כורדיפדיה - لاهوڕ شێخ جەنگی: مام جەلال بۆ چارەسەری کێشەی کوردو کەرکوک تێدەکۆشا\n📝 لاهوڕ شێخ جەنگی: مام جەلال بۆ چارەسەری کێشەی کوردو کەرکوک تێدەکۆشا | קבוצה: מסמכי מפלגות כורדיות | שפת מאמרים: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلاهوڕ شێخ جەنگی: مام جەلال بۆ چارەسەری کێشەی کوردو کەرکوک تێدەکۆشا\nپەیامی لاهوڕ شێخ جەنگیلاهوڕ شێخ جەنگی بۆ دووەمین ساڵیادی کۆچیدوایی سەرۆک مام جەلالمام جەلال.\nدوو ساڵ لەمەوبەر، مامی گەورە و خۆشەویست و ورە بەرزم، کۆچی دوایی کرد.\nمام جەلال هەڵگیرسێنەری شۆڕشی نوێی رزگاریخوازی کوردستان و خوڵقێنەری مافی چارەی خۆنوسین بوو. سەرکردەیەکی ئاشتیخواز و جەماوەریی و پشوودرێژ، پشتیوانی کۆمەڵانی خەڵک، لایەنگری حکومەتێکی خزمەتگوزار، و پارێزەری ئەزموونێکی هاوسەنگی حوکمڕانیی بوو لە هەرێمی کوردستانی عێراقدا.\nمام جەلال لە حەفتا ساڵ خەباتی نەپساوە، لە دانوستانە سەختە ناوخۆیی، عێراقی، ناوچەیی و جیهانییەکان، بۆ چارەسەرکردنی مەسەلەی کورد و کێشەی کەرکوککەرکوک تێکۆشا، ئه و کەرکوکی ناونا (قودسی کوردستان)، و توانی لە دڵی هەمووماندا ئه و راستییە بیچەسپێنێت کە تا کوردێکی بەشەرەف مابێت پێویستە کەرکوک کوردستانی بێت.\nمام جەلال، سکرتێری گشتی (ی.ن.ک)، پشتئەستوور بە پێشمەرگەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، رۆڵی گرنگی بینی لە دروستکردنی بەرەی کوردستانی، و لەڕێی پێکهێنانی ئۆپۆزسیۆنی عێراقی و پاڵپشتیکردنیان، لە لاوازکردن و روخاندنی رژێمی صەدامی دیکتاتۆردا سەرکەوت. لە ماوەی دوو خولی سەرۆکایەتیکردنی عێراقیشدا، عێراقی لە خزانی زیاتر بەره و خوێناوی شەڕی مەزهەبی و نەتەوەیی پاراست، بەرەی گروپە یاخییەکانی بە کرانەوە و لێبوردن تێکشکاند، ناونرا (صەمامی ئەمانی عێراق)، رۆڵی سەرەکی بینی لە دابینکردنی ئارامی و رێی لە جەنگی ئیقلیمی گرت.\nمام جەلال دیپلۆمات و ئاشتیخوازێکی نمونەیی، لە کات و ناوچەیەکی هەستیار، بە سەرکردە و سەرۆکێکی بێ وێنە ناوی چووە مێژووەوە.\nبەداخەوە، دوو ساڵ لەمەوبەر، من و ئێوە و سەدان هەزار کەسی تر، هەواڵی کۆچی دوایی مام جەلالمان پێ گەیشت. هەموو به و هەواڵە تاساین. خەمێکی قووڵ لە هەناوی هەریەکێکمان و، بۆشاییەکی گەورە لە ناو یەکێتیی و لەناو پرۆسەی سیاسی هەرێمی کوردستان، لە عێراق و ناوچەکە دەرکەوت، کە تا ئێستاش بەردەوامە. ماتەمگێڕان، سەدان هەزار کەس، تەنانەت ئەوانەش کە یەکێتیی نەبوون، کە کورد نەبوون، بۆ دوورکەوتنەوەی مام جەلال گریان، نیگەران و نادڵنیا لە ئایندە و چارەنووسیان دوای مام جەلال: کە ئایا ئاشتی و ئاوەدانی و رێبازەکەی بەردەوام دەبێت؟\nئێستا و دوای دوو ساڵ له و بۆشایی و ماتەمە سەرتاسەرییە، دۆخێکی پڕ هەڕەشە، باڵی کێشاوە بەسەر هەرێمی کوردستان، کەرکوک و، عێراق و ناوچەکە. و وەکو یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە هەمووکات زیاتر پێویستمان بە دەستنیشانکردن و پابەند بوونە بە بنەما سەرەکییەکانی رێبازی مام جەلال بۆ رزگاربوون.\nلە غیابی سەرکردایەتی مام جەلال و لەپێناو نوێکردنەوە و درێژەدان بە رێبازەکەی، پەیکەر و رێکخستن و سیاسەتی یەکێتیی، پێویستی بە داڕشتنەوە هەیە. پێویستە دڵسۆزانی مام جەلال، بە بەستنی کۆنگرەیەکی هەڤاڵانە، ئەم مەسەلەیە چارەسەر بکەین.\nیەکێتییەکی نوێ و پتەو، کە بتوانێت لە کوردستاندا نوێنەرایەتی سەرمایە سیاسییەکەی مام جەلال بکا، یەکێتییەکی جەماوەرییە کە پەیوەندییەکی هاوسەنگی لەگەڵ پارتە سیاسییەکاندا دەبێت، و پێویستە لە دەسەڵاتدا، لە حکومەت و پەرلەمان و سەرۆکایەتی هەرێمدا، شەریک بێت نەک بەشدار.\nتەنها یەکێتییەکی شەریک لە دەسەڵاتدا، دەتوانێت ئۆباڵی حوکمڕانییەکی تەندروست و شایستە بە خەڵکی کوردستان، بگرێتە ئەستۆ، تەنها رێگەش بۆ بەردەوامبوونی یەکێتیی لە کایەی حوکمڕانی دا، پێویستە لێرەوە بێت. هەر دەسەڵاتێک کەمتر لە پێگەی تاکی کورد، بە تاکی کورد رەوا ببینێت، هەر پرۆژەیەک کە جێبەجێ نەکرێت، هەر گوند و شارۆچکە و شارێک کە لە داهات و بنیادناندا، پەراوێز بخرێت، ئەوا ئه و دەسەڵات و سیاسەتە، لە زۆنی سەوز رەددەکرێتەوه.\nکاتی ئەوە هاتووە یەکێتیی نیشتمانیی، پشتبەستوو بە رێبازی مام جەلال و شەهیدەکانی، هاوسەنگی لە دەسەڵات و شەراکەت لە بڕیار و بنیادناندا بچەسپێنێت، و بەکەمتر لە دابینکردنی مافەکانی خەڵک رازی نەبێت. و دڵنیاش بن رازیی نابێت.\nرێبازی مام جەلال، پێکەوە ژیانی نێوان نەتەوە جیاوازەکان و، پاراستنی کوردستانیبوون و ئارامی و ئاسایش و وەبەرهێنانە لە کەرکوک. هەر لادانێک لە رێککەوتنە کوردستانی و عێراقییەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشەی کەرکوک، و هەر رێگرییەکی ناوخۆیی لە ئاسایی کردنەوەی دۆخی کەرکوک، پێچەوانەی رێبازی مام جەلالە و دژی بەرژەوەندی کۆمەڵانی خەڵکە و پێویستە رێگەی پێنەدرێت.\nرێبازی مام جەلال، لەگەڵ ژیانێکی شایستەیە بۆ خەڵکی کوردستان و عێراق بە جۆرێک کە خێروبێری ئەم وڵاتە، بۆ هاوڵاتییان سەرف بکرێت. ئەرکی یەکێتیی نیشتمانییه لە لوتکەی دەسەڵات و لە جومگەکانی کوردستان و عێراقدا، ئێستا کە خەڵک داوای مافی رەوای خۆی دەکات، بە دەنگی بەرز پشتیوانیی ئەم رێبازە بۆ مافی خەڵک، دووپاتبکاتەوە.\nرۆحی مام جەلال شاد، و تەمەنی درێژ بۆ ئێوە\n#لاهوڕ شێخ جەنگی | #مام جەلال | #کەرکوک |\n➕ נוסף על ידי (جوان عومەر ئەحمەد) על Oct 5 2019 12:17AM\n👌 מאמר זה נבדק ושוחרר על ידי (هاوڕێ باخەوان) ב- Oct 5 2019 12:34AM\n✍ פריט זה עודכן לאחרונה על ידי (هاوڕێ باخەوان) על: Oct 5 2019 12:34AM\n👁 פריט זו נצפתה פעמים 804\n📷 קובץ תמונה 1.0.1 9 KB Oct 5 2019 12:24AM جوان عومەر ئەحمەد


Kurdîpêdiya - باکووری کوردستان و نامەیەکی مێژوویی هێنری دۆبس\n📖 باکووری کوردستان و نامەیەکی مێژوویی هێنری دۆبس | 🏷 Pol: Kurtebas | Zimanî babet: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nباکووری کوردستان و نامەیەکی مێژوویی هێنری دۆبس\nراستییەکی بەڵگە نەویستە کە باکووری کوردستان لانکەی دروستبوون و گەشەکردنی بیرو باوەری نەتەوایەتی و مەڵبەندی سەرەتای پەیدابوونی جووڵانەوەی ئازادی هەموو میللەتی کورد بووە، هەر لەبەر ئەمەیش سیاسەتی شۆڤێنی چینە کاربەدەستەکانی تورک بە خێرایی رەمەکی خەڵکەکەی جووڵاند، کە زۆربەیان لە بۆتەی خەباتی دێرینی باوو باپیری خۆیاندا قاڵ بووبوون. دیارە ئەمەیش راستییەکی مێژوویی گەورەیە کە کارێکی زۆری کردووەتە سەر بەرپابوون و سروشتی راپەڕینەکەی ساڵی 1925. لە لایەکی ترەوە زۆربەی جوڵانەوەکانی کورد لە سەدەی نۆزدەیەمدا لەم بەشەداگیرکراوەی کوردستاندا بڵێسەی سەندووە، بۆ یەکەمجار لە ساڵی 1880 دا دروشمی سەربەخۆیی کوردستانی گەورە لەکاتی راپەڕینەکەی (شێخ عوبیدوڵڵا) دا بەرزکرایەوە، هەر کوردە نیشتمانپەروەرەکانی ئەم بەشەی کوردستان بوون کە یەکەم رێکخراوی سیاسییان لە مێژووی کورددا دامەزراند.\nی رۆژی 20-12-1926 ی ئارشیفی وەزارەتی دەرەوەی بەریتانیا دا (C. 23378 – C. O. 730 – 69) لە دۆکیۆمەنتی ژ\nنامەیەکی نوێنەری باڵای بەریتانی لە عێراق (سیر هێنری دۆبس) ی تێدایە کە لە بەغدادەوە بۆ وەزارەتی دەرەوەی بەریتانیای ناردووە سەبارەت بە کوردەکانی باکووری کوردستان و لەو نامەیەدا دەڵێ :\n(لەگەڵ سێر جۆرج کلارک دا چووم بۆ ئانقەرە و لەوێ لەگەڵ – تۆفیق رەشید بەگ – دا گفتو گۆمان کرد بۆ ئەوەی لەمەبەستی\nئەوو – مستەفا کەمال – بگەم و بزانم مەبەستیان چییە ؟ لەکاتی گفتوگۆدا – رەشید بەگ – هەڕەشەی لە کوردەکان کرد و دەیوت یۆنانییەکان و ئەرمەنییەکانمان بە چ دەردێک برد کوردیش بەوجۆرە لێدەکەین و دەریان دەکەین. لە یەکەم گفتوگۆدا دەربارەی کوردە ئاوارە بووەکانی تورکیا – رەشید بەگ – بە هیچ جۆرێک رێگەی ئەوەی نەدا ئەو کوردە ئاوارە بووانە بگەڕێنەوە بۆ تورکیاو دەیوت من و مستەفا کەمال هەوڵ دەدەین کە لە رێگایەکی ژیرانەوە ئەو کوردانە بکەین بە تورکێکی مۆدرن).\nدیارە ناوەرۆکی ئەم نامەیە و هەڵوێستی کاربەدەستانی تورک لەگەڵ سیاسەتی تورک و هەموو داگیرکارانی کوردستاندا دەگونجێ و دوای سەرکوت کردنی شۆرشی باکوری کوردستان و خنکاندنی (شێخ سەعیدی پیران) و سەرکردەکانی تربووە. بەڵام وەنەبێ ئەم سیاسەتەیش شتێکی شاراوەو پەنهان بێ و لە ژێر پەردەوە کاری بۆ کرابێ و خوێندەوارو تێکۆشەرانی ئەو سەردەمە هەستیان پێنەکردبێ، ئەوەتا هەرلەو ساڵەدا کەسێکی شارەزای وەک (مستەفا پاشای یامۆڵکی 1866 - 1936) لە ژ 14 ی رۆژی 15 ی شوباتی ساڵی 1926 ی رۆژنامەی (بانگی کوردستان) دا وتویەتی :\nمن کەراماتم نییە، باوکم قسەم بگرن لە گوێ\nقاز و سیسارک لە کوێ، سەرپۆپی هەورامان لە کوێ ؟\nچۆن بە هەڵواسین و کوشتن تورک لە کوردان تێر ئەبێ\nقەومی (نەوشیروان) و (جەنگیز) چۆن لەگەڵ یەک دۆست ئەبێ ؟!\n1 – تۆفیق رەشید (رشدی ئاراس) لەو سەردەمەدا وەزیری دەرەوەی تورکیا بووە\n2 – کە پیرسی کۆکس یەکەم نوێنەری باڵای بەریتانی لە عیراق رۆژی یەکەمی مایسی ساڵی 1923 گەرایەوە لەندەن، هینری دۆبس جێگەی گرتەوەو تا سەرەتای ساڵی 1929 دۆبس بە نوێنەری باڵا مایەوە.\n1 – دکتۆر کمال مەزهەر ئەحمەد، رۆژی کوردستان، ژ 2، تەمووزی 1971\n2 – محەمەد رەسول هاوار، شێخ مەحموودی قارەمان و دەوڵەتەکەی خوارووی کوردستان، لەندەن، 1991، بەرگی دووەم\n➕ Em babete lelayen: (Manu Berzincî)ewe le: Dec 11 2015 9:12AM tomarkirawe\n✍ Em babete bo diwacar lelayen: (Hawrê Baxewan)ewe le: Mar 8 2017 11:33PM baştirkirawe\n👁 Em babete 8,617 car bînrawe\n📷 Faylî Wêne 1.0.1 23 KB Dec 11 2015 9:12AM Manu Berzincî\n1. 👁 20-12-1926


لێبووردنی نێودەوڵەتی: ئەو چەکدارانەی پەلاماری خۆپیشاندەرانی خەلانییان دا بە خاڵی پشکنیندا رەت بوون\n“هێرشەکەی خەلانی یەکێک بووە لە خوێناویترین هێرشەکان بۆ سەر خۆپیشاندەرانی عێراق”\n(باسنیوز) دیار 08/12/2019 - 10:19 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nڕێکخراوی لێبووردنی نێودەوڵەتی (Human Rights Watch) ئاشکرای کرد کە زانیاریی وردیان لەبارەی ئەو هێرشەوە دەست کەوتووە کە لە شەوی هەینیدا کرایە سەر خۆپیشاندەرانی گۆڕەپانێکی پایتەختی عێراق.\nبەپێی ڕاگەیاندراوێکی ئەو ڕێکخراوە کە لە پێگەی فەرمیی خۆی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بڵاو کراوەتەوە، ئاماژە بەوە دراوە، وتەی جیا جیای شایەتحاڵەکانی هێرشەکەی شەوی هەینی لەسەر شەممەی گۆڕەپانی خەلانی لە ناوەڕاستی شاری بەغدا وەرگیراوە.\nجەختیش لەوە کراوەتەوە: “ئەو وتانەی وەرمانگرتووە، هیچ گومانێک ناهێڵێتەوە و بە ڕوونی دەردەکەوێت، هێرشەکە بە هەماهەنگیی پێشوەختە کراوە، پرسیاری ئەوەش درووست دەکات کە چۆن ئەو چەکدارانە بە کەژاوەی ئۆتۆمبێلەکانیان و ئەو چەکانەی لایان بووە، توانیویانە بە خاڵەکانی پشکنیندا لەناوەڕاستی بەغدا تێپەڕ ببن و هێرشێکی خوێناوی بۆ سەر خۆپیشاندەران ئەنجام بدەن”.\nلێبووردنی نێودەوڵەتی ئاشکرای کردووە، ئەو هێرشەی لە بەغدا کرایە سەر خۆپیشاندەران، لە سەرەتای دەست پێکردنی خۆپیشاندانەکانەوە تا ئێستا، بە یەکێک لە خوێناویترین هێرشەکان بۆ سەر خۆپیشاندەران هەژمار دەکرێت کە لە چوارچێوەی هەڵمەتێکی بەردەوامە بۆ ترساندنی خۆپیشاندەران.\nهاوکات داوای لە دەسەڵاتدارانی عێراقی کردووە، بە شێوەیەکی بەپەلە لێکۆڵینەوە لەم هێرشانەدا بکەن و تاوانباران بدەنە دەست دادپەروەری و گەرەنتیی پاراستنی خۆپیشاندەرانیش بکەن.\nشەوی هەینی لەسەر شەممە ٦ لەسەر ٧ی ١٢ی ٢٠١٩، گرووپێکی چەکداری لە گۆڕەپانی خەلانیی ناوەڕاستی بەغدا، پەلاماری خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەکانیشیان دا و بۆ ماوەیەکی زۆر تەقەی راستەوخۆیان لێکردن، لە ئەنجامیشدا لانی کەم ٢٥ کەس کوژران و زیاتر لە ١٢٠ کەسیش بریندار بوون کە کارمەندانی هێزە ئەمنییەکانیش لەنێو قوربانییان دان.


رۆسۆ و دەوڵەتەکەی محەمەد.\nژان ژاک ڕۆسۆ (١٧١٢ - ١٧٧٨) فەیلەسووفی فەرەنسی، شانبەشانی ڤۆلتێر (١٦٩٤ - ١٧٧٨)، دوو ئەستێرە بوون بۆ مەشخەڵی شۆڕشی فەرەنسا (١٧٨٩ - ١٧٩٩). بەتایبەتی دوای بڵاوبوونەوەی دوو پەرتووکی ڕۆسۆ بە ناوی ئێمیل و گرێبەستی کۆمەڵایەتی لە ساڵی ١٧٦٢. کە بە دوو پەرتووکی ھەرە نایابی ڕۆسۆ دادەنرێن کە تا ئێستاش گرنگییەکی مێژووی و زانستی خۆیان ھەیە.\nجار وبار لێرە و لەوێ دەبیستی کە موسوڵمانەکان دەڵێن ڕۆسۆ لە پەرتووکی (پەیمانی کۆمەڵایەتی) بە ستایشەوە باسی ئیسلامی کردووە. و بە نموونەی دەوڵەت باسیکردووە.\nیەکەم ڕاستە ڕۆسۆ لە بەشی ھەشتەمی پەرتووکی (گرێبەستی کۆمەڵایەتی) بەناوی (دینی دەوڵەت) بە چەند دێرێک باسی دینی ئیسلام دەکات. کە بەداخەوە لە وەرگێڕانی عەرەبییەکەی کراوەتە (الدین المدنی) واتە (دینی شارستانی). ھەرچەندە ئێمە نازانین وەرگێڕی عەرەبی، بەمەبەست یان لە نەزانی وایکردووە. کەچی لە ھەردوو بارەکەدا خوێنەر بە ھەڵە دادەبات. چونکە لە بواری لێکۆڵینەوەی زانستیدا، دوو جیھانی جیاوازن. شارستانی زۆر فراوانتەرە لە دەوڵەت. دەوڵەت رێکخراوێکە بەرھەمی شارستانییە و بەشێکی گرنگەلێی، بەڵام ھەرگیز نابێتە شارستانی.\nکاتێک باسی شارستانی دەکەی ئەوا لێکۆڵینەوە و ووردەکاری و قووڵبوونەوەیە بۆ چۆنییەتی ئێتنۆگرافی ئەو شارستانییەتە. واتە ژیان و ئاستی پێشکەوتن و بەراوردکردنی لەگەڵ شارستانییەکانی تری جیھان، بە لەبەرچاوگرتنی تایبەتمەندییە کۆمەڵایەتییەکان و بیرکردنەوە و جیھانبینی تاکەکانی ئەو شارستانییەتە.\nبە پێچەوانەوە، دەوڵەت بریتییە شێوەی ڕەکخستنی دامودەزگای بەڕێوەبردن و ئابووری و سوپا و پەیوەندییە ناوخۆیی و دەرەکییەکانی ووڵاتێک، سەرەڕای ڕەنگدانەوەی ئەو شارستانییەتەی کە تێیدا دروست بووە.\nبۆیە بە ھەڵە وەرگێڕانی چمکێک، بێ پاکانەکردن ڕاستەوەخۆ بەلاڕێدابردنی تێگەیشتنی خوێنەرە. مەبەستی ئەو نووسینەش ووردبوونەوەیە لە پەرەگرافی سەرەوە (گرێبەستی کۆمەڵایەتی) و سەرنجدانێکە بۆ تێگەیشتن لەو چمکە و ناوەرۆکی ئەو چەند دێرەی، کە ڕۆسۆ سەبارەت بە دەوڵەتەکەی محمد نووسیویەتی. پێش ئەوەی بچمە ناو نووسینەکە، دەقی ئەو پەرەگرافە وەک خۆی دادەنێم. ( ھەڵبەتە بۆ ساخکردنەوەی ئەو دەقە و ھەندێک بابەتی تر لە ناو پەرتووکەکە، وەرگێڕانی زمانی سوێدی و ئینگلیزیم وەک سەرچاوەی سەرەکی بەکار ھێناون. لە پاڵ ئەوانەش پەرتووکەکەم بەزمانی عەرەبی لە ئینتەرنێت دابەزاندووە و لەبەر دەستم دایە).\nدەقی نووسینەکەی ڕۆسۆ:\n"محمد تێڕوانینی باشی ھەبوو. ڕژیمە سیاسییەکەی باش پێکەوە بەستبووەوە. فۆرمی میرییەکەی لە ژێر دەستەڵاتی خەلیفەکانی دوای خۆیشی داھەر بەردەوامبوو. ئەو میرییە بەتەواوی یەک بوو. تا ڕادەیەک چاکیش بوو. کاتێک عەرەب گەشەی کرد. بوونە زانست پەروەر، لەو کاتەوە سست و لاواز بوون و ترسنۆک و ملکەچی دەستەڵاتی بەربەرەکان بوون. لەو کاتەوە لەیکدابڕان لەناو دەستەڵاتەکە دەستیپێکرد. ئەو دابڕانەش لای موسوڵمانەکان کەم دەرکەوتبوو، تا لای کریستیانەکان. کەچی بوونی ھەبوو، بەتایبەتی لای پێڕەوانی ڕەوتی عەلی. لە دەوڵەتی وەک فارس کە بەردەوام تیایدا دەردەکەوێ". (گرێبەستی کۆمەڵایەتی ل ١٤٩ بە زمانی سوێدیی)\nبەر لە ھەموو شتێک ئەو پەررگرافە بەڕوونی باسی دەوڵەتەکەی محمد دەکا، نەک دینی ئیسلام وەک شارستانی و کاردانەوەی لەسەر ژیانی کۆمەڵایەتی بەگشتی و تاکەکانی بەتایبەت. ئەوەش دوو بابەتی جیاوازن و ناکرێ تێکەڵ بکرێن.\nڕۆسۆ بە ھیچ شێوەیەک نە لەو پەرتووکە و نە لە پەرتووکەکانی تری، باسی لە باوەڕی دینی ئیسلام و سەرچاوەکانی دروستبوون و پەرەسەندنی نەکردووە. بەڵام وەک بەڵگە لای موسوڵمانان بەکار ھێنانی دەگەڕێتەوە بۆ یەکەم نابێ خوێندبێتیانەوە، بەڵکوو تەنیا گوێیان لێبووە، کە ڕۆسۆ باسی ئیسلامی کردووە. یانیش وا تێبگەن کە خەڵکی تر ناخوێنێتەوە. بۆیە بە ئاسانی، بەڕای خۆیان، دەتوانن وەک بەڵگەیەکی بەھێز بەکاری بێنن. کەچی ئەوەی ڕۆسۆ لێرەدا مەبەستییەتی، گردبوونەوەی دەستەڵاتی سیاسی لە دەستی دینە. کە بە پێچەوانەوە، لەو سەردەمەدا لە سەرتاسەری ئەوروپای کریستیان دەستەڵاتی دووانە لە نێوان کەنیسە و پاشایەتی یان میردا ھەبوو. ئەوەی جێگای سەرسوڕمانە بە پێچەوانەی بیرکردنەوەی ڕۆسۆ لە ناو ئیسلام لەسەردەمی محمد و دوای ئەویش چوار خەلیفەکە. شتێک نەبووە بەناوی کارگێڕی سیاسەتی دەوڵەت. بەتایبەتی لەسەردەمی محمد ھەموو شتێک بە ئایەت و حدیس ھەڵسووڕێندراوە. دامودەزگاکانی ئەو دەوڵەتەش مزگەوت، یان ماڵی محمد بووە.\nبەڵام بۆ ڕۆسۆ ئەو چەند دێرەی نووسیووە؟ و مەبەستی چی تێدا ھەبووە؟ بۆ من جێگای سەرنجە. بۆیە جێگای خۆیەتی ھەندێک لە نزیکترەوە بە چاوێلکەی ڕەخنەگرانەوە لێی ووردبینەوە. بۆ لێکۆڵینەوەی ئەو باسە ھەوڵدەدەم ئەو چەند دێرەی ڕۆسۆ لە سێ ڕەھەندی جیاواز بە کورتی لێکبدەمەوە. کە دەڵێم بە کورتی مەبەستم ئەوەیە ھەریەک لەو ڕەھەندانە پێویستی بە نووسینی پەرتووکێکی گەورە ھەیە تا ووردەکاری مێژوویی و کۆمەڵایەتی، سەبارەت بە بابەتەکە دەرببڕێ. بەڵام ھەوڵدەدەم بەپێی توانا زۆر بە کورتی تێگەیشتنێکی بنەڕەتی بۆ ڕۆسۆ بەگشتی و ئەو چەند دێرەی کە نووسیوویەتی بخەمەڕوو. جارێکی تر دووبارەی دەکەمەوە کە ئەگەر بچمە ناو ووردەکاری، ئەوا ئەو نووسینە لێرە جێگای نابێتەوە.\nڕەھەندی یەکەم: ڕۆسۆی لیبەرال و پرینسیپەکانی بۆ ژیانی کۆمەڵایتی.\nڕۆسۆ وەک خاوەن بیرو باوەڕێکی لیبەرال و خەباتکارێک لەو ڕێگایەدا، کە مرۆڤ بە خوێندنەوەی ھەردوو پەرتووکی ئێمیل و گرێبەستی کۆمەڵایەتی بە قووڵی درکی پێدەکات، توانیوویەتی جیھانێکی تایبەت بەخۆی لە بواری فەلسەفە بئەفرێنێ. بۆیە تێگەیشتن لە لیبێرالیزم و ئازادی تاک لە کۆمەڵدا تێگەیشتنە لە ڕۆسۆ.\nبیروباوەڕی لیبێرالیزم یەکەمین جار ژۆن لوک (١٦٣٢ - ١٧٠٤) فەیلەسووفی بەریتانی کە بە باوکی لیبێرالیزم دادەنرێت، بە شێوەیەکی سیستەماتیک ڕوونی کردەوە، کە بۆچی مرۆڤ پێویستی با ئازادیی ھەیە. بۆچی خاوەندارییەتی مافێکی سروشتییە. بۆچی تاکە ئەرکی دەوڵەت پارێزگاریکردنە لە ئازادی. دەوڵەت ئەگەر ئەوە نەکات یاسایی نییە. نووسینەکانی ژۆن لوک کاریگەری لەسەر لەدایکبوونی لیبێرالیزمی ھاوچەرخ ھەبوو و پالنەرێکی سرووش بەخش بوو بۆ شۆڕشی ئەمەریکا و فەرەنسا.(١)\nکەسی دووەمی لیبێرالیزم ئادەم سمیت (١٧٢٣ - ١٧٩٠) کا ھاوسەردەمی ڕۆسۆ بوو. ئەو مرۆڤە مەزنە شوێنەوارێکی مەزنی سەبارەت بە بازاڕی ئازاد و دەوڵەت بەجێ ھێشتووەکە کاریگەری تا ئێستاش لە سەرتاسەری جیھان ھەیە. ئادەم سمیت بە دامەزرێنەری زانستی ئابووری دادەنرێ. لە ساڵی ١٧٧٦ پەرتووکی (سامانی نەتەوەکان)ی بڵاوکردەوە. کە تیایدا دەستنیشانی ڕۆڵی دەوڵەت دەکات بۆ بازرگانی. ئادەم سمیت باوەڕی وابوو کە ئابووری بازاڕ، دەبێ بە کەمترین دەست تێوەردانی دەوڵەت بەڕێوەبچێ. لە سیستەمی بازاڕی ئازاد ڕێگەی تاک دەدا، کە بەپێی بەرژەوەندی خۆی ھەڵسوکەوت بکات. بەمەرجێ دووربێ لە ڕووتاندنەوەی خەڵکی و بە یاسا جێگیر بکرێ (٢).\nبازرگان و خاوەن کارخانەکان زۆر گلەیی، لەو کاریگەرییە خراپە دەکەن. کە مووچەی بەرز، بۆ بەرزکردنەوەی نرخ و کەمبوونەوەی فرۆشتنی کاڵاکانیانی ھێناوە، لە ناوە و دەرەوەی ووڵات. ئەوان ھیچ سەبارەت بە ئەو کاریگەرییە خراپەی کە قازانجی بەرزی خۆیان ھێناویەتی قسەناکەن. ئەوان بێدەنگن سەبارەت بەو کاریگەرییە خراپەی لە ئەنجامی قازانجی خۆیان دێ. و تەنیا قسە لەسەر خەڵکی تر دەکەن. (ئادەم سمیث، سامانی نەتەوەکان، پەرتووکی ١، بەشی ٩ ) (٣).\nئادەم سمیت لەو بڕگەیەدا ڕۆڵی دەوڵەت دیاریدەکات کە دەبێ چاوەدێری ھاوسەنگی بازاڕ و ژیانی خەڵک بکات. نەک بازرگان و کارخانەدارەکان جێگای دەوڵەت بگرنەوە. و بە ئارەزووی خۆیان دەستکاری ژیانی خەڵکی بکەن. لێرەدا وەک ژۆن لوک گوتەنی دەوڵەت دەبێت بەیاسا پەیوەندییە ئابووری و کۆمەڵایەتییەکان جێگیربکات. دوای ئەوە بازاڕ دەبێت ئازاد بێت بۆ تاکەکانی کۆمەڵ، تا نەبێتە گۆڕەپانی مۆنوۆپۆل کردن لەلایەن سامانداران و سووخۆران.\nسەبارەت بە ڕۆسۆش ئەگەر یەک لە کەسایەتییەکانی ھەرە مەزنی لیبێرالیزمیش نەبوو، کەچی وەک فەیلەسووفێک بۆ ئازادی و مافە سرووشتییەکانی تاک لە کۆمەڵگەدا، پێشڕەوێکی گەورە بوو بۆ شۆڕشی فەرەنسا. دواتریش لە پەرەسندنی لیبێرالیزم لە جیھاندا. ئەوەش لە ھەردوو پەرتووکی ئێمیل و گرێبەستی کۆمەڵایەتی جوان دەردەکەون.\nلە ڕوانگەی رۆسۆدا مرۆڤ ئازادە و نابێت نە کەسیتر کۆیلە بکات و نە خۆشی کۆیلە بکرێ. بە شۆڕبوونەوەیەک بە ناو قووڵایی پەرتووکی (گرێبەستی کۆمەڵایەتی)، بۆمان دەردەکەوێت کە ڕۆسۆ تەواو ناکۆکە لەگەڵ ئیسلام و پرینسیپە کۆمەڵایەتییەکانی. ڕۆسۆ پێی وایە کە ھاووڵاتی لە ھەر شوێنێکی ئەو جیھانەبێت. کاتێک تووشی کۆیلایەتی دەبێ، ئیتر ئازادی و ئارەزووەکانی دەمرن. لە ترس و خۆگونجاندن. دەنگدانی دەگۆرێ بۆ لایەنگیری کردن و مافی بڕیاردانی نامێنێ و دەبێتە پاڕانەوە یان یاخی بوون (٤). جا بەھەر شێوەیەک بێ کۆیلایەتی ڕەوایی تێدانییە. نەک لەبەر ئەوەی نایاساییە، بەڵکوو شتێکی بێمانا و بێویژدانییە. ووشەی کۆیلایەتی و ماف دژی یەکن. یەکتری ڕەشدەکەنەوە (٥).\nلە دیدی ڕۆسۆ چمکی ئازادی تاک و یەکسانی بە دەیان جار دووبارە دەبێتەوە، کە ئەوەش خۆی لە خۆیدا دژی سیستەمی ئیسلامە، کە کۆیلایەتی لەسەردەمی محمد و خەلیفەکانی ھەبووە و تەنانەت ئەتککردن بە کۆیلە ژنەکان (سەبایا) کارێکی ئاسایی بووە. ئەوەش ناکۆکییەکە لەگەڵ بیرۆباوەڕ و ھەڵوێستی ڕۆسۆ بۆ کۆمەڵگە، کە لە گرێبەستی کۆمەڵایەتی دەیخاتەڕوو. ڕۆسۆ یەکسانی و ئازادی تاک لە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و ئابووری لە سەرجەم بوارەکان وەک بناخەی لیبەرالیزم دەبینێ. ئەوەش تەواو پێچەوانەی بیر و پرینسیپەکانی دینی ئیسلامە. بۆیە ئەگەر ئایدیۆلۆژی ئیسلامی پێ باش بێ، ئەوا ناکۆکی لەگەڵ خۆیدا ھەیە و ناتوانێ وەک بیرمەند و فەیلەسووفێکی لیبەرال ھەڵسەنگاندنی بۆ بکرێ. بەڵکوو دەکەوێتە فۆرمێکی دیکەی پێچەوانەی. با سەیرێکی ئەو نموونەیەش بکەین کە بەڕاشکاوی دژی باوەڕی ئیسلامە، کە لە ھەمان پەرتووکدا دەریبڕیووە:\n"ھیچ ھاووڵاتییەک نابێ ئەوەندە دەوڵەمەندبێ، کە بتوانێ ھاووڵاتییەکی تر بکڕێ. و ھیچ ھاووڵاتییەکیش ئەوەندە ھەژاربێ، تا خۆی بفرۆشێ. ئەوەش پێوەرێکە سەبارەت بە سامان و دەستەڵات، کە لەناویدا گەورە و بێ ویژدانەکان، داوا لە بچووکەکان دەکەن".\n( گرێبەستی کۆمەڵایەتی ل ٦٧ سوێدی).\nلێرەدا بۆمان دەردەکەوێت کە کێشەیەک لەو دەربڕینەی ڕۆسۆ سەبارەت بە دەوڵەتەکەی محمد ھەیە، بۆیە ناتوانرێت وەک ئیدیایەکی فەلسەفی لیبێرالیستانە و ئازادیە سروشتییەکانی مرۆڤ وەربگیرێ.\nڕۆسۆ دەوڵەت و شێوەی ڕێکخستن و کارکردنی وەک ئامرازێکی ڕیالیست و سەقامگیر دەبینێ بۆ بەردەوام بوون. بە مەرجێ نەرێتە کۆمەڵایەتییەکان بەشێوەیەک پەیرەوبکرێن کە پەیوەندییە سرووشتییەکان و یاساکانی بەردەوام لەگەڵ یەک بێنەوە. لە یاساکانی دەوڵەتیشدا ئاسایش و بەرژەوەندییەکانی تاکی کۆمەڵگە، دەبێ بە ڕوونی لەبەرچاو بگیرێن. بەشێوەیەک لەگەڵ سەرجەم پەیوەندییە سرووشتییەکان بگونجێن (٦). بەڕەچاوکردنی ئەو بیروڕایە لیبێرالیستانەی ڕۆسۆ، ناکرێ وا بە ئاسانی ئەو دەربڕینە چەند دێرییەمان لەسەر تێپەڕببێ. لەبەر ئەوەی پێچەوانەی سەرجەم ھەڵوێست و ئیدیا کۆمەڵایەتییەکانی ڕۆسۆ بە تایبەتی و لیبێرالیزم بە گشتین. بۆیە پێویستە لە گۆشەنیگای تریش لێی ووردبینەوە، تا بتوانین ئەنجامگیریەکەمان لەسەر بناخەیەکی پتەو داڕێژین.\nڕەھەندی دووەم: سیستەمی سیاسی و دینی ئەوروپاو کاریگەری لەسەر کۆمەلگە.\nئەو ڕەھەندە ئەگەر لە ڕەھەندی یەکەم گرنگتر نەبێ، کەمتر نییە. ئەگەر بمانەوێ، لە بیرمەندێک یان فەیلەسووفێک و شێوەی بیکردنەوەی تێبگەین. بێگومان ئەو ژینگەیەی تێیدا ژیاوە وھاوبەشی ژیانی ئەو کۆمەڵگەیەی تێدا پەروەردەبووە، دەبێ باڕاشکاوانە ڕەچاوبکرێن. چونکە ناکرێ ڕەنگدانەوەی لەسەر بیر و ئایداکانی نەبێ. بۆیە دەبێ ھەڵومەرجی سیستەمی سیاسی و پەیوەندییەکانی تری کۆمەڵایەتیی، چ لە ڕوانگەی مێژوویی دەستەڵاتدارییەتی، یان کاریگەری کۆمەڵایەتی تێبگەین. ئەوسا دەتوانین بۆچوون و ئیدیایکانی چ لە نووسین، یان شێوەی بەشداری جوولانەوە کۆمەڵایەتییەکان ڕاڤەبکەین، ولە ووردەکارییەکانی تێبگەین. جا ئەوھەڵوێست و بۆچوونانە بەرامبەر ژیانی تاکەکانی کۆمەڵگە و بەڕێوەبردن بن. یان کارێکی سەرجەمگیری فەلسەفی بن. ئەوەش لەپێناو تێگەیشتنێکی بنەڕەتی لەسەر کەسایەتی و نووسینەکانی و شوێن پێگەی لە ناو کۆمەڵدا، کە دەرفەت دەڕەخسێنێ بۆ ھەڵسەنگاندنی بەپێی ھەڵومەرجی سەردەم و کێشە بنەڕەتییەکانی کۆمەڵگە و جیھانبینی بۆ ئایندە لە بۆتەیەکی فراوانتر.\nڕۆسۆ و ڕەوتی ژیانی کۆمەڵایەتی و ئازارەکانی لەدەستی دینی کریستیانیزم سەرچاوەن بۆ شێوەی بیرکردنەوە و ھەڵبژاردنی ڕێگای بەرەنگاربوونەوەی لە گۆڕەپانی فەلسەفە و زانست و گەشەسەندنی کۆمەڵگەی ئەو دەمەی ئەوروپا بە گشتی و فەرەنسا بەتایبەتی.\nکورتە مێژوویەکی کریستیانیزم:\nلە سەرەتا کریستیانیزم وەک دینێکی سادە لە ھەناوی دینی جولەکە لە خاکی پیرۆز (ئیسرائیل) لە دایک بووە. ئەندامەکانی بەدرێژایی زیاتر لە ٣٠٠ ساڵ لە دەستی ڕاونان و ئەشکەنجە و برسییەتی، ھەم لەلایەن دەستەڵاتی ئیمپراتۆرییەتی ڕۆما و ھەم لەدەستی حاخامەکانی دینی جوولەکە دەچەوسانەوە. ئەو ڕاونان و چەوسانەوەیە، بەو دیمەنە پڕ ئازارە، لە خۆشاردنەوە و برسییەتی و دڵەڕاوکێی ھەمیشەیی. وای لێکردبوون نەرم وبێفیز لە شێوەی قسەکردنیان کەسایەتیی سادە و بە نووزانەوە و پاڕانەوەبن، بۆ دەربازبوون لە چنگی مەرگێکی پڕ ئازار و لەسەرخۆ. ڕۆسۆ بە دەربڕینێک دڕدۆنگی دەستەڵاتداران و خەڵکی ڕۆما دژی ئەو کریستیانانە دەردەبرێ، کە چۆن ئەو ملکەچی و پاڕانەوە بە تاکتیکێکی فێڵبازانە دادەنێن، بەڵکوو چاوەڕوانی دەرفەتێکی لەبار دەکەن بۆ ئەوەی خۆیان ڕابپچڕێنن و ئازاد ببن. بەو کارەش دەبنە دەستەڵاتدار. ڕۆسۆ دەنووسێ (ئەو ترسەی بوتپەرستەکان ھەیانبوو لەڕاستیدا ڕوویدا). ئیتر شوێنەکان گۆڕان. ئەو کریستیانە سادە و بێفیزانەی دوێنێ گۆڕان و زمانی قسەکردنیشیان (٧) گۆڕا بۆ زمانی دەستەڵات. ئەوە بوو لە ساڵانی سەرەتای ٣٠٠ ز ھەڵومەرجەکان گۆڕان و کێشەی فرەدینی و شەڕی ناوخۆ لە نێوان ئیمپراتۆری رۆمای ڕۆژھەڵات (بێزەنتی) و ڕۆژئاوا ناسەقامگیریی لەسەرتاسەری سەرزەمینی ئیمپراتۆری ڕۆما وەدیھێنابوو. ئەوەش زۆر تەنگو چەڵەمەی قووڵ و فراوانی بۆ سەرجەمی قەڵەمڕەوی ئیمپراتۆری دروستکردبوو. دوای ئەوەی بێزەنتینیەکان توانیان ڕۆمای ڕۆژئاوا بشکێنن و ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمای گەورە، جارێکی تر بنیات بنێنەوە. ئیتر ئەوەی لەو کاتەدا پێویستییان بوو، بوونی دینێکی سەرجەمگیر بوو بۆ ئەوەی گەڵانی سەرخاکی ئیمپراتۆری بکاتەوە یەک و پشتگیربێ بۆ بەھێزکردنەوەی دەستەڵاتی بەڕێوەبردنی کارگێڕی و سەربازی ئیمپراتۆری ڕۆما. بۆ ئەوەش چارەسەرییەکی مامناوەندییان دۆزییەوە تا ئەو کێشەیە چارەسەر بکەن. باشترین و نەرمترین دین، دین کریستاینی بوو. ھەم ئامادەبوون بۆ خۆ گونجاندن لەگەڵ دینەکانیتر، و ھەمیش بە ئاسانی نەرێت و شێوەی ژیانی دینەکانی تریان وەردەگرت و لەناو بۆتەی دینەکەی خۆیان دەتواندەوە. ئەوەبوو لە ساڵی ٣٢١ ز بە بڕیارێکی فەرمی لەلایەن کۆنستەنتینی ئیمپراتۆر دینی کریستیانی، کرایە دینی فەرمی ئیمپراتۆری ڕۆم (واتە دینی دەوڵەت) (٨).\nلەو دەمەوە کریستیانەکان وەک دەستەڵاتدار ھەڵسوکەوتیان دەکرد و زمانی قسەکردنیشیان لە زمانی پاڕانەوە گۆڕا بۆ زمانی دەستەڵات. بەپێی تێپەڕبوونی کات، دەستەڵاتی ئیمپراتۆری ڕۆم بووە دەستەڵاتێکی دووانە. واتە دەستەڵاتی کارگێڕی و پەرلەمانتاری شارستانی. لەپاڵ دەستەڵاتی کەنیسە وەک دەستەڵاتی ڕەھای دین. بەم شێوەیە کەشیشەکان لە گشت پلەو پایەکانی دەوڵەت و بڕیاردان بەشدارییەکی بێ ھاوتایان ھەبوو. تا دەھات داوای دەستەڵاتی زیاتریشیان دەکرد. ئەوەبوو لە ساڵانی ١٠٠٠ ھەزاری زایینی، گەیشتە ئەو ئاستەی پاپای ڤاتیکان بە فەرمی داوای ئێسرائیل بکاتەوە کە شوێنی لە دایکبوونی کریست (مسیح) بووە. شەڕی خاچ پەرستەکان بە شێوەیەکی فەرمی لە ساڵی ١٠٩٦ دەستی پێکرد، ئەو شەڕە بە نۆ قۆناخی خوێناوی دا تێپەڕی تا ساڵی ١٢٧٢ (٩). لەو ماوەیەدا سەتاسەری ئەوڕوپا خوێنی لێدەچۆڕا. تا وای لێھاتبوو لە سەرتاسەری ئەوڕوپا دەستەڵات تەنیا ھی دین بوو. ھیچ پاشایەک، یان میرێک نەیدەیتوانی بەرامبەر کەنیسە بوەستێتەوە. دوای شکەستی سوپای کەنیسە و پاشەکشەیان بۆ ئەوڕوپا، بەو سوپا زەبەلاحەوە. دەستەڵاتی زۆرداریان نەک ھەر بەردەوام بوو، بگرە گەیشتە ئاستێک سوپای کەنیسە دەیتوانی میر و پاشاکان دەربەدەربکات. میر و پاشاکان وایلێھاتبوو ملکەچی کەنیسە و پیاوەکانی بن. ژیان لە ئەوڕوپا لەدەستی پیاوانی دینی لەلایەک و خاوەن موڵکە چەوسێنەرەکان لەلایەکیتر، ببووە دۆزەخ. ئەوە بارە ناھەموارەی ئەوڕوپا و ھەژاری و برسییەتی و ڕووتاندنەوە تەنگی بە گشت چین و توێژەکانی کۆمەڵ ھەڵچنی بوو، بێجگە لە پیاوانی دین و خاوەن موڵک و نەجیبسادەکان، کە پێکەوە سازابوون. بەڵام ساڵی ١٤١٠ز بە ڕوودانێکی چاوەڕوان نەکراو ڕۆڵەکان دەستیان بە گۆڕانکرد. ھەرچەندە لەسەرخۆ، بەڵام بەرەنگار بوونەوەی توێژی ھوشیاری کۆمەڵ ڕەچەشکێن بوون. ئەوە بوو پەیمانێک لە نێوان میری لیتوانیاو شاژنی پۆلەندا توانیان لە شەڕێکی کەمەرشکێن و چاوەڕوان نەکراو لە تانێنبێرگ، نزیک گوندەکانی گرونڤاڵد و ستێنبارک کە نزیکەی ٥٠ کیلۆمەتر دەکەوێتە باکووری خۆرئاوای وارشۆ- پایتەختی پۆلەندا. لە ڕۆژی ١٠ ژولای ١٤١٠ توانیان سوپای کەنیسە بشکێنن و وەرچەرخانێکی مێژووی بۆ سەرتاسەری ئەوڕوپا تۆماربکەن. بەڵام دەستەڵاتی دووانەی کەنیسە و پاشایەتی لە ووڵاتانی ئەوڕوپا، وا ڕەگی داکوتابووو وا بە ئاسانی کۆتایی نەدەھات. تا سەردەمی ڕۆسۆ لە ئەنجومەنی نیشتمانی (پەرلەمان) فەرەنسا، کە ژمارەی ئەندامانی پەرلەمان ١٢٠٠ ئەندام بوو. ٣٠٠ ئەندام نەجیبزادەکان، ٣٠٠ ئەندام ھی کەنیسە بوو (کەشیش) و ٦٠٠ ئەندام لە سەرجەم توێژو چینەکانی کۆمەڵ پێکدەھاتن، کە ڕێژەیان دەگەیشتە لە %٩٨ کۆمەڵگە. ٣٠٠ ئەندام لە کەشیشەکان و ٣٠٠ ئەندام لە نەجیبزادەکان کە ڕێژەیان تەنیا لە %٢ بوو، پێکەوە ووڵاتیان دەڕووتاندەوە و جەماوەریش نەیدەزانی لە ترسی دین و دواڕۆژ. یان لە ترسی زۆرداری خاوەن موڵک و بازرگانە گەورەکان ھیچ بکات. ڕۆسۆ لەو ھەڵومەرجەدا ئەو دوو پەرتووکەی نووسی وخۆزگەی بەوە دەخواست یەک دەستەڵاتی زۆردار باشترە لە دوو دەستەڵاتی زۆردار و سەرلێشێوێنەر (١٠). ھەرچەندە خۆی دژی ئەویە کە یەک ناوەندی ھەم یاسابێ و ھەم سەرداری ووڵاتیش بێ. وەک خۆی بە ڕوونی ئەوە دەردەبڕێ. ڕۆسۆ پێی وایە کە لە ڕێگای یاسا دەرکردن دەتوانرێ دادوەرانە و مافەکانی تاک و مافەکانی کۆمەڵ پێکەوە بگونجێندرێ. لەو ڕێگایەوە دەتوانرێ پێکەوە ژیان و یەکسانی ھاووڵاتیان بێنێتە دی. چونکە بەڕای ڕۆسۆ ناکرێ یاسا و دەستەڵاتدار یەک کەس بن، و فەرمانڕەوایی پێک بێنن (١١). ڕۆسۆ پێی وایە کە یاساکان ھەمیشە وەک گریمانە و ڕێنمایی کەر بۆ پێکەوەژیانی ھاووڵاتیانی ژێر دەستەڵاتی ناوچەیەکی جوگرافی بنەڕەت و گەرەنتین بۆ سەقامگیری و ھێنانەدی ئازادی و مافەکانی تاکی کۆمەڵگە. بۆیە لە ھەموو ھەڵومەرجێکدا سەرچاوەن بۆ ڕەفتاری فەرمانڕەوایان و پێکەوە سازانی ھاووڵاتیان. لە سێبەری سیستەمێکی دادوەر و سەقامگیردا (١٢).\nئەوەش ڕاست پێچەوانەی دەستەڵاتدارییەتی ئیسلامە، ھەر لە دامەزرانییەوە کە محمد نوێنەری خودا و یاسا و فەرماندەی لەشکری ئیسلام بوو. قسەکانی ئەو یاسابوون ئایەت و حەدیسەکانی یەکتریان نەسخ دەکردنەوە. بە کورتی دەستەڵات و یاسا لە ئیسلام یەکبوون. ھاووڵاتی، بەتایبەتی نەتەوەکانیتر و باوەردارانی دینەکانی تر، ھیچ مافێکی مرۆڤایەتییان نەبوو. ژیان و مردنیان بەپێی ئارەزووی ڕۆژانەی محمد و دەستەڵاتەکەی بوو. دەستەڵاتی تۆتالیتاری محمەد و دەوڵەتەکەی چەندین کوشتاری قڕکردن و جینۆسایدی نەتەوەکانیتر، دینەکانیتری کردووە. بەتایبەتی دینی جوولەکە. جا ئەگەر ڕۆسۆ ئەو دەوڵەتە تۆتالیتارییەی پێ باشبووبێ، کەواتە ڕاستەوخۆ دەوڵەتەکی ھیتلەر و ستالین و سەددام حوسێنیش لەلای ئەو پەسند بووین. ھەر بۆیە من پێم وایە ئەگەر ڕۆسۆ شۆڕشی فرەنسای دیبا (١٠ ساڵ دوای کۆچی دوایی ڕۆسۆ دەستی پێکرد) بە دڵنیاییەوە بیر و بۆچوونێکی تری دەبوو.\nڕەھەندی سێیەم: ئاستی زانیاری ڕۆسۆ لەسەر سیستەمی بەڕەوەبردنی دەوڵەتی ئیسلام.\nئەوەی ڕاستی بێ، بە گشت پێوەرەکانی لێکۆڵینەوە بوونی بناخەیەکی زانستیی باش و بوونی گەنجینەیەکی خەرمانی زانیاری دەتوانێ، جیھانێکی گەورە بئەفرێنی، بۆ ئەوەی مرۆڤ بتوانێ لە ووردی بابەتەکان قووڵبێتەوە. و دەربڕینی بنبڕ و لۆژیکانەی بەبەرداببڕێ. ئەو دەربڕینەی ڕۆسۆ و لاوازی ناتوانێت، بێجگە لە کەمی زانیاری ڕۆسۆ، سەبارەت بە دەوڵەتی ئیسلام شتێکی تر بێ. ئەوەش بە پشت بەستن بە گەڕانەوەیەکی مێژوویی بۆ ئیسلامۆلۆژی، دەتوانین باشتر لێی تێبگەین.\nھەر لە ساڵانی ١٢٠٠ ز و ڕەنگە پێشتریش گەڕیدەی بازرگانی بە ڕێگای ئاوریشم، بە ووڵاتە ئیسلامییەکاندا تێپەڕیون و کەم یان زۆربیرەوەرییان لە دوای خۆیان بەجێ ھێشتووە. سەرەڕای ئەوە مزگێنیدەرانی کەنیسەی کاتۆلیک لە ئیتالیا و فەرەنسا .... ھتد. بە ووڵاتە ئیسلامییەکاندا گەڕاون و پەرتووکی گەڕیدەییان بە چاپ گەیاندووە (١٣). بەڵام ئەوەی ڕاستیبێ ئەو گەڕیدانە چ مژدەدەر یان بازرگانانی ڕێگای ئاوریشم نەیانتوانیووە، لە سنووری گەشتەکیان وەک دیمەنی ئیتنۆگرافی و بوونی زمان و تا دەگاتە شێوەی ژیان و پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان زیاتر بڕۆن. ھیچیان کەم یان زۆر باسی سیستەمی فەرمانڕەوایی سەردەمی محمد و چوار خەلیفەکەیان نەکردووە. بۆیە ئەگەر لۆژیکانە سەیر بکەین ناکرێ کەسێکی وەک ڕۆسۆ، بۆ نووسینی پەرتووکێکی وا مەزن و قووڵ، متمانە بەو جۆرە پەرتووکانە بکات. ھەر ئەوەش وایکردبوو لەساڵانی ١٧٠٠ ز ھێشتا بنەڕەتێک لە ئەوڕوپا بۆ لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونکی زانستی قووڵ سەبارەت بە ئیسلام نەبووە. کە بتوانێ وەک دین چ بنەماکانی ژێرخانی دەوڵەت بۆ بەڕەوەبردنی کۆمەڵگە. چ سەبارەت بە لێکدانەوەیەکی زانستیانە بۆ ناوەرۆک و ژێدەرەکانی قوڕئان کە وەک یاسایەکی بێڕقابەری دەوڵەتی ئیسلام بووە.\nئیسلامۆلۆژی یان ئیسلامناسی لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٨٠٠ ز بە گوڕ دەستی پێکرد و لە سەرەتای ساڵانی ١٩٠٠ ز توانی بچێتە قووڵایی دینی ئیسلام و ڕاڤەو شرۆڤە بۆ بنیاتی دین و سیستەمی بەڕێوەبردنی بکات. ئەوەش ھەر لە تیودۆر نولدێکە (١٨٣٦ - ١٩٣٠ز) بە پەرتووکی مێژووی قوڕئان ١٩٠٩ز بڵاوکراوەتەوە. لەو دوای ئەو سەردەمەدا بە دەیان و سەدان ئامۆژگای لێتۆژینەوە لە زانکۆکانی جیھان کراونەتەوە. و توانیویانە بە شێوەی زانستی و قووڵ ئیسلام و قوڕئان وەک پەرتووکی پیرۆزی و یاساکانی شەن و کەو بکەن. من ناتاونم ناوی ئەو بە ھەزاران لێکۆلەرەوەیە بێنم. بەڵام ئەو پێنج زانایەی ناویان دەنووسم. پێنج لە دیارترین ئەو ئەو لێکۆڵەرەوانەن، کە بوونەتە سەرچاوە بۆ ئیسلامۆلۆژی لە سەرتاسەری جیھان. ئەوەش یەکەم وەک ڕەچەشکێن لە گۆڕەپانی لێکۆڵینەوە لە ئیسلام و قوڕئانەکەی. دووەم بەھۆی شارەزاییان لەسەر ئیسلام و دینەکانی تر و زانینی زمانەکانی عیبری، عەرەبی، ئارامی، سریانی و یۆنانی ... ھتد. ڕاڤەو شرۆڤەی قوڕئان وئیسلام چ لە باری مێژوویی و سەرچاوەی پەرەسندن و شێوەی یەکتاپرستی بکەن. ھەڵبەتە زۆر ناویتر ھەن کە توانیویانە کاری ساخکردنەوەی مەزن بکەن.\nNöldeke Thudor (١٨٣٦ - ١٩٣٠)\nGodziher, Ignes (١٨٥٠ - ١٩٢١)\nBrockelmann, Carl (١٨٦٨ - ١٩٥٦)\nMingana, Alphons (١٨٧٨ - ١٩٣٧)\nBlachér, Régis (١٩٠٠ - ١٩٧٣)\nئەوە بۆمان دەردەخات لە ساڵانی ١٧٠٠ز شارەزاییەکی بنەڕەتی لە ڕووی کۆمەڵناسی و بەڕێوەبردن لە ئەوڕوپا لەسەر ئیسلام و دەوڵەتەکەی وەک پێویستە نەبووە. بەڵکوو زیاتر زانیاری سادە لەڕێگای گەڕیدەکانی مزگێنیدەری کریستیان و بازرگانەکانی ڕێگای ئاوریشم سەبارەت بە ئیسلام ھەبووە. ئەوەش زیاتر وەک گەشتیارێک بیرەوەری نووسینەوە، یانیش کەشیشەکانی کاتۆلیک زیاتر خەریکی ڕێکلام بۆ دینی کریستیانی بوون.\nجا لەبەر زۆرداری کەنیسە و ھەڵسوکەوتی پیاوانی، چینی ھوشیاری کۆمەڵگە لێکدانەوەی پێچەوانەیان بۆ ئەو ڕێکلامانە دەکرد، کە ڕۆسۆ یەکێک لە پێشەنگەکانی بووە. ھەڵبەتە نابێ ئەومان لەبیرچێ بوونی زانایانی وەک ئیبن الرشد و زانیاری لەسەر ئەو زانا موسوڵمانانەی کە لە ئەسپانیا بوون، دەبێت کاریگەرییەکی ئەرێنی ھەبووبێ. بۆیە وک (دەنگی دەھۆڵ لە دوور خۆشە). جا ڕەنگە توێژی بیرمەندی ئەوڕوپای تێڕوانینی سەبارەت بە ئیسلام تا ئاستێک لەوانە ھەڵێنجابێ. ئەگینا ئەگەر سەیری سەرھەڵدان و دروستبوونی دەوڵەتی ئیسلام بکەین، ھەر لە سەرەتادا ناکۆکی لەگەڵ لە دایک بووە. بەتایبەتی لە دوای مردنی محمد، ناکۆکییەکان قووڵتر بوونەتەوە. ئەوەش بەھۆی یەکەم یاساو بەڕێوە بردنێکی شارستانی بونی نەبووە، تا دەستەڵاتداران و خەڵکی بتوانن بۆی بگەڕێنەوە. لە لایەکیتر سەرکووتکردنی ھەر بەرھەڵستێک بەناوی خودا و بە کافرکردن، کاری ڕۆژانەی دەوڵەتەکەی محمد بووە. ئەوەش زیاتر دوای محمد ھەر لە دەست بەکاربوونی ئەبووبەکر وەک یەکەم خەلیفە، ناکۆکییەکان گەورەتر دەبن، چونکە یاوەرەکانی بە دەستەڵات لەسەردەمی محمد، وا بە ئاسانی بۆ ئەبوو بەکر ملکەچ نەدەبوون. لەبەرامبەر ئەوەش سوپای ئیسلام کە لایەنگیری ئەبو بەکر بوو. بە ھێرش بردنە سەر ئەو موسوڵمانانە و فەرمانی کوشتنیان وەک فەرمانێکی سەربازی گۆڕەپانی شەڕ، بۆ ھەر نەیارێک ڕەوابوو. دیارترین کارەساتێ کە ڕوویدا ئەوەبوو نزیکترین یاوەری محمد بەناوی (مالک بن نویرە) کە خالید کوڕی وەلید دوای کوشتنی سەری بڕی و کوڵاندی و لەگەڵ سەربازەکانی خواردی، ھەمان شەو ژنەکەشی ھێناو لەگەڵی جووت بوو (ئەتکی کرد)(١٤). لەسەردەمی عوسمان ئەوە ھەر شەڕ لەنێوان باڵەکانی بنەمالەکانی قوڕەیش تا دەھات پەرەی دەسند. تا دەگاتە گەورەترین شەڕ کە بە شەڕی جمل ناوبانگی دەرکردووە. لە نێوان عەلی ئامۆزای محمد و عائیشە. کە بە دەیان ھەزار موسوڵمانی تێدا کوژرا. ئەی ئەگەر ئەوە لەیەک دابڕان نەبن، دەبێ ناوی چییان لێ بنێین!! بە دڵنیاییەوە ئەگەر ڕۆسۆ زانیاری لەسەر ئیسلام وەک پێویستە ھەبوایە، ھەرگیز ئەو چەند دێرەی لەسەر بەفیرۆ نەدەدان.\nڕۆسۆ لە پەرتووکی گرێبەستی کۆمەڵایەتی لە دەروازەی چوارەم بەشی ھەشتەم. باسی دەوڵەتەکەی محمد وەک دەوڵەتێکی یەک دەستەڵات (دین و دەوڵەت) دەکات و پێی باشترە لە دەوڵەتی دووانەی کریستیانی لە ئەوڕوپا. ئەو دەربڕینە چەند دێرییەی ڕۆسۆ لەلایەک پێچەوانەی بیروباوەڕی خۆیەتی، وەک ئازادیخواز و لیبێرالێک. لەلایەکی تریش لەو دەربڕینە قووڵییەک نابینرێ وەک بەو فراوانییەی باسی سیستەمی دەستەڵاتداری ئەوڕوپا دەکات. و ناڕازییە لەو سیستەمە دوانەییەی کە لە نێوان کەنیسە و دەستەڵاتی میر و پاشاکان کە کۆمەڵگەی لەباری ئابووری و کۆمەڵایەتی کومەڵگەی دارزاندووە.\nبە ووردبوونەوەیەکی مێژوویی و کۆمەڵایەتی بۆمان دەردەکەوێت کە ڕۆسۆ وەک یاخییەک بەرەنگاری کەنیسە دەبێتەوە و بە قووڵی دەچێتە ناو ڕەگ و ڕیشەی ئەو سیستەمە. ڕۆسۆ لەو تۆژینەوەیەدا، بەڕاستی تواناو ئاستی زانیاری خۆی دەسەلمێنێ. بۆیە جێگای لێڕامانە، کە لە کۆتایی ئەو پەرتووکە بەو سادەییە باس لە دەوڵەتەکەی محمد دەکات. لە جێگای خۆیەتی ھەڵوێستەیەک لەسەر ئەو دەربڕینە کورتە بکرێ. کە بەڕاستی پێچەوانەی سەرجەم ئەو بۆچوون و ھەڵسەنگاندنانەیە کە سەبارەت بە دەستەڵاتی دینی کەنیسە و دەستەڵاتی فەرمانڕەوایی پاشاکانی ئەوڕوپا.\nئەو باسە بریتییە لە قووڵبوونەویەک لە سێ ڕەھەندی جیاواز. کە ھەر سێ ڕەھەندەکە، پێکەوە بتوانن وەڵامێکی لۆژیکی و جێگای متمانەمان بدەنێ.\nیەکەم لیبێرالیزم وەک بیر و فەلسەفەیەکی نوێ کە یەکەم جار لەلایەن جۆن لوک لەساڵانی ١٦٠٠ز ھات وتوانی بنەماکانی کۆمەڵگە و تاک و دەوڵەت دیاریبکات. کە ئەرکەکانی دەوڵەت تەنیا چاوەدێری و پارێزگاری کردنە لە ھاووڵاتیان، نەک دەستوەردان لە کاروباری بازاڕ و کۆمەڵایەتی. دوای ئەوە ئادەم سمیت توانی بازارداری و ئابووری ئازاد بنیاد بنێ. بەتایبەتی لە دیریکردنی ڕۆڵی دەوڵەت، کەوەک ئامرازێک کەمترین ڕۆڵی لە بەڕێوەچوونی ھەنێ. ھەڵوێستی ئادەم سمیت، پشتڕاستکردنەوە و بەردەوامی ئیدیای ژۆن لوک بۆ بازاڕ و دیریکردنی ڕۆڵی دەوڵەت.\nڕۆسۆ ئەگەر لە پێشەنگی پەرسەندنی لیبێرالیزمیش نەبوو، کەچی وەک فەیلەسووفێک توانی ببێتە مەشخەڵی پێشڕەوی کۆمەڵگەی فەرەنسی. بۆیە ئەو چمکە کورتیلەیەی دەربارەی دەوڵەتەکەی محمد و شێوەی فەرمانڕەوایی دەستەڵاتی جێگای پرسیارە. چونکە لە بنەڕێتدا ناکۆکە لەگەڵ ئەو پرینسیپانەی ڕۆسۆ بەرگرییان لێدەکا.\nدووەم مێژووی پەرەسەندنی کریستیانی و شێوەی گەیشتنی بە دەستەڵات و زۆرداری لە ئەندازە بەدەری بەرامبەر کۆمەڵگەی ئەوڕوپایی وای کرد، کە توێژی خوێندەوار و ھوشیار کۆمەڵ بە شێوەی جیا جیا ناڕەزابن. کە کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر شێوەی بیرکردنەوە و ل دەربازبوونی ھەبوو. ئەوەش لە ساڵانی ١٧٠٠ز گەیشتە لووتکەی و تەقینەوەی شۆڕشی فەرەنسا بوو لە ساڵی ١٧٧٩.\nسێیەم بوونی ژێرخانی زانیاری، بۆ لێکۆڵینەوەیەکی زانستی سەبارەت بە ئیسلام و فەرمانڕەواییەکەی لە ئەوڕوپا. کە دەبێتە بنەمایەک بۆھەڵسەنگاندنی، ئەو دەربڕینە چەند دێرییەی ڕۆسۆ دەربارەی ئیسلام و فەرمانڕەواییەکەی. ھەڵبەتە لێرەدا بە ئاشکرا دەردەکەوێ، رۆسۆ نابێ ئەو زانیارییە پێویستەی ھەبووبێ، کە ببێتە بناخەیەک بۆ دەربڕین. بەڵام لەبەر ئەوەی بەرامبەر زۆرداری کەنیسە و پیاوەکانی و سیستەمی دوانەی ئەوڕووپا، کە لە دوولاوە کۆمەڵگەیان دەھاڕی، خۆزگەی بە خراپترین سیستەم دەخواست. ھەر بۆیە بەو کرچ و کالییە لە ناو پەرتووکێکی وا مەزن باسی ئیسلام دەکات. بەڵام ئەگەر ڕۆسۆ بەلای کەمی دوای٥٠ ساڵیتر ئەو پەرتووکەی بنووسیایە، من لەوە دڵنیام کە ئەو چمکەی بەخەیاڵدا نەدەھات.\nلەگەڵ ئەوەش دا بە ھیچ شێوەیەک لە ئاستی ڕۆسۆ و گەورەیی وەک فەیلەسووفێکی کۆمەڵناس کەم ناکاتەوە. بەڵکوو ھەر نووسەر و بیرمەند و فیلەسووفێک بە سەرجەمی بەرھەمەکانی ھەڵدەسەنگێندرێ. نەک بە بەشێک یان چەند دێرێک لە پەرەگرافێکی ناو پەرتووکێک. ئەگەر وابکەین باوەڕناکەم فەیلەسووفێک، بیرمەندێک لە جیھان بتوانێ بێ ھەڵەبێ. ڕۆسۆ خاوەنی خەرمانێکی گەورەی زانستییە بۆ کۆمەلگەی مرۆڤایەت. لەگەڵ ئەوەشدا ڕێگا لەوە ناگرێت کە ڕێخنە لە چمکێکی بگیرێت.\nلە کۆتاییدا ھیوادارم ھەر تاکێکی ئێمە کاتێ چمکێک یان پەرتووکێک دەخوێنینەوە، ھەوڵ بدەین لە چەند گۆشەنیگایەک سەیری بکەین. نەک تەنیا وەک فۆرمێکی چەقبەستوو وەریبگرین. کە نەتوانین سەرنجی فرەلایەن بدەینە بەرھەمێکی نووسەر و بەراوردی بکەین، لەگەڵ بەرھەمەکانی تری و بیروباوەڕی کۆمەڵایەتی و فەلسەفی. دواتریش لای خۆت بە چاوێلکەی ڕەخنەگرانە بخوێنیتەوە. نەک فۆرمێکی دیاریکراوی پێشوەخت و چەقبەستوو. چونکە نووسەر، بەتایبەتی نووسەری مەزنی وەک ڕۆسۆ لە ژێر ووشەکان کۆدی تایبەتی حەشارداوە. کە خوێنەر پێویستی بە کلیلی کردنەوەیان ھەیە. ئەوەش لە ڕێگای گۆڕەپانێکی فراوانتری مێژوویی و کۆمەڵایەتی دەتوانی درکی پێبکەی. دواتریش دۆزینەوەی شوێنی نووسەر لە ھەڵومەرجەکاندا، کۆدی نوێ دەداتە دەست. ئەوسا دەتوانی مەبەستی نووسەر بدۆزیتەوە و سەرنجی لۆژیکانە بۆ ڕاڤەی تا ڕادەیەک جێی متمانە و بنبڕ بکەیت.\n١. Nationalencyklopedin, John, Locke\n٢. Nationalencyklopedin, Adam, Smith\n٣. Adam Smith (1776) An Inquiry into the Nature And Causes of the Wealth of Nations\n٤. ل ١٢٢ (Rousseau, Jean- Jacques(2009) Samhällsfördraget (Svenska\n٥. ھەمان سەرچاوە ل ٢٦\n٦. ھەمان سەرچاوە ل ٦٨\n٧. ھەمان سەرچاوە ل ١٤٩\n٨. ڕێبوار، سەلاح (٢٠١٧) حەشارگەیەک لە مێژووی ناکۆکی نێوان دینی جوولە کە و کریستیان\n٩. Världenshistoria. Korstågen: Heligt krig\n١٠. Carlsson, Claes. Tannenberg 1410. Populärhistoria, 13 mars 2007.\n١١. ل ٨١ - ٨٢ Rousseau, Jean- Jacques(2009) Samhällsfördraget ( Svenska)\n١٢. ھەمان سەرچاوە ل ٥٣\n١٣. گەللێتی، مێریللا (١٩٨٧) کورد و کوردستان لە نووسراوەکانی ئیتالی دا، لە سەرەتای سەدەی سێزدەم - نۆزدەم ز. وەرگێرانی جاسم خۆشناو. پێداچوونەوەی سەلاح ڕێبوار. بنکەی ھەنگاو. ستۆکھۆلم.\n١٤. ووشەی ئەتککردن بەمانای سووکایەی پێکردن، بەشێوەیەکی پلان بۆ داڕێژراودێ. ھەڵبەتە خالید کوڕی وەلید مەبەستی سەرەکی ترساندن و سووکایەتی بووە، تا جووتبوونێکی تەنیا بۆ سێکس بێ.\nچەند پەرتووکێک کە لەپاڵ سەرچاوەکانی سەرەوە، بۆ بەراورد کردن و دڵنیابوون بەکارھاتوون:\nRousseau, Jean- Jacques (١٩٩٧) The Social Contract (English).\nHKBloggen (2018) Franska Revolutiones likpolitik.\nLiberalismen - den individualistiska idéernas historia.\nروسو، جان جاک. العقد الاجتماعی. ترجمە عادل زعیتر ٢٠١٣.


حکومەت پلانێک بۆ بەرەوپێشبردنی کشتوکاڵ ئامادەدەکات - پرس میدیا\nHome ئابووری سڵایدشۆو کوردستان هەواڵ حکومەت پلانێک بۆ بەرەوپێشبردنی کشتوکاڵ ئامادەدەکات\nحکومەت پلانێک بۆ بەرەوپێشبردنی کشتوکاڵ ئامادەدەکات\nپرس میدیا 4/20/2020 05:19:00 م ئابووری, سڵایدشۆو, کوردستان, هەواڵ,\nوتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵ رایدەگەیەنێت، لەلایەن ئەنجوومەنی وەزیرانی حکومەتی هەرێمەوە داوایان لێ كراوە پلانێك ئامادە بکەن و دابنێن بۆ بەرەوپێشبردنی كەرتی كشتوكاڵ.\nحوسێن حەمە كەریم، وتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵی حکومەتی هەرێمی کوردستان، راگەیاند: لەلایەن سەرۆكایەتیی ئەنجوومەنی وەزیرانەوە داوا لە وەزارەتی كشتوكاڵ كراوە پلانێكی گشتگیر بۆ گرینگیدان بە كەرتی كشتوكاڵ ئامادە بكرێت و ئێمەش وەك وەزارەت سەرقاڵی ئامادەكردنی پلانی خۆمانین بۆ ئەوەی پێشكەشی سەرۆكایەتیی ئەنجوومەنی وەزیرانی بكەین بۆ بەرەوپێشبردنی كەرتی كشتوكاڵ لە ھەرێمی كوردستان.\nحوسێن، ئەوەشی بە ماڵپەڕی فەرمیی پارتی وتووە: حكومەتی ھەرێمی كوردستان ئەمجارە جددییە لەوەی پەرە بە كەرتی چاندن و كشتوكاڵ بدرێت و چیتر تەنیا پشت بە داھاتی نەوت نەبەستین، بەڵكوو كەرتی كشتوكاڵ ببووژێتەوە.\nوتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵی حکومەتی هەرێمی کوردستان، جەختیشکردەوە: حكومەت بە ھەموو توانایەك كار بۆ بەرەوپێشبردنی كەرتی كشتوكاڵ دەكات و سەرۆكی حكوومەت و كابینەی نۆ بە گشتیی لەسەر هێڵن بۆ ئەوەی چیتر كەرتی كشتوكاڵ وەك كەرتێكی گرینگی ئابووریی پشتگوێ نەخرێت، لەبەر ئەوە پێشبینی دەكەین ھەلی كار و داھاتێكی زۆر بۆ ھەرێمی كوردستان دەستەبەر بكرێت بە ھۆی كەرتی كشتوكاڵەوە.\nBy پرس میدیا at 4/20/2020 05:19:00 م


جامی سوپەری ئەوروپا - 2016/2017 - کۆتایی - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\n09/08/16 ڕیاڵ مەدرید E 3 - 2 E سێڤییا بینینی ڕووداوەکان زانیاری زیاتر لەسەر ئەم یارییە\nسێرجیۆ رامۆس Real Madrid 1 0 0\nف. ڤازکوێز Sevilla 1 0 1\nی. کۆنۆپلیانکا Sevilla 1 1 0\nدانیێڵ کارڤاخال Real Madrid 1 0 0\nMarco Asensio Real Madrid 1 0 1


لیۆنێل میسی ئه‌مجاره لایه‌نێكی دیكه تۆمه‌تبار ده‌كات\nپاش كرانه‌ده‌ره‌وه‌یان له كۆپا ئه‌مریكا، لیۆنێل میسی ئه‌ستێره‌ی هه‌ڵبژارده‌ی تۆپی پێی ئه‌رجه‌نتین هێرشێكی زۆر ده‌كاته‌سه‌ر ناوبژیوان و به خۆشه‌ویستی بۆ هه‌ڵبژارده‌ی خاوه‌ن یاریگا (به‌رازیل) تۆمه‌تباری ده‌كات.\nله پاش یارییه‌كه‌ی به‌ره‌به‌یانی ئه‌مڕۆ (به‌رازیل 2 – ئه‌رجه‌نتین 0) میسی لێدوانی بۆ رۆژنامه‌نوسان داوه و هێرشێكی زۆر ده‌كاته‌سه‌ر ناوبژیوانانی ڤیدیۆ (ڤار) و ناوبژیوانی سه‌ره‌كی یارییه‌كه رۆدی رامبرانۆ و رایگه‌یاندوه، به‌ر له گۆڵه‌كه‌ی فێرمینیۆ له خوله‌كی 71ی یارییه‌كه‌دا، لێدانێكی سزای بۆ سێرجیۆ ئه‌گوێرۆ نه‌گرتوه.\nوتیشی "ئه‌وان باشتر نه‌بوون. زوو رێگای گۆڵكردنیان دۆزییه‌وه، گۆڵی دووه‌میشیان له‌كاتێكدا بو، كه ده‌بوایه پێش ئه‌وه لێدانێكی سزا بۆ ئه‌گوێرۆ هه‌ژماربكرایه، به‌ڵام هه‌ژمارنه‌كرا. ناوبژیوانه‌كان زۆر خراپ بون، ته‌نانه‌ت نه‌گه‌ڕانه‌وه بۆ ته‌كنه‌لۆژیای ڤیدیۆ، بڕوا به‌وه ناكرێت".\nوتیشی "هه‌موو ئه‌وه له یارییه‌كه‌دا رویدا، له‌گه‌ڵ یه‌كه‌م به‌ركه‌وتنیش چونه‌پاڵ به‌رازیل، ئه‌و هه‌ڵانه وایانكرد ببنه ته‌شویش له‌سه‌ر ئێمه به‌درێژایی یارییه‌كه".\nمیسی پێیوایه باشتر یارییان كردوه و هه‌وڵی نایابیان داوه، به‌رازیلیش له‌وان به‌هێزتر نه‌بوه.\nبه‌درێژایی پێنج یاری ئه‌رجه‌نتین له كۆپا ئه‌مریكادا، میسی ته‌نها یه‌ك گۆڵی به لێدانی سزا تۆماركرد و هۆكاری خراپی ئاستی یاریكردنیشی بۆ خراپی یاریگاكانی به‌رازیل گه‌ڕاندبوه‌وه.


ته‌مموز 2019 – ARTICLE رۆژ\nنیشانێن هونەری و جوانکاریێ د رۆمانا (دەولەت و هیڤی)دا\nته‌مموز 31, 2019 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nرۆژئارتیکڵ- دهۆك ئێکەتیا نڤیسەرێن کورد تایێ دهۆکێ سمینارەکێ سازدکەت بۆ بەڕێز (نزار بامەرنی) ب ناڤنیشانێ (نیشانێن هونەری و جوانکاریێ د رۆمانا دەولەت و هیڤی) یا رۆماننڤیس محەممەد سەلیم سواری دا. ئەڤ چالاکییە سوبە پێنجشەمبی ١/٨/٢٠١٩ دەمژمێر ٦:٣٠ ئێڤاری ل باخچەیێ ئێکەتیا نڤێسەران دهێتە سازکرن، د چارچۆڤێ وەرزێ رەوشەنبیری یێ هاڤینێ ژ بزاڤ و چالاکیێن وێ ئێکەتیێ. گووتار یاهاتیە خواندن: 1,120\nهۆزان عەبدوللا- دهۆك سەرکەفتنێن ئێک ل دووڤ ئێکێن هەرێما کوردستانێ ژلایێ ئابوری، سیاسی، دۆپلۆماتی و ئێمناهی وەکریە کو پێگەهێ کوردستانێ ل سەر ئاستێ جیهانێ بلند و ب نرخ بکەڤیت. ڤان دەستەکەفتان وەکریە کو هەردەم چاڤێ دوژمنی ل نەمانا ڤان دەستکەفتان بوویە. وەلاتێن جیران ب گشتی، دوژمنێن ناڤخوە نموونە وەک پەکەکە ب تایبەتی. نزیکی سەد سالا خەباتا کوردێن باشوور بۆ بدەستڤەئینانا سەربەخۆیێ و ئازادیێ ڤەکێشایە و ئەو ئازادیا نها ئەم تێدا ب ساناهی بدەستڤە نەهاتیە، بەلکو بەرهەمێ شۆرەشێن ئیلوون و گولان، کیمیابارانکرنا پێنج…\nسوهەیب میکائیل- دهۆك گەلێ کوردستانێ دهەمی قۆناغاندا پێدڤی ب ئێکرێزی و ئێکگرتنا جڤاکی، ئۆلی، نەتەوەیی هەبوویە و هەیە، هەتاکو سەقامگیریا سیاسی و ئاشتیا جڤاکی تێدا یێ پاراستی بیت و بشێت روو بڕوویێ هەمی مەترسی و گەفێن دوژمنان ببیت. دهەمان دەمدا دگەل پێشهات و گوهوڕینێن سیاسی ب سەرکەفتیانە پێنگاڤان بهاڤێژیت، و بەرەڤ ئەوێ ئارمانجێ بچیت ئەوا زێدەتر ژ سەد سالایە خوینا خۆ بۆ درێژیت و قوربانیێ بۆ ددەت. ب درێژاهیا دیرۆکێ مرۆڤ ل هەر جهەکێ هەین و ل سەر روویێ ئەردی ژیابن و…\nخه‌له‌ف سه‌عید شه‌ره‌فانی چیایێن كورستانێ قه‌بوول ناكه‌ن هه‌كه یێن كه‌سك نه‌بن، و پسمامینیێ ئه‌و سه‌ربه‌رزیا وان چیایان ل سه‌ر شانێن خوه دانایه، كو به‌ری ده‌می و نها ژی هێشتا مایه و دێ مینیت وه‌كو دیده‌ڤان ل سه‌ر تێكۆشانا باپیران كو هه‌ر ژ سالا 9421 ده‌ستپێكریه هه‌تا سالا 1975، ده‌مێ كو ئه‌و كه‌سێ به‌رگری ژ دۆزا كوردی كری خودێ ژێ رازی (مه‌لا مسته‌فا یێ بارزانی) وه‌غه‌ركری. به‌لی ئه‌و خه‌باتا وی بدووماهی نه‌هات و پشتی وی هنده‌ك زه‌لام هاتن، پاشه‌رۆژا دۆزا كوردی و خه‌ونا…\nزوهری جەبەلی مرۆڤێن مەزن دەما شۆڕەشێ بۆ رزگاركرنا گەلێ خوە دكەن ژ زوڵم و زۆرییێ، مەزنتر دبن، دبن قەهرامنێن رزگاركرنا گەلێن ژێردەست و كارێزمایێ دیرۆكی. لێ گەڵەك مرۆڤ ژی ل ژێر ناڤێ شۆڕەشا، گەلەكی دكەن قوربانی و وی گەلی ب پاشڤە دبن. كوردا گەڵەك شۆڕەش كرینە و گەڵەك قوربانیدانە، تنێ شۆڕەشا سەرگرتی و بوویە ئۆمێد بۆ تەڤی گەلێ كورد، شۆڕەشا بارزان بوویە كو شیایە كوردان بگەهینتە مافێن خوە. سەركردێن دن ژی هەبوونە ل ژێر ناڤێ شۆڕەش و بەرخوەدانێ زۆر زرار گەهاندینە كوردان…\nگرنگە نها بپرسین بۆ پاشەرۆژەک گەش؟\nته‌مموز 28, 2019 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nسالح زاهێر زێباری- ئاکرێ پۆل برێمەر حاکمێ مەدەنیێ عیراقێ ژ دەسپێکا کەفتنا رژێما دکتاتۆر سەدام حسێنى بیرهاتن و هەمى کار و کریارێن خوە ل پەرتووکەکێ ب ناڤێ (سالا من مە بوراندى ل عیراقێ- عام قضیته في العراق)، دارشتینە و پرسێن جودا جودا و بەحس ژ سەرکردێن عیراقێ دکەت پشتى سەدامى ب سیاسیێن کورد ژى ڤە. لێ یا من دڤێت د ڤێ گووتارێ دا بەحس ژێ بکەم ئەوە کو برێمەر د لاپەرە (330) ل سەر وێ سەرەدانا خوە د گەل چار ژ بەرپرسێن…\nدۆران کاڵکان کێ یە؟\nچیایی قاسم دۆران کاڵکان ئەندامی کۆنسەی بەڕێوەبەری کەجەکە، دەمێکە وازی لە شوناسی نەژادیی خۆی و دروشمەکانی؛ (ئازادی و وەڵاتپارێزیی و سەربەخۆیی کوردستان) هێناوەو خەریکی گەرمکردنی ژینگەو ژوانی سیاسیی و پیلانگێڕییە لە گەڵ داگیرکەرانی کوردستان. لە دوا لێدوانیدا دەڵێ؛ “نابێت بەتەنیا باشوری کوردستان ئازاد بێت.” تێناگەم بەرپرسانی پەکەکە ئەو ترس و فۆبیا مەزنە چییە کە لە بەرامبەر هەرێمی کوردستان هەیانە؟ ئایە هەرێمی کوردستان هیچ زیانی بۆ ئەوان هەبووە کە ببێتە هۆی ئەوەی ئەو لێدوانە پڕ لە قین و ناحەزانە بەرامبەر هەرێمی کوردستان بەکاربێنی؟…\nعەدنان محمدتاهر هەرنى- ئاکرێ دسیاسەتکرنێ دا هەر کەس و لایەنەکێ ئامانجەک دیارى کرى هەیە. هەر لایەنەک سیاسەتەک تایبەت ب خۆ هەیە بۆ سەرخستنا بەرنامە و پرۆگرامێ دارێتى. لێ گرنگە ئەنجام و بەرهەمێ ڤێ سیاسەتێ گرنگى بهێت وەرگرتن، هەلسنگاندنەکا لۆژیکى بۆ بهێت کرن نەک عاتفى. هەردەما بەرهەم و دەسکەفتیێن باش هەبوون کە خزمەت مرۆڤایەتى بکەت، دیارە سیاسەتەک سەرکەفتیە. بەروڤاژى هەردەما زوورترین زەرەر هەبوو دیارە سیاسەتەک فاشلە و پێتڤى پێداچوونە. یا مەبەست ئەوە ئەگەر بەرێخودانێ بۆ سیاسەتا (پەکەکە و هەدەپە) باکوورێ کوردستانێ بکەین دێ…\nدلشاد نەسرولڵا قەنجۆ- شێلادزێ* کوردایەتى و کوردبوون، ئەو ناڤێن پڕى شانازى و سەربلندینە و هەر تاکەکێ کورد ل هەر جهێ لێبوو سەرەراى هەموو ئاستەنگان ب هیڤیێن مەزنڤە بەرەڤ وى کاروانى دهات و دگەل هزارەها هەڤرێبازێن خۆ، خۆ دکرە قوربانێ گەل و ئاخا خۆ. بێ ترس و وەستیان ل هەر چار پارچێن کوردستانێ رووبەروویێ مەزنترین رژێمێن خوینمێژێن چەرخێ بیستێ بوون. لێ مخابن ئەڤرۆ کوردایەتیێ تاما خۆ ژ دەستدا و دناڤ نیەتێن مە یێن خرابدا مینا بەفرێ حەلیا. جوداهیێ ناکەین دناڤبەرا نیشتیمانپەروەریێ دگەل بەرپرسپەرستن…


رۆژا بنه‌جهكرنا سه‌رۆکاتیا میراتگریا بنه‌مالێ یە\n6/10/2019 5:45:01 PM\n6439 جار خوێندراوەتەوە\nوەک ھەمی خویندەڤانێ ئاسایی دزانیتن کوردستان(میزوبوتامیا) دلێ روژھەلاتا ناڤینە، وەکی چاوان روژھەلاتا ناڤین دلێ جیھانێیە! پێکھاتەیێ گەلێ کوردستان، کو کورد بەشێ وان یێ بنیاتیە، ڤی گەلی رول و دیرۆک و شارستانیەت و کولتورێ خوەیێ زەنگین و ھەری تژی باندورەکێ ساخ و چالاک ھەیە، ئەگەر تەماشایی دیرۆکێ و رویدانێن وێ بکەین، چ ل دێروکا گەڤنار یان ل دێروکا ناڤەند و نویدا ژی، ھویر تەماشا بکەین، ئەڤ وەلاتە(کوردستان) و ئەڤ گەلە و بنەخاسمەیی، گەلێ مەیی کورد، توشی ھێرش و بیڤەلەرزێن مەزن و ھەوێن قرکرنێ و ژناڤبرنێ بوینە، وەلات برەنگەکێ دراماتیکی و جەرگبر کەڤتیە ناڤا ھەوێن داگیرکاریێ، گەل کەڤتیە بن ھێرشێن قرکرنێ و ژناڤبرنێ و ژێبرنەکا نەژادپەرستیا زور گران و جەرگ ھەژین... لێ دناڤا ڤان ھەمی نەڤیانی و دوژمنکاریێن مەزندا، کوردستانێ، کوردستانیبونا خوە پاراستیە، گەلێ کوردستان و کوردی دیسان ھەبوون و نەژادێ خوە پاراستییە، بزەحمەتی و رەنج و تێکوشینەکا دژوار ژیان کریە و پێکڤەژیان بھەبونەکا خوەزایێ خوە کوک و بنیات ئەزلەیەتا خوە، وەکی بەرخوەدانەکا نیشتیمانی و مروڤایەتی، بھیڤیا ھەبونەکا بجەسارەت خەبات و تێکوشانا خوە بەردەوامی دایێ و ل سەر ریا خوە بەردەوام دمەشەکا دژواردا دچن و دەربازی کەنارێ رزگاریێ دبن، ئەڤروکە ژی ژ کەرەما وێ خەبات و تێکوشانا کولاتیا سالان، بسایێ سەرێ وێ شھادەت و وان قوربانیێن ھاتینە دانێ، ئێدی ھەستا ھندێ بنەجھبویە کورد و گەلێن کوردستانی، کوردستان و ئاخا میزوبوتامیا خەریکە ناڤ و نەخشەیێ خوەیێ بنەجھی وەربگریتن و جھبگریتن دناڤا ناڤ و نەخشەیێن جیھانا ھەیی دا، بونا تێگەھشتن و شروڤەکاریێن خوە، ل گورەی دیتن و بویەرێن ھەیی رونتر و بەرچاڤترێ بێخینە بەردەستێ خاندەڤا و خەلکێ خویێ ھێژا و خەباتگێر و خەمخور، ئەم دێ ھندەک دیتن و بەرچاڤکرنێن زێدەترێ ل خارێ وەکی سەرە خال ئێخینە بەرچاڤ و بن دەستێ خاندەڤانێ گراڤی، بمەرەم و مەقسەدێن بجھکرنا ئەرکەکێ نیشتیمانی و بروحەکا مروڤ پەروەری، دخزین یێن شارەزا و یێن پسپور بابەتی زێدەتر زەنگین و پر ئالی بکەن و شروڤەکاری و خاندنێن خوە بئاوایەکی زانستی بدەنە خویا کرن.\nل باشور کولانیایەکا میراتگری یان بنیاتێ دەستھەلاتەکا خومالی ئاڤەدانی دبیتن ....!!\nسەردەمێ زێرینێ گەلێ کوردستان لباشور ل پاش سەرھەلدانا سالا١٩٩١ز دەست پێ دکەتن، ل سالا١٩٩٢ز و بسەردا دەستھەلاتەکا بناڤ پەرلەمانی ھەلبژارتی ل ھەرێمێ دھێتن پەیادەکرن، سەرەرایی وان ھەمی شەروشور و ناکوکی و پێکدادانێن ھەیی، لێ خوبرێڤەبەریەکا خوبخویی ل ھەرێمێ(پارێزگەھێن دھوک، ھەولێر، سلێمانی)، ببەردەوامی ھەبون و رێڤەبەریێن خوەبخویی ھەبوینە و بئیرادە و ئیدارەدانەکا کوردی و کوردستانی(ژبلی کێم و کاسیێن ھەی)، بەردەوام بوینە تاکو روژا ئەڤروکە، نوکە ژی و ل پاش ئەنجامدانا گەرا پێنجێ یا ھەلبژارتنێن پەرلەمانتویێ ھەرێمی، خەریکە زێدەی(٨)ھەشت مەھان دەرباز دبن، لێ ھێشتا سەروسیمایێن کابینەیا نوی ئاشکرا و بەلی نەبوینە، نەوەی نوێ برەنگەکی ژ رەنگا ئوپەزیسیون بونا خوە راگەھاندیە، یەکگرتووی ئیسلامی ژ بلی ئوپوزیسیون بونا خوە راگەھاندیە، لێ برەنگەکی ژ رەنگا ناڤدەستی و ژێربەژێریێ بو پارتی و ینک دکەتن، بوێ مەرەمێ ژ ئالەکی شکەستنا خوە ساخ بکەتن و ژئالیێ دی، ژێر بەژێر پاخلێن خوە داگریتن و سولتانێ ئاق پارتی ژ خوە رازی بکەتن...کومەلا ئیسلامی، بزاڤا ئیسلامی، حزبا شویعیا کوردستنی...ھندەک ئالی و کەسایەتیێن دی، ل ناڤبەرا حانە ومانە، مانە ھەلاویستی و تاما دەڤێ خوە خوش دکەن، بو شاباشەکێ چەور و شرین...بزاڤا گوران ژی ھەرچەندە بفەرمی شکەستنا خوە رانەگەھاندیە( ١٢ کورسیک، دزھنیەتا واندا ھەر ٢٤ کورسیکن)، لێ دوارێ کریاری دا، شکەستنا خوە پەژراندیە، شاباشەکا باش وەرگرتیە و پارتی ب برا مەزنێ خوە قەبیل کریە، ژ بلی ھێرڤە و وێڤە، بەحسا وێ ناکەین...لێ ئەوا ئەم دکارین بئاشکرایی رونڤەکرنێ بدەینێ، شەرێ دەستھەلاتێ نوکە کەڤتیە ناڤبەرا پارتی و ینک( ئەو دوھێزێن ژ سەرڤە برا و ژ بنڤە دوژمن، ھەڤگورێن بەندوپەیمانا بناڤ ستراتیژیک....)، ھەرچەندە رەھەندێن ڤی شەری، دێروکەکا تراژیدی ھەیە، قولایەکا فکری و دەرئەنجامەکێ مشتی سەرنشیڤی و سەر ئەڤرازی ھەیە...لێ لپاش مالئاڤاھیا رێبەرێ روحیێ ینک( نەمر مام جەلال تالەبانی)، خەریکە روحەکا نوی لناڤ رێزێن یەکێتی نیشتیمانی ئاڤادبیتن و سەرھەلددەتن، سەخمەراتی وان جوداکاری و دابران و ژێک چونێن بویی، چ ژ جودابونا بزاڤا گوران و ھاوپەیمانی یان ھندەک کەسایەتیێن دی...لێ ڤەگەر و سەرژنوی بینا کرنا(ینک) خەریکە ببیتن ئاڤاھیەک و بەروبیاڤەکێ خورت تر و رێک و پێک ترێ، نەخاسم پشتی بەرێز سەرکومار(دکتور بەرھەم سالح) ڤەگەریایی ناڤا پارتیا خوە، گەلەک ھاودید و کەسایەتیێن دی یێن رەسەن و نیشتیمان پەروەر ژی خەریکە بگەھنە ناڤا رێزێن(ینک) و سەرژنوی پەرەپێدان و نویژەنکرنەکا باشترێ و گەشترێ بدەنە ناڤا رێزێن ئێکەتیا مام جلال و ھەڤالێن وی یێن دامەزرێنەر( ناوشێروان، عادل مراد، فوئاد مەعسوم، عەبدالرزاق فەیلی، عومەر شێخ موس، ھەڤالێن دی..).\nئەوا راستی بیتن ل دوماھیک ھەلبژارتنێن عێراقێ و ھەرێمێ، سەختەکاریەکا زور ھاتە کرن، سەرەرایی پەسند کرنا بەرئەنجامێن دوماھیکێ، لێ سیبەر و رەھەندێن وان حیلە و سەختەکاریێن ھاتینە کرن، نەھاتن نخافتن و زیق ل سەر پێلێن دەریایی خو دھەلاڤێتن و سەر ئاڤ دکەڤن، ئەڤێ چەندێ دئالیەکی دا برینەک کویر پەیدا کر و دئالیەکێ دی دا بێ متمانیەکا مەزن پەیدا کر، ئەڤ بێ متمانیە زێدەتر زەق دیار بو، ل دەمێ لایێ سەرکەڤتی(پارتی دیموکرتی کوردستان)، خو دسەردا بری و کەڤتیە ناڤ ھەول و بزاڤێن جدی تاکو ھەمی پوستێن بەغدایێ بو خوە وەربگریتن و لایێن دی پشت گوھڤە پاڤێژیتن، نەخاسم یەکێتی نیشتیمانی، ئەڤ ھەول و بزاڤە ژ بلی بێ متمانەیی کویر کرن، سەر ژ نوی ھەڤرکی و ئازرندنا برینا سەر لێ ھەودا و پیلانگێریێن ناڤخویی بنیات بو ھاتنە دارێتن، لەومانێ ئەڤ قوناغە دبیتن ببیتن سەرەتایەکا قوناغەکا نوی، لێ بنەمایک و رێگەچارەسەریێن گونجایی و زانستی ناھێنە دیتن...بویە خەریکە مەترسی زێدەتر و مشتی پێترین نەھامەتی و رەش بینی ببن، چونکی عێراق بگشتی و ھەرێم بتایبەتی ل بن تاقیکرنەکا زور مەترسیدار دەرباز دبیتن، کومکرنا ھێزێن ناڤدەولەتی و زەبلاح، لێکدان و پێکنەکرنا بەرژەوەندیێن ئەمنی و ئابوری و جیواری...ھەردیسان ھەرەشەیێن شەرەکێ کاڤل کەر و تژی مالوێرانی نەدویر ل دەڤەرێ بقەومیتن، زیان و زەرەرێن کوردستیان نەدویرە دوو ھندە و سێ ھندە بن.\nنوکە راستە، ھندەک ژ سەروسیمایێن دەستھەلاتێ خەریکە دیار و ئاشکرا بوینە، ل ١٠/٦/٢٠١٩ز، رێورەسمێن سەروکێ ھەرێمێ دێ ل ھولا سەعد عبداللە(نە ل ھولا پەرلەمانی) برێڤە چن، نێچیرڤان بارزانی دێ بیتن سەروکێ ھەرێمێ، مەسرور بارزانی دێ ھێتن راسپاردن داکابینا نویا حکومەتێ دروست بکەتن، لێ تاکو نوکە ھێزێن سەرەکی و شریکێن ستراتیژی و خودان ھێز و ئەزمون(بئاوایێ تایبەتێ خوە)، نەگەھشتینە چ ئەنجامێن دوماھیکێ، لەومانێ گەرەنتی کرنا رەوتێ دەستھەلاتێ و ئاڤاکرنا کابینا نوی، بێی(ینک) نەھەر حکومەتەکا کێم و شاشە، بەلکی دەستپێکەکە و سەرەداڤەکە بو بژارەدە و داھوریان و ژێگرتەیێن دی و تژی خەتەر و مەترسی، نەبتنێ بو کابینا نوی، بەلکی بو گەلێن کوردستانی و بو ھەمی دەڤەرێ، چونکی ھەرێما باشور بھەمی ئالیان ڤە خویکەکا گران دایە، چ خویکا ھێزێن ناڤخویی یان ژی خویکا ھێزێن دەرەکی و ناڤنەتەوەیی، دبیتن زێدەترێ بەرگریا خویک و سەرانەیێن گرانترێ نەکەتن...بویە بئاشکرایی دشێین بێژین، رەوشا نوکە جھێ دل خوشیێ نینە...دئالیەکی دا وەلات و گەل لبن مەترسیێن ناڤدەولەتی و ھەریمینە، دئالیێ سیان دا، دەستھەلاتدارێن ھەرێمێ مژویلی شەخێەنەکرن و کویرکرنا ئێش و ژانێن گەلێن خوەنە و بھیچ رەنگەکی داگەریانان بو ئێک دوو ناکەن، بو ھێزێن ناڤدەولەتی، بو دوژمن و دەولەتێن ھەرێمی خەریکە ببن مالویتە و لیسێن وان بو خوەش بکەن، نەخشەسازیان ل گورەی بژادە و خاستەکێن وانان دکەن...بو خوە ژی، بو گەل و بو وەلاتێ خوە ژی خەریکە ببن دەرد و کولە سەری....سەد سالێن خەباتا خویا سیاسی، حەفتێ سالێن خەباتا چەکداری، ئەنفال و کیمیاباران، رەشە کوژی و گرتن و مال وێرانی، ھندا کرن و بەرزەکرن، تەعریب و تەتریک و تەفریسێن ھاتین کرن...خەریکە بھێن ژبیر کرن و بھەدەر بچن، کوریسک ببیتن میراتگری، پوست و پارە ببن ئارمانج و بەرنامە، بویە ھەردچیتن، دەم دچیتن و ھیڤی دھێنە ھندا کرن، بویە دبێژین و گوتنەکا راستە ژی، ھەردەم کورد شەرکەرەکێ باشە، ل شەرا نەشکەستیە، لێ دسیاسەتێ دا، ل سەر مێزان یاریکەرەکێ دورا و شکەستیە.\nژ شورەشگێریا سەرێ چیا ن بۆ سیاسەتا کورسیک و پشتا مێزان\nراستە کوردستان دناڤا دوخەکێ نالەبارێ ناڤنەتەوەیی دا توشی دابەشبوون و ژێکڤەبونێ بو، شەرێ چالدیران(١٥١٤ز)و کومەکا پەیمانێن ناڤدەولەتی و پاشی ژ بەرئەنجامێ شەرێ جیھانیێ(١،٢)وێ دا، ئەو بو لوزان جارەکا دی دوو چارچە کرنە چار پارچە، لێ دڤێتن ئەم وێ ژی بێژین، دەرفەتێن زور مەزن ژی بو گەلێ کورد و بو خەلکێ کوردستانێ ھاتن، ئەگەر ئەو دەرفەت ھاتبانە وەرگرتن، گەلێ کورد، خەلکێ کوردستانێ ل گورەی کاودانێ وی دەمی خوە رێک خستبایە، دبو گەلێ کورد دەولەتا خوە ل سالا١٩١٦ز دا دامەزراندبا، ھەردیسان ئەگەر گەلێ ئەرمەن و گەلێ کورد پەیمانەکا خوەیا مجد ھەبایە، نەکەڤتبانە ناڤا پلانێن نەیاران...دیسان دبو ل سالا١٩١٨ز و بسەردە، ببانە خودان دەولەتا خوەیا ھەڤپشک ل سەر ئاخا(میزوبوتامیا و ئاخا ئەرمنستانێ)، لێ مخابن، گەلێ ئەرمن و گەلێ کوردی، ھەڤرێزیا خوە دروست نەکرن و مانە بدویڤ پلانێن نەیاران ڤە، بون عەبدالێن چ نەکرنا ھەڤدوو، بویە ڤان گەلا دەرفەت ژ دەست چوون و بونە قوربانیێن سەرھشکیا خوە، بونە قوربانیێن دێروک و بەرژەوەندیێن گەلێن ھەرێمی و دونیایێ، تاکو نوکە ژی ئەو تەحلی و کارەساتێن وان دمێژن و دبنە گوریێن پشکا ھەریی مەزن بو خەلەتیێن وی سەردەمی ، لێ ئەوا جھێ داخێ و برینا مەزن دجەستەیێ کورد و کوردستانیان، پرانیا ھێز و تەڤگەرێن سیاسیێن کورد و کوردستانی ل ڤێ سەدسالیا نوکە، خوەزایێ کورد و کوردستانێ نینن، لبن ھەژموون و کارتێکرنێن ناڤدەولەتی و ھەرێمی، نە بتنێ دئالیێ سیاسیی دا، بەلکی دئالیێ لەشکەری و رێڤەبەری ژی دا، لبن ھەژمونێ دوژمنێن ھەرێمی و ناڤدەولەتی دا ئاڤابونە و برێڤە دچن، دوژمنێن مە، نەخاسم ل باشور چاوان ھێز و تەڤگەرێن مە ئاڤاکرنە، ھەر وەسان برێڤەدبەن و ل گورەی بەرژەوەندیێن خوە دیزاین کرنە، لەومانێ ھەردەم ئالیێ ھەرێمی و ناڤنەتەوەیی دھێتن پشت گوھھاڤێتن و ئالیێ ناڤخویی، ناکوکی و جرەبرا ناڤخویی، خوتیژ کرن و بەربونا گیانێ ئێک دوو کریە بەراھی و سەرپشک کریە، ھەر ئەڤە ئەگەرێ وێ چەندێ شکەستی، خو شکەستی نەبینیتن و شکەستنا خوە ژی بکەتن بەھرا خەلکێ دی، خو بکەتن پالەوان و سەرکەڤتی، بویە ھەر دەە پازدەسالان شکەستنەک ببەر مە دکەڤیتن و شکەستی ھەر بەراھیکێ کاروانیە، نەناڤ و نە ژی ناڤەروکا شورەشێن مە دھێتن گورین و دورانێن مەژی نابن دوران و مروڤێن دورایی ل پێشیا مە دچن و ئەم ژی خاس و عام دکەڤینە دویڤ پێن وانان.\nل ڤێرە پسیارەکا جدی دھێتن پێش، ئەرێ گەلا چ ئەگەرن بوری و کارەساتێن مە زوی ژ بیرا مە دبەن!!\nلڤان سەد سالێن بوری(لباشور)، گەلەک ھێز و حەرەکە دروست بون( کومەلا لاوێن کورد، کومەلا دارکەر، جزبا ھیوا، شورەش، ئازادی، جزبا دیموکرات، ینک، سوشیالست، کومەلە، پاسوک، ستێرکا سور، تێکوشین...گەلەک پارت و کومەلێن دی)، دئالیێ حەرەکی ژی دا(حەرەکاتێن شێخ مەحمودێ نەمر، حەرەکاتێن بازان، شورەشا ئەیلولێ، شورەشا گولان، سەرھەلدانا جەماوەری ل سالا١٩٩١ز، پەرلەمان و حکومەتا ھەرێمێ...)، لێ دیسان دەرفەت نەھاتن وەرگرتن، سالا ١٩٩١ و ٢٠٠٣ دیسان دوو ھەلێن دێروکی بو گەلێ مە ھاتن، لێ دیسان ئەڤ ھەلە نەھاتن وەرگرتن و قوناغا خەباتا مە دژوار و پر ئاستەنگی کر، بو دەمەکێ دی کێشەیا مە پاش ئێخست....ئەو ھەول و بزاڤێن بناڤێ دەولەتداریێ و ریفراندوما سەرخوەبونێ ژی، مەرەم و پالدەرێن دی ل پشت بوون، ھەردیسانێ ھیچ ئامادەسازیەکا زانستی و ژیواری بو نەھاتبونە کرن، بویە کێشە زێدەتر ئالوز و ئاسێ کر و ھێز دا نەیاران و دوست ھاتنە تورە و زویر کرن، بەرئەنجامی ژی، ژبلی(٩١%)ئاخا کوردستانێ ھاتە ژ دەست دانێ، پلانێن دوژمنکاریێ ھاتنە کویر کرن، ھەستا نەتەوەیی و باوەری بخوەبون دیسان ھاتە ھندا کرن، کێشا وەلاتەکێ دێرین و گەلەکێ رەسەن و مەغدور دیسان ھاتە پشت گوھھاڤێتن و کێشە ژی ھاتە سڤک کرن و کێم کرن، ژ بلی کوکا نەیارتیێ ھاتە زێدەکرن و نەیارێن مە، نەخاسم یێن ھەرێمی ل سەر ئێک مێز ھاتنە خرڤەکرن.\nبەرئەنجامێ ھەری ل پێشیێ، ڤێ سیاسەتا باشوری، ھەمی ئەو حزب و سیاسەتا ھاتیەکرن، ھەمی بزاڤ و حەرەکاتێن ھاتینە برێڤەبرن، بەرئەنجامەکێ باش وەرنەگرتن، بونە ئەگەرێ ژ دەستدانا پشکا ھەری مەزنا ئاخا کوردستانێ، گەل دەربەردەر بو، ژ سەر ئاخا خوە مھاجر بو و بو غەریبە، کوشت و کوشتار پەیدا بوون، ئەنفال و کیمابان ھاتنە ئەنجامدانێ، دەربەری و بەرزەبونێن مەزن دروست بون، کول و دەردو کوڤان لناڤ خەلکی مشەبوون، ھەزارەھا ئێش و ژان بەربونە ستوکورا گەلی، ژبلی وێ چ گوھورین کاری پەیدا نەبوون، پەرێ برێکا بەرێ...سەرکردە ھەریێن بەرێ بوون، حزب و رەھبەر ھەرئێن بەرێ بوون، رێک و رێگەچارەسەری ژی ھەریێن بەرێ بوون...بویە نەچارەسەری و بێ رێبەری بوونە رێک و شوپ و ھندابون بونە سەمیان و سەروەری، لەومانێ بوری زوی ھند ابو! ئێش و ئەلەم بێ دەرمان مان! بویە چارەیا بێ چارەسەریێ لباشور بویە ئێشەکا بڤەگر و ھەردەم بودەمی ھەو ددەتن و ناخێ مە دھەژینیتن و برینێن مە یێن کول کیسەگرتی دکەتن و سەر ژنوی وەبایا مە سەر ھەودەەتن.\nلەومانێ ل ڤێرە بێ ناڤبر دبێژم! چاوان ھەوێن ھەلبژارتنێن مە وەکی تلیلی و گەرێن شەھیان و داوەتانە، پەرلەمان و حکومەتێن مەژی وەکی زاڤا و بویک و بەربویکانە، رێورەسمێن داناندنا سەروک و رێڤەبەرێن مەژی چەپرەپانێ و دەست قوتان و خوھەلاڤێتن و پێ گوتن، دویری بنەمایکێن زانستی، دویری عورف و عاداتان، دویری رێسا و یاسایان، ئەرێ گەلا ھەرێمەک وەکی باشور بقادێ دەولەتەکا مەزن و خودان سەروەری قوربانی داین...چ ئەگەر ھەبوینە ئەڤە زێدەی(٢٨)بیست و ھەشت سالایە نەبویە خودان یاسا، بێ عورف و بێ بنەما دھێتن سەردەری کرن، شەخێ و مالبات دزێھن و ئەقلێ خوەیێ مالباتی دا دھێتن بەرنامە دکەن و برێڤەبرن، براستی سەیرە و سەیر و سەمەرێن جەرگ ھەژینە! چاوان ل دەڤەرەکا ھوسان، گەلەک ملیونی، خودان ئاخ، خودان زمان، خودان دێروک و کەلتور، خودان ئابور و بوری، خودان دیانەت و خودان ھزروبیر! چاون دبیتن دچاخێ(٢١)بیست و ئێکێ دا! چاخێ ئەلەکترون و پێشکەڤتنێ! ئەڤ ھەمی پاشکەڤتن و ھندا کرنە، بوچی بەروکا مە بەرنادەن! براستی ھەم بێ خودانی ھەیە و ھەم ژی ھندا کرن ھەیە!\nھەر ئەڤێن ھەبوینە! حزب و حەرەکەت و سیاسەتا باشوری چنەکریە و سەنگ و بھایێن باشوریان بێ رەواج کرینە و ئێشا ھندا کرن و ژبیر کرنێ بویە موبتەلا بو رابردویێ مە، بو نوکەیا مە، بوداھاتێ مە! پسیارا دی یا ھەری جدی ئەوە گەلا ئەرێ ئەڤ ئێشا مەزن، ئەڤ بەرزەبونە تاکو کەنگی دێ دجەسەتیێ مە دا بەردەوام بیتن! تاکو کەنگی بەرزەبون دێ ھەستێن مە ژ مە دزیتن و لناڤا بەرزەکرنێ دا مە گیرو کەتن..!!\nئەم گەلەک بێ شانێین یان ژی بێ سەروەرین...!!\nد دێروکا مەیا بوری دا، چاوان ئەم خودان حزب و حەرەکەت بوینە، ھەر وەسان ل گورەی زروف و سەردەمێ خوە، مە سەروک و رەھبەری ژی ھەبوینە، نە ل باشور بتنێ بەلکی ل ھەمی کوردستانێ، ل روژئاڤا ابراھیم ھەنانو، بنەمالا نەبیل بەری، بنەمالا جانپولا، بنەمالا بەرازی، دورزیان...بدەھان کەسایەتی و بنەمالکێن کوردی چ لناڤا دەستھەلاتا(سورێ، لبنان، ئوردنێ..) یان ژی لناڤا ئوپوزیسیونا وەلاتێ شامێ بگشتی دا، کەساتی و ھزرمەندێن مەزنێن کوردی رول و سەروەریا خوە ھەبویە، ھەردیسانێ لباکور، بنەمالا بەدرخانیان، یونس پاشایی، شێخێن پیران، سەید رەزا، تاھایێ شەمزدینی، شێخ عوبەیدولاھێ نەھری و بدەھان و بگرە بسەدان کەسایەتی و ناڤدارێن کوردی جھگرتیە دناڤا دەستھەلات و ئوپوزیسیونا باکور( ل تورکیا)دا، ھەردیسان گەلێ مەیێ روژھەلات ژی، بەھرەیەکێ زور مەزن دفکر و رامانێن دەستھەلاتداری و ئوپوزیسیونا گەلێن ئیرانی ژی دا ھەبویە، نەخاسم کەریمخانێ زەند، سمکویێ شکاک، قازی مەحەمەد، شێخ عوزەدین حوسەینی، رێبەر قاسملو، شەرف کەندی و بدەھان رێبەر و سەرکردێن دی...ھەر بوی ئاوایی و نەخاسم ل ڤێ دوماھیکێ، گەلەک سەرکردێن کوردێن باشوری باندورا خوە ھەبویە، وەکی شێخ مەحمودێ حەفید، شێخ بەھائودین، ابراھیم احمد، سالح یوسڤی، مەلا موستەفا وەکی رێبەرێ شورەشا ئەیلولێ، مەسعود بارزانی، مام جەلال تالەبانی و ناوشێروان مستەفا، وەکی دوو رێبەرێن نویخاز و ھەڤچەپەر، گەلەک کەسایەتیێن دی...لێ ئەو ژی راستە ڤان ھەمی کەسایەتیان نەکاریە رێکەک و رێبەریەکا بقادی خەبات و قوربانیێن گەلێن کوردستانی، بفکر و رامانەکا خوسەر و برێک و بنەکوکیەکا پرانیا ھەری زورا ڤان حزب و حەرەکە و سەروەری و رێبەریێن ھەی، مژارێن رەخنەیێن زورن و لبن بارانا گازندەیێن گەل و خەلکێ کوردستانێ گوھشی و مات و دامایی ماینە و دمینن و دفەتسن...بویە ڤی وەلاتی، ڤی گەلی رێبەری، سەروەری، رێگەچارەسەری بو دڤێن....!!\nعەبدولا ئوجەلان و نمونەیا رێبەری و سەروەریا کوردستانی...!!\nعبدولا ئوجەلان(ئاپو)، ئەو زاروکێ ژ بەدەنا دەیکەکا تورک و بابەکێ کورد ل گوندێ ئەمرالی ژدایک بویی، دناڤا شەرەنیخا دەستھەلاتەکا تورک تورانی و رەگەز پەرستی دا، ژیانا ھەژاری و زەحمەتیاندا ئافراندن کرین، بفەلسەفەیەکا نمونەیی خویانی بینا کری، زانست و دێروک کریە ڤەھاندنەکا ھزرا خومالی، دناڤا زیندانێ دا تەڤگەرا ئاپوچی دگەل مەزلوم و عەگید و ھەڤچەپەرێن خودا رێک و رێگەچارەسەریەکا بنیاتی و دیموکراسی، شورەشگێری ل گورەی خوەسەریا شوپەکا دێروکی و شوناسی و زانستەوایی ئاڤەدانی کری، ژ باکوربو سەھلول بیقاع وبەرەڤ ئەوروپا و پاشی دکومپلویەکا شوم و لبن زولمەکا ناڤنەتەوەیی دا، بەرەڤ تورکیا و زیندان کرن دگرتیگەھا، گزرتا ئیمرالی دا، ئەڤ کەلە سەرکردێ کوردی، راستە زێدەی(٢٠)بیست سالایە لناڤا زیندانێ و لبن شەرت و مەرجێن گران ژیانا زیندانێ بسەر دبەتن، لێ ئەو رابەر و داھێنەرێ ھزروبیرەکا زانستی و فەلسەر و دامەزرێنەرێ پارتیکێیە بناڤێ(پارتیا کارکەرێن کوردستانی)، بئەو پەرێ زانابون و شارەزایەکا بلمەتییانە رێکەکا شورشگێری و بیروھزرەکا فەلسەفی و زانستی، ئەڤی ئینسانێ مەزن خەباتەکا شورەشگێری بداھێنانەکا نمونەیی و رێڤەبەریەکا پێشکەڤتی و خودان مقاوەمەکا گەریلایی و ئاخ پەرستی داھێنا و سەروەری لێ کر! فکر و رامانێن ڤی سەرکردەیی رێکخستنەکا سیاسی و چەکداری و بناڤ و ئەرناڤەکێ نویخاز و موکوم و تێکەلی ئاخ و خوینێن وەلاتپارێزی بجەستەیەکێ پیلایی ھاتە بینا و ئاڤا کرن، خورسکی و ئەێالەتا ڤێ رێبازێ ھەر جھێ کوردستان لێ، ھەر جھێ کوردستانی لێ ژیانێ دکەن، خەبات و رێک و تەڤنێ ڤێ رێکخستنێ لێ ھاتە راچاندن و رێبەری کرن( سەرەرایی کێم و کاسی و رەخنەیێن ھەیی، لێ ئەڤ حەرەکەیە بفکر و رامانێن خوە، بو حەرەکەکا کوردستانی و جیھانی و برەنگ و تەڤنێ چیایێن پیلایی تەڤن و نەخشەیێن خوە موکوم راچاندن..).\nبھەول و بزاڤێن ڤی سەرکردێ مەزن، رێکخستنەکا جەستەیی و ھزری، دجەستەیێ کەسەکی و درێکخستنا رێکخستنەکێ دا، بو رێکخستەنەکا روحی و ژیانەوەیی بئافرین و خودانی، دناڤا کاکلا روحێ دا ھاتینە ئاڤاکرن، ئوجەلانیەت کریە ئاڤاھیەکێ ئەزەلی و بەردەوام دناڤا روحا مروڤاتیەکا پیروز و ئاخ پەرست دا، ھوسان ھەر تاکەکێ ڤێ رێکخستنێ بو ئاپوچیەک و بگرتنا بەرێز(عبدولائوجەلان) ئەڤ بزاڤە نەھاتە بەربەست کرن، بەلکی وەکی گورەبایەکێ روحی بەلاڤ بو، جھوار و تەڤگەرا خوە خورت و بنەجھی کرن، شورەشەکا سەرانسەری و وەکی پەیامەکا روحی و وەکی پەیمبەرەکێ زەمانێ ڤێ سەدێ، پەیام و رێکا وی ھاتن بەلاڤ کرن، بویە مروڤ نەحەق نینە بێژیتن ل پێنج سەد سالا بوری و ل سەدسالێن بھێن ژی، پەیامەک و رێبەرەیەکا بقادی زانست و فەلسەفەیا ڤی سەرکردێ مەزن نەھاتینە و ناھێن...لەو گرنگە کورد و کوردستانی خو دەینداری ڤی ئینسانێ مەزن ببینن و مروڤایەتی ژی سودمەند ببیتن ژ فکر و بھایێن فەلسەفە و زانستێ ڤی مروڤێ مەزن.\nنوکە ژی ل ھەرچار پارچەیێن کوردستانێ، ل ھەر جھێ کورد و کوردستانی لێ دھێن دیتن، فکر و رامان و کارتێکرنا ڤی سەرکردەی دھێتن دیتن و بھیستن، لباکور ژبلی وێ زولم و زورداریا دەولەتا تورکی دکەتن، بئەوپەرێ دورندایەتی و نەژادپەرستیێ بەرھنگاری گەلێ کورد و گەلێن ئازادیخوازیێن تورکیا بویی...لێ خەبات و تێکوشانەکا مەزن دناڤا زەحمەتی و ئاستەنگیاندا، بەردەوام دپێشداچوون و دناڤا سەرکەڤتنێن مەزندا بەرەڤ سەرفرازیەکا مەزن دچیتن و دەستکەڤتیێن مەزن تومار دکەتن...ل روژئاڤا، سێکا ئاخا سوریێ رزگار کریە و چەندین کانتونێن خوبرێڤەبری و برەنگەکێ سەرکەڤتی و نمونەیی رێڤەدبەن و نمونەیەکا ھەری ژێھاتی و سەرکەڤتی ئاڤا دکەن، راستە تیرورەکا دژوار بەرھنگاری وان بویە، دناڤا شەرەکێ گرانێ ئیسلاما ئیخوانیا ئەردوگانی دا ژیانەکا تژی زەحمەتی و دناڤا خەباتەکا مشتی ئاستەنگی دا خەبات و بەرخوەدانا خوە ددومینن، لێ سەروسیمایێ ئیدارەدانەکا پێشکەڤتی و سەرکەڤتی دناڤا رێڤەبەریەکا گەلی دا، بەردەوام بشانازی سەرکەڤتنان تومار دکەن و جھێ خوە ب چاکی دگرن لناڤ گەلێ خوە و لناڤا گەلێن ناڤدەولەتی ژی رەنگ و سیمایێ خوە وەرگرتیە، خەریکە ژی دەستکەڤت و سەرکەڤتنێن مەزن بچنن و مسوگەر بکەن.\nسەرەرایی وان ئاستەنگ و رێگریێن لباشور و ل روژھەلاتێ ل بەر ڤێ تەڤگەرێ، لێ دیسان برەنگەکی ژ رەنگان دیسان خەبات و زەحمەتی بەردەوامن و ل روژھەلات پێشکەڤتن ژی برێڤەنە.\nدەرفەتێن سێکوچکەیەکێ سەروکاتیێ بو گەلێ مە ھێشتا ھەیە..!!\nمە ل دەما بوری بەحسا سەروکایەتی و رێبازا ئوجەلانی کرن، خەریکە ئەڤ رێبەرە سەروەریەکا ناڤنەتەوەیی و کوردستانی بنەجێ تومار بکەتن، لێ ل سەر وەلاتێ مە، ل سەر گەلێ مە پلانگێری ھەیە، دوژمنکاریا بەردەوامە، نەیارتیەکا زور و دژوار بەردەوامە، لێ ل گورەی ئەگەر و کاودانێن نوکە ھەی، دبیتن تێرانەکتن و بەرگەگرتن قورس و خودان خویکەکا زورا گران بن...لەومانێ ھەما ھەنگی و سەروەری و خودانەیکا کوردی و کوردستانی زور تر و مجدترێ پێویستە، دئالیێ دی ژی دا رەنگە پلان و بەرسنگرتنێن نەیارێن مە ژی ھەبن، نەخاسم ئەو دەستھەلاتدارێن خوە دبیتن ددەستھەلاتداریا(عەرب، تورک، فارسی)دا، ل عێراقێ ئەڤ وەلاتە ناڤەگەرھیتن دوخێ خوەیێ جاران، خەریکە بەغدا لاوازببیتن و عێراقەکا فدرالی، بھەرێمداریەکا(کوردی، سونی، شیعی) جھبگریتن و بنەجھببیتن، دیسان سوری ژی ناڤەگەھیتن دوخێ خوەیێ بەرێ، دبیتن ل وێرەژی دەستھەلاتەکا فدرالی(کوردی، سونی، شیعی)، ژ سێ یان چار ھەرێمان دروست ببیتن، دیسان خەریکە کورد جھێ خوە دنەخشەیێ سوریێ دا بنەجھبکەن، رەوشا تورکیا و ئیرانێ ژی ل گورەی نەخشە و پلان و خاستەکێن وان برێڤەناچیتن، ئیرانێ بفەرمی ھەرێما باشور و روژئاڤا قەبیل کریە، نەدویرەژی ل روژێن بھێتن ھەرێما روژھەلات ژی بھێتن دروست کرن، نەیا بەرئاقلە ژی تاکو دوماھیکێ دەولەتا تورکی ھەبونا کوردان رەد بکەتن، چ دویر یان نێزیک خوبرێڤەبەریا کوردێن باکور ژی دێ ئاڤا بیتن...بویە دەلیڤەیا خوبرێڤەبەریەکا کوردی و کوردستانی ئەگەر و بنەمایکێن وان ھەنە، ل عێراقێ سەرکومار کوردە ( دکتور بەرھەم سالح) کەسەکێ چالاک و بەرنیاس و خودان تەجروبەیەکا مەزنە، رول و چالاکیێن وی زور ھەنە، باوەریا من ئەوە ھەول و بزاڤێن وی ژی دناڤا تەڤگەریا ناڤنەتەوەیی، ھەرێمی و کوردستانی دا مجد و بکرداری ھەنە و برێڤەیە بیاڤەکێ باش بو عێراقەکا بھێز، بو کوردستانەکا بەختەوەر بنیات و فەراھەم بکەتن، ھەول و بزاڤێن وی ژی برێڤەنە و بەرەڤ پێشدا دچن، مایە ھێز و کەسایەتیێن باشور، کورد و کوردستانی پشتەڤانیا وی بکەن، دەستێ وی بگرن، دەرفەتێ نەدەن بکەڤیتن ناڤا زەحمەتی و ناڤا تەلھە و خەفکێن دوژمنان، ل بەغداژی ھەم دەرفەت ھەنە و ھەم ژی ژلایێ ھەرسێ سەروکاتیان ھەڤکاری و ھاریکاریەکا باش دھێتن دیتن..دەرفەتێن ناڤنەتەوەیی ژی ھاریکارن، لێ بمن وەرە مایە سەروکاتیا ھەرێمێ، دەستھەلاتا باشور، ژ ڤی قەوارەیێ خوە دەربچیتن و سەر ژنوی بھزر و رامانەکا واتادار خو نویژەن و ئاڤا بکەتن، ئەوێ چەندێ ژی بزانن، شەخێەنەکرن و بنەمالی و حزبایەتیا بەرتەنگ و دەمار گیر...نکاریتن سەرگێریا گەلەکێ وەکی گەلێ کورد و کوردستانی بکەتن، باشور ل دەمێ نوکە مەلبەندێ رێڤەبەریا کوردستانێ یە، ئەگەر سەرگێریەکا ساخلەم و ل گورەی ھەل و مەرجێن ھەیی، ل گورەی سەرگێریەکا کورد و کوردستانی بھێتن کرن، بێ شکە بەرھەمەکێ باش و دەست کەڤتێن نیشتیمانی و نەتەوەیی و دیموکراسی دێ بەرھەم گرن و دپاراستی بن.\nرێک و چارەسەریێن گونجایی ل گورەی مەرج و کاودانێ ھەیی\nل گورەی دیتانا من و لپاش ھەلسەنگاندنەکا سڤیل و سەرپێ بو ھەل و مەرجێن ھەیی، وەسان دبینم سەرکرد و سەرانێن کورد و کوردستانی یافەرە ل گورەی ڤان خالان نەخشە و پلانێن خوە بو ڤێ قوناغێ جێ بجێ بکەن:\n١- ئەگەر چی سەروکایەتی و دەستھەلاتا ھەرێمێ ل گورەی شەخێەنە و بنەمالی کرن و حزباتیەکا قورغکاری ھاتینە دیزاین وئاڤەدانی کرن، لێ دەرفەت ھەیە ل گورەی نەخشە و پلانێن کوردی و کوردستنی خوە دیزاین بکەن، ئیدارەدانە ساخلەم و سازی کری، دویرژ گەندەلی و ل گورەی پرەنسپێن زانستی و سەردەمی و مەدەنی نوێنەریا گەل و وەلاتێ خوە بکەن، کەساتیەکا نیشتیمانی ئاڤابکەن و ل گورەی بەرژەوەندیێن گشتی و مەدەنی سەردەریێ بکەن، ئیدارەدانەکا سڤیل، دیموکراسی، پێشکەڤتی و بپەرەپێدانەکا ئابوری ساخلەم...پەیوەندی و تێکوشانێن ھەڤسەنگ و بەرژەوەندیێن ھەرێمی، ناڤنەتەوەیی بپارێزن و رەوتێ گەل پێشەوایە و ژن و گەنج سەرکردەیە و رابردو و زانست بنەکوکە پەیادەبکەن و تەڤگەرەکا نیشتیمانی ژی ببەشداریا ھەمی ئالیان دروست بکەن.\n٢- ل گورەی یاسا و ئەو پرەنسپێن ھەیی، پەیوەندی و دبلوماسیەتا خوە دگەل بەغدا پێش بێخن و دوستایەتیەکا موکوم بینا بکەن، ببن پشتەڤان و ھەڤکارێن سەروک کوماری، دەرفەت زور ھەنە بو کوردان پێشکەڤتنەکا مەلموس بدەست خوە بێخن.\n٣- دەمێ وێ ھاتیە کورد وکوردستانی دقولایا وەلاتێ خوەدا، پەیوەندیێن خوە بخورتی پێش بێخن و ئیدارەدانا خوە ژی پێشدا ببەن، ئێکەتیەکا سیاسی و لەشکەری دروست بکەن..ئەڤ دوژمنکاریا ھەیی و نەخاسم ل سەرباشور ژلایێ دەولەتا تورکیا بتەمی بھێتن پروتستو کرن و دەرگەھێ دان و ستاندنا ئاشتیەکا براستی بھێتن ڤەکرن، دەرفەت نەھێتن دانێ باشور ببیتن بنگەھێ دوژمنکاریێ ل سەرئاخ و گەلێ کوردستنی.\n٤- دام و دەزگایێن دەستھەلاتا حکومەتا ھەرێمێ ل سەر شەنگەستەیەکێ زانستی و دیموکراستی و گەل پارێزی، سەر ژنوی بھێنە ئاڤاکرن و ساخلەم کرن و ئاڤا ھیێ ئابورەکێ ساخلەم و خورت بھێتن بینا کرن و ئەڤ گەندەلی و شەخێەنا ھەیی بھێتن بنەبر کرن.\n٥- راستە کوردستان ل گورەی شەرت و مەرجێن ناڤدەولەتی و دویری ئیرادەیا وان ھاتیە دابەش کرن و ئێکگرتنا کوردستانێ ژی دیسان زەحمەتی و مەرجێن گرانن، لێ ئێکگرتنا کورد و کوردستانیان ژی مەحال نینە و یافەر پێنگاڤێن جدی و کریاری بو بھێنە ھاڤێتن...ھەر نێزیک بونەکا کوردی و کوردستانی ژی دیوارەکێ دوژمنکاریێ دھەرفینیتن و دیوارەکا ئێکگرتنێ ژی ئاڤەدان دکەتن..!!\nل دوماھیکێ ژی دبێژم، ئەگەر سەرکردێن کوردی ژ حەزێن خوەیێن کەسوکی دابەزن و پیچەکێ داگەریانان بو ئێک دوو بکەن، دەستبەرداری شەخێەنەکرنێ و بنەمالی کرنێ ژی ببن، کاودانێ ناڤدەولەتی و ھەرێمی و کوردستانی ژی باش بخوینن و تێگەھشتنا وان ھەبیتن، وەلات پارێزی و گەل پارێزیێ ژی ل پێشیا خوەدانن، رولێ یاسایێ بلند بکەن و داد و داپەروەریێ پیادە بکەن، ئەو خەتەر و بڤاتیێن ھەیی ژی باش ببینن...ھینگێ دەرفەت ھەیە سامان و سروەتەکێ نیشتیمانی ئاڤابکەن، حزب و عەشائیر و بنەمالک و ئەو شەخێەنەیا ھەیی بێخن بن بارێ نیشتیمان و گەلێ خوە...باوەریا من ئەوە ل وی دەمی ئەڤ میراتگریە و قورکاری و بێ سەروبەریا ھەیی ژی، دەرفەت ھنە بنکەن سروەتەکا نیشتیمان و بو گەلی بھێتن بکارئیناندن.


هەواڵ / ڕاپۆرت :: 16/07/2019 :: 396 جار بینراوە\nھێڵەکانی گواستنەوەی ھاووڵاتیان لەناوشاردا لەم وەرزی گەرمایەدا فێنککەرەوە بۆ سەرنشینان بەکارناھێنن و ھاووڵاتیانیش نیگەرانن.\nبەشێکی زۆری ھاووڵاتیان کە خاوەنی ئۆتۆمبێلی خۆیان نین ھۆکاری گواستنەوەی گشتی بەکار دەھێنن رۆژانە بۆ چوونە دەوام و سەر کارەکانیان، وەرزی ھاوین بەھۆی گەرمی کەشوھەواوە ھاووڵاتیان گەرمایان دەبێت و شۆفێرەکانیش ئامادەنین فێنککەرەوە دابگیرسێنن.\nسەبریە جەمال، لەناو پاسێک لەھێڵەکانی ناوشار دانیشتووە و چاوەڕێیە پاسەکە پڕبێت و بکەوێتەڕێ، بۆ دواڕۆژ دەڵێت: "ئەوا ١٥ دەقیقەیە من دانیشتووم بەم گەرمایە و یەک نەفەر کەمە ئەم کاتانە پاسەکانیش تا پڕنەبێت ناڕوات، بەم گەرمایەش ھەوا ھەر نیە سوتاوین".\nدەشڵێت: " ئەم پاسانە تازەن ساردکەرەوەشیان ھەیە بەڵام شۆفێرەکان بۆمان داناگیرسێنن و ھیچ لایەنێکی پەیوەندیداریش پێیان ناڵێت و کەس لێیان ناپرسێتەوە، بۆیە ئەوانیش گوێی پێنادەن".\nخاوەنی پاسەکان باس لەوەدەکەن: گەر فێنککەرەوە دابگیرسێنن ئەوا بەنزین زیاتر دەسووتێنن.\nبەھمەن جەزا، شۆفێری یەکێک لە پاسەکانی گواستنەوە بۆ دواڕۆژ وتی: "حکومەت ھیچ ھاوکارییەکمان ناکات لە دابینکردنی سوتەمەنی بەنرخێکی ھەرزانتر تا ئێمەش بتوانین ساردکەرەوە ئیشپێبکەین، چونکە بەردەوام ئیشکردنی ساردکەرەوە پێویستی بە سوتەمەنیە و رۆژانە زۆرتر خەرج دەکەین".\nوتیشی: "گەر حکومەت وێستگەیەکی بەنزین دابنێت بۆمان و لیتری بە 450 دینار بدات پێمان، ئەوا دەتوانین کار بە فێنککەرەوە بکەین بەڵام لەئێستادا ناتوانین".\nلەشاری سلێمانی تەواوی گەڕەکەکان ھێڵی تایبەت بەخۆیان ھەیە و ھاووڵاتان ھاتوچۆی پێدەکەن، بەڵام بەھۆی کەمی خزمەتگوزاری ھێڵەکانەوە تائێستا ھاووڵاتیان بە تەواوەتی پشت بەھاتوچۆکردنی پاس نابەستن.\nبەڕێوەبەرایەتی گواستنەوەی سلێمانی تائێستا نەیتوانیوە خاوەن ھێڵەکان پابەندبکات بە کارکردنی سیستمی فێنککەرەوە بەھۆی قەیرانی داراییەوە.\nسدیق محەمەد، بەڕێوەبەری گواستنەوەی سلێمانی بەدواڕۆژی راگەیاند: "بەھۆی قەیرانی داراییەوە نەمانتوانیوە پاسەکان ناچاربکەین فێنککەرەوە کارپێبکەن".\nوتیشی: "ئێمە رێنماییمان پێداون بۆئەوەی نەفەر زۆرتربێت پەیڕەوی سیستمی کات بکەن نەک پاسەکە پڕبێت و سیستمی گەرمی و ساردی لەوەرزەکاندا کار پێبکەن بۆ ئەوەی نەفەر بێزار نەبێت".\nئاماژەی بەوەشدا: "پێویستە ڕێڕەوی پاس لەشەقامەکانی سلێمانی جیابکەینەوە تا ھاووڵاتیان دڵنیا ببنەوە لەوەی زوو دەگەنە دەوام و سەر کارەکانیان، بۆ ئەوە داواشمان لەپارێزگار کردووە کاری بۆ بکات".\nبەشێک لە ھێڵەکانی گواستنەوەی گەڕەکەکان مۆدێلی پاسەکانیان ھی ساڵانی ھەشتاکانن کە ئەمەش تائێستا کاردەکەن و ھیچ گۆڕانکاریەکیان بەسەردا نەھاتووە، لەو بارەیەوە بەڕێوەبەری گواستنەوەی سلێمانی وتی: "ئەو پاسانە بەکەڵکی ئەوە نەماون ھاووڵاتیان بگوازنەوە، ئێمەش لە ئێستادا ناتوانین ئەو پاسانە بمرێنین و پاسی تریان پێبدەین کە پێش قەیرانی دارایی ھاوکاری ئەو پاسانە دەکرا کە مۆدێلیان لە خوار 2000وەیە، بڕێک پارەیان بە سلفە پێدەدرا و تابلۆکەشی بە خۆڕایی پێدەدرا تا سەیارەکەی بگۆڕێت، بەڵام ئێستا وەستاوە گەر کاری پێبکرێتەوە ئەوا پاسە کۆنەکان نامێنن".\nوتیشی: "بەشێکی زۆری ھاووڵاتیان لەبەر نەبونی سیستمێکی جێگیری کارکردنی پاس ناچارن بە ئۆتۆمبێلی خۆیان بچنە سەرکار و دەوام".


ده‌میرتاش بۆ ئه‌فكان ئالا: په‌نجه‌ت رامه‌وه‌شێنه، ئێمە ناترسین – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / جیهان / ده‌میرتاش بۆ ئه‌فكان ئالا: په‌نجه‌ت رامه‌وه‌شێنه، ئێمە ناترسین\nده‌میرتاش بۆ ئه‌فكان ئالا: په‌نجه‌ت رامه‌وه‌شێنه، ئێمە ناترسین\nچوار شه‌ممه 2 ئازار 2016\tجیهان, کوردستان, هەواڵ 176 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nسه‌ڵاحه‌دین ده‌میرتاش لە وڵامی هەرەشەی وه‌زیری ناو‌خۆی توركیە ده‌ڵێت: په‌نجه‌ت رامه‌وه‌شێنه‌و سنوورت مه‌به‌زێنه. هه‌ست نه‌كه‌یت له هه‌ڕه‌شه‌كانت ده‌ترسین و سڵ ده‌كه‌ینه‌وه، زۆر هه‌ڵه‌یت.\nرۆژی چوارشەممە 2-3-2016، ئه‌فكان ئالا، وه‌زیری ناو‌خۆی توركیە له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا بە پەنجە هەرەشە دەهات و دەڵێت: ئه‌و هه‌وڵه‌ی ده‌میرتاش ده‌یدات چه‌واشه‌كاری و گێره‌شێوێنییه و باجێكی قوڕسی ئه‌م كارانه‌ی ده‌دات.\nلە وڵامدا سه‌ڵاحه‌دین ده‌میرتاش وتی: په‌نجه‌ت رامه‌وه‌شێنه‌و سنوورت مه‌به‌زێنه. هه‌ست نه‌كه‌یت له هه‌ڕه‌شه‌كانت ده‌ترسین و سڵده‌كه‌ینه‌وه، زۆر هه‌ڵه‌یت.\nسه‌ڵاحه‌دین ده‌میرتاش، هاوسه‌رۆكی “HDP” له میتینگێكی جه‌ماوه‌ری له شاری مێردین، گه‌لی كورد و سه‌رجه‌م پارت و لایه‌نه سیاسییه‌كانی كورد و رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی بانگهێشت كرد ئێواره‌ی رۆژی چوارشه‌ممه رێپێوانێكی جه‌ماوه‌ری فراوان بكه‌ن بۆ شكاندنی ئابڵوقه‌ی سه‌ربازیی له‌سه‌ر شارۆچكه‌ی سوور-ی ئامه‌د و رزگاركردنی خه‌ڵكه‌كه‌ی له كۆمه‌ڵكوژی.\nبه‌هۆیه‌وه داواكاری گشتیی داوای له هێزه ئه‌منییه‌كان كرد ده‌میرتاش بانگ بكه‌ن بۆ ئه‌نجامدانی لێكۆڵینه‌وه به‌هۆی هه‌وڵی شكاندنی شه‌كۆی ده‌وڵه‌ت و نانه‌وه‌ی ئاژاوه‌گێڕی له ناوچه‌كه‌دا.\nله‌لایه‌ن خۆیه‌وه والی شرناخ فه‌رمانی داخستنی سه‌رجه‌م ده‌روازه‌كانی شارۆچكه‌كه داو و داوای له یه‌كه سه‌ربازییه‌كان كرد ئارامی و سه‌قامگیری بپارێزن و رێگه به كاری تێكده‌ری و ئاژاوه‌گێڕی نه‌ده‌ن.


گوارديۆلا ليستى ياريزانە بانگهێشتكراوەكانى ستيزنى بۆ ياريەكەى سبەى ئاشكرا كرد.. – كوردسپۆرت\nسەرەكى/ ئنگليز/گوارديۆلا ليستى ياريزانە بانگهێشتكراوەكانى ستيزنى بۆ ياريەكەى سبەى ئاشكرا كرد..\nگوارديۆلا ليستى ياريزانە بانگهێشتكراوەكانى ستيزنى بۆ ياريەكەى سبەى ئاشكرا كرد..\nپيپ گوارديۆلاى ئسپانى و راهێنەرى يانەى مانچستەرسيتى ئنگليزى جارێكى تر ياريزانى ئيڤوارى (يايا تۆرێ)ى لە پێكهاتەى سەرەكى مانچستەر دورخستەوە ئەويش دواى ئەوەى لە يەكەم يارى ستيزن لە پريمەرليگ بەرامبەر بە سەندەرلاند كە بە دوو گۆڵ بەرامبەر بە گۆڵێك براوە بوون يايا تۆرێى دورخستبوەوە.\nبريار وايە سبەى سێشەمە مانچستەر سيتى لە يارى چونى پاڵاوتنەكانى (چامپيۆنزليگ) لە وڵاتى رۆمانيا رووبەرووى يانەى ستيوا بوخارست ببێتەوە.\nگوارديۆلا بۆ ئەو ياريە برياريدا بە دورخستنەوەى يايا تۆرێى تەمەن ٣٣ ساڵ, ئەم بريارەى پيپ گومانى نەهێشتەوە بۆ ئەوەى كە يايا ريزى يانەكە بەجێدەهێڵێت, بەڵام راهێنەرە ئسپانيەكە لە كۆنگرەى رۆژنامەوانى بە دەزگاكانى راگەياندنى وت: “يايا بە شێوەيەكى زۆرباش مەشق و راهێنانى ئەنجامداوە, بەلام دڵنيا نيم لەوەى بەشدارى پێدەكەم يان نا, پێم وايە مانەوەى لە مانچستەر زۆر باشترە”.\nگوارديۆلا وتيشى: “دوو ياريزانى لاو لەگەڵماندا سەفەريان كردوە زۆرباشە كە بۆ ئەم ياريە ئەم دوو لاوە لەگەلمان بێت.\nلەگەڵ يانەكەدا بەرگريكارى ئەرجەنتينى نيكۆلاس ئۆتامێندى سەفەرى كردوە و ئەگەرى هەيە لە ياريەكەى سبەى بەشدارى بكات, ئەمەش لە كاتێكدايە كە هەريەكە لە كاپتنى يانەكە ڤيسينتى كۆمپانى و دوو ياريزانى نوێى يانەكە (ليورۆى سانى و ئەلكاى گۆندۆگان) بەهۆى ئەوەى لە پێكانەكانيان باش نەبوونەتەوە سەفەريان نەكردوە.\nپيپ هەريەكە لە سەمير ناسرى و ويڵفريد بۆنى و ئياكيم مانگالا و ئەليكساندەر زينشينكۆى دورخستوەتەوە.\nهەروەها چەندين ياريزانى ترى بانگهێشت كردوە كە سەفەريانكردوە بۆ رۆمانيا ئەوانيش گۆڵپارێزان (ويلى كابايرۆ و جۆهارت و ئانگۆس جان) و بەرگريكاران (باكارى سانيا و پابلۆ زابالێتا و ئۆتامێندى و جۆن ستۆنز و توسين ئادارابيۆ و ئەبيكساندەر كۆلارۆف و گايل كليچى و ئەنجيلينيۆ) لە ناوەراست (فابيان ديلف, فرناندۆ و فرناندينيۆ و كيڤين دى برۆين و سيلڤا و رەحيم ستێرلينگ), لە هێڵى هێرشبردنيشن هەريەكە لە (ئەگوێرۆ و نۆليتۆ و كليچى ئەهيناچۆ).


هۆڕمۆنی دڵخۆش بوون – ده‌روونناسی\nده‌روونناسی یه‌كه‌مین سایتی ده‌روونی كوردی\nده‌روونناسی منداڵ و هه‌رزه‌كار\nخوێندنه‌وه بۆ كتێب\nفۆڕمی زانیاری قوتابی\nهەناسەدانی قووڵی درووست\n38 رێگا و رێنمایی بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین منداڵێك په‌روه‌رده بكه‌ین، كه متمانه‌ی به‌خۆی بێت\nپێداویستییه ده‌روونییه‌كانی منداڵ\nخواردنەوەی کھول و کاریگەریەکانی به‌شی (1)\nئایا تۆ ڕۆڵی خۆت بینیوە لەم بارودۆخەی ئێستادا؟\nدیسکالکولیا (Dyscalculia) چیە؟\nهۆكاره‌كانی داڵغه لێدان و بێ ئاگابوونی قوتابیان\nكاریگه‌ری فشارە دەروونییەکان\nحه‌وت خاڵی گرنگ بۆ تەرکیز کردنی قوتابی\nهۆڕمۆنی دڵخۆش بوون\nئا؛ محمد جووتیار/ رێنماییكاری ده‌روونی و خێزانی\nهۆڕمۆنی هەستکردن بە ئارامی و ئاسایشی دەروونی\nهۆڕمۆنی (ئه‌ندرۆفین) پێکهاتەیەکی کیمیاییە لەرێگای غوده‌یەکی تایبەت بە خانە دەماری مێشکەوە لەکاتی پێوست مێشكی مرۆڤ دەریدەدات، ئەم هۆڕمۆنە وەک چارەسەرێکی سرووشتییه لەو کاتانەی کە مرۆڤ تووشی دڵتەنگی، ترس، دڵەڕاوکێ، تووشی ئازار و ناره‌حه‌تییه‌ك ده‌بیت جەستەی مرۆڤ ئەم هۆڕمۆنە دەردەدات، ئەو کات كەسەکە هەست بە ئارامی و ئاسودەیی دەکات، هاوسەنگی دەروونی بۆ دەگەڕێتەوە.\nسووده‌كانی هۆڕمۆنی ئه‌ندرۆفین\n•\tهه‌ستكردن بە دڵخۆشی و ئارامی دەروونی.\n•\tلەناوبردنی غەم و پەژارە و نارەحەتی.\n•\tیارمەتیدەرە بۆ سارێژ بوونی برینی جەستە، رێگری دەکات لە نەخۆش کەوتن، بۆیە دەبینی هەندێ کەس کەمتر تووشی نەخۆشی ده‌بن، چونکە ئەو کەسانە ئەو هۆڕمۆنەیان زۆرە؟\n•\tهێزی بەرگری (المناعە) جەستە بەهێز دەکات.\n•\tوا لەمرۆڤ دەکات هەست بە تام و چێژی ژیان بکات، ژیان لەلای خۆش و پڕ مانا دەبیت.\nچی بکەین بۆ ئەوەی هۆڕمۆنی دڵخۆش بوون (ئه‌ندرۆفین) لە جەستەماندا زیاد بێت؟\n1.\tژیان له‌گه‌ڵ منداڵان ؛ وه‌ك ياريكردن و کات بەسەر بردن له‌گه‌ڵ منداڵ وات لیدەکات هەست بە ئارامی و ئاسوودەیی دەروونی بکەی، بۆیە پێوستە گرنگی بە منداڵەکانی خۆت بدەی ئەگەر لە ماڵەوە بوویت یارییان له‌گه‌ڵ بکە، ئەگەر منداڵیشت نەبوو، دەکرێت هەندێجار لەو شوینانەی کە منداڵان لیی کۆدەبنەوە و یاری دەکەن تۆش بچیت لە نیزیکەوە سەرنجیان بدەیت و بچیتە ناو جیهانی بەرائەت و پاکیانەوە، ئەوکات هەستیکی خۆشت بۆ دروست دەبیت؟\n2.\tدانشتن یاخود سەردانی کردنی هاوڕێ خۆشەوستەکانت، کات بەسەر بردن بە قسەی خۆش و گاڵتەکردن له‌گه‌ڵیاندا هەستێکی خۆشت بۆ دروست دەکات.\n3.\tئارامسازی و خابوونەوە، رۆژانە (١٠ ) خوولەک (ریلاکس) بکە، بە پاڵدانەوە بێت لەسەر جێگای حەوانەوە و بەدریژ بوون یاخود بەدانیشتن بێت لەسەر کورسی، گرنگ ئەوەی بە ئارامی جەستەی خۆت شل بکە و هەناسەیەکی قووڵ بە لوت هەلمژە تاکو سكت رەق دەبێت، پر دەبێت لە هەوا، بۆماوەی چەند چرکەیەک هەواکە راگرە و دواتر لەرێگای دەم وردە وردە هەواکە بدەوە، ئەوکات ئۆکسجین بۆ مێشک دەروات هۆڕمۆنی (ئه‌ندرۆفین) دەڕژیتە جەستەوە هەست بەئارامی دەکەی.\n4.\tهەوڵبدە رۆژانە کار بکەی و جەستەت تا رادەیەک با ماندو بێت بۆ ئەوەی شەوانە بکەویتە خەوێکی قوڵه‌وه، ئەو کاتەی خەوێکی قوڵ دەکەی هۆڕمۆنی (ئه‌ندروفین) دەڕژیتە جەستەوە، هه‌ست به ئاراميه‌كی ته‌واو دکەیت، بۆیە لەو کاتەدا حەز دەکەی هه‌ر بخه‌وێت و کەس لەخەو هەڵتنەستێنێت.\n5.\tلە کاتی یاری کردن و تەمرین کردن ئەو هۆڕمۆنە دەردەچیت، کەسەکە هەست بە دڵخۆشی دەکات، بۆیە پێوستە هەل بدەیت یاری و وەرزش بکەی ئەگە ر زۆر کەمیش بیت بەردەوام بەو وازی لی مەهینە.\n6.\tبەهێزکردنی پەیوەندی خۆشەویستی، بەتایبەتی لەنێوان هاوسەران و لە چوارچێوەی خێزاندا. رەنگە خۆشەویستی دەربرین بۆ منداڵەکانت هۆکارێکی سەرەکی بێت بۆ دڵخۆش بوون و ئاسودەیی دەروون و رژانی هۆڕمۆنی (ئه‌ندرۆفین).\n7.\tلە کاتی سەفرە و خۆشی و بۆنەکاندا جەستە ئەو هۆڕمۆنە دەردەدات، کەسەکە هەست بە ئا رامی و دڵخۆش بوون دەکات، بۆیە پێویستە بەشداری بکەی لە بۆنەوە و کاتە خۆشەکاندا.\n8.\tخواردنی خۆش و بەتام، هەروەها خواردنی بیبەری تیژ، دەبێتە هۆی دەردانی هۆڕمۆنی (ئه‌ندرۆفين) و مایەی دڵخۆش بوون و هه‌ستكردن به ئارامی.\n9.\tوەستان لەبەر تیشکی خۆر رۆژانە بۆ ماوەی (٥-١٠ ) خولەک، لە بەیانیاندا زۆر گرنگە، لەکاتێکدا هەم سودێکی زۆری هەیە بۆ دەستکەوتنی فیتامین D، هەمیش شێوازێکە لە چالاکی وەرزشی رۆژانە، بەمەش کەسەکە هەست بە ئارامی دەروونی و سەلامەتی جەستەیی دەکات.\n10.\tنانخواردنی بەکۆمەڵ و لەسەر یەک سفرەی خێزانی دەبێتە هۆی هەستکردن بەئارامی و ئاسایشی دەروونی.\n11.\tخوێندنەوەی رۆمان و داستانەكان به‌تایبه‌تی بابەتە هەست راکێش و هەست بزوینەکان.\n12.\tیارمەتیدان و بەخشین، بۆ ئەو کەسەی پێویستی بەیارمەتی تۆ هەیە، بەهۆی بەخشین یارمەتیدانی ئەوانی تر، تۆ هەست بەئارامی و ئاسوودەیی دەروونی دەکەی.\n13.\tخواردنی ئەو خۆراکانەی (فیتا مين (B6 تيدايه، وەک سپێناغ، سیر، قه‌رنابيت، ماست، گۆشتی مريشك.\n1.\tسایتی مورسه‌ل.\n2.\tسایتی نیوڕۆنێتی ئه‌كادیمی.\n3.\tسایتی ئه‌لته‌بیب.\n4.\tسایتی ویكی پیدیا.\nكۆمێنت و لێدوان\nئا؛ ڕێکان عه‌بدورحمان قادر/ فێرخوازی به‌شی ڕێنمایی دەروونی و پەروەردەیی. توێژینەوەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن …\nناردن و بڵاوكردنه‌وه‌ی بابه‌ت\nسه‌رپه‌رشتیاری گشتی - دانا سه‌لام\nسه‌رپه‌رشتیاری ته‌كنیكی - یوسف كمال


سنۆیدن و سی ئای ئەی: شەڕی هەرکول و دێوەکان!\nئەدوارد سنۆیدن کارمەندی سی ئای ئەی، دەزگای هەواڵگری ناوەندی ئەمریکی کە ماوەی ٣ هەفتەیە لە فڕۆکەخانەی ڕوسیا - مۆسکۆدا گیریخواردوەو ناتوانێ بێتەدەرێ بەهۆی هەڵوەشانەوەی پاسپۆرتەکەی لە لایەن حکومەتی ئەمریکاوەو نەبونی هیچ بەڵگەنامەیەکی تری ئەمریکی تا بتوانێ بگاتە ئەو یەک دوو ووڵاتەی کە بەڵێنیان پێ داوە مافی پەنابەری بدەنێ لەوانە کوبا و فەنزیولا.\nجا ئەم ڕووداوەش ماوەی چەند هەفتەیەکە بۆتە تایتڵی هەواڵی گەرمی زۆربەی دەزگاکانی میدیا جهانییەکان، دیارە ئەمەش بەهۆی ئەوەی سنۆیدن دەیان هەزار بەڵگەنامەی ئەو دەزگایەی ئاشکرا کردوە کە خۆی کارمەندی بووە و ئەمەش بە پێی برەنسیپەکانی ئەو دەزگایەو یاساکانی ئەمریکا شکاندنی شکۆمەندی نەتەوەیی ئەمریکایەو گەر دەسگیر بکرێت سزاکەی هەتا ڕادەی لە سێدارەدان دەڕوات.دیارە دەزگای سی ئای ئەی و هەمو دەزگاکانی تر لە هەوڵی ئەوەدان بەهەر نرخێک بووە دەسگیری بکەن و بە دەردێکی بەرن تا کەسی تر نەتوانێت ئاوا پێشێلی سەروەری و شکۆمەندی ئەمریکا وەک تاکە زلهێزی ئیمپریالیزمی ئەمریکا بکات.\nشایانی ئاماژەیە کە سنۆیدن لەمساڵدا یەکەم کەس نی یە هەستابێت بەم کارە دژی ئەمریکای یە. بەڵکو چەند مانگێک پێش ئەو سەربازێکی تری سوپا بە هەمان شێوە دەیان هەزار بەڵگەنامەی تری ڕادەستی جولیان ئەسانجی هاووڵاتی ئوسترالی کردو لە ڕێگای دەزگای میدیایی ویکیلیکس کە خۆی خاوەنی بوو بڵاوی کردەوە لەو کاتەوەش تا ئێستا ئەوە چەند مانگە لە باڵویزخانەی ئیکوادۆر لە لەندەن گیر خواردوەو ناتوانێ بێتە دەرێ چونکە لە لایەن پۆلیسی بەریتانیاوە دەسگیر دەکرێ و ڕادەستی سوید و پاشان ئەمریکا دەکرێ چونکە هەر دوو ئەو ووڵاتانە داواکاری یان لەسەری هەیە.\nدیارە ئەو کارە دژی ئەمریکایی یەی هەردو ئەو دوو کەسایەتی یە کردویانە گەر چی بە پێی یاساکانی ئەمریکا پێشێلکاری سەروەری و شکۆمەندی ئەمریکا دادەنرێت بەڵام لە ڕاستیدا ئەو بەڵگانە نیشانی دەدات کە ئەم دەوڵەتە زلهێزە ئیمپریالی یە چەند پێشێلی ئەو پرانسیپە یاسایی و دیپلۆماسی یە نیو دەوڵەتی یە بۆرژوازیانەی خۆی دەکات کە مایەی ڕیسوایی یە بۆ خودی ئەمریکاو هەمو ئەو دەوڵەتانەی ئەمڕۆ، بە تایبەتی ئەوانەی کە هاوپەیمانی ئەمریکان، لەوانە بەریتانیاو فەرەنسا و ئەڵمانیاو زۆری تر.لەهەردو ئەو بەڵگەنامەنەدا یانی ئەوەی سنۆیدن و ئەوەی ئەسانیجیش باس لەوە کراون کە چۆن سەرانی ئەمریکا، لەوانە جورج بۆش ،و وەزیرەکانی و باڵوێزەکانی، بە شێوەیەکی زۆر گاڵتەئامێز و سوکایەتی قسە لە سەرۆکەکانی جهان دەکەن. تەنانەت ئەوانەی کە زۆر پەیوەندی و هاوکاری بەهێزیشیان لەگەڵیان هەیە. لەم بارەیەوە کەم سەرۆکی جیهان هەیە سوکایەتیان پێ نەکرابێت لەوانە تاڵەبانی و بارزانی و سەرانی تری عیراقیش بونەتە جێگەی گاڵتەو سوکایەتی سەرانی ئەمریکا.\nئەو بەڵگەنامانەی کە سنۆیدنیش بڵاوی کردۆتەوە زیاتر لەبارەی جاسوسی کردنی دەزگای سی ئای ئەی یە بەسەر ووڵاتانی ئەوروپاو دامودەزگاکانیان و بەرژەوەندی یەکانیان .بەڵام سەیر لەوەدایە کە سەرانی ووڵاتانی ئەوروپا سەرەڕای هەندێک پرتەو بۆڵەی ئۆلاندی سەرۆکی فەرەنسا تا ئیستا بەرامبەر ئەم کارە جاسوسیانەی ئەمریکا هیچ هەنگاوێکی بە کردەوەیان لە دژی نەناوە.\nبێگومان هەمو ئەم بەڵگانە ئەو ڕاستی یە دەردەخات کە چۆن ئەوەی ناویان ناوە پەیوەندی سیاسی و دیبلۆماسی نێو دەوڵەتی جگە لە کۆمەڵی یاساو ڕێسای گاڵتەجارانە زیاتر هیچی تر نی یە بە تایبەتی بۆ خودی دەوڵەتی ئەمریکا وەک دەوڵەتیکی ئیمپریالی کە لە پیناوی بەرژەوەندی یە سیاسی و ئابوری یەکانی گوێ نادا بە هیچ ڕێساو یاسایەک کە خۆیان دایان ڕشتوەو هیچ بەهایەکی لایان نی یە.\nهەڵبەت ئەم کارەی ئەم دوو کەسایەتی یە ،ئەدوارد سنۆیدن و جولیان ئەسانج بەهۆی میدیای پاشکۆی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانیان لە گرینگی کەم دەکەنەوە. نەک هەر ئەمە بەڵکو وەک ووتمان بە کارێکی دژیی یاسایی نێو دەوڵەتی هەژمار دەکەن.\nبەڵام لە ڕاستیدا ئەم کارەی ئەم کەسانە بە جیا لە ڕوانگە سیاسی یەکانیان و ئامانجە تاکە کەسی یەکانیان هەر چی یەک بیت بە دڵنیایی یەوە لە خزمەت ڕەوتی جوڵانەوەی ئازادیخوازی کۆمەڵگای جهانی دایە و خۆی لە خۆیدا پشتیوانی یە لەو جوڵانەوە ئازادیخوازی و یەکسانیخوازی یە دژی ئەمریکاییو ئیمپریالی یەی کە مەنسور حیکمەت لە نوسراوی دونیا دوای ١١ سیپتەمبەرلە بەشی دووەم ،جیهانی شارستانی لە کوێ دایە دەڵێ گۆرەپانی دونیا تەنها بە دوو لایەنی کێشمەکێشەکە- مەبەستی ئەمریکاو ئیسلامی سیاسی یە- بەرتەسک نابێتەوە هیزێکی سێهەم کە دێویکی نوستووە،لە ئارادایە کە دەتوانێ ئەوزاعەکە بگۆڕێ ئەگەر ئەم دێوە لەخەو هەستێت ....دیارە ئیستا وا خەریکە ئەو دێوە نوستوە لە خەو هەڵدەستێ و جوڵەکەی لە ڕاپەڕینی جەماوەری ئازادیخوازی میسر وا دەست پی دەکات و ئەم هیزی سێ یەم هەم دژی ئەمریکای یەو هەم ئیسلامی سیاسی.\nبۆیە کاتێک چاو لەم کارەی سنۆیدن و ئەسانج بکەین وەک دوو کەسایەتی کە لە دژایەتی ئەمریکا کردویانە بە ڕاستی وەک داستانی جەنگە ئەفسانەیی یەکانی هەرکول وایە بەرامبەر دیوەکان کە هەرکول چۆن بە جەستەیەکی بچوکەوە بەرامبەر دێوەکان،کە دڕەندەیی ئەفسانەیین،بە شەڕ دێت و پشتیان لە زەوی دەدات.بە ڕاستی ئەسانجو سنۆدیدەش وەک دوو کەسایەتی بە تەنها بەم کارانەیان پشتی ئەمریکا وەک گەورەترین زلهێزی جیهانیان لە زەوی دا.\nلەم ڕوانگەیەوە دەبێت ئەم کارانەی سنۆیدن و ئەسانج مایەی دەسخۆشانەی بەرەی ئازادیخوازی جیهان بیت.


بۆچی پیاوی کورد ژن دەکوژێ؟\nکوشتنی ژنان لەژێر هەرچ پاساوێکدا بێت،نیشانەی دڕندەی و ناهۆشیاری بکوژ و کۆی کۆمەڵگە دەگەیەنێ.\nکۆمەڵگەی کوردی بەقۆناخێکی هەستیاردا تێپەڕ دەبێت،زیاتریش ئەو بەشەی ناوی باشوور یان هەرێمی کوردستانە. ئەو قۆناخە هەستیارە،لەدەستپێکی ئەحزابی دەسەڵاتی ناسیۆنالیزم خێڵەکی و ئاینی بەرەی ئەحزابی کوردایەتیەوە دەست پێدەکات،یانی لەساڵی ١٩٩١وە، بەکۆی ئەو مێژووە،دەسەڵاتدارانی ئەحزابی بەرەی کوردایەتی،بێجگە لەوەی شارنشین نەبون یان زیاتر خاوەن پێگەیەکی دواکەوتوانەو کۆ برسی بون بۆ هەڵپەی گەیشتنیان بەبونی پڕکردنی گیرفانە تێرنەبوەکانیان و ناوگە برسیەکانیان بە مادی و چێژی سێکسی،بونە ئەو سەرچاوەیە،کەلەلایەک پەرە بەکوشتنی ژنان بدەن لەکاتی گەشتنیان بەشارو دەست بەسەرداگرتنی کورسیو، گوایە ئەو ژنانە لەشفرۆش بون لەسەردەمی ڕژێمی بەعسدا،وەلەلایەکیتر بونە ڕێخۆشکەرێک بۆ زیاتر بەبازاڕی کردنی کەسێتی ژن و بەرەوپێش بردنی مەدی چێژی سێکسی و، هەرخودی زۆربەیەک لەسیاسیەکان کاریان گەشتە قۆناخێک زیاتر تۆڵەی دابڕان و قۆناخی شاخیان لەکەسێتی ژن بکەنەوە. چونکە سیاسیەکانی بەرەی کوردایەتی هەر لەسەردەمی شاخیانەوە زیاتر بەشوێن بێ بەهاکردن و لەکەدار کردنی کەسێتی ژنەوە بون. ژن،لای ئەوان مرۆڤ نەبو،بەڵکو،ئامرازێک بوە بۆ بەدیهێنانی خواستەکانی پیاوان،بەتایبەتیش پیاوانی خاوەن دەسەڵاتدار،هەروەک ئەوەی لەنێو ئاینی ئیسلام و ئاینەکانیتردا کەسێتی ژن لەئامرازێک زیاتر نەبوەو ناشبێت.


لەو وێستگانەی ئەژماری دەستی دەنگەكان كراوەتەوە دەنگەكانی یەكێتی زیادی كردووە – Politic Press\nسزادراوێكی بادینان لە زیندانەوە: ئەوانەی دەستگیریان كردین ئامانجەكەیان نەپێكا\nكۆمسیۆن ناوی كاندیدە یەدەگەكانی پەرلەمان ئاشكرا دەكات\nبانكی جیهانی: لە دوو ساڵی داهاتوودا نرخی نەوت بە بەرزی دەمێنێتەوە\nمەترسی دەكرێت وشكە ساڵی رووبكاتە عێراق\nوەزارەتی گواستنەوە روونكردنەوە دەربارەی بەکارهێنانی ئۆتۆمبیلێكی دەدات\nئەكتەرێكی ئەمریكی لەكاتی بەرهەمهێنانی فلمێك ژنە هونەرمەندێك دەكوژێت\nهۆشدارییەكی توند لە یەپەگەوە بۆ توركیا\nكۆمسیۆن لە حەوت تانە دەكۆڵێتەوە یەكێكیان هی وێستگەیەكی هەولێرە\nوادەی دابەشكردنی نەوتی ماڵان ئاشكرادەكرێت\nمەزڵوم كۆبانی: توركیا بەنیازی هەڵگیرساندنەوەی شەڕە\nلەو وێستگانەی ئەژماری دەستی دەنگەكان كراوەتەوە دەنگەكانی یەكێتی زیادی كردووە\nتشرینی یه‌كه‌م 14, 2021\nئەندامێكی مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی دەڵێت، لە بەشێكی ئەو وێستگانەی ئەژماری دەستی دەنگەكان كراوەتەوە، دەنگی كاندیدەكانی یەكێتی زیادی كردووە و لە پارێزگای سەلاحەدینیش دوای ژماردنەوەی دەستی دەنگەكان دەنگی مەلا كەریم شكور زیادی كردووە نەك كەم.\nرزگار حاجی حەمە، ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بە پۆڵەتیك پرێسی راگەیاند: لەسەر ئاستی عێراق 12 هەزار ناوەند هەیە هەشت هەزاریان ئەوانەن كە لە هەر ناوەندێك وێستگەیەك ئەژماری دەستی دەنگەكانی كراوەتەوە لە بەغدا لەبەرچاوی هەموو لایەنە سیاسییەكان، هەروەها نزیكەی چوار هەزار وێستگەش میمۆریەكەی نەنێردراوە بۆ ئۆفیسی نیشتمانی عێراق، بێگومان ئەم وێستگانەش گۆڕانكاری دروست دەكەن لەسەر ئەنجامی هەڵبژاردن و ژمارەی كورسی لایەنەكان.\nئەو ئەندامەی مەكتەبی سیاسی یەكێتی وتی: ئێمە وەكو یەكێتیی نیشتمانیی پێمان وایە لە بازنەی یەك و سێی هەولێر و لە چەند بازنەیەكی نەینەواش كاندیدەكانی ئێمە رێژەی تەواوی دەنگدانیان هێناوە.\nوتیشی: ئەمڕۆ پێنج شەممە، بەشێك لە وێستگەكانی پارێزگای سەلاحەدین لە بەغدا ئەژماری دەستی كراونەتەوە، دەنگەكانی مەلا كەریم شكور كاندیدی هاوپەیمانی كوردستان زیادی كردووە نەك كەم بكات.\nبەپێی ئەنجامی بەرایی هەڵبژاردن مەلا كەریم شكور كاندیدی هاوپەیمانی كوردستان كە هاوكات لێپرسراوی مەڵبەندی حەمرینی یەكێتییە خاوەنی 10367دەنگ بوو و لە پلەی سێیەمی كاندیدە دەرچووەكانی بازنەی دووەمی سەڵاحەدین دەهات، دوای ژماردنەوەی دوایین وێستگە 102 دەنگ زیادیكرد بەو پێیە بووەتە خاوەنی 10469دەنگ، هاوكات كاندیدەكەی قەزای بەلەد بەناوی عەمار حیكمەت عەبدولحسێن خاوەنی 10100 دەنگە، بەوەش جیاوازییەكەی زیاترە و هیچ مەترسییەك لەسەر لەدەستدانی ئەو كورسییە نەماوە.\nTags: رزگار حاجی حەمە مەلا كەریم شكور هاوپەیمانی كوردستان یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان\nقوباد تاڵەبانی: هاوپەیمانی كوردستان بە عەقڵێكی نوێ و بەهێزێكی گەورەوە دەچێتە بەغدا\nئاب 28, 2021\nقوباد تاڵەبانی بۆ بەرپرسانی حكومی:خزمەتی هاوڵاتیان بكەن\nئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی لەسەر چەند پرسێك كۆدەبێتەوە\nكەرنەڤاڵی ناساندنی كاندیدانی هاوپەیمانی كوردستان لە بەغدا بەڕێوەچوو\nتشرینی یه‌كه‌م 2, 2021\nشاناز ئیبراهیم ئەحمەد:ئێوەی پێشمەرگە دێرینەكان هاوپەیمانی كوردستان سەردەخەن\nحەوت حزبی كوردستانی پشتیوانی خۆیان بۆ هاوپەیمانی كوردستان راگەیاند\nبەڤیدیۆ.. دژە تیرۆر بەرپرسێکی باڵای عێراق لە فڕۆکەخانە ڕزگاردەکات\nحەشدی شەعبی هەڕەشە دەکات\nلیرەی تورکی هاڕەیکرد


هەڵسەنگاندنی هودا پار سەبارەت بە پرسی ناوەخۆی توركیا\nهەڵسەنگاندنی هودا پار سەبارەت بە پرسی ناوەخۆی توركیا\nبه رواری داگرتن : 2019-01-15 14:16\nناوەندی ھەواڵەكان - هودا پار لە ڕاگەیەندراوێک سەبارەت بە مەغدوریەتی هاوسەرگیری لە تەمەنی گەنجایەتی و بڕیاری دادگای بڵند و ڕێگرنەبونی بێ وەفای بۆ مافی لایەنگیری منداڵ چەند هەڵسەنگاندنێکی کرد.\nبڕیاری دادگای بڵندی تورکیا سەبارەت ڕێگرنەبونی بێ وەفای بۆ مافی لایەنگیری منداڵ\nلە ڕاگەیەندراوەکە سەبارەت بە بڕیاری دادگای بڵند بۆ مافی " لایەنگیری منداڵ " وتی: دەزگای خانەوادە؛ لە لایەن یاساکان و بكەرانی دادگا و هۆكارەكانی تر خراپ دەکرێت؛ جیابونەوەی ژن و پیاو ئاسان کراوە، هەروەها دەست لە پاراستنی ئەخلاقی کۆمەڵگاش هەڵگیراوە. بڕیاری دووەمین دایرەی حقوقی دادگای بڵند سەبارەت بە ڕێگر نەبونی بێ وەفای بۆ مافی لایەنگیری منداڵ دەبێت لەم بابەتە چارەسەری هەربێت.\n"هیوادارین چاودێری ئەو بڕیارە بکرێت و لە چوارچێوەیەکی گونجاوی ئەخلاق و ویژدانی کۆمەڵگا سەبارەتی قسە بکرێت"\nلە ڕاگەیەندراوەکە باس لەوە کرا: لە کاتێک یەکێتی خانەوادە بەهۆی بێ وەفای هەڵدەوەشێت، پێدانی منداڵ بە هاوسەرێک کە لە بەر بێ وەفایەکەی جیابونەوە ڕودەدات؛ ئەو کردەوەی دایک یان باوک دەبێتە هۆکاری خراپ بونی ئەخلاقی منداڵ و ویژدان و فکریان، هەروەها بە داخەوە دادگای بڵند تەماشای نەکردوە کە ئەو ژیانی بێ وەفای دەبێتە نمونەیەک بۆ منداڵەکان. ئەو ڕەوشە کە قابڵی قبوڵ نیە هەڕەشەیەکی گەورە بۆ ئاسایش نەوەی داهاتوە. لە مافی لایەنگیری منداڵ کاتێک تەنها تەمەشای ڕەوشی مادی کەس بکرێت و باس لە ڕەوشی ئەخلاقی و ویژدانی کەس کە دەبێتە نمونەیەک بۆ منداڵ نەکرێت؛ لە باوەڕیمان و بنەماکانی مافی جیهانی و دەزگای خانەوادە شتێک نیە جێگای قبوڵ بێت. بۆیە وا دەفکرین کە بڕیاری دووەمین دایرەی حقوقی دادگای بڵند دەبێتە هۆکاری بەرکەوتنی زیان بە ئاسایش و پاراستنی نەوەی داهاتوە، هیوادارین چاودێری ئەو بڕیارە بکرێت و لە چوارچێوەیەکی گونجاوی ئەخلاق و ویژدانی کۆمەڵگا سەبارەتی قسە بکرێت. دەبێت بە یاسای ڕێگری ئەوە بکات کە هەمو جارێک پاكی و گرنگی خانەوادە لە هەر ڕوداوێک بگرێتە ژێر پێڵاوەکان.\nمەغدوریەتەکانی هاوسەرگیری لە تەمەنی گەنجایەتی\nلە بەردەوامی ڕاگەیەندراوەکە سەبارەت بەو کەسانەی کە لە تەمەنی گەنجایەتی هاوسەرگیریان کردوە و بە تۆمەتی "استثماری ڕەگەزی" دەست بە سەر کراون وتی: دەبێت ئەو بابەتە هەزاران خانەوادە کە لە ڕای گشتی وەکو "هاوسەرگیری لە تەمنی بچوک" ناو دەبرێت کە گونجاوی ئاین و گرنگی و کەلتور و عورفی کۆمەڵگایە وەکو ڕاستیێکی کۆمەڵگامان قبوڵ بکرێت. بە هەزاران خانەوادە کە بە ئیجازەی خانەوادەکەیان دروست بوە و هاوسەرگیریان کردوە، بە یاسا ڕێگریان لێكراوە و بە هەزاران باوک بە تۆمەتی استثماری ڕەگەز زیندانی کراون و خانەوادەکان پارچە کراون و هاوسەرگیریەکانی مەشروع بە دەستی دەولەت سزا دەدرێت.\n"هەڵسەنگاندنی ئەو خانەوادانە وەکو دەزگایێکی تۆمەت کە بە ئیجازەی خانەوادەکەیان دروست کراوە کارەساتە"\nلە بەردەوامی ڕاگەیەندراوەکە باس لەوە کرا، دەبێت استثمارکارەکان و کەسایەتیەکانی سەمیمی خانەوادە لە یەکتر جیاواز بکرێت، وتی: هەڵسەنگاندنی ئەو خانەوادانە وەکو دەزگایێکی تۆمەت کە بە ئیجازەی خانەوادەکەیان دروست کراوە کارەساتە. لەم بابەتە پێویستیێکی یاسای هەیە و زۆر گرنگەکە دەبێت استثمارکارەکان و کەسایەتیەکانی سەمیمی خانەوادە لە یەکتر جیاواز بکرێن. بابەتی مەغدوریەتەکە بوە ڕوداوێکی کۆمەڵایەتی و بوە هۆکاری گەورە بونی بە دەیان هەزار منداڵ بێ باوک. دەبێت ئەو مادەی "بە ڕزامەندی دایک و باوک و ئیجازەی دادوەرە، تەمەنی هاوسەرگیری کەم بکرێتدەبێت یاساكە جێی خۆی بگرێت. (İLKHA)


ژنێكی 80 ساڵی دووگیانه و خه‌ریكه منداڵه‌كه‌ی ده‌بێت\nحاڵه‌تێكی ده‌گمه‌ن له وڵاتی توونس ڕووی داوه كه ژنێكی 80 ساڵی دووگیانه و ئێسته له مانگی چواره‌می دووگیانییه‌كه‌یدایه، ئه‌مه‌ش به یه‌كێك له جیاوازترین حاڵه‌ته‌كانی سكپڕی ئه‌ژمار كراوه.\nژنێكی توونسی 80 ساڵان ئاشكرابوو كه دووگیانه، میدیاكانی ڕاگه‌یاندن به‌دواداچوونیان بۆ سه‌لماندنی ئه‌م بابه‌ته ده‌گمه‌نه كردووه، كه ئه‌م حاڵه‌ته كاتێك ئاشكرا بووه كه ژنه به‌ته‌مه‌نه‌كه چووه‌ته نه‌خۆشخانه‌یه‌ك له شاری سیدی بۆزێد له توونس، داوای له پزیشكه‌كان كردووه ئه‌و منداڵه‌ی سكی بۆ له‌بار ببه‌ن.\nبه‌ڵام پزیشكه‌كان ڕێگرییان كردووه له له‌باربردنی منداڵه‌كه، چونكه بۆیان ده‌ركه‌وتووه كه ئێسته له چواره‌م مانگیدایه، له‌وانه‌یه به ئاسانی له دایك بێت و بژی، له‌به‌رئه‌وه پێویست ناكات له‌باری ببات، ئه‌و ژنه‌ش كه‌وتووه‌ته ئه‌و باوه‌ڕه‌ی كه منداڵه‌كه‌ی بێنێته دنیاوه.\nئاشكرایه هێلكه‌دانی ژنان تا ته‌مه‌نی 50 ساڵی توانای منداڵ دروستكردنی هه‌یه، هه‌ندێك جاریش زووتر ئه‌و توانایه‌ی نامێنێت و دوای 40 ساڵی به دیار ده‌كه‌وێته‌وه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا حاڵه‌تی ئه‌م ژنه‌ش به یه‌كێك له جیاوازترین و ده‌گمه‌نترین حاڵه‌ته‌كانی مێژوو دانرا.\nوێنەکە: ژنێکی ئیتاڵی 101 ساڵە، کە پێشتر لەو تەمەنەدا هەمان حاڵەتی بەسەر هاتبوو، منداڵەکەشی بە سەلامەتی بوو.\nئه‌م بابه‌ته 7242 جار خوێنراوه‌ته‌وه