له پشتی په‌ره‌ده‌وه حیزبه‌كان چۆن حكومه‌تیان به به‌رزكردنه‌وه‌ی به‌های دۆلار ناچاركرد؟\nهیچ كه‌سێك نییه بڕوای به‌وه نه‌بێت یان پێچه‌وانه بیر له‌وه بكاته‌وه، كه دابه‌زینی به‌های دینار و به‌رزبوونه‌وه‌ی به‌هاری دۆلار، كاریگه‌ری پێچه‌وانه له‌سه‌ر ژیانی هاوڵاتیان نه‌كات و نه‌بێته هۆی فشاری ده‌رونی و ئابوری له‌سه‌ر خه‌ڵك و باودۆخی گوزه‌رانیان خراپتر نه‌كات.\n"كورسییه‌كی په‌رله‌مانم له ده‌ستدا ئه‌وه‌ش دوای ئه‌وه‌ی 3000 ده‌نگم هێنا، ته‌نها هۆكاریش بۆ له‌ده‌ستدانی كورسییه‌كه ئه‌وه‌بوو ئاماده‌نه‌بووم سێ ملیۆن دۆلار بده‌م به سه‌رۆكی كوتله‌كه‌م، بۆیه ئه‌و كورسییه‌ی ده‌بوو بۆ من بێ درا به‌و كاندیده‌ی تر كه پاره‌كه‌ی دا". ئه‌مه قسه‌ی (ص. أ)ی كاندید بوو، ئه‌و ده‌ڵێ: دوو سه‌رچاوه‌ی داهات بۆ حیزبه‌كانی عێراق بونیان هه‌یه، یه‌كه‌میان له‌و وه‌زاره‌تانه‌وه‌یه كه به‌شداربوون تیایدا و دووه‌میان پاڵپشتی ده‌ره‌وه‌یه بۆ حیزبه‌كان، جا ئیتر ئه‌و پاڵپشتییه ئێرانه یان سعودییه.\nله‌گه‌ل نزیكبوونه‌وه‌ی ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانییه‌كه‌ی عێراق كه بڕیاره له 10ی 10ی داهاتوو به‌ڕێوه بچێت، جارێكی تر قسه و باس له‌باره‌ی سه‌رچاوه‌ی داهاتی حیزبه عێراقییه‌كانه‌وه گه‌رمبوه‌ته‌وه.\nبه‌شێك له چاودێرانی سیاسی و ئابوری ئه‌مجاره‌یان، دابه‌زینی به‌های دینار و به‌زركردنه‌وه‌ی به‌های دۆلاریان وه‌ك خاڵێكی په‌یوه‌ندیداری پاره‌داركردنی حیزبه‌كان و ئاماده‌كارییه‌كانی هه‌ڵبژاردنه چاوه‌ڕوانكراوه‌كه‌وه باسده‌كه‌ن و شرۆڤه‌ی بۆ ده‌كه‌ن.\nبه پێی ئاماری كۆمسیۆنی باڵای هه‌ڵبژاردنه‌كانی عێراق، تا ئێستا 300 حیزب و كوتله ناوی خۆیان بۆ به‌شداریكردن له هه‌ڵبژاردنه‌كان تۆماركردووه، به پێی پێشبنییه‌كانی كۆمسیۆنیش بێت، ژماره‌ی به‌شداربووانی حیزب و كوتله سیاسییه‌كان بۆ دوو هێنده‌ی ژماره‌ی حیزبه به‌شداربووه‌كانی هه‌ڵبژاردنی ساڵی 2018 به‌رز ده‌بێته‌وه كه 204 حیزب و كوتله‌ی سیاسی بوون.\nحیزبه سیاسییه‌كانی عێراق به خۆ دزینه‌وه له بنه‌ما یاساكان كه تیایدا داوای ئاشكراكردنی سه‌رچاوه‌ی داهاتی حیزبه‌كان ده‌كات، سه‌ركه‌وتوو بوون له شاردنه‌وه‌ی سه‌رچاوه‌ی داهاته‌كانیان كه دوو رێگه‌ی هه‌یه ئه‌وانیش رێگه‌ی ناوخۆ و رێگه‌ی ده‌ره‌وه.\nهیچ حیزب و كوتله‌یه‌كی عێراقی تا ئێستا سه‌رچاوه‌ی داهاتیان بۆ رایگشتی و ته‌نانه‌ت به‌شێكی زۆر له كاندیده‌كانی خۆشیان ئاشكرا نه‌كردووه، به‌ڵام به پێی به‌دواداچوونه‌كانی پێگه‌ی ده‌ره‌جی لوبنانی، سه‌رچاوه داهاتی حیزبه عێراقییه‌كان دوو رێگه‌یه، رێگه‌ی یه‌كه‌میان حیزبه‌كان له‌و وه‌زاره‌تانه‌وه داهاتیان ده‌ستده‌كه‌وێت كه وه‌ریان گرتووه به به‌شداربونیان له كابینه‌كانی حكومه‌ت و ئه‌مه‌ش به زۆری حیزبه باڵاده‌ست و گه‌وره‌كانی ده‌گرێته‌وه.\nبه‌شێكی دیكه‌ی سه‌رچاوه داهاتی حیزبه سیاسییه‌كانی عێراق، ئه‌و پاڵپشتییه مادییه‌ی ده‌ره‌وه‌یه كه پێگه‌ی ده‌ره‌ج باس له هه‌ردوو وڵاتی سعودییه و ئێران ده‌كات، كه ئامانجیش لێی به‌كارهێنانیانه له ململانێی ئیقلیمی ئێران و سعودییه.\n(ص. أ) كاندیدی پێشوو به پێگه‌ی ده‌ره‌جی راگه‌یاندووه، هه‌ر له ئێستاوه ململانێكان بۆ بردنه‌وه‌ی زۆرترین كوسی په‌رله‌مان ده‌ستی پێكردووه، ئه‌وه‌ش له رێگه‌ی به‌خشینه‌وه‌ی دیاری گرانبه‌های وه‌ك ده‌مانچه و زێر. جگه له‌وانه‌ش دیاری دیكه له‌لایه‌ن حیزبه‌كانه‌وه ده‌به‌خشرێـته‌وه وه‌ك خواردن و جلوبه‌رگ.\nئه‌و كاندیده ئه‌وه‌شی ئاشكراكردووه، كه حیزبه‌كان بۆ بردنه‌وه‌ی زۆرترین كورسی هه‌ر به‌وانه‌وه نه‌وه‌ستاون، به‌ڵكو خه‌ریكی كڕینی رۆژنامه‌نوس و ئه‌دیب و نوسه‌رانن، تا له رێی نوسینه‌كانیانه‌وه پشتیوانی حیزبه‌كانیان بكه‌ن، ئه‌وه جگه له‌وه‌ی چه‌ندین مامۆستای ئاینیش كڕاوه.\nبۆیه ئه‌و كاندیده پێی وایه، سه‌ركه‌وتنی حیزبه‌كان له هه‌ڵبژاردنه‌كاندا خه‌رجییه‌كی زۆری ده‌وێ و ئه‌و ده‌ڵێ: ئه‌وان رێگه‌یه‌كی نوێیان بۆ ده‌ستكه‌وتنی زۆرترین داهات گرتوه‌ته به‌ر، كه ئه‌ویش دابه‌زینی به‌های دینار و به‌رزكردنه‌وه‌ی نرخی دۆلاره، كه له‌م رێگه‌یه‌وه داهاتێكی زۆریان ده‌ستده‌كه‌ویت، ئه‌وه جگه له‌وه‌ی به‌شێكی زۆری حیزبه‌كان خاوه‌نی بانكی ئه‌هلین و جارێكی تر له گۆڕانكاری نرخی دۆلار به ملیاراها دۆلار قازانجیان كرد.\nحكومه‌تی عێراقی بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی كاریگه‌رییه‌كانی ئه‌و قه‌یرانه قوڵه‌ی رووی تێكرد، بڕیاریدا پلانی لاپه‌ڕه‌ی سپی جێبه‌جێ بكات.\nحكومه‌ت بانگه‌شه‌یه‌كی زۆری بۆ ئه‌وه‌كرد به جێبه‌جێكردنی پلانه‌كه‌ی كه به‌رزكردنه‌وه‌ی به‌های یه‌ك دۆلاره له 1184 دیناره‌وه بۆ 1450 دینار ئه‌وا به‌شێكی زۆر له كێشه‌ی قه‌یرانی دارایی چاره‌سه‌ر ده‌كات.\nپلانه ئابورییه‌كه‌ی حكومه‌تی عێراقیش راسته‌وخۆ كاریگه‌ری دانا له‌سه‌ر هاوڵاتیان، چونكه به‌هۆیه‌وه نرخی دۆلار به رێژه‌ی 25%ی به‌رزكرده‌وه.\nگومان و پرسیاری زۆر هه‌یه له‌لایه‌ن شاره‌زایانی ئابورییه‌وه، له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی حیزبه به‌شداربووه‌كانی حكومه‌تی عێراق له پشت بڕیاری به‌رزكردنه‌وه‌ی نرخی دۆلار و دابه‌زینی به‌های دیناری عێراقییه‌وه‌ن، ئه‌وه‌ش به ئامانجی پاراستنی سه‌رچاوه‌ی داهاته‌كه‌یان و رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی هه‌ر كێشه‌یه‌كی دارایی له پێش ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنه چاوه‌ڕوانكراوه‌كه‌ی مانگی تشرینی یه‌كه‌می ئه‌مساڵ.\nعه‌لی به‌یده‌ر هاوڕایه له‌گه‌ڵ (ص. أ) به‌وه‌ی زۆرێك له حیزبه سیاسییه‌كانی عێراق، خاوه‌نی بانكی ئه‌هلین و ده‌ڵێ: حیزبه‌كان له‌رێی ئه‌و بانكانه‌وه قه‌رزیان داوه‌ته حكومه‌ته‌كه‌ی كازمی، ئه‌وان باش ده‌یانزانی له‌و بارودۆخه خراپه‌ی كه كه‌وتوه‌ته سه‌رشانی حكومه‌ت به‌هۆی قه‌رزی ده‌ره‌كی و ناوخۆو دابه‌زینی به‌های نه‌وت، بۆیه هیچ رێگه‌یه‌كیان شك نه‌ده‌برد بۆ ده‌ستكه‌وتنه‌وه‌ی قه‌رز و به‌ده‌ستهێنانی پاره‌ی زیاتر له حكومه‌ت جگه له رێگه‌ی به‌رزكردنه‌وه‌ی به‌های دۆلار نه‌بێت.\nده‌شڵێ: بۆیه حیزبه‌كان هیچ رێگه‌یه‌كیان بۆ حكومه‌ت نه‌هێشته‌وه جگه له جێبه‌جێكردنی پلانی لاپه‌ڕه‌ی سپی نه‌بێت، هه‌ر به‌و شێوه‌یه‌ش بوو كازمی بڕیاریدا ئه‌و پلانه جێبه‌جێ بكات و له جێبه‌جێكرنی پلانه‌كه‌ش حیزبه‌كان قازانجێكی زۆریان كرد.\nعه‌لی به‌یده‌ری ئاماژه مه‌ترسییه گه‌وره‌كه‌ی ده‌ستێوه‌ردانی بانكی مه‌ركه‌زی له‌لایه‌ن حیزبه سیاسییه‌كانه‌وه ده‌كات و ده‌ڵێ: پێویسته به هه‌موو شێوه‌یه‌ك حیزبه‌كان ده‌ستبه‌رداری ئه‌و جۆره سیاسه‌ته ببن، چونكه ئه‌و كاره گه‌وره‌ترین هه‌ڵه‌یه كه ئه‌نجامی ده‌ده‌ن، بانكی مه‌ركه‌زی وێنه‌ی سیاسه‌تی نه‌ختینه‌ی وڵاته و نابێت حیزبه سیاسییه‌كان ده‌ستی تێوه‌رده‌ن.\nبه‌رپرسێكی كۆمسیۆنی باڵای هه‌ڵبژاردنه‌كان یه‌كێك بووه له به‌ڕێوه‌به‌رانی به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردنه‌كانی ساڵی 2018 باس له‌وه‌ده‌كات، بڕی تێچوونی كاندێكی ئاسایی 60 هه‌زار دۆلار خه‌رجییه‌تی، بۆ كه‌سانی یه‌كه‌می حیزبه‌كان ده‌گاته زیاتر له دوو ملیۆن دۆلار.\nده‌شڵێ: له 60%ی ئه‌و پاره‌یه‌ش ده‌درێته ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌ژێر هێڵی هه‌ژارییه‌وه‌ن تا ده‌نگه‌كانیان پێ بكڕن، به‌شێكی دیكه‌شی به تایبه‌ت له شاری به‌غدا و چه‌ند شارێكی گه‌وره‌ی باشور خه‌رجده‌كرێت بۆ ئه‌نجامدانی ئاهه‌نگ و میتینگ.\nهونا ریازی رۆژنامه‌نوس، له‌سه‌ر بڕیاری دابه‌زاندنی به‌های دینار و به‌رزكردنه‌وه‌ی به‌های دۆلار، ده‌ڵێ: حكومه‌ت وای نیشان ئه‌دا كه به‌هۆی دابه‌زینی نرخی نه‌وت و ڤایرۆسی كۆرۆنا توشی قه‌یرانی دارایی قوڵ بووه، بۆیه ئه‌و بڕیاره‌ی داوه، به‌ڵام له راستیا كێشه‌ی حكومه‌ت ته‌نها ئه‌وه نییه، چونكه ئه‌وه‌تا نرخی نه‌وت به‌رزبوه‌ته‌وه بۆ حكومه‌ت پاشگه‌زنابێته‌وه له بڕیاره‌كه‌ی.\nئه‌و رۆژنامه‌نوسه پێی وایه كێشه‌ی عێراق كێشه‌ی به‌ڕێوه‌بردنه، كێشه‌ی دادۆشینی حكومه‌ته له‌لایه‌ن حیزبه سیاسییه‌كانه‌وه، هه‌ر بۆیه وای ده‌بینێت، بڕیاری دابه‌زاندنی به‌های دیناریش به سودی حیزه‌كان بووه بۆیه ئه‌و بڕیاره دراوه.\nریاز بۆ به‌هێزكردنی قسه‌كانیشی، باس له‌وه‌ده‌كات كه كازمی خاوه‌نی هیچ حیزبێك و كوتله‌یه‌كی به‌هێزی ناو په‌رله‌مان نییه، بۆیه ناچاره به گوێی حیزبه‌كان بكات و هه‌ر فشارێكی بخه‌نه سه‌ر ئه‌و ده‌بێت قبوڵی بكات. هه‌روه‌ك چۆن بینیمان له پلانی لاپه‌ڕه‌ی سپی جێبه‌جێكرد.


World Report 2014: عێراق | Human Rights Watch\nلە ساڵى2013دا، بارودۆخى مافەکانى مرۆڤ لە عێراق بەردەوام ڕووى لە خراپ بوون کرد. تووندوتیژى تایفى ڕووى لە هەڵکشان کردو دۆخى ئەمنى لە قەیرانێکى خراپدا بوو. جەنگى سووریاو قەیرانى سیاسى ناوخۆى عێراق ڕێخۆشکەربوون بۆ ڕێکخراوى ئەلقاعیدەو گرووپە چەکدارەکانى تر تا ڕۆژانە هێرشى تیرۆریستى لە دژى هاووڵاتیانى مەدەنى ئەنجامبدەن. هەموو ئەم هۆکارانە وایکرد، ساڵى 2013 بە خۆێناویترین ساڵ هەژمار بکرێت لە پێنج ساڵى ڕابردووى عێراقدا. هێرشى خۆکوژى، تەقینەوەى ئوتۆمبێلى بۆمب ڕێژکراو و تیرۆرکردن بەشێوەیەکى ترسناک ڕووى لە هەڵکشان کرد، بە جۆرێک تەنها لە نێوان مانگى ئایارو ئابدا زیاتر لە 3 هەزار کەس کوژران و 7 هەزارى تریش برینداربوون.\nحکومەت بە تووندتیژى و هێز وەڵامى خۆپیشاندانە هێمنانەکانی دایەوە، هەروەها هەوڵیدا بۆ سەپاندنى ڕێوشوێن و یاساى زیاترى دژە تیرۆر بۆ چارەسەرکردنى خراپ بوونى بارودۆخی ئەمنى. خاڵە سنووریەکانى ژێر دەسەڵاتى حکومەتى ناوەندی بە ڕووى ئەو ئاوارە سووریانەى لە ترسى جەنگى ناوخۆى ووڵاتەکەیان هەڵدەهاتن بە داخراوى مایەوە، ئەمە لەکاتێکدایە تا مانگى تشرینى دووەم، نزیکەى 206 هەزار ئاوارەى سوورى ڕوویان لە ناوچەکانى ژێر دەسەڵاتى حکومەتى هەرێمى کوردستان کردبوو.\nلە کانوونى یەکەمى ساڵى 2012دا، بە هەزارەها هاووڵاتى عێراقى ناوچە سوونیەکان ڕژانە سەر شەقامەکان و داوایان لە حکومەت کرد هەستتێت بە ئەنجامدانى چاکسازى لە یاساى دژە تیرۆرو ئازاد کردنى هەموو ئەو زیندانیانەى بە شێوەیەکى نایاسایى دەستگیرکراون. لە کانوونى دووەمى 2013دا، نورى مالیکى سەرۆک وەزیرانى حکومەتى عێراق پێکهێنانى کۆمیتەیەکى تایبەتى ڕایگەیاند بە مەبەستى سەرپەرشتیکردنى چاکسازى و ئازاد کردنى زیندانییەکان و کەمکردنەوەى بەکارهێنانى زانیاریدەرانی نهێنى لەلایەن دادگاوە. تا نووسینى ئەم ڕاپۆرتە، ئاماژەیەکى ئەوتۆ نەبوو نیشانى بدات کە حکومەت چاکسازى ئەنجامدابێت، بەپێچەوانەوە هێزە ئەمنییەکانى عێراق تووندوتیژیەکانیان لە دژى خۆپیشاندەران چڕتر کردەوە بەجۆرێک لە هێرشێکیاندا لە دژى خۆپیشاندەرانى شارۆچکەى حەویجە لە مانگى نیسان لانى کەم 51 خۆپیشاندەر کوژران. دەسەڵاتدارانى حکومەتى عێراق هیچ کەسیێکیان بە تۆمەتى ئەنجامدانى ئەو تاوانە ڕووبەڕوى لێپرسینەوە نەکرد.\nوەک وەڵامێک بۆ خۆپیشاندان و ناڕەزاییە بەردەوامەکانى هەرێمە سوونیەکان، حکومەتى عێراق هەستا بە دەستپێکردنى هەڵمەتى دەستگیرکردن لەو ناوچانەو لە ئەنجامدا ژمارەیەک هاووڵاتی ئاسایى و چالاکەوان و سیاسەتمەدارى ناودار بەپێى یاسایى دژە تیرۆرى ساڵى 2005 دەستگیرکران. هێزە ئەمنیەکان و لایەنگرانى حکومەت کەوتنە هەراسان کردنى ڕۆژنامەنووسان و ئەو دەزگایانەى ڕاگەیاندن کە ڕەخنەیان لە دەسەڵاتدرانى حکومى دەگرت.\nدەستگیرکردن و ئەشکەنجەدان و لەسێدارەدان\nبەبێ ڕەچاوکردنى هیچ یاساو پێوەرێک هێزە ئەمنیەکانى عێراق کەوتنە ئازاردانى دەستگیرکراوان. بەدرێژایی ئەو ساڵە و بەبێ هیچ پرۆسەیەکى دادگایکردن، بەندکراوان لە زیندانەکاندا مانەوەو لەکاتى لێکۆڵینەوەکردن لەگەڵیان ڕووبەڕوى ئەشکەنجەو لێدان بوونەوە. لە مانگى شوباتدا، حسین الشهرستانى، جێگرى سەرۆک وەزیرانى عێراق، بە هیومان ڕایتس وۆچى ووت، هێزە ئەمنیەکانى عێراق بەردەوامن لە هەڵمەتە ڕەشبگیریەکانیان بەبێ فەرمانى دادوەر. لەگەڵ ئەوەشدا دادگاکان بەردەوامبوون لە پشت بەستن بە زانیاری پێدەری نهێنى و دانپێنانى بەزۆر بۆ دەرکردنى فەرمانى دەستگیرکردن و تاوان بارکردن.\nلە 11ى ئایاردا، گوندنشینانى باشورى شارى موسڵ تەرمى چوار پیاو و مێرمنداڵێکی تەمەن 15 ساڵیان دۆزییەوە کە ئاسەوارى چەندین گولە لەسەر جەستەیان بوو. هەفتەیەک بەر لە دۆزینەوەى تەرمەکان، چەند شایەتحاڵێک ئەو کەسانەیان بە دەستگیرکراوى لەلایەن فەرماندەى سێى پۆلیسى موسڵەوە بینیبوو، بەڵام تا کاتى نووسینى ئەم ڕاپۆرتە، حکومەت هیچ هەنگاوێکى نەنا بۆ ئەنجامدانى لێکۆڵینەوە لە کوشتنى ئەو کەسانە.\nتا 22ى مانگى تشرینى دووەم، حکومەتى عێراق لانى کەم 151 کەسى لە سێدارە داوە. ئەو ژمارەیەش بە بەراورد بە 129 لە سێدارەدراو لە ساڵى 2012 و 68 لە 2011 بەشێوەیەکى بەرچاو ڕووى لە هەڵکشان کردوە.\nکاتێک حسن الشمەرى وەزیرى دادى عێراق لە ناوەڕاستى مانگى ئازاردا ڕایگەیاند کە وەزارەتەکەى بڕیارى لە سێدارەدانى 150 کەسى داوە، ناڤى پیلاى، بەرپرسی کۆمسیۆنى باڵاى مافى مرۆڤى نەتەوەیەکگرتووەکان، سیستمى دادوەرى عێراقى بە قەسابخانە ناوبرد. زۆر بە دەگمەن وەزارەتى داد زانیارى لەسەر ناسنامە و تاوانى لە سێدارەدراوان و بەڵگەکانى دادگا لە دژیان دەدات.\nئازادى خۆپیشاندان و گردبوونەوەى جەماوەرى\nهێزە ئەمنیەکانى عێراق بە هەڕەشە و تووندوتیژى و دەستگیرکردن وەڵامى خۆپیشاندەرانى هێمنانەیان دایەوە. لە مانگى نیساندا، هێزە سەربازییەکان و پۆلیسى عێراق زۆر بە تووندى ڕووبەڕوى کۆمەڵێک خۆپیشاندەر بوونەوە کە ماوەى پێنج مانگ بەشێوەیەکى هێمنانە گردبوونەوەیان دەکرد. لە مانگى شوبات و ئازاردا، هێزە ئەمنیەکان لە موسڵ و فەلوجە دەستڕێژى گولەیان لە خۆپیشاندەران کردو لانى کەم حەوت کەسیان لەهەردوو ڕووداوەکەدا کوشت.\nلە 23ى نیساندا، سەربازانى عێراقى و هێزە تایبەتەکانی سوات و هێزەکانى پۆلیسی فیدراڵی دەستڕێژى گولەیان لە نزیکەى 1000 خۆپیشاندەرى شارۆچکەى حەویجە کرد. کۆمیتەیەکى وەزارى بە مەبەستى بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەو لەو هێرشە پێکهێنرا، بەڵام تا ئێستا ئەو کۆمیتەیە چاوپێکەوتنى لەگەڵ هیچ شایەتحاڵ و بەشدارێکى ئەو ڕووداوە نەکردوەو هیچ ئەندامێکى هێزە ئەمنیەکانیشى رووبەڕووی دادگابکەنەوە. لە مانگى ئابى هەمان ساڵدا، سەربازان وهێزەکانی سوات و پۆلیسى عێراقى بە زەبرى هێز وەڵامى خۆپیشاندانەکانى دژى گەندەڵى و نەبوونى خزمەت گوزاری ناوچەکانى بەغداد و ناسریەیان دایەوەو لە ئەنجامدا چەندین خۆپیشاندەر دەستگیر کران و ژمارەیەکیان ڕووبەڕوى لێدان ئەشکەنجە بوونەوەو هەندێکى تریان بە "تۆمەتى گوێڕایەڵى نەکردنى یاسا و تێکدانى سەقامگیرى" درانە دادگا. وەزارەتى ناوخۆى عێراق هەستا بەجێبەجێکردنى چەند ڕێوشوێنێکى تووند بە مەبەستى بەرتەسک کردنەوەى سازدانى خۆپیشاندان وەک پێنەدانى مۆڵەت بۆ خۆپیشاندانى هێمنانە ئەوەش پێچەوانەى دەستوورى عێراقە کە گرەنتى ئازادى گردبوونەوەو خۆپیشاندانى جەماوەرى دەستەبەردەکات.\nلە ڕاپۆرتی ساڵى 2013 یدا کۆمیتەى بەرگری لە ڕۆژنامەنووسان، عێراقى وەک خراپترین ووڵات لە پشتگوێخستنى کوشتنى ڕۆژنامەنووسان هەژمار کرد. لە 10 ساڵى ڕابردوودا زیاتر لە 90 ڕۆژنامەنووس لە عێراقدا کوژراون، بەڵام تا ئێستا هیچ کەسێک بە تۆمەتى کوشتنى ڕۆژنامەنووس لێپرسینەوەى لەگەڵ نەکراوە، سەرەڕایى ئەوەش حکومەت هیچ نیازێک لە بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە لە کوشتنى ڕۆژنامەنووسان نیشان نادات.\nلە 1ى نیساندا، چەند چەکدارێکى نەناسراو هەڵیانکوتایە سەر بارەگاى چوار ڕۆژنامەى سەربەخۆ لە بەغدادو پاش تێکشکاندنى ئامێرو کەلوپەلەکانیان ئاگریانبەردایە بیناکانیان. لە ئەنجامى ئەو ڕووداوەدا چەندین کارمەندى ئەو ڕۆژنامانە بریندار بوون. پۆلیس ڕایگەیاند کە لێکۆڵینەوە لەو هێرشانە دەکات، بەڵام هیچ ئەنجامێکى ئەو لێکۆڵینەوانە ڕانەگەیەنرا.\nلە 28ى نیسان، کۆمسیۆنى پەیوەندیەکان و راگەیاندنی حکومەتى عێراق مۆڵەتى 10 کەناڵى تەلەفیزیۆنى ئاسمانى سەر بە پارتە ئۆپۆسیزیۆنە سوونەکانى هەڵپەساردو بەخشى بەرنامەکانیانى وەستاند. ئەمە لەکاتێکدا بوو هەمووکەناڵەکانى تر بە کەناڵە حکومیەکانیشەوە بەردەوام بوون لە پەخشى ئاسایى خۆیان. بەرپرسێکى باڵاى کۆمسیۆنى پەیوەندیەکان و راگەیاندنی حکومەتى عێراق بە هیومان ڕایتس وۆچى ڕاگەیاند کە کۆمسیۆنەکەیان هیچ بیانوویەکى یاسایى نەبوو بۆ داخستنى ئەو کەناڵانە، بەڵام هۆکارى داخستنى ئەو کەناڵانەى گەڕاندەوە بۆ هاندانى "تووندوتیژى و قوڵکردنەوەى کەلێنى تایفی". کۆمسیۆنى پەیوەندیەکان لە ماڵپەرى فەرمى خۆیدا ڕایگەیاند هەڵپەساردنى ئەو کەناڵانە وەڵامێک بوو بۆ ڕووماڵ کردنى هێرشەکەى حەویجە.\nڕۆژنامەوانان ووتیان کە هێزە ئەمنیەکان ڕێگەی چوونە ناو خۆپیشاندانەکانیان لێگرتن و ئەوەش کاریگەریەکى هەبوو لەسەر سنووردار کردنى ڕوماڵى ڕووداوەکان لەلایەن کەناڵەکانى ڕاگەیاندنەوە. پەیامنێرى کەناڵێکى تەلەفیزیۆنى بە هیومان ڕایتس وۆچى ووت، لە 28ى کانوونى یەکەم لەکاتێکدا لە هەوڵى ڕوماڵکردنى یەکێک لە خۆپیشاندانەکانى شارى ڕومادیە بوو چەند کەسێک بە ئوتۆمبێل و جلوبەرگى سەربازییەوە، کە ناسنامەى خۆیان ئاشکرا نەکردبوو، بە چاو بەستراوى پەلکێشیان کردو بەرلەوەى ئازادى بکەن هەڕەشەى کوشتنیان لێکرد.\nلە نێوان مانگى تەموزو ئەیلولدا لانى کەم پێنج ڕۆژنامەنووسی شارى موسڵ لەلایەن چەکدارانى نەناسراوەوە تیرۆر کران. دووان لەو ڕۆژنامەنووسانە کاریان بۆ کەناڵى (الشرقیە) دەکردو یەکێکیان بۆ کەناڵى (الموێلیە) و دوانى تریان ووتەبێژى پارێزگارى موسڵ بوون. حکومەت هیچ ڕاگەیاندراوێکى لە بارەى ئەنجامەکانى لێکۆڵینەوەى ئەو کوشتنانە بڵاونەکردۆتەوە.\nمافەکانى ژنان و کچان\nژنانى زیندانى بە دەست قەرەباڵغى ناو بەندیخانەکان و نەبوونى پێداویستى تەندروستى تایبەت بە ژنانەوە دەناڵێنن. بەردەوام ژنان لەگەڵ منداڵەکانیان زیندانى دەکرێن ئەوەش ماناى بێبەش کردنى ئەو منداڵانەیە لە خوێندن و پێداویستى تەندروستى و ڕووناکى و هەواى پاک و خۆراک و ئاوى خواردنەوە. بە دەیان لەو ژنانە ووتیان کە هێزە ئەمنیەکان دەستگیریان کردوون و ئەشکەنجەو ئازاریان داون و دەستدرێژى سێکسیان کردونەتە سەر وەک سزایەک بۆ مێردو براو کەس و کاریان کە گومانى ئەنجامدانى کارى تێرۆریستیان لێدەکرێت.\nلە 27ى تشرینى یەکەم، وەزارەتى دادى عێراق ڕایگەیاند کە ڕەشنووسی پرۆژە یاسایەکى لەسەر پەیڕەوکردنى مەزهەبى جەعفەرى لە یاساى بارى کەسى (الاحوال الشخێیە) خستۆتە بەردەم کابینەى سەرۆک وەزیران بۆ پەسەندکردن و پاشان ناردنى بۆ پەرلەمان بۆ دەنگدان لەسەری. بەپێى پرۆژە یاساکە، یاساکانى بارى کەسى وەک هاوسەرگیرى و تەڵاق و میرات و تەبەنى کردن بۆ شیعەکانى عێراق بەپێى بنەماکانى مەزهەیى جەعفەرى شەریعەتى ئیسلام دەبێت. ڕێکخراوە مەدەنیەکانى ناوخۆى عێراق نیگەران بوون لە پێشنیازکردنى پرۆژە یاسایەکى لەو جۆرە و لەو بڕوایەدان ئەو پرۆژە یاسایە دەبێتە هۆى قوڵکردنەوەى جیاوازى مەزهەبی، چونکە ئەگەر ئەو پرۆژە یاسایە بخرێتە بوارى جێبەجێکردن ماناى ئەوەیە نەتەوەو تایفەى جیاواز بەپێى یاساى بارى کەسى جیاواز مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێ. پرۆژە یاساکە چەندنین بڕگە لەخۆ دەگرێ کە پێشێلى مافەکانى ژنان و منداڵان دەکات. بە تایبەت ئەو بڕگانەى کە تەمەنى هاوسەرگیری لە 18 ساڵەوە کە لە یاساى بارى کەسى عێراقیدا هاتووە کەم دەکانەوە بۆ تەمەنى 9 ساڵ بۆ کچان و 15 ساڵ بۆ کوڕان. هەروەها بڕگەیەکى ترى یاساکە هاوسەرگیرى پیاوى موسڵمان لەگەڵ ژنى غەیرە موسڵمان قەدەغە دەکات، تەنها لە حاڵەتێکدارێگەی پێدەدرێت کە بۆماوەیەکی کاتی بێت. لەلایەکى ترەوە مەرجەکانى فرەژنى ئاسان دەکات و ماف بە پیاوان دەدا ڕێگە بە ژنەکانیان نەدەن لە چوونە دەرەوە بەبێ مۆڵەت، ئەمە جگە لەوەى مافى ژنان سنووردارتر دەکات لە بابەتەکانى وەک تەڵاق و میرات .\nبەردەوام بوونى جەنگ و تووندوتیژی و ئاوارەبوون وایکردوە ژمارەیەکى زۆر لە ژنانى عێراقى مێردەکانیان لە دەست بدەن. سەختى بارى ئابوورى ئەم ژنانەى کردۆتە قوربانى بازرگانی لەشفرۆشى. لە مانگى نیسانى 2012دا، پەرلەمانى عێراق یاسایەکى دژ بە بازرگانیکردن بە ئافرەتانەوە دەرکرد، بەڵام دەسەڵاتدارانى عێراقى هەنگاوێکى ئەوتۆیان نەناوە لە جێبەجێکردنى یاساکەو ڕێگریکردن لەو دیاردەیە. لە مانگى شوباتدا، بەرپرسێکى حکومى بە هیومان ڕایتس وۆچى ووت کە دادوەران و ئەفسەرانى هێزە ئەمنیەکان زانیاریەکى ئەوتۆیان لەسەر بڕگەکانى یاساکە نیە و دادگاکان بەردەوامن لە سزادانى قوربانیانى ئەو دیاردەیە بەپێى یاساى قەدەغەکردنى لەش فرۆشى.\nلە ساڵى 2011دا، حکومەتى هەرێمى کوردستان یاساى تووندوتیژى خێزانى تێپەڕاند، بەڵام دەسەڵاتدارانى ئەو هەرێمە هەنگاوێکى ئەوتۆیان نەناوە لە جێبەجێکردنى ئەو بڕگانەى کە کوشتن و تووندوتیژى لە دژى ژنان قەدەغەدەکات. لە پاش دەرچوونى یاساکەوە بە دەیان پیاو هەستاون بە کوشتن و ئازاردانى ژنان. ڕێکخراوە ناوخۆییەکان ڕایانگەیاند کە حکومەت هەڵنەستاوە بە دروستکردنى دادگایەکى تایبەت بۆ سزادان و دادگایکردنى حاڵەتەکانی تووندوتیژى خێزانى. ووتیشیان وەک لە یاساکەدا هاتووە دەبێت حکومەت ئەفسەرانى ژن لە بنکەکانى پۆلیس دابمەزرێنێ و ئەفسەرانى ئاسایش لەسەر بڕگەکانى یاساکە هۆشیار بکاتەوە ، بەڵام ئەم هەنگاوانە جێیەجێ نەکراوە.\nبەپێى ئامارى کۆمسیۆنى باڵاى پەنابەرانى نەتەوەیەکگرتووەکان، زیاتر لە 206 هەزار ئاوارەى سوورى لە ساڵى 2011وە هاتوونەتە ناو خاکى عێراق، ئەو ژمارەیەش بەشێوەیەکى بەرچاو ڕووى لە هەڵکشان کردوە بە بەراورد بە ساڵى 2012 کە تەنها 30 هەزار ئاوارەى سوورى لە عێراقدا بوون.\nلە مانگى ئابى ساڵى 2012 وە خاڵە سنووریەکانى (الربیعە و القائم) ى ژێر دەسەڵاتى ئیدارەى حکومەتى ناوەندى بەڕووى ئاوارە سووریەکاندا داخراون. پاش داخستنى خاڵى سنوورى (فیشخاپوور) بۆ ماوەى زیاتر لە مانگێک، حکومەتى هەرێمى کوردستان لە 15ى ئابى 2013دا ئەو خاڵە سنووریەى کردەوە. پاش دوو مانگ لەکردنەوەى خاڵى سنووری فیشخاپوور زیاتر لە 60 هەزار ئاوارەى سوورى گەیشتنە ناوچەکانى ژێر دەسەڵاتى حکومەتى هەرێم.\nبە هەزارەها هاووڵاتى عێراقى لەناوخۆى ووڵاتەکەیاندا ئاوارەن و لەو شوێنانەدا دەژین کە هیچ خزمەت گوزارییەکى سەرەتایى وەک ئاوى پاک و کارەبا و توالێتی تێدا نیە، لەگەڵ ئەوەشدا حکومەت هیچ پلانێکى بۆ گەڕانەوەی ئەو ئاوارانە نیە. لە مانگى تەمووز، بە سەدان خێزانى ناوچەى میقدادیەى پارێزگاى دیالە ماڵ و حاڵیان جێهێشت پاش ئەوەى گرووپى (عێائب اهل الحق) کە میلیشیایەکى شیعەى لایەنگیری حکومەتە هەستا بە بڵاوکردنەوەى نامە و بڵاوکراوە بەسەر دانیشتوانى سوونەى ئەو ناوچەیەو هەڕەشەی کوشتنی لێکردن. دانیشتوانى دیالە ووتیان، هێزە ئەمنیەکان هیچ ڕێوشوێنێکیان نەگرتووەتەبەر بۆ پارێزگارى کردنیان و ئاسان کارى بۆگەڕانەوەیان.\nلە مانگى ئەیلولى 2012دا، ڕێکخراوى یۆنامى سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان سەرپەرشتی گوێزانەوەى نزیکەى سێ هەزارو دوو سەد ئەندامى ڕێکخراوى موجاهیدینى خەلقى لە کامپى ئەشرەفەوە، کە پێشتر کامپێکى سەربازى بوو ئەندامانى ئەم گرووپە لە ساڵى 1986وە تێیدا نیشتەجێن، کرد بۆ کامپى ئازادى. لە 9ى شوبات و 15ى خوزەیراندا، گرووپێک چەکدارى نەناسراو هێرشیان کردە سەر کامپى ئازادى و یانزە کەسیان کوشت و ژمارەیەکیشیان بریندار کرد. ڕێکخراوى موجاهیدینى خەلق ڕایگەیاند لە هێرشێکى تردا بۆ سەر کامپى ئەشرەف لە 1ى ئەیلول 52 ئەندامیان کوژراون. گرووپەکە ووتى، هێزە ئەمنیەکانى عێراق بەرپرس بوون لە ئەنجامدانى ئەو هێرشە، بەڵام بەرپرسانى حکومى ئەو تۆمەتانەیان ڕەتکردەوەو ڕایانگەیاند کوژرانى ئەو کەسانە لە ئەنجامى هەڵگیرسانى شەڕ لە نێوان ئەندامانى ناو کامپەکەوە بووە.\nلە کاتى ووتارى ماڵئاوایى لەبەردەم ئەنجومەنى ئاسایشى نەتەوە یەکگرتووەکان، مارتن کۆبلەرى نوێنەرى پێشووى یۆنامى لە عێراق نیگەرانى خۆى دەربڕى لەبارەى ڕێگریکردنى دانیشتوانى ناو کامپەکە بۆ ناو تۆمارکردن لە کۆمسیۆنى باڵاى پەنابەرانى نەتەوە یەکگرتووەکان و هەلى نیشتەجێ بوون لە یەکێک لە ووڵاتانى دەرەوە، لەلایەن سەرکردایەتى ئەو گرووپەوەو هەڕەشە لێکردن و بێ بەش کردنیان لە چارەسەرى تەندروستى ئەگەر گۆێڕایەڵى لێپرسراوانى ناو کەمپەکە نەکەن و هەوڵى ڕۆیشتن بۆ ووڵاتانى دەرەوە بدەن.\nهێرش لە دژى هاووڵاتیانى مەدەنى لەلایەن گرووپە چەکدارەکانەوە\nڕێکخراوى ئەلقاعیدە لە عێراق لە ڕێگەى بڵاوکردنەوەى بەیاننامەوە بەرپرسیارێتى چەندین هێرشى خۆکوژی و تەقینەوەى ئۆتۆمبێلى بۆمبڕێژکراوى لەئەستۆ گرت لەوانەش تەقینەوەى بۆمبێک لە یاریگایەکى تۆپى پێ لە 30ى حوزەیران کە بووە هۆى کوشتنى 12 کەس کە زۆربەیان تەمەنیان لە خوار 16 ساڵەوە بوو. ئەمە جگە لە تەقینەوەى ئۆتۆمبێلێکى بۆمبڕێژکراو لە پرسەى هاووڵاتیەکى شیعە لە مقدادیەى ڕۆژئاواى بەغداد لە 12 حوزەیران کە بووە هۆى کوشتنى 10 کەس بە چەند کارمەندێکى فریاگوزارى سەرەتایشەوە کە کرابوونە ئامانجى هێرشێکى خۆکوژى لەکاتى بەهاناوە چوونى قوربانیەکان. هەروەها هێرش کردنە سەر دوو گرتووخانە لە 21 حوزەیران کە بەپێى ووتەى وەزارەتى دادى عێراق لە ئەنجامى ئەو دوو هێرشە 68 ئەندامى هێزە ئەمنیەکان و ژمارەیەک زیندانى بوونە قوربانى. ئەم هێرشانە سیاسەتێکى سیستماتیک و بەردەوامن بۆ کوشتنى هاووڵاتیان کە دەکرێ وەک تاوان لە دژى مرۆڤایەتى هەژمار بکرێت.\nمیلیشیا شیعییەکان هەستان بە تیرۆرکردنى چەندین کەس لە ناوچە جیاجیاکان. لێپرسراونى باڵاى حکومى ووتیان کە ئەندامانى گرووپى شیعەى (عێائب اهل الحق) بە شێوەیەکى بەردەوام و بە فەرمى تێکەڵى دام دەزگا حکومیەکان دەبن بە تایبەت لە ڕێگەى وەرگرتنى پۆستەوە لە وەزارەتە ئەمنیەکان. دانیشتوانى ئەو گەڕەکانەى تێکەڵن لە سوونە و شیعە ووتیان کە گرووپە شیعیەکانى وەک (عێائب اهل الحق) و (کتائب الحزب اللە) هەڕەشەى کوشتنیان لە دانیشتوانى سوونى ئەو گەڕەکانە کردووە ئەگە ئەو شوێنانە جێنەهێڵن.\nپاش تێپەڕبوونى 10 ساڵ بەسەر داگیرکردنى عێراق، هێشتا حکومەتى ئەمریکا بەردەوام بووە لە چاوپۆشى کردن لە پێشێلکاریەکان. تائێستا هیچ لێپرسینەوەیەک نەکراوە لەسەر ئەو پێشێلکاریانەى لەلایەن هێزى هاوپەیمانەکانەوە لە عێراق ئەنجامدران.\nپاش تێپەڕبوونى دوو ساڵ بەسەر یەکەمین سەردانى بۆ وویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا ، لە 1ى تشرینى یەکەم نورى مالیکى سەرۆک وەزیرانى عێراق چاوى بە باراک ئۆباماى سەرۆکى ئەمریکا کەوت. لە میانەى ئەو چاوپێکەوتنەدا نورى مالیکى داواى هاوکارى ئەمنى وەک چەکى قورس و زیادکردنى زانیارى هەواڵگرى و پشتگیرى شەڕى دژە تیرۆرى لە ئەمریکا کرد. لە کاتى ئەو سەردانەدا، چەند ئەندامێکى ئەنجوومەنى پیرانى ئەمریکا لە نامەیەکدا بۆ باراک ئۆباماى سەرۆکى ووڵاتەکەیان نیگەرانى خۆیان لە بەرامبەر ئەجێندا تایفى و تاکڕەویەکانى مالیکى دەربڕى و جەختیان کردەوە لەسەر پێویستى ئامادەکردنى پلانێک لەلایەن نورى مالکیەوە بۆ ئاشتبوونەوە لەگەڵ دانیشتوانى سوونەى عێراق.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | بۆ یادێکی هەڵەبجە 55 هەزار دۆلار دراوە بە تەوالێت و سێو\nئەندامێکی پەرلەمانی کوردستان رایدەگەیەنێت: لەیادی 25 ساڵەی هەڵەبجەدا 55 هەزار دۆلار دراوە بەتەوالێت و بەسێو، ئاشکراشیدەکات، 10 هەزار دۆلاریش دراوە بەناودارترین هونەرمەند کەبەشداری یادەکەشی نەکردووە. سۆران عومەر ئەندامی پەرلەمانی کوردستان لەلیستی کۆمەڵی ئیسلامی لەروونکردنەوەیەکیدا کە بۆ خەندانی ناردووە، ئاماژەی بەوەشکردووە، شڤان پەروەر لەدورو نزیکەوە بەشداری یادی 25 ساڵەی هەڵەبجەی نەکردووە بەڵام 10300 دەهەزارو سێ سەد دۆلاری پێ دراوه و پارەکە لەلایەن حاجی ئەحمەد عیدۆ وەرگیراوە. ئه و پەرلەمانتارە دەشڵێت: هەر سێوێک بەمێخەکەوە 25 هەزار دیناری تیچووە! پارەکە دراوە بە ئاراس هۆشنگ ایران زادە کۆمپانیای ڤین سیڤ. دەقی روونکردنەوەکە: بلاوکردنەوەی ناوو بڕی ئه و کەس و کۆمپانیاو پارانەی لەیادی 25 ساڵەی هەڵەبجەدا وەرگیراوە. - دروست کردنی تەوالێتی سەفەری 35000 سێ و پێنج هەزار دۆلار، دراوە بە ئاکار محەمەد عبدالله / کۆمپانیای زەمان. - دروست کردنی 1000 سێوی مێخەک ڕێژ بڕی 20942 بیست هەزارو نۆسەدو چل و دوو دۆلاری تێ چووە! واتە هەر سێوێک بەمێخەکەوە 25 هەزار دیناری تیچووە! پارەکە دراوە بە ئاراس هۆشنگ ایران زادە/ کۆمپانیای ڤین سیڤ. - شڤان پەروەر لەدورو نزیکەوە بەشداری یادی 25 ساڵەی هەڵەبجەی نەکردووە بەڵام 10300 دەهەزارو سێ سەد دۆلاری پێ دراوه و پارەکە لەلایەن حاجی ئەحمەد عیدۆ وەرگیراوە. - بەناوی ڕوماڵکردنی بۆ میدیای نێودەوڵەتی 50000 پەنجا هەزار دۆلار دراوە بەکەسێک بەناوی محەمەد تەلعەت محەمەد جامباز ! - یەک ڕیکلام بۆ یادی 25 ساڵەی هەڵەبجە 10000 دەهەزار دۆلار و پارەکە ئیراهیم محەمەد ئیسماعیل/ کۆمپانیای Opt وەریگرتووە. - چالاکی قوتابیانی قوتابخانەکانی هەرێم بۆ یادی 25 ساڵەی هەڵەبجە 26897 بیست و شەش هەزارو هەشت سەدو نەوەدو حەوت دۆلار دراوە بۆ (هدر عبدالوهاب و لوقمان جوهرو کاروان مستەفا) - چاپ کردنی 3000 سێ هەزار گۆڤاری ئاشتی 13688 سیانزە هەزارو شەسەدو هەشتاو هەشت دۆلار، دراوە بەدلێر محەمەد ساڵح. ئەم هونەرمەدانە ئەم بڕە پارەیان وەرگرتووە بۆ ئه و یادە: 1- بورهان ئەحمەد خۆشناو 21800 بیست و یەک هەزارو هەشت سەد دۆلار، بۆ کلیپی لاوکی جەخار. 2- ئاکۆ ڕەوف عینایات 11713 یانزەهەزارو حەوت سەدو سیانزە دۆلار، بۆ فیلمی هیوا لەفرمسێکە بەجێماوەکاندا. 3- هەڵبەست سەلاح 21189 بیست و یەک هەزارو سەدو هەشتاو نۆ دۆلار، بۆ پانۆرامای ئەنفال. 4- دەرون عەلی محەمەد 13950 سیانزە هەزارو نۆسەدو پەنجا دۆلار، بۆ کاری هونەری. 5- ئاکۆ عەزیز عینایەت 8478 هەشت هەزارو چوارسەدو حەفتاو هەشت دۆلار، هیوا لەپشت فرمێسکەکان. 6- هەژار زەهاوی 60000 شەست هەزار دۆلار، بۆ کاریی هونەری. 7- تارا جاف 7000 حەوت هەزار دۆلار، بۆ کاری هونەری. 8- ڕزگار محەمەد شێخ محەمەد 10820 دەهەزارو هەشت سەدو بیست دۆلار، هونەری شەهیدانی کوردستان. 9- دیاری قەرەداغی 6000 شەش هەزار دۆلار، بۆ کلیپی شەهید. 10- تەها کەریمی 20000 بیست هەزار دۆلار، بۆ کورتە فیلمی هەزارو یەک سێو. 11- ئەنوەر قەرەداغی 28688 بیست و هەشت هەزارو شەسەدو هەشتاو هەشت دۆلار، بۆ هەڵەبجە لەناخمدا. 12- عەدنان کەریم 40000 چل هەزار دۆلار، بۆ بەرهەمی هونەری. 13- ئاراس فەتاح 72600 حەفتاو دوو هەزارو شەسەد دۆلار، بۆ کلیپی کوردستانی من. 14- سۆران ئیبراهیم سلێمان 49000 چل و نۆ هەزار دۆلار، بۆ 7 کورتە فلیم کەدراوە بە سۆران ئیبراهیم سلێمان. 15- کامەران ئەحمەد 30000 سی هەزار دۆلار، بۆ مۆسیقای ڕەنگدان. - 14-01-2015


لە ڕاگەیەنراوێکدا پارێزگای هەولێر ڕایگەیاند، لێژنەیەکى لێکۆڵینەوە و دەرخستنى هۆکارەکانى دروست بوونى لافاو و چارەسەرى ئەو دۆخە پێکهێنرا و یەکەم کۆبوونەوەى خۆى ئەنجامدا، دەشڵێت، سەرۆکی حکومەت داوای کردووە، بەپەلە ڕێگاچارەىیەکجارەکی بۆ بەرگرتن لە دووبارە نەبوونەوەى لافاو بدۆزێتەوە.\nبەگوێرەی ڕاگەیەنراوەکە، سەرۆکی حکومەت بە لیژنەکەی ڕایگەیاندووە، "بەهیچ شێوەیەک نابێت چاوپۆشی لە هیچ کەس و خاوەن پڕۆژه‌یەک بکرێت کە ده‌ستدرێژی كردبێتە سه‌ر رێڕه‌وی ئاو، یان به‌شێوه‌یه‌ك لە شێوەکان پرۆژه‌كانیان لەسەر ڕێڕەوى ئاو جێبه‌جێكردبێت و ئەمجۆرە ڕووداوە نەخوازراوانەى لێكەوتبێتەوە."\nلەسەر فەرمانى سەرۆکى حکومەتى هەرێم، لێژنەیەکى لێکۆڵینەوە و دەرخستنى هۆکارەکانى دروست بوونى لافاو و چارەسەرى یەکەم کۆبوونەوەى خۆى ئەنجامدا\nدواى نیوەڕۆى ئەمڕۆ شەممە 2021.12.18، لەسەر ڕاسپاردەى ڕێزدار مەسرور بارزانى سەرۆکى حکومەتى هەرێمى کوردستان و بەسەرپەرشتى ئومێد خۆشناو، پارێزگارى هەولێر، لەدیوانى پارێزگا، کۆبوونەوەیەکى تایبەت سەبارەت بە لێکۆڵینەوە لەهۆکارى دروست بوونى لافاو لەشارى هەولێر و دەستنیشانکردنى ڕێگاچارە بۆ بەرگرتن و دووبارە نەبوونەوەى لافاو لەشارى هەولێر ئەنجامدرا.\nلەکۆبوونەوەکەدا کە سەرۆک و ئەندامانى لێژنەى ناوبراو ئامادەی بوون، پارێزگارى هەولێر فەرمانى سەرۆکى حکومەتى هەرێمى کوردستانى پێڕاگەیاندن کە لە لەزووترین کاتدا لێکۆڵینەوە لە هۆکارى دروست بوون و دووبارە بوونەوەى لافاو لەشارى هەولێر بکەن، بۆئەوەى بزانرێت كه‌مته‌رخه‌میی و کێشەكان له كوێ هه‌بووه و لەکوێش دەستکارى و ڕێگرى لە كه‌ندەکان کراوە کە بۆتە هۆکارى دروستبوونى ئەو لافاوە، هەروەها تەئیکدى لەسەر ئەوە کردەوە کە بەهیچ شێوەیەک نابێت چاوپۆشی لە هیچ کەس و خاوەن پڕۆژه‌یەک بکرێت کە ده‌ستدرێژی كردبێتە سه‌ر رێڕه‌وی ئاو، یان به‌شێوه‌یه‌ك لە شێوەکان پرۆژه‌كانیان لەسەر ڕێڕەوى ئاو جێبه‌جێكردبێت و ئەمجۆرە ڕووداوە نەخوازراوانەى لێكەوتبێەوە، ڕاشیگەیاند دەبێت لێژنەى ناوبراو هەموو ئەوانەی ده‌ستنیشانکرا کاریان لەسەر بکات و بەپەلە ڕێگاچارەى یەکجارەکی بۆ بەرگرتن لە دووبارە نەبوونەوەى لافاو بدۆزێتەوە.\n2022.01.04 - 16:05\nوردەکاریی گرێبەستی ئەلکترۆنی بۆ کڕین و فرۆشتنی ئۆتۆمبێل لە هەرێم\n2022.01.04 - 14:58


(عبدالرحمن عارف…!!) ئه‌و به‌سه‌زمانه‌ی له پڕ بوو به سه‌رۆك كۆماری عیراق – پەڕە 26 – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » عه‌بدوڵڵا عه‌باس » (عبدالرحمن عارف…!!) ئه‌و به‌سه‌زمانه‌ی له پڕ بوو به سه‌رۆك كۆماری عیراقپەڕە 26


لاریجانی: دەكرێت سەددام ببێتە وانەیەك بۆ ئەوانەی دژایەتی ئێران دەكەن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nلاریجانی: دەكرێت سەددام ببێتە وانەیەك بۆ ئەوانەی دژایەتی ئێران دەكەن\nپەرلەمانتارێكی كۆمەڵ: پێكەوە دوابڕیاری لەسەر خانەنشینی پەرلەمانتاران دەدەین\n2019/09/22 - 3:23 PM\nسەرۆكی پەڕلەمانی ئێران ڕایدەگەیەنێت، ئاسایشی ناوچەكە تەنیا لەسەر دەستی وڵاتانی ناوچەكە دابین دەكرێت و هێزە چەكدارەكانی ئێرانیش دەرفەتی پیلانگێڕی بە وڵاتانی بێگانە نادەن.\nماڵپەڕی (العالم) بڵاویكردەوە، عەلی لاریجانی،سەرۆكی پەڕلەمانی ئێران لە ڕێوڕەسمی ساڵیادیشەڕی هەشت ساڵی ئێران و عیراق لە پارێزگای هوركوزگان لە وتارێكدا ڕایگەیاند، شەڕی ئەوكاتەی سەددام حسێن لە دژی ئێران هەڵگری چەندین پەیامە، ئێستاش دەتوانێت وانەیەكی گرنگ بێت بۆ ئەو وڵاتانەی هاوكاری دوژمنانی ئێران دەكەن.\nوتیشی، “سەددام بەشێوەیەك بیریدەكردەوە، كە بە پاڵپشتی وڵاتانی دیكە دەتوانێت شكست بە ئێران بهێنێت، بەڵام چارەنووسی بینرا”.\nئاماژەی بۆ ئەوەشكرد، پاش سەركەوتنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران، ئەمریكا كە بەرژەوەندییەكانی بۆ دابین نەدەكرا، سەددامی وەك ئامرازی دوژمنایەتی لەگەڵ ئێران بەكارهێنا و ئەویش، كە خەونی بە زاڵبوون بەسەر ناوچەكەوە دەبینی بووە گوێڕایەڵی ئەمریكاییەكان و كاتێكیش ئیشیان پێی نەما، چەكی كیمیاوییان كردە بیانووی هێرشی دژ بەو ڕژێمە.\nئاشكراشیكرد، هێزە چەكدارەكانمان لە ئێستادا لە هەر كاتێكی دیكە بەهێزترن و بەهێزی خۆیان شكستیان بە پیلانی تیرۆریزم و داعش هێنا و یەكێك لە وڵاتانەی ناوچەكەش، كە لە شەڕی 8 ساڵەدا 40 ملیار دۆلاری وەك هاوكاری بە سەددام دا، ئێستا درێژە بەو سیاسەتە دوژمنكارانەی لە دژی ئێران دەدات، بەڵام دەبێت بزانێت بە وردی چاودێری هەڵسوكەوتەكانی دەكەین.\nحكومەتی عیراق هەڵسەنگاندن بۆ چەند زانكۆیەكی هەرێم دەكات\nبەرپرسێكی ئێرانی: گەلی عیراق ئەمریكا لە ناوچەكە دەردەكات\n2020/01/26 - 10:44 AM\nكۆماری ئیسلامی ئێران رێوشوێنی توند لە دەروازەكان دەگرێتەبەر بۆ رێگری لە بڵاوبونەوەی نەخۆشی كۆرۆنا.\nبەپێی ئاژانسی مێهری ئێرانی لە دەروازەكانی ئێرانەوە رێوشوێنی توند گیراوەتەبەر لە دانانی تیمی تایبەتی پشكنین و چاودێری گەشتیاران بۆ رێگری لە بڵاوبونەوەی نەخۆشی كۆرۆنا.\nنەخۆشی كۆرۆنا لە چین بڵاوبووەتەوە، لەوێ زیاتر لە 40 كەس بەهۆیەوە گیانیان لەدەستداوە و هەزارانی دیكەش تووش بوون.\nهاوكات نەخۆشییەكە گەیشتووەتە ئەمریكا و فەرەنسا و ئوسترالیا و وڵاتانی دیكەی ئاسیای وەك ژاپۆن و كۆریای باشور و مالیزیا و چەند وڵاتێكی دیكە.\n2020/01/26 - 10:33 AM\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ڕایگەیاند، بەهۆی ترسی توشبوون بە نەخۆشی ڤایرۆسی كۆرۆناوە، كارمەندانی كۆنسوڵخانەی وڵاتەكەیان لە شاری ووهانی چین كشاندووەتەوە بۆ ئەمریكا.\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ئەو كارمەندانە توشی ڤایرۆسەكە نەبوون، بەڵام بۆ پاراستنی گیانی ئەوان كارمەندەكانیان كشاندووەتەوە.\nماوەی چەند هەفتەیەكە نەخۆشی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە چین بڵاوبووەتەوە و تائێستا هەزاران كەس گیانیان لەدەستداوە.\n2020/01/26 - 9:58 AM\nسەرۆكی ئەمریكا ڕەتیكردەوە، سزاكان لەسەر ئێران هەڵبگرێت بەرامبەر بە ڕێككەوتن.\nپێشتر وەزیری دەرەوەی ئێران ڕایگەیاندبوو، كە وڵاتەكەی ئامادەیە لەگەڵ ئەمریكا گفتووگۆ بكات بۆ ڕێككەوتن، ئەگەر سزاكانیان لەسەر هەڵبگرێت، بەڵام ئەمریكا ڕەتیكردەوە.\nلە تازەترین تویتدا كە ئەمڕۆ یەك شەممە بڵاوی كردووەتەوە، ترەمپ وتویەتی”سزاكان هەڵناگیرێن، بەرامبەر بە ڕێككەوتن”.\nلەسەرەتای ئەم مانگەوە بەهۆی كوشتنی قاسم سولەیمانی، فەرماندەی هێزەكانی قودسەوە، پەیوەندییەكانی ئێران و ئەمریكا چووەتە قۆناغێكی مەترسییدارەوە.


ماڵپەری فیردەوس | ئایا پێکەنین نوێژ بەتال دەکاتەوە ؟\nسەردێری پرسیار:ئایا پێکەنین نوێژ بەتال دەکاتەوە ؟\nبەرواری دانان :2019-08-23 کۆدی پرسیار:1427\nپرسیار : ئایا پێکەنین نوێژ بەتال دەکاتەوە ؟\nوەڵام : ھەموو زانایان یەک دەنگن پێکەنین نوێژ بەتال دەکاتەوە .\nابنُ المنذِر ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ھەموو زانایان یەک دەنگن پێکەنین نوێژ بەتال دەکات . )) الإجماع لاپەڕە ٣٩ .\nابن رشد ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ھەموو زانایان یەک دەنگن پێکەنین نوێژ بەتال دەکاتەوە . )) بداية المجتهد (١٩١/١) .\nزيلعي ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ھەموو زانایان یەک دەنگن پێکەنین نوێژ بەتال دەکات . )) تبيين الحقائق ) (١١/١) .\nابن قدامە ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ابن منذر دەفەرمووێت : ھەموو زانایان یەک دەنگن کە پێکەنین نوئژ بەتاڵ دەکاتەوە ، وو زۆربەی زانایان بۆ ئەوە چوون کە زەردەخەنە نوێژ پووچ ناکاتەوە . )) المغنی ج١ لاپەڕە ٣٩٤\nئیمام النووی ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( زەردەخەنە لەناو نوێژدا مەزھەبی ئێمە ئەوەیە کە نوێژ بەتاڵ نابێت . )) المجموع ج٤ لاپەڕە ٢٢\nابن تیمییە ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( زەردەخەنە نوێژ بەتاڵ ناكاتەوە ، بەڵام پێکەنین نوێژ بەتاڵ دەکاتەوە . )) الفتاوی الکبری ج٢ لاپەڕە ٢٢٧\nابن باز ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( زەردەخەنە نوێژ بەتاڵ ناکات ، بەڵام پێکەنین نوێژ بەتاڵ دەكات ، ..... ))


ژیان | کولتوور | سیستمی جیڕی\n2020-08-17 | 451 جار خوێندراوەتەوە\nڕەنگە یٔەم ناونانە لە ھیچ چوارچێوەیەکی زانستیدا جێگەی نەبێتەوە، بەڵام بە تەواوی بەسەر یٔەو "سیستم"ـەدا دەسەپێ لە ماوەی بیست و نۆ ساڵی ڕابردوودا حوکمی ھەرێمی کوردستانی بەدەستەوەیە. جیڕە، چونکە:\n- بە درێژایی حکومکردن و دەستباڵایی سیاسیی بەسەر کوردستانەوە یٔەگەر خواست و بەرنامەی ھاوکێشە نێودەوڵەتییەکانی لێ دەربکەیت (وەک سەپاندنی بڕیاری ٦٨٦ و ھێڵی ٣٦) یٔەزموونکردنی شکستی بەردەوام و بردنی چارەنووسی گەلێک بووە بۆ لێواری ھەڵدێر و چەند جارێکیش ھەڵدێرانی.\n- لە کاتی ڕوودانی ھەر جەنگێکدا کەوتنی پایتەخت، کەوتنی حوکم و دەسەڵاتی یٔەو ھێزەیە خاوەنداری لێ دەکات. بەڵام لای یٔێمە بەدەستەوەبوونی پایتەخت ماک و نیشانەی کەوتن و شکستێکە، کە ڕانەگەیندراوە و ڕاناگەیەندرێ. وەک شێخ ڕەزا گوتی، (چەرمی ڕووی ھێندە قایمە شمشێری میسری نایبڕێ/ گەر بە کەوشی کەی دەمێنێ تا قیامەت نادڕێ) شکستە لەدوای یەکەکانی بەدەستەوەبوونی پایتەخت لەڕووی دیپلۆماسی، سیاسی، یاسایی، کارگێڕی، خزمەتگوزاری و یٔاساییش... تاد. شێخ ڕەزا گوتەنی "چەرم قایمانە" بۆ ھەموو یٔەو شکستانە پاساوی یٔامادە ھەن و لە ڕێگەی میدیای سێبەر و یٔۆرگانییەوە پاساو دراونەتەوە.\n- لەبەر یٔەوەی مێنتاڵیەتی خێڵ و ھێشتنەوەی دەسەڵاتی بنەماڵەیی بەسەر دیدگای یٔەو دەسەڵاتەوە زاڵە، ھەرگیز نەیتوانیوە دڵسۆزی بۆ نیشتمان، خزمەتکردن و لەباوەشگرتنی کۆی تاکەکانی کۆمەڵگە یٔەخلاقیاتی کارکردن و یٔەجێندای بنچینەیی بێت، پارچەیەکی جیڕە کە تەنیا بەشی ناوچەیەک دەکات، دنیابینییەکی نەتەوەییانەی کەمبینە تەنیا خۆی و خێڵەکەی خۆی و ھاوسۆزانی خۆی دەبینێت، یٔەو جارانەش کە لە ڕێگەی میدیاوە لافی نیشتمانپەروەری و خەونی دروستکردنی دەوڵەت و پاراستنی قەوارە لێ دەدەن، یٔەو پارچە بچووکە جیڕییە دەکێشنەوە و بە ڕوونی دیار دەبێت لە چەندین لاوە کون و دڕی تێ دەبێت و ڕووی ڕاستەقینەی یٔەو ویستە دروستکراو و دەنگۆیٔاسایە دەردەکەوێت. وەک کەوتنی ماسکێکە کە ھاووڵاتی کورد بە درێژایی حوکمکردنیان چەندین جار شایەتی کەوتنی بووە. بەڵام جێی جاخە یٔەو شایەتییە نەبۆتە ھەڵوێستی شەقھەڵدان لەو سیستمە.\n_ یٔەو جیڕییەی کە بە یٔینگلیزی flexable ی پێ دەگوترێ و وەک خوازەیەک بۆ ھەمواری و گونجانی شتێک بەکاردەھێنرێت، لەو سیستمە دەسەڵاتدارییە زۆرینەیەی خۆی بەسەر باشووری کوردستاندا سەپاندووە ناگونجێ، مانایەکی تەواو جیاواز لە چەمکە یٔینگلیزییەکە دەدات بەدەستەوە. گۆڕانکارییە ناوخۆیی و ناوچەیی و جیھانییەکان دەرخەری یٔەو ڕاستییە بوون کە یٔەم "سیستم"ـەی ھەرێمی کوردستان بە حوکمی زۆرینەیەکی گزیکەر لە دیموکراسی دروست بووە نە نەرمە، نە لەگەڵ گۆڕانکارییەکان تەبایە، نە دەتوانێ بەپێی خواستی تاکی کورد ھەموار بێت. نە دەتوانێ گۆڕانکاری ڕیشەیی لە خۆیدا بکات، نە دەتوانێ دەستبەرداری بنەما خێڵەکییەکانی بێت، نە بۆی ھەیە لە ترسی یٔەو دەوڵەتانەی دەستیان بە پشتییەوە گرتووە نیشتیمانی بێت، نە دەتوانێ قەبوڵی مۆدێلە کراوە و دابەشکردنی دەسەڵات بکات و شۆڕی بکاتەوە تا یٔاستی دەسەڵاتی خۆجێی. حکومدارییەتییەکی زۆرینەی ڕەھای ناوەندێتییە، ھێزی خۆی لە کۆکردنەوەی دەسەڵاتێکی ھیرارشیدا دەبێتەوە، بۆیە کاتێک باس لە لامەرکەزییەتی دەسەڵات، دابەشکردنی دەکرێت بە شکاندنی یٔەو قاڵبە تێدەگات کە شێوەی پێوە گرتووە و لەم قۆزاخەیە ببێتە دەرەوە دەزانێت ژینگەی دنیای سەردەم بۆی گونجاو نییە و ھەڵدەوەشێتەوە.\n- سیستمی جیڕی بێبارە، لە دۆخی کەرنەڤاڵیٔاسای بانگەشەی گەورەی نەتەوەییدا، ھاوشێوەی ریفراندۆم یٔەو دیوەمان نیشان دەدات کە سپەر و پارێزەری نەتەوەن، خەونی گەورەیان خەونی دەوڵەتبوونە، یٔامادەی ھەموو قوربانییەکن، خەباتیان تەنیا لەو پێناوە بووە تف لە عێراق بکەن و لە ڕیگەی سیاسەتی یٔابووری سەربەخۆوە پێگەی وڵاتێکی بەھێز دادەنێن. بەڵام سیفەتی جیڕی یٔەو بوارەیان پێ دەدا زۆر یٔاسان بگەڕێنەوە دواوە و شەڕی پۆست بکەن لە بەغدا، ھەموو مانگێک دەستەودامانی بەغدا ببن بۆ دابینکردنی مووچە. یٔەمە چەند دەرخەری دیکتاتۆریەتی مەزھەبی و عەقڵی دواکەوتووی پێکھاتەی باڵادەستی عێراق بێت، کە ھێشتا کورد وەک دوژمن و "یٔیسرایٔیلی دووھەم" و یٔەویتر دەبینن، ھێندەش دەرخەری تێنەگەیشتنی زۆرینەی ڕەھای کوردستانە، کە ھێشتا لە "سین"ی سیاسەت تێنەگەیشتوون. یٔەم بێبارییە وایکردووە وەک یاریزانێکی سێرک زۆر باش پەتپەتێن بکەن و دنەی ھەستی ساویلکە بدەن بۆ یٔەوەی ببنە قەڵا بۆ پارستن و مانەوەیان.


داعش شانه نوستووه‌كانی له خه‌و هه‌ڵده‌سێنێ\n2018-06-09 [06:25 AM]\nداعش سه‌رله‌نوێ سه‌ری ده‌رهێناوه‌ته‌وه‌و له سووریا ستراتیژییه‌تی خۆی گۆڕیوه، ئێستا له بری ئه‌وه‌ی به‌رگریی له خۆی بكات، هێرش ده‌كات، هه‌ر وه‌ك ئه‌وه‌ی رۆژی هه‌ینی 8/6/2018 روویدا و هێرشی كرده‌سه‌ر به‌شێكی شارۆچكه‌ی ئه‌لبوكه‌مال له سه‌ر سنووری نێوان سووریا و عێراق.\nرێكخراوه توندڕه‌وه‌كه به هێرشی خۆكوژی بۆ سه‌ر هێزه‌كانی رژێمی سووریا، توندترین هێرشی له‌و ناوچه‌یه ئه‌نجامداوه، پاش ئه‌وه‌ی كه‌وته ده‌ست هێزه‌كانی سووریا و هاوپه‌یمانه‌كانی.\nله كاتێكدا هاوپه‌یمانان و رژێمی سووریا پێیانوابوو شكستیان به داعش هێناوه له سووریا، به‌ڵام سه‌رله‌نوێ چه‌كدارانی رێكخراوه توندڕه‌وه‌كه له‌و ناوچانه‌دا ده‌ركه‌وتوونه‌ته‌وه. چونكه داعش پێشتر ستراتیژییه‌تی خۆی گۆڕیبوو، چه‌كداره‌كانی خستبووه ناو كۆمه‌ڵێك شانه‌ی نوستووه‌و پێده‌چێت ئێستا فه‌رمانیان پێدرابێت له خه‌و هه‌ستنه‌وه.\nپێش چه‌ند رۆژێكیش داعش هێرشی كردبووه سه‌ر گونده‌كانی كه‌ناراوی رۆژئاوای فورات و ده‌یان سه‌رباز و چه‌كداری سه‌ر به رژێمی سووریایان كوشتبوو، جگه له‌وه‌ش توانیوویانه شوێن پێی خۆیان سه‌رله‌نوێ له‌و ناوچانه‌دا بكه‌نه‌وه، پاش ئه‌وه‌ی چه‌ند گوندێكیان داگیركردبوو.\nله باشووری سووریاش كه ئۆپراسیۆنی سه‌ربازی له دژی داعش به‌رێوه ده‌چێت، چه‌كدارانی رێكخراوه توندڕه‌وه‌كه هێرشیان كردووه سه‌ر ناوچه‌ی بیابانی سوه‌یدا و ژماره‌یه‌ك چه‌كداری سه‌ر به به‌شار ئه‌سه‌دیان كوشتووه.\nبه‌ڵام دواتر هێزه‌كانی سوپای سووریا هێرشی پێچه‌وانه‌یان ده‌ستپێكرد و توانییان گوندی ئه‌شره‌فییه و بیری عووره له به‌ری باكووری رۆژهه‌ڵاتی سوه‌یدا بخه‌نه‌وه ژێر ده‌ستی خۆیان و پێده‌چێت هێزه‌كانی رژێمی به‌شار ئه‌سه‌د بیانه‌وێت كێشه‌ی سوه‌یدا یه‌كلایی بكه‌نه‌وه به‌تایبه‌تی پاش ئه‌وه‌ی هێز و كه‌لوپه‌ل و كه‌ره‌سته‌ی جه‌نگیی زیاتریان بۆ ره‌وانه‌كراوه.\nروانگه‌ی سووریی بۆ مافه‌كانی مرۆڤ ده‌ڵێت، ئه‌و هێرشانه‌ی له‌و چه‌ند رۆژه‌دا داعش ئه‌نجامیداوون، له ماوه‌ی زیاتر له ساڵێكی رابردوودا هاوشێوه‌یان نه‌بینراوه"، هه‌ر چه‌نده چاودێران پێیانوایه چه‌كدارانی داعش له سوه‌یدا ته‌نها چه‌ند ده‌سته‌یه‌كن له‌وانه‌ی له خێوه‌تگای یه‌رمووك كشابوونه‌وه.\nبه‌ڵام له هه‌مان كاتدا هێرشه‌كانی داعش وه‌ك زه‌نگی مه‌ترسیش لێكده‌ده‌نه‌وه، چونكه ئه‌و هێرشه توندانه‌ی رێكخراوه‌كه له كاتێكدایه كه پێشتر مه‌رگی چه‌كدارانی "خه‌لافه‌ته رووخاوه‌كه له وڵاتی شام" راگه‌یێنرابوو.\nئەم هەواڵە 4435جار خوێندراوەتەوە


حەقیقەتی کێشە سیاسییەکەی ئێستای کوردستان/بەشی پێنجەم/جیهاد موحەمەد : چاوی گەل\nحەقیقەتی کێشە سیاسییەکەی ئێستای کوردستان/بەشی پێنجەم/جیهاد موحەمەد\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئاب - 31 - 2015\n((حەقیقەت بە ڕووتییەوە وەک خۆی دەبینرێت، بەڵام کاتێک پۆشاکێکی لەبەر دەکرێت بە ناوی ئەتەکێتی قسەکردن، یان ئادابی قسەکردن، یان زۆر جار بە ناوی قسەی سیاسییانە و دیبلۆماسیانە، ئیتر حەقیقەت وەک خۆی نامێنێت و دەشێونێرێت. هەڵبەت هەریەک لە ئەتەکێت و ئاداب و سیاسیی و دیبلۆماسیی لە شوێنی خۆیدا گرنگ و بە بایەخە، بە مەرجێک وەک ئاماژەم پێدا حەقیقەت نەشێوێنێت. کەواتە با بە ڕووتی قسە بکەین تا حەقیقەت پیشان بدەین، بەڵام مەرجیش نییە ئەمەی من دەیڵێم هەموو حەقیقەت بێت، بۆیە من ئامادەم بۆ دیالۆگ و قسەکردن لەسەر رای خۆم، هیچ رایەکی دژ بە راکەی خۆم رەتناکەمەوە تەنها ئەوەی بە حەقیقەتی دەزانم لە راکەی خۆمدا بەرگری لێدەکەم بە شێوەیەکی مەدەنیانە و بە ئەرگۆمێنت و بەڵگەوە.))\nوەک لە بەشەکانی پێشووتری ئەم زنجیرە نووسینەدا ئاماژەمان پێدا، یەکەم ململانێی نێوان سەرکردە کوردە سیاسییەکان لە ساڵی ١٩٦٤دا لە نێوان مەلا مستەفای بارزانی و مەکتەبی سیاسیی حیزبەکەیدا سەریهەڵدا. کە لە راستیدا وەک چاودێرە سیاسییەکان و ئەوانەی لە نزیکەوە ئاگاداری ئەو ناکۆکییەن، لەسەر مەسەلەی بیری شۆڕشگێڕێتی و ناشۆڕشگێڕیتی نەبووە. لەسەر مەسەلەی فرۆشتنی گەلی کورد لە لایەن بارزانییەوە بە حکومەتی عەبدولسەلام عارف نەبووە، کە بەرەکەی تر دژی ئەو فرۆشتن و رادەستکردنەی مەسەلەی کورد بن بە عەبدولسەلام و حکومەتی عێراقی، کە هەڵبەت لە راگەیاندنە چەواشەکارییەکانیاندا مەکتەبی سیاسی ئەمەیان رادەگەیاند. بەڵکو زیاتر ناکۆکیەکە لەسەر خۆپیشاندان و خۆدەرخستن و پلەوپایە بووە.\nبۆ ئەوەی خوێنەری ئازیز نەخەینە هەڵەوە، بنەمای ناکۆکیەکە هەرچەندە بنەمایەکی بیریی نەبووە، بەڵام ئەم دوو بەرەیە، بەرەی بارزانی وەک سەرۆکی حیزبەکە و\nبەرەی ئیبراهیم ئەحمەد وەک سکرتێری حیزبەکە، هەر لایەکیان نوێنەری توێژ و چینێکی جیاواز بوون لە ناو حیزبەکەدا.\nهەرچی بەرەی مەلا مستەفایە نوێنەری بەرەی خێڵ و هێزی ئاغا و مەلا و شێخ و سەرۆک هۆزەکان بووە. بۆیە ئەم بەرەیە زیاتر بە نەخوێنەوار و ناهۆشیار لەسەر مەسەلە سیاسییەکان و مەسەلەی کورد دەخوێنرانەوە لە لایەن بەرەی ئبیراهیم ئەحمەدەوە.\nبەرەی ئیبراهیم ئەحمەد و مەکتەبی سیاسی زیاتر نوێنەری خوێندەوار و وردە بۆرژوا و کاسبکاران و رێکخستنەکانی ناو شارەکان بوون.\nئەگەر لەم روانگەیەوە سەیری ناکۆکیەکە بکەین جۆرێکە لە ناکۆکی چینایەتی هەبوو لە نێوانیاندا. بەڵام بە هۆکاری دواکەووتوویی ئەو سەردەمەی چینی بۆرژوا، کە تا ئێستاش بە جۆرێک لە جۆرەکان ئەو دواکەوتووییە خۆی نمایش دەکات و خوی دەنوێنێت لە پێوەندییەکانیدا، ئەم چینە تا ئێستاشی پێوە بێت ئەوەندە گەشەی نەکردووە وەک چینێکی گەشەسەندوو کە لە هەناوی گەشەی پیشەسازییەوە دروستبووبێت، هەتا ناکۆکیی قوڵی لەگەڵ چینی بەرامبەریدا هەبێت. بۆیە ناکۆکیەکە ناکۆکیی نێوا دوو بەرە بوو کە لایەکیان کە مەکتەبی سیاسیی بوو خۆی وا دادەنا کە خوێندوارترە لە بەرەکەی تر و خۆی بە خاوەنی ئەو مافە دەزانی دەبێت ئەم بەرەیە پێشەنگ بێت لە شۆرشکردن یان لە هەرچ دانوستاندێک کە لەگەڵ حکومەتی عێراقیدا بکرێت، واتە ئەم بەرەیە خاوەنی خەسڵەتێکی کۆمەڵێک خوێندەواری بۆرژوازیی بوون، کە زۆر جار رارایی و بە بیروبۆچوونەکانیانەوە دیار بوو، دیسان ئەو لوتبەرزییەی کە خۆیان پێ جیادەکردەوە لە سەرکردە نەخوێنەورەکان، بە تایبەتی لە مەلامستەفا ئەمش جۆرێک بوو لە خۆ بە زل زانین و مامۆستایەتی لە سیاسەت و شۆرشکردندا. کە لە راستیدا شۆرش بە کەسانی شۆرشگێری خۆ نەویست دەکرێت و هەڵدەسوڕێت، کە بیرو بۆچوون و دیدگاییەکی جیهانی بینی فراوان و قوڵ و شۆرشگێرانەیان هەبێت، نەک خۆ بە هەموو شتزانین. لە بەرامبەریشدا مەلا مستەفا خۆی بە هەموو شتدەزانی و لای وابوو کە خاوەنی ئەزموونێکی گەورەیەو دەبێت شۆرش و حیزب لە ژێر ساییە و فەرمانی ئەمدا بن. بۆیە زۆر جار مەلا مستەفا خۆی بە هەموو شت زانیوە حیزب و مەکتەبی سیاسیی نەخوێندۆتەوە، بە واتایەکی تر هەردوو بەرەکە ناعەقڵانیانە بیریان دەکردەوە. هەردوو لا ناکۆبوون لەسەر وەرگرتنی جڵەوی حزب و پلە و پایە. دیارە ئەم ناکۆکییە پێش تەقینەوەی لە ساڵی ١٩٦٤ دا هەر هەبوو، بەڵگەشمان بۆ ئەمە ئەوە بوو کە مەلا مستەفا لە ساڵی ١٩٥٩دا چووە سەر مەکتەبی سیاسیی و بە جنێودان و هەڕشەکردن هەمزە عەبدوڵا و هاورێکانی دەرکرد و کلیلەکانی بارەگای مەکتەبی سیسی لێوەرگت و رادەستی ئبیراهیم ئەحمدی کرد، زۆر کەس دەڵێن ئەوەی مەلا مستەفا کردی بە فیتی ئیبراهیم\nئەحمدە بووە چونکە هەمزە عەبدوڵای بە کەسێکی شیوعی داناوە و بە مەلا مستەفای وتووە هەمزە دەیەوێت پارتی بکات بە پاشکۆی حیزبی شیوعی.\nبەڵام سروشتی حیزبەکە وەک حیزبێکی نەتەوەیی، وەک حێزبێکی پۆپۆلیست و جەماوەرگەرا کە بتوانێت هاوسەنگ بێت لەگەڵ حیزبی شیوعیدا، کە لە کوردستانی ئەو سەردەمەدا تاقە هێزی سیاسیی بوون بەرامبەر بە پارتی. ئەم جەماوەرگەرایی و پۆپۆلیستییە بۆ ئەوە بوو تا بتوانێت زۆربەی زۆری حەشاماتی خەڵکی کوردستان بە هەموو چین و توێژە جیاوازەکانەوە لە دەوری خۆی کۆبکاتەوە، بۆیە ئەم ناکۆکیانەیان شاردۆتەوە و بارزانیان قبولبووە بە سەۆکی حیزب. بەڵام دوای ئەوەی مەلا مستەفا، کە خۆی بە میراتگری بزووتنەوەی کورد دەزانی، بە تایبەتی دوای کۆچی دوایی شێخ مەحموود کە لە ساڵی ١٩١٩دا حکومەتی لە سلێمانیدا راگەیاند، دوای تێشکانی هەموو ڕاپەڕینەکانی شێخ مەحموود، هەروەها دوای تێشکان و روخانی کۆماری موهابات و لە سێدارەدانی قازی محەمەد. ئیتر مەلا مستەفا هەستی دەکرد کە کەس نییە لە ناو کوردا رکەبەری بکات. هەرچی مەکتەبی سیاسیی و برایم ئەحمەدیشە بە کۆمەڵێک گەنجی خوێندەواری شاریی دەخوێندنەوە و، وا تەماشای دەکردن کە ئەمانە ئەفەندین و ناتوانن سەرکردایەتی شۆرشی چەکداری بکەن. بۆیە لە رێکەوتنی لەگەڵ عەبدولسەلام عارف لە ساڵی ١٩٦٤ پرسی بە مەکتەبی سیاسیی نەکرد و زۆر گرنگی بە رای ئەوان نەدا. بەرەی مەکتەبی سیاسیی و ئیبراهیم ئەحمەدیش کە وەک ئاماژەم پێدا هەر ئەوەندە مەلا مستەفایان بەلاوە گرنگ بوو بۆ کۆکردنەوەی دەنگی خاوەن پێگە کۆمەڵایەتییە لادێنشینە دەستڕۆشتووەکان، وەک سەرۆک خێڵەکان و موڵکدارەکان و مەلا و پیاوە ئاینییەکان. کەواتە کێشەکە کێشەی لوتبەرزییە ناعەقڵانیەکە بوو کە تا ئێستاش بەردەوامە و لە ململانێ حیزبایەتییەکاندا بە تایبەتی لە نێوا یەکێتی و پارتیدا و لەم دوایانەشدا لە نێوا بزووتنەوەی گۆران و پارتیدا رەنگدەداتەوە.\nدەستپێکردنی ململانێکە بەم جۆرە بوو:\nدوای ئەوەی مەلا مستەفا چووە سەر مەکتەبی سیاسی حیزبەکەی و ئیبراهیم ئەحمەد و هاوڕێکانی دەرکرد لە حیزب. هێزی مەکتەبی سیاسیی لە ماوەت بارەگایان دروستکرد و کەوتنە دژایەتیکردنی مەلا مستەفا. بەڵام هێندەی نەخایاند مەلا مستەفە هێزێکی کۆکردەوە و ناردیە سەر هێزی مەکتەبی سیاسی لە ماوەت دەریپەڕاندن بەرەو ئێران. هەرچەندە هەوڵێکی زۆر درا بۆ ئەوەی ئەم دوو بەرەیە یەکبخەنەوە، بەڵام هیچ ئەنجامێکی ئەوتۆی لێنەکەوتەوە. ئەوانەی ئەو هەوڵەیان دا بۆ یەکخستنەوە هەردوو بەرەی بارزانی و مەکتەبی سیاسی، دکتۆر عیسمەت شەریف وانلی و دکتۆر کەمال فوئاد بوون.\nتا ساڵی ١٩٦٦ ئەم ناکۆکییە بەردەوام بوو بەڵام زۆر کاریگەری نەبوو لەسەر بزووتنەوە چەکدارییەکەی مەلا مستەفا.\nلە ساڵی ١٩٦٦دا بەرەی ئیبراهیم ئەحمەد و مەکتەبی سیاسیی لەگەڵ حکومەتی عێراقیدا رێکەوتن کە لە ناو شارەکانی کوردستاندا بتوانن چالاکی سیاسیی خۆیان هەبێت و لە هەمانکاتیشدا رێگەیان پێدرا هێزی چەکداریان هەبێت. بەمەش حکومەتی عێراقی توانی بە تیرێک دوو نیشان بشکێنێت. یەکەم ناکۆکیەکانی نێوان کوردەکان گەورەتر بکات و بیگەیەنێتە ئاستی شەرە تفەنگ و لە یەکتری کوشتن و خوێنڕشتنی کورد بە دەستی کورد. لە لایەکی تر هێزی مەکتەبی سیاسیی لە ئێرانەوە گەڕانەوە بۆ ناو عێراق بۆ ئەوەی نەک رۆژێک لە رۆژان ئێران دژی عێراق ئەم هێزە بەکاربهێنێت. چونکە حکومەتی شای ئێران و ئەمەریکاش گۆڕانکارییەکانی عێراق و شۆرشی چواردەی ١٩٥٨ و گۆڕینی سیستمی پاشایەتی بۆ سیستمی کۆماریی و ئەو کرانەوە سیاسیی و هۆشمەندییە چەپێتییەی کە لە عێراق و کوردستاندا گەشەی دەکرد لە بەرژەوەندییان نەبوو. هەر ئەمەش بوو کە وای لە ئێران و سەفارەتی ئەمریکا کرد کە پشتیوانی لە یاخیبوونی هەباسی مەمەند ئاغا و حەمە ڕەشیدی لۆلان بکەن و دنەیان بدەن دژی یاسی ئیسڵاحی زەراعی ١٩٥٨.\nقسەی مەسعود بارزانی لەسەر ئەو ناکۆکییە:\nمەسعوەد بارزانی بەم جۆرە لەسەر ئەو رەوشەی ئەو کاتەی نووسیوە:\nئاوێنە ٣١ی ئابی ٢٠١٥.\n“رۆژی 17ی ئاب (1964)، تاقمهكهی ئیبراهیم ئهحمهد نیازی دهستدرێژیكردنیان ههبو، لهسنور پهڕینهوهو هاتن بۆ شلێرو سیوهیل لهدهوروبهری پێنجوێن. دهركهوت كه دهسهڵاتدارانی ئێران باشترین چهكیان دابونێو شهڕێكی سهخت لهو ناوانهدا رویداو ههندێ شوێنیان داگیركردو لهئهنجامی ئهوهدا شهش پێشمهرگهی هێزی خهبات شههیدكران. رۆژی 19ی ئاب بروسكهیهك لهعهقید نوری مهلا مهعروفهوه هات بۆ بارزانی داوای یارمهتی لێدهكردو ئاگاداری كرد كهوا شهڕ بهردهوامهو ئێرانیهكان راستهوخۆ یارمهتیی تاقمی ئیبراهیم دهدهن.\nبارزانی ههڕهشهیهكی توندی لهئێرانیهكان كردو پێیوتن: “جارێكیتر یهك كهسیان لهسنور بپهڕێتهوه، منیش لهسنوری ئێران دهپهڕمهوهو شۆڕشێك لهكوردستانی ئێران ههڵدهگیرسێنم”.\nبارزانی ئهم ههڕهشهیهی خۆی بهنهێنی نههێشتهوهو بهرۆشنو ئاشكرا رایگهیاند. رژێمی عێراقیش ئهم ههڕهشهیهی بهههلێكی وا دانا نابێ لهدهستبدرێ، پێوهندی ئهو رۆژهی نێوان عێراق ئێران ئاڵۆز بو، بهغدا دهستبهجێ وهفدێكی حكومهتی نارد بۆ چوارتا (وهفدهكه پێكهاتبو لهسهرۆكی ئهركانی سوپاو سهركردهی فیرقهی دوو بهڕێوهبهری ئیستیخباراتی سوپاو پارێزگاری سلێمانی)، وهفدهكه جهختی لهسهر ئهوه كرد كه حكومهتی عێراق ئامادهیه یارمهتی بارزانی لهدژی دهستێوهردانی ئێران بدات. باوكیشم سوپاسی وهفدهكهی كرد”.))\nکاتێکیش مەکتەبی سیاسیی ئەم رێکەوتنەیان لەگەڵ حکومەتی عێراقیدا کرد، کەوتنە چالاکی و خەباتی سیاسیی و کۆکردنەوەی گەنجە خوێندەوارەکانی ئەو سەردەم. ئەو سەردەمەش سەردەمی کرانەوە و گەشەی شۆرش و ئەو راپەڕینانە بوون کە چەپەکان و مارکسیەکان سەرۆکایەتیان دەکردن. ئەم گەشەی بیری چەپ و مارکسیەتە جگە لەوەی حیزبی شیوعی دەوری سەرەکی هەبوو لە\nنەشونماکردنیدا، بە تایبەتی باڵی قیادیە مەرکەزی کە بڕوایان بە شۆرشی چەکداری هەبوو دژی روخانی ڕژێمی فاشی بەعسیەکان، توانیشیان یەکەم راپەڕینی چەکداری شۆرشگێرانە لە ناو زۆنگ و قامیشەڵانی خواروی عێراقدا لە ساڵی ١٩٦٧دا دروستبکەن دژی ڕژێمی فاشی بەعسیەکان. هەروەها وەک ئاماژەم پێدا بە هۆکاری ئەو ڕاپەڕینی چەپگەراییە لە زۆربەی وڵاتانی وەک فەلەستین و ڤێتنام و کەمبۆدیا و لاوسدا کاریگەریی گەشەی بیری چەپیان لە عێراق و کوردستاندا زیاتر کرد. بە تایبەتی بیری مارکسیەت و کتێبەکانی مارکسیەت لە سۆڤیەتەوە دەگەیشتنە عێراق و کوردستان، هەروەها بیری ماوتسیتۆنگ و شۆرش و گەشەی شیوعیەت لە وڵاتی چیندا بە ئاسانی دەگەیشتە مەکتەبەکانی عێراق و کوردستان. ئەم کرانەوەیە کاریگەریی هەبوو لەسەر خوێندەوارە شارییەکانی سەر بە باڵی مەکتەبی سیاسیی جیابووەوە لە مەلا مستەفا. بەم کاریگەریەش کەوتنە خۆیان و هاوبەشییکردنیان لە خۆڕۆشنبریکردن و خوێندنەوەی مارکسیەت و بیری چەپ و دامەزراندنی ئەڵقەی خۆ رۆشنبیرکردن و دراسەکردنی شۆڕشەکانی جیهان. ئەوەی من ئاگاداربم کۆمەڵێک لە چەپی ئێرانی لە بارەگای سەرەکی ئەم هێزە سیاسییە لە بەکرەجۆ بوون. ئەمانەش کاریگەریی خۆیان هەبوو لەسەر پێشکەوتنی بیری چەپێتی و رۆشنبیرێتی و هۆشمەندی گەنجەکانی ئەم هێزە سیاسییە.\nمام جەلال یەکێک بوو لەو سەرکردانەی کە زۆر کاریگەری هەبووە لە رۆشنبیرکردنی گەنجاکاندا. یەکێک لەو کتێبانەی مام جەلال وەریگێرا بۆ سەر زمانی کوردی (چەپکێ لە وتەکانی ماوتسیتۆنگ)بوو. جگە لە مام جەلال کە دەورێکی کاریگەریی هەبوو لە گەشەی بیری چەپێتی لە ناو ئەم بەرەیەی مەکتەبی سیاسییدا کە دواتر ناوەکەی گۆڕا بە حیزبی شۆرشگێر، ئەوانەی کە من لە یادم مابێت، ئەمانە بوون: نەوشیروان مستەفا، خاڵە شەهاب، شەهید ئارام، عارف کەریم (عارەفە ڕەش)، شازاد سائیب، بەکر حسەین(کە ئەو سەردەم لەبەر زیرەکیی پێیان دەوت قاموسەکەی مام جەلال)، فوئادی مەلا مەحموود، ئاوات عەبدوڵغەفور، عومەری سەید عەلی، مامۆستا فئواد قەرداغی، فەرەیدون عەبدولقادر، ئاسۆی شیخ نوری و فازیلی مەلا مەحموود، سمکۆ فەتحوڵا، مەحموودی مەلا عێزەت، خالید دلێر، جەمالە رەش، پرشنگی حەمەی مەمەند، حەم سوور، ئەنوەر مەحموود و حەمە چاوشین و دەیان کەسی دایری تر کە ئێستا ناوەکانیانم لە یاد نییە.\nگەنجەکانی ئەم هێزە سیاسییە لە شاری بەغداد رۆژنامەیەکیان دەردەکرد بە ناوی رۆژنامەی نور. هەروەها گۆڤارێکی سیاسی فکرییان لە شاری سلێمانی دەردەکرد بە ناوی گۆڤاری رزگاری کە سەرنووسەرەکەی نەوشیروان مستەفا بوو، خاونەی ئیمتیازیش شازاد سائیب بوو. ئەمانە هەموو کاری باش و بە جێ بوون لەم باڵی مەکتەبی سیاسییەی پارتیدا. ئەم رەوشە باش و سەرهەڵدانی چەپڕەوێتیە بوو لەم بەشەدا کە بەرهەمەکەی کۆمەڵی مارکسی لینینیی لێکەوتەوە و دواتر گۆڕدا بۆ کۆمەڵەی رەنجدەران. هەڵبەت کۆمەڵەی مارکسی لینینیش بوون بە دوو بەرەوە،\nبەرەیەکیان وا بیریان دەکردەوە کە مارکسیەت مەسەلەیەکە هەڵگری بیریی نەتەوەیی و ناسیۆنالستیی نییە، هەرچەندە بڕوای بە مافی چارەنووس هەیە بۆ هەر گەلێک. بۆیە دەبێت لەسەر ئاستی هەموو عێراق ئەم کۆمەڵەیە کاربکات و دامەزرێت هەوڵبدات بۆ گۆڕانکاریی و شۆرشکردن لەسەر ئاستی عێراق نەک تەنها لەسەر ئاستی کوردستان. بەرەی کوردستانچێتیەکە ئەمەیان بەلاوە پەسەند نەبوو، بەڵکو ویان دەخوێندەوە کە کوردستان ڕەوشێکی تایبەتی هەیە و جیاوازە لە عێراق، گەلی کورد چەوساوە و ستەملێکراوە، بۆیە ئاساییە کە مارکسییەکان ئەم بەشەی کوردستان خەبات بۆ رازگاریی کوردستان بکەن. بە هەرحاڵ لێرەدا نامەوێت بچمە ناو ئەو ناکۆکییە بیریی و تیۆرییەوە چونکە زۆر پێوەندی نییە بەم نوویسنەی ئێمەوە.\nبەڵام کاری زۆر خراپ و نابەجێ ئەوە بوو کە ئەم باڵەی مەکتەبی سیاسی جیابووەوە لە مەلا مستەفا، خۆیانکرد بە خاوەنی هێزێکی سەربازی. ئەم هێزە کەوتنە شەڕکردن لەگەڵ باڵی مەلا مستەفای بارزانیدا، هەردوو لایان بە سەدان گەنجی کوردیان بە کوشتدا لە پێناوی هیچدا، هیچ لایەکیان لەم شەڕدا سەرکەوتنی بەدەستنەهێنا، ئەوەی زیانی لێکەوت کوشتن و خوێڕشتنی خەڵکی ستەمدیدەی کوردستان بوو. ئەم دوو هێزە زۆر بە دڵڕەقی بەرامبەر بە یەکتری دەوەستانەوە و شەڕیان دەکرد، هەرچ لایەکیشیان لە چ ناوچەیەکی کوردستاندا دەستڕۆشتوو بوایە دەبوو بە زۆر هەموو خەڵکی ناوچەکە لایەندارێتیان بکردنایە، دەنا دەکوتنە بەر رق و کینەی ئەم هیزانە. هەردوو لایەن بە زۆر چەکدارییان بە خەڵکی کوردستان دەکرد. هەردوو لایان دەیان سیخوریان بەسەر خەڵکەوە دروستکردبوو، بۆ ئەوەی چاودێری ئەو کەسان بکەن کە لە زۆنی ئەماندان و بەڵام دڵیان بۆ ئەولا لێدەدا. کوردستانیان دابەشکردبوو بەسەر زۆنی مەلایی و جەلالیدا. مەلایی و جەلالی بوو بوو بە دوو تێرمی سیاسیی.\nهەر بۆ نموونە و وەک چیرۆکێکی ناخۆش لەسەر ئازاردانی خەڵک، بەڵام بۆ تێگەیشتن لە عەقڵیەتی ئەم دوو هێزە، ئەم چیرۆکە دەنووسمەوە بۆتان:\nیەکێک لەو جوتیارانەی بە ناوی حاجی گەردەی بازیانەوە، کە خەڵکی گوندی باڕۆی بوو، بە زۆر هێزی مەکەتبی سیاسی مام جەلال کوڕە تاقانەکەیان کە ناوی مستەفا بوو کردبوو بە چەکداری خۆیان. مستەفا لەگەڵ ئەوەی کورێکی گەنجی بەکار بوو بەڵام چاوەکانی لاوازبوون. بۆیە حاجی گەردەی باوکی بێدەسەڵاتانە هاواری دەکرد باوکم ڕۆ، مام جەلال تەوێتی بە مچەی کوڕی من مەلا مستەفا بشکێنێت و حکومەتی عێراقیش بڕوخێنێت و حەقی کوردیش وەربگرێت. بە چل قورئان خەڵکینە، مچەی من فیشەکێک بنێت بە بەرانانەوە لێینادات. ئەمە حاڵی خەڵکی هەژار و جوتیار بوو بە دەست ئەم هێزە چەکدارانەی کە “کوردایەتییان” دەکرد. لە لادێکاندا بە دەیان کەسیان دەخستە ناو حەوزی ئاوی ساردەوە لە زستاندا. وەک ئەشکەنجەدان،\nتەنها لەسەر ئەوەی گۆمانیان لێی بوو سەر بە زۆنەکەی تر بێت. هەردوو لایان خاوەنی زیندانی گەوەرە بوو. دەیان و سەدان کەسیان لە لایەندارانی یەکتری زیندانیکردبوو. لە زۆربەی لادێکاندا کە هێزی مەلا مستەفا باڵا دەستبوو کەس نەیدەوێرا یەک گلەیی و رەخنەبگرێت، یەکسەر بە جەلالی تۆمەتباریان دەکرد و زیندانیان دەکرد. لە ناو شارەکان و ئەو ناوچانەی جەلالیەکان باڵا دەستبوون بە هەمان شێوەی مەلاییەکان دڵرەقانە مامەڵەیان لەگەڵ ئەو کەسانەدا دەکرد کە گومانیان لێیان بوو سەر بە جەلالی بن. هەر لەو رۆژەوە ئەمان بە جۆرێک خەڵکیان پەروەدە دەکرد، کە بادینانیەکان کورد نین!، کەس لە زمانیان تێناگات!، خۆزگە بە عەربی قسەیان بکردایە باشتر بوو لەو گفە گڤە!. لەملاشەوە مەلاییەکان بە هەمانشێوە هەرکەس لەگەڵیاندا نەبووایە بە کورد دایان نەدەنا، دەبوو خەڵک سەر بە بەرەیک بێت، نابێت خەڵکی بێلایان یان سەر بە حیزبی تر و بیرکردنەوەی تر هەبێت، ئەمە قبوڵ نەبوو. واتە هەر وەک ئێستا چۆن خەڵکیان دابەشکردوە بەسەر زۆنی زەرد و زۆنی سەوزدا، بە هەمان شێوە ئەو کاتەش خەڵکیان دابەشکردبوو بەسەر زۆنی مەلایی و جەلالییدا.\nئەم دوو هێزە لە بەرەکانی شەڕدا لەبەر ئەوەی هەردوو لایان ناوی پێشمەرگەیان هەڵگرتبوو، هەردوو لایان جلوبەرگی خاکیان لەبەردا بوو، هەردوو لایان کورد بوون و بە کوردی قسەیان دەکرد، هەردوو لاشیان یەک رەفتار و کرداریان هەبوو، لە یەکتری جیانەدەکرانەوە لە بەرەی شەڕکردندا. بۆیە هیزی مەکتەبی سیاسیی بۆ خۆ جیاکردنەوە هەموو چەکدارێکیان پارچەیەک پەڕۆی سووریان بە پشتیدا دادووریبوو. هێزی چەکداری مەلا مستەفا ناویان لێنابوون کۆڵوانە سوور! بەو واتایەیی کە ئەمانە ژنن و ژنیش لاوازە و شەڕی پێناکرێت. ئەمانیش بە چەکدارەکانی بارزانییان دەوت مەلا ژن، ئەمەشیان هەر سوکایەتیکردنە بە ژن.\nخوێنەری بەریز، گەنجە خۆشەویستەکان، وردبنەوە شۆرش و هێزی چەکدار و پێشمەرگ و سەرکردەکانیان چ عەقڵیەتێکی دواکەوتوویان هەبووە، هەر ئەم عەقڵیەتە دواکەووتوویەشە تا ئیستا رەنگ دەداتەوە لە ناکۆکیەکانیاندا.


زایینی: ١٩-١١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٨/٢٩ - ١٦:٤٦ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: "عارف دەرگاهی" ئەندامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بە هۆی نەخۆشیی شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، ڕوژی پینجشەممە ڕێکەوتی ۲۷ی خەزەڵوەری ١٣٩٥ی هەتاوی، عارف دەرگاهی کوڕی "حوسێن" خەڵکی گوندی "سەردۆش" لە ناوچەی بەری بەگزادەی مەریوان، بە هۆی شێرپەنجە لە تەمەنی ٦۹ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.\nکاک عارف یەکیک لەو ئەندامە دڵسۆزانەی حیزبی دێموکرات بوو کە هەمیشە دڵی لای حیزبەکەی و پێشمەرگەکانی بوو و هەرکات وهەردەم یارمەتیدەرێکی باش و بە ئەمەگی پێشمەرگەکان بوو.\nحیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران سەرەخۆشی له بنەماڵه و خزم وکه‌س و کاری ناوبراو دەکات و خۆی به شەریکی خەمیان دەزانێت.


لە ساڵی ٢٠١٧ی زاینیدا، لە سەر ئاستی دنیا بە گشتی و لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بە تایبەتی، کۆمەڵێک رووداوی سیاسی و سەربازی روویان دا کە زۆربەیان بۆ کرێکاران و کۆمەڵانی خەڵکی زەحمەتکێش و نەتەوە بندەستەکان زیان بەخش بوون و لە بەرژەوەندی سیستەمی نادادپەروەری سەرمایەداری و دیکتاتۆرە کۆنەپەرستەکاندا بەرەوپێشەوە چوون. بێگومان بەرەوپێشچوونی ئەو ڕەوتە هەڕەشەیەکی ترسەناکە بۆ سەر دێموکڕاسی و ماف و ئازادیەکانی زۆربەی کۆمەڵانی خەڵکی بەشمینەتی ناو کۆمەڵگا. ئەوەی کە بەڕەی ئازادیخوازی و ڕزگاریخوازی پاشەکشێی کردوە و ڕەوتی دیکتاتۆری بەرەو پێشچووە، بە واتای ڕێک و پێکی سیستەمی بەڕێوەبەری و بە توانایی دەسەڵاتداران و دیکتاتۆران نیە، بەڵکو نیشانەی ئەو ڕاستیەیە کە تاکتیک و پلان و بەرنامەی کار و خەباتی بەرەی ڕزگاری و ئازادیخوازی لە ئاستی پێویستدا نیە و هەڵە و کەم و کۆڕی زۆری تێدایە.\nئەوەی کە پەیوەندی بە ژیان و خەباتی خەڵکی کوردستانەوە هەیە، بزوتنەوەی ڕزگاریخوازانەی کوردستان لە زۆر لاوە پێشکەوتووە، کە ئەو پێشکەوتنانە بوونە مڵکی خەڵکی کوردستان و جارێکی دیکە بەرەو دواوە ناگەرێنەوە، کە لێرەدا باس کردنیان پێویست نیە. بە مەبەستی کەم کردنەوەی کەم و کۆڕیەکان و پێشکەوتنی زیاتر ئاماژە کردن بە هێندێک لە هەڵە و کەم و کۆڕیەکان ئەرکێکی نیشتمانی و هەنووکەییە. وەک چۆن ساڵی ٢٠١٧ی زاینی بۆ خەڵکی کوردستان، ساڵێکی پڕ لە کێشە و رووداوی تاڵ و ناخۆش بوو، کە کاریگەری نەگەتیڤیان لە سەر کۆی خەڵکی کوردستان داناوە. لە باکوری کوردستان دوای ئەوەی لە لایەن دەسەڵاتدارانی تورکیاوە بە مەبەست شەڕهەڵگریسێندرایەوە، چەندین کەسایەتی سیاسی و پاڕڵمانتار و خەڵکی نیشتمانپەروەری کورد دەستگیر کران و حوکمی ناداد پەروەریان بە سەردا سەپێندرا. زۆر لە سەرۆک شارەوانیەکانی باکوری کوردستان بە زۆر لە سەر کار لابران و کەسانی نابەرپرسیان لە جێگا دانران. دەسەڵاتدارانی تورکیا لە سەر ئاستی ناوخۆ و دنیای دەرەوە بە گشتی دژی بەرژەوەندیەکانی خەڵکی کوردستان بەردەوام خەریکی پەلاماردان و جێبەجێکردنی پیلانی تازە و بەرەوپێشبردنی سیاسەتی شۆڤێنیستی و سەپاندنی دەسەڵاتی دیکتاتۆرانەیانن، لەو پێناوەدا پەنا بۆ هەموو ڕێگایەک دەبەن و دەست لە هیچ سەرەڕۆیی و کردەوەیەکی دوژمنکارانە ناپارێزن . لە بەرامبەردا بەڕێوەبەرانی بزوتنەوەی ڕزگاریخوازانە لە باکوری کوردستان بە هەمان میتیۆدی ساڵانی پێشوو بێگۆرانکاری بەردەوام لە ناو سەنگەری خەباتێکی پر لە فیداکاری و سەختدا بەرەورووی ئەو هێرشە سەربازیانە دەبنەوە کە لە لایەن دەسەڵاتدارانی تورکیاوە بە چەند مەبەستی دیاری کراو بەڕێوە دەچن.\nلە باشووری کوردستان دوای ئەوەی کە حکومەتی عێڕاق توانی بە هاوکاری دەرەکی بە سەر داعشدا سەرکەوی، هەوڵیدا وەک دەسەڵاتێک خۆی دەرخات. هەرچەند لایەنە سیاسیەکانی باشووری کوردستان ڕۆڵیان هەبوو لە گەیاندنی حکومەتی عێڕاق بەو ڕۆژگارەی ئێستای، کە بتوانی بوار بۆ داگیرکەرانی کوردستان بڕەخسێنی کە سەرڕای ناکۆکیەکانیان، لە دەوری یەکیان کۆ بکاتەوە و بە گەلەکۆمێ هێرش بکەنە سەر دەسەڵات و دەسکەوتەکانی خەڵکی باشووری کوردستان. لە بەرامبەردا لایەنە سیاسیەکانی باشووری کوردستان بە هۆی گیرۆدە بوون بە پەتای لە خۆ ڕازی بوون و گەندەڵی، بە هۆی بەرژەوەندی تەسکی حیزبایەتی نەیانتوانی دام و دەزگاکانی بەڕێوەبەری بکەنە دامەزراوەی نیشتمانی و نەیانتوانی کۆدەنگی پێکبێنن و یەک هەڵوێست بن بۆ بەرەوروو بوونەوەی روداو و پێشهات و کۆی مەترسیەکان، بەڵکو زیاتر لە یەک دابڕان. بۆیە بە پیلانی هاوبەشی داگیرکەران، دیسان کۆمەڵانی خەڵکی باشووری کوردستان لە گەڵ ژیانێکی سەخت و پڕ لە ئازار بەرەوروو بوونەوە و دۆزی ڕەوای خەڵکی باشووری کوردستان چەند قۆناغ بەرەو دواوە گەرایەوە، کە کاریگەری نەرێنی لە سەر هەموو کوردستانیان دانا.\nلە ڕۆژ ئاوای کوردستان دوای ئەوەی کچ و کوڕە شەڕڤانە کوردەکان ڕۆڵی سەرەکیان گێڕا لە تێکشکاندنی داعش و ڕزگارکردنی رووبەرێکی زۆر لە خاکی ڕۆژئاوای کوردستان و باکوری سووریا، داگیرکەران دەیانەوێت بەر بە پێشکەوتنەکانی ڕۆژئاوی کوردستان بگرن. دەسەڵاتدارانی سووریا خەریکی خۆ گیف کردنەوەن بۆ هێرش کردنە سەر دەستکەوتەکانی ڕۆژئاوای کوردستان، ئێران و تورکیە بە هاوکاری هێندێک لایەنی نابەرپرس هەوڵدەدەن بۆ لە بار بردنی دەسکەوتەکانی خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان، مەبەستیانە دوو بەرەکی لە نێوان خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان درووست بکەن، بە هاندانی بەشێک لە کوردانی ڕۆژئاوای کوردستان بۆ بەشداری کردن لەو کۆنگرەیە کە گوایە بۆ چارەسەری کێشەی سووریا هەر جارەو لە شوێنێک دەبەسترێ، بەڵام ڕێگری لە بەشداری پەیەدە لەو کۆنگرەیە دەکرێت. لە گەڵ ئەوەشدا دەسەڵاتدارانی تورکیا سەرە ڕۆیانە سنوری ڕۆژئاوی کوردستانیان بەزاندوە و ڕاستەوخۆ دەست لە کار و باری ناوخۆی ڕۆژئاوای کوردستان وەردەدن. یوئێن و ووڵاتانی دەرەوش لە منگە منگێکی شەرمنانە زیاتر رۆڵێکی روونیان نیە بۆ کشانەوەی تورکیا لە ڕۆژئاوای کوردستان و بەر گرتن لە هێرشی ڕژیمی سووریا. مەترسی ئەوە هەیە کە ئەزموونی ڕۆژئاوای کوردستان بکرێتە قوربانی ڕێککەوتنی ژێر بەژێری دەسەڵاتدارانی ناوچەکە، یا بەرژەوەندی هاوبەشی دوو زلهێزەکەی دنیا. بەڵام لە بەرامبەردا هیچ کۆ دەنگیەکی نەتەوەیی و پڕۆژەیەکی هاوبەشی نیشتمانی نیە بۆ بەر پەرچ دانەوەی پیلانی دووژمنکارانەی داگیرکەران لە ڕۆژئاوای کوردستان.\nلە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، کۆماری ئیسلامی کە دیکتاتۆرانە دەستی بە سەر دەسەڵاتدا گرتووە، ماف و ئازادیەکانی هەموو ئەو خەڵکەی پێشێل کردوە کە لە ژێر دەسەڵاتی ئەو ڕژیمەدا دەژین. کۆماری ئیسلامی بەشی زۆری داهاتی ئێران لە بەشی سەربازی خەرج دەکات و بەشێکی زۆریش دەداتە گروپە توندڕەوەکانی لایەنگری خۆی لە ناوچەکە، بۆیە لە ناوخۆی ئێران گرانی و بێکاری و برسیەتی و... بە شێوەیەکی بەرچاو ژیانی لە خەڵک تال کردوە. کۆماری ئیسلامی بە بیانووی ڕێگری کردن لە هاتنە ناوەوەی پیلانی دەرەکی، کە گوایە دەست لە کار و باری ناوخۆی ئێران وەردەدەن، هێزێکی زۆری لە سنوورە زۆرەملیەکان جێگیر کردوە. بە شێوەیەکی بەرنامە بۆ داڕێژراو ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ملیتاریزە کردوە، حکومەت نیزامی ڕانەگەیەندراوی بە سەر شار و گوندەکاندا سەپاندوو. هێزە داگیرکەرەکان بە بیانووی جۆراوجۆر چالاکانی مەدەنی، خەڵکی نیشتمانپەروەر، کاسبکار و کۆڵبەران دەگرن و دەکوژن، بە مەبەست گرانی و بێکاری و ترس و تۆقاندن و بێمتمانەیان لە کوردستان بڵاو کردۆتەوە،... کۆماری ئیسلامی سەرەڕای چەوساندنەوە و هەوڵدان بۆ جینۆساید کردنی کوردانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، دژایەتی بەرژەوەندیەکانی هەموو خەڵکی کوردستان دەکات و دەست لە کاری ناوخۆی باشوور و باکور و ڕۆژئاوای کوردستان وەردەدات، کێشە و ئاژاوە و دووبەرەکیان لە ناودا دروست دەکات. لە بەرامبەردا زۆر لە لایەنە سیاسیەکانی کوردستان لە پێناو بەرژەوەندی حیزبی چاو لە کار و کردەوە دووژمنکاریەکانی کۆماری ئیسلامی دەنوقینن. لایەنە سیاسیەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش توشی پەتای لە خۆ ڕازی بوون و یەکتر پەراوێز خستن و قسەی زل و دروشمی بێکردوەوە بوون. هێندێک لە لایەنەکان چاوەڕوانی هێزی دەرەکین دەست لە کۆماری ئیسلامی بوەشێنی یا لە ناوخۆدا خەڵک لە رژیم ڕاپەڕی و ئەوانیش پشکێکیان پێببڕێت، هێندێکیشیان بە سەر دوو ڕەوتی ناو گۆڕەپانی کوردستاندا دابەش بوون و وزەی خۆیان لە کێبەرکێیەدا بە کار دێنن کە لە بەرژەوەندی دۆزی ڕەوای خەڵکی کوردستاندا نیە. لەو ناوەدا بە هەموویان خەباتی ڕۆژهەڵاتی کوردستانیان کردۆتە قوربانی، بۆیە ڕەوتی بەرەوپێشچوونی خەبات لە ڕؤژهەڵاتی کوردستان لاواز بوووە.\nساڵی ڕابردوو، لە دەرئەنجامی بوونی هەڵە و کەم و کۆڕیی زۆر و نەبوونی کۆدەنگی نیشتمانی لە ناو گۆڕەپانی خەباتی ڕزگاریخوازانەی خەڵکی کوردستاندا، کاروانی خەباتی ماف خوازانەی خەڵکی کوردستان توشی کۆمەڵێک شكست هات و کۆمەڵێک دەسکەوت لە دەست چوون. پێویستە هەموو دڵسۆزان و نیشتمانپەروەرانی کوردستان دامەزراوەیەکی نیشتمانی پێکبێنن، دوای دەست نیشانکردنی گشت کەم و کۆڕیەکان، لە پێناو ڕزگاری و ئازادی و سەربەخۆیی و مافە ڕەواکانی خەڵک کوردستاندا، پێداچوونەوەیەکی هەمەلایەنە بە سەرهەموو لایەنەکانی خەباتی ڕزگاریخوازانەی خەڵکی کوردستاندا بکەن. پێویستە ئێمەی خەڵکی کوردستان باشترین وانەی بەنرخ لەو شکستانەوە فێر بین کە لە ڕابردوودا بە سەرماندا هاتن، هەوڵبدەین لە خەباتی داهاتووماندا لە کات و شوێنی پێویستدا بۆ بەدەست هێنانەوەی ماف و ئازادیە پێشێڵکراوەکانمان کەڵکیان لێ وەرگرین. پێویستە لە زوترین کاتدا، لە سەر بنەمای پەروەردەی نیشتمانی بە شێوەی زانستی هەوڵبدرێت بۆ بردنە سەری وشیاری نیشتمانی و وشیاری ڕامیاری تاکەکانی خەڵکی کوردستان، تا بە ئیرادەی لە بن نەهاتوویان وزەی خۆیان بۆ سەرکەوتن و پاراستنی دەستکەوتەکان بە کار بێنن. ئەوەش بەوە دیتە دی کە لە داهاتوودا هەموو دانیشتوان کوردستان بتوانن بە شێوەیەکی یەکسان کەڵک لە دەستکەوت و هەموو لایەنە خزمەتگوزاریەکان وەرگرن و سیستەم و دەسەڵاتی بەڕێوەبەری و بە هی خۆیان بزانن و لە سێبەری ئەوەواندا ئاسایش ومافەکانیان پارێزراو بن.\nلە کۆتاییدا وێڕای پیرۆزبایی سەری ساڵی نوێی زاینی لە هەموو مرۆڤایەتی و لە خەڵکی ستەمدیدە و ڕزگاریخوازی کوردستان، هیوادارم ساڵی ٢٠١٨ی زاینی ساڵی یەکێتی و سەرکەوتنی هەموو چەوساوەکان و ڕزگاری و سەربەخۆیی کوردستان بێت. ساڵی سەقامگیر بوونی ئاشتەوایی، دێمـوکڕاسی، ئازادی، سەروەری یاسا، مافی مرۆڤ، یەکسانی، دادپەروەری کۆمەڵایەتی و کۆتایی ئازارەکان بێت. بەو هیوایە ساڵی تازە لە دەرئەنجامی پێشکەوتنی شارستانیەتی کۆمەڵگا بە گشتی سەرەتای سەردەمێکی نوێ لە پاراستن و پاک ڕاگرتنی ژینگە بێت.


کاریگەریی هەستە نێگەتیڤەکان بۆ سەر تەندروستی\nسۆزان جەمال 23/10/2021\nکۆرۆنا وەک یەکێک لە نەخۆشییە کوشندەکان، لەگەڵ ئەو هەموو هەوڵانەی بۆ کۆنترۆڵکردنی ئەنجام دەدرێ، تا ئێستا بەرۆکی مرۆڤایەتیی بەرنەداوە. هەر لەبەر ئەوەش دەسپێکی زنجیرە بابەتەکانی گۆشەی هۆشیاریی دەروونی و هۆشیاریی سێکسی، بەو بابەتانە دەست پێ دەکەینەوە، کە یارمەتیمان دەدەن لە بەهێزکردنی تەندروستیی دەروونی و لێرەشەوە تەندروستیی جەستەیی و بەهێزکردنی سیستمی بەرگری، لەپێناو ڕێگرتن لە زۆربەی نەخۆشییەکان، بە کۆرۆناشەوە.\nهەستە نێگەتیڤەکان زۆر شت دەگرنەوە، هەر لە تووڕەبوون، دڵەڕاوکێ، نائارامی، ترس و گومان. بۆ ئەو هەستانەی کەمتر وەک هەست یان دۆخی دەروونی بەهەند وەردەگیرێن، وەک هەستی ئیرەیی، لۆمەکردنی بەرامبەر، هەمیشە کڕووزانەوە، یان نماییشکردنی خۆ وەک قوربانی، خۆ بەزلزانین و شانازیکردن بەو شتانە، بەسەر کەسانێکدا کە نییانە، هەروەها زۆر نموونەی دیکە، کە ڕۆژانە لە خۆمان، یان کەسانی چواردەورمان تێبینییان دەکەین.\nهەموو ئەو هەستانە بە شێوازی جیاواز، کاریگەریی لەسەر دەروون جێ دەهێڵن\nلە کەسانی چواردەورت ورد بەرەوە، دڵنیام بە لایەنی کەمەوە ڕێکەوتی چەند کەسێکی لەو جۆرەت کردووە؛ بە بچووکترین شت تووڕە دەبێ، وا دەزانێ هەموو دنیا بەسەر شانی ئەوەوەیە، لە هەموو شت دەکۆڵێتەوە، پێی وایە دەبێ دراوسێکانیش بە دڵی ئەو بجووڵێنەوە، نەک تەنیا هاوبەش و منداڵەکانی. ئەو کەسە بە بەردەوامی نەخۆشە، بە لایەنی کەمەوە مانگێک لە ساڵنامەی ئەو ساڵە تێناپەڕێ، بێ ئەوەی ئەو هاواری شوێنێکی نەکات، وەلێ بە زۆری ئەو کەسانە تەشەنووجی شانومل، یان کێشەی کۆئەندامی هەرسیان هەیە، وەک کێشەکانی گەدە و کۆڵۆن.\nلێرەدا باسی وردەکاریی سیستمی بەرگری ناکەین، ئەوەی لێرەدا گرنگە ئەو هۆکارانەن، کە کار دەکەنە سەر باش کارکردنی، یان لاوزبوونی و شکستهێنانی لە بەرگریکردن لە لەش. هۆکارەکان جیاوازن، وەلێ زۆربەیان دەچنەوە سەر یەکدی، یان تەواوکەر و یارمەتیدەرن. بۆ نموونە، کەمخەوی، کە یەکێکە لەو هۆکارە سەرەکییانەی بەرگریی لەش دادەبەزێنێ، کاتێک کەسێک بەردەوام دڵەڕاوکێی هەیە، یان سترێسی لەسەرە، ئاسایی تووشی کەمخەوی دەبێ. لە ڕووی خواردنیشەوە، دەشێ ئارەزووی خواردنی کەم بێتەوە، یان بەپێچەوانەوە زۆر بخوات، کە لە هەردوو بارەکەدا ئاسایی نییە. ئەمانە هەمووی پێکەوە ڕێگەخۆشکەر دەبن بۆ تووشبوون بە هەر نەخۆشی، یان دۆخێکی تەندروستیی نەخوازراو، چونکە سیستمی بەرگری ناتوانێ کاری خۆی بە باشی بکات.\nبۆ چارەسەرکردنی ئەم حاڵەتە، دەبێ هەموو هەنگاوەکان پێکەوە و شان بە شانی یەکدی دەست پێ بکەین، بۆ خۆشبەختی، هەر وەک چۆن لە ڕووی کاریگەریی خراپەوە یارمەتیی یەکدی دەدەن، پێچەوانەکەشی ڕاستە، کاتێک لە ڕووی دەروونییەوە هەوڵی کۆنترۆڵکردنی خۆت دەدەیت و ئەوەندە زیادەڕۆیی ناکەیت، بۆ نموونە لە دڵەڕاوکێدا، ئەوکات نانخواردنیشت باش دەبێ و پڕۆگرامی خەوەکەشت ئاسانتر بۆ ڕێک دەخرێتەوە.\nیەکێک لە هەنگاوە سەرەتایی و کاریگەرەکان بۆ بەردەوام ئارامکردنەوەی خۆت ئەم شێوازی هەناسەدانەیە: بە قووڵی پڕ بە سییەکانت هەناسە بدە لە ماوەی چەند چرکەیەکدا نەک بەخێرایی، بۆ چەند چرکەیەک هەناسەکە بهێڵەرەوە، پاشان لە ڕێی دەمەوە لە ماوەی چەند چرکەیەکدا هەناسەکە بدەرەوە.\nلە بابەتەکانی داهاتوودا درێژە بە باسی کۆنترۆڵکردنی باری دەروونی دەدەین.


دوو ماددە لە پرۆژەیاسای هەڵپەساردنی یاسای سه‌رۆکایه‌تیی هه‌رێم پەسەندکرا.. نوێکراوەتەوە | ROJnews\nدوو ماددە لە پرۆژەیاسای هەڵپەساردنی یاسای سه‌رۆکایه‌تیی هه‌رێم پەسەندکرا.. نوێکراوەتەوە\nچوؤرشەممە, 11 يول 2018 - 13:10\nپەرلەمانی هەرێمی کوردستان، دوو ماددە لە پرۆژەیاسای هەڵپەساردنی یاسای سەرۆکایەتیی هەرێم پەسەندکرد، بەپێی ئەو دوو ماددەیەش، هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی هەرێم لەگەڵ هەڵبژاردنی خولی پێنجەمی پەرلەمانی هەرێمدا ئەنجامنادرێت و کارکردنیش بە یاسای دابەشكردنی دەسەڵاتەكانی سەرۆكی هەرێم بەردەوامدەبێت.\nئەمڕۆ کاتژمێر ١١:٠٠ دانیشتنى ژماره ٦ى خولى چواره‌مى به‌هاره‌ى په‌رله‌مانى هەرێمی کوردستان دەستیپێکرد و بەردەوامیی هەیە، تەوەرێکی دانیشتنەکەش بۆ گفتوگۆکردنی پرۆژه‌یاساى هه‌ڵپه‌ساردنى دامه‌زراوه‌ى سه‌رۆکایه‌تىی هه‌رێم تەرخانکراوە.\nلە دانیشتنەکەدا، ماددەی یەكەمی پرۆژەیاسای هەڵپەساردنی یاسای سه‌رۆکایه‌تیی هه‌رێم، كە تایبەتبوو بە دواخستنی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی هەرێم بە ٤٤ دەنگی بەڵێ بەرامبەر بە ١٦ دەنگی نەخێر پەسەند كرا، هەروەها ماددەی دووەمیش، کە تایبەتە بە کارکردن بە یاسای دابەشکردنی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی هەرێم، بە ٣٤ دەنگی بەڵێ بەرامبەر بە ٢٥ دەنگی نەخێر پەسەندکرا.\nلە دانیشتنی دوێنێی پەرلەمانی هەرێمی کوردستاندا، فراکسیۆنی بزووتنەوەی گۆڕان و ژمارەیەک پەرلەمانتاری فراکسیۆنی یەکگرتووی ئیسلامیی لە پەرلەمانی هەرێمی کوردستان، پرۆژە یاسایەکیان بۆ هەڵپەساردنی یاسای سەرۆکایەتیی هەرێم پێشکەشی پەرلەمانی هەرێم کرد.\nپرۆژە یاساکە لە پێنج ماددە پێکهاتووە، کە تاوکو ئێستا دوو ماددەی لەلایەن پەرلەمانەوە پەسەندکراوە و بریتیین لە:\nمادەی دووەم: كاركردن بە یاسای دابەشكردنی دەسەڵاتەكانی سەرۆكی هەرێم ژمارە (٢)ی ساڵی ٢٠١٧ بەردەوام دەبێت.\nمادەی سێیەم: پێویستە خولی پێنجەمی پەرلەمانی كوردستان لە یەكەمین وەرزی گرێدانیدا لەژێر رۆشنایی بنەما گشتییەكانی دەستوور، بڕیار لەسەر چارەنوسی دامەزراوەی سەرۆكایەتی هەرێم بدات.\nلەلایەکی دیکەشەوە، فراکسیۆنى یه‌کگرتووى ئیسلامیى کوردستان لە پەرلەمانی هەرێم، داواى هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى پۆستى سه‌رۆکایه‌تیى هه‌رێمى کوردستان ده‌کات و ده‌ڵێت: ئه‌گه‌ر پێویستبکات، پڕۆژه یاساش بۆ ئه‌و مه‌به‌سته پێشکه‌ش ده‌که‌ن.\nبه‌هزاد زێبارى، سه‌رۆکى فراکسیۆنى یه‌کگرتووى ئیسلامیى کوردستان، لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسیدا لە تەلاری پەرلەمانی، ڕایگەیاند: پێمان وایه یان هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم بکرێت یان ده‌بێت دامه‌زراوه‌ى سه‌رۆکایه‌تىی هه‌رێم هه‌ڵبوه‌شێته‌وه، بۆ ئه‌وه‌ى بەیه‌کجاره‌کىی له‌م کێشه‌یه ڕزگارمان ببێت.\nهەر لە کۆنگرە ڕۆژنامەنووسییەکەدا، ئه‌بوبه‌کر هه‌ڵه‌دنى، ئه‌ندامى په‌رله‌مانى هەرێمی کوردستان له فراکسیۆنی یه‌کگرتووى ئیسلامى وتى: ئه‌و پرۆژه‌یه‌ى ئێستا ئاماده‌کراوه، که بابه‌تى سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم بۆ خولى داهاتوو دوابخرێت، به‌ڵام پێمانوایه که ده‌بێت هه‌ڵبوه‌شێته‌وه، چونکه پێشتر ئه‌م پۆسته بۆ دابه‌شکردنى ده‌سه‌ڵات و پۆست له ئه‌نجامى دوو ئیداره‌یی هاتووەته ئاراوه.\nجەختیشیکردەوە، کە ئه‌گه‌ر پێویست بکات، پرۆژه یاساش بۆ هەڵوەشاندەوەی پۆستی سەرۆکایەتیی هەرێم پێشکه‌شی پەرلەمان ده‌که‌ن.\nتاوەكو ئامادەكردنی ئەم هەواڵەش، پەرلەمان بەردەوامە لە گفتوگۆکردن لەسەر ماددەکانی دیکەی پرۆژەیاسای هەڵپەساردنی یاسای سەرۆکایەتیی هەرێم.\nهەولێر، کەسێک لە پارکێکدا خۆی خنکاند\nلەشاری هەولێر پیاوێکی تەمەن ٣٠ ساڵ لە پارکێکدا خۆی خنکاند.\n22 مار - 21:40


CHRA.TV - KNN\nBy: هۆمەر نۆریاویی Post: 18-07-25\nBy: لەنجە عەبدولواحید Post: 18-07-25\nBy: بورهان شێخ ڕەئوف Post: 18-07-25\nBy: ئەحمەد ڕەجەب Post: 18-07-21\nBy: مه‌نووچێهر جیهانی Post: 18-07-21\nBy: مه‌نووچێهر جیهانی Post: 18-07-10\nBy: هۆمەر نۆریاویی Post: 18-07-10\nڕۆژانێکە مخابن لە نێو جیهانی کتێبی کوردییدا بەدەگمەن بەرهەمی شیاوی خوێندنەوەت بەردیدە دەکەوێت. بێسەروبەرییەکی فرەوان بەسەر دونیای چاپ و بڵاوکردنەوەی پەڕتووکی کوردییەوە دەبینرێت و هەمووانیش خۆ لە هەمبەر ئەم پرسە هەستیارەدا لە گێلی دەدەن. ڕۆژانە بە دەیان کتێب و بڵاڤۆک دەکەونە نێو کتێبخان...\nسڵاو به ڕێزم ئه مه وێ قسه ی ناخی دڵی میلله تت بۆ بکه م ، ئه و میلله ته ی به هۆی هه رزه ی سیاسی یه وه سه رلێشێواو بوون ، نه له خۆیان ئه گه ن نه له ئێوه .\nتەنگەی ھورمز ئەو ڕێڕەوە ئاوییە یە تەنگەیە کە دەکەوێتە نێوان سوڵتاننشینی عومان و ئێرانەوە کە کەنداوی عەرەبی دەبەستێتەوە بە کەنداوی عومان ودەریای عەرەب و ئۆقیانووسی ھندەوە , کەنداوی عەرەبیش گەورەترین و وڵاتانی بەرھەمھێنی نەوت و غاز وەکو ئێران و عەرەبستانی سعودیە و عێراق و کوەیت و ئیمار...\nمه‌نووچێهر جیهانی ـ له چه‌ندین حوکمی جیاجیادا له لایه‌ن "عه‌لیڕه‌زا ره‌زاداد" ده‌بیر و به‌رپرسی فێستیڤاڵ، ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی هه‌ڵبژاردنی سینه‌مای ئێرانی سی و یه‌که‌مین خولی فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمه‌کانی منداڵان و مێرمنداڵان ناسێندران.\nمه‌نووچێهر جیهانی ـ "عه‌باس کیارۆسته‌می" به به‌رهه‌مه سینه‌ماییه‌کانی وه‌کوو "موسافیر" ، "ئه‌زموون" ، "باسی یه‌که‌م، باسی دووهه‌م" و ... گرینگی سه‌رنجدان و بارهێنانی فه‌رهه‌نگیی نه‌وه‌ی نوێی ئێرانی له چوارچێوه‌ی به‌ڵگه‌فیلم ـ فیلمی چیرۆکیدا مسۆگه‌ر کرد.\nبۆچی له بواری ئه‌نیمه‌یشێندا له ئه‌ده‌بیاتی ده‌وڵه‌مه...\nنووسین و توێژینەوە: هۆمەر نۆریاوییکلیلە وشە: شەپۆل، مەه...\nڕێکخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕان واتا پڕ...\nمه‌نووچێهر جیهانی ـ "حوسێن قه‌ناعه‌ت" ده‌رهێنه‌ری ناسر...\nمنداڵان ئایندەی گەشی کۆمەڵن\nئامادەکردنی:عەلی حەمەڕەشید به رزنجي\nمنداڵان ئایندەی گە...\nتورکیا وا ئێستا نزیک دەبێتەوە لە یادی س...\nئاوڕێك لە ساڵی ٢٠١٠ بدەرەوە\nبەشی منداڵان : تارا ئازاد\nدراسة: الجلوس لفترات طويلة يعرض النساء للإصابة بالسكر\nسڵاو به ڕێزم ئه مه وێ قسه ی ناخی دڵی میلله تت بۆ بکه م ، ئه و میلله ته ی به هۆی هه رزه...\nبورھان شێخ ڕەئوفتەنگەی ھورمز ئەو ڕێڕەوە ئاوییە یە تەنگەیە کە دەکەوێتە نێوان...\nئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب: بۆ ئه‌و سایته به‌ناو كوردییه كه شه‌وو رۆژ باسی "...\nنووسین و توێژینەوە: هۆمەر نۆریاوییکلیلە وشە: شەپۆل، مەهاباد، تاران، گرشەی...\nفەرەیدون کونجرینی ڕێکخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕان واتا پڕکردنەوەی درزوکەلێنی...\nئامادەکردنی:عەلی حەمەڕەشید به رزنجي منداڵان ئایندەی گەشی کۆمەڵن ،ناونیشانی...\nبورھان شێخ ڕەئوفتورکیا وا ئێستا نزیک دەبێتەوە لە یادی سەد ساڵەی دامەزراندنی...\nبورھان شێخ ڕەئوفئەگەرچی دکتۆر حەیدەر عەبادی و لیستەکەی بۆ ھەڵبژاردنی گشتی عێراق...\nدانا هەڵەبجەیی18.5.2018لە هاوینی 1988 لە لایەن ملازم عەلی یەوە کەگیرام و بردمیان بۆ...\nئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب: هه‌موو ساڵێك له9 ی ئایار/ مایۆ روسیاو هێزه‌پێشكه‌وتنخوازو...\nوتووێژکار: حەمیدە سائێبعەلی عابدی شاعیرو ئاهەنگساز و ژەنیاری ویۆلۆن لە 1364ی...\nبەرەو ھەڵبژاردنی گشتی عێراق\nبورھان شێخ ڕەئوفدوای پازدە ساڵ لە پرۆسەی ئازادی عێراق واتە لە دوای ساڵی ٢٠٠٣ ەوە...\nیادی کارەساتە گەورەکە\nفەرەیدون کونجرینی سۆرانی مامەحەمە"" بوە قسەی زاری ڕۆژنامەوان و چالاکوان لە ڕۆژی...\nله‌م هه‌ڵبژاردندا ده‌نگ به لیستی 147 ی شیوعییه‌كان ئه‌ده‌م\nئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب : هه‌ڵبژاردن له كوردستان هه‌رای ناوه‌ته‌وه‌و له لایه‌ك...\nواقعی حیزب و بەرپرس لە باشور"\nفەرەیدون کونجرینیئێوەی حیزب و بەرپرسی دیاری باشور کە ساڵەهای ساڵە پۆست و پێگەی...\nدەنگدان وە پەرلەمانی ئێراق دەنگدانە وە بندەستیی و جەور و ستەم!\nدارا خونچە پەرلەمان و تێڕوانینە جودایەکان.لەمێژە خەڵک لەسەر ئاستی تێکڕای جیهان...\nگورزی سێ قۆڵی لە سوریا\nبورھان شێخ ڕەئوفبەرەبەیانی ڕۆژی ١٤ نیسان کاتێک خەڵکی لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوین...\nهەڵبژێرە بە ئارەزوی خۆت\nدانا هەڵەبجەیی7.4.2018ئەگەر پرۆسەی هەڵبژاردن و ئیختیارکردن زۆر کورت و ئاسان...\nکۆبوونەوەی سێ قۆڵی لووتکەی ئەنقەرە\nبورھان شێخ ڕەئوفئەگەرچی سەردانەکەی فلادیمێر پوتین سەرۆکی ڕوسیا بۆ تورکیا سەرەتا...\nعێراق لەبەردەم قەیرانی ئاودا\nبورھان شێخ ڕەئوفسەرەڕای قەیرانە گورچکبڕەکانی عێراق ھەرلە تیرۆرو گەندەڵی و...\nدانا هەڵەبجەیی20.3.2018 لاهایشاری ئەفرین بە پێکهاتە ڕەنگاوڕەنگەکەیەوە، لە کورد و...\nبورھان شێخ ڕەئوفھەر لە سەرەتای سساڵی ١٩٩١ جەنگی سارد کۆتایی ھات لە نێوان ھەردوو...\nهەڵەبجە پاش 30 ساڵ\nدانا هەڵەبجەییلاهای/13.3.2018هەڵەبجە، ئەو شارەی یەکەم دەستەی شۆڕشی ئەیلولی تێدا...\nبا لە سیەمین ساڵیادی هەڵەبجە تەنێ پشت وە خۆمان ببەستین\nدارا خونچە لە سیەمین ساڵیادی کۆمەڵکوژیی هەڵەبجە ئیدی پێویستە نەک هەر لەوە...\nهەڵەبجە لەنێوان بەرداشی بەپارێزگا بووندا\nدانا هەڵەبجەیی07/03/2014هەڵەبجە ئەبێتە پارێزگا یان نا؟،کەی و چۆن و کێ ئەیکا،، ئەمە...\nزەرد زەردتکی گرتیە و کەسیکیش خەریکی گیاخواردنە!\nدارا خونچە ئەگەر وە پێی پێوانە و پێوەری فەرهەنگی زانستی رامیاریی و لە روانگەیەکی...\nهەوڵـی تورکیاو دەسگیرکردنی ساڵح موسلیم\nفەرەیدون کونجرینی : مەولوود چاوشئۆغڵو وەزیری دەرەوەی تورکیا ڕایگەیاندوە، ساڵح...\nبەھاری عەرەبی لەیادی حەوت ساڵەیدا\nبورھان شێخ ڕەئوفلەدوای حەوت ساڵ لە شۆڕشی تونس ئەو شۆڕشەی کە چەخماخەکەی لەوێوە...\n((ئەم شیکردنەوەیە پشت بەستوە بەدەقە پیرۆزەکان و بە میتۆدی توێژینەوە مێژووی یەکان،...\nعەفرین و میدیا\nهۆمەر نۆریاوییلە ڕۆژگارێکدا دیسانەوە تاقە دۆستی کورد بە تەنیا هەر چیاکانە و ئەم...\nبێ هەڵوێستی لە پرسی ئەفرین" لە فەرهەنگی خۆبە کوردبونت کەم دەکاتەوە " تکایە...\nبورھان شێخ ڕەئوفوزەی ئەتۆم یان ناوکی ئەو وزە کۆکراوەو شاراوەیە کە لەناو...\nعەفرین لە سات و سەودای وڵاتاندا\nبورھان شێخ ڕەئوفئێستا عەفرین سەردێڕی ھەواڵە گەرم گوڕەکانی زۆرێک لە میدیاکانی...\nدیــــــدار نانەکـــەلیتاکی ھەر کۆمەڵگایەک زیندوو مانەوەی بەستراوەتەوە بە...\nکەرکوک بە ڕاشکاوی\nبورھان شێخ ڕەئوفکەرکوک پێویستی بەوە نیە من بە خوێنەرانی بناسێنم و پێشەکی بۆ ئەم...\nیەکێک لەو شتانەی کە حیزبە کوردییەکان تێپەڕیون بەسەریدا، کە خوێندەوارێکیان...\nدۆ و دۆشاو\nدانا هەڵەبجەیی19/12/2017لاهای/هۆڵەندائەوەی ئێستا لە کوردستان نا، بەڵکو لە دەڤەرەکانی...\nبەرپرسی حیزب و خەڵك\nفەرەیدون کونجرینی لە باشوری کوردستان دیموکراسی تەنها بەدیوێکدا نیشان ئەدرێت...\nتوێژەری سیاسی یان عەبــە شەکەنە !؟\nڕەخنەگر" فەرەیدون کونجرینی ئەوە چیە وو چیتان بیرخستمەوە ؟ عەبەشەکەنە" عەبە...\nکاوە گەرمیانی ئێوەخۆش\nفەرەیدون کونجرینی : کەلەپچەی دەستی کاوە گەرمیانی زەنگێك بوو ستەمکاری و حوکمی...\nدار زەیتوون .. بەری سێو دەگرێت\nئاشتی گەرمیانی .. هۆڵەندا پەیکەرێکی دار زەیتوون کە پەلك و گەڵاکانیشی لەکەرەستەی...\nکۆتایی عەلی عەبدوڵا ساڵەح\nعەلی عەبدوڵا ساڵەح ئەو سەرۆکەی یەمەن کە بۆ ماوەی ٣٣ ساڵ فەرمانڕەوایی ئەو وڵاتەی...\nماڵ یا ماڵۆچکه‌ی کوردی؟\nماڵ یا ماڵۆچکه‌ی کوردی؟خۆ نیشانه‌ی پرسیار هه‌روا له‌گۆتره‌نیه،...\n23 ت یەکەم 2010\nدواین نوێکردنەوە پێنج شەممە, 04 نیسان 2013 19:44\nبڵاوكراوەتەوە لە شەممە, 23 تشرینی یەکەم 2010 06:53\nKURDISH TV CHANNELS\n"گۆرانی گڕانیت" نوێنه‌ری ئیرله‌ندا له‌ئۆسکاری 2018 له‌فێستیڤاڵی جیهانیی فیلمی فه‌جر\nپێشانگای "120 وێنه‌ی فۆتۆگرافی له120 ده‌رهێنه‌ری مێژووی سینه‌مای ئێران" کرایه‌وه\nنمایش کردنی هه‌شت به‌ڵگه‌فیلمی بیانی له‌فێستیڤاڵی جیهانیی فیلمی فه‌جر\nوه‌زیری فه‌رهه‌نگ و رۆشنبیری: سینه‌مای ئێران ده‌توانێت یارمه‌تی سینه‌مای جیهان بدات\nئێسپرێسۆ ( تـەنـز )\nوونبوونی هونەری کوردی لە نەگەشتن بە کاڵ...\nعەزیز وەیسی: لەکاتی ھەڵبژاردنەکە بەڵێن�...\nله لەنجه عبدالواحده وه بۆ به ڕێز نیچرڤا�...\n( ئۆرگازم ) و ئەندامی سەرەکی سێکسیی مێین�...


????ǰ???ڵ?λ?ã? ??ҳ > ????ҽ?? >


NRT TV | جیهان | هەسەدە کوژرانی سێ چەکداری سەر بە تورکیای لە عەین عیسا راگەیاند\nهەسەدە کوژرانی سێ چەکداری سەر بە تورکیای لە عەین عیسا راگەیاند\nهەسەدە لەبارەی هێرشی گروپە چەکدارەکانی سەر بە تورکیا بۆ سەرعەین عیسا، سەرێکانی و گوندەکانیان رایگەیاند، لەو شەڕ و پێکدادانەدا سێ چەکداری سەر بە ئەنقەرە کوژراون.\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی هێزەکانی سوریای دیموکرات هەسەدە لە راگەیەنراوێکدا باسی لەوەکردووە، تورکیا و گروپە چەکدارەکانی سەر بەو وڵاتە هێرشەکانیان بۆ سەر گوندەکانی عەین عیسا و گوندەکانی گرێ سپی زیادکردووە، لە هێرشەکاندا بە تایبەتی گوندەکانی، حوریە، خۆشان، خالدیە و رێگای ئێم فۆر دەکرێنە ئامانج.\nئاماژەی بەوەشکردووە، شەڕڤانەکانیان لە چوارچێوەی پاراستنی رەوادا وەڵامی هێرشەکان دەدەنەوە لە ئەنجامی بەرپەرچدانەوەی هێزەکانیاندا لە ناوچەکانی خۆشان و خالدیە شەڕ روویدا لە شەڕەکەدا سێ چەکدار کوژران و حەوت چەکداری دیکەش برینداربوون.\nئەوەش لەکاتێکدایە، پێشتر، روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردبووەوە، کە هەسەدە داوایەکی هێزەکانی روسیای رەتکردووەتەوە بۆ ئەوەی گوند و ناوچەکانی سەر رێگەی نێودەوڵەتی ناسراو بە ئێم فۆر رادەستی هێزەکانی تورکیا بکات، کە بە رێگایەکی ستراتێژی بۆ ئیدارەی خۆسەر دادەنرێت و ناوچەکانی قامیشلۆ و حەسەکە بە کۆبانێوە دەبەستێتەوە.


ڕاپـۆرتێـک: خامه‌نه‌ئی کۆنترۆڵی ئیمـپراتۆریه‌تێـکی دارایی گه‌وره ده‌کات که به ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی موڵک بنیادنراوه\nڕاپـۆرتێـک ده‌ڵێت ئایه‌توڵڵا عه‌لی خامه‌نه‌ئی ڕابه‌ری باڵای ئێران ده‌زگایه‌کی دارایی له ژێر ده‌سـتدایه که به ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی موڵک و ماڵی خه‌ڵکی بنیادنراوه.\nئاژانسی ده‌نگ‌وباسی ڕۆیته‌رز ڕۆژی دووشه‌ممه به‌شی یه‌که‌می ڕاپـۆرته‌که‌ی بڵاوکرده‌وه که تیایدا باس له‌و ده‌زگایه ده‌کات که له ئێراندا ناسراوه به "ستاد اجرايی فرمان حضرت امام" ، واته ده‌زگای جێبه‌جێگاری فه‌رمانه‌کانی ئیمام (خومه‌ینی).\nڕاپـۆرته‌که ده‌ڵێت ئه‌م ده‌زگایه بووه‌ته یه‌کێـک له ده‌زگا به‌هێزه‌کانی ناو ئێران و زۆرێـک له ئێرانیـیه‌کان و جیهانی ده‌ره‌وه‌ش زانیاری که‌میان له‌سه‌ر هه‌یه، وه له‌م ساڵانه‌ی دوایی بووه‌ته ده‌زگایه‌کی بازرگانی گه‌وره و له زۆربه‌ی که‌رته‌کانی ئابوری ئێراندا به‌شی هه‌یه، هه‌ر له که‌رتی نه‌وت و گه‌یاندنه‌وه هه‌تا ده‌گاته حه‌بی ڕێگه‌گرتن له دووگیانی و به‌خێوکردنی شترمرخ (نه‌عامه).\nپاشـان ڕاپـۆرته‌که ئاماژه به‌وه ده‌کات که سه‌خته ته‌واوی سه‌روه‌ت و سامانی ئه‌م ده‌زگایه بزانرێت، به‌ڵام به‌پـێی لێـدوانی کاربه‌ده‌سـتانی ده‌زگاکه و ئاماری بازاڕه‌کانی دراوی تاران و ماڵپه‌ڕی کۆمپانیاکان و زانیاری له وه‌زاره‌تی خه‌زێنه‌ی ئه‌مه‌ریکا، به‌های ئه‌و موڵکانه‌ی ده‌زگای ناسراو به سـتاد هه‌یه‌تی له‌گه‌ڵ به‌شی له کۆمپانیاکاندا له 95 ملیار دۆلار که‌متر نیـیه.\nڕاپـۆرته‌که‌ی ڕۆیته‌رز ده‌ڵێت ئه‌م ئیمپراتۆریه‌ته ئابوریـیه گه‌وره‌یه تاکه که‌سێـک ده‌ستی به‌سه‌ریدا هه‌یه، ئه‌ویش ئایه‌توڵڵا خامه‌نه‌ئیـیه.\nئه‌مه‌ریکاش باسی ئه‌م ده‌زگایه‌ی کردووه. له مانگی شه‌ش وه‌زاره‌تی خه‌زێنه‌ی ئه‌مه‌ریکا سزای له‌سه‌ر سه‌پاند و گوتی ئه‌م ده‌زگایه تۆڕێـکی گه‌وره‌ی کۆمپانیایه که سه‌روه‌ت و سامانی ڕابه‌رایه‌تی ئێرانی له ژێر ناویدا شـاردراوه‌ته‌وه.\nجێی ئاماژه‌یه کۆماری ئیسلامی ئێران کاتی خۆی له سـاڵانی حه‌فتاکاندا سکاڵای له‌سه‌ر شا ڕه‌زا په‌هله‌وی و فه‌ڕه‌حی هاوسه‌ری تۆمارکرد له ئه‌مه‌ریکا به تاوانی دزینی 35 ملیار دۆلار له میلـله‌تی ئێران که ده‌کاته 79 ملیار دۆلاری ئه‌مڕۆ، به‌ڵام سکاڵاکه ڕه‌تکرایه‌وه.\nعه‌باس میلانی به‌ڕێوه‌به‌ری توێژینه‌وه‌کانی په‌یوه‌ست به ئێران له زانکۆی ستانفۆرد که ژیانـنامه‌ی شـای نووسیوه، ده‌ڵێت ڕاسته شـا ژیانێـکی ئه‌وپه‌ڕی خۆشـگوزه‌رانی به‌سه‌ر ده‌برد و 120 ئۆتۆمبیلی گرانبه‌های هه‌بوو، به‌ڵام سه‌روه‌ته‌که‌ی نزیکه‌ی یه‌ک ملیار بووه که ده‌کاته 3 ملیار دۆلاری ئه‌مڕۆ.


وەرگێرانی لە عەرەبییەوە: فەرھاد ئەحمەد\nسان لەگەڵ دایکیدا بە شەقامێکی گشتییدا دەڕۆیشتن، چاویکەوت بە پیاوێک لەسەر شۆستەکە وەستابوو بە جلوبەرگێکی تایبەتەوە، تەماشای زەوییەکەی دەکرد. سان بە تەواویی سەرنجی دەدا و بە وریایی لێی نزیکبووە. بینی گسکێکی درێژی بە دەستەوەیە وەک ئەوەی خەریکی خاوێنکردنەوەی زەوییەکە بێ، بەڵام بە بێ جوولە وەستاوە.\nسان بە سەرسوڕمانەوە روویکردە دایکی و پێیوت: ئەوە چییە؟ بۆچی ئەو پیاوە وەستاوە وەکو بەردێکی بێدەنگ و بێ جوڵە؟! دایکی بە پێکەنینەوە وتی: ئەوە پەیکەرە، بەڵێ ئەوە تەنھا پەیکەری ھاوڕێیەکی ژینگەپارێزە لە لایەن بەڕێوەبەرێتی شارەوانیی ئەم شارەمانەوە دانراوە وەک رێزلێنانێک بۆ ئەو پیاوە و کارە گەورە و پیرۆزەکەی کە خاوێنکردنەوە و جوانکردنی ئەم شارەیە.\nسان زەردەخەنەیەکی کرد و وتی: بە راستی جێگەی شانازییە دایە گیان. منیش حەزدەکەم کە گەورە بووم ببمە ھاوڕێی ژینگەپارێز و بەشداریی بکەم لە خاوێنکردنەوە و جوانکردنی شارەکەم بۆ ئەوەی ھەمیشە لە ژینگەیەکی خاوێن و جواندا بژین.


Home›هەواڵ›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›کازمی و پۆمپەیۆ تاوتوێی دۆخی عێراقیان کرد\nسه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق و وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا په‌یوه‌ندییه‌كی ته‌له‌فۆنییان ئه‌نجامدا و باسیان له دۆخی سیاسی و ئەمنی و ئابووری عێراق كرد.\nنوسینگه‌ی رۆژنامه‌وانیی مسته‌فا كازمی، سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق له راگه‌یه‌ندراوێكدا بڵاویكرده‌وه: “ئه‌مڕۆ هه‌ینی، كازمی په‌یوه‌ندییه‌كی ته‌له‌فۆنیی له‌گه‌ڵ مایك پۆمپەیۆ، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا ئه‌نجامداوه و باسیشیان له قه‌یرانی ئابوریی جیهان و كاریگه‌رییه‌كانی له‌سه‌ر نرخی نه‌وت و ره‌نگدانه‌وه‌ی له‌سه‌ر ئابوریی عێراق کردووە.\nبه‌پێی راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌ی نوسینگه‌ی رۆژنامه‌وانیی سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق، كازمی و پۆمپەیۆ باسیشیان له ئاماده‌كارییه‌كان بۆ ده‌ستكردن به گفتوگۆی ستراتیژیی نێوان به‌غدا و واشنتن كردوه كه بڕیاره له مانگی حوزه‌یرانی داهاتودا ئه‌نجام بدرێت.\nلەدوای وەرگرتنی پۆستی سەرۆک وەزیرانی عێراق، هەرزوو وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا پشتیوانی خۆی بۆ مستەفا کازمی نیشاندا.\nپۆلیسێک بەهەڵە تەقە لە خۆی و کەسێکی تر دەکات\nچوارشەممە ئەگەری دواخستن یان ئەنجامدانی هەڵبژاردن یەکلادەکرێتەوە


فابیۆس: ڕه‌نگه یه‌کێتی ئه‌وروپا له مانگی دوازده سـزاکانی سه‌ر ئێران سووک بکات\nی مانگی یازده ٢٥, ٢٠١٣\nلۆران فابیۆس وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی فه‌ڕه‌نسـا ده‌ڵێت ڕه‌نگه مانگی داهاتوو یه‌کێـتی ئه‌وروپا هه‌ندێـک له سزاکانی سه‌ر ئێران لابه‌رێت، به‌ڵام لابردنه‌که سنووردارده‌بێت و بۆی هه‌یه دووباره بسه‌پـێنرێنه‌وه.\nفابیۆس ڕۆژی دووشه‌ممه ئه‌مه‌ی ڕاگه‌یاند، واته ڕۆژێـک پاش ڕێـکه‌وتنی ئێران له‌گه‌ڵ پـێنج ئه‌ندامه هه‌میشه‌یـیه‌که‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایش و ئه‌ڵمانیا له‌سه‌ر سنووردارکردنی کاره‌کانی پـیتاندنی یۆرانیۆم له لایه‌ن ئێرانه‌وه و هه‌روه‌ها ڕێگه‌دان به پـشـکنینی زیاتری داموده‌زگا ناوکیـیه‌کانی له به‌رامبه‌ر سووکردنی هه‌ندێـک له سزاکانی سه‌ری.\nجه‌واد زه‌ریف وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران ڕۆژی یه‌کشه‌ممه گوتی حکومه‌ته‌که‌ی ده‌سـت ده‌کات به جێبه‌جێـکردنی ئه‌و خاڵانه‌ی له‌سه‌ری ڕێـکه‌وتوون له چه‌ند هه‌فته‌ی داهاتوو و ڕه‌نگه به‌ر له کۆتایی ئه‌مسـاڵ بکرێن. گوتیشی ناکرێت هه‌موو داواکاریـیه‌کان له ڕۆژێـکدا ئه‌نجام بدرێن.\nپاشان زه‌ریف ئاماژه‌ی به لاوازی ڕێـکه‌وتنه‌که کرد که له پاش چه‌ندین مانگ له وتووێژکردن پــێی گه‌یشـتوون، گوتی هه‌موو ئه‌و کارانه‌ی ئێمه ده‌یکه‌ین بۆ دروسـتکردنی متمانه‌یه و ده‌کرێت لێی پاشگه‌ز بـبینه‌وه و ئه‌وانیش ده‌توانن به خێرایی پاشگه‌ز بـبنه‌وه. گوتیشی هیوادارن پـێویست نه‌کات ئه‌و کاره بکه‌ن.


هەرێمی كوردستان؛ 115 هەزارو 949 خوێندكار بەشداریی تاقیكردنەوە گشتییەكان دەكەن\n08:20 - 26/05/2019\nهەرێمی كوردستان؛ تاقیكردنەوە گشتییەكانی قۆناغی 12ی ئامادەیی دەستیانپێكرد\nهەڵەبجە؛ زیاتر لە دوو هەزار خوێندكار بەشداریی تاقیكردنەوەكان دەكەن\nدهۆك؛ زیاتر لە 60 هەزار خوێندكار بەشداریی لە تاقیكردنەوە گشتییەكانی قۆناغی ئامادەیی‌و بنەڕەتی دەكەن\nهەڤاڵ ئەبوبەكر: سەرجەم پێداویستییەكان بۆ خوێندكاران و هۆڵەكانی تاقیكردنەوە دابین كراون\nرانیە؛ چوار هەزار و 529 خوێندكاری 12ی ئامادەیی و پیشەیی بەشدارن لە تاقیكردنەوەی پۆلی 12\nپشدەر؛ بە بەشداریی دوو هەزار و 200 خوێندكار تاقیكردنەوەی 12 ی ئامادەیی دەستیپێكرد\nبە بەشداریی زیاتر لە 115 هەزار خوێندكار لە هەر سێ بەشی زانستی و وێژەیی و پیشەیی، تاقیكردەوە گشتییەكانی 12ی ئامادەیی دەستیانپێكرد، سبەینێش تاقیككردنەوەی پۆلی نۆی بنەڕەتی دەست پێدەكات. بۆ ئەمساڵ وەزارەتی پەروەردە، كۆمەڵێك گۆڕانكاری لە دەفتەری تاقیكردنەوەكاندا كردوە وەك دانانی پەنجەمۆر و زیادكردنی گروپی پرسیارەكان، ئەوەش بە ئامانجی رێگریكردنە لە گزیكردن.\nبە بەشداریی زیاتر لە 115 هەزار خوێندكار، تاقیكردنەوە گشتییەكانی قۆناغی 12 ئامادەیی لە سەرتاسەری هەرێمی كوردستان، دەستیان پێكرد‌و رۆژی دووشەممەش, تاقیكرنەوەی نیشتمانیی پۆلی نۆ دەست پێدەكات.\nبەپێی ئامارێكی وەزارەتی پەروەردەی هەرێم كە دەست KNN كەوتوە، 115 هەزارو 949 خوێندكار لە هەر سێ بەشی زانستی و وێژەیی و پیشەیی بەشداری تاقیكردەوە گشتیەكان دەكەن.\nلە سنوری پارێزگای سلێمانی33 هەزار و136 خوێندكار بەشداری تاقیكردنەوەكانیان كردوە, پارێزگاری سلێمانیش باس لەوەدەكات, لەسنوری پارێزگاكەیاندا سەرجەم پێداویستیەكان و ئاسانكارییان بۆ خوێندكاران ئامادەكراوە و ئەوەش لەپێناو ئەوەی لە كەشێكی ئارامدا تاقیكردنەوەكانیان ئەنجام بدەن.\nلەسنوری پارێزگای هەولێر، 43 هەزارو683 خوێندكار و لەپارێزگای دهۆك31 هەزارو517 خوێندكار بەشدای تاقیكردنەوەكانیان كردوە, بەڕێوەبەری گشتیی پەروەردەی پارێزگای دهۆكیش باس لەوەدەكات, لە قەزاو ناحیەكانی پارێزگاكەیان, بە باشی تاقیكردنەوەكان بەڕێوەچوون\nلە پارێزگای هەڵەبجەش, زیاتر لە دوو هەزار خوێندكار بەشداری تاقیكردنەوەكان دەكەن و 300 مامۆستا سەرپەرشتی هۆڵەكانی تاقیكردنەوە دەكەن, بەڕێوەبەری گشتی پەروەردەی هەڵەبجەش دەڵێت: خەڵاتیان بۆ یەكەمەكان داناوە كە نمرەی باش بەدەستدەهێنن.\nهاوشێوەی شارەكانی دیكەی هەرێم, لەسنوری قەزای ڕانیە و پشدەر و ناحیەكانی دەوربەریان, بە بەشداریی نزیكەی حەوت هەزار خوێنداری پۆلی 12ی ئامادەیی و پیشەیی و دواناوەندیە ئیسلامیەكان, تاقیكردنەوە گشتییەكانی كۆتایی ساڵ، دەستیان پێكرد.\nبەپێی ئاماری وەزارەتی پەروەردە 2 هەزارو 115 هۆڵ بۆ ئەنجامدانی تاقیكردنەوەگشتییەكان لەسەرانسەری هەرێم ئامادە كراون و تاقیكردنەوەكانیش بەهۆی جەژنی رەمەزانەوە لە سێی حوزەیرانەوە تا 10 ی حوزەیران رادەگیرێت و دواتر دەست پێدەكەنەوە.


سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتی ھەرێم یاوەری عەبادییە بۆ نیۆرک - ریگا کوردستان\nرێگا کوردستان نوسینەگەی سەرۆک وەزیرانی عێراق ئاشکرایکرد لە سەردانەکەی سەرۆک وەزیرانی عێراق بۆ نیویۆرک سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتی ھەرێمی کوردستان یاوەری دەکات.\nگوتەبێژی نوسینگەی راگەیاندنی سەرۆک وەزیرانی عێراق سەعد حەدیسی رایگەیاند: بڕیار بووە وەزیری دارایی عێراق ھوشیار زێباری یاوەری سەرۆک وەزیران بێت بۆ سەردانەکەی ئەمەریکا، بەڵام لەگەڵ شاندەکەدا نەچووە و داوای لێبوردنی کردووە لە بەشدارینەکردنی، ھەروەھا سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتی ھەرێمی کوردستان یاوەری حەیدەر عەبادییە کردووە لەم سەردانەیدا.\nحەیدەر عەبادی دوێنێ ئێوارە بۆ بەشداریکردن لە کۆبوونەوەی خولی “٧١” کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان بەرەو نیویۆرک بە ڕێکەوت و بڕیارە لە بەردەم کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکاندا گوتارێک پێشکەش بکات و لە پەراوێزی ئەو کۆبوونەوەیەی نەتەوە یەکگرتووەکاندا چەند دیدار و چاوپێکەوتن لەگەڵ “٣٠” سەرۆک و سەرکردەی وڵاتانی جیھاندا ئەنجام بدات بە تایبەتی “باراک ئۆباما” سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا\nبرچسب هاسەرۆک وەزیرانی عێراق،حەیدەر عەبادی،کۆمەڵەی گشتی،وڵاتانی جیھاندا\nقبلی « وه‌زیری شاره‌وانی و گه‌شتوو گوزار هەرێمی کوردستان: پێشبینی رێژه‌ی زیاتری گه‌شتیاران ده‌که‌ین\nبعدی اینجا هم مریوان است! »


هەڵسوکەوتی دەسەڵاتی ویلایەتی موتلقەی فەقیی لە گەڵ توێژی لاو\nیەک شەممە٦ - ڕێبەندان - ١٣٩٨٠٨:١٠\nSunday26 - 01 - 202005:40\nئەگەر بمانهەوێ باسێکی کورت لە ئەرکی حکوومەت بەرانبەر بە کۆمەڵگا و توێژەکانی بکەین، لە پێناسەیەکی گشتیدا ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت کە زۆربەی دەوڵەتانی جیهان یەکێک لە سیاسەتە سەرەکییەکانیان باشتر کردنی ڕەوشی ژیانی خەڵک و هەوڵدانی بەردەوام بۆ ئاسودەتر کردنی ژیانی خەڵکی وڵاتەکەیانە، بەڵام ئەگەر بمانهەوێت کۆمەڵگا دابەش بکەین بە سەر توێژەکاندا دەبینین کە دەوڵەتەکان بۆ هەر توێژێک بە پێی تەمەن و ئاستی کاریگەری لە وڵاتدا بەرنامە و پلانی جیاواز و تایبەتیان هەیە، یەکێک لەو توێژانە کە لە زۆربەی وڵاتاندا بایەخێکی زۆری بۆ دادەندرێت و وەکوو سەرمایەیێک سەیری دەکرێت و حکوومەت بەردەوام هەوڵ دەدات بۆ پێگەیاندن و باشتر کردنی ڕەوشی ژیانیان لە سەرجەم بوارەکاندا توێژی لاوانی کۆمەڵگان.\nلاوان بە پێی ئەو وزە و کاریگەرییەی لە سەر وڵات و ئاستی بەرەوپێشچوونی وڵات لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا هەیانە، وەکوو توێژێکی چالاک و کۆڵەکەیەکی سەرەکی لە بەدەنەی کۆمەڵگادا دەکرێت داخوازی و ویستی زیاتری لە چاو توێژەکانی دیکەی کۆمەڵگا لە دەسەڵات هەبێت و بەردەوام بۆ باشتر بوونی دۆخی ئێستایی، بۆ ئاستێکی بەرزتر لە بوارە جۆراوجۆرەکانی وەکوو خۆش بژێوی، باشتر بوونی ڕەوشی کار و دابین کردنی پێداویستی زیاتر بۆ ئەوەی لاوان بتوانن چێژ لەم بڕگەیەی تەمەنیان ببینن هەوڵ بدەن و هەروەها دەنگیان هەڵبرن و بیگەیێننە کەسانێک کە جێبەجێکاری ئەم داخوازییانەن.\nوەکوو باس کرا لە زۆربەی وڵاتەکان بەم شێوەیە، بەڵام لە چەند وڵاتێکدا کە ڕێژەیان زۆر کەمە و لە یەکەمین وڵاتەکان کە بە پێچەوانەی ئەم عورفانە وڵات بەرێوە دەبەن، وڵاتی ئێرانی ژێر دەسەڵاتی ویلایەتی موتڵەقەی فەقییە، لەم دەسەڵاتە تێئۆکراتیکەدا جگە لە ئایدیا و باوەڕمەندی خۆیان هیچ فکرێکی جیاوازیان قبووڵ نییە و بیرجیاوازەکانیش بە دوژمن و کەسانێکی شایانی مردن دەزانن، لە دەسەڵاتی موتڵەقەدا کە زیاتر وەکوو شرک دەتوانین پێناسەی بۆ بکەین تا سێبەری دەسەڵاتی خودا لە سەر زەوی، حکوومەتێک کە ڕەوایی لە زانایانی مەعسوومناس وەرگرتووە و خەڵک تەنیا یەک بژاردەیان لە بەرانبەریدا لە بەردەستە و ئەویش قبووڵ کردنی ئەم دەسەڵاتەیە بە هۆی ئەوەی لە ئەگەری دژایەتی کردن بە پێی یەکێک لە فەرموودە (حەدیس) دەستکردەکانی ئیمام سادق دژایەتی کردنی حوکمی حاکمی ئیسلامیی، دژایەتی کردنی بنەماڵەی ئەوانە و دژایەتی کردنی ئەوانیش دژایەتی کردن لە گەڵ خودایە، ئەمەش لە ئێستای وڵاتی ئێراندا سزا و بڕیاری کوشتنی بۆ دیاری کراوە.\nلەم وڵاتەدا لە لایەن دەسەڵاتەوە ئەوپەڕی هەوڵ دەدرێت بۆ ئەوەی ڕێگە نەدەن لاوان درزی نێوان جیلەکان هەست پێ بەکەن و ڕێگە لە هاودەنگ و هاوڕەنگ بوونی لاوانی وڵات لە گەڵ لاوانی جیهان دەگرن، ئەم توێژە لە ژێر چاوەدێری تونددان بۆ ئەوە یکە ڕۆاڵەت و دەرونیان ئەگەر بە کەڵک وەرگرتن لە توندوتیژیش بێت بهێننە سەر ڕۆاڵەتی و مەعنەوییاتی خۆیان، ئەمە دژی ئەم بابەتە سەڵمێندراوەیە کە لاوان بەردەوام ژیانێکی جیاوازیان لە گەڵ جیلەکانی پێش خۆیان هەیە و هیچ دەسەڵاتێک و بەرنامەیەکیش توانای پێشگرتن بەم ئالوگۆڕ و جیاوازییانەی نییە.\nلاویەتی یەکێک لەو بڕگە گرینگانەی تەمەنی مرۆڤە کە تایبەتمەندی و پێداویستی تایبەت بە خۆی هەیە ئەگەر بمانهەوێت لە سەرەکیترین تایبەتمەندییەکانی ئەم توێژە باس بکەین نوێگەرایی و چالاک بوون و… بە مێشکمان دەگات، بەڵام ئەم توێژە پێداویستی تایبەتیشی هەیە وەکوو پەردوەردە بوون، هەبوونی هەلی کار کردن، پێکهێنانی ژیانی هاوبەش و… کە لە وڵاتێکی وەکوو ئێراندا بە هۆی سیستەمی حاکم، و نە بوونی پێداویستییەکانی لاوان تایبەتمەندییەکانیش ئالوگۆڕیان بە سەردا هاتووە.\nئەو لاوانەی کە زۆرینەی خەڵکی وڵات پێک دهێنن بە هۆی هەڵسوکەوت و سیاسەتە دژە مرۆڤانەکانی حکوومەت، ئەو توێژەی کە دەبوو چالاک بێت و کاریگەریی پۆزەتیڤی لە سەر وڵات هەبێت بە هۆی دۆخی هەنووکەیی زۆربەیان تووشی خەمۆکی و بێ هومێد بوون لە باشتر بوونی دۆخی ئێستایی لە ژێر حوکمی ئەم دەسەڵاتە، بە هۆی ئەم لەمپەر سازکردنانەی حکوومەت لە بەردەم لاوان زۆربەیان چالاکی و هەوڵدان بۆ نوێگەراییان لاواز بووەتەوە و ئەمەش داهێنانی کز کردۆتەوە. حکوومەت بۆ ئەوەی هێز و توانایی گۆڕانکاریی لە ئەم توێژە بگرێتەوە کارگەلێکی وەکوو لەژێر چاوەدێری گرتنی تووند و بڵاوکردنەوەی ڕێکخراوی مادەهۆشبەرەکان لە نێوان لاواندا هەوڵی ئەوەی داوە تا ئیرادەی بەرەنگاربوونەوە و دژکردەوە لە بەرانبەری نادادپەروەییەکان لە بەهێزترین و کاریگەرترین توێژی کۆمەڵگا بستێنێت.\nلە سەرەتاییترین پێداویستییەکانی لاوان لە کۆمەڵگادا پەروەردە و بارهێنان و فێر کردن بە شێوەیەکی شیاوە کە حکوومەت دەبێت ئەم پێداویستییە و پێداویستییەکانی تر دابین بکات، بەڵام حکوومەت بە پێچەوانەی ئەم ئەرکەی بە هۆی بارهێنانی دۆخێک بۆ بەدیهێنانی ئامانجە بەرزەکانی سیستەمی ویلایەتی فەقیی بووەتە هۆی وازهێنانی هەزاران لاو لە خوێندن بە هۆکاری کەم داهاتی و دابین نەبوونی پێداویستییەکانی خوێندن، ئەمەش لە حاڵێکدایە کە حکوومەت بۆ چاپ و بڵاوکراوە ئایینیەکانی تایبەت بە مەزهەبی شیعە هاوشێوەی تحریر الوسیلە، کتێبە بێ سودەکەی خوومەینی بە هەزاران میلیارد خەرج دەکات، بەڵام چەند قات کەمتر تەرخان دەکرێت بۆ پەروەردە و پێگەیاندنی لاوان لە ئاستەکانی خوێندندا.\nیەکێک لە پێداویستییەکانی تری لاوان هەلی کارە بۆ ئەوەی بتوانن ئابوورییەکی سەربەخۆیان هەبێ بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی پرۆسەی ژیان، بۆ گەیشتن بەم ئامانجانەش دەبێت مەجالێک بۆ کارکردن و کەڵک وەرگرتن لە توانا و وزەی لاوان هەبێت، لە وڵاتی ئێرانی ژێر دەسەڵاتی ویلایەتی فەقیی نە تەنیا ئەم هەلومەرجەی نەڕەخساندووە بەڵکوو بایەخێکی ئەوتۆش بە توانای لاوان نەدراوە بگرە بە هۆی سیاسەتە هەڵەکانی دەسەڵات لە ئاستی دەرەوە و ناوخۆ بووەتە هۆی لە کارکەوتنی زۆر شوێنی وەکوو کارگە و کارخانەکان کە دەرنجامەکەی بووەتە هۆی بێکاری چەند میلیون کەس و خۆکوشتنی سەدان کەس لە ڕووی بێکاری و نەدارییەوە و سەدان لێکەوتەی تری کۆمەڵایەتی و ئابووری لێکەوتووەتەوە، ئەمە لە حاڵێکدایە کە هیچ هەڵسەنگاندنێک و ڕێگاچارەیەک لە لایەن حکوومەتەوە بۆ باشتر کردنی دۆخەکە پێشنیار ناکرێ جگە لە کۆمەڵێک درۆشمی بێ کردەوە.\nسەرەتاییترین مافێک کە مرۆڤ هەیەتی مافی دەربڕینی ڕاوبۆچوون لە سەر سیاسەت و بابەتەکانە، بەم پێیەش کە لاوان خاوەنی هەندێک تایبەتمەندی چالاکترن لە چاو توێژەکانی تر، بە شێوەیەکی خێراتر لە بەرانبەر سیاسەت و بابەتەکان هەڵوێست دەگرن و ڕوانگەی خۆیان سەبارەت بە بابەتەکان باس دەکەن، ئەمەش لە زۆربەی وڵاتەکان هەڵسوکەتێکی ئاسایی لە گەڵ دەکرێت و کەڵکی بە سودیشی لێ وەردەگیرێت، بەڵام لە وڵاتێکی وەکوو ئێرانی هەنووکەییدا ئەم مافە وەکوو تاوانێک سەیر دەکرێت و هەر چەشنە هەڵوێست گرتن و ڕوانگەیەکی دژی سیاسەتی ولایەتی فەقیی و جیاواز لەگەڵ ڕای ویلایەتمەعاشان مۆرکێکی محاربە و مفسد فی الارض (شەڕ لەگەڵ خوا) پێ دەچەسپێندرێت و ڕەوانەی چاڵە ڕەشەکانی ژێر زەوینی دەکریێت، بە کردەوەیی ڕەوشێک حاکم بووە کە هەر جووڵەیەک بکرێت و بگوترێت، دەبێت قبووڵ بکرێت و لاوان و کۆمەڵگا مافی دەربڕینی ڕاوبۆچوونیان نییە.\nدەسەڵاتی ویلایەتی فەقیی تەنیا لە چوارچێوەی وڵاتی ئێران و هەڵسوکەوتی دژە مرۆڤانەی لە گەڵ توێژی لاوانی ئێراندا قەتیس نابێتەوە، بەڵکوو بۆ گەیشتن بە ئاوات و ئامانجەکانی وەکوو گواستنەوەی شۆڕش و بڵاوکردنەوەی فکرییەت و بەرفراوان کردنی دەسەڵاتەکەی، لە لاوانی وڵاتانی دراوسێ و دوورتریش کەڵک وەردەگرێت بۆ ئەوەی خەیاڵەکانی وەکوو گەیشتن بە هیلالی شیعیی و نیشاندانی زاڵبوونی بە سەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە زیاتر وەکوو حەز و ئارەزووەکانی هیتلەر بۆ داگیرکاری دەچێت کەڵک وەردەگرێت و لاوان بۆ ئاژاوە سازکردن لە ناوچەکە و هەڵگیرساندنی شەڕ بەکار دەهێنێت، بە سازکردنی میلیشیای چەکدار لە لاوانی وڵاتانی وەکوو پاکستان، ئەفغانستان، عێراق، سوریە ، یەمەن و لۆبنان کە بە ناوی جۆراوجۆر لە ژێر فەرماندەیی سوپای قودس، بۆ مەبەستە خەیاڵاوییەکانی ویلایەتی فەقیی بە کوشت دەدرێن و کەڵکی ئامرازییان لێ وەردەگیرێت.\nلە کۆی ئەم هەڵسوکەت کردنەی دەسەڵاتی ویلایەتی موتڵەقەی فەقیی لە گەڵ لاوانی ناوخۆ و دەرەوەی وڵاتی ئێرانیش، بەم دەرەنجامە دەگەین کە ئەم دەسەڵاتە لە پێناو گەیشتن بە ئامانجە سەرەڕۆییەکانی کە لە لایەن کۆمەڵگای جیهانیشەوە قبووڵ ناکرێت ئامادەیە گەنجانی ئێران و سەرمایەی وڵاتی ژێر دەسەڵاتیان بۆ ئایدئۆلۆژییەک کە لە ئێستادا لە لایەن خەڵکی خۆشیانەوە پشتی تێکراوە بە فیڕۆ بدەن، ئەم سیاسەتە پڕ لە هەڵانەی حکوومەت و چەقبەستووییە بۆتە بە هۆکارێک کە ئێستا لاوان ڕێگەی بەرەنگاربوونەوە و خەبات کردنی هەمەجۆریان بە دژی ئەم فکرییەت و دەسەڵاتەیان گرتووەتە پێش و تەنیا ڕێگەچارەی حکوومەت بۆ ئەم پرسە بووەتە تیرۆر کردن و سەرکوت کردنی ناڕازیان، مێژوو ئەمەی سەڵماندووە کە ترساندن و تۆقاندن و تیرۆر و کوشتن هیچ کام پێش بە ڵاوان و خەبات کردن بۆڕزگار بوون لە ژێر دەستی دیکتاتۆر و توتالیتەرەکان ناگرێت و لە کۆتاییدا ئەم دەسەڵاتەش وەکوو هاوشێوەکانی تری بە دەستی خەڵک و لە ناوخۆیەوە دەڕۆخێت.\nنووسین: عومەر فەخرەدین فەر


ئاستی بەرھەمھێنانی نەوتی كوردستان بەرز دەبێتەوە\nله‌دوای سه‌قامگیربوونه‌وه‌ی ره‌وشی سیاسی هه‌رێمی كوردستان، جارێكی دیكه‌ی ئاستی به‌رهه‌مهێنانی نه‌وتی كوردستان به‌رزبووەته‌وه و به‌و شێوەیەش ئێستا ئاستی به‌رهه‌می رۆژانه گه‌یشتووەته 450 هەزار بەرمیل نەوت و به‌گوێره‌ی راپۆرتێكی شیكاریش، به پشت به‌ستن به نه‌وتی كه‌ركووك، به‌رهه‌می رۆژانه‌ی نه‌وتی كوردستان ده‌گاته یەك ملیۆن به‌رمیل.\nله‌دوای سه‌قامگیربوونه‌وه‌ی سیاسی ره‌وشی هه‌رێمی كوردستان، جارێكی دیكه کەرتی نەوتی هەرێمی کوردستان بووژاندنه‌وه به‌خۆیه‌وه ده‌بینێ، ئەمەش تەنیا ساڵێك دوای دابەزینی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی كوردستان بە نزیکەی نیوە.\nبه‌گوێره‌ی راپۆرتێكی شیكاری ماڵپه‌ڕی ئینگلیزی عێراق ئۆیه‌ڵ ریپۆرت، به‌رهه‌می رۆژانه‌ی نه‌وتی كوردستان به‌رزبووەته‌وه و ئه‌مه‌ش له‌دوای ئه‌وه‌ی هەناردەی نەوت لەرێگەی بۆریی كۆمپانیای رووسنەفتی رووسییەوە گەیشتووەتە یەک ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا.\nئه‌و ماڵپه‌ڕه ئاشكرای كردووه، ئێستا ئاستی بەرهەمهێنانی رۆژانه‌ی نەوتی کوردستان دیسان گەیشتووەتەوە 450 هەزار بەرمیل لەکاتێکدا لە مانگی ئۆكتۆبەری ساڵی رابردوو ئاستی بەرهەمهێنان بەهۆی داگیركردنی كه‌ركووك له‌لان حه‌شدی شه‌عبییه‌وه و ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی كێڵگه نه‌وتییه‌كانی كه‌ركووك، به‌رهه‌می رۆژانه‌ی بۆ کەمتر لە 350 هەزار بەرمیل نەوت.\nبە گوێرەی راپۆرتەکە ئاستی بەرهەمهێنانی نه‌وت رەنگە له‌ماوه‌ی داهاتوودا بەرزتریش ببێتەوە، ئه‌مه‌ش به‌هۆی ئەوەی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بە بەردەوامی کۆمپانیاکان قەرەبووو دەکاتەوە و ئەمەش وادەکات کۆمپانیاکان سەرمایەکی زیاتر لە پێشخستنی کێڵگەکان خەرج بکەن و به‌و هه‌نگاوه ئاستی بەرهەمهێنانی نه‌وت بەرز بکەنەوە و هەم کێڵگەی نوێش بە گەڕ بخەن.\nهه‌روه‌ها راپۆرته‌كه ئاماژەی بەوەكردووە، بە گوێرەی پێشبینییه‌كانی پسپۆرانی بواری نه‌وت چاوه‌ڕێ ده‌كرێت تا کۆتایی ئەمساڵ ئاستی بەرهەمهێنانی نه‌وتی هەرێمی کوردستان بگاتە زیاتر لە نیو ملیۆن بەرمیل نەوت لە رۆژێکدا.\n01 شاندێكی یەكێتی ھاوردە و ناردنكارانی كوردستان بانگھێشتی یۆنان دەكرێ\n03 نزیكەی 100 ھەزار گەشتیار سەردانی سنووری سلێمانیان كردووە\n04 ژمارەی ئەو گەشتیارانەی روویان لە هەولێر کردووە ئاشکرا دەکرێن\n02 نرخی زێڕ ھەڵكشا\n04 بەنداوی سماقولی بازاڕی بارھەڵگرەكانی گەرم كردووە\n05 مووچەی ژمارەیەك وەزارەت و دامەزراوەی دیكە دابەش دەكرێت\n06 ژمارەی ئەو گەشتیارانەی روویان لە هەولێر کردووە ئاشکرا دەکرێن\n02 دەست بە دابەشكردنی مووچەی بێ پاشەكەوت دەكرێت\n03 لیستی مووچەی تەواوی وەزارەتەکان بڵاوکرایەوە\n05 سبەی مووچەی ژمارەیەك وەزارەتی دیكە دابەش دەكرێت\n06 به‌غدا زیاتر له 700 ملیار دیناری دیكه ره‌وانه‌ی هه‌رێمی كوردستان ده‌كات


خوێن - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در چهارشنبه, 08 مهر 1394 07:51\nدەرەوە زستان بوو. دنکە بەفرەکان بە بەر دەم دارچراکاندا سەماکەرانە دەکەوتنە خوارەوە، تا شار وەک فەرشێک داپۆشن. کاتێک گەیشتە مەیخانەکە، بۆنێک بە لوتیدا هات، بۆنێک وەک زلەیەک کە لە روومەت دەدرێ. داوای لە هەندێ لە پۆلیسەکان کرد هەوایەکی ژوورەکە بدەن. دەرگا و پەنجەرەکان کرانەوە. دە خولەکی دوواتر، دەستی کرد بە پشکنینی شوێنەکە. کاتێک چووە ژوورەوە، بینی تەرمەکە لە سەر زەوی کەوتووە.\nفرانک سەیری کاتژمێرەکە دەکا. دە بۆ یازدەیە. لە ژووری کارە تاریک و خەمین و رێکوپێکەکەی رادەمێنێ. لەمێژە هیچ کارێکی لە لایەن سەرۆکەکەیەوە پێ نەدراوە،... ئاخێک هەڵدەکێشێ. جارو بار، بیر و خەونەکان رووی تێدەکەن، سەبارەت بەوەی کارێکی ئاکادامی لە شوێنێکی تر بدۆزێتەوە. وەک دکتۆر، وەکیل، مامۆستا،... ههه. دەبا کەمێک لەبەر خۆیەوە پێبکەنێ.\nکتوپڕ تەلەفۆنەکە زەنگ دەدا و، فڕیی دەداتەوە دەرەوەی سەرزەمینی خەیاڵات.\nچەترباز؟ ئااا،... ناااا...\nـ "بەڵێ، فرانک گرێندەم، پۆلیسی لێکۆڵەر."\nسەرۆکەکەی بوو. هەواڵی پێدا کەسێک لە مەیخانەکە کوژراوە. فرانک زانیاری زیاتری لە سەر کات و شوێنی رووداوەکە وەرگرت.\nـ "زۆر چاکە هەر ئیستاکە دەێم."\nدەرەوە زستان بوو. دنکە بەفرەکان بە بەر دەم دارچراکاندا سەماکەرانە دەکەوتنە خوارەوە، تا شار وەک فەرشێک داپۆشن. کاتێک گەیشتە مەیخانەکە، بۆنێک بە لوتیدا هات، بۆنێک وەک زلەیەک کە لە روومەت دەدرێ. داوای لە هەندێ لە پۆلیسەکان کرد هەوایەکی ژوورەکە بدەن. دەرگا و پەنجەرەکان کرانەوە. دە خولەکی دوواتر، دەستی کرد بە پشکنینی شوێنەکە. کاتێک چووە ژوورەوە، بینی تەرمەکە لە سەر زەوی کەوتووە. لە دیتنی ئەم دیمەنە ناخۆشە هەستی بە تێکشکان کرد. مەیتەکان تێکشکابوون، وەک بڵێی لە حەوزی خوێندا مەلەیان دەکرد. قەت شتی وای نەبینیبوو. بیری کردەوە لێکۆڵینەوە لەم کەیسە نەک کاری ئەو، بەڵکوو کاری ئە کەسانەیە وا لە سەرووی ئەوەوە بوون. کارە رۆتینیەکان ئەوەی وا پێویست بوون ئەنجامی دان و گەڕایەوە بۆ ژووری کارەکەی خۆی. تەلەفۆنی بۆ هاوڕێیەکی خۆی کرد لە ئاژانسی فێدراڵی وڵات، بەڵام جگە لە "ششش،... نا... ئیستا کەمێک کاری زۆرمان هەیە،... ئا،... یەکجار زۆر" زیاتری وەرنەگرت. وێنەکانی بەردەمی هەڵگرت و، سەیری کردن. لە دووای وردبوونەوەیەکی باش بە ئاکامێک گەیشت، ئەوەی کە قوربانیەکان بە شێوەیەکی دڕندانە بە ئامرازێکی ئەوەندە گەورە کوژراون کە هەڵگرتنی بەخەیاڵدا نەدەهات.\nچەند رۆژێک بیری لە مەوزوعەکە کردەوە. چوار رۆژ دوواتر تەلەفۆن زەنگی لێدا. سەرۆک بوو. جارێکی تر قەتڵێک لە هەمان شوێن روویدابوو. بەڵام ئەم پێی وابوو زیاتر لە قەتڵێک رووی داوە. زۆر خێرا بەرەو شوێنەکە رۆیشت. ئەم جارەیش قوربانییەکان بەهەمان شێوە کوژرابوون و، هەمان بۆن لە جەستەیان بەرزدەبوووەوە. هیچ گۆڕانێک نەدەبینرا. ئەو حەقی بوو، کوشتارێکی تر کرابوو. جیاوازیی سەرەکیی ئەم کوشتارە لە گەڵ جاری پێشوو ئەوە بوو کە ئەمجارەیان شاهیدێک پەیدا ببوو،... کچێکی گەنج. فرانک دەستبەجێ کەوتە لێپرسینەوە لە کچەکە. "بەڵێ،... هەروەها،... ئا،... من لەو کاتەدا لە دەرەوە بووم کاتێ ئەمە روویدا،.. . لەو کاتەدا،... هەروەها،..." فرانک بیری کردەوە "چ شاهیدێک!"\nکاتێک شوێنی کارەساتەکەی بەجێ هێشت، بڕیاری دا لە ژووری کارەکەی خۆی لە گەڵ کەیسەکە بەردەوام بێت. وەک بڵێی لەوێ دۆخی کارکردن خۆشتر بوو. هەر گەیشتە سەر شەقامەکە، ئەم بیرە بە مێشکیدا هات کە ئەوەی ئەو بیری لێدەکردەوە بەو مانایە بوو گەلێک ژیانی دیکەیش لە مەترسیدا بوون. جانتای کارەکەی بە پەلە فڕێدایە سەر زەوی و بە هەڵەداوان گەڕایەوە بۆ ناو باڕەکە. دەبا کەمێک زیاتر شوێنەکە بپشکنێ. ترسەکە زیاتر تەشەنەی کرد، کاتێک بە دەنگی بەرز هاواری کرد دەبێ هەمووان وەدەرکەون! بەڵام،... درەنگ بوو. ئەو ئەمەی دەزانی. بۆنی گازەکە بە ژوورەکەدا بڵاو ببووەوە. چیدی نەیدەتوانی هەناسە بکێشێ.\nمێشەکان، سەرتاسەری رۆژ، خانمی "ئوڵسن" یان ئازار دابوو. ئەو ئیستا دووادانەیانی کوشتبوو. لە کابینێتی شەڕابەکان. ئەو لەوێ بە چەکی کۆمەڵکوژییەکەیەوە راوەستابوو: بۆکسێ سپرای دژەمێش و مێشکوژێک.