یاسای ژماره (8)ی ساڵی 2008 یاسای پاراستن وچاككردنی ژینگه له هه‌ریَمی كوردستان - عیَراق\nژماره (20) ساڵى 2008\nیاسای پاراستن وچاككردنی ژینگه له هه‌ریَمی كوردستان - عیَراق\nبه پیَی برِگه‌ی (1) ی مادده‌ی (10) ی یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌ریَمی كوردستان – عیَراق ژماره (1)ى ساڵی 2005 ى هه‌مواركراو و به پاڵپشتی ئه‌و یاساكارییه‌ى ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستان – عیَراق كردویه‌تی له دانیشتنى ژماره (27) له 11 /6/2008 بریارماندا به ده‌ركردنی:\nپیَناسه‌و ئامانج و پره‌نسیپى گشتى\nبه شى یه‌كه‌م\nمادده‌ی یه‌كه‌م :\nمه‌به‌ست له‌و ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه ماناكانى به‌رامبه‌ریانه بۆ مه‌به‌ستى ئه‌م یاسایه :\nیه‌كه‌م : هه‌ریَم: هه‌ریَمى كوردستان ـ عیَراق.\nدووه‌م : وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تى ژینگه له هه‌ریَم.\nسیَیه‌م : وه‌زیر: وه‌زیرى ژینگه له هه‌ریَم.\nچواره‌م : ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نى پاراستن و چاككردنى ژینگه له هه‌ریَمدا .\nپیَنجه‌م : سه‌رۆك: سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى پاراستن و چاككردنى ژینگه له هه‌ریَم دا.\nشه‌شه‌م : ئه‌نجومه‌نى پاریَزگا: ئه‌نجومه‌نى پاراستن و چاككردنى ژینگه له پاریَزگاكانى هه‌ریَم .\nحه‌وته‌م : سندوق: سندوقى پاراستن وچاككردنى ژینگه له هه‌ریَم دا .\nهه‌شته‌م : ژینگه : ئه‌و ده‌ورو به‌ره ژیانبه‌خشه‌یه كه پیَكهاتووه له بوونه‌وه‌ره زیندووه‌كان له مرۆڤ و ئاژه‌ڵ و رووه‌ك و پیَكهاته‌كانى گیانداره‌كان و هه‌رچى ده‌ورى داوه له ئاووهه‌واو ، خاك و ئه‌وه‌ى له خۆى ده‌گرىَ له مادده‌كانى ره‌ق وشله‌و گازه‌كان و ئه‌و دامه‌زراوه جیَگرو جوولاَوانه‌ى كه مرۆڤ له سه‌ریدا بنیاتى ده‌نىَ .\nنۆیه‌م : پیسبوونى ژینگه : هه‌رگۆرانكاریه‌كى راسته‌وخۆ یان نا راسته‌وخۆ له پیَكهاته یان له تایبه‌تمه‌ندى ژینگه ببیَته هۆى زیان گه‌یاندن پیَى یان هاوسه‌نگییه سروشتییه‌كه‌ی بشیَویَنىَ.\nده‌یه‌م : پیسكه‌ره‌كانى ژینگه : مادده رِه‌قه‌كان ، یان شله‌كان یان گازییه‌كان یان ژاوه ژاو یان هۆكاره بایۆلۆژیه‌كان یان تیشكاوه‌ره‌كان یان گه‌رما یان له‌رزینه‌كانى كه زیان به ژینگه ده‌گه‌یه‌نن وهاوسه‌نگى سروشتى ده‌شیَویَنن .\nیازده‌م : پاراستنى ژینگه : پاراستنى ژینگه‌و ریَگه گرتن له پیسبوون و تیَكچوونى یان ریَگه گرتن لیَیان.\nدوازده‌م : چاككردنى ژینگه : په‌ره‌پیَدان و جوانكردنى ره‌گه‌زه‌كانى ژینگه.\nسیَزده‌م : هه‌ڵسه‌نگاندنى شویَنه‌وارى ژینگه‌یی: دیارى كردن وشیكردنه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندنى شویَنه‌وارى پرۆژه یان دامه‌زراویان چالاكى نواندن له سه‌ر ژینگه‌و دیارى كردنى ریَو شویَنه‌كانى پیَویست بۆ ریَگه گرتن یان سووككردنی شویَنه‌واره‌كانى نه‌ریَنى له سه‌ر ژینگه‌و داهاته سروشتیه‌كان،ئه‌مه‌ش له سه‌ر ره‌زامه‌ندی نوانه‌ن یان پیَچه‌وانه‌كه‌ی ده‌وه‌ستیَ.\nچوارده‌م : ژاوه ژاو: ئه‌و ده‌نگانه‌ى له رینه‌وه‌كانیان له سنوورى ریَپیَدراوى خۆیان ده‌رده‌چن و به پیَرِه‌و دیارده‌كریَن.\nپازده‌م : مادده ترسناكه‌كان : مادده ره‌قه‌كان یان شله‌كان یان گازیه‌كان تایبه‌تمه‌ندى ترسناكیان هه‌یه وكاریگه‌ری زیان به‌خشیان له سه‌ر ژینگه هه‌یه،وه‌كو مادده درمه‌كان یان ژه‌هراویه‌كان یان ئه‌وانه‌ی تواناى ته‌قینه‌وه یان سووتانیان هه‌یه یان تیشكاوه‌ره ئایۆنیه‌كان و شتى دیكه‌ش .\nشازده‌م : خاشاك: مادده ره‌قه‌كان یان شله‌كان یان گازیه‌كانى كه‌ڵكى به كارهیَنانیان پیَوه نه‌ماوه و ، نا هیَڵدریَنه‌وه ، كه پاشماوه‌ى جۆره‌ها چالاكیه‌كانن .\nحه‌ڤده‌م : پاریَزراوه سروشتیه‌كان : ئه‌و ناوچانه‌ى ته‌رخان كراون بۆ پاراستنى جۆره‌كانى دیارى كراوله بوونه‌وه‌ره زیندووه‌كان یان هه‌ر سیسته‌میَكى ژینگه‌یى دیكه كه ریَگه به لابردنیان و كارتیَكردنیان یان زیان پیَ گه‌یاندیان یان له ناوبردنیان نادریَت.\nهه‌ژده‌م : زینده‌وه‌ره هه‌مه جۆره‌كان : جیاوازى و زۆریى بوونه‌وه‌ره زیندووه‌كان.\nنۆزده‌م : لایه‌نه حكومه‌تیه‌كان : لایه‌نى حكومه‌تى په‌یوه‌ندیدار به ژینگه‌وه .\nبیسته‌م : دامه‌زراوه‌كان : زه‌وى و بیناو ده‌زگا و ئامیَره‌كانى پیَكى ده‌هیَنن .\nبیست و یه‌كه‌م : شویَنى گشتى :ئه‌و شویَنه ى بۆ پیَشوازی كردن له هه‌موو كه‌س یان بۆ تویَژیَكى دیارى كراو له خه‌ڵك بۆ مه‌به‌ستیَك له مه‌به‌سته‌كان ئاماده كراوه.\nبیست ودووه‌م:ره‌زامه‌ندى ژینگه‌یى: به ڵگه‌نامه‌یه‌كى فه‌رمییه وه‌زاره‌ت ده‌ریده‌كات به پیَى ریَگا به ئه‌نجامدانى هه‌ندىَ چالاكى دیارى كراو له لایه‌نی بیرو بۆچوونى ژینگه‌ییه‌وه ده‌دریَت.\nبیست وسیَیه‌م : پیَوانه‌كانى پاراستنى ژینگه :سنوور یان چرِبوونه‌وه‌ى ئه‌و پیسكه‌رانه‌ی كه ریَگا نادریَت له پیَكهاته‌كانى ژینگه‌دا به سه‌ریدا تیَپه‌ربن.\nبیست وچواره‌م : كاره‌ساته‌كانى ژینگه‌یی : رووداوه‌كانى كه له فاكته‌رى سروشت یان كارى مرۆڤ په‌یدا ده‌بن به پیَى ئه‌و پیَوه‌رانه‌ى كه به‌ریَنمایی ده‌رده‌كریَن زیانیَكى گه‌وره به ژینگه ده‌گه‌یه‌نن.\nمادده‌ى دووه‌م :\nئامانجى ئه‌م یاسایه هیَنانه‌دى ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ى خواره‌وه‌یه :\nیه‌كه‌م : پاریَزگارى كردن له ژینگه‌ى هه‌ریَم و پاراستنى و چاككردنی و په‌ره‌پیَدانى و ریَگه گرتن له پیسبوونى.\nدووه‌م : پارستنى سروشت و ته‌ندروستى گشتى له مه ترسیه‌كانى چالاكى و كاره زیانبه‌خشه‌كان به ژینگه‌و مرۆڤ .\nسیَیه‌م : پاریَزگاریكردنى داهاته‌كانى سروشتى و گه‌شه پیَدانى و ده‌ست پیَوه‌گرتنی به‌كارهیَنانى .\nچواره‌م : سیاسه‌تى ژینگه بكریَته به‌شیَكى دانه‌برِاو له پلانى گشتگیرى گه‌شه‌پیَدان له هه‌موو بواره‌كانی مرۆیى و پیشه‌سازى و كشتوكاڵى و ئاوه‌دانكاری و گه‌شت وگوزاری و شتى دیكه.\nپیَنجه‌م : به‌رز كردنه‌وه‌ى ئاستی وشیارى ژینگه‌یی و قووڵكردنه‌وه‌ى هه‌ست به لیَپرسینه‌وه‌ى تاك و كۆمه‌ڵ بۆ پاراستنى ژینگه و چاككردنى و هاندانى هه‌وڵه خۆ به‌خشراوه‌كان له‌و بواره‌دا.\nپره‌نسیپه بنه‌ره‌تیه‌كان و حوكمه‌گشتیه‌كان\nمادده‌ى سیَیه‌م :\nیه‌كه‌م: هه‌موو مرۆڤیَك مافى هه‌یه له ژینگه‌یه‌كى هیَمن و پاكدا بژى و ئه‌ركی هه‌موو كه‌سیَكیشه كار له پیَناو پاراستنی ژینگه و پاكییه‌كه‌یدا بكات.\nدووه‌م: مه‌سه‌له‌ی پاراستن و چاككردنی ژینگه له كرداری پلانداناندا له‌سه‌ر ئاستی یاساكاریی و به‌رنامه و نه‌خشه‌ی په‌ره‌پیَدان بۆ هه‌موو كه‌رته جیاوازییه‌كان له هه‌ریَمدا ره‌چاو ده‌كریَ.\nسیَیه‌م: پیَویسته هه‌موو ده‌زگاكانی په‌روه‌رده و ئه‌كادیمی له هه‌ریَم چ گشتی و چ تایبه‌تی به‌رنامه‌ی په‌روه‌رده‌یی ژینگه‌یی بخه‌نه نیَو پرۆگرامه‌كانیان ئه‌مه‌ش به هه‌ماهه‌نگی ده‌بیَ له‌گه‌لڕ وه‌زاره‌تدا.\nچواره‌م: پیَویسته له‌سه‌ر ریَكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی و ده‌زگاگشتیه‌كان و تایبه‌تیه‌كان كه له مه‌یدانی په‌روه‌رده و فیَركردن و مه‌شق و لیَكۆلینه‌وه و راگه‌یاندن و رۆشنبیریی و ئه‌وقاف و ئه‌وانی تر كارده‌كه‌ن هه‌ولڕ له پیَناو بڵاوكردنه‌وه‌ی رۆشنبیریی و هوشیاریی ژینگه‌یی له هه‌ریَمدا بده‌ن.\nپیَنجه‌م: پیَویسته له‌سه‌ر هه‌موو لایه‌نه كارگیَرِییه‌كان ، هه‌ر یه‌كه و به پیَی تایبه‌تمه‌ندیی خۆیان كار له پیَناوی كه‌مكردنه‌وه‌ی به‌كارهیَنانی داهاته سروشتیه‌كان بۆ هینانه‌دی گه‌شه‌پیَدانی به‌رده‌وام بكه‌ن.\nشه‌شه‌م: پیَویسته له‌سه‌ر ده‌زگا ته‌ندروستیه‌كان و ده‌زگای پیَوان و كۆنتروڵی جۆری پرنسیپه‌كانی ته‌ندروستی ژینگه‌یی له پرۆگرامی كاره‌كانیان دا ره‌چاو بكه‌ن.\nحه‌وته‌م: وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه هاوكاری و هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لڕ لایه‌نه نیَو ده‌وڵه‌تییه نا حكومیه‌كان له بواری پاراستن وچاككردنی ژینگه‌دا بكات.\nهه‌شته‌م: پیَویسته وه‌زاره‌ت هاوكاری و هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لڕ وه‌زاره‌تی ژینگه‌ی عیَراقیدا له هه‌رچییه‌ك په‌یوه‌ندیی به ریَككه‌وتنامه نیَو ده‌وله‌تیه‌كانه‌وه هه‌یه، بكات.\nریَكخستن و پاراستن و چاككردنى ژینگه\nئه‌نجومه‌نى پاراستن و چاككردنى ژینگه له هه‌ریَمدا\nمادده‌ى چواره‌م :\nبه پیَى ئه‌م یاسایه ئه‌نجومه‌نیَك داده‌مه‌زرىَ به ناوى ( ئه‌نجه‌مه‌نى پاراستن و چاككردنی ژینگه له هه‌ریَمدا) په‌یوه‌ندى به وه‌زاره‌ته‌وه ده‌بىَ، سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌ن یان ریَپیَدراوى نویَنه‌رایه‌تى ده‌كات، و له هه‌ریه‌ك له‌م ئه‌ندامانه پیَك دیَت:-\nیه‌كه‌م : وه‌زیر : سه‌رۆك .\nدووه‌م : بریكارى وه‌زاره‌ت : جیَگرى سه‌رۆك .\nسیَیه‌م : به‌ریَوه‌به‌رى گشتى كاروبارى هونه‌رى و پاراستن له تیشكاوه‌ر له وه‌زاره‌تدا : ئه‌ندام یا برِیارده‌ر\nچواره‌م : به‌ریَوه‌به‌ره گشتیه‌كان له وه‌زاره‌تدا : ئه‌ندام .\nپیَنجه‌م : نویَنه‌رى وه‌زاره‌ت و ئه‌و ده‌ستانه‌ى كه په‌یوه‌ندیدارن به ژینگه‌وه كه وه‌زیر ده‌سنیشانیان ده‌كات به‌مه‌رجیَ له پله‌ی به‌رِیَوه‌به‌ری گشتی كه‌متر نه‌بیَ : ئه‌ندام.\nشه‌شه‌م : نویَنه‌ری ریَكخراوه‌كانی ژینگه‌ی ناوخۆیی.\nحه‌وته‌م : وه‌زیر بۆى هه‌یه میواندارى هه‌ر كه‌سیَك پیَى شیاو بیَت،بكات، بۆ ئاماده بوونى دانیشتنه‌كانى ئه‌نجومه‌ن له كاتى پیَویستى له ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ى هه‌ریَم و پرس و رایان پىَ بكات به‌بىَ ئه‌وه‌ى مافى ده‌نگدانیان هه‌بیَت.\nمادده‌ى پیَنجه‌م :\nئه‌ندامانى ئه‌نجومه‌ن چاودیَرى جیَبه‌جىَ كردنى برِیارو راسپارده‌كانى ئه‌نجومه‌ن ده‌كه‌ن له وه‌زاره‌ته‌كانیان،و راپۆرت له باره‌یانه‌وه ئاماده ده‌كه‌ن و بۆ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نى به‌رز ده‌كه‌نه‌وه.\nمادده‌ى شه‌شه‌م :\nویَراى ئه‌و ئه‌ركانه‌ى به‌پیَى یاساى وه‌زاره‌ت به ئه‌نجومه‌ن سپیَردراوه ، ئه‌م ئه‌رك و ده‌سه‌لاَتانه‌ى خواره‌وه‌ى هه‌یه :-\nیه‌كه‌م : پیَشنیار كردنى سیاسه‌تى گشتى بۆ پاراستنى ژینگه له هه‌ریَمداو ده‌ستنیشانكردنى ئامانج و كاره گرنگه‌كانى ژینگه‌تیَیدا.\nدووه‌م : دانپیَدانان وپشت به‌ستان به تایبه‌تمه‌ندى و پیَوانه‌كانى پیَوه‌رى ره‌گه‌زه‌كانى ژینگه .\nسیَیه‌م : دانپیَدانانى مه‌رج و به‌رزه‌فتكاریه‌كانى ده‌بىَ له دامه‌زراوو چالاكیه‌كاندا هه‌بىَ كه كاریگه‌رى زیانگه‌یاندنی له‌سه‌ر ژینگه هه‌یه یان ده‌بیَته هۆى تیَكدانى هاوسه‌نگییه‌كه‌ی.\nچواره‌م : دانپیَدانانء پشت به‌ستن به‌رِیَنمایى و برِیارو به‌رزه‌فتكاریه‌كانى پیَویست بۆ جیَبه‌جآكردنى حوكمه‌كانى ئه‌م یاسایه و ئه‌وانه‌ی به هۆیه‌وه ده‌رچوون.\nپیَنجه‌م : یه‌ككردنى پلانه‌كانى فریاكه‌وتن كه لایه‌نه‌كانى په‌یوه‌ندیدار بۆ رِووبه‌رِووبونه‌وه‌ى كاره‌ساته‌كانى ژینگه ئاماده‌ى ده‌كات.\nشه‌شه‌م : ئه‌نجامدانی رووپیَوكردنی پیَویست بۆ ده‌سنیشانكردنی شویَنه‌واری ژینگه‌یی كه له ئه‌نجامی به‌كارهیَنانی چه‌كی قه‌ده‌غه‌كراوی نیَوده‌وڵه‌تی یه‌وه له هه‌ریَم دا دروستبووه.\nمادده‌ى حه‌وته‌م :\nیه‌كه‌م : هه‌ردوو مانگ جاریَك یان هه‌ر كاتیَك پیَویست بوو ئه‌نجومه‌ن دانیشتنه‌كانى گریَده‌دا ، ئه‌ویش به بانگیَشه‌ى سه‌رۆك و، رِاده‌ی یاسایى كۆبوونه‌وه‌كانى ئه‌نجومه‌ن به ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامان ته‌واو ده‌بیَت.\nدووه‌م : ئه‌نجومه‌ن به‌زۆرینه‌ى ده‌نگى ئه‌ندامه ئاماده‌بووه‌كان برِیاره‌كان ده‌رده‌كاتء له‌حاڵه‌تى یه‌كسانبوونى ده‌نگه‌كان، ئه‌و لایه‌نه‌ى سه‌رۆكى كۆبوونه‌وه‌كه ده‌نگى له‌پاڵى ده‌نگى ئه‌وان داوه، ده‌یباته‌وه.\nئه‌نجومه‌نى پاراستنء چاككردنى ژینگه له پاریَزگاكانى هه‌ریَم\nمادده‌ى هه‌شته‌م :\nله‌هه‌ر پاریَزگایه‌كى هه‌ریَمدا ئه‌نجومه‌نیَك به‌ناوى (ئه‌نجومه‌نى پاراستنء چاككردنى ژینگه له پاریَزگادا)داده‌مه‌زریَ و ئه‌نجومه‌نی پاراستن و چاككردنی ژینگه له هه‌ریَم پیَكی ده‌هیَنیَت و پاریَزگار یاخود جیَگره‌كه‌ی له كاتی ئاماده نه‌بوونی سه‌رۆكایه‌تى ده‌كات و ئه‌م ئه‌رك و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه:\nیه‌كه‌م: به‌دوا داچوونی جیَبه‌جیَ كردنی برِیاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن، ئه‌وانه‌ی په‌یوه‌ندیدارن به پاریَزگاكه‌وه.\nدووه‌م: راده‌ربرِین له كیَشه‌كانی ژینگه‌یی له پاریَزگاكه‌دا.\nسیَیه‌م: پیَشنیاركردنی پلانی پاراستنی ژینگه و به‌دوا داچوونی جیَبه‌جیَ كردنه‌كه‌ی و پیَشكه‌ش كردنی راپۆرتی ده‌وری له باره‌ی چالاكی یان واقیعی ژینگه‌یی له پاریَزگاكه بۆ ئه‌نجومه‌ن.\nمادده‌ى نۆیه‌م :\nیه‌كه‌م : ئه‌نجومه‌نی پاریَزگا مانگانه جاریَك به‌لانی كه‌م له‌سه‌ر بانگهیَشتی سه‌رۆك یان جیَگره‌كه‌ی كۆده‌بیَته‌وه.\nدووه‌م : راده‌ی یاسایی له كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌نی پاریَزگا به ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی ته‌واو ده‌بیَت.\nسیَیه‌م : ئه‌نجومه‌نی پاریَزگا برِیاره‌كانی به زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ندامه ئه‌ماده‌بووه‌كانی وه‌رده‌گریَ و له‌كاتی یه‌كسانبووندا ئه‌و لایه‌نه ده‌یباته‌وه كه سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پاریَزگا یا جیَگره‌كه‌ی ده‌نگی بۆ داوه.\nچواره‌م : كۆنووسى كۆبوونه‌وه‌كانى ئه‌نجومه‌نى پاریَزگا مانگانه ده‌خریَته به‌رده‌م ئه‌نجومه‌ن بۆ ئاگاداری و په‌سندكردنى.\nپیَنجه‌م : ئه‌نجومه‌نى پاریَزگا بۆى هه‌یه هه‌ر پسپۆرِ و شاره‌زایه‌ك میوانداری بكات بۆ وه‌رگرتنى راو بۆچوونیان له باره‌ی كاروباری ژینگه‌ییه‌وه به‌بآ ئه‌وه‌ى مافى ده‌نگدانیان هه‌بآ.\nسندوقى پاراستنء چاككردنى ژینگه له هه‌ریَم\nمادده‌ى ده‌یه‌م :\nیه‌كه‌م : له هه‌ریَمدا سندوقیَك به‌ناوى (سندوقى پاراستنء چاككردنى ژینگه له هه‌ریَم)داده‌مه‌زریَ بۆ خه‌رجكردن لیَی بۆ پاراستنى ژینگه‌ء چاككردنىء پاریَزگارى كردن له رِه‌گه‌زه‌كانى له چوارچیَوه‌ى هیَنانه‌دى ئامانجء مه‌به‌سته‌كانى كه له‌ده‌قى ئه‌م یاسایه‌ء پیَرِه‌و ءرِیَنماییه‌كان كه له پیَناویدا ده‌رچوون، هاتووه.\nدووه‌م : سندوقه‌كه، كه‌سایه‌تیه‌كى مه‌عنه‌وى سه‌ر به خۆیی دارایی و كارگیَرِی هه‌یه‌ء ملكه‌كانى ملكى گشتین.\nسیَیه‌م : داهاته‌كانى سندوقه‌كه له مانه‌ى خواره‌وه پیَك دیَت:-\n1- ئه‌و برِه پارانه‌ى له بودجه‌ى هه‌ریَمه‌وه بۆى ته‌رخانكراوه.\n2- ئه‌و برِه پاره‌و یارمه‌تىء به‌خششء به‌خشینانه‌ى له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تانى به‌خشه‌رو ده‌سته‌و كۆمه‌ڵه‌و رِیَكخراوه‌كانى ناوخۆیی و هه‌ریَمىء نیَوده‌وڵه‌تىء ده‌سته‌ء كۆمه‌ڵه‌كانى ئه‌هلىء تایبه‌تىء تاكه‌كانه‌وه پیَشكه‌ش كراون.\n3- كرآ ء رِه‌سم ء غه‌رِامه‌كانى ژینگه‌یی كه به‌پیَى ئه‌م یاسایه وه‌رگیراون.\nچواره‌م : دیاریكردنى رِیَكاره‌كانى تایبه‌تىء په‌یوه‌ست به پیَكهیَنانی سندوقء سپاردنء عه‌مباركردنء سه‌رفكردنء لایه‌نه‌كانى خه‌رج كردنى داراییه‌كانى به‌پیَى ئه‌و ریَنماییانه‌ی كه ئه‌نجومه‌ن بۆ ئه‌م مه‌به‌سته ده‌ری ده‌كات.\nمادده‌ى یازده‌م :\nیه‌كه‌م : به‌پیَى پیَشنیازى ئه‌نجومه‌ن، وه‌زاره‌ت پلانیَكى بنچینه‌یى بۆ پاراستنى ژینگه له هه‌ریَمدا داده‌نآء ئه‌م پلانه له لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه برِیاری لیَ ده‌دریَت.\nدووه‌م : پلانى پاراستنى ژینگه‌ى بنچینه‌یى ملكه‌چى ئه‌و چاو پیَداخشاندنه‌وه ده‌وریه ده‌بآ كه هه‌ردوو ساڵ جاریَك وه‌زیر له‌سه‌ر پیَشنیارى ئه‌نجومه‌ن ئه‌نجامی ده‌دات ء دان به‌و هه‌مواركردنانه‌دا ده‌نرآ كه به‌برِیاریَك له ئه‌نجومه‌نى وه‌زیرانه‌وه ده‌رده‌كریَت.\nسیَیه‌م : چاوپیَداخشاندنه‌وه‌ى ده‌ورى به‌پشت به‌ستن به‌حاڵه‌تى ژینگه‌یی له هه‌ریَم ئه‌نجام ده‌درآ له‌گه‌ڵ ره‌چاوكردنی په‌ره‌سه‌ندنه‌كانى جیهانى له بواره‌كانی زانستی ء تویَژینه‌وه‌و ته‌كنۆلۆژیادا.\nهه‌ڵسه‌نگاندنى كاریگه‌رى ژینگه‌یىء رِه‌زامه‌ندییه ژینگه‌ییه‌كان\nمادده‌ى دوازده‌م :\nهه‌ر كه‌سیَكى سروشتى یان مه‌عنه‌وى، گشتى یان تایبه‌تى یان تیَكه‌لاَو یان هه‌رلایه‌نیَك دواى به‌كاربوونى ئه‌م یاسایه دامه‌زرابآء چالاكیه‌ك ئه‌نجام بدات كاریگه‌رى له‌سه‌ر ژینگه هه‌بیَت، پیَویسته تویَژینه‌وه له‌سه‌ر هه‌ڵسه‌نگاندنى كاریگه‌رى شویَنه‌واری ژینگه‌یی بۆ چالاكى و ئه‌و پرِۆژانه ئاماده‌بكات كه دایانده‌مه‌زریَنآ و بۆ وه‌زاره‌تى به‌رزبكاته‌وه تا برِیارى گونجاوی ده‌رباره‌وه وه‌ربگریَ،به‌مه‌رجیَ تویَژینه‌وه‌كه ئه‌مانه له خۆى بگرآ:-\nیه‌كه‌م : هه‌ڵسه‌نگاندنى كاریگه‌ریه ئه‌ریَنىء نه‌ریَنییه‌كانی پرِۆژه‌كه یان دامه‌زراوه‌كه یان كارگه‌كه له‌سه‌ر ژینگه.\nدووه‌م : ریَگا پیَشنیاركراوه‌كان بۆ دووركه‌وتنه‌وه‌و چاره‌سه‌ركردنى هۆكاره‌كانى پیسبوون، به‌جۆریَك جیَبه‌جآكردنى مل كه‌چبوون بۆ رِیَنمایىء به‌رزه‌فتكاریه‌كانى ژینگه بیَنیَته دى.\nسیَیه‌م : حاڵه‌ته‌كانى پیسبوونى له‌ناكاو و ئه‌گه‌ر ئه‌و ئاماده‌كاریه‌ى پیَویسته بگیریَته‌به‌ر.\nچواره‌م : به‌دیله‌كانى كه ده‌كریَ بۆ به‌كارهیَنانى ته‌كنۆلۆژیاى پاكء خاویَنترى ژینگه بخریَته‌كار.\nپیَنجه‌م : كه‌مكردنه‌وه‌ى پاشماوه‌كانء خولاندنی (تدویر) یان سه‌رله‌نوآ به‌كارهیَنانه‌وه‌یان.\nشه‌شه‌م : هه‌لسه‌نگاندنى تیَچوونی سووده‌كانء ئه‌و زیانه ژینگه‌ییانه‌ى كه پرِۆژه‌كه دروستی ده‌كات.\nمادده‌ى سیَزده‌م :\nوه‌زیر بۆى هه‌یه به‌ر له‌به‌ركاربوونى ئه‌م یاسایه داوا له‌هه‌ركه‌سیَكى سروشتى یان مه‌عنه‌وى یان هه‌ر لایه‌نیَكى كه هه‌بیَ بكات كه چالاكیه‌ك ئه‌نجام ده‌دات كاریگه‌رى له‌سه‌ر ژینگه هه‌یه، تویَژینه‌وه‌یه‌ك بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنى كاریگه‌رى پرِۆژه‌كانى له‌سه‌ر ژینگه ئاماده‌بكات، ئه‌گه‌ر پیَداویستیه‌كانى پاراستنى ژینگه ئه‌مه‌ی ویست.\nمادده‌ى چوارده‌م :\nئه‌نجومه‌ن پیَوانه‌ء مواسه‌فاتء بنه‌ما و به‌رزه‌فتكاریه‌كانى پیَویست بۆ ده‌ستنیشانكردنى پرِۆژه‌و ئه‌و بوارانه داده‌نیَ كه ملكه‌چن بۆ تویَژینه‌وه‌كانى هه‌ڵسه‌نگاندنى كاریگه‌رى ژینگه‌یىء ئاماده‌كردنى لیستى ئه‌و پرِۆژانه‌ء دانانى سیسته‌م ورِیَكاره‌كانى هه‌ڵسه‌نگاندنى كاریگه‌رى ژینگه‌یى.\nمادده‌ى پازده‌م :\nهه‌موو لایه‌نه‌كانى په‌یوه‌ندیدارء به‌هه‌ماهه‌نگى له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تء به‌رله به‌ده‌ستهیَنانى رِه‌زامه‌ندى بۆ هه‌ر پرِۆژه‌یه‌ك، پابه‌ندده‌بن به‌وه‌رگرتنى ئه‌م رِیَوشویَنء رِیَكارانه‌ى خواره‌وه:-\nیه‌كه‌م : كاركردن بۆ قه‌ده‌غه‌كردنى كاریگه‌ریه‌كانى نه‌ریَنى ژینگه، كه ره‌نگه له پرِۆژه‌كانیان یان له‌و پرِۆژانه‌ى ده‌كه‌ونه ژیَر سه‌رپه‌رشتی كردنیان یان ئه‌وانه‌ى رِه‌زامه‌ندى ده‌رباره‌یانه‌وه ده‌رده‌كه‌ن، دروست ده‌بن.\nدووه‌م : وه‌رگرتنى هه‌موو رِیَكاریَكی گونجاو بۆ مسۆگه‌ركردنى پیاده‌كردنى رِیَساكانى كه له‌م یاسایه‌دا هاتوون، به‌سه‌ر پرۆژه‌كانی و ئه‌و پرۆژانه‌ی كه ده‌كه‌ونه ژیَر سه‌رپه‌رشتی كردنیان، یان ئه‌وانه‌ی ره‌زامه‌ندییان له‌سه‌ر وه‌رده‌گریَ،له‌وانه‌ش ئه‌و پیَرِه‌و ورِیَنماییانه‌ی كه به‌پیَى ئه‌م یاسایه ده‌رده‌كریَن.\nسیَیه‌م : چاودیَریكردنء به‌دواداچوونى پیَرِه‌وو پیَوانه‌كانى ژینگه‌یی و پابه‌ندبوون پیَیانه‌وه له پرۆژه‌كان یان ئه‌و پرِۆژانه‌ى كه سه‌رپه‌رشتیان ده‌كات و، راپۆرتی ده‌وری ده‌رباره‌یان به ئه‌نجومه‌ن ده‌دات.\nچواره‌م : هه‌ماهه‌نگى كردن له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌ن به‌ر له ده‌ركردنى هه‌ر رِه‌زامه‌ندییه‌ك یان مۆله‌تیَك په‌یوه‌ندى به ئه‌نجامدانى چالاَكى ستراتیژىء گه‌وره هه‌بیَت كه كاریگه‌ری له‌سه‌ر ژینگه هه‌بیَ.\nپشكنینء چاودیَریكردنى ژینگه‌یی\nمادده‌ى شازده‌م :\nوه‌زاره‌ت چاودیَرى ده‌زگاو پرِۆژه‌و دامه‌زراوو چالاكیه جۆراوجۆره‌كان ده‌كات، بۆ زانینى رِاده‌ى پابه‌ندبوونیان به‌و مواسه‌فاتء پیَوانه‌ء پیَوه‌رانه‌ی كه له پاراستنى ژینگه‌دا به‌پیَى حوكمه‌كانى ئه‌م یاسایه پشتیان پیَ ده‌به‌ستریَت.\nمادده‌ى حه‌ڤده‌م :\nپیَویسته خاوه‌ن هه‌ر پرِۆژه‌یه‌ك یان دامه‌زراویَك پرِۆسه‌كانى چاودیَرى خۆیی به‌هه‌ماهه‌نگى له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانى په‌یوه‌ندیدار به‌پیَى ئه‌و پیَوه‌رو به‌رزه‌فتكارییانه ئه‌نجام بدات كه وه‌زاره‌ت دایانده‌نآ و، راپۆرت له سه‌ر ئه‌وه به‌پیَى رِیَنمایه‌كانى وه‌زاره‌ت یان هه‌ر لایه‌نیَكى دیكه به‌رز ده‌كاته‌وه كه، پیَرِه‌وو رِیَنماییه‌كانی ده‌رچوو به‌پیَى ئه‌م یاسایه ده‌ستنیشانی ده‌كات.\nمادده‌ى هه‌ژده‌م :\nیه‌كه‌م : وه‌زاره‌ت تیپی چاودیَری ژینگه‌یی پیكدیَنیَ كه ئه‌ركه‌كه‌ی به‌رزه‌فتكردنی سه‌رپیَچی و تاوانه‌كانی ژینگه‌ییه كه به پیَچه‌وانه‌ی ئه‌م یاسایه رووده‌ده‌ن.\nدووه‌م : تیپى چاودیَرى كردنى ژینگه‌یی مافى هه‌یه بچیَته ناو دامه‌زراوو ده‌زگاكان به‌مه‌به‌ستى پشكنینیانء وه‌رگرتنى چه‌ند نموونه‌یه‌ك لیَیانء دڵنیابوون له رِاده‌ى پیاده‌كردنى پیَوه‌رو مه‌رجء به‌رزه‌فتكاریه‌كانی پاراستنى ژینگه، له‌كاتى ئه‌نجامدانى كاره‌كه‌یدا پۆلیس هاوكارى ده‌كا.\nسیَیه‌م : له‌سه‌ر خاوه‌نى پرِۆژه‌و چالاَكیه جۆراوجۆره‌كان پیَویسته رِیَگا بۆ تیپه‌كانى چاودیَرى ژینگه‌یی خۆش بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ى بتوانن ئه‌ركه‌كانیان جیَبه‌جآ بكه‌نء ئه‌و زانیاری و به‌یانانته‌ی پیَ بدا كه بۆ جیَبه‌جیَ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه به پیَویستی ده‌زانی.\nمادده‌ى نۆزده‌م :\nرِیَكخراوه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نىء تاكه‌كان بۆیان هه‌یه وه‌زاره‌ت له‌و چالاكی و هه‌ڵسوكه‌وتانه ئاگادار بكه‌نه‌وه كه زیان به ژینگه ده‌گه‌یه‌نن.\nرِیَوو شویَنه‌كانى هاندان\nمادده‌ى بیسته‌م :\nوه‌زاره‌ت به هه‌ماهه‌نگى له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تى دارایى سیسته‌میَك بۆ هاندان ئاماده ده‌كات، به‌هۆی ئه‌وه‌وه، یارمه‌تى كه‌سانى سروشتىء مه‌عنه‌وى ده‌دریَن ئه‌وانه‌ى چالاَكى ئه‌نجامده‌ده‌ن یان بیروبۆچوونی وا پیَشكه‌ش ده‌كه‌ن، كه ئه‌شیَ پاراستن یا چاككردنى ژینگه‌ى لىَ بیَته‌دى.\nبه‌رپرسیاریه‌تىء قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ى زیانه‌كان\nمادده‌ى بیست ویه‌كه‌م :\nیه‌كه‌م : هه‌ركه‌سیَك ببیَته هۆكار به‌كرده‌وه‌ى كه‌سیى خۆى یان كه‌مته‌رخه‌مى، یان كرده‌وه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ى له‌ژیَر سه‌رپه‌رشتى یان چاودیَرى یان كۆنترِۆڵى ئه‌و دابن، له‌كه‌سانء لایه‌نگرانى، یان سه‌رپیَچى یاساكانء پیَرِه‌و ورِیَنماییه‌كان بكات، وزیان به‌ژینگه بگه‌یه‌نآ، به‌رپرسیارده‌بآء ده‌بآ قه‌ره‌بووى بكاته‌وه و، زیانه‌كه‌ش لاببات و، بارودۆخه‌كه‌ش بگه‌رِیَنیَته‌وه بۆ كاتى جارانى به‌رله‌كه‌وتنه‌وه‌ى زیانه‌كه، له‌و ماوه‌یه‌ى له‌لایه‌ن وه‌زاره‌ت دیاریكراوه‌و به‌و مه‌رجانه‌ی كه دایناوه، له حاڵه‌تی كه‌مته‌ر خه‌می یان مل نه‌دان بۆ ئه‌نجام دانی، وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه پاش ئاگاداركردنه‌وه‌ی ریَ و شویَن و ریَكاری مسۆگه‌ر بۆ لابردنی زیانه كه بگریَته به‌ر و سه‌به‌بیكاریش هه‌موو ئه‌و مه‌سرووفانه‌ی بۆ ئه‌م مه‌به‌سته كردوویه‌تی سه‌رباری خه‌رجییه كارگیَرییه‌كان له ئه‌ستۆ ده‌كریَ له‌گه‌لڕ ره‌چاوكردنی ئه‌م پیَوه‌رانه‌ی خواره‌وه:\n1- پله‌ى مه‌ترسیدارى ئه‌و مادده پیسانه‌و جۆره‌كانى.\n2- كاریگه‌رى پیسبوون له‌سه‌ر ژینگه له ئیَستاء ئاینده‌دا.\nدووه‌م : به‌رپرسیاریه‌تى سه‌به‌بكارى ئه‌و زیانانه‌ى له‌ئه‌نجامى سه‌رپیَچیكردن له پیاده‌كردنى حوكمه‌كانى برِگه‌ى ( یه‌كه‌م) له‌م مادده‌یه‌دا له به‌ر چاو ده‌گیرىَ .\nسیَیه‌م : حوكمه‌كانى یاساى شارستانى عیَراقى سه‌باره‌ت به رِیَساكانى به‌پرسیاریه‌تى پیاده‌ده‌كریَن، له‌هه‌ر شتیَك له‌م یاسایه‌دا ده‌قى بۆ نه‌هاتبآ.\nچواره‌م : رِیَكخراوه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نىء زیانلیَكه‌وتووان له‌تاكه‌كان بۆیان هه‌یه، به پیَی حوكمه‌كانی به‌ندی (یه‌كه‌م) له‌م مادده‌یه‌دا داوا به‌رزبكه‌نه‌وه.\nپیَنجه‌م : هه‌ركاتآ خه‌رجیه‌كانى لابردنى پیسى وه‌رگیرا به‌سندوق ده‌سپیَردرآ، تاكو بۆ لابردنى پیسیه‌كه به‌كار بهیَندریَت.\nحوكمه‌كانى پاراستنء چاككردنى ژینگه\nپاراستنء چاككردنى ئاو\nمادده‌ى بیست ودووه‌م :\nفریَدان یان رِۆكردنى هه‌رمادده‌یه‌كى زیان به‌خش یان شله‌مه‌نی یان گازى یان تیشكاوه‌رى یان گه‌رمى، بۆ ناو هه‌موو سه‌رچاوه ئاوییه‌كان یان ئاوه‌رۆكانیان قه‌ده‌غه‌یه، ئه‌گه‌ر به‌پیَى پیَوه‌ره‌كانى كارپیَكراو چاره‌سه‌ر نه‌كرابآ.\nمادده‌ى بیست وسیَیه‌م :\nپیَوه‌ره هه‌ریَمایه‌تییه‌كان بۆ ئاوى سه‌رزه‌وىء ژیَر زه‌وى ءئاوى خواردنه‌وه، به پیَرِه‌و دیاری ده‌كریَن.\nمادده‌ى بیست وچواره‌م :\nوه‌زاره‌ت پیَوه‌ره‌كانى ئاستى پیسبوونى رِیَگه پیَدراو له‌و ئاوانه‌ى بۆ خواردنه‌وه‌و ئاودانء پیشه‌سازىء خزمه‌تگوزاریه‌كان به‌كاردیَن، ده‌سنیشان ده‌كات، به مه‌رجیَ هه‌ركاتیَك پیَویست بوو چاو به‌و پیَوه‌رانه‌دا بخشیَندریَته‌وه.\nپاراستنء چاككردنى هه‌وا\nمادده‌ى بیست وپیَنجه‌م :\nهه‌ركه‌سیَكى سروشتى یان مه‌عنه‌وى پابه‌نده به‌وه‌ى نه‌بیَته هۆی به‌رپاكردن یان بڵاو كردنه‌وه‌ی پیسی له هه‌وادا، له‌وانه‌ش بۆنی پیسی وه‌رسكه‌ر یان زیانبه‌خش.\nمادده‌ى بیست وشه‌شه‌م :\nهه‌موو چالاكیه پیسكه‌ره‌كانى هه‌وا ملكه‌چى پیَوه‌ره تایبه‌تیه‌كانی هه‌ریَمایه‌تى ده‌بن و پیَویسته ئه‌و ده‌رهاویَشتانه (انبعاپات) له‌چوارچیَوه‌ى سنوورى رِیَگه پیَدراو ده‌رنه‌چن.\nمادده‌ى بیست وحه‌وته‌م :\nوه‌زاره‌ت ئاسته‌كانی پیسكردنى رِیَگه پیَدراو بۆ ئه‌و غازه زیانبه‌خشانه (انبعاپات) داده‌نیَ كه له هه‌موو چالاكیه پیسكه‌ره‌كانی هه‌وا ده‌كه‌ویَته‌وه و ئه‌وانه‌ى خواره‌وه‌ى تیدا دیارده‌كریَت:\nیه‌كه‌م : ئه‌و ئاستانه‌ی رِیَگه‌یان پیَدراوه بۆ ئه‌و غازه زیانبه‌خشانه (انبعاپات) به هۆى سووتاندنى سووته‌مه‌نى یان هه‌ر مادده‌یه‌كى دیكه بۆ هه‌ر مه‌به‌ستیَك بیَت.\nدووه‌م : ئه‌و ئاستانه‌ی رِیَگه‌یان پیَدراوه بۆ ئاسته‌كانى ژاوه‌ژاو.\nسیَیه‌م : ئه‌و ئاستانه‌ی رِیَگه‌یان پیَدراوه بۆ ئاسته‌كانى تیشكاوه‌رى یان چرِكردنه‌وه‌ى مادده تیشكاوه‌ره‌كانى كه له هه‌ر چالاكیه‌كى تیشكاوه‌ریه‌وه ده‌رده‌چیَت.\nپاراستن و چاككردنى خاك\nمادده‌ى بیست و هه‌شته‌م :\nئه‌وانه‌ى خواره‌وه قه‌ده‌غه‌ن:\nیه‌كه‌م : هه‌رچالاكیه‌كى به رِیَگه‌یه‌كى رِاسته‌وخۆ یان ناراسته‌وخۆ ببیَته هۆى زیانگه‌یاندن به خاكی زه‌وی كشتوكاڵی پله (ڕ) یان خراپكردنى یان پیسكردنى به جۆریَك كار له تواناى به‌رهه‌مهیَنانی بكات.\nدووه‌م : هه‌ر چالاكیه‌ك زیان به رووبه‌ری زه‌وى ته‌رخانكراو بۆ له‌وه‌رگا بگه‌یه‌نىَ ته‌نها مه‌گه‌ربه‌پیَى ئه‌و پیَرِه‌و و رِیَنماییانه بیَ كه به پیَى ئه‌م یاسایه ده‌ركراون.\nسیَیه‌م : دامه‌زراندن و بنیادنانى هه‌ر چالاكیه‌كى پیشه‌سازى یان بازرگانى یان خزمه‌تگوزارى له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵی به پیَچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه.\nچواره‌م : گۆرِینى رِه‌گه‌زى زه‌وى و زار له كشتوكاڵیه‌وه بۆ نیشته‌جىَ بوون یان پیشه‌سازى یان بازرگانى یان خزمه‌تگوزارى، به پیَچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه.\nپیَنجه‌م : راماڵینی زه‌وى كشتوكاڵى یان گواستنه‌وه‌ى خۆڵه‌كه‌ى به مه‌به‌ستی به‌كارهیَنانى له غه‌یری زه‌وى كشتوكاڵى و، ته‌خت كردنه‌وه‌ی زه‌وى یان گواستنه‌وه‌ى خۆڵه‌كه‌ى به مه‌به‌ستى چاككردنى یان پاراستنى پیتدارییه‌كه‌ى به راماڵین نا ژمیَردریَت.\nمادده‌ى بیست ونۆیه‌م :\nپیَویسته له‌سه‌ر هه‌موو كه‌سیَك پابه‌ند بیَت به نه‌خشه‌ى بنچینه‌یى ناوچه‌كانى شارستانى و پاراستنى زه‌وى له راكشانی ئاوه‌دانكاری (الزحف العمرانی)، وپیَویسته فه‌رمانگه‌كانی پلاندانانى ئاوه‌دانكاری، به‌ڵگه‌كانى پیَویست بۆ به‌ده‌ست هیَنانى رِه‌زامه‌ندى وه‌زاره‌ت له‌سه‌ر نه‌خشه‌و نه‌خشه‌سازى و گۆرِانكاریه‌كان له رِه‌گه‌زى زه‌ویه‌كان پیَشكه‌ش بكه‌ن.\nمادده‌ى سییه‌م :\nوه‌زاره‌ت به هه‌ماهه‌نگى له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانى په‌یوه‌ندیدار، مه‌رجه‌كانى ژینگه‌یی گونجاو بۆ چالاكیه‌كانى گه‌رِان و كانزاو كانى به‌ردو به‌رد شكیَنه‌رو غه‌ساله‌و مه‌نجه‌م و ده‌رهیَنانى سامانى نه‌وتى، و شتى دیكه‌ش داده‌نىَ، به شیَوه‌یه‌ك پاراستنى سه‌رچاوه‌كانى سروشتى له هه‌ریَمدا له پیسبوون و به بیَ هووده رۆیشتن مسۆگه‌ر بكات.\nپاریَزگارى كردن له هه‌مه‌جۆرى گیانله‌به‌ره‌كان\nمادده‌ى سی ویه‌كه‌م :\nبه مه‌به‌ستی پاراستنی سروشت و پاراستنی له به‌بیابانبونى و به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی و پاریَزگاری كردن له ره‌گه‌زی ئاژه‌ڵی و رووه‌كی ومایه‌ی ژیانیان ئه‌مانه خواره‌وه قه‌ده‌غه ده‌كریَن:\nیه‌كه‌م : هه‌ركارو چالاكیه‌ك ببیَته هۆى له ناوبردن و هه‌رِه‌شه‌كردن له رِه‌گه‌زه‌كانى ئاژه‌ڵ و رِووه‌ك.\nدووه‌م : رِاوكردنى ماسى و مه‌ل و ئاژه‌ڵ له وه‌رزه‌كانى جووتبوون وزاوزیَ كردنیاندا.\nسیَیه‌م : رِاوكردنى ماسى و مه‌ل و ئاژه‌ڵ به هۆى به‌كارهیَنانى ته‌قه‌مه‌نى یان ژه‌هر یان ته‌زووى كاره‌با یان هه‌ر رِیَگه‌یه‌كى دیكه‌ى رِاوكردنى سته‌مكارانه.\nچواره‌م : برِین و ده‌رهیَنان و نه‌هیَشتنى دارو نه‌مام و، رِووه‌ك و گیاى ســه‌ر زه‌وى و ئاوى له موڵكى گشتی دا.\nپیَنجه‌م : رِاوكردن یان كوشتن یان گرتن یان ده‌ست به‌سه‌رداگرتن یان گواستنه‌وه‌ى ئه‌و مه‌ل و ئاژه‌ڵانه‌ی هه‌رِه‌شه‌ى نه‌مانیان له‌سه‌ره و گه‌رِاندنیان و خستنه رِوویان بۆ فرۆشتن یان خراپكردنى هیَلانه‌كانیان یان شكاندنى هیَلكه‌كانیان.\nمادده‌ى سی و دووه‌م :\nپیَویسته وه‌زاره‌ت به هه‌ماهه‌نگى له‌گه‌ڵ لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان و لایه‌نه ده‌ره‌كییه په‌یوه‌ندیداره‌كان، باخچه‌و پاریَزراوی سروشتى و سه‌یرانگای گشتى دروست بكه‌ن و ئه‌و شویَنه سروشتیانه بپاریَزن كه رِه‌هه‌ندیَكى كه‌لتووریان هه‌یه.\nمادده‌ى سی وسیَیه‌م :\nبۆ هه‌موو كه‌س یان لایه‌نیَك قه‌ده‌غه‌یه،كاریَك بكات ببیَته هۆى زیان گه‌یاندن، یان ده‌ستكاریكردنى رِه‌هه‌نده سروشتى یان جوانى یان كه‌لتووریه‌كانى ئه‌و پاریَزراوه سروشتیانه، یان باخچه و سه‌یرانگا گشتیه‌كان.\nبه‌رِیَوه‌بردنى خاشاك و مادده ترسناكه‌كان\nمادده‌ى سی وچواره‌م :\nنابىَ هیچ كه‌سیَك هه‌ڵسیَت به دروست كردن یان عه‌مباركردن یان ژیَر زه‌وی خستن یان سوتاندن یان نقووم كردن یان به‌كارهیَنان یان چاره‌سه‌ركردن یان خۆلیَ رزگاركردن له مادده تیشكاوه‌ره‌كان یان هه‌ر مادده‌یه‌ك یان پیسییه‌كی مه‌ترسیداری شل یان ره‌ق یان گازی ، ته‌نیا به پیَی ئه‌و ریَنماییانه نه‌بیَ كه وه‌زاره‌ت به هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لڕ لایه‌نه به‌رپرسه‌كان ده‌ریان ده‌كات.\nمادده‌ى سی وپیَنجه‌م :\nئه‌مانه‌ى خواره‌وه قه‌ده‌غه‌ن:\nیه‌كه‌م : هاوردنى خاشاكه مه‌ترسیداره‌كان كه زیان به مرۆڤ و ژینگه‌ی هه‌ریَم ده‌گه‌یه‌نن.\nدووه‌م : هاوردنى ماده مه‌ترسیداره‌كان بۆ هه‌ریَم ته‌نیا به رِه‌زامه‌ندى وه‌زاره‌ت ده‌بیَ.\nسیَیه‌م : تیَپه‌رِینى خاشاك و مادده ترسناكه‌كان به‌ناو هه‌ریَمدا ته‌نیا به رِه‌زامه‌ندى وه‌زاره‌ت ده‌بىَ.\nمادده‌ى سی وشه‌شه‌م :\nنابىَ مادده ترسناكه‌كان به‌رهه‌م بهیَنریَت یان بگوازریَته‌وه یان ئاڵوگۆرِى پىَ بكرىَ یان بهیَنریَته ناوه‌وه یان عه‌مبار بكرىَ ته‌نیا دواى وه‌رگرتنى هه‌موو ئاماده‌كارییه‌كانى كه له ده‌قى یاساو پیَرِه‌وو رِیَنماییه به‌ركاره‌كان هاتوون، به جۆریَك ئه‌وه مسۆگه‌ر بكریَ كه هیچ زیانیَكی ژینگه‌یی لیَ نا كه‌ویَته‌وه.\nقرِكه‌ره‌كان و ئاویَته كیمیاویه‌كان\nمادده‌ى سی وحه‌وته‌م :\nهاوردن و به‌كارهیَنان و ئاڵوگۆرِكردنى ئاویَته كیمیاوییه قه‌دغه كراوه نیَو ده‌وڵه‌تییه‌كان به هاوكارى له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تى ژینگه‌ى عیَراقیه‌وه قه‌ده‌غه ده‌كریَ.\nمادده‌ى سی وهه‌شته‌م :\nدروستكردن و هاوردن و رشاندن و ئالوگۆرِكردن و به‌كارهیَنانى قرِكه‌ری زینده‌وه‌ره زیان به‌خشه‌كان یان هه‌ر ئاویَته‌یه‌كى كیمیاوى دیكه بۆ مه‌به‌سته‌كانى كشتوكاڵی یان ته‌ندروستى یان ته‌ندروستى گشتى یان زۆر له مه‌به‌سته‌كانى دیكه‌ش قه‌ده‌غه‌یه، ته‌نیا دواى له به‌ر چاوگرتنى مه‌رج و به‌رزه‌فتكارى و ئه‌و زه‌مانه‌تانه‌ى كه پیَرِه‌وو رِیَنماییه‌كانى به‌پیَى ئه‌م یاسایه ده‌ركراون ده‌ستنیشانیان ده‌كات، به جۆریَك پاراستنى هه‌موو پیَكهاته‌كانى ژینگه به شیَوه‌یه‌كى رِاسته‌وخۆ و نارِاسته‌وخۆ له‌كاتى ئیَستاو له ئاینده‌دا له كاریگه‌رى زیانبه‌خشینى ئه‌م قرِكه‌رو ئاویَته كیمیاویانه مسۆگه‌ر بكات.\nمادده‌ى سی ونۆیه‌م :\nلیژنه‌یه‌ك له هه‌ریَمدا داده‌مه‌زریَت بایه‌خ به تۆماركردن و دیاركردنی قرِكه‌ره‌كان ده‌دات و له لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان پیَك دیَت.\nرِووبه‌رِووبوونه‌وه‌ى كاره‌ساته‌كانى ژینگه‌یی\nمادده‌ى چله‌م :\nئه‌نجومه‌ن به هه‌ماهه‌نگى له گه‌ڵ لایه‌نه‌كانى په‌یوه‌ندیدار پلانیَكى گشتى بۆ رِووبه‌رِووبوونه‌وه‌ى كاره‌ساته‌كانى ژینگه داده‌نىَ و ده‌خریَته به‌رچاوی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران تا ره‌چاوی بكات و له‌م نه‌خشه‌یه‌شدا ئه‌مانه‌ی خواره‌وه له به‌رچاو ده‌گیریَن:\nیه‌كه‌م : ئه‌نجومه‌ن كۆكردنه‌وه‌ى زانیارى و پیَرِه‌وه‌كانى كه له ناوخۆ و نیَوده‌وڵه‌تیدا باون له‌به‌ر ده‌گریَته خۆ، بۆ رِووبه‌رِووبوونه‌وه‌ى كاره‌ساته‌كانى ژینگه و كه‌مكردنه‌وه‌ى زیانه‌كانی.\nدووه‌م :به پیَرِه‌و لیژنه‌یه‌ك له‌سه‌ر ئاستی هه‌ریَم به سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆك وه‌زیران بۆ رووبه‌روو بوونه‌وه‌ی كاره ساته‌كان و كه‌مكردنه‌وه‌ی مه‌ترسییه‌كان داده‌مه‌زریَ، لایه‌نه‌كانی ناو لیژنه‌كه‌و ئه‌ركه‌كانی و میكانیزمی كاركردنی هه‌ر یه‌كه‌یان له پیَش و له كاتی و له دوای روودانی كاره‌ساته‌كه ده‌ست نیشان ده‌كات.\nسیَیه‌م : تیمه‌كانی فریاكه‌وتن بۆ رووبه‌روو بوونه‌وه‌ی كاره ساته‌كان به ریَنمایی ئه‌و لایه‌نانه پیَك ده‌هیَنریَن كه نویَنه‌ریان له لیژنه هه‌ریَمایه‌تییه‌كه‌دا هه‌یه، كه له برِگه‌ی (دووه‌می ئه‌م مادده‌یه‌دا) هاتووه و هه‌موو پیَداویستییه نویَیه‌كانی له میلاكی گونجاو و راهیَنه‌ر له بواری به ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ناكاویدا بۆ فه‌راهه‌م ده‌كریَ.\nچواره‌م : پۆلینكردنى كاره‌ساته‌كان به‌گشتى و دیارى كردنى ئه‌رك و به‌رپرسیاریه‌تى هه‌ر لایه‌نیَك به به‌خه‌به‌ردان له رِوودانى یان مه‌زه‌نده‌كردن به ئه‌گه‌رى روودانى و چۆنیه‌تى رِووبه‌رِوو بوونه‌وه‌یدا.\nپیَنجه‌م : دامه‌زراندنى ژووریَكى عه‌مه‌لیاتى ناوه‌ندى بۆ وه‌رگرتنى هه‌واڵه‌كان له‌سه‌ر كاره‌ساته‌كانى ژینگه و به‌دواداچوونى پیَشوازیكردن و رِه‌وانه‌كردنى زانیاریه ورده‌كان له‌رباره‌یه‌وه به ئامانجى كۆكردنه‌وه‌ى تواناكانى پیَویست بۆ رِووبه‌رِووبوونه‌وه‌ى.\nشه‌شه‌م: پیَكهیَنانى كۆمه‌ڵه‌ى كاركردن كه له ژوورى عه‌مه‌لییاته‌وه په‌یدابووه، بۆ به‌دواداچوونى رِووبه‌رِووبوونه‌وه‌ى كاره‌ساته‌كانى ژینگه له‌كاتى رِوودانیدا یان مه‌زه‌نده‌كردن به رِوودانى و ، سه‌رۆكى كۆمه‌ڵه‌ى كاركردن هه‌موو ده‌سه‌لاَته‌كانى پیَویستى هه‌یه بۆ رِووبه‌رووبوونه‌وه‌ى كاره‌ساته‌كانى ژینگه به هاوكارى و هه‌ماهه‌نگى له‌گه‌ڵ لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان.\nمادده‌ى چل ویه‌كه‌م :\nبۆ وه‌زیر یان رِیَپیَدراوه‌كه‌ى هه‌یه، هه‌ر دامه‌زراویَك یان پرِۆژه‌یه‌ك یان هه‌ر لایه‌نیَك یان سه‌رچاوه‌یه‌كی پیسكردنى ژینگه ئاگاداربكاته‌وه، بۆ لابردنى فاكته‌رى كاریگه‌ر و زیانبه‌خش به ژینگه له‌ماوه‌ى ده رِۆژدا له رِیَكه‌وتى ئاگاداركردنی به ئاگاداریه‌كه، وله حاڵه‌تى مل نه‌دان وه‌زیر بۆى هه‌یه كاره‌كه رِابگرىَ یان دایبخات و به شیَوه‌یه‌كى كاتى رِه‌زامه‌ندى ژینگه‌یى بكیَشیَته‌وه تاوه‌كو چاره‌سه‌رى پیسبوونه‌كه ده‌كریَ و ئه‌وه‌ش به‌پیَى رِیَنمایی رِیكده‌خریَ.\nمادده‌ى چل ودووه‌م :\nیه‌كه‌م : له‌گه‌ڵ سه‌رپیَچى نه‌كردنی هیچ سزایه‌كى توند كه له ده‌قى یاساكانى دیكه‌دا هاتبىَ، سه‌رپیَچى كه‌رى حوكمه‌كانى ئه‌م یاسایه و سیسته‌م و رِیَنماییه‌كانى كه به پیَی ئه‌وه‌وه ده‌ركراون، به‌به‌ندكردن سزا ده‌دریَن بۆ ماوه‌ى له مانگیَك كه‌متر نه‌بیَت یان به غه‌رامه‌یه‌ك له(150.000) سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بیَت و له (200.000.000) دووسه‌د ملیۆن دینار پتر نه‌بیَت، یان به هه‌ردوو سزاكان سزا ده‌دریَت.\nدووه‌م : هه‌رجاریَك سه‌رپیَچیه‌كه دووباره بكریَته‌وه سزاكه دوو به‌رامبه‌ر ده‌كریَته‌وه.\nسیَیه‌م : وه‌زیر یا رِیَپیَدراوه‌كه‌ى له‌وانه‌ى كه فه‌رمانه‌كه‌ی له به‌رِیَوه‌به‌رى گشتى كه‌متر نه‌بیَت، بۆى هه‌یه غه‌رامه یه‌ك بسه‌پیَنىَ له (100.000) سه‌د هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بیَت و له (10.000.000) ده ملیۆن دینار پتر نه‌بیَت، بۆ هه‌ر كه‌سیَك سه‌رپیَچى له حوكمه‌كانى ئه‌م یاسایه و پیَرِه‌و و رِیَنماییه‌كانى به‌و پیَیه‌وه ده‌ركراون بكات.\nمادده‌ى چل وسیَیه‌م :\nسه‌رپیَچیكه‌ر له حوكمه‌كانى برِگه (یه‌كه‌م و دووه‌م و سیَیه‌م)ى مادده‌ى (35)ى ئه‌م یاسایه به زیندانیكردن سزا ده‌دریَت و مادده‌و خاشاكه ترسناكه‌كان بگه‌رِیَنیَته‌وه شویَنى جارانیان یان به رِیَگه‌یه‌كى بىَ زیان خۆى لیَیان رِزگار بكات له‌گه‌ڵ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌دا.\nمادده‌ى چل وچواره‌م:\nئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه له‌سه‌ر پیَشنیاری وه‌زاره‌ت پیَرِه‌وی پیَویست بۆ جیَبه‌جآ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه ده‌ربچویَنآ.\nمادده‌ى چل وپیَنجه‌م:\nوه‌زیر بۆی هه‌یه ریَنمایی پیَویست بۆ جیَبه‌جآ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه ده‌ربچویَنآ.\nمادده‌ى چل وشه‌شه‌م:\nكار به‌هیچ ده‌قیَكى یاسایى ناكرآ گه‌ر له‌گه‌لڕ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه ناكۆك بیَت.\nمادده‌ى چل و حه‌وته‌م:\nپیَویسته له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه جیَبه‌جآ بكه‌ن.\nمادده‌ى چل وهه‌شته‌م:\nئه‌م یاسایه دوای تیَپه‌رِبوونی 90 رۆژ له میَژووی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌رِۆژنامه‌ى فه‌رِمى (وه‌قائعى كوردستان) دا جیَبه‌جآ ده‌كرآ.\nسه‌روَكی هه‌ریَمی كوردستان-عیَراق\nئه‌م یاسایه له 2ى خه‌رمانان 2708ی كوردی به‌رامبه‌ر 21ی ره‌جه‌ب 1429ی كۆچی و به‌رامبه‌ر 24ی ته‌مموز2008ی زاینی له هه‌ولیَر ده‌رچووه .\nده‌رچواندنى ئه‌م یاسایه\nله‌به‌ر ئه‌وه‌ی حكومه‌تی هه‌ریَمی كوردستان بایه‌خ به مافی مرۆڤ ده‌دات تاكو له ژینگه‌یه‌كی پاك و دروست و سه‌قامگیردا بژی و له پیَناو پاراستنی هه‌ریَم له پیسی به هه‌موو شیَوه‌و جۆره جیاوازه‌كانییه‌وه و ده‌سته‌به‌ر كردنی ژیانی زینده‌وه‌ره‌كان له ژینگه‌یه‌كی دروست وپاك وخاویَنداو بۆ ئه‌وه‌ی بنه‌ماكانی پاراستنی ژینگه له پلانی گه‌شه‌پیَدانی مرۆیی و ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی و هاندانی گه‌شه‌پیَدانی به‌رده‌وامی سه‌رچاوه‌كانی ژیاری به شیَوه‌یه‌ك مافی نه‌وه‌كانی ئیَستا و داهاتوو له‌به‌ر چاوبگریَ و پاریَزگاری له جۆره‌كانی زینده‌وه‌ر و ته‌ندروستی سروشت و به‌روبوومه سروشتییه‌كانی هه‌ریَم و ده‌رامه‌ته ئابوورییه‌كانی بكات و له هه‌ر زیانیَك بیپاریَزیَ كه له چالاكییه پیشه‌سازی یا كشتوكاڵی یا ئاوه دانكردنه‌وه و هی دیكه رووده‌دات و، له پیَناو بڵاوكردنه‌وه‌ی هۆشــــــیاری و رۆشـــــنبیری ژینگه‌یی و بۆ پله به‌ندكردنی حوكمه ســـــزاییه‌كان. ئه‌م یاسایه ده‌رچویَنرا.


ئەندامێکی لیژنەی کاروباری یاسایی لە پەرلەمانی کوردستان دەڵێت، ئەمڕۆ سەرۆکی هەرێمی کوردستان بەربژێری سەرۆکی حکومەت بۆ پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان رادەسپێرێت.\nخەدیجە عومەر، ئەندامی لیژنەی یاسایی لە پەرلەمانی کوردستان، بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "هەموو رێوشوێنە یاساییەکان تەواوبوون و هیچ بەربەستێک نەماوە. سەرۆکی پەرلەمانیش گوتی بە زووترین کات ناوزەندکردنی سەرۆکوەزیران بۆ سەرۆکی هەرێمی کوردستان دەنێرم. بۆیە رۆژی چوارشەممە 12-6-2019 نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، مەسروور بارزانی بۆ پێكهێنانی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان رادەسپێرێت".\nبەگوێرەی یاسا کاندیدی سەرۆکی حکومەت دوای راسپاردنی لەلایەن سەرۆکی هەرێمەوە ماوەی 30 رۆژی لەبەردەستدایە بۆ پێكهێنانی کابینەی وزاری.\nئەو ئەندامەی فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان گوتی: "تاوەکو ئێستا کۆبوونەوەکان لەگەڵ لایەنەکاندا کراون و پۆستە وزارییەکانیش لەنێوان لایەنە بەشدارەکانی حکومەت دابەشکراون. بۆیە چاوەڕوان دەکرێت دوای راسپاردنی کاک مەسروور بارزانی پێش وادەی دیاریکرا و کەمتر لە 30 رۆژ کابینەکەی حکومەت پێکبهێنرێت".\nپارتی دیموکراتی کوردستان لە خولی پێنجەمی هەڵبژاردنی 30-9-2018ی پەرلەمانی کوردستاندا، 45 کورسی پەرلەمانی بەدەستهێنا. وەکو براوەی یەکەمی هەڵبژاردنەکە مەسروور بارزانی بۆ پێكهێنانی حکومەت دەستنیشان کردووە.\nرۆژێک دوای سوێندخواردنی سەرۆکی هەرێمی کوردستان، له‌كۆى 97 ئه‌ندامی ئاماده‌بووی پەرلەمانی کوردستان مه‌سروور بارزانی به 87 ده‌نگ بۆ سه‌رۆكوەزیرانی كوردستان ناوزەندکرا.


دەروازەی كەلار رۆژی ژینگە كوردستان بەرز رادەگرێت\nبڕیار محەمەد- كەلار\nئەمڕۆ 16ی نیسان رۆژی (ژینگەی كوردستان)ە، بەو بۆنەوە لە سنوری ئیدارەی گەرمیان، فەرمانگەی ژینگەی ئەو دەڤەرە چەندین چالاكی جۆر بەجۆر ئەنجام دەدا كە خۆی لە ئازادكردنی باڵندەو رەنگ رێژكردنی دیواری شارۆچكەی كەلار و بڵاوكردنی هوشیاری ژینگەیی لە ناوچەگەشتیاریەكان و چەندین چالاك دیكەدا دەبینێتەوە.\nئەمڕۆ3 شەمە 16ی نیسانی 2019 ، دورەید سەلیم ، بەرێوەبەری فەرمانگەی ژینگەی گەرمیان، كۆی چالاكیەكانی رۆژی ژینگەی كوردستانی لە سنوری ئیدارەی گەرمیان بۆ(رێگای كوردستان) ئاشكرا كرد ،له رۆژی 16ی نیسان لە رۆژی ژینگەی كوردستاندا لە سنوری ئیدارەی گەرمیان چه‌ندین چالاكی ئەنجام ده‌درین.\nگووتیشی" وەك رێزێك بۆ شەهیدان و رۆژی ژینگە كە 16ی مانگ دەكا یەكەم چالاكیمان بە ئازادكردنی 16 باڵندە دەست پێدەكا، پاشتر لە قوتابخانەی شەهید سەید نوری شانۆگەریەك پێشكەش دەكرێت كە گوزارشت لە دڵسۆزی قوتابیان دەكات بۆژینگە.\nئەوەشی خستەروو" سبەی دیواری دەروازەی كەلار بە چەندین وێنەیی ژینگەیی رەنگ ڕێژ دەكرێت كەگوزارشت لەجوانكردن و پاراستنی ژینگەدەكات.\nئەو بەرپرسە ئاماژەی بۆئەوەكرد " جگە لە بڵاوكردنەوەی هوشیاری ژینگەیی لە شوێنەگەشتیاریەكان ،هاوكات لە زانكۆی گەرمیان پێشانگایەكی ژینگەیی دەكرێتەوە گوزارشت لە باڵندەو ئاژەڵە كێویەكانی گەرمیان دەكا.\nهەروەها چاندنی نەمام لە قوتابخانەكانی سنوری گەرمیان بەشێكی تر دەبێ لە چالایەكانی فەرمانگەی ژینگەی گەرمیان.


نۆره‌ی سته‌مکاره‌که‌ی شام هاتووه.\nوه‌گێڕانی: ره‌زا شـوان\nزۆرداره‌که‌ی میسر تیاچوو ، که‌ی سته‌مکاره‌که‌ی شام یش ده‌که‌وێت..؟ کاتی شۆڕشی لاوان هاتووه. پارتییه چاولێکه‌رییه‌کان سواون و شکستیان هێناوه، سه‌رکردایه‌تییه چاولێکه‌رییه‌کانیش ڕۆڵیان نه‌ماوه و بۆگه‌ن بوون و له‌به‌رچاوکه‌توون. ئایدۆلۆجیه‌تی تۆلیتاریه‌تیی گشتیش کاریگه‌رییان نییه و که‌سیان له ده‌ور نه‌ماوه و، بیرۆکه‌کانیشیان کۆڵبوونه. گه‌نجانێک هاتوونه‌ته کایه‌وه خه‌ون ده‌بینن و هیوا ده‌چێنن. سوورن له‌سه‌ر به ده‌یهێنانی ئازادی و ژیان له ژیر هه‌تاو دا، به شکۆداری و سه‌ربه‌رزی.. له ئه‌شکه‌نجه و مردنیش سڵناکه‌نه‌وه. هێزێکی ئه‌فسووناوی ته‌وژم و ته‌کانیان پێ ده‌دا. زۆڵم و زۆرداری و ، نه‌بوونی له سایه‌ی ده‌سه‌ڵاتی دیکتاتۆریی سته‌مکاردا ، ناچاری کردوون که ڕاپه‌ڕن. ئه‌م لاوانه سه‌رکرده و ڕابه‌ری شۆڕشه تازه‌کانن ( شۆڕشی هیوا ).\nله سوریا دا، گه‌لی سوریا له ئه‌وپه‌ڕی نه‌بوونی و هه‌ژاری دا ده‌ژین..سه‌ره‌ڕای ئه‌مه‌ش گه‌نده‌ڵییه‌کی له ڕاده‌به‌ده‌ر هه‌یه ، سته‌مکاری ، دزی گه‌وره ، بوونی ده‌زگاکانی دڕنده‌ی سه‌رکوتکه‌ر ، که به‌رده‌وام خه‌ریکی تۆقاندن و ترس خستنه دڵی ئازادیخوازانی گه‌لن. سوپایه‌کی بێشوماری سیخوڕ و هه‌واڵگه‌یه‌نه‌ران و، چه‌کداریان هه‌یه ، زیندانی و گرتووه‌خانه‌کانیان نایه‌نه ژماردن.. تازه‌ترین ئامێری ئه‌شکه‌نجه‌دانیان هه‌یه و، به‌کاری دێنن.. جه‌لادی دڵڕه‌قی ئه‌وتۆیان هه‌یه، که داماڵینی چه‌رمی له‌شی بێتاوانانیان ، وه‌ک ئاو خوادنه‌وه وایه به لایانه‌وه..هه‌روه‌ها ڕژێمی سوریا ده‌زگایه‌کی گه‌وره و زۆری میدیا و ڕاگه‌یاندنیان هه‌یه، که له لایه‌ن پارتێکی بیروقراتیی شۆڤێنییه‌وه به‌ڕێوه ده‌برێن، که هه‌موو کاربه‌ده‌سته‌کانی له گه‌نده‌ڵی دا نوقبوونه. هه‌ر هه‌مووشیان سیخوڕی ڕژێمن.\nله سوریا دا ته‌نها خێزانێک ده‌سه‌ڵاتداره و ، ده‌سه‌ڵاتی گرتۆته ده‌ست ،ئه‌ویش خێزانـی « ئه‌سه‌د»ه ، له دزیی سامانی وڵاتیش دا ، خێزانی « مه‌خلوف»ی خاڵوانی سه‌رکۆمار به‌شدارن.. سه‌رمایه‌ی ئه‌م خێزانه له پاره‌دا ژماره‌یه‌کی خه‌یاڵییه.. زۆر له هه‌موو ئه‌و سه‌رمایه‌یه زیاتره ، که سه‌رمایه‌ی خه‌زینه‌ی وڵاتی سوریای پێکهاتووه. \nهاوڵاتیی ساکاری سوریا ده‌پرسێت ، سه‌رچاوه‌ی ئه‌م پاره زۆر و زه‌به‌نه‌یان له‌کۆوه‌یه ؟ که پێشتر خۆیان و خێزانه‌که‌یان ، له چیای عه‌له‌وی نشینه‌کان دا، جووتیار بوون و خه‌ریکی کشتوکاڵ بوون..؟ که‌واته له سوریا دا، چه‌ند دزێک هه‌یه ، که ده‌ستیان به‌سه‌ر ئابووری وڵات دا گرتووه..به ملیۆنه‌هاش هه‌ژار و چه‌وساوه هه‌ن، که له‌ژێر هێڵی هه‌ژاری دا، به کوێره‌وه‌ری ده‌ژین ، له سایه‌ی حوکمڕانیی پۆلیسی ، کۆماری ، مه‌لیکی ی ڕه‌چه‌ڵه‌کایه‌تی ، که بڕوایان به دیموکراتی و شه‌فافییه‌ت نییه .. بڕوایان به گۆڕینی ده‌سه‌ڵات نییه.. بڕوایان به ئازادی و مافی مرۆڤ و ئازادیی ڕاده‌ربڕین نییه..ڕژیمێکی تایفه‌گه‌ری ، که له لایه‌ن ده‌زگاکانی موخابه‌راته‌وه به‌ڕێوه ده‌برێت ، که لقه‌کانی وه‌کو قارچک له گیانی وڵات دا بڵاوبوونه‌ته‌ه. \nفه‌یسبووک و عه‌شقی ئازادی لاوانی یه‌کخست.. ڕۆشنبیران و قوتابیان و بێکار و سوپایه‌کی هه‌ژاری چه‌وساوه، به‌ندکراوه په‌راوێزکراو و له بیرکراوه‌کانیش، که ساڵانێکی دوور و درێژه به‌ندکراون له زیندان و گرتووخانه‌کاندان و، لێیان ناپرسنه‌وه ، که‌سانێکیش که له دنیادا هێچ شک نابه‌ن ، ئه‌و که‌سانه‌ی که ده‌یانه‌وێ له ژێر هه‌تاودا شوێنێکیان ده‌ست بکه‌وێت..ئه‌وانه‌ی که شه‌یدای ئازادی و خه‌ونن .. ئه‌مانه به ڕاپه‌ڕین و به شه‌قامه ورووژاوه‌که‌ی میسر سه‌رسام ده‌بن و ده‌بێته هانده‌ر و ئێلهامیان ، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌مانیش « لاوانی سوریا » ڕاپه‌ڕن و بڕژێنه سه‌ر شه‌قام و گۆڕه‌پانه‌کان و شاره‌کانی سوریا ، بۆ گه‌ماروودانی سه‌رانی ڕژێم و ناچارکردنی دیکتاتۆر ( به‌شار ئه‌سه‌د ) و ده‌ستوپێوه‌ن و ده‌ساڵاته‌داره‌کانی.. تا خویان بگه‌یه‌نن به سته‌مکاره‌کانی هاوشێوه‌ی پێش خۆیان.. که ملیان شکاند و، تا هه‌تایه گه‌ڕانه‌وه‌یان نییه.. نه‌فره‌تی گه‌له‌کانیشیان لێنابێته‌وه.\n* ئه‌م بابه‌ته له نووسینی نووسه‌ری عه‌ره‌بی عێراقی «عه‌لوان حوسێن»ه له‌عه‌ره‌بییه‌وه ۆه‌ڕمگێڕاوه‌ته سه‌ر زمانی کوردی ــ ره‌زا شوان.


دادگایی باڵای فیدراڵی چییە و ئەرکەکانی چین؟ - سەکۆ\nبێگومان لە ئێستای جیهان و لەم سەردەمە هاوچەرخەی ئەمڕۆماندا، چەندین دەوڵەتی فیدراڵی، لەسەرتاسەری گۆی زەویدا هەیە، لەوانە ئەمریکا، بەرازیل، ئەرجەنتین، ئوستورالیا، بەلجیکا، ، کەنەدا، ئەسیوبیا، ئەڵمانیا، هندستان، ئیمارات...هتد. بەڵام ئێمە لەم نووسینەدا باس لە دەوڵەتی فیدراڵی عێراق دەکەین کە لە دەوڵەتێکی ناوەندو یەک هەرێم پێکهاتووەو دادگای فیدراڵی عێراق بە نموونە وەردەگرین و رۆشنایی زیاتری دەخەینەسەر. بەڵام پێش ئەوەی بێینە سەر داگای باڵای فێدراڵی عێراق، بە باشی دەزانین چاوێک بە مێژوی سەرهەڵدانی دادگای فیدراڵی لەسەر ئاستی جیهانیدا بخشێنین و هەندێک زانیاری لەبارەیەوە بخەینەڕوو.


رەهەندە شاراوەكانی ململانێی نێوان توركیا و میسر – Knwe.org\nسەرەکی » ئاراستە » رەهەندە شاراوەكانی ململانێی نێوان توركیا و میسر\nرەهەندە شاراوەكانی ململانێی نێوان توركیا و میسر\nلە مانگی ئایاری 2013دا عەبدولفەتاح ئەلسیسی كە ئەو كات وەزیری بەرگری بوو بە سەرۆكایەتی وەفدێكی باڵای سەربازی چاوی كەوت بە رەجەب تەیب ئەردۆگانی سەرۆكی توركیا، گفتوگۆكان لە چوارچێوەی بەشداری كردنی هەردوولا بوو لە رووداوەكانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بە تایبەت لەو وڵاتانەدا كە بەهاری عەرەبی تیایاندا بە كۆتایی نەگەیشتبوو. دوو مانگ دوای ئەوە ئەلسیسی محەمەد مورسی سەرۆكی میسری لەسەر كار لابرد‌وو لە هەمان ساڵدا میسر باڵیۆزی توركیای لە وڵاتەكەی دەركرد، دوای ئەوەی ئەنكەرە داوای لە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی كردبوو سزا بەسەر ئەلسیسیدا بسەپێنێت، دواتریش هەریەكە لە میسر و سعودیە وڵاتانی ئیسلامییان دژی توركیا هان دا.\nململانێ‌و گرژبوونی پەیوەندییەكان كاریگەرییەكی ئەوتۆی نەبوو بۆ سەر دۆسێیەك لە نێوان توركیا و میسردا ئەویش دۆسێی ئابووری بوو، شانبەشانی ململانێكان ئاڵوگۆڕی بازرگانی نێوان میسر و توركیا ئەم ساڵ گەیشتە 3,76 ملیار دۆلار، بەڵام تای تەرازووەكە بە قازانجی توركیا لاسەنگە چونكە هەناردەی توركیا بۆ میسر 2,39 ملیار دۆلار بووە، بەڵام هەناردەی میسر تەنیا 1,37 ملیار بووە، جیاوازییەكە نزیكەی 200 ملیارە.\nلە پاڵ ئەوەشدا توركیا بەردەوامە لە وەبەرهێنان لە میسر و لە ساڵی 2017دا گەیشتە نزیكەی دوو ملیار دۆلار‌و ئەگەری زیادبوونیشی هەیە، زیاتر لە 800 خاوەنكاری میسری و توركی لەو بوارەدا پێكەوە كار دەكەن‌و قەبارەی كارەكانیشیان دەگاتە هەشت ملیار دۆلار، نزیكەی 205 كۆمپانیای توركی لە میسر كار دەكەن لە بوارەكانی ئاسن‌و رستن‌و چنین، كەلوپەلی بیناسازی، پێداویستی پزیشكی، بابەتی كیمیایی، ئەمەش هەلی كاری بۆ زیاتر لە 300 هەزار هاووڵاتی میسر دەستەبەر كردووە. ساڵی 2018ش توركیا ویستی خۆی شیرین بكات و رایگەیاند، ئامادەیە پڕۆژەی شارێكی پیشەسازی بە تایبەتمەندی جیهانی لە میسر دروست بكات.\nپێشتر‌و لە ساڵی 2003دا میسر رێكەوتنێكی لەگەڵ توركیا ئیمزا كرد بۆ دەستنیشانكردنی سنووری ئاوی لە قوبرس، كە ناوچەیەكی گرنگە و بە گوێرەی ئەو رێكەوتنەش هەردوولا بۆیان هەیە بە دوای غازی سروشتیدا بگەڕێن لەو ناوچانە، بەڵام دواتر میسر كشایەوە لە بەشەكەی خۆی بۆ قوبرس و ئیسرائیل، ساڵی 2013 میسر رێكەوتنێكی دیكەی لەگەڵ قوبرس ئیمزا كرد بۆ بەشكردنی ئەو كانانەی هایدرۆكاربۆنیان تێدایە، مەبەستیش لە بەشكردنی سەرچاوەكانی نەوت‌و غاز بوو. لەم رێكەوتنەدا ئیسرائیل سوودێكی زۆری پێگەیشت چونكە هێڵێكی گواستنەوەی غازی راكێشا بۆ ئەوروپا و بە گوێرەی رێكەوتنیش ئەو هێڵە لەلایەن میسر‌و قوبرس‌و یۆنانەوە پارێزگاری لێ دەكرێت تا دەگات بە ئیتالیا، بە شێوەیەك كە دەستی توركیای پێ نەگات. لەولایشەوە توركیا زۆر پێویستی بە دەستنیشانكردنی سنووری ئاوییە لەگەڵ میسر، بە تایبەت كە لە ناخۆدا توركیا پێویستی بە سەرچاوەی وزەیە، تا ئێستا توركیا بە رەسمی 75%ی پێداویستییەكانی وزە لە دەرەوە دەكڕێت‌و ساڵانە نزیكەی 40 ملیار دۆلار لەسەری دەكەوێت، كێشەكەش بەهۆی دابەزینی بەهای لیرەی توركییەوە تا دێت قوڵتر دەبێتەوە.\nتوركیاش لە بەرامبەردا ساڵی رابردوو رێكەوتنێكی نوێی لەگەڵ حكومەتی ویفاق ئیمزا كرد، بۆ ئەوەی غازی روسیا لە دەریای رەشەوە بگوێزێتەوە بۆ ئەوروپا و خۆیشی ببێتە سەنتەری بازرگانی غازی سروشتی، ئەم رێكەوتنە گورزێك بوو بۆ رێكەوتنەكەی میسر و قوبرس و مەترسی گەورەشی بۆ سەر ئیسرائیل هەیە. لەگەڵ ئەوەشدا میسر رایگەیاند رێكەوتنەكەی نێوان توركیا و لیبیا هیچ زیانێك بە میسر ناگەیەنێت. هەندێك هەواڵیش دزەی كرد كە بەرپرسانی میسر ئامۆژگاری ئەلسیس-یان كردووە رێكەوتنەكە قبوڵ بكات، لەبەر ئەوەی بە قازانجی میسر تەواو دەبێت.\nتوركیاش ئەوەی نەشاردۆتەوە كە ژێر بەژێر پەیوەندی لەگەڵ میسردا هەیە و بەرژەوەندی هاوبەشیان هەیە‌و پشتیوانی میسریش دەكات لە گفتوگۆكانیدا لەگەڵ یۆنان بۆ بەشكردنی سنووری ئاوی نێوانیان، كە میسر داوا دەكات سنوورە ئاوییەكەی 10 كیلۆمەتر زیاد بكات، ئەمەش وای كردووە هەریەكە لە یۆنان‌و قوبرس‌و ئیسرائیل ترسیان هەبێت لە هەر نزیكبوونەوەیەكی میسر و توركیا، كە لە راستیدا بۆ بەشكردنی سنووری ئاوی ناوچەكەش یاسای نێودەوڵەتی زۆرترین ماف دەداتە توركیا و میسر بۆ بەكارهێنانی سەرچاوە سروشتییەكانی ئەو ناوچەیە.\nململانێی لیبیا‌و ئەگەری رووبەڕووبوونەوەی هەردوولا\nلەگەڵ نزیكبوونەوەی ئەگەری پێكدادانی هەردوولادا، سایتی ئەلخلیج ئەلجەدید بڵاوی كردەوە كە وەفدێكی توركی سەردانی میسری كردووە بۆ قسەكردن لەسەر قەیرانی لیبیا، بەڵام خۆیان بابەتەكەیان لە راگەیاندنەكاندا بڵاونەكردەوە. بە گوێرەی هەواڵە دزەپێكراوەكانیش وەفدی توركیا جەختی كردۆتەوە كە بەشداری سەربازی ئەوان لە لیبیا هیچ زیان بە ئاسایشی نەتەوەیی میسر ناگەیەنێت.\nلە مانگی نیسانی ساڵی رابردوودا جەنەراڵ حەفتەر هێرشی بۆ سەر تەرابلوسی پایتەخت دەست پێكرد، بەڵام توركیا بەو پێیەی رێكەوتنی لەگەڵ حكومەتی ویفاق هەیە، بە هێزی سەربازی بەشداری كرد‌و ئەوەبوو دوای 14 مانگ شەڕ حەفتەر شكستی هێنا. بەشداری توركیا لەو شەڕەدا مەرجدار بوو، مەرجەكەش ئەوەبوو كە توركیا نزیكی ناوچەكانی خۆرهەڵاتی لیبیا نەكەوێت. بەڵام ئەوەی دۆخەكەی شێواندووە مەرجی توركیایە بۆ چۆڵ كردنی هەردوو شاری جفرە و سرت لە خۆرهەڵاتی لیبیا لەلایەن هێزەكانی حەفتەرەوە، ئەو مەرجەی داناوە بۆ جێبەجێ كردنی ئاگربەست، ئەمەش بە دڵی میسر نییە‌و میسر هەڕەشە دەكات ئەگەر هێزی تەرابلوس لەو شارانە نزیك بێتەوە بە هێزی سەربازی وەڵام دەداتەوە.\nلەگەڵ ئەوەشدا توركیا بە رەسمی میسری دڵنیا كردەوە كە لە نیگەرانییەكانی ئەو وڵاتە تێدەگا‌و لە هەمان كاتیشدا توركیا سعودیە و ئیماراتی بەوە تۆمەتباركرد كە میسر هان دەدەن بۆ بەشداریكردن‌و تێوەگلان لە جەنگی لیبیا. سەرباری هەموو ئەمانەش لە رووی سەربازییەوە ئەگەری پێكدادان لە نێوان توركیا‌و میسردا زۆر كەمە، یەك لە هۆكارەكانیش ئەوەیە كە ململانێی ناو لیبیا فرەلایەنە‌و ئەمریكا لەگەڵ میسر رێكەوتووە لەسەر ئاگربەست لە لیبیا‌و روسیاش لە شاری سرت زۆر بەهێزە‌و سیستمێكی بەرگری پێشكەوتووی داوە بە شارەكە، كە تا ئێستا 70 فڕۆكەی بێ فڕۆكەوانی توركیای خستۆتە خوارەوە. لەلایەكی دیكەوە هەرچەندە پەرلەمانی میسر سوپای وڵاتەكەی سەرپشك كردووە لە بەشداری شەڕی لیبیادا، بەڵام ژێر بەژێر پەیوەندی‌و گفتوگۆ هەیە‌و روودانی شەڕ ئەگەرێكی دوورە.\nسەرچاوە: سایتی ساسە پۆست


بەرزکردنەوەی وەشان (ڤێرژن)ـی مۆبایلەکانی سامسۆنگ گالاکسی – کەی ئای تی ئێن\nله یەکێک لە زۆرترین پرسەکان و بابەتە گرنگەکانی مۆبایلە هۆشمەندەکان، بوونی نەرمەواڵە (سۆفتوەیر)ـێکی نایاب نوێ بووە لە لایەن خەڵکیەوە. بابەتی بەرزکردنەوەی وەشان گرنگیەکی زۆری هەیە و کارپێکەریەکانی مۆبایلەکەت نوێدەکاتەوە، کە سیستەمێکی ئاسایشی نوێی بۆ دادەمەزرێت و ڕووکاری مۆبایلەکەت زیرەک دەکات، بێگوومان لە مۆبایلێکەوە بۆ مۆبایلێک و لە سیستەمێکەوە بۆ سیستەمێکی تر جیاوازە. کۆمپانیای سامسۆنگ هەمیشە ڕێکارێکی هێواشی بۆ بڵاوکردنەوەی وەشانەکانی گرتووەتە بەر، ئەمەش لای خەڵکی ئاسایی نابێت و بگرە بۆ بەرزکردنەوەی وەشانی سیستەمەکەی هانا دەباتە بەر هەندێک کار کە ئەتوانرێ له جیاتی ئەو کارانە زۆر بە ئاسانی و سادەیی بکەیت بەڵام لەگەڵ کەمێک وریایی. لەم بابەتە وەشانی مۆبایلە گالاکسیەکەت بەرزبکەرەوە (ئەگەر لە دەسەڵاتی بەکارهێنەر بوو).\nتوێژینەوە: بۆچی وەشانی نوێی ئەندرۆیدم پێناگات؟ تەواوی زانیاری لەسەر بابەتی گەشتنی وەشانی نوێ بۆ مۆبایلەکەم.\nسامسۆنگ ئامڕازی Kiesـی هەیە، کە نەرمەکاڵایەکی کۆمپیوتەرە و بواری بە مۆبایلە گالاکسیەکان دەدات لە ڕووی پشتگیری و چاککاری، لەوانەش نوێکردنەوەی وەشان. پێویستە سەرەتا دایبگرین. کرتە بکە بۆ داگرتن.\nلە پاش ئەوەی بەتەواوی نەرمەکاڵاکەمان دامەزراند:\nمۆبایلەکەت لە ڕێگەی پەیوەستکەری یو ئێس بی بە کۆمپیوتەرەکەوە ببەستەوە.\nنەرمەکاڵای Kies بکەرەوە، پاشان چاوەڕوان بە تا ئاگادارکەرەوەیەکت لە مۆبایلەکەوە پێدەگات کە پەیوەستتکردووە.\nنەرمەکاڵاکە بەشێوەی خۆکارانە زانیاری وەشانەکەت دەداتێت، ئەگەر وەشانی نوێ بۆ مۆبایلەکەت هەبوو ئەوا دووگمەیەک نیشاندەدرێت کە دووگمەی Updateـە، کرتەی لێبکە.\nپاش مەرج و ئاگاداریەکان، کرتە لە بەشیconfirm بکە، چاوەڕوان بە تاکو زانیارە و پەڕگەکانی وەسانەکەت دادەگیرێت. پاش ئەوەی کۆتایی دێت، لە کاتی نوێکردنەوەکەدا ئاگاداربە مۆبایلەکەت لە کۆمپیوتەر لێنەکەیتەوە، ئەگەر پەیوەندی بپچڕێت ئەوا دەبێتە هۆی لە دەستدانی زانیاری و داتاکانی مۆبایلەکەت، هەر بۆیە وا باشترە پێش نوێکردنەوە، شتەکانت هەڵبگریت کە هەر لە ناو Samung Kies دا ڕێنماییت دەدات، کە پێی دەوترێت BackUp.\nپاشان کەیبڵەکە لە مۆبایلەکەت لێبکەرەوە، مۆبایلەکەت نوێترین وەشانی تێدا دادەمەزرێت. بەڵام ئەگەر مۆبایلەکەت هەر لە سەرەتاوە نوێنەبووەوە، ئەوا لەلایەن کۆمپانیاوە چیتر پشتگیری نوێکردنەوەی سیستەم نەکات، کەوا چیتر ناتوانیت مۆبایلەکەت نوێبکەیتەوە. یاخوود لەوانەیە وەشانی نوێ بۆ مۆبایلەکەت بەردەست نەبووبێت.


دیمانەی کامەران حاجی ئەلیاس لەگەڵ شاعیر محه‌مه‌د سه‌دیق رواندزی – Dengekan\nbyKamaran Hajialyas\tApril 2, 2021\tGeneral, Literature\nشاعیر محه‌مه‌د سه‌دیق رواندزی : زۆر جار كچێكی شۆخ و شه‌نگ بووه‌ته هه‌وێنی كۆمه‌ڵێ له‌شیعره‌كانم.\nدیدمانه- كامه‌ران حاجی ئه‌لیاس\nشاعیری كورد “محه‌مه‌د سدیق ” ساڵانێكه ده‌ستی داوه‌ته شیعر نووسین جوانی وسروشتی كوردستان هه‌وێنی شیعره‌كانییه‌تی ،له ئیستا دا دوو دیوانه شیعری ئاماده‌یه بۆ چاپكردن ئێمه بۆ ئه‌وه‌ی زیاتر ئه‌م شاعیره به ئێوه‌ی ئازیز ئاشنا بكه‌ین ئه‌م هه‌ڤپه‌یڤینه‌مان له گه‌ڵ دا كردوه.\nسه‌ره‌تا پێمان باش بوو كورته‌یه‌ك له ژیانی خۆت بۆ خوێنه‌ره‌مانمان باس بكه‌یت.\nناوی ته‌واوم محه‌مه‌د سه‌دیق موسته‌فا عزیز حه‌سه‌نی وه‌سمان ئاغای ڕواندزیه له ئێواره‌ی 27 / 7 / 1957 له شاری كۆرپاشا ڕواندز له دایك بووم له ته‌مه‌نی شه‌ش ساڵی بۆ ماوه‌ی ساڵێك لای مامۆستای ئاینیم خوێندوه ، سه‌ره‌تایی و ناوه‌ندیم هه‌ر له رواندز ته‌واو كردوه و ئاماده‌ییم له هه‌ولێر ته‌واو كردوه ،دوای ته‌واو كردنی سه‌ربازی دامه‌زراوم به فه‌رمانبه‌ر تا پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر ئێستاش خانه‌نیشم خاوه‌نی چوار كوڕو دوو كج ئێستا له‌شاری هه‌ولێر نیشته جێم… له باره‌ی ده‌ستپێكی شیعریم وه‌كو هه‌ر گه‌نجێك ، جوانی سروشتی كوردستان و روداوه‌كانی كوردستان فاكته‌ر بوون بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ست و خه‌یاڵمان له رێگه‌ی شیعره‌وه ده‌رببڕین.\nشیعر له‌سه‌ره‌تاوه له‌وشه‌یه‌كی عه‌ره‌بی ( شعور ) به‌مانا ڕه‌وانه خۆماڵیه‌كه‌ی خۆمان واتا هه‌ست و ئه‌ندێشه له‌ناوه‌ڕۆكدا هزرو خه‌یاڵ ئه‌بێته ڕابه‌ری ئه‌قڵ و هۆنینه‌وه و چنینی ده‌ق و بابه‌تێكی قه‌شه‌نگی داڕێژراو …به‌درێژایی مێژوی ئه‌ده‌بیاتیش به‌تایبه‌تی شیعر پێناسه‌و ڕه‌هه‌ندو واتای شیعری هه‌یه به‌ڵام به‌كورتی ده‌توانم بڵێم به بۆچونی خۆم پێم وایه پێوه‌رێك نیه بۆ پێناسه‌ی شیعر به‌هه‌ر حاڵ بونیاتی.. داڕشتنی شیعر حاڵه‌تێكه جیاواز له‌و پێوه‌رانه‌ی كه په‌یوه‌سته به‌لایه‌نی ڕوحی شاعیر به‌ڵكو ئاوێته‌یه به وورژانه‌كانی نه‌ست هه‌ژموون كردنیه‌تی به‌سه‌ر ده‌ر بڕینی شیعردا.\nكاتێكی دیاركراو هه‌یه بۆ نووسینی شیعر؟\n*به‌ڵێ له كورد شاعیری زۆر مه‌زن هه‌ن كه سه‌رسامیان كردووم وه‌كو صافی هیرانی … مه‌حوی .. دڵدارو حاجی و شێخ ره‌زای تاله‌بانی .. هێمن ی مهابادی مامۆستا عه‌لی هه‌ژار زۆرانی تر ..له شاعیره عه‌ره‌به‌كانیش مه‌عروف ڕه‌سافی و سه‌ییاب و زه‌هاوی زۆرانی تر..\nهه‌وێنی شیعره‌كانت له‌چییه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت؟\nهه‌وێنی شیعره‌كانم جوانی كوردستان و دیمه‌نه دڵرفێنه‌كانی و جوانی ئافره‌ت و خۆشه‌ویستی و زۆر جاریش كچێكی شۆخ و شه‌نگ بوه‌ته هه‌وێنی كۆمه‌ڵێ شیعرم،زۆر كاره‌ساتێكی دڵ ته‌زێن وه‌یا له‌ده‌ست دانی ئازیزێك هه‌روه‌ها خوێندنه‌وه‌ی شیعری شاعیره مه‌زنه‌كان بوونه‌ته هه‌وێنی شیعره‌كانم.\nكوردستان له كۆێی نێو شیعره‌كانته؟\nكوردستانی پیرۆز هه‌میشه سه‌رقافله‌ی شیعره‌كانم بووه به‌تایبه‌تی داستانی ڕۆڵه شێره‌كانی كورد له هه‌مو و جه‌نگه‌كان به‌درێژایی تێكۆشانی گه‌ڵی كورد بۆ مافه ڕه‌واكانی هه‌روه‌ها جوانی و ڕازاوه‌یی كوردستان خۆی له‌خۆی دا پۆشاكی شیعره ئاوازه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ خۆیه‌تی.\nدڵی شه‌یدا كه‌شه‌یدایه ده‌خاله‌ت هه‌ر له‌خۆی دێ ده‌بێ به‌رپاكا هه‌رایێ.\nبه‌رهه‌می چاپكراوت هه‌یه ؟\nتائێستا هیچ چاپ كراوێكم نیه به‌ڵام له هه‌ندێ ڕۆژنامه‌و گۆڤار به به‌رده‌وامی شیعره‌كان بڵاو ده‌كه‌مه‌وه ،له‌به‌ر بژێوی ژیان و سه‌رقاڵی بوون دوا كه‌وتم له چاپ كردنی شیعره‌كانم.\nپرۆژه‌ی داهاتوو چیه؟\n*پڕۆژه‌ی داهاتوم دوو دیوانم ئاماده‌یه بۆ چاپ له‌ژێر ناوی ( خه‌ره‌ند ئامێزی قوربانیه‌كان ) و ( دایكی گه‌وره‌م وای فێر كردم) ئه‌گه‌ر خوای مه‌زن ته‌مه‌نی پێ به‌خشین ئه‌وا چاپی ده‌كه‌ین .\nئێمه‌ش به‌هیوای ئه‌وه‌یه‌ن به زووترین کات ،ئه‌م دوو دیوانه‌ی به‌رێزتان بگاته ده‌ست خوێنه‌ران، له كۆتاییدا زۆر سوپاس بۆ ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی به ئێمه‌یت به‌خشی.\nمنیش سوپاسی ئێوه ده‌كه‌م بۆ ئه‌و به‌سه‌ركردنه‌وه‌یه.\nPrevious چوار وەرزە پایز.. شیعر/ کاوە عوسمان عومەر\nNext ژمارە 20ی دەنگی کرێکار\nڕاگەیاندنی کۆبونەوەی کەمپینی بەرگری لە ئازادی و خواستەکانی خەڵکی کوردستان_دانیمارک و بەشێک لە ڕەوەندی کوردی.\n(هه‌ڵه) و هه‌ڵه‌ی شۆره‌تدارێكی كورد!! … محه‌مه‌د ته‌ها حوسێن


هەڵبژاردنەكەی پەرلەمانی كوردستان لە لێواری مەرگدایە\nهەرچەندە بڕیارە مانگی ئۆكتۆبری ئەمساڵ هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی كوردستان بەڕێوەبچن، بەڵام ناكۆكیی حیزبەكان لەسەر هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردن و كاراكردنەوەی كۆمسیۆن ئەم هەڵبژاردنەی گەیاندووەتە لێواری مەرگ.\nیەكێتی و حیزبەكانی ئۆپۆزسیۆن داوای هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردنەكان، بەڵام پارتی و پێكهاتەكان رەتیدەكەنەوە.\nگفتوگۆكانی یەكێتی و پارتی بە بنبەست گەیشتوون لەوبارەیەوە، یەكێتی و حیزبەكانی ئۆپۆزسیۆن كاردەكەن بۆ هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردن، لەبەرامبەردا پارتی و پێكهاتەكان خوازیارن بە زۆرینە كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان كارابكەنەوە تا هەڵبژاردن بە یاساكەی ئێستا ساز بكرێت.\nزانا مەلا خالید سەرۆكی فراكسیۆنی پارتی لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا گوتی: هیچ لایەنێك بۆی نییە گرفت بۆ هەڵبژاردنەكان دروست بكات ئەوە مافی هاووڵاتیانە و مافی هیچ لایەنێكی سیاسیی نییە كۆسپی بۆ دروستبكات.\nراشیگەیاند سەرۆكی پەرلەمان ئامادەنییە كۆبوونەوەی پەرلەمان ساز بكات بۆ كاراكردنەوەی كۆمسیۆن و تاووتوێكردنی پرۆژەیاساكان و پەرلەمان پەكخراوە و سەرۆكی پەرلەمان لایەنگری لایەنێكی سیاسیكردووە، بۆیە پارتی زۆرینەی خۆی لە پەرلەمان بەكاردەهێنێت بۆ سازكردنی هەڵبژاردن و دەبێت سەرۆكی پەرلەمانیش داوای كۆبوونەوە بكات.\nلەبەرامبەردا رێواز فایەق سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان لە لێدوانێكدا رایگەیاند وەڵامی فراكسیۆنی پەرلەمانی ناداتەوە.\nلەبەرامبەردا جێگری سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتیی وەڵامی هۆشدارییەكەی پارتی داوەتەوە و گوتی "سەردەمی هەڕەشە بەسەرچوو، ئەزموونی ساڵانی ڕابردووی هەرێمی كوردستان ئەو ڕاستییەی سەلماندووە هەموو ئەو بڕیارانەی بە تاكڕەویی حزبی دراون، سەرئەنجام، بڕیاری سیاسی بن یان ئابوری، بە نەهامەتی بۆ خەڵكی كوردستان شكاوەتەوە."


پارتی: بارزانی وادەی هەڵوەشاندنەوەی پاشەكەوتی موچە رادەگەیەنێت\nبودجەی 2019ی عیراق دەخرێتە بواری جێبەجێكردنەوەو پەرلەمانتارێكی پارتیش رایدەگەیەنێت: ئەگەر لەماوەی 10 رۆژی دیكەدا بەغدا ئەو بڕە پارەیە رەوانەی هەرێم بكات كە لەبوجەدا بۆ موچەی فەرمانبەران دانراوە، پێویستە نێچیرڤان بارزانی وادەی هەڵوەشاندنەوەی پاشەكەوت رابگەیەنێت، ئەگەرنا دەكەوێتە حكومەتی داهاتوو.\nئەمڕۆ 11ی 2019، بودجەی 2019ی عیراق لەڕۆژنامەی وەقایع بڵاوكراوەیەوەو دوای دەركردنی رێنمایی وەزارەتی دارایی، بڕگەو مادەكانی ناو بودجە دەخرێتەبواری جێبەجێكردنەوە.\nبژار خالید، ئەندامی فراكسیۆنی پارتی لەپەرلەمانی كوردستان، بە SNNی راگەیاند: فراكسیۆنە كوردییەكانی بەغدا ئەركی خۆیان لەبارەی بودجەو پشكی هەرێم جێبەجێكردووە، ئێستا تۆپەكە لەگۆڕەپانی پەرلەمانی كوردستاندایە، دەبێت كاربكەین لەسەر هەڵوەشاندەوەی پاشەكەوتی موچە.\nوتیشی: "ئەگەر لەماوەی 10 رۆژی دیكەدا حكومەتی عیراق ئەو بڕەیەی لەبودجە بۆ موچەی فەرمانبەران و پێشمەرگە دانراوە، رەوانەی هەرێم بكات، پێویستە نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی حكومەتی وادەی هەڵوەشاندنەوەی پاشەكەوتی موچە رابگەیەنێت و دەستنیشانی بكات كە لە چ مانگێكەوە فەرمانبەران موچەی تەواوی بێ پاشەكەوت وەردەگرن".\nپەرلەمانتارەكەی پارتی راشیگەیاند: ئەگەر تا سەرەتای مانگی داهاتوو، بەغدا ئەو پارەیە رەوانەی هەرێم نەكات، ئەوكاتە لابردنی پاشەكەوتی موچە دەكەوێتە كابینەی داهاتووی هەرێم.\nبەگوێرەی بودجەی 2019ی عیراق، ئەگەر هەرێم نەوت رادەستی بەغدا نەكات، حكومەتی بەغدا تەنها بڕی 522 ملیار دینار بۆ موچەی فەرمانبەران و پێشمەرگە رەوانەی هەرێم دەكات.\n6 مانگ پێشتر - Feb 11 2019 6:06PM\nھەڵسەنگاندنی یاریزانانی ریاڵ بۆ یاریەکەی بەرامبەر بە ڤالادۆلید


سكاڵا لەسەر سەرۆك وەزیرانی هەرێم و عیراق تۆمار دەكرێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\nسكاڵا لەسەر سەرۆك وەزیرانی هەرێم و عیراق تۆمار دەكرێت\nتوركیا، پابەندی ئاگربەست نابێت\n2019/07/16 - 11:15 AM\nسكاڵایەكی یاسایی لە دادگای فیدراڵی لەسەر هەریەك لە سەرۆك وەزیرەكانی عیراق و هەرێمی كوردستان و وەزیری دارایی عیراق تۆمار دەكرێت بەهۆی دیارنەمانی چەند موچەیەكی فەرمانبەرانەوە.\nژمارەیەك پەرلەمانتار لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاماژەیان بەوەكردووە، بۆ ئاشكراكردنی چارەنووسی ئەو موچانە پشتیوانی سكاڵای چەند فەرمانبەرێكی هەرێم دەكەن و سكاڵایان تۆماركردووە.\nتۆماركردنی سكاڵای مووچە لەدادگای فیدرالی\nبۆ بەرگریكردن لەمووچەی دیارنەماوی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان، بریارماندا سكاڵای فەرمانبەرانی هەرێم و داواكەیان بكەینە داوایەكی یاسایی و بیگەیەنینە دادگای باڵای فیدرالیی عیراق ،و بەبریكاری كۆمەڵێك مووچەخۆری مافخوراو ،داوا لەسەر هەریەك لەسەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق و سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی هەڕێمی كوردستان و وەزیری دارایی هەرێم (وێڕای كارەكانیان) تۆماربكەین و ئێمەش وەك نوێنەرانی خەڵك هەموو پشتیوانییەكیان دەكەین تا ئەو مافە زەوتكراوەیان بۆ دەگەڕێنینەوە.\nبۆیە لەدرێژەی ئەو هەوڵانەدا ئەمڕۆ (٢٠١٩/٧/١٥) داواكەمانلەدادگایباڵایفیدڕاڵیعێراقتۆماركردوچاوەڕێیئاگاداركردنەوەیداوالەسەركراوەكانینبۆدیاریكردنیبەرواریدادبینی.\nخۆكوشتن و كوشتنی ژنان كەمیكردووە\nداوای ڕاگرتنی هاوردەكردنی مریشكی بەستوو دەكرێت\n2019/10/18 - 10:39 PM\nپاش ڕێكەوتنی ئەمریكا و توركیا سەبارەت بە رۆژئاوا، لەسەر ڕأگەیاندنی ئاگربەست، بەڵام هێزەكانی سوریای دیموكرات دەڵێن توركیا رێككەوتنەكەی پێشێل كردووە.\nبەگوێرەی راگەیەندراوێكی هەسەدە، شەڕڤانان پابەندن بەو رێككەوتنەی لەنێوان ئەمریكا و توركیا ئەنجامدراوە، بەڵام لایەنی توركی و چەكدارانی نزیك لەو وڵاتە بەردەوامن لە بۆردومان و هێرشەكانیان بۆ سەر هاوڵاتیانی مەدەنی.\nرۆژی هەینی 18-10-2019 ، هێزەكانی توركیا و چەكدارانی نزیك لەو وڵاتە، بەردەوامبوون لەسەر بۆردومان و بەهۆیەوە ژمارەیەك كوژراو و بریندار هەبووە هێزەكانی توركیا هێرشیانكردوەتە سەر ژمارەیەك گوندی سەرێكانی و كۆمەڵكوژیەكیان ئەنجامداوە.\nپابەند نەبوونی توركیا لە كاتێكدایە كە رۆژی پێنجشه‌ممه 17-10-2019 شاندی باڵای ئه‌مریكا به‌سه‌رۆكایه‌تی مایك پێنس، جێگری سه‌رۆكی ئه‌مریكا و شاندی توركیا به‌سه‌رۆكایه‌تی ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان له‌باره‌ی ناوچه‌ی ئارامه‌وه گه‌یشتنه رێككه‌وتن.\n2019/10/18 - 10:29 PM\nسەرۆك كۆماری توركیا، دەڵێت ئەگەر رێكەوتنەكان وەك خۆی جێبەجێنەكرێن، لەشكركێشییەكانمان دەست پێدەكەینەوە.\nرەجەب تەیب ئەردۆگان، سەرۆك كۆماری توركیا، لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا، هەرەشی دەستپێكردنەوەی لەشكركێشیەكانی كرد لە ئەگەری ” جێبەجێنەكردنی خاڵەكانی ئەو رێكەوتنەی سەبارەت بە سووریا كردوویانە”.\nئەردۆگان وتی: ” ئەگەر تا سەر لە ئێوارەی سێشەمەی داهاتوو جێبەجێ بكرێن، ئەوا پرۆژەی ناوچەی ئارام جێبەجێ دەكەین، ئەگەرنا دەستدەكەینەوە بە هێرشەكانمان”.\nئەم قسانەی ئەردۆگان لە كاتێكدایە، كە ئاگر بەست لە سووریا ڕاگەیەنراوە .\nخەڵك – بەشی هەواڵ پاش ڕێكەوتنی ئەمریكا و توركیا سەبارەت بە رۆژئاوا، لەسەر ڕأگەیاندنی ئاگربەست، بەڵام هێزەكانی سوریای دیموكرات...\nخەڵك – بەشی هەواڵ سەرۆك كۆماری توركیا، دەڵێت ئەگەر رێكەوتنەكان وەك خۆی جێبەجێنەكرێن، لەشكركێشییەكانمان دەست پێدەكەینەوە. رەجەب تەیب ئەردۆگان، سەرۆك...


ڕۆحانی داوا لە بایدن دەکات بگەڕێتەوە پێش سەردەمی سەرۆک ترامپ\nسەرۆکی ئێران حەسەن ڕۆحانی داوای لە سەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمەریکا جۆو بایدن کرد بگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پێش سەرۆک ترامپ، وتیشی هەنگاوێكی لەم شێوەیە دەتوانێت ببێتەهۆی ئاسانکاری بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان.\nسەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ سیاسەتی " توندترین فشاری " بۆ سەر ئێران پەیڕەو کردووە و لە ڕێکەوتنە ناوەکییەکەی نێوان ئێران و زلهێزەکانی جیهان کشایەوە و هەموو سزاکانی ئەمەریکای سەپاندەوە بەسەر ئەو وڵاتەدا.\nلەلای خۆیەوە بایدن کە لە ماوەی واژۆکردنی ڕێکەوتنە ناوەکییەکەدا لە ساڵی 2015 دا جێگری سەرۆکی ئەمەریکا بوو، نیازی بۆ " گۆڕینی ئاڕاستەکان " لەگەڵ تاراندا پیشانداوە، هەروەها ئەگەری گەڕانەوە بۆ ڕێکەوتنە ناوەکییەکە ئەگەر هاتوو ئێران پابەند بێت بە بەرپرسیارێتیەکانیەوە.\nڕۆحانی وتی " دەکرێت ئێران و ئەمەریکا بڕیار بدەن و بگەڕێنەوە سەر بارودۆخەکەی پێش 20 ی مانگی یەکی ساڵی 2017." ئەوەش وەکو ئاماژەیەک بۆ ئەو ڕۆژەی سەرۆک ترامپ پۆستی سەرۆکایەتی ئەمەریکای وەرگرت.\nلە وتارێکدا ڕۆحانی وتی " سیاسەتی حکومەتی کۆماری ئیسلامی پابەند بوونە بەرامبەر پابەندبوون، هەنگاوێکە بەرامبەر هەنگاوێک، کەمکردنەوەی گرژییەکانە بەرامبەر کەمکردنەوەی گرژییەکان، ڕێزە بەرامبەر ڕێز، پابەندبوون بە بەرپرسیارێتیە نێودەوڵەتیەکانەوە بەرامبەر پابەندبوون بە بەرپرسیارێتیە نێودەوڵەتیەکانەوە."\nوتیشی " ئەگەر ڕابەرانی نوێی ئەمەریکا ئەم جۆرە سیاسەتە پەیڕەو بکەن ئەوا چارەسەرکردنی زۆرێک لە کێشەکان ئاسان دەبێت."


گەڕاندنەوەی شکۆ بۆ هاووڵاتی\n10:45 - 2022-06-22\nهەستیار مارف ئاغا\nهاووڵاتی یاخود تاکەکانی پێکهێنەری کۆمەڵگە لەسەرەتای ژیانییەوە دوای لەدایکبوون و تێپەڕبوون بە قۆناغەکانی منداڵی و گەورەبوون و کامڵبوون و پیری و تەنانەت قۆناغەکانی کۆتایی تەمەن و مردن، پێویستی بە شکۆیە.\nشکۆ لە سەرجەم بوارەکانی ژیانی هاووڵاتی لە سەرجەم ئاستەکانی ژیاندا بەتایبەت ژیان و گوزەرانی رۆژانە و لایەنی کۆمەڵایەتی و خوێندن و تەندروستی و خواردن و چاودێری خێزان و پێدانی مووچە و سوودمەندبوون لە خزمەتگوزارییەکانی وەک ئاو و کارەبا و نیشتەجێبوون پێکهێنانی خێزان و دەستکەوتنی ئیش و سەفەرکردن، سەرەتایترین مافن کە بۆ هاووڵاتی دابینبکرێت.\nکورد زۆر دەمێکە خەبات دەکات بۆ بەدەستهێنانی ئازادی و رزگاربوون لە زوڵمی ستەمکار و رژێمی دیکتاتۆری داگیرکەر، لەم پێناوەدا سەدان قوربانی جۆراو جۆری داوە و هەزاران گیانی پاکی رۆڵەی بەئەمەکی پێشکەشکردووە بۆ رزگارکردنی خاکی پیرۆزی نیشتمان و هاووڵاتییانی، خۆشبەختانە ئێستادا تاڕادەیەکی بەرچاو کێشەی نەبوونی ئازادی نەماوە و خەڵک ئازادە لە ژیان و بیرکردنەوە و هەڵبژاردن و دەربڕیندا، کێشەی پاکتاوی نەژادی نەماوە، كێشەی راوەدوونان و روخان و کاولکاری و راگواستنەوە و کوشتن و بڕین و بەزۆر بە عەرەب کردن نەماوە.\nلە دوای بەدەستهێنانی ئازادی ئێستا گەورەترین کێشەی هاووڵاتی نەبوونی نان و خراپی ژیان و گوزەرانە، بە جۆرێک ئاستی ژیانکردن دابەزیوە تەنانەت هاووڵاتی شکۆی لەدەستداوە.\nبۆ گەڕاندنەوەی شکۆ بۆ هاووڵاتی پێویستمان بە هەوڵ و تێکۆشانی بێ ووچانی خەمخۆر و دڵسۆزەکانە چ وەک تاک لە کۆمەڵگەدا یاخود وەک حزب لە حکومەتدا.\nئێستا کاتی ئەوە نییە پەنجەی تاوان رابکێشین بۆ کەمتەرخەمان، چونکە هاووڵاتیان ژیرن و زۆر باشدەزانن کێ بەرپرسیارە لەم دۆخە.\nئێستا کاتی کارکردنی جدیە، کاتی دانیشتن و سەرزەنشت و گلەیکردن نییە، ئێستا کاتی ئەوەیە دڵسۆزەکانی خاک و نیشتمان، شۆڕشگێرەکانی رۆژە سەختەکان، خەمخۆرانی هاووڵاتی کورد ئەوانەی هەڵقوڵای کۆمەڵانی خەڵکی کوردستانن، خوێندکارەکانی سەرۆک مام جەلال، ئەو کەسانەی خەباتیان کرد بۆ بەدەستهێنانی ئازادی، میللەتەکەیان لەژێردەستەیی و چەوساندنەوە رزگارکرد، ئەوان ئاوڕێک لە دۆخی ناهەمواری هاووڵاتیان بدەنەوە و بزانن کە بۆچی ئازادی هەیە و نان نییە، رزگاری هەیە و خزمەتگوزاریی پێویستی رۆژانە نییە.\nگرنگە قەوارەی هەرێم بە یەکگرتوویی بمێنێتەوە\nگۆڕینی فکر یان شێوازی ژیان؟\nلە پەراوێزی هەوڵەکانی هەڤاڵ بافڵ جەلال تاڵەبانی-دا


کوردیپێدیا - دەزگای رۆشنبیری پارتی: یەکگرتوو تۆمەتی بێ بنەما دەخەنە پاڵ حکومەت\n📝 دەزگای رۆشنبیری پارتی: یەکگرتوو تۆمەتی بێ بنەما دەخەنە پاڵ حکومەت | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nدەزگای رۆشنبیری پارتی: یەکگرتوو تۆمەتی بێ بنەما دەخەنە پاڵ حکومەت\nوەڵامێک لەبەشی رۆژنامەوانیی دەزگای رۆشنبیری و راگەیاندنی پارتی دیموکراتی کوردستانپارتی دیموکراتی کوردستانەوە بۆ راگەیەندراوەکەی ئەنجوومەنی جێبەجێکردنی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان\nدوێنێ 12ی ئابی 2020، ئەنجوومەنی جێبەجێکردنی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان، راگەیەندراوێکی دەربارەی دۆخی هەرێمی کوردستان بڵاوکردووەتەوە، له و راگەیە ندراوەیاندا بەشێوەیەکی نالۆژیکانە کۆمەڵێک تۆمەتی بێبنەمایان ریزکردوون و ئاراستەی حکوومەتی هەرێمی کوردستانیان کردووە، ئەمەش وەک ئەوەی تا ئێستاش یەکگرتوو لە بەشێکدا خۆی بەشداری دامودەزگاکانی حکوومەت نەبێت، لەمەش زیاتر ئەنجوومەنی یەکگرتووی ئیسلامی باس لە بڵابوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا دەکات، ئەمە لەکاتێکدا کە حکوومەتی هەرێمی کوردستان لەسەرەتاوە هەموو رێگەیەکی بۆ تەشەنە نەکردنی ئەم پەتایە گرتووەتە بەر، بەڵام سەرکردایەتی یەکگرتووی ئیسلامی گاڵتەیان بە هەوڵەکانی حکوومەت دەکرد و، لە سۆشیال میدیاوە رایان دەگەیاند کە ڤایرۆسی کۆرۆنا بوونی نییە و حکوومەت بۆ مەبەستی تایبەتی خۆی ئەم رێوشوێنە توندانەی گرتووەتە بەر!\nسەبارەت بە بژێوی هاووڵاتیان و مووچەی فەرمانبەرانی کوردستانیش، راگەیەندراوەکەی یەکگرتوو لەجیاتی ئەوەی وەک حزبێکی سیاسی کوردستانی هاوکار و پشتگیر بێت بۆ ئەوەی هەموو هەوڵەکان یەکبخرێن و ئەم قەیرانە تێپەڕێنین و، ئامادەباشی دەرببڕن بۆ چارەسەرێکی بابەتیانەی ئەم کێشانە، هەوڵی چەواشەکاریان خستووەتە گەڕ و تۆمەتی بێ بنەما دەدەنە پاڵ هەوڵەکانی حکوومەت و، دەیانەوێت قەیرانی دارایش هاوشێوەی پەتای کۆرۆنا وەک کارتێکی سیاسی بۆ مەرامی حزبی بەکاربهێنن. هەروەک لەبەشێکی دیکەی راگەیەندراوەکەدا باس لە پرۆسەی چاکسازی دەکەن و دەیانەوێت خۆیان وا نیشان بدەن کە پەرۆشی چاکسازین، دیارە پرۆسەی چاکسازی وەک پرۆسەیەکی گشتگیر لە چوارچێوەی یاسادا دەستی پێکراوە و، پرۆسەکە لەوە گەورەترە کە بکرێتە موزایەدەیەکی سیاسی بێ بنەماو و بەکاربهێنرێت بۆ ئەوەی خۆیان وەک داهێنەری چاکسازی وێنا بکەن و، وای نیشانبدەن کە هەنگاوی جیددی بۆ پرۆسەی چاکسازی هەڵنەگیراوە.\nئەوەی بۆ ئێستای بارودۆخی هەرێمی کوردستان ئەولەویەتە، ئەوەیە کە هاوتەریب لەگەڵ هەوڵەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لایەنە کوردستانییە دڵسۆزەکان لە هەوڵی چارەسەرکردنی کێشەکاندابن لەگەڵ حکوومەتی فیدراڵی عێراق، بەپێچەوانەوە ئەو کەلێنەی ئێوەومانان دەیخەینەڕوو، لایەنی دیکە گرەوی لەسەر دەکەن و، جێگەی خۆیەتی ئەوەش بڵێین، لەگەڵ ئەوەی حکوومەتی بەغدا خۆی لە گەیشتن بەرێککەوتنی کۆتایی لەگەڵ حکوومەتی هەرێم دەدزێتەوە، بەشێک لە ناوخۆش هاوکاری رەوایەتییدان بەو خۆدزینەوەیەی بەغدان و، ئامانجیانە باردۆخی هەرێم ئاڵۆز بێت بۆ ئەوەی سوودی لێوەربگرن، کە ئەمەش یاریکردنە بە ژیان و گوزەرانی هاووڵاتیان و تاسەر هاووڵاتیانی پێ چەواشە ناکرێت.\nلە کۆتایدا رێگا دروستەکە بۆ چارەسەرکردنی گرفتە سیاسی و ئابوورییەکان و جێبەجێکردنی یاسای چاکسازی، یەکدەستی و قوڵکردنەوەی گیانی هاریکاری و پێکەوەیی سەرجەم هێز و لایەنە کوردستانییەکانە نەک مزایەدەکردن و گوتاری بێ کردار، بۆیە دووپاتی دەکەینەوە کە خزمەتکردن و باشکردنی گوزەرانی هاووڵاتیان و رەخساندنی زەمینەیەکی سیاسی و کۆمەڵایەتی و دەروونی گونجاوی شایستەی گەلی خۆڕاگری کوردستان بە مزایەدەکردن و تۆمەت بەخشینەوە نایەتەدی وەک چۆن لە رابردووش مزایەدەچییەکان هیچیان بۆ خەڵک و خۆشیان بەدەست نەهێناوە...\n#پارتی دیموکراتی کوردستان | #13-08-2020 |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Aug 13 2020 11:10PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 13 2020 11:12PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 13 2020 11:12PM باشترکراوە


وەزارەتى تەندروستى هۆشداریدەدات\n06:05 - 07/08/2020\nتەندروستى عێراق: چاکبونەوە لە کۆرۆنا لە (80%) تێپەڕاند\nئەرکى پاراستنى ناوچەى سەوز بەهێزێکى تایبەت دەسپێردرێت\nوەزارەتى تەندروستى عێراق هۆشداریدا بە هاوڵاتیان لە بەردەوامى کەمتەرخەمى و پابەند نەبوون بە رێنماییە تەندروستیەکان و بڵاوبونەوەى زیاترى کۆرۆنا.\nوەزارەتەکە ئەمڕۆ هەینى، بەیاننامەیەکى لەسەر پابەندنەبون بەرێنماییە تەندروستیەکان بڵاوکردەوە و رایگەیاند، فەرامۆشکردنى رێنماییەکانى وەزارەتى تەندروستى دەبێتە هۆى هەڵکشانى زیاترى پەتاى کۆرۆنا و لەمدواییەشدا پاپەندنەبوون بەرێنماییەکانەوە ژمارەى تووشبووانى زیاتر کردووە.\nتەندروستى عێراق، دەڵێت سەرەڕاى گرتنەبەرى رێکارى پێویست و زیادکردنى قەرەوێڵەى نەخۆشانى کۆرۆنا و دابینکردنى ژمارەیەکى زۆر ئامێرى هەناسەدانى دەستکرد و تاقیگەکانى پشکنین، بەڵام پابەندنەبونى هاوڵاتیان وادەکات ئەنجامى نائومێدکەرى لێبکەوێتەوە و پەتاکە زیاتر بڵاوببێتەوە.\nداواش لە لایەنە پەیوەندیدارەکان و پیاوانى ئاینى و شێخى عەشیرەتەکان و رێکخراوەکانى کۆمەڵگەى مەدەنى کراوە، رۆڵى خۆیان بگێڕن و ئامۆژگارى هاوڵاتیان بکەن پابەندى رێنماییەکان بن و کەمامە و دەستکێش بەکاربهێنن و پەیڕەوى لە دوورکەوتنەوەى کۆمەڵایەتى بکەن.\nكۆی گشتیی تووشبووان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە عێراق، گەیشتووەتە 144 هەزار و 64 كەس و لەو ژمارەیەش پێنج هەزار و 236 كەس گیانیان لەدەستداوە و 103 هەزار و 197ی دیكەیش چاكبوونەتەوە.\n962 جار خوێندراوەتەوە


پێداچونەوە بە بەردانەوەى ئاوى دەربەندیخان و دوكان كرا\nپاش چوار ڕۆژ لە کوژرانی ڕاوێژی تەمەن نۆ ساڵان و دۆزیینەوەى تەرمەکەى لەناو بیرێکی مزگەوتێکی هەڵەبجەدا، ڕووداوەکەى ئەوەندەی تر کارەساتبار بوو کاتێک باوک و مام و باپیر وەک تۆمەتباری سەرەکی تاوانەکە دەستگیرکران.\nدرەنگانی شەوی 10ی ئابی 2021، لە گەڕەکی سەرای شاری هەڵەبجە، تەرمی ڕاوێژ قادر سەعدی پاش دیارنەمانی بە کوژراوی لەناو بیری مزگەوتیک کە ئاوی تیدا نەبوو دوزرایەوە، ئەوەش بە قسەى پۆلیسی هەڵەبجە.\nخزمێکى نزیکى دایکى ڕاوێژ کە نەیویست ناوی بهێنرێت ئەمڕۆ (14ى ئابى 2021) بە "ناس کوردی" ڕایگەیاند، "لە ئێستادا سێ گومانلێکراوە دەسبەسەرکراون لەسەر دۆسیەکە کە باوک وباپیر و مامى ڕاوێژن، هەموو سەرەداوەکان ئەوە دەسەلمێنن کە ئەم منداڵە بە ئاسایی نەمردووە، بەڵکو بە ئەشکەنجە و لێدان مردوو و شوێنەوارى لێدان بە جەستەیەوە دیاربووە."\nئەو کەسە وتیشی، "ئەو بیرەى دواى تەرمی ڕاوێژی تێدا شاردراوەتەوە بیرێکى دەستکردى سەردەمى پێش کیمیایەکەى هەڵەبجەیە و 15-20 مەتر قوڵە، لە ناوبیرەکەدا پێنج هەزاریەک و بلۆکێکى تازە دۆزاوەتەوە کە دیارە لە دواى کوشتنى و فڕێدانى تەرمەکەى ئەو بلۆکەشیان داوە بەسەریدا، پۆلیس لێکۆڵینەوەى خۆی دەستپێکردووە".\nجەختی کردەوە کە ڕاوێژ "منداڵێکی ئاقڵ و گوێڕایەڵ بوو، زۆربەى نوێژەکانى لەو مزگەوتەى بەرامبەر ماڵى خۆیان ئەنجام دەدا."\nدیارنەمانی ڕاوێژ و دۆزینەوەى تەرمەکەى\nبەپێى گێڕانەوەى کەسوکاری دایکی ڕاوێژ، ئەو ئێوارە ڕاوێژ لە مزگەوت نوێژى بە کۆمەڵى ئەنجامداوە، بە قسەى مامۆستاى مزگەوتەکە، "لەدوای تەواوبوونی نوێژ دوو منداڵ بانگى ڕاوێژیان کردووە و ڕۆشتنە دەرەوە".\nپاش دیارنەمانى لەو شەوەدا، کەسوکارى هەردوو بنەماڵە کۆبوونەتەوە بۆ سۆراغکردنی، بەڵام خودی پرۆسەی گەڕانەکە بووەتە سەرچاوەی دۆزینەوەی چەند سەرەداوێک.\nبەپێی ئەو سەرچاوانەى "ناس کورد" قسەى لەگەڵ کردوون و نزیکن لە ماڵی دایکی ڕاوێژ، چەند گومانێک لەکاتی گەڕانەکەدا دروستبوون:\nهەرکاتێک کەسێک وتوویەتی مناڵێک لە فڵان شوێن بینراوە ڕاستەوخۆ مامى یان باپیرى وتوویانە نەخێر شتى وا نییە.\nچەند جار ویستراوە جاڕ بدەین و پۆلیس ئاگادار بکەنەوە بەڵام کەسوکارى باوکى ڕاوێژ دەیانوت پێویست ناکات.\nزوو زوو مام و باپیر و کەسوکاری داوایان لە خەڵک دەکرد بڵاوەى لێبکەن و بۆی نەگەڕێن.\nباوکى مناڵەکە زۆر خەمسارد بوو لە دۆزینەوەى کوڕەکەى.\nکاتێک پرسیار دەکرا لە بوونى بیرلە ناوچەکە و مزگەوتەکە باپیرى مناڵەکە دەیوت نەخێر بیرى چى و لەم مزگەوتە بیر نییە.\nدواى 12ى شەو کە خەڵکەکە بڵاوەیان کرد باپیرى وتى ئەڵێن بیرێک هەیە لە ناو مزگەوتەکە "لەکاتێکدا بیرەکە لەناو حەرەمى مزگەوتەکەیە و فەرشى بەسەرەوەیە".\nدواى 12:30ى شەو مامەکەى دەڵێت ئەوە ڕاوێژم دۆزییەوە، ئەوانیش دەڵێن لە ئێوارەوە دەڵێین ئەم مزگەوتە بیرى تیایە ئێوە دەڵێن تیایا نییە، بەڵام وتوویانە "بیرمان چووە کە بیرى تیابووە ئەم مزگەوتە".\nکاتێک تەرمەکە براوە بۆ پزیشکى دادوەرى دواى چەند دەقیقەیەک پۆلیس مامەى ڕاوێژیان قۆڵبەست کرد.\nکەسێکی تری ڕاوێژ دەڵێت کەسێک بە پۆلیسى وتوە من بینیومە باپیر و مامى ئەو منداڵە بەئاسن لێیانداوە "بەڵام ئامادەنیم لەبەردەم دادوەردا شاهیدى بدەم".\nئەى کەواتە کێشە چییە؟\nلەبارەى کێشەى خێزانیەوە ئەو سەرچاوەیەی ناس کورد وتی، تائێستا باوک و دایکی ڕاوێژ کێشەیان نەبووە، تەنانەت ماوەیەک لەمەوپێش دایکى ئاڵتونەکانى بۆ هاوسەرەکەى فرۆشتوە، چەند ڕۆژێک لەمەوبەر ماڵى خەزورى دەعوەت کردووە.\nئەنجامێکی مژدەبەخش لەبارەى توشبوون بە جەڵتە بەهۆی وەرگرتنی ڤاکسینی کۆرۆنا\n2021.08.28 - 09:31\nیۆڤانتۆس زانیارى نوێ لەبارەى رۆیشتنى رۆناڵدۆ ئاشکرادەکات\n2021.08.27 - 17:17


لەسەرەتاى ساڵانی ( 1950) وە بوارى هونەرى مۆسیقاى كوردى بە تایبەتى لە سلێمانیدا بە هەولأ وكۆششى چەند هونەرمەندێك قۆناغێكى نوێى بەخۆیەوە دی تا لەساڵانى شەستەكاندا زیاتر ئەو هەوڵانە چڕتر بووەوە كە بەچەند هەنگاوێكى پچڕپچر ِكارە هونەرییەكان لە بوارەكانى ئاهەنگە نەتەوایەتى وخێرخوایی و قوتابخانەكاندا ئەنجام دەدرا . هەر ئەو توانا هونەریانە بوون دواتر لە ساڵەكانى ( 1963 و 1964) بوونە هەوێنى تیپێك لە پێشدا بەناوى ( تیپى خۆشى وبەختیارى ) ودواتر بەناوى ( تیپى هیوا) وە چالاكییەكانیان ئەنجام دەداوچەند بەرهەمێكى هونەریشیان بۆ ئیزگەى بەغدا تۆماركرد .\nكاتێك لەساڵى 1967 (تیپى هونەرى رەشیدى میللى) بەغدا روودەكەنە سلێمانى بۆ سازدانى ئاهەنگێكى تایبەت، لەكاتى پرۆڤەدا توانا هونەرییەكانى لاوانى ئەم شارە دەبینن،داوایان لێدەكەن ماوەى (20)دەقیقە لەو ئاهەنگەتایبەتیەیاندا بەشدارى بكەن كە لە هۆڵى سانەوى سلێمانى كوڕان پێشكەشیان كرد ، چەند هونەرمەندێكى مۆسیقى وگۆرانیبێژ بە مۆسیقا و گۆرانی بەشدار دەبن كە بەناوى (تیپی مۆسیقاى سلێمانى)یەوە پێشكەشى دەكەن، بەرهەمەكانیان ئامادەبووان و میوانان سەرسام دەكات . هەر بۆیە دەتوانین بڵێین سەرەتاى دروست بوونى ئەم تیپە لەو ساڵەوە دەست پێدەكات و ئەم بەشداریەش دواتر دەبێتە هوَیەك بۆپتەوكردنى پەیوەندى نێوان هونەرمەندانى تیپ لەگەلأ هونەرمەندانی بەغدا .\nلە 2/4/1969لەگەلأ هونەرمەندانى شانۆ یەك دەگرآ و(تیپى نواندن و مۆسیقاى سلێمانى) دروست دەكرێت، بەهاوبەشى گەلێك چالاكى پێشكەش دەكرێت بەڵام لەبەر تایبەتمەندێتى هونەریی لەساڵى 1970دا جیادەبێتەوەو هەر لەو ساڵەدا داوایەك بەناوى هونەرمەندان (ئەنوەر قەرەداغى- ولیەم یوحەنا – فەرەیدون دارتاش – محەمەد ئەمین حسێن – فەرید عیسا) بۆ وەزارەتى رۆشنبیرى و راگەیاندنى عێراق بەرزدەكرێتەوە .\nچالاكییەكانى ئەم تیپە رۆژ بەرۆژ فراوانتر دەبێت بەتایبەتى لەدواى دەرچوونى بەیاننامەى (11ى ئـــــــازارى 1970) بوارێكى باش دەرەخسآ بۆ پێشكەشكردنى چالاكییەكانى لەشارەكانى ترى كوردستان، تا لە (23/5/1973 ) دا ئەم تیپە مۆڵەتى رەسمى پێدەدرآ .\nلەساڵى 1969 دا كۆمەڵێك بەرهەم بۆ تەلەفزیوَن تۆمار دەكات و بەشدارى ئاهەنگى نەورۆز لە بەغدا دەكات و چەند ئاهەنگێك لە سلێمانى دەگێرێت. ساڵى 1973 كۆمەڵێك بەرهەم بۆ تەلەفزیۆنى بەغدا تۆمار دەكات.\nساڵى 1974 دا بەشدارى یەكەم فێستڤاڵى هونەرى كوردى لەبەغدا دەكات و لە نێوان سەرجەم تیپە مۆسیقییە بەشداربووەكانى كوردستاندا پلەى (ئیمتیاز) بەدەست دێنآ ، هەر لەو ساڵەدا لەگەلأ هەڵگیرساندنى شۆرشدا تیپ دەچێتە شاخ ولەگەلأ هونەرمەندانى شارەكانى تردا بەناوى (تیپی مۆسیقاى شۆرش) چەندین سروودى نیشتمانى ومۆسیقاو گۆرانى تۆماردەكەن كە بەشاكارە هونەرییەكان ئەوتیپە دادەنرێت و تا ئێستاش بەسەرزارى هەمووانەوەیە.\nساڵى 1975 دواى شكستى شۆرش چەند ئەندامێكى تیپ بەفەرمانى رژێمى بەعس رەوانەى شارەكانى خواروى عێراق دەكرێن بەڵام لەسەر چالاكییەكانى بەردەوام دەبێت.\nلەسلێمانى بەهەوڵ و دڵسۆزیی ئەندامانى ستۆدیۆى تایبەت بە تۆماركردنى دەنگ دروست دەكات و دەست بە تۆماركردن دەكات .چەند ئەندامێكى تیپ چەند تیپێكى مۆسیقاى منداڵان دروست دەكەن ( تیپى مۆسیقاى نەورۆز) بەسەرپەرشتى مامۆستا ( عوسمان محمەمەد ئەمین) و (تیپى مۆسیقاى شێخ مەحمود ) بەسەرپەرشتى مامۆستا( دلێر ئیبراهیم) و(تیپى مۆسیقاى پیرەمێرد) بەسەرپەرشتى مامۆستا (سەلاح رەئوف ) گەلێك بەرهەمى سەركەوتوو تۆمار دەكەن ، لەدواتردا زۆربەى ئەندامانیان دەبنەوە بە ئەندامى تیپى مۆسیقاى سلێمانى .\nلە ساڵى 1975 چەند ئاهەنگێك لە شارى سلێمانى وهەولێر دەگێڕآ، لەساڵى 1976 چەند ئەندامێكى تر پەیوەندى بەتیپەوە دەكەن هەر ئەوساڵە چەند بەرهەمێك بۆ تەلەفزیۆنى كەركوك تۆماردەكرێت. لەوانە گۆرانى ( یاران وەسێتم، قەت نەدەى ئازارى گیانم) و چەند بەرهەمێكى تر.\nلە ساڵى (1976و1977) لەهۆڵى (خالیدیە)ى شارى سلێمانى یادى رۆژى جیهانى مۆسیقا دەكاتەوە ، جگە لەچالاكی بۆنەو ئاهەنگەكانى سەرى ساڵ، دەست دەكات بەكارى تۆماركردنى گۆرانى وەك بەرهەم لەسەر كاسێت دواتر لەتەلەفزیۆنى بەغدا لەساڵى 1978 بەرەنگاو رەنگ تۆماریان دەكات (خەنە بەندان، وەى وەى ..) ئەو بەرهەمانە یەكێكن لەوكۆمەڵە شاكارە هونەریانەى تیپ كە تا ئێستاش لە هزرو بیرو سەرزمانى كۆمەڵانى خەڵك داماوەو زیندووە .\nلە ساڵانى (1978و1979 )لەشارى بەغداد بەشدارى رۆژى جیهانى مۆسیقا دەكات.\nچەند ئەندامێكى تیپ هاوكارى دروستكردنى تیپێكى مۆسیقاى تایبەت بەكچان دەكەن كە سەر بە( ئامادەیی سلێمانى كچان)و بە سەرپەرشتى مامۆستایان ( ئەنوەر قەرەداغى- خالید سەركار- فەرەیدون دارتاش) دەبێًت و چەند بەرهەمێكیان بۆ تۆمار دەكەن.\nزۆربەى زۆرى ئەندامانى ئەم تیپە رۆڵى سەرەكى دەگێرن لە چالاكییە هونەرییەكانى چالاكى قوتابخانەكان و زانكۆى سلێمانى كە بەدرێژایی ساڵانى حەفتا ، بەردەوام پلەى یەكەم لەسەر ئاستى عێراق بەدەست دێنن.\nبە دەست وپەنجەى مۆسیقییەكانى ئەم تیپە ، گەلێك ئاواز بۆ فیلم و شانۆییەكان و تابلۆ و ئۆپەرێت وكۆراڵە سەركەوتووەكان دارێژراوە.\nلە ساڵى 1982 و 1985كۆمەڵێك بەرهەمى تر بۆ تەلەفزیۆنى كەركوك تۆمار دەكات.\nجێگاى سەرنجە زۆرجار لەكاتى تۆماركردندا لەناوستۆدیۆى تەلەفزیۆنەكانى بەغداو كەركوكدا، گەلێك كارى هونەریى تۆماركردن و مۆنتاج ودیكۆر و شتى تر هاتۆتە پێشەوە،بە لێوەشاوەیی ئەندامانى تیپ راست كراونەتەوەو ئەنجام دراون .\nلە ساڵانى هەشتاوە تیپ و ئەندامانى دەكەونە ژێر فشارى رژێمى بەعس و زۆرربەیان تووشى ئازارو راونان دەبن تەنانەت كار دەگاتە هەرەشەى گرتن و كوشتن لە سەرۆك و ئەندامانى و جێبەجێش دەكرێن، زۆر لەئەندامانى تریش لەتاو زوڵم وستەمى رژێم ، روو لەشاخ دەكەن و وەك هونەرمەند و پێشمەرگە پەیوەندى بە (شۆرشى نوآ) وە دەكەن ، لەوێش لەگەلأ ئەو بارو دۆخە سەختەدا\n( تیپى مۆسیقاى شەهید كارزان ) دروست دەكەن كە زۆرینەیان لە ئەندمانى\n(تیپى مۆسیقاى سلێمانى ) بوون. چەند بەرهەمێكى كاسێتی و ئاهەنگ پێشكەش دەكەن كە لەو كاتەدا هاندەرێكى بەهێز بوون بۆ بەرزكردنەوەى ورەى پێشمەرگەو خەڵكى كوردستان.\nتیپ بەبڕیارو بە چەند هۆیەك بۆ ماوەیەك چالاكییەكانى رادەگرێت تا خۆى بپارێزێت لە پیاهەڵدان و بەشدارى كردن لە بۆنەكانى رژێم و رزگار بوون لەو فشارانەى بەردەوام خرابوونە سەر تیپ و ئەندامانى، بەڵام هەر بە نهێنى كارەكانى ئەنجام دەدا .\nتیپ لەسەر ئەم هەڵوێستە نەتەوایەتیەى مایەوە تا لە راپەرینى 1991دا ئازادانە بوارى بۆ رەخسایەوەو ژمارەو بەرهەمەكانى رووى لە گەشەسەندن كرد ، دەتوانین بڵێین لەوساوە تا ئێستا جگە لە تۆماركراوو كارە تایبەتییەكانى تیپ ،بەشدارى چەندین ساڵیادەكانى ئەنفال وكیمیابارانى هەڵەبجە و فیستڤاڵى هونەرى و بۆنەى نیشتمانى و نەتەوایەتى وبەرنامە هونەریەكانى كەناڵەَكان ولایەنەكان لە ناوەوە ودەرەوەى هەرێم كردووە .\nماوەتەوە بڵێین لە سەروەرییەكانى تیپ، ئەو هەڵوێستە نەتەوایەتیەیەتى كە جگە لەوەى سەرجەم ئەندامانى گۆشكراوى بیرى نەتەوایەتى و مرۆڤایەتین، هەڵوێستى بەكۆمەڵى تیپش لە بڕیارەكانیدا ئەوە دووپات دەكاتەوە كە هەمیشە فێرگەى راستەقینەى نەتەوایەتى بووە و هەرئەوەش بووە واى كردوە جێى سەرنجى نێگەتیفى پیاوانى رژێمى بەعس بێت .\nلەلایەكى ترەوە فێرگەى داب و نەرێتى بەرزى كوردەوارى بووەو ئامانجى بووە ناوى هونەرو هونەرمەندان بەرز و پیرۆز رابگرێت و كارێكى كردوە جێى متمانەى خانەوادەكانى ئەم شارە بێت و هاندەریان بێت هاوكاریى و بەشدارى چالاكییەكانى بكەن لە ناوەوو و دەرەوەدا .\nلە رووى هونەریشەوە بەڵگە نەویستە كاریگەریی تەواوى لە قۆناغە هونەرییەكاندا هەبێت .\nلەسەرەتاى دەستبەكاربوونییەوە تا ئێستا مامەڵە كردن لەگەلأ رەسەنایەتى ئامانجى سەرەكیی بووە وهەر لەو بوارەشدا گۆرانكاریی لەبەرچاوى خستۆتە گۆرەپانى هونەرى مۆسیقاى كوردى ، توانیویەتى زانستیانە مامەڵە لەگەلأ مۆسیقاى كوردیدا بكات و گەڕاوە بەدواى گۆڕانكارییە هونەرییە ناوچەیی و جیهانییەكان ولەهەل ومەرجێكى واقعیدا كارى لەگەلأ ئەو رەسەنایەتییە كردووە ، هەر لەشێوازى ئاوازدانان ودابەشكردنى نوآ وبەنۆتەكردن وگونجاندنى ئامێرى نوآ ودارشتن تا چەند كارێكى هونەرى هاوچەرخى تر، ئەمانە جۆرێكن لەو هەوڵانەى دواتر بوونە شێوازێكى تایبەتى بۆ كارە هونەرییەكانى تیپ و بوونە ستایلێكى تایبەتى كەلە زۆر كارى تیپە مۆسیقییەكانى ترى كوردستاندا رەنگ بداتەوەو بببێتە مایەى ئەوەى هونەرى مۆسیقاى كوردى سەداو ناوبانگێكى ترى هەبێت لە كوردستان و ناوچەكەدا .\nسەربارى ئەو هەوڵە هونەریانە (تیپى مۆسیقاى سلێمانى) فێرگەیەكى بەردەوامى پێگەیاندن وبەدەرخستنى تواناو كادرى هونەرى نوێى پێشكەوتوو بووە لە هەردوو ڕەگەز كە ئێستا لە دیارترین هونەرمەندانى مۆسیقاى كوردین ، ئەمەش بۆ خۆى سەرمایەیەكى نەتەوایەتى گەورەیە .\nلەسەرەتاى درووست بوونى تیپەوە بەسەرجەم ئەندامان وهاوكارانەوە زیاتر لە (200) هونەرمەند كارى تیا كردووە و لەناویاندا گەلێك هونەرمەندە ناودارەكانى كوردى تیادایە.\n(تیپى مۆسیقاى سلێمانى) سوودی بە زۆر لایەن گەیاندووە، هەمیشە هاوكارى لایەن ودەزگاو تیپە فەرمییەكان و كەسایەتییە هونەریەكان بووە بآ ئەوەى گوآ بداتە ئایدیایان،.\nشایەنى باسكردنە ئەم تیپە لە مێژووى كاركردنیدا بە توانایەكى كەمى مادى و بە بەرهەم و ئەنجامێكى دەوڵەمەندەوە كارەكانى پێشكەشكردووە و زۆر جار لەسەر ماندوێتى وخۆبەخشى ئەندامانى كارەكانى بەرهەم هێناوە.\nئه‌م بابه‌ته 497 جار بینراوه


تورکیا داوا لە هاووڵاتیانی دەکات گەشت بۆ ئەمەریکا نەکەن\nڕۆژی هەینی تورکیا هۆشداری دا بە هاووڵاتیانی گەشت بۆ ئەمەریکا نەکەن، ئەمەش وەکو تۆڵە کردنەوەیە بۆ هۆشداری نوێی گەشکردنی ئەمەریکا کە تییدا هۆشداری دراوە بە ئەمەریکاییەکان لەسەر هەڕەشەی تیرۆر و تەقینەوە لە تورکیا.\nسەرۆک وەزیری تورکیا بینالی یەلدەرەم ڕایگەیاند هۆشداری گەشتکردنی ئەمەریکا بە شێوەیەکی ناڕەوایانە ناوی تورکیای تێدایە وەکو وڵاتێکی ناپارێزراو و هیچی نەکردووە بۆ باشکردنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ هاوپەیمانانی ناتۆ.\nیەلەدەرم گوتی " ئانکەرە بە ئەندازەی واشنتۆن پارێزراوە، ئەستەنبوڵ بە ئەندازەی نیو یۆرک پارێزراوە."\nلە هۆشدارییەکەی تورکیادا داوا لە هاووڵاتیان کراوە کە جارێکی تر بە بەرنامەکانیاندا بچنەوە ئەگەر پلانی گەشتکردنیان بۆ ئەمریکا هەیە، و ئاماژە بە زنجیرەیەک هێرشی تیرۆرستی و ڕووداوی توندوتیژی دەکات لە ناویادا ئەوانەی شارلسڤێل، زانکۆی ئۆهایۆ و مزگەوتێکی میناسۆتا.\nهەروەها ئاماژە بە دەستگیرکردنی هەڕەمەکی خەڵکی دەکات لە ئەمەریکا کەوا دیارە مەبەستی لە سەرۆکی بانکەکەی تورکیایە کە لە ئەمەریکا دەستگیرکرا بە تاوانی هاوکاری کردنی ئێران بۆ خۆلادان لە سزاکانی ئەمەریکا.\nئەم مەسەلەی هۆشداری گەشت کردنە ڕۆژێک پاش ئەوە دێت کە سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان ڕایگەیاند ئەگەر بێت و ئەمەریکا ئەو پیاوە ئاینیـیە تورکەی ڕادەسـت نەکات کە تۆمەتباری دەکات بە هەوڵی کودەتاکەی مانگی حەوتی ساڵی 2016 ، ئەوا هیچ تێرۆرستێک ڕادەستی ئەمەریکا ناکات.\nڕەجەب تەیب ئەردۆغان ڕۆژی پێنجشەممە پـێنجشەممە لە وتارێکیدا لە ئەنکەرە گوتی " هەتا ئێستا 12 تێرۆرستمان ڕادەستی ئەمەریکا کردووە، بەڵام ئەو کەسەی ئێمە داوامانکردووە ناماندەنەوە. بیانووی بێ مانا دەهێننەوە."\nهەروەها ڕەخنەیەکی دیکەی لە ئەمەریکا گرت و گوتی " ئەمەریکا گوێ لە ئێمە ناگرێت، بەڵام گوێ لە پەیەدە و یەپەگە دەگرێت. ئایا هاوبەشی ستراتیژی بەو شێوەیە هەیە؟"


ئەنجومەنی وەزیران پرۆژە یاسایی چاکسازی پەسەندکرد\nڕەوانەی پەرلەمانی کوردستانی دەکات\nئەمڕۆ چوارشەممە 2019/12/11) ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بەسەرپەرشتی مەسروور بارزانی، سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیران کۆبووەوە، بەکۆی دەنگ پرۆژەیاسای چاکسازی پەسند کرد و دەینێرێتە پەرلەمانی کوردستان.\nئەمڕۆ چوارشەممە 2019/12/11 ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بەسەرپەرشتی مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیران کۆبووەوە.\nلە کۆبوونەوەکەدا، گفتوگۆ دەربارەی رەشنووسی پڕۆژە یاسای چاکسازی لە خانەنشین و مووچە و دەرماڵە و بەخشین و ئیمتیازاتەکانی دیکە لە هەرێمی کوردستان-عێراق ) کرا کە بەشێکە لە بەرنامەی گشتگیریی چاکسازیی لە چوارچێوەی کارنامەی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان .\nسەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران ئاماژەی بەوەدا ، چاکسازی پرۆسەیەکی بەردەوامە و لە هەنگاوەکانی داهاتوودا گشت کەرتەکان دەگرێتەوە. گوتیشی لە سەرەتای دەستبەکاربوونی کابینەی نۆیەم، بەڵێنمان دابوو ئەم پڕۆژە یاسایە بنێرین بۆ پەرلەمان . ئەمەش پرۆژەی هەموو لایەنە بەشدارەکانی حکومەتە و لە پێناو بەرژەوەندی گشتی و دادپەرەوەرییە و بە دڵنیاییشەوە خەڵکی شایستە، مافەکانیان پارێزراو دەبێت.


تەرمی سەردار شەهید حێجازی ئەسپاردەی خاک کرا - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Farvardin ٣١ ١١:٤٣\nNews Code 36924\nلە شاری ئەسفەهان:\nئەمڕۆ سێشەممە تەرمی سەردار شەهید حێجازی جێگری فەرماندەی فەیلەقی قودسی سوپای پاسداران لە ئەسفەهان ئەسپاردەی خاک کرا.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، تەرمی سەردار شەهید سەید محەمەد حێجازی جێگری فەرماندەی فەیلەقی قودسی سوپای پاسداران لە ڕێوڕەسمێکدا و بە ئامادە بوونی بەرپرسانی سەربازی و ئیداری لە شاری ئەسفەهان ئەسپاردەی خاک کرا.\nلە ئەو ڕێوڕەسمەدا سەرلەشکەر ڕەحیم سەفەوی، ڕاوێژکاری باڵای ئایەتوڵڵا خامنەیی، سەردار ئیسماعیل قائانی فەرماندەی فەیلەقی قودسی سوپا، سەردار حسێن ئەشتەری فەرماندەی هێزی ئینتزامی و کۆمەلێک لە بەرپرسانی دیکە بەشداریان کردووە.\nفەرماندەی فەیلەقی قودس لە ئەو ڕێوڕەسمەدا بە ئاماژە بە کەسایەتی سەردار شەهید حێجازی ڕایگەیاند: سەردار حێجازی یەکێک لە پێشەنگەکانی شۆڕش بوو و لە بست بە بستی خاکی ئێران خزمەتی کردووە.\nهەر ئەو ڕێورەسمەدا بەشێک لە پەیامی سەرەخۆشی ئیسماعیل هەنیە سەرۆکی بزووتنەوەی بەرخۆدانی ئیسلامی فەلەستین حەماس بەبۆنەی کۆچی دوایی سەردار حێجازی خوێندرایەوە.\nئیسماعیل هەنیە لە پەیامەکەیدا ئایەتوڵڵا خامنەیی خستووەتە بەردەنگییەوە و نووسیویە: ئێمە لە بزووتنەوەی حەماس، وێڕای سەرەخۆشی لە خزمەت ئێوە و فەرماندەی فەیلەقی قودس و بنەماڵەی ئەو شەهیدە بەڕێزە و خەلکی ئیران، پاڵپشتییەکانی ئەو شەهیدە لە خەڵکی فەلەستین و بەرخۆدان بەرز ڕادەگرین. خوای گەورە بیبەخشێت.\nشیاوی باسە کە سەردار حێجازی دوو ڕۆژ پێش ئێستا بەهۆی کاریگەرییەکانی کیمیابارانی سەردەمی بەرەڤانی پیرۆز، تووشی جەڵتەی دڵ هات و کۆچی دوایی کرد.\nجێگری فەرماندەی فەیلەقی قودس


سلێمانی.. خه‌ڵاتی فۆتۆگرافه‌ر كامه‌ران نه‌جم دابه‌شكرا PUKmedia یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان\nسلێمانی.. خه‌ڵاتی فۆتۆگرافه‌ر كامه‌ران نه‌جم دابه‌شكرا\nکوردستان 08:54 PM - 2022-06-12\nئێواره‌ی ئه‌مڕۆ ٢٠٢٢/٦/١٢ له سلێمانی ساڵیادی بێسه‌روشوێنبوونی فۆتۆگرافه‌ر كامه‌ران نه‌جم-دا، ئاژانسی مێترۆگرافی ڕێوڕه‌سمێكی بۆ به‌خشینی خه‌ڵاتی ”كامه‌ران نه‌جم” سازكرد.\nخه‌ڵاتی كامه‌ران خۆی له دوو به‌خششدا ده‌بینێته‌وه، به‌خششی 12 هه‌زار دۆلار بۆ ڕۆژنامه‌نووسێك له هه‌ر شوێنێكی جیهان بێت بۆ پشتگیریكردنی له‌پڕۆژه‌یه‌كی ڕووماڵكردنی مه‌ودا درێژ له‌گه‌ڵ “خه‌ڵاتی یادكردنه‌وه‌ی كامه‌ران” كه ده‌به‌خشرێت به‌خێزانی فۆتۆگرافه‌رێك كه له‌كاتی ڕاپه‌ڕاندنی ئه‌ركه‌كه‌یدا بێسه‌روشوێن بووبێت.\nدوای هه‌ڵسه‌نگاندن و دیارییكردنی رۆژنامه‌نوسی شایسته بۆ خه‌ڵاته‌كه، خه‌ڵاتی یه‌كه‌می كامه‌ران به‌خشرا به فۆتۆگرافه‌ر و رۆژنامه‌نوسی هایتی ” ڤلاجیمێر لێگانیۆر” .\nخه‌ڵاتی دووه‌می كامه‌ران به‌خشرا به رۆژنامه‌نوس” قازی شیبیلی” له‌كشمیر.\nدیاریكردنی براوه‌كانی خه‌ڵاتی كامه‌ران له‌لایه‌ن دادوه‌ران ” جۆرج هێنتن ڕۆژنامه‌نووس و فیلمسازی دۆكیومێنته‌ریی به‌ریتانی، ئاسۆس هه‌ردی ڕۆژنامه‌نووس و، ئێمیڵی گارسوه‌یت فۆتۆگرافه‌ری ڕۆژنامه‌وانیی به‌ریتانی”یه‌وه دیاری كرابوون.\nكامه‌ران نه‌جم فۆتۆگرافه‌رێكی كوردی عێراق و دامه‌زرێنه‌ری مێترۆگرافییه كه یه‌كه‌م ئاژانسی فۆتۆگرافییه له عێراق و هه‌رێمی كوردستان .\nله‌ماوه‌ی كاركردنیدا كامه‌ران كاری بۆ ده‌زگا هه‌واڵییه نێوده‌وڵه‌تییه‌كانی وه‌ك ڕۆیته‌رز و ئه‌سۆشییه‌یتد پرێس كردووه، وه‌ك فۆتۆگرافه‌ر كاری بۆ واشنتن پۆست و ڤانیتی فه‌یر و زه تایمز ئۆف له‌نده‌ن و گۆڤاری فاینانشه‌ڵ تایمز و چه‌ندین گۆڤار و ڕۆژنامه‌ی دیكه كردووه.\nكامه‌ران نه‌جم له 12ی حوزه‌یرانی 2014 له كاتی ڕووماڵكردنی شه‌ڕی نێوان پێشمه‌رگه و داعش له باشووری كه‌ركوك برینداركراو تا ئێستا چاره‌نووسی نادیاره.\nPUKmedia ڤینۆس تۆفیق\nجەخت لە پتەوكردنی پەیوەندییەكانی عیراق و ژاپۆن دەكرێتەوە\n01:08 PM - 2022-07-04\nکوردستان 02:02 PM - 2022-07-04 فەهمی بورهان: دژی بڕیارەكەی راکان جبورین و دەبێت داوای لێبوردن بكات\n06:12 PM - 2022-07-03


كازمی: هەڵبژاردن لەوادەی خۆیدا ئەنجام دەدرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nكازمی: هەڵبژاردن لەوادەی خۆیدا ئەنجام دەدرێت\nلایەنە سیاسییەكان هەڵبژاردنەكان بۆ ساڵی داهاتوو دوادەخەن\nسەرۆك وەزیرانی عێراق، بەسەرۆكایەتی شاندێكی باڵای حكومەت، بەغدای بەرەو كوێت بەجێهێشت و بەر لەسەردانەكەش ڕایگەیاند، پابەند و سوورین لەسەر ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەختە لەوادەی دیاریكراوی خۆیدا.\nنووسینگەی ڕاگەیاندنی سەرۆك وەزیرانی عێراق بڵاویكردەوە، ئەمڕۆ مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عێراق بەسەرۆكایەتی شاندێك بەرەو كوەیت بەڕێكەوت و بەر لەسەردانەكەشی ڕایگەیاند، سەردانەكە بەشێكە لەهەوڵەكانی حكومەت بۆ بەهێزكردنی هەماهەنگی و پەیوەندییە دوو قۆڵییەكان لەگەڵ وڵاتانی جیاوازدا، لەوانە دەوڵەتی كوەیت.\nئاشكراشیكرد، سەردانەكە چەندین دۆسیەی ئابووری، سیاسی، وزە، وەبەرهێنان و دۆسیەكانی تر لەخۆدەگرێت، بەئامانجی بەهێزكردنی برایەتی نێوان هەردوو وڵات.\nجەختی لەوەش كردەوە، عێراق لە بەردەم هەڵبژاردنی پێشوەختەدایە و حكومەتەكەشی پابەند و سوورە لەسەر ئەنجامدانی پڕۆسەكە لە 10ی (تشرینی یەكەم/10)ی 2021دا كە بڕیاری لەسەردراوە و هەموو ڕێوشوێنێكی پێویستیشیان بۆ هەڵبژاردنی دادپەروەرانە و كەشێكی گونجاو ئامادەكردوە.\nسەلیم شوشكەیی ئەندامی پەڕلەمانی عێراق بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، زۆرینەی لایەنە سیاسییەكان داوایان لە موقتەدا سەدر كرد، بەشداری هەڵبژاردنەكان بكات، ئەویش بە داواكەیان ڕازی بوو بە مەرجێك دوابخرێت.\nوتیشی”لایەنەكان بە داواكەی موقتەدا سەدر ڕازی بوون بە دواخستنی هەڵبژاردنەكان بۆ مانگی نیسانی داهاتوو و لە چەند ڕۆژی داهاتووشدا كۆدەنگییەك لەسەر ئەو بابەتە دروست دەكەن و هەڵبژاردنەكان دوادەخرێت”.\nوەزیری دەرەوەی ژاپۆن گەییشتە ئێران\nكۆمسیۆن، لەسەر ئەو كاندیدە دەرچووەی كۆچی دواییكردبوو ڕوونكردنەوەدەدات\nخەڵك- بەڕێوەبەری گشتی لەفەرمانگەی پارتەسیاسییەكان لە كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عێراق ڕایدەگەیەنێت، لەوكاتەوەی ئەنجامە بەراییەكانی…\n“لەسەر گۆڕینی كازمی ڕێككەوتن كرا”\nخەڵك- سەركردەیەك لە هاوپەیمانی فەتح، ڕێككەوتنێكی سیاسی لەنێوان ژمارەیەك لە هێزە سیاسییەكان بۆ گۆڕینی مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیران ئاشكرا دەكات…\nعیراق و هەرێم، زۆرترین ژمارەی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركرا\nخەڵك – وەزارەتی تەندروستی عیراق ڕایدەگەیەنێت، 7693 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە، 3025 كەسیش چاكبوونەتەوە، 9 كەسیش بەهۆی پەتاكەوە…\nكازمی باس لە پاشەكەوتكردنی زیاتر لە 12 ملیار دۆلار دەكات\n30 کانونی یەکەم 2021 8.00 pm\nخەڵك- مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عیراق، باس پاشەكەوتكردنی زیاتر لە 12 ملیار دۆلار دەكات، وەك یەدەگی بانكی ناوەندی…\n29 حوزەیران 2021 11.45 am\nخەڵك- دوای پێشكەشكردنی دەستلەكاركێشانەوەكەی، مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عێراق، دەستلەكاركێشانەوەی ماجد مەهدی…


تراجیدیای دەسەڵات – ده‌سه‌ڵات چییه؟ - ئاوێنه\nتراجیدیای دەسەڵات – ده‌سه‌ڵات چییه؟\nئامادەکردن‌و لێکدانەوەی: کامەران قازی\nبرتراند دیژۆڤێل که له‌م باره‌یه‌وه زۆر نووسینی به‌نرخی هه‌یه ده‌ڵێت: ( بێ ئه‌وه‌ی بمانه‌وێ پێناسه‌ی ده‌سه‌ڵات بکه‌ین، ده‌توانین ده‌سه‌ڵات وه‌ک هێزێکی هه‌میشه‌یی شی بکه‌ینه‌وه، که په‌یڕه‌وی لێ ده‌کرێت و ئامڕازی مادی بۆ ئه‌م په‌یڕه‌وی لێ کردنه له به‌ر ده‌ستدایه، پشتیوانه‌که‌شی باوه‌ڕی خه‌ڵقه سه‌باره‌ت به هێز و توانای ده‌سه‌ڵات، هه‌روه‌ها باوه‌ڕ بوونیان به ره‌وا بوونی ده‌سه‌ڵات و ئه‌و چاوه‌ڕوانییه‌شه که خه‌ڵق ده‌یانه‌وێ له به‌روبوومی ده‌سه‌ڵاتی بخۆن). بۆ ده‌ستپێکردنی باسه‌که‌مان ئه‌و پێناسه ساده‌یه‌ی ماکس ڤیبه‌ر به‌سه که ده‌ڵێت: (ده‌سه‌ڵات سه‌پاندنی ئیراده‌ی که‌سێکه به‌سه‌ر که‌سێکی دیدا)، که‌واته ئێمه له شیکردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتدا رووبه‌رووی دوو که‌س ده‌بینه‌وه، یه‌کێکیان ئیراده‌ی خۆی به‌سه‌ر ئه‌وی تردا ده‌سه‌پێنێ و ئه‌وی دییان خۆ به‌ده‌ستی ئه‌م سه‌پاندنه‌وه ده‌دات. ده‌سه‌ڵات په‌یوه‌ندییه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تییه له به‌ر ئه‌وه‌ش کۆمه‌ڵ له مرۆڤ پێک دیت که‌واته هه‌موو بڕیارێک له باره‌ی کۆمه‌ڵه‌وه ریشه‌که‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ قه‌ڵه‌مڕه‌وی ده‌رووناسی، به‌م هۆیه‌وه ده‌بێ بزانین مه‌زنترین خولیای ده‌روونی مرۆڤ چییه؟له قورئانی پیرۆزدا سوره‌تی (گه)، چه‌ند ئایه‌تێک هه‌یه له‌م باره‌یه‌وه زۆر شتمان بۆ رۆشن ده‌کاته‌وه: ” فقلنا یا ادم أن هژا عدو لک و زوجک فلا یخرجنکما من الجنه فتسقی. أن لک أن لا تجوع فیها ولا تعری و انک لا تڤموا فیها و لا تچحی فوسوس الیه الشیگان قال یا أدم هل أدلک علی شجره الخلد و ملک لا یبلی. فاکلا منها فبدت لهما سو‌وتهما و گفقا یخصفان علیها من ورق الجنه و عصی ادم ربه فغوی” لێره‌دا چه‌ند خاڵێک سه‌رنج راکێشن:په‌روه‌ردگار حه‌زره‌تی ئاده‌م دڵنیا ده‌کات که له به‌هه‌شتدا (نه برسی، نه تینوو، نه‌رووت، نه گه‌رما و سه‌رماشی ده‌بێ، ئه‌مانه‌ش بۆ ئاسووده‌ییی مرۆڤ به‌سن، به‌ڵام ئاده‌م و ئاده‌مییان زیاتر له‌وه‌یان ده‌وێ، چ شتێک زووتر و زیاتر مرۆڤ ده‌خاته وه‌سوه‌سه و خه‌یاڵاته‌وه؟ نه‌مری و ده‌سه‌ڵاتی هه‌میشه‌یی(هه‌رگیز له ناو نه‌چوو)، که‌واته ده‌سه‌ڵات له تێر بوون و پۆشته بوون گرنگتره و ئاده‌م له پیناویدا به‌هه‌شت ده‌کاته قوربانی . له نێوان فه‌یله‌سوفه‌کاندا ده‌رباره‌ی (خولیاکانی ده‌روونی مرۆڤ)، دوو باوه‌ڕی گرنگ هه‌یه یه‌کێکیان هی (برتراند راسل) ه که سه‌باره‌ت به (ده‌سه‌ڵات) قسه ده‌کات و ئه‌وی دییان هی(مارکس)ه که ده‌رباره‌ی (سامان) ده‌دوێ. به‌ڵام بابزانین مارکس بۆچی تووشی ئه‌و هه‌ڵه‌یه بووه و خه‌یاڵی ماڵ و سامانی له لای مرۆڤ له وه‌سوه‌سه‌ی ده‌سه‌ڵات پێ گرنگتر بووه؟هۆی یه‌که‌م ئه‌و شوێنه‌واره‌ی ئه‌وسا بووه که مارکس تێیدا ژیاوه ، دووه‌م سنووردار بوونی هۆش و ئه‌ندێشه‌ی مرۆڤه.\nله رووی شوێنه‌واری کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه ئه‌و زه‌مانه‌ی ئه‌ندێشه‌کانی مارکس گه‌شه‌یان ده‌کرد و پێده‌گه‌یشتن زه‌مانی سه‌رهه‌ڵدانی دزیوترین و ترسناکترین روخساری سه‌رمایه‌داری بوو: له کارخانه‌کاندا که به‌زۆری ساده‌ترین مه‌رجه‌کانی ته‌ندروستییان تێدا نه‌بوو و کرێکاره‌کانیش که گوندنشینی تازه بۆ شار کۆچکردوو بوون، له بارودۆخێکی زۆر دژواردا که بچووکترین بایه‌خ به ژیان و ته‌ندروستیان نه‌ده‌درا کاریان ده‌کرد و بوو بوونه کۆیله‌ی مه‌کینه‌ی به‌رهه‌م هێنان. ژنان به خراپترین شێوه ده‌چه‌وسێنرانه‌وه و منداڵان( له به‌ر ئه‌وه‌ی دایکانی کرێکاریان که‌سێک یان شوێنێک نه‌بوو منداڵه‌کانیانی پێ بسپێرن) له کارخانه‌کاندا و له پاڵ ئاسنی ساردا به سه‌ختی و دژواری ده‌ژیان. ئه‌م کرێکارانه کاتێک ده‌ستیان له کار هه‌ڵده‌گرت، نه ماڵوحاڵێکیان هه‌بوو نه جێگایه‌کی شایسته‌ی مرۆڤ تاکوو پشوویه‌کی تێدا بده‌ن، ئه‌م دیمه‌نانه شوینه‌وارێکی قووڵیان له مێشکی مارکسدا به‌جێ هێشت، ئه‌مڕۆ کتێبه سه‌ره‌تاییه‌کانی مارکس وه‌ک( ده‌سنووسی 1848 و …تاد) ئه‌وه ده‌سه‌لمێنن که مارکس- به پێجه‌وانه‌ی قسه‌ی لایه‌نگره‌کانییه‌وه ، که ئه‌م نووسینانه‌یان نه‌دیبوو، لایه‌نگری هیومانیزم بوو به هه‌ردوو ماناکه‌ی- هه‌م ره‌سه‌نێتیی مرۆڤ و هه‌م مرۆڤ دۆستی. ئه‌و شتانه هه‌موو زامێکی قوڵیان له ده‌روونیدا دروست کرد و وایان لێ کرد به شوێن چاره‌سه‌ردا بگه‌ڕێت. ده‌ڵێن ئه‌و وێنانه‌ی مارکس له کتێبی سه‌رمایه‌دا سه‌باره‌ت به ژیانی کرێکاران هێناونییه‌وه له‌و راپۆرتانه وه‌ریگرتوون که فه‌رمانبه‌رانی ره‌سمی له سه‌ردانه‌کانیاندا بۆ کارخانه‌کان ئاماده‌یان ده‌کرد و له موزه‌خانه‌ی به‌ریتانیادا پارێزراو بوون.\nسه‌ختییه‌کان هێنده ئاشکرا بوون راپۆرته ره‌سمییه‌کان، بوونه باشترین به‌ڵگه بۆ گه‌وره‌ترین دوژمنی سه‌رمایه‌داری. بۆیه زۆر ئاسایییه که بیریارێکی مرۆڤدۆست به بینینی ئه‌م دیمه‌نه پڕ کاره‌ساته بگاته ئه‌و باوه‌ره‌ی که رازی یاساکانی بزووتنی کۆمه‌ڵ، سه‌رمایه‌یه، ئه‌مه‌ش هه‌م به هۆی چاوچنۆکیی سە‌رمایه‌داره‌کانه‌وه و هه‌م به‌و هۆیه‌وه که گه‌وره‌ترین ئاره‌زووی کرێکاران- گه‌وره‌ترین غه‌ریزه- رزگاربوونیان بوو له‌و بارودۆخه دژواره. ئه‌مانه هه‌موو مارکسیان گه‌یانده ئه‌وه‌ی که بناغه‌ی کێشه‌که به (خه‌باتی چینایه‌تی ) بزانێت، ئه‌مه‌ش جێی سه‌رسامبوون نییه، چونکه ئه‌گه‌ر پزیشکێک روو له شارێک بکات په‌تا لێی دابێ، جگه له‌هه‌وڵدان بۆ بنه‌بڕکردنی ئه‌و په‌تایه بیر له شتێکی تر ناکاته‌وه. به‌ڵام گرفته‌که له وێدایه که مرۆڤ قه‌زاوه‌تکردنه‌کانی به گشتی بکات. مارکس له‌جیاتی ئه‌وه بڵێ: له‌م قۆناغه‌ی مێژوودا گه‌وره‌ترین کێشه‌ی مرۆڤ کێشه‌ی چینایه‌تییه، دێت و ئه‌م ده‌رئه‌نجامه به‌سه‌ر سه‌رله‌به‌ری مێژووی مرۆڤدا ده‌سه‌پێنێ و ده‌ڵێت: مێژوو، مێژووی خه‌باتی چینایه‌تییه، واته شه‌ڕه له‌سه‌ر موڵكوماڵ، که‌چی ئه‌گه‌ر قوڵتر بڕوانین ده‌بینین مێژوو، مێژووی خه‌باته بۆ وه‌ده‌ستهێنانی ده‌سه‌ڵات. هه‌ست و سۆز له خه‌مڵاندنی ئه‌ندێشه‌کانی مارکسدا رۆڵی گرنگیان بینیوه.\nبه قه‌وڵی دۆرکیم: ئه‌وه‌ی بۆته هۆی دروستبوونی ئه‌مانه( رێبازه سوسیالیستییه‌کان) و به‌هێزی کردوون، هه‌وڵدانه بۆ وه‌ده‌ستهێنانی دادپه‌روه‌رییه‌کی کامڵتر، به‌زه‌یی هاتنه‌وه‌یه به ژیانی تاڵی ره‌نجده‌ران و هه‌ستێکی لێڵه (ئاڵۆز) سه‌باره‌ت به‌و پشێوییه‌ی که به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگاکانی ئێستادا فه‌رمانڕانی ده‌کات. سوسیالیزم، نه زانسته نه کۆمه‌ڵناسییه‌کی قووڵ و خه‌مڵاو، هاواری ده‌رد و رقێکه له‌گه‌رووی ئه‌و که‌سانه‌وه دیته ده‌ر که قووڵتر هه‌ست به په‌رێشانیی گشتمان ده‌که‌ن. بزوێنه‌ری سوسیالیزم، ئه‌و واقیعه‌یه که هه‌یه، هاواری نه‌خۆشێکه به ده‌ست ده‌رد و نیازه‌کانییه‌وه ده‌ناڵێنێ، به‌ڵام ده‌توانین چ بڵێین سه‌باره‌ت به پزیشکێ که پێویستییه‌کانی نه‌خۆشه‌که‌ی خۆێ بکاته بنه‌مای زانستیانه. زانست زانسته و شیعر شیعره و هه‌ستیش هه‌ست، هه‌ڵه‌یه‌کی بچوک له تێکه‌ڵکردنی مانا و مه‌به‌سته‌کاندا کاره‌سات ده‌قه‌ومێنێ. له‌لای( شاعیر) زاری مه‌عشوقه گه‌وهه‌ری تاک و نایابه، شیعرێکه له به‌رزترین پله‌ی جوانیدا، به‌ڵام ئه‌گه‌ر پزیشکێکی نه‌شته‌رگه‌ری ددان ئه‌م ووته‌یه بکاته ( بنه‌مای زانستی ) بۆ ئه‌ندازه‌ی ده‌می مرۆڤ ئه‌وا کاره‌سات دروست ده‌کات، له لایه‌کی دییه‌وه نابێت ئه‌وه‌مان له یاد بچێت که له زه‌مانی مارکسدا سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتی پاشاکان له ئه‌وروپا کۆتاییی پێ هاتبوو، و مارکس زوڵم وزۆری کۆنی له‌به‌ر چاو نه‌بوو تا سه‌باره‌ت به ده‌سه‌ڵاتی سیاسی شیکردنه‌وه‌یه‌کی دروست بکات.\nخاڵێکی دی ئه‌وه‌یه کاتێک فه‌له‌سوفێک له بوارێکدا ده‌گاته ئه‌نجامێکی نوێ و شتێکی نوێ ده‌دۆزێته‌وه ئێدی شته‌کانی تر نابینێت و هێز و توانای بیرکردنه‌وه‌ی خۆی به ئاراسته‌ی دۆزینه‌وه نوێیه‌که‌ی ده‌خاته کار و هه‌موو شتێکی تر فه‌رامۆش ده‌کات، ئه‌مه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سنوورداربوونی هۆشی مرۆڤ. هه‌روه‌ک چۆن ( فیساگۆرس ) ی ماتماتیکزان پێی وا بوو ته‌وه‌ره‌ی جیهان له‌سه‌ر ژماره به‌نده و ( فرۆید ) ش هه‌ر تیۆرییه‌که‌ی خۆی به‌راست ده‌زانی و لای وا بوو که ته‌نیا خولیای ده‌روونی مرۆڤ ( سێکس ) ه و ده‌یگوت: کتێبی سه‌رمایه‌ی مارکس، نووسینێکی بێ نرخه و زوو فه‌رامۆش ده‌کرێت، هه‌روه‌ها مارکسیش جگه له سه‌رمایه و ده‌سه‌ڵاتی سه‌رمایه‌دار شتێکی دیی نه‌ده‌بینیی، هه‌ر چه‌نده وه‌ک گالبرایت ده‌ڵێت: له زه‌مانی مارکسدا خاوه‌نزه‌وییه گه‌وره‌کان ده‌سه‌ڵاتێکی زۆریان هه‌بوو، و پیاوانی کڵێساش هێشتا به ته‌واوی ده‌سه‌ڵاتی خۆیان له دەست نه‌دابوو، به‌ڵام ئه‌مانه هیچیان سه‌رنجی مارکسیان بۆلای خۆیان رانه‌کێشا و وایان لێ نه‌کرد بیر له شیکرده‌وه‌یان بکاته‌وه، له‌لایه‌کی تره‌وه له ده‌روونی مارکسیزمدا ناکۆکییه‌ک هه‌یه، ئه‌گه‌ر مارکس باوه‌ڕی به‌وه بوبێت که دینه‌مۆی مێژوو خولیای ئابوورییه و ده‌سه‌ڵاتی سیاسی فاکته‌رێکی دووه‌مییه، ئه‌وا ده‌بوو باوه‌ڕی له (دیترمینیزم، جەبرگەرایی Determinism ) ) (2) تێپه‌ڕی نه‌کردبایه و کارکردی پرۆلیتاریا به کارکردێکی ئابووری دابنێت نه‌ک سیاسی.\nئێف.نویمه‌ن ده‌نووسێت: ( له کۆمه‌ڵناسی مارکسدا سیاسه‌ت پاشکۆی ئابورییه ). به ده‌وڵه‌تێک ده‌وترێت ( ده‌وڵه‌تی چینایه‌تی ) که پێکهاته‌ی چینایه‌تیی خۆی بپارێزێ، چینه‌کانیش خۆیان له‌سه‌ر بنه‌مای ( په‌یوه‌ندی به‌رهه‌مهێنان ) دروست ده‌بن، به‌م جۆره شێوه‌ی رێکخستنی ئابوورییه که کاروفرمانی ده‌وڵه‌ت دیاری ده‌کات. به‌ڵام به‌پێی ئه‌و بۆچوونه‌ی سه‌ره‌وه، ئایا کاری پرۆلیتاریا زیاتر ده‌بێت ئابووری بێت یا سیاسی؟ به‌پیی بیرورای مارکس خۆی، هیچ گومانێک له‌وه‌دا نییه که ئه‌وه‌ی چاره‌نووسی مه‌سه‌له‌که دیاری ده‌کات کاری سیاسییه نه‌ک ئابووری، ئه‌گه‌ر ئه‌و شته‌ی چاره‌نووسی مه‌سه‌له‌که دیاری ده‌کات سیاسه‌ته، که‌واته ده‌سه‌ڵاتی سیاسی له فاکته‌ری ئابووری له پێشتره!.\nکاتێ مارکس ده‌ڵێت: تاکو ئێستا فه‌یله‌سوفه‌کان ویشتوویانه جیهان راڤه بکه‌ن، له حاڵێکدا که کێشه‌ی بنچێنه‌یی گۆڕینی جیهانه، به ئاشکرا دان به‌وه‌دا ده‌نێت که( ده‌سه‌ڵات ) له پێشتره. ئه‌گه‌ر رێره‌وی ئابووری بۆ خۆی ببێته هۆی گۆرینی ( سه‌رخان) ئێدی چ پێویستمان به( پرۆسه‌یه‌که ) که جیهانی پێ بگۆڕین؟! که‌واته بانگه‌شه‌ی گۆڕینی جیهان و – پرۆلیتاریای جیهان یه‌کگرن- بانگه‌شه‌ی وه‌ده‌ستخستنی ده‌سه‌ڵاته. به‌بێ بوونی ده‌سه‌ڵات ناتوانرێت جیهان بگۆڕدرێت و وه‌ک مارکسیش ده‌ڵێت به‌ر له هه‌موو شتێک ده‌بێ جیهان بگۆڕین، که‌واته ده‌ر ده‌که‌وێت که بنه‌مای کاره‌که ده‌سه‌ڵاته نه‌ک ئابووری. خۆی له خۆیدا شۆڕشگیڕ بوون جگه له مانای گۆرینی جیهان له رێی وه‌ده‌ستخستنی ده‌سه‌ڵاته‌وه هیچ مانایه‌کی دی نابه‌خشێت. به‌م جۆره شۆڕشگێڕبوون له‌گه‌ڵ باوه‌ڕهێنان به( دیتیرمینیزم ) دا ناکۆکی هه‌یه: دیتیرمینیزم Determinism) ) بانگه‌شه‌ی جه‌بر ده‌کات و شۆڕشگێڕبوون راگه‌یێنه‌ری ره‌سه‌نایه‌تیی ئیراده‌یه ( ڤو‌له‌نتاریزم، ئیرادەگەرایی (2) ( Voluntarism ئه‌گه‌ر ئه‌م ناکۆکییه له نووسینه‌کانی مارکسدا ئاشکرا نییه له نووسینه‌کانی لینیندا به‌روونی دیاره. کاتێ لینین ده‌ڵێت: سه‌ره‌تا شۆرش ده‌که‌ین، پاشان ئه‌و نوێبوونه‌وه‌یه که چینی بۆرژوا له ئه‌وروپا کردوویه‌تی (ئێمه هه‌زاران جار باشتر و کامڵتر) له‌وان ده‌یکه‌ین، نا راسته‌وخۆ دان به‌وه‌دا ده‌نێت که دینه‌مۆی مێژوو( ده‌سه‌ڵاته ) نه‌ک ( ئابووری ) هه‌روه‌کو له شوێنیکی تردا باسی ده‌که‌ین مارکسیزم- لینینزم بۆ خۆی فه‌لسه‌فه‌ی ده‌سه‌ڵاته له حاڵێکدا که به رووکه‌ش پشت به جه‌بر ده‌به‌ستێت.\nکه‌واته له کێشمه کێشی ده‌سه‌ڵات و ساماندا پێشڕه‌وی بۆ ده‌سه‌ڵاته و کێشی(هێزی کێشکردن ) ئه‌و زیاتره. له هه‌را و زه‌نای ده‌سه‌ڵات و ساماندا خێ‌ڵێکی تریش هه‌یه: خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات، خاوه‌ن سامانیشه، به‌ڵام پێچه‌وانه‌که‌ی راست نییه!!. هیتله‌ر و مۆسۆلینی و ستالین هه‌ر کارێک دڵیان خواستی به‌سامانی ووڵاته‌کانیان ئه‌نجامیان دا، ده‌بێ بڵێین هه‌رچییه‌کیان ویست به مرۆڤه‌کانیان کرد، نه خوازه‌ڵڵا به ماڵ و سامانیان. خاوه‌ن کارخانه‌کانی ئه‌ڵمانیا به هۆی به‌جێهێنانی فه‌رمانه‌کانی هێتله‌ره‌وه بوو توانیان خۆیان له مه‌رگ رزگار بکه‌ن، هه‌موو سامانی ئه‌ڵمانیا خرایه پێناو گه‌شه‌پێدانی چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نییه‌وه چونکه هێتله‌ر ئه‌وه‌ی ده‌ویست، ته‌نانه‌ت ساویلکه‌ییه ئه‌گه‌ر مرۆڤ بیر له‌وه بکاته‌وه که خاوه‌نکارخانه‌کانی ئه‌ڵمانیا، جگه له چه‌ک ده‌یان توانی پێشنیازی به‌رهه‌مێکی دی بکه‌ن، به پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌وه که مارکسیزم ده‌ڵێت، فاشیزم له هه‌ناوی سه‌رمایه‌وه دروست نابێ، پۆلانتزاس بیریاری سوسیالیست له کتێبی ( فاشیزم و دیکتاتۆری ) دا ئه‌مه‌ی به‌باشی سه‌لماندووه.\nسەرنجەکان/１-دیتیرمینیزم: بابەتێکی فەلسەفیە، کە بەپێی ئەمە، هەموو رووداوەکان وەک زانین، رەفتارو کێشمە کێشەکانی مرۆڤ بەهۆی زنجیرەک رووداوی لەوەوبەر، دیاری کراون.２- ڤۆلنتاریزم: لەوشەی لاتینی (Voluntas) وە وەرگیراوە، کە تاکید لەسەر (ویست) دەکات بەتایبەت لەبەرامبەر ( عەقڵ) دا


لێدوانی بەکارھێنەر:Illegitimate Barrister - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلێدوانی بەکارھێنەر:Illegitimate Barrister\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Illegitimate Barrister!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٢٦٬٢٦٩ وتار و ١٢٤ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n⇐ئارام وتووێژ💭 ١٥:٤٤، ٢٢ی ئایاری ٢٠١٩ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Illegitimate_Barrister&oldid=619210»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٤٤ی ٢٢ی ئایاری ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


كارگێریا پارێزگه‌ها دهوكێ فتاره‌ك بو 1500قوتابیێن پشكێن نافخویى به‌رهه‌فكر | پارێزگەھا دھوك\nكارگێریا پارێزگه‌ها دهوكێ فتاره‌ك بو 1500قوتابیێن پشكێن نافخویى به‌رهه‌فكر\non: مايو 28, 2019\nب هه‌لكه‌فتا هاتنا مه‌ها ره‌مه‌زانا پیروز ول دوڤ به‌رنامه‌كێ ده‌ست نیشانكرى یێ كارگێریا پارێزگه‌ها دهوكێ بو دانا فتارا بو ته‌خێن جودا جودا ئه‌ڤرو ئێڤارى 28-5-2019 به‌رێز فه‌رهاد ئه‌مین ئه‌تروشى پارێزگه‌رێ دهوكێ ب ئاماده‌بونا جێگرێن پارێزگه‌رى فتاره دگه‌ل قوتابیێن پشكێن نافخویى خوار .\nبڤێ هه‌لكه‌فتێ پارێزگه‌رێ دهوكێ بناڤێ كارگێریا پارێزگه‌ها دهوكێ و خه‌لكێ پارێزگه‌هێ پیروزباهیێن گه‌رم ئاراسته‌ى رێزدار نێچیرڤان بارزانى كرن ب هه‌لكه‌فتا هه‌لبژارتنا جه‌نابێ وى ژلایێ په‌رله‌مانێ كوردستانێ بو پوستێ سه‌روكاتیا هه‌رێما كوردستانێ .\nپارێزگه‌رێ دهوكێ ته‌كه‌زكر كو نیچیرڤان بارزانى پترى بیست سالایه وه‌كو سه‌ركرده‌كێ خودان ئه‌زمون وشیان خزمه‌تا حكومه‌تا هه‌رێمێ وخه‌لكێ كوردستانێ كریه ورولێ وى یێ به‌رچاڤه ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێمێ وئیراقێ وجیهانێ وهیڤى خاستن كو ل دویڤ ده‌سته‌هه‌لاتێن وى هه‌ین ئه‌و پشته‌ڤانیێ ل پارێزگه‌ها دهوكێ بكه‌ت وژین وژیارا خه‌لكى خوشبكه‌ت وسه‌ركه‌فتن بو جه‌نابى وى خواست.\nسه‌باره‌ت ئاماده‌كرنا فتارێ بو قوتابیێن پشكێن نافخویى گوت: فتاره ل دوڤ به‌رنامێ كارگێریا پارێزگه‌ها دهوكێ بو ته‌خێن جودا جودا هاتینه ئاماده‌كرن وفتارا ئه‌ڤرو بو قوتابییان هاتیه ئاماده‌كرن وه‌كو پشته‌ڤانییه‌كا مه‌عنه‌ویه بو قوتابییان نه‌خاسمه نوكه وه‌رزێ ئه‌نجامدانا ئه‌زمونایه وده‌ست خوشى ل قوتابیێن به‌رهه‌ڤبوى كر وهیڤى خاستن جه‌ژنه‌كا خوش وئارام ده‌ربازكه‌ن وئه‌نجامێن باش ژى ب ده‌ستڤه‌بینن ، هه‌روه‌سا ده‌ست خوشى ل ستافێ كارگێریا پارێزگه‌هێ كر بو به‌رهه‌ڤكرنا فتارا بو ته‌خێن جودا جودا وخواست كو روژێن خوش وگه‌شتر ب سه‌ر هه‌موو خه‌لكێ پارێزگه‌هێ دا بهێن .\nهه‌ژى گوتنێ یه ستافێ كارگێرى یێ پارێزگه‌هێ فتاره بو نێزیكى(1500) قوتابیێن پشكێن نافخویى ل ناڤه‌ندا پارێزگه‌هێ ئاماده‌كربو.\nبریار ئه‌وه ل روژێن بهێت ژى كارگێریا پارێزگه‌هێ چه‌ند فتارێن دن بو ته‌خێن جودا جودا به‌رهه‌كه‌ت.


پێگەی قوتابی لە قوتابخانە\nقوتابی وەک گرنگترین پێکهاتەی پرۆسەی پەروەردەو خوێندن، لە سەنتەری قوتابخانەدا گرنگی و بایەخی خۆی هەیە، چونکە لە رێگەی قوتابخانەوە، دنیادیدەی قوتابی بەرەو فراوانی و ڕۆشنبیریی و پەروەردەیی دەچێت، زۆرجار بیرکردنەوەی بەشێک لە خێزانەکان، تایبەت دایک و باوک، ئامانجیان تەنیا بۆ بەدەست هێنانی پلەی بەرزو شوێنی بەرزی منداڵەکانیانە، لەقۆناغی بنەرەتیەوە تا دواین قۆناغ کە قۆناغی ئامادەییە، خێزان هەمیشە داوای بەدەست هێنانی نمرەی باش لە قوتابی دەکات ! لەکاتێکدا ئەم لێکدانەوەو بیرکردنەوەی خێزان بەرامبەر بەقوتابی، فەرامۆشکردنی تابڵۆشاراوەکانی ناوەوەی قوتابیە بەرامبەر بە قوتابخانەو ئایندەی خودی خۆیەوە، بۆیە پێویستە پێگەی قوتابی لە قوتابخانە بە گرنگی و بایەخەوە لێ ی بڕوانین، چونکە لە ڕەهەندی پەروەردەوە لەم پێگەیە چەند دیوێکی شاراوەی ژیانی قوتابی هەن، پێویستە مامۆستا و خێزان بەدوای دابگەڕێن تا لە چەقی پێگەیەکی بەهێز و کاریگەر خۆی بدۆزێتەوە کە ئەویش لەم خاڵانەی خوارەوە بەدی دەکرێت:\nبەر لەهەموو شتێک دەبێت بزانین قوتابی خۆی لە چ گۆشەنیگایەکی پەروەردەو قوتابخانە دەدۆزێتەوە، ئایا تواناشاراوەکانی لە چ بوارێک و لە چ وانەیەکە ؟ ئایا لەکامە ڕێگاوە دەیەوێ خۆی بدۆزێتەوە ؟ لە چ وانەو بابەتێک هەست بەسستی و لاوازی تێگەیشتن دەکات ؟ لەهەمانکاتدا ئایا کام بابەت و وانەی لا خۆشەویستە؟ ئایا تا چەند ژینگەی دەروونی ئارامە ؟ ئەمانە هەمووی بەشێکی گرنگن لە خاڵی خۆدۆزینەوەی قوتابی لە چ بوارێک و چ روانگەیەک، ئەگەر خۆدۆزینەوەی بە بڕواو متمانەوە بێت، ئەوا بێگومان لەوڕێگایە سەرکەوتوو دەبێت و پێویستە خێزان و مامۆستا هاوکاری بن، نەک فەرامۆش کردن .\nزۆرجار قوتابی بە ووشەیەک یا کاردانەوەیەکی نەرێنی خێزان و مامۆستا و بەرێوەبەر، ئەوا روبەروی حالەتێکی دەروونی خراپ دەبێتەوە، هەست بە لاوازی پێگەی کەسایەتی خۆی دەکات بەرامبەر بە قوتابیانی هاوپۆڵی، بەتایبەتی قوتابیانی نەوجەوان و هەرزەکار، کە لە قۆناغ و تەمەنێکی هەستیاردان، دەبێت هەموومان بەو بەرپرسیاریەتیە پەروەردەیی و مرۆڤایەتیە لە ئێستا و داهاتووی قوتابی بڕوانین، چونکە ئەوان پێگەی داهاتووی ووڵاتن، بۆیە گرنگیدان بە پێگەی کەسایەتی و دروستبوونی کەسایەتی بەهێز، خاڵی سەرەتای پەروەردەیەکی دروست و کاریگەرە.\n٣-گرنگیدان بەبەهرە تایبەتیەکان\nلە ناوەندی خوێندن دا، پێگەی قوتابی تەنیا لە بواری زانست و فێربوون خۆی نادۆزێتەوە، بەڵکو بەڕوانگەیەکی هەمەچەشن و دۆزینەوەی بەهرەشاراوەکانی، ئەوا پێگەی قوتابی بەهێزتر و بەووزەتر دەبێت بۆ مامۆستا و خێزان و قوتابخانە، بۆیە دەبێت مامۆستا و ماڵباتی قوتابی ئەوە بزانن، کە قوتابی تەنیا بۆ خوێندن ناچێتە قوتابخانە، بەڵکو لەتەک پەروەردەو خوێندن، ئەوا گرنگیدان و دۆزینەوەی بەهرە شاراوەکان یەکێکە لەو خاڵە سەرکەوتوانەی کە پێگەی قوتابی بەهێزتر دەکات، ئەویش بەدۆزینەوەی( بەهرەی هونەریی، دەنگخۆشی، وێنەکێشان، نواندن ) هەروەها، بەهرەی وەرزشی، چونکە زۆربەی زۆری کەسایەتیە هونەری و وەرزشی و راگەیاندنکار و نووسەر و ئەدیبان، لەو وێستگەیە و لەو پێگە گرنگەوە خۆیان دۆزیوەتەوەو دواتر بوونەتە ناو و ناوبانگی گەورەو ناسراو.\nکەواتە گرنگە پەروەردەکاران و ماڵبات و مامۆستا و کارگێری قوتابخانە، هەمیشە بە چاوی ئومێدو بایەخەوە لە پێگەی قوتابی بڕوانن، تا قوتابی ماڵ و قوتابخانەو مامۆستا و خێزان و دەوروبەری خۆش بوێ و بزانێ پێگەی خۆی لە چ ئاستێکی بەرزو جوان دایە.