ئەگەر گەردون ژنیگ بویاتاد، وەنە بویە ناهوا\nناهوا ئۆلین، ئەو ناوە ک لە شارستانیەت ئەزتەک* هاتگە،ک واتەگەی چوارم جویلەی خوەرە لە روزنامەی ئەزتیک (زەویلەرزە و گەردەلویل)، لە مەوقەی نووەو کردن گەردون، ئەو ناوە ک بڕیاگە باڵای شیوەکارو شاعیر مەکسیکی بەناوبانگ (ناهوا) لە سەدەی نوزدەهەم، وناوە راسیەگەی (کارمن مۆندڕاگون) بوی، هونەرمەن مەکسیکی جیڕاڕدو مۆڕیڵۆ ناو ناهوا بڕیە باڵای، چوینکە ناهوا جوانییگ شەیداکەر داشت، وروخساریگ پڕشنگدار، هەرکە دیادەی واڵهی بویاد، وزەی گەرم ناهوا بویە تیشک داهێنان ئەرا بڕیگ لە هونەرمەنەیل، وەل رەنگینیەگەی وتایبەتی کاریزماگەی، بیجگە ئەوانە، ناهوا زیرەکی تیژیگ داشت.\nلەو هونەرمەنو داهێنەرەیلە ک کارەگەری ناهوا لەبانیان بوی؛ رۆماننوس هۆمیڕۆ ئەریدجیس، شاعیر تۆماس زۆریان، نوسەر یەدریانا مالدیفۆ، وشیوەکار دێیگۆ ریڤێڕا، وینەگر کارتێیە بڕیسۆن، نوسەر ئاڵان بۆڵ مالارد ک ژیاننامەی نویسا، ک وەپی بەڵگەنامەیگ دروس لە پەیوەندیگ ناوبەین ژنیگ هارو جوور گەردەلویلە، وەل وەناوبانگترین شیوەکار تایبەت وە بورکانەیل جیراڕد مۆلیڕۆ، ک لە یەکەمین شیوەکارەیل سروشتیە، تایبەت وە بورکانەیل، ک شەیدای ناهوا بوی تا پلەی شیتی، هەرچەن جیوازی تەمەن ناوبەینیان ٢٠ ساڵ بوی، ناهوا هویچ پاپای نەوی، گشت پیاوەیل شەیدای بوین، بەڵکم خوەی شەیدای کەسیگ نەوی، هرچەن بویە هاوسەر جیڕاردۆ، ک وەنابانگەو بوی وە کیشان تابلۆیگ تایبەت وە دوڕیان بیاهامۆ، ساڵ ١٩٥٢ .\nلەساڵ ١٩٢١ هەردووگیان یەکترەکی دین، وپەیوەندی کاڵیگ ناوبەینیان دروس بوی، ئی شیوەکار سروشتیە، بویە عاشق ناهوا جوی کارساتیگ سروشتی نەناسریاگ، چیە گژ بەرزترین لوتگەی کویەیل مەکسیک، ونیشتە دیار پەیابوین بورکانەیل، بەڵکم نەتوێنست دڵ ناهوا گیر بارێد، تا پای ئی شیوەکارە بڕیا وەهۆی شەکرەو، دی ئەو شیوەکارە خوسەی لەخوەی هات، چوینکە دڵی هەمیشە ناهوا خوازیاد، ک لەو دوسی گەورایە تەنیا وینەگان وتابلۆگان مەنن، ک ئەرا ناهوا کیشادەی، تا لە یەیگ لە گەشتەگانی ئەرا کوبا شیوەکارەگە مرد، و ناهاو مەنە رەوشیگ لە تەنیایی و شەرمی، ویادەیل ئازاردار، ک جیرۆکیگ ناخوەش ئەرای مەنەو، تا لە ساڵ ١٩٧٨ مردن نوای گرد.\n*ئەفسانەیل ئەزتیک سەردەمەیل گەردون کردیانە پەنج بەش، هەر بەشیگ خوەریگ جیواز دەسڵات لەبانی داشت.


وتاری سێیەمی مەلا بەختیار: ساڵرۆژی یەكێتی، هەڵسەنگاندن یان پیاهەڵدان ؟\nیەكێتی، ساڵی گەیاندە (42)هەمین‌و شۆڕشیشی گەیاندە (41)هەمین ساڵرۆژ. رەنگە، یادی كەم حزب‌و یادەوەری كەم شۆڕش، بەئەندازەی یەكێتی‌و شۆڕشی نوێ، پڕاوپڕ بن لە یادەوەری خۆش‌و ناخۆش، شانازی‌و شكست. كەم حزبیش هەیە بەئەندازەی یەكێتی هەلومەرجی گۆڕاوی جیهان‌و روداوەكانی ناوچەكە، ناچاری كردبێت بەبەشێكی بەرنامەو سیاسەت‌و ئایدیۆلۆژیەتی خۆیدا بچێتەوە.\nلەشاخدا، هاندەری سەرەكی یەكێتی، سەرخستنی خەباتی رزگاری‌و تێكشكاندنی نەخشەكانی فاشیەتی عێراق‌و پەكخستنی پیلانەكانی شەڕی ناوخۆ بوو، بۆئەوەی كورد ئەمجارە سەربكەوێ‌و یەكێتیش نەكرێتە حزبێكی لاوەكی. لەم قۆناغەدا، هەتا گەیشتە راپەڕین، یەكێتی لە حزبە دەگمەنەكانی رۆژهەڵاتی ناوەراست بوو، كە هیچ هەلومەرجێك‌و، هیچ پیلانێك‌و، هیچ رێكەوتنێك، تەنانەت بە راگیرانی جەنگی ئێران-عێراق‌و دوای ئەنفالەكانیش، لەو حزبانە بوو چۆكی دانەدا. بەڵكو داینەمۆی درێژەدانی شەڕی پارتیزانی بوو، لەوڵاتێكدا، كە دێهاتی تێدا نەمابوو!\nبۆ راپەڕینیش، بێگومان هەلومەرجی بابەتی ناوچەكەو رقی پەنگخواردوی خەڵكەكەو ئامادەیی راپەڕینی خۆڕسكی جەماوەرەكە، یەكێتییان خستە بەردەم گۆڕینی ستراتیژی شاخ بۆ شار. گرنگی سیاسەتی یەكێتی لەسەروبەندی راپەڕیندا، تەنها ئەوە نەبوو ئامادەكاری بۆ راپەرین دەكرد، بەڵكو، دوربینیەكەی لەوەشدا بوو، سەرەڕای جیاوازی بۆچونی لایەنە سیاسیەكان، لەسەر راپەڕین‌و ئایندەی راپەڕین، بەڵام یەكێتی سوربوو لەسەرئەوەی نیمچە سەرچڵییەكی سیاسیش بۆ هاتنە ناو شارەكان بكات، پێش ئەوەی چارەنوسی بەعسیش لەلایەن زلهێزەكانەوە بەتەواوەتی دیاریكرابێت. هەموو ئەو لایەنانەی لەوكاتەدا ستراتیژی راپەڕینیان لەلا ئامانج بوو، ئەنجامەكانی راپەڕین دەریخست، خستنەلاوەی ناكۆكیەكانیان، چەند پیرۆز بوو بۆ سەركەوتنی راپەڕین. دوای راپەڕینیش، سەلماندنی فیدراڵ، چەند كوردی جۆشدا قۆناغی رابوردوو جێبهێڵێ‌و بەرزبێتەوە بۆ قۆناغی سیستەمی نوێی جیهان‌و عێراقی فیدراڵی دوای سەدام.\nلەدوای دەسەڵات گرتنەدەستیشەوە، هەن پێیانوایە پەیامی راپەڕین كۆتاییهاتووە. بەڵام راپەڕین، لەرەهەندە مێژووییەكەیدا، راپەڕینێكی بەردەوامە. هەتا ئامانجی دیموكراسی‌و دادپەروەری كۆمەڵایەتی‌و بونیادنانی كۆمەڵی مەدەنی، ئەركی قۆناغەكە بێت، پرۆسەی راپەڕین بەردەوامە. دیارە هەشن؛ خواستەكانیان، مەرامەكانیان، دەستكەوت‌و هەناسەی سیاسییان، وردە وردە، لەگیانی راپەڕین دوریخستونەتەوە، هەربۆیە لە چەمكە هاوچەرخەكانی دیموكراسی، دەسڵەمێنەوە. بەڵام ئەمە كۆتایی پرۆسەی راپەڕین نیە. بەڵكو پێشێلكردنی بنەماكانی راپەڕینە؛ دیارە لەدوا سەرەنجامیشدا، داینەمۆی راستەقینەی راپەڕین، هاندەری كاریگەری بەردەوامیی راپەڕین دەبێت لەناو نەوەكاندا، هەتا دوا ئامانجەكانی دەهێنرێنەدی.\nپرسیاری ئێمە ئەوەیە لەیادی (42) ساڵەی یەكێتی‌و (41) ساڵەی بەرپابونی شۆڕشدا، دوای ئەم هەموو تاقیكردنەوەو گۆڕانكاریە، ئایا دەشێ، بەگشتی وەكو ساڵانی رابردوو، تەنها بەسەربڵندی‌و ئاهەنگ‌و پیاهەڵدان، یادەكە بكەینەوە، یان نەخێر لەیادێكی مەزنی واشدا، پیاچونەوەی كۆی سیاسەتەكان، روداوەكان، ململانێكان، شكست‌و سەركەوتنەكان، دەستكەوت‌و كەمتەرخەمییەكان، هەڵەو هەڵدێرەكان، تەنانەت لادان‌و بادانەكانیش، مایەی هەڵسەنگاندن‌و لایەنە خراپەكانیش مایەی رەخنەلێگرتنن؟\nیەكێتی لەوە بۆتەوە، پێویستی بە پیاهەڵدان‌و ئاهەنگ گێڕان‌و سەرچۆپی كێشان بێت. ئەو قۆناغانە، بەسەرچوو. بەڵێ، یەكێتی دەبێت واز لەوە بێنێت، تەنها بە پیاهەڵدان‌و بە شاباش‌و شانامە، یادەكانی بگێرێت.\nسەردەمی شەڕە ئاڵاو وێنە بەرزكردنەوەو خرۆشانی سەر جادەكان، كۆتاییان هاتووە. ئێستا لەسەردەمێكداین، سەراپا جیاوازە لە دەهەكانی رابردوو. جیهان، لەم جیهانگیریەدا:\n- لەروی ئابوریەوە، بنەماكانی سەراپا گۆڕاوە.\n- لەروی ئایدیۆلۆژیەوە، گۆڕانكاری سەیروسەمەرە لەئارادان‌و سەردەمی ئایدیۆلۆژیەت بای بای!\n- لەروی جەماوەریەوە، بازاڕی ئازادو لیبراڵ، پێوەرەكانی هەڵبژاردنی لەرۆژئاوا گۆڕیوەو، كاریگەری لەسەر رۆژهەڵاتی ناوەراستیش داناوەو ئەگەری سیاسی جۆراوجۆریش لەئارای لەمەودوان.\n- لەروی عەقیدەییەوە، ململانێی مەزهەبەكان، تێكچڕژاون‌و ئایندەخوازو كۆنخوازەكان، لەشەڕی چارەنوسسازدان. ئەگەر ستراتیژی دیموكراسی هاوچەرخ پەسەند نەكرێ، مەترسی دوای شەڕی تیرۆریش هەڕەشەی جۆراوجۆرمان لێدەكات.\n- لەروی حزبایەتیشەوە، حزبی تۆتالیتاری، كلاسیكی، تاكپەرستی، ئایدیۆلۆژیەت گەرا، ناسیۆنالیستی گۆشەگیر، چەپی چەرخی رابردوو، تێكڕا لەپاشەكشەدان. هەربۆیە، لە ئۆروپادا، راسیزم‌و پۆپۆلیزم گەشەیان كردووە. لەرۆژهەڵاتی ناوەراستیشدا هەژمونی حزبایەتی كلاسیكی لاواز بووە. رەنگە، راسیزم‌و پۆپۆلیزم، لەتەك سیستەمە كۆنەكانی ناوچەكەدا، ساڵەهای تر، بەرژەوەندییان یەكانگیر بێ دژی گەلان‌و دیموكراتخوازان!\nكە سەیری پانۆرامای حزبایەتی لە رۆژهەڵاتی ناوەراست، بەكوردستانیشەوە، دەكەین، حزبە دەسەڵات سەپێنەرەكانی رۆژهەڵاتی نزیك، لەبەرئەوەی لەو گۆڕانكاریانە تێنەگەیشتبون، یان داتەپین، یان لەداتەپیندان. یاخود، هەڵدەگەڕێنەوە بۆ زەبروزەنگی دەستوریی‌و سەربازیی‌و سەركوتكردن. بەدڵنیاییەوە هیچی ئەمانە دادیان نادات.\nلە بەشەكانی كوردستاندا، راچەنینێكی نەتەوەیی بەگشتی‌و هەتا رادەیەك دیموكراسی لەئارادایە. بەڵام، ستراتیژی سیاسی‌و ئایدیۆلۆژی تێكڕا حزبەكان، لەئاستی گۆڕانكاریەكانی سەردەم‌و خەوەكانی ئایندەدا نین. ئێمە دڵنیاین، لەروی بابەتیەوە، هەر حزبێك، وریای راستكردنەوەی هەڵەكانی نەبێت، گۆڕانكاری لە پێكهاتەو جیهانبینی خۆی بەپێی ئەركەكانی ئەم سەردەمە، بەدینەهێنێت، زوو یان درەنگ، باجێكی قورس دەدات. هەڵبەتە ئێستا كێشەكە لەوەدا نەماوە رێژەی كام حزب زۆرو هی كام حزب كەمە. كێشەكە كوت‌ومت مەحكومی گۆڕانكاریەكانی سەردەمەكەیە. نە رێژەی دەنگ‌و نە دەسەڵاتی سەپێنراو، تا سەر ناتوانن بەربەستی بەردەم گۆڕانكاریەكان بن.\nیەكێتیی نیشتانیی كوردستان، یەكێكە لەو حزبانەی، هەتارادەیەك لەرابردوودا لە گۆڕانكاریەكانی سەردەمی جەنگی سارد، وردبوبوەوە. ئاڵوگۆڕی بەسەر پەیكەرەو ئایدیۆلۆژیەت‌و سیاسەتی خۆیدا، دەهێنا. بەڵام كاتێك جیهانگیری بەرەو سەقامگیری، فەلسەفەی خۆی سەپاند، یەكێتی بۆ دەهەیەك دەچێت، گۆڕانكاری پێویستی لەهەموو بارێكەوە: پێكهاتە، ئایدیۆلۆژی، سیاسی، ژیانی حزبایەتی‌و ئەركەكانی دیموكراسی هاوچەرخ، بەدینەهێناوە. كە پێمانوایە، بەشێكی كێشەكانی ناوخۆی یەكێتی، هەروا بەشێكی لاوازبونی متمانەكانی یەكێتی‌و جەماوەریش، سەرچاوەكەی بۆ ئەنجامنەدانی ئەو گۆڕانكاریە، دەگەڕێتەوە. هەموشمان دەزانین ماسی لە چ ئاوێكدا راو دەكرێ!\nمەحاڵە نەوەی نوێ، بەبێ گۆڕانكاری بنچینەیی نوێ، پەروەردەی نوێ بكرێن، هەتا بتوانن جێگای كاراكتەری سەركردەی سەردەمەكانی رابردوو بگرنەوەو خەوەكانی ئایندە، بەدیبێنن.\nهەر حزبێك، لەرابردوودا قەتیس مایەوەو لەناو بازنەیەكی داخراوی ئێستاشدا، سوڕایەوە، بێگومان فریای كاروانی ئایندە ناكەوێت. كەوابێ:\nیەكێتی، پێویستی بە پرۆژەیەكی هەمەلایەنەی گۆڕانكاریە. پەشم نییە هەڵەكانمان دیاری بكەین‌و رەخنەشیان لێبگرین. بەڵكو پەشم ئەوەیە هەڵەكان دیارینەكەین‌و رەخنەی لێنەگرین‌و چارەسەری نەكەین. یەكێتی، لەم ساڵڕۆژەیدا، پێویستی بە پیاچونەوەی هەمەلایەنە هەیە:\n- پیاچونەوە بە سیاسەتی ئابوری‌و بازاڕی ئازادو رێگرتن لە چاوچنۆكی، لە هەر كۆمپانیاو پلەوپایەیەكدا بن.\n- پیاچونەوە بە پەیوەندی یەكێتی‌و جەماوەرو ئاشتكردنەوەی خەڵكە ناڕەزایی‌و رەخنەگرەكان.\n- پیاچونەوە بە سیاسەتی راگەیاندن‌و گونجاندنی تەواوی كەناڵەكان لەگەڵ ئەركەكانی میدیای سەردەم.\n- پیاچونەوە بە تێگەیشتنمان بۆ كاری رێكخراوە دیموكراتیەكان‌و سەندیكاكان‌و پێدانی ئازادی زیاتر بە رێكخراوەكان. بەڵكو وازهێنان لە سیاسەتی رێكخراوەیی‌و سەندیكایی بەرەیی. كە زیانی بۆ ئازادیەكان‌و گۆڕانكاریە كۆمەڵایەتیەكان، لەمەودوا زیاتر دەبێ!\n- پیاچونەوە بە پەیكەرەی حزبایەتی‌و داڕشتنەوەی ئۆرگانەكانی، لەبەر رۆشنایی گۆڕانكاریەكان.\n- گێڕانەوەی دیسپلینی حزبایەتی‌و دیاریكردنی ئەرك‌و ماف‌و سزاو پاداشت، بەپێی رادەی جێبەجێكردن‌و جێبەجێنەكردنی بڕیارەكان، نەك پروپاگەندەی سۆسیال میدیا.\nئەم هەڵوێست‌و هەنگاوانە، پێمانوایە ئاهێكی قوڵ بەبەری یەكێتیدا دێنێتەوەو، زەمینە دەرەخسێنێ بۆ بەستنی پلینیۆمێك‌و پلینیۆمیش زەمینە دەرەخسێنێ بۆ كۆنگرەیەكی سەركەوتوی یەكێتی ناو یەكێتی.\nكاتێكی زۆرمان لەدەستداوە، بەدڵنیاییەوە چیكە بەبەرمانەوە نەماوە كات لەدەست بدەین. ئەوكاتەی بەدەستمانەوە ماوە، سودی لێوەرنەگرین، كێشەكانی ناو یەكێتی‌و كێشەكانی كوردستان‌و كێشەكانی ناوچەكە، هێندە زۆرن، زۆر لەمەوبەر زیاتر زیانمان پێدەگەیەنن؛ چ زیانی حزبی، چ زیانی نەتەوەیی، چ زیانی بەدینەهێنانی ستراتیژی دورمەودای سەربەخۆییش!


بۆ تێگەیشتن لە ئەدەب دەکرێ ئەو قسەیەی ( تێری ئیگڵتن ) بە نموونە بهێنینەوە، کە لە کتێبی 'تیۆری ئەدەبیدا ' لە وەڵام بە پرسیاری ئەدەب چییە دا ؟ دەڵێ ( تۆ دەتوانی ئەدەب وەک نووسینی خەیاڵی لە تێگەیشتنی داستانەوە پێناسە بکەیت ، واتە نووسینێک کە دەقاودەق ڕاستی نییە بەڵام ، کورترین سەرنجدان لەوەی خەڵک بە گشتی دەیخەنە ژێر ناونیشانی ئەدەبەوە ، نیشانی دەدات ، ئەوە پێناسەیەکی تەواو نییە بۆ ئەدەب ..! ) . دروست وایە ، ئەوەی کە پێناسەکردنی ئەدەب کارێکی گونجاو نییە . چونکە ئەدەب لە چوارچێوەی یەک مانادا جێگەی نابێتەوە ، زێتر لە گۆشە نیگا و مانایەک لەخۆ دەگرێت . چونکە بە یەک مانا و بەیەک بینین ، ناتوانین پەی بە ڕووبەرە فراوانەکەی ئەدەب ببەین . ئەدەبیش وەک شیعر و مۆسیقا و عەشق بوونێکی گەردوونی هەیە ، هەموو ئەو چەمکانەش کە بوونێکی گەردوونییان هەیە ، ناتوانین لە یەک ئاستدا بیانخوێنینەوە و مانایان بۆ دیاری بکەین . دەکرێ ئەدەب / هەوڵدانێک بێت بۆ بە سیستەماتیککردن و چڕکردنەوەی زمان تا ئاستی جیاکردنەوەی لە قسەی ڕۆژانە .. یان وەک لەلای فۆرمالیستەکان ،( ئەدەب بە شێوەیەکی گەوهەری بریتی بوو ، لە جێبەجێکردنی زانستی زمان لە توێژینەوە ئەدەبییەکاندا .. ، ) لەم گۆشەنیگایانەوە ئەو ڕاستییە دەبینین کە / ئەدەب هێندەی بایەخدانە بە بنیاد و ڕێکخستنی زمان ، هێندە بێشکە و هەڵگری هیچ بیروباوەڕێک و لەهەمانکات ئاوێنەی ململانێ و ڕاستییە کۆمەڵایەتییەکان نییە . چونکە لە بنەڕەتدا ئەدەب نووسینەوەی ژیانە یان دیوە نادیار و شاراوەکانی مرۆڤە بە تواناکانی خەیاڵ ، ئێمە لەم وتارەماندا خۆمان نابەستینەوە بەوەی کە ماناکانی ئەدەب چین ؟ بەڵام بۆمان گرینگە تێگەیشتنێکی دروستمان بۆ ئەدەب هەبێت . ئەدەب هەر مانایەکی هەبێت ، بە بڕوای من ( چەقی ئیشکردنی ئەدەب لەسەر مرۆڤ و بەها مرۆییەکانە ...! ) ، واتە هەر ئەمە ئامانج و هێڵە سەرەکییەکانییەتی . بۆیە مرۆڤ لە ڕێگەی ئەدەبەوە هەوڵدەدا ، تەعبیر لە ئارەزووەکان و خەونەکان و غەریزەو حەزەکانی خۆی بکات ، وێنەی / خولیا و ئومێد و خۆزگەکانی خۆی بکێشێ .. بیرەوەرییەکانی خۆی بنووسێتەوە ، بەداوێک ڕابردوو و ئێستا و ئایندەی خۆی بەیەکەوە گرێبدات . دەتوانێ پەیوەندییەکانی خۆی / بە ناوەوە و دەرەوەی خۆی دیاری بکات و ڕێکییان بخات ، ئەدەب دەتوانێ قسە لەسەر هەموو ئەو چەمک و گۆشە و ڕووبەرانە بکات کە پەیوەندییان بە مرۆڤ و ژیانی مرۆڤەکانەوە هەیە ، مەبەستمە ئەوە بڵێم / ئەدەب لەو ڕووبەرە فراوانە ئیشدەکات کە بە ئەندازەی ژیان یان خەون و خەیاڵ بەرین و فراوانە ، کە هیچ سنووربەندی و چوارچێوەیەک ، ناتوانن بیگرنە خۆ . وە بۆ هیچ مەبەست و مەرامێکیش ناتوانین بازنەیەکی بەدەورەدا بکێشین و ڕووبەرە فراوانەکەی بچووک بکەینەوە.


عومه‌ر عه‌لی محه‌مه‌د - 19-09-2016 - 2559 جار خوێندراوەتەوە\nحكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هه‌ر له‌سه‌ره‌تای دروستبوونیه‌وه ته‌عبیری نه‌كردووه له‌ڕای زۆرینه‌ی خه‌ڵك‌و وه‌ڵامده‌ره‌وه‌ی ویست‌و خواستی ده‌نگده‌ران نه‌بووه له‌حوكمدا، به‌ڵكو فه‌زای هه‌ڵبژاردنه‌كان وه‌ك گه‌مه‌یه‌كی سیاسیی به‌كارده‌هێنێت بۆ شه‌رعیه‌تدان به‌ئه‌و ویست‌و ئامانجانه‌ی كه‌دوو پارتی ده‌سه‌ڵاتدار هه‌یانبووه، له‌به‌رئه‌وه هه‌ر له‌دوای هه‌ڵبژاردنه‌وه جه‌ماوه‌ر له‌بیركراوه‌و گه‌ڕاوه‌ته‌وه بۆ سه‌ر ئه‌جێندای سیاسیی‌و ئابورییه حیزبه‌كه‌یی‌و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش چه‌ندان گه‌مه‌ی جۆراوجۆری كردووه، له‌هه‌رێمی كوردستاندا ساڵ بۆ ساڵ گه‌مه‌ی پارته حوكمڕانه‌كان له‌ده‌سه‌ڵاتدا خراپتر ده‌بێت‌و پاشه‌كشه ده‌كات‌و جه‌وهه‌ری زیاتری ئه‌م پارتانه ده‌رده‌كه‌وێت، كه‌چین‌و عه‌قڵیه‌ت‌و بیركردنه‌وه‌یان تاچه‌نده‌و ویست‌و خواست‌و ئامانجی راسته‌قینه‌یان چییه؟\nپاش زیاتر له 24 ساڵ له‌حوكمڕانی له‌ئێستادا زیاتر روی راستی ئه‌م دوو پارته ده‌سه‌ڵاتداره ده‌ركه‌وتووه، ئه‌ویش پاش ئه‌وه‌ی كه به‌درێژایی 24 ساڵی رابردوو، به‌دور له‌هه‌ر هه‌ستكردن به‌به‌رپرسیارێتیه‌ك ده‌ستیان خسته ناو هه‌موو جومگه‌یه‌كی حكومه‌ت‌و هه‌موویان به‌حیزبی كردو نه‌وت‌و گازو گومرگ‌و هه‌موو سه‌رمایه‌یه‌كی ئه‌م هه‌رێمه‌یان به‌تاڵان بردو به‌سه‌رخۆیاندا دابه‌شیانكرد. له‌دوایه‌مین پلانی شومیاندا ده‌ستیان برد بۆ قووتی خه‌ڵك‌و زۆرینه‌ی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌رانیان گه‌ڕانده‌وه بۆ بانكه تایبه‌تیه‌كان‌و له‌وێشه‌وه بۆ گیرفانه ره‌شه‌كه‌ی حیزب.\nله‌م هه‌نگاوه‌یاندا توانیان كاریگه‌ری زۆر سلبی‌و خراپ له‌سه‌ر سایكۆلۆژیای مرۆڤی كورد دروستبكه‌ن‌و به‌مه‌ش باری كۆمه‌ڵایه‌تی‌و فیكری‌و رۆشنبیری‌و ئابوری‌و په‌روه‌رده‌یی‌و مه‌ده‌نیان تووشی بارێكی زۆر ناهه‌مواركرد، وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌نوخبه‌یه‌ك له‌ده‌ره‌وه به‌عه‌قڵی ئیمپریالیزمێكی نوێ هاتبێت‌و گه‌لێك تووشی جه‌نگی ده‌رونی بكات‌و به‌جۆره‌ها چه‌كی سایكۆلۆژی كار له‌سه‌ر تێكدانی كه‌سایه‌تی‌و شوناس‌و مێژوو ئاینده‌ی بكات.\nئه‌م حكومه‌ته به‌بێ هه‌ستكردن به‌هیچ به‌رپرسیاریه‌تێكی مێژوویی‌و ئه‌خلاقی‌و به‌بێ گوێدانه ئه‌و هه‌موو كاریگه‌ریه سلبیانه، تاكه تاكه‌ی هاوڵاتیانی ئه‌م هه‌رێمه‌یان تووشی خه‌جاڵه‌تی‌و تێكدانی باری ده‌روونی‌و ئاسایشی خێزان‌و قوتابخانه‌و گه‌نج‌و لاو‌و مناڵ‌و پیره‌كان كردووه.\nدروستكردنی ئه‌م بارودۆخه وای له‌مرۆڤی كورد كردووه كه‌ئیتر هیچ هیوایه‌كی به‌ئاینده‌و ناسیونالیزمی كوردی‌و سه‌ركرده‌كان نه‌مێنێت، چونكه ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ ئه‌مانه پێی ده‌كه‌ن هیچ دوژمنێك له‌فارس‌و تورك‌و عه‌ره‌ب نه‌یانتوانیوه پێی بكه‌ن‌و به‌و جۆره تووشی قه‌یرانی ماددی‌و مه‌عنه‌وی بكه‌ن‌و ژیان له‌به‌رچاوی ناشیرین بكه‌ن.\nمه‌ترسی ئه‌م قه‌یرانه دروستكراوه له‌وه‌دایه كه‌زۆرتر روی كردۆته چینه خوێنده‌وارو ئه‌كادیمی‌و دامه‌زراوه په‌روه‌رده‌یی‌و مه‌ده‌نیه‌كان، له‌به‌رامبه‌ردا دامه‌زراوه ئه‌منی‌و سه‌ربازی‌و رێكخستنه‌كانی دوو حیزبی ده‌سه‌ڵاتدار گرفتیان نییه.\nئه‌مه‌ش ئاماژه‌یه‌كه بۆ وێرانكردنی په‌روه‌رده‌و مه‌ده‌نیه‌ت‌و شارستانیه‌ت‌و به‌هێزكردنی بازوی هێزو عه‌سكه‌رو دامه‌زراوه ئه‌منیه‌كان، له‌كاتێكدا كه‌ده‌بوایه گرنگی پێدانه‌كه پێچه‌وانه بوایه ئه‌گه‌ر حكومه‌ت نیه‌تی گه‌شه‌پێدانی هه‌بوایه‌و به‌پلانێكی ستراتیجیه‌وه روی له‌ئاینده بكردایه، كه‌ئه‌مه‌ش مه‌ترسیه‌كی گه‌وره‌یه بۆ سه‌ر ئاینده‌ی ئه‌م هه‌رێمه‌و نه‌وه‌ی نوێ، چونكه ئه‌م جۆره پلانانه گه‌ل به‌ره‌و نائومێدی ده‌بات‌و له‌نائومێدی گه‌لیشدا هه‌موو خواستێكی نه‌ته‌وه‌یی‌و به‌ده‌وڵه‌تبوون‌و سه‌ربه‌خۆیی شكستده‌هێنێت.\nئه‌مانه هه‌تا ئێستاش به‌و چه‌مكه ته‌قلیدیه كار ده‌كه‌ن كه‌ده‌ڵێت سه‌گه‌كه‌ت برسی بكه شوێنت ده‌كه‌وێت، به‌ڵام بێئاگان له‌وه‌ی كه‌زۆر ده‌سه‌ڵاتی تری ئه‌م ناوچه‌یه‌ش ئه‌م سیاسه‌ته‌یان گرته‌به‌ر، به‌ڵام ئه‌و سه‌گانه قاچیان گرتوو كه‌وڵیان كرد.


Home›هەواڵ›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›تائێستا لە دۆسیەی کوژرانی خۆپیشاندەرانی عێراق لێکۆڵینەوە لە 112 کەس کراوە\nوتەبێژی لیژنەی لێکۆڵینەوە لە کوژرانی خۆپیشاندەرانی عێراق ئاشکرای کرد: “تائێستا لەسەر ئەو دۆسیەیە 112 ئەفسەر و کارمەندی ئەمنی بانگهێشتی لێکۆڵینەوە کراون”.\nمحەمەد جەنابی وتەبێژی لیژنەی لێکۆڵینەوە لە کوژرانی خۆپیشاندەران لە عێراق، ئاماژەی بەوەداوە، تا ئێستا لیژنەکەیان وردبینی بۆ حەوت ھەزار بەڵگەنامە لەبارەی کوشتنی خۆپیشاندەرانەوە، کردووە و وتی: “تا ئێستا 22 ئەفسەر بە پلەی نەقیب تا پلەی لیوا لەگەڵ 90 کارمەندی ئەمنی لەبارەی کوشتنی خۆپیشاندەرانەوە، بانگھێشتنی لێکۆڵینەوە، کراون”.\nراشیگەیاندووە: “دوای تەواوکردنی لێکۆڵینەوەکان لەبارەی کوژرانی خۆپیشاندەرانەوە، ئەنجامەکەی رادەگەیەندرێت”.\nلە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی 2019ەوە شەپۆلێکی خۆپیشاندان بەغدا و چەند پارێزگایەکی دیکەی عێراقی گرتەوە و بە هۆی توندوتیژیەکانەوە سەدان خۆپیشاندەر کوژران و بە هەزارانیش برینداربوون، ئەمە جیا لە کوژرانی نزیکەی 30 چالاکوان و رۆژنامەنووس.


هەرێمی كوردستان لە ستراتیژییەتی فەڕەنسا | دەزگاى زارى کرمانجى\nهەرێمی كوردستان لە ستراتیژییەتی فەڕەنسا\nقوتابی دكتۆرا لەیاسا لە وڵاتی فەڕەنسا\nماكڕۆن وەك سەرۆك كۆماری فەرەنسا كە گەلی فەرنسا بە قوتابی فرانسوا ئۆلاندی دەزانن زیاترو زۆرتر گرنگی بە عێراق و هەرێمی كوردستان دەدات. سەرەتا دەكرێت لەوە دەست پێ بكەین كەجێگەی ئیعتیبارو هەڵوەستەیە؛ وڵاتێك ئەندامی هەمیشەیی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكان بێت و خاوەن مافی ڤیتۆ بڕیاردەری گرنگ بێت لە پرسەكانی جیهان و ناوچەكەو تەنانەت ڕۆژ هەڵاتی ناوین، بەشێوازێك مامەڵە لەگەڵ هەرێمێكی دیفاكتۆی سەربەخۆ لە گۆڕەپانەكە دەكات كە ئەمە خۆی لە خۆیدا جێگەی تێڕامانە، بە بڕوای من دەبوو سەركردایەتی سیاسی كورد و ئیدارەی كوردی و حكومەتی هەرێم زۆر مكوڕتر و واقعیانە تر بەدەم ئەم هەنگاوە كردەییانەی ئەم دەوڵەتەوە بهاتان، بەڵێ ئەم دەوڵەتەش وڵاتی فەڕەنسایە!\nوڵاتی فەڕەنسا لە سێ كابینەی پێشوو ئێستاشدا زیاتر گرنگی بە سیاسەتی دەرەوەی وڵات دەدات، وە لەنێویانیشدا ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەو وڵاتانەی كەمتر كەلتورو ڕۆشنبیری دەوڵەتەكەیان گرتۆتەوە. لەسەردەمی بەڕێز فرانسوا میترانی لە هەشتاكانی سەدەی ڕابردوو تا دەگاتە سەردەمی سۆسیال گۆش و چەپەكانی فرانسوا ئۆڵاندو پارتی بۆ پێشەوەی ئیمانوێل ماكڕۆن بەشێوازێكی زۆر جیاواز و كردەییانە گرنگیان بە دۆزی كورد داوە.\nمێژووی هاوكارییە دبلۆماسی و كردەییەكانی فەڕەنسا بە زەقی لە دوو ئاستی سەرەكی دەبینرێن یەكیان بریتی بوون لە دەرچوونی بڕیاری 688 لە 5ی ئەڤغیلی 1991 كە تایبەت بوو بە پاراستن و نەهێشتنی قەمعی كوردانی باشور لەلایەن ڕژێمی پێشووتری عێراقی و دروستكردنی ناوچەی دژە فڕین و ئارام، وە ئەوەی تریان لە كۆتاییەكانی ساڵی 2017 بەهۆی ئەنجامدانی ڕیفراندۆم و سەربەخۆی بۆ كوردستان جارێكی تر ئەم وڵاتە بووە فریاد ڕەس و بەدەمەوە هاتنی كوردانی باشوور و كرانەوەی جارێكی تری پەیوەندییە دبلۆماسیەكانی هەرێمی كوردستان بە دونیای دەرەوە دا كردەوە و هەرێمی كوردستانی لە قۆناغی چەق بەستوویی بردەوە بۆ قۆناغی هەرێمێكی دیفاكتۆی بەنێو دەوڵەتی كراو. ئەمەو وێڕای ئەو هەموو هاوكارییە سەربازی و مرۆییانەی كە لەمیانەی جەنگی داعش پێشكەشی هەرێمی كوردستانی كرد ، وە هەر سەرۆكی ئەم وڵاتە بوو وەك یەكەمین سەرۆكی وڵاتێكی ئەوروپی سەرەدانی هەرێمی كوردستانی كرد لە كاتی تەنگانەو ناخۆشی شەڕدا، وە پێشوازی كردنی وەفدی هەرێم لە كۆشكی ئیلیزێ چەندین جارە ئەمە دوبارە بوویەوە لەلایەن كاربەدەستانی ئەم وڵاتە.\nشایانی باسكردنە و ئەوەی جێگەی دڵخۆشی و ئاماژە دانە ئەوەیە كە ڕۆڵی وڵاتی فەڕەنسا لە دۆزیەی نەتەوەی كورد وێڕای ئەوەی كە لە ئاستی سیاسەتی دەرەوەی وڵاتەكە لە بارێكی باشدایەو هەمیشە ئەوە بینراوە كە متعاگف و سۆزدارن بە قەزیەی كورد، وە لەسەر ئاستی ناوخۆی ئەو وڵاتەش كە ئەمە جێگەی دڵخۆشیە لەنێو هەموو پارتە دەسەڵاتدارەكانی فەڕەنسا دۆزی كورد ڕۆڵ و بایەخێكی گەورەی هەبووە، چ لەلایەن پارتی ڕاستڕەوی كۆمارییەكان بێ چ لەلایەن پارتی سۆسیالیستی چەپڕەوكان بێت یاخود پارتی نوێ ی دەسەڵاتداری ئێستا بۆ پێشەوەی ئیمانوێل ماكڕۆن بێت. بۆیە زۆر گرنگە لەلایەنی حكومەتی هەرێم و سەركردایەتی سیاسی كوردستان ئیستپمار و وەبەرهێنی ئەو پەیوەندیە بكات، ئەویش بە پاراستن و خستنەڕووی زیاتری بەرژەوەندیەكانی فەڕەنسا لەهەرێم و ئەنجامدانی ئاسانكاری بۆ هێنانە ناوەوەی زیاتری كۆمپانیاكان جگە لە بواری نەوت و وزە وەك ئەوەی ئێستای كۆمپانیای تۆتالی فەرەنسی پێویستە برەو بەو پەیوەندییە بدرێت و لە هەموو بوارەكانی كلتوری و ڕۆشنبیری و پەروەردەی و تەندروستی و ئاوەدانكردنەو پرۆژەی خزمەتگوزاری بۆ فەراهەم كردنی بەرژەوەندی دولایەنە.\nئەگەر سەیری سەردانەكانی سەرۆك كۆماری فەرەنسا بكەین لەم دواییانە ئەوە دووەمین جارە سەرەدانی ڕۆژ هەڵاتی ناوەڕاست دەكات ، كەوەك میدیاكانی فەڕەنسا ئاماژەی بۆ دەكەن ئیمانوێل ماكڕۆن دەیەوێت وڵاتەكەی پێگەیەكی زۆر تایبەتی هەبێت لە وڵاتانی ڕۆژ هەڵاتی ناوەند زیاتریش لەو وڵاتانە مەبەست و گەرەكیەتی ئوردن و سوریاو لوبنان و عێراق، ئەگەر سەیری لوبنان وسوریا بكەین ئەو وڵاتانە خۆی لە خۆیاندا فڕانكۆفۆنن واتە فەڕەنسا بە هی خۆی دەزانێ بۆیە مەبەستیەتی ئاوەدانیان بكاتەوە لەلایەك، لەلایەكی تریش وەك وڵاتێكی باڵای نێو یەكێتی ئەوڕوپا بۆ جێگیربوونی ئاشتی و ئاسایش لەو وڵاتانەو پێشگیری لە دیاردەی كۆچڕەوی ئەم هەنگاوانە دەهاوێژێت. وە ئیمانوێل ماكڕۆن وەك سەرۆك كۆماری فەرەنسا كە گەلی فەرنسا بە قوتابی فرانسوا ئۆلاندی دەزانن زیاترو زۆرتر گرنگی بە عێراق و هەرێمی كوردستان دەدات، پێ ی وایە كە لەم وڵاتەوە دەتوانێ جارێكی تر كۆنترۆڵی خۆی بكات و سەنگ و قورسای بەدەست بێنێتەوە لە ڕۆژهەڵاتی ناوین ئەویش لەڕێگەی دەوڵەتێكی دەوڵەمەندی وەك عێراق و پێگەی گرنگی هەرێمی كوردستان.\nوا بڕیارە بەرواری 1ی9ی2020 سەرۆك كۆماری فەڕەنسا ئیمانوێل ماكرۆن لە گەشتەكەی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ، بابەتی ئاوەندانكردنەوەی بەیروتی پایتەختی لوبنان دوای ئەو كارەساتەی كە بەسەردا هات، سەردانی بەغداد بكات لەگەڵ گەورە بەرپرسانی ئەو وڵاتەو سەرۆكی هەرێمی كوردستانیش كۆ دەبێتەوە.\nبەبڕوای ئێمە ئەو سەردانە زیاتر پەیوەستە بەو كێشانەی كە لەنێوان عێراق و توركیا دا دروست بوونە وە هەرێمی كوردستان لەم نێوەندەدا ئەمە یەكێكە لە ستراتیژە هەرە گرنگەكانی فەڕەنسا. كێشەی توركیا لە عێراق و ڕەنگدانەوەی لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا. چونكە فەرەنسا پێی وایە دەوڵەتی توركیا كۆسپ و تەگەرە وگرفت لە ڕۆژ هەڵاتی ناوەڕاست دروست دەكات ئەو لەشكركێشیەی كە لە سوریاو لیبیاو عێراقدا دەیكات ئەمە لەگەڵ سیاسەت و ستراتیژیەتی ئەو وڵاتە یەكناگرێتەوە بۆیە دەیەوێت بەڕاشكاوی لەگەڵ كاربەدەستانی عێراقی و هەرێمی وەك لە دەزگا میدیایەكانی فەرەنسا بڵاوكراوەتەوە ئەوە بخاتە ڕوو، چونكە وەك باسم كرد دەوڵەتی عێراقی بۆ فەرەنسا گرنگە ئەمە لەكاتێكدایە كە ئەمریكای دۆنالد ترەمپ وردە وردە خەریكە لەم وڵاتەدا پێگەی بەهێزی خۆی لە دەست دەدات.\nلەم نێوەندەدا ئەوەی شیاوی باسكردنە پەەوندییەكانی هەولێر و پاریس و بەشداری كردنی بەڕێز سەرۆكی هەرێمە لەم پرسە هەستیارانەدا پەیوەندییەكی زۆر توندو تۆڵن ئەوەش زیاتر پەیوەست بووە بە سیاسەتی دەرەوەی فەرەنسا كە هەمیشە ویستویەتی حكومەتێكی بەهێزی هەرێم هەبێت لە ڕووە سەربازی و كارگێری و ئابوری ، چوون هەرێم پێگەیەكی تایبەتی هەیە چ لەڕووی ئەوەی كە ناوچەیەكی ئارام بووە وە چ لەڕووی ئەوەی كە پێگە جوگرافیەكەی كە هاوسێ ی دوو دەوڵەتی گەورەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە ئەوانیش توركیاو ئێرانن. ئەم سیاسەتە ڕەنگدانەوەی هەبووە لە ماوەی ڕابردوو چ لەسەر ئاستی پەیوەندی كەسایەتی وەك مام جلال و سەرۆك بارزانی كە بانگهێشتی پاریس كراون و چ پەیوەندی نزیكی هاوڕێیەتی نێوان سەرۆك ماكڕۆن و كەسایەتی ئاشتیخوازانەی سەرۆك نێچیرڤان بارزانی لەم ڕوەوە پێویستە ئەوە بڵێین كە عێراق و هەرێمی كوردستان پێوستە سوود لە هاوكارییەكانی فەڕەنسا وەربگرن كە كۆماری ئەو وڵاتە ستراتیژیەتی دوورو درێژی بۆ كێشاوە.\nبۆیە ئەم سەردانە زیاتر پەیوەستە بە پەلهاوێشتەكانی وڵاتی توركیا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەندو كە بەر لە هەفتەیەك وەزیری بەرگری فەڕەنسا سەردانی عێراق و هەرێمی كوردستانی كرد ئەوەی بە ڕاشكاوانە لەگەڵ لێپرسراوانی كورد و عێراق وروژاند كە بوار بە دەستوەردانی توركیا نەدەن، بەیانیش ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەڕەنسا سەردانی عێراق ئەكات، هەمان داوا لە لێپسراوانی كورد بە تایبەتی ئەكات.\nگرنگی دیداری نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی هەرێم لەگەڵ ماكرۆن، لەمكاتەدا بە بڕوای ئێمە لە دوو تەوەر خۆی دەنوێنێت، یەكیان پەیوەستە بەو هاوكارییە مرۆیی و ئابوری و گەشەسەندنەوەی ناوچەكانی عێراق و هەرێم كە بڕیاروایە بەبڕی یەك ملیار یۆرۆ لە بەصراوە تاكو هەڵەبجە وەبەرهێن بكات بە هێنانە پێشەوەی كۆمپانیاكانی فەڕەنسی. تەوەری دووەم سیاسیەو زیاتر پەیوەستە بە هەوڵی لێ نزیك بوونەوەی لایەنی كوردی و عێراقیە بە شیعەو سوننەوە لەسەر ئەو كێشانەی كە هەڵپەسێردراون بۆ مەبەستی چارەسەركردنیان و بەتایبەتی سەروەری خاكی عێراق و نەهاتنە پێشەوەی توركیاو گەرەنتی كردنی زیاتری پاراستنی قەوارەی هەرێمە لەلایەنی فەڕەنسی لەهەمبەر لەشكركێشیەكانی وڵاتی توركیا كە ئەمەش پێم وایە لەداهاتوو دەرەنجامەكەی زیاتر بەدەردەكەوێت.


کۆچی دوایی باوکی ئەندامێکی دڵسۆزی حدک لە ناوچەی مەهاباد\nناوەندی هەواڵ- نۆروێژ: به‌داخێکی زۆره‌وه ئاگادار کراین کە ڕۆژی پێنج شەممە، رێکه‌وتی ١٤ی یانواری ٢٠١٣ی زایینی، باوکی بەرێزان کاک مێهران و خوشکە بەهار عەزیمی بە ناوی کاک مستەفا عەزیمی خه‌ڵکی مه‌هاباد، لە تەمەنی ٧٦ ساڵیدا، بە هۆی نەخۆشی شێرپەنجە دڵه پر له ئاوات وگه‌وره‌که‌ی له لێدان که‌وت و ماڵ ئاوایی له هەموو ئازیزانی کرد.\nکاک مستەفا کوردێکی نیشتمان په‌روه‌رودڵسۆزێکی ڕاسته‌قینه‌ی نه‌ته‌وه ژێر ده‌سته‌که‌ی بوو.\nئاواتی کاک مستەفا عەزیمی ئەوە بوو کە جارێکی دیکه‌ش ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان به ئازادی و ئاڵای سەربەرزی کوردستان بە بە شەکاوەیی ببینیته‌وە، بەلام بە داخێکی گرانەوە مەرگ مەودای نەدا ئەو ئاواتەی بێتە دیی و لە تەمەن ٧٦ساڵی و لەو پەڕی سەربەرزی دا ماڵئاوایی لە گەل و نیشتمانەکەی کرد.\nڕۆحی کاک مستەفا شاد و تەمەندرێژی بۆ بنەماڵە و خزم و کەسە بەڕێزەکەی ئاواتمانە.\nئێمەش وەک کۆمیتەی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە نۆروێژ، سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی بنەماڵەی بەرێزان کاک مێهران و خوشکە بەهار عەزیمی لە نۆروێژ و کەسوکاری خوالێ خۆشبوو لە ناوخۆی کوردستان دەکەین، هیوادارین جێگای کۆچ کردو بەهەشتی بەرین بێ.\n14:00 _ 18:00\nبگه‌رێوه|ئەم بابەتە 1020 جار بینراوە| بینێره| چاپ


بەڕێوەبەری جێبەجێكاری كۆمپانیای گواستنەوەی گازی ئێران ئاشكرای كرد، قەبارەی گواستنەوەی گازی سروشتیی ئێران بۆ عێراق ڕۆژانە گەیشووەتە ملیارێك مەتری سێجا و تا ساڵی 2025یش ئەو ڕێژەیە بۆ چوار ملیار مەتری سێجا بەرز دەبێتەوە.\nسەعید تەوەكلی بەڕێوەبەری جێبەجێكاری كۆمپانیای گواستنەوەی گازی سروشتی ئێران بۆ دەرەوە ئاشكرای كرد، لە ماوەی ساڵی ڕابردوودا ئێران 224 ملیار مەتری سێجا گازی سروشتی لە ڕێی بۆڕیی گازی نێوان ئێران و عێراق، هەناردەی بەغدا كردووە، بەگوێرەی پلانی هاوبەشی هەردوولایش ئەو ڕێژەیە بۆ 2025 بۆ 400 ملیار مەتری سێجا لە ساڵێكدا بەرز دەبێتەوە، واتە ڕۆژانە 160 ملیۆن مەتری سێجا گازی سروشتی ڕەوانەی عێراق دەكرێ.\nزیاتر وتی، بەرزبوونەوەی ڕێژەی هەناردەكردن بۆ 400 ملیار مەتری سێجا، پێوەستە بە زۆربوونی خواستی عێراق لە گازی سروشتی و بەرهەمهێنانی كارگەی پیشەسازی و وێستگەی كارەبا و سووتەمەنی.\nئاماژەی دا، بەشێوەیەكی گشتی ڕۆژانە تەنیا شاری بەغدا بەلایەنی كەمەوە نزیكەی 10 ملیۆن مەتری سێجا گازی پێویستە، بەهۆی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمایش لە عێراق، پێشبینی دەكرێ خواستی گازی سروشتی زیاتر بێ، بۆ وەگەڕخستنی زیاتری وێستگەكانی بەرهەمهێنانی كارەبا كە بە گاز كار دەكەن.\nهاوردەكردنی گازی سروشتی لە ئێران لەلایەن عێراقەوە لە كاتێكدایە زۆربەی كێڵگە نەوتییەكانی عێراق گازی سروشتی بە ڕێژەیەكی زۆر تێدایە، بەڵام بە هەوا دەسووتێت و هیچ سوودێكی لێ وەرناگیرێت.


کۆنگرەی ناوچەیی بۆ پارێزگاری کردن لە عێراق | KURDPLAT\nکۆنگرەی ناوچەیی بۆ پارێزگاری کردن لە عێراق\nکوردپلات 8/29/2021 04:44:00 م ليست هناك تعليقات\nلە ٢٨/٨ لە بغدادی پایتەختی عێراق، میوانداری بۆ کۆبوونەوەی لوتکەی وڵاتانی دراوسێ و ناوچەکەو چەند وڵاتێکی دیکە لە بغداد دەستی بە کارەکانی کرد. بێگومان لەم کاتەدا بەستنی کۆنفرانسێکی لەو شێوەیەو بە ئامادە بوونی فەرەنسا، روسیا، ئەمریکا، بەریتانیا، نوێنەری وڵاتەیەکگرتوەکان ، قەتەر، تورکیا، ئێران ، ئوردن، سعودیە، مسر و ئەنجومەنی ھاریکاری کەنداو بایەخ و گرنگی خۆی ھەیە.\nئەنجومەنی ھاریکاری کەنداو پێکھاتوە لە وڵاتانی کەنداو ( قەتەر، کوێت، سعودیە، بەحرین، سوڵتاننشینی عومان و وڵاتانی ئیمارات).\nئەم کۆنگرەیە دوای چەندەھا سەردانی مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق دێت بۆ وڵاتانی ناوچەکە و ئەمریکا. ئەمەش وەکو سەرکەوتنی دیپلوماسی ئەو تەماشا دەکرێت. وڵاتانی بەژدار نیازی بەژداری کردنیان ھەیە لە دوبارە بنیادنانەوەی عێراق و ئەو ناوچانەی لە جەنگی داعش دا وێران کران. ئەم کونگرەیە بۆ دوبارە بونیادنەوەی عیراقە و وەبەرھەمھێنانی ئەو وڵاتانە لە عێراق و ھەروەھا بۆ گفتوگۆیە لەسەر کێشەی ئاو و بەزاندنی سنور لە لایەن تورکیاوە و بوردومان کردنی خاکی عێراق.\nلەم دیدارە لایەنە دژبەیەکەکانی وەکو ئیران و سعودیە و ئەمریکا گفتوگو لەسەر دۆخی ناوچەکە و پەیوەندیەکانیان دەکەن. ئەم کۆنگرەیە مشتو مرێکی زۆری بەدوای خۆیدا ھێناوە. ھەندێک لە چاودێران پێیانوایە تێچووی سێ ملیارد دینار زۆرە بۆ ئەم کۆنگرە و ئەو دەسکەوتە چاوەروان کراوەی نابێت. ھەندێکی تر پێیان وایە بێ بەژداری کردنی سوریا یەکێک لە ئامانجەکانی کۆنگرەکە کە سەقمگیری ناوچەکەیە نایەتەدی.\nفەرەنسا بە مەرجی ئامادەنەبوونی سوریا پشتگیری ئەو کۆنگەیە دەکات. برێد مەککۆرک بەژدار دەبێت لەو کۆنفرانسە و دواتر سەردانی شاری موصل و کەنیسا تەقێنراوەکەی ئەو شارە دەکات کە وا بریارە لە رێگای یونسکۆوە دروست بکرێتەوە. ئەم سەردان و پێشھاتانە لە دوای پاشەکشەکردنی ئەمریکا لە ئەفغانستان وەک پشتگیریەک لەم حکومەتە و ئارامی عێراق تەماشا دەکرێت.\nئامانجی سەرەکی ئەم کۆنگەیە دروست کردنی بازرگانی ھاوبەشە و ئابوری و وەبەرھەمھێنان لە نێوان ئەو وڵاتانە و دەرفەتێکە بۆ دوبارە پتەو کردنی پەیوەندیەکان. بەتایبەتی پەیوەندی نێوان عێراق و سعودیە.\nلە ساڵی ٢٠١٩ وە لە دوای ٣٠ ساڵ سعودیە دوبارە نوێنەرایەتی لە عێراق کردەوە و ھەوڵی بەردەوم ئەدرێت پەیوەندیەکانی نێوان ئەم دوو وڵاتە ئاسایی بکرێتەوە. عێراق دەیەوێت دوبارە رۆلی ھەبێت لە سیاسەتی ناوچەکە و ببێتە محوەری گفتوگۆی نێوان ئێران و سعودیە. ھەروەھا دەیەوێت پشتگیری ئەم وڵاتانەی ھەبێت بۆ چەسپاندنی ئارامی و سەقامگیری و یارمەتی بدرێت لە دوبارە بونیات نانەوەی وڵات.


بارزانى: دۆخى هەرێم زۆر جیاوازە لەگەڵ ئەفغانستان و شوێنەکانى تر\n22/08/2021 1694 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nمەسعود بارزانى سەرۆکى پارتى دیموکراتى کوردستان پەیامێکى سەبارەت بە دۆخى هەرێمى کوردستان و بەراوردکردنى بە ئەفغانستان بڵاوکردەوەو تیایدا رایگەیاندوە"پێویستە هەموو لایەك باش بزانن كە هەر میللەتێك ئەگەر پشت بە خۆی و تواناكانی خۆی نەبەستێت هەمیشە ئەگەری هەڕەشە و لەناوچوونی لەسەرە. پاڵپشتیی خەڵكیش ئەو كاتە بەهای هەیە و كاریگەر دەبێت كە بە خۆمان هەبین و ئیرادەمان هەبێت".\nبارزانى ئاماژەى بەوەشکردوە، جیاوازییەكی زۆر لەنێوان ئەفغانستان و كوردستاندا هەیە. جیاوازیەكی زۆریش لەنێوان پێشمەرگە و سوپای ئەفغانستان هەیە. پێشمەرگە زادەی مێژوو و خوێن و فرمێسكی گەلی كوردستانە.\nهەر لە پەیامەکەیدا سەرۆکى پارتى دەشڵێت،لێرەدا دەمەوێت خەڵكی كوردستان لەوە دڵنیا بكەمەوە كە دۆخی كوردستان جیاوازییەكی زۆری هەیە لەگەڵ هەموو شوێنەكانی تر. شوكر بۆ خوای گەورە ئێمە پێشمەرگەی قارەمان و هێزمان هەیە و لە هەمووشی گرنگتر میللەتێكین خاوەن ئیرادە و قەزییەین.\nدەقی پەیامەکەى بارزانى:


فه‌لسه‌فه‌و هونه‌ر یادێک بۆ د.محه‌مه‌د که‌مال\nپه‌یوه‌ندیى نیوان فه‌لسه‌فه و هونه‌ر، هه‌روا سانا و ساده نییه، هه‌ر ئه‌وه نییه که هه‌ردووکیان پێکه‌وه له زه‌مه‌نێکى زۆر زووه‌وە هاتبن و به‌س، به‌ڵکو په‌یوه‌ندیى نێوان فه‌لسه‌فه به‌هونه‌ره‌وه، په‌یوه‌ندیى نێوان بیرکردنه‌وه و کرده‌یه. ئه‌گه‌ر بیرکردنه‌وه سروتێکى په‌تى و جیهانێکى نابه‌رده‌ست و داخراوبێت، ئه‌وا کرده سروتێکى پراکتیکى و جیهانێکى به‌رده‌سته. ئه‌گه‌ر بیرکردنه‌وه عه‌قڵ بێت له‌و کاته‌دا که له خۆى ڕاده‌مێنێت، ئه‌وا کرده عه‌قڵه له‌وکاته‌دا که جیهان لێى ڕاده‌مێنێت. هه‌ربۆیه فه‌لسه‌فه له ڕێگه‌ى بیرکردنه‌وه‌وە خۆى ده‌نوێنێت و هونه‌ریش له ڕێگه‌ى کرده‌وه.\nلێره‌دا که ده‌ڵێین هونه‌ر، مه‌به‌ستمان له (تەخنێ)یه له زمانى فه‌لسه‌فیى یۆنانى کۆندا. (تەخنێ) ته‌نیا هونه‌ر نییه. به‌ڵکو ئه‌وه‌یه که هه‌ر شتێک ده‌کات به هونه‌ر. هه‌ر کرده‌یه‌کى هونه‌ریى به‌بێ (ته‌خنێ) نابێته هونه‌ر. ته‌خنێ هێنانى جوانییه بۆ ناو هونه‌ر. ته‌خنێ و هونه‌ر پێکه‌وه ئه‌و شته پێکده‌هێنن، که پێیده‌وترێت (ئیستاتیکا). هه‌ربۆیه ته‌خنێ واته ڕۆحى هونه‌ر، ئه‌وه‌ى که وێنه‌یه‌ک ده‌کات به تابلۆ، ئه‌وه‌یه که به‌ردێک یان کۆمه‌ڵه مادده‌یه‌ک ده‌کات به په‌یکه‌ر، ئه‌وه‌یه که کۆمه‌ڵێک ده‌نگ و نۆته ده‌کات به مۆسیقا. به‌بێ ته‌خنێ شته‌کان بۆخۆیان هه‌ن، مادده و به‌رد و که‌ره‌سته‌کان، ئاواز و نۆته‌کان، ڕه‌نگ و فڵچه و ڕووته‌خته‌کان، هه‌موو ئه‌مان بۆخۆیان له‌وێدا سه‌ربه‌خۆ هه‌ن، ئه‌ى ئه‌وه چییه که وا له‌م شتانه ده‌کات ببن به په‌یکه‌ر، ببن به تابلۆ، یان ببن به مۆسیقا و شتى دیکه، تێخنێ بریتییه له هونه‌رى گۆڕینى ئه‌م که‌ره‌سته خاوانه بۆ شتى باڵاتر. تێخنێ وا ده‌کات که‌ره‌سته‌کان دونیاى خۆیان به‌جێبهێڵن و بکه‌ونه ناو دونیایه‌کى دیکه‌وه، دونیاى واقیعى جێبهێڵن و بچنه ناو دونیاى ئیستاتیکاوه. هه‌ربۆیه تێخنێ ئه‌وه‌یه که جیهانگۆڕکێ به شت و که‌ره‌سته‌کان ده‌کات. زۆرجار ئه‌و پرسیاره‌مان له خۆمان کردووه که چۆن بتوانین په‌یکه‌رێک له په‌یکه‌رێکى دیکه و تابلۆیه‌ک له تابلۆیه‌کى دیکه به هونه‌ریتر دابنێین؟ چى وا ده‌کات ئێمه بکه‌وینه ناو بڕیارى ئه‌وه‌ى ئه‌م کاره هونه‌رییه یان نا؟ لێره‌دا ئه‌و سه‌ره‌تایه دیاره که ئه‌وه ته‌خنێیه، که وا ده‌کات کارێکى ئاسایى له کارێکى هونه‌ریى جیابکه‌ینه‌وه، ئه‌مه چۆن ده‌بێت؟ لێره‌دا ئه‌وه‌نده‌ى بیرکردنه‌وه ده‌رفه‌تمان بدات و له‌توانادا هه‌بێت شتێکى له‌باره‌وه روونده‌که‌ینه‌وه.\nبۆ ئه‌وه‌ى کارێک وه‌ک کارێکى هونه‌رى ده‌ربکه‌وێت، پێویستى به دوو شت هه‌یه: یه‌که‌م هونه‌رمه‌ندێک، دووه‌م هونه‌ربینێک. هونه‌رمه‌ند کێیه؟ هونه‌رمه‌ند ئه‌و که‌سه‌یه که کارێکى هونه‌رى ده‌کات، ئه‌ى کارى هونه‌رى چییه؟ کارى هونه‌رى ئه‌وه‌یه که چییه‌تیى هونه‌ر له‌خۆیدا هه‌ڵگرێت. چییه‌تیى هونه‌ر چییه؟ چییه‌تیى هونه‌ر بریتییه له‌وه‌ى، که بابه‌ته هونه‌رییه‌که وه‌زیفه و ئه‌رکێک له‌خۆیدا هه‌ڵبگرێت، جا ئه‌م وه‌زیفه و ئه‌رکه چاره‌نووسێک هه‌یه له ڕێگه‌ى ئه‌و چاره‌نووسه‌وه کاره هونه‌رییه‌که ده‌خاته به‌ر دیده و ئیتر ده‌بینرێت. هیچ کارێکى هونه‌ریى وه‌ک خۆى نابینرێت، ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ ته‌ماشاکردنه‌که‌یدا وه‌زیفه و ئه‌رکى بابه‌ته‌که‌ى ناو کاره هونه‌رییه‌که ده‌رک نه‌کرێت. له‌به‌ر ئه‌وه چییه‌تیى کارى هونه‌رى له‌وه‌زیفه‌که‌یدایه. یان هه‌ر کارێکى دیکه که ده‌کرێت و ده‌چێته ناو چوارچێوه هونه‌رییه‌که‌وه، ده‌بێت هه‌ر یه‌که له‌وکارانه، وه‌زیفه‌ى دیاریکراوى خۆى هه‌بێت. ئه‌م وه‌زیفه‌یه بابه‌تى کاره هونه‌رییه‌که دیاریناکات چ وه‌زیفه‌یه‌ک بێت، به‌ڵکو هونه‌رمه‌نده‌که دیاریده‌کات، وه‌ک ئه‌وه‌ى هایدیگه‌ر ده‌ڵێت: ماهییه‌تى هونه‌رمه‌ند له کارى هونه‌ریدایه و ماهییه‌تى کارى هونه‌ریش له‌ناو هونه‌رمه‌نده‌که‌دایه.\nئه‌مه‌ش خۆى بۆ هه‌موو که‌سێک به‌ده‌رناخات، ئه‌گه‌ر ئه‌و که‌سه هونه‌ربین نه‌بێت، واته قودره‌تى بینینى ئه‌و وه‌زیفه‌یه‌ى نه‌بێت که له‌ڕێگه‌ى ئه‌وه‌وه، ماهییه‌تى کاره هونه‌رییه‌که خۆى ده‌رده‌خات.\nئه‌گه‌ر لێره‌دا قسه‌که‌مان زیاتر وردبکه‌ینه‌وه، به‌تایبه‌ت قسه له‌سه‌ر هونه‌رى په‌یکه‌رتاشى بکه‌ین. هونه‌رى په‌یکه‌رتاشى ناوه‌که‌ى به خۆیه‌وه‌یه‌تى (هونه‌رى تاشینى په‌یکه‌ره)، تاشینى په‌یکه‌ر ته‌واو جیاوازه له دروستکردنى په‌یکه‌ر. تاشینى په‌یکه‌ر واته ده‌رهێنانى وێنه له‌ناو سروشتدا، دۆزینه‌وه‌ى وێنه‌یه له‌ناو په‌نهانێکدا که ئه‌و په‌نهانه شوێنێکه ده‌کرێت پێی بڵێین عه‌ده‌م، بۆ نمونه په‌یکه‌رتاش که به‌ردێک ده‌بینێت له‌ناو به‌رده‌که‌دا، وێنه‌یه‌ک هه‌ستپێده‌کات و به لێکردنه‌وه‌ى پارچه زیاده‌کانى به‌رده‌که، وێنه‌که خۆى ئاشکراده‌کات، سه‌ره‌تا وێنه‌که له‌ناو عه‌ده‌مدایه، واته له‌ناو په‌نهان و شاره‌وه‌ییدایه، ئه‌م په‌نهان و شاره‌وه‌ییه به‌هۆى کۆمه‌ڵه پارچه‌یه‌کى دیکه‌ى به‌رده‌که‌وه دروستبووه، هونه‌رمه‌ندى ڕاسته‌قینه دێت ئه‌م زیادانه لاده‌دات و وێنه‌که له‌عه‌ده‌مه‌وه ده‌هێنێته بوون. هه‌ربۆیه هونه‌رمه‌ندى ڕاسته‌قینه، وێنه له‌عه‌ده‌مه‌وه ده‌هێنێته بوون. به‌ڵام دروستکردنى په‌یکه‌ر، واته هێنانى سروشته بۆ ناو وێنه‌یه‌ک. وێنه‌ى که‌سێک هه‌یه و بۆئه‌وه‌ى سروشتى بکه‌یته‌وه، له‌برى ئه‌وه‌ى پارچه‌ى زیاده‌ى لێبکه‌یته‌وه، دێیت پارچه‌ى پێوه ده‌نێیت، په‌یکه‌ر دروستکردن که هونه‌رى مۆدێرنه سروشتیکردنه‌وه‌ى که‌ره‌سته‌کان و پارچه‌کانه بۆئه‌وه‌ى له کارێکى هونه‌ریدا خۆیان بنوێنن. ئه‌و که‌ره‌ستانه بۆخۆیان هیچ وێنه‌یه‌کیان تێدا نییه، به‌ڵام هونه‌رمه‌ندێک دێت و له‌م که‌ره‌سته په‌تییانه، شێوه و ڕووخسارێکى ته‌واو سروشتى دروستده‌کات. که‌ره‌سته‌کان لێره‌دا به‌بێ هونه‌رمه‌ند، هیچ نین و ئه‌وه هونه‌رمه‌نده که مانا ده‌گه‌ڕێنێته‌وه بۆ ئه‌و پارچه و که‌ره‌ستانه و په‌یکه‌رێک یان تابلۆیه‌ک دروستده‌کات.\nهه‌ربۆیه پێویسته لێره‌دا ئه‌وه بڵێین که هه‌موو ئه‌مانه‌ى باسمانکرد ده‌چێته خانه‌ى داهێنانى هونه‌رییه‌وه. بۆیه لێره‌دا ده‌بێت ئه‌وه بپرسین که داهێنان چییه؟\n(داهێنان خۆکردنه‌وه‌ى شته بۆ مرۆڤ، کاتێک مرۆڤ خۆى بۆ ئه‌و ده‌کاته‌وه).\nچ شتێک داهێنه‌رانه‌یه و چ شتێکیش سه‌تحى و ڕواڵه‌تییه. داهێنان مامه‌ڵه‌کردنه له‌گه‌ڵ (ڕۆح)ى (شت)دا، جا ئه‌و (شت)ه هه‌رچییه‌ک بێت. ئه‌مه‌ش هه‌موو جۆره مامه‌ڵه‌یه‌ک ناگرێته‌وه، به‌ڵکو جۆرێک له مامه‌ڵه‌ى تایبه‌ته، که وا له (داهێنه‌ر) ده‌کات، به به‌رده‌وامى له‌گه‌ڵ (ڕۆح)ى ئه‌م (شت)ه‌دا بمێنێته‌وه. ده‌بێت مرۆڤ کاتێک مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ (شت)ێکدا ده‌کات، خۆى به‌ته‌واوه‌تى بۆ ئه‌و (شت)ه بکاته‌وه. بۆئه‌وه‌ى ئه‌و (شت)ه‌ش له‌هه‌مانکاتدا خۆى بۆ ئه‌م بکاته‌وه. لێره‌دا ده‌توانین بڵێین داهێنان: جۆرێک له مامه‌ڵه‌ى مرۆڤه له‌گه‌ڵ (ڕۆح)ى ئه‌و (شت)ه‌ى که مرۆڤ خۆى ده‌یه‌وێت لێى تێبگات به‌مانه‌وه له‌گه‌ڵیدا. مانه‌وه‌یه‌کى به‌رده‌وام و بێهیلاکبوون تا ئه‌و (شت)ه‌ش خۆى بۆ مرۆڤى داهێنه‌ر ده‌کاته‌وه و (ڕۆح)ى خۆى بۆ ئاشکرا ده‌کات و له‌و په‌نهانییه‌ى که تێیدایه، دێته‌ده‌ره‌وه.\nکه‌واته داهێنان مامه‌ڵه‌کردنى مرۆڤه له‌گه‌ڵ (ڕۆح)ى په‌نهانى (شت)دا و ده‌رخستنى ئه‌و (ڕۆحه په‌نهانه)یه.\nدووباره ده‌بێت ئێمه سوپاسى ئه‌م ستافه ئا‌زیزه بکه‌ین به‌وه‌ى، که له خۆیان بوراون و به کارێکى هونه‌ریى له‌م شێوه‌یه هه‌ستاون.\nدکتۆر محه‌مه‌د که‌مال ئه‌و پیاوه په‌نهانه‌یه، که زۆرى ده‌وێت تا له‌باره‌یه‌وه شتێک ده‌زانین. چونکه محه‌مه‌د که‌مال هه‌ر ئه‌وه نییه که کۆمه‌ڵێک لێکۆڵینه‌وه و وه‌رگێڕانى فه‌لسه‌فى هه‌یه، به‌ڵکو له‌هه‌مانکاتدا ئه‌و که‌سه‌شه، که زۆر شتى دیکه‌ى وه‌لاوه ناوه، بۆئه‌وه‌ى لێکۆڵه‌ر و وه‌رگێڕ بێت. دروست له‌بوارێکدا، که ئه‌و بواره‌ش فه‌لسه‌فه‌یه و له زه‌مین و زه‌مانى ئێمه‌دا، زۆر نامۆیه و زۆر دره‌نگیش ماهییه‌ته‌که‌ى ده‌رده‌که‌وێت.\nبه‌شێک له‌م گوتارە ئێوارەی ١٣–٧–٢٠١٨، لەمەراسیمی پەردەلادان لەسەر پەیکەری ئەکادیمیست و فەلسەفەکاری کورد (د. محەمەد کەمال) خوێندرایەوە.\nسوپاس بۆ هاوڕێيانى بڵاوكراوه‌ی شيعرو كاك چێنه‌ر نزار، كه ئه‌ركى دروستكردنى په‌يكه‌رى محه‌مه‌د كه‌مالى كێشاوه و ئه‌و ده‌رفه‌ته‌يان بۆ ئێمه ڕه‌خساند، له‌به‌رده‌م يه‌كێك له‌مامۆستاكانى فه‌لسه‌فه له‌ناو كورددا ئه‌م وتاره بخوێنينه‌وه.


بەرپرسێکی تەندروستی هۆشداری دەدات\nبەرپرسێکی باڵا لە لیژنەى نیشتیمانیی فەڕەنساى سەر بە سەندیکاى پزیشکان هۆشدارى دەدات لەوەى وڵاتەکەى لە مانگەکانى پایز و زستاندا دوچارى قۆناغێکى سەخت لە تەشەنەسەندنى ڤایرۆسی کۆرۆنا دەبێت و بۆ چەند مانگێکیش بەردەوام دەبێت، دەشڵێت، گەر شتێک نەگۆڕێت لەو دۆخە ئەوا سیستمى تەندروستیان دادەڕۆخێت.\nپاتریک بوێت هۆشدارى ئەوەی داوە وڵاتەکەى دووچارى تەشەنەسەندنى ڤایرۆسى کۆرۆنا دەبێت و بۆ چەند مانگێگ بەردەوام دەبێت و گەر بێتو شتێک بۆ گۆڕینى ئەو دۆخەش نەکرێت ئەوا سیستمى تەندروستىیان دادەڕۆخێت.\nئاماژەى بۆ ئەوەش کردووە، شەپۆلى دووەم خێراتر لەوەى کە چاوەڕوان دەکرێت دێت و هۆشدارییەکەى وەزیرى تەندروستیش لەم هەفتەیە بۆ چارەسەرى دۆخەکە بەس نییە.\nباسى لەوەش کردووە، تیمى تەندروستی وەکو پێویست بەردەست نییە و سیستمى تەندروستى فەڕەنساش تواناى جێبەجێکردنى سەرجەم داواکارییەکانى نییە.\nلەماوەى 24 کاتژمێرى ڕابردوودا، زیاتر لە 14 هەزار توشبووى ڤایرۆسى کۆرۆنا لە فەڕەنسا تۆمار کرا و بەپێى ئامارەکانى دامەزراوەى گشتیی تەندروستیش، بەپێى ئەو پشکنینە بەردەوامانەى کە دەکرێن ڕێژەى توشبوون لە بەرزبونەوەدایە.\nڕۆژى چوار شەممەى ڕابردووش ، حکومەتى فەڕەنسا کۆمەڵێک ڕێوشوێنى توندى ڕاگەیاند لەدژى تەشەنەسەندنى ڤایرۆسەکە لە زۆربەى ناوچە جیاجیاکاندا لەوانە داخستنى شوێنە گشتى و چێشتخانەکان لەمەرسیلیا و سەپاندنى حاڵەتى ئاگادارکردنەوە لە 11 شاردا بە پاریسیشەوە.\n2020.09.27 - 10:59\nنامەیەكی ماڵئاوایی نەوەی یەکەم و دووەمی ئیخوان لە كوردستان بڵاوكرایەوە\n2020.09.29 - 18:56\nنوێترین ئاماری کۆرۆنا لە هەرێم؛ 21 گیانلەدەستدان و سەدان توشبووی دیکە\n2020.10.05 - 15:38


صفحه اصلي > نامه دوم مقام معظم رهبری به جوانان غربی (letter4u2) > کردی سورانی\nبۆ ھەموو لاوانی وڵاتانی رۆژاوایی\nئەو رووداوە تاڵانەی کە ترۆریسمی کوێر لە فەڕەنسە تۆماری کردن ، بۆجارێکی دیکەی منی ھان دا بۆ وتووێژ لە گەڵ ئێوە لاواندا . بۆ من زۆر جێگەی داخ و مخابنە کە ئەو جۆرە رووداوانە ببن بە مایە قسەوباس ، بەڵام راستیەکەی ئەوەیە کە ئەگەر پرسە بە ئازارەکان بوارێک نەڕەخسێنن بۆ چارەدۆزینەوە و بۆ ھاوبیری ، زیانەکە دوو ھێندە دەبێت .رەنج و ئازاری ھەر مرۆڤێک لە ھەر شوێنێکی جیھیاندا خۆی لە خۆیدا بۆ مرۆڤەکانی دیکە مایەی پەژارەیە .\nدیمەنی منداڵێک کە بەبەر چاوی ئازیزانیەوە گیان دەسپێرێ ، دایکێک کە شادیی بنەماڵەکەی لێ دەبێ بە ماتەم ، ئەو مێردەی کە جەستەی بێ گیانی ھاوسەرەکەی بە ھەڵەداوان بەرەو لایەک دەبات ، یان تەماشاوانێک کە نازانێ تا چەند ساتی دیکە دوایین پەردەی شانۆی ژیانی دەبینێ ، ئەوانە دیمەنی ئاوا نین کە ھەست و سۆزی ئینسانیی ھەڵنەخڕێنن .\nھەرکەس تۆزکاڵێک مرۆڤایەتی و ڤیانیی تێدابێت ، لە دیتنی ئەم دیمەنانە خەمبار دەبێ ، چ لە فەڕەنسە رووبدات و چ لە فەلەستین و عێراق و لوبنان و سوریا . بێگومان یەک و نیو ملیار موسوڵمان ھەر ئەو ھەستەیان ھەیە و لە ئەنجامدەران و سەبەبکارانی ئەم کارەساتانە بێزارن . بەڵام پرسەکە ئەوەیە کە ڕەنج و ئازارەکانی ئەمڕۆ ئەگەر مایەی بنیاتنانی دواڕۆژێکی باشتر و ھێورتر نەبێ ، تەنیا بە بیرەوەریەکی تاڵ و بێسەمەر کەم دەبێتەوە .\nمن دڵنیام کە ئێوە گەنجانن کە بە وانەوەرگرتن لە کێشە و ئارێشەکانی ئەمڕۆ دەتوانن رێگای نوێ بۆ بنیاتنانی داھاتوو بدۆزنەوە وببن بە لەمپەری ئەو رێگا چەپەکانەی کە رۆژاوای گەیاندووەتە خاڵی ئێستای .\nراستە ئەمڕۆ ترۆریسم دەردی ھاوبەشی ئێمە و ئێوەیە ، بەڵام پێویستە بزانن نائەمنی و دڵەڕاوکەیەک کە لە رووداوەکانی ئەم دواییانەدا تاقیتان کردەوە ، لەگەڵ ڕەنج و ئازاری گەلانی عێراق ، یەمەن ، سوریا و ئەفغانستان کە لە ماوەی ساڵانی بەدوای یەکدا کێشاویانە ، دوو جیاوازیی گەورەی ھەیە .\nیەکەم ئەوەی کە جیھانی ئیسلام لە رەھەندی بەرفراوانتر ، لە قەبارەی گەورەتر و بۆ ماوەی زۆر دوور و درێژتر قوربانیی ترس و تۆقان نانەوە و توندی و تیژی بووە ، و دوھەم ئەوەی کە بەداخەوە ئەم توندی و تیژیانە ھەمیشەلە لایەن ھەندێ گەورە ھێز بە شێوازی جۆربەجۆر و بە شێوەی کاریگەر داکۆکیی لێکراوە . ئەمڕۆکە کەم کەس ھەیە بێ ئاگا بێت لە رۆڵی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە بەدیھێنان یان بەھێزکردن و پڕچەککردنی ئەلقاعیدە و تالیبان و کلکە وەیشوومەکانی ئەوان .\nلە تەنیشت ئەم پشتیوانیە راستەوخۆیەدا، لاگرانی ئاشکرا و ناسراوی ترۆریسمی تەکفیری بە پێچەوانەی دارابوونی دواکەوتووترین سیستمە سیاسیەکان ، ھەمیشە کەوتوونەتە ریزی ھاوپەیمانانی رۆژاوا . ئەوەش لە کاتێک دایە کە پێشەنگترین و رووناکترین بیر و ھزرەکانی سەرچاوەگرتوو لە گەلسالاریەکانی پێشڕەو لە ناوچەکەدا ، بێڕەحمانە سەرکوت کراون .ھەڵسوکەوتی دووفاقیانەی رۆژاوا لە گەڵ بزاڤی بێداری ئیسلامیی لە جیھانی ئیسلامدا نمونەی دیاری دژبەیەکی و پارادۆکس لە سیاسەتی رۆژاوادایە .\nسیمای دیکەی ئەم دژبەیەکیە لەپشتیوانیی لە ترۆریسمی حکومەتیی ئیسراییلدا دەبینرێ . گەلی ستەملێکراوی فەلەستین زیاتر لە 60 ساڵە رووبەڕووی خراپترین چەشنی ترۆریسمە . ئەگەر دانیشتوانی ئوروپا ئێستا چەند رۆژێک لە ماڵەکانی خۆیان دەمێننەوە و خۆدەبوێرن لە ئامادەبوون لە شوێنە قەرەباڵغەکان ، بنەمەڵەیەکی فەلەستینی دەیان ساڵە تەنانەت لە ماڵەکەی خۆیدا لە چنگ مەکینەی کوشتار و تێکڕوخاندنی رژێمی زایۆنی لە ئەمان دانیە .\nئەمڕۆکە چ جۆرە توندی وتیژیەک لە باری دڵڕەقیەوە دەتوانین بەراورد بکەین بە شارۆچکەسازیی رژێمی زایۆنی ؟ ئەم رژێمە بێ ئەوەی کە ھەرگیز بە جددی و کاریگەر لە لایەن ھاوپەیمانانی دەسڕۆیشتووی خۆی یان لانیکەم دامودەزگا بە ڕواڵەت سەربەخۆکانی نێودەوڵەتیەوە سەرکۆنە بکرێ ، ھەر رۆژ ماڵی فەلەستینیەکان کاول دەکات و باغ و مەزراکانیان لەبەین دەبات ، بێ ئەوەی کە تەنانەت دەرفەتی گواستنەوەی کەلوپەلی ژیان یان دەرفەتی کۆکردنەوەی بەروبومی کشتوکاڵیی بەوان بدات و تێکڕای ئەم کارانە زۆربەی کات لە بەرامبەر چاوی ھەترەش بردوو و بە فرمێسکی ژنان و منداڵانێک رووەئەدەن کە شایەدی لێدان و ئازاردرانی ئەندامانی بنەماڵەکانی خۆیان و ھەندێ جار گوازرانەوەی ئەوان بۆ ئەشکەنجەگا سامناکەکانن .\nئاخۆ لە جیھانی ئەمڕودا دڵڕەقیەکی دیکە لەم قەبارە و ڕەھەندە و بەم بەردەوامیە دەناسن ؟ دەسڕێژکردن لە خانمێک لە چەقی شەقام تەنیا بە تاوانی ناڕەزایەتی بە سەربازی سەرتاپا پڕ چەک ، ترۆریسم نیە ؟ ئەم دڕندەکاریە لەبەر ئەوەی کە لە لایەن ھێزی سەربازیی حکومەتی داگیرکەر ئەنجام دەبێ ، نابێ پێی بگوترێ دەمارگرژی ؟ یان ڕەنگە ئەم وێنانە تەنیا لەبەر ئەوەی کە 60 ساڵ بەردەوام لە سەر شاشەی تەلەفزیۆنەکان بڵاو ئەبنەوە ، ئیتر نابێ ویژدانی ئێمە بھاژێنێ ؟\nلەشکەرکێشیەکانی ساڵانی رابردوو بۆ سەر دونیای ئیسلام کە خۆی قوربانیانی زۆری ھەبوو ، نمونەیەکی دیکە لە لۆژیکی پارادۆکسی رۆژاوایە . وڵاتانی ھێرش بۆسەر کراو ، جیا لە زیانی مرۆیی ، ژێرخانی ئابووری و پیشە سازیی خۆیان لەدەست داوە، ھەنگاونانی ئەوان بەرەو گەشە وەستاوە یان سست بووە . لە ھەندێ حاڵەتدا دەیان ساڵ بۆ دواوە گەڕاونەوە . سەرباری ئەوە ، گوستاخانە لەوانیان دەوێ خۆیان بە ستەملێکراو نەزانن .\nچۆن دەکرێ وڵاتێک کاول بکەی و شار و گوندەکانی بکەیتە خۆڵەمێش ، لەپاشان بەوان بڵێی تکایە خۆت بە ستەملێکراو مەزانە ! لەجیاتی بانگێشتن بەرەو تێنەگەیشتن یان لەیادکردنی کارەساتەکان ، ئایا داوای لێبوردنی ڕاستگۆیانە باشتر نیە ؟ ئەو رەنجەی کە لەم ساڵانەدا جیھانی ئیسلام لە دووڕوویی و سیماگۆڕینی ھێرشبەرانەوە کێشاویەتی ، کەمتر لە زیان و خەسارە مادیەکانی نیە .\nگەنجانی ئازیز ! من ھیوادارم ، ئێوە ئێستا یان لە داھاتوودا ئەم بۆچوونە ئالوودە بە ریاکاریە بگۆڕن ، بۆچوونێک کە ھونەرەکەی شاردنەوەی ئامانجە دوورەکان و رازاندنەوەی ئامانجی چەپەڵانەیە . بەبڕوای من یەکەم قۆناخ لە بەدیھێنانی ئاسایش ، ھەموارکردنی ئەم ھزرە توندوتیژەیە . تا کاتێک کە پێودانگی دوو فاقیی بەسەر سیاسەتی رۆژاوادا زاڵ بێ و تا کاتێ کە ترۆریسم لە ڕوانگەی لاگرانی بەھێزی ، بە چەشنی باش و خراپ دابەش بێت ، و تا رۆژێک کە بەرژەوەندیی حکومەتەکان بەسەر بەھا مرۆیی و ئەخلاقیەکاندا باڵادەست بکرێ ، نابێ بۆ ریشەکانی ترۆریسم لە شوێنی دیکە بگەڕێین .\nبەداخەوە ئەم ریشانە بەدرێژایی ساڵان بەرەبەرە بە قوڵایی سیاسەتی فەرھەنگیی رۆژاوایشدا شۆڕبوونەوە و ھێرشێکی نەرم و بێدەنگی رێک خستووە . زۆر لە وڵاتانی جیھان شانازی دەکەن بە کولتوری خوجێیی و نەتەوەیی خۆیان ، ئەو کولتورانەی کە وێڕای پێشەنگیی و دەوڵەمەندیی ، سەدان ساڵ کۆمەڵگاکانی مرۆییان بە باشی دابین کردووە . جیھانی ئیسلامیش بەدەر لەم بابەتە نەبووە . بەڵام لە سەردەمی ھاوچەرخدا ، جیھانی رۆژاوا بە سوودوەرگرتن لە ئامرازی پێشکەوتوو پێدادەگرێ لەسەر ھاوشێوەسازیی کولتووریی جیھان .\nمن داسەپاندنی کولتوری رۆژاوا بەسەر گەلانی دیکە و و بچووک کردنەوەی فەرھەنگ و چاندە سەربەخۆکان بە جۆرێک توندی و تیژی بێدەنگ و زۆر زیانبار دەزانم . شکاندنی کولتورە دەوڵەمەندەکان و بێ ڕێزیی بە بەڕێزترین بەشەکانیان لە کاتێکدا ئەنجام دەبێ کە کولتوری بەدیل بە ھیچ جۆر توانایی بەدیل بوونی نیە . بۆ وێنە دوو بابەتی « توندی و تیژی » و « بەڕەڵڵایی ئەخلاقیی» کە بەداخەوە بوونەتە فەکتەری سەرەکیی کولتوری رۆژاوایی ، بایەخ و جێگە و پلەی خۆی تەنانەت لە شوێنی سەرھەڵدانیشی لەدەست داوە .\nئێستا پرسیار ئەوەیە کە ئەگەر ئێمە کولتورێکی شەڕانی و بێ ڕەوشت و دوور لە مانامان نەوێ ، تاوانبارین ؟ ئەگەر ببینە لەمپەری ئەو لافاوە ماڵوێرانکەرەی کە لە قەواخی چەندین جۆر لە بەرھەمی نیمچە ھونەری بەرەو لای گەنجانی ئێمە دەنێردرێ ، خەتاکارین ؟ من گرنگایەتی و بایەخی پەیوەندیە رۆشنبیریەکان رەتناکەمەوە . ئەم پەیوەندیانە ھەرکات لە دۆخی ئاسایی و بەڕێزگرتن لە کۆمەڵگای وەرگر ئەنجام بووە ، گەشە و خەمڵینی بەدیاری ھێناوە . لەبەرامبەردا ، پەیوەندیی ناڕێک و نایەکسان و داسەپاو ناسەرکەوتوو و زیانبار بووە . بەوپەڕی مخابنەوە دەبێ بێژم گروپی پەستی وەک داعش زادەی ئەم جۆرە پەیوەندیە ناسەرکەوتووانە لە گەڵ کولتووی ھاوردەیین .\nئەگەر کێشەکە بەڕاستیی باوەڕیی بوایە ، دەبوایەلە چاخی ئیستعماریش ھاوشێوەی ئەم دیاردانە لە جیھیانی ئیسلامدا ببینرێ ، لە کاتێک دا کە مێژوو بەپێچەوانەی ئەوە دەسەلمێنێ . بەڵگەی حاشاھەڵنەگری مێژوویی بەڕوونی نیشان ئەدات کە چۆن تێکئاڵقانی ئیستعمار و بیرێکی توندڕۆ و فڕێدراو ئەویش لە ناخی ھۆزێکی بەدەوی دا ، تۆوی توندڕۆیی لەم ناوچەدا چاندووە ئەگینا چۆن دەکرێ لە لە یەکێک لە ئەخلاقی ترین و مرۆیی ترین قوتابخانە دینیەکانی جیھان کە لە ناخی خۆیدا گیان سەندنی تەنانەت یەک مرۆڤ وەک کوشتنی تێکڕای مرۆڤایەتی دەزانێ ، زبڵێکی وەک داعش بێتەدەرەوە ؟\nلەلایەکی دیکەوە دەبێ بپرسین بۆچی کەسانێک کە لە ئوروپا بەدونیا ھاتوون و ھەر لەوێ لەباری فکری و رۆحیی پەروەردەبوونە ، پەلکێشی ئەم جۆرە تاقمانە دەبن ؟ ئایا ئەکرێ باوەڕ بکەین کەسان بە یەک دوو سەفەر بۆ ناوچە جەنگیەکان ، لەناکاو ئەوەندە دەمارگرژ بن کە ھاوڵاتیانی خۆیان گوللەباران بکەن ؟ بێگومان نابێ کارتێکەریی عومرێک پەروەردەی ناتەندروست لە شوێنێکی ئالوودە و بەدیھێنی توندی و تیژی لەیاد بکەین . دەبێ لەم بارەوە شرۆڤەیەکی تۆکمەمان ھەبێ ، شرۆڤەیەک کە پیسوپڵۆخیەکانی ئاشکرا و نەپەندیی کۆمەڵگا بدۆزێتەوە . ڕەنگە نەفرەتێکی قووڵ کە بەدرێژایی ساڵانی گەشەی پیشەسازیی و ئابووری لە ئەنجامی نایەکسانیەکان و ڕەنگە ھەڵاواردنی یاسایی و داڕشتیانە لە دڵی چین و توێژگەلێک لە کۆمەڵگا رۆژاواییەکان چێندراوە ، ھەندێ گرێی بەدی ھێناوە کە بەینابەین نەخۆش ئاسا بەم جۆرە سەرھەڵئەدا .\nبەھەر حاڵ ئەوە ئێوەن کە دەبێ توێخ و توێژە رواڵەتیەکانی کۆمەڵگەی خۆتان لادەن و کینە و گرێکان بدۆزنەوە و بیانسڕنەوە . قەڵشتەکان لەجیاتی قوڵکردنەوە دەبێ چاک بکەنەوە . ھەڵەی گەورە لە نەھێشتنی ترۆریسم کاردانەوەی بەپەلەیە کە کەلێن و کەلەبەرەکان زیاتر بکات . ھەر ھەنگاوێکی ھەیەجانی و بەپەلە کە کۆمەڵگای موسوڵمانی دانیشتووی ئوروپا و ئەمریکا کە پێکھاتووە لە ملوێنان مرۆڤی کارا و بەرپرسایەتی ھەڵگر ، بخاتە تەریک مانەوە و دڵەڕاوکێ و زیاتر لە جاران ئەوان لە مافە سەرەکیەکانیان بێبەش بکات و لە گۆڕەپانی کۆمەڵگا دووریان بخاتەوە ، نەک ھەر کێشەکە چارەسەر ناکات بەڵکوو مەوداکان قوڵتر و نێوان ناخۆشیەکان پەرە پێ ئەدات .\nرێوشوێنی رووکەشیانە و کاردانەوەیی بەتایبەتی ئەگەر باری یاسایی بەخۆوە بگرێ ، جیا لەوەی کە بە زیادکردنی جەمسەربەندیەکانی ئێستا ، رێگا لەرووی قەیرانەکانی داھاتوو بکاتەوە ، ئەنجامێکی دیکەی لێناکەوێتەوە .\nبە گوێرەی دەنگوباسەکان ، لە ھەندێ وڵاتی ئوروپایی ھەندێ یاساو ڕێسا دانراون کە شارومەندان والێدەکەن سیخوڕی بەسەر موسوڵمانانەوە بکەن . ئەم ئاکارانە ستەمکارانەن و ھەموومان دەزانین کە غەدر و ستەم بمانھەوێ و نەمانھەوێ تایبەتمەندیی گەڕانەوەی ھەیە . ھەروەھا موسوڵمانان شیاوی ئەم ناسپاسیانە نین . جیھانی رۆژاوا چەندین سەدەیە بە باشی موسوڵمانان دەناسێ .\nھەم ئەو رۆژەی کە رۆژاواییەکان لە خاکی ئیسلامدا بوونە میوان چاویان بڕیە سامانی خاوەن ماڵ و ھەم رۆژێکی دیکە کە میواندار بوون و سوودیان لە کارو بیری موسوسڵمانان وەرگرت ، زۆربەی جار لە مێھرەبانی و پشوودرێژی واوەتر ھیچی دیکەیان نەدی . کەوابوو من لە ئێوە لاوانم دەوێ لەسەر بنەمای ناسینێکی دروست و بە وردبوونەوە و قوڵبوونەوە و کەڵکوەرگرتن لە ئەزموونە ناخۆشەکان ، بناغەی تەعامولێکی دروست و شەرافەتماندانە لە گەڵ جیھانی ئیسلام داڕێژن . ئەوکات ، لە دواڕۆژێکی نە ھێندە دووردا دەبینین ئەو بینایەی کە لەسەر بنچینەیەکی ئاوھا دامەزراوە ، سێبەری دڵنایی و متمانە بەسەر دانەرانیدا بڵاودەکاتەوە ، گەرما وتینی ئاسایش و ئارامییان پێدەبەخشێ و تیشکی ھیوا بۆ دواڕۆژێکی روون دەخاتە سەرگێتی .\n8 ی سەرماوەزی 1394 ی ھەتاوی\n29 ی نوامبری 2015 ی زایینی


D.6 ئایا ئه‌نارکیسته‌کان دژی ناسێۆنالیزمن؟ | An Anarchist Frequently Asked Questions\n« پرسیاره به‌رده‌وامه‌کان له‌مه‌ڕ ئه‌نارکیزم An Anarchist Frequently Asked Questions\nئایا ئەنارکیستەکان دژایەتی خەباتی ڕزگاری نەتەوەیی دەکەن؟ »\nD.6 ئایا ئه‌نارکیسته‌کان دژی ناسێۆنالیزمن؟\nبه‌ڵێ، هه‌ردوو ئه‌نارکیستی به‌ریتانیایی ستیوارت کریستی Stuart Christei و ئه‌لبێرت مێلتزه‌ر Albert Meltzer خستویانه‌ته ڕوو و وتویانه : “ناکرێت. له هه‌مان کاتدا، ناسێۆنالیست بیت و ئه‌نارکیستیش بیت، چونکه نه‌ته‌وه‌په‌رستی پێویستی بوونی ده‌وڵه‌تێك ده‌سه‌پێنێت.”[The Floodgates of Anarchy .P.59fn]\nبۆ ئه‌وه‌ی له‌م هه‌ڵوێسته تێبگه‌ین، ده‌بێت بگه‌ڕێینه‌وه بۆ ئه‌وه بزانین ئه‌نارکیسته‌کان، چۆن پێناسه‌ی ناسێۆنالیزم ده‌که‌ن. ناسیۆنالیزم لای زۆرکه‌س به‌و مانایه دێت که سه‌ر به ماڵێك یا جێگه‌یه‌ك بێت، ئه‌و جێگه و ماڵانه که که‌سه‌کان تیایاندا نه‌شونمایان کردبێت.\nباکۆنین، ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی به‌وه دیاری کردووه که: – ڕاستییه‌کی مێژوویی و سروشتییه– ، که هه‌موو گه‌لێك، بچووك بێت یا گه‌وره، خاوه‌نی که‌سایه‌تی و تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی خۆیه‌تی، که له شێوازی – قسه‌کردن، هه‌ستکردن، بیرکردنه‌وه، کارکردندا– خۆی ده‌نوێنێت، ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییانه‌ن بوونه‌ته وزه‌ی نه‌ته‌وه‌یی، هه‌ر ئه‌وه‌شه بۆته کڕۆکی ناسێۆنالیزم.[ la Philosophie Politique de Bakounine .p. 325] ئه‌م هه‌ستانه، هه‌رچۆنێك بێت، ڕوون و ئاشکران و ناکرێت له‌ناو بۆشاییه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تیدا هه‌بن، ناشتوانرێت گفتوگۆیان له‌سه‌ر بکرێت، به‌بێ گفتوگۆکردن له‌سه‌ر سروشتی ئه‌و گرووپانه، یان به‌بێ گفتوگۆکردن له‌سه‌ر ئه‌و چین و پله‌وپایه کۆمه‌ڵایه‌تییانه که پێکهێنه‌ریانن، هه‌ر له‌و پێکهاته‌یه‌شه‌وه، هه‌ڵویست و دژایه‌تیی ناسێۆنالیزم له‌لایه‌ن ئه‌نارکیسته‌کانه‌وه ڕوون ده‌بنه‌وه.\nئه‌مه‌ش ئه‌وه ده‌گه‌یێنێت که ئه‌نارکیسته‌کان جیاوازی نێوان نه‌ته‌وه به‌و مانایه که (پێکه‌وه‌بوونی کولتوورییه) و ناسێۆنالیزم که (خۆی له نێو ده‌وڵه‌ت و حکوومه‌تدا ده‌بینێته‌وه) ده‌کات، دژایه‌تیکردن و پشتگیریکردنی ئێمه له ناسێۆنالیزم له بینینی ئه‌و جیاوازییه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت.\nناسێۆنالیزم له ڕه‌گوڕیشه‌وه ڕووخێنه‌ر و کۆنه‌په‌رستانه‌یه، به پێچه‌وانه‌وه جیاوازییه کولتوورییه‌کان و سه‌ر به نه‌ته‌وه بوون، خۆیان له خۆیاندا، سه‌رچاوه‌ی پێکه‌وه‌بوون و زیندووێتی و هه‌مه‌چه‌شنه‌یی کۆمه‌ڵایه‌تییه.\nئه‌و هه‌مه‌چه‌شنییه ده‌بێت ستایش بکرێت و ڕێگه‌ی بۆ خۆش بکرێت، تا بتوانێت هه‌لومه‌رجه‌کانی بوونی خۆی ده‌رببڕێت؛ وه‌ك Murray Bookchin وتویه‌تی: “پێویسته گه‌لانێکی تایبه‌ت هه‌لی ئه‌وه‌یان هه‌بێت که خۆیان سه‌رله‌به‌ری هێز و توانای کولتووریی خۆیان په‌ره پێ بده‌ن، ئه‌مه‌ش نه‌ك هه‌ر ته‌نها مافێکه، به‌ڵکو ویست و خواستێکیشه، له‌ڕاستیدا دنیا ده‌بێته دنیایه‌کی چه‌په‌ڵ و ناحه‌ز گه‌ر بێت و مۆزایکی کولتووره جیاوازه‌کان جێگه‌ی کولتووری دابڕاو و یه‌کلایه‌ن نه‌گرێته‌وه که سه‌رمایه‌داری نوێ دروستی کردووه. [Nationalism and National Question.pp8-36. Society and Nature No.5 pp.28-29]\nهه‌روه‌ك خۆی ئاگادارمان ده‌کاته‌وه و دان به‌وه‌دا ده‌نێت که نابێت هه‌مه‌چه‌شنی و ئازادیی کولتوورییانه‌ی له‌و جۆره جێگۆڕکێی پێ بکرێت له‌گه‌ڵ ناسێۆنالیزمدا، ئه‌و ئاگادارکردنه‌وه‌یه نزیکه له ڕه‌وشتی داننان به تایبه‌تمه‌ندیی کولتووری و ماڵی خۆ خۆشویستندا، به‌ڵام ده‌بێت ئه‌وه له یاد نه‌که‌ین که ناسێۆنالیزم خۆشویستنی، یان حه‌زویستی پێکهێنانی ده‌وڵه‌تێکی نه‌ته‌وه‌ییه، ئه‌وه‌ش خۆی له‌خۆیدا دوورکه‌وتنه‌وه‌یه له ڕه‌وشتی داننان به تایبه‌تمه‌ندیی کولتوویدا، به پێچه‌وانه‌ی حاڵه‌تی یه‌که‌مه‌وه که نابێت (جێگۆڕکێ بکرێت به هه‌مه‌چه‌شنی و ئازادیی کولتووری و ناسێۆنالیزم) هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌یشه ئه‌نارکیسته‌کان دژی هه‌موو جۆره‌کانی ناسێۆنالیزمن.\nتێکه‌ڵنه‌کردنی ناسێۆنالیزم و شوناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی له‌وێوه سه‌رچاوه ده‌گرێت، که شوناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی به‌رهه‌می پرۆسه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانه، ناسێۆنالیزم به‌رهه‌می کرده و برده‌ی ده‌وڵه‌ت و ده‌ستبژێری به‌ڕێوه‌به‌ره. نه‌شونمای کۆمه‌ڵایه‌تی، ناتوانێت په‌نگ بخواته‌وه له سنووره ته‌سکه‌کانی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌ییدا، به‌بێ زه‌ره‌ردان له تاکه‌کان، که‌واته ژیان نه‌شونمای کۆمه‌ڵایه‌تییه که یه‌که‌مجار له جێگه‌یه‌ك دێته به‌رهه‌موو ده‌خوڵقێت، به‌ڵام ده‌وڵه‌ت ئۆرگانیزمێکی ناوه‌ندی خاوه‌ن ده‌سه‌ڵاته خراوه‌ته گه‌ڕ به مه‌به‌ستی مۆنۆپۆڵکردنی ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تی به زه‌برکردن، به‌ندکردن، په‌نگپێخواردنه‌وه‌ی ئۆتۆنۆمیی جێگه‌وڕێگه‌ی گه‌لان و کۆڕ و کۆمه‌ڵه‌کان، به ناوی نه‌ته‌وه‌وه! ئه‌مه سه‌رباری فلیقاندنه‌وه‌ی زیندووه‌کان و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ڕاستیی نه‌ته‌وه‌کان؛ واته گه‌لان و کولتووره‌کانیان به ناوی یه‌كمێژوویی و یه‌كکولتووریی ڕه‌سمییه‌وه.\nبه پێچه‌وانه‌ی ناسێۆنالیسته‌کانه‌وه، ئه‌نارکیسته‌کان ئه‌وه به باشی ده‌بینن و ده‌ناسنه‌وه که هه‌موو نه‌ته‌وه‌کان هاوڕه‌گه‌ز نین و پێکه‌وه ناگونجێن، به شێوه‌یه‌کی گشتی نه‌ته‌وه‌یی ته‌نها چه‌ند هێڵێکن که له‌سه‌ر کارت کێشراون بۆ جیاکردنه‌وه‌ی زه‌وییه داگیرکراوه‌کان، له‌به‌ر ئه‌وه ئێمه وا بیر ده‌که‌ینه‌وه که دروستکردن و دروستکردنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی له بچووکترین جێگه‌دا که ناسیۆنالیسته‌کان به گشتی پشتگیری لێ ده‌که‌ن، ناتوانێت چاره‌ی ئه‌وه بکات که ئه‌وان پێی ده‌ڵێن: –مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وه‌یی.\nڕودۆڵف ڕۆکه‌ر Rudolf Rocker وتویه‌تی: ” له‌و بواره‌دا کاکڵه‌ی مه‌سه‌له‌که حه‌زویستی نه‌ته‌وه‌ییی نییه، به‌ڵکو حه‌زویستی دروستکردنی ده‌وڵه‌ته، ده‌وڵه‌ت نه‌ته‌وه‌ی دروست نه‌کردووه، به‌پێچه‌وانه‌وه، هه‌موو ده‌وڵه‌تێك میکانیزمێکی ده‌ستکرده و داهێنراوه و سه‌پێنراوه به‌سه‌ر خه‌ڵکیدا، له سه‌ره‌وه به ده‌ستی سه‌رکرده‌کان، که هیچی لێ سه‌وز نابێت، جگه له قازانج وخێروبه‌ره‌که‌ت بۆ که‌مینه‌یه‌کی خاوه‌نئیمتیاز، ناسیۆنالیزم هه‌موو کاتێك ئایینی سیاسیی ده‌وڵه‌تی هاوچه‌رخ بووه [Nationalisme et Culture p.p200-201] ناسیۆنالیزم و په‌یوه‌ستبوونی کولتووری دروستکراوه بۆ به‌هێزکردنی ده‌وڵه‌ت و ڕه‌خسان و به‌خشینی لایه‌نگیریی گه‌ل بۆ ده‌وڵه‌ت، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی که ده‌بێته هۆی دابه‌شکردنی زمان، ڕه‌وشت، پابه‌ندیی کولتووری، جا گه‌ر بێت و ئه‌و دابه‌شبوونه خۆی نه‌بێت، ده‌وڵه‌ت خۆی دروستی ده‌کات به به ناوه‌ندێتیکردنی کاری په‌روه‌رده‌کردن له‌ناو ده‌ستی خۆیدا، بێگومان له ناوه‌وه‌ی سنووره‌کانی خۆیدا.\nده‌رباره‌ی ڕه‌گه‌زیش، دابه‌شکردنی کولتوور به‌پێی ڕه‌گه‌ز، وه‌کو وتمان گه‌ر ئه‌و دابه‌شکردنه‌ش نه‌بێت ده‌وڵه‌ت خۆی دروستی ده‌کات، له‌یه‌كنه‌چونی فیزیکیی تاکه‌کان و جیاوازیی کولتووره‌کان، ده‌بێت هه‌موویان پێکه‌وه بگونجێن و ڕه‌و بکه‌ن، به‌بێ گه‌ڕانه دواوه، به جۆرێکی مه‌ترسیدارانه و هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنه‌ر [Rocker .cit .P.437] ئه‌وه‌ش ده‌بێته پاساوی تیۆریی ئۆتۆریتالیزم که خۆی له خۆیدا ده‌بێته مایه‌ی سڕینه‌وه‌ی هه‌موو جۆره‌کانی تاکڕه‌وی، که‌سایه‌تیی تاك، خۆویستیی تاك و خوونه‌ریت و ڕێسا ناوچه‌ییه‌کان.\nمالاتێستا Malatesta کاتێك نووسیویه‌تی، توانیویه‌تی ئه‌وه بناسێنێت، که ناتوانرێت باسی ده‌وڵه‌ته‌کان بکرێت وه‌ك یه‌که‌یه‌کی–وحدة– ئه‌سنۆلوجیی هاوڕه‌گه‌زی پێکه‌وه گونجاو –هه‌ر یه‌که‌یان خاوه‌نی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کان و حه‌زویست و نامه و ئه‌رک و کرداری خۆیه‌تی به‌رامبه‌ر پێشبڕکێکانی، ده‌شێت ئه‌وه تا ڕاده‌یه‌ك ڕاست بێت، به‌تایبه‌تی ئه‌و کاتانه که به‌شمه‌ینه‌ته‌کان؛ به‌تایبه‌تی کرێکاران هۆشمه‌ند نین به خۆیان و ئه‌وه به باشی نابینن که جێگیربوون له پله‌ی خواری خواره‌وه هیچ دادپه‌روه‌رییه‌کی تیادا نییه و به‌شمه‌ینه‌ته‌کان ملکه‌چی ده‌که‌ن و ده‌شیکه‌نه ئامرازی چه‌وساندنه‌وه به ده‌ستی خۆیانه‌وه؛ واته به ده‌ست چینی باوه‌وه، له‌و حاڵه‌ته‌دا ته‌نها چینی باو ده‌خوێنرێته‌وه و حسابی بۆ ده‌کرێت، ئه‌ویش واته چینی باو ویستی گه‌وره‌کردنی ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی ده‌رده‌خات، حه‌زویست و ئاره‌زووه‌کانی له هه‌مان کاتدا ڕقوکینه‌شی ده‌وروژێت و نه‌ته‌وه‌که‌ی گوێڕایه‌ڵانه وێنه‌ی ڕانه‌مه‌ڕ ده‌نێرێت دژی وڵاتانی ده‌ره‌وه و بێگانه ، به ناوی ڕزگارکردنیان له ده‌ستی زۆرداران، بێگومان بۆ سه‌روه‌ریی سیاسی و ئابووری خۆی، ئا وه‌ها له‌به‌ر ئه‌وه ئه‌نارکیسته‌کان خه‌باتیان کردووه دژی نیشتمانپه‌روه‌ری که پاشماوه‌ی ڕابوردووه و خزمه‌تی ته‌نها بۆ خزمه‌تکاریی چه‌وساندنه‌وه خاسه. [Errico Malatesta;sa vie et ses idées .P.244]\nناسیۆنالیزم ئامرازێکه بۆ په‌رده‌پۆشکردنی جیاوازییه‌کانی نێوان چینه‌کان، تا به‌و جۆره ده‌ربخرێت که بوونی پله‌وپایه‌کان ئاسایی و سروشتین، به‌و ناوه و به‌و جۆره ڕۆڵێکی گه‌وره و کاریگه‌ر ده‌گێڕێت بۆ پاراستن و ده‌ستگرتن به سیستمی چینایه‌تییه‌وه (به‌بێ سه‌رسووڕمان، ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه و ناسێۆنالیزمه‌که‌ی بوونه‌ته خوڵقێنه‌ری سه‌رمایه‌داری) به ئاشکراش به ناوی نه‌ته‌وه و ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌ییه‌وه له ناوه‌وه ئاراسته‌ی ئینته‌رناسیۆنالیزمی چینی کرێکار، به‌تایبه‌تی ساده و نه‌فامه‌کانیان ده‌گۆڕن و وایان لێ ده‌که‌ن بکه‌ونه لۆمه‌کردنی کرێکارانی تازه، به‌تایبه‌تی کرێکارانی هاورده –بێگانه‌کان.\nسه‌رمایه‌داری به ڕادیکاڵ/ ناسێۆنالیسته‌کان مه‌سه‌له ئابوریه‌کان ئه‌شێوێنێت و هه‌ڵیان ئه‌گێڕێته‌وه بۆ بێهێزکردنی ئیعترازو هێرش دژی ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی له پراکتیکدا ناسێۆنالیست هه‌نوکه/ ئایدلۆجی ده‌وڵه‌ته/ ئه‌وه‌ش له زاراوه‌ی / وڵاتی ئێمه/ دا خۆی ئه‌نوێنێن،له‌و حاڵه‌ته‌شدا ئێمه‌ومان ته‌نها به‌نده‌یی حکومه‌تمان بۆ ماوه‌ته‌وه] . [Christie et Meltzer;op.71. ناسێۆنالیزم[ له هه‌وڵی ئه‌وه دایه که خۆشه‌ویستیتان بۆ ئه‌و جێگه‌یه که تیایدا ژیاون تێکه‌ڵبکات به “خۆشویستنی ده‌وڵه‌ت”. ناسیۆنالیزم، هه‌نووکه، سوودبه‌خش بووه بۆ که‌مینه‌کی چه‌وسێنه‌ری سه‌رکوتکه‌ر. –[Bakounine; op. Cit .p324]\nهیچ سوودێکی نییه بووترێت ناسیۆنالیزمی بۆرژوازی زۆرجار ناته‌بایه له‌گه‌ڵ ئه‌و که‌سانه‌دا که له سه‌ره‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌وه وه‌ستاون و بانگه‌شه‌ی خۆشه‌ویستی ده‌که‌ن. باکۆنین– ته‌نها به‌یانی کردووه و گومانی له‌وه‌دا نه‌هێڵاوه‌ته‌وه کاتێك وتویه‌تی، سه‌رمایه‌داری سته‌مدیده‌ی بێگانه به‌باشتر ده‌زانێت له‌وه که ئیمتیازه‌کانی له ده‌ست بدات و چۆك دابدات بۆ یه‌کسانیی ئابووری، به‌ڵام ئه‌وه مانای ئه‌وه نییه که سه‌رمایه‌داری دژه نیشتمانه، نه‌خێر ته‌واو به پێچه‌وانه‌وه، نیشتمانپه‌روه‌ری به مانا ته‌سکه‌که‌شی به‌ره‌که‌ته، بۆرژوازی وڵاتی خۆی خۆش ده‌وێت، ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ی به‌لای ئه‌وانه‌وه نیشتمان له ده‌وڵه‌تدا خۆی ده‌نوێنێت، به واته‌یه‌کی تر؛ ده‌وڵه‌ت سیمبۆلی نیشتمانه، ته‌نها ده‌وڵه‌تیش ده‌توانێت نه‌شونمای ئابووری، سیاسیی ئه‌وان –بۆرژوازی– دابین بکات و ئیمتیازه‌کانیان بپارێزێت، بۆرژوازی بۆی ڕه‌خساوه نه‌ته‌وه بیپارێزێت، که‌چی له هه‌مان کاتیشدا خۆی لێ بێبه‌ری ده‌کات، چونکه به لای ئه‌وه‌وه نیشتمان ده‌وڵه‌ته، نیشتمانپه‌روه‌ره ده‌وڵه‌تخوازه‌کان ده‌بنه دوژمنی تووڕه‌ی زۆربه‌ی خه‌ڵکی، گه‌ر هه‌ست بکه‌ن و ببینن زۆربه‌ی خه‌ڵکی تووڕه و هه‌ڵچوون دژی هه‌نگاوی چه‌وتی حکوومه‌ت، گه‌ر بێت و بۆرژوازی بکه‌وێته ئه‌و حاڵه‌ته‌وه که ده‌بێت یه‌کێك له‌م دووانه هه‌ڵبژێرێت، جه‌ماوه‌ری یاخیبوو له ده‌وڵه‌ت، یا داگیرکه‌ری بێگانه، به‌بێ یه‌ک و دوو لێکردن، داگیرکه‌ری بێگانه هه‌ڵده‌بژێرێت. [Bakounine sur Anarchisme;pp.186-6]\nله چوارچێوه‌ی ئه‌و جه‌ره‌یانه‌دا هه‌ڵکشانی فاشیزم له ئیتالیا، نه هاوپه‌یمانانی ئیتالیا باکۆنینیان سه‌رسام نه‌کرد کاتێك بزووتنه‌وه شۆڕشگێڕه‌کانیان پان کرده‌وه. [Marie-Louise Berneri, Neither East Nor West, p. 97]\nسه‌رباری ئه‌وانه، زۆرجار، ناسێۆنالیزم به کار هێنراوه بۆ پاساوی تاوانه پیسه‌کان، له‌بریی خوا نه‌ته‌وه ده‌کرێته پاساوی هه‌موو ناڕه‌وایی و زوڵمکردنێك، ڕێگه ده‌درێت به هه‌موو تاکێك ده‌ست له هه‌موو کاره‌کانی خۆی بشوات –له‌ژێر په‌رده‌ی نه‌ته‌وه‌دا ده‌توانرێت هه‌موو شتێك بشارێته‌وه– Rocker. گفتوگۆ و تۆمارکردنی وته به‌ناوبانگه‌که‌ی باکۆنین که وتویه‌تی –ئاڵای نه‌ته‌وه له‌که‌داره به نه‌بوونی دادپه‌روه‌ری، نامرۆیی، درۆ و ساخته، تاوان، بێحورمه‌تی، لێپرسراوی کۆمه‌کی نه‌ته‌وه‌یی مانای دادپه‌روه‌ری ده‌کۆژێت، جگه له‌وه‌ی که تاكکوژیشه، مرۆ ده‌گه‌یه‌نێته به‌رزترین خاڵی ناڕه‌وایی ، وای لێ ده‌کات لاواز بێت، هه‌رچی کارێك که ئه‌نجامی ده‌دات به‌ناوی نه‌ته‌وه و ئازایه‌تی و پیاوه‌تییه‌وه بێت.[Op. Cit., P. 252] ainsi;lors l;examen du Nationalisme\nده‌بێت ئه‌وه‌مان له بیر نه‌چێت که ئێمه مامه‌له له‌گه‌ڵ خۆپه‌رستنی ڕێکوپێکخراوی خاوه‌نئیمتیازه‌کان ده‌که‌ین، که خۆی له به‌رگی نه‌ته‌وه‌دا پیشان ده‌دات، ساده یی و ساکاری و نه‌فامیی زۆر خه‌ڵكیش بۆی بۆته په‌رژینی خۆشاردنه‌وه.\nگه‌ر باس باسی – به‌رژه‌وه‌ندییه نه‌ته‌وه‌ییه‌کان، –سه‌رمایه‌ی نه‌ته‌وه، –بواری به‌رژه‌وه‌ندییه نه‌ته‌وه‌ییه‌کان، –ناموسی نه‌ته‌وه و گیانی نه‌ته‌وه‌یی بێت،ده‌بێت ئه‌وه‌مان له بیر نه‌چێت که له پشتی ئه‌وانه‌وه به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ده‌سه‌ڵاتخوازی، حه‌ز و چاوچنۆکیی سیاسه‌تمه‌داره‌کان بۆ پاره، حه‌ز و چڵێسیی سه‌رمایه‌گوزاران؛ خۆیان مه‌ڵاس داوه. په‌رده‌ی نه‌ته‌وه پیسی و چڵێسی و نزمی و گرگنیی ئه‌وانی داپۆشیوه، با حه‌ز و هه‌وڵه‌کانیشیان بۆ ده‌ستخستنی ده‌سه‌ڵات به‌به‌ر چاوی هه‌مووانه‌وه له‌ولاوه بوه‌ستێت..[Rocker, Op. Cit., pp. 252-3].\nهه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌یه بینینی ئێمه به‌رامبه‌ر بزووتنه‌وه‌کانی –ڕزگاریی نه‌ته‌وه‌یی– به‌وه‌دا ئه‌ناسرێته‌وه و نه‌گۆڕه، چونکه ئه‌و بزووتنه‌وانه سته‌می خۆماڵی ده‌خه‌نه بریی سته‌می بێگانه، حکوومه‌تی ناسێۆنالیسته‌کان ده‌سه‌ڵاتێکی سته‌مکار به‌ر قه‌رار ده‌که‌ن له‌و جۆره که گه‌لان تێکۆشانیان کردووه بۆ له‌ناوبردنی، ده‌سه‌ڵاتێکی داپڵۆسێنه‌ر که له زه‌بر و هێزی داپڵۆسیندا هیچی که‌متر نییه له ده‌سه‌ڵاته کۆلۆنیالییه‌که، ئه‌وه جگه له‌وه که ده‌سه‌ڵاتی ناسێۆنالیسته‌کان، دینامیزمی کلتووری و تۆقاندنی بێگانه‌کان، ڕه‌گه‌زپه‌رستی به‌هێزتر ده‌که‌ن، زۆربه‌ی کات وزه‌به‌خشی ڕقوکینه‌ی ناوچه‌گه‌رییه، بێگومان ئه‌وانه‌ش هه‌موو له‌ژێر ڕکێفی ئیمپریالیزمدا. [Bookchin, op. Cit., P. 30]\nمایه‌ی سه‌رسووڕمان نییه که ناسێۆنالیزم ده‌سه‌ڵات ده‌کاته دیاری بۆ چینی به‌ڕێوه‌به‌ر له ناوچه‌کاندا، تا به‌و جۆره خۆی له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت پاڵی لێ بداته‌وه به که‌ماڵی ئیسراحه‌ت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا ناسێۆنالیزم هیچ کات ناتوانێت ئازادی ببه‌خشێت به چینی کارگه‌ران که زۆربه‌ی زۆری نه‌ته‌وه پێک ده‌هێنێت، جگه له‌وه‌ی که بناغه‌ی به‌رینی پشتگیریکردنن له ده‌ستبژێره‌کانی–پیاوماقوڵانی ناوچه‌کان ده‌که‌ن دژی ئیمپریالیزم و به‌رهه‌ڵستی ده‌که‌ن و به هه‌ل وه‌ریده‌گرن تا بتوانن نه‌ته‌وه‌که‌یان بڕه‌تێنێت بۆ حه‌زوئاره‌زووه‌کانی خۆی، نه‌ك هه‌ر ڕه‌تاندن و چه‌وساندنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌که‌ی خۆیان، به‌ڵکو نه‌ته‌وه‌کانی وڵاته‌کانی تریش.\nکه‌واته به‌و جۆره ناسیۆنالیزم مه‌ترسییه‌ك نییه بۆ سه‌رمایه‌داری، هه‌روا بۆ ئیمپریالیزمیش، به‌ڵکو جێگره‌وه‌ی باڵاده‌ستیی ئیمپریالیزمه له ڕێگه‌ی ده‌ستبژێر و پیاوه ماقوڵه ناوچه‌ییه‌کانه‌وه، واته جێگه‌گرتنه‌وه‌ی سه‌روه‌ری و چه‌وساندنه‌وه‌ی بێگانه له‌لایه‌ن نیشتمانییه‌کانه‌وه. هه‌ندێك جار ڕوو ده‌دات که ئه‌و ده‌سبژێره ناوچه‌ییانه و هه‌روا ئیمپریالیزم هه‌ندێك ڕیفۆرم بکه‌ن که به شێوه‌یه‌کی گشتی سوودی خه‌ڵکیشی تێدا بێت، به‌ڵام ئه‌وه هیچ ناگۆڕێت له سروشتی ڕژێمی نوێ، تا بکات بکه‌وێته حاڵه‌تی ناخۆشی و به یه‌کدادان له‌گه‌ڵ هێزی ئیمپریالیستدا، وه‌ك چۆمسکی Chomsky تێبینیی کردووه و وتویه‌تی: –به‌لای ئیمپریالیسته‌کانه‌وه ناسیۆنالیزم مه‌ترسییه‌ك نییه، ئه‌وان ئه‌وه‌ی به مه‌ترسی ده‌زانن –ناسێۆنالیزمی سه‌ربه‌خۆیه– ئه‌وانه که پێویستییه‌کانی گه‌لیان به‌لاوه گرنگه و له ڕیزی پێشه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌کانه‌وه دایانناون له‌بریی گرنگیدان به به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ده‌وڵه‌تمه‌ده‌کان و سه‌رمایه‌گوزاریی بیانی، ئیمپریالیزم؛ ناسیۆنالیزم به مه‌ترسی نازانێت به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌یان که بوونه‌ته نۆکه‌ر و کڕنوشبه‌ری تازه بابه‌ت که لایان شووره‌یی نییه وڵات هه‌ڕاج بکه‌ن، وه‌کو ئه‌و ده‌ستبژێرانه که سێ له‌سه‌ر چواری دنیایان به ده‌سته‌وه، به‌وانه‌شه‌وه که هه‌موو ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌وروپایان له‌ژێر ده‌ستدایه، هه‌موو کاتێك ئاماده‌ن ئه‌و کاره بکه‌ن– واته هه‌ڕاجکردنی وڵات– له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که باش ده‌زانن وڵاته‌کانیان ده‌بنه وێرانه. [ “Nationalism and the New World Order” pp. 1-7, Society and Nature, n ° 5, pp. 4-5]\nناسیۆنالیزمی سه‌ربه‌خۆش وێنه‌ی سۆسیال دیموکراته‌کانی وڵاته ئیمپریالیسته‌کان ئه‌وه‌نده‌ی ده‌توانێت ده‌که‌وێته که‌مکردنه‌وه‌ی ئازاری سیستمی چینه‌کان و پله‌گه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی -Hiérarchies Sociales-، به‌ڵام به هیچ جۆرێك ناتوانێت له‌ناویان به‌رێت (له باشترین حاڵه‌تدا ئه‌وه‌ی ده‌توانێت بیکات دروستکردنی جۆرێکی تره له پله‌وپایه‌گه‌ری له چوارده‌وری– بیرۆکراتی ده‌وڵه‌تی).\nوه‌کو وتمان ئه‌نارکیسته‌کان دژی ناسیۆنالیزمن به هه‌موو جۆره‌کانیه‌وه، چونکه زه‌رمه‌نده بۆ به‌رژه‌وه‌ندییه چینایه‌تییه‌کانی جه‌ماوه‌ر و شوناسنامه‌ی کولتووری هه‌موو ئه‌وانه که نه‌ته‌وه پێکده‌هێنن. ڕۆکه‌ر –Rocker- وتویه‌تی گه‌لان و گرووپ و کۆمه‌ڵه گه‌لییه ڕه‌سه‌نه‌کان هه‌بوون به‌ر له‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت ئه‌م قه‌باره و گرنگییه‌ی په‌یدا بکات، ئه‌و گه‌لانه نه‌شونمایان ده‌کرد به‌بێ یارمه‌تی و ده‌ستێوه‌ردانی ده‌وڵه‌ت، تا ئه‌وکاته که توندوتیژی ده‌وڵه‌ت ئه‌و نه‌شونمایه‌ی ئیفلیج کرد، ئه‌وان له‌وه‌وپێش ئاشنای ئه‌و توندوتیژییه نه‌بوون و نه‌یانده‌زانی چییه.\nنه‌ته‌وه کۆی چه‌ند کۆڕوکۆمه‌ڵێکی جیاوازن، توندوتیژی هه‌موویانی پان کردۆته‌وه به ناوی –ده‌وڵه‌تی هاوبه‌شه‌وه– بوونی نه‌ته‌وه به‌بێ ده‌وڵه‌ت پاساوی خۆی هه‌یه.\nئێمه له‌و بواره‌دا پشتگیری، شوناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی، کولتووره هه‌مه‌جۆره‌کان و مافی چاره‌نووس ده‌که‌ین. ئه‌و هه‌ڵوێسته‌شمان له –خۆشه‌ویستمان بۆ ئازادی و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ناوه‌ندێتییه‌وه– سه‌رچاوه ده‌گرێت، پێویسته ئه‌و هه‌ڵوێسته وه‌ها وه‌رنه‌گیرێت و ته‌ماشا نه‌کرێت که پشتگیریکردنه له ناسێۆنالیزم، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، ده‌بێت ئه‌وه بخرێته ڕوو هه‌موو بیرێك که بۆ ناساندنی شوناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی پشت به ڕه‌گه‌ز ده‌به‌ستێت و بۆ ئه‌وی ده‌گه‌ڕێنێته‌وه، بۆ نموونه –ڕه‌گه‌زی سه‌روه‌ر– کلتووری ڕه‌گه‌زی پاك– یان بڕواکردن به‌وه که کولتووره هه‌مه‌چه‌شنه‌کان ڕه‌گیان بایۆلۆجیاییه، ئه‌و بیرکردنه‌وانه نامۆن به ئه‌نارکیسته‌کان. ئه‌نارکیسته‌کان به هه‌موو توانایه‌کیانه‌وه دژیانن. نه‌ك هه‌ر ئه‌وه، به‌لای ئه‌نارکیسته‌کانه‌وه –ناسێۆنالیزمی ئه‌وپه‌ڕگرتوو– فاشیزم خۆیه‌تی، واته وه‌ك – ده‌وڵه‌تێکی Politico;économiqueی چینه پێشڕه‌وه‌کانی هه‌ڕ وڵاتێك که هه‌ڵسوکه‌وت ده‌که‌ن به‌رامبه‌ر گه‌لی خۆیان، هه‌مان هه‌ڵسوکه‌وته که نواندویه‌تی به‌رامبه‌ر به هه‌موو گه‌لانی ژێرده‌سته. [Bart de Ligt, la conquête de la violence, p. 74]\nئێمه پشتگیری لایه‌نه‌کانی کولتووری تایبه‌ت و دیاریکراو ناکه‌ین، چونکه ڕه‌نگدانه‌وه‌ی پله کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانن. بۆ نموونه هه‌ندێك کولتووری تایبه‌تی ته‌قلیدین و له ته‌وژمی / ترس له نموونه‌ییه‌کان/ –غه‌یبیه‌کان– که پاڵپشتن بۆ ناسیۆنالیزم، ئێمه بانگه‌وازی ئه‌وه ده‌که‌ین که چاوپۆشییان لێ نه‌کرێت، چونکه هه‌موو پاساون بۆ سه‌پاندنی ده‌وڵه‌ت و حه‌ز و ویسته‌کانی به ناوی –شارستانییه‌وه-. له‌و بواره‌شدا باشترین نموونه / ده‌ستێوه‌ردانی مرۆڤایه‌تی/ به ناوی یارمه‌تییه‌وه، پاساوه بۆ به‌هێزکردنی ئیمپریالیزم و چه‌وسانه‌وه، ئه‌وه‌ش که‌مجار سه‌رکه‌وتن به ده‌ست ده‌هێنێت له گۆڕانکاری کولتووریدا، چونکه گۆڕانکاری کولتووری له خواره‌وه دێت به ده‌ستی سته‌ملێکراوه‌کان خۆیان.\nبه‌رهه‌ڵست به ناسێۆنالیزم، ئه‌نارکیسته‌کان / شانازی به‌وه‌وه ده‌که‌ن ئینته‌رناسێۆنالیسن/ ئه‌وه‌ی ئێمه شوێنی که‌وتووین، کۆتاییهێنانه به سته‌م و به‌هره‌کێشی، له هه‌مان کاتدا بۆ ئه‌و ئامانجه خه‌بات ده‌که‌ین / خۆلادان له دوژمنایه‌تی نێوان باڵاده‌سته‌کان و ژێرده‌سته‌کان، نێوان چه‌وسێنه‌ران و کارگه‌ران، خه‌بات ده‌که‌ین بۆ گه‌شه‌پێدانی تێکۆشانی چینایه‌تی له هه‌موو وڵاتێکدا، به‌هێزکردنی هاریکاری کارگه‌رانی به بڕینی سنووره‌کان، دژی لایه‌نگیری و داشکاندنێک به لای هیچ ڕه‌گه‌ز و نه‌ته‌وه‌په‌رستییه‌کدا. [Malatesta, op. Cit., P. 244]\nئێمه پێویسته جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه بکه‌ینه‌وه که ئه‌نارکیسته‌کان دژی هه‌موو جۆره‌کانی به‌هره‌کێشی و داپڵۆسینن، دژی باڵاده‌ستی و سته‌مکاری ده‌ره‌وه‌ن یان سه‌روه‌ریی یه‌ك وڵات به‌سه‌ر گه‌ل و وڵاتانی تردا، واته ئیمپریالیزم. –بڕوانه به‌شی D.5- ئه‌و پره‌نسیپه‌شمان له‌وێوه سه‌رچاوه ده‌گرێت که / ئینته‌رناسێۆنالیزمی ڕاسته‌قینه نیشان ناپێکێت به‌بێ سه‌ربه‌خۆیی هه‌موو نه‌ته‌وه‌کان، ئیتر ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه گه‌وره بێت یا گچکه، ته‌با و یه‌کگرتوو بێت یا دابڕاو و پارچه پارچه، تۆزقاڵێك له هه‌ڵوێستی ئێمه ناگۆڕێت، ئه‌نارکی بۆ سه‌ربه‌خۆیی هه‌ریه‌که‌یانه، ئێمه حکوومه‌ت به ڕه‌وا ده‌زانین ڕێگه‌ی پێ ده‌ده‌ین بۆ هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ك که داگیرکراوه له‌لایه‌ن نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌کانی تره‌وه. [Kropotkine, cité par Martin A. Miller, Kropotkine, p. 231] که‌واته ئێمه له -5 section باس له چی ده‌که‌ین؟ مه‌رج نییه ئه‌نارکیسته‌کان دژی ئه‌و خه‌باتانه بن که ده‌کرێن بۆ ڕزگاریی نه‌ته‌وه‌یی دژی باڵاده‌ستیی بێگانه.\nThis entry was posted on 18. ته‌مموز 2009 at 19:56 and is filed under Uncategorized.\tYou can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.


United Nations Iraq - برەودان و پاراستن و ڕێزگرتن لە مافی کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت لە عیراق\nبرەودان و پاراستن و ڕێزگرتن لە مافی کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت لە عیراق گرنگ\nسی و هەشت بەشداربوو ،کە لەنێوانیاندا نوێنەرانی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و پەیمانگای نیشتیمانیی نابیست و نابیناکان و ڕاوێژکاری سەرۆك کۆماری تایبەت بە کەسانی خاوەن پێداویستی و خاتوو ئەمانی ئەلجەزاری کۆبونەوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پێوەرەکان بۆ برەودان بە پاراستن و بەشداریپێکردنی تەواوی کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت لە عیراقدا. بەشداربووان باسیان لە ئەزمونەکانی خۆیان کرد لە برەودان و بەشداریپێکردندا هەروەها گەنگەشەی یاسا کارپێکراوەکان و سیاسەتەکانیان کرد لەگەڵ دەستنیشانکردنی کێشەو ئاستەنگەکان و چارەسەرییەکان بۆ دڵنیابوونەوە لە بەشداریپێکردن و گەیشتن بەمافەکان بۆ کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت. ڕێزدار گێرارد کوین، بڕیاردەری تایبەت بە مافی کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت کورتەیەکی دەربارەی ئەرکە پێڕاسپێردراوەکان و کارەکەنی نوسینگەکەی خۆیان لەگەڵ پێشینە کارە بابەتییەکانی نوسینگەکەیان و هەلی کارکردن و هەماهەنگی لەگەڵ ڕێکخراوە ناحکومیەکان و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنیدا پێشکەش بە بەشداربووان کرد.\nگفتوگۆکان تیشکیان خستەسەر گرنگی لە پەیڕەوکردنی بەرنامەیەکی گشتگیر لەسەر بنەمای گەیشتن بەمافەکانی کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت جەسپابێت وە بریتی بێت لە بەشداریپێکردنی تەواوی کەسانی خاوەن پێداویستی کە هەموو لایەنەکانی ژیان بگرێتەوە وەکو لایەنەکانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابوری پەروەردەو ڕۆشەنبیری. بەشداربووان ڕێکەوتن لەسەر ئەوەی کە زۆر گرنگە دەزگا حکومیەکان لەکاتی داڕشتنی یاساو سیاسەتەکان ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی بەشدار پێبکەن لەپێناو زامنکردنی چارەسەرکردنی تەواوی پێداویستیەکانی کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت، بەتایبەتیش لەکاتی جێبەجێکردنی سیاسەتەکاندا. لەکۆتایی چالاکیەکەشدا بەشداربووان پابەندی خۆیان دووپاتکردەوە لەکارکردن لەگەڵ دەستە حکومیەکان لەسەرانسەری عیراق لەپێناو چاکترکردنی بەشداریپێکردنی کەسانی خاوەن پێداویستی و پاڵپشتیکردن لە پێشخستنی ستراتیژیای نیشتیمانی لەسەر بنەمای مافەکانی مرۆڤ بۆ بەشداریپێکردنی کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت.\nئەم چالاکییە بەپێی ڕێنماییە تەندروستیەکانی خۆپاراستن لە پەتای کۆڤید-١٩ بەڕێوەچوو.\nزیاتر لەم بەشە: « راهێنانەکانی رێکخراوی یونیدۆ لەبارەی پێشەنگی کار هیوایەك بە ئایندەی ئاوارە ناوخۆییەکان دەبەخشێت\tنوسینگەی مافەکانی مرۆڤ/ یونامی بەشداری دەکات لە دەستپێکی پلانی کاری نیشتیمانیی مافەکانی مرۆڤ لە عیراق »


Saturday, 11.23.2019, 22:03\nلە ڕوانگەی ڕێزگرتنمەوە بۆ هەموو ئایینەکان و بەدەست هێنانی زانیاری دروست، چەندین جار سەردانی کوردە یارسانەکانم کردووە لەڕۆژهەڵاتی کوردستان، ئەمساڵیش(٢٠١٩) بەژداری جێژنی (خاوەنکار)م کرد، لە ناوچەی (داڵاهۆ) نزدیك شارۆچکەی (گەهوارە) لەگوندی (توتشامی) هەر لەو بۆنەیەدا گەورە ڕێبەری ئایینی یارسان (سەید نەسرەدین حەیدەری)و کوڕەکانی و خزمانی نزدیکیم بینی، لەدوای ئەوە بۆ وەرگرتنی زانیاری سەردانی چەندین مەزارگەی ئایینی دیکەم کرد، لەوانە لەناوچەی (سەربێڵی زەهاو) لە گوندی (ریجاب – ڕێژاو) سەردانی مەزارگەی (بابە یادگار)م کرد، کەپەیڕەوانی جگە لە ڕۆژهەڵات و باشوری کوردستانەوە سەردانی دەکەن، لە ئەفغنستان و پاکستان و سەرتاسەری جیهانیشەوە ڕووی تێدەکەن، لەبەر ئەوەی لەنێو ئایینی (یارسان- کاکەیی)دا "بابە یادگار" پیرۆزیەکی تایبەتی هەیە، بەپێی بیروباوەڕی ئەو ئایینە خوا بەشێک لە ڕەوانی خۆی خستۆتە گیانی حەوت کەسەوە، بەناوەکانی (بنیامین _ پیر مووسا_ داود _ خاتوو دایراک _ مستەفای داودان _ شا ئیبراهیم _ بابە یادگار) هەر لەو شوێنەدا چەندیین پیاوی ئایینی و گەورە پیاوانی دیکەی یارسانەکان نێژراون، لەهەمان ناوچەدا سەردانی گۆڕی (أبو دجانە- ئەبو دوجانە)م کرد، کەمن بێگومانم ئەوە گۆڕی "ئەبو دوجانە" نیە و دوورە لەڕاستی، لەبەر ئەوەی لە کوردستانی باشوریش لە(ڕانیە) گۆڕێکی دیکەی هەیە و خەڵکی زیارەتی دەکەن بۆ گیرا بوونی نزاکانیان، ئەمە جگە لەوەی گۆڕێکی دیکەی هەیە لە گوندی (البهنسا) لەپارێزگای (المنیا) لە (مصر) بۆزانیاری بەڕێزتان، "ئەبو دوجانە" یەکێک بووە لەهاوەڵەکانی پێغەمبەر(د.خ.) بەژداری تاڵانی (بەدر و ئوحد و خەیبەر و حنین)ی کردووە و لەشەڕی (الیمامة)شدا (مسیلمة الکذاب) دەکوژێت، هەر لەو شەڕەدا لەساڵی (١١) کۆچیدا دەکوژرێت، لێرەدا دەکرێت بپرسین هۆکار چیە و چۆن پێش ١٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر ئەو تەرمە گواستراوەتەوە بۆ ئەو شوێنە سەختە؟.\nڕونکردنەوەیەک لەسەر جێژنی " خاوەنکار"\nجێژنی خاوەنکار: باوەرداران و پەیڕەوانی ئاینی (یاری) کە لە روژهەڵاتی کوردستان بە (یارسان) و لە باشوری کوردستانیش بە( کاکەیی )ناسراون ڕێز لەم جێژنە دەگرن، ئەم جێژنە یەکێکە لەجێژنە کۆن و میژوویەکانی نەتەوەی کورد، ئەم جــێژنە ماوەی سێ ڕۆژ دەخاێنێت، یارسانەکان بە ڕێوڕەسمی تایبەت و بەجل و بەرگی جوانەوە جـەژنە پیروزە لە یەکتر دەکەن، کوردە یارسانەکان لە ماوەی ئەم سێ ڕۆژەدا بۆ ڕێزگرتن لە ڕێبەر و پێشەوای یارسان "سوڵتان سەهاک" دڵیان لە یەکتر پاک دەکەنەوە، ئەگەر ناکۆکیەک یا ناخۆشیەک یا کێشەیەکیشیان هەبوبێت لە نێوانیاندا ئەوا لەڕێگای پیرەکان و گەورەکانی یارسانەوە لە ماوەی ئەم سێ ڕۆژەدا کۆتایی بە ناکۆکیەکانیان دەهێنن و خێر و خێرات پێشکەش بە خەڵکانی دەست کورت و کەم دەرامەت دەکەن، بە پێی دەفتەرەکانی یاری "سولتان سەهاک" و یارانی، بۆ بانگەواز و بەرگری لە ئایین و فەرهنگی کوردان ڕوو لە شارەزوور و ناوچەی هەورامان دەکەن کە لەشکری دوژمن لە ژێر ناوی لەشکری (چیچەک) بۆ کوتایی هێنان بە ئایینی یـاری پەلاماریان دەدەن و لە گەڵیان توشی شەڕ دەبن، (سوڵتان سەهاک و داود کەوسوار و بنیامین و پیرموسا) و هێندێکی تر لە یارانیان بۆ بەرپەرچدانەوەی دوژمن و بـەرگـری لە ڕێبازی یاران، ڕوو دەکەنە شاخە سەختەکانی هەورامان و لە ئەشکەوتێک لەشاخەکانی شاهۆ به ناوی (مەڕنوو) جێگیر دەبن، دوای سێ شەوسێ ڕۆژ بەرگری بەرامبەر هەزاران کەس دەتوانن دوژمن بشکێنن، به باوەڕی یارسانەکان، یەکێک له یارەکانی سوڵتان به ناوی (داود) بستێک خاک له ژێر فەرشەکەی سوڵتان هەڵدەگرێت و دەیهاوێتە سەر سوپای (چیچەک) ئەو بستە خاکە دەبێتە هۆی تەپوتۆز و ئاسمان تاریک دەکات و کەس لەو سوپایە نامێنێت، بەپێی سەرچاوەکانی یارسان، دوای سێ شەو وسێ ڕۆژ لەبرسێتی سوڵتان و یارانی، ژنێک به ناوی (دادە ڕەمزبار) کەڵەشێرێک و یەک( مەن )کە دەکاتە سێ کیلۆ برنج خواردنێک دورست دەکات و ئەهێنێتە خزمەت سوڵتان سەهاک و یارانی ((سەرنج: کەڵەشێر نیشانەی ڕەمزی سەرکەوتنە.ک.ک.) بۆیە یارسانەکان هەموو ساڵێک و لە هەمان ڕۆژدا بۆ ڕێزلێنان لە ڕێبەران و پێشەوایانی یارسان لە ١٢ی مانگی سفیدی چلەی زستانی کوردی سێ ڕۆژ (ڕۆژوی مەڕنوو) دەگرن و ڕۆژی ١٥ ڕۆژی جەژنه و جێژنە پیرۆزە لە یەکتر دەکەن، هەنار لە لای کوردانی یاری بایەخ و ڕێزێکی زۆری هەێە و لە سەرو بەندی جێژنی خاونکاردا وەرزی بەروبوومی هەنارە، لەبەرئەوە دەبینین یارسانەکان لە سێ ڕۆژەی خاونکاردا هەنار بە کار دەهێنن بۆ نەزر و نیاز، زۆربەی ماڵە یارسانەکان لە ماوەی ئەو سێ ڕۆژەدا ئێواران سفرەکانیان بە میوەی هەنار دەڕازێننەوە، دوا ڕۆژی جەژنی خاونکار یارسانەکان بە قوربانی کردنی کەڵەشێریک و دوعا کردن لە لاێەن پیرێکەوە(سەید )لە گەڵ سێ کیلۆ برنج، بە سرودی ئایینی و ژەندنی تەنبوور کۆتایی بە ڕێوڕەسمی سێ رۆژەی خاونکار دێنن، زۆربەی یارسانەکان لە وجێژنەدا بە کۆمەڵ لەگەڵ گروپی تەنبور بەسروود خوێندنەوە سەردانی شوێنە پیروزەکانی یارسان لە دیاری شاهۆ و داڵاهۆ دەکەن، وەک بارەگای پیروزی (سوڵتان سەهاک") وەک تەکیەی (حەیدەری توتشامی گۆران) و تەکیەی (پیر بنیامین) لە شاری کرند و بارەگای پیروزی (باوەیادگار) لە داوێنی چیای سەربەرزی داڵاهۆ، پیری یارسان لەم جەژنەدا دوعا لەسەر خواردنی تایبەتی ئەم ڕۆژە کەپێی دەوترێت( نەواڵە) دەخوێنێت و دواتر بەسەر ئامادەبواندا بەش دەکرێت.\nئۆردوگان درۆتکرد، سورەتی"الفتح" ڕەوایەتی دەدات بە کوشتنی تورک، نەک کورد\nبروسکەیەکی کراوە بۆ یەکێتی زانایانی ئایینی ئیسلامی کوردستان و هەموو ڕاگەیاندنەکان


�ػ��¹ �� ���೹ ͹��ٻ��� ��ڨ�ǡڢ�͹���ʹҷ��� ʡڡ� ������෵عڵ�.\n��. �. �ҦҵǤڤ\n[���] �ص����� ���� �Ҧҵ� �����๹ڵ� �ٻ����ڵյ� �Ҧҵ����Թ��.\nµڶ �ԡڢ�� �ػڻ��� �Ҧ�� ʾھ�� �����๵��⾵� µڶ �������\n�ԡڢ�� �Ҧ�� �ػڻ��� �˵�. ��ڶ �� ʾ�� ������ ��ڨ�� ������෵��⾵�\n͵��. ���ڵ� ����� �ؤڤ�� ���ǵ�ھҵ� �ԡ��ءڡ�ڬҹ��ʹ ���ڵ�\n���ǵ�ھ�. ��س�»� ����� ���. ��໡ڢ� �� ��ءڡ��ڨ��ڬҹ��ʹ\n���ǵ�ھ� ����� �� �� �ؤڤ�� ����� �Եڵ� � �Ծھҵ�, ����� �طԵ�\n� �ػ�ڰ˵�, �- ����� �� � �صڵ�. �ʵ�����ԡ��õ� ¶� �� �ؤڤ��\n� �ػ�ڰҵ�, �رڱҷ��� ͹ڵ��� ��� �˵�, ���� ����� �ʵ�����ԡ���\n�һ�ڪԵ���. ���� �˯ڰ� �صڵ�µڵ� �صڵҹ���.\n[���] �ص��� �Ҧ�� ����� �����๵��⾵Ի� �- �Ҧҵ����Թ��.\n�Ҧ�� ����� �����๵��⾵Ի� �Ҧҵ����Թ��. ����Թ�ҵ� �- ��\n����Թ�ǵڶٹ�� ����Թ¡�óҹ�� �͵� ͸�Ǩ��, ������ڻ� �Ը ǯگ��. ��ڨ ��\n�ؤڤ�� ����Թ�ǵڶ� �˹ڵ� ��ڨ�� �ػ���� ��ڨ ��Ի�ڵ��� ����Թ¡�óҹ�.\n���� � ���Ź ���� ਵ�� ����� ਵ�� ��ҷ�ڵ� ���� ���� ����Ի��ʹ�-\n�Եڵ��� �ػڻ��⹡��ʧڢҵ� ���í��� ʷڸ�� �ʹڹ���ʧڢҵ� �- ��ҷ�ڨ ����.\n@�ԧ��ö: � �.�. ʳڰ˵�  � �. ������෵��⾵�  � �.�. ����Թ�µ�\n@� �.�. ʷڸ���ڻ�ڹ���ʧڢҵ�


كۆرۆنا لە ئابووریی هەرێم دەدات |\nHome ڕاپۆرت كۆرۆنا لە ئابووریی هەرێم دەدات\n٢ ملیار و ٧٠٠ ملیۆن دۆلار زیانی بازرگانی و گەشتیارییە\nڤایرۆسی كۆرۆنا نزیكەی 2 ملیار و 700 ملیۆن دۆلار زیان لە هەرێمی كوردستان دەدات تەنیا لە كەرتی گەشتیاری و بازرگانی و فڕۆكەخانەکانەوە و بەشێكی سەرەكیی لەگەڵ كۆماری ئیسلامیی ئێرانە، كە بە هۆی بەرگرتن لە تەشەنەسەندن و بڵاوبوونەوەی كۆرۆناوە جموجۆڵەکە کەم بووەتەوە.\nبە گوێرەی ئەو داتا و زانیارییانەی ״ئاژانس״ لە دەستەی گەشتیاری و وەزارەتی بازرگانییەوە دەستی كەوتووە، بە هۆی ڕاگرتنی گەشتەكانەوە لە ڕێگەی فڕۆكەخانە و مەرزە نێودەوڵەتییەكانەوە، هەرێمی كوردستان لە ڕووی گەشتیارییەوە یەك ملیار و 110 ملیۆن دۆلار زیانی پێ دەگات و جموجۆڵی بازرگانیش لەگەڵ ئێران ٢٠% كەمی كردووە، كە دەكاتە زیانی یەك ملیار و 600 ملیۆن دۆلار، بۆیە زیانی هەرێم لە كەرتی بازرگانی و گەشتیاری دەگاتە 2 ملیار و 710 ملیۆن دۆلار.\nبڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە كۆماری ئیسلامیی ئێران و هەروەها تۆماركردنی حاڵەتی تووشبوو لە هەرێمیش، وای كردووە هاتووچۆی هاووڵاتییان لە نێوان هەولێر و تاران نەمێنێت، كاریگەریی لەسەر كەرتی گەشتیاری و بازرگانی دانا، بە جۆرێك بازرگانی لە نێوان هەرێم و ئێران تەنها لە ماوەی 15 ڕۆژدا لە ٢٠% كەمی كردووە.\nمحەمەد سەعدەدین، بازرگانێكی نێوان هەرێم و ئێرانە بە ״ئاژانس״ی وت: ״جموجۆڵی بازرگانی لە نێوان هەرێمی كوردستان و كۆماری ئیسلامیی ئێران كەمی كردووە، بە جۆرێك زۆربەی بازرگانەكان دانیشتوون چاوەڕێی بارودۆخەكە دەكەن، هەندێكیش بە تەلەفۆن كارەكانیان ڕایی دەكەن״.\n״هەندێ كاڵا و كەلوپەل و خواردەمەنی پێویستی بەوە هەیە لە نزیكەوە مامەڵەی بكرێت، كەسیش ناتوانێت بچێتە ئێران، ئەگەر بەم شێوەیەش بڵاوبوونەوەی ئەو نەخۆشییە لە ئێران بەردەوام بێت جموجۆڵی بازرگانی لە ماوەی یەك مانگی داهاتوودا بۆ ٧٠% كەم دەكات״، ئەو بازرگانە وای وت.\nبە پێی ئامارێكی یەكێتیی هاوردە و هەناردەكارانی كوردستان، قەبارەی بازرگانی لە نێوان هەرێم و كۆماری ئیسلامیی ئێران ساڵانە نزیكەی 8 ملیار دۆلارە، كە ماوەی 15 ڕۆژە ئەو ڕێژەیە بە نزیكەی ٢٠% كەمی كردووە بە هۆی كۆرۆناوە.\nفەتحی محەمەد، وتەبێژی وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازیی حكومەتی هەرێم بە ״ئاژانس״ی وت: ״مەترسیی بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا، ئەگەر بەم شێوەیە لە كۆماری ئیسلامیی ئێران خێرا بێت، دەبێت هەرێم زیاتر لەوەی ئێستا ڕێكارەكان تووندتر بكات، بۆیە ئەگەریش هەیە جوڵەی بازرگانی لەو حاڵەتە كەمتر بێتەوە، بەدیلی ئێرانیش هەیە و دەتوانین لە وڵاتانی ترەوە هاوردە بكەین״.\nلە 20ی مانگی ڕابردووەوە بڕیاری ڕاگرتنی هاتووچۆی هاووڵاتییان دراوە لە نێوان هەرێم و ئێران، جوڵەی بازرگانییش لە هەموو مەرزە نیمچە ڕەسمییەكان و مەرزە لاوەكییەكانەوە ڕاگیراوە، تەنها جموجۆڵی بازرگانی لە مەرزەكانی (باشماخ، پەروێزخان و حاجی ئۆمەران) هەیە، ئەویش كەمی كردووە.\n״تا ڕادەیەك ئێستا جموجۆڵی بازرگانی كەم بووەتەوە، بارهەڵگەرە ئێرانییەكان لەسەر مەرزەكان بارەكانیان دەخرێتە ناو بارهەڵگرەكانی هەرێم، بۆ ئەوەی شۆفێرانی ئێرانی كەمتر تێكەڵی هاووڵاتییانی هەرێم بن، بۆیە ئەمەش هۆكارە بۆ سستبوونی جموجۆڵی بازرگانی، بەڵام ئەوەندەش نەبووە كە كاریگەریی لەسەر بازاڕ هەبێت״.\nنادر ڕۆستی، وتەبێژی دەستەی گەشتوگوزاری حكومەتی هەرێم بە ״ئاژانس״ی وت: ״ئەمساڵ بە هۆی كۆرۆنا و خۆپارێزییەوە حكومەتی هەرێم سەرجەم ئاهەنگ و بۆنەكانی ڕاگرت، بۆیە ئەمساڵ بۆ نەورۆز گەشتیار نایەتە هەرێم كە ساڵانی پێشوو زۆربەی گەشتیاران لە نەورۆزدا هاتوونەتە هەرێم״. بە پێی ئامارەكانی دەستەی گەشتوزاری هەرێمی كوردستان بۆ ساڵی 2019 كە دەست ״ئاژانس״ كەوتووە، زیاتر لە 3 ملیۆن و 700 هەزار گەشتیار هاتوونەتە هەرێمی كوردستان و داهاتی گەشتیارییش زیاتر لە یەك ملیار و 110 ملیۆن دۆلار بووە، كە 15%ی ئەو ڕێژەیە گەشتیاری ئێرانی بوون، ٧٥% گەشتیاری شارەكانی عێراق و ١٠% گەشتیاری بیانی بوون.\n״ئێستا هاتووچۆی گەشتیاری لە نێوان هەرێم و ئێران ڕاگیراوە، لە كاتێكدا ڕێژەی ١٥%ی گەشتیارانی هەرێم ئێرانی بوون، كە دەگاتە نزیكەی 555 هەزار گەشتیار، بەڵام ئێستا تەنها گەشتیاری ئێرانی نییە، بەڵكوو گەشتیاری بیانی و شارەكانی عێراقیش گەشت ناكەن بۆ هەرێم״.\nكۆرۆنا مەترسیی لە ئێران و هەرێمی كوردستانیش درووست كردووە و هەردوولاش ڕێوشوێنیان گرتووەتە بەر و جموجۆڵی گەشتیاری و بازرگانییان كەم كردووەتەوە.\nئەرشەد محەمەد، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی كوردستان بە ״ئاژانس״ی وت: ״كۆرۆنا ترسی گەورەی خستووەتە دڵی هاووڵاتییان، تەشەنەكردنیشی بەو خێراییە لە ئێران وای كردووە هاتووچۆی گەشتیاریی ڕابگیرێت و ٢٠%ی جموجۆڵی بازرگانی كەم بكات، هاتنی گەشتیاریش بە تەواوەتی ڕابگیرێت״.\n״هەرێم تەنها لە كەرتی بازرگانی و گەشتیاری زیانی نەكردووە لەم ماوەیەدا، بەڵكوو تۆماركردنی چەند حاڵەتێكیش لە هەرێم وای كردوە ترس لای هاووڵاتییان درووست بێت و بازاڕ و مامەڵەكان لە ناوخۆی هەرێم كەمی كردووە.״


پلۆسی: کۆشکی سپی مافی هەڵایساندنی ئاگری شەڕی نییە - SAHAR KURDISH (Sorani)\nپلۆسی: کۆشکی سپی مافی هەڵایساندنی ئاگری شەڕی نییە\nئادار 17, 2019 10:06 Asia/Tehran\n"نانسی پلۆسی" سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا وتی: راوێژکارانی "دۆناڵد ترەمپ" ی سەرۆک کۆما دەبێ بزانن کە بە هیچ لەونێ دەسەڵاتی ئەوەیان نییە شەڕ وەڕێ خەن.\nبە پێی ڕاپۆرتی ئیرنا؛ "نانسی پلۆسی" ڕۆژی پێنجشەممە لە کۆبوونەوەی هەفتانەی خۆیدا، خوازیاری هاتنی کاربەدەستانی دەوڵەتی ئەمریکا بۆ کۆنگرێس و شی کردنەوەی پلان و کردەوەکانیان لە ڕۆژاوای ئاسیا بوو و وتی: هیوادارام ڕاوێژکارانی سەرۆک کۆماری ئەمریکا لەوە ئاگادار بن کە بە هیچ لەونێ مافی ئەوەیان نییە شەڕ وەڕێ خەن.\nسەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا وتیشی: ئێمە داوامان لە کاربەدەستانی کۆشکی سپی کردووە کە بۆ شی کردنەوەی باروودۆخی ڕۆژاوای ئاسیا و ئەو بڕیارانەی لەم بارەوە داویانە سەردانی کۆنگرێس بکەن و یاسای بنەڕەتیی ئەمریکا لاواز نەکەن.\nپلۆسی جەختی کرد بە پێی بەرپرسایەتیمان لە یاسای بنەڕەتیدا، کۆنگرێس بەرپرسی ڕاگەیاندنی شەڕە و هیوادارین ڕاوێژکارانی سەرۆک کۆمار لەوە ئاگادار بن کە بە هیچ لەونێ هیچ دەسەڵاتێکیان نییە بۆ هەنگاو هەڵگرتن بەرەو لای شەڕ.\n"جان بۆڵتۆن" راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکا کە لە ئەندامانی تیمی شەڕخوازی دەوڵەتی ئەم وڵاتەیە، رۆژی دووشەممە شەشەمی مانگی مەی لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند پاپۆڕی فڕۆکەبەری "ئابراهام لینکۆڵن" بەڕێ کراوە بۆ ناوچەی فەرماندەرێتیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکام) و بانگەشەی کرد هۆی بەڕێ کرانی ئەو پاپۆڕەش کۆمەڵە نیشانە و وشداری جێی نیگەرانیی ڕوو لە پەرەیە و ناردنی پاپۆڕ پەیامێکی ڕوون و ئاشکرایە بۆ ئێران.\nدەسپێبوونی هەفتەی بەرەڤانیی پیرۆز لە ئێرانی ئیسلامی\n2 کاژێرێک لەمەوبەر\nچەکدارانی داعش لە خانەقین هێرشیان کردە سەر گوندێک و دەستیان دایە ئاورتێبەردانی ماڵەکان\nوەزیری ناوخۆی هەرێمی کوردستان: هێرشبەرانی سەر بارەگای یەکێتی و پارتی سزا دەدرێن\nپیرۆزبایی ڕۆحانی بە بۆنەی پاڵەوانەتیی هەڵبژاردەی والیباڵی ئێران لە ئاسیا\nزەریف: دەسپێکەری شەڕ لە ناوچە کۆتایی پێهێنەری نابێ\nدەس پێ بوونی حەوتەی بەرەڤانیی پیرۆز\nشانۆی پڕوپاگەندەییانەی سەعودییەکان لەمەڕ بوختان کردن بۆ ئێران\nڕۆژی شیعر و ئەدەبی فارسی و ڕێزنان لە مامۆستا شەهریار\nزەریف گەیشتە نیۆیۆرک\nراگەیاندنی بێ ئاگایی حکومەتی هەرێم لە رێگرتن لە مەحمود سەنگاوی\nهەوڵدان بۆ کەمکردنەوەی ئاستی کێشەو ئاستەنگەکانی بەردەم پەیوەندیی نێوان دوو پارتی دەسەڵاتداری هەرێمی کوردستان\nڕووسیا و چین بڕیارنامەی دژەسووریی ئەڵمان، کوەیت و بەلژیکیان ڤیتۆ کرد\nبێوەری بوونی سەتی 85 ی ئاوارەکانی شەنگاڵ لە مافی دەنگدان\nپەرلەمانی ئەورووپا وەلانرانی شارەدارانی کوردی تورکیای ئیدانە کرد\nتەقە له باره‌گای لقی چواری پارتی لە سلێمانی


شکست‌و دەوڵەت! / ئاسۆس هەردی – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / شکست‌و دەوڵەت! / ئاسۆس هەردی\nشکست‌و دەوڵەت! / ئاسۆس هەردی\nسێ شه‌ممه 19 كانونی دووه‌م 2016\tوتار 222 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nئەوەی ئەمڕۆ لەکوردستان دەیبینین، تەنها یەک ناوی هەیە…. شکست‌و هیچی تر!\nئەوەی پێی دەوترا “ئەزموونی دیموکراسی کوردستان”و وەک سەرەتایەک بۆ بنیادنانی دامودەزگای دەوڵەتی پێیان دەفرۆشتین، پاش کودەتاکەی پارتی بەسەر پەرلەمانی شەرعیدا، تووشی ترسناکترین شکستی خۆی بووە.\nئەوەی پێی دەوترا یەکهەڵوێستی بەرامبەر دەرەوە، ئەمڕۆ لە گێژاوی دابەشبوون بەسەر بەرە دژ بە یەکەکانی ناوچەکەدا، شکستێکی دیکە بۆ خۆی تۆمار دەکات، بەجۆرێک کەس نازانێت پارتی لەگەڵ تورکیاو سعوودیەدا چی دەکات‌و یەکێتی لەگەڵ بەغداو ئێران چی دەڵێت!\nئەوەی پێی دەوترا سیاسەتی ئابووری‌و بڕیاری سەربەخۆی هەرێم لەبواری سامانی سروشیدا یاخود “بە دوبەی کردنی کوردستان!”، تووشی شکستێک بووە کە خەریکە دەمانگەڕێنێتەوە بۆ قاتوقڕیی نەوەدەکان.\nکارەسات ئەوەیە، هیچ یەکێک لەسەرۆک‌و بەرپرسەکان ئەوەندە ئازایەتی ئەدەبییان تێدا نیە بەخەڵکی خۆیان بڵێن: “ئێمە بەرپرسین… داوای لێبوردن لەخەڵک دەکەین”. هەرکەسە ئەویدی تاوانباردەکات!\nسەیریش ئەوەیە سەرباری هەموو ئەو شکستانەی هەرێمی کوردستان بە سەرۆک‌و کابینە حکومییەکانییەوە، حیزبێکمان هەیە کە تا دوێنێ گەورەترین هێزی ئۆپۆزسیۆنی کوردستان بوو، هیشتا شەڕ لەسەر ئەوە دەکات وەزیرەکانی بگێڕنەوە بۆ ناو ئەو حکومەتەی خودی خۆی بە “شکستخواردوو”ی دەزانێت!\nلەوەش سەیرتر ئەوەیە ئەو لایەنەی لەناو هەموو حیزبەکاندا گەورەترین بەرپرسیارێتی ئەم دۆخەی لە ئەستۆیە (دیارە پاش ئەویش هاوپەیمانە ستراتیجییکەی!)، لەنێو تەپۆتۆزی شکستەکاندا لافی دەوڵەتی کوردی لێدەداو دەڵێ ئەوەی بڕواش ناکات، خائین‌و دوژمنی کوردە!\nدەوڵەتی کوردی ئاواتێکە نەوە لەدوای نەوەی ئەم میللەتە خەونیان بینیوەو دەیبینن. بەڵام بەڕێزان بەچی باوەڕ بکەین؟ بەو ژێرخانە ئابوورییەی بۆ دەوڵەتەکەتان دروستکردووە؟ بەو دامودەزگا دەوڵەتییانەی خۆتان پێش هەموو کەسێک ژێرپێی دەخەن؟ بەو هێزی پێشمەرگە یەکگرتوو و مەشقپێکراوەی دروستتان کردووە؟ بەو تێگەیشتنە ناوچەیی‌و نێودەوڵەتییەی بۆ بەدەوڵەت بوون بەدەستان هێناوە؟ بەو هەوڵ‌و ماندووبوونەی بۆ کۆکردنەوەی هێزەکانی کوردستان لەدەوری ئەو ئاماجە سەرفتان کردووە؟\nئەگەر بە ڕاستتانەو دەتانەوێ خەونی هەموومان بەدی بێنن، فەرموون… جارێ پێش هەموو شتێک لەو کەلە بەرزە وەرنەخوارەوەو باوەش بۆ خەڵکی خۆتان‌و هێزە سیاسییەکانی وڵاتەکەی خۆتان بکەنەوە. ئەو پرۆسە سیاسییە راست بکەنەوە کە بە دەستی خۆتان لنگەوقووچتان کردەوە. خۆ ئێوە هەمیشە لە وەڵامی رەخنەکاندا دەتانوت “لەسەر کەموکوڕییەکانی ناوچەی سەوز گلەییمان لێمەکەن؟ ئێمە لەوێ دەسەڵاتمان نیە”! باشە دەوڵەت بۆ نیوەی هەرێم دروستدەکەن یان بۆ هەموو کوردستان؟ ئەگەر بۆ هەموو کوردستانە، ئەی نابێ ئەو ناوچانەش بخەنە ریزی خۆتانەوە کە دەسەڵاتتان بەسەریاندا نیە؟\nئەگەر بەڕاست دەوڵەتتان دەوێ، فەرموون پلانەکەتان لەگەڵ هێزەکانی تری کوردستاندا بخەنە سەر مێزی گفتوگۆو پێکەوە هەنگاوەکان دەستنیشان بکەن، ئەرک‌و بەرپرسیارێتییەکان دابەش بکەن، بەرنامە بۆ رووبەڕوو بوونەوەی ئەگەرو پێشهاتەکان دانێن…\nکە هیچ یەکێک لەمانە نابینین، بەڵکو رێک پێچەوانەکەی دەبینین، ئیدی بۆ ناهەقمان دەگرن ئەگەر بڵێین ئەم دروشمبازییە، جگە لە گەمەکردن بە هەست‌و نەستی خەڵک‌و خۆدزینەوە لەبەرپرسیارێتیی شکستەکان، هیچ شتێکی دیکە نیە؟ دەوڵەت بە خەزێنەی بەتاڵ‌و خەڵکی برسی‌و هێزی سیاسیی لێکترازاو دروست دەکرێ؟


لایه‌نه کوردیـیه‌کانی ناو په‌رله‌مانی عێراق به‌یانـنامه‌یه‌ک له باره‌ی گرژیـیه‌کان ڕاده‌گه‌یه‌نن\nله‌شـکرکێشی و حاڵه‌تی خۆئاماده‌کردن بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه له نێوان سوپای عێراق و هێزی پـێشمه‌رگه‌دا، هه‌تا دێت قۆناغ به قۆناغ دۆخه‌که له ئه‌گه‌رێـکی شه‌ڕ نزیک ده‌کاته‌وه، که مه‌یدانی ئه‌و پـێـکدادانه‌ش ده‌که‌وێته زۆربه‌ی ئه‌و ناوچانه‌ی کێشه‌یان له‌سه‌ره و ده‌که‌وێته سنووری پارێزگای که‌رکوک به سه‌ڵاحه‌دین و دیاله‌وه.\nئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق ئیتلافی کوتله کوردسـتانیـیه‌کان له به‌یانـنامه‌یه‌کی هاوبه‌شیاندا هۆشیاریان دا به تێوه‌گلانی سوپای عێراق به ململانێ سیاسیـیه‌کان که ده‌بێته مایه‌ی ڕشتنی خوێنی گه‌لانی عێراق و له‌ده‌سـتدانی ئه‌زمونی دیموکراسی وڵات و به سه‌ربازگه‌کردنی کۆمه‌ڵگه و هه‌ره‌سهێنانی سه‌روه‌ری خاکی وڵات.\nلایه‌نه کوردیـیه‌کانی په‌رله‌مانی عێراق داوایان له هه‌موو فراکسیۆنه‌کانی په‌رله‌مان کرد بێ ده‌نگ نه‌بن و هه‌ڵوێستیان هه‌بێت و هه‌وڵه‌کانیان چڕبکه‌نه‌وه تاوه‌کو هیچ لایه‌نێـک نه‌توانێت کێشه سیاسیـیه‌کان بۆ مه‌یدانی شه‌ڕ بگوازێته‌وه.\nعه‌لی باپـیر سه‌رۆکی کوتله‌ی کۆمه‌ڵی ئیسلامی له‌و کۆنگره‌یه‌دا به‌یانـنامه‌که‌ی به زمانی کوردی خوێنده‌وه و گوتی:\n" جارێـکی دیکه به داخه‌وه که له عێراقدا بارگرژی ڕوویدا ئه‌م جاره له بوارێـکی زۆر مه‌ترسیداردا که بواری سه‌ربازیـیه، ئه‌ویش که له‌وه‌دا به‌رجه‌سته بووه هێزی سه‌ربازی له ناوچه جێ ناکۆکه‌کان کۆکراوه‌ته‌وه به‌بێ گوێـپـێدانی ڕێز و حورمه‌تی ئه‌م مانگه و به‌بێ په‌ند وه‌رگرتن له ڕابردوو که ڕژێمی گۆڕبه‌گۆڕ گه‌لی عێراقی به گشـتی و به هه‌موو پـێـکهاته‌کانه‌وه تووشی کاره‌سـات و تووشی ناڕه‌حه‌تی و گرفتاری و کۆکوژیـیه‌کی زۆر کرد."\nدرێژه‌ی به‌یانـنامه‌که له ڕاپـۆرته‌که‌ی گۆران تۆفیق په‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا له به‌غدادایه.


دواخستنی چاره‌نووسی كۆسۆڤۆ له‌به‌رژه‌وه‌ندی كه‌س نیـیه\nدیبلۆماتێـكی باڵای ئه‌مریكی ده‌ڵێت ده‌بێت لایه‌نه‌كان له كۆسـۆڤۆ چاره‌نووسی ئه‌و ناوچه جودایی بووه‌ی سربیا پـێش كۆتایی سـاڵ ده‌ستنیشـان بكه‌ن.\nنێـردراوی ئه‌مریكی بۆ كۆسـۆڤۆ فرانك ویسنه‌ر ده‌ڵێت هه‌رچ دواخسـتنێـك سـوود به هیچ لایه‌نێـك ناگه‌یه‌نێت. فرانك ویسنه‌ر ئه‌م لێدوانه‌ی دا پاش ئه‌وه‌ی ڕۆژی سـێشـه‌ممه له‌گه‌ڵ كاربه‌ده‌سـتانی باڵای سربیا له بلگراد كۆبووه، له‌وانه سه‌رۆكی سربی بۆریس تادیك و سه‌رۆك وه‌زیر فۆجیسلاڤ كۆستوونیكا و وه‌زیری ده‌ره‌وه فووك دراسكۆڤیك.\nدوای كۆبوونه‌وه‌كان به‌ڕێز ویسنه‌ر به په‌یامنێرانی گوت دواخسـتنی بڕیاردان له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌كه ته‌نها كێشه‌كه به هه‌ڵواسراوی ده‌هێڵێته‌وه. هه‌روه‌ها جه‌ختیشی له‌سه‌ر ئه‌وه كرده‌وه كه ناوچه‌كه پـێویستی به‌وه‌یه كه تیایدا په‌ڕه‌ی ڕابردوو هه‌ڵنه‌ده‌رێته‌وه.\nشـایانی ئاماژه پـێـكردنه هه‌رچه‌نده ڕۆژی یه‌كشه‌ممه زۆربه‌ی ده‌نگده‌ران ده‌نگیان بۆ ده‌سـتوری نوێی سربیا دا كه‌جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كاته‌وه كۆسۆڤۆ به‌شـێـكه له وڵاته‌كه‌یان، به‌ڵام زۆربه‌ی ئه‌لبانی نه‌ژاده‌كانی كۆسـۆڤۆ ده‌یانه‌وێت سه‌ربه‌خۆیی‌یه‌كی ته‌واوی خۆیان له سربیا به‌ده‌ستبهێنن.\nكاربه‌ده‌ستانی سربیش ده‌ڵێن پـێویسته دانوسـتاندنه‌كان به‌رده‌وام بێت تا ئه‌و كاته‌ی هه‌ردوولا چاره‌سه‌رێـكی گونجاو ده‌دۆزنه‌وه.\nكۆسۆڤۆ له سـاڵی 1999 وه له لایه‌ن نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانه‌وه به‌ڕێوه‌ده‌برێت.


لە خەندان لایفەوە پێشبینی بورجەکان بۆ ئەمڕۆ 19ی مانگی ئازاری 2019 بخوێنەرەوە.\nلەرووی پیشەییەوە هەست بە ئارامی دەکەیت و هەموو کارەکان بەباشی بەڕێوەدەچێت، زیاتر متمانەت بەخۆت دەبێت، پەیوەندی سۆزداری پێویستی بە متمانە هەیە، بۆ ئەوەی داهاتوویەکی پرشنگدار دروست بکەیت، رەنگە کەمێک ماندووبیت لەرووی تەندروستییەوە، بەڵام کاتییە.\nباشترە سوود لە تاقیکردنەوەکانی رابردوو ببینیت، بۆ ئەوەی لەرووی پیشەییەوە بەرەوپێش بچێت، لێبوردەی و دڵ فراوانیت سەرنجی هەمووانی راکێشاوە و خۆشیاندەوێیت، هاوکات لەرووی سۆزداریەوە پەیوەندیەکی باش دروست دەکەیت، باشترە زیاتر ئاگاداری تەندروستیت بیت.\nهەست بە ئاسوودەیی دەکەیت لە کارەکەت، پاش ئەوەی لە گرفتێکی زۆر رزگار دەبێت، یەکسانی رابگرە لە نێوانی هاوڕێکانت و پەیوەندیت لەگەڵ خۆشەویستەکەت، رێگامەدە توڕەیی بەسەرتدا زاڵبێت.\nگرنگە ئامادەبیت بۆ ئەوەی بەباشی رووبەرووی بەربەست و قورساییەکان ببیتەوە، بەپشت بەستن بە تواناکانی خۆت، چالاکی و پرۆژەی نوێ ئەنجام بدە لەرووی سۆزداریەوە و دووربکەوەرەوە لە رۆتین، هەوڵبدە راهێنانی وەرزشی ئەنجامبدە رۆژانە.\nلەرووی پیشەییەوە پرۆژەی نوێ دێتەپێش، لەرووی ماددی و مەعنەویەوە پێگەت بەرز دەبێتەوە، خۆشەویستەکەت هێندە بایەخت پێدەدات، هیوایەکی زۆر لە ناختدا دروستدەکات، باشترە ئاگاداری ژەمەکانی خواردن بیت.\nرەنگە هەندێک لە کێشە و قورساییەکانی رۆژانە، کاریگەری سلبی لەسەر کارەکانت هەبێت، بەڵام بە هاوکاری هاوپیشەکانت هەنگاوی نوێ دەنێیت، لەگەڵ خۆشەویستەکەت بە قۆناغێکی هەستیاردا تێدەپەڕن، بەهۆی جیاوازی بیروڕاوە، تواناکانت لە بەدیهێنانی حەز و ئارەزووەکانی خۆتدا بەکاربهێنە.\nئەرکەکانی پێشوو بەباشی بە ئەنجام بگەیەنە، هەنگاوی نوێ بنێ لەگەڵ پرۆژەی نوێدا، خۆشەویستی تۆ بۆ چواردەورەکەت کاریگەری ئیجابی هەیە لەسەر پەیوەندیەکانت و پتەو دەبێت، وازبهێنە لەهەر شتێک توڕەت دەکات.\nهەوڵبدە تێگەیشتن هەبێت بۆ هەر بارودۆخێکی ناهەموار، کاتێک هاوپیشەکانت پێیدا تێدەپەڕن، هەرگیز گرفتەکان مەکە بە تایبەت، خۆشەویستەکەت بە قۆناغێکی هەستیاردا دەڕوات، پێویستە پشتیوانی بکەیت، باشترە زیاتر گرنگی بە جەستەت بدەیت، لەرووی تەندروستیەوە، چونکە ماندوودەبیت.\nلە رۆژانی داهاتوودا رەنگە گرفتی نوێ سەرهەڵبدات، هەربۆیە پێویستە زیاتر کاربکەیت، راستگۆیانە هەستەکانت بۆ خۆشەویستەکەت دەربڕە، بۆ ئەوەی پەیوەندیتان بەهێزتر ببێت، ئاگاداری جۆری خواردنەکانت بێت، دەنا کێشت زیاد دەکات.\nراوێژکردن بە کەسانی شارەزا یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی هەنگاوی نوێ بنێیت و بەرەوپێش بچیت، کەسێکی نوێ دەناسیت و پەیوەندیەکی پتەوی لەگەڵ دروست دەکەیت، بەڵام هەوڵبدە گرفت دروست مەکە، وازبهێنە لە خواردنە چەورەکان.\nباشترە کارەکانت بە ئارامی راپەڕێنیت و وردتر بیت، رێگامەدە کێشەی بچوک نێوانی تۆ و هاوڕێکانت تێکبدات، پێویست بە پشوویەک هەیە، تا ئارام بیتەوە.\nدروستکردنی پەیوەندیەکی باش، گرنگترین خاڵی سەرکەوتنە لەرووی پیشەییەوە، وازبهێنە لە رابردوو، پلان بۆ داهاتوویەکی پرشنگدار دابنێ لەرووی سۆزداریەوە، ئاگاداری گفتوگۆی توند بە، چونکە سوودی نییە.\nئه‌م بابه‌ته 32905 جار خوێنراوه‌ته‌وه


داوا ده‌كرێت ئەنجومەنێك بۆ بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی دابمه‌زرێندرێت\nرێناس عەلی |\nگەندەڵی دەستپاكی حكومەت كوردستان\nدەستەی دەستپاكیی ھەرێمی كوردستان پێشنیازی دامەزراندنی ئەنجومەنێكی تایبەت بە رووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی دەكات لە كوردستان، كە راستەوخۆ سەرۆكی حكوومەتی ھەرێمی كوردستان سەرپەرشتی ئەنجومەنەكە بكات، بۆ ئەوەی بە توندترین شێوە رووبەڕووی گەندەڵی ببنەوە.\nئەحمەد ئەنوەر، سەرۆکی دەستەی دەستپاکیی ھەرێمی کوردستان بە كوردستان24ی راگەیاند: "پێشنیازەكە بە نووسراو ئاراستەی ئەنجومەنی وەزیران دەكەین، كە ئەنجومەنێك بۆ رووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی بە پێویست دەزانین".\nئەندامێكی پەرلەمانی کوردستانیش دەڵێت، پێویستە بەرزترین دەسەڵات لە كوردستان سەرپەرشتی ئەنجومەنەکە بکات، بۆ ئەوەی بە ھێزەوە رووبەڕووی گەندەڵی ببینەوە و دەشڵێت، دەبێت ئەنجومەنەکە ھەموو دەسەڵاتێکی بڕیاردانی لە دەست بێت بۆ رووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی.\nشێرکۆ جەودەت، ئەندامی پەرلەمانی کوردستان لە فراکسیۆنی یەکگرتوو بە كوردستان24ی گوت: "پێویستە سەرۆكی حكوومەتی ھەرێمی كوردستان یان سەرۆكی ھەرێم، سەرۆكایەتیی ئەنجومەنەكە بكەن، بۆ ئەوەی بە تەواوی دەسەڵاتیانەوە ھێز بدەنە ئەنجومەنەكە، دژی گەندەڵكاران، ئەگەر بەھێزترین دەسەڵاتی كوردستان لە پشت ئەو ئەنجومەنە نەبێت، ناتوانرێت رووبەڕووی گەندەڵكاران ببینەوە".\nلە پێشنیازەکەی دەستەی دەستپاکیدا ھاتووە، کە جگە لەوەی راستەوخۆ سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیران سەرپەرشتی ئەنجومەنەکە بکات، ھەروەھا ھەر یەک لە داواکاریی گشتیی و دەستەی دەستپاکیی و دیوانی چاودێریی دارایی و فەرمانگەی ھەماھەنگی و بەدواداچوون، له ئه‌نجومه‌نه‌كه‌دا ئەندام بن و دوای راوێژ لەگەڵ سەرۆکایەتیی ئەنجوومەنی وەزیران، ئەندامانی ئەنجوومەنەکە دیاری بکرێن.\n01 خانه‌قین .. گوندنشینان هۆشداری له به‌هێزبوونه‌وه‌ی داعش ده‌ده‌ن\n02 خۆپیشانده‌رانی ته‌حریر وێنه‌ی ده‌سه‌ڵاتدارانی شیعه هه‌ڵده‌واسن و داوای جێهێشتنی ده‌سه‌ڵاتیان لێ ده‌كه‌ن\n03 ئەمه‌ریکا ھاوڵاتیانی وڵاتەکەی ئاگادار ده‌كاته‌وه كه سەردانی عێراق نەکەن\n04 له‌باره‌ی خۆپێشاندانه‌كه‌ی سبه‌ی له به‌غدا هۆشداری ده‌درێت\n05 حكوومه‌تی هه‌رێم هه‌نگاوێكی نوێ له‌باره‌ی ده‌روازه سنوورییه‌كان ده‌نێت\n06 حكوومه‌تی عێراق له كاركردن له‌سه‌ر بودجه‌ی ساڵی 2020 به‌رده‌وامه\nهەنگاوەکان ئومێد بەخشن\nوا بە ئاسانی ناتوانن بەسەر هەموو کۆسپ و کەلەرێکدا زاڵبن\n(100) رۆژ ده‌سپێكێك بۆ ئاینده\nیه‌كگرتووی ئیسلامی، حیزبی ئیجباریی!


بارینی بەفر له گەورەترین بیابانی جیهان\nپارەی گەنمی جوتیاران دابەش دەکرێت\nحەشدی شەعبی چاوی لە کورسیەکانی کەرکوکە\nئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له ساڵیادی بۆمبارانی قه‌ڵادزێدا په‌یامێك بڵاو ده‌كاته‌وه\nکار لەسەر زامنكردنی مافه ده‌ستورییه‌كانی كوردستان دەکەین\n2016-12-26 [08:14 AM]\nلەوانەیه بیرکردنەوه له بارینی بەفر له ئەفریقا بۆ زۆر کەس ئاسان نەبێت، بەڵام ئەم بیرکردنەوەیه راست نییه. لوتکەی کلیمانجارۆ بەردەوام سپی‌پۆشه، بەڵام جگه له ئەم نموونەیه و چەند شونێکی وەک چیاکانی ئەتڵەس له مەراکیش و ئەلجەزائیر یان چەند شوێنێک له ئەفریقای باشوور و لێسۆتۆ، بارینی بەفر لەم ناوچەیه شتێکی زۆر دەگمەن بیت.\nلەم هەفتەیەدا له نزیک "عەین سەفرا" له باکووری رۆژئاوای ئەلجزائیر، لمه سوورەکانی لێواری سەحرا سپی‌پۆش بوو. وێنەی مانگی دەستکردی ئەمەریکایی "لێندست7" لەم سەحرایه، وێنایەکی دڵگیر لەم سروشته نیشان دەدات.\nعەین سەفرا کەوتۆته بازنەی "چیاکانی ئەتڵەسی سەحرایی"؛ ریزه کێوێک که سنووری باکووری سەحرا پێک دێنێت. پلەی ئەم ناوچەیه له هاوین ٣٧پلەیه و له زستانیشدا تەنیا چەند پلەیەک سەرووی سفره. جگه لەوه، هەوا لەم ناوچەیه زۆر وشکه و زۆر به دەگمەن باران دەباریت و بەفریش به هیچ شێوەیەک ناباریت.\nبەم هۆیەشەوه، جێگەی سەرسوڕمان نییه له ٣٧ساڵی رابردوو تاکو ئێستا بەفری لێ‌نەباریوه. به گوتەی دانیشتوانی ناوچەکەش ئەمەش به هەڵکەوت نەبووه و له ١٨ی شوباتی ساڵی١٩٧٩ تۆفانێکی بەفر تەنیا بۆ نیو سەعات هاتووه. بەڵام له هەفتەی رابردوو ئەم وێنەیه رۆژێک بەردەوام بووه.\nبەفر لەو گەورەترین بیابانەی جیهان ئەگەر چی به دەگمەن دەباریت، بەڵام بەتەواوی نامومکین نییه. بۆ نموونه بارین بەفر له سەرەتای ساڵی٢٠٠٥ له غەرادیه له ٨٠٠کیلۆمەتری باشووری ئەلجەزیره. له ساڵی٢٠١٢ش له ٢٤٠کیلۆمەتری باشووری عین سەفرا له پارێزگای "بەشار"ی ئەلجەزائیر.\nئەم هەواڵە 3298جار خوێندراوەتەوە


Diplomatic Magazine | ئەم خۆراكانه هاوكاری جه‌سته‌ت ده‌كه‌ن بۆ ڕووبه‌ڕووبونه‌وه‌ی كۆرۆنا!\nڤایرۆسی كۆرۆنا زۆر به خێرایی به‌سه‌رانسه‌ری جیهاندا بڵاو ده‌بێته‌وه، هه‌روه‌ها ژماره‌یه‌كی زۆری خه‌ڵكیشی توش كردووه، كه تاكو ئێستا له 420 هه‌زار كه‌س تێپه‌ڕی كردووه، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی هه‌زاره‌ها كه‌سیشی كوشتووه.\n له به‌رامبه‌ر ئه‌و دۆخه سه‌خته‌دا، خه‌ڵكی بۆ پاراستنی خۆیان له ڤایرۆسه‌كه په‌نا بۆ چه‌ندین ڕێگا ده‌به‌ن، بۆ نموونه كه‌سانێكی زۆر په‌نا بۆ كڕینی خواردنێكی زۆر ده‌به‌ن و له ماڵه‌وه غه‌زنی ده‌كه‌ن، ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌وه‌یه كه كۆئه‌ندامی به‌رگریان به‌هێز بكات و پاراستنێكی زیاتریان پێبدات، به‌ڵام كڕینی خواردنی زۆر واته‌ی ئه‌وه نیه، كه كۆئه‌ندامی به‌رگریمان به‌هێز ده‌بێت، به‌ڵكو به‌هێز بوونی به‌رگری جه‌سته به‌هۆی ئه‌و خۆراكانه‌وه ده‌بێت كه به ڤیتامینه‌كان و ئاسن ده‌وڵه‌مه‌ندن. \nئۆرسولا زیمرمان پسپۆڕی خوارده‌مه‌نیه‌كان له شاری فوڵدای ئه‌ڵمانیا، له چاوپێكه‌وتنێكیدا له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌ی ( فۆڵدا تسایۆنگ) چه‌ند ڕێنمایه‌كی گرنگی خواردنی له‌سه‌رده‌می كۆرۆنادا خسته‌ڕوو، ڕایگه‌یاند خورادنی خراپ زیان به جه‌سته ده‌گه‌یه‌نێت و توشی نه‌خۆشی ده‌كات.\nئۆرسولا زیمرمان:" بۆ پاراستنی سیسته‌می به‌رگری له‌شمان، پێویستیه‌كی زۆرمان به زنگ و ڤیتامین سی و ئاسن هه‌یه". \nده‌شڵێت:" هه‌ندێك خواردنی دیكه‌ی وه‌ك سپێناخ و تو و په‌قله‌مه‌نیه‌كان، سودێكی زۆر به جه‌سته ده‌گه‌یه‌نن".  ئه‌و پسپۆڕه ئه‌ڵمانیه ڕێنماییمان ده‌كات، كه هه‌ندێك خواردن پێویسته هه‌میشه له ماڵه‌كانماندا هه‌بن، جا له قه‌یراندا بین یان نا، له‌و باره‌یه‌وه ده‌ڵێت:" چه‌وه‌نده‌ر،په‌تاته،گوێزه‌ر زۆر گرنگن، له ماڵی ئێمه‌دا هه‌میشه شیری شۆڤان له‌گه‌ڵ گه‌نمه‌شامی و فاسۆلیا هه‌یه،چونكه به‌و خواردنانه ده‌توانیت له ماوه‌یه‌كی كه‌مدا خواردنێكی ئاسان و به سود دروست بكه‌یت".\nئۆرسولا زیمرمان پسپۆڕی خوارده‌مه‌نیه‌كان ئاماژه به‌وه‌ش ده‌كات كه" پیازو سیر به ڤیتامین سی ده‌وڵه‌مه‌ندن، هه‌روه‌ها خواردنه‌كانی دیكه‌ی وه‌ك كوله‌كه و هێلكه و مزره‌مه‌نیه‌كان گرنگن، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی پێویسته ئه‌و خواردنانه‌ش بخۆین كه ده‌وڵه‌مه‌ندن به ڤیتامینه‌كانی سی و دی و ئاسن، چونكه ئه‌م خۆراكانه ڕۆڵێكی گرنك ده‌گێرن، به‌تایبه‌ت له ڕووبه‌ڕوو بونه‌وه‌ی ڤایرۆسه گوازراوه‌كان:.\nو/ گۆران قادر