بەكارهێنانی پۆرنۆگرافی دیاردەی بەربڵاوی كۆمەڵگەی كوردی | دەزگاى زارى کرمانجى\nبەكارهێنانی پۆرنۆگرافی دیاردەی بەربڵاوی كۆمەڵگەی كوردی\nبەكارهێنانی پۆرنۆگرافی، بۆتە دیاردەیەكی بەربڵاوی كۆمەڵگەكەمان، منداڵی ژێر 18 ساڵ، هەرزەكار و گەنج، تا دەگاتە كەسانی خێزاندار، ماڵپەڕە سێكسیەكان بەكار دەهێنن و رۆژانە بەكار هێنەرەكانیان زیاد دەبن، و رێژەی ئاڵوودەبووان روو لە زیاد بووندایە، بە پێی زانیارییەكان عێراق بە كۆمەڵگەی كوردیشەوە، یەكێكە لەو وڵاتانەی زۆرترین بەكارهێنەری پۆرنۆگرافی هەیە، كاریگەرییەكانی ئەم جۆرە ماڵپەڕانە مەترسیدارن و پێویستی بە هەڵوەستە كردن هەیە لەسەری.\nمامۆستا نزار:هەرزەكار بەهۆی ئەو ئاڵوودەبوونەیەوە زۆربەی جار هەست بە تاوان دەكات و لە هەمان كات دا ناشتوانێت دەستبەرداری بێت\nمامۆستا نزار، توێژەری دەروونییە، لەبارەی ئاڵوودەبوون بە سایتە سێكسیەكان گووتی" ڕەنگە ئاڵوودەبوون بە سێكس كۆنترین جۆری ئاڵوودەبوون بێت لە مێژووی مرۆڤایەتی، بەڵام كەمترینیان بێت كە قسەو باسی لە سەر كرابێت، ئەمەش لەبەر ئەوەیە مرۆڤ هەمیشە حەز دەكات ڕەفتارە نەشیاوەكانی لە خەڵك بشارێتەوە و لای كەس باسیان نەكات، لە كاتێكدا ئەم ڕەفتارانە دەبنە مایەی توانج و ڕەخنە گرتنی خەڵك و دووركەوتنەوەیان لێی، بۆیە هەموو كات هەوڵدەدات بە نهێنی ئەنجامی بدات و لە سەرەتادا بە دوای هیچ چارەسەریەك ناگەڕێت، تا ئەو كاتەی تەواو لە دەستی بێزار دەبێت و گرفتەكەی گەورە دەبێت، كەسی ئاڵوودەبوو هەموو كات دەزانێت گرفتێكی بۆ خۆی دروستكردووە، بەڵام لە ترسی پەراوێزكردنی لە كۆمەڵگە بە دوای چارەسەركردندا ناگەڕێ و هەندێكجاریش بڕوایان بە چاكبوونەوە نییە لای هیچ كەسێك، بەڵكو پێی وایە گرفتەكە تایبەتە بە خۆی و هەر كاتێك بیەوێت دەتوانێ چارەسەری خۆی بكات. ئەمەش گرفتی ئاڵوودەبوون زیاتر دەكات و سەرەنجام ئاڵۆزیەكانی ئاڵوودەبوون بە دیار دەكەون، كە بریتین لە خەمۆكیەكی توند، هەستكردن بە نزمی كەسایەتی، شەرم و ڕقبوونەوە لە خود، بێئومێدی، بێزاری و دڵەڕاوكێی زۆرو ململانێ لەگەڵ دابونەریتەكان، شێواوی لە بیركردنەوە و نەمانی توانای بیركردنەوە و تەركیزكردن، پەشیمان بوونەوەی بەردەوام و خود سەرزەنشتكردن و ترس لە پەراوێزكردن، كە ئەمانە دەبنە هۆی گۆشەگیری و دوور كەوتنەوە لە خەڵك، خۆ پەراوێزكردن لە گۆشەیەك، لە جیاتی بەشداریكردن لە چاڵاكیە كۆمەڵایەتییەكان، دانیشتن لە ماڵەوە و سەیركردنی گۆڤارو فیلمی ئێرۆتیك، كە لە كۆتاییدا و بە هۆی ئەم ڕەفتارانە تووشی چەندین گرفتی دەروونی، كۆمەڵایەتی،جەستەیی، ماددی، خێزانی، پیشەیی، تەنانەت یاسایشی دەبێتەوە".\nمامۆستا نزار لەبارەی مەترسییەكانی بەكارهێنانی سایتە وروژێنەرەكان لەلایەن هەرزەكارانەوە گووتی" قۆناغی هەرزەكاری قۆناغێكی، ناسك، ئاڵۆز، خێرا، پڕ لە گۆڕنكاری، پڕ وزە و لێوانلێو لە كاریگەرییە بەسەر قۆناغەكانی داهاتووی تەمەنی مرۆڤەوە. سەبارەت بەوەی، كە چۆن هەرزەكار ئاڵوودە دەبێت بە سایتە سێكسیەكان، كورت و پوخت هۆكارەكەی دەگەڕێنمەوە بۆ (رەخسانی ئەو هەلومەرجە لەبارەی، لە ڕوانگەی دەروونی و جەستەیی و مادیش دێتە ئاراوە بۆ هەرزەكاران) چونكە، لە قۆناغی هەرزەكاری مرۆڤ دەست دەكات بە گۆڕانكارییە جستەییەكان بەگشتی و كۆئەندامی زاوزێ بەتایبەت، كە وادەكات مرۆڤ لەم تەمەنەدا هەوڵی لە پێشینەی ببێت بە تێركردنی ئارەزووە سێكسییەكانی ئەمەش ئەگەر چی سروشتی فسیۆلۆژییە، بەڵام یەكەم هاندەر بۆ هەرزەكار دوای گۆڕانكاری جەستەیش گۆڕانكاری دەروونی بۆ هەرزەكارەكە دێنە پێشەوە، كە لە ئەنجامی تێگەیشتن لە گۆڕانكاریە جەستییەكان، بیركردنەوەی هەرزەكار بەدوای یەكدا پەیام، ئاراستەی دەروونی هەرزەكارەكە دەكەن سەبارەت بەو ئامادەگیەیی، كە جەستە لە دوای گۆڕانكارەكیان هەیەتی و وە زانینی ئەوەی، كە پێویستی بە ڕەگەزی بەرامبەر هەیە بۆ تێركردنی ئەو ئارەزووانەی كە جەستە داوا دەكات، ئەمەش دووبارە دەرهاوێشتەیەكی سرووشتی و ئاساییە، بەڵام هاندەرێكە بۆ هەرزەكار، كە پاڵی پێوە دەنێت بۆ گرتنەبەری هەنگاوی جۆراوجۆر بۆ تێركردنی ئارەزووەكان. كۆمەڵێك هاندەری تری نا سرووشتی هەن، كە مەترسیدارن ئەوانیش تی ڤی و ئینتەرنێت، كە لەم ڕۆژگارەدا ماڵێك نادۆزیتەوە تی ڤی تێدا نەبێت و دەگمەنیشە تاكێك بدۆزیەوە بە گەورە و بچوكیەوە، كە دەستی بە ئینتەرنێت رانەگەیشتبێت. ڕوونیشە ئەم دوو خزمەتگوزاریە كاریگەریەكانیان هەموو سنوورێك تێ ئەپەڕێنن و نەك بەتەنیا هەرزەكار بەڵكو باوەڕ ناكەم هیچ مرۆڤێكی سەدەی بیست و یەك توانیبێتی خۆێ لە تەوژمی كاریگەریەكانی ئەم دوانە دەرباز بكات. ڕوونە، كە هەرزەكار ئاسانتر ئەكەوێتە بەر شاڵاوی كاریگەریەكان، بەداخەوەشم نە كەناڵە ڕاگەیاندنەكان توانیویان بەرپرسیاریانە ئەدای پەخشەكانیان بكەن و نە دایەبابیش توانیویانە تەندروستانە ئینتەرنێت بخەنە بەر دەستی منداڵەكانیان چونكە بەشێك لە كەناڵەكانی راگەیاندن لە ڕێگەی پەخشكردنی پرۆگرام و دراماكانیان، كە باس و خواسی سەرەكەی تیایدا بابەتی سێكس و خۆشەویستییە منداڵ و هەرزەكاران هەر زوو ئامادەی ئاڵوودەبوون دەكەن لەڕێگەی ئەو ئاماژە سێكسیانەی بە قووڵی لە دەروونی منداڵ و هەرزەكاران ئەیچەسپێنن لەوەش ترسناكتر سێكس و خۆشەویستی لای ئەو قۆناغە دەكەن بە ئەولەویەت، كە ئەمەش بە بۆچوونی من مەترسیدارترین كاریگەریەكانە، كە ڕاگەیاندن لە كوردستان بە ڕوونی لەسەر ئەم توێژە جێی هێشتووە، ووزەی زۆر و زەوەندی توێژی هەرزەكار تێكرا ئاراستەی ئەم بابەتە دەكات، كە دەكرا ڕاگەیاندنەكان بە پێچەوانەوە ئەو ووزە زۆرەی، كە هەرزەكاران هەیانە ئاراستەی بكەن بۆ مەبەستی زانست و هونەر و وەرزش و داهێنان لە بوارە جۆراوجۆرەكان، سۆشیاڵمیدیاش هاوتای تی ڤی و بگرە خراپتریش ڕۆلی نەرێنی بینیوە لە ئاراستەكردنی ئەم توێژە بۆ ئاڵوودەبوون بە سایەتە سێكسیەكان و بە هەزاران پەیج و ئەكاونتی سێكسی لەسەر سۆشیاڵمیدیاكان لە كاردان و ئاڵوودەبوان بە سێكس بەڕێوەی ئەبەن كە بەشێوەیەكی ئازادانە و بێ هیچ سانسۆرێك و ڕێگریەك جۆرەها پۆست ئەكات. لە كۆمەڵگەی ئێمەشدا منداڵان لە تەمەنی شەش ساڵی و بگرە خوارتریش بەكارهێنەری سۆشیاڵ مێدیان و زۆر بە ئاسانی بەرخورد دەكەن لەگەڵ هەموو ئەو پەیج و ئەكاونتانە، هەر لەم ڕێگەیەشەوە ناونیشانی ئەو سایەت و ماڵپەڕە سێكسیانە دەست دەخەن لێرەوە و دوای گەیشتنی هەرزەكار بە ماڵپەر سێكسیەكان كاری ئەو ماڵپەرانە ئاسانتر ئەبێت بۆ ڕاوكردنی ئەو هەرزەكارانە وەك نێچیر، چونكە ئەم ماڵپەڕانە ئەكرێت چەند مەبەستێكی لە پشتەوەبێت. بەڵام مەبەستی سەرەكیان بازرگانیكردن و دەستخستنی پارەیە بەرژەوەندی سەرەكی ئەوان لە پڕ بینەری و زۆر بەكارهێنانی ئەو ماڵپەرانەیە، هەموو هەوڵێك ئەدەن بۆ ڕاوكردنی زۆرترین نێچیر، بۆ ئەم مەبەستەش جۆرەها تەكنیك و شێواز بەكار دێنن بۆ ڕاوكردنی زۆرترین نێچیر و ئەگەر ئاڵوودەبوون بە زیانی هەموو جیهان تەواو ببێت ئەوا بە پێچەوانەوە لە بەرژەوەندی ئەوان ئەشكێتەوە".\nئەم توێژەرە باسی كاریگەرییەكانی بەكارهێنانی ماڵپەڕە سێكسیەكان لەسەر لایەنی دەروونی و جەستەیی هەرزەكاران دەكات، و گووتی" بەكار هێنانی ئەم سایتانە كۆمەڵێك كاریگەری نەرێنی بەسەر دەروون و جەستە و لایەنی كۆمەڵایەتی، تاكەكە جێ دەهێڵێت، لە رووی دەروونیەوە كەسێكی دەروون برسی لێ بەرهەم دێت كە هەمێشە بە چاویلكەی سێكس ئە ڕوانێتە ڕەگەزی بەرامبەر و كۆی گشتی ئەو ڕووداوانەی لە دەوروووبەریدا ڕوو دەدەن هاوكات كەسێكی دەروون ڕووخاو و دەروون داهزراوی لێ بەرهەم دێت، چونكە بە هۆی ئەو ئاڵوودەبوونەیەوە زۆربەی جار هەست بە تاوان دەكات و لە هەمان كات دا ناشتوانێت دەستبەرداری بێت بەمەش تاكەكە ڕووبەڕووی ململانێیەكی توندی دەروونی دەبێتەوە وە بە هۆی هەموو ئەو كێشە دەروونیانە و ئاڵوودەبوونی بە ماڵپەڕی سێكسی لەوانەیە بگاتە باروودۆخێك، رەگەزی بەرامبەری لەبەر چاو دەكەوێت و روو ئەكاتە خووڕەوشتی نا سروشتی و نەخوازراو دواجار ئەگەر چارەسەری پێویستی نەكرێت و بەردەوام بێت لەوانەیە بگاتە ئاستی مەترسیدار و ئەنجامدانی تاوانی سێكسی و دەستدرێژی كردن بە جۆرەها شێوە، لەڕووی كۆمەڵایەتیەوە كەسێكی گۆشەگیر و نامۆ بە كۆمەڵگە دەبێت و زۆربەی جار ڕەفتاری دژە كۆمەڵگەیی ئەنجام دەدات و دەردەچێت لە هەموو ئەو پێوەر و داب و نەریتە كۆمەڵایەتیانەی كە كۆمەڵگە لێی چاوەڕوان دەكات هاوكات لەڕووی تەندروستیشەوە رووبەڕووی كۆمەڵێك كێشەی تەندرووستی دەبێتەوە".\nئەم توێژەری دەروونیە پێی وایە بەكارهێنانی مەلپەرە روتەكان كاریگەری لە دوای هاوسەرگیریش دروست دەكات، ئەو زیاتر روونیكردەوە" سەیركردنی سایتە سێكسیەكان و ئاڵودەبوونی، لە پیاو و ئافرەت دەكات، وەك ئامێری سێكسی سەیری یەك بكەن، لە ئەنجامی سەیركردنی زۆری سایەتە سێكسیەكان وا هەست دەكات ئەو كەسەی دەبێتە هاوسەریشی هەمانشت بێت، چونكە بەكارهێنەرانی سایەتە سێكسیەكان فلتەری كامێرا و تەجمیل و و جۆرەها شت بەكار دەهێنن، تا وا بكەن بینەری خۆیان زیاد بكەن بەڵام كاتێك لە واقع دا دەبینێت بەو شێوازە نیە ئیتر دەبێتە هۆی زوو بێزار بوون لە هاوسەری خۆی، و زیاتر چاو دەخاتە سەر كەسانی تر و دووچاری ناپاكی دەبێتەوە، هەمیشە كاتێك سێكس لەگەڵ هاوسەرەكەی دەكات وا دەزانێت هەمان ئەو كەسەیە كە لە ساییتە سێكسیەكانە و ئەمەش هاوسەرەكەی هەستی پێ دەكات و دەبێتە دووركەوتنەوە و ناكۆكیەكی زۆر لە نێوانیان دواجار سەر دەكێشێت بۆ جیابوونەوە".\nد.دلدار تەحسین: سیستمی پەروەردە لە كۆمەڵگەكەمان هیچ جۆرە زانیارییەكی زانستی سەبارەت بە پەیوەندیی سێكسی بە گەنجان نابەخشێ\nد.دلدار تەحسین، مامۆستای زانكۆ و پسپۆری بواری كۆمەڵناسیی، لەبارەی كاریگەریەكانی ماڵپەڕە سێكسیەكان لەسەر رەفتار و دەروونی گەنجان گووتی" سایتە سێكسییەكان جۆرێك وێنای ناڕاست لە پەیوەندیی سێكسی پێشانی خەڵك دەدەن كە زۆر دوورە لە پەیوەندیی ڕاستەقینە. لە جیهانی ڕاستەقینەدا جۆرێك پەیوەندیی سۆزدارانە لە نێوان ژن و پیاو شكڵ دەگرێ و پاش تێپەڕكردنی پڕۆسەیەكی دوورودرێژ دەگاتە كردەوەی سێكسی، لە كاتێكدا لە فیلمە پۆرنەكاندا هیچ جۆرە پەیوەندییەكی خۆشەویستی لە نێو ژن و پیاودا نییە و لە ڕاستیدا جۆرێك لەشڤرۆشییە، هەروەها سووكایەتی بە هەردووك ڕەگەزی ژن و پیاو دەكرێ و مرۆڤ تەنیا لە كۆئەندامی زاووزێدا بەرتەسك دەكرێتەوە. ئەو ژن و پیاوانەی لە فیلمە پۆرنەكاندا پێشان دەدرێن كەسانێكی زۆر دەگمەن و پرۆفیشنالن بەڵام بینەران هەوڵ دەدەن خۆیان و پارتنێرەكانیان لەگەڵ ئەو ئەكتەرانە بەراوردبكەن. ئەوەش دەبێتە هۆی بێهیوایی گەنجان چونكە لە جیهانی ڕاستەقینەدا هاوشێوەی ئەو ئەكتەرانە بوونیان نییە. لاساییكردنەوەی فیلمی پۆرنۆ لە زۆربەی حاڵەتەكاندا دەبێتە هۆی بێهیوایی و تەنانەت لە هەندێك حاڵەتدا دەستدرێژی سێكسی لێدەكەوێتەوە".\nد.دلدار لەبارەی هۆكاری بەكارهێنانی مەڵپەرە پۆرنەكان لە كۆمەڵگەكەمان گووتی" هۆكاری ئاڵوودەبوونی گەنجان لە كۆمەڵگەی كوردیدا وەك كۆمەڵگە داخراوەكانی دیكە ئەوەیە، كە ڕوانینێكی سووك بۆ ژن باوە، و ژن زیاتر وەك ئامرازێك بۆ دابینكردنی مەیلی پیاو سەیر دەكرێ، هەروەها نەبوونی پەیوەندیی ئازادانەی كچ و كوڕ لە سەردەمی گەنجیدا دەبێتە هۆی پێكهاتنی وێنای دوور لە ڕاستی سەبارەت بە پەیوەندیی سۆزدارانە و سێكسی، جگە لەوانە سیستمی پەروەردە لە كۆمەڵگەی كوردستان هیچ جۆرە زانیارییەكی زانستی سەبارەت بە پەیوەندیی سێكسی بە گەنجان نابەخشێ كە ئەوەش، دەبێتە هۆی پەلكێشبوونی گەنجان بۆ لای سایتە سێكسییەكان لە كاتێكدا كە ئەم سایتانە بە مەبەستی پەروەردەی سێكسی دانەمەزراون بەڵكوو بۆ ورووژاندنی هەستی لاوازی كەسە نەخۆشەكان و بازرگانیكردن بە جەستەی مرۆڤ و بەلاڕێدابردنی جەماوەر بە مەبەستی زاڵبوون بەسەریاندا دانراون".\nئەم مامۆستای زانكۆیە لەبارەی داهاتووی ئەو گەنجانەی ئاڵوودە دەبن بە سایتە رووتەكان، گووتی" ئاڵوودەبوون بەو سایتانە دەبێتە هۆی پێكهێنانی كەسایەتییەكی لاواز و ناچالاك كە ڕوانینێكی ئامرازی بۆ مرۆڤ هەیە. ئاشكرایە كە وەها كەسایەتییەك تووشی گرفتی كۆمەڵایەتیی زۆر دەبێتەوە چونكە زۆربەی مرۆڤەكان حەز ناكەن ببنە ئامرازێك بۆ مەیلی كەسانی دیكە. هەر بۆیە داهاتووی كەسانی ئاڵوودە بە پۆرنۆگرافی زۆر نادیار و ناڕوونە و ئەو كەسانە لە كۆمەڵگەدا پەراوێز دەخرێن".\nمامۆستا عبدالفتاح: سەیركردنی ئەم مەڵپەڕانە بەتێپەڕ بوونی كات وا دەكات ئارەزووی سێكس كردن لەلای پیاو و ژن كەم ببیت\nمامۆستا عبدالفتاح، مامۆستاو سەرۆكی بەشی دەروونزانی زانكۆی سۆران، لەم بارەیەوە بۆمان دەدوێت و باسی بەكارهێنانی ماڵپەڕە سێكسیەكان لە نێو هاوسەران دەكات" ئاڵوودەبوان بە بینینی بابەتە سێكسیەكان وەك دیاردەیەكی شەڵەژان و نەخۆشی دەروونی سەیر دەكرێت، چونكە زۆرێك لە چارەسەركارانی دەروونی ددانی پێ دەنێن كە جۆرێكە لە ئاڵوودبوون، كە مەترسیەكی زۆری هەیە لەسەر كەسایەتی و دروستی دەروونی تاك و بەتایبەت لەنێوان هاوسەران، و بەبینینی ئەم بابەتانە ناوەندەكانی وورووژاندن لەناو مێشك چاڵاك دەبن بۆ ماوێەكی درێژ خایەن ئەمەش بە دەوریخۆی كارلێككردن دروست دەكات لەناو لەشی پیاو و ڕۆڵی وورووژاندن و ئارەزووی سێكسی زیاد دەكات، ئەمەش لەدواجار چاڵاكی ووروژاندنی رژێنەكانی زاوزێ كەم دەكات ئەگەر هات و بۆ ماوەیەكی درێژ ئاڵوودەبوو سەیری ئەو ماڵپەڕانە، جگە لەمەش سەیركردنی ئەم بابەتانە بەتێپەڕ بوونی كات وا دەكات ئارەزووی سێكس كردن لەلای پیاو و ژن كەم ببیت، ئەمەش كاریگەری دەخاتە سەر جۆری پەیوەندی خێزانی لەنێوان هەردووكیان. و لەدواجار شەڵەژان وتێكچونی پەیوەندی سۆزداری وخۆشەویستی لەنێوان هاوسەران، زۆرجار ئافرەتەكان چاوەڕێی ئەوە دەكەن كەوا پیاوەكانیان هاوشێوەی كاراكتەری نێو ڤیدیۆكان بۆ ماوەیەكی زۆر سێكسیان لەگەڵ بكەن و نەگەنە ئۆرگانیزم كە هەندێكجار دەگاتە نزیكەی كاتژمێرێك بێ ئاگا لەوەی كەوا ئەو ڤیدیۆیانە بە سەریەكەوە تۆمار نەكراون بەڵكو بە شێوەی پچر پچر تۆماركراون و دواتر پارچەكان لەگەڵ یەكتر بەستراونەتەوە، كە ئەم چاوەروانیە نا لۆژیكیەش لەلایەن ئافرەتانەوە كێشەی زۆر دروست دەكات، چونكە ئەم فیلمانە جەخت دەكەنە سەر لایەنی دروستكردنی پەیوەندی وچێژ وەرگرتن لەیەكتری بەشێویەكی راستەوخۆ، بۆیە جۆری پەیوەندی خێزانی تێكدەچیت، زۆر بینینی ئەم بابەتانە وا دەكات مرۆڤ هەست بە ماندووبوون بكات و هەوەسی دەست گەمە لەنێوان هاسەران كەم دەبیت، بۆیە دەبێتە هۆی زوو خۆ بەتاڵ كردن یان رەحەتبوونی زوو لەلای پیاوان و لەدەست دانی ئارەزووی بەردەوامی پێدانی پەیوەندیەكە، ئەمەش وادەكات پەیوەندیە سروشتیەكە لەنێوانیان كەم ببێت و بەشێویەكی هەڵە ئەنجام بدرێت، لەم سایتانە جۆری پەیوەندی و ئافرەتەكان وانیشانی خەڵك دەدەن كە وەك كەرەستە وئامرازێكی چێژ بەخش بازرگانی پێ دەكرێت، و لەشی ئافرەت موڵكی پیاوە وهەرچی بیەوێت لەگەڵی ئەنجام دەدات، بەڵام لەژیانی راستەقینەدا زۆر شت لەنێوان هاوسەران رێگا پێدراو نیە، یا قابیلی قبول نیە، و لە زۆر حاڵەتی جوتبوون زۆر شت هەیە كە هەوەسی دەكەن بیكەن بەڵام ناتوانن چونكە بەپێی داب ونەریتە كۆمەڵایەتیەكان و بەها و رەوشتی و ئاكاری و ئاینی رێگا پێدراو نیە، بۆیە لەدواجار پەیوەندیەكان وجۆریان شكست دەهێنن وتوشی داتەپێن دەبن".\nمامۆستا عبدالفتاح، لەبارەی داهاتووی ئەو هاوسەرانەی ئەو جۆرە مالپەڕانە بەكار دەهێنن گووتی" كەسی ئاڵوودەبوو ناتوانێت ئارەزووەكانی تێربكات هاوشێوەی ئەكتەرە بەناوبانگەكانی فیلمەكان لەبەر ئەوەی ئەوان گەنجن ورۆژانە ئەكتەری نوێ لەزیادبوونن، وخۆیان بەباشترین وجوانترین شێوە دەڕازێننەوە، بۆ هەموو شتێك و شێوێەك خۆیان ئامادەدەكەن تاوەكو كەسی بەرامبەر رازی بكەن ئەمەش ڕەنگە لەلای هەموو كەسێك بەدی نەكرێت، لەدواجار هاوسەرەكان لەژیانی راستەقینەی خۆی رازی نابێت وپێی قایل نابێت وئارەزووەكانی بۆ بەرامبرەكەی كەمتر دەبێت، و بەپێی لێكۆڵینەوەكان لەسەر ئەم بابەتە، لە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا دەریانخستووە، ئەمە هۆكارێكی سەرەكییە بۆ لێكترازانی خێزانەكان، و بەپێی راپرسیەك زۆربەی هاوڵاتیانی ئەمەریكا دەزانن، بینینی ئەم بابەتانە كارێكی هەڵەیە بەڵام نازانن چەند رەنگدانەوەی نەرێنی هەیە لەسەر تێكچونی تاك وشێرازەی خێزانی، چونكە زۆربەی داتاكان دەریانخستووە كە فیلم و بابەتە سێكسیەكان ڕۆڵێكی سەرەكی و بەرچاویان هەبووە لەسەر زیاد بوونی كەیسەكانی جیابوونەوە لەنێوان خێزانە ئەمریكییەكان".


زانکۆی ئەزھەر - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە زانکۆی ئەزهەرەوە)\nپۆتانەکان: 30°02′45″N 31°15′45″E / 30.04583°N 31.26250°E / 30.04583; 31.26250\nوێنەیەکی زانکۆی ئەزھەر\nدروشمی زانکۆی ئەزھەر\nزانکۆی ئەزھەر (بە عەرەبی: جامعة الأزهر) گەورەترین زانکۆی دینی و زانستی و ئیسلامی جیھانیە و دووەمین زانکۆیە لە جیھاندا بۆ دامەزراندن لە دوای زانکۆی ئەلقەروین (جامعة القرويين).ھەروەھا ئەم زانکۆیە دەکەوێتە شاری قاھیرە لە وڵاتی میسر.\nپێش ئەوەی درووست بکرێت مزگەوتێکی گەورە بووە، پاشان لەسەر دەستی جەوھەر ئەلێدقلی لە ساڵی ٩٧٠ی زایینیدا دروست کرا و لە ساڵی ٩٧٢ زایینیدا بۆ یەکەم جار نوێژی تێدا کرا. بەرەبەرە لە سەردەمی مەمالیکەکاندا ڕووبەرەکەی زیاد کرا و ئێستا ڕووبەرەکەی نزیکەی ١٢٠٠٠ م٢یە و تا ئێستا گەورەترین و کۆنترین مزگەوتە لە ناو وڵاتانی ئیسلامیدا کە بۆ خوێندەواری دانرابێت.\nلە ساڵی ١٨٧٢ی زایینیدا یاسایەک بۆ ڕێکخستنی بڕوانامە و تاقیکردنەوە دەرچوو. دوابەدوای ئەوە چەند یاسایەکی تر سەبارەت بە جل و بەرگی زانایان و مووچەکانیان و ڕێکخستنی کار و باری مامۆستایان و خوێندکاران دەرکرا. لەساڵی ١٩٦١ی زایینیدا کرا بە پەیمانگایەکی مەزن بۆ ئایینی ئیسلام و قوتابیانی موسوڵمان لەھەر شوێنێک بێت وەردەگرێت.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=زانکۆی_ئەزھەر&oldid=633197»\nفێرکاری لە قاھیرە\nدامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی سەدەی ١٠یەم\nئیسلام لە میسر\nزانکۆ و کۆلێجە ئیسلامییەکان\nنژیاروانییەکانی سەدەی دەیەم\nدامەزرانەکانی سەدەی ١٠یەم لە میسر


عه‌ره‌بستانی سعودی و خه‌ونی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان\nعه‌ره‌بستانی سعودی و خه‌ونی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان\nله‌م رۆژه‌نه‌دا دوژمنایه‌تی له نێوان دوو وڵاتی ئیسلامی گه‌وره‌و ده‌وڵه‌مه‌ندو كۆنه‌په‌رست و دوواكه‌وتوو ( ئێران و عه‌ربستانی سعودییه) به هؤی مه‌زهه‌ب و ده‌مارگیری نه‌ته‌وه‌یی شیعه‌و سوننه گه‌یشتووه‌ته لوتكه‌و سه‌ر ئێسقان و هه‌ردوولا له رۆژنامه‌و رادیۆو ته‌له‌فزیۆن و سه‌ته‌لایت و هه‌موو به‌شه‌كانی راگه‌یاندن و ماس میدیا هێرش ئه‌كه‌نه سه‌ر یه‌كترو ئه‌وه‌ی سه‌یره لاف و گه‌زافی مرۆڤدۆستی و دیمو‌كراسی لێئه‌ده‌ن.\nهه‌ر له‌م رۆژانه‌دا هه‌ندێ كه‌س له‌وانه‌ی ماڵپه‌ری كوردییان بۆ ئاماده كراوه‌و پاره‌ی نووسین وه‌رئه‌گرن، خۆشحاڵن به عه‌ره‌بستانی سعودییه‌و ، ده‌ستێوه‌ردانی له خاكی كوردستان و، به پشتبه‌ستن به هاشه‌وهوشه‌ی باڵیۆزو قونسڵ و راگه‌یاندنه‌كانی ئه‌و وڵاته، ده‌ستیانداوه‌ته نووسین و، بانگه‌شه‌ی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ئه‌كه‌ن.\nپێگەی عەرەبستانی سعودیە لە ناوچەكەو جیهانیشدا زۆر گرنگه‌و، وڵاتێكی دوواكه‌وتوو داخراوه‌و، به‌ڵام به هۆی نه‌وت فرۆشتن بووه‌ته وڵاتێكی ده‌وڵه‌مه‌ندو پێگەی به‌ناوبانگه له  خه‌رجكردن وبه‌خشینی دۆلارو له ئێستادا بۆ وڵاتانی شۆڤه‌نیست وتاقمه توندره‌وو تیرۆریسته‌كان بۆ نموونه توركیاو حه‌ماس و ده‌وڵه‌تی ئیسلامی ( داعش) و ئه‌حرار ئه‌لشام و به‌ره‌ی نوسره ( فتح الشام) و ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ی ئیسته‌نبوڵ و پێشتریش بۆ تاقمی قاعیده‌ی خوێنرێژو ئوسامه بن لادن و تالێبانی ئه‌فغانستان و بزوتنه‌وه ئیسلامییه ره‌نگاوره‌نگه‌كان سەلەفی و وهابی و جیهادی و هتد....\nدزین وفرۆشتنی نه‌وت و گه‌نده‌ڵی بنه‌ماڵه‌ی ئال سعود كه خۆیان كردووه به خاوه‌نی گشت خاك و سه‌رمایه‌و نه‌وت و ده‌سه‌ڵات و، هه‌رچی پۆستی شایسته هه‌یه وه‌ك : سه‌رۆك وه‌زیران و، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌و ناوخۆو وبه‌رگری و، ئاژانسی ئه‌من و ئاسایش له‌و په‌ری گه‌نده‌ڵیدایه‌و، زوربه‌ی گه‌نده‌ڵییه‌كان له بواری نه‌وتدا به‌دی ئه‌كرێن كه یه‌ك له سه‌ر چواری نه‌وتی دونیایه‌و له ژێر ركێفی بنه ماڵه‌ی شا سه‌لمانی خه‌ڵه‌فاو نه‌زانه.\nئه‌توانین بڵێن ئه‌م بنه‌ماڵه گه‌نده‌ڵه سه‌رپه‌رشتی كێڵگه نه‌وتییه‌كان ئه‌كات و، بووه‌ته پاسه‌وانی به‌رژه‌وه‌ندی ئابووری ئه‌مریكاو وڵاتانی رۆژئاواو، گه‌ڵی عه‌ره‌بستانی سعودی له زۆر رووه‌وه فه‌رامۆش كراوه‌و، نه‌وته‌كه‌یان له خزمه‌تی بێگانه‌یه‌و بووه‌ته به‌ڵا به‌سه‌ریانه‌وه.\nهه‌ندێ له نووسه‌ران دڵخۆشن كاتێك راوێژکاری شای پێشووی سعودییە (ئه‌نوه‌ر عیشقی) باس لە مافی سەربەخۆیی کوردستان ئه‌كات و، وه‌ك رێوییه‌كی فێڵبازو له ژێرلێوه‌وه ئه‌ڵێت: پشتیوانی لەسەربەخۆیی کوردستان ئه‌كه‌ین و، هه‌ر زوو خۆی به‌درۆ ئه‌خاته‌وه‌و ئه‌ڵێت : ئێمە لەسیاسەتی دەرەوە باس لە یەکپارچەیی خاکی عێراق ئه‌کەین و، لێره‌دا پێویسته ئه‌و نووسه‌رانه هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ك بكه‌ن و بزانن كه وڵاتێكی عه‌ره‌بی كۆنه‌په‌رست وه‌ك عه‌ره‌بستانی سعودی قه‌ت له گه‌ڵ مافێكی ره‌وای گه‌له‌مان یه‌كناگرنه‌وه.\nعه‌ره‌بستانی سعودی له ژێر دروشمی ئیسلام و، ئاڵای ئه‌ڵلاهو ئه‌كبه‌ر بزوتنه‌وه توندره‌وه‌كان بڵاو ئه‌كاته‌وه‌و، ره‌خنه له هه‌ڵوێستی وڵاتانی رۆژئاوا به‌گشتی و، ئه‌مریكا به تایبه‌تی ئه‌گرێت و، له‌م باره‌یه‌وه هێلاری كلێنتۆن پاڵێوراوی دیموكراته‌كان بۆ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مریكا له وتارێكدا وتی: كاتی ئه‌وه هاتووه به‌ر له سعودییه‌كان و قه‌ته‌رییه‌كان و كوێتییه‌كان و، كه‌سانی تر له وڵاته‌كانیان بگێرێت بۆ ئه‌وه‌ی چیتر پاره نه‌ده‌ن به رێكخراوه‌كانی توندوتیژی و، پشتگیری له قوتابخانه‌و مزگه‌وته‌كانی توندوتیژی نه‌كه‌ن، كه پاڵ به ژماره‌یه‌كی گه‌وره‌ی گه‌نجان ئه‌دات له سه‌ر رێی توندوتیژی له جیهاندا خۆیان بنوێنن.\nله شه‌سته‌كانی سه‌ده‌ی رابردوو عه‌ره‌بستانی سعودییه كه‌وته یارمه‌تیدانی توندره‌وه‌كان دژ به بیروباوه‌ری جه‌مال عه‌بدولناصر و ئایدلوژیای سۆسیالیوم و شیوعییه‌ت و، سعودییه‌كان وتوویانه‌و ئێستاش ئه‌یڵێنه‌وه: ئیسلامێتی رێگایه‌كی به‌سووده گه‌ر بته‌وێت له بوارێكی فراواندا به‌كاری بێنێت و، لێره‌دا شایانی باسه سه‌رۆكی ئه‌مریكا باراك ئۆباما له چاوپێكه‌وتنێكی رۆژنامه‌وانیدا راشكاوانه وتی: عه‌ره‌بستانی سعودی به ئاشكرا توندوتیژی له جیهاندا بڵاو ئه‌كاته‌وه‌و، رووی ئیسلام ناشیرین ئه‌كات.\nعه‌ره‌بستانی سعودییه به‌وه ناوه‌ستێت ته‌نها خه‌رجی توندره‌و تیرۆریستان دابین بكات، به‌ڵكو ئه‌م بیره توندره‌وه ( وهابییه) له رێی مزگه‌وت و قوتابخانه‌كانی جیهان بڵاو ئه‌كاته‌وه‌و. بۆیه لاپه‌ره‌ی وڵاتی عه‌ره‌بستانی سعودییه له بواری مافه‌كانی مرۆڤ پره له كاره‌سات و، بێ وێنه‌یه له جیهاندا وه‌ك: سه‌رپه‌راندن و، بێبه‌شكردنی ئافره‌تان له هه‌موو مافه‌كانی.\nله رووی جوگرافیاوه عه‌ره‌بستانی سعودییه نزیكه له ته‌نگه‌ی هورمزو ته‌نگه‌ی باب ئه‌لمه‌نده‌ب و كه‌نالی سوئیس و، ئه‌م شوێنه زۆر گرنگه بۆ ئه‌مریكا كه هه‌میشه له هه‌وڵی زامنكردنی رێگای گواستنه‌وه‌ی نه‌وته‌و ، له ساڵانی پێشوودا رێگابرین له‌وه‌ی بیرو نفوزی شیوعییه‌ت په‌ره‌بسێنێت و، هاوكات عه‌ره‌بستانی سعودییه بوو بوو به بنكه‌یه‌كی ئابووری ئه‌مریكاو، شان به شانی ئێران كه بنكه‌ی سه‌ربازی ئه‌مریكا بوو.\nئه‌و قۆناغه، قۆناغی ئاڵتونی ئه‌مریكا بوو، چونكه عه‌ره‌بستانی سعودییه له گه‌ڵ ئێران هاوپه‌یمان بوون بۆ به‌ربه‌ره‌كانی شیوعییه‌ت و، له پاش شۆرشه‌كه‌ی میسرو هاتنی جه‌مال عه‌بدولناصرو، بڵاوبوونه‌وه‌ی بیری نه‌ته‌وایه‌تی عه‌ره‌ب، میسر بوو به ركابه‌ری به‌هێزی عه‌ره‌بستانی سعودییه.\nسامر ئەلسەهبان باڵیۆزی عه‌ره‌بستانی سعودییه له عێراق لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ ڕۆژنامەی الشرق الاوسط پشتگیریی تیرۆریستە سعوودییە زیندانیکراوەکانی ناو عێراقی کردو، داوای لە حکومەتی عێراق ئه‌کات ئەو تیرۆریستە سعوودییانەی لە بەندیخانەکانی عێراقدان بە شێوەیەکی دادپەروەرانە دادگایی بکرێن و، هەروەها لە بەشێکی تری گفتوگۆکەیدا داوا ئه‌کات مافی مرۆڤ بۆ ئەو تیرۆریستە زیندانیکراوانە پارێزراو بێ.\nرێكخراوی هومان رایتس ره‌خنه له ده‌سه‌ڵاتی پیاوان بۆ سه‌ر ژنان ئه‌گرێت و، تا ئێستا ژنان مافیان پارێزراونییه و، هیچ ژنێك به‌بێ فه‌رمانی پیاوه‌كه‌ی ناتوانێت گه‌شتێك بۆ ده‌ره‌وه‌ی وڵات بكات یان له جێگایه‌ك ئیش بدۆزێته‌و كار بكات و، ئافره‌تێك له ته‌مه‌نی 62 ساڵ ئه‌ڵێت هه‌ست به شه‌رمه‌زاری ئه‌كه‌م چونكه به‌بێ مۆڵه‌تی كوره‌كه‌م ناتوانم بچمه ده‌ره‌وه، من ئه‌وم گه‌وره كرد به‌ڵام ئه‌و خاوه‌نی منه.\nرێبازی عه‌ره‌بستانی سعودییه به پێی "" ده‌سته‌ی گه‌وره زانایان "" له سه‌ر شه‌ریعه‌تی ئیسلامه‌و، هه‌موو مافێكی ده‌ستبه‌ركردووه‌وه‌و، بنچینه‌كانی دادپه‌روه‌ری و ئازادییه‌كانی چه‌سپاندووه‌و، له‌م رووه‌وه ئه‌مینداری گشتی ده‌سته‌ی زانایان شیخ فه‌هد سه‌عد ئه‌لماجد ئه‌ڵێت: شانشینی عه‌ره‌بستانی سعودییه وڵاتی هه‌ردوو ( حه‌ره‌می شه‌ریفه) و لانكی په‌یام و ده‌ستپێكی ئیسلامه‌و مافی مرۆڤ و كه‌رامه‌تی ئه‌پارێزێت.\nبۆ وه‌ڵامی ئه‌و "" گه‌وره زانایانه "" درۆزنانه رێكخراوه‌كانی مافی مرۆڤ و ئه‌وانه‌ی به‌رگری له ئازادییه‌كان ئه‌كه‌ن ئه‌ڵێن: عه‌ره‌بستانی سعودییه پێشه‌نگه له پێشێلكردنی مافی مرۆڤ و ئازادییه‌كان و، ئه‌مه راستییه‌كی حاشاهه‌ڵنگره‌و، هه‌ر له مێژه‌وه له ساڵی 1927 وه له سه‌ر ده‌ستی شا عه‌بدولعه‌زیز تا ئێستا په‌یره‌و ئه‌كرێت و، ئه‌م وڵاته خۆی له قه‌ره‌ی 30 ملیۆن كه‌س ئه‌دات و، ساڵانه 600 ملیار دۆلار ئه‌چێته سه‌ر گه‌نجینه‌ی وڵات، به‌ڵام خه‌ڵكێكی زۆر هه‌ژارو برسی به‌دی ئه‌كرێن.\nهیچ كاتێك شا به ته‌نگی هاوڵاتیان نایه‌ت و، ته‌نها بۆ بنه‌ماڵه كار ئه‌كات و، هه‌رچه‌نده باس له كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دوور له گه‌نده‌ڵی و ده‌مارگیری ئه‌كرێت، به‌ڵام عه‌ره‌بستلنی سعودییه بووه‌ته وڵاتێكی دوواكه‌وتوو، باری ئاسایشی به‌ره‌و خه‌راپه مل ئه‌نێت و، تاقمێك خۆیان كردووه به زاناو موفتی و، ئه‌م موفتییانه به ئاره‌زووی شاو بنه‌ماڵه‌ی شا فتوای - ده‌ستبرین و، چاو هه‌ڵكۆڵین و ده‌ركردن و، لێدانی جه‌ڵده (هه‌ر مرۆڤێك تاوانبار بكرێت) به كرده‌وه‌یه‌ك جه‌سته‌ی ئه‌خه‌نه به‌ر لێدانی قایش و سونده (ئه‌وه‌ش موفتی بریار ئه‌دات چه‌ند جه‌ڵده‌ی لێ بدرێت).\nبه پێی رێكخراوی فریدۆم Freedom House كه تایبه‌ته به لێكۆڵینه‌وه ده‌رباره‌ی دیموكراتییه‌ت و ئازادی سیاسی عه‌ره‌بستانی سعودییه‌و توركیا له ریزی خراپترین وڵاتانی جیهانن، له پێشێلكردن و سه‌ركوتكردنی ماف و ئازادییه‌كانی مرۆڤ و، كه‌س ناتوانێت ده‌نگ به‌رز بكاته‌وه یه‌كسه‌ر راپێچی ئه‌كه‌ن وله پاش سوكایه‌تی و لێدان تووری ئه‌ده‌نه زیندانه‌وه.\nچالاكه‌وان و ئافره‌تانی ئه‌كتیڤ له به‌رگری له مافی ژنان، ئاماژه به‌وه ئه‌كه‌ن رژێمی عه‌ره‌بستانی سعودییه دوواكه‌وتووه‌و، ئافره‌ت هیچ ئازادییه‌كی نییه‌و، ئه‌م وڵاته یه‌كه‌مێن وڵاته ئافره‌ت بۆی نییه ئۆتۆمبێل واژو بكات.\nله‌ناو بنه‌ماڵه‌ی شا سه‌لمان باڵ باڵێنه‌و زورانێك له نێوانیاندا به‌رێوه ئه‌چێت و، ئه‌مریكا چاودێری ئه‌و بارودۆخه ئه‌كات و، وایداناوه به‌م زووانه شازاده محه‌مه‌د سه‌لمان ئه‌بێته شای عه‌ره‌بستانی سعودی چونكه شا سه‌لمان و، جێگره‌كه‌ی شازاده محه‌مه‌د نایف نه‌خۆشن و توانایان نه‌ماوه‌و، بۆیه ئه‌مریكا بانگهێشتی محه‌مه‌د سه‌لمانیان كردو سه‌ردانی ئه‌مریكای كرد له پێناو ناسینی له نزیكه‌وه‌و، ورده‌كاری و زانیاری له سه‌ر ژیانی.\nله ئاینده‌یه‌كی نزیكدا زۆرانی ئێران و شیعه‌كان و، عه‌ره‌بستانی سعودییه‌و سوننه‌كان ئه‌بێنێن و، هه‌ردوولا ئه‌یانه‌وێت له كوردستان نزیك ببنه‌وه‌و، كوردستان راپێچی جه‌نگ بكه‌ن، بۆیه پێویسته ئێمه‌و، ئه‌و نووسه‌ره به‌رێزانه بانگه‌شه‌ی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ئه‌كه‌ن له گه‌ڵ گه‌له قاره‌مانه‌كه‌مان و پێشمه‌رگه ئازاو خۆراگره‌كانی سه‌نگه‌ر دژ به ده‌وڵه‌تی ئیسلامی ( داعش) داوا بكه‌ین له ئاگری ئێران و عه‌ره‌بستانی سعودییه دوور بكه‌وینه‌وه‌و، قه‌ت دڵخۆش نه‌بێن وڵاتێكی كۆنه‌په‌رست و دوواكه‌وتوو سه‌ربه‌خۆیی بێنێته‌دی.


چاكسازی لە فۆڕمی ئیسلامی سیاسیدا\n06 تشرینی دووەم 2016\nبەشێك لە توێژەرانی بواری سیاسیی لەو بڕوایەدان كە ئەو بارودۆخەی ئێستای بەشێكی زۆر لە بزوتنەوە ئیسلامیەكان تیایدا دەژین وەك واقیع فەرز دەبێت لەسەریان كە گۆڕانكاری لە گوتار و پڕۆگرام و پڕۆژەی سیاسیاندا بكەن، چونكە ئەو بارودۆخەی كە لە دوای بەهاری عەرەبی توشیان هات، هەروەها بە سەرنجدان لە هەندێك ئەزموونی پێش ئەوانیش وەك ئەزموونی ئیسلامی سیاسیی لە ئەفغانستان و ئێران و سودان و هەندێك شوێنی تر، ئەوەی نیشاندا كە ناكرێت ئیسلامیەكان بە شێوازە كۆنەكە سیاسەت بكەن و بەهەمان گوتاری بانگخوازی بێنە ناو سیاسەت، توێژەرە رۆژنامەوانیەكان دید و بۆچوونی جیاوازیان لەو بارەیەوە هەیە، تەنانەت هەندێك توێژەر لەپێش ئەوەش كە ئەم ئەزموونە نوێیانە ببینن دید و تێڕوانینی تایبەتیان هەیە بۆ نموونە توێژەری بەناوبانگی فەڕەنسی (ئۆلیڤیە روا )یەكەم كەس بوو كە باسی "لە دوای ئیسلامی سیاسیی" كرد ئەویش لە كتێبێكدا كە لە ساڵی 1992 چاپی كرد بەناوی (شكستی ئیسلامی سیاسیی) لەدوای ئەمەش زیاتر توێژەرانی تر گرنگیان بە بابەتەكەداو "جیل كیبیل" لەسەر هەمان رەوت كتێبێكی نووسی بەناوی (جیهاد.. بڵاوبونەوە، گەمارۆدانی ئیسلامی سیاسیی)، لەم كتێبەدا نووسەر ئەزموونی ئیسلامیەكان بەراورد دەكات بە شیوعیەكان و باس لەهەمان عەقڵیەتی شۆڕشگێڕی دەكات كە لە ئەمانیشدا هەیە، لەدوای ئەمەوە "ئۆلیڤیەروا" پێداچوونەوە بە بۆچونەكەی پێشوویدا دەكاتەوەو باس لە گۆڕانی ئاڕاستەی ئیسلامیەكان دەكات لەبواری سیاسیەوە بۆ بواری كۆمەڵایەتی.\nلەلایەكی ترەوە (فرانسۆ بورجا) كە پسپۆڕێكی فەڕەنسی بەناوبانگە لە بواری ئیسلامی سیاسیدا، بە پێچەوانەی هەمو ئەو بۆچوونانەوە باس لە گەشەی ئیسلامیەكان دەكات، چونكە ئەوان بوونە رەمزی شوناسی گەلانی مسوڵمان و ئەمەش بە قۆناغێكی نوێ ناودەبات بۆ بەرەوروبونەوەی لیبرالیزمە نوێیەكان و بۆ ئەم مەبەتەسش كتێبێكی نووسیوە بەناوی "ئیسلامی سیاسیی، دەنگی باشور" بەشێك لەم توێژەرانە چونكە خۆیان راستەوخۆ لەناو واقیعەكەدا ناژین و بیركردنەوەكانیان لەژێر كاریگەری پێوەر و تیۆری زانستی رۆژئاوادایە، لەبەرئەوە نەیانتوانیوە بە شێوەیەكی واقیعی بچنە ناو پێكهاتەی كۆمەڵایەتی گەلانی مسوڵمان، لەبەرئەوە هەندێكجار بۆچوونەكان وەك خۆی دەرناچێت، واقیعی دوای بەهای عەەبیش ئەوەی سەلماند كە ئیسلامیەكان نەك لاواز نەبوون ،بەلكو لەریگەی هەڵبژاردنو دیموكراسیەوە یەكەم هێزی براوەی سیاسی بوون ،ئەگەر بە وردی سەرنجی مێژووی زۆربەی بزوتنەوە ئیسلامیە سیاسیەكان بدەین دەبینین رەگ و ریشەی ئەمانە لە بانگەوازەوە دێت، واتە سەرەتا بۆ بەرەوروبونەوەی ئەو شەپۆلە چەپ و عەلمانیە بوو كە رووی لە جیهانی ئیسلامی كرد ئەویش لەژێر كاریگەری شۆڕشی فەڕەنسی و رۆژهەڵاتناسەكان و بزاڤی چەپی شۆڕشگێر كە خاوەن ئایدیۆلۆژیای تایبەتی خۆیانن و لە دید و تێڕوانینیان بۆ ئاین زۆر سلبی و رادیكاڵیبوون، واتە ئەم بزافانە سەرەتا بۆ رزگاركردنی ئیمانی خەڵكی مسوڵمان دروست بوون دژ بەو شەپۆلە بێ باوەڕیەی كە رووی لە ناوچەكە كرد، ئەویش بە كاریگەری بزافە چەپ و ماركسیەكان بۆ ئەم مەبەستەش لەژێر ئەو بارودۆخە سیاسیەش كە شەڕی سارد لە ئارادابوو رۆژئاواییەكان هاوكاریان كردون و دەیانویست بە هەموویان شەپۆلی گەورەی چەپ بوەستێنن.\nئەمەش جیاوازیەكی گرنگە كە هەیە لە نێوان بزافە ئیسلامیەكان و بزوتنەوە نەتەوەیی و چەپ و عەلمانیەكان. بە سەرنجدان لەو بارودۆخەی كە ئیسلامی سیاسیی تیایدا دەژی و بەرای زۆربەی توێژەران و پسپۆڕی ئەم بارەو بەتایبەتیش لەو كایەی ئێستای بەجیهانی بووندا، ئیسلامیەكان ناتوانن بە ئەو كەرەستە تەقلیدییانەی كە هەیانبووەو بەهەمان ئەو گوتارەی كە زۆرتر سەرچاوەكەی بانگخوازیە دەسەڵاتی سیاسیی بەدەستەوە بگرن و گەشەی پێ بدەن، چونكە لەئیسلامیشدا بواری سیاسیەت لە گۆراوەكانەو دەبێتە لەلایەن عەقڵێَكی نوێوە ئیدارە بكرێت، لەهەمانكاتدا كارەكتەرە سیاسیەكان دەبێت كاراكتەری نوێی بواری سیاسیی بن و پەروەردەی دنیای نوێی فیكر و زانست و تەكنۆلۆژیا بن ولەهەمانكاتدا دەبێت شارەزاییەكی باشیان لە فیكری رۆژئاواو كۆمەڵگە نوێیەكانی جیهان هەبێت.\nئەگەر سەیری ئیسلامیەكانی كوردستانیش بكەین، دەبێت هەڵوەستەیەك بكەین و بە مێژووی سیاسیی و بەشداریان لە حكومەتدا بچینەوەو بزانین ئایە بەم كەرەستە تەقلیدیانەی كە هەیانە دەتوانن ببنە هێزێكی كاریگەر لە گۆڕەپانی سیاسیدا،؟،ئەمە لەكاتێكدایە كە كوردستان لە بارودۆخێكی تایبەتیدایەو ئیسلامیەكان ئەگەر بیانەوێت ببنە هێزێكی كاریگەر نابێت نوسخەی دووەمی هیچ فۆڕمێكی ئیسلامی سیاسی لە دەرەوەی كوردستاندابن و دەبێت خۆی ببێتە خاوەنی شوناسێكی كوردستانی و خۆی بیێتە هەڵگری خەمەكانی خەڵك لە هەنگاونان بەرەو سەربەخۆیی و پشتیوانی كردنی لە هەموو داوا رەوانەتەوەییەكانی گەلی كورد لەهەر چوارپارچەكەی كوردستان، ئەمەش پێویستی بەوە هەیە كە گەشە بە دید و تێڕوانینەكانی بدات و پێداچوونەوە بە گوتاری سیاسیی و بانگخوازیدا بكات و پارتی سیاسیش وەك كایەیەكی پسپۆڕی مامەڵەی لەگەڵدا بكات و گۆڕانكاری لە ئەو فۆڕمەی ئێستادا بكات،كە زۆر تر بە كەەسەی (كۆمەڵی ئیسلامی )كار دەكەن نەك پارتی سیاسی ،چونكە پارتی سیاسی دەبێت بۆ هەموان بێت نەك تەنها مسوڵمانە مولتەزیمەكان . ئەوكاتەش دەرگا بەڕوی هەموو چین و توێژەكاندا دەكرێتەوەو لە جیاتی قەتیس بوون لە بازنەی ئایدیۆلۆژیای ئیسلامی دەچیتە ناو بازنەیەكی نیشتمانی فراوان و دەبێت ئامانجەكانیش لە خەمی ئیمان و بە ئیسلامیكردنەوەی كۆمەڵگا ببگۆرێت بۆخەمی خزمەت كردن بە بەرژەوەندیەكانی خەڵ لە راستیشدا ئەمە ئامنجێكی گەورەی ئیسلامە وەك ئاینێكی یونیڤێرساڵ ،ئەو كاتەش سیاسەت دەبێتە كارێكی پسپۆری و بانگخوازەكان ناچنە نێو بازنەی نوێنەرایەتیەكان لە حكومەت و پەرلەمان ،لە ئێستاشدا ئەوە ەخاڵێكی لاوازی ئیلامیەكان بووە .\nئیسلامیەكانی كوردستان لەم بارودۆحە نوێیەدا پێویستە لە هەوڵی دروستكردنی مۆدێلێكی نوێدا بن و بتوانن بازنەی ئیسلامی سیاسیی بەو چەمكە تەقلیدیەی كە هەیە تێپەڕێنن و بچنە قۆناغێكی نوێ كە ئەویش دەركەوتنیانە وەك بزافێكی نیشتمانی كاریگەر و هەوڵ بدەن شوناسێكی نوێ بۆ خۆیان دروست بكەن كە بۆ خۆ دورخستنەوە لە هەموو ئەوەیكە ئێستا گروپە توندڕەوەكان بەناوی دینەوە دەیكەن ، لە چوارچێوەی (مسوڵمان دیموكراتەكاندا) كاربكەن، ئەمەش پێویستی بەوە هەیە كە بازنەی كاری حیزب و بانگەواز لەیەكتر جیابكەنەوەو بۆ هەر بوارێكیان كەسی پسپۆڕی خۆیدابنێن، ئەوكاتەش دەتوانن ببنە هێزێكی كاریگەری نیشتمانی كوردی ،كە رابەرایەتی كۆمەڵگای كوردی بكەن لە چوارچێوەی دیموكراسی و بڕوابوون بە ئازادی تاك و گشتی و چەسپاندنی عەدالەتی كۆمەڵایەتی و دژایەتی گەندەڵی.


پرسی ژن له ڕه‌هه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی " داب و نه‌ریت" به نموونه* - transcultures\nHome/شیكاریی/پرسی ژن له ڕه‌هه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی ” داب و نه‌ریت” به نموونه*\nپرسی ژن له ڕه‌هه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی ” داب و نه‌ریت” به نموونه*\n4 نیسان 2021\nد. شەونم یەحیا\nداب بریتیه له‌و كارانه‌ی كه خه‌ڵك له ژیانی رۆژنه‌یاندا پشتی پێ ده‌به‌ستن و ده‌بێته به‌شێك له‌وان و لادانی تاك له داب به‌لای ئه‌ندامانی كۆمه‌ڵگه كارێكی نه‌شیاوه و ڕه‌تكراوه‌ته‌وه، بگره هه‌ندی جار كاره‌سات و ڕووداوی كۆمه‌ڵایه‌تی لێ ده‌كه‌وێته.\nنه‌ریتیش تاك به میرات بۆی ده‌مێنیته‌وه و ده‌بیته به‌شێك له كو‌لتووری كۆمه‌ڵگه، بۆیه داب و نه‌ریت به‌یه‌كه‌وه ده‌بنه به‌شێك له كو‌لتوور و كاریگه‌ری له‌سه‌ر ڕه‌فتاری تاك دروست ده‌كات، باشی و خراپی كاریگه‌رییه‌كانی داب و نه‌ریتیش به گوێره‌ی هوشیاری و ڕه‌فتار و ڕه‌نگدانه‌وه‌ی له‌سه‌ر تاك ده‌گۆردرێت.\nئه‌سعد فایز ده‌ڵێ: “داب بریته له هه‌موو ئه‌و رێسایانەی كه نه‌وه‌كان بۆیان به میرات ده‌مێنیێه‌وه و ده‌بێته به‌شێك له بڕوایان، وبه‌رده‌وام ده‌بێ و پێوه په‌یوه‌ست ده‌بن. چونكه له كو‌لتووری ئه‌وان وه‌رگیراوه، به‌ڵام نه‌ریت بریتیه له كۆمه‌ڵێك بنه‌ما و ڕه‌فتار له ده‌رئه‌نجامی رێككه‌وتنی كۆمه‌لێك تاك له‌سه‌ری و پشت ئه‌ستووره به كۆمه‌ڵگه، هه‌روه‌ها ده‌ڵێ: “دابی كۆمه‌ڵایه‌تی بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر به‌رده‌وام ده‌بێت و دوای ده‌بێ به نه‌ریت”\nبۆنموونه هه‌ندێ له‌و نه‌ریتانه‌ی كه له هاوسه‌رگیرییدا له كۆمه‌لگه‌ی عێراقیدا هه‌یه، وه‌كو ئیسرا فه‌یسه‌ڵ ده‌ڵی: “پێشتر كچ كه شووی ده‌كرد ته‌نیا رۆژی یه‌كه‌می پشووی ده‌دا، دوای ده‌بوایه یه‌كه‌م كه‌س هه‌ڵبستێ له خه‌و و دواین كه‌سیش بخه‌وێت.”\nهه‌روه‌ها ئیسرا ده‌ڵێ: “له گرێیبه‌ستی هاوسه‌رگیریدا نه‌ریت بوو كه ده‌بوایه مه‌لا شه‌رعیه‌ت بدات به‌م هاوسه‌رگیرییه، به‌ڵام ئێستا هاوسه‌رگیری له ده‌ره‌وه‌ی دادگا سزای له‌سه‌رە ئه‌گه‌ر ته‌نیا به مه‌لا بێت”*\nئه‌م بابه‌ته له هه‌رێمی كوردستاندا به یاسا ڕێكخراوه. یاسای ژماره (6)ی ساڵی 2011 تایبه‌ته به ماره‌بڕینی ئافره‌ت له لایه‌ن پیاوه‌وه له ده‌ره‌وه‌ی دادگا،( هه‌ر پیاوێك له ده‌ره‌وه‌ی دادگا ماره‌یی ژنی خۆی ببڕێ، سزا ده‌درێ، به به‌ندكردنی بۆ ماوه‌ی 6 مانگ كه‌متر نه‌بێ و له سالێك زیاتر نه‌بێ، یان به بژاردن له 3 هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێ و له 5 هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر پیاوه‌كه ژنی هه‌بوو له ده‌ره‌وه‌ی دادگا ژنێكی تری به‌سه‌ر ژنه‌كه‌ی دیكه‌ی هێنا ئه‌وا سزاكه‌ی به به‌ندكردن ده‌بێ بۆ ماوه‌یه‌ك كه له 3 ساڵ كه‌متر نه‌بێو له 5 ساڵیش زیاتر نه‌بێ)\nبه هۆی ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه پرسی فره ژنی تا ڕاده‌یه‌ك كه‌مبۆوه، به‌ڵام هه‌ندێ كه‌س ده‌چوون له ده‌ره‌وه‌ی سنووری یاساكانی هه‌رێمی كوردستان ژنی دووه‌میان ده‌هێنا، ئه‌مه‌ش بۆخۆی لادانبوو له یاساكانی هه‌رێمی كوردستان.\nپه‌یمان ڕه‌شید أغا له عه‌شیره‌تی دزیییه ده‌ڵێ: “هه‌رچه‌نده جاران له‌نێو خێزانی دزییه‌كان ده‌بوایه هاوسه‌رگیری ته‌نیا له‌نێو خۆی خۆماندا بكرێت، بۆ هه‌ردوو ڕه‌گه‌زه‌كه یه‌ك شت بوو، به‌ڵام دوایی به هۆی گۆرانكارییه‌كانی كۆمه‌ڵگه ئه‌م نه‌ریتە له‌نێو ئێمه‌شدا تا ڕاده‌یه‌ك گۆڕانی به‌سه‌ردا هات”*\nته‌نیا له ساڵی 2010 له شاری سلێمانی (4000) حاڵه‌تی به‌زۆر به‌شوودان هه‌بوو “ئه‌مه وایکرد زۆربه‌ی رێكخرو ناوه‌نده‌كانی داكۆیكردن له مافه‌كانی ژنانی هه‌وڵ بده‌ن له پێناو نه‌هێشتنی ئه‌م دیارده‌یه.\nهه‌روه‌ها دیارده‌ی به‌زۆر به‌شوودانی كچان و گه‌وره به بچوك و ژن به ژن ئه‌م حاڵه‌تانه‌ش له هه‌رێمی كوردستاندا به یاسا ڕێكخراون له‌وانه له یاسی ژماره (8)ی ساڵی 2011ی (به‌رنگاربوونه‌وه‌ی توندوتیژی خێزانی)\nته‌واوی ئه‌م یاسایانه‌ی كه تایبه‌تن به پرسی خێزانی و ئافره‌ت له كتێبی (حكومه‌ت و پرسی یه‌كسانی) له باره‌ی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی گرفت و تاوانه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی دژ به ئافره‌تان و به‌رزكردنه‌وه‌ی پێگه‌ی ئافره‌ت له هه‌رێمی كوردستاندا 2001- 2017 ئاماژه‌ی بۆ كراوه.\nبۆیه ده‌توانین بڵین ئه‌مرۆ له هه‌رێمی كوردستان كۆمه‌ڵێك نه‌ریت گۆرانكاری به‌سه‌ردا هاتووه، به‌ڵام هه‌ندێكی تریان هێشتا كۆمه‌ڵگه وا به ئاسانی قبوڵی ناكات بۆ نممونه، به‌ڵام دانشتنی ئافره‌ت به ته‌نیا له ماڵێكدا تا ئێستاش ئه‌م نه‌ریته ماوه ئافره‌ت به ته‌نیا نابێ بژی له خانوێكدا، مه‌گه‌ر له‌چه‌ند حاڵه‌تێكی ده‌گمه‌ن و دیاریكرا نه‌بێ، بۆیه ئه‌م بیركردنه‌وه‌یه هێشتا زاڵه بەسەر كۆمه‌ڵ. به‌ڵام كاركردنی ئافره‌تان له بواری هاتووچۆ و بواری سه‌ربازی و له‌نیو ماركیت و بازاره‌كاندا، پێشتر وه‌كو نه‌ریتێكی شه‌رم بوو. ئافره‌ت نه‌ده‌بایه له‌و جێگایانه كار بكات، به‌ڵام ئه‌مرۆ ئافره‌تێكی زۆر ده‌بینی له‌نێو ئه‌م بوارانه‌دا. “ژماره‌ی خوله‌كانی ئه‌فسه‌ران و ڕێپیدراوانی تایبه‌ت به ئافره‌تان له وه‌زاره‌تی ناخۆ (11)خوله”\nوێرای ده‌رچوونی ئافره‌ت له هه‌ندێ نه‌ریت، به‌ڵام هێشتا ڕوانینی كۆمه‌ڵگه بۆ هه‌ندی كار هه‌یه، له‌وانه كاركردنی ئافره‌تان له كه‌رتی تایبه‌ت و كه‌رتی گشتی، خێزانه‌كان پێان باشتره ئافرهت و كچه‌كانیان له شوینێك یان ده‌زگایه‌كی حكومی كار بكه‌ن، نه‌ك شوێنی تایبه‌ت و كۆمپانیا و كه‌رتی تایبه‌ت. بۆنموونه ئەنجومەنی باڵای كاروباری خانمان و وەزارەتی پلاندانانی حكومەتی هەرێمی كوردستان، ئاماری کارکردنی خانمانیش لە کەرتی تایبەت ئاشکراكرد و رایده‌گه‌یه‌نێت، داب و نه‌رێت وایكردووه كورد نه‌توانن وه‌ك پێویست له كه‌رتی تایبه‌ت كاربكه‌ن.\nبه‌پێی ئه‌و فۆڕمه‌ی كه بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی كاری ئافره‌تان دابه‌شكراوه زۆربه‌ی ئافره‌تان وتوویانه له‌به‌ر داب و نه‌ریتی كۆمه‌ڵایه‌تی ناتوانن له كه‌رتی تایبه‌ت كاربكه‌ن و ئه‌وه‌ش وایكردووه ئافره‌تان زیاتر روو له كه‌رتی گشتی بكه‌ن.\nپێمانوایه داب و نه‌ریت هۆكارێكه، به‌ڵام هۆكارێكی تریش نه‌بوونی بیمه‌ی كاركردن و یاسایه‌ك بۆ پارێزكاریكردنی ئافره‌تانی كرێكار له كه‌رتی تایبه‌ت، چونكه زۆر جار له‌لایه‌ن خاوه‌ن كاره‌كانیان ئیستغلال ده‌كرین و ده‌ستدرێژی سێكسی ده‌كرێته سه‌ریان.\nوه‌هیب عبد مه‌جید ده‌ڵێ: “مرۆڤ ناتوانێ هیچ شتێك له نه‌ریتی كۆمه‌ڵگه بگۆرێ، ته‌نانه‌ت هه‌ندێ جار ده‌گاته پله‌ی په‌رستنی، به‌لای ئه‌و هه‌ندێ نه‌ریت ڕێگره له به‌رده‌م پێشكه‌وتنی فكر و ئاره‌زووه‌كانی تاك له كۆمه‌ڵگه”\nهه‌ندێ جار داب و نه‌ریتی كۆمه‌ڵایه‌تی كۆمه‌ڵێك كاریگه‌ری سلبی له‌سه‌ر تاك ده‌رست ده‌كات، له‌وانه ڕێگری و به‌ربه‌سته له به‌رده‌م پێشكه‌وتنی فیكری تاك، به ئه‌سته‌م قبوڵكردنی گۆرانكارییه‌كان، زۆرێك له ئه‌ندامانی كۆمه‌ڵ پێكدادانی فیكری بۆیان دروستده‌بێت به تایبه‌تی له‌گه‌ڵ هه‌ر ڕه‌فتارێك، یان كارێك كه له‌گه‌ڵ داب و نه‌ریتیان یه‌ك نه‌گرێته‌وه یان نامۆ بێت به نه‌ریتی ئه‌وان، ئه‌م حاڵه‌تانه‌ش زیاتر له نا هاوسه‌نگی كولتووردا له ڕووی مادی و مه‌عنه‌ویه‌وه دروست ده‌بێت. هه‌روه‌ها بڵاوبوونه‌وه‌ی نه‌خۆشی به‌تایبه‌تی له هاوسه‌رگیری ناوخۆییدا.\nكۆمه‌ڵگه‌ی كوردی له دوای رووخانی رژێمی به‌عس رووبه‌رووی كۆمه‌لێك گۆرانكاری بۆوه به‌تایبه‌تی له‌رووی مادییه‌وه، یه‌ك له‌و بوارانه‌ش هۆیە‌كانی په‌یوه‌ندی و ئینته‌رنێت و مۆبایل، ئه‌مه‌ش لایه‌نی ئیجابی و سلبی خۆی هه‌بوو، لایه‌نی ئیجابی بڵاوبوونه‌وه‌ی ته‌كنه‌لۆژیا، ئاسانكرددنی كاروباری هاوڵاتیان و راپه‌راندنی كاره زه‌روورییه‌كان، لایه‌نی سلبی به‌بێ ئاماده‌سازی بۆ ئه‌و قۆناغه، چونكه ئه‌م هۆیانه‌ی په‌یوه‌ندیكردن له كاتێكدا هاتنه ناو كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی كه ژیانی تاك له‌رووی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسیه‌وه سه‌ركوت كرابوو به تایبه‌تیش سنورداركردنی ئازادی و ره‌فتاری ئافره‌ت، ده‌رگاكانی په‌یوه‌ندیكردن به ده‌وروبه‌ره‌وه به‌روویاندا داخرابوو، بۆ نموونه له راپۆرتێكی گۆڤاری (گوڵان) ئاماژه به لایه‌نه سلبیه‌كانی به‌كارهێنانی ته‌كنه‌لۆژییا به تایبه‌تی مۆبایل و ئینتە‌رنێت ده‌كات و بۆچوونی چه‌ندان توێژه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و ده‌روونی و هاوڵاتیانی وه‌رگرتووه كه ئاماژه به كاریگه‌ری خراپ به‌كارهێنانی مۆبایله‌وه ده‌كه‌ن له‌لایه‌ن گه‌نجه‌كان، كه بۆته هۆی دروستبوونی چه‌ندان كێشه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی. هه‌ر له‌و راپۆرته‌دا هاتووه (ته‌نیا له ساڵی 2011دا له ماوه‌ی 12 مانگگدا (560) كه‌یسی جیاواز هاتۆته به‌رده‌ستی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی توندوتیژی دژ به ئافره‌تان، كه هه‌موویان له كۆتاییدا به جۆرێك به هه‌ره‌شه‌ی كوشتن كۆتایی هاتووه.\nپێمانوایه گۆران له كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی پێویستی به هاوسه‌نگی كو‌لتوور هه‌بوو له هه‌ردوو لایه‌نی مادی و مه‌عنه‌وی، له كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی لایه‌نی مادی زووتر گۆرانی به‌سه‌ردا هات وه‌ك له لایه‌نی مه‌عنه‌وه‌ی، كولتوور هه‌ر كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك له دوو لایه‌ن پێك دێت: لایه‌نێكی (مه‌عنه‌وی) كه كۆی رێسا و داب و نەریتێکە كۆمه‌ڵگه ده‌گرێته‌وه. لایه‌نێكی (مادی) هه‌موو ئه‌و شته به‌رجه‌ستكراوانه‌یه كه مرۆڤ ده‌توانی ده‌ستیان لی بدات. بۆیه ده‌توانین بلێن كه هه‌ندێ بنه‌ماو پرەنسیپی مۆرالی و ترادیسیۆنالی هه‌یه تاك ناتوانێ حیسابیان بۆ نه‌كات، به‌تایبه‌تیش ئاین و ترادیسۆن و ئاین له كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی، به پێچه‌وانه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی ئه‌وروپی ئاین به‌شێكی زۆر گرنگی كولتووره و له كولتوور جیانه‌كراوه‌ته‌وه. له‌كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی تاك زۆر به‌ئاسانی ده‌توانی مۆدیلی ئۆتۆمبیل یان خانوه‌كه‌ی بگۆرێت، به‌ڵام ناتوانی چاو بپۆشیت له هه‌موو ئه‌و رێسا و داب و نەریتانە.\nكۆمه‌ڵگه‌ی كوردی وه‌كو سه‌رجه‌م كۆمه‌ڵگه‌كانی تر خاوه‌نی داب و نه‌ریتی تایبه‌ت به خۆیه‌تی یان هه‌ندێ له‌و نه‌ریتانه له ده‌ورووبه‌ر وه‌رگیراون .\nله ئه‌نجامدا، پێمانوایه ره‌وشی ئافره‌تان له‌ڕووی كۆمه‌ڵایه‌تیەوە، كۆمه‌ڵێك دیارده‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی بوونیان هه‌یه، به‌شێكیان په‌یوه‌سته به كاریگه‌ریی نێگه‌تڤی داب و نه‌ریت له‌سه‌ر تاك، به‌تایبه‌تی ئافره‌تان، كاریگه‌ریه‌كی نێگه‌تیڤی نه‌ك ته‌نیا له‌سه‌ر ره‌گه‌زی مێینه، به‌ڵكو له‌سه‌ر ته‌واوی كۆمه‌ڵگه دروستكردووه. ئه‌و دیارده كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌ی كه بونته مه‌ترسی له‌سه‌ر ژیانی ئافره‌ت و كۆمه‌ڵگه به‌گشتی بريتين لە (دیارده‌ی خۆسوتاندن، كوشتنی ئافره‌ت به‌ناوی ناموس په‌رستی، فره‌ژنی، گه‌وره به بچوك، به‌زۆر به‌شودان…)، هه‌موو ئه‌م دیاردانە له ئه‌نجامی توڕه‌بوونی مرۆڤه‌وه دروست ده‌بێت، به‌شێكی زۆرییان سه‌رچاوه‌ی دروستبوونیان له نه‌گونجانی ژن له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ر و یان به‌هۆی داب و نه‌ریته‌وه‌یه. هه‌وه‌ها به به‌راودكردنی ره‌وشی ئافره‌تان له ئیستادا و لە پێشووتر، بۆمان به‌دیارده‌كه‌وێت كه ئه‌و دیاردانه پێش ڕاپه‌رین و دوای ڕاپه‌رین له كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی بوونیان هه‌بووه، هه‌ندێكیان به‌گوێره‌ی هۆشیاری تاكه كه‌س و گۆرانكارییه سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوورییه‌كان گۆرانیان به‌سه‌ردا هاتووه، یان نه‌ماوه‌ن، مه‌گه‌ر چه‌ند حاڵه‌تێكی ده‌گمه‌ن نه‌بێ. به پێچه‌وانه‌وه هه‌ندێ حاڵه‌ت به‌هۆی ئه‌و گۆڕانكارییه خێراییانه‌ی كه به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌دا هاتوون زیادی كردووه، به‌تایبه‌تی دیارده‌ی خۆسوتاندن و كوژرانی ژن.\nئه‌گه‌ر به نموونه ئاماره‌کانی یه‌کێک له بەرێوەبەرایەتیه گشتیه‌کانی بەرنگاربوونەوەى توندوتیژى دژ بە ژنان وه‌ربگرین، ئه‌وا له ماوه‌ی 9مانگی ساڵی 2019 دا، 375 حاله‌تی توندوتیژی لە هەرێمی کوردستان تۆمار کراوه، له‌م ڕێژه‌یه ٩٢ ژن کوژراون و خۆیان کوشتووە، هه‌روه‌ها لە ماوەی ئه‌م نۆ مانگه‌دا ٣٥ ژن کوژراون و ٥٧ ژنیش خۆیان کوشتووە، ٢٠٧ ژنی دیکەش سووتاون و خۆیان سوتاندووه.\nئه‌م رێژانه ئه‌وه‌مان نیشان ده‌دات كه هێشتا تاوانه‌كانی كوشتنی ئافره‌ت به‌ناوی ناموسپارێزی و خۆسوتاندن به‌رده‌وامه له هه‌رێمی كوردستان.\nبۆ نموونه ئه‌م دیارده‌یه هه‌ر له هه‌رێمی كوردستان بوونی نیه، به‌پێ ڕاپۆرتی ته‌ندروستی جهانی، ئه‌نجامدانی تاوانه‌كانی به ناوی ناموس پارێزی جۆرێك له جۆره‌كانی توندوتیژی دژ به ژنان، له ساڵی 2002 دا ئاماژه به ئه‌نجامدانی 5000 تاوانی كوشتنی ژنان ده‌كات له ژێر ناوی ناموس پارێزی له جهانی به‌گشتی و له رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند و باكوری ئه‌فریقا و باشوری ئاسیا به‌تایبه‌ت ده‌كات. بۆ نموونه له ئه‌وردن ساڵانه 17 بۆ 25 ئافره‌ت به ناوی ناموس پارێزی ده‌كوژرێن، لیلی نفاع یه‌كێكه له چالاكوانان پێوایه له 2007 ئه‌م دیارده‌یه له به‌رزبوونه‌وه‌دایه.\nاسعد فایز، العادات الااجتماعیه و التقالید فی الوسط الحضري بين التقليد و الحداثة, مقارنة سيوسيو- انتروثولوجية لعادات الزواج و الختان مدينتى وهران وندرومة نوذجا, رسالة لنيل شهادة الدكتوراه علوم في العلوم الاجتماعية, الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية, وزارة التعليم العالي و البحوث العلمي جامعة وهران, سنة 2011-2012,ص 121\nحكومه‌ت و پرسی یه‌كسانی،له باره‌ی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی گرفت و تاوانه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی دژ به ئافره‌تان و به‌رزكردنه‌وه‌ی پێگه‌ی ئافره‌ت له هه‌رێمی كوردستاندا 2001- 2017 ، ئاماده‌كردنی ( ئاری ره‌فیق، د. عبدالرزاق محه‌مه‌د، هودا سابیر زه‌نگه‌نه)، چاپخانه‌ی شهاب –هه‌ولێر، 2018، لاپه‌ڕه 21. \n*- ئیسرا فه‌یسه‌ڵ، 1973 له‌شاری بغدادله دایكبووه ، و ئیستا دانشتوی شاری هه‌ولێر مامۆستایه له ئاماده‌ی ژیانی كچان، ئه‌م چاوپێكه‌وتنه‌مان له ڕێكه‌وتی 3/2/2021 كاتژمێر 11به‌یانی له‌گه‌ڵیدا ئه‌نجامداوه.\nحكومه‌ت و پرسی یه‌كسانی، له باره‌ی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی گرفت و تاوانه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی دژ به ئافره‌تان و به‌رزكردنه‌وه‌ی پێگه‌ی ئافره‌ت له هه‌رێمی كوردستاندا 2001- 2017، سه‌رچاوه‌ی پێشوو. \nحكومه‌ت و پرسی یه‌كسانی ، هه‌مان سه‌رچاوه،ل35\n*-په‌یمان ڕه‌شید أغا، له دایكبووی 1957 دانشتووی شاری هه‌ولێره و مامۆستایه له قوتابخانه‌ی ئاماده‌ی ژیلانی كچان، و خانه‌واده‌یه‌كی دیاری دزه‌یین، ئه‌م چاوپێكه‌وتنه‌ی ڕاسته‌وخۆ له‌گه‌ڵی ئه‌نجامداره له ڕێكه‌وتی 3/2/2021 كاتژمێر 10 و نیوی به‌یانی.\nنادین نمری،أغرب العادات المتعلقه بألمرأه فی العالم العربی، موقع الرصیف، الاثنين أغسطس. 2016, 10:13م\nPrevious مینیمالیزم (سادەگەرایی): چۆن دەتوانێت ژیانمان بگۆڕێت؟\nNext خاڵی یەکتربڕینی سێکسیزم، ڕاسیزم، هۆمۆفۆبیا و زێنۆفۆبیا\nگرەو لەسەر گوناه: دەربارەی سەماکردنەکەی شەقامی سالم\n2 ئایار 2021\nیەکسانى جێندەرى یاخود گەڕانەوەى پێگە بۆ ژنان\n24 نیسان 2021\nسیاسەتى پزیشکى: دەروازەیەک بۆ چارەسەرکردنى گرفتەکان\nد. مەدیحە سۆفی خوێندنەوەی مێژوو بە قووڵی و ئاوڕدانەوە لە تەواوی ئەو ڕووداو و دەرئەنجامانەی، …\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه ئایار 2021 نیسان 2021 ئازار 2021 شوبات 2021 كانونی دووه‌م 2021 كانونی یه‌كه‌م 2020 تشرینی دووه‌م 2020 تشرینی یه‌كه‌م 2020 ئه‌یلول 2020 ئاب 2020 ته‌مموز 2020 حوزه‌یران 2020 ئازار 2020 شوبات 2020 كانونی دووه‌م 2020 كانونی یه‌كه‌م 2019 تشرینی دووه‌م 2019 تشرینی یه‌كه‌م 2019 ئه‌یلول 2019 ئاب 2019


کوردیپێدیا - خەتەنەکردنی کچان کەمدەکات بەڵام نابڕێتەوە\n📊 خەتەنەکردنی کچان کەمدەکات بەڵام نابڕێتەوە | 🏷 پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nخەتەنەکردنی کچان کەمدەکات بەڵام نابڕێتەوە\nتائێستاش لە هەرێمی کوردستان دیاردەی خەتەنەکردنی کچان بوونی هەیە، بەڵام بەراورد بە ساڵانی رابردوو رێژەکە رووی لە دابەزین کردوە، ئەوەش لەکاتێکدایە یاسای بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژ بە ژنان نەیتوانیوە ئه و دیاردەیە بنەبڕ بکات کە لەهەشت ساڵدا تەنها یەک کچ لەسەر خەتەنەکردن سکاڵای یاسایی لەسەر دایک و باوکی تۆمارکردووە.\nبەپێی ئامارێکی 2018ی وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێم لەئێستادا رێژەی خەتەنەکردنی کچان لە هەرێمی کوردستان گەیشتووەتە 37.5%، بەڵام بەراورد بە ساڵی 2011 رێژەکە دابەزیوە کە ئەوکات رێژەی خەتەنەکردنی کچان 42.8% بوو.\nئەوەش لەکاتێکدایە بەر لە راپەڕینی ساڵی 1991 رێژەی خەتەنەکردنی کچان لە عێراق و هەرێمی کوردستان زۆر بەرز بووە، بەجۆرێک لە ساڵی 1987 رێژەی خەتەنەی کچان لە 73% بووە، بەڵام دواتر ساڵ لە دوای ساڵ ئەم رێژەیە کەمبووەتەوە.\nپەروین حەسەن، بەڕێوەبەری گشتی لە ئەنجومەنی باڵای کاروباری خانمان بە دواڕۆژی راگەیاند: لە دوای راپەڕین رێکخراوی یونسێف ئامارێکی لە عێراق کۆکردەوە له و ئامارەدا ئاماژە بەوەکراوە کە ئەوکات لە هەرێمی کوردستان لە 50%ی ئافرەتان خەتەنە دەکران، بەڵام ئه و رێژەیە ساڵ لە دوای ساڵ کەمی کردووە.\nئاماژەی بەوەشکرد: لە ساڵی 2015 ئەنجومەنی کاروباری خانمان بە هاوکاری رێکخراوی یونسێف توێژینەوەیەکی لەناو شەش هەزار خێزان ئەنجامدا لە پارێزگاکانی هەولێرهەولێر، سلێمانیسلێمانی، دهۆکدهۆک و هەڵەبجەهەڵەبجە بەپێی ئه و توێژینەوەیە لە هەولێر 16% سلێمانی 11% دهۆک 4% و هەڵەبجەش لە 1% کچەکان خەتەنە کراون.\nپەروین حەسەن وتیشی: بۆ ئەمساڵ ئەنجومەنی کاروباری خانمان بە هاوکاری رێکخراوی یونسێف پڕۆژەیەکی گرنگمان ئامادە کردوە بۆ ئەنجامدانی توێژینەوە و چەندین وۆرکشۆپ و تیمی هۆشیاری لە تەواوی هەریمی کوردستان کە ئامانج لێی کەمکردنەوەی خەتەنەکردنی کچانە.\nلەگەڵ ئەوەی یاسای بەڕەنگاربوونەوەی توندوتیژی لە هەرێمی کوردستان بوونی هەیە، بەڵام نەیتوانیوە دیاردەی خەتەنەکردنی کچان رابگرێت.\nکوردە عومەر، بەڕیوەبەری گشتی رووبەڕووبوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان بۆ دواڕۆژ وتی: دەرچوونی یاسای بەڕەنگاربوونەوەی توندوتیژی خێزانی لە ساڵی 2011 کاریگەرییەکی ئەوتۆی نەبوە لەسەر کەمکردنەوەی رێژەی خەتەنە، چونکە لە ماوەی نزیکەی هەشت ساڵدا تەنها یەک کەس لەسەر ئەوەی خەتەنە کراوە سکاڵای لە دژی دایک و باوکی تۆمار کردوە.\nبەپێی یاسای بەرەنگاربونەوەی توندوتیژی خێزانی لەهەرێمی کوردستان خەتەنەکردنی مێینە قەدەغەکراوە، بەپێی بڕگەی یەکەم و دووەم لە مادەی شەشەمی هەمان یاسا، بڕی غەرامە و زیندانیکردن دانراوە بۆ ئه و کەسانەی هاندەری خەتەنکردنن و هاوکات کاری خەتەنەکردنیش ئەنجامدەدەن.\nبەپێی یاساکە: هەر کەسێک هانی ئەنجامدانی خەتەنەکردنی مێینەی دا بە غەرامەیەک سزادەدرێت کە لە یەک ملیۆن دینار کەمتر نەبێت  و لە پێنج ملیۆن دیناریش زیاتر نەبێت.\nهاوکات بەپێی هەمان یاسا، هەر کەسێک کردەوەی خەتەنەکردنی مێینەی ئەنجامدا یان بەشداری تێدا کرد سزای بەندکردن دەدرێت کە لە شەش مانگ کەمتر نەبێت و لە دوو ساڵیش زیاتر نەبێت ئەوە جگە لە غەرامەیەک کە لە دوو ملیۆن دینار کەمتر نەبێت و لە پێنج ملیۆن دینار زیاتر نەبێت.\nبەهار سوعاد، توێژەری کۆمەڵایەتی بە دواڕۆژی وت: دیاردەی خەتەنەکردن به و جۆرە کەمدەکرێتەوە کە کەسانی ئەکادیمی و شارەزا لە بواری کردارە سێکسییەکان و تەندروستی باس له و بابەتە بکەن و راستەوخۆ بە دایکان و باوکان بڵێن کە ئەنجامدانی خەتەنەکردن دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی خولیای کرداری سێکسی، ئەوەش وادەکات پیاو زۆر هەستی لای خێزانەکەی نەبێت، چونکە خەتەنە ئافرەت لە رووی سێکسییەوە لاواز دەکات.\nئه و توێژەرە پێشنیاریش دەکات کە لە پارێزگاکانی هەرێم خولی تایبەت بۆ دایکان و باوکان بکرێتەوە و متمانەیان بۆ دروست بکرێت کە خەتەنەکردنی کچ وا دەکات کاتێک ئه و کچە شوو دەکات زۆرجار دەبێتە هۆکاری شکستهێنانی خێزان و کێشەی خێزانی لێدەکەوێتەوە.\nلە زۆربەی کۆمەڵگە موسڵموسڵماننشینەکان خەتەنەکردنی کچان وەک پێویستییەکی شەرعی سەیر کراوە، بەڵام مامۆستایەکی ئاینی رەتیدەکاتەوە ئەم کارە لە ئیسلامدا واجب کرابێت.\nئەحمەد شافیعی، ئەندامی لیژنەی فەتوای هەرێمی کوردستان بە دواڕۆژی راگەیاند: تائێستا مێژووی سەرهەڵدانی خەتەنەی کچان ڕوون نیە، ئەوەی وتراوە کە خەتەنەی کچان شتێکە ئیسلام دایهێناوە لەڕاستییەوە دوورە.\nوتیشی: خەتەنەی کچان نەریتێکی کۆنی پێش هاتنی ئاینی ئیسلامە و لە سەردەمی چاخە کۆنەکانیشدا ئەنجامدراوە، ئەوە جگە لەوەی لە قورئانی پیرۆزدا ئایەتێک نیە نە بە ئاشکرا نە بە شاراوەیی باس لە خەتەنەی کچان بکات.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jan 5 2019 10:04AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (نالیا ئیبراهیم)ەوە لە: Jan 5 2019 11:30AM باشترکراوە


پرۆژەی پەرەپێدانی دیموكراسی دوای قۆناغی هەڵبژاردنەكان .\nفۆرمی تایبەت بە پاڵیوراوان بە بەرنامەی خەیوەتگەی هاوینەی گەنجان ئەوانەی تەمەنیان لە نێوان 18 تا 25 ساڵانە .\nئامانجی ئەم پرۆژەیە پشتگیری كردنی تێگەیشتنی گەنجانی عێراقە بۆ پرۆسەی بە مەدەنیكردن‌و دیموكراسی‌و سەركردایەتی كردن بە بێ گوزەركردن بەسەر هێڵی مەزهەبییەكاندا بە مەبەستی چارەسەركردنی ململانییەكانی كۆمەڵگە بە شێوەیەكی دروست . پرۆژەكە سازدانی چەندان خەیوەتگەی هاوینانە لە خۆ دەگرێت، كە بە هاوكاری زانكۆی ئەمریكی لە عێراق – سلێمانی ساز دەدرێت، بۆ راهێنانی بەشداربووان لەسەر ماف‌و بەرپرسیارێتی هاوڵاتیان لە سایەی دەستوورو گیانی لێبوردەیی‌و نەهێشتنی ململانییە كۆمەڵگەییەكان‌و هاریكاری یەكتر لە سایەی فرە مەزهەبیدا . ئەو خوێندكارانەی بەشدار دەبن‌و باشترین رۆڵیان دەبێت لە خەیوەتگەكاندا، پەیمانگای عێراقی هەلی ئەوەیان بۆ دەڕەخسێنێت داواكاری پێشكەش بكەن بۆ بەدەستهێنانی هەلی خوێندن لەو رێكخراوانەی كە تایبەتن بە چاودێری‌و چاودێریكردنی ئازادییەكان، تەواوی مەسروفاتی خوێندكاریش لە لایەن پەیمانگای عێراقییەوە دابین دەكرێت، ئەمەش دەبێتە هۆی بەدەستهێنانی لێهاتووی‌و شارەزایی گەنجانی بەشداربوو لەبواری توێژینەوەكردن لەسەر باری ئازادییە مەدەنی‌و سیاسییەكان لە وڵاتی خۆیاندا، لەگەڵا بەشداربوونیان لە هەوڵەكانی جێگیركردنی شەفافییەتی دامودەزگاكانی حكومەت ..\n- ناوی سیانی بەشداربوو .\n- شوێن‌و كاتی لە دایكبوون .\n- رەگەز .\n- ژمارەی مۆبایل .\n- ئیمێڵ .\n- بڕوانامە .\n- ناونیشانی كار / كاری ئێستا .\n- ئەو زانكۆ یان پەیمانگا یان خوێندنگەیەی تیایدا دەخوێنیت .\nپێویستە بەلای كەمەوە وەسپدانەوەیەكی خۆت بنووسیت كە لە 450 وشە زیاتر نەبێت تیایدا تواناكانی خۆت لە بواری سەركردایەتیكردن‌و ئاڕاستەی دروستی دیموكراسیانەی خۆت بخەیتەڕوو لەگەڵا نووسینی هۆكارەكانی هەوڵدانت تا ببیتە بەشێك لە پرۆژەیە .. ئەم پرسیارانەش یامەتیدەرن بۆ نووسینی وەڵامەكانت لەم بەشەدا .\n- بۆ چی دەتەوێت بەشداری لەم راهێنانە بكەیت ؟\n- شارەزای پێشینەت لە بواری سەركردایەتكردنەوە چییە ؟ (پێویستە بە وردی ئەمە وەڵام بدەیتەوە) .\n- بۆ چی بڕوات بەوە هەیە سوود لەم راهێنانە وەردەگریت بۆ ئەنجامدانی گۆرانكاری بەرەو باشتر لە كۆمەڵگەدا .\n- ئەگەر توانات هەبوو گۆرانكاری بەرەو باشتر لە كۆمەڵگەدا ئەنجام بدەیت، بە ڕای تۆ ئەو جۆرە گۆڕانكارییە چییە كە دەیكەیت‌و چۆن كار دەكەیت بۆ ئەنجامدانی .\n- پێناسەت چییە بۆ چەمكی سەركردایەتیكردن .\n** پێویستە پشتگیرییەك هاوپێچ بكەی بە داواكەتەوە كە تیایدا مامۆستایانی (زانكۆكەت / پەیمانگەكەت/ خوێندنگەكەت) هەڵسەنگاندنی تێدا بكەن بۆ (كەسایەتیت / چالاكییەكانت) لە ڕووی (بەرپرسیارێتی – دەستپێشخەری – داهێنان – سەركردایەتیكردن – حەماسەت – پێگەیشتنی گشتی ) ..\nتكایە فۆرمی داواكاری بۆ ئەم ئیمێڵەی پەیمانگای عێراقی بنێرن ...\nدوا مۆڵەت بۆ وەرگرتنی داواكاری 10ی ئایار (نیسان ) 2012 یە ..\nلە لایەن: HaMzOz حمزوز نێردراوە .... وەرگێڕانی aso wahab\n10:28 مaso wahabno comments


ڕۆژنامەیەكی مەدریدی هەواڵێكی دڵخۆشكەری بۆ هاندەرانی ڕیال مەدرید بڵاوكردەوە – یاریگا سپۆرت\nHome/هه‌واڵه‌كان/گرنگ/ڕۆژنامەیەكی مەدریدی هەواڵێكی دڵخۆشكەری بۆ هاندەرانی ڕیال مەدرید بڵاوكردەوە\nڕۆژنامەیەكی مەدریدی هەواڵێكی دڵخۆشكەری بۆ هاندەرانی ڕیال مەدرید بڵاوكردەوە\nReal Madrid's players celebrate after scoring a goal during the Spanish League football match between Barcelona and Real Madrid at the Camp Nou stadium in Barcelona on October 24, 2020. (Photo by LLUIS GENE / AFP) (Photo by LLUIS GENE/AFP via Getty Images)\nلەنێو گەرمەی كێشەكانی ڕیال مەدرید بەهۆی زۆری پێكانەكان كەمی ئەو یاریزانانەی بۆ یاریكردن لە بەردەستی زێدانی ڕاهێنەرن، ڕۆژنامەیەكی مەدریدی هەواڵێكی دڵخۆشكەری بە هاندەرانی ریال مەدرید ڕاگەیاند.\nلەم بارەیەوە ڕۆژنامەی ئاسی مەدریدی بڵاویكردوەتەوە كە سێرخیۆ ڕامۆسی كاپتنی ڕیال مەدرید زووتر لەوەی پێشبینی دەكرا دەگەڕێتەوە، بەگوێرەی هەواڵەكە ڕامۆس لە هەفتەی دووەمی مانگی داهاتوو دەگەڕێتەوە مەشقەكان و بۆ 13ی مانگی ئاداریش لە یاری بەرامبەر ئیلچی ئامادەدەبێت، بەمەش ڕامۆس دەتوانێت لە یاری گەڕانەوەی چامپیۆنزلیگ بەرامبەر یانەی ئەتلانتا بگەڕێتەوە و یاری بكات.\nلە تازەترین لێدوانی ڕامۆس سەبارەت بەو پێكانە یاریزانەكە دەڵێت ” من تا بە ڕێژەی 100% چاك نەبمەوە بۆ مەشقەكانی ڕیال مەدرید ناگەڕێمەوە، ئەوە لەكاتێكدا یاریزانەكە زۆر بە سەركەوتوویی رۆژانە مەشقەكانی لە هۆڵی تایبەتی یانەكە ئەنجام دەدات و هیچ كیشەیەكی نییە.\nجێی ئاماژەیە، سبەی شەو ریال مەدرید لە یارییەكی سەختتدا ڕووبەڕووی یانەی ئەتلانتا دەبێتەوە، لەم یارییەش ڕامۆس و 8 یاریزانی دیكە بەهۆی پێكان دادەبڕێن.


سامانی وەستا بەکر: پاثۆلۆجی ئیسلامییەکان لە کوردستان”pathological. – WTARIKURD\nتێبینی/ ئەم بابەتە ڕوو لە بەشێک لە ئیسلامییەکانی کوردستانە و گشتگیرنیە.\nپاثۆلۆجی* بۆ بەشێک لە ئیسلامییەکانی کوردستان بابەتێکی گرنگە، ئەبێ هەڵوێستەیەکی جدی لەسەر بکرێ، لەناو کۆمەڵگەدا بەگشتی، وە لەناو خودی حیزب و هێزو ڕێکخراوە ئیسلامییەکان بەتایبەتی، لەلایەن خەلکانێکی ناو خودی ئیسلامییەکان کە بۆ کوردایەتی و خواپەرستی چوونەتە ناو ئەو حیزب و ڕێکخراوانەوە نەک بۆ تەنها خواپەرستی، چونکوم خواپەرستی لەناو ماڵ و مزگەوت و هەر شوێنێکا ئەکرێ و پێوستی بە حیزب نیە. مرۆڤی ئیماندار بەبێ حیزبیش ئەتوانێ پەیوەندییەکی ڕەوانی لەگەڵ خوای خۆیا ببەستێ بەبێ هاوکاری، بەڵام خەڵکانێک بۆ تەواوکردن و پڕیی ئیمانیان و خواپەرستییەکی ڕاست کە خاک و نیشتمان خۆشویست بەشێکە لێی حیزب و ڕێکخراوی جیاجیایان هەڵبژاردووە، مەخابن سیاسەتی بەشێک لەو حیزبانە و سەرکردایەتییەکانیان پێچەوانەی خواستی ئەندامە کوردپەروەرەکانیانە و سود لە نیەتی پاکی ئەو خەڵکانە وەردەگرن. لەبری کوردایەتی کۆیلایەتی خەڵکانی ئەودیوی سنورەکان هەلئەبژێرن. نمونەی ئەردۆگان، نوێترین دیکتاتۆری سەردەم.\nتاڵیبان کە بە هێزێکی توندڕەو ڕادیکاڵی ئیسلامی تیرۆرست ناسراون، چوونە ناو کابوڵی پایتەختی ئەفگانستانەوە. یەکەمین خەڵکانێک کە پەیوەندیان پێوەکردن و دوعای خێریان بۆ کردن بەشێک لە هێزە ئیسکامییەکانی کوردستان بوون. لە کاتێکا هەموو جیهان گەواهی توندڕەوی و چەوسانەوەو سوکایەتی بە ژن و کچ و خەڵکانی مەدەنی ئەو وڵاتە ئەیەن لەلایەن تاڵیبانەوە. لەسەردەمی حکومڕانی تاڵێباندا ئەفگانستان بووبووە مۆڵگە و حەشارگەی گەورەترین و ترسناکترین تیرۆرستان. تاڵیبان تەنها بە خەلافەتێک ڕازی ئەبن کە تیرۆری بیرو هزری ئازادی خود تیایا باڵادەستبێ و ترس و تۆقاندن، سیمای حوکمڕانییەکەیانبێ.\nئەگەر تەماشایەکی مێژوو و کردەوەکانی تاڵیبان و ئەلقاعیدە و داعش بکەین ئەوا ئەبینی کە تاڵیبان وەک ئەلقاعید و داعش نیە، ئەگەرچی هەرسێکیان هێزی ئیسلامی توندڕەو داپڵۆێسێنەر و خۆسەپێنن، بەڵام تاڵیبان لە خەڵکانی پەراگەندەو ئەو دیووی سنورەکان و کۆکراوەی قینی ڕادیکاڵی ئیسلامی بەرامبەر ئازادییەکانی مرۆڤ و سەربڕین و جیهاد لەو پێناوە بۆ حۆرییەکانی بەهەشت لەناو خاکی وڵاتانی تردا دروست نەبووە، ئەگەرچی تاڵیبان لەناوخۆی وڵاتەکەی خۆیانا توندڕەوێکی ڕادیکاڵ و دڵ ڕەق و دەمارگیرن بەرامبەر ئازادی تاک بەگشتی و ژنان بەتایبەتی، بەڵام ئەوان جیاوازن لە ئەلقاعیدەو داعش.\nناتوانرێ چاو لەو ڕاستیە بپۆشرێ کە تاڵیبان هێزێکی تاریک پەرست و بەربادن، دژی ئازادی مرۆڤن، دنیابینی ئەوان بۆ بەڕێوەبردن زۆر پێچەوانەی کۆمەڵگایەیەکی مۆدێرن و لیبراڵە، بەڵام ناشکرێ دان بەوەیا نەنرێ کە تاڵیبان هێزێکی ئەفگانە و هەمیشە لە ئەفگانستاندا بووە و بۆ وەرگرتنی دەسەڵات لە ئەفگانستاندا شەڕی کردووەو و قوربانینداوە. سیاسەت و ئایدۆلۆجیاکەیت بە دڵ بێت یاخود نا، ئەمە ڕاستییەکە پێویستە بزانرێت.\nڕێڕەوی تاڵیبان دیارە و ئەزانرێ لەکوێوە هاتوون بۆ کوێش ئەچن، خاوەن ناسنامەی ئەفگانین، بەپێچەوانەی ئەلقاعیدو داعشەوە کە دوو هێزی چەتەگەرای و بێ ناسنامەن، دوو هێزی کۆکراوەی خەڵکانی پەراگەندەو ڕاونراوی وڵاتەکانی خۆیان، ئامانجیان دامەزرانی خەلافەتێکە کە مرۆڤی ئازاد بوونی نەبێ، ژن و کچان کالایەکی سێکسیی بن و کڕین و فرۆشتنیان پێوەبکرێ، تۆقاندن شوێنی یاسا بگرێتەوە. بۆیە ئەگەر بەراوردیکی زانستیانە بۆ هێزە ئیسلامییەکانی کوردستان بکرێ ئەوا ئەبێ ئەو بەراوردە بەرامبەر تاڵیبان و ئیخوان موسلمین و حەماس و جیهادی ئیسلامی غەزە بێت نەک ئەلقاعیدە و داعش.\nبەڵام باری هێزە ئیسلامییەکانی کوردستان بەرامبەر تاڵیبان لاسەنگ ئەبێت، چونکوم ئەمان بەشێکن لە سیستمی دەسەڵاتدارێتی لە کوردستان و لە چەندین وێزگەشا بوونەتە پارێزەری دەسەڵات و حکومەت، ڕێگربوون و هاوکارنەبوون لە گۆڕینی دەسەڵات، بەڵام تاڵیبان لەماوەی 20ساڵا تەنها بۆ جارێکیش سازشی لەسەر بیروباوەڕ و دنیابینی خۆی نەکرد، نەک هەر لە حکومەت نزیک نەبۆتەوە، بەڵکو شاخ و کێویان هەڵبژارد بەرامبەر دۆلاری ئەمریکی و ژیانی شاهانە.\nئەگەرچی هێزە ئیسلامییەکانی کوردستان بە ڕووکەش خۆیان وەک ئۆپۆزسیۆن ئەناسێنن، بەڵام ژێربەژێر پێچەوانەی ئەوە کارئەکەن. نمونەش کاتێک کە بزوتنەوەی گۆڕان و سەرۆکی پەرلەمانەکەی بڕیاریانا کە تەمەنی سەرۆکی هەرێمی ئەوکاتە درێژنەکەنەوە، هەر یەکگرتووی ئیسلامی ڕێگربوو ئامادەنەبوون بۆ ئەو کارە، چونکە بەرژەوەندی ئەوان لەگەڵ درێژەدان بەم جۆرە حکومڕانی و سیستەمەیە کە هەرێمی پێوە ئەبرێ بەڕێوە.\nلێرەوە ئەگەیتە ئەو بڕوایەی کە هێزە ئەیسلامییەکانی کوردستان کێشەیان لەگەڵ دەسەڵات و حوکمڕانی کوردستانا نیە تا ئەو کاتەی دەسەڵاتدارانی هەرێم پەتەکەیان بۆ شلکەن، هیچ نەڵێن لەبەرامبەر ئەوەی ئەمان کۆمەڵگە تەسقیف بکەن و زۆرترین ئەندام بەلای حیزبەکانیان ڕاکێشن. زۆرترین کچ و ژن باڵاپۆشبکەن بەپۆشاکێک کە ئەمان خۆیان ڕەنگەکەی دیاریئەکەن، زۆرترین خەڵک لە مزگەوتەکانی سەربەخۆیانا کۆببنەوە، زۆرتین خەڵک بەشداری دەرس و وانەکانیان بێت کە مەبەست لێی بارگاویکردنیانە بە حیزبایەتی و ڕاپێچکردنیانە بۆ ناو حیزبەکانیان، هەڵبەتە باسی پشکی حیزبەکانیان ناکەین لەپارەی دزراوی میلەت و ئەمەیان ڕووبەڕووی ویژدانی خۆیان ئەکەینەوە، خۆ ئەگەر بشڵێن پارە لە هەردوو حیزبی باڵادەست و حکومەت وەرناگرین، ئەوا سووچ لە قەباعەت خراپتر. کەواتە سەرچاوەی داهاتەکانیان لەکوێوەیە؟\nبەشێک لە هێزە ئیسلامییەکانی کوردستان یەکەم بوون لە پیرۆزبایی کردن لە تاڵتیبان دوای گەڕانەوەیان بۆ دەسەڵات لە ئەفگانستان، بەبرا و هاوپەیمان و هاوڕێ ناویان بردن و دوعایان بۆ ئەکردن کە سەرکەوتووبن و ئاستەنگ نەیەتە ڕێیان. تا ئێرە کێشە نیە، هەموولایەک چاوی لەوەبوو کە ئەکرێ گۆڕانکاری بەسەر بیری توندڕەوی تاڵیبانا هاتبێ و باشترە بەکردار ببینرێن و پاشان قسەیان لەسەر بکرێ.\nوته‌بێژى بزوتنه‌وه‌ى تاڵیبان له‌په‌یامێكا ووتی، “ئه‌ركى ژنان ته‌نها مناڵ بوونه، پێویست ناكات به‌شدارییان له‌حكومه‌ت و پۆسته‌كانا پێبكرێت”. سەید زیکروڵڵا ئەلهاشمی وتەبێژی بزوتنەوەی تاڵیبان لەچاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیا لەگەڵ کەناڵی هەواڵیی”تۆلۆ”یان “طلوع” کە (کەناڵێکی بازرگانییە و سەر بە گرووپی “مۆبی”یە، کەناڵێکی ناوداری فارسیە و تاجیکەکان خاوەندارێتی ئەکەن. خاوەنی کەناڵی “لێمار”یشن کە بە زمانی پشتۆ پەخش ئەکات) لە وەڵامی پرسیارێکا لە ئەگەری بەشداری پێکردنی ژنان لە کابینەی حکومەتەکەی تاڵیبانا، ووتی: ئەرکی ژنان مناڵ بوونە و پێویست ناکا بەشداریی کاری سیاسی بکەن. بەڵکو بەو سوکایەتیەش دڵی ئاوی نەخواردەوە و زیاتر ڕۆی و دانی بەوەیا نەنا کە ژنان نیوەی کۆمەڵن، ووتی بەدانانیان لە ئەنجومەنی وەزیران نایانکات بەنیوەی کۆمەڵ بەبێ ئەوەی بزانرێ تا چەند مافەکانیان پێشێل ئەکرێ”، لەکاتێکا پێش چەند چرکەیەک هیچ ماف و ئازادییەکی بۆ ژنان نەهێشتەوە کاتێک ووتی: کاری ئەوان تەنها مناڵ بوونە. ئەمە لەکاتێکایە کە واباوە “ئافرەت نیوەی کۆمەڵەو دایکی نیوەکەی تریشێتی”، ئەی هێزە ئیسلامییەکانی کوردستان چییان ووت؟\nلەگەڵ ئەوەی بەشێک لەهێزە ئیسلامییەکانی کوردستان یەکەمین خەڵکانێک بوون لەپیرۆزبای و دوعای خێر بۆ تاڵیبان، کەچی کاتێک ووتەبێژەکەی تاڵیبان ئەو سوکایەتیەی بە کۆی ژنانی جیهان بەگشتی و ژنانی ئەفگانستان بەتایبەتی کرد، هیچ هیزێکی ئیسلامی کوردستان نە بە تاک، نە بەکۆمەڵ، نەوەک حیزب و ڕێکخراو بێبەری بوونی خۆیان لەو بیرە پڕ شەرمەزاری و ئابڕوتکێنەی ووتەبێژەکەی تاڵیبان ڕانەگەیان. هەر لایەنی کەم ئەگەر تەنها بۆ موجامەلەکردنی شەقامی کوردیشبێت، تەنانەت لەم کاتەشا کە چەند هەفتەیەکی کەمی ماوە بۆ هەڵبژاردن، ئەمەش خۆی لەخۆیا زەنگێکی پڕ مەترسی و ئاگادارکردنەوەیە بۆ هەموو ئازادیخوازێک، پەیامێکە لە هێزە ئیسلامییەکانەوە بۆ شەقامی کوردی کە لەئەگەری گرتنە دەسەڵاتی ئیسلامییەکانی کوردستان دوورنیە هەمان سوکایەتی بەژن و ماف و ئازادییەکان بکرێت، چونکە کاتێک تۆ ئامادەنەبی قسە لەسەر ئەو خاڵە جەوهەرییە بکەیت و دڕدۆنک نەبی لەگەڵ بۆچوونی ووتەبێژەکەی تاڵیبانا، کەواتە تۆ ڕازیت و ئەوەی ئەو ئەیڵێ بڕوات پێیەتی و جێبەجێشی ئەکەیت، کاتێک دەسەڵات هەبێ، کە ئومێدەکەم هەڵوێستی خۆیان ئاشکرابکەن و شک لەیەقین ببڕن.\nڕاستییەک هەیە کە نابێ نادیدە تەماشا بکرێ، ئەویش حەزی مرۆڤە بۆ دەسەڵات جا چ ژن بێت یان پیاو، واتە مرۆڤ هەر لە ڕەچەڵەکەوە حەزێکی زۆری بۆ خۆسالاری و گرتنە دەستی دەسەڵات هەیە، ئیتر لە ماڵا بێت یان لە قوتابخانە یان فەرمانگە تا حکومەت، هەمیشە شەڕی خود بۆ دەسەڵات هەر لەگەڵ دروست بوونی مرۆڤەکانەوە هەبووەو هەر ئەشبێت، ئەم شەڕە لەناو بوونەوەرەکانی تریشا هەر بەهەمان شێوەیە، هەمیشە ئازاترین سەرۆکایەتی ئەو گەلە ئاژەڵە ئەکات کە لە دەورووبەرین، ئەگەرچی هێز تا ئێستاش یەکلاکەرەوەیە لەناو ئاژەڵەکانا، بەڵام ئەمە لەناو مرۆڤا گۆراوە بۆ ئەقڵ پاشان هێز. واتە مرۆڤ ئەقڵ بەکارئەهێنێ بۆ گرتنەدەستی دەسەڵات ئەگەرچی بەڕێگای توندوتیژی و هێزی چەکیشەوە بێت. بەڵام سەرەتا ئەقڵ بەکارئەهێنێ پاشان هێز، واتە ئەقڵ خستنە خزمەتی هێزەوە بۆ وەرگرتنی دەسەڵات و خۆسالاری.\nلە بەشێک لە وڵاتانی ئاسیا و رۆژهەڵاتی ناوین و بەشێک لە ئەفریقا کۆی ئەو جوگرافیایەی ئیسلام ئاینی باوی کۆمەڵگەکەیەتی هاوکارییەکی زۆر هەیە بۆ تێرکردنی حەزی پیاو سالاری، ئەو هاوکارییە لە پارچەکانی تری جیهان بەردەست نیە، ئەویش ئاسانکاریی ئیسلامە بۆ خۆسەپاندن و پیاوسالاری.\nئیسلام ڕێگەی بەوە یاوە کە پیاو خاوەنی دەسەڵاتبێت و دەسەڵات و هێز لەبەرژەوەندی پیاو یەکلای بکاتەوە (الرجال قوامون على النساء)، جا ئیتر موفەسیرە ئیسلامییەکان هەر جۆرە لێکدانەوەیەک و داتاشینێکی بۆ بکەن شوێن ناگرێ، چونکە لەیەکەم بەرکەوتن و گوێ بۆگرتنا، ئەوە لای گوێگر دروست ئەکات کە پیاو لە ژن بەهێزترە، پیاو حاکم و دەسەڵات بەدەستە و سەرۆکە، پیاو لە ژن باشترە، پیاو زیرەکتر و زرنگترە، بەڵگەش بۆ ئەمە دوو شتی زۆر ئاسانە کە ئیسلامیەکان ناتوانن ئینکاری بکەن، یەکەمیان ئەوەیە کە خواوەند بە پیاو پێناسە کراوە، کۆی ناوەکانی نێرینەیە و هەر بە سیفەتی پیاویش ناوهێنراوە. دووەمیش ئەوەیە کە کۆی پەیامبەرەکان “پێغەمبەر” نێر بوون، لە گێڕانەوەکانی “البخاري”ا هاتووە کە پەیامبەری ئیسلام ووتوویەتی “لن يفلح قوم ولوا أمرهم امرأة” واتە گەل سەرناکەوێ ئەگەر حاکمەکەی یان دەسەڵاتدارەکەی ژن بێت.\nلێرەوە ئەوەمان بۆ ڕوون ئەبێتەوە کە پیاوانی وڵاتانی ئیسلام لەپاڵ غەریزەیی بۆماوەیی دەسەڵات و حەزی مرۆڤ بۆ خۆسالاری، ئیسلامیش هاندەرێکی سەرەکی و پاڵنەرێکی زۆر هاوکار و باشە بۆ پیاوان تا هەمیشە لەبیری پیاوسالاری و خۆ بەیەکەم و ژن بە پاشکۆ ببینێت.\nهەرچۆنێک ئەیهێنی و ئەیبەی ئەگەیتە ئەو ئەنجامەی کە زۆرینەی ئیسلامی سیاسی کورد یان لە ئاینەکەی تێنەگەشتووە، یان هەڵخەڵەتێنراوە و لەخشتەبراوە، یان باش لە ئاینەکەی گەشتووە و ئەوە ئاینەکەیەتی داوای لێئەکا کە خاک و نەتەوە بکات بە قوربانی ئاینەکەی، کە ئەمیان هەڵەیەوە ئاینی ئیسلام شی وای نەوتووە.\nڕاست ئەوەیە و ئەبێ هێزە ئیسلامییەکانی کوردستان خاک و نەتەوە بە بەشێک لەخوداپەرستی و تەواوکردنی ئیمانیان تەماشابکەن، وەک ئەوەی لە گێرانەوەکانی پەیامبەری ئیسلاما هاتووە (من قتل دون ماله فهو شهيد، من قتل دون دمه فهو شهيد، من قتل دون دينه فهو شهيد، من قتل دون اهلە فهو شهيد)، بەداخەوە بەشێک لە حیزب و هێز و ڕێکخراویی ئیسلامی، هێندەی لەخەمی موسوڵمانێکی بۆرما و فەلەستین و موریدی ئەردۆگانن، چارەکی ئەوە هەستیان بۆ خاک و نەتەوە نیە.\nهێزە ئیسلامییەکان بە گشتی ئەوانەی کوردستانیش ئەگەرچی یەک خواو یەک پەرتوک و دینیان کردووە بە چەندین پارچەی مەزهەب و تەریقەوە، لەژێر ناوی ڕێکخراوی جیاواز جیاوازا بۆ بەرژەوەندی کەسی و خێزانی و ئابوری خۆیان ڕێکخستووە، بەڵام ناوەرۆکی هەموویان هەر یەکن، ئەگەرچی هەندێکیان توندئاوێژ و هەندێکیشیان میانڕوەو خۆیان نمایش ئەکەن، بەڵام چەند نمونەیەکی مێژووی نزیکی ناوچەکە و جیهان گەواهی ئەوە ئەیەن کە هەموویان یەک ئامانجیان هەیە، بەڵام ڕێگایان جیاوازە.\nهێزە ئیسلامییەکانی کوردستان لەماوەی ڕابردوودا تا دواین گۆڕانکاری لە ئەفگانستان، هەڵوێستیان نەگۆڕبووە لەوەی کە ئەوان پاڵپشتی دەسەڵات و حوکمی ئیسلامی ئەکەن کە ئەمەش مافی خۆیانە و هەر بۆئەوەش تێئەکۆشن.\nکۆمۆنیست خەبات بۆ بەختیاری گەلان ئەکات و باوەرێ بە سنور نیە، ئیسلامییەکانیش خەبات بۆ دروست کردنی خەلافەتی ئیسلامی ئەکەن و نەتەوەو سنور بۆ ئەوان هیچ واتایەکی نیە، هەڵبەتە لە کۆمۆنیست و لە ئیسلامیەکانیشا ئەکرێ کەسانێک هەبن کە جیاوازتر بیربکەنەوەو باوەڕیان بە کوردایەتی و دەوڵەتی کوردی هەبێ، بەڵام ئەو کەسانە کەمینەیەکی ناو ئەو حیزبانەن.\nکاتێ لەغەزە تیرۆرستێکی حەماس و جیهادی ئیسلامی لە کردەوەیەکی تیرۆرستیان ڕزگاری نابێ و ئەکوژرێ، لە هەواڵی حیزبە ئیسلامییەکانا بە شەهید ناوی ئەهێنرێ کەچی پێشمەرگە و شەڕڤان و گەریلا بە کوژراو ئەخوێننەوە، یان کە لە غەزە مناڵێک ئەکوژرێ یا کە ڕووبەڕووبوونەوە لە نێوان ئیسرائیل و فەلەستینیەکانا ڕوئەیا ڕاستەوخۆ ئازارو ناڵەی عەرەبە فەڵەستینیەکان لە هەناو و گەرووی هێزە ئیسلامیەکانی کوردستانەوە بەرزئەبێتەوەو یەنە سەر شەقامەکان و خۆپیشاندان ئەکەن، کەچی کاتێ تورکیا و سەرۆکە ئیخوانیە شۆڤێنیەکەی عەفرین و سەرێ کانێ و گرێ سپی داگیرئەکا و، تیرۆرستە ئیسلامیە یاوەرەکانی دەستدرێژی ئەکەنە سەر کچانی کورد و سوکایەتی بە پیرو بە تەمەنەکان ئەکەن، مەخابن هێزە ئیسلامییەکان بێدەنگی هەڵەبژێرن.\nئێستاش جارێکیتر کە زۆربەی ھەرە زۆری زلھێز و دەرو دراوسێی و وڵاتانی دیموکراسیخواز بوون بە نەیار و دژایەتی سیاسەتی ئەردۆگان،کەچی دیسانەوە گڕگڕ بەشێک لە ئیسلامی سیاسی ڕادیکاڵ و ئیخوانی بوون بە دۆست و موریدی کابرای دیکتاتۆر، هەڵبەتە لێرەیا باسی هێزە ئیسلامییەکان ئەکەین ئەگەرنا حیزبەکانیتریش لەو خووە ناشرینە بێبەش نین.\nکاتێک کە خوێنکارێکی ڕادیکاڵی ئیسلامی بەشێوەیەکی وەحشیگەرای هێرشی کردە سەر مامۆستاکەی و سەری لەجەستەی جیاکردەوە، ئەو بابەتە بۆ بەڕۆژەی جیهانی و هەموو مرۆڤدۆستانی هێنایە سەر هێڵ و سەرکۆنەی ئەو تاوانە نامرۆڤانەیان کرد، پاشان سەرۆکی فەرەنسا وتارێکی پێشکەش کرد و بەرگری لەڕای ئازاد کرد لەو وڵاتە، کەچی ئسلامییەکانی کوردستان وەک هەر توندڕەوێکی تر دەستیان کرد بە هێرشکردنە سەر فەرەنسا و سەرۆکەکەی و دیوە ڕادیکاڵییەکەیان بەسەریانا زاڵتر بوو لە مرۆڤایەتی بەبێ ئەوەی هیچ چاکەیەکی فەرەنسا بەرامبەر کورد و دۆسێکەی بیانجوڵێنێ\nفەرەنسایەک کە لە دوای ساڵی 1991 وە بۆتە چەتر بۆ کورد و وەک ئەندامێکی ھەمیشەیی ئەنجومەنی ئاسایشی نیوەدەوڵەتی لە ھەوڵدایە بۆ دۆستایەتی کورد و دژایەتی و شکستپێھێنانی ھەر کارێک کە لە بەرژەوەندی کوردا نەبێت.\nئەو شەڕی نێوان کۆمەڵگە و ھەڵگرانی بیری توندوتیژی و ئیسلامی ڕادیکاڵ تەنھا لە فەرەنسا نیە و پەیوەندیشی بە نیشاندان و بڵاوکردنەوەی وێنەی پەیامبەری ئیسلامەوە نیە ھێندەی خواستێکی تێرکردنی ئەو ڕق و کینە و ئارەزووی خوێن ڕشتنەی ئیسلامیە ڕادیکاڵ و ھەڵگرانی بیری توندوتیژیەوە ھەیە، بۆ نمونە بەھاری ساڵی 2017 لە کردەوەیەکی تیرۆریستیا کەسێکی توندئاوێژ و ئیسلامی ڕادیکاڵ بە بارھەڵگرێگەوە لەناو جەرگەی سەنتەری شاری ستۆکھۆڵما خۆی کرد بەناو خەڵکی سڤیل و بێ تاوانا چەندین کەسی شێلاو پێنچ کەسیشی کوشت کە یەکێکیان مناڵێکی بێ تاوانی یانزە ساڵان بوو، کەچی بەشێک ئیسلامییەکانی کوردستان هەر لەبەرەی تیرۆرست و ڕادیکاڵەکانا مانەوە.


بەردەوامی نەیارەتی لەگەڵ بڕیارەکەی ترەمپ لەمەڕ بەرجام - SAHAR KURDISH (Sorani)\nبەردەوامی نەیارەتی لەگەڵ بڕیارەکەی ترەمپ لەمەڕ بەرجام\nبە نزیکتر بوونەوەی کاتی ڕاگەیاندنی هەڵوێستی دەوڵەتی ئەمریکا لە هەمبەر ئێران و بەرجام، ڕاوێژ و هەوڵ بۆ پێبەند بوونی واشنتۆن بەم ڕێککەوتنە ناڤۆکییە زیاتر بووەتەوە.\nمیدیا هەواڵییەکان ڕایانگەیاندووە کە لەوانەیە دۆناڵد ترەمپی سەرۆک کۆماری ئەمریکا ڕۆژی پێنجشەممە 12 ی ئۆکتۆبەر لە لێدووانێکدا کۆی ستراتژیای حکوومەتەکەی لە بەرامبەر ئێران بێنێتە ئاراوە. سێ ڕۆژ پاش ئەوەش لە 15ی ئۆکتۆبەر دەرفەتی 90 ڕۆژەی پێبەندی ئێران بە بەرجام بە پێی "یاسای لێکدانەوەی ڕێککەوتننامەی ناڤۆکیی ئێران" پەسەند کراوی ساڵی 2015ی کۆنگرێسی ئەمریکا دەگات. زۆربەی بۆچوونەکان باسی ئەوە دەکەن کە سەرباری پشت ڕاست کردنەوەی پێبەندیی ئێران بە بەرجام لەلایان ئەژانسی نێودەوڵەتی وزەی ناڤۆکی ئەویش بۆ 8 جاران، دەوڵەتی ترەمپ بەنیازە پێبەند نەبوونی ئێران ڕابگەینێت و چارەنووسی بەرجام بەو چەشنە بخاتە ژێر دەستی کۆنگرێسەوە.\nئەم بڕیارە ئەگەر بێتوو هەڵوەشانەوەی ڕەوتی هەڵپەسێردرانی بایکۆتە ناڤۆکییەکانی ئێران لە لایان کۆنگرێسی بەدەواوە بێت، دەبێتە هۆی لە نێو چوونی ڕێککەوتنێک کە لەلایان 7 وڵات، یەکیەتی ئەورووپا و ئەنجومەنی ئاسایشی ڕێکخراوی نەتەوەکانەوە پشت ڕاست کراوەتەوە.\nواژۆکەرانی بەرجام لە راستەوە بۆ چەپ: جان کەری، فلیپ هێمۆند، محەمەدجەواد زەریف، فدریکا موگرینی، فرانک ڤۆڵتەر شتاین مایەر، لۆران فابیوس و وانگ ئی\nلەمپەرنانەوە لە بەردەم ویستی جیهانی لەسەر بەرجام لەلایان ئەمریکاوە، ڕەخنە و گازندەی بەربڵاوی بە دواوە بووە. لەم ڕۆژ و حەفتانەی دواییدا، ئەتوانین بڵێین هەموو وڵاتانی گرینگ و شوێن دانەری جیهان لەگەڵ سەرۆک و بەرپرسی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییە گرینگەکانی جیهان، وشدارییان داوە بە دەوڵەتی ترەمپ لەمەڕ خستنە مەترسیی بەرجام! هەندێکیشیان ئاوەها هەوڵگەلێکیان بە زاڵ کردنی یاسای دارستان لە جیاتی یاسا و ڕێسا نێودەوڵەتییەکان لە قەڵەم داوە. بڕێکی دیکەشیان، پێشێل کردنی بەرجامیان وەکوو یاری کردن لەگەڵ ئاور زانیوە.\nڕۆژی دووشەممە ئامانۆ بەڕێوەبەری گشتی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ناڤۆکی جارێکی دیکە پێبەندی ئێرانی بە بەرجام پشت ڕاست کردەوە\nزۆربەی وڵاتانی جیهان لەوانە وڵاتانی ئەندامی یەکیەتیی ئەورووپا بە پێی پەیوەندییەکانی پاش بەرجام، دەیان ملیارد دۆڵار سەرمایەدانان و هاوکاری ئابووریان لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی ئێراندا بووە. چوونە دەری شیمانەیی ئەمریکا لە بەرجام بە کۆسپ نانەوەکانی ئەمریکا لە سەر ڕێگای بەرێوەچوونی ئەم ڕێککەوتنە، بەرژەوەندیی ئابووری وڵاتانی دیکەی جیهان دەخاتە مەترسییەوە، ئەویش تەنیا بەم هۆوهەگەرەوە کە بەرژەوەندیی نیشتمانی ئەمریکا لەبەرچاو نەگیراوە. هەر بۆیە هەڵوەشانەوەی بەرجام یاخود زەبر وێککەوتنی ، تەنیا هەنگاوێکی دوژمنانە لەلایان ئەمریکاوە لە دژی ئێران نییە، بەڵکوو بە چەشنێک ڕاگەیاندنی شەڕە لە لایان واشنتۆنەوە لە دژی کۆمەڵگای جیهانی و گەڕانەوەیە بۆ سەردەمی زاڵییەتی خوازی ئەمریکییەکان لەسەر نیزامی نیودەوڵەتی.\nOct 11, 2017 22:03 Asia/Tehran


کۆمەڵێک لە باشترین ئەپەکانی ئەم هەفتەیەی سیستمی ئەندرۆید – کەی ئای تی ئێن\nئەپ و نەرمەکاڵا 7, ئازار 2018\nلە بابەتەکەدا هەروەک دیارە ئەپی یەکەممان ناوێکی درێژی هەیە بەڵام لە کاتی بینینی سوودەکەی بیر لە ناوەکەی ناکەیتەوە و گرنگی بەو خزمەتگوزارییانە دەدەیت کە ئەپەکە پێشکەشتی دەکات. بیرۆکەی ئەپەکە لە لەبەرگرتنەوەی هەژمارەکانی تۆڕی واتسساپدایە بە واتایەکی تر ئەپەکە پشتگیری لە لەبەرگرتنی هەژمارەکانی واتساپ بۆ چەند هەژمارێک لە هەمان مۆبایلدا دەکات بێ هیچ کێشەیەک. هەروەها دەتوانیت تایبەتمەندییەکانی ناو ئەپەکە بگۆڕیت وەک گۆڕینی ڕەنگ و تەنانەت دانانی ناو بۆ هەژمارە لەبەرگیراوەکان، ئەپەکە بە خۆڕایی لە گووگڵ پلەی بەردەستە وە بە ڕای من شایەنی تاقیکردنەوەیە. داگرتنی ئەپ\nئەپەکە بە تایبەت بۆ ئەو کەسانەی کە دەیانەوێت کێشیان داببەزێنن و ماسولکەکانیان بەهێز بکەن گەشە پێدراوە. کاری ئەپەکە خۆی لەوەدا دەبینێتەوە هەڵدەستێت بە دانانی خشتەیەکی ڕاهێنان بۆ بەکارهێنەر لە ماڵەکەیدا و دیارترین ئەو خولانەی کە لە خولەکانی ئەپەکە هەیە خولی ڕاهێنانی سنگ و پشت و قاچ و لەشە بە شێوەیەکی گشتی. وە لە سەرەتای کردنەوەی ئەپەکەدا داوای هەندێک زانیاری وەک کێش و باڵا و تەمەنت لێدەکات پاشان هەڵدەستێت بە پێدانی خشتەیەکی ڕاهێنان و هەروەها لە حاڵەتی بیرچوونەوەت بۆ ڕاهێنانەکان دەتوانیت ئاگادارکەرەوە بۆ ئەپەکە دابنێیت تا لە کاتی پێویست ئاگادارت بکاتەوە، ئەپەکە بە شێوەی خۆڕایی بەردەستە لە گوگڵ پلەی لەگەڵ بوونی ڕیکلام لەناو ئەپەکەدا. داگرتنی ئەپ\nEmty Folder Cleaner\nهەموو مۆبایلەکانی سیستمی ئەندرۆید کۆمەڵێک بوخچە (فایل)ـی بێسوود و بەتاڵ جێدەهێڵێت کە لە ناویاندا لە بوخچەی دیکە پێکهاتوون، وە بە دڵنیاییەوە گەڕان بە دوایاندا کارێکی ئاسان نییە هەر بۆیە ئەم ئەپە کات و توانایەکی زۆرت بۆ دەگەڕێنێتەوە لە ڕێگای دۆزینەوەی بوخچە بەتاڵەکان و سڕینەوەیان بە شێوەی خۆکارانە. ئەپەکە بە تەواوی لە کۆگای گوگڵ پلەی خۆڕاییە، بەڵام لەگەڵ بوونی ڕیکلام لە ناو ئەپەکەدا. داگرتنی ئەپ\nبیرۆکەی ئەپەکە خۆی لە دروستکردنی پارچە ڤیدیۆ لە وێنەکانت لەگەڵ دانانی چەندەها کاریگەر (ئیفێکت)ـی نایاب لە نێوان وێنەکاندا دەبینێتەوە، سەرەڕای ئەمەش پشتگیری لە زیادکردنی نووسین و دەستکاریکردن، هەروەها زیادکردنی پارچە مۆسیقای ناو خودی مۆبایل یان ئەو مۆسیقایانەی کە لە ناو ئەپەکەدا یەردەستن دەکات. لە کۆتاییشدا هەڵدەستێت بە دەرخستنی هەموو کارەکانت لەسەر پارچە ڤیدیۆکە پێش جێبەجێکردنی هەنگاوی کۆتایی، ئەپەکە لە کۆگای گوگڵ پلەی بۆ داگرتن بەردەستە لەگەڵ بوونی کڕین لە ناو ئەپەکەدا. داگرتنی ئەپ\nئەم ئەپە نوێ نییە بەڵام بە چاولێکردن لە گرنگی ئەپەکە بە پێویستم زانی لە بابەتەکەدا بوونی هەبێت. کاری ئەپەکە پاراستنی ئەپەکانی ناو مۆبایلەکەتە بە وشەی تێپەڕ. هەروەها شاردنەوەی وێنە و ڤیدیۆکانت و گرنگتر لەوەش دانانی وشەی تێپەڕە بۆ ڕێکخستنە سەرەکییەکانی مۆبایلەکەت هەروەها لەگەڵ بوونی تایبەتمەندی زەنگی ئاگادارکەرەوە لە کاتی بە هەڵە دانانی وشەی تێپەڕ هەر بەم هۆیەش لەم بوارەدا بە یەکێک لە باشترین ئەپەکان دادەنرێت. ئەپەکە لە کۆگای گوگڵ پلەی بۆ داگرتن بە خۆڕایی بەردەستە بەڵام هەندێک لە تایبەتمەندییە پێشکەوتووەکانی نێو ئەپەکە پێویستە بکڕدرێت. داگرتنی ئەپ


نووسینی: فەیسەڵ ڕەسووڵ\nئازادی وشه‌یەكه کە دژه‌كه‌ی به واتای كۆیلایه‌تی دێت. ئێمه باس له ئازادی ڕه‌ها ناكه‌ین، چونكه شتێكی هه‌ڵەیه كه كۆمه‌ڵێ كه‌س بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌كه‌ن، به‌ڵكو كاتێك باس له ئازادی ده‌كه‌ین مه‌به‌ستمان لێی ئازادی حه‌قه، كه‌وا مافێكی مرۆڤه خوای گه‌وره به‌خشیویه‌تی به مرۆڤ. خوای گه‌وره لە هه‌ندێك حاڵه‌ت مرۆڤی ئازاد كردووه، وەکو ئەوەی كامه ئاین هه‌ڵده‌بژێرێت، به‌ڵام سزاو پاداشت بوونی ده‌بێت. مرۆڤی ئازاد كردووه له‌وه‌ی له كام شوێن نیشته‌جێ ده‌بێت، مرۆڤی ئازاد كردووه له‌وه‌ی چی بخوات و چی نه‌خوات(جگه له چه‌ند شتێكی كه‌م كه‌وا زیانیان هه‌یه بۆ مرۆڤ)، مرۆڤی ئازاد كردووه كه‌وا به چ زمانێك بدوێت، ئازادی كردووین له‌وه‌ی كامه ئافره‌ت بخوازین(جگه له ئافره‌تی بێدین نه‌بێت)، به‌گشتی خوای گه‌وره ئازادیی پێویستی داوه به ئێمەی مرۆڤ و ئێمه‌ی به شایه‌نی ئه‌وه بینیووه، ئه‌گه‌رنا ده‌یتوانی ئێمه وه‌كو فریشته‌كان دروستبكات كه نه‌توانین هیچ شتێك به‌بێ فه‌رمانی ئه‌و ئه‌نجام بده‌ین. كه‌واته خوای گه‌وره ئازادی به ئێمه به‌خشیووه، ئه‌ی بۆچی خەڵکانێک خۆیان ده‌كه‌ن به كۆیله‌ی خه‌ڵكی تر؟\nجیهانی ئێستا بووه به سێ لایه‌ن به‌گشتی: كۆمه‌ڵێكیان بوون به كۆیله‌ی خوا و فه‌رمانه‌كانی جێبه‌جێ ده‌كه‌ن، كه به‌مانه ده‌وترێت مه‌زهه‌بی ئولوهی، كه‌وا پێكدێن له: (ئیسلام، مه‌سیحییەت، یه‌هودییەت) هه‌رچه‌نده مه‌سیحییەت و یه‌هودییەت گۆڕانكاری كراوه له ئاینه‌كه‌یان، ئاینی ئیسلامیش فیرقه‌ی گومڕای تیادا دروست بووه. ئه‌مانه ته‌نها كۆیله‌ی خوان و ڕه‌تی ده‌كه‌نه‌وه مرۆڤێكی دیكه ببێت به خوایان و كۆیلایه‌تی بۆ غه‌یری خوا ڕەتدەکەنەوە.\nكۆمه‌ڵه‌ی دووه‌میش ئه‌وانه‌ن كه‌وا باوه‌ڕیان به‌خوا نییه، یاخود فه‌رمانه‌كانی خوایان به‌لاوه گرنگ نییه، ئه‌مانه به شێوازێكی عه‌به‌سی ده‌ژین، ئه‌مانه خوا ڕه‌تده‌كه‌نه‌وه و كۆیلایه‌تی كردن بۆ مرۆڤیش ڕه‌تده‌كه‌نه‌وه و دژی زوڵمی سه‌رۆكه‌كانن هاوشێوه‌ی كۆمه‌ڵه‌ی یەكه‌م، به‌ڵام ئه‌مانه هه‌واو ئاره‌زووی خۆیان كردووه به خوا.. هه‌رچی هه‌واو ئاره‌زووی پێی خۆشبێت ده‌یكات. چ باشه بێت یاخود خراپه، كه‌واته ئه‌م جۆره‌یان بوون به كۆیله‌ی هه‌واو ئاره‌زووی خۆیان.\nکۆمەڵەی سێیه‌م: تیكه‌ڵەیەكه له هه‌ردوو جۆری سه‌ره‌وه، به‌جۆرێك كه‌وا هه‌یه خۆی به دیندار هه‌ژمار كردووه، كه‌چی كۆیله‌ی حیزبێكه یان سه‌ركرده‌یەكه، چونكه بڕیاری حزبه‌كه‌ی پێ گرنگتره له بڕیاری ئایینه‌كه‌ی، یاخود بڕیاری سه‌رۆكه‌كه‌ی له‌لا گرنگتره له ئایینه‌كه‌ی، ئه‌وانی خۆشتر ده‌وێت له ئایینه‌كه‌ی. هه‌روه‌ها هه‌یه بانگه‌شه‌ی بێ ئایینی ده‌كات، به‌ڵام بووه به ده‌مڕاستی زوڵم و سته‌می سه‌ركرده‌كان، هه‌رچی ئه‌وان بیڵێن به ڕاستی ده‌زانێت، هه‌رچی ئه‌وانیش به خراپی بزانن ئه‌ویش به خراپی ده‌زانێت.\nجیهان ئێستا به‌ده‌ست كۆمه‌ڵه‌ی سێیه‌م ده‌ناڵێنێت، چونكه كۆمه‌ڵه‌ی یەكه‌م ئه‌گه‌ر فه‌رمانی ئایینه‌كه‌ی به‌ته‌واوی جێبه‌جێ بكات هیچ جێگای ترس نییه له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگا، هه‌روه‌ها كۆمه‌ڵه‌ی دووه‌میش ته‌نها زه‌ره‌ری بۆخۆی هه‌یه، ئەگەر داوەری بۆ لای شەرع ببرێتەوە ڕێگای لێده‌گیرێت به‌وه‌ی زوڵم بكات، ئه‌گه‌ریش داوەری ببرێتەوە بۆ لای یاسا(غەیری شەرع) ڕێگری لێدەکات كه‌وا زه‌ره‌ری بۆ كۆمه‌ڵگا ببێت. یاخود خودی خۆی كه فیتڕه‌تێكی پاكی هه‌یه ڕێگه‌ی پێنادات هه‌ڵه بكات. به‌ڵام كۆمه‌ڵه‌ی سێیه‌م كه‌وا ئێستا دونیا به‌ده‌ستیه‌وه ده‌ناڵێنێت، هۆكاری مانه‌وه‌ی سه‌ركرده زاڵمه‌كان هه‌ر پشتگیری ئه‌وانه، چونكه ئه‌م سه‌ركردانه هه‌ر له مه‌لای سه‌ر مینبه‌ریان كڕیوه و كردوویانن به كۆیله‌ی خۆیان تا ده‌گاته قه‌شه و بێدین و ئاگرپه‌رست و هونه‌رمه‌ند و نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووسەکان، واتە كۆی گشتی چینه‌كان به‌شێكیان ڕازی بوون به‌م كۆیلایه‌تییه! ئەمەش له‌به‌رامبه‌ر بڕه پاره‌یەك كه‌وا ژیانیانی پێ به‌ڕێ بكه‌ن بۆخۆیان، چ ژیانێكی شه‌رمنانه و شه‌رمه‌زارانه‌یە؟! چ حاڵه‌تێك كه‌وا خۆشت هه‌ست بكه‌ی بووی به كۆیله و ڕێگای ئازادیشت له‌به‌رده‌م بێت؟! به‌ڵام دونیای شه‌هوه‌ت و نه‌فس ڕێگه‌یان پێنادات ئه‌م ڕێگای ئازادییە بگرنە بەر، ئه‌وان هه‌ست ناكه‌ن ئازاده‌كان دڵیان چه‌نده ئارامه.. چۆن ئارام نابێت كاتێك دڵ ئازاد بێت، ئه‌گه‌رچی جه‌سته‌ش زیندان كرابێت؟ ئه‌م جۆرانه ده‌زانن ده‌سەڵات هه‌ركاتێك ئیشیان پێیان نه‌ما ڕسوایان ده‌كه‌ن، به‌ڵام چونكه ئه‌وانە ئازادیان ناوێت و هه‌ر حه‌زیان به‌م جۆره ژیانه‌یه، ئه‌م كه‌سانه ده‌زانن ناوبانگیان باش نابێت له‌نێو كۆمه‌ڵگا و مێژوو ئه‌گه‌رچی زانستێكی باشیشیان هه‌بێت، به‌ڵام ئه‌وان هه‌ر كۆیلایه‌تی لایان خۆشتره، چونكه له ناخیاندا چه‌قیوه و ناتوانن بیهێننه ده‌ره‌وه و به ئازادانه ژیان به‌سه‌ر بەرن.\nنابینن ئێستا چەند نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووس ناتوانن به‌دڵی خۆیان بنوسن، ناتوانن حه‌ق بدركێنن، ناتوانن ڕاستگۆیانه باس له ئازارو ناڕه‌حه‌تییه‌كانی خۆیان بكه‌ن؟ ئه‌گه‌ر ئه‌مه كۆیلایه‌تی نه‌بێت کۆیلایەتی چ شتێكه؟! به‌ڵام ده‌بێت بزانن ئه‌مانه خۆیان ئه‌م بارودۆخه‌یان هه‌ڵبژاردووه و ئازادییان ناوێت، ئیتر چۆن كه‌سێك ده‌توانێت ببێت به فریادڕه‌س و ئه‌مانه ئازاد بكات و شه‌ڕی ئازادیان بۆ بكات؟! وا نه‌زانن ته‌نها چینی هه‌ژار كڕدراون و كراون به كۆیله، به‌ڵكو ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانیش به‌هه‌مان شێوه بۆ ئه‌وه‌ی پارێزگاری له موڵكی خۆیان بكه‌ن یاخود زیادی بكه‌ن په‌نا بۆ ئه‌م ڕێگایه ده‌به‌ن، كه‌واته ئه‌مانه‌ش خۆیان ئه‌م كۆیلایه‌تییه‌یان هه‌ڵبژاردووه بۆیه هیچ كه‌سێك ناتوانێ شه‌ڕی ئازادیان بۆ بكات. له ساڵانی پێشوو مامۆستای به‌ڕێزی كورد (مامۆستا كرێكار) كاتێك گفتووگۆ له‌گه‌ڵ گه‌نجێك ده‌كات، ئاماژه به وته‌یەك ده‌كات و ده‌فه‌رمووێت: (من چۆن شه‌ڕی ئازادیتان بۆ بكه‌م كاتێك ئێوه خۆتان كۆیلایه‌تیتان هه‌ڵبژاردووه؟!) كه‌واته هیچ كه‌سێك ناتوانێ شه‌ڕی ئازادییان بۆ بكات تا ئه‌وكاته‌ی ناخیان ده‌گۆڕێت، تا ئەوکاتەی ئاماده‌سازییان تێدابێت بۆ ئه‌وه‌ی كه‌سانێك شه‌ڕی ئازادییان بۆبكه‌ن و یارمه‌تییان بده‌ن له‌وه‌ی له كۆت و زنجیری كۆیلایه‌تی ئازاد بن. هه‌ربۆیه كارێكی گه‌مژانه‌یه هه‌وڵبدرێت ئازادی حه‌ق بۆ كه‌سانێك به‌ده‌ست بێنین كه‌وا ئەوان لە ناخیاندا كۆیلایه‌تییان پێخۆشبێت. ئه‌م جیهانه به‌وانه ناشرین بووه، چونكه یارمه‌تی زاڵم ده‌ده‌ن، كه‌وا زاڵمه‌كان چه‌ند كه‌سانێكی كه‌من به‌هۆی ئه‌م ڕێژه زۆره‌ی كۆیله‌وه له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات ماون.\nئه‌ی چاره‌سه‌ر چییه؟ چاره‌سه‌ر نایەته بوون ته‌نها به دوو ڕێگه نه‌بێت:\nیەكه‌میان: یان ده‌بێت كۆیله‌كان ده‌ستبه‌رداری ئه‌م كاره‌یان ببن. دووه‌میان: ئه‌گه‌ر خاڵی یەكه‌م نه‌هاته بوون، دژایه‌تی كۆیله‌كان بكرێت وه‌ك چۆن دژایه‌تی زاڵم ده‌كرێت له‌لایه‌ن كه‌سانی خاوه‌ن ئیراده و بەهه‌ڵوێست و جوامێر.\nكێشه‌كه چییه؟ كێشه‌كه ئه‌وه نییه كه‌وا كۆیله بوونی هه‌یه، به‌ڵكو كێشه ئه‌وه‌یه ئێستا له هه‌موو لایه‌نێك كۆیله دروست ده‌كرێت، به‌جۆرێك شانازی ده‌كه‌ن به بوون به كۆیله، بۆته خولیایان، چونكه ده‌بینن گه‌وره‌كانیان ئه‌م كاره ده‌كه‌ن و ئه‌وانیش ئه‌م كاره‌یان له‌لا پیرۆزه. كێشه لێره‌دایه كه‌وا جیلێكی كۆیله به‌ڕێوه بێت و به قوڕسی ده‌توانی بیانگۆڕیت، هه‌ر له ماڵه‌وه تاوه‌كو زانكۆ و ڕۆژنامه و تیڤییەکان، هەموو پێکڕا كار ده‌كه‌ن له‌سه‌ر دروستکردنی كۆیله.\n2185 جار خوێندراوه‌ته‌وه


\_"نیوەی مانگ\_"ی بەهمەن قوبادی لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی كۆمیكی سوید نمایش کرا\n15:06 - 1 سەرماوەز 2714\nکوردستان میدیا: فیلمی سینەمایی نیوەی مانگ لە دەرهێنانی بەهمەن قوبادی سینەماکاری کورد، لە بەشی سەرەكیی یەكەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی كۆمیكی وڵاتی سوید نمایشکرا.\nبەپێی راپۆرتی ماڵپەڕی کوردستان میدیا، فیلمی سینەمایی نیوەی مانگ ( Half Moon) لە دەرهێنانی سینەماكاری كورد بەهمەن قوبادی بە نوێنەرایەتیی هەرێمی كوردستان لە نوێترین بەشداری نێونەتەوەیی خۆیدا لە دوو سانسی جیاوازدا لە بەشی سەرەكیی یەكەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی كۆمیك لە سینەما مۆرتیز لە شاری ستۆكهۆڵمی وڵاتی سوید نمایش كرا.\nفیلمی سینەمایی نیوە مانگ هەتا ئێستا لە ٦٠ فێستیڤاڵی جۆراوجۆر لە ئاستی دنیادا دەرکەوتووە و ١٠ خەڵاتی گرینگی نێودەوڵەتیشی بەدەست هێناوە کە بریتین لە:\nــ سەدەفی زێڕینی باشترین فیلم و باشترین بەڕێوەبەری وێنەگرتن لە ٥٤مین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی سان سباستییەن لە ئیسپانیا لە ساڵی ٢٠٠٦\nــ خەڵاتی باشترین فیلمی هەڵبژاردەی بینەران لە بەشی نێونەتەوەییدا لە ٢٦مین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی ئیستانبول لە توركیە لە ساڵی ٢٠٠٧ی زایینی\nــ خەڵاتی ئامنێستی Amnesty لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی سەربەخۆ ئیندیلیزبوا Indielisboa لە پورتەغاڵ لە ساڵی ٢٠٠٧ی زایینی\nــ خەڵاتی باشترین سیناریۆ لە شەشەمین فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ترایبكا لە ئەمەریكا لە ساڵی ٢٠٠٧ی زایینی\nــ خەڵاتی گەورەی گراندپریكس لە چوارەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ئۆراسیا لە قەزاقستان لە ساڵی ٢٠٠٧ی زایینی\nــ خەڵاتی یەكەمی هەشتەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ئۆجای لە ویلایەتی كالیفۆرنیای ئەمریكا لە ساڵی٢٠٠٧ی زایینی\nــ فیلمی هەڵبژاردەی رۆژنامەی تایمزی بریتانیایی وەكوو یەكێك لە ١٠٠ فیلمی سەركەوتووی سینەمای جیهان لە ساڵی ٢٠٠٨ی زایینی و هەروەها چەندین خەڵاتی نێونەتەویی دیكە.\nهەروەها كۆمپانیای فیلمی مەچ فەكتۆری Match Factory فیلمی نیوەمانگی لە ئاستی دنیادا بڵاوكردەوە كە لە زۆربەی وڵاتانی جیهان چووە سەر پەردەی سینەماكان و لەلایەن بینەرانی نەتەوە جۆراوجۆرەكانەوە پێشوازیی لێكرا.


کۆمەڵێک لایەنی سیاسی هاوخەمی خۆیان بە حیزبی دێموکرات گەیاند\nزایینی: ٠٣-٠٣-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٦/١٢/١٢ - ١٠:١١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: چەندین لایەنی سیاسی کوردستانی، بەبۆنەی تێرۆری هاوڕێ سەباح ڕەحمانی لە بنەسڵاوەی هەولێر، پەیامی هاوخەمی و سەرەخۆشییان ئاراستەی حیزبی دێموکرات کرد.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، مەکتەبی پێوەندییەکانی یەکیەتیی نیشتمانی کوردستان، سازمانی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران - کۆمەڵە، سکرتاریای کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران، کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان، هاورێیانی پێشوو - پێوەندییەکانی سلێمانی، سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران، پارتی ئازادی کوردستان، ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستانی سووریە، پارتی ئازادی کورد- سووریە، پارتی یەکیەتی دێموکراتی کورد لە سووریە، هاکپار، پارتی ماف و ئازادی، پارتی سوسیالیستی کوردستان، حیزبی شیوعی کوردستان، پارتی ئازادی کوردستان - باکوور، پارتی ئازادی کوردستان سووریه و پارتی سەربەستیی کوردستان پێوەندییان بە حیزبی دێموکراتەوە گرتووە و هاوخەمی و سەرەخۆشی خۆیان بەبۆنەی شەهیدبوونی هاوڕێ سەباح ڕەحمانی ئاراستەی حیزب و لە ڕێگەی حیزبیشەوە ئاراستەی بنەماڵەی شەهید سەباح کردووە.\nئێوارەی ڕۆژی پێنجشەممه ١٠ی ڕەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی، سەلاح ڕەحمانی پیشمەرگەی حیزبی دێموکرات، هاوڕێ لەگەڵ کوڕەکەی بە ناوی سەباح ڕەحمانی خەڵکی شاری کامیاران و دانیشتووی شارۆچکەی "بنەسڵاوه"ی هەولێر لە کردەوەیەکی تێرۆریستیدا بە توندی بریندار و ڕەوانەی یەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری هەولێر کران؛ ڕۆژێک دواتر سەباح ڕەحمانی بەهۆی سەختی برینەکانی گیانی ئازیزی پێشکەش بە بارەگای پڕسەروەری کرد.


| 💳 کۆمەکهاریکاریا مە بکە ژ بو کوردیپێدیایەکا باشتر. | 📕 پەرتوکخانەمەزنترین پەڕتووکخانا دیجیتاڵا کوردی! - (10,545) پەڕتووک | | |\n📊 بابەت 366,682 | وێنە 56,376 | پەرتوک PDF 10,545 | فایلێن پەیوەندیدار 36,440 | 📼 ڤیدیۆ 161 | 🗄 ژێدەر 13,019 |\n👫 رووناک ئاقایی | 🏷 پول: کەسایەتی | زمانێ بابەتی: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n➕ ئەڤ بابەتە ژ لایێ: (نالیا ئیبراهیم) ل: Apr 5 2018 11:41AM هاتیە تومارکرن\n👁 ئەڤ بابەتە 2,174 جار هاتیە دیتن\n📷 فایلا وێنەیی 1.0.1 51 KB Apr 5 2018 11:44AM نالیا ئیبراهیم\n📝 ڕاگواستنی ڕوناک ئاقایی بە زیندان بەمەبەستی جێبەجێ کردنی حوکمەکەی | 🏷 پول: بەلگەنامە | زمانێ بابەتی: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n➕ ئەڤ بابەتە ژ لایێ: (مانو بەرزنجی) ل: Apr 9 2018 9:15AM هاتیە تومارکرن\n✍ ئەڤ بابەتە بو دویماهیک جار ژ لایێ: (نالیا ئیبراهیم)ڤە: Apr 10 2018 3:51PM هاتیە ڕاست ڤەکرن\n👁 ئەڤ بابەتە 2,493 جار هاتیە دیتن\n📷 فایلا وێنەیی 1.0.1 33 KB Apr 9 2018 9:22AM مانو بەرزنجی\n👫 کەسایەتی 25,146 %6.85\n📅 رێکەوت و رووداو 10,351 %2.82\n📝 بەلگەنامە 5,197 %1.41\n📊 ئامار و راپرسیا 4,832 %1.31


Rawand Haidar - Android Applications by Rawand Haidar\nRawand Haidar published 8 applications on Google Play, 1,947 people rated these apps with an average rating of 4.48!\nRated 4.20(95) — Rawand Haidar\nبەرنامەی KorekTel Balance تایبەتە بە بەشداربووانی کۆڕەک تیلیکۆم کە ئەم کارانەی خوارەوە دەکات:١. پڕکردنەوەی باڵانس.٢. ناردنی باڵانس٣. زانینی باڵانس بە دوو شێوازی جیاواز.ئامادەکردن و گەشەپێدانی : ئەندازیار ڕەوەند حەیدەر.\nRated 4.02(139) — Rawand Haidar\nBIG NEWS !!!!!!!!!A Pro Version of This App is available with A LOT OF cool features,WHAT ARE YOU WAITING FOR ?! TRY IT NOW AThttp://goo.gl/U9CjFThe First Application Of its kind About The Drilling Engineering. This app is designed for the petroleum...\nRated 4.54(363) — Rawand Haidar\nبەرنامەیەکی تایبەتە بە هاتوچۆی سلێمانی کە ٤٠٠ پرسیاری تیۆری هەندێك زانیاری تری بەسوود لەخۆدەگرێتبەرنامەکە ئەم تایبەتمەندیانەی خوارەوەی...\nRated 4.57(425) — Rawand Haidar\nبه‌ناوی خوای گه‌وره‌و ميهره‌بانكاته‌كانی بانگ تاكه به‌رنامه‌ی ئيسلامييه به زمانی كوردی ئه‌م به‌رنامه‌يه كاته‌كانی بانگ له‌خۆ...\nKurdish Kids - Animals (کوردی)\nRated 4.63(172) — Rawand Haidar\nیەکەمین بەرنامەی کوردی تایبەتە بە فێرکاری لەسەر زمانی ئینگلیزی بۆ منداڵان. یەکەمین بەرنامەیە لەم جۆرە کە بەشێوازی نوێ زمانی ئینگلیزی فێری...\nPetro Eng Pro\nRated 4.40(25) — Rawand Haidar\nPetro Eng Pro is the first app of its kind about petroleum Engineering , it's the only app on google play that's about Drilling Engineering, after the huge success of the free version of this app '' Perto Eng '' , we're here again to bring you a high...\nRated 4.71(335) — Rawand Haidar\nبه‌رنامه‌ی ( ڕەمەزان ) به‌رنامه‌يه‌كی تايبه‌ته به مانگی ڕه‌مه‌زانی پيرۆز.تايبه‌تمه‌ندييه‌كان ::١. كاته‌كانی بانگ ( مانگی ڕه‌مه‌زان...\nRated 4.75(393) — Rawand Haidar\nبەرنامەی '' یادی خوا '' بەرنامەیەکی تایبەتە بە زیکرو یادی خوای گەورە کە چەند تایبەتمەندییەک لە خۆ دەگرێت ::١. زیکرەکانی دوای نوێژ.٢. زیکرەکانی بەیانیان.٣. زیکرەکانی ئێواران.٤. زیکرە گەورەکان.٥. خوێندنەوەی زیکرەکان بە هەردوو زمانی کوردی و عەرەبی.


ڕووسیا بۆ لێدانی هێزەکانی سەر بە تورکیا فرۆکەی جەنگی رەوانەی لیبیا دەکات\n22/05/2020 2091 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nفەتحی پاشا وەزیری ناوخۆی حکوومەتەکەی فایز سەڕراجی لایەنگری ئەنقەرە ئاشکرای کردووە کە لەمدواییە رووسیا لانیکەم هەشت فرۆکەی جەنگی بۆ پشتیوانیکردنی هێزەکانی مووشیر خەلیفە حەفتەر ڕەوانەی لیبیا کردووە .\nپاشا لەلێدوانێکدا بۆ ئاژانسی " بلوومبێرگ" باسی لەوە کردووە کە ئەو فرۆکانە لە بنکەی ئاسمانی حومەیمیمی سوریاوە رەوانەی ئەو وڵاتە کراون و فرۆکەی سەردەمی یەکێتی سۆڤێتی پێشوون کە شەش فرۆکەیانە لە جۆری " Mig-29" و دوو دانەیان ل جۆری " Su-24 " ن و گەیشتوونەتە رۆژهەڵاتی لیبیا کە لەژێر کۆنترۆڵی هێزەکانی سەر بە سوپای نیشتیمانی لیبیادایە .\nهەرچی لایەنی رووسییە هێشتا هیچ ڕوونکردنەوەیەکیان لەبارەی چوونی ئەو فرۆکانە بۆ لیبیا نەداوە .\nبەگوێرەی ئاژانسی بلوومبێرگ هێزەکانی جەنەراڵ مووشیر خەلیفە حەفتەر کە کەلایەن رووسیا و میسر و فەرەنساو و ئیماراتەوە پشتیوانی دەکرێت رایگەیاندووە کە گەورەترین هەڵمەتی ئاسمانی دەکاتە سەر ئامانجەکانی تورکیا لە لیبیا .\nرۆژی دووشەممە هێزەکانی سەر بە حکوومەتی فایز سەرراج توانیان بنکەی ئاسمانی وەتییە کە بنکەیەی سترارتیژییە ، هاوکات لەگەڵیشیدا ژووری ئۆپەراسیۆنە سەرەکییەکانی سەر بە حەفتەر لەناوچە و هەردوو شاری بەدر و تیجی لە رۆژئاوای لیبیا کۆنترۆڵ بکەن .\nلەمانگی نیسانی ساڵی ٢٠١٩ وە هێزەکانی سەر بە مووشیر خەلیفە حەفتەر هەڵمەتێکی سەربازی فراوانیان بۆ رووخاندنی حکوومەتەکەی فایز سەرراج لە تەرابلووسی پایتەختی لیبیا دەستپێکردووە کە لەلایەن تورکیا و قەتەرەوە پشتیوانی لێدەکرێت ، کە بەهۆیەوە هەزاران کەس لە هەردوولا گیانیان لەدەستداوە و زەرەر و زیانێکی گەورەشی بە ژێرخانی ئابووری ئەو وڵاتە گەیاندووە .


عێراق: لێكتێگەیشتنی باش سەبارەت بە سیاسەتی نەوت لە نێوان هەردوو حكوومەتی فیدرال و هەرێم هەیە\n2020-10-13 [08:30 AM]\nوەزیری نەوتی عێراق، ئیحسان عەبدولجەبار رایگەیاند كە پێشنیازی كردووە، كۆمپانیەكی تایبەت بۆ بەڕێوەبردنی كاروباری دەرهێنان و هەناردەكردنی نەوتی هەرێمی كوردستان دابمەزرێندرێت و ئاماژە بەوەیش دەكات كە لێكتێگەیشتنی باش سەبارەت بە سیاسەتی نەوت لەنێوان هەردوولادا هەیە.\nئیحسان عەبدولجەبار، بە ئاژانسی هەواڵی فەرمی عێراق راگەیاند: "دانوستانەكانی نێوان حكوومەتی هەرێمی كوردستان و حكوومەتی فیدرال، بە ئاراستەیەکی باش دەڕوات بۆ ئەوەی هەردوولا لە چوارچێوەی دەستووردا، چارەسەرێكی گونجاو بۆ ناكۆكییەكانی نێوانیان سەبارەت بە بەرهەمهێنان و هەناردەكردنی نەوتی هەرێم بدۆزنەوە".\nوەزیری نەوتی عێراق، گوتیشی: پێشنیازی كردووە، كۆمپانیەكی تایبەت بۆ بەڕێوەبردنی كاروباری دەرهێنان و هەناردەكردنی نەوتی هەرێمی كوردستان دابمەزرێندرێت كە لە رووی هونەری و كارگێڕییەوە ببەسترێتەوە بە سەرۆكایەتی هەرێم و وەزارەتی نەوتی فیدرال ئەوەیش لە پێناو گەیشتن بە رێككەوتنی كۆتایی لەنێوان هەردوو حكوومەتی فیدرال و هەرێم .\nعەبدولجەبار دەشڵێت : "لە چوارچێوەی دانوستانەكانی ئێستادا، لێكتێگەیشتنی باش سەبارەت بە سیاسەتی نەوت لە نێوان هەردوو حكوومەتی فیدرال و هەرێم هەیە.\nگوتیشی: "هەرێم بە ئەرێنییەوە هەوڵی چارەسەركردنی خاڵە ناكۆكییەكان دەدات سەبارەت بە سروشتی بەڕێوەبردنی كێڵگە نەوتییەكان و بڕی هەناردەكردنی نەوت بۆ بازاڕەكانی جیهان، جگە لەوەیش ئاماژەی ئەرێنیی لە دانوستانەكانی نێوان هەردوو حكوومەتی فیدرال و حكوومەتی هەرێم بەدی كراوە".\nلە كۆتایی قسەكانیدا، ئێحسان عەبدولجەبار ئەوەی ئاشكرا كرد كە لە دانوستانەكانی ئەمجارەدا، دید و بۆچوونی نوێ لەلایەن هەرێمی كوردستانەوە بۆ بەڕێوەبردنی كێڵگە نەوتییەكان لەگەڵ حكوومەتی فیدرال بوونی هەیە و گوتی: "بەپێی دەستوور وەزارەتی نەوت، سامانی نەوت چی لە هەرێم یان ئەو پارێزگایانەی كە تیایاندا نەوت بەرهەم دەهێندرێت، بەڕێوەدەبات".


بۆردی نیشتیمانی متمانەبەخشین بۆ دامەزراوەكانی خوێندنی باڵا دادەمەزرێت\n22/11/2018 09:40 AM\nوەزیری خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی گرنگی دروستكردنی بۆردی نیشتیمانی متمانە بەخشینی وەك یەكەمین دەزگای نیشتیمانی سەربەخۆ بە هاوكاری دامەزراوەی زێڤای ئەڵمانی بۆ دڵنیای جۆری و متمانە بەخشین بۆ دامەزراوەكانی خوێندنی باڵای هەرێمی كوردستان بە هەنگاوێكی گرنگ و مێژووی وەسفكرد.\nئەم جەختكردنەوەی د.یوسف گۆران وەزیری خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی لەمیانی پێشوازیكردنی هات لە وەفدێكی (دەزگای ناوەندی هەڵسەنگاندن و متمانە بەخشینی) ئەڵمانی ناسراو بە زێڤا، كە پێكهاتبوون لە (prof. Dr. werner stueber) راوێژكاری خوێندنی باڵا لە دامەزراوەكەو (didar dawdi) بەڕێوەبەری كاروباری پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكانی زێڤا كە ڕۆژى ٢١/١١/٢٠١٨ بەشداربوون لە مەراسیمی راگەیاندنی ریزبەندی نیشتیمانی زانكۆكانی كوردستان بۆ ساڵانی (٢٠١٧-٢٠١٨).\nلەو دیدارەدا كە د.ئامانج عەبدوڵا سەعید راوێژكاری وەزیری خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی ئامادەیبوو، د.یوسف گۆران سوپاسی دامەزراوەی زێڤای كرد بۆ كاركردن لە یەكەمین بۆردی نیشتیمانی متمانە بەخشین بۆ دامەزراوەكانی خوێندنی باڵای هەرێمی كوردستان. كە بۆردەكە دەبێتە دامەزراوەیەكی نیشتیمانی سەربەخۆو كاردەكات بۆ داڕشتنەوەی چوارچێوەی گشتی پرۆسەی دڵنیایی جۆری لە دامەزراوەكانی خوێندنی باڵا لە هەرێمی كوردستان و ئامادەكردنیان بۆ بەدەستهێنانی متمانەی نێودەوڵەتی، ئەم بۆردە بە هەماهەنگی و بە سەرپەرشتی ڕاستەوخۆی دامەزراوەی زێڤا كاردەكات بۆ ئەوەی هەموو پرۆگرامەكانی خوێندن لە هەموو زانكۆكانی كوردستان بتوانن متمانەی نێودەوڵەتی بەدەستبهێنن و بەتەواوەتی بچنە چوارچێوەی ستانداردە جیهانییەكانەوە.\nوەزیری خوێندنی باڵاو توێژینەوی زانستی خۆشحاڵی خۆشیی نیشاندا بە هاوكاری و هەماهەنگی دامەزراوەی زێڤا دروستكردنی بۆردی نیشتیمانی متمانە بەخشین قۆناغی باشی بڕیوەو دەبێتە یەكەمین دەزگای نیشتیمانی بۆ دڵنیای جۆری و متمانە بەخشین لە هەرێمی كوردستان.\nلەلایەن خۆشیانەوە دامەزراوەی زێڤای ئەڵمانی پشتگیری تەواوی خۆیان بۆ پرۆژەكانی وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی دوپاتكردەوە بەتایبەت بۆ ئەنجامدانی ریزبەندی نیشتیمانی زانكۆكانی كوردستان و هەڵسەنگاندن و دانانی پێوەر بۆ زانكۆكانی هەرێم، هەروەك پاڵپشتی و هاوكاری تەواوی دامەزراوەكەشیان بۆ دروستكردنی بۆردی نیشتیمانی دڵنیای جۆری و متمانە بەخشینی هەرێمی كوردستان راگەیاند.\nئەمە لەكاتێكدایە (دەزگای ناوەندی هەڵسەنگاندن و متمانە بەخشینی) ئەڵمانی ناسراو بە زێڤا بریتیيە لە دەزگای ناوەندی متمانە بەخشینی ئەڵمانیا، كە بەرپرسە لە پێدانی متمانە بە زۆرینەی هەرەزۆری پرۆگرامەكانی خوێندن لە وڵاتی ئەڵمانیاو دەرەوەی ئەو وڵاتە. لە ئێستاشدا لەگەڵ هەرێمی كوردستان لە هەماهەنگیدان بۆ دروستكردنی بۆردی متمانە بەخشینی خوێندنی باڵای هەرێمی كوردستان كە ئامادەكارییەكانی ئەم بۆردە تەواوبووەو لە مانگی كانونی دووەمی ساڵی داهاتوو دەست بە كارەكانی دەكات.\nخاك - ڕاگەیاندنی وەزارەتی خوێندنی باڵا


هەسەدە: لە دێرەزوور ١٤٧ تیرۆریستی داعش كوژران – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/01/12 - 10:01 PM\nھەسەدە ٤٠٠ مەدەنی لە شارۆچكەی ھەجین و دەوروبەری رزگار دەكات و كوژرانی ١٤٧ تیرۆریستیش رادەگەیەنێت.\nناوەندی ڕاگەیاندنی ھێزەكانی سوریای دیموكراتی”ھەسەدە”راگەیەنراوێكی سەبارەت بە دواھەمین قۆناغی ھەڵمەتی زریانی جزیرە لە سنوری دێرەزوور لە ناوچەی ھەجین و شەفعە بڵاوكردەوە و تێیدا ئاماژە بەوەكراوە، شەڕڤانان لە شارۆچكەی ھەجین و دەوروبەری زیاتر لە٤٠٠ ھاووڵاتی مەدەنیان لە دەستی تیرۆریستان رزگار كردووە كە وەك قەڵغان بۆ پاراستنی خۆیان بەكاریان ھێناون، لە بەرەی (شەفعە)ش پێشڕەوی شەڕڤانانی “ھەسەدە”بەردەوامە و توانراوە ٢ كم پێشڕەوی بكەن.\nبەپێی راگەیەنراوەكەی ھەسەدە لە شەڕ و پێكدادانەكانی شەو و رۆژی رابردوودا ١٤٧ تیرۆریست كوژراون، دەستیش بەسەر بڕێكی زۆر چەك و تەقەمەنیدا گیراوە، ھاوپەیمانانیش ٦٤ ھێرش ئاسمانیان ئەنجام داوە، ھەروەھا ناوچەیەكی بەرفراوان لە مین و بۆمبی چێندراو پاككراوەتەوە.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | لە 10 مانگدا سێ ملیۆن گەشتیار سەردانی مێردینیان کردووە\nسەردانی گەشتیاران بۆ ناوچە گەشتیارییەکانی باکووری کوردستان زیادی کردووە، تەنیا لە ماوەی 10 مانگی ئەمساڵدا نزیکەی سێ ملیۆن گەشتیار سەردانی مێردینیان کردووە. مستەفا یامان، پارێزگار و بریکاری سەرۆکی گەورەشارەوانیی مێردین رایگەیاند، لەسەرەتای ئەمساڵەوە، نزیکەی سێ ملیۆن گەشتیار سەردانی مێردینیان کردووە. یامان ئاماژەی بەوەدا، لە رۆژانی کۆتایی هەفتە لە سەرجەم هۆتێل و مۆتێلەکانی مێردین شوێنی چۆڵ نامێنێت و جمەیان دێت لە گەشتیار. بریکاری سەرۆکی گەورەشارەوانیی مێردین دەڵی، ئەو گەشتیارانەی بەمەبەستی مانەوە روو لەم شارە دەکەن تائێستا ژمارەیان لە 400 هەزار زیاتر بووە و، چوون و هاتنی رۆژانەی گەشتیاران زیاتر لە دوو ملیۆن گەشتیار بووە و کۆی گشتی گەشتیارانی رۆژانە و ئەوانەش کە بە شەو دەمێننەوە نزیکەی سێ ملیۆن گەشتیار بووە لە 10 مانگی ئەمساڵدا. شاری مێردین شاری پێکەوەژیانی چەندین سەدەی زمان و ئایین و کولتوورە جیاجیاکانە، شوێنی مزگەوت بینا بەردینە مێژووییەکانە و، بەم ساڵانەی دوایی بووەتە جێی سەرنجی گەشتیاران. #27-10-2018#


زیاتر لە 100 رۆژە هێرشەکانی روسیا بۆسەر ئۆکرانیا بەردەوامە\n08:58 - 01/06/2022\nزیاتر لە 100 رۆژ بەسەر هێرشەکانی روسیا بۆ ئۆکرانیا تێدەپەڕێت و سەرەڕای هەموهەوڵ و بەڵێنەکان، سکرتێری نەتەوەیەکگرتوەکان و سەرۆکی یەکێتی ئەوروپا و زۆربەی بەرپرسانی ئەمریکا نەیانتوانیوە ئەو هێرشانە راگرن، سندوقی دراوی نێودەوڵەتییش دەڵێت: جەنگی ئۆکرانیا راشگیرێت کاریگەرییەکەی تا دەیان ساڵی دیکە دەمینێتەوە.\nروسیا داوای ئەوەی 24ی شوباتی ئەمساڵ سەربەخۆیی هەرێمەکانی دۆنێتسک و لۆهانسکی راگەیاند؛ هێرشەکانی دژی ئۆکرانیا دەست پێکردوە و زیاتر لە 100 رۆژە ئەو هێرشانەش بەردەوامن.\nهێرشەکانی روسیا بۆ سەر ئۆکرانیا بە گەورەترین جەنگی دوای دوەم جەنگی جیهانیی لە سنورەکانی ئەوروپا ئەژمار دەکرێت کە لە ئەگەری بەردەوامبونیدا زیانی گەورەی دەبێت بۆ دابینکردنی خۆراک و دانەوێڵە جیهاندا.\nلە ئێستادا و\nدوای زیاتر لە 100 رۆژ لە بەردەوامی شەڕ، روسیا کە یەکەم بەرهەمهێنی پەینی کیماییە لە جیهان رەنگە بتوانێت بە قەدەغەکردنی ئەو پەینە، ئاستی بەرهەمهێنانی گەنم و خۆراکی جیهان بۆ کەمتر لە نیوە دابەزێنێت، هەروەها لە راپۆرتەکانی ناوەندی ئاماری ئەوروپا یۆرۆستات ئاشکرابوە کە مۆسکۆ دەتوانێت بە گرتنەوەی غاز لە وڵاتانی ئەوروپا زیان بە 60٪ی پیشەسازیی و بەرهەمهێنانی ئەوروپا بگەیەنێت .\nپێچەوانەی زۆربەی پێشبینییەکان و بەڵێنەکەن هیچ یەک لەو فشار و سزایانەی کە لە ماوەی سێ مانگدا لە دژی مۆسکۆ سەپێنران هێرشەکانی روسیایان بۆ ئۆکرانیا رانەگرت.\nسەرەڕای ئەوەی دوای دەستپێکردنی جەنگ لە ماوەی رابردودا سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا و سکرتێری گشتی نەتەوەیەکگرتوەکان و سەرۆکی یەکێتی ئەوروپا و ژمارەیەک سەرۆک و سەرکردەی جیهان وەک پاڵپشتییەک چونە کیێڤ-ی پایتەختی ئۆکرانیا و بەڵێنیان دا بە سزادانی روسیا هێرشەکانی مۆسکۆ بۆ ئۆکرانیا رابگرن بەڵام سەرجەم ئەو هەوڵانە نەیتوانی هێرشەکان رابگرن.\nروسیا لە یەکەم رۆژی هێرشەکانی بۆسەر ئۆکرانیا رایگەیاند ئەمریکا و ئەوروپا بە بەڵێنی ناڕاست ئۆکرانیا گیردۆی شەڕ دەکەن و ئەو وڵاتەش جگە لە زیان و وێرانکاریی هیچی دیکەی لەو بەڵێنانە دەست ناکەوێت.\nروسیا کە بە یەکێک 20 وڵاتە دەوڵەمەندەکانی جیهان ئەژمار دەکرێت لە ماوەی رابردودا زیاترین سزای ئابوریی بەسەردا سەپێنراوە بۆیە دەوترێت ئەوەی ئێستا رو دەدات لە ئۆکرانیا لە شەڕ لەخاکی ئەو وڵاتەوە گۆڕاوە بۆ جەنگی ئابوریی لە سەرتاسەری جیهان.\nسندوقی دراوی نێودەوڵەتیی کە پێشتر و بەر لە رودانی جەنگ پێشبینیی کردبو گەشەی ئابوریی لە جیهاندا 6٪ زیاد بکات ئێستا و دوای زیاتر لە 100 رؤژ شەڕ لە ئۆکرانیا دەڵێت گەشەی ئابوری لە سەرتاسەری جیهان راگیراوە، لەگەڵ ئەوەشدا بەرپرسانی ئەو سندوقە بە راشکاویی رایانگەنداوە ئەگەر جەنگیش راگیرێت ئەو 100 رۆژ جەنگە تا دەیان ساڵی دیکە کاریگەریە خراپەکانی لەسەر ئابوریی و گەشەی جیهان بەردەوام دەبێت.


هەمووتان درۆ دەكەن!\nبەرهەم عەلی 29/12/2021\nكە سەیری هەڵوێستەكانی رابردوویان دەكەم، بەتەواوی بۆم مەعلووم دەبێ كە هەموویان درۆ دەكەن، هەر هەموو ئەو پەرلەمانتارانەی (یەكێتی و گۆڕان و نەوەی نوێ و ئیسلامیەكان بە كۆمەڵ و یەكگرتوویانەوە)، بەوانەشەوە كە بایەخ بە قسە و لێدوان و پەیامەكانیان دەدەن، هەموو ئەو بەناو (چالاكوان و سیاسی و نووسەر و چاودێران!)ەش درۆ دەكەن كاتێ وای پیشانی خەڵك دەدەن كە ئەمان (ئینساندۆستانە و خەمخۆرانە!) باس لە قوربانیان و زیان لێكەوتوانی دوو لافاوەكەی هەولێر دەكەن و فرمێسكی درۆیینەیان بۆ دەڕێژن، رووخساریان پڕیەتی لە ساختە، فرمێسكەكانیان فوولە لە سواڵی دەنگ و رەفتاری نماییشی و موزایەدە، قسەكانیان تژیە لە رق و كینەی سیاسی.\nبۆیە دەڵێم: هەزاری وەكوو ئێوە بەقوربانی ئەو كرێكار و شۆفێری گرێدەر و حەفارە و شۆفڵانە بن كە بەم سەرما و زستانە، قوڕ و لیتەی ئاسەواری لافاوەكەی هەولێر لادەبن و شەقام و كۆڵان و ماڵان خاوێن دەكەنەوە، ئەوان بە كەمترین مووچە، گەورەترین خزمەت بە خاك و خەڵكی خۆیان دەكەن، ئێوەش بە زۆرترین مووچە و پارەی گەندەڵی و دابەستەیی، بچووكترین خزمەتتان بە خەڵك و خاكی كوردستان نەكردووە.\nئەوان، هەر هەموویان درۆ دەكەن كاتێ باسی كارەساتی گیانلەدەستانی خێزانەكەی گوندەكەی ئاكرێ دەكەن كە بەهۆی گازی خەڵووزەوە خنكان، هەر هەموویان درۆ دەكەن كاتێ باسی ئەو سێ برایە و ئەو پێشمەرگە و هاووڵاتیە مەدەنیانە دەكەن كە لە گوندی (خدرجیجە)ی بناری قەرەچووخ لە شەوێكدا داعش شەهیدی كردن، هەر هەموویان درۆ دەكەن كاتێ باسی موعاناتی ئەو خێزانە كوردە گیرخواردووانەی سەر سنووری (بیلاڕووس - پۆڵەندا) دەكەن، هەر هەموویان درۆ دەكەن كاتێ باسی قوربانیانی رووداوەكانی هاتوچۆ دەكەن، هەر هەموویان درۆ دەكەن كاتێ باسی منداڵەكانی تاوانبارە حوكمدراوەكانی بادینان دەكەن، فرمێسكەكانیان كە لەبەردەم مایكی تی ڤیەكان دەێڕێژن، پڕیەتی لە خەباسەت و درۆ و ساختە و موزایەدە، ئەوان نە مرۆڤدۆستن، نە كوردپەروەرن، نە دڵسۆزی خەڵك و خاكی كوردستانن، نە لە خەمی ئێستا و ئاییندەی نیشتماندان، تەنیا لە سواڵی دەنگ و كورسی و پلە و پۆستی خۆیاندان.\nبۆیە هەر جارێك لە هەر میدیایەكەوە ئەو بەشەرانە! دەبینم، لەبەرخۆمەوە دەڵێم: ”یەك هەزار مشەخۆری وەكوو ئێوە، بەقوربانی قوڕی بەر پێی یەك پێشمەرگە بێت كە بەم سەرما و تەمتومان و باوبۆرانە، لە سەنگەرەكانی هێڵی تەماس، بەرگری لە خاك و خەڵكی كوردستان دەكات“.\nخوێنەرانی هێژا، بۆ ئەوەی ئێوەی بەڕێزیش وەك من بگەنە قەناعەت و بڕوای تەواو كە ئەوانەی لە سەرەتای ئەم وتارەدا ناوم هێنان هەر هەموویان درۆ دەكەن، تكایە هەمووتان رۆژانی شەڕی داعش و خیانەتی ١٦ی ئۆكتۆبەر و داستانەكانی پردێ و سحێلا، لەنێوان (٢٠١٤ تا كۆتایی ٢٠١٧) وەبیر خۆتان بهێننەوە، مێژوویەكی زۆر دوور نیە، لە یادگەی هەمووماندا ماوە، جا كە ئەو رووداوانەتان وەبیر هاتەوە، ئەم پرسیارانە لە خۆتان بكەن:\n- ئەرێ كاتێ هێزی پێشمەرگەی كوردستان، بە درێژایی ١١٠٠ كیلۆمەتر، بەرەی شەڕی بەرگریی لە خاك و خەڵكی كوردستان كردبووەوە، ئەو دەمەی بەغدا بودجە و مووچەی خەڵكی كوردستانی بڕیبوو، ئەو كاتانەی حكوومەتی عێراق یەك فیشەك و یەك دیناری بودجەی نەدەدا بە پێشمەرگە، ئەم گەجەر و گوجەرانەی كە ئێستا وەك خەمخۆری خەڵكی كوردستان، لەپشت مایكەكان و لە سۆشیال میدیاوە دەدوێن، ئەودەم لە كوێ بوون؟ من پێتان دەڵێم: ئەودەم ئەمانە هەموویان لەنێو ئاژاوەی (بەناو خۆپیشاندان)دا بوون بۆ مووچە و لەوێوە هاواریان دەكرد: ”پێشمەرگە كۆیلە و میلیشیایە!“، بۆیە ناچارم دیسان بڵێم: هەر هەمووتان، بەو مووچە چەندین ملیۆنیەشەوە كە ساڵانێكە مفت لە حكوومەتی هەرێمی وەردەگرن، بە قوربانی دەست و هەستی ئەو ژن و ماڵ و ماڵباتانە بن كە لە رۆژگاری شەڕی داعشدا، كولێرە و نانساجی و خواردنیان بۆ پێشمەرگە دروست دەكرد و دەیانگەیاندە بەرەكانی شەڕ.\n- ئەرێ ئەو ساڵانەی شەڕی داعش، كە رۆژانە تەرمی پیرۆزی چەندین پێشمەرگەی قارەمان دەهاتەوە بۆ شار و شارۆچكە و گوندەكانی كوردستان و زۆربەی مزگەوتەكانی كوردستان و دەواری نێو كۆڵانەكان، پرسەی شەهیدانی پێشمەرگەی تێدا بەڕێوە دەچوو، ئەم پەرلەمانتێر و گەجەر و گوجەر و سیاسی و كەمپینچی و چالاكوان و نووسەرانە! لە كوێ بوون؟ كامیان رۆژێك لە رۆژان سەردانی پرسەی پێشمەرگەیەكیان كرد؟ كامیان رۆژێك لە رۆژان لەنێو خانەوادەی پێشمەرگەیەكی شەهیددا دەستیان بە سەری منداڵێكی ئەو شەهیدانەدا هێنا؟ ئایا ئەو پێشمەرگانە كورد نەبوون و رۆڵەی ئەم كوردستانە نەبوون؟ ئایا ئەو منداڵانە كچ و كوڕی ئەم وڵاتە نەبوون؟ ئەی ئێستا كە باس لە قوربانیانی لافاو و گازی خەڵووز دەكەن و بۆیان دەگریێن! ئەو دەمە ئەم ژن و پیاوە دلسۆز و میهرەبان و دڵناسكانە! لە كوێ بوون؟ من پێتان دەڵێم، ئەوان لە كەیف و سەفای خۆیان بوون، بەیانیان لە خۆپیشاندان! بوون و ئێوارە لە ڤیلا گەشتیارییەكانیان بوون لە سیتەك و مێرگەپان.\n- ئەرێ ئەو دەمەی نزیكەی ٢،٥ ملیۆن ئاوارە و پەنابەر روویان لە كوردستان كردبوو، ئەم (مرۆڤدۆستانە!) كامیان دەستی تێی چوو، بە یەك هەزار دینار یان یەك قوتوو شیر یان یەك كێس ئاو یان یەك بەتانی، كۆمەكی ماڵە ئاوارەیەك بكات؟ جگە لە قسەی زل و موزایەدەی درۆ، كامیانتان بینی یەك هەڵوێستی جوامێرانە بۆ كۆمەكی ئەو هەزاران خێزانە كوردە ئێزدییە بكات كە لە ئەنجامی هێرشی داعش رووبەڕووی جینۆساید و ئاوارەیی بوونەوە؟ ئەرێ ئەمانەی قسەی زل دەكەن، كامیان دینارێك كۆمەكی بەخشی بە قوربانیانی دوو لافاوەكەی هەولێر؟\n- پرسیارێكی تر: ئەمانە زۆر باسی قوربانیانی بەلەمە نغرۆبووەكانی كەناراوی ئینگلاند و ئیجە دەكەن، بەڵام ئەگەر سەرۆكایەتیی حكوومەتی هەرێمی كوردستان ئەركی هێنانەوەی تەرمەكانی نەگرتایەتە ئەستۆ، تۆ قەبری ئاژدادتان ئەو گەجەر و گوجەرانە كامیان هێندە مەرد دەبوون، كە ١٠ دۆلار وەك كۆمەك بدات بۆ گێڕانەوەی تەرمی ئەو هاوزمان و هاونیشتیمانیانەیان؟\nبۆیە هەر جارێك لە هەر شوێنێك خۆیان یان قسە و پەیامی ئەم جۆرە موزایەدەچییانە دەبینم و دەبیستم، لەبەرخۆمەوە دەڵێم: ”یەك هەزاری وەكوو ئێوە، بەقوربانی خۆڵی سەر گۆڕی ئەو ئەفسەرەی پۆلیسی سلێمانی بێت، كە لە كاتی جێبەجێكردنی ئەركی فەرمیی سەرشانی خۆیدا، لەلایەن چەند تاوانبارێكەوە تەقەی لێ كرا و شەهید بوو، هەمووتان بەقوربانی یەك دڵۆپ لە فرمێسكەكانی باوكە ریشسپیە بەتەمەنەكەی ئەو ئەفسەرە بن كە لە سەرقەبران رشتی“.


به‌وێنه.. بۆ سێڵفیه‌ك دوو هاوسه‌ر ژیانی خۆیان خسته مه‌ترسییه‌وه\nبه‌وێنه.. بۆ سێڵفیه‌ك دوو هاوسه‌ر ژیانی خۆیان خسته مه‌ترسییه‌وه\nدوو هاوسه‌ر بۆ ئه‌وه‌ی سێڵفیه‌كی جیاواز تۆماربكه‌ن بڕیاری ئه‌وه‌یاندا بچنه به‌رزای به‌ناوبانگی هاری ڕۆكس كه ئه‌گه‌ری هه‌بووه له هه‌ر چركه‌یه‌كدا له ژێر پێیان دابرمێت و وێنه‌ی ئه‌م دیمه‌نه‌ی دوو هاوسه‌ره‌كه له‌لایه‌ن گه‌شتیارێك كه بۆ ماسیگرتن چووه تۆماركراوه.\nبه‌رزای هاری ڕۆكس كه ته‌مه‌نی 165 ساڵه پێكهاته‌ی هاوشێوه‌ی ته‌باشیری لێهاتووه و هه‌نگاوێكی هه‌ڵه یان كه‌سێك كه كێشی زیاد بێت له ژێر پێیدا داده‌ڕمێت و به‌هۆیه‌وه كه‌سه‌كه ده‌كه‌وێته خواره‌وه گیان له ده‌ست ده‌دات.\nله‌گه‌ڵ به‌رز بوونه‌وه‌ی پله‌كانی گه‌رما مه‌ترسی داڕمانی ئه‌م به‌رزاییه زیاتر ده‌بێت و زیاتر وورد ده‌بێت به‌تایبه‌ت له‌كاتی وه‌ستان له‌سه‌ری و ئه‌گه‌ری زۆره ئه‌و كه‌سه‌ی بچێته سه‌ری به ئاسانی بكه‌وێته خواره‌وه.\nبه‌وێنه.. هه‌یفا یادی ته‌قینه‌وه‌كه‌ی لوبنانی كرده‌وه\nووهان.. توشبووان به كۆرۆنا له هه‌ڵكشاندایه\n9 هه‌نگاو به‌رگری له‌ش به‌هێز ده‌كه‌ن\nهۆكار و نیشانه و چاره‌سه‌ری توشبوون به ئاوبەندی سەر


بۆچی بارزانی كۆتاشه‌وی ریفراندۆم گره‌نتیه‌كه‌ی ئه‌مریكاشی ره‌تكرده‌وه؟\nئه‌و هه‌واڵانه‌ی دزه‌ی كردووه له كۆتا شه‌وی به‌ر له ریفراندۆم. ئه‌مریكا داوای كردووه كه به‌غدا و هه‌ولیر به‌دوور له مه‌رجی پێشوه‌خت پێكه‌وه دانیشن و باسی هه‌موو شتێك بكه‌ن، ته‌نانه‌ت به سه‌ربه‌خۆیی كوردستانیشه‌وه. ئه‌مریكیه‌كان ئه‌وه‌شیان خستۆته به‌رده‌ست كه به په‌یمانی خه‌تی و نوسین و ئیمزا ده‌رئه‌نجامی گفتوگۆكان بخه‌نه به‌رده‌ست و پابه‌ند بن پێوه‌ی . عه‌بادی لای خۆیه‌وه رایگه‌یاندووه كه ئه‌و رێز له ئاره‌زووه‌كانی كورد ده‌گرێت و، دواتر ئه‌م تێزه‌یان خستۆته سه‌ر مێزه‌كه‌ی بارزانی . به‌ڵام ئه‌و لای خۆیه‌وه وتویه‌تی ئه‌م ته‌رحه زۆر دواكه‌وتووه و ئێستا ناتوانرێت كاری پێبكرێت.\nئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رسورمانه كه گوایه ئه‌م پێشنیازه به گره‌نتی ئه‌مریكاشه‌وه بووه، نه‌ك ته‌نها له نێوان ئه‌م دوو سه‌ركرده‌یه. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا وا پیشاندراوه كه ده‌بێت له‌و شه‌وه ئه‌وه رابگه‌یه‌نرێت كه پرۆسه‌ی ریفراندۆم دوا ده‌خرێت. كاك مه‌سعودیش لای خۆیه‌وه وتویه‌تی جاده‌ی كوردی هه‌مووی وروژێنراوه و چاوه‌رێی ریفراندۆمن و ئه‌م پرۆسه‌یه‌یان به ژیان و دوارۆژی خۆیانیان به‌ستۆته و ناتوانم دوای بخه‌م و، ئه‌گه‌ر داوای ئه‌وه بكه‌م ده‌بێت به‌دوای جه‌زیره‌یه‌كدا بۆ خۆم بگه‌رێم و وڵات جێبهێڵم، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی متمانه‌یان پێم نامێنێت .


کریستیانەکانی میسر لە جەژنی موسڵمانەکاندا پێشبڕکێ بۆ قوربانیکردن دەکەن\nساڵانە قەشە کریستیانەکانی میسر لە جەژنی قورباندا پسولەی ئەنجامدانی قوربانی لە وەزارەتی ئەوقافی ئەو وڵاتە دەکڕن و ژمارەیەک قوربانی ئەنجامدەدەن و گۆشتەکەی بەسەر موسڵمانان و کریستییانە هەژارەکاندا دابەشدەکەن.\nیوئانس ئەدیب سەرۆکی کڵێسای قبتییە کاسۆلیکەکانی میسر لە پارێزگای دەریای سور لە میسر رایگەیاند، ئەمە بۆساڵی شەشەمە قەشەکانیان "پسولەی قوربانی" لە وەزارەتی ئەوقاف وەردەگرن و بەشداری لە ئەنجامدانی قوربانیدا دەکەن.\nئاماژەی بەوەشدا، هەموو ساڵێک پسولەی قوربانیکردن لە وەزارەتی ئەوقاف دەکڕن و لە شوێنێکی نزیک لە کڵێساکانیان قوربانییەکە ئەنجام دەدەن و گۆشتەکەشی بەسەر هەژارە موسڵمان و کریستیانەکاندا دابەشدەکەن.\nئەوەشی خستووەتەڕوو، ئەم ساڵ بڕیاریانداوە تەنها پسولەی قوربانی لە وەزارەت نەکڕن، بەڵکو خۆیان مەڕ بکڕن و بیکەنە قوربانی، ئاماژەیان بەوەکردووە، "ئێمە و موسڵمانەکان جەژنەکانمان یەک جەژنە، لە یەک وڵاتدا دەژین و یەک نیشتیمانمان هەیە، هەوڵدەدەین دڵی هەموو لایەک خۆشبکەین."\nئەنبا ئێلاریۆن سەرۆکی قەشەکانی قبتییە ئەرسەدۆکسییەکان لە پارێزگای دەریای سور رایگەیاند، "پڕۆژەکە یئەوقاف هەلێکی باشە بۆ نانپێدان بە کەسە برسییەکان و رێزگرتنیان جا موسڵمانبن یان کریستیان، بەشداریکردنمان لە بۆنە و ئاهەنگەکاندا کارێکی سروشتی و ئاساییە".\nدەشڵێت، ساتە وەختی دابەشکردنی گۆشت بە سەر هەژاراندا هەمووی بەرەکەتە.\nئەمە لەکاتێکدایە، لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە بانکی خۆراکت میسری پسولەی قوربانی کردنی بە ئامانجی ئاسانکاری ئەنجامدانی قوربانی و دابەشکردنی بەشێوەیەکی دروست بەسەر هەژاراندا داهێناوە و ماوەی شەش ساڵیشە بەشێک لە کریستیانەکانی ئەو وڵاتە بەشداریدەکەن لە کڕینی پسولەکە و مەراسیمی قوربانیکردندا.