هه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه (په‌ڕه 2) - خوێندن و خوێندکاران - ¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨\nهه ر رابؤرتيكت ده وئ داوا بكه (په‌ڕه‌ی 2 له 52)\nپه‌ڕه پێشوو 1 2 3 4 … 52 داهاتوو\nپه‌یام [ 26 بۆ 50 له 1,280 ]\n26 وه‌ڵامه‌كانی مه مؤ 2013-01-02 12:37:00 Share\nمن رابؤرتيكم ده ويت له سه ر هه نك به لام ده بيت به جؤريك بيت 16 سلايد بكريت كه ر به ئه رك نه بيت زؤر ضه رورم تكايه\n27 وه‌ڵامه‌كانی Barham Eng 2013-01-02 14:43:44 Share\nجیهانی هه‌نگ یه‌كێكه له هه‌ره جیهانه سه‌رسوڕهێنه‌ره‌كان، كه چۆن په‌روه‌ردگاری كردگار فێری ئه‌و یاسا زۆر ورد و جوانه‌ی كردووه، هه‌ر بۆیه‌شه سووره‌تێكی گه‌وره‌ی به ناوییه‌وه ناو ناوه و له چه‌ند ئایه‌تێكدا باسی ده‌كات و ده‌فه‌رموێت: [وَأَوْحَي رَبُّكَ إِلَي النَّحْلِ أَنْ اتَّخِذِي مِنْ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنْ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ]().\nواته: (په‌روه‌ردگاری تۆ نیگا و ئیلهامی بۆ هه‌نگ ناردووه كه جێگه بۆ خۆی له كون و كه‌لێنی چیاكاندا سازبكات).\nخوای گه‌وره وه‌حی بۆ مێش هه‌نگوێن نارد كه له چیاكان خانوو دروست بكات، نه‌ی فه‌رموو له ماڵان و ئاوه‌دانیدا كون و شار دروست بكه، چونكه مێشه‌كه ته‌مبه‌ڵ ده‌بێت و، ده‌چێت شیرینی ماڵان ده‌خوات، ئه‌و كاته‌ش ئه‌و شیفایه‌ی كه له هه‌نگوینی چیا و داره‌كاندا ده‌بێت، له هی ماڵه‌كاندا به‌و شێوه‌یه نابێت! خوای گه‌وره‌ش له قورئانی پیرۆزدا بێ‌هۆ نه‌یفه‌رمووه [وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّي]().\nواته: (له به‌هه‌شتدا ڕووبارێك له‌هه‌نگوینی ساف هه‌یه).\nهه‌ر بۆیه‌شه دروست نی یه كه هه‌نگوینی ماڵان به ساغ و پاڵفته بفرۆشرێت.\nخوای كردگاری هه‌موو بونه‌وه‌ران ئه‌م هه‌نگ و هه‌نگوینه‌ی به شێوه‌یه‌ك دروست كردووه كه شیفا بێت بۆ هه‌موو نه‌خۆشی یه‌ك، سوپاس بۆ خوای گه‌وره تا ئێستا سه‌دان هه‌زار كه‌سمان به هۆی ئه‌م ده‌رمانه چاره‌سه‌ر كردووه به ئیزنی خودای.\nهه‌ر وه‌ك هه‌نگوینه‌كه شیفایه، هه‌نگه‌كه خۆشی به‌هه‌مان شێوه شیفایه. بۆ نموونه بۆ نه‌خۆشی یه‌كانی: ڕۆماتیزم و ژان و ئیلتهابات و برین و چاوكزی و.... به‌ڵام ده‌بێت ئه‌م به‌كارهێنانه‌ش له ژێر چاودێریی زانستیدا بێت.\nان شاءالله هه نديكى ترت بؤداده نيم\nله سلايد تئ نه كه شتم=(\n28 وه‌ڵامه‌كانی Barham Eng 2013-01-02 14:51:05 Share\nکورته باسێکی مێژوویی له باره‌ی هه‌نگ به‌خێو کردن.\nهه‌نگ زۆر له پێش مرۆڤدا له‌سه‌ر زه‌وی ژیاوه ،کۆنترین و دێرینترین شوێنه‌وار که په‌یوه‌ندی به هه‌نگه‌وه هه‌بێت و ئێستاش مابێته‌وه هی شه‌ش سه‌د هه‌زار ساڵ به‌ر له ئێستا یه ،به‌لام له قوڵایی زه‌ویدا هه‌ندێک به‌ڵگه وه‌گیر که‌وتوون ده‌یسه‌لمێنن که هه‌نگ پێش 150ملیۆن ساڵ به‌ر له ئێستا په‌یدا بووه ،ئه‌و کات به شێوه‌ی پووره نه‌ژیاوه به‌ڵکو به تاک وته‌نیا شانه ولانه‌ی خۆی هه‌لبه‌ستووه وتیێدا ژیاوه‌و زاوزێی کردووه ، 100ملیۆن ساڵ به‌ر له ئێستا رووه‌ک وگیاو گۆڵ په‌ره‌یان سه‌ندووه‌و ،جۆری ژیانی هه‌نگیش له حاڵه‌تی تاک وته‌نیایی بووه دواتر ژیانی کۆمه‌لایه‌تی و پووره‌یان پێکهێناوه ، هه‌ندێک ((به به‌ردبوو-المتحجرات)) له مۆزه‌خانه‌ی ((وایمان)) له ئه‌لمانیا هه‌ن هی 40ملیۆن ساڵ له مه‌وبه‌رن و شوێنه‌وارێکی دیکه‌ی هه‌نگ برینه‌وه له شێوه‌ی وێنه‌یه‌ک له سه‌ر به‌رد وله نێو ئه‌شکه‌وتێک له ئیسپانیا هه‌یه هی 1200ساڵ به‌ر له ئێستایه.\nئایینی هیندییه‌کانی به‌رایی ((کۆن)) بایه‌خکی تایبه‌تیان داوه‌ته مێش هه‌نگوین. وێنه‌ی هه‌نگ وخه‌لێفی له قوڕ دروستکراویان له‌سه‌ر به‌رد هه‌لکه‌ندراوه وله شوێنه‌واری فیرعه‌ونه‌کانیش دۆزراوه‌ته که هی 4000 ساڵ به‌ر له دایک بوونی مه‌سیحن ، له‌و کاته‌ش دووکه‌ڵیان بۆ قانگدانی هه‌نگ به‌کار هێناوه ،هه‌ندێک هه‌نگوین له گۆڕی یه‌کێک له پاشاکانی میسر دۆزراوه‌ته‌وه که له پێش 4000ساڵ هێشتا هه‌ر بۆ خواردن ده‌شیا.\nبابلی وسۆمه‌ریه‌کانیش له شوێنه‌واره‌کانیاندا زۆر جار ناوی هه‌نگیان هێناوه ،شونه‌وارێک له مۆزه‌خانه‌ی ((ستۆکهۆلم)) له سوێد ده‌ری ده‌خات که 200 ساڵ به‌ر له زاییندا له که‌ناره‌کانی باشووری رۆژئاوای ئه‌و وولاتدا مێش هه‌نگووین هه‌بووه، خه‌لکه‌که‌ش سوودیان لێ وه‌رگرتووه.\nله ساڵی 1440 پ.زپێخه‌مبه‌ر ((مووسا –د.خ)) ئیسرائیلیه‌کانی بردۆته وولاتێک که شیر وهه‌نگویینی لێ بووه.\nوێنه‌ی هه‌نگ له سه‌ر ده‌سکی خه‌نجه‌رێک کێشراوه که 800 پ.ز. له لورستان دروستکراوه و ئێستاش خه‌نجه‌ره‌که له مۆزه‌خانه‌ی شاری ((برۆکسل))پارێزروه.\n((سۆلۆن)) له ساڵی 620 پ.ز. له یۆناندا یاسایه‌کی مێشداری نووسیوه، ((ئه‌رستۆ))که زانایه‌کی مه‌زنی یۆنانییه‌کان و مامۆستای ئه‌سکه‌نده‌ری گه‌وره بووه کتێبێکی له‌باره‌ی هه‌نگ وهه‌نگداری نووسیوه. له قورئانی پیرۆزیشدا ناوی هه‌نگ هاتووه و سووره‌تێکیش به ناوی هه‌نگ((نحل)) ه، قه‌شکانیش له ئه‌وروپادا گه‌لێکیان به هه‌نگ به خێو کردنه‌وه خه‌ریک بوونه.\n(( نیکڵ یاکوب )) له ساڵی 1568 ز. یه‌که‌م کتێبی له باره‌ی فێربوون وبه‌خێوکردنی هه‌نگه‌وه به زمانی ئه‌لمانی نووسیوه.\n(( ماڵپیکی)) زانای ئیتالی له دوای ساڵی 1650 کتێبێکی له باره‌ی توێکاری له‌شی هه‌نگ نووسیوه.\n((رێنت ئانتی)) زانای فه‌ره‌نسیی ((1683-1785)) ز خه‌لێفێکی شووشه‌یی دروست کردووه و لێکۆلینه‌وه‌ی زۆری ئه‌نجامداوه وگه‌یشتۆته زۆر شتی شاراوه‌و نادیار و گه‌لێک نهێنیشی له ژیانی هه‌نگدا ئاشکرا کردووه . ((فرانس هۆپر)) که پیاوێکی نابینای سویسری بووه به یارمه‌تی خزمه‌تکاره‌که‌یه‌وه له ساڵانی ((1750-1831))ز په‌وازی((اطار)) بۆ خه‌لێف دروست کردووه به‌لام ته‌نها بۆ لێکۆلینه‌وه به کاریهێناوه.\nلانگسترۆس ((Langstroth)) که ئه‌مریکی بوو له ساڵی 1851 ز له دوای دۆزینه‌وه‌ی (( ماوه‌ی هه‌نگ-المسافة النحلیة ((1/4 - 3/8 گرێ)). یه‌که‌مین خه‌لێفی دروست کرد که په‌روازی بزێوی تێدا به‌کاربێت ئه‌مه‌ش گه‌وره‌ترین داهێنان بوو که ئیتر په‌ره‌ی به هه‌نگداری داو زۆر به‌ره‌و پێشی برد.لانگسترۆسیش نازناوی باوکی هه‌نگه‌وانانی وه‌رگر\nئه مه ش كتيبيكه به ناوى مه‌مله‌که‌تی مێش هه‌نگ\n29 وه‌ڵامه‌كانی hamakg 2013-01-03 12:36:10 Share\nslaw hawreyan xosh7album ka bum ba andam la mako juan u qashanga barasti makokatan zor juan u naska dast xoshitan le akam [imgl]\ndawakarym awaya reportek darbaray dad parwary brayati yaksani zorm pewesta tkaya ...........supas bo ewa\n30 وه‌ڵامه‌كانی hamakg 2013-01-04 16:26:14 (دەستکاری کراوە: hamakg 2013-01-04 16:31:05) Share\nئه رئ داوا كاريه كه ى من به به ر ته قينه وه ى كه وت؟\n31 وه‌ڵامه‌كانی Ha Lm At 2013-01-04 16:28:30 Share\nنابراكةم جاوةري بة\nگـــه‌مـــژه نـــــه‌بوویـــــن کـــه‌مێــــک پێبکــــه‌نیــــــن ..\nبۆ ئەوەی ژیانێکی خۆش بژیت هەتا دەتوانیت گەمژەبە ،خوێری بە ،درۆزن بە، فشەکەر بە،سەخیف بە، پشیلەبە ...\n32 وه‌ڵامه‌كانی Barham Eng 2013-01-04 16:50:11 Share\n«دادپەروەری»، تایبەتمەندییەكی خوداییە و دابینكردنی داوایەكی كۆمەڵایەتی وئامانجێكی سەرەكی گەلانە. ئامانجی نووسینی ئەم بابەتە وەڵامدانەوەیەكی ساكاری ئەو (2 ) دوو پرسیارەیە كە ناونیشانی وتارەكە پێك دێنن.\nبۆ وەڵامی پرسیاری یەكەم، دادپەروەری بۆ ؟، دەڵێین : دابینكردنی «دادپەروەری» بۆ ئێمە نەك تەنیا داوا و ئامانجە بەڵكو ئەركە چونكە :\n1 - ئێمەی كورد، كە بەدرێژایی مێژوو ستەممان لێكراوە، پتر لە هەموو نەتەوەیەكی تر قوربانی نەبوونی «دادپەروەرین » و باشترین بەڵگەیش بۆ سەلماندنی ئەم راستیە دابەشكردنی نیشتمان و نەتەوەكەمانە بەسەر چەندین وڵاتدا و نەبوونی نەك دەوڵەتێكی یەكگرتووی كوردی بەڵكو نكۆڵیكردن لە بوونیشمان دەكرێت و ئەمڕۆ ئێمە گەورەترین نەتەوەین لە جیهاندا كە خاوەنی دەوڵەتی سەربەخۆی خۆمان نین.\n2 - دابینكردنی «دادپەروەری» ئەركێكی ئاینیە. خوداوەندی مەزن لە قورئانی پیروز و هەموو پەیامە ئاسمانیەكاندا فەرمانمان پێدەكات كە ( دادپەروەر بین ).\n3 - دابینكردنی «دادپەروەری» ئەركێكی نیشتمانی و نەتەوایەتیە كە گەلی كورد بە درێژایی مێژووی خۆی خەباتی بۆ كردووە و قوربانی بۆ داوە و ئامانجێكی سەرەكی راپەڕین و شۆڕشەكانی بووە.\n4 - «دادپەروەری» پرەنسیپ و بەهایەكی مرۆڤایەتیە. مافی تاك و كۆمەڵگایە كە بەشێوەیەكی «دادپەروەرانە» مامەڵەیان لەگەڵ بكرێت.\n5 – گەشەپێدانی بەردەوام، كە ئەمڕۆ بووتە دروشمی هەموو دەوڵەتانی جیهان و كار بۆ بەدەستهێنانی دەكەن، پێویستی بە دابینكردنی «دادپەروەری» هەیە. گەشەپێدانی بەردەوامی كەرتە ئابووری و خزمەتگوزاریەكان و گەشەپێدانی هەرێمی لە هەرێمی كوردستاندا پێویستی بە دابینكردنی «دادپەروەری» هەیە لە هەرێمدا.\n6 – نەبوونی «دادپەروەری» لە هەر شوێنێك و كۆمەڵگایەك دیاردەیەكی بێزراوە و شەرمە كە ڕازی بین بە بەردەوام بوونی و كارنەكەین و هەنگاوی پێویست نەنێین بۆ بەرەنگاربوونەوە و لەناوبردنی.\n7 - دابینكردنی «دادپەروەری» ئەمڕۆ داوایەكی ڕەوای خەڵكی كوردستانە كە دیارە هەست بە نەبوونی «دادپەروەری» دەكەن.\nبۆ وەڵامی پرسیاری دووەم، دادپەروەری چۆن دابین دەكرێت؟ دەڵێین: «كە دابینكردنی (دادپەروەری رەها) لەتوانای مرۆڤدا نییە بۆیە لە هیچ شوێنێك و لەهیچ كاتێكدا بەدی نەكراوە و ناكرێت. كەوابوو مەبەست لە دابینكردنی «دادپەروەری»، دابینكردنی «دادپەروەری ڕێژەییە»، كە دابینكردنی و بەرزكردنەوەی ڕێژەكەی،(رێژەی دادپەروەری) داواكاری و ئامانجی مرۆڤایەتی و كۆمەڵگا جیهانیەكانە. رێژەی دابینكردنی دادپەروەری لە كۆمەڵگایەكەوە بۆ كۆمەڵگایەكی تر و لە كاتێكەوە بۆ كاتێكی تر دەگۆڕێت و دابینكردنی رێژەیەكی بەرز لە «دادپەروەری» سیمای كۆمەڵگا دروستەكانە. هەرچی تایبەتە بە دابینكردنی دادپەروەری لە كۆمەڵگای ئێمەدا بەرێژەیەكی خوازراو، بە بۆچوونی ئێمە، دەكرێت بە رێگای ئەم خاڵانە بەدەست بهێنرێت:\n1 – رەخساندنی هەلی یەكسان، لە هەموو بوارەكاندا، بۆ ئەندامانی كۆمەڵگا. بۆ نموونە رەخساندنی هەلی یەكسان بۆ خوێندن، بۆ بازرگانیكردن، بۆ بەگەڕخستنی سەرمایەگوزاری.... تاد. كاتێك ناتوانرێت، لەبەر هەر هۆكارێك بێت، هەلی یەكسان بڕەخسێنرێت بۆ هاووڵاتیان ئەركی دەسەڵاتی یاسادانان و جێبەجێكردنە كە بە یاسا و رێنماییەكان كێشەكە چارەسەر بكات. بۆ نموونە كاتێك ناتوانین هەلی یەكسان بڕەخسێنین بۆ خوێندن، ناتوانین قوتابخانە و مامۆستا بۆ قوتابیانی شارۆچكە و شارەدێكان دابین بكەین، وەك چۆن لە ناوەندی پارێزگاكان قوتابخانەی باش و مامۆستایانی بە ئەزموون و شارەزامان بۆ قوتابیان دابینكردوە، پێوستە بە یاسا و رێنمایی بەڵانسەكە راست بكەینەوە. ئەوەی ئەمڕۆ پەیڕەو دەكرێت لەم بوارەدا و پێی دەوترێت «دابەشبوونی جوگرافی» لە وەرگرتنی قوتابیان لە زانكۆكاندا نەك هەر بەڵانسەكە راست ناكاتەوە و هەلی یەكسان ناڕەخسێنێت بۆ قوتابیان، بەڵكو قووڵتری دەكاتەوە.\n2 – دابەشكردنی دەسەڵات و لێپرسراویەتی لە نێوان پایتەخت و پارێزگاكان، لە نێوان پارێزگاكان و قەزا و ناحیەكان، لە نێوان وەزیر و بەرێوەبەریە گشتیەكان.. تاد. هەڵگرتنی بەرپرسیاریەتی لێپرسراویەتی كارێكی ئاسان نییە، نازانم بۆ تا ئێستا لای ئێمە كەسانێك هەن خۆیان بە «سوپەرمان» دەزانن و بڕوایان بە توانای خەڵكانی تر نییە ؟. هۆكارێكی سەرەكی پێشكەوتنی كۆمەڵگا پێشكەوتووەكان دابەشكردنی دەسەڵات و لێپرسراویەتیە لەنێوان دەسەڵاتی ناوەند و دەسەڵاتە لۆكاڵیەكاندا، لە نێوان پۆستە باڵاكان و پۆستە نزمەكاندا.\n3 – دابەشكردنی سامان بەشێوەیەكی دادپەروەرانە لە نێوان پارێزگا و قەزا و ناحیەكان، بە رێگای دابەشكردنی دادپەروەرانەی پرۆژە ئابوری و خزمەتگوزاریەكان، لە لایەك و لە نێوان فەرمانبەران و هاووڵاتیان، بە رێگای كەمكردنەوەی ئەو گاپە گەورەی كە هەیە لە نێوان موچە و دەرماڵەكاندا، لە لایەكی تر. دابەشكردنی دەسەڵات و سامان ئەوە ناگەیەنێت كە بەشێوەیەكی یەكسان دەسەڵات و سامان دابەش بكرێت بەڵكوو دەبێت پرۆسەی دابەشكردنەكە پشت بە بنەمای دادپەروەرانە ببەستێت.\nپێكهێنانی یەكەی كارگێری بچووك بەرووبەر و گەورە بە دەسەڵات، بۆ نموونە بە پارێزگاكردنی ناوچەكانی سەر بە هەڵەبجە، رانیە، سۆران... تاد هەنگاوێكە بە ئاراستەی راست بۆ دابەشكردنی دەسەڵات و لێپرسراویەتی و سامان دەبێت دەستخۆشی و پێشوازی لێ بكرێت نەك هانی خەڵك بدرێت خۆپیشاندانی دژ بكات !.\n4 – كاتێك دەسەڵات و لێپرسراویەتی و سامان دابەش دەكرێت پێویستە دەزگایەكی چاودێری ورد و كارا هەبێت كە لە توانایدا بێت هەڵسەنگاندنی پێویست بۆ كارەكان ئەنجام بدات بۆ ئەوەی بتوانرێت دەستخۆشی لە كارە باشەكان بكرێت و خاوەنەكانیان پاداشت بكرێن و سەرپێچیكەرانیش سزا بدرێن. پەیڕەوكردنی پرەنسیپی پاداشت و سزا «هۆكارێك دەبێت بۆ دابینكردنی «دادپەروەری».\n5 – یەكسان بوون بەرامبەر بە یاسا و پەیرەوكردنی پرەنسیپی «سەروەری یاسا» بە كردار نەك تەنیا بە وتە. نابێت یاساكان وەك «ماڵی جاڵجالۆكە» بن تەنیا بەسەر هەژاران و بێ پشتیواناندا جێبەجێ بكرێن و دەسەڵاتداران یاساكان پێشێل بكەن بێ ئەوەی بە سزای خۆیان بگەن.\n6 - پرۆسەی دابینكردنی «دادپەروەری»، لە كۆمەڵگای ئێمەدا، پێویستە لە نێو پارتە سیاسیەكانەوە دەست پێبكات. پێویستە بەرپرسیاریەتی و ئەرك و مافەكان لە نێو ئۆرگانەكانی پارتەكاندا بە شێوەیەكی دادپەروەرانە بە سەر ئەندامانی پارتەكاندا دابەش بكرێت، بە پشت بەستن بە بنەماكانی دڵسۆزی، خەبات و قوربانی، لێهاتوویی. ناڕەزایی لە نێو پارتەكانەوە دەگوێزرێتەوە بۆ نێو كۆمەڵگا. پارتێكی «دادپەروەر و تەندروست» حكومەتێك و كۆمەڵگایەكی «دادپەروەر و تەندروست» دێنێتە كایەوە\n33 وه‌ڵامه‌كانی GENERAL 2013-01-04 16:54:04 Share\nیه‌کێک له‌سیاسه‌تمه‌داره‌کانی ئه‌مه‌ریکای لاتین له‌به‌رده‌م یونسکۆدا وتارێکی خوێنده‌وه له‌باره‌ی ئه‌زمونی دیموکراسی له‌م وڵاتانه‌دا‌و رایگه‌یاندبوو "دیموکراسی له‌م وڵاتانه‌دا توانیویه‌تی بڕێک له‌ئازادی فه‌ردی‌و ئازادی بیروڕا ده‌سته‌به‌ر بکات، به‌ڵام ئه‌بێ دان به‌وه‌دا بنێین که دیموکراسی له‌شه‌ڕکردن دژی فه‌قیریدا سه‌رکه‌وتنی به‌ده‌ست نه‌هێناوه". واته دیموکراسی له‌به‌دیهێنانی یه‌کسانی‌و دادپه‌روه‌ریدا سه‌رکه‌وتوو نه‌بووه‌و نه‌یتوانیوه ئه‌و ئامانجه سه‌ره‌کییه به‌دی بهێنێت که له‌پشت زوربه‌ی په‌شێویه سیاسی‌و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانه‌وه‌یه: یه‌کسانی.\nهه‌میشه دوو پاڵنه‌ر یان دوو ئامانجی سه‌ره‌کی هه‌بووه‌و هه‌یه که توانای بزواندن‌و جوڵه‌ی ژماره‌یه‌کی زۆری خه‌ڵکی هه‌بووه‌و هه‌یه. هیچ بزوتنه‌وه‌یه‌کی سیاسی‌و بگره هیچ په‌شێوی یان شۆڕشێک نه له‌ڕابردوو نه له‌ئێستادا نییه ئه‌م دوو ئامانجه له‌پشتیه‌وه رانه‌وه‌ستابن: یه‌کسانی‌و ئازادی. ئه‌م دوو وته‌زایه داینه‌مۆی سه‌ره‌کی هه‌موو جۆره ناڕه‌زا‌یه‌تی‌و بزوتنه‌وه‌یه‌کی سیاسی بوون. بگره ئه‌و هێز‌و لایه‌نانه‌ش که هۆی سه‌ره‌کیی دروستبوونی نایه‌کسانی‌و له‌ناوبردنی ئازادین، هه‌ر به ناوی یه‌کێک له‌م وته‌زایانه‌وه کاریان کردووه‌و به‌هانه‌یان بۆ شێوازی کارکردنی خۆیان هێناوه‌ته‌وه. گه‌وره‌ترین سته‌مکار‌و دیکتاتۆره‌کانی دنیاش هه‌ر به‌ناوی به‌دیهێنانی یه‌کسانی یان ئازادییه‌وه حوکمڕانی ده‌که‌ن‌و بگره پاساوی سه‌ره‌کی زوربه‌ی کاره‌کانیان به به‌دیهێنانی یه‌کێک له‌م دوو وته‌زایه ئه‌هێننه‌وه.\nیه‌کسانی‌و ئازادی دوو ئامانج‌و دوو دروشمی هێنده ئه‌فسوناوی‌و سه‌ره‌کین که هیچ بزوتنه‌وه‌یه‌کی سیاسی چ له‌حوکمڕانیدا بێت یان له‌ئۆپۆزسیۆندا ناتوانێت ده‌ستبه‌رداری بێت. به‌ڕاستیش کۆکردنه‌وه‌ی ئه‌م دوو دروشمه پێکه‌وه ئاله‌نگاری (ته‌حه‌دای) سه‌ره‌کی بیری دیموکراسی بووه. بگره زۆرکه‌س دیموکراسی به جه‌ختکردن له‌سه‌ر یه‌کێک له‌م دوو وته‌زایه پێناس ئه‌که‌ن. که‌سانێک دیموکراسی وه‌ک به‌دیهێنانی ئازادی فه‌ردی‌و رێزگرتن له‌که‌سایه‌تی تایبه‌تی مرۆڤ پێناس ئه‌که‌ن‌و که‌سانێکیش به پێچه‌وانه‌وه کاتێک باسی دیموکراسی ئه‌که‌ن زۆرتر بیریان لای کۆمه‌ڵگایه نه‌ک تاکه که‌س‌و یه‌کسانی تاکه‌که‌سه‌کان به ئامانجی سه‌ره‌کی دیموکراسی له‌قه‌ڵه‌م ئه‌ده‌ن.\nهه‌موو ئه‌وانه‌ی دروشمی دیموکراسی به‌رز ئه‌که‌نه‌وه، هه‌مان مه‌به‌ست‌و مانایان بۆ دیموکراسی نییه، به‌ڵکو هه‌ریه‌که‌یان به‌پێی جه‌ختکردنی له‌سه‌ر یه‌کێک له‌م دوو وته‌زایه مانای تایبه‌تی خۆی پی ئه‌به‌خشێ. زوربه‌ی سۆسیالیسته‌کان به‌جه‌ختکردن له‌سه‌ر دروشمی یه‌کسانی ئه‌ناسرێنه‌وه‌و لیبراله‌کانیش به جه‌ختکردنه‌وه له‌ئازادی، به‌ڵام له‌ڕاستیدا جیاکردنه‌وه‌ی ته‌واوی ئه‌م دوو وته‌زایه له‌یه‌کدی راست نییه، هه‌میشه له‌به‌شێک له‌دروشمی ئازادیدا یه‌کسانی هه‌یه‌و له‌به‌شێک له‌یه‌کسانیشدا ئازادی، ئازادی تا ئه‌و کاته له‌دیموکراسیدا مانای هه‌یه که ئازای بێت بۆ هه‌موان. واته له‌خودی دروشمی ئازادیدا وته‌زای یه‌کسانی هه‌یه که ئه‌بێت هه‌موان بگرێته‌وه. له‌وته‌زای یه‌کسانیشدا بڕێک له‌ئازادی هه‌یه، چونکه هه‌وڵدان بۆ گێڕانه‌وه‌ی ماف بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی لێیان قه‌ده‌غه‌کراوه، به مانای به‌ده‌ستهێنانی ئازادییه. له‌ڕووی مێژووی سیاسیشه‌وه خه‌بات له‌پێناوی ئازادیدا هه‌میشه هه‌ڵگری خه‌بات بووه له‌پێناوی یه‌کسانیدا، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که ئه‌م دوو وته‌زایه په‌یوه‌ندییان به یه‌که‌وه هه‌یه‌و له‌یه‌که‌وه نزیکن، به‌ڵام هه‌ردووکیان یه‌ک شت نین. ئه‌کرێت ئه‌زمونێک هه‌بێت رێز له‌ئازادیه‌کان بگرێت‌و خه‌ڵکی تیایدا ئازاد بن، به‌ڵام نایه‌کسانییه‌کی زۆر هه‌بێت‌و خه‌ڵک هه‌مان ئه‌گه‌ر‌و شانسی چونیه‌کیان له‌به‌رده‌ستدا نه‌بێت، وه‌ک هه‌ندێک وڵاتی ئه‌مه‌ریکای لاتین. به پێچه‌وانه‌شه‌وه ئه‌کرێت ئه‌زمونێک تا راده‌یه‌کی زۆر یه‌کسانی دابین کردبێت‌و هیچ جیاوازییه‌کی چینایه‌تی‌و گه‌وره‌ی تێدا نه‌بێت، به‌ڵام خه‌ڵکه‌که‌ی له‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک ئازادی قه‌ده‌غه بکرێن‌و له‌ژێر سایه‌ی حوکمڕانێکی سته‌مکاردا بژین، ئه‌کرێت نمونه‌ی زوربه‌ی ده‌وڵه‌ته سۆسیالیسته‌کانی سه‌ده‌ی پێشوو بهێنینه‌وه که ئه‌مڕۆ بونه‌ته نمونه‌ی دیاری سته‌مکارییه‌کی بێوێنه.\nئه‌م جیاکاریه له‌ژیانیشدا وردتر دیاره. بیرۆکه‌ی یه‌کسانی هه‌میشه له‌بیرۆکه‌ی ئازادی زیاتر‌و خێراتر خه‌ڵک به‌لای خۆیدا را ئه‌کێشێت. مرۆڤ زوتر‌و ئاسانتر هه‌ست به نادادپه‌روه‌ری‌و نایه‌کسانی ئه‌کات‌و به‌ونی ئه‌و غه‌درانه ئه‌بینێت که له‌ماف‌و ده‌ستکه‌وت‌و به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی کراوه، مه‌کیاڤیلی راستی گوتبوو کاتێک وتی خه‌ڵک به‌گشتی به‌رژه‌وه‌ندی‌و ئامانجه‌کانیان زۆر باشتر له‌یه‌ک به یه‌کی حوکمڕانان (جا فه‌یله‌سوف بن یان نا) ئه‌زانن‌و ده‌رک ئه‌که‌ن، به‌ڵام له‌دۆخی ئازادیدا شته‌کان وا رون‌و ئاشکرا نین. تێگه‌یشتن له‌ئازادی هه‌میشه پێویستی به بڕێکی زیاتر هوشیاری‌و زانین هه‌یه که له‌تێگه‌یشتن بۆ نایه‌کسانیدا پێویست نییه، نایه‌کسانی هه‌میشه بونێکی مادی هه‌یه‌و هه‌ستپێکراوه. خه‌ڵکی له‌ژیانی رۆژانه‌ی خۆیاندا‌و له‌به‌رده‌م هه‌موو دۆخێکدا به‌شێوه‌یه‌کی کۆنکرێتی هه‌ستی پێئه‌که‌ن، به‌ڵام بۆ ئازادی هه‌مان شت راست نییه. خه‌ڵکی زۆر دره‌نگ‌و هه‌ندێکجار زۆر به زه‌حمه‌ت هه‌ست به‌و شتانه ئه‌که‌ن که زه‌وتی ئازادییان ئه‌کات، بگره هه‌ندێک ته‌نانه‌ت زۆر له‌به‌های ئازادی تێناگه‌ن‌و تاکه پرسیارێکی راسته‌قینه به پرسی یه‌کسانی ئه‌زانن. واته ئه‌و شتانه‌ی راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی به گوزه‌ران‌و ژیان مادییانه‌وه هه‌یه، هه‌موو سه‌رنجه‌کان به‌لای خۆیدا رائه‌کێشێت، به‌ڵام ئازادی له‌به‌رئه‌وه‌ی پێویستی به هوشیارییه‌کی زیاتر هه‌یه، که‌متر کاردانه‌وه له‌به‌رامبه‌ریدا پیشان ئه‌ده‌ن. خه‌ڵکی بۆ تێگه‌یشتن له‌نایه‌کسانی پێویستیان به یارمه‌تی هیچ که‌س‌و هێزێکی ده‌رکی نییه‌و خۆیان راسته‌وخۆ ده‌رکی ئه‌که‌ن، به‌ڵام بۆ ئازادی ئه‌وا به پێچه‌وانه‌وه هه‌میشه پێویستیان به یارمه‌تی هێز‌و خه‌ڵکی تر هه‌یه. خه‌ڵکی به‌بێ یارمه‌تی‌و که‌سان‌و لایه‌نی تر به ئاسانی ناتوانن ئه‌و ته‌ڵه‌و گه‌مه ناشرینانه بدۆزنه‌وه که ئازادییان ئه‌خاته مه‌ترسییه‌وه.\nهه‌ر لێره‌وه ئه‌توانین ئه‌و راستییه له‌ئه‌زمونی راسته‌قینه‌ی ژیانی سیاسی هه‌رێمی کوردسانیشدا بدۆزینه‌وه. له‌کاتێکدا خه‌ڵکی زۆر ئاسانتر‌و خێراتر بۆ داوای دادپه‌روه‌ری ئه‌جوڵێن، ئه‌وا که‌متر کاردانه‌وه له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و شتانه‌دا پیشان ئه‌ده‌ن که په‌یوه‌ندییان به ئازادی‌و هه‌ڕه‌شه‌کردن له‌ئازادییه‌وه هه‌یه، هه‌ر له‌م ماوه‌یه‌ی پێشودا کارمه‌ندانی ته‌ندروستی له‌کاردانه‌وه به‌رامبه‌ر مافی دادپه‌روه‌ریدا مانگرتنێکی سه‌رتاسه‌ری کاریگه‌ریان ئه‌نجامدا که دواتر بووه هۆی به‌ڵێندان به جێبه‌جێکردنی داواکانیان، به‌ڵام هه‌مان ئه‌م که‌رته‌و ده‌یان که‌رتی جیاوازی تری کۆمه‌ڵگا بێ کاردانه‌وه‌ن له‌به‌رامبه‌ر بۆ نمونه یاسایه‌کی ترسناکی وه‌ک یاسای ئه‌نجومه‌نی ئاسایشدا که یاسایه‌که به جدی هه‌ڕه‌شه له‌ئازادیه‌کانی خه‌ڵک ئه‌کات. یه‌کێک له‌هۆکاره سه‌ره‌کیه‌کانی ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌یه که ئازادی هه‌میشه پێویستی به رونکردنه‌وه‌و ئاشکراکردنی دوژمنه‌کانی هه‌یه. ئه‌رکی سه‌ره‌کی ئه‌م رونکردنه‌وه‌و ئاشکراکردنه‌ش ئه‌که‌وێته سه‌ر ئه‌ستۆی رۆشنبیران. ئه‌وه رۆشنبیرانن ئه‌بێت هه‌میشه ئازادی‌و هه‌ڕه‌شه‌کانی بۆ خه‌ڵکی رونبکه‌نه‌وه‌و ئاشکرا بکه‌ن. واته ئه‌گه‌ر خه‌ڵک هه‌میشه پارێزه‌ر‌و داکۆکیکاری سروشتی مافی یه‌کسانییه بۆ ئه‌زمونی دیموکراسی، ئه‌وا ئه‌بێت رۆشنبیرانیش پارێزه‌ری به‌های ئازادی بن له‌دیموکراسیدا.\n34 وه‌ڵامه‌كانی Hamesha 2013-01-10 23:34:24 Share\nهاورييان بيويستم بةرابؤرتيكة لةسةر\nThe role of the Incentives يان\nShould the covern went interive into the economy ? in whath way\nبةزمانى ئينكليزى 3بةرة بيت باشة\nهاورييان بةبى تواناى خؤتان يارمةتيم بةن\n35 وه‌ڵامه‌كانی Ha Lm At 2013-01-10 23:41:20 (دەستکاری کراوە: halmat 501 2013-01-10 23:43:07) Share\nئةم كتيبة بزانة جؤنة سودى هةية\n36 وه‌ڵامه‌كانی Barham Eng 2013-01-10 23:44:34 Share\nMAY 01, 1982 by LAWRENCE W. REED\n37 وه‌ڵامه‌كانی Hamesha 2013-01-10 23:53:46 Share\nزؤر زؤر سوباس هاورييان\nسوباس بؤ ئيوة كة كاتى خؤتان دا بةمن\n38 وه‌ڵامه‌كانی Barham Eng 2013-01-10 23:54:52 Share\nله خزمه تت داين\n39 وه‌ڵامه‌كانی shadan 2013-01-31 10:38:07 Share\nسلاو هاورييان رابورتيكي كيميام دةوي لةسةر زةوي ناسي تكاية زؤر بةبةلةم\n40 وه‌ڵامه‌كانی Barham Eng 2013-01-31 19:02:00 Share\nفه رموو كيان\nزانستی زه‌ویناسی :\nانستی زه‌وی ناسی که ناسراوه به [geoscience جیۆلۆجیا ] له کۆمه‌له زانستێک پێکهاتووه که په‌یوه‌سته به توێژینه‌وه ده‌رباره‌ی دروست بوونی زه‌وی و پێکهاته و په‌یوه‌ندی به‌گه‌ردوون و گۆڕنکاریه به‌رده‌وامه‌کان له رێگه‌ی کارتێکردنی فاکته‌ره ده‌ره‌کی و ناوخۆییه‌کانه‌وه ،،، که په‌یوه‌ستن به هه‌ساره‌ی زه‌وی و چۆنیه‌تی دروست بوونی و پێکهاته سه‌ره‌کیه‌کانی و دیاری خستن و ی کردنه‌وه‌ی پێکهاته سه‌ره‌کیه‌کانی فیزیاوی و کیمیاوی ناخی زه‌وی ،،،،\nجێگه‌ی ئاماژه پیدانه له کۆنه‌وه زۆرێک له زانسته‌کانی تریان به‌کارهێناوه بۆ زیاتر شاره‌زایی بون له زه‌وی و پێکهاته‌کانی وه‌ک [ زانستی فیزیا و کیمیا و گه‌ردوناسی و بیرکاری و زناستی زینده‌وه‌رزانی ] ئه‌مه‌ش له پێناو گه‌یشتن به ئامانجێکی زانستی له چۆنیه‌تی دروست بوونی پێکهاته چین چینه‌کانی زه‌وی به هه‌موو به‌شه‌کانیه‌وه ..... له رێگه‌ی دۆزینه‌وه‌ی ته‌واوی ئه‌و مادانه‌ی که له زه‌وی دا هه‌ن ...وه‌ک [ ئاسن و خه‌لوز و نه‌وت و به‌رد و ئاو و ....هتد ] کاریگه‌ریه ئاوهه‌وایه‌کان ....\nزانستی زه‌وی ناسی دابه‌ش ده‌بێت بۆ :\n1- داپۆشراوی زه‌وی ( Earth's spheres )\nئه‌م به‌شه یه‌کێکه له به‌شه سه‌ره‌کیه‌کانی پێکهاته‌ی زه‌وی که باس له چۆنیه‌تی و ئه‌و مادانه ده‌کات که بوونه‌ته روپۆش و داپۆشینی زه‌وی که زیاتر ئاشنامان ده‌کات به چۆنیه‌تی و پێکهاته سه‌ره‌کیه‌کانی ئه‌م به‌شه‌ی که رووی زه‌وی داپۆشیوه و کاریگه‌ریه‌کانی بۆ سه‌ر ناخی زه‌وی ....\nئه‌مه‌ش پێک دێت له :\nا- جیۆلۆجیا :\nزانستی دروست بوون و پێکهاته‌ی هه‌ساره‌ی زه‌وی واتا باس له چۆنیه‌تی دروست بوونی زه‌وی ده‌کات زیاتر له بواره‌کانی [ به‌رد و توێکلی] ی زه‌وی ده‌کۆلێته‌وه و که به گرنگترین بوار داده‌نرێت له بواری زه‌وی ناسی و روپۆشی هه‌ساره‌ی زه‌وی ،،،،\nب - جیۆدیسیا geodesy یان جیۆفیزیا :\nئه‌م زانسته زیاتر کارده‌کات له پێناو لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی ئه‌و هۆکارو بابه‌تانه‌ی که پویه‌ستن به قه‌باره‌ی زه‌وی و شێوه به‌هاوکاری پێوانه راسته‌وخۆیه‌کان و ئه‌و بابه‌تانه‌ی که په‌یوه‌ستن به توێکلی زه‌وی و ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه به‌مانای دوو به‌ش دێت واتا [ زه‌وی و دابه‌ش بوون ] ...\nج- خۆڵ - قوڕ [ Pedology] :\nئه‌مه په‌یوه‌سته به لێکۆلنه‌وه ده‌رباره‌ی دروست بوون و گه‌شه‌کردنی خۆڵ و قوڕی پێکهاته‌کانی زه‌وی به‌تایبه‌تی له چینی سه‌روی زه‌وی به قولی 300 سم ئه‌ویش بۆ زیاتر ئاشنابوون به پێکهاته‌ی ماده‌کانی وه‌ک [ ئاسن و ماده ئه‌ندامیه‌کان و هه‌وا و گیراوه‌کانی خۆڵ و ماده‌کانی قوڕ ....\nد- هێلکاری زه‌ریاکان یان زانستی ئاو [Hydrology ]\nپه‌یوه‌سته به لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی ئاو و چۆنیه‌تی دابه‌ش بوونی به‌سه‌ر رووی زه‌وی و دیاری کردنی تایبه‌تمه‌نده‌کان و سیفاته سروشتیه‌کان و کیمیاویکه‌ن و چۆنیه‌تی کارلێکی له‌گه‌ل زه‌وی و ژینگه‌دا پێکهاته‌کانی ئاو ،،\nی - به‌شه به‌ستوه‌کان Glaciology :\nپه‌یوه‌سته به لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی به‌شه به‌ستوه‌کانی زه‌وی ... ئه‌مه‌ش کارلێکێکه له ئه‌نجامی دابه‌زینی پله‌ی گه‌رمی و کارلێکه هه‌وایه‌کان و گازیه‌کان ئه‌م چینه په‌یداده‌بێت ،،،،\nف- به‌رگی هه‌وا [Atmospheriac ]\nپه‌یوه‌سته به لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی به‌رگه هه‌وایی و گازیه‌کانی زه‌وی وکاریگه‌ریان بۆ سه‌ر گۆڕانکاریه‌کانی نێو زه‌وی و گۆڕانکاریه‌کانی ئاو هه‌وای زه‌وی و ئه‌و فاکته‌رانه‌ی کاریگه‌ریان هه‌یه له‌سه‌ر به‌رده‌وامی گۆڕانکاریه‌کان له هۆکاره فیزیا و کیمیاویه‌کان ،،،\nگ - هێلکاری پێکهاته‌ی زه‌وی [Geomorphology]\nپویه‌سته به لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی پێکهاته و چۆنیه‌تی دروست بوون و هێلککاری زه‌وی وه [ چیاکان و ده‌شت و بیابان و دۆڵ و شیو و ...هتد و هۆکاره‌کانی کارتێکردن بۆ دروست بوونی و گۆڕانکاریه‌کانیان و ئه‌و مادانه‌ی که له پێکهاتن به‌شداریان کردووه...\nلقه په‌یوه‌سته‌کانی تر به زانستی زه‌وی ناسی :\n- زانستی ماده‌کان [mineralogy]\nتایبه‌ته به لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی ماده پێکهاتوه‌کانی زه‌وی و سروشتیان و گۆڕانکاریه‌کان و کاریگه‌ریان بۆ سه‌ر چینی زه‌وی و تایبه‌تمه‌ندیه‌کانیان ،،، ئه‌مه‌ش به کاریگه‌ری هه‌بوونی فاکته‌ره کیمیا و فیزیاویه‌کانی سروشتی ،،و هه‌لکه‌وتنی جوگرافیایان له زه‌وی ، ئه‌م مادانه‌ش وه‌ک :\n- زانستی به‌رد [petrology]\nپه‌یوه‌سته به دیاری کردنی جۆره‌کانی به‌رد و دابه‌ش بوونیان و هۆکاره‌کان که کاریگه‌ریان هه‌یه له‌سه‌ر ئه‌م به‌ردانه و چۆنیه‌تی دروست بوون و گه‌شه‌لکردنیان و چۆنیه‌تی په‌یوه‌ست بوونیان له رێگه‌ی کارلێکه موگناتیسیه‌کانی ناوخۆی زه‌وی ،،،،\n- جیۆلۆجیای بینایی [structural geology ]\nپویوه‌سته به لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی پێکهاته‌ی بنیاتی توێکلی زه‌وی و ئه‌و هۆکارانه‌ی که کاریگه‌ریان هه‌یه له‌سه‌ری به‌تایبه‌تی هۆکاره ده‌ره‌کی و ناوخۆیه‌کان ،،،\n- جیۆفیزیا [geophysics]\nپه‌یوه‌سته به لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی چینه‌کانی ژێره‌وه‌ی زه‌وی و پێکهاته‌ی چینه‌کان و رێکخستن و هۆکاره‌کانی که به‌رده‌وام کارلێکی له‌گه‌ل ده‌که‌ن ،،،\n- جیۆلۆجیای فیزیایی [physical geology]\nپه‌یوه‌سته به لێکۆلیه‌نوه ده‌رباره‌ی روخساری سروشتی زه‌وی و پێکهاته‌کانی سه‌ر رووی زه‌وی ،،، دیاری کردنی تایبه‌تمه‌ندیه فیزیاویه‌کانی به‌رد و ناهاوڕێکیه‌کانی نیوان هێزی هه‌وا و زه‌وی و تایبه‌تمه‌ندیه موگناتیسیه‌کانی زه‌وی و به‌رگری کاره‌بایی و پێکه‌وه‌به‌ستن له‌گه‌ل زه‌وی و ماده‌کا سروشتیه‌کانی ....له‌م رێگه‌یه‌وه ده‌توانرێت پێکهاته‌کانی زه‌وی که په‌یوه‌ستن به فیزیا دیاری بکرێت ،،،\n- زانستی بومه‌له‌رزه‌کان :\nئه‌مه به‌شێکی لاوه‌کیه که په‌یوه‌سته به زانستی جیۆفیزیا و کارده‌کات له پێناو لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی په‌یدابوونی بومه‌له‌رزه‌و جوله‌ی زه‌وی له‌م کاتانه‌دا کاریگه‌ریه‌کانی بۆ سه‌ر زه‌وی و ناوه‌وه‌ی زه‌وی و ئه‌و فاکته‌رانه‌ی که ده‌بنه دروست بوونی بومه‌له‌رزه ،،،\n- زانستی چینه‌کانی زه‌وی :\nئه‌م زانسته لێکۆلینه‌وه ده‌کات ده‌رباره‌ی یاسا و بنه‌ماکانی چینه‌کانی زه‌وی چۆنیه‌تی دابه‌ش بوونیان و ئه‌و هۆکارانه‌ی کاریگه‌ریان هه‌یه له‌سه‌ر گۆڕینی چین و روخسرای چینه‌کان گۆڕانکاریه به‌رده‌وامه‌کانی تر که به‌رده‌وام کاریان تێده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی به شێوه‌یه‌کی سروشتی بگۆڕێن ،،\n- جیۆ کیمیا :\nتایبه‌ته به بواره‌کانی لێکۆلینه‌وه ده‌رباره‌ی پێکهاته‌ی به‌ردو ماده‌کانی زه‌وی له رووی کیمیاویه ،،، دابه‌ش بوونیان به‌سه‌ر توێکلی زه‌وی و دیاری کردنی جۆره‌کانیان و هه‌بوونی رێژه‌ی ماده کان له نێو یه‌کتری و شوێنه جیاوازیه‌کانیان له توێکلی زه‌ویدا ،،،\n41 وه‌ڵامه‌كانی shadan 2013-02-04 22:50:59 Share\nدةستة كانت خؤش كاك بةرهةم سوباس\n42 وه‌ڵامه‌كانی dyna 2013-02-14 13:30:20 Share\nسڵاو هاوڕێیان ئەگەر یارمەتیم بەن (انشاء لأم) ئەم ئینشآیەم ئەوێت زۆر سوپاس تان ئەکەم\nخوایه گیان خۆشم ده‌وێیت زۆر..!!!وه ئاشقانه ده‌تپه‌رستم...!!!\nتکات لێ ده‌که‌م له گووناحه‌کانم خۆشبه...!!!\n43 وه‌ڵامه‌كانی LA R! SA 2013-02-14 14:03:25 Share\nسلاو هاوريان رابؤرتيكم ئةويت لةسةر ئةدةبى كوردى بةلام بازيانى شاعيرنةبيت ئةوةى تركيشة نيية\n44 وه‌ڵامه‌كانی Barham Eng 2013-02-14 16:40:06 Share\n( انشاء عن الام )\nيا نبع الاحساس ويامن تنام على انغامكي الجفنان\nيا نجمة في افق السماء ويا من تحت اقدامكي الجنان\nدروس العلم ويا المعلم الاول في الحجر الاول\nويا فراشة تداعب الزهر في الربيع وبهمساتكِ تسكن اوراق الخريف وبأسمكِ البلابل تشدو النشيد وتقول يا ام البديع\nانت ملاك في السماء كأنك الؤلؤة الساكنة في قلب البحار\nوهل نستطيع ان نرد بعضا من حنانكِ بأذن الرحمن؟\nانت مرايا الزمن الجميل منذ ولدت ولد الحب لكي معي\nصار لي كأنه توئمي لا يفارقني هذا الحب لكي حتى عند مماتي وعندما انضر الى وجهكِ اراه مضيئ كالشمس\nوبنورك انجو لانه ينقذني من ظلام الدنيا\nويديك البيضاء هي دلالة على النقاءوحجركِ اول مدرسة لي تعلمت فيه ان الاسلام ديني والقرأن كتابي وحبي لأئمتي طول حياتي وحجركِ هو الحجر الوحيد الذي احس فيه بالامان بعدما اقف للصلاة بين يدي ربي الرحمن وهذه دلالة على حجركي الطاهر\nوارى النجوم في كل ليلة تحاول ان تقوم بترتيب نفسها في تشكيلة لكي تقول احُبكِ امي والرياح بصفيرها تقول\nياسيلامن التربية اماه وانا اقول |-\nلقد تعلمت كيف اعبر ......وكيف اسطر.....وبحثت\nجميع السجلات فلم اجد فيما بحثت من كلمات تستطيع\n45 وه‌ڵامه‌كانی Barham Eng 2013-02-14 16:45:17 Share\n♥Jizwan Emo Emaij♥ نووسی:\nئه ى باسى جى بكات\n46 وه‌ڵامه‌كانی LA R! SA 2013-02-14 16:46:35 Share\nبؤنمونة باسى ميزوى ئةدةب بكات لةيةكيك لةسةردةمةكان يان شيوةى كلاسيزمى كوردى زؤرشت هةية سوباس بؤهاوركاريتان\n47 وه‌ڵامه‌كانی Barham Eng 2013-02-14 17:00:18 Share\nفه رموو ئه م كتيبه داكره زؤر به سووده\n48 وه‌ڵامه‌كانی dyna 2013-02-14 23:27:30 Share\nزۆر سوپاس کاک بەرهەم دەستت خۆش هەرسەرکەوتوبیت بەڕێزم\n49 وه‌ڵامه‌كانی GENERAL 2013-02-14 23:34:08 Share\nئەوە باسی مێژوی نوسینەوەی ڕەخنەی ئەدەبی دەکات\n- ئەمین حاجی زەلمی : وەک ئاشکرایەمێژوی ھەر گەلێک بەسراوە بە کۆمەڵێک بنەماوە، یەکێ لەوانە مێژوی نوسین و قەباڵەکانی ئێمەی کوردە تا چەند خاوەنیانین .\nموحەممەد رەشیدی ئەمینی : ئەگەر مەبەست مێژوی نوسینی کوردی بێ ، لێرەدا ئەو پرسیارە ئەبێت بە دوو پرسیار ، یەکەم مێژوی نوسینی کوردی ، دووھەم مێژوی نوسینی قەباڵە کۆنەکانی ھەورامان .\nلەسەر مێژوی نوسینی کوردی بە شێوەی ئەمڕۆ زۆر دوور نیەو ھەمومان ئاگاداری ئەوەن نزیک بە پەنجا شەست ساڵا لەمەو پێش گەڵاڵەی نوسین بە شێوەی ئەمڕۆ دەستی پێ کردوە . بەڵام مێژوی قەباڵەکۆنەکانی ھەورامان لە دوازد ساڵا تا ھەشتا ساڵا پێش زاین نوسراون ، ئەو قەباڵانەیش دووانیان بە زمانی گریکی یانێ یونانی کۆن و بە دارشتەیەکی خۆماڵی نوسراون ، قەباڵەی سێھەمیشیان خودی پڕوفیسۆر کاولی دەڵێت بە ئەلفبای ئارامی و زمانی ناوچەکە نوسراوە ، مامۆستا ھەورامانیش لە مێژوی رێبازی زمانی کوردی دا بەوەی ئاماژەی کردوەو بە وردیش لێکدانەوەی لەسەر کردون ، ھەتا دوکتور موعین لە پێشەکی فەرھەنگ لوغەتی موعین دا کەبە فارسی نوسراوە باسێکی ئەو قەباڵە سێھەمەمان بۆ ئەکاتو ئەڵێت (لەکاتی خۆیدا ئەو نوسراوەیان بە ئەلفبای ئارامی دەست نیشان کردوە ، کەچی بەتازەگی بەڵگەیەکمان لە باکووری ئێران بەدەست کەوتوە کەبۆمان دەرئەخات ئەونوسراوەیەبەئەلفبای پارتی نوسراوە نەئارامی) کە پارتی ھەمان پەھلەوی ئەگرێتەوە ، ئەمە لەلایەکەوە لەلایەترشەوە تاچەندێ ئێمە خاوەنیانین ، بەبڕوای من بە ھەرزمانێو بەھەر رەسم و خەتێ کەنوسرابن ئەوانە لەم ناوچەیدا نوسراون و خاوەنەکانیشیان دانیشتوانی ئەم ناوچەیە بوون بەس ئێمە خاوەنی راستەو خۆی ئەو بەڵگە نامانەین ، شتێکیش لێرەدا ئەبێ بوترێ ئاستی تەمەدون و شارستانیەتێە کە لەو نوسراوانەدا بۆمان دەرئەکەوێت، ئەوەی لەو سەردەمانەی ئاستی پێکەوە ژیانو شارستانیەتیان گەیشتوەتە ئەو پلەوپایەی ، کە مامەڵەو ئاکاروھەڵسو کەوتەکانی رۆژانەیان بەئەو شێوەیە بنوسرێت کەتەواوی مافـی ھەردوو لایەن یانێ کڕیارو فرۆشیار و ھەتا دەسەڵاتی سەردەمیش تێدا دیاری کرابی و بە دەست نیشان کردنی چەندەھا شاھیدبۆ ئەو ھەرمانە ، ئەوەی لای من زۆر گرنگە ئەم جۆرە بابەتەی قەواڵەکانە کە بەداخەوە تائێستا لەم روانگایەوە ھەرمانی زانستیو لێکدانەوەیەکی ئاکادمیک چڕو پڕیان لە سەر نەکراوە ھەرچەند شێوەی نوسینی ئەو بەڵگانەش ئەبی لەبەرچاو بگیرێن بڵام لەم جۆرە بابەتانەی ئەو نوسراوە مێژویەی نابێ بێ لایەن بین .\n- ئەمین حاجی زەلمی: مێژوی نوسین لای ئێمەی کورد بۆ کەی دەگەڕێتەوە ؟ .\nموحەممەد رەشیدی ئەمینی : باس کردن لە سەر مێژو زبانی نوسین ئەبێ کارناسانی مێژوی زمانەوانی لەسەری بدوێن ، من ناتوانم بڵێم وەک زمانەوانێ ئەوەی لێک ئەدمەوە ، بەڵام وەک لایەنێو ھۆگرێکی زمانوئەدەبی کوردی ئەتوانم بۆ چونی خۆم لەم بابەتەیەوە دەربڕم .\nئەوی راستی بێ مێژوی نوسینی کوردی بە چەند قۆناغێکدا تێپەڕیوە ، ھەتا ئەوەش لەخۆیدا بیش ھاتنی ئیسلامی پیرۆز لەکوردستاناو پاش ئەوەی جییاوازیەکی زۆر ھەیە ، بۆ ئەوەی لە ھەرسەردەمانێکدا باوەڕێکی ئاینی رەواجی ھەبوەو بایخی پێ دراوە ، ئەوانەیش لە شێوە نوسینوی زمانی ئەم میلەتە کاریگەری ھەبووە ، یان دەسەڵات دارەکان ، ئەوانەیش بۆ خۆیان وەک داگیرکەرێکی زمانی دەستیان بەسەر زمانی نەتەوەیی دا گرتوەو ، وینەیشی قەواڵە کۆنەکانی ھەورامانن کە دوانیان بە زمانی گریکی یۆنانی نوسراون ، مەگەر ئێمە یونانی بووین؟! نە !. ئەوە دەسەڵاتی مەکدونیەکان دەر ئەخات لەو سەردەمەیدا ، بە ھەر حاڵا لەبەر ئەوەی ھیچ کاتی وەک میلەتێکی سەر بەخۆ نەژیاوین و بەڵگەی ئەوتۆشمان بەدەستەوە نیە ناتوانی تا پێش ھاتنی ئسلام بۆ ئەم سەرزەوینە لەو بابەتەوە رایەکیبێ مناقشە دەربڕین ، پاش ھاتنی ئیسلامی پیرۆز میلەتی کوردیش وەک میلەتەکانی دێکەبەتایبەت رۆژھەڵاتی ناوەراست، بۆ ماوەیە کەوتە ژێر کاریگەری زمانی عەرەبیەوە ، ئەوەی راستی بێ کوردەکان زیاتر لەو نەتەوەکانی تر ھەستیان بەو داگیر کردنی زمانیە کردو ویستیان زوتر خۆیان لەژێر باری ئەو زمانە رزگار کەن ، کە شیعرەکانی بالولی ماھیدەشتی و بابا سەرھەنگی دەودانی لە سەدەکانی دوو ھەم و سێھەم دا شاھیدێکی ئەم بۆ چونەن .\nھەرلەو کاتەیش تا سەدەی ئەخیر ئێمە تێکستو مەتنی زۆرمان ھەیە کە بەکوردی نوسراون ، بەڵام بە رێنوس یان ئەلفبای فارسی و عەرەبی ، ھەتا ئەگەر بەوردی سەیری کتێبخانەی فارسی و عەرەبیکانیش بکەین زۆرێ لە کتێبانەی کەبە فارسیو عەرەبی نوسراون بەدەست نوسەری کوردو بە ئەندیشەیەکی کوردانە دارێژراون ، ئەوانەیش راستە بەزمانی خۆمان نەنوسراون کەچی دەکرێت بە ماڵە خوێی خۆمانیان بزانین ، بۆئەوەی بە ھزرو ئەندیشەیەکی کوردانە دارێژراون .\n- ئەمین حاجی زەلمی : ئایا مێژوی نوسین بە چ شێوە زارێک لای کورد دەستی پێ کردوە یاخۆ کونترین دەق بە چ شێوە زارێکە ؟.\nموحەممەد رەشیدی ئەمینی: ھەروا لە سەریشەوە ئاماژەیەکمان بەوەی کرد کەوا سەرەتای مێژوی نوسینی بەشێوی کوردی زۆر تاریک و نادیارە ، ئەگەر بەشێوەیەتر سەیری بکەین و بچینەوە بۆ سەردەمانێکی زۆرکۆنو ھەرلە دەسەڵاتی مادەکانەوە تا سەرەتای ھاتنی ئیسلامی پیرۆز، ئەتوانین رێنوسی ئەوسەردەمانەی کە زیاتر بە شێوەی بزماری و ئەڤیستایی و پەھلەوی و ھەتا ماسی سۆراتی بووە دەست نیشان کەین ، پاش ھاتنی ئیسلامی پیرۆزیش ، یەکەمین تێکەستی کەلەبەردەستایە شیعری ئاترانە کەلە سەرەتای ھاتنی ئیسلام بۆ ئەم سەرزەوینە دانراوە ، ئەگەرچی ھەندێ کەس راو پۆچونی جییاوازیان لەسەر ئەو نوسراوەیە ھەیەکە گوایا دواتر نوسراوەو ناگەڕێتەوە بۆ ئەو سەردەمانە ، کەچی سەرچاوانەێکی چێگای باوەڕ ئەوەیان ھێناوە جێگای باوەڕی ئێمەیشە ، ئەو شیعەریش بەدیالیکتی ھەورامی نوسراوەو پاشان ھەربەم دیالیکتە لە سەدەکانی دووھەم وسێھەمی (ە ق) ئەو رەوتە لەلایەن بالولی ماھی یان ماھیدەشتی و پاشان بابا سەرھەنگی دەودانی بەردوام بووە ، ئەمەیش لە خۆیدا ئەوەمان بۆ دەست نیشان ئەکات کە سەرەتای نوسینی کوردی بە شێوەی تازە و سەربەخۆ پاش ھاتنی ئیسلام بەم دیالیکتە دەستی پێ کردوە ، ئەوەنەتەنھا راوبۆ چونی ئێمەیە زۆرێ لە مێژو نوسانەوە نوسەرانی خۆماڵیش لەسەر ئەوەرایەن بۆ وێنەی مامۆستا خەزنەدار لە مێژوی ئەدەبی کوردی دا دەڵێت (شێوەی گۆرانی کۆنترین تێکستە لە ئەدەبی کوردی دا ، یاخۆ بەواتایەکیتر دەتوانین بڵێن سەرەتای مێژوی ئەدەبی کوردی بە شیعری گۆرانی دەستی پێ کردوە ) ئێمەیش لە سەر ئەوباوەڕەین وبەڵگەو تێکستی زۆریشمان لە بەردەستایەو لاپەڕەکانی مێژویش شاھیدێکی ئەو بۆ چونەن .\nھەرچەند شاعیرانی وەک باستامی کوردو (ابوالحسن)لۆکریمان لە سەدەکانی سێھەم و چوارەمی ھیجری دا ھەبون ، کەچی ئەوان بەشێوەی فارسی لەو سەردەمەیدا شیعریان داناوە .\n- ئەمین حاجی زەلمی : دەقی ئەفسانەیی و داستانە میللی یەکان بەشێکی گرنگی کلتوری ھەر گەلێکن ، ئێمە وەک کورد تاچەند خاوەنیانین ؟.\nموحەممەد رەشیدی ئەمینی: ھەرمیلەتێ لەبوارە ئەدەبیەکانا تایبەت مەندیەکی بۆ خۆی ھەیە ، میلەتی کوردیش لە مێژێ خاوەنی راو بۆ چوونی خۆی لەو بوارە ئەدەبیانەدا بووە ، بە تایبەت بابەتی داستان یان چیرۆک و ئەفسانە ، ھەتا ئەگەر ئەو چیرۆکانەیش لە زمانیکەوە وەرگێڕاونەتەوە سەر زمانی کوردی ، بەبڕوای من ئەوانەیش کوردینراون و بوون بە ماڵەخوێی ئەم زمانە ، ئەگەر سەیری وەرگێڕاوە کانی خانای قوبادی بە تایبەت (خەمسەی نیزامی) بکەین ، یان شاھنامەکەی ئەڵماس خان و ھەتد ، ھەمویان ئەو راستیەمان بۆ دەست نیشان ئەکەن کەبە شێوەیەکی تایبەتی کوردانە نوسراون ، کەبە داخەوە نوسەرانی کورد بە تایبەت ئەوانەمان کە زیاتر شارەزاییمان لە سەر دیالیکتی ھەورامی ھەیە، لەم روەوە زۆر لاواز ھەنگاومان ھەڵگرتوە ، بۆ ئەوەی ئێستاش بە ھەزاران رازو ئەفسانەی نوسەرانو شاعیرانی رابردوومان ھەروا لە نێو دەست نوسو بەیازەکانا ماونەتەوەو خەریکن لە ناویش ئەچن ، کەمن وێنەیەکی زۆربچوکم لە وتارێ بەناوی مەنزومە چاپ نەکراوەکانی ئەدەبی ھەورامی یان گۆران لەدووھەمین ڤیستڤاڵی ئۆرومون لە سلێمانی پێشکەش کرد، کەئاوا شتانێکمان بەزۆرینە و بە دیالیکتی ھەورامی لە نێو ماڵەچەکانا ھەروا ماونەتەوەو خەریکن لە ناویش ئەچن ، کەبەراستی ئەوانە گەنچینەیەکی زانستیو مەعریفەی ئەم میلەتەن کە ھەندی کەس ئەوانەیان لە حەوت کونا شاردوەتەوەو تالەناویان بەرن، یان بیان دەن بەدزو چەردەکانی ئەم ئاسارانەو ئاو دیویان کەن .\n- ئەمین حاجی زەلمی : وەک کەسێک کەلەبواری دەق و بەڵگە نامەکاندا و کۆ کۆدنەوەی داستانە میلیەکان دا کارت کردوە ، چەندەو کام کارت لەو بوارەدا خستوەتە بەرچاپ ؟.\nموحەممەد رەشیدی ئەمینی: وەک کەسێک کە ماوەیەکە خۆم خەریک کردوە بە کۆکردنەوەو دوو بارە نووسی بابەتە ئەدەبیەکانی رابردوو ، بە تایبەت مەنزومە یان چیرۆکە ئەدەبیەکان ، لەو راستایەشدا زۆر بابەتمان دەست کەوتوە کەبەراستی تائێستا ھەتا ناویشیان نەبراوە ، لەوانەیش دا ئەتوانین بابەنی ( حەماسی، ئەوینداری ، ئاینی ، سروشتی ، دیلانە یان حەبسیات وە.....) ناو بەرین کەلێرەدا چێگای ئەوەی نییە بە تەک تەک لە سەریان بدووێم ، بۆ ئەوەیش کە فەرموتان لەم بابەتە کامیان ئامادەی چاپ کراون ، ئەبێ بلێم یەکێ لەوانە زەنجیرە کتێبێکە بە ناوی (کەشکۆڵی ھەورامان)کە تا ئێستا (٣) جەلدیم تەواو کردوەو جەڵدی یەکەمیشی لەژێر چاپدایە ، جەلدی دوھەم و سیھەمیشی لای خۆمەو نەمتوانیوەبەچاپیان بیەیەنم، ئەوانەیش ھەمویان شیعری چاپ نەکراوی شاعیرانی رابردون ناسراوو نەناسراو لە دەست نوسەکۆنەکاندا دەستمان کەوتونو ھێناونمانەتە سەر رێنوسە تازەی کوردی، یەکێتر لەو بابەتان کەزیاتر لە ھەمویان خۆمم پێوە ماندو کردوەو لە ماوەی نزیک بەدەساڵی تەواوی گونو قوژبنەکانی بەشێکی گەورەی کوردستان گەڕاوم بە شوێنیا (شاھنامەی ھەورامیە) کە زیاتر لە (١١) چیرۆکیم جەماوەریو دووبارە نوسی کردوەو ئامادەی چاپ و لە ڤیستیڤاڵی ئۆرۆمۆن بەرێز دوکتۆر تاھێر ھەورامی بەلێنی لەچاپ دانی ئەو شاھنامەیە پێداین ھەرلێرەیشەوە جێگای خۆیە سپاسی دوکتور بکەین وھیوای سەر بەرزیشی بۆ بخوازین ، ھیوادارم بەم زوانە بکەوێتە بەردەستی لایەنگرانو خواستیارانی ئەو ئەدەبە ، ھەروەھا مەنزومەیەکی خانای قوبادی بە ناوی (سولتان ئیبراھیم و نوش ئافەرین ) کە مەنزومەیەکی ئەوینداری ئەفسانەیی یە و نزیک بە چوارھەزار دێڕە، ئەویش لەژێرچاپدایە، ھەروەھا چەند ساڵێ لەمەوپێش لەگەڵا مامۆستای بەرێزو نوسەری پایە بەرزی ھەورامان مامۆستا ھەورامانی چەند مەنزومەی نایابوو کەم وێنەمان بە ناوی گوڵزاری ھەورامان لە چاپ داوە ، کە زیاتر ئەرکو ماندو بونی لەسەر شانە مامۆستای بەرێز ھەورامانی بوو .\n- ئەمین حاجی زەلمی: داستانی ھەورامی ئایا دەتوانی بەرابەری داستانی عەرەبی و فارسی بوەستێ ؟ .\nموحەممەد رەشیدی ئەمینی: وادەزانم ئەوەی پرسیارێکی نارەواو دروست نەبێت ، بۆ ئەوەی کەوا داستانی عەرەبیو فارسی دوو دەسەڵاتی زبانیو سیاسیان لە پشتویە کە سەدان ساڵ یان باشتر بڵێم ھەزاران ساڵا بەتەواو ھێزو توانای خۆیانەوە پاڵا پشتی بوون بۆ ئەو ئەدەبیاتە ، کە چی ئەدەبی دیالکتی ھەورامی لە نێو چوار دانە شاخ و دۆڵادا وەک کۆیلەیە ھەردەم لە ژێر زەختو چەوساندەنەوی سیاسیو زمانی دا بۆوە ، ھەرچەند ئەتوانین بەدوور لە ھەردەمار گیریە ئەوەیش بڵێن ئەوەیشمان کە ھەیەو وتراوە زۆربەیان وەک وامگرتە لە دەراوسیەکانی یان لە ئەدەبیاتی دورە وڵاتان وەرگیراوە ، لە کەناری ئەوەیشداو باتەوەجوو بەم شتانەیش کەباسمان کردبابەتی زۆری خۆماڵیشمان ھەبووە ، کە بەراشکاوی ئەوەیش دەڵێم ئەگەر ئێمەیش تەنھا پاڵا پشتێکمان ھەبوایاو ئەو شتانەی لە رابردودا وتراون ، ھەرکام لە کاتی خۆیان بکەوتنایە بەردەستی ھەموان کە بە ھەزاران وێنەمان لەوانەی لەناو چوون ئێمەیش دەستی کەمان لە ئەوانە نەدەبوو .\n- ئەمین حاجی زەلمی : پێمان خۆشە سەبارەت بە (شەماڵا نامە) لە ھەورامی دا باسێ بکەیت ، چەندە پێش (شەماڵا نامە )کەی (نالی) کەوتوە ؟.\nموحەممەد رەشیدی ئەمینی: ئیمە لە ئەدەبی ھەورامی دا ھەم شەماڵا نامەمان ھەیەو ھەم شەماڵا و زلان ، لە راستیدا کەمتر شاعیرمان بووە لە رابردودا شماڵا نامەی نەبوبێت ، کە ئەوەیان وەک نامە بەرێ و جێی متمانەی رازو نیازی زۆرێ لە کەسایەتیە ئەدەبیەکان بووە ، وەک بیسارانی و سەیدی ھەورامی و مەولەوی ، ئەوانەیش ھەرکام بگەرە پێش نالی کەوتون ،\nلە لایەتریشەوە شەماڵاو زلان یەکی لەو مەنزومە سروشتیانەیە کەزۆرێ لە شاعیران پەنایان بۆ بردوە ، لە کەنار ئەوەیشدا شەماڵا وزلان دەورێکی کاریگەری گێڕاوە لە چۆنیەتی پێک ھێنانی وەرزەکان دا ، ئەوانەی وا لەنێو گوندو لادیکاندا بە ئیشو کاری کشت و کاڵا ئەورامی ژیانیان بە رێوە بردوە پێداویستی زۆریان بە شماڵا ھەبووە ، بەتایبەت لەکاتی شەنکردنی خەلەوخەرماندا ، جا ئەگەر لەو دەورانەدا بای زڵان سەری ھەڵا دابایا ئەوا زۆرێ لە دەست کەوتی جوتیارەکان بە فیڕو ئەچوو ، بۆیە ھەندی لە شاعیران ئەوەیان وەک شەڕێکی نێوان شەماڵا و زلان زانیوە ، ھەبووەن کەسانی خاوەن زەوقیش ھەندێ ئاساریان لەم بابەتە خولقاندوە ، بۆ وێنە ، من شەماڵو زلانێکم دەست کەوتو کە یەکێ لە کۆنترین شەماڵا و زلانەکانی ئەدەبیاتی کوردیە ، ھەروا کە مامۆستا عەلائەدین سەجادیش لە مێژوی ئەدبی کوردیدا باسێکی ئەو شەوماڵ و زلانەمان بۆ ئەکاو چەند دێڕێکیشی لێ ھێناوە کە شێوەی نوسینەکەی بەزاراوەی سنەییەووا دیارە وەرگێڕانیکی ئازاد بووبێت لەوە کەوتوەتە بەردەستی ئێمە بۆ وێنە، دوو دێڕ لەوەی دەست نوس و مێژوی ئەدەبیەکەی مامۆستا سەجادی لێرەدا دێنین تا بۆ ھەموان رون بیتەوە ، یەکەم ئەوەی دەست نوسەکە .\nتیپێ عاشقان تیپَ پەی گاران واران بۆو زلان ئاھیربگیران\nئەوەی مێژوی ئەدەبیکەیمامۆستا سەجادی .\nتیپێکی ھەنارد بۆ کێفی گاران ماشەڵا شەماڵا وەک شێر ئەینەڕان\nلەکەناری ئەوەیدا مامۆستا سەجادی ئاوای نوسیوە(ئەم داستانە کارەساتی ئەفسانەیەکی خەیاڵیە، خاوەنەکەی نازانرێ کێیەولە چەوەختێکادانراوە ؟ ھەندێک ئەڵێن ھی(میرزاشەفیع)ە بەڵام وانییە چونکە بەگەڵێ زەمان لە پێش میرزا شەفیعا بیسراوە ، ئەوەندەی ھەیە نرخێکی تاریخی زۆرگەورەی لە ئەدەبی شەڕو شۆڕی کوریدا ھەیە) منیش لە سەرئەو باوەرَەم کە ئەم بابەتە رووداوێکی خەیاڵاویەو لە روانگایەکی ئاڵــو گۆڕەکانی سروشتیەوە دارژاوە، کەشاعیر بە شێوەیەکی پێکاچونو زیاترلانی ئەوەی گرتوە کەدەست کەوتو ئاسایشی گوند نشینەکان بە تایبەت جوتیاران وئاژەڵادارانی تێدا دابین کراوە بپارێزێت ، بەرابەر ئەوەیش لە کۆتایی مەنزومەکەدا ھێناویەتی ، کەسێ دایناوە کە دانیشتوی خولانی بان لەیلاخ لەخۆرھەڵاتی سنەدا بووە وەک دەڵێت .\nئومێدم پێت ھـــەن یاباد شەماڵا تەشریف باوەرە شەمس زەڕین باڵا\nئازاد کەر مەردوم نەگێجاوە خەم یاباد شــــەمــــاڵ پێمان کــەر کەرەم\nیەکــــەسێ واتەن ئاوا نەخــولان ئەرسەھو تێش بۆ تەقسیر نەگێران\nلە کۆتایشدا ئاوا نوسراوە ئەم شەماڵاَ و زەڵانەم لەروی دەست نوسێ نوسیوەتەوە کەلە ساڵی (١٢٩٣)ە ق دا نوسرابویەوە موستەفا سەناوی ، لێرەشدا ئەوەشمان بۆ دەر ئەکەوێت ئەمەیش ھەر پێش مامۆستا نالی وتراوە .\nلە کۆتایشدا ئەمەوێت ئەوەی بڵێم شاعیرانی رابردومان زۆر لە ئێمە زیاتر ھەرمانیان کردوە ، ئەوان لە ئەوپەڕی نەبونی ئیمکاناتی کاغەزو ژیوارێکی کەم دەستیو بێ کەسی ئەرکی نەتەوەیی خۆیان بە جوانی جێ بەجێ کردوە ، کە ئەوشتانی دەستی ئێمە کەوتون وادەزانم یەکێ لە سەدی ئەوانەی بێت کە نوسراون ، ئەوان لە ھەرشوێنێ بابەتێکی باشیان کەوتەتە بەردەست دەس بەجێ وەریان گێڕاوەتەوە سەر زمانە ئەدەبیەکەی خۆیان ھەتا لەو ماوەیەدا مەنزومەیەکی (شەڕی خاورانم) دەست کەوت کەنزیک بە دوسەد ساڵا لەمەو پێش بەرَێزێکی خانەقینی بە ناوی ( عەبدواللە) لە تورکیەوە کردویە بە ھەورامی ، ئیدی ئەوانەیش لەسەرەوە باسمان کردن و پاتیان ناکەمەوە ، ئەوان ئاوایان کردو پلەبە پلە ئەدەبی ھەورامیان گەیاندە ئاستێکی ھەرە بەرز، ئێمە ئەمڕۆ کە خۆمان بە ئەدیبو نوسەری دڵسۆزی ئەم میلەتە ئەزانین چیمان کردوە ، زۆربەی شاعیرانو نوسەرانمان بەداخەو ھەر ئەوشتانەی ئەڵێنەوە کەساڵەھای وتراون لە ئەدەبی ئەمڕۆ بەدوورن، خۆیشمان بە شاعیر نوسەر دەزانین کە واتەکانی ئەوان پات بکەینەوە ، زۆرێ ئەو پرسیار ئەکەن باشە ئەدەبی ھەورامی پاش مەولەوی بۆچ روی لە کزی ھێناوە ؟ من دەڵێم ئەوە تاوانی ئەدەبەکە نێە ئەوە تاوانی بێ لایەنی ولاوازی و کەم دەستی ئێمەیە .\n50 وه‌ڵامه‌كانی GO HD AR 2013-02-14 23:42:50 Share\nlawanya jegakashe shyaw naby balam raportm dawy darbare fizya bas ba viduo by chwnka awa joram dawy\nبــۆ دۆستێکم ده‌گه‌ڕێم !!..\nهه‌موو دونیای به‌دوادا گه‌ڕام و نه‌مدۆزیه‌وه...\nبۆ موزه‌فه‌ری سوبحده‌م


دورنمای بزوتنەوەی کرێکاری و خەباتی پێشڕەوی کۆمەڵایەتی لەسەر ناوەرۆکی بارودۆخی نوێی سیاسی – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nدورنمای بزوتنەوەی کرێکاری و خەباتی پێشڕەوی کۆمەڵایەتی لەسەر ناوەرۆکی بارودۆخی نوێی سیاسی\nخەباتی کرێکاران، موعەلیمان و پەره‌ستاران لەم مانگانەی دواییدا نیشانیاندا کە سەرەڕای ئەو لاوازی و کەموکوڕیانەی ئێستا هەیانە، خاوەنی ئەو زەرفیەتەن کە ببنە هێزێکی کاریگەر لە مەیدانی خەباتی کۆمەڵایەتی لە ئێران. ئەوەی کە لە یەکەم روانیندا لەم حەرەکەتە ناڕەزایەتیە بەرچاو ده‌كه‌وێت، زیاد بوونی رێژەی وشیاری ناڕازیانە کە لە رێکخستنی حەرەکەتی ناڕەزایەتی و لە تەرح کردنی داواکاریەکانیاندا خۆی دەردەخات. ئەوەی دەیبین بە دیقەت و وشیارانە هەوڵ ئەدرێت توانایی مانۆڕی هێزە سەرکوتگەرەکانی کۆماری ئیسلامی بەرتەسک بکاتەوە، پەیگیری تەرح کردنی ویست و داواکاریەکانی بێت، یەکێتی دەروونی خۆی بپارێزێ، هەموو ئەم تایبەتمەندیانە لە راستیدا مەسیری بە فێعل دەرهاتنی زەرفیەتەکانی بزوتنەوەی کرێکاری و جەماوەری نیشان ئەدات.\nبه‌كرده‌وه ده‌رهێنانی سیاسەتی ریازەتی ئابووری دەوڵەتی رۆحانی، لەسەر بنەمای نوسخەکانی سندوقی نێوده‌وڵه‌تی دراو و بانکی جیهانی، بەتوندی پەرەی بە ناڕەزایەتی کرێکاران و خەڵکی بێبەش و زۆرلێکراو داوە و زەمینە عەینیەکانی دەرکەوتن و وەجوڵە کەوتنی ئەم ناڕەزایەتیانەی بەهێزتر کردووە. دەوڵەتی رۆحانی، لە چوارچێوەی سیاسەتە ئابووریەکانی، لە بودجەی ئەمساڵدا، بۆ زیاد کردنی راستەقینەی حەقدەستی کرێکاران و کارمەندانی بەشە جۆراوجۆرەکان، ئیعتیباراتی ماڵی لەبەرچاو نەگرتووە.ئیعتیبارات زۆرتر بۆ ناوەندە ئەمنیەتی و نیزامیەکان و باقی سیاسەتە ناوچەییەکانی کۆماری ئیسلامی تەرخان کراوە. بڕیاری شورای باڵای کار لە بابەت حەقدەستی ئەمساڵی کرێکاران و مامناوەندی حقوقی کارمەندان لەمساڵدا، سەلمێنەری ئەم راستیەیە کە ئەمساڵ هەروا لەسەر رەواڵی رابردوو دەرۆن و دەوڵەت بەهیچ شێوەیەک بەنیاز نییە بۆ باشتر کردنی بارودۆخی کرێکاران و توێژی کەم داهاتی کۆمەڵگا سەری کیسەکەی شل بکاتەوە. بە ئیجرا کردنی فازی سێی تەرحی هەدەفمەند کردنی یارانەکان، نرخەکان بەدوای رێكه‌وتنی هەستەیی لە لۆزان، دوای راوه‌ستانێكی کورت سەرلەنوێ بەرز دەبنەوە. ئەم بابەتە، زیاتر لە رابردوو فەزاکە بەرەو سەرهەڵدانی ناڕەزایەتی بە شێوەی جۆراوجۆر دەگۆڕێت. کەلێنەکانی سەرچاوەگرتوو لە رقابەتی باڵەکان لە پێوەند لەگەڵ قەیرانی هەستەیی و هەروەها کێشمەکێشی نێوخۆی رژیم لە سەروبه‌ندی نزیک بوونەوە لە بەڕێوەچونی هەڵبژاردنی مەجلیس، رژیمی ئاسیب پەزیرتر و دەرفەتی لەبارتر دەنێتە بەردەست هەڵسوڕاوانی کرێکاری و چالاکانی بزوتنەوەکانی ناڕەزایەتی بۆ پەرەدان بە بزوتنەوەی متالباتی.\nراستیەکی بەرچاتری دیکە ئەوەیە کە ڕژیم لەپاڵ رووبە روو بوونەوی سەرکوتگەرانەی راستەوخۆ بۆ لەغاو و کۆنترۆڵ کردنی ناڕەزایەتیەکان، دەستیشی داوەتە سەرکوتی نەرم، واتا فریوکاری و دانی وەعدە و بەڵێنی بێ ناوەرۆک، پەرەدان بە رۆحیەی ئینفیعالی و بێ تەفاوەتی لە بزوتنەوە ناڕەزایەتیەکاندا، ئیجادی کەش و هەوای چاوەڕوانی لە کۆمەڵگەدا. ئەم ئاراستە گرتنەی دەوڵەتی رۆحانیش دەبێ لە لایەن هەڵسوڕاوان و پێشڕەوانی مەیدانە جۆراوجۆرەکانی خەباتی کۆمەڵایەتیەوە لە ئێران بدرێتەبەر سرنج. سیاسەتەکانی رژیم بە سرنجدان لە هەموو ئەو کێشە و گرفتانەی لە ئارادان و هاوتەریب لەگەڵ سیاسەتە گشتیەکانی رژیم لە گۆڕەپانی سیاسەتی نێوخۆیی و دەرەکیدا به‌رنامه‌ڕێژی و ئیجرا دەکرێن. لەم پێوەندەدا هەموو هەوڵی دەزگاکانی حکومەت، بەرگرتنە لە قوڵ بوونەوەی خەباتی ناڕەزایەتی، دەرنەچونی بزوتنەوەی کرێکاری لە حاڵەتی بەرگری و بەرگرتن لە سەرتاسەری بوونەوە و پێوەندی گرتن لەگەڵ باقی بزوتنەوە کۆمەڵایەتیەکان. لەم روەوەیە کە خانەی کارگەر، کانونی باڵای شورای ئیسلامی کار و هەموو ئۆرگان و دەزگاکانی سەربە حکومەت و پێوەندیدار بە مەسایلی کرێکاریەوە، بە بەرنامەیەکی دەقیق، هەموو هێز و ئیمکاناتی خۆیان بۆ راگرتنی بزوتنەوەی کرێکاری لە حاڵەتی بەرگریدا خستوەتە کار. داسەپاندنی ئاستێکی دیاریکراو لە داواکاری و بەسەر حەرەکەتی ناڕەزایەتیدا و دەنگدانەوە تەبلیغاتیەکەی بە ئامانجی هێنانەخواری ئاستی تەوەقوعات و چاوەڕوانیەکان، لە زومرەی ئەو شگردانەیە کە لە لایەن خانەی کارگەر، ئاشکرا و شاراوە بە وردی پەیگیری و ئیجرا دەکرێت.بەڵام نارەزایەتی قوڵی کرێکاران و خەڵکی زەحمەتکێش و پەرەسەندنی حەرەکەتی ناڕەزایەتی لەم دەورەی دواییدا، سەرەڕای سینفی بوونی داواکاریەکانیان، بەکردەوە فەزای سیاسی کۆمەڵگای خستۆتەژێر کاریگەریەوە و رژیمیش بەم ئیعتیبارەوە هەڵیان دەسنگێنێ و لە بەرانبەریاندا سیاسەت دەگرێتەبەر. بەم هۆیەوەیە کە دەبینین رژیم بەرنامەی کۆنترۆڵ کردنی ئەم بزوتنەوانەی لە ئاستی جۆراوجۆردا ئامادە کردوە. وەکارکەوتنی ماشێنی ئینسان کوشتنی کۆماری ئیسلامی لەدژی مەحکوم کراوانی دادگا ئاساییەکان کە ماوەیەکی زۆرە ئەوانی لەژێر تیغی ئێعدامدا لە چاوەڕوانیدا راگرتوە، توند کردنەوەی گرتن و زیندانی کردنی هەڵسوراوانی کرێکاری و مەدەنی، لە زومڕەی بەشە جۆراوجۆرەکانی سیاسەتێکن. بۆ ڕژیمی ئیسلامی، بێدەنگی شێوە گۆڕستانی مەتڵوبە و ئەگەر بیتوانیبا، وەک دەیەی خوێناوی شەست و سەرکوتی بەردەوام لە شوێنە کرێکاریەکان، ئیجازەی هەناسەدانی بە هەڵسوڕاوانی کرێکاری و بەگشتی خەڵکی ناڕازی نەئەدا.بەم پێیە، دەبێ بە هەموو هێز و تواناو و ئیمکاناتەوە، بچین بەپیر ئەو بزوتنەوە ناڕەزایەتیەی کرێکاران و خەڵکی زەحمەتکێش کەوا لە ئارادایە. دەبێ بە پاراستنی وشیاری، بەشێوەیەکی ماندونەنانسانە، پشتیوانی ئەم ناڕەزایەتیانە بین و بەهێزیان بکەین. ئەرکی هەڵسوراوانی کرێکاری و چالاکانی سیاسی و مەدەنی وەشاندنی تۆوی وشیاری چینایەتی و یەکگرتوو کردنی کرێکاران و ریزی خەڵکی خەحمەتکێشە. لەگەڵ ئەوەدا، ئەو ئەرکە هەنوکەییەش نابێ بۆ ساتێک لەبیر بکەین کە، رەمزی بە ئاکام گەیشتنی بزوتنەوەی ناڕەزایەتی و تەکامول و بەردەوام بوونی، لە سەربەخۆ بوونی تەشەکولە ڕاستەقینەکانیدایە. نابێ ئیجازە بدرێت بەرنامەی رژیم بۆ کۆنترۆڵ کردنی نارەزایەتیەکان سەرکەوتووو بێت. ئەمساڵ، بە سرنجدان لە کۆی روداوەکانی گۆڕەپانی سیاسی، ساڵێکی پڕ لە کێشە و هەستیارە. ئابووری شپرزە و قەیراناوی کۆماری ئیسلامی، دەزگای بروکراتیک و ناکارا و گەندەڵی ئیداری، لە پاڵ پەرەسەندنی ئاستی ناڕەزایەتی گشتی لە کۆمەڵگادا، چونەسەره‌وه‌ی ئاستی تەوەقوعی خەڵک، بەتایبەت بەشوێن لاچونی بیانووی سزا ئابووریەکانی رۆژئاوا، وشیاری هەڵسوڕاوانی کرێکاری و خەباتی پێشڕەوی بزوتنەوە مەدەنی و کۆمەڵایەتیەکان، بەگشتی ئەو فاکتۆڕانەن لە خزمەت بەرژەوەندی بزوتنەوەی متالباتیدان.\nPrevious Article ئازادی ژماره‌یه‌كی دیكه له ژنان و منداڵانی رفێنراو له نیجێریه\nNext Article به رنامه كاني پاش نیوه رؤی ئه مرؤ 2015/05/7


دکتۆر کەمال میراودەلی: هەڵبژاردن و دیمۆکراسی، حیزب و حکومەت و میدیای حیزبیی. - WtariKurd\n– Posted on 2013-09-04بابەتی: سیاسی\nئەمە بەشیکی ترە لەو پرۆژەیەی لە 06-06-2011 دا وەک داخوازی و ئامانجی خۆپیشاندانەکانی شوبات – مایس پێشکەشی دەسەلات و ئۆپۆزیسۆن و رای گشتیم کرد.\nئەم بەشە بە شێوەیەکی پراکتیکی و بە زمانێکی سادە باس لە پێوەندی نێوان هەلبژاردن و دیمۆکراسی، و چاکسازیی و چالاککردنی پەرلەمان و پێوەندی نێوان حیزب و حكومەت و دەوری میدیا دەکات و رێگایەکیش بۆ نەهیشتنی میدیای حیزبیی و جێگرتنەوەی بە میدیای حکومیی نەتەوەیی و میدیای ئەهلی پێشنیاز دەکات.\n4- دیمۆکراسی و ده‌سه‌لاتی خه‌لک:\n4-1 ده‌سه‌ڵاتی گه‌ل : دیمۆکراسی یانی ده‌سه‌لاتی گه‌ل ، ئه‌م ده‌سه‌لاته‌ش له ڕێگه‌ی پرۆسه‌ی هه‌لبژاردنه‌وه نوێنه‌ریه‌تی بۆ دروست ده‌کرێ و به‌کارده‌خرێ . به‌لام پرۆسه‌ی هه‌لبژاردن هه‌موو شتێک نییه ، ته‌نیا میکانیزمێکی سه‌ره‌تاییه بۆ دامه‌زراندنی پرۆسه‌کان و ره‌واییدان به دامه‌زراوه‌کان . ده‌سه‌لاتی دیمۆکراسی گه‌ل ئه‌و کاته دێته دی که ئه‌و ده‌سه‌لاته به شێوه‌یه‌کی یاسایی له هه‌موو دامه‌زراوه‌کانی ده‌وله‌ت و پرۆسه‌کان و جومگه‌کانی به‌شداری جه‌ماوه‌ر له بڕیاری سیاسی و ژیانی کۆمه‌لایه‌تی و کەلتووری و به‌رژه‌وه‌ندی ئابووری و دیمۆکراسی کۆمه‌لگاییداو له هۆشیاریی مرۆڤی تاکدا به‌رجه‌سته ده‌بێ.\n4-2 ئازادیی و ساغیی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن: له‌به‌ر گرنگی سه‌ره‌تایی پرۆسه‌ی هه‌لبژاردن ده‌بێ هه‌موو جۆره زامنێکی یاسایی، سیاسیی ، ئیداری ، جاودێریی ناوخۆیی و جیهانیی و یه‌کسانی ده‌رفه‌ت بۆ به‌کارهێنانی دارایی و میدیا و کۆرو کۆبوونه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری، هتد پێش پرۆسه‌ی هه‌لبژاردن جێنه‌جێبکرێ.\n4- 3 نه‌مانی نایه‌کسانی هێزی که‌مپه‌ینکردن: نه‌مانی میدیای حیزبی و ده‌سبه‌سه‌راگرتنی ئابووری و دارایی و ده‌زگاگاکان له لایه‌ن حیزبه گه‌وره‌کانه‌وه مه‌رجێکی بابه‌تی یه‌کسانی ده‌رفه‌ت و ساغیی پرۆسه‌ی هه‌لبژاردنه.\n4-4کۆمیسیۆنی هه‌لبژاردن: ده‌بێ ته‌واو سه‌ربه‌خۆ بێ و به ده‌نگی دوو له سه‌رسێی ئه‌ندامانی په‌رله‌مان دابمه‌زرێ و یان تا ئه‌و ده‌نگدانه کاری پێده‌کرێ ، به هاورایی ( توافق) له نێوان هه‌موو حیزبه‌کانی ده‌سه‌لات و ئۆپۆزیسیۆنیشدا به‌و مه‌رجه‌ی ئه‌ندامانی بێلایه‌ن و سه‌ربه‌خۆ بن و به به‌شه‌برایی ( موحاصصه‌ی ) حیزبیی دانه‌نرێن.\n4-4 حیزب و حکومه‌ت:\n4-4-1 حیزب حکومه‌ت دروست ده‌کا به‌لام حکومه‌ت حیزبیی نییه : حیزبی سیاسی ده‌ورێکی سه‌ره‌تایی و سه‌ره‌کیی و گرنگی له پرۆسه‌ی هه‌ڵبژران و دامه‌زراندنی دامه‌زراوه‌کان دا هه‌یه . حیزب حکومه‌ت داده‌مه‌زرێنێ ، به‌لام دوای دامه‌زراندنی حکومه‌ت حیزبی نامینێ ، حکومه‌ت و هه‌موو دامه‌زراوه‌و به‌رپرس و فه‌رمانبه‌رانی ده‌بنه مڵکی گه‌ل و خزمه‌تکاری گه‌ل ، حکومه‌ت ده‌بێته گه‌روه‌ترین ده‌زگای دیمۆکراتی گه‌ل و بۆ هه‌موو چین و توێژه‌کانی گه‌ل به بێ جیاوازی کار ده‌کاو یه‌کێتی گه‌ل له حکومه‌تداو به‌هێزیی حکومه‌ت له یه‌کێتی گه‌لدا ره‌نگ ده‌ده‌نه‌وه.\n4-4-2 سه‌رکه‌وتنی حکومه‌ت سه‌رکه‌وتنی حیزبی براوه‌یه : سه‌رکه‌وتنی حکومه‌ت له ئاکامدا سه‌رکه‌وتنی حیزبی براوه‌ی یان حیزبه هاوپه‌یمانه‌کانی پێکهێنه‌ری حکومه‌ته . هه‌ر به‌وپێیه‌ش په‌رله‌مان دوای هه‌لبژاردنی ، گه‌رچی ئه‌ندامانی په‌رله‌ما‌ن هه‌ولی جێبه‌جێکردنی به‌رنامه‌ی ئینتیخابی حیزبه‌که‌یان ده‌ده‌ن ، ده‌بێته په‌رله‌مانی هه‌موو گه‌ل و ئه‌ندامانی نابنه نوێنه‌ری حیزبه‌کانیان له ناو په‌رله‌ماندا به‌لکو ده‌بنه نوێنه‌ری خه‌لک ، نوێنه‌رانی ئه‌و که‌سانه‌ی ده‌نگیان بۆداون و به‌رامبه‌ر ئه‌وان به‌رپرسیاری ویژدانی و ئه‌خلاقی و یاسایی و سیاسیی ده‌بن و خه‌لک بۆی هه‌یه چاوه‌دێری وتارو ره‌فتارو کردارو ئه‌نجامدانی ( ئه‌دای) ئه‌وان بکاو له هه‌لبژاردنی دواتردا حوکمیان به‌سه‌ر‌دا بدات.\n4-4-3 حزبیکردنی حکومه‌ت و په‌رله‌مان ده‌بێته هۆی ئیفلیجکردنیان : مانه‌وه‌ی ئه‌ندامانی په‌رله‌مان وه‌ک نوێنه‌ری حیزب و جێبه‌جێکه‌ری فه‌رمان و خواستی سه‌رۆکایه‌تی و مه‌کته‌بی سیاسی حیزبه‌کانیان بردنی حیزبایه‌تیی پێش هه‌لبژاردنه بۆ ناو په‌رله‌مان و هه‌لوه‌شاندنه‌وه‌ی پرۆسه‌ی دیمۆکراسی و ئیراده‌ی خه‌لک و له ئه‌نجامدا ئیفلیجکردنی په‌رله‌مانه، هه‌روه‌ها به‌کارهێنانی داموده‌زگاو دامه‌زراوه‌کانی خه‌لک و حکومه‌ت وه‌ک ده‌زگای حیزبی مانای ته‌شه‌نه‌کردنی گه‌نده‌لی و نایه‌کسانی و ئیفلیجکردنی حکومه‌ت و هه‌لوه‌شاندنه‌وه‌ی شیرازه‌ی کۆمه‌لگایه.\n4-4-4 سه‌روه‌ریی په‌رله‌مان و ده‌زگاییکردنی حکومه‌ت : بۆیه گرنگه په‌رله‌مان سه‌روه‌ر بێ و نوێنه‌ری خه‌لک بێ و رێفۆرمی جددی له سیستمی په‌رله‌مانی و پرۆسه‌ی ناوخۆیی په‌رله‌ماندا بکرێ، ( بروانه 5-3 ) و حکومه‌تیش ده‌زگایی بکرێ و به پێی ده‌ستوورو یاساکان و رێنماییه‌کان کاره‌کانی به‌ریوه‌به‌رێ و ببێته حکومه‌تی هه‌موو هاولاتییان نه‌ک هی حیزب و قۆرخکارانی ده‌سه‌لات و سامان.\n4-5 : سه‌روه‌ریی په‌رله‌مان:\nپێویسته په‌رله‌مان سه‌روه‌ر بێ و یاساکان و بریاره‌کانی په‌رله‌مان له سه‌رووی هه‌مووده‌سه‌لات و بریارو یاسایه‌کی تره‌وه بن و په‌رله‌مان بتوانێ ده‌وری چاودێری کاریگه‌ریی حکومه‌ت و نوێنه‌رایه‌تی خه‌لک به کاریگه‌ریی ببینێ و زامنی پاراستنی پرینسیپ و پرۆسه‌ی دیمۆکراسی و دادپه‌روه‌ری بێت له ئیداره‌کردنی ولاتدا . بۆ ئه‌م مه‌به‌سته:\n4-5-1 به‌رنامه‌ی پرسیاری مانگانه‌ی سه‌رۆکی حکومه‌ت : سه‌رۆکی حکومه‌ت پێویسته مانگی جارێک بۆ وه‌لامدانه‌وه‌ی پرسیارو به‌دواداچوونی ئه‌نجامدانی حکومه‌ت له به‌رده‌م ئه‌ندامانی په‌رله‌مان ئاماده‌بێ و وه‌لامی پرسیاری په‌رله‌مانتاران بداته‌وه . پرۆسه‌ی ئه‌م ئاماده‌بوونه به پێره‌وی ناوخۆیی رێکبخرێ .\n4-5-2 به‌رنامه‌ی پرسیاری دوو مانگیی سه‌رۆکی هه‌رێم : سه‌رۆکی هه‌رێم پێویسته هه‌ر دوو مانگ جارێک بۆ وه‌لامدانه‌وه‌ی پرسیارو به‌دواداچوونی کاره‌کانی سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێم و سیاسه‌تی ولات له به‌رده‌م ئه‌ندامانی په‌رله‌مان ئاماده‌بێ و وه‌لامی پرسیاری په‌رله‌مانتاران بداته‌وه . پرۆسه‌ی ئه‌م ئاماده‌بوونه به پێره‌وی ناوخۆیی رێکده‌خرێ\n4-5-3 کۆبوونه‌وه‌ی مانگانه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران : ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران پێویسته به‌لای که‌مه‌وه مانگی جارێک کۆبێته‌وه‌و ئه‌جنداو ئه‌نجامی کۆبوونه‌وه‌کانی بگه‌یه‌نرێنه ئه‌ندامانی په‌رله‌مان.\n4-5-4 پرسیارنامه‌ی وه‌زیره‌کان : وه‌زیره‌کان پێویسته له ماوه‌ی دیاریکراودا وه‌لامی پرسیاری نووسراوی په‌رله‌مانتاران بده‌نه‌وه‌و گه‌ر نه‌یانکرد رووبه‌رووی سزای یاسایی ببنه‌وه.\n4-5-5 گرێبه‌سته نه‌وتییه‌کان : هیچ گڕێبه‌ستێکی نه‌وتی، بازرگانی گرنگ ، پێوه‌ندی ده‌ره‌وه‌یی به بی ئاگاداری کۆمیته‌کانی پێوه‌ندیداری په‌رله‌مان و ره‌زامه‌ندی په‌رله‌مان شه‌رعییه‌تی نابێ و بکه‌رانی به تاوانکار دژی ئیراده‌و به‌رژه‌وه‌ندی گه‌ل داده‌ندرێن و په‌رله‌مان بۆی هه‌یه لێپێچی باکاته‌وه‌و سزای یاساییان بدات.\n4-5-6 ره‌چاوکردنی نانێوه‌ندێتیی: ا. پێویسته له دانانی به‌رنامه‌ی حکومه‌تی هه‌لبژێردراو دانانی نه‌خشه‌ی ئابووری و په‌ره‌سه‌ندن وه‌به‌رهێنان و دانانی بودجه‌ی سالانه دیمۆکراسی نانێوه‌ندی ( لامه‌رکه‌زی) ره‌چاو بکرێ و رای ناوچه‌وکان و کۆمه‌لگای مه‌ده‌نی و میدیاو پسپۆرانی سه‌ربه‌خۆ وه‌ربگیرێ و ئه‌و به‌رنامانه و بودجانه به تیرو ته‌سه‌لی له ده‌ره‌وه‌ی په‌رله‌مان و له په‌رله‌ماندا دیبات بکرێن و ماوه‌یه‌کی باشیان بۆ دابنرێ و هه‌وڵ بدرێ نه‌کرێنه بابه‌تی حیزبی په‌تی و ره‌ها. ب : خه‌لکی هه‌ر ده‌ڤه‌رو شارؤچکه‌یه‌ک ده‌وری هه‌بێ له ده‌ستنیشانکردنی گرفت و پێداویستییه‌کانی خۆیان و ثێسنیازکردنی چاره‌سه‌ریی و پرۆژه‌و ده‌وریان هه‌بێ له هه‌لبژاردن و بریاردان و به‌رێوه‌بردنی پرۆژه‌کان له ناووچه‌ی خۆیانداو ىی پرس و راوێژ به‌وان پرۆژه دانه‌نرێن و نه‌خرێنه بواری جێبه‌جێکردنه‌وه ومیکانیزمی زانستی بۆ ئه‌و بيشدارییه‌ی خه‌لک بخرێته کار ( له رێگه‌ی شاره‌وانی وئه‌نجومه‌ن و کۆمه‌لگای مه‌ده‌نی و ةیوه‌نده‌کانی کۆمه‌لگاوه).\nبۆ خوێندنەوەی تەواوی بابەتەکە کلیک بکەرە سەر: هەڵبژاردن و دیمۆکراسی، حیزب و حکومەت و میدیای حیزبیی


قەیرانی غاز بەڕێوەیە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/12/21 - 9:14 AM\nكاروان گەزنەی، ئەندامێكی پەرلەمانی كوردستان ڕایگەیاند، كۆمپانیای دانە غاز لە زیادكردنێكی نهێنی فرۆشتنی ڕۆژانە (١٠٠٠)هەزار تۆنی بۆ كۆمپانیا ناوخۆییەكان خستەڕوو، و لەم زیادكردنەشدا هەمیشە پێشتر دانا غاز ٣٤٦ دۆلار دیاری دەكرد وەكو نرخی جێگیر و كۆمپانیای بەشدارەكانی تەندەرەكەش لەسەر ئەم بنەمایە زیاد كردن و كەمكردنی نرخی خۆیان دەخستەڕوو.\nهەر لە نوسینەكەیدا ناوبراو وتویەتی”ئەو كۆمپانیایەی كە تەندەری ساڵی (٢٠٢٠)ی بۆ دەرچووە، نرخێكی زۆر بەرزی لێداوە كە (٣٤٦) دۆلارە جگە لە سەرباركردنی ئەمانە- (١٧) دۆلار بۆ ڕێگاوبان، (١٠)دۆلار بۆ گواستنەوەی بەرهەمی غاز لە كۆرمۆرەوە بۆ ساحەی ئاڵوگۆڕ، (٥)دۆلار بۆ شتی تر كە دەڕوات لە هەموو تەندەرەكێدا.”\nهەروەها نوسیویەتی”ئەم كۆمپانیایەی كە تەندەرەكەی بۆ دەرچووە بۆ ڕێككردنەوەی بڕی ئەم پارەیەی كە لەسەری كەوتووە، ناچار پەنا بۆ بەرزكردنەوەی نرخی غاز دەبات چونكە ھەر تۆنێك غاز (٨٣.٣) بتلی غازە و بەنرخی ئەمجارەی تەندەر نرخی بتلێك غاز لەسەر خاوەن كارگەكان بەنرخی حكومی دەبێتە ٥٥٠٠ دیناری عێراقی. خاوەن كارگەو وەكیلەكانی دابەشكردنی غازیش نزیكەی ١٥٠٠ دینار دەخەنە سەر ئەم نرخە بەم جۆرە نرخی بتلێك غاز بە نرخی حكومی دەگاتە ٧٠٠٠ دینار. لەھەمان كاتدا كۆمپانیای فرۆشیاری غازەكە ھەولدەدات كەمترین غاز بدات بە حكومەت بەنرخی دیاریكراو چونكە نرخی غازی تجاری بۆ ئەوان باشتر و گرانترە بەمەش نرخی غازی تیجاریش زۆر بەرزدەبێتەوە و دەگات بە (٨٠٠٠) دیناری عێراقی.”\nئەگەر بەزووترین كات لە رێگەی وەزارەتی سامانە سروشتییەكان ئەم بابەتە رانەگیرێت و چارەسەر نەكرێت ئەوا ساڵی داھاتوو ساڵی ئەزمەی غاز دەبێت لە كوردستان”ئاشكرایە لە ئێستادا خواستی بەكارھێنانی غاز ڕووەو بەرزبوونەوەیە و یەكێكیشە لە ھێڵە گشتییەكانی كارنامەی حكومەتی ھەرێم؛ ئەم جۆرە لە تەندەرە ئحتیكارییەت دروست دەكات و پێچەوانەی ھەموو ئاراستە باشەكانە. ئەگەر وەزارەت ئەوە نەكات، ئەوە من یەكەم كەس دەبم سكالا تۆمار دەكەم بۆ پێشپێگرتن لە بەرزبوونەوەی نرخی غاز لە ھەرێمی كوردستان.”\nپەرلەمانی كوردستانغازی ماڵان\nداود ئۆغڵو: ئەگەر ئەردۆغان بێدەنگ نەبێت، پەشیمانی دەكەینەوە


بەڤیدیۆ.. دانپێدانانی ئەو باندەی كە مووچەی كارمەندانی نەخۆشخانەی شاریان دزی\n6952 جار خوێندراوەتەوە کات01:05 بەروار13-03-2019\nپێشنیوه‌رۆی ئه‌مرۆ 13/3/2019، له‌كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانی هاوبه‌شدا، لیوا حه‌سه‌ن نوری به‌رێوه‌به‌ری گشتی ئاسایشی سلێمانی‌و عه‌مید ئاسۆ شێخ ته‌ها به‌رێوه‌به‌ری پۆلیسی پارێزگای سلێمانی ده‌ستگیركردنی تاوانبارانی بردنی موچه‌ی كارمه‌ندانی نه‌خۆشخانه‌ی شاریان راگه‌یاند.\nله‌سه‌ره‌تای كۆنگره‌كه‌دا لیوا حه‌سه‌ن نوری وتی، به‌چه‌ند كاتژمێرێكی كه‌م دوای روداوه‌كه، له‌لایه‌ن ئاژانسی زانیاریی‌و دژه تیرۆره‌وه توانرا سه‌ره‌داوه‌كانی تاوانه‌كه بدۆزرێته‌وه‌و زانیارییه‌كان بدرێت به‌ئێمه، شه‌وی رابردو به‌هه‌ماهه‌نگی هێزه‌كانی پۆلیس‌و ئاسایش‌و دژه تیرۆر توانرا له‌ماوه‌یه‌كی كه‌مدا بانده‌كه ده‌ستگیر بكرێن‌و ئه‌و پاره‌یه‌یه‌ی بانده‌كه‌ش رفاندبوی ده‌ستیبه‌سه‌ردا گیراوه له‌گه‌ڵ ئه‌و ئوتومبیلانه‌ی كاره‌كه‌یان پێ ئه‌نجامداوه.\nوتیشی، ئه‌و بانده‌ی تاوانه‌كه‌ی ئه‌نجامداوه له 7 كه‌س پێكهاتوه‌و سه‌رجه‌میان له‌ناو شاری سلێمانیدا ده‌ستگیركراون، دانیشیان به‌تاوانه‌كه‌یاندا ناوه.\nئه‌وه‌شی وت، ئه‌ندامانی بانده‌كه كه‌سانی كۆنه‌پیاوكوژو رێگر بون‌و پێشتر پێشینه‌ی ئه‌نجامدانی تاوانی دیكه‌یان هه‌بوه‌و بۆ ماوه‌ی (3 تا 7) ساڵ سزدا دراون، به‌شێكیان له‌ناو زیندان یه‌كتریان ناسیوه.\nبه‌رێوه‌به‌ری گشتی ئاسایشی سلێمانی ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌ش كرد كه به‌هیمه‌تی هێزه‌كانی پۆلیسی سلێمانی كه له‌دوای روداوه‌كه‌وه ژماره‌یه‌كی زۆر بازگه‌یان دانابو له‌سه‌ر شه‌قام‌و ده‌روازه‌كانی شار، تۆمه‌تباره‌كان نه‌یانتوانی له‌ناو شاری سلێمانی بچنه ده‌ره‌وه‌و خۆیان ون بكه‌ن.\nلای خۆیه‌وه عه‌مید ئاسۆ شێخ ته‌ها پاش ده‌ستخۆشیكردن له‌هێزه‌كانی ئاسایش‌و دژه تیرۆر كه شانبه‌شانی هێزه‌كانی پۆلیس ده‌ورێكی باشیان بینیوه بۆ دۆزینه‌وه‌ی تاوانباران، هه‌روه‌ها رایگه‌یاند، هیچ ده‌ستێك له‌پشتی بانده‌كه‌وه نییه، بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌و ده‌نگۆیانه‌ش له‌لایه‌ن ئه‌و كه‌سانه‌وه بڵاوده‌كرێته‌وه كه چاویان به‌ئارامی شاری سلێمانی هه‌ڵنایه‌ت.\nراشیگه‌یاند، به‌داخه‌وه هه‌ندێك كه‌ناڵی راگه‌یاندن فێری ئه‌وه بون كه پێش لیكۆڵینه‌وه‌كان‌و پێش ده‌زگاكانی پۆلیس‌و ئاسایش‌و دادگا ده‌كه‌ون، بۆیه داوا له‌و كه‌ناڵانه ده‌كه‌ین كه روداوێك روده‌دات چاوه‌روانی لێكۆڵینه‌وه‌كان‌و لێدوانی ره‌سمی ده‌زگا ئه‌منییه‌كان بكه‌ن.\nبه‌رێوه‌به‌ری پۆلیسی پارێزگای سلێمانی جه‌ختی له‌وه‌ش كرده‌وه كه بانده‌كه له‌ماوه‌ی كه‌متر له 15 كاتژمێر دوای روداوه‌كه ده‌ستگیركران‌و هیچ كه‌سێكیشیان له‌پشته‌وه نییه‌و ته‌نها خۆیان به‌ئه‌نجامدانی ئه‌و تاوانه هه‌ستاون.


ئەوە باخچە نییە.. ئەوە نەندیخانەیە! .. نووسینی : رەزا شـوان – Giareng\nلە دوو شه‌ممه - 9 03 2020\nلە مانگی نـەورۆزی ساڵی رابـردوو، مامۆسـتا نیـگـار وتی:”کچـە شـیرینەکـانم، کـوڕە ژیـرەکـانم، پێتانخۆشە کە هەفتەی داهـاتوو، گەشتی زانیاریمان بۆ “باخچـەی ئـاژەڵانی دهـۆک بێـت؟”\nمامۆستا نیگـار: هەمووتان دڵخـۆشبوون بە گەشتەمان بـۆ باخچـەی ئاژەڵانی دهـۆک؟\nمامـۆسـتا نیـگـار کە گـوێی لـەم قـسانـەم بـوو.. زۆر گەشـایـەوە و بـاوەشـی لـێـدام.. هـاوڕێکـانیـشـم چـەپـڵـەیـەکی قـایمـیـان بـۆ لـێـدام.\nهۆی کەمیی ڕۆڵی ژنان لە بەشی بەڕێوەبەریدا چیە؟ ئاسکە ئەمینزادە\nناماقـووڵییەکانی بەشار ئەسەد. رەزا شـوان\nڕۆژنامەی کوردستان 217


پیرۆزە یادی ١٠ ساڵەی دامەزراندنی پارتی سەربەستیی کوردستان ! بەیاننامەی ئەنجومەنی سەرکردایەتی پارتی سەربەستیی کوردستان. پیرۆزە یادی ١٠ ساڵەی دامەزراندنی پارتی سەربەستیی کوردستان !\nڕێکه‌و 2016-02-13 02:22:52


لیژنەی پەروەردە سەرۆكی تەمەن و دوو جێگرەكەی هەڵدەبژیرێت – پەرلەمانی عێراق\nبه‌یاننامه‌ی رۆژنامه‌وانی لجنة التربية لیژنه‌كان\nلیژنەی پەروەردە سەرۆكی تەمەن و دوو جێگرەكەی هەڵدەبژیرێت\n17 مايو، 2022 Bashar Jasim 25 Views\nلیژنەی پەروەردەی پەرلەمان ئەمڕۆ سیشەممە 17/5/2022 یەكەم كۆبونەوەی بەسەرۆكایەتی بەڕێز حاكم زاملی جێگری یەكەمی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران و ئامادەبونی ئەندامانی لیژنەكە ڕێكخست بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكی تەمەنی لیژنەی پەروەردەو دوو جێگرەكەی.\nبەرێز جێگری یەكەمی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران تەئكیدی لە پشتیوانی و پاڵپشتی سەرۆكایەتیكرد بۆ كاری لیژنەكە كە بە لیژنەیەكی گرنگی پەرلەمان دادەنرێت بەوپێیەی بەرپرسیارێتی مرۆیی و ئەخلاقی و شەرعی و یاسایی دەكەوێتە ئەستۆ و پێویستە هەوڵەكان یەكبخرێن لەپێناو پێشخستنی لایەنی پەروەردەیی.\nلەلایەكی ترەوە بەڕێزان ئەندامانی لیژنەكە رونیان كردەوە كە هەوڵی لێنەبڕوانە دەدەن لەپێناو بەرەوپێشبردنی پرۆسەی پەروەردەو دۆزینەوەی چارەسەری گونجاو بۆ نەهێشتنی ئەو كێشەو ئاستەنگانەی ڕوبەڕوی پرۆسەی پەروەردە دەبنەوە لەڕێی داڕشتنی یاسای گرنگ بۆ باشتر بەڕێوەبردنی پرۆسەی پەروەردە.\nلیژنەكە ڕێككەوتن لەسەر هەڵبژاردنی پەرلەمانتار زەیتون موراد دلێمی وەك سەرۆكی تەمەن و پەرلەمانتار جەواد عەوێز ئەلغەزالی جێگری یەكەم و سەباح حەبیب قادر تاڵەبانی جێگری دووەم.\n← لیژنەی پەیوەندییەكانی دەرەوە بۆ دابەشكردنی ئەركی ئەندامەكانی كۆدەبیتەوە\nئەمینداری گشتیی ئەنجومەنی نوێنەران سەرەخۆشی لەدکتۆر لوبنان هاتف ئەلشامی دەکات بەبۆنەی کۆچی دوایی دایکی (خودابەزەیی پێدابێتەو) →


وادەی دابەشکردنی پارەی کارمەندانی هەڵبژاردنەکانی عێراق لە سلێمانی رادەگەیەندرێت\n- 1/12/2019 10:58:00 AM 20554 جار خوێندراوەتەوە\nسه‌رچاوه‌یه‌ك له نوسینگەی سلێمانى كۆمسیۆنى باڵاى سه‌ربه‌خۆى هه‌ڵبژاردنه‌كانى عێراق رایگەیاند، پارەی كارمه‌ندانى كۆمسیۆن بۆ هه‌ڵبژاردنى 12ى ئایار گه‌یشتووەته بانكه‌كانى سلێمانى و بەمنزیکانە دەست بە دابەشکردنی دەکرێت.\nسه‌رچاوه‌یه‌ك له نوسینگەی سلێمانى كۆمسیۆنى باڵاى سه‌ربه‌خۆى هه‌ڵبژاردنه‌كانى عێراق به خه‌ندان-ى وت، ماوه‌ى چوار ڕۆژه سه‌رجه‌م بڕه پاره‌ى كارمه‌ندانى گرێبه‌ست كه له ماوه‌ى پڕۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق له 12ى ئایاری ساڵی رابردوو گرێبه‌ستیان له‌گه‌ڵ كۆمسیۆن هه‌بووه گه‌یشتووەته بانكه‌كانى سلێمانى.\nئاماژەی بەوەشکرد، بڕیاره ڕۆژى دووشه‌ممه كۆمسیۆن له ڕاگه‌یندراوێكدا دابه‌شكردنى بڕه پاره‌كه به‌سه‌ر ئه‌و كارمه‌ندانه رابگه‌یەنێت، كه شه‌ش بانكى سلێمانى كارمه‌ندانى سه‌نته‌رى شار بڕه پاره‌كه وه‌رده‌گرن، هه‌فته‌ى ئاینده‌ش لیژنه‌یه‌ك ده‌چێته سه‌نته‌رى قه‌زاكانى ده‌وروبه‌رى سلێمانى و بڕه پاره‌ى كارمه‌ندانى ئه‌و ناوچانه‌ش دابه‌شده‌كه‌ن.\nسه‌رچاوه‌كه‌ى نوسینگەی سلێمانى کۆمسیۆن وتیشی، هه‌ندێك له‌ناوه‌كان لێكۆڵینه‌وه‌ى له‌سه‌ركراوه به‌گومانى هه‌بوونى ناوى دووباره یان هه‌بونى ناوى وه‌همى، بۆیه ئێستا ژماره‌یه‌ك له‌ناوه‌كان له ژێر لێكۆڵینه‌وه‌دان، تا ئه‌وكاته‌ى ده‌رده‌كه‌وێت ڕاستن و وه‌همى نین مووچه‌كانیان راده‌گیرێت.


میلله‌تێک له ڕه‌وشێکی تاڵ و خه‌وێکی شیریندا\nدوای نزیكەی پێنج ساڵێك سەفەری باشوری كوردستانم كرد و پێش چەند رۆژێك گەڕامەوە، هەرچەندە زیاتر لە ٢٢ ساڵە لە كوردستان دوورم، بەڵام ئەمە یەكەمجاره دوای ماوەیەكی وا درێژ سەردان بكەمەوە.\nپێنج هەفتە لە كوردستان مامەوە، هەرچەندە گەرمایەكی تاقەتپڕوكێن بوو، كەمتر بواری سەردان و یەكتر بینین هەبوو، بەڵام ئەوەندەی كرا، هەندێك شاری كوردستان بە هەولێریشەوە گەڕام و جگە لە كەسوكار و هاوڕێیان دەیان كەسی ڕۆشەنبیر، راگەیەندكار، بەرپرسی حزبی و حكومیم بینی. ئاسودە بووم لە هەردوو مەراسیمی ساڵڕۆژی تیرۆركردنی شەهیدان سۆرانی مامە حەمە و ویداد حوسێندا بەشداریم كرد، كە لە دوو رێكەوتی جیادا سازكران. لێرەدا هەندێك سەرەقەڵەم دەنوسم، كە ڕا و سەرنج و تێبینی خۆمە لەسەر باشور، هیوادارم هەڵە بم و لە خاڵە نێگەتیڤەكاندا نەمپێكا بێت:\nجگە لە خەڵكی كاسبكار و ناموچەخۆر، زۆربەی زۆری موچەخۆرانی حزبی و حكومی چەند سەعات و رۆژانێكی زۆر كەم لە هەفتەدا كار دەكەن، زۆریان لە كاتی دەوام و سەر كاریشیاندا هەر بێكارن و كات بەڕێ دەكەن. زۆربە لایان سەیر بوو كاتێك دەمگوت، من رۆژانە هەشت سەعات و نیو و پێنج رۆژ لە هەفتەیەكدا لە ئەوروپا كار دەكەم.\nئەو گروپە‌ی باسم كردن كاتێكی زۆری بەتاڵییان هەیە و نازانن چۆن پڕی بكەنەوە، زۆربەیان سود لە كاته بەتاڵەكانیان نابینن و هەر بە خەوتن و سەیری كەناڵەكانی تی ڤی و تۆڕە كۆمە‌ڵایەتییەكان بەڕێی دەكەن. زۆرترین پشوو دەدەن و كەمترین جوڵە ئە‌نجام دەدەن.\nزۆربە بەیانییان درەنگ هەڵدەستن و خەوی پاش نیوەڕوانیش بووەتە نەریتێكی ئاسایی لای زۆربەی خەڵك! (میللەتێك له ڕەوشێكی تاڵ و لە شیرینی خەودا).\nئێستاش زۆرێك لایان وایە ڤایرەسی كۆرۆنا درۆیە و هیچ مەترسی نییە، بۆیە خەڵكانێكی زۆر كەم خۆپارێزی دەكە‌ن.\nهێشتا زۆربەی خەڵكە ئەكادیمی و خاوەن بڕوانامە بەرزەكان و رۆشەنبیرەكانیش رێزی كات و مەوعید نازانن و ناگرن و زۆر كەم بە بەڵێن یان مەوعیدەوە پەیوەستن، دواتریش هەزار بیانوی حازربەدەست دەهێننەوە بۆ پابەند نە‌بوونیان.\nباشترین دوو دەزگای راگەیاندنی ئەهلی كە ئاوێنە و هاوڵاتین، ئاوێنە لەبەر خراپی باری ئابوری و خۆنەفرۆشتنی بە حزبەكان هیچ نوسینگە و بارەگایە‌كیان نە‌ماوە و لە ماڵەوە چەند خۆبەخشێك سایتەكەیان بەڕێوە دەبەن، هاوڵاتیش چەندكەسێكی كەم و ماندوو لە نوسینگەیەكی خاكیدا چاپ و بڵاوی دە‌كەنەوە، واتە حاڵیان له ئاوێنە باشترە، بەڵام زۆریش نا. دە‌توانین بڵێین، كە میدیای ئازاد و سەربەخۆ نەماوە!\nڕاگەیاندن بووتە بزنسێكی ناڕەوا و چاوچنۆكی و قەڵەم و ویژدان و كیبۆرد فرۆشتن، چوومە نوسینگەی هەندێك ماڵپەڕی بە ناو ئەهلی، دەتگوت نوسینگەی سی ئێن ئێن و بی بی سییە، كە دە‌پرسی ئەم نازو نیعمەتتان لە كوێوە هێناوە، دەڵێن بە پارەی ئیعلانات و پشتیوانیی هەندێك كەس، دەوەرە وشەی (هەندێك كەس) سەرنجت ڕانەكێشێت!\nهەر كەس سەرەگوریسێكی حزبی یان حكومی بەدەستەوە بێت (بەرپرسیارەتییەكی هەبێت) خۆی پێ گەورەیە و دەجار تێلی بۆ بكە، ئەو جارێك بۆت ناكاتەوە! هەر یەكێك لەمانە دوو سێ مۆبایل و ژمارەی جیاجیای هەیە. زۆربەشیان هیچیان بەدەست نییە.\nخوێندن و بڕوانامە هێنان بووتە ئاوخواردنەوە، بەتایبەت بۆ دەوڵەمەند و كەسوكاری بەرپرسەكان، له مامۆستایەكی زانكۆم پرسی، كە هاورێیەكی نزیكمە، ئێستا به نزیكی چەند هەزار خاوەن بڕوانامەی ماستەر و دكتۆرا لە باشور هەیە و چەندیان بە ماندوبوون و كۆششی خۆیان پێی گە‌یشتون، وڵامەكە وابوو: نزیكەی ٢٠ هەزار هەیە و نیوەی ئەم ژمارەیە بێماندووبوون و شەونوخونی بەدەستیان هێناوە! سڵاو لە زانست!\nتوێژێك دروست بووە، كە مووچەی زۆر و زەبەلاح و پارەی موفتیان هەیە، كە یان لە حكومەت و حزبە باڵادەستەكانەوە، یان بە هۆی بێدەربەستی حكومەتەوە لە ڕێگەی بازرگانی بێسەروبەرەی جۆراوجۆر تا دەگات بە ماددە هۆشبەرەكان، بە‌و دەستە پارەی موفتیان دەست دەكەوێت و بەم دەستەش تەخشان و پەخشانی دەكەن.\nنەوەیە‌ك لە كچ و كوڕی لێپرسراوەكان دروست بووە، كە پارەیەكی زۆریان خراوەتە بەردەست و لە ڕووی هەست بەلێپرسراوێتیكردنو مۆراڵی و بەها مرۆڤایەتییە‌كانەوە لەوپەڕی نزمی و داتە‌پیویدان. خەریكە وەك كچان و كوڕانی شێخەكانی دورگەی عەرەبیان لێ دێت، كە تەنها پارەیان هەیە و وا دەزانن بە پارە دەتوانن هەموو شت بكڕن و ناز بە سەر زەویدا دەكەن!\nبازاڕ و سەرجادەكان پڕیەتی لە نوێترین مۆدێلی ئۆتۆمبیلی گرانبەها و كەشخە، هاوكات پڕیەتی لە سواڵكەر و دەسگێڕی مناڵ و پیرەژن و پیرەمێردی ماندو و بێچارە و تەنانەت ئافرەتی گەنج و لەشفرۆشیش!\nلەسەر ئاستی حكومەت و یاسا، جێبەجێكردن یاسا تەنها بەسەر خەڵكە ڕەشوروت و هەژار و بێ پشتەكەدایە. لێپرسراوان و نەوەكانیان لەسەرو یاساوەن و حساب بۆ كەس ناكەن. ئامادەن لە سەر دەستشكانەوەی شۆفێرێك بە سەریاندا، یان نوسینی سزای سەرپێچیی پۆلیسێك بۆیان لایەكی شار بكەنە بەر‌ەی شەڕ.\nجیاوازیەكی ئاشكرا له ڕووی رێگەوبان و پارك و باڵەخانەوه له نێوان سەوز و زەرددا هەیە، بەڵام لە ڕووی دابینكردنی ئاو و كارەباوە وەك یەكن.\nسێكتەرەكانی خزمەتگوزاریی، پەروەردە، خوێندنی باڵا، دادوەریی، سەربازیی ...هتد لە ڕەوشێكی زۆر خراپدان و بەرەو خراپتریش دەڕۆن، بە قەولی كەسانی میكانیك، له كوێوە دەستی بدەیتێ، بڕغو و واشەر و پارچە‌ی لێ بەردەبێتەوە. نازانیت باسی كوێ و چییان بكەیت!\nسیاسەت و حزبایەتی زۆر بێ رمێن و ڕەواجە، زۆربەی هەرە زۆری حزبەكان بە ئیمتیازات و ئیغرائات كادر و ئەندامەكانیان بە خۆیانەوە بەستۆتەوە. خە‌ڵك وا فێركراوە تەنها حزبایەتی بۆ مافی كەسی و بەرژەوەندیی تایبەتی بكات.\nكەسێكی كاسبكار و بێلایەن نابینیت كە داكۆكی لە حكومەتی هەرێم بكات، جگە لە هەندێك لەوانەی لەو رەوشە سودمەندن.\nدوای ڕووداوەكانی تالیبان و ئەفگانستان لێپرسراوانی باشوریش جۆرە سام و ترسێكیان لێ نیشتوە، كە ئەو رەوشەیان لێ تێك دەچێت و وا بۆیان ناچێتەسەر، هەرچەندە وا خۆشیان نیشان دەدەن كە پێیانەوە دیار نەبێت.\nچەند دیاردەیەكی پۆزەتیف:\nژنان و كچان تا ڕادەیەك هاتونەتە ناو بازاڕی كار و ریستورانت و كافێ و فرۆشگاكانەوە.\nهۆشیارییەكی ژینگەپارێزی بەدیدەكرێت، لای كە‌می لای نەوە نوێكە، هەرچەندە هێشتا بە پێی پێویست نییە و زۆری ماوە.\nبە گشتی خێزان كەمتر مناڵ دەخەنەوە لە چاو ساڵانی رابردوودا، كە ئەمە بارێكی قورسی لە سەر ژنان بە‌تایبەتی و خێزان بە گشتی لابردوە، هەرچەنده هەندێك كەس ئەم خاڵە بۆ بابەتی ئاسایشی نەتەوەیی بە خاڵێكی نێگەتیڤ دەبینن.\nهەستی نەتەوەچێتیی تەسكبین و ناوچەگەریی بەرامبەر خەڵكان و گەشتیاری عەرەبی باشور و ناوەڕاست كه دێنە كوردستان زۆر كەم بووەتەوە.\nتێبینی: وەك ڕای خۆم دەڵێم زۆربەی هەرە زۆری ئەو خاڵانەی سەرەوە حكومەت و دەستەڵات لێی بەرپرسن نەك خە‌ڵكانی ئاسایی.


راوێژكاری سەرۆكی هەرێمی كوردستان: هەرێم ریفراندۆم هەڵناوەشێنێتەوە – basknet.org\nراوێژكاری راگەیاندنی سەرۆكی هەرێمی كوردستان ئاشكرایدەكات، ئەو داواكارییەی حكومەتی ناوەندی لە هەرێمی كوردستان هەیانە بە هەڵوەشانەوەی ئەنجامەكانی ریفراندۆم بۆ دەستپێكردنەوەی گفتوگۆكان لەگەڵ هەولێر رەتدەكەینەوەو بەهیچ شێوەیەك ئەو كارە ناكەین.\nكیفاح شەنگالی راوێژكاری راگەیاندنی مەسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان، بەئاژانسی (غەد پرێس)ی راگەیاند، ئەو داواكارییەی بەغدا بۆ هەڵوەشانەوەی ئەنجامی ریفراندۆم بۆ دەستپێكردنی گفتوگۆكان لەگەڵ هەرێمی كوردستان رەتدەكەینەوە، چونكە ئەوە شتێكەو قسەی لەسەر ناكەین و ناتوانرێت هەڵبوەشێنرێتەوە.\nئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، هەڵوەشانەوەی ئەنجامەكانی ریفراندۆم بەدەستی سەرۆكی هەرێم و دەزگا باڵاكانی هەرێمی كوردستان نییە، بەڵكو ریفراندۆم و ئەنجامەكەی لە ئێستادا موڵكی گەلی كوردستانە و لە ئێستادا گەل سەرچاوەی بڕیارە.


ناوی 5 كەسی دیكە لە دستبەسەركراوانی ناڕەزایەتییەكانی مەلەكشایی ئاشكرا بوو | Lawan Deutschland\nناوی 5 كەسی دیكە لە دستبەسەركراوانی ناڕەزایەتییەكانی مەلەكشایی ئاشكرا بوو\nدوای هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی هەڵبژاردنی مەجلیس لە ئیلام و دەورووبەری لەلایەن مەجلیسی خوبرگانەوە، خەڵكی شاری مەلەكشایی ناڕەزایەتییەكی بەرینیان رێكخست كە زیاتر لە 300 هاووڵاتی دەستبەسەر كران.\nبەپێی هەواڵی ئاژانسی هەواڵدەریی كوردپا، دوای دەستبەسەر كرانی 300 هاووڵاتی لە ناڕەزایەتییەكانی شاری مەلەكشایی، رۆژ لە دوای رۆژ ناوی گیراوەكان ئاشكرا دەبێت و پاش روون بوونەوەی ناوی 18 كەس لە گیراوەكان لە رۆژانی رابردوودا، ناوی 5 كەسی دیكە لە دەستبەسەر كراوەكان بە هەواڵنێری ئاژانسی كوردپا گەیشتووە كە بریتیتن لە:\n1 ـ مستەفا بەیگی 2 ـ یووسف فەرەجی 3 ـ كەریم بەیگی 4 ـ سادق فەتحی 5 ـ یاسر فەتحی\nئەو ناڕەزایەتییانە دوای هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی هەڵبژاردنی كەسی دووەمی شاری ئیلام و دەورووبەری لەلایەن شۆرای نیگابانەوە، هاتنە ئاراوە.\nعەلی ئەكبەر مەتین وەك نوێنەری شارەكانی ئیلام، ئەیوان، شیروان و چارداوڵ، مێهران و مەلەكشایی پێشی پێگیراوە و نەیانهێشتووە بڕواتە مەجلیس و ماوەی دوو حەفتەیە بەم بۆنەوە لەو شارانە و بەتایبەت مەلەكشایی ناڕەزایەتی دەستی پێكردووە.\n← دوو لاوی خەڵكی مەریوان لەلایەن هێزە ئیتلاعاتییەكانی حكوومەتەوە دەستبەسەر كران\nعێراقیه: مالکی و ئێران هەڕەشەیان لەو پەرلەمانتارانە کردووە کە ئیمزاكه‌یانكردوه →


2019-10-14 [12:18 PM]\nدوابه‌دوای ڕێككه‌وتنەکەی ١٣ی ئۆکتۆبەری نێوان هێزه‌كانی سووریای دیموكرات (هه‌سه‌ده) له‌گه‌ڵ ڕژێمی سووریا و ڕێگه‌دانیان به گه‌ڕانه‌وه‌ی سوپای ئه‌سه‌د بۆ چه‌ند ناوچه‌یه‌كی ڕۆژئاوای كوردستان، به‌شێك له ڕۆژنامه‌نووسه بیانییه‌كان ئێستا خه‌ریكن ئه‌م ناوچه‌یه جێده‌هێڵێن.\nده‌رچوونی ئه‌م ڕۆژنامه‌نووسانه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ نیگه‌رانییان له هاتنی سوپای سووریا كه مه‌ترسی ده‌خاته سه‌ر ژیانی ئه‌و ڕۆژنامه‌نووسانه‌ی ساڵانێكی هەواڵەکانی پەیوەندیدار بە قه‌یرانی سووریا و دڕنده‌یی ڕژێمه‌كه‌ی به‌شار ئه‌سه‌د ده‌گوازنه‌وه.\nلەمبارەیەوە جینان مووسا، په‌یامنێری ته‌له‌فزیۆنی (ئه‌ل ئان) له هه‌ژماری تایبه‌تیی خۆی له (تویته‌ر) نووسیویه‌تی: ”به دڵێكی گرانه‌وه خه‌ریكین ناوچه كوردییه‌كانی سووریا جێده‌هێڵین و به‌ره‌و سنووری عێراق ده‌چین“.\nله گرته‌یه‌كی ڤیدیۆییشدا ئاماژه به‌وه ده‌كات كه ئه‌و له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك ڕۆژنامه‌نووسی دیكه به به‌ڵگه‌ی ڕێگه‌پێدانی ده‌سه‌ڵاتدارانی كورد، چوونه‌ته ناو خاكی ڕۆژئاوا و ئێستاش كه خه‌ریكه ڕژێمی ئه‌سه‌د ده‌گه‌ڕێته‌وه ناوچه‌كه، ئه‌گه‌ری ده‌ستگیركردنییان به‌هۆكاری نه‌بووونی ڤیزه‌ی فه‌رمیی حكوومه‌تی سووریا هه‌یه.\nهاوكات، لیندزی هیلسام، په‌یامنێری (كه‌ناڵ ٤)ی به‌ریتانی له كاتی په‌ڕینه‌وه‌ی له ڕووباری فیشخابوور، وێنه‌یه‌كی گرتووه و نووسیویه‌تی: ”به دڵێكی غه‌مگین و شه‌رمه‌زارییه‌وه، له ڕۆژئاواوه ده‌په‌ڕمه‌وه بۆ كوردستانی عێراق. دۆسته كورده‌كانمان له ژێر هه‌ڕه‌شه‌ی كوشتن به ده‌ستی توركیا یان به‌شار ئه‌سه‌د دان. حكوومه‌تی به‌ریتانیا كه هاوكاریی كورده‌كانی ده‌كرد له شه‌ڕی داعشدا، ئه‌مجاره له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا ئه‌وانی جێهێشت. ئه‌مه شه‌رمه‌زارییه“.\nدوێنێ یەکشەممە ١٣ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٩، خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژئاوای کوردستان لە ڕاگەیاندراوێکدا ڕادەستکردنەوەی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی بە تایبەتیش سنووری نێوان تورکیا و سووریای بە ڕژێمی بەشار ئەسەد راگەیاند، هەرچەندە زیاتر لە ١١ هەزار شەڕڤانیان لە ماوەی ڕابردوودا شەهید بووە.


سه‌رۆكوه‌زیرانى ئه‌رمینیا: ئاماده‌ین گفتوگۆى ئاشتى له‌باره‌ى قه‌ره‌باخ ده‌ستپێبكه‌ین – SNN\nHome›جیهان›سه‌رۆكوه‌زیرانى ئه‌رمینیا: ئاماده‌ین گفتوگۆى ئاشتى له‌باره‌ى قه‌ره‌باخ ده‌ستپێبكه‌ین\nبه‌رده‌وامى شه‌ڕ و گرژییه‌كانى ئه‌رمینیا و ئازه‌ربایجان له هه‌رێمى قه‌ره‌باخ | فۆتۆ: AFP\nكه‌مێك له‌مه‌وبه‌ر نیكۆل پاشینیا، سه‌رۆكوه‌زیرانى ئه‌رمینیا ئاماده‌یی وڵاته‌كه‌ى راگه‌یاندن بۆ ده‌ستپێكردنى گفتوگۆى ئاشتى له‌باره‌ى هه‌رێمى قه‌ره‌باخ له‌گه‌ڵ ئازه‌ربایجان.\nپێشنیوه‌ڕۆى ئه‌مڕۆ هه‌ینى وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ى ڕووسیا رایگه‌یاند: “ئه‌رمینیا و ئازه‌ربایجان ئاماده‌یی خۆیان ده‌ربڕیووه بۆ ئه‌وه‌ى له مۆسكۆ ده‌ستبه دانووستان و گفتوگۆ بكه‌ن له‌باره‌ى هه‌رێمى قه‌ره‌باخ، پاش ئه‌وه‌ى وه‌زیرى ده‌ره‌وه‌ى هه‌ردوو وڵات له‌لایه‌ن مۆسكۆوه بانگهێشتكراون”.\nكه‌مێك له‌مه‌وبه‌ر نیكۆل پاشینیا، سه‌رۆكوه‌زیرانى ئه‌رمینیا ئاماده‌یی وڵاته‌كه‌ى راگه‌یاندن بۆ ده‌ستپێكردنى گفتوگۆى ئاشتى له‌باره‌ى هه‌رێمى قه‌ره‌باخ له‌گه‌ڵ ئازه‌ربایجان و وتى: “ئێمه ئاماده‌ین ده‌ستبه گفتوگۆى ئاشتى بكه‌ین، به مه‌رجێك به‌رامبه‌ره‌كه‌شمان هه‌مان ویستى هه‌بێت، چونكه نامانه‌وێت شه‌ڕ و ماڵوێرانییه‌كان زیاتر له‌وه‌ى هه‌یه درێژه بكێشن”.\nكێشه‌ى هه‌رێمى قه‌ره‌باخ له ساڵى 1980ه‌وه سه‌ریهه‌ڵداوه، له ساڵى 2020 دووباره سه‌ریهه‌ڵدایه‌وه له‌نێوان ئه‌رمینیا و ئازه‌ربایجان، به‌پێى نوێترین ئاماره‌كان تا ئێستا، “201 هاووڵاتى ئه‌و هه‌رێمه كوژراون”.\nبڕیاری کەمکردنەوەی مووچە چۆن هەڵدەسەنگێنیت؟


سەرووتاری هەفتەنامەی ڕێگای کوردستان "ئاسایش و ئابوری دوو دیوی یەك دراون"\nسەقامگیری گشتی لە کوردستاندا بەندە بە سەقامگیری سیاسی و ئابوری کە دەبنە هۆی پاراستنی ئاسایشی تاک و دابینکردنی زەمینەی گونجاو و لەبار بۆ گەشەپێدان و ئاوەدانی کە ڕاستەخۆ کارتێکردنی لەسەر ژیان و باری گوزەران و هەلومەرجی دەرونی هاووڵاتی هەیە.\nجگە لە مەترسییە دەرەکییە جۆراجۆرەکان کە دووچاری ڕەوشی کوردستان و ئاسایشی نیشتمانی کوردستانی و ئاسایشی هاوولاتی دەبێتەوە، خراپبوونی ڕەوشی ئابوری و بەردەوامبوونی قەیرانی ئابوری، و کەمکردنەوەی خزمەتگوزاری گشتی و نەدانی موچە لە کاتی خۆیدا، و زیادکردنی باج و پول کە لە کۆتاییدا قورساییەکەی لە سەر ئەستۆی خەڵکی کوردستانە، مەترسییەکی رۆژانەی بۆ ئاسایشی ناوخۆیی هاووڵاتی درووست کردوە.\nلە ماوەی ڕابووردوودا تاوانی دزین و ماڵ بڕین و ساختەکردن زیادی کردوە، و هاوکات لە گەڵ ئەمەشدا ڕووداوەکانی خۆکوشتن و تاوانەکانی توندوتیژی و کوشتن بە رێژەیەکی بەرچاو بە بەراوورد کردن لە گەڵ ساڵانی ڕابووردوودا زیادی کردوە. خراپ بوونی وەزعی ئابوری و فراوانبوونی رێژەی هەژاری و بێکاری زەمینەیە بۆ سیستی ئابوری و زیادبوونی گەندەڵی کە دیاردەیەکی کوشندەیە بۆ ئەزمونی گەشەپێدان و پەرسەندنی کوردستان. تێکڕای ئەم ڕەوشە سستییەکی بەرچاوی لە ڕەوشی بازاڕ و بازرگانی درووست کردوە.\nجگە لە هۆکارە بابەتی و خودییەکانی قەیرانی ئابوری لە کوردستاندا کەمکردنەوەی نرخی دینار بەرامبەر دولار لە لایەن بەغداوە کارتێکردنێکی نەرێنی لە سەر موچەی فەرمانبەران و زیابوونی نرخی کاڵاکان کە لە بازاڕدا هەندێ جار بە دولار دەیفڕۆشن، کردووە.\nلەوانەیە بە زیادبوونی نرخی نەوت و ئەگەری رێکەوتنی بودجە لە گەڵ بەغدا و بەردەوامبوونی حکومەتی هەرێم لەسەر بەڵێنی پێدانی موجەی فەرمانبەران هەر مانگێک لە کاتی خۆیدا، جۆرێک لە هێورکردنەوە لە دۆخی فشاری ئابوری لە سەر خەڵک ڕوو بدات، بەڵام ئەم خاڵانە هەردەم سەقامگیر نییە، و گۆڕانکاری ڕاستەقینە لە ڕەوشی ئابوری و مسۆگەرکردنی ژیانی خەڵک و پاراستنی ئاسایشی ناوخۆیی هاووڵاتی و کەمکردنەوەی ڕادەی تاوانەکان لە رێگای پرۆژەی گەشەپێدانی زانستییەوە دەبێت کە داببنکردنی ژیانی گونجاو و پڕ کەرامەت و تەندروست بۆ خەڵکی زەحمەتکێش و کەمدەرامەت دابین بکات، و بوژانەوەی ئابوری و ئاوەدانکردنەوە و فرسەتی کار جێبەجێ بکات و سنور بۆ دیاردەی هەژاری دا بنێت.


وتار و راپۆر : لە سێدارەدرانی ٣٧ شیعە لە سعوودییە؛ جەنایەتێکی دیکە لە "وڵاتی خوێن" - SAHAR KURDISH (Sorani)\nApr 24, 2019 21:10 Asia/Tehran\nوەزارەتی ناوخۆی عەرەبستان لەم دواییەدا بە دەرکردنی ڕاگەیێندراوێک لە لەسێدارەدانی ٣٧ کەس لەو وڵاتە هەواڵی دا. ئەو وەزارەتخانەیە پاگەندەی کرد کە کەسانی لەسێدارە دراوە بە هۆی تێوەگلان لە دۆسیەگەلی تیرۆریستی دادگەیی کراون.\nبەڵام ڕاستییەکەی ئەوەیە کە کەسانی لەسێدارە دراوە نە تیرۆریست کە خەڵکانی شیعەی بێ تاوانی بوون کە لە دەیان و سەدان ساڵ لەوە پێش تا ئێستا لە ژێر زەبری جەنایەتی سعوودی دەچەوسێنەوە. ئەوە یەکەم جار نییە کە ڕژیمی سعوودی تووشی جەنایەتی لەو چەشنە دێت و دیارە کە دواین جەنایەتیشی نابێت.\nتەواو کەسانێک کە لە سێدارە دراون لە کەسانی بەند کراوەی ناو زیندانگەلی بیرۆکەیی و لە شیعەکانی قەتیف و ئەحسا بوونە. تاقمێکیان زانا و ڕۆحانی بوون و شێخ محەمەد عەبدولغەنی محەمەد عەتیە یەک لەو ڕۆحانی و زاناگەلی شیعەیە کە لەم دواییە لە لایەن ڕژیمی سعوودی بە تاوانی تیرۆریزم لە سێدارە دراوە. ئەو جەنایەتە ناڕەزایەتی ناوەندەکانی مافی مرۆڤی نێودەوڵەتیی بە دواوە بووە و هەر لەو پەیوەندییە ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی بە توندی ڕەخنەی لەو جەنایەتەی عەرەبستان گرتووە و ڕایگەیاندووە کە بەرپرسانی سعوودی لە سێدارە وەک ئامێرێکی سیاسی لە دژی نەیارانی شیعەی خۆی لەو وڵاتە کەڵک دەبات.\nئەو ڕێکخراوە جەختی کرد: لەسێدارەدانی بە کۆمەڵ لە سعوودییە نیشاندەری ئەو ڕاستییەیە کە بەرپرسانی سعوودی هیچ بەهایەک بە ژیانی مرۆڤەکان نادەن و لەمناوە لە سێدارەدرانی گەنجێکی ژێر ١٨ ساڵە پێشێل کردنی ئاشکرای یاساگەلی نێودەوڵەتییە.\nڕای گشتی هێشتا لە سێدارەدرانی "شێخ نەمەر نەمەر" ڕۆحانی ناسراوەی شیعەی لە لایەن ڕژیمی سعوودی لە ژانڤیەی ٢٠١٦ لە بیر نەکردووە. بەوەشەوە لەو کاتەوە تا ئێستا جەنایەتگەلێک زۆر لە دژی هاووڵاتیانی شیعەی دانیشتووی ناوچەگەلی رۆژهەڵاتی لە عەرەبستان ئەنجام دەدرێت؛ پرسێک کە نیشان دەدا ڕژیمی سعوودی بە شێوەی تەواو ئاشکرا بەرەوڕووبوونەوەی ڕاستەوخۆی شیعەگەلی ئەو وڵاتەیان کردۆتە رۆژەڤ و وەک سیاسەتی سەرەکی خۆیان لێی دەڕوانن.\nلە ڕاستیدا عەرەبستان بە گرتنە بەری ئەو سیاسەتگەلە دڕندانە لە دژی شیعەکان لە ناوچە رۆژهەلاتییەکانی وڵاتەکەی هەوڵ دەدات ئەوان وەک هەڕەشەیەک بۆ ئاسایشی نیشتمانی خۆی بناسێنێت و لەو رێگەوە ئاستی ڕەخنەی ڕای گشتی هەمبەر بە هەڵسوکەوتی سیاسەتی دەرەکی ڕیاز دابەزێنیت.\nهەر لەو پەیوەندییەدا تەلال عەترەسی کارناسی پرسی نێودەوڵەتی دەڵێت: هیچ گومانێک لە شکست هێنانی عەرەبستان لە سیاسەتی دەرەکی خۆی هەمبەر بە وڵاتانی وەک یەمەن، سووریا و عێراق نییە. راست بەو هۆیەیە کە ڕژیمی سعوودی هەوڵ دەدا سەرنجی ڕای گشتیی جیهان لە شکستە دەرەکییەکانی خۆی بە چەواشە ببات و تەرکیز بخاتە سەر گۆرانکاریی مەیدانی ناوخۆیی.\nدەشڵێت: سعوودییەکان بەو ستراتژییە هەوڵ دەدەن نەکەونە داوی پرسیارە هاوپەیوەندەکان بە سیاسەتی شەڕخوازنەی شکست خواردوویان و تێدەکۆشن شیعەکانی دانیشتووی ناوچەگەلی رۆژهەڵاتی عەرەبستان وەک هەڕەشەی گەورەی ناوخۆیی بناسێنن. هەر بۆیە ئەگەری ئەوە هەیە دانیشتوانی رۆژهەڵاتی ئەو وڵاتە بیر لە بژێرەی بەرخۆدانی چەکدارانە بکەن.\nعەتریسی ئاماژەی بەوەش داوە کە لە ئەگەری پەنا بردنی شیعەگەلی دانیشتووی ناوچەگەلی رۆژهەڵاتی عەرەبستان بۆ بەرخۆدانی چەکدارانە و گرتنەبەری ئەو رێگایە هیچکەس ناتوانێ بەرهەڵستیان بێتەوە.\nناوبراو جەخت لەوەش دەکات: شیعەکان سەرەڕای هەموو بایکۆتەکان بە ئاسانی ڕوو لە بژێرەی بەرخۆدانی چەکدارانە ناکەنەوە، چونکە مومکینە ئەو هەنگاوە بیانووی زیاتر بداتە دەست سعوودییەکان بۆ جەنایەتی زیاتر لە دژیان.\nلە لایەکی دیکەوە، ئەوی جێی سەرنجە بێدەنگیی زۆربەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان هەمبەر بەو جەنایەتانەی ڕیازە. ئەوی ئەوڕۆ دەیبینین بێدەنگی و دەستەوەستان بوونی زۆربەی ڕێکخراوگەلی نێودەوڵەتی مافی مرۆڤ هەمبەر بە جەنایەتەکانی سعوودی لە دژی شیعەکانی دانیشتووی ناوچە رۆژهەڵاتییەکانی ئەو وڵاتەیە.\nئەو ڕێکخراوانە تەنانەت هەمبەر بە جەنایەتەکانی عەرەبستان لە دژی خەڵکی بێ تاوانی یەمەن بێدەنگن و لە میانەی هێرشی دڕندانەی سعوودییەکان بۆ سەر خەڵکی سڤیلی یەمەنی بە هەزاران کەس کوژراو و بریندار بوونە. جگە لەوە بە هەزاران کەس لەو شەڕەدا تووشی نەخۆشی و برینی زۆر سەخڵەت هاتوون.\nبەوەشەوە ڕیکخراوەکانی مافی مرۆڤ تا ئێستای لە سەر بێت هەڵوێستی گرینگ و ئەوتۆیان نەگرتووە و دیارە بێدەنگیی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان هەمبەر بە جەنایەتەکانی ئەم دواییەی عەرەبستان لە دژی شیعەکانی ناوچەگەلی رۆژهەڵاتی سەرچاوە لە بریاری ئەمریکا – رۆژئاوا دەگرێت.\nتەلال عەتریسی لەوبارەیەوە ڕوونی دەکاتەوە: هەڵوێستەکانی ئەمریکا و وڵاتانی رۆژئاوایی هەمبەر بە پرسەکانی مافی مرۆڤ لە سەرتاسەری جیهان، جێی سەرسووڕمان نییە. سیارە ئەمریکییەکان پرسی مافی مرۆڤ لە جێ جێی جیهان بە پێی بەرژەوەندییەکانی خۆیان لێک دەدەنەوە و نەک بە پێی بەرژەوەندیی قوربانیان.\nباس لەوەش دەکات: لە ئێستادا عەرەبستان و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەیوەندیی زۆر باش و نزیکیان پێکەوە هەیە، کەواتە بەرژەوەندیی واشنتۆن لەوە دایە کە هەمبەر بە ڕیاز هەڵوێست نەگرێت. هەر بۆیە تا ئێستا ئەمریکییەکان هیچ ڕەخنەیەکیان لە سیاسەتی بایکۆت کردنی عەرەبستان لە بەحرەین و یەمەن نەگرتووە و تا کاتێک پەیوەندیی واشنتۆن و ڕیاز ئاوا چڕ و نزیک بێت، شتێک بە ناوی مافی مرۆڤ لای واشنتۆن ناخەملێت.\nبە گشتی ئەوی ڕوون و ئاشکرایە، ئەوەیە کە ڕژیمی سعوودی ساڵانێکی دوور و درێژە جەنایەتەکانی لە دژی شیعەکان دەست پێکردووە و نایشیەوەێ لە سای بێدەنگیی ناوەند و ڕێکخراوەگەلی نێودەوڵەتی و بگرە پاڵپشتیان، ئەو جەنایەتانەی بوەستێنێت. کەواتە ئەوڕۆ کەمتر کەسێک گومانی لەوە هەیە کە عەرەبستان بە "وڵاتی خوێن" بناسێت.


نووسەری "حەیدەرینامە" نیگەرانە\nمومتاز حەیدەری تەمەنێكی بە بەرهەمی لە رۆژنامەوانی كوردیدا هەبووە و ئێستەیش لە كاركردندا چالاكە، هەر كە نزیك دەبیتەوە لە ماڵەكەی، بۆنی گوڵ و مانای كتێب بەرەو رووت دێ، بۆیە هەر لە ماڵەكەی خۆی "وشە" لەبارە كتێبی "حەیدەرینامە" گفتوگۆیەكی لەگەڵ ئەنجام دا.\nحەیدەری ئاماژە بەوە دەكات "بەبۆنەی 80 ساڵەی لەدایكبوونمەوە مەزنترین دیاری (حەیدەرینامە) لە جیاتی تێكڕای لایەنە پێوەندیدارەكان خۆم پێشكەشی خۆم دەكەم".\nئەو كتێبە لەلایەن نووسەر و رۆژنامەنووسی بەتەمەن و بەئەزموون مومتاز حەیدەری نووسراوە، چوار بەرگە و هەمووی بەسەریەكەوە بریتییە لە هەزار و 928 لاپەڕە بە قەبارەی A4, دیزاینی بەرگی لەلایەن مەحموود خۆشناو كراوە و لە بڵاوكراوەكانی كتێبخانە و ئەرشیڤی مومتاز حەیدەری ژمارە 3یە، بەرهەمی هەوڵ و ماندووبوون و شەونخوونی ماوەی دوو ساڵ و دوو مانگی حەیدەرییە.\nلە سەرەتا و دەسپێكی بەرگی یەكەم لەبارەی "حەیدەرینامە"وە مومتاز حەیدەری ئەوەی خستووەتە ڕوو كە ئەم كتێبە جارێكی تر لە دەرگەیەكی گەورەوە خزمەتی وشەی ڕەسەنی كوردی دەكات، بگرە خزمەتی كولتووری نەتەوەیی و ڕووناكبیری دەكات. بە واتایەكی تر، ئەم كتێبە نموونەیییە و خزمەتی بەشێكی مێژووی شكۆداری كوردپەروەریی دەكات.\nلە حەیدەرینامە چیت كردووە بۆ كورد؟\nحەیدەرینامە بۆیە لە دایك بوو لەم ساڵانەی دوایی بە تایبەتی پاش ڕاپەرین، رۆشنبیران و رۆژنامەنووس و حزبەكان و خەڵك بەسەر كۆمەڵێك ڕەنگ و ئایدۆلۆجیای جیاواز دابەش بوون، لە ماوەی ئەو 100 ساڵەی دوایی تێكۆشانی كوردایەتیماندا كۆمەڵێك مرۆڤی گەورە بەهەردوو ڕەگەزەوە بە خوێن و فرمێسك ئەو ڕۆژەیان دروست كرد، بەڵام بەداخەوە فەرامۆش كران. مامۆستا هەژار شتێكی زۆر جوانی گوتووە، "مردوو لینگی درێژ دەبێت، پاش مردن ڕۆ ڕۆ بۆ ئەو مرۆڤە گەورانە دەكەن و تا لە ژیاندان هیچیان بۆ ناكەن و ڕێزیان لێ ناگێریت".\nبەشبەحاڵی خۆم بۆ كۆمەڵێك كەس كە تا لەژیاندا بوون شتم بۆ نووسیون وەك مامۆستا عەلائەدین سەجادی و رەمزی مەلا عارف و دڵزار و كەریم شارەزا و عەزیز محەمەد، هەستم كرد ئێمە وەك بنەماڵەی حەیدەرییان لە سەرەتای چلەكانەوە لە هەولێر و ئاستی كوردستان بەگشتی كۆمەڵێ گەنجی خوێنگەرم، لەوانە براكانم (عاسم و ساڵح و جەمال و موهیب)، لە بنەماڵەی دزەییان (ئەحمەد حەمەدەمین دزەیی و موحسین دزەیی و ئەنوەر دزەیی و جەوهەری حوسێنی مەلا و یەحیا سەلیم) و كۆمەڵێك پێشتر لە حزبی هیوا مستەفا عوزێری، ئەوانە هەموویان فەرامۆش كرابوون.\nخۆم وەك گەنجێكی كورد لە پەنجاكانەوە لەگەڵ كولتوور و رۆژنامەوانی و كوردایەتی دەژیم لە چوارچێوە گشتییەكەیدا، ئەوانیش فەرامۆش كرابوون، لەبەرئەوە پێش ئەوەی كۆچی دوایی بكەم و ماڵئاوایی لە ماڵ و كتێبخانەكەم و نیشتمان بكەم، بیرم كردەوە ئەوەی پێم دەكرێت ئێستە بیكەم، بۆیە ئەو كتێبە بەو شێوەیە لە چەند تەوەر و فایلێك لەدایك بوو .\nبەپێی زانیاریمان سەرەتا ناوێكی تری هەبوو و دواتر گۆڕیت، بۆچی؟\nپێشتر ناوم نابوو فەرهەنگی حەیدەری، بەڵام كاك دكتۆر نەجاتی عەبدوڵا گوتی بیكە حەیدەرینامە، خۆیشم هەستم كرد ناوەكە درێژە، بۆیە پێشنارەكەیم قبووڵ كرد.\nبە بۆچوونی خۆت دەكرێت بەم بەرهەمە بگوترێت ئینسكلۆپیدیای بواری ڕۆشنبیری كوردی؟\nبەڵێ لە جەوهەردا ئینسكلۆپیدیایە، ژمارەیەكی زۆر كەسایەتی لەو كتێبەدا ناویان هاتووە و چەندان بابەت و پرسی گرنگ لە حەیدەرینامەدا تیشكی خراوەتە سەر، ئەو فایلەی مەدالیای نەمری كە بە 69 كەسایەتی بەهەردوو ڕەگەزەوە بەخشراوە لە كۆن و ناوەڕاست و ئێستە، تا دەگاتە كۆبانێ و عەفرین، ئەو كەسە گەورانەی لە كتێبەكەدا ناویان هاتووە و مەدالیای نەمرییان پێ بەخشراوە، هەموویم بە وردی خستووەتە ڕوو، بۆیە پێویستە لە زانكۆكان بەتایبەتی بەشی ئەدەبیات و مێژوو و كۆمەڵناسیش، بخوێنرێن. چونكە بە سەدان ناو زیندوو كراونەتەوە، تەنانەت ناو و وێنەی ئەوانەی لە كتێبی قامووسی ناوە نەمرەكان هاتووە دووبارەم كردوونەتەوە، بۆ ئەوەی جارێكی تر بخرێتە بەرچاوی نەوەی نەوێ.\nئەو ڕۆژگارەی ئێمە تێیدا دەژین پاشخانێكی مێژوویی خوێن و فرمێسكی دایك و خوشك و براو هەموو كەسوكاری كوردستانی و نەتەوەییمانە، بۆیە من ناتوانم ناوی لێ بنێم، ئێوە دەتوانن كە ئایا كتێبی سەدەیە یان ئینسكلۆپیدیایەكی گەورەیە؟\nبەپێی ئەو ئەزموون و بەردەوامییەی هەتە لە بواری رۆژنامەوانی، ئەم بوارە چۆن دەبینی ئایا رێزی لێ گیراوە؟\nبەداخەوە تا ئێستە وەك پێویست ڕێز لە نووسەر و ماندوونەناسان نەگیراوە لای خۆمان، ڕاستە من بڕوانامەم نییە و لە وەختی خۆیدا نەمتوانیوە خوێندن تەواو بكەم، بەڵام پەروەردەی كتێبم و بە تەمەنترین رۆژنامەنووسم، پێش من سەعید ناكام بە تەمەنترین بوو، بەڵام منم، كەچی بەبیانووی نەبوونی بڕوانامە تا ئێستە موحازەرەیەكم لە بەشەكانی راگەیاندن نەگوتووەتەوە.


وه ڕاسی تا که‌ی؟ | Roji Kurd ڕۆژی کورد\nHome وتار و بابه‌ت وه ڕاسی تا که‌ی؟\nوه ڕاسی تا که‌ی؟\nئێمرو شه‌وه‌کی له خه‌و هێز گردم له‌بتابه‌گه‌م داگه‌رسانم تا چه‌وم که‌ف له سه‌رکه‌فتن پاڵوان نازار کرماشانی کاک کیانووش ڕووسته‌می له کێبه‌ڕکیه‌گان (ڕقابه‌ته‌یل) ئوله‌مپیک ڕیو چمان دونیا دان وه پێم، له خوه‌شیا ناشتا نه‌خواردم و دام له ده‌یشت هه‌ر سوئدییگ دونیام له ناو گوشی تلفونه‌گه‌م وێنه‌گان کیانووش نیشان دیام و وه شانازیه‌وه وه‌تیام ئیه کورده وه هاوشاری منه توه‌نستیه بوده خاون ته‌ڵای ئوله‌مپیک ، وه خوه‌شی فره‌یگه‌وه تا نیمه‌رو ئیه کارم بی چمان خوه‌م بۊمه خاون ئه‌و ده‌سکه‌فته.\nنیمه‌ڕو که دواره هاتمه‌و و کورته ویدئو و قسه‌گان کاک کیانووش گوش گردم داخ و خه‌م فره‌ییگ که‌فت له جه‌سه و هۊرم ، یه‌کم ک دیم وه زوان کوردی و زار خوه‌مان شانازی وه کورد بۊنی کرد و ده‌سکه‌فته‌گه‌ی ک ته‌ڵای ئوله‌مپیک بی پێشکه‌ش وه کورد له هه‌ر کوره‌ی جه‌هان کرد وه ڕاسی چمان هه‌ر ئه‌و کاته م خاون ئه‌و ده‌سکه‌فت گه‌ورا بییم وه‌لیم دۊاتر ک هه‌واڵنێر فارس زوان له‌لی پرسیار کرد ئی مه‌داڵه وه کی پێشکه‌ش که‌ی وه ناچار وه‌ت وه شه‌هیده‌یل وه‌رگیری که‌ر له هه‌ره‌م!!! چمان دونیا له ده‌ور سه‌رم گیژ خوارد.\nوه ڕاسی کام هه‌ره‌م؟ کام شه‌هید؟ کام وه‌رگیری؟\nوه ڕاسی م ناهه‌ق پاڵوان نازار کاک کیانووش نیه‌گرم شایه‌ت له باره‌دوخ ئیسه ئه‌گه م له جیاتی ئه‌و بیاتیام ده‌سکه‌فته‌گه‌م ئه‌گه له قسه‌یش بییه پیشکه‌ش وه ڕێبه‌ر دیکتاتور ئێران بکردیام یا وه شه‌هیده‌یل ئسلام ک فره‌گیان وه بریار جه‌هاد خومه‌ینی هاتن تا خاک کوردستان بگرم وه برایل و خوه‌یشگه‌یلمان شه‌هید کردن ، نیه‌توام فره چشت بنۊسم ک دی له‌یه‌و دۊا له پاڵوان ئه‌زیز و پاڵوانه‌یل وڵاته‌گه‌م ته‌نیا هاوردن ناو کورد و کوردستانیش قه‌ده‌خه بکه‌ن وه‌لیم وه ڕاسی تا که‌ی؟؟؟\nتا که‌ی بایه ندای ئاموزای م وه زامه‌ت خوه‌ی بچوده ئوله‌مپیک(م خه‌م شایه‌تم له مناڵیه‌وه له ناو ماڵ وه له ژێر ده‌س داڵگی پینگ پونگ یای گرت و تا ئی ئاسته چییه) تا که‌ی کیانووش و کیانووشه‌گان و نداگان وه زامه‌ت و ڕه‌نج فره خوه‌یان بره‌سننه ئی ئاسته وه له بان سه‌کوو سه‌رکه‌فتن ئاڵای به‌رزه‌و بکه‌ن ک ئاڵای ئیمه نیه، له بان ئی ئاڵا ئه‌ره‌وی نۊسریاس وه فارس(وه خیاڵ خوه‌یان خاون ئێران) هه‌ڵگریه؟\nتا که‌ی بایه‌س ده‌سکه‌فت وه ده‌س باریم و پێشکه‌ش وه که‌سه‌یلییگ بکه‌یمن ک هه‌زاران ساڵه زه‌لم و زور وه پێمان کردنه وه که‌ن؟\nتا که‌ی بایه‌س دۊای سه‌رکه‌فتنه‌گانمان وه زوان نه‌ته‌وه‌ییگ تر خوه‌شی بکه‌یمن؟\nتا که‌ی بایه‌س وه ژێر ناو نه‌ته‌وه و خوقرافیاییگ تر جیا له کورد و کوردستان بژییم؟\nتا که‌ی بایه‌س نه‌ته‌وه و ئایین و کوڵتور خوه‌مان بشاریمنه‌و؟\nجارییگتر پیروزبایی و بمارک بادییگ ئیوشم وه خزمه‌ت پاڵوان نازار کورد کاک کیانووش وه ئیوشم کاکه ناهه‌ق ت نییه ت جی شانازید ئه‌ڕا کورد کیشه ئیمه مانانیم ک خوه‌مان وه سیاسی پێناسه کردیمنه وه نه‌تنیا خزمه‌تیگ وه نه‌ته‌وه‌گه‌مان نیه‌که‌یم وه‌گه‌رد سه‌رکوت و به‌دناو کردن یه‌کتر وه دژایه‌تی یه‌ک له ژێر ناو هێزب و ئیدئولوژی خاسییگ ئومر دژمه‌نه‌یلمان فره‌تره‌و که‌یمن.\nهیوادارم ده‌سکه‌فته‌گه‌ی پاڵوان کورد بوده سه‌ره‌تاییگ ئه‌ڕا هۊر کردن هێزبه‌یل و سیاسیه‌ییل کورد ک وه ڕاسی بکوشن ئه‌ڕا ڕزگاری نه‌ته‌وه‌ی کورد تا له‌یه‌و دۊا کیانووشه‌گان و نداگان دۊای سه‌رکه‌فتن ئاڵای کوردستان به‌رز بکه‌نه‌و وه وه شانازیه‌وه وه وه زوان داڵگی خوه‌یان ده‌سکه‌فته‌گانیان پێشکه‌ش وه خۊن پاک شه‌هیده‌یل ڕێ ئازادی کورد و کوردستان بکه‌ن.\nPrevious articleوەرزشوانێکی کوردلە ئۆلەمپیکی 2016 بوو بە پاڵەوانی یەکەمی جیهان\nNext articleکۆنفرانسی هەواڵنێریی ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگای مەدەنی لە ھەولێر لەمەڕ تۆپبارانی ئێران


بیرۆکەی میرایه‌تی (حکومه‌تی) باش.\nهیچ که‌س ناتوانێت به دڵنیاییه‌وه دادوه‌ری بکات، که چ که‌سێک ڕاست دەکات و چ که‌سێک هەڵەیه، چ که‌سێک له ڕاستییه‌وه نزیکتره یا لەسەر باشترین ڕێگه‌یە بۆ به‌ده‌ستهێنانی زۆرترین باشە بۆ هەر که‌سێک و بۆ هه‌مووان. ئازادی هاوده‌م بە ئه‌زموون، ته‌نیا ڕێگه‌یە بۆ په‌یبردن به ڕاستی و ئەوەی چ شتێک باشترینە؛ هەروا ئازادی لە ئارادا نابێت، ئه‌گه‌ر ئازادی هه‌ڵه‌کردن، ڕه‌تبکرێته‌وه.\nبه‌ڵام کاتێک که‌سێک له ڕووی ڕامیارییه‌وه، نه‌ک فیلۆسۆفییه‌وه، قسه له‌سه‌ر ئازادی ده‌کات، که‌س هۆشی بۆ دێوی میتافیزیکییانه‌ی مرۆڤی دابڕاو (ئه‌بستراکت) ناچێت، که له ده‌ره‌وه‌ی گه‌ردوون و ژینگه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه بوونی هه‌یه و وه‌ک هه‌ندێک له خواکان ”توانای کردنی هەر شتێکی هەیە، که ئاره‌زووی بکا” پڕ به واتای وشه.\nکاتێک که که‌سێک قسه له ئازادی ده‌کات، له بارەی کۆمه‌ڵگه‌یه‌کەوە ده‌دوێت، که تێیدا هیچ که‌س ناتوانێت که‌سانی تر به‌بێ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه و به‌رهه‌ڵستی توند، ملکه‌چ بکات، له‌وێدا، لە سەرووی هەموو شتێکەوە، هیچ که‌س ناتوانێت بەسەر کۆمەڵگەدا زاڵبێت و هێزی کۆمەڵایەتی بۆ سه‌پاندنی ئارەزووه‌کانی خۆی به‌سه‌ر که‌سانی تر و گروپەکانی تردا که سه‌رچاوه‌ی هەموو ده‌سه‌لاتێکن، بەکاربەرێت.\nمرۆڤ پێرفێکت نییه، به‌مه ڕازین. به‌ڵام ئەمە لە به‌ڵگه‌یه‌ک زیاترە و له‌وانه‌شه به‌هێزترین به‌ڵگه‌ش بێت، تا چه‌کی "به‌رته‌سکردنه‌وه‌ی ئازادی تاکەکه‌سی" نه‌درێته ده‌ست که‌س.\nمرۆڤ پیرفێکت نییه. به‌ڵام ئه‌ی له کوێ مرۆڤ ده‌توانێت که‌سانی وا په‌یدا بکات، که نه‌ک ته‌نیا بۆ به ئاشتی ژیان له‌ته‌ک که‌سانی تردا به ئه‌ندازه‌ی پێویست باش نه‌بن، به‌ڵکو هه‌روا که‌سانی واش که لێهاتووی کۆنترۆڵی ژیانی که‌سانی تریشیان به شێوه‌ی ده‌سه‌ڵاتگه‌رایانه هه‌بێت؟ به گریمانه‌ی ئه‌وه‌ی که وه‌ها که‌سانێک هه‌بن، ئه‌ی چ که‌سێک دیارییان ده‌کات؟ ئایا ئه‌وان به‌خۆیان خۆیان ده‌سه‌پێنن؟ ئەی ئه‌وه کێیه که ئه‌وان له‌به‌رامبه‌ر به‌رهه‌لستی و توندوتیژی ”تاوانباران” ده‌یانپارێزێت؟ یا ئایا ئه‌وان له‌لایه‌ن ”که‌سانی شکۆدار”ه‌وه هه‌ڵده‌بژێردرێن، که‌سانێک که وه‌ک نه‌زان و شه‌ڕانی، دوور له‌وه‌ی که بتوانن ئاشتیانه بژین، وێنا ده‌کرێن، ئەی چۆن له پڕێکدا ده‌بنه خاوه‌نی ته‌واوی باشییه‌کان، کاتێک که پرس و پرسیاری هه‌ڵبژاردنی سه‌روه‌رانیان دێته پێشه‌وه؟\nئه‌رشیڤی نووسه‌ر: نووسینەکانی تری نووسەر:


داعش میراتگری کولتووری توندوتیژیی ئیسلامییە .. رەزا شوان – Giareng\nداعش میراتگری کولتووری توندوتیژیی ئیسلامییە .. رەزا شوان\nلە 13 ئازار , 2016\nئاینی ئیسلام لە نیوچە دوورگەی عەرەبیدا سەری هەڵدا، لە نێو کۆمەڵگایەکی عەرەبی کۆچەریدا، کە هۆزە عەرەبەکان لە ململانێ و شەڕ و توندوتیژییەکی بەردەوامدابوون ..\nلەسەر گیا و پووش و پەڵاش و ئاو و داگیرکردن و تاڵانی و تۆڵە و دەسەڵاتدا .. کە بە سەردەمی نەزانین و تاریکی عەرەب ناودەبرێت.\nکە ئاینی ئیسلامیش سەری هەڵـدا، گوایە ناوی ( ئیسلام ) لە وشەی ( سلام: ئاشتی ) یەوە هاتـووە .. بەڵام لە راستیدا، تا ئەمـڕۆش لە سـایەی دەسەڵاتی ئیسلامیدا هیچ ئاشتییەکمان بەدی نەکردووە .. ئاینی ئیسلام لە نێو عەرەب و لە نێو نەتەوەکانی تردا کە عەرەب نەبوون، وەکو کورد و فارس و ئەمازیغی و ئەزەری و .. هتد، بە ئارەزووی خۆیان نەبوون بە ئیسلام بەڵکو بە کوشتن و سەربڕین و تاڵانی کردن و کاولکردن و سووتاندن و داگیرکردن، بە زەبری شمشێر ئیسلامیان سەپاند بە سەریاندا .. چونکە ئاینی ئیسلام تا ئەمڕۆش بڕوایان بە فرە ئاینی و بە فرە نەتەوەیی نەبووە و نییە .. لە دڵەوە لە ئیسلام زیاتر هیچ ئاینێکی تر بە ئایین نازانن .. هێشتا تازە ئیسلام لە شاری مەدینە\nسەری هەڵدابوو .. داوایان لە جوولەکەکـانی خەڵکی رەسەنی شاری مەدینە و، لە سەرۆکەکانی چەند هۆزێکی عەرەبی نیوچە دوورگەی عەرەبی کرد و، هەڕەشەیان لێکردن ئەگەر نەبن بە ئێسلام .. دەیان کوژن و تاڵانیان دەکەن . بەڵام نە جوولەکەکـان و نە سەرکردەکانی بەشێکی زۆری هۆزە عەرەبەکان ئامادە نەبوون کە بە زۆر ببن بە ئیسلام، بۆیە لە لایەن ئیسلامەکانەوە بەوە تاوانبارکران کە ( کافرن ) .. لەژێر ناوی ( الجهاد ) دا، جوولەکەیەکی زۆر و\nچەندین سەرۆک هۆزی عەرەبیان تیرۆرکرد .. لە دوای کوچکردنی پێغەمبەر محەمەدیش .. کە چوار خەلیفەی ئیسلامی دەسەڵاتیان گرتەدەست و، هەر بە هەمان شێواز و بە زۆر و بە تۆقاندن و بە زەبری شمشێر و بە سەرپەڕاندن و خوێنڕشتن درێژەیان بە سەپاندنی ئیسلام دا . ئەو عەرەبە هەژارانەی کە لە نیوچە دوورگەی عەرەبیدا، توانای باجدانانیان نەبوو بە نـاوی( المرتـدین من الاسلام : هەڵگەڕاوەکان لە ئیسلام ) تاوانبار کران و، لە ژێر ناوی الجهاد دا\nزۆریان لێکوشتن .. تەنانەت خەلیفەکان و سەرکردەکانی ئیسلام خۆشیان لە نێو یەکتریدا، لەسەر خەلیفایەتی و دەسەڵات و خۆلەپێشترزانین، تەبا نەبوون\nو لە دژی یەکتری پیلانیان گـێڕا .. لە خەلیفەکانی راشدیندا تەنها ئەبو بەکری سەدیق مرد ( عوسمان کوری عەفـان، عومەر کوڕی خەتـاب، عەلـی کوڕی تالیب ) هەرسێکیان بە پیلانی داڕێژراو و، لە کاتی نوێژدا لە لایەن ئیسلامەوە کوژران، هۆیەکانیش تەنها لەسەر دەسەڵات بوون .\nلە سەردەمی عومەر کوڕی خەتاب، کە شانازییەکی زۆر بە ئازایەتی ( خالید کوڕی وەلید ) ەوە دەکرێ .. کەچی خالید ( مالیکی کوڕی نوێرە ) هەر لەبەر ئەوەی کە هاواڕی خالید نەبوو .. بە شمشێرەکەی خۆی سەری بڕی و سەری برژاند .. هەر لەو شەوەشدا بە زۆرداری ژنەکەی مالیکی لە خۆی مارەکرد .. گوایە عومەر کوڕی خەتاب بە دادپەروەر و مافپرس ناسرابوو، بەڵام هیـچ لێپێچینەوەیەکی لەم تاوانەی خالید کوڕی وەلید نەکرد .. ئەمەش راستییە و قسەی هەڵبەستراو نییە و، لە لایەن مێژوونووسانی عەرەبەوە نووسراوە .\nدواتریش عەرەب خۆشبڕوایی و دڵپاکی گەلانی تریان قوستەوە و ئیسلامیان کرد بە پەردەپۆشی بۆ ئامانجە رەگەزپەرستییەکانیان .. بە هەمان شێوە و بە ناوی( الجهاد)و لەژێر ئاڵای( لا الە الا اللە محمد رسول اللە )و، بەرزکردنەوەی پەیامی ( ذات رسالة خالدە) دا، بۆ داگیرکردنی وڵاتان و بۆ تاڵانکردنی سامانی گەلان تر لەژێر دروشمی ( سەر بۆ ئێمە و ماڵ بۆ ئێوە ) دا بە زەبری شمشێر و خوێنڕشتن و سەربڕین و دەست نەپاراستن و، تاڵان کردن و، بە زۆر بـاج وەرگـرتن، بە کۆمەڵکوژی و چاوترساندن، گەلانی تریان بەوە تاوانبار کردن، کە ( زەردەشتین) یا ( جوولەکەن ) یا ( مەسیحین ) بەڵام لە راستیدا لەبەر ئەوە بوو کە عەرەب نەبوون .. کـورد، یا فارس، یا ئاشووری، یا جوولەکە بوون .. واتە لە ژێر عەبای ئیسلامیدا، زۆر دڕندانە و دڵڕەقانە سیاسەتێکی رەگەزپەرستی عەرەبیی توند و تیژیان، لە دژی گـەلانی کـورد و فـارس و ئەمازیغی و ئاشووری پەیڕەوی دەکرد .. بە تایبەتیش لە دژی گەلی کوردمان .. چەندین کۆمەڵکوژیان لە کوردستاندا ئەنجامدا و، بە هەزاران کوردمان لە بەرگریکردن لە خاکی کوردستان شەهیدبوون . سامانێکی زۆری کوردستانیان بە دزی و بە تاڵانی بردن لەژێر ناوی(غنائم الحرب : دەستکەوتەکانی جەنگ) دا، لە خۆیان حەڵاڵ کردن .. شوێنەوار و بەڵگەیەکی مێژووی زۆری کوردیان وێرانکرد و سوتاندیان .. ئیسلامبوونی کورد و گەلانی کەش، بە زۆرداری و بە زەبری شمشێر بوو نەک بە حەزی خۆیان .. گەلی کورد لە هەموو گەلێکی تر، زیاتر باجی رەگەزپەرستی عەرەب و، تونـدڕەوی و توندوتیـژی ئیسلامی داوە .. ئەمڕۆشی لەگەڵدا بێت، تا ئيستاش ئەو رق و کینەیەیان بەرانبەر بە کورد کۆتاییان نەهاتووە .. لە سەرەتاوە بە ( زەردەشتی) و بە (ئاگرپەرستی) و بە ( مەجوسی ) تاوانباریان کردین و، کوردقڕان وێرانکردنی کوردستانیان رەواکرد .. لە ئەمڕۆشدا، بە تاوانی ئێزیدی بوون، بە تاوانی دۆستی جوولەکە کورد کوشتنیان رەواکردوون و، بە تاڵانی بردنی سامانی کوردستانیان حەڵاڵ کردوون و، پەلماردانی ئافرەتی کوردیش بەشێکە لە لووتکەی بێڕەوشتیان .\nبەعسییە رەگـەزپەرست و دڕنـدە گۆڕبەگۆڕەکـانی عێـراق و سـوریاش، کە ڤایرۆسی هەمان کولتووری بۆگەنن .. دروشمی ئەوانیش دژ بە گەلی کوردی\nقورئاندا ( الأنفال ) دا، زیاتر لە ( دوو سەد هەزار ) کوردیان زیندەبەچاڵکردن کە منداڵی شیرەخۆرە و ئافرەتیان تێدا بوون .. لە ژێر ئاڵای ( اللە اکـبر ) و دروشمی ( امة عربیە واحدە .. ذات رسالة خالدە ) دا، پێنج هەزار کوردیان\nلە هەڵەبجە بە گازی ژاراوی شەهیدکرد .. بەشێکی زۆری وڵاتانی ئیسلامی\nنەک هەر ئیدانەی ئەم تاوانانەیان نەکرد .. بەڵکو ئافەرین و دەستخۆشیشیان لە دیکتاتۆری گۆڕبەگۆڕی بێـڕەوشت سەدام حوسێن کرد .. هەر لەبەر ئەوەی\nکە کوردین .. هیچ میللەتێکی ئیسلامیش بە عەرەبەکانیشەوە، وەکو کورد بە پاکی و بە دڵسۆزی پێویستییەکانی ئیسلامییان جێبەجێ نەکردوون .. کورد پیاوەتییەکی زۆری بەسەر عەرەب و ئیسلامەوە هەیە .. بەڵام بە داخەوە لە بری پاداشتی پیاوەتیمان، زۆر بە ناپیاوی و نامەردی و دڕنـدانە و بێویژدانانە وەڵامی چاکەی کوردیان داوەتەوە و.. دەدەنەوە .\nمن منداڵ بووم ماڵمان لە گەڕەکی شۆریجە لە شاری کەرکوک بوو .. لەگەڵ چەند منداڵێکی هاوڕێ و هاوتەمەنی خۆمدا .. رۆژانی هەینی دەچووین بۆ مزگەوتێکی شۆڕیجـە و نوێـژی هەینیمان دەکرد .. پێشنوێژی مزگـەوتەکە مەلایەکی کورد بوو .. لە کاتی وتارخوێندنەوەی هەینیدا، بە پێوە دەوەستا و شمشێرێکی رووتی بە دەستی راستییەوە دەگرت .. لەو تەمەنەدا، نەمدەزانی بۆ لە کاتی وتارخوێندنەوەدا مەلاکان شمشێری رووت بە دەستەوە دەگرن .. بەڵام دواتر ئەوەم بۆ دەرکەوت، کە ئیسلام بە زەبری شمشێر و توندوتیژی و کوشتن و سەربـڕین، ئیسلامیان بە سەر گەلانـدا سەپاندوون .. لە وڵاتـانی ئەوروپادا تا تەمەنی چواردە ساڵان لە هیچ منداڵێک ناپرسن، کە لەسەر چ ئاینێکی، کە بوون بە چواردە ساڵان، منداڵان خۆیان ئازادن کە چ ئایینێک هەڵبژێرن .. بەڵام لە لای ئێمە، ئاین بۆتە رەمەک ( غەریـزە) و، هەر وەکو ئەوەی لەگەڵ لە دایکبووندا، ئاینی ئیسلامیش لە خوێنیدا بێت .\nئەو تاوانانەی کە لە ئەمڕۆشدا، نەوەکانی خەلیفەکـان، جاشە خۆفـرۆش و بەکرێگیراوە ئیسلامییەکان ( داعـش، بۆکۆحـەرام، بەرەی نوسرە، قاعـیدە، چەتە ئیسلامییەکانی سۆمال، ئیسلامییە سیاسییە توندڕەوەکان ) دژ بە گەلانی ئازادیخواز ئەنجامیان دەدەن و، لە لایەن چەند دەوڵەتێکی رەگەزپەرستەوە هەموو یارمەتییەک دەدرێن .. بە تایبەتیش تـاوانە بێوێـنە و قـێزەوەنەکانی داعشی دڕندە و بیڕەوشت و، بەرەی نوسرەی جاشی بەکرێگیراو، کە لەدژی گەلی کوردی بێتاوانمان لە سەر سنوورەکان و، هەندێ گوند و شارۆچکە و شارەکانی کوردستاندا ئەنجامیان دان و .. دەدەن .. شتێکی تازە و نامۆ نین، بەڵکو ئەم جاشانەش میراتگر و ڤایرۆسی هەمان کولتووری رەگەزپەرستیی بۆگەن و توندوتیژین .. ئەمانیش وەکو باپیرە گەورەکانیان، لە ژێـر عەبـا و مێزەری ئیسلامیدا، لەژێر هەمان ئاڵادا ( لا الە الا اللە محمد رسـول اللە ) دا .. خەڵکی بێتاوانی کورد و ئاینەکانی تر سەردەبڕن و دەسووتێنن و دەکـوژن .. ماڵ و سامانی کورد و نەیارەکانیان دەدزن و تاڵان دەکەن، بەوپەڕی نامەردی و بێڕەوشتییەوە پەلاماری ژنان و کچان دەدەن و، بە دەستکەوتی جەنگـیان دەزانن، ئەوەی کە داعشی بێڕەوشت بەرانبەر بە ژنانی برا ئێزیدییەکانمان کردیان، دووبارەکردنەوەی هەمان رەفتاری قێزەوەنی سوپای ئیسلامییە کە لە کاتی خەلیفەکـانی راشـدین و، لە سەردەمی دەوڵـەتی ئەمـەوی و دەوڵـەتی عەباسی بە ناوە ئیسلام ، لە کوردسـتاندا دژ بە کـورد ئەنجامیان دان .. کورد وتەنی ئەمە ( خوویەکە گرتوویانە بە شیری، بۆیان تەرک ناکرێت بە پیری)\nلە سەردەمی ( ئەمەوییەکان ) دا، کورد ئیسلامیش بوون .. بەڵام بە چاوێکی سووکەوە لە کوردیان دەڕوانی و بە ( الموالي : لایەنگر ) ناویان دەبرد .. مەبەستیشیان لە مەوالی، واتە ئەو نەتەوانەی کە عەرەب نەبوون، کە بە رەسەنیان نازانین .. ئەرکیان لەسەر بوو .. بەڵام مافیان نەبوو .. باجێکی زۆریان خستبووە سەر کورد .\nلە سەردەمی دەوڵەتی عەباسیشدا کە ( بەرامیکەکان ) کە کورد بوون، داوای مافی خۆیان دەکرد .. بە ( الزندقە ) ناویان بردن و کوشتنیانیان رەواکردن .\nبۆیە کارە بێڕەوشتی و تاوانە قێزەووەنەکـانی داعش، بەلامەوە نامـۆ نین ، چونکە لە بۆشییەوە نەهاتوون، بەڵکو رەنگدانەوەی ئەو کولتوورە ئیسلامییە توندوتیژەن، کە بۆیان ماوەتەوە .. ئەوەی بەراوردێک لەگەڵ ئەو سەردەمە و لەگەڵ تاوانەکانی گـرووپە دڕندە ئیسلامییەکانی ئەمڕۆ بکات .. جیاوازییەکی ئەوتۆ بەدی ناکات لە نێوانیاندا .. ئەمانیش کارتێکراوی هەمان ئایدیۆلۆژیای بۆگەن و توندڕە و توندوتیژی و، قبووڵ نەکردنی فرە ئاینی و فرە نەتەوەیین.\nئەمەیە راستیی پەیامە پیرۆزەکەیان .. کە لە ژێر عەبا و مێزەرەکانیاندا، گەلی نیـازی گڵاویـان حەشارداون .. ئەمانیش درێژە بە کوشتن و داگیرکردن دەدەن بۆ گەیشتن بە دەسەڵات و، بە فەرمانڕەوایی و، بە کویلەکـردنی ژنـان .. بۆ گەیشتن بە نیازە گڵاوەکانیان، تیۆری ( ئامانج پاکانە بۆ هۆ دەات ) پەیڕەوی دەکەن .. بە لاشیانەوە گرنگ نییە کە رووبارێ خوێنی بێتاوانن بڕێژن و، بە هەزاران بێتاوان بکوژن و سەرببڕن .. بە دەیان گـوند و شار و شارۆچکە وێران بکەن و .. بە هـەزاران کەس ماڵوێران و ئـاوارە و دەربـەدەر بکەن .. جەردەیی و دزی و درۆ و بێڕەوشتی و بێنامووسی و بەدکاریش لە خەسڵەتە قێزەوەنەکانی ئەم ئیسلامییە مودێرزمانەن .. دڵنیام کە چارەنووسی ئەم دڕندە بێڕەوشتانەش، ئەم جاشە خۆفرۆش و بە کرێگیراوانەش .. لە چارەنووسی بەعسییە رەگەزپەرستە گۆڕبەگۆڕەکان باشترنابێت .


وڕێنەى کۆنە پێشمەرگەیەکى هەشتاکان: جارانى ئەوان و ئێمە و، ئێستاى ئێمە و ئەوان!!\nئەوان جاران، راوێژکارى فەوجە سووکەکانیان پێدەوتن و گەنج وکوڕوکاڵى نیوەى عەشرەت هەمیشە بۆ جێبەجێکردنى بڕیارەکانیان لە ئامادەباشیدا بوون و ئێمەش سەربازى راکردووى ئەم گوند و ئەو گوند!!\nئەوان جاران، جاش و جێباوەڕى دەزگا سیخوڕییەکانى بەعس بوون و ئێمەش تەتەرى نامەلۆچکەى پێشمەرگەو رێکخستنە نهێنییەکانى نێوان شارو شاخ بووین و هەر چرکەساتێکى تەمەنى لاوێتیمان مینڕێژکراو بوو و تەقینەوەى بێ ئامان بوو.\nئەوان جاران دەستیان بە کڵاوەکەى خۆیانەوە گرتبوو، با نەیبات، هەربۆیەش روو زەردانە بەشداریی قادسییە دۆڕاوەکەى سەدامیان دەکردو زۆرێک لەوانەش بوونە خاوەن بڕوانامەى بەرزو پلەوپایەى ناشایستە بەخۆیان، کەچى ئەوکاتە ئێمە ملکەچى و بەشداریکردنى قادسییەى دۆڕاوو شەڕى پێشمەرگەمان رەتدەکردەوەو روومان لە شاخ دەکردو دەبووینە پێشمەرگە.\nئەوان لە شەوە ساردو شەختەبەندەکاندا، لەو شەوانەى تفت هەڵدایە دەیبەست، تەنها ئەوەندە جورئەتیان هەبوو، لایەکى پەردەى پەنجەرەکەیان وەلانێنء بە دڵێکى لەرزۆکەوە بڵێن: واى کە شەوێکى ساردە، بەڕاستى شەوى پێشمەرگەیە!!.\nئێستا ئەوان حاکمء ئێمەش مەحکومى ژێردەستەى ئەوانین، ئەوان بەڕێوەبەرى فەرمانگەو دامودەزگاکان و ئێمەو مانانیش بەردەست و دەرکەوان و پاسەوانى شەوچەرەو شەوداوەتى هاوشێوەى سۆزانییەکانیانین!!.. کەچى هێشتا دڵیان گەرد دەگرێ، ئەگەر یەکێکمان بڵێین: ئەرێ کوڕە باشەکانى حیزب: ئێمەش کوڕى ئەم میللەتە بووین و دە جێ پێ و پێگەیەکیش بۆ ئێمە جێبهێلن، دەبا ئێمەش ئەوەندە تەمەنەى ماومانە بتوانین بە ئاسوودەیی و وەکو مرۆڤێکى ئاسایی، چارەیەکى مایەسیریی کۆم و پشتخواریء رۆماتیزمى نێو بەفرو بەستەڵەکى جارانى خۆمان بکەین، کەچى ئەوان دەڵێن: بڕۆن بابە بڕۆن، ئێوە کێنء کێ گوو بە کڵاوتان دەپێوێت، ئێوە چۆن جاران کۆڵەپشت لە کۆڵ و شەوڕۆ لەپێ و دەستوپێ قڵیشاو و کوڕى دەشتودەر بوون، ئێستاش هەر شایستەى ئەوەن، نەک گەشتى دەرەوەى وڵات و خەوى بەر سپلیت و سوارى ئۆتۆمبیلى دوا مۆدیل!!.. ئێوە ئەگەر زۆریش مەمنوون نەبن، ئامادەنین هەر بە پێشمەرگەى دێرینیش وەرتان بگرین و خۆئەگەر دڵمان پێتان نەسووتێ، ئەوا جگە لە پلەى (جوندى ئەوەل، یان نائب عەریف، یاخود عەریفێک)یشتان پآ نابەخشین، کەچى بۆ کوڕانى ئەنفالچى و متمانەپێکراوى دامودەگا سیخوڕییەکانى بەعس و خاوەن بڕوانامە بەرزەکانى ئەو سەردەمەى بەعس، هەموو شتێک لە مشەیەو ئێوەش سلێمانی وتەنى: سەرتان یاى لە بەرد!!