ویکیلیکس: قوباد تاڵه‌بانی هه‌وڵده‌دات بۆ ئەوەی ببێتە خاوەنی یەکێتی\nئا: هاوار قادر\nزاڵمای خه‌لیلزاد باڵیۆزی پێشوی ئه‌مه‌ریکا له‌عێراق ئاماژه به‌وه ده‌كات كه ئه‌ندامانی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان به‌نهێنی به‌ئه‌مه‌ریکییه‌کان ده‌ڵێن: داهاتوی قوباد تاڵه‌بانی له‌ناو یه‌كێتیدا رون نییه‌و ئه‌وان وه‌كو یه‌كێتییه‌كان هۆشداری ده‌ده‌ن‌و نیگه‌رانن له‌ده‌ركه‌وتنی سیسته‌می خێڵه‌كیانه‌ی باوكایه‌تی وه‌كو پارتی دیموكراتی كوردستان، كه له‌ڕۆژی دامه‌زراندنیه‌وه هه‌تا ئێستا له‌لایه‌ن بنه‌ماڵه‌یه‌كه‌وه به‌ڕێوه‌ده‌برێت.\nبه‌پێی به‌ڵگه‌نامه‌یه‌كی سایتی ویكلیكس كه ئاوێنه له‌خواره‌وه ده‌قه‌كه‌ی كردوه به‌كوردی‌و مێژوه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ساڵی 2006، قوباد تاڵه‌بانی جه‌غت له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كات كه "په‌یوه‌ندی نێوان هه‌ردو سه‌رۆك تاڵه‌بانی‌و بارزانی هه‌رگیز له‌مه باشتر نه‌بوه. هه‌ردوكیان تواناكانیان خستۆته گه‌ڕ بۆ تێڕوانینێكی ستراتیجی‌و ئامانجی هاوبه‌شیان هه‌یه بۆ كوردستان‌و سیاسه‌تی "دو پۆلیسی باش‌و خراپ" په‌یڕه‌و ده‌كه‌ن.\nقوباد تاڵه‌بانی له‌سه‌روه‌ختی رێككه‌وتننامه‌ی ستراتیجی نێوان پارتی‌و یه‌كێتیدا به‌كاربه‌ده‌ستانی ئه‌مه‌ریكی ده‌ڵێت "به‌رپرسه باڵاكانی وه‌ك نه‌وشیروان مسته‌فاو كۆسره‌ت ره‌سوڵ هه‌رگیز دڵیان به‌و ڕێككه‌وتنه‌ی نێوان دو پارته‌كه خۆش نییه. چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌یه كه چاوه‌ڕێ بكه‌ین نه‌وه‌ی یه‌كه‌م له‌پێشمه‌رگه دێرینه‌كان‌و سیاسه‌تمه‌داره‌كان خانه‌نشین ببن".\nهه‌روه‌ها قوباد تاڵه‌بانی سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی له‌وكاته‌دا وتارێكی نوسیوه‌و هۆشداری داوه‌ته ئه‌وروپا كه كورد مافی سه‌ربه‌خۆبونی هه‌یه، به‌ڵام به‌ئه‌مه‌ریكیه‌كان ده‌ڵێت "كوردستان هه‌رگیز جیانابێته‌وه له‌عێراق، به‌ڵكو عێراق جیاده‌بێته‌وه له‌كوردستان".\nئای دی: 06BAGHDAD1743_a\nبابه‌ت: قوباد تاڵه‌بانی له‌هه‌وڵی كورسی ده‌سه‌ڵاتدا\nكات: 03:33 پێنج شه‌ممه\nبۆ: ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی/ وه‌زیری به‌رگری/ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق\n1. كورته: له‌میانه‌ی گفتوگۆیه‌كی تێروته‌سه‌لدا له‌نێوان قوباد تاڵه‌بانی نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌واشنتن، كه كوڕه بچوكی سه‌رۆك تاڵه‌بانییه، له‌گه‌ڵ پۆڵۆف*دا. تاڵه‌بانی رایگه‌یاند كه كابینه‌كه‌ی سه‌رۆك وه‌زیران نوری مالیكی زۆر لێهاتوتره به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ كابینه‌كه‌ی ئیبراهیم جه‌عفه‌ری. داوای له‌باڵیۆزی ئه‌مه‌ریكا كردوه كه پشتگیری هه‌ردو وه‌زیران (به‌یان جه‌برو حسێن شه‌هرستانی) بكات. هه‌روه‌ها تاڵه‌بانی ئه‌وه‌ی بۆ پۆڵۆف دوپات كرده‌وه كه سه‌رۆك تاڵه‌بانی‌و یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان به‌ته‌واوی ده‌ستبه‌رداری ئه‌وه بون كه پشتگیری جێگری سه‌رۆك وه‌زیرانی پێشو ئه‌حمه‌د چه‌له‌بی بكه‌ن، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئاگاداری كرده‌وه له‌وه‌ی كه چه‌له‌بی به‌رده‌وام ده‌بێت له‌هه‌وڵدان بۆ گه‌یشتنه ده‌سه‌ڵات له‌حكومه‌تی نوێدا. هه‌روه‌ها گله‌یی له‌هه‌ردو پارته سه‌ره‌كیه‌كه‌ی كوردستان كرد به‌وه‌ی كه به‌رده‌وام دابه‌ش بون به‌سه‌ر ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی‌و بیرۆكراتیه‌كاندا. تاڵه‌بانی جه‌ختی كرده‌وه كه ته‌نها هه‌ردو سه‌رۆك پارته‌كان مه‌سعود بارزانی‌و جه‌لال تاڵه‌بانی توانای ڕوانینێكی ستراتیجییان هه‌یه. پاشان تاڵه‌بانی له‌سه‌ر شێوازی لۆبی گله‌یی له‌باڵیۆزخانه كرد له‌به‌رئه‌وه‌ی وه‌كو پێویست كاریان نه‌كردوه بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی گه‌شه‌سه‌ندن‌و وه‌به‌رهێنانی بیانی له‌هه‌رێمی كوردستان. هه‌رچه‌نده ئه‌و هه‌وڵ بۆ به‌ره‌وپێشچونی سیاسی ده‌دات له‌سیاسه‌تی كورددا، به‌ڵام ڕق لێبونه‌وه‌ی یه‌كێتی له‌پشتاوپشتی ده‌سه‌ڵات ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێت كه پله‌وپایه‌ی قوباد تاڵه‌بانی به‌ته‌واوی پشت به‌باوكی ده‌به‌ستێت.\n* پۆڵۆف: ناوی خوازراوی كاربه‌ده‌ستێكی ئه‌مه‌ریكایه.\nحكومه‌تی مالیكی باش ده‌بێت\n2. له22/5/2006دا قوباد تاڵه‌بانی به‌پۆڵۆفی وت كه ئه‌و تا راده‌یه‌ك گه‌شبین بوه به‌حكومه‌تی نوێی عێراق. به‌پێچه‌وانه‌ی نیگه‌رانی سیاسه‌تمه‌داره كورده‌كانی تره‌وه، تاڵه‌بانی جه‌ختی كرده‌وه كه كابینه‌كه‌ی مالیكی به‌هێزتره به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ كابینه‌كه‌ی جه‌عفه‌ری. هه‌رچه‌نده تاڵه‌بانی دانی به‌وه‌دا نا كه خوزه‌یر ئه‌لخوزاعی بژارده‌یه‌كی خراپه بۆ وه‌زیری په‌روه‌رده، به‌ڵام پێیوابو كه زۆربه‌ی وه‌زیره‌كانی تری كابینه‌كه‌ی مالیكی چالاك‌و پیشه‌كارن. كۆمێنت (خوزاعی ئه‌ندام له‌حزبی ده‌عوه له‌ڕابردودا ناڕه‌زایی ده‌ربڕی بو له‌دژی هاوپه‌یمانان، له‌به‌رامبه‌ر هێرشه‌كانیان بۆ سه‌ر حسێنیه له‌ناوچه‌ی ئوری باكوری به‌غدا له‌مانگی 3/2006دا، خوزاعی به‌ئاشكرا ئه‌مه‌ریكای تاوانباركرد به‌وه‌ی كه به‌ئه‌نقه‌ست موسڵمانانیان له‌كاتی نوێژدا كوشتوه، بێ ئه‌وه‌ی ئاماژه به‌و ڕاستییه بدات كه چه‌كداره‌كانی خۆی خه‌ڵكیان به‌بارمته گرتبو له‌بیناكه‌دا). تاڵه‌بانی باسی له‌وه‌زیری نوێی نه‌وت حسێن شه‌هرستانی كردو به‌پێكه‌نینه‌وه وتی هه‌رچه‌نده من وه‌كو خۆم شه‌هرستانیم خۆشناوێت، به‌ڵام وه‌زاره‌تی نه‌وت پێویستی به‌تواناكانی ئه‌و هه‌یه.\n3. له‌باره‌ی وه‌زیری دارایی به‌یان جه‌بره‌وه، تاڵه‌بانی وتی جه‌بر پیاوێكی باشه له‌ناخه‌وه‌و پێویستی به‌پشتگیری ئه‌مه‌ریكایه بۆ ئه‌وه‌ی سه‌ركه‌وتو بێت له‌وه‌زاره‌ته‌كه‌یدا. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به‌نیگه‌رانییه‌وه باسی له‌زیندانه‌كه‌ی چادریه كرد. كۆمێنت (به‌یان جه‌بر وه‌زیری ناوخۆ بو له‌وه‌زاره‌ته‌كه‌ی ئیبراهیم جه‌عفه‌ریدا، هه‌رگیز به‌سه‌ركه‌وتو دانه‌نراوه له‌و كاره‌ی پێشویدا، زۆرێك پرسیاری له‌سه‌ر دروستبو كاتێك مه‌سه‌له‌ی زیندانه نهێنییه‌كه‌ی چادریه دزه‌ی كردو زیندانیه‌كانیش ئه‌شكه‌نجه درابون).\nتۆڕی ڕاوته‌ری نهێنی له‌ئه‌نته‌رنێت: سونه عه‌ره‌به‌كان، ئه‌م زیندانه نهێنیه‌یان له15/11/2005دا دۆزیه‌وه، هه‌رچه‌نده جه‌بر به‌ئاشكرا نكۆڵی له‌ئه‌شكه‌نجه‌دانی زیندانییه‌كان ده‌كرد، به‌ڵام ڕاپۆرته جیاجیاكانی حكومه‌تی عێراق بونی ئه‌شكه‌نجه‌یان پشتڕاست ده‌كرده‌وه.\n4. تاڵه‌بانی ئه‌وه‌ی بۆ پۆڵۆف دوپات كرده‌وه كه سه‌رۆك تاڵه‌بانی‌و یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان به‌ته‌واوی ده‌ستبه‌رداری ئه‌وه بون كه پشتگیری له‌ئه‌حمه‌د چه‌له‌بی جێگری سه‌رۆك وه‌زیرانی پێشو بكه‌ن. به‌پێی وته‌كانی ئه‌و سه‌رۆك تاڵه‌بانی دواین گه‌وره سیاسه‌تمه‌دار بوه كه به‌رگری له‌ئه‌حمه‌د چه‌له‌بی كردوه، به‌ڵام سه‌رئه‌نجام وازی لێهێناوه له‌دوای ئه‌وه‌ی چه‌له‌بی به‌رده‌وام بو له‌پشتگیری كردنی هه‌وڵه‌كانی جه‌عفه‌ری بۆ دژایه‌تی كردنی عادل عه‌بدولمه‌هدی. تاڵه‌بانی ڕایگه‌یاند كه سه‌رۆك تاڵه‌بانی هه‌ستی به‌وه كردوه كه چه‌له‌بی خیانه‌تی لێده‌كات، هه‌روه‌ك چه‌له‌بی بڕیاریدا به‌هاوه‌ڵی جه‌عفه‌ری سه‌ردانی توركیا بكات بۆ گفتوگۆ كردن له‌باره‌ی كۆمه‌ڵێك بابه‌ت‌و یه‌كێك له‌وانه كێشه‌ی كورد بو. دیسان تاڵه‌بانی وتی: ده‌توانی له‌وه دڵنیا بیت كه باوكم بۆچونی خۆی ناگۆڕێت.\n5. تاڵه‌بانی باسی له‌وه كرد كه له‌ساڵی 2003دا له‌به‌غدا ماوه‌یه‌ك ده‌چوم بۆ هۆڵی وه‌رزش‌و وه‌ك په‌یامنێرێك خۆم نیشان ده‌دا بۆ ئه‌وه‌ی بچمه ژوره‌وه بۆ قسه كردن له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی ناوچه‌كه له‌سه‌ر سیاسه‌تمه‌داره جیاوازه‌كان، هه‌ر كاتێك ناوی چه‌له‌بی ده‌هات خه‌ڵك به‌ڕق‌و كینه‌وه تفیان له‌ناوه‌كه‌ی ده‌كرد. تاڵه‌بانی وتی ته‌نها گروپێك له‌به‌غدادا نییه كه متمانه‌ی به‌چه‌له‌بی هه‌بێت، به‌داخه‌وه كه تواناو لێهاتویی له‌شیكاری سیاسیدا هه‌یه. تاڵه‌بانی به‌پێكه‌نینه‌وه پرسی ئاخۆ چه‌له‌بی چۆن له‌و شكسته ڕزگاری بوه، هه‌روه‌ها رایگه‌یاند كه ئه‌و چه‌له‌بی به‌ڕزگاربویه‌كی سیاسی ده‌زانێت‌و پێویسته هه‌مو سیاسییه‌ك په‌ندی لێوه‌ربگرێت.\nدابه‌شبونی پارتی‌و یه‌كێتی\n6. كاتێك پرسیاری لێكرا ده‌رباره‌ی راستی به‌ره‌و پێشچونی یه‌كگرتنی پارتی‌و یه‌كێتی، تاڵه‌بانی وتی په‌یوه‌ندی نێوان هه‌ردو سه‌رۆك تاڵه‌بانی‌و بارزانی هه‌رگیز له‌مه باشتر نه‌بوه. هه‌ردوكیان تواناكانیان خستۆته‌گه‌ڕ بۆ تێڕوانینێكی ستراتیجی‌و ئامانجی هاوبه‌شیان هه‌یه بۆ كوردستان. هه‌ردوكیان له‌سه‌ره‌تای گه‌نجییانه‌وه ناسراون، سه‌رباری جیاوازی نێوانیان به‌ڵام هه‌ردوكیان ڕێز له‌تواناو پێگه‌یان ده‌گیرێت. تاڵه‌بانی باسی له‌وه كرد كه هه‌ردو سه‌رۆك سیاسه‌تی (دو پۆلیسی باش‌و خراپ)* په‌یڕه‌و ده‌كه‌ن. بارزانی فشار ده‌خاته سه‌ر سه‌ركرده عێراقیه‌كان بۆ ده‌سته‌به‌ركردنی ده‌ستكه‌وتی زیاتر بۆ كوردستان، له‌كاتێكدا تاڵه‌بانی خۆی وا نیشان ده‌دات كه ده‌سه‌ڵاتی نییه به‌سه‌ر بارزانی داو هه‌ندێكجار وه‌كو كه‌سێكی بێلایه‌ن نێوه‌ندگیریش ده‌كات له‌نێوان سه‌رۆك بارزانی‌و سه‌ركرده عێراقیه‌كاندا.\n* دو پۆلیسی باش‌و خراپ: (ئه‌مه زیاتر ئه‌وروپاییه‌كان به‌كاریده‌هێنن بۆ دو پۆلیسی زیره‌ك، كه یه‌كێكیان خۆی توندو ره‌ق نیشانده‌دات‌و ئه‌ویتریشیان نه‌رم‌و كراوه، بۆ ئه‌وه‌ی به‌باشترین شێوه كۆنترۆڵی بارودۆخه‌كه بكه‌ن).\n7. تاڵه‌بانی وتی كێشه‌كه باڵی كێشاوه‌ته ناو چینه‌كانی خواریشه‌وه. مه‌كته‌بی سیاسی‌و هه‌ردو پارته باڵاده‌سته‌كه هێشتا به(ئه‌قڵیه‌تی شه‌ڕی سارد) مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ یه‌كتر ده‌كه‌ن. له‌باره‌ی پارته‌كه‌ی خۆیه‌وه وتی به‌رپرسه باڵاكانی وه‌ك نه‌وشیروان مسته‌فاو كۆسره‌ت ره‌سوڵ هه‌رگیز دڵیان به‌و ڕێككه‌وتنه‌ی نێوان دو پارته‌كه خۆش نییه. تاڵه‌بانی وتی چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌یه كه چاوه‌ڕێ بكه‌ین نه‌وه‌ی یه‌كه‌م له‌پێشمه‌رگه دێرینه‌كان‌و سیاسه‌تمه‌داره‌كان خانه‌نشین ببن.\nپێویستی زیاترمان به‌پشتگیری دارایی هه‌یه\n8. تاڵه‌بانی له‌سه‌ر شێوازی لۆبی گله‌یی له‌باڵیۆزخانه كرد له‌به‌رئه‌وه‌ی وه‌كو پێویست كاریان نه‌كردوه بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی گه‌شه‌سه‌ندن‌و وه‌به‌رهێنانی ده‌ره‌كی له‌هه‌رێمی كوردستان. تاڵه‌بانی هۆشداری دا، ئه‌و وتی: من له‌سه‌ر ستراتیجی لۆبی له‌گه‌ڵ كۆنگرێس كارده‌كه‌م، هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه له24 یان 25ی مانگدا ده‌چێته‌وه سلێمانی بۆ بینینی شێخ وه‌لید كوڕی ته‌ڵاڵ - سعودی بۆ گفتوگۆ له‌باره‌ی وه‌به‌رهێنانی ده‌ره‌كی له‌هه‌رێم.\nكۆمێنت (ئه‌وه رون نییه ئاخۆ تاڵه‌بانی مه‌به‌ستی شازاده شێخ وه‌لیدی سعودی بو یان شێخ وه‌لید ئال ئیبراهیم كه خاوه‌نی كه‌ناڵی ئاسمانی "العربیه"یه).\n9. قوباد تاڵه‌بانی كوڕی دوه‌می سه‌رۆك تاڵه‌بانی‌و هێرۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌ده، ئه‌و له‌ده‌یه‌ی سێهه‌می ته‌مه‌نیدایه‌و هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ هاوڵاتی ئه‌مه‌ریكایی "شێری كراهام"دا كردوه. زمانه‌كانی كوردی‌و ئینگلیزی به‌ڕه‌وانی ده‌زانێت. وه‌كو نوێنه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌واشنتن، بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ی كرد كه كار بۆ هه‌مو پارته‌كان ده‌كات، نه‌ك بۆ باوكی. هه‌ندێك دروشمی بێ بنه‌ما له‌ناو قسه‌كانی تاڵه‌بانیدا هه‌بون. بۆ نمونه، كاتێك پرسیاری لێكرا ده‌رباره‌ی بێهیوابونی كورد له‌حكومه‌ته‌كه‌ی مالیكی، له‌وه‌ڵامدا وتی: پێویسته مرۆڤ گه‌شبین بێت، چونكه گه‌شبینی هێز به‌مرۆڤ ده‌به‌خشێت. دواتر كاتێك پۆڵۆف زۆری لێكرد بۆ رونكردنه‌وه له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ی قوباد تاڵه‌بانی كه به‌مدواییه نوسیبوی، تیایدا هۆشداری دابوه ئه‌وروپا كه كورد مافی سه‌ربه‌خۆبونی هه‌یه، له‌وه‌ڵامدا وتی: كوردستان هه‌رگیز جیانابێته‌وه له‌عێراق، به‌ڵكو عێراق جیاده‌بێته‌وه له‌كوردستان.\n10. سه‌ره‌ڕای گه‌نجییه‌كه‌ی‌و به‌هۆی په‌یوه‌ندی خێزانه‌كه‌شیه‌وه كه ئه‌و پێگه سیاسییه‌ی پێدراوه له‌ده‌ره‌وه‌ی وڵات. زۆرێك له‌ئه‌ندامانی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان به‌نهێنی پێمانده‌ڵێن: داهاتوی قوباد تاڵه‌بانی له‌ناو یه‌كێتیدا رون نییه، ئه‌وان وه‌كو یه‌كێتییه‌كان هۆشداری ده‌ده‌ن‌و نیگه‌رانن له‌ده‌ركه‌وتنی سیسته‌می خێڵه‌كیانه‌ی باوكایه‌تی وه‌كو پارتی دیموكراتی كوردستان (كه له‌ڕۆژی دامه‌زراندنیه‌وه هه‌تا ئێستا له‌لایه‌ن یه‌ك خێزانه‌وه به‌ڕێوه‌ده‌برێت). قوباد تاڵه‌بانی قورسایی سیاسی نییه‌و به‌ته‌واوی پشت به‌باوكی ده‌به‌ستێت.\nله2006ه‌وه ئه‌مه‌ریكا داوا ده‌كات هێزێكی نیشتمانی له‌پێشمه‌رگه دروستبكرێت\nویكیلیكس: داهاتی حكومه‌تی هەرێم بەشێوەیەکی سیستماتیك بەتاڵان دەبرێت\nوه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكا: نابێت فشار بخه‌ینه سه‌ر بارزانی\nبۆڵتۆن: ئەمریكا دەبێ دان بە سەربەخۆیی كوردستانی عێراقدا بنێت\nوه‌زیری په‌روه‌رده: چه‌ند خاڵێك بۆ چۆنیه‌تی ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی خوێندن ده‌ده‌ینه ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران\n"نیوەی بەیروت وێران بوەو 300 هەزار کەس دەربەدەر بون"\nجێگری پارێزگاری هەولێر: كۆرۆنا لە كۆنترۆڵ دەرچوە\nچۆن تەقینەوەکەی لوبنان ڕوویدا؟\nوه‌زیرێكی حكومه‌تی هه‌رێم له‌گه‌ڵ مەولود چاوشئۆغڵو كۆبویه‌وه\nگۆڕانکاری لە مەرجەکانی هاوردەکردنی ئۆتۆمبێلدا دەکرێت\nئاماری ئەمڕۆی كۆرۆنا لەهەرێم: 404 توشبو، 11 گیانلەدەستدان\nسه‌لاحه‌دین به‌هادین: دەبێت هەمومان سوپاسی مەدرەسەی یەكگرتوو بكەین\nتەندروستی سلێمانی ئاماری ئەمڕۆی كۆرۆنای ئاشكراكرد \n"نیوەی بەیروت وێران بوەو 300 هەزار کەس دەربەدەر بون" \nکەمپێکی ئاوارەکان لە زاخۆ کەرەتین کرا \nوه‌زیری په‌روه‌رده: چه‌ند خاڵێك بۆ چۆنیه‌تی ده‌ستپێكردنه... \nجێگری پارێزگاری هەولێر: كۆرۆنا لە كۆنترۆڵ دەرچوە


حه‌ویجه له‌رێیه فه‌رمانده‌یه‌كی باڵای پێشمه‌رگه: شه‌ڕی موسڵ درێژه ده‌كێشێت‌و پێشمه‌رگه شه‌ڕی شار ناكات – كوردى پۆست\nنقاش\tحه‌ویجه له‌رێیه فه‌رمانده‌یه‌كی باڵای پێشمه‌رگه: شه‌ڕی موسڵ درێژه ده‌كێشێت‌و پێشمه‌رگه شه‌ڕی شار ناكات\t19/10/2016 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\tئه‌وه‌ی له‌یه‌كه‌م رۆژی هێرشه‌كه 17ی تشرینی یه‌كه‌م روویدا، به‌روونی هه‌ماهه‌نگی پێشمه‌رگه‌و سوپای عێراقی‌و حه‌شدی شه‌عبی‌و هێزه‌كانی هاوپه‌یمانان له‌و ئۆپه‌راسیۆنه‌دا ده‌ركه‌وت، ئه‌مه‌ش رووداوێكه له‌دوای 2003ه‌وه وێنه‌ی كه‌م بووه.\nلیوا مه‌ریوان محه‌مه‌د فه‌رمانده‌ی هێزه‌كانی پشتیوانی دووی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان كه سه‌ر به‌هێزه‌كانی 70ی وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌یه، بوونی ئه‌و هه‌ماهه‌نگییه پشتڕاست ده‌كاته‌وه‌و له‌چاوپێكه‌وتنێكی تایبه‌تی “نیقاش”دا كه رۆژی سێشه‌ممه‌و ته‌نها یه‌ك رۆژ دوای ده‌ستپێكردنی ئۆپه‌راسیۆنه‌كه له‌گه‌ڵی ئه‌نجامدرا، له‌باره‌ی قۆناغی دوای كۆتایی هاتنی ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌وه ده‌ڵێت “پێشمه‌رگه به‌شێك نابێت له‌ناكۆكییه سیاسییه‌كان”.\nلیوا مه‌ریوان محه‌مه‌د فه‌رمانده‌یی هێزێك ده‌كات كه ژماره‌یان 11 هه‌زارو 250 پێشمه‌رگه‌یه، له‌ئێستادا حه‌وت هه‌زاریان له‌به‌ره‌كانی پێشه‌وه‌ی شه‌ڕی موسڵن، ئه‌و هێزه سه‌ر به‌یه‌كه‌كانی حه‌فتای پێشمه‌رگه‌یه كه ژماره‌ی پێشمه‌رگه‌كانی ئه‌و یه‌كه‌یه له‌هه‌شتا هه‌زار پێشمه‌رگه پێكهاتوون.\nلیوا مه‌ریوان ئێستا له‌گه‌ڵ پێشمه‌رگه‌كانی له‌میحوه‌ری خازرن (37كم باكوری خۆرهه‌ڵاتی موسڵ)، ئه‌م هێزه خاوه‌نی چه‌ندین چه‌كی قورسن له‌تانك‌و زرێپۆش، به‌ڵام خۆی وه‌ك نهێنییه‌كی سه‌ربازی ژماره‌یان باس ناكات.\nلیوا مه‌ریوان باس له‌وه ده‌كات پاككردنه‌وه‌ی موسڵ له‌چه‌كدارانی داعش كاتی پێویسته‌و شه‌ڕه‌كه درێژخایه‌ن ده‌بێت، جه‌خت له‌وه ده‌كاته‌وه كه پێشمه‌رگه به‌شداری شه‌ڕی ناو شاره‌كان ناكات.\nبه‌شێكی زۆری هێزه‌كه‌ی لیوا مه‌ریوان له‌ده‌وروبه‌ری حه‌ویجه بووه‌و بۆ ئه‌م شه‌ڕه جوڵه‌ی پێكراوه، له‌باره‌ی ئه‌گه‌ری ده‌ستپێكردنی ئۆپه‌راسیۆنی حه‌ویجه‌وه ده‌ڵێت “كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی قه‌زای حه‌ویجه له‌لایه‌ن هێزی پێشمه‌رگه‌وه هه‌موو ئاماده‌كارییه‌كانی ته‌واو بووه، ته‌نها ماوه‌ته‌وه فه‌رمانی هێرشكردنمان پێبگات تاكو ده‌ست پێبكه‌ین”.\nنیقاش: له‌ناوخۆی كوردستان مقۆمقۆی زۆر هه‌بوو له‌سه‌ر به‌شداری پێشمه‌رگه له‌شه‌ڕی موسڵ، چۆن بڕیاری به‌شداریكردنتان دا؟\nلیوا مه‌ریوان: دوای سه‌ردانیكردنی وه‌فدێكی هه‌رێمی كوردستان بۆ به‌غداو كۆبونه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق له‌وێ بڕیاردرا هێزی پێشمه‌رگه به‌شداری شه‌ڕی موسڵ بكات، له‌هه‌ر شوێنێك هێزه عێراقیه‌كان پێویستیان به‌هاوكاری هێزی پێشمه‌رگه هه‌بێت بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی شه‌ڕی تیرۆر، دڵنیایی هه‌موو هێزه‌كان ده‌كه‌ینه‌وه كه پێشمه‌رگه ئاماده‌ی به‌شداریكردنی هه‌یه به‌مه‌رجێك ڕێكه‌وتن هه‌بێت له‌نێوانماندا.\nنیقاش: له‌ماوه‌ی چه‌ند ساڵی رابردوودا په‌یوه‌ندی پێشمه‌رگه‌و سوپای عێراقی په‌یوه‌ندییه‌كی به‌هێز نه‌بووه، ئێستا هه‌ماهه‌نگی له‌نێوان هه‌ردوولادا هه‌یه بۆ ئه‌م شه‌ڕه؟ هیچ كێشه‌یه‌ك له‌نێوانتاندا دروست نه‌بووه؟\nلیوا مه‌ریوان: پلانه‌كه دابه‌شكراوه به‌سه‌ر چوار میحوه‌ردا، میحوه‌ری خازر كه هێزه‌كانی 70 ی پێَشمه‌رگه‌ی لێییه، میحوه‌ری گوێرو به‌نداوی موسڵ هێزه‌كانی 80ی پێشمه‌رگه لێیه، میحوه‌ری گه‌یاره سوپای عێراقی لێیه، تاكو ئێستا هه‌ماهه‌نگی له‌نێوانمادا زۆر باشه‌و به‌سه‌ركه‌وتووی به‌ڕێوه ده‌چێت به‌تێكڕای نزیكه‌ی 35 هه‌زار پێشمه‌رگه‌و چوار هه‌زار سه‌ربازو ئه‌فسه‌ری سوپای عێراقی به‌شداریان له‌م ئۆپه‌راسیۆنه‌دا كردووه.\nنیقاش: پێشبینی ده‌كه‌ن له‌ماوه‌ی چه‌ند رۆژدا به‌ته‌واوی موسڵ پاك بكرێته‌وه؟\nلیوا مه‌ریوان: پاككردنه‌وه‌ی موسڵ له‌چه‌كدارانی داعش كاتی پێویسته‌و درێژخایه‌ن ده‌بێت، واته ناتوانین له‌م ئۆپه‌راسیۆنه‌ی كه بۆ ناوچه‌كانی موسڵ ئه‌نجام دراوه بڵێن ده‌توانین موسڵ به‌یه‌كجاری له‌داعش پاك بكه‌ینه‌وه، به‌ڵكو له‌ڕووی سه‌ربازییه‌وه ده‌توانین بڵێن شكست به‌چه‌كدارانی داعش ده‌هێنێت كه توانای هێرشبردنیان نه‌مێنێت‌و مه‌ترسی له‌سه‌ر ناوچه‌كه كه‌م بكاته‌وه.\nنیقاش: له‌كاتی هێرشه‌كاندا چیتان به‌دیكرد؟ داعش توانای هێرشی پێچه‌وانه‌ی ماوه؟\nلیوا مه‌ریوان: به دڵنیاییه‌وه داعش توانای هێرشبردنی له‌ده‌ستداوه‌و ئێستا له‌دوو قۆناغدایه: هه‌ڵهاتن‌و به‌رگری كه به‌ئاماده‌یی هێزی پێشمه‌رگه‌و هاوكاری سوپای عێراقی‌و فڕۆكه‌ی هاوپه‌یمانان، له‌ئاینده‌دا شكست به‌و دوو قۆناغه‌شیان ده‌هێنین.\nنیقاش: ئه‌وه‌ی تائێستا پێی گه‌یشتوون چییه؟ ئایا ئۆپه‌راسیۆنه‌كه تا كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی موسڵ به‌رده‌وام ده‌بێت؟\nلیوا مه‌ریوان: پانتاییه‌كی فراوانی ده‌وروبه‌ری موسڵ به‌ڕووبه‌ری نزیكه‌ی 200 بۆ 250 كیلۆمه‌تر چوارگۆشه كۆنترۆڵ كراوه‌ته‌وه كه نۆ گوندی سه‌ره‌كی بۆ نزیك بونه‌وه له‌سه‌نته‌ری شار له‌خۆی گرتوه، ئه‌وانیش بریتین له‌گونده‌كانی (به‌ده‌نه‌ی گه‌وره‌و بچوك، باسه‌خڕه، بازگرتان، شاقۆڵی، شێخ ئه‌میر، قه‌ره‌ته‌په‌ی شه‌به‌ك، كه‌ڤه‌رلی، خه‌رابه سوڵتان، ته‌رجه‌له) ، هه‌روه‌ها سه‌دان چه‌كداری داعش كوژراون، به‌ڵێ پلانه‌كه به‌رده‌وامه‌و هێزه به‌شداره‌كان ناوه‌ستن تا ئامانج ده‌پێكن.\nنیقاش: ئاماژه‌ت به‌كوژراوانی چه‌كدارانی داعش كرد، ئه‌ی قوربانیه‌كانی پێشمه‌رگه‌و سوپای عێراقی تائێستا چه‌ند بوون؟\nلیوا مه‌ریوان: ته‌نها قوربانیه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌م لایه كه 10شه‌هیدو 22 بریندارمان هه‌یه.\nنیقاش: باس له‌وه ده‌كرێت چه‌ند رۆژی داهاتوو به‌شی دووه‌می پلانه‌كه له‌خازره‌وه جێبه‌جێ ده‌كه‌ن، ئه‌وه‌یان چییه؟\nلیوا مه‌ریوان: له‌چه‌ند قۆڵێكه‌وه هێرشه‌كانمان بۆ سه‌ر چه‌كدارانی داعش درێژه‌ی ده‌بێـت كه له‌میحوه‌ری خازره‌وه هێزه‌كانی 70ی پێشمه‌رگه به‌پاڵپشتی ئالیاتی میكانیكی سه‌ربازی‌و كه‌تیبه‌ی ده‌بابات‌و ئه‌ندازه‌یی سه‌ربازی‌و پیاده‌ی هێزه‌كانی پشتیوانی دوو به‌شدار ده‌بن، هه‌روه‌ها هێزه‌كانی به‌رگری‌و فریاكه‌وتنی هه‌رێم‌و لیوای یه‌ك‌و سێی پاراستنی سلێمانی‌و لیوای تایبه‌تی كاك كۆسره‌ت ڕه‌سوڵ‌و هێزی كۆماندۆو هێزی تایبه‌تی مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركووكی یه‌كێتی، ئه‌مه‌ش درێژكراوه‌ی پلانی یه‌كه‌مه بۆ كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی موسڵ.\nنیقاش: له‌م شه‌ڕه‌دا گه‌وره‌ترین ئاسته‌نگی به‌رده‌م هێرشه‌كانی پێشمه‌رگه چین؟\nلیوا مه‌ریوان: داعش له‌م شه‌ڕه‌ی ئه‌مجاره‌دا له‌ڕووی هێزی پیاده‌وه ژماره‌ی كه‌م بووه‌ته‌وه، به‌ڵام بۆمبی چێنراوو ئۆتۆمبێلی گوله‌نبڕی بۆمبڕێژكراو وایكردوه قوربانی بده‌ین، هه‌رچه‌نده وه‌ك ئاسته‌نگ ته‌ماشای ناكه‌ین‌و به‌ڵكو هه‌وڵی له‌ناوبردنیان ده‌ده‌ین، هه‌رچه‌نده تا ئێستا چوار ئۆتۆمبێلیان ته‌قاندۆته‌وه.\nنیقاش: دوای موسڵ پێشمه‌رگه خه‌ریكی كام به‌ره‌ی جه‌نگ ده‌بێت؟\nلیوا مه‌ریوان: هێزی پێشمه‌رگه شه‌ڕی شار ناكات، به‌ڵكو شه‌ڕی بنبڕكردنی تیرۆر ده‌كات، ئه‌وه‌ی گرنگه له‌ناوبردنی چه‌كدارانی داعشه، به‌ڵام كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی شاری موسڵ كۆتایی هێنانه به‌پایته‌ختی گروپه تیرۆرستیه‌كه‌ی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی.\nنیقاش: پێشمه‌رگه ده‌كشێته‌وه له‌و ناوچانه‌ی ئازادی ده‌كات؟\nلیوا مه‌ریوان: پێشمه‌رگه به‌شێك نابێت له‌ناكۆكییه سیاسیه‌كان، ده‌بێت به‌رێكه‌وتنی نێوان هه‌رێم‌و به‌غداد بڕیار له‌سه‌ر مانه‌وه‌ی ئه‌و ناوچه‌نه بكرێت كه هێزی پێشمه‌رگه كۆنترۆڵی كردووه‌ته‌وه، هه‌رچه‌نده ئه‌سته‌مه پێشمه‌رگه له‌ناوچه كوردستانیه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئیداره‌ی هه‌رێم (ناوچه جێناكۆكه‌كان) بكشێته‌وه.\nنیقاش: بۆ شه‌ڕی موسڵ به‌شێك له‌هێزه‌كانتان له‌ده‌وروبه‌ری حه‌ویجه كشانده‌وه، كشانه‌وه‌ی هێزی پێشمه‌رگه له‌ده‌وروبه‌ری قه‌زای حه‌ویجه مانای وایه ده‌ستبه‌رداری حه‌ویجه بوون؟\nلیوا مه‌ریوان: هێزی پێشمه‌رگه له‌و 35 هه‌زار پێشمه‌رگه‌یه پێك نه‌هاتووه كه له‌ئێستادا به‌شداری كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی موسڵ ده‌كه‌ن، هێزێكی سه‌ره‌كی پێشمه‌رگه له‌ته‌واوی میحوه‌ره‌كانی كه‌ركوك له‌ئاماده‌باشیدایه بۆ كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی قه‌زای حه‌ویجه.\nنیقاش: جوڵاندنی ئه‌م هێزانه هیچ كه‌لێنێك دروست ناكات له‌میحوه‌ره‌كانی كه‌ركوك؟\nلیوا مه‌ریوان: پێش ئه‌وه‌ی هێزه‌كانمان جوڵه‌یان پێبكرێت به‌ره‌و میحوه‌ری خازر، ته‌واوی سه‌نگه‌ره‌كانمان له‌میحوه‌ره‌كانی كه‌ركوك به‌هاوكاری فه‌رمانده باڵاكانی هێزی پێشمه‌رگه پته‌وكردووه ئه‌و كات به‌ره‌و به‌شداری ئۆپه‌راسیۆنی كۆنتڕۆڵكردنه‌وه‌ی موسڵ به‌ڕێكه‌وتین.\nنیقاش: ئاماده‌كارییه‌كانتان بۆ كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی قه‌زای حه‌ویجه گه‌یشتۆته كوێ، ده‌كرێت بڵێین دوای موسڵ نۆره‌ی حه‌ویجه‌یه؟\nلیوا مه‌ریوان: كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی قه‌زای حه‌ویجه له‌لایه‌ن هێزی پێشمه‌رگه‌وه هه‌موو ئاماده‌كارییه‌كانی ته‌واو بووه، ته‌نها ماوه‌ته‌وه فه‌رمانی هێرشكردنمان پێبگات تاكو ده‌ست پێبكه‌ین.\nنیقاش: ئه‌وه‌نده‌ی په‌یوه‌ندی به‌فه‌رمانه‌كه‌ی ئێوه‌وه هه‌یه، كه‌ی ده‌توانین بڵێین ئیتر كه‌ركوك‌و كوردستان مه‌ترسیان له‌سه‌ر نه‌ماوه؟\nلیوا مه‌ریوان: له‌ئێستادا مه‌ترسیه گه‌وره‌كه له‌سه‌ر كه‌ركوك‌و هه‌رێمی كوردستان نه‌ماوه، به‌ڵام تاكو ناوچه‌كان له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی چه‌كدارانی داعش به‌ته‌واوی پاك نه‌كرێته‌وه ئه‌سته‌مه بڵێن هیچ مه‌ترسیه‌ك له‌سه‌ر هه‌رێمی كوردستان نه‌ماوه.\nحه‌ویجه له‌رێیه فه‌رمانده‌یه‌كی باڵای پێشمه‌رگه: شه‌ڕی موسڵ درێژه ده‌كێشێت‌و پێشمه‌رگه ش�\tڕێدۆزیی بابەت\nبابه‌تی پێشووپه‌سه‌ندکراوه‌کانی سه‌رۆک کۆمار له کرماشان جێبه‌جێ نه‌کراونبابه‌تی داهاتوو“ناخودییەکان” ناچار بە “دەست لەکار کێشانەوە” دەکرێن وه‌ڵامدانه‌وه هەڵوەشاندنەوەی وەڵام\tEnter your comment here...


سیسته‌مى خوێندن له په‌یمانگاكه‌مان به پێى سیسته‌مى ساڵانه‌یه. له ماوه‌ى ساڵێكى خوێندندا، قوتابى له دوو وه‌رزى جیا جیادا تاقیكردنه‌وه ده‌كات و له كۆتایى ساڵیشدا، تاقیكردنه‌وه‌ى كۆتایى له كۆى بابه‌ته‌كه ئه‌نجام ده‌دا.\nسه‌باره‌ت به‌و وانانه‌ش كه ده‌گوترێنه‌وه، له لایه‌ن لیژنه‌یه‌كى پسپۆڕى وه‌زاره‌تى خوێندنى باڵاوه دانراون. دواى ئه‌وه‌ى كه مامۆستاى تایبه‌ت و پسپۆڕیان بۆ دابینكرا، له كۆرسبووكێكى تایبه‌تدا ماده‌كانى وانه‌كه و كاتى وانه‌و تاقیكردنه‌وه‌كانى هه‌موو تێدا ده‌نووسرێن. هه‌ر مامۆستایه‌ك به رێژه‌یه‌كى دیاریكراو بۆى هه‌یه كه تا راده‌یه‌كى دیاریكراو، ساڵانه گۆڕانكارى له بابه‌ته‌كاندا بكات.\nپێویسته ئه‌وه‌ش بڵێین، له به‌ر ئه‌وه‌ى په‌یمانگاكه‌مان سه‌ر به وه‌زاره‌تى خوێندنى باڵایه، بۆیه هه‌ر گۆڕانكارییه‌ك له لایه‌ن وه‌زاره‌ته‌وه بێته ئاراوه و ئاڕاسته‌ى دامه‌زراوه‌كانى بكرێت، پێویسته ره‌چاو بكرێت.


سەركردەكانی پارتی ناسنامەی نوێی سەرۆكی حزبەكەیان ئاشكرا دەكەن\n12.06.2019 07:54 PM\nئەندامێكی سەركردایەتی پارتی لەنوسینێكی فەرمیدا ناسنامەی نوێی سەرۆكی پارتی ئاشكرا دەكات و وەك رێبەری نەتەوەیی كورد پێناسی دەكات.\nئەدهەم بارزانی، ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان، لە پەیامێكی پیرۆزباییدا بۆ مەسرور بارزانی ناسنامەی نوێی سەرۆكی پارتی ئاشكرا دەكات و دەڵێت "ئێستاش وەك رێبەرێكی نەتەوایەتی كە بە ئەركێكی زور زور قورسترەوە ئەم نەتەوەیە بەرەوو دەڤرەخۆكی ئازادی هەمیشەی رێبەرایەتی دەكات".\nتا ئێستاش میدیاكانی پارتی دیموكراتی كوردستان بە مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان دەڵێن "سەرۆك"بەڵام ماوەی چەند رۆژێكە بەرپرسانی پارتی دەیانەوێت ناسنامەی نوێ بۆ بارزانی بدۆزنەوە، ئەدهەم بارزانی لە پەیامەكەیدا دەشڵێت "ملی رێز و حورمەت بۆ رێبەری نەتەوەی كورد جەنابی مەسعود بارزانی دادەنۆێنین كە بۆ چەندین سال لە ئەركە فەرمیەكانی دا كوردستان و گەلی كوردی بەم قوناغەی گەیاند".\nئەوە لە كاتێكدایە كە دوێنێ (تۆڕی هەواڵی ژیان) ئاشكرای كردبوو كە بارزانی دەیەوێت وەك مەرجەعی باڵای كورد لە هەرێمی كوردستاندا بمێنێتەوە ئەگەر بێت و هەریەكە لە نێچیرڤان بارزانی و مەسرور بارزانی ریك بكەون لەسەر كاندیدێك بۆ سەرۆكایەتی پارتی.\n12045 جار بینراوە\nبیرە نەوتەكانی گوێڕ وەزارەتی داد بدرێت بە پارتی\nکۆبوونەوەی مەسرور بارزانی و بزووتنەوەی گۆڕان دەستی پێکرد\nژیان گەندەڵییەکی پارتی لە قەزای بەردەڕەش ئاشکرا دەکات\nمەسرور بارزانی گەیشتە بارەگای مەکتەبی سیاسی یەکێتی لە سلێمانی\nمه‌حمود محه‌مه‌د: ده‌بێت کاندیدی پۆستی پارێزگاری کەرکوک كاندیدی پارتی و یه‌كێتی بێت\nئەمڕۆ مەسرور سەردانی لایەنەکان دەکات لە سلێمانی\nبەغدا لەسەر گەڕانەوەی نەجمەدین کەریم هاتە دەنگ\nوتەبێژی پارتی: بۆ چارەسەر بابەتەكانمان لەگەڵ یەکێتی لێك جیاكردووەتەوە


خولێك بۆ په‌ره‌پێدانی توانای میدیاكارانی یه‌كێتی به‌ڕێوه‌چوو\n08:06 - 14/05/2022\nله‌چوارچێوه‌ی هه‌وڵه‌كانی ته‌له‌فزیۆنی گه‌لی كوردستان بۆ په‌ره‌پێدانی تواناكانی میدیاكارانی كه‌ناڵه‌كانی سه‌ر به مه‌كته‌بی راگه‌یاندن، خولێك بۆ ژماره‌یه‌ك له میدیاكار له ده‌زگاكانی سه‌ر به مه‌كته‌بی راگه‌یاندن كرایه‌وه.\nله‌خوله‌كه‌دا راهێنه‌ر و شاره‌زای بواری میدیا ”هیوا عوسمان” به شێوازێكی سه‌رده‌مییانه جۆره‌كانی داڕشتنه‌وه‌ی هه‌واڵ و راپۆرت و جیاوازییه‌كانی میدیا و سۆشیاڵ میدیا و كاریگه‌رییه‌كانی له‌سه‌ر تێگه‌یشتنی بینه‌ر و چه‌ندین بابه‌تی تری به میدیاكاران وته‌وه.\nله لێدوانێكی تایبه‌تدا بۆ PUKmedia ، هاوڕێ عه‌زیز سه‌رپه‌رشتیاری خوله‌كه وتی : ئه‌مه هه‌نگاوی یه‌كه‌م و كۆتایی نییه، مه‌كته‌بی راگه‌یاندن پلانی گۆڕانكاریی داوه له‌ناوه‌ڕۆكی میدیای حزبه‌كه‌یداو بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش له‌رێی چه‌ندین شاره‌زای بواری میدیا و خول و ۆورك شۆپه‌وه زانیارییه میدیاییه‌كانی كارمه‌ندانی ئه‌پده‌یت ده‌كاته‌وه‌و به‌تیم سه‌رجه‌م كارمه‌ندانی رۆژنامه و رادیۆ و ته‌له‌فزیۆنه‌كانمان ده‌خه‌ینه ئه‌م خولانه‌وه.\nله‌كۆتا رۆژی خوله‌كه‌شدا، ستران عه‌بدوڵا لێپرسراوی مه‌كته‌بی راگه‌یاندنی ی.ن.ك ، سه‌ردانی به‌شداربوونی خوله‌كه‌ی كردو پشتگیریی مه‌كته‌بی راگه‌یاندنی بۆ هه‌موو گۆڕانكارییه‌ك له شێوازی نوێی كاركردنی میدیاكاران ده‌ربڕی و داوایكرد ستاندارده نوێ جیهانییه‌كان بكه‌نه رێڕه‌وی ئیشكردنیان.\nله‌خولی به‌هێزكردن و په‌ره‌پێدانی توانای میدیاكاراندا، بیست میدیاكار له ده‌زگاكانی PUKmedia ، ته‌له‌فزیۆنی گه‌لی كوردستان ، رۆژنامه‌ی كوردستانی نوێ ،كه‌ناڵی كه‌ركوك” به‌شداربوون و له شه‌ش رۆژدا به چڕوپڕی گفتوگۆیان كرد له‌سه‌ر شێوازی كاركردنیان له ستۆدیۆ و له‌سه‌ر شه‌قام و بڕیاریاندا له‌مه‌ودوا له چوارچێوه‌یه‌كی كورت و پوختدا زانیارییه‌كانیان بگوازنه‌وه بۆ بینه‌ر .


3/29/2022 1:38:00 PM 236 جار خوێندراوەتەوە\nسیستمی ئابوری موڵکانە، جگە لەوەی هۆکارێکە بۆ هێنانەدی سیستمی سیاسی ستەمگەری ، خەڵک لە هێزی کارو بەرهەمهێنەوە ئەگۆڕێ بۆ هێزێکی بێ کار و تەمەڵ و بەکاربەر !\n• - ئابوری موڵکانە چیە ؟\n• - لێکەوتەکانی ئەم سیستمە ئابوریە چین ؟\n٢- لێکەوتەکانی ئەم سیستمە ئابوریە چین ؟\nئەم جۆرە لە سیستمی ئابوریە ، رەوشێکی خراپ لە پەیوەندی نێوان جەماوەر و دەسەڵاتدا دروست دەکات و زۆرترین بڕی داهات و خێر و بێری سەرچاوەکانی داهات بۆ خێزان و بنەماڵە و هۆزی دەسەڵات دەڕوات و درزو بۆشایی گەورە لە پەیوەندی ئابوری ،سیاسی ، کۆمەڵایەتی نێوان دەسەڵات و کۆمەڵگەدا دروست دەبێت لە بەرئەوەی حکومەت گوێ بەکایەی ژێرخانی ئابوری و خزمەتگوزاریە گشتیەکان نادات و زۆرترین سامانی وڵات دەکەوێتەدەست دەسەڵات و دەستوپێوەندەکانی نەک حکومەت . هەروەها ئەم سەروەت و سامانە بێ شومارە بۆ ئاوەدانی و پرۆژە خزمەتگوزاریەکان بەکار ناهێنرێت و ناچێتە خزمەت بەرژەوەندی گشتیەوە ،بەڵکو دەچێتە سەر سامانی کەڵەکەبووی دەسەڵاتداران و سەرمایەدارە هەڵتۆقیوەکان .


بۆچی مەلا کرێکار لە کاتی دادگاییکردنەکەدا بە کوڵ گریا ؟!\nجیهاد قوڕەیشی :\nمەلا کرێکار بە فەرمانی دادگای نەرویجی زیندانیکراوە و ئێستا بە تۆمەتی فەتوای کوشتن لە یەکێک لە زیندانەکانی نەرویجدا دەستبەسەرکراوە.\nمەلاکرێکار ئەمیری پێشووی ئەنسارو ئیسلامە و یەکێکە لە لایەنگرانی سەرسەختی ئوسامە بن لادن. لەلایەن سەرانی یەکێتی نیشتمانیشەوە بە کوشتاری ئاوایی خێڵی حەمە تۆمەتبارکراوە. مەلا کرێکار چەندین جار ئەو تۆمەتەی سەرانی یەکێتی ڕەتکردۆتەوە.\nپاش ئەوەی گروپی تیرۆریستی ئەنسار و ئیسلام لەبەر هێرشی موشەکە کرۆزەکانی ئەمریکا لەبەر یەک هەڵوەشایەوە، مەلاکرێکاریش وەک ڕابەری ئەو گروپە لە کوردستان هەڵهات و گەڕایەوە بۆ نەرویج. لە ساڵی ٢٠٠٧ وە مەلا کرێکار جیهادی مزگەوتی بەجێهێشتووە و دەستی بە جیهادی دیجتاڵیکردووە؛ لە پشتی مایکرۆفۆنی کۆمپیوتەرەوە لێدوانی توڕەو حەماسی سیاسی دژ بە بارزانی و تاڵەبانی دەدا .. بە شان و شەوکەتی ئوسامە بن لادندا هەڵیدەدا.. لە هەموو سمینار و کۆڕو کۆبوونەوە پاڵتۆکییەکانیدا چیرۆکی گوێ ئەگردانی خستنەخوارەوەی فڕۆکەیەکی جەنگی بەعسی لە ساڵی ١٩٧٤دا وەک قارەمانێتییەکی مێژوویی خۆی بە گوێی بیسەرانیدا دەدا.. داستانی فەتوای جیهادکردنی لە دژی هێزەکانی ئەمریکا لە عێراقدا دەدا وداوای لە گەنجانی موسڵمانی جیهادی دەکرد تا خۆیان بەهێزەکانی ئەمریکادا بتەقێننەوە، بەڵام ئەم فەتوا جیهادییانەی مەلاکرێکار بۆ بە کوشتدانی کوڕو کچی خەڵکی، کوڕو کچەکەی خۆی نەدەگرتەوە و ئەوان موکەڕەم و موعەزەز لە زانکۆکانی نەرویجدا خەریکی خوێندنی خۆیان بوون.\nقۆناغی ژیانی سیاسی و جیهادی مەلاکرێکار لە پشتی کۆمپیوتەرەوە، قۆناغێک لە گاڵتەجاڕییە. لەسەرەتای ئاشنابوونی مەلا کرێکار بە دنیای ئەنتەرنێتدا، سەرسەختانە بەرگری لە بنەماڵەی بارزانی دەکرد. پاش دروستکردنی بزووتنەوەی گۆڕانەکەی جەلال- تاڵەبانی نەوشیروان مستەفا، مەلا کرێکار گێڕی گۆڕی و دەستیکرد بە مەدح و پیاهەڵدانی نەوشیروان مستەفا و داوای لە موسڵمانانکرد کە لە هەڵبژاردنەکانی هاوینی ساڵی ٢٠٠٩دا دەنگ بە نەوشیروان مستەفا بدەن!. بۆچی مەلاکرێکار داوای لە موسڵمانانکرد کە دەنگ بەنەوشیروان بدەن؟ مەلا کرێکار لە وەڵامدا وتی " نەوشیروان مستەفا پیاوکوژ، چەقۆکێش و سەرسەری زۆری لەدەور کۆبۆتەوە". مەلا کرێکار چونکە خۆی تووشی نەخۆشی سادیزم و مرۆڤکوشتن بووە، گەڕاو سەرقاپی خۆی کە نەوشیروان مستەفای سادیست و مرۆڤکوژە دۆزییەوە و دەنگی بۆ کۆکردەوە!.\nمەلا کرێکار لە جیهادی پاڵتۆکییەکەیدا جنێوی بە نەیارانی دەدا، هەڕەشەی دەکرد و بە ئینفیعالاوە هێرشی دەکردە سەر ڕەخنەگرانی خۆی تا کار گەیشتە ئەوە کە لەسەر سوتاندنی قورئان فەتوای کوشتنی دوو کەسی لە نەرویجدا. ئەم فەتوایە بووە بەڵای گیانی مەلا کرێکار و پۆلیسی نەرویجی ئەوی ڕاپێجی زیندانکرد.\nلە دوایین دادگاییکردنی مەلا کرێکاردا (٩/٨/٢٠١٢)، ئەو دەستی بەگریانکرد!.. گوایە ئەم گریانەی مەلا کرێکار لە ژانی سوتاندنی قورئانەکەوە سەرچاوەی گرتبوو، بەڵام ئەوە درۆیەکی هەوادارانی جیهادی مەلا کرێکار بوو، چونکە قەشە تێری جۆنس بە دەرزەن قورئانی گڕتێبەردا، بەڵام مەلا کرێکار نە فەتوای کوشتنیداو نە یەک دڵۆپ فرمێسک لە چاوی هاتەخوارەوە!. کەواتە مەلا کرێکار بۆچی بە کوڵ گریا؟ دینی ئیسلام و ڕێبازی ئیسلامی پڕە لە خدعەو هەڵخەڵاتاندن. لەکاتی لاوازی و تەنگانەدا، گریان، پاڕانەوە و تەنانەت گۆڕینی بیروڕا، بەشێک لە فێڵ و ساختەکانی دینی ئیسلام و موسڵمانانە. مەلا کرێکاری جیهادی و قارەمانیش، لە سەرەتای دادگایکردنەکەدا پەنای بۆ هەمان خدعەی گریان برد تا لەلایەک سۆزی دادوەرەکان بجوڵێن و لەلایەکی دیکەشەوە پێیان پیشانیبدات قورئان سوتاندن وەک سوتاندنی هەست ودەرونی موسڵمانان وایە و فەتوای کوشتنیش تۆڵەکردنەوەی ئەو گڕتێبەردانە دەرونییەی موسڵمانانانە!..\nپرسیار لەسەر ئەم گریانەی مەلا کرێکار لە بەردەم دادگای نەروجیدا ئەوەیە؛ ئایا قازییە نەرویجییەکان بەم گریانە خدعە ئامێزەی مەلا کرێکار باوەڕ دەکەن و لە بیانوی فەتوای کوشتنەکەی چاوپۆشی دەکەن ؟ !. ئەمەیان لە درێژەی چیرۆکی دادگاییکردنەکەی مەلا کرێکاردا ڕوون دەبێتەوە، چیرۆکێک کە دۆست و نەیارەکانی مەلاکرێکار بە تامەزرۆییەوە بەدوایدا دەچن.\nتێبینی : ئەم بابەتە لەلایەن جیهاد قورەیشییەوە نووسراوە و ئێمەیش هەندێک دەستکاری و ئیزافاتمان بۆ کردووە.


زیندانییه‌کی فه‌له‌ستینی له گرتووخانه‌یه‌کی که‌ناری ڕۆژئاوا ده‌مرێت\nپیاوێکی فه‌له‌ستینی ته‌مه‌ن 40 ساڵان له زیندانی فه‌له‌ستین له که‌ناری ڕۆژئاوا گیانی له ده‌ستداوه، ده‌سه‌ڵاتداران بڕیاری لێکۆڵینه‌وه‌یان له‌سه‌ر ڕووداوه‌که داوه.\nگروپه‌کانی مافه‌کانی مرۆڤ گازنده‌یان له‌سه‌ر ڕه‌فتاری نابه‌جێ دژ به زیندانییه‌کان له گرتووخانه‌کانی فه‌له‌ستینییه‌کاندا کردووه.\nبنه‌ماڵه‌که‌ی ئه‌یمه‌ن ئه‌بو سه‌فیان ده‌ڵێن فشاری خوێنی به‌رز ده‌بۆوه و نه‌خۆشی شه‌کره‌شی هه‌بوو. ناوبراو له ڕۆژی هه‌ینی گیانی له‌ده‌ست داوه دوو ڕۆژ پاش ئه‌وه‌ی به تاوانی په‌لاماردان ده‌سگیر کرابوو.\nکاربه‌ده‌ستێک له ڕۆژی شه‌ممه ڕایگه‌یاند دادپرسی گشتی فه‌له‌ستینی له‌و باره‌یه‌وه لێکۆڵینه‌وه ده‌کات. به‌و مه‌رجه قسه‌ی کردووه که ناوی ئاشکرا نه‌کرێت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی مافی ئه‌وه‌ی نییه بۆ میدیا لێدوان بدات.\nشایانی باسه له هه‌فته‌ی ڕابوردووشدا زیندانییه‌کی فه‌له‌ستینی له گرتووخانه‌ی ئیسرائیل گیانی له‌ده‌سدا. کاربه‌ده‌ستانی فه‌له‌ستینی ده‌لێن ئه‌شکه‌نجه دراوه له کاتێکدا ئیسرائیل نکوڵی له‌وه ده‌کات ڕه‌فتاری نابه‌جێ له‌گه‌ڵ زیندانیاندا کرابێت و ده‌ڵێت تاقیکردنه‌وه‌ی زیاتر پێویسته تا بزانرێت مردنه‌که به‌هۆی چی بووه.\nمردنی ئه‌و پیاوه ته‌مه‌ن 30 ساڵانه بوو به‌هۆی خۆپیشاندانی ناڕه‌زایی له که‌ناری ڕۆژئاوا.


ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان دووپات لە ڕێکخستنەوەی داهاتی گشتی دەكاتەوە بۆ دابینكردنی موچە، بۆ ڤاكسینیش داوای یارمەتیی نێودەوڵەتی دەكات، بڕیاریشیدا سۆران و زاخۆ بكرێنە ئیدارەی سەربەخۆ.\nئەمڕۆ چوارشەممە 28ی تەمموزی 2021 ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، بە سەرۆکایەتی مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەن ،کۆبووەوە.\nلە بڕگەی یەکەمی کۆبوونەوەکەدا، سەرۆک و جێگری سەرۆک وەزیران، تیشکیان خستە سەر هەوڵەکانی حکومەتی هەرێم بۆ ڕێکخستنەوەی داهاتە ناوخۆییەکان، سەرۆکی حکومەت جەختی لەوە کردەوە کە حکومەتی هەرێم هەموو هەوڵێک دەخاتەگەڕ لە پێناو ڕێکخستنەوەی داهاتی گشتی بە ئامانجی دابینکردنی مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان کە کاری هەرە لە پێشینەی حکومەتە.\nلە بڕگەی دووەمی کۆبوونەوەکەدا، سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی، ڕاپۆرتێکی دەربارەی دۆخی تەندروستی و زیادبوونی بەرچاوی کەیسەکانی توشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان و بەرزبوونەوەی ژمارەی مردووان بەم پەتایە و ڕێکارەکانی ڕوبەڕوبوونەوەی تەشەنەکردنی کۆرۆنای خستەڕوو.\nئەنجومەنی وەزیران جەختی لە جێبەجێکردنی ئەو ڕێکارە خۆپارێزیانە کردەوە کە لە دوا کۆبوونەوەی لێژنەی باڵای ڕوبەڕوبوونەوەی پەتای کۆرۆنا بڕیاریان لەسەر دراوە، بەجۆرێک کە هاوسەنگی نێوان بژێوی و کاری هاووڵاتیان و پاراستنی تەندروستییان ڕەچاو بکرێت.\nئەنجومەنی وەزیران وێڕای دەستخۆشی لە هەوڵەکانی وەزارەتی تەندروستی و پزیشک و کارمەندانی تەندروستی لە ڕوبەڕوبوونەوەی کۆرۆنا و پشتگیریکردنی پڕۆژەی فریاگوزاری وەزارەتی تەندروستی و ڕێکارەکانی لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا، داواش لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکات هاوکاریی هەرێمی کوردستان بکەن لە دابینکردنی ڤاکسین بۆ دانیشتووانی هەرێم.\nلە بڕگەی سێیەمدا، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران پێشنیاری کرد هەردوو قەزای سۆران و زاخۆ، بکرێن بە ئیدارەی سەربەخۆ، سەرۆکی حکومەت ئاماژەی بەوەدا، سۆران و زاخۆ، دوو دەڤەری گەورە و بەرفراوان و گرنگن و بوونیان بە ئیدارەی سەربەخۆ، کارئاسانی زۆر بۆ هاووڵاتیانی ئەو دوو دەڤەرە دەکات.\nدواتر ڕێبەر ئەحمەد وەزیری ناوخۆ ، باسی لە بنەما یاسایی و کارگێڕییەکانی بوونی هەردوو دەڤەری سۆران و زاخۆ کرد بە ئیدارەی سەربەخۆ، ئەنجومەنی وەزیران بڕیاری لەسەر دروستکردنی ئیدارەی سەربەخۆ لە سۆران و زاخۆ دا و وەزارەتی ناوخۆ و وەزارەتە یەیوەندیدارەکانی ڕاسپارد ڕێکاری یاسایی و کارگێڕی پێویست بگرنەبەر بۆ جێبەجێکردنی بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران.\nلە بڕگەیەکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا، گفتوگۆ دەربارەی دیاردەی هەڵگرتنی چەکی بێمۆڵەت کرا، سەرۆکی حکومەت ئاماژەی بەوەدا، ئەم دیاردەیە زۆر مەترسیدارە و پێویستە بە زووترین کات کۆتایی پێبهێنرێت و نابێت بەهیچ شێوەیەک،ڕێگەی پێ بدرێت، دەبێت هەڵگرتنی چەک و فرۆشتنی چەک، بەپێی مۆڵەت بێت و بە یاسا ڕێگە پێدراو بێت و لەلایەن وەزارەتی ناوخۆوە تۆمارکراوبن.\nپاشان وەزیری ناوخۆ پڕۆژەیاسایەکی تایبەتی لەمبارەیەوە خستەڕوو و ئاماژەی بە کۆمەڵێک پێشنیار کرد بۆ کۆتاییهێنان بەم دیاردە ترسناکە.\nلە بڕگەیەکی دیکەدا، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتی سامانە سروشتییەکان و وەزارەتە پەیوەندیدارەکانی ڕاسپارد دەست بە ئامادەکاری پێویست بکەن بۆ دابینکردنی سووتەمەنی بۆ هاووڵاتیان لە وەرزی زستان.\nلە کۆتاییدا ئەنجومەنی وەزیران پێشوازی دەکات لە دەرئەنجامی چوارەمین دایەلۆگی ستراتیجی نێوان عێراق و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بە ئاراستەی برەودان بە پەیوەندیی هاوبەش لەسەر بنەمای شەراکەتی ستراتیجی لە سەرجەم ئەو بوارانەی جێگەی بایەخی هەردوولان بە هەرێمی کوردستانیشەوە.\nئەنجومەنی وەزیران بڕیاریدا قەزاكانی سۆران و زاخۆ بكرێنە ئیدارەی سەربەخۆ\nكرێكارێك له‌كاتى كاركردندا ئامێرێكى كۆنكرێت كه‌وت به‌سه‌ریدا و گیانیله‌ده‌ستدا\nكرێكارێك لە ناحیەی عەربەتی سەربە پارێزگای سلێمانی، له‌كاتى كاركردندا ئامێری كۆنكرێت كه‌وتووه به‌سه‌ریدا و گیانیله‌ده‌ستداوه. سامان لەتیف، وتەبێژی…\nنرخی بەنزین 25 دیناری دیكەی چووەسەر\nلە سلێمانی 25 دیناری دیكە چووە سەر نرخی بەنزین، یەك لیتر بەنزینی نۆڕماڵ بووە 825 دینار. نرخی بەنزین…


نادیار بوونی چارەنووسی 4 هاوڵاتی له سنە – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / نادیار بوونی چارەنووسی 4 هاوڵاتی له سنە\nنادیار بوونی چارەنووسی 4 هاوڵاتی له سنە\nیه‌ك شه‌ممه 12 تشرینی یه‌كه‌م 2014\tکوردستان, هەواڵ 83 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nزیاتر لە دوو هەفتەیە لە چارەنووسی دوو برا بە ناوەكانی “ئایەت و فایەق” و هەروەها دوو كەسی دیكە بە ناوەكانی “فەرهاد روستەمی و حێكمەت رۆستەمی” هیچ هەواڵ و زانیارییەك لەبەردەستدا نیە.\nبە پێی هەواڵەكان لەمبارەوە. ئەم كەسانە رێكەوتی ٣ی رەزبەری ئەساڵ لە لایەن هێزە ئەمنیەتییەكانی كۆماری ئیسلامیەوە لە شاری سنە بە هۆكارێكی نادیار دەستگیر كران و لەو كاتەوە تا ئێستا هیچ چەشنە زانیارییەك لە چارەنووسیان لەبەردەستدا نییە.\nئەمە لەحاڵێكدایە كە رۆژی هەینی ئەم هەفتەیەش پاش بەڕێوەچوونی كۆبوونەوەیەكی بەرین و بەشكۆ بە مەبەستی پشتیوانی لە خەڵكی خۆڕاگری كۆبانی و هەروەها مەحكوم كردنی هێرشە نامرۆڤانەكانی داعش بۆ سەر ئەو شارە، بە دەیان كەس لە شاری سنە و شارەكانی دیكەی رۆژهەڵاتی كوردستان دەستگیر كران كە هێشتاكە چارەنووسی زۆربەیان نادیارە.


بارزانی بە فیلم دروست نەبووە تا بە فیلم بسڕدرێتەوە\nبەرهەم عەلی 24/01/2021\nدوو رۆژە دەزگای سەدا و سیمای ئێران، فیلمێكی سەقەت و پڕ درۆ و دەلەسەی پێوەند بە رزگاركردنی مەخموور لە شەڕی دژ بە داعش بڵاو كردووەتەوە، تۆ لە وەڵامی ئەو پرسیارە گەڕێ كە: بۆچی لەم كاتەدا لەو وڵاتە (بەحساب دراوسێیەوە) بەو شێوە ناشرینە، پەلاماری سەرۆك و رابەر و پێشمەرگەیەكی وەك سەرۆك بارزانی دەدرێ! وەڵامی ئەو پرسیارە ئاسانە و چەندین شرۆڤە هەڵدەگرێ و زۆربەشیان راستن، بەڵام كورتترین وەڵام ئەوەیە كە ئەمڕۆ لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان و تەنانەت كوردستانی گەورەش، سەرۆك بارزانی تاكە سەركردەیە كە كوردستانیان هێز و ورەی ئازادی و سەربەخۆیی و بوونی نەتەوەیی لێ وەردەگرن، تاكە سەركردەیە كە هەمیشە پێمان دەڵێت: ”خۆ نەچەمێنن“.\nلە هەر چوار پارچەی كوردستان بە ملیۆنان كورد و كوردستانی هەن، كە پارتی نین و هەوادار و دەنگدەری پارتییش نین و نابن، بەڵام متمانەیان بە سەرۆك بارزانی بەرزە و هێز و وزەی نەتەوەیی و سەربەخۆخوازیی لێ وەردەگرن، بێ شك نەیارانی كوردستانیش لە هەوڵی بێهێزكردن و بێورەكردن و مل پێچەماندنی ئەم نەتەوەیەدان، بۆیە پەلاماری كەسایەتیی كاریزمایی بارزانی دەدەن.\nلێ هەق وایە دوژمنان و داگیركەران و نەیارانی ناوخۆییش ئەو راستییەیان لەبەرچاو بێ، كە بارزانی لەڕێی فیلمەوە نەبووەتە سەرۆك و رابەر و مەرجەع، تا بە فیلم ئەم پێگانەی لێ بستێننەوە، سەرۆك بارزانی بە فیلم و هاشوهووش و درۆ و دەلەسەی میدیایی نەبووەتە ئەو كاریزمایە تا بە فیلم و ئەنیشمەیشن كاریزمای لەدەست بدات، من نازانم ئەوەی ئەو فیلمەی بەرهەم هێناوە بە چ خەیاڵێكەوە ئەو خەونە دەبینێت! ئاخر سەرۆك بارزانی لەو ناوانە نیە كە بارودۆخ و رۆژگار دروستی كردبێت، ئەو خۆی میژووی دروست كردووە و بەشێكی گرنگە لە سەروەرییەكانی دیرۆكی ئەم نەتەوەیە.\nئێستا واز لە ئامانج و خواست و مەبەست و مەرامی ئێران دەهێنم و دێمە سەر ئامانجی گڵاوی ئەو میدیا كوردیە نانیشتمانیانەی كە كاتێ ئەو فیلمەیان پێگەیشت، دەتگوت هەنگوینیان لە دارا دۆزیوەتەوە و هەموویان بە سپۆنسەركردنەوە لە سۆشیال میدیای خۆیاندا فیلمە سەقەتەكەی ئێرانیان بڵاو كردەوە.\nئێستا ئاسانترین رێگە بۆ جیاكردنەوەی میدیای نیشتمانی و میدیای نانیشتمانی و كۆیلە و ئەڵقەلەگوێ و خۆفرۆشی داگیركەر لە كوردستانی باشوور ئەوەیە، كاتێ بایەك لە بەغدا و تاران و ئەنكەرە و دیمەشقەوە هەڵدەكات، بەوردی چاودێریی ئەو میدیایانە بكەیت بزانیت لای ئەوان چ باسە! ئەم كارە بۆ هەڵسەنگاندنی میدیای زۆنی سەوز ئاسانترە، واز لە دوو پایتەختەكەی تر بێنە، تەنیا چاوت لە دەهۆڵەكەی تاران و بەغدا بێت كە ئێستا هەر یەك دهۆڵژەن دەیانكوتێت، ئیدی دەزانی لەو زۆنە كێ باش پێی هەڵدەپەڕێت.\nپێناسەی میدیای نیشتمانی ئەوە نیە سەر بە حكوومەت و حزبەكانی دەسەڵات بێت، بەڵكوو میدیای نیشتمانی ئەوەیە كە دەبێ لە بەرەی داگیركەران و نەیاران و دوژمناندا نەبێت و بەردەوام لە بەرەی خەڵكی وڵاتەكەی و ماف و زمان و كولتوور و بەها و سیمبول و بەرژەوەندییە باڵاكان و وێستگە گرنگەكانی مێژووی نەتەوە و گەلەكەیدا بێت، ماندێلا دەڵێ: ”بۆ وەدەستهێنانی ئازادی، پێویست ناكات زەوی و ئاسمان بكڕن، تەنیا خۆتان مەفرۆشن“.\nبۆ نموونە تۆ ئەگەر لە كوردستانی باشوور كاری میدیا و رۆژنامەوانی دەكەیت، زۆر ئاساییە هەمیشە رووی رەخنەت لە حكوومەت و دەسەڵات و حزبەكانی دەسەڵات بێت، بەڵام زۆر نەنگی و شوورەیی و سەرشۆڕی و كۆیلەییە كە لەسەر داوای نەیاران و داگیركەران و دوژمنانی نەتەوە و وڵاتەكەت ئەم كارە بكەیت، ئەوپەڕی خۆفرۆشیە كە هاوشان لەگەڵ میدیای داگیركەراندا، خەریكی سووككردن و سڕینەوەی مێژوو و كولتوور و زمان و بەها باڵاكان و شۆڕش و سیمبولە باڵاكانی نەتەوەكەی خۆت بیت.\nساڵانێكە رۆشنبیران و چاودێرانێكی زۆر لە هەرێمی كوردستان، لە میدیای فەرمی و سۆشیال میدیا و تەنانەت لەنێو كتێب و توێژینەوەكانیشدا، بە ئاشكرا هاوار دەكەن كە بەشێك لەو میدیایانەی لە زۆنی سەوزەوە هەڵدەسووڕێنرێن و خۆیان ناو ناوە (ئەهلی و سەربەخۆ و بێلایەن!)، لەلایەن دەزگاگەلی ئەمنیی وڵاتانی ئیقلیمیەوە ئیعاز و فەرمانیان پێدەدرێ و سپۆنسەر و تەمویل دەكرێن، كەچی خەڵكێك هەیە تا ئێستاش بڕوا ناكات و پێی وایە ئەو رۆشنبیر و چاودێرانە، بۆ بەرژەوەندیی دەسەڵاتدارانی هەرێمی كوردستان، ئەو بانگەشەیە دەكەن.\nبەڵام ئێوە سەیری ئەم رووداوانە بكەن و لێكی بدەنەوە و حوكمی خۆتان بدەن، چونكە من تەنیا وەك خۆی دەیانگێڕمەوە:\n- ئەو دەمەی سەرۆك بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان بوو، نووسینگەی سەرۆك بانگهێشتانەمەیەكی بۆ ژمارەیەك لە سەرنووسەران و بەڕێوەبەر و بەرپرسی یەكەمی ئەو دەزگایانە كرد كە ناویان لە خۆیان نابوو (سەربەخۆ و ئەهلی و بێلایەن!) ئامانجیش ئەوە بوو كە سەرۆك رووبەڕوو گفتوگۆیان لەگەڵ بكات و ئەوانیش هەرچی گلەیی و رەخنەیەكیان هەیە، رووبەڕوو بە سەرۆكی بگەیەنن، سەیرترین هەڵوێست كە بینیم ئەوە بوو، بەرپرسە یەكەمەكانی سێ دەزگای بەناو (سەربەخۆ و ئەهلی و بێلایەن!) لە سلێمانی، بەیاننامەیەكیان دەركرد و گوتیان ئێمە بایكۆتی ئەو دانیشتنە دەكەین و نەچوون!\nجا ئێوە لەوە گەڕێن كە خودی ئەو هەڵوێستە زۆر زۆر دوورە لە ئیتیك و خواستی پیشەییانەی رۆژنامەوان و میدیاكارەوە، ئاخر میدیاكاری پرۆفیشناڵ و عاقڵ ئەوەیە كە ئەگەر چەندە نەیاری سەرۆكی وڵاتەكەشی بێت، نابێ ئەو هەلە لەدەست بدات كە رووبەڕوو سەرۆك ببینێت و چی لە زەین و لە دڵیدایە روون و راشكاو لێی بپرسێت، لەوەش سەیرتر ئەوە بوو، چەند رۆژێك دوای بایكۆتكردنی دانیشتن لەگەڵ سەرۆكی كوردستان، كونسوڵخانەی كۆماری ئیسلامیی ئێران لە سلێمانی ئەو سێ رۆژنامەوانە بەرپرسەی بانگهێشت كرد و ئەوانیش لۆش لۆش چوونە خزمەتی و ئەویش بەدڵی خۆی دەرسی دادان!\n- جارێكی تر، كونسوڵی ئێران لە سلێمانی لەبارەی رەگوریشەی زمانی كوردییەوە لێدوانێكی زۆر خراپی بڵاو كردەوە و نووسیبووی: ”كوردی هەر زمان نیە“ شتی خراپتریشی فەرمووبوو! من نامەوێ لێرە بینووسم، كەچی یەك میدیاكاری زۆنی سەوز لەوانەی لە دوێنێوە رێكلام بۆ فیلمە سەقەتەكەی ئێران دەكەن، فززە و نقەیان لێوە نەهات، كەسیان جورئەتیان نەبوو تەنانەت بە تویتێك بەرگری لە زمانی خۆیان بكەن، هێشتاش ئەوان بە خەڵكی تر دەڵێن ”كۆیلە“! ئەی هاوار خەڵك كەی لەم جاشنامەنووسانە تێدەگات!\n- جارێكی دی دوو بەرپرسی دوو دەزگای میدیایی كوردی! لەوانەی دوێنێ فیلمە سەقەتەكەی ئێرانیان بڵاو كردەوە و سپۆنسەریان كرد، لە شارێكی ئێران لە چوونەژوورەوەیان بۆ نێو بارەگایەكی دەزگای ئیتیلاعات بینران، ئەو كەسەی بینیبوونی هات و لە میدیاكاندا بڵاوی كردەوە و لێیان بووە هەرا، كەچی ئەو دوو (رۆژنامەنووسە پرۆفیشناڵە!) كە زانیان هیچ مەجالی درۆ و دەلەسە نیە، گوتیان گوایە یەكی كتێبێكیان لەبارەی دكتۆر عەبدولرەحمان قاسملوو پێ بووە و لەپای ئەوە پەلكێشی دەزگای ئیتیلاعات كراون! تا خاوەن ماڵ دزی گرت، دز خاوەن ماڵی گرت!\n- جارێكی تر هەواڵێكمان بڵاو كردەوە بە وێنە و بەڵگەی تەواوەوە كە كەناڵێكی تەلەڤزیۆنیی حزبێكی ئیسلامی، بە سپۆنسەریی ئێران كەناڵەكەیان كردووە بە فوول ئێچ دی و پاشان هەموو كارمەندانیان هەر لەسەر حسابی ئێران، چوونەتە تاران و خوولی كاری تەلەڤزیۆنییان بۆ رێك خراوە، ئەودەم بەڕێوەبەری تەلەڤزیۆنەكە كە ئیسلامییش بوو، هەزار سوێندی خوارد كە وا نیە، كەچی ئەو تەلەڤزیۆنە، یەكەمین شوێن بوو، فیلمە سەقەتەكەی ئێرانی بڵاو كردەوە و سپۆنسەرییشی كرد! شتی تر لەم بارەیەوە زۆرە، بەڵام دەكرێ لەم چوار رووداوەوە خۆتان حوكم بدەن كە ئاخۆ ئەم فس فس پاڵاوانانەی میدیا ئیشیان چییە!


هێزەكانی رژیم لە ناوچەی هەورامان چوار كۆڵبەر دەستبەسەر دەكەن سازمانی خه‌بات کوردستانی ئێران\nهێزەكانی رژیم لە ناوچەی هەورامان چوار كۆڵبەر دەستبەسەر دەكەن\nهێزە سەركوتگەرەكانی رژیمی ئاخوندی لە خاڵی سنووریی "دۆڵەناو"ی ناوچەی هەورامان، چوار كۆڵبەری زەحمەتكێش دەستبەسەر دەكەن.\nبەپێێ هەواڵەكان رۆژی پێنج شەممە ٢١ی بەفرانبار، هێزە سەركوتگەرەكانی رژیمی ئاخوندی ئێران لە خاڵی سنووریی "دۆڵە ناو"ی ناوچەی هەورامان چوار کۆڵبەریان بە ناوەکانی "پشتیوان ڕەحمانی"،"هوشیار کەریمی"،"ڕۆژگار زەمانی" و "هیوا زارعی" دەستبەسەر کردووە.\nهێزەكانی رژیم دوای دەستبەسەرکردنی ئەو چوار کۆڵبەرە، دەستیان بە سەر تەواوی کەلوپەلەکانیاندا گرتووە و لەگەڵ خۆیان بردوویانن.\nڕێکه‌وت: 2018-01-12 17:20:41


کوردیپێدیا - شادمان شێخ عوسمان\n✌ شادمان شێخ عوسمان | پۆل: شەهیدان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nشادمان شێخ عوسمان\nلەدایکبووی 15-06-1966 سەرچنار-سلێمانیسلێمانی، دەرچووە بۆ پۆلی دووی ناوەندی، بەتۆمەتی نووسینی دروشمی دژ بە بەعس لەمانگی 4/1980 لەگەڵ شاخەوانی برای لەئەمنی سلێمانی ماوەی 17 رۆژ دەستگیرکران، دووەمجار لە 19-07-1980 دەستگیرکرایەوە. لە رۆژی 15-09-1980 لەڕێگەی بەغدا لەداقوقداقوق لەلایەن داگیرکەری بەعسەوە سووتێنراوە.\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 15 2019 8:58PM باشترکراوە


ترامپ لە ڕاگەیاندنی هاوبەشی گروپی 7 دەکشێتەوەو هێرش دەکاتە سەر سەرۆک وەزیری کەنەدا\nی مانگی شه‌ش ١٠, ٢٠١٨\nوا پیدەچێت کە کۆبونەوەی لوتکەیی گروپی7 گرژیەکانی لە سەر هەڕەشەکانی سەرۆک دۆناڵد ترەمپ ی تێپەڕاندبێت لەمەڕ جەنگی بازرگانی کە هاندەرەکەی سەپاندنی باجی گومرگیە، هەتا ئەودەمەی سەرۆکی هزر ناجێگیری ئەمەریکایی پاشەکشێی لە راگەیاندنێکی هاوبەش کرد، هاوکاتی ئەوەی ئاماژە بە ڕاگەیاندنی ناڕاست لە لایەن سەرۆک وەزیرانی کەنەداوە جەستن تڕودۆ وە دەدات.\nئەمە یەکەم جار بوو بەم شێوەی هێرش بکاتە سەر ئەو ڕێبەری وڵاتی هاوپەیمان و دراوسێی ئەمەریکا.\nترامپ بە ڕێگاوە بوو بۆ سینگافور بە مەبەستی بەشداری کردن لە کۆبونەوە مێژوویەکەی لەگەڵ سەرۆکی کۆریای باکور کیم جون ئون کاتێک ڕۆژی شەممە دوو تویتی بڵاو کردەوە و تیایدا ڕەخنەی توندی لە میوانداری کۆبونەوەی گروپی 7 گرت و پاشە کشێی کرد لەو تۆنی پۆزیتیڤانەی کە لە کۆبونەوە دوو ڕۆژیەکەیدا هەیبوو. چەند کاتژمێرێک پێش ئەوە ترودۆ بە پەیامنیرانی ڕاگەیاندبوو هەر حەوت ڕێبەرەکە پێکەوە کۆکن لەسەر مۆرکردنی ڕاگەیاندنەکە.\nتڕودۆ گوتی ئەو دووپاتی کردۆتەوە بۆ سەرۆک ترامپ کە باجی گومرک زیان بە کۆمپانیاکان و کارکەرەکانی هەردوولای سنوری نێوان کەنەدا و ئەمەریکا دەگەیەنێت. ئەو گوتی هیچ هەنگاوێکی تۆلەکردنەوە بە دوور نازانم و گوتیشی " ئەمە شتێک نییە من بمەوێت ئەنجامی بدەم، بەڵام بە دووریشی نازان چونکە هەمیشە بەرگری لە کارکەرانی کەنەدا و بەرژەوەندی کەنەدییەکان دەکەم."\nتڕودۆ گوتی " ئێمەی کەنەدی بەڕەوشتین، ئێمە گونجاوین، بەڵام لە هەمانکاتدا وەلاوە نانرێین." تڕودۆ گوتیشی هەر 7 ڕێبەرەکە گەیشتوونەتە ڕێککەوتنێک بۆ مۆرکردنی ڕاگەیاندنەکە سەرەڕای مشتومڕێکی زۆر توند لەسەر بازرگانی بە تایبەتی لەسەر باجی گومرکی ئەمەریکا.\nپاشان ترامپ لە تویتەکەیدا ڕایگەیاند" بە پێی ڕاگەیاندنە نادروستەکەی جەستن لە کۆنفرانسەر ڕۆژنامەوانیەکەی، و ئەو ڕاستیەی کە کەنەدا باجێکی زۆری گومرک لە جوتیار، کارکەر و کۆمپانیا ئەمەریکاییەکان وەردەگرێت، من بە نوێنەری ئەمەریکام گوتووە پشتیوانی لە ڕاگەیاندنەکە نەکات لە کاتێکدا ئێمەش بە باجەکانی گومرکدا دەچینەوە."


به‌رپرسان ده‌ست ده‌ده‌نه قاچاخچێتى ئاژه‌ڵ\n11/4/2020 11:18:39 AM\nبینراوه : 266\nپارله‌مانتارێك ئاشكراى ده‌كات كه له مه‌رزه‌كانه‌وه باری ئاژه‌ڵی ره‌شه‌وڵاخ و ماسی به قاچاخ ده‌هێنرێن، به‌رپرسانیش به‌وه تۆمه‌تبار ده‌كات كه له پشت ئه‌م كاره‌وه بن.\nدابان محه‌مه‌د، پارله‌مانتارى فراكسیۆنى گۆڕان له پارله‌مانى كوردستان، له په‌یجی خۆی له فه‌یسبوك بڵاویكردوه‌ته‌وه: هەفتەى پێشو سەد سەر وڵاخ بە قاچاغ داخڵى هەرێم کراوە، سبەینێش زیاتر لە 200 سەر وڵاخى تر لە مه‌رزی کێلێ و ناوچەکانى دەوربەرى داخل دەکرێت و بە بازگەى فەرمى و بەبەرچاوى حکومەتى هەرێمەوە دەگاتە شوێنى دیاریکراو لە سلێمانى.\nده‌شڵێت: "لە هەر وڵاخێک 84 دۆلارى بۆ بەرپرسانە و بڕیارە لە ماوەیەکى کەمدا 100 هەزار وڵاخ داخڵ بکرێت، بەوەش زیاتر لە 10 ملیار دینار دەستى چەند بەرپرسێک دەکەوێت... ماوەى چەند هەفتەیەکیشە کارى قاچاخى ماسى لە دەروازەکان دەستى پێکردوە"، به بێ ئه‌وه‌ى ئاماژه به ناو یان سروشتى كارى ئه‌و به‌رپرسانه بدات.\nبه بۆچونى ئه‌و پارله‌مانتاره، بڕیار و رێکارەکانى حکومەت سەبارەت بە دەروازەکان، بچوکترین کاریگەرى لەسەر رێکخستنەوەیان و کەمکردنەوە کارى قاچاخچێتى نەبوە، كه به‌وته‌ى خۆی ئه‌م به‌هه‌ده‌ردان و قاچاخچێتیه زیان به داهاتى هه‌رێم ده‌گه‌یه‌نێت.\nژماره‌ی سه‌ردان 3895292 میوان 136


توركیا پەنا بۆ سپیكردنەوەی پارە دەبات – تۆڕی میدیایی خەڵک\nئێران ؛بومەلەرزەكەی پاش نیوەڕۆی ئەمڕۆ پارێزگاكانی تاران وقەزوین و هەمەدانی هەژاند\nعیراق؛ جارێكی دیكە مردن بە كۆرۆنا سلێمانی و دهۆك لە ڕیزبەندی یەكەمدان\nچین سزا بەسەر چوار بەرپرسی ئەمریكادا دەسەپێنێت\n2020/11/30 - 12:14 PM\nلە ئەنجامی پەرەسەندنەكانی نێوان ئەمریكا و ئێران چاوەڕێدەكرێت خاكی عێراق ببێتە گۆڕەپانی روبەڕوبونەوەیەكی نوێی توند لەنێوان هەردوو وڵاتدا، بەتایبەت لە هەفتەكانی كۆتایی ویلایەتەكەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بەپێی رۆژنامەی واشنتن پۆست.\nلە عێراق مەترسییەكان زیاتر بوون دوای كوژرانی زانای ناوەكی ئێران موحسین فەخری زادە لە رۆژی هەینی.\nعێراق بووە گۆڕەپانی روبەڕوبونەوەی تاران و واشنتن لە دوای كوژرانی قاسم سولەیمانی فەرماندەی سوپای قودس لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا لەسەرەتای ئەمساڵ و وەڵامدانەوەی ئێران بە هێرشە موشەكییەكان بۆ سەر بنكە سەربازییەكانی ئەمریكا لە عێراق.\nئێستا لە ناوچەكەدا جارێكی دیكە پەرەسەندنی تێدا رووداوە دوای كوژرانی فەخری زادە زانای ناوەكی ئێران لە تاران لە رۆژی هەینی كە ئێران ئیسرائیل تۆمەتبار دەكات.\nسوپای پاسداران هەڕەشەی وەڵامدانەوەی توندی كردووە و هەڕەشەی لە سەرۆك ترەمپ كردووە.\nسەرچاوەكان ئاشكرای دەكەن ترەمپ بیركردووەتەوە لە وەشاندنی گورزی پێشدەست لە ئێران و مۆڵەتی بە راوێژكارە سەربازییەكانی داوە.\nعومەر نەداوی بەڕێوەبەری پرۆگرام لە ناوەندی ئاشتی لە عێراق لە واشنتن دەڵێت: رەوشێكی ئاڵۆزە، مەترسییەكانی عێراق لۆژیكییە، بەڵام ناكرێت زێدەڕۆیی تێدا بكرێت، ئیدارەی ترەمپ خوازیاری پەرەسەندنی سەربازییە تا ئاستەنگ بۆ بایدن دابنێت لە هەر هەوڵێكی بۆ گەڕانەوە بۆ رێككەوتنی ناوەكی لەگەڵ تاران.\nوتیشی: پەرەسەندنی سەربازی لە بەرژەوەندی ئەمریكا و ئێراندا نیە، هەر لایەك پێی هەڵبستێت بۆ سەر لایەكەی دیكە بە تاكلایەنە، نمونە میلیشیاكان كەس ئەنجام و لێكەوتەكانی نازانێت.\nئەمریكا فڕۆكەی جۆری بۆمبهاوێژی بی 52ی ناردووە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هاوكات كەشتی جەنگی یو ئێس ئێس نییمیتزی بۆ كەنداو گەڕاندەوە لە هەنگاوێكی دوای كشانەوەی هێزە ئەمریكییەكان لە ناوچەكە.\nچاودێران پێشبینی دەكەن لایەنگرانی ئێران دان بەخۆیاندا بگرن تا ئەو كاتەی ترەمپ دەڕوات دوای بردنەوەی ركابەرەكەی جۆ بایدن لە هەڵبژاردنەكاندا.\nلە دواین سەردانیدا بۆ بەغدا ئیسماعیل قائانی فەرماندەی سوپای قودس داوای هێوركردنەوەی لە میلیشیا شیعەكان كردبوو بۆ خۆلادان لە پەرەسەندنی زیاتر لەگەڵ ئەمریكا.\nرۆژنامەی واشنتن پۆست لە سجاد جیاد پسپۆڕی كاروباری عێراقی گواستەوە، كە چاوەڕوانی پەرەسەندنێكی زۆر دەكرێت كە حكومەت دەڵێت عێراقییەكان تەنها لایەنگرن، دەكرێت چاوەكانیان دابخەن رێبدەن بە تێپەڕینی ئەو دوو مانگە لە ماوەكەی ترەمپ تا 20ی كانونی دووەم لە حاڵی دڵنیابوونی لە دۆڕانی لەبەرامبەر بایدندا.\nمستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عێراقیش روبەڕوی فشارێكی زۆری ئەمریكا بووەتەوە بۆ چڕكردنەوەی هەڵمەت لە دژی میلیشیا ئێرانییەكان لە عێراق.


کــــــــــەنــــــــــیز لــــــــــە قــــــــــورئــــــــــانــــــــــدا |\nکــــــــــەنــــــــــیز لــــــــــە قــــــــــورئــــــــــانــــــــــدا\n2011/05/02 at 5:30 PM لێدوانێک بنووسە\nبەهار نەسرەدین:کۆیلایەتی دەگەرێتەوە بۆ سەردەمانی کۆن، واتە لەو کاتەوە کە چینی کۆمەڵایەتی پێک هات. کۆمەڵگا دابەش بو بەسەر دو چین دا، چینی کۆیلەدار وەک چەوسێنەر، وە کۆیلە وەک چینی چەوساوە. چۆنیەتی بە کۆیلە بوونی ئینسان دەگەرێتەوە بۆ کۆمەڵێک هۆکار. هۆکاری یەکەم ئەوە بوو کە کەسێک بۆ بەرێچونی ژیانی قەرزی دەکرد. دواتر قەرزەکەی پێ نەدەدرایەوە و خاوەن قەرز دەیتوانی بیبات لە بری قەرزەکەی و دەبو بە کۆیلەی. هۆکارێکی دیکە دزینی خەڵکی لە وڵاتانی دورەوە و فرۆشتنی لە شوێنەکانیتر. سەرەکی ترین هۆکاری بە کۆیلە بونی ئینسان، سەرهەڵدانی شەرەکان بوو. میلەتانی دۆراو لەو شەرانە دا بە دیل دەگیران و بە پیاو و ژن و منداڵەوە دەکران بە کۆیلە. هەروەها منداڵانی کۆیلە کە لە دایک دەبون، دەبون بە کۆیلەی کۆیلەدارەکان. کۆیلەکان هیچ دەسەڵاتێکیان بە سەر خۆیان دا نەبو و لە لایەن خاوەنەکانیانەوە وەک کەل و پەل و مەر و ماڵات لە بازاری کۆیلە فرۆشیدا دەیان فرۆشتن. بە پێی یاساکانی سیستەمی کۆیلایەتی، کۆیلە دارەکان دەیان توانی بە درندانەترین شێوە کۆیلەکان بە کار بێنن بۆ کاری ماڵ، بینا سازی، سەربازي و کشتوکاڵ. بەهاتنە ئارای دینە بە ناو ئاسمانیەکان مەسەلەی کۆیلایەتی نەک هەر چارەسەر نەکرا، بەڵکو کرا بە یاسا و شەریعەتی دینەکان.\nمەبەست لەم بابەتە زیاتر تیشک خستنە سەر روانگە و هەڵوێستی دینی ئیسلامە بەرامبەر بە کۆیلە و کۆیلایەتی. ئیسلام کە سەری هەڵدا و سەقامگیر بو، سیستەمی کۆیلایەتی وەک خۆی هێشتەوە و کردی بە ئایات و یاسای قورئانی. بە پێی شەریعەتی ئیسلام هیچ کەسێک بۆی نیە دەستکاری ئایەتەکانی قورئان بکات چونکە فەرمانی خودایە.\nهەر لە منداڵی و لە قوتابخانەوە پێیان دەوتین و فێر کراین کە ئیسلام کۆیلایەتی هەڵوەشانەوە و کۆیلەکان ئازاد کران. هەروەها وتیان هیچ جیاوازیەک لە نێوان عەرەب و عەجەم دا نیە بێجگە لە تەقوا دا نەبێت. بۆ نمونە پێغەمبەر لە حەدیسێکدا دەڵێ: الناس سواسیة کأسنان المشط. واتە ئینسانەکان یەکسانن وەک دانەکانی شانە. بەڵام ئایەتەکانی قورئان پێچەوانەی فێرکردنەکانی قوتابخانە و وتەکانی پێغەمبەرمان بۆ دەسەڵمێنێ.\nلە قورئاندا جیاوازی لە نێوان ئینسانەکان دا هەیە و ئاماژە بە چینی باڵا دەست و بن دەست دەکات. لە سورەتی النحل ئایەتی ٧١ دا هاتوە:\nوَاللّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ فِي الْرِّزْقِ فَمَا الَّذِينَ فُضِّلُواْ بِرَآدِّي رِزْقِهِمْ عَلَى مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيهِ سَوَاء أَفَبِنِعْمَةِ اللّهِ يَجْحَدُونَ.\nجەلالین دەڵێ: خودا بەشی برێکتانی زیاتر داوە لە برێکی دیکەتان لە رزق دا، برێکتان دەوڵەمەندن و برێکتان فەقیرن، بڕیکتان مالک و برێکتان کۆیلەن.\nلە ئایەتی ١٧٨ی سورەتی البقرة دا هاتوە:\nیانی، ئەی ئیمان داران لە سەرتان فەرزە حوکمی قەساسی بەرابەر بە رێوە بەرن بە شێواز و بە کردار، بەرانبەر بە کوشتنی کەسێکی ئازاد دەبێ ئازادێک بکوژرێت نەک کۆیلەیەک، کۆیلە بەرامبەر بە کۆیلە، مێینە بەرانبەر بە مێینە.\nئەم دو ئایەتەی سەرەوە ئەم راستیەمان بۆ دەسەلمێنێ کە ئیسلام رێگا بە کۆیلایەتی دەدا، ئینسانەکان لای خودا یەکسان نین و خوینی ئینسانێکی ئازاد بە نرخ ترە لە ئینسانێکی کۆیلە.\nلە سەحیحی موسلم دا حەدیسێک هەیە کە دەڵێ:\nإذا آبق العبد لم تقبل لە صلاة.\nیانی، ئەگەر کۆیلەیەک لە خاوەنەکەی هەڵبێت خودا نوێژی قەبوڵ ناکات.\nخودی وتەکانی پێغەمبەر پێکەوە ناتەبان، لە حەدیسێکدا دەڵێ ئینسانەکان یەکسانن وەکو دانەکانی شانە بە بێ جیاوازی، لەم حەدیسەدا دەڵێ ئینسانەکان جیاوازن. هەر بە پێی ئەم حەدیسە کۆیلە دەبێ ملکەچی ئەو بارو دۆخە نالەبارە بێ کە تێیدایە و رازی بێت و بیر لە ئازادی نەکاتەوە ئەگینا دەکەویتە بەر سزای خودا.\nموسوڵمانان و زانایانی ئاینی بۆ پاساو کردنی دینی ئیسلام دەربارەی کۆیلە دەڵێن کە بەر لە ئیسلامیش کۆیلایەتی هەبوە و ئیسلام هەوڵی داوە بەرەبەرە بە چەند شێوازێک لە ناوی بەرێ. ئەم پاساوەی موسوڵمانان لە خۆیدا نەک لە ناو بردن، بەڵکو هێشتنەوە و بەردەوام کردنیەتی. یەکێک لەو رێگایانە کە ئیسلام وەک چارەسەر دایناوە ئەوەیە کە خودا رێگا دەدات بە کۆیلەکان خۆیان بکرنەوە و ریکەوتن نامەیەک بە نوسراوە لە نێوانیاندا هەبێت کە لە ئایەتی ٣٣ی سورەتی النور دا ئاماژەی پێدەکا:\nوَالَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتَابَ مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْرا.\nبە پێی ئەم ئایەتە رێکەوتن نامەکە هەمو کۆیلەیەک ناگرێتەوە. چونکە دەڵیت ئەگەر زانیتان پیشەوەرن و دەتوانن پارە پەیدا بکەن و خۆیان بکرنەوە. لێرەدا بۆمان دەرئەکەوێت کە هیچ ئاسان کاریەک نابینرێت بۆ ئەوەی کۆیلە بتوانێت خۆی بکرێتەوە. چونکە لە لایەک هەمو کۆیلەیەک پیشەوەر نیە تا بتوانیت پارە بەدەست بێنێت و خۆی بکریتەوە، لە لایەکیتر قورتوبی لە تەفسیری هەمان ئایەتدا ئاماژە بە حەدیسێکی پێغەمبەر دەکات کە دەڵێ: أیما عبد کاتب علی مائة دینار فأداها إلا عشرة دنانیر فهو عبد.\nلێرەدا پێغەمبەر زۆر سوورە لە سەر ئەوەی کە ئەگەر کرینەوەی کۆیلەیەک بە ١٠٠ دینار بێت، کۆیلەکە ٩٠ دیناری دابێت و ١٠ دیناری کەم بێت هەر کۆیلە تا دوا دیناری دەداتەوە بە خاوەنەکەی.\nشێوازیکی دیکە کە ئیسلام وەک ئازاد کردنی کۆیلە باسی دەکا، ئەوەیە کە ئەگەر خاوەن کۆیلەیەک گوناهێکی کرد و بە هەڵە کەسێكی کەشت، یان بە درۆ سوێندێکی خوارد دەتوانێ کٶیلەیەک ئازاد بکات لە کەفارەی گوناهەکەی دا. لەم پەیوەندیەدا لە ئایەتی ٩٢ی سورەتی النساء دا بە رونی باسی لێ کراوە کە ئەمە دەقی ئایەتەکەیە:\nقورتوبي لە تەفسیری ئەم ئایەتەدا دەڵێ: ئەگەر کەسێک بە هەڵە موسڵمانێکی کوشت، کٶیلەیەک ئازاد بکات یان دو مانگ بە رۆژوو بێت لە کەفارەتی کوشتنەکەدا.\nلە ئایەتی ٨٩ی سورەتی المائدة دا هاتوە:\nلاَ يُؤَاخِذُكُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا عَقَّدتُّمُ الأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُواْ أَيْمَانَكُمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ.\nئیبن کەسیر دەڵێ: خودا سزاتان نادات لە سەر سوێند خواردنی ئاسایی وەکو نا وەاللە، وەاللە و بە خودا. بەڵام سوێند خواردنی بە ئەنقەست و مەبەست سزای هەیە و دەبی کەفارەتی بدرێ، یان خواردن و پۆشاکی ١٠ کەس بدات و یان کۆیلەیەک ئازاد بکات.\nلە سورەتی المجادلة ئایەتی ٣ دا هاتوە\nیانی، ئەگەر کەسێک بە ژنەکەی بڵێ لە جێی دایکمی، ژنەکەی لێ حەرام دەبێ و ناتوانێت لە گەڵی بخەوێت مەگەر ئەوەی کە کۆیلەیەک ئازاد بکات لە کەفارەتی دا.\nبە پێی ئەم ئایەتانە کە ئاماژەیان پێ کرا، کۆیلە ئازاد نەکراوە لە ئیسلامدا، ئەگەریش کرابێ کۆمەڵێک مەرجی بۆ دانراوە کە ناتوانێ جێ بە جێێ بکا. بۆ نمونە ئازاد کردنی کۆیلە بەستراوەتەوە بە گوناه کردنی خاوەن کۆیلەوە. ئەگەر خاوەن کۆیلە گوناه نەکات کۆیلە ئازاد ناکرێ. هەروەها گوناهکەر دەتوانێ کۆیلە ئازاد نەکا و شتێکی دیکە بدات لە کەفارەتی گوناهەکەی دا. بەم شێوەیە کویلە لە ئیسلام دا بەشێکە لە موڵک و ماڵی کۆێلەدار.\nئازاد کردنی کۆێلە نەریتێکی ناسراو بوو لە ناو عەرەب دا بەر لە ئیسلام. شتێکی تازە نەبو کە ئیسلام هێنابێتی. زور جاران کۆیلەدار رێدەکەوت لە گەڵ کۆیلەکەیدا وبەرامبەر بە ئانجام دانی کاڕێک ئازادی دەکرد. نزیکترین و ناسراوترین بەڵگە، ئازاد کردنی وەحشی حەبەشیە لە لایەن هند کچی عوتبە بەرانبەر بە کوشتنی حەمزەی مامی پێغەمبەر کە باوک و برا و مامی لە شەری بەدر دا کوشتبو.\nرێگایەکی دیکەی ئازاد کردنی بەرەبەرەی کۆیلە لە لایەن ئیسلامەوە، ئەوەیە کە کەنیزێک بە مردنی خاوەنەکەی ئازاد دەبێ، ئەگەر منداڵی لێی بوبێ و کەس و کاری خاوەنەکەی دەسەڵاتیان بە سەریەوە نامێنێت و ناتوانن رایگرن. بەڵام تا خاوەنەکەی ماوە هەر کۆیلەیە. ئەم شێوە ئازاد کردنەی کۆیلە لە لایەن ئیسلامەوە نەک ئازاد کردن نیە، بەڵکو مایەی گاڵتە جاریە. چونکە دەبێ چاوەرێ بکا بە هیوای ئەوەی کە بەڵکو خاوەنەکەی بمرێ و لەوانەشە خۆی لە پێشدا بمرێت.\nلە قورئاندا ژمارەیەکی زۆر ئایەت دەربارەی ژن هاتوە کە هەندێکیان باسی ژنی ئازاد و هەندێکیشێان تایبەتە بە کەنیز واتە ژنی کۆیلە بە ناوی (ملکات الیمین). بە خوێندنەوەی ئایەتەکان جیاوازیەکی ئەوتۆ لە نێوان ژنی ئازاد کۆیلەدا بەدی ناکرێ. ژن بە عام لە ئیسلامدا ماف خوراوە و ئازاد نیە. لێرەدا ئەم باسە زیاتر لە سەر کەنیزەکانە لە روانگەی ئیسلامەوە.\nکەنیزەکان یان(ملک الیمین، یان ملکت أیمانکم) ١٥ جار لە قورئاندا هاتوە وەک ئایەتەکانی ٣، ٢٤، ٢٥ و ٣٦ لە سورەتی النساء، ئایەتەکانی ٣١، ٣٣، ٥٨ و ٦١ لە سورەتی النور، ئایەتەکانی ٥٠، ٥٢ و ٥٥ لە سورەتی الاحزاب،\nئایەتی ٧١ی سورەتی النحل، ئایەتی ٦ی سورەتی المٶمنون، ئایەتی ٣٠ لە سورەتی المعارج و٢٨ی سورەتی الروم.\nمانای “ملک الیمین یان ملکت ایمانکم” لە زمانی عەرەبی دا ئاماژەیە بەو مڵک و ماڵ و دەستکەوتانەی کە بە هێز و داگیرکاری و کرین بە دەست هاتبێ. ملک الیمین لێرەدا بە مانای کۆیلەیە. هەمو موفەسیرەکانی قورئان رێکن لە سەر ئەوە کە ملک الیمین یانی کۆیلە و کەنیز یان هەردوکیان.\nموسوڵمانان زۆر پێ لە سەر ئەوە دادەگرن کە ئیسلام پلەی ژنی بەرز نرخاندوە و رێزی لێ دەگرێ و دەیپارێزێ. بەڵام بە پێی ئەو ئایەتانەی کە لە سەرەوە ئاماژەیان پێ کرا، بە تەواوی پێچەوانەیە و نەک رێزی لێ نەگیراوە بەڵکو ژن بە گشتی و بە تایبەتی کەنیز ئەو پەری ئیهانە و تەعەداو سوکایەتیان پێ کراوە.\nهەر وەک لە دەست پێکەوە ئاماژەی پێکراوە، هۆی سەرەکی دیاردەی کۆیلە شەرەکان بو. بە پێی هەموو بەڵگە و سەرچاوە باوەر پێکراوەکان دینی ئیسلام بە زەبری شمشیر و لەشکرکێشی پەرەی سەند. لە شەرەکاندا پێغەمبەر راستەو خۆ موسوڵمانانی هان دەدا و تەماعی دەخستە بەریان بۆ بەدەست هێنانی دەستکەوت کە ژنانیشی دەگرتەوە. لەم پەیوەندیەدا لە ئایەتی ٤٩ی سورەتی التوبة دا دەڵی:\nوَمِنْهُم مَّن يَقُولُ ائْذَن لِّي وَلاَ تَفْتِنِّي أَلاَ فِي الْفِتْنَةِ سَقَطُواْ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ.\nقورتوبی لە تەفسیری ئەم ئایەتە دا دەڵێ: پێغەمبەر کاتێک کە بۆ شەر دەرۆشتن بە جەد کوری قەیس ی وت\nپێت خۆشە کجەکانی بەنی ئەسفەر بە دەستکەوت بگریت بۆ خۆت. جەد لە وڵامی پێغەمبەردا وتی هەر هەموان دەزانن کە من حەزم لە ژنە و دەترسم کچەکانی بەنی ئەسفەر ببینم و خۆم پێ نەگیرێت، وازم لێ بێنە و تەماع مەخە بەرم، لێم گەرێ بە پارە هاوکاریت دەکەم. بۆ پەرچدانەوەی داواکاریەکەی جەد ئەو ئایەتەی سەرەوە دابەزی کە خودا دەڵێ وتەکەی جەد بیانویە و مەبەستی نەچونە بۆ شەر، وە گوناە بارن و ئاگر جاوەروانیان دەکات.\nجیاواز لەوەی کە بەردەوام وتویانەوە دەڵێن کە خودا پێغەمبەری بۆ رزگاری بەشەر ناردوە، لە قورئانیشدا بە هەمان شێوە لە ئایەتی ١٠٧ی سورەتی النساء دا خودا دەڵێ:\nیانی، پێغەمبەر تۆمان نارد وەک رەحمەت و خێر و خۆشی بۆ بەشەر.\nئایا رەحمەت و خێر و خۆشی لە لایەن خوداوە ئەوەیە کە پێغەمبەر پەلاماری خەڵکەکان بدا و پیاوان بکوژن، سامانیان بە تاڵان ببەن، ژن و مناڵیان بە دیل ببەن و بیان کەن بە کوێلە کە هیچ گوناه و تاوانێکیان نیە؟\nلە سورەتی الانفال ئایەتی ٤١ دا هاتوە:\nوَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِن كُنتُمْ آمَنتُمْ بِاللّهِ وَمَا أَنزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.\nجەلالین لە تەفسیری ئەم ئایەتە دا دەڵێ: خودا ئومەتی موسوڵمانی لە میلەتانی دیکە لا شەریفترە وماڵی کافران حەڵالە بۆ موسوڵمانان. دەبێ بزانن یەک لە سەر پێنجی هەمو دەستکەوتەکان بۆ خودا و پێغەمبەرە.\nژن بەشێک بوە لە دەست کەوتەکان و دابەش دەکرا لە نێوان موسوڵمانانی داگیرکەر دا. ژنەکان و کچەکان دەبنە کۆیلە و خاوەنەکانیان کە موسوڵمانن هەم کاریان پێ دەکەن، هەم دەست درێژی دەکەنە سەریان و دەشیان فرۆشن.\nخودی پێغەمبەر کەنیزی هەبوە، بەشێك لە کەنیزەکان وەک هەدیە بۆی هاتوە و بەشێکیشیان دیلەکانی شەر بون. پێغەمبەر بە بێ مارە کردن وەک کۆێلە لە گەڵیان دەخەوت. ئەم کەنیزانە وەک ژن بە حیساب نەدەهاتن و وەک وەسیلەی رابواردن بە کار دەهێنران کە بە عەرەبی پێیان دەوترێ( سریة). یەکێک لە کەنیزەکانی پێغەمبەر بە ناوی سەفیە کچی حەیی بو کە لە شەری خەیبەر دا بە دیل گیرا.\nلە ئایەتی ٢٠ی الفتح دا خودا موسوڵمانەکان هان دەدا بۆ شەر و بە دەست هێنانی دەستکەوت و دەڵێ:\nوَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغَانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَهَا فَعَجَّلَ لَكُمْ هَذِهِ وَكَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ عَنكُمْ وَلِتَكُونَ آيَةً لِّلْمُؤْمِنِينَ وَيَهْدِيَكُمْ صِرَاطًا مُّسْتَقِيمًا.\nجەلالین دەڵێ: خودا بەڵێنی دەستکەوتی زۆری پێداون و پەلە بکەن بۆ شەر و داگیرکردنی خەیبەر. هەمو موڵک و سامانی خەیبەر بۆ ئێوە حەڵالە. پشت بە خودا ببەستن چونکە ترس و لەرزی خستۆتە دڵی جولەکەکان. بە دابەزینی ئەم ئایەتە لەشکری ئیسلام بۆ ماوەیەک خەیبەریان گەمارۆ دا. پیاوانی خەیبەر بە ناچاری خۆیان تەسلیم کرد و خەیبەر داگیرکرا. پێغەمبەر فەرمانی دا هەر هەمو پیاوەکانیان کوشت. دواتر کەوتنە دابەشکردنی سامان و ژن و مندالەکانیان بە سەر خۆیاندا. یەکێک لە ئەسحابەکان بە ناوی دحیة الکلبي بە پێغەمبەری وت یەکێک لە کەنیزەکانم بەرێ. پێغەمبەر وتی برۆ دانەیەک هەڵبژیرە بۆ خۆت. دحیةالکلبي صفیة بنت حیي دەبات بۆ خۆی. ئەسحابەیەک دەچێتە لای پێغەمبەر و پێی دەڵێ یا پێغەمبەر تۆ صفیة بنت حیي،ت داوە بە دحیة. صفیة شاژنی بەنی قورەیزە و بەنی نەزیرە و شایەستەی خۆتە. پێغەمبەر وتی دەحیە بانگ بکەن و با صفیەشی لە گەڵ بێت. دەحیە و صفین هاتن. پێغەمبەر کە صفیة ی بینی بە دەحیەی وت صفیة با لێرە بێت و برۆ کەنیزێکی تر ببە. صفیة تازە بوک بوو و مێردەکەی لە شەرەکەدا کوژرابوو. پێغەمبەر رایگرت بۆ خۆی و ئوم سەلمە ئامادەکاری بۆ کردو پێغەمبەر بو بە زاوا.\nئەمە بو ئەو خێر و خۆشیە کە قەرار بو پێغەمبەر بیهێنێت بۆ بەشەر؟ خودا ترس دەخاتە دڵی خاڵکێکەوە کە رۆژێک پێیانی دەوت( شعب اللە المختار) بۆ ئەوەی تەسلیمی لەشکری پێغەمبەر بن و هەمو ژنانی خەیبەر بە هەمان چارەنوس بچن کە صفیة توشی بوو. خێر و خۆشیەکی اللە بو بەوە کە پێغەمبەر خەڵکەکانی داگیر کردو ماڵ و ژن و منداڵیانی لە نێوان خۆی و موسوڵمانان دا دابەش کرد و تەجاوزیان بە ژنان و کجانیان کرد، ئاڵو گۆریان پێ دەکردن و بە کۆیلەیی دەیان فرۆشتن. تەنانەت خودی پێغەمبەر ئایەتێکی قورئان پێشێل دەکا و چاوەرێ ناکا کە ماوەی دیاری دانی حاملە بونی صفیة بە سەر بچێ و تەجاوزی پێ دەکا.\nیەکێکی دیکە لە کەنیزەکانی پێغەمبەر ماریەی کچی شەمعون بو کە مقەوقەس سەرۆکی قوبتییەکان لە گەڵ سیرین،ی خوشکی و مابور،ی ئامۆزایان بە هەدیە ناردی بۆ پێغەمبەر. پێغەمبەر ماریەی دانا بۆ خۆی و سیرینی بەخشی بە حەسان کوری سابت. پێغەمبەر هەر شەوێک لە لای یەکێک لە ژنەکانی دەخەوت. لە سەرەی شەوی حەفسەی کچی عومەری خەتاب دا کە لە ماڵ نابێ. لەسەر جێگاکەی حەفسە لە گەڵ ماریە دەخەوێ. لە پردا حەفسە بە سەردا دێ و دەڵێ یا پێغەمبەر لە سەرەکەی من و لە سەر جێگاکەی من وا دەکەی؟ پێغەمبەر دەڵێ بێ دەنگەی لێ بکە وماریا لە خۆم حەرام دەکەم. دواتر لە سەر ئەم بەسەرهاتەی پێغەمبەر، ئایەتەکانی ١، ٢، ٣ی سورەتی التحریم دابەزێنرا کە ئەمانەن:\nيَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ تَبْتَغِي مَرْضَاتَ أَزْوَاجِكَ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ (1) قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمَانِكُمْ وَاللَّهُ مَوْلَاكُمْ وَهُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ (2) وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا فَلَمَّا نَبَّأَتْ بِهِ وَأَظْهَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ عَرَّفَ بَعْضَهُ وَأَعْرَضَ عَن بَعْضٍ فَلَمَّا نَبَّأَهَا بِهِ قَالَتْ مَنْ أَنبَأَكَ هَذَا قَالَ نَبَّأَنِيَ الْعَلِيمُ الْخَبِيرُ (3)\nتەبەری لە تەفسیری ئەم ئایەتانە دا دەڵێ: خودا دەڵێ بۆچی شتێک لە خۆت حەرام دەکەی کە خودا حەڵاڵی کردوە بۆت، دەتەوێ بەم حەرام کردنە ژنەکانت رازی بکەیت. دەتوانیت کفارەتی سوەیندەکەت بدەیت و بچیتەوە بۆ لای ماریە، چونکە خودا پێغەمبەری ئاگادار کردبوەوە کە حەفسە کردەوەکەی پێغەمبەری بە ژنەکانی دیکەی وتوە.\nبەخوێندنەوەی ئەم ئایەتانە و کەید و بەندی نێوان خودا و پێغەمبەر ئەم راستیەمان بۆ دەسەلمێ کە خودا بەشێکی زۆر لە کارەکانی خۆی تەرخان کردوە بۆ وڵام دانەوە بە ژیانی شەخسی و هەوا و هەوەسەکانی پێغەمبەر. لێرەدا ئەم پرسیارە دێتە گۆرێ کە ژیانی شەخسی پێغەمبەر لە گەڵ ژنەکانی چێ پەیوەندیەکی هەیە بە چارە نوسی بەشەرەوە کە ناچارن دەبێ بیزانن، چی سود و قازانجێکی هەیە بۆ بەشەر؟ ئەو شتانەی لێرەدا رون دەبێتەوە بۆ ئێمە، هەمو کەسێک دەتوانێ سوێند بخوات و پاشان بە دانی کەفارەت گوناهەکەی بکرێتەوە. ئەمە خۆی ئەبێتە رەوتێک بۆ درۆ کردنی بێ ترس. هەروەها ستەم گەری خودامان بۆ دەردەکەوێ بۆ بەندەکانی خۆی بە تایبەت ژنان. بە پێی ئەم بەڵگە قورئانیانە خودا و پێغەمبەر هیچ حەسابێک بۆ شعور و ئیحساس و حورمەتی ژن ناکەن. وەک ئامرازیکی بێ گیان و وەسیلەی رابواردنی جنسی چاوی لێ دەکەن. هەروەها ئەوەمان بۆ دەر دەکەوێ کە کارەکانی خودا سەقەتن و لە خۆیدا ناتەبان. بۆ نمونە خودا ژنی دروست کردوە کە بەشەرە، بەڵام هیچ حەسابێک بۆ شعور و هەست و مافی ئەم بەشەرە ناکا و یان ئیهمالی دەکا. ئەگەر وەک ئامرازی کار و وەسیلەی رابواردنی جنسی دروستی کردوە، بۆ هەست وشعوری پێ داوە؟ مادام کە شعوری پێداوە، بۆ لە بەر هەوەسی پێغەمبەر و پیاوان لە بیری دەکا و ئێش و ئازارەکانیان لە بەر چاو ناگرێ؟ بۆ نمونە پێغەمبەر خەیانەت بە حەفسەی ژنی دەکا و لە سەر جێگاکەی لە گەڵ ماریا دەخەوێ. حەفسە هەست بە بە غەدر و ئیهانە دەکا بەرانبەر بە خۆی و نارەزایەتی دەردەبرێ. خودا بۆ دەم کوت کردن و بێ دەنگ کردنی حەفسە فریای پێغەمبەر دەکەوێ و ئایەتی بۆ دادەبەزێنێ. هەروەها ماریە لە بەر ئەوەی کە کۆیلەیەکی هەدیە کراوە بە بێ رەزامەندی خۆی تەجاوزی پێ دەکرێت.\nخودا لە قورئان دا بە پێی بەرژەوەندی موسوڵمانانی جیهاد کەر ئایەتەکانی خۆشی پێشێل دەکا و دەیان گۆرێ. بۆ نمونە لە ئایەتی ٢٣ی سورەتی النساء دا رونی کردوەتەوە کە کامە ژن لە موسوڵمانان حەرامە. بەشێک لەو ژنانەی کە حەرامن، ژنانی مێرد دارن. بەڵام دواتر پەشیمان دەبیتەوە و جیاوازی لە نێوان ژنانی موسوڵمان و کەنیزەکان دا دادەنێت. بۆ وێنە لە هەمان سورەت و لە ئایەتی ٢٤ دا هاتوە:\nتەبەری لە تەفسیری ئەم ئایەتەدا دەڵێ: موسلیم لە سەحیحەکەیدا دەگێرێتەوە کە پێغەمبەر لە رۆژی الحونەین دا لەشکرێکی نارد بۆ ئوتاس، لەوێ لەشکرەکە رو بە روی دوژمنان بوەوە و لە ئەنجامدا ژمارەیەک کەنیزیان بە دیل گرت. هەندێک لە موسوڵمانان نیگەرانی ئەوە بون کە ئەم کەنیزانە مێردیان هەیە کە بە پێی قورئان حەرامە و نابێ دەستیان بۆ بەرن. خودا ئەم ئایەتەی نازڵ کرد و ژنانی مێرد داری بە دیل گیراوی بۆ موسوڵمانان حەڵال کرد. بە پێی تەفسیرەکە ئەو ژنانەی کە بە دیل دەگیرێن یەک سەر تەڵاقیان دەکەوێ و حەڵاڵن.\nهەر وەک لەم دو ئایەتەی سەرەوە بینیمان خودا ئیشو کاری بوەتە رێ خۆش کردن و جێ خۆش کردن بۆ هەوا و هەوەسی موسوڵمانان. شەرکەرانی ئیسلامی تەنانەت زەمیریان رێگایان پێ نادا کە یاسا دینیەکانی خۆیان پێشێل بکەن و تەعەدا لە ژنانی شوداری بە دیل گیراوی شەر بکەن. بەڵام خودا و پێغەمبەر لە بەر بەرژەوەند و بەرین بونەوەی ئیسلامەکەیان هەمو دەرفەتێک دەقۆزنەوە بۆ سوئیستفادە کردن و بە کۆیلە کردنی ژن.\nهەر هەمو زانایانی ئاینی رێکن لە سەر ئەوەی کە بە بێ مارەبرین حەڵالە لە گەڵ ژنی کەنیز بخەوی. خاوەن کۆێلەکان دەتوانن لە گەڵ هەمو کەنیزەکانیان بخەون بە بێ مارەکردن و بە بێ رەزامەندیی کەنیزەکان. بەڵگەی سەڵماندنی ئەم راستیە لەم ئایەتانەی خوارەوە دا دەردەکەوێ. لە ئایەتی ٥ و ٦و ٧ی سورەتی النساء دا هاتوە:\nوَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ (5) إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ (6) فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ.\nیانی، ئەوانەی کە خوتان دەپارێزن لە زینا و نێر بازی و ئەو شتانەی کە خودا حەرامی کردوە لێتان بێجگە لە ژنەکانتان و کەنیزەکانتان کە خودا حەڵاڵی کردوە بۆتان هیچ گوناهێکتان لە سەر نیە.\nئەم ئایەتەی سەرەوە ئاماژە بە جۆری حەڵال و حەرام بونی سێکس دەکا کە پێی دەوترێ زینا، بەڵام بە هیچ شێوەیەک خۆی لە قەرەی دەست درێژی نادا کە بە کەنیزەکان دەکرێ. ئەگەر ژن و پیاوێک بە رەزامەندی خۆیان لە دەرەوەی زەواج سێکس بکەن، بە زینا کار حوکم دەدرێن و سزای قەمچی لێدان و بەردە بارانیان بە سەردا دەسەپێنن. بەڵام خاوەن کۆیلە دەتوانیت بە بێ مارەکردن و بە بێ رەزامەندی لە گەڵ هەمو کەنیزەکانی سێکس بکا و هیچ سزایەکی بۆ دیاری نەکراوە و حەڵاڵە. هەمو جۆرە دەست درێژی و تەعەدای جنسی لە ژنان لە ئیسلام دا حەڵاڵە و هیچ جۆرە سزا و قەساسێکی بۆ دیاری نەکراوە و نیە.\nموسوڵمانان کەنیزاکانیان بە کار دەهێنا بۆ پارە پەیدا کردن لە رێگای لەش فرۆشیەوە. لەم بارەیەوە بە راشکاوی لە ئایەتی ٢٣ی سورەتی النور ئاماژەی پێ کراوە کە ئەمەش دەقی ئایەتەکەیە:\nوَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاء إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِّتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَن يُكْرِههُّنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مِن بَعْدِ إِكْرَاهِهِنَّ غَفُورٌ رَّحِيمٌ.\nبە قەولی قورتوبی ئەم ئایەتە بۆ عەبلە،ی کوری ئەبی سەلول هاتوە کە دو کەنیزی هەبو. عەبلە ئەم دو کەنیزەی بە زۆر ناچار دەکرد بە لەش فرۆشی هەم بۆ پارە و هەم بۆ منداڵ. کەنیزەکان چونە لای پێغەمبەر و شکاتیان لێ کرد. بەم بۆنەوە ئەم ئایەتە دابەزی کە دەڵێ کەنیزەکانتان ناچار مەکەن بە لەش فرۆشی بۆ بە دەست هێنانی پارە و منداڵ کە کەنیزەکە بە شەرمگای پەیدای دەکا و منداڵەکەشی بە کۆیلەتی دەفرۆشرێ.\nهەر وەک لەسەرەوە ئاماژەی پێ کراوە دەبینین پیاوانی موسڵمان کەنیزەکانیان بە کار هێناوە بۆ بە دەست هێنانی ماڵ و پارە و بۆ ئەم مەبەستە لێیان داون. بەرانبەر بە لێدان و ناچار کردنی کەنیزەیکان بە لەش فرۆشی، خودا هیچ جۆرە سزا و سەر کۆنەیەکی بۆ خاوەنەکانیان دانەناوە سەرەرای ئەوەیکە کەنیزەکان سکاڵا دەبەن بۆ پێغەمبەر.\nخودی ئەم هەڵوێستەی ئیسلام بەرانبەر بە ژن رێخۆشکەر و هاندەرە بۆ بەردەوام کردنی توندو تیژی لە سەر ژنان. پێغەمبەر کە قەرار بو ببیتە مایەی خێر و خۆشی بۆ بەشەر، دەڵێ: (أیما عبد تزوج بغیر إذن موالیە فهو عاهر) یانی، هەر کۆیلەیەک بە بێ ئیزنی خاوەنەکەی زەواج بکات فاحشەیە. لێرەدا لە لایەک زەواجی کۆیلەیەک بە بێ ئیزنی خاوەنەکەی بە فەحشا دادەنێ، بەڵام لە لایەکی ترەوە ناچار کردنی کۆیلە بۆ بە دەست هێنانی پارە و منداڵ بە فەحشا دانانرێ و خودا لێی خۆش دەبێ و حەڵالە.\nپێغەمبەر و هەمو موسوڵمانان دەڵێن کە بەهەشت لە ژیر پێی دایکان دایە. ئەگەر وایە بۆچی ژنان کە دایکن، بەڵام بۆ پارە ناچار دەکرێن بە لەش فرۆشی و منداڵێکیش کە لەم رێگایەوە دەیبێ لێێ زەوت دەکەن و دەیفرۆشن.\nلە زۆر ئایەتی قورئانی و حەدیس و تەفسیری موفەسیران دا باس لە عەدالەت دەکرێ کە بۆ هەمو بەشەر یەکسانە. بەڵام لە کردار دا پێچەوانەکەی دەبینین. عەدالەتی ئیسلام تەنها بۆ پیاوانی موسوڵمانە و هیچ بەشەرێکی دیکە ناگرێتەوە. بۆ نمونە لە ئایەتی ٥٩ی سورەتی الاحزاب دا هاتوە:\nقورتوبی لە تەفسیری ئەم ئایەتەدا ئاوەها دەڵێ: بە پێی نەریتی عەرەبی ئەودەم ژنان بۆ دەست بە ئاو دەچونە چۆڵەوانی و بە هۆی ئەوەیکە سەروچاویان دانەدەپۆشی، لە کەنیزەکان جیا نەدەکرانەوە. خودا ئەمری کرد بە پێغەمبەر کە ژنەکانی خۆی و ژنانی موسوڵمان دەبێ حیجاب و روبەند بە کار بهێنن بۆ جیا کردنەوەیان لە کەنیزەکان بۆ ئەوەیکە وەک کەنیزەکان رێگایان لێ نەگیرێت. چونکە پیاوان سەرە رێگایان لە ژنان دەگرت کە دەچون بۆ دەست بە ئاو. هەر ژنێک روبەندی بوایە دەیان زانی کە ئازادە و کاریان پێ نەبو، بەڵام ئەگەر روبەندی نەبوایە دیارە کە کۆیلەیە و پەلاماریان دەدا. ئەمە خۆی جیاوازی دانانە لە نێوان ئینسانەکان دا. لێرەدا ئیتر عەدالەتی خودا شتێکی بێ مانایە. هەروەها دەلیلێکی دیکەی لە رەچاو کردنی جیاوازی لە نێوان ئینسانەکان دا لە لایەن ئیسلامەوە ئەوەیە کە ژنانی ئازاد دەبێ خۆیان داپۆشن، بەڵام لە لایەکی ترەوە کەنیزەکان لە ئەژنۆ بەرەو خوار و لە ناوک بەرەو سەر دەبو روت بن. چونکە لە بازاری کۆیلە فرۆشیدا دایان دەنان بۆ فرۆشتن. بۆ نمونە لە سونەنی البەیهەقی دا هاتوە کە عەبدواللەی کوری عومەری خەتاب کاتێک کە کۆیلەی کەنیزی دەکری دەستی بە پوز و سمت و مەمکیدا دەهێنا و مەمکەکانی دەلەراندەوە.\nهەمو موسوڵمانان شانازی بەوەوە دەکەن و دەڵێن عومەری خەتاب خەلیفەیەکی عادل بوە و عەدالەتی عومەر بەناوبانگە.\nبەڵام کردەوەکانی عومەر بەرانبەر بە کەنیزەکان پێچەوانەی ئەمە دەسەلمێنێ. عومەر کاتێک بە نێو شار دا دەگەرا و توشی کەنیز دەهات کە حیجابی پۆشی بێت، بە دارەکەی دەست ئەیدا بە سەر کەنیزەکەدا تا حیجابەکەی دا دەکەوت و دەیگوت چۆن دەبێ کەنیز خۆی بە شێوەی ژنانی ئازاد دەربێنێ.\nئیسلام بە هەمان شێوە کە کەنیز و کۆیلە بە ئینسانی خاوەن ماف دانانێت، لە حوکمدان و سزاشدا جیاوازیان بۆ رەچاو دەکا. لە ئایەتی ٢٥ی سورەتی النساء دا دەڵێ:\nئیبن کەسیر بەم شێوەیە ئەم ئایەتە تەفسیر دەکا: هەر موسوڵمانیک توانای هێنانی ژنی ئازادی نەبو، با کەنیز بێنێت، لەو کەنیزانەی کە کۆیلەی ئیماندارانن، وە دەبێ لە سەر رەزامەندیی خاوەنەکەی بێت. چونکە هیچ کۆیلەیەک بۆی نیە بە بێ رەزامەندی خاوەنەکەی زەواج بکا. هەر کەنیزێک زەواجی نەکردبێت حوکمی زینای لە سەر نیە ئەگەر کەسێک لە گەڵی بخەوی. هەر لەم پەیوەندیەدا پێغەمبەر لە حەدیسێکدا دەڵێ: لیس علی الامة حد حتی تحصن. یانی، کەنیزی بێ مێرد زینای لە سەر نیە. بەڵام کە زەواجی کرد و زینای کرد، نیوەی سزای ژنی ئازادیان لە سەرە کە ٥٠ قەمچیە. بە پێی شەریعەتی ئیسلام سزای زینا کردنی ژنی مێردداری ئازاد رەجم کردنە. بەڵام کەنیز ئەم سزایە نایگرێتەوە. پێغەمبەر دەڵێ ئەگەر کەنیزێکی شودار زینای کرد ٥٠ قەمچی لێ بدەن، ئەگەر دیسان کردیەوە ٥٠ قەمچی دیکەی لێبدەن و ئەگەر بۆ جاری سێهەم کردیەوە، بیفرۆشنەوە. هەروەها لە درێژەی ئایەتەکەدا دەڵێ باشتر وایە کە سەبر بکەن و کەنیز مەهێنن چونکە منداڵەکانتان بە کۆیلەیی لە دایک دەبێ، هەر منداڵێک لە خاوەنی کەنیزەکە نەبێت بە کۆیلەیی لە دایک دەبێ و خاوەنەکەی بۆی هەیە بیباتەوە و بیفرۆشێت.\nلە ئایەتی ٣ی سورەتی النساء دا هاتوە:\nجەلالین لە تەفسیری ئەم ئایەتە دا دەڵێ: لە ئەمری زەواج دا دەتوانن دو، سێ تا چوار ژن بهێنن، ئەگەر نەتانتوانی عەدالەت بە جێ بهێنن لە نێوانیاندا لە نەفەقە و خەوتن لە گەڵیان، وا باشترە یەک ژن بهێنن، یان قەناعەت بکەن بەو کەنیزانەی کە هەتانە چونکە کەنیزەکان لە مافی زەواج بە هرەمەند نین.\nمەسەلەیەک لێرەدا کە سەیر و جیگای سەرنجە ئەوەیە کە، سەرەرای ئەم هەمو تەعەدا و ناعەدالەتیانە کە لە قورئان و حەدیسدا دژ بە ژن نوسراوە و بە رێوە براوە، بەداخەوە نەک هەر مەلاکان و پیاوانی موسوڵمان بەڵکو ژمارەیەکی زۆر لە خودی ژنانیش دەڵێن کە خودا ئەمر بە فرە ژنی ناکات. هەروەها دەڵێن ئەو کەسانەی کە ئەیانەوێت لەم ئایەتە تێبگەن دەبێ تا ئاخر ئایەتەکە بخوێننەوە، ئەمە لە حاڵێکدایە کە خۆشیان تەنیا ئاماژە بە یەک خاڵی ئایەتەکە دەکەن کە ئەڵێ ئەگەر ژنی زۆرتان پێ بەرێ نەچو یەک ژن بێنن. خۆیان نادەن لە ما باقی ئایەتەکە کە دەڵێ یەک ژن یان کەنیزەکانتان بە کار بێنن. ئەگەر هەمو ئایەتەکە بخوێننەوە بەرەوروی گرفتێک دەبنەوە کە شەرمەزارترە لە ئەمری فرە ژنی کە ئەویش مەسەلەی کەنیزەکانە. کەنیزەکان نەک هەر لەم ئایەتەدا بەڵکو لە ئیسلام دا بە گشتی هیچ مافێکیان نیە و هیچ عەدالەتێکیش نایانگرێتەوە. لە ئیسلام دا کەنیزەکان تەنیا بۆ چارەسەری مەسەلەی جنسی پیاو بە حیساب دێ.\nئەگەر واقیع بینانە و راستگۆیانە ئایەتەکانی قورئان وەک خۆیان بخوێنینەوە بەم راستیە دەگەین کە کەنیز لە ئیسلامدا ئالەتی مەسنوعیی سێکسە کە پیاوان بە کاری دێنن بۆ ئیرزا کردن و دواتر فرێی دەدەن. بە کار هێنانی ئالەتی سێکسی کەرامەت و کەسایەتی کەس تێک ناشکێنێ وسوکی ناکا، بەڵام بە کار هێنانی ژن وەک و ئالەت و ئامرازی سێکسی، پێشێل کردنی نەک هەر حورمەت و کەرامەتی ئینسان، بەڵکو پێشێل کردنی خودی ئینسان و ئینسانیەتە.\nهەر هەمو ئەم ئایەت و حەدیسانەی کە لەم بابەتەدا بە کورتی ئاماژەی پێکراوە و ناوەرۆکەکانیان رون کراوەتەوە، دەقی فەرمانەکان و یاساکانی ئیلاهییە کە هیچ کەسێک ناتوانێ دەستکاریان بکا و بە نیوە ناتەواوی بە مەبەستی پاساو کردنی ناوەرۆکە دژی ئینسانییەکەی، دەرخواردی خەڵکی بدا.\nEntry filed under: بەهار نەسرەدین.\nسیخوڕی نێوده‌وڵه‌تیی له‌پاش ئوسامه‌توانای هیچ شانۆگه‌رییه‌کی نه‌مایه.\tفاروق ره‌فیق رۆشته زیندان…ناسك قادر:باده‌سه‌ڵاتی سیاسیش ملكه‌چی دادگابن و تاوانباران بده‌نه دادگا، نه‌وه‌ك داڵده‌یان بده‌ن


کوردستان نیوز : نوێنه‌ری سه‌رۆكی ئه‌مریكا له رۆژئاوای كوردستانه\nنوێنه‌ری سه‌رۆكی ئه‌مریكا له رۆژئاوای كوردستانه\nبریت مه‌كگۆرگ، نوێنه‌ری سه‌رۆكی ئه‌مریكا له هاوپه‌یمانێتی نێوده‌وڵه‌تی دژی داعش، سه‌ردانی رۆژئاوای كوردستانی كردووه‌و له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی سڤیلی ره‌ققه گفتوگۆی كردووه.\nپه‌یامنێری كوردستان 24 له شاری كۆبانێی رۆژئاوای كوردستان رایگه‌یاند " نوێنه‌ری سه‌رۆكی ئه‌مریكا له هاوپه‌یمانێتی نێوده‌وڵه‌تی دژی داعش، سه‌ردانی رۆژئاوای كوردستانی كردووه‌و له شاره‌دێی عه‌ین عیسا له گونده‌واری ره‌ققه له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی سڤیلی ره‌ققه كۆبووه‌ته‌وه".\nبه گوێره‌ی زانیارییه‌كانی په‌یامنێری كوردستان 24، بریت مه‌كگۆرگ دوور له چاوی كامێرای میدیاكان گفتوگۆی له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نه‌كه كردووه.\nبریت مه‌كگۆرگ، نوێنه‌ری سه‌رۆكی ئه‌مریكا له هاوپه‌یمانێتی نێوده‌وڵه‌تی دژی داعش له شاره‌دێی عه‌ین عیسا له گونده‌واری ره‌ققه\nبه گوێره‌ی زانیارییه‌كان چاوه‌ڕوان ده‌كرێت، نوێنه‌ری سه‌رۆكی ئه‌مریكا له هاوپه‌یمانێتی نێوده‌وڵه‌تی دژی داعش، له‌گه‌ڵ فه‌رمانده‌كانی هێزه‌كانی سووریای دیموكراتی گفتوگۆ بكات و پرسی پێشڕه‌وییه‌كانی ئۆپه‌راسیۆنی كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی ره‌ققه یه‌كێك له ته‌وه‌ره‌كانی گفتوگۆكه‌یان بێت.\nسه‌ردانه‌كه‌ی مه‌كگۆرگ له كاتیكدایه كه هیزه‌كانی هه‌سه‌ده له رۆژی 6ی ئه‌م مانگه‌وه ئۆپه‌راسیۆنێكیان بۆ كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی ناوه‌ندی شاری ره‌ققه له ده‌ست چه‌كدارانی داعش ده‌ستپێكردووه.\nمه‌كگۆرگ له ناوه‌ڕاستی مانگی رابردووش سه‌ردانی رۆژئاوای كوردستانی كردبوو و له‌گه‌ڵ فه‌رمانده‌كانی یه‌كینه‌كانی پاراستنی گه‌ل "یه‌په‌گه" كۆببووه‌وه.\nارسال شده توسط شهروز کوردستان در ۲۳:۳۶


سه‌رۆک ئۆباما به توندی سه‌رزه‌نشتی سه‌رۆکی سوریا ده‌کات\nبراک ئۆباما سه‌رۆکی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا ده‌ڵێت به‌شـار ئه‌لئه‌سه‌د سه‌رۆکی سوریا هه‌روا دێت و ڕه‌وایی له‌ده‌سـتده‌دات له چاوی گه‌لی سوریادا.\nسه‌رۆک ئۆباما ڕۆژی سێشه‌ممه به که‌ناڵی CBS News ی گوت حکومه‌تی سوریا گه‌یشـتووه‌ته ڕاده‌یه‌کی دڕندایه‌تی که جێی قایل بوون نیـیه به‌رامبه‌ر خۆپـیشـانده‌رانی ئاشـتیخواز که ناڕه‌زایـیان هه‌یه سه‌باره‌ت به فه‌رمانڕه‌وایه‌تی ده‌سه‌ڵاتی ڕه‌های به‌شـار ئه‌لئه‌سه‌د.\nسه‌رۆک ئۆباما ده‌ڵێت سه‌رۆکی سوریا ده‌رفه‌ت له دوای ده‌رفه‌ت له‌ده‌سـتده‌دات بۆ ئه‌نجامدانی ڕیفۆرم. ئه‌مانه‌ش توندترین زمان بوون که سه‌رۆک ئۆباما دژی به‌شـار ئه‌لئه‌سه‌د به‌کاریهێناوه له په‌یوه‌ندی به سه‌رکوتکردنه دڕندانه‌یـیه‌کانی ئه‌و خۆپـیشـاندانانه‌ی ئه‌م وڵاته سـتراتیژیـیه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی گرتووه‌ته‌وه.\nهاوکات ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ڕۆژی سێشه‌ممه به توندترین شێوه ئیدانه‌ی هێرشه‌کانی ئه‌م هه‌فته‌یه‌ی کردووه ئه‌وانه‌ی کرانه سه‌ر باڵیۆزخانه‌کانی ئه‌مه‌ریکا و فه‌ڕنسـا له دیمه‌شق.\nله لایه‌کی دیکه جه‌ی کارنی ده‌مڕاستی کۆشـکی سـپی گوتوویه‌تی سه‌رۆکی سوریا ده‌رفه‌تێـکی تری گواستنه‌وه ڕووه‌و دیموکراسی له‌ده‌سـتدا.


ئەمریکا موشەک دەهاوێژێت و ڕووسیا دەیخاتە خوارەوە - RojNews\nئەمریکا موشەک دەهاوێژێت و ڕووسیا دەیخاتە خوارەوە\nڕووسیا دەڵێت"هەر موشەکێکی ئەمەریکی بۆ سوریا بهاوێژرێت دەخرێتە خوارەوە"، سەرۆکی ئەمریکاش دەڵێت: موشەکەکان بەڕێوەن.\nئەمڕۆ دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تویتەر ڕایگەیاند: ڕووسیا بەڵێنی داوە ئەو موشەکانە بخاتە خوارەوە، کە ئاڕاستەی سووریا دەکرێن، دەی با خۆی ئامادە بکات، چونکە موشەکەکانمان بەڕێوەن.\nترامپ، بۆ ڕووسیای نووسیوە:"موشەکەکانمان جوان و زیرەکن، نابێت هاوپەیمان بیت لەگەڵ ئاژەڵێکدا کە بە گازی کیمیایی گەلەکەی خۆی دەکوژێت".\nدوو ڕۆژ پێش ئێستا، دۆناڵد ترامپ، لە کاردانەوەی هێرشە کیمیاییەکە بۆ سەر شاری دوما لە سوریا، هەڕەشەی لە حکومەتی سوریا کرد و وتی: لە ماوەی دوو ڕۆژی داهاتوودا بڕیاری گرنگ لەبارەی سوریاوە دەدەین.\nهەریەکە لە سوریا و ڕووسیا-ش ڕەتیدەکەنەوە، کە چەکی کیمییان دژی دوما بەکارهێنابێت و ئەلیکساندەر زاسیبکین، نوێنەری ڕووسیا لە لوبنان بە کەناڵێکی لوبنانی ڕاگەیاند:"ئەگەر هێرشێک بکرێت لەلایەن ئەمەریکییەکانەوە، ئەوا موشەکەکان دەخرێنە خوارەوە و ئەو شوێنانەش کە موشەکەکانیان لێوە هاویژراوە دەکرێنە ئامانج".\nهەر ئەمڕۆ بۆ دووەم جار و دوای تویتەکەی ترامپ، ماریا خازارۆڤا، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی روسیا وەڵامی دۆناڵد ترامپی دایەوەو رایگەیاند:"موشەکە زیرەکەکان ئاڕاستەی تیرۆرستان بکە نەک حکومەتی شەرعیی".


یه‌كێتیی كه‌ركوك یه‌كلایی ده‌كاته‌وه | ئاژانس\nHome بیروڕا ناوخۆیی ئاڵنگاریی یه‌كێتیی كه‌ركوك یه‌كلایی ده‌كاته‌وه\non: تشرینی یه‌كه‌م 10, 2018 In: ئاڵنگاریی, بیروڕا, ناوخۆییNo Comments\nماوه‌ی ساڵێكه، به‌هۆی ڕووداوه‌كانی دوای ڕیفراندۆمه‌وه، پۆستی پارێزگاری كه‌ركوك كه پشكی كورده، كه‌وتووه‌ته ده‌ست عه‌ره‌ب و له‌گه‌ڵیشدا دانیشتنه‌كانی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركوكیش په‌كیان كه‌وتووه، ئه‌مه‌ش دۆخێكی خراپی بۆ پێكهاته‌ی كورد له‌و شاره درووست كردووه و كاریگه‌رییه سلبییه‌كانیشی ته‌نیا له چوارچێوه‌ی پارێزگادا نه‌ماوه‌ته‌وه، به‌ڵكو پێگه‌ی كوردی له‌ناو ته‌واوی داموده‌زگاكانی دیكه‌ی كه‌ركوكدا لاواز كردووه و درێژه‌كێشانی ئه‌م پرسه‌ش له‌وه زیاتر، ده‌رهاویشته و لێكه‌وته‌ی مه‌ترسیدار و نه‌خوازراوی بۆ ئایینده‌ی كورد و ته‌واوی هێزه سیاسییه‌كان له‌و شاره‌دا به‌جێ ده‌هێڵێت.\nهه‌موو لایه‌ك ده‌زانێت، ڕه‌وشی كه‌ركوك پێش هه‌ڵه‌ی ڕیفراندۆمیش ڕه‌وشێكی هه‌ستیار و پڕ ئاریشه بووه، جیا له تایبه‌تمه‌ندییه ناوخۆییه‌كانی، هه‌ڵگری ڕه‌هه‌ندی ئیقلیمی و نێوده‌وڵه‌تیشه، هه‌ر بۆیه له ماوه‌كانی ڕابردوودا له‌سه‌ر هه‌ردوو ئاستی ناوخۆیی و ده‌ره‌كیش، زۆرترین فۆكه‌سی له‌سه‌ر بووه، ڕاپۆرته‌كانی تیمی یونامی و بوونی مادده‌یه‌كی یاسایی له قانوونی ئیداره‌دانی ده‌وڵه‌ت بۆ قۆناغی ئینتقالی و دواتر گواستنه‌وه‌ی بۆ ده‌ستووری هه‌میشه‌یی عێراق، پێمان ده‌ڵێن كه پڕۆسه‌ی ئیداره‌دان و حوكمكردن له‌و شاره پێویستیی به سیاسه‌تێكی ژیرانه و مامه‌ڵه‌یه‌كی ورد هه‌یه.\nكورد به حوکمی ئه‌وه‌ی زۆرینه‌ی پێكهاته‌ی كه‌ركوك پێك ده‌هێنێت، به‌رپرسیارێتیی به‌شێكی زۆری ئه‌و كێشانه‌ی له ئه‌ستۆیه كه ڕووبه‌ڕووی ئه‌و شاره ده‌بێته‌وه، هه‌ر لێكترازان و گرفتێكیش له‌نێوان هێزه كوردییه‌كاندا زیانه‌كه‌ی له كه‌ركوك به به‌راورد به هه‌رێمی كوردستان پێوانه ناكرێت، كورد ئه‌گه‌ر ناته‌با بێت، كاریگه‌رییه‌كانی له‌ناو هه‌رێمی كوردستان، له خراپترین دۆخدا ناكاته له‌سه‌دا یه‌كی ئه‌وه‌ی له كه‌ركوك ڕوو ده‌دات، چونكه ئه‌وه‌ی كه‌ركوك له‌ده‌ستدانی ده‌سه‌ڵات و په‌راوێزخستن و ئه‌و بێسه‌روبه‌رییه‌ی لێ كه‌وتووه‌ته‌وه كه ئێستا به ده‌ست كه‌سانی دیكه‌وه له‌و شاره‌دا ده‌گوزه‌رێت.\nگه‌وره‌ترین هه‌ڵه‌ی پارتی دیموكراتی كوردستان ئه‌و دووره‌په‌رێزیه‌یه‌تی كه پێی وایه به‌و سیاسه‌ته ده‌توانێت هه‌م شكستی ڕیفراندۆمی پێ داپۆشێت و هه‌م باری لاری كورد له كه‌ركوك ڕاست بكاته‌وه، به‌ڵام له واقعدا ئه‌م سیاسه‌ته هێنده‌ی شه‌رعیه‌تی داوه به هێزی دیكه بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌و بۆشاییه، هیچ سوود و ده‌ستكه‌وتێكی بۆ كورد به گشتی و پارتی و غه‌یره پارتییش نه‌بووه له‌و شاره‌دا.\nماوه‌ی ساڵێكه یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له هه‌وڵدایه تا پارتی قه‌ناعه‌ت پێ بكات كه بێنه‌وه كه‌ركوك و پێكه‌وه وه‌كو دوو هێزی كوردستانی دۆخی كه‌ركوك ئاسایی بكه‌نه‌وه و پارێزگاره عه‌ره‌به‌كه بگۆڕن به كورد، به‌ڵام هێشتا پارتی ملی نه‌داوه و سووره له‌سه‌ر سیاسه‌تی دووره‌په‌رێزی و تۆراندن و مه‌رج و مه‌رجكاری، ناشزانرێت تا كه‌ی به‌م شێوه‌یه به‌رده‌وام ده‌بێت، بۆیه یه‌كێتیی وه‌كو هێزێكی سه‌ره‌كی له‌و شاره ڕه‌نگه گه‌یشتبێته حاڵه‌تی بێهیوابوون له پارتی، چی تر ته‌ماشاكار نابێت و دواجار ده‌یه‌وێت به هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت پۆستی پارێزگار بهێنێته‌وه ده‌ست كورد وه‌كو به‌رزترین ده‌سه‌ڵاتی ئیداریی شاره‌كه، به‌مه‌ش ده‌بێ په‌نا بۆ پێكهاته‌كانی تر به‌رێت. ئه‌مه له كاتێكدایه تا دێت ئه‌م سیاسه‌ته‌ی پارتی زیانه‌كانی بۆ پێكهاته‌ی كورد له‌و شاره زۆرتر و فراوانتر ده‌بێت و له ئاستی ته‌حه‌مولی هیچ كه‌س و لایه‌نێكی كوردستانیدا نه‌ماوه.\nجاسیندا وەك سونبوولێكی جیهانیی


سه‌فین دزه‌یی: هەرێمى كوردستان یاریکەرێکی بەهێزە لەو گەمە سیاسیەی لە ناوچەکەدا ئەنجام دەدرێت : Hekar.net\n16/1/2019 – 18:48\nدزه‌یی: هەولێر هەمیشە شوێنێک بووە بۆ چارەسەرکردنی کێشە ناوخۆییەکانی عێراق\nوتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، هەرێم یاریکەرێکی بەهێزە لەو گەمە سیاسیەی کە لەناوچەکەدا ئەنجام دەدرێت، جگە لەوەی هەولێر هەمیشە شوێنێک بووە بۆ چارەسەرکردنی کێشە ناوخۆییەکانی عێراق.\nسه‌فین دزه‌یی، وتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە “دەنگی ئەمەریکا”ی راگەیاند، عێراق وڵاتێکی گرنگە بۆ کۆمەڵگای نێودەوڵەتی، سەقامگیری بەواتای سەقامگیری ناوچەکە و نێودەوڵەتی دێت، وڵاتان نایانەوێت ئاژاوە و ناسەقامگیری لەناوچەکە هەبێت، چونکە هەموو لایەک مەترسی ئەوەیان هەیە کە دووبارە ئەگەر بۆشاییەکی لە نێوان هەولێر و بەغدا دروست بێت ئەگەری هەیە ببێتە ڕێگاخۆشکەر بۆ سەرهەڵدانەوەی توندوتیژی داعش.\nئاماژەی بەوەشکرد، “هەموو شاندەکان پشتیوانی خۆیان بۆ هەرێمی کوردستان دووپاتکردوەتەوە، جگە لەوەی پاڵپشتی خۆیان بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و بەغداد راگەیاندوە، لەهەمانکاتیشدا بایەخدان بەپەرەپێدانی پەیوەندی نێوان ئەو وڵاتانە لەگەڵ هەرێمی کوردستان”.\nدزەیی راشیگەیاند، “بەشێک لەو بابەتانەی کە لە نێوان هەولێر و بەغدا ماونەتەوە و چارەسەر نەکراون ئێستا گفتوگۆ هەیە وە گفتوگۆ و هاتوچۆ لەنێوان هەولێر و بەغدا بوەتە شتێکی ئاسایی وەک جاران نەماوە، جاران دەبووە مانشێتی هەواڵەکان هەر ئەمڕۆ شاندێکی وەزارەتی دارایی و پلاندان لەبەغدادن بۆ گفتوگۆکردن لەبارەی چەند پرسێک وە بە بەردەوامی شاندی ئەمنی ئاڵوگۆڕ دەکرێت”.\nوتەبێژی حکومەتی هەرێم رونیشیکردەوە، هەوڵ دەدرێت کەشوهەوایەک دروست بکرێت بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ئەو دۆسیانەی کە پێشتر دەستی بۆ نەبراون.


بەلجیکا شەش ژن و ١٦ مناڵی كه په‌یوه‌ندییان به داعشه‌وه هه‌بووه لە سوریاوە گەڕاندەوە\nنووسینگەی سەرۆکوەزیرانی بەلجیکا رایگەیاند، وڵاتەکەی ٢٢ كه‌سی له سوریا وه‌رگرتووەتەوە  كه له شه‌ش ژن و ١٦ منداڵ پێكهاتوون و پەیوەندییان بە گروپی چەکداری داعشەوە هەبووە. دەشڵێت، "ئەو ژن و منداڵانە لە کەمپی رۆژ بوون له شارۆچكه‌ی مالیكییه‌ی سه‌ربه پارێزگای حه‌سه‌كه".\nنووسینگەی ئەلێکساندەر دی کرۆ سەرۆکوەزیرانی بەلجیکا راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا هاتووە، ، وڵاتەکەی ٢٢ كه‌سی له سوریا وه‌رگرتووەتەوە  كه له شه‌ش ژن و ١٦ منداڵ پێكهاتوون و پەیوەندییان بە گروپی چەکداری داعشەوە هەبووە.\nئاماژەی بەوەشداوە، ژن و منداڵەکان لە کەمپی رۆژ بوون له شارۆچكه‌ی مالیكییهی سه‌ربه پارێزگای حه‌سه‌كه.\nراگەیەندراوەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو، ئەو ژنانە بە هۆی پەیوەندیکردنیان بە داعشەوە زیندانی کراون و بەو پێیەی رێگە بە چاودێری و كۆنترۆڵكردنی باشتری ئەو كەسانە دەدات، گەڕانەوەی ژنان لە بەرژەوەندی ئاسایشی نەتەوەییدایە.\nئەمە لەکاتێکدایە، حکومەتی بەلجیکا بۆ یەکەمجار لە ١٧ی تەمموزی ٢٠٢١دا شەش ژن و ١٠ منداڵی لە کەمپی هۆله‌وه گەڕاندەوە وڵاتەکەی.


ماڵپەری فیردەوس | طمأنینة چییە و حوکمی چییە؟\nسەردێری پرسیار:طمأنینة چییە و حوکمی چییە؟\nبەرواری دانان :2020-02-24 کۆدی پرسیار:1802\nپرسیار: طمأنینة چییە و حوکمی چییە؟\nوەڵام: طمأنینة: ئارام بوونی ئەندامەکانە لە جوولە ئەگەر چی ماوەیەکی کەمیش بێت، هەندێک زانا بۆ ئەوە چوون دەبێت بە قەد زیکری واجب بمێنێتەوە.\nهەر کاتێک نوێژ خوێن چووە ڕکوع بۆ ماوەیەکی کەمیش ئارام بوو و هیچ جوولەی نەکرد، ئەوە طمأنینەی جێ بە جێکردووە، بەڵام لەسەر وتەی\nدووەم ئەگەر ماوە بە قەد زیکری سبحان ربي العظیم یەک جار، ئەوە طمأنینەی جێ بەجێکردووە لەسەر وتەی دووەم. طمأنینة کردەوەی دڵ نییە و خشوع نییە، بەڵکو ئارام بوونەوەی ئەندامەکانی لاشەیە لە جوولە. زانایان دەڵێن طمأنینة ڕوکنێکە لە ڕوکنەکانی نوێژ، کە ئەمە وتەی شافعی و حەنابلە و داود و ابن عبدالبر و ابن تیمییە و ابن باز و ابن عثیمینە، بەڵگە:\n(١)عن أبي هُرَيرةَ رضيَ اللهُ عنه، قال: (إنَّ رجلًا دخَل المسجدَ، ورسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم جالسٌ في ناحيةِ المسجدِ، فصلَّى ثم جاء فسلَّمَ عليه، فقال له رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم: وعليك السَّلامُ، ارجِعْ فصَلِّ؛ فإنَّك لم تُصَلِّ، فرجَعَ فصلَّى ثم جاء فسلَّمَ، فقال: وعليك السَّلامُ، فارجِعْ فصَلِّ؛ فإنَّك لم تُصَلِّ، فقال في الثَّانيةِ، أو في التي بعدَها: علِّمْني يا رسولَ اللهِ، فقال: إذا قُمْتَ إلى الصَّلاةِ فأسبِغِ الوضوءَ، ثم استقبِلِ القِبلةَ فكبِّرْ، ثم اقرَأْ بما تيسَّرَ معك مِن القُرآنِ، ثم اركَعْ حتَّى تطمئِنَّ راكعًا، ثم ارفَعْ حتَّى تستويَ قائمًا، ثم اسجُدْ حتَّى تطمئِنَّ ساجدًا، ثم ارفَعْ حتَّى تطمئِنَّ جالسًا، ثم اسجُدْ حتَّى تطمئِنَّ ساجدًا، ثم ارفَعْ حتَّى تطمئِنَّ جالسًا، ثم افعَلْ ذلك في صلاتِك كلِّها) رواە البخاري (٦٢٥١)، ومسلم (٣٩٧).\n(٢)عن زيدِ بنِ وهبٍ الجُهَنيِّ قال: (رأى حُذَيفةُ رضيَ اللهُ عنه رجلًا لا يُتمُّ الرُّكوعَ والسُّجودَ، قال: ما صلَّيْتَ، ولو مِتَّ مِتَّ على غيرِ الفِطرةِ التي فطَرَ اللهُ محمَّدًا صلَّى اللهُ عليه وسلَّم عليها) رواە البخاري (٧٩١).\n(٣)عن أبي مسعودٍ الأنصاريِّ قال: قال رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم: لا تُجزئُ صلاةٌ لا يُقيمُ الرَّجُلُ فيها صُلْبَه في الرُّكوعِ والسُّجودِ. ئیمام النووي ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت: (طمأنینة واجبە لە ڕکوع و سوجدە و هەستانەوە لە ڕکوع و دانیشتن لەنێوان هەردوو سوجدەکان، ئەمە وتەی مالک و ئەحمەد و داودە) المجموع (٣/٤١٠).\nابن تيمیة ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت: (طمأنینة واجبە، ئەوەی طمأنینة تەرک دەکات تاوانبارە بە یەک دەنگی هەموو پێشەوایەکان، بەڵکو وتەی زۆربەی پێشەوایانی ئیسلامە وەک مالک و شافعی و ئەحمەد و ئیسحاق و ئەبو یوسف هاوەڵی ئەبو حەنیفەیە) مجموع الفتاوى (٢٢/٦٠١).\nابن باز ڕەحمەتی خوا لێ بێت دەفەرمووێت: (ئەم فەرموودەیە بەڵگەیە طمأنینة ڕوکنی نوێژە، وە فەرزێکی گەورەیە نوێژ دروست نییە بێ طمأنینة، هەر کەسێک نوێژ بکات طمأنینەی نەبێت نوێژ بۆی نییە) مجموع الفتاوی ابن باز (٢٥/١٦٣).\nابن عثیمین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت: (طمأنینە ڕوکنێکە لە ڕوکنەکانی نوێژ دەبێت ئیلا بێتەدی، هەر کەسێک طمأنینەی نەبێت نوێژی باطلە) مجموع فتاوى ورسائل العُثَيمين (١٣/١٥٩).


٢٩٧ هەزار سەرباز بەژدارن لە مانۆری سەربازی ڕوسیا\nگرام زێڕ 229.032\n٢٩٧ هەزار سەرباز بەژدارن لە مانۆری سەربازی ڕوسیا\nبه رواری داگرتن : 2018-09-13 14:35\nناوەندی ھەواڵەكان - ٢٩٧ هەزار سەرباز بەژدارن لە مانۆری سەربازی Vostok-2018 ڕوسیا کە ڤلادەمیر پوتین بە خۆی سەرپەرشتی دەكات.\n٢٩٧ هەزار سەرباز، هەزار فڕۆکە، ٣٦ هەزار تانکو ٨٠ هەزار کەشتی بەژدارن، بۆتە گەورەتەرین مانۆری سەربازی ڕوسیا Vostok-2018 کە ڤلادەمیر پوتین بە خۆی سەرپەرشتی دەكات.\nمانۆرەکەی ڕوسیا لە ڕۆژهەلاتی سیبریا ئامادە کراوە، چین و مغۆلستانیش بەژداریان تیا کردوە. مانۆرەکە لە ڕۆژی دووشەممە دەستی پێ کردوە. هاوكاری چین لەگەڵ ڕوسیا لە مانۆرەکە بۆتە چاو ترساندنی دوژمنەکانیان. ناتۆ مانۆرەکەی بە "هێرشکار" ناو برد.(İLKHA)\nبليته كان مانۆڕی سەربازی،ڕوسیا،ڤلادمیر پۆتین،ناتۆ\nڕوسیا هێزی سەبازی بۆ فەنزوێلا نارد\nڕوسیا زیاتر لە 100 سەربازو 35 تۆن پێداویستی بۆ فەنزوێلا نارد.\nتورکیا هێرشەكەی نیوزلەندای بە توندی شەرمەزار كرد\nدوای كۆبونەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتیمانی تورکیا هێرشی تیرۆرستی بۆ سەر مسوڵمانەكان لە نیوزلەندا بە توندی شەرمەزار كرا.


Diplomatic Magazine | كاردانەوەی ئەمەریكا بەرانبەر عێراق چی دەبێت؟\n، لەم نێوەندە پێدەچێت عێراق ڕووبەڕووی گوشاری سیاسی لە لایەن ئەمریكاوە ببێتەوە، لە ناوخۆشدا قەیرانی ئابوری و كۆمەڵێك گوشاری دیكە لەوەیە ببێتە لەمپەر لەبەردەمیدا، ئێمە لەم راپۆرتەدا بە وردی باس لەو هەوڵەی عیراق دەكەین:\nروسیا ماوەیەكی زۆرە دەیەوێت چەك بە عێراق بفرۆشێت، بەڵام ئێستا ڕووبەڕووی كێبڕكێی بەهێزی دوو وڵاتی هەرێمی تایبەت بە ڕێكەوتنامەی فرۆشتنی چەك لەگەڵ عیراق دەبێتەوە، كە عیراق دەیەوێت بۆ بەهێز كردنی توانا سەربازییەكانی و ڕووبەڕووبونەوەی هەڕەشە ئەمنییەكان، سوپا و هێزە چەكدارییەكانی پڕ چەك بكات.\nماڵپەڕی " دیڤینس وان"ی ئەمریكی كە تایبەتە بە كاروباری سەربازی و بەرگری لە ڕاپۆرتێكیدا یٔاشكرای كرد، كە زیادبوونی هاریكاری عێراق لەگەڵ ئیمارات و سعودیە، وای لە مۆسكۆ كردووە كە ویستی فرۆشتنی چەك بە عێراق كەم بكاتەوە، كە بە نیاز بوو چەندین جۆری چەكی ستراتیژی بە بڕی ملیارەها دۆلار بە عیراق بفرۆشێت.\nبەپێی ڕاپۆرتی كەناڵە ئەمریكیەكە و میدیاكانی ڕوسیا، عیراق بە گرنگیەوە لە كرینی سیستەمی بەرگری (s-400)و (s-300)ی ڕوسی دەڕوانێت، لەگەڵ هەوڵدان بۆ كرێنی فڕۆكەی جەنگی روسی لە جۆری سوخۆی 57.و كڕینی هەلیكۆپتەری جەنگی لە جۆریMI24،\nبەڵام شارەزایان پێیان وایە، بۆ عیراق زەحمەت دەبێت كە بتوانێت ڕێكەوتننامەی كڕینی چەك لەگەڵ روسیا واژۆ بكات، چونكە لەلایەك مەترسی سەپاندنی سزای ئەمریكای دەكەوێتە سەر و لەلایەكی دیكەشەوە لە ڕووی داراییەوە ڕووبەڕووی كێشە دەبێتەوە\n. نۆرمان ریكلفس سەرۆكی كۆمەڵەی "NAMEA" لە لێدوانێكیدا بۆ ماڵپەڕی " دیڤینس وان" دەڵێت:" زانیاریم نیە كە گرنگیەكی راستەقینە لەلایەن وەزارەتی بەرگری عیراقەوە بۆ سیستەمە بەرگریە ڕوسیەكە هەبێت".\nریكلفس كە وەك ڕاوێژكاری وەزیری ناوخۆی عیراق و یٔەمینداری گشتی وەزارەتی بەرگری عیراق كاری كردووە، یٔاماژە بەوەش دەكات كە" لەوە ناچێت دانوستان بۆ كرینی فرۆكەی جەنگی لە جۆری سوخۆی و سیستەمی بەرگری یٔێس 300 یٔەنجام درابێت". ماڵپەرە یٔەمریكیەكە دووپاتی دەكاتەوە، كە هەوڵەكانی عیراق بۆ كرینی چەك لە روسیا شتێكی نوێ نیە، پێشتر لەسەردەمی سەددام حسێن سەرۆكی رژێمی پێشوو، عیراق چەكی روسی كریوە. بەڵام دوای ساڵی 2003، عیراق بە شێوەیەكی تەواوەتی پشتی بە یٔەمریكا بەستوە بۆ كڕینی چەك و پڕ چەك كردنی هێزە سەربازییەكانی، جا ئاسمانی بێت یان وشكانی،چونكە یٔەمریكا هەندێك ڕێگری لە كرینی چەكی روسی لەلایەن عیراقەوە هەیە، هەر وەك چۆن بۆ توركیا كاردانەوەی توندی نیشاندا و هێشتا هەڕەشەی سەپاندنی سزا لەو وڵاتە دەكات.\nئەوەی كێشەی بۆ ڕوسیا دروست كردووە، هەر یٔەمریكا نیە، بەڵكو یٔەو كرانەوە زۆرەی عیراقە كە لە پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئیمارات و سعودیە هەنگاوی بۆ ناوە. لە مانگی یەنایەری ڕابردوودا وەفدێكی عێراقی بە سەرۆكایەتی جومعە عیناد وەزیری بەرگری سەردانی ئیمارات-یان كرد،یٔامانج لە سەردانەكە بۆ پتەوكردنی پەیوەندییە دوو قۆڵیەكان بوو،لەگەڵ فۆكس خستنە سەر هاریكاری سەربازی، هەروەها بەیاننامەكەی حكومەتی یٔیماراتیش كە بەبۆنەی سەردانەكەوە بڵاویان كردەوە،دووپاتی لەهەمان مەبەست كردبووەوە. لە 31ی مارسدا، عیراق و سعودیە لەسەر پتەوكردنی هاریكاری ئەمنی نێوانیان ڕێك كەوتن،یٔەم ڕێكەوتنەش دوای چاوپێكەوتنەكەی نێوان محمد بن سەلمان شازادەی جێنشینی سعودیە و مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عیراق هات، كە لە دیدارەكەدا دووپاتیان لە هەماهەنگی بەردەوام كردەوە بۆ ڕووبەڕووبونەوەی تیرۆر. لەو چوار چێوەیەدا، ئەحمەد شەریفی شارەزای سەربازی عیراقی دەڵێت:\n" عیراق دەتوانێت لەڕێگای سیستەمی سەربازی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و ولاتانی هەرێمیەوە توانا سەربازییەكانی پەرە پێبدات".\nدەشڵێت:" سعودیە و یٔیمارات و میسر و چەندین وڵاتی دیكەی ناوچەكە، دەتوانن ڕۆڵی بەرچاو لە عیراق بگێڕن، چونكە ئێمە توانایەكی زۆری مادیمان نیە كە چەكی قورسی پێبكرین". شەریفی كە لە سوپای پێشووی عیراق فڕۆكەوان بووە، دووپاتی دەكاتەوە، كە وڵاتانی ناوچەكە لە هاریكاری عیراق كەمتەرخەمیان نەنواندووە، بەو پێیەی ئاسایشی عیراق بەشێكە لە یٔاسایشی خۆیان و هەرێمی، یٔەمە جگە لەوەی كاتێك ڕێك كەوتنێك دەكەن، لە بەرژەوەندی ئەوانیشە". ریفلێكیس لەسەر خراپی لایەنی ئابوری عیراق بۆ كڕینی چەك دەڵێت:" عیراق پارەی پێویستی لەبەردەستدا نیە كە چەكی پێبكڕێت، ئەگەر هات و لەمساڵدا یان ساڵی ڕابردوودا نرخی نەوت بەرز بوویەوە، ئەوە بەغداد لەوەیە بە جدی بیر لە نوێ كردنەوەی كەرەستە سەربازییەكان و چەكەكانی بكاتەوە، وەك ناقیلەی شەخسی و زرێپیۆش و ئۆتۆمبێلی سەربازی، كە ئێستا بەهۆی كۆنی و خراپیانەوە توانایەكی ئەوتۆیان نیە".\nدەشڵێت:"ئێمە پێویستمان بە كڕینی پاڵپشتی ئاسمانی هەیە، كە پێویستە زوو ئەو كارە بكرێت، وەك كرینی هەلیكۆپتەری پێشكەوتوو فرۆكەی سەربازی".\nئاماژە بەوەش دەكات كە" ئاڵەنگارییەكانی ئێستای عیراق نا كلاسیكین، چونكە یٔێستا جەنگی چەكدارە توندڕەوەكان دەكات، كە پێویستی بە یٔۆپراسیۆنی جۆری نیە، كە فرۆكەیەك یٔەنجامی بدات، كە لە دەنگ خێراتر بێت، یٔەگەر پێویستمان بە ئۆپراسیۆنێكی وەها بوو، ئەوە هاوپەیمانان و ئەمریكا بوونیان هەیە، تا ئەو كارە ئەنجام بدەن". لەگەڵ فراوان بوونی ناكۆكی و كێبڕكێەكانی ئەمریكا و روسیا لەلایەك و ئەمریكا و چین لەلایەكی دیكەوە، لەوەیە عیراق ڕووبەڕووی فشار ببێتەوە بۆ یٔەوەی لایەنێكیان هەڵبژێرێت بەڵام شەریفی پێی وایە كە یٔەمریكا هیچ فشارێك ناخاتە سەر عیراق، یٔەگەر بێت و رێكەوتن لەگەڵ ئەو وڵاتانە بكات، بەو مەرجەی " دوور بێت لە هاوسەنگی هێز". دەشڵێت:\nئەگەر عیراق ڕێكەوتن لەگەڵ چین یان روسیا بكات، ئەمریكا نیگەران نابێت،بەڵام ئەگەر ڕێكەوتنەكە پاڵنەری سیاسی هەبوو، بۆ ئەوەی كەمتر پشت بە چەكی ئەمریكی ببەستێت، ئەوا عیراق ڕووبەڕووی كێشە دەبێتەوە.\nبۆ ئەم لایەنە، نموونە بە میسر دەهێنێتەوە، كە لەگەڵ ئیتاڵیا و فەرەنسا و چین و روسیا و ئەمریكا لەیەك كاتدا ڕێكەوتنی كرینی چەكی هەیە، بەڵام لەبەر ئەوەی بە هاوپەیمانی ئەمریكا ماوەتەوە، واشنتن هیچ كێشە و فشارێكی لە میسر نەكردووە.\nبەڵام لەگەڵ ئەو بۆچوونانەی سەرەوە،ئەگەر عیراق چەكی روسی بكڕێت،ئەوا نزیكە بكەوێتە بەر رقی ئەمریكیەكان، چونكە هیزەر نویرت وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە ئیدارەی ترامپ، هۆشداری بە عیراق دا كە"ئەگەر عیراق چەكی پێشكەوتووی روسی بكڕێت،ئەوا دەكەوێتە بەر سزاكانی ئەمریكا، حكومەتی وڵاتەكەم لەگەڵ عیراق باسی ئەم پرسەی كردووە، عیراق باش دەزانێت ئەگەر ئەم كارە بكات لێكەوتەكانی چی دەبن".


لە چالاکی گەریلاکاندا ١٩ سەربازی تورک کوژران – کوردی – RojNews.News\nلە چالاکی گەریلاکاندا ١٩ سەربازی تورک کوژران\n28/02/2020 - 10:41:56 pm\nشەممە, 4 أغس 2018 – 15:50 ڕۆژنیوز – ناوەندی هەواڵەکان\nئەمڕۆ ناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەکانی پاراستنی گەل- هەپەگە، سەبارەت بە چالاکیی گەریلاکان ڕاگەیەندراوی بڵاوکردەوە و ئەنجامەکانی ئەو چالاکییانەی خستەڕوو.\nلە ڕاگەیەندراوی هەپەگەدا هاتووە: دوێنێ لەنزیک هەرکیی سەربە شەمزینانی جولەمێرگ چالاکییەک لەدژی یەکینەیەکی نهێنیی سوپای تورک ئەنجامدرا، ئەو چالاکییە کاتژمێر ٠٩:٥٠ خولەک ئەنجامدرا و تێیدا سەربازێک کوژرا، کاتژمێر ١٠:١٥ خولەکی بەیانیش لە گردی شکێرەسپیی سەربە شەمزینان چالاکییەکی دیکە ئەنجامدرا، لەو چالاکییەدا دوو سەرباز کوژران، ئەوانی دیکەشیان گردەکەیان بەجێهێشت و ڕایان کرد.\nلە بەردەوامی ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە: هەر دوێنێ کاتژمێر ١٠:١٠ خولەکی شەو لە دەوروبەری گەڤەری جولەمێرگ، لە دژی کاروانێکی سوپای تورک کە لە بارەگای وەرگەنمەوە بەرەو ناوندی گەڤەر بەڕێوەبوو، چالاکییەک ئەنجامدرا، لەو چالاکییەدا ئۆتۆمبێلێکی سەربازیی سوپای تورک تێکشکێندرا و ١٠ ئەندامی هێزە تایبەکانی سوپای تورک کوژران.\nهەپەگە ئەوەشی ڕاگەیاندووە: دوێنێ کاتژمێر ٠٤:٠٠ی پاشنیوەڕۆ گەریلاکانی یەژاستار لەسەر گردی شەهید سۆرخوێنی سەربە شارۆچکەی بەرواریی سێرت، لە سێ قۆڵەوە چالاکییەکیان ئەنجامدا، لەو چالاکییەشدا چوار سەرباز کوژران.\nلەکۆتایی ڕاگەیەندراوەکەشدا هاتووە: ئەمڕۆ کاتژمێر ٠٨:٣٠ خولەکی سەرلەبەیانی گەریلاکانی یەژاستار هەر لەو شوێنە یەکینەیەکی دیکەی سوپای تورکیان کردە ئامانج، لەوێشدا دوو سەربازی سوپای تورک کوژران.\nحزبەکان لەگەڵ دواخستنى هەڵبژاردندا نین


ئه‌نفالستان – لە یادی ٣٥ ساڵەی جینۆسایدکردنی بارزانییەکاندا ………………………………….. عومەر محەمەد\nلە یادی ٣٥ ساڵەی جینۆسایدکردنی بارزانییەکاندا ………………………………….. عومەر محەمەد\nتەموز 30, 2018 Omer هه‌واڵ, وتار لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە لە یادی ٣٥ ساڵەی جینۆسایدکردنی بارزانییەکاندا ………………………………….. عومەر محەمەد\nلە یادی ٣٥ ساڵەی جینۆسایدکردنی بارزانییەکاندا\n٣١ی تەموزی ١٩٨٣\nبەرەبەیانی ٣١ ی تەموزی ١٩٨٣ و رۆژانی دوایی کەهەتا ١٠ی مانگی ئابی خایاند تاوانێکی گەورە لە کۆمەلگاکانی قوشتەپەو دیاناو حەریر دەرهەق بە پیاوانی بارزانی ئەنجامدرا، کە لە تاوانی دژەمرۆڤایەتی و تاوانی کۆمەڵکوژیدا خۆی نواند، ئەم تاوانە پێنج ساڵ پێش پێش تاوانە گەورەکەی ئەنفال بوو، کۆمەڵکوژییەکی تربوو لەدژی کوردەکانی باشور بەگشتی و بەرانبەر بارزانیەکان بەتایبەتی . دنیاش وەک هەمیشە قڕوقەپی لێکردو بێباک بوون لەبەرانبەر کۆمەڵکوژیەکەو ملهوڕییەکانی بەعس!\nهێزە سیاسییەکانی باشور کە ئەوساش وەک ئێستا هەر لەژێر هەژموونی ئێراندا بوون و سیاسی خراپ و شەڕکەری باشی پێش سوپای پاسدارانی ئێران بوون، بەبێ ئەوەی نەک لەعێراق جیابووبنەوە بەڵکو دروشمی روخانی رژێمیشیان بەرزکردبێتەوە. ببونە چاوساغی هێزەکانی ئێران بۆسەرعێراق وبەرەبەرە بەخواستی ئێران جەنگی ئێران عێراقیان گواستەوە بۆ چیاکانی کوردستان و سەرئەنجام بە گرتنی چیای حاجی ئۆمەران و گردەمەند کۆتایی هات، گرتنی حاجی ئۆمەران چ سودێکی بۆ کورد هەبوو؟ ئەگەر بەشێوەیەکی کاتی کەمێک دەستکەوتیشی بۆ ئێران هەبووبێت، ئەوا ماڵوێرانی ومەینەتیەکەی بۆ کورد زۆر گەورە بوو باجەکەی گران لەسەر کورد کەوت، بەتایبەتی بۆ ئەو خانەوادە بارزانیانەی هیچ گایەکیان لەگیرەی ئەو دەوڵەتە ستەمکارانەو حزبە کوردیەکاندا نەدەگەڕا!\nهێشتا رون نیە لەشەڕی حاجی ئۆمەراندا چەند سەربازی عێراقی وپاسداری ئێرانی کوژراون بەڵام لەبەرانبەردا ٨٠٠٠ هەزار بارزانی کەهەموویان رەگەزی نێرینەی تەمەن سەرو ١٢ ساڵ هەتا ٧٠ ساڵ بوون، لەماوەی چەند رۆژێکدا گیران و هەرگیز نەبینرانەوە. !\nئەو رۆژانەی بارزانیەکان لێیان قەوماو پیاوەکانیان گیران وژن ومنداڵەکانیان سەرگەردان بوون، نە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و نەرێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان و نە هێزێکی کاریگەری ئیقلیمی عێراقیان سەرکۆنە نەکرد، تەنانەت حزبە زلهێزەکانی ئەوسای کوردستانی باشوریش لە چیاکان کێبەرکێیان بوو داخۆکامیان دەبنە جێگە متمانەی باشتری ئێران، نەک هەر ئۆفێکیان بۆقوربانیەکانی ئەو تاوانە نەکرد، بەڵکو بۆ قۆناغەکانی دواتریش پەندیان لێوەرنەگرت و هەربەردەوام بوون لەسەر ئەم پێشلەشکریانەو پاساویان دایە بەعس کە ئەوسا درندەترین رژێمی ناوچەکەبوو هەتا لەبازنەیەکی فراوانتردا دەستی تاوان درێژبکات، هەرواشی کرد (٤) ساڵ دوای کۆمەڵکوژی بارزانیەکان تاوانی کیمیابارانی شێخ وەسانان و بالیسان و پێنج ساڵ دواتر گازبارانی هەڵەبجەو ئەنفالی بە دواداهات .\nحزبە کوردستانیەکانی باشور کە ئەوساو ئێستاش هێندەی نمایندەی ئێران و تورکیان و ڕوخساری شەڕی ناوخۆن، هێندەش نانیشتمانی و دەستکورتن لەگەمەی سیاسەتدا، هەربۆیە سودیان لە هەلومەرج وگۆرانکارییەکانی دوای راپەرینیش وەرنەگرت، بەپێچەوانەوە هەموو بەرهەم ودەستکەوتی ئەوان جگەلە (فەزایەکی سیاسی قێزەون، سیستەمێکی ئابووری پڕ لە تاڵانی و بەیەکەوەبوونێکی کۆمەڵایەتی کۆمێدی ئاسا) شتێکی ترنیە کۆمیدیاکەش ئەوەیە ئەم فەزا دزێوەیان ناونابوو دیموکراسی بێوێنە! دیموکراسیەک کە قەرارە کەرامەتی ئینسانی تێدا پارێزراوبێت لەم دیموکراسیە کۆمیدیەدا هێندەی سەروەختی بەعس ژن ومنداڵی بارزانیەکان و ئەنفالکراوان وکۆی شەهیدانی تێدا بێ بەش وبێ شکۆکرا.\nراپەرین کە دەرفەتێک بوو تیایدا دەتوانرا هەموو دنیا سەرسام بکەین، بەسیستمێکی جوان، دادپەروەرو پارێزەری مرۆڤ و بنیاتنەری هاوڵاتی، بووە ناشرینترین ئەزمونی حوکمرانی بێوێنەی ناوچەکە، ڕۆژگارە هەرە ناشرینەکانی دونیای ئێمە رۆژگارەکانی دەسەڵاتی ئەم دوحزبەبوون، ئەوان نەک هەر داکۆکیان لە نیشتمان نەکرد بەڵکو هەموو نیشتمان وهەموو بەهاکانی هاونیشتمانیشیان فرۆشت، نەک هەر سۆزی دنیایان نەبردەوە بەڵکو متمانەی کەسوکاری شەهیدان وئەنفالکراوانیشیان دۆڕاند\nئەو ژن و منداڵانەی دڵیان خۆش بوو بە رۆیشتنی بەعس و هاتنی دەسەڵاتی خۆماڵی چیدی هەست بەبێکەسی وبێ پشت وپەنایی ناکەن بەڵام هەرگیز ئەم دڵخۆشییەیان نەبینی ! وەک دیکتاتۆریەت شکۆی شکاندبوون، “دیموکراسیەت” هەرگیز شکۆی بۆنەگێڕانەوە، رەنگە باشتر بێت ئەم یادکردنەوەیە بەقسەی نوسەرێک کۆتایی پێبهێنم کە کوری پیاوێکی جینۆسایدکراوەو منیش هەرچی بڵێم لەوە باشتر بەدەستەوە نەدەم معروف حەسەن لەیادی ٣٥هەمین جینۆسایدی بارزانیەکاندا نوسیوێتی : ” سەرمایەی ڕەمزی قوربانیدانی کەسووکاری بارزانییە جینۆسایدکراوەکان، لە ئێستادا، کۆمەڵێک کچ و کوڕی خوێندەوار و ئاست بەرزن. کۆمەڵێک کچ و کوڕ لەبواری جیاجیادا، لە بڕوانامە و پلەی ئەکادیمی بەرزدا، لە بازرگان و دوکاندار و پێشمەرگەی دلێردا. هەموو ئەمانە لە دۆخێکدا بەدەستهاتوون، کە دۆخی پەراوێزخستن و بێماناکردنی قوربانیدان بووە. بۆیە لە ئێستادا ئێمە خاوەن سەرمایەیەکی مرۆیی و ڕەمزی گەورەین. ئەگەر نەگەیشتبین بە پلە بەرزەکانی دونیای ئیداری و حکومی کوردیدا، بەڵام ئاشنای دونیاین و لەنزیکەوە لەپاڵ دونیادا دەژین. ئەگەر نەمانتوانیبێت بە یاسا و ڕێسا باڵادەستەکان ماددە بەدەست بێنین، ئەوا خزاوینەتە ناو دڵ و هەناوی پێشکەوتنەکانی دونیاوە لە بواری هزر و بیرکردنەوە و ڕامان لە شتەکان. ئێمە هیچمان نیە، جگە لە دایکێکی ماندوو و دەروونێکی بریندار و کتێبخانەیەکی بچووک، بەڵام پڕ لە حیکمەت، لە ژیاندا”\n ئەم دێرەی ناوکەوانەکە لە نوسینێکی کاک مەعروف حەسەن وەرگیراوە


وێرانکاری دەبینرێت لە سەراقیب کە له كۆتایی هه‌فته‌دا کەوتە ژێر کۆنتڕۆڵی رژێمی سوریاوه. [خاوەنی وێنە: ئاژانسی هەواڵی عەرەبی سوریا]\nچالاکوانێك وتی رژێمی سوریا و میلیشیا هاوپەیمانەکانی کۆنتڕۆڵی تەواوی شاری سەراقیبیان کرد لە رۆژهەڵاتی ئیدلیب، لەکاتێكدا رژێم و روسیا دووشەممە ( 10کانونی دووەم) بەردەوامبوون لە ئەنجامدانی هێرشی ئاسمانی لە دێهاتەکانی ئیدلیب و حەلەب.\nچالاکوانێكی ئیدلیب، موسعەب عەساف بە دیارونای وت هێزەکانی رژێم ناردنی هێزیان بۆ سەراقیب تەواوکرد دوای ئەوەی هه‌موو گروپه‌كانی ئۆپۆزسیۆنە چەکدارەکان و تووندڕەوەکان کشانەوە.\nوتی: "سەربازانی رژێـم و پیاوانی میلیشیاکانی هەواداری رژێم چەند ماڵێکیان تاڵانکرد و هەندێكی دیکەیان سوتاند و گۆڕستانێكیشیان تێکدا کە تەرمی ئەو چەکدارانەی ئۆپۆزسیۆنی تیادا نێژرابوون کە لە شەڕی دژ به رژێمدا لە دێهاتەکانی ئیدلیب کوژرابوون."\nعەساف وتی له كۆتایی هه‌فته‌دا هێزەکانی رژێم چەندین شارۆچکە و گوندیان کۆنتڕۆڵکرد لە دێهاتەکانی ئیدلیب و حەلەب، زۆربەیان دەیانڕوانییە رێگا خێرا گرنگەکە.\nئەمانە خانووی مەدەنین لە مەعرەت نەعسان لە دێهاتەکانی ئیدلیب کە بە هێرشی ئاسمانی وێرانبوون. [خاوەنی وێنە: بەرگری شارستانی سوریا]\nئەندامانی كڵاو سپییەکان و خۆبەخشەکان داری سوتاندن دابەشدەکەن بۆ خۆگەرمكردنەوە لە یەکێك لە کەمپه‌كانی ئاوارەکاندا كه گروپە فریاگوزارییەکە دروستیکردووە بۆ ئەوانەی لە دێهاتەکانی ئیدلیب هەڵدێن. [خاوەنی وێنە: بەرگری شارستانی سوریا]\nرێكخراوی روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ رایگه‌یاند كه شەش لەو نۆ مەدەنییەی دووشەمە کوژران لە هێرشێکدا لە گوندی ئەبین سه‌معان، منداڵبوون.\nئاژانسی فرانس پرێس رایگه‌یاند كه هێرشە تووندەکان لە حەلەب لەکاتێکدا ئەنجامدەدرێن کە هێزەکانی هەواداری رژێم نزیکبوونەتەوە لە رێگای خێرای M5 کە حەلەب و دیمەشق پێکەوە دەبەستێتەوە و لەڕووی ئابورییەوە گرنگە بۆ رژێم.\nتەنیا بەشێكی دوو کیلۆمەتریی رێگا خێراکە لە دەرەوەی کۆنتڕۆڵی رژێمدایە.\nسوپای سوریا لە بەیاننامەیەکدا یەکشەممە رایگه‌یاند كه دەستیگرتۆتەوە بەسەر 600 کیلۆمەتر دووجادا لە دوا هێرشیدا و ئەو ناوچەیە "چەندین گوند و شوێن" لەخۆدەگرێت لە باشوری پارێزگای ئیدلیب و رۆژئاوای پارێزگای حەلەب.\nبەگوێره‌ی رێكخراوی روانگه‌كه، هێرشە ئاسمانییەکان دووشەممە ئەنجامدران دوای ئەو بۆردوومانەی روسیا و رژێم پێشتر بە شەو ئەنجامیاندا و لانیکەم 20 مەدەنییان لە ئیدلیب و حەلەب کوشت.\nوتی یەکشەممە هێرشەکانی روسیا 14 کەسیان کوشت، نۆیان لە گوندی کەفر نوران لە باشوری رۆژئاوای حەلەب.\nوتی هێرشەکانی روسیا بە به‌رمیله بۆمب چوار مەدەنییان لە ناحیەی عەتاریب کوشت لە رۆژئاوای حەلەب لەکاتێکدا یەکێکی دیکە بە تۆپباران کوژرا لە نزیك شاری جسر ئەلشغور و یەکێکی تریش لە گوندی که‌تیان کوژرا لە باشوری ئیدلیب.\nمەدەنییەکان لە هێرشی رژێم هەڵدێن\nعەساف بە دیارونای وت تۆپباران و هێرشی ئاسمانیی قورس دووشەممە ئەنجامدرانەوە لە دێهاتەکانی حەلەب و ئیدلیب، بەتایبەتی لە شارۆچکەی مەعرەت نەعسان لە ئیدلیب و شارۆچکەکانی کەفر نوران و عەتاریب لە حەلەب.\nوتی تۆپباران و هێرشی ئاسمانی رۆژانە شاری ئیدلیبیش دەکەنە ئامانج و ژمارەیەك مەدەنی بەهۆیانەوە کوژراون و بریندار بوون.\nبەگوێره‌ی ئاماره‌كانی بەرگری شارستانی سوریا (كڵاو سپییەکان)، ئاوارەیی بە ئاستێکی خێرا بەردەوامە له‌نێو مه‌ده‌نییه‌كاندا و 167,000 کەس تەنیا لە کانونی دووەم ئاوارەبوون.\nعەساف وتی بەگوێره‌ی كڵاو سپییەکان، 208 مەدەنی، له‌نێویاندا ژن و منداڵ، کوژراون لە 6,600 چالاکی سەربازیدا کە دژ بە ماڵە مەدەنییەکان ئەنجامدراون، 800 لەوانەش هێرشی ئاسمانی رژێم و روسیا بوون.\nنەتەوە یەکگرتووەکان دووشەممە رایگه‌یاند كه 700,000 کەس ئاوارەبوون لە باکور و رۆژئاوای سوریا لە کانونی یەکەمەوە.\nعەساف وتی زۆربەی ئاوارەکان ناتوانن شوێنی مانەوە بدۆزنەوە و لە دەشت و زەوییە کشتوکاڵییەکاندا ماونەتەوە و لە رەوشێكی سەختدان، بەهۆی نزمیی پلەی گەرما و زوقم و لێزمەی بارانەوە.\nبارگرژییەکان تورکیای تووڕەکردووە کە تائێستا 3.7 ملیۆن ئاوارەی سوریی لەخۆگرتووە و لە شەپۆلێكی دیکەی ئاوارە بەرەو سنوورەکانی دەترسێت.\nلە هەینییەوە، تورکیا قافڵەی زۆری ئۆتۆمبیلی ناردووە کە كۆماندۆ و تانك و تۆپی هاوتزه‌ریان هەڵگرتبوو بۆ 12 بنکەی چاودێریی تورکی، کە لە 2018 لە ئیدلیب دایمەزراندوون بەگوێره‌ی رێکەوتنێك لەگەڵ روسیا بۆ به‌رگرتن به هێرشی رژێم.\nبەڵام رێکەوتنەکە شکستی هێناوە لە خاوکردنەوەی پێشڕەویی رژێم و تورکیاش دەڵێت هێزەکانی رژێم سێ لەو بنکانەیان گەمارۆداوە سەرباری ئەوەی چەندینجار هۆشدارییانداوە لە دژی هه‌ر جوڵەیەكی له‌و جۆرە.\nمیدیا ناوخۆییەکان رایانگه‌یاند كه دووشەممە چوار سەربازی تورکیا کوژران لە ئیدلیب لە تۆپبارانی رژێمی سوریادا و پێنجی دیکەش برینداربوون.