برینداربوونی کاسبکارێکی خه‌ڵکی سه‌ولاوا به ته‌قه‌ی هێزه‌کانی رێژیم\nبرینداربوونی کاسبکارێکی خه‌ڵکی سه‌ولاوا به ته‌قه‌ی هێزه‌کانی رێژیم\nکاسبکارێکی کوردی خه‌ڵکی سه‌ولاوا، دانیشتووی شاری سنه به ته‌قه‌ی هێزه‌کانی رێژیم بریندار بوو.\nڕۆژی پێنجشه‌ممه، 27 ی خاکه‌لێوه لە سێ‌رێیانی شاری نەهاوەند کەسێکی خه‌ڵکی گوندی (تفێن)ی سەربە شاری سەوڵاوا بەناوی فەرهەنگ بە گومانی هەلگرتنی کەلوپەلی قاچاخ دراوه‌ته به ده‌سرێژی هێزه چه‌کداره‌کانی رێژیم‌و به توندی بریندار بووه.\nناوبراو ئێستا لە نەخۆشخانەی شاری نەهاوەنددا لەژێر چاوەدێریی پزیشکی‌دایە.\nته‌قه‌کردن له‌و کاسبکاره‌ی کورد له حاڵێک دایه که رۆژی پێنجشه‌ممه، 20 ی خاکه‌لێوه‌ش تازه لاوێکی کوردی خەڵكی گوندی مەلاسالاری سەربە بەخشی زێویەی شاری سەقز بەناوی ئەبووبەکر کوڕی سه‌ید برایم که تەنیا کوری بنەماڵەکەی بووە، لە جاددەی سەقز - دیواندەرە، بە تەقەی هێزە ئینتزامییەکانی حکوومەتی ئیسلامیی ئێران گیانی له ده‌ست دا.\nکوژرانی ئه‌و لاوه کورده له سه‌قز به ده‌ستی هێزه‌کانی کۆماری ئیسلامی له حاڵێک دایه که رۆژی چوارشەممە ١٢ی خاکەلێوەش به‌هۆی راوەدوونانی ماشێنی که‌سێک به ناوی کەیهان مەقرووزی لە جاددەی نودشە ــ نەوسوود، پیره‌پیاوێک به ناوی "سەدیق کامکاری" گیانی لە دەست دا.\nهه‌روه‌ها شه‌وی چوارشه‌ممه له سه‌ر پێنجشه‌ممه، 6 ی خاکه‌لێوه کاسبکارێکی کوردی خەڵکی گوندی کۆبتان سەر بە شاری سەڵماس بە ناوی شاپوور عەبدۆیی کوڕی ئەکڕەم لە لایەن هێزه‌کانی سپای پاسدارانی گوندی دێلەزی لەشوووێنک بە ناوی سێرێیانی "دێلەزی‌و بەرەسی" تەقەی لێ کراو به توندی بریندار بوو. شه‌وی هەینی لە سەر شەممە 8ی خاكەلێوەش لە ناوچە شاخاوییەكانی حاجی ئۆمەران کۆمه‌ڵێک کۆڵبه‌ری کورد لە لایەن هێزەكانی سوپای پاسدارانەوە دراونەتە بەر دەستڕێژی گوللـەو بەو هۆیەوە كەسێك بەناوی "عیسا ڕەحیمی” خەڵكی ناوچەی مەهاباد که ویستویه‌تی له ده‌ستی هێزه‌کانی ڕێژیم ڕابکا، لە بەرزاییەكەوە هەڵدێراوەو گیانی لەدەست داوە. که‌سانی ئاگادار له‌و ڕووداوه عیسا ڕەحیمی هیچ كەلوپەلێكی پێ نەبووەو هه‌ر بۆ هێنانی کۆڵ له رێدا بووه.\nشایانی باسه به‌رده‌وامیی ته‌قه‌ی هێزه‌کانی ڕێژیم له کۆڵبه‌ران‌و کاسبکارانی کورد له کوردستان له حالێک دایه که له ساڵی ڕابردووشدا به‌پێی ئامارەکان نیزیک به 150 کۆڵبه‌رو کاسبکاری کورد به ته‌قه‌ی ڕاسته‌وخۆی هێزه چه‌کداره‌کانی کۆماری ئیسلامی یان ڕاوه‌دوونانیان له‌لایه‌ن ئه‌و هێزانه‌وه کوژراون‌و بریندار بوون.


:: PM:05:33:26/05/2019 \nرێبوار تاڵەبانی سەرۆكی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك پێی وایە، بەردەوامبوونی ئەو دۆخە كەركووك دەگەڕێنێتەوە بۆ چوارگۆشەی یەكەم و ساڵی 2003 و دەبێ لە سەرەتاوە دەست پێ بكەینەوە، چونكە ئەوەی لە كەركووك روو دەدات تەعریبە و راكان جبووری دەیەوێ لە ماوەی ساڵێكدا ئەنجامی بدات كە سەدام حوسێن بە 35 ساڵ شكستی هێنا.\nتاڵەبانی لە دیمانەیەی "وشە"دا داوای روونكردنەوە لە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەكات لە پای واژووكردنی ئەندامێكی ئەنجوومەنەكە بۆ درێژكردنەوەی تەمەنی راكان سەعید وەك پارێزگار. دووپاتیشی دەكاتەوە، "لیستی برایەتی ئەو بڕیارەی نەداوە و هیچ ئەندامێكیش لە لیستەكە نەچوونەتە دەرەوە تا بەناوی لیستی كوردی واژوو بكات، بەڵام ئەوەی ئێستە روو دەدات لە كەركووك دەرهاویشتەی رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەرە".\nبەگوێرەی بەڵگەنامەیەك كە لە 17ی نیسان دەرچووە، كاكەڕەش ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای كەركووك بەناوی لیستی كوردستانی واژووی كردووە بۆ درێژكردنەوەی تەمەنی راكان جبووری پارێزگاری بە وەكالەت، وەك لیستی برایەتی چەندە ئاگادارن و ئایا پرستان پێ كراوە؟\nبەڵگەنامەكە ئێمەی شۆك كرد و پڕە لە هەڵەی یاسایی، هێشتا كەركووك بە یاسای 71ی برێمەر بەڕێوە دەچێت نەك ئەنجوومەنی پارێزگاكان، چونكە سێ خولە هەڵبژاردنی بۆ نەكراوە، بۆیە دانانی ئەو هەموو یاریدەدەر و جێگرە نایاساییە، هاوكات درێژكردنەوەكەیش ناكۆكە لەگەڵ هەوڵەكانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان كە دەیەوێ لەگەڵ پارتی بگات بە رێككەوتن بۆ دانانی پارێزگارێكی كوردی یەكێتی بۆ شارەكە.\nلیستی برایەتی سەرۆكی نییە، بەڵكو بەڕێوەبەری هەیە و شێوازی وەرگرتنی بڕیار لە لیستەكە من وەك نوێنەری یەكگرتووی ئیسلامی، محەمەد كەمال لە پارتی و ئەحمەد عەسكەری لە یەكێتی، بەیەكەوە گفتوگۆ لەسەر پرسێك دەكەین و بڕیاری لەسەر دەدەین. تا ئێستەیش كەس بڕیاری دەرچوونی لە لیستەكە نەداوە، بۆیە هیچ ئاگاداری ئەو بابەت و واژووە نین و دەبێت مەڵبەندی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە كەركووك روونكردەوەی لەسەر بدات.\nیەكێتی لەلایەك هەوڵی دوورخستنەوەی راكان جبووری دەدات و لە ژێریشەوە واژووی مانەوەی بۆ دەكات، ئەو هاوكێشەیە چ خوێندنەوەیەك هەڵدەگرێت؟\nئێستەیش هەموو لیستە كوردییەكان لەگەل ئەوەن پارێزگار كورد بێت، هێشتا ئەنجوومەنیش هیچ كۆبوونەوەیەكی نەكردووە بۆ دانانی پارێزگار، بۆیە كێشەكە لێرەدایە كە چۆن ئەو واژووە كراوە لە كاتێكدا هێشتا نەجمەدین كەریم پارێزگاری یاسایی و شەرعییە، بە یەكێتی و پارتی و ئەوانی تریش رەتی بڕیاری دوورخستنەوەیمان دایەوە كە پەرلەمانی عێراق دەری كردبوو.\nبەشێكی تری كێشەكانی كەركووك ئەوەیە هیچ ئیرادەیەكی سیاسی لە حكوومەت و پەرلەمانی عێراق نابینم بۆ چارەسەری كێشەكانی پارێزگاكە، ئەوانیش بەرژەوەندییان لەو دۆخەدا هەیە، بۆیە بۆ ئێمەیش هێشتا روون نییە ئەوە بۆ كراوە، دەبێت كەسەكە خۆی لەگەڵ حزبەكەی روونكردنەوەی پێویست بدەن، چونكە ئەوەی لە كەركووك روو دەدات بەشێكە لە دەرهاوێشتەی رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر، خۆ ئەگەر 16ی ئۆكتۆبەر نەبووایە، ئەوانە هیچیان روویان نەدەدا.\nیەكێتی دەڵێ ئێمە لە كەركووك ماوینەتەوە و خەبات دەكەین. ئایا ئەوەی روو دەدات خەباتە؟\nدەرئەنجامەكە روونی دەكاتەوە كە یەكێتی ئەوەی دەیكات خەباتە یان نا، بەڵام دوورخستنەوەی 75 بەڕێوەبەر و بەرپرسی بەش، سووتاندنی دەغڵودانی جووتیارانی كورد و هێرشكردنە سەر پەلكانە و چەندان گوندی تر كە هەڕەشەی تەعریبیان لەسەرە، نازانم ئەوە چ خەباتێكە كە رۆژ دوای رۆژ بارودۆخی كەركووك خراپتر دەبێت، كەچی 60 ئەندامی پەرلەمانت هەیە نقەیەك ناكەن. لە چوار خولی رابردوودا كورد زیاتر لە 250 ئەندام پەرلەمانی هەبووە، كەچی مادەی 140 هیچ هەنگاوێك بەرەوپێش نەچووە.\nهەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكان لە كەركووك ئەنجام دەدرێت یان نا؟\nجارێ كاتی دەنگدان یەكلا نەكراوەتەوە، جگە لەمەش كورد و توركمان پێیان خۆش نییە هەڵبژاردن بكرێت و ئەگەری زۆرە هەوڵی دواخستنی بدەن، هاوكات توركمان و عەرەب بە تۆماری هەڵبژاردن رازی نین و داوای وردبینی لە تۆمارەكە دەكەن. لەگەڵ هەموو ئەوانەیش، عەرەبەكان پێیان باشە هەڵبژاردن بكرێت و دۆخەكە لە بەرژەوەندی ئەواندایە، بە بەراورد بە هەبوونی ئیدارەیەكی كوردی لە شارەكە.\n63 ملیاری پترۆدۆلار و 450 ملیار دیناری بودجەی كەركووك لە رێكنەكەوتنی لایەنە كوردستانییەكان ئەگەری هەیە بگەڕێتەوە بەغدا كە ئەنجوومەن پەسندی نەكات؟\nبەغداش هێندە شەریف نییە! لە 2014 تا 16ی ئۆكتۆبەر زیاتر لە دوو ترلیۆن دینار بودجەی كەركووكی نەداوە كە بودجەی هەزار و 500 پڕۆژە بوون. بۆیە كورد دەبێت رژد بێت بۆ چارەسەری كێشەی كەركووك، دەبێت شاند رەوانەی بەغدا بكات، چونكە هیچ بە دووری مەزانە حكوومەتی عێراق دەسەڵاتی خەرجكردنی بداتە راكان جبووری بێ گەڕانەوە بۆ ئەنجوومەن، تا ئەو پڕۆژە تەعریبە تەواو بكات كە سەدام حوسێن بە 35 ساڵ كاری بۆ كرد و دواتر شكستی هێنا، راكان دەیەوێت بە ساڵ و نیوێك گۆڕانكاری دیمۆگرافی بكات.\nبەڵام ئێستە زۆرینەی ئەندامانی ئەنجوومەن لە كەركووكن، بۆ كۆبوونەوەی ئەنجوومەن ناكەن؟\nچونكە بەرژەوەندییەكان لەگەڵ یەك كۆك نین، توركمانەكان دوو بەشن و عەرەبەكانیش بەهەمانشێوە و كوردیش بووەتە چەندان بەش، تەنانەت بەشێك پێی خۆشە من نەگەڕێمەوە بۆ كەركووك تا ئیشە تایبەتەكانی خۆی جێبەجێ بكات.\nلە پەلكانە و سەرگەڕان و چەندان ناوچەی تری كوردی كەركووك، هەڵمەتێكی فراوانی تەعریب دەستی پێ كردووە، چ بە داگیركردنی زەویی لە خاوەنەكانیان یان هەڕەشەی مانەوە لەو گوندانە، یان سووتاندنی دەغڵودان، تەنانەت زانیارییەكان باس لەوە دەكەن بە جووتیارە كوردەكانیان گوتووە ئەگەر نیوەی بەرهەمەكەی بۆ ئەوان نەبێت، ئەوا دەیانسووتێنن؟\nراكان و ئەوانەی پشت راكانیشن كە دەیانەوێت ئەو كارە بكەن، چۆن بۆ سەردام نەچووە سەر، بۆ راكانیش ناچێتە سەر، كاتێك داوای دوو فیرقەی پۆلیسی فیدڕاڵ دەكات بێنە كەركووك. ئەو پرسانە كاتین و تێدەپەڕن، بەڵام لەوە گرنگتر ئەوەیە كورد یەكڕیز بێت.\nئێستە داعش لە نێوان پردێ و كەركووك و باشووری داقووق بوونی هەیە، دەگوترێ لەناو شاریش شانەی نوستووی هەیە، ئایا مەترسی داعش زیاتر بووە؟\nحكوومەتی عێراق بێباكە بەرانبەر كەركووك، هێزە تەناهییەكانی كەركووكیش ناتوانن كۆنتڕۆڵی شارەكە بكەن، بۆیە داوای هێزی زیاتر دەكەن، هەموو ئەوانەی روو دەدەن لە دەرهاویشتەكانی 16ی ئۆكتۆبەرن، ئەوان ئێستە بەناوی سەپاندنی یاسا سوپا و هێز بەكار دێنن، بەردەوامبوونی ئەو دۆخە لە كەركووك دەمانگەڕێنێتەوە بۆ چوارگۆشەی یەكەم و ساڵی 2003، دەبێت لە سەرەتاوە دەست پێ بكەینەوە.\nكورد و توركمان پێیان خۆش نییە هەڵبژاردن لە كەركووك بكرێت و ئەگەری زۆرە هەوڵی دواخستنی بدەن.\nئەوەی لە كەركووك روو دەدات دەرهاوێشتەی 16ی ئۆكتۆبەرە ئەگەرنا ئەوانە هیچیان روویان نەدەدا.\nئه‌م بابه‌ته 783 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nقایمقامییه‌تی سلێمانی له‌باره‌ی جۆره گۆشتێكه‌وه هۆشداری ده‌دا\nمیسال ئالووسی: جەنگ لە ناوچەكە دەستی پێ كردووە و توندتریش دەبێت\nجەمال كۆچەر: دامەزراوەكانی نەهێشتنی گەندەڵی لە عێراق وەك گۆڕستانیان لێ هاتووە\nد. دیلمان: جۆره جیاوازه‌كانی په‌رده‌ی كچێنی كێشه بۆ كچان دروست ده‌كات


خه‌لیل سه‌ركانی، ئه‌ندامی جڤاتی گشتیی گۆڕان: خۆ كاندیدكردنه‌وه‌ی كاك عومه‌ر پێچه‌وانه‌ی ده‌ستووره به‌ڵام بۆ قۆناغی داهاتوو پێویسته | ئاژانس\nHome چاوپێکەوتن خه‌لیل سه‌ركانی، ئه‌ندامی جڤاتی گشتیی گۆڕان: خۆ كاندیدكردنه‌وه‌ی كاك عومه‌ر پێچه‌وانه‌ی ده‌ستووره به‌ڵام بۆ قۆناغی داهاتوو پێویسته\nعوسمانی حاجی مه‌حمود له‌گه‌ڵ حزبه‌كه‌ی قادری حاجی عه‌لی نییه و سه‌ركه‌وتووش نابێت\nخه‌لیل سه‌ركانی، ئه‌ندامی جڤاتی گشتیی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان دان به وه‌دا ده‌نێت كه خانه‌ی ڕاپه‌ڕاندنی حزبه‌كه‌ی كه‌موكورتیی تێدایه و ئاشكراشی ده‌كات كه بۆ هه‌ڵبژاردنی داهاتوو ئه‌ندامانی ئه‌و خانه‌یه زیاد ناكرێن و له باره‌ی خۆكاندیدكردنه‌وه‌ی عومه‌ری سه‌ید عه‌لی-ش بۆ پۆستی ڕێكخه‌ری گشتی، ده‌ڵێت: «خۆكاندیدكردنه‌وه‌ی كاك عومه‌ر پێچه‌وانه‌ی ده‌ستووری گۆڕانه به‌ڵام بۆ قۆناغێكی تر به پێویستی ده‌زانم ڕێكخه‌ری گشتی.»\nخه‌لیل سه‌ركانی له چاوپێكه‌وتنێكی «ئاژانس»دا ئاماژه به‌وه ده‌كات كه حزبه‌كه‌ی قادری حاجی عه‌لی، هه‌ڵوسوڕاوی پێشووی گۆڕان به نیازه درووستی بكات، عوسمانی حاجی مه‌حمودی له‌گه‌ڵ نییه و سه‌ركه‌وتووش نابێت و ده‌شڵێت: «ڕێباز حه‌ملان كه كه‌وته ژێر ده‌ستی نێچیرڤان بارزانی هه‌رچی شت هه‌بوو پێی كرد.»\nئاژانس: سه‌ره‌تا له‌وه‌وە ده‌ست پێ ده‌كه‌ین كه بڕیاره له 14ی ئه‌یلول هه‌ڵبژاردن بۆ خانه‌ی ڕاپه‌ڕاندن بكرێت، ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌و خانه‌یه زیاد ده‌كه‌ن؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: خانه‌ی ڕاپه‌ڕاندن كه‌سی بۆ زیاد ناكرێت، چونكه پێچه‌وانه‌ی ده‌ستوور و په‌یڕه‌وی ناوخۆیه، بڕیاریش نه‌دراوه په‌یڕه‌و ده‌ستكاری بكرێت، به‌ڵام خانه‌ی ڕاپه‌ڕاندن كۆمه‌ڵێك كه‌موكورتیی تێدایه، ده‌بێت به‌شداریی ژنی تێدا بێت، خه‌ڵكی شاری هه‌ولێری تێدا بێت، له هه‌ندێك شوێن به‌رپرسی مه‌كۆكان و ڕێكخه‌ری ژوورمان نییه، وه‌ك مه‌كۆی هه‌ڵه‌بجه‌ی تازه، سه‌یدسادق، ژووری ڕۆژنامه‌وانی ، په‌یوه‌ندییه سیاسییه‌كان، هه‌ڵبژاردنیش بۆ خانه‌ی ڕاپه‌ڕاندن و ڕێكخه‌ری گشتی دوو ساڵ جارێك ده‌كرێت، ئه‌ندامانی خانه‌ی ڕاپه‌ڕاندن و ڕێكخه‌ری گشتی ئازادن جارێكیتر خۆیان كاندید بكه‌نه‌وه، به بۆچوونی منیش كه پێچه‌وانه‌ی ده‌ستووره، كاك عومه‌ر بۆ قۆناغێكی تر به پێویست ده‌زانم بۆ ڕێكخه‌ری گشتی.\nئاژانس: بۆچی له هه‌وڵه‌كانتان بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی عوسمانی حاجی مه‌حمود و قادری حاجی عه‌لی سه‌ركه‌وتوو نه‌بوون؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: زانیاریم نییه، به‌ڵام دواجار ئه‌وان بڕیاری كۆتایی خۆیان دا.\nئاژانس: ده‌وترێت ئه‌وان سه‌رگه‌رمی درووستكردنی حزبێكن، ئه‌گه‌ر بیكه‌ن سه‌ركه‌وتوو ده‌بن؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: حزبه‌كه‌ی قادری حاجی عه‌لی پێناچێت عوسمانی حاجی مه‌حمودی تێدا بێت، حه‌ز ناكه‌م ناوی كه‌س بهێنم به‌ڵام ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌گه‌ڵیدان كه‌سانێكن ئێستا له گۆڕان نیگه‌رانن، یان مووچه‌ی خانه‌نشینییان هه‌یه و په‌رله‌مانتار و وه‌زیری پێشووی گۆڕان بوون، كاك قادری حاجی عه‌لی خۆشی بازرگانه و كۆمه‌ڵێك كۆمپانیای هه‌یه، ئێستا له كوردستان درووستكردنی حزب قورس بووه، ئه‌وانه‌ش كه له‌ناو حزبدان به‌شێكی به هۆی شه‌هیده‌كانیان یان مووچه‌یان هه‌یه و خه‌ڵك وه‌ك كۆمپانیایه‌ك سوود له حزب وه‌رده‌گرێت، ئه‌دای حزبه‌كه‌ی به‌رهه‌م ساڵح و شاسوار عه‌بدولواحید ده‌ركه‌وت چۆن بوو! بۆیه بڕواناكه‌م ئه‌وانیش سه‌ركه‌وتوو بن، چونكه به‌ڕێوه‌بردنی حزب پێویستیی به جه‌ماوه‌ر و په‌یوه‌ندییه‌كی فراوان و ئابوورییه‌كی باش هه‌یه، تا لانیكه‌م له ڕووی میدیاوه كاریگه‌ریی درووست بكات، به‌ڵام گۆڕان كه‌سایه‌تییەكی وه‌ك كاك نه‌وشیروان دایمه‌زراند، خه‌باتی په‌نجا ساڵه‌ی هه‌بوو، كۆمه‌ڵێك خه‌ڵكی ناسراو و شۆڕشگێڕ پشتیوانییان كرد، ئه‌وه هۆكار بوو بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵك له گۆڕان كۆ ببێته‌وه.\nئاژانس: به‌شێك له‌و كه‌سانه‌ی ناو گۆڕان كه ڕه‌خنه له‌و بزووتنه‌وه‌یه ده‌گرن ده‌ڵێن ڕێكخه‌ری سێبه‌ریش هه‌یه له گۆڕاندا كه ڕه‌نگه كوڕانی كاك نه‌وشیروان مسته‌فا بن كه بڕیارده‌ری سه‌ره‌كی بن، ئێوه ڕێكخه‌ری سێبه‌رتان هه‌یه وه‌ك ئه‌وان ده‌ڵێن؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: له‌وانه‌یه ڕێكخه‌ری گشتی به هێنده‌ی من له‌سه‌ر گۆڕان قسه‌ی نه‌كردبێت به‌ڵام ناو نه‌براوم به ڕێكخه‌ری گشتیی سێبه‌ر، كوڕانی نه‌وشیروان مسته‌فا هه‌ڵسوڕاوی ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه‌ن و حه‌قی خۆیانه قسه‌یان هه‌بێت، چونكه باوكی ئه‌وان گۆڕانی درووست كردووه، ئێمه پێمان خۆش بێت یان نا خه‌ڵك ڕێزیان لێ ده‌گرن، وه‌فدێك له ده‌ره‌وه دێت بۆ كوردستان سه‌ردانیان ده‌كه‌ن، به‌ڵام له ڕاستیدا خۆیان به ئه‌ده‌بن و هه‌یمه‌نه‌یان به‌سه‌ر ڕێكخه‌ری گشتییه‌وه نییه و ئه‌وه‌ش قسه‌ی نه‌یاره‌كانمانه ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ی له شكۆی كاك عومه‌ر كه‌م بكه‌نه‌وه و كه‌سایه‌تیی كوڕانی كاك نه‌وشیروان له‌كه‌دار بكه‌ن.\nئاژانس: به‌ڵام ماوه‌یه‌ك مووچه‌ی میدیاكارانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان دواكه‌وت ده‌وترا كوڕانی كاك نه‌وشیروان هۆكارن، ئه‌وه به‌ڵگه نییه له‌سه‌ر ناكۆكیی نێوان ئه‌وان و خانه‌ی ڕاپه‌ڕاندن؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: ئه‌وانه‌ی له‌ناو گۆڕانن و ئه‌و قسه‌یه ده‌كه‌ن با پاره‌یان په‌یدا بكردایه بۆ ئه‌وه‌ی مووچه‌ی ده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندنمان بده‌ین، هه‌موو كه‌س ده‌زانێت سه‌رچاوه‌ی داهاتمان ئه‌وه نه‌بوو، هه‌ر بۆیه كارمه‌ندانمان كه‌م كرده‌وه.\nئاژانس: ئێستا گرووپێك هه‌ن له‌ناو گۆڕاندا كه ڕه‌خنه له بزووتنه‌وه‌كه ده‌گرن و جڤاتی گشتیش بڕیاری سزای هه‌یه بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی له ده‌ره‌وه ڕه‌خنه ده‌گرن ئه‌مه پێچه‌وانه‌ی بنه‌ماكانتان نییه كه ئازادیی ڕاده‌ربڕین و ڕای جیاوازه؟\nخه‌رلیل سه‌ركانی: چ حزبێكی سیاسی قبووڵ ده‌كات ئه‌ندامه‌كانی له ده‌ره‌وه‌ی شوێن و كاتی خۆیدا ڕه‌خنه بگرن، من ئه‌ندامێكی گۆڕانم ده‌كرێت له كۆبوونه‌وه‌كاندا هه‌رچییه‌كم هه‌یه باسی بكه‌م، بچمه ژووری ڕێكخه‌ری گشتی و سه‌ر و دڵی بگرم، به‌ڵام كه‌ی ڕه‌وایه له فه‌یسبووك هه‌رچی به‌سه‌ر زمانتدا هات به ئاره‌زووی خۆی ته‌شیهر و بوختان بكات، جنێوی وا به ئێمه و ڕێكخه‌ری گشتی دراوه دوور و نزیك ئه‌و تۆمه‌ته‌ی بۆمان درووست كراوه بنه‌مای نه‌بووه، ئه‌وه‌ی تا ئێستا گۆڕان قبووڵی كردووه له تاموله‌زه‌ت ده‌رچووه و پێویسته سزا هه‌بێت.\nئاژانس: به‌ڵام هه‌ندێك ئه‌ندامی باڵای گۆڕان هه‌بوون خۆیان به په‌راوێزخراو زانی، بۆیه ڕه‌خنه‌یان گرتووه، له‌وانه عه‌بدوڵڵای كوێخا موباره‌ك و عه‌بدوڵڵای مه‌لا نووری، ئه‌مه خراپیی سیاسه‌تی گۆڕان نه‌بوو كه ئه‌و كاردانه‌وه‌یه درووست بوو؟\nخه‌رلیل سه‌ركانی: ئه‌وان هیچ نه‌ما نه‌یكه‌ن، بایكۆتی هه‌ڵبژاردنیان كرد، تۆمه‌تی ئه‌وه‌یان بۆ درووست كردین كه سه‌رۆكی لیستی گۆڕان بۆ هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی كوردستان پارتی دیاری كردووه، به‌شێك له دابه‌زینی ده‌نگده‌رانی گۆڕان ئه‌وان بوون، به‌ڵام خۆشبه‌ختانه ئه‌و قۆناغه‌مان تێپه‌ڕاند.\nئاژانس: به‌م دواییه به‌شێك له په‌رله‌مانتاره‌كانتان له به‌غدا لێدوان و هه‌ڵوێستی پێچه‌وانه‌یان هه‌بوو له‌وه‌ی گۆڕان هه‌یه‌تی به‌رانبه‌ر به حكومه‌تی هه‌رێم یان پارتی و پارتیش گله‌یی كردووه ئه‌مه بۆ؟ لێپرسینه‌وه‌تان له‌گه‌ڵ كردوون یان ئاگادارتان كردوونه‌ته‌وه؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: په‌رله‌مانتار نوێنه‌ری خه‌ڵكن و مافی خۆیانه قسه بكه‌ن، ڕه‌خنه‌كانیان په‌یوه‌ندداره به كابینه‌ی پێشوو، كه‌موكورتیی زۆر هه‌بووه، كه پڕاوپڕ بووه له گه‌نده‌ڵی و ناشه‌فافی، به‌هه‌ده‌ردانی سامانی گشتی، به‌ڵام پێویسته نوێنه‌رانی گۆڕان له په‌رله‌مانی عێراق هه‌ندێك جار بگه‌ڕێنه‌وه بۆ لای حزبه‌كه‌یان، ده‌بێت ڕێكکه‌وتنی سیاسیی ئێمه و پارتی له‌به‌ر چاو بگرن.\nئاژانس: ئه‌گه‌ر په‌رله‌مانتارانی به‌غدا نوێنه‌ری خه‌ڵكن و مافی خۆیانه قسه بكه‌ن له‌به‌ر چی ئه‌و مافه بۆ په‌رله‌مانتارانی هه‌رێم نه‌بێت؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: په‌رله‌مانی عێراق و كوردستان دوو شتی جیاوازن، میزانییه‌ی هه‌رێم له عێراقه‌وه دێت، ئێمه سه‌ر به عێراقین، ناكرێت ئه‌وانه‌ی ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانن له عێراق هه‌مان سیاسه‌تی نوێنه‌رانی هه‌رێم پیاده بكه‌ن، ئه‌و شه‌ڕه‌ی له‌ناو په‌رله‌مانی عێراق هه‌یه و ئه‌و كێشانه‌ی له‌وێ به هه‌ڵواسراوی ماونه‌ته‌وه لە پەرلەمانی کوردستان نییە، له‌به‌ر ئه‌وه سیاسه‌تی نوێنه‌رانی گۆڕان له هه‌رێم و به‌غدا جیاوازیی هه‌یه.\nئاژانس: ده‌وترێت به‌شێك له په‌رله‌مانتاره‌كانی گۆڕان له به‌غدا له ده‌ستی بزووتنه‌وه‌كه ده‌رچوون و به قسه‌یان ناكه‌ن؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: نه‌خێر وا نییه.\nئاژانس: ئه‌ی بۆچی غالب محه‌مه‌د له‌گه‌ڵ پارێزگاری سلێمانی شەڕی ڕاگه‌یاندیان ئه‌نجام دا و هۆشیار عه‌بدوڵڵاش له دادگای فیدڕاڵی سكاڵای تۆمار كرد و گۆڕان به‌یاننامه‌ی ده‌ركرد له دژی؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: په‌رله‌مانتار حه‌سانه‌ی تایبه‌تی خۆی هه‌یه، ئازادن و بۆچوونیان له‌سه‌ر هه‌ر كه‌سێك هه‌بێت ده‌توانن قسه‌ی خۆیان بكه‌ن، من پێم خۆش نییه له‌م باره‌وه زۆر شت هه‌یه بیڵێم ده‌نا خۆشم تێبینیم له‌سه‌ر هه‌ندێك كه‌س هه‌یه، با جارێ ئه‌م قۆناغه تێپه‌ڕ بێت دواتر قسه‌یان له‌سه‌ر ده‌كه‌ین.\nئاژانس: هه‌ست ناكه‌ن پارتی له ده‌ره‌وه‌ی ڕێکكه‌وتنه‌كان خه‌ریكی درووستكردنی پۆسته وه‌ك یاریده‌ده‌ری سه‌رۆكی حكومه‌ت بۆ كاروباری دارایی كه ئێوه ڕه‌خنه‌تان لێی هه‌یه؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: له كابینه‌ی پێشوو ئه‌و هه‌موو گه‌نده‌ڵییه‌ی كرا، ڕێباز حه‌ملان وه‌زیری دارایی بوو، نازانم تا چه‌ند ئه‌وه ڕاسته و ده‌چێته بواری جێبه‌جێكردنه‌وه، ئه‌گه‌ر وا بێت كارێكی زۆر خراپه و پێچه‌وانه‌ی یاسایه، ده‌شێت پۆستێكی داتاشراو بێت بۆ ئاسته‌نگ درووستكردن له به‌رده‌م وه‌زاره‌تی دارایی، یاخود بۆ ڕازیكردنی لایه‌نێك بێت.\nئاژانس: كه ده‌ڵێیت له سه‌رده‌می ڕێباز حه‌ملان گه‌نده‌ڵی كراوه، دوو ساڵ له‌سه‌ر پشكی ئێوه وه‌زیر بوو؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: له سه‌رده‌می ئێمه‌دا كه وه‌زیر بوو نه‌یتوانی گه‌نده‌ڵی بكات، چونكه ئه‌و كات لێپرسینه‌وه‌مان بۆی هه‌بوو، ته‌نانه‌ت ئه‌و كه ئه‌ندامی لیژنه‌ی نه‌وت و گاز بوو هه‌ندێك مه‌له‌ف هه‌بوون تا وه‌زیری ئێمه بوو ئیمزای له‌سه‌ر نه‌كردبوون، به‌ڵام كه كه‌وته ژێر ده‌ستی نێچیرڤان بارزانی هه‌رچی شت هه‌بوو پێیان كرد.\nئاژانس: گەره‌نتیی ئه‌وه‌تان له پارتی وه‌رگرتووه پابه‌ند بێت به ته‌واوی خاڵه‌كانی ئه‌و ڕێكکه‌وتنه‌وه كه له نێوانتاندا هه‌یه بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: له سیاسه‌تدا گەره‌نتی نییه، حه‌وت جار له‌گه‌ڵ پارتی بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت كۆبوونه‌وه‌مان كردووه، هێنده‌ی له‌سه‌ر چاكسازی قسه‌مان كردووه له‌سه‌ر كورسی و پایه گفتوگۆمان نه‌كردووه، پارتی به ئێمه‌یان وت پاكێجه‌كانتان زۆر گونجاوه، له‌به‌ر ئه‌وه به‌ڵێنیان داوه تا ئه‌و شوێنه‌ی توانایان هه‌بێت ڕێكکه‌وتنی كارنامه‌ی سیاسیی نێوانمان جێبه‌جێ بكرێت، ئێمه‌ش له كۆبوونه‌وه‌كانی خۆماندا بڕیارمان داوه حورمه‌تی ئه‌و ڕێكکه‌وتنه بگرین، ئه‌گه‌ر پاكێجه‌كانمان جێبه‌جێ نه‌كرا هه‌ڵوێستی خۆمان ده‌بێت و له كۆبوونه‌وه‌ی جڤاتی نیشتیمانی بڕیارێكی ترمان ده‌بێت، به هاتنه ده‌ره‌وه له كابینه‌كه یان هه‌ڵوێستێكی تر.\nئاژانس: ئه‌مه به له‌به‌رچاوگرتنی دۆخی دارایی هه‌ڵوێست ڕاده‌گه‌یه‌نن یاخود بڕیاره و ده‌بێت پارتی جێبه‌جێی بكات؟\nخه‌لیل سه‌ركانی: نا، ڕێكکه‌وتنه‌كه له‌سه‌ر ئه‌و كارنامه‌یه بوو كه مه‌سرور بارزانی خوێندیه‌وه، پشكی زۆرینه‌ی پۆسته‌كان لای پارتی و یه‌كێتییه بۆیه پاش ئه‌وان به‌رپرسیارێتی ده‌كه‌وێته ئەستۆی گۆڕان.


ئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌كان:پرۆسه‌كانى كۆكردنه‌وه‌ى چه‌ك چه‌ند ناوچه‌یه‌كى نوێ ده‌گرێته‌وه » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌كان:پرۆسه‌كانى كۆكردنه‌وه‌ى چه‌ك چه‌ند ناوچه‌یه‌كى نوێ ده‌گرێته‌وه\nفه‌رمانده‌یی ئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌كان،ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه،دووپاتیكرده‌وه پرۆسه‌كانى كۆكردنه‌وه‌ى چه‌ك نایاسایی چه‌ند ناوچه‌یه‌كى نوێ ده‌گرێته‌وه وبه‌پێى زانیارى هه‌واڵگیرى وئه‌منى دیارى ده‌كرێت.\nلیوا ته‌حسین خه‌فاجى وته‌بێژى ئۆپراسیۆنه هاوبه‌شه‌كان له‌لێدوانێكى بۆ ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع)ڕایگه‌یاند"پرۆسه‌كانى كۆكردنه‌وه‌ى چه‌ك وده‌ستگیركردنى داواكراوه‌كان به‌رده‌وامى هه‌یه"ئاماژه‌یشى دا "ئه‌م پرۆسانه له‌به‌سڕه ده‌ستیپێكرد ومیسان وبه‌غدایشى گرته‌وه".\nوتیشى"چه‌ند ناوچه‌یه‌كى تر هه‌ن پێمان وایه گرنگ وپێویسته ئاسایشى تیایدا ده‌سته‌به‌ر بكرێت"،ئه‌وه‌یشى خسته‌ڕوو"پرۆسه نوێیه‌كان پشت ده‌به‌ستێت به‌وردى زانیارییه هه‌واڵگیریی وئه‌منییه‌كان كه‌ده‌ستمان ده‌كه‌وێت ،كه‌له‌میانه‌یدا پێگه‌كان دیارى ده‌كرێن،وفه‌رمان به‌هێزه ئه‌منییه‌كان ده‌درێت بۆ ده‌ستپێكردنى پرۆسه سه‌ربازییه‌كان ".\nئاماژه‌یشى دا"ئامانجى سه‌ره‌كى ئه‌م پرۆسه‌یه سه‌پاندنى شكۆى وڵاته به‌تایبه‌ت دواى ئه‌وه‌ى ڕه‌وشى ئه‌منى به‌ره‌و ناله‌بارى ڕاسته‌قینه هه‌نگاوى نا به‌هۆى به‌كارهێنانى چه‌ك له‌لایه‌ن خێڵه‌كانه‌وه".\nڕوونیشیكرده‌وه"پرۆسه سه‌ربازییه‌كان له‌پارێزگاى به‌سڕه بووه هۆى ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنى چه‌ك وكه‌ره‌سته‌ى قوورس كه‌له‌ناكۆكییه خێڵگه‌رییه‌كان به‌كارده‌هێنرا،هه‌روه‌ها سه‌دان داواكراو ده‌ستگیركران "،وتیشى"پرۆسه‌كانى ده‌ستگیركردنه‌كان به‌پێى یاداشتنامه بووه كه هه‌موو تاوانبارى مادده جیاجیاكانى گرته‌وه".\nروونیشیكرده‌وه"ئه‌م پرۆسه‌یه بووه هۆى گه‌ڕاندنه‌وه‌ى ئارامى بۆ به‌سڕه وله‌ئێستاشدا زۆر سه‌قامگیره وسێكته‌رى ئابوورى بووژاوه‌ته‌وه"،دووپاتیشیكرده‌وه"ئه‌م پرۆسه‌یه به‌رده‌وامى ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ى سه‌رجه‌م ناوچه‌كانى وڵات وهیچ ناوچه‌یه‌كى دیاریكراو نییه وئه‌و فشاره زۆره‌ى دروستمانكردووه به‌رهه‌مى هه‌بووه،بۆیه ده‌بینین ڕێكخراوه تیرۆرستییه‌كان له‌ئێِستاد له‌ژێر فشارى به‌رده‌وامدان وله‌ژێر ئاگرى هێزه ئه‌منییه‌كانن".


پشکنینی بەکتریای گەدە\nله‌لایه‌ن: - سارا محێدین - به‌روار: 2022-05-16-23:20:00 - کۆدی بابەت: 8678\nپشکنینی بەکتریای گەدە چییە؟\nپشکنینی بەکتریای گەدە (بە ئینگلیزی: H.Pylori test) بەکاردێت بۆ دەستنیشانکردنی بەکتریای (Helicobacter Pylori) کە تووشی گەدە و بەشی سەرەوەی ڕیخۆڵە باریکە (دوانزەگرێ) دەبێت، زۆرێک لەو کەسانەی تووشبووی ئەم بەکتریایەن نیشانەکانی نەخۆشییەکەیان تێدا دەرناکەوێت، بەڵام بەشەکەی تریان بەکتریاکە زۆر کێشەی هەرسییان بۆ دروست دەکات. لەوانەش هەوکردنی گەدە، برینی هەرسی (برین لە گەدە، ڕیخۆڵە باریکە یان سوورێنچک) هەروەها شێرپەنجەی گەدە.\nناوەکانی تری ئەم پشکنینە\nH. Pylori blood antibody, H. pylori stool antigen, H. pylori breath tests, urea breath test, rapid urease test (RUT) for H. pylori, H. pylori culture\nپشکنینەکە بۆچی بەکاردێت؟\n• گەڕان بەدوای بەکتریای (H.Pylori) لە ڕێڕەوی هەرسدا.\n• بۆ دۆزینەوەی ئەوەی ئاخۆ نیشانە هەرسییەکانی تۆ بەهۆی ئەم بەکتریایەوەیە یاخود نا.\n• دۆزینەوەی ئەوەی ئاخۆ ئەو چارەسەرانەی بۆ تووشبوون بە بەکتریاکە بەکارتهێناون سوودیان هەبووە یاخود نەخێر.\nچی کاتێک پێویستیت بەم پشکنینەیە؟\nئەگەر نیشانەکانی کەموکووڕیی هەرسییت تێدایە ئەوا ڕەنگە پێویستیت بەم پشکنینە هەبێت. بەوپێیەی هەوکردنی گەدە و برینی گەدە هەردووک ڕووپۆشی گەدە تووشی هەوکردن دەکەن، بۆیە زۆرێک لە نیشانەکانیان هاوبەشن کە بریتیین لە:\n• ئازاری سک\n• هێڵنجدان و ڕشانەوە\n• کەمبوونەوەی کێش\nڕێگاکانی ئەنجامدانی پشکنینی بەکتریای گەدە\nبەگشتی ئەم پشکنینە لە ڕێگەی خوێن، پیسایی و هەناسەیشەوە ئەنجام دەدرێت.\n• پشکنینی خوێن: کارمەندی تاقیگە لەڕێگەی سرنجێکەوە نموونەیەکی خوێن لە دەماری قۆڵی نەخۆش وەردەگرێت و دەیکاتە تیووبی تایبەتەوە، پاشان پشکنینەکەی پێ ئەنجام دەدات. ئەم پشکنینە ناتوانرێت پشتی پێ ببەسترێت بۆ زانینی چاکبوونەوەی کەسەکە لە بەکتریایەکە، چونکە دەکرێت دوای چاکبوونەوەیش بۆ ماوەیەکی درێژ ئەنجامەکەی هەر پۆزەتیڤ بێت.\n• پشکنینی هەناسە: سەرەتا نموونەیەک لە هەناسەت وەردەگیرێت لەڕێگەی فووکردنە کیسەیەکی تایبەتەوە، دواتر حەپ یاخود شلەیەکی تایبەت بە نەخۆشەکە دەدرێت و دووبارە نموونەیەکی تر لە هەناسەت وەردەگیرێتەوە و هەردوو نموونەکە بەراورد بەیەکدی دەکرێن. ئەگەر نموونەی دووەم ڕێژەی کاربۆن دیۆکسیدی زیاتربوو، ئەوە نیشانەیەکە بۆ تووشبوون بە بەکتریای (H.Pylori). هەروەها ئەم پشکنینە ئەتوانرێت بەکاربهێنرێت بۆ زانینی ئەوەی ئاخۆ کەسەکە بەتەواوی لە تووشبوونەکەی چاکبووەتەوە یاخود نا.\n• پشکنینی پیسایی: نموونەیەکی پیسایی لە نەخۆش وەردەگیرێت و پشکنینەکەی پێ ئەنجام دەدرێت یاخود زەرعی پیسایی بۆ دەکرێت. ئەم پشکنینە دەتوانرێت پشتی پێ ببەسترێت بۆ زانینی چاکبوونەوە یاخود نەبوونەوەی نەخۆشەکە دوای بەکارهێنانی چارەسەر.\nئەنجامەکان چی واتایەک دەگەیەنن؟\nئەگەر ئەنجام نێگەتیڤ بوو، بەو واتایە دێت کە تووشی بەکتریایەکە نەبوویت. ئەگەر پۆزەتیڤ بوو، بەو واتایە دێت کە تۆ تووشی بەکتریایەکە بوویت.\nMEDICAL TESTS Tests for H pylori\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : پشکنینی بەکتریای گەدە


ناکۆکیـیه‌کانی ناو عێراق له پاش په‌سه‌ندکردنی بودجه‌ی وڵاته‌که\nپه‌سه‌ندکردنی بوجه‌ی عێراق که بڕکه‌ی زیاتر له 138 ترلیۆن دیناری عێراقیـیه، به گه‌وره‌ترین ڕێژه بودجه داده‌نرێت له مێژووی ئه‌و وڵاته‌دا. ئه‌م خه‌مڵاندنه‌ش له‌سه‌ر بنه‌مای ناردنه ده‌ره‌وه‌ی 2.9 ملیۆن به‌رمیل نه‌وته له ڕۆژێـکدا که دیاریکراوه و بڕی 250 هه‌زار به‌رمیل نه‌وتی هه‌رێمیش له‌و خه‌مه‌ڵاندنه‌دا هه‌نارده‌ی ده‌ره‌وه ده‌کرێت.\nبه‌ڵام تێپه‌ڕاندنی بودجه به ده‌نگی شیعه‌کان و بایکۆتی کورد و سووننه‌کان له ئێسـتادا قه‌یرانێکی نوێی بۆ نێو هاوکێشه‌ی ناکۆکیـیه سیاسیـیه‌کان زیادکردووه که وه‌ک گوته‌بێژی هاوپه‌یمانی کوردسـتانی موئه‌یه‌د ته‌یب به هه‌وڵێـک بۆ دابه‌شـکردنی عێراق ناوی هێناوه و ئیتلافی ده‌وڵه‌تی مالیکیش به ده‌سـتپـێـکێک بۆ پـێـکهێنانی حکومه‌تی زۆرینه له قه‌ڵه‌می داوه.\nله به‌رامبه‌ریشـدا سه‌دریـیه‌کان و ئه‌نجومه‌نی باڵای ئیسلامی له پـێـکهاته‌ی شیعه‌کانی عێراق به پـێـچه‌وانه‌ی ئیتلافه‌که‌ی مالیکی، مه‌ترسیـیان هه‌یه له خرابوونی په‌یوه‌ندیـیه‌کانی کورد و شیعه، ئه‌گه‌رچی په‌رله‌مانتاره‌کانی ئیتلافه‌که‌ی نوری ئه‌لمالیکی سه‌رۆک وه‌زیر بێ‌باکن له‌و په‌یوه‌ندیـیه و دوو جار هه‌وڵی که‌مکردنه‌وه‌ی ڕێژه‌ی 17% بودجه‌ی هه‌رێمیان دا، به‌ڵام له تێپه‌ڕاندنی بودجه‌دا سه‌دریـیه‌کان و ئه‌نجومه‌نی باڵای ئیسلامی ڕێـگریـیان له‌م هه‌وڵه گرت.


وته‌بێژی یه‌كێتی وه‌ڵامی وته‌بێژی پارتی ده‌داته‌وه\nله‌تیف شێخ عومه‌ر وته‌بێژی ره‌سمی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان ئه‌مڕۆ 2-11-2019، له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌نووسیدا له سلێمانی ته‌ئكیدیكرده‌وه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌داین كێشه‌كان به گفتوگۆو لێكتێگه‌یشتن چاره‌سه‌ر بكرێن و یه‌كڕیزی نیشتمانیش به شه‌راكه‌تی راسته‌قینه نه‌بێت دروست نابێت.\nله‌سه‌ره‌تای كۆنگره رۆژنامه‌نووسییه‌كه‌دا، له‌تیف شێخ عومه‌ر وته‌بێژی ره‌سمی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان راگه‌یاند: سه‌باره‌ت به رێكه‌وتنه‌كانمان له نیگه‌رانییه‌كه‌نماندا په‌یامی ئاشكرامان هه‌بووه‌و راسته‌وخۆ گه‌یاندومانه‌ته هه‌ڤاڵانی پارتی.\nراشیگه‌یاند: له‌م دواییه‌شدا رێگه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی روون و ئاشكرا له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، هه‌موو ئه‌و خاڵانه‌مان كه له رێكه‌وتنه‌كه جێبه‌جێنه‌كراوه به‌ڕوونی پێمان وتوون و داوامان كردووه كه پێویسته جێبه‌جێبكرێت، ئه‌گه‌ر ده‌یانه‌وێت حكومه‌تێكی شه‌راكه‌تی راسته‌قینه‌و به‌هێزو سه‌رتاسه‌ری وڵاتدا دروست بێت، به‌ڵام به‌داخه‌وه دوای چه‌ند رۆژ وه‌ڵامێكی ئه‌رێنیمان ده‌ست نه‌كه‌وت، بۆیه‌ش ناچاربووین كه گله‌یی و گازنده‌و نیگه‌رانییه‌كانی خۆمان بۆ هاووڵاتییانی خۆمان، هه‌روه‌ها بۆ قاعیده‌ی حزبیشمان روونبكه‌ینه‌وه، چونكه ئێمه قه‌ناعه‌تمان هه‌یه كه یه‌كڕیزی نیشتمانی و هاوپه‌یمانی و پێكه‌وه كاركردن به یه‌كتر قبوڵكردن و به رێزگرتن ده‌بێت له ئیراده‌ی یه‌ك و ئه‌و كات شه‌راكه‌تی راسته‌قینه دروست ده‌بێت، نه‌وه‌ك به په‌راوێزخستن و خۆسه‌پاندن.\nله‌تیف شێخ عومه‌ر وتیشی: ئێمه وه‌ك یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان هه‌میشه هه‌وڵمانداوه له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانه‌كانمانداو له‌گه‌ڵ حزبه‌كانی تردا له‌سه‌ر پره‌نسیپی شه‌راكه‌تی راسته‌قینه‌و پێكه‌وه كاركردن و یه‌كتر قبوڵكردن كاربكه‌ین.\nوتیشی: ئه‌گه‌ر بێینه سه‌ر ورده‌كارییه‌كانیش كه وته‌بێژی پارتی باسی كردوه، كه بۆچی یه‌كێتیی نیشیتمانیی كوردستان تاكو ئێستا ناوی بریكارو به‌رێوه‌به‌ره‌گشتییه‌كانی نه‌داوه به حكومه‌ت تاكو جێبه‌جێی بكات، وته‌بێژی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان وتی: ئێمه پێشتر ئه‌و بابه‌ته‌مان چه‌ندین جار وه‌ك یه‌كێتی به براده‌رانی پارتی وتووه‌و له نزیكه‌وه پێمان وتوون، ئێمه وه‌ك یه‌كێتی ته‌نها یه‌ك كاندیدمان له‌سه‌ره‌تای دروستكردنی كابینه‌كه‌وه پێشكه‌شكردووه براده‌رانی پارتی به‌بیانووی ئه‌وه‌ی ئه‌و كاندیده‌ی ئێمه له كاتێكدا قسه‌ی نابه‌جێ و هه‌ڵه‌ی كردووه ئه‌وان به‌هیچ شێوه‌یه‌ك قبوڵیان نییه.\nوته‌بێژی یه‌كێتی وتیشی: ئێمه وه‌ك یه‌كێتی بۆ ئه‌وه‌ش وتومانه ئه‌گه‌ر وردببنه‌وه ئه‌و هه‌ڤاڵه‌ی ئێمه قسه‌ی نابه‌جێی و هه‌ڵه‌ی نه‌كردووه‌و به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ئه‌م زانیارییانه راستنین، به‌ڵكو ته‌نها به‌زمانێكی توند ره‌خنه‌ی گرتووه، به‌ڵام به هیچ شێوه‌یه‌ك جوێنی نه‌داوه، وه‌كو ئه‌وه‌ی كه باسی لێوه كراوه.\nهه‌روه‌ها وتی: ئێمه وه‌ك یه‌كێتی له ململانێی خۆمان له‌گه‌ڵ حزبه‌كان به‌تایبه‌ت له به‌ینی پارتی و یه‌كێتیدا له رابردوودا به داخه‌وه خوێنێكی زۆر رژاوه‌و ماڵوێرانییه‌كی زۆر بووه‌و خه‌ڵكێكی زۆریش له هه‌ردوولا له هاووڵاتییان زه‌ره‌رو زیانێكی زۆریان پێگه‌یشتووه، بۆیه‌ش له پێناو یه‌كڕیزی و ئاشتی و ئاشته‌وایی گه‌له‌كه‌شمان له‌هه‌موو ئه‌و زه‌ره‌رو زیانانه خۆشبووه، وتیشی: وه‌ك یه‌كێتی به‌داخێكی زۆره‌وه چه‌نده‌ها سه‌ركرده‌مان له‌و پێناوه‌دا شه‌هیدبوون، به‌ڵام له‌به‌ر ئاشته‌وایی و پێكه‌وه كاركردن و كۆتایی هێنان به شه‌ڕ و ده‌ستپێكردنی قۆناغێكی نوێ له هه‌موو ئه‌وانه خۆشبووین، ئه‌گه‌ر هه‌ڤاڵێكیش له‌و ململانێیه‌دا قسه‌یه‌كی كردووه كه پێویست نه‌بووه بیكات ناكرێت، بكرێت به قه‌میسه‌كه‌ی عوسمان و قه‌ت ته‌واو نه‌بێ.\nوته‌بێژی ره‌سمی یه‌كێتی ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا، ئه‌گه‌ر براده‌رانی پارتی رایان له‌سه‌ر براده‌رانی ئێمه، ده‌بێت رایان هه‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی كه یه‌كێك قبوڵ بكه‌ن و یه‌كێكی تر قبوڵ نه‌كه‌ن، ئه‌گه‌ر ئه‌مه وه‌كو پره‌نسیپێك بۆ هه‌موومان راست بێت، بۆ ئێمه‌ش و بۆ لایه‌نه‌كانی تری به‌شدار له حكومه‌تدا، با كاندیده‌كانی پارتیش ناوه‌كانیان بێته لای ئێمه ئه‌و كات ئێمه‌ش له‌سه‌ری رازیبین ئه‌و كات بڕوات .\nله‌تیف شێخ عومه‌ر وتیشی: هه‌ر سه‌باره‌ت به یاریده‌ده‌ره‌كان، وه‌ك یه‌كێتی له‌یاساو په‌یڕه‌وی ناوخۆی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی حكومه‌تی هه‌رێمدا به‌هیچ جۆرێك باسی یاریده‌ده‌ر نه‌كراوه، وتیشی: ئه‌گه‌ر قسه له‌سه‌ر چاكسازی و ره‌شیقكردنی حكومه‌ته بوونی چه‌ند یاریده‌ده‌رێك به پله‌ی وه‌زیر بارگرانییه‌كی زۆرو زیاد له پێویست بۆ بودجه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم دروست ده‌كات، ته‌ئكیدیشیكرده‌وه، له هه‌شت كابینه‌ی پێشوودا پۆستێك نه‌بووه به ناوی یاریده‌ده‌ری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران خێره له‌م كابینه نوێیه‌دا یاریده‌ده‌ر دروستده‌كرێت هه‌مووی له‌و كه‌سانه‌بن كه پارتین .\nهه‌رله‌باره‌ی كه‌ركوكه‌وه له تیف شێخ عومه‌ر رایگه‌یاند: هه‌موومان ده‌زانین كه‌ركوك مه‌سه‌له‌یه‌كی زۆر زۆر گرنگه بۆ كورد به‌تایبه‌ت به‌لای یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستانه‌وه، بۆئه‌وه‌ش خۆشبه‌ختانه دوای مشتومڕێكی زۆر گه‌یشتینه رێكه‌وتنێك، به‌ڵام به جیاوازی و ناكۆیی به‌نده‌كانی ئه‌و رێكه‌وتنه‌مان كه تایبه‌ت بوو به كه‌ركوك كه له‌گه‌ڵ براده‌رانی پارتی كردوومانه هیچی لێجێبه‌جێ نه‌كراوه، دوای ئه‌وه‌ش زۆر دواخرا، تا گه‌یشته ئه‌و شوێنه‌ی كه بڕیاردرا كه ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان چاره‌سه‌ربكرێت كه هیچ هیواو ئومێدێكی بۆ دانانی پارێزگارێكی كورد له كه‌ركوك نه‌هێشته‌وه كه هه‌موومان ده‌زانین كه ئه‌مه چه‌ند زیانێكی گه‌وره له خه‌ڵكی كه‌ركوك و خه‌ڵكی كوردستان و به‌رژه‌وه‌ندییه گشتییه‌كانی كوردستان ده‌دات.


سەرۆك كۆمار ئاگاداردەكرێتەوەهۆز و عەشیرەتەكانی داقوق: ئەگەر وابڕوات ناوچەكە چۆڵدەكەین\nسەرۆك كۆمار ئاگاداردەكرێتەوە\nكه‌ركوك، ته‌مموزی 2019، كۆبونه‌وه‌ی وه‌فدی هاوبه‌شی په‌رله‌مان و سه‌رۆكایه‌تی كۆمار له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی داقوق دوای سه‌ردانی قه‌زاكه فۆتۆ: كه‌ركوك ناو\nئەو پەیامە دوای سەردانی وەفدێكی سەرۆكایەتی كۆمار و ئەنجومەنی نوێنەران هات بۆ قەزای داقوق، ئەوەش دوابەدوای زنجیرەیەك هێرش و پەلاماری چەكداریی و ئاڵۆزی لەناوچەكە كە بەهۆیەوە لە ماوەی هەفتەیەكدا 13 كەس كوژران لە نێویاندا ژن و منداڵ.\nجەمال شكور، ئەندامی پەرلەمانی عیراق و ئەندامی وەفدەكە بۆ داقوق، بە (كەركوك ناو)ی وت "بۆ پشتگیری خەڵكی ناوچەكە و گوێگرتن لە داواكارییەكانیان هاتوین، یاداشتێكیشمان داوەتەوە پەرلەمانی عیراق بۆ ئەوەی هێزی زیاتر رەوانەی ناوچەكە بكرێت بۆ پاراستنی خەڵكەكەی".\nیاداشتێكیشمان داوەتەوە پەرلەمانی عیراق بۆ ئەوەی هێزی زیاتر رەوانەی ناوچەكە بكرێت\nوه‌فده‌كه داوای لێكۆڵینه‌وه‌یان كردووه له روداوه‌كانی داقوق و گرتنه‌به‌ری رێوشوێنی پێویست، وه‌ك شكور وتی "ئه‌گه‌رچی له رابردوشدا چه‌ندجارێک حکومه‌تی ئیتیحادیمان له‌خراپی دۆخی ئه‌منی ناوچه‌که ئاگادارکردۆته‌وه، به‌ڵام به‌داخه‌وه به‌ده‌نگه‌وه‌چوونیان وه‌ک پێویست نه‌بووه".\nزیاد کاکەیی، کەسایەتی قه‌زای داقوق و به‌شداربوی كۆبونه‌وه له‌گه‌ڵ وه‌فده‌كه‌ی به‌غدا، ده‌ڵێت ته‌نیا گوندی تۆپزاوه هه‌بوو به ئارمی مابێت و جێی دڵخۆشی بێت، "دوای تۆببارانكردنی ئه‌و گونده‌ش كه‌وته مه‌ترسییه‌وه.\n"ئه‌گه‌ر حكومه‌ت و سه‌رۆك كۆمار چاره‌سه‌رێكمان بۆ نه‌دۆزنه‌وه و هێزی زیاتر رەوانە نه‌كرێت له‌گه‌ڵ پێشمه‌رگه به‌هاوبه‌شی سنوره‌كه‌مان نه‌پارێزن ئه‌وا کاکەیی لەسنوری داقوق نامێنێت".\nكاكه‌ییەکان كه زۆرینه‌یان له گونده‌كانی داقوق (44كم باشوری كه‌ركوك نیشته‌جێن)، له چه‌ند مانگی رابردوودا روبه‌ڕوی هێرشی چه‌كداری، كوشتن و رفاندن بونه‌وه.\nعه‌زیز مه‌جید، نوێنه‌ری سه‌رۆك كۆماری عیراق له‌نێو ئه‌و وه‌فده‌ی سه‌ردانی داقوقی كرد به (كه‌ركوك ناو)ی وت "ئاگاداری خراپی بارودۆخی ئەم ناوچانەین و هەوڵی جددی دەدین چارەسەری بنەڕەتی بدۆزینەوە".\nهه‌روه‌ها جه‌ختیكرده‌وه له گه‌یاندنی هه‌موو په‌یامه‌كان به سه‌رۆك كۆمار و هه‌وڵیشده‌ده‌ن نوێنه‌رانی سنوره‌كه خۆیان سه‌ردانی سه‌رۆك كۆمار بكه‌ن.\nهەوڵی جددی دەدین تا چارەسەری بنەڕەتی بۆ كێشه‌كانی ئه‌م سنوره بدۆزینەوە\nپێشتر و له‌سه‌روبه‌ندی روداوه‌كانی هه‌فته‌ی رابردودا، راكان جبوری پارێزگاری كه‌ركوك به‌وه‌كاله‌ت داوای له حكومه‌تی ناوه‌ندی كرد، هێزی زیاتر ره‌وانه‌ی پارێزگاكه به تایبه‌ت سنوری قه‌زای داقوق بكات.\nعیزه‌دین تاڵه‌بانی، سه‌رۆك هۆزی تاڵه‌بانی له قه‌زای داقوق به (كه‌ركوك ناو)ی وت "ئه‌گەر چارەسەری بنەڕەتی بۆ بارودۆخی سنورەکە نەدوزرێتەوە ئه‌وا ته‌واوی گوندە کوردنیشینەکانی داقوق چۆڵدەکرێن" ئه‌وه‌شی وه‌ك په‌یامێك ئاراسته‌ی حكومه‌ت و سه‌ركرده سیاسییه‌كانی كورد كرد.\nخوشك و برایه‌كی مێردمنداڵ كوژران\nداقوق له نائارامیدایه و پارێزگار داوای هێز ده‌كات


دوپشکێک کوڕێک ڕزگار ئەکات بزانە چۆن؟! زۆر كاریگه‌ره ئه‌جه‌ل كه هات گه‌رانه‌وه‌ی نییە!!! - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nدوپشکێک کوڕێک ڕزگار ئەکات بزانە چۆن؟! زۆر كاریگه‌ره ئه‌جه‌ل كه هات گه‌رانه‌وه‌ی نییە!!!


ئەرژەنتین - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nوڵاتی باڵادەست لە ئەمریکای باشوور\n(لە ئەرجەنتینەوە ڕەوانە کراوە)\nئەرژەنتین، ناوی فەرمی کۆماری ئەرژەنتین (بە ئیسپانی: República Argentina) دووەم گەورەترین وڵاتی کیشوەری ئەمریکای باشوورە، وڵاتێکی فیدراڵییە کە لە ٢٣ ھەرێم پێکھاتووە، لەگەڵ شارێکی ھاوبەش بۆ ھەموو ھەرێمەکان بە ناوی بوێنس ئایریس کە بە گەورەترین و پایتەختی ھەموو ھەرێمەکان دەناسرێت. ئەرژەنتین بە ھەشتەمین وڵاتی گەورەی جیھان ھەژمار دەکرێت، بە چوارەمین وڵات دادەنرێت لە نێو ئەو وڵاتانەی بە ئیسپانی ئاخاوتن دەکەن، ئەمیش دوای مەکسیک و کۆلۆمبیا و ئیسپانیا، و گەورەترین وڵاتی ھەموو جیھانە کە بە زمانی ئیسپانی ئاخاوتن دەکات لە ڕووی ڕووبەرەوە. ڕووبەرە کیشوەرییەکەی بریتییە لە زنجیرەچیاکانی ئەندێز لە ڕۆژاوای ئۆقیانووسی ئاتلانتیک، ئەرژەنتین سنووری ھاوبەشی ھەیە لەگەڵ پاراگوای و بۆلیڤیا و ئوروگوای لە باکوور، چیلییش کەوتۆتە ڕۆژاوا و باشووری، دوورگەکانی فۆڵکلاند (مالڤێناس) و دوورگەکانی جۆرجیای باشوور و ساندویچی باشوور وەک بەشێک لە دوورگەکانی ئەرژەنتین بانگ دەکرێت، بەڵام شانشینی یەکگرتوو داوای ھەموو ئەم دوورگانەی لە ئەرژەنتین کردەوە کە پێشتر بەشێک بوون لە ئیمپڕاتۆریەتەکەی، بەڵام بە گوێرەی ڕێککەوتنامەی جەمسەری باشوور وەک دوورگەکانی جەمسەری باشوور ناسێندران.\nدروشم: En unión y libertad\n"لە یەکێتی و ئازادیدا"\nسروود: Himno Nacional Argentino\nپایتەخت بۆینس ئایرێس\nگرووپە ڕەگەزییەکان سپێ پێست، ھیندی\n- سەرۆک کۆمار کریستینا فێرناندێز\nساڵی ١٨١٦ لە ئیسپانیا\n- ٢٫٧٢٦٫٨٩٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە\n- ئاو (%) ١٫١\n- بەراوردی ٤٧٬٣٢٧٬٤٠٧\nناوچەی ئیگوازووفالێن، لەسەر سنوری نێوان ئەرژەنتین و بەڕازیل وەک یەکێک لەناوچە ھەرە سەرنج ڕاکێشەکانی جیھان.\nئەرژەنتین بە دووەمین وڵاتی ئەمریکای لاتینی ھەژمار دەکرێت بۆ بەرزیی گەشەی ئابووری و کۆی داھاتی تاکەکەس، و ئەرژەنتین ئەندامە لە کۆمەڵەی ٢٠ و ٣٠ بۆ بەرزیی داھاتی تاکەکەسی، و لە بانکی جیھانی بە ئاستی مامناوەندی بۆ داھاتی تاکەکەسی دادەنرێت.\n٢.١ فەڕمانڕەوایی پێڕۆنی\n٢.٢ ڕۆژگارە سەختەکانی\n٢.٣ سەردەمی دیموکراتی\n٣.١ کەش وھەوا و ژینگە\n٣.٢ یەکینەکانی کارگێڕی\n٥ ڕامیاری و وڵات\n٦ زێڕەڤانی و پاسەوانانی چەکدار\n٧ ھێزی پۆلیس\n٨ پێکھاتەی دانیشتوان\n١٠ کەسایەتیە دیارەکانی ئەرژەنتین\n١٣ ڕێزبەندە جیھانیەکان\n١٥ بەستەرە دەرەکیەکان\nناوی ئەرژەنتین لە وشەی "argentum" ھاتووە کە بە واتای ڕەنگی خۆڵەمێشی دێت لە زمانەکانی لاتینی، بۆچوونێکی تر ھەیە دەڵێت ناوەکە لە وشەی "ἀργήντος"ی یۆنانییەوە ھاتووە کە بە واتای ڕەنگی سپی دێت، بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٥٠٠ ئەم ناوە لەسەر زاری ئیسپانییە گەڕیدەکانەوە وتراوە ئەمیش بەھۆی ھەبوونی مس لە ژێر خاکەکەیدا.\nبۆیەکەم جار لەساڵی ١٥٠٢ ئەوروپیەکان پێیان خستە ناوخاکی ئەرژەنتین کە بریتی بوون لە ئیسپانیەکان، داگیریان کردوو وەک بەشێک لە ئیمپراتۆریەتەکەیان ھەژماڕیان کرد، تاوەکو ساڵی ١٨١٦ کە ئازادی خۆیان ڕاگەیاند، پاشان ڕووبەروی ململانێی ناوەخۆیی بوونەوە لەنێوان بەرەی پاڕێزگاران و لیبرالیەکان لەسەر ئاستی سەربازی و ڕامیاری.\nلەماوەی دەست بەسەرداگرتنی تاوەکو سەربەخۆیی پێکدادانێکی زۆر ڕووی دا لەنێوان سەربازانی ئیسپانیا و دانیشتوانە ڕەسەنەکەی، ئیسپانیەکان ناویان نابوو بانھۆزی بیابان بۆ لەناوبڕدنیان، بەڵام گەلە ڕەسەنەکە توانی پێگەی خۆی بپاڕێزێت کە بە نەتەوەی سێڵکنام دەناسرێت.\nلەماوەی ساڵانی ١٨٦٤-١٨٧٠ ئەرژەنتین بەشداری جەنگی ھاوپەیمانی سێ قۆڵی کرد لە دژی پاراگوای شان بەشانی بەڕازیل و ئوروگوای، ئەم جەنگە بەخوێناویترین جەنگی ئەمەریکای لاتین ھەژماڕدەکرێت، کە تێیدا ھاوپەیمانانی سێقۆڵی سەرکەوتن، باراگوای سێ چارەگی دانیشتوانەکەی لەدەست دا، بەجۆڕێک ڕێژەی ڕەگەزی نێڕ تا ئاستی سفر دابەزی لەگەڵ لەدەستدانی ١٥٤٠٠٠ کم چوارگۆشە، کە ھەریەکە لە بەڕازیل و ئەرژەنتین لەنێوان خۆیان دابەشیان کرد.\nلەماوەی ساڵەکانی ١٩٤٦-١٩٥٥ خوان پێڕۆن ئەرگەنتیناس فەڕمانڕەوایی ئەرژەنتینی کرد، دواتر گەڕایەوە سەر فەڕمانڕەواییەکەی لەساڵی ١٩٧٣ بەڵام لەساڵی١٩٧٤کۆچی دوایی کرد و خێزانەکەی ئیزابێڵ پێڕۆن دەسەڵاتی گرتەدەست، ئەمیش لەساڵی ١٩٧٦بەھۆی نیمچەکودەتایەکی سەربازی لە دەسەڵات دابەزی.\nلەماوەی ساڵانی ١٩٧٦-١٩٨٣ ئەرژەنتین لەلایەن ئەنجومەنێکی سەربازیەوە بەڕێوە چوو، کە بەماوەیەکی دیکتاتۆری دەناسرێت بەجۆرێک بەندیخانەکان پڕببون لەبەندی، لەگەڵ شوێن بزڕکردنی ٣٠٠٠٠ ھاوڵاتی ئەژەنتینی، دەست بەسەرداگرتنی ئافرەتان و منداڵان بەجۆرێک ٥٠٠ منداڵ لە بەندیخانەکان لەدایک بوون، ئەم ڕژێمە کۆتایی پێ ھات دوای جەنگی ڤۆکلاند لە١٩٨٢، لەساڵی ١٩٨٣ ھەڵبژاردنیان ئەنجام دا و ڕژێمێکی دیموکراتیان لە وڵات دامەزڕاند.\nماوەی دوای پەیرەوکردنی دیموکراتی بەوە دەناسرێتەوە کە وڵات توشی قەیران و گڕژیەکی زۆڕی کۆمەڵایەتی و ئابووری بویەوە، ئەمیش بەھۆی ھەموو ئەم قەرزە زۆڕانەوەبوو کە ڕائول فۆنسێن ی سەڕۆکی پێشوو لەساڵی ١٩٨٠ بەرەو ژووڕ لە وڵاتان قەرزی کردبوو، جگە لەچەندین گەندەڵی سەرلێشێوایی کارگێڕی پڕۆسەی بەڕێوەبردنی ووڵاتی پەک خست، لەماوەی نێوان ٢٠٠١-٢٠٠٢ ھاوڵاتیانی ئەرژەنتینی لەبڕسان و بێ کاری پارەیی کەوتنە شەقامەکان، میللەت توانای بەڕگەگرتنی نەما لەوکاتەی بانکەکانیش بەتاڵ بوون میللەت ھێڕشی کردە سەرکۆشکی پاشایی و سەڕۆک بە فڕۆکەیەکی تایبەتی خۆی ھەڵات و خەڵک دەستیان گرت بەسەر کۆشکەکەی.\nلەساڵی ٢٠٠٣ دوای قەیرانەکانی ٢٠٠١-٢٠٠٢ سەڕۆک کۆشکەکەی جێھێشت دەسەڵاتەکەی کەوتە دەست خێزانی کریستینا فرناندێز دێ کێرشینا لەماوەی ساڵانی ٢٠٠٣-٢٠٠٧ توانی باڕی ئابوری وڵات ڕابگرێت و پەیوەندیەکانی ئەرژەنتین لەگەڵ جیھانی دەرەوە و بانکی نێودەوڵەتی درووست بکاتەوە، توانی وڵات ببوژێنێتەوە تا کۆتایی تەمەنی فەرمانڕەوایی ووڵاتی کرد دوای ئەوەی تا ساڵی ٢٠٠٧ توانی سەرجەم قەرزەکانی ئەرژەنتین بگەڕێنێتەوە.\nنزمترین خاڵی: لاگونا دێل کاربۆنە ١٠٥ م ژێڕئاستی دەریا (لەنێوان پیورتۆ سان جولیان و ناوچەی سەرکردە لویس پێدرا بۆینا ھەڵکەوتوە لەھەڕێمی سانتاکروز)\nبەڕزترین خاڵی: ئەکونکاگوا، ٦٩٦٢ م لەئاستی دەریا بەڕزە، شاخێکە بەناوچەی چیای ئەبرادێل ئەکەی دا ڕەت دەبێت، بەبەڕزترین ڕێڕەوی جیھان دادەنڕێت بۆ شوفێری.\nسامانە سروشتیەکانی:دەشتەکانی دەوڵەمەندن بە پەمپاس و کاربۆن و مس و ئاسن و مەنگەنیز و نەوت و یۆڕانیۆم.\nدیاریکردنی ئەرژەنتین سەختە، وڵاتێکی ئاڵۆزە، بەھۆی بەرفراوانی ڕووبەرەکەی ناوچەیەکی گەورەی دارستانی ھەیە، ناوچە کەناراوەییەکانی بایەکی سارد و ووشکی ھەیە ناوچەیەکی باراناوی کەمەرەیی ھەیە لە خاڵی باکوور بۆ باشوور ٣٤٠ میل دەبێت.\nکەش وھەوا و ژینگەدەستکاری\nئەرژەنتین بەشێوەیەکی گشتی کەش وھەوایەکی مامناوەندی ھەیە، بەڵام لەباشووری خۆڕھەڵاتی کەشێکی جەمسەری ساردی ھەیە لەبەری باشووری خۆڕئاواش کەشێکی نیمچە جەمسەری ھەیە، لە سان میگیل دی توکومان و مەندۆزا لەقەدباڵی زنجیرە چیاکانی ئەندێز بومەلەڕزە ڕووی داوە کە بە پەمپاس دەناسڕێت لە لوتکەکانی بایەکی توندو تیژی ھەیە بەجۆڕێک گەردەلول و ھەندێ جار باھۆز درووست دەکات.\nلەکۆتا لوتکەی باکووری کەشێکی کەمەڕەیی ھەیە بەڵام لەبەشی باشووری کەشێکی جەمسەری ھەیە، ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە کەش و ھەوایەکی جیاوازی ھەیە، لەبەشی باشووری کەشێکی ھەیە وەک کەش و ھەوای سوێد لەباکووری گۆی زەوی، کەش و ھەوایەکی نالەبار و باراناوی ھەیە بەجۆڕێک دارستانی بەرفڕاوان و چڕی درووست کردوە.\nئەرژەنتین ھەندێ کێشەی ژینگەیی ھەیە کە بڕیتین لە پیس بوونی ئاوی ڕووبارەکان و لەناوبردنی دارستانەکانی، ئەرژەنتین زۆڕترین ئاستی بەرھەم ھێنانی فاسۆلیای سۆیای ھەیە کە خاکەکەی زۆڕ گونجاوە بۆ ئەم ڕووەکە، ئەرژەنتین بەھۆی کێشە ڕامیاریەکانەوە نەیتوانیوە ڕێگا بگڕێت لە پیس بوونی ژینگەی ووڵاتەکەی بەم ساڵانەی دوایی میری چەندین ڕێککاری گرتە بەر یۆ بۆ پاککردنەوە و پاڕاستنی ژینگەکەی بەڵام سەرکەوتوو نەبوو، ئەمیش بەھۆی ئەم قەرزانەوەی بەم ساڵانەی دوایی کەوتۆتە ملی.\nئەرژەنتین دابەش دەکرێت بۆ ٢٣ پارێزگا جیا لە بوێنس ئایریس ی پایتەخت کە سەربەخۆیی خۆی ھەیە بەم شێوازەی خواڕەوە:\nبوێنس ئایریس (پاڕێزگار)\nسانتیاگۆ دێڵ ئێستەرۆ\nتیەڕا دێل فیوگۆ، ئەنتێرتیدا ئێ ئیسلاس دێل\nئەو ناوچانەی بەڕزترین ئاستی چڕی دانیشتوانیان تێدا کۆبۆتەوە بەگوێڕەی سەرژمێڕی ساڵی ٢٠٠٧:\nبوێنس ئایریس ١٢٧٩٥٠٠٠\nسان میگیل دی توکومان ٨٠٣٠٠٠\nنەخشەی ڕووکاری ئەرژەنتین.\nکشتوکاڵ و بەخێوکردنی ئاژەڵ و پەروەردەی پەلەوەری لەسەرچاوە ھەرە ئابووریەکۆنەکانی ئەژەنتینە، بەجۆڕێک لەتوانای دا ھەیە بۆ دەڕەوەی ووڵاتی بنێڕێت، کشتوکاڵ بە پلەی یەکەم دێت وەک سەرچاوەیەکی بەرفراوانی ئابووری خەڵکەکەی، بەجۆرێک لەوەڕگای باشی ھەیە ھەم بۆ چاندن ھەمیش بۆ ئاژەڵداری، بەخێوکردنی چێڵ یەکێکە لەداھاتە ھەرە باشەکانی، بەڵام بەخێوکردنی مەڕ لەناوچەی باتاگۆنیا برەوی ھەیە لەگەڵ ھەندێ ناوچەی گران چاکۆ، ئەرژەنتین یەکێکە لە وڵاتە ھەرە زلھێزەکانی جیھان بۆ بەرھەم ھێنانی گەنم و خوری و پێست و لۆکە، بەرھەمە کانزاییەکانیشی بریتین لە نەوت و گازی سروستی بە پلە یەک لەگەڵ ھەبوونی چەندین کانی بەردینی وەک مس و ئاسن، ھەروەھا لەنگەرێکی گەورەی کەشتی دەریای ھەیە لە بوێنس ئایریس.\nلەماوەی نێوان ١٩٠٠-٢٠٠٠ ئابووری ئەرژەنتین بە بەرزی و نزمی زۆڕ تێپەڕ بووە، کێشە ھەبووە لەگەڵ ھەڵاوسان، تێکچونی ھاوسەنگی دەرکردە و ھاوردە، بەڵام لە ٢٠٠٣ توانڕا ئاستی ھەناردەکردنی ئەرژەنتین بۆ ئاسنێکی باش یان ھاوسەنگ گەڕایەوە.\nھەژاری نەخۆشیەکی بەربڵاوی ئەرژەنتینە، لەساڵی ٢٠٠٣ بڕی ٪٣٧ خێزان ئەرژەنتین لەژێڕ ھێڵی ھەژاڕیەوە دەژین.\nلەساڵی ٢٠١١ نزیکەی ٪٦٠ بەرھەم ھێنانی کارەبا بەھۆی نەوتەوە بوو، ھەروەھا بەکارھێنانی ئاو و گازی سروشتی بۆ دروستکردنی کارەبا و کارەبای ئاوی سودی لێبینراوە، بەم ساڵانەی دوایی سوود لە ووزەی ئەتۆمی بینڕاوەی کەتاوەکو ئێستاش لەژێڕکارکردن دایە.\nڕامیاری و وڵاتدەستکاری\nڕەشنووسی دەستور لە ١٨٥٣ کەوتەکار (لەساڵی ١٩٩٤ھەموارکرایەوە)، بۆ دابەشکردنی دەسەڵات بۆ دەسەڵاتی ڕاوێژکاری و دەسەڵاتی جێبەجێکاری، دیاریکردنی چۆنیەتی و ماوەی سەڕۆکی وڵات کە چوارساڵ جاڕێک ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵکەوە ھەڵدەبژێڕدرێت، بۆجاری دووەمیش مافی خۆ پاڵاوتنیان ھەیە، سەڕۆکی وڵات و سەڕۆکی ئەنجومەنی وەزیران و سەرجەم وەزیرەکان دەسەڵاتی ڕەھایان ھەیە ھەروەک سەڕۆکی ووڵاتان، کە ھەریەکەیان توانای ھەموارکردنەوەی ماددە یاساییەکانیان ھەیە بەگوێڕەی دەستور و مافی بەکارھێنانی ڤیتۆشیان ھەیە وەک تانەیەک بەرامبەر بڕیارەکانی وڵات.\nئەنجومەنی ڕاوێژکاری ئەرژەنتین بریتیە لە کۆنگڕێسۆ دێ لاناسیۆن، کە پێک ھاتوە لە ئەنجومەنێکی پیڕان بە ٧٢ ئەندام لەگەڵ نوێنەڕانی خەڵک بە ٢٥٧ ئەندام، لە ساڵی ٢٠٠١ بەرەو ژوور ئەندامانی ئەنجومەنی پیڕان ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵکەوە ھەڵدەبژێڕدرێن، کە ماوەی شەش ساڵ خزمەت دەکەن، بۆ ھەر پاڕێزگایەک سێ ئەندامیان دەبێت لە ئەنجومەنی پیڕان، لەنێوان ھەر دوو ساڵێک سێ چارەکی ئەندامان ھەڵدەبژێڕدرێنەوە، ھەرچی ئەندامانی نوێنەڕانی خەڵک بەگوێڕەی ئاستی دەنگەکانیان و ڕێژەی بەشداری ھاوڵاتیان ھەڵدەبژێڕدرێن.\nزێڕەڤانی و پاسەوانانی چەکداردەستکاری\nسەڕۆکی وڵات سەڕۆکی گشتی ھێزە چەکدارەکانە، بەپێی یاسا بەرپڕسیارێتی ھەڵدەگرێت بۆ پاڕاستی ئاسایشی ناوەوەی وڵات و پاڕێزگاری سنوورەکانی وڵات.\nھێزە چەکدارەکانی ئەرژەنتین سوپایەکی کارامەن.\nسوپای ئەرژەنتین پێک دێت لە ٤٤٠٠٠ سەرباز، کە ئێشکگری ھەمیشەیین، ھەروەھا ١٦٠٠٠ سەرباز وەک سەربازی یەدەگ ئامادەکراون، تەواوی سوپای وڵات بۆ سێ ناوچە دابەش کراون، ھەریەکەیان پێک ھاتوون لە ھێزی فڕیاکەوتنی خێرا و ھێزی بەرگری ئاسمانی، ھێزی چاڵاکی ئامادە بۆ دە یەکە دابەش کراون، دوانیان ھێزی زریپۆشن، سیانیان ھێزی پێشڕەوی چیایین، یەکەیەکی بەرگری ئاسمانی و سێ یەکەی دەریایی لەگەڵ یەکەیەکی دارستان.\nھێزی دەریای لەساڵی ٢٠٠٧ لە ٢٠٠٠٠ دەریاوان پێک ھاتبوون، ھێزی پێشڕەوی دەریای لە ١٠٠٠٠ سەربازی ئامادەکراوە وەک ھێزی یەدەگ لەگەڵ ٧٠٠٠ فەرمانبەری شارستانی ھەمە جۆر، ھێزی دەریایی ئەرژەنتین یەکەیەکی دەریایی تایبەتی ھەیە بەناوی (زێڕەڤانی دەریا) کە ٥٥٠٠ کەشتی سەربازی و زریپۆشی دەریایی و فڕۆکە لەخۆ دەگرێت، لەگەڵ ٣٠٠٠ سەربازی ئامادە، ھێزی بەرگری دەریایی خاوەن چوار زریپۆشی زەبەلاح و شەش ژێڕدەریایی جەنگەوان و سێ ژێڕدەریایی ھێڕش بەر، ھێزی بەرگری ئاسمانیشی خاوەن ٧٥ فڕۆکە و باڵافڕی جەنگین.\nبەپێی ساڵی ٢٠٠٧ ئەرژەنتین خاوەنی ١٥٠٠٠ سەرباز و چەکی قورس و ٧٠٠٠ فەرمانبەری شارستانی و ٣٧٥ فڕۆکە و باڵافڕ و ھەشت سەربازگەی ئاسمانیە.\nزیاتر بزانە لە:ھێزی سەربازی ئەرژەنتین\nھێزی پۆلیس لە ئەرژەنتین دابەشکراون بۆ سێ یەکەی سەرەکی:پۆلیسی یەکێتی وڵات و پۆلیسی خۆماڵی و پۆلیسی شارەوانی، پۆلیسی یەکێتی وڵات سەربە پۆلیسی یەکێتی ھاوڵاتیە و پێکھاتوە لە پۆلیسی تاوانناسی و پۆلیسی پاڕاستنی یەکپارچەیی وڵات و پۆلیسی نیشتمانی ئەرژەنتینی و پۆلیسی زانیاری نیشتمانی ئەرژەنتینیە، کە کاری سەرەکیان بریتیە لەچاودێری سنووری وڵات و ڕژێمی سەربازی ووڵاتە، یەکێک لەکارە سەرەکیەکانی تریان بریتیە لە چاودێری بازرگانی ماددە ھۆشبەرەکان و تیرۆر و نەھێشتنی تاوانە، ھەروەھا پاڵپشتی ھێزە ناوەخۆییەکانی تری وڵات دەکەن لەکاتی پێویست، ھەروەھا چەندین فڕۆکەخانەی تایبەت بەخۆیان ھەیە لە سەرانسەری وڵات و سەرپەرشتی کردنی ئاسایشی فڕۆکەخانەکان\nزۆڕینەی شوێنەکانی ئەرژەنتین خاڵین لە دانیشتوان، زۆڕینەیان لە پایتەخت و دەوروپشتی پایتەخت کۆبونەتەوە، ئەمەریکای لاتین بەشێوەیەکی گشتی زۆڕینەی دانیشتوانەکەی بە ڕەگەز ئەوروپین(٪٨٥) ئەمیش بەھۆی کۆچی بە لێشاوی ئەوروپیەکان بوو لەساڵانی ١٨٠٠ بەتایبەت ئیسپانی و ئیتالیەکان،ئەڵمانەکانیش زۆڕ ھاتن بۆ ئەرژەنتین بەڵام زمانی فەڕمی بریتیە لە زمانی ئیسپانی، ٪٩٠ لە پەیڕەوانی کریستیانی کاسۆلیکن، ئەوانەی ھەلسان بە لەناوبردنی ھۆزە ھیندیە ڕەسەنەکان.\nئاستی مامناوەندی تەمەنی دانیشتوان:٣٠ ساڵ لە(٢٠٠٧)\nئاستی مامناوەندی تەمەنی دانیشتوان خەمڵێندراو:٧٧، ٥ (٢٠١٤)\nپەیرەوی ئاینی: کاسۆلۆکی ٪٩٢ (تەنھا ٪٢٠ ئەرکە ئاینیەکان جێبەجێ دەکەن)، پڕۆتستان ٪٢، جولەکە٪٢، ئەوانی تر٪٤.\nئاخاوتن:ئیسپانی (ئیسپانی ئەرژەنتینی) ئینگلیزی، ئیتاڵی، فەڕەنسی، ئەڵمانی.\nکەلتوری ئەرژەنتین کەلتورێکی تێکەڵە بە کەلتوری بێگانەکان و داگیرکاری ئیسپانی بەتایبەت لە ڕووی بەرھەمە وێژەییەکانەوە لەژێڕکاریگەریەکی گەورەی ئەوروپیەکان دایە، لەساڵی ١٩٠٠و پێشتریش ھۆنەرە نوێخوازەکانی وەکیۆبۆڵدو لوگۆنێس و ڕۆمان نووس ئێنریکی لاڕێتا وەک وێژەکارانی ئیسپانی بەرھەمە وێژەییەکانیان دەنووسی.\nھونەری ئەرژەنتینی دەگەڕێتەوە بۆ ھونەری کڵێسای کاسۆلۆکی، ھەرچەندە ناگاتە ئەوئاستە ھونەریە بەرزەی ئەلانکا لە زنجیرە چیاکانی ئەندێز، لەساڵی ١٩٠٠ ھەندێ لە ھونەرمەندە ھیندیە ڕەسەنەکان کۆبونەوە و تابڵۆیەکی نوێیان کێشا، ھەتا مۆسیقیەکانیشیان لەژێڕ کاریگەری ئەوروپادان، لەساڵی ١٨٥٧ خانەی ئۆپێراو شانۆخانەی کۆلۆن لە بوێنس ئایریس دروستکرا، ئەرژەنتین ڕۆڵێکی گەورەی ھەیە لە شایی و گۆڤەندی تانگۆ، کە لەساڵی ١٨٠٠ لەگەڕەکە ھەژارەکانی بوێنس ئایریس پەرەی سەندو بوە بەشێک لە کەلتوری ئەرژەنتین، ئەرژەنتین لەساڵانی ١٩٣٠-١٩٤٠ لەپێشەنگی بەرھەم ھێنانی فیلمە سینەماییەکانی ئەمەریکای لاتین بوو، لە نووسەرە ھەرەباشەکانی ئەرژەنتین لیۆپۆڵدۆ تۆری نیلسۆنە کە بەڕەگەز سوێدیە، لەساڵانی ١٩٠٠ بەرھەمەکانی ناوازەبوون کێشی خۆی ھەیە لەکتێبخانەی ئەرژەنتینی.\nکەسایەتیە دیارەکانی ئەرژەنتیندەستکاری\nکەسایەتیئەلفرێدۆ دی ستیفانۆ و دیێگۆ ماڕادۆنا و لیۆنێل میسی، لە بواری وەرزشی شوفێری کێبەرکێکاری خوان مانوێڵ فانگیۆ، لەیاری تۆپی سەرمێز گابڕێڵا ساباتینی، یاریزانی تۆپی باسکە ئیمانوێڵ گینۆبیڵی، اویس سکۆلا و ئەندرێس نۆسیۆنی و فابریسیۆ ئۆبێڕتۆ، لەبواری شۆڕش و بەرخودان چەی گیڤاڕا، ئاوازخوێن و سەماکەری تانگۆ کاڕلۆس گاڕدێڵ، مۆسیقا ژەن و ژەنیاری پیانۆ دانیاڵ بارنبۆیم و پیانۆژەن مارسا ئارگێرچ، نووسەر خۆرخی لویس بۆرخیس و خۆلیۆکۆرتازارو ئەدۆلفۆبیۆی کاسارێس وئارنستۆ ساباتۆ و ماکسیما گەورەی نێزەرلاند و پاپای فاتیکان فڕانسیسی یەکەم کاتێک لە ئەرژەنتین ھات بۆ ئیتاڵیا لەژێڕ ناوی خورخی مایۆ.\nئەرژەنتینیەکان چەندین خەڵاتی نۆبڵیان بەدەست ھێناوە وەک بێڕناردۆ ئەلبێرتۆ ھۆسای (دەرمان ناس)، لویس فێدریکۆ لێلۆیەر (کیمیازان)، ئەدۆلفۆ پێڕێز ئێسکوڤێل (ئاشتیخواز)، کاڕلۆس ساڤێدرا لاماس (ئاشتیخواز)، سیزار مالستاین (پزیشک).\nھەڵگرانی ڕەگەزنامەی ئەرژەنتینی کەبەڕەگەز ئەرژەنتینی نین،،ھۆنەر ئێڤرێت تۆب و ڕۆڵگێڕڤیگۆ مۆڕتێنسێن و ئەریستۆتالیس ئۆناسیس.\nوەڕزشی بنەڕەتی نیشتمانی ئەرژەنتین بریتیە لە پاتۆ کەبریتیە لە ئەسپ سواری یان پۆلۆ، بەڵام زیاتر گڕنگی بە وەڕزشی تۆپی پێ دەدەن بەجۆرێک لەپێشەنگی جیھانن، یانەی نیشتمانی ئەرژەنتین دووجار خەڵاتی جیھانی(١٩٧٨-١٩٨٦) تۆپی پێیان بەدەست ھێناوە، بۆ سێ جار گەیشتۆتە یاری کۆتایی، جاری دوایی لەساڵی ٢٠١٤ بوو، ھەروەھا خناوکەی زێڕینی ئۆلەمپی بەدەست ھێناوە لە یاری تۆپی پێی پیاوان لەخولی ئۆلەمپی ھاوینەی پیاوان لەساڵی ٢٠٠٤ لە ئەسینای یۆنان و خولی ھاوینەی پیاوانی ٢٠٠٨ لە پەکین چین، یانەی بۆکا ژەنیوەری ئەرژەنتینی سەرکەوتنی بەرچاوی جیھانی بەدەست ھێناوە شان بەشانی یانەی ڕیڤەر پلاتێ لەخولەکانی ئەرژەنتین، لەھەرە بەناوبانگترین یاریزانانی ئەمەریکای لاتینی دیێگۆ ماڕادۆنایە کە ھەوادار و جەماوەرێکی گەورەی لەسەرئاستی جیھان ھەیە، جگە لە ماڕادۆنا ڕێزبەندی ناوی یاریزانانی ئەرژەنتین پڕە لە یاریزانی بەناوبانگ وەک ئەلفڕێدۆ دی ستیفانۆ، ئێنریکی ئۆمەر سیڤۆڕی، ئەنتۆنیۆ ساسترێ، گیولێرمۆ ستابیلێ، ئەمادۆی کاڕیزۆ، ئێڕنێستۆ، گڕیلۆ، ئەدۆلفۆ پێدەرنێرا، ماڕیۆ ئەلبێڕتۆ، ئەنگێڵ ئەمادیۆ، دانیال پاساڕێلا، ڕیکاردۆ ئێنڕیکیۆ، ئۆسکار ڕوگێری، سێڕگیۆ گۆیکۆچێیا، گابڕێڵ باتیستۆتە، گاڤیێر زانێتی، لیۆنێڵ میسی، دیێگۆ سیمیۆنێ، سێرگیۆ ئەگوێرۆ، یاڤیار ماسشێرانۆ و گۆنزالۆ ھیگواین و چەندانی ترلە یاریزانانی تۆپی پێی ئەرژەنتینی.\nلیۆنێڵ میسی، یاریزانی یانەی ئەرژەنتین بۆ تۆپی پێ.\nھەروەھا ئەرژەنتین سەرکەوتنی گەورەی بەدەست ھێناوە لەیاری تۆپی باسکە، خاوەنی خناوکەی زێڕینی ئۆلەمپیە بۆ یاری تۆپی باسکەی پیاوان لەخولی ھاوینەی ئۆلەمپی پیاوان لەساڵی ٢٠٠٤ لە یۆنان، ھەروەھا خناوکەی زیوی ئۆلەمپی بەدەست ھێناوە لەخولی ھاوینەی ئۆلەمپی پیاوان لەساڵی ٢٠٠٨ لە پەکین چین.\nلەچەندین بواری تری وەڕزشی سەرکەوتنی مەزنی بەدەست ھێناوە وەک:یاری تۆپی سەرمێز گولێرمۆ ڤیلاس وگابڕێلا ساباتینی و خوان مارتن دێل پۆترۆ و دەیڤد ناڵباندیان و گاستۆن گاودیۆ، ھەروەھا لەیاری ئەپۆلۆ و ڕەکبی لۆس بۆماس، لەیاری ھۆکیش لاس لیۆناس لەبواری یاری مستەکۆلی و گۆڵف چەندین یاریزانی ھەیە.\nبۆساڵی ٢٠١٨ بوێنس ئایریس میوانداری خولی ئۆلەمپی لاوان دەکات.\nدەزگاکانی ڕاگەیاندنی ئەرژەنتینی زۆر فراوان و ھەمەچەشنن ھەوادارو بینەڕێکی زۆڕیان ھەیە لەسەرتا سەری کیشوەری ئەمەریکای لاتین، چەندین ھاوبەشگای گەورەی بەرھەم ھێنانی بەرنامەی تەلەفزیۆن ھەن کە بەرھەمەکانیان لە ناوەندەکانی ڕاگەیاندنی ئەرژەنتینی و تەواوی ووڵاتانی ناوچەکە پەخش دەکرێن، لەساڵی ١٩٩٩ بەرەو ژوور ئەرژەنتین خاوەنی زۆڕترین دەزگای ڕاگەیاندنی ئەمەریکای لاتین بوو، لەساڵی ٢٠١٤ لە ٪٨٧٫٤ بینەرانی ئەمەریکاو کەنەدا و ئەورووپا لە ھەوادارانی بەرھەمە ئەرژەنتینیەکان بوون.\nلەساڵی ٢٠١١ توانڕا تۆڕی ئەنتەرنێت بگەیەنڕێتە تەواوی خاکی ئەرژەنتین بەجۆرێک ٪٦٧ دانیشتوان ئەنتەرنێتیان بەدەست دەگات، وە ٪١٣٧٫٢ ھەڵگری تەزدەنگ (پەلەک) ن.\nبەشداربووانی ویکیپیدیا، «الأرجنتین»، ویکیپیدیای عەرەبی. سەردان لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئەرژەنتین&oldid=946553»\nدواجار لە ١٣:٤٠ی ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:٤٠ی ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


ئاگری گەورە لەچەند شاخێك كەوتەوە..مین و تەقەمەنی هەیە\nئاگر لەچەند شاخێكی ناوچەی هەورامان و سنوری پارێزگای هەڵەبجە كەوتۆتەوەو تیمەكانی بەرگری شارستانیش سەرقاڵی كۆنترۆڵكردنی ئارگرەكەن، وتەبێژی بەرگری شارستانیش دەڵێت:"بەهۆی بونی تەقەمەنیەوە ئاگرەكە كۆنترۆڵنەكراوە".\nزانیار عومەر وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی بەرگری شارستانی هەڵەبجە بەSNNی ڕاگەیاند، "دوای نیوەڕۆی ئەمڕۆ چوارشەممە ئاگر لەچەند شاخێكی ناوچەی هەورامان كەوتەوە، كەمێك پێش ئێستاش ئاگر لەشاخی باڵامبۆ لەسنوری پارێزگای هەڵەبجە كەوتۆتەوەو تائێستا بەردەوامە".\nوتیشی:"تیمەكانمان بەسەر هەموو شوێنەكاندا دابەشبون و سەرقاڵی كۆنترۆڵكردنەوەی ئاگرەكەن، بەڵام بەهۆی بونی مین و تەقەمەنیەوە لەسنوری شاخەكانی هەورامان كۆنترۆڵكردنی ئاگرەكە دواكەوتوەو كارەكانی زەحمەت كردوین".\nئەوەشی ڕونكردەوە، "تائێستا هۆكاری ئاگركەوتنەوەكان دیارنین و ناشزانرێت زیانەكان چەندێكن، چونكە تائێستا بەتەواوی كۆنترۆڵنەكراون ئاگرەكان".\nسەبارەت بەبەدەمەوەچونی هاوڵاتیانیش بۆ هاوكاری تیمەكانی بەرگری شارستانی زانیار عومەر وتی:"ئێمە داوامان لەهاوڵاتیان نەكردوە هاوكاری تیمەكانمان بن، بەڵام ئەوانەی سەربەخۆ دەچن بۆ هاوكاریان دەستخۆشیان لێدەكەین و كۆنترۆڵكردنەوەی ئاگرەكەش بەرەو پێش دەبات".\nهەفتە پێشتر - Aug 14 2019 8:33PM\nبڕیار لەمیلاكاتی مامۆستایان دەدرێت..بەم میكانزمە دەگوازرێنەوە


ناسر باباخانی: لە دیبەیتەکەی شەوی چوارشەممەدا پێنس لەباری کردەیەوە سەرکەوتوو بوو و هێرس لە باری گەیاندنی دروشمەکانییەوە سەرکەتوو بوو\nیەکەم و تەنها دیبەیتی نێوان جێگری سەرۆکی ئەمەریکا مایک پێنس و سیناتۆر کامڵا هێرس کاندیدی دیموکراتەکان بۆ پۆستی جێگری سەرۆک شەوی چوارشەممە لە شاری ساڵت لەیکی ویلایەتی یوتا بەڕێوە چوو. تیایدا باس لە چەندین بابەتی گرنگی نێو ئەمەریکا و هەروەها سیاسەتی دەرەوەیی ئەمەریکاش کرا.\nیەکێک لە بابەتە گرنگەکانی کە دیبەیتەکە بەوە دەستیپێکرد بابەتی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوو کە تیایدا سیناتۆر هێرس هێرشێکی زۆری کردە سەر بەڕێوەبەرایەتی ترامپ لە شێوازی مامەڵەکردنی لەگەڵ ئەم پەتایە. پاشان جێگری سەرۆک پێنسیش باسی هەوڵەکانی بەڕێوەبەرایەتییەکەی بۆ ڕیگەگرتن لە بەڵابوونەوەی زیاتری پەتاکەو هەروەها دروستکردنی ڤاکسینی دژی ڤایرۆسەکە کرد.\nناسر باباخانی مامۆستای زانکۆ لە ڤێرجینیا پێی وایە بە شێوەیەکی گشتی ئەم دیبەیتە دیبەیتێکی شارستانی بوو. ئەو دەڵێت لە بابەتی کۆرۆنا بە بڕوای ئەو پێنس سەرکەوتوو تر بوو دەڵێت " پێم وابێت ئەو شوێنەی کە پێنس زۆر بە زیرەکانە توانی ڕووبەڕوو بێتەوە ئەوە بوو کە باسی لەوە کرد کاتێک بایدن خۆی لە بەڕێوەبەرایەتی ئۆبامادا بوو و ئەوکات ئەنفلوانزای بەراز بڵاو بۆوە ئەوان نەیانتوانی کۆنترۆڵی بکەن سەرەڕای ئەوەی کە وەک کۆرۆناش کوشندە نەبوو."\nبەڵام بەڕێز باباخانی پێی وایە لە بابەتەکانی ئابوریدا کامڵا هێرس بەهێز بوو " ئەو توانی باس لە کەلێنی چینایەتی هەژار و دەوڵەمەندەکان بکات و گوتی ئەو کەسانەی کە داهاتی ساڵانەیان زیاتر لە 400 هەزار دۆلار بێت باجیان لەسەر زیاد دەکرێت."\nسەبارەت بە سیاسیەتی دەرەوەیش دەڵێت بە تایبەتی سەبارەت بە ئێران و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێنس توانی بە سەرکەوتوانە باس لە سیاسەتەکانی دەرەوەیی بەڕێوەبەرایەتی ترامپ بکات " پێنس گوتی لە دەمی بەڕێوەبەرایەتی ئۆبامادا زیاتر لە 1 ملیارد و 800 ملیۆن دۆلار دراوە بە ڕژێمی ئێران هەر ئەو ڕژێمەی کە سەربازانی ئەمەریکا دەکوژێت."\nڕۆژنامەوان سوزن پەیج، تەمەن 69 ساڵ، بەرپـرسی ئۆفیسی واشنتنی ڕۆژنامەی USA Today، دیبەیتەکەی شەوی چوارشەممەی بەڕێوەبرد.\nوتووێژ ناسار باباخانی


ڕۆژی دووشەممە ١٣ی گەلاوێژ، دوو مەئمووری هێزە ئینتزامییەکانی حکوومەتی بە ناوی "میحراب بوداقی و حەمید ڕەزا پاک نیهاد" بەهۆی تەقینەوەی مین لە سنووری شاری سەردەشت بریندار بوون.\nیەحیا حوسێن‌خانی، فەرماندەی سنوورپارێزی ورمێ لە وتووژێکدا لەگەڵ هەواڵدەریی "ئیرنا" ڕایگەیاندووە: "ئەو دوو مەئموورە ئینتزامییە لە کاتی گەڕان لە ناوچەی سنووریی سەردەشت، بەهۆی تەقینەوەی مینە بە جێماوەکان لە شەڕی ئێران_عێراق بریندار بوونه".\nبە وتەی فەرماندەی سنوورپارێزی ورمێ،لەو ڕووداوە یەکێک لە لاقەکانی میحرابی قرتاوە و هەر دوو دەستی شکاوە و هەروەها حەمید ڕەزا پاک نیهاد لەو ڕووداوە، بریندار بووە.\nئەو دوو مەئموورەی هێزە ئینتزامییەکان بۆ چارەسەری پزیشکی ڕەوانەی نەخٶشخانە کراون.


kurdiu 4 20/09/2020 - 17:18 هەواڵ/كوردستانی\nبه‌ڕێوبه‌ری ڕاگه‌یاندنی په‌رله‌مان ڕایگه‌یاند: ته‌نیا مه‌رجه یاساییه‌كان ڕه‌چاو ده‌كرێت بۆ هه‌ڵبژاردن و دیاریكردنی سه‌رۆكی ده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆیی مافی مرۆڤ.\nسامان ئه‌حمه‌د به‌ڕێوبه‌ری ڕاگه‌یاندنی په‌رله‌مانی كوردستان له لێدوانێكی تایبه‌ت به كوردیو ڕایگه‌یاند: له‌كۆی 31 سیڤی بۆ پۆستی سه‌رۆكی ده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆیی مافی مرۆڤ كه 12 یان ئافره‌تن و 19 یان پیاون و له سه‌رجه‌م پێكهاته‌كانی هه‌رێمی كوردستانه‌وه پێشكه‌ش كراون، له‌ئێستادا له‌ژێر وردبینیدان له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی په‌رله‌مانی كوردستانه‌وه، پاشان ڕه‌وانه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌كرێت بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی سیڤیه‌كان، به‌هێزترین سیڤی هه‌ڵده‌بژێردرێت بۆ پاڵێوراوی سه‌رۆكی ده‌سته‌كه.\nله‌باره‌ی كرستیانه‌كان كه ئه‌م پۆسته به مافێكی پێكهاته‌ی خۆیان ده‌زانن سامان ئه‌حمه‌د گوتی: بۆ خۆپاڵاوتن له‌م پۆسته‌دا ته‌نیا مه‌رجه یاساییه‌كان ڕه‌چاو ده‌كرێت، كه له مادده‌ی پێنجه‌می یاسای ژماره 4 ی ساڵی 2010 هاتووه.


باری سایکۆلوژیی نووسه‌ر...\nنووسه‌ر وه‌ک هه‌ر بوونه‌وه‌ریک به‌رهه‌می ژیان وژینگه‌ی کۆمه‌لایه‌تی یه، بوونه‌وه‌ریک جیاواز له‌وانی دیکه، خاوه‌ن هه‌ست وشعوری تایبه‌ته به‌خوی، له‌م روانگه‌یه‌وه ده‌کری بچینه نیو دونیای سایکۆلوژی نووسه‌ره‌وه، پانتایی سایکۆلوژی نووسه‌ر نادیاره، جۆریک له‌شپرزه‌یی وپه‌شۆکاوی به‌خویه‌وه ده‌بینیت، هه‌میشه بی ئۆقره‌یه و له‌گه‌ل په‌یوه‌ندییه کۆمه‌لایه‌تی وسیاسی یه‌کانی ده‌وروبه‌ر ناکۆکه چونکه ئه‌وه‌ی له زه‌ینی نووسه‌ر دایه جیاوازه له‌گه‌ل پیشهاته‌کانی واقیع، بۆیه نووسه‌ر هه‌میشه له‌نیگه‌رانی ودله‌راوکی ونامۆیی ده‌ژی، نامۆیی به‌خود ئه‌وجا به دیگه‌ران، له ئاکام دا دووچاری حاله‌تی شیزوفرینیا ده‌بی به‌واتای دابران له‌واقیع، به‌لام نوسه‌ری جددی هه‌ول ده‌دا ئه‌م دۆخه تیپه‌رینی وخالی هاوبه‌ش له‌گه‌ل واقیع دا بدۆزیته‌وه ئه‌ویش له‌ریگای به‌رهه‌مه‌کانیه‌وه، چونکه ده‌ق ده‌بیته پردیک له‌نیوان واقیع و نووسه‌ر، نووسه‌ر له‌ریگای ئه‌م پرده‌وه گوزارشت له‌ده‌رونی خوی ده‌کا وخوی له‌گۆشه‌گیری وئینزوا ره‌ها ده‌کا. نووسه‌ر وه‌کو ئه‌ندامه‌کانی دیکه‌ی کۆمه‌لگا نی یه واقیع وه‌ک خوی ببینی به‌لکو زبر له‌زبرتر جیا ده‌کاته‌وه نه‌رم له‌نه‌رم تر هه‌ستی پی ده‌کا. له‌سه‌ر یه‌کی له کتیبه‌کانی ئه‌لبیر کامۆ نووسراوه. ئه‌ده‌بیکی داهینه‌رانه‌و نیگه‌رانی یه‌کی مه‌زنه که‌واته داهینان و نیگه‌رانی دوو جه‌مسه‌ری حاشا هه‌لنه‌گرن یه‌کدی ته‌واو ده‌که‌ن، نووسه‌ران ناتوانن به‌بی نیگه‌رانی و دله‌راوکی و په‌شیوی ده‌قی داهینه‌رانه بنووسن.\nبه‌رای من داهینان ته‌نیا له‌بواری شیعرو رومان دا نی یه بگره له ریپۆرتاژیک دا ده‌کری نووسه‌ر کایه‌ی داهینان ئه‌نجام بدا، نووسه‌ر خاوه‌نی یاده‌وه‌رییکی زیندووبه پیته له‌ریگای کایه‌ی فلاش باکه‌وه ده‌توانی بی سانسور تیایدا هاتوو چوو بکا ئه‌وه‌ی بۆ به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی بشی بیخاته به‌ر ده‌ست و ده‌قیکی ئه‌ده‌بی لی بخولقینی، لیره‌دا ئاسایشی ده‌روونی زور گرنگه بۆ نووسه‌ر، ناکری ئیمه داوای ده‌قی ئه‌ده‌بی بکه‌ین له زه‌مه‌نیکی دیاریکراودا چونکه ئاسایشی ده‌روونی نووسه‌ر تیک ده‌چی، ئه‌شی لیره‌دا نمونه‌که‌ی مایکل ئه‌نجلو بهینینه‌وه کاتی که خه‌ریکی نیگار کیشان ئه‌بی له‌کلیسایه‌کی ئیتالی، له‌پریک دا قه‌شه‌که دیت و پی ده‌لیت ده‌بی له‌ماوه‌ی دوو هه‌فته‌دا ئه‌م کاره ته‌واو بکه‌یت ئه‌ویش یه‌کسه‌ر فرچه‌که‌ی فری ئه‌دا، ده‌رونشناسان ده‌لین له‌به‌رئه‌وه‌ی فرچه‌که‌ی فری داوه چۆنکه دووچاری هه‌ره‌شه‌ی زه‌مه‌نی بووه‌وله‌ئه‌نجامیش دا ئاسایشی ده‌رونیی تیکچووه، که‌واته مامه‌له کردن له‌گه‌ل ئازادی نووسه‌ر خه‌لکانیکی شاره‌زاو پسپۆری ئه‌وی.\nزۆر نووسه‌ر هه‌ن بابه‌تی سیاسی ده‌نووسن به‌لام سیاسه‌تمه‌دار نیین، نووسه‌ربه نیگایه‌کی وردبین سه‌یری ده‌وروبه‌ر ده‌کا له‌کاتیکدا خه‌لکانی ئاسایی په‌ی به‌م ورد بینی یه نابه‌ن له‌ریگای وردبینی ولیکدانه‌وه‌وشیکردنه‌وه بارو وه‌زیفه‌ی نووسه‌ر قورس ده‌بی، بۆیه هه‌ندی جار نووسه‌ر له‌ژیر ئه‌م باره قورسه ده‌که‌وی و دووچاری شکست و هه‌لهاتن دیت له‌ئاکام دا ره‌نگ و ده‌نگی نامینی. ته‌نانه‌ت بۆ ماوه‌یه‌کیش بی ئه‌م هه‌قیقه‌ته راسته، به‌دیویکی تریش ئه‌گه‌ر ئیمه به‌پی زانیاریه‌کانی کۆلن ولسن له‌مه‌ر یاده‌وه‌ری تاک ویاده‌وه‌ری ده‌سته‌جه‌معی نووسه‌ر بخه‌ینه به‌ر لیکۆلینه‌وه ئه‌وه دیسان نووسه‌ر به‌رپرسیار نی یه له‌و به‌رهه‌مانه‌ی که ده‌ینووسی، به‌لکو باری شه‌له‌ژاوه‌ی ده‌روونیی ئه‌م دۆخه ده‌سه‌پینن، هه‌ر وه‌ک فۆکۆ ده‌لی شاعیر شیعر نانووسی به‌لکو ئه‌وه شیعره شاعیر ده‌نووسیته‌وه، ده‌قاو ده‌ق ئه‌م چه‌مکه به‌سه‌ر نووسه‌رانیش دا جی به‌جی ده‌کری یاده‌وه‌ری نووسه‌ر وه‌ک تاک دیلی یاده‌وه‌ری ده‌سته‌جه‌معی یه، به‌واتایه‌کی دی هیزی جه‌زب و راکیشانی یاده‌وه‌ری نووسه‌ر به پیی به‌رزو نزمی فریکوینسی زانیاری وه‌رده‌گری و به شیوه‌یه‌کی ناخود ئاگاه ئیشی خوی ده‌کا، هه‌ر وه‌ک چۆن له‌خه‌و دا خه‌ون ده‌بینین، ئاوا له‌رۆژگاریش دا دووچاری ته‌وه‌همات ده‌بین، به‌رهه‌می شیعری شاعیران جگه له ته‌وه‌همات شتیکی دیکه نی یه ئه‌لبه‌ته لیره‌دا نکۆلی له‌وه ناکه‌م که ئه‌ده‌بی واقیعی هه‌یه، به‌لام ئاویته‌ی وه‌هم ده‌کری و ده‌خریته چوارچیوه‌یه‌کی ئه‌ده‌بی یه‌وه، نووسه‌ر ته‌نیا په‌یامبه‌ری وه‌همه زهنیه‌کانه به‌تایبه‌تی شیعرو رومانی فانتازی و ئیش کردنی ره‌خنه‌یی له‌سه‌ر ده‌ق، لیره‌دا که‌باسی نووسه‌ر ده‌که‌ین ئه‌وانه ده‌گریته‌وه‌که ته‌کاملی زهنییان لادروست بووه، من تاراده‌یه‌ک بروام به سروش و ئیحا نی یه، به‌لکو بروام به زه‌بزه‌به‌و فریکوینسی نووسه‌ره، ویرای راده‌ی تیگه‌یشتن وقولبوونه‌وه‌ی له‌تیکرای دیارده‌کانی ژیان، نووسه‌ریک فریکوینسیی له‌سه‌ره‌وه بی ده‌توانی زانیاری زۆرتر وه‌رگری، بروانه سیغمۆند فرۆید چۆن باسی ئه‌م حاله‌ته ده‌کا، فرۆید ده‌لی ئه‌گه‌ر دوو که‌س فرینکوینسیان وه‌ک یه‌ک بی ئه‌وه ده‌توانن به‌شیوه‌یه‌کی ته‌له‌پاتیک قسه له‌گه‌ل یه‌ک دی دا بکه‌ن.\nبه‌رای من نووسه‌ر له‌ژیر پانتایی ده‌سه‌لاتیکی دیاریکراو کایه ده‌کا، ته‌نیا رولی جیهازیکی کۆپی ده‌بینی، لیره‌دا من رۆلی تایبه‌تی نووسه‌ر فه‌راموش ناکه‌م، رولی نووسه‌ر له‌خۆ په‌روه‌رده کردن وخۆ پرکردن وموتابعه‌و به‌دواداچوون ده‌بی له‌به‌ر چاومان بی، به‌لام له‌واقیع دا ده‌سه‌لاتی ده‌سته‌جه‌معی، ده‌سه‌لاتیکی سیاسی وکۆمه‌لایه‌تی دیاری کراو له‌سه‌رووی زه‌ینی نووسه‌ر دایه وته‌حه‌کوم وکۆنترولی ده‌کا، هاوکیشه زانستی یه‌که به‌م شیوه‌یه، به‌ده‌ر له‌مه ئیمه ناتوانین به‌شیوه‌یه‌کی موجه‌ره‌د سایکۆلۆژیه‌تی نووسه‌ر دیاری بکه‌ین، رای وا هه‌یه که ده‌لی نووسه‌ر ژان ده‌گری! ئه‌م بۆچوونه تا ئه‌و راده‌یه راسته که ئیمه له‌پیکدادانی خالی گوشاره‌کان تی بگه‌ین، گوشار له‌نیوان زه‌ینی خودی نووسه‌روده‌سه‌لاتی ده‌سته‌جه‌معی کۆمه‌لگا. ئه‌گه‌ر نووسه‌ری راسته‌قینه ئه‌م هه‌قیقه‌تانه بزانی دووچاری بۆغرایی وخۆ به‌زلل زانین نابی، چونکه نووسه‌ر ته‌نیا خال له‌سه‌ر حه‌رفه‌کان دائه‌نیت، ئه‌شی ئه‌و حه‌رفانه مۆلکی خوی بن یاخود له‌سه‌رچاوه‌یه‌کی دیکه‌ی مه‌عریفی یه‌وه وه‌ریگرتبی.\nبه‌رای من به‌رهه‌می زۆربه‌ی نووسه‌ران دووباره‌کردنه‌وه‌ی بیوگرافیای ژیانی خویانه، هه‌ر جاره‌و به‌شیوه‌یه‌ک ده‌ینووسنه‌وه، لیره‌دا مه‌به‌ستم داهینانی ئه‌ده‌بی یه، نووسه‌ر ناتوانی له‌ده‌ره‌وه‌ی مه‌ودای خه‌یال وفه‌زاو فانتازیای خوی و ده‌سه‌لاته ده‌سته‌جه‌معی یه‌که‌ی کایه بکا. به‌راوردیکیان بۆ باس کردم له‌نیوان جه‌لاله‌دین رومی و شاعیریکی جاپۆنی دا ویرای جیاوازی مه‌ودای جوگرافی ومیژوویی نیوان هه‌ردووکیان وینه‌یه‌کی شیعری یان له یه‌ک ده‌چی. کاتی گوی بیستی ئه‌م رووداوه بووم هیچ ئیغترابیکی لا دروست نه‌کردم! چونکه من له روانگه‌ی ده‌روونشناسی فیزیکی یه‌وه لیکم ده‌دایه‌وه که هه‌ردووکیان له‌فه‌زایه‌کی کهروموگناتیسی دا ژیاون و فه‌زایش له‌راستی دا ئه‌رشیفی وه‌همه مه‌عریفیه‌کانه. خالیکی دیکه‌ی سایکولوژی نووسه‌ر ئه‌وه‌یه که هه‌میشه ره‌خنه‌گره، واقیعی به‌دل نی یه ئۆپۆزسیونه له نیو خودی پروسه‌ی ئۆپۆزسیون دا. ده‌توانین بلین یاخی یه له‌یاساو ریسا باوه‌کان، له‌م میانه‌دا ته‌نانه‌ت ره‌خنه له خودی خویش ده‌گری، پۆلیسی ده‌روونیی زور به‌هیزه، که‌وا بی نووسه‌ر ده‌روونیکی جه‌نگ ئامیزی هه‌یه، به چاویکی هه‌ره‌شه‌وه سه‌یری ساته‌کانی ئاینده ده‌کا به‌واتایه‌کی دی ساته نادیاره‌کانی ئاینده هه‌ره‌شه له ئاسایشی ده‌روونیی ده‌که‌ن.\nله‌میژویی مرۆڤایه‌تی نووسه‌ر گه‌لیک هه‌لکه‌وتوون چاره‌نووسیان گریی داوه به چاره‌نووسی میلله‌ته‌کانیانه‌وه، له‌گه‌ل هه‌ر وه‌رچه‌رخانیک دا، ئه‌وانیش دووچاری تیکشکانی ده‌روونی هاتوون نموونه‌ی بابلۆ نیرودا دوای 17 رۆژ له تیکشکانی کۆمۆنیسته‌کانی تشیلی گیانی خوی له‌ده‌ست دایسنین دوای شۆره‌شی ئه‌کتۆبه‌ر خوی کوشت، مه‌حمود ده‌رویش له‌گه‌ل کوشتنی هه‌ر فه‌له‌ستینی یه‌کدا نه‌خوش ده‌که‌وت. که‌وا بی به‌رای من زولم و گوناهیکی گه‌وره‌یه نووسه‌ر له‌سه‌ر ده‌قیکی ره‌خنه‌یی تیرور یاخود سه‌ر نگوم بکری، کاتی که نووسه‌ر خاوه‌ن ده‌روونیکی وا شه‌له‌ژاو بیبی گومان ده‌بیته لایه‌نگری هه‌ق و نه‌یاری ده‌سه‌لات، ده‌سه‌لات به هه‌موو ماناکان که فۆکو باسی ده‌کات. بۆیه ده‌سه‌لات هه‌ول ئه‌دا نووسه‌ران ده‌سته‌موو بکاو بیانخه‌سینی و بیانکاته کویله تاوه‌کو په‌یامی خویان له‌ده‌ست بده‌ن، لیره‌دا پیم باشه گووته‌که‌ی بریخت بهینمه‌وه که‌ده‌لیت ئه‌وه‌ی هه‌قیقه‌ت نازانی گه‌مژه‌یه به‌لام ئه‌وه‌ی ده‌یزانی و خوی لی گیل ده‌کا تاوانباره!


2.6 ملیۆن دۆلار حەقدەستی کێڵگەی تەقتەق بووە\nکۆمپانیای گەنەڵ ئینێرجی تایبەت بە بواری دەرهێنان و پاڵاوتنی نەوت بڕی 23.9 ملیۆن دۆلاری حەقدەستی مانگی کانونی دووەمی ئەمساڵی لە حکومەتی هەرێمی کوردستان وەرگرت.\nكۆمپانیاكە ئەمڕۆ چوارشەممە 10ی ئازار ڕایگەیاند، بڕی 17.5 ملیۆن دۆلار وەک حەقدەستی کێڵگەی تاوکێ، 2.6 ملیۆن دۆلار حەقدەستی کێڵگەی تەقتەق و 1.5 ملیۆن دۆلاری حەقدەستی کێڵگەی سەرتایان لە حکومەتی هەرێم بۆ مانگی کانونی دووەم وەرگرتووە. هەروەها 2.4 ملیۆن دۆلاری فرۆشی نەوتی ساڵانی 2019 و 2020یان وەرگرتووە.\nسەرەتای ئەم هەفتەیە گەنەڵ ئینێرجی ئاشكرایكرد، بیری دووی کێڵگەی سەرتایان دەستی بە بەرهەمهێنانی نەوت کردووە و بەو هۆیەوە ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت لە کێڵگەکە بۆ 10 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا بەرزبووەتەوە.\nلە مانگی كانونی یەكەمی ڕابردووش گەنەڵ ئێنێرجی شایستە وەگیراوەکانی تشرینی یەكەمی ئاشکراکرد و ڕایگەیاند حکومەتی هەرێم لە چوار کێڵگەی نەوتی بڕی 42 ملیۆن دۆلار شایستەی دارایی داوەتە كۆمپانیاكان.\nلە ڕاگەیەنراوێکدا کۆمپانیاكە بڵاویکردەوە، ”شایستەی دارایی کۆمپانیاکان لە کێڵگەی تەق تەق بۆ مانگی تشرینی دووەم بریتی بووە لە 3.8 ملیۆن دۆلارە، لەم بڕەش 2.1 ملیۆن دۆلار پشکی کۆمپانیای گەنەڵ ئێنێرجییە و ئەوەشی دەمێنێتەوە کە دەکاتە 1.7 ملیۆن دۆلارپشکی ئاداکس پەترۆلیۆمە”.\nگەنەڵ ئێنێرجی ئاشکراشیکرد، “شایستە وەرگیراوەکان لە کێڵگەی تاوکێ بۆ مانگی تشرینی دووەم بریتی بووە لە 38.5 ملیۆن دۆلار، لەم بڕە 29.1 ملیۆن دۆلاری پشکی دی ئێن ئۆ بووە و بڕی 9.4 ملیۆن دۆلاری پشکی کۆمپانیای گەنەڵ ئێنێرجییە”.\nكەشوهەوای هەرێم.. سبەی خێرایی با زیاد دەكات و تۆز و خۆڵ ڕوو لە چەند شارێك دەكات\nكەشناسیی هەرێم ڕەوشی كەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەی بڵاوكردەوە، ئەمڕۆ ئاسمان ساماڵ و نیمچە هەور دەبێت و سبەی خێرایی…\nدایك و كچێك بەتۆمەتی دزیكردن لە ڕانیە دەستگیركران\nپۆلیسی ڕاپەڕین دەستگیركردنی دایك و كچێك بە تۆمەتی دزیكردن ڕادەگەیەنێت. بەڕێوبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین ئەمڕۆ دووشەممە 5ی ئازار بڵاویكردەوە،…


هێرشی داگیرکاری دەوڵەتی فاشیزمی تورک – پەژاک\nهەورامان رۆڵێکی گرینگی مێژویی لە پێگەیاندنی شارستانیەتی کوردستاندا هەبووە\nهێرشی داگیرکاری دەوڵەتی فاشیزمی تورک\n513 جار بینراوە\nهێرشی داگیرکاری هێزە سەرمایەدارە جیهانیەکان بە دەستی دەوڵەتی فاشیستانەی تورک، تەنیا هێرشیک لە سەر پ ک ک نیە. ئەمە لە ڕاستیدا هێرش بۆ سەر گشت گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە. ئەم هێرشانە لە ڕاستیدا یەک لە دوایین تەقالاکانی هێزی سەرمایەداری جیهانی بە پێشەنگایەتی ئامریکایە بۆ سەر کۆی نرخ و بەهاکانی گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوین. دوای بنکەوتنی دەوڵەتی تورک لە حەفتانین – گارێ، هەوڵ و هاوپەیمانی ڕژێمی قڕکەری تورک لە گەڵ دەوڵەتی ئێراق و پارتی دێمۆکراتی کوردستان بۆ تێکبردنی ئیرادە و دەسکەوتەکانی کۆمەڵگای شەنگال، لە بەر هەڵوێستی بە شەرەفی گەل و ژنانی شەنگال، هەروەها هەستیار بون و خاوەنداری کردنی کوردان و تەواوی مرۆڤە دێمۆکراتیک و ئازادیخوازەکانی جیهان بۆ کورت خایەنیش بێت ڕاگیراوە. ئەم جارە ئۆپەراسیۆنی ئاواشین، زاپ و مەتینایان خستوەتە کڕیارەوە. ئەمە لە کاتێکدایە کە دوا بە دوای گوت و بێژە کۆتاییەکانی دەوڵەتی تورکیە لە گەڵ ئامریکادا ئەم هێرشانە دەستی پێکرد. ئامریکاش لە دوای دوو ساڵەوە سەر لە نوێ بە تێرۆریست ئێعلان کردنی پێشەنگانی شۆڕشی گەلانی بندەست، واتا ڕێوەبەرانی پارتی کارکەرانی کوردستانی، ئەوانی وەکو ئامانجی سەرەکی بۆ هێرش و لەناوبردن دیار کردووە. بەمجۆرەش چرای سەوزی گەشتر لە هەمیشە بۆ قڕ کردن و دەست نەپاراستنی دەوڵەتی تورکیە لە بەرانبەر گەلی کورددا هەڵکردووە.\nسیستەمی کۆنفێدراڵیسمی دێمۆکراتیک لە کەسایەتی ڕێبەر ئاپۆ و ژیانی گەریلاکانی ئازادی کوردستاندا، بووە بە بێ وێنەترین ئاڵترناتیڤ و چارەسەری قەیرانەکانی سیستەمی کەدخوار و دژە گەلانی سەرمایەدار. بۆیە بە سەپاندنی دژوارترین گۆشەگیری سەر ڕێبەر ئاپۆ و بەڕێوەبردنی شەڕی داگیرکاری بە چەپەڵترین و بێپەرواترین شێوە بۆ سەر گەریلاکانی ئازادی کوردستان بە دوای خەیاڵی خاوی تاریک کردنی گەشترین سەردەمی تێکۆشانی گەلان بۆ ژیانی ئازاد و هاوبەشدان. ئەمە لە حاڵێکدایە کە ژنان، گەلان، ڕوناکبیران و سۆسیالیستەکان لە تەواوی جیهانەوە، هەر ڕۆژە و بە خاوەنداری کردن لە ڕێبەر ئاپۆ و پەسەند کردنی ڕامانی ئازادیخوازانەی ئەو، هەڵوێستی خۆیان لە بەرانبەر ئەم هێزانەوە دیار دەکەن. هاوپەیمانی و سیاسەتی سەرتاسەری سیستەمی سەرمایەداری لە بەرانبەر ئەم حەقیقەتەی کۆمەڵگای مرۆڤایەتیدا، دەیانهەوێ ئەو شەڕەی بۆ تێکبردنی ئیرادەی ژیانی ئازاد دیار بووە، نەزانرێت. تەواوی هەل و مەیدانەکان بە تایبەتی ڕاگەیاندنەکانیان، بە ڕووی ئەم شەڕە داخستووە و دەیانهەوێت بە بێدەنگترین شێوە، دڕندانەترین شەڕی مێژوو بە سەر کوردستاندا بسەپێنن.\nهیچ نەتەوە، بیر و باوڕی و بە تەواوی جیاوازیە کۆمەڵایەتیەکانی هەرێمەکە ناتوانێت، ئەم هێرشانە دوور لە خۆی و داهاتووی ببینێت. پێویستە هەر کەس حسابی هاوپەیمانی زل هێزە جیهانیەکان، دەوڵەتە نادێمۆکراتیکە هەرێمیەکان و هەروەها ڕێکخراوە هاوپەیمان و چەتەکانی هەرێمەکە وەکو مەترسیدارترین ڕاستی لە بەر چاوبگرن. بەم پێیەش پێویستە زیاتر لە هەر سەردەمێک خاوەن لە ئیرادە و تێکۆشانی خۆیان دەرکەون و دوایین تەقالاکانی سیستەمی پاوانخوازی سەرمایەداری بێ وەڵام نەهێڵنەوە.\nئێمە وەکو کۆدار ئەم هێرشانە شەرمەزار دەکەین و بانگمان لە تەواوی کەس و ڕێکخراو و هێزە سیاسیەکانی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان، کە بێ وچان لە تێکۆشان بۆ سەلماندنی ئیرادەی خۆیانن، لە بەرانبەر ئەم هێرشانەدا بێدەنگ نەمێنن. لاوان لە هەمو سەردەمێکی چارەنوس سازدا، دژ بە دوژمنانی گەل و ئازادی بێدەنگ نەماون و سەریان هەڵداوە. ئێمە لەم باوەڕیەداین کە بەشداری لە ڕیزەکانی گەریلا لەم سەردەمە هەستیارەدا، ڕادیکاڵترین هەڵوێستە لە بەرانبەر، تەواوی زەخت و سەرکوتەکانی سیستەمی چەوسێنەر و داگیرکەری سەرمایەداری لە بەرانبەر کۆمەڵگادا.\nکۆمەڵگای دێمۆکراتیکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان_ کۆدار\nتاگەکان:ڕۆژهەڵاتی کوردستانکۆمەڵگای دێمۆکراتیکیهێرشی داگیرکاری


كه مپینی زمانی ستانداردی كوردی پیرۆزو سه ركه وتوو بێت – Denegkan\nكه مپینی زمانی ستانداردی كوردی پیرۆزو سه ركه وتوو بێت\nbyadmin\tMay 4, 2008\tگشتی\nنووسینی ، ئارام حه مه ساڵح…..\nچه ند ڕۆژێك له مه و به ر، هه ر له م سایته به ڕێزه دا كۆمه ڵێك له نووسه رو ڕوناكبیروئه كادیمیست و پسپۆڕانی زمان ، بانگه وازی زمانی ستانداردو یه كگرتووی كوردیان له كوردوستانی باشووردا ڕاگه یاند،به مه ش یه كه م به ردی بناغه ی زمانی یه كگرتوویان دانا ئه گه ر بێتوو ده سه ڵاتی سیاسی حكومه تی هه رێمی كوردوستان به ده نگیانه وه بچێتوداواكه یان په سه ند بكات ، له هه مان كاتیشدا پێشه كیه كی چڕو پڕیان بۆ كه مپینه كه نووسیوه و گرنكی زمانی یه كگرتووی كوردیان له م به شه ی كوردوستاندا شڕۆڤه كردووه به بێ هه ڵكێشان یان داكێشانی هیچ ده ڤه رێك هه روه ها به ڕێزه وه ئاماژه یان به گرنگی ئاوێته بوون وڕه نگدانه وه ی هه موو زاراوه كانی هه ورامی و لوڕی و بادینانی داوه له زمانی یه كگرتوو و ستانداردی كوردیدا، هه روه ها جه ختیان له سه ر ئه و ڕاستییه كردۆته وه كه ئه م زمانه ی پێی ده نووسین سه ر به هیچ شارو شارۆچكه و ده ڤه رێك نییه به ڵكو زمانی نووسینی هه موومانه و به پێی پرۆسێسی مێژوویه كی دوورو دريژ سروشتیانه به م شێوه یه ی ئێستا شكاوه ته وه وساغ بۆته وه .\nڕاستییه كه ی پێكهێنانی كۆمیته یه ك یان جۆرێك له م كامپینه بۆ گشتگیركردن و به دوودا چوو ن و دوا تریش گوشار خستنه سه ر ده سه ڵاتی سیاسی بۆ جێبه جێكردنی ئاوات و خه ونی ده یان ساڵی من بوو، وا به هیمه تی ئه م به ڕێزانه ئه م پڕۆژه گرنگه له دایك بوو، نزیكه ی دوو مانگ به ر له ئێستا هه ر له م سۆنگه یه وه له نووسینێكمدا كۆ مه ڵێك سه رنج و پێشنیارم بۆ برای به ڕێز كاك كامیار سابیر نووسی ، به ڵام جێی داخه به ناڕه وا كاك كامیارم لێ زویر بوو و منیش تۆزێك دڵم لێی ڕه نجا، به ڵام هه ر كه بانگه وازی كامپینه كه م خوێنده وه دڵم وه ك به فری یه ك شه وه سپی بۆوه .\nئه وه ی جێی تێڕامانه هه ر له گه ڵ بڵاوبوونه وه ی ئه م كه مپینه دا چه ند كه سێك لێره و له وێ دژایه تی خۆیان ڕاگه یاند، له ناویاندا دوكتۆر ئه میری حه سه نپوور زمانی كوردی به زمانێكی ) جووت ستاندارد ( ناساند و پشتی تێكردن، براده رێكیش له سایتی كوردوستان پۆستدا به ناوی شه مدین هه كارییه وه هێرشێكی نابه جێی كرده سه ریان وبه بێ به ڵگه هه موو ئه و به ڕێزانه ی به م كه مپینه هه ستابوون به زوڕناژه نی بنه ماڵه ی جه لال تاڵه بانی و برایم ئه حمه د ناوزه د كردبوو هه روه ها ده ڵێ ئه مه كه مپینه هه ر هه مان هه وڵی رژێمی سه دامه كه ویستی به هۆی دكتۆر ئیزه دین مسته فا ڕه سوڵ و محه مه دی مه لا كه ریمه وه زمانی بادینان له ناو به رێ ، دیاره ئه م برایه مه به ستی له هه وڵه كانی كۆڕی زانیاری كورده كه له حه فتاكانی سه ده ی ڕابردوودا له به غداد پێكهات جانازانم بۆچی ته نها ناوی ئه ودوو كه سه ی هێناوه پێده چێ نه زانێ كه كۆڕی زانیاری كورد جگه له و دووانه ی سه ره وه هه ر یه كه له مامۆستا مه سئوود محه مه د ) كه كاراترینیان بوو له م بواره دا ( و دوكتۆر مارف خه زنه دارو موكه ڕه م تاڵه بانی و دوكتۆر ئه وڕه حمانی حاجی مارف و دوكتۆر ستار تاهیر شه ریف و دوكتۆر كه مال مه زهه ر ئه حمه دو چه ند كه سێكی تریش ئه ندامی ئه و كۆڕه بوون و پێكه وه كاریان ده كرد، ڕژێمی سه دام باش ده یزانی كه یه كگرتنه وه ی زاراوه و بنزاراوه كانی زمانی كوردی و خه مڵاندنی زمانی كوردی یه كگرتوو و ستاندارد له به رژه وه ندی كورده و كوردوستان و نه ته وه ی كوردی پێ تۆكمه ده بێت بۆیه نه ك هه ر گوێی له هه وڵه كانی كۆڕی زانیاری كورد نه گرت به ڵكو به پێچه وانه وه ڕه فتاری كردوو به هۆی چه ند كه سێكی به كرێگیراوه وه كه هه ندێكیان به ئاشكرا پیاوی خۆی بوون و هه ندێكیشیان ئه ندامی پارتی بوون و ژێر به ژێر سیخوڕییان بۆ ڕژێمی به ئس ده كرد، هه وڵیدا جیاوازی و دوو به ره كییه كی زیاتر بخاته نێوان سۆرانی و بادینانییه وه وزمانه كه شیان به په رتووبڵاوی بهێڵێته وه ، هه وڵه كه شی سه ركه وتوو بوو، ئه وه بوو كه پرۆگرامی خوێندن له پۆله كانی ناوه ندی و ئاماده ییدا كرا به كوردی ، به ده ستی ئه نقه ستوو به ووریاییه كی زۆره وه له ده ڤه ری بادیناندا خوێندنی به زمانی ئه ره بی هێشته وه ، ئه گه رنا رژێمی دیكتاتۆری سه دام به زه بری شه ق یه ك جۆر نووسین و خوێندنی كوردی له سه رتا سه ری كوردوستاندا هه موار ده كردو كه سیشی به پیاو نه ده زانی . هه ڵه یه كی دیكه ی ئه م برایه له وه دایه كه به بێ ئه وه ی ئاماژه به هیچ سه رچاوه یه كی ئامارStatistics بكات له خۆڕا ڕێژه ی له pی بۆ كرمانجی ژووروو داناوه كه ئه مه ش زۆر دووره له ڕاستییه وه ، هه روه ها ووڵاتی سویسرای به نموونه هێناوه ته وه كه چوار زمانی تێدا به كار ده هێنرێ ، هه ڵبه ته نازانێ كه سویسرا چوار نه ته وه ی تێدا ده ژیو زمانه كه شیان زمانی چوار نه ته وه یه له كا تێكدا كورد یه ك نه ته وه یه و یه ك زمانه و ته نها زاراوه كانمان جیاوازه بۆیه ئه م نموونه یه نموونه یه كی سه قه ته و ناتوانرێ به كوردوستان بشوبهێنرێ .\nئه وانه ی سه رقاڵی توێژینه وه ن له بواری سۆسیۆلۆژیدا كۆكن له سه ر ئه وه ی كه دونیای ئه وڕۆ وه كوو گوندێكی بچوك فه نكشن ده كات ، به هۆی به ربڵاوی ساته لایت و ئینته رنێت و هۆیه كانی تری كۆمیونیكاسێۆنه وه كولتووره كان ئاوێته ی یه كدی ده بن و زمانه كان زیاتر لێك نزیك ده بنه وه ، له هۆڵی دانیشتندا به هۆی ریمۆت كۆنترۆڵێكه وه به ئاسانی ته ماشای سه دان كه ناڵی ئاسمانی ده كه ین و به كولتوورو داب و نه ریتیان ئاشنا ده بین ، به هۆی چه ند كرته یه كه وه له سه ر كیبۆردی كۆمپیوته ره كانمان هه ر به هه مان شێوه ، له كوردوستانی باشووردا به هۆی ئاسانی هاتوو چۆو بازرگانیی سه ر به خۆوه كه خه ڵكێكی زۆر سه رقاڵی ئه م جۆره كاسپییه ن ، ڕۆژانه كۆمه ڵانی خه ڵك له دهۆكه وه تێیده كه ون به ره و هه ولێرو كه ركو ك و سلێمانی و هه ڵه بجه و هه ورامان و كه سانێكی تریش به پێچه وانه وه ده گه ڕێنه وه ، جا سه یری ئه م تێكچڕه ژان و پێكداچوونه بكه ن، ئه وه نده ی من بیرم بڕ بكا به م شێوه یه ئاوێته بوو ن و تێكه ڵبوونی ده ڤه ره كانی كوردوستانی باشوورم نه بینیوه ، سه ره ڕای ئه مانه ش تازه به تازه چه ند كه سێك ده یانه وێ ڕه وتی زمانی یه كگرتوو و ستانداردی كوردی له بار به رن و خۆیان گۆشه گیر بكه ن و جیابكه نه وه به بنزاراوه ی لوڕی و هه ورامی وبادینانی بنووسن و له ئاكامیشدا له لایه ك خۆیان له زمان و ڕێنووسی یه كگرتووی كوردی و بێبه ش بكه ن و له لایه كی تریشه وه زمانی یه كگرتوو له و هه موو ووشه ناسك و پڕ مانایانه ی خۆیان بێبه ری بكه ن ، برایینه به تكا بۆ ئه وه ی ڕۆحی شیرینی خانێ و مه وله وی و بابا تاهیر ئاسووده بێ ده ست مه نێن به ڕووی زمانی شیرینی ستانداردی كوردییه وه .\nله ڕاستیدا به ر له بڵاوبوونه وه ی بانگه وازی كه مپینه كه ده ڤه ری بادینان بۆنی ئه م پرۆژه نیشتمانی و هه ره گرنگه یان كردبوو ، بۆیه زوو كه وتنه خۆیان و له دهۆك چه ند كۆڕو سیمینارێكیان سازدا و به ئاشكرا دژی زمانی ستانداردی كوردی هه ڵوێسته یان كرد به به هانه ی ئه وه ی كه گوایه زمانی ستاندارد، زمانی سۆرانییه كانه و بۆ زارۆكان و به ته مه نه كانیش سه خته و به باشی لێی حاڵی نابن هه روه ها پێشنیاریان كردبوو كه زمانی ئه ره بی یان ئینگلیزی بكه ن به زمانی ستاندارد، دیاره ئه م هێژایانه نازانن كه ئێمه ی كورد هیچ ڕایه ڵێكی كولتووری ئه تنیكی ومێژوو یی به و نه ته وانه وه نامانبه ستێته وه كه زمانیان ئینگلیزییه ، پيده چێ نه زانن كه به هۆی جیاوازی كولتووریمانه وه هه تا هه نوكه ش هه زاران زاراوه و ئیدیۆمی زمانی ئینگلیزی هه ن كه له زمانی كوردیدا پڕاوپڕ ووشه یه كی به رانبه ر شك نابه ین بۆیه له كاتێكدا كه تێكستێكی ئینگلیزی بۆ كوردی وه رده گێڕیت هه ندێ جار یان ده بێ ووشه یه كی زۆڵه ك و داتاشراو به كاربهێنیت یانیش ده بێ په راوێزێك دروست بكه یت و به سێ چوار دێڕ یان زیاتر زاراوه ئینگلیزییه كه شڕۆڤه بكه یت ئینجا خه ڵكی لێت حاڵی ده بن و مه به سته كه ت ده پێكن ، جا زمانێك كه ئه مه حاڵی بێت چۆن ده شێ بیكه ین به زمانی نووسین و لێكحاڵی بوون، به ڕاست چ هزرولۆژیكێك ئه م ده وه ن به ئاشه قه بووڵ ده كات..!! به پێویستی ده زانم لێره دا دوو نموونه ی تایبه ت به ئه زموونی خۆم سه باره ت به زمان بۆ خوێنه رانی ئازیز بخه مه ڕوو…\nنموونه ی یه كه م ، شه ڕی خۆ كوژه ی پدك و ینك كاره ساتی 31 ی ئابی 1996ی لێكه وته وه و له ئه نجامدا نزیكه ی 5000 خێزانی كورد ئاواره ی ئه مریكا بوون كه زۆربه یان له وانه بوون له گه ڵ رێكخراوه خێرخوازییه كاندا كاریان ده كرد ، ئه مانه له ئه مریكادا به كۆمه ڵه ی گوام ناسراون چونكه پێش ئه وه ی بێنه ناو شاره كانی ئه مریكاوه نزیكه ی سێ چوار مانگێك له نیمچه دورگه ی گوام ڕایانگرتن ، دواتر چه ند خێزانكیان به ر شاره كانی لۆس ئه نجلس و ساندیاگۆ كه وتن ، ئه و ده م ئه ز وه كوو خۆ به خش Volunteer كاری ته رجومه م بۆ ده كردن و چه ند جارێك له خوێندنگا سه ره تاییه كانه وه ته له فۆنیان بۆ ده كردم ده چووم بۆ یارمه تیدانی منداڵه كانیان بۆ پڕكردنه وه ی فۆرم و ڕێنوماییكردن و چه ند وورده كارێكی تری له م بابه تانه و دواتریش له گه ڵ داكو بابیاندا له م باره یه وه ده دوام، له دوای سێ چوار مانگ ئه و منداڵانه م بینییه وه ئینگلیزییه كی ئه وتۆ فێرببوون زۆر له ئینگلیزییه كه ی من باشتر بووته نانه ت له و ماوه كاتییه كورته دا زۆربه یان ببوون به موته رجمی داكو بابیان.\nنموونه ی دووه م ، ئه ز به شبه حاڵی خۆم به گه وره یی په ره وازه ی سوید بووم و ماوه ی شه ش ساڵ 1982-1988 له ووڵاتی سوید گوزه رانم كردووه ، له ماوه ی ساڵ و نیوێكدا توانیم بچمه زانكۆو به زمانی سویدی بخوێنم و به ئاسانیش توانام به سه ر زمانی ڕۆژنامه و خوێندنه وه دا شكا، زمانی سویدی كه زمانێكی بچوك و په ڕگیره و كه وتۆته گۆشه یه كی باكووری ئه وروپاوه كه متر له هه شت ملێون كه س ئاخافتنی پێده كاو هیچ جۆره نزیكی و خزمایه تییه كی له گه ڵ زمان و دابو نه ریتوو كولتووری ئێمه دا نییه ، كه چی ڕه وه ندی كوردی به ئاسانی فێری ده بن .\nجا تۆ بڵێی زمانی ستانداردی كوردی له زمانی ئینگلیزی و سویدی سه ختتر بێ ..!!! چ بۆ گه وره ته مه نه كان و چ بۆ زارۆكه چاوگه شه كانی بادینان …!!! گومانی تێدا نییه به هانه ی سه ختی زمانی ستانداردی كوردی كه چه ند كه سێكی ده ڤه ری بادینان بانگاشه ی بۆ ده كه ن جگه له هه ستێكی ناوچه گه رێتی ته سك و كین و بو غزی په نگخواردووی سیاسی هیچ شتێكی تر نییه .\nله كۆتاییدا ، شایانی ئاماژه پێكردنه كه به م دواییه ژماره یه كی به رچاو له نووسه رو ڕوناكبیرو خه مخۆرانی گه له كه مان، ئه م بابه ته هه ره گرنگ و چاره نووس سازه یان سه رله نوێ زیندوو كرده وه و ئه م كاروانه یان خسته ڕێ ، له ناویشیاندا سێ نووسه ری زێده هێژا كه ماندو بوو ن و شه ونخونییه كی زۆر به نووسین و توێژیینه وه كانیانه وه دیاره و زنجیره یه ك ریسێرچی ئه كادیمیان وه به رهه م هێنا، ئه وانه ش بریتیین له هه ر یه كه له نووسه رو ئه كادیمستی ناسراو دوكتۆر ڕه فیق سابیر و نووسه ر كاك كامیار سابیر و نووسه ر كاك هه ندرێن ، ده ستخۆشی و ماندوو نه بوونتان لێده كه م و هیوای سه ركه وتن و به رده وامیتان بۆ ده خوازم .\nئارام حه مه ساڵح ….. كالیفۆرنیا، ئه مریكا\n2008 , May 3rd\nPrevious گۆڤاری ڕاوێژ ژماره 23\nNext سینۆگرافیاى شانۆ


سبەی، شەشەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی هەولێر بۆ شانۆ بەڕێوەدەچێت - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nشانۆ Dec 9, 2019\nشەشەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی هەولێر بۆ شانۆ دەست بەنمایش و کارە هونەریەکانی دەکات.\nوا بڕیارە سبەی سێشەممە 10/12/2019 کاژێر (6)ى ئێوارە لە هۆڵى میدیا به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ڕۆشنبیری و هونه‌ری هه‌ولێر، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هونه‌ری شانۆ به به‌شداری گرووپه شانۆییه‌کانی هه‌ولێر، سلێمانی، دهۆک، که‌رکووک، چه‌مچه‌ماڵ، ئه‌ڵمانیا، یابان، پۆڵه‌ندا، دانیمارک، مه‌غریب، ئوردن و میسر، شه‌شه‌مین فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی هه‌ولێر بۆ شانۆ ئه‌نجامبدات.\nجگە لە نمایشی شانۆیی، کە رۆژانه سێ شانۆگه‌ری نمایش ده‌کرێن له کاژێرەکانى (4، 6 و 8)ى ئێوارە، چەندین کۆڕ و سیمیناری هونەری و پانێڵ بەڕێوەدەچن، کە سەرجەم نمایشەکان دەچنە پێشبڕکێوە و لە دوای بریاری لیژنەی دادوەری خەڵات بەسەر بەرهەمە براوەکاندا دابەش دەکرێت.\nوا بڕیارە فێستیڤاڵ (6) شەش رۆژ تاکو 16/12/2019 بەردەوام بێت و لە رۆژانی فێستیڤاڵیدا (2) دوو بڵاوکراوەش بڵاوبکرێتەوە، کە یەکێکیان رۆژنامەیەکی رۆژانەیە و تایبەتە بە نمایشەکانی فێستیڤاڵ و ئەوەی دیکەیان گۆڤارێکە لەگەڵ سازدانی فێستیڤاڵدا بڵاودەکرێتەوە.


تورکیە: ئەرتەشی تورک ئاواییەکانی وەرتێ بۆردمان دەکات – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / بابەتەکان / تورکیە: ئەرتەشی تورک ئاواییەکانی وەرتێ بۆردمان دەکات\nتورکیە: ئەرتەشی تورک ئاواییەکانی وەرتێ بۆردمان دەکات\nشه‌ممه 14 ئایار 2016\tبابەتەکان, کوردستان, هەواڵ 236 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nفرۆکەکانی ئەرتەشی تورکیە، بارەگاکانی پ کەکە لە ناوچەی وەرتێ بە چری بۆردمان دەکەن و زەرەر و زیانێکی زۆریش بە ناوچەکە گەیشتوە.\nبە پێی هەواڵەکان کاتژمێر 12ی نیوەرۆی رۆژی هەینی رێکەوتی 12/5/2016 ئاوایەکانی ” بۆکریسکان، ئێنزە و لێوەژەی سەربە شارەدێی وەرتێ لەسنووری شاری رواندزی لەلایەن فرۆکەشەڕکەرەکانی ئەرتەشی تورکیەوە بە چڕی بۆردمان کرا.\nتا ئێستا ژمارەی کوژراو یان برینداری ئەو بۆردمانە نەزانراوە، بەڵام بەرپرسانی نیزامی تورک وتوویانە کە 140 گەریلا لەو بۆردمانانەدا کوژراون.\nجێگەی ئاماژەیە کە تا ئێستا پە کەکە بە فەرمی هیچ راگەیاندنێکی سەبارەت بە بریندار و کوژراو و هەروەها زەرەر و زیانی ئەو بۆردمانانە بڵاو نەکردوەتەوە.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | ئازاد جندیانی: ریفراندۆمی سەربەخۆیی بخەنە دەرەوەی گەمە سیاسییەکان\n#ئازاد جندیانی# ئەندامی پێشووی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی، لە وتارێکدا داوا دەکات ئەوانەی ناڕازین بە ئەنجامدانی ریفراندۆم، ناڕازیبوونیان بگۆڕن بە ڕازیبوون، بڕوا بەوە بێنن کە ئەولەیەت بۆ ڕیفراندۆم و سەربەخۆییە و بیخەنە دەرەوەی گەمە سیاسییەکانەوە. جندیانی لە وتارێکیدا کە ئێوارەی ئەمڕۆ پێنجشەممە بۆ (باسنیوز)ی نووسیوە، ئاماژە بە گرنگی کۆبوونەوەی دوێنێی سەرکردایەتی لایەنە سیاسییەکانی کوردستان و دیاریکردنی کاتی ریفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان دەکات. ئەندامەکەی پێشووی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی لەم وتارەیدا کە بە ناونیشانی ڕیفراندۆم، بەرەو پێشەوە چوونە مەزنەکەیە، نووسیویەتی ئەو کۆبوونەوەیەی چوارشەممەی ڕابردوو بە بەشداری زۆرینەی حزبەکانی کوردستان ئەنجام درا و ڕۆژی ئەنجامدانی ڕیفراندۆمی تێدا دەستنیشان کرا، بە کۆبوونەوەیەکی مێژوویی ئەزانم، چونکە ئیتر مەسەلەی ڕیفراندۆمی لە دووڕیانی کردن و نەکردن، بە ئاراستەی ئەنجامدان دەرباز کرد. هەروەها نووسیویەتی گرنگی هەرە بەرچاوی کۆبوونەوەکە و بڕیارە سەرەکیەکەی ئەوە بوو، کە ئەولەویەتی ئەم قۆناخەی کوردستانی ساخ کردەوە، ئەویش بەوەی کە وێڕای هەبوونی کێشە و قەیرانی جدی، دەبێ بە قەدەر جدیەتی کێشەکان کار بۆ چارەسەریان بکرێ، مەسەلەی ڕیفراندۆم وەک هەنگاوی یەکەم و بنەڕەتی بۆ سەربەخۆیی لە گێژەنی ئاڵۆزییەکانی ڕیزبەندییەکان قورتار بوو. جندیانی دەنووسێ ئەزانم کە هێشتا ناڕەزایەتی و سەرنج و سیاسەتی پێچەوانە هەن و کەم و زۆر، نەرم یان ڕەق، تەعبیر لە ناڕازیبوون و ناکۆکبوون لەگەڵ ستراتیژی ڕیفراندۆم و سەربەخۆیی ئەکەن، هەرچەندە منیش و سەدان هەزار و بگرە بە ملیۆنانیش لەگەڵ ئەو ناڕازیبوونەدا نین، جا بەهەر بیانوو و پاساوێک بێت و هەر لە ڕوانگەی پەرۆشیش بۆ ئەو کەس و لایەنانە و پەرۆشی بۆ ئەو دەرفەتەی بۆ بونیادنانەوەی یەکڕیزی ڕەخساوە، داویان لێ ئەکەم، ناڕازیبوونیان بگۆڕن بە ڕازیبوون و لەناو بەرەکەدا کار بۆ بۆچوونەکانیان بکەن و بڕوا بەوە بێنن، کە ئەولەویەت بۆ ڕیفراندۆم و سەربەخۆییە و بیخەنە دەرەوەی گەمەسیاسیەکانەوە. لە بەشێکی تری وتارەکەیدا ڕوو دەکاتە ڕووناکبیران و نوخبە سیاسییەکانی هەردوو بەرەی ڕازی و ناڕازی بە ریفراندۆم، پێیان دەڵێ لێرەدا وەختیەتی لەسەر قۆناخی دوای ڕیفراندۆم و چەمک و میکانیزم و فەلسەفەی حوکمڕانیەکی سەربەخۆی دیموکراتیک بکەونە دیالۆگ و بیروڕاگۆڕینەوە، ئەوەی لەبارەی ڕیفراندۆمەوە گرنگە بگوترێ ئەوەیە کە دیموکراتیەتی ڕیفراندۆم تەنیا بە ئاراستەی دەرەوەی خۆمان پرۆسەیەکی دیموکراتیک و ئاشتیانە نیە، بەڵکو بە ئاراستەی ناوخۆش پەیوەستبوونێکی دیار و توندە بە بنەماکانی دیموکراسی، چونکە دەرگا و دەرفەت بۆ بانگەشەی لایەنگر و دژیش کراوەیە، وەک ئێستە، لەمەش دیارتر ئەوەیە کە هاووڵاتیان، هەموو هاووڵاتیان، بە پاراستنی تەواوی نهێنی دەنگدانەوە سەرپشکن سەربەخۆیی هەڵبژێرن یان پێچەوانەکەی. ئازاد جندیانی لە کۆتایی وتارەکەیدا هیواخوازە لە چەند ڕۆژ و هەفتەی داهاتوودا، کوردستان بە هەموو لایەنە سیاسییەکان و هاووڵاتیانەوە لە یەک بەرەدا بن، کە ئەویش بەرەی بەڵێ بۆ ڕیفراندۆم و سەربەخۆییە، کە لە ڕاستیدا بەرەی هەمووانە، بۆیە با هەموو هاوهەنگاو بن لە بەرەو پێشەوە چوونە مەزنەکە.


مووشەکەکەی واڵایی چین دەکەوێتە ئۆقیانوسی هیندیەوە\nدوای چەند ڕۆژێک لەچاوەڕوانی و لێدوان جێگای کەوتنەوەی مووشەکی Long March 5 چین ڕۆژی یەکشەمە ڕایگەیاند لەخولگەوە کەوتە ئۆقیانووسەوە، هەرچەندە زۆرینەی پارچەکانی لەکاتێ هاتنەخوارەوەیدا بەهۆی بەرگری هەوا سوتاون و تێکشکاوە، بەڵام هەندێک پارچەی گەشتوەتە دەریا.\nنوسینگەی ئاندازیاری واڵایی چین ڕایگەیاندا جێگای کەوتنی لە ئۆقیانوسی هیندی بوە لەڕۆژئاوای دورگەکانی ماڵدیڤ.\nگەورەبەشی مووشەکی Long March 5B ئەوەی ڕۆژی 29ی مانگی 4 لەدورگەی هاینانەوە هەڵدرا، لەخولگەدا جیابوویەوە لەوبەشەی کابینەیەکی (تیانهێ) بۆ بنکەی ئاسمانی داهاتوی چین لە خوڵگە هەڵگرتبوو، دوای جیابوونەوەی دەبوو بەشی خوارەوەی مووشەکەکەی کیشی 21 تەنە، بەو شێوەیەی بۆی دانرابوو بگەڕێتەوە بۆ زەوی و بکەوێتە ئۆقیانووسەوە، بەڵام وەک پلانی بۆ دانرابوو ڕووی نەدا، بەمەش موشەکە بە (لەکۆنترۆڵ دەرچوو) دانرا.\nئەنجیلا وێب بە پلەی سەردار لە بەرێوبەرایەتی گشتی واڵایی وڵاتەیەکگرتوەکان بۆ تۆڕی هەواڵی CBS ووتی "ئێمە لە بەرێوبەرایەتی واڵایی چاودێری ڕێڕەوی مووشەکە چینیەکەمان لەواڵاییدا دەکرد، بەڵام نەمان دەتوانی خاڵی هاتنە ناو بەرگی هەوا بەوردی دەستنیشانکەین، لەچەند کاتژمێرێکی کەمدا نەبێت".\nسکرتێری ڕۆژنامەوانی کۆشکی سپی (جان کێربی) ووتی "وەک من تێگەیشتووم پاشماوەی مووشەکە گەورەترین پارچەیەتی، لە هاتنەخوارەوەدا بوو ، بەرێوبەرایەتی واڵایی لەوباوەڕەدابوو ڕۆژی 8ی مانگ لەچێگایەکدا بگەوێتە بەرگەی هەواوە، پێشبینی ڕۆژانی شەممە یاخود یەکشەمە دەکرا".\nئەگەری کەوتنی موشەکەکان لەئۆقیانوسەکاندا زۆرە، بەوپێیەی ئاو زۆری ڕووی زەوی دادەپۆشێت، بەڵام، لەمانگی 5ی ساڵی 2020دا پاشماوەی مووشەکێک لەهەمان جۆر بەسەر وڵاتی کەناری ئیڤۆریدا کەوتوخوارەوە و زیانی بەچەند باڵەخانەیەک گەیاند.\nزانای فیزیای گەردووناسی جاناسان ئەمدوێڵ لەزانکۆی هارڤارد بۆ ڕۆیتەرز ووتی" لەوانیە پاشماوەی مووشەکەکە وجێگای کەوتنی بگاتە ناوچەکانی باکوور لەدەوروبەری نیویۆرک تا ویڵنگتن لە نیوزیلاندا لەباشوور بگرێتەوە".\nوەزیری بەرگری وڵآتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا لوید ئویستن ڕۆژی 5شەممەی ڕابردوو بە ڕۆژنامەوانانی ڕاگەیاند، وڵاتەیەکگرتوەکان هیچ پلانێکی بۆ خستنە خوارەوەی مووشەکەکە نیە، ووتیشی "توانامان هەیە زۆر کار بکەین، بەڵام لەئێستادا هیچ پلانێکمان بۆ خستنەخوارەوەی نیە ، بەهیواین لەپێگەیەکدا بکەوێتەخوارەوە زیان بەکەس نەگەێنێت، بۆ نموونە بکەوێتە ئۆقیانووسەوە".\nهەڵدانی (تیانهێ) یەکێکە لە 11 ئەرکی لەوجۆرە پلانی بۆ دانرووە بۆ دروستکردنی بنکەی ئاسمانی چین لەواڵایی.\nزاناکان ئێسکی مرۆڤی نیاندرتاڵ لەئەشکەوتیک لە نزیک ڕۆما دەدۆزنەوە\nوەزارەتی ڕۆشنبیری ئیتالیا ڕۆژی شەممە ڕایگەیاند زاناکانی شوێنەوار ئیسکی مرۆڤی نیندرتاڵیان دۆزیوەتەوە پێش مێژوو ژیاوە لە پێگەیەک لە نزیک ڕۆما.\nڕاگەیاندنەکەی وەرزارەتی ئیتالیا دەڵێت 8 ئێسک دۆزراوەتەوە دەگەڕێتەوە بۆ بەر لە 50 تا 68 هەزار ساڵ، دەشڵێن ئەگەری هەیە کۆنترینیان لەنێوان 90 بۆ 100 هەزار ساڵبێت.\nپێگەکە لەئەشکەوتەکانی (گرۆتا گواتاری)یە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی بەر لەمێژوو، 80 ساڵە ئودۆزراوەتەوە، دەکەوێتە دوریی 100 مەتر لە کەناری دەریای تیران لە (سانفیلیس سیرسیۆ) لەنزیک لاتینا لەناوچەی لاتیسۆ.\nوەزارەتەکەی ئیتالیا ووتیشی هۆکاری مردنیان ئاشکرانیە. تائێستا ئێسکی 11 نیاندرتاڵ دۆزراوەتەوە، تەمەنی نزیکترینیان بۆ 40 هەزار دەگەڕێتەوە.\nلەبڵاوکراوەکەدا فرانشیسکۆ دی مارێۆ سەرۆکی بەربەردبوەکانی گروتا گواتاری ووتی"ئێسکەکان هی کەسانی بەتەمەنن، تەنها دانەیەکنەبێت لەوانەیە هی نەوجەوان بێت لەسەرەتای تەمەنیدا.\nهەروەها ئێسکی ئاژەڵ دۆزراوەتەوە لەوانە گاو مانگای زەبەڵاح ئەوی لەئێستادا نەماوە.\nسەرۆکی پرۆژەی CDC: بەهاتنی مانگی 7 تووشبوونەکانی کۆڤید-19 لە وڵاتیەکگرتوەکان زۆر کەمدەبێتەوە\nسەرۆکی ناوەندی ڕێگری لەنەخۆشیەکان و خۆپارێزی لەوڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا CDC ووتی "پێشبینیەکان تا ئێستا ئاماژە بە تووشبوونی کەم بە کۆڤید-19 ئەدەن و لەمانگی 7ی داهاتوودا زۆر بەتووندی ژمارەکە کەم دەبێتەوە، بەومەرجەی کووتان بەردەوام بێت و ڕێنمایەکانی خۆپارێزی پەیڕەوبکرێت".\nبەکوورتی بەێوەبەری ناوەندەکە رۆچیل واڵنیسکی ووتی "پێشبینیەکان لەسەر بنەمای توێژینەوەیە لەڕۆژی 4شەممەی ڕابردوودا ناوەندی کۆنترۆڵی نەخۆشیەکان بڵاویکردوەتەوە، ئەو ئامارانەی لەسەر هەنگاوەکانی نراوە وەرگیراوە، ڕونی دەکاتەوە چی ڕوودەدات ئەگەر کوتان و خۆپارێزی بەردەوام بێت وەک بەکارهێنانی دەمامک و دورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی.\nواڵینسکی ووتیشی "لەسەر ئاستی نیشتمانی، لە ئەمریکا ئامارەکان دەڵێت کەمبوونەوەی کۆڤید-19 بەردەوامە، ڕێژەی تووشبوونی نوێ ڕۆژانە گەشتۆتە 12% واتە 42 هەزار تووشبوون لەڕۆژێکدا، لەکاتێکدا ڕێژەی چاکبوونەوەی 9.5% و گیان لەدەستدان 1%.\nبەڵام زیاتر ووتی ئامارەکانی CDC دەردەخات گۆڕانکاری لەڤایرۆسەکەدا هۆکاری زیاتر تووشبوونە، بەڵام ڤاکسینەکان زۆر بەباشی دژ بەو گۆڕانکاریانە کاردەکەن، بۆیە پێویستە کەسانی زیاتر بکوترێن".\nبۆ بەدەستهێنانی ئەم مەبەستە، ڕاوێژکاری تیمی کۆشکی سپی بۆ کاردانەوە بەرامبەر بە کۆڤید-19 ئاندی ساڤێت ووتی "هەموو کەسێک لەوڵاتەیەکگرتوەکان دەتوانێت مەسجێکی تێکستی زانیاری ناونیشانی خۆی بۆ\nبنێرێت ، دەستبەجێ وەڵام وەردەگرێت جێگاکانی کوتانی بۆ دەستنیشاندەکات لەنزیک ناونیشانی ئەو کەسە هەن.\nسلاڤێت ووتیشی ئەو کەسانەی هۆکاری گواستنەوەیان نیە وەک ئەوانەی بەتەمەنن یان کەم ئەندامن، دەتوان دوایبکەن و بۆیان دابین دەکرێت، ئەم هەنگاوانە بەشێکە لە بەدەستهێنانی ئەمانجەکانی لەووتارەکەی ڕۆژی 3شەممەی ڕابردووی سەرۆک جۆ بایدندا هات. سەرۆک ووتی ئەو بەهیوایە ببینێت 70%ی ئەمریکایەکان بەلانی کەمەوە یەک کووتان وەردەگرن، و بەهاتنی 4ی مانگی 7 هەموو ئەمریکا کووترابێت.\nناوەندی کۆنترۆڵی نەخۆشیەکان ووتی بەلانی‌کەمەوە 45%ی دانیشتوانی ئەمریکا یەکەم کووتانیان وەرگرتوە، لەکاتێکدا 32% بەتەواوەتی کووتراون.\nبەرنامەی زانست و تەکنەلۆجیا 10-05-2021


کچە کوردێکی هۆڵندا پاآش 25 ساڵ ئەو پیاوەی دۆزیەوە کە پاسیکیلێکی بە مناڵی خەڵات کردبوو\nدوای گەڕان بۆ ماوەی چارەكە سەدەیەك بەدوای پیاوێكدا، كچێكی كوردی پەنابەر لەكۆتاییدا بەئاواتەكەی گەیشت و ئەو كەسەی دۆزییەوە، كە بەمنداڵی ژیانی گۆڕیبو.\nسەرچاوەكانی هەواڵی جیهان بڵاویانكردوەتەوە، مێڤان بابەكری تەمەن 29 ساڵ دوای ئەوەی چارەكە سەدەیەك بەدوای پیاوێكدا گەڕا، كە بە منداڵی دیارییەكی بۆ كڕیوە و ژیانی گۆڕیوە، لەكۆتاییدا بەهاوكاری هەزاران كەس دۆزیویەتیەوە.\nبەوتەی مێڤان، لەساڵی نەوەدەكانی سەدەی رابردودا لەگەڵ خێزانەكەیدا لە عیراقەوە رویكردوەتە توركیا و دواتر بۆ ئازەربایجان و پاشان روسیا و لەوێشەوە بۆ كەمپی (زڤۆڵە)ی پەنابەران لە هۆڵەندا، لەو كەمپەدا پیاوێك، كە لە تیمی هاوكاری پەنابەران كاری كردوە، كاریگەرییەكی قوڵی لە دڵی مێڤاندا دروستكردوە ئەویش بەوەی پاسكیلێكی سوری بۆ كڕیوەو بەهۆی یادكردنەوەی رۆژی لەدایكبوونی داویەتی كاتێك بوە بە 5 ساڵ.\nبەپێی چیرۆكەكە، مێڤان، كە لەئێستادا لە لەندەن دەژی، ناوی پیاوەكەی نەزانیوە، بەڵام سۆز و میهرەبانیەكەی بەدرێژایی ژیانی لەگەڵیدا بوە و بەدرێژایی ئەو ساڵانە سور بوە لەسەر دۆزینەوەی و وێنەیەكی پیاوەكەی لەتۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر بڵاوكردەوەو هەڵمەتێكی دەستپێكردوە بۆ دۆزینەوەی و نوسیویەتی "سڵاو ئینتەرنێت، ئەوەی دەمەوێت دورە بێتەدی، بەڵام بۆ ماوەی 5 ساڵ پەنابەربوم لەماوەی ساڵانی نەوەدەكاندا و ئەم پیاوە، كە لە كەمپەكەدا كاری دەكرد، بەهۆی دڵە باشەكەیەوە پاسكیلێكی بۆ كڕیم و ئەو دڵە پێنج ساڵانەیەم لەخۆشیدا تەقییەوە، تەنها دەمەوێت ناوەكەی بزانم... دەتوانن هاوكاریم بكەن؟".\nسەرچاوەكانی هەواڵ جیهان باسیان لەوەكردوە، وەك وەڵامدانەوەیەك هەزارەها كەس لەسەرانسەری جیهانەوە دەستیانكرد بە گەڕان بەدوای ئەو پیاوەدا و زیاتر لە 3 هەزار جار تویتەكە بڵاوكرایەوە و چەندین هەواڵی لەسەر كرا، دواتر مێڤان ئاشكرایكرد توانیویەتی پەیوەندی بە كەسوكاری پیاوەكەوە بكات و تویتێكی دیكەی لەگەڵ وێنەكەیدا بڵاوكردەوە، كە تێیدا هاتبوو "دۆزیمانەوە؟ دەمزانی ئینتەرنێت شتێكی شازە، بەڵام ئەمە شتێكی ترە"\nبەهۆی ئەو هاوكاریە زۆرەی بەدەستیهێنا، مێڤان تەنها 36 كاتژمێری پێویست بوو بۆ دۆزینەوەی پیاوەكە و لەكۆتاییدا چاوی بەو پیاوە كەوت و وێنەی نوێی بڵاوكردەوە و نوسیویەتی "ئەوە ئیجبێرت-ە و لە نەوەدەكانەوە هاوكاری ئاوارەكان دەكات و زۆر دڵخۆش بوو بە بینینم و شانازیم پێوە دەكات، كە بوم بە ژنێكی بەهێز و ئازا". مێڤان چەندین پۆستی دیكەی بڵاوكردوەتەوە، كە باس لە خۆشحاڵی خۆی دەكات بە دۆزینەوەی ئیجبێرت.\nدەزگای کۆچبەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان\n410 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nکۆی سه‌ردان: 18880400


جه‌بار سابیر، له‌باره‌ی خۆی و كتێبی “دواهه‌ناسه‌كانم”ه‌وه » DidiMn\nسەرەتا / کتێب / جه‌بار سابیر، له‌باره‌ی خۆی و كتێبی “دواهه‌ناسه‌كانم”ه‌وه\nدیدی من – جه‌بار سابیر\nچلوپێنج ساڵم. له چواری سه‌ره‌تایی شیعره كلاسیكییه‌كان و سرووده نیشتمانییه‌كان، سه‌رنجیان ڕاكێشام و كه‌وتمه خوێندنه‌وه و نووسینه‌وه‌یان له ده‌فته‌رێكدا كه تا ئێستایش هه‌ندێكیم ماوه. به‌هاری هه‌شتاوهه‌ش یه‌كه‌مین كتێبم به پاره‌ی ڕۆژانه‌م كڕی. ”ڕستێك زه‌نگیانه‌ی ئاوی” حه‌مه فه‌ریق حه‌سه‌ن، كه وانه‌ی كوردی پێ دەگوتین و له خوێندنگه‌كه ژوورێكیان دابوویه، كتێبه چاپكراوه‌كانی خۆی لێ دانابوو، به ئێمه‌ی ده‌فرۆشته‌وه.\nدواتر كه‌مێك گه‌وره‌تر بووم و به‌ره‌و شیعری گوران و دوای گۆران، شێركۆ و په‌شێو و هه‌ڵمه‌ت و ئه‌وانی تر ڕۆیشتم. ئه‌و قۆناغه سیاسه‌ت هه‌موو شتێكی داگیر كردبوو، ئێمه‌یش حه‌زمان له شیعره به‌رگرییه‌كان بوو.\nڕاپه‌ڕین به جارێك ئێمه‌ی خست به‌سه‌ر ئه‌ده‌بی به‌رگریدا و تا ئه‌م ساڵانه‌یش به‌رینه‌دابووین. دواتر له ڕۆمان و چیرۆك نزیك بوومه‌وه و له یه‌شار كه‌ماله‌وه ده‌ستم كرد به خوێندنه‌وه‌ی و كاتێكم زانی گه‌یشتوومه‌ته جۆرج ئۆروێڵ، مه‌زاری ئاژه‌ڵان له وه‌رگێڕانی ئازاد مسته‌فا و محه‌مه‌د شاكه‌لی كه له شاخ چاپ بووبوو، ئه‌و ڕۆمانه پێی گوتم ڕاپه‌ڕین ده‌گاته ئه‌و شوێنه‌ی كه شۆڕشگێڕه‌كان و به‌رازه‌كان تێكه‌ڵ ده‌بن و كه‌س ناتوانێت لێكیان جیا بكاته‌وه.\nكه‌وتمه شیعرنووسین و خۆشم نه‌مده‌زانی چی ده‌كه‌م. هه‌ر له پێش ڕاپه‌ڕین و ڕێك له زستانی ١٩٨٧دا له گه‌ڕه‌كی به‌رانان یه‌كه‌م وشه‌ی فارسیم بیست. ”كجا میری” ئه‌و گه‌ڕه‌كه پڕ بوو له ماڵه موجاهید و ڕۆژانه منداڵه‌كانیانمان ده‌بینی و گوێمان له‌و وشانه ده‌بوو، گوتم ده‌بێت بزانم ئه‌م ”كجا میری”یه مانای چییه؟\nله نه‌وه‌ده‌كان خووم دایه گۆرانی فارسی و هایده كاته‌كانمی داگیر كرد، دواتر براده‌رێك له ئێرانه‌وه دوو كتێبی ئه‌حمه‌د شاملوی بۆ هێنام. پێشتر له ١٩٩٤دا به هۆی ”وه‌ستا حسێن”ه‌وه ناوی شاملوم بیستبوو، زۆر وه‌سفی ده‌كرد، ئێستا ئه‌و له ئه‌مەریكایه. ئه‌مه ئیتر بردمی به‌ره‌و فێربوون و یه‌كه‌م كتێبم له ساڵی ٢٠٠٩دا وه‌رگێڕا، ”ڤیسكۆنتی دووله‌تبوو”ی ئیتالۆ كالڤینۆ. به‌م جۆره گه‌یشتمه ئێره و ئه‌م كتێبه‌ی ”لویس بۆنوێڵ” هیوادارم كارێكی باشم كردبێت و سوودێكم هه‌بووبێت.\nبۆنوێڵ له‌م كتێبه‌دا باسی سه‌ره‌تاكانی سینه‌ما ده‌كات، باسی سوریالیزم و داداییزم، پاریسی ده‌یه‌كانی بیست و سی، ئیسپانیای ده‌یه‌كانی سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیست. په‌یوه‌ندیی نێوان هونه‌رمه‌ندان و نووسه‌رانی ئه‌و سه‌رده‌مه و ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسیی ئه‌ورووپا. بونوێل زۆر به وردی له‌سه‌ر ئه‌و قۆناغه وه‌ستاوه و به شێوازێكی ئه‌وه‌نده جوان و سه‌رنجڕاكێش یاده‌وه‌رییه‌كانی نووسیوه‌ته‌وه كه مرۆڤ ناتوانێت كتێبه‌كه دابنێت تا هه‌مووی ته‌واو نه‌كات. كتێبێك كه پڕ له زانیاریی نوێ و مرۆڤ به خوێندنه‌وه‌ی پڕ ده‌بێت له بابه‌تی جوان و گرنگ، که پێشتر نه‌یزانیوه. ئەم مرۆڤه، سینه‌ما هه‌موو ژیانی بووه و ئه‌وه‌نده‌ی حه‌زی له هونه‌ر بووه وه‌ك هونه‌ر، حه‌زی له هونه‌ر نه‌بووه وه‌ك كاروكاسبی و پیشه.\nبه خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م كتێبه و وه‌رگێڕانی؛ من وه‌ك خۆم گه‌شتێكی خۆش و سه‌رنجڕاكێشم كرد به ئه‌ورووپا و ئه‌مه‌ریكای ده‌یه‌ی بیست و سی و چل و په‌نجاكانی سه‌ده‌ی پێشوودا. لێره‌دا قۆناغێكی هه‌ستیار له مێژووی كیشوه‌ری سه‌وز ده‌خوێنینه‌وه. سه‌رده‌می دووەمین جه‌نگی جیهانی و شه‌ڕی ناوخۆی ئیسپانیا. ڕه‌وت و قوتابخانه هونه‌رییه‌كان، به تایبه‌ت سوریالیزم. لێره‌وه و له‌م كتێبه‌دا زۆر ڕووخساری دیاری هونه‌ریت خۆشتر ده‌وێت و زۆریش هه‌بوون كه پێشتر خۆشت ویستوون، زۆروكه‌م له به‌رچاوت ده‌كه‌ون. زۆر شتم زانی كه پێشتر نه‌مده‌زانی و ئاشنای ژیانی زۆرێك له‌و گه‌وره هونه‌رمه‌ند و نووسه‌رانه‌ی دنیا ده‌بیت كه پێشتر كه‌مت له‌سه‌ر زانیون.\nبۆنوێڵ كه‌سێكی بێده‌نگ بووه و به بێده‌نگیش كاری خۆی كردووه و كاریگه‌ری له‌سه‌ر نه‌وه‌كانی سه‌رده‌می خۆی و دوای خۆیشی داناوه، به جۆرێك كارلۆس فۆینتسی ڕۆماننووسی دیاری مه‌كسیكی ده‌ڵێت: هیچ كه‌سێك وه‌ك ئه‌م هونه‌رمه‌نده كاری له‌سه‌ر بێباوه‌ڕی نه‌كردووه. بۆنوێڵ كه‌سێكی یاخی بووه به مانای وشه، یاخی له هه‌موو سیستم و ئایدۆلۆژیایه‌ك و ئه‌مه‌یش له هه‌موو كاره‌كانیدا دیاره.\nbonuel, Jabar sabir, Translation,


به خواردنی گێزه‌ری ڕه‌ش خۆت له‌م نه‌خۆشیانه بپارێزه\nتوێژینه‌وه‌كان ده‌ریان خستووه كه خواردنی گێزه‌ری ره‌ش چه‌ندان سوودی هه‌یه بۆ ته‌ندروستی مرۆڤ، هه‌روه‌ها له چه‌ندان نه‌خۆشیی ده‌پارێزێت، به‌و پێیه‌ی چه‌ند پێكهاته‌ی گرنگی تێدایه و ده‌وڵه‌مه‌نده به كۆمه‌ڵیك ڤیتامین بۆیه كۆمه‌ڵیك سوود به‌ته‌ندروستیمان ده‌گه‌یه‌نێت.\nبه‌پێی هه‌واڵێك كه له ماڵپه‌ری "internal" دا بڵاو كراوه‌ته‌وه و باس له سووده‌كانی خواردنی گێزه‌ری ڕه‌ش ده‌كات و ده‌ڵێت، پزیشكان پسپۆڕ ئامۆژگاریمان ده‌كه‌ن به رۆژانه خواردنی گێزه‌ری ڕه‌ش یان به‌كارهێنانی له زه‌ڵاته‌كانماندا، چونكه ئه‌م سه‌وزه‌یه گریگی زۆره بۆ جه‌سته و پێكهاته‌یه‌كی باشی تێدایه كه ده‌تپارێزێت له نه‌خۆشییه مه‌ترسیداره‌كان، بۆیه لێره‌دا باس له چه‌ند سوودێكی ئه‌م سه‌وزه به‌سووده ده‌كه‌ین:\nیه‌كه‌م – گێزه‌ری ره‌ش له نه‌خۆشی شێرپه‌نجه ده‌تپارێزێت: گێزه‌ری ره‌ش به یه‌كێك له باشترین سه‌وزه‌كان داده‌نرێت بۆ نه‌هێشتنی خانه‌كانی شێرپه‌نجه له‌ناو جه‌سته و زیادكردنی به‌رگری جه‌سته دژ به‌و نه‌خۆشییه مه‌ترسیداره، ئه‌مه‌ش به‌هۆی بوونی رێژه‌یه‌كی زۆر دژه ئۆكسان كه به‌رپرسه له تێكشكاندنی ئه‌م خانه شێرپه‌نجه‌ییانه.\nدووه‌م – له نه‌خۆشی ئه‌لزه‌هایمه‌ر ده‌تپارێزێت: یه‌كێك له‌و كاریگه‌رییه به‌سوودانه‌ی كه گێزه‌ری ڕه‌ش له‌سه‌ر جه‌سته هه‌یه‌تی ئه‌وه‌یه كه خانه‌كانی مێشك ده‌تپارێزێت له هه‌ر تێكچوونێك كه تووشی ده‌بێت، هه‌روه‌ها پێكهاته‌ی ئه‌م گێزه‌ره وا ده‌كات مێشكت به ته‌ندروستی بمێنێته‌وه و تووشی نه‌خۆشی ئه‌لزه‌هایمه‌ر نه‌بێت.


هاوڕێ نەهرۆ/ شوێن و شوناس\nدەشێ شوناسی شوێن هەبێ بۆنموونە كیشوەرەكان هەر پێنجی لەسەر بنەمای پێناسەی شوێن دابەشكراوەوو ناونراوە تەنانەت ناوەكانیانیش پەیوەندی بەشوناسی شوێن و یادەوەری شوێنەوە هەیە. بۆنموونە ئاسیا لەزمانی سنسكریتی بەواتای خۆر دێت و ئەوروپا ناوەكەی لەوەوە هاتووە كچی پادشای فینیقیەكان (اجینور) لەلایەن ئەمیرێكی یۆنانییەوە دەڕفێنرێ، گوایا بەناوی ئەو كچەوە ناوی لێنراوە. لەلایەكی ترەوە وشەی (الغرب) لەزمانی فینیقیدا بە(ئەرب) دێت، ئۆسترالیاش بەواتای وڵاتانی باشور، ئەمریكاش ناوەكەی دەگەڕێتەوە بۆئەو كەشتیوانە ئیتاڵییە بەناوی "ئەمریكۆ فینویتیسی" كەزۆربەی ناوچەكانی كیشوەرەكەی دۆزییەوە، هەڵمەتەكەی لەكۆلۆمبس بەرفراوانتر بوو.\nدیارە ئەم دابەشبوونەی شوێن بەپێی سیستەمی (احداپیات) ی شوێن كە سیستەمێكی فیزیاوی و ماتماتیكییە و نەخشەی لەزەمین و فەزادا هەیە، مەوداكانی شوێن، هەندێكی دیارو ئاشكرایەو هەندێكی دیكەشی شاراوەو نادیارە! بەڵام بەگریمانی زانستی ماتماتیكی دەسەلمێندرێ و سەلمێندراوە بۆ نموونە شوێن سێ مەوداو رەهەندی سەرەكی هەیە، یەكەم درێژی، دووەم پانی، سێیەم بەرزی، هەروا بەپێی تێڕوانینی باختین زەمەن مەودای چوارەمی شوێنە، جگە لەم مەودا چوارە ئاشكرایە، حەوت مەودای دیكەی شوێن هەن، كە بەگریمانی ماتماتێكی ئاشكرا كراوە. كەواتە گێتی یازدەی مەودای هەیە، كەشێوەی ئەندازەیی كەون ئاشكرا دەكەن. هەرچەند توێژینەوەی نوێ كراوە كە ژمارەی مەوداكان زۆرترن خۆی لەقەرەی بیست و شەش مەودا ئەدا، كەچی دواتر چڕكراوەتەوە بۆچواردە\nبەپێی تێڕوانینی تیئوری ژێی كەم وێنە ( الاوتار الفائقە ) دەری دەخات، كەمەوداكانی تر لەوێنەی ئەڵقەیی ژێی كراوەو داخراوی بچوك، بچوك پێكهاتووە، كەبریتین لەئەلیكترۆن و پرۆتون و نیوترۆن گوایا ئەو ژێیانە وەك ژێی ئامێری موزیك وایە، بە پێی گرژبوون و داكشان دەنگ و سەدای جیاواز دەرئەكات، كە وەك گریمان بەرەفتاری سروشت دەگوتری سیمفونیەتی كەونی. ئێمە ناچارین لەشوناسی شوێنەوە باسی تێكرای كەون بكەین، چونكە بەپێ لێكدانەوەی زمانی عەرەبی ( مكان ) لە پارچەبوونی زمانەوانی ( كەون )ەوە هاتووە. دواتر وەك یەكەی شوناسی شوێن نیشتمان دێت، دیارە هەر نیشتمانێك سیستەمی (احداپیات)ی شوێنی هەیە، كەسیستەمێكی فیزیاوی و ماتماتێكی هێزی كێشی دیاریكراوی هەیە، پەیوەندییەكی جەدەلیی هەیە لەگەڵ یادەوەری ئەو كەسانەی كە لەوێ دەژین. كەواتە هەر وڵاتێك كە سەربەخۆبوون وەردەگرێ یان جیا دەبێتەوە دەبێ لەرووی فیزیاوی و ماتماتیكییەوە (احداپیات)ی تایبەت بەخۆی بۆ دیاریبكرێ، وەك شوناسی زانستی شوێن، كەبێگومان دواتر یادەوەری دانیشتوانی ئەو وڵاتە لەچواچێوەی هێڵەكانی موگناتیسی ئەو فەزاو شوێنە كایەی ئۆتۆماتیكی خۆیان دەكەن، لێرەدا شوێن كاریگەری لەسەر یادەوەری كەسەكان دادەنێت چ بە شێوەی راستەوخۆ یان ناراستەوخۆ چ لەسەر ئاستی تاك یان لەسەر ئاستی كۆ بە كۆمەڵ.\nكێشەی ناوچە دابڕاوەكانی هەرێم بە مادەی ٥٨ ناوزەد كراو دواتر كرایە ١٤٠ پەیوەندی بە یادەوەری شوێنەوە هەیە وەك یەكەی شوناس لەروانگە زانستییەكە، كەواتە كێشەكە بەرواڵەت سیاسی و یاساییە.\nسەبارەت بەشوناسی شوێن كورتە چیرۆكێكی نەرویجی بەناوی (لای دوكتۆری ددان) هەیە، وەك پەندی پێشینانی لێهاتووە، گوایا پێنج شوناسی شوێنی جیاواز دەچنە لای دكتۆری ددان، هەر یەكەیان قسەیەك دەكات و دەلالەتی رەمزی خۆی بۆناسینی شوناسی بەكۆمەڵی ئەو وڵاتانە هەیە، بۆ نموونە ئەڵمانییەكە دەڵێ" باتوندوتوڵ بێ ! فەڕەنسییەكە دەڵێ" باجوان بێ ! ئەمریكییەكە دەڵێ" بە پەلە بۆم بیكە، ئەسكوتلەندییەكە دەڵێ" بەهەرزان بۆم چاك بكە، بەڵام نەرویجییەكە دەڵێ" ئاخۆ دێشێت! ئەم شێوە بیركردنەوەو ئاخاوتنە دەرئەنجامی مێژووكردی شوناسی شوێنە. كەواتە نیشتمان وەك یەكەی شوناسی شوێن، تەنیا پانتاییەكی جوگرافی و توبوگرافی و ئەنتروپۆلۆجی نییە، بەڵكو وەك گوتمان مەوادای فیزیاوی و ماتماتیكی خۆی هەیە.\nلێرەدا پێم باشە باسی رۆمانەكەی روبنسون كروزو بكەم، كەمن بە شێوەی زنجیرە لەچەند ئەڵقەیەكدا بینیومە. لەراستیدا رووداوی فیلمەكە كایەكردنێكی قەدەرییە لەسەر شوناسی شوێن، نهێنی بڵاوبوونەوەی ناوبانگی رۆمانەكە لەمەدایە، گەرچی چەند خوێندنەوەیەك هەڵدەگرێ. ئەم رۆمانە دانیال دیفۆ یەكەمجار لەساڵی ١٧١٩ بڵاویكردەوە، باسی رووداوێك دەكات لەساڵی ١٦٥١ كە رۆبنسۆن دوور لەرازیبوونی دایك و باوكی گەشتی دەریا دەست پێدەكات، چەتەی دەریا دەیانڕفێنن و دەبێتە كۆیلەی كابرایەكی مەغریبی، دواتر رزگاری ئەبێ. جارێكیتر لەگەڵ گرووپێك دەچن كۆیلە لەئەفریقا بێنن، لەناوەراستی دەریا كەشتیەكەیان تێكدەشكێ و تەنیا روبنسون قورتاری ئەبێ و خۆی ئەگەیەنێتە دوورگەیەك لەوێ بەسود وەرگرتن لەپاشماوەی كەشتییەكە كەدواتر لەكەنار لەنگەر دەگرێ، سەرەتا دەست دەكات بەدروستكردنی كەپرێك، بزن بەخێو دەكات و گەنمەشامی دەچێنێ و بە تەختە دار كەلەندەرێك دروست دەكات، تا رۆژێكیان كومەڵێ وەحشی مردووخۆر روو لەدوورگەكە ئەكەن. جارێكیان كەپرەكەی ئەسوتێنن، جارێكیتر دوو دیل دەهێنن بەمەبەستی كوشتنیان، بەڵام رۆبنسۆن بەزیرەكی خۆی دوای شەڕكردن لەروژی هەینی دیلێك ئازاد دەكات و ناوی لێ ئەنێ ( جمعە ) دەبێتە خزمەتكاری، فێری زمانی ئینگلیزی و پرەنسیپەكانی ئاینی مەسیحیی دەكات. دواتر دوای كێشمەكێشی زۆر دەگەڕێنەوە بۆ ئینگلتەرا. لێرەدا بە مەبەستەوە باسی بەسەرهاتی ئەم رۆمانە دەكەم، كەسەرەتا هێزی كێشی یادەوەری سروشت وەك یەكەی شوێن یادەوەری رۆبنسۆنی راكێشا، دواتر رۆبنسۆن وەك یادەوەرییەكی ئینسانی ئیشی لەسەر شوناسی شوێن كرد، بۆ نموونە كەلەندەر و زەمەنی بۆشوێنەكە داناو ئاژەڵی دەستەمۆ كردو كشتوكاڵی كرد، توتییەكی فێری قسەكردن كرد. كۆیلەیەكی رەها كرد، كەدواتر بووە هاوخەم و خزمەتكاری. لێرەدا تێكراِی وردەكاری رۆمانەكە ناگێڕینەوە، تەنیا ئاماژە بۆئەوە دەكەم كەسروشت هەڵگری شوناسی زانستی شوێنەو كار لەقەدەری ئینسان دەكات وەك یەكەیەكی یادەوەری! شوێن و مرۆڤ پەیوەندییەكی كارلێككەر لەنێوانیاندایە، لەسەر بنەمای یاسای كارو كاردانەوە بەرێوەدەچێ.\nتەنانەت هەر سێ ئاینە ئاسمانیەكە لەسەر شوناسی شوێن كاریان كردووەو دەكەن، هەر ئاینێك مۆركی پیرۆزی بەخشیوەتە ئەو شوێنەكەی كە پەیوەستە بە سەرگوزشتەی پەیامبەرەكانیەوە، بە جۆرێك ئەركی ئاینی حەج كردن لە هەر سێ ئاینەكە هەیە بۆ نموونە جووەكان سەردانی قودس ئەكەن یان تایفەیەكی دیكەی جوو هەیە كە پێیان دەڵێن ( سامریین ) شوێنی حەجكردنیان چیای (خەرزیم ) ە لە باشوری نابلس پێیان وایە شوینێ هەیە كەڵی تەورات لەوێیە.\nمەسیحیەكانیش سەردانی قودس دەكەن پێیانوایە شوێنێكی پیرۆزە! لەساڵی ٣٣٣م ئیمپراتۆر ( قسگنگین ) كڵێسای ( قیامە )ی لەقودس بونیادنا گوایە خاچە رەسەنەكە لەوێ دۆزراوەتەوە. هەروا سەردانی كڵێسای مەهد لە بەیت لەحم دەكەن هەندێ تایفەشیان رووگەی حەجیان لەشوێنی دیاریكراوی وڵاتی ئیسپانیایە، وەك باوڵۆ كویلهۆ لەرۆمانێكیدا باسی گەشتێكی حەج بۆ ئیسپانیا دەكات.\nئیسلامەكانیش سەردانی مەكە ئەكەن و بەدەوری بەردەرەشەكە ئەسورێنەوە، گوایا ئەو بەردە پارچەیەكە لە بەهەشت و جبریل داویەتی بەحەزرەتی ئیبراهیم .سەرەتا رەنگەكەی لەماست سپی تر بوو، بەڵام دواتر لەبەر گوناهی مرۆڤەكان رەش هەڵگەراوە، بەدرێژایی مێژوو پێنج جار دزراوە، بە ناوبانگترینیان ئەوە بوو لەلایەن قەرامتەوە دزرا لەسەردەمی دەوڵەتی فاتیمی.\nلێرەدا مەبەست چییە لەگێڕانەوەی مێژووی پێرۆزی شوێن لای ئایینە ئاسمانییەكان؟ هەروەك چۆن باسی نیشتمانم كرد وەك یەكەی شوێن كەسیستەمی (احداپیات) فیزیاوی و ماتماتیكی هەیە، هەموو یازدە مەوداكەی تیایە، ئەوا شوێنە پیرۆزەكانی ئاینیش دەشێ هەمان (احداپیات)ی زانستی شوێنیان هەبێ، كەنهێنی میژووی دەسەڵاتی ئاینی تیا پارێزراوە.\nتەنانەت پیرۆزی شوناسی شوێن لای حزبە ناسیونالیستەكانی كوردستانیش، پەیڕەوی لێدەكەن، بۆ نموونە لەدوای راپەڕینەكە بارەگای مام جەلال لەقەڵاچۆلان بوو، هەڵبژاردنی قەڵاچۆلان وەك یەكەی شوێن لەلایەن مام جەلالەوە پەیوەندی بە باكگراوندێكی مێژوویی دەسەڵاتی شوێنەوە هەیە. هەر بۆنموونە قەڵاچۆلان پایتەختی ئامارەتی بابان بوو، كەئیبراهیم پاشا لەساڵی ١٧٨٤ گواستییەوە بۆ سولەیمانی، كەواتە مام جەلال وەك شارەزایەك لەنهێنی یادەوەری شوێن چوو لەهەمان (احداپیات) ی فیزیكی و ماتماتیكی دەسەڵاتی پایتەختی جاران درێژەی بە فەرمانڕەوایەتی خۆی دا. دوایی كەكرایە سەرۆك كۆمار شوێنی گواستەوە بۆبەغدا، بەغداش وەك یەكەی شوێن هەر لەسەردەمی هارون رەشیدەوە تایبەتمەندی شارستانی و مەودای دیارو نادیاری خۆی هەیە، تەنانەت مەسعود بارزانی شانازی دەكات كە لە بەغدا لەدایك بووە.\nدواتر نەخۆش كەوتنی مام جەلال و بردنی بۆ ئەڵمانیا بۆچارەسەر، كەگەڕایەوە كوردستان دیسان لەشوێنێكی میژووی و سیمبولی لەشاری سولەیمانی نێشتەجێ بوو، كە ئەویش (دەباشانە) ماناكەی دەبێتە (العشرە الصالحون)، ئەو گوندە كۆنەی كەجاران پیاوچاكانی تیادا دەژیا. دیارە ئەم شوێنانە بەرواڵەت بایەخی مەعنەویان هەیە، ئەگەرنا لێكدانەوەی زانستی بۆشوناسی شوێن شتێكی ترمان پێ دەڵێ، كەرەنگە لای زۆر كەس ئاشكرا نەبێ. كایەكردنی یەكێتی لەسەر شوناسی شوێن تەنیا بەوەوە نەوەستاوە، بەڵكو لە رۆژی دامەزراندنی یەكیتی لە ٢٠١٥ هەڵمەتێكی حەجی بەكۆمەڵیان رێكخست بۆ یاخسەمەر! بۆشوێنی دەسەڵاتی مام جەلال بە درێژایی چەند ساڵی شوڕش.\nكەواتە سەبارەت بەشوناسی شوێن حزبە ناسیونالیستەكان هەمان كایەی حەجی ئاینی جوو كریستیان و ئیسلام دووبارەو چەندبارە دەكەنەوە.!\nگەرچی ئایین پەرستان سەردانی شوێنی دەسەڵاتی ئاینی دەكەن، ئەمانیش سەردانی شوێن و دەسەڵاتی سیاسی كەسێكی دیاریكراو دەكەن، بەڵام سەیر لەوەدایە مۆركێكی پیرۆزی و موقەدەسی پێ دەبەخشن، هەروەك لەئایینەكان بەشوێنە پیرۆزەكان بەخشراوە.\nسەبارەت بەدانیشتنی مەسعود بارزانی لەسەری رەش هەمان نهێنی شوناسی شوێنی هەیە، ئەو نهێنیانەی كەپێشتر ئاماژەمان پێكرد وەك شوناسی شوێنی دەسەڵاتی سیاسی. جیاوازی نێوان یەكێتی و پارتی لەوەدایە، كە دەروێشەكانی یەكێتی سروتی حەجەكەیان بۆ یاخسەمەر بەجێگەیاند، بەڵام لێرەدا دەبێ بەشێوەیەكی لۆژیكی چاوەڕوان بین، كەی پارتی بڕیاری ئەوە ئەدا مەوسمی حەجی بەكۆمەڵ بۆدەروێشەكانی دیاریبكات؟ بێگومان رووگەی ئەمان لەراژانە لەبەرئەوەی راژان چەشنی یاخسەمەر شوێنی پەیڕەوكردنی دەسەڵاتی سیاسی و عەسكەری كاك مەسعود بووە لەمێژوویەكی دیاریكراو.\nدیارە بابەتی شوناسی شوێن قسە زۆر هەڵدەگرێ، دەكرێ لەدەرفەتێكی تر باسی وردەكاری تر لەم بارەیەوە بكەین.