تورکیا: کۆبوونەوەکەی ناتۆ لە مەدرید دوا وادە نیە بۆ بڕیاردان لەسەر داواکانی سوید و فینلەندا بۆ چوونەپاڵ ناتۆ\nوەکو وەڵامێک بۆ داگیرکارییەکەی ڕووسیا لە ئۆکرانیا، مانگی ڕابردوو سوید و فینلەندا بە فەڕمی داوای ئەندامێتییان کرد لە هاوپەیمانێتی ناتۆدا، بەڵام تورکیا دژایەتی هەوڵەکانیان دەکات.\nسوید و فینلەندا دەڵێن گفتوگۆکان بەردەوامن بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان، بەڵام سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان ڕۆژی چوارشەممە وتی وەڵامی هیچ کام لە داواکارییەکانیان بەدەست نەگەیشتووە. تورکیا داوای لە سوید و فینلەندا کردووە چیتر پشتیوانی لەو گروپانە نەکەن کە تورکیا بە تیرۆریست ناوییان دەبات، هەروەها کۆتایی بهێنن بە قەدەغەکردنی هەناردەکردنی چەک بۆ تورکیا و ڕادەستکردنەوەی ئەو کەسانەی کە تورکیا بەدوایاندا دەگەڕێت.\nوتەبێژی ئەردۆغان و ڕاوێژکاری باڵای تورکیا ئیبراهیم کالین لە سەردانەکەیدا بۆ مەدرید بە دەزگای هەواڵی ئەنادۆڵۆی تورکیای وت بەرەوپێشچوونی گفتوگۆکان سەبارەت بە ئەندامێتی سوید و فینلەندا لە ناتۆ پەیوەستە بە چۆنێتی وەڵامدانەوەی داواکارییەکانی تورکیاوە.\nدەزگاکە لە زاری کالینەوە بڵاویکردەوە " ئێمە خۆمان نەبەستۆتەوە بە کاتێکی دیاریکراوەوە، وەکو کۆبوونەوەکەی ناتۆ لە مەدرید." وتیشی لەکاتێکدا کە کۆبوونەوەکە گرنگ دەبێت لە تاوتوێکردنی کێشە دیارەکانی وەکو داگیرکارییەکەی ڕووسیا لە ئۆکرانیا و هاریکارییەکانی نێوان وڵاتانی هاوپەیمانێتییەکە، ئەو وڵاتانەشی کە دەیانەوێت ببنە ئەندام لە هاوپەیمانێتییەکەدا دەبێت هەنگاو بنێن بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ نیگەرانییەکانی وڵاتانی ئەندامدا."\nوتی " هەست بەوە ناکەین لەڕووی کاتەوە لەژێر فشاردا بین، وەکو ئەوەی بڵێین دەبێت ئەم بابەتە لە کۆبوونەوەکەی ناتۆدا یەکلایی ببێتەوە، ئەوەی لێرەدا گرنگە ئەوەیە سوید و فینلەندا بە ڕوون و ئاشکرا و بەشێوەیەکی بەرجەستە ئەو هەنگاوانە بخەنە ڕوو کە بەنیازن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆر بیانگرنەبەر."\nلە ماوەی ڕابردوودا سکرتێری گشتی ناتۆ یانس ستۆڵتنبێرگ لەمیانەی سەردانێکیدا بۆ ئەمەریکا وتی داوا لە بەرپرسانی باڵای فینلەندا و سوید و تورکیا لە بڕۆکسل دەکات لە چەند ڕۆژی داهاتوودا کۆببنەوە و تاوتوێی بابەتەکە بکەن. لە 29-30 ی مانگی شەشدا هاوپەیمانێتی ناتۆ لە مەدرید کۆبوونەوەیەک ئەنجام دەدات.


ئه‌نجومه‌نی به ڕێوه‌بردنی شاروشارۆچکه‌و گه‌ڕه ک و گونده‌کان دابمه‌زرێنن.\nThursday, 12.10.2020, 23:17\nله گه‌ل په‌ڕه‌سه‌ندنی بڵێسه‌ی بێ سروه‌تی شۆرشی گه‌نجان وجه‌ماوه‌ی برسی کرواو سته‌م لێ کراو‌ی کورده‌ستان به ده‌سه‌ت ده‌سه‌ڵاتی میلشیای تاوانکار، جاش ، تاڵان چی وه بنه‌ماڵه چی ، هه ندێ که س ومیدیای چه‌واشه که رو گو‌مانو ترسی نا به جێ بڵاو ئه‌که‌نه‌وه، که ئه‌م ئه‌زموونی میلشیاییه له باشووری کوردوستان بڕۆخێ هچ جێگره‌وه‌یه‌ک نیه وه ئه‌بیێته بێ سه‌رو به‌ری. هه ڵبه‌ته بڵاو کردنه‌وه‌ی ئه‌م جۆره گوومان ترسانه له لایه‌ن هه مو وئه و ده‌سه‌ڵات دارانه وه که له سه‌رو‌به‌ندی ڕوخان وله ناوچو‌نان دروست ئه‌کرێ هه ر له‌شای ئێرانه‌وه تا مباره‌ک له میسر بۆئه وه‌ی جه ماوه‌ری شۆڕش گێڕسارد بکرێته‌وه ،به‌ڵام بێ ئاکام بوون ،که‌سه‌ره‌نجام ئه وان روخان و شۆرشه کان سه‌رکه‌وتن .هه ڵبه‌ته شۆڕش گێڕان ،جگه له کاری شۆڕش گێڕانه که بریتیه له لێ دان وپه‌ک خستنی په‌یکه‌ری ده‌سه‌ڵاتی دژه گه‌ل تابه ته‌واوی ئه‌ڕوخێ، به‌رپرسیا ریه تی پاراستنی شۆڕشییشیان له سه‌ره، تا تووشی شکست وئانجامی پێچه‌وانه‌ی ئامانجی شۆرش نه‌بێت.\nله مێژووی کۆن و تازه نمونه‌ی هه م شکستی شۆرشه‌کان وه یا سه‌ر‌که‌وتنی شۆرشه‌کان به‌ڵام به ئه نجامی پێچه‌وانه‌ی ئامانجی شۆڕش زۆۆرن ، بۆیه بۆ هه رکه‌م له‌م دوو ره‌وشه ئه‌بێ که‌ڵک له شۆرشه‌کانی کۆن و تازه وه‌ربگیری له روو‌ی میکانیزمی وه هه رئه‌م پرۆسه‌ی درو‌ست بوونی هه یکه‌لی شۆڕش کاری شۆرش گێڕانه وه پرۆسه‌ی شۆرش تا سه‌رکه‌وتن. وه هه رئه‌م پرۆسه‌ی درو‌ست بوونی هه یکه‌لی شۆڕش/له رووی ڕێک خستنه‌وه، کاری شۆرش گێڕانه وه پرۆسه‌ی شۆرشه، که شۆرشێک له شۆرشێکی تر جیا ئه‌کاته‌وه ،وه وا ئه‌کات شۆڕشێ سه‌ربکه‌وێ وه شۆرشێ سه‌رنه‌که‌وێ، یاخود که سه رکه‌وت ئه‌م ئه‌نجامه‌ی نابێ که ئامانج وهیواو بوو.\nئه‌وه‌ی که په‌یوه‌نده به شۆرشی گه‌نجانی به‌ش مه‌ینه‌تی کوردوستانی باشوور،له گه‌ل هه وڵی سه‌رکووت وه شه‌هید بوونی ڕۆژانه‌ی میرد مناڵان ، وا ئێستا شۆرش پێیی نایه هه فته‌ی دووه‌م وه رۆژ به ڕۆژبه تین تروه فراوا‌ن تر ئه بێ، له به‌رامبه‌را ده‌سه‌ڵاتی میلشیا رۆژ به ڕۆژ ماندوو تر،لاوازتر وه سوک وڕسوا تر ئه بێ .\nوه به پێچه‌وانه‌ی هه مووشۆرشه‌کانی ترهه تا ئه‌گه‌رله‌سه‌ر ئاستی جیهانیش نا ،به‌لام له سه‌ر ئاستی کوردوستان ئه‌م تایبه‌ت مه‌ندیه یی هه یه که جه‌ماوه‌ری شۆرش گێڕ به تایبه‌ت گه‌نجان ،تا ئێستا نه وه‌ک که‌س وه نه وه‌ک ڕێکخراو ره‌به‌رایه‌گتی نیه وه ته واو شۆرشێکی خۆرسکه دژی سته‌م و تالانی و جاشایه‌نی ده‌سه‌ڵاتی بنه‌ماڵه‌ی گه‌نده‌ڵ و تیڕۆڕیسته .\nبۆ ئه‌وه‌ی کاری شۆڕش گێڕی کارا بێ پرۆسه‌کانی شۆرش خێراو ئامانج دار بێ وه هه یکه لی شۆرش زیندوو چالاک بێت ،پێویسته شۆرش گێڕان هه رچی زووتر ره‌چاوی ئه‌م خاڵانه‌ی خواروه بکه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی هه م خاوه‌نداریه‌تی شۆرش بکرێ وه هه م بۆشایی ده‌سه‌ڵات دروست نه‌بێ ئه‌میش به خۆ ڕیک خستن وه دامه زراندی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه بردن له خزمه‌تی وه‌ڵات وهاوڵاتیانی کوردوستانی باشوور:\n1- خۆڕێکخستنی کۆمه‌ڵه‌کانی گه‌نجان و فشا رو ناڕازیه پیشه ییه کان له هه موو شارو شارۆچکه‌کان وه دروست کردنی تۆڕی په‌یوه‌ندی له نێوان هه موو شاره‌کان بۆ ڕێکخستنی کارو چاڵاکی هاوبه‌ش له هه موو کوردستان له زاخۆوه تا خانەقین\n2- دیاریکردنی ووته بێژی ئه‌نجومونه کان که‌هه ڵئه سێ به دیاری کردنی وه ئاراستە کردنی جه‌ماوه‌ر له سه‌رجۆرو چۆنیه‌تی چاڵاکیه‌کان.\n3- دامه زراندنی ئه‌نجومه نه کان له هه مو شارو شارۆچکه کان بۆبه رێوه بردن وئاراسته کردنی مان گرتن ،خۆپشاندان وه هه تا ڕاپه‌رینی گشتی وه ک ئامانجی سه‌ره‌کی وکۆتایی. بۆئه‌م مه به سته ش ئه بێ هه وڵبدرێ به شێوه‌یه‌کی فراوان که‌ڵک وه‌ربگیردرێ له تۆڕەکانی پەیوه‌ندی تا زۆرترین خه‌ڵک ئاماده‌ی به‌شداری هه ر چاڵاکیه‌ک بن ،وه له کاتی ڕاگرتنی نێت ، وه ک ئه ڵته رنه‌تیڤ /جێگره‌وه ئه بێ ڕێگه‌و ئامرازەکانی تری پەیوه‌ندی به کار بهێنرێت .4- ده‌مه زراندنی هۆبه‌کانی کارگیری له لایه‌ن ئه نجومه‌نه‌کان له کاتی خۆپیشاندان و ڕاپه‌رینا\n4- ده‌مه زراندنی هۆبه‌کانی کارگیری له لایه‌ن ئه نجومه‌نه‌کان له کاتی خۆپیشاندان و ڕاپه‌رینا\nا.هۆبه‌ی ئاسایش بۆپاراستنی شوینه گشتیه‌کان له وانه سه‌رچاوه‌کانی ئاو و وزه له کاری تیرۆریستی وه پاراستنی به رژه‌وه‌ندی  کۆنسولگه‌ری وه‌لاتانی بیانی له هه ریم.\nب. هۆبه‌ی ته‌ندروستی بۆ به ڕێوه‌بردنی ره‌وشی ته ندرو‌ستی .\nد. دیاری کردنی ووته بیێژی راپه‌رین له لایه‌ن ئه‌نجومه‌نه‌کانه وه ، وه به کارهینانی که‌ناڵیکی ره‌سه‌نی ڕاگه‌یاندن بۆ بڵاوکردنه وه‌ی په‌یامه‌کانی ووته بێژ.\nوه له کاتی گه شه‌ی ڕاپه‌رینا وه بۆ کۆنترۆل کردنی ره‌وش پێویست ئه کات به:\nا.دامه‌زراندی هۆبه ی یاسایی بۆگرتن دادگایی کردنی هیماکانی گه‌نده‌ڵی و تاوانی میلشیا وە ڕێگریکردن له‌هه ڵاتنیان به پشتیوانی هۆبه‌ی ئاسایش و جه‌ماوه‌ر واته داخستنی سنوره هه وایی وه ووشکای یه‌کان.\nب. دیاری کردنی به رپرس بۆ به ڕێوه‌بردنی پارێزگا و شا رو شا ره‌وانیه‌کان له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نه‌کانی ڕاپه‌رین و شۆرشه وه ؛ وه ڕاگه‌یاندنی له لایه‌ن ووته بیێژی ڕاپه‌رینه وه .\n5- دوای کۆنترۆل کردنی هه موو ده‌سه لاته‌کانی میلشیا وه خۆبه ده‌سته وه دانیان له‌لایه‌ن ووته بیێژی ڕاپه‌رینه وه حکومه‌تی کاتی بۆ ماوه‌ی ٦ مانگ ڕائه گه‌یه‌نرێ ، وه پێکهاته‌که‌ی بریتی ئه‌بێ له ئەندامانی چاڵاکی ئه نجومه نه‌کانی ڕاپه‌رین له شا رو شارۆچکه کان ،وه له ماوه‌ی ئه‌م ٦ مانگه‌دا ئاماده‌کاری ئه‌کرێ بۆ هه ڵبژاردن له ریگه‌ی تۆمار کردنی پارتی سیاسیه وه به‌شێوه‌یه‌کی ئازاد بۆ هه رپارتێک پرۆژه‌یه‌کی سیاسی ئایدێۆلۆجی هه بێ .\n6-.له ماوه‌ی حکومه‌تی کاتیدا هۆبه‌ی یاسا وه ئابوری هه لئه سێ به گەڕاندنەوەی هه مو موڵکی گشتی که له ۱۹۹۱ وە له لایه‌ن میلشیاوه داگیر کراو‌ن وه گه رانه‌وه‌ی هه موو سامانیکی تاڵا‌ن کراو ، وه هه‌رله‌ماوه‌ی ئه‌م ٦مانگه‌دا هه موو سامانی پارته میلشیاکان ده ستی به سه را ئه گیرێ و به یاسا خاوەنداریه‌تیان ئه دری به شاره‌وانیه‌کان له وانه کۆمپانیاو دامه زراوه میدیایه‌کانی میلشیا. وه هه روه‌ها هه رله ماوه‌ی ٦ مانگی حکومه‌تی کاتی کارئه کرێ بۆ دانانی دەستورێکی هه میشه یی، ئاماده ئه‌کرێ بۆ ده‌نگدان له سه ری له یه‌که م هه ڵبژاردنی ئازادا که هه موو نه‌خشه ریگاکانی یاسایی، سیاسی وه ئابوری تیا ڕوون ئه‌بێته‌وه .\n۷- داوا له حکومه‌تی ناوه‌ند بکرێ به ده‌رکردنی هه موو نوینه‌رانی میلشیای تاوانکارله دام وده‌زاگا کانی حکومه‌تی ناوه‌ند له به ناو سه‌رۆک کۆماره‌وه تاوه‌زیر،ئه‌ندام په‌رله مان ، سه فیروهه کارمه‌ندێ ،وه جێگیره‌وه‌یان به نوینه‌رانی ڕاسته‌قینه‌ی خه‌لک تا ئه و کاته‌ی ده‌سه‌ڵاتی راسته‌قینه‌ی خه‌ڵک له کوردوستان په‌یوندیه‌کانی له گه‌ڵ حکومه‌تی ناوه‌ندی عێڕاق دیاری ئه‌کات له سه ربنه‌مای به‌رژه‌وه‌ندیه مێژوویه‌کانی گه‌لی کوردوستان له عێڕاق.\nئەرشیفی (مامۆستایانی زانكۆ)ی نووسەر\nزانكۆی دایك (زانكۆی سلیمانی) ڕیسوانابێت ،ئەویش گۆڕا...


بەکارھێنانی دین بەشێوەیەکی ساختەکارانە دیاردەیەکی سەرەکیی ناو ھەڵمەتەکانی ھەڵبژاردنی ئەمجارەی پەرلەمانی تورکیایە، ئەردۆگان و پارتەکەی پاڵەوانی ئەم ساختەکارییەن و بە شێوازی جیاواز دین نەک تەنھا بۆ بەھێزکردنی پێگەی خۆیان بەکاردەھێنن، بەڵکو بۆ شکاندن و لاوازکردنی ڕکابەرەکانیشیان بەکاریدەھێنن، لەپێش ھەمووانیشەوە بۆ شکاندنی ھادەپ. نموونە زۆرن. لەوانە بۆ نموونە لە پۆستەرێکدا کە لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوبووەتەوە، وێنەی ئەردۆگان و بارزانی سەرۆکی ھەرێم دەبینرێت، بەڵام لەژێریدا وێنەکەدا بە زمانێکی ناشیرین و بێپەردە نووسراوە: ”لە پێناوی خودادا دەنگبدەن بە ئاک پارتی“، وەک ئەوەی ئاک پارتی نوێنەری خودا بێت، یان خودا ئاک پارتی کردبێت بە دەمڕاست و وەکیلی خۆی لە تورکیادا.\nنموونەیەکی تری ئەم بەکارھێنانە خراپ و ناشیرینەی دین حیکایەتی ئەو قورئانەیە کە ئەردۆگان ھەڵیگرتوە. ئەو قورئانە قورئانێکە دەزگای دیانەت، کە بەرامبەری وەزارەتی ئەوقافی لای خۆمانە، لە پێنج ساڵی ڕابردوودا وەریگێڕاوە بۆسەر زمانی کوردیی. یانی ئەردۆگان بە قورئانێکی کوردییەوە بەدوای دەنگی کوردەکانی باکوردا دەگەڕێت و دەیەوێت پێیان بڵێت ”سەیرکەن بە جوھد و تێکۆشانی ئێمە خودا بە کوردیی قسەدەکات!!!“. ھەڵگرتنی ئەم قورئانە کوردییە بەشێکە لە پلانی ھێرشکردنی ئەردۆگان بۆسەر مەسەلەی کورد لە تورکیادا کە ھادەپ، یەکێک لە نوێنەرە سەرەکییەکانی ئەو مەسەلەیە، ئەگەر ھەرە سەرەکییەکەشیان نەبێت. ئەردۆگان لە ھێرشەکەیدا بێشەرمانە ووتی” ”ئەوان، مەبەستی ھادەپە، ھیچ پەیوەندییەکیان بە دینەوە نییە. سەیرکەن، دەزگای دیانەت، (کە ئەردۆگان بە دەزگای خۆی دادەنێت) قورئانی بە زمانی کوردی بۆ ئێوە چاپکردوە“. مەبەستی سەرەکیی ئەردۆگان لە بەرزکردنەوەی ئەو قورئانە کوردییە بەکافرکردنی ھادەپە.\nھەرکەسێک کەمەکێک مێشکی لەسەردا بێت دەزانێت کێشەی کورد لە تورکیادا و لە ھەموو بەشەکانی تری کوردستاندا کێشەی دین و دینداریی نییە، تەرجەمەکردن یان نەکردنی قورئان بۆ زمانی کوردیی ھیچ لە دینداریی و بێدینیی کۆمەڵگای کوردستانی ناگۆڕێت. خەڵکی کوردستانیش داوای دینی زیاتر یان کەمتر لە ئەردۆگان و حکومەتەکەی ناکەن، بەڵکو داوای مافی سیاسیی و کولتوریی و کۆمەڵایەتی و ئینسانیی زیاتر دەکەن. کێشەی کورد لە تورکیادا کێشەی ئەم مافانەیە، نەک کێشەی تەرجەمەکردن یان نەکردنی قورئان بۆ زمانی کوردیی. کێشەی کورد کێشەی داننانە بەو شوناسە کوردیەدا کە یەک سەدەیە لە تورکیادا بە شێوەیەکی سیستماتیک ئینکار و وێراندەکرێت. قورئانەکەی ئەردۆگان ھیچی لە قورئانەکەی لەشکرەکەی مەعاویە بەرامبەر بە ئیمامی عەلی کوڕی ئەبو تالیب زیاتر نییە.


Monday, 09.14.2020, 20:52\n17 ساڵی تەواوە، لە پای ئەو تاوانانەی دەوڵەتی عێراق بەرامبەر بە خەڵكی كوردستان لە رابردوودا ئەنجامی داوە، داوا دەكرێت سەرۆك كۆماری عێراق وەك رەمزی باڵای وڵات داوای لێبوردن بكات، ئەركی جەنابی تاڵەبانی و بارزانی و فوئاد مەعسوم بوو پێشتر ، " بارزانیش مانگێك بووە سەرۆك كۆمار"دەبوایە ئەو ئەركەیان جێبەجێ بكردبایا، دەیان جار ئەم داوایەی بەرەو رویان كرایەوە، وەڵام هەر نەبوو، ئەوان نەیانتوانی بە ئەركی ئەخلاقی خۆیان هەڵبستن و سەروەریەك بۆ مرۆڤایەتی و مێژوو تۆمار بكەن، تەنها بۆ كورد نەبوو بەڵكە بۆ مرۆڤایەتی بزز، ناویان لە ریزی ئەوانەدا تۆمار بكرێت لە وڵاتانی خۆیان بەو شێوە هەڵوێستە هەڵستاون،مێژوو لە یادیان ناكات, چەندین بۆنەیە, هەمان داوا لە دكتۆر بەرهەم ساڵحیش دەكرێت , جارێكی دیكە بە جوتە هەمان داواكاری دەخەینە بەردەست هەردوكتان , ئێمە پێویستمان بە وتەی سۆزداری و كردەی پۆپۆلیستی نییە, ئێمە دەمانەوێت لە گەڵ مێژووی ئەم وڵاتە ئاشتمان بكەنەوەو دڵنیاشمان بكەنەوە , ئەوجۆرە تاوانانە دوبارە نابنەوە, بەوەی داوای لێبوردن لە گەلی كورد بكرێت , بەڵگەنامە شاراوەكان ئازاد بكرێن, تۆمەتباران دادگایی بكرێن, عێراق ببێتە ئەندامی ئای سی سی, قەرەبووی قوربانیانیش بكرێتەوە.\nلەم مەڵبەندەی جینۆسایدە كە ناوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە و ئەم وڵاتەی ئێمە كە ناوی كوردستانە، شوێنێك پنتێك نییە بۆ لێبوردەیی مرۆڤەكان، روباری خوێن، دنیایەك هەڵە، وەحشیەت بونەتە بەشێك لە كلتوری ئێرە., بۆیە دان نان بە راستییە تاڵەكان و داوای لێبوردن كردن بەشێكە لە ساڕێژی برینەكان.\nمێژوویەك ئێمە دەبەستێتەوە بەم وڵاتانەوە لە ناو خوێن و ئێسك و پروسكدا غەرق بووە، بۆ سڕینەوەی ئەو تاڵیانە پێویستمان بە دادپەروەرییە، لێ دادپەروەری و ئاشتەوایی پێكەوە گرێدراون، بە بێ یەكەم ئەنجامدانی دووەم زەلالەتە و هەرگیز بەدی نایات، وەك ئەوەی سیاسییەكانی كورد لەمڕۆدا دەیكەن، لێبوردەیی هەموو كات دوای دان نان بە راستیەكانی تاوانەكان و دادپەروەریەوە دێت، تاوانبار و قوربانیەكان لە ئاوێنەی دەرخستنی هەقیقەت و راستیەكانی رابردوەوە وەك ئەوەی هەن دەردەكەون نەك وەك ئەوەی لە تاوانەكانی رابردوو بشورێنەوە، كارێكی زۆر ناشایستەو ناڕەوایە داوا لە قوربانیانی تاوانەكان بكرێت ئاشتەوایی بكەن، لە كاتێكدا هێشتا دادوەری بە ڕۆڵی خۆی هەڵنەسابێت و دان بە راستیەكان و هەقیقەتی تاوانەكان نەنرابێت و تاوانباران دادگایی نەكرابێتن لە پێناو رزگار نەبوون لە سزاو بە دكۆمێنت كردنی تاوانەكان و دەرخستنی راستیەكان و نووسینەوەی روداوە تاڵەكان !!.\nلە ئەزموونی خوارووی ئافریقیاوە فێر بین كە "باسكردنی سەرچاوەی تاوانەكان، دانپێنان، قەرەبووكردنەوە، دان نان بەو تاوان و ئەو كارەساتانەی لە رابردوو روویان داوە، هەندێك جار زۆر پڕ بایەخترە لە زانینی حەقیقەتەكانی بابەتەكە، ئەگەر چی مەرج نییە هەموو ئەو كەسانەی كە ئازاریان چەشتووە پێویستیان بە داوای لێبوردن كردن هەبێت بەشێوەیەكی ڕەسمی تا ناكۆكیەكان ڕابردوو لەبیر خۆیان ببەنەوە، لێكۆڵینەوە لە پرۆسەی لێخۆش بوونی "كۆمسیۆنی حەقیقەت و پێكهاتنەوە لە باشووری ئافریقا" ئەوە پیشان دەدات كە قەبوڵكردنی سەرەنجامەكان تا ئەندازەیەكی زۆر زیاد دەكات، كاتێك قوربانیان ی ان كەسوكاری قوربانیەكان دانپێنانێك و داوای لێبوردنێكی شەرعییان پێ دەگات. "پێكهاتنەوە چارلس ڤیلا ڤیسیستۆ".\nقەرەبووكردنەوە تەنها پاداشتی مادی نییە لە بەرامبەر ئەو زیانانەی لە قوربانیان كەوتووە, بەڵكە خۆی لە پاداشتی مادی یان ڕەمزی یان پێكەوە دەبینێتەوە, ڕەنگە پاداشتی دارایی بێت یان پۆزش و داوای لێبوردنكردن بێت لە قوربانیان یاخود هەردووكیان پێكەوە, نابێت لە یادمان بچێت كە بژاردن هەم قەرەبووكردنەوەیە و هەم پەیمانیشە بۆ دوبارە نەكردنەوەی تاوانەكانی ڕابردوو لە ئایندە, ئێمە لەم مەڵبەندی جینۆسایدە پێویستمان بەمەیان زیاتر كە روداوەكان رابردوو دوبارە نەكرێنەوە, وەك دەبینین بەردەوام لەناو بازنەكەداین, لە كاتێكدا نە قەرەبو كراوینەتەوە نە داوای لێبوردنیشمان لێكراوە, نە وڵاتیش بۆتە ئەندامی دادگای تاوانی نێو دەوڵەتی, بۆیە روداوەكان لە ژینگەیەكی وادا ئاساییە دوبارە ببنەوە, وەك بەردەوام دوبارە دەبنەوە لە شەنگالەوە بۆ دوز و لە داهاتووشدا بۆ ناوەكانی دی, راستە ئەمانە رابردوو ناگۆڕن و ژیان بۆ قوربانیان ناگەڕێننەوە, وەلێ ژیان بۆ داهاتوو دور لە تاوان زەمانەت دەكەن .\nقەرەبووكردنەوە كەرامەتی مرۆڤایەتی و هەندێك لە زیانە مادیەكان دەگەرێنێتەوە بۆ قوربانیان, بۆ ئەوانەی مافیان پێشێل كراوە, بۆیە مافی قەرەبوو مافێكی بێ ئەملاو ئەولای سازش هەڵنەگرتنی قوربانیانی كوردستانە, كەسیش بۆی نییە بە ناویانەوە ئەو سازشە بكات ئەگەر لە ترۆپكی دەسەڵاتیش بێت, دەبێت تەنها خۆیان لە بەرامبەر ئەو زیانانەی پێیان گەیشتووە بەم كارە هەڵبستن.\nدەوڵەتی ئەنجامدەری تاوان كە عێراقە نابێت لە بەرپرسیارێتی كارەكانی ڕابردووی تاوانەكان هەلبَێت, عێراقی ئێستا كە داوای لێبوردن دەكات و قەربووی قوربانیان دەكاتەوە, لە بەر ئەوە نییە بەرپرسە لە تاوان و هەڵەكان ڕابردووی سەدام, بەڵكە لە بەر پابەند بوونیەتی بە بەرژەوەندی گشتییەوە و كاركردنیەتی بۆ دووبارە تێكەڵكردنەوەی قوربانیەكان بەكۆمەڵگاو گەڕاندنەوەی كەرامەتە بۆیان و متمانەیان دەداتێ بەوەی عێراقی داهاتوو ئەوەی رابردوو نییە, لە تاوانەوە گواستراوەتەوە بۆ پۆزش هێنانەوە, لە ئەنجامدانی جینۆسایدەوە هاتۆتە سەر واژۆكەرانی پەیمانامە نێودەوڵتیەكانی بەرپرسیارێتی لە بەرامبەر تاوانە مەزنەكان, تا ئەمانە نەكات یانی دوبارە بونەوەی تاوان لەكات و ساتدایەو هیچ گۆڕانكارییەك نەكراوە.\nبە داوی لێبوردن كردن بەرپرسیارێتی هەڵگرتنی ئەو تاوانە گەورانەی لە ڕابردوودا ئەنجامدراون , تاكە زەمانەتی هاوسەنگی ڕاگرتنە لە نێوان مافی قوربانیان و بەرپرسیارێتی تاوانكاران, دەوڵەت بەردەوام دەبێت لە هەڵگرتنی بەرپرسیارێتی سیاسەت و كاری فەرمانڕەواكانی پێشووی خۆی, ئەو بەرپرسیارییەتیە مانای تاوانبار بوون ناگەیەنێت, بەڵكە خۆ پاككردنەوەو شۆردنەوەیە لێی, پاككردنەوەی دەوڵەت و خودە لەو ڕابردووە تاڵە خوێناوییە پڕ لە تاوانە كە لەم وڵاتە رویانداوە, ئەمە لە باشووری ئافریقیا و شیلی و ئاڵمانیاو ..تەواوی ئەو وڵاتانەی گۆڕانكاری تیایاندا ئەنجامدرا لە پاش دەسەڵاتی نازیزم ئاپارتاید و دیكتاتۆریەت پەیرەو كرا, كوردیش چاوەڕوانی دەكات لە ئێراقی نوێ كە ئێستا ئێوەی بەڕێز سەرۆك و سەرەك وەزیرانین ببێتە پرنسبێكی دەسەڵاتداریەتی داهاتوو .\nسەرۆكی شیلی لاگۆس هەڵستا بە ناردنی نامەی پاساو هێنانەوەی كەسی یان داوای لێبوردنكردن بۆ سەرجەم كەسوكاری قوربانیانی دەست ڕژێمی سەربازی پێشوو بە سەركردایەتی بینۆتشە, ئەم پرۆسەیە لە ساڵی 1996 ەوە بۆ 2008 درێژەی كێشا, كەچی خۆی و بیروباوەڕەكەی قوربانی و نەیاری ئەو دەسەڵاتە بوون كە تاوانی ئەنجام دابوو, ئەو نامانەی ناردی بۆ سەرجەم قوربانیان ئەویان نەكردە تاوانبار, بەڵكە نامەكانی وڵاتی لە تاوانەكانی بینۆتشەی تاوانبار شوشتەوەو ناشرینیەكانی پاككردەوەو خۆشی بردە ریزی سەركردە مەزنەكانەوە, بۆیە دەبێت عێراق لە تاوانەكانی سەدام حوسێن بشۆردرێتەوە., بۆ ئەوەی ئەوكارە بكرێت پێویستمان بە مرۆڤی مەزنە بۆ مێژوو.\nقوربانیانی دەستی ڕژێمی نازی ئاڵمانیاش, لە پاڵ قەرەبووی مادی, هەر یەكەیان نامەی سەرۆك كۆمار "یوهانز راو" یان پێگەیشت, كە لە نامەكەیدا داوای لێبوردنی لە قوربانیانی دەسەڵاتی نازی هیتلەر كردبوو."تعویز العمال الاسترقاقیین والقسریین فی المانیا النازیە-یونامی ", لە دوا هەڵوێستیشدا بڕیار درا جووە جەزائیرییەكان كە زۆرینەیان لە فەرەنسا دەژێن , ئەوانەی لە مەحرەقە رزگاریان بووە, هەر یەكەیان بە 2300 ئیرۆ قەرەبوو بكرێنەوە , هەروەسا سەرۆكی ئەڵمانیا یواكیم غاوك دانی بەوەدا نا كە ئەڵمانیا بەرپرسیارێتی بەشێك لە جینۆسایدی ئەرمەنی دەكەوێتە ئەستۆ .\nلە تەیموری ڕۆژهەڵاتیش گەل داوای قەرەبووی ماوەی داگیركاریشی كردەوە لە دەسەڵاتی ئەندەنوسی لە پاڵ قەرەبووی پێشێلكارییە گەورەكان, ئەمەش بۆ كورد جێگای هەڵوێستەیە و پێویستە وانەی لێ وەرگرترێت, لەوكاتەی زەمەنی سزادانی بكەرانی داگیركاری وەك كۆیلەداری ئێستا دوای جۆرج فلۆید هاتە پێشەوە, كە لە ماوەی رابردوودا بێ ویستی خۆی داگیر كراوەو سامانەكەی تاڵان كراوە. , دەبینین هەنووكە وڵاتانی كاریبی تەنها بە داوا لێبوردنكردن رازی نابن, لە پاڵیا داوای قەرەبووش دەكەن لە وڵاتانی بەریتانیاو فەرەنساو پورتوگال لە هەمبەر سەردەمی كۆیلەداری.\nشیراك سەرۆكی كۆچكردوی فەرەنسا داوای لێبوردنی كرد لە بەرامبەر گرتنی 13 هەزار جولەكە لە پرۆسەی ئەلفیل دیف لە ساڵی 1942 لە میانی جەنگی جیهانی دووەم و پاشان بە كۆمەڵ كوشتنیان لە لایەن هیتلەرەوە, هەرچەندە ئەو وەك بیروباوەڕ و پرۆسە لێی بێبەرییە.\nهەرچەندە ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا سەبارەت بە جەزائیر وتی نە ئینكار كردن وە نە داوای لێبوردن كردن, لێ ئەنجومەنی یاسایی فەرەنسا لە 8ی شوباتی 2018 بڕیاریدا هەموو قوربانیانی جەنگی نێوان ساڵانی 1954 بۆ 1962 كە لە جەزائیر دەژیان لەو كاتەدا قەرەبو بكرێنەوە, هەرچەندە هێشتا فەرەنسا دانی بە هەقیقەتی یاسایی تاوانەكانی خۆی لە جەزائیر نەناوە كە ملیۆن و نیوێك قوربانی لێكەوتۆتەوە , تەنانەت جەزائیریەكان نەك داوای لێبوردن و قەرەبووی تاوانەكانی سەردەمی داگیركاری دەكەن, بگرە داوای قەرەبووكردنەوەی روداوی تاقیكردنەوی چەكی ناوكی لە ناوچەی رقانی وڵاتیش دەكەن , كە بە تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی هەژماریان كردووە, كەلە لایەن فەرەنسیەكانەوە ئەنجامدراوە.\nلە سیرالیۆنیش لە ساڵی 2010 سەرۆكی وڵات بە شێوەی فەرمی داوای لێبوردنی لەو ژنانە كرد كە قوربانی ململانێ چەكداریەكان بوون, لە كەمبۆدیا سەرباری ئەوەی ناوی قوربانیان لەسەر ماڵپەڕی دادگای نێونەتەوەیی كەمبۆدی بڵاو كرایەوە داوای لێبوردنیشیان لێكرا, لە 23ی نۆڤەمبەری 2011 ەش ئەردۆگان بە فەرمی لە بەرامبەر تاوانی جینۆسایدی دەرسیم لە بری دەوڵەتی تورك بە شێوەی زارەكی داوای لێبوردنی كرد, بەڵام داوای لێبوردنەكان پێویستە بە نوسراوبن و بڕیاری فەرمییان بۆ دەرچێت و هەڵوێستەكان دوربن لە بەرژەوەندی سیاسی, لە ویژدانەوە دەرچوبێت, ئەگەر مامەڵە وەك تاوان دەكات ئەوا پێویستە دان بە جینۆسایدی ئەرمەنیەكانیش بنێت و كۆتایی بە نكۆڵی كردن بهێنێت, كۆتایی بەو شەڕە سەختەی لەبەرامبەر دەرخستنی حەقیقەتی یاسایی كۆمەڵكوژی ئەرمەن گرتویەتیە بەر, ملكەچی حەقیقەتە مێژویەكان بێت, تۆنی بلێر سەرەك وەزیرانی پێشوی بەریتانیا داوای لێبوردنی لە سەردەمی كۆیلەداری و ماندێلاش داوای لێبوردنی لە قوربانیانی كردارە سەربازییەكان لەسەردەمی خەبات دژ بە ئاپارتاید كرد.\nلە ساڵی 1998 دا بیل كلنتۆن لە سەردانی بۆ وڵاتی رواندا داوای لێبوردنی كرد لە رواندیەكان, بەهۆی هەڵوێستی حكومەتی ئەمەریكاەوە لەو گەل كوژیانەی لەو وڵاتە رویان دا, شینزۆ ئەبی سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن, رەتی كردەوە سەبارەت بە دۆسیەی ژنانی رابواردن داوای لێبوردن لە كۆریەكان بكات, وەلێ سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن تۆمیشی مۆرایاما لە 15ی ئۆگستسی 1995 بە بۆنەی 50 ساڵەی كۆتایی جەنگی جیهانی دووەمەوە لە بەیاننامەیەكدا داوای لێبوردنی لە هەموو ئەوانە كرد چ وڵاتەكەیانی داگیر كردووە وە یان وڵاتەكەی لە میانی جەنگدا زیانی پێ گەیاندوون, ژاپۆن و كۆریای باشور پەیوەندی بەرزی ئابووریان هەیە, ساڵی رابردوو بازرگانی نێوانیان گەیشتە 80 ملیار دۆلار, بەڵام شەڕیان لەسەر یادەوەریەكانی رابردووە, ئەمەش كاری لەسەر ئەو پەیوەندییە ئابووریە زەبلاحە داناوە, كێشەی ژنانی رابواردن بەردەوام سەر هەڵدەداتەوە, هەرچەندە لە ساڵی 1965 لەسەری رێكەوتوونە و ژاپۆن بە بڕی 9,3 ملیۆن دۆلار قەرەبویانی كردۆتەوە, كۆریەكان داوای قەرەبوو بۆ ئەو كرێكارانەش دەكەن, كە ژاپۆنیەكان بە سوخرە كاریان پێكردوون, هەرچەندە ئەو كرێكارە كۆریانەی بردران بۆ كاری زۆرە ملێ لە ژاپۆن, دواجار بونە ناوكی گەشەی ئابووری كۆریا,لەو بارودۆخە زۆر شت فێر بوون.\nلە فبرایری 2008دا سەرۆك وەزیرانی پێشوی ئوسترالیا داوای لێبوردنی كرد لە هەمبەر تاوانێك كرد كە بەرامبەر هاووڵاتیانی رەسەنی ئوسترالیا بە تایبەت دزینی 17000 لە منداڵەكانیان, لە كەنەداش پەیكەری یەكەم سەرەك وەزیران جۆن مەكدۆناڵد شكێنرا, بەهۆی سیاسەتی پڕ لە زەبرو زەنگی بەرامبەر بە هاوڵاتیانی رەسەنی كەنەدا, كە لە نێوان 1863 بۆ 1896 سەرەك وەزیرانی كەنەد بووە, بە زۆر 150000 منداڵی لە هاووڵاتیانی رەسەنی كەنەدی لە خێزانەكانیان سەندووەو ناردویانیەتە 130 قوتابخانەی تایبەتەوەو لە بەشی ناوخۆیی زیندانیانی كردووە, زۆریان ئەشكەنجە دراون, تەنانەت هەندێكیان مردوونە, ناوی 2800 كەسی لەو قوربانیانە ئاشكرا كراوە , زمانی رەسەنیان قەدەغە كراوە و كلتوریشیان یاساغ, ساڵی 2008 سەرۆك وەزیرانی ئەوكاتی كەنەدا ستیفن هاربەر داوای لێبوردنی لێیان كرد, هاوكات قەرەبووی قوربانیانیش لە روی مادیەوە كرایەوە بە 2,3 ملیار دۆلار, لە ساڵی 2017 سەرۆك وەزیران جاستن ترۆدۆ داوای كرد پاپای ڤاتیكانیش هاوشێوە داوای لێبوردن بكات, بەهۆی هەڵوێستی ئەوكاتی كەنیسەوە , لێ سەرۆك وەزیرانی نەمسا سیباستیان كۆرتز داوای لێبوردنی كرد سەبارەت بە پێشوازیكردنی وڵاتەكەی لە سوپای هیتلەر.\nبە پێچەوانەی نموونەكانی سەرەوە حكومەتی راستگەرای پۆڵەندا سزای 3 ساڵی دانا بۆ ئەوانەی پۆڵەندیەكان بە هاوبەش دادەنێن لە تاوانی هۆلۆكۆست و دان دەنێن بە رۆڵیان لە تاوانەكە, ئەمەشیان بە داكۆكی لە كەرامەتی نیشتمانی دانا, بۆخۆی ئەمەش داكۆكیە لە هاوبەشانی تاوانەكانی نازیەت, ئەمەو نموونەی زۆری دیكە لە بەردەستدان و نموونەكانیش لە زیادبوندان.\nئەو قەرەبووە مادیانەی بە بێ یاسا و ئاشكرا كردنی ڕاستیەكان و داوای لێبوردنكردن لە لایەن دەوڵەتی بكەری تاوانەوە دەبەخشرێت وەك خوێن بایی و هەوڵی كڕینی دەنگی قوربانیان تەمەشا دەكرێت لە بڕی سڕینەوەی رابردووی خوێناوی , كورد پێویستی بە خوێن بایی عێراق نییە, بەڵكە چاوەڕوانی ئەوەیە دەوڵەتی بكەری تاوان بە فەرمی لە رێگای بەرپرس و سەرۆكەكەیەوە بە بڕیاری رەسمی داوای لێبوردنی لێ بكات, بەڕێز بەرهەم ساڵەحیش كە هەنووكە لە سەروی فەرمەنڕەوایی ئێراقەوەیە و كازمیش سەرۆك وەزیرانە ئەركە لەسەریان بەمكارە هەڵبستن, وەك ئەو سەرۆك وەزیران و سەرۆكانەی ئاماژەمان بە ناوەكانیان دا بە ناوی دەوڵەتی عێراقەوە نامە بۆ یەك بە یەكی قوربانیانی جینۆساید لە كوردستان و عێراق بە تایبەتی و سەرجەم قوربانیان بە گشتی بە بێ جیاوازی نەتەوەیی و ئاینی بنێریت, ئەمە وەك تاك وەك نەتەوەش داوای لێبوردن لە كورد و توركمان و ئاشور و كلدان و شیعە و كریستان و ئێزیدی و سائیبە .... بكرێت, هیوادارم بەم ئەركە هەڵبستین و هەڵەكانی تاڵەبانی و بارزانی و مەعسوم و عەلاوی و عەبادی و مالكی و عادیل مەهدی دوبارە نەكەنەوە.\nچاوەڕوانین هەموو قوربانیانی جینۆساید و تاوانی جەنگ و تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی و پێشێلكاری گەورە لە كوردستان و عێراق لە جەنابی سەرۆك و سەرۆك وەزیرانەوە نامەی داوای لێبوردنیان پێ بگات لە زوترین ماوەدا, ئەوە گەورەترین پەیام و بەرزترین دڵنەوایی و چاكترین هەنگاوی پاككردنەوەی رابردووە, ئەگەر بەو ئەركە هەڵنەستن بە ئەركی ئەخلاقی و ویژدانی خۆتان هەڵنەستاون .\nداوای لێبوردنكردن بەشێك لە برینەكانی قوربانیان سارێژ دە كات, چاككردنی پەیوەندی تەنها بە داوای لێبوردن كردن و دادگاییكردنی تاوانباران و قەرەبووكردنەوەو زەمانەتی دووبارە نەكردنەوەی تاڵییەكان دەبێت, نەك بەناوچەوان ماچكردن.\nمقابلة مع رائد الامن السابق صباح الحمداني حولة جريمة الانفال و حلبجة\nمێژوو قسەی خۆی دەكات!


مەسعود مەناف: هەڵویستی جیهانی دەرەوە بەو رادە نەبوە تورکیا لە پێشێلی و دەستگیرکردنەکانی پاشەکەز بکاتەوە\nپاش کودەتا سەرنەکەوتووە لەشکەریەکەی تورکیا، کەسانێکی زۆر هەر لە لەشکەریەکانەوە بگرە تا ئەکادیمیست و رۆژنامەنووسەکان بە کۆمەڵ دەستگیر کراوون. ئاخۆ چ هەڵسەنگاندن وروانینێک هەیە بۆ کاردانەوەکانی جیهانی رۆژئاوا بەرامبەر بەو دەستگیردنانە؟\nرۆژنامەوان مەسعود مەناف لە هەڤپەیڤینێکدا لەگەڵ بەشی کوردی دەنگی ئەمەریکا دەڵێت" بەداخەوە هەڵویستی خەڵک لە جیهانی دەرەوە، هەلویستی سیاسەتمەدار و دیپلۆماتەکان لە دونیای دەرەوە بەو رادەیە نەبوە کە تورکیا لەو قۆڵبەستکردنە هەڕە مەکیە و ئەو پێشێلیە زۆرانەی کە تا ئێستا کردویەتی پاشکەز بکاتەوە".\nکاک مەسعود هەر وەها دەلێت" بەرژەوەندیەکانی وڵاتانی تردا لەگەڵ تورکیا باڵێکی زۆری بە سەر مافەکانی مرۆڤدا لەو وڵاتەدا کێشاوە، نەک هەر ئەمەریکا بە هۆێ بەرەنگاربوونەوەی لەشەری داعشدا و پێویستی بە تورکیا وەکو هاوپەیمانیەکی مەزن کە لەو ناوچەدا نەرمیەکی نواندووە، بەلکو زۆری وڵاتانی تری ئەوروپاییش بە هەمان شێوە نەرمیان نواندووە و گوشارێکی زۆریان نەخستوەتە سەر تورکیا".\nکاک مەسعود دەشڵێت" بانگنەهێشتنی دیمیرتاش بۆ کۆبۆنەوەی ئەمرۆی ئەردوگان لەگەڵ لایەنەکانی ئوپۆزسیۆن وا نیشان دەدات سیاسەتی تورکیا و ئەردوگان بەرامبەر بە کورد نەگۆراوە کە هەمان روانگەی کەمالیست و نەتەوە پەرستە تورکەکانە و ئەو رێبازەی ئەردوگان تورکیا بەرەو هەڵدێر دەبات".


کۆڵبەری پیشەیە یان کۆیلەتیی داسەپێندراو؟ – خاکی کوردیا\nیەکێک لە پرسیارە کۆن و سەرەکییەکانی فەلسەفەی سیاسی ئەوەیە کە سنووری ئازادیی مرۆڤ وەک تاک چۆن دیاری دەکردرێ؟ یەکێک لە وەڵامە سەرەکییەکان لە دونیای نوێدا هەتا ئەمڕۆ ئەمە بووە کە چ شتێک پێوەندی بە تاک خۆیەوەیە هەیە و چ شتێک پێوەندی بە کەسانی ترەوە هەیە. واتە، چ شتێک دەکەوێتە ناو بازنەی خۆکەسی و چ شتێکیش دەکەوێتە ناو بازنەی گشتییەوە. دیارە بەپێی جیاوازی لە کولتووری کۆمەڵگەکان و نەتەوەکاندا جیاوازی لە پێناسەکردنی پانتایی خۆکەسی و پانتایی گشتیدا هەیە. بەم حاڵەشەوە، لە هەر بەستێنێکی کۆمەڵایەتیدا و بە هەر جۆرە پێناسەیەک چاو لەم پرسیارە بکەین پرسیارێکی بنەڕەتیتریش دێتە گۆڕێ ئەویش ئەمەیە: چ بڕیارێک هەیە کە مرۆڤەکان وەک پرسی تایبەتی خۆیان لەوانەیە پێناسەی بکەن وەلێ لە بنەڕەتدا دژایەتی لەتەک ئازادیی خۆیاندا هەبێ.\nلە ڕوانگەیەکی گشتییەوە، وەک باس کرا، مرۆڤ ئازادە لە ژیانی خۆیدا هەر پڕۆژە و پلانێک هەڵبژێرێت، تا کاتێک کە خەسار بە کەسانی تر نەگەیەنێ. پرسیارێکی گرنگیش کە دێتە ئاراوە ئەمەیە کە ئایا مرۆڤ ئازادە کە دەست لە ئازادیی خۆی هەڵبگرێ؟ میناک، ئایا مرۆڤ دەتوانێ بە ڕەزامەندیی خۆی ببێتە کۆیلەی کەسێکی تر؟ ئەگەر مرۆڤ بە ڕەزامەندیی خۆی بڕیار بۆ کۆیلەبوونی خۆی بدات ئەوە دژایەتی لەتەک ئازادیی خۆیدا دەکات، چۆن کاتێک مرۆڤ بڕیار دەدا کە ئازادیی خۆی بداتە دەستی ئیرادەی کەسێکی تر چیتر ناتوانێ ئازاد بێ. بۆیەش، بژاردەی کۆیلەتی بژاردەیەک نییە کە مرۆڤ مافی ئەوەی هەبێ هەڵیبژێرێ. لە حاڵەتی هەڵبژاردنی ئەم بژاردەیەدا ئازادی دژی خۆی دەوەستێتەوە. بەم بەڵگاندنەوە، ئاراستەی پرسیارەکە دەگۆڕدرێ بۆ پرسیارێکی تر؛ چ کردەوەیەک وەک کۆیلەتی پێناسە دەکردرێ؟\nئەزموونی کۆیلەتی لە مێژوودا شێوازی جیاجیای کۆیلەتیمان بۆ دەردەخات. جۆری پێناسەکردنی کۆیلەتییش تا ڕادەیەک پێوەندی بە جۆری بیرکردنەوە و ڕامانی مرۆڤەکان لە قۆناغێکی مێژوویی تایبەتدا هەیە. واتە کۆیلەتی لە زۆر قۆناغی مێژووییدا وەک کۆیلەتی نەبینراوە و شتێکی دانپێدانراو بووە. دواتر مرۆڤەکان بە هۆشیاری بەرەو پێشکەوتن لە ئەخلاقدا هەنگاویان ناوە و ئەم دیاردەیەیان وەک کۆیلەتی پێناسە کردووە و خستوویانەتە لاوە. لە دونیای نوێدا شێوازی جۆراوجۆری تر لە کۆیلەتی لە هەندێک شوێندا هەیە. لەسەر پێناسەی کۆیلەتییش لە هەموو حاڵەتەکاندا کۆدەنگی نییە. بۆ نموونە، لە پرسی قاچاغی مرۆڤ بە مەبەستی کۆچکردن، زۆر کەس بە شێوەی کاتی ناچارە ژیانی خۆی بەتەواوی بداتە دەستی قاچاغچییەکان هەتا دەگاتە شوێنی مەبەست. بەڵام لەسەر ئەوەی کە ئایا ئەمە دەکەوێتە خانەی کۆیلەتییەوە یان نا کۆدەنگییەک نییە. لە نموونەی بە دیلگرتنی ژنانی کوردی ئێزدی لە لایەن داعشەوە کۆدەنگی هەیە کە ئەمە جۆرێک بوو لە شێوازی بەکۆیلەگرتنی مرۆڤ.\nلە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا کۆڵبەری بە شێوەیەکی سیستەماتیک پەرەی ستاندووە. ئەمە لە کاتێکدایە کە لە سەردەمی هەبوونی سەدان جۆری بارهەڵگر و ئۆتۆمبێل چ حەوجە بەمە ناکات کە مرۆڤ بخرێتە دۆخێکەوە کە بۆ بژیوی ژیانی ڕۆژانەی خۆی بار بکرێ. بە ساڵانێکی زۆریش مرۆڤی کورد هەر لە ئاژەڵ و مەکینەی گواستنەوە کەڵکی وەرگرتووە. لێ ئێستا ئەوەی کە هەموومان بە بەڵگە و ڤیدیۆ دەیبینین دەریدەخات کە شێوەی کاری کۆڵبەری جیاوازییەک ناخاتە نێوان مرۆڤ و ئاژەڵەوە. کارکردێککە ئاژەڵ و مەکینە دەتوانێ هەیبێ گواستراوەتە بۆ مرۆڤی کورد. لە سەردەمی هەبوونی تەکنۆلۆجیای گواستنەوەدا بەکارهێنانی ئاژەڵیش بۆ ئەم مەبەستە کارێکی ناڕەوایە. هەر بەم مەبەستەشەوە تەنانەت کۆمەڵێک تێزی گرنگ لە فەلسەفەی سیاسیی مافەکانی ئاژەڵاندا نووسراون.  ئەمەش بە واتای ئەوەیە کە ئەقڵییەتی سیاسیی هاوچەرخ بەرەوە ئاقارێک دەروا کە تەنانەت کۆڵبەری بە ئاژەڵانیش ڕەوا نابینێ.\nگرنگە بزانرێ کە گریمانەکە لێرەدا ئەوە نییە کە کۆڵبەر کۆیلەیە بەڵکوو ئەوەیە کە کۆڵبەری کۆیلەتییەکی داسەپێندراوە لە لایەن دەوڵەتی داگیرکەرەوە. گومان لەمەدا نییە کە مرۆڤ بە بڕیار و ڕەزامەندیی خۆی «کۆڵبەری» هەڵنابژێرێ و کۆڵبەرەکان زۆربەیان لە هەژاریدا بوونەتە کۆڵبەر. وەلێ ئەمە نابێتە پاساو بۆ ئەوەی کە دان بەمەدا بندرێ کە کۆڵبەری پیشەیە بەڵکوو دەبێ بۆ جێگرەوەی تر بگەڕێین، واتە بۆ پیشەگەلێ کە کەرامەتی مرۆڤ تیایاندا پارێزراو بێ. ئەم پاساوە کە خەڵکی کورد لە بێکاریدا هیچ پیشەیەکی تری نییە پاساوێکی گونجاو نییە و ڕۆژ لەدوای ڕۆژ خەریکە نەتەوەی کورد بەرەو ئاقارێکی مەترسیداری لەمرۆڤخستن (dehumanization) دەبات. بێکاری لە زۆر شوێنی تری جیهان و تەنانەت لە ناو نەتەوەی فارس و نەتەوە بندەستەکانی تریش لە ئێراندا هەیە. بەس کۆڵبەری هەر لەناو کورددا هەیە. ئەگەر کۆمەڵگەیەک هۆشیار بێ و مل نەدا بەوەها دۆخێکی نالەبار بێگومان هەر سیستەمێکی سیاسی هەرچەندێکیش ستەمکار بێ ناتوانێ کۆڵبەری بەسەر نەتەویەکدا بسەپێنێ.\nبۆیە لە جێگەی پاساوی ئابووری پێویستە وەڵامی ئەم پرسیارە بدرێتەوە کە گەلۆ کۆڵبەری پیشەیە یان نا؟ ئایا کۆڵبەری لەتەک کەرامەتی مرۆڤدا تەبایە یان نا؟ ئەوەی کە پێوەندی بەم یادداشتەوە هەیە ئەم گریمانەیەیە کە کۆڵبەری لە جیهانی ئەمڕۆدا یەکێک لە فۆرمەکانی کۆیلەتییە، جا چ بە زۆرەملێ داسەپێندرێ چ بە ڕەزامەندی. لەبەر ئەوەی کە کاری کۆڵبەری بە ئاژەڵ و بە بارهەڵگر جێبەجێ دەکردرێ. ئەوەی کە مرۆڤی کورد ئازادیی ئەوەی لێ دەستێندرێتەوە کە لە ئاژەڵ یان هەر ئامرازێکی گواستنەوە کەڵک وەربگرێ بۆ گواستنەوە، لە کاتێکدا ئەم بژاردانەی بەسانایی لە بەردەستدایە، بەڵام ناچار دەکردرێ کە خۆی هاوشێوەی ئاژەڵ لە نالەبارترین دۆخدا کاری گواستنەوە بکات، ئەمە ئاماژەیەکە بەوەی کە کۆڵبەری فۆرمێکە لە کۆیلەتی. لە ڕاستیدا، دەوڵەتی داگیرکەر ئەم بژاردانەی لە مرۆڤی کورد بە شێوازی سیستەماتیک زەوت کردووە و خستوویەتییە دۆخێکەوە کە تەنیا دەبێ لە جەستەی خۆی بۆ کارێک کەڵک وەربگرێ کە لە کۆمەڵگەیلێ تردا مرۆڤەکان لە ئاژەڵ و ئامێر و ئامرازی تایبەت بۆ ئەم مەبەستە کەڵک وەردەگرن. لەم سۆنگەوە، کۆڵبەری شێوازێکە لە شێوازەکانی کۆیلەتیی مرۆڤ. هەر بۆیەش، لەسەر بنەمای ئەم بەڵگاندنە نابێ کۆڵبەری وەک ماف و ئازادییەک بۆ مرۆڤ دانی پێدا بندرێ. بە وشەگەلێ تر، کۆڵبەریکردن دژی ئازادیی مرۆڤە. بەکورتی، مرۆڤ نابێ ئازاد بێ کە ببێتە کۆیلە و دژی ئازادیی خۆی بوەستێتەوە. کۆڵبەرییش لەم سەردەمەدا شێوازێکە لە کۆیلەتی. بەم پێیەش کۆڵبەری نابێ وەک ماف و ئازادییەک پێناسە بکردرێ.\nهەروەها لە دەرەوەی ئازادی تاکەکەسیشەوە پێویستە دیاردەی کۆڵبەری وەک پرسێک لە ڕوانگەیەکی بەربڵاوترەوە و لە پێوەندی لەتەک ناسنامەی گشتیی کۆمەڵگە و هەروەها پێناسەی گشتی لە کەرامەت (dignity)ی مرۆڤ لێک بدرێتەوە. بڕگەی یەکەمی جاڕنامەی گەردوونی مافەکانی مرۆڤ باس لەمە دەکات کە هەموو مرۆڤەکان بە ئازادی و یەکسانی لە کەرامەت و مافەکاندا لە دایک دەبن .\nوەک زۆربەی تێگەکانی ناو زانستە مرۆییەکان بۆچوونی جیاواز لەسەر واتای کەرامەت هەیە، بەڵام بەگشتی دەکرێ بڵێین کە کەرامەت بە واتای بەهای مرۆڤبوونە. واتە مرۆڤ تەنێ بە مرۆڤبوونی خاوەن بەهایە. لەم واتایەدا، مرۆڤ خۆی ئامانجە نەک ئامرازێک بۆ گەیشتن بە ئامانجێک. ئەم ڕامانە سەرچاوەکەی دەگەڕێتەوە سەر بۆچوونی ئیمانوێل کانت کە پێی وایە مرۆڤ خۆی خاوەنی بەهای ئەخلاقیی کۆتاییە و پێویستە لەتەک مرۆڤدا وەک ئامانجێک مامەڵە بکرێ نەک وەک ئامرازی گەیشتن بە ئامانجێکی دیاریکراو . بەم پێناسەوە، هەر هەڵسوکەوتێک لەتەک مرۆڤدا کە کەرامەتی مرۆڤ بشکێنێ دەکەوێتەوە ناو خانەی لەکەرامەتخستنی مرۆڤەوە(The violation of human dignity). ئەگەر کردەوەیەکی دیاریکراو دژی کەرامەتی مرۆڤ بێ ئیتر گرنگ نییە کە ئەم مرۆڤە کە کەرامەتی دەشکێنرێ خۆی ڕەزامەندیی لەسەر ئەم جۆرە هەڵسوکەوتەدا هەیە یان نییە. ئەم جۆرە هەڵسوکەوتە جۆرێکە کە مرۆڤە دەخاتە ناو پرۆسەی لەمرۆڤخستن (dehumanization). لە پرۆسەی لەمرۆڤخستندا، مرۆڤێک یان گرووپێکی مرۆیی تایبەت بەهاکەی دادەبەزێندرێ بۆ ئاستی ئاژەڵ یان ئاستێکی نزمتر لە مرۆڤەکانی تر. میناک، هەڵسوکەوتی ئاڵمانی نازی لەتەک جوولەکەکاندا.\nلە دیاردەی کۆڵبەریدا، هەر وەک لە پێشتر باس کرا، کۆمەڵێک مرۆڤی سەر بە لایەنێکی نەتەوەیی تایبەت کە کوردن دەکەونە بەر جۆرێک هەڵسوکەوتی سیستەمێکی سیاسی کە لەگەڵیاندا وەک ئاژەڵ مامەڵە دەکردرێ. لێرەدا بە سێ هۆکات کۆڵبەری دەکەوێتە ناو بازنەی لەکەرامەتخستنەوە؛ یەکەم، کۆڵبەری لە کۆمەڵگەی کوردستان و لە کۆمەڵگەی مرۆییدا، بەتایبەت لە سەدەی هاوچەرخدا، وەک کاری ئاژەڵان ناسراوە. دووەم، لە کۆمەڵگەیلێ تردا دیاردەیەکی بەم شێوەیە نابیندرێ. واتە ئەم دیاردەیە تایبەتە بە کوردستان. میناک، لە ئێراندا تەنیا نەتەوەیەک کە ناچار بە کۆڵبەری کراوە نەتەوەی کوردە. لە ئاستی جیهانیشدا وێناچێ دیاردەیەکی سیستەماتیک بە ناوی کۆڵبەری هەبێ کە وەک پیشەیەک ڕەچاو کرابێ. سێیەم، دۆخی کۆڵبەری ویژدانی مرۆڤ و بەتایبەت مرۆڤی کورد دەهەژێنێ. واتە بە دیتنی کۆڵبەری یەکەم شت کە مرۆڤ هەستی پێ دەکات هەست بە ڕووشانی کەرامەتی مرۆڤە کە باندۆر دەخاتە سەر قووڵایی ویژدانی مرۆڤ.\nئەم سێ تایبەتمەندییە سێ هۆکارن کە نیشانی دەدەن کۆڵبەری پیشە نییە، بەڵکوو جۆرێک هەڵسوکەوتی داسەپاوی سیستەمێکە بەسەر نەتەوەیەکدا بە مەبەستی لەکەرامەتخستنی نەتەوەیەک. لە ڕاستیدا، چەمانەوەی مرۆڤی کورد لەژێر باردا تەنیا چەمانەوەیەکی فیزیکی نییە کە بەشێک بێ لە کارێکی پیشەیی، بەڵکوو شوبهاندنیەتی بە ئاژەڵ، و هەروەها چەمانەوەی دەروونی و چەمانەوەی ئیرادەی مرۆڤێکە لە بەرامبەر ستەمکاری و زۆرداریدا. ئەم مرۆڤە ڕۆح و کەرامەتی تێکدەشکێندرێ و کاریگەرییەکانی ئەم ژیانە نالەبارە هەتا کۆتایی ژیان لە ناخی ئەم مرۆڤەدا دەمێنێتەوە. ئەم مرۆڤە چیتر ناتوانێ مرۆڤێک بێ کە لە بەرامبەر نادادپەروەریدا دەنگ هەڵببرێ و بۆ هەمیشە ڕۆحی ئازادی لە ناخیدا دەمرێ. بەم پێیەش ئەم مرۆڤە لە مرۆڤبوون دەشۆرێتەوە، لەبەر ئەوەی چیتر ناتوانێ بۆ ئازادیی خۆی دەنگ هەڵبڕێ.\nلەمەش زیاتر، کۆڵبەری تەنیا پێوەندی بە لەکەرامەتخستنی کۆڵبەرانەوە نییە، بەڵکوو پێوەندیی ڕاستەوخۆی بە لەکەرامەتخستنی نەتەوەی کوردەوە هەیە. مرۆڤی کورد لە هەر شوێنێ بێ و هەر پیشەیەکی هەبێ بە دیتنی دۆخی ژیانی کۆڵبەری ئەقڵ و ویژدانی دەهەژێ. لەم سۆنگەیەشەوە، کۆڵبەری تەنیا دیاردەیەکی تاکەکەسی نییە بەڵکوو ئاکام و دەرئەنجامەکانی هەموو نەتەوەی کورد دەگرێتەوە. بۆیەش، وێنەیەک لە کورد چێ بووە خەریکە هاوتا دەکرێ بە وێنەی کۆڵبەر. ئامانجی سیاسیی پشتی وەگەڕخستنی سیستەماتیکی کۆڵبەری سەپاندنی ئەم وێنەیەیە بەسەر نەتەوەیەکی بێدەوڵەتدا کە خەریکە بە ئاستێک لە هۆشیاریی مێژوویی دەگات و ڕەوایی دەوڵەتە باڵادەستەکانی دەخاتە ژێر پرسیار. فرانتس فانۆن بە باشی لە باندۆری ئەم جۆرە وێناکردنە ئاگادار بوو، کاتێک لە کتێبی «دۆزەخییەکانی سەر زەوی» بەم دەرئەنجامە گەیشت کە بەهێزترین چەکی کۆلۆنیالیستەکان ئەوەیە کە ئەو وێنەیەی کە خۆیان دەخوازن بەسەر مرۆڤە کۆلۆنیکراوەکاندا بسەپێنن. کۆڵبەریش هەمان ئەو وێنەیەیە کە دەوڵەتی داگیرکەر وەک میناکی مرۆڤی کورد خەریکە وێنای دەکات.\nئەگەر ئەم دوو گریمانەیە قەبووڵ بکەین کە یەک، هەر مرۆڤێکی کورد ویژدانی بە دیتنی دۆخی کۆڵبەران دەهەژێ؛ و دوو، دەوڵەتی داگیرکەر خەریکە بە مەبەستی تێکشکاندی شکۆی نەتەوەیەک وێنەی مرۆڤی کورد تێکەڵ بە وێنەی کۆڵبەری دەکات، ئەوە دەگەینە ئەو دەرئەنجامە کە کۆڵبەری خەریکە ناسنامەی نەتەوەیی کورد دەشێوێنێ و دەیڕووشێنێ. لێرەوە کۆڵبەری لەکەرامەتخستنی نەتەوەیەکە.\nکۆڵبەری پیشە نییە بەڵکوو فۆرمێکە لە کۆیلەتیی مرۆڤ کە دەوڵەتی داگیرکەر بەسەر خەڵکی کوردیدا سەپاندووە. مرۆڤ نابێ ئازاد بێ لەوەی کە کۆیلەتی هەڵبژێرێ، لەبەر ئەوەی کە مرۆڤ نابێ ئازاد بێ کە دەست لە ئازادیی خۆی هەڵگرێ. هەروەها، کۆڵبەری بەهای مرۆڤبوونی مرۆڤ دەخاتە ژێر پرسیار و بەم پێیەش کەرامەتی مرۆڤ و نەتەوەی کورد دەڕووشێنێ. ئەمەش وا دەکا کە کۆڵبەری ببێتە ئامرازی لەکەرامەتخستن و لەمرۆڤخستنی کورد. کاریگەرییەکانی کۆڵبەری لەسەر ناسنامەی تاکەکەسیی کۆڵبەران و ناسنامەی نەتەوەیی کورد دەمێنێتەوە، بە جۆرێک کە لە ئێستادا خەریکە لە لایەن دەسەڵاتی سیاسیی داگیرکەرەوە وێنەیەک لە مرۆڤی کورد دروست دەکرێ کە کورد دەکاتە هاوتای کۆڵبەر. لەم نێوانەشدا بەشێکی چالاکانی سیاسی و مەدەنی، نووسەر و «ڕۆشنبیری» کورد ناهۆشیارانە خەریکن ئاو دەکەنە ئاشی دوژمن و کۆڵبەری وەک وێنەیەک لە کوردبوون وێنا دەکەنەوە. پێویستە کۆمەڵگەی کوردستان بەگشتی و بە شێوەی هەرەوەزی بە هۆشیارییەوە لە دژی دیاردەی کۆڵبەری هەڵوێست بگرێ، بە جۆرێک کە لەپێناو پاراستنی کەرامەتی مرۆڤ و کەرامەتی نەتەوەی کورددا کۆڵبەری بۆ هەمیشە بنبڕ بکردرێ.\n بۆئارگیومینتێکی بەهێز لەمبارەوە بڕوانە:\nبۆ چەند ئارگیومێنتی بەهێز لە لایەنگریکردنی مافەکانی ئاژەڵان بڕوانە ئەم سەرچاوانە:\nCharlotte E. Blattner , Kendra Coulter and Will Kymlicka (Eds.). Animal Labour : A New Frontier of Interspecies Justice? Oxford: Oxford University Press. 2019\n Universal Declaration of Human Rights, Articles 1\n بۆ زانیاریی زیاتر لەبارەی تێگەی کەرامەت لە لای کانت بڕوانە ئەم وتارە؛\nئەم وتارە لە ماڵپەڕی وێژماندا بڵاو کراوەتەوە\nPrevious پرسی دێموکراسی و ناسنامە\nNext ڕامانێک لەسەر دژیەکیی ناسنامەی کوردستانی و ئێرانی


ئەردوغان لەمووتوربەی سوڵتان و ئەتاتورک – Standard Kurd\nئەردوغان لەمووتوربەی سوڵتان و ئەتاتورک\nلەلایەن ستاندار Posted on شوبات 7, 2018 853 جار بینراوە 0 سەرنج\nلەبەر چاو ڕوونە کە ئەردوغان دەیەوێت بۆ نیشاندان و نیاز پاکی خۆی بەرامبەر بە هەڵگرانی ئاڵای ئیسلام نواندنێک بکات کەخۆی بەداکۆک کار لە ئایدۆلۆژیای ئیسلام پەیڕەوکردنی حوکمی ئیسلام لە تورکیا پیادە بکات کەتاکە ووڵاتە لەکشوەری ئەوروپادا بەشێوازی سوڵتانی درێژە بدات بەبەرنامەو ئایدۆلۆژیای ئیمپراتۆری عوسمانی بۆ پەل بهاویشتن بەهەموو لایەک بتوانێت کۆمەڵێک پشگیری و دۆست و لایەنگر پەیدا بکات لەناوخۆو دەرەکی بۆئەوەی ئەوەی شەریعەتی پێ بدەن لەو هێرشە ناڕەوایەی کە بەرامبەر بەگەلی کورد ئەنجامی دەدات بەبیرو باوەڕی خۆی کەوای داناوە کورد نەتەوەیەکی ناموسوڵمانەولەژێر ئاڵای مارکسیەتەو دژی شەریعەتی ئیسلامە بۆیە هەنگاو دەنێت بەبەکارهێنانی دینی ئیسلام بۆسڕینەوەو پاکتاوی ڕەگەزی لەناو بردنی کەلتورو زمان و بیرو هزری گەلی کورد ئەمە لەلایەک لەلایەکی ترەوە جێبەجێکردنی تەواوی فکرو ئایدۆڵۆجیای کمالیزمی ڕەگەز پەرست لەسیاسەتەکانی کەبەرامبەر بەهەموو نەتەوەکانی کەلەتورکیا بوونیان هەیە چونکە سیاسەتی ئەتاتورک وابوو( هیچ نەتەوەیەک لەتورکیادا بوونی نی یە جگە لەتورک )، وە جگە زمانی تورکی هیچ زمانێکی تر بوونی نییە هەموو زمانێکیش قەدەغەیە کە قسەی پێبکرێت کوردیش بەتورکی کێوی یان شاخی ناو دەبرد پەیڕەوکردنی ئەم دووڕیانە بۆ پتەوکردنی پێگەی خۆی لەسەر کورسی دەسەڵات چەسپاندنی بیرو هزری خۆی لە هەموو جومگە هەستیارەکانی دەسەڵاتی حوکمی ( سولتان کەمالیزمی) .\nئەم سیستەمەی ئۆردغان سیستەمێکی موتوربە کراوە بۆ دژایەتی کردنی هەموونەیارەکان و لەنەتەوە جیاوازەکان ووڵات بۆ نمونە لەباربردنی پڕۆسەی ئاشتی لەگەڵ (پارتی کرێکارانی کوردستان) کەدەبووە هۆی هاتنەکایەوەی ئاشتی و ئارامی لەباکوری کوردستان وەیان دروست کردنی سیناریۆی کودەتاکەی 15تەموزی ساڵی 2016کەهەر خۆی بەرنامە داڕێژەری بوو . کردی بەبیانوو بۆلەناوبردن و زیندانی کردن و دورخستنەوەی هەموو لایەنگرانی بزووتنەوەی خزمەتی (فتح اللە گوڵەن) ی لەهەموو فەرمانگە ئەمنی و مەدەنیەکانی دەوڵەت .\nدووبارە شەڕی ڕاگەیاندەوە بەرامبەر بەگەلی کورد و لیسەندنەوەی پارێز بەندی لە ئەندام پەرلەمانەکانی هەدەپە زیندانی کردنیان بەبیانی جۆراو جۆر و وەلەشکر کێشی بۆناو خاکی باشووری کوردستان ئەم هەموو سەرکێشیەی بۆ چووەسەر بەوانەشەوە نەوەستا بگرە ئەم جارە وویستی ئەو ئەزموونەی کە کورود لە ڕۆژئاواکوردستان دروستی کردووە کە خۆبەڕێوەبەری فیدڕاڵی یە دەیەوێت لەناوی بدات بەڵام ئەم جارە تووشی شەڕێک بووە بەرامبەر گەلێکی پڕ لە ئیرادەی پۆڵاین و پڕ بەرخۆدان . ئۆردغان زۆر زەحمەتە لەم هاکێشەیە بەئاسانی دەربچێت چونکە ئاڵۆزیەکی زۆر تێکەڵاوی بۆ دروست بووە ناتوانێت لەو شەڕە نە دووربکەوێتەوە نە بەرەو پێش بچێت. بەبۆچوونی من ئەم شەڕەی کە ئۆردغان هەڵیگیرساندووە دەبێتە سەرە داوێک بۆ سەرکەوتنی ئیرادەو پۆڵاینی بەرخۆدان بەسەر (سوڵتان کەمالیزمی) نغرۆبوونی دەسەڵاتی دیکتاتۆری تورک ولەناوجوونی غرووریەتی دەسەڵاتەکەی و هاوئاوازەکانی.\nبڵاوکراوەی پێشووحیزبەکانی دەسەڵات ڕووەو باوەشی ئێران\nبڵاوکراوەی نوێترململانێ لەسەر میراتی کاک نەوشیروان و مام جەلال


ئێمە لەسەر زەوی دەژین. زەوی ماڵی هەموومانە بە بێ لەبەرچاوگرتنی ئایین و نەتەوە و مەزهەب و ڕەگەز. سەرزەمین هی هەموومانە. ئیتر شتێک نەماوە بەناوی یەک چارەسەر بۆ دنیا و کۆمەڵگەیەک دابڕاو لەوی تر. ئەوەی لە سین ڕوو دەدا ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر کوردستان و ئەوەی لە ئەوروپا ڕوو دەدا کاریگەری لەسەر ئەفریقا هەیە. وەک چۆن ڤایرۆسێک لە سینەوە هەموومان لە کونجی ژوورەوە گیر دەکا، ئاواش تیرۆریستێک لە سعودیە دەتوانێ تاوەرەکانی ئەمریکا لەگەڵ زەوی تەخت بکا.\nلە ئێستادا جیهان ڕووبەڕووی چەندین مەترسی گەورە بۆتەوە، ئەم مەترسیانە کاریگەری لەسەر کۆی کۆمەڵگە و نەتەوە و نەژادە جیاوازەکان هەیە و دەتوانێت سنورەکان ببڕێت. مەترسیەکان بریتین لە:\nیەکەم: پیسبوونی ژینگە.\nدووەم: گەرمبوونی زەوی\nچوارەم: چەکی ئەتۆمی\nپێنجەم: ڤاریرۆس و نەخۆشیەکان.\nمەترسیەکان کاریگەریان لەسەر زەوی هەیە. تۆ ناتوانی خۆت لە مەترسیەکان دابڕی و پێت وابێت کێشەی تۆ نیە. کێشەکان کێشەی زەمینین و چارەسەریان هەر هی زەمین خۆیەتی نەک ئاسمان. تۆ دەتوانی ئاسمان تەنها وەک چارەسەری ڕۆحی بەکاربێنی، تۆ دەتوانی ئاسمان وەک ئارامی دەروونی بەکار بێنی، بەڵام چارەسەری کێشە زەمینیەکان هەر زەمینن. کۆرۆنا هاتە کوردستان و یەکەم کەس مەلایەکی کوشت کە لە فریشتە پاکتر بوو، مەترسی کۆرۆنا نەتەوە و ئاین و مەزهەب و نەتەوەکان ناناسێت و کێشەیەکی تەواو زەمینیە.\nچەکی ئەتۆم و کیمیایی گەورەترین مەترسی سەر ئێستای جیهانە، ڕەنگە لە سوچێکی دنیادا سەرکردەیەکی گەمژە بەرامبەر بە گەلەکەی بەکاری بێنێ. هەر خۆی لە عەسرێکدا ژیان دەکەین خەریکە سیاسەت نابووت دەبێت و گەمژەکان دەسەڵات دەگرنە دەست. لە جۆرج واشەنتەنەوە بۆ ترامپ ئەو گۆڕانە لە گەمژەی سیاسی دەبینیت کە سیاسەت لە ماددە و ئارەزووەکانیاندا کورت دەکەنەوە.\nهەڵەبجە ئەو پەڵە ڕەشەیە بەدەموچاوی دنیاوە. هەڵەبجە کۆی دنیای مۆدێرنی خستە ژێر پرسیارەوە، پرسیار لە سەردەمێکی نوێ، پرسیار لە مافی گەلان و مافی مرۆڤ. ئەوەی لە هەڵەبجە ڕوویدا هیچی نەکردێت، دنیای ناشرینی ئێمەی پیشانداین کە پێویستی بە جوانکردن هەیە. دنیایەک ژن و منداڵی تێدا دەکوژرێ و دنیای درۆ و دەلەسەکانی پاراستنی مافی مرۆڤ.\nهەڵەبجە شوێنێک نیە جێبهێڵرێ.


حکومەتی هەرێم حەوت ھەزار دوو مووچەی راگرت – لڤین پرێس\nحکومەتی هەرێم حەوت ھەزار دوو مووچەی راگرت\nبەڕێوەبەری ئامار لە خانەنشینیی ھەرێمی كوردستان، ئاشکرایکرد کە دەستیان كردووە بە راگرتنی مووچەی ئەو كەسانەی زیاتر لە مووچەیەكیان ھەیە و تا ئێستاش حەوت ھەزار كەس لەوانە مووچە زیادەکانیان ڕاگیراوە و تەنها یەک مووچەیان هێڵراوەتەوە، ئەوەشی وت کە ژمارەی ئەو کەسانەی دوومووچە وەردەگرن لەو ژمارەیە زیاترە.\nسەباح موخلیس، بەڕێوەبەری ئامار لە خانەنشینیی ھەرێمی كوردستان، بە میدیاکانی پارتی ڕاگەیاندووە: ئێمە وەكو خانەنشینیی ھەرێمی كوردستان، ١٤ بەڕێوەبەرایەتیمان لە سەرجەم ھەرێمی كوردستاندا ھەیە و داوامان لە سەرجەمیان كردووە كە ھەر كەسێك زیاتر لە مووچەیەكی ھەیە، رایبگرن، بۆیە ئەوان یەكلای دەكەنەوە كە كێ زیاتر لە مووچەیەك وەردەگرێت و بڕیارە ئەوەی زیاتر لە مووچەیەك وەردەگرێت رایبگرن، كە تاوەكو ئێستا حەوت ھەزار كەس مووچەیان راگیراوە، بەڵام ھێشتا ماوە و پێویستە ھەمووی كۆبكەینەوە، ئەوكات ئاماری دروست دیار دەبێت چەندە.\nبەڕێوەبەری ئامار لە خانەنشینیی ھەرێم، وتیشی: “ئەو كەسانەی مووچەیان راگیراوە، پێویستە سەردانی بەڕێوەبەرایەتیییەکانی خۆیان بكەن، بۆ ئەوەی بزانرێت ھۆكار چییە مووچەكەیان راگیراوە، كە نابێت لە مووچەیەك زیاتریان ھەبێت، چونكە ئەوانەی زیاتر لە مووچەیەكیان هەبێ، لە تۆماری بایۆمەتری دیار دەبێت، بۆیە پێویستە پشتگیری بێنن لە بایۆمەتریی ھەرێم بۆ سەلماندنی ئەوەی كە یەك مووچەیان ھەیە و ئەگەر زیاتر لە موچەیەكیش بوو، یەكێكیان دەبڕدرێت و تەنھا یەك مووچەیان پێ دەدرێت”.\nجەختیشیکردوەتەوە کە ئەوەی بە نایاسایی زیاتر لە مووچەیەكی وەرگرتبێت، یەكێكیان راستەوخۆ دەبڕدرێت، بەڵام بەگوێرەی یاسای چاكسازی نانبڕاوكردن نییە، بەڵام دوو مووچە نامێنێت.\nلەڕووداوێکدا كرێكارێك له شوێنی کارەکەیدا گیانی له‌ده‌ستدا\nنێچیرڤان بارزانی گەیشتە مەکۆی سەرەکی بزوتنەوەی گۆڕان


محەممەدجەواد زەریف: بایدێن سیاسەتەکانی ترامپی گرتۆتە بەر – کوردستان و کورد\nمحەممەدجەواد زەریف: بایدێن سیاسەتەکانی ترامپی گرتۆتە بەر\nوەزیری دەرەوەی ئێران: بایدێن لەگەڵ سیاسەتەکانی ترامپ دژایەتی دەکا بەڵام خۆشی هەر ئەو سیاسەتەی گرتۆتە بەر.\nمحەممەدجەواد زەریف، لە وتوێژێکدا لەگەڵ کاناڵی “پرێس تی ڤی” هاوکات لەگەڵ نزیکبوونەوەی ئۆلتیماتۆمی ئێران بۆ بەڕێوەبردنی ڕەشنووسی لکێنراو لەڕۆژی ٥ی ڕەشەمەدا لە ئاشکراکردنی هەڵوێستی ئێراندا وتی: کە “جۆ بایدێن” سەرۆککۆماری ئەمریکا لەگەڵ سیاسەتەکانی ترامپ دژایەتی دەکات کە چی خۆشی هەر ئەو سیاسەتانەی گرتۆتە بەر.\nوەزیری دەرەوەی ئێران، جەختی لە سەر ئەوە کردەوە کە ئەمریکا ناتوانێ بگەڕێتەوە بۆ ڕێککەوتنی بەرجام تا گەمارۆکانی سەر ئێران لانەبات، زەریف وتی: هەرچەند وەرگرتنەوەی چالاک کردنی مکامیزمی پەلاپیتکە وەک خاڵیکی ئەرێنی بۆ ئێران لە ئەژمار نایە ئەوەشی زیاد کرد کە ئەوان تەنیا کایە بە وشەکان دەکەن تا دەقی بەرجام بگۆڕن.\nناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد کە چەند ڕۆژ پێش دەولەتی بایدێن ڕەوتی چالاککردنی مکانیزمی پەلاپیتکەی ڕاگرت و سنوردار کردنی دەوڵەتی پێشووی ئەمریکا سەبارەت بە هاتوچۆی دیپلۆماتە ئێرانییەکانی لە نیۆیۆرک هەڵوەشاندەوە.\nزەریف لە بەشێکی دیکە لە قسەکانی دا رەخنەی لە ئاژانسی نێو نەتەوەیی وزەی ناوکیی گرت و وتی: ئاژانس ئەو دڵنیایەی بە هەموو ئەندامەکانی خۆی داوە کە نهێنییەکانیان بپارێزێت بەڵام بەڕیوەبەرانی ئاژانس نهێنییەکانی ئێرانیان ئاشکرا کردووە.\nتاگی بابەت: محەممەدجەواد زەریف، پرێس تی ڤی


له‌شـکری ئه‌مه‌ریکا که‌مکردنه‌وه‌ی ژماره‌ی هێزه‌کانی خۆی له عێراق به ئه‌نجام گه‌یاند\nله‌شـکری ئه‌مه‌ریکا ده‌ڵێت ژماره‌ی سه‌ربازه‌کانی له عێراق بۆ که‌متر له 50 هه‌زار که‌مکردۆته‌وه، ئه‌وه‌ش له‌گه‌ڵ ئه‌و ئامانجه‌دا یه‌ک ده‌گرێته‌وه که بۆی دانراوه هه‌تا 31 ی مانگی هه‌شت کۆتایی به ئۆپه‌راسیۆنه له‌شـکریـیه‌کانی خۆی له عێراقدا بهێنێت.\nڕۆژی سێشه‌ممه له‌شـکری ئه‌مه‌ریکا به ئه‌نجام گه‌یاندنی پـرۆسه‌ی که‌مکردنه‌وه‌ی هێزه‌کانی خۆی له عێراق ڕاگه‌یاند، واته هه‌فته‌یه‌ک به‌ر له‌و دوا واده‌یه‌ی له لایه‌ن سه‌رۆک باراک ئۆباماوه دانرابوو.\nفه‌رمانده‌ی باڵای هێزه‌کانی ئه‌مه‌ریکا له عێراق جه‌نه‌ڕاڵ ڕه‌ی ئۆدێرنۆ به په‌یامنێرانی گوت تا هاوینی سـاڵی داهاتوو ژماره‌ی ئه‌و سه‌ربازانه‌ی ماونه‌ته‌وه که 49.700 سه‌ربازه وه‌ک خۆی ده‌مێنێته‌وه.\nله ئێسـتادا ئه‌رکی هێزه‌کانی ئه‌مه‌ریکا ده‌گوڕێت بۆ ڕاوێژکردن و مه‌شق و ڕاهێنانی هێزه‌کانی ئاسایشی عێراق هه‌تا کۆتایی سـاڵی 2011، که ده‌بێت هه‌تا ئه‌و کاته هه‌موو هێزه‌کانی ئه‌مه‌ریکا کشـابنه‌وه.\nجێی ئاماژه پـێـکردنه ژماره‌ی ئێسـتای هێزه‌کانی ئه‌مه‌ریکا له عێراق بۆ که‌مترین ئاستی دابه‌زیوه له‌وه‌تای داگیرکردنی عێراق له مانگی سێی سـاڵی 2003 وه. ژماره‌که که‌متره له یه‌ک له‌سه‌ر سێی به‌رزترین ئاستی ژماره‌ی هێزه‌کان که له سـاڵی 2007 دا گه‌یشته 170 هه‌زار سه‌رباز.


كؤرانيةكى خؤشى مةهةستى - یانەی کوردکلیك\nكؤرانيةكى خؤشى مةهةستى\n08-08-2011, 10:12 AM ژمارەى بەشداری : 1 غةزةل سه‌رپه‌رشتیاری بڕگه‌ی هۆنراوه و په‌خشان به‌رواری تۆماربوون : Oct 2010 ژماره‌ی ئه‌ندام : 21267 کۆی بەشداریەکان : 27,399 ته‌مه‌ن : 4 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 259 كؤرانيةكى خؤشى مةهةستى دەتوانیت بە فەسیبوکەکەت کۆمێنت لەسەر ئەم بابەتە بنوسیت واژووعەشق : درەختێكە چوار فەصڵە گوڵ ئەگرێ.\nhttps://www.youtube.com/watch?v=wo1HyO4NnC8 غةزةل بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ غةزةل گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن غةزةل 08-08-2011, 11:43 AM ژمارەى بەشداری : 2 زيوار هةورامى ئه‌ستێره‌ی کورد کلیک به‌رواری تۆماربوون : Jan 2011 ژماره‌ی ئه‌ندام : 22647 شوێن: كوردستان-سليمانى گرنگیدان بە : لةخويندندا سةركةوتوبم کۆی بەشداریەکان : 1,651 ته‌مه‌ن : 15 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 10 ده‌ست خۆش غه‌زه‌ل خان زۆر خۆشه واژووپه‌یجی كورد كلیك له فه‌یسبووك\nكلیك لێره بكه زيوار هةورامى بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ زيوار هةورامى گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن زيوار هةورامى 08-08-2011, 03:49 PM ژمارەى بەشداری : 3 غةزةل سه‌رپه‌رشتیاری بڕگه‌ی هۆنراوه و په‌خشان به‌رواری تۆماربوون : Oct 2010 ژماره‌ی ئه‌ندام : 21267 کۆی بەشداریەکان : 27,399 ته‌مه‌ن : 4 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 259 سوباس بؤ تؤ كيان واژووعەشق : درەختێكە چوار فەصڵە گوڵ ئەگرێ.\nhttps://www.youtube.com/watch?v=wo1HyO4NnC8 غةزةل بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ غةزةل گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن غةزةل 08-13-2011, 11:40 AM ژمارەى بەشداری : 4 hemn j hama گروپی کورد کلیک به‌رواری تۆماربوون : May 2011 ژماره‌ی ئه‌ندام : 24899 شوێن: سليمانى گرنگیدان بە : سه يا ره م هه بئ کۆی بەشداریەکان : 2,430 ته‌مه‌ن : 35 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 11 ده ست خوش thankssthankss hemn j hama بینینی زانیاری تاكه‌كه‌سی ناردنی په‌یامی تایبه‌ت بۆ hemn j hama گه‌ڕان به‌دوای به‌شداریه‌كان كه نوسراوه له‌لایه‌ن hemn j hama 08-14-2011, 12:20 AM ژمارەى بەشداری : 5 غةزةل سه‌رپه‌رشتیاری بڕگه‌ی هۆنراوه و په‌خشان به‌رواری تۆماربوون : Oct 2010 ژماره‌ی ئه‌ندام : 21267 کۆی بەشداریەکان : 27,399 ته‌مه‌ن : 4 کۆی گشتی هەڵسەنگاندن : 259 زؤر سوباس بزيت :$ واژووعەشق : درەختێكە چوار فەصڵە گوڵ ئەگرێ.\nئێستا كاتژمێر : 06:33 PM به‌كاتی كوردستان


كواڵێتی كۆنتڕۆڵی جۆری دەرمان: دەرمان نەك گران نابێت بەڵكو هەرزان دەبێت\nبەڕێوەبەرایەتی كواڵێتی كۆنترۆڵی جۆری دەرمان و پێداویستی پزیشكی رایگەیاند، بەهۆی ئەو تۆمەتانەی ئاڕاستەی كردوون سكاڵا لەسەر ئەو پەرلەمانتارە تۆمار دەكەن، دەرمان گران نابێت بەڵكو نرخەكەی دادەبەزێنرێت.\nبەڕێوەبەرایەتی كوالیتی كۆنتڕۆڵی جۆری دەرمان و پێداویستی پزیشكی لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردووەتەوە، بڕیار دراوە چاپ كردنی ستیكەر بخرێتە ژێر دەسەڵاتی حكومەت لەكاتێكدا ساڵانی رابردوو لەلایەن كەرتی تایبەتەوە دەركرا، ئەوەش لە پێناو رێگەگرتن لە ساختەكاری و ئەنجامدانی بە سیستمی پێشكەوتوو و سەردەمییانە.\nسەبارەت بە قسەكانی پەرلەمانتار شێركۆ جەودەت دەربارەی گرانبونی دەرمان ئەوە هاتووە، بەداخەوە بەبێ هیچ پاساوێك هەوڵی بێ ئومێدبونی هاوڵاتیان و چەواشەكاری دەدات لە كاتێكدا هێشتا هیچ پرۆسەیەكی نوێ نەكەوتۆتە بواری جێبەجێكردن باس لە گرانبونی دەرمان دەكات بۆ راكێشانی عاتیفە و شێواندنی رای گشتی.\nهەر بەپێی بەیاننامەكە، رای گشتی دڵنیا دەكەنەوە نەك گران بوونی دەرمان لە ئارادا نیە، بەڵكو پرۆسەی دابەزاندن و رێكخستنەوەی نرخی دەرمان بە ئاڕاستەی كەمكردنەوەی نرخ و خەرجی لەسەر هاوڵاتیان دەكرێت، هەر بۆیە رێكاری یاسایی و سكاڵا دەخەنە بەردەم دادگا و سە‌رۆكایەتی پەرلەمانی بۆ لێپرسینەوە لەو هەڵوێست و تۆمەت و تەشهیرانەی ئەم پەرلەمانتارە بە چەندین پزیشك و كارمەند و فەرمانبەری كردووە.


کوردیپێدیا - ئەیاز زاخۆیی\n✌ ئەیاز زاخۆیی | پۆل: شەهیدان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nئەیاز یوسف ئەحمەد لە شارۆچکەی زاخۆزاخۆ لەساڵی 1961 چاوی بەژیان هەڵێناوه، هەر لەمنداڵیەوە خولیای گۆرانی رەسەنی کوردی بووەو زۆربەی کاتی لە دیوەخانان بەسەر بردووە کە گۆرانی بێژەکانی تیادا دادەنیشتن و گۆرانیان دەوتەوه.\nئەیاز پشتی تەواوکردنی خوێندنی قۆناغی ناوەندنی روو لە ئامادەیی کشتوکاڵ دەکات و لەئاهەنگ و ڤیستڤاڵ و جەژن و بۆنە تایبەتیەکاندا دەست دەکات بەچڕینی گۆرانی بەشێوەیەکی سەرکەوتووانە ئاهەنگەکانی بەڕێوەبردووه.\nئەیاز خاوەن گەنجینەیەکی مەزنی فۆلکلۆری و رەسەنی کوردی بوو، چەندین ستران و چیرۆک و پەندی پێشنیان و داستانی لەبەر بوو هەوڵی دەوڵەمەند کردنی زیاتری گەنجینەی دەداو بەدوای کەلەپوور دەگەڕا تا زیاتر رەسەنایەتیان لێ هەڵبهێنجێنت و هونەرەکەی خۆی پێ دەوڵەمەند بکات.\nئەیاز، خولیای گۆرانی کوردی بووە وە بۆ یەکەمجار بەهاوکاری چەند هاوڕێیەکی سەردانی ئێزگەی کورد کرد لەبەغدا و لەوێ شارەزایان گوێیان لەدەنگی گرت هەرزوو پاشەڕۆژێکی هونەری گەشیان بۆ خواست، ئەم گۆرانیانەی ئەیازی لەئێزگەی کوردی تۆماری کردوون ئەمانەن: من دیت جارا عەولی، لاندک، بەس خۆ گرانکه، ئەڤین دایێ، دێ بهەژینه، کەڤۆک، چوخک، سرودا نەڤرۆز، سرودا شەهید، چیبکەم ئەز، هیڤی و گۆڤەنده.\nهەروەسا لەگەڵ چەندین شاعیرکاری هاوبەشیان ئەنجامداوە بۆ سازکردنی گۆرانیەرانیەکان لەوانەش عەبدولعەزیز سلێمان، بەشار محەمەد، سەگڤان عەبدولحەکیم، بەدرخان سندیبەدرخان سندی، عەبدوڵڵا حوسێن و... هتد، جگەلەم گۆرانیانەی لەگەڵ تیپی دهۆکدهۆک تۆماری کردوون سێ کاسێتی دیکەشی لەتۆمارگەی تۆمار، تۆمار کردووه، هەروەها چەند گۆرانیەکی بە دوو قۆڵی لەگەڵ هونەرمەند ئەردەوان زاخۆئەردەوان زاخۆلی گوتووه، لەساڵی 1982دا، لە زاخۆ کاسێتێکی تۆمارکرد کەچەند گۆرانیەک بوو لەوانه: ئەگەر دنیا هەمی گۆلبن، های بەردەبەردەک، چ تەڤنه، مەقامی مێرەمێ، بەستەی پازنیل....\nبەڵام زۆر بەداخەوە مەرگ رێگەی نەدا و ئەیاز زاخۆلی لە روژی شەممە رێکەوتی 1986-01-20دا، لەشاری مووسڵ هەواڵی کۆچی دوایی راگەیەندرا.\n#زاخۆ | #رانیە | #بەدرخان سندی | #دهۆک | #ئەردەوان زاخۆ |\n1. 👁 20-01-1986\n1. 👁 فوئاد ئەحمەد، ئەیاز زاخۆیی و سەمیر زاخۆیی\n📅 رۆژی کۆچی دوایی: 20-01-1986\n🏙 شار و شارۆچکەکان (کۆچی دوایی): ⚪ موسڵ و دەشتی نەینەوا\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Nov 10 2008 4:56PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (رۆژ هەژار)ەوە لە: Mar 17 2022 4:01PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 29,218 جار بینراوە\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 16.579 چرکە!


برێكست – تۆڕی میدیایی خەڵک\nکلیلە وشەی "برێكست"\n27 وڵاتی ئەندام لە یەكێتی ئەوروپا لەگەڵ دواخستنی برێكستدان\nخەڵك – بەشی هەواڵ سەرۆكی ئەنجومەنی یەكێتی ئەوروپا ڕایدەگەیەنێت، 27 وڵاتی ئەندام لە یەكێتییەكەدا، ڕێككەوتوون بۆ دواخستنی ڕێككەوتننامەی جیابوونەوەی بەریتانیا لە یەكێتی ئەوروپا (برێكست). لەكاتێكدا لوتكەی...\nمەی: ئامادەم دەستلەكاربكێشمەوە\nخەڵك – بەشی هەواڵ پەرلەمانتارانی بەریتانیا ھەشت بژاردەی جێگرەوەیان لەبارەی كشانەوەی وڵاتەكەیان لە یەكێتی ئەوروپا (برێكست) ڕەتكردەوە، تێریزا مەی سەرۆك وەزیری بەریتانیاش ئامادەیە لەپێناو پاراستنی ڕێككەوتنی...\nخەڵك – بەشی هەواڵ سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا ڕایدەگەیەنێت، لەگەڵ یەكێتی ئەوروپادا گەیشتووەتە ڕێككەوتنێك. تێریزا مەی سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا لە لێدوانێكدا بۆ ڕۆژنامەوانان ئاماژەی بەوەدا، لەگەڵ یەكێتی...\nخەڵك – بەشی هەواڵ بەھۆی ناڕوونی لە ڕێككەوتنی برێكست، ٤٢ كۆمپانیا بەریتانیا بەجێدەھێڵن و ڕوو لە ھۆڵەندا دەكەن. بریكارێكی ھۆڵەندی بۆ وەبەرھێنانی دەرەكی لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاشكرای...\nحكومەتی بەریتانیا پلانی داناوە شاژنە ئەلیزابێس بۆ شوێنێكی پارێزراو بگوازێتەوە\nخەڵك – بەشی هەواڵ رۆژنامەی بەریتانیاییەكان بڵاویانكردەوە، لە ئەگەری دروستبوونی هەرجۆرە پشێوی و یاخیبوونێك لە دوای دەرچوونی وڵاتەكەیان لە یەكێتی ئەوروپا، حكومەت پلانی داناوە شاژنە ئەلیزابێس...\nوێنە.. تێریزا مەی شكستیهێنا\nپەرلەمانی بەریتانیا رێككەوتنی برێكست رەتدەكاتەوە\nخەڵك – بەشی هەواڵ پەرلەمانی بەریتانیا بە زۆرینەی دەنگ رێككەوتنی چوونە دەرەوەی بەریتانیای لە یەكێتیی ئەوروپا رەتكردەوە. ئێوارەی ئەمڕۆ سێ شەممە 15/1/2019 پەرلەمانی بەریتانیا دەنگدانی لەسەر...\nخەڵك- بەشی هەواڵ بۆیەكەمجار (خەڵك) لە زاری عەلی ناجی، ڕۆژنامەنووسی عیراقی، دیمانەیەكی ڕەوانشاد نەوشیروان مستەفا، ڕێكخەری گشتی پێشووی بزوتنەوەی گۆڕان...\nخەڵك – بەشی هەواڵ خانمێكی كورد، كە دانیشتووی وڵاتی نەرویجە، لە سەر داوای پارتێكی ئەو وڵاتە كاندیدە بۆ هەڵبژاردنی شارەوانی...\nخەڵك- بەشی هەواڵ سەعد شاكر عەزیز، پەڕلەمانتاری فراكسیۆنی (سادیقون) كە لەلایەن قەیس خەزعەلی، سەرۆكی بزوتنەوەی ئەهلی حەقەوە سەرۆكایەتی دەكرێت، لە...


ئه‌میندارى گشتى یه‌كگرتووى ئیسلامى توركمانى عێراق پرۆژه‌یه‌كى به‌رهه‌م ساڵح، سه‌رۆك كۆمارى عێراقى ئاشكرا كرد، به‌ناوى "ده‌وڵه‌تى مه‌زن" كه له ساڵى 2009 پێشكه‌ش كراوه، بۆ ده‌ركردنى هێزه ئه‌منیه‌كانى كه‌ركوك و گۆڕینه‌وه‌یان به هێزێك له خه‌ڵكى شاره‌كه.\nجاسم به‌یاتى، ئه‌میندارى گشتى یه‌كگرتووى ئیسلامى توركمانى عێراق ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه پرۆژه‌یه‌كى به‌رهه‌م ساڵحی ئاشكرا كرد، كه له ساڵى 2009 پێشكه‌ش كراوه، ئه‌و پرۆژه‌كه‌ى به پیلانێك زانى بۆ دووباره گه‌ڕانه‌وه‌ى كه‌ركوك بۆ چوارچێوه‌ى یه‌كه‌م، هه‌روه‌ها داواى له فه‌رمانده‌ى گشتى هێزه چه‌كداره‌كان عادل عبدالمهدى كرد راسته‌وخۆ ده‌ست له بابه‌ته‌كه وه‌ربدات.\nجاسم به‌یاتى له لێدوانێكیدا بۆ سۆمه‌ریه نیوز رایگه‌یاند، "پرۆژه‌یه‌ك له ساڵى 2009 پێشكه‌ش كراوه به‌ناوى ده‌وڵه‌تى مه‌زن بۆ پێكهێنانى هێزێكى سه‌ربازى له خه‌ڵكى كه‌ركوك، بۆ ئه‌وه‌ى دۆسیه‌ى ئه‌منى بگرێته ده‌ست و هێزه‌كانى ئیتحادى له‌و شاره ده‌ربكرێن، ئه‌مرۆش له‌لایه‌ن سه‌رۆكى كۆماره‌وه به‌رهه‌م ساڵح زیندوده‌كرێته‌وه‌و به پاڵپشتى و به‌دواداچوونى هه‌ندێ لایه‌ن له نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كان".\nبه‌یاتى ئه‌وه‌شى وتوه، "بیرۆكه‌كه خراوه‌ته به‌رده‌ست نوێنه‌رانى پێكهاته‌ى توركمانى، ئێمه وه‌ك نوێنه‌رى ئه‌و پێكهاته‌یه بڕوامان وایه بیرۆكه‌كه پیلانێكه بۆ دووباره گه‌ڕانه‌وه‌ى كه‌ركوك بۆ چوارگۆشه‌ى یه‌كه‌م و له قاڵبدانى له نێوان دوو چاره‌نوسدا، یان ده‌سه‌ڵاتدارێتى داعش و به‌رده‌وام بوونى كوشتن و بڕین یان گه‌ڕانه‌وه‌ى هه‌ژموونى پێشمه‌رگه‌و ئاسایشى كورد به جل و به‌رگى نوێوه، به‌وه‌ى كورد خاوه‌نى هێزو پاره‌ن بۆ ده‌ست به‌سه‌راگرتنى ئه‌و ناوچانه تاكو له ژێر ده‌ستى خه‌ڵكه‌كه‌ى ده‌ربكه‌ن، هه‌روه‌ها حكومه‌تى ناوه‌ندى تاكو ئێستاش بێ ده‌نگى هه‌ڵبژاردوه و چاوه‌ڕوانى رێككه‌وتنى سێ پێكهاته‌كه‌ن له‌سه‌ر پرۆژه‌كه بۆ ئه‌وه‌ى نه‌بێته لایه‌نگیرى لایه‌ك، ئه‌مه‌ش هه‌ڵوێستێكى سه‌رسوڕهێنه‌ره".\nجاسم به‌یاتى ئه‌وه‌شی خستووه‌ته‌ڕوو، "پێكهێنانى هێزیك به شێوه‌یه‌كى ته‌واو له‌ژێر ده‌ستى حكومه‌تى ناوه‌ندیدا نه‌بێت ئه‌وا له‌لایه‌ن كورده‌وه ده‌كڕدرێن به‌هۆى ئه‌وه‌ى كورد بنه‌ماى لوجستى و پاره‌یان هه‌یه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى له رووكه‌شدا وا ده‌رده‌كه‌وێت ئه‌و هێزه حكومه‌تى ناوه‌ندى سه‌رپه‌رشتى ده‌كات، به‌ڵام له واقعیدا رۆڵى بریتى ده‌بێت له پاراستنى ناوچه‌یه‌كى دیاریكراو، له رووى پراكتیكیه‌وه ئێستا پرۆسه‌كه ده‌ستى پێكردوه به‌وه‌ى هه‌ندێك خۆبه‌خش بۆ ئه‌م پرۆژه‌یه تۆمار كراوه له نێویاندا ئه‌ندامانى پێكهاته‌ى توركمانى به شێوه‌یه‌كى كه‌سى و تاكیى".\nبه‌یاتى له به‌رده‌وامى قسه‌كانیدا وتى، "مانه‌وه‌ى هێزه ئه‌منیه‌كان له سوپا و پۆلیس له‌و ناوچانه گره‌نتى به‌رده‌وام بوونى سه‌قامگیرى ناوچه‌كه‌یه، ئه‌گه‌ریش ئه‌و هێزانه ده‌ربكرێن ئه‌وا پیلانێكه بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ى تاكه پێكهاته‌یه‌ك و تاكه حزبێك به‌تایبه‌تى پارتى دیموكراتى كوردستان و سه‌پاندنى هه‌ژمونى به‌سه‌ر ئه‌و ناوچانه‌دا".\nرونیشیكردووه‌ته‌وه، "زیاندمه‌ندى یه‌كه‌میش خه‌ڵكى شاره‌كه‌یه به‌سه‌رجه‌م پێكهاته‌كانه‌وه".\nجاسم به‌یاتى هه‌روه‌ها داواشى له سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق كرد ده‌ستێوه‌ردانى راسته‌وخۆ بكات و ده‌ستپێشخه‌رییه‌م پێشكه‌ش بكات و هه‌لوێستێكى روونى هه‌بێت بۆ چاره‌سه‌ر كردنى دۆخى كه‌ركوك، دوور بێت له هه‌موو پێشنیارێكى گوماناوى له‌لایه‌ن پێكهاته‌كانى تره‌وه، به‌وه‌ى زیان به‌دۆخه‌كه‌ى ده‌گه‌یه‌نێت.


تاسەی خزمەتێکی دەنگ زوڵاڵ بەشی ٢٠ – fgulen\nتاسەی خزمەتێکی دەنگ زوڵاڵ بەشی ٢٠\nئەو کاتەی مامۆستا هاتە ئیزمیر، دادگایکردنەکەی لە ئێدیرنە بەردەوام بوو. ڕۆژێکیان لەلایەن داواکاری گشتیەوە بانگهێشتکرا. خودی مامۆستا بەم شێوەیە ڕووداوەکە دەگێڕێتەوە:\nلە کاتێک عیرفان ئاکچا و ئابرا حاجی کەمالم لەگەڵدا بوو ڕۆشتین. ئیدی لەوە تێگەشتین کەوا یەکێک لە دادوەرەکانی دادگا گۆڕاوە و لە شوێنی ئەو دادوەرێکی ژنیان داناوە. کەسێکیش کەوا ناوی من و واژۆی منی بەکارهێنابوو، نامەیەکی پڕ سوکایەتی ئاڕاستەی ئەم ژنە دەکات. ئەوانیش بە مەبەستی ئەوەی دەست و خەتەکەی من بناسنەوە و لێکۆڵینەوەی لەسەر بکەن، منیان بانگهێشتی لای داواکاری گشتی کردبوو. ئەوە باش بوو نامەکەیان بە دەست نوسیبوو. نوسخەیەکیان لە دەست و خەتی من وەرگرتوو، دواتر بڕیاری بەدوادانەچوونی دۆسیەکەیان دا. ئیدی نازانم ئەم نامەیە لەلایەن کێ و بە چی مەبەستێک نوسرابوو. بەڵام ئەوەم چاک دەزانی کە تەڵەیەکیان بۆ داناوم”.\nمامۆستا ئەو کاتەی لە ئیزمیر بوو، بە شێوەیەکی بەردەوام لە ژێر چاودێریدا بوو. هەمیشە لەلایەن پۆلیسێکی مەدەنیەوە خرابوویە ژێر چاودێری. بەڵام سەرەڕای ئەمەش مامۆستا هەرگیز لە ئەنجامدانی خزمەتەکانی سەرشانیدا دەستەوسانی رووی تێنەدەکرد. لەو کاتەی ژیانی لە کەستانەپازاری بەسەر دەبرد، بەشداری لە سیمینارەکانی ناو زانکۆ دەکرد و لەوێش وتاری پێشکەش دەکرد. کەمال سۆلاک بەگیش کەوا لەلایەن مامۆستا یەشارەوە وەک وتاربێژی ئیزمیر دامەزرێندرابوو، لەو کاتە پەیمانگای باڵای زانستە ئیسلامیەکانی دەخوێند. هەر کاتێک مامۆستا دەیوسیت وتارێک پێشکەش بکات، کەمال بەگیش یارمەتی دەدا. کاتێک مامۆستا باسی ئابوری ناو ئیسلامی دەکرد، خەڵکی ئەو ناوچەیە زۆر بەم جۆرە وتارانە دڵخۆش دەبوون.\n“هەندێک جار لەسەر شێوازی سێمیناریش وانەکانی تەسەوفم دەوتەوە. لە یەکێک لەم وتارانەدا نەجدەت بەگیش ئامادە بوو. لە دوای وتارەکە پرسیارگەلێکی وەک یەکانەکی بوون(وحدة الوجود) و حەلاجی مەنسوری لێکردم. نەجدەت بەگیش بەم گفتوگۆیە زۆری دڵی کرایەوە و، دوای ئەوەی پەسنێکی زۆری وتارەکەی کردم، داوای ئەوەی لێکردم بە دوو قوڵیش قسە بکەین. ٣-٥ جار پێکەوە کۆ بووینەوە. لە میانەی ئەم گفتوگۆیانەدا، گولتەکین ساریگوڵیش دەستی کرد بەوەی بەشداری وتارەکانم بکات. بەڵام کاک نەجدەت نیگەرانی ئەوە بوو لەگەڵ هەندێک کەس و لایەندا ببینرێت. هەربۆیە بە ناچاری دەستی لە بەشداری وتارەکان هەڵگرت. لە ڕۆژی یەکێک لە دانیشتنەکانماندا، بە بۆنەی کارێکەوە ڕووی لە ئەنقەرە کرد. لەو ڕۆژەدا دانیشتنەکەشمان ڕووی نەدا. دوای ئەوەی کودەتای ١٢ ی ئازاریش ڕوویدا، ئیدی نیگەرانیەکانی زیادی کرد و، دوای ئەوە هەلی چاوپێکەوتنمان بۆ نەڕەخسایەوە.\nکۆڵانەکان وەک مەیدانی جەنگیان لێهات\nلەگەڵ تێپەڕینی کات، وڵات دیسان بەرەو ئاژاوەیەکی تر پەلکێش دەکرا. کۆڵانەکان لەبەر نوسینی کەسانی سەر بە ڕەوتی چەپ، ڕێگەی ڕۆشتنی نەمابوو. هەندێک لە گروپی موسوڵمانانیش، هەوڵی ئەوەیان دەدا، لە ڕێگەی نوسینەوە وەڵامی نوسینەکانی ئەوان بدەنەوە. کاتێک مامۆستا لە وتارەکانیدا باسی لەوە کرد کە نوسینی سەر دیوار و کوژاندنەوەی نوسینەکانی لایەنی بەرامبەر هیچ سودێکی بۆ کەس تێدا نیە، ئەم قسانەی مامۆستاش نیگەرانی لەلای چینی نەریتپارێز و دیندار دروست کرد. بەڵام مامۆستا دیسان بۆ ئەوەی بانگهێشتیان بکات بۆ ئەقڵێکی سەلیم، هەوڵی ئەوەی دەدا پەیوەندی نێوانیان نەپچڕێت.\nمامۆستا زۆرێک لە وتارەکانی تەرخان کرد بۆ ئەو ئایەتانەی قورئان کەوا ئاماژەی زانستی و تەکنیکییان تێدایە. مامۆستا کاتێک هەوڵی ڕوونکردنەوەی ئەو ئایەتانەی دەدا، لە هەمان کاتدا ئاماژەی بەوە دەدا، کەوا دروست نیە بڵێین فڵان ئایەت تەنیا ئەو واتایەی هەیە، هەربۆیە لە یەکێک لە وتارەکانیدا سەبارەت بەم بابەتە وتی” پێویستە نەڵێین فڵان ئایەت بەڵگەیە لەسەر فڵان شت، پێویستە بە شێوەیەکی گشتگیرانەتر باس لە ئایەتەکان بکەین. بە پێچەوانەوە توشی نەپێکان دەبین. دوای ئەوەی ئاماژەم بەم خاڵە دەدا، ئینجا باسی قەناعەتی خۆم لەسەر ئایەتەکان دەکرد”.\n“لەو سەردەمەدا هەفتەیەک کۆنفرانسمان پێشکەش دەکرد و، هەفتەی داهاتوو ڕەخنە و پێداچوونەوەی قسەکانی ناو کۆنفرانسەکەمان دەکرد. لەو کاتەی ڕەخنە لە قسەکانی من دەگیرا، چەند کەسێکی وەک دکتۆر تەها کیتاپچی بەگ و هاوڕێکانیشی پەسنی قسەکانیان دەکرد. لە ڕاستیشدا دکتۆر تەها کیتاپچی، کەسێک بوو کەوا پەسنی هەموو مرۆڤێکی دەکرد. هەندێک لە هاوڕێکانیش دەیانوت لە مزگەوت هەست و هەیەجان، لێرەش لۆجیک و داوەری ژیری پەیرەو دەکەیت، بەم شێوەیە پەسن و ستایشیان بۆ کۆنفرانسەکان دەردەخست. لەو ڕۆژگارەدا یەکێک لەوانەی ناڕەزایی پشاندا، کاک سولەیمان کەراگولـلە بوو. لەو کاتەدا وتی” لەبەرچی لە دژی قورئان دەوەستنەوە، مەگەر هەموو شتێک بە ڕوون و ئاشکرا تێێدا باس نەکراوە”. هەروەها یەکێک لەو هاوڕێیانەی ناڕەزایی بەرامبەر ڕەخنەکان پشاندا، هاوڕێیەکی پارێزەر بوو. ئەویش پشتگیری لەو قسەیەی من دەکرد کە وتبووم پێویستە لە چەند روویەکەوە ئایەتەکان هەڵبسەنگێنین و تەنیا لە یەک ڕوەوە نەیانخوێنینەوە. هەروەها مەلایەکی نیوە شێتی لێبوو. تەکلیفی ئەویش ئەوە بوو، کە بابەتە زانستی و تەکنیکیەکانی قورئان بۆ کەسانی شارەزای ئەو بابەتە بەجێبهیڵین و باسی لێوە نەکەین. کاک سولەیمان کەرەگولـلەش وانەی دەوتەوە، پاش ماوەیەک هەموویانی کۆکردەوە و لەسەر شێوازی کۆنفرانسێک پێشکەشی کردن. هەر کاتم هەبووایە بەشداری ئەم گفتوگۆ و وانانەشم دەکرد. بەڵام لەگەڵ تێپەڕینی کات و بەرفراوانبوونی مەیدانی خزمەتەکەمان، ئیدی کاتی بەشداریکردنم لەو جۆرە چالاکیانە نەما…”\nتاسەی خزمەتێکی دەنگ زوڵاڵ…\nئەو خزمەتەی بەرفراوانەی کەوا لە ئێستادا ئەنجام دەدرێت، مامۆستا هەر لەو کاتەدا ئارەزووی دەکرد، کە لۆجیک و داوەری ژیری کەسەکانی ئەو سەردەمە زۆر بە ئاستەم لێی تێدەگەشتن. بەڵام لەبەر ئەوەی هەموو چالاکیەکان وەک پێویست ئاستی تەواوی خۆیان پشان نەدەدا، زۆر نیگەران بوو. خۆی بەم شێوەیە باسی دەکات:\n” لە گەڕەکی بەیلەر، ڕێکخراوی بوژاندنەوەمان کردبوویەوە. ئەندامەکانی بریتی بوون لە هەندێک خوێندکار و کارمەندی زانکۆ. ئەوەی لە یادمدا ماوە، بریتیە لە زەفەر ئایواز، عیسا سەراچ، کەمال سۆلاک. سەرەتا کتێبەکانی سەزایی کەرەکۆچ و هەر کتێبێکی ناوەندە ئیسلامیەکان دەربچووایە، لەوێ دادەنرا و دەخوێنرایەوە. لەم بوارەدا ئاسۆی کتێبەکان هەتا بڵێیت بەرفراوان بوو. ئیدی بەم هۆیەوە جیاوازی بیروڕا کەوتە نێوان هاوڕێکانەوە. هەرکەس دەهات و لەلای خۆیەوە وتاری پێشکەش دەکرد و، کۆنفرانسی ساز دەکرد. منیش چەند وتارێکم لەو شوێنە پێشکەش کرد. بەڵام نە لە کاتی وتارەکان و نە لە ڕێڕەوی بیرکردنەوەدا، پەیڕەوی کردن لە ڕێچکەیەکی دیاریکراو کارێکی مومکین نەبوو. ئیدی بەم حاڵە نیگەران بووم. ڕۆژێکی هاوین کەوا ئەو شوێنە قەرەباڵغ نەبوو، یوسف پێکمەزجی و چەند هاوڕێیەکم لەگەڵ خۆمدا برد و ڕۆشتم. کتێبەکانمان خستە چەند کارتۆنێکەوە و، کتێبی سەر ڕەفەکانیشمان داگرت. شوێنەکەشمان ڕادەستی خاوەنەکەی کردەوە. ڕێک لەو کاتەی خەریک بوو شتەکانمان دەخستە ناو ئۆتۆمبیلەوە، کاک عیسا و کاک زەفەر هاتن. زۆریان پێ ناخۆش بوو، بەڵام شتێکیشیان لە دەست نەدەهات. وتمان” شوێنەکانی ئێمە بریتیە لە ماڵەکان، تەواوی هەوڵ و کۆششی خۆمان بۆ ئەو شوێنانە چڕ دەکەینەوە”.\nهەروەها یەکێک لەو دەستپێشخەریە خێرانەی لە کەستانەپازاری ئەنجامماندا، بریتی بوو لە کڕینی ئەو شوێنەی ئێستا کە هەریەک لە خوێندنی ئیمام و وتاربێژی، لەگەڵ پەیمانگای باڵای زانستە ئیسلامیەکانی لێیە. هەریەک لە عەلی رەزا گیوڤەن، دکتۆر دورسون و خۆم، پێکەوە بە دوای ئەو شوێنانەدا گەڕاین. دواتر عەرزەکان کڕدران و بیناکانیان لەسەر کرا. هەروەها هەڵمەتی یارمەتی کۆکردنەوە بۆ تورگوتلوش ئەنجامدرا، حاجی بەکریش یەکێک بوو لەو کەسانەی بەشدارییان تێدا کرد”.\nبەشداری نەکردنی کەسانی دەوڵەمەند لەو کارە خێرانەدا، شتێک بوو کەوا زۆر سەرم پێی سوڕما. یەکێک لە خاوەن کارگەکان بە بڕی ٥٠ لیرە بەشداری کرد، ئەمە شتێک بوو کە زۆر بە لامەوە سەیر بوو”.\nئیدی لەوە تێگەشتم بەم شێوە گەڕانە، بە هیچ ئەنجامێک ناگەین. ئیدی وتم ئەو مرۆڤانەی کەوا بڕیارە یارمەتی یەکتری بدەن، هەموویان لە یەک شوێندا کۆ بکەینەوە و هانی یەکتری بدەن. ئەم تەکلیفەی من قبوڵ کرا و، لە قاتی سەرەوەی دوکانەکەی حاجی ئەحمەد کۆبوونەوە. نزیکەی ١٠ کەس دەبووین. لەو کەسانەی لە یادمدا ماوە، هەریەک لە حاجی موستەفای کۆنیایی، عەلی رەزا گیوڤەن، حاجی ئەحمەد تەتەری، ئیسماعیل ئەڵکان بەگ لەناویاندا بوو”.\nدواتر پارە کۆکرایەوە. ئەحمەد تەتەری ١٠٠ هەزار لیرەی بەخشی. عەلی رەزا گیوڤەن بەگیش ٥٠ هەزار لیرەی بەخشی. ئیدی هەریەکە و بڕی بەخشینی بڕێک پارەی دا. ئیسماعیل ئەڵکانیش ٢ هەزار و ٥٠٠ لیرەی بەخشی. ئەمە لە کاتێکدا بوو کەسێکی زۆر دەوڵەمەند بوو. لەو کاتەشدا وتی” هەرکەس هێندەی باوەڕی هەیە کار ئەنجام دەدات”، ئیدی هەرگیز ئەم قسەیەی ئەوم لەبیر نەکرد.\n“خزمەت قەرزاری کەس نیە”\nئەمیری کوەیت جارێکیان بڕیار دەردەکات و دەڵێت” هەموو ساڵێک با بەشێک لە سندوقی زەکاتی هاوڵاتیان بڕوات بۆ ئەو جەماعەتانەی تورکیا کەوا خزمەتی ئیسلام دەکەن”. وەزیرێکی کوەیتیش کەوا بە شێوەیەکی فەرمی سەردانی تورکیای کرد، دەیوسیت دوێنراوێک لە ناوخۆی تورکیا بدۆزێتەوە، هەتا لە ڕێگەیەوە ئەم فەرمانەی ئەمیری کوەیت بخاتە بواری جێبەجێ کردنەوە. ئیدی ئەم بابەتەیان هێنایە لای مامۆستا، ئەویش لە وەڵامدا وتی: یارمەتیەکی لەو شێوەیە بە نیسبەت هاوڵاتیانی تورکیاوە کارێکی دروست نابێت. ئەمە لە کاتێکدا بوو تورکیا وڵاتێکی دەوڵەمەند نەبوو. هەروەها ئەو یارمەتیانەی لە ساڵانی ١٩٧٠ کۆ دەکرایەوە وەک پێویست نەبوو. بەڵام بە گوێرەی تێڕوانینی مامۆستا، هەر شتێک کە دەبوو ئەنجام بدرایە، هەر لە رێگەی هیممەت و هەڵمەتی ڕاستگۆیانەی تورکیاوە ئەنجام بدرێت. هەربۆیە لە دوای ئەو بڕیارە، کەسانێکی وەها پەیدا بوون، یەکێک لەو دوو خانووەی هەیانبوو لە پێناو یارمەتی خزمەت دەیانفرۆشت، کەسی وەهاش هەبوو تاقە خانوەکەی خۆی دەفرۆشت و خۆی دەچووە ناو کرێوە.\nمامۆستاش سەباەرت بەم بابەتە دەیوت:\nلەم بزاڤەدا تەنیا سەنتێکی هیچ کەس و دەسەڵاتێک بوونی نیە. مرۆڤی خزمەت نابێتە مانگی دەستکردنی هیچ گەلێکی تر. ئەو بزاڤانەی وابەستەی شوێنێکن، ڕۆژێک دێت پاشقولیان لێدەگیرێت و دەتەپێن. دونیای لە داهاتوودا لەلایەن کەسانێکی سەربەخۆوە بونیاد دەنرێت، تەنیا ئەوەی سەر بە گەلی خۆتان بن، بەسە بۆ ئێوە. ئەم کەسە غەریبانە کە تەنیا سەرمایەی دەستیان سەمیمیەتیانە، دەبنە هۆکاری ئەوەی دونیا بگۆڕن. ئەم داستانە، داستانەی ئەو کەسانەیە کەوا شوێنەکەوتەی ئەو مرۆڤەن(حەزرەتی محمد) کەوا بۆ گۆڕینی دونیا هاتۆتە ئەم ژیانەوە. ئەم بزاڤە، وەک سەردەمی هاوەڵان نمونەکانی هەر لە ناو خودی خۆیدایە. نمونەی فیداکاریەکە کەوا هاوشێوەی زۆر کەمە. یەکەم و کۆتا پێشنیارم بۆ ئەو نەوانەی کە چاوەڕێی ڕزگارکردنی مرۆڤایەتییان لێدەکرێت ئەمەیە:\nسەربەرز و خاوەن کەرامەت بن. یەخە و دامێنتان مەخەنە دەستی چەند سەرچاوەی هێزی دیارکراوەوە. تەنانەت گەر بە مەبەستی باسکردنی دەرد و خۆشتان ڕووتان لەوان کردبێت، هەمیشە هەر سەربەرزانە مامەڵە بکەن. هەرگیز خۆتان مەخەنە ژێر هەڕەشە و گوشاری کەسانی ترەوە.\nکەس ناتوانێت ئێمە وەک ئامێرێک بەکاربهێنێت. چونکە ئێمە قەرزاری کەس نین هەتا فیدیەیان بدەینەوە”.\nوەک مامۆستاش زۆر جار ئاماژەی پێداوە، ڕۆژنامە یەکێکە لەو سەرچاوانەی هێز کەوا موسوڵمانان زۆر درەنگ ناسیویانە. ئەگەرچی لە سەردەمێکی دیاریکراودا ڕۆژنامەکان لەسەر شێوازی هەفتانە یان مانگانە دەردەکران، لەبەر فشار و بێ ئیمکانیەتی، نەیانتوانی بەردەوامی بە خۆیان بدەن. مامۆستاش خۆی بەم شێوەیە باسی دەرکردنی ڕۆژنامەیەکی بەهێزی لەم شێوەیە دەکات:\nناسیاویمان لەگەڵ کاک ساڵح ئۆزجان بۆ زۆر کۆن دەگەڕێتەوە. زوو زوو دەچووە ئیزمیر و دەگەڕایەوە. ئیدی لەو کاتەدا هەستێکی لەو شێوەیە سەریهەڵدا، پێگەشت و بە تەواوی گەورە بوو. پاشان بە پاڵپشتی کاک زوبەیر ئاغا ڕۆژنامەکە دەرکرا. ڕۆژنامەکە هەفتانە بڵاو دەکرایەوە و ناوی ئیتیحاد بوو. لە ساڵی ١٩٦٨ لە کاتی وەرزی حەجدا، ڕۆژنامەکە بە هەریەک لە زمانەکانی عەرەبی-تورکی بڵاوکرایەوە و، هاوڕێکانمان لە مەککە، موزدەلیفە و مینا ژمارەیەکی زۆریان لیفرۆشت. ئەو ساڵە بە نسیبەت ڕۆژنامەکەوە ساڵێکی پڕ بەرەکەت بوو. حاجی کەمال ئێریمەز و ساڵح ئۆزجان لە ساڵی ١٩٦٨ کاتێک پێکەوە چوون بۆ حەج، خۆیان چادر بە چادر گەڕابوون و ڕۆژنامەکەیان بڵاو کردبوویەوە. ڕۆژنامەکە لەو کاتەدا لە ڕووی ماددیەوە زۆر لە وەزعێکی ناهەمواردا بوو. حاجی کەمال ئەو پارەیەی لە ڕێگەی فرۆشتنی زەیتونەکانیەوە دەستی کەوتبوو، هێشتا بە دەستی نەگەشتبوو. کاتێک کاک ساڵح باسی حاڵی خراپی ڕۆژنامەکە بۆ کاک حاجی دەکات، کە هەمیشە لە بابەتی مەردایەتی و جوامێری لە ڕیزی پێشەوە کێبڕکێی دەکرد، تەواوی ئەو پارەیەی کەوا بڕیاری بوو بە دەستی بگات، بە کاک ساڵحی بەخشی، بەم شێوەیە ڕۆژنامەکە ڕزگاری بوو.\nمامۆستا سەبارەت بە قۆناغەکانی دواتر بەم شێوەیە باسی ڕۆژنامەی ئیتیحاد دەکات:\nدواتر ساڵح ئۆزجان لە ڕۆژنامەکە جیا بوویەوە. لەبەر ئەوەی لە هەموو شتێکدا پێکەوە بووین، پێش ئەوە بە تەواوی جیا ببێتەوە، منیشیان بانگهێشتی ئیستەنبول کرد. هەریەک لە حاجی کەمال و من و موستەفا بیرلیک، پێکەوە بەرەو ئیستەنبول بەڕێکەوتین. لە هۆتێلی فلۆریا چاومان بە یەک کەوت. جگە لە ئابرا زوبەیر، تەواوی کەسە گەورەکان لەوێ بوون. ئەو نەهاتبوو. لەبەر بارگرژی کەشوهەواکە، هەستم بە ڕوودانی رووداوێکی زۆر ناخۆش کردبوو. هەروەها نەهاتنی ئابرا زوبەیر بۆ کۆبوونەوەکە، گومانەکانی منی زیاتر کرد. هەستم بە ناکۆکیەک دەکرد و ئەمەش منی زۆر نیگەران دەکرد. لەم کاتەدا برایەک بە ناوی کاک عەبدولواحید وتی ” ئابرا زوبەیر دەیەوێت چاوی بە ئێوە بکەوێت”. منیش ڕۆشتم و چاوم پێکەوت. بە ناوی خۆمەوە لەوە تێگەشتم، بۆ پاراستنی سازان و ڕێکەوتنی نێوانمان پێویست بەوە دەکات لە دەرەوەی ئەو کارە بمێنمەوە و منیش هەر بۆ ئەو مەبەستە، بڕیاری ئەوەمدا بە شێوەیەکی کارا لەو بابەتەدا ڕۆڵ نەگێڕم”.\nڕۆژنامەکە دواتر دەستی کرد بەوەی هەموو ڕۆژێک دەربچێت. موستەفا پۆڵاتیش کەوا یەکێک بوو لە هاوڕێ خۆشەویستەکانی کاتی منداڵی مامۆستا، دەستی کرد بەوەی لەلای ئەوان بمێنێتەوە. مامۆستا بەم شێوەیە باسی ئەو کاتەش دەکات:\nتەنانەت لەمڕۆشدا ڕۆژنامەنوسێکی ناوازە لەسەر ئاستی ئەو، بە ئەستەم دەستدەکەوێت. دیزاینەرێکی زۆر بە توانا بوو. کاتێک شتێکی دەنوسی، هیچ کاتێک نەمدیوە کاغەزی مسۆدە بەکار بهێنێت. تەنانەت لە وەرزی زستانیشدا عارەقی دەکردەوە، بەڵام قاچەکانی دەخستە ناو تەشتێکەوە و تابیعەکەی دەخستە بەردەمی و دەستی بە نوسین دەکرد. دەیوت ئەمەش بخەنە ناو ڕۆژنامەکەوە. کەسێک زۆر بە توانا و لە بنچینەوە وەک ڕۆژنامەنوس هەڵکەوتبوو. خۆ هەر لە ڕاستیشدا باوکی خاوەنی ڕۆژنامەی حورسۆز(وتەی ئازاد) بوو. ڕۆژنامەکە بە شێوەیەکی خۆماڵی لە ئێرزروم دەردەچوو. کاک موستەفا پۆلات، ئەو کاتەشی منداڵێکی زۆر بچوک بوو، تێبینیەکانی بە شێوازی کورتکراوە دەنوسی. کاتێک عەدنان مەندەرەس هاتە ئێرزروم، ئەوم لەبەردەم کورسی وتاردانەکەیدا بینی کەوا تێبینی لەسەر قسەکانی دەنوسی. گەنجترین کەسی ناو ڕۆژنامەنوسەکان ئەو بوو. هیچ کاتێکیش ئەو دیمەنە لەیاد ناکەم. دواتر ئەویان کردە سەرنوسەری ڕۆژنامەی ئیتیحاد. هەر بە ڕاستی ڕۆژنامەکە لەسەر ئاستی کوالیتیەکی بەرز دەردەچوو.\nلەو سەردەمەدا محمد شەوکەت ئێگی ڕۆژنامەی بیوگیونی دەردەکرد. تیراژی ڕۆژنامەکە لەسەرو ١٠٠ هەزارەوە بوو. کاتێک لە ڕێچکەی خۆیدا خزمەتی دەکرد، دیسان هەندێک بابەتی ناحەزی سەریان هەڵدا.\nمامۆستا بەم شێوەیە باسی ڕووداوەکانی ئەو کاتە دەکات:\nمن بە تەواوی وردەکاریەکانەوە نازانم کەوا چی لە نێوان ئەو دوو ڕۆژنامەیەدا روویدا. بەڵام ڕۆژنامەی بیوگیون، ئیماژی ئەوەی هەبوو، کە لە تورکیادا تەنیا نوێنەری ئیسلامە. ئەویش وەک ڕۆژنامەی ئیتیحاد سوودی زۆری دەگەیاند، تەواوی هاوڕێیان لەسەرو هەستی لایەنی خۆیانەوە کاریان دەکرد. بەڵام دیسان زۆر بوون ئەوانەی کە بەرامبەر کارەکانیان نیگەران بوون. هەروەها ئەوەش نازانم کە بە تەواوی هاوسەنگییان پاراستبوو یاخود نا. کەسانێک هەبوون کەوا بە نوسینەکانی موستەفا پۆڵات و هاوڕێکانی نارەحەت بوون. ئەم حاڵەش منی زۆر نیگەران کرد. ڕۆژێک کەوا هیچ کاتێک لەبیری ناکەم، تەلەفۆنم بۆ کاک موستەفا پۆڵات کرد. زۆر بیرم نایە کەوا بە تەواوی باسی چیمان کرد. بەڵام گومانم وەهایە ئەم قسانەم کردبێت:” بێ ئەوەی گوێ ئەوەی گوێ بە ڕاست و چەپ بدەیت، بەردەوام پەلامار ئەم و ئەو دەدەیت. من پێم وانیە ئەم کارانە لەگەڵ پەیڕەوی پیشەی بەدیعوزەماندا یەک بگرێتەوە”. کاتێک من ئەم قسانەم کرد، ئەویش لە وەڵامدا وتی” ئابرا ئەوانیش هێرش دەکەن سەر ئێمە”. منیش لە وەڵامدا وتم” گەر ئەوان ١٠ جاریش هێرشمان بکەنە سەر و ئێمەش تەنیا یەک جار وەڵامیان بدەینەوە، دیسان هەر ئێمە زوڵممان کردووە. چونکە ئێمە چەند دەستورێکی ڕێنیشاندەرمان لە بەردەمدایە. ئەگەر ئێوە لەسەر ئەم کارانەتان بەردەوام ببن، ئەوا ئێمەش بۆ نۆژەنکردنەوەی کارەکان چەند ڕێکارێکی خۆمان دەگرینە بەر، دوای ئەم قسانە تەلەفۆنەکەم داخستەوە”. پاشان ئەم قسەیەی من وک هیجرانێکی لێهات لەسەر دڵم. چونکە دوای ئەم قسەیەی من. ئەم هاوڕێ ئازیز و بە نرخەم لە ڕووداوێکی هاتووچۆدا گیانی لە دەستدا. بەم شێوەیە فریای ئەوە نەکەوتم بڵێم “گەردنمان ئازاد بکە”. سەردانی مەراسیمی بە خاکسپاردنەکەیم کرد، بەڵام هێشتا خەمی ئەوەی دوا قسەمان بەم شێوە کۆتای هات، لە دڵمدایە. موستەفا پۆڵات، کەسێکی بێگەرد، ڕەسەن و دەستەبژێر بوو. جەنابی حەق بە فیردەوسەکەی خۆی پاداشتی بداتەوە. دۆستایەتیمان بۆ ئەبەد بمێنێت، ئامین…


23/6/2019 - 11:21\nله به‌رنامه‌مدایه به‌م زووانه سه‌ردانی كوردستان بكه‌م\nگفتوگۆ/كامه‌ران حاجی ئه‌لیاس\nزۆرن ئه‌وانه‌ی قه‌ده‌ر وای لێكردوون له خاك و نیشتمانی خۆیان دا بۆ وڵاتێكی تر كۆچ بكه‌ن ، به‌ڵام هه‌رگیز رۆحی نیشتمان په‌روه‌ری و هه‌ستی نه‌ته‌وایه‌تی خۆیان بۆ ساتێكیش له بیر نه‌چووه‌و له هه‌ر بوارێكدا بێت ئه‌سپی خۆیان تاوداوه، خاتوون "سارا"ش یه‌كێكه له‌و كه‌سانه‌ی توانیویه‌تی له‌رێگه‌ی پرۆژه‌یه‌كی هونه‌ری (ئاڵای كوردستان ) گه‌له‌كه‌ی به جیهان بناسێ وخزمه‌تێكی زۆر به كوردستان بكات ،بۆ زیاتر ئاشنا بوون به پرۆژه‌كه‌ی چه‌ند پرسیارێكمان ئاراسته كرد.\n- ئه‌گه‌ر كورته‌یه‌ك له ژیانی خۆتمان بۆ باس بكه‌یت؟.\n* ناوم (سارا ئارام)ه خه‌ڵكی كه‌ركووكم، له 1991 كوردستانم جێهێشتووه،له ساڵی 1995 له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌م چووین بۆ وڵاتی نیوزیله‌ند،ئێستاش هه‌ر وڵاتی نیوزلاندا ده‌ژیم، پیشه‌م كاری مۆده‌یه، به‌جلوبه‌رگی كوردی و پێشمه‌رگه چه‌ندین كاری مۆده‌م كردووه..\n- بیرۆكه‌ی ئه‌م پڕۆژه‌یه‌ت چۆن سه‌ری هه‌ڵدا؟\n* ئه‌وه حه‌زو خولیای من بوو كه ئاڵای كوردستان به هه‌مووی جیهان بیناسێنم ، له‌و كاته‌وه‌ی كه هه‌ستم كرد وڵاته‌كه‌م پێویستی به پشتگیری هه‌موو تاكه‌كانی هه‌یه، بڕیارم دا ببمه نمایشكاری ئاڵا، ئه‌م جۆره نمایشكارییه له هه‌موو دونیا هه‌یه ، تا ئێستا به جلوبه‌رگی پێشمه‌رگه له 20 وڵاتی جیهانی ئاڵای كوردستانم به‌رز كردووه‌ته‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵك بماناسێت.\n- هه‌وڵت نه‌داوه سه‌ردانی ئه‌و وڵاتانه‌ش بكه‌یت ، كه دژی ئاڵای كوردستانن ؟\n* نا، تا ئێستا نه‌ڕۆیشتوومه بۆ ئه‌و وڵاتانه، به‌ڵام بۆ داهاتوو به‌رنامه‌م بۆ ئه‌و وڵاتانه هه‌یه.\n- له‌و وڵاتانه‌ی سه‌ردانت كردوون ، پێشوازی له‌سه‌ر ئاستی هاووڵاتیان چۆن بوو؟ ئایا زانیارییان له‌سه‌ر كوردستان و ئاڵای كوردستان هه‌بوو؟.\n* هه‌موویان تا ئێستا زۆر به جوانی هاتوونه‌ته پێش و پرسیاریان لێم كردووه ئه‌وه ئاڵای كوێیه، منیش به‌ووردی باسی دۆزی كوردم بۆ كردوون، زۆر كه‌سیش لێمانی پرسیوه كورد كێن و كوردستان له كوێیه؟\n- ئه‌و گرفت و كێشانه چین له كاتی ئه‌نجامدانی گه‌شته‌كانت هاتوونه‌ته سه‌ڕێت؟\n* به‌ڵی زۆرجار كه‌سانی دژه كورد به كۆمێنێت و مه‌سه‌نجێر بێ رێزییان پێم كردووه، به‌ڵام من زیاتر گوڕتر ده‌بم له‌سه‌ر ئه‌نجامدانی پرۆژه‌كه‌م.\n- ژماره‌ی ئه‌و وڵاتانه‌ی سه‌ردانت كردوون چه‌ند وڵاته و له‌داهاتوودا سه‌ردانی چه‌ند وڵاتی تر ده‌كه‌یت؟\n*تا ئێستا بۆ 20 وڵات رویشتوومه و له به‌رنامه‌مدایه كه هه‌ر ساڵ سه‌ردانی چه‌ند وڵاتێك بكه‌م. پێش ئه‌وه‌ی ئه‌م كاره بكه‌م چه‌ند ڤیدیۆیه‌كم ئاماده كردووه كه تێیادا له‌گه‌ڵ خه‌ڵك قسه له‌سه‌ر پێشمه‌رگه ده‌كه‌م. له به‌رنامه‌مدایه به‌م زووانه سه‌ردانی كوردستان بكه‌م و سێیه‌من پڕۆژه‌م له كوردستان جێبه‌جێ بكه‌م.\n- ده‌ستان خۆش بێت هیوای سه‌ركه‌وتن بۆ ده‌خوازین.\n* منیش سوپاسی ئێوه ده‌كه‌م .\nڤیدیۆ .. منداڵێكی هیندی له چاڵێكی ته‌سك كه 35 مه‌تر قوڵه ده‌رهێنرا\nبه ڤیدیۆ.. بزانه ئه‌و پڵنگه چۆن ئه‌وسه‌گه ده‌ڕفێنێت


سلێمانی خوشكەكانی رزگار دەكات – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » ماردین عەبدولکەریم » سلێمانی خوشكەكانی رزگار دەكات\nفراكسیۆنی سەوز لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی، بڕیاریدا پرسی سیستمی (لامەركەزیی كارگێڕی و دارایی) بە هەماهەنگی فراكسیۆنی گۆڕان و خزمەت بە پڕۆژەیەك پێشكەشی ئەنجومەنی وەزیران بكات. مەبەست لەم پڕۆژەیە دابەشكردنی دەسەڵاتە لە حكومەتەوە بۆ پارێزگاكان، واتا گێڕانەوەی داهات و دەسەڵات بۆ شارەكان تا دوور لە رۆتین و بێ جیاوازی لەڕێی پڕۆژەی خزمەتگوزاری و پڕۆژەی وەبەرهێنانەوە خزمەتی هاووڵاتیانی شارو شارۆچكەو… هتد، بە یەكسانی پێبكرێت.\nلەم بارەیەوە هەندێ لە حزبە سیاسییەكان، لە بەرانبەر ئەم پرسەدا بەرژەوەندیخوازانە و لەڕێگەی لایەنگرەكانیانەوە، بە بەرنامە هاووڵاتیانی كوردستان بەناوی مەترسیی دووئیدارەیی، چەواشەدەكەن. لەكاتێكدا پسپۆڕانی ئابووریی دەڵێن داهاتی سلێمانی و دهۆك لە خەرجییەكانی زیاترە، بەپێچەوانەی پایتەختەوە كە خەرجییەكانی لە داهاتی زۆر زیاترە. بۆیە دەپرسین ئەم چەواشەكارییە بۆ؟ لەڕاستیدا پراكتیزەكردنی ئەم سیستمە پرسێكی ناوخۆییەو پەیوەندیی بە ئاستی خەمخۆریی حكومەتی هەرێمی كوردستانەوەیە لەپێناوی گرتنەبەری خێراترین رێگەچارە بۆ باشكردنی گوزەرانی خەڵك لە گیرفانی خۆیان لەم هەلومەرجە سەختە قەیراناوییەدا.\nهەرچەندە كەسانی پەیوەندیدار لێرە و لەوێ مادەی (119) لە دەستوری عیراق وەك پاڵپشت بۆ ئەم پرسە بەكاردەهێنن، بەڵام ئەمە كارێكی هەڵەیە بەوپێیەی لە مادەی (119)دا هاتووە (هەر پارێزگایەك یان زیاتر، مافی دروستكردنی هەرێمێكیان هەیە لەسەر داوای خۆیان، بە پشتبەستن بەڕاپرسی بە دوو رێگا… هتد) لەبەرئەوەی ئێمەی كورد ئێستا خۆمان لە چوارچێوەی عیراقدا خاوەنی هەرێمێكی فیدراڵین، باشتروایە بە پشتبەستن بە مادەی (122) بەتایبەتی بڕگەی (5) زیاترو باشتر دەتوانین پرسی سیستمی لامەركەزی بخەینە بواری جێبەجێكردنەوە كە تیایدا هاتووە (ئەنجومەنی پارێزگا ناخرێتە ژێر كۆنتڕۆڵ و سەرپەرشتیی هیچ وەزارەتێك یان هەر لایەنێك كە بەوەزارەتەوە نەبەسترابێتەوە و ئەنجومەنی پارێزگاش خاوەنی دارایی سەربەخۆیە).\nهاوكات ئەگەر بمانەوێت قووڵتر لەم بابەتە بڕوانین، ئەوە دەبێ بووترێت: بەرژەوەندیی تەسكی حزبایەتی وایكرد كە هەندێك حزب و لایەن نەیانهێشت ئەم هەرێمەی، كە بەخوێنی هەزاران رۆڵەی كورد و بەتایبەتیش رۆڵەكانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان فیدراڵیەتی بەدەستهێناوە، ببێتە خاوەنی دەستوورێكی تایبەت بەخۆی، كە ئێستا لەبری پەنابردن بۆ دەستووری عیراق، دەبوو بگەڕاینایەتەوە بۆ دەستووری هەرێمی كوردستان، هەرچەندە ئەمەش نابێتە خاڵی دژ بۆ جێبەجێكردنی سیستمی لامەركەزی، چونكە ئەگەر هەرێمیش دەستووری تایبەت بەخۆی هەبووایە، هەرگیز قبووڵكراو نییە بڕگە و مادەكانی دژ بە بڕگە و مادەكانی دەستووری عیراق بێت.\nهەر لەبڕگەی (2)ی هەمان مادەدا هاتووە: (ئەو پارێزگایانەی كە لە چوارچێوەی هەرێمێكدا رێكنەخراون، مافی كارگێڕی و دارایی فراوانیان هەیە، كە دەتوانێت كارەكانی لە رێگەی لامەركەزیی كارگێڕییەوە بەڕێوەبەرێت، ئەمەش بەیاسا رێكدەخرێت)، ئەم بڕگەیە راماندەكێشێت بۆ ئەوەی كە بڵێین ئەوكات زۆر ئاسان بوو بۆ هەڤاڵان مام جەلال و كاك نەوشیروان كە بۆ چەسپاندنی مافەكانی كورد لە دەستووردا زۆر ماندووبوون، بە بڕگەیەكەی جیا و جێگیر لامەركەزیی پارێزگاكانی ناو هەرێمیش بچەسپێنن، بەڵام ئەوان بەتایبەتی هەڤاڵ مام جەلال، لەوكاتەدا خەمی گەورەی چەسپاندنی هەرێمێكی فیدراڵی بوو بۆ كورد، نەك ئەوەی ئەمڕۆ دەگوزەرێت، لایەنێك لە دەسەڵاتی كوردی زوڵم لە هاونیشتمانییەكانی خۆی بكات، بەوەی لە داهات و خەرجییەكانیان بێبەشیان بكات، بەتایبەتی سلێمانی، كە هەمیشە پێشەنگی بەرخودانی شۆڕشی كورد بووە، پێشبینی نەدەكرا بەمجۆرە سزا بدرێت و زۆربەی توانا كارگێڕیی و داراییەكان بەناوی پایتەختەوە، لە هەولێردا بەگەڕبخرێت وەك ئەوەی پێمان بڵێن (هی خۆم بۆ خۆم، بەشی ئێوەش دەخۆم).\nهەموو بینیوتانە ئەگەر لەسەر شاخی گۆیژەوە سەیرێكی سلێمانی بكەین، دەبینین رژێمی بەعسی عەفلەقی بۆ سنوورداركردنی جووڵەیان، شەقامی شەست مەتریی وەك تەوقێك كردە ملی شێرە كوڕان و كچانی ئەم شارە، لەو دەمانەوە تا ئەمڕۆ و دوای (29) ساڵ، شەقامێك كە شایستەی قەرەباڵغی و زۆریی دانیشتووانی سلێمانی بێت، دروستنەكراوە، لەكاتێكدا دانیشتووانی سلێمانی زۆرترن، بە بەراورد بە دانیشتووانی هەموو شارەكانی تری هەرێم بە پایتەختیشەوە، ئەم نادادپەروەرییە بۆ؟\nپارێزگاكانی هەرێم بە پشتبەستن بە یاسای ژمارە (3)ی ساڵی(2009) ئەنجومەنی پارێزگاكان و مادەكانی (2و5) دەیانەوێت خاوەنی دەسەڵاتی كارگێڕیی و دارایی سەربەخۆبن، تا كێبڕكێی شەریفانە لەپێناوی خزمەتكردنی دانیشتووانی شارەكان و رزگاركردنیان لە بێكاریی و بێخزمەتی دروستبكەن، بەو شێوەیە دەردەكەوێت ئەوە چ پارێزگایەكە نایەوێت داهاتی شارەكەی كە لە باج و رسوماتی بەڕێوەبەرایەتییەكان لەلایەك و بەشە بودجەی هەرێم لای بەغدا لەلایەكی تر خڕدەكرێتەوە، بۆ خزمەتی ئەو شارە خەرج بكرێت؟! بۆیە دەپرسین ئەمەی هەیە دووئیدارەییە یان لامەركەزیی؟ لە وڵاتانی پێشكەوتوودا، كاتێك داهات دەخرێتە یەك سندووقەوە، بۆ ئەوەنییە بەیەكسانی دابەشبكرێتەوە، بەڵكو بۆ ئەوەیە بەپێی ئەولەوییەتی پێویستییەكان كەموكوڕییەكان لەهەر جێگەیەك هەیە پڕبكرێتەوە، بەڵام ئەو هاوكێشەیەی كە ئەمڕۆ دەبینرێت، پێچەوانەكەیەتی.\nئەگەر ئەم پرسە بەلاڕێدا نەبرێت، هاووڵاتییەك نییە حەزنەكات داهاتی زانكۆی هەڵەبجەی شەهید بۆ زانكۆ و بەشە ناوخۆییەكان و هاندانی پڕۆژەی خوێندكارانی ئەو شارە خەرج نەكرێتەوە، ئەگەر داهاتی پارێزگاكان لای خۆیان بێت كەس نییە نەیەوێت بە داهاتی تەندروستیی سلێمانی خزمەتی نەخۆشخانەی هیوا نەكرێت كە تووشبووانی شێرپەنجە لەسەراپای عیراقەوە روویتێدەكەن.\nدەبێت هاووڵاتیی هۆشیار، دوور لە بەرژەوەندیی حزبایەتی، پشتگیریی لە پڕۆژەی لامەركەزیی كارگێڕی و دارایی بۆ پارێزگاكان بكەن و پشتگیریی لە سلێمانی بكەن تاخۆی و دەستە خوشكەكانی لەم قەیرانە رزگار بكات.\n1,873 جار بینراوە


"دەبێت زۆر هەستیار بین لە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ رووسیا"\nتیلەرسن: "دەبێت زۆر هەستیار بین لە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ رووسیا. رووسیا مەترسی دەخاتە روو لەهەمبەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا. تێگەیشتن لە هۆکاری ئەمەش زۆر سەخت نییە، دەیەوێت بەمە بەرژەوەندییەکانی خۆی بپارێزێت.\nلاپەڕەی یەکەم > توركيا, سەردێری رۆژ 12.01.2017 Ramal Mahmood Washington DC\nکاندیدی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ کە لە ٢٠ی ئەم مانگە دەستبەکار دەبێت رێکس تیلەرسن:\n- "دەبێت زۆر هەستیار بین لە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ رووسیا. رووسیا مەترسی دەخاتە روو لەهەمبەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا. تێگەیشتن لە هۆکاری ئەمەش زۆر سەخت نییە، دەیەوێت بەمە بەرژەوەندییەکانی خۆی بپارێزێت. هەردوو وڵات پێویستە بە راشکاوی و بە دروستی گفتوگۆ بکەن".\n- "دەرفەتی ئەوەم بۆ رەخسا ئەم ئایینە ناوازەیە (ئیسلام) بناسم. لەبەرئەمە پێویستیمان بەجیاکارییە پێویستە پشتگیری ئەو موسوڵمانانە بکرێت کە توندڕەوی رەتدەکەنەوە".\nکاندیدی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ کە لە ٢٠ی ئەم مانگە دەستبەکار دەبێت رێکس تیلەرسن، بەپێویستیزانی هەستیار بن لە پەیوەندییەکانیان لەگەڵ رووسیا و وڵاتان، رایگەیاند: "رووسیا مەترسی دەخاتە روو لەهەمبەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا. تێگەیشتن لە هۆکاری ئەمەش زۆر سەخت نییە، دەیەوێت بەمە بەرژەوەندییەکانی خۆی بپارێزێت. هەردوو وڵات پێویستە بە راشکاوی و بە دروستی گفتوگۆ بکەن".\nدوای دیاریی کردنی تیلەرسن لەلایەن ترەمپەوە بۆ وەزیری دەرەوەی ئیدارەکەی، وەڵامی پرسیاری سیناتۆرانی لیژنەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئەمریکای لەبارەی سیاسەتی دەرەوە دایەوە.\nسیناتۆران بەشێوەیەکی چڕ لەبارەی رووسیاوە پرسیاریان ئاراستەی تیلەرسن کرد.\nتیلەرسن لەبارەی پەیوەندییەکانی ئەمریکا-رووسیاوە گوتی: "دەبێت زۆر هەستیار بین لە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ رووسیا. رووسیا مەترسی دەخاتە روو لەهەمبەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا. تێگەیشتن لە هۆکاری ئەمەش زۆر سەخت نییە، دەیەوێت بەمە بەرژەوەندییەکانی خۆی بپارێزێت. هەردوو وڵات پێویستە بە راشکاوی و بە دروستی گفتوگۆ بکەن. رووسیا بە داگیرکردنی ئۆکرانیا و پشتگیریی کردنی هێزەکانی رژێم لە سووریا یاساکانی جەنگی پێشێل کرد. وڵاتانی هاوپەیمانمان لە ناتۆ مافی خۆیانە کە لەمبارەیەوە لە رووسیا نیگەران بن".\nلەبەرامبەر پرسیاری سیناتۆری فلۆریدا مارکۆ روبیۆ کە پرسی "ئایا ڤلادیمیر پوتین لە سووریا تاوانی جەنگی ئەنجام داوە؟" تیلەرسن بە هەستیارییەوە وەڵامی دایەوە و ئاماژەی بەوە دا کە بۆردومانکردنی حەلەب لەگەڵ پرەنسیپە نێودەوڵەتییەکان یەکناگرێتەوە و بانگەشەی ئەوەی کرد کە زانیاریی تەواوی لەبەردەست دا نییە تابتوانێت بڵێت وەک تاوانی جەنگ لە قەڵەمی دەدەن.\nناوبراو ئاماژەی بەوە دا کە بانگەشەکانی لەبارەی ئەنجامدانی تاوانی جەنگی رووسیا لە سووریا زۆر جدین و گوتی: "بەر لەوەی بگەینە ئەنجامێک لەمبارەیەوە، پێویستە دەستمان بگات بەزانیاری زۆر زیاتر".\nلە وەڵامی پرسیاری "بۆردومانکردنی نەخۆشخانەکانی حەلەب لەلایەن رووسیاوە چۆن هەڵدەسەنگینیت؟" گوتی: "ئەم هەڵوێستە قبوڵ ناکرێت".\nتیلەرسن ئاماژەی بەوەدا کە تەنها لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نا بەڵکو لەگەڵ موسڵمانانی زۆر شوێنی جیهان کۆبوونەتەوە. گوتی: "دەرفەتی ئەوەم بۆ رەخسا ئەم ئایینە ناوازەیە بناسم. لەبەرئەمە پێویستیمان بەجیاکارییە پێویستە پشتگیری ئەو موسڵمانانە بکرێت کە توندڕەوی رەتدەکەنەوە".\nناوبراو تیشکی خستە سەر ئەوەی کە تەنها لە گۆڕەپانی شەڕدا سەرکەوتن بەسەر جەنگدا بەدەست ناهێنرێت، ئێستا کاتی ئەوەیە لە دەرەوەی گۆڕەپانی شەڕیش سەرکەوتن بەسەر جەنگدا بەدەست بهێنرێت. بەپێویستی زانی بیروبۆچوونەکان بەسەر جەنگدا سەرکەون، گوتی: "پەیوەندیدار بەمەوە، بەهێزترین هاوپەیمانمان ئەو کەسایەتییە ئاینیانە دەبن کە دەبنە دەنگی موسوڵمانانی میانڕەو".\nبەکر بۆزداغ رەخنە لە لێدوانەکانی ئەمریکا سەبارەت بە لقی زەیتون دەگرێت\nکاردانەوەی تورکیا بەرامبەر لێدوانی ئەمریکا لەبارەی عەفرین\nرۆسنه‌فت دوو ملیار و 100 ملیۆن دۆلاری داوه به هه‌رێمی كوردستان


پاراستنی گیانله‌به‌ران و بوونه‌وه‌ره‌كان!سلام كریم سیدان - Hekar.net : Hekar.net\nپاراستنی گیانله‌به‌ران و بوونه‌وه‌ره‌كان!سلام كریم سیدان\n“گیانله‌به‌ركان بوونه‌وه‌رێكی زیندوون و خاوه‌ن هه‌ست و سۆزن هاوشێوه‌ی مرۆڤ”.\n– مادام ئێستا سه‌رده‌می پێشكه‌وتنی ئاست به‌رزی ته‌كنه‌لۆژیا وته‌كنیك و زانستی زینده‌وه‌زانی و پیشه‌سازی و ئه‌ندازه‌ی جیۆلۆجی و پیشه‌سازی زیره‌كی\n( الذكاء الصناعی) خێر و فه‌ڕی زۆری بۆ مرۆڤ گڵداوه‌ته‌وه كه له مێژووی مرۆڤایه‌تی له‌مه‌و پێش ئه‌وه‌ی به‌خۆی نه‌بینیووه.\nبه‌ڵام به‌داخه‌وه ئه‌و پێشكه‌وتنه بێ ئه‌ندازه‌یه مه‌ترسی زۆریشی له‌گه‌ڵ خۆی داهێناوه. وه‌ك پیسبوونی ژینگه و گڕكان و بوومه‌له‌رزه و وشكه ساڵی و ڕه‌شه‌با و به‌بیابان بوون و حه‌ریق و لافاو و به‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی ئاوی ده‌ریاكان و زیادبوونی رێژه‌ی گازه‌كانی: (C02) و میسان وئۆكسیدی نیتروز.\nوه نه‌خۆشیه درێژخایه‌نه‌كان كه‌مبوونه‌وه‌ی رێژه‌ی كرێكاری له كه‌رتی كشتوكاڵی به‌هۆی به‌ركه‌وتنیان به تیشكی وه‌نه‌وشه‌یی… بۆیه به‌رزبوونه‌وه‌ی پله‌ی گه‌رمی و راده‌ی شێ و وشكه‌ساڵی و كه‌مبوونه‌وه‌ی سامانی ئاوی و كاره‌ساته سروشتیه‌كان ئاڕاسته‌یه‌كی نوێیه و زۆربه‌ی به‌شه‌كانی هه‌ساره‌كه‌مانی گرتۆته‌وه به بۆچوونی توێژه‌ره‌وه‌كانی بواری كه‌شناسی و پسپۆرانی ئیحتیباسی حه‌راری ئاسایشی جیهانی كه‌وتۆته مه‌ترسی وهه‌ڕه‌شه و كوردستانیش به‌شێكی دانه‌بڕاوی ئه‌و هه‌ساره‌یه‌یه.\n– وه ئه‌وه‌ی جێگه‌ی مه‌ترسییه بۆ ئاینده‌ی بوونه‌وه‌ره‌كان فه‌رامۆشكردن و پیاده‌نه‌كردنی پره‌نسیپه‌كانی ره‌وشتییه وه هیچ سنورێك نییه بۆ سه‌رجه‌م چالاكییه ئابووری و پیشه‌سازییه‌ك تاكو نه‌بێته هۆی زیانگه‌یاندن به گیانله‌به‌ره‌كان و بوونه‌وه‌ره‌كانی تر .\n– گرفتێكی تری كه به‌ره‌و ڕووی دوا ڕۆژی مرۆڤایه‌تی ده‌بێته‌وه كه به‌هۆی بچووك بوونه‌وه‌ی جیهان له سایه‌ی ته‌كنه‌لۆژیای گه‌یاندن وه‌ك نموونه‌یه‌كیش كێڵگه پیشه‌سازییه‌كان(المزارع الصناعیه) واڵاكراون و بێ به‌رنامه و بێ سانسۆرن مه‌زه‌ند كراوه به په‌نجا هه‌زار ملیار گیانله‌به‌ری سه‌ر زه‌وی كه بۆ سه‌ربڕین و بازرگانی خوراكی به‌كاردێن، كه ئه‌و ژماره‌یه‌ش سێ هه‌زار جار زیاتره له گیانله‌به‌ری كێوی و ماڵیه‌كانه سه‌ر زه‌وی.\n– بازرگانیكردن و كڕین و فرۆشتن به گیانله‌به‌ره زیندووه‌كان و گواستنه‌وه‌یان بۆ سنووری وڵاتانی تر به‌قاچاغ بووته یه‌كێك له‌و هه‌ڕه‌شانه‌ی كه تووشی گیانله‌به‌ران بووه هاوشێوه‌ی بازرگانییه به ماده‌ی هۆشبه‌ره‌كان له باره‌ی زیان گه‌یاندن به‌ئابووری پێیانه‌وه.\nئه‌گه‌ر سه‌یری ئاماره‌كانی پێش په‌نجا ساڵی رابردوو بكه‌ین ده‌بینین كه به‌شی هه‌ر مرۆڤه‌ك له سروشتدا بریتی بوو له 001% واته یه‌ك له هه‌زارـ به‌ڵام دوای ئه‌و په‌نجا ساڵه‌ی رۆژگاری به‌سه‌رداهاتووی ژینگه و زانستی ژیان (علم الحیاه )و ته‌كنیك و زانیاری، ئێستا مرۆڤ خاوه‌نداریتی 97% كۆی گیانله‌به‌رانی كێوی و ماڵی ده‌كا كه ته‌نها 3% بۆ سروشت ماوه‌ته‌وه..\nوه خودی مرۆڤ ئه‌و هێزه زه‌به‌لاحه نهێنییه‌ی كه حه‌وت ملیار به‌زیندووی له‌سه‌ر ئه‌و هه‌ساره‌یه‌یه و ساڵانه نزیكه‌ی (75) ملیون زیاد ده‌بیت و كۆنترۆلی گشت سه‌رچاوه سامانیه‌كانی سه‌ر هه‌ساره‌كه‌مان كردووه. مرۆڤ ئێستا گه‌وره‌ی سه‌ر ئه‌و هه‌ساره‌یه‌یه به‌رپرسی ژیانی سه‌ر زه‌ویه و پاراستنی ژیانی بوونه‌وه‌ره‌كانی سروشتی له ئه‌ستۆیه كه‌واته مرۆڤ نه‌هاتۆته ژێر ڕكیفی هاوسه‌نگی و سنوورداری كه ڕه‌سه‌نایه‌تی سروشت بۆی خولقاندووه .\nوه مرۆڤ گه‌یشتۆته دۆخیكی تۆقینه‌ر له به‌هێزیدا و ئَێستا نه‌خشه‌و دیزاینی نویی مه‌ترسیدار داده‌رێژی بێ ئه‌وه‌ی دره‌وشاوه(تألق) بیت له حیكمه‌تیشدا لاوازه.\nئاماره‌كان ئه‌وه‌مان پێ ده‌ڵین كه به‌شی كشتوكاڵی له‌سه‌ر هه‌ساره‌كه‌مان رێژه‌ی 40% گرتۆته‌وه و نزیكه‌ی 16 ملیۆن كیلۆمه‌تر چواركۆشه‌یه وه ئه‌و رووبه‌ره 60 جار زیاتره له‌و ناوچه جێنشینانه‌ی كه ئاوه‌دانمان كردۆته‌وه. وه 2800 ملیۆن كلم سێجا ئاوی پێویسته بۆ ئاودان ئاودێری.\nو (مه‌راعی) نزیكه‌ی 30 ملیۆن كیلۆمه‌تر دووجای داگیركردووه، كه بارته‌قای كیشوه‌ری ئه‌فریقایه ئه‌وه‌ی لێره مه‌به‌ستمانه بیلێین كه “زیاده‌ی دانیشتوان و ته‌نگژه‌ی كشتوكاڵكردن + ئیستیهلاكی گۆشت + ئیستیهلاكی به‌روبوومی شیره‌مه‌نی + تێچووی وزه + به‌رهه‌می وزه‌ی زینده‌گی = پاله‌په‌ستۆ خستنه سه‌ر مه‌واریدی سروشتی” كه ئه‌وه‌ش مه‌ترسی داروخانی هه‌ساره‌كه‌مانة و ژیانی مرۆڤایه‌تی له‌سه‌ر به‌نده.\nوێرای ئه‌وانه‌ش ئه‌وڕۆ له‌ناوچوون(الانقراض) وه‌ك ده‌رهاویشته‌یه‌كی سه‌رده‌م جیایه له مردن به‌وه‌ی كه‌مرۆڤ توانی له‌و په‌نجا ساڵه‌دا به‌شێكی زۆری سامانی گیانله‌به‌ره‌كان له‌ناو ببات به‌هۆی ئه‌و ڕاوه بازرگانییه‌ی مه‌ترسیداره‌ی كه ئه‌نجامی ده‌دات بێ سانسۆر. وه ئه‌و پێشكه‌وتنه ته‌كنه‌لۆجیایه زانستی (استعاده الكائنات المنقرضة) و (علم بیولوجیا الانحفاظية) له‌ریی (D N A) وه كاریان له‌سه‌ر ده‌كرێ وه‌ك پرۆژه‌یه‌كی (غیر ربحی)كه پێناچی نیازی باشی تێدا بیت بۆخزمه‌ت به گیانله‌به‌ران.\nوه نابی ئه‌وه‌ش له یاد بكه‌ین كه(مه‌رعاو و محمیات و سیاحه‌ی ژینگه‌یی) بۆ په‌ره‌پێدان و بووژانه‌وه پاراستنی ئه‌و سامانه گیانله‌به‌ریه زۆر گرنگه و ده‌كرێ لیره‌وه جێگه و پێگه‌ی بۆ دابنرێت.\nخزمه‌تكردن و رێزگرتنی گیانه‌وه‌ره‌كان و بوونه‌وه‌ره‌كان ئه‌ركی سه‌ره‌كی مرۆڤه كه بیخاته ناو هه‌گبه و كلتور و فه‌رهه‌نگی ژیانی . وه قورئانی پیرۆزیش ده‌فه‌رمووی:\n” وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِي الأَرْضِ وَلاَ طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثَالُكُم مَّا فَرَّطْنَا فِي الكِتَابِ مِن شَيْءٍ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ” (38 : الانعام).


باسى دوه‌م : ڕاسپێری «الوصية» | ماڵپەڕی بەهەشت\nhome navigate_before فیقهی شەریعەت navigate_before میرات و وه‌سیه‌ت و ئازاد كردن navigate_before باسى دوه‌م : ڕاسپێری «الوصية»\nباسى دوه‌م : ڕاسپێری «الوصية»\nبەروار: 2020/08/18سەردارن: 294نوسەر: دەستەیەک لە زانایان ، وەرگێرانی مامۆستا على خان\nپرسى یه‌كه‌م: ماناى وه‌سیه‌ت، وبه‌ڵگه‌كانی شه‌رعی بونی:\nوه‌سیه‌ت له زماندا: واتا ڕاسپاردن به كه‌سی تر، یان فه‌رمان كردن. له شه‌رعیشدا: بریتیه له‌وه‌ی مرۆڤ زات یان قه‌رز یان سودێك ببه‌خشێته كه‌سێكی تر كه به‌خشراوه‌كه دوای مردنی وه‌سیه‌تكه‌ر وه‌سیه‌ت بۆ كراوه‌كه ئه‌بێته خاوه‌نی.\nوه‌سیه‌تكردن له‌مه زیاتریش ده‌گرێته‌وه، جا به واتای فه‌رمانكردن به هه‌ڵس وكه‌وت كردن دوای مردنیش دێت -وه‌ك هه‌ندێك وا پێناسه‌ی ده‌كه‌ن- بۆیه وه‌سیه‌تكردن بۆ كه‌سێك بیشۆرێته‌وه ده‌گرێته‌وه، یا به‌رنوێژی له سه‌ر بكات، یان به‌شێك له ماڵه‌كه‌ى بدرێته لایه‌نێك.\nشه‌رعیه به قورئان وسوننه‌ت وكۆ ده‌نگی. له‌به‌ر فه‌رمایشته‌كه‌ى خوا : ﴿كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ﴾ [البقرة:180] «وه‌سیه‌تكردن فه‌رزكراوه له سه‌رتان ئه‌گه‌ر كه‌سێكتان نیشانه وپێشه‌كیه‌كانی مردنی لێ ده‌ركه‌وت -ماڵێكی به جێهێشتبو- ئه‌وه ئه‌وه‌سیه‌ت فه‌رزكراوه به به‌شێك له ماڵه‌كه‌ى بۆ دایك وباوك وخزمان ونزیكان له‌گه‌ڵ ڕه‌چاوكردنی دادگه‌ریدا، نه‌ڕوا هه‌ژار وێڵ بكا وه‌سیه‌ت بۆ ده‌وڵه‌مه‌نده بكات وبا له یه‌ك له سه‌ر سێ زیاتر نه‌بێت، ئه‌مه‌ش مافێكی چه‌سپاوه ته‌قواكاران ئیشی پێده‌كه‌ن كه له خوا ده‌ترسن». وله‌به‌ر فه‌رموده‌كه‌ى ئیبن عومه‌ر رضي الله عنه، په‌یامبه‌ری خوا ـ صلی الله علیه وسلم ـ فه‌رمویه‌تی: «مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ وَلَهُ شَيْءٌ يُوصِي فِيهِ إِلَّا وصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِنْدَهُ» متفق عليه: أخرجه البخاري (2738)، ومسلم (1627). «شیاو نیه موسڵمان دو شه‌وی به سه‌ردا بێت وشتێكی هه‌بێت پێویست به وه‌سیه‌ت بكات مه‌گه‌ر ئه‌بێت وه‌سیه‌ته‌كه‌ى لای نوسرابێت».\nپرسى دوه‌م: ئه‌و حوكمانه‌ى په‌یوه‌ستن به وه‌سیه‌ته‌وه:\nئه‌م حوكمانه‌ى خواره‌وه‌ش په‌یوه‌ستن به وه‌سیه‌ته‌وه:\n1- پێویسته له سه‌ر موسڵمانان ئه‌و مافه‌ى ها به سه‌ریه‌وه وئه‌وه‌شی ها لای خه‌ڵكه‌وه له وه‌سیه‌تێكدا بینوسێ، ئه‌مه‌ش له‌به‌ر فه‌رموده‌كه‌ى ئیبن عومه‌ری پێشو رضي الله عنهما.\n2- سوننه‌ته هه‌ندێكی ماڵ بكرێته وه‌سیه‌ت بۆ خه‌رجكردنی له ڕێگاكانی خێر وچاكه‌دا، بۆ ئه‌وه‌ى پاداشته‌كه‌ى دوای مردنه‌كه‌ى پێ بگات، له‌به‌ر فه‌رموده‌كه‌ى ئه‌بو ده‌ردائی ـ رضي الله عنه ـ پێشتر كه په‌یامبه‌ری خوا ـ صلی الله علیه وسلم ـ فه‌رموی: «خوای گه‌وره صه‌ده‌قه‌ى به سه‌ردا كردون به سێیه‌كی ماڵه‌كانتان له كاتی مردنتاندا، ئه‌مه‌ش وه‌ك زیاتركردنی چاكه‌كانتان تا بیكاته مایه‌ی پاك بونه‌وه وزیادكردنی كاره‌كانتان».\n3- دروسته سێیه‌ك وكه‌متر بكرێته وه‌سیه‌ت، سه‌باره‌ت به دروستێتی یه‌ك له سێ فه‌رموده‌كه‌ى سه‌عدی كوڕی ئه‌بو وه‌قاصه كاتێك له نه‌خۆشكه‌وتنی مردنه‌كه‌یدا پرسیاری له په‌یامبه‌ری خوا كرد: دو له سێی ماڵه‌كه‌م بكه‌مه خێر؟ فه‌رموی: «نه‌خێر»، وتم: ئه‌ى نیوه‌ى؟ فه‌رموی: «نه‌خێر»، وتم: ئه‌ى سێیه‌ك؟ فه‌رموی: «با سێیه‌ك بێت، ئه‌گه‌رچی زۆریشه». سه‌باره‌ت به سوننه‌تیه‌تی كه‌متر له سێیه‌ك؛ له‌به‌ر وته‌كه‌ى ئیبن عه‌بباس رضي الله عنهما (1): ئه‌گه‌ر خه‌ڵك چاوپۆشیان له سێیه‌ك بكردایه بۆ چواریه‌ك باشتر بو، چونكه په‌یامبه‌ر فه‌رموی: «با سێیه‌ك بێت، ئه‌گه‌رچی زۆریشه».\n4- كه‌سێك میراتگری هه‌بێت وه‌سیه‌تكردن به زیاتر له سێیه‌ك دروست نابێت، له‌به‌ر فه‌رموده‌كه‌ى سه‌عدی كوڕی ئه‌بو وه‌قاصی پێشتر، مه‌گه‌ر وه‌ره‌سه ڕێگا به‌وه بده‌ن، به‌ڵام ئه‌گه‌ر میراتگری نه‌بو ئه‌وه به هه‌مو ماڵه‌كه‌شی دروست ئه‌بێت.\n5- وه‌سیه‌ت بۆ هیچ كام له میراتگره‌كان دروست نابێت، له‌به‌ر فه‌رموده‌كه‌ى ئه‌بو ئومامه ـ رضي الله عنه ـ ، كه په‌یامبه‌ری خوا فه‌رمویه‌تی ـ صلی الله علیه وسلم ـ : «إِنَّ اللهَ قَدْ أَعْطَى كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ، فَلَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ» «خواى گه‌وره مافی به هه‌مو خاوه‌ن مافێك به‌خشیوه، جا وه‌سیه‌ت بۆ میراتگر ناكرێت»( 2).\n6- حه‌رامه وه‌سیه‌ت بكرێت به شتێك سه‌رپێچی تێدا بێت، چونكه دانراوه بۆ زیاتركردنی چاكه‌ى وه‌سیه‌تكه‌ر وه‌ك له فه‌رموده‌كه‌ى پێشتری ئه‌بو ده‌ردائدا هاتبو.\n7- قه‌رز واجبه شه‌رعیه‌كان وه‌ك زه‌كات وحه‌ج وكه‌فاره‌ته‌كان ده‌خرێته پێش وه‌سیه‌ته‌وه، له به‌ر فه‌رمایشته‌كه‌ى خوا : ﴿مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِهَا أَوْ دَيْنٍ﴾ [النساء:11]، «له دوای به جێهنانی وه‌سیه‌تێك كه كردویه‌تی یان دانه‌وه‌ى قه‌رزێك كه له سه‌ریه‌تی»، عه‌لیش ـ رضي الله عنه ـ ئه‌ڵێ: «قَضَى النَّبِيّ ـ صلی الله علیه وسلم ـ بِالدَّيْنِ قَبْلَ الوَصِيَّة» «په‌یامبه‌ری خوا ـ صلی الله علیه وسلم ـ بڕیاریدا قه‌رزدانه‌وه پێش جێبه‌جێكردنی وه‌سیه‌ت بێت»( 3).\n8- مه‌رجه وه‌سیه‌تكه‌ر هه‌ڵس وكه‌وت دروست بێت له ماڵه‌كه‌ى خۆیدا؛ ژیر وپێگه‌یشتو وئازاد وبه ویستی خۆی بێت.\n9- حه‌رامه وه‌سیه‌ت بكات بۆ لایه‌نێك سه‌رپێچی بێت، وه‌ك وه‌سیه‌ت كردن بۆ په‌رستگای بێ باوه‌ڕان، یان كڕینی ئامێری مۆسیقا وهاوشێوه‌كانی، ئه‌وه وه‌سیه‌تی باتڵه.\n10- وه‌سیه‌تكردن سوننه‌ته ئه‌گه‌ر ماڵێكی زۆری هه‌بو ومیراتگره‌كانیشی پێویستیان نه‌بو، له‌به‌ر فه‌رمایشته‌كه‌ى خوا ـ صلی الله علیه وسلم ـ : ﴿كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ﴾ [البقرة:180]، خێریش لێره بریتیه له ماڵی زۆر، وكه‌سێكیش ماڵی كه‌م بێت ومیراتگره‌كانی پێویستیان هه‌بێت كه‌ڕاهه‌تی هه‌یه، له‌به‌ر فه‌رموده‌كه‌ى په‌یامبه‌ر ـ صلی الله علیه وسلم ـ : «إِنَّكَ إِنْ تَذَرْ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ» «ئه‌گه‌ر میراتگره‌كانت به ده‌وڵه‌مه‌ندی به جێ بهێڵێیت باشتره له‌وه‌ى به هه‌ژاری به جێیان بهێڵیت ده‌ست له خه‌ڵك پان بكه‌نه‌وه»( 4)، وزۆرێك له هاوه‌ڵانی په‌یامبه‌ر ـ صلی الله علیه وسلم ـ مردن وهیچ وه‌سیه‌تیشیان نه‌كرد.\n11- وه‌سیه‌تكردن حه‌رامه ئه‌گه‌ر وه‌سیه‌تكه‌ر مه‌به‌ستی زیانگه‌یاندن بێت به وه‌ره‌سه، له‌به‌ر فه‌رمایشته‌كه‌ى خوا : ﴿غَيْرَ مُضَارٍّ﴾ [النساء: 12] «به بێ زیان گه‌یاندن».\n12- وه‌رگرتنی وه‌سیه‌ت وخاوه‌ندارێتی كردنی دروست نابێت مه‌گه‌ر دوای مردنی وه‌سیه‌تكه‌ره‌كه، چونكه ئه‌وه كاتی مسۆگه‌ر بونی هه‌قه‌كه‌یه‌تی، ئه‌مه ئه‌گه‌ر وه‌سیه‌ته‌كه بۆ دیاریكراوێك بو، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بۆ دیاری كراوێك نه‌بو وه‌ك هه‌ژاران ونه‌داران، یان فێرخوازان، ومزگه‌وته‌كان وخانه‌ى هه‌تیوان، له‌و كاته‌دا پێویستی به وه‌رگرتن نیه هه‌ر به مردن په‌یوه‌ست ده‌بێت.\n13- دروسته وه‌سیه‌تكه‌ر له هه‌مو وه‌سیه‌ته‌كه‌ى یان هه‌ندێكی په‌شیمان ببێته‌وه، یان هه‌ڵی بوه‌شێنێته‌وه. عومه‌ر ـ رضي الله عنه ـ ئه‌ڵێ: كابرا چی بوێت له وه‌سیه‌ته‌كه‌ى ده‌یگۆڕێت( 5).\n14- وه‌سیه‌تكردن دروسته بۆ هه‌مو كه‌سێك كه خاوه‌نداری كردنی دروست بێت ئیتر موسڵمان بێت یان كافر، له‌به‌ر ئایه‌تی: ﴿إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلَى أَوْلِيَائِكُمْ مَعْرُوفًا﴾ [الأحزاب:6] «مه‌گه‌ر ئه‌ى موسڵمانان چاكه بكه‌ن له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌ی وه‌ره‌سه نین به سه‌رخستن وچاكه‌كردن وپه‌یوه‌ندی خزمایه‌تی گه‌یاندن ووه‌سیه‌تكردن».\n( 1) متفق عليه: أخرجه البخاري (5/363)، ومسلم (1628).\n(2 ) أخرجه أبو داود (2853)، والترمذي (2203)، وابن ماجه (2713)، وصححه الألباني «صحيح ابن ماجه» (2193).\n(3 ) [أخرجه البخاري تعليقًا بصيغة التمريض قبل رقم: (2750)، وأخرجه أحمد (605)، والترمذي (2094)، وابن ماجه (2715)].\n( 4) أخرجه البخاري (1295)، ومسلم (1628).\n( 5) سنن البيهقي: (6/281). وأخرجه عبد الرزاق (9/71) من قول عطاء وطاوس وأبي الشعثاء.


ته‌رمی مامۆستا شەپۆل له مه‌هاباد به خاک سپێردرا - Mehr News Agency\n29 May 2018 - 09:04\nNews Code 19148\nته‌رمی مامۆستا شەپۆل له مه‌هاباد به خاک سپێردرا\nته‌رمی دوکتور محه‌مه‌د ساڵح ئیبراهیمی ناسراو به شه‌پۆل له گڵکۆی شاعرانی مه‌هاباد به خاک سپێردرا.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، دوێنێ به به‌شداری ژماره‌یه‌کی زۆر له ئه‌دیبانی کورد و خه‌ڵکی شاری مه‌هاباد ته‌رمی دوکتور محه‌مه‌د ساڵح ئیبراهیمی ناسراو به شه‌پۆل له گڵکۆی شاعرانی مه‌هاباد به خاک سپێردرا.\nبه پێی ئه‌م ڕاپۆرته ته‌رمی مامۆستا شه‌پۆل له خانه‌قای شه‌مزینانی مه‌هاباده‌وه به‌ره‌و مه‌زاری شاعران به‌ڕێ کراوه.\nدوکتۆر محه‌مه‌د ساڵح ئیبراهیم ناسراو به شه‌پۆل که نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌وان و مامۆستای زانکۆ بوو له ته‌مه‌نی ۸۵ ساڵی و له دوای ئه‌وه‌ی که ۴۰ ڕۆژ له بێهۆشیدا بوو له نه‌خۆشخانه‌یەکی شاری تاران کۆچی دوایی کرد.\nئەم شاعرە دیارەی کوردستان لە ڕۆژی ۴ی جۆزه‌ردانی ۱۳۱۲ له شاری مه‌هاباد و له بنه‌ماڵه‌یێکی زانا و موسوڵمان له دایک بوو و لە تەمەنیدا زیاتر له ۳۰ کتێبی به زمانی کوردی نووسیوه و چه‌ندین کتێبی وه‌رگێراوه.\nیه‌کێک له دامه‌زرێنه‌ران و سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌نی زمان و فه‌رهنگ و هونه‌ری کوردیی بووە و هه‌روه‌ها یه‌کێک له دامه‌زرێنه‌رانی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردانی دانیشتووی تاران و ئه‌ندامی کۆنسه‌ی سه‌رۆکایه‌تیی کۆمه‌ڵگای کوردانی دانیشتووی تارانیش بوو. هەروەها قورئانی که‌ریمی به زمانی کوردی وه‌رگێڕاوه‌ته‌وه و چه‌ندین جار له هه‌رێمی کوردستان و ئێران چاپ کراوه.\nشایانی باسە دوکتور ئیبراهیمی خەڵاتی ده‌زگای چاپ و بڵاو کردنه‌وه‌ی به‌درخانی بە هۆی ئازادی ڕۆژنامه‌وانی کوردستان لە ژێر ناوی خه‌ڵاتی نووسه‌ر و لێکۆڵه‌ر و وه‌رگێڕ پێشکەش کراوە.\nئه‌گه‌ری هێرشی مووشه‌کی سووریا بۆ سه‌ر فڕۆکه‌خانه‌کانی…\nهیچ ڕاوێژکارێکی ئێرانی له هێرشه‌کانی ئه‌م دواییه‌ی…


سروە عەبدولواحید: پارتی و یەکێتی حەزیان دەکرد کاندیدمان نەبوایە\nسروە عەبدولواحید ئەندامی پەرلەمانی عێراق\nپەرلەمانتارێکی نەوەی نوێ لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەڵێت، پارتی و یەکێتی هەنگاوی کاندیدکردنی کەسێک لە لایەن هاوپەیمانی ''لەپێناو خەڵک'' پێ ناخۆشە و حەزیان دەکرد هاوپەیمانیەتیەکە کە خاوەنی 28 کورسی پەرلەمانە دەنگی بدایە بە کاندیدی لایەکیان.\nئەمڕۆ هەینی 14ی کانوونی دووەمی 2022، سروە عەبدولواحید ئەندامی پەرلەمانی عێراق لە فراکسیۆنی نەوەی نوێ لە لاپەڕەی خۆی لە فەیسبووک نوسیویەتی، ''کاندیدکردنی کەسێک لە لایەن هاوپەیمانی لە پێناو خەڵک و هەروەها لە لایەن نەوەی نوێ بۆ پۆستی سەرۆک کۆمار، بۆ ئەوەیە کە نەوەی نوێ نیشانی هەموە عێراقی بدات کە ئەو پۆستانە بۆ دوو حیزبی پارتی و یەکێتی قۆرخ نەکراون، بەڵکو ئێستا هێزی نوێ هەیە کە خۆی بە بەدیلی ئەو دوو حیزبە دەزانێت و کار بۆ داهاتوو دەکات، ئەگەر چی ئێستا سەد لە سەدیش دڵنیا بێت کاندیدەکەی دەرناچێت، ئەوا هەر بەردەوام دەبێت لەسەر ئەم هەڵویستەی، تاوەکوە نەبێتە بەشێک لە هیچ کام لە دوو حیزبی دەسەڵاتداری هەرێم.''\nئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، ''پارتی و یەکێتی ئەم هەنگاوەیان پێ ناخۆشە و حەزیان دەکرد هاوپەیمانی لەپێناو خەڵک کە خاوەنی 28 کورسی پەرلەمانە، دەنگی بدایە بە کاندیدی لایەکیان، هەندێک حیزبی تر و کەسایەتی و پەرلەمانتاری تری دەرەوەی ئەو دوو حیزبە پێیان ناخۆشە ئەم هەنگاوە یاخود رەنگە لێی تێ نەگەن.''\nئەوەشیخستۆتەڕوو، ''ئەو لایەنەنەی دیکە کەهەن بەشێک بوون لە پارتی یان یەکێتی یاخود بەشێک بوون لە ئەجیندای باڵێکی ناو حیزبی دەسەڵات، و هیچ کات بە تەنها روئیای خۆیان نەبووە و خاوەن بریاری سەربەخۆی خۆیان نەبوون.''\nدەشڵێت، ''ئەوان لەوە تێ ناگەن کە کاندیدکردن تەنها لە پێناو ئەوەی گۆرەپانەکە بۆ پارتی و یەکێتی چۆڵ نەکەیت، زۆر جیاوازە لەوەی بە راستی پۆستی حکومەی وەربگریت و بچیتە ناو حکومەتەوە.''\nباسیلەوەشکردووە، ''کاندیدکردنی کەسێک بۆ نیشاندانی سەربەخۆیی خۆت و نەبونت بە پاشکۆی لایەنی تر، هیچ کاریگەری لەسەر ئۆپۆزسیۆن بونی نەوەی نوێ و هاوپەیمانی لە پێناو خەڵکدا نییە ، کە بە دڵنیاییەوە بۆ چوار ساڵی داهاتوو ئۆپۆزسیۆنێکی چالاک دەبین.''


دەزگای گشتی كاروباری مین ئاماری 6مانگی یەكەمی 2017ڕادەگەیەنێت\nدەزگای گشتی كاروباری مین لە ماوەی شەش مانگی 2017توانیوویەتی زیاتر لە (4.500.000)م2پاك بكاتەوە\nعوبێد ئەحمەد بەرێوەبەری گشتی كارباری تەكنیكی لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند"لە سەرەتای 2017تا كوو كۆتایی مانگی شەش ، لەرێگەی تیمەكانی پاككردنەوە و و ڕووپێوی و رێكخراوەكانی بواری مین، توانراوە ڕووبەری (4.466.952)م2 چوارملیۆن و چوارسەد و شەست و شەش هەزار و نۆسەد و پەنجاو دووهەزار مەتر دووجا لە خاكی پیسبوو پاكبكرێتەوە، هەوەها ڕووبەری پاككراوە لەو ناوچانەی داعش داگیری كردبوو، دوای ئازاد كردنەوەی لەلایەن هێزەكانی پێشمەرگەی كوردستانەوە،توانراوە بە ڕووبەری (1.973.583)م2یەك ملیۆن و نۆسەد و حەفتاو سێ هەزارو پێنج سەد و هەشتاو سێ مەتر دوجار پاك بكرێتەوە كە سەرجەمی پیسكرابوو بە بۆمبی چێنراو.\nهەر لە كۆنگرە رۆژنامەوانیەكەدا ناوبراو ئاماری قوربانیانی مین و تەقەمەنی لەماوەی شەش مانگدا راگەیاند و گوتی" بەركەوتووان بە مین و تەقەمەنی بریتی بووە لە10قوربانی كە بەداخەوە( 6)كەس بەوهۆیەوە گیانیان لە دەست داوە (4)كەسی تریش برینداربوون"\nلە كۆتایی كۆنگرە رۆژنامەنوسیەكەدا بەرێوەبەری گشتی تەكنیكی رایگەیاند: لەو ماوەیەدا توانراوە زیاتر لە( 19667)مین و تەقەمەنی و بۆمبی چێنراو لە ناو ببەین و پۆچەڵبكەینەوە كە هەر یەكێك لەو مین و تەقەمەنیانە مەترسی بوون بۆ سەر گیانی دەیان هاوڵاتی.\nدەزگای مین پلانێكی درێژخایەن دادەڕێژێت...\nسلێمانی:پێشوازی لە شاندێكی باڵای سەربازی وڵاتی ئەڵمانیا دەكر...\nئەنجومەنی كارگێڕی دەزگای مین ژمارەیەك بڕیار دەردەكات...\nكەركوك:پێنج كێلگە مین ڕادەستی خاوەنەكانیان كرایەوە...\nدەهۆك:خولێك بۆ مینلابەرەكان دەكرێتەوە...\nسەرۆكی دەزگای مین پێشوازی لە وەفدێكی سەنتەری جنێفی نێودەوڵە...\nدەزگای مین پێشوازی لە شاندێكی فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچ...\nئەنجوومەنی كارگێڕی لەسەر چەند پرسێكی تایبەت بە مین و تەقەمەن...\nمحمد ئەحمەد:پاڵپشتی كردنی نێودەوڵەتی بۆ بەرنامەی كاروباری ...\nدەزگای مین گرێبەستێك بۆ هێنانی كەل و پەلی تایبەت بە كاروبار...\nژمارەییەك كێلگە مین دوایی پاككردنەوەیان ڕادەستی خاوەنەكانیان...\nبانگەواز:هەلی کار لە دەزگای گشتی كاروباری مین...\nدهۆك:بەمەبەستی خێراكردنی پرۆسەی پاكسازی تیمەكانی مینلابەری ب...\nسەرسەنگ: زەوی پاككراوە لە مین و تەقەمەنی ڕادەستی خاوەنەكان...\nگەرمیان:كردنەوەی خولی راهێنانی مینلابەری...\nقادركەڕەم: سێ كێڵگە مینی پاككراوە رادەستی خاوەنەكانیان كرای...\nبەرێوەبەرایەتی گشتی كاروباری مینی سلێمانی خولێكی مینلابەری د...\nئۆتۆمبێلەكانی دەزگای مین لە لایەن لیژنەی تایبەتمەندی بەشی ...\nوەفێكی تەكینیكی رێكخراوی (MAG)سەردانی دەزگای مین دەكات...\nریێوڕسمی رێزگرتن لە چلەی ماتەمینی شەهید (بەختیار عزەدین) لەس...