �ه‌چ ئه‌کرێت ب ه هوکاری ئه‌وه‌ی ک ه ره‌گ�ه‌زی ئافره‌ت الوازت��ر‌ه ل ه هه‌ست ه غه‌ریزییه‌کان یا غه‌ریزه‌ی جنسیدا ،ئه‌مه‌ش بۆ خۆی گه‌وره‌ترین تاوانه ،ک ه تا رۆژی ئه‌مرۆ ماو‌ه ک ه دینیش زۆر ل ه گه‌ڵ ئه‌وه‌دا نیی ه به‌اڵم ئه‌بینین ل ه ژێر ناوی دین‌و پرده‌ی باوه‌ڕه‌کاندا ئه‌م شت ه به‌رێو‌ه\nئه‌چێت ،ئیدی ئه‌گه‌ر ئێم ه ریزی بکه‌ین زۆره ،وه‌ک��وو ئ �ه‌وه‌ی ک ه تا ئێتا ل ه کۆمه‌ڵگای ئه‌ێمه‌دا ئه‌گه‌ر کچێک ل ه ب �ه‌ری پ��ار‌ه ئه‌درێت ک ه وات � ه ئه‌م ه حیسابی مرۆڤی بۆ ناکرێت یان وه‌کوو کااڵ ئه‌فرۆشرێت‌و ئه‌کڕیه‌ت ،کاتێک ک ه تۆ ژن ب ه ژنی پێ ئه‌که‌ێت یان کاتێک ب��اس��ی ف��ه‌ره‌ژن��ی ئه‌کرێت، فره‌ژنی ب ه واتای مرۆڤێک چۆن حه‌ز ئه‌کات شتێکی مادی کۆن ئه‌بێت و شتێکی تازه‌تر ئه‌کڕێت ،ئه‌و مامه‌ڵه‌ی فره‌ژنیش ه هه‌مان شت ه ک ه به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌ت ئه‌کرێت ،هه‌مووی ئه‌و دیاردان ه ک ه ئه‌بینرێت ل ه خوێن داینه ،گه‌ور‌ه ب ه به‌چووک داینه ،ئه‌مان ه کۆمه‌ڵێک شته‌ن ک ه تا رادیه‌یه‌ک که‌م بوونه‌ته‌وه ،به‌اڵم هێشتا ماوه‌ن ،ل ه کۆمه‌ڵگایه‌کدا ئه‌گه‌ر\nئه‌وه ژنی کورد ه ک ه به تێکوشانی ئازادیخوازانه‌ی ل ه به‌ره‌ی شه‌ڕدا پێشه‌نگایه‌تی شه‌ر ئه‌کات‌و له پێنا‌و ئاشتی و ئازادی‌و دیموکراسیدا شه‌ڕ نه‌جیبه عومه‌ر\nئه‌و دیاردان ه ما ،که‌واتا ئه‌و عه‌قڵییه‌ت ه چاره‌س هر‌و بنه‌به‌ڕ نه‌بووه ،ب ه گه‌شتیدا ئه‌و جیاکاریی ه ره‌گه‌زیی ه ته‌نها ل ه نا خێزاندا نییه ،به‌ڵکو ل ه ده‌موو ده‌زگا حکومییه‌کانیشدا تا دوا راد‌ه به‌ریو‌ه ده‌چ���ێ���ت ،ب��ۆ ئ����ه‌وه‌ی ئافره‌تان تواناکارییه‌کانی خۆیان ته‌ڤگه‌ر نه‌که‌ن رووب��ه‌رووی هه‌موو شێو‌ه سنووردار کردنێک ئه‌بنه‌وه ،ئیته‌ر ل ه بواری یاسیدا بێت ل� ه ب���واری خوێندندا، رۆژنامه‌گه‌ریدا‌وکاری فه‌رمانبه‌ریدا‌و چ ل ه ب��واری بریارداناندا ،هه‌موو ئه‌و هه‌ڵسوکه‌وتانه‌ی ک� ه به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌ت ئه‌کرێت یان ئه‌و عه‌قڵیه‌ته‌ی ک ه ئافره‌تی پێ په‌روه‌رد‌ه ئه‌کرێت، عه‌قڵیه‌تێک ه ک ه بچووک کردنه‌وی ئافره‌ته،و په‌راوێز کردنی ئافره‌ته ،جا ل��ێ��ره‌دا ل � ه وان �ه‌ی � ه ئ��ه‌م شتان ه ل ه\nکۆمه‌ڵگایه‌که‌یه‌و‌ه بۆ کۆمه‌ڵگایه‌کی تر جیا‌واز بێت ،به‌اڵم له‌وانه‌ی ه ره‌نگی ئه‌و هه‌ڵسوکه‌وت ه ک ه به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌ت ئه‌کرێت گ��ۆرا بێت ب �ه‌اڵم ل ه بنگه‌دا نه‌گۆراوه ،یان ئه‌و هه‌ڵسووکه‌وته‌ی ک ه زۆر جار ده‌س �ه‌اڵت یا سیستمێک بۆ ج����وان ک���ردن���ی ح���زب���ه‌ک���ه‌ی یان ده‌س�ه‌اڵت�ه‌ک�ه‌ی ئ��اف��ره‌ت دێنێت ه نا‌و حزبه‌که‌ی ب��ه‌اڵم ل ه ئه‌ساسدا بێ ئیراده‌ی ده‌ک��ات ل ه بنه‌مادا نایه‌وێت ده‌رکه‌وێت ،تا وه‌کوو ئیراده‌ی ئافره‌ت کار بکات‌و ده‌ربکه‌وێت ،ئه‌و عقڵیه‌ته‌ش هه‌مان عه‌قڵیت ه ک ه پیاوێک ل ه ناو خێزاندا ناهێڵێت ژنه‌که‌ی راو بۆچوونی خۆی ده‌رببرێت. پ����ه‌روی����ن ح����ه‌س����ه‌ن(ت����وێ����ژه‌ری کۆمه‌اڵیه‌تی) ،سه‌باره‌ت به‌م پرس ه\nئ�ه‌ڵ��ێ��ت :ئ �ه‌گ �ه‌ر ئێم ه بێن باسی تیرۆانینی کۆمه‌ڵگا به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌ت بکه‌ێن ،تێڕۆانینه‌کی هه‌ڵه‌یان هه‌یه، دایم ه ئافره‌تان ب ه پل ه دوو دائه‌نرێن، ئه‌گه‌ر ئێمه‌یش بمانه‌وی قۆناخی ئێستاش و تێرۆانینی ئافره‌ت جیاۆاز ل ه سااڵکانی پێشودا هه‌ڵسه‌نگێنین، کۆمه‌ڵگا ل ه سااڵنی پێشودا خراپتر باسیان ل ه ئ��اف��ره‌ت ئ�ه‌ک��رد ،ئێستا تۆزێک ب ه هۆی هه‌ندێک هۆشیارییه‌و‌ه جیاواۆییه‌ک هه‌ی ه به‌اڵم ئێستاش هه‌ر تێرۆانینیان بۆ ئافره‌ت ،تێڕۆانینێکی هه‌ڵه‌یه ،ئافره‌ت وه‌کوو مرۆڤێک سه‌یر ناکرێت به‌ڵکو وه‌کوو ئه‌وه‌ی ک ه ئافره‌ت ده‌سه‌اڵتێکی الوازی هه‌ی ه ئافره‌ت ئه‌بێت ل ه ماڵه‌و‌ه بێت ئیش‌وکاره‌کانی ته‌نیا ل ه چۆارچێوه‌ی ماڵه‌و‌ه قه‌تیس کرا بێت‌و ئافره‌ت پێویست ه ل ه ژێر ئه‌مری پیاودا بێت ،ئافره‌ت ته‌نها بۆ خزمه‌تی منداڵ دانراوه ،بیر له‌و‌ه نه‌کراوه‌ته‌و‌ه ئه‌ویش وه‌کوو که‌سی به‌رامبه‌ر مافی ئه‌وه‌ی هه‌ی ه ک ه بتۆانێت خۆی خاوه‌ن بریار بێت و بتۆانێت وه‌کوو ڕه‌گه‌زی\nبه‌رامبه‌ری ل ه هه‌موو بواره‌کاندا کار بکات. س �ه‌م��ی��ر‌ه م��ح �ه‌م �ه‌د س���ه‌ب���اره‌ت ب ه تێڕۆانینی کۆمه‌ڵگا به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌ت ده‌ڵێت :تێرۆانینی کۆمه‌ڵگای کوردی به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌ت دیار‌ه مێژینه‌یه‌کی دورو درێژی هه‌یه ،مێژووی تێرۆانینی کۆمه‌ڵگای کوردی به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌ت به‌داخه‌و‌ه گۆرانکاری زۆری ب ه سه‌ردا هاتوو‌ه سه‌رده‌مانێک ئه‌گه‌ر بگرێنه‌و‌ه ب��ۆ چه‌ند س��ه‌ده‌ی��ه‌ک پێش ئێستا تێرۆانینی کۆمه‌ڵگای ک���ورده‌واری به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌ت ل ه ئاستی ئینسانیدا ب���وو‌ه و ب �ه‌ه��ای ئینسانی ئافره‌ت خوێندراۆه‌ته‌وه ،ل ه گه‌ڵ تێپه‌ر بوونی کات ئه‌بوای ه هه‌نگاوه‌کان به‌ره‌و باشتر\nبوون به‌رۆێشتنای ه به‌اڵم ب ه پێچه‌وان ه بووه‌ته‌و‌ه که‌لتوری خێڵ گه‌ریو هێزی خێڵ‌و عه‌قڵیه‌تی پیا‌وساالری هه‌روه‌ها بۆ ماوه‌ی سه‌رده‌مانێک ل ه ناو که‌مه‌ڵگای ک��وردی��دا چه‌سپاو‌ه تا ئێستاش ک ه قس ه ئه‌که‌ین تێرۆانینی کۆمه‌ڵگای کوردی تێرۆانینی دوخی پێشوو بووه، بیریشمان نه‌چێت سه‌رده‌مانێک ئافره‌تی کورد سه‌رۆکایه‌تی خێڵ ی کردووه، نمونه‌نه‌ی وه‌کوو عادیل ه خان‌و ئه‌وانه، به‌اڵم کاتێک ئافرتانێکی زۆر هاتوونه‌ت ه نا‌و کۆمه‌ڵگا‌و ئه‌یانه‌وێت ده‌ور ببینه‌ن، ب �ه‌داخ �ه‌و‌ه تێرۆانینی کۆمه‌ڵگا تا سه‌ر ئێسقان تێروانینێکی نامرۆڤانه‌ی ه ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ب � ه ئ��اف��ره‌ت ،ئه‌بینرێت ل ه رووی عه‌قڵه‌و‌ه ئ��اف��ره‌ت وه‌کوو که‌سێکی که‌م عه‌قڵ سه‌یر ئه‌کرێت،و ل ه رووی تۆاناکانیه‌و‌ه پیا‌و دان نانێت ب ه تۆانانکانی ئافره‌ته‌وه ،ئه‌تۆانیین بڵێن ئافره‌ت ته‌نها بونه‌وه‌رێک ه بۆ تێر کردنی غه‌ریز‌ه سێکسیه‌کان‌و هه‌روه‌ها بۆ منداڵ خستنه‌وه‌و ببێت ب ه دایک‌و نه‌نک ،منداڵ ب��وون پ��ی��رۆزی خۆی\nهه‌ی ه ئه‌گه‌ر تۆ منداڵه‌ت هه‌بێت به‌اڵم تێرۆانینه‌کان کاتێک تۆ وه‌کوو ئاله‌تێک سه‌یر ئه‌کات ،ئاله‌تێکی هه‌ڵ ه ک ه تۆ ته‌نیا ئه‌تۆانی وه‌چ ه بخه‌ێته‌و‌ه ئه‌م ه تێرۆانینێکه ،هه‌ڵ ه ئه‌تۆانین بڵێن تێرۆانینێکی توندوتیژانه‌ی ه ب ه گه‌شتی به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌ت. هه‌روه‌ها ک ه ئه‌زانین بێده‌نگبوونی ئ��اف��ره‌ت��ان ل � ه ئاست پێشێلکردنی مافه‌کانیان  ،هه‌ڵه‌یه‌کی گه‌وره‌ی ه ک ه ئافره‌تی کورد به‌رامبه‌ر ب ه خۆی ئه‌یکات .له‌مباره‌و‌ه نه‌جیب ه عومه‌ر وتی: بێگومان ئه‌وه‌ی ک ه ئه‌بینرێت بێده‌نگ بوون من وهای ئه‌نرخێنم  ،کاتێک ک ه بێده‌نگبوون دروست ئه‌بێت زۆر هۆکاری هه‌ی ه ل ه الیه‌که‌و‌ه کاتێک ئافره‌تێک ک ه ل ه ماڵدایه‌و ژنی ماڵه‌وه‌ی ه بۆچی\nبێده‌نگبوونی ئافره‌ت ل ه هه‌موو الیه‌که‌و ه هه‌ڵه‌ی ه ک ه به‌رامبه‌ر ب ه مافه‌کانی خۆی ده‌یکات بێده‌نگه ،بێگومان ئاسته‌نگی هه‌یه، بۆ ئه‌وه‌ی ده‌نگی خویان به‌رز بکه‌نه‌وه، لێره‌دا رێگ ه به‌و ئافره‌ت ه نادرێت بچێت ه ده‌ره‌وه ،ئه‌و عه‌قڵیه‌ت ه ک ه ئه‌وی پێ په‌روه‌رد‌ه کراو‌ه عه‌قڵیه‌تێک بوو‌ه ک ه ئه‌و ئافره‌ت ه ته‌نیا کاری ل ه ماڵه‌وه‌یه‌و یان ئه‌گه‌ر کاری ده‌ره‌وه‌یشی هه‌بێت دوا جار ئه‌بێت بگرێته‌و‌ه ماڵ  ،ئیته‌ر بۆی نیی ه به‌شداری هیچ چاالکیه‌ک، خۆپیشاندانێک بکات ،زۆر حاریش ئه‌وترێت ک ه سیاسه‌ت ئه‌رکی ئه‌و نییه، ل ه الیه‌کی تره‌و‌ه هه‌موو ده‌سه‌اڵته‌کان هه‌ڵویستی وا نیشان ئه‌ده‌ن ک ه نه‌ک ته‌نیا ل ه مه‌سه‌له‌ی ئافره‌تدا ل ه زۆر مه‌سله‌ی تردا بۆچی ده‌نگی ناره‌زایی زۆر به‌رز نابێته‌و‌ه هوکاری ئه‌وه‌ی ه ئه‌و سیاسه‌ت ه ک ه ده‌سه‌اڵت به‌ریوه‌ی ئه‌بات هه‌موو کاتێک خه‌ڵک ل ه ناخه‌و‌ه بێ باوه‌ر ئه‌کات ب ه هه‌وڵ‌و ب ه تێکوشان، ئێستا ئێم ه ل ه هه‌رێمی کوردستاندا ئه‌و سیاسه‌ت ه ک ه ل ه الیه‌ن ده‌سه‌اڵته‌و‌ه ب �ه‌ری��و‌ه ئه‌چێت سیاسه‌تێک ه ک ه هه‌مووکاتێک هه‌وڵ ئه‌دات ک ه ئافره‌تان باوه‌ریان ب ه تێکۆشانی خۆیان نه‌بێت، چۆن ل ه پراکتیکدا ئه‌وه‌یان کردوو‌ه کۆمه‌ڵێک دام‌وده‌زگ���ا گ �ه‌رێ دراوی ده‌سه‌اڵتیان دروس��ت ک���ردووه ،ئه‌و ده‌موده‌زگایان ه ب ه ناوی ژنه‌و‌ه دروست کراوه‌ن به‌اڵم ل ه ناوه‌رۆکدا کار بۆ ژن ناکه‌ن ،ئه‌م ه ل ه خۆیدا بێ باوه‌ڕی کردنی هه‌موو ئافره‌تانه ،ل ه الیه‌کی تره‌و‌ه وه‌کوو بینیمان ل ه ماوه‌ی رابردودا چه‌ندین ده‌زگا و جێگا ک ه ل ه رێگای ده‌سه‌اڵته‌و‌ه دروست کرابوو بۆ ئافره‌تان بوون ب ه جێگایه‌ک ک ه بازرگانیان ب ه ئافره‌تانه‌و‌ه کرد.و زۆر شتی تر ،بۆی ه ئێم ه ئه‌بێت وه‌کوو ئافره‌تان باوه‌رمان به‌و‌ه هه‌بێت ک ه ئێم ه خۆمان ئه‌بێت ب ه ده‌ستی خۆمان ماف به‌سێنین ، هه‌موو ئازادیه‌کیش ب ه تێکوشان‌و ب ه قوربانی دان ب ه ده‌س��ت گه‌ێشتوو‌ه نابێت چاوه‌روانی ئه‌و‌ه بین ک ه به‌راستی سیسمی پیاوساالری پاشگه‌ز بێته‌و‌ه ل ه زهنیه‌تی خۆی ،ئه‌بێت بۆ خۆمان تێبکوشین ،بۆی ه ده‌ڵێم  ،بێگومان ئافره‌تان له‌م بوارانه‌دا خه‌مساردن .ل ه الیه‌کی تره‌و‌ه وه‌کوو گه‌لی کورد ل ه به‌ر ئه‌وه‌ی ل ه تێکوشانداین ئافره‌تی کوردیش ب���ه‌رده‌وام ل ه تێکوشاندا ب��وو‌ه ئێستاش ل ه تێکۆشاندای ه و ژنی کوردیش سه‌لماندوی ه ل ه هه‌موو بورایکدا هیچ که‌میه‌کی نیی ه ل ه پیاو، ئ�ه‌و‌ه ژنی ک��ورد‌ه ک ه ب ه تێکوشانی ئ��ازادی خ��ۆازان�ه‌ی ل ه ب �ه‌ره‌ی شه‌ڕدا پیشه‌نگایه‌تی شه‌ر ئه‌کات‌و ل ه پێنا‌و ئاشتیو ئ��ازادی و دیموکراسیدا شه‌ڕ ئه‌کات‌و سه‌لماندوویه‌تی ک ه باشترین سیاسه‌ت سیاسه‌تێک ه ک ه ئافره‌تی کوردی تێدا به‌شدار بێت،و منیش له‌و باوه‌ره‌دام ل ه ئێستادا ژنی کورد ل ه هه‌ر\nچوار به‌شی کوردستان له‌و تێکوشانه‌ی ک ه تێدایه‌تی ئه‌تۆانی پێشانگایه‌تی بۆ هه‌موو ئافره‌تانی جیهان بکات. پ��ه‌روی��ن ح �ه‌س �ه‌ن س���ه‌ب���اره‌ت به‌م مه‌سه‌له‌ی ه وتی :بێده‌نگبوونی ئافره‌ت ل ه هه‌موو الیه‌که‌و‌ه هه‌ڵه‌ی ه ک ه به‌رامبه‌ر ب ه مافه‌کانی خۆی ئه‌ێکات ،به‌راستی ئافره‌ت ل ه سه‌ره‌تای ل ه دایک بوونییه‌و‌ه ت��وش��ی حاڵه‌تێک ئه‌بێت ک � ه وای لێئه‌کات ک ه ل ه منداڵیه‌و‌ه ب ه جۆرێک وه‌کوو جیاۆازی ره‌گه‌زییه‌و‌ه په‌روه‌رد‌ه کراوه ،به‌وه‌ی ک ه کۆمه‌ڵێک شت عه‌یب ه بۆ کچه‌ک ه به‌اڵم بۆ کوره‌ک ه ئاساییه، ئه‌م ه ئه‌یخات ه حاڵه‌تێکی ت��ره‌وه، ئه‌وه‌یش هه‌ی ه ک ه به‌راستی الی ئێم ه په‌روه‌رد‌ه  ،په‌روه‌رده‌یه‌کی ته‌ندروست نییه ،ئه‌م په‌روه‌ده‌ی ه وای کردوو‌ه ک ه ل ه کۆمه‌ڵگادا ئافره‌ت دایم ه وا سه‌یر بکرێت ک ه شه‌ره‌فی ئ�ه‌و خێزانه‌ی ه بۆی ه وای لێده‌کات ک ه ئه‌م شه‌ره‌ف ه بپارێزرێت ،ئه‌مه‌ش وای لێده‌کات ئافره‌ت بێده‌نگ بێت له‌و هه‌اڵنه‌ی ک ه به‌رامبه‌ری ئه‌کرێت،و لێره‌دا ب ه هه‌مان شێۆه ،باری ئابوریش وای لێده‌کات چونک ه تۆ بته‌وێت‌و نه‌ته‌وێت ژنی ئێم ه له‌م کۆمه‌ڵگایدا ئابووریه‌کی سه‌رب ه خۆی نییه ،به‌ڵکو ئه‌و ژن ه پابه‌ند‌ه به‌و خێزانه‌ی ک ه تیایدا ئه‌ژی ،هه‌روه‌ها شوێنی نیشته‌جێبوون وای لێده‌کات ک ه ئافره‌ته‌ک ه بێده‌نگ بێت به‌رامبه‌ر ئه‌و توندوتیژیانه‌ی ک ه به‌رامبه‌ری ئه‌کرێت، یه‌ک شت تریش ک ه لێره‌دا جێگه‌ی باس ه هوشیاری ئافره‌تانه ،هه‌روه‌ها تێرۆانینی کۆمه‌ڵگا به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌تێک ک ه زۆر قس ه بکات به‌رامبه‌ر به‌م شتان ه ب ه چاوێکی سووکه‌و‌ه سه‌یر ئه‌کرێت‌و ب ه که‌سێکی به‌د ره‌وشتی دائه‌نێن ،بۆی ه زۆر جار ئه‌و ئافره‌تانه‌ش بێده‌ونگی هه‌ڵده‌بژێرن به‌رامبه‌ر به‌و که‌سان ه بۆ ئه‌وه‌ی ب ه خراپ سه‌یر نه‌کرێن. سه‌میر‌ه محه‌مه‌د وتی :بێگومان ،ئه‌گه‌ر بۆ خۆی دراسه‌ی توندوتیژی بکه‌ین ئه‌و‌ه خۆی یه‌کێک ل ه هوکاره‌کان ه ل ه به‌رده‌وام ب��وون��ی توندوتیژی ،بێده‌نگبوونی ئ��اف��ره‌ت��ان ل � ه ئاست پێشێلکردنی مافه‌کانیان ب ه مه‌عنای ئه‌وه‌ی ه ک ه ئه‌و دۆخه‌یان قه‌بوڵ کردووه ،ئه‌گه‌ر ل ه کۆمه‌ڵگایه‌کدا ئافره‌تان خۆیان ئه‌و توندوتیژیان ه ره‌د بکه‌نه‌وه ،بێگومان ئه‌و توندوتیژیان ه که‌م ئه‌بنه‌وه‌و به‌ره‌و نه‌مان ئه‌چه‌ن ،کاتێک ک ه ئافره‌ت توندوتیژی قه‌بوڵ ئه‌کات ئه‌م ه خۆی ئه‌بێت ه حاڵه‌تێکی ئاسایی ،بۆی ه هه‌موو قسه‌کان ل ه سه‌ر ئه‌و‌ه کۆکه‌ن چیته‌ر ئافره‌ت ئه‌بێت ده‌نگی به‌رز بکاته‌وه. س���ه‌ب���اره‌ت ب�� ه چ���اره‌س���ه‌ر کردنی کێشه‌کانی ئافره‌تان نه‌جیب ه عومه‌ر وتی :رێگ ه چار‌ه بۆ بنه‌به‌ڕ کردنی توندوتیژی ب ه یه‌ک الیه‌ن ه ناکرێت ،ئه‌و‌ه ب ه رێکخراوه‌کان ئه‌کرێت  ،ب ه رێکخراوی کۆمه‌ڵگای م �ه‌ده‌ن��ی ئ�ه‌ک��رێ��ت ،ب ه\nحکوم هت‌و ب ه هه‌موو تاکێکی کۆمه‌ڵگا ئه‌کرێت ،بۆی ه ئه‌بێت ل ه چاره‌سه‌ر کردنی ئه‌م کێشان ه هه‌موو تاکێکی کۆمه‌ڵگا به‌شدار بێت ،حکومه‌ت ب ه چی به‌شدار بێت ب �ه‌وه‌ی ک ه بژیوی ژیانی ئافره‌تان دابین بکرێت ،هه‌روه‌ها یاسایه‌کی به‌هێز دابنرێت  ،سزایه‌کی به‌هێز دابنرێت بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی ک ه پاڵنه‌ری ئه‌و ئافره‌تانه‌ن ک ه خۆیان ئه‌کوژن ،یان ئه‌و ژنانه‌ی ک ه توندوتیژی به‌رامبه‌ر ب ه ئافره‌تان ئه‌که‌ن ئه‌مان ه به‌راستی رێگ ه چ��اره‌ن ،هه‌روه‌ها ب ه حکوم هت‌و ب ه راگه‌یاندنه‌کان‌و ب ه هه‌موو رێکخراوه‌کان هه‌ڵمه‌تێکی زۆر باش بکرێت بۆ هۆشیار کردنه‌وه‌ی ئافره‌تان وهه‌موو تاکێکی کۆمه‌ڵگا. سه‌میر‌ه محه‌مه‌د ده‌رباره‌ی رێگ ه چار‌ه بۆ حه‌ل کرنی مه‌سه‌له‌کانی ئافره‌تان زت��ی :رێگ ه چ��ار‌ه زۆر‌ه یه‌کێک ل ه رێگ ه چاره‌کان ئه‌وه‌ی ه ک ه ئه‌بێت ل ه ئافره‌ت خۆیه‌و‌ه ده‌س��ت پێبکرێت، ئه‌بێت هه‌ڵمه‌تێک یان خود پرۆگرامێک بێت بۆ هوشیار کردنه‌وه‌ی ئافره‌ت، هوشیار ک��ردن�ه‌وه‌ی ئافره‌ت له‌وه‌ی ک ه خاوه‌ن بیرو بۆچون بێت ،خاوه‌ن زان��ی��اری بێت ،خ��اوه‌ن ئیراده‌یه‌کی به‌هێز بێت بۆ ره‌د ک��ردن�ه‌وه‌ی ئه‌و توندوتیژیانه‌ی ک ه به‌رامبه‌ری ئه‌کرێت، هوشیاری ل ه سه‌ر زاتی ئافره‌ت یه‌کێک ل ه مه‌کانیزم ه باشه‌کان ه بۆ چاره‌سه‌ر ک��ردن��ی کێشه‌کانه ،ل� ه الی�ه‌ک��ی تر دروست کردنی کو ده‌نگیه‌کی گه‌وره‌ی ه ل ه به‌ینی رێکخراوه‌کانی ئافره‌تاندا ئه‌م ه یه‌کێک ه له‌و کارانه‌ی ک ه تۆ بتۆانی هێزیکی گه‌وره‌ی کومه‌اڵیه‌تیت ل ه پشت بێت بۆ ئه‌وه‌ی رووبه‌رووی کێشه‌یه‌کی گه‌ور‌ه نه‌بیته‌و‌ه ل ه کۆمه‌ڵگا ،یه‌کێک ل ه رێگ ه چاره‌کان هه‌وڵدان بۆ دروست کردنی بزوتنه‌وه‌یه‌کی گه‌وره‌ی ه ل ه نا‌و ئافره‌تاندا ،راگه‌یاندنه‌کان هوکارێکی تری چاره‌سه‌رین ،کاتێک تۆ کۆمه‌ڵگا هوشیار ئه‌که‌ێته‌و‌ه ئ�ه‌و تێرۆانین ه هه‌ڵه‌ی ه ل ه سه‌ر ئافره‌ت هه‌یه‌و کاتێک ئافره‌تێک ئه‌بێت ب ه قوربانی‌و ئافره‌ت ئه‌بێت ه خ��اوه‌ن��ی کێش ه ئافر‌هت‌و تۆمه‌تبار ئه‌کرێت  ،ل��ێ��ره‌دا میدیا ئه‌تۆانێت ب ه شیۆازیکی تر ل ه شته‌کان به‌رۆانێت میدیا ئه‌تۆانێت ئافره‌ت ه سه‌رکه‌وتووه‌کان ده‌ر بخات  ،ئه‌م ه جارێکیتر ئافره‌تان هان ده‌دات به‌ره‌و ئه‌وه‌ی که‌دووبار‌ه ل ه خۆیانه‌و‌ه ده‌ست پێبکه‌ن ،یه‌کێکتر ل ه رێگ ه چاره‌کان په‌ل ه کردن ل ه ده‌رچوونی ئه‌و هه‌موو یاسا‌و به‌ڕگ ه یاسایانه‌ی ک ه رێگ ه ل ه پێشێلکردنی ماف ه کانی ئافره‌تان ئه‌کات رێگ ه ل ه توندوتیژی ئه‌گرێت ب ه تاێبه‌ت ئێستا ک ه یاسای توندوتیژی خێزانی هه‌ی ه ک ه ل ه په‌رلمانه‌و ئه‌بێت په‌له‌ی لێ بکرێت ،چونک ه ئه‌و‌ه یه‌کێک ه ل ه رێگ ه هه‌ر‌ه چاره‌کان ک ه توندوتیژی تیا به‌رو که‌مبوون ئه‌رۆات ،یه‌کێک ل ه رێگا چاره‌کان ئه‌رکی ده‌سه‌اڵت ه ک ه به‌رنامه‌یه‌کی روون‌و ئاشکرا به‌خات ه به‌ر دست ک ه ئه‌یه‌وێت چۆن سه‌المه‌تی ئافره‌ت ل ه کۆمه‌ڵگادا بپارێزێت. سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ک ه رێکخراوه‌کانی ژنان یان ئافره‌تان تا چه‌ند تۆانیویان ه ک��ار بۆ ئافره‌تان بکه‌ن تاکوو بۆ حیزبه‌کانیان؟ سه‌میر‌ه محه‌مه‌د وتی: ئێم ه ئه‌گه‌ر سه‌یری ئه‌و دۆخ ه بکه‌ین ک ه رێکخراوه‌کانی ئافره‌تانی تیا ل ه داێک بووه ،مێژووه‌که‌ی ئه‌گه‌رێتو‌ه بۆ سااڵنێک ک ه حزب ه کوردیه‌کان هاتنه‌و‌ه و هه‌ریه‌که‌و له‌و حزبان ه که‌هاتنه‌و‌ه پاشکۆیه‌کیان بۆ خۆیان دروست کرد ناویان نا رێکخراوی ئافره‌تان‌و ژنان‌و تا دوایی ،بۆی ه ئه‌تۆانین بڵێن یه‌کێک ل ه رێگ ه هه‌ند‌ه دووره‌کانی رێکخراوه‌کانی ژنان‌و ئافره‌تان ،ئه‌وه‌ی ه ک ه به‌ڕاستی زۆرینه‌یان حزب دروستی کردوون، زۆر به‌یان پاشکۆی حزب هن‌و ئه‌مه‌ش وایان لێده‌کات هێند‌ه ملکه‌چی بریار‌ه حزبیه‌کان بن هێند‌ه مه‌لکچی ئه‌و ئامانج ه نه‌بن ک ه بۆی دروست بوون.\nڕاپۆرت سێشەممە  ● 2010/12/07ساڵی  ● 30ژماره 634\nکورد شه‌ش وه‌زاره‌ت و سه‌در هه‌شتى به‌رده‌که‌وێت له‌نێوان ئێمه‌و ئه‌وانه‌ى ئاره‌ووزى به‌شدارى پێکهێنانى حکومه‌ت ده‌که‌ن ته‌نها م��اوه‌ى ده‌ستووریه ,چونکه هاوپه‌یمانى نیشتمانى له‌ماوه‌ى داه���ات���وودا ده‌ت��وان��ێ��ت حکومه‌ت پێکبهێنێت و زۆرینه‌ى ده‌نگه‌کان به‌ده‌ست بێنێت ,ته‌نانه‌ت گه‌ر هیچ لیست وق �ه‌واره‌ی �ه‌ک��ى سیاسى تر به‌شداریمان له‌گه‌ڵدا نه‌که‌ن .\n~ ئیستیحقاقى ب�����ه‌گ�����وێ�����ره‌ى ه���ه‌ڵ���ب���ژاردن���ه‌ک���ان ،ک����ورد شه‌ش وه‌زاره‌ت������ى ل�� ه ح��ک��وم �ه‌ت��ى نوێى عێراقى به‌رده‌که‌وێت ،که چوار له‌و وه‌زاره‌تان ه ل ه نێوان یه‌کێتى و پارتى دابه‌شکراون وئۆپۆزسیۆنیش داواى چوار وه‌زاره‌تى ترده‌کات ،له‌کاتێکدا ت �ه‌ن��ه��ا س����ه‌در ه �ه‌ش��ت وه‌زاره‌ت�����ى پێده‌درێت له‌حکومه‌تى نوێدا. کورد شه‌ش وه‌زاره‌تى به‌رده‌که‌وێت سه‌رچاوه‌یه‌کى ئاگادار له گفتوگۆکانى تایبه‌ت به پێکهێنانى حکومه‌تى نوێى عێراق ڕایگه‌یاند ،به‌گوێره‌ى دوایین ئه‌نجامى گفتوگۆى نێوان کوتل ه سیاسیه‌کان ،شه‌ش پۆستى وه‌زارى به‌ر کورد ده‌که‌وێت ک ه بریتیین ل ه وه‌زاره‌ته‌کانى "ده‌ره‌وه ،پالندانان، پیشه‌سازی ،ته‌ندروستی ،ژینگه، ده‌رام��ه‌ت�� ه ئ��اوی �ه‌ک��ان"و بڕیاریش ه وه‌زاره‌ته‌کانى ده‌ره‌وه‌و پیشه‌سازى بۆ پارتى و ته‌ندروستى و ده‌رامه‌ت ه ئاوییه‌کان بدرێته یه‌کێتى به‌اڵم هێشتا چاره‌نووسى وه‌زاره‌ته‌کانى پالندانان و ژینگه دیارنییه. له‌الیه‌کى ت��ره‌وه فراکسیۆنى گۆڕان ک ه ئێستا به‌جیا گفتوگۆ له‌گه‌ڵ نورى مالکى سه‌رۆک وه‌زیرانى ڕاسپێردراو ده‌کات له به‌غدا ،داواى دوو وه‌زاره‌تى خزمه‌تگوزارى ده‌کات به‌و ک ه هه‌شت کورسى په‌رله‌مانیى هه‌ی ه ک ه چوار خاڵه‌و به‌هاى هه‌ر وه‌زاره‌تێکیش ل ه خاڵێک بۆ دوو خاڵه ،بایه‌زید حه‌سه‌ن ئه‌ندامى وه‌فدى دانوستانکارى گۆڕان له به‌غدا ئه‌مه‌ى ڕایگه‌یاند. ئه‌مه له‌کاتێکدای ه ک ه چاوه‌ڕوانده‌کرێت به‌شى گۆڕانیش ل ه حکومه‌تى نوێدا له‌چوارچێوه‌ى ئه‌و وه‌زاره‌تانه‌دا بێت که به‌گشتى به‌کورد ده‌درێن. له‌الیه‌کى ت��ره‌وه محه‌مه‌د ئه‌حمه‌د ئ�ه‌ن��دام��ى وه‌ف���دى دانوستانکارى ئیئتیالفى فراکسیۆن ه کوردستانیه‌کان له‌سه‌ر لیستى یه‌کگرتووى ئیسالمى کوردستان ڕایگه‌یاند که یه‌کگرتوو ب �ه‌الى که‌مه‌و‌ه داواى وه‌زاره‌تێکى خزمه‌تگوزارى ده‌کات له حکومه‌تى نوێدا وه‌ک به‌شێک ل ه ئیستیحقاقى هه‌ڵبژاردن. شێخ فاتیح داراغایى په‌رله‌مانتارى کۆمه‌ڵى ئیسالمى کوردستانیش ڕایگه‌یاند کۆمه‌ڵى ئیسالمى ک ه خاوه‌نى دوو کورسیه له په‌رله‌مانى عێراقدا ،داواى پۆستێکى وه‌زیرى ده‌وڵ �ه‌ت ده‌ک��ات ک ه به‌هاکه‌ى یه‌ک خاڵه. به‌گوێره‌ى سه‌رچاوه‌کانیش تائێستا ورده‌ک��ارى دابه‌شکردنى ئه‌و پۆست ه وه‌زاری���ان���ه‌ى ب �ه ک���ورد ده‌درێ���ت، له‌نێوان فراکسیۆنه‌کانى ناو ئیئتیالفى کوردستانیدا باس نه‌کراوه‌و دوورنیی ه له‌داهاتوودا ببێته مایه‌ى ناکۆکى له‌نێوان لیسته کوردیه‌کاندا. کورد گله‌یى له دابه‌شکردنى خاڵه‌کان ه �ه‌ی �ه ،پێنج ش�ه‌م��م�ه‌ى داهاتوو حکومه‌تى نوێ ڕاده‌گه‌یه‌نرێت ئه‌ندامێکى هاوپه‌یمانى نیشتمانى پێشبینى ده‌کات ڕۆژى پێنج شه‌ممه‌ى داهاتوو حکومه‌تى نوێ به‌سه‌رۆکایه‌تى ن����ورى م��ال��ک��ى ڕاب��گ��ه‌ی��ه‌ن��رێ��ت و په‌رله‌مانتارێکى کوردیش پێیوای ه یه‌کسانبوونى خاڵه‌کانى سه‌رۆکایه‌تى حکومه‌ت و سه‌رۆک کۆمار به شتێکى قبوڵنه‌کراو ناوده‌بات. په‌رله‌مانتارى سه‌ر ب ه هاوپه‌یمانى نیشتمانى ع �ه‌ب��دواڵ ئه‌سکه‌نده‌ر، ڕای��گ �ه‌ی��ان��د :کوتل ه سیاسیه‌کان سه‌باره‌ت به دابه‌شکردنى پۆست ه وه‌زاریه‌کان گه‌یشتوونه‌ت ه ڕێکه‌وتن و چاوه‌ڕوانده‌کرێت ڕۆژى پێنج شه‌ممه‌ى داهاتوو حکومه‌ت ڕابگه‌یه‌نرێت. ووتیشی :هه‌ندێک ناکۆکى هه‌ی ه سه‌باره‌ت به‌ده‌سه‌اڵته‌کانى ئه‌نجومه‌نى نیشتمانى بۆ سیاسه‌تى ستراتیژى و ئ���ه‌وه‌ش ه�ه‌ن��دێ��ک پرۆسه‌که‌ى\nهێواشکردووه. سه‌رۆکایه‌تی چوار لیژنه‌ى په‌رله‌مان ب ه کورد ده‌درێت سه‌رچاوه‌یه‌کى په‌رله‌مانیى ئاگادار ب ه ~ ڕاگه‌یاند ،ک��ورد ل ه لیژن ه هه‌میشه‌ییه‌کانى په‌رله‌مانى عێراقدا سه‌رۆکایه‌تى چوار لیژنه‌ى به‌رده‌که‌وێت. س����ه‌رچ����اوه‌ک����ه ئ��اش��ک��رای��ک��رد، سه‌رۆکایه‌تى لیژنه‌کانى ته‌ندروستى و خ��زم �ه‌ت��گ��وزارى و ئ���اوه‌دان���ى و کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى بۆ ئیئتیالفى فراکسیۆن ه کوردستانییه‌کان ده‌بێت و سه‌رۆکایه‌تى لیژنه‌ى کاروبارى هه‌رێم و پارێزگاکان و حکومه‌تى فیدراڵیش ده‌درێ��ت ب ه فراکسیۆنى گ��ۆڕان ک ه له‌ده‌ره‌وه‌ى ئیئتیالفى کوردستانی ،ل ه په‌رله‌مانى عێراق درێژه به‌کاره‌کانى خۆى ده‌دات. به‌اڵم شه‌ریف سلێمان عه‌لی،ئه‌ندامى ئیئتیالفى کوتل ه کوردستانییه‌کان دووپاتیکرده‌وه ،که لیژنه‌ى یاسایى ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن��ى ن���وێ���ن���ه‌ران به‌شى لیسته‌که‌یانه ،له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى لیستى ئه‌لعێراقییه داواى ده‌کات. ناوبراو له لێدوانێکدا وتی :لیژنه‌کانى م��اف��ى م���رۆڤ و خ��زم �ه‌ت��گ��وزارى و ئ��اب��وورى و لیژنه‌یه‌کى تر ده‌بێت ه به‌شى لیسته‌که‌یان. ن���اوب���راو راش��ی��گ �ه‌ی��ان��د؛ کوتل ه سیاسییه‌کان له‌سه‌ر ته‌واوى لیژنه‌کان رێککه‌وتوون ،ته‌نیا لیژنه‌ى یاسایى نه‌بێت ک� ه ل�ه ن��ێ��وان هاوپه‌یمانى نیشتمانى و ئه‌لعێراقیی ه ناکۆکى له‌سه‌ره. وت��ی��ش��ی :ل��ه رۆژان����ى داه���ات���وودا ن��اوى س �ه‌رۆک و ئه‌ندامى سه‌رجه‌م لیژنه‌کانى نێو ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران راده‌گ���ه‌ی���ه‌ن���درێ ب��ه‌گ��وێ��ره‌ى ئه‌و سه‌رچاوه‌یه ،سه‌رۆکایه‌تى  13لیژنه‌ش بۆ هاوپه‌یمانى نیشتمانى ده‌بێت ک ه لیژنه‌کانى ئاسایش و ب �ه‌رگ��رى و\nپه‌یوه‌ندیه‌کانى ده‌ره‌وه‌یان له‌نێواندایه، هه‌روه‌ها  7لیژنه بۆ لیستى عێراقی ه ک ه لیژنه‌کانى ئاواره‌و کۆچپێکراوان و کاروبارى عه‌شایه‌ره‌کانى له‌نێواندایه‌و لیژنه‌یه‌کیش ده‌درێت ه هاوپه‌یمانى وه‌سه‌ت. هه‌فته‌ى داهاتوو کورد هه‌ڵوێستى خۆى له حکومه‌تى ئایند‌ه راده‌گه‌یه‌نێت\nرایگه‌یاند: ئه‌لعێراقی ه لیستى ب�ه‌گ��وێ��ره‌ى رێکه‌وتنى الیه‌نه‌کان، ب��ڕی��اره‌ک��ان��ى ئه‌نجومه‌نى ب��ااڵ بۆ سیاسه‌تى ستراتیژى پابه‌ندیین نه‌ک راوێژکاریی. ل��ه‌م��ب��اره‌ی��ه‌و‌ه وت �ه‌ب��ێ��ژى لیستى ئه‌لعێراقی ه ح �ه‌ی��ده‌ر ئه‌لموال ب ه رۆژنامه‌ى شه‌رق ئه‌وسه‌تى راگه‌یاند، تا ئێستا سه‌رۆکى لیستى ئه‌لعێراقی ه ئه‌یاد ع��ه‌الوى ب��ڕی��ارى ن���ه‌داو‌ه ک ه پۆستى سه‌رۆکایه‌تى ئه‌نجومه‌نى ب��ااڵ بۆ سیاسه‌ت ه ستراتیژییه‌کان وه‌ربگرێت. وتیشی :به گوێره‌ى رێکه‌وتنى نێوان بارزانى و مالکى و عه‌الوی ،ده‌بێت بڕیاره‌کانى ئه‌نجومه‌نه‌ک ه پابه‌ندیى بن نه‌ک راوێژکاری. ئه‌لموال ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو ئه‌وان ب ه ئه‌نجومه‌نێک رازینابن ک ه بڕیاره‌کانى راوێژکارى بێت.\nئیئتیالفى فراکسیۆن ه کوردستانییه‌کان، جه‌ختیکرده‌وه له‌سه‌ر ئ��ه‌وه‌ى ک ه تائێستا ئ �ه‌و وه‌زاره‌ت���ه سیادى و خ��زم �ه‌ت��گ��وزاری��ان �ه‌ى ده‌ستنیشان نه‌کردووه که بۆ به‌شدارى له حکومه‌تى نوێدا داوایده‌کات ،هه‌فته‌ى داهاتوو له‌وباره‌یه‌و‌ه هه‌ڵوێستى ره‌سمى خۆى ڕاده‌گه‌یه‌نێت. سه‌رکرد‌ه له هاوپه‌یمانى کوردستان، فوئاد مه‌عسوم ڕایگه‌یاند :هه‌فته‌ى پشکی سه‌در هه‌شت وه‌زاره‌ته داه��ات��وو ئیئتیالفى کوردستانى کۆده‌بێته‌و‌ه و داواک��ان��ى خ��ۆى بۆ حکومه‌تى داه��ات��وو ڕاده‌گه‌یه‌نێت  ،به‌ها ئه‌عره‌جى سه‌رکرد‌ه ل ه ره‌وتى ئه‌وه‌ش یه‌کالده‌کرێته‌و‌ه که کورد داواى س���ه‌در رای��گ �ه‌ی��ان��د :ره‌وت���ى سه‌در کام ل ه وه‌زاره‌ته سیادیه‌کانى ده‌ره‌و‌ه له‌حکومه‌تى داه��ات��ووى عێراقدا هه‌شت وه‌زاره‌ت����ى به‌رده‌که‌وێت, یان نه‌وت یان دارایى ده‌کات. ووتیشی :ئه‌و ڕاگه‌یاندنانه‌ى ک ه باس ک ه له‌نێوانیاندا یه‌کێک ل ه وه‌زاره‌ت ه له‌وه ده‌که‌ن ئیئتیالفى کوردستانى سیادییه‌کان ده‌بێت. کام له وه‌زاره‌ته‌کانى ده‌ره‌وه یان ه��ه‌روه‌ه��ا وت��ی��ش��ی :ره‌وته‌که‌یان نه‌وت وه‌رده‌گرێ و کامیانى پێباشتره ،ه�ه‌وڵ��ى به‌ده‌ستهێنانى وه‌زاره‌ت��� ه هێشتا کاتى نه‌هاتووه‌و دوات��ر ب ه خزمه‌تگوزارییه‌کان ده‌دات  ,چونک ه رێژه‌یان ل ه هاوپه‌یمانى نیشتمانى دا ره‌سمى ڕاده‌گه‌یه‌نرێت. م�ه‌ح��م��ود ع��وس��م��ان س��ه‌رک��رده ل ه ده‌گات ه  %25هاوپه‌یمانى نیشتمانیش هاوپه‌یمانى کوردستانى ل ه باره‌ى ن��زی��ک �ه‌ى ن��ی��وه‌ى وه‌زاره‌ت��ه‌ک��ان��ى داواکارییه‌کانى کورده‌وه ئاشکرایکرد به‌رده‌که‌وێت . ره‌وتى گشتى ئیئتیالفى فراکسیۆن ه ئه‌عره‌جى ئ�ه‌وه‌ش��ى راگه‌یاند :ک ه کوردستانیه‌کان ب �ه‌ره‌و ئه‌وه‌یه ک ه وه‌زاره‌ت���ه‌ک���ان به‌پێى گرنگییان, داواى وه‌زاره‌ت��ى نه‌وت بکات له‌برى داب�ه‌ش��ى س �ه‌ر سێ پله ده‌کرێت, وه‌زاره‌ت���ى ده‌ره‌وه ،به‌هۆى گرنگى له‌نێوانیاندا ره‌وت���ى س��ه‌در مافى ئه‌و وه‌زاره‌ت ه له‌چاره‌سه‌رکردنى کێش ه وه‌رگرتنى وه‌زاره‌ت ه پل ه یه‌که‌مه‌کانى هه‌ڵواسراوه‌کانى نێوان به‌غداو هه‌رێم .هه‌یه. ع �ه‌الوی سه‌رکردایه‌تی ئه‌نجومه‌نی ئه‌عره‌جى ل�ه‌درێ��ژه‌ى لێدوانه‌که‌یدا ئه‌وه‌ى ره‌تکرده‌وه پێشنیار کرابێت بااڵی ستراتیژی وه‌رناگرێت\nبۆ بوونى پۆستێک به‌ناوى جێگرى سه‌رۆک وه‌زیران بۆکاروبارى ئه‌منی, که‌ده‌سه‌اڵتى له‌ده‌سه‌اڵتى وه‌زیرى ناوخۆ زیاتر بێت ,به‌اڵم ره‌وتى سه‌در مافى وه‌رگرتنى پۆستێکى سیادى هه‌یه. مالکی به‌دیلی هه‌ی ه بۆ ڕاگه‌یاندنی حکومه‌تی زۆرینه چه‌ند س �ه‌رچ��اوه‌ی �ه‌ک��ى ب��ااڵ له‌ناو هاوپه‌یمانى نیشتمانى عێراقه‌وه ئاشکرایانکرد ،نورى مالکى سه‌رۆک وه‌زی���ران���ى ڕاس��پ��ێ��ردراو پالنێکى ف��ری��اگ��وزارى ب�ه‌دی��ل��ى دان����اوه بۆ پێکهێنانى حکومه‌تێکى زۆرینه به‌ر له کۆتاییهاتنى واده‌ى ده‌ستورى بۆ پێکهێنانى حکومه‌ت ،ئه‌گه‌ر بێتو هه‌ر به‌ربه‌ستێکى له‌الیه‌ن لیستى عێراقیه‌وه بۆ بێته پێش. به‌گوێره‌ى ئه‌و سه‌رچاوانه ،مالکى تا دواس���ات گفتگۆ له‌گه‌ڵ کوتله سیاسیه‌کاندا ده‌ک��ات سه‌باره‌ت به کابینه‌ى وه‌زارى حکومه‌ته‌که‌ی ،به‌اڵم ئه‌گه‌ر نه‌گه‌نه ئه‌نجام ،لیستێکى ئ��ام��اده‌ک��راوى ن��اوى وه‌زیره‌کانى له‌به‌رده‌ستدایه‌و به‌ر له کۆتاییهاتنى واده‌ى ده‌س��ت��ورى ل �ه 25ى ئه‌م مانگه‌دا ،ده‌یخاته به‌رده‌م په‌رله‌مان، ئ �ه‌و س�ه‌رچ��اوان�ه ئاشکراشیانکرد هه‌ریه‌ک له جه‌مسه‌ره‌کانى ناو لیستى عێراقیه ساڵح موتڵه‌گ و رافیع عیساوى و ئوسامه نوجێفى هاوڕان له‌گه‌ڵ مالکى و ته‌نها ئه‌یاد عه‌الوى ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ى پالنه‌که‌دایه .جێگرى ئیئتیالفى ده‌وڵه‌تى یاساش "عه‌دنان شه‌حمانی" له‌لێدوانێکدا رایگه‌یاند, هاوپه‌یمانى نیشتمانى له‌توانایدایه ب�ه‌ت�ه‌ن��ی��ا ح��ک��وم �ه‌ت پێکبهێنێت له‌ماوه‌ى ئه‌و مانگه‌ى که ده‌ستوور بۆى دیاریکردووه ,به‌اڵم خوازیارین هه‌موو الیه‌نه سیاسیه‌کان به‌شدارى له پێکهێنانى حکومه‌تدا بکه‌ن . ل �ه‌درێ��ژه‌ى لێدوانه‌که‌یدا وتیشی:\nورده‌ک���اری دابه‌شکردنی ئه‌و پۆسته وه‌زاری��ان �ه‌ی به کورد ده‌درێت ،له‌نێوان فراکسیۆنه‌کانی ناو ئیئتیالفی کوردستانیدا باس نه‌کراوه\nله‌الیه‌کى ت��ره‌وه ،ئه‌و زانیاریانه‌ى له ژوورى کۆبوونه‌وه‌کانى به‌غداوه دزه‌یانکردووه ،ئاماژه به‌وه ده‌که‌ن که ژماره‌یه‌ک له پۆسته‌کانى حکومه‌تى ن��وێ ی��ه‌ک�لاب��ووه‌ت��ه‌وه ،له‌وانه‌ش ه �ه‌ری �ه‌ک ل�ه ئیبراهیم جه‌عفه‌رى سه‌رۆکى ره‌وتى چاکسازى و عادل عه‌بدولمه‌هدى سه‌رکرده له ئه‌نجومه‌نى بااڵى ئیسالمى بۆ پۆستى جێگرى س��ه‌رۆک کۆمارو جێگرى سێیه‌مى سه‌رۆک کۆماریش بۆ ساڵح موتڵه‌گ یان تارق هاشمى ده‌بێت ،که به‌پێى سه‌رچاوه‌کان زۆربه‌ى ڕاوێکژکاره‌کانى مالکى خوازیارن موتڵه‌گ ئه‌و پۆسته وه‌ربگرێت به‌هۆى کێشه‌ى پێشوویان له‌گه‌ڵ هاشمى له‌و پۆسته‌داو ئامانجى دووه‌میشیان له پشتگیرى موتڵه‌گ دروستکردنى ناکۆکیه له‌ناو لیستى عێراقیه‌دا. ل����ه‌ب����اره‌ى ج��ێ��گ��ران��ى س����ه‌رۆک وه‌زیرانیش ،ئاشکرابووه که ڕۆژ نورى شاوه‌یس له هاوپه‌یمانى کوردستانى و ڕافیع عیساوى له عێراقیه‌و حسێن شه‌هرستانیش بۆ ئه‌و پۆسته کاندید کراون ئه‌گه‌ر بێتو وه‌زاره‌ت��ى نه‌وت بدرێته عێراقیه ،ه �ه‌روه‌ک هۆشیار زێبارى وه‌زیرى ده‌ره‌وه له پۆسته‌که‌یدا ده‌مێنێته‌وه. له‌باره‌ى به‌شى ئه‌نجومه‌نى بااڵى ئیسالمیشه‌وه که عه‌مار حه‌کیم س��ه‌رۆک��ای��ه‌ت��ى ده‌ک�����ات ،مالکى سه‌رپشکى ک��ردوون له وه‌رگرتنى دوو وه‌زاره‌تى خزمه‌تگوزارى و دوو وه‌زیرى ده‌وڵه‌ت یان مانه‌وه‌ى پۆستى وه‌زاره‌ت����ى دارای���ى ک�ه پۆستێکى سیادیه له‌ده‌ستى ئه‌نجومه‌ن له‌گه‌ڵ دوو وه‌زیرى ده‌وڵه‌ت و چاوه‌ڕوانى که ئێستا مالکى چاوه‌ڕوانى وه‌اڵمى حه‌کیمه له‌وباره‌یه‌وه. هه‌روه‌ها توفیق ئه‌لیاسرى کاندیدى مالکیه بۆ پۆستى وه‌زاره‌تى ناوخۆو چاوه‌ڕوانى ڕه‌زامه‌ندى سه‌دریه‌کان و ئه‌نجومه‌نى ب��ااڵى ئیسالمى و ف�ه‌زی��ل�ه‌ی�ه ل��ه‌س��ه‌رى و کوردیش پشتیوانى له کاندیدکردنى یاسرى ده‌ک��ات بۆ ئ�ه‌و پۆسته ،هه‌روه‌ها مالکى خوازیارى مانه‌وه‌ى شیروان وائیلى وه‌زیرى ئاسایشى نیشتمانیه له پۆسته‌که‌یداو داواشى له عه‌الوى ک��ردووه که‌سایه‌تیه‌کى بێالیه‌ن بۆ پۆستى وه‌زیرى به‌رگرى کاندید بکات به‌اڵم تائێستا وه‌اڵم نه‌دراوه‌ته‌وه. جێى ئ��ام��اژه‌ی �ه واب��ڕی��اره مالکى حکومه‌تى نوێى عێراقى له ناوه‌ڕاستى ئه‌م مانگه پێکبهێنێت. ل��ه‌م ب��اره‌ی��ه‌وه سه‌فیه سوهێلی ئه‌ندامی هاوپه‌یمانی نیشتیمانیی، رایگه‌یاند ن��وری مالیکیی سه‌رۆک وه‌زیرانی راسپێردراو له ده‌وروبه‌ری 15ی ئ���ه‌م م��ان��گ �ه‌دا پێکهاته‌ی حکومه‌ته‌که‌ی ده‌خ��ات �ه ب���ه‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران. س��وه��ێ��ل ڕاگ���ه‌ی���ان���د “مالیکیی له‌ده‌وروبه‌ری 15ی کانونی یه‌که‌م، وات �ه ب�ه‌ر له کۆتاییهاتنی واده‌ی ده‌ستوریی پێکهاته‌ی حکومه‌ته‌که‌ی ده‌خ���ات���ه ب�����ه‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران”. وت��ی��ش��ی “ک��وت��ل �ه سیاسییه‌کان ب��ۆ مه‌به‌ستی ده‌ستنیشانکردنی ک���اروب���اره‌ک���ان���ی پ��ه‌ی��وه‌س��ت به دابه‌شکردنی پۆسته وه‌زارییه‌کان به‌پێی ئیستیحقاقی هه‌ڵبژاردن کۆبونه‌وه ئه‌نجامده‌ده‌ن” .ناکۆکى ک�ه‌وت��ۆت�ه ن��ێ��وان ن��ورى مالکى و چ�ه‌ن��د لیستێکى دی��ک �ه‌وه له‌به‌ر ئه‌وه‌ى سه‌رۆک وه‌زیرى راسپێردراو ژماره‌یه‌ک کاندیدى ئه‌و الیه‌نانه‌ى ره‌تکردۆته‌وه\nڕووداو‌ه سیاسییه‌کانى سااڵنى «»1985 -1979\nسه‌رهه‌ڵدانى کارى به‌ره‌یی له‌کوردستان ،دروستبونى هه‌ردوو به‌ره‌ى جوقد‌و جود\nسه‌الم عه‌بدولکه‌ریم* باسى دووه‌م  -بەشی دووەم م�ه‌ال ئه‌حمه‌دى بانیخێاڵنى ده‌نوسێت": ئێم ه وه‌ک حشع پ���رۆژه‌ى دامه‌زراندنى به‌ره‌یه‌کى نیشتمانیمان دابووه الیه‌نه‌کان. یه‌کێتى وه‌اڵمى نه‌داوه‌یه‌وه ،به‌اڵم حسیک‌و پارتى وه‌اڵمیان دای�ه‌وه )275(.".....فاتیح ره‌سوڵیش باس له‌وه ده‌کات ،که‌به‌ڵگه‌نامه‌ى ب���ه‌ره‌ى ج��ود پێشتر ل �ه‌الی �ه‌ن حشعه‌و‌ه ئ��ام��اده‌ک��راوه‌و وه‌ک پ��رۆژه‌ی��ه‌ک‌و له‌ژێر ناونیشانى به‌ڵگه‌نامه‌ى هاریکارى ،به‌نامه‌یه‌کى تایبه‌ت ل���ه‌رۆژى( )1980/9/27ئاراسته‌ى پ��ارت��ى دیموکراتى ک��وردس��ت��ان‌و حسیک بۆدیراسه‌کردن‌و بڕیاردان له‌سه‌رى کراوه. ( )276بۆی ه پارتى به‌نامه‌ى ژماره()2745 ى مه‌کته‌بى سیاسى له‌رۆژى()1980/10/8 وه‌اڵمى حشع ده‌داته‌وه‌و پێشنیازى گۆڕینى ه �ه‌ن��دێ ب��ڕگ �ه‌ى به‌ڵگه‌نامه‌ک ه ده‌ک���ات. ( )277حسیکیش به‌نامه‌ى ژماره()821ى مه‌کته‌بى سیاسى ل���ه‌رۆژى()1980/10/26 ره‌زام �ه‌ن��دى له‌سه‌ر ک��ارى هاوپه‌یمانێتى‌و به‌ڵگه‌نامه‌ى هاریکارییه‌که ده‌رب���ڕى‌و په‌سه‌ندى ک���رد )278(.دواج��ار پارتیش به‌نامه‌ى ژماره()1882ى مه‌کته‌بى سییاسى ل���ه‌رۆژى( )1980/10/25ره‌زامه‌ندى له‌سه‌ر پرۆژه‌که ده‌ربڕى‌و په‌سه‌ندى کرد‌و وه‌اڵمى بۆحشع ن����ارده‌وه )279(.هه‌ندێک حشع به‌و‌ه تاوانبار ده‌که‌ن ،که‌ویستویه‌تى سود له‌و هێز‌ه سیاسییانه له‌به‌رژه‌وه‌ندى خۆى به‌مه‌به‌ستى راگرتنى ت �ه‌رازووى هێز له‌نێو ج��واڵن��ه‌وه‌ى رزگ��اری��خ��وازی��ی ک���وردی له‌و قۆناغه‌دا وه‌ربگرێت ،وات ه هه‌وڵیداو‌ه به‌تیرێک دوو نیشان ه بپێکێت)280(. عه‌زیز محه‌مه‌د له‌وه‌اڵمى ئه‌م تۆمه‌تبارکردنه‌ى حشعدا ده‌ڵێت ":هیچ راستى تێدا نییه، حشع هه‌ردوو به‌ره‌ى جوقد‌و جودى بۆخۆى به‌کارهێنابێت ،به‌ڵکو راستییه‌که‌ى ئه‌وه‌ی ه ئێمه ب�ه‌و مه‌رج ه به‌شداریمان له‌به‌ره‌ى جوقددا ک��رد ،که‌مافى هاوپه‌یمانیتێمان له‌گه‌ڵ الیه‌نى سیاسى تر هه‌بێت)281(.".... هه‌رچى به‌شدارى حسیکیش بوو له‌هه‌ردوو به‌ره‌که‌دا وه‌ک پێشتر ئاماژه‌مان پێکرد، په‌یوه‌ندى به‌ناکۆکیى نێوان د.مه‌حمود‌و ره‌س��وڵ مامه‌نده‌وه له‌نێو سه‌رکردایه‌تى حسیکدا هه‌بوو  ،به‌جۆرێ د.مه‌حمود به‌هۆى نزیکى له‌یه‌کێتییه‌و‌ه به‌ره‌ى جوقدى له‌سوریا ئیمزاکرد‌و ره‌سوڵ مامه‌ندیش به‌هۆى نزیکى له‌پارتى‌و له‌ژێر کاریگه‌رى حشعدا ،ل �ه‌راژان به‌ره‌ى جودى ئیمزاکرد )282(.گوایه ئه‌گه‌ر له‌هه‌ردوو به‌ره‌که‌دا به‌شدار بن ،ده‌توانن کاربکه‌نه سه‌ر یه‌کێتى‌و پارتى‌و ناکۆکییه‌کانى نێوانیان ناهێڵن. ل��ێ��ره‌دا ده‌ب��ێ ئ��ام��اژ‌ه ب��ۆئ �ه‌وه‌ش بکرێت، که‌ئێران له‌وکاته‌دا کاریگه‌رییه‌کى زۆرى ل��ه‌س��ه‌ر پ��ارت��ى‌و ت��اڕاده‌ی��ه‌ک��ى زۆری���ش له‌سه‌ر هه‌ندی له‌سه‌رکرده‌کانى حسیک، بۆبه‌شداریکردن له‌به‌ره‌ى جوددا ،هه‌بوو .الى سه‌رکردایه‌تى حسیکیش به‌ره‌ى جود زیاتر به‌ره‌یه‌کى کردارى بوو ،وه‌ک له‌به‌ره‌ى جوقد. له‌والشه‌و‌ه له‌الیه‌ن سوریا‌و یه‌کێتى‌و الیه‌ن ه عه‌ره‌بییه‌کانه‌و‌ه فشارى زۆر بۆبه‌شداریکردن له‌به‌ره‌ى جوقددا ده‌خرای ه سه‌ر حسیک. ()283 به‌شداریکردنى حسیک له‌هه‌ردوو به‌ره له‌یه‌ک کاتدا کارێکى دروست نه‌بوو .به‌تایبه‌تیش به‌شداریکردنى له‌به‌ره‌ى ج��وددا ،تووشى چه‌ند گرفتێکى کرد ،له‌وانه: ی��ه‌ک��ه‌م :بڕینى ک��ۆم�ه‌ک��ى دارای����ی ،ک ه له‌الیه‌نه‌کانى ب��ه‌ره‌ى ج��وق��ده‌و‌ه له‌لیبیا وه‌ریده‌گرت. دووه‌م :ته‌قینه‌وه‌ى ملمالنێی چه‌کداریی له‌قۆناغى دواتر ،له‌گه‌ڵ الیه‌نه‌کانیتر به‌تایبه‌ت له‌نێوان جود‌و یه‌کێتیدا ،که‌حسیک زیانى گه‌وره‌ى تێدا به‌رکه‌وتن )284(.له‌هه‌موویشى گرنگتر به‌شداریکردنى حسیک له‌دوو به‌ره‌ى دژ به‌ی هک‌و جیاواز بوو به‌هۆى قوڵبوونه‌وه‌ى ناکۆکى‌و ملمالنێى نێوخۆییه‌کانى حسیک. لێره‌وه دوو به‌ره‌ى دژ به‌یه‌ک له‌نێو ریزه‌کانى حسیکدا به‌کردارى ده‌رکه‌وت ،ئه‌ویش باڵى د.مه‌حمود عوسمان‌و باڵى ره‌سوڵ مامه‌ند ب����وو )285(.جگ ه ل��ه‌وه‌ى لێره ب���ه‌دواو‌ه\nبه‌هۆى به‌شداریکردنى حسیک له‌هه‌ردوو به‌ره‌که‌دا نه‌ک نه‌یتوانى ببێت ه کارتى فشار له‌سه‌ر یه‌کێتى‌و پارتى ،به‌ڵکو به‌پێچه‌وانه‌و‌ه له‌پاڵ پارتى دیموکراتى کوردستانه‌وه، بوو به‌به‌شێک له‌ش هڕ‌و ملمالنێى نێوان ئه‌و دوو هێزه‌و بوو‌ه هاوپه‌یمانێکى سیاسى‌و چه‌کدارى شه‌ڕ ،بۆی ه له‌برى سود‌و که‌ڵک، زیانى گ �ه‌وره‌ى له‌و به‌شداریکردن ه بینى. دواج���ار ئاکامى به‌شداریکردنى حسیک له‌هه‌ردوو به‌ره‌که‌دا ،بریتى بوو له‌هه‌ڵواسینى ئه‌ندامێتیان له‌گه‌ڵ حشع له‌به‌ره‌ى جوقد‌و بڕینى کۆمه‌کى داراییان .دوات��ر له‌به‌ره‌ى جوددا درێژه‌یان به‌کارى سیاسى‌و چه‌کدارى خۆیان دا .عه‌زیز محه‌مه‌د له‌مباره‌یه‌و‌ه ده‌ڵێت":ده‌رچوونى حشع‌و حسیک له‌به‌ره‌ى جوقد به‌هۆى ره‌تکردنه‌وه‌ى پره‌نسیپى هاتن ه ناوه‌وه‌ى پارتى بۆناو به‌ره‌که بوو .هه‌روه‌ها هاوپه‌یمانێتیمان له‌گه‌ڵ حسیک‌و پارتی ل�ه‌ب�ه‌ره‌ى ج��وددا ،ب��وو به‌هۆى سڕکردنى ئه‌ندامێتیمان له‌به‌ره‌ى جوقد له‌سه‌ره‌تاى ساڵى  )286(،"1980ب�ه‌اڵم به‌شێکیترى راستى مه‌سه‌له‌ک ه ئ �ه‌وه‌ب��وو ،که‌یه‌کێتى له‌به‌رئه‌وه‌ى ملمالنێ‌و ناکۆکى له‌گه‌ڵ پارتیدا هه‌بوو ،قبوڵى نه‌بوو ئ��ه‌وان له‌یه‌ککاتدا ل �ه‌ه �ه‌ردوو ب �ه‌ره‌ک �ه‌دا به‌شداربن‌و له‌رووى واقیعیشه‌و‌ه نه‌ده‌گونجا ،چونک ه هه‌ردوو به‌ره‌که له‌یه‌ک جیاوازبوو. به‌هه‌رحاڵ ئه‌گه‌ر هه‌ڵسه‌نگاندن بۆهه‌ردوو به‌ره‌ک ه بکه‌ین ،تێبینى چه‌ند شتێک ده‌که‌ین، چونک ه ئه‌م دوو به‌ره‌یه ،نه‌ک نه‌یانتوانى ئ �ه‌و ئامانجانه‌ى ده‌ستنیشانیانکردبوو، خه‌باتیان ب��ۆده‌ک��رد ،وه‌دیبهێنن ،به‌ڵکو به‌پێچه‌وانه‌وه ،بوون به‌سه‌ره‌تایه‌کى نوێ بۆده‌ستپێکردنه‌وه‌ى قۆناغێکیترى شه‌ڕى ناوخۆ له‌کوردستاندا‌و بوون به‌ته‌وه‌ره‌ى شه‌ڕ دژ به‌یه‌کترى ،هه‌رچه‌ند‌ه له‌دواییدا یه‌کێتى ته‌نها خۆى له‌به‌رامبه‌ر به‌ره‌ى جوددا مایه‌وه. ()287 دیارترین ئه‌و که‌مو کورتییانه‌ى له‌به‌ره‌ى جوقد‌و جوددا هه‌بوو بریتیبوون له: یه‌که‌م :هه‌ردوو به‌ره‌ک ه له‌بارێکى نائاساییدا دام �ه‌زران ،وات ه له‌دۆخى مه‌ترسى هێرشى حکومه‌تى ب�ه‌ع��س ب��ۆس �ه‌ر جواڵنه‌وه‌ى رزگاریخوازیی کورد ،سه‌ریانهه‌ڵدا. دووه‌م :هیچ به‌ره‌یه‌کیان دامو ده‌زگاى ته‌واو‌و کاروبارى نه‌خش ه بۆکێشراوى نه‌بوو ،به‌ڵکو ه��ه‌ردوو ب �ه‌ره له‌ئاکامى دۆخ��ى ملمالنێ‌و ناکۆکى سیاسى هاتبوونه‌وه ئاراوه)288(. سێیه‌م :ه�ه‌ردووک��ی��ان ئه‌گه‌رچى هه‌ندێ هۆکارى نێوخۆیی بوو‌ه مایه‌ى دامه‌زراندنیان، به‌اڵم کارتێکردنى ده‌ره‌وه‌ش رۆڵێکى گرنگى له‌دامه‌زراندن‌و ئاراسته‌کردنیاندا ده‌بینى، چونک ه جوقد ل�ه‌الی�ه‌ن س��وری�ا‌و جودیش له‌الیه‌ن ئێرانه‌وه ئاراسته ده‌کران .سوریا‌و الیه‌ن ه عه‌ره‌بییه‌کانیش ،هاوکاریی ماددى زۆرى یه‌کێتیان ده‌ک��رد‌و له‌والشه‌وه ئێران ده‌وروب �ه‌رى()9م��ل��ی��ۆن تومه‌نی مانگان ه له‌وه‌زاره‌تى به‌رگرى ده‌دای �ه پارتى ،جگ ه له‌خۆراک‌و چه‌ک‌و ته‌قه‌مه‌نى ،که‌به‌شێکى لێده‌دا به‌حسیک )289(.واته به‌رژه‌وه‌ندى‌و ده‌ستێوه‌ردانى واڵتانى دراوسێ له‌کاروبارى سیاسى‌و چه‌کداریى جواڵنه‌وه‌ى کوردى، رۆڵى له‌دامه‌زراندن‌و کۆمه‌ک کردنی هه‌ردوو به‌ره‌که‌دا هه‌بوو)290(. چ���واره‌م :ه��ه‌ردوو به‌ره‌که نه‌بوون ه هۆى گه‌شه‌کردن‌و به‌ره‌و پێشچوونى جواڵنه‌وه‌ى رزگ��اری��خ��وازی��ی ک���وردى ل��ه‌و قۆناغه‌دا‌و نه‌یانتوانى هیچ له‌گیرگرفته‌کانى چاره‌سه‌ر ب��ک �ه‌ن‌و زی��ات��ر ب��وون � ه ه��ۆى ئاڵۆزبوونى کێشه‌کان)291(. پێنجه‌م :ناکۆکى نێوان به‌ره‌ى جوقد‌و جود گه‌وره‌ترین هه‌لى سود وه‌رگرتن له‌دۆخى ش�ه‌ڕى عێراق -ئێرانى به‌درێژایی سااڵنى هه‌شتاکان له‌ده‌ستدا ،به‌جۆرێ نه‌یانتوانى خ��ۆی��ان ب��ۆق��ۆس��ت��ن�ه‌وه‌ى ئ��ه‌و ده‌رفه‌ته، یه‌کبخه‌ن .به‌پێچه‌وانه‌وه هه‌ریه‌که‌یان ،بوون به‌الیه‌نگرى یه‌کێک له‌م دوو واڵت �ه ،جود چووه ته‌نیشتى ئێران‌و یه‌کێتیش به‌هۆى ده‌ستپێکردنى وتووێژه‌وه‌چوو‌ه ته‌نیشتى حکومه‌تى عێراقه‌وه. شه‌شه‌م :جیاوازى بیرو بۆچوون‌و ئامانج‌و به‌رنامه‌ى سیاسى‌و ئایدۆلۆژیاى پارت‌و رێکخراوه‌کانى نێو ئه‌و دوو به‌ره‌یه ،هۆکارێکى ت��رى شکستهێنانى ه��ه‌دوو به‌ره‌که بوو، به‌شێوه‌یه‌ک جوقد مافى چاره‌ى خۆنوسینى گه‌لى کوردى نه‌ده‌سه‌لماند ،وشه‌ى(نیشتمانى) ب �ه‌وات��اى پاراستنى نیشتمان‌و ق��ه‌واره‌ى نیشتمان هاتووه ،له‌مه‌شیاندا مه‌به‌ستیان نه‌ته‌وایه‌تیى عه‌ره‌بى بوو .له‌والشه‌وه جود داواى ئۆتۆنۆمى بۆکوردستان ده‌کرد .یه‌کێتى‌و حسیک له‌به‌ره‌ى جوقددا دوو حزبى کوردى‌و کوردستانى ب��وون‌و ئامانجى نه‌ته‌وه‌ییو ک��وردی��ان هه‌بوو ،هێزه عه‌ره‌بییه‌کانیش عێراقى بوون‌و ئامانجى عه‌ره‌بیو عێراقییان\nهه‌بوو ،ک ه به‌تایبه‌ت له‌ناوه‌ڕۆکدا ئه‌م دووان ه زۆر یه‌کیان نه‌ده‌گرته‌وه)292(. حه‌وته‌م :ئه‌م دوو به‌ره‌ی ه زۆرتر قه‌واره‌ى بێناوه‌ڕۆک‌و هیچ له‌بارا نه‌بوو بوون ،نه‌ک دامو ده‌زگاى خه‌بات بۆرووخاندنى حکومه‌تى دیکتاتۆرى به‌عس‌و دامه‌زراندنى حکومه‌تێکى دیموکراتى. هه‌شته‌م :هه‌ردوو به‌ره‌که نه‌یانتوانى کێشه‌ى یه‌کخستنى میلیشیاى حزبه‌کانیان چاره‌سه‌ر بکه‌ن ،به‌پێچه‌وانه‌و‌ه هه‌ر حزب ه هه‌وڵیده‌دا خۆى زۆرترین ژم��اره‌ى چه‌کدارى هه‌بێ‌و له‌و رێگایه‌شه‌وه ده‌ست به‌سه‌ر گۆڕه‌پانى چاالکیی ه سیاسى‌و چه‌کدارییه‌کاندا بگرێت. ()293 به‌هه‌رحاڵ له‌م قۆناغه‌دا به‌هۆى گه‌شه‌کردنى سیاسى‌و چه‌کدارى‌و گه‌وره‌بوونى قه‌واره‌ى حزبه‌که‌یانه‌وه‌و پێویستى رێکخستنه‌وه‌و بونیادى رێکخراوه‌ییو سیاسى‌و کاریگه‌رى گۆڕانکارییه‌کانى جیهان‌و ناوچه‌که‌وه، حسیک ک�ه‌وت� ه ه�ه‌وڵ��ى به‌ستنى یه‌که‌م کۆنگره )294(.بۆئه‌م مه‌به‌ست ه له‌یه‌کێک له‌کۆبوونه‌وه‌کانى سه‌رکردایه‌تیى ئه‌و حزبه‌دا له‌به‌هارى( )1981بڕیارى به‌ستنى کۆنگر‌ه درا( .)295له‌نوسراوی ژماره()5ى لیژنه‌ى ئاماده‌کارى کۆنگره‌ى یه‌که‌مى حسیکیشدا، که‌ئاراسته‌ى هه‌موو هه‌رێم‌و لق‌و ناوچه‌کان کراوه ،هاتووه ":کۆمیته‌ى سه‌رکردایه‌تیى حزبمان بڕیارى گرتنى کۆنگره‌ى یه‌که‌میدا، به‌مه‌به‌ستى داڕشتنى پ���رۆژه‌و په‌یڕه‌و‌و پرۆگرامێکى ن��وێ ،که‌بتوانێت بارودۆخى خ�ه‌ب��ات��ى ئ��ه‌و س���ه‌رده‌م���ه‌و داهاتوومان به‌رێبازێکى شۆڕشگێڕانه ،به‌ره‌و سه‌رکه‌وتن ب��ب��ات" )296(.رۆژى()1981/5/12ی������ش ب��ۆرۆژى به‌ستنى کۆنگر‌ه ده‌ستنیشانکرا. ( )297ئه‌وه‌بوو له‌رۆژانى()1981/5/15-12 ل �ه‌دۆڵ �ه‌ت��وو ک��ۆن��گ��ره‌ى یه‌که‌مى حسیک به‌ئاماده‌بوونى نزیکه‌ى()115ئه‌ندام به‌سترا. ()298 ئه‌گه‌ر تێبینى ئه‌ندامه به‌شداربووه‌کانى کۆنگره بکه‌ین ،ده‌بینین له‌پێکهاته‌یه‌کى هه‌مه‌جۆر پێکهاتبوو ،به‌جۆرێ پێشمه‌رگه‌و ئه‌ندام‌و الیه‌نگرانى حسیک ،ل�ه‌دوو باڵى سه‌ره‌کى د.مه‌حمود عوسمان‌و ره‌سوڵ مامه‌ند پێکهاتبوون .له‌الیه‌کیتره‌وه چه‌ند که‌سێکیتریش به‌ناوى بازنه‌ى رۆشنبیرییه‌وه، ک �ه‌پ��ێ��ش��ت��ر س����ه‌ر ب��ه‌س��ه‌رک��ردای��ه‌ت��ى ک��ات��ی��ی(پ.د.ک)ب��وون‌و ت��ازه هاتبوونه ناوحسیکه‌وه‌و رێگایان پێدرابوو به‌شدارى کۆنگره‌که بکه‌ن‌و ئه‌مانه خۆیان به‌چه‌پ‌و مارکسى ده‌زان���ى .ه�ه‌روه‌ه��ا رێکخستنى نهێنى شاره‌کان‌و رێکخستنه‌کانى ده‌ره‌وه‌ى حسیکیش نوێنه‌رى خ��ۆی��ان بۆکۆنگره ناردبوو )299(.له‌سه‌ره‌تاى ده‌ستپێکردنى کۆنگره له‌الیه‌ن ره‌سوڵ مامه‌نده‌وه راپۆرتى سیاسى خ��وێ��ن��رای�ه‌وه ،ک�ه‌ه�ه‌ر خۆیشى راپۆرته‌که‌ى نوسیبوو .له‌دواییدا چه‌ندین لیژنه بۆبه‌ڕێوه‌برنى کاروباره‌کانى کۆنگره پێکهات ،وه‌ک لیژنه‌ى راپۆرتى سیاسى، لیژنه‌ى رێکخستن ،لیژنه‌ى کاروبارى دارایی ،لیژنه‌ى پێشمه‌رگه ،لیژنه‌ى سکااڵ، لیژنه‌ى په‌یڕه‌و‌و پرۆگرام ،لیژنه‌ى بڕیار‌و راسپارده‌کان )300(.لیژنه‌ى سه‌رپه‌رشتیارى کۆنگره له‌عادل م��وراد ،ره‌س��وڵ مامه‌ند، تایه‌رى عه‌لى والى ،د.مه‌حمود عوسمان پێکهاتبوو .له‌یه‌که‌م رۆژى کۆنگره‌شدا دوو بابه‌تى گرنگ جێگه‌ى قسه له‌سه‌ر کردنى ئه‌ندامانى ناو کۆنگره بوو: یه‌که‌م :به‌شداریکرن له‌به‌ره‌ى جود ،یان به‌ره‌ى جوقد؟ دووه‌م :ئایدۆلۆژیا‌و رێ��ب��ازى داهاتووى حزب. له‌راستیدا مشتومڕ‌و قسه‌و باس له‌سه‌ر ئه‌م دووخاڵه به‌ر له‌ده‌ستپێکردنى کۆنگره‌ش له‌ئارادا بوو ،به‌شێوه‌یه‌ک له‌سه‌ر ئه‌و دوو بابه‌ته نه‌توانراوه له‌نێو حسیکدا رێکه‌وتنیان له‌سه‌ر بکرێ‌و له‌سه‌ر یه‌کێک له‌و دووانه یه‌کالیی ببنه‌وه ،چونکه هۆکاره‌که ئه‌وه‌بوو، ک �ه‌دوو هێڵى دژ به‌یه‌ک له‌نێو حسیکدا هه‌بوو ،هێڵى ره‌سوڵ مامه‌ند ،که‌الیه‌نگرى بیرى سۆسیالیستى زانستى‌و چه‌پ بوو، له‌گه‌ڵ به‌ره‌ى جود .له‌گه‌ڵ هێڵى د.مه‌حمود ع��وس��م��ان ،ک �ه‌الی �ه‌ن��گ��رى راس���ت���ڕه‌وى‌و له‌گه‌ڵ ب �ه‌ره‌ى جوقددا ب��وو .د.مه‌حمود له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێ":راى ئێمه هه‌روه‌کو راى ساڵه‌ح یوسفى وابوو ،ده‌مانویست حزبى سۆسیالیست بێت‌و دیموکراتخواز بێت ،واته موعته‌دیل بێت ،نه‌ک سۆسیالیستى زانستى، که‌ئێمه به‌توندڕه‌و‌و په‌ڕگیرمان ده‌زانى". ( )301کاتێکیش ده‌ن��گ��دان له‌کۆنگره‌دا ده‌ستیپێکرد ،ناکۆکۆییه‌کانى نێوان ئه‌م دوو هێڵه زه‌قبوویه‌وه‌و د.مه‌حمود خۆى نه‌پااڵوت‌و کشایه‌وه ،هه‌رچه‌نده باڵه‌که‌ى داوایان لێکرد‌و له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش ده‌مه قاڵێ له‌گه‌ڵ باڵه‌که‌ى ره‌سوڵ مامه‌ند دروستبوو.\nدواج��ار کۆنگره ل�����ه‌رۆژى()1981/5/16 کۆتایی ه��ات‌و ده‌نگه‌کان جیاکرانه‌وه‌و ک��ۆم �ه‌ڵ��ێ��ک ب��ۆس��ه‌رک��ردای��ه‌ت��ى حسیک سه‌رکه‌وتن )302(.له‌کۆنگره‌دا چه‌ند بڕیارێک ده‌رده‌کرێن ،له‌وانه :هه‌ڵبژاردنى ساڵه‌ح یوسفى به‌سکرتێرى حزبه‌که‌یان ،که‌ئه‌وکات له‌به‌غدا به‌نهێنى ک��ارى ده‌ک��رد .گۆڕینى ناوى حزبه‌که‌یان له‌حزبى سۆسیالیستى ی �ه‌ک��گ��رت��ووى ک��وردس��ت��ان��ه‌وه بۆحزبى سۆسیالیستى کوردستان .هه‌ر له‌کۆنگره‌دا بڕیاردرا ،هه‌ر یه‌که له‌عه‌لى هه‌ژار‌و کاردۆ گه‌اڵڵى ،که‌ناوى رێکخستنیان(سواره‌و حه‌سیب)بوو بۆلیژنه‌ى سه‌رکردایه‌تى له‌گه‌ڵ شێخ محه‌مه‌د شاکه‌لى ،که‌ئه‌ویش ناوى نهێنى‌و رێکخستنیی( خه‌ڵه‌ف)بوو دابنرێن .بڕیاربوو له‌وکاته‌دا شێخ محه‌مه‌د شاکه‌لى بێته شاخ ،به‌اڵم له‌به‌ر چاودێرى به‌عس‌و ره‌وش��ى ئاسایش نه‌یتوانیبوو. لێره‌دا پێویسته ئاماژه بۆئه‌وه بکه‌ین هه‌ریه‌که له‌عه‌لى ه��ه‌ژار‌و ک��اردۆ گه‌اڵڵى ل�������ه‌رۆژى( )1979/9/4ل �ه‌الی �ه‌ن ده‌زگا سیخوڕى‌و ئه‌منییه‌کانى حکومه‌ته‌وه له‌نێو فه‌رمانگه‌ى دادگ���اى هه‌ولێر ده‌ستگیر ک��راب��وون‌و شوێن بزرکرابوون‌و دواتریش وه‌ک له‌به‌ڵگه‌نامه‌کاندا ده‌رده‌ک��ه‌وێ��ت ل���ه‌رۆژى()1982/6/15ل���ه‌الی���ه‌ن دادگاى سه‌ربازى به‌عسه‌وه بڕیارى له‌سێداره‌یان ب��ۆده‌رچ��ووب��وو ( .)303وات���ه له‌کاتى به‌ستنى کۆنگره‌دا سه‌رکردایه‌تى حسیک‌و ئه‌ندامانى به‌شداربووى کۆنگره نه‌یانزانیبوو له‌ژیاندا نه‌ماون‌و زانیاریان له‌باره‌یانه‌وه نه‌بوو ،به‌زیندوو هه‌ژمارکرابوون .هه‌روه‌ها له‌کۆنگره‌دا بڕیار له‌سه‌ر پرۆگرامى حزب‌و په‌یڕه‌و‌و پرۆگرامى ناوخۆییو راپۆرتى سیاسى درا .عه‌بدولخالق زه‌نگه‌نه له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێت":له‌کۆنگره‌دا ئێمه به‌زۆرینه‌ى(،)%70 نه‌ک به‌کۆده‌نگ بڕیارماندا ئایدۆلۆژیاى فه‌رمى حزب سۆسیالیزمى زانستى بێت‌و حزبمان حزبێکى دیموکراتى شۆڕشگێڕى پێشکه‌وتنخواز بێت‌و خه‌باتى چینایه‌تى‌و نه‌ته‌وه‌یی پێکه‌وه گرێبدات")304(. ئ��ه‌گ��ه‌ر ل����ه‌دوات����ردا س��ه‌ی��رى پ����رۆژه‌و به‌رنامه‌ى(حسک)یش بکه‌ین ،تێبینى ئه‌وه ده‌که‌ین ،که له‌سه‌ر ئایدۆلۆژیاى چه‌پى مارکسییانه داڕێژراوه ،به‌جۆرێ له‌شوێنکیدا هاتووه":ئێمه ئه‌و تیکۆشه‌رانه‌ین ،که‌خه‌بات بۆوه‌ده‌ستهێنانى ئازادانه‌ى مافى دیاریکردنى چاره‌نوسى نه‌ته‌وه‌ى کورد ،که‌داگیرکه‌رانى کوردستان‌و ئیمپریالیزم دابه‌شیان کردووه، ده‌که‌ین ".ئه‌وه‌ش هاتووه "دژایه‌تى هه‌موو چه‌وساندنه‌وه‌یه‌کى نه‌ته‌وه‌یی-چینایه‌تى- کۆمه‌اڵیه‌تى ،مه‌زهه‌بى‌و سیاسى به‌ئه‌رکى بنچینه‌یه‌یی خۆمان ده‌زان��ی �ن‌و باوه‌ڕى ت�ه‌واوم��ان به‌دیموکراسیو ئ��ازادى هه‌یه، که‌باشترین رێ‌و شوێنى چاره‌سه‌رکردنى گیرگرفته کۆمه‌اڵیه‌تیو سیاسییه‌کانه" .هه‌ر له‌پرۆژه‌و به‌رنامه‌ى حسک‌و له‌ریزى ئامانجه ستراتیژییه‌کان‌و له‌خاڵى چواره‌مدا جه‌خت له‌سه‌ر خه‌باتکردن دژى هه‌موو شێوه‌کانى ئیستعیمار‌و مۆنۆپۆڵه جیهانییه‌کان، که‌سامانى میلله‌تان ب �ه‌ت��ااڵن ده‌ب��ه‌ن‌و به‌رهه‌ڵستیکردنى کۆنه‌په‌رستى‌و زایۆنیزم کراوه)305(. ئه‌مانه‌ش ئ��ام��اژه‌و خه‌سڵه‌ته‌کانى ئه‌و حزب‌و هێز‌و گروپانه‌ن ،که‌ئایدۆلۆژیایه‌کى چه‌پى‌و مارکسییانه‌یان هه‌یه‌و ئه‌و ده‌ربڕین‌و ده‌سته‌واژانه له‌چوارچێوه‌ى ئه‌ده‌بیاتى مارکسیزم‌و به‌رنامه‌ى سۆسیالیسیزمى زانستیدا خۆیان ده‌بیننه‌وه‌و به‌کردوه‌ش حسک ل����ه‌دواى ک��ۆن��گ��ره‌وه ،له‌هه‌وڵى ئ �ه‌وه‌دا بوو ،وه‌کو بزوتنه‌وه‌یه‌کى چه‌پى دیموکراسیى کوردستان گه‌شه بکات‌و واش خه‌باتى ک��ردووه )306(.ئه‌نجامى کۆنگره تاڕاده‌یه‌ک ره‌نگدانه‌وه‌ى خراپى کرده‌سه‌ر دۆخى نێوخۆیی حسک‌و که‌لێنه‌کانى فراوانتر کرد‌و جۆرێک له‌دوو به‌ره‌کى له‌نێو حسکدا دروستکرد‌و ناکۆکییه‌کانى قوڵتر کرده‌وه. دواى کۆنگره‌ش د.مه‌حمود ماوه‌یه‌ک هه‌ر ب�ه‌ن��اوى حسیکه‌وه م��ای �ه‌وه‌و ژماره‌یه‌ک له‌فه‌رمانده‌و ئه‌ندامانى پێشووى حزبه‌که‌ى له‌گه‌ڵدابوو .ئه‌مانه باره‌گایان له‌گوندى شێنێ دانا‌و له‌یه‌کێتى نزیکبوونه‌وه ،به‌اڵم دواى نزیکه‌ى ده‌وروب����ه‌رى س��ێ مانگ د.مه‌حمود چووه سوریا‌و له‌گه‌ڵ حسکدا مایه‌وه ،ب�ه‌اڵم له‌سه‌رکردایه‌تیدا نه‌بوو، الیه‌نگره‌کانیشى هه‌ندێکیان گه‌ڕانه‌وه نێو حسک‌و هه‌ندێکیشیان په‌یوه‌ندیان به‌یه‌کێتییه‌وه کرد‌و چوونه ناویانه‌وه)307(. دواى تیرۆرکردنى ساڵه‌ح یوسفیش له‌الیه‌ن حکومه‌تى به‌عسه‌وه به‌نامه‌یه‌کى مینڕێژ کراو له‌به‌غدا )308(،سه‌رکردایه‌تى حسک رایگه‌یاند ره‌س��وڵ مامه‌ندى بۆسکرتێرى لیژنه‌ى ن��اوه‌ن��دى ه�ه‌ڵ��ب��ژاردووه‌و لێره‌وه ره‌س���وڵ مامه‌ند ب��وو به‌که‌سى یه‌که‌م‌و\nسکرتێرى حسک)309(. ئه‌وه‌ى جێگه‌ى سه‌رنجه ئه‌وه‌یه ،که‌دواى ک��ۆن��گ��ره‌ى ی��ه‌ک��ه‌م ح��س��ک سیاسه‌ت‌و به‌رنامه‌یه‌کى روون‌و ئاشکراى بۆمامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ هه‌ردوو به‌ره‌ى جود‌و جوقددا نه‌بوو، به‌وه‌ى کامیان هه‌ڵبژێرێت‌و له‌گه‌ڵیدا درێژه به‌هاوپه‌یمانێتى‌و ک��ارى ب�ه‌ره‌ی��ی بدات، چونکه هۆکاره‌که‌ى بۆبوونى جیاوازى‌و ناکۆکى له‌نێو س �ه‌رک��ردای �ه‌ت��ى حسکدا ده‌گ �ه‌ڕای �ه‌وه ،که‌هه‌ریه‌که له‌د.مه‌حمود‌و ره‌سوڵ مامه‌ند رابه‌رایه‌تى ئه‌و ناکۆکى‌و جیاوازییانه‌یان ده‌کرد ،به‌اڵم له‌به‌رئه‌وه‌ى هێزى کاریگه‌ر‌و زۆرینه الى ره‌سوڵ مامه‌ند بوو ،هه‌روه‌ها زیاتریش له‌پارتى‌و حشعه‌وه نزیکبوو ،بۆیه حسک دواى کۆنگره زیاتر مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵ به‌ره‌ى جوددا کرد‌و بوو به‌الیه‌نێکى بنه‌ڕه‌تى تیایدا .له‌کۆنگره‌شدا، نه‌توانرا شه‌ڕ‌و ناکۆکى له‌گه‌ڵ یه‌کێتیدا، به‌رنامه‌یه‌کى سیاسى گونجاوى بۆدابنرێت. هاوکات سه‌رده‌م‌و قۆناغى دواى دامه‌زراندنى ه���ه‌ردوو ب��ه‌ره‌ى ج��ود‌و جوقد به‌گشتى‌و ماوه‌ى دواى ته‌واوبوونى کۆنگره‌ى یه‌که‌مى حسک به‌تایبه‌ت ،بریتى ب��وو له‌قۆناغى توندبوونه‌وه‌و قوڵبوونه‌وه‌ى ناکۆکییه‌کانى نێوان یه‌کێتى له‌الیه‌ک‌و الیه‌نه‌کانى ناو ب�ه‌ره‌ى جود له‌الیه‌کتره‌وه .بۆیه لێره‌وه دۆخى سیاسى ئه‌و قۆناغه‌ى جواڵنه‌وه‌ى رزگاریخوازیی کورد به‌ره‌و سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌و ده‌ستپێکردنه‌وه‌ى سه‌رده‌م‌و قۆناغێکى نوێ له‌شه‌ڕى براکوژى هه‌نگاوى نا ،که‌هه‌موو الیه‌نه‌کان به‌گوێره‌ى قورساییو پارسه‌نگ‌و قه‌واره‌ى سیاسى‌و چه‌کدارى خۆیان تیایدا به‌شداربوون.\nپه‌راوێزه‌وکانى باسى دووه‌م له‌به‌شى دووه‌م ( )250له‌و قۆناغانه‌دا زیاتر شێخ محه‌مه‌دى شاکه‌لى سه‌رپه‌رشتى رێکخستن ه نهێنییه‌کانى ده‌کرد.چاوپێکه‌وتنى توێژه‌ر له‌گه‌ڵ شێخ محه‌مه‌د شاکه‌لى ،له‌رۆژى( ،)2009/2/24له‌هه‌ولێر. ( )251میهران ئیزه‌دى :چ��ه‌رده ،ل ،486صالح الخرسان: التیارات ،ص.490-488 ( )252ب��ڕوان�� ه ن���وس���راوى م�ه‌ک��ت�ه‌ب��ى س��ی��اس��ى حسیک ل �ه‌رۆژى( )1980/4/17ده‌ق له‌فاتیح ره‌سوڵ :چه‌ند الپه‌ڕه‌یه‌ک ب ،)1981-1980(،2ل.46 ( )253نوسراوى مه‌کته‌بى سیاسى یه‌کێتى بۆمه‌کته‌بى سیاسى حسیک ،ل���ه‌رۆژى( ،)1980/4/20ده‌ق له‌فاتیح ره‌سوڵ :چه‌ن، ب ،2ل.59 ( )254نامه‌ى سوار‌ه عه‌باس ئاکۆ فه‌رمانده‌ى هه‌رێمى()14ى یه‌کێتى ى نیشتمانى کوردستان بۆمحه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود له‌رۆژى( ، )1980/5/19دوو نامه‌ى عومه‌ر شێخموس بۆمحه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود ،نامه‌ى یه‌که‌م ل���ه‌رۆژى( ،)1980/6/5نامه‌ى دووه‌م ل �ه‌رۆژى( )1980/8/5ده‌قى هه‌ردوو نامه‌ک ه له‌محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود :رۆژژمێرى پێشمه‌رگه‌یه‌ک ،ب ،2ل(،)403،404 ل(.)426،431 ( )255ئه‌م لیژنه‌ی ه چه‌ند دانیشتنێکى کرد‌و هه‌ندێ هه‌وڵی بۆئاشتکردنه‌وه‌ى یه‌کێتى‌و پارتى دا ،به‌اڵم سودى نه‌بوو ،چونک ه له‌الیه‌ک ئه‌مان ه له‌ده‌ره‌وه‌ى ئه‌وان بوون‌و له‌الیه‌کیتریشه‌و‌ه نوێنه‌رى یه‌کێـتى‌و پارتى تێدانه‌بوو .لیژنه‌ک ه ل���ه‌رۆژى()1980/10/16 دانیشتنى یه‌که‌مى ئه‌نجامدا‌و چه‌ند خاڵێکی خست ه به‌ر باس‌و لێکۆڵینه‌وه ،وه‌ک: ئه‌لف -لیژنه‌ى لێتوێژینه‌و‌ه له‌حشع‌و سه‌رکردایه‌تى هه‌رێمى عێراقى حشع‌و پاسۆک پێکبهێنرێ بۆئه‌وه‌ى له‌م ناکۆکییانه‌ى نێوان حسیک‌و یه‌کێتى بکۆڵێته‌و‌ه له‌رووداوه‌کانى دوایی. بێ -ته‌نسیق له‌نێوان حسیک‌و یه‌کێتیدا هه‌بێ به‌شاهێدى حشع‌و به‌عس. جیم -هه‌ر چوار الیان چاره‌یه‌ک بۆئه‌م ناکۆکیانه‌ى نێوان یه‌کێتى‌و پارتى بدۆزنه‌وه. دواتریش پاش ئاڵوگۆڕى چه‌ند نامه‌و په‌یوه‌ندییه‌ک له‌نێوان ئه‌م چوار حزبه‌دا سه‌باره‌ت به‌ناکۆکییه‌کانى نێوان یه‌کێتى‌و پارتى ئه‌وه‌بوو رۆژى()1980/10/22ن��وێ��ن�ه‌ران��ی ئه‌م الیه‌نان ه دووه‌م دانیشتنیان له‌باره‌گاى مه‌کته‌بى سیاسى حسیک له‌دۆڵه‌توو گرێدا‌و له‌سه‌ر چه‌ند خاڵێک پێکهاتن ،که‌بریتیبوون له: ئه‌لف -راگرتنى هه‌ڵمه‌تى پڕوپاگه‌ند‌ه له‌نێوان یه‌کێتى‌و پارتى ب��ۆم��اوه‌ى مانگێک ،که‌قابیلى درێ��ژک��ردن �ه‌وه‌ب �ێ‌و هه‌ڵمه‌تى پڕوپاگه‌نده‌ییه‌ک ه رادیۆ‌و باڵوکراوه‌و رژنامه‌و به‌یاننام ه سیاسییه‌کان ده‌گرێته‌وه. بێ -راگرتنى پێکدادان ه چه‌کدارییه‌کانى نێوان هه‌ردووال(یه‌کێتى‌و پارتى) له‌سه‌ر هه‌موو ئاسته‌کان‌و هه‌ریه‌که‌و هێز‌ه چه‌کدارییه‌کانى خۆى ئاراست ه بکات ،ک ه له‌رۆژى دیاریکراودا پێکدادان نه‌که‌ن. جیم -لیژنه‌ک ه هه‌ڵده‌دات له‌پێناوى گرێدانى چاوپێکه‌وتنێکى راسته‌وخۆ له‌نێوان هه‌ردووال(یه‌کێتى‌و پارتى) به‌ئاماده‌بوونى نوێنه‌رى ئه‌و لیژنه‌ی ه له‌پێناوى گه‌یشتن به‌چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌ى نێوانیان. دال -لیژنه‌ک ه رێزى ئه‌و الیه‌ن ه ده‌گ��رێ ،که‌نه‌رمى ده‌نوێنێ‌و وه‌اڵم ده‌دات �ه‌و‌ه بۆگه‌یشتن به‌چاره‌سه‌رى کێشه‌کان‌و لیژنه‌ک ه به‌رپرسیارێتى ده‌خات ه ئه‌ستۆى ئه‌و الیه‌نه‌ى تر ،که‌رێگرى‌و به‌ربه‌ست ده‌خات ه ب��ه‌رده‌م کۆششى ئه‌و لیژنه‌یه‌وه .بڕوان ه کۆنووسى لیژنه‌ى میانگیریی نیشتمانى له‌رۆژى(،)1980/10/22 به‌ڵگه‌نامه‌ى ژماره( ،)8ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود. ( )256فاتح رسول :صفحات ،ج ،1ص.420،419 ( )257راگه‌یه‌نراوى چوار قۆڵى(یه‌کێتى ،حشع ،حزبى به‌عس سه‌رکردایه‌تى هه‌رێمى عێراق ،بزوتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى عه‌ره‌بى)، ده‌ق له‌فاتح رسول :صفحات ،ج ،1ص ،422،421عه‌لى ته‌ته‌ر نێروه‌ی :بزاڤى ،ل.185 ( )258نه‌وشیروان مسته‌فا :په‌نجه‌کان ،ل .176حبیب محمد کریم :تاریخ ،ص.168 ( )259بڕوان ه به‌یاننامه‌ى دامه‌رزاندنى ب �ه‌ره‌ى نیشتمانى‌و نه‌ته‌وه‌یی دیموکراسیى عێراق(جوقد) ،له‌پاشکۆى ژماره(.)9 ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود. ( )260حبیب محمد کریم :تاریخ ،ص ،168شاخه‌وان شۆڕش: قادر شۆڕش ،ل.135 ( )261نه‌وشیروان مسته‌فا :په‌نجه‌کان ،ل.177 ( )262که‌ریم ئه‌حمه‌د :رێڕه‌وى ،ل ،291ئه‌حمه‌د بانیخێاڵنى: بیره‌وه‌رییه‌کانم ،ل.395 ( )263به‌هرۆز گه‌اڵڵى :ره‌سوڵ مامه‌ند ،ل.114،113 ( )264حامد محمود عیسی :المشکل ه الکوردیه ،ص.265 ( )265که‌ریم ئه‌حمه‌د :رێڕه‌وى ،ل ،291ئه‌حمه‌د بانیخێاڵنى: بیره‌وه‌رییه‌کانم ،ل ،396له‌رۆژى()1984/11/13یش هه‌ر یه‌ک ه له‌پاسۆک‌و پارتى گه‌لى‌و حزبى سۆسیالیستى عێراق‌و گردبوونه‌وه‌ى دیموکراتى عێراق هاتن ه ریزى به‌ره‌ى جوده‌وه .حبیب محمد کریم: تاریخ ،ص ،169عزیز محمد :تقریر اللجن ه المرکزی ه الى المۆتمر الوطنى الرابع للحزب الشیوعى العراقى ،اقر‌ه المۆتمر(15-10تشرین\nالپانى  ،)1985منشورات االعالم المرکزى للحزب الشیوعى العراقى، بدون مکان الطبع ،ص.83 ( )266به‌یاننامه‌ک ه کاتژمێر()11ى شه‌و ئیمزا کرا ،بڕوان ه به‌یاننامه‌ى دامه‌زراندنى به‌ره‌ى نیشتمانى دیموکراتى عێراق(جود)، له‌پاشکۆى ژماره( .)10ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود. ( )267حبیب محمد کریم :تاریخ ،ص.169 ( )268عزیز محمد :تقریر ،ص.87 ( )269گرنگترین ئامانجه‌کانى به‌ره‌ى جود بریتی بوون له: ئه‌لف -رووخاندنى حکومه‌تى دیکتاتۆرى‌و دامه‌زراندنى حکومه‌تێکى ئیئتالفى‌و نیشتمانى ،ک ه له‌هه‌موو حزب‌و هێز‌ه تێکۆشه‌ره‌کانى دژ به‌ئیمپریالیزم‌و کۆنه‌په‌رستى...... بێ -چاره‌سه‌رکردنى مه‌سه‌له‌ى کورد به‌شێوه‌ى دیموکراتیانه‌ى دروست له‌سه‌ر بنچینه‌ى داننان به‌مافى نه‌ته‌وه‌یی ره‌واى کورد‌و که‌مایه‌تییه‌کان‌و به‌ته‌نگه‌و‌ه هاتنى چه‌سپاندنى برایه‌تى‌و هاوکارى تێکۆشه‌رانه‌ى نێوانیان .بۆ زانیارى زیاتر له‌سه‌ر ناوه‌ڕۆکه‌که‌ى بڕوان ه به‌یاننامه‌ى دامه‌زراندنى به‌ره‌ى نیشتمانى دیموکراتى عێراق(جود) ،له‌پاشکۆى ژ( ،)10ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود. ( )270بڕوان ه بنه‌ماکانى په‌یوه‌ندى له‌نێوان حزب ه هاریکاره‌کان له‌به‌ره‌ى جوددا ،له‌پاشکۆى ژم��اره( ،)11ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود. ( )271ئه‌حمه‌د بانیخێاڵنى :بیروه‌رییه‌کانم ،ل.394،393 ( )272چاوپێکه‌وتنى ت��وێ��ژه‌ر ل �ه‌گ �ه‌ڵ ع �ه‌زی��ز محه‌مه‌د، له‌رۆژى( ،)2009/2/25هه‌ولێر. ( )273ب��ڕوان�� ه ب��ان��گ��ه‌وازى ه��اوب �ه‌ش��ى حسیک‌و پارتى ل�����ه‌رۆژى( ،)1980/8/15سه‌باره‌ت به‌پێکهێنانى به‌ره‌یه‌کى هاوبه‌ش ،له‌پاشکۆى ژم��اره( ،)12ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود. ( )274بڕوان ه دانیشتنه‌کانى نێوان حشع‌و پارتى ،حسیک‌و حشع‌و یه‌کێتى له :فاتح رسول :صفحات ج.172-158 ،1 ( )275بیره‌وه‌رییه‌کانم ،ل.396 ( )276نامه‌ى مه‌کته‌بى هه‌رێمى کوردستانى حشع بۆ م.س پارتى دیموکراتى کوردستان له‌رۆژى( ،)1980/9/27ده‌ق له‌فاتیح ره‌سوڵ :چه‌ند ،ب ،2ل ،227بۆده‌قى پرۆژه‌که‌ش بڕوانه ،ل-228 .230 ( )277نامه‌ى م.س پارتى دیموکراتى کوردستان بۆمه‌کته‌بى هه‌رێمى کوردستانى حشع ل�ه‌رۆژى( ،)1980/10/8ده‌ق له‌فاتیح ره‌سوڵ :چه‌ند ،ب ،2ل.232،231 ( )278نامه‌ى م.س حسیک بۆمه‌کته‌بى هه‌رێمى کوردستانى حشع له‌رۆژى( ،)1980/10/26ده‌ق له‌فاتیح ره‌سوڵ :چه‌ند ،ب،2 ل.232 ( )279نامه‌ى م.س پارتى دیموکراتى کوردستان بۆمه‌کته‌بى هه‌رێمى کوردستانى حشع ،له‌رۆژى( ،)1980/10/25ده‌ق له‌فاتیح ره‌سوڵ :چه‌ند ،ب ،2ل.233 ( )280نه‌وشیروان مسته‌فا :په‌نجه‌کان ،ل ،177محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود :رۆژژمێرى پێشمه‌رگه‌یه‌ک ،ب ،2ل.19 ( )281چاوپێکه‌وتنى ت��وێ��ژه‌ر ل �ه‌گ �ه‌ڵ ع �ه‌زی��ز محه‌مه‌د، له‌رۆژى( ،)2009/2/25هه‌ولێر. ( )282محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود :رۆژژمێرى پێشمه‌رگه‌یه‌ک، ب ،2ل ،19صالح الخرسان :التیارات ،ص.498 ( )283به‌هرۆز گه‌اڵڵى :ره‌سوڵ مامه‌ند ،ل.114 ( )284صالح الخرسان :التیارات ،ص.498 ( )285محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود :رۆژژمێرى پیشمه‌رگه‌یه‌ک، ب ،2ل.19 ( )286تقریر اللجن ه المرکزیه ،ص.86،85 ( )287به‌هرۆز گه‌اڵڵى :ره‌سوڵ مامه‌ند ،ل.123 ( )288سه‌روتارى گۆڤارى سۆسیالیست ،ژ( ،)17ساڵى نۆیه‌م، تشرینى یه‌که‌مى  ،1990ل.2 ( )289صالح الخرسان :التیارات ،ص ،266،265حبیب محمد کریم :تاریخ ،ص.169 ( )290چاوپێکه‌وتنى تویێژه‌ر له‌گه‌ڵ شێخ محه‌مه‌د شاکه‌لى، له‌رۆژى( ،)2009/2/24هه‌ولێر. ( )291على معروف :هێندێ تێبینى له‌مه‌ڕ نه‌خشه‌ى سیاسى له‌کوردستاندا‌و مه‌سه‌له‌ى ب���ه‌ره ،گ��ۆڤ��ارى سۆسیالیست، ژماره( ،)17ل.22 ( )292مه‌ال به‌ختیار :یاخى بوون ،ل ،265،266نه‌وشیروان مسته‌فا :په‌نجه‌کان ،ل.177 ( )293نه‌وشیروان مسته‌فا :په‌نجه‌کان ،ل.178،206 ( )294شاخه‌وان شۆڕش :قادر شۆڕش ،ل.136 ( )295به‌هرۆز گه‌اڵڵى :ره‌سوڵ مامه‌ند ،ل.94 ()296بڕوان ه نوسراوى لیژنه‌ى ئاماده‌کارى کۆنگره‌ى یه‌که‌مى حزبى سۆسیالیستى یه‌کگرتووى کوردستان له‌رۆژى()1981/3/16 له‌پاشکۆى ژماره( .)13ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود. ( )297باس له‌و‌ه ده‌کرێت ،ک����ه‌رۆژى( 19819/5/5دانراو‌ه بۆده‌ستپێکردنى کۆنگره ،به‌اڵم به‌هۆى بۆردومانکردنى ناوچه‌ک ه له‌الیه‌ن فڕۆکه‌کانى حکومه‌تى عێراقه‌و‌ه له‌به‌ر پاراستنى که‌شى کۆنگره‌ک ه دواخراو‌ه ب���ۆرۆژى( ،)1981/5/12محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود :رۆژژمێرى پیشمه‌رگه‌یه‌ک ،ب ،1ل ،431صالح الخرسان: التیارات ،ص ،495شاخه‌وان شۆڕش :قادر شۆڕش ،ل.154 ( )298له‌سه‌ر ژماره‌ى ئه‌ندامانى به‌شداربووى کۆنگر‌ه بیروڕاى جیاواز هه‌یه‌و ژماره‌یه‌کى ورد له‌به‌رده‌ستدا نییه ،به‌جۆرێ هه‌ندێک ده‌ڵێن( )115ئه‌ندام بووه‌و هه‌ندێکیتر()114و هه‌ندێکیش به()112ى ده‌ده‌ن ه قه‌ڵه‌م ،محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود :رۆژژمێرى پیشمه‌رگه‌یه‌ک :ب ،1ل.431 ( )299شاخه‌وان شۆڕش :قادر شۆڕش ،ل.136 ( )300به‌هرۆز گه‌اڵڵى :ره‌سوڵ مامه‌ند ،ل.95 ( )301وتوێژ له‌گه‌ڵ د.مه‌حمود عوسمان له‌رێگاى په‌یوه‌ندى ته‌له‌فۆنییه‌و‌ه له‌رۆژى(.)2009/8/18 ( )302ئه‌نجامى جیاکردنه‌وه‌ى ده‌نگه‌کانى کۆنگره‌ى یه‌که‌مى حسیک به‌مشێوه‌ی ه بوو(:عادل موراد  98ده‌نگ ،ره‌سوڵ مامه‌ند  91ده‌نگ ،تایه‌رى عه‌لى والى  89ده‌نگ ،ئه‌حمه‌د فه‌قێ ره‌ش 86 ده‌نگ ،قادر عه‌زیز  83ده‌نگ ،سه‌ید کاک ه  79ده‌نگ ،محه‌مه‌د ره‌حیم خاڵ ه حاجى  78ده‌نگ ،مه‌ال ناسیح  76ده‌نگ ،قادر جه‌بارى  75ده‌نگ ،عه‌زیز عه‌قراوى  75ده‌نگ ،محه‌مه‌د فاتیح شێرکۆ شێخ عه‌لى ،شیروان شیروه‌ندى 69  70ده‌ن��گ، ده‌نگ ،م.ئه‌مین  65ده‌نگ ،قادر شۆڕش  64ده‌نگ ،م.سه‌عد عه‌بدوڵاڵ  64ده‌نگ ،عه‌بدولخالق زه‌نگه‌ن ه  51ده‌نگ) ،ئه‌مانه‌ش بۆئه‌ندامى یه‌ده‌گ(احتیاط)ى سه‌رکردایه‌تى له‌کۆنگره‌دا ده‌رچوون، که‌بریتیبوون له(محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود  71ده‌نگ ،د.هۆشیار  56ده‌نگ ،ئه‌بو عه‌لى  55ده‌نگ ،عه‌دنان موفتى  53ده‌نگ، ، وریا مسته‌فا  36ده‌نگ) ،محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود :رۆژژمێرى پیشمه‌رگه‌یه‌ک :ب ،1ل.436-435 ()303انڤر قرار المحکمم ه العسکری ه الخاص ه فى التامیم فى ال��ت��اری��خ( )1982/6/15الخاص ه باعدام(على عبدالله‌و عارب عبدالقهار= عه‌لى هه‌ژار‌و کاردۆ گه‌اڵڵى) ،فى الملحق رقم(،)14 ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود. ( )304گۆڤارى پێشکه‌وتن ،ئۆرگانى حزبى سۆسیالیستى کوردستان -عێراق /ئیتیجاهى دیموکراتى شۆڕشگێڕ ،ژ(،)3 ساڵى یه‌که‌م ،شوباتى( ،)1987ل.10،9 ( )305پرۆژه‌ى به‌رنامه‌ى حزبى سۆسیالیستى کوردستانى عێراق، چاپخانه‌ى شه‌هید سه‌یدا ساڵه‌ح یوسفى ،بێ ساڵى چاپ ،ل،4،3 ل.18،17 ( )306کریس کۆچێرا :بزوتنه‌وه‌ى ،ب ،2ل.52 ( )307ئه‌وانه‌ى له‌گه‌ڵ مه‌حمود عوسماندا مانه‌و‌ه بریتیبوون له: حاجى حاجى برایم ،محه‌مه‌د وه‌تمان ،عه‌بدوڵاڵ سور ،موحسین بایز ،عوسمان قادر منه‌وه‌ر .ئه‌وانه‌ش دواتر چوون ه ناو یه‌کێتییه‌و‌ه پێکهاتبوون له :شێخ محه‌مه‌د ،سه‌رباز ،ئازاد حه‌م ه گه‌مخان، موالزم فوئاد .رێباز :قه‌ندیل ،ب ،2ل ،40محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود :رۆژژمێرى پێشمه‌رگه‌یه‌ک ،ب ،1ل.469-468 ( )308چاوپێکه‌وتن له‌گه‌ڵ عه‌دنان موفتى له‌رۆژى(،)2009/10/15 هه‌ولێر. ( )309صالح الخرسان :التیارات ،ص.498 *ماسته‌ر ل ه مێژووى ن��وێ‌و ه��اوچ�ه‌رخ  /زانکۆى سلێمانى Salam_80jornalist@yahoo.com\nپشوو سێشەممە  ● 2010/12/07ساڵی  ● 30ژماره 634\nخه‌بات مه‌ولودى سه‌ردانى هه‌رێمى کوردستان ده‌کات گۆرانیبێژى رۆژهه‌اڵتى کوردستان خه‌بات م �ه‌ول��ودی ،به‌مه‌به‌ستى ئه‌نجامدانى چه‌ند کارێکى هونه‌ری، س��ه‌ردان��ى هه‌رێمى کوردستان ده‌ک��ات .له‌م گه‌شته‌دا مه‌ولودى له‌گه‌ڵ ده‌رهێنه‌رى بوارى کلیپسازى سلێمان ره‌حیمى دێته کوردستان، وێڕاى سازکردنى چه‌ندین کۆنسێرت و ئاهه‌نگ و دیدارى رۆژنامه‌وانى ب �ه‌ن��ی��ازه چ�ه‌ن��د گۆرانییه‌کیش کلیپ بکات .خه‌باتى مه‌ولودى له لێدوانێکدا بۆ ده‌زگاکانى راگه‌یاندن ووتى "له سه‌ردانى ئه‌مجاره‌م بۆ هه‌رێمى کوردستان ،به‌نیازم چه‌ند چاالکییه‌کى هونه‌رى ئه‌نجام بده‌م و چه‌ند گۆرانییه‌کیش تۆمار و کلیپ ب��ک �ه‌م" .ووتیشى "دواى دوورک �ه‌وت��ن �ه‌وه‌م له جه‌ماوه‌رى ک��وردس��ت��ان ،ل �ه رێ��گ �ه‌ى کارى ه��ون��ه‌ری��ی��م��ه‌وه پ��ێ��ی��ان شاد ده‌بمه‌وه".\nزیاتر ل ه  270کارى "پیکاسۆ" دۆزرایه‌وه پ��ی��ک��اس��ۆ ل�� ه ڕووى ن��اوب��ان��گ و ده‌وڵه‌مه‌ندیه‌وه ،به‌سه‌رکه‌وتووترین هونه‌رمه‌ندى سه‌ده‌ى بیسته‌م دادنرێت. جێى ب��اس � ه  270ک���ارى هونه‌رى نه‌ناسراوى "پابلو پیکاسۆ" ل ه الیه‌ن پۆلیسه‌و‌ه دۆزرای �ه‌و‌ه ک ه بریتین له" چه‌ندین وێن ه و کواالژه‌کان و چه‌ندین کارى شێوه‌کارى ،ک ه نرخ و به‌هاى هه‌موو ئه‌و ئاسه‌وارانه‌ى "پیکاسۆ" ده‌گات ه زیاتر ل ه  90ملیۆن دۆالر .ئه‌و ئاسه‌وارانه‌ى "پیکاسۆ" ل ه الى پیاوێکى خانه‌نشین بوون ب ه ناوى " پیر لوگنگ" ک ه نیشته‌جێى "کوت دازور"ه و ل ه که‌نارى ده‌ریاى ناوه‌راست ل ه باشوورى فه‌ره‌نسا ژی��ان به‌سه‌ر ده‌ب��ات .ئه‌و پیاو‌ه ته‌مه‌ن  71ساڵه‌ی ه سه‌ره‌تاى مانگى ئه‌یلولى ساڵى رابردوو سه‌ردانى "کلۆد پیکاسۆ" کورى " پیکاسۆ"ى هونه‌رمه‌ندى ش��ێ��وه‌ک��ارى ن���اودارى جیهانى کردبوو ،هه‌تا واژویه‌کى بۆ به‌ناوکردنى ئه‌و ئاسه‌واران ه ب ه ناوى خۆى تۆمار بکات ،به‌اڵم کورى پیکاسۆ ئاگادارى پۆڵیسى کرده‌وه .جێى ئاماژ‌ه پێدان ه ئه‌و پیاو‌ه ل ه  3ساڵى کۆتایى ته‌مه‌نى ژیانى "پیکاسۆ" ل ه الى ئه‌و\nهونه‌رمه‌ند‌ه کارى کردبوو .به‌ووته‌ى ئه‌و پیاوه ،ئه‌و کار‌ه هونه‌رییانه‌ى ل ه خودى "پیکاسۆ وهاوسه‌ره‌که‌ى" ب ه دیارى وه‌رگرتووه ،به‌اڵم کورى پیکاسۆ ده‌ڵێت :باوکم ئه‌و کار‌ه هونه‌رییانه‌ى\nزۆر شوشتنى ده‌ست ده‌بێته هۆى تووشبوون به نه‌خۆشى توێژینه‌وه‌یه‌کى نوێ که ل ه زانکۆى میشگان ل ه ئه‌مه‌ریکا ئه‌نجام دراو‌ه ،پیشانى داو‌ه که ئه‌و که‌سانه‌ى رۆژان ه به‌شێوه‌یه‌کى زۆر سابوونى ئانتى باکتریال ک ه ل ه مادده‌ى "تریکلوزان" پێکهاتوو‌ه به‌کاردێنن ،زۆرتر تووشى حه‌ساسیه‌ت ده‌بنه‌و‌ه چونک ه مادده‌ى "بیزفنول  "Aره‌نگ ه کاریگه‌رى خ��راپ��ى ل�ه س��ه‌ر سیستمى ب��ه‌رگ��رى ل���ه‌ش هه‌بێت. مادده‌ى تریکلوزان ،جۆرێک\nپێکهاته‌ى کیمیاییه که ب ه شێوه‌ى ب �ه‌رف��راوان له ناو سابوونى جۆرى "ئانتى باکتریاڵ " له هه‌ویرى ددان و کیسه‌ى پاڵسیتیکى و هه‌روه‌ها که‌لوپه‌لى پزیشکى دا هه‌یه و "بیزفنول  " Aیش جۆرێک م��ادده‌ی�ه که ل ه زۆرب����ه‌ى م���ادد‌ه\nسه‌رى ساڵ ،هه‌یسه‌م یوسف له په‌نده‌کانی ژیان\nبۆ جه‌ژنى سه‌رى ساڵ ،گۆرانیبێژى ع��ێ��راق��ى ه��ه‌ی��س��ه‌م ی��وس��ف ب ه گرێبه‌ستێک له‌گه‌ڵ کۆمپانیاى کوردی، دێت ه کوردستان و ش �ه‌وى 12/31 کۆنسێرتێکى خێزانى له‌شارى هه‌ولێر ساز ده‌کات .دۆستى ئه‌حمه‌د ،رێکخه‌رى کۆنسێرته‌ک ه له‌کۆمپانیاى کوردى رایگه‌یاند ،ب ه گرێبه‌ستێک له‌گه‌ڵ کۆمپانیاى کوردی ،گۆرانیبێژى عێراقى هه‌یسه‌م یوسف رۆژى 28ى مانگ له‌رێگه‌ى فرۆکه‌خانه‌ى نێوده‌وڵه‌تى هه‌ولێر ده‌گات ه شارى هه‌ولێر و بۆ ش���ه‌وى س���ه‌رى س��اڵ کۆنسێرتێک له‌شارى هه‌ولێر ساز ده‌کات ،هه‌روه‌ها چه‌ند گۆرانیبێژێکى دیکه‌ش به‌شدار ده‌ب���ن .دۆس��ت��ى ئه‌حمه‌د ئاماژه‌ى به‌وه‌شدا نرخى بلیتى کۆنسێرته‌ک ه 100 و  150و  200دۆالره .هه‌یسه‌م یوسف ل ه ماڵپه‌ر‌ه تایبه‌تییه‌که‌ى خۆى ل ه فه‌یسبووک ،خۆشحاڵى خۆى به‌هانتى\nمرۆڤی سه‌رکه‌وتوو که‌سێکه که‌ل ه تاریکیدا ب ه دوای ڕۆشناییدا بگه‌ڕێت، نه‌ک ئه‌وه‌ی که‌چاوه‌ڕوان بێت تا ڕۆژ ده‌بێته‌وه. ***** ژیان وه‌ک درووستکردنی قاڵیه‌به‌و شێوازه‌ی که‌خۆت له‌سه‌ری نه‌خش دروستده‌که‌یت.\n4/20-3/21 وریابه ئه‌که‌ویته هه‌ڵه‌وه‌و نیگه‌ران ئه‌بیت به‌تایبه‌ت له‌بوارى سۆزداریدا به‌رنامه بۆ رۆژانى داهاتوو دائه‌نێیت‌و خزمه‌تێکى ده‌وروب��ه‌ر ئه‌که‌یت ،ئه‌م م��اوه‌ی�ه ئ��ام��اژه‌ى ک��اروب��ارى دارایى تێدایه‌و ده‌سکه‌وتى باشت ئه‌بێت. ته‌رازوو 10/20-9/21 زی��ات��ر سه‌رنج راکێش ئه‌بیت، به‌اڵم ناچاریت بایه‌خ بده‌یت به بارێکى دارایى به‌په‌له ،به‌درێژایى ئه‌م هه‌فته‌یه ئاماژه‌ى قه‌یرانێکى تیایه ،که‌له‌وانه‌یه ببێته ه���ۆى رووداو و توڕه‌یى‌و دوژمنایه‌تى ،بۆیه ئه‌بێت به‌ئاگاو ئارام بیت.\n5/20-4/21 ک�����ه‌ش�����ه‌ک�����ه ئ����ه‌گ����ۆڕێ����ت‌و ئ�ه‌ح�ه‌وێ��ی��ت�ه‌وه ،ل �ه‌وان �ه‌ش �ه بیر له س��ه‌ف��ه‌رێ��ک ب��ک��ه‌ی��ت��ه‌وه‌و هه‌ندێک گۆڕانکارى باشیشى تیایه ،هه‌واڵى خۆشى کارێکت پێئه‌گات‌و توانایه‌کى باشى کارکردنت ئه‌بێت.\n11/20-10/21 ئ����ام����اده‌ی����ى‌و ئ���ه‌ف���س���وون���ت زیاتر ئه‌بێت‌و ره‌وت��ى رووداوه‌ک���ان ئ��ه‌ت��ح��ه‌وێ��ن��ن��ه‌وه ،ئ���ه‌م م���اوه‌ی���ه ده‌ستباڵوى مه‌که ،هه‌واڵێکى خۆش ئه‌بیستیت‌و بوارێک بۆ هاوسه‌ر ،یان ئه‌وینداره‌که‌ت بهێڵه‌ره‌وه‌و متمانه‌ى پێببه‌خشه.\nب�� ه ک���ه‌س ن�ه‌ب�ه‌خ��ش��ی��وه .جێگه‌ی ئاماژه‌ی ه ئه‌و کار‌ه هونه‌ریی ه دۆزراوان ه بۆ س �ه‌رده‌م��ى الوێتى "پیکاسۆ" و مێژووه‌ک ه بۆ سااڵنى  1901تا 1932 ده‌گه‌رێته‌و‌ه .\n6/20-5/21 په‌یو ه‌ندییه‌کانت پ���ت���ه‌و ئ���ه‌ب���ن‌و له‌وانه‌یه که‌سێک سه‌رنجت راکێشێت، م��اوه‌ی �ه‌ک��ى زۆر تایبه‌ته به‌هه‌موو خۆشیێکته‌وه‌و دواى خۆشه‌ویستى ئ �ه‌ک �ه‌وی��ت ،ل �ه‌وان �ه‌ی �ه حه‌وسه‌ڵه‌ت تێکچێت‌و س�ه‌رگ�ه‌رم��ى کێشه‌یه‌کى خێزانى یان سۆزدارى ببیت.\n12/20-11/21 خ���������������������ۆت له‌رووبه‌ڕووبوونه‌وه ب�����ه‌دوور بگره، ل �ه‌وان �ه‌ی �ه ل �ه‌گ �ه‌ڵ به‌رامبه‌ره‌که‌تدا رووبه‌ڕووببیته‌وه‌و نه‌رمى‌و دیپلۆماسییه‌ت هه‌ڵبژێره‌و رووبه‌ڕووى که‌س مه‌به‌ره‌وه، ئه‌م ماوه‌یه بایه‌خ به‌دۆخى پیشه‌یى ئه‌ده‌یت.\nپاڵستیکیه‌کاندا هه‌یه .ه�ه‌ردوو ئه‌و ماددانه به‌و مادد‌ه کیمیاییان ه هه‌ژمار دێ��ن ک ه کاریگه‌ر نه‌ره‌نى ل ه سه‌ر ته‌ندورستى مرۆڤ دروست ده‌که‌ن و ده‌بن ه هۆى گۆرانکارى هۆرمۆنه‌کان. ئه‌و ماددان ه زۆرتر کاریگه‌رى ل ه سه‌ر مندااڵنى ته‌مه‌ن  6تا  18ساڵ هه‌ی ه و گرفت بۆ سیستمى به‌رگرى له‌شیان دروس���ت ده‌ک���ات ،بۆی ه پێویست ه ڕه‌چ���اوى شوشتنى ده‌سته‌کانیان بکه‌ن.\nبۆ کوردستان نیشانداوه ،ک ه دواى پانز‌ه ساڵ ،جارێکى دیک ه ل ه عێراق کۆنسێرت سازده‌کاته‌وه ،به‌اڵم ئه‌مجاره‌یان ل ه هه‌رێمى کوردستانه، هه‌یسه‌م ده‌ڵ��ێ��ت "ش���ه‌وى سه‌رى ساڵ رۆژى من و هه‌واداره‌کانم ه له‌کوردستان".\n7/20-6/21 ئ���اڵ���ۆزی���ی���ه‌ک���ان خ���او ئه‌بێته‌وه‌و ک�ه‌س��ێ��ک��ى نزیک ش��ادم��ان��ت ئ��ه‌ک��ات‌و په‌یوه‌ندییه‌ک تووشى په‌شۆکانت ئه‌کات ،ئه‌م ماوه‌یه ئه‌رکه‌کانى خێزان‌و پیشه‌که‌ت به‌ریه‌ک ئه‌که‌ون‌و هه‌ستت ناسک‌و رۆمانسییانه ئه‌بیت.\n1/20-12/21 س����ه‌رگ����ه‌رم����ى ب��ه‌دی��ه��ێ��ن��ان��ى به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانت ئه‌بیت‌و ئامانجێک شادمانت ئه‌کات ئه‌م ماوه‌یه خۆت دووره‌په‌رێز بگره‌و خۆت تووشى لێپرسینه‌وه مه‌که ،شته‌کان به‌ساده‌یى وه‌رگ��ره‌و به‌نه‌رمى سه‌یرى پێشهاته‌کانت بکه.\nخ���ۆت ئ��ام��اده‌ک��ه بۆ رۆمانسیه‌تێکى گه‌رم ،به‌اڵم ئاگات له‌ناو بانگت بێت‌و به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانت بپارێزه کارێکى نوێ ئه‌که‌یت رۆمانسییه‌تى تیایه‌و گونجاوه بۆ سه‌فه‌رو پ��اره‌ت بۆ دێ ،پێویسته متمانه به‌هه‌ندێک که‌س نه‌که‌یت.\n2/20-1/21 ئ�����اگ�����ادارب�����ه ل����ه‌ک����ێ����ش����ه‌ى خێزانى‌و خوێندن‌و بیر له‌سه‌فه‌رێک ئه‌که‌یته‌وه ،هه‌واڵى خۆشى پرۆژه‌یه‌کت پێئه‌گات گه‌ر ئازابیت ئه‌توانیت به‌ربه‌سته‌کان تێپه‌ڕێنیت ،له‌وانه‌یه نهێنییه‌کى کۆنت بۆ ئاشکرابێت.\n9/20-8/21 ئ��ه‌ت��وان��ی��ت به ق�����ووڵ�����ى بیر ب���ک���ه‌ی���ت���ه‌وه‌و ب�ه‌رپ��رس��ی��ارێ��ت��ى ه �ه‌ن��دێ��ک دۆخى پیشه‌یى هه‌ڵگریت ،ئه‌م ماوه‌یه ئاگات له هه‌ستى به‌رامبه‌ر‌و له ته‌ندروستى خۆت بێت‌و گۆڕانکارییه‌کى تیایه له به‌رژه‌وه‌ندى تۆیه.\n3/20-2/21 ک �ه‌م��ێ��ک وره‌ت دائه‌به‌زێ‌و خۆت ب��گ��ره‌و به‌نه‌رمى ره‌فتار بکه ،به‌تایبه‌تى له‌به‌رامبه‌ر بابه‌تێکى پیشه‌یى له‌ناکاو یارمه‌تى که‌سێکى به‌ته‌مه‌ن ئه‌ده‌یت‌و هاوسۆزى م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ی�ه‌ک ئ�ه‌ب��ی�ت‌و ه�ه‌س��ت به شادمانى ئه‌که‌یت.\nڕۆژنامه‌ى الگــازیتا دێلۆ سپۆڕتى ئیتاڵى ڕایگه‌یاند که‌وا براوه‌ى تۆپى زێڕینى ســاڵى  2010له (ئینیستا و چــاڤى و میـسی) ده‌رناچێت و ئه‌م ســێ یاریزانه له لیستى کۆتایى ســێ یاریزانه‌که ده‌مێننه‌وه. به‌گوێره‌ى هه‌واڵێکى ڕۆژنامه‌که ئینیستا تۆپى زێر و چـاڤى تۆپى مـس و میـسى تۆپى بڕۆنزى به‌ده‌ست ده‌هێنن و به‌م پێیه‌ش شــنایده‌ر له نێو لیسته‌که ده‌رده‌چێت ،هه‌ر چه‌نده ئه‌و یاریزانه هۆڵه‌ندییه توانى هه‌موو نازناوه‌کان له‌گه‌ڵ یانه‌ى ئینته‌ر میالن به‌ده‌ست بهێنێت و له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ى واڵته‌که‌ى گه‌یشته یارى کۆتایى جامى جیهانی.به‌اڵم ئاستى ب��ه‌رزى ئه‌و ســێ یاریزانه‌ى به‌رشه به‌درێژایى ســێ ســاڵى ڕاب��ردوو واده‌ک��ات که پاڵێوراو بن بۆبردنه‌وه‌ى نازناوه‌کان ل��ه وه‌اڵم����ى دوورخستنه‌وه‌شى له‌لیستى کۆتایى یاریزانه‌کان بۆ به ده‌ست هێنانى تۆپى زێڕینشنایده‌رى هۆڵه‌ندى ناڕزاییه به دوورخستنه‌وه‌ى. به پێى ڕاپۆرتێکى ڕۆژنامه ئیتاڵیه‌که\nبه‌رشه‌ییه‌کان شایه‌نى تۆپى زێڕینن\nی��اری��زان��ى هێڵى ن��اوڕاس��ت��ى یانه‌ى به‌رشلۆنه‌ى ئیسپانى ئاندریێس ئینیێستا خ�ه‌اڵت�ه‌ک�ه وه‌رده‌گرێت وه ه�ه‌ردوو هاوڕێى خۆى له یانه‌ى کاتالۆنى چاڤى هێرناندێز و لیۆنێل میسیش دووه‌م و سێیه‌مین باشترین یاریزان ده‌بن. له وه‌اڵمدانه‌وه‌یه‌ک بۆ ئه‌و ڕاپۆرته شنایده‌ر ب�ه‌م ج��ۆره بۆ ڕۆژنامه‌ى De Telegraafـ����ى هۆڵه‌ندى دوا”من گوێبیستى دوور خستنه‌وه‌ى خۆم بووم له بازنه‌ى ڕکابه‌رى کردن له‌سه‌ر خه‌اڵتى تۆپى زێڕین،به‌اڵم ئه‌مه شتێکى نامـۆیه الم،چونکه چۆن ده‌بێت یاریزانێک دوور بخرێته‌وه ک���ه‌وا سێرێئا و ک��ۆپ��ا ئیتاڵیا و چامپیۆنزلیگـى به‌ده‌ست هێنابێت.؟” وتیشى “س��ه‌رب��ارى ئ�ه‌م�ه‌ش توانیم پله‌ى دووه‌م له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ى نیشتیمانى به‌ده‌ست بهێنم له جامى جیهانى وه یه‌کێک ب���ووم ل �ه گۆڵکارانى پاڵه‌وانیه‌تیه‌که بۆیه من هێشتا له بازنه‌ى ڕکابه‌رى کردنـدام”.\nقه‌ته‌ر  78ملیۆن دۆالرى بۆ بردنه‌وه‌ى مۆندیالى  2022داوه\nڕۆژن���ام���ه‌ى (وۆل س��ت��ری��ت) له هه‌والێکدا واڵت��ى قه‌ته‌ر تاوانبار ده‌ک��ات ب�ه‌وه‌ى  78ملیۆن دۆالرى به (خولیۆ گرۆندۆنــا) ى سه‌رۆکــى یه‌کێـتى تۆپى پێى ئه‌رجه‌نتینى و جێگرى یه‌که‌مى سه‌رۆکــى یه‌کێتى تۆپى پێى جیهانى داوه وه‌ک ڕه‌شوه بۆ ده‌نگدان له‌به‌رژه‌وه‌ندى قه‌ته‌ر بۆ بردنه‌وه‌ى میواندارى کردنى جامى جیهانى .2022 ڕۆژن����ام����ه ئ��ه‌م��ری��ک��ی��ه‌ک��ه ئ��ه‌م تاوانبارکردنه مه‌ترسیداره ده‌خــاته س�ه‌ر قــه‌ته‌ر و ده‌لێت پــاره‌که له‌ژێر په‌رده‌ى یارمه‌تیدانى یه‌کێتى تۆپى پێى ئه‌رجه‌نتینى ک��راوه بۆ که‌م کردنه‌وه‌ى قه‌رزه‌کانی. له‌الیه‌ن خۆشیه‌وه خولیۆ گرۆندۆنــا زۆر به‌توندى ئه‌م تاوانبار کردنه‌ى ڕه‌ت کرده‌وه و ووتــى ” کــاتى ئه‌وه هاتووه کۆتایى به‌م درۆیانه بێنین”\nگرۆندۆنــا له‌درێژه‌ى ووته‌کانى ووتى ” چۆن باوه‌ڕده‌کرێت که یه‌کێتى تۆپى پێى ئه‌رجه‌نتینى ئه‌م هه‌موو پاره‌یه قه‌رزار بێت؟ له‌ڕاستیدا ئێمه زۆر به‌باشى پشتگیرى ده‌کرێین ل �ه‌الی �ه‌ن حکومه‌تى ئه‌رجه‌نتینى و هیچ شتێکى ل �ه‌م ج��ۆره ڕووى نه‌داوه” له‌هه‌مــان کـاتدا ڕۆژنامه ئه‌مریکیه‌که باس له‌وه‌رگرتنى  15ملیۆن دۆالر ده‌کات له‌الیه‌ن زینه‌دین زێدانه‌وه له به‌رامبه‌ر پشتگیرى کردنــى قه‌ته‌ر بۆ بردنه‌وه‌ى میوانداریکرنه‌که. تـاکو ئێستا هیچ وه‌اڵمێک له‌الیه‌نى قــه‌ته‌ره‌وه ده‌رن �ه‌چ��ووه بۆ ڕه‌ت کردنه‌وه‌ى ئه‌م تاوانبار کردنه‌وه و دووریش نیه قه‌ته‌ر په‌نا بۆ دادگــا ببات بۆ ســکااڵ تۆمارکردن له‌سه‌ر ڕۆژنامه ئه‌مریکیه‌که.\nمۆڕاتی تا ئێستا متمانه‌ی ب ه بێنیتێز هه‌ی ه سه‌رۆکى یانه‌ى ئه‌نته‌رناسیۆنالی ئیتاڵى ماسیمۆ مۆڕاتى ڕایگه‌یاند که‌وا داهاتووى ڕاهێنه‌رى یانه ڕافائێل بێنیتێز مه‌ترسى له‌سه‌ر نیه سه‌ره‌ڕاى به‌رده‌وام بوونى ئه‌نجامه خراپه‌کانى یانه‌که له‌سه‌ر ئاستى ناوخۆ. ڕاپۆرته‌کان له دواى دۆڕانى نیڕازۆرى به‌رامبه‌ر یانه‌ى الزیۆ ڕۆژى هه‌ینى ڕابردوو باڵویان کرده‌وه که‌وا بێنیتێز له پۆسته‌که‌ى دوور ده‌خرێته‌وه ئه‌مه‌ش دواى دوور که‌وتنه‌وه‌یان به  10خ��اڵ له‌گه‌ڵ یانه‌ى میالنى پێشه‌نگدا. گۆڵپارێزى پێشووى یانه‌ى ئه‌نته‌ر ۆاڵتێر زینگا پاڵێوراورى سه‌ره‌کى بوو\nبۆ جێگرتنه‌وه‌ى ڕاهێنه‌رى پێشووى یانه‌ى لیڤه‌رپوول به‌اڵم مۆڕاتى تا ئێستاش متمانه‌ى به بێنیتێز هه‌یه. له لێدوانێکى مۆڕاتى له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌ى Corriere Dello Sportـى ئیتاڵیدا ووتی…”ئایا من پێشبینى دۆڕانم ده‌کرد به‌رامبه‌ر یانه‌یه‌کى وه‌ک الزیۆ؟به‌ڕاستى من تیمێکم بینى که‌وا سه‌رنجى خۆى له‌سه‌ر جامى جیهانى یانه‌کان دانابوو زیاتر له‌سه‌ر یارییه‌که نه‌بوو”. “م��ن متمانه‌م به بێنیتێز هه‌یه و پێشبینى ده‌که‌م ئه‌نجامێکى باش له ئه‌بو زه‌بى به‌ده‌ست بهێنێت چونکه ڕاهێنه‌رێکى زۆر ئاست به‌رزه”.\nکردارى توندوتیژى وه‌رزشى له یاساى سزاداندا “به‌اڵم ئه‌گه‌ر بابه‌ته‌که به‌سترابێته‌وه به به‌ده‌ست هێنانى جامى جیهانى ئ �ه‌وا وات �ه یاریزانێکى وه‌ک گارێپ\nبه‌یل هه‌رگیز خه‌اڵتى باڵۆن دى ئۆێ وه‌رناگرێت”. “هێشتا هیواى ب �ه‌ده‌س��ت هێنانى\nخه‌اڵته‌که‌م ال هه‌یه،به‌اڵم هه‌ر هیچ نه‌بێت پێویسته یه‌کێک بم له سێ یاریزانه‌کان”.\nئه‌مشه‌و مانچسته‌ر و ڤالنسیا ڕووبه‌ڕووى یه‌ک ده‌بنه‌وه کاتژمێر ( )10.45ى ئەمشه‌و دوا یارى گرووپه‌کان ل ه خولى یان ه پاڵه‌وانه‌کانى ئه‌وروپا به‌رێوه‌ده‌چێت  ،ل ه یارى لوتک ه یانه‌ى مانچسته‌ریۆنایتد میواندارى یانه‌ى ڤالنسیا ده‌کات. ل ه یاریگاى (ئۆڵد ترافۆرد) یانه‌ى مانچسته‌ریۆنایتدى ئینگلیزى میواندارى یانه‌ى ڤالنسیاى ئیسپانى ده‌کات  ،تیادا هه‌ردوو یان ه سه‌رکه‌وتنیان بۆ قۆناغى شانزد‌ه مسۆگه‌رکردوو‌ه پێده‌چێت ئه‌م یاری ه گرنگترین یارى ئه‌مشه‌و بێت ل ه گرووپى سێیه‌م. له‌هه‌مان گرووپدا ل ه یاریگاى (بۆرسا ئاتاتورک) ل ه الیه‌کى تریشه‌و‌ه یانه‌ى بورساسپۆرى تورکى میواندارى یانه‌ى گیالسکۆ رێنجه‌رزى ئسکوتله‌ندى ده‌کات  ،تیادا یانه‌ى گالسکۆ رێنجه‌رز ب� ه پله‌ى سێیه‌م سه‌رکه‌وتنى بۆ خولى یه‌کێتى ئه‌وروپا (یۆرپا لیگ) مسۆگه‌رکردووه. ل � ه ی��اری��گ��اى (ک��ام��پ ن��و) یانه‌ى به‌رشلۆنه‌ى ئیسپانى میواندارى یانه‌ى\nرۆبین کازانى رووسى ده‌کات  ،تیادا یانه‌ى به‌رشلۆن ه ل ه پله‌ى یه‌که‌مى گرووپى چواره‌م سه‌رکه‌وتنى بۆ قۆناغى شانزد‌ه مسۆگه‌رکردووه. ل ه هه‌مان گرووپدا ل ه یاریگاى (بارکن ستادیۆن) یانه‌ى کۆبنهاگنى دانیمارکى میواندارى یانه‌ى پاناسینایکۆسى یۆنانى ده‌کات ،تیادا یانه‌ى کۆبنهاگن ب ه کۆکردنه‌وه‌ى حه‌وت خاڵ ل ه ڕیزبه‌ندى دووه‌مدا دێت  ،و یانه‌ى رۆبن کازان ب ه کۆکردنه‌وه‌ى شه‌ش خاڵ ل ه ریزبه‌ندى سێیه‌مدا دێن. ل ه یاریگاى (ن��ور) یانه‌ى به‌نفیکاى پرتوگاڵى میواندارى یانه‌ى یانه‌ى شالکه‌ى ئه‌ڵمانى ده‌کات  ،تیادا یانه‌ى شالک ه سه‌رکه‌وتنى بۆ قۆناغى شانزد‌ه مسۆگه‌رکردوو‌ه  ،و یانه‌ى به‌نفیکا ده‌یه‌وێت سێ خاڵى یارییه‌ک ه به‌ده‌ست بهێنێت بۆ ئ �ه‌وه‌ى ب ه پله‌ى سێیه‌م سه‌رکه‌وتنى بۆ خولى (یۆرپا لیگ) مسۆگه‌ر بکات. ل ه هه‌مان گرووپدا ل ه یاریگاى (گێرالند)\nیانه‌ى لیۆنى فه‌ره‌نسى میواندارى یانه‌ى هابه‌ێل ته‌ل ئه‌بیبى ئیسرائیلى ده‌کات  ،تیادا یانه‌ى لیۆن سه‌رکه‌وتنى بۆ قۆناغى شانزد‌ه مسۆگه‌رکردوو‌ه و رکابه‌رایه‌تى یانه‌ى شالک ه ده‌کات بۆ پێشه‌نگى ریزبه‌ندى دووه‌م. ل ه یاریگاى (ڤیسێرستادیۆن) یانه‌ى ڤێرده‌ربرێمه‌نى ئه‌ڵمانى میواندارى یانه‌ى ئه‌نته‌رمیالنى ئیتالى ده‌کات ، تیادا یانه‌ی ئه‌نته‌رمیالن سه‌رکه‌وتنى بۆ قۆناغى شانزد‌ه مسۆگه‌رکردوو‌ه بۆ رکابه‌رایه‌تى یانه‌ى تۆتنهام بۆ پێشه‌نگى ریزبه‌ندى گرووپى یه‌که‌م ده‌کات. ل ه هه‌مان گرووپدا ل ه یاریگاى (ئارک) یانه‌ى تڤینتى ئه‌نشێده‌ى هۆڵه‌ندى میواندارى یانه‌ى تۆنتهامى ئینگلیزى ده‌کات  ،تیادا یانه‌ى تۆنتهام سه‌رکه‌وتن بۆ قۆناغى شانزد‌ه مسۆگه‌رکردوو‌ه  ،و یانه‌ى یانه‌ى تڤینتى ئه‌نشێد‌ه سه‌رکه‌وتن بۆ خولى (یۆرپا لیگ) مسۆگه‌رکردوو‌ه\nڕۆناڵدۆ ڕیکۆردێکى نوێى تۆمارکرد کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ ب�ه‌رده‌وام��ى ب ه شکاندنى ڕیکۆرد‌ه مێژووییه‌کاندا له‌م وه‌رزه‌دا پاش ئه‌وه‌ى بووه خاوه‌نى باشترین ڕێ��ژه‌ى گۆڵ له وه‌رزێکدا تاکو ئێستا. ئه‌و یاریزانه پورتوگالییه‌که ک ه ١٦ گۆڵى تۆمارکردووه به‌پێى یه‌کێتى تۆپى پێى ئیسپانیا دواى ئه‌وه‌ى به‌رانبه‌ر یانه‌ى ڤالێنسیا دوو گۆڵى تۆمارکردوو بوو‌ه خاوه‌نى زۆرترین ڕێ����ژه‌ى گ���ۆڵ و پ��ێ��ش��ى هه‌موو\nئه‌ستێره‌کانى ڕیاڵ مه‌دریدى دایه‌و‌ه ل ه هه‌موو سه‌رده‌مه‌کاندا. ڕۆژن��ام��ه‌ى م��ارک��ا ل� ه ڕاپۆرتێکدا باڵویکردووه‌ته‌و‌ه ک ه تاکو ئێستا هیچ یاریزانێکى ڕیاڵ مه‌درید نه‌یتوانیو‌ه  ١٧گۆڵ تۆماربکات ل ه  ١٤یارییدا به درێ��ژای��ى  ٧٥س��اڵ و،له‌کۆتایى ڕاپۆرته‌که‌شدا پرسیارى ئه‌وه‌یان وروژان����دوو‌ه که ئاخۆ کریستیانۆ ده‌توانێت به‌رده‌وامى به‌و ڕێژه‌ى گۆڵ زۆریی ه بدات ک ه هاوشێوه‌ى نه‌بووه‌و\nڕیکۆردى هۆگۆ سانچێزى ئه‌فسانه‌ى یانه‌که بشکێنێت که توانى  ٣٨گۆڵ تۆماربکات بۆ ڕیاڵ مه‌درید ل ه ٣٥ یارییدا ل ه وه‌رزى .١٩٩٠-١٩٨٩ ڕۆژن��ام�� ه م �ه‌دردی��ی �ه‌ک �ه ئه‌وه‌شى پشتگوێ نه‌خستووه ک ه خاوه‌نى زۆرترین ڕێژه‌ى گۆڵ ل ه  ١٤یارییدا ب ه ناوى سێزارى هێرشبه‌رى یانه‌ى به‌رشلۆنه‌ی ه که توانییه‌تى  ٢٠گۆڵ ل ه  ١٤یارییدا تۆماربکات له وه‌رزى .١٩٥١-١٩٥٠\nمۆرینیۆ داواى میلیتۆ ده‌کات ڕاه��ێ��ن �ه‌رى ی��ان �ه‌ى ری���ال مه‌ریدى ئیسپانى (جۆزیی ه مۆرینیۆ) داواى یاریزانى هه‌ڵبژارده‌ى ئه‌ڕژه‌نتین و یانه‌ى ئه‌نته‌رمیالنى ئیتالى (دیێگۆ میلیتۆ) ده‌کات. ماڵپه‌رى (ئه‌ل کۆریێرى دیلۆ سپۆرت) باڵویکردۆته‌و‌ه  ،ڕاهێنه‌رى پرتوگالى (جۆزییه مۆرینیۆ) ڕاهێنه‌رى یانه‌ى ری���ال م��ه‌دری��دى ئیسپانى داواى هێرشبه‌ر هه‌ڵبژارده‌ى ئه‌ڕژه‌نتین و یانه‌ى ئه‌نته‌رمیالن (دیێگۆ ئه‌لبێرتۆ میلیتۆ) ده‌ک��ات بۆ ئ �ه‌وه‌ى شوێنى یاریزان( گۆنزالۆ هیگواین) بگرێته‌وه. ی��ان �ه‌ى ری���ال م��ه‌دری��دى ئیسپانى ب �ه‌دواى ئه‌وه‌وه‌یه ک ه یاریزانێک بۆ جێگرتنه‌وه‌ى هیگواین بگرێته‌و‌ه ، له‌وانه (ئدین دزیکۆ) هێرشبه‌رى یانه‌ى فۆلفسبۆرگ و (ئیمانوێل ئه‌دیبایۆر) له یانه‌ى مانچسته‌رسیتى  ،به‌اڵم (مۆرینیۆ) داواى خواستێکى\nزۆرى بۆ میلیتۆ هه‌یه. م��ۆری��ن��ی��ۆ ،پێشتر د‌هر‌ب�����اره‌ى یاریزانى ئه‌ڕژه‌نتینى و ئه‌نته‌ر میالن رایگه‌یاندبوو  ،تاکو ئێستا (دیێگۆ میلیتۆ) باشترین یاریزانى بووه ک ه مه‌شق و ڕاهێنانى پێکردووه.\nجێى ئ��ام��اژه‌ی � ه ی��اری��زان��ى یانه‌ى ئه‌نته‌رمیالن (دیێگۆ میلیتۆ) ته‌مه‌ن ( )31ساڵ له‌م وه‌رزدا ب ه کاتێکى ن��اخ��ۆش��دا ت��ێ ده‌پ��ه‌رێ��ت ب �ه هۆى پێکانه‌که‌ى ک ه ئێستا له هێڵى یه‌ده‌گ یارى ده‌کات.\nوه‌رزش گیانى برایه‌تى و دۆستایه‌تى و گیانى لێبورده‌یى و یه‌کتر قبوڵکردنه له‌نێوان تاکه‌کانى کۆمه‌ڵگه به‌گشتى و وه‌رزش��ک��اران �ه ،له‌مه‌ش گرنگتر ئ��ه‌وه‌ی��ه گ��ه‌الن��ى دن��ی��ا له‌ڕێگه‌ى وه‌رزش���ه‌وه به‌یه‌کتر ئاشنابوون و ئه‌بن ،ڕه‌نگه ئه‌وه ڕاست بێت گه‌ر کێشه‌کان چاره‌سه‌رییان نه‌ما ،په‌نا ئه‌برێته به‌ر وه‌رزش وه‌ک سه‌ره‌تایه‌ک ب��ۆ دۆزی����ن����ه‌وه‌ى ڕێ��گ��ه چ���اره‌ى ته‌نگژه‌کانى نێوان واڵتان .درووسته ئه‌وه‌ى به‌سیاسه‌ت نه‌کرێت وه‌رزش بیکات .باشترین به‌ڵگه‌ش ئه‌و یاریه دۆستانه‌یه‌بوو ،که له‌نێوان هه‌ردوو هه‌ڵبژاده‌ى نێوان عێراق و کوێت ئه‌نجامدرا ،به‌مه‌به‌ستى چاره‌سه‌رى کێشه‌کانى نێوان هه‌ردوو واڵت .که خۆشبه‌ختانه هه‌ولێر ئ�ه‌و یاریه‌ى نێوانیانى گرته ئامێز. خ��ۆ ئ �ه‌گ �ه‌ر وه‌رزش ل�ه په‌یامى ڕاسته‌قینه‌ى خۆى دوور بخرێته‌وه‌و به‌مه‌به‌ستى تره‌وه به‌کاربهێنرێت ،ئه‌وا لێکترازان و دووبه‌ره‌کى و ئاژاوه ئه‌بێته سیماى ئه‌و جیهانه جوانه وه‌ک ئه‌وه‌ى له‌نێوان هه‌ردوو هه‌ڵبژارده‌ى میسرو جه‌زائیر له پااڵوتنه‌کانى مۆندیالى  2010ڕوویدا .له‌به‌رئه‌وه‌ى سرووشتى یاریه وه‌رزش��ی �ه‌ک��ان و ڕێوشوێنى ئه‌نجامدانیان پێویستى به وزه‌و هێز و ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌یه ،ئه‌وا زۆرجار له یاریگاکان مردن و برینداربوون وشکانى ئه‌ندامانى جه‌سته‌ى لێ ئه‌که‌وێته‌وه ،بێگومان له ڕووى یاساى وه‌رزش وی��اس��اى س��زادان��ه‌وه ئه‌م حاڵه‌تانه ،حوکمى تایبه‌تى خۆیان هه‌یه‌و به‌پێى جیاوازى حاڵه‌ته‌کان، حوکمى ڕووداوه‌ک���ان جیاوازه ،له‌م باره‌یه‌وه له‌یاساى سزادانى عێراقى ژماره ( )111ساڵى  1969له‌ماده‌ى ( *)41بڕگه‌ى سێ ،به‌کارهێنانى هێز و ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى نێو یاریگاکانى وه‌ک "به‌کارهێنانى ماف" ناساندووه به‌مه‌رجێک ئه‌و ڕووداوانه به‌پێى بنه‌ماى یاساى وه‌رزش���ى له‌به‌رچاوبگیرێن ئه‌گه‌ر ڕووداوه‌ک��ان یاساى وه‌رزشى به‌حاڵه‌تى ئاساى دانیپێدانان ،ئه‌وا با ڕووداوه‌که چه‌ند قه‌باره‌ى گه‌وره بێت وه‌ک مردن وبرینداربوون و که‌مئه‌ندام بوون...ئه‌وا به‌تاوان دانانرێت ،به‌اڵم ئه‌گه‌ر توندوتیژییه‌که بۆ ئه‌نجامدانى ڕووبه‌ڕوبونه‌وه‌ى دروست و وه‌رزشى نه‌بوو ،ئه‌وا وه‌ک باقى تاوانه‌کانى تر هه‌ژمارده‌کرێت و به‌تاوان داده‌نرێت، بۆ نموونه ئه‌گه‌ر گۆڵکرا و (یاریزانێ گۆڵچى) کووشت ئه‌وا لێره‌دا تاوان نیه ،چونکه ت��ۆپ ئاڕاسته‌ى گۆڵ کراوه ،به‌اڵم ئه‌گه‌ر لێدانێکى قورس که هیچ مه‌به‌ستێکى سوودمه‌ندبوون له‌تۆپى پێوه ن �ه‌ب��وو ،ب��ا ل�ه نێو یاریگاشدا بێت ئه‌گه‌ر یاریزان تووشى مردن یان پێکران ...هتد هات ئه‌وا تاوانه و مافى تۆمارکردنى سکااڵى هه‌یه له دادگا و به‌گوێره‌ى حاڵه‌ته‌که سزاکه‌ى دیاریده‌کرێت. *ماده‌ى ( )41بڕگه‌ى سێى یاساى س��زادان ده‌ڵێت" به‌تاوان دانانرێت ئه‌گه‌ر کردارێک ڕوویداو ئه‌و کرداره به‌کارهێنانى مافێکى دانپیانراوبوو ب��ه‌گ��وێ��ره‌ى ی��اس��ا ،وه‌دائ��ه‌ن��رێ��ت ب�ه‌ب�ه‌ک��اره��ێ��ن��ان��ى م���اف ،ک���ردارى توندوتیژى که له‌میانه‌ى ئه‌نجامدانى ی��اری��ه وه‌رزش��ی��ه‌ک��ان ڕووئ����ه‌ده‌ن هه‌رکاتێک ئه‌و ڕووداوان�ه بنه‌ماکانى یارى وه‌رزشى ڕه‌چاوبکه‌ن.\nئه‌بێت قه‌زا و گه‌اڵڕێزانى کام باخ بێت لێره له هونه‌ر که‌وتبێت؟ دیمانه :نینا ب��ێ باکى ژی��ان ل�ه ئاست بوونى مرۆڤدا پێناسه ناکرێت ،به‌ڕاده‌یه‌ک غ �ه‌ری��ب��ى ده‌خ���ات���ه دڵه‌کانه‌وه ک �ه ل �ه نێو م��اڵ�ه‌ک��ان��دا چیرۆکى نامۆیان ده‌نوسرێت ،چاره‌نوسى مرۆڤه‌کانیش به شێوه‌یه‌ک نادیاره ک�ه هیچ کاتێک ناهێڵێته‌وه به ئاسۆى ئومێد ن��اوزه‌ن��د بکرێت، کاتێک ژیان خه‌زانى ڕۆح نمایش ده‌کات ته‌مه‌ن له کوڵجاڕى به‌هاردا بێت ،چه‌ند س�ه‌ی��ره ک�ه هه‌موو ڕۆژێک سێبه‌رى ڕۆحێک ده‌بینین به‌سه‌ر شارا ڕاده‌برێت به ئاوازێکى بێ ناز و تابلۆیه‌کى بێ ڕه‌نگه‌وه، چ�ه‌ن��د س �ه‌ی��ره سه‌مفۆنیایه به کۆچه‌کانى ڕۆح و تابلۆیه‌ک به فرمێسک نه‌هاتنه بوون له‌م ساڵه نه‌هاته‌ى شاردا ،ئه‌بێت باڵنده‌یه‌کى ش���وم ب �ه‌س �ه‌ر ئ���ه‌م ش����اره‌دا فڕی بێت؟ ئه‌بێت قه‌زا و گه‌اڵڕێزانى کام باخ بێت له هونه‌ر که‌وتبێت لێره؟ ئاشکرایه وه‌ک چۆن مرۆڤ ب��وون��ى ن �ه‌ب��وای �ه ،مرۆڤایه‌تیش بوونى نه‌ده‌بوو ،ئاواش هونه‌ر به هونه‌رمه‌نده‌وه بوونى هه‌یه. ل������ه دی��������دارێ��������ک ~ پرسیارێکمان ئ��اڕاس��ت �ه‌ی چه‌ند ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��دێ��ک��ی ب���ه ئه‌زمون ک��رد ،که بریتی ب��وو ل��ه‌وه‌ی که هونه‌ری کوردی له ئێستادا چۆن ئه‌بینیت ،هه‌روه‌ها له ئه‌م ساڵدا هه‌موومان ئ��اگ��اداری��ن که چه‌ند هونه‌رمه‌ندێکی دیاری ناو هونه‌ری ک����وردی ک��ۆچ��ی دوای���ی���ان کرد، هه‌ست ناکه‌یت فه‌راغێک له دوای کۆچی ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه بکه‌وێته ناو هونه‌ری ک��وردی ،له کاتێکدا ئه‌بینین چه‌ندین گه‌نج هاتوونه‌ته ناو بواره‌کانی هونه‌ری کوردی؟ م�����ام�����ۆس�����ت�����ا ئ������ه‌ن������وه‌ر\nقه‌ره‌داغی(هونه‌رمه‌ند) له وه‌اڵمی ئه‌م پرسیاره‌دا وتی :ئێمه وه‌کوو میلله‌تێک چۆن بتوانین پرۆسه‌یه‌کی ژیانمان هه‌بێت که بتوانین ئه‌و که‌سانه که جێگه‌یان دی��اره‌و له دنیا نامێنن جێگه‌یان پڕ بکرێته‌وه، به‌راستی ئازایه‌تی ئه‌و چین‌و توێژه ئه‌گرێته‌وه ک�ه ل��ه‌و ب���واره‌دا کار ئه‌که‌ن‌و له راستیدا من به داخه‌وه ئه‌ڵێم حاڵه‌تێک هه‌یه له‌م بوارانه‌دا\nله وه‌اڵم��ی ئ �ه‌م پرسیاره خاتوو قادر(هونه‌رمه‌ند)وتی: نه‌رمین مرۆڤ که له دایک ئه‌بێت رۆژێک له رۆژانیش ئه‌بێت بمرێت ،راسته که هونه‌رمه‌ندێک ئه‌مرێت ،ئه‌و فه‌راغه دروس���ت ده‌ب��ێ��ت ل�ه ن��او هونه‌ری کوردیدا ،ئه‌زانی بۆ؟ له به‌ر ئه‌وه‌ی که ئه‌وان ئه‌و ئه‌زمونه‌ی که پێیانه،\nب��ۆ کاتێک ک �ه سه‌ره‌مه‌رگیه‌تی ئه‌بێت به‌سه‌ر بکرێته‌وه؟ بۆکاتێک به سه‌ری ناکه‌نه‌وه که سه‌ره‌تاى ژیانیه‌تی؟ بۆ جیاوازیمان له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ندانی واڵتانی ئه‌روپا چییه؟ ل�ه الی �ه‌ک �ه‌وه ب�ه کومه‌ڵێک شتی سه‌رده‌میانه وه‌کووئه‌نته‌رنێت‌و... هتد ،که له به‌رده‌ستماندایه ،ئه‌ڵێن واڵتێکی زۆر پێشکه‌وتووین به‌اڵم له ڕووی هونه‌روو زانسته‌وه زۆر زۆر\nله‌م دوایه‌دا که رۆژ به رۆژ ئه‌بینین کاری هونه‌ری به‌ره‌و دواوه ده‌ڕوات، زیاتر به بیانوی نوێکاریه‌وه به‌اڵم بۆ نوێکارى پێوه دی��ار نییه ،له به‌رئه‌وه که گوێمان له ده‌نگی ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه ئه‌بێت که له نا‌و گۆره‌پانه‌که‌دا نه‌ماون ئیتر وا هه‌ست ئه‌که‌ین به‌وه دنیا ژێر‌و ژوور بووه، ب �ه‌اڵم ئ �ه‌م هونه‌رمه‌نده گه‌نجانه نه‌یان توانیوه وه‌ک پێویست جێگه‌ی ئه‌وان بگرنه‌وه ،بۆیه هه‌موو که‌سێک تامه‌زرۆی ئه‌و ده‌نگه ره‌سه‌نانه‌یه که ئێستا له ناو ئێمه‌دا ناژین‌و هیوادارم هه‌وڵی زیاتر بدرێت بۆ ده‌وڵه‌مه‌ند\nهێشتا ئه‌م گه‌نجانه پێیان نییه، دوای ئه‌وه‌ی گه‌نجانی ئه‌مرۆ ئه‌وه‌ی که پێیانه کۆمه‌ڵێک فکری نوێیه، به‌اڵم ئه‌وه‌ی که سود له که‌سانی به ته‌مه‌ن وه‌ر ئه‌گیرێت له به‌ر ئه‌وه‌یه که خاوه‌ن ئه‌زمونن ،خاوه‌ن کۆمه‌ڵێک شتی به‌هره‌مه‌ندن وه‌کوو ئه‌و خه‌اڵتانه‌ی که پێیان به‌خشراوه، ب��ۆی�ه ده‌ڵ��ێ��م که‌لێنێکی گ���ه‌وره ئه‌که‌وێته ناو هونه‌ری کوردیه‌وه، له الیه‌کی تره‌وه حکومه‌تی هه‌رێم تا ئێستا هیچی بۆ هونه‌ری کوردی نه‌کردووه ،هونه‌رمه‌ندێک که ئه‌مرێت بۆ له دوای خۆی به سه‌ری ئه‌که‌نه‌وه،\nدواکه‌وتووین .وتیشی :رۆژێک دێت که ئه‌و هونه‌رمه‌نده گه‌نجانه جێگای ئێمه ئه‌گرنه‌وه به‌اڵم به مه‌رجێک ئه‌وان خزمه‌ت بکرێن وه‌کوو ئێمه به‌الوه نه‌نرێن ،من شه‌خسی خۆم به قۆناغه‌ێکی سه‌ختدا رۆیشتووم، به‌اڵم گه‌نجێک که ئێستا هاتووه‌ته مه‌یدانه‌وه ،هه‌موو شتێکی بۆ ئاسان ب��ووه ،هه‌موو شتێک فه‌راهه‌مه، لێره‌دا ئێمه بووین به پردێک‌و ئه‌وان به سه‌ر ئێمه‌دا تێپه‌ڕین ،به‌اڵم ئه‌وه‌ی که به سه‌ر مندا هاتووه حه‌ز ناکه‌م ئه‌م گه‌نجانه بینۆشن ،بۆیه داوا له حکومه‌تی هه‌رێم ئه‌که‌م خه‌ڵکی\nهانی ،دوو هاوسه‌ر له‌یه‌کتر جیاده‌کاته‌وه\nب�ه‌ه��ۆی ئ���ه‌وه‌ی دی���واری سه‌رجه‌م ژووره‌ک��ان��ی ماڵه‌که‌ی پ��ڕک��ردووه له وێ��ن�ه‌ی خانمه گۆرانیبێژ هانی و به‌رده‌وام سى دی گۆرانییه‌کانی ئه‌و لێده‌دات ،ژنێکی دانیشتووی شاری سه‌قز ل�ه ڕۆژه��ه‌اڵت��ی کوردستان، له دادگ��ای لێکۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و شاره سکااڵیه‌کی یاسایی دژ به هاوسه‌ره‌که‌ی تۆمارکرد و داوای جیابوونه‌وه‌ی کرد. "ژنه‌که له سکااڵکه‌یدا باسی له‌وه\nکردنی هونه‌ری کوردی.\nشیا‌و بۆ پۆستی شیا‌و دابنێت. ئ��اس��ۆ م �ه‌ح��م��ود (هونه‌رمه‌ند) سه‌باره‌ت به‌م پرسیاره وتی :دیاره ئه‌وه ئاشکرایه له سه‌ره‌تای ساڵی  2010وه کۆمه‌ڵێک هونه‌رمه‌ندی باش له هه‌موو بواره‌کاندا ،نه ته‌نیا له گۆرانی به‌ڵکوو له هه‌موو بواره‌کاندا وه‌کوو مۆسیقا ،شانۆ ...،هتد،مان ل�ه ده‌س��ت داوه ب�ه‌ڕاس��ت��ی ئه‌وه فه‌راغێکی گه‌وره‌یه که که‌وتووه‌ته نا‌و هونه‌ری کوردی ،دیاره فه‌راغی ئه‌و که‌سانه زۆر به زه‌حمه‌ت په‌ڕ ئه‌بێته‌وه ،به تایبه‌ت له الیه‌ن ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ی که تازه هاتوونه‌ته نا‌و بواره‌کانه‌وه ،بۆ نمونه جێگای هونه‌رمه‌ندێک‌و پێشمه‌رگه‌یه‌ک وه‌ک حه‌مه جزا ،که که‌سێکی دیار بوو، به‌م ئاسانیه پڕ نابێته‌وه ،ئه‌بێت ئێمه بتوانین‌و هه‌وڵ بده‌ین رێچکه‌ی که‌سانێکى وه‌ک ئه‌و هونه‌رمه‌نده بگرینه به‌ر ،له الیه‌کی تره‌وه ئه‌بێت کاری گه‌وره‌تر بۆ ئه‌و هونه‌رمه‌نده ک��ۆچ ک��ردووان �ه بکرێت‌و لێره‌شدا ئه‌توانم ئه‌وه بڵێم که تا راده‌یه‌ک جیاوازی هه‌یه له به‌ینی ئه‌و رێزه‌ی ک �ه ل �ه ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��دان ئه‌گیرێت، هونه‌رمه‌ندمان هه‌یه یه‌ک شه‌و باسی کراوه‌و ته‌واو بووه ،هونه‌رمه‌ندیشمان هه‌بووه که زیاتر به‌های پێدراوه، ئه‌بێت هه‌موو هونه‌رمه‌ندان به یه‌ک چ��او سه‌یر بکرێن ،ه��ی��وادارم له پێش ئه‌وه‌ی هونه‌رمه‌ندێک کۆچی دوایی بکات رێزلێنانیان بۆ بکرێت به‌اڵم به‌و شێوه‌یه‌نا که ته‌مه‌نێکیان به‌سه‌ر برد ،ئێمه ئه‌و کاره بکه‌ین له به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وان وا هه‌ست نه‌که‌ن که مردن چاوه‌رێیان ئه‌کات بۆیه رێز لێنانیان بۆ ئه‌گیرێت ،بۆ نمونه ئه‌توانین رێز لێنانێک بکه‌ین وه‌کو ئه‌و رێزلێنانه‌ی که بۆ عه‌دنان که‌ریم گیرا ،که به‌راستی کارێکی شیا‌و بوو.\nبه نیوەی مانگ فیستیڤاڵى نێونه‌ته‌وه‌یى فیلمى به‌غدا کرایەوە\nکردووه که مێرده‌که‌ی ماوه‌ی چه‌ند ساڵێکه ماڵه‌که‌ی پڕکردووه له وێنه‌ی ج��ۆراوج��ۆر و کاسێت و س��ى دی گۆرانییه‌کانی هانی ،به‌رده‌وام خه‌وی پێوه ده‌بینێ و ه��ی��واداره ڕۆژێک له نزیکه‌وه بیبینێت ،له‌به‌رئه‌وه ح �ه‌زن��اک��ات چیتر له‌گه‌ڵیدا ژیان به‌سه‌ربه‌رێت ،چونکه هه‌موو شتێکی لێ بۆته هانی و الیه‌نه‌کانی دیکه‌ی ژیانی فه‌رامۆشکردووه".\nله‌م هه‌فته‌یه‌دا به نمایشى فیلمى سینه‌مایى "ن��ی��وه‌ی م��ان��گ" له ده‌رهێنانى سینه‌ماکارى کورد به‌همه‌ن قوبادی ،یه‌که‌مین خولى فیستیڤاڵى نێونه‌ته‌وه‌یى فیلمى "ب �ه‌غ��دا" له واڵت��ى ع��ێ��راق ک��رای��ه‌وه ،هه‌روه‌ها\nفیلمى سینه‌مایى "کیسه‌ڵه‌کانیش ده‌فڕن" له ده‌رهێنانى ئه‌م فیلمسازه به‌ئه‌زموونه‌ى کوردستان له یه‌کێک له رۆژانى به‌ڕێوچوونى ئه‌م فیستیڤاڵه‌دا نمایشده‌کرێت .به‌همه‌ن قوبادى له ئاماده‌کردنى یه‌که‌مین فیستیڤاڵى\nفیلمى "به‌غدا"و هه‌روه‌ها هه‌ڵبژاردنى فیلمه‌کانى به‌شه جۆراوجۆره‌کانى ئ �ه‌م فیستیڤاڵه هه‌وڵێکى زۆرى داوه‌و له رۆژانى به‌ڕێوه‌چوونى ئه‌م فیستیڤاڵه‌دا به‌شدارییه‌کى چاالک‌و به‌رده‌وامى ده‌بێت.\nگرانترین خانووى جیهان ملیاردێرێکى هیندى چوو‌ه ناو ماڵى خۆى که گرانترین خانوو‌ه له جیهاندا "م��وک��ش ئامبانی" ملیاردێرێکى هیندیی ه و خاوه‌نى گرانترین خانوو‌ه له جیهاندا ک ه ل ه شارى "مۆمبای" دروست کراوه .نرخى ئه‌م خانوو‌ه ک ه ل ه 27نهۆم پێکدێت ،ب ه یه‌ک\nملیارد دۆالر مه‌زه‌ند‌ه کراوه .شه‌ش نهۆمى ئ��ه‌م خ��ان��ووه ،گ �ه‌راج � ه و چ�ه‌ن��دی��ن ح���ه‌وزى م �ه‌ل �ه‌ى هه‌یه. هه‌روه‌ها له‌م خانووه‌دا ،سینه‌مایه‌ک، په‌رستگایه‌ک و ته‌الرێکى سه‌ما دروست کراوه .ماڵ ه 27نهۆمییه‌که‌ى ئامبانی ،له‌سه‌ر ته‌پۆڵکه‌یه‌ک دروست\nکراو‌ه و ل ه هه‌موو شوێنه‌کانى شارى مۆمباى دی���اره .جێگه‌ی ئاماژه‌ی ه موکش ئامبانى خاوه‌نى کارخانه‌یه‌کى گ���ه‌وره‌ى پێترۆکیمیای ه ب � ه ناوى "ریالینس"( .)Relianceجێگەی ئاماژە پێکردنە ئامبانى ده‌وڵه‌مه‌ندترین که‌سایه‌تیى واڵتى هیندستانە.\nخەمی که‌مئه‌ندامان ڕزگار کمال\nهه‌موو مرۆڤێک حه‌ز ده‌کات گشت ئه‌ندامه‌کانى جه‌سته‌ى ساغ بێت و هه‌موو ئیش و کاره‌کانى ڕۆژانه‌ى ب ه باشى ئه‌نجام بدات.و‌ه کاتێکیش مرۆڤ ده‌بێته که‌م ئه‌ندام ک ه به‌شێک له جه‌سته‌ى له‌ده‌ست ده‌دات وه‌ک مرۆڤێکى ئاسایى ناتوانێت ب ه کاره‌کانى ژییانیدا ڕاب��گ��ات وه‌ل ه ناو کۆمه‌ڵگاى ئێمه‌دا به‌چاوێکى به‌زه‌ییه‌و‌ه سه‌یرده‌کرێت ،له کاتێکدا ل � ه واڵت����ان ى پ��ێ��ش��ک�ه‌وت��وو زۆر به‌ڕێزه‌وه سه‌یر ده‌کرێن و مافه‌کانیان پارێزراوه هه‌موو خزمه‌ت گوزارییه‌کى پێویستیان ب��ۆ داب��ی��ن ده‌کرێت، وه‌ئێمه زۆر سوپاسى حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان و په‌رله‌مان و چاودێرى که‌م ئه‌ندامان ده‌که‌ین ک ه پشت گیرى که‌م ئه‌ندامان ده‌که‌ن و ل �ه‌و ڕووه‌وه هه‌نگاوى باشیان ن��اوه وه‌ب��ری��ا حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان چاوى بخشانایاو‌ه به‌سه‌ر میکانیزمى دابه‌شکردنى مووچ ه به‌سه‌ر که‌م ئه‌نداماندا ک ه به‌چى حاڵێک وه‌رى ده‌گ��رن و که‌هاتوو چۆکردنى هه‌فته‌یه‌ک ده‌خایه‌نێت، ل�ه کۆتایدا مرۆڤێکى ل �ه‌ش ساغ ده‌بێت ب ه که‌م ئه‌ندام جا ده‌بێت که‌م ئه‌ندامێک چى به‌سه‌ر بێت مرۆڤى که‌م ئه‌ندام نه‌وه‌ستاون و ل ه هه‌موو ب��واره‌ک��ان��ى ژی��ان��دا ج��ێ ده‌ستیان دی���اره‌و که‌سانى زۆر شاره‌زایان له ب��واره‌ک��ان��ى کۆمپوته‌رو بوارى وه‌رزشى سیاسه‌ت و نوسین و..... تێدا هه‌ڵکه‌وتووه و هیچ کاتێک که‌م ئه‌ندامێتیه‌که‌یان نه‌بۆته کۆسپ له‌به‌ر ده‌میاندا ،چونکه که‌م ئه‌ندام ئه‌گه‌ر ب ه جه‌سته که‌م ئه‌ندام بێت و ئه‌وا به‌مێشک و بیرو هۆش که‌م ئه‌ندام نین و ئه‌ندامێکى کاراى کۆمه‌ڵگان، بۆی ه داواکارم ل ه گشت ڕێکخراوه که‌م ئه‌ندامیه‌کان گشت که‌م ئه‌ندامان به‌سه‌ر بکه‌نه‌وه‌و نه‌ک ته‌نها ئه‌و که‌م ئه‌ندامانه‌ى ک ه ل ه نزیکى سته‌رانى ڕێکخراوه‌که‌ن و‌ه پێدانى یارمه‌تى و جه‌ژنانه ته‌نها شمولى ئه‌وان نه‌کات و ک �ه‌س نازانێت بۆته‌نها ئه‌وان ده‌گرێته‌وه بۆی ه داواکارم ڕێکخراوى که‌م ئه‌ندامان گشت که‌م ئه‌ندامان ب ه یه‌ک چاو سه‌یر بکات و ڕۆژى که‌م ئه‌ندامان که ڕێکه‌وتى  12/3یه‌ببێت ه ڕۆژى پشتگیرییه‌کى گه‌ور‌ه ل ه که‌م ئه‌نداماندا ل ه گشت دام و ده‌زگاکانى حکومه‌تدا و کار ئاسانییان بۆ بکرێت و ب ه چاوى ڕێزه‌و‌ه سه‌یر بکرێن نه‌ک ب ه به‌زه‌یى ،به‌رزو پیرۆز بێت ڕۆژى که‌م ئه‌ندامان ڕۆژى(.)12/3