له دووگردكانه‌وه بۆ بنی دونیا 45\nهونەرمەندێكی ئۆپێرای جیهانی هاوكاری منداڵانی عێراق و سووریا دەكات\nدادگایەكی ئەمەریکا ڕەتی كردەوە ژنە ئەمریكیەكی داعش وەربگرنەوە\nبە ڤیدیۆوە... هونەرمەندێكی گەنج ست فاتیمەی عەلی مەردان دەباتە ئەمستەردام\nپه‌رله‌مانى كوردستان كار بۆ ده‌ركردنى یاسایه‌كى تایبه‌ت به ڕه‌وه‌ندى كوردستانى ده‌كات\nسێ سه‌رۆك شاره‌وانیی كوردستان ده‌ستگیر كران\n08 ئایار 2016\nلەو چەند ساڵانەی بەر لە چوونە قوتابخانەم لە هەولێر واتا تا پایزی ساڵی 1942 هەندێ شین و شایی ناو خزمانم بەبیر دێ. بیرمە زستان بوو کە ماڵ چۆڵ دەبوو و کوڕەکان کەسیان لە ماڵ نەدەبوون و ئەدلەی خوشکم و ناجیەخانی براژنم لەگەڵ کارەکەرەکان هەر یەکە لە لایەکا خەریکی ناوماڵ دەبوون تەنیا من و دایکم لە گوێ ئاگردانەکەی چاوەی ڕۆژهەڵاتی ماڵەکەمان بەدەوری بەردەسێرەی پڕ لە ئاگر و پەنگرەوە دادەنیشتین و من سەرم بە کۆشی دایکم دەکرد و ئەویش بە پەنجە ناسک و نەرمەکانی سەری دەخوراندم و دەستی بە سەردولکەی زۆر غەریب و مێلانکۆلیک دەکرد و فرمێسکی چاوەکانیشی درۆپ درۆپ بەسەر گۆنا جوانەکانیدا ڕێچکەیان دەبەست. ئەمن ئەو کورکانەوەی دایکمم زۆر بەلا خۆش بوو و نازانم بۆ بەڵام وەک لایلایە بۆ منداڵی شیرخۆرە ئەوها تەسکین و ئارامییەکی سەیری دەخستە ناو هەست و هەناومەوە. لێم دەپرسی سدایە بۆ دەگری؟ز ئەویش بە دوو سێ وشە وەرامی دەدامەوە: سرۆڵە بۆ بابتز و دەستی پێ دەکردەوە. یەکێک لەو سەردولکانە کە هەڵبەتا خۆم وشەکانیم بەبیر نایە بەڵام ئەدلەی خوشکم لە زاری پلە بەگیسیمان بیستوویەتی و دەڵی ئەمەیان بووە:\n* ڕەشمارۆک ڕەشە لە کەندێ دا.\n* ئەمن دەچمە مەرقەدی هەرەجەی ئاغەکی گەلەک زەرد و تەنکی تێدا. \n* بابی ئەحمەدی، ئەتو ڕۆیشتی ئەو مندارانەت ئامانەتی کێ دا\nبابم لە مەرقەدی بنەماڵەی شێخ مارفی بەرزنجی لە دایکەوە باپیرم لە گوندی هەرەجە (هەڵەجە) نێژراوە. \nئەو دیمەنەی خۆم و دایکمم ئێستاش دوای ئەم هەموو ساڵە وا زۆر بەچاکی لەبەرچاوە. \nلەو ساڵانەی منداڵی من چەند شاییەکم لەبیرە وەک ئەوەی کاک ئەحمەدی براگەورەمان کە ساڵی 1940ناجیەخانی کە کچەماممان و کچە پووریشمان بوو ئەوی هێنا کە کچی ڕەحمان ئاغای مامم (برای بابم) و نایلەخانی پوورم (خوشکی دایکم) بوو و هەر لە گەڕەکی ڕەحمانی گوندی دووگردکان دەژییان. شاییەکی تریش هەر لە دووگردکان هی محەمەدی مەولود هەولێری کە یەکێک لە پیاوە نزیکەکان و یاوەری هەمیشەی کاک ئەحمەدی برامان بوو کە پێم وایە ئەوەش دەبێ ساڵی 1941 بووبێ. ئەویش فاتمی کچی مەحموودە گڕکەی هێنا کە ماڵی ئەمانیش لە گەڕەکی ڕەحمانی بوو. لە گوندەکانی خزمە دزەییەکانی دیکەشم سێ شاییم بەبیر دێ. یەکێکیان هی حوسێنی عەلی ئاغای بنئامۆزام بوو کە لە گوندی قەپران دادەنیشت و کچەمامی خۆی هێنا (بەسەخانی مەحموودی خورشیدی) کە ئەمیشیان هەر بنئامۆزای من بوو و لە گوندی دەربەند دادەنیشتن. هەردوو گوند قەپران و دەربەند لە ناوچەی کەندێناوەن. حوسێن ئاغا و بەسەخان لەپاشان بوون بە خەزوور و خەسووی من کە ڕووناس گیانی کچیانم کرد بە هاوسەر. شاییەکیش لە گوندی سیاو لە ناوچەی شەمامکم لەبیرە کە هی هاواری برایم ئاغای ئامۆزام بوو و ئەویش (تنگر خان)ی بنئامۆزای خۆی هێنا کە کچی عەلی ئاغای (مەشهوور بە عەلۆی قورشیدی) ئامۆزامان بوو و لە گوندی قەپران دادەنیشتن. ئەمەش دەبێ ساڵی 42 - 1941 بووبێ. دواترین شایی ئەو ساڵانەی منداڵیم کە لەبیرم ماوە شایی کاک ڕەشیدی پلکم عەیشێ بوو (رەشیدی قەرەنی حەمەداغای دزەیی). دایکی کاک ڕەشید (عەیشێ حاجی بایزی) پوورم بوو (خوشکی بابم) لە گوندی گردەشینە لە ناوچەی موڵکیە دادەنیشتن ئەویش (بەسێ خان)ی کچی خدری پاشای دزەیی هێنا کە لە گوندی (شێخانان)ی نزیک پردێ و لە گوندی (سۆربەش) یش دادەنیشت. \nبەڵام خۆ ژیان بەردەوام هەر شایی و خۆشی نەبووە، ئەمن بانگی (تازیە)ی چەند خزمێکی خۆیشم لەبیرە کە لەو یەک دوو ساڵەی بەرایی چلەکاندا بووە. بانگی پلکم (بەسێ)ی ئامۆزام (کچی برایم ئاغای مامم)م چاک لەبیرە کە لە گوندی باقرتەی سەر ئاقاری دووگردکان دەژییا. ڕووی جوان و ئاکاری ڕێکی پلکم بەسێم چاک لەبیرە کە لەسەر جێی مەرگی بوو و لەگەڵ دایکم چووبووین بۆ سەردانی. هەواڵی مەرگی پوورزایەکیشم بە ئاستەم لەبیرە (کاک فەیسەلی کوڕی پوورە نەعیمەخانم و ئەحمەد عوسمانی ناسراو بە ئەحمەدەفەندی) کە ساڵی 1942 لە هەولێر لە هەلومەرجێکی تەماویدا خۆی کوشت. ئەمن کاک فەیسەل خۆیم بەبیر نایە هەر ئەوەندەم لەبیرە کە هەواڵی مەرگی لە هەولێرەوە بۆ دایکم هاتە دووگردکان و ئیتر بوو بە گرین و زارین. \nکۆچی دوایی ئامۆزایەکی دیکەشم چاک لەبیرە، ئاغای ئەحمەدی بایزی کە دانیشتووی گوندی (پیرداود)ی ئەویش هەر نزیک دووگردکان بوو و هاوینی ١٩٤٣ کۆچی دوایی کرد. مام ئاغا ئەویش نەک هەر ئامۆزام بوو بەڵکو یەکێک لە ئامۆزا خۆشەویستەکانی ماڵی ئێمە بوو و لەبیرمە هەمیشە بە سواری وڵاخ دەهاتە دووگردکان. مام ئاغا کە بە تەمەن زۆر لە کاک ئەحمەدی برام گەورەتر بوو بەڵام لەپاش مردنی بابمان ئیتر سەری لە ئێمە نەدەبڕی و کاک ئەحمەدی برامی کە هێشتا منداڵیش بوو بە سواری وڵاخ هەمیشە لەگەڵ خۆی دەگێڕا. سەپانانی ئەو ڕۆژگارە ئەو جووتە سوارەیان ئەوەندە زوو زوو بەیەکەوە دەدی کردبوویان بە بەندێکی دروێنە کە ئەم دوو سوارە بەلایانا ڕەت دەبوون بۆیان هەڵدەدان:\nهۆ دیارە دیارە\nچەمێ شێخ سالح \nدوو سوار وا هاتن \nیێکیان ئاغایە \nهەر بەم بۆنەی شینەوە وا دیسان بواری زمانەوانی سەرەتاتکێم لەگەڵدا دەکات و بیرم دەخاتەوە وشەیەکم بەکار هێناوە کە لەمێژە فەرامۆش کراوە، وشەی (بانگ) بە واتای تازیە. بەڵێ وایە و چاکم لەبیرە جاران لە لادێ کە یەکێک دەمرد دەیانگوت سدەچینە بانگێز. یان دەگوترا: سئەوێ ساڵێ کە لە بانگی فڵانە کەس بووین ..ز. وشەی (تازیە) کە سووککراوی (تعزیه)ی عەرەبییە زیاتر لەلایەن شارستانەکانەوە بەکار دەهات، تەواوی لادێییەکان تەنیا وشە کوردییە ڕەسەنەکە (بانگ)یان دەزانی. بەداخەوە لەگەڵ ڕەوتی ڕۆژگار زمانی عەرەبی بە خشکەیی پەلوپۆی خۆی دەهاوێشتە ناو زمانی کوردییەوە. من ناڵێم وشەی بێگانە بۆ هەرچ زمانێک بێ دەبێ قەدەخە بکرێ، نا، بە پێچەوانەوە زمان بە خواستنەوەی وشەمەنی بیانی دەوڵەمەندتر دەبێ ئەگینا لە جێی خۆی دەچەقێ. بەڵام کە خۆت وشەت هەبێ بۆچی پەراوێزی دەکەیت و پەنا دەبەیتە بەر بێگانە. هەر بۆ نموونە جاران گوندییەکی کورد نەیدەزانی:\nحەدیقە چییە ئەو دەیگوت باخچە، نەیدەزانی سەیارە چییە دەیگوت ترومبێل یان ئۆتۆمۆبیل، نەیدەزانی سایەق چییە دەیگوت شوفێر، نەیدەزانی متبەخ چییە دەیگوت ناندین، نەیدەزانی فرع چییە دەیگوت کۆڵان، نەیدەزانی حەرەس چییە دەیگوت پاسەوان نەیدەزانی عەلەف چییە دەیگوت ئالیک، نەیدەزانی دواجن چییە دەیگوت کۆڵیت و زۆر زۆری تریش. ڕاستە هەندێک لە وشە کۆنەکان کوردی نین یان ئینگلیزی یان فرانسین و بە ڕیگای عوسمانییەکانەوە کەوتبوونە ناو زمانی کوردییەوە، ئیتر بۆچی بیانگۆڕینەوە بە زمانێکی دیکە ئەگەر خۆت وشەت بۆی نەبوو و ڕاستییەکەی چ پێویستیش ناکات وشە جیهانییەکان کە لە تەواوی دونیادا بەکار دەبردرێن هەڵستین کوردییان بۆ دابنێین. تێبینییە زمانەوانییەکەم لێرەدا تەواو بوو. \nئەمن بۆیە باسی ئەو شایی و شینانەم هێناوەتە گۆڕێ چونکە ئەو بۆنانە بۆ گەورەکانمان خەماویش بوان بۆ ئێمەی منداڵ هەمیشە هەر شادی و خۆشی بوو. جاران لەناو عەشیرەتی ئێمەدا وا باو بوو کە بە بۆنەی مەرگی خزمێکی نزیک ماڵە ئاغا دیارەکان بەلانی کەم بۆ ماوەی دوو هەفتە یان زیاتریش ماڵیان دەگواستەوە بۆ ئەو گوندەی کە شینەکەی لێ بووە وەک نیشانێکی هاوخەمی لەگەڵ کەسوکاری کۆچکردووەکەدا. لەو ماوەیەش هەر ڕۆژەی ماڵە ئاغایەک چێشتی دەکرد بۆ هەموو ئەو میوانانەی کە لە دوورەوە دەهاتن و شەو دەمانەوە. بە بۆنەی شاییش دیسان ماڵە خزمە نزیکەکان لە دوویان دەگێڕدرایەوە و چەند ڕۆژێک بە ژن و پیاو و منداڵەوە لەوێ دەمانەوە. دەستەواژەی (لەدووگێڕانەوە)ش زۆر کۆنە و واتای بانگهێشتن دەدا، کەچی ئیمڕۆ نەمبیستووە بەکار بهێنرێ و وشەی (دەعوەت)ی عەرەبی جێی گرتووەتەوە، یان بەم دواییانە وا وشەی (بانگهێشتن) بەکار دەبردرێ. بۆ ئێمەی منداڵ کە لەگەڵ دایک و باوکمان دەچووینە ئەو گوندانە ئیتر خەنیی خۆشیمان بوو کە لەگەڵ منداڵانی خزمەکانی دیکەمان یەکدیگر ببینەوە و یاری بکەین چونکە هێشتا نەچووبووینە قوتابخانەش بۆیە ئەگەر بۆنەی وا نەبوا درەنگ درەنگ یەکدیمان دەدی.\nئێمە هەموو براکانم، هەڵبەت هەریەکە بەپێی تەمەنی خۆی، لەناو ئاوایی دووگردکان کۆڵێک برادەری خۆشەویستمان هەبوون کە ڕۆژانە شەوانە گەمانمان پێکەوە دەکرد. هەندێک لە برادەرەکانی ئەو ساڵانەی من لە دووگردکان ئەمانە بوون کە بە داخی زۆرمەوە ئەمڕۆ زۆرێکیان نەماون یادیان بەخێر: کەریمی کێخوا وەسمانی، حاجی فەقێ عەوڵای، عەبدوڵای حوسێن عەسکەری، حەیدەری پیرداوداغای، برایم و هادی کوڕانی حەسەنی حاجی مستەفای، بەشیری مامۆستا مەلا حوسێنی، قادری سمایلە مووتەی، ئەحمەدی حوسێن هەباسی، محەمەدی ئەحمەدی خەجەبۆتێ، کاکلی شێخ فەرەجی، ڕۆستەمۆکی (رۆستەم)ی مەرەگەی (داخەکەم زۆر زوو مرد)، شیدەی (رەشید)ی مام ئەسعەدی قاوەچی (داخەکەم زۆر زوو مرد) جەمە (جەمیل) و عوسمانی ئەحمەدی برای محێدینی، عزەدینی مام محێدینی، عومەی کاکەسمەی، عومەگێلی ئەحمەدی حەمەد مەحموودی، شێمحەمەدی کێخوا ئەحمەدی، کێشکە(حەمەد)ی عەوڵای مامیسای، ئەحمەد و قادری حەمەدی ڕەحمانی عەوڵاڕەشی، ئەمین و مستۆی (مستەفا)ی مۆمنێ، برایم و مستەفای پیرداودی مستەفای، محەمەدی ڕەحمانی ئەحمەدە ڕەشی، قەتۆ و شابانی مام برایم هەمزەی، ڕەسوورەی مام یاقووبی، عومەری قادری ئامانێ، خالید و عەلی حەسەن چارکلدانی و هەندێکی تریش کە لەمانە بچووکتر بوون بەڵام جارجار پێکی ئەوانیشمان دەکرد بۆ گەمان بەتایبەتی ئەگەر پێویستیمان پێیان بوایە لەمانەش: سەعید و حامیدی مام حاجی کەریمی، شێرکۆ و سمکۆی محەمەدی مەولود هەولێری، عەلی و عومەری حوسێنی کەریم هەباسی و واحێدی مام یاقووبی و عجیلی مام سمایل حاجی و شاترۆکی (قادر)ی ئەحمەدی خەجەبۆتێ و سابیر و متەی (سالح)ی حەسەن مێرەمێ، عوسمانی کێخوا ئەحمەدی، فەرهادی حەمەدی مام تەهای، حامیدی حەسەن چارکلدانی. ئەمن لێرەدا ناوەکانم وەک خۆی داناوە کە بە منداڵی هەر ئەوها بانگی یەکتریمان دەکرد و ڕاستییەکەی لەناو ئاواییش هەر ئەوها ناسراو بوون. \nهەڵبەتا برا لەخۆم گەورەترەکان ئەوانیش برادەری هاوزای خۆیان هەبوو کە هەندێکیان ئەمانە بوون: سمایلی مام حاجی کەریمی، داودۆکە جوو (داودی کوڕی یاقووبە جوو)، سابیری مام حەمەد جبەی، حەمە ساتق، نوری کێخوا ئەحمەدی، سالحی شێخ فەرەجی، مەحمودەی مام تەهای، مەولوودەی قرمەی، محەمەد حەواش، عەلۆی سەلمانی، حوسێن و عومەری ئەحمەدی برای محێدینی، حاجی سمایل حاجی و ئی تریش کە بەداخەوە ئێستا نایەتەوە بیرم. گەمانەکانیشمان هەر هەمان گەمان بوون کە لە گوندەکانی ئەم دەشتی هەولێرە باو بوون و زۆریان بە سپۆرت ( وەرزش) دەژمێردرێن وەک: قاشوانێ، چغز، پێشەبڕکێی ڕاکردن، کەلایانێ (هەڵماتێن) پەلیکانێ، بەردەقانیانێ (قۆچەقانی) کە یارییەکی خراپ بوو چونکی سەرشکان و لەوانەیە کوێربوونی چاویشی ئەنجام بدابا. ئەمەیان زیاتر شەڕە گەڕەک بوو و ئەمن خۆم جارێکیان سەرم شکا و ئێستاش شوێنەکەی بە ئاستەم ماوە. تەندوورە سۆرێ و یاریی تریش وەک چاوشارکێ، کەری کەرئاژۆ، شەپ لەقوونانێ، ئاگرتەقانێ (قرم قرمانێ)، قاقایانێ، خانیچۆلانێ، لەو ساڵانەدا بیرم نایە تۆپی پێمان (فوتبۆڵ) یاری کردبێ ئەمەیان دواتر کەوتە ناو گوندەکەمانەوە. زۆرێک لەم گەمانە بە شەو دەکران بەڵام کەرەمستانێ (کڵاومستێن) هەر بە شەو لە دیوەخان دەکرا هەر کاتێکی ئاغا بڕۆیشتبا بۆ ماڵی خۆی بۆ نووستن. بیرمە یارییەک هەبوو بە تێکەڵاوی لەگەڵ کچان دەکرا (گوریس کێشانێ) کە تایبەت بوو بە وەرزی بەهار و لەسەر فەرشی نەرمی سەوزەگیای بەهاران ئەنجام دەدرا چونکە بەربوونەوەی تێدا بوو نەوەکوو کچەکان ئازاریان پێ بگا. ڕاویش بۆ منداڵان لە دەرەوەی گوندا لەناو پەرێزان زۆر باو بوو. ڕاوەکەش چ بە داودانانەوە چ بە فاقە ئەنجام دەدرا و نێچیری منداڵانیش قەتێ و هێلکە قەتێ، ڕیشۆڵە، هەوێردە و باڵندەی بچووکی ئەو دەشتە بوو. لەناو خودی گوندیشا چۆلەکە گرتن زۆر باو بوو یان بە دارلاستیک یانیش شەوان بە پەیژەیەک سەردەکەوتین و دەستمان لە کونەکانی ژێر سواندەکان (گوێسوانەکان) ڕادەکرد و چۆلەکەمان دەردێنا. بەڵام ئەم ڕاوکردنە مەترسیی تێدابوو چونکی دەمانبیست کە ڕووی داوە لەو کونانە مار یان دووپشک بە منداڵی وەداوە.\nئەمانە برادەری ناو گوندەکەمان بوون. هەڵبەتا برادەری زۆریشمان لەناو خزمە دزەییەکانی دیکەشمان هەبوو بەڵام ئەوان لە گوندی خۆیان دەژیان و تەنیا لە کاتی وەرزی قوتابخانە لە هەولێر یان لە پشووی هاوینان بە سەردانی گوندی یەکتری یانیش لە بانگ و شاییان چاومان بە یەکدی دەکەوت.\nراستكردنه‌وه‌یه‌ك: له به‌شی هه‌فته‌ی ڕابردوودا هه‌ڵه‌یه‌ك به‌سه‌رمدا تێپه‌ڕیوه كه برایم دزه‌یی ئامۆزام هه‌ستی پێ كرد و ئاگه‌داری كردمه‌وه، هه‌ڵه‌كه: (كوتانی قاوه ده‌نك سه‌وزه‌كه). ئه‌مه‌یان هه‌ڵه‌یه، ڕاستییه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه كه: (قاوه كاڵه ده‌نك سه‌وزه‌كه پێشتر ده‌برژێندرێ ئنجا ده‌كوترێته‌وه). سوپاسی زۆرم بۆ كاك برایم و داوای لێبوردنیش له خوێنه‌ره خۆشه‌ویسته‌كانم. \nهونه‌رمه‌ندێكی كوردی ئێزدی كۆچی دوایی كرد\nوەزارەتی دارایی بڕیارێكى نوێى ده‌ركرد\nله‌م شاره‌ى كوردستان ژنێكى به‌ساڵاچوو به ده‌ستى كوڕه‌كه‌ى ك…\nوەزارەتی دارایی روونکردنەوە لەبارەی دەرماڵەی مووچەخۆران دەدا…\nکاتی ناردنی پارەی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان لە بەغ…


OneL+ Lollipop – CM11 Theme به‌رنامه بۆ ئه‌ندرۆید - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nOneL+ Lollipop – CM11 Theme به‌رنامه بۆ ئه‌ندرۆید\nOneL+ includes some lollipop animations, like the setting transition, list selection, popup and menu.\nIf you prefer faster animations , put 0.7 or a lower value under “Window animation scale”, “Transition animation scale” and “Animator duration scale” in developer options.\nدوو باشترین بەرنامە بۆ ئەندڕۆید!\nTerraria v 1.2.12714 APK for Android


وه‌زاره‌تی دارایی بڕیار ده‌دات\nMuhamaden 27/07/2016 - 20:28 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nدوای ئەوەی وەزارەتی دارایی بڕیاریدا بە خەرجكردنی زیاتر لە چوار ملیار و نیوی تێچووی خوێندنی كچ و كوڕی شەهیدان و زیندانیانی سیاسی لە زانكۆ و پەیمانگاكان، لەئێستادا بۆ خەرجكردنی تێچووی ساڵی رابردوو لەگەڵ خوێندنی 2017-2018 رێنمایی نوێ دەردەكرێت.\nبەپێی زانیارییەكان وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێم ماوەیەك پێش ئێستا بڕیاریدا بە خەرجكردنی بڕی چوار ملیار و پێنج سەد ملیۆن دینار بۆ كوڕو كچانی شەهیدو زیندانیانی سیاسی بۆ ساڵی خوێندنی (2014 - 2015).\nلەوبارەیەوە بەرەڤان حەمدی، بەڕێوەبەری گشتی وەبەرهێنان لە وەزارەتی شەهیدان و ئەنفالكراوانی حكومەتی هەرێمی كوردستان وتی ;سبه‌ی پێنج شەممە 28ی تەممووزی 2016 لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانی ئاگاداری كەسوكارو كوڕو كچانی شەهیدان و زیندانیانی سیاسی دەكەینەوە، كە لەماوەی 15 رۆژدا سەردانی وەزارەت بكەن تاكو وردبینی بۆ ناوەكان بكەین و رەوانەی وەزارەتی دارایی و ئابووری بكەین.\nلەبارەی میكانیزمی پێەدانی پارەی خوێندن بە كوڕ و كچانی شەهید و زیندانیانی سیاسی، ئەو بەرپرسە وتی رێنمایی نوێ دەردەكرێت بۆ شێوازی خەرجكردنی پارەكان، هەروەها بۆ ساڵی داهاتوو ئێمە هانی كوڕو كچانی شەهیدو زیندانیانی سیاسی دەدەین بۆئەوەی لە كۆلیژی ئێوارانی حكومی بخوێنن، چونكە بەوهۆیەوە 50% پارەیان بۆ دەگەڕێتەوەو وەزارەتی دارایی وئابووریش 50% تر خەرجدەكات.


📝 The Foreign Ministry of Iraq condemns the Turkish forces opening of fire on citizens in the Shiladzi بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 27 2019 1:11PM\n26-01-2019 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 27-1-2019 13:11:29\n📊 پۆلیسی هەولێر دەستگیرکردنی 29 تۆمەتباری راگەیاند ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 26 2019 10:45AM\nدواڕۆژ، کۆچەر عەلی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هەولێر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 26-1-2019 10:45:16\n📝 تەڤگەر لە بادینان: تەنها لە ئامێدی تورکیا 23 هاوڵاتی شەهیدکردووە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 26 2019 9:31AM\nلە بەیاننامەیەکدا تەڤگەری ئازادیی لە بادینان، هێرش [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 95% ✍ ن.ئـ. 26-1-2019 9:31:16\n📷 چەکوش بەدەستەکەی سەر تانکەکەی تورکیا وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 29 2019 9:31AM\nدانیشتوانی شارەدێی شیلادزێ دژی شەهیدکردنی چوار هاو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ ن.ئـ. 29-1-2019 9:31:48\n👫 حسێن ئەحمەد کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 27 2019 10:40PM\nیەک لە خۆپیشاندەرانکانی شیلادزێیە لە رۆژی 26-01-20 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ن.ئـ. 27-1-2019 22:40:35\n👫 دلوڤان زێباری کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 3 2019 1:40PM\nچالاکی مەدەنییە، بەهۆی راپەڕینەکەی شیلادزێ لە 26-0 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 2 ✔ 74% ✍ ن.ئـ. 3-2-2019 13:40:11


لەسەروبەندى سەرهەڵدانى خۆپیشاندانەکانى ئێران لە دژى گرانکردنى نرخى بانزین بۆ سێ بەرامبەر، میدیاى فەرمى وڵاتەکە بانگەشەى ئەوەى کرد، چەند کۆمپانیایەک بیرۆکەیەکیان پێشکەشکردووە، کە بۆ لەمەودوا ئۆتۆمبێلەکانى ئێران دەتوانن لەبرى بەکارهێنانى بانزین ئاو بەکاربهێنن، هەندێکیش بەگومانەوە لە هەواڵەکە دەڕوانن و دەڵێن بۆ “دڵساردکردنەوەى خۆپیشاندەرانە”.\nئاژانسى هه‌واڵى ته‌سنیمى نزیك له سوپاى پاسدارانى ئێران بڵاوى كرده‌وه، له‌لایه‌ن كۆمپانیاى (ئابسۆزى) ئێرانه‌وه ده‌رفه‌تى ئه‌وه بۆ كڕیارانى ڕه‌خساوه، كه له‌ڕێگه‌ى ماڵپه‌ڕه‌كه‌یانه‌وه داوكارى پێشكه‌ش بكه‌ن بۆ جێگیركردنى سیستمى ئاو بۆ بۆ کارپێکردنى بزوێنه‌رى ئۆتۆمبێله‌كانیان لەبرى بانزین و گاز.\nلاى خۆشییەوە كۆمپانیاى جاسم زڕجانى، كه یه‌كێكى دیکەیە لەو كۆمپانیایانه‌ى کە بانگه‌شه‌ى هێنانى پڕۆژه‌كه‌ى كردووه ڕایگه‌یاندووه، نرخى ئه‌و ئۆتۆمبێلانه‌ى كه به ئاو کار ده‌كه‌ن ده‌گاته 250 هه‌زار تۆمان، به‌پێى بانگه‌شه‌ى ئه‌و كۆمپانیایه‌ش له قۆناغى یه‌كه‌مدا بزوێنه‌رى ئۆتۆمبێله‌كان به ڕێژه‌ى 50% به ئاو و 50% دیكه‌ى به به‌نزین كار دەکەن.\nوەک کۆمپانیاکە ئاماژەى پێکردووە، له قۆناغى دووه‌می پرۆژەکەدا وا دەکەن ئۆتۆمبێلەکان بەڕێژەى 75% به ئاو كاربکەن و هەنگاوى دواتریش بۆ ئەوەیە 100%ى بزوێنەرى ئۆتۆمبێلەکان بە ئاو کار بکەن.\nمیدیا ئێرانییەکان ڕایانگەیاندووە، ئامادەکردنى پرۆژەکە بۆ ماوەکانى ڕابردوو دەگەڕێتەوە و لەلایەن کەسێکەوە بە ناوى (عەلائەدین جاسمى زرجانى) داهێنانەکە خراوەتەڕو، کە هەستاوە بە داهێنانى سیستمێک بۆ هەموو جۆرەکانى ئۆتۆمبیل کە دەتوانێت بۆ کارکردن پشت بە ئاو ببەستێت لەبرى بەکارهێنانى بانزین.\nپاش ئەوەى زرجانى داهێنانەکەى ئااشکراکرد و وەک خاوەن بیرۆکەکە باسی لە داهێنانەکەى کرد، بەڵام چەند گومانێک لەسەر ئەو کارە دروست بو لە میدیاکانى ئێرانیشدا بڵاوکرایەوە، پرسیارى ئەوە کرا “ئایا چۆن ئاو لە برى سوتەمەنى ئەو وزەیە دروستدەکات کە بزوێنەر پێویستییەتى؟”.\nبۆ بڕواهێنان بە خەڵکى ئێران بە بیرۆکەکە و وازهێنانیان لە دەربڕینى ناڕەزایەتى لەبەرامبەر گرانکردنى بانزین، کەناڵى فەرمى ئێران سیناریۆیەکى بۆ خاوەن بیرۆکەکە ڕێکخستوە، زرجانى دەردەکەوێت و بیجۆیەکى 405 پێیە و ئەوەى ڕاگەیاندووە، دکتۆراى لە وزەدا هەیە و ئاو دەکاتە ناو خەزێنەى ئۆتۆمبێلەکەى لەبرى بانزین.\nهەر لە چالاکییەکەیدا زرجانى ئەوەشى ڕاگەیاندووە، ئەو سیستمە بە ئاوى ئاسایى و یاخود ئاوى سوێر و هەر جۆرە ئاوێکى تر کاردەکات، دەتوانێت بزوێنەرەکە بخاتە گەڕ و لەبرى بانزین ئیشى پێبکات.\nبەڵام چالاکوانان و بەشێک لە میدیاکانى ئێران، ڕاگەیاندن و تۆخکردنەوەى بیرۆکەکەى زرجانى لە ئێستادا، بۆ ئەوە دەگەڕێننەوە کە حکومەتى ئەو وڵاتە دەیەوێت خۆپیشاندەران وخەڵکى ناڕازى دڵسارد بکاتەوە و واز لە خۆپیشاندان بهێنن.


میران خه‌سرۆ له دیمانه‌یه‌كی تایبه‌ت به یاریگادا.. شانازی به بانگه‌شه‌كردنی بۆ پارتی ده‌كات و ئاماده‌یه له پێناوی یانه‌ی هه‌ولێر بمرێت\nلەلایەن سۆران لوقمان لە 2014/07/18 دیمانه, کوردستان\nیاریگا – سۆران لوقمان\nله‌م ساڵانه‌ی دواییدا له هێلی ناوه‌ڕاستی یانه‌ی هه‌ولێر كوڕێكی لاوی جه‌سته لاوازی ژیرت به‌رچاو ده‌كه‌وێت، رۆژ دوای رۆژ متمانه‌ی به‌خۆی زیاتر ده‌بێت، دوای ئاوابوونی تیشكی ئه‌ستێره‌ی مۆفه‌ق یونس و محه‌ممه‌د خۆشناو، خه‌ریكه یاریسازێكی دیكه‌ی كورد پێده‌گاته‌وه. میران خه‌سرۆی یاریزانی یانه‌ی هه‌ولێر یه‌كێكه له خوێنه‌ره به‌رده‌وامه‌كانی ماڵپه‌ڕی یاریگا و ئه‌مجاره‌یان له جیاتی ئه‌وه‌ی بابه‌ته‌كانی ماڵپه‌ڕه وه‌رزشییه یه‌كه‌مه‌كه بخوێنێته‌وه، قسه بۆ ماڵپه‌ڕه‌كه‌مان ده‌كات و له دیمانه‌یه‌كی تایبه‌تدا بۆ یاریگا ده‌دوێت..\nمانگێكی دیكه له چاره‌گی كۆتایی جامی یه‌كێتی ئاسیا به‌رامبه‌ر هانۆی تیتی ڤێتنامی یارییتان هه‌یه، دوای هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خولی عێراق و ئه‌و بارودۆخه داراییه‌ی یانه‌ی هه‌ولێر تێیكه‌وتوه، تا چه‌ند متمانه‌ت به تیپه‌كه‌ت هه‌یه ئه‌م وه‌رزه ببێته پاڵه‌وانی ئاسیا ؟\nزۆر متمانه‌م به‌خۆمان هه‌یه راسته كێشه‌ی داراییمان هه‌یه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر یاریزانه عه‌ره‌به‌كانیش به‌رده‌وام نه‌بن ئێمه وه‌كو یاریزانه كورده‌كان ئاماده‌ین بێبه‌رامبه‌ر یاریی بكه‌ین.\nبه‌پێی چه‌ند سه‌ر‌چاوه‌یه‌كی تایبه‌تمان زانیومانه ئه‌گه‌ر هه‌یه ئه‌یوب ئۆدیشۆ له پۆسته‌كه‌ی نه‌مێنێت، له‌ئاستی تیپه‌كه‌ت له‌گه‌ڵ ئۆدیشۆ رازیت ؟\nزۆر رازیم، هه‌ندێك كه‌موكوڕی هه‌یه، به‌ڵام به‌پێی ئه‌نجام تیپه‌كه‌مان زۆر باش بووه، له‌سه‌ر ده‌ستی كاپتن ئه‌یوب ئه‌دیشۆ دووه‌ی خولی عێراق بووین و ئێستا له قۆناخی چاره‌گی كۆتایی جامی یه‌كێتی ئاسیاین.\nئه‌گه‌ر ئه‌یوب بڕوات ده‌گوترێت پێویسته هه‌ولێر پشت به راهێنه‌ری كورد ببه‌ستێت، تۆ له‌گه‌ڵ ئه‌مه دایت؟ باشترین راهێنه‌ری یانه‌ی هه‌ولێر له‌رابردوودا تۆ كارت له‌گه‌ڵ كردبێت كێ بوو ؟\nئه‌گه‌ر راهێنه‌ر كورد بێت بۆ یاریزانه كورده‌كان زۆر باش ده‌بێت، چونكه زیاتر گرنگی به یاریزانه كورده‌كان ده‌دات. نزار مه‌حروس باشترین راهێنه‌ربوو له مێژووی یانه‌ی هه‌ولێر، به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌ش یانه‌ی هه‌ولێر له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌و خولی عێراقی به ته‌نیا دۆڕانێك به‌ده‌ستهێناو گه‌یشت به یاریی كۆتایی جامی یه‌كێتی ئاسیا.\nبینیمان له‌م وه‌رزه‌ی عێراق له یارییه‌كدا به پێكانه‌وه یارییت ته‌واوكرد، چی وای لێكردی جه‌سته‌ت له پێناو یانه‌كه‌ت بخه‌یته مه‌ترسییه‌وه ؟\nله‌به‌ر ئه‌وه‌ی من له هیچ یانه‌یه‌كی دیكه یاریم نه‌كردووه‌و هه‌ر له‌و یانه‌یه بوویمه، به ماڵی خۆمی ده‌زانم و ئاماده‌م له پێناوی بمرم.\nله تیپی تازه پێگه‌یشتوانه‌وه یاریی بۆ یانه‌ی هه‌ولێر ده‌كه‌یت، میران و هه‌ولێر تاكه‌ی به‌یه‌كه‌وه ده‌مێننه‌وه ؟\nله ته‌مه‌نێكی زۆر بچوكه‌وه له یانه‌ی هه‌ولێر یاری ده‌كه‌م و تاكه یاریزانم له قوتابخانه‌ی یانه‌ی هه‌ولێره‌وه هه‌موو قۆناخه‌كانم بڕیوه‌و تاكو كۆتایی ژیانی وه‌رزشیم له یانه‌ی هه‌ولێر درێژه به‌یاریكردنم ده‌ده‌م.\nهه‌ندێك كه‌س به بۆسكێتسی هه‌ولێر ده‌تناسێنن، وابزانم خۆشت حه‌زت به‌و نازناوه‌یه ؟\nمن سێرجیۆ بۆسكێتسم زۆر خۆش ده‌وێت و بۆ من شانازییه هانده‌ران به‌و یاریزانه گه‌وره بمچوێنن.\nله‌كاتی به‌ڕێوه‌چوونی بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كانی په‌رله‌مانی عێراق و ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان، له‌گه‌ڵ یاریزان عیماد ئه‌سعه‌د بانگه‌شه‌ت بۆ پارتی دیموكراتی كوردستان كرد، ئه‌مه چۆن بوو؟ ئایا خزمه‌تكردنی پارتی به وه‌زرشی كوردستان وای لێكردیت ئه‌و بانگه‌شه‌یه بكه‌یت؟ یانیش بانگه‌شه كردنه‌كه كارێكی بازرگانی و بزنس بوو ؟\nنه‌خێر كارێكی بازرگانی نه‌بوو، با كاره‌كه به حیزبی نه‌كرێت و وه‌رزش و سیاسه‌ت تێكه‌ڵ نه‌كه‌ین، به‌ڵام له‌وه‌ته‌ی من له یانه‌ی هه‌ولێر چاوم كردۆته‌وه ته‌نیا پارتی دیموكراتی كوردستان پاڵپشتی یانه‌كه‌مانه، زۆر به شانازییه‌وه‌ش ئه‌و كاره‌م كردووه‌و زۆر خۆشحاڵ بووم.\nبه‌رده‌وام هه‌واڵ و راپۆرته‌كانی ماڵپه‌ڕی یاریگا لایك ده‌كه‌یت و خوێنه‌رێكی به‌رده‌وامی ماڵپه‌ڕه‌كه‌مانی، چ قسه‌یه‌كت بۆ ماڵپه‌ڕه‌كه‌مان هه‌یه؟\nماڵپه‌ڕێكی زۆر پرۆفیشناڵه، هه‌موو رۆژێك سه‌یری ده‌كه‌م و زۆر سه‌ركه‌وتووه، ئه‌گه‌ر هه‌ر رۆژێك یارییه‌ك نه‌بینم ده‌چمه ناو ماڵپه‌ڕه‌كه‌تان و سه‌یری گۆڵه‌كانی یارییه‌كان ده‌كه‌م، هیوادارم نموونه‌تان زۆربێت.\nناو: میران خه‌سرۆ سه‌لیم\nرێكه‌وتی له دایكبوون: 1/7/1989\nله تیپه‌كانی تازه‌پێگه‌یشتوان و لاوانی یانه‌ی هه‌ولێر یاریی كردووه\nمیران خه‌سرۆ یانه‌ی هه‌ولێر\nبابەتی پێشوورووپه‌ڕی به‌ناوبانگترین رۆژنامه‌كانی ئیسپانیا 18-7-2014\nبابەتی دواتر پرۆسه‌ی شرۆڤه‌كردنی یاری تۆپی پێ| زنجیره‌ی هه‌شته‌م


ئۆتۆمبێلێكی گواستنەوەی تەرم\nبە هەموو پارێزگای سلێمانی و ئیدارەی گەرمیان، تەنیا سێ پزیشكی دادوەرییان هەیە، لە كاتێكدا ژمارەی ئەو تەرمانەی پێویستیان بە توێكاری هەیە تا دێت لە زیادبوندایە.\nپزیشكی توێكاری، بۆ دەرخستنی هۆكارەكانی مردنە و قسەیان لە یەكلایكردنەوەی دۆسیەكاندا كاری پێدەكرێت، بە تایبەت لە ڕوداوەكانی هاتوچۆ، كوشتن و سوتاندا.\nمحەمەد عوسمان (30 ساڵ)، خەڵكی هەڵەبجەیە و كاتێك براكەی بە خنكاوی لە نێو ماڵەوەدا دۆزراوەتەوە، پێویستیان بە توێكاری تەرمەكەی هەبووە، تا هۆكاری ڕاستەقینەی مردنەكەی دەربكەوێت و ئەوانیش لە گوماندا نەمێننەوە.\n"شەو بوو، تەرمی براكەم بە خێرایی بردە نەخۆشخانە، بەهۆی نەبونی پزیشكەوە ئەو شەوە لە سلێمانی نەمانتوانی وەڵام وەربگرینەوە، بۆیە كەوتە ڕۆژی دواتر و لەوەشدا چەندین كاتژمێر چاوەڕێ بوین، تا توێكاری بۆ كرا" محەمەد بۆ پەرەگراف وای وت.\nبەپێی ئامارەكانی وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان، لە پارێزگای سلێمانی دوو پزیشكی توێكاری هەیە، لە گەرمیان یەك، لە دهۆك دوو پزیشك و لە هەولێر 9 پزیشكی توێكاری هەن.\nبەپێچەوانەی بەشێك لەو هاوڵاتییانەی دەیانەوێت لەڕێی توێكارییەوە هۆكاری مردنی ئازیزانیان بزانن، بەشێكیش لە هاوڵاتیان، نایانەوێت تەرمی كەسەكانیان توێكاری بۆ بكرێت.\nسیڤانە سەڵاح (35 ساڵ)، تەرمی نەنكی لە یەكێك لە شەقامەكاندا دۆزراوەتەوە، بەڵام ڕازی نەبون توێكاری بۆ بكرێت تا هۆكاری گیانلەدەستدانی بزانن، "لە لایەن پزیشكەوە داوای توێكاری كرا بۆ ئەوەی جەستەی هەڵبدڕن و هۆكاری مردنەكەی بزانن، بەڵام ڕێگەمان نەدا".\n"دڵمان ڕێگەی نەدا چەقۆ لە جەستەی بدرێت و لەشی تێك بدرێت" سیڤانە وادەڵێت.\nلە كارەكانی پزیشكی توێكاریدا، هەوڵدەدرێت لەڕێی پشكنینی بەشە جیاوازەكانی جەستەوە، بگەن بە هۆكارەكانی مردن، لە چۆنیەتی پێكرانی، یان نەخۆشی یاخود هەر ماددەیەكی تری ژەهراوی لە جەستەیدا.\nشاخەوان محەمەد، پزیشكی دادوەری لە گەرمیان بۆ پەرەگراف وتی "توێكاری بۆ ئەو كەسانە دەكرێت كە حاڵەتی مردنەكەیان نەزانراوە یان دەكوژرێن یاخود دەمرن بە هۆكاری نادیار، دوای ئەوەی ئەو شوێنەی بووە بەهۆی مردنی سەیر دەكرێت؛ هۆكارەكەی دەدۆزینەوە".\nبەپێی ڕونكردنەوەكانی دكتۆر شاخەوان، توێكاری هەیە جەستەی كەسەكە لە چەناگەوە تاوەكو نوكی پێی دەبڕدرێت، هەیە بە شێوازی پیتی وای ئینگلیزییە و هەیە تەنیا ملی دەبڕدرێت یان سكی؛ بە گوێرەی جۆری مردنەكە پشكنین دەكەن.\n"توێكاری هەیە چەندین سەعاتی پێدەچێت، هەرجارە و بەشێكی جەستەی هەڵدەدرێتەوە، تا بەش بە بەش سەیر بكرێت هۆكاری مردنەكەی بدۆزرێتەوە".\nدكتۆر شاخەوان دەڵێت، ئەوان كێشەی كەمیی پزیشكیان هەیە و داوای چارەسەریش كراوە، بەڵام هێشتا ئەو كێشەیە وەك خۆی ماوەتەوە.\nئەنجامدانی پشكنین و توێكاری بۆ هەر تەرمێك، بە پێی ڕەزامەندی كەسوكاری دەبێت، دواتر بەشەكانی تەرمەكە بەڕێگەی پزیشكیی دەدورێنەوە تا ڕادەست بكرێتەوە و بەخاك بسپێردرێت.\nبەرزان محەمەد، پزیشكی دادوەری لە سلێمانی بۆ پەرەگراف وتی "كێشەی كەمی پزیشكی توێكاریی مردوانمان هەیە، بە نوسراو داوامان لە وەزارەت كردووە بۆ چارەسەری ئەو كێشەیە، بەڵام داواكانمان بێوەڵام بوون".\nكەمی پزیشكی توێكاری لە كاتێكدایە، بەوتەی دكتۆر بەرزان، "حاڵەتەكانی مردن زۆر بوون و بە دوو پزیشكەوە فریای ئەو هەموو ڕووداوانە ناكەوین".\nبەپێی یاسا بەركارەكانی عێراق، زۆرینەی توێكارییەكان بۆ تەرمی مردوان و قوربانیان، لەسەر داوای دادگا و ناوەند ئەمنییەكان ئەنجامدەدرێن، دواتریش ئەنجامی توێكارییەكە لە ڕاپۆرتێكدا بۆ لایەنی داواكار بەرزدەكرێتەوە.\nمحەمەد قادر، وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان هۆكاری دانەمەزراندنی پزیشكی دادوەری دەگەڕێنێتەوە بۆ نەبونی بودجە، بۆ پەرەگراف وتی "لە سێ پارێزگای هەرێم كێشەی كەمی پزیشكی توێكاریمان هەیە".\nدۆسیەی كەمی پزیشكی توێكاری، لەگەڵ وەزیری تەندروستیدا تاوتوێكراوە، وەك وتەبێژی وەزارەت باسیدەكات، چاوەڕێی ئەوە دەكەن لەلایەن وەزارەتی داراییەوە بودجەی خەرجبكرێت، تا بتوانن پێداویستی ئەو بەشە بە دامەزراندن پڕبكەنەوە.


مێھڤانێ کوچکێ/ نزار محمد سعید – مالپەرێ فەرمی یێ ئێکەتیا نڤیسەرێن کورد-دھوک\nمێھڤانێ کوچکێ/ نزار محمد سعید\nل ڤی وەڵاتی، ھەر کەسێ ل مافێ خوە خوەدی دەرکەڤە، ل دادپەروەریێ ب گەڕە، یان کرێگرتییێ ئەمێریکا، ئسرائیلی، سوڤیێتی یە، یان مخەڕبە، یان تابورێ پێنجێ یە، یان پلا (قادش)ی د رێکخراوەکا ماسونی دە ھەیە، یان چ د سەری دە نینە، یان ژی یێ دینە. ئەم یێن دن نابیژین، ھوون دزانن دێ چ بێژم ھەوجە نینە!\nێناسا ژیانا وی یا نەخوەش، ھەم ب رودێمێ وی ڤەبی، ھەم ژی ب جل و بەرگێن ویڤە. وەلێ شەپ و شوور بی، دەما د بەر مرۆڤی ڕە د بووری، دا بێژی قەی دێ ھەرفە، ب سەر تە دە وەرە. ھندی ھەیە، بارانا ھیڤییەکێ ژ ھیڤیێن وی نەباریە.\nھزران بەرێ بێھنا وی بەرنەددان، ھەر تم دا بینی، سەرێ خوە نەڤی کریە مالخولیانێ د کە، د گەل خوە د ئاخڤە، د بەر ڕە دستەکێ خوە د لڤلڤینە.\nتەڤی کو ئارەق مارەق ڤەنەدخوارن، دا ھزرکی قەی سەرخوەشە، ئەو ب خوە نەسەرخوەشە. ب دیتنەکێ، ئەرێ ب دیتنەکێ، چاڤێن مرۆڤی دێ تاما خونا وی ژی سەحکن، کو نەیا تەحلە. زیندانێ ولو قیق و قاریت کریە، بایەکێ ب ھێز وەرە، باوەرە خوە ل بەر ناگرە. پڕ زیندانان ژ نێز ناس د کە، زیندانا شێتان تێنەبە، ھێ نەچوویێ، لێ گەلەک چیڕۆک و چیڤانوک ژ کەسێن سیاسی بھیستینە، ئەڤێن کو دەمەکی ل ڤان زیندانان بینە مێھڤان.\nپتریا خەلکێ باژاری د ناسن، حەژێ د کن، ژ بەر کو کەسانەکێ زانایە، خوە ب خوەڤە ماندی کریە، ئەزمان خوەشە، ئاخفتنێن وی د تەڤ بوارێن ژیانێ دە، د چێکری و د جھێ خوە دەنە، ب جینە. کو دیسان ژ جغزا خەون و خەمێن\nمللەتێ خوە ژی، قەت دەرنەکەتیە و دەرناکەڤە.\nکەسەکێ ئارام و بالفرە، بێکارە، لێ نەی ھەژارە، لوما ژی ل با کتەکا خەلکی، جھێ ساویرو گۆمانێ یە. ژ ئالیێ بێروومەتیان ڤە؛ ڤڕان، گەزاڤێ، پەسن و زڕتان، مرۆڤەکێ رووتە، چپلاق. کو مرۆڤ ل خیمێ وی د چە، ئاڤەک زەڵالە، قرشەکی ژی تێدە نابینە.\nگەلەک گۆتگۆتک ژی دەرباری وی ھەنە؛ ھن د بێژن پۆلیسان ئاڵاڤ و ئامیرێن دراڤ چێکرنێ ل ماڵا وی دیتینە، ھن دبێژن کڕین و فروتنا مەیا قاچاغ د کە، ژ گۆندێن ئێزدیان و خرستیانان ل دەردۆری باژاڕی، ھن د بێژن سیخوڕێ حوکمەتێ یە، ھن ژی د بێژن کارێ سیاسەت میاسەتا د کە و…ھەتا داویێ.\nگەە گەە، بەھانەکێ لێ دەردخن، تشتەکی ب دوڤ ڤەدنن، گۆنەھەکێ ژێڕە چێدکن. ھن جارا د گەل ھاوتەمنێن خوە دامانێ د کر، لێ ئەڤ دەمەکە تۆزا بەردیوارکان، نامینتە ب شەلێ وی ڤە.\nسۆلا وی ژی، ئێدی کولانێن بازارێ باژاڕی ڤەنا‌قوتە، ئەو کولانێن سێ چار جاران د رۆژێ دە د پیڤان، د گەل خوە د ئاخفت و د بەر ڕە دەستەکێ خوە د لڤلڤاند.  دەرازینکا ماڵا خوە ژی، چیدی نەوێرە تاری ب کە. جانییەکە، ھندی ھەول د دن، ب تو رێکان پێ ناوەستن، وی رام ب کن.\nلێ ل داویێ، پشتی چەندین دەک و دولابان، کەت لەپێن وان.\nشانشینا ئیراقێ بابەت: عەرزو حال و داخوازییەک بناڤێ خودایێ مەزن و میھرەبان بۆ دەستێ شاھێ خۆشەڤی، ھێژاو بھاگران، خودێ بپارێزە.\nئەز، بەنییەکێ ھەژار، وەڵاتییەکێ جەنابێ وە یێ دلوڤان، د خوازم ژ کەرەما خوە، بەھرا من ژ داھاتێ وەڵاتی دەستنیشان بکی، کا چ ڤ بەر من د کەڤە، ب کیە دەستێ من و ئەز بخێر و ھوون سەلامەت. بۆ جارا یەکێ و داویێ یە ئەز داخوازا مافێ خوە د کم.\nبەھرو پشکێن من، یێن ساڵێن داھاتی ژ داھاتێ وەڵاتی، ھندی ئەزێ ساخم، ئەز ژ تە ڕە د کم دیاری، و گەردەنا تە ئازا ھەتا رۆژا قیامەتێ.\nئۆسۆ یێ خدر تەمەرا\nدھوک- نێزی گۆڕستانا شمک زەرا\nدانەک ژێ بۆ:\n– وزارەتا دینان- پشکا وەرزشێ.\n– رێڤەبەریا بنبڕکرنا گەرمێ، پێشیا و کێچان.\n– بەرپرسێ رێڤەبەریا نەھێلانا جوردێن سەربەردای- پشکا نیسکێ و نانێ شەۆتی.\n– رێڤەبەرییا کاروبارێن گۆڕستانێ.\nچاوا چاڤێن بەرپرسێ کوچکا شاھی، ب ڤێ نامیلکێ کەتن، ھش د سەری نەما، گازی سکرتێرێ خوە کر، دەنگێ ھێرسا خوە بەردا:\n– تێلەکێ لێدن، ئەڤ کەسە گەرە د دەمێ بیست و چوار دەمژمێران دە، ب گەھە بەغدا.\nھینا کولانێ کراسێ تاریێ ژ بەر خوە نەکر بی، دندوکا سەرێ شێری ل سەر، ژ نشکەکێڤە ئۆسۆ ھلپەکاند ژ گلدێ دەرئانی، ئەو ئێکەمین شەڤ بی، پشتی دەمەکی، ئەو ل ماڵا خوە د نڤە. ‘مستشفی الرشاد للامراچ العقلیە’؛ ماندیبونا وی تەڤ بر، و ھشێت وی ئانینە سەری. ھەڤدەم مەژیێ وی ژی خستە کاری. جار ب خوە دکەنی، جار ژی\nھەست پێدکر خونا وی یا دکەلە.\n‘نەدشداشێ خیچ خیچ دان من، نەقاوشا من نیشا من دان و نەجھێ من. ھەما گۆتن ھەڕە، ژ خوە ڕە بگەڕە، لێ مقاتەبە ژ ئەڤێن ل ناڤ حەوشێ، لنگێن وان دگرێدای، نێزی وان نەبە، ھەتا ئەم گازی تە دکین.\nھندی سەر بمینە، قوین دێ چریسەتا بینە! یا من نەبھیستی، نەخواندی، نەبینای، ئیرۆ من دیت، دلێ من ژ من رەش بی، دلێ من ژ ژیانێ رەش بی. ئەز ھن تشتان ژی ھینبیم. کو یەکی سەرپێھاتیا ڤان کەسان جارەکێ ژ من ڕە گێرابا، من ژێ باوەر نەدکر، دا بێژم قەی ئەڤە یێ گەزاڤێ د کە، چیڤانوکێن ئاشووپی د ڤەھینە’.\nھن ژ وان ژ ماڵا خودانی دھەشفتینە، ھن ژی ل ڤر ھاتینە ھەشافتن. یەکێ روس، چپلاق، لسەر تەختەکی ل ھەمبەر نێزی بیست کەسەکان راوەستا، گۆتارەک خواند: “چ تشتێ ئەز بێژم گەرە ھوون باوەربکن، ژ بەر‌کو من دکتورا یا ببنبر کرنا دیناتییێ ھەی، ژ یونڤێرستییا کامبرج”.\nچاوا ژ تەختی ڤ خوار کەت، یەکێ دن خوە ل جھێ دا، ئەو ژی یێ روس بی. ژ نشکەکێ ڤە پۆلیسەک ھات ل کێلەکا من راوەستیا، دارێ خوە ل پەحنکا دەستێ خوە ددا، وی ژی بۆ خوە زەوق چێدکر، ل فلمی مێزە دکر، من ب دەرفەت زانی، ئەز ژێ پرسیم:\n– ئەڤنە چما د روسن؟ بشکۆڕی گۆت:\n– دێ سپێدێ دشداشەی کینە بەر، ھەتا دانێ نیڤرۆ تیڤارێسکەکێ ژێ ناھێلن!\n– چ لێ دکن؟\n– چڕچڕ دکن و د خون!\n– ما ھون چ نادنێ؟\n– بەلێ، چاوان ئەم چ نادینێ، باوەر بکە مە ب نیسکێ و نانێ شەۆتی دڕاندن! لوما ژی تەڤایا وان – تو ھێڤدەرێ- دێ بێژی قەی بەرسۆژا لێ! ھین کنجێن تایبەت نەداینە من – یا ژمنڤە- پۆلیسی ھزر کر، کو ئەز کارمەندەکێ نو مە، لوما بەرسڤا من دا.\nمە گۆھێ خوە دا گۆتارا یێ دن ژی، باسێ ئالییەکێ ژیانا خوە کر گۆت: “د دەمێ لەشکریێ دە، من خوە شاش د پەراشوتێ دە ھاڤێت، ئەز کەتم سەربانێ کوچکا شاھی، ھەردو دەستێن من چوونە ئالەکی، ھەردو لنگێن من چوونە ئالێ دن، قەرقودێ سەرێ من ژی د بانی دە گرێل بی، کەتە ناڤ باخچێ گۆلان. د گاڤێ دە، ھەر تشتەک خستنە جھێ وی و ئەز ئانیمە ڤر، ما نەباشبی؟!”. گۆت و ژ تەختی ھات خوار. مە تەڤان چەپک ژێڕە لێدان. سێ چوارەک رابین دا ب سەرکەڤن، یەکێ عور مەشک دەستێن خوە دانە ھەر سێ چواران، دانە ئالەکی و ئەو ب سەر کەت، دەنگەک قەلەو بەردا: “خوە ب د‌نە پاش گەھا منە”. پێڤەچوو گۆت: “ئەڤرۆ پێشی ئەز وەرمە ڤر، تەلەفونەک ژ مەریخێ ژ من ڕە ھات، گۆت شعرێن تە بزمانێ مەریخێ دەرکەتن، خەلکێ مەریخستانێ شەڕە لسەر”! چەپک.\nچەند شعرەک خواندن، ھەر تەفشەک ل ئەردەکی د دا. د دوڕە سەرێ خوە ھەژاند، بدەنگەکێ مەلول و دامای گۆت: “قەدا ڤ حوکمەتێ ب کەڤن، خەلک ڤێ دئینتە سەرێ شاعێرێن خوە؟! پشتی ئیشکەنجێ، ئەز کرمە پاکیتا جەھدێ، رۆژانە ھزارو یەک سۆڵ د سەر من ڕە د ھاتن و د چوون”. جگارە تێدە نەمان دێ پاکیتێ ھاڤێژن، تو چ ھزر دکی؟!\nیەکێ کەیس ماقویل ب چاڤێ غەزەبێ لێ نێری و گۆت. یەکی ژێ ڕە گۆت: “من ژ نو زانی تو شاعری، کا جارێ تو ھێڤە ناھێی، ئەز تە باش ناس بکم؟”.\nبەرسڤا وی ببشکۆڕینەک سار دا گۆت: “نا، زەمانێ پویچایە، باوەری نە مایە، ئەز دترسم شعرێن من ب دزی!”.\nیەکێ خوەھر، بتیەکی د چوو، ھەدارا وی ل ئەردەکی نەدھات، د گری، و گازی دایکا خوە د کر: “دایکێ تو ل کوڤەی وەرە ب گەھە من، وەرە تانا من، تو ل کوڤەی دایکێ”.\nیەکێ پۆرگژ، دشداشێ وی د بەردە، ببی دڤێل دڤێل ڤێدا شوور ببی.جار سەرێ خوە یێ مەزن، جار ژی لنگێ خوە یێ تازی، ل دیواری ددان، ب ھەردوو دەستان ب دیواری داددا و د گری. یەکی ل کێلەکا وی ستران د گۆتن: “رەبێتەک ێغەیرون حەسەن، لێش ئەنکەرتنی ی ی ی”.\nبڕەکا دن, یەک دنێڤدە ل سەر سەرێ خوە\nد زڤری، یەک د لەیزی، یەکی ب ھەردوو دەستان خوە د خوراند، یەکی بانگ ددا.\nد وان کێلیکان دە تەپ ھاتە یەکی، ل سەر پشتێ دەست و لنگێن خوە د بای دوەراندن، کەف ب سەر دەڤی کەتبی. یەکێ ھەری قرێژی ژناڤ تەڤایا وان مرۆڤێن ھەشفتی گۆت: “ئەز سەرۆک وەزیرم”، تلیا ناڤێ و یا شەھدێ، تلیێن رەشێن مینا ددانێن ملھێبێ، ل ھنداڤی پورێ خوە یێ سپی بلند کرن، ئانین و برن و پێڤە چوو: “ھون من ھۆسان نەبینن، دو رۆژێن دن، ئەرێ، دو رۆژێن دن، سەحکەنە من، چاوان دێ فەلستینێ رزگار کم”!\nژنشکەکێڤە دەنگەک بلند بوو:\n– من پرسیارەکا ھەی؟\n– فەرمو بێژە. گڕنژی گۆتێ.\n– ھەکە مە فەلستین رزگار کر،چێدبە ژنکێن جھویان …. کین؟!\n– ھەکە تە فەلستین رزگارکر، پاشی وەرە من …. کە! تەڤایان\nل تریقینیان دان، ھەیامەکا خۆش بەتاڵ نەکرن.\nیەکێ چاڤ زیقێ ب گۆشت و کەودە، کەڤرەک ددەستی دە بی، خیچەک لسەر بتونا ل نێڤ حەوشێ دکێشا، چەند جارەکان کەڤر ڤ بتونێ ڕە ئانی و بر، ھەتا باش خیچکا وی خۆیا کری. یەکی ژ ئەڤێن ل دەردورێن وی ژێڕە گۆت:\n– تو نابێژی ئەو تو چ دکی؟!\nسەرێ خوە سەرئەڤراز بلند کر، دەستێ خوە کرە دقولا دشداشێ خوە دە، پاکیتەکا جگارێن غازی ژێ دەرئانی گڕنژی و گۆت:\n– ھەر کەسێ ژ وە دبن ڤێ خیچێ ڕە بچە، ئەزێ جگارەکێ دمێ!\nئۆسۆ ماقوول ل سەر کورسیکێ، ل ھەمبەر دختوری روونشت. پشتی ھن پرسیار دەربارەی؛ مالبات، خێزان، ژن و زارۆێن وی ژێ کرین، چەند پرسیارەکێن دن ژی ژێ کرن. د خواست ھەر تشتی ژ ژیانا وی ب زانە، شێوە و رێژا خەموکیێ، گوھۆڕین و تێکچونێن ھەوەسی، واسواس و جۆرێن وێ، نەخوەشیێن دووسەرک، نەخوەشیێن دڵەڕاوکییا درێژخایەن، ترسیان ژ مرۆڤان، ترسییانا توژا ژنشکاڤە، تێکچوونێن ژ سەدەما روودانەکا جەرگ بڕ پەیدا دبن، یان ژ ئەگەرا کریارەکا نە ژھەژی و بێ روومەت د دەرھەقا مرۆڤی دا دھێتە کرن. دختوری فورمەکا چوار پێنج رۆپەلی داگرت، ب داوی ئانی و دەنگێ دەرگەی ھات:\n– ئەزێ ل بەندا ئۆسۆ ی، ئەردەک من نەھشت ئەزێ لێ دگەرم. کارمەندێ\n– نەخوەشەکێ بێ راپۆرتە، لوما ئەز د خوازم ژ نێز ل ئێشا وی ڤەکۆڵم.\n– سەرێ خوە پێڤە کێژ نەکە دختور، ئەڤە مێڤانێ کوچکێ یە!\n– نەبابۆ نە! دا ل دەستپێکێ وە بێژی، خودێ ژ تە رازی، ما خوەنە ئەز\nل گۆڕەپانا زیندانێ یا چیمەنتوکری، ھژمارەکا ستونێن ئاسنی ل ڤرو ل ور ھەبین. ھەر ستوئەکێ ژ ڤان، دینەکێ پێڤە بزنجیرێ گرێداین، تەڤایا وان، جڤین ددان، ھەول ددان خوە ڤەکن، لێ تۆزا ھەولێن وان ئەرد نەدگرت.\nل ھەمبەر کەسەکی کو ب کەڤری، خیچکەک ل لسەر بتونا حەوشێ دکێشا، ھژمارەکا مرۆڤان قەرەسوکانێ دکرن، پێشبازن یێ خوە بەرھەڤ دکن، دبن خیچکێ ڕە بچن، ھەر یەکی دخواست ل پێشیا یێ دن ڕە بکە. یەک و یەکو دانکا دشداشێن خوە، ب ھەردوو دەستان گرتبین، سێ چار گاڤەکا خوە ژ خیچێ ددان باش، دبەزین و خوە لێ ددان، دخواستن د بن ڕە بچن!\nمەھەک بسەرڤە نەچوو، شیشەکێ دوو کیلویی، ژ شیشەیێن بەرێ یێن دوشاڤا تەماتێ، مشتی ھنگڤینێ چیای کرو یەلڵا بەغدا تو ل کوڤەی! رۆژا پاشتر ھینا رێڤەبەرێ ‘مستشفی الرشاد للڕمراچ العقلیە’ قەھوا خوە یا سحارێ ڤەنە‌خواری، بەردەستکێ وی ل دەری دا:\n– سەیدا، ئۆسۆ یێ ل بەر دەری د خوازە جەنابێ تە ببینە؟\n– بلا بێت. ب دوو چاڤێن حێبەتگرتی ڤە گۆت.\nب ژوور کەت، دەستێ سەیدای ھەژاند، روونشت، تەلیسێ شیشێ ھنگڤینی دەینا بەر لنگێن خوە.چاوا فڕا یەکێ ل قەھوا خوە دا، بشکوڕی فنجانا خوە دەینا و گۆت:\n– سەیدا من دیارییا تە ژ بیر نەکر باش بی.\n– دیارییا چ؟\n– ھنگڤینێ چیای.\n– تو ژ بەر ھنگڤینی ھاتیە بەغدا؟\n– نا، ئەزێ بکارەکێ دن ژی ھاتیم.\n– دا بۆ تە بێژم ئۆسۆ، گۆھێ خوە ھێڤە بینە.\nچاڤێن خوە ل ژورێ گێراندن، چاڤێن خوە بلەز خستنە دەر و پەنجەران، دەستێ خوە یێ راستێ راست ڤەکر، تلا بەرانی خستە بەرچێلکا خوە یا ب گۆشت، تلا شەھدێ خستە سەرێ دڤنا خوەیا مەزن، ستوێ خوە ب ئالێ ئۆسۆی ڤە ژێک کێشا، ب دەنگەکێ نزم گۆت:\n– دەماخ سز، من مەبەستەک پێ ھەبی، دەما من گۆتیە تە ھنگڤینێ چیای ژ من ڕە بینە، من چما چیا پێڤەکر؟! تو ل با ڤێ حوکمەتێ، خوە بمری ژی، تو ھەر گۆنەھباری!\n– ب رەڤم؟\n– تو دزانی.\n– دین و ڕەڤین! یێن گەرە ب ڕەڤن خوە ناس دکن. گۆت و خواتر خواست.\nچ چایخانا ئۆسۆ د چوویێ، خەلک، ب گرە ژ ناسان وھەتاکوھەڤاڵ و ھۆگران، دەما ل با وان درونشت، بھانە ژ خوە ڕە ڤەددیتن و ژ ور رادبین.\nھەر کەسێ راستی دھات، خوە بەرھەڤ دکر، سڵاڤ کتێ، لێ سەرتیرا وی ڤ بەری دکەت، پاتکا خوە ددانێ.گرۆپێ دامانێ ژی، ئەڤە ھەیامەکا ژ بەر وی، دەڤ ژکارێ خوە بەرداین. کەس و کارێن وی ژی، تێ دئینتە دەر، وەکو جاران دەرازینکا وی تاری ناکن. ژ رۆژا ھاتیە گرتن، پرانییا خەلکێ باژاری، مەژیێ خوە کریە د قولا حوکمەتێ دە.\nل دیمەنێ داوییێ ژ ڤێ شانۆگەرییێ، شھینا ڤی دندلێ یاخی ژی دقڕکێ دە ھشتن، پشتی ساڵەھا ساڵان، ھەفسارێ وی ژی ددەستێ خوۆ دە گرتن.\nPrevious Post:ھەلبەستڤان،فلکلورزانێ کورد و ئەکادیمی ”د.مسعود کتانی” وەغەرا داویێ کر\nNext Post:((فرەڤاشیێ چەنکدار))* د چیڤانۆکا پشتا سکری / تەحسین ناڤشکی


15/09/2021 364 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nهەوڵی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ پتەوکردنی هێزە ئەمنییەکانی ئەفغانستان تووشی کۆتاییەکی شەرمەزارکەر بوو. سووپای ئەمریکا 20 ساڵ و 83 ملیار دۆلاری خەرجکرد لە بوونیادنانی هێزێك کە لەماوەی چەند هەفتەیەکی کەمدا تووایەوە و لەو ماوەیەدا تەنیا چەند فیشەکێکی تەقاند و بۆ بەرژەوەندیی تاڵیبان دەستبەرداری وڵاتەکە بوو. داڕووخانی خێرای هێزە ئەمنییەکانی "ئەفغانستان" شتێکی نائاسایی نییە. لەڕاستیدا، بگرە نزیکە لە نەریتی ئەو هێزە ئەمنییە ناوخۆییانەی بە هاوکاریی سووپای ئەمریکا بوونیاد نراون. سێ گەورەترین هەوڵەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ بوونیادنانی سووپا هاوبەشەکان، لە ڤێتنام، ئێراق و ئێستایش ئەفغانستان، سەرجەمیان دووچاری شکستی سەرسووڕهێنەر هاتوونەتەوە. هۆکاری باش هەیە کە وێنەکانی "کابول سایگۆنی" ساڵی ١٩٧٥ و موسڵی ساڵی ٢٠١٤ دێننەوە یاد.\nئەوەی سووپا پێیان دەڵێت "هاوکاریی هێزە ئەمنییەکان"، "بوونیادنانی توانای (لایەنی) هاوبەش"، یاخود "چالاکییەکانی مەشق و پڕچەککردن" وەك پایەیەکی ستراتیژییەتی بەرگریی ئەمریکا دەمێنیتەوە. گەر (ئەفغانستان و ئێراق) بەتەواوی وەلا بنێین، ئەمریکا ساڵانە ملیارەها دۆلار خەرج دەکات و هەزاران سەرباز جێگیر دەکات بە مەبەستی ڕاهێنان و هاوکاریی سووپای وڵاتانی دەرەوە لە سەرانسەری جیهاندا. هەرچەندە مەبەستی هاوکاریی لەم شێوەیە دەگۆڕێت، بەڵام ئامانجە سەرەکییەکەی؛ بریتییە لە گەشەپێدانی توانای سووپا هاوبەشەکانی بۆ لەئەستۆگرتنی ئەرکی ئاسایشی ناوخۆ، ئەوەیش تا ویلایەتە یەکگرتووەکان سەرچاوەکانی خۆی بکاتە ئەولەویەتی لەپێشتر. بەڵام، کێشەکە بریتییە لەوەی زۆرینەی کات هاوبەشەکانی "ئەمریکا" ئارەزووی بوونیادنانی سوپایەکیان نییە کە توانای شەڕکردنی هەبێت.\nوەك "کایتلین تالماج"، پڕۆفیسۆر لە زانکۆی "جۆرج تاون" نیشانی دەدات، دروستکردنی هێزێکی کاریگەر، پێویستە سەرکردە سیاسی و سەربازییەکان هانی پەرەپێدانی ئەفسەری بەتوانا بدەن، زنجیرەیەك فەرمان بسەپێنن، هانی مەشق و ڕاهێنانی سەخت بدەن و چاوێکیشیان لەسەر گەندەڵی بێت. بەڵام لە وڵاتە لاواز یاخود شکستخواردووەکاندا کە تێیدا "ئەمریکا" هاوکاریی ئەمنیی تێدا چڕ دەکاتەوە، سەرانی ئەو وڵاتانە زۆرینەی کات مانەوەی کەسایەتی و سیاسیی خۆیان دەخەنە پێش پتەوکردنی سوپای وڵاتەکانیانەوە. ئەو سەرکردانە زۆرینەی کات دەیانەوێت سووپاکەیان وەك سەرچاوەیەکی پشتگیری، یاخود وەك کوتەکێك دژی نەیارە سیاسییە ناوخۆییەکانیان بەکار بهێنن. ئەو سەرکردانە لەوانەیە پێشوازی لە بەخشندەیی هاوکاریی سەربازیی "ئەمریکا" بکەن، بەڵام لەهەمان کاتدا ترسیشیان لە بوونیادنانی هێزی پڕۆفیشناڵ هەیە کە هەڕەشە بخاتە سەر دەسەڵاتی خۆیان. هەر بۆیە دادخوازییەکانی ڕاوێژکارە سەربازییەکانی "ئەمریکا" پشتگوێ دەخەن و سیاسەتگەلێك پەیڕەو دەکەن کە سوپاکەیان بە لاوازی دەهێڵێتەوە.\nبەدرێژایی ئەرکی ڕاوێژکاریی ئەمریکا، دەرکەوت ئەفسەرانی ئەفغانستان ئامادەییەکی کەمتریان هەیە لە جەنگان لە پێناو حکومەتە گەندەڵەکەی "کابول" بە بەراورد بە زامنکردنی دەوڵەمەندکردنی خۆیان، گواستنەوەی دۆلاری ئەمریکی بۆ تۆڕە چاودێرییەکانی خۆیان لەڕێی پڕۆسەی گرێبەست و تەکاندنی خەڵکی "ئەفغانستان" لە هەر بەرکەوتنێکدا. لەلای خۆیانەوە سەربازەکانیش، کە بە چاوی خۆیان گەندەڵیی ئەفسەرەکانی خۆیانیان دەبینی، ئامادەیی کەمیان هەبوو لەوەی خۆیان دووچاری مەترسیی مردن بکەنەوە لەژێر فەرماندەیی ئەو ئەفسەرانەدا. بەدڵنیاییەوە ئەوکاتەش یەکە سەربازییەکانی "ئەفغانستان" ڕێکخراو نەبوون و بە ماوەیەکی زۆر بەر لە کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لەڕووی تاکتیکییەوە لاواز بوو - کاتێکیش هێزەکانی ئەمریکا کشانەوە، زۆرێك لەو یەکە سەربازییانە بڕیاریان دا دەروازەکان بەڕووی تاڵیباندا بکەنەوە.\nلە ئەفغانستان و ئەرکە ڕاوێژکارییەکانی سەرانسەری جیهاندا، "ئەمریکا" پشت بە چەند ستراتیژییەتێك دەبەستێت بۆ هاندانی ئەو هاوبەشانەی هەوڵ نادەن. سووپای "ئەمریکا" بوونیادنانی پەیوەندی لەگەڵ سووپای وڵاتانی دەرەوە دەخاتە پێش هەر جۆرە مەرجدانانێك بۆ هاوکارییە ئەمنییەکانی و، هاوکات بەرپرسانی مەدەنیی واشنتۆنیش پەیڕەوی ئەو ڕێبازە دەکەن. دواتر ویلایەتە یەکگرتووەکان ڕاپۆرتی گەشبینانە بۆ گەلی "ئەمریکا" دەردەکات لەبارەی ئەو بەرەوپێشچوونەی لەلایەن هاوبەشە ناوخۆییەکەوە بەدی هاتووە، کە ئەوەیش تا ئەو ڕۆژە چارەنووسسازە درێژەی دەبێت کاتێك هێزەکە داوای لێ دەکرێت بە تەنیا کارەکانی ئەنجام بدات. دواتریش، سایگۆن، موسڵ، ئێستاش کابول بەم شێوەیەی لێدێت.\nلە ماڵپەڕی چاوی کورد وەرگیراوە


خانوو بۆ فرۆشتن سلێمانی-ڕاپه‌ڕین – Mulk Real Estate\nخانوو بۆ فرۆشتن سلێمانی-ڕاپه‌ڕین\nخانوو بۆ فرۆشتن لە #ڕاپەڕین، ٢٠٠م ،ڕووەو ڕۆژھەڵات ،بیری تێدایە ،فوول مۆسەفات ،دوو قات پێشی ھەمووی کردووە بە باخ ،ئاوی بیرەکەی بردووە بۆ ناو باخەکە ،باخەکە ھەمووی دارو چیمەنە،٥ ماڵن شوێنێکی زۆر جوان و خۆشە،شوێنی سەیارەی ھەیە بۆ میوان ،خانووەکە کەوتووەتە بەری مەطار ،لای مەکتەبی نێودەوڵاتی ڕاپەڕین . قاتی یەکەم پێکھاتووە لە /٢ نوستن +میوان +ھۆڵ+مەتبەق+موشتەمەلات+گەڕاج. قاتی دووەم پێکھاتووە لە/نوستن +ھۆڵ +مەتبەخ+موشتەمەلات.\nخانوو بۆ فرۆشتن له سلێمانی-هوانه خانو بۆ فرۆشتن له سلێمانی-راپه‌ڕین


مێژووی زەڕنگەریی لە شاری سلێمانی | ROJnews\nیەكشەممە, 19 ماي 2019 - 07:33\nلە شاری سلێمانیی نزیکەی ٧٠ ساڵە زەڕەنگەریی بوونی هەیە، زەڕنگەرەکان بە ماندووبونێكی زۆر و چەندین قۆناغی جیا جیا پارچەیەکی دیاریکراو لە زێڕ درووست دەکەن، بەڵام ئەوانیش بەهۆی هاوردەکردنی زێڕی ئامادەکراوەوە، خەمی لەناوچوونی پیشەکەیانە.\nسەرەتای زەڕنگەریی وەک پیشە(دروستکردن) لە شاری سلێمانی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٥٠ و کە لە سەر دەستی جوولەکەکان، هاتووەتە شارەکە و تا ئێستاش بەردەوامە، بەڵام کڕین و فرۆشتنی زێڕ مێژوویەکی دێرینتری هەیە.\nلە سەرەتای سەرهەڵدانی پیشەکەدا لە سلێمانی، زەڕەنگەرەکان لەلایەن ئینگلیزەکانەوە قاڵبە زێڕەکانیان پێدەفرۆشرا، کیلۆی بە ٤١٥ دیناری عێراقی و باجەکەشیان لێدەستاندن، کە تا ساڵی ١٩٨٢ ئەم ڕێگایە بەکارهێندراوە و دواتر بازرگانەکان خۆیان قاڵبە زێڕەکانیان لە ئێران و دوبەی و تورکیاوە هاوردە کردووە یان سودیان لە زێڕی ئەو هاوڵاتیانە وەرگرتووە، کە زێڕەکانیان فرۆشتووەتەوە، تا ئێستاش هەمان ئەو ڕێگایانە بەکاردێت.\nشێوازی دروستکردنی پارچە جیاوازەکانی زێڕ، لەگەڵ گۆڕانی ئامێرەکان، گۆڕانکاریی بەسەردا هاتووە، لە ڕابردوودا زەڕەنگەرەکان تەواوی کارەکانیان بەدەستی خۆیان و ئامێری سەرەتایی وەک "چەکوش" ئەنجام دەدا، بەڵام لەئێستادا بەهۆی ئەو بەرەوپێشچونانەی کە لە بوارەکادا ڕوویداوە ئامێری جۆراوجۆر و پێشکەوتوو بەکاردەهێندرێن لە تواندنەوە و گەرمکردن و ڕاکێشان و زاخاوکردنی زێڕەکە.\nدروستکردنی پارچەیەکی زێڕ، بە چەند قۆناغێکی جیا جیادا تێدەپەڕێت، تا دەگاتە ئەوەی ئامادەبێت بۆ فرۆشتن، لەسەرەتادا یان دەبێت زێڕەکە بە قاڵب بەردەست بێت، یان سوود لەو پارچە زێڕە خراپ بوانە وەردەگیڕێت، کە زەڕەنگەرەکان لە هاوڵاتیانی دەکڕنەوە، یانیش لەڕێگەی ئەو خۆڵەی لە پێکهاتەکەیدا زێڕ هەیە.\nئەگەر زێڕەکە بە قاڵب لەبەردەست نەبوو، ئەوا پارچە زێڕەکان دەخرێنە ناو کوپەڵەیەکی لە خۆڵ دروستکراو بە ناوی "بۆتە" و پاشان دەخرێتە کورەیەکەوە، کە پلەی گەرمییەکەی ٨٠٠-٩٠٠ پلەیە و بە هۆی دوو ماددەوە بە ناوی "بۆرە و تەنە" دەتوێندرێتەوە.\nپاش تواندنەوەی زێڕەکە، دەستدەکرێت بە دیارییکردنی (عەیار)ی زێڕەکە، ئەمیش لەڕێگەی تێکەڵ کردنی مس یان زیو دەبێت و زێڕەکە پۆلێن دەکرێت لە ژێر ناوی زێڕی عەیارە ١٨، عەیارە ٢١ و عەیارە ٢٤، کە بەپێی هەبوونی زێڕی ساغ لەناو پارچەکەدا دیاریی دەکرێت، هەتا ڕێژەی زێڕ زیاتر بێت، عەیارەکەی بەرزتر دەبێت و نرخی گرانتر دەبێت، بەڵام تەنکتر و ناسکتر دەبێت، بەپێچەوانەشەوە.\nدوای تواندنەوە و جیاکردنەوە، زێڕە تواوەکە دەکرێتە ناو قاڵبێکی ئاسن کە ڕێژە-ی پێدەوترێت، ئینجا قاڵبە زێڕەکە لە ئاو هەڵدەکێشرێت تا بە تەواویی سارد دەبێتەوە، پاشان قاڵبە زێڕەکان بە ئاگر گەرم دەکرێت و لە ئامێری ڕاکێشان دەدرێت، کە ئامێری زێر ڕاکێشانی پێدەوترێت و لە دوو بەش پێکهاتووە، بەسێکیان ئەلەمنیۆمە و ئەویدکەیان تەل، چەندین جار ئەو زێڕە ڕادەکێشنەوە تا بە تەواویی تەنک دەبێتە و ئامادە دەبێت بۆ درووستکرردنی پارچە دیارییکراوەکانی زێڕ، لەوانە، گۆبەرۆک، پشتێنی لیرە و چنراو، قوبە، سەرپەرچەم، دوگمە و دۆلاب، لولە و زنجیر، حێل و مێخەک، ملە شیلان، سەرووکڵاو و دەیان جۆری دیکە.\nلە کاتی ئامادەکردنی ئەم ڕاپۆرتەدا، زەڕەنگەرێک بەناوی کاوە****، سەرقاڵی دروستکردنی مێخەکبەندێک بوو، وەک سەرەتا زێڕە ڕاکێشراوەکەی دەکرد بە پارچە پارچەی بچوک، بەقاڵب و شێوازی جیاواز، بۆ پێکەوەلکاندنی پارچە بچوکەکانێش پارچە زێڕی تری بەسەردا دەتواندەوە.\nقۆناغی دوای پێکەوەلکاندنی پارچە بچوکەکان، بریتییە لە زاخاوکردن، کە بە دوو ڕێگا دەکرێت، ڕێگای یەکەم زاخاوی وشک و ڕێگای دووەم زاخاوی کارەبایی، کە پێشی دەوترێت ''هەلاش''، لەم قۆناغەدا زێڕەکە ئەو ڕەنگە ڕەشەی نامێنێت کە بەهۆی گەرمکردن و توانەوەوە وەریگرتووە و ڕەنگێکی جوانی بریقەدار وەردەگرێت و دوای چەند جوانکارییەکی سادەی دیکە زێڕەکە ئامادە دەبێت بۆ فرۆشتن.\nئێستاش جگە لە بەرهەمی ناوخۆیی، لە وڵاتانی وەک دوبەی، ئێران و چەند وڵاتێکی دیکە زێڕی ئامادە هاوردە دەکرێت و ئەمەش زەڕەنگەرەکانی ناوخۆی نیگەران کردووە و پیشەکەیان ڕووی لەکزییە، لەم بارەیەوە جەلالە سوور، کە چەندین ساڵە خەریکی پیشەکەیە، باسی لەوەکرد، کە بازرگانەکان لە وڵاتانی دیکەوە زێڕ هاوردە دەکەن، ئەمەش وایکردوە پیشەکەمان تا ڕادەیەک کاڵ ببێتە و لە ئێستادا ڕووی لە کزییە.\nجیاواز لەم پیشەیە، زۆربەی پیشە دێرینەکانی دیکە کە دەیان ساڵە سەرچاوەی بژێویی سەدان خێزانن، بەهۆی بەرهەمی دەرەکییەوە بەرەو لەناوچوون دەچن و حکومەتی هەرێمێش گرنگیەکی ئەوتۆی پێنادات، بەڵام پیشەوەرەکان لای خۆیانەوە هەوڵدەدەن بۆ پاراستنی پێشەکانیان، لەڕێگای فێرکردنی شاگرد یان منداڵەکانیان.\nبەپێی ئەو زانیەریانەی لەبەردەستدان ژمارەی پیشەوەرانی زێر لە ئێستادا لە شاری سلێمانی نزیکەی ١٢٠کەس دەبێت.\nله ڕۆژئاوای شاری له‌نده‌ن، له گه‌له‌رییەکدا به ناوی 'زه‌ستودیۆ'، پێشه‌نگایه‌كی هاوبه‌ش بۆ كۆمه‌ڵێك هونه‌رمه‌ندی شێوه‌كار رێکخرا، تێیدا ژنە کوردێک بە ناوی بەفرین ڕەشید بە...\n16 سبت - 15:03\nكلتوری ژینگەپارێزی لە فیلمێكی سینەمایی-دا نمایشكرا\nناوەندی كلتوری چۆمان لە درێژەی هەفتەی نمایشی فیلم، لە هۆڵی ناوەندی كلتوری چۆمان کورتە فیلمی سینەمایی (شێرۆ) كە باس لە كلتوری ژینگەپارێزی گوندەكانی كوردستان دەكات بە ئامادەبوونی...\n16 سبت - 11:29\nکەلار کوێستانی قەندیل نمایش دەکات\nشەوی ڕابردوو لە چایخانەی میللەت لەچوارچێوەی پڕۆژەی سینەما کەلتور، بە ئامادەبوونی بینەرێکی بەرچاو فیلمی''کوێستانی قەندیل" نمایشکرا.\n14 سبت - 08:05


سیناتۆری دیموکراتەکانی ئەمەریکا، ئێد مارکی ئاماژە بەوە دەکات ڕەوانەکردنی سەربازانی ئەمەریکی بۆ بەرگریکردن لەنەوتی سعودیە لوتکەی دووڕوویی‌و کارەساتە، ئەو دەڵێت "سعودیە پارە دەدات بەڵام کورد ژیانی بەخت دەکات".\nئاوێنە: بەپێی هەواڵی دەنگی ئەمەریکا، ئێد مارکی رایگەیاندوە "لەتورکیاوە بۆ ئێران و یەمەن، سیاسەتەکانی سەرۆک دانۆڵد ترامپ نەئەخلاقیەو نەستراتیژییشە. سەرۆک ترامپ پشتیوانی لە وڵاتێکی وەکو سعودیەی ئۆتۆکراتی دەوڵەمەند بە نەوت دەکات کە پێی وایە ( پارەی کاش دەدات ) لەکاتێکدا ناپاکی لەگەڵ هاوبەشە کوردەکانمان دەکات کە ژیانی خۆیان بەخت کرد لە شەڕیاندا دژی ڕێکخراوی داعش."\nراشیگەیاندوە "بڕیارەکانی سەرۆک ترامپ ئەمەریکای خستۆتە لێواری جەنگەوە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. ئێستا کە هیچ پێویست ناکات، ئەمەریکا سەربازی زیاتر لەوەی کە هەیە ڕەوانەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکات بۆ ململانێیەکی دیکەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەسەر نەوت، لەسەر حسابی خەڵکی ئەمەریکا، ئەمەش مەترسی دەخاتە سەر ژیانی سەرباز و وڵاتەکەمان. ئێستا کاتی ئەوەیە شەڕمان لەسەر نەوت و وزە ڕابگرین کە ئاسایشی نیشتیمانیمان دەخاتە مەترسییەوە و شەڕ بکەین لە پێناو ڕێکەوتنێکی نوێی سەوز و داهاتووییەکی پاکی وزەدا."\nئەمە لەکاتێکدایە چەند ڕۆژێک دوای ئەوەی ترامپ هێزەکانی لەباکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا کشاندەوەو کوردەکانی بە تەنها بەجێهێشت، ڕاگەیاندنەکان دەڵێن وەزارەتی بەرگری ئەمەریکا نزیکەی 1500 سەربازی دیکە و سێ سیستمی بەرگری موشەکی و دوو فڕۆکەی شەڕکەر ڕەوانەی سعودیە دەکەن.\nلە ماوەی شەش مانگی ڕابردوودا وەزارەتی بەرگری ئەمەریکا 14 هەزار سەربازی ڕەوانەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووە، ئەمەریکا دەڵێت بوونی سەربازیی ئەمەریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە پێناو بەرپەرچدانەوەی دوژمنکارییەکانی ئێرانە لە ناوچەکەدا و هەروەها بەهۆی ئەو هێرشانەوەیە کە لە مانگی رابردودا کرانە سەر دامەزراوە نەوتییەکانی سعودیە.


مەیدانی خەبات بەرینە ئەگەر…، ن: ھوشیار ئەحمەدی – PMNews\nکاتی خۆی د.سادق شەرەفکەندی وتارێکی بۆ رادیۆ دەنگی کوردستان نووسیبوو کە سەردێڕەکەی ئاوا بوو:” بۆ خەبات چ زۆرە، رێگا.” لەم دلاقەوە بڕوانین، ئەتوانین پڕ بە ئیرادەی شۆڕش،\nوزە، توانایی، ویست و ھێز بەرامبەر بە دوژمن، بۆ گەییشتن بە ئامانج رێکبخەین. بەڵام ئەمە پێویستی بە بیرکردنەوەی شەرەفکەندیانەیە، نەک بیرتەسکانە و وزە و توانایی کوژانە.\nلە باوڕەکانی د.شەرەفکەندیدا بۆ ئەو خەباتە بەرینە، تاکەکانی کورد بەرپرسیار ئەکرێن، ئەوان ئەرکدار ئەکرێن، ئەوان چەکدار ئەکرێن! چەکدار بە مانای چەکی ویست، باوڕ، تێگەییشتن و ئامانجدار کردنی ھەوڵ و تێکۆشانەکانیان.\nد.شەرەفکەندی خەڵکی کوردستان ئەکاتە بەردەنگ و پێیان ئێژێ ئێوە لە خەبات بۆ ئەستاندنی مافەکانتان وەک نەتەوەی کورد، ئەرکتان لەسەرشانە و ئەو ئەرکەشتان شانازیتان پێ ئەبەخشێ. جەختیان لێ ئەکاتەوە کە بۆ گەییشتنمان بەو ئامانجە بەرزەمان پێویستە لە ھەموو رێگاکانی تێکۆشان کەڵک وەرگرین و ھەرکام لە ئێوە رێگایەکتان بۆ تێکۆشان بۆ وەدیھێنانی ئەو ئامانجانە ھەیە و بە شانازیشەوە پێویستە خۆتان لەو ئەرکانەتان نەدزنەوە.\nد.شەرەفکەندی وەبیری بەردەنگەکانی دێنێتەوە کە حیزبی دیمۆکرات وەک ئاڵاھەڵگر، پێشەنگ و پێشھەنگاوی ئەو خەباتەیە و رێگا، رێباز و ئامانجەکانی روون و دیار و ھەقانیەتی خەباتەکەشی نەک تەنیا بۆ خەڵکی کوردستان، بەڵکوو بۆ زۆرێ لە خەڵکی بەشەکانیتری ئێران و دەرەوە سەلماوە.\nبە باوڕی د. شەرەفکەندی ھەموو کوردێ لە ھەر کوێ ئەتوانێ بەشداری خەبات بۆ رزگاریی نەتەوەکەی بێ و بۆ ئەم ئەرکە گرینگەش پێویستە پێش ھەموو شتێ خۆی بە خاوەن خەبات بزانێ. بە باوڕی د.شەرەفکەندی کە ئەویش قوتابی مامۆستای گەورەی واتە د.قاسملوو بوو، دەبێ تەواوی ھەوڵی خۆمان بدەین کۆسپ و تەگەرە و ئاستەنگەکانی سەر رێگای بەشداریی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان لە ھەر شوێنێ لابەین و ھەوڵ بدەین زیاترین توانایی و وزەکان بھێنینە مەیدانی ئەو خەباتە دژوار و بەرینە.\nد.شەرەفکەندی و د.قاسملوو کونپشکنانە ئەگەڕان کەسی کارلێھاتوو بۆ خەباتی رەوای کورد بدۆزنەوە و بیکێشنە ناو رێکخستنەکانی حیزب و خەباتەکەی و ئەرکی پێ بسپێرن و بیکەنە تێکۆشەرێکی رێگای خەباتەکەیان.\nلەم رێگایەشدا بە ھەزاران کەسی بەتوانایان ھێنایە مەیدانی خەبات کە تا دوا ھەناسەکانیان بۆ ئامانجە بەرزەکانی خەباتەکەیان تێکۆشان. ئەوان توانییان دەیان کەسایەتیی غەیرەکوردیش رازی بکەن و لەو خەبات و تێکۆشانەدا بیانکەنە ھاوڕا و ھاوڕێی خەباتگێڕانی کورد و دیمۆکرات کە ھەتا ئێستاش زۆرێکیان ھەر بەو خۆشەویستی و بەرپرسیاریەتییەوە وەک دیمۆکراتێ لە سوچاو سوچی دونیا ھەروا لە مەیدانی تێکۆشاندان.\nئایا ئەمڕۆ ئێمەمانان ئەو وانانەی مامۆستاکانمان جێبەجێ ئەکەین؟ ئایا بەکردەوە بڕوامان بەو راسپاردەیەی ئەوان ھەیە و بۆی تێدەکۆشین؟ بەڕاست ھەر کام لە ئێمەی شۆڕشگێڕ یان خەباتکار، چەندەمان توانیوە لەو مەیدانەدا، ئەرکی پێ ئەسپێردراومان بەجێ بگەیێنین؟ چەندەمان توانیوە خەڵک و کەسایەتی و وزە و توانا بۆ ئەو ئامانجانە ھاوڕا و ھاوڕێ بکەین؟ با بۆ ئەم پرسیارە، بە بێدەنگی لە بەرامبەر ویژدانی خۆمانا وەڵامدەر بین.\nلە ئەنجاما ئەکرێ بێژین؛ مەیدانی خەبات بەرینە ئەگەر بە بیرو روانینی تەسک، لە خۆمان و خەباتخواز و خەباتگیڕان و کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان بەرتەسکی نەکەینەوە.\nوێنە: سوچێ لە حەماسە شکۆدارەکەی دیمۆکرات لە بروکسل لە ساڵڕۆژی تیرۆری د.قاسملوو و ھاوڕێیانی دا بە دەستی تیرۆریستەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران


وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار دەستپێکردنى پڕۆسەى گۆڕینى سیستەمى کارکردنى ڕاگەیاند بەمەبەستى بەرزكردنەوەی ئاستی خزمەتگوزارییەكان و كەمكردنەوەی ڕۆتین.\nوەزارەتەکە لە ڕاگەیەنراوێکدا کە وێنەیەکی دەست "ناس کورد" کەوتووە (12ی نیسانی 2021) ئاماژەی بەوەکردووە، ئەمڕۆ گفتوگۆ لەسەر چۆنییەتیی دەستپێكردنی پرۆسەی گۆڕینی سیستەمی بەڕێوەبردنی تەقلیدی بۆ شێوازی سیستەمی بەڕێوەبردنی جۆری بەپێی ستانداردی (ISO 9001: 2015) كراوە.\nئامانج لەبەکارهێنانى سیستەمەکە، بەرزکردنەوەى ئاستی خزمەتگوزارییەكان، كەمكردنەوەی ڕۆتین، شەفافییەت، دەرخستنی توانای كارمەندانە. لە سیستەمەکەدا هەموو زانیارییەكی تەواوی ئەو شوێنەی سیستەمەكە بەكار دەهێنێت تۆمار دەكرێت و ئاستی كاری هەر بەشێك یان كارمەندێك دەردەخات.\nبەپێی راگەیەنراوەکە، سیستەمەکە بنەمایەكە بۆ سیستەمی یەك پەنجەرەیی و حكومەتی ئەلیكترۆنی.\nساسان عەونی، وەزیری شارەوانی و گەشتوگوزار دەڵێت، وەك قۆناغی دەستپێك، ئەم سیستەمە لەناو دیوانی وەزارەت، دەستەی گشتیی گەشتوگوزار، بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ئاو و ئاوەڕۆ و سەرۆكایەتیی شارەوانی هەولێر پەیڕەو دەكرێت، لە قۆناغی داهاتوودا پارێزگا و دەڤەرەكانی دیكەش پەیڕەو دەكرێت.\nوتیشى لە هەفتەی داهاتووەوە دەست بە ڕاهێنان بە كارمەندان لەسەر سیستەمەكە دەكرێت و پاش دەستكردن بە قۆناغی كۆكردنەوە و ئەپدەیتكردنی داتاكان، دەست بە كاری سیستەمەكە دەكرێت.


بەڕێوەبەرایەتی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبه‌ڕێوه‌به‌ری، ڕێڤه‌به‌ری ، ( به لاتین management )، ( به عه‌ره‌بی: الإدارة ) و ( به فارسی: مدیریت )\nبریتییه له : کاروڕه‌وتی به‌کارهێنانی کاریگه‌ر و کارامه‌ی سه‌رچاوه‌کانی مادی و مه‌عنه‌وی له به‌رنامه‌رێژی، ڕێکخستن ، به‌رهه‌ڤ کردنی ده‌رفه‌ته‌کان، به‌ڕێ کردن و چاودێری؛ به مه‌به‌ستی گه‌یشتن به ئامانجه ڕێکخراوه‌ییه‌کان به شێوه‌ی په‌سه‌ند.\n٢ ڕێبازه‌کانی به‌ڕێوه‌به‌ری\n٢.١ ڕێبازی کلاسیک ( کۆن )\n٢.٢ ڕێبازی نۆکلاسیک ( پێوه‌ندییه‌کانی مرۆڤ )\n٢.٣ ڕێبازی پێداویستی (اقتضایی )\n٢.٤ ڕێبازی سیسته‌مه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان\n٣ ئه‌رکه‌کانی به‌ڕێوه‌به‌ری\n٤ ئاسته‌کانی به‌ڕێوه‌به‌ری\n٥ لقه‌کانی به‌ڕێوه‌به‌ری\nتا ئێستا واتای زۆریان بۆ به‌ڕێوه‌به‌ری کردووه، که گرنگترینیان بریتییه له:\nهونه‌ری جێبه‌جێ کردنی کاره‌کان به خه‌ڵک\nڕه‌وتێ که به هۆی ئه‌وه‌وه، بڕیار ده‌رده‌کرێ.\nزانست و هونه‌ری ڕێکخستنی هه‌وڵ و کاری ئه‌ندامه‌کانی ڕێکخراوه و که‌ڵک وه‌رگرتن له سه‌رچاوه‌کان بۆ گه‌یشتن به ئامانجه‌کانی ڕێکخراوه.\nبینینی ڕۆڵی ڕێبه‌ر، سه‌رچاوه‌ی زانیاری، بڕیارده‌ر و پێوه‌ندیده‌ری ئه‌ندامه‌کانی ڕێکخراوه.\nواتای ژێره‌وه گرنگترین چه‌مکه‌کانی به‌ڕێه‌به‌ری له‌خۆ ده‌گرێت:\nبه‌ڕێوه‌به‌ری، یه‌ک ڕه‌وته.\nواتای نهێنی به‌ڕێوه‌به‌ری، ڕێنوێنی پێکهاته مرۆڤییه‌کانه.\nبه‌ڕێوه‌به‌ریی کاریگه‌ر، بڕیاری گونجاو ده‌دات و ئه‌نجامی باش ده‌گرێت.\nبه‌ڕێوه‌به‌ریی کارا به ته‌رخان کردن و به‌کارهێنانی ژیرانه ده‌ڵێن.\nبه‌ڕێوه‌به‌ری خێ ده‌داته دۆز و کاری ئامانجدار.\nڕێبازی کلاسیک ( کۆن )[دەستکاری]\nبیروڕا سه‌ره‌تاییه‌کانی به‌ڕێوه‌به‌ری\nهه‌موو بابه‌تێکی به‌ڕێوه‌به‌ری له سه‌ره‌تای مێژووی مرۆڤه‌وه تا ساڵی 1910ز. له خۆ ده‌گرێت؛ وه‌ک ڕێکخراوه‌ی سوومێرییه‌کان، میسرییه‌کان، ئێرانی که‌ونارا و شتی وه‌ک کردنه‌وه‌ی هیره‌مه سیانییه‌کانی میسر و دیواری چین له‌م پۆله‌دا جێ ده‌گرن.\nڕێبازی نۆکلاسیک ( پێوه‌ندییه‌کانی مرۆڤ )[دەستکاری]\nله ساڵی 1920ز. که ڕۆژاوا تووشی شکستی ئابووری بوو، بڕێ له زانایانی زانسته کۆمه‌لایه‌تییه‌کان به ڕێبه‌ری ئه‌ڵتۆن مایۆ ده‌ستیان کرد به لێکۆڵینه‌وه له سه‌ر چۆنیه‌تی کاردانه‌وه‌ی کارمه‌ندان له به‌رامبه‌ر ڕێژه‌ی به‌رهه‌مهێنان له ئه‌گه‌ری گۆڕانی هه‌لومه‌رجه‌کانی کار، داڕشتنه‌وه‌ی کار و هانده‌ره‌کانی به‌ڕێوه‌به‌ری. به‌شێکی زۆری ئه‌م کاره له کۆمپانیای ڤێستێرن ئه‌له‌کتریک له شاری هاسۆرن ڕوویدا. دوایی ئه‌م لێکۆڵینه‌وه‌یان به لێکۆڵینه‌وه‌ی هاسۆرن ناو نا. نۆکلاسیکه‌کان له سه‌ر ئه‌و باوڕه‌ن که به‌ڕێوه‌به‌ری ده‌بێ سه‌رنجی زۆرتر به که‌سه‌کان بدات، به واتایه‌کی تر بگۆڕه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان کاریگه‌رترن له بگۆڕه فیزیکییه‌کان.\nڕێبازی پێداویستی (اقتضایی )[دەستکاری]\nبه پێچه‌وانه‌ی دوو ڕێبازی پێشوو که بۆچوونی خۆیان به شتێکی نه‌گۆڕ و گونجاو بۆ هه‌موو کات و شوێنێک ده‌زانی، زانایانی ئه‌م ڕێبازه، به‌ڕێوه‌به‌ری به‌گوێره‌ی بارودۆخ و هه‌ل و مه‌رجه‌کان هه‌ڵده‌سه‌نگێنن. له‌م ڕێبازه‌دا شتێک به ناوی باشترین نییه، به‌ڵکوو ئه‌مه پێداویستییه‌کانه، بۆمان ده‌رده‌خا که له‌م « بابه‌ته تایبه‌تییه‌دا» چ شێوازێک له به‌ڕێوه‌به‌ری باشترینه؛ به جۆرێ که له‌وانه‌یه بۆ یه‌ک شت له هه‌لومه‌رجێکدا به‌ڕێوه‌به‌ری میکانیکی باشترین بێ و له هه‌لومه‌رجێکی تردا به‌ڕێوه‌به‌ری ئورگانیکی.\nڕێبازی سیسته‌مه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان[دەستکاری]\nروانگه‌ی سیسته‌می له ساڵی 1960 به‌ملاوه پێی نایه دنیای به‌ڕێوه‌به‌ریه‌وه.لایه‌نگرانی ئه‌م ڕێبازه له سه‌ر ئه‌و باوڕه‌ن که بۆچوونی سیسته‌می باشترین شێوه‌یه بۆ یه‌کانگیر بوونی چه‌مک و شێوازه جۆراوجۆره‌کانی به‌ڕێوه‌به‌ری و ڕێک که‌وتن له سه‌ر ڕێبازێکی داگر و ته‌واو.\nڕێبازی نوێخوازانه‌ی ئه‌مڕۆ له تێکه‌ڵ بوونی ڕێبازی کلاسیک و نۆکلاسیک پێکهاتووه. لایه‌نگرانی تازه‌ی ئه‌م بزاڤه زانستییه له سه‌ر به‌کارهێنانی که‌مپیوته‌ر و ئامێره بڕیارده‌ره‌کان جه‌خت ده‌که‌نه‌وه.بیرۆکڤانانی ئه‌مڕۆی پێوه‌نده مرۆییه‌کان، باس له چاکسازی و داڕشتنه‌وه‌ی ڕێکخراوه‌کان ده‌که‌ن.\nبزاڤی تازه‌ی پێوه‌ندییه مرۆییه‌کان، له بیست ساڵی ڕابردوودا بیرۆکه‌ی زۆری له بواری به‌ڕێوه‌به‌ری سه‌رده‌م به ڕوانگه‌ی پێوه‌ندییه مرۆییه‌کانه‌وه پێشکه‌ش کردووه، بۆ وێنه: بیرۆکه‌ی Z\nپیتێر دراکێر گرنگترین ئه‌رکی به‌ڕێوه‌به‌ران به بازاڕدۆزی و داهێنان ده‌زانێ. ده‌قه تازه‌کان گه‌وره‌ترین ئه‌رکی به‌رێوه‌به‌ران له به‌رنامه‌ڕێژی ، ڕێکخستن ، ڕێبه‌ری ، دامه‌زراندن و چاودێریدا ده‌بینن.\nبه‌رنامه‌ڕێژی یان پلان داڕشتن یانی: بیرکردنه‌وه‌ی پێشوه‌خت. پسپۆڕان ڕوانگه‌ی جۆراوجۆریان له‌م بابه‌ته‌دا هه‌بووه، بڕێک له‌م بۆچوونانه بریتیین له:\nده‌سنیشان کردنی ئامانج و دۆزینه‌وه و خۆش کردنی ڕێگاکانی.\nبڕیاردان له سه‌ر ئه‌وه، چ کارێک ده‌بێ بکرێت.\nهێنانه به‌رچاوی ئه‌و بارودۆخه‌باشه‌ی به‌ره‌ولای ده‌چین و دابین کردنی هه‌موو پێداویستییه‌کانی.\nڕێکخستن بریتییه له ڕه‌وتێک بۆ دابه‌ش کردنی ئیش و کاره‌کان له نێو ئه‌ندامه‌کان و پێکه‌وه هه‌ماهه‌نگ کردنیان به مه‌به‌ستی گه‌یشتن به ئامانج.\nڕێبه‌ری واته: هه‌وڵی به‌ڕێوه‌به‌ر بۆ بزواندن و هێنانه سه‌ر شه‌وقی کارمه‌ندان به مه‌به‌ستی گه‌یشتن به ئامانج.\nکۆنترۆڵ، هه‌وڵێکی به‌رده‌وامه بۆ گه‌یشتن به ئامانجه ستاندارده‌کان.\nبه‌ڕێوه‌به‌ری له ڕێکخراوه گه‌وره‌کاندا، سێ ئاستد به خۆوه ده‌بینێت:\nبه‌ڕێوه‌به‌ری کاری ( سه‌رپه‌رشتی )\nبه‌ڕێوه‌به‌ری جێبه‌جێ کردن\nبه‌ڕێوه‌به‌ری سه‌رچاوه‌گه‌لی مرۆڤی\nبه‌ڕێوه‌به‌ری پیشه‌ی بچووک\nبه‌ڕێوه‌به‌ری ته‌کنۆڵۆژی زانیاری\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=بەڕێوەبەرایەتی&oldid=597453»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:٠١ی ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ نوێ کراوەتەوە.


لیژنەیەكی گرنگی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی نوێنەری یەكێتی تێدا نییە\nهەواڵ / کوردستان :: 14/02/2019 :: 308 جار بینراوە\nلیژنەی پیشەسازی و وزە لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی دوای دوو هەفتە پڕكرایەوە، بەڵام نوێنەرانی یەكێتی لەكشانەوەی خۆیان لەو لیژنەیە بەردەوامن.\nرۆژی 22ی كانوونی دووەمی 2019، لەكۆبوونەوەی ئاسایی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی، لیژنە هەمیشەییەكان بۆ 11 لیژنە كەمكرانەوە، بەڵام بەهۆی كشانەوەی سێ نوێنەری یەكێتی لەو لیژنەیە (ئەكرەم شەریف، رێكەوت زەكی، دیمەن محەمەد)، نەتوانرا لەكۆبوونەوەكەدا لیژنەكە هەڵبژێردرێت و تەنیا سێ ئەندام مایەوە كە بەپێی پەیڕەوی ناوخۆش دەبێت ئەندامانی لیژنەكان لە ژمارەی تاك پێكبێت و لە سێ ئەندامیش زیاتر بن.\nئەوكات رێكەوت زەكی، ئەندامی فراكسیۆنی یەكێتی لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بەدواڕۆژی راگەیاندبوو: هۆكاری راگرتنی ئەندامێتیان لەو لیژنەیە پەیوەندی بە پێكهاتەی نوێی لیژنەكەوە هەیە، سەبارەت بەوەی دەوترا تێبینی ئەوان لەسەر كەریم عەلی، سەرۆكی نوێی لیژنەكەیە كە پسپۆری لەو بوارەدا نییە، رێكەوت زەكی وتبووی: "بەڵێ راستە تا ئەو كێشەیەش چارەسەر نەكرێت ناڕۆینەوە ئەو لیژنەیە".\nدوای نزیكەی دوو هەفتە كێشەی ئەو لیژنەیە چارەسەركراوە، كەریم عەلی، سەرۆكی لیژنەكە لەپشكی گۆڕانیش بەدواڕۆژی راگەیاند: لیژنەكەمان بووەتە پێنج ئەندام هەریەك لە (محەمەد شێخ وەهاب و ئامانج نەجیب) بوونەتە ئەندام، بەڵام ئێستا هیچ نوێنەرێكی یەكێتی لەلیژنەكەدا نییە.\nدواڕۆژ هەوڵیدا رای نوێنەرانی یەكێتی بۆ كشانەوەیان لەو لیژنەیە وەربگرێت، بەڵام ئامادەنەبوون لێدوان بدەن، ئەوەش لە كاتێكدایە لیژنەی پیشەسازی یەكێكە لە لیژنە گرنگەكانی ئەنجومەن، فراكسیۆنی یەكێتیش دووەم گەورەترین فراكسیۆنە كە 11 كورسیان لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی هەیە.


4/25/2021 8:57:00 PM 572 جار خوێندراوەتەوە\nکرۆکی چەمکی عەلمانیەت و بنەما بنچینەییەکانی ، بەرهەمی دۆزراوە زانستیەکان و زانا گەردونناس و بیرکاریزانەکان بو، بەڵام زیاتر بەناوی بیرمەندە سیاسی و کۆمەڵایەتیەکانەوە لکاوە ، کە ئەوەش یەکێکە لە زوڵمەکانی مێژوو\nمرۆڤ ، نەی توانیوە لێکدانەوەیەکی زانستی و لۆژیکی سەبارەت بەگەردون و دیاردە ودەرکەوتە کۆمەڵایەتی و سروشتیەکان هەبێ ، بۆیە سەدان رێگاو دەرئەنجام و لێکدانەوە و شرۆڤەی کاری هەڵە و نالۆژیکی لێکەوتۆتەوە و هەندێکی بوەبەبەشێک لە کلتور یا لەنێو داب ونەریتە کۆمەڵایەتیەکاندا رەنگی داوەتەوە و پەیڕەوکراوە و نەوە دوای نەوە گواستراوەتەوە ، بۆنمونە دیارە سروشتیەکانی وەک : هەورە بروسکە ، لافاو ، مانگ گیران و خۆر گیران ... لە کۆندا بە هۆکاری توڕەیی ئالیهە و خوا لە خەڵک وەک بەڵایەک نیشانی خەڵکی ئەدات و تۆڵەیان لێ ئەکاتەوە ، لەنێو هەندێ تیرە و هۆزەکۆنەکانی مێژوودا زۆر جار جوانترین کچ لە نێو هۆزەکەدا وەک قوربانی فڕێدراوەتە ناو روبارو چۆمە هەڵچوەکان تاوەکو لە تۆڵە و توڕەیی خواکەیان پارێزراو بن وئارام بێتەوە ...لە ناوچەکەو نێو گەلانی موسڵمانیشدا هێشتا هەندێ لەو سروتە ئاینی و نوێژی بەکۆمەڵ وتایبەت لەبەرامبەر دیاردە سروشتیەکانی وەک (مانگ گیران ، وشکە ساڵی) پەیڕەو ئەکرێ بێ ئاگا لەوەی کەئەم رووداو و دیادە سرشتیانە دیاردەی ئاسایی و سروشتین و هیچ بکەر و هێزێکی ئیلاهی و ونی لە پشتەوە نیە و رودانیشیان پەیوەندی بە گۆڕانی کەش و هەوا و جوڵەی زەوی و ئەستێرەکانی تر و سوڕانەوەی زەویە بەدەوری خۆی و خۆردا ...\nسەبارەت بە بیروڕا و سەرخانی فکری کۆمەڵگە کە رەنگدنەوەی پەیوەندی وجۆر و ئاست و هۆکارەکانی بەرهەمهێنانن ( ژێر خانی ئابوری کۆمەڵگە ) ن ، کە بەدرێژایی چەندین سەدە مرۆڤایەتی بەدەستی جیاوازی گەورەی چینایەتی و رەگەزیەوە چەوسێنراوەتەوە و رەنجی بۆ کەسنی تربوەو بێ بەش کراوە لە مافە سروشتیە ئاسیاییەکانیشی ، بۆ نمونە فەیلەسوفی گەورەی یۆنانی ئەرستۆ تالیس (۳۸٤ ـ ۳۲۲ پێش زاین ) ژیاوە سەبارەت بە بون و پێگەی کۆیلە ئەڵێ ؛ (سیستمی کۆیلایەتی و لەو روانگەی کە کۆیلە لایەنێکی باشی هەیە بەوەی توانای بەهێزی هەیە بۆ کار کردن . وەئەڵێ ؛ چارەنیە لەوەی کە دەستەیەک حاکم ودەستەیەکی تر محکوم بن ،چونکە هەمیشە ئەوانەی پێگەو مەنزەلەیان بەرزترە حوکمداری ئەکەن بەسەر ئەوانەی کە لەخوارەوەن و پێگەیان نزمە ،وەسروشت عادەتەن لەشێکی بەهێزی بە کۆیلە بەخشیوە بۆ کارکردن و ئەقڵێکی باش و فکرێکی کامڵیشی خستۆتە لەشی کەسە ئازادەکان بۆیە لەوە ئەوە دەردەکەوێت کە مرۆڤە ئازادە ئەقڵەکان ئامادەترن بۆ ئەوەی حوکمداری بکەن وەک ئەوەی مێشک حوکمی لاشە ئەکات )\nئەرستۆ جگە لەوەی زانیاریەکی زۆری لەسەر سیاسەت و دەسەڵات هەبوە ، لە بواری بیرکاری و فەلەکناسیدا زانیاری زۆری بڵاوکردۆتەوە و کاریگەری زانیاریەکانی تاسەدەکانی ناوەراست رۆڵی گەورەی هەبوە لە نێوتەواوی دامودەزگا دینی و ناوەندەکانی پەروەردەو فێرکردن و زانکۆکاندا بەجۆرێک کە زۆربەی زانا لاهوتیە کاپۆلۆکیەکان لە ناوبانگترینیان (تۆما ئەکوینی ۱۲۲٤ ز ـ ۱۲۷٤زاینی ) بیروراکانی ئەرستۆی لەگەڵ بابەتە فێرکاریەکانی لاهوتیەت یەکخست (دمجو) ووە ئەو بیوڕا فەلەکیەی ئەرستۆ کەئەڵێ " زەوی جێگیر ووەستاوە و گەردون بەدەوریدا دەسوڕێتەوە " بوە عەقیدەی کاپولیکی وتەبەنی ئەو بیروڕایانەیان کرد وپێشتریش کۆمەڵێ لە لاهوتیە کۆنەکان بڕواو پا بەندی خۆیان بە بۆچونەکەی ئەرستۆ سەبارەت بە زەوی چەقی گەردونە و هەمو کەون بەدەوری زەیدا ئەسورێتەوە ، دەربڕی بوو چونکە زیاد لە پێویست چەند ئایەتێکیان لەوبارەوە شیکردبۆوە لە کتێبی پیرۆزی زەبور ی داود پێغەمەر وە یەکێکیان ئەو ئایەتەیە کە ئەڵێ ( ان اللە هو المۆسس اڵارچ علی قواعدها فلا تتزعزع الی الدهر و اڵابد "\nبەم شێوەیە بیروڕا فەلەکیەکانی ئەرستۆ شانبەشانی ئەوزەمینە سازیە عقائدیە لاهوتیە و دواتریش ئەو پشتگیریە گەرمە وگرنگەی کە ئاینی کاپولیکی پێیدا و تەبنی کرد ، بوە یەکێ لە پایە گرنگەکانی بواری فێرکاری و تەواوی وڵاتانی ئەوروپا و سنوری ئیمپراتۆرەکانیشی گرتەوە و وەک تیۆری ئەرستۆ ناسرا کە پێی وابو زەوی چەقی گەردونە و ۷ حەوت ئەستێرەی (عگارد ، زوهرە ، مەریخ ، مشتەری ، زوحەل ، خۆر و مانگ ) لە خولگەیەکی بازنەیدا بە خێراییەکی جێگیر بەدەوری زەویدا ئەسوڕێنەوە ) . دوای ئەرستۆ ، ( کلودیۆس بگلیموس ۸۷ ـ ۱٥٠ زاینی ) کە لە ئەسکەندەریەی میصر لەدایک بوە وهاوڵاتی رومانی بوە ،یەکێک بوە لە فەلەکناسو بیرکاری زان وجوگرافی ناسی بەناوبانگی سەردەمەکەی خۆی و چەندین لێکۆڵینەوە و بەدواداچونی زانستی ئەنجام داوە و دەربارەی فەلەک لە ساڵی ۱٤٠ ی زاینیدا هاوڕابوە لەگەڵ ئەرستۆ کەزەوی بە ناوەندی گەردون داناوە بەڵام ئەڵێ ئەستێرەکان بە شێوەی بازنەی بەدەوری زەویدا ناسوڕێنەوە بەڵکو هەمویان بەدەوری ناوەندێکی تایبەت بەخۆیاندا ئەسوڕێنەوە بەشێوەی هیلینجی (epicycle ) ولەهەمان کاتا سوڕانەوەکەی خۆی بەدەوری زەویدا بەردەوامە بەمەش زەوی ئەبێتە ناوەندی ناوەندەکان و جەختیشی لە خڕی ئەستێرەکان کردۆتەوە ، تیۆرەی بگلیمۆس سەبارەت بە دانانی زەوی بە چەقی گەردون و نەجوڵانی ، هەر جەخت کردنەوە نەبو لە تیۆرەکەی ئەرستۆ بەڵکو داننان و جەختکردنەوەش بو لە هەمو ئەو معتقداتە باو و ئیلاهیانەی پێشتر کە زەوی بە ناوەندی گەردون و مرۆڤ وەک کائنێکی بیرکەرەوەی گەورە لەو ناوەندە دا وێنا ئەکات و هەمو گەردون لەدەوری خولگەی ئەو مەخلوقە کە مرۆڤە و شایستەی ئەو گرنگی پێدانەیە ئەسوڕێتەوە و بەمەش تیۆری بگلیمۆس هاوشێوەی تیۆرەکەی ئەرستۆ ،لەلایەن ئاینی کاپۆلیکی تەبنی کراو بۆ هیچ کەس وناوەندێک نەبو کە دژی ئەم بۆچونە بوەستێ و رەتی بکاتەوە .\nبەڵگەی ئەرستۆ بۆ سەلماندنی ئەوەی کە زەوی چەقی گەردونە و ناجوڵێ بەلای ئەوەوە ئەگەر بەردێک بەرەو بەرزی ئاسمان هەڵبدرێ ئەبینین لە هەمان شوێنی هەڵدانەکەیدا ئەکەوێتەوە سەر زەوی ،خۆ ئەگەر زەوی بجوڵێ یا بسوڕێتەوە ئەبێ بەردەکە لە شوێنێکی تر بکەوتایەتە سەر زەوی ، بگلیمۆسیش بۆ سەلماندنی راستی تیۆرەکەی لەو سەردەمەدا بەڵگەی ئەوەی خستەڕو وتی زەوی ئەگەر لە رۆژێکدا بەدەوری خۆیدا بخولێتەوە پێویستە زەوی بەخێرایی ۲٠٠٠ دوو هەزار کیلۆ مەتر لە کاتژمێرێکدا ببڕێت و ئەگەر زەوی بەو خێراییە بخولێتەوە ئەوا رەشەبا و بای لماوی و شەپۆلی بەهێزی ئاوی دەریاکان سەر رووی زەوی دادەپۆشێت کە لەواقیع دا ئەمانە هیچیان روویان نەداوەو بونیان نیە بۆیە زەوی ناجوڵێ و هەمو ئەستێرەو گەردون بەدەەری چەقی زەویدا ئەخولێتەوە .\nهەڵەی بەڵگەی هەردوو تیۆرەکە ولێکدانەوەکانیان ئەوەیە کە بەرگە هەوایی و بەردەکەی ئەرستۆ وهەموو دەریاو روبارەکان سەرزەوی بەهەمان پێوەری یەکسان هەمویان بەیەکەوە ئەجوڵێنەوە وئەسوڕێنەوە،\nچاخی گریکی پێش لەدایک بونی مەسیح وبەتایبەتی ٥ پێنج سەدەی بەر لە زاین بە چاخی بێداربونەوە وگەرانەوە بوە بۆ خوێندبەوە ووردبونەوە لە دەقە کۆنەکان وداهێنراوەکانی گریک ، دوای سەرهەڵدانی مەسیحیەت و بڵاوبونەوەی بیرورا ئاینیەکانی مەسیحی ململانێ و ناکۆکی ئاینی نوێ لەنێوان لایەنگرانی ئاینی مەسیحی نوێ و ئاینی کۆن ومعتقداتی دینی باو سەرهەڵدەدات و لەساڵی ۳۳۷ی زاینی و کۆتایی سەدەی چوارەمیدا لەلایەن قسگنگینی یەکەم و دەسەڵاتدارە رۆمانیە مەسیحیەکانەوە بڕیار لە فەرمی بونی ئایینی مەسیحیەت ئەدرێت ، بەڵام ئایینی مەسیحیش وەک تێکەڵەیەک لە هەڵگری ئاینی پێش خۆی گەلێ لە دەقە ئاینی و شعاراتی ئاینی کۆنی میپرائی تیاجێکرابۆوە بەجۆرێک کە شتێکی نوێی وای تیانەخوێندرایەوە دەربارەی هاندان و پێشکەوتنە زانستیەکان و عەدالەت و چاکسازی سیاسی ، جگە لەوەی کە بانگەشەی یەک خوای و رەتکرنەوەی پەرستنی ئەو فرە ئالیهە و فرە خواییەی راگەیاند و دواتریش بەهۆی کەنیسەوپیاوانی ئایینیەوە دەسەڵاتی خۆیان بەسەر هەمو دامودەزگا سیاسی و دینی و خوێندن وپەروەردە و دامەزراوە زانستیەکاندا گرت و پێیان وابو کڵێسە ئەو نێوەندەیە لە نێون خوا و مرۆڤدا ،واتە خوا راسپاردە ورێنماییەکانی لە رێگەی کڵێسەوە دەگاتە خوارەوە و عیبادەت وچاکەکانی مرۆڤ ورەفتارەکانی بەگشتی بەهۆی کڵێسەوە دەگات بەخوا ،وە دەیان وت ئەگەر کڵێسە لە خەڵک نەبورێ ئەوا خواش لێی نابورێ و کارتی لێخوش بون ( صکوک الغفران )و چونە بەهەشتیان بە خەڵک ئەفرۆشت و سەروەت وسەرمایەیەکی یەکجار زۆریان بۆخۆیان کۆکردبۆوە ، کاپۆلیکەکان پێیان وابو ئەم دنیا پیس و هیچە ،وەک زیندانێک وایە و زەوی تاراوگەیەکە و ئەبێت لەم دنیا دوور کەوینەوە و هەمیشە خەریکی عیبادەت بین ،کاپۆلیکەکان پێیان وابو ئادەم وحەوا کەلە بەهەشتابون چێژ تەنها چێژێکی روحی ونەفسی بوە ،بەڵام کاتێ ممارەسەی چێژی جەستەییان کرد خوا سزای دان و لە بەهەشت دەری کردن ،بۆیە مرۆڤ بۆئەوەی لە خوا نزیک بێت ئەبێ دوور بکەوێتەوە لە خۆشی و چێژی مادی و جەستەیی .\nئەو بارودۆخەو بیروباوەڕە باو و دەسەڵاتە پڕ قۆرخکاریەی کە نیسە و پیاوانی کەنیسەی کاپۆلیکی کۆمەڵگە و دەسەڵاتی مەلیک وتەواوی سیستمی حوکمڕانی و رەوتی زانین و زانست و بارودخی ئەوروپا و ئیتاڵیای بەتایبەتی لاواز و سست کردبو ، ڤاتیکان لەناو دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی رۆمادا ببوە دەوڵەت و ناوەنێکی سەربەخۆ و بڕیاردەر بە جۆرێک کە مەترسی بنەرەتی لەسەر تەوای دەسەڵاتی ئیمپراتور دانابو جگە لەوەی لەگەڵ رەوتی پێشکەوتن و دەرکەوتنی چینی ناوەراست و گەشەی بازرگانی و لاوازبونی دەرەبەگەکان و زۆر بونی بەرهەڵستکاری دژی بیروباوەری کاپۆلیکی و گەرموگوڕی کەشتی گەلی بازرگانی ئیالیا ،پەیدابونی شاری گەورە و کۆچ لە لادێ بەرەو شار و جیابونەوەی چینەکان لەشاری ڤینیسیا نەدەهاتەوە کە زیاتر لە ۱٦ هەزار کەس لەکارگەی پیشەسازی چنین و ٦شەش هەزار کەسی تر لە کارگەی دروستکردنی کەشتیدا کاریانکردوە کە پەیدابونی سەرمایەدار و کرێکاری هێنایە ئاراوە و شان بەشانی ئەوەش سەدەی پانزە و شانزەی زاینی بەسەدەی دەرکەوتن و دۆزینەوە و وەرچەرخان و ئاڵوگۆری گرنگ وگەورە دا ئەنرێت کە نەک هەر ئیتالیا و دەسەڵاتی پاپۆیی و پیاوانی ئاینی مەسیحی گرتەوە بەڵکو کاریگەریەکانی تەواوی ئەورپا و دنیای گرتەوە کە گەورەترین و کاریگەرترینیان لەبواری فەلەک و ریفۆرمی ئاینی و تیۆری دەسەڵاتی رەهای ماکیاڤیلی .\nبەدرێژی ماوەی زیاتر لە ۱۷ سەدە تەواوی ئەوروپاو سەرزەمینی داگیرکراوی قەڵەمڕەوی هەردو ئیمپراتۆریەتی ئەغریقی و رۆمانی لەژێر دەسەڵات و هەژمونی بیروباوەری ئایینی کۆن و ئالیهە کان و ئاینی مەسیحی و تیۆری ئەرستۆ و بگلیمۆس دابو سەبارەت بە دانانی زەوی بەناوەندی گەردون و ئەستێرەکان ومانگ وخۆر بەدەوریدا ئەخولێنەوە ، کە کەنیسە ئەم تیۆرەی تەبەنی کردبوو ،بەڵام دەرکەوتنی تیۆرێکی نوێ لەلایەن زانای بیرکاری و فەلەک ناس بەناوی (نیکۆلاس کۆپرنیکۆس ۱٤۷۳ ـ ۱٥٤۳ زاینی ) سەبارەت بە گەردون نەک هەر سنوری فەلەک بەڵکو کایگەری تەواوی کردە سەر کایەی سیاسی و ئاینی فەلسەفە و رۆشنبیری مرۆڤایەتی بەگشتی ، کە تەواوی تیۆری فەلەکی ئەرستۆ وبگلیمۆسی لنگەوقوچ کردەوە و عەرشی دەسەڵاتی ئاینی کاپۆلیکی وپیاوانی کەنیسەی هێنایە لەرزین و سەلماندی کە زەوی چەقی گەردون نیە بەڵکو خۆر چەقی گەردونە و زەوی بەدەوری خۆیدا ئەسوڕێتەوە و لەگەڵ ئەستێرەکانی تری کۆمەڵەی خۆر بەدەوری خۆردا ئەخولێنەوە ...\nنیکۆلاس کۆپرنیکۆس بەردی بناغەی زانستێکی ئازاد و دور لە ئایدیۆلۆژیا و بیروباوەڕە ئاینیەکان داڕشت و سەرکەوتنی تیۆرەکەی کە وتی زەوی بەدوری خۆیدا ئەسوڕێتەوە و وە بەدوەری خۆریشا ، گرنگی زۆر گەورەی هەبو نەک هەروەک بنچینەیەکی زانستی نوێ ، بەڵکو بوە هۆی تێکشاندنی هەندێ بیروڕای باو و بڵاو کە ماوەیەکی زۆر دژی هەمو بیروبۆچونێکی تازە ئەوەستایەوە لەو بوارەدا و هەروەها ئەو تیۆرە نەک هەر سنوری بواری فەلەک بەڵکو ئەنجامە زانستیەکانی کاریگەری گەورەی کردە سەر کایەکانی تر وەکو ئایین و سیاسەت وفەلسەفە و رۆشنبیری مرۆییانە بەگشتی ، لەلایەکی تریشەوە ئەم دۆزینەوە تازەیەی فەلەک بوە هۆکاری ئەوەی کە زانست و بیرکاری ببەستێتەوە بە ئەقڵانیەت و بگاتە ئەو باوەڕەی کە ئەقڵی تەواو ئەتوانێ حەقیقەت دەرخا لەگەڵ لێکۆڵینەوەی ئەزمونی ،کە دواتر و لەوەوە دەروازە و ئاسۆی پێشەکەوتن و بۆ پێشەوە چونی گەورەی تەکنەلۆژی سەرنج راکێش لە سەدەکانی ۱۷ و۱۸ زاینی لێکەوتەوە و زانکۆکان و کەرتی پەروەردە وفێرکردن سەربەخۆ و ئازاد بون و لە ژێر دەستی کەنیسە و پیاوانی ئاینی دەرهێنران وئەو سەدەیەش بەدیاری کراوی بە شۆڕشی پیشەسازی ناوبانگی دەرکرد و ئەو سەدانە بەسەدەی ( سەردەمی ئەقڵ یا سەردەمی رۆشنگەری ) ناوەزەند کران کەهەریەک لە زانا و فەلەک ناس و بیرکاریزان و فیزیناسەگەورە وبەناوبانگەکانی وەکو ( یۆهان کبلر ۱٥۷۱ ـ ۱٦۳٠ ز ) وتیخۆ براهی ( ۱٥٤٦ ـ ۱٦٠۱ ز ) و گالیلۆ ( ۱٥٦٤ـ ۱٦٤۲ ز ) هەریەکەیان راستی و زانستی بونی تیوەرەکەی کۆپەرنیکۆسیان سەلماندو دەوڵەمەندتریان کردو یاسای تازە و بەڵگە ی رونتر و کەموکورتەکەیان چارەسەرکرد ، دواتر زانای گەورە ی بواری فیزیا ( نیوتن ۱٦٤۳ ـ ۱۷۲۷ ز ) یاسا بەناوبانگەکەی هێزی راکێشانی زەوی و ( راکێشان وپاڵنان ) ەو یاسایانەی کە پەیوەندی بە سورانەوە و هاوسەنگی و جوڵە وخێرایی وکاروکاردنەوەوە هەیە لە دوتوێی چەند یاسایەکدا رێکخست وبڵاوکردەوە کە وەرچەرخانێکی گەورەی زانستی بەدوای خۆیا هێنا و بواری زانستی گەردونناسی و خۆر وەک چەقی گەردون و زەوی و خولانەوەی ئەستێرەکانی ترو هەمو تەنە ئاسمانیەکانی تری گەردونی لە جوڵە و خێرایی جێگیر و هاوسەنگیان لە کۆمەڵە و خولگە دیارکراوەکانی خۆیانا لەجوڵە و خولانوەی بەردەوم دان بە پێی یاسای هێزی کێشکردن و دەرئەنجامە دۆزراوەکانی نیوتن ئەم ئەنجام و یاسا بەناوبانگانەی نیوتن چەند شۆرشێکی زانست بو ئەوەندە و زیاتریش شۆرشێکی فکری و ئەقڵانی و کاریگەریەکی گەورەی لە سەر تەواوی دنیاو کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی دانا وئەو گۆرانکاریە پیاوانی کەنیسەی توشی یەبڵەق بون و شڵەژانێکی گەورە کرد و هەستیان کردچیتر ناتوانن مصادەرەی ئەقڵی مرۆڤ بکەن بۆیە بەتوندی کەوتنە دژایەتی کردن و هێرشکردنە سەر ئەوزانا یانەو بە بێ ئیمان ولە دین دەرچو ناویان بردن ، بەڵام دواتر پیرۆزی و هەیبەتی پیاوانی ئاینی لەبەردەم زانا و دۆزراوە زانستیەکاندا کەوتە لەرزین .\nـ یەکێ لەهۆکارەکانی تر کە بوە هۆی لاوازکردن و پەراوێز بونی زیاتری دەسەڵاتی کەنیسە و پیاوانی دینی و پاپا جگە لەو دۆزینەوە زانستیەی کۆپەرنیکۆس و دۆزراوە زانستیەکانی تر بارودۆخی خراپ و مەترسی پارچە پارچە بونی ئیتالیا بو\nـ ماکیاڤیلی (۱٤٦۹ ـ ۱٥۲۷ زاینی ) سیاسی ومیژوونوسی گەورەی ئیتالیا تیۆرێزە بۆ دەسەڵاتی رەهای پاشا ئەکات وهانی پاشا ئەدات کە دەسەڵاتی رەهای خۆی پیادە بکات و نەتەوەوخاکی ئیتالتا لە دەستتێوەردانی دەرەکی و پاشاگەردانیە رزگار بکات و دەسەڵاتی خۆی بسەپێنێ بەسەر کەنسەو دەرەبەگەکاندا کەهەریەکە لای خۆیەوە ئیمارەتێکی لەژێردەستابوە و پێویستی کردوە لەلایەن هێزێکەوە کە مەبەستی هێزی پاشابوە ئەو ناوچانە یەکبخات و یەک دەسەڵاتی یەکگرتوی بەهێز کە ئەویش دەسەڵاتی رەهای پاشا بێ دەسەڵاتی خۆی بسەپێنێ ، هەروەها بەلای ماکیاڤیلیەوە توندی تیژی بابەتێکە کە بابەتی باسکردنە و ئەڵێ مرڤ بێ توندوتیژی ناژی و توندوتیژی هەر هەبوە و ئەڵێ باتوندو تیژی هەبێ ، بەڵام توندوتیژیەکی یاسایی کە مەبەستیەتی جیای بکاتەوە لە توندوتیژی نایاسایی ئەو پێی وایە ئەبێ توندتیژی یاسایی هەبێ واتە توندو تیژی بەئامانجی زەبت و رەبت و توندوتیژیەک کە کاتی بێ و دادپەروەرانەو هەموانیش بگرێتەوە ..\nهەر لەبەر ئەو پاشخانە مەعنەوی و باردۆخە نالەبارەدا خراپەدا بوە کە ئیتالتا تێی کەوتوە ماکیاڤیلی داوائەکات کە حاکمی مستبد هەبێ بۆئەوەی یاسا دابنێ ،کە یاسایەک هەبێ هەمو جێ بەجێی بکەن و ئەڵێ ؛ مرۆڤ کائینێکی خۆپەرستە وهیچ سنورێک نیە بۆ تێر بونی مرۆڤ ، ئەگەر هێز نەبێت یاسا نابێت بۆیە پێویستە هێزێک هەبێ وڵات لەو پاشاگەردانیە رزگار بکات وئەگەر هێزێک و دەسەڵاتێک نەبێ گەورە بچوک دەخوات هەر لەبەر خەمی نەتەوە ومەترسی بۆسەر ئیتالیاش بو کە وتی ؛ (الغایە تبرر الوسیلە ، ستراتیجی رەوا پاساودەری تاکتیکی نارەوایە. ئەم تێورەی ماکاڤیلی رۆڵی گر نگی گێرا لە لاوازکردنی دەسەڵاتی کەنسە و دەرەبەگەکان وهاوشان بو لەگەڵ کۆی کارگەریە زانستی و فێرکاری و ئەو سەرەتاییەی کە زەمینەی بەرجەستە بونی نەتەوەیی بو لە ئیتالیا لە پەرەسەندنی بازرگانی و پیشەسازی ودەرکەتنی چینی بورژوا هەرەکو مارکس ئەڵێ ؛ ( ئەبێ زەمینەی مادی لەئارادابێ بۆ ئەوەی بیر بتوانێ کاری جوڵاندن ورێکخستن وگۆڕان ئەنجام بدات ).\nئاینی کاپۆلیکی جگە لەوەی لە سەر ئاستی دەرەوەی روبەڕوی هێرش و رەخنەو بەرهەڵستکاریەکی توندی زانستی و بابەتی و واقیعی ببوەوە بەتایبەتیش دوای تێکشانی تیۆرەی بگلیمۆس کە زەوی وەک چەقی گەردون وێناکرد بو لەگەڵ فراوان بون و زۆر بونی دەسەڵاتەکانی پاشا لە یەکخستن و سەپاندنی هێزی دەسەڵاتی خۆی کە پێگە و دەسەڵاتی کەنیسە و پاپای لاواز وکەنارگیر کردبو لە کاروباری حوکمداری و داموزراوە زانستی و فێرکاریە کاندا ، هاوشانی ئەوە\nـ چاکسازیەکانی (راهیب مارتن لۆسەر ۱٤۸۳ ـ ۱٥٤٦ ز) و جاردانی ۹٥ لە نامە نوسراوەکانی لەساڵی ۱٥۱۷ زاینیدا کە هەموی دژی بۆچۆنە دینی و رەفتار و هەڵسوکەوتی کەنیسەو پیاوانی ئاینی کاپۆلیکی بو کە ئەو ئایینەی کرد بەدوو بەشەوە و مەزهەبی پرۆتستانتی کە بە باڵی چاکسازی ئایینی مەسیحی و سنوردارکردنی دەسەڵاتی کەنیسە و پیاوانی لە ژیانی گشتی ناوەزەند کرا ، ئەوەندەی تر رۆڵ و کاریگەری کەنیسەی کەمکردو رایگەیاند کە مرۆڤ پێویستی بەهیچ ناوەندێک نیە تالەگەڵ خوای خۆی پەیوەندی ببەستێ و پیاوانی کەنیسە ناتوانن و مافی لێخوش بون یا پاکردنەوەی خەڵک و توانای بەخشین و پێدانی بەهەشتیان نیە بەخەڵک لە بەرامبەر بڕێک پارە و زۆر دژی ئەوە بو کە ( صکوک الغفران ) بفرۆشرێ لە لایەن پیاوانی کەنیسەوە و رەتی کردەوە کە کەنیسە نوێنەری خوا بێت لەسەر زەوی و مرۆڤی هاندا بۆ کارکردن و ئازادی و دروستکردنی بەهەشتی راستەقینەی خۆی لەسەر زەوی ، هەروەها کتێبی پیرۆز ( ئینجیل ) کە بەزمانی لاتینی نوسرابو و تەنها پیاوانی ئایینی و دەسڵاتداران و خانەدانەکان و توێژی نوبەلا ئەیان توانی بیخوێننەوە و تێی بگەن ، وەریگێڕایە سەر زمانی ئەڵمانی و کەئەمە بوە هۆکاری بوژانەوەی نەتەوەیی و هەستی نەتەوەیی ،لاواز بونی ئاینی مەسیحی بوە هۆی لاواز بونی زمانی لاتینی و سەرەتای سەرهەڵدنی گرنگی زمانی نەتەوەیی و دواتر جوڵانەوە نەتەوایەتیەکان و دروست بونی دەوڵەتی نەتەوەیی لێ کەوتەوە\nجیابونەوەی مەزهەبی پرۆتستانتی وەک باڵێکی رەخنەیی فرە رەهەندی چاکسازی لە ئاینی دایک (مەسیحی کاپۆلیکی ) ، ململانێ و ناکۆکی توندی مەزهەبگەریی لەگەڵ خۆیا هێناو رۆژدوای رۆژ فراوانتر ئەبو تاوای لێهات سەراپای ئەوروپا و وڵاتانی ئەسکەندەنافی گرتەوە و لەئەنجامدا لە ساڵی ۱٦۱۸ز شەڕی مەزهەبی لە نێوان (لایەنگرانی هەردوو مەزهەبدا) ئەوروپای خستە شەڕێکی خوێناوی وماڵوێرانکەرەوەکە لە مێژوودا بەشەڕی (۳٠) سی ساڵەی مەزهەبی نێوان کاپۆلیک و پرۆتستانتەکان ناسراوە و لەساڵی ۱۹٤۸ ز بەپێی رێککەوتنامەی ویستڤالیا کۆتایی پێهات .\nهەرچەندە ئەم شەرە زیانێکی گەورەی مرۆیی و مادیی بەئەوروپا گەیاندن و رەوتی پێشکەوتن و شارستانی دواخست و ئاڵۆزی و پەشێوی بڵاوکردبۆوە بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بەندەکانی رێککەوتنامەی وستڤالیای ساڵی ۱٦٤۸ز ئەم خاڵە گرنگانەی لێکەوتەوە کە کاریگەری زۆری لەسەر کۆی پرۆسەی سیاسی و دەسەڵات و دەوڵەت و پەیوەندیە سیاسی و هەروەها فاکتەرێکی گرنگ بو لە دارشتنی سیاسەت و دەرخستنی دەوڵەت وەک تاکە بکەری یاسایی و بریار دەر و چالاک لە پەیوەندیە سیاسیە نێو دەوڵەتیەکان و پەراوێزخستنی دامەزراوە دینی و پیاوانی دینی لەو نێوەندە گرنگە دپلۆماسی و سیاسی و پەیوەندیە نێودەوڵەتیانەدا کە جەختی تەنها لەسەر رۆڵ و پێگەی دەوڵەت و حوکمداری دەسەڵات ئەکردەوە لە رێکخستنی پەیوەندی نێوان خەڵک و خەڵک لەلایەک و خەڵک و دەسەڵات لەلایەکەی ترەوە . هەروەها ئەو رێککەوتنە بوە هۆی ئەوەی زۆرێک لە تاکەکانی کۆمەڵگە بەرەو خوێندن وفێربونی زانست وزانیاری و فەلسەفە بچن و کۆتایی بە قۆرخکاری لاهوتیەت هێنا و ئازادی و سەربەخۆیی لە پرۆسەی خوێندن و لەوێشەوە بۆ ئازادی بیر لەتەواوی ئەوروپادا بڵاوبۆوە ، ئەگەر پێشر پەیوەندی سیاسی و دینی تەنها لەنێوان خێزانە دەسەڵاتدار و پیاوانی ئایینیدا بوبێت دوای ئەو رێککەوتنە ئەو پەیوەندیە رێکار و ئاستێکی دیپلۆماسی و نێودەوڵەتی وەرگرت و روخسار و مۆرکێکی شارستانی و دامەزراوەیی دور لە دەسەڵاتی دینی و دەستێوەردانی دینی بەخۆیەوە بینی و کەنیسە لەوبوارەشدا پەراوێزخرا وپێگەیەکی گرنگی لەدەستدا ،جگە لەوەش بەندەکانی رێککەوتنەکە بوە هۆکاری ئاشکرابونی کۆمەڵێ داواکاری و وتە و بۆچونی خورافی و ساختەکاری و پڕدرۆ و دەلەسە ، کە پاشاکان چیتر ئامادەنەبون گوێیان لێ بگرن و بەگرنگیان دابنێن بەڵکو بە پێچەوانەوە پاشاکان لەگەڵ پرۆسەی سیاسی و پتەوکردنی دەسەڵات و بنەماکانی سیاسەتی نوێ و گرنگی بیری نوێ و بەگەر خستنی ئەقڵ و زانست وزانیایدا بون لە هەمو بوارەکانی ژیاندا ، بەمەش کرانەوەو ئازادی زیاتر و بوە هۆی جوڵاندنی فکر و ئەقڵی مرۆڤ و هاندانی پرنسیپی گفتوگۆ و موناقەشە لە پێناو گەیشتن بە راستیەکان لە هەر شێوەیەکدا بێ ، هەروەها جەخت لەوە کردەوە کە بەرژەوەندی گەل لەسەروی بەرژەوەندی هەموان و پیاوانی ئایینیشەوە یەو ئەبێ بیرو باوەڕەکان لەوەیا چڕ بکرێنەوە بۆ بنیاتنانی دەوڵەتێک کە مافەکانی هەموان لە خۆ بگرێت و جێگەی هەموان ببێتەوە ...\nدۆزراوە زانستیەکان و هەوڵە بەردەوام و سەرکەوتوەکانی زانا و گەردونناس و بیرکارزانەکان و بەتایبەتیش دۆزراوە زانستیە تازەکەی کۆپەرنیکۆس لەساڵی ۱٥٤۳ی زاینی کە کۆتایی بە تیۆری فەلەکی بگلیمۆس و چەقی زەوی و کەنیسە وەک چەقی دنیا هێنا و زەوی و مرۆڤی گەراندەوە بۆ پێگە وشوێنە بچوک و سروشتیەکەی ، کە ئەمە گورز و وەرچەرخانكی زانستی گەورە بو درا لە تەواوی پێکهاتەی بەرجەستەبوی دوانەی دەسەڵاتی دینی و زەمەنی لەو سەردەمەدا و کەنیسە و دەسەڵاتی لاهوتی بنەمایەکی بنچینەیی تیۆری پشت ئەستور بە شعارات و معتقداتی دینی لەدەستدا و بێ چارە و دەستەوەستان مانەوە و بانگەشەو داوا لۆژیکی و چاکسازیەکانی مارتن لۆسەر و راگەیاندنی ۹٥ نامە نوسراوەکانی کە هەموی رەخنە و سەرنجی قوڵ بون لە ئاینی کاپۆلیکی لەساڵی ۱٥۱۷ زاینی دا ئەوەندی تر کەنیسە وپیاوانی ئاینی کاپۆلیکی توشی دارمان و شێوان و شڵەژان کردبۆوە ، کەلەلایەک روڵ و پێگەی کەنیسەی وەک نێوەندێک لە نێوان و خوا و باوەڕداراندا نەهێشت و داوای جیای ئاینی لەدەسەڵات ئەکرد و وتی ئەبێ وتەی یەسوعی مەسیح کەئەڵێ ( دع مالقیصر لقیصر و ماهو للە للە ) ئەبێ جێ بەجێ بکرێ و نابێ ئایین تێکەڵ بە سیاسەت و دەسەڵات بکرێ و ئەبێ مرۆڤ ئازاد بێ لە هەڵبژاردنی ئاین و خەڵک ئەبێ لەبەرخۆشەویستی وپیرۆزی و گەورەیی بۆ خوا ، خواپەرستی بکات نەک لەترس و سزای ئەو دنیا ، وە مرۆڤی هاندا کار بکات و ئەڵێ پێویستە مرۆڤ لەسەرزەوی بتوانێ بەهەشتی خۆی دروست بکات . کە ئەمانە هەموی بابەتگەلێکی گرنگ و بونە بنەمایەکی پتەو لە جیاکردنەوەی دین لە سیاسەت و دورخستنەوەی پیاوانی ئاینی و کەنیسە لە دەسەڵات و تەواوی ژیانی گشتی .\nـ یەکێ لە پایە گرنگ ودیارەکانی تر کە دەسەڵاتی ئایینی لاواز و پەراوێزتر خست بڵاو بونەوەی کتێبەکەی ماکیاڤیلی بو کە دوای مردنی لەساڵی ۱٥۳۲ ز چاپ و بڵاوکرایەوە کە دەربارەی سیاسەت و بنەماکانی هێز و یەکگرتویی دەسەڵات و دەوڵەتی نەتەوەییە ، کە هانی دەسەڵات و پاشا ئەدات کە وڵات لە پاشاگەردانی و مەترسی پاچە پارچە بون بپارێزێ و کۆتایی بە دەستێوەردان و دەسەڵاتی کەنیسە و پاپا بهێنێت و دەوڵەتێکی یەکگرتوی بەهێز پێک بهێنێ ..\nتەواوی ئەم دۆزینەوە زانستی و هەوڵی ریفۆرم لە ئایینی مەسیحی و تیورێزەی ماکیاڤیلی بۆ دەسەڵاتی رەهای پاشا سێ کوچکەیەکی گەورە و گرنگ بو لە رووبەروبونەوە و تێپەڕاندنی ئەو قۆناغە تاریک و ناشارستانی و دواکەوتوەی کە تەواوی ئەوروپای گرتبۆوە و گیرۆدەی چەندین موعتەقەداتی لاهوتی کۆن و کۆت و پێوەندی ئاینی مەسیحی کردبو، کە سەرجەمی ئەم هەوڵانە وەک پێداویستیەکی مێژوویی لە سەردەم و زەمان و زەمینی خۆیدا دەرکەوت و کاریگەریەکانی هەمو بوارەکانی وەکو کایەی سیاسی و ئابوری وکۆمەڵاتی و هونەر ورۆشنبیری و فەرهەنگی گرتەوە و بواری پشەسازی و بازرگانی ناوخۆ و دەرەکی بوژانەوەو پێشکەوتنی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی و بڵاوبونەوەی بەکار هێنانی پارە بوە هۆی دەرکەوتنی چینێک لە بازرگانی دەوڵەمەند کە ئەمە بوە هۆی ئەوەی کە کۆتایی بهێنێت بەو بیرورا باوەی کە پێی وا بو زەوی تاکە سەرچاوەی سامانە ، ئەم ئاڵوگۆرە نوێیە بوە هۆی لەقاندنی پێگەی چینایەتی ئەو چینانەی کە خاوەندارێتی زەویە کشتوکاڵیەکان بون ئەوانیش چینی نوبەلا ودەرەبەگ و پیاوانی کەنیسەکان بون ، گەورەبونی شارەکان و گەشەکردنی بازرگانی و پەیدابونی کارگەی گەورە و فراوانبونی پیشەسازی رۆژ دوای رۆژ نفوز و دەسەڵاتی خاوەن زەوی و موڵکەکانی کەنسەی بەرەو بچوک بونەوە و کەمبونەوە ئەچوو بەتایبەتی دوای ئەوەی کە جوتیار وکۆیلەکانی زەوی رویان کردە شارەکان و ئازاد بون لە دەست کۆتوپێوەندی دەرەبەگی و لە کۆیلەوە بون بە کرێکار و وردە وردە سیستمی ئابوری ـ کۆمەڵایەتی دەرەبەگی بەرەو پوکانەوە و کۆتایی رۆژەکانی خۆی دەرویشت ،لەبەر ئەوەی هەمو لاوازیەکی ئابوری ، لاوازیەکی فکری و عەقیدی بەدواوەیە ، هەر بۆیە رۆڵ و پێگەی کۆمەڵایەتی وسیاس و فکری چینی دەرەبەگ ونوبەلا و پیاوانی ئاینی کە خاوەندارێتی زەوی کشتوکاڵی و وابەستەی ئابوری کشتوکاڵی بون بەرەو بێ هێزی و بێ کاریگەری و پوکانەوە ئەچو ، بەپێچەوانەوە گەشەی بازرگانی و پیشەسازی پێویستی بە سەقامگیری و ئاسایش و متمانە هەیە کە ئەمەش کاتێ بەدیدێت کە دەسەڵاتێکی سیاسی یەکگرتوی بەهێز\nلە وڵاتدا بێتەئاراوە و سوپایەکی بەهێز دابمەزرێنێت و هەر ئەو توانای سەپاندن و سەندنی باج ودەرامەتی هەبێت ، بۆیە ئەبینین چینی بورژوای تازە دەرکەوتوی گەشەسەندو بەرژەوەندی و قازانجی هاوتەریب و هاوبەرژەوەندە لەگەڵ بەهێزکردنی دەسەڵاتی سیاسی پاشا و دروست بونی دەوڵەتێکی بەهێزی سەربەخۆ وخاوەن دەستور و سەروەری و دەسەڵاتی رەها بێت ، بۆیە چینی بورژوا بەتوندی پشتگیری و پشتیوانی پاشایان کرد و رۆڵی گەورەیان گێرا لە بەهێزکردن و یەکگرتنی دەسەڵاتی سیاسی و کۆکرنەوەی لە دەستی پاشادا ،کە ئەم هەنگاوەش کۆتایی یەکجارەکی بەسیستمی دەرەبەگی و دەستتێوەردانی کەنیسە و پیاوانی ئاینی لە کاروباری سیاسی هێناو قۆناغێکی نوێی سیاسی ئابوری کۆمەڵاتی بەدەرکەوتن و سەرهەڵدانی چەندین دەوڵەتی نەتەوەیی تازە وەک سەرەتا و دەستپێکێک بۆ ژیانێکی نوێی دوور لە دەسەڵاتی دینی و کەنیسە وپیاوانی ئاینی و نوبەلا مشەخۆرەکان لەتەواوی ئەوروپا رەنگی دایەوەو بناغە وپایەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و ژیانەی ئازادانە و ئازادکردنی بیر و ئەقڵ لە کۆت ومەرجە تاقەتپروکێنەکانی سیستمی کۆن و دەقە ئایینیە کۆنەکان و هەژمونی کۆیلە کردن و توانەوەی ئیرادەی مرۆڤ وونبونی ئەقڵ ، کۆمەڵگە و شارستانی و سەرزەمینی مرۆڤایەتی لە تونێلی تاریک ورەشی چاخەکانی ناوەڕاست قوتار کرد و رۆژگارو زەمینەیەکی لە باری بۆ بوژانەوە و پێشخستن وبۆ پێشەوە چون و سەرلەنوێ بونیاتنانەوە رەخساند و ، بوە هۆکارێکی گرنگ لە برەودان بەچەمکی ئازادیەمەدەنیەکان و مافە سروشتیەکان و چەمکی سەربەستی کە بو بە گەشەپێدانی شارستانیەت وبیرۆکەی تازەگەری و نوێبونەوە ، بەتایبەتی سەربەستی و ئازادی ببونە یەکێ لەکارە فکریە گەورەو گرنگەکان کە ئەوروپا گیرۆدەو وابەستەی بیرکردنەوە کردبو ،لەو کاتەیا هەروەکو هەردوو نوسەری گەورە و دیاری ئەو کاتە ( ڤۆڵتێر ۱٦۹٤ـ ۱۷۷۸ و رۆسۆ ۱۷۱۲ ـ ۱۷۷۸ زاینی ) کتێبیان لەسەر ئەم بابەتە بڵاوکردەوە و کاریگەری گەورەی لەسەر رەوشی سیاسی و دەسەڵاتی سیاسی لەئەوروپا بەگشتی و شۆرشی فەرەنسای ساڵی ۱۷۸۹ زاینی هەبو ، کەکاریگەریەکەی نەک هەر ئەوروپا بەڵکو تەواوی دنیا گرتەوەو دواتریش بوە هۆی سەرهەڵدانی شۆرشی ساڵی ۱۸٤۸ ئەڵمانیا .\nهەمو ئەو راپەرین و خۆپیشاندان و فشارانەی کەتەواوی ئەروپاو تەنانەت کێشوەری ئاسیاو ئەفریقیاو ئەمەریکاشی گرتەوە، کە بەدوای خۆیا زنجیرەیەک چاکسازی و راستکردنەوە دەستوری و ئیداری و یاساییانەی تایبەت بەپەرلەمان و مافی هاوڵاتیان لە دەنگدان و پێداچونەوە بۆ فراوانکردنی بازنە و سنوری دەنگداران و کاڵکردنەوە و لابردنی رێگری و لەمپەرەکانی وەک رەگەزی و عرقی و کۆمەڵایەتی بەردەم بەشداری سیاسی و مافی خۆهەڵبژاردن ودە نگدانی گرتەوە و لە دەرەئەنجامدا سەرهەڵدانی رێکخراوەکانی کۆمەڵگ مەدەنی و مافی هاوڵاتی بون و دەوڵەتی هاوڵاتی و جیاکردنەوەی ئایین لە کاروباری گشتی و سیاسی دا سیمای ئەوروپای تازەی زیاتر دەرخست و بەهۆی سیستمی دیموکراسی و رەهەندە گشتی و شارستانیەت و بەها و پڕ مانا و مرۆییەکەی فۆرمی عەلمانیەت ئەوروپا و سەدان وڵاتی تر لە کێشوەرە جیاوازەکانەوە ئەم سیستمە سیاسی وفەلسەفی و کۆمەڵایەتیە تازەیان هەڵبژاردن لە پێناو سەقامگیری سیاسی ژیانی پێکەوەیی و ئاشتی و ئازادی بیر و دەربڕینی رای ئازاد و پاراستنی مرۆڤ و کەرامەتی ، کە دەوڵەت لەدووریەکی یەکسان و بێ لایەنەوە ئەوەستێ لەبەرامبەر ئاین و ئاینزاکان و سەرجەم توێژ و پێکهاتە نەتەوەیی و کەمەنەتەوەییەکانی تر و ، دەوڵەت تەنها رۆڵی رێکخستن و سەرپەرشتی و پاراستنی سەلامەتی هاوڵاتیان ونوێنەرایەتی سەروەری ئەکات و ناچێتە ناو کاروباری تایبەتی و ژیانی کەسێتی هاوڵاتیانەوە ، کە هەنگاوە سەرەتاکانی چەمکی دنیاگەری (عەلمانیەت ) بۆ دارشتنی زانستێک ئەگەرێتەوە کەلەساڵی ۱٥٤۳ز لەلایەن (نیکۆلای کۆپەرنیکۆس و زانا و فەلەکناس و فیزیا وبیرکاریزانەکانی تری\nوەک یۆهان کبلر و تیخۆ براهی وگالیلۆ و نیوتن ) ەوە دارێژرا و گەشەی پێدراو چوە ناو ژیانی پراکتیکی خەڵکەوە ، جونکە زانستێک بو خاڵی بو لە ئایدۆلۆژی و عقائیدی دینی و ، دنیای ژێردەستی و تاریکی و ونبون و سڕبونی ئەقڵی ژێرەوژوور کرد و مەشخەڵی دنیا بینیەکی تازەو دوارۆژێکی نوێی هەڵکردو بانگەشەی سەردەم و هاوچەرخانە بو بۆ نوێنەریەتی داهاتو و بەدیهێنانی هیواو و رەفاهیەت و کۆتایی هێنان بە هەژمون و بیروباوەرە کۆنەپەرستی و دواکەوتەکان کە هەڵگرانی نوێنەریەتی چاخە تاریکەکان رابردو ئەکەن ، هەر لەم روانگەیەوە و لە ژێر کاریگەری فەلسەفەی سیاسی و دنیاگەری هاوچەرخانە ، دەوڵەت لە بکەرێکی لایەنگیر و زاڵ و تاکڕەو ئەکات بە بکەرێکی بێ لایەن و ئەرکی رێکخستن و پاراستنی خەڵک ئەبێ نەک پاراستنی ئایین و بیروباوەرێکی دیاریکراو ، لە دەوڵەتی عەلمانیدا جیا لە دەوڵەتی پێش خۆی رۆڵ و بواری رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و گروپ و دەزگاودامەزراوە پیشەییەکان بونێکی راستەقینە و سەربەخۆیان هەیە و پردی گەیاندن و پێکەوەبەستنی خەڵک و دەوڵەتە ، ئەو ماوە یا بوارە پڕ ئەکەنە و کاری تیائەکەن کە ئامانج و داوا و مافەکانی توێژو چین و پیشەکان لە شێوە شارستانی و هاوچەرخیانەی خۆیدا بەرز ئەکاتەوە و گوێی لێ ئەگیرێت ودابین ئەکرێت نەک بەپێچەوانەوە کەوەک لە سیستمە کۆن و گشگیرو داخراوەکاندا بەی ئەکرێت کە ماوە و بواری کاری رێکخراوەیی و کۆمەڵگەی مەدەنی هیچ ماناو بونێکی راستەقینەی نیە و ئەمەش ناسەقامگیری و شەڕ و ئاژاوە و پێکادانی توندی نێوخۆی لێ کەوتۆتەوە ، بۆیە ئەرکە گرنگەکەی فەلسەفەی هاوچەرخ و سەردەمیانە و سیستمی سیاسی و دیموکراسی ئەوەیە کە مافی تاکەکان و پاراستن و دابین کردنی هەلی کار بۆ هەموان و یەکسانی یاسایی و دادپەروەری کۆمەڵایەتی و دابین کردنی ئازادە مەدەنی و سیاسیەکان ، بێ لە بەچاو گرتنی پێگەی کۆمەڵایەتی و دینی و مەزهەبی ورەگەزی و نەژادی ، کە ئەمە کرۆکی فەلسەفەی مرۆیی و روحی پێکەوەژین و تەبایی کۆمەڵایەتی و بەها و شکۆمەندی مرۆڤایەتیە ، کە خاڵیە لە دەمارگیری ئاینی و مەزهەبی وئایدیۆلۆژی و نەژادی فۆرمێکە لە هەموان و بۆ هەموان ، جیا لەوەی کێ و چ دنیا بینی و چ دەوڵەت و ئایینێک لەپشتیەوەیەتی و پشتگیری دەکات ، ئەبێ بە شوناسێکی گشتی لە پێناو ئامانجێکی گشتی کە ئەویش سەرەتا و کۆتایی هەر مرۆڤە .\n۱ـ المدخل فی علم السیاسە ؛ د. محمود خیری عیسی و د. بگرس بگرس غالی ، الگبعە الپانیە عشر ۱۹۹۱، الناشر ؛ مکتبە اڵانجلو المصریە ـ القاهرە\n۲ـ الفکر السیاسی الغربی ؛ د. علی عبدالمعگی محمد ، ۱۹۸۸ دار المعرفە الجامعیە اسکندریە .\n۳ـ النڤم السیاسیە و القانون الدستوری ؛ د. ابراهیم عبدالعزیز شیحا ، الناشر : المعارف بالاسکندریە ۲٠٠٠ .\n٤ـ مدخل الی علم السیاسە ؛ د. عصام سلیمان ، الگبعە الپانیە ، دار النچال بیروت ، ۱۹۸۹\n٥ـ د . ریاچ الصیداوی ؛ مدیر مرکز العربی للدراسات السیاسیە و الاجتماعیە فی جنیف ، حدیپ مع بی بی سی عربی\n۷ـ حسن إسمیک ؛ مقالە بعنوان ؛ متی ینتهی الصراع الدینی eltawil.org , 2011 .\n۸ ـ مفهوم العلمانیە ؛ mawdoo3.com


ئێران و پارتە کوردیە ئۆپۆزیسیۆنەکانی: پێویستی گفتوگۆ | MERI\nئێران و پارتە کوردیە ئۆپۆزیسیۆنەکانی: پێویستی گفتوگۆ\nئێران و حیزبە ئۆپۆزیسیۆنە کوردیەکانی چەندین دەیەیە لە شەڕی ناوبەناودان. بە لەبەرچاوگرتنی بارودۆخی تازەی سیاسی ناوچەکە وە سەرکەوتنی کۆماریەکان لە هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا، ئێران پێویستە کە گفتوگۆ بکات لەگەڵ حیزبە ئۆپۆزیسیۆنە کوردیەکان.\nسەرەڕای ئەوەی کە ئێران و پارتە کوردیەکانی ئێران چەندین دەیەیە لە شەڕی ناوبەناودان، ئێران نەیتوانیەوە کە کۆتای بەم پارتانە بهێنیت. بە هەمانجۆر، پارتە چەکدارە کوردیەکانی ئێران نەیانتوانیوە کە داواکانی خۆیان بەسەر دەوڵەتدا بسەپێنن وە کەواتە پێویستی سازانێک لە ئارادایە. پارتە کوردیەکان نکوڵی لەوە ناکەن کە دانوستان و دیالۆگ لەگەڵ دەوڵەتی ئێران بکەن بەڵام بە مەرجێ کە دەوڵەتیش جدی بێت لە دۆزینەوەی چارەسەرێکی درێژخایەن.\nپارتە ئۆپۆزیسیۆنە کوردیەکان\nچەندین پارتی کوردی هەن کە لە کۆمەڵگەی کوردی ئێرانەوە سەرچاوەیان گرتوە. لەناو ئەمانەدا حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران، کە ١٩٤٥ دامەزراوە، حیزبی دیموکراتی کوردستان، کە ساڵی ٢٠٠٤ لەوەی پێشو جیابووەتەوە، کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کورستانی ئێران (کۆمەڵە)، کە لە ١٩٦٩ دامەزراوە وە ئێستا بووە بە سێ بەش : حیزبی کۆمۆنیستی ئێران- کۆمەڵە، کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان و کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستان. پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێران بەم دواییانە ڕایگەیاند کە چالاکی سەربازی دەست پێ دەکاتەوە لە ئێران تا زۆر لە دەوڵەتی ئێران بکات کە مافی یەکسان بدات بە کورد لەو ووڵاتە. پارتی ژیانی ئازادی کوردستانیش کە نزیکە لە پارتی کرێکارانی کوردستان لە ئێران چالاکە. چەند ڕیکخراوێکی تری بچوکتریش هەن وەک سازمانی خەبات.\nپارتە کوردیەکانی ئێران بەکۆ لەسەر ئەوە سورن کە هەوڵدانی ئەوان بۆ بەدەستهێنانی مافە سیڤیل و سیاسیەکانی میللەتی کوردە لەو ووڵاتە. ئەوان دەڵێن کە سیاسەت لە ئێران لەلایەن یەك قەومیەت و لایەنی ئاینیەوە دەستی بەسەردا گیراوە کە ئەوانیش فارس و شیعەن. بەم جۆرە ئەوان ئەوە دوپاتدەکەنەوە کە تێکۆشانی ئەوان بۆ بەدەستهێنانی مافی یەکسانە بۆ قەوارەو ئاینە جیاوازەکانی ئێران.\nهەروەها ئەوان ئەوە دوپاتدەکەنەوە کە ئێران بەڕاستی و بەچاوی بایەخەوە لە گفتوگۆی ئاشتیانە ناڕوانێت. بۆ نمونە، ئەوان ئێران بەوە تاوانبار دەکەن کە عەبدولرەحمان قاسملۆو سادقی شەرەفکەندی کوشتبێ لە ساڵی ١٩٨٩ و ١٩٩٢ کە ئەم دوو کەسەش دوو سەرۆکی ئەوانبوون. ئەوان جەختدەکەنەوە کە قاسملۆ بە نیەتێکی باشەوە بەشداربوو لە دانوستانی نهێنی لەگەڵ نوێنەرانی دەوڵەتی ئێران کە کاتێک کوژرا، ئەمەش لە پێناو بەدیهێنانی ئاشتی وە لەسەر مێزی گفتوگۆ کوژرا.\nسەرەڕای داواکاریەکانیان، پارتە کوردیەکانی ئێران لە ناو خۆیاندا بەشبەشن. ئەوان تا ئێستا نەیانتوانیەوە کە پێکەوە لەسەر یەك نەخشەڕێگا یان بڕیار ڕێکبکەون لەسەر ئەوەی کە چ هەنگاوێک پێکەوە بگرنە بەر. ئەم تەفرەقەیە کاریگەری خراپی لەسەر ئاواتەکانی ئەوان هەبووە. لە ناوەڕاستی ١٩٨٠دا، سەدان کەس کوژران لە شەڕی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێران و کۆمەڵەدا. ئەم بەشبەشیە بەو لەتبونانەشدا دیارە کە بەسەر کۆمەڵەش و پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێرانیشدا هاتووە. کەواتە پارتە کوردیە ئۆپۆزیسیۆنەکان پێویستە کە دەسپێشخەری واقیعیانە بەرهەمبهێنن وە ڕێگای ئاشتەوای بگرنە بەر. ئەوان پێویستیشە کە یەك پرۆژەی یەکگرتوو پەرەپێ بدەن کە چۆن لەگەڵ ئێراندا مامەلە بکەن وە بە یەکگرتووی یەك ڕێگا بگرنەبەر کە ئەمەش قورسایی زیاتری دەبێ.\nلە لایەکی ترەوە، ئێران، ئەم پارە کوردیانە بە یاساغ و دوژمنی دەوڵەت دەزانێ کە گوایە ئاشتی و ئارامی ووڵاتەکە تێکدەدەن. ئێران بڕوای وایە کە کورد لەو ووڵاتە ئازادە کە بەشداری سیاسەت بکات بەپێی یاسای ووڵات. لە ڕاستیشدا چەندین کورد بۆ پەڕلەمانی ئێران هەڵبژێردراون و پۆستی دەوڵەتیشیان بە دەستەوەیە بەڵام تەنانەت بەم دواییەش لێپرسراوان لە پەڕلەمانی ئێران پێکهێنانی بەرەیەکی کوردیان لە پەڕلەمانی ئیران ڕەتکردەوە.\nووڵاتە یەکگرتووەکان: هاتنی ترەمپ\nهەڵبژاردنی سەرۆکی تازەی ئەمریکا پێدەچی کە کاریگەری گەورەی هەبێت لەسەر سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست وە بەتایبەتی دەربارەی ئێران. داڕێژەرانی سیاسەتەکانی ئێران ڕەنگە بۆیان باشبێت کە سیاسەتەکانی سەرۆکی تازەی ئەمریکا دەربارەی ئێران لەبەرچاو بگرن. سەرۆکی تازە دۆناڵد ترەمپ گفتی داوە کە ڕێککەوتنە ئەتۆمیەکەی ئێران هەڵبوەشێنێتەوە وە ئەو بیر لە دانانی توندئاژۆکان دەکات لە ئیدارەکەیدا وەك جۆن بۆڵتن و ڕوودی جولیانی و میت ڕۆمنی. ئەو مایکڵ فلین و ڕێنس پریبەسی داناوە وەك دوو ئەندامی ئیدارەکەی کە دوو کەسی توندئاژۆن. ترەمپ ئەوانی وەك ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتیمانی و سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتی ئەمریکا داناوە. کەواتە لە جێی خۆیدایە کە چاوەڕێی بەرزبونەوەی گرژیەکان بکەین لە لە نێوان ئێران و ئەمریکادا لە ماوەی ئەم ئیدارە تازەیەدا. لەمەش زیاتر، کۆنگرێسی ئەمریکا ئێستا پرۆژە یاسایەکی پەسەندکرد کە ڕێگە بە تازەکردنەوەی یاسای سزاکانی سەر ئێران دەدات کە لە کۆتای ئەمساڵدا ماوەکەی بەسەر دەچوو. هەرچەندە، ئەمە دەبێ سەرۆكیش واژۆیکات تا ببێتە یاسا. ئەوەی ئەم گۆڕانکاریانە نیشانی دەدەن ئەوەیە کە تەرکیزێکی زۆری ئیدارەی تازە لەسەر ئێران دەبێت. کەواتە بە ئاشتەوایی لەگەڵ کورد ئێران ئەگەری ئەم کێشەیە کەم دەکاتەوە کە سەرنجی نێودەوڵەتی بۆ خۆی ڕاکێشێت و ببێتە هۆکارێکی تر کە ئیدارەی ترەمپ بتوانێت بیکاتە ئامانج.\nهەڵومەرجی سیاسی ناوچەیی\nبەشێکی زۆری خۆرهەڵاتی ناوەڕاست ئێستا بە تەنگژەی سیاسی و وە یان شەڕی چەکداریدا تێپەڕ دەبێت، ئێران بەشی هەیە لە هەموو ئەمانەدا هەر لە کێشەی یەمەنەوە تا شەڕی دژی داعش لە عێراق و شەڕی چەند لایەنەی سوریا. کورد لە عێراق و سوریا لە پێشی پێشەوەی شەڕی داعشن، وە ئەمەش کارێکی گەورەی کردوەتە سەر پلەوپایەی ئەوان. کورد لە عێراق قەوارەیەکی فیدراڵیان هەیە لەو ووڵاتەدا (هەرێمی کوردستانی عێراق) کە لەلایەن کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و دەستوری عێراقەوە دانی پێدا نراوە. ئەمەش لە کاتێکدایە کە شەڕی سوریاش بەشێوەیەکی دیفاکتۆ بووەتە هۆی دامەزراندنی قەوارەیەکی تری کوردی لەو ووڵاتەدا کە بە هەرێمی فیدراڵی ڕۆژاڤا ناسراوە. ڕۆاڤاش بە هاوپەیمانێکی سەرەکی شەڕی دژی داعش دادەنرێت لەلایەن هاوپەیمانەکانەوە (بێجگە لە تورکیا) بە ڕادەیەك کە ئەمریکا تا ئێستا داواکانی تورکیای ڕەتکردوەتەوە کە لە نێوان ئەوو ڕۆژاڤادا یەکێکیان هەڵبژێری. بەمجۆرە ئێران و پارتە ئۆپۆزیسیۆنە کوردیەکان دەبێت ئەو گۆڕانە سیاسیانەی کە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست ڕوودەدەن لەبەرچاو بگرن چونکە دەرفەت هەیە بۆ باشترکردنی پەیوەندی نێوان کورد لە ناوچەکەدا لەگەڵ ئێران. لە ڕێگەی پەیوەندی باشترەوە لەگەڵ کورد لە عێراق، ئێران دەتوانێ دەنگێکی باشتری هەبێت لە داهاتووی عێراقی دوای داعش. بە هەمانجۆر، داهاتووی دەوڵەتەکەی ئەسەد لە سوریا هەرچییەك بێت، پەیوەندی باشتر لە نێوان ئێران و ڕۆژاڤادا دەبێتە هۆی بوونی کاریگەری زیاتری ئێران لە داهاتووی سوریادا. بەڵام سەرهەڵدانەوەی ڕووبەڕووبونەوەی چەکداری وە خراپبوونی دۆخەکە لە نێون ئێران و پارتە ئۆپۆزیسیۆنە کوردیەکان نەک تەنها ڕەنگە ڕێ لە پەیوەندی باشتر بگرێت لە نێوان ئێران و کوردەکانی دەڤەرەکە بەڵکو دەکرێ کە کاریگەریەکی نەرێنی قوڵی لەسەر ئەم پەیوەندیانە هەبێت.\nبە پێچەوانەوە، ڕێککەوتنێکی ڕەوا لەگەڵ پارتە ئۆپۆزیسیۆنە کوردیەکان وە یان لەگەڵ پێدانی مافی یەکسان بە کوردەکان، دەبێتە هۆی هێنانەدی پەیوەندی باشتر نەك تەنها لەگەڵ کورد لەو ووڵاتە، بەڵکو لەگەڵ ئێران و کورد لە دەڤەرەکە. ئەمەش خۆی لە خۆیدا دەبێتە هۆی بەهێزکردنی یەکێتی ناوخۆی ئێران وە بەهێزترکردنی پایەی ئێران لە ناوچەکەدا. ئێران ناتوانێ سەرۆکایەتی ناوچەکە لە ئەستۆبگرێ وەك ئەو دەیەوێ بەبێ ئەوەی بە ڕاستی دەست بۆ کورد درێژ بکات لەناو خۆیدا وە وەك شەریك مەمەڵە لەگەڵ کورد نەکات.\nئیران و پارتە کوردیەکان بە دڵنیاییەوە دەتوانن چاو لە چارەسەری شەڕەکانی تر بکەن وەك ئەو ڕێکەوتنەی بەم دواییانە کرا لە نێوان کۆلۆمبیاو هێزە چەکدارە شۆڕشگێڕەکانی کۆڵۆمبیا کە بە ‘فارك’ ناسراون. ئەم ڕێکەوتنە شەڕێکی ٥٢ ساڵە کۆتای پێ دێنێ کە هەزاران قوربانی لێ کەوتوەتەوەو ملیۆنان کەسیشی ڕاگواستوە. وە هەروەها دەتوانن وانە لە ئەو ڕێکەوتنانەشی کە کۆتاییان بە شەڕی ٣٠ ساڵەی ئایرلەندی باکورهێنا وەرگرن (ڕێکەوتنی گود فرایدەی، ١٩٨٨، لەگەڵ سەینت ئاندروس). گرنگیشە کە ئەوە بوترێ کە لەکاتی شەڕی چەکداریدا ڕیکەوتن زەحمەتە وە ئەمەش خاڵێکە کە حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران لە پێشچاوی بگرێ.\nلە ئاکامی گۆڕانی بارودۆخی سیاسی ئێستای ناوچەکە وە ئەو گۆڕانانەش کە دەکرێ ڕووبدەن، گرنگە بۆ ئێران کە دانوستانی ڕاستەقینەی ئاشتی بکات لەگەڵ پارتە ئۆپۆزیسیۆنە کوردیەکان بۆ بەدەستهێنانی چارەسەرێك کە سودمەند بێت بۆ هەردوولا. ئەمە پلەی ئێران بەرزدەکاتەوە وەك هێزیكی هەرێمی. کەواتە ئێران خۆی یەکەم سودمەند دەبێت لەمە. بە پێەچەوانەوە، فەرامۆشکردنی ئەم بابەتە ڕەنگە ئاکامی خراپی هەبێت بۆ ئێران وە بە شێوەیەکی گشتی بۆ هەرێمەکەش. هەروەها دەکرێ کە کاریگەریەکی خراپی هەبێت لەسەر پەیوەندیەکانی ئێران لەگەڵ کورد لە ناوچەکە. ڕێگای پەیوەندی باشتر لە نێوان ئێران و کورد لە دەوروبەری ئەو ووڵاتە یەکەمجار لە کوردستانی ئێران خۆیەوە سەرهەڵدەگرێت. دەربارەی پارتە کوردیەکانیش خۆیان، گەر ئەوان بیانەوێت کە بە جدی وەربگیررێن، ئەوا دەبێت کە جیاوازیەکانیان بخەنە لاوە، شەڕی چەکداری بوەستێنن وە بە یەك پرۆژەی واقیعیەوە بێنە مەیدان کە بتوانن هەموو بەیەك دەنگ کار بۆ بەدەستهێنانی بکەن.\nبۆ بەکارهێنان وەکو سەرچاوە: Ali, H. (2016) Iran and its Opposition Kurdish Parties: The Need for Dialogue, MERI Policy Brief. vol. 3, no. 22.\nئەو بیروڕایانەی لەم بابەتەدا خراونەتەڕوو بیروبۆچونی نوسەرن و مەرج نیە کە بیروبۆچونی ئینستیتیوتی مێری بن.


شێخ جەعفەر بۆ په‌رله‌مانتاران: بەداخەوە بۆ ئەو مناڵ‌و مەزن‌و نەفام‌و بێ عه‌قڵانە\n06/12/2021 2556 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nجێگری سەرۆکی هەرێمی کوردستان هێرشده‌كاته‌سه‌ر په‌رله‌مانتاران‌و ڕایده‌گه‌یه‌نێت، "بۆیه حاڵمان جوانە ئەوانە نوێنەری خەڵکن، بۆیە حاڵمان جوانە ئەوانە هاتونەتە ناو ئەو پەرلەمانەوە کە ئەسڵەن مرۆڤ نازانێت چۆن باسی بکات"، ده‌شڵێت:"بەداخەوە بۆ ئەو مناڵ‌و مەزن‌و نەفام‌و بێ عه‌قڵانە".\nئاشكرایده‌كات، داعش نەک هەر مەترسییەکانی بەردەوامە، بەڵکو ئێستا داعش زیاتر مەترسیدارترە له‌كاتى سه‌ره‌تاى هاتنیان، ده‌شڵێت:"لەکاتێکدا ئێمە لەعێراق سەرۆک کۆمارمان هەیە، وەزیرو پەرلەمانتارمان هەیە کەچی هاتون هێڵی بەرگری بەرامبەر پێشمەرگە دروستدەکەن لەبری ئەوەی بەرامبەر داعش دروستی بکەن".\nشێخ جەعفەر شێخ مستەفا جێگرى سه‌رۆكى هه‌رێم بۆ ده‌نگى ئه‌مریكا سەبارەت بەتۆمەتبارکردنی پەرلەمانتارانی پارتی‌و یەکێتی کە هەریەکەیان ئاڕاستەی حزبەکانی بەرامبەرییان دەکەن، وتویه‌تى:"ئاخر بۆیە حاڵمان جوانە، ئەوانە نوێنەری خەڵکن، ئەوانە نوێنەری هەرێمی کوردستانن، ئەوانە یاسا دەردەکەن، ئەوانە پارێزەری مافی تاکەکەسن ئەوانە بەرگری لەمافەکانی خەڵکی کوردستان دەکەن، بۆیە حاڵمان واجوانە، ئەوانە هاتونەتە ناو ئەو پەرلەمانەوە کە ئەسڵەن مرۆڤ نازانێت چۆن باسی بکات".\nشێخ جه‌عفه‌ر هێرشده‌كاته‌سه‌ر په‌رله‌مانتاران‌و ده‌ڵێت:"بەداخەوە بۆ ئەو مناڵ‌و مەزن‌و نەفام‌و بێ عه‌قڵانە کە ئەوانە وەک ندی‌و بدی ئەم قسانە دەکەن‌و بەهەوەسی خۆیان لێدوان دەدەن من هەر ئەوەندەیان پێدەڵێم".\nجێگری سەرۆکی هەرێم ئه‌وه‌شى وتوه، "داعش نەک هەر مەترسییەکانی بەردەوامە، بەڵکو ئێستا داعش زیاتر مەترسیدارترە له‌كاتى سه‌ره‌تاى هاتنیان، لەبەرئەوەی کاتی هاتنیان ببوەوە هۆی دروستبونی دوو جەبهە کە هێزی پێشمەرگە خەتێکی بەرگری دروستکردبوو، بەڵام ئێستا شەڕی پارتیزانی دەکەن تەنها مەبەستییان شەهیدکردنی پێشمەرگە یا بریندارکردن یاخود زیانە لەکەلوپەلەکان‌و تەقەمەنییەکان، مەبەستییان شوێن گرتن نییە".\nشێخ جه‌عفه‌ر لایه‌نى كه‌مته‌رخه‌م له‌په‌لاماره‌كانى داعش ئاشكراده‌كات‌و ڕایده‌گه‌یه‌نێت، "کەمتەرخەمی یەکەم دەگەڕێتەوە بۆ عێراق کە ناتوانێت ئەمنیەت بۆ خەڵکی ئەو ناوچانەی ژێر دەسەڵاتی خۆی دابینبکات، هۆکارێکی تر ئەوەیە ئێستا داعش بەشێوەی پارتیزانی هێرشەکان دەکەن، بۆ نمونە ئەوکاتەی ئێمە پێشمەرگەو پارتیزان بوین عێراق خاوەنی گەورەترین سوپا بوو لەناوچەکە، بەڵام نەیتوانیوە چاری پێشمەرگە بشکێنێت یاخود نەیتوانیوە ڕێگریی بکات لەچالاکیەکانمان بەو توانا کەمەی هەمانبوو کە زەویی‌و ئاسمانی نێوان بوو، به‌ڵام توانیمان سوپای عێراقی هیلاک بکەین، لەبەرئەوە ئەو پارتیزانیانەی کە شەڕی پارتیزانی دەکەن دەگەڕێن زانیاری کۆدەکەنەوە خاڵێکی لاواز دەدۆزنەوە پەلاماری ئەو خاڵە لاوازە دەدەن".


جێگری بزووتنه‌وه‌ی ئه‌مه‌ل: به‌ره‌ی خۆڕاگری له سووریا و ئێراق سه‌رکه‌وت - SAHAR KURDISH (Sorani)\nجێگری بزووتنه‌وه‌ی ئه‌مه‌ل: به‌ره‌ی خۆڕاگری له سووریا و ئێراق سه‌رکه‌وت\nجێگری بزوتنه‌وه‌ی ئه‌مه‌ل له لوبنان جه‌ختی کرد که ڕووداوه‌کانی ئه‌م دواییه سه‌ڵماندنی که به‌ره‌ی خۆڕاگری له سووریا و عێراق سه‌رکه‌وتووه.\nبه پێی ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، سه‌لاح فه‌حس، جێگری بزوتنه‌وه‌ی ئه‌مه‌ل له لوبنان به ئاژانسی مێهر ڕایگه‌یاند که ڕووداوه‌کانی ئه‌م دواییه سه‌ڵماندنی که به‌ره‌ی خۆڕاگری له سووریا و ئێراق سه‌رکه‌وتوو بووه.\nئه‌و سه‌باره‌ت به ئیسڕائیل وتی: هه‌موو ئامانجی به‌ره‌ی خۆڕاگری له‌ناو بردنی ئیسڕائیله، ئه‌گه‌ر ئیسڕائیل نه‌ده‌بوو به‌ره‌ی خۆڕاگری دروست نه‌ده‌بوو، ئه‌م به‌ره‌یه تاکوو کۆتایی هه‌تان به‌م ڕژیمه له سه‌ر پێ ده‌مێنێت و ئیسڕائیل ناتوانێت هیچێک بکات. ئه‌گه‌ر به‌ره‌ی خۆڕاگری دروست نه‌ده‌بوو ئیسڕائیل ئێسته وڵاتانی دیکه‌ی ناوچه‌که‌یشی داگیر کردبوو. به‌ره‌ی خۆڕاگری هه‌موو پیلانه‌کانی ئه‌م ڕژیمه‌ی پووچه‌ڵ کرده‌وه.\nئه‌م که‌سایه‌تییه لوبنانییه سه‌باره‌ت به سووریا وتی: له ئێستادا ئێوه ده‌بینن که به‌ره‌ی خۆڕاگری له وڵاتێکی وه‌ک سووریا سه‌رکه‌وتوو بوه، ئه‌گه‌ر ئه‌م نه‌مانه‌یه بۆ وڵاتانی دیکه‌ش بڕوات، گومانی تێدا نییه که ده‌توانین به‌ره‌یه‌کی خۆڕاگری له ژێر ناوی «الحشد الاسلامی» دروست بکه‌ین، وه‌ک چۆن سه‌ید حه‌سه‌ن نه‌سروڵا ئاماژه‌ی پێدا.\nئه‌و له‌مباره‌وه زیادی کرد: له ئێستادا به‌ره‌یه‌کی ئه‌مریکایی - ئیسڕائیلی له دوای ئه‌وه‌ن که هێڵی نێوان به‌ره‌ی خۆڕاگری له سووریا و عێراق بپچڕێنن، به‌ڵام ئه‌وان له‌م ئامانجه سه‌رکه‌وتوو نه‌بوون و ڕۆژ له دوای ڕۆژ ئه‌م به‌ره‌یه زیاتر سه‌ر ده‌که‌وێت. داگیر کردنی سووریا و عێراقیش بۆ ئه‌م ئامانجه بوو، لایان وابوو داعش ده‌توانی ئه‌م هێڵه بپچڕێنێت. به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌مه‌ش له‌م بابه‌ته سه‌رکه‌وتوو نه‌بوون. ئه‌وان ده‌یانه‌وێت به له‌ناو بردنی سووریا وڵاتی ئێران لاواز بکه‌ن و به‌ره‌و له‌ناو بوون بیبه‌ن، به‌ڵام ئه‌م پیلانه سه‌ر ناگرێت.\nئه‌و سه‌باره‌ت به پشتیوانی ئێران له خه‌ڵکی ناوچه‌که وتی: له ئێستادا ئێران گه‌وره‌ترین ئاسته‌نگی به‌رده‌م داگیرکارییه‌کانی ئیسڕائیله بۆیه ده‌یانوێت هاوپه‌یمانه‌کانی ئێران لاواز بکه‌ن. ئێران به‌ردوام له چینی هه‌ژار و سته‌ملێکراوی ناوچه‌که پشتیوانی کردووه و سپاسی ئه‌م پشتیوانییه مه‌زنه ده‌که‌ین.\nJul 16, 2017 18:00 Asia/Tehran


کوردیپێدیا - پۆلیسی هاتوچۆ\n🔤 پۆلیسی هاتوچۆ | پۆل: وشە و دەستەواژە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n1. 👁 بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هاتوچۆ و پۆلیسی هەولێر ئامارەکانی رۆژانی جەژنیان راگەیاند\n2. 👁 لە چوار مانگی رابردوودا داهاتی پۆلیسی هاتووچۆی سلێمانی بەمشێوەیە بووە\n3. 👁 لە رانیە 19 حاڵەتی پەلاماردانی پۆلیسی هاتوچۆ تۆمارکراوە\n4. 👁 کەرکوک بەدەست کەمیی پۆلیسی هاتووچۆ و خراپی شەقامەکانەوە دەناڵێنێت\n1. 👁 هاوڕێی پۆلیسی هاتووچۆ\n1. 👁 بەڕێوەبەری پۆلیسی هاتوچۆی چەمچەماڵ لەسەر شەقام خەریکی رێکخستنی هاتوچۆی ئوتومبیلەکانە\n2. 👁 رۆژی مانگرتنی پۆلیسی هاتوچۆ لە رانیە\n👁 ئەم بابەتە 4,115 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 70 KB Jan 10 2011 2:28PM هاوڕێ باخەوان


01:47 - 09/09/2020\nلە دەروازەى ئیبراھیم خەلیل دەست بەسەر بڕێکی زۆر ئاڵتوندا دەگیرێت\nبازرگانێکى ماددەى هۆشبەر دەستگیرکرا\nقائیمقامى هەولێر: لە بازگەى دێگەڵە (23) تۆن مریشکى بەستو دەستى بەسەرداگیرا\nحکومەتى هەرێم: پێویستە بەزوترین کات عێراق بەشە بودجەى هەرێم خەرج بکات\nدوای ئەوەی بڕیاری دەستپێکردنى وەرزى نوێى خوێندن بەشێوەى ئۆنلاین ناڕەزایی لێكەوتەوە، وەزارەتى پەروەردەى هەرێم پێداچونەوە بە ئەگەرە پێشنیارکراوەکاندا دەکات و دوا بڕیار لەبارەى کات و شێوازى دەستپێکردنى وەرزى نوێى خوێندن لە هەرێم دەدات.\nبەپێى زانیاریەکانى دیجیتاڵ میدیاى (KNN)، وەزارەتى پەروەردە چەند پێشنیارێکى نوێى لەبارەى دەستپێکردنەوەى وەرزى نوێى خوێندنى ئەمساڵ پێگەیشتوە و ئەنجومەنى وەزارەتى پەروەردەى هەرێمیش پاش تاووتوێکردنى سەرجەم پێشنیارەکان بڕیار دەدات شێوازى خوێندن لە پۆلدا، جگە لە (12)ى ئامادەیى چەند قۆناغێکى دیکەى خوێندنیش بگرێتەوە.\nدیجیتاڵ میدیاى (KNN) لە چەند سەرچاوەیەکى ئاگادارەوە زانیویەتى، وەزارەتى پەروەردە سەرەتاى ئەم هەفتەیە، کۆبونەوەى ئەنجومەنى وەزارەتەکەى ئەنجامداوە و ئەو ئەگەرانەى پێشتر بۆ دەستپێکردنەوەى وەرزى نوێى خوێندن خرانەڕوو، گفتوگۆیان لەبارەوە کراوە و گۆڕانکاریان تێدا دەکرێت.\nگۆڕانکارى لە ئەگەر و بڕیارەکان بە جۆرێکە، کە دەستپێکردنەوەى وەرزى نوێى خوێندنى ئەمساڵ، جگە لە قۆناغى (12)ى ئامادەیى کە لە ناو پۆلدا لە بەروارى (27/9/2020) دەست بە خوێندنى وانەکان دەکەن، بڕیاردراوە پۆلى (1) و (2)ى سەرەتاییش بچنە قوتابخانە و بە هەمان شێوە لە ناو پۆلدا وانە بخوێنن، بەڵام لە هەفتەى یەکەمى سەرەتاى مانگى (10) دەست بە پرۆسەى خوێندن بکەن.\nسەرچاوەکە راشیگەیاند، خوێندن بۆ پۆلەکانى (3)ى سەرەتایى تا (11)ى بنەڕەتى، بەشێوەى ئۆنلاین دەبێت و لە بەروارى (27/9/2020) پرۆسەى خوێندن بۆ ئەو قۆناغانە دەست پێدەکات.\nبەپێى زانیاریەکانى دیجیتاڵ میدیاى (KNN)، ژمارەى قوتابیان و خوێندکاران لە ناوچەکانى دەرەوەى شار و قەزاکان رەچاو دەکرێت و ئەگەر هەر قوتابخانەیەک لە گوندەکاندا ژمارەى خوێندکارەکانى کەم بێت، یاخود پرۆسەى خوێندنى ئۆنلاین بەهۆى ئینتەرنێتەوە کێشەى بۆ دروست ببێت، دەتوانرێت بەو دوو مەرجە و بە رەچاوکردنى سەرجەم رێنماییە تەندروستیەکان، خوێندن راستەوخۆ لەناو پۆلەکاندا بێت.\nگۆڕانکارى لە بڕیارى دەستپێکردنى وەرزى نوێى خوێندنى ئەمساڵ لە کاتێکدایە، کە رۆژى چوارشەمەى رابردوو (2/9/2020)، ئەنجومەنی وەزیرانى هەرێمى کوردستان لە کۆبونەوەیەکى تایبەت بە تاووتوێکردنی بژاردەکانی دەستپێکردنی ساڵی نوێی خوێندن (2020-2021) لە ناوەند و دامەزراوەکانی خوێندنی پەروەردە و خوێندنی باڵا لە ھەرێمی کوردستان، بڕیاریدا وەرزی یەکەمی ساڵی نوێی خوێندن بە شێوەیەکی ئەلیکترۆنی دەست پێ بکات، جگە لە قۆناغى (12)ى ئامادەیى.\nبۆ خوێندنەوەى دەقى راگەیەنراوى پێشوى حکومەتى هەرێم، لەبارەى دەستپێکردنى پرۆسەى خوێندن. کلیک بکە...\n22260 جار خوێندراوەتەوە