ساخلەمیا دهوکێ و پەرلەمانتەرێن کوردستانێ دیڤچوونا سێ حالەتان دکەن | رێڤه‌به‌ریا گـ‌شتی یا ساخله‌میا پارێزگه‌ها دهۆکێ\nد. نزار عسمت تیب ریڤەبەرێ گشتی ئاشکرا کر دەزگەھێن ساخلەمیێ ژ وان دەزگەھانە سەرەدەریی دگەل ژیانا وەلاتیان دکەت دەمآ نەخۆش دھێتە نەخۆشخانی یان دێ نەخۆشیا وێ چارەسەر بیت یان دێ پاشمایێن چارەسەری ھەبن ونەخۆشی رەنگە ھندەک کیماسی ھەبن یان ژی خودی نەکەت دێ گیانی خوە ژ دەست دەت ئەڤە ئەنجامێن وێ کەسی نە یێ سەرەدانا نەخۆشخانێ دکەت ژبەر ڤێ چەندی یا دیارە پیشبینی دھێتە کرن حالەتێن مرنی ھەبن ھەکە حالەتێن مرنێ ھەبن دێ ڤەکۆلین لسەر هێنە کرن.\nد. نزار عسمت گۆت: سالا بۆری ٧١ نشتەگەری هاتینە ئەنجامدان ل دەزگەھێن ساخلەمیا دھۆکێ ئەڤ سێ حالەتێن مرنێ یێن چیبووین بۆ مە گەلەک نەخۆش بوون ل گۆری ستاندەرێن جیھانێ ھیشتا کیمتر ژ گەلەک وەلاتین دێ یێن جیھانێ ئاستی ساخلەمیێ ل دھۆکێ گەلەک باشترە ژ گەلەک دەولەتان سەرەرایی ھەبوونا قەیرانان بیگومان داخوازی وئاستەنگ و کیماسی زۆرن.\nرێڤەبەرێ گشتی ساخلەمیی پێرابوونێن ئێداری بەرامبەر ھەر کیماسیەکی َیێن ھاتینە کرن و پیرابوونێن تەکنیکی ژێ بۆ نەھێلانا کیماسیان یێن ھاتینە کرن ئەم بەردەوام ڤەکۆلینی ل سەر ھەموو حالەتان دکەین.\nعەمەر کوچەر ئەندامی پەر لەمانی کوردستانێ دیارکر پێدڤیە نەخۆشخانا بھێنە ئاڤاکرن و نوشدار وپەرستار بھێنە دامەزراندن ئەڤە سێ سالن دامەزراندن ھاتیە راوەستان ڤێ چەندی فشارەکا مەزن ل سەر دەزگەھێن ساخلەمیێ دروستکریە پێدڤیە دەرگەھی دامەزراندنی بۆ ساخلەمیێ ڤەکریبت بۆ ھندی کیماسی دەزگەھێن ساخلەمیێ دا دروست نەبن.\nعومەر کوچەر خۆیا ژی کر سێ لیژنێن ڤەکۆلینی ھاتینە دروستکرن بۆ گیان ژ دەستدانا ڤان وەلاتیان دوسیە ل دادگەھی نە ئەم دێ ل دادگەھی ژێ دوڤچوونی ل سەر کەن ئەنجام بگەھنە بەر دەستێن مە بۆ ھندی یێ خەمساری کربیت دێ سزایی خوە وەرگریت.\nعبداللە جاسم ئەندامێ لیژنا تەندروستی ل پەرلەمانێ کوردستانێ دیارکرکو راستی ژێ فشارەکا مەزن ل سەر ساخلەمیێ ھەیە دروستبوونا چەند حالەتان یێن گیان ژدەستدانا وەلاتیان ل دەزگەھێن ساخلەمیێ ئەم ل سەر راوەستاینە دوڤچوونی ل سەر دکەین وئەڤ حالەتێ ڤێ دووماھیی یێ گیان ژ دەستدانا کچەکێ ل نەخۆشخانا زاخو لیژنەکا ڤەکۆلینی بۆ دوڤچوونی ل سەر ھاتیە پێک ئێنان ب ئامادەبوونا دادوەری گشتیی ل دەمەکێ نێزیک دی ئەنجام دیاربن.\nخۆیا ژی کر ئەنجام بۆ رایا گشتی دێ ھێنە ئاشکراکرن ژلایێ دادوەری و بزیشکی ڤە وئەم دلنیایی دداینە وەلاتیێن خوە کو دەزگەھێن ساخلەمیی سەرەرایی قەیرانی و فشارەکا مەزن ژبەر ئاواران و پەنابەران بەردەوامی یێ خزمەتا خوە دکەن و کار دکەن.\nد. عبداللە جاسم ئاشکرا کر سالا ٢٠١٦ پتر ژ چوار ملیون کەسان سەرەدانا دام و دەزگەھێن ساخلەمیێ ل پارێزگەھا دھۆکێ کرینە ئەڤە ھەژمارەکا ئێکجار مەزنە و پتر ژ ٧١ ھزار نشتەگەری یێن ھاتینە ئەنجامدان ئەڤ ھژمارا نەیا کێمە ئەڤە نە ئەوا ئەم یێ بەرەڤانیی ژ ساخلەمیێ دکەن ئەڤە راستیەکا پێدڤیە بھێتە دیارکرن.\nئەندامێ لیژنا ساخلەمیێ ل پەرلەمانێ کوردستانێ گۆت:" ل وەلاتین پێشکەڤتی یێن جیھانی سالانە پتر ژ دو سەد وپێنچی ھزار کەسان ل دەزگەھێن ساخلەمیی ژبەر خەمساریا نوشداری گیانی خوە ژدەست دەن، دەزگەھێن ساخلەمیێ ل کوردستانێ کارەکی پێشچاڤ دکەن ھەر شاشیەکا بھێتە کرن پێدڤیە بھێتە سزادان وبەردەوام دوڤچوون ھەبیت ئەڤ ھەر سێ حالەتێن رووداین دێ دادگەھی ھێنە ئیکلایکرن ودادگەە مافی چوو کەسان بەرزە ناکەت.\nد. عبداللە جاسم گۆت پێدڤیە دەزگەھێن راگەھاندنی شیوەیەکی پرۆڤیشنال کاری خوە ئەنجام بدەن خەلکەکێ نەھێتە ھاندان بەروڤاژی دەزگەھێن ساخلەمیی بگەھن چونکو دێ ئەنجامێن خراب ل سەر کۆمەلگەھی مە دروست بن پێدڤیە راستی بھێتە دیارکرن.


June 19, 2020 – Dengekan\nWritten on June 19, 2020, by Denegkan\nWritten on June 19, 2020, by Stivan Shamzinani\n-1- *من رەخنەم لە حکوومەت نییە، چوونکە کار دەکەم بۆ گۆڕینی. جنێو بە دەسەڵات نادەم، لەبەرئەوەی گەشتنە دەسەڵات ئامانجمە، بۆیە بیر لە پڕۆژەیەکی سیاسیی دەکەمەوە بۆ دروستکردنی دەسەڵاتێکی بەهێزی کوردستانی. Continue Reading »\nComments Off on چەند تێزێک لە بارەی خۆپیشاندان و شۆڕش … ستیڤان شەمزینی\nسه‌رنجێكی سه‌رپێیی له نوسینێكی د. سه‌باحی غالب ! له سایتی خه‌ندان ، له به‌شی بیرو ڕا ، د. سه‌باحی غالب نوسینێكی بڵاو كردۆته‌وه به ناونیشانی ( شار گڕ شار گڕ، Continue Reading »\nComments Off on له‌م كات و ساته‌دا ، بۆچی ته‌نیا سلێمانی !؟ … عه‌بدوڵا ساڵح\nلەناخی هەر ئادەمیەك وشەگەلێك هەنگەورەتر.. لە گووتنلە گەیاندن وتێگەیشتنبڕێکجار دوورتر.. لەئامێزگرتن،دەستگوشین و دواندن..تەنیاتر…لەگوێگرتنێ تا ئاستی ونبونوردتر ..لەڕوانینێ نیگاکان تێداگومبن..بوونێكهەموو گووتنەکان ..کورتبکەنەوەلەسەر شۆستە بەرز ونزمەکەی ڕێگا ئاسنینەکەتەواوێكدانیشتین ،من ..و..ئەو..و..تەنیا مرۆڤبوون….ئێوارەیەك….ئاسمان ساماڵمانگ Continue Reading »\nComments Off on کە وشە دەبێتە مرۆڤ … سروە ساڵەیی\nهێزه زه‌مینیه‌كانی توركیا به هاوكاری هێزی هه‌وایی، ئه‌مڕۆ چوار شه‌ممه، ١٧-٦-٢٠٢٠، به شێوه‌یه‌كی به‌رفراوان هاتنه ناو خاكی كوردستانەوە به‌بیانوی هێرش بۆسەر بنكه‌كانی (پەكەكە)، پارتی كرێكارانی كوردستان. چه‌ند ڕۆژ له‌مه‌وپێشیش فڕۆكه Continue Reading »\nComments Off on هێرشه سه‌ربازیه‌كانی هه‌ردوو ووڵاتی توركیا و ئێران بۆسەر هەرێمی كوردستان، بەتوندی سەرکۆنە دەکەین … ڕێکخراوی بەدیلی کۆمۆنیستی لە عێڕاق


دەریاچەی حەمرین - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nدەریاچەی حەمرین دەریاچەیەکی داخراوە لە باشووری بەرزایییەکانی حەمرین دروست کراوە، شارۆچکەی حەمرینیش کەوتۆتە کەناریەوە، لە دووری ٥٠ کم لە باکووری شاری بەعقووبەی عێراق. لە کردارەکانی بەعەرەبکردنی کوردستان ناویان گۆڕیوە بۆ دەریاچەی دیالە.\nلە ١٩٨١ لەسەر ڕووباری سیروان دروست کراوە، کە توانای ھەڵگرتنی یەک ملیار مەترچوارگۆشەی ئاوی ھەیە، ئێستا وەک سەرچاوەیەک بۆ ئاودانی زەوییە کشتوکاڵییەکان و بیستانەکان و پەروەردەکردنی ماسی سوودی لێ دەبینرێت.\nلەیۆنیۆی ٢٠٠٨ بەھۆی دروستکردنی بەنداو لەلایەن حکوومەتی ئێرانەوە لە خۆرھەڵاتی کوردستان، ئەم بەنداوە ٪٨٠ تواناکەی لەدەست داوە.\nلە کۆتاییی ١٩٧٠ بەر لە ھەستانی لافاوەکەی حەمرین، گەلێک شوێن ھەڵکەندران بەمەبەستی لێکۆلینەوەی مێژوویی، ئەم ھەڵکەندرانە لەلایەن شوێنەوارناسانی ئینگلتەراوە ئەنجام درا، لەسەر داواکاریی ڕێکخراوی وڵاتی عێراق بۆ شوێنەوار و کەلتوور، لە ئەنجامی ئەم ھەڵکەندنانە ھەندێ شوێنەوار دۆزرانەوە کە تەمەنەکەیان بۆ سەردەمی عەبید و مادھور دەگەڕانەوە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=دەریاچەی_حەمرین&oldid=683996»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٦:١٨ی ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


Home›وەرزش›ناوخۆیی›راهێنه‌ری هه‌ڵبژارده‌ی بێچوه‌شێرانی عێراق بیر له تاقیكردنه‌وه‌ی یاریزانانی پارێزگاكان ده‌كات\nراهێنەر و یاریزانەکان\nحه‌سه‌ن كه‌مال راهێنه‌ری هه‌ڵبژارده‌ی تۆپی پێی بێچوه‌شێرانی عێراق بیر له تاقیکردنەوەی یاریزانی نوێ دەکاتەوە له پارێزگاكانی تری عێراق وه‌ك ئاماده‌كارییه‌ك بۆ هێنانیان بۆ ریزی هه‌ڵبژارده‌ی عێراق\nحه‌سه‌ن كه‌مال راهێنه‌ری هه‌ڵبژارده‌ی بێچووه‌شێرانی عێراق له لێدوانێكیدا کە میدیا عیراقییەکان بڵاویان کردووەتەوە وتی:” هه‌ڵبژارده‌كه راهێنان ده‌كات به ئه‌نجامدانی سێ یه‌كه‌ی راهێنان له هه‌فته‌یەكدا به پێی پرۆگرامێك دامناوه ، بۆ هه‌ر ئه‌گه‌رێكی شایسته‌ی ده‌ره‌كی نزیك “.\nهه‌روه‌ها وتی:” ژماره‌یه‌كی باشمان له یاریزانانی نوێی له دایكبووی 2006 و 2007 تاقیكرده‌وه و راستیه‌كه‌شی تا ئێستا یاریزانێكم نه‌بینی ئاستی هاوته‌ریبی توانای ئه‌و یاریزانانه بێت كه هه‌ڵمانبژاردوون ، به تایبه‌تی كه یاریزانانمان پێشتر به‌شدارییان كردووه له كه‌مپی ناوخۆی و ده‌ره‌كی و به شێوه‌یه‌كی باش توانا هونه‌رییه‌كانیان ده‌زانین ، له‌وه‌ش گرنگتر ئه‌وه‌یه كه له دایكبوونه‌كانیان راستییه ،پاش ئه‌وه‌ی له‌وه دڵنیابووین له ماوه‌یه‌كی درێژی لێكۆڵێنه‌وه و پرسیاركردن دەربارەی تەمەنیان “.\nروونیكرده‌وه ” بیر له‌وه ده‌كه‌ینه‌وه به كردنه‌وه‌ی ده‌رگای تاقیكردنه‌وه بۆ یاریزانانی پارێزگاكان به ته‌نیا ، به هیوای هه‌ڵبژاردنی به‌هره‌مه‌ندان لێیان و هێنانیان بۆ ریزی هه‌ڵبژارده‌كه”.\nله كۆتاییدا راهێنه‌ری هه‌ڵبژارده‌ی بێچووه‌شێرانی عێراق وتی:” ده‌سته‌ی ئاساییكردنه‌وه رایسپاردین به گرنگی نه‌هێشتنی نه‌خۆشی ساخته‌كردن و دوورخستنه‌وه‌ی هه‌ر یاریزانێك كە گومانی له سه‌ره ، ئه‌مه‌ش ناوه‌ڕۆكمانه و جه‌نگمان له دژی ساخته‌كردن ئه‌نجامدا له یه‌كه‌م رۆژماندا له‌و ئه‌ركه‌دا “.


لەبارەی کڕینی ڤێلایەک لە ئەمەریکا مەسرور بارزانی ڕوونکردنەوە دەدات – لڤین پرێس\nنوسینگەی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لەبارەی دەنگۆی کڕینی ڤێلایەک لە لەلایەن ( مەسرور بارزانی )ـیەوە ڕوونکردنەوەیەکی بڵاوکردەوە و دەڵێت، ئەو بابەتە دوورە لە ڕاستییەوە و هیچ بنەمایەکی نییە.\nلە روونكردنەوەكەداهاتووە : چەند ڕۆژێكە هەندێك سایت و پەیجی سۆشیال میدیا، بابەتی كەسێكی ئەمەریكی بڵاودەكەنەوە كە ڕاپۆرتێكی بێ بنەمایە لە سەر سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان، ئەم بابەتە دوورە لە ڕاستییەوە و هیچ بنەمایەكی بۆ نییە.\nئەوەشهاتووە، دوای بەدواداچوونمان، دەركەوت نووسەری ڕاپۆرتەكە، پەیوەندی لە گەڵ خێزانی پەرلەمانتارێكی كوردی پێشووی عێراقەوە هەیە كە هاووڵاتی ئەمەریكییە و بە هەڵوێستەكانی دژ بە خەڵكی كوردستان ناسراوە و بە هۆی كردەوە و هەڵوێستی خۆفرۆشانەی، لە لایەن خەڵكی نیشتمانپەروەری كوردستانەوە، سزا درا و لە دوا هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، دەنگی پێ نەدرا و ڕیسوا كرا.\nچەند رۆژێکە هەندێك سایت و پەیجی سۆشیال میدیا، بابەتی کەسێکی ئەمەریکی بڵاودەکەنەوە، کە راپۆرتێکی بێ بنەمایە لە سەر سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان. ئەم بابەتە دوورە لە راستییەوە و هیچ بنەمایەکی بۆ نییە، لێرەدا بە پێویستی دەزانین چەند روونکردنەوەیەك لە بارەی ئەم تۆمەتە بێ بنەمایە بخەینەڕوو:\nنووسەری راپۆرتەکە بۆ هەڵبەستنی درۆیەکانی پشتی بە کۆنتراکتێك بەستووە، کە گوایە واژوی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستانە، بەڵام ئەم واژویە هیچ پەیوەندییەکی بە سەرۆکی حکومەتەوە نیە.\nدوای بەدواداچوونمان، دەرکەوت نووسەری راپۆرتەکە، پەیوەندی لە گەڵ خێزانی پەرلەمانتارێکی کوردی پێشووی عێراقەوە هەیە کە هاووڵاتی ئەمەریکییە و بە هەڵوێستەکانی دژ بە خەڵکی کوردستان ناسراوە و بەهۆی کردەوە و هەڵوێستی خۆفرۆشانەی، لەلایەن خەڵکی نیشتمانپەروەری کوردستانەوە، سزا درا و لە دوا هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، دەنگی پێ نەدرا و ڕیسوا کرا.\nدووپاتی دەکەینەوە کە ئەم بابەتە، هەڵبەستراوە و بەشێکە لەو هەڵمەتە چەواشەکارییەی، کە دژی چاکسازییەکانی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان و جەنابی سەرۆکی حکومەت دەکرێت.\n9ی دیسەمبەری 2021\nوەزارەتی دارایی سەرجەم خەرجیەکانی ڕاگرت


ئێران بە توندی وەڵامی سعودیە دەداتەوە – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » هه‌واڵ و راپۆرت » ئێران بە توندی وەڵامی سعودیە دەداتەوە\nجەنگی سارد لە نێوان ئێران و عەرەبستانی سعودیەدا بەردەوامە\nئێران بە توندی وەڵامی سعودیە دەداتەوە\nجەنگ و ملاملانێی ساردی نێوان ئێران و عەرەسبتانی سعودیە بەردەوامی هەیە و هەتا دێتیش لێدوانی بەرپرسە باڵاکانی هەردوو وڵات لە دژی یەکتری توندتر دەبێت. هەفتەی پێشوو عادل الجبیر وەزیری دەرەوەی عەرەبستانی سعودیە زۆر بە توندی هێرشێ کردە سەر ئێران و هەڵسووکەوتەکانی لەناوچەکە بە دوژمنکارانە وەسفکرد، گەرچی بەهرام قاسمی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێرانیش ، سعودیە‌ی بە رابەری تیرۆر لە جیهاندا وەسفکرد.\nهەڵسووکەوت و سیاسەتی شەڕەنگێزی ئێران\nلەمیانی بەشداربوونی لە کۆبوونەوەی تایبەتی رێكخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لەبارەی دۆسێی ئەتۆمی ئێران، عادل الجبیر وەزیری دەرەوەی عەرەبستانی سعودیە لە وتەیەکیدا رایگەیاند: سعودیە باوەڕی تەواوی بە سەقامگیرکردنی ئاشتی و ئارامی لە رۆژهەڵاتی ناڤین هەیە» بەڵام ئێرانی تۆمەتبار کرد و رایگەیاند: ئێران سیاسەتی دوژمنکاریی و فراوانخوازی لە ناوچەکە پێڕەو دەکات. وتیشی، ئەم سیاسەتە دوژمنکارانەی ئێران ، پێشێلکارییەکی روون و ئاشكرایە بۆ هەموو رێکەوتن و پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان و بڕیارەکانی ئەنجومەنی ئاسایش، هەرئەمەش وایکردووە کە ئێران رووبەروی سزای نێودەوڵەتی بێتەوە.\nسعودیە گەروەترین پشتگیریکەری تیرۆرە لە جیهاندا\nبەهرام قاسمی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە وەڵامی تۆمەتەکانی عادل الجبیر بەرامبەر بە ئێران، بە توندی وەڵامیدایەوەو رایەگیاند: سعودیە گەورەترین سەرچاوەی تیرۆرە لە جیهاندا. راشیگەیاند: ئەو تیرۆرەی کە ئەمڕۆ جیهان بە گشتی و رۆژهەڵاتی ناڤین بە تایبەتی بە دەستییەوە دەناڵێنن، سەرچاوەکەی تەنها لە سعودیەوە دێت. راشیگەیاند: تیرۆر لەو هزرە توندڕەوانەوە سەرچاوە دەگرێت، کە رژێمی سعودیە برەویان پێدەدات و پشتگیریان دەکات.\nلە درێژەی هێرشەکەیدا بەهرام قاسمی باسی سیاسەتەکانی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە ناوچە کرد و سعودیەشی بە داکۆکیکەری ئەو سیاسەتەی وەسفکرد و رایگەیاند: پشتگیریی و داکۆکیکردنی سعودیە لە سیاسەتەکانی ترەمپ، مایەی سەرسوڕمان نییە،چونکە سعودیە یەکێکە لە داکۆکیکەرە سەرسەختەکانی سیاسەتەکانی ترەمپ لە ناوچەکە، ئەوەش لە رێگەی هاوکاریکردن لەگەڵ لۆبی زاینۆنیزم و وڵاتی ئیماراتی عەرەبی. وتیشێ: سعودیە و هاوپەیمانەکانی ملیۆنەها بگرە ملیارەها دۆلاریان لەخزمەتی سیاسەتی ئەمریکا خەرجکردووە، کە ئامانجی سەرەکی ئەم سیاسەتەی ئەمریکاش، خوڵقاندنی جەنگ و پشێوییە لە ناوچەکە .\nلە بارەی جەنگی یەمەنیشەوە قاسمی رایگەیاند: سعودیە و هاوپەیمانەکانی جەنگێکی گەورەیان بەسەر دەوڵەتێکی موسڵمانی رۆژهەڵاتی ناڤین سەپاندووە کەئەویش یەمەنە، ئەم جەنگەش کارەساتی گەورەی خوڵقاندووە. راشێگەیاند: سعودیە وێرانی و ماڵوێرانی و کارەساتی مرۆیی گەورەی بەسەر یەمەندا هێناوە.


سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی شورای ئێران محه‌مه‌د حه‌لبوسی بانگهێشتی تاران ده‌كات\nمحه‌مه‌د باقر قالیباف سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی شورای ئێران ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه بروسكه‌یه‌كی ئاراسته‌ی محه‌مه‌د حه‌لبوسی كرد بۆ پیرۆزباییكردن له‌هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی وه‌ك سه‌رۆكی نوێی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق و داوایكرد، حه‌لبوسی سه‌ردانی تاران بكات.\nمحه‌مه‌د باقر قالیباف له‌بروسكه‌یه‌كی پیرۆزباییدا كه ئاراسته‌ی محه‌مه‌د حه‌لبوسی كردوه به‌بۆنه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی به سه‌رۆكی په‌رله‌مانی عێراق و رایگه‌یاندوه، "دڵنیام كه په‌یوه‌ندییه دوقۆڵییه‌كانی نێوان هه‌ردو وڵات، به‌ره‌و پێشچونی به‌رچاو به‌خۆیانه‌وه ده‌بینن له بواره جیاجیاكاندا".\nهه‌ماهه‌نگیی په‌رله‌مان وه‌ك به‌شێكی گرنگی په‌یوه‌ندییه دۆستانه‌كانی نێوان تاران و به‌غدایه\nمحه‌مه‌د باقر قالیباف باسی له‌وه‌شكردوه، "هه‌ماهه‌نگیی په‌رله‌مان وه‌ك به‌شێكی گرنگی په‌یوه‌ندییه دۆستانه‌كانی نێوان تاران و به‌غدایه و ده‌بێته هۆی زیاتر پته‌وكردن و به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان هه‌ردو وڵات له ئاستی جیاجیادا".\nسه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی شورای ئێران بانگهێشتی هاوتا عێراقییه‌كه‌ی كرد بۆئه‌وه‌ی سه‌ردانی تاران بكات\nسه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی شورای ئێران بانگهێشتی هاوتا عێراقییه‌كه‌ی كرد بۆئه‌وه‌ی سه‌ردانی تاران بكات و هیوای خواست به‌زوترینكات سه‌ردانه‌كه ئه‌نجامبدرێت و داوایكرد، هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی حه‌لبوسی ببێته مایه‌ی خێر و سه‌رفرازی بۆ خه‌ڵك و حكومه‌تی عێراق.\nیه‌كشه‌ممه‌ی رابردو، یه‌كه‌مین كۆبونه‌وه‌ی خولی پێنجه‌می په‌رله‌مانی عێراق به‌ڕێوه‌چو، محه‌مه‌د حه‌لبوسی به 200 ده‌نگ به سه‌رۆك، حاكم زاملی به 182 ده‌نگ به جێگری یه‌كه‌می سه‌رۆكی په‌رله‌مان و شاخه‌وان عه‌بدوڵا به 180 ده‌نگ به جێگری دوه‌م هه‌ڵبژێردران.\nمحەمەد حەلبوسی ئێران


رۆژنامه‌نوسان له ده‌رەوەی ئایدۆلۆژیا دونیا وێنا ده‌که‌ن – Denegkan\nرۆژنامه‌نوسان له ده‌رەوەی ئایدۆلۆژیا دونیا وێنا ده‌که‌ن\nbyڕۆژ\tOctober 29, 2010\tگشتی\nکه‌منین ئه‌و رۆژنامه‌نوسانه‌ی که ڕوبه‌روی پرسیاری باکگراوندی تایبه‌تیان ده‌بنه‌وه، ستراتیژێک که به‌رامبه‌ر ده‌یگرێته به‌ر بۆ دۆزینه‌وه‌ی ئایدیا تایبه‌تیه‌کانی رۆژنامه‌نوسان، ئه‌م پرسه دیارده‌یه‌کی به‌رده‌وامه‌وه که ڕوبه‌روی رۆژنامه‌نوسان ده‌بێته‌وه. له سه‌ره‌تای ئه‌نجامدانی کارێک یاخود له نیوه‌ی قۆناغی گه‌ڕان به‌دوای چیرۆکێکدا یان ڕومالکردنی هه‌واڵێکی قوڵ ، له ناکاو رۆژنامه‌نوس ڕوبه‌روی ئه‌و جۆره پرسیارانه ده‌بێته‌وه، جا ئه‌مه چی له‌لایه‌ن ئه‌و که‌سانه‌وه بێت که رۆژنامه‌نوسه‌که راسته‌وخۆ دیمانه‌یان له‌گه‌ڵدا ئه‌نجام ده‌دات، یان پێده‌چێت به‌رپرسی ده‌زگایه‌ک یاخود که‌سی یه‌که‌می ڕاپۆرته هه‌واڵەکە یان چیرۆکه‌که بێت. ئه‌مه ڕوبه‌روی هه‌موومان بۆته‌وه و هه‌موان له‌و کاتانه‌دا داده‌مێنین ، ئاخر چۆن وه‌ڵامێک ده‌ده‌یته‌وه که باش ده‌زانیت به‌رامبه‌ر به‌دوای چیدا وێله و بۆچی وه‌ڵامێک ده‌گه‌رێت، درۆ له‌گه‌ڵ خۆت و به‌رامبه‌ردا بکه‌یت یان چی؟\nله رۆژنامه‌گه‌ری ئه‌مرۆدا ئه‌م پرسانه زێدەتر ڕوبه‌روی ئه‌و رۆژنامه‌نوسانه ده‌بنه‌وه که دوور ده‌روانن، ئه‌وانه‌ی ڕۆحی رۆژنامەگەرییان به پرۆپاگه‌نده تێر نابێت، ئه‌وانه‌ی که له به‌ره‌ی راگه‌یاندنی باودا کارناکه‌ن، هه‌ر ئه‌م فاکته‌رانه‌شن که وایان کردووە هه‌میشه روناکی چاودێریان له‌سه‌ر بێت هه‌تاوه‌کو ڕوبه‌روبونه‌وه له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵه پرسیارێک که بۆ بیری تایبه‌تی رۆژنامه‌نوسه‌که ده‌گه‌ڕێن.\nدرووستکه‌ری ئه‌و پرسانه‌ی که خواستیه‌تی بیروباوه‌رکانی رۆژنامه‌نوسانی بۆ وه‌ده‌رکه‌وێت خۆی هه‌ڵقولاوی ئایدۆلۆژیایه، پرسه‌که ده‌رهاوێشته‌ی تاکڕه‌وی و یه‌کتا بیرییه، چونکه ئه‌وی ئه‌و پرسانه ئاراسته ده‌کات دونیا به یه‌ک شێوه ده‌بینێت و هه‌ر ئه‌و پێناسه‌یه‌شی بۆ هه‌یه، بۆیه خوازیاره له ئایدۆلۆژیای رۆژنامه‌نوسانیش تێبگات، تا بزانێت ئه‌ویش به‌هه‌مان شێوه بیر ده‌کاته‌وه یان به پێچه‌وانه‌وه، ئه‌گه‌ر نا به‌ربه‌ستێکی توند له‌به‌رده‌میدا داده‌نێت.\nده‌کرێت بڵێێن که ئه‌و پرسیارانه خۆیان هه‌ڵگری چه‌ند گه‌ردێک له پوچین، چونکه هه‌م هه‌ڵقوڵای تاکلایه‌نین و هه‌م دۆگما په‌ره پێده‌ده‌ن و سه‌رباری ئه‌وانه‌ش له هه‌موان ترسناکتر، به‌ربه‌ست له‌به‌رده‌م کارێکی رۆژنامه‌گه‌ریدا داده‌نێن که ئامانجی هه‌وڵدانی ته‌نیا گه‌یشتنه به راستیه‌کان و گه‌یاندنیانە به کۆمه‌ڵگە.\nئه‌مه دیاردەیەکی شاره‌وه نییه، له دونیای رۆژنامه‌گه‌ری ئه‌مرۆمان لێره‌و له‌وێ به سانایی ده‌بینرێن، ته‌نانه‌ت ئه‌و رۆژنامانه‌ی که هێڵی ڕامیاری و کۆمه‌ڵایه‌تیان ئاشکرایه رۆژنامه‌نوسانیان له کۆنفرانسەکان ئاگادار ناکرێنه‌وه، له روداوه‌کان یان بانگهێشت ناکرێن بۆ بۆنه و گوفتاره سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان ، ئه‌مه‌ش ته‌نها له پێناو داخستنی ده‌رگاکانه له‌به‌رده‌میان چونکه پره‌نسیبه‌کانیان ئاشکران و له رووپه‌ری رۆژنامه و گۆڤار و پێگه راگه‌یاندنه‌کنیاندا بۆ خوێنه‌رانیان واڵا کردووه. به‌ڵام بۆ ئه‌وانه‌ی که زیاتر ئه‌و هێڵانه‌یان دیار نییه راسته‌وخۆ روبه‌ری پرسیاره تایبه‌تییه‌کان ده‌بنه‌وه.\nکێشه‌که له‌وه‌دایه که پێناسەی کۆمه‌ڵگه بۆ رۆژنامەگەری لە ولاتانی لێکچوی خۆمان تاکڕه‌و و یۆتۆپیایە. هێشتا رۆژنامه‌گه‌ری وه‌ک مه‌عریفه و زانست و میتۆدی گه‌ران و شرۆڤه‌کردن هه‌زم نه‌کراوە، رۆژنامه‌گه‌ری یان وه‌ک پیشه‌یه‌کی فریشته‌یی و پیشه‌یه‌کی باڵا تەماشا ده‌کات یان وه‌ک ئاگرێک و مرۆڤێكی سه‌ر ئه‌ستێره‌یه‌کی تر ،بەڵام هەردوو بیرورا  وا له به‌رامبه‌ر ده‌کات به باشی بزانێت خۆی لێ به دور بگرێت وەک لەوەی بەشداری پرۆسەکە بێت.. به‌ڵام ئه‌وه‌ی که راستییه ئه‌وه‌یه رۆژنامه‌نوسانیش وه‌ک هه‌موو که‌سایه‌تیه‌کانی تری ناو کۆمه‌ڵگه بیرۆکه و ئایدیای تایبه‌تی خۆیان هه‌یه . هەروەها که‌میش نین ئه‌و رۆژنامه‌نوسانه‌ی که هه‌ڵگری ئایدۆلۆژیا یان باوه‌ڕێکی تایبه‌ت داینه‌مۆی کاری رۆژنامه‌نوسییان بوو بێت. بۆیه نۆرمە گەرو به بنه‌ماگرتنی فه‌لسه‌فه‌یه‌ک بیردۆز و کار و پیشه‌ی رۆژنامه‌گه‌ری بۆ تاکێک دیاری بکات. بێگومان ئه‌مه به‌و مانایه نا که بیری تایبه‌ت ره‌نگدانه‌وه‌ی له ناو کاره رۆژنامه‌گه‌رییه‌کانیدا هه‌بێت و ببێته هۆکارگه‌لێک بۆ ناهاوسه‌نگی و تاکلایه‌نی له راپۆرت و هه‌واڵه‌کان و چیرۆکه‌کانی ئه‌و رۆژنامه‌نووسه.\nرۆژنامه‌نوسێک پێده‌چێت بپرسێت، ده‌ی چۆن چۆنی روبه‌روی ئه‌و پرسیارانه ده‌بینه‌وه و وه‌ڵام چی بێت؟ بۆچونی جیاواز له‌سه‌ر وه‌ڵامدانه‌وه‌کان هه‌ن، من پێم وایه ده‌که‌وێته‌وه سه‌ر رۆژنامه‌نوسه‌کان و دۆگمای ئه‌و رۆژنامه‌نوسانه و پابه‌ندی تاکلایه‌نانه‌ی ئه‌وان به ئایدۆلۆژیا و بیره تایبه‌تیه‌کانیانه‌وه، که تا لوتکه ده‌بێت راپۆرت و هه‌واڵه‌کانی لێ پاک بکرێنه‌وه، چونکه ئه‌مانه بابه‌تگه‌لی بیروڕان نه‌ک هه‌واڵ و چیرۆکه‌کان. بۆ نمونه : رۆژنامه‌نوسێکی که‌له ره‌ق ده‌کرێت بالانسی خۆی له‌ده‌ست بدات و له پێناوی ئایدۆلۆژیادا ته‌واوی ئه‌رکه رۆژنامه‌گه‌رییه‌کانی خۆی له بیر بکات و بکه‌وێته شرۆڤه‌کردنی ئایدیاکانی، ده‌کرێت زیاتر له‌وه‌ش بۆچونی توند دژی ئایدیاکانی به‌رامبه‌ر دەرببڕێت که ئه‌و پرسیاره‌ی کردووه. به‌ڵام ده‌ی چۆن پێویسته وه‌ڵام بده‌ینه‌وه؟ به بۆچۆنی من له وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و جۆره پرسیارانه‌دا پێویسته ئایدۆلۆژیای خود وه‌لا بنرێن، ئه‌وه‌ی که پێویسته شیکار بکرێن له وه‌ڵامدانه‌وه‌دا پره‌نسیب و به‌نده‌کانی زانستی رۆژنامه‌گه‌رین له چه‌ند دێرێکی کورتدا.\nبا تەماشای رۆبێرت فیسکی رۆژنامه‌نوسی جیهانی و خاوه‌نی چه‌ندین خه‌ڵاتی رۆژنامه‌گه‌ری  بکه‌ین که ڕوبه‌روی ئه‌و پرسیاره بوه‌وه له‌لایه‌ن ئوسامه بین لادینه‌وه. رۆبێرت فیسک ئه‌و رۆژنامه‌نوسه‌یه که هه‌تاوه‌کو ئێستا سێ جار چاوپێکه‌وتنی له‌گه‌ڵ ئو‌سامه بین لادیندا ئه‌نجام داوه و سێهه‌مینیان له‌گه‌رمه‌ی جه‌نگی ئه‌فگانیستاندا به‌رێوه‌یبردون. رۆبێرت فیسک هه‌ندێک جار له ئه‌فگانیستان له حه‌شارگه‌ی خاناوادەکەی ئوسامه خۆیدا خه‌وتووه و حه‌واوه‌ته‌وه ، بۆ ئه‌وه‌ی ژیانی پارێزراو بێت و دیمانه‌کان بگه‌یه‌نێته‌وه رۆژئاوا. به‌ڵام رۆبێرت فیسکیش له کۆتایدا ئه‌و پرسیاره‌ی لێکرا له به‌ربەردەم گروهێک ە گه‌وره پیاوانی تاڵیبان. بینلادین باسی خه‌ونێکی بۆ ده‌کات و به ڕۆبێرت راده‌گەیه‌نێت ” که برایەکی ،وجاهید خەونی بینیوە و له خەونیدا پێخەمبەر پێی راگەیاندووە کە ئه‌و رۆژنامه‌نوسه له‌وانه و بۆته موسوڵمان” بین لادین له راستیدا ژیرانه و به ستراتیژ پرسه‌که‌ی له رۆبیرت کردوه ، به‌ڵام ئه‌و ژیرانه‌تر له وه‌ڵامدا به ئوسامه بین لادین ده‌ڵێت ” شێخ، من موسوڵمان نیم به‌ڵکو رۆژنامه‌نوسم و ئه‌رکم گه‌یاندنی راستیه‌کانه، ئایا بوون به موسوڵمانیش هه‌ر گه‌یاندنی راستییه‌کان نییه؟” ڕۆبێرت هه‌م خۆی ده‌رباز کرد هه‌م زۆر ڕاستگۆیانه‌ش وه‌ڵامی داوه‌ته‌وه .\nئه‌مه ئه‌و میتۆده‌یه که په‌یامی زانستی رۆژنامه‌گه‌ری و پره‌نسیبه‌کانی ده‌گه‌یه‌نێت ، هه‌موو رۆژنامه‌نوسێک ئایدیا و بیرۆکه‌ی تایبه‌تی خۆی هه‌یه، وه‌لێ زانست و پیشه‌که له‌ده‌ره‌وه‌ی ئایدۆلۆژیا ده‌بێت شوێن پێی خۆی جێ بهێڵێت و کاریگه‌ریه‌کانی ره‌نگبداته‌وه، هه‌ر بۆیه له پێناو قازانجی گشتی کۆمه‌ڵگه که زۆر ئایدۆلۆژیا و بیرۆکه‌ی له خۆگرتووه، هه‌روه‌ها بۆ شرۆڤه‌کردنی کۆمه‌ڵگه بۆ کۆمه‌ڵگه خۆی له ڕێگای گه‌یاندنی هه‌واڵ و چیرۆکه‌کانەوە، رۆژنامه‌گه‌ری ده‌بێت له ده‌ره‌وه‌ی ئایدۆلۆژیا خۆی مانیفێست بکات و رۆژنامه‌نوسانیش له‌ده‌روه‌ی ئایدۆلژیا ده‌بێت دونیا وێنا بکه‌ن.\nPrevious ململانێی نه‌وه‌كان\nNext پێكهاته‌ى ئایه‌ته‌كانى قورئان


چه‌ند هه‌ڵسوكه‌وتێكی پیاوان ژنه‌كانیان توڕه ده‌كات\nله په‌یوه‌ندی نێوان ژنان و پیاواندا چه‌ند لایه‌نێكی گرنگ هه‌یه، كه پێویست باس بكرێت، به‌تایبه‌ت ئه‌وه‌ی په‌یوه‌سته به رێزگرتنی هه‌ستی ژنان و توندوتیژی دژ به ژنان به هه‌ردوو جۆری جه‌سته‌یی و ده‌روونیه‌وه، بۆیه لێره‌دا چه‌ند هه‌ڵسوكه‌وتێك ده‌خه‌ینه روو كه پیاوان ئه‌نجامی ده‌ده‌ن و ده‌بێته هۆی بێزاری و توڕه‌یی ژنان:\n1- برینداركردنی هه‌ستی له‌لای كه‌سانی تر: برینداركردنی هه‌ستی ژنان لای خه‌ڵكی یه‌كێكه له هه‌ڵسوكه‌وته ناشرینه‌كان و ژنان به‌م كاره ته‌واو هه‌ستیان بریندار ده‌بێت، چونكه بێ ڕێزی پیاوه‌كه‌ی ده‌بێته هۆی ئیحراج بوونی ژنه‌كه‌ی له‌لای كه‌سه‌كانی ده‌وروپشتی.\n2- خۆ خه‌ریك كردن به مۆبایله‌وه: له ئێستادا خۆ خه‌ریك كردن به مۆبایله‌وه بۆته دیارده‌یه‌كی باو، بۆیه گه‌ر پیاوان ماوه‌یه‌كی زۆر به مۆبایله‌وه خه‌ریك ببن و هیچ كات بۆ هاوسه‌ره‌كانیان داده‌نێن، ده‌بێته هۆی بێزاری هاوسه‌ری و ساردی له نێوانیان ڕووده‌دات.\n3- ڕێز نه‌گرتنی كه‌سوكاری: ژنان كاتێك هه‌ست بكه‌ن، هاوسه‌ره‌كه‌ی رێز له كه‌سوكاری ناگرێت، ئه‌وا زۆر توڕه‌و بێزار ده‌بێت، بۆیه پێویسته پیاوان چۆن حه‌ز ده‌كه‌ن هاوسه‌ره‌كه‌ی رێزی كه‌سوكاری بگرێت، ئه‌ویش به‌هه‌مان شێوه رێز بۆ كه‌سوكاری ژنه‌كه‌ی دابنێت.\n4- درۆ كردن: درۆ كردن یه‌كێكه له هه‌ڵسوكه‌وته ناشرینه‌كان، بۆیه گه‌رله گه‌ڵ هاوسه‌ریشدا نه‌بوو، پێویسته هه‌مووان له درۆ دوور بكه‌ونه‌وه، گه‌ر پیاوان درۆ له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كانیان بكه‌ن، ئه‌وا ئه‌نجامی نه‌رێنی و خراپی ده‌بێت و هه‌نگاو بۆ كاری خراپتر ده‌هاوێژێت.\n5- كۆنترۆڵ كردنی ژنان: پیاوان ڕاسته كۆنترۆڵی ماڵ و ژن ده‌كه‌ن، به‌ڵام گه‌ر له سنوور ده‌رچوو به ته‌واوی هه‌ژموونی خۆی سه‌پاند و هیچ ئازادی و بۆچونێكی بۆ هاوسه‌ره‌كه‌ی نه‌هێشته‌وه، ده‌بێته هۆی بێزاری ژنان و توڕه‌بوون و ساردبوونه‌وه‌ی ژیانی هاوسه‌رداری.\n6- رۆڵ كه‌مكردنه‌وه: كاتێك پیاوان هیچ ڕۆڵێك بۆ هاوسه‌ره‌كانیان ناهێڵنه‌وه و ته‌واو كه‌می ده‌كه‌نه‌وه و هه‌ر خۆیان بڕیار له‌سه‌ر كاری رۆژانه‌یان ده‌ده‌ن، ده‌بێته هۆی توره‌بوونی هاوسه‌ره‌كه‌ی كه ئه‌مه‌ش ده‌بێـه هۆی ئه‌وه‌ی ژنه‌كه گرنگی به ژیان و ماڵی نه‌دات.\nس/ مجله هی


ئەنجومەنی باڵای ڕیفراندۆم بەدیلەکان تاوتوێ دەکات - RojNews\nئەنجومەنی باڵای ڕیفراندۆم کۆدەبێتەوە و بەدیلی وڵاتان لەبەرامبەر دواخستنی ڕیفراندۆم تاوتێ دەکات.\nوابڕیارە ئێوارەی ئەمڕۆ ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم لە هاوینەهەواری پیرمام-ی سەر بە پارێزگای هەولێر کۆببێتەوە.\nعەبدوڵا وەرتی، ئەندامی ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم و کارگێڕی مەکتەبی سیاسی بزوتنەوەی ئیسلامی کوردستان بە ڕۆژنیوزی ڕاگەیاند: لەم کۆبوونەوەیەدا تاوتوێی ھەموو ئەو پرسانە دەکەین، کە پەیوەندی بەریفراندۆمەوە ھەیە.\nوەرتی، وتیشی: تاوتوێی ئەو بەدیلانە دەکەین، کەوڵاتان بەرامبەر بەدواخستنی ڕیفراندۆم خستوویانەتە بەردەم ھەرێمی کوردستان.\nلە ٦/حوزەیران-ی ئەمساڵ، بارزانی و بە پشتیوانی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان و ژمارەیەک حزبی دیکە (بێجگە لە گۆڕان و کۆمەڵ)، رۆژی ٢٥/ئەیلول-ی بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم لە باسوری کوردستان دیارییکرد و ئەم بڕیارەش ناڕەزایی ناوخۆیی و هەرێمی و جیهانی بەداواداهاتووە.


هێرشەکانی تورکیاو پەرتەوازەیی کورد\nیەکەمین جار نیە دەوڵەتی فاشیستی تورکیا هێرش دێنێ بۆسەر هەرێمی کوردستان بەبیانوی گەریلاکان پارتی کرێکارانی کوردستان و کۆتا جاریش نابێ، بەڵام ئەوەی گرنگە ئێمەی کورد بیزانین وەک شتێکی حەتمی و بەڵگە نەویست ئەوەیە تورک لەگەڵیدا عەرەب و فارسیش تەنها دژ بەگروپ یان حیزبێکی کوردی دیاری کراو نین، بەڵکو دژن بەهەموو ماف و دەسکەوتەکانی گەلی کورد لەهەر چوار پارچەی کوردستان بەبێ جیاوازی، بۆسەلماندنی ئەم قسانەمان ڕەنگە پێویستمان بەهەڵدانەوەی لاپەڕەکانی مێژووی کۆن نەبێ، سەیرکە لەساڵی 2017 و پاش ئەنجامدانی ڕیفراندۆمی سەربەخۆی کوردستان چۆن هەرسێ وڵاتی داگیرکەری کوردستان (ئێران، عێراق، تورکیا) لە گەلەکۆمەێکی هاوبەشدا هێرشیان کردە سەر کەرکوک و ناوچە دابڕێنراوەکان، پاشان دەوڵەتی تورکیای فاشی چۆن هێرشی کردە سەر خۆرئاوای کوردستان.\nدیسان بۆردومانکردن و تۆپ بارانکردنی هاوبەشی نێوان تورکیا و ئێران و بێ هەڵوێستی دەوڵەتە لەرزۆکەکەی عێراق بۆ سەر سنوورەکانی هەرێمی کوردستان و بارەگاکانی پەکەکە و گوند نشینەکان بەسن بۆئەوەی لەو ڕاستیانە تێ بگەین.\nئێران و تورکیا وەک دوو دەوڵەتی زلهێزی ناوچەکە وخاوەن چەکی پێشکەوتوو سەرەڕای جیاوازیە قوڵ و تێڕوانینە دژ بەیەکەکانیان بۆ بەڕێوە چوونی سیاسەت لە ناوچەکە هەر لە مەسەلەی ناکۆکیەکانیان لە سوریا و لیبیا تاچەندین کێشەی تر تاکە شتێک کەکۆیان ئەکاتەوەو لەسەری هاوڕان دژایەتی کردنی کورد و دۆزە ڕەوا کەیەتی.\nلەگەڵ هەموو ئەمانەدا هەر دوو دەوڵەت ئێستا لەدۆخێکی خراپی ناوخۆیدان و بە دەست چەندین قەیرانی سیاسی و ئابووری قوڵەوە ئەناڵێنن بۆ تێپەڕاندنی ئەو قەیرانانەو بەدەست هێنانەوەی متمانەی جەماوەری خۆیان وخۆدزینەوە لەکێشە قوڵەکانیان هەوڵ ئەدەن قەیرانەکانیان ببەنە دەرەوەی سنوورەکانی خۆیان و لە ڕێگەی دژایەتیکردنی کوردەوە خۆیان ڕێک بخەنەوەو جارێکی تر متمانەی هاووڵاتیانیان مسۆگەر بکەنەوە.\nبەڵام ئەوەی جێی داخ و نیگەرانیە، تا ئێستا کورد خەمساردانە مامەڵە ئەکات و هیچ پلانێکی بۆ ڕووبەڕوو بوونەوەی ئەم مەترسیە گەورانە نیە، لانی کەم ناتوانێ ڕیزەکانی خۆی یەکخاتەوەو و بەیەک گوتاری ئیعلامی قسەری لەسەر بکات، لەوەش خراپتر لەباتی ئەوەی قسە لەسەر دووژمنە سەرەکیەکانی بکات وپێشێلکای و تاوانکاریە مرۆیەکانیان بەجیهان بناسێنێ و ڕای گشتی لێ تێبگەیەنێ، هاتووە توانا و وزە شاراوەکانی خۆی له ناوخۆدا و بۆ یەکتر شکاندن و یەکتر تۆمەتبار کردن بەکار ئەهێنێ.\nهەموو تاکێکی ڕەسەنی کورد ئازار ئەچێژێ کاتێ ئەبینێ لەناو خاکەکەی خۆیدا و بە بەرچاوی هەموو دونیاوە دوژمنێکی سەرسەخت و داگیر کەر هێرش ئەکاتە سەر نەوەکانی نەتەوەکەی وخەڵتانی خوێنیان ئەکات بەبێ ئەوەی ڕەچاوی هیچ عورف و یاسایەکی نێودەوڵەتی بکات.\nبەڵام هەموو ئەم ڕووداوانە وامان لێ ناکات کە ڕەخنە لە سیاسەتی پەکەکە نەگرین بەتایبەت لەم کاتەدا کە هەرێمی کوردستان بەدەست چەندین کێشەی قوڵەوە ئەناڵێنێ، ئەویش ببێتە بەهانە بۆ لەشکر کێشی سوپای تورکیا بۆ ناو قوڵای خاکی هەرێمی کوردستان کە ئەو هیچ شەرعیەتێکی یاسای و نێودەوڵەتی تێیدانیە، بەڵکو تەنها پاساوێکە بەدەست دەوڵەتی تورکیاوە.


7/8/2020 - 10:46\nواباشتره پێنج لیتر له قه‌باره‌ی خۆی كه‌متر تێبكرێت\nله زۆربه‌ی وه‌رزه‌كان گڕگرتنی ئۆتۆمبیل رووده‌دات به‌ڵام زیاتر له وه‌رزی هاوین ده‌بێت ،ئه‌ویش به‌هۆی زياتر گه‌رم بوونی بزوێنه‌ری ئۆتۆمبیله كه لێره‌دا به‌گشتی ، باس له هۆیه‌كانی ، گڕگرتنی ئۆتۆمبێل ده‌كه‌ین.\nهۆكاری یه‌كه‌م: هه‌ندێ كه‌س ده‌ستكاری وایه‌ری (فیول په‌مپ)یاخوود فیتپه‌م ده‌كه‌ن وایه‌ری خۆی لیده‌كه‌نه‌وه و جۆریكی دیكه‌ی بۆ ده‌به‌ستن كه به‌رگه ناگریت.\nهۆكاری دووه‌م: هه‌ندیك كه‌س ئه‌و فیوزه‌ی تایبه‌ته بۆ فیتپه‌م داندراوه ده‌یگۆڕن به فیوزی به هیزتر واته ئه‌مپیری له هی خۆی زیاتره له ئه‌گه‌ری هه‌ر كیشه‌یه‌ك فیوزه‌كه ناسوتیت له جیاتی فیوز، فیتپه‌مه‌كه له شوینی خۆی گڕده‌گریت.\nهۆكاری سییه‌م: هه‌ندێك كه‌س ده‌ستكاری شوین (قاعیده)ی فیتپه‌مه‌كان ده‌كه‌ن له جیاتی ئۆرجیناڵ فیتپه‌می جۆكه‌ری بۆ ده‌به‌ستن، ئه‌و جۆره فیتپه‌مانه باشنین و له‌گه‌ڵ به‌نزینی خراپ "بۆ ماوه‌یه‌ك كار ده‌كات وه هه‌ندیكجار گڕ ده‌گریت.\nئه‌ویش به‌ھۆی تێچوونی به‌نزین بۆ ناو ئارمێچه‌ری فیتپه‌مپه‌كه‌وه ،كه‌ده‌بێته ھۆی درستبونی شۆرت له‌ناو فیتپه‌مپه‌كه‌دا\nهۆكاری چواره‌م : به‌نزینه‌كانمان كوالیتی باش نییه و غازی گه‌لیچك زۆره به‌شی زۆری واده‌كات گڕ بگریت.\nهۆكاری پینجه‌م: ئه‌وجۆره به‌نزینه غازێكی زۆر دروست ده‌كات بۆیه هه‌ڵه‌یه له‌كاتی تیكردنی به‌نزین، شوفێران زیاد له راده‌خۆی به‌نزین له ئۆتۆمبیله كان بكه‌ن واباشتره پێنج لیتر له قه‌باره‌ی خۆی كه‌متر تێبكرێت.\nله‌گه‌ڵ ھیوای سه‌لامه‌تیم بۆ ھه‌موو لایه‌ك.\nئا/رائید ئاری جهانگیر به‌رپرسی بنكه‌ی به‌رگری شارستانی رواندز


تەقینەوەی تیرۆریستی لە مۆگادیشۆ\nتەقینەوەی ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژ کراو لە ناوچەیەکی قەرەباڵغی مۆگادیشۆ پایتەختی سۆمالی لانی کەم ۸۰ کوژراوی لێکەوتەوە.\nکچە تنیسۆری کورد بووە پاڵەوانی ئاسیای میانە\nئێلینا ڕەحیمی تێنیسۆری هەڵبژاردەی نەتەوەیی ئێران و خەڵکی مەهاباد بۆ دووهەمین ساڵی بەردەوام لە پلەی یەکەمی کێبڕکێیەکانی پاڵەوانێتی ئاسایی میانە وەستا.\nئۆپراسیۆنی هێلی بێرن لە دەریای عەمان\nلە ڕاهێنانەکانی مەشقی سەربازی هاوبەشی ئێران، ڕووسیا و چین، هێزی تەکاوەری دەریایی ئەرتەش و سوپای پاسداران بۆ بەرەنگاریی دزەکان لە دەریا، ئۆپراسیۆنی هێلی بێرنیان ئەنجام درا.\nلە مێهرەجانی باشترین نامیلکە ئاکادیمییەکانی ئێران؛\nخەڵاتی تایبەتی پڕۆفیسۆر حیسابی بە توێژەرێکی کورد بەخشرا\nکوروش ئەمینی توێژەر و مەستەری جوگرافیا و پلان‌داڕشتنی گوندی، نازناوی باشترین تێز و خەڵاتی تایبەتی پڕۆفیسۆر حیسابی بۆ توێژینەوەیەک لەبارەی بەنداوی داریان مسۆگەر کرد.\nگولـلە هاویشتنی کۆپاپۆڕەکانی ئێران، ڕووسیا و چین لە دەریای عەمان\nلە یەکەمین قۆناغی ڕاهێنانەکانی مەشقی سەربازی هاوبەشی ئێران، ڕووسیا و چین، کۆپاپۆڕە جەنگییەکانی هەر سێ وڵات تەقەیان لە سێ نیشانی دیاری کراو لە دەریای عەمان کرد.\nڕیکۆردی درێژخایەن‌ترین ماوەی مانەوەی ژن لە گەردوون شکا\nکریستنیا کۆخ ڕیکۆردی درێژخایەن‌ترین ماوەی مانەوەی ژن لە گەردوون‌پێوی لە سەفەرێکی گەردوونیدا شکاند.\nداکەوتنی فڕۆکە لە قەزاقستان\nفڕۆکەی موسافر هەڵگری لە نزیک شاری ئاڵماتی قەزاقستان داکەوت و ۱۵ کەس لە موسافرەکانی گیانیان لە دەستدا.\nدۆزینەوەی وەجبەیەک چەکی جەنگی لە جوانڕۆ\nهێزەکانی ئیتلاعات لە جوانڕۆ وەجبەیەک چەک و تەقەمەنی جەنگیان دۆزیەوه و دەستیان بەسەردا گرت.\nچین مانگیلەیەکی ٨ تۆنی دنێرێتە بۆشایی ئاسمان\nچین پێشکەوتووترین و قورسترین مانگیلەی موخابراتی خۆی بە کێشی زیاتر لە هەشت تۆن ڕەوانەی خولگەی زەوی کرد.\nلە کاردانەوە بە مانۆڕی هاوبەشی ئێران، چین و ڕووسیا؛\nزەریف: بۆ ئاسایشی ڕێگا ئاوییە سەرەکییەکان پەیمانی بەربڵاومان هەیە\nوەزیری دەرەوە وتی: مانۆڕی هاوبەشی سەربازی ئێمە لە دەریای عومان-ئەقیناووسی هیند لە گەڵ هاوبەشە ڕووسی و چینییەکانمان بەڵێنی بەربڵاوی ئێمە بۆ پاراستنی ئاسایشی رێگا ئاوییەکان دەردەخات.\nداعش ۱۱ هاووڵاتی مەسیحی گولـلەباران کرد\nچەکدارانی داعشی لە نیجریا ۱۱ هاووڵاتی مەسیحی سەر بڕی و لە پەیامێکدا وتیان ئەمە بە بۆنی لە دایکبوونی مەسیح.


من لێرەدا وەڵامی ئەو پرسیارە نادەمەوە ئایا هەرێمی کوردستان قەوارەیەکی وەکو ئەوەی کە ئێستا هەیەتی بمێنێت یاخود هەڵوەشێتەوە، باشترە؟ ئەوەی کە لێرەدا دەمەوێت بیخەمە بەردەم خوێنەرانی ئەم وتارە، تەنها ورووژاندنی پرسیارگەلێکە تاکو خۆیان سەرپشك بن لە وەڵامیانا.\nپێشەکی دەمەوێت کارئاساییەك بۆ خۆێنەر بکەم تاکو بتوانن وەڵامێکی لۆژکیانە بە پرسەکە بدەنەوە یاخود هەر هیچ نەبێت ببێتە مایەی تێڕوانینیان، بۆ ئەمەش من بە کورتی شتێك دەربارەی قەوارەی هەرێم و پارێزەری قەوارەکە کە حکومەتی هەرێمە، لە چەند رویەکەوە دەخەمە ڕوو.\nیەکەم: ئێمە ئامارێکی پشتبەستراومان لەبەردەمدا نییە سەبارەت بە قەوارەی ئێستتای کوردستان و ئەو زەوی و خاکەی کە ئێستا لەژێر سای دەسەڵاتدارانی هەرێمدایە هەر لەو کاتەوەی کە بوونەتە حوكمڕان واتە ساڵی 91/92 وە. هەندێك دەڵێن ئەوەی کە ماوەتەوە بەڕێژەی لە سەدا 24 لە چاو ساڵی 1975، ساڵی ئاشبەتەڵ. هەندێکی دیکە زۆر ڕمڵی زیاتر لەوە لێدەدەن، بەڵام هەندێك لایان وایە کە لە ئێستادا ئەو خاك شوێنانەی کە بە فیعلی دەتوانرێت بوترێت کوردستانە و لەژێر فرمانداریی ئەم حیزبانەدایە لە سەدا 40 زیاتر نییە. کەواتە لێرەدا قەبارەی ڕاستیی کوردستان گوومە و ئاشکرا نییە. بەڵام ئەوەی ئاشکرایە کە لە هەڵگیرساندنەوەی شەڕی 1974 وە، کورد چ لە ڕووی خاکەوە و چ لە ڕووی زەرەرو و زیانی گیانیی و ماڵداریی و ئاژەڵداریی و سروشتەوە لە زەرەردایە و ئەم زەرەرمەندییەش سنووریی نییە و ناشتوانرێت پێشبینی کۆتایەکەی بکرێت.\nدووەم: لە ڕووی ئابوورییەوە: ئاشکرایە کوردستان لە ڕوی ئابوورییەوە لەو کاتەوەی کە خاوەنی حکومەت و بوونی خۆیەتی، لەبری چونە پێشەوەی زیاتر، لە خاپووربون و کاولیدایە. ئەوەشی کە 30 ساڵ و پێشتریش هەبووە هەمووی لەدەستچووە. ئاشکراشە پارێزەرانیی ئەم قەوارەیە لە ماوەی ئەم زەمەنە دوورو و درێژەی دەسەڵاتیانا شکستێکی گەورەیان هێنا و بەروبوومی وڵات بە هەموو چەشنەکانییەوە هەر لەبەروبوومی سروشتی و کشتیاریی تا دەگاتە پیشەسازیی هەڕاج و تاڵان کراون و هەر بەردەوامیشە، بێ ئەوەی تاکێکی کورد بچوکترین سوودی لێ وەرگرتبێت. تائێستاش متمانەی کۆمەڵی کوردی لەسەر هاوردەی وڵاتانی دەرودرواسێی و وڵاتانی دیکەیە. خەڵکی بێ بەشە لە مووچە و بژێوی ، هیچ پرۆژەیەك لە کوردستانا جگە لە دروستکردنی هەندێك بەنداو و هەڵکەندنی بیری نەوت و دروستکردنی مۆڵ و هوتێل و هەندێك ڕیگاو شەقامی بێ کەڵك و نازەرووریی و دروستکردنی شووقە و ڤییەلای گرانبەهای نوێ لەژێر ناوی گوندی جیا جیادا، هیچی دیکە نەکراوە. سەروەت و سامانی وڵات بە ئاشکرا دزراوە و دەدزرێت. ئەمە جگە لەوەی کە دەستەیەك بازرگانی چاوچنۆك بە بەشداری و ئاسانکاریی هەندێك لەبەرپرسەکان دروستبوون و تورەقییان کردووەو زۆرێك لە شادەماری لایەنی هاوردەی بەرهەم و پیداویستییەکانی خەڵکیان لەتەك ناردنە دەرەوەی نەوت و شمەکی دیکە، بازاڕیان قۆرخ کردووە. کە لەم بارەشدا ئەوەی ئەو بازرگان و بەرپرسانە مەبەستیان نەبێت و بە تەنگەوەی نەیەن کۆمەڵی کوردی و کواڵەتی ئەو کاڵا و شمەکانەیە کە دەهێنرێنە ناوەوە هەر لە کەل و پەل و پیداویستی دیکە تا دەگاتە دەرمان کەرەسە زەروورییەکانی تری بەشی خۆپارێزی و تەندروستی، کە زۆربەیان بەسەرچوون.\nسێیەم: لەبارەی سەربازیی و بەرگرییەوە: ئەم قەوارەیە خاوەنی سووپایەکی یەکگرتوی نیستمانیی نییە ، ئەوەی کە هەیەتی چەند هێزێکی میلیشیایی جیا جیاو سەر بەحیزب و سەر بە خانەوادەکانن. جێگای داخە ئەو میلیشیانەش گەرچی زۆربەیان خەڵکانی هەژار و باش و بێ زەررەرن بەلام بە خۆیان بوونێکی سەربەخۆیان نیە بۆیە وەکو داشی دامە یارییان پیدەکرێت، بەیانی هەر کام لە خاوەنەکانیان دەتوانن بیانکەن بە گژ هەر لایەنێکدا کە بیانەوێت. وەکو وتم ئەمانە چەکدارانی حیزب و خانەوادەن نەك کوردستان و خەڵکەکەی، بۆ پارێزگاری ئەوان لەوێ نین، بەڵکو بۆ پاراستنی بەرژەوەندی سەرانی حیزب و خانەوادەکان و کۆمپانیا گەورەکانی ناوخۆ و دەروەی کوردستانن.\nچوارەم: لە ڕووی سیاسییەوە: کۆمەڵە خەڵكێك ، چەند حیزبێك بە ڕاستەوخۆ و ناڕەستەوخۆ حوكمڕانن کە هەموان دەزانن هەر لایەیان سەر بە یەکێك لە دەوڵەتانی دەرودراسێن و وڵاتانی دیکەی ئەوروپی و ئەمەریکا و وابەستەی بڕیارە سیاسیی و ئابوورییەکانی ئەوانن. پەڕلەمانێکی گاڵتەجاڕی بێ ئیرادە و بێ بڕیار و بێ کار و گەندەڵی هەیە ، کە کەسێك ناتوانێت پاساوی بوونی بکات.\nلە سەرێکی دیکەشەوە کوردستان بووەتە مەیدانی تۆڕە سیخوڕەکانی ئێران و عێراق و تورکیاو سعودییە و وڵاتانی دیکە. ئیدی سی ئای ئەی و موسادی ئیسرائیلی و میتی تورکیی و ئێم ئای سکسی بریتانیی و ئیتڵاعاتی ئێرانی و وڵاتانی تر تەراتێنی تیادا دەکەن. ئەم دەسگە سیخوڕییانە ئەوەندەی لە کوردستان نوسینەگە و چالاکی ئاشکرایان هەیە لە وڵاتانی خۆیاندا نەك ئەوەندەیان نییە بەڵکو ئەوەندەش ئازاد نین .\nکوردستان قەوارەیەکە کە ڕۆژانە لە لایەن عێراق و ئێران و تورکیاو بۆردماندەکرێت ، لاقەدەکرێت، مرۆڤەکانی دەکوژرێت و ماڵدارییەکانی لەناودەبڕێت سروشتەکەی وێراندەکرێت. پارێزەرانی ئەم قەوارەیە نەك هەر قسەیەك ناکەن بەڵکو خۆشیان دەستیان لەگەڵدا تێکەڵدەکەن بۆ هێنانی ئەم کارەساتە بەسەر گەلەکەیانا.\nپێنجەم: لە ڕوی کۆمەڵایەتییی و ڕووەکانی دیکەوە: کە باس لە ڕوی کۆمەڵایەتی قەوارەی هەرێم دەکەم مەبەستم هەموو لایەنە کۆمەڵایەتییەکانە هەر لە ڕۆشبنیریی و پەروەردە و فەرهەنگیی و کولتوریی و هونەر و وێژە و پەیوەندی کۆمەڵایەتی و خوو و نەریتی مرۆیانە. لەم پەیوەندییەدا پرسی ژنان ، ڕایسیزم ، دین و ئاینیش دەگرێتەوە، کە لە سەراپای هەر یەکێك لەوانە، پەیوەندییە کۆمەڵایەتییە خراپەکە ، بە خەستی ڕەنگدەداتەوە.\nلە هیچ کامێك لەم لایەنانەوە شتێکمان نییە کە بڵێی هی میللەتەکەیە و تایبەتمەندی خۆی پاراستووە لەم قەوارە " نیشتمانییەدا" . پەروەردە و ڕۆشنبیریمان هێشتا سەردەمی بەعس و خێڵەکی بەجێ نەهێڵاوە ، تەنانەت هیچ هەنگاوێکیشی بۆ نەنراوە. خزمەتگوزارییەکان نەك هەر لەڕووی قەوارەیانەوە بەڵکو لەڕوی بەڕیوەبردنیشیانەوە هەرەسیان هێناوە، کولتورمان ڕەنگدانەوەی کولتوری بازاڕی ئازادە و هەڵسوکەوتی ئەکتەرەکانی هۆڵی ودوو کردنی هەموو شتێك بە مرۆڤەکانیشەوە بە کاڵایەك لە بازاڕدا بەتایبەت ئافرەتانمان. بایاخدان بە فێربوونی زمانی کوردی زۆر لە دامێنی گرنگیدانەوەیە لە بەرانبەر زمانی تورکیی و ئینگلیزی-دا. دوای ئەمەش خوا هەڵناگرێ نوسەر و ڕۆشنبیرەکانیشمان درێغییان نەکردەوە لە وێرانکردن و شێواندانی زمانی کوردیی بە قەرزکردنی وشە و دەستەواژەی زمانەکانی وەکو ئینگلیزی. ئەمە جگە لەوەی کە زۆرێك لە ماڵپەڕە کوردییەکان و دوکانەکان و هوتێلەکان و چێشتخانەکان و شوێنەوار و گەشتوگوزراییەکان و تەنانەت عیادەی دکتۆرەکانیش بە ناوی ئینگلیزی یا نیوە کوردی و نیوە ئینگلیزییەك نوسراون کە زۆر کات خۆشیان ماناکەی نازانن . ئەمانە هەمووی کراوە و دەکرێت بێ هەبوونی چاودێرییەك، لێپرسینەوەیەك ، بە تەنگەوەهاتنێکی زمان و فەرهەنگی کوردیی.\nلە لایەکی دیکەوە ئەوەندەی کە گرنگی بە دروستکردنی مزگەوت دراوە ئەوەندە گرنگی بە کردنەوەی خەستەخانەو قوتابخانە نەدراوە. لە کاتێکدا کە پەتای کۆرۆنا ئەوەی سەلماند نەك هەر مزگەوتەکان و دین نامان پارێزن، بەڵکو نێوەندیی بڵاوکردنەوەی پەتای ڕۆحیی و جەسەدیشن.\nلە ئەمڕۆی کوردستانا چارەسەر نییە ، مووچە نییە، ئازادیی نییە، پەیوەندی کۆمەڵایەتی نییە، هەر هەمووشیان دەسەڵات لێیان بەرپرسیارە. ڕاستە لەسەردەمی بەعسدا دەممان دەگیرا بەڵام سکمان لە برسا نەی دەقۆڕان ، چارەسەر هەبوو، گرانی بەو رادەیە نەبوو، گەندەڵی زۆر کەمتر بوو، ئەوەی کە نەبوو ئازادیی بوو . ئەئ ئێستا لە سای پارێزەرانی ئەم قەوارەیەدا؟\nکەواتە کرۆکی پرسەکە ئەوەیە، قەوارەیەك کە لەلایەن پارێزەری قەوارەکەوە لە هەموو ئەو ڕوانەوە کە لە سەرەوە باسم کردن ئاوا ئەتك کرابێت؟ دانشتوانەکەی ئاوا بارودۆخی هەموو لایەنەکانی ژیانیان خراپ بووبێت، ئاڵهای سەردەمی صەدام حوسەین بکەنەوە، ئایا ئەمە چی دەگەیەنێت؟ قەوارەیەك ئازادیی تێدا نەبێت، تۆپی ئێرانی و تەیارەی دەوڵەتی تورکییە هەر کەسێکیان بوێت، هەر بنکە و بارەگایەکیان بوێت لەهەر شوێنێکدا بێت بتوانن بیپێکن و بێ ئەوەی پارێزەی قەوارە " حکومەتی هەرێم" تەنانەت بە ساردێکیشەوە سەرزەنشتێکیشیان بکات، ئایا ئەم وڵاتە قەوارەی هەیە؟ یاخود ئەمە هەر قەوارەیەکە لە مەیدانی ساخکردنەوەی ململانێ نێوانی ولاتان و تیرۆرکردنی نەیارەکانیانا؟ قەوارەیەك بەو دەوڵەمەندییە کە هەموان دەیزانین بووەتە سەرچاوەیەکی خێر و بەرەکەت و بەسەر ئێران و تورکیا و ولاتانی دیکەدا، ڕژاوە ، بەڵام ئایا دانیشتوانی ئەم قەوارەیە جگە لە کوێرەوەریی چی دیکەیان لەم هەموو سامانە، چنیوەتەوە؟ ئا لەم بارەدا دانیشتوانی ئەم قەوارەیە لەبەردەم سێ گریمانان، ڕازیبوون بەم قەبارەیە، ڕادەستکردنەوەی بە حکەموتی بەغداد یاخود ڕەتکردنەوەی هەردوکیان و بنیاتنانی قەوارەیەکی نوێ؟ وەڵام لای خوێنەر و دانیشتوانی قەوارەکەیە.


راسپارده‌یێن ئۆجالان ژ بۆی په‌كه‌كێ پیلانێن داگیركه‌ران ل پشت بوون! - دارکا مازی\nراسپارده‌یێن ئۆجالان ژ بۆی په‌كه‌كێ پیلانێن داگیركه‌ران ل پشت بوون!\nڤه‌گه‌رین بۆ دیرۆكێ\nد چارچووڤه‌یا راسپارده‌یێن عه‌بدوللا ئۆجالان دا ژ بۆی رێخستنا په‌كه‌كێ كو «ل دژی ده‌وله‌تا ترك شه‌ڕ نه‌كن، هه‌ڤپه‌یمانێتییا ل گه‌ل ره‌ژیما به‌شار ئه‌سه‌د ل سووریێ بپارێزن»، رۆژا 9\_5\_2019ێ باهۆز ئه‌ردال ل Sterk Tv یێ په‌كه‌كێ ده‌ركه‌ت و گه‌فا تێكدانا ره‌وشا باشوورێ كوردستانێ خوار.\nل وێ ده‌مێ باهۆز ئه‌ردال، ئه‌ندامێ فه‌رماندارییا ناڤه‌ندییا بریارگه‌ها گه‌ل نه‌په‌گێ ب هنجه‌تا هاتنا وه‌زیرێ ده‌رڤه یێ تركیێ ژ بۆی هه‌رێما كوردستانێ، گه‌فا تێكدانا ره‌وشا باشوور خوار و گۆت: «ئه‌مێ نه‌هێلن ئه‌ڤ ره‌وش بدۆمه»!.\nئه‌ڤ ئاخافتنێن باهۆز ئه‌ردال د چارچووڤه‌یا هه‌ڤدیتنه‌كا ستێرك تیڤی ده هاتن كو ل رۆژا 9\_5\_2019ێ هاتبوون وه‌شاندن كو گۆتبوو: «باره‌گه‌هێن ده‌وله‌تا ترك ل سه‌ر خاكا باشوورێ كوردستانێ ئێریشا گه‌ریلایان دكن، دڤێ گه‌ریلا رێ ل به‌ر ڤێ بگره و شه‌رێ تركیێ بكه، واته شه‌ر ژ تركیێ بۆ باشوورێ كوردستانێ وه‌ره ڤه‌گوهه‌ستن و ئاژاوه و ناسه‌قامگیری بۆ گه‌لێ باشوورێ كوردستانێ پێك وه‌ره».\nگه‌لۆ ئالیگرێن په‌كه‌كێ یێن ل باشوور و رۆژهلاتا كوردستانێ ب ت ئاوا ڤێ ئیخانه‌تا په‌كه‌كێ د نرخینن!!.


سێهەمین خولی فستیڤاڵی شانۆی شارۆمەند لە سەقز بەڕێوە دەچێت - Mehr News Agency\n11 tîrmehê 2018 - 16:42\nNews Code 20189\nسێهەمین خولی فستیڤاڵی شانۆی شارۆمەند لە سەقز بەڕێوە دەچێت\nسێهەمین خولی فستیڤاڵی ناوچەیی شانۆی سەر شەقامی شارۆمەند بە پشتیوانی ئەنجومەنی شارەوانی سەقز ئەمساڵ لە مانگی گەلاوێژ بەڕێوە دەچێت.\nئەمیر زارع زادە، بەڕێوەبەری سێهەمین خولی فستیڤاڵی شارۆمەند بە ئاژانسی مێهر وتی: ئەم فستیڤاڵە بە هاوکاری ئەنجومەنی شارەوانی شاری سەقز و بە هاوکاری ئیدارەی فەرهنگ و ئیرشادی سەقز، فەرمانداری و ئەنجومەنی شانۆی شارەکە بەڕێوە دەچێت.\nئەو زیادی کرد: شانۆکان وەک ساڵانی ڕابردوو بە ناوەڕۆکی شارۆمەندی و شارنشینی دەبێت. هەروەها پشتیوانی کردن لە کەل و پەلی ناوخۆیی و هات و چووی شاری یەکێکی دیکە لە بابەتەکانی فستیڤاڵەکەیە کە گرنگی پێ دەدرێت.\nوتیشی: ئیدریس دڵئارامی لە هونەرمەندانی شانۆی سەقز و سەرپەرەشتی گرووپی شانۆیی یۆنا بەرپرسی جێبەجێ کردنی سێهەمین خولی فستیڤاڵی شارۆمەندی شاری سەقزە.\nزارع زادە ئاماژەی دا: گومانی تێدا نییە کە ڕادەست کردنی ئەم جۆرە کار و فستیڤاڵانە بەو کەسانەی خۆیان لەم بوارە ئیش دەکەن کاریگەری باش و ئەنجامی هونەری بەرچاوی دەبێت.\nبەڕێوەبەری سێهەمین خولی فستیڤاڵی شارۆمەند لە کۆتایدا وتی کە فستیڤاڵەکە بە بەشداری هونەرمەندانی پارێزگاکانی ئازاربایجانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، کرماشان، هەمەدان، زەنجان، ئیلام، ئەردەبیل، قەزوین، گێڵان، لوڕستان، چهار مەحاڵ و بەختیاری، ئەلبورز‌و کوردستان بەڕێوە دەچێت.


پەرلەمانی عێراق خوێندنەوەی یەکەم بۆ پرۆژەیاسای بودجە دەکات - RojNews\nپەرلەمانی عێراق خوێندنەوەی یەکەم بۆ پرۆژەیاسای بودجە دەکات\nئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق کۆدەبێتەوە و خوێندنەوەی یەکەم بۆ پرۆژەیاسای بودجەی گشتی ٢٠١٨ی عێراق دەکات.\nپاش مانگێک لە پشووی زستانە، بڕیارە ئەمڕۆ دانیشتنی کاتژمێر ١١:٠٠ دانیشتنی یەکەمی وەرزی کۆتایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ئەنجام بدرێت.\nبەپێی بەرنامەی کاری دانیشتنەکە، خوێندنەوەی یەکەم بۆ پرۆژەیاسای بودجەی گشتی ساڵی ٢٠١٨ی عێراق دەکرێت.\nلە پرۆژەیاسای بودجەی گشتیی عێراق-دا پشکی هەرێمی کوردستان لە ١٧% وە کەمکرابووەوە بۆ ٦٧. ١٢% ، بەڵام بەهۆی ناڕازیی بوونی بەشی زۆری پەرلەمانتاران لە پرۆژەیاساکە بەگشتیی، پرۆژەکە گەڕێندرایەوە بۆ ئەنجومەنی وەزیران و ئەمڕۆ جارێکی دیکە دەگەڕێتەوە بۆ ئەنجومەنی نوێنەران.\nتا ئێستا نازاندرێت، کە ئاخۆ پشکی هەرێمی کوردستان دەستکاریی کراوە، یان هەر وەک خۆی ماوەتەوە.\nئێوارەی دوێنێ لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسیدا، حەیدەر عەبادی، سەرۆک وەزیرانی عێراق ڕایگەیاند، کە دیارییکردنی بودجەی ١٧% ی هەرێمی کوردستان لە ڕابردوودا بەڕێککەوتنی سیاسیی بووە، بەڵام لەمەبەدوا پێویستە بەپێی ڕێژەی دانیشتوان پشکی هەرێم دیارییبکرێت.\nئەو لێدوانەی عەبادی لەکاتێکدایە، لە هەرێمی کوردستان سەرژمێرییەکی فەرمیی نەکراوە، تاکو دەستنیشانی بکات ژمارەی دانیشتوانی هەرێم چەندە.


رۆژی جیهانی مامۆستایان…. رەزا شوان : چاوی گەل\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئیلول - 27 - 2018\nلە ساڵی (١٩٩٤) ەوە، هەموو ساڵێک لە رۆژی(٥ی/ ئوکتۆبەر) کە بە (رۆژی جیهانی مامۆستایان) ناوبراوە، بەم بۆنەیەوە لە زۆربەی وڵاتانی جیهاندا، بە گەرمی پیـرۆزبایی لە مامۆستایان دەکەن و گوڵیان پێشکەش دەکەن. لە قوتابخانەکان و لە شوێنانی تریشدا ئاهەنگی خۆشی و چەندین چالاکی هەمەجۆرە و هـۆنراوە و پەخشان پێشکەش دەکرین، هەر لەم رۆژدا، کۆمەڵێک لە مامۆستایانی لێهاتوو خەڵات دەکرێن. ئەم یادەش رێکەوتی راگەیاندن و واژۆکردنـی ئـەو راسپاردانـەن، کـە رێکـخـراوی نەتــەوە یـەکگـرتـووەکـان (یۆنسکـۆ) بۆ پەروەردە و زانیاری و رۆشنبیری، بە هـاوبەش لەگەڵ رێکخراوی کـاری نێودەوڵـەتی (ئیدیۆکشن ئینتەرناشیۆناڵ) دا، کەلە کۆنگرەی (پـاریس) دا، هـاوهەڵوێست بـوون لە راگەیانـدنی کۆمەڵێک راسپاردە. لە پێـناوی ئـاوڕدانـەوە و بایەخـدانی پێویست پیشـەی مامۆستایی و بە وانەوتنەوە. بۆ باشکردنی باردۆخـی مامۆسـتایان و، پارسـتنی مافەکـانیان لە هەموو جیهاندا.. چونکە فێرکردنێکی باش و پەروەردەکردنێکی دروست، هـیوا و مـژدەبەخـشی ژیانـێکی باشـتر و خۆشـتر و داهـاتوویـەکی گەشـتر و شیاوتـرن.\nرۆژی جیهانیی مامۆسـتایان، لە هەمـوو وڵاتـانی جیـهاندا لە رۆژی(٥ی/ ئوکتۆبەر) دا نییە، بەشــێک لە وڵاتانی جیهان هەمـان رۆژیـان نەکـردوون بە رۆژی مامۆسـتایان لە وڵاتەکانیانـدا، بەڵکو لە بەرواری جیاجیادا دەکـرێت، کە رەنـگە پەیـوەنـدییان بە بۆنـەی تایبەتمەنـدی خودی ئەو وڵاتـانە، لەو رۆژانـەدا هـەبێـت.\n(لە کـۆریای باشـوور:١٥ی مـای) و ( لە میسـر: ٢١ی دێسەمبەر) و (لە ئیندەنۆسـیا: ٢٥ی نۆڤەمبەر) و (پاراگـوای: ٣٠ی ئاپریل) و لە… هتد. بـەڵام زیـاتر لە سـەد وڵات لە جیهاندا رۆژی (٥ی/ ئوکتۆبەر) ی هەموو ساڵێکیان کردوون بە رۆژی مامۆستایان لـە وڵاتـەکـانـیان کـە (رۆژی جیـهانی مامۆستایـان) ە، لـە هـەنـدێ وڵاتـانیشـدا رۆژی مامۆستایان کـراوە بە پشووی فـەرمی.\nمن وەکو مامۆستایەکی کورد، نە لە رابـردوو و نە لە ئەمـڕۆشدا، هیـچ تایبەتمەنـدی و بۆنەیەک شکنابەم.. کە رۆژی (١ی ئادار) پەیوەنـدی بە تایبەتمەنـدییەکی مامۆسـتایانی کوردستانەوە هەبێت. بیست و حەوت ساڵیشە دەسەڵاتی کوردی و وزارەتی پەروەردە و سەندیکای مامۆستایانی کوردستان لە هەریمی باشووری کوردستاندا، بیریان لە گۆڕینی ئەم رۆژە نەکـردۆنەتەوە، بۆچـی تا ئەمـڕۆش (١ی ئـادار) ی هەموو ساڵـێک بە رۆژی مامۆستانی کوردستان دەزانن، چ بۆنەیەکی مامۆستایانی کورد دەکەوێتە ئەم رۆژەوە؟! من پێشـنیاری ئەوە دەکەم کە یەکـێک لـەم دوو رۆژە بکـرێت بە (رۆژی مامۆسـتایانی کوردستان) یا هـەر رۆژێکی تر، کە پەیوەنـدی بە بۆنەیەکی مامۆسـتایانی کوردستانەوە هـەبێـت.\n١ـ رۆژی (١٥ی/ مای) هەموو ساڵێک، بکرێت بە (رۆژی مامۆسـتایانی کوردستان) کە یادی دامەزراندنی (یەکێتی مامۆستایانی کوردستان)ـە. ئەوەبوو مامۆستایانی کوردستان لە یەکـەمین کۆنگـرەیانـدا، کە لە شـاری (سلـێمانی) لە رۆژی (١٥ی/ مـای/١٩٦٢) دا بەسترا و (یەکێتی مامۆستایانی کوردستان) یان دامەزرانـد، شایەنی خۆیەتی کە هەمـوو ساڵێک یادی ئەم رۆژە و مانگە، بە فەرمی بکرێت بە (رۆژی مامۆستایانی کوردستان) و لەم رۆژەدا ئاهەنگی خۆشی و شادی و کۆمەڵێک چالاکی جۆراوجۆریش لە سەرجەم قوتابخانەکانی کوردستانـدا ئەنجام بدرێـن. خەڵاتی رێزلێنانیش پێشکەش بە کۆمەڵێک لە مامۆسـتایانی لێـهاتوو و خـزمەتـدرێژ و بە خـێزانی ئەو مامۆسـتایانەی کە شەهید بوون بکـرێن.. بەبـێ جـیاوازی کـردن.\n٢ـ رۆژی (٦ی/ ئوکـتۆبەری) هەمـوو ساڵــێک، کە یـادی ساڵـڕۆژی يەکەمین شەهـیدی مامۆستایانی کوردستانە لە شـۆڕشی ئەیلـولی (١٩٦١) دا، کە مامۆسـتا و پێشـمەرگەی ئازا و قارەمانمان، شەهیدی نەمر مامۆستا (حەسیب محەمەد بەگ سیامەنسووری) یە، کە (مامۆستای قوتابخانەی شۆڕیجەی سەرەتایی کوڕان:١٩٥٨ـ ١٩٦٠) بوو لە شاری کەرکوک (نووسەر: من لە پۆلی پێنجەم و شەشەم دا، لە قوتابخانەی شۆڕیجە، قوتابی مامۆستا حەسیب ی نەمر بووم، وانەی وەرزش و بیرکـای پێدەوتینەوە) مامۆسـتایەکی کوردستان پەروەری سەرسەخـت و زۆر دڵسۆز بوو.. بوو بە پێشمەرگە و لە شەڕێکی قارەمانانەی دەستەویەخەی کەم وێنەدا، لە گەڵ سوپای دڕندە و رەگەزپەرستی عێراقدا، لە (گـردە قـارەمان) ی نزیک شارۆچکەی (ئاغجـەلەر) ی سەر بە قەزای چەمچەماڵ ی سەر بە پارێزگـای کەرکـوک، مامۆسـتا حەسیب محەمەد بەگ لەو داسـتانە نەمرییەدا لە رۆژی (٦ی/ ئوکتـۆبەر/١٩٦٢) دا شەهـید بوو، کە هەمـان ساڵی دامەزرانـدنی یەکێـتی مامۆستایانی کوردستانە، لەگەڵ مانگڕۆژی (رۆژی جیهانیی مامۆستایان) شدا، رۆژێک جیاوازی هەیە. پێویستە یەکێـتی مامۆستایانی کوردسـتان و وەزارەتی پەروەردە، واز لە رۆژی (١ی/ ئـادار) بهێنن و رۆژێکی تایبەتمەندی کوردسـتانیمان بکـەن بە رۆژی کە پەیوەندی بە رۆژی مامۆستایانی کوردستانەوە هەبێت.\nرۆژی هەینی داهاتوو ( ٥ی/ ئوکتۆبەری/٢٠١٨) یـادی (بیست و چوارەمین) ساڵڕۆژی (رۆژی جیهانی مامۆستان) ە، هەر لە ئێستاوە، پڕبەدڵ پـیرۆزبایتان لێـدەکـەین.. دەستە پیرۆزەکانی یەک بە یەکتان مـاچ دەکەم و چەپکە گـوڵی خۆشەویستی و رێـز و دڵسۆزی و پێـزانیتان پێشکەش بێت.. ئەمـەش کەمـترین شـتە لە ئاسـتی دڵسـۆزی و شـکـۆداری ئێوەدا.. ئێـوە شایـەنی زۆر لە پیـرۆزبـایی و سوپاسکردن و پـاداش پەخـشین زیـاترن. ئێوە بە درێـژایی ژیانتـان دەبەخـشن.. چاوتان لە خـەڵات و لە پاداشـت نەبووە و نییە.


کچێکی مێرمنداڵی خەڵکی سەقز خۆی کوشت - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nکچێکی مێرمنداڵی خەڵکی سەقز خۆی کوشت\nپێنجشەممە25ی خەزەڵوەری2720ی کوردی، پەریا عابدی(مازوارە) قوتابی17 ساڵ تەمەنی خەڵکی سەقز پەتی بۆ خۆی هەڵخست و کۆتایی بە ژیانی خۆی هــێنا.\nپەریا عابدی قوتابی یەکێک لە خوێندنگا دواناوەنییەکانی شاری سەقزە و هۆکاری خۆی کوژی ئەم کچە مێرمنداڵە گرفت و کێشەی بنەماڵەیی باس لێکراوە.\nکێشەی خاوخێزی، هەژاری و کێشەی ماڵی، یاسای هەڵاواردن و بێکاری کۆی هۆکارە سەرەکییەکانی خۆکوژییەکانە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. هەژاری ماڵی و کەم دەسەڵاتی بنەماڵەکان لە ئاست دابین کردنی ویستی مناڵەکانیان هۆکاری سەرەکی خۆکوژی منداڵان و مێرمنداڵانە.\nبە پێی داتاکانی ناوەندی ئاماری کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان لە سەرەتای ساڵی نوێی زاینیێەوە تا ئێستە و بە هەژماری ئەم حاڵەتەوە 64 کەس لە ڕۆژهەڵاتی کوردســتان خۆیان کوشتووە.\n← تەقینەوەی مین لە سەردەشت قوربانییەکی لێکەوتەوە\nداڵاهۆ: تەرمی کۆڵبەرێک پاش چوار مانگ دۆزرایەوە →


رێگاي ئێوه تاگ: gerila\nبرچسب زده شده با : gerila\nئەردۆغان: ڕێگە نادەین ه‌د‌پ پارەی تورکیا بۆ پ‌ك‌ك بنێرێت\nپارت و لايه نه کان له تورکيا ئه و رۆژانه سه رقاڵي به نگه شه ن و خۆيان ئاماده ده که ن بۆ ھه ڵبژاردنه کاني داھاتووي شاره وانيه کان که بڕياره که متر له يه ک مانگي ديکه به ڕێوه بچێت. رەجەب تەیب ئەردۆغان له ميانه ي بانگه شه کانيدا ڕایگەیاند،ڕێگە نادەن لەژێر هیچ […]\n04 ئازار 2019\nوته‌بێژي پێشووي پ‌ي‌د: چه‌که ئه‌مريکيه‌کان ره‌وانه‌ي قه‌نديل ده‌کرێن وته بێژي پێشووي باڵي سوري په که که ناسراو به په يه ده که له م گرووپه جيابۆته وه و ھه ڵاتووه بۆ تورکيا له ديمانه يه کي ته لويزيۆنيدا له TRT WORLD وتي: به شێکي زۆري چه که ئه مريکيه کان که ھه […]\nئيبراھيم گووچلوو سياسه توان و نووسه ر و مافزاني به ناوبانگي کوري خه ڵکي ئامه دي تورکيايه . ناوبراو دامه زرێنه ري ته ڤگه ري يه کێتي نه ته وه يي کورد له تورکيايه که تا ئێستا سه رۆکايه تي چه ندين پارت و گرووپي کوردي کردووه و ناسراوه به وه ي که زانياري […]\n05 کانونی یەکەم 2018\nپ‌ك‌ك – مافي مرۆڤ – منداڵان\nپرسي منداڵاني سه رباز له گرووپه توندڕه وه کان و شه ڕخوازه کاندا بابه تي داخي مافي مرۆڤ و راگه ياندنه کان بووو ئه م ساڵانه باڵه سوريه کاني پ‌ك‌ك (يه په گه و په يه ده ) له ناوه ندي ئه م سه ره نجانه بوون چونکه ژماره يه کي زۆر منداڵي سه […]\n11 تشرینی دووهەم 2018


بۆچی خەڵاتی نۆبڵ لە دەستی موراکامی رادەکات؟ – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب و هونەر » بۆچی خەڵاتی نۆبڵ لە دەستی موراکامی رادەکات؟\nلە فارسییەوە: سیامەند موهتەدی\nبەگشتی رووناکبیرانی سەردەمی ئێستا هۆگرییەکی زۆریان بۆ کەلتوری رۆژئاوا و هێماکانی نییە، بەڵام موراکامی لە جیاتی دوورکەوتنەوە لەو شتانە، بەردەوام خەریکە دەقێک بەرهەم دەهێنێت کە خوێنەری ئاسیایی بەرەو بەرزنرخاندنی ئەو شتانە هاندەدات.\nئەمساڵیش لایەنگرانی «هاروکی موراکامی» یان بەو جۆرەی بۆتە باو «هاروکیستەکان»، بۆ جارێکی دیکە هەناسەیان لە سنگی خۆیاندا قەتیس کرد و هیواداربوون نووسەرە خۆشەویستەکەیان خەڵاتی نۆبڵ وەربگرێت، بەڵام هەمیسان خولیاکەیان نەهاتەدی و تووشی بێهیوایی بوون. بۆ جارێکی دیکە نزاکانی لایەنگرە سەرسەختەکانی ئەم نووسەرە ژاپۆنییە بەناوبانگە بێ وەڵام مایەوە و ئەکادیمیای سوید خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ئەمساڵی دا بە عەبدولڕەزاق گورنا رۆماننووسی بە رەگەز ئەفریقایی.\nموراکامی بەهۆی رۆمانە پڕفرۆشەکەیەوە بە ناوی «دارستانی نەرویجی» (1987) ناوبانگی دەرکرد و لە ساڵی 2007 ەوە کە ماڵپەڕی گرەوکردنی «لێدبروکس» ئەوی وەکو یەکێک لە کاندیدە سەرەکییەکانی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ناساند، بوو بە کاندیدێکی جددی بۆ گرنگترین خەڵاتی ئەدەبی جیهان. لەو کاتەوە کاندیدبوونی بەشێکی نەگۆڕە لە ژیانی لایەنگرانی هیوادار و چاوەڕوانی ئەودا و بۆچوونی سەریروسەمەرە دەربارەی گریمانەی نۆبڵەکەی، بووە بە بەرنامەی ساڵانەی ئەوان.\nهەڵبەتە ئەمساڵ سەبارەت بەم نووسەرە تەمەن 72 ساڵە هەندێک شاگەشکەیی نابەجێ هەبوو. چونکە یەک رۆژ بەر لە ئاشکرابوونی کەسی وەرگری خەڵاتەکە، دەڵاڵەکانی گرەوکردن موراکامییان وەکو چانسی دووەمی ئەو خەڵاتە ناساند و ماڵپەڕی «لێدبروکس»یش چانسی 10 بە 1 ی بۆ لەبەرچاو گرت – واتە هاوئاست لەگەڵ مارگرێت ئەتوود نووسەری کەنەدی کە بەهۆی رۆمانی ژانری وێرانی شار (دیستۆپیا) «چیرۆکی یاوەر»ەوە، نووسەرێکی بەناوبانگە.\nبەڵام ئەکادیمیای سوید ئەم جارەش بەرەو ئاراستەیەکی دیکە هەنگاوی نا و هەمیسان ئەو پرسیارەی خستە ناو مێشکەوە کە: بۆچی نۆبڵی ئەدەبی تا ئەم رادەیە لە ئاست ئەم نووسەرە بەناوبانگەدا خۆی بەدەستەوە نادات؟\nلە ماوەی ساڵانی رابردوودا، رەخنەگران باسیان لە هۆکاری گریمانەیی جۆربەجۆر کردووە و گرنگترینیان ئەوە بووە کە بەرهەمەکانی موراکامی بەتاڵن لە دەربڕینێکی سیاسی.\nسەلیقەی ئەکادیمیای سوید\nلە ماوەی ساڵانی رابردوودا ئەکادیمیای سوید لایەنگریی خۆی بۆ ئەو نووسەرانە پیشانداوە کە لە رووی سیاسییەوە شایستەی پەسەندکردن بن و بەگشتی لایەنگری ئەو نووسەرانەیە کە ژیانی خەڵکی هەژاریان بەلاوە گرنگە و لە دژی دەسەڵاتە سەرکوتکەرەکان خەبات دەکەن و یان بەرەوڕووی کێشە کۆمەڵایەتییە هاوچەرخەکان دەبنەوە. لەناو بەرهەمەکانی وەرگری خەڵاتی ئەمساڵیشدا دەتوانین ئەم خاسییەتانە ببینین.\nبەرهەمەکانی «گورنا» سەرنجیان لەسەر داگیرکاری و زەبری دەروونی لێکەوتەی ئاوارەبوونە و کۆمیتەی نۆبڵ دەڵێت لەبەر «تێگەیشتنی دروست و پڕاوپڕی سەبارەت بە کاریگەرییەکانی داگیرکاریی و چارەنووسی ئاوارەکان لە درز و جیاوازی نێوان کەلتورەکان و کیشوەرەکاندا» ئەو خەڵاتەی پێشکەش کردووە. کۆمیتەی ناوبراو هەروەها گوتی رۆمانەکانی ئەو «بە دوورکەوتنەوە لە وەسفکردنە کڵێشەییەکان، چاوی ئێمە بەڕووی فرەچەشنی کەلتوری لە رۆژهەڵاتی ئەفریقادا دەکاتەوە کە بەشێکی زۆری خەڵکی دنیا پێی ئاشنا نین».\nبەرهەمەکانی گورنا سەرنجیان لەسەر داگیرکاری و بەرکەوتەی دەروونی ئاوارەکانە.\nساڵی 2015 ش «سوتێلانا ئەلێکسیڤیچ» نووسەری بیلاڕوسیا لەبەر «بەرهەمە فرەدەنگییەکانی کە وەبیرهێنەرەوەی رەنج و بوێری سەردەمی ئێمەیە» بوو خاوەنی ئەم خەڵاتە. شێوازی گێڕانەوەی ئەو بابەتی جیا جیای – هەر لە شەڕی 10 ساڵەی سۆڤیەت لە ئەفغانستانەوە بگرە تا کارەساتی ناوەکی چێرنۆبیلی – لەخۆگرتووە.\nساڵی 2014 ش نووسەری فەرەنسی «پاتریک مودیانۆ» لەبەر «سوود وەرگرتن لە هونەری بیرەوەری نووسینەوە بە مەبەستی وەبیرهێنانەوەی چارەنووسی بێوێنەی مرۆڤەکان و دەرخستنی دنیای راستەقینەی داگیرکاری نازییەکان» ئەم خەڵاتەی وەرگرت.\n«کویچێرو سوکگاوا» مامۆستای ئەدەبیاتی ژاپۆنی لە زانکۆی ژنانی «گیفو» کە هەر لە کۆنەوە موراکامی خوێندووەتەوە دەڵێت: بۆ کۆمیتەی نۆبڵ – لە کاتی هەڵسەنگاندنی بەرهەمی ئەو نووسەرانەی کە هەر یەکەو بە زمانێک دەنووسن و هەر کامەیان لە کەلتورێکی جیاوازەوە هاتوون – ئەوەی وا دەرئەنجام گرنگە ئەوەیە کە ئایا بەرهەمەکانی ئەوان لەڕووی سیاسییەوە مانا و گرنگییەکی هەیە یان نا؟\nلەم روانگەیەوە، نووسەرانێکی وەکو مارگرێت ئەتوود و هەروەها نووسەری کینیایی «نگوگی وا تینگۆ» (یەکێکی‌ترە لە کاندیدە هەمیشەییەکانی نۆبڵ) لە موراکامی لەپێشترن: زۆربەی بەرهەمەکانی مارگرێت ئەتوود دەگەڕێنەوە بۆ فێمێنیزم و نگوگیش لە دەیەی 1970 و لە پاش نووسینی نمایشنامەیەکی دژە حکومەتی کەوتە زیندانەوە.\nبەڵام رەگەزی لەم شێوەیە لەناو بەرهەمەکانی موراکامیدا تەقریبەن وجودی نییە. هەروەها هەندێک لە هەڵسوکەوتەکانی ئەم دواییانەی موراکامی تەنانەت لەوانەیە ئەو بۆچوونە لەلای ئەکادیمیای سوید دروست بکات کە ئەو لایەنگری بنچینەکانی رەوشتی سیاسی نییە.\nچەند مانگێک لەمەوبەر، موراکامی لەگەڵ گەورە کۆمپانیای بازرگانی ژاپۆنی «یونیکلو» هاوکاری کرد؛ ئەم کۆمپانیایە ئامانجی چەند تۆمەتێکە دەربارەی کاری زۆرملێ ئویغورەکانی شینجیانگ و تەنانەت بانگەشەی ئەوە دەکرێت کە کراسەکانی لە قوماشی ئەو ناوچەیە بەرهەم دەهێنێت. هەڵبەت خاوەنەکانی یونیکلو سەرجەم ئەو بانگەشانەیان رەتکردووەتەوە کە بەرهەمەکانی ئەوان بە دژی مافی مرۆڤ پێناسە دەکەن.\nهەروەها موراکامی لەبەر شێوەی نمایشکردنی ژنان و سێکس لە رۆمانەکانیدا، لەگەڵ هەراوهوریای زۆر بەرەوڕوو بۆتەوە.\nبۆ نموونە لە رۆمانی «1 کیو 84» کە ساڵی 2009 بڵاوبۆوە، بێ پێچوپەنا باس لە دیمەنی سێکسی پیاوی پاڵەوانی چیرۆکەکە دەکات لەگەڵ کچێکی ناباڵغ کە لە روانگەی هەندێک لە رەخنەگرانەوە، هێڵێکی سوورە بۆ ئەکادیمیای سوید. سێکسی کچێکی مناڵ و وێناکردنی هەوەسبازانەی جەستەی ئەو، دەتوانێت لە ئەدەبیاتی ئەمڕۆدا بەئاسانی خوڵقێنەری باسێکی جێی مشتومڕ بێت.\nلە شوێنێک لەناو ئەو چیرۆکەدا نووسیویەتی «گوێچکەی پاک و زێی پاک زۆر هاوشێوەن»، کە هەر ئەمەش بوو بە هۆکار تا موراکامی لەلایەن گۆڤاری ئینگلیزی «لیترەیری رێڤیو»ەوە بکرێتە کاندیدی خەڵاتی سێکسی ناشیرین: خەڵاتێکی ساڵانە کە مەبەستی دەستنیشانکردنی ناشیرینترین دەربڕینە سێکسییەکانە لەناو بەرهەمە ئدەبییەکاندا.\nهەروەها لە بەرهەمەکانی موراکامیدا خواستێکی زۆر بۆ کەلتوری رۆژئاوا هەست پێدەکرێت. زۆربەی کات پاڵەوانی رۆمانەکانی شێوە ژیانێکی دەوڵەمەندانەیان هەیە: گوێ لە موسیقای رۆژئاوایی دەگرن، بە مۆدی رۆژ جل دەکەنە بەریان، و پاستا و سەندویچ دەخۆن.\nبەگشتی رووناکبیرانی سەردەمی ئێستا زۆرحەزیان لەم نیشانانەی کەلتوری رۆژئاوا نییە، بەڵام موکارامی لەجیاتی دوورکەوتنەوە لەو شتانە، بەردەوام خەریکە دەقێک بەرهەم دەهێنێت کە خوێنەری ئاسیایی بەرەو بەرزنرخاندنی ئەو شتانە هاندەدات.\nحەقیقەت ئەوەیە کە موراکامی لە سەردەمێکدا دەستی بەکار کرد کە توانای بەکارهێنانی ئەم شتانە، رەمزێک بوو لە پێگەی بەرزی کۆمەڵایەتی و ئەویش لەگەڵ ئەو گریمانانە گەشەی کرد و بەرەوپێش رۆیشت.\nبەڵام ئیتر ئەو سەردەمە بەسەرچووە. ئێستا پیشەی موراکامی لە قۆناغێکی هەستیاردایە و ئەگەر ئەو شتی نوێ تاقی نەکاتەوە پێناچێ خەڵاتی نوبڵ وەربگرێت.


وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی چەند بڕیارێكی نوێ دەردەكات، یەكێك لەوانەش ئەوەیە كاندیدانی ماستەر و دكتۆرا كە مەرجی توانستی زمانیان بەدەستنەهێناوە، رێگەیان پێدەدرێت دەست بە كۆرسی ئەكادیمی بكەن و لە هەمان كاتدا بەردەوام بن لە كۆرسی زمان.\nكۆبوونەوەكەی ئەنجوومەنی وەزارەتی خوێندنی باڵا بەسەرپەرشتی ئارام قادر، وەزیری خوێندنی باڵا و بە ئامادەبونی سەرجەم سەرۆك زانكۆكان بەڕێوەچووە.\nلەبارەی پلانی وەرگرتنی قوتابیانی قۆناخی 12 ئامادەیی لە زانكۆ و پەیمانگەكان، ئەنجوومەنی وەزارەت بڕیاریداوە پێداچوونەوە بەپلانەكان بكرێت و هەفتەی داهاتوو بگەڕێندرێتەوە بۆ وەزارەت تاوەكو پەسندبكرێت.\nلەیەكێكیتر لەبڕیارەكاندا هاتووە، كاندیدانی ماستەر و دكتۆرا، كە تائێستا ماونەتەوەو، مەرجی توانستی زمانیان بەدەستنەهێناوە، ڕێگەیان پێدەدرێت دەستبكەن بەكۆرسی ئەكادیمی، لە هەمان كاتدا بەردەوام بن لە كۆرسەكانی زمان لە سەرجەم سێنتەرەكانی زمان لە زانكۆكانی هەرێم بەهەمان ستانداردەكانی پێشوو، كە لە رێنماییەكاندا هاتووە، بەمەرجێك تاقیكردنەوەی كۆتایی بەشێوەیەكی مەركەزی و بەسەرپەرشتی وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی ئەنجامدەدرێت.\nوەزارەتی خوێندنی باڵا سەبارەت بەداواكاری خوێندكارانی دكتۆرا، ئەوانەی كە سەرجەم مەرجەكانی بەدەستهێنانی بڕوانامەیان تێدایە، تەنها مەرجی توانستی زمانی ئینگلیزییان نیە، رایگەیاندووە: دەتوانن گفتوگۆی تێزی دكتۆراكەیان بكەن، بەڵام بڕوانامەیان پێنابەخشرێت، تاوەكو بەدەستهێنانی مەرجی زمان.\nبڕیارەكانی ئەنجوومەنی وەزارەت:\nكاندیدانی ماستەرو دكتۆرا، كە تائێستا ماونەتەوەو، مەرجی توانستی زمانیان بەدەستنەهێناوە، ڕێگەیان پێدەدرێت دەست بكەن بە كۆرسی ئەكادیمی، لە هەمان كاتدا بەردەوام بن لە كۆرسەكانی زمان لە سەرجەم سێنتەرەكانی زمان لە زانكۆكانی هەرێم بەهەمان ستانداردەكانی پێشوو، كە لە رێنماییەكاندا هاتووە، بەمەرجێك تاقیكردنەوەی كۆتایی بە شێوەیەكی مەركەزی و بەسەرپەرشتی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ئەنجام دەدرێت و، دواتررێنمایی نوێی تایبەت بۆ ئەم مەبەستە بۆ ساڵی ئەكادیمی 2019-2020 دەردەچێت.\n-سەبارەت بەو كاندیدانەی كە ئێستا بەردەوامن و بەشدار دەبن لە تاقیكردنەوەی ئیمیدیست، لە دوای رێكەوتی 25-8-2019 پاڵپشت بە ئەنجامی تاقیكردنەوەكان دەگەڕێنەوە سێنتەرەكانی زمان لە زانكۆكانی هەرێم.\n-سەبارەت بە داواكارانی نازناوی زانستی، سێنتەرەكانی زمان ڕاسپێردران بۆ ئامادەكردنی پێشنیاز و چارەسەری تایبەت بە پرسی زمانی ئینگلیزی بەهۆی ئەوەی داواكارانی نازناوی زانستی كەیسی جیایان تێدایە كە پێویستیان بە دیراسەیە.\n-لەداهاتوودا ستراتیژیەتی وەزارەت ئەوەیە، سێنتەرەكانی زمان ڕادەسپێردرێن ڕێنمایی تایبەت بە زمانی ئینگلیزی دابڕێژن بۆ ئەوەی لەمەودوا ڕەچاوبكرێت، كە ئەمەش دەبێـە هۆكارێك بۆ پێشخستن و ئەكتیڤكردنی سەرجەم سێنتەرەكانی زمان.\n-لەم خاڵانەی سەرەوەدا رەچاوی ئەوە دەكرێت، كە ئەم پرۆسانە گەرەنتی دەبن بۆ پاراستنی كواڵێتی زمانی ئینگلیزی.\n-سەبارەت بە داواكاری خوێندكاران/قوتابیانی دكتۆرا، ئەوانەی كە سەرجەم مەرجەكانی بەدەستهێنانی بڕوانامەیان تێدایە، تەنها مەرجی توانستی زمانی ئینگلیزییان نیە، دەتوانێت گفتوگۆی تێزی دكتۆراكەی بكات، بەڵام بڕوانامەی پێنابەخشرێت، تاوەكو بەدەستهێنانی مەرجی زمان.\n-لەبارەی خوێندنی ماستەر و دكتۆرا لە زانكۆكانی هەرێمی كوردستان: ئەنجوومەنی وەزارەت بڕیاریدا لە كۆبوونەوەی لیژنەی باڵای خوێندنی باڵا، كە لێژنەكە لەلایەن وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی سەرۆكایەتی دەكرێت و هەریەك لە یاریدەدەری سەرۆك زانكۆكان بۆ كاروباری زانستی تیایدا ئەندامن، دیراسەی ئامادەكردنی ڕێنماییەكانی خوێندنی باڵا دەكرێت، دواتر ڕەوانەی ئەنجومەنی وەزارەت دەكرێت بۆ پەسەندكردن.\n-سەبارەت بە پلانی وەرگرتنی خوێندكاران/ قوتابیانی قۆناخی 12 ئامادەیی لە زانكۆ و پەیمانگەكان، ئەنجوومەنی وەزارەت بڕیاریدا پێداچونەوە بە پلانەكان بكرێت و هەفتەی داهاتوو بگەڕێندرێتەوە بۆ وەزارەت تاكو پەسندبكرێت.\n-بۆ پێدانی نازناوی زانستی بۆ ئەوانەی كۆنمرەی بەكالۆریۆسیان لە 60% كەمترە، ئەنجوومەنی وەزارەت بڕیاریدا دوای بە دەستهێنانی بڕوانامەی ماستەر و بەدەستهێنانی سەرجەم مەرجەكانی نازناوی زانستی و بڵاوكردنەوەی دوو توێژینەوە، نازناویان پێدەدرێت بەمەرجێك پێنج ساڵ خزمەت بكەن لە زانكۆكانی دەرەوەی شارە گەورەكان، جگە لە زانكۆكانی (سەڵاحەدین – سلێمانی - دهۆك). دواتریش بۆ ئەم مەبەستە لەلایەن وەزارەتەوە گشتاندنێك ئاراستەی زانكۆكان دەكرێت.\n-لەسەر داوای خۆیان و لە چوارچێوەی یاسا و رێنماییەكان، ئەنجوومەنی وەزارەت بڕیاریدا بە ناساندنی زانكۆی ئەمریكی لە سلێمانی وەك زانكۆیەكی قازانج نەویست.\n-لەبەشێكی دیكەی كۆبونەوەكەدا، هەریەك لە سەرۆك زانكۆكان را و پێشنیازی خۆیان لەبارەی خاڵەكانی تری كۆبوونەوەكە خستەڕوو كە پەیوەست بوون بە پرس و بابەتەكانی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی.


United Nations Iraq - هه‌مانگسازی مرۆیی بۆ عیراق: هاوكاریكردنی قوربانیانی لافاو و پشتیوانی به‌رده‌وام بۆ هه‌وڵی به‌هاناوه‌چوونی باری ته‌نگه‌تاوی بۆ حكومه‌تی عیراق له ئارادایه\nیەک شەممە, 25 تشرینی دووەم 2018 15:36\nهه‌مانگسازی مرۆیی بۆ عیراق: هاوكاریكردنی قوربانیانی لافاو و پشتیوانی به‌رده‌وام بۆ هه‌وڵی به‌هاناوه‌چوونی باری ته‌نگه‌تاوی بۆ حكومه‌تی عیراق له ئارادایه\nبه‌غدا، عیراق، ٢٤ی تشرینی دووه‌می ٢٠١٨- نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان و هاوبه‌شكاره جیهانی و ناوخۆییه‌كان كه‌وتنه‌گه‌ڵ ئاژانسه تایبه‌ته‌كانی حكومه‌تی عیراق بۆ به‌هاناوه‌چوونی ده‌یان هه‌زار قوربانیی لافاوی سه‌خت كه بووه مایه‌ی ژێرئاوخستنی پانتاییه‌كی زۆر له هه‌ردوو پارێزگای سه‌لاحه‌دین و نه‌ینه‌وادا.\nلافاوه‌كه به‌هۆی بارانی به‌لێزمه‌وه روویدا كه گیانله‌ده‌ستدان و برینداریشی لێكه‌وته‌وه و له‌گه‌ڵ ئاواره‌كردنی ده‌یان هه‌زار كه‌س. لافاوه‌كه‌ش، كه بووه مایه‌ی تێكدانی چه‌ندان پرد و رێگه و گوند، به توندی هه‌ردوو پارێزگای سه‌لاحه‌دین و نه‌ینه‌وای گرته‌وه له‌گه‌ڵ هه‌بوونی زیانیش له باشوری وڵاتدا . به‌گوێره‌ی مه‌زه‌نده‌كانیش، ١٠ هه‌زار كه‌س له سه‌لاحه‌دین و ١٥ هه‌زار كه‌س له پارێزگای نه‌ینه‌وا پێویستیان به هاوكاری هه‌یه له‌گه‌ڵ هه‌زاران خێزانی ئاواره‌ی تری ناو چادرگه‌كان.\nله‌مباره‌وه خاتو مارتا رویداس، هه‌ماهه‌نگسازی مرۆیی بۆ عیراق، وتی "نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان وه‌ك هه‌موو جار لێره‌یه بۆ گه‌یاندنی یارمه‌تی بۆ حكومه‌تی عیراق كه به پێدانی هاوكاری بۆ هاوڵاتیانی به ئه‌ركی خۆی هه‌ڵده‌ستێت."\nخاتو روێداس ستایشی حكومه‌تی عیراقی كرد بۆ به‌ڕێوه‌بردنی هه‌وڵی به‌هاناوه‌چوونی كاره‌سات به یه‌كسه‌ر ئه‌نجامدانی هه‌وڵی به‌هاناوه‌چوون بۆ لافاوه‌كان به به‌گه‌ڕخستنی كارمه‌ندانی به‌رگری شارستانی. ئه‌و خاتونه باسی له كۆبونه‌وه‌ی به‌ڕێز عادیل عه‌بدولمه‌هدی، سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق، كرد له‌گه‌ڵ به‌شی به‌ڕێوه‌بردنی قه‌یرانه‌كان له ٢٣ی ئه‌م مانگه‌دا به مه‌به‌ستی هه‌ماهه‌نگیكردن بۆ به‌هاناوه‌چوونی چالاكیه‌كانی باری ته‌نگه‌تاویی وه‌زاره‌ته په‌یوه‌ندداره‌كان و كۆمه‌ڵه‌ی مانگی سوری عیراقی.\nوێڕای به‌ڵێندان بۆ درێژه‌دان به پشتگیرییه‌كانی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ ئه‌م باره نائاساییه، خاتو روێداس زیاتر وتی " ئێمه بارودۆخه‌كه هه‌ڵده‌سه‌نگێنین بۆ ئه‌وه‌ی بزانین كه چۆن زیاتر یارمه‌تی حكومه‌تی عیراق بده‌ین له به‌هاناوه‌چوونی بۆ ئه‌م لافاوه سه‌خته."\nهه‌رچه‌نده زیانه‌كان تا ئێستاش هه‌ر له قۆناغی مه‌زه‌نده‌كردندان به‌ڵام زانیارییه به‌راییه‌كانی ناوچه به‌ركه‌وته‌كان باس له وێرانبوونی خانوو و ئاژه‌ڵ و كه‌لوپه‌لی ناو ماڵ ده‌كه‌ن. به‌گوێره‌ی راپۆرتی هاوبه‌شكاره‌كانیش قه‌زای شه‌رگات له سه‌لاحه‌دین و گه‌یاره و چادرگه‌ی جیدده له پارێزگای نه‌ینه‌وا به‌ركه‌وته‌ی هه‌ره سه‌ختن.\nمه‌زه‌نده‌كردنی پێویستییه‌كانیش هه‌ر پێشتر له لایه‌ن به‌شه‌كانی میكانیزمی به‌هاناوه‌چوونی خێراوه ئه‌نجام دراوه. \nنوسینگه‌ی پارێزگاری سه‌لاحه‌دین ده‌ستی به دابه‌شكردنی خۆراك بۆ ١٠٠٠ ئاواره‌ی ناوخۆیی شه‌رگات كردووه و رێكخراوی دانیشتوانی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانیش به هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ هاوبه‌شكاره ناوخۆییه‌كانی ناوچه‌كه پلانی دابه‌شكردنی ٤٠٠ پاكه‌تی پاكڕاگرتنی ته‌ندروستی هه‌یه. له‌لایه‌كی تره‌وه، هاوبه‌شكارانی جیهانیش به هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی ته‌ندروستی و له‌رێگه‌ی نۆڕینگه‌ی گه‌ڕۆكه‌وه پلانی گه‌یاندنی هاوكاریی ته‌ندروستییان هه‌یه. ٢ هه‌زار پاكه‌تی خۆراك و به‌تانی و رایه‌خ و كه‌لوپه‌لی ناوماڵیش به هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ رێكخراوێكی ناحكومی خۆماڵی دابه‌ش ده‌كرێت.\nله پارێزگای نه‌ینه‌واش رێكخراوی نێوده‌وڵه‌تی كۆچ كه‌لوپه‌لی ناخۆراكی به‌سه‌ر ٢٣٥٠ خێزانی گه‌یاره و چادرگه‌ی جیدده دابه‌ش كرد كه به‌هۆی لافاوه‌وه سه‌ڵته‌خێزان ده‌رچووبوون. میكانیزمی به‌هاناوه‌چوونی خێراش ٢٠٠٠ پاكه‌تی یارمه‌تی بۆ ئاواره ناوخۆییه‌كان ده‌نێرێت له‌گه‌ڵ چه‌ند كه‌لوپه‌لێكی سه‌ره‌كی تری وه‌ك ئاوی خواردنه‌وه و خۆراك و پێداویستیی پاكڕاگرتنی ته‌ندروستی. رێكخراوی خۆراكی جیهانیش وتی كه هاوبه‌شكاره‌كانی به هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ "مێرسی هاندس" و به‌ڕێوه‌به‌رانی چادرگه‌كه به‌سه‌ركه‌توویی ٤٠٠٠ كه‌لوپه‌لیان به‌سه‌ر ناوچه به‌ركه‌وته‌كاندا دابه‌ش كردوووه.\nهه‌ماهه‌نگسازه مرۆییه‌كه باسی له‌وه‌ش كرد كه هه‌ر پێشتریش پلانی مه‌زه‌نده‌كردنی زیاتری پێویستیه‌كانی تر له‌لایه‌ن به‌شی "ئاو و ئاوه‌ڕۆ و پاكراگرتنی ته‌ندروستی"یه‌وه بۆ رۆژی ٢٥ی ئه‌م مانگه دانراوه. ئه‌و خاتونه تێبینی ئه‌وه‌شی كرد كه "فه‌ندی مرۆیی عیراق" توانی گوژمێك بۆ به‌هاناوه‌چوونی لافاو ته‌رخان بكات به مه‌رجێك ناوچه هه‌ره پێویسته‌كان باشتر ده‌ستنیشان بكرێن.\nبۆ زانیاریی زیاتر تكایه په‌یوه‌ندی بكه‌ن به جێگری به هیلاری ستۆفێر له به‌شی ئۆچای عیراق (به‌غدا) به ئیمێلی ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. یانیش به ژماره ته‌له‌فۆنی 009647827804622


داعش لەدیدی ژنە نووسەرێکی ئیتالییەوە | جینۆساید كورد\nداعش وەکو ڕووداوێکی ناخۆش کە جەستەی تەواوی ڕۆژهەڵاتی بریندارکرد و تەواوی جیهانیشی خستە ژێر ترسی چەتەگەری خۆیەوە، بۆتە جێگەی بایەخ و گرنگی زۆرێک لە نووسەران و چاودێرانی سیاسی و فکری جیهان. دیارە ئێمە وەکو قووربانییەکی دەستی چەتەکانی داعش کەم تا زۆر ئاگاداری چۆنێتی دروستبوون و گەشەسەندنی ئەم گرووپە چەتەگەریەین، لێ گرنگە ئاگاداری ئەو لێکۆڵینەوەو کتێبانەش بین کە چاودێرانی سیاسی بیانی یان وەکو جاران ناویان لێنابوون “ڕۆژهەڵاتناسەکان، موستەشرقین” لەبارەی داعشەوە نووسیویانە.\nلەماوەی پێشوودا کتێبێکم بەرچاو کەوت لە ژێر ناوی “الدولە الاسلامیە داعش و اعادە ترسیم حدود الشرق الاوسط” لە نووسینی ژنە نووسەری ئیتالی “لۆریتا نابولیونی”یە. منیش سەرەتا پێمخۆشبوو بزانم ئەو ژنە نووسەرە چۆن باسی داعش و کردەوەکانی کردووە، چونکە تاوەکو ئێستا هیچ کتێبێکی نووسەرێکی رۆژئاواییم لەبارەی داعشەوە بەرچاو نەکەوتبوو. لێ کاتێک دەستمکرد بە خوێندنەوەی کتێبەکە، هەر زوو زانیم کە نووسەر ئاو دەکاتە ئاشی شۆڤێنزیم و ناسیۆنالیزمی عەرەبیەوە، هەربۆیە کتێبەکەشی کراوەتە عەرەبی.\nدیارە ئەم ژنە پێشتر چەند کتێبیکی لەبارەی رۆژهەڵاتەوە نووسیوەو تاڕادەیەکی باشیش ئاگاداری ڕەوشی ناوچەکەیە. نابۆلیونی لە ساڵی 1955 لە رۆما لەدایک بووەو سەرەتای تەمەنی ژیانی گەنجێکی چەپ بووەو لەگەڵ بزواتە ڤێمینیستەکان بەشداربووەو دواتر دەچێتە ئەمریکاو بەریتانیا ئابووری و فەلسەفە دەخوێنێت. ماوەیەکی زۆریشە خۆی بە ڕۆژهەڵات و گرووپە تیرۆریستیەکانی ناوچەکەوە خەریککردوەو چەندین کتێبی هەیە لەوانە: (ملف بغداد)، لە ساڵی 2005 دا نووسراوەو باسی داگیرکردنی عیراق لەلایەن ئەمریکاوە دەکات لە ساڵی 2003. دووەم کتێبی بەناوی (الزرقاوی و الجیل الجدید). ساڵی 2008 نووسیوەیەتی. (الاقتصاد المارق). 2008. (الارهاب و الاقتصاد). 2010. ئەمە جگە لە چەندین کتێبی تریش. ئەمەی بەردەستیشمان دوایین بەرهەمیەتی، کەلەبارەی داعشەوە نووسیویەتی. لێرەدا بە کورتی کەمێک باسی ئەم کتێبە دەکەین.\nدیارە لەکاتی خوێندنەوەی کتێبەکەدا بۆت دەردەکەوێت کە بە شێوازێکی ڕیپۆرتاژی رۆژنامەوانی نووسراوەو کەمتر نووسەر خۆی خەرکیکردووە بە بابەتی فکری و مێژووییەوە، جگە لەوەش نووسەر پشتی بە شێوازی “مەیدانی” بەستووە، چونکە خۆی بەناوی خوازرەوەو توانیوویەتی بچێتە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی داعش. لەکاتی خوێندنەوەی کتێبەکەشدا هەندێکجار هەست دەکەیت، کە نووسەر پشتی بە هەندێک دەزگای هەواڵگری بەستووەو خۆشی تاڕادەیەک بەوجۆرە کاریکردووە.\nبۆچی داعش دروستبوو\nنووسەر بەم پرسەوە خۆی خەریکردووەو لەکۆتاییشدا کۆمەڵێک دەرئەنجامی دەستکەوتووە، کەم تا زۆر دەتوانین بڵێین ئامانجەکەی پێکاوە. نووسەر پێی وایە داعش لەبەر ئەم هۆیانەی خوارەوە دروستبووە:\n1.نوشستی دەوڵەت لە تەواوی ناوچەکانی عەرەبی.\n2.بوونی نوخبەیەکی گەندەڵ و دیکتاتۆر لەسەر حوکم.\n3.نوشستی بەهاری عەرەبی و زاڵبوونی دۆخی پشێویی و دروستبوونی گروپی تیرۆریستی ئیسلامی له ناوچه‌که.\n4.بوونی دەسەڵاتداری مەزهەبی لە عیراق وسوریا، وایکردووە کە عەرەبی سوونە هەست بە زوڵم و زۆرداری شیعە و عەلەوی بکەن.\n5.نوشستی گەلانی ناوچەکە بۆ دامەزراندنی سیستەمێکی دیموکرات و ئازادی.\n6.جیهانگیری بۆ رۆژهەڵاتی ناڤین وئەفریکا، نەگبەتی و هەژاری هێناوه، بە پێچەوانەی چینەوە کە جیهانگیری بووە مایەی خۆشگووزەرانی و پێشکەوتن بۆی.\nبۆچی داعش سەرکەوتنی بەدەستهێنا\nدیارە نووسەر زۆر خۆی بەم خاڵەوە خەریککردووەو هەوڵیداوە وەڵامی ئەوە بداتەوە کە بۆچی داعش توانی سەرکەوتن بەدەستبهێنێت، ئەویش خۆی لەم چەند خاڵەی خوارەوە دەبینێتەوە:\n1.بوونی جیهانێکی فرە جەمسەر، کەچیتر ئەمریکا تێیدا خاوەنی تاکە دەسەڵات نییە و ئێستا روسیا و چین و ئەوروپا ڕۆڵی گرنگ لە جیهاندا دەگێڕن.\n2.باشبەکارهێنانی تەکنەلۆژیای نوێ لەلایەن داعشەوە بەتایبەتی فەیسبووک، ئینتەرنێت و تیڤی.\n3.باش بەکارهێنانی توندوتیژی و کردنی بەرەگەزێکی گرنگی سیاسەتیان.\n4.هەوڵدانێکی پراگماتیکی بۆ دروستکردنی دەوڵەت و نەتەوە.\n5.باش خوێندنەوەی عەقڵیەتی موسڵمانە کۆچبەرەکانی ئەوروپا و ئەمریکاو بەکارهێنانیان بۆ ئامانجەکانی داعش.\n6.دامەزراندنی سیستەمێکی کۆمەڵایەتی و یەکسانی و عەدالەت لەو ناوچانانەی کە لە ژێر دەسەڵاتیاندان.\nنه‌خشه کۆنه‌کانی ڕۆژهه‌ڵات\nله‌لایه‌کی تره‌وه نووسه‌ر خۆی به خاڵێکی گرنگی تره‌وه خه‌ریککردووه ئه‌ویش مه‌سه‌له‌ی گۆڕینی نه‌خشه‌ی ناوچه‌که و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی “ڕێککه‌وتنی سایکس – بیکۆ”یه. نووسه‌ر پێیوایه داعش تاکه ڕێکخراوه که توانی نه‌خشه کۆنه‌کانی ناوچه‌که هه‌ڵبوه‌شێنێته‌وه‌و سه‌رله‌نوێ نه‌خشه‌یه‌کی سیاسی نوێ پێشکه‌شی ناوچه‌که بکات، که پێشتر ئه‌و نه‌خشانه له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانی کۆلۆنیالیستی ئینگلیزی و فه‌ره‌نسی کێشراوه‌و گوزارشت له به‌رژه‌وه‌ندی ئێتنی و مه‌زهه‌بی ناوچه‌که ناکات.\nنێوان بن لادن و زەرقاوی\nنووسەر باس لە جیاوازی دیدو بۆچینی بن لادن و زەرقاوی دەکات و دەڵێت: بن لادن و قاعیدە دەیانویست لەدژی ئەمریکا جەنگ بکەن و بەتاکە ئامانجی خۆیانیان دادەنا. جگە لەوەش ئەوان زیاتر خۆیان بەئەمریکا و رۆژئاواوە خەریککردبووە، نەیاندەویست ناوچەیەک داگیربکەن و حکومی بکەن. بەڵام زەرقاوی باوەڕی بەو دوژمنە وەهمییە نەبووەو بگرە ئەو ویستوویەتی سەرەتا دژی دوژمنەکانی ناوچەکە بجەنگێت کە خۆیان لە دەوڵەتانی ناوچەکە دەبینێتەوە، جگە لەوەش باوەڕی وابووە پێویستە سەرەتا ناوچەکانی رۆژهەڵاتی ناڤین رزگاربکرێت و حکومی ئیسلامی تێدا بچەسپێت. لەلایەکی تریشەوە زەرقاوی جەنگی لەدژی شیعە و تایەفەکانی تری ئیسلام هەڵگیرساند و تەکفیری کردن، گەرچی بن لادن و دواتریش زەواهیری دژی ئەمە بوون، ئەوان پێیان وابووە پێویستە لەگەڵ شیعەکان دژی ئەمریکا بجەنگێن، بەڵام زەرقاوی دژی شیعە بووە.\nجیاوازی نێوان زەرقاوی و بەغدادی\nلە لایەکی تریشەوە نووسەر دێتە سەر باسی جیاوازی شێواز و کارکردنی زەرقاوی و ئەبو بەکر بەغدادی، هەرچەندە هەردووکیان سەر بەیەک ڕێکخراوی تیرۆریستی بوون. بەغدادی زیاتر باوەڕی بەکاری ڕێکخستن و چەکداری هەبووە بەهیچ شێوەیەک خۆی دەرنەخستووە، بەپێچەوانەی زەرقاوییەوە کەهەر زوو وێنەکەی بەر دەستی ئەمریکیەکان کەوت. لەلایەکی تریشەوە بەغدادی لەڕووی ئەکادیمیەوە شەریعەتی ئیسلامی خوێندوەو پاشخانێکی ئایینی زۆری هەبووە. جگە لەوەش بەغدادی لە زەرقاوی توندڕەوتر و خوێناوی تر بووە. لەلایەکی تریشەوە لەسەردەمی بەغدادیدا بەتەواوەتی داعش لە قاعیدە جیادەبێتەوە، بگرە بەغدادی جەنگی لەدژی هەموو گرووپ و لایەنە ئیسلامییەکانی تر هەڵگیرساند. دواتر نووسه‌ر ده‌ڵێت: بەغدادی کەسێکی پراگماتی بووە و زیاتر هەوڵیداوە سوود لە هەلوومەرجی ناخۆشی عیراق وسوریا وەربگرێت، هه‌روه‌ها توانیویه‌تی بە شێوەیەکی پراگماتیکی پەیوەندی لەگەڵ سەرۆک عەشیرەتەکان ببەستێت و ئەو پەیوەندییە پراگماتییەی بەغدایش وایکرد کە لەماوەیەکی ئێجگار کورتدا شاری موسڵ و رومادی و بەشێکی زۆری سوریا بکەوێتە چنگی داعشەوە.\nپاکانەکردن بۆ داعش\nدیارە ئەوەی جێگەی سەرنجە نووسەر هەوڵیداوە لەچەند ڕوویکەوە پاکانە بۆ کاروکردەوەکانی داعش بکات، بەبیناوی ئەوەی کە عەرەبی سوونە زوڵمیان لێکراوە لەلایەن مالیکیەوەو ئەمەش وەکو کاردانەوەیەکی سوونەکان بووە لەدژی شیعە، ئەمەش دیدی زۆربەی ناسیۆنالیستە عەرەبە سوونەکانە.\nئایا داعش تونڕەوترین\nگرووپی تیرۆریستی جیهانە\nنووسەر پێی وایە ئەوەی داعش کردوویەتی لەمێژوودا شتێکی ئاسایی بووە، بۆ نموونە دەڵێت: (هەموو جیهان دەڵێت داعش توندڕەوترین گرووپی جیهانە و لەمێژوودا شتی وانەبووە، بەڵام ئەمە ڕاست نییە، چونکە لە کاتی جەنگی بەلکاندا، سربەکان بە کەلە سەری نەیارانیان یاری دوو گۆڵیان کردووە، جگە لەوەش قاعیدە ڕۆژنامەنووسێکی ئەمریکی سەربڕی، واتە داعش سەربڕین و کوشتن و سوتاندنی دانەهێناوە، ئەمە لەمێژوودا بوونی هەبووە. یان ڕێکخراوە زاینۆنیستەکان لەسەرەتای دروستبونی ئیسرائیلەوە، لە فەلەستین هەمان توندڕەوی داعشیان کردوو) ئەم قسانەی نوسەر زیاتر وەکو پاکانەیەکە بۆ داعش، چونکە تاوانەکانی داعش لە مێژووی هیچ گرووپ و لایەنێکدا نەبووە.\nئایا داعش دەوڵەمەندترین\nڕێکخراوی تیرۆریستی جیهان بووە\nنووسەر بەم پرسیارەوە خۆی خەریکردووەو دژی ئەم بۆچوونە دەوستێتەوە و دەڵێت: هەموو جیهان دەڵێت: داعش دەوڵەمەنترین گروپی تیرۆریستی جیهانە، بەڵام ئەمە ڕاست نییە، چونکە ڕێکخراوی فەتحی فەلەستینی خاوەنی 16 ملیارد دۆلار بووە.\nشوبهاندنی داعش بە ئیسرائیل و شۆرشی ئیسلامی ئێران\nنووسەر هاتووە داعش بە ئیسرائیل و کۆماری ئیسلامی ئێران دەشوبهێنێت و دەڵێت: ئیسرائیل لەسەر فکرێکی ئایینی توندڕەو دامەزراوە، کە پێیان وایە لەسەر پارچەیەک زەوی بنەمای دەوڵەتێکی ئایینی جولەکە دابمەزرێنێت، بۆ ئەم مەبەستەش ئاساییە کە پشتیان بە توندوتیژی بەستووە. دواتریش دێته سه‌ر ئێران و دەڵێت: لەسەرەتای دروستبوونی شۆرشی ئیسلامی لە ئێران، ئیسلامییەکانی ئەو وڵاتە باوەڕیان وابووە کە دەوڵەتێکی ئایینی دابمەزرێنن و پشتیان بە توندوتیژی بەستووەو دژی گرووپەکانی تر کاری توندوتیژیان کردووە. داعشیش بەهامنشێوە باوەڕی وایە کە پێویستە لەسەر پارچەیەک زەوی دەوڵەت لەسەر بنەمایەکی فکری ئایینی توندڕەو دابەمەزرێنێت. ئەمەش خۆی لەخۆیدا هەڵەیەکی گەورەیە، چونکە ئیسرائیل و کۆماری ئیسلامی ئێران، لەگەڵ داعشدا تەواو جیاوازن، من پێم وایە هۆکاری سەرەکی وەرگێرانی ئەم کتێبەش بۆ عەرەبی تەنها بۆ ئەم دوو خاڵە دەگەڕێتەوە چونکە نووسەر لەچەندین شوێندا داعش بە ئیسرائیل وبزووتنەوەی زایۆنیزم و شۆرشی ئیسلامی دەشوبهێنێت.\nکورد و داعش\nنووسەر لەچەند شوێنێکدا باسی کورد دەکات ودەڵێت: “ئەمریکا پێشمەرگە و پەکەکەی پڕ چەککردووە لەجەنگی دژ بە داعش، لەکاتێکدا پەکەکە بە ڕێکخراوێکی تیرۆریستی لە ئوروپا و ئەمریکا دادەنرێت.” ئەمەش هەڵەیەکی تری نووسەرە چونکە ئەمریکا هیچ کاتێک پەکەکەی پر چەک نەکردووە، جگە لەوەش نووسەر لەچەند شوێنێکدا مافی ڕەوای کورد بۆ دروستبوونی دەوڵەت، وەکو سیاسەتێکی نادروست وەسف دەکات.\nلەگەڵ داعشدا دانووسان دەکات\nلە کۆتاییدا نووسەر دەگاتە دەرئەنجامێکی ترسناک و دەڵێت: ئایا بۆچی نابێت رۆژئاوا لەگەڵ داعشدا دانوسان بکات؟ نووسەر دەڵێت: ڕاستە لە سەرەتادا داعش پشتی بە توندوتیژی بەست، بەڵام لەدواییدا دەتوانێت خۆی لەگەڵ سیاسەتی جیهاندا بگونجێنێت، دیسانەوە ئیسرائیل و کۆماری ئیسلامی بەنموونە دەهێنێتەوەو دەڵێت: سەرەتا هەردوو دەوڵەت پشتیان بە توندوتیژی بەست بەڵام دواتر خۆیان لەگەڵ جیهاندا گونجاند، داعشیش دەتوانێت هەمان شت بکات. ئەمەش پاکانەیەکی ترە کە نووسەر بۆ داعشی دەکات و دەیەوێت ئەو هەموو تاوانە گەورانەی داعش بە شتێکی ئاسایی وەسف بکات و داواش دەکات کە رۆژائاوا لەگەڵیدا گفتووگۆ ودانووستان بکەن، چونکە داعش لەبێ ئەزموونیەوە شتی وا دەکات.\nبە دڵنییایەوە من کاتێک ئەم کتێبەم خوێندەوە بەلامەوە زۆر سەیربوو کە ژنێک بێت بە چاوێکی سۆزەوە سەیری تاوانەکانی داعش بکات و بە شتێکی ئاسایی سەیری بکات، لێ گرنگە ئێمەی کورد بەئاگاییەوە سەیری تێڕوانییە جیاوازەکان بکەین و بزانین جیهانبینی ڕۆژئاوا بۆ کێشەکانی ڕۆژهەڵات چۆنە، هەندێکیان لە بێئاگاییەوە سەریهەڵگرتووەو هەندێکی ترشیان لە ئاگاییەوە سەیری ناوچەکە دەکات و بە بەرژەوەندی خۆی ڕووداو کێشەکانی ناوچەکە بەکاردەهێنێت. به‌دڵنیاییه‌وه ئه‌م کتێبه قسه‌ی زۆر هه‌ڵده‌گرێت، به‌ڵام ته‌نها به‌م چه‌ند په‌یڤه ویتسم تیشکێک بخه‌مه سه‌ر دید وتێڕوانینی نووسه‌رێک بۆ داعش، که ته‌واو جیاوازه له‌گه‌ڵ ئێمه و خه‌ڵکی تر.\nلوریتا نابولیونی: الدولە الاسلامیە داعش و اعادە ترسیم حدود الشرق الاوسط. ترجمە ساهر کروم. الطبعە لالاولی. دار الوراق. بغداد.2015\nPUKmedia ئا/ ئه‌رده‌ڵان عه‌بدوڵڵا


پێشکەوتنی ١٠١وڵات لە چارەسەرکردنی هەڵاواردنی ڕەگەزی، ئێران لە پلەی ١٤٩ لە نێوان ١٥٣وڵاتدایە\nپێشکەوتنی ١٠١وڵات لە چارەسەرکردنی هەڵاواردنی ڕەگەزی، ئێران لە پلەی ١٤٩ لە نێوان ١٥٣وڵاتدایە\nکۆمەڵگای جیهانی ئابووری لە نوێترین ڕاپۆڕتی خۆیدا سەبارەت بە هەڵاواردنی ڕەگەزی لە جیهان دا دەڵێت کە لە نێوان ١٥٣ وڵات، ١٠١ وڵات بەرامبەر بە تاوتوێکانی ماوەی پێشووتر پێشکەوتنیان هەبووە کە وڵاتی ئێران لەو وڵاتە پێشکەوتووانەدا نییە.\nبە پێی ئەم ڕاپۆڕتە، ئێران لە ڕەدەبەندی نوێی هەڵاواردنی ڕەگەزی ٦ پلە و ولاتی عێراق ٥پلە دابەزیوە.\nلەم ڕاپۆڕتە دا هاتووە کە بە پێچەوانەی " پێشکەوتنی زیاتر بەرامبەر بە ماوەی پێشوو"، هەڵاواردنی ڕەگەزی ٤/٣١ لەسەدی لە جیهان دا دەبیندرێت و هەروەها " زۆر بوونی پۆسێتیڤ لە ئاستی مامناوەندی جیهانی دا بە هۆی پێشکەوتنی چەند وڵات بەرەو هاوسەنگی ڕەگەزییە.\nهەروەها لە نێوان ١٥٣ وڵات کە ئەمسال و ساڵی پێشوو تاواتوێ کراون، ١١٠وڵات ئاستی خۆیان بەرز کردووتەوە بەڵام ئێران بە ٦ پلە دابەزین لە ڕێژەی ١٤٩دا وەستاوەتەوە.\nهەروەها بە پێی ئەم ڕاپۆڕتە، خاڵی هاوبەشی پێنج وڵاتی یەکەم، "زۆربوونی بێ وێنەی بەشداری ژنان لە دامەزراوە سیاسییەکاندا" بووە و هەروەها وڵاتانیک وەکوو مالی، نیجێریە، سەیرولئون و ئەندوونێزی لانیکەم پێنج لەسەد بە ڕیژەی خۆیان لە بواری "بەشداری و هەلی ئابووری" زیادیان کردووە.\nئەم ڕاپۆڕتە دەنووسێت: " بە خێرایی ئێستا، هەلاواردنە ڕەگەزییەکان تا ٥٤ساڵی دیکە لە ڕۆژئاوای ئۆرووپا، ٥٩ساڵ لە ئەمریکای لاتین و کارائیب، ٧١ساڵی دیکە لە باشووری ئاسیا، ٩٥ساڵی دیکە لە ئەفریقای ڕەش، ١٠٧ساڵ لە ڕۆژهەڵاتی ئۆرووپا و ئاسیای مامناوەند، ١٤٠ساڵ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئافریقا، ١٥١ساڵی دیکە لە باکووری ئەمریکا و ١٦٣ ساڵ لە ڕۆژهەڵاتی ئاسیا و ئۆقیانوسیە دەمێنێتەوە.\nژنان لە ئێران لە سەرەتای هاتنە سەرکاری ڕژیمی کۆماری ئیسلامی تا ئێستا بە شێوەی جۆراوجۆر لە ژێر گوشاردان و دەچەوسێنەوە و یاسا سەقەتەکانی ڕژیمی کۆماری ئیسلامی ئێران بە تەواوەتی ڕێگا خۆشکەرە بۆ ئەم بارودۆخە نالەبار فەلاکەت بارە.\nئامارە بڵاو کراوەکان سەبارەت بە ئێران دەرخەری ئەو ڕاستیییەیە کە لە سەدەی ٢١دا كولتووری چەقبەستوو دەسەڵات و سیستەم و یاسای كۆنەپەرەست و پیاوسالارانە، هێشتاكەی ژنان دەچەوسێنێەوە وگیرۆدەی هەڵاواردنی ڕەگەزین و بەرەوڕووی ئازار و ئەشكەنجە و توندوتیژی دەبنەوە لە هەندێک حاڵەتدا ژنان بۆ ئەوەی ناتوانن تەحموڵی ئەو بارودۆخە بکەن لە ڕووی ناچارییەوە پەنا بۆ خۆکوژی دەبەن.


Kurdipedia - کوردۆساید - چاک\n☂ کوردۆساید - چاک | Kategori: Parti ve Organizasyonlar | Başlık dili: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n🖇 Bağlantılı öğeleri: 265\n78. 👁 رەفعەت عەبدوڵڵا - رەفعەت هەڵەبجەیی\n81. 👁 سوارە فەتاح جاف\n82. 👁 سەعید عەدنان جەباری\n83. 👁 سەعید محێدین ئەحمەد زەنگنە\n84. 👁 سەلیم موهەنەد رەسوڵ ئاغا\n85. 👁 سەید رەزا سەید تەها (سەید مانگا)\n89. 👁 شێخ جەعفەر بەرزنجی\n90. 👁 شێخ جەلال ساڵەیی\n91. 👁 شێخ روناک\n92. 👁 شێخ سوعاد تاڵەبانی\n93. 👁 شێخ مەجید بایز حەسەن\n94. 👁 شەریف حەمە شەریف (شەفەی خاتون)\n95. 👁 شەریف محەمەد کرداوی\n96. 👁 شەریف مەحمود مەعروف\n98. 👁 عوسمان عەبدولڕەحمان فەتحوڵڵا\n99. 👁 عومەر ئەحمەد عەلی\n100. 👁 عومەر بابەکر سەلیم\n101. 👁 عەباس حاجی ئاغا\n➕ Bu başlık Hawrê Baxewan tarafından Dec 17 2008 10:49PM tarihinde kaydedildi\n✍ Bu başlık en son Naliya Ibrahim tarafından May 21 2018 1:48PM tarihinde Düzenlendi\n📷 Resim tipi 1.0.1 32 KB Oct 28 2009 12:00AM Hawrê Baxewan


دەلیل جەمال - 25-05-2018 - 98044 جار خوێندراوەتەوە\nلەماوەی ڕابردوو زۆرترین قسە لەسەر ساختەکاری لەپرۆسەی هەڵبژاردنی نوێنەرانی عێراق کرا،بەجۆرێک لای هەموان بەوەی ساختەکاری بەرانبەر کراوەو ئەوانەش ساختەکارییان کردووە،ڕوون وئاشکرایە بەڵێ دەستکاری دەرئەنجامی هەڵبژاردنکرا بەمەسڵەحەتی هێزە دەسەڵاتدارەکانی هەرێم.\nدواجار بەهەوڵ و بوونی بەڵگەی بەهێز و دیار ئێستا بەتەواوەتی شەقامی عێراقی و کوردستانیش هەروەها وڵاتانی نێودەوڵەتی بەتەواوەتی دەزانن کەساختەکاری زۆر کراوە.\nبەڵام ئەوەی ئێستا بەشێکی دیارو ڕوونە لەم ساختەکارییە بەبەرنامەیە خودی کۆمسیۆن خۆیەتی و لایەنی سەرکییەو ئاگادارە، هەربۆیە لەئێستادا کۆمسیۆن خۆی لە ڕاستییەکان دەشارێتەوە.\nبەتایبەت کۆمسیۆنی سلێمانی کە تەواوی ساختەکارییەکە دەزانێت و لایەنێکی سەرەکییە،ئێستا بەبیانوی جۆراو جۆر نایەوێت ئەو دەرئەنجامە ڕاستییەی کەلایەتی بیداتە لایەنە سیاسییەکان. بەمەش هەوڵی کات کوشتن و بەلارێدابردنی زانیارییەکان دەدات.\nبۆیە پێویستە لایەنە دەنگدزراوەکان ئاگاداری ئەوەبن هەوڵێک هەیە لەم چەند ڕۆژەدا دەستکاری دووبارە ئەو دەرئەنجامانە بکەن کەلەبەغدادەوە نێردراوەو تەواوی ڕاستییەکانی تێدایەو ،بۆئەوەی ئەم ڕاستییانە بشارنەوە دەسەڵات هەوڵدەدات لەهەولێروسلێمانی ودهۆک،لەڕێگەئ کۆمسیۆنەوە، دوبارە دەستکاری دەرئەنجامەکان بکەن\nئێستا دەسەلات تۆپەکەی خستۆتە ساحەی کۆمسیۆنەوە، کۆمسیۆنیش دواجار کادری یەکێتی وپارتییە کە بەرپرسیارییەتیان لەئەستۆیە.\nلەئێستادا پێویستە لایەنە دەنگ دزراوەکان بەهەر ڕیگەیەک بێت،ئەو داتاو زانیارییانە لە بەغدادەوە وەرگرنەوە. چونکە کۆمسیۆنی عێراق لەهەرێم جێی متمانەو دڵنییایی نیەو بەتەواوەتی ڕاستییەکان دەشارێتەوە.\nئەوان بەشێکن لەم ساختەکارییەو ئاگادارن و ئێستاش لەڕێگەی ئەوانەوە هەوڵی دەستکاری دوبارە دەرئەنجامەکان بکەن و بەهەمان شێوەی پێشوو دەیدەنەوە دەست لایەنەکان\nباشترین رێگە دروستکردنی پەیوەندی ڕاستەوخۆیە لەبەغدا بۆئەوەی تەواوی ڕاستی دەرئەنجامەکان بگەنەوە دەست دەنگدەر.\nناکرێت لایەنە دەنگ دزراوەکان چاوەڕێی ئەم کۆمسیۆنەی هەرێم بن بێدەنگی و کات کوشتن لەمەسڵەحەتیان نییەو ،بگرە ئێستا هەولی گۆڕانکاری لەو دەرئەنجامەئەدرێت کە کۆمسیۆنی عێراق بۆ بەشەکانی خۆی لەهەرێم دەینێرێت،... دەبێت بەزوترین کات ئەو زانیارییانە وەربگیرێنەوە ،پێموایە کات بڕوات دوبارە دەرئەنجامەکان دەگۆڕدرێن..لەمەسڵەحەتی هێزەکانی دەسەڵات......


دیستانس لە دوژمنە نادیارەكە -4- … ئازاد حەمە – Dengekan\nbyAzad Hama\tApril 20, 2020\tGeneral, Opinion, Slider\nلە دیستانسی ئەندازەییەوە بۆ دیستانسی كۆمەڵایەتی :\nبەواتایەكی بەرینتر، مۆدێلی بیركاری شانبەشانی فیزیك لەم تەنگەژەی پەتای كۆرۆنایە هاتەناوەوە. لە فیزیكدا دوو جۆر چەندێتیی هەیە. “چەندێتیی پێوانەیی (كات، بارستایی، درێژایی) و چەندێتیی ئاراستەدار (هێز و تاودان)”. ئێمە ئێستا لەناو چەندێتیی پێوانەییداین. یەكەی پێوانە بۆ دورخستنەوەمان لەیەكتر دەكەوێتە كار. مەتر ئامرازی پێوانەكردنەكەیە. ئەمە مۆدێلی نەهێشتنی سۆز و هەستە بۆ یەكتر، نەمانی ماچ و باوەش و تەوقەیە، كۆتایهاتنی بەریەككەوتنی جەستەییە. وەكیتر، كۆرۆنا شێوازێكی تازەی لە چاودێری و قەدەغە و رێگری و بگرە رێكاری توندی ئاسایشیش دروستكرد كە دەمێكە حكومەتەكان خەونی پێوەدەبینن.\nمەبەست، كۆرۆناڤایرۆس وشەی دووریی (دیستانس) لە كردارە ژمارییەكەی خۆی خست و لەبری ئەوەی لەنێوان شتەكاندا هەبن كەوتنە نێوان مرۆڤەكانەوە. دووریی لە دووری ئەندازەییەوە بەرەو دووری كۆمەڵایەتی ملینا. پێشتر بیركاری باسی لە “دووریی لە بۆشایی دوو رەهەند (Dimension)ی یان سێ رەهەندی” دەكرد كەچی ئێستا دووریی كەوتۆتە دۆزێكی رەهەندی كۆمەلایەتییانەوە. دووریی لە رەهەندی ماتماتیكییەوە بەرەو رەهەندی سۆسیۆلۆژییانە هەنگاو دەنێت. ماتماتیك دەیویست پێمانبڵێت “دووریی نێوان خاڵ و راستەهێل خۆی بریتییە لە كەمترین دووری نێوان خاڵەكە و هەر خاڵێكی سەر راستەهێڵەكە” كەچی ئێستا سۆسیۆلۆژیای دووریی لەژێر زەبری كۆمەڵایەتی پەتای كۆرۆنا پێمان دەڵێت دووریی خۆپارێزیی و ئەوی تر پارێزیشە. دووریی لێرە دروستكردنی مەودایە بۆ زەقكردنەوەی بۆشاییەك كە رەهەندەكەی سیاسەتی تەندروستی دیاریدەكات. پەتای كۆرۆناڤایرۆس سود لە نەمانی دووریی وەردەگرێت بۆ ئیشكردن، بڵاوبوونەوە و تەشەنەسەندنی خۆی، سیاسەتی تەندروستیش بەچاندنی دووریی، كە دیواری هەڵچنراوی نێوان جەستەكانە، كار لەسەر سنوردانان بۆ پەتاكە دادەنێت، بەڵام پەتای كۆرۆناڤایرۆس دوورییەكانی، نێوانەكانی، جارێ لەسەر زەوی هێشتوەتەوە و نەیگەیاندۆتە ئاسمان. لەسەر زەوی بەینەكان پێویستە لەنێوان مرۆڤەكان بپێورێن، كە پێشتر لەنێوان شتەكاندا دیاری دەكران. سیاسەتی تەندروستی و پزیشكی كە گوێ لە سەنتەرەكانی ڤایرۆسناسی و مایكرۆبایۆلۆجی دەگرێت بریار لەسەر دووریی نێوانەكان دەدات. هەنووكە نێوانی مرۆڤەكان ترسناكترە لەنێوانی مرۆڤ – ئاژەڵ یان مرۆڤ – شتەكان (ئۆتۆمبیل، تەنەكە).\nكەوابێت لێرە دەپرسین:دیستانسی جەستەیی (فیزیكی) یان دیستانسی كۆمەڵایەتی(Social Distancing) بكەوێتە نێوان كەسەكانەوە؟بەشێك لە راوێژكارانی رێكخراوی تەندروستی جیهانی پێیان باشترە بوترێت دیستانسی جەستەیی تا دیستانسی كۆمەڵایەتیی،ئەمەش بۆ ئەوەی مرۆڤەكان هەست بە بوونی خۆیان، بوونی كۆمەڵایەتیان، بكەن. دیستانسی كۆمەڵایەتی دابڕان و لێكجودابوون لە ئاگایی كەسەكان دروستدەكات و كاردانەوەی دەروونیشیان لەسەر دادەنێت. هەرچی لە دیستانسی جەستەییدایە جەستە لەوێ نابێت و لە “ئەوی تر”یش دوور دەبێت و دەكرێت بوونی كۆمەڵایەتی خۆشی بپارێزێت. وەك خوێندن و كاركردن لەماڵەوە،لە دوورەوە. واتە لە دیستانسی جەستەییدا لە پەیوەندیداین بە دابڕاوی. ئەمە داهێنانی پاندێمی كۆڤید -19 یە.ئەم پاندێمیە دەخوازێت دووربەدوور لەتەكیەكدا بین. نێوان یەكماندەخات نەك پێوەكەوەبوون.\nحەیف ئەو دەمەی بۆشایی دەكەوێتە نێوانمانەوە ئیدی ئێمە لێك دادەبردێین. لێكدابران تەنیا كۆمەڵایەتی نییە، بەڵكو جەستەیشە. بۆشایی لێكماندەكاتەوە و نێوان دەخاتە بەینمانەوە. بەینمان تێدەكەوێت و پەیوەندی لێكدەترازێت. لە فیزیادا هەروەك بیركاریش هەموو دوورییەك ئاراستەی خۆی هەیە. كە باس لە بۆشایی دەكەین جێیەك ئامادەیە. شوێنێك كە خۆی لە بەرفرییدا دەبینێتەوە. واتە رەهەند (Dimension) بوونی هەیە و خودی رەهەندیش لە فرە رەهەندیدایە. كۆرۆناڤایرۆس دەخوازێت شوێن دیاری بكات، جێ دەستنیشان بكات و لە بێ سنورییەوە بیبات بەرەو سنورداریی. رەهەندی بۆشایی لەسەر دەستی فیزیاناسان لە “سێ رەهەندییەوە (بەرزی، درێژی، پانی) بەرەو چوار رەهەندی” دەچێت. “جێی (شوێن) كە سێ رەهەندییە لەگەڵ كات كە یەك رەهەندییە پێكەوە چوار رەهەندییەك پێكدێنن” كە ئەوەش جێكات Spacetime دروستدەكات.\nئەڵبەتە بۆچوونی فەیلەسوفان و بیركاران و فیزیاناسان بۆ بۆشایی لە زۆر لاوە یەكناگرنەوە بەتایبەت لەو شوێنەی كە فەلسەفە دەیەوێت بزانێت بۆشایی بوونە یان نەبوونە، لێ فەلسەفە لەوە حاڵییە كە بۆشایی دەكەوێتە نێوان شتەكانەوە. ئەو دەمەش ئەمە روودەدات بۆشایی تەنیا نییە و لە پەیوەندیدایە. ئێستا كۆرۆناڤایرۆس ئەو پەیوەندییە دەخوازێت بقرتێنێت. ئەم گفتوگۆیە كە دەچێتە خانەی فەلسەفەی كاتەوە دوو زانای سەدەی 17 ، نیوتن و لایبنتز Leibniz، رۆلیان لە بەرەو پێشەوەبردنی ئاقاری گفتوگۆكان، لەمەر كات و بۆشایی، دیووە. بۆ نیوتن جیاوازی لە نێوان ” جووڵەی سرەوت و جووڵەی نەسرەوت” دا نییە. ” لەو شوێنەی سرەوت نەسرەوتە بۆشایی هەر دەمێنێتەوە”. هەرچی بەپێی لایبنتزە “بۆشایی پەیوەندی نێوان تەنەكانە”. بەم شێوەیە ناجۆری و ناهاوشێوەییەك لە بینینی ئەم دوو زانایەدا هەیە. نیوتن “بۆشایی یەكساندەكات بەو پەیوەندییەی لەنێوان شتە مادییەكاندا “هەیە. ئەمە بۆ لایبنتز وەك خۆی هەرسنابێت، چونكە لایبنتز وایدەبینێت كە “بۆشایی ئەو كاتە هەیە كە تەنەكان جێگا داگیردەكەن و دەبێت لەتەنیشت یەكیشەوە بن ئەگەرنا بۆشایی بوونی نییە”. بۆشایی لای نیوتن “جێگایەكی رەهای هەیە و بوونی پێویست ناكات بە شتێك پربكرێتەوە”. بەم شێوەیە بێت ئێستا ئێمە زۆرتر لەناو بیردۆزەكانی لایبنتز دەژین تا نیوتن.\nكەواتە، لەبەر رۆشنایی ناسنامەی بایۆلۆجی پاندێمی كۆڤید – 19ناسنامەی رەوشتی و ناسنامەی تەندروستی خۆمان دادەرێژینەوە و لە جەنگی پزیشكی و تەندروستییەوە بەرەو جەنگی فیزیایی و ئەندازەیی ملدەنێین. ئەم جەنگە بۆ خۆڕاهێنانی تاكیشە لەسەر لە ماڵەوەبوون بە پاساوی پاراستنی تەندروستی، تەندروستی جەستەكرا بە خەمی هەمووان. هەموان بووینە كۆیلەی جەستە و جەستەش نایەوێت ئەوە ببینیت كە نابینرێت یان جارێ نەبینراوە.\nدوژمنی نادیار/ بینینی نەبینراو\nگۆی زەوی دوژمنێكی هاوبەشی بۆ دروستبوو كە هەموو پێكەوە لەسەر ناونانی بە پاندێمی كۆڤید – 19 رێككەوتین، هەر هەمووش كەوتینە جەنگەوە لەگەڵ ئەم دوژمنە نادیار‌ە. لە ماڵەوەبوونمان كردە سەنگەری بەرەكانی ئەو جەنگە زۆرە ملێیەی بەسەرمانا سەپێندرا دژ بە “”دوژمنی نادیار Invisible enemy “”. بێ ئەوەی بچەینە بەرەكانی جەنگ، بێ وەگەرخستنی تانك و تۆپ و رۆكێت كەوتینە بەزاندنی ئەم دوژمنە گەردوناوییە. سەرسامكەر نەبوو كە ترامپ وتی “من سەرۆكی كاتی جەنگم لە شەری كۆرۆناڤایرۆسدا” (wartime president in coronavirus battle). هەندێك ناویاننا “”دوژمنی نادیاری هاوبەش common invisible enemy “”، چونكە دوژمنی كۆیە، دوژمنی پێكەوەبوون و رابەری دابران و جوداكردنەوەكانە لەگەڵ ئەویتر و لەگەڵ خودی خۆشمانا. لەتەك ئەویتر دووچاری نەناسی كردین، لەتەك خۆمانا خستمانیە ململانێ و گومانكردن لە پاكوخاوێنی خۆمان. بەم شێوەیە، نادیاریی (نەبینراوی) Invisible كۆرۆنا چیمان لێ داوادەكات؟ كۆرۆنا داوای ئەوەمان لێدەكات ببەینە قۆناغی دیارەوە (بینراوەوە) ( Visible) یان دان بە بوونی ئەو دیوارە بهێنین كە لەنێوان دیار و نادیاردا هەیە؟ بە هاتنی ئەم میوانە نائازیزە نەبینراو بووە بینراو و بۆشایی نێوانیشان نەما و شوێنێكیش بۆ نەبینراو لە بوونمان لە ئامادەبوون كەوت. بۆئەوەی وتنەكانمان پتر فەلسەفی بكەین و دۆزی دیار(بینراو) لەناو نادیار(نەبینراو) و بەپێچەوانەشەوە راڤەبكەین، بۆ ئەو مەبەستە، دەگەرێینەوە لای بیرمەندی فێنۆمێنۆلۆژی فەرەنسی مێرلۆ – پونتی Merleau-Ponty كە لەم روەوە جێپێی تێرامانەكانی وننابن.\nلێرە، لەو توێژینەوەیەی ناوبراوەوە دەستپێدەكەین كە بەناوی “”چاو و رۆح”” نووسیویەتی و تیایدا هەندێك پرسیار دەكات كە پێشتر لە پەرتووكی “فێنۆمێنۆلۆژیای درك” دا كردونی: “پەیوەندی دژەگەرای نێوان بینین (روئیا) و بابەت؟ ئەو روئیایەی ناسنامەی گشت جەستە و جیهانێك دیاریدەكات”؟پرسیارەكان وادەكەن مێرلۆ – پونتی “پەیوەندیەك لە نێوان جەستە و جیهان دروستبكات كە جەستە نەتوانێت دەستبەرداری جیهان بێت ” بەجۆرێك ” گشت جیهان دەشێت لە جەستەدا خۆی بەرجەستە بكات”. ئەزموونی جەستە لێرە ئەزموونی دانەبڕانە لەنێوان شت و خود دا. بەمجۆرە جەستە لای مێرلۆ – پونتی دەتوانێت ببینرێت و بشبینێت”.\nمێرلۆ – پۆنتی لەم كارەیدا باوەریشی بەوەیە “دركی حیسی جیهان بە بینین دەستپێدەكات و سەرەتای ئەم بینینەش جەختكردن دەبێت لە رووی جیهان. واتە “دركی حیسی بەهۆی بینینەوە مسۆگەردەبێت”. ئەوەی تایبەت بەم لایەنەش مەرجە سەرنجی بخرێتەسەر ئەوەیە كە بەهۆی بینینەوە دركی جیهان دەكەین. لەم حاڵەتەدا “چاو دركی جیهان دەكات. كۆرۆنا دۆزێكی هێناوەتە پێشێ كە جیهانی دركپێكردن بكەوێتە ناو زۆنی نەبینراوەوە، ئەو جیهانەی كە تیایدەژین و خەریكە دەكەوێتە دۆخی لەبیرچوونەوەوە، كە ئەوەش وادەكات نەكارین ئەو جیهانە وەك بینراو پەیپێبەرین. لەم حاڵەتەدا “جیهانی دركپێكردن” پێچەوانەكەی بەرهەمدەهێنێت. “تێژیانی ژیان” یش دووچاری ئەستەمی بینین دەبێت. بۆیە سەرنجڕاكێشانە پاندێمی كۆڤید-19 بینینمانی لە بینین خست. یان كۆرۆناڤایرۆس مافی بینینی سنورداركرد. تەنیا ڤایرۆسناسەكان، شارەزایان لە ئێپێدیمی، درمناسی (Epidemiology )، ئەو مافەیان پێبەخشراوە ببینن.\nمیرلۆ – پونتی لە بەشێك لە قسەكانی پشتگیری لە وتنێكی پۆل ڤالێری Paul Valéry دەكات كە “وێنەگر جەستەی خۆی ئامادە دەكات” و ئەوەش بە ئەستەم دەزانێت كە “چۆن مرۆڤ دەتوانێت رۆح وێنەبكات”. بەس ئەم پرۆسەیە جیهان دەكات بە وێنە و “ئەوەش كە وێنە دەدات بەدەستەوە چاو و دەستە”. كەواتە لێرە وێنەگر دەبێت بە مایكرۆبایۆلۆژیست كە دەكارێت نەبینراو بخاتە ناو پرۆسەی بینراوەوە. گەر لەسەر رەوتی هزرەڤانی میرلۆ –پونتی سەبارەت بە هەمان بابەت بەردەوامبین دەپرسین: “شتی بینراو چییە؟ ئەو شتە چییە كە شت دەكات بە بینراو؟ بینراویی شت چییە؟ لێرە مێرلۆ – پۆنتی جەختدەكات كە “مانا بینراو نییە” و بەهۆی ئەوەوە نەبینراویش دەستنیشاندەكات. بەس ئەوەش رووندەكاتەوە كە “بینراو دژە جەمسەری نەبینراو نییە”، چونكە “بینراو بەشێكی لە نەبینراویی تێدا ئاخنراوە”. واتە بینراو نەبینراو لەخۆیدا كۆدەكاتەوە. مێرلۆ – پۆنتی ئەمە بەوە لێكدەداتەوە كە” نەبینراو بۆچوونێكی دژە نهێنیانەیە بۆ بینراو”، بەڵام”مێرلۆ- پۆنتی بەراووردكارییەكان لەنێوان بینراو و نەبینراو پەسەند ناكات”، چونكە بەراووردكارییەكان بوونیان نییە. ئەمەش بۆ ئەم بیریارە فەرەنسییە ئەوە دەگەێنێت كە “بینراو بناغە بۆ نەبینراو دادەنێت”. كەواتە كۆرۆناڤایرۆس لێرە نەبینراوە، لێ مەحكومە بە بینین. خودی ناوەكەی بەڵگەیە لەسەر بینینی. ناونانی سەرچاوەی بینینەكەیەتی. بینراوە بۆ كێ؟ لە كوێ؟ بۆ ڤایرۆسناس و لە ئەزموونگەكانی درمناسی دا ئەوە كراوە.\nبەقسەی مێرلۆ – پۆنتی “بۆئەوەی لە بینراو تێبگەین پێویستە لەپەیوەندی بینراو بە نەبینراو تێبگەین”. “بینراویش بەوە لەقەڵەم دەدات كە شتێكە لێرە نییە، ئەو شتەیە كە دوورە”. گومانیش ناكات “بینراو یان بریتییە لەو ئیدیایەی گشت كەسێك هەیەتی بۆخۆی یانیش ئەوەی ئەویتر لەپێناو تۆدا هەیەتی”. ئەڵبەتە پەیوەندی نێوان بینراو و نەبینراویش واشیدەكاتەوە كە “نەبینراو تەنیا نەبینراو نییە”. “بینراویش دەشێت ئەو شتە بینراوە بێت كە بۆ من بینراوە، یان بۆ كەسێكی تر بینراوە، دەشكرێت ئەو شتە بۆ ئەو بینراو بێت و بۆ من نەبینراو بێت”. تەنانەت باوەڕی بەوەشە كە “نەبینراو چاڵێكە لە بینراو دا”. هاوكات هەموو بینراوێك وەك نەبینراوێك دەبینێت “ئەمەش بەو مانایە نایەت كە بینراو و نەبینراو ناكۆكن”. مێرلۆ- پۆنتی ئەمە بەسەر درك و نادرك، ئاگای و نائاگایشا پەیرەودەكات. هەروەها مێرلۆ – پۆنتی “نەبینراو وەك ئەو شتە دەبینێت كە ئێستا بینراو نییە”، لێ دەكرێت لە شوێنێكی تر خۆی دەرخات. ئەمەو پێیشوایە “نەبینراو وەك هیچ وایە، هیچیش نە لە نەبینراو زیاترە و نەش كەمتر”. ئەڵبەتە”پەیوەندی نێوان جیهان و بوونیش وەك پەیوەندی نێوان بینراو و نەبینراو دەبینێت”. پێویستە ئاماژە بەوەش بكەین كە گفتوگۆی مێرلۆ – پۆنتی تایبەت بە بینراو و نەبینراو لەهەندێك شوێن لەگەڵ “ئۆنتۆلۆی دێكارت رووبەروودەبێتەوە”، كە لێرە بواری وەستانمان لەبارەیەوە نییە.\nسەرباری ئەوە، مێرلۆ- پۆنتی لەم بەرهەمەیدا “جەستە دەكات بە شتێك دەكەوێتە نێوان جیهانی دەرەوە و ناوەوەی “من” ەوە، جەستە ئیدی شتێكی بابەتی یان دەرەكی نییە، بەڵكو لەنێوان بابەتی و خودیدایە”، ئەمەش لەبەرئەوەی كە “جیهان بۆلەمەولا ، بەبۆچوونی مێرلۆ – پۆنتی، جیهانێكی بابەتی تاك نییە”. بۆ مێرلۆ – پۆنتی ئەوەش پرسیارە كە “ئایا جیهانی دەرەكی لەودیو ئاگایمیانەوە بوونی هەیە؟ باشە گەر هەشبێت دەتوانین جیهان لە دەرەوەی ئاگایمان بناسین؟” بەخۆی ئەوەی مێرلۆ – پۆنتی دەیەوێت بیكات پێشنیاركردنی لێكدانەوەیەكی ئۆنتۆلۆژیانەیە لەمەر بوون لە جیهانا. پرسیاری “بوونی جیهان مانای چییە؟” بۆ مێرلۆ – پۆنتی پرسیارێكی فرە بە ماهیەتە. ئەم پرسیارە لای ئەم هزرەڤانە بە ناواخنە، چونكە “پرسیارە لەسەر مانای بوون”. پرسیاركردنی ئەم هزرەڤانەش لەسەر مانای بوون لە جەختكردن لە بوونی خودی بوون گرینگترە. وەكیتریش “عەوداڵبوونی مێرلۆ – پۆنتی بەدوای مانای بوون دەیباتەوە شوێنێك قسە لە واتای خود (سوبژێكت) و بابەت (ئوبژێكت) یش بكات”.\nپووختە، بۆ كەمكردنەوەی مەترسییەكانی كۆرۆناڤایرۆس بریار لەسەر دروستكردنی بەینی كۆمەڵایەتی لەنێوان كەسەكان لە كۆمەڵگە ، لە شوێنە گشتی و تەنانەت ناو ماڵەكانیش درا. تاكەكان لە ماڵەكان، ماڵ كە بووە ئۆفیس و كارگە و یاریگای بچووك، كە لە دۆخی كەرەنتیندان ویستی تەندروستیان بەسەر ویستەكانی تردا سەپاند و ئەو بەینەیان خستە نێوان خۆیانەوە كە سیاسەتی تەندروستی دایرشت. ئەمە دانپیاهێنانە بە بینینین. بەینی كۆمەڵایەتی بۆ كەمكردنەوەی پەیوەندی كۆمەڵایەتی لە شوێنە گشتییەكان و وەستاندنی جوڵە هەوڵێكە بۆ دوركەوتنەوە لە بینراو. بەینخستنە نێوان كەسەكانەوە دانپیاهێنانە بە بوونی فیزیای، جەستەیی، پەتای كۆرۆنا. دوركەوتنەوەی كۆمەڵایەتی دوركەوتنەوەی جەستەیشی تێدا بەرجەستەیە. دوركەوتنەوەی كۆمەڵایەتی هاوشانە لەگەڵ خۆكەرەنتینكردن، هەردووش خۆپارێزی دروستدەكەن لە پەتای ناوبراو، لە دوژمنە نادیارەكە. ئەوەی یەكەم لە دەرەوە لەناو كۆمەڵگە پیادەدەكرێت و هەرچی دووەمە لەناو ماڵ لە رووبەرێكی بچووكتر. بەم جۆرە پەتای كۆرۆنا لە گشت شوێنێك بوونی خۆی سەپاندووە. مەترسیەكە بەڵگەیە لەسەر بوونی بە بینراو. پەتای ناوبراو ئێستا قۆناغی نادیاری تێپەراندووە. واتە كۆرۆنا جەستەیە.جەستەش ، بەپێی بینینی فێنۆمێنۆلۆژییانەی مێرلۆ – پونتی، “بابەتێكە لە جیهان دا خۆی تاقیدەكاتەوە”.\nكەوابێت پاندێمی كۆڤید – 19 كۆتایی بە فەلسەفە ناهێنێت. “فەلسەفە كە پرسیاركردنە لە جۆرێكی تر”، پرسیاركردنێك كە گشت “پرسیارەكانی زانین دەجووڵێنێت و لە بنەچەی مانای پرسیار و وەڵامەكانیش دەكۆڵێتەوە” ئەو رێگایانە هەڵدەوەشێنێتەوە كار لەسەر بەسیاسەتكردنی ڤایرۆس دەكات و ئەوەش شیدەكاتەو كە پەتای كۆرۆنا بووە هۆكاری بینینی نەبینراو.\nسەرنج: لەبەشەكانیتر دێینەوەسەر ئەم بابەتانە: دەرمانخانەی فەلسەفی و دەرمانخانەی كۆرۆنا، گەرانەوە بۆ خوێندنەوەی رۆمانی “تاعون”ی كامی لە دەمی كۆرۆنادا، كۆتایی جیهان و ترس لە كۆرۆنا، كۆتایی فەلسەفە یا خود كۆتایی زانست؟، چارەنووسی كۆمەڵگەی فرەكولتوور و جیهانگیری لەژێر زەبری پەتای كۆرۆنا، راڤەكاری بیرمەندان (بادیو، ئاگامبێن، ژیژێك و…) بۆ پەتای كۆرۆنا…..\nPrevious ڕه‌خنه‌گرتن له سه‌رده‌می كۆرۆنادا … د.شه‌ونم یه‌حیا\nNext چینەکان: ئەو وشە بچوکەی ئڵیتەکان دەیانەوێت بیرت بچێتەوە … نووسینی: کریس هێدجس


بەدواداچون Archives | Page 9 of 12 | کوردستان تایمز - Kurrdistan Times\nنیاز نەجمەدین دەوڵەمەندییت؟ خەمی سەروەت و سامانەكەتە لە چاوتروكانێكدا بڕوات و نەگەڕێتەوە؟ هەقی خۆتە، تۆش بە سەروەتەكەتەوە كەم تا زۆر ماندوو بویت، سەرکێشییت كردووە، پلانی پێشخستنی بزنسەكەت هەبووە، كەچی پرۆژەكانت سەرلەبەر وەستان و دنیایەك پارەش هەیە هێشتا دەبێت بیدەیت، لەوانە موچەی فەرمانبەرەكانت. كرێكاریت؟ دڵنیام خەمی لەكیسچونی كارەكەت و بژێویی رۆژانە هەراسانی كردویت. ناهەقت نییە، بابایەكی هەژاری وەك تۆ كەی هێندەی ...\nمیرە جاسم بەکر فەزای دنیای ئێمە لە بەرانبەر ئەو روداو و پرسانەی لە کۆمەڵگەدا رودەدەن، وەک هەر کۆمەڵگایەکی دی، تایبەتمەندیی خۆی هەیە. کاردانەوە و دونیابینیی بۆ روداوەکان زۆرجار سەرنڕاکێش و زۆرجاریش کۆمی-تراجیکن. نزیکبوونەوە لە بابەتەکان، کێشەکان، و چارەسەرییەکان، زۆرکات، وابەستەکە دەکەین بە ئەرکی تاکەوە. زۆر کەس تاک دەخاتە بەردەم بەرپرسیارێتییەکی گەورەتر لە بەرپرسیارێتیی خۆی و پێیوایە تاک سەنتەری چارەسەرکردنی کێشەکانە ...\nگۆران رەسوڵ یەک پێچەوانەی ئەو هەڵپەیەی مرۆڤ کە بۆ گۆڕانکاریی و بۆ داپڵۆسین و کۆنترۆڵکردنی هەموو گەردوون هەیەتی، ڤایرۆسەکان بە ئارامییەکی زۆر و بەشاراوەیییەوە جەستەی مرۆڤ دەتەنن و ئەو هێز و دەستەڵاتە چاوچنۆکییەکەی مرۆڤ دەخەنە بەردەم پرسیار و گومان. بە جۆرێک کە ڤایرۆسەکان نەک هەر دەبنە مەترسی بۆ سەر گیانی کۆمەڵێک کەس، بەڵکو لە زۆر باردا گرفت و کۆسپی ...\nکەمال چۆمانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان مەسڕور بارزانیی و هاوسەرۆکی یەکێتیی لاهور تاڵەبانی بە دو رونکردنەوەی جیاواز لەڕێی دەزگاکانی خۆیانەوە، رقی ئەستوریان بەرانبەر یەکتر هەڵڕشت. بەیاننامەکانی هەردو دەزگای پاراستنی پارتیی لەژێر ناوی ئەنجومەنی ئاساییشی هەرێمی کوردستان و دەزگای زانیاریی یەکێتیی لەژێر ناوی ئاژانسی زانیاریی هەرێمی کوردستان، قوڵایی دوژمنایەتیی ئەو دو دەزگایە بەرانبەر یەکتر و رقی بارزانیی و تاڵەبانیی رونتر نیشانی ...\nراوێژکارەکان چۆن روبەڕوی قەیرانەکان دەبنەوە؟\nئابووری, بەدواداچون, شرۆڤە\nمەدیحە سۆفی زۆربەی ئەو دەوڵەتانەی، کە بەرهەمهێنەری وزەن (نەوت و غازی سروشتی)، وەکو دەوڵەتی ڕەیعی دەمێننەوە، بوارەکانی بەرهەمهێنان تێیانە سستن. کۆمەڵگاکانیشیان هەر چاولەدەست و نوستوو و دابڕاو و نائاگا و بێبەش لەو سەرچاوانەی، کە دەتوانن گۆمی ئەو ژیانە وەستاوە بشڵەقێنێ و ژێرخانە ساردوسڕەکەی هەڵتەکێنێ، دەمێننەوە. تاکی نێو کۆمەڵگا لەو دەوڵەتانەدا وەکو تاکێکی هیچ لەبار و بێسود، لە زۆربەی کاتیشدا وەکو ...\nسورێن جەمال محەمەد “چومە جەهەنەم و هاتمەوە،” ئاماژەیە بۆ ناخۆشترین ئازار و باردۆخێک کاتێک مرۆڤ یان وڵاتێک بە دۆخی گراندا تێپەڕدەبن. بۆنمونە، لە جەنگی جیهانی یەکەم و دووەمدا، ئەوروپا بە دۆخێکی قورسدا تێپەڕی، زیاتر لە ٢٠ ملێون مرۆڤ کوژران. چەندان ملیۆنی دیکەش بریندار و ئاوارە بوون. هەروەها، دۆخی ئابوری و کۆمەڵایەتی وڵاتانی بەرکەوتوی ئەو دوو جەنگە بە ڕادەیەکی زۆر لە وێرانەیەکی ...\nگۆڤاری The Spectator چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ سلاڤۆی ژیژێک کردوە و کوردستان تایمز وەریگێڕاوەتەوە سەر کوردیی. فەیلەسوفی سلۆڤینی باس لە جۆرج كلوونی و پۆپۆلیزم دەكات، هاوكات پێماندەلێێت بۆچی پێیوایە دیموكراتەكان حەز بە چارەی ترەمپ دەكەن نەوەك بێرنی ساندەرس. باشە، من دەتوانم ئەو دیمانەیە ئەنجام بدەم، بەڵام من نەخۆشم (بەڵام ئەو ڤایرۆسی كۆرۆنایەم نییە.) ئەم دیمانەیە نزیكەی كاتژمێرێكی خایاند لە رێگەی تەلەفۆنەوە بوو ...\nمەدیحە سۆفی مێژووی دۆزینه‌وه‌ی وزه و دەرهێنانی دەگەڕێتەوە بۆ ئابی ١٨٥٩ لە پنسلڤانیا، لەو کاتەدا بەرهەمی ڕۆژانەی نەوت پێنج هەزار لیتر بوو، لە سەرەتای ساڵانی سییەکاندا هەرێمی تێکساس زۆرترین بڕی نەوتی تێدا دەهاتە بەرهەم، لەگەڵ هەڵگیرسانی شەڕی دووەمی جیهانیدا و پێداویستی زۆری سوپا بۆ وزە، نەوت بووە پسولەی پەڕینەوە بەرەو بردنەوەی شەڕ، هه‌ر ئەو کاتە چرچل گوتی ” نه‌وت هاوپه‌یمانانی ...\nرۆڵی میدیای کوردیی لە بڵاوکردنەوەی ترس لە کۆرۆناڤایرۆس\nن - سەروەت عەبدوڵا\nسەروەت عەبدوڵا لە سایەی ڤایرۆسێكی مەترسیداری بەجیهاندابڵاوبو و میدیاگەلێک کە ناتوانن لە مەترسییەکانی بڵاوکردنەوەی ترس تێبگەن، دۆخێکی شڵەژاو و نادڵنیایان هێناوەتە پێش. نادڵنیایی و قەلەقی لەو دوو تایبەتمەندییە سەرەكییەن كە دەكرێت ئێمە هەمیشە كەلتوری ترسی پێبناسینەوە. واتە، كاتێك لە كۆمەڵگەیەكدا تاكەكانی لە بارودۆخێكی ئاوادا دەژین دەتوانین بڵێن: ئەو كۆمەڵگەیە كەلتوری ترسی بەسەردا زاڵە و ڕۆژانە لەگەڵیدا مامەڵە دەكەن..! فرانك فرێدی، ...


روحانی: تره‌مپیش به ده‌رده‌كه‌ی سه‌دام ده‌چێت\nحه‌سه‌ن روحانی، سه‌رۆك كۆماری ئێران\nله‌میانی به‌ڕێوه‌چوونی رێوڕه‌سمی 38ه‌مین ساڵیادی جه‌نگی ئێران-عیراقد له تارانی پایته‌خت سه‌ركۆماری ئێران رایگه‌یاند، دۆناڵد تره‌مپ، سه‌رۆكی ئه‌مریكا وه‌ك سه‌دام حسێن رێككه‌وتنی هه‌ڵوه‌شانده‌وه و ئه‌وه‌ی به‌سه‌ر سه‌دامدا هات به‌سه‌ر ئه‌ویشدا دێت.\nله‌وتاره‌كه‌یدا كه به‌رله هێرشه‌كه‌ی ئه‌هواز پێشكه‌شی كرد، حه‌سه‌ن روحانی، سه‌رۆك كۆماری ئێران وتی: دوای 38 ساڵ روبه‌ڕوی ئه‌و لایه‌نه بوونه‌ته‌وه كه هانی سه‌دامی ده‌دا، پاشان ئه‌مریكا دوای 12 ساڵ له گه‌مارۆ له‌گه‌ڵ ئیراندا له‌سه‌ر مێزی گفتوگۆ دانیشت و بۆ ته‌نها یه‌ك رسته، ماوه‌ی 17 رۆژ ئاماده‌بووانی سه‌ر مێزه‌كه چاوه‌ڕوانیان كرد.\nروحانی جه‌ختیكرده‌وه كه رێككه‌وتنی ئه‌تۆمی له‌به‌رژه‌وه‌ندیی جیهان و ناوچه‌كه‌دایه و وتی، "به‌ڵام چیرۆكی سه‌دام لێره‌دا دووباره بووه‌وه و جه‌نگه‌كه‌ی پێش 38 ساڵ ده‌ستیپێكرده‌وه، ئه‌وكاته شه‌ڕی وڵاتێك بوو كه له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا كاری ده‌كرد، به‌ڵام ئه‌مڕۆ جه‌نگی به‌وه‌كاله‌ت نه‌ماوه و ئه‌مریكا راسته‌وخۆ روبه‌ڕوی گه‌لی ئێران وه‌ستاوه".\nروحانی رایگه‌یاند، دۆناڵد تره‌مپ وه‌ك سه‌دام حسێن-ی سه‌ركرده‌ی روخێنراوی عیراق رێككه‌وتنی هه‌ڵوه‌شاندووه‌ته‌وه ، بۆیه ئه‌وه‌ی به‌سه‌ر سه‌دامدا هات به‌سه‌ر ئه‌ویشدا دێت.\nجه‌نگی هه‌شت ساڵه‌ی ئێران-عیراق كه 22ی ئه‌یلولی 1980 تا 20ی ئابی 1988 به‌رده‌وامبوو، به یه‌كێك له گرنگترین رووداوه‌كانی سه‌ده‌ی بیسته‌م داده‌نرێت.\nگرژییه‌كانی نێوان هه‌ردوو وڵات كه به‌هۆی كێشه‌ی سنور و رێگای ئاوییه‌وه په‌ره‌یان سه‌ندبوو، له‌ساڵی 1975 له‌سه‌رده‌می محه‌مه‌د ره‌زا په‌هله‌وی، شای ئێران به‌ڕێككه‌وتنی جه‌زائیر تا راده‌یه‌ك هێوربوبووه‌وه. به‌ڵام دوای تێپه‌ڕینی پێنج ساڵ به‌سه‌ر رێككه‌وتنی جه‌زائیردا، شۆڕشی ئێران به‌سه‌ركردایه‌تیی خومه‌ینی ئه‌نجامدرا و بووه هۆی تێكچوونی سه‌رجه‌م پرده‌كانی په‌یوه‌ندیی نێوان هه‌ردوو وڵات.\nئیدی سه‌دام حسێن كه له‌لایه‌ن چه‌ند وڵاتێكی ناوچه‌كه‌وه پشتگیریی ده‌كرا، جه‌نگی دژی ئێران راگه‌یاند.\nهه‌ردوو وڵات ده‌ستیان به بۆردومانكردنی پایته‌ختی یه‌كتری كرد وجه‌نگه‌كه زیانێكی زۆر گیانی و مادیی لێكه‌وته‌وه و هه‌ردوولا به‌پابه‌ندبوون به بڕیاری ژماره 598ی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان له 20ی ئابی 1988دا كۆتاییان به جه‌نگه‌كه هێنا.\nئه‌م بابه‌ته 2073 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nبه‌لجیكا شه‌ش منداڵی جێماوی چه‌كدارانی داعش وه‌رده‌گرێته‌وه