ئامانج لەو سەردانە پشتگیرییكردنە لە پرۆسەی ئاشتی و قۆناغەكانی\nسەرۆكی كوردستان لە بەرنامەیەكی تەلەڤزیۆنی دا لە ئامەد ئاشكرایكرد بەهۆی تەواو نەبوونی ئامادەكارییەكان كۆنگرەی نەتەوەیی كورد دواخراوە و هەر كاتێك ئامادەكاریەكانی كۆنگرەی نەتەوەیی بەكۆتا هاتن ، كۆنگرە دەست بە كارەكانی خۆی دەكا و دەبەسترێ.\nبەرێز مسعود بارزانی سەرۆكی كوردستان، لە بەرنامەیەكی تایبەتی تەلەڤزیۆنی TRT6 كە لە شوێنی حەوانەی لە هوتێكی گرین پارك لەدیاربەكر سازكرابوو، ئاشكرایكرد یەكەمجارە بە ناو شاری دیاربەكردا دەگەڕێ و خۆشحاڵی بۆ سەردانەكەی دەربڕی و گوتی: "من سەردانی دیاربەكرم كردووە، بەڵام یەكەمجارە بەو شێوەیە لە نێو شاردا بگەڕێم و سەردانی شوێنە مێژووییەكانی ئەو شارە بكەم. ئامانج لەو سەردانە پشتگیرییكردنە لە پرۆسەی ئاشتی و قۆناغەكانی."\nلە بارەی سەردانی هونەرمەند شڤان پەروەر بۆ توركیا گوتی: "ئەگەر شڤان پەروەر پێش ٢٠ ساڵ سەردانی ئامەدی كردبایا ئەوا لە سێدارە دەدرا، بەڵام ئەمڕۆ بارودۆخەكە گۆڕانی بەسەردا هاتووە و بە ئازادانە گەڕاوەتەوە ئامەد.\nسەرۆكی كوردستان لە بارەی لێدوانی بەرپرسانی بەدەپەوە كە بۆ چی لە نەورۆز سەردانی دیاربەكری نەكردووە؟ گوتی: "من زۆر پێمخۆش بوو نەورۆز سەردانی دیاربەكر بكەم، بەڵام ئەو كات بارودۆخ جیاوازبوو و ئەمڕۆیش بارودۆخ جیاوازە، ئینشائەڵڵا داهاتوو من بەشداریی لە نەورۆزی دیاربەكر دەكەم، لەگەڵ كاربەدەستانی بەدەپە دیدار ئەنجام دەدەم و گوێ بۆ بۆچوونەكانی ئەوانیش دەگرم. ئێمە بە هەر شێوەیەكبێ ئامادەین پشتگیری قۆناغی چارەسەری بكەین."\nلە بارەی بەكارهێنانی ناوی كوردستان لە لایەن سەرۆك وەزیرانی توركیا، سەرۆك بارزانی گوتی: من زۆرم پێخۆشبوو كە سەرۆك وەزیر رەجەب تەیب ئەردۆغان وشەی كوردستانی بەكارهێنا چونكە ئەمە ناوێكە لە ناو دەستووری عیراقی فیدراڵدا بەرەسمی دانی پێیدانراوە.\nسەرۆكی كوردستان لە بارەی ناوەڕۆكی كۆبوونەوەكەی لەگەڵ سەرۆك وەزیرانی توركیا گوتی: بەشی سەرەكەی ناوەڕۆكی ئەو كۆبوونەوەیە گفتوگۆ كردن بوو لە بارەی قۆناغی چارەسەری و پرۆسەی ئاشتی، هەروەها پرسی سوریا و پەیوەندیی نێوان بەغداو ئەنقەرە.\nلەبارەی كۆنگرەی نەتەوەیی كورد و ئامادەكاریەكانی و بەتایبەت چەند جار دواخستنی وادەی بەستنی كۆنگرەیەكە سەرۆكی كوردساتان گوتی: ئامانجی كۆنگرەی نەتەوەیی ئەوەیە كورد ببێتە خاوەنی یەك گوتاری سیاسی، كە ئاشتی و برایەتی و پێكەوەژیانە و پشتگیریكردنی ئاشتیە. لێژنەی ئامادەكاری كۆنگرە لە ئامادەكاریەكانی بەردەوامە، دواخستنی بەستنی كۆنگرە لەبەر بەكۆتانەهاتنی ئامادەكاریەكان بووە و هەڵەكەش لەوەدا بوو كە بەر لە بەكۆتاهاتنی ئامادەكاریەكان كاتی بەستنی دیاریكرا. هەر كاتێك ئامادەكاریەكان بەكۆتا هاتن ئەوا كۆنگرەكە دەست بە كارەكانی خۆی دەكا و دەبەسترێ.\nلەبارەی رەوشی سوریا و هەڵویستی لایەنە كوردیەكان لە سوریا بەڕبَز مەسعود بارزانی سەرۆكی كوردستان گوتی: ئێمە هەموومان دەزانین گەلی كورد لە سوریا لە مافی ناسنامە بێبەشكرابوو، كاتێك بەهاری عەرەبی دەستپێكرد، من داوام لە لایەنە كوردیەكان كرد بەیەكەوە بن و هەر بڕیارێك بدەن ئێمە پشتگیریان دەكەین تەنیا بەمەرجێك بەیەكەوەبن و لەیەكتر جیانەبنەوە، بەڵام بەداخەوە پارتەك بەتەنیا بڕیار دەدات و ئەوانی دیكە دوورخراونەتەوە، بۆیە ئێمە ناتوانین بەو شێوەیە پشتگیریان بكەین.\nهەروەها گوتی: "رۆژی ١١ی تەموزی ساڵی ٢٠١٢ هەموو لایەنە كوردیەكانی سوریا لە هەولێر كۆبوونەوە و رێكەوتنێكیان ئیمزاكرد، بەڵام بەداخەوە كار بەو رێكەوتنە نەكرا، ئێستا كورد لەوێ بۆتە دوو بەش و پارتەك بەتەنیا بڕیار دەدات. سەرەڕای ئەو هەموو شتانەش ئێمە لە هەوڵەكانمان بەردەوام دەبین بۆئەوەی ئەوان یەكریز بن. ئێستا تەنیا پارتەكی دیاریكراو بەرێوەبەرایەتیەكی راگەیاندوە و پارتەكانی دیكەی تێدا نییە. بۆیە ئێمە پشتگیریان لێناكەین، چونكە دەبێ هەموو لایەنەكان بەیەكەوە بڕیار بدەن، ئەمە بێجگە لەوەی ئەو ئیدارەیە پشتگیری نێودەوڵەتیشی نییە. گەر رژێمی سوریا لەوشەڕەدا سەركەوێ ئەو ئیدارەیە قەبوڵ ناكا و گەر ئۆپۆزسیۆنیش سەركەوێ بەهەمان شێوە قەبوڵی ناكا. بۆیە من نابینم ئەو كارە سەركەوتووبێ و لەكۆتایی بەزیانی گەلی كورد لە سوریا تەواو دەبێ.\nSOURCE:: KRP PAGE HIT:: 887


بەغدا، دوو خۆپیشاندەر كوژران – تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەغدا، دوو خۆپیشاندەر كوژران\n2019/11/27 - 6:30 PM\nلە خۆپیشاندانەكانی بەغدای پایتەخت، دوو خۆپیشاندەر كوژران و نزیكەی 25ی تر برینداربوون .\nئەمڕۆ چوار شەممە، ئاژانسی (فرانس پرێس) لە زاری سەرچاوەیەكەوە ئاماژەی بە كوژرانی دوو خۆپیشاندەر و برینداربوونی 25 خۆپیشاندەری تر كرد لە بەغدای پایتەخت، ئەمەش لەكاتێكدایە كە خۆپیشاندانی ناڕەزایی لە بەغدا و شارەكانی تری ناوەڕاست و باشووی عیراق لە 25ی تشرینی یەكەمی ڕابردووەوە بەردەوامن.\nپێشتر ئاژانسی دەنگوباسی عیراقیە، ئاماژەی بە داخستنی ڕێگەی سەرەكی نێوان بەسرەو و ناسریە كردبوو لەلایەن خۆپیشاندەران، وێڕای داخستنی چەند پردێك لە نەجەف و زیقار، لەبەرانبەردا پۆلیس هێزەكانی ڕووبەڕووبوونەوەی ئاژاوەگێڕی پاشەكشەپێكرد و لەجێگەیدا هێزەكانی فریاكەوتن و پۆلیسی بۆ كۆنترۆڵكردنی ڕەوشەكە جێگیركرد.\nدوێنێ سێ شەممە، پارێزگاری موسەننا لەپێناو ڕێگرتن لە دەستدرێژیكردنە سەر دامەزراوەكانی دەوڵەت و پاراستنی ئاشتی كۆمەڵایەتی، دوو ڕۆژ پشووی فەرمی لە بەڕێوەبەرایەتییەكانی پەروەردە و خوێندنگەكانی پارێزگەكە ڕاگەیاندبوو.\nكەلار؛ بڕێك دەرمانی قەدەغەكراو بەسەرچوو لەناوبرا\nعەلی باپیر؛ ستەمكردن لە ژنان بەشێكی گرنگی دەكەوێتە سەرخۆیان


هه‌والگیرى ڕێكخەری ڕاگەیاندنی داعش له كه‌ربه‌لا ده‌ستگیر ده‌كات » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nهه‌والگیرى ڕێكخەری ڕاگەیاندنی داعش له كه‌ربه‌لا ده‌ستگیر ده‌كات\nدەزگا هەواڵگری ،ئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه، دەستگیركردنی ژنە تیرۆریستێكیان ئاشكراكرد، كە بە ڕێكخەری ڕاگەیاندنی داعش "ماكینەی ئیعلامی" ناوزەند كراوە.\nئاژانسی هەواڵگریی ولێكۆڵینه‌وه‌ى فیدڕاڵى لە ڕاگەیەندراوێكدا كه وێنه‌یه‌كى ده‌ستى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع) كه‌وتووه رایگه‌یاند" لە ئۆپراسیۆنێكی هاوبەشی هێزە ئەمنی و هەواڵگرییەكان لە كەربەلا توانراوە "ژنە تیرۆریستێك دەستگیر بكرێت" كە بە مادەی 4 لە یاسای تیرۆر داواكراو بووە.\nئاماژە بەوەشكراوە، "ئەو كەسە بە سیفەتی ڕاگەیاندكارێك لە تۆڕە ئەلیكترۆنی و كۆمەڵایەتییەكان كاری كردووە و هەوڵی داوە ژنان و گەنجان بباتە ڕیزی چەكدارانی داعشەوە".\n"لەنێو موبایلی ئەو ژنە تیرۆریستەدا ڤیدیۆی تایبەت بە كردەوەكانی داعش هەبوون، كە خۆی بەرهەمی هێناون".\nئەوەش خراوەتەڕوو، لە لێكۆڵینەوە سەرەتاییەكاندا دەستگیركراوەكە دانی بەوەدا ناوە كە "سەربە ڕێكخراوی تیرۆریستی داعشە، ماوەی سێ ساڵە لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان كار بۆ داعش دەكات و ماكینەیەكی ئیعلامی ئەو ڕێكخراوە بووە".


هاوژین مەلا ئەمین: لە کوردستاندا حزبی سیاسییمان نییە بەڵکو دوکانی سیاسیمان هەیە\nلە وتووێژێکدا لەگەڵ دەنگی ئەمەریکا، ڕووناکبیر و نووسەری کورد هاوژین مەلا ئەمین ڕەخنە لە سیاسەتی حزبە کوردییەکانی هەرێمی کوردستان ئەگرێت و بە بەرپرسیاری یەکەمی قەیرانەکانیان ئەزانێت و دەشڵێت "ئەوەی لە کوردستان هەیە حزبە سیاسی نییە بەڵکو دوکانی سیاسییە."\nهاوژین مەلا ئەمین وتیشی "ژیانی سیاسی بەمانایەکی پەیوەست بە ئەخلاق لە کوردستاندا کۆتایی پێهاتووه و ئەوەندەی حزبەکان خەریکی جێبەجێکردنی ئەجێندای هەندێک دەوڵەتی هەرێمایەتین لە ناوچەکه، ئەوەندە لە خەمی خەڵکدا نین."\nهەروەهاوتیشی کە هەریەک لە لە دوو حزبی دەسەڵات و حزبەکانی ئۆپۆزسیۆنیش بەرپرسیارن لە دۆخی سیاسی ئێستای کوردستان و سیاسەتێکی پۆپۆلیست پەیڕەو ئەکەن.\nلە کۆتاییدا وتیشی "ئەوەی حزبەکان ئەیکەن مانۆڕێکی سیاسیییە بۆ ڕاکێشانی هەست و سۆزی هاوڵاتییان لە کاتی هەڵبژاردن و لەدوای ئەوە مانۆڕەکە کۆتایی پێدێت، ئەمەش دەبێتە هۆی درووستکردنی نائومێدی لەلای هاوڵاتییان."


نوێنه‌ری حیزبی دێموکرات له دانمارک لەگه‌ل وه‌زیری به‌رگریی پێشووی دانمارک كۆبووه\nزایینی: ١٢-١١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٨/٢٢ - ١٣:٠٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: شاندێكی نوێنه‌رایه‌تی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران له دانمارک لە دیدارێكدا له‌گه‌ل پارتی سوسیال دێموكراته‌كانی دانمارک، له سه‌ر قۆناغی نوێی خه‌باتی حیزبی دێموكرات كه به "ڕاسانی ڕۆژهەڵات" ناسراوه گفتوگۆیان كرد.\nڕۆژی پێنج شه‌ممه ڕێكه‌وتی ٢٠ی خەزەڵوەری ١٣٩٥ی هەتاوی، شاندێكی پێوه‌ندییه‌كانی حیزبی دیموكرات له وڵاتی دانمارک بە سەرپەرەستیی سه‌عید سولتانپوور له‌گه‌ل "نیک هێكێروپ" به‌رپرسی پێوه‌ندییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی سوسیال دێموكراته‌كان له پارلمانی دانمارک چاوپێكه‌وتنیان پێكهێنا.\nله‌و دیداره‌دا نوێنه‌ری حیزبی دێموکرات به وردی باسی له قۆناغی نوێی خه‌باتی حیزبی دێموكرات، حزووری پێشمه‌رگه له قووڵایی خاكی كوردستان و تێكهه‌ڵچوونه‌كانی چه‌ند مانگی ڕابردووی نێوان پێشمه‌رگه‌كانی حیزبی دێموكرات و هێزه سه‌ركوتكه‌ره‌كانی كۆماری ئیسلامی ئێرانی كرد.\nته‌وه‌رێكی دیكه‌ی باسه‌كانی ئه‌م دیداره ده‌ستێوه‌ردانه‌كانی به‌ربڵاوی كۆماری ئیسلامیی ئێران له وڵاتانی دراوسێ و پیشتیوانی له گرووپه توندڕه‌و و تێرۆریسته‌كانی ناوچه و شێواندنی هێمنی وڵاتانی ناوچه‌ی ڕۆژهه‌لاتی نێوه‌ڕاست بوو.\nنوێنه‌ری حیزبی دێموکارت له به‌شێكی دیكه له قسه‌كانی خۆیدا ئاماژه‌ی به هه‌ڕه‌شه‌كانی كۆماری ئیسلامی بۆ سه‌ر تێكۆشه‌رانی حیزبی دێموكرات له كوردستان و ده‌ره‌وه‌ی كوردستان كرد و ئه‌و هه‌ڕه‌شانەی به جیددی و مه‌ترسیدار له قه‌له‌مدا و باسی له ئه‌گه‌ری ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی دووباره‌ی ماشێنی تێرۆری كۆماری ئیسلامی له ده‌ره‌وه‌ی وڵات و به تایبه‌تی ئورووپادا كرد.\nهێكێرۆپ باسی له سه‌فه‌ری ئه‌م دوایانه‌ی كۆمیسیۆنی پێوه‌ندییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی پارلمانی دانمارک بۆ ئێرانی كرد كه ناوبراو خۆی یه‌كێک له ئه‌ندامانی شانده‌كه بووه، ناوبراو باسی ئه‌وه‌ی كرد كه له‌م سه‌فه‌ره‌دا هه‌ستی به كه‌شێكی سه‌ركوتكه‌رانه‌ی زاڵ بە سەر خه‌ڵک‌دا كردووه و تیمه‌كه‌یان ته‌نیا توانیویانه له‌گه‌ڵ كه‌سانی دیاریكراو له لایەن ڕێژیمه‌وه دابنیشن.\nله كۆتایی دیداره‌كه‌دا نیك هێكێروپ پشتیوانیی خۆی له خه‌باتی حیزبی دێموكرات و دابینكردنی مافی نه‌ته‌وه‌یی بۆ گه‌لی كورد ڕاگه‌یاند.


حەسەن كەعبی جێگری یەكەمی سەرۆكی پەرلەمانی عیراق هۆشداری دەدات لە ئەگەری روخانی سیستمی تەندروستیی عیراق ئەگەر هاووڵاتیان پابەندنەبن بە رێنماییەكانی بەرەنگاربونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا.\nكەعبی لەبەیاننامەیەكدا داوای لە لیژنەی باڵای تەندروستی و سەلامەتی نیشتمانی و وەزارەت و دامەزراوەكان كردوە هاریكاری بەپەلە بكەن لەپێناو خێراكردنی دابینكردنی شوێن بۆ وەرگرتنی توشبوانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە ماوەی داهاتودا، بەتایبەتی كە ژمارەی توشبوان بەربەستی هەزار كەسی تێپەڕاندوە.\nداواشی لە هەموان كردوە، كارمەندانی تەندروستی بپارێزن و هانیان بدەن بەهەموو رێگەیەك، چونكە ئەوان پاڵەوانی ئەم شەڕەن.\nجێگری سەرۆكی پەرلەمان داواشی لە وەزارەتی تەندروستی كردوە دەستبكات بە جێبەجێكردنی رێوشوێنەكان بەخێرایی بەشێوەیەك لەگەڵ قەبارەی مەترسی ئێستا بگونجێت، لە گرنگترینیشیان دابینكردنی جێگا و زیادكردنی پشكنینەكان و زیادكردنی هەڵمەتە مەیدانیەكان بەتایبەتی لەو ناوچانەی توشبویان زۆرە، هەروەها بڵاوكردنەوەی هۆشیاری سەبارەت بە پابەندبون بە قەدەغەی هاتوچۆ و مانەوە لە ماڵەوە و دوركەوتنەوەی كۆمەڵایەتی.\nئاماژەی بەوەشداوە، پابەندنەبون بە یاساكانی قەدەغەی هاتوچۆ و هاریكاری نەكردن لەگەڵ دەزگا ئەمنیەكان و كارمەندانی تەندروستی دەبێتەهۆی لەدەستدانی ژمارەیەكی زۆر لە هاووڵاتیان و دەگەینە قۆناغی روخانی سیستمی تەندروستی بە تەواوەتی، ئەگەر گوێنەدان بە مەترسیی پەتاكە بەردەوام بێت.\nتەئكیدیشی كردوەتەوە، جێبەجێكردنی قەدەغەی هاتوچۆ جا گشتگیر بێت یان رێژەیی هیچ سودێكی نییە و ئامانجی خۆی ناپێكێت ئەگەر هاووڵاتیان هەست بە بەرپرسیارێتی و مەترسی لەسەر خۆیان و وڵاتەكەیان نەكەن.


وەكو حكومەتی هەرێمی كوردستان، زۆر شانازی بەوەدەكەين كە هەرێمی كوردستان وەكو هەرێمێكی ئارام و سەقامگیر و خۆشگوزەران و وەكو هەرێمێكی ئومێدبەخش لە عێراق لە جیهان ناسراوە. سەرەڕای بەربەستە زۆرەكان، هەرێمی كوردستان بەرگری كردووە لە بەها مرۆییە بنەڕەتیەكان و مافەكانی هاوڵاتیانی هەرێم و پاراستنی سەروەری یاسا و لە نێوانیان دیموكراسی و دادپەروەری و فرەلایەنی و ئازادی و پێكەوەژیانی ئاشتیانە.\nمێژوو و كلتووری دەوڵەمەندی ئاشتی و پێكەوەژیان بە درێژایی سەدەكانی ڕابردوو لەلایەن باب و باپیرانمان بناغەی دانراوە و درێژەی پێدراوە لەدوای دامەزراندنی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە ساڵی 1992. ئێمە شانازی دەكەین بەوەی نەك تەنها توانیمان پارێزگاری لە بوونمان بكەین بەڵكو وەك نەتەوەیەك بەرەوپێش بچین سەرەڕای چەوساندنەوە و هەڵمەتی پاكتاوی نەژادی و ستەمكاری رژێمە دیكتاتۆرییە یەك لەدوای یەكەكانی عێراق.\nلەبەرچاوگرتنی ئەو مێژووە دەوڵەمەند، هەرێمی كوردستان بەردەوامە و بەتەواوی پابەندە هاوشانی وڵاتە دیموكراسییەكان بۆ بەرگری و پارێزگاری كردن لەو بەهایانەی كە بە نرخێكی زۆر بەدەستی هێناون وەك دیموكراسی و فرەیی و ئازادی و پێكەوەژیانی كۆمەڵایەتی. ئێمە بڕوای تەواومان هەیە كە پێكهاتە نەتەوەیی و ئایینزاكان هەرێمی كوردستان بەهێزتر دەكەن و پێكەوەژیانی لایەنە جیاوازەكانیش سەرچاوەی ئیلهام و هێزن وەك هەرێمێكی پێشكەوتوو.\nلە بەر رۆشنایی بڕوابوون بەو بەهایانە، حكومەتی هەرێمی كوردستان ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەكانی دامەزارند بۆ كاركردن وەك ناوەندێكی تایبەت بۆ دانانی پلانی هاوبەش و چاودێریكردن و وەڵامدانەوە و هەماهەنگی بۆ كەمكردنەوەی كاریگەری هەموو جۆرەكانی قەیران و كارەساتە سروشتی و دەستكردەكان كە لەوانەیە ببێتە هەڕەشە لەسەر بەها سەرەكییەكانی هەرێمی كوردستان. لەسەرەتای دامەزراندنی ئەم ناوەندە لە مایسی 2015، ناوەند دانپێدانان و ناوبانگی ناوخۆیی و هەرێمی و نێودەوڵەتی بەدەستهێناوە وەك دامەزراوەیەكی چاڵاكی حكومەت بۆ هەماهەنگی كردن لەگەڵ لایەنی پەیوەندیدار و هاوبەشەكان دەربارەی قەیرانەكانی ئێستا و ئەنجامدانی چاڵاكی و پڕۆژەكان. ناوەند هاوشانی لایەنەكانی تری حكومەتی هەرێمی كوردستان و هاوبەشە نێودەوڵەتییەكان كاری كردووە و كار دەكات بۆ دڵنیابوون لە سەلامەتی دانیشتوان و بەردەوامیدان بە ئیش و كارەكانی كۆمەڵگا.\nلەكاتی روودانی قەیرانی لەناكاو كارەسات، هەموو خولەكێك گرنگە. وەڵامدانەوەكی خێرا و هەماهەنگی تەواو و پلانی پێشوەختە نەك تەنها دەبێتە مایەی رزگاركردنی ژیانی مرۆڤەكان بەڵكو دەبێـتە مایەی وەڵامدانەوەی كاریگەر و كەمردنەوەی زیانەكان. ئامانجی سەرەكی دامەزراندنی ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەكان بۆ هاوكاریكردنی حكومەتی هەرێمی كوردستان و وەزارەتەكان و پارێزگاكان و هاوبەشەكان بۆ ئەوەی بەشێوەیەكی كارامەیی و كاریگەر و خێرا و گونجاو وەڵامی قەیرانی مرۆیی ئێستا و حاڵەتی فریاكەوتنی تازە بدەنەوە جا سروشتی بن یان دەستكرد.\nلێرەدا سوپاسی وەزرارەتی پلاندانان و فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوە و پارێزگاكانی هەولێر و سلێمانی و دهۆك بكەم بۆ هاوكاری و هەماهەنگی بەردەوام لەگەڵ ناوەند و كاركردن لەگەڵ ناوەند وەك یەك تیم. هەروەها دەمەوێت سوپاس و پێزانینی خۆم ئاڕاستەی ئاژانسەكانی UNDP و MSB و UK-DIFID و THW و OCHA و UNICEF و UNHCR بكەم بۆ هاوكاریكردنی بەردەوامی ناوەند لەڕووی تەكنیكی دارایی.\nلەكاتێك حكومەتی هەرێمی كوردستان دڵنیایی دەدات لە ئێشكردنی تەواوی ناوەند، هاوكات، داوا لە هاوبەشە هەرێمییەكان و نێودەوڵەتییە دۆستەكانمان دەكەم كە بەردەوام بن لە هاوكاری كردن و هەماهەنگی لەگەڵ ناوەند.


پارەکەی بەغدا گەیشتە هەولێر\nحکومەتی عێراق بڕی ٤٥٣ ملیار دیناری بۆ مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان نارد، وەزارەتی دارایی ئامادەکاری بۆ دابەشکردنی مووچەیەکی دیکە دەکات.\nعەلی حەمەساڵح ئەندامی پەرلەمانی کوردستان لە فراکسیۆنی گۆڕان لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک لە هەژماری تایبەتی خۆی بڵاویکردەوە، پارەی موچە لە بەغداوە گەشت پاش دابەشکردنی ئەم موچەیە وەزارەتی دارایی راستەوخۆ ئامادەکاری بۆ دابەشکردنی موچەیەکی دیکە دەکات.\nئاماژەی بەوەشکرد، ئەو وەزارەتانەی ماون لە زوترین کاتدا موچە وەردەگرن، پاش کۆبونەوەشمان لەگەڵ وەزیری دارایی داوامانکرد ئامادەکاری بۆ دابەشکردنی موچەی مانگێکی تر بکرێت و ڕایانگەیاند ئامادەکاریان دەستپێکردوە بۆ پاش دابەشکردنی ئەم موچە.\nباسی لەوەشکرد، پارەکەی بەغدا بەشی موچەی ٥٠٪ موچەخۆرانی ھەرێم دەکات، ئەو داھاتانەی ئێستا لە بەردەست وەزارەتی دارایدایە، داھاتی ناوخۆ ٢٤٠ ملیار دینار و داھاتی نەوت کە دەدرێتە دارایی ٣٦٠ ملیار دینار ھاوپەیمانان ئێستا کەمیکردووە بۆ ٨ ملیار دینار پارەی بەغدا ٤٥٢ ملیار دینار خەرجی موچە ٨٨٠ ملیار دینار پرۆژەکان ٤٠ ملیار دینار خەرجی بەکاربردن نزیکەی ١٥٠ ملیار.\nپێشتریش وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێم ڕایگەیادنبوو، بەمزووانە پارەکەی بەغدا دەگاتە هەرێم و خشتەیەکی نوێ بڵاودەکەنەوە و دەست بە دابەشکردنی مووچەی فەرمانبەران دەکەن.


ماڵپەری فیردەوس | حوکمی قۆل ھەلکردنەوە لەناو نوێژ ؟\nسەردێری پرسیار:حوکمی قۆل ھەلکردنەوە لەناو نوێژ ؟\nبەرواری دانان :2018-10-25 کۆدی پرسیار:739\nپرسیار // ئایا دروستە قۆل ھەلبکەیتەوە کاتی نوێژ کردن ؟\nوەلام // زۆربەی زانایان دەلێن باش نییە قۆڵ ھەلبکەیتەوە و وە قاچەکانیش ھەڵبکەیتەوە ، جا چ لەناو نوێژ بیت یان دەرەوەی نوێژ ، بەلگە :\nعَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنهما عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : (( أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ ، وَلَا أَكُفَّ ثَوْبًا وَلَا شَعْرًا )) رواه البخاري (816) ومسلم (490) .\nواتە : فەرمانم پێکراوە سوجدە ببەم لەسەر حەوت ئەندام ، وە جلی خۆم ھەلنەدەمەوە و قژی خۆم کۆ نەکەمەوە .\nکف الثوب : واتە کۆ کردنەوە جل و بەرگ بۆ ئەوەی نەکەوێتە سەر زەوی کاتی سوجدە بردن .\nابن حجر عسقلانی ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( زۆربەی زانایان دەلێن باش نییە ، جا چ لەناو نوێژ بێت یان پێش ئەوەی بچێتە ناو نوێژ " واتە : دەرەوەی نوێژ " ، ھەموویان یەک دەنگن کە نوێژی بەتاڵ نابێت ، بەلام ابن منذر لە حەسەن نقل دەکات کە واجبە نوێژ بکاتەوە ، وتراوە حیکمەت لەم کردەوەیە ئەوە ئەگەر جل و بەرگی ھەلبداتەوە وەک خۆ بە گەورە زانەکانە . )) فتح الباری\nابن عثیمین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ئەگەر ھەلبداتەوە لەبەر نوێژ ئەوە داخلی وتەی پێغەمبەر دەبێت : " أمرت أن أسجد على سبعة أعظم، ولا أكف ثوباً ولا شعراً " ئەگەر ھەلیدابێتەوە بۆ ئیش و کار پێش ئەوەی بچێتە ناو نوێژ یان ھەلیدابێتەوە لەبەر عەرەق یان شتی تری ھاوشێوەی ئەمانە ، ئەوە مەکروھ نییە .\nبەلام ئەگەر ھەڵ بداتەوە لەبەر ئەوەی درێژە ، دەبێت کورت بکاتەوە بۆ ئەوەی داخلی خۆ بەگەورە دانان نەبیت . )) مجموع فتاوى ورسائل الشيخ محمد صالح العثيمين - المجلد الثالث عشر - كتاب مكروهات الصلاة .


نه‌وت بنێرن و چیتر مه‌پارێنه‌وه : چاوی گەل\nنه‌وت بنێرن و چیتر مه‌پارێنه‌وه\nنوسەر : ئەحمەد ڕەجەب لەبەرواری : شوبات - 3 - 2021\nكاتێك به‌رپرسانی هه‌رێم و حكومه‌تی كوردستان پاره‌یه‌كی مۆڵ له به‌رده‌ستیان بوو له ساویلكه‌یی بێ ئه‌زموونی و نه‌زانین ونه‌شاره‌زاییان له چۆنێتی خه‌رج كردنی و بێباكی و پشتكردن له كۆمه‌ڵگاو بایه‌خنه‌دان به هاوڵاتیان كه به‌هیچ شێوه‌یه‌ك (بۆ نموونه) بیریان نه‌كرده‌وه‌و چه‌ند كارگه‌یه‌ك دابمه‌زرێنن یان به‌لای كه‌مه‌وه بایه‌خ بده‌ن به كارگه‌كه كۆنه‌كانی كاتی رژێمی سه‌دام حوسه‌ێن و نه‌وژه‌نیان بكه‌نه‌وه‌و بیانخه‌نه‌كار بۆ چاره‌سه‌ركردنی بێ ئیشی و یارمه‌تیدانی گه‌نجینه‌ی نیشتمانی و هاوڵاتیان بێ بژێو نه‌مێننه‌وه‌و تووشی قه‌یران و ماڵوێرانی نه‌بن.\nبه‌ڵێ ، به‌رپرسان پاره‌كه‌یان خه‌رج كردو ، به ته‌مابوون هه‌ولێر بكه‌نه دوبه‌ی و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته چه‌ند شه‌قامیكیان دروستكردو جوانی به‌خشییه هه‌ولێرو شاره‌كان تریش كه‌متر له هه‌ولێر بایه‌خیان پێدراو له پاڵ جوانی شاره‌كان هه‌موو كیڵگه نه‌وتییه‌كان له كه‌ركوك و خانه‌قین و شوێنه‌كانی تر به‌رده‌وام بوون له هه‌نارنی نه‌وت به‌ریگای بۆری و تانكه‌ر بۆ ده‌ره‌وه‌ی وڵات و ئه‌و پرۆسه‌یه تا ئێستاش به‌رده‌وامه به بێ ئه‌و كێڵگانه كه له 16 ی تۆكتۆبه‌ری ساڵی 2017 به هۆی سازشی خودی به‌رپرسان له ده‌ستیانداو جێی ئاماژه‌یه فرۆشتنی نه‌وت هیچ سوودێكی نه‌بووه‌و نییه بۆ گه‌ل.\nده‌میكه حكومه‌ت فێری یاری چاوشاركێ بووه‌و له مانگیكدا چه‌ند جارێك شاند ره‌وانه‌ی به‌غدا ئه‌كات و له پاش گفتوگۆو دانوستان له گه‌ڵ لایه‌نه شیعه  عێراقییه‌كان شاندی حكومه‌ت ئه‌گه‌رێته‌وه‌و هه‌ندێ درۆ بڵاو ئه‌كه‌نه‌وه‌و جاروبار به‌شیر حه‌داد جێگری دووه‌می ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق دیته سه‌ر خه‌ت و حه‌زی له كونفرانس به‌ستن و له‌وێدا هه‌موو جار ئه‌ڵێت به‌م نزیكانه گفتوگۆكان سه‌ر ئه‌گرن و پاره‌ی كوردستان ره‌وانه ئه‌كرێت به‌ڵام تا هنوكه هه‌ر قسه‌یه‌و هیچ نه‌هاتووه دڵخۆشكه‌ره بێت بۆ فه‌رمانبه‌ران و مامۆستایان و، زۆرجار سه‌رۆك كۆمار به‌رهه‌م ساڵح پێشوازی له شاندی كوردستان و نوێنه‌ری لایه سیاسییه‌كان ئه‌كات و له هه‌موو چاوپێكه‌وتنێكدا ئه‌ڵێت نابیت كێشه‌ی موچه تێكه‌ڵ به سیاسه‌ت بكرێت!.\nله مێژه‌وه حكومه‌تی عێراق داوا ئه‌كات رۆژانه نه‌وت بنێرن بۆ كۆمپانیای سۆمۆو له‌بری ئه‌وه‌ش پاره بۆ مۆچه‌ی فه‌رمانبه‌رو مامۆستایان ئه‌نێرن به‌ڵام حكومه‌تی كوردستان له رۆژی واژوكردنی گرێبه‌سته شه‌رمه‌زارییه 50 ساڵه‌كه له گه‌ڵ توركیادا باڵێ شكاوه‌و ناتوانێت له‌و قه‌یرانه خۆی قوتار بكات و چیتر هاوڵاتیانی كوردستان برسی نه‌كات بۆیه گه‌ڵ داوا ئه‌كات په‌رده له سه‌ر ناوه‌رۆكی ئه‌و گرێبه‌سته هه‌ڵماڵرێت و ئه‌وانه‌ی ئه‌و كاره‌یان  دژ به هه‌رێم ئه‌نجامداوه بدرێنه دادگاو سزا بدرێن چونكه ئه‌و كاره قیزوه‌نه به ئاره‌زووی هه‌ندێ كه‌س كراوه دوور له په‌رله‌مان و هاوڵاتیان.\nلێره‌دا ئه‌پرسین ئایا هه‌رێمی كوردستان ئه‌توانێت بریارێكی نیشتمانی ده‌ربكات و به توركیا بڵێت: له‌مرۆ به دواوه پابه‌ند نابین به‌و رێككه‌وتنامه پر شه‌رمه‌زارییه‌و نه‌وتی كوردستان ناده‌ێن به ئێوه چونكه تا ئه‌و رێكه‌وتنه مابێت ناتوانین نه‌وت بده‌ێنه به‌غد.ا\nدیاره په‌رله‌مانی كوردستان به هۆی بۆچوونی حزبایه‌تی و دۆگمای بیروباوه‌ری به‌رپرسان ئیفلیج بووه‌و نه‌یتوانیوه رۆڵی خۆی به‌باشی بگێرێت یان راستر ئه‌وه‌یه خاوه‌ن حزبه‌كانی ده‌سه‌ڵات ئاره‌زوومه‌ندانه له پێناو په‌رژه‌وه‌ندی خۆیان و بنه‌ماڵه‌كانیان به‌بێ گه‌رانه‌وه بۆ په‌رله‌مان بریاریانداوه و گه‌لی كوردستانیان فه‌رامۆش كردووه‌و تووشی قه‌یران بووه.\n** پێویسته حكومه‌تی كوردستان بۆ ده‌ربازبوون له قه‌یرانه كه‌ڵه‌كه‌كراوه‌كان ئه‌م كارانه بكات :\nــ به راستگۆێی مامه‌ڵه له گه‌ڵ هاوڵاتیان بكرێت و، ئیتر درۆ به‌سه.\nــ هه‌وڵ بدرێت گرێبه‌ستی نه‌وت له گه‌ڵ توركیا هه‌ڵبووه‌شێته‌و ه‌و نه‌وتی كوردستان به به‌لاش نه‌دریت به توركیا.\nــ موچه‌ی شه‌هیدان و زیندانیانی سیاسی و پێشمه‌رگه‌و فه‌رمانبه‌رو مامۆستایان و خانه‌نشینان به‌بێ برینی 21% بدات.\nــ هه‌وڵ بدرێت رۆژانه نه‌وت ره‌وانه‌ی به‌غدا بكرێت.\nــ حكومه‌تی كوردستان ئه‌گه‌ر نه‌وت بدات به حكومه‌تی ناوه‌ند ئیتر پیویست به پارانه‌وه ناكات.\nــ واز له شاند ناردن بێنێت و له‌وه زیاتره خوێ ریسوا نه‌كات.\nــ نابێت حكومه‌ت پیر له شه‌ر بكاته‌وه‌و پلانی دزژمنان جێبه‌جێ بكات.\nــ ده‌ستبه‌جێ ئه‌وانه‌ی له سه‌ر موچه كه مافی خۆیانه گیراون ئازاد بكرێن و، حكومه‌ت واز له‌و ئاوازه ناسازه بھێنێت و نه‌ڵێت ئه‌و گیراوانه به‌پێی دادگا گیراون و، هه‌موو لایه‌ك باش ئه‌زانن دادگاكانی كوردستان سه‌ر به حزبی ده‌سه‌ڵاته.\nــ پێویسته هاوڵاتیانی كوردستان له ئاستی كرده‌وه‌كانی حكومه‌ت بێده‌نگ نه‌بن.\nئه‌گه‌ر به‌رپرسانی حكومه‌ت ناتوانن ئه‌و گرێ كوێره‌یه كه خۆیان دروستیان كردووه بكه‌نه‌وه، باشتروایه له حكومه‌ت بكشێنه‌وه‌و دانی به شكستی خۆیان بنێن.\nحكومه‌تی كوردستان به‌و بیروبۆچوونه دوگمایه‌ی ئێستا په‌یره‌وی ئه‌كات نه‌هامه‌تیی و ناخۆشی زیاتر بۆ هاوڵاتیان ئه‌هێنێت.\nله كوتاییدا پرسیارێك : ئه‌وه بۆچی جارێك سه‌رۆك وه‌زیرانی حكومه‌تی كوردستان مه‌سرور بارزانی نه‌چووه به‌غدا؟ ئه‌ی بۆچی به نهێنی و ئاشكرا ئه‌چێته ئه‌نكه‌ره؟.


حكوومه‌ت ره‌زامه‌ندى داوه بۆ گه‌ڕانداوه‌ى ئه‌و پۆلیسانه‌ى وازیان هێناوه\nسەرباز قازی 08/06/2019 - 16:46 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nفه‌رمانده‌ى پاسه‌وانى سنوور رایده‌گه‌یه‌نێت ئه‌و پۆلیسانه‌ى له‌به‌ر هۆكارى ئه‌منى و مه‌ترسى له‌سه‌ر ژیانیان وازیان له‌ئه‌رك هێناوه، ده‌توانن خۆیان ناونووس بكه‌ن و بگه‌ڕێنه‌وه سه‌ر كاره‌كانیان.\nلیوا شێركۆ عه‌بدوڵڵا، فه‌رمانده‌ى پۆلیسى پاسه‌وانى سنوورى ناوچه‌ى یه‌ك به (باسنیوز)ى راگه‌یاند: "نووسراوێكى فه‌رمیمان له‌لایه‌ن به‌غداوه پێگه‌یشتووه بۆ ناونووسكردنى ئه‌و پۆلیسانه‌ى كه له‌ساڵى (2008) به‌دواوه ده‌ستیان له‌كار هه‌ڵگرتووه به‌هۆكارى ئه‌منى, به‌مه‌به‌ستى گه‌ڕاندنه‌وه‌یان بۆ سه‌ر ئه‌ركه‌كانیان".\nگوتیشی: "ئه‌وانه‌ى داواكارى گه‌ڕانه‌وه پێشكه‌ش ده‌كه‌ن ئێمه فۆڕمێكیان بۆ پڕده‌كه‌ینه‌وه و تێبینى خۆمان له‌سه‌ر ده‌نووسین و ڕه‌وانه‌ى به‌غداى ده‌كه‌ین، ئه‌وانیش دواى لێكۆڵینه‌وه‌ى ورد بڕیارى له‌سه‌ر ده‌ده‌ن، دواكاتیش بۆ ناونووسین 10ى حوزه‌یرانه بۆیه داواده‌كه‌ین ئه‌وانه‌ى به‌نیازى گه‌ڕانه‌وه‌ن به‌زووترین كات په‌یوه‌ندى به‌یه‌كه‌كانیان بكه‌ن و ناوى خۆیان تۆماربكه‌ن".\nڕوونیشیکردەوە، فه‌رمانده‌یى پاسه‌وانى سنوورى ناوچه‌ى یه‌ك سه‌ر به حكوومه‌تى ناوه‌ندییه و له شه‌ش به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى پۆلیسى گومرگ و سێ لیواى پیاده پێكدێت، ئه‌و پۆلیسانه‌ش كه ده‌گه‌ڕێنرێنه‌وه سه‌ر كاره‌كانیان سه‌ر به‌و فه‌رمانده‌ییه‌ن و ئه‌رك و واجباتییان له‌سنوورى هه‌رێمى كوردستانه.


یوتوب ڤیدیۆ خراپه‌كان ده‌سڕێته‌وه\nماڵپه‌ڕی "یوتوب" بڵاوی كرده‌وه، هه‌موو ئه‌و ڤیدیۆ خراپانه‌ی له ماڵپه‌ڕه‌كه‌دا به ناوی ڤیدیۆی مناڵانه‌وه بڵاو كراونه‌ته‌وه، ده‌یانسڕێته‌وه و له‌مه‌ودوا سانسۆرێكیان له‌سه‌ر داده‌نێت.\nدوێنێ ڕۆژی شه‌موو ماڵپه‌ڕی "یوتوب" بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی ڤیدیۆ، ڕێنوێنییه‌كی بڵاو كرده‌وه كه داوای له هه‌موو دایك و باوكان كرد، ئاگاداری منداڵه‌كانیان بن سه‌یری چ جۆره ڤیدیۆیه‌ك ده‌كه‌ن، چونكه به ناوی ڤیدیۆی منداڵانه‌وه چه‌ندان جۆری ڤیدیۆی نه‌شیاو و خراپ بڵاو كراوه‌ته‌وه، به‌ڵێنی داوه له نزیكترین كاتدا ئه‌م شتانه له‌به‌رچاوی منداڵه‌كان لا بدات و داهاتوویان بپارێزێت.\nئه‌وه‌ی جێی داخه، ئه‌م ڤیدیۆیانه له‌به‌رچاوی دایك و باوكان به شتێكی ئاسایی ده‌بینرێن، به‌تایبه‌ت له‌و كاته‌ی له ڕێی به‌رنامه‌ی "youtube kids" ته‌ماشایان ده‌كه‌ن، چونكه ئه‌م ئه‌پڵیكه‌یشنه‌ی یوتوب ته‌نیا بۆ منداڵانه و شتی خراپی تێدا نییه، كه‌چی ئێسته له چه‌ند لایه‌كه‌وه ده‌ركه‌وتووه، ئه‌م به‌رنامه‌یه‌ش مه‌ترسی تێكه‌وتووه و ڤیدیۆی خراپ پیشانی منداڵه‌كان ده‌دات كه به كه‌سایه‌تییه كارتۆنییه‌كان دروست كراون.\nنموونه‌ی ئه‌م ڤیدیۆ خراپانه‌ش بریتین له كورته ڤیدیۆیه‌كی "پیپا"ی به‌راز، كه ده‌ست ده‌كات به خواردنه‌وه‌ی كیمیایی سپیكردنه‌وه‌ی كه‌لوپه‌له‌كان، كه ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ری هه‌یه منداڵ له‌دواییدا دووباره‌ی بكاته‌وه. هه‌روه‌ها له ڤیدیۆیه‌كی تردا "ئێڵسا"ی فیلمی "فرۆزن" له‌گه‌ڵ پیاوی جاڵجاڵۆكه پیشان ده‌دات و جووڵه‌ی نه‌گونجاو ئه‌نجام ده‌ده‌ن، له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا چه‌ندان ڤیدیۆی سێكسی و خراپ له‌ناو ڤیدیۆی منداڵاندا بڵاو بووه‌ته‌وه.\nتۆڕه‌كانی كۆمه‌ڵایه‌تی به گشتی هه‌لێكی ئاسانن بۆ تێكدانی مێشكی نه‌وه‌ی داهاتوو، له‌به‌ر ئه‌وه تا زیاتر چاودێری منداڵه‌كان بكرێت باشتره، پێویسته دایكان ڕێ له سه‌یركردنی ڤیدیۆی یوتوب له منداڵه‌كانیان بگرن، تا ئه‌و كاته‌ی به یه‌كجاری ئه‌و ڤیدیۆیانه‌ی تێدا ده‌سڕێته‌وه.


ڕێکاری نوێی بۆ هاتووچۆی گەشتیاران ڕگەیەنرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nڕێکاری نوێی بۆ هاتووچۆی گەشتیاران ڕگەیەنرا\nبەشی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکان لە دەروازی سنووری باشماخ لە ژێر رۆشنایی بڕیارەکانی لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، سەبارەت بە هاتووچۆی گەشتیاران چەند ڕێکارێکی نوێی ڕاگەیاند و ئاماژەی بەوەداوە، هاووڵاتیانی عێراقی و کەسانی بیانی لەکاتی گەڕانەوە یاخود هاتن بۆ هەرێم پێویستە پشکنینی کۆرۆنایان بۆ ئەنجام بدرێت .\nدەقی ڕاگەیەنراوێک لەمبارەیەوە؛\nئاماژە بە بەیانی ژمارە(١) ی ساڵی(٢٠٢٢) ی وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا تایبەت بە هاتووچۆی گەشتیاران لەڕێگەی دەروازە سنوورییەکانەوە بڕیار درا بە:\n١ــ هاووڵاتیانی عێراقی و کەسانی بیانی لەکاتی گەڕانەوە یاخود هاتن بۆ هەرێم پێویستە پشکنینی کۆرۆنایان بۆ ئەنجام بدرێت( خاوەن کارتی ڤاکسینی کۆرۆنابن یاخود نا ).\n٢ــ هاووڵاتیانی عێراقی پێویستە:\nاــ پێش گەشتکردنیان لەڕێگەی دەروازە سنوورییەکانەوە تێستی کۆرۆنایان ئەنجامدابێت لەو سەنتەر و نەخۆشخانانەی لەلایەن حکومەتی هەرێم و وەزارەتی تەندروستی تایبەت کراون بە ئەنجامدانی پشکنین بۆ گەشتیاران، پێویستە ئەنجامی نەرێنی پشکنینەکەی پێبێت بۆ سەرمەرز کە (٤٨)کاتژمێر بەسەر دەرچونیدا تێ نەپەڕیبێ.\nب ــ یاخود هەڵگری کارتی ڤاکسین بن.\n١ـ هاووڵاتیان تەنها دەتوانن پشکنینی کۆرۆنا لە هەریەک لە نەخۆشخانەکانی؛\n( شەهید تاهیرعەلی والی بەگ و علی ناجی ) لەسلێمانی، (وەفا) لەهەڵەبجە، ئەنجام بدەن و بە پێچەوانەوە کار بەپشکنینی دیکە ناکرێت لەکاتی گەشتکردنیان بۆ ئێران.\n٢ــ ئەم ڕێکار و بڕیارە نوێ یە لە ڕۆژی چوارشەمە ڕێکەوتی ٢٠٢٢/١/١٢ لەدەروازەی باشماخەوە جێ بەجێ دەکرێت.\nبارانبارین دوو ڕۆژ لە پارێزگایەك دەكاتە پشوو\nپێنج هۆکاری پەیوەستدار بە کلتوری خواردنەوە کە وایکردووە خەڵکی ڕۆژهەڵاتی ئاسیا قەڵەو نەبن\nبەڕێوەبەرایەتی كۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی باشماخ\nوەزارەتی تەندروستی عێراق، هۆشداریی دەدات\nخەڵک وەزارەتی تەندروستی عێراق، ڕایدەگەیەنێت؛ پسپۆڕان، لە وەزارەتی تەندروستی چاودێری بەردەوامی پەرەسەندنەکانی بارودۆخی هەڵکسانەکانی گۆڕاوی…\nهەولێر: سبەی دەست بەپێدانی ڤاکسینی کۆرۆنا دەکرێت\nخەڵک - ئارام سەردار دوای ئەوەی وڵاتی چین، ٥ هەزار ڤاکسینی دژ بەکۆرۆنای پێشکەش بەهەرێمی کوردستان کرد، بریارە سبەی پێنچ شەممە ٤ی ئاداری ٢٠٢١ پێدانی…\nلەبارەی گەشتی هاووڵاتیان ئاگادارییەك بڵاوکرایەوە\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی كۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی باشماخ ڕایدەگەیەنێت ، لایەنی ئێرانی ئاگاداریان كردوونەتەوە كە بڕیاری ڕاگرتنی هاتووچۆی گەشتیاران…\nڕوسیا، پلانی بەرهەمهێنانی ڤاکسین زیاد دەکات\nخەڵک حکومەتی ڕوسیا ڕایگەیاند؛ پلانی هەیە لەماوەی شەش مانگی یەکەمی ساڵی 2021 دا زیاتر لە 88 ملیۆن ژەم لەڤاکسین دژ بەڤایرۆسی کۆرۆنا نوێ بەرهەم بهێنێت.…\nخەڵک کۆشکی سپی، ئاشکرایدەکات، بەم نزیکانە شارەزایانی ئەمەریکایی پەیوەست بەتوێژینەوە لە ڤایرۆسی کۆڤید-١٩، ڕاپۆرتێکی تایبەت بەو ڤایرۆسە تەواو…\n24 ئاب 2021 11.35 am\nخەڵک کۆشکی سپی، ئاشکرایدەکات، بەم نزیکانە شارەزایانی ئەمەریکایی پەیوەست بەتوێژینەوە لە ڤایرۆسی کۆڤید-١٩، ڕاپۆرتێکی…\n“لە هیچ بارودۆخێکدا نابێت هیچ ڤاکسینێک بە زۆر بدرێت لە خەڵک”\n08 کانونی یەکەم 2021 10.57 pm\nخەڵک سەرۆکی کاروباری مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان، دەڵێت؛ ئەو وڵاتانەی کە بیر لەوە دەکەنەوە پێدانی ڤاکسین…


بڕیاری به‌ڕێوه‌چوونی ڕێفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی له هه‌ریمی کوردستان له 25 مانگی سپتامبێری داهاتوو پرسیاری زۆری سه‌باره‌ت به شێوازی کاردانه‌وه‌ی ئه‌م ڕێفراندۆمه و ده‌ره‌نجامه‌کانی له سه‌ر ناوچه‌که درووستکردوه.\nیه‌ک له‌و بابه‌تانه‌ی که له‌م په‌یوه‌ندیه‌دا که‌متر باسی لێکراوه کاریگه‌ری ئه‌گه‌ری سه‌ربه‌خۆیی هه‌رێمی کوردستان له سه‌ر حیزبه‌کانی کوردستانی ئێران و شێوازی خه‌باتکردنیانه.\nحیزبه‌کانی کوردستانی ئێران چۆن ئه‌م ڕێفراندۆمه هه‌ڵده‌سنگێنن و چاوه‌ڕوان ده‌که‌ن ئامانجه‌که‌ی چی بێت؟ سه‌ربه‌خۆیی هه‌رێمی کوردستان ده‌بێته هۆی گۆڕانی به‌رنامه‌ی سیاسی ئه‌م حیزبانه به گشتی و ده‌توانێت داخوازی سه‌ربه‌خۆیی بۆ کوردستانی ئێران بکاته ئامانجی سیاسی ئه‌م حیزبانه؟\nله به‌رنامه‌ی "هلو واشنتون"ی ئه‌م حه‌وته‌دا ئه‌م پرسیارنه‌مان له‌گه‌ڵ به‌ڕێزان کاوه به‌هرامی، ئه‌ندامی کۆمیته ناوه‌ندی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران، ڕه‌زا که‌عبی، جێگری سکرتێری گشتی کۆمه‌ڵه‌ی زه‌حمه‌تکێشانی ئێران و عۆمه‌ر باڵه‌کی، ئه‌ندامی ده‌فته‌ری سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستان تاوتو کردوه.


د. سەباحی غالب: هه‌ڵوێستی پارتی ده‌بێته هه‌نگاوێكی كرده‌یی زۆر چاك و ره‌چه‌شكێن\n05:17 - 17/10/2021\nد. سەباحی غالب، نوسەر و شیکەرەوەی سیاسی لە وتارێکدا بەوردی باسی دۆخی لایەنەکانی کوردستان لە هەڵبژاردنی پێشوەختی پەرلەمان و رایدەگەیەنێت، په‌یامی پارتی ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێت كه له هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی دكتۆر به‌رهه‌م بۆ سه‌رۆك كۆماری عێراق، هاوكارێكی یه‌كلاكه‌ره‌وه ده‌بن، دیاره هه‌ڵوێستی له‌و شێوه‌ی پارتی ده‌بێته هه‌نگاوێكی كرده‌یی زۆر چاك و ڕه‌چه‌شكێن بۆ یه‌كڕیزی كورد، به تایبه‌تی نیاز پاكی به‌رامبه‌ر به یه‌كێتی، كه مه‌رجێكی گه‌وره‌ی سیاسی و نه‌ته‌وه‌ییه و پێویسته له به‌رچاو بگیرێ.\nد. سەباحی غالب لە وتارێکدا کە لە بەشی بژاردەی خەندان بڵاوکراوەتەوە، باسی لەوەکردوە، "له ئه‌نجامی ئه‌و هه‌مو بارو دۆخه نا ئاساییه كه به تایبه‌تی له دوای 2003 كه له عێراقدا درێژه‌ی هه‌یه، به كاریگه‌ری و هه‌ژمونی خۆپیشاندانه‌كانی گه‌نجانی ناوه‌ڕاست و خواروی عێراق، له تشرینی دوه‌می 2019، حكومه‌تی عادل عه‌بدولمه‌هدی ناچاركرا ده‌ست له كاربكێشێته‌وه و حكومه‌تێكی تازه به سه‌رۆكایه‌تی مسته‌فا كازمی بێته كایه‌وه، ئه‌وه‌ش بۆ ئه‌و مه‌به‌سته بو كه هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خت سازبكا، دوای ململانێیه‌كی زۆر و بگره و به‌رده، كازمی توانی به‌ڵێنی خۆی به‌رێته سه‌ر و له 10ی ئۆكتۆبه‌ری ئه‌مساڵ، هه‌ڵبژاردن به‌ڕێوه‌چو، ئه‌نجامه‌كه‌ی وا هاتوەته‌وه كه جیا بێ له گشت هه‌ڵبژاردنه‌كانی پێشو، له‌سه‌ر ئاستی هه‌رێمی كوردستان و عێراق، هه‌ندێك سه‌رنج هه‌ڵده‌گرێ".\nدۆخی ناوخۆی كورد\nد. سەباحی غالب دەڵێت، "به‌پێی ژماره‌ی كورسی سه‌ركه‌وتن و سه‌رنه‌كه‌وتنی هه‌ر حزبێك بوه مایه‌ی باس و لێكۆڵینه‌وه و دیاریكردنی بۆچون لایان، یه‌كێتیی ژماره‌ی كورسییه‌كانیان زۆر گۆڕانكاری گه‌وره‌ی به‌سه‌ردا نه‌هاتوه، ره‌نگه ئه‌وه وای كردبێت، كه ده‌ربڕینی توند و ناڕازییه‌كی ئه‌وتۆیان نه‌بو، ئه‌وه‌ش ده‌گه‌یه‌نێت كه به كورسییه‌كان پارتی نیگه‌ران نه‌بن، له‌و باره‌یه‌وه په‌یامی یه‌كێتی له نوسینگه‌ی قوباد تاڵه‌بانییه‌وه بڵاوكرایه‌وه، پێویستمان به ته‌واوكردنی هه‌نگاوه‌كانی چاكسازی نێوخۆی یه‌كێتی و قوڵكردنه‌وه و فراوانكردنیانه".\nهۆکارەکانی دەرنەچونی کاندیدەکانی گۆڕان چی بون؟\nلەبارەی بزوتنەوەی گۆڕانەوە نوسیویەتی، "گۆڕان كه برا هاوبه‌ش بون له هاوپه‌یمانی له‌گه‌ڵ یه‌كێتی، ته‌نانه‌ت كورسییه‌كیان به ده‌ستنه‌هێنا، له‌و ڕوه‌وه هۆكار زۆرن، له‌وانه: یه‌كه‌م، هێرشی توند و نوسینی به‌رده‌وامی گۆڕانخوازه تۆراوه‌كان و دوركه‌وتوه‌كان، بوه خاڵێكی گه‌وره بۆ كه‌نارگیری جه‌ماوه‌ره‌كه‌یان، تا وای لێهات گۆڕانخوازان گه‌یشتنه ئاستێكی یه‌كجار كه‌م و ناچالاك، دوه‌م، به هه‌ندێك حیساب، دوركه‌وتنه‌وه‌ی بزوتنه‌وه‌كه له رێبازی خۆی و ئامانجی دروستكردنی، ڕه‌خنه‌یه‌كی دیكه بو، سێیه‌م، مردنی رێكخه‌ری گشتی و سه‌ركردایه‌تییه‌كی چه‌قبه‌ستو، بێ توانا له ده‌ستپێشكه‌ری به‌رنامه‌ی سیاسی، هۆكارێكی به‌رجه‌سته بو، بۆ پاشه‌كشه‌یان".\nبەبڕوای د. سەباحی غالب، هۆکارێکی دیکەی دەرنەچونی کاندیدانی گۆڕان، "هه‌ڵوێستی یه‌كجار توندڕه‌وی نابه‌رپرسیاری ئه‌ندامانی پێشوی گۆڕان له په‌رله‌مانی به‌غدا كه به هه‌مو توانایه‌كیانه‌وه دژی قه‌واره‌ی هه‌رێم بون، كاریگه‌ری نه‌رێنی له‌سه‌ر كۆی بۆچونی سیاسی بزوتنه‌وه‌كه دروستكردبو، هه‌روه‌ها خاڵی دیكه‌ش هه‌ن، له‌ناو هه‌مو حزبه‌كاندا، سه‌ركردایه‌تی گۆڕان له هه‌موان ئازاتر به‌رپرسیارێتی شكستیان خسته ئه‌ستۆی خۆیان و ده‌ستیان له‌كار كێشایه‌وه، له‌وباره‌یه‌وه، حه‌ق وایه زیاتر له‌سه‌ر خۆ بن و به عه‌قڵێكی كراوه مامه‌ڵه بكه‌ن، چاره‌سه‌ر بدۆزنه‌وه، نه‌ك تۆڵه له یه‌كدی".\n"كاردانه‌وه‌ی كۆمه‌ڵ له هه‌موان توڕه‌تر بو"\nپەیوەست بە كۆمه‌ڵی دادگه‌ری، د. سەباحی غالب دەڵێت، "كاردانه‌وه‌ی كۆمه‌ڵ له هه‌موان توڕه‌تر بو، به تایبه‌تی له‌سه‌ر زاری كاندیدی هه‌ره سه‌ره‌كی ده‌رنوچویان كه عه‌بدولستار مه‌جید بو، تۆماركرا، ئه‌و چ په‌رۆشی بۆ خودی خۆی ئه‌وجا بۆ حزبه‌كه‌ی، وه‌ك قوربانییه‌ك ته‌ماشای مه‌سه‌له‌كه ده‌كا، له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌دا هێند ناڕازی بو ته‌نانه‌ت ده‌یوت، ئه‌نجامی بازنه‌ی سێ و چواری هه‌ولێر ڕه‌تده‌كه‌ینه‌وه و قبوڵمان نییه، له دادگای فیدرالی سكاڵا تۆمار ده‌كه‌ین، هه‌مو ڕێگایه‌كی یاسایی و مه‌ده‌نی ده‌گرینه‌به‌ر و ده‌نگده‌رانمان ده‌هێنینه سه‌ر شه‌قام، ڕێگا ناده‌ین مافمان بفه‌وتێت، دڵنیابن سه‌ری خۆمانی له‌سه‌ر داده‌نێین".\n"هه‌ڵوێستی پارتی له په‌یامی سه‌رۆكی پارتی نه‌خشه‌كێشرا"\nرونیشیکردوەتەو، "هه‌ڵوێستی پارتی له په‌یامی سه‌رۆكی پارتی نه‌خشه‌كێشرا بو كه ده‌ڵێ، هیوادارم له دوای ئه‌م هه‌ڵبژاردنه لایه‌نه كوردستانییه‌كان یه‌كڕیز و ته‌واوكاری یه‌كتری بن، هیوادارم هه‌مو لایه‌نه‌كان به یه‌كه‌وه و بۆ یه‌ك ئاماجی هاوبه‌ش و له پێناو به‌رژه‌وه‌ندییه باڵاكانی كوردستان و به‌رگریكردن له ماف و ده‌ستكه‌وته‌كانی گه‌لی كوردستان كاربكه‌ن، هه‌روه‌ها له‌سه‌ر بنه‌مای شه‌راكه‌تی ڕاسته‌قینه په‌یوه‌ندییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان و عێراقی فیدڕال بنیات بنێنه‌وه، له په‌یامی سه‌رۆكی هه‌رێم و جێگری سه‌رۆكی پارتیش به هه‌مان نه‌فه‌س و تێگه‌یشتنه‌وه ڕه‌نگی دایه‌وه، وه‌ختێك كاك مه‌سعود بارزانی و كاك نێچیرڤان بارزانی، داوای یه‌ك ڕیزی و یه‌ك به‌رنامه‌یی كورد ده‌كه‌ن، یه‌كێكی وه‌ك دكتۆر كه‌مال كه‌ركوكی غه‌در ده‌كا قسه به خۆڕایی به خه‌رج بدا".\n"په‌یامی پارتی ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نن لە هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی د. به‌رهه‌م هاوكارێكی یه‌كلاكه‌ره‌وه ده‌بن"\nد. سەباحی غالب نوسیویەتی، "دو په‌یامی سه‌ره‌وه‌ی پارتی ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نن كه له هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی دكتۆر به‌رهه‌م ساڵح بۆ سه‌رۆك كۆماری عێراق، هاوكارێكی یه‌كلاكه‌ره‌وه ده‌بن، دیاره هه‌ڵوێستی له‌و شێوه‌ی پارتی ده‌شبێته هه‌نگاوێكی كرده‌یی زۆر چاك و ڕه‌چه‌شكێن بۆ یه‌كڕیزی كورد، به تایبه‌تی نیاز پاكی به‌رامبه‌ر به یه‌كێتی، كه مه‌رجێكی گه‌وره‌ی سیاسی و نه‌ته‌وه‌ییه و پێویسته له به‌رچاو بگیرێ، گومانی تێدا نییه پارتی به تایبه‌تی سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك هه‌ست به‌وه ده‌كه‌ن كه بۆ پاراستنی هاوكێشه‌ی ناوچه‌یی و پێكهاته‌ی كورد له باشوری كوردستان، ناكرێ و نابێ یه‌كێك له پارتی جا هه‌ر كه‌سێك بێ، بكرێته سه‌رۆك كۆماری عێراق، من به‌ش به‌حاڵی خۆم جگه له‌وه هیچ هه‌ڵوێستێكی دیكه له براده‌رانی پارتی چاوه‌ڕوان ناكه‌م".\n"مانه‌وه‌ی دكتۆر وه‌ك سه‌رۆك كۆمار پێویستییه‌كی مێژوییه"\nد. سەباحی غالب لەبارەی مانەوەی سەرۆک بەرهەم لە پۆستی سەرۆک کۆمار دەڵێت، "له ئێستادا مانه‌وه‌ی دكتۆر به‌رهه‌م ساڵح، وه‌ك سه‌رۆك كۆماری عێراق پێویستییه‌كی مێژوییه، له هه‌مان كاتدا سیمبوڵی پاراستنی یه‌ك ڕیزی كورده، باوه‌ڕیش ناكرێ هه‌ر كوردێكی له جیاتی ئه‌و له هه‌ر حیزبێكی دیكه دابنرێ، نه خزمه‌تی چاكتر ده‌كا، نه به‌قه‌ده‌ر ئه‌و كه‌سایه‌تی نێوده‌وڵه‌تی و شاره‌زایی كارگێڕی و دۆستایه‌تی له‌گه‌ڵ حزبه‌كانی كوردستان و حزبه عێراقییه‌كان هه‌یه، تا ئێستا دكتۆر به‌رهه‌م چاكی هێناوه، بۆیه پێویسته لێی تێكنه‌ده‌ن و كه‌سێكی دیكه نه‌كه‌نه ڕكابه‌ری، ئه‌و كات هه‌موو حیزب و ئه‌ندامانی كورد له په‌رله‌مانی به‌غدا، به یه‌ك ده‌نگ و به یه‌ك هه‌ڵوێست و به یه‌ك به‌رنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانییه‌وه له به‌غدا له كاردا ده‌بن".\nشكستی لایه‌نگرانی ئێران دیارترین گۆڕانكارییه له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا\nد. سەباحی غالب پێیوایە، "شكستی لایه‌نگرانی ئێران دیارترین گۆڕانكارییه له‌م هه‌ڵبژاردنه‌ی عێراقدا، له‌و باره‌یه‌وه چه‌ند خاڵێكی گه‌وره‌ی جیاوازی له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنه‌كانی پێشوتردا هه‌یه، یه‌كه‌م، ناڕازی بون به ده‌ستتێوه‌ردانی وڵاتانی دراوسێ به تایبه‌تی ئێران و توركیا، له‌وه‌دا كه‌م هێزی و سنوردانان بۆ ئه‌و دو ده‌وڵه‌ته له هه‌ر كوێیه‌ك، به قازانجی حكومه‌تی هه‌رێم و حكومه‌تی عێراقیشه، له‌و باره‌یه‌وه، دو حكومه‌تی ناوبراو، هێنده له كێشه و له ناحه‌زی سیاسیی ناوخۆیی، پێكه‌وه‌یی، ئابوری، له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا و ڕوسیا و ئیسرائیل ئاڵاون، سه‌رەتای گڕۆڵه لێژی هه‌ردوكیانه، به كورتی ده‌رهێنانی عێراق له چنگی ئێران و توركیا، له خاڵه ستراتیژییه‌كانی به‌رژه‌وه‌ندی هه‌رێمه".\nهەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق پارتی گۆڕان کۆمەڵی دادگەری کوردستان یەکگرتووی ئیسلامی د.به‌رهه‌م ساڵح


حیکایەتەکانی کالچیۆ (٤) “فاشیزمی ئیتاڵی و تۆپی پێ” – كولتور مه‌گه‌زین\nدڵشاد حامید ده‌روێش\n01/08/2016 12 min read0\n49 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nلە مەراسیمێکی تایبەتدا، بەسەر ئەسپە سپییەکەیەوە، لە سەر نەغمەی چەپڵەڕێزانی هاندەران هاتە نێو یاریگا نوێکەی شاری بۆڵۆنیاوە. بە ڕواڵەت، یاریگاکە وەکوو هەموو یاریگایەکی دیکەی تۆپی پێ، لە دوو گۆڵ و چیمەنێکی سەوز پێکهاتبوو، بەڵام لە ناوەڕۆکدا، یاریگاکە گوزارشتی لە سەردەمێکی تەواو جیاواز دەکرد. سەردەمێک کە سەرەتاکەی دەگەڕایەوە بۆ پایزی ساڵی ١٩٢٢، کاتێک بێنێتۆ مۆسلینی بە یارمەتی کۆمەڵێک نەتەوەپەرست و دژە سۆسیالیزم، ڕێپێوانێکی بۆ سەر ڕۆما دەستپێکرد (March on Rome.) ئامانجی ڕێپێوانەکە تۆقاندنی سیستەمی دەسەڵاتداری شاهانە بوو، لێ دەستکەوتەکانی مارشەکە زۆر لەوە زیاتر بوو. چوونکە شا ڤیکتۆر ئیمانیۆلی سێهەم، لە ترسی هەڕەشەی ئەو سوپا گەورەیەی کە لە چینی ناوەڕاست و دەوڵەمەندەکان پێکهاتبوو، ناچار بێنێتۆ مۆسلینی کردە سەرۆک وەزیرانی وڵات، لێرەوە مۆسۆلینی بۆ ماوەی ٢١ ساڵ حکومڕانی ئیتاڵیای کرد.\nئیل دوچێ لە ڕێپێوانەکەی بۆ سەر ڕۆما، لەگەڵ هاوڕێ ئەنتی سۆسیالزم و نەژادپەرستەکانیدا.\nمۆسلینی کە بە سەرەتای فاشیزم و لوتکەی دەسەڵاتی فاشی دادەنرێت لە مێژووی ئیتاڵیادا، خەونی گێڕانەوەی سەرەوەرییەکانی یۆلیۆس قەیسەر و ئیمپراتۆریەتی ڕۆمی لە سەردا بوو. ئیتاڵیایەک، کە لە هەمووان باشترە، ئیتاڵیایەک کە سوارچاکی هەموو کێبڕكێکانە، ئیتاڵیایەک کە پلە و پایەی لە هەموو گەلانیتر بەرزترە.\nبۆ بینینی ئەم خەونانە، مۆسلینی هێزێکی زۆری لە کڕوکاڵی گەلەوە وەردەگرت. ئەو گەلەی کە کچانی بە بەردەوامی نامەی خۆشەویستی و عەشقبازییان بۆ سەرۆک دەنارد و کوڕانی لە جەنگەکانیدا گیانی خۆیان بەخت دەکرد، بۆ ئیل دوچێ وەکوو خۆی هەمیشە بە هاوەڵانی دەوت: “وەکوو ئافرەتن، بۆ ئەوە هەن تاکوو ئەتک بکرێن”\nبە پشت بەستن بەم دونیابینییە، هەر لە سەرەتاوە، مۆسلینی وەرزشی بە گشتی و تۆپی پێی بە تایبەت وەکوو کەرەستەیەک بەکارهێنا تاکوو گەلی ئیتاڵیای پێ ئەتک بکات. چوونکە، مۆسلینی وەکوو هەموو دەسەڵاتدارەکانی دیکەی مێژوو، هەستی بەو هێزە پەنهانەی تۆپی پێ کردبوو کە وادەکات گەلان مەدهۆش بکات. لێرەوە یەکێک لە پرۆژەکانی ئەوە بوو کە تۆپی پێی ئیتاڵیا لەسەر ئاستی جیهاندا یەکەمین بێت، بەمەش هەموو تاکێکی ئیتاڵی، لە ڕێگای تۆپی پێوە، شانازییەکی زیاتر بە فاشیەتی خۆیەوە بکات. بۆ بەجێگەیاندنی ئەم کارە، پێویست بوو ئیل دوچێ، چەند بڕیارێكی گرنگ بدات لە بارەی تۆپی پێ وڵاتەکەوە.\nپێش هاتنی فاشیزم، لە ئیتاڵیادا، فوتبۆڵ بە یارییەکی تازەپێگەیشتووی بیانی دادەنرا. تازە پێگەیشتوو، چوونکە لە ساڵی ١٩٢٢دا، کۆنترین یانەی ئیتاڵی کە یانەی جێنوا بوو تەنها ٢٩ساڵ تەمەنی بوو. هاوکات یارییەکی بیانی بوو، بەو پێیەی یارییەکە لە بنەڕەتدا لە لایەن ئینگلیزەکانەوە گواسترابووەوە بۆ وڵاتەکە و هەموو ئەو یانانەی کە تاکوو ئەو کاتە هەبوون، سەرباز یاخود بازرگانێکی ئینگلیزی دایمەزراندبوو. هاوکات لەسەر ئاستی زەمینەی لەبار بۆ یارکردن، ژمارەی یاریگاکان بە پەنجەی دەست دەژمێردران. ئەمە جگە لەوەی کە خولێکی نیشتمانی بە ناوی خولی ئیتاڵی بۆ تۆپی پێ بوونی نەبوو، بەڵکوو خولی تۆپی پێی وڵاتەکە دابەشببوو بەسەر چەند کۆمەلەیەکدا کە هەر کۆمەڵەیەک نوێنەرایەتی هەرێمێکی وڵاتەکەی دەکرد.\nسەرەتایترین هەنگاوەکانی فاشیزمی ئیتاڵی لە دونیای یارییەکەدا، گۆڕینی ناوی ئەو یانانە بوو کە ناوەکانیان ئیتاڵی نەبوو، بۆ نموونە یانەی ئینتەرناسیۆنالی میلانۆ، ناچار بوو ناوەکەی بگۆڕێت بۆ ئەمبرۆزیانا ئینتەر (Ambrosiana Inter)، هەروەها یانەی جینوا کە هەر لەسەرەتاوە لە سەردەستی دکتۆرێکی سوپای ئینگلیزی دامەزرا و کاریگەری گەورەی کولتوری ئینگلیزی بەسەرەوە بوو، ناچارکرا ناوەکەی بگۆڕێت بۆ (جێنۆڤا ١٨٩٣ چیرکۆلۆ دیل کالچیۆ ـGenova 1893 Circolo del Calcio).\nلەسەر ئاستی خولی تۆپی پێی نیشتمانی، بە چەند قۆناغێک و لە ساڵی ١٩٢٩ بۆ دواین جار خولی نیشتمانی ئیتاڵی بە دوو پلە دامەزرا بە ناوی سیریاA و سیریاB. جگە لەمەش، مۆسلینی بڕیاریدا یاریگای تۆپی پێ لە سەرانسەری ئیتاڵیادا دروستبکرێت، بە مەرجێک یاریگاکان گوزارشت بکەن لە دەسەڵاتی فاشیزمی ئیتاڵی. لە ناودارترین یاریگاکان کە تاکوو ئەمڕۆیش بۆ یاریکردن بەکاردێن، یاریگای ئۆلۆمپیکۆ لە ڕۆما، یاریگای ئۆلۆمپیکۆ دی تۆرینۆ (یاریگای گراندی تۆرینۆ) لە شاری تۆرینۆ و یاریگای ڕیناتۆ دیلارا لە بۆلۆنیا…هتد.\nلە بەرامبەردا، فاشیزمی ئیتاڵی، بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی خۆی، سوودی لە تۆپی پێ بینی. لەلایەکەوە ئیل دوچێ تۆپی پێی بەکارهێنا تاکوو تۆوی فاشیزم لە نێو گەنجەکانی وڵاتدا بچێنێت. لەم بارەیەوە گۆڵپارێزی یانەی لازیۆ ئوبێر گرادێلا (١٩٣٩ـ٤٨) دەلێت:“ لە قۆناغی لاوێتییەوە بیروهۆشمان دەشۆردرایەوە. ئاراستە دەکراین بەرەو جۆرە دونیابینییەکی دیاریکراو. ئێمە لاوانی فاشیزم بووین و بە هەموو شێوەیەک ئامادەی قوربانیدان بوون لە پێناویدا.” بەم شیوەیە ئیل دوچێ بە بەردەوامی نەوەکانی لەسەر فاشیزم پەرەوەردە دەکرد.\nلەلایەکیترەوە، بەکارهێنانی تۆپی پێ وەکوو ئامرازی پڕوپاگەندە لە ژێر دەستی مۆسیلینیدا لە ناوەڕاستی سییەکانی سەدەی بیستەمدا گەیشتە ترۆپکی خۆی، کاتێك ئیل دوچێ هەموو هێز و توانای خۆی خستە گەڕ بۆ ئەوەی ئیتاڵیا میواندارێتی پاڵەوانێتی جامی جیهانی ساڵی ١٩٣٤ بکات. ئاشکرا بوو کە بۆ ئیل دوچێ، میوانداریکردنی مۆندیالی ١٩٣٤ تەنها هەنگاوی سەرەتا بوو، چوونکە مۆسلینی دەیەویست ئەم ڕووداوە نێونەتەوایەتییە بەکاربهێنێت تاکوو فاشیزمی ئیتاڵیا بە دونیای دەرەوە بناسێنێت و هاوکات خەونە گەورەکەی خۆی بەدیبهێنێت کە ئەویش سەپاندنی باڵادەستی ئیتاڵیا بوو بەسەر نەتەوەکانیتردا.\nیاریزانانی ئیتاڵیا دوای بردنەوەی مۆندیالی١٩٣٤، لەگەڵ نازناوی کۆپا دیل دوچێ ئاهەنگ دەگێڕن.\nبۆ بەجێهێنانی پیلانەکانی، مۆسۆلینی هەر لە سەرەتاوە پاڵەوانێتییەکەی خستە ژێر سێبەری دەسەڵاتی خۆیەوە. بۆ نموونە دیارییەکی گەورەی بە ناوی (کۆپا دیل دوچێ ـ جامی دوچێ) تەرخانکرد بۆ تیپی براوەی نازناوی مۆندیال. جامی ئیل دوچێ ، چۆن لە ناوەڕۆکدا ئاماژەی بە باڵادەستی فاشیزمی ئیتاڵی دەکرد، هەروەها لە ڕواڵەتدا شەش هێندەی جامی جیهانی گەورە بوو. بێگومان مەبەستی پشتەوەی ئەم هەنگاوە، هیچ نەبوو جگە لەوەی کە بە هاندەران و جەماوەری تۆپی پێ بڵێت کە گرنگی کۆپا دیل دوچێ زۆر لە گرنگی بردنەوەی جامی مۆندیال گەورەترە. لەم بارەیەوە ژیولغ ڕیمێ سەرۆکی یەکێتی تۆپی پێی نێودەوڵەتی(فیفا) دوای تەواو بوونی پاڵەوانێتییەکە دەلێت: “ لە ماوەی پاڵەوانێتییەکەدا هەستێکی وەهام هەبوو کە موسلینی پاڵەوانێتییەکەی ڕێکخستووە، نەوەک فیفا”.\nڕەنگە بەم شیوەیە، ڕیمێ ویستبێتی بێتاوانی خۆی ڕابگەیەنێت لە بەڕیوەچوونی مۆندیالەکە، بەو پێیەی مشتومڕێكی گوماناوی بەرفراوان لە دەوری پاڵەوانێتییەکە دروست بوو. چوونکە دەستێوەردانی دوچێ لە ڕێکخستنی پاڵەوانێتییەکەوە سنوورەکانی تێپەڕاند و پەڕییەوە بۆ ئەوەی کە تیپی براوە دیاری بکات.\nلەم ڕووەوە، یارییەکانی ئیتاڵیا لە چارەکی کۆتایی، چوارگۆشەی زێڕین و تەنانەت لە یاری کۆتایشدا جێگای گومان و پێداچوونەوەی وردن، چوونکە لە هەموو ئەو یارییانەدا بریاری هەڵەی ناوبژیوان سیمای سەرەکی یارییەکانی ڕەشکردبوو. ئەمە جگە لەوەی کە لە یاری چوارگۆشەی زێڕینی پاڵەوانێتییەکە لە بەرامبەر نەمسا کە ئیتاڵیا بەشێوەیەکی مشتومڕئامێز بە ئەنجامی ١ـ٠ یارییەکە بردەوە، لێکۆڵێنەوەکان دەریانخستووە کە داوەری سویدی ئیڤان ئێکلوند پێش یارییەکە لەسەر خوانێک چاویدەکەوێت بە موسلینی. ئەم گومانانە قووڵتر دەبنەوە کاتێك موسلینی پێداگیری لەسەر ئێکلوند دەکات تاکوو داوەری یاری کۆتایی پاڵەوانێتییەکە بکات بەرامبەر چیکۆسلۆڤاکیا و دیسانەوە پێش دەستپێکردنی یارییەکە دوچێ چاوی بە ئێکلوند دەکەوێتەوە. هەرچەندە ناوەڕۆکی ئەو چاوپێکەوتنانە بە ناڕوونی ماونەتەوە، بەڵام زۆربەی هەرە زۆری بەڵگەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن داوەران پشتگیرییەکی تەواوی ئیتاڵیایان کردبێت بە درێژای پاڵەوانێتییەکە. بەهەمەحاڵ بردنەوەی جامی جیهانی، دەسکەوتێكی ناوازە بوو بۆ فاشیزمی ئیتاڵی، بردنەوەیەک بوو لە سەر ئاستی دەرەوە و لەسەر ئاستی ناوەوە. لە دەرەوە دوچێ خەونی باڵادەستی فاشیزمی بەدیهێنا، لە ناوەوەش تا دەهات خەڵكی زیاتر ئاڵوودەی گەمەکە دەبوون، بەمەش مۆسلینی نەتەوەکەی بە ئارەزووی خۆی، ئەتک دەکرد.\nوەرزشی ئیتاڵی بە گشتی و تۆپی پێ بە تایبەتی، لە ڕووی بونیادی ماددی و دروستکردنی زەمینەیەکی لەبارەوە بۆ ئەنجامدانی تۆپی پێ، قەرزاری فاشیزمی ئیتاڵییە. چوونکە پێش فاشیزم و دوای فاشیزمیش، هیچ دەسەڵاتێکی دیکە هاوشێوەی موسلینی کەرەستە و ئامرازی ئابووری لە پێناوی گەشەپێدانی بونیاتی یارییەکەدا خەرجنەکردووە. هاوکات لە ڕووی کارگێڕی و ڕێکخستەنەوە لە سەردەمی فاشیزمدا، تۆپی پێی ئیتاڵی بە قۆناغێکی تەواو جیاوازدا تێپەڕدەبێت و هاوشانی گەلانی پێشکەوتوو دەچێتە قۆناغی پیشەگەرییەوە، لێ لە ناوەڕۆکدا، تۆپی پێی ئیتاڵی لە ژێر دەستی فاشیزمدا تووشی قەیرانێکی قووڵ دەبێت لە ڕووی ئەخلاق و کولتور و ڕۆحییەتەوە. فاشیزمی ئیتاڵی، تۆپی پێی وڵاتەکە، لەسەر بنەمای سڕینەوەی بەرامبەر و بردنەوە بە هەرچی نرخێک بێت، پەرەوەردە دەکات. لێرەوە سەردەمی دەستکاریکردنی ئەنجامی یارییەکان، گوشارخستنە سەر داوەر و فریودان، شەڕ و ئاژاوەگێڕی هاندەران و تەڵەکەبازی سەرۆک و کارگێڕی یانەکان دەبنە بەشێک لە سروشتی تۆپی پێی وڵاتەکە.\nلەم بارەیەوە نازناوی پاڵەوانێتی خولی وڵاتەکە لە ساڵی ١٩٢٥، بە سەرەتایترین دەستێوەردانەکانی فاشیزم دادەنرێت لە مێژووی تۆپی پێی ئیتاڵیدا. لەو ساڵەدا، شەڕی بردنەوەی نازناوەکە لە نێوان هەردوو یانەی بۆلۆنیا و جێنوادادا بوو. لیاندرۆ ئەرپێناتی کە دەسەڵاتدارێكی باڵادەستی تۆپی پێی ئیتاڵی بوو، سەرکردەیەکی دیاری فاشیزمی شاری بۆڵۆنیا بوو، لەبەرامبەردا یانەی جێنوا یەکێک بوو لە یانە هەرە بەهێزەکانی خولی ئیتاڵی.\nوێنەی تیپی بۆڵۆنیا دوای بردنەوەی نازناوەکە. بەهۆی مەترسی ئاژاوەگێڕی، یاری پێنجەم لە پشتەوە دەرگا داخراوەکان لە کاتژمێر 7 بەیانی بەبێ ئامادەبوونی هاندەران ئەنجامدرا.\nدوای ئەوەی هەردوو یانەکە لە یاری کۆتایی خولەکەدا دەکەونە بەرامبەر یەکتر و بەو پێیە بۆ دیاریکردنی براوە، یاساکانی پاڵەوانێتییەکە لەو کاتەدا بواری بە لێدانی سزای یەکلاکەرەوە نەدەدا، ناچار بۆ دیاریکردنی ئەنجامی ئەو یارییانە کە بە یەکسانبوون تەواو دەبوو، پەنا دەبرایە بەر دووبارە کردنەوەی یارییەکان. هەر بۆیە بۆ دیاریکردنی براوەی یاری کۆتای پاڵەوانێتییەکە لە نیوان بۆڵۆنیاـ جێنوادا، پێنج جار یاری کۆتایی دووبارە کرایەوە. لەم نێوەندەدا و بە پێی بەڵگەکان، جێنوا لایەنی کەم سێ جار دەبوو براوە بێت، کەچی بە هۆی دەستێوەردانی دارودەستەکەی ئەرپێناتییەوە هەموو جارێک یارییەکان بە یەکسانبوون تەواو دەبوون و تاکوو لە کۆتاییدا، لە یاری پێنجەمدا، یانەی بۆڵۆنیا بە ئەنجامی ٢ـ٠ یارییەکەی بردەوە و بووە پاڵەوانی خولەکە. سکانداڵی یاری سالی ١٩٢٥ دواین ئابڕووچوونی تۆپی پێی وڵاتەکە نەبووە و بە درێژای مێژووی خۆی تاکوو دەگاتە ڕۆژگاری ئەمڕۆ، تۆپی پێی ئیتاڵی بە بەردەوامی ڕووبەڕووی کارەساتی لەم شێوەیە بووەتەوە. ئەم هەنگاوە، بە یەکەمین هەنگاوی فاشیزمی ئیتاڵی دادەنرێت بۆ تێکدانی مۆڕاڵ و ڕۆحی وەرزشی یارییەکە لە ئیتاڵیادا، بە جۆرێک تاکوو ئەمڕۆیش، هیچ یارییەکی خولی ئیتاڵی بەبێ گومانی دەستکاریکردن تێناپەڕێت.\nکاریگەرییە نێگەتیڤەکانی فاشیزم لەسەر تۆپی پێ، لە دەرەوەی یاریگاش دەردەکەوێت، بەو پێیەی کولتوری ئاژەوەگێڕی و شەڕ و پێکدادانی نێوان هاندەران بە تەواوەتی جێپێی خۆی دەگرێت و دەبێتە بەشێک لە سروشتی هاندەرانی ئیتاڵی.\nوەک دیارە، فاشیزم لە پەیوەندییەکی ڕاستەخۆ و توندوتۆڵدا بووە لەگەڵ تۆپی پێدا، ئەمە وایکردووە، هاندەرە مەستەکانی تۆپی پێ لە ڕێگای فاشیزمەوە گوزارشت لە چالاکییە وەرزشییەکانیان بکەن. هەر بۆیە جەماوەری هەر یانەیەک لە یانەکانی ئیتاڵیا بە هەموو شێوەیەکی جەستەیی و ڕۆحی هەوڵی سڕینەوەی ناسنامە و کولتوری یانەکانیتریان داوە. لێرەوە چیرۆکی ئەلدۆ میلانۆی تەمەن ٢٤ لەگەڵ هاندەرانی یانەی پرۆ ڤێرچێڵی، کە یەکێكە لە یانە بەهێزەکانی خولی ئیتاڵی سەرەتای نۆسەدەکان، وەکوو نموونەی ئەو فکرە فاشیزمە دەردەکەوێت کە لەو سەردەمەدا هاندەرانی تۆپی پێی ئیتاڵی ئاراستە دەکرد.\nئەلدۆ میلانۆ یەکێك بوو لەو چوار برایەی کە بۆ یانەی پرۆ ڤێرچێلی یارییان دەکرد. هاوکات میلانۆ بە یەکێک لە ئەندامە سەرسەختەکانی فاشیزم دادەنرا. هەربۆیە پێش یەکێک لە یارییەکانیان، لەگەڵ گروپێکی فاشی لە هاندەرانی پرۆڤێرچێلی سەردانی شارێکیتر دەکەن تاکوو یەکێک لەو پەیکەرانەی شارەکە لابدەن، کە کۆمەڵەکە وەکوو سوکایەتیکردن بە شەهیدانی ئیتاڵیا لە جەنگی جیهانی یەکەمدا ئەژماریانکردووە. لە سەرووبەندی لابردنی پەیکەرەکەدا، ئەلدۆ میلانۆ بە گوللەیەکی پاسەوانانی شەوان دەکوژرێت. بۆ تۆڵەسەندەوەی شەهیدکردنی ئەلدۆ میلانیانەی، پرۆڤێرجێڵی و هاندەرەکانی دەچنە نێو ململانێیەکی دوورودرێژەوە لەگەڵ هاندەرانی یانەکانیتردا.\nوێنەی داوەرێکی یاری خولی ئیتاڵی لە کاتی هەڵهاتنی لە دەستی وەحشییەتی هاندەرەکان.\nئەلدۆ میلانۆ و ئاژەوگێڕی هاندەرانی پرۆڤێرچێلی یەکێکە لە سەرەتایترین نموونەکانی ئەو کولتورە بارگاوییە ناتەندروستەی کە فاشیزمی ئیتاڵی تۆپی پێ وڵاتەکەی پێ ئاڵوودە دەکات و دواتریش چەندین هاندەری دیکە دەبنە قوربانی دەستی بیرۆکەی سڕینەوە بەرامبەر و خۆسەپاندن بەسەر ئەویتردا.\nلێرەوە دەتوانین بڵێین کە کاریگەرییە نێگەتیڤەکانی فاشیزمی ئیتاڵی بەسەر تۆپی پێی وڵاتەکەوە زۆر زەقتر و زیاترە، بە بەراورد بە کاریگەرییە پۆزەتیڤەکانی.\nچوونکە هەرچەندە فاشیزم زەمینەیەکی ماددی لەباری بۆ گەشەکردنی یارییەکە فەراهەمکردووە، لێ تێکدانی مۆڕاڵ و چاندنی تۆوی گەندەڵکاری لە نێو سروشتی تۆپی پێی وڵاتەکەدا وایکردووە کە ئەو زەمینە ماددییەش تووشی خراپبوون و تیكچوون ببێت. هەربۆیە نموونەی وەکوو دزینی پارەی پرۆژەی نۆژەنکردنەوەی یاریگا، یاخود دروستکردنی یاریگا، زۆر دووبارە دەبێتە لە مێژووی یەکێتی تۆپی پێی وڵاتەکەدا. هەروەها دزین و بڕینی هەژماری بانکی یانەکان دیاردەیەکی باوە لە تۆپی پێی وڵاتەکەدا.\nفاشیزم و تۆپی پێ پەیوەندییەکی قووڵیان هەیە، ئەمە لە فاشیزمی ئەڵمانی و ئیسپانیشدا رەنگدانەوەی دیارتری هەبووە و بەوەندەوە نەوەستاوە بەڵکوو، لەگەڵ هیتلەردا گەشەکردنێکی زیاتری بە خۆیەوە بینیووە، واتا هیتلەر بەشێوەیەکی ژیرانەتر لە ئیل دوچێ تۆپی پێ و وەرزشی بەگشتی بەکارهێناوە بۆ کاری پڕوپاگەندە و لە خشتەبردنی جەماوەر، لێ کاریگەری ئیل دوچێ لە جێگەیەکدا هەمیشە دەگمەن و تایبەت دەمێنێتەوە، بەو پێیەی ئاسەواری فاشیزمی ئیتاڵی، تاکوو ئەمڕۆیش بە تۆپی پێی وڵاتەکەوە ماوە.


شارەزور؛ 104 حاڵەتی زیادەرۆیی بۆ سەر زەوییە كشتوكاڵیی و خزمەتگوزارییەكان تۆماركراوە\n06:46 - 02/12/2018\nچی روودەدات ئەگەر ژنانی دووگیان ددانەکانیان پشتگوێبخەن؟\nبزانە بیرکردنەوە لە شتە باشەکان چی لە تەمەنی مرۆڤ دەکات؟\nهۆشداری دەدرێت لە مەترسییەکانی نێرگەلە و جگەرە کێشان\nچی بەسەر جەستەدا دێت کاتێک شەکر دەخورێت؟\nتوێژەران راستییەکی شۆکێنەری کێکی رۆژی لەدایکبوون ئاشكرا دەکەن\nلە سنوری ناحیەی وارماوای سەر بەقەزای شارەزوور زیادەرۆیی بۆ سەر زەوییە كشتوكاڵی و خزمەتگوزارییەكان زیادی كردوە‌و هەرچەندە رێكاری یاسایی بەرامبەر سەرپێچیكاران گیراوەتەبەر، بەڵام بەشێك لەوانەی زیادەرۆیی ئەنجام دەدەن لەلایەن حزب و هێزە كۆمەڵایەتیەكانەوە پشتیوانی دەكرێن.\nلەسنوری ناحیەی وارماوی سەر بەقەزای شارەزوور 104 حاڵەتی زیادەرۆیی كردن بۆ سەر زەویە كشتوكاڵی و خزمەتگوزاریەكان تۆمار كراوە و بەرێوبەری ناحیەكەش رایدەگەیەنێت، رێكاری یاساییان لەگەڵ زیادرۆی كەرەكان گرتوەتە بەر.\nبەگوێرەی یاسایی ژمارەی 3یساڵی 2018ی پەرلەمانی كوردستان تایبەت بەلابردنی زیادەرۆیی بۆ سەرموڵكی گشتی پێویستە لە ماوەیی 24كاتژمێركەسی سەرپێچیكار ئاگادار بكریتەوە و پسوڵەی ئاگاداركردنەوەی پێبدرێت بەلابردنی زیادەرۆیەكەی و پێویستە لەسەر سەرۆكی یەكە كارگێریەكان لەماوەی 48 كاتژمێر فەرمانی لابردنی زیادەرۆییەكە بدات، بەڵام بەرێوبەری كشتوكاڵی شارەزوور رایدەگەیەنێت، زیاتر لە 40 دۆسیەی زیادەرۆی سەر زەوییە كشتوكاڵیەكان ساڵی پار بەر لێبوردنی گشتی كەوتوە.\nلە هەرێمی كوردستان و ناحیەی وارماوا بەشێك لە زیادەرۆییەكان بە پاڵپشتی حزب و هێزە كۆمەڵایەتیەكان ئەنجام دەدرێت و رێگری دەكەن لە رێكارە یاسایەكان.\nحكومەت وه‌ڵامی تره‌مپی دایه‌وه و ده‌ڵێت دوورگەی گرینلاند بۆ فرۆشتن نییە


ئه‌مریکا به‌رده‌وامه له هه‌وڵه‌کانی له عێراقدا\nی مانگی هه‌شـت ١١, ٢٠١٤\nڕۆژئاوا به‌رده‌وامه له هه‌وڵه‌کانی بۆ هێورکردنه‌وه‌ی ڕه‌وشه ناجێگیره‌که‌ی عێراق که ئه‌مریکا و به‌ریتانیا کۆمه‌کی پێویستی مرۆڤایه‌تی ده‌گه‌یه‌ننه خه‌ڵک له ده‌مێکدا هێرشه ئاسمانیه‌کانیش به‌رده‌وامن بۆ سه‌ر توندڕه‌وانی سوننه.\nناردن و گه‌یاندنی خوارده‌مه‌نی و ئاوی خواردنه‌وه بۆ خه‌ڵکی که‌مایه‌تیه ئایینیه‌کانی له ده‌ست توندڕه‌وانی ئیسلامی خۆیان ده‌ربازکردووه زۆر پێویسته.\nهاوکات بۆردومانه‌کانی فڕۆکه جه‌نگیه‌کانی ئه‌مریکاش به‌رده‌وامن بۆسه‌ر شوێنه‌کان و ئه‌و که‌ره‌ستانه‌ی له‌لایه‌ن توندڕه‌وانه‌وه به‌کارده‌هێنرێن.\nوه‌زیری کاروباری ده‌ره‌وه‌یی به‌ریتانیا (فیلیپ هامۆند) ده‌ڵێت ئه‌وه‌یعێراق پێویستیه‌تی چاره‌سه‌رکردنێکی سیاسیانه‌یه و ده‌شڵێت "چاوه‌ڕوان ده‌بین تابزانین ئایاحکومه‌تی نوێی عێراق حکومه‌تێکی فره لایه‌ن ده‌بێت یان نا".\nله کۆنگرێسی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکاش ڕه‌خنه گرتن له سه‌رۆک ئۆباما هه‌یه، له‌وانه سیناتۆری کۆماری (تێد کروز) ده‌ڵێت " ئه‌وه‌ی له عێراق ڕووده‌دات نیشانه‌ی شکستی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌یی (ئۆباما-کلنتۆن) ه.\nزانیاری زیاتر له ده‌قی ڕاپۆرته‌که‌ی مایکڵ بۆومان په‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مریکادایه:\nڕاپۆرتی ئه‌مریکا عێراق


دادگا و نوسەر! …. شەفیقی حاجی خدر – Denegkan\nدادگا و نوسەر! …. شەفیقی حاجی خدر\nکاتێ ئاساییانە بەگوێرەی بنەماکانی دێموکراسی و دەوڵەتی قانون، لەم ناونیشانەی سەرو بڕوانین، بارێکی نائاسیی دێتە‌پێشەوە و تەنانەت هێدمەگرتیش دەبین؛ چونکە هیچ پەیوەندییەکی راستەوخۆ لە نێوان ناواخنی پیشەی هەردوو تای هاوکێشەی ناونیشانەکە نابیندرێ؛ کەواتە بۆچی لەتەنیشت یەکدی ریزکراون؟\nجارێ لەبەراییەوە کە دادگا لە پرسێک دەکۆڵێتەوە، ئەوا راستەخۆ بزوێنەرێکی هەیە. واتە ئۆتۆماتیکیانە لەسەر بارێکی لەنگ هەڵناداتێ، بەڵکو لەڕێی دەزگایەکی گرنگەوە کە داواکاری گشتییە، هەڵدەداتێ. حیکمەتی ئەمەش هەموی بۆسەرەتای بێلایەنی و دادپەری و دەگەڕێتەوە. بۆیە کاتێک پرسی نوسەرێک دەچێتە بەردەم دادگا ئەوا رەهەند و لێکەوتەی دیکەی هەیە.\nلەسۆنگەی تریاس پۆلتیکای مۆنتسکیۆوە ئەلفوبێیەکی قانونیە کە سێ دەسەڵاتی لەیەکجیاواز و سەربەخۆ هەبن. رەنگبێ ئەو سەربەخۆییەتیە لە هەردوو دەسەڵاتی قانوندانان و کارگێڕیەوە زیاتر شتێکی تیۆری بێ، چونکە تێکچڕژاون. ئەمەش بابەتێکە دەچێتە خانەی قانونی دەستوری و لەم کورتە وتارەماندا جێی نابێتەوە.\nلی گەلٶ ئەوەی قانونناسان لەسەری رێککەوتون بێلایەنی وسەربەخۆبوونی دەسەڵاتی دادوەرییە.\nبابێینەوە سەر بنجوبانوانی پرسەکەمان. کاتێک پێوواژۆیەکی دادوەری دژی نوسەرێک رێکدەخرێ، بەگوێرەی قانونی عێراقی و لای خۆمان بە فلتەری داواکاری گشتیدا رەتدەبێ. دیاریشە هێشتا لای ئێمە داواکاری گشتی سەربەدەسەڵاتی کارگێڕییە و نەچۆتە نێو دەسەڵاتی سەربەخۆی دادوەری. ئەمە لەسەرێکەوە لەسەرێکی دیکەشەوە هەر لای ئێمە خودی دەسەڵاتی دادوەری بە لایەنە ماددی و واتاییەکەوە بە فلتەری هەردوو دەسەڵاتەکانی قانوندانان و کارگێڕیدا رەتدەبێ، یەکەمیان ئەوەیە کە قانونەکانی دەسەڵاتی یەکەم دەبێ پەیڕەوبکا، دووهەمیشیان چۆنیەتی دامەزراندن و دەرهاوێشتەکەی بە فلتەری دەسەڵاتی کارگێڕیدا رەتدەبێ، لەسەروی هەموشیانەوە پرسی بەحزبووبوونی جومگەکانی دەوڵەت. بێگومان ئەم رێکارەش راستگۆییەتی سەربەخۆیەتی و بێلایەنی دەسەڵاتی دادوەری دەباتە سەر سەنگی محەک.\nهەرچەندە مێژوش پڕە لەو پێشهاتانە، بەڵام دەمێکە مرۆڤایەتی و شارستانیەتەکەی حاشایان لێکردووە و سیستمی دێموکراسی و دەوڵەتی قانونیش بەرنەفرەتیانداوە.\nئەوەی جێی سەرنجە پرسی دادگاکردنی نوسەران کەزیاتر لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی ماددەی ٤٠٣ی قانونی سزادانی عێراقیدا خۆیدەبینێتەوە، چەند سەرەداوێکی لێدەبێتەوە: یەکەمیان دەقی قانونەکە بەو شێوەیەی ئێستا لە ١٩٨٩ گۆڕاوە، دیاریشە فەلسەفەی رژێم لە داڕشتنەوەی ماددەکە چی بووە. دووهەمیش ئەوەیە تۆبڵێ کێ بتوانێ پێناسەی ئەو کارانە بکا کە” ناموس و ئادابیی گشتی’ دەوڕوشێنن، وەک لەدەقی ماددەکەدا هاتووە. ئەو جۆرە پێناسە گشتگرانە راڤەی زۆر هەڵدەگرن، هەمودەم بوونەتە دوخی شمشێر بەدەست نیازی دەسەڵاتداران بۆ ئیجراکردنی حوکمیان.\nهەروەها شتێکی دیکەی هاوپێچیش؛ زۆرجار وایە لێکدانەوەی پێناسەی ماددەکە بەدیینەوە گرێدەدرێ یان پیاوانی ئایینی لەسەری هەڵدەدنێ. دەکرێ لەم پانتاییەشدا بگوترێ گەرهاتبا و هەمان لۆژیک سەد دووسەد ساڵێک لەمەوبەر هەبووایە، ئەوا شاعیر و نوسەری کورد ” زۆربەیان لەلانکەی مەلایەتییەوە پێگەییون” لەبەر حوکمی دادگاکە دەرنەدەچوون. ئیدی دادگای سەدەکانی ناوەڕاستی ئاوڕوپا لەنێو کوردەواریشماندا پەیڕەودەبوو. ئاخر لەبارەی کچ و مەی و عەشق و فەنابوون و رەمزو رموزەکانییەوە هەر لە حەزرەتی نالی وە بگرە تا شێخێکی تەریقەتی وەک سافی هیرانی، پێچەوانەی لێتێنەگەیشتن و لێکدانەوە سادەییە هەنوکەییەکەی داواکاری گشتی و دادگایە کە خاوەن قەڵەمێکی پێدادگادەکەن.\nسەیر لەوەدایە فەلسەفەی داواکاری گشتی و داگا بۆ دادگایی کردنی تاوانبارانە، کەچی ئەنفالچییەک بەنوێژی نیوەڕۆ دێت و دەچێت، بەڵام رۆح پەپولەیەکی نوسەر کە هەمیشە وەک مۆم بۆ نەتەوەکەی دەتوێتەوە دەکەوێتە بەر شمشێری دیمۆکلیسی ئەوەی پێی دەگوترێ ماددەی ٤٠٣ و دەرهاوێشتە سەقەتەکانی تێگەیشتنی داواکاری گشتی و دادوەری لای خۆمان.\nPrevious ئه‌گه‌ر کوردێکی سوریی بوومایه…\nNext کێشه‌کانی کانونی خۆپیشاندان له به‌راوردێکدا


مارمەتی، ئەو کڵیسایەی لە سەدەی 4ی زاینییەوە بوونی هەیە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nکڵێسا، یان دێری مارمەتی- ئەلقوش، دەکەوێتە سەر چیای ئەلعەلفەف یان مەقبال لە نزیک شاری موسڵی باکووری عێراق و یەکێکە لەشوێنە گەشتیارییە سەرەکیەکان.\nئەم کڵێسایە، لە کۆتاییەکانی سەدەی 4ی زاینی، بە هاوکاری سەنحاریبی پاشا لەلایەن قەشە مار مات بنیاتنراوە .\nشوێنی نیشتەجێبوونی ڕەبەنەکان لەخۆدەگرێت ، کە بە دیوارێکی گەورە دەورەدراوە.\nدێری (مارمەتی) لە ساڵی ۳٦۳ زایینی دروستکراوە کە تەمەنی دەبێتە ۱٦٥٥ ساڵ .\nلە سەر چیایەک دروستکراوە کە پرە لە دیمەنی سەیرو سەمەرە و چێژێکی زۆر بە گەشتیارانی دەبەخشێت.\nشوێنی مارمەتی، دەورە دراوە بە شارێکی وێرانبووی زۆر کۆن کە پڕە لە ئەشکەوت و کانی و ئاو.\nزۆربەی قەشە هەرەگەورەکانی موسڵی پێش سەدەها ساڵ لەم دێرەدا نێژراون کە هێشتا گۆڕەکانیان ماون.\nخەڵك ئەندامێكی پەڕلەمانی عیراق لە پشكی پارێزگای موسڵ ڕایدەگەیەنێت، بڕیاری هێنانەوەی خێزانە داعشییەكان لە سوریاوە بۆ شاری موسڵ ڕاگیرا و ئەو پاسانەشی…\nخەڵك لە پارێزگای نەینەوا ژمارەیەك تەرمی نەناسراو دۆزرانەوە و بەرگری شارستانیش دەڵێت: تەرمەكان تەنها ئێسك و پروسكیان ماونەتەوە و لەكاتی ئازادكردنی…


لیۆنێل میسی پەیامێکی بڵاوکردەوە | Yariga.net یاریگانێت\nدەستپێك/ئه‌وروپا/لیۆنێل میسی پەیامێکی بڵاوکردەوە\nVILLAREAL, SPAIN - APRIL 25: Lionel Messi of FC Barcelona reacts during the La Liga Santander match between Villarreal CF and FC Barcelona at Estadio de la Ceramica on April 25, 2021 in Villareal, Spain. (Photo by Aitor Alcalde Colomer/Getty Images)\nلیۆنێل میسی، یاریزانی هەڵبژاردەی ئارجێنتینا و یانەی بارسێلۆنای ئیسپانیا وەکو پاڵپشتیەکە بەرامبەر بایکۆتی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان لەلایەن یانەکانی پرێمەرلیگ پەیامێکی بڵاوکردەوە و پاڵپشتی ئەم هەڵمەتە دەکات.\nلە دوێنێوە سەرجەم یانەکانی پرێمەرلیگ وەکو ناڕەزایەتیەک بەرامبەر دروشمە رەگەز پەرستیەکان بەرامبەر یاریزانەکانی یانەکانیان، بریاریانداوە بۆ ماوەی سێ رۆژ بایکۆتی تۆرەکان بکەن و بەم بۆنەوە گۆڵکاری مێژووی بارسێلۆناش پەیامێکی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینستاگرام بڵاوکردووەتەوە و لە پەیامەکەیدا پاڵپشتی یانەکانی پرێمەرلیگ دەکات و هیواشی خواست چیدی هاندەران دروشمی رەگەز پەرستی بەرامبەر یاریزانەکان بەکار نەهێنن.\nمیسی لە بەشێکی پەیامەکەیدا دەڵێت ” بەم دواییە بینیم لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان 200 ملیۆن فانم هەیە، بەڵام زۆر دڵخۆشی نەکردووم، چونکە بەم دواییە کاردانەوەی زۆر خراب بەرامبەر بەشێک لە یاریزانەکان هەبووە ”.\n٦١ پێکان بۆ ریاڵ مەدرید لەم وەرزەدا!


رووسیا ئۆتۆمبێلێك دروست ده‌كات كه پێویستی به رێگه نییه\nكۆمپانیایه‌كی رووسی، هه‌ستاوه به دروستكردنی ئۆتۆمبێلێكی جۆری لاندرۆڤه‌ر كه خاوه‌نی تایبه‌تمه‌ندییه‌كی ده‌گمه‌ن و سه‌رنجڕاكێشه و پێویستی به رێگه نییه.\nكۆمپانیا رووسییه‌كه ناوی "رووساك"ه و به هاوكاری زانایانی زانكۆی نیجنی نۆڤگۆرد ئۆتۆمبێله‌كه‌ی دروست كردووه، ئۆتۆمبێله‌كه‌ش هه‌شت تایه‌ی هه‌یه و ده‌توانێت به‌و شوێنانه‌شدا رێ بكات كه رێگه‌یان تێدا نییه.\nبه‌گوێره‌ی ئه‌و هه‌واڵانه‌ی له‌وباره‌یه‌وه بڵاو كراونه‌ته‌وه، ئۆتۆمبێله‌كه به سه‌ركه‌وتوویی تاقی كراوه‌ته‌وه و ئه‌وه سه‌لمێنراوه كه ده‌توانێت تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی خۆی به شێوه‌یه‌كی سه‌ركه‌وتوو په‌راوه بكات.\nكۆمپانیاكه ئاماده‌یی خۆی نیشان داوه له‌وه‌ی كه ده‌توانێت ژماره‌ی پێویست له‌و ئۆتۆمبێله بۆ فرۆشتن به‌رهه‌م بهێنێت و ئه‌گه‌ریش ئه‌وه بكات، ئه‌وا پێشبینی ده‌كرێت زۆرترینی كڕیارانی ئه‌و ئۆتۆمبێله‌ی رووساك، ئه‌و كه‌سانه بن كه له بواری ده‌رهێنانی نه‌وت و گاز ئیش ده‌كه‌ن.\nگووگڵ نهێنی به‌كارهێنه‌رانی ئایفۆن ده‌دزێ


خۆرهەڵاتناسی نوێی فەرەنسی – KurdRawm\nگفتوگۆ لەگەڵ ئۆلیڤەر ڕوا–\nئۆلیڤەر ڕوا بەیكێكە لەدیارترین توێژەرانی فەرەنسی لەبواری ئیسلامۆلۆژیداو كارەكتەرێكی سەرەكی خۆرهەڵاتناسی نوێی فەرەنسییە. لەم گفتوگۆیەدا قسەمان لەبارەی ئەو ئاقارە خۆرهەڵاتناسیە بۆدەكات كەخۆی سەربەوانە، تاپێمان بڵێت لەچیدا لەخۆرهەڵاتناسی كلاسیكی جیاوازە. یان چی قوتابخانەی خۆرهەڵاتناسی فەرەنسی، لەهاوتا ئەنگلۆساكسۆنیەكەی جیادەكاتەوە كەگرنگترین كارەكتەرەكانیان (لەڕیزی پێشەوەشیاندا بێرنارد لویس) چونە ئامێزی كۆنزێرڤاتیڤە نوێیەكان لەئەمریكا، دوای هێرش و پەلامارەكانی یانزەی سێپتەمبەری 2001. یاخود چۆن ئەو خۆرهەڵاتناسییە نوێیە دەتوانێت كاریگەری لەسەر ڕای گشتی خۆرئاوا، دەربارەی ئیسلام و موسڵمانان دابنێت؟\n*پێتوایە لەخۆرهەڵاتناسی فەرەنسیدا، قوتابخانەیەكی نوێ و تایبەت هەبێت؟ گەر هەبێت بەچی لەخۆرهەڵاتناسی كلاسیكی خۆی جیادەكاتەوە؟\n-بەبۆچونی من مەسەلەكە پەیوەندی بە (قوتابخانە)وە نییە بەمانای فیكریی وشەكە، واتە ئاقارێكی فیكریی یەكگرتوو نییە كەپاشخانێكی فەلسەفی یاخود ئاڕاستەیەكی ئایدیۆلۆژی دیاریكراوی هەبێت. وەلێ لەو بوارەی بەگشتی پێی دەوترێت خۆرهەڵاتناسی و بەدیاریكراویش لەكایەی ئیسلامۆلۆژیدا، لەئێستادا بەفیعلی تایبەتمەندیەكی فەرەنسی هەیە. ئەو تایبەتمەندیەش بەرلەهەر شتێ لەهێنانە ئارای قەڵەمبازێكی ڕادیكالانەیە لەشێوازی ڕێكخستن و ئاڕاستەكردنی تیمی توێژەران، بەجۆرێك ئیسلامناسی لەقۆناغی خۆرهەڵاتناسی لای ئێمە، لەقۆناغی خۆرهەڵاتناسە كلاسیكیەكانەوە (ئەوانەی لەبنەڕەتدا گرنگیان بەوەدەدا ببنە پسپۆڕ لەكایەی لێكۆڵینەوەی قورئان و مێژووی ئیسلامی و زمان و ئەدەبیاتی خۆرهەڵات)دا، نمونەكانیان وەك (مەكسیم ڕۆدنسۆن و ژاك بێرك و كلۆد كاهین)، گوازرایەوە بۆ نەوەیەكی نوێ لەتوێژەران كە لەبنەڕەتدا پسپۆڕبوون لەبواری سۆسیۆلۆژیاو زانستە سیاسیەكاندا. ئەم توێژە نوێیەی لێكۆڵیاران، پێیان وانییە لێكۆڵینەوەی فیقهی قورئان یان لێكۆڵینەوەی مێژوویی، ئامرازی سەرەكیان بێت بۆ تاوتوێكردنی دیاردە هاوچەرخەكانی ئیسلامی یان شرۆڤەكردنیان، بەڵكو سەنگی مەحەك بەلای ئەوانەوە توێژینەوەی مەیدانییە.\nخۆرهەڵاتناسە كلاسیكیەكان پێیان وابوو، فێربوون و خوێندنی قورئان و شارەزابوون لەبواری مێژووی ئیسلامی ئەو كلیلە زانستیەیە ڕێیان پێدەدات تا لەدیاردە ئیسلامیەكان تێبگەن و بتوانن تاوتوێیان بكەن، بەدیاردە هاوچەرخەكانیشەوە. بەڵام ئەو نەوەیەی ئێمە لەئێستادا، ئەو دیدگا بەرتەسكەی تێپەڕاندووەو بەلای ئێمەوە ئاگاداربوون لە قورئان و مێژوو و زمان و ئەدەبیاتی خۆرهەڵات، نابنە كەرەستەی توێژینەوە تا لەمیانەی هاتۆچۆو سەفەرو توێژینەوە مەیدانیەكانماندا بەكاریان بهێنین.\nئێمە بە پێچەوانەی خۆرهەڵاتناسە كلاسیكیەكانەوە، نامانەوێت بۆ تێگەیشتن یان شرۆڤەكردنی واقیعی حاڵی ئیسلامی لەئێستادا، پەنابەرینە بەر هەڵدانەوەی لاپەڕەكانی فیقهو ئەدەبیاتی كۆن و مێژوو، بەڵكو وەها مامەڵە لەتەك دیاردە هاوچەرخەكانی جیهانی ئیسلامیدا دەكەین كەبەرهەمی ساتەوەختی ئێستان و بەهەمان ئەو كەرەستانەی توێژینەوەی زانستیش، تاوتوێیان دەكەین كەبۆ شیكردنەوەی یان لێكۆڵینەوەی دیاردەیەكی كۆمەڵایەتی یاخود سیاسی دەیگرینەبەر، ئیدی خۆرهەڵاتی بێت یان خۆرئاوایی. ئەمەش ئەوە ناگەیەنێ كەئەم نەوەیە لەتوێژەرانی نوێی بواری ئیسلامناسیدا، یەك دیدگایان هەبێت یان هەموو وەك یەك هاوڕابن، بەڵكو هەریەكەیان تایبەتمەندی خۆیانیان هەیەو خاوەن ڕوانگەو بیروبۆچونی خۆیانن. بەڵام ئەو خەسڵەتە هاوبەشەی وایلێكردون لەبواری ئیسلامۆلۆژی یاخود خۆرهەڵاتناسی بەگشتی ببنە دیاردەیەكی تایبەت، ئەوەیە تێكڕایان پسپۆڕن لەسۆسیۆلۆژیا یاخود لەزانستە سیاسیەكاندا، هەرئەوەش وایلێكردوون توێژینەوەی مەیدانیان لەخوێندنەوەو تاوتوێكردنی دەقەكان بەلاوە گرنگتر بێت.\nبۆنمونە من سەروەختێك دەستم بەوەكرد شارەزایی لەكاروباری ئەفغانستاندا پەیدابكەم، زمانی فارسیم خوێندو لەوبوارەدا بڕوانامەی دیبلۆمم وەرگرت، بەڵام دوای ئەوە نەهاتم وەك هەر خۆرهەڵاتناسێكی كلاسیكی دیكە، ساڵانێكی زۆر خۆم بەخوێندنەوەی ئەدەب و شیعری فارسی كۆنەوە خەریك بكەم، بەڵكو بڕیارمدا بچمە سەر زەمینەی واقیع، تا بەشێوەیەكی مەیدانی باس و لێكۆڵینەوەكانم بكەم. لەوێ لە گوندو لادێكانی ئەفغانستاندا بواری ئەوەم بۆڕەخسا، تا شارەزای زیاتری زمانی فارسی بم و هاوكات پەی بەتایبەتمەندێتی كلتوری لۆكاڵی ئەو وڵاتە بەرم، بەشێوەیەكی دروست و ڕاست و ڕەوانتر لەوەی كەڕەنگە لەخوێندنەوەی مێژوو و ئەدەبیاتی فارسی بەشێوەیەكی تیۆری، دەسگیرم بوایە.\n*ئەو هۆكارانە چی بوون ڕۆڵیان لەو وەرگۆڕانە میتۆدیەدا هەبوو كەبووە مایەی، دەركەوتنی نەوەی ئێوە (نەوەی خۆرهەڵاتناسە نوێیەكانی فەرەنسا)؟\n-سەرەتاو وەك ئەمانەتێكی زانستی دەبێت دان بەوەدابنێم كەنەوەی ئێمە، لەسفرەوە دەستی پێنەكرد. ئێمە یەكەمین كەس نەبووین لەبواری خۆرهەڵاتناسیدا پشتی بەنزیككاریی سۆسیۆلۆژی مەیدانی بەستبێت. ئێمە گەر بێت و لەئێستادا ئاوڕێك لەخۆرهەڵاتناسێكی كلاسیكی فەرەنسی وەك مەكسیم ڕۆدنسۆن بدەینەوە، ئەوا دەبینین لەڕووی تیوریەوە پسپۆڕ بووە لەكایەی فیقهی ئیسلامیدا، وەلێ لەهەمان كاتدا توێژەرێكی مەیدانیش بووە. لەبەرئەوەی خاوەن ئایدیایی چەپڕەوانە بوو، ئەوا بایەخێكی تایبەتی بەبزاوت و دیاردە كۆمەڵایەتیەكان داوە.\nبۆیە ناكرێت بڵێین نەوەی ئێمە، دابڕانێك لەگەڵ كەلەپوور‌و كار‌و بەرهەمەكانی مەكسیم ڕۆدنسۆندا دروست دەكات. نەخێر ئێمە درێژەپێدەری ئەو ڕێچكایەن كەئەو دەستی پێكرد. هەرچەندە ئێمەومانان لەبەردەستی ئەودا پەروەردە نەبووین و ڕاستەوخۆ لێیەوە فێرنەبووین، وەلێ توێژینەوە مەیدانیەكانی بوو بە بەردی بناغەیەك و دواتر لەگەڵ دەركەوتنی نەوەی ئێمەدا، پەرەی سەندو بەرەو پێشچوو. تاوایلێهات بوو بەدیاردەیەكی زانستی و لێكۆڵینەوەی تایبەت و سەربەخۆ، بەوجۆرەی كەئامرازی توێژینەوەی تایبەت بەخۆیی هەیەو پشت بە نزیككاریەكی خۆرهەڵاتناسی جیاواز دەبەستێت، لەڕوانگەی سۆسیۆلۆژیا و زانستە سیاسیەكانەوە. لەڕووی میتۆدیشەوە دەكرێت بڵێین، نەوەی ئێمە درێژە پێدەرێكی سروشتی بەرهەمی هەندێ لەو خۆرهەڵاتناسە فەرەنسیانەیە كەبەر لەئێمە لەبوارەكەدا كاریان كردبوو. ئەو گەشەو بەروپێشچونەشی ئێمە بەدەستمان هێنا، لەبنەڕەتدا پشت ئەستوربوو بەو پاشخانە زانستی و مەعریفیەی، بەرهەمی توێژینەوەو لێكۆڵینەوەكانی نەوەكانی بەرلەخۆمان بوو.\nوەلێ هۆكارگەلێكی دیكەش هەبوون لەدەرەوەی چوارچێوەی توێژینەوەو میتۆدیداو كەم تا زۆریش ڕۆڵیان هەبووە لەدروستكردنی ئەو وەرچەرخانەی، ڕێگەی لەبەردەم دەركەوتن و دروستبوونی نەوەی ئێمەدا کردەوە. ئەو هۆكارانە پەیوەندیان بەڕوداوگەلێكی سیاسی دیاریكراوەوە هەبوو كەبوونە باعیسی دروستبوونی بایەخدانێكی كۆمەڵایەتی لای ئێمە لەخۆرئاوا، بەكاروباری وڵاتانی ئیسلامی. ئەو بایەخدانە چڕوپڕەش لەگەڵ بەرپابوونی شۆڕشی ئیسلامی لە ئێراندا دەستی پێكرد، پاشان زیاترو زۆرتربوو هەتا ئەمڕۆش هەر لەبرەودایە. ئەو گرنگیدانەی ڕای گشتی خۆرئاوا بەدیاردەی ئیسلامی لەهەموو ڕوویەكەوە (سیاسی، بانگخوازی، جیهادی)، وایكرد ئەو باسوخواسانەی لەبارەی ئیسلامەوە دەنووسرێن، ئاڕاستەیەكی سۆسیۆلۆژیانە بگرێتەبەرو هەرئەوەشبوو نەوەی ئێمە، كردیە ئامرازێك یان نزیككاریەك بۆلێكدانەوەو تێگەیشتن لەدیاردەی ئیسلامی. دواتریش ڕونكردنەوەی بۆ ڕای گشتی، تا بەپاشخان و مەبەست و ئامانجەكانی ئاشناببێت.\nلێرەدا دەمەوێت جەخت لەوەبكەمەوە كەئەو فزوڵە كۆمەڵایەتیە، بووە باعیسی ئەوەی ڕای گشتی خۆرئاوا گرنگی بەتوێژینەوەكانمان بدەن، بەمەبەستی تێگەیشتن و حاڵی بوون لەدیاردەی ئیسلامی. ئەم پێدراوەش بووە بەچەق و پایەیەكی گرنگ، بۆ دەستنیشانكردنی خەسڵەت و تایبەتمەندێتی ئەوەی بەقوتابخانەی نوێی خۆرهەڵاتناسی فەرەنسی ناودێریانكرد، گەربێتو بەقوتابخانەی خۆرهەڵاتناسی ئەنگلۆساكسۆنی بەراورد بكرێت. توێژینەوەكانی ئێمە لەبنەمادا پەیوەستە بەدامەزراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی و سەنتەرەكانی توێژینەوەی زانكۆیی كەسەربەخۆن و بەدوورن لەدەسەڵاتی سیاسی. ئەمە لەكاتێكدا خۆرهەڵاتناسی ئەنگلۆساكسۆنی، زۆر بەتوندی پەیوەستە بەناوەندی بڕیاری سیاسی و سەربازی و بەگروپەكانی فشار و لۆبی جیاجیاوە.\nسەرەڕای ئەوەی هەندێ لەهاوكارو هاوپیشەكانم دەیانەوێت باسی لێبكەن، بەڵام كاریگەری ئێمە لەسەر دامەزراوە سیاسیەكان زۆر لاوازەو لای فەرمانڕەواو سیاسەتمەداران قسەمان ناڕوات و گوێمان لێناگرن، ئەویش لەبەرئەوەی سیاسەتمەداران لۆژیكێكی جیاواتریان هەیە بۆ سەیركردن و مامەڵەكردن لەگەڵ شتەكاندا.\nبۆ نمونە گەربێتو ناوە دیارو گرنگەكانی خۆرهەڵاتناسانی وەك (ژاك بێرك و ڕیمی مۆنتانێ) وەربگرین، دەبینین حەزو خولیای خۆرهەڵاتناسیان سەروەختێك دەستی پێكردووە كە لەكۆلۆنیەكانی فەرەنسا لەمەغریبی عەرەبی سەربازبوون و لەخزمەتی سەربازیدا بوون. وەلێ دواتر هەوڵ و توێژینەوەكانیان ئاڕاستەیەكی هەواڵگریانەیان نەگرتەبەر، وەك ئەوەی هاوسەردەمەكانیان لە زۆربەی ئەزموونە ئەنگلۆ ساكسۆنیەكاندا پەیڕەویان كردو كردیانە پیشە. ئەوانەی سەرمەشقی خۆرهەڵاتناسی فەرەنسی بوون، لە قۆناغی هێرش و پەلامارە كۆلۆنیالیستەكاندا، توانیان سود لەتێكەڵ بوون و لەنزیكەوە ئاشنابوونیان بەدانیشتوانی ئەو ناوچانەوە وەربگرن، بۆ ئەنجامدانی توێژینەوە سۆسیۆلۆژی و ئەنترۆپۆلۆژیە گرنگەكانیان. ئەوەش وایكرد بتوانن، لەتایبەتمەندێتی كلتوریی لۆكاڵی ئەو كۆمەڵگە ئیسلامیانە تێبگەن كە تێكەڵیان بووبوون و لەنێویاندا ژیابوون.\nهاوکات هەرئەوەش وایلێكردن تا لەدوایدا، ببنە لایەنگری پرسی ڕزگاریی خوازیی نیشتمانی ئەو میللەتانەی پێشتر كۆلۆنیالستی فەرەنسابوون. هەروەها دواتریش بوون بە پێشڕەو و پێشەنگی تیۆرسین و دروستكردنی (سیاسەتی عەرەبی)، بۆ فەرەنسا. ئەوە بوو بەخاڵی دەسپێك و دابڕانی یەكجارەكی، لەگەڵ خۆرهەڵاتناسی ئەنگلۆساكسۆنی و هاوكات ئەوانە ڕۆڵێكی بەرچاویان گێڕا، بۆ ئەوەی خۆرهەڵاتناسی فەرەنسی جیاوازبێت و تایبەتمەندی خۆیی هەبێت. سەروەختێكیش نەوەی ئێمە دەركەوت ئەو دابڕان و جیاوازییە قوڵتربووەوە، ئەویش بەهۆی ئەوەی توانیمان وەك كۆمەڵە توێژەرێكی ئەكادیمی، سەربەخۆیی فیكری و دارایمان بپارێزێن و پەراوێزێكی ڕەخنەیش هەبێت، لەبەرامبەر دامەزراوە فەرمییەكان و مەڵبەندی بڕیاری سیاسی و سەربازیش.\nئەڵبەتە پێدراوێكی ئەكادیمیش هەبوو كەڕۆڵی لەو دابڕانەدا هەبوو، ئەویش بریتی بوو لەهەوڵی ئێمە بۆ نوێكردنەوەی ئامرازی توێژینەوە زانستیەكانمان، بەوە توانیمان میتۆدی زانستە مرۆییە هاوچەرخەکان بەسەر ئیسلامۆلۆژی كلاسیكی (كەخەسڵەتێكی فیقهی هەبوو)، زاڵ بكەین. خاڵی دەسپێك و هەنگاوی سەرەتای ئێمەدا لەوەدا ئەوەبوو، دیاردەی ئیسلامی بەوجۆرەی تاوتوێی دەكەین و لێیدەكۆڵینەوە، ئەزمونگەلێكی ئایینی پوخت نییە، بەڵكو لەهەمان كاتدا سەرشارە بەكاریگەرێتی ژینگە كۆمەڵایەتیەكەی و بارودۆخی سیاسی لەساتەوەختی ئێستایدا. ئەوەش سەرچاوەی ئەو دابڕانەیە یاخود ئەو (خەرەندە فیكریەیە) كە لەخۆرهەڵاتناسانی ئەنگلۆساكسۆن، جیادەكاتەوە.\nلێرەشدا هەرتەنها مەبەستم بەرهەمەكانی بێرنارد لویس و ئەوانە نییە كەشوێن پێی هەڵدەگرن، بەڵكو هەندێ لەو خۆرهەڵاتناسە ئەمریكیانەش دەگرێتەوە كەوەك لایەنگری ئیسلام ناودەبرێن، وەك جۆن ئۆسبۆزیتۆ. بێرنارد لویس لەمڕۆدا پشت بەو توێژینەوەو زانیاریانە دەبەستێت كەسەبارەت بەكەلەپوور و مێژووی كۆنی ئیسلامی گەڵاڵەی كردووە، تابتوانێت لەبەر ڕۆشنایی ئەوانەدا دیاردەكانی ئیسلامی هاوچەرخ تاوتوێ بكات و تێیان بگات. هەرئەوەش دەتوانێت پێمان بڵێت، بۆچی بەوە گەیشت تاخۆی بهاوێتە ئامێزی نیوكۆنزێرڤاتیڤەكان. لەبەرامبەر ئەوەدا جۆن ئیسبۆزیتۆ وەك لایەنگری نیشاندانێك بۆ ئیسلام و موسڵمانان، لەهەمان چاوگی كەلەپوورخوازیەوە وەڵام دەداتەوەو پێیوایە، پەیامی ئیسلام وەك بەوجۆرەی لەقورئاندا هاتووە (پەیامی خۆشەویستی و تۆلێرانس و میانڕەوییە).\nبەڵام ئێمە دەڵێین لەهەردوو حاڵەتەكەدا، لەتوێژینەوەكانیاندا كەموكوڕی هەیە، کەموکوڕیەکەش لەوەدایە كەدیاردەكانی ئێستای جیهانی ئیسلامی بەتەنها، لەبەر ڕۆشنایی تێكستە فیقهیەكاندا شرۆڤە ناكرێن و بەگێڕانەوەی كەلەپووری مێژووی ئیسلامی ناتوانین لەواقیعی حاڵی ئێستا تێبگەین، بەڵكو پێویستە بەر لەهەرشتێ هەر ئەزموونێكی ئیسلامی، لەكۆنتێكستی ئەو بارودۆخە كۆمەڵایەتی و سیاسیە هاوچەرخەدا دابنێین و بیخوێنینەوە كەدەوری داوە.\nئەم نزیككارییە تەنها شتێكە بوارمان بداتێ بۆئەوەی بزانین، چۆن چۆنی كارەكتەرێك یان ئاقارێكی ئیسلامی دیاریكراو دەبێتە میانڕەو، لەكاتێكدا كەسێكی دی یاخود ئاقارگەلێكی تر ئاڕاستەیەكی زۆر ڕادیكالانەتر دەگرنەبەر. لەگەڵ ئەوەی هەرهەموویان یەك تێكستی قورئانی سەرچاوەیانەو یەك مەرجەعیەتی فیقهی هاوبەشیشیان هەیە.\n*تەنانەت ئێوە خۆشتان وەك (خۆرهەڵاتناسانی نوێ) لەفەرەنسا، هەربەكەتان پاشخان و ئینتیمای سیاسی خۆتانتان هەیە. هەرئەوەشە وایكردووە تێزەو بیروبۆچونەكانتان لێك دووربن و هەندێ جاریش دژبەیەك بن، سەرباری ئەوەی ئامرازی توێژینەوەی هاوبەش بەكاردێنن؟\n-ئێمە لەبەرئەوەی لەتوێژینەوەكانماندا نزیككاریەكی زانستی هاوبەش بەكاردێنین و ئەوەش پشت ئەستوورە بەئامرازەكانی توێژینەوەی زانستی و ئەو ڕێسایانەی لەبواری زانستە مرۆییە نوێیەكاندا كاری پێدەكرێت، ناكاتە ئەوەی هەردەبێت بگەینە هەمان مەبەست و دەرەنجام. بەفیعلی لەنووسینەكانماندا هەمەچەشنی و هەمە جۆرییەكی گەورە هەیە، هەریەكەو كارەكتەرو شێوازو دنیابینی تایبەتی خۆیی هەیە. هاوكات سوربوونمان لەسەر تۆخكردنەوەی ڕەهەندی توێژینەوەی مەیدانی، مانای ئەوە ناگەیەنێت كەئێمەومانان دەتوانین بگەینە پلەی كەماڵ، واتە بگەینە ئەو ئاستەی بتوانین كاریگەری و ڕەنگدانەوەی هەڵوێست و ئایدیا‌و بیر‌وباوەڕی سیاسیمان، بەسەر توێژینەوەو بەرهەمەكانمانەوە نەهێڵین و تێیان پەڕێنین. لەبەرئەوە لەنێو ئەم (قوتابخانە) خۆرهەڵاتناسیە نوێیەی فەرەنسادا، دیدگاو ئاڕاستەی سیاسی و فیكری جۆراوجۆر دەبینیت.\nبۆنمونە ژیڵ كیبل لەبیركردنەوەی كۆنزێرڤاتیڤە نوێیەكانی ئەمریكا نزیکەو دیدگای سیاسی ئەو بەگشتی، زۆر لەڕوانگەی بێرنارد لویس بۆ جیهانی ئیسلامی بەدوورنییە. بەڵام لەبەرامبەریشدا فرانسوا بۆرگامان هەیە كەمەیلێكی چەپڕەوانەی هەیەو لایەنگری كێشەكانی جیهانی سێهەمە، ئەوەش بەڕوونی لەوبەرهەمانەی لەسەر ئیسلام و جیهانی ئیسلامی نوسیوونی، ڕەنگیان داوەتەوە. ئەو ئاقاری جیهانی سێهەم خوازییە. بەسەر بەرهەمەكانی كۆچكردوو میشێل ساریشدا زاڵە. بەداخەوە كەزوو مردو لەدەستمان چوو، چونكە من بۆخۆم حەزمدەكرد ببینم چۆن چۆنی تێڕوانینی بۆ جیهانی ئیسلامی، دوای هێرش و پەلامارەكانی یانزەی سێپتەمبەر، گۆڕانی بەسەردادێت.\n(ئۆلیڤەر ڕوا) وەك زانایەكی بواری ئیسلامۆلۆژی\nساڵی 1949 لەشاری (لارۆ شێل) لە خۆرئاوای فەرەنسا لەدایك بووە. بەڕەچەڵەك پرۆتستان مەزهەبە. بڕوانامەی لەفەلسەفەو دكتۆرای لەزانستە سیاسیەكاندا هەیە. لەئێستادا لەلایەك بەڕێوەبەری لێكۆڵینەوەیە لە قوتابخانەی باڵای فەرەنسی بۆ زانستە كۆمەڵایەتیەكان، لەلایەكی دیكەشەوە بەڕێوەبەری توێژینەوەیە لەسەنتەری نیشتمانی فەرەنسی بۆ توێژینەوەی زانستی.\nلەسەرەتای هەشتاكانی سەدەی ڕابردودا دەستی بەخوێندن لەبواری ئیسلامۆلۆژیدا كردووە، ئەویش لەپای چەند سەردانێكی بۆ ئێران و ئەفغانستان، بەمەبەستی ئەنجامدانی توێژینەوەی مەیدانی. ساڵی 1985 یەكەمین كتێبی خۆی لەبواری ئیسلامناسی لەدەزگای (سوی) لەپاریس بەچاپ دەگەیەنێت. ناونیشانی كتێبەكەشی ئەمەیە: (ئەفغانستان: ئیسلام و مۆدێرنەی سیاسی).\nدیارترین چاپكراو و بەرهەمەكانی دیكەی ئەمانەن:\n-شكستی ئیسلامی سیاسی (1992).\n-ژینالۆژیای بزاوتە ئیسلامیەكان (1995).\n-ئاسیای ناوەڕاستی نوێ یان كارگەی نەتەوەكان (1997).\n-ئێران: چۆن دەكرێت لەشۆڕشی ئایینی دەربازبین؟ (1999).\n-بەرەو ئیسلامێكی ئەوروپی (1999).\n-تۆڕە ئیسلامیەكان: فیدراسیۆنی ئەفغان – پاكستانی (2002).\n-بەجیهانیبوونی ئیسلام (2002).\n-توركیای ئێستا: ئایا وڵاتێكی ئەوروپیە؟ (2004).\n-ئیسلام و عەلمانییەت(2004).


– 2018-03-08Posted in: فرە بابەت\nدراوسێیه‌كی هه‌ژاری یه‌كجار ساویلكه‌مان هه‌بوو به كرێكاری نانی ماڵومنداڵی ده‌رده‌كرد و ئه‌وه‌ی كۆی ده‌كرده‌وه جاركیان دای به‌گایه‌ك و له چه‌ژنی قورباندا سه‌ری بری و بۆ ساڵی دووه‌م گایه‌كی تری دا به‌ئه‌رزدا و دواتر ئه‌وه‌ی كه هه‌موو رۆژێك هاواری نه‌بونی ده‌كرد كه هیبوو ده‌ستی كه‌وت پێ رۆیشت بۆ حه‌ج و سواڵكه‌ر به‌زه‌یی پێی ده‌هاته‌وه. ئه‌وه‌ی به ره‌نجی گینا یده‌ریده‌كرد له سعودیا خه‌رجی ده‌كرد و پاش ئه‌وه به ده‌ست كرێكاری و نه‌بونیه‌وه ده‌یناڵاند. ئا له‌م شێوه‌یه به سه‌دان هه‌زار كه‌سمان هه‌یه له‌كوردستاندا. بۆیه رۆیشتنی خڵك بۆ عومره له‌سه‌ر حسابی خێزان و منداڵ ناحه‌قیه‌كه ده‌بێت شه‌رعیش قبوڵی نه‌كات.\n1- كردنه‌وه‌ی فرۆكه‌خانه‌كان ه‌ته‌نها بۆ كارێكی تایبه‌تی وه‌ك عومره؛ واتای مانه‌وه‌ی داخراوی فرۆكه‌خانه‌كان ده‌گه‌ینێت، وه‌زعه‌كه وه‌ك خۆی ده‌مێنێته‌وه و ته‌نها به‌هه‌مان شێوه‌ی حاڵه‌تی له ناكاو و بواری مرۆڤایه‌تی حساب ده‌كرێت.\n2- هه‌ڵوێستی سعودیه ئه‌وه‌نده ئه‌رێنی نه‌بوو له‌مه‌ر ریفراندۆم و قه‌یرانه‌كانی كوردستان و ئه‌و مێژووه زۆر جوانه‌شی نه‌بووه له دسه‌ڵاته‌كانی پێش روخانی سه‌دامدا تاوه‌كو به ئاسایی وه‌ربگیرێت و تا ئێستا به لاكردنه‌وه‌یه‌كی بچوكی عه‌بادی به‌ره‌و ریاز سعودیه هه‌موو ئدیعاكانی پێشه‌وه‌ی سریه‌وه و تائێستاش بۆ رازیكردنی ده‌سه‌ڵاتی عیراق رۆژنیه به بۆنه و بێ بۆنه چه‌خت له‌سه‌ر یه‌كپارچه‌یی خاكی عیراق نه‌كاته‌وه. تۆش وه‌ك پاره‌ی نه‌وته‌كه‌ی داهاته‌كانی زیاد بكه‌یت له‌سه‌ر حسابی رۆڵه‌كانی خۆت.\n1- عومره جگه له رێگه‌دان بۆ چوونه ده‌ره‌وه‌ی زۆرێك له‌پاره‌ی كوردستان و به‌تایبه‌تی دراوه جیهانیه‌كانی وه‌ك دۆلار و یۆرۆ بۆ ده‌ره‌وه،هیچیتر نیه، به تایبه‌تی ئه‌مه‌ش له‌م كاته قه‌یراناویه‌ی كوردستاندا ده‌كرێت، كه زیانی زۆرتر ده‌بێت له لایه‌نی به‌فیرۆدانی دراوی قورس و كه‌مكردنه‌وه‌ی له نێوخۆدا كه له‌پێویسته‌یكانی ئاساییكردنه‌وه‌ی باری ئابووری كوردستانه.\nبۆیه باشترین هه‌ڵوێستی ره‌سمی ده‌سه‌لاتی كوردستانه ئه‌وه‌یه كه ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی كه تاوه‌كو فرۆكه‌خانه‌كان بۆ سه‌رجه‌م گه‌شته‌كان نه‌كرێنه‌وه، حكومه‌تی هه‌رێمیش رێگه نه‌دات ته‌نانه‌ت وه‌ك ناره‌زایه‌تیه‌ك بۆ عومره‌ش به‌كار بێت و وه‌ك بایكۆتێكی جیهانی حسابی بۆ بكات و بۆ رای گشتی جیهان رایبگه‌یه‌نێت.


دیسانەوە ڕیفراندۆم: پێویستە دوای لێبوردن بكەن\nكۆرۆنا ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراقی كۆكردەوە\n05.02.2020 11:00 PM\nبا واز لەوە بهێنین هەر چەند ڕۆژێك دوای ئەنجامدانی ڕیفراندۆمەكە، بكەرە سەرەكییەكانی ریفراندۆم. بە كردەوە لە ئەنجامدانی ڕیفراندۆمەكە پەشیمان بوونەوە و هەموو ھەوڵەكانیان بۆ ئەوە تەرخان كرد بگەڕێنەوە بۆ كەمتر لە دۆخی بەر لە ئەنجامدانی ڕیفراندۆمەكە. بەدوای كەسێكدا دەگەڕن لە بەغدا ئامادەبێت بیانبینێت و قسەیان لەگەڵدا بكات. دەرەنجامەكانمان بینیی و زانیمان ھەرێمیان بە چ دەردێك برد.\nبەڵام لە ئێستادا هەمان ئەو بكەرانە تەنھا بە كردەوە نا، بەڵكو بە دەنگی بەرز، جارێك بە میدیای ئێرانی دەڵێن ”ڕیفراندۆم ھەڵە بوو” (ئەمە نێچیرەوان بارزانی وتی). جارێك ی تر بە میدیای فەرەنسیی دەڵێن ”ڕیفراندۆم تەنها بۆ زانینی خواست و ئارەزووی خەڵك بووە“ و ”هەرگیز كردەی ڕاگەیاندنی دەوڵەت لەئارادا نەبووە“.\nئینجا هەمان ئەو قسەیە دووبارەدەكاتەوە كە زۆربەی كوردێك لەسەر بێشكەوە فێریدەبێت: ”باوەڕبوون بە سەربەخۆیی كوردستان و ئارەزوی سەربەخۆبوون شتێكە و واقیعیش شتێكی ترە“، (ئەمەیان مەسرور بارزانی دەڵێت).\nبێگومان سەرجەمی ئەم قسانەی ئەو دوو ئامۆزایە لێرەدا دەیكەن تەواو ناكۆكن بەو هەڵمەتی پڕوپاگەندەیەی لە سەردەمی ڕیفراندۆمدا ئەنجامیان دا، هەڵەتێك تیایدا ”بای بای“ان لە عێراق دەكرد و جەغتیان لەسەر ”هەڵوەشاندنەوەی سایكس پیكۆ“ ئەكرد، كەسانێكیان هێنابوە سەر شاشەكان دەیانگوت ”لە قورئاندا پێشبینی دروستكردنی ئەو دەوڵەتە“كراوە.\nڤلادیمێر ئیلیتش لێنین لە شوێنێكدا دەڵێت ”سیاسیی باش ئەو كەسە نییە كە هەڵە ناكات، بەڵكو ئەو كەسەیە كە هەڵەی ستراتیژیی ناكات“.\nئەم سیاسیە كوردانە لە جۆری ئەو سیاسیانەن كە بەردەوام هەڵەی ستراتیژیی دەكەن، مێژووی دوای ڕاپەڕین پڕیەتی لە هەڵەی ستراتیژیی یەك لەدوای یەك و ڕیفراندۆمیش دواهەمین هەڵەی ستراتیژیان نابێت و نییە. بەڵام كێشەكەدا لەوەدایە ئەمانە نایانەوێت و هەستی ئەوەیان تێدا كە پێویستە باجی ئەو هەڵانە بدەن. ئەوان هەڵەی ستراتژیی دەكەن و میلەتەكە دەبێت باجەكەی بدات.\nئێستا دوای ئەم هەموو دانپیانانە كاتی ئەوە هاتوە، لانیكەم، داوای لێبوردن لە هەموو ئەو كەسانە بكەن كە لەسەر ئەو قسانەی ئێستا خۆیان بە دەنگی بەرز دەیكەن، بە جاش و خائین و ناپاكیان دەكردن.\nئەم داوای لێبوردنە سادەترین و سەرەتایترین شتێكە ئەنجامیبدەن.\nكۆرۆنا ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراقی كۆكردەوە


کامبیز که‌ریمی شاعرێکە به هه‌ناسه‌ی کۆڵان و شه‌قامه‌کانی سنه - Mehr News Agency\n3 rezberê 2018 - 12:49\nNews Code 21403\nکامبیز که‌ریمی شاعرێکە به هه‌ناسه‌ی کۆڵان و شه‌قامه‌کانی سنه\nڕۆمان نووسی ناسراوی کورد له کۆبوونه‌وه‌ی پەردەلادان له ئەلبۆمی ئێواره‌ی مناڵی به‌رهه‌می کامبیز که‌ریمی، وتی: هه‌ناسه‌ی کۆڵان و شه‌قامه‌کانی سنه له شێعره‌کانی کامبیز دایه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، دوێنێ ئێواره ڕێوڕه‌سمی ڕوونوێنی له سی دی ئێواره‌ی مناڵی له یانەی کورد به به‌شداری لاینگرانی زمان و ئه‌ده‌بی کوردی به‌ڕێوه چوو.\nئه‌م سی دییه که بریتییه له ۱۵ شێعری کامبیز که‌ریمی به ده‌نگی خودی شاعره‌وه خوێندراوه و شارام عه‌لی موحه‌مه‌دی مۆسیقاکه‌ی داڕشتووه و مه‌هدی زیائه‌دینی ڕووبه‌رگه‌که‌ی کێشاوه.\nله سه‌ره‌تای ئه‌م مه‌راسمه، ئه‌مین مورادی سه‌رۆک حه‌وزه‌ی هونه‌ری کوردستان وتی: له‌و کاته‌وه که ڕێبه‌ری سه‌ردانی کوردستانی کردووه و کوردستانی به پارێزگایه‌کی فه‌رهه‌نگی ناو برد بۆ ئێمه ده‌رفه‌تی زۆر باش دروست بووه تاکوو خزمه‌ت به هونه‌ر و هونه‌رمه‌ندان بکه‌ین.\nئه‌و زیادی کرد: حه‌وزه‌ی هونه‌ری کوردستان هه‌موو هه‌وڵی خۆی داوه تاکوو ئه‌م ئامانجه بپێکێت و ئه‌وه‌ی له ده‌ستی دێت بۆ هونه‌ر و فه‌رهه‌نگی کوردی ئه‌نجامی بدات. ئێسته‌ش ستۆدیۆی تۆمار کردنی ده‌نگ له سینه‌ما به‌همه‌نی سنه ئاماده‌یه پێشوازی له هونه‌رمه‌ندانی کورد بکات بۆ تۆمار کردنی به‌رهه‌کانیان.\nوتیشی: گومانی تێدا نییه که هونه‌رمه‌ند به بێ به‌رده‌وام بوون له پڕۆسه‌ی به‌رهه‌م هێنان ناتوانێت به‌رده‌وام بێت، کامبیز که‌ریمی یه‌کێکه له مامۆستایانی بواری ئه‌ده‌بی کوردی که به‌ڕاستی هه‌میشه کارێکی بۆ ئه‌نجام دان به ده‌سته‌وه‌یه. کاتی خۆی هات و پێشنیاری بڵاو کردنه‌وه‌ی ئه‌م سی دییه باش و به نرخه‌ی دا، ئێمه‌ش پشتیوانیمان کرد چون چ خزمه‌تێک و به‌رهه‌مێک له‌مه باشتر هه‌یه و شانازیشی پێوه ده‌که‌ین.\nله‌م ڕێوه ڕه‌سمه نووسه‌ری ناسراوی کورد، عه‌تا نه‌هایی، سه‌باره‌ت به کامبیز که‌ریمی وتی: به‌ر له‌وه‌ی بچمه سه‌ر ناوه‌ڕۆک و ستایلی شێعری کامبیز که‌ریمی باشتر وایه باسی شێعر نوێی کوردی له ئێران بکه‌ین که هه‌مووی ۵۰ ساڵ ته‌مه‌نی هه‌یه. نه‌وه‌ی به‌ر له کاک کامبیز شێعره‌کانیان سیاسی، ئایدۆلۆژیک و کۆمه‌ڵایتی بوون.\nئه‌و زیادی کرد: سه‌رده‌مێک که شاعران زمانی کۆمه‌ڵگای خۆیان بوون. ئه‌م ڕه‌وته تاکوو سه‌رده‌می شاعری وه‌ک جه‌لال مه‌له‌کشاش درێژه‌ی هه‌بوو که لاوی ئه‌وان هاوکات بوو له‌گه‌ڵ گۆڕانکاریی و شۆڕش له ئێران.\nئه‌م نووسه‌ره کورده ڕایگەیاند: به‌ڵام له ساڵه‌کانی ۷۰ی هه‌تاوی به‌ملاوه نه‌وه‌یه‌ک دێته گۆڕه‌پانه‌که که ئه‌زمونی خۆی له ژیان دێنێته ناو شێعری هاوچه‌رخی کوردی که کامبیز که‌ریمی یه‌کێکه له که‌سه ناسراو و به‌هێزه‌کانی ئه‌م نه‌وه‌یه، ئه‌و ئه‌گه‌رچی به زمانی سۆرانی حیماسی کراو ده‌نووسێت به‌ڵام چوارچێوه باوه‌کان ده‌شکێنێت و له شه‌قامی سیروس، کۆڵانی سبورائاو و له په‌نجه‌ره‌ی ماڵێکی بچووکی سنه‌وه له ژیان ده‌ڕوانێت و شێعر ده‌نووسێت.\nئه‌و له درێژه‌دا وتی: گرنگی شێعری که‌ریمی له‌وه دایه که نیگا و بۆچوونی خۆیی به شێعر نووسییه‌وه هه‌ر به‌م هۆیه‌وه شێعره‌کانی پڕه له ئازاره‌کانی لاوێکی کورد. شێعره‌کانی ئه‌م شاعره ۳ تایبه‌تمه‌ندی هه‌یه یه‌که‌م خۆشه‌ویستی، دووهه‌م سه‌فه‌ر و سێهه‌م مه‌رگ. ئه‌م سێ تایبه‌تمه‌ندییه له شێعره‌کانی کاک کامبیز به جوانی خۆیان ده‌نوێنن و شاعر به توان و هزرێکی باش و ورد توانیه‌تی باسیان بکات.\nله درێژه‌ی ئه‌م به‌رنامه ئۆمێد وه‌رزه‌نده، سه‌رۆکی ناوه‌ندی کوردستان ناسی زانکۆ ئازادی سنه وتی: لانی که‌م ۱۰۰ ساڵ به‌ر له ئێستا له ئه‌ورووپا ڕه‌وتی تۆمار کردنی شێعر به ده‌نگی خودی شاعران باو بووه و پێشوازی زۆر باش له‌م کاره‌ش کرا. دواجار له ئێران که‌سانی وه‌ک ئه‌حمه‌د شاملو ئه‌م کاره‌یان ئه‌نجام دا له هه‌رێمی کوردستانیش دیاره که شێرکۆ بێ که‌س به باشی له‌م توان و ده‌رفه‌ته سوودی برد. لێره‌ش کامبیز که‌ریمی له‌م سی دییه‌دا به جوانی له‌م ده‌رفه‌ته سوودی بردووه و شێعره‌کانی به هاوڕێی مۆسیقای شارام عه‌لی موحه‌مه‌دی به باشی خوێندووه.\nئه‌و زیادی کرد: سه‌باره‌ت به تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی شێعره‌کانی کاک کامبیز هاوڕێیان قسه‌ی زۆریان کرد، به‌ڵام دوو خاڵ هه‌یه که من ده‌مه‌وێت ئاماژه‌ی پێ بکه‌م، یه‌که‌م بوێری که‌ریمی له سوود بردن له بن زاراوه‌ی ئه‌رده‌ڵانییه له شێعره‌کانی، تاکوو به‌ر له‌مه که‌س له زمانی کوردی سۆرانی به‌لای ئه‌م شتانه‌دا نه‌ده‌ڕۆیشت و به جۆرێک قه‌ده‌غه بوو، به‌ڵام که‌ریمی هاوکات هه‌م ڕێزمانی کوردی به باشی ده‌زانی هه‌م له‌م توانه زمانییه‌ی خودی زمانی کوردی به باشی سوودی بردووه له شێعره‌کانی.\nئه‌م مامۆستایه‌ی زانکۆ وتی: تایبه‌تمه‌ندی دیکه‌ی شعێره‌کانی کاک کامبیز گه‌مه کردنی شاعر به پاڕادۆکسی مه‌رگ و ژیانه. ئه‌و له شێعره‌کانی ئاماژه مردن و نه‌بوونی له زۆر شتدا ده‌کات به‌ڵام هاکات خوڕه‌ی ژیان له شێعره‌کانیدا بوونی هه‌یه، له ڕاستیدا ئه‌و به باشی باسی ئازار و مه‌ینه‌تییه‌کانی ژیان ده‌کات، به‌ڵام هاوکات هه‌ستیارانه ئاگاداره که بۆ درێژه‌دان به‌م ڕه‌وته پێویستی به هه‌نگاو هه‌لگرتن و گه‌رمای ژیان هه‌یه.\nشایانی باسه که له کۆتایی ڕێوڕه‌سمه‌که له سی دی ئێواره‌ی مناڵی ڕوونوێنی کرا.


سوپای عێراق و هێزه‌كانی یه‌به‌شه “نه‌گه‌یشتنه هیچ رێككه‌وتنێك”\n19:32 چوار شه‌ممه 20 ئادار 2019\nئەو کەسایەتییە ئاینییە نەشیشاردەوە کە له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا پرسی ده‌ركردنی هێزه‌كانی یه‌به‌شه له شەنگال باس كراوه، “به‌شێك له ئاماده‌بووان له‌گه‌ڵ ده‌ركردنی هێزه‌كانی یه‌به‌شه بوون و به‌شێكی دیکە دژی وەستانەوە.” ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد لایەنەکان جەختیانکردوەتەوە لە بەردەوامم کۆبوونەوەکان تا چارەسەرێک بۆ ئەو دۆخە بدۆزنەوە.\nهاوکات حه‌یده‌ر شه‌شو فه‌رمانده‌ی پاراستنی ئێزیدخان سه‌ر به وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه لەبارەی کۆبوونەوەکەوە به ناس كورد ڕاگه‌یاند: “ئێمه بایكۆتی ئه‌و كۆبوونه‌وه‌مان كرد چونكه ده‌زانین هیچ ئه‌نجامێك نابێت، ده‌یان كۆبوونه‌وه‌كراون به‌ڵام هیچ ئه‌نجامێكی نه‌بووه، ئه‌م كۆبوونه‌وانه له به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵكی شنگال و دۆخی ناوچه‌كه‌دا نیه” .\nشەشۆ باسی لەوەش کرد کە مانه‌وه‌ی هێزه‌كانی یه‌به‌شه له به‌رژه‌وه‌ندی قه‌زای شەنگالدا نیه، “گرژی و ئاڵۆزییەکانی ئه‌م دواییه‌ی نێوان سوپای عیراق و هێزه‌كانی یه‌به‌شه لەسه‌ر كردنه‌وه‌ی ده‌روازی نێوان رۆژئاوای كوردستان و شەنگاله كه زیاتر مه‌به‌ستێكی بارزگانیان هه‌یه له‌به‌رامبه‌ریش دا به‌غدا رێگه ناده‌ت ئه‌و ده‌روازەیه بكرێته‌وه”.\n"ئەگەری زۆرە پەسەند بکرێت"


بیرکردنەوە - بەڕێز بەرهەم ساڵەح دەست بەجێ داوای لێبوردن بكە !!!!\nبەڕێز بەرهەم ساڵەح دەست بەجێ داوای لێبوردن بكە !!!!\n15 ساڵی تەواوە، لە پای ئەو تاوانانەی عێراق بەرامبەر بە خەڵكی كوردستان لە رابردوودا ئەنجامی داوە، داوا دەكرێت سەرۆك كۆماری عێراق وەك رەمزی باڵای وڵات داوای لێبوردن بكات، ئەركی جەنابی تاڵەبانی و بارزانی بوو، لەو مانگە سەرەتاییەی دوای روخانی سەدام بونە سەرۆك كۆماری عێراق بە پێی پیتی ناوەكانیان، دەبوایە ئەو ئەركەیان جێبەجێ بكردبایا، دواتر بەڕێز فوئاد مەعسوم، دواتر بۆ دوو خول بەڕێز تاڵەبانی سەۆك بوو، دەیان جار ئەم داوایەی بەرەو رو كرایەوە، وەڵام هەر نەبوو، بەڕێز مەعسومیش هات، داواكارییەكە روو لەویش ساڵ لە دوای ساڵ هەر بەردەوامە، ئەویش هەر بێدەنگ بوو، هەموو نەیانتوانی بە ئەركی خۆیان هەڵستن و سەروەرییەك بۆ مرۆڤایەتی و مێژوو تۆمار بكەن، تەنها بۆ كورد نا بەڵكە بۆ مرۆڤایەتی، ناویان لە ریزی ئەوانەدا تۆمار بكرێت لە وڵاتانی خۆیان بەو شێوە هەڵوێستە هەڵستاون،\nلەم مەڵبەندەی جینۆسایدە كە ناوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە و ئەم وڵاتەی ئێمە كە ناوی كوردستانە، شوێنێك پنتێك نییە بۆ لێبوردەیی مرۆڤەكان، روباری خوێن، دنیایەك هەڵە، وەحشیەت بونەتە بەشێك لە كلتوری ئێرە.\nمێژوویەك ئێمە دەبەستێتەوە بەم وڵاتانەوە لە ناو خوێن و ئێسك و پروسكدا غەرق بووە، بۆ سڕینەوەی ئەو تاڵیانە پێویستمان بە داد پەروەرییە، دادپەروەری و ئاشتەوایی پێكەوە گرێدراون، بە بێ یەكەم ئەنجامدانی دووەم زەلالەتە و هەرگیز بەدی نایات، وەك ئەوەی سیاسییەكانی كورد لەمڕۆدا دەیكەن، لێبوردەیی هەموو كات دوای دان نان بە راستییەكان و تاوانەكان و دادپەروەری دێت، تاوانبار و قوربانیەكان لە ئاوێنەی دەرخستنی هەقیقەت و راستیەكانی رابردوەوە وەك ئەوەی هەن دەردەكەون نەك وەك ئەوەی لە تاوانەكانی رابردوو بشورێنەوە، كارێكی زۆر ناشایستەو ناڕەوایە داوا لە قوربانیانی تاوانەكان بكرێت ئاشتەواویی بكەن، لە كاتێكدا هێشتا دادوەری بە ڕۆڵی خۆی هەڵنەسابێت و دان بە راستیەكان و هەقیقەتی تاوانەكان نەنرابێت و تاوانباران دادگایی نەكرابێتن لە پێناو رزگار نەبوون لە سزاو بە دكۆمێنت كردنی تاوانەكان و دەرخستنی راستیەكان و نووسینەوەی روداوە تاڵەكان !!.\nلە ئەزموونی خوارووی ئافریقیاوە فێر بین كە "باسكردنی سەرچاوەی تاوانەكان، دانپێنان، قەرەبووكردنەوە، دان نان بەو تاوان و كارەساتانەی لە رابردوو روویان داوە، هەندێك جار زۆر پڕ بایەخترە لە زانینی حەقیقەتەكانی بابەتەكە، ئەگەر چی مەرج نییە هەموو ئەو كەسانەی كە ئازاریان چەشتووە پێویستیان بە داوای لێبوردن كردن هەبێت بەشێوەیەكی ڕەسمی تا ناكۆكیەكان ڕابردوو لەبیر خۆیان ببەنەوە، لێكۆڵینەوە لە پرۆسەی لێخۆش بوونی "كۆمسیۆنی حەقیقەت و پێكهاتنەوە لە باشووری ئافریقا" ئەوە پیشان دەدات كە قەبوڵكردنی سەرەنجامەكان تا ئەندازەیەكی زۆر زیاد دەكات، كاتێك قوربانیان ی ان كەسوكاری قوربانیەكان دانپێنانێك و داوای لێبوردنێكی شەرعییان پێ دەگات. "پێكهاتنەوە –چارلس ڤیلا –ڤیسیستۆ".\nقەرەبووكردنەوە تەنها پاداشتی مادی نییە لە بەرامبەر ئەو زیانانەی لە قوربانیان كەوتوونە, بەڵكە خۆی لە پاداشتی مادی یان ڕەمزی یان پێكەوە دەبینێتەوە, ڕەنگە پاداشتی دارایی بێت یان پۆزش و داوای لێبوردنكردن بێت لە قوربانیان یاخود هەردووكیان پێكەوە, نابێت لە یادمان بچێت كە بژاردن هەم قەرەبووكردنەوەیە و هەم پەیمانیشە بۆ دوبارە نەكردنەوەی تاوانەكانی ڕابردوو لە ئایندە, ئێمە لەم مەڵبەندی جینۆسایدە پێویستمان بەمەیان زیاتر كە روداوەكان رابردوو دوبارە نەكرێنەوە, وەك دەبینین بەردەوام لەناو بازنەكەداین, لە كاتێكدا نە قەرەبو كراوینەتەوە نە داوای لێبوردنیشمان لێكراوە, نە وڵاتیش بۆتە ئەندامی دادگای تاوانی نێو دەوڵەتی, بۆیە روداوەكان لە ژینگەیەكی وادا ئاساییە دوبارە ببنەوە, وەك بەردەوام دوبارە دەبنەوە لە شەنگالەوە بۆ دوز و لە داهاتووشدا بۆ ناوەكانی دی, راستە ئەمانە رابردوو ناگۆڕن و ژیان بۆ قوربانیان ناگەڕێننەوە, وەلێ ژیان بۆ داهاتوو دور لە تاوان زەمانەت دەكەن .\nقەرەبووكردنەوە كەرامەتی مرۆڤایەتی و هەندێك لە زیانە مادییەكان دەگەرێنێتەوە بۆ قوربانیان, بۆ ئەوانەی مافیان پێشێل كراوە, بۆیە مافی قەرەبوو مافێكی بێ ئەملاو ئەولای سازش هەڵنەگرتنی قوربانیانی كوردستانە, كەسیش بۆی نییە بە ناویانەوە ئەو سازشە بكات ئەگەر لە ترۆپكی دەسەڵاتیش بێت, دەبێت تەنها خۆیان لە بەرامبەر ئەو زیانانەی پێیان گەیشتووە بەم كارە هەڵبستن.\nبە داوی لێبوردن كردن بەرپرسیارێتی هەڵگرتنی ئەو تاوانە گەورانەی لە ڕابردوودا ئەنجامدراون , تاكە زەمانەتی هاوسەنگی ڕاگرتنە لە نێوان مافی قوربانیان و بەرپرسیارێتی تاوانكاران , دەوڵەت بەردەوام دەبێت لە هەڵگرتنی بەرپرسیارێتی سیاسەت و كاری فەرمانڕەواكانی پێشووی خۆی, ئەو بەرپرسیارییەتیە مانای تاوانبار بوون ناگەیەنێت , بەڵكە خۆ پاككردنەوەو شۆردنەوەیە لێی , پاككردنەوەی دەوڵەت و خودە لەو ڕابردووە تاڵە خوێناوییە پڕ لە تاوانە كە لەم وڵاتە رویانداوە ,ئەمە لە باشووری ئافریقیا و شیلی و ئاڵمانیاو ..تەواوی ئەو وڵاتانەی گۆڕانكاری تیایاندا ئەنجامدرا لە پاش دەسەڵاتی نازیز م ئاپارتاید و دیكتاتۆریەت پەیرەو كرا, كوردیش چاوەڕوانی دەكات لە ئێراقی نوێ كە ئێستا ئێوەی بەڕێز سەرۆكین ببێتە پرنسبێكی دەسەڵاتدارییەتی داهاتوو .\nسەرۆكی شیلی لاگۆس هەڵستا بە ناردنی نامەی پاساو هێنانەوەی كەسی یان داوای لێبوردنكردن بۆ سەرجەم كەسوكاری قوربانیانی دەست ڕژێمی سەربازی پێشوو بە سەركردایەتی بینۆتشە, ئەم پرۆسەیە لە ساڵی 1996 ەوە بۆ 2008 درێژەی كێشا, كەچی خۆی و بیروباوەڕەكەی قوربانی و نەیاری ئەو دەسەڵاتە بوون كە تاوانی ئەنجام دابوو, ئەو نامانەی ناردی بۆ سەرجەم قوربانیان ئەویان نەكردە تاوانبار, بەڵكە نامەكانی وڵاتی لە تاوانەكانی بینۆتشەی تاوانبار شوشتەوەو ناشرینیەكانی پاككردەوەو خۆشی بردە ریزی سەركردە مەزنەكانەوە, بۆیە دەبێت عێراق لە تاوانەكانی سەدام حوسێن بشۆردرێتەوە.\nقوربانیانی دەستی ڕژێمی نازی ئاڵمانیاش, لە پاڵ قەرەبووی مادی, هەر یەكەیان نامەی سەرۆك كۆمار"یوهانز راو" یان پێگەیشت , كە لە نامەكەیدا داوای لێبوردنی لە قوربانیانی دەسەڵاتی نازی هیتلەر كردبوو."تعویز العمال الاسترقاقیین والقسریین فی المانیا النازیە-یونامی ", لە دوا هەڵوێستیشدا بڕیار درا جووە جەزائیرییەكان كە زۆرینەیان لە فەرەنسا دەژێن لە مەحرەقە رزگاریان بووە هەر یەكەیان بە 2300 ئیرۆ قەرەبوو بكرێنەوە .\nلە تەیموری ڕۆژهەڵاتیش گەل داوای قەرەبووی ماوەی داگیركاریشی كردەوە لە دەسەڵاتی ئەندەنوزی , نەك تەنها قەرەبووی پێشێلكارییە گەورەكان, ئەمەش بۆ كورد جێگای هەڵوێستەیە و پێویستە كاری لەسەر بكرێت, لە ماوەی رابردوودا بێ ویستی خۆی داگیر كراوەو سامانەكەی تاڵان كراوە.\nشیراك سەرۆكی كۆچكردوی فەرەنسا داوای لێبوردنی كرد لە بەرامبەر گرتنی 13 هەزار جولەكە لە پرۆسەی ئەلفیل دیف لە ساڵی 1942 لە میانی جەنگی جیهانی دووەم و پاشان بە كۆمەڵ كوشتنیان لە لایەن هیتلەرەوە.\nهەرچەندە ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا سەبارەت بە جەزائیر وتی نە ئینكار كردن وە نە داوای لێبوردن كردن, لێ ئەنجومەنی یاسایی فەرەنسا لە 8ی شوباتی 2018 بڕیاریدا هەموو قوربانیانی جەنگی نێوان ساڵانی 1954 بۆ 1962 كە لە جەزائیر دەژیان لەوكاتە قەرەبو بكرێنەوە, هەرچەندە هێشتا فەرەنسا دانی بە هەقیقەتی یاسایی تاوانەكانی خۆی لە جەزائیر نەناوە كە ملیۆن و نیوێك قوربانی لێكەوتۆتەوە.\nلە سیرالیۆنیش لە ساڵی 2010 سەرۆكی وڵات بە شێوەی فەرمی داوای لێبوردنی لەو ژنانە كرد كە قوربانی ململانێ چەكدارییەكان بوون , لە كەمبۆدیا سەرباری ئەوەی ناوی قوربانیان لەسەر ماڵپەڕی دادگای نێونەتەوەیی كەمبۆدی بڵاو كرایەوە داوای لێبوردنیشیان لێكرا, لە 23ی نۆڤەمبەری 2011 ەش ئەردۆگان بە فەرمی لە بەرامبەر تاوانی جینۆسایدی دەرسیم لە بری دەوڵەتی تورك بە شێوەی زارەكی داوای لێبوردنی كرد, داوای لێبوردنەكان پێویستە بە نوسراوبن و بڕیاری فەرمییان بۆ دەرچێت و هەڵوێستەكان دوربن لە بەرژەوەندی سیاسی, ئەگەر مامەڵە وەك تاوان دەكات ئەوا پێویستە دان بە جینۆسایدی ئەرمەنیەكانیش بنێت و كۆتایی بە نكۆڵی كردن بهێنێت, كۆتایی بەو شەڕە سەختەی لەبەرامبەر دەرخستنی حەقیقەتی یاسایی كۆمەڵكوژی ئەرمەن گرتویەتیە بەرو ملكەچی حەقیقەتە مێژوییەكان بێت, تۆنی بلێر سەرەك وەزیرانی پێشوی بەریتانیا داوای لێبوردنی لە سەردەمی كۆیلەداری و ماندێلاش داوای لێبوردنی لە قوربانیانی كردارە سەربازییەكان كرد.\nلە ساڵی 1998 دا بیل كلنتۆن لە سەردانی بۆ وڵاتی رواندا داوای لێبوردنی كرد لە رواندییەكان, بەهۆی هەڵوێستی حكومەتی ئەمەریكاەوە لەو گەل كوژیانەی لەو وڵاتە رویان دا, شینزۆ ئەبی سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن, رەتی كردەوە سەبارەت بە دۆسیەی ژنانی رابواردن داوای لێبوردن لە كۆریەكان بكات, وەلێ سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن تۆمیشی مۆرایاما لە 15ی ئۆگستسی 1995 بە بۆنەی 50 ساڵەی كۆتایی جەنگی جیهانی دووەمەوە لە بەیاننامەیەكدا داوای لێبوردنی لە هەموو ئەوانە كرد چ وڵاتەكەیانی داگیر كردووە وە یان وڵاتەكەی لە میانی جەنگدا زیانی پێ گەیاندوون, لە فبرایری 2008دا سەرۆك وەزیرانی پێشوی ئوسترالیا داوای لێبوردنی كرد لە هەمبەر تاوانێك كرد كە بەرامبەر هاووڵاتیانی رەسەنی ئوسترالیا بە تایبەت دزینی 17000 لە منداڵەكانیان, لێ سەرۆك وەزیرانی نەمسا سیباستیان كۆرتز داوای لێبوردنی كرد سەبارەت بە پێشوازیكردنی وڵاتەكەی لە سوپای هیتلەر.\nحكومەتی راستگەرای پۆڵەندا سزای 3 ساڵی دانا بۆ ئەوانەی پۆڵەندیەكان بە هاوبەش دادەنێن لە تاوانی هۆلۆكۆست و دان دەنێن بە رۆڵیان لە تاوانەكە, ئەمەشیان بە داكۆكی لە كەرامەتی نیشتمانی دانا, بۆخۆی ئەمەش داكۆكیە لە هاوبەشانی تاوانەكانی نازیەت, ئەمەو نموونەی زۆری دیكە .\nئەو قەرەبوە مادیانەی بە بێ یاسا و ئاشكرا كردنی ڕاستیەكان و داوای لێبوردنكردن لە لایەن دەوڵەتی بكەری تاوانەوە دەبەخشرێت وەك خوێن بایی و هەوڵی كڕینی دەنگی قوربانیان تەمەشا دەكرێت لە بڕی سڕینەوەی رابردووی خوێناوی , كورد پێویستی بە خوێن بایی عێراق نییە, بەڵكە چاوەڕوانی ئەوەیە دەوڵەتی بكەری تاوان بە فەرمی لە رێگای سەرۆكەكەیەوە بە بڕیاری رەسمی داوای لێبوردنی لێ بكات, بەڕێز بەرهەم ساڵەحیش كە هەنووكە لە سەروی فەرمەنڕەوایی ئێراقەوەیە ئەركە لەسەری بەمكارە هەڵبستیت و وەك ئەو سەرۆكانەی ئاماژەمان بە ناوەكانیان دا بە ناوی دەوڵەتی عێراقەوە نامە بۆ یەك بە یەكی قوربانیانی جینۆساید لە كوردستان و عێراق بە تایبەتی و سەرجەم قوربانیان بە گشتی بە بێ جیاوازی نەتەوەیی و ئاینی بنێریت, ئەمە وەك تاك وەك نەتەوەش داوای لێبوردن لە كورد و توركمان و ئاشور و كلدان و شیعە و كریستان و ئێزیدی و سائیبە .... بكرێت, هیوادارم بەم ئەركە هەڵبستێت و هەڵەكانی تاڵەبانی و بارزانی و مەعسوم دوبارە نەكاتەوە.\nچاوەڕوانین هەموو قوربانیانی جینۆساید و تاوانی جەنگ و تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی و پێشێلكاری گەورە لە كوردستان و عێراق لە جەنابی سەرۆكەوە نامەی داوای لێبوردنیان پێ بگات لە زوترین ماوەدا, ئەوە گەورەترین پەیام و بەرزترین دڵنەوایی و چاكترین هەنگاوی پاككردنەوەی رابردووە, ئەگەر بەو ئەركە هەڵنەستن بە ئەركی ئەخلاقی و ویژدانی خۆتان هەڵنەستاون .\n10/11/2018 09:23:41 | 696 |


د. یوسف گۆران بانگهێشتی كۆنگرەی یەكێتیی زانكۆكانی عەرەبی كرا | وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى\nد. یوسف گۆران بانگهێشتی كۆنگرەی یەكێتیی زانكۆكانی عەرەبی كرا\nد.یوسف گۆران وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی لە میانەی دیدارێكیدا لەگەڵ (د.سلطان ابو عرابی) ئەمینداری گشتی یەكێتیی زانكۆكانی عەرەبی باس لە چۆنێیەتی پتەوكردنی پەیوەندییە زانستی و ئەكادیمیەكانی نێوان هەردوو لا كرا.\nلەو دیدارەدا كە ئەمڕۆ یەك شەممە، ڕێكەوتی (25/1/2015) لە دیوانی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی بەئامادەبونی د. ئەحمەد دزەیی سەرۆكی زانكۆی سەڵاحەدین و نوێنەری زانكۆكانی عێراق لەو یەكێتیە بەڕێوەچو، گفتوگۆ لەبارەی پەرەپێدانی پەیوەندییەكان و بەتایبەت پڕۆسەی (دڵنیایی جۆری و متمانەبەخشین) لەگەڵ یەكێتیی زانكۆكانی عەرەبی بەگشتی و زانكۆكانی ئوردون بەتایبەتی كرا.\nلەو چوارچێوەیەشدا د.یوسف گۆران وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی بە وەفدی میوانی ڕاگەیاند: كە دامەزراوەیەكی تایبەت بە بواری دڵنیایی جۆری هەیە، لەگەڵ ئەوەشدا خواستی وەزارەتەكەی بۆ سود وەرگرتن لە ئەزمونی ئوردون لەو بوارە پیشاندا، بەو پێیەیی كە وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی گرنگی زیاتر بەو بوارە دەدات.\nهەر لە قسەكانیدا وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی جەختی لە بایەخی پتەوكردنی پەیوەندییەكانیان لەگەڵ زانكۆ ئوردونیەكان و عەرەبیەكان كردەوە، ئاماژەی بەوەشدا كە فراوانكردنی بازنەی پەیوەندییە هاوبەشەكان گرنگ و پێویستە بۆ هەردولا.\nلە بەرامبەردا ئەمینداری گشتی یەكێتیی زانكۆكانی عەرەبی خۆشحاڵی خۆی بۆ پتەوكردنی پەیوەندییە زانستی و ئەكادیمیەكان دوپات كردەوە، هەروەك سوپاسی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی كرد بۆ هاریكاریكردنی خوێندكارانی زانكۆكانی عێراق بەتایبەت زانكۆكانی (موصل، تكریت، كەركوك...)، كە بەهۆی خراپی دۆخی ئەمنی لە ناوچەكانیان ڕویان لە هەرێمی كوردستان كردوە.\nلە بەشێكی دیكەی دیدارەكەدا (د.سلطان ابو عرابی) بەرەسمی بانگهێشتی وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی كرد بۆ ئامادەبون لە یەكێك لە گرنگترین كۆنگرە نێودەوڵەتیەكان، كە لەلایەن یەكێتیی زانكۆكانی عەرەبی لە مانگی ئازاری داهاتو لە بەیروتی پایتەختی لبنان بەڕێوەدەچێت، لەهەمان كاتدا بانگێهشتی ڕەسمی كرد بۆ سەردانیكردن بۆ زانكۆكانی ئوردون.\nیەكێتیی زانكۆكانی عەرەبی لە ساڵی (2013) بەئامادەبونی سەرۆكی (200) زانكۆی عەرەبی كۆنگرەی ساڵانەی خۆی لە هەرێمی كوردستان ئەنجامدا و، لەلایەن پسپۆِران و بەشداربوانی كۆبونەوەكە گفتوگۆ لەبارەی دۆخی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی و چۆنێتیەتی پێشخستنی لە زانكۆكانی وڵاتانی عەرەبی كرا.


بەشی یەكەم: هەڵسەنگاندنی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە (من العالم الثالث الی الاول) - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nبەشی یەكەم: هەڵسەنگاندنی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە (من العالم الثالث الی الاول)\nهەمەڕەنگ Feb 10, 2020\nپێشەكی، دانی پیا دەنێم، هەڵەم كردووە، كە تا ئیستا كتێبی (من العالم الثالث الی الاول) ی (لی كوان یو)م نەخوێندۆتەوە، كە سەرگوزشتەی سەنگاپورە لەساڵانی (1965-2000) بەوردی باسدەكات.\nهەروەكو لە پێناسەی كتێبەكەدا، دوێنێ لەم پەیجەدا وتومە، كە هەشت بابەتی لەسەر دەنوسم. بەڵام تائێستا (114) لاپەڕەم لە (839) لاپەڕە تەواو كردووەو پەراوێزگەلێكی زۆرم لەسەر لاپەڕەكانی نووسیوە، پێ دەچێ بابەتی زۆرتر لەسەر بۆچونە ریالیستیەكانی ئەم سەركردە ناوازەیە بنوسم.


عیراق 46 ڕوفاتی كوێتی ڕادەستی وڵاتەكە دەكات – تۆڕی میدیایی خەڵک\nعیراق 46 ڕوفاتی كوێتی ڕادەستی وڵاتەكە دەكات\n2019/08/08 - 9:00 PM\nوەزارەتی دەرەوەی عیراق، ڕادەستكردنی 46 ڕوفاتی كوێتی بە وڵاتەكە ڕادەگەیەنێت كە پێشتر لە گۆڕە بەكۆمەڵەكانی پارێزگای موسەننا دۆزرابوونەوە.\nئەمڕۆ پێنج شەممە، ئەحمەد سەحاف، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی عیراق لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاندووە”وەزارەتی دەرەوە لە چوارچێوەی هەوڵەكانی لەگەڵ هەردوو وەزارەتی بەرگری و تەندروستی و بە بەشداریی نێردەی خاچی سور لە بەغدا، كار بۆ كۆتایی هێنان بە دۆسێی دیل و بێسەروشوێنە كوێتییەكان دەكات، لەمڕۆشدا 46 ڕوفاتی كوێتی ڕادەستی وڵاتەكە كرانەوە”.\nبە وتەی سەحاف”ڕوفاتی ئەو بێسەروشوێنانە لەلایەن تیمێكی تەكنیكییەوە لە پارێزگای موسەننا لە 3ی ئاداری 2019 دۆزرابوونەوە، بەپێی پشكنینەكانی (DNA) دەركەوتووە كە ڕوفاتی بێسەروشوێنە كوێتییەكانن”.\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوە دەڵَێت”عیراق هەموو هەوڵەكانی دەخاتەگەڕ بۆ دیاریكردنی چارەنوسی بێسەروشوێنەكانی تر، پرۆسەی ڕادەستكردنەوەی ئەو ڕوفاتانەش لەمڕۆدا، دەستەواژەیەكە بۆ بەردەوامی هەوڵەكان لەپێناو زانینی چارەنوسی بێسەروشوێنەكانی تر”.\nلەبارەی دەركەوتنەوەی داعش عیراق وەڵامی ئەمریكا دەداتەوە


كه سەرۆک بی.. نێچیروان بارزانی به نموونه\nبه‌در ئسماعیل شیرۆكی/ ساڵی ٢٠٢٠ بۆ تێکڕای جیهانی مرۆڤایەتی ساڵێکی کارەساتبار بوو، لێ بۆ کوردستان سەرباری ئەوەی پشکی خۆی لە کارەساتە گشتیە جیهانیەکە بەرکەوت، لەباری ناوخۆیشیەوە، ئاستێکی پێوانەیی لە بەیەکدادان و لەیەکترازانی نێوان لایەنە سیاسیەکانی بە شدار لە پرۆسەی سیاسی کوردستان تۆمار کرد، کە لەدوای کارەساتی نیشتیمانی شازدەی ئۆکتۆبەری سالی ٢٠١٧ کەم وێنە بوو . هەموو بەریەککەوتنە سیاسی و ئابوری و جیۆپۆلەتیکیی و ستراتیژیە هەرێمایەتی و نێودەولەتیەکان، لە هەژەمونگەرایی و پاککردنەوەی حسابات، لەو ناوچەیە بە گشتی و لە عێراقیش بەتایبەتی، کاریگەریێکی زۆر قورس، سەخت و دژواریان کردۆتە سەر کوردستان و بڕیاری بەشێک لە هێزە سیاسیەکانی ئەم هەرێمەیان بە چەشنێک خستۆتە ژێر باندۆری خۆیان، کە بەهیچ شێوەیەک لەگەڵ بەرژەوەندی و ئامانج و پرۆسەی حوکمڕانی کوردیی ئەم هەرێمە، هاوتەریب و یەکانگیر ناهێتەوە .\nلەو شوێنەی کە سەرۆکایەتی حکومەت بەشێکە لە دەستکەوتی سیاسی پارتێک، سروشتیە کە بکەوێتە بەر هێرش و تەماتێکردنی لایەنە سیاسیەکانی تری ناو پرۆسەی دەسەڵاتداری کوردستان، بۆیە بە پێی نەریتی دیموکراسی، زۆر ڕەوایە حکومەت و سەرۆک وەزیرانیش ببنە بەشێکی چالاک، لە ململانەی سیاسی و بەرگری لە پێگەی خۆیان، کە دواجار بەرگری لە پێگەی فەرمانڕەوایی، دەبێتە ئەرکێک و بەشێکی دانەبڕاو، لە بەرگری لە پێگە و ماف و دەستکەوتەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و ئەو جەماوەرەی کە بە دەنگ و متمانەیان، دەرفەتی حوکمڕانیان پێ بەخشیون .\nلە بارودۆخێکی سیاسی و کۆمەڵایەتی وەهادا، کە لۆژیک و بەرژەوەندی هاوبەش و مێژوو و ئیدۆلۆژیەکان، لە جیاتی تۆلێرانسی سیاسی و جڤاکی، لەبری بەرژەوەندی و چارەنوسی هاوبەش، ددانی فتنە و قرتاندنی ڕەگی ژیان و هاوخوێنی و هاوڕەگەزی، لەیەک جیڕ دەکەنەوە و هەڕەشەی نەمان لە یەکتر دەکەن، نەخش و رۆلی کەسایەتیەک بەناوی نێچیروان بارزانی چ وەکوو کاریزمایی کەسەیی و، چ وەکوو سەرۆکی هەرێمی کوردستان، مینا رزگارکەری دۆخەکە، زیادتر دێتە رۆژەڤەوە .\nبیرەوەری یەکساڵەی سوێندخواردنی نێچیروان بارزانی وەکوو سەرۆکی هەرێمی کوردستان، دەکەوێتە ناوەندی هەموو ئەو روداوە گشتگیرە سیاسی و ئابوری و تەندروستیە جیهانی و هەرێمایەتیانە، کە سەرباری هەموو ئەمانەش، هه‌رێمی کوردستان له سای سەرۆکایەتی ئەو، زۆر بە قورسی لەژێر هەڕشە و سێبەری شمشێری دامۆکلێسی لێکترازانی کۆمەڵایەتی و ئیداری و تەنانەت ناوچەیشدا دەست و پەنجە نەرم دەکات .\nلە دۆخێکی دراماتیکی وەهادا و لە یەکەمین ساڵوەگەڕی دەستبەکاربوونیدا، شانسێکی گەورەیە کە کورد نێچیرڤانی لە پێگەی سەرۆکایەتیدا هەبێت، لەوەشدا سوپاسگوزاریێک قرداری میراتی مێژووییی بارزان و قەدەری خۆی دەبیت . لێ لەکاتی ئێستادا گازندەیەکی مەزنیش ئاراستەی دەکرێت لەوەی، کە وەکوو پێویست بە هەموو قەبارە و توانا پراگماتیکی و کاریزماییەکانی خۆی رووبەڕووی روداوەکانی ئەم دواییەی ناوخۆی کوردستان نەبووەتەوە، یان زۆر کەمتر لەسەر شانۆی سیاسەت و راگەیاندن دەرکەوتووە . چونکە:\nنێچیراوان بارزانی خاوەنی ئەزموونی تاڵ و شیرینی نێزیک دوو دەیە، حوکمڕانی هەرێمێکی نیوە دەستوری نیوە دیفاکتۆیە . هەڵگری نازناوی ئەندازیاری ئاوەدانی و پرۆژەی بە پەترۆلی کردنی کوردستان و مسۆگەر و دڵنیایی بازرگان و برەند و کۆمپانیا نێودەوڵەتیەکان و ئادرێسی کێشکردنی سەرمایەی بیانی بۆ کوردستانە . ئەو خۆی لەو چەند ساڵەدا، (شمالنا الحبیب)ی کەلاوەی پەراوێزخراوی عێراقی ، کە سەرزەمینێکی تابۆ و ناوەندی ئۆردوگا زۆرەملیەکان بوو، کردە وڵاتێکی ڕازاوە و عێراقێکی دیکە.\nئەو نێچیروانەی لە سەردەمی دەسەڵاتداری خۆیدا، کوردستانی لەگەڵ ماف و ئازادی جێندەری و پێکەوە ژیانی ئایینی و نەتەوەییی ئاشنا کردو، بنیاتی کۆمەڵگەی مەدەنی و رێکخراوە رۆشنبیری و فەرهەنگی و هونەری و ئێن جی ئۆ، نا حکومیەکانی دانا و پشتیوانی دارایی و یاسایی بۆ دابینکردن . ستراتیژیی کرانەوەی کڵتووری و دیپلۆماسی و سیاسی و ئابوری کوردستانی بەسەر وڵاتان و جیهان بنیات نا و بەدەیان زانکۆ و ناوەندی زانستیی نێودەوڵەتی لەم هەرێمە جێگیر کردن.\nئەو نێچیروان بارزانی یەی کارنامەیەکی دەوڵەمەند و بەهاداری لە ئیدارەدان و تێپەڕاندنی ساڵە سەخت و ڕەشەکانی شەڕی داعش و دۆرپێچی ئابوری عێراق و قەیران و گەلەکۆمەی هەرێمایەتی دوای پیڵانی شازدەی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ هەیە .\nهەر ئەو نێچیروانەی کە لەیەک کاتدا سلام عەلێکی گەرمی لە ئیسلامیەکان و رۆژباشێکی شیرینی لە نەتەوەییەکان و چاک و چۆنیێکی رەفیقانەی لەگەڵ چەپەکان و تەوققەیەکی دۆستانەشی لەگەڵ ئۆپۆزسیۆن هەبوو و بە پێکەنینێکی سەرشاشەی تیڤیەکان، باوەشیێک هیوای دەخستەوە ناو دڵی کۆمەڵگە، بۆچی ئیستا ئەو هێزو توانایا کارگێڕی و دیپلۆماسی و ئابوریە ناوخۆیی و جیهانییەی بۆ چارەسەری دۆخی ئابوری و بەیەکەوە لکاندنەوەی شیرازەی لەیەک ترازاوی بال و لایەنە سیاسیەکانی کوردستان، لەرووی کۆمەڵایەتی بەکەمی بە کار دەهێنێ ؟ . رەنگە لەوەدا من تەنیا نەبم، کە لە یادی یەکساڵەی دەستبەکاربوونی سەرۆک دا، بڵێین، سوپاسگوزاری بوونتین لێ چاوه‌نواڕیمان له ئێوه گه‌لێك زۆرتره .


جێگرێکی باڵای پەرلەمانی ئێران بە دەزگای هەواڵی فارسی وت کۆماری ئیسلامی لە پەیماننامەی قەدەغەکردنی بڵاوبوونەوەی چەکی ناوەکیی دەکشێتەوە ئەگەر وڵاتانی ئەوروپی ڕێکەوتنە ناوەکییەکەی نێوان ئێران و زلهێزەکانی جیهان ڕزگار نەکەن.\nسەرۆکی لیژنەی ناوەکیی لە پەرلەمانی ئێران موجتەبا زولنور وتی " کاتی زۆر نەماوە بۆ کۆتای هاتنی ئەو شەست ڕۆژەی ئێران داویەتی بە وڵاتانی ئەوروپی بۆ ڕزگارکردنی ڕێکەوتنە ناوەکییەکە. دوای ئەوە ئێران چیتر کار بە پەیماننامەی قەدەغەکردنی بڵاوبوونەوەی چەکی ناوەکیی ناکات."\nدوای ئەوەی ساڵی ڕابردوو ئەمەریکا لە ڕێکەوتنە ناوەکییەکەی ئێران کشایەوە و سزاکانی سەپاندەوە بەسەر تاراندا، گرژییەکانی نێوان ئەمەریکا و ئێران زیادیانکرد و ئەمەریکا هەوڵیدا هەناردەی نەوتی ئێران ڕابگرێت.هەروەها ئەمەریکا هێزی زیاتری ڕەوانەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کرد بۆ وەڵامدانەوەی هەڕەشەکانی ئێران لەسەر هێزەکانی ئەمەریکا لە ناوچەکە و بەرژەوەندییەکانی.