مرۆڤ له بۆسه‌ی ریسوابووندا.\nحاله‌تێکی زۆر سه‌یرم هه‌یه له‌و کاته‌ی که ده‌مه‌وێ ئه‌و بابه‌ته‌ی که له مێشکمدایه بنووسمه‌وه هه‌ست به ده‌نگدانه‌وه‌ی وشه ده‌که‌م، تووشی نیگه‌رانییه‌ک ده‌بم و ئاڵۆزییه‌ک سه‌ره‌داوه‌کانم لێ بزر ده‌کا.\nئه‌من له‌وه ده‌گه‌م که خه‌ڵک توانای گوێگرتن و به‌بیرهێنانه‌وه‌ی سه‌رده‌می (حیزبی به‌عس)یان نییه، که بێگومان هۆیه‌کان دیارن. به‌س پێیانخۆشه قسه له‌سه‌ر هه‌مان سه‌رده‌می بزووتنه‌وه‌ی کوردی بکه‌ن به‌س دیوه ناشیرنه‌که‌ی، که به داخه‌وه ئه‌وه به‌شێکه له‌و ده‌رئه‌نجامه‌ی که ئیش ته‌نیا له‌سه‌ر ریسواکردنی ده‌سه‌ڵاتی کوردی ده‌کرێ. (که به داخه‌وه زۆر جار هه‌وڵی ناشیرنکردنی ده‌ره‌وه‌ی مرۆڤیش ده‌ده‌ن، ته‌نیا بۆ ناشیرنکردنی ده‌سه‌ڵاتی کوردی، له کاتێکدا هه‌موو مرۆڤایه‌تی له‌سه‌ر ئه‌وه کۆکن که زۆرداره‌کان له ناوه‌وه ناشیرنن نه‌ک له ده‌ره‌وه‌یان، نه‌وه‌یه‌ک وا گه‌وره ده‌بێ ''شرێک و فیۆنا و که‌ره‌که و پوو'' ناسێ و... به ده‌یان ''فیگۆر''یتریان خۆشده‌وێ که له ده‌ره‌وه‌یان له مرۆ ناچن، جا تکایه).\nتا ئێستا چه‌ندان نووسه‌ر گوتوویانه ئه‌و ده‌سه‌لاته به ئه‌قلیه‌تی شاخ و به کلتووری شاخ ده‌یانه‌وێ وڵات به‌ڕێوه‌ببه‌ن. چاکه، دیاره ئه‌و رسته‌یه زۆر جوان و بریقه‌داره بۆیه خه‌ڵک چه‌ند کاتژمێرێک به‌ر له ئێستا گوتیه‌وه و دڵنیام سبه‌ی و دووسبه‌ش ده‌یڵێته‌وه.\nبه‌ڵێن بێ باسی ئه‌و گه‌نجانه‌تان بۆ نه‌که‌م که تا له‌سێداره‌شدران دڵخۆش بوون به‌وه‌ی که بۆ نیشتمانه‌که‌یان ده‌بنه قوربانی، باسی ئه‌و شه‌هیدانه‌شتان بۆ نه‌که‌م که له‌وانه‌یه له شاییدا ده‌ستیان به‌ر ده‌ستی کچێک که‌وتبێ، باسی ئه‌و کوڕه‌شتان بۆ نه‌که‌م که باوکی به‌دوایدا ده‌گه‌ڕا ده‌یگوت کا فه‌ره‌قه‌تێیه‌که‌م، باسی..... باسی..... به‌ڵێ باسی ئه‌وه‌ش ناکه‌ین که گرتن و کوشتنی بارزانییه‌کان و هه‌ڵه‌بجه و ئه‌نفال و کوشتن و راوه‌دوونانی پارچه‌کانیتر و..... و..... و، که بێگومان ئه‌وانه په‌ڵه‌یه‌کی ره‌شن به نێوچه‌وانی بزووتنه‌وه‌ی کوردستانی باشوور، به‌ڵێ ده‌کرێ مرۆ بپرسێ ئه‌ی نیشتمانه به‌دبه‌خت و نه‌خوێنده‌واره‌که ئه‌و هه‌موو قوربانییه تۆی گه‌یانده کوێ؟\nئه‌من ته‌نیا له‌و که‌سانه ده‌پرسم به‌ڵام بابه‌تییانه وه‌ڵامم بده‌نه‌وه، تۆ که ده‌ڵێی کلتووری شاخ، ئه‌دی باشه پێم ناڵێی کلتووری شار چ بوو؟\nئایه قه‌بوڵکردنی بوونه به‌عسی و راگواستن و به‌عه‌ره‌ببوون نه‌بوو، سه‌ربازی سوپای ده‌سه‌ڵاتێکی دیکتاتۆر، ئه‌وانه‌یتریش هه‌رچی ده‌یگری جاش بوون به هه‌موو جۆره‌کانی و راکردن له سه‌ربازیی (ئه‌وانیش له په‌نا پێشمه‌رگه خۆیان شاردبۆوه که گونده‌کان تێکچوون په‌رت بوون). ئازیزم هه‌ندێک له‌وانه‌ی که له په‌ناوه ته‌قه له خه‌ڵکه ئازادیخوازه‌که‌ی خۆی ده‌کا، بێگومان کار له‌سه‌ر ناشیرنکردنی ئه‌و سه‌رده‌مه ده‌کا، رازییش نییه ئه‌من به‌و بڵێم تۆ روانینه‌که‌ت بۆنی کلتووری سوپای عێراقی لێدێ. به‌س ئه‌و به‌گژ (نیکۆلای کازانتزاکی)دا ناچته‌وه که ده‌ڵێ بۆیه چوومه چیا تا (که‌رامه‌ت و کبریا)ی خۆم بپارێزم، به‌س ئه‌و قسه‌یه‌ی له ده‌می منداڵه هه‌ژارێکی کورد پێ نه‌زانییه...\nبا مێژوو به واقیع و راستگۆیی بخوێنینه‌وه، ئه‌قلیه‌تی ده‌سه‌ڵاتی کوردی هه‌مان ئه‌و ئه‌قلیه‌ته‌یه که میسر و ئوردن و یه‌مه‌ن و سوریا و چه‌ندان وڵاتی دیکتاتۆریتری پێ به‌ڕێوه‌ده‌چێ.. خۆ ئه‌وان له شاخ نه‌بوون، پێویست ناکا سووکایه‌تی به‌و که‌سانه بکرێ که له پێناو ئازادیی خاک و وڵات تێکۆشاون. ئه‌و ده‌سه‌ڵاته کوردییه به دڵنیایه‌وه خه‌ونی تاکی کورد نییه، به‌ڵام هۆشیارییه سیاسیی و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌که‌ی دروستیکردووه، خۆی چاوی له که‌موکوڕییه‌کانی پۆشیوه، ئه‌و کاته‌ی به ده‌یان تێکۆشه‌ر و ئازادیخوازی جوان چه‌که‌که‌ی فڕێدا ئه‌و رۆشنبیره‌ی که هه‌یه‌تی به ناوی رزگارکردنی ئه‌زموون پشتی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی گرت.. ئێستاش که ده‌یه‌وێ لایبدا بێگومان سه‌خته میلیشیایه‌کی حیزبی دروستکردوه و توانایه‌کی ئابووریی چاک و پشتیوانه ده‌ره‌کییه‌که‌ش جێگه‌که‌ی توندکردوه. به‌ڵام ئه‌و وڵاتانه‌ی ده‌وروبه‌ر سه‌لماندیان که راسته ئه‌نجامێکی خوێناویی هه‌یه به‌س ده‌بێ بڕۆن.\nبۆیه ئه‌من له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌م که به‌ڵێ خه‌باتی چه‌کداریی هه‌ڵه‌ی زۆر بوو و زۆر شت هه‌بوو ده‌با وا نه‌کرابا...\nئێمه ئه‌وکاته به‌رامبه‌ر داگیرکه‌ر تێکۆشانمان ده‌کرد، هه‌موو ئه‌لته‌رناتیفێکی به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌مان پێ باشبوو (ده‌سه‌ڵاتێکی خۆماڵی جا هه‌ر چی بێ) هه‌ڵه بوو... به‌ڵێ هه‌ڵه بوو... به‌س خوێندنه‌وه له کاتی جه‌نگ و ماڵوێرانیی جودایه له‌وه‌ی له که‌ناری ده‌ریایه‌ک دانیشی و به ئاسووده‌یی قاوه بخۆیه‌وه و ئه‌وانه‌ی روویانداوه بخوێنیه‌وه..\nبه‌ڵام وه‌ره تۆ ئه‌لته‌رناتیفێکیترم پێ بڵێ له‌و کاته؟ ئه‌وه به‌شێک له راستیی تێدایه که ئێمه خه‌باتی چه‌کدارییمان وه‌ک نه‌ریتێک وه‌رگرتبوو ئه‌و کات، (ئه‌گینا ئێستاش خه‌لک ناڕازییه و بۆ ناچێته چیا). یاخود ئه‌و تێکۆشه‌رانه‌ی که دژی خه‌باتی چه‌کداریی بوون چیان کرد بۆ مێژووی خۆیان و گشتی؟ وه‌ک گوتم رووداو هه‌یه ئێمه له‌نێو خۆماندا تا ئێستاش باسی هه‌ندێک که‌س ده‌که‌ین له کاتی شۆرش ده‌با دادگایی بکرابان (هیوادارم کۆمه‌ڵگه‌که‌ی ئێمه بگاته ئه‌و راده هۆشیارییه داوای داگایی تۆمار بکا له‌سه‌ر هه‌موو تاوانبارێک.). به‌ڵام نابێ تۆ بێی کار له‌سه‌ر ریسواکردنی ئه‌و هه‌موو خه‌ڵک و قوربانییه بکه‌ی، ئه‌وانه‌ی دوێنێ خه‌باتیان له پێناو رزگارکردنی خاک و گه‌ل ده‌کرد ئه‌وانه ئێستا خه‌باته‌که‌یان دیاره بۆ چیه... مێژووی سه‌ده‌ی بیست پێمان ده‌ڵێ ئه‌قلیه‌تی ئه‌و کۆمه‌ڵه که‌سه‌ی به ناو پیشڕه‌ویی بزووتنه‌وه‌ی کوردایه‌تیان ده‌کرد چاره‌نووسی ئه‌و میلله‌ته‌یان به‌و رۆژه گه‌یاند، (حه‌سه‌ن عه‌له‌وی) که که‌سایه‌تییه‌کی زۆر نزیکی حیزبی به‌عس بووه له په‌رتووکی ته‌واو نهێنی ده‌ڵێ: ''له  1970سه‌دام رازیبوو تا نزیک به‌غداش بداته کورد به مه‌رجێک کورد شه‌ڕی له‌گه‌ڵ نه‌کا، جا ده‌بێ پێشمه‌رگه‌ی به‌دبه‌خت توانای خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و باره‌ی هه‌بووبێ که پێشڕه‌وه‌که‌ی نه‌یبووبێ.\nئێمه هه‌ر وا خه‌بات ده‌که‌ین؛ تۆ سه‌یر بکه به ده‌یان نووسینی خراپ و زانیاریی نادروست بڵاوده‌کرێته‌وه به‌س له‌به‌ر ئه‌وه‌ی دژی ده‌سه‌ڵاته چاوی لێده‌پۆشین بۆ؟ ئه‌من له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌م که ئه‌و ده‌سه‌ڵاته جوانیی تێدا نه‌مایه و وا به ده‌ستی خۆی گۆڕ بۆ خۆی هه‌ڵده‌که‌نی. به‌س ئایه بایکۆتکردنی خوێندن دروشمێکی نه‌خوێنده‌وارانه نییه؟ ئه‌دی دوێنێ نه‌بوو ده‌سه‌ڵاتمان سه‌رکۆنه‌کرد له‌سه‌ر ئه‌و کاره قێزه‌وه‌نه‌ی که یه‌کێتی قوتابیانه‌که‌ی زانکۆی داخست. ئاخر هه‌موو که‌س ئه‌و راستییه ده‌زانێ دابڕانی قوتابی له خوێندن بۆ رێژه‌یه‌ک ده‌بێ به یه‌کجاریی، دوایی که‌ی ده‌سه‌ڵات باکی به‌وه بووه که خه‌ڵک نه‌خوێنێ. پشتبه‌ستن به ئیسلامیی سیاسی ناچێته خانه‌ی خۆکوشتن؟ باشه بۆ ده‌یکه‌ن؟ که هه‌موو که‌س ئه‌و راستییه چاک ده‌زانێ که کورتترین پێناسه بۆ ئیسلامیی سیاسی قه‌بولنه‌کردنی ئه‌وانیدی و له‌ناوبردنیانه (تکایه دینداریی نه‌ک قه‌ده‌غه‌نه‌کراوه به‌ڵکو پشتیوانییه‌کی چاکیشی لێده‌کرێ له لایه‌ن ده‌سه‌ڵات). گیانه به‌س دوو مانگه خۆپیشاندان کراوه هه‌موو ده‌زگاکانی راگه‌یاندن به ئه‌هلی و حیزبی بۆنی خوێن و بارووت و جوون و سووکایه‌تی و تا دوایێی لێدێ.\nنه‌ک باسی مافی ئافره‌ت و نه په‌روه‌ده‌کردنی منداڵ و مه‌ترسییه‌کانی راگه‌یاندن له‌سه‌ر منداڵ و نه ئه‌ده‌ب و... هتد.\nئه‌وه‌ی باس ده‌کرێ شه‌ڕ و... شه‌ڕ... پێم ناڵێن بۆ؟ ئه‌ی ئێمه ره‌خنه‌مان له رابردوو نه‌گرت که ئه‌و جاره وریا بین... هۆشیارکردنه‌وه له ململانێ دانه‌بڕین... به‌س کوا؟؟؟ به‌ڵێ ده‌سه‌ڵات هه‌موو شتێکی ناشیرن کردوه و گوێ له که‌س راناگری، به‌س ئێمه‌ش تووشی هه‌مان ده‌رد بووین. ئه‌وه نییه به سۆز رووداوه‌کان ده‌خوێنینه‌وه و قسه‌مان تا ئێستاش له‌سه‌ر ئازاتربوونی شوێنێکه له شوێنێکیتر و به بێ گوێدانه هۆیه‌کان، ئه‌دی ئه‌وه نییه خه‌ڵکێک هێنده‌ی ئاگاداری کووچه و کۆڵانی وڵاته عه‌ره‌بییه‌کانه ئاگاداری ناوچه‌کانیتری وڵاته‌که‌ی خۆی نییه و که‌چی سه‌ره‌تا نووسینه‌که‌شی به‌وه ده‌ست پێده‌کا که کوردستانییه.\nله جیاتی ئه‌وه‌ی قسه له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی ناوچه‌یه‌ک بکا دێ گیانه قێزه‌وه‌ن و شارچیه‌تییه‌که‌ی خۆی نیشان ده‌دا، ئاخر من ته‌واو له‌وه دڵنیا بوومه که هه‌ر که‌سێک ئه‌و پرسیاره بکا بۆنی شارچیه‌تیی لێدێ که بۆ هه‌ولێر راناپه‌ڕی، یه‌که‌م بازنه‌ی په‌یوه‌ندییه‌کانی خۆی نیشانده‌دا و دووه‌م بێ ئاگایی و گرنگیی نه‌دانی به به‌شه‌کانیتری وڵاته‌که‌ی خۆی نیشانده‌دا (به‌ڵێ له سه‌ره‌تادا وا نیشاندرا که مه‌به‌ستیان له هه‌ولێر ده‌سه‌ڵاتی پارتییه.. به‌س به داخه‌وه زوو بازاڕی شارچیه‌تییان پێ گه‌رمکرد)، ئه‌وه ئه‌و ئه‌قلیه‌ته‌یه که ئێمه هه‌مانه و سیاسه‌تی پێده‌که‌ین و به داخه‌وه وا منداڵه‌کانیشمانی پێ په‌روه‌رده ده‌که‌ین، ئه‌رێ ده‌بێ له هه‌شتایه‌کان چۆن بووبین له کاتێکدا هه‌ر کوردی و که‌مه‌ک عه‌ره‌بیمان ده‌زانی؟!؟!؟! ئێستا بڕۆ سه‌یر بکه له هه‌ر شارێکی گه‌وره‌ی ئه‌وروپی که پڕه له کۆمه‌ڵه‌ی کوردی و که‌مینه‌یه‌کی خه‌ڵکیش هاتوچۆیان ده‌که‌ن.. ئاخر ئێمه کلتووری هه‌نده‌رانیشمان تێکدا!\nئێمه ئه‌و خوێندنه‌وه‌ی که تا ئێستا بۆ راپه‌ڕینی (91)مان هه‌یه که بریتییه له خوێندنه‌وه‌یه‌کی داخراوی نێوخۆیی و ناوچه‌گه‌ریی و شارچیه‌تیی و ئیشکردن له‌سه‌ر جیاوازییه‌کان. هه‌مان لێکدانه‌وه درێژه‌ی هه‌یه بۆ ئه‌و رووداوانه‌ی دوایی، بێ ئه‌وه‌ی دانیشین و قسه له‌سه‌ر ده‌سکه‌وته‌کان بکه‌ین، گه‌ر هه‌وڵی له‌یه‌ک نزیکبوونه‌وه بده‌ین و ده‌سه‌ڵات به به‌ناو ئۆپۆزسیۆن داغ نه‌که‌ین و نه‌یێین پارتی و یه‌کێتی بگۆڕینه‌وه به گۆڕان و یه‌کگرتوو و کۆمه‌ڵ، ئه‌و مه‌رج و ئامانجانه‌ی که هه‌مانه ده‌بێ هه‌مووان بگرێته‌وه، ئه‌و ئه‌قلیه‌ته که توانای به‌ڕێوه‌بردنی وڵات و جێگرتنه‌وه‌ی نییه بۆ بمینێ؟ با هه‌روا نه‌بین سه‌ره‌تای هه‌ڵستانه‌وه‌مان بۆنی نسکۆ و تێکشکانی مرۆڤی کوردی لێبێ.\nخه‌ڵکه‌کی زۆر پێیوایه ئه‌و بارودۆخه به گوتارێکی نه‌ته‌وه‌یی رزگار ده‌بێ، ئه‌من ناڵێم ناکرێ و نابێ، به‌س به داخه‌وه ئه‌وه‌ی که مرۆڤ به گشتی ده‌یبینێ ئه‌وه‌یه که ئێمه وه‌ک تاک وێرانین و ئیش له‌سه‌ر چاره‌سه‌ره‌کان ناکه‌ین و ئاڵۆزی ده‌که‌ین.\nقوناغه‌کان گه‌رچی به ئازار و ماڵوێرانیی ده‌ڕۆن، ده‌سه‌ڵاتێکی خۆماڵیی که خه‌ونی زۆرینه بوو، هه‌ر له سه‌ره‌تای ده‌سه‌ڵات وه‌رگرتنیه‌وه ده‌ستده‌کا به له‌باربردنی ئه‌و خه‌ونه و قێزه‌وه‌نکردنی خۆی، تا ده‌گاته ئه‌و رۆژه‌ی له جیاتی کار و کرده‌وه چاکه‌کانی پارێزگاری لێبکه‌ن، ئه‌وه ده‌یبینین به خۆی تۆپ و ده‌بابه‌کانی ده‌روازه‌ی مێژووی گرتووه و نایه‌ڵێ لاپه‌ڕه‌یه‌کتر بکرێته‌وه. وه‌ک گوتم ده‌سه‌ڵات ریسوابوونی خۆی به هه‌موو کووچه و کۆڵانه‌کانی شار هه‌ڵواسیوه. خه‌لک و ده‌سه‌ڵات متمانه‌یان به یه‌ک نه‌مایه، به‌س کوا ئه‌و هێزه‌ی که ده‌توانی ئه‌و خه‌ڵکه کۆ بکاته‌وه؟\nئه‌وه‌ی سه‌رده‌می هه‌شتاکانیشی به بیر نه‌یێ که کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی و بزوتنه‌وه‌ی کوردی له چ بارودۆخێکدا بوون و په‌یوه‌ندیی خه‌ڵک چۆن بووه به جیهانی ده‌ره‌وه، ده‌کرێ له ئاڵۆزیی ئێستا بگاته ئه‌و ده‌رئه‌نجامه که زۆر سه‌خته به‌رگریکردن له میلله‌تێکی ئه‌وها.\nکه ویستی گۆڕان و خۆ به شارستانیی بوونی نه‌بێ.. ئاساییه له جیاتی تاوانباران دادگایی خه‌ڵکه ئازادیخوازه‌کانی بکا، که هه‌ر چۆنێک بێ به‌رامبه‌ر زۆردار و سته‌مکاران وه‌ستانه‌وه.\nماڵپه‌ڕی شوان حه‌سه‌ن


كەناڵی كوردستان تیڤی هەلی كار ڕادەگەیەنێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\nكەناڵی كوردستان تیڤی هەلی كار ڕادەگەیەنێت\n2018/07/17 - 3:23 PM\nكەناڵی ئاسمانی كوردستان تیڤی، كە كەناڵی فەرمی پارتی دیموكراتی كوردستانە هەلی كار بۆ دوو پێشكەشكار ڕادەگەیەنێ و مەرجەكانیش بڵاودەكاتەوە.\nبەپێی ڕاگەیەنراوێكی كەناڵی ئاسمانی (كوردستان تیڤی) كە وێنەی دەست (خەڵك) كەوتووە، ئاماژە بەوەدراوە، كە “كوردستان تیڤی ئاگاداری هاوڵاتیانی خۆشەویست دەكاتەوە، كە پێویستی بە (2) پێشكەشكار هەیە لە ڕەگەزی مێ”.\nبەپێی ئەو مەرجانەی كەناڵەكە دیاری كردووە، دەبێت خوازیار( دەرچووی زانكۆ بێت و ئاستی ڕۆشنبیری گشتی باش بێت و ئامادەیی كاركردنی كاری ڕۆژانەی هەبێت) .\nكەناڵەكە ئاماژەی بەوەشكردووە، خوازیاران دەتوانن لە ڕێگەی ئەم ئیمەیلەوە سیڤیەكانیان بنێرن ([email protected])\nئاگادارییەك لە كارتی نیشتمانییەوە بۆ هاوڵاتیان\nبەوێنەو ڤیدیۆ: خۆپیشاندەران وێنەی ئیمام خومەینی لە شاری بەسرە دەسوتێنن\nجەلال جەوهەر: نابێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان هەرێم بە بەغداوە گرێ بدرێت\nسەفین دزەیی دوای گەڕانەوەی لە ئەنقەرە: پەكەكە دەردەسەرییە و هۆكاری لەشكركێشییەکەی توركیایە\nیەكێتی سەبارەت بە سەردانەكەی نێچیرڤان بارزانی بۆ ئەنقەرە داوای ڕوونكردنەوە لە پارتی دەكات\nنێچیرڤان بارزانی لەگەڵ كازمی و لاهور شێخ جەنگیش لەگەڵ مالیكی كۆبوونەوە


ناسا كانزاكانی سەر مانگ دەكڕێت\nkurdiu 5 14/09/2020 - 09:26 هەواڵ/هەمەڕەنگ\nلەهەوڵێكدا بۆ هاندانی دەرهێنانی تایبەت بۆ كانزاكانی دەرەوەی زەوی بۆ بەكارهینانی، ناسا هەوڵەكانی خستەگەڕ بۆ پێدانی دارایی بە كۆمپانیاكان تا كانزا لەسەر خاكی مانگ دەركەن، ڕاشیگەیاندووە، بەردو خاكی مانگ دەكرێت.\nبەڕێوەبەری ناسا (جیم بریندشتاین) لە بڵاوكراوەیەكدا ووتی: پلانەكان پێشێلكاری ڕێكەوتنی ساڵی (1967) ناكات، ئەوەی دەڵێت: هەسارەكان و واڵایی بەدوورن لە خاوەنداری كەسایەتی.\nئەم هەنگاوە كە ئامانجی كۆمپانیاكانە پلانیان هەیە بۆ ناردنی ڕۆبۆت بۆ دەرهێنانی كانزا لەمانگ، بەشێكە لە ئامانجی ناسا بۆ دانانی وەك بریندشتیان ناوی لێنا بە (بنەمای ڕەفتار) لە بۆشاییداو ڕێگەپێدان بەدەرهێنانی تایبەت لەسەر مانگ بەشێوەیەك هاریكاربێت بۆ ئەركەكانی ئاسمانگەڕان لەداهاتوودا.\nناسا ووتی : كۆمپانیاكانی دەرهێنان خاوەنداری كانزا دەرهێنراوەكان دەكەن و دوای ئەوەی ناسا دەیكڕێت دەبێتە خاوەنی.\nلەچوارچێوەی بەرنامەی (ئەرتەمیسی ناسا) بەڕێوبەرایەتی دۆناڵد ترامپ) ڕوانگەی هەیە بۆ گەڕانەوەی ئاسمانگەڕانی ئەمریكا بۆ مانگ بە هاتنی ساڵی (2024)، ناسا ئەم ئەركەی داناوە وەك ڕێگە خۆشكردنێك بۆ گەشتی مرۆڤ لەداهاتوودا بۆ هەسارەی بارام (مەریخ).\nبریندشتاین ووتی: ناسا لەكۆتاییدا زیاتری كانزاكان دەكرێت وەك بەستەڵەك و ئەوانەی لەسەر مانگ دەدۆزرێنەوە.\nمانگی ڕابردوو ناسا ئاسانكاری بۆ تاوتوێكردنی هەندێك بنەمای بنەڕەتی كرد ئەوەی دانراوە بۆ ژیانی خەڵكی و كاركردنیان لەسەر مانگ، بنەما بنەڕەتیەكانی ڕاگەیاند بەهیوای ببێتە پەیمانێكی نێودەوڵەتی بۆ دۆزینەوە لەسەر مانگ ناوی ناوە پەیمانی ئەرتەمیس. ڕێگە دەدات بەكۆمپانیاكان بەخاوەنداریكردنی سەرچاوەكانی مانگ ئەوەی دەریدەهێنێت، كە خاڵێكی یەكلاكەرەوەیە بۆ ڕێگەپێدان بە گرێبەستەكان لەگەڵ ناساو بتوانن بەستەڵەكی مانگ بۆ وزەی مووشەك بگۆڕن، یاخود كانزاكانی مانگ بەكاربێنن بۆ بنیاتنانی سەكۆی نیشتنەوە.


ئەلبوم 2017-11-18 12:43 کۆمێنت 316 جار بینراوە\nهونه‌رمه‌ندی كۆچكردو ته‌ها خه‌لیل له‌ساڵی 1940 له‌شاری سلێمانی له دایكبوه، ده‌رچوی په‌یمانگای هونه‌ره جوانه‌كانی به‌غدایه، به‌شداری له سه‌دان به‌رهه‌می هونه‌ری له بواری شانۆ و درامای كوردیدا كردوه.\nخوالێخۆشبوو له‌گه‌ڵ (ئه‌نوه‌ر تۆڤی و محه‌مه‌د ساڵح دیلان و نوری وه‌شتی و ئازاد شه‌وقی و ره‌ئوف یه‌حیاو ره‌فیق چالاك و ولیه‌م یوحه‌نا) هه‌ر له‌سه‌ره‌تای ساڵانی په‌نجاكانی سه‌ده‌ی رابردوه‌وه له دامه‌زرێنه‌رانی كۆمه‌ڵه‌ی هونه‌ره جوانه‌كانی سلێمانی بون و له 19/6/1957 بۆ یه‌كه‌مینجار له مێژووی شانۆی كوردیدا مۆڵه‌تی دامه‌زراندنی كۆمیته‌ی نواندنی یه‌كه‌مین تیپی شانۆیی سلێمانیان هێناوه‌ته‌وه‌و له‌و كاته‌وه تا دوا ساته‌كانی ته‌مه‌نی كه له زنجیره درامای (ره‌یحانه) رۆڵێكی شایسته‌و كارای هه‌بوه‌و له هونه‌ر دانه‌بڕاوه، واته هه‌ر له په‌نجاكانی سه‌ده‌ی رابردو چ وه‌ك وه‌رگێڕ و ئاماده‌كاری ده‌قی شانۆیی و چ وه‌ك ئه‌كته‌ر و نواندن له‌م شانۆگه‌رییانه‌ی ساڵانی په‌نجاكاندا رۆڵی دیارو به‌رچاوی هه‌بوه كه به‌سه‌ره‌تاكانی هونه‌ری ئه‌و ده‌ژمێردرێن، له‌وانه (پیسكه‌ی ته‌ڕپیر، خۆم به خۆمم كرد، ئه‌مره‌كه‌ی به‌گم، له‌ڕێی نیشتماندا، گڵكۆی تازه‌ی له‌یل، مه‌م و زین، بێ ئیشی، سه‌ری گڵۆڵه‌كه، ئۆتێللۆ) .. هتد.\nیه‌كه‌مین ده‌ركه‌وتنی له‌سه‌ر شانۆ له ته‌مه‌نی 10 ساڵانه‌وه بوه‌و له‌شانۆگه‌ری (قوربانییه‌ك له‌ڕێی داوێن پاكیدا) بو كه له نوسینی (عادل ته‌ها)ی برای بوه‌و تێیدا رۆڵی منداڵێكی هه‌ژار و كه‌مده‌رامه‌تی بینیوه، دواتر چیرۆكه‌كه‌ی (أ.ب، هه‌وری) به‌ناوی (دڵداری و په‌یمان په‌روه‌ری) یان كردبوه شانۆو رۆڵی ژنی تیادا گێراوه، چونكه له‌و سه‌رده‌مه‌دا ژنی كورد به‌سه‌ر شانۆوه نه‌بوه، هه‌موو ساڵێك له‌گه‌ڵ ئه‌نوه‌ر تۆڤی، و كامیل ژیر و حه‌مه‌ی ئه‌حمه‌د ته‌هادا هه‌ر له‌ساڵی 1951 تا ساڵی 1955 رۆڵی سه‌ره‌كی له زۆربه‌ی شانۆگه‌رییه‌كانی ئه‌و كاتی سلێمانیدا هه‌بوه، تا ساڵانی شه‌سته‌كان و حه‌فتاو هه‌شتاكان و دوای راپه‌ڕینیش ته‌ها خه‌لیل ده‌یویست له شانۆ و دراماكاندا كه‌سایه‌تی خۆی له داهێنانه‌دا ببینێته‌وه و به ره‌نگ و رواڵه‌تێكی كوردانه‌وه نواندن بكات.\nته‌ها خه‌لیل له رۆژی 17-11-2010 له سلێمانی كۆچی دوایی كرد.


له‌لایه‌ن: - هەژیر هیوا - به‌روار: 2021-09-08-16:22:00 - کۆدی بابەت: 6520\nئەحمەد هەردی یەکێکە لە شاعیر و نووسەرە بەناوبانگەکانی مێژووی کورد لە سەدەی بیستەمدا، ناوی ئەحمەد بەگی کوڕی حەسەن بەگی کوڕی عەزیز بەگی کوڕی کەریم بەگزادەیە، لەساڵی ١٩٢٢ دا لە شاری سلێمانی لەدایکبووە، لای باوکییەوە دەچێتەوە سەر بنەماڵەی بابانییەکان، دایکیشی لە ڕەچەڵەکدا سەر بە بنەماڵەی زەنگەنەیە، ئەحمەد ھەردی لە بنەماڵەیەکی ڕووناکبیری سلێمانی لەدایکبووە، ئەو زانیارییەکی زۆری لە بواری شیعری کلاسیکی هەبووە و هەر سێ زمانی کوردی و عەرەبی فارسیدا زانیووە، بە شاعیرانی گەورەی فارس وەک حافز و سەعدی شیرازی سەرسام بووە.\nمنداڵی و خوێندنی\nئەحمەد هەردی تەنیا خوشکێک و برایەکی هەبووە، کە بەداخەوە هەر لە منداڵیدا بە هۆکاری جیاواز گیانیان لەدەست داوە، لەبەرئەوە بە تاقانەیی ماوەتەوە، کاتێک تەمەنی بیست ساڵان دەبێت واتە لە ساڵانی چلەکانی سەدەی بیستەمدا، دایکی لەبەر هۆکاری نەخۆشی ڕەبۆ گیان لەدەست دەدات، بەهۆکاری ئەوەی هەردی تاقانە بووە لای باوکی، خۆشەویست بووە و باوکی لەبەر ئەو ژن ناهێنێتەوە وە لەساڵی ١٩٥٨ دا کۆچی دوایی دەکات.\nلەساڵی ١٩٣٨ نازناوی "هەردی" هەڵبژاردووە بۆ شیعرێکی و لە دوایشدا هەر بەم ناوە ناسراوە، خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی (فەیسەڵیە) تەواوکردووە و ناوەندیشی هەر لە سلێمانی بووە بەڵام هیچ سەرچاوەیەک نییە ئاماژە بدات بە ناوی قوتابخانەکە، دواتر خانەی مامۆستایانی لە بەغداد تەواو کردووە و لە ساڵی ١٩٤١ کراوە بە مامۆستای قوتابخانە لە بەرزنجە لەگەڵ هەندێک لە گوندەکانی ناوچەی هەورامان، ئینجا گوازراوەتەوە سلێمانی ماوەیەکی زۆر مامۆستایەتی قوتابخانە سەرەتاییەکانی کردووە و دواتریش ئەحمەد ھەردی لە هەریەک لە زانکۆی سلێمانی و زانکۆی سەڵاحەدین دەرسی وتۆتەوە.\nئەحمەد هەردی ساڵی ١٩٥٤ لە سلێمانی هاوسەرگیری لەگەڵ (سەعدیە کەریم مەحموود) کردووە کە لە شێخەکانی بەرزنجەیە و دانیشتووی سابونکەران بوون، بەرهەمی ئەو هاوسەرگیرییە ١٠ منداڵ بووە، نۆبەرەکەیان بەناوی دارا ئەحمەد هەردی لەتەمەنی ٨ ساڵیدا کۆچی دوایی دەکات، دوو منداڵی تریشی لە ساواییدا کۆچی دوایی دەکەن، ئێستا خاوەنی چوار کچ و سێ کوڕە بەناوەکانی (چلورە، سەیوان، ئەردەڵان، ڕێزان، ئاسۆس، ڕێبین و چۆمان) لە گەورەوە بۆ بچووک ڕیزکراون، زۆربەی منداڵەکانی چوونەتەوە سەر باوکیان و ئیلهامی خوێندنەوە و نووسینەکانی ئەویان بەسەرەوە دیارە بەڵام کەسیان نەبوون بە شاعیر، کچەکەی، چۆمان هەردی نووسەرێکی بەناوبانگی کوردە و لە بواری سیاسەت و کۆمەڵایەتی دەنووسێت، کوڕەکەی ئاسۆس هەردی ڕۆژنامەنووسێکی بەناوبانگە لە هەرێمی کوردستاندا و بناغەدانەری ڕۆژنامە سەربەخۆکانی هاوڵاتی و ئاوێنەیە، ڕێبینی کوڕیشی بەهەمان شێوە ڕۆژنامەنووسە و وەک باوکی هەمیشە لەبەرەی دژ بە زوڵم و ستەمە و لە خۆپیشاندانەکانی ١٧ ی شووباتی ٢٠١١ دا لە سەرای ئازادی چەندین وتاری دژ بە گەندەڵی و شەهیدکردن و دەستگیرکردنی خۆپیشاندەرانی ئەوکات نووسی و چەندجارێکیش دەستگیرکرا.\nسەرەتای شیعر نووسین\nئەحمەد هەردی لەسەرەتای هەرزەکارییەوە حەزی بەنووسینی هۆنراوە کردووە، سەرەتای ناسینی وەک شاعیرێکی تازەهەڵکەوتووی لاو دەگەڕێتەوە بۆ نووسینی هۆنراوەیەک بۆ سەر گڵکۆی گەنجێکی کورد، کاتێک (کەمالی جەلال سائیب) کە لە ساڵی ١٩٣٨ دا لە ڕانیە دەکوژرێت و کەسوکاری کەمالی جوانەمەرگ داوا لە (پیرەمێردی نەمر) دەکەن، کە ئەوکات تەمەنی حەفتا ساڵان دەبێت، هۆنراوەیەک بۆ سەر گڵکۆکەی بنوسێت، هەردیش کە گوێی لەم قسەیە دەبێت بۆ ئەو مەبەستە هۆنراوەیەک دەنوسێت و بۆ هاوڕێی منداڵی ئەوکاتی، کۆچکردوو (محمد تۆفیق ئەفەندی) دەخوێنێتەوە، کە ئەمە هۆنراوەکەیە:\nوەک چۆن برووسکە نەونەمامێ داڕنێ، وەختی چرۆ\nھات و گوللـەی وێڵ لە ناکاو بێگوناهـ جەرگی بڕیم!\nئەو هاوڕێیەشی ئەم هۆنراوەیە دەبات بۆ پیرەمێرد و بۆی دەخوێنێتەوە، پێرەمێرد دووجار هۆنراوەکەی پێ دووبارە دەکاتەوە و لێی دەپرسێت ئەمە کێ نووسیویەتی ئەویش دەڵێت ئەحمەدی هاوڕێم، پیرەمێرد شیعرەکە پەسەند دەکات و دەڵێت "چیتر بە پێویستی نازانم من هۆنراوەی بۆ بنووسم، با ئەم هۆنراوەیە لەسەر گڵکۆکەی کەمالی جوانەمەرگ بنووسرێت"\nبەمشێوەیە ئەم کورتە هۆنراوەیە لەساڵی ١٩٣٨ دا لەکاتێک تەمەنی تەنیا ١٦ ساڵ بووە دەنگدەداتەوە و هەرئەوکاتیش نازناوی (هەردی) بۆ خۆی هەڵدەبژێرێت و لەوکاتەوە بە ئەحمەد هەردی دەناسرێت.\nلاوێتی و تێکەڵبوون بە سیاسەت\nهەردی هەر لەسەرەتای لاوێتییەوە تێكەڵاوی جوڵانەوەی سیاسی بووە، لەساڵانی چلەکاندا ئەوکات (حیزبی شیوعی کوردستان - عێراق) دادەمەزرێت، ئەمیش وەک زۆر لە گەنجانی ئەو سەردەمە پەیوەندی بەو حیزبەوە دەکات و بیری مارکسیزم و چینایەتی بەسەر شیعرەکانیدا زاڵ دەبێت، بەشیعرە ئاگرینەكانی خەباتی جۆشداوە و لەسەر شیعرە بەناوبانگەكەی (ئازادی خوای كوردین ئێمە) زیندانی كراوە و لە ئیشەکەی دوورخراوەتەوە، هۆنراوەی ئازادیخواز دەنگدانەوەیەکی باش دەداتەوە و حیزبی شیوعی کوردستان ئەم شیعرەیان کردبوو بە سروودی ڕەسمی خۆیان، لەساڵی ١٩٤٧ دا کاتێک چوار ئەفسەری جوامێری کورد لەسێدارە دەدرێن، کە بریتی بوون لە شەهیدان (خەیروڵڵا عەبدولکەریم، مستەفا خۆشناو، محەمەد قودسی و عیزەت عەبدولعەزیز) کە ئێستا پەیکەرەکانیان لەبەردەم باخی گشتی شاری سلێمانیدا وەک ڕەمزێک دانراوە، هەردی بەو بۆنەیەوە هۆنراوەیەک دەنووسێت کە لەسەر ئەمەیان بۆ ماوەیەکی زۆر زیاتر دووردەخرێتەوە کە ماوەکەی چوارساڵ دەبێت تا ساڵی ١٩٥٢ دەخایەنێت.\nدوای ئەمانەش دووبارە و هەر لە سەردەمی پاشایەتیدا (پێش ئەوەی کۆماری عێراق درووست ببێت لە ١٩٥٧ دا) لە ماوەی ١٩٥٢ بۆ ١٩٥٧ لەکاتێکدا وازی لە (حیزبی شیوعی) هێنابوو، حکومەتی ئەوسەردەمەی عێراق داوای لێدەکات کە پاکانەیەک بنووسێت بۆ ئەوەی کە وازی لە حیزبی شیوعی هێناوە، ئەو لەگەڵ ئەوەی بەڕاستی وازی لە حیزبی شیوعی و بیرۆکەی مارکسیزم هێنابوو، بەڵام ئامادە نابێت پاکانە بۆ حکومەتی عێراقی بنووسێت و لەسەر ئەوە زیندانی دەکرێت و دوور دەخرێتەوە بۆ ناوچەیەک بەناوی (عەلی غەربی) کەسەر بە پارێزگای میسانی عێراقە، ئەوسەردەمە بیری نەتەوەیی کە تازە ڕیشەی لە هزر و بیریدا داکووتابوو، لە (عەلی غەربی) گەشەدەکات و دەکەوێتە خوێندنەوەی کتێبەکانی (ساطع الحصري) کە بیرمەند و نوسەرێکی عەرەبی دانیشتووی سوریا بووە و یەکێکە لە ڕەمزەکانی دامەزراندنی (بیرۆکەی نەتەوەیی عەرەب).\nهەردی ساڵی ١٩٥٧ دا یەكەم كۆمەڵە شیعری بەناوی (ڕازی تەنیایی) بەچاپ گەیاندووە و ئەو شیعرە جوان و بەرزانە دەنگدانەوەیەكی زۆری هەبووە و زیاتر هەردی ناساندووە و ناوبانگی دەركردووە کە تا ڕۆژگاری ئەمڕۆش شیعرەکان ماونەتەوە، چاپی یەکەمی (دیوانی ڕازی تەنیایی) لەساڵی ١٩٥٧ لەسەر ئەرکی (مارف خەزنەدار) و چاپی دووهەمیشی ساڵی ١٩٨٤ لەسەر ئەرکی (چاپخانەی سلێمانی) لەچاپ دەدرێت، ساڵی ١٩٥٩ لەگەڵ کۆمەڵێک هاوڕێی تریدا کە بریتی بوون لە کەسانی وەک مامۆستا جەمال نەبەز و عەبدوڵڵا جەوهەر (کۆمەڵەی ئازادی ژیانەوەی یەکێتیی کورد - کاژیک) یان دامەزراندووە و هەر خۆیشی بووەتە بەرپرسی یەکەمی.\nلەساڵی ١٩٦٣ دا پەیوەندی بەشۆڕشی ئەیلوولەوە دەکات و لەساڵی ١٩٦٥ دا لە (ڕۆژهەڵاتی کوردستان و شاری سەردەشتدا) لەلایەن دەزگای پاراستنی ئەوکاتی شای ئێرانەوە کە ناوی (ساواک) بووە دەستگیر دەکرێت، کە لە زیندان بەردەبێت دەگەڕێتەوە باشووری کوردستان و لە گوندی (ئاوکورتێ) ی سەر بە قەزای شارباژێڕ نیشتەجێ دەبێت، لەساڵی ١٩٦٩ دەگەڕێتەوە سلێمانی دوای ئەوەی حکومەتی عێراق لێبوردنێکی گشتی دەردەکات بەهۆی هاتنە سەر حوکمی ئەحمەد حەسەن بەکرەوە سەرۆکی ئەوکاتی عێراق.\nپاش ڕێککەوتننامەی ١١ ی ئازاری ١٩٧٠ و بەدیاریکراوی لە ساڵانی ١٩٧٣ - ١٩٧٤ دا لەكۆلێژی ئادابی زانكۆی سلێمانی مامۆستای وانەبێژ بووە، لەگەڵ هەڵگیرسانەوەی شەڕدا، ساڵی 1974 دیسانەوە پەیوەندیی کردووە بەشۆڕشەوە، پاش هەرەسهێنانی شۆڕشی ئەیلوول، ساڵی ١٩٧٥ لەدوای نسکۆی شۆڕشدا و ڕێککەوتننامەی جەزائیری نێوان هەردوو وڵاتی عێراق و ئێران، لەگەڵ خێزانەکەیدا لەئێران دەمێنێتەوە و ماڵیان لەنەغەدەوە وەک پەناهەندەی سیاسی بۆ شاری کەرەج دەگوێزرێتەوە، ساڵی ١٩٧٩ لەدوای لێبووردنێکی گشتی ئەوسەردەمەی حکومەتی عێراق بەهۆی هاتنە سەر حوکمی سەدام حوسەینەوە دەگەڕێتەوە بۆ سلێمانی، لە ساڵی ١٩٨١ دا لە سلێمانی دوای چل ساڵ خزمەتی مامۆستایی خانەشین دەکرێت، ساڵی ١٩٨٣ هەر سێ شیعری (تەپڵی بەتاڵ، دڵێکی تێکشکاو، دوو چەشن دڵداری) پاش نزیکی زیاتر لە ٢٠ ساڵ دەستکاری دەکات و دیوانەکەی پێ تەواو دەکات و دیوانی (ڕازی تەنیایی) بۆجاری دووهەم چاپ دەکاتەوە لەگەڵ ئەم شیعرە تازانەدا، پاشان لە ساڵی ١٩٨٨ پەیوەندی دەکاتەوە بە شۆڕشی کوردستانەوە بۆ ماوەیەک بووە بە سکرتێری گشتی پارتی سۆشیالستی کورد (پاسۆک) و لە ساڵی ١٩٨٩ وازی لە پاسۆک هێناوە.\nساڵی ١٩٩٢ وەک پەنابەرێک چووەتە وڵاتی بەریتانیا و لە لەندەن نیشتەجێ بووە، ھەر لەوێش لێکۆڵینەوەکەی لەسەر “کێشی عەرووز لە شیعری کوردیدا” تەواو کردووە، پاش ڕووخانی ڕژێمی بەعس گەڕاوەتەوە بۆ کوردستان، ساڵی ٢٠٠٤ لێکۆڵینەوە عەرووزییەکەی بەچاپ گەیاندووە، بەھۆی ژیانی پڕ لە ئاوارەیی و دەربەدەرییەوە گەلێک لێکۆڵینەوە، دەقی ئەدەبی و ھونەریی فەوتاون، رۆژی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٦ لەماڵەکەی خۆیدا لەسلێمانی کۆچی دوایی کردووە.\nساڵانی خزمەت و ئەدەبی هەردی\nهەردی بەهۆی ئەو توانا ڕۆشنبیرییەی هەیبووە وەك مامۆستای سەرەتایی و دواتریش وەک وانەبێژ و مامۆستای زانکۆ لە زانكۆكانی سلێمانی و سەڵاحەدین وانەی ئەدەبی كوردی وتۆتەوە و کۆمەڵێک نەوە لەسەر دەستی پەروەردەبوون، وەك ئەدیب و نووسەرێكیش ئەندامی یەكێتی نوسەرانی كورد بووە و ماوەكیش سەرۆكی لقی سلێمانی بووە، سەرباری ئەوەی كە هەردی شاعیر بووە، لێكۆڵینەوەشی لەبواری شیعر و ئەدەبدا كردووە و خاوەنی كتێبی (كێشی عەرووز لەشیعری كوردیدا) یە جگە لە دیوانە شعری ڕازی تەنیایی.\nشیعرەکانی لەڕووی ڕووخسارەوە\nبەرهەمی شاعیر لەڕووی ڕووخسارەوە لە چوارچێوەی مەرجەکانی شیعری کلاسیکی لاساییکردنەوە نەچۆتە دەرەوە، شیعری هەردی دەوڵەمەندە، لە بە پەتیکردنی زمان دەوری باڵای هەیە، وشەی بێگانەی کەم بەکارهێناوە، زاراوەی شیعری ڕێبازی ڕۆمانتیکی و سیمبولی ئەدەبی نەتەوەکانی ڕۆژئاوا لە بەرهەمەکانیدا دیارە، بەم جۆرە شیعری هەردی بەشێکە لەو شیعرە نوێیەی کوردی کە لە ڕووی زمانەوە لە وشەی فەرهەنگی شیعری عەرزووی عەرەبه دوور کەوتۆتەوە، لە ڕەوانبێژیشدا دەستێکی باڵای هەبووە، ئەو شیعرانەی هەردی کە بە نوێ ژمێردراون لە ڕووی ناوەڕۆکەوە ئەو جۆرە وێنە ڕەوانبێژییانەیان تێدایە و هەندێکی لە ڕەوانبێژی شیعری کلاسیکی کوردی و زیاتریش لە شیعری ڕۆمانتیکی ڕۆژئاوایی وەرگیراون و شاعیر وەستایانە گیانی کوردی پێ بەخشیوون.\nشیعرەکانی لەڕووی ناوەڕۆکەوە\nشیعری هەردی لەڕووی ناوەڕۆکەوە لە دوو مەبەست و قۆناغی سەرەکی نەچۆتە دەرەوە، ئەم دوو قۆناغەش پێچەوانەی بیروباوەڕی یەکترین.\nقۆناغی یەکەمی شیعری هەردی بابەتی شۆڕش و هەڵمەت بردن و نەتەوایەتی بوو، سەرەتا بە دانانی شیعری دڵداری دەستی پێ کرد بەڵام زوو لەدوای جەنگی دووەمی جیهانی وەکو بەشێک لە لاوانی عێراق بە گشتی و لاوانی کورد بەتایبەتی بوو بە هەڵگری بیروباوەڕی مارکسیزم و ئەنتەرناسیۆنالیزم، کۆمەڵێک شیعری داناوە ناوەڕۆکیان بریتییە لە درووشمی سیاسی ئەوەی لە خۆپیشانداندا هەڵدەکران و بەکاردەهێنران، هەڵمەت و هێز و زەبروزەنگ و هاندانی تێدایە بۆ هەڵگیرساندنی شۆڕش و لە ناوبردنی دەسەڵاتی دواکەوتوو لە عێراق و هێزی دەوڵەتە ئیمپراتۆرێتی و سەرمایەدارییەکان لە هەموو جیهاندا، ئەو شیعرانە زۆرکات هاوشێوەی سروودێکی نیشتیمانی بوون، دەتوانرێت ئەو ماوەیەی هەردی ئەم شیعرانەی تێدا هۆنیوەتەوە بەنیوەی دووەمی چلەکانی سەدەی بیستەم دیاری بکرێ، لەدوای ساڵی ١٩٥٠ کە سەردەمی گواستنەوەی بیروباوەڕی بووە لە هەردوو شیعری "ست فاتیمە" و "دڵداری کچی تازە" هێشتا شوێنەواری بیری جیاوازی چینایەتی تیایاندا دیارە.\nنموونەی شیعری ئەم قۆناغەی\nقۆناغی دووەمی شیعری هەردی ڕەشبینی و دوورکەوتنەوە بوو لە شۆڕش، لە پەنجاکانی سەدەی بیستەمدا کودەتای گەورە لەبیر و خەیاڵی شیعری هەردی ڕوویدا، لە بابەت لایەنی بیرییەوە هەموو تاقیکردنەوە کۆنەکانی مارکسیزم و چینایەتی لەبیری خۆی بردەوە و بوو بەهەڵگری بیری ناسیۆنالیزم (کوردایەتی)، ئەم کوردایەتییە لە دەوروبەری پێش کودەتا سەربازییەکەی ١٤ ی تەمووزی ١٩٥٨ـی بەغدا لەناو هەندێک لاوانی کوردی عێراق پەیدابوو، ئەمە نە (کوردایەتی شیوعییە کوردەکان) بوو، وە نە (کوردایەتی لیبڕاڵییە کوردەکان) بوو، ئەمانە خۆیان بەهێزی سێیەم دادەنا لە ڕووی تیۆری و پراکتیکییەوە لەناو خەڵکی کوردستانی عێراقدا، هەردی هەڵگری ئەم بیروباوەڕە بوو لەو ماوەیەدا خەریکی خوێندنەوەی کتێبی فەلسەفی و مێژووی بیروباوەڕی ئەو حیزبانەی ئەورووپا بوو کە باوەڕیان بە سیستمی تاکە حیزبی هەبوو، ئەوانەی هەریەکەیان تەنیا دانی بەخۆی دەهێنا و فەلسەفە و حیزبی دیکەی ڕەت دەکردەوە، ئەمە لەڕووی بیروباوەڕەوە بەڵام لەڕووی خەیاڵەوە هەردی خەریکی ئەو شیعرانە بوو کە لە ساڵی ١٩٥٧ دا بەناوی "ڕازی تەنیایی" بڵاویکردنەوە، کۆمەڵە شیعرێکە لە دەوروبەری دڵدارییەکی ناکامی بەئەنجام نەگەیشتووی خنکاو لەناو ڕەشبینیدا دەسوڕێتەوە، لەکاتی چاپکردنی "ڕازی تەنیایی" هەردی دوودڵ بوو لەچاپکردنی کۆمەڵە شیعرەکەی، وایدەزانی بیرە تازەکەی کە پێچەوانەی بیرە کۆنەکەیەتی کە ئەویان دژی بیروباوەڕ و شیعری ڕەشبین بوو و هاوەڵە کۆنەکانی بەرپەرچی دەدەنەوە و ئەم ڕەشبینییە قبووڵ ناکەن، لەبەر ئەوە نەیدەزانی چۆن بڕیاربدا، هەڵوێستی سیاسی و بیروباوەڕی تێکەڵ بە چێژی هونەری و جوانبینییەکەی بوو، هەوڵی دەدا خۆی دوور بخاتەوە لەو جۆرە شیعرە چونکە بەلای هەڵگرانی بیروباوەڕە کوردایەتییە تازەکە ئەو شیعرانە جوان نەبوون، بەڵام لە دوای چاپکردنی شیعرەکان و بڵاوبوونەوەیان، بەڕاستی دەنگی دایەوە ئینجا هەردی کەوتە ئەوەی شانازییان پێوە بکا و جارێکی دیکە "ڕازی تەنیایی" لە سلێمانی لە ساڵی ١٩٨٤ دا چاپ بکاتەوە.\nبه سه‌رسامی له‌سه‌ر لوتكه‌ی بڵندی گه‌نجی وه‌ستاوم!\nشریتی عومری ڕابوردووم وه‌كو خه‌و دێته بەرچووم\nشریتی چی، سه‌راپا سه‌رگوزەشته‌ی ناهومێدیمه\nفلیمی پڕ له ناسۆری هه‌ره‌س هێنانی لاویمه\nتروسكه‌ی تیا به‌دی ناكه‌م، سه‌رنجم چه‌نده لێ داوه.\nله تاپۆی نامرادیم و ته‌می ناسۆری به‌ولاوه\nئه‌وی ئه‌وساكه ڕوناكی ئه‌دا به‌م ژینه شێواوه\nدڵێكی پڕ له ئاهه‌نگ بوو، كه ئێستا پاكی ڕووخاوه..!\nبه‌ڵێ ئه‌وسا دڵێكم بوو، كه سه‌رچاوه‌ی ژیانم بوو\nدڵێک مه‌ڵبه‌ندی ئاوات و ته‌وژم و تینی گیانم بوو\nشیعری ڕازی تەنیایی\nڕازی ته‌نیایی بەرهەمێکی زۆر خۆشەویست بووە بەلای ئەحمەد هەردییەوە هەربۆیە دیوانە شیعرەکەشی هەر بەو ناوەوەیە و کردوویەتی بە یەکەم شیعری لە دیوانەکەدا، ئەم شیعرە لە ساڵی ١٩٥١ دا نووسراوە، ئەمەش دوو بەیتی شیعرەکەیە لە کۆی سێ بەیتە شیعر:\nشه‌رابی جامی دڵداری له تافی لاوییا، ڕشتم!\nنیگاری خۆشه‌ویستی دڵ، په‌ری ئاسا، تێیا ون بوو!\nشه‌وی ته‌نیایی، ڕووناكی چرای ئاواتی، خنكاندم\nده‌سی ناكامی، ئاوازه‌ی ده‌روونی كه‌یلی تاساندم\nئه‌وا ئێستا له‌گه‌ڵ زامی\nشه‌وی پڕ ترس و سامناكی!\nنییه یه‌ك تۆزه ڕووناكی!\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : ئەحمەد هەردی


8/12/2020 1:41:00 PM 129 جار خوێندراوەتەوە\nرۆژی 11/ی ئابی 2020، یه‌كێتی‌و پارتی، كۆبونه‌وه‌یه‌كی تریان ئه‌نجامدا. وادیاره ئه‌م كۆبونه‌وه‌یه‌ش، هێشتا، له‌لایه‌ن پارتیه‌وه، بۆ زه‌مینه‌خۆشكردنی كۆبونه‌وه‌ی باڵایه.. كه تیایدا متمانه‌ی په‌یوه‌ندی سیاسی هه‌ردوولا هاتبێته‌ئاراوه. كه به‌داخه‌وه، ئه‌و متمانه سیاسییه، به موزایه‌ده‌ی سیاسی‌و هه‌لپه‌رستی، له‌ده‌ست درا.\nجگه له‌وه‌ی رگه‌یه‌ندراوه‌كه، هه‌ڵه‌ی رێزمانی جۆراوجۆری تیایه. ناوه‌رۆكه‌كه‌شی، له‌دوای لێكدابڕانی نێوان هه‌ردوولاو پروپاگه‌نده‌كانیشیان به‌رامبه‌ر یه‌كتر له ساڵی رابوردوه‌وه.. كه به دوو ئاڕاسته‌ی جیاوازی سیاسی، ناكۆكیه‌كانیان قوڵده‌كرد:\n- ئاڕاسته‌ی یه‌كێتی.. هه‌ر له كێشه‌ی زینۆی وه‌رتێوه، بۆ باسكردنی لامه‌ركه‌زی ئیداری.. تا ده‌گاته هه‌ڕه‌شه‌ی گۆڕینی حكومه‌ت، گوایه یه‌كێتی چیكه، به سیاسه‌تی پێش چواره‌مین كۆنگره، له‌و په‌یوه‌ندییه ناهاوسه‌نگییه‌ی له‌ته‌ك پارتی رازی نابێ.. تاد.\n- ئاڕاسته‌ی پارتیش.. داكۆكی له حكومه‌تی سه‌رانسه‌ری هه‌رێم‌و پاراستنی حكومه‌ت‌و دووركه‌وتنه‌وه له راگه‌یاندنی زبرو گرژو یه‌كهه‌ڵوێستی له په‌رله‌مان.. تاد.\nراگه‌یه‌ندراوی هاوبه‌شی دوێنێ، به‌زۆری، بۆچونه‌كانی پارتی تیایدا ره‌نگی سیاسی داوه‌ته‌وه. ئه‌وه‌ی له كۆبونه‌وه‌كه‌و راگه‌یاندراوه‌كه‌دا باسنه‌كراوه، ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن:\n- چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی زینۆی وه‌رتێ.\n- لامه‌ركه‌زیه‌تی ئیداری.\n- هاوسه‌نگی حوكمڕانی.\n- توخنی نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵی.. نه‌كه‌وتون.\n- باسی كۆنترۆڵكردنی گومرگه‌كان نه‌كراوه.\n- قسه له نه‌وتی به‌قاچاخ براو له‌ئارادا نه‌بووه.. تاد.\nله هه‌موو حاڵه‌تێكدا.. به‌بێ ئه‌وه‌ی گوێ بده‌مه موزایه‌ده‌و پروپاگه‌نده‌ی هه‌لپه‌رسته مشه‌خۆره‌كان، به‌نده، وتومه‌و ده‌یڵێم:\nسه‌ره‌ڕای جیاوازیه‌كان، نه‌ك په‌یوه‌ندی یه‌كێتی‌و پارتی به ئه‌رك ده‌زانم.. به‌ڵكو چاره‌نوسسازیشه. هاوكات، په‌یوه‌ندی هه‌ردوولاو بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان، به بناغه‌ی حوكمڕانی ئه‌م قۆناغه داده‌نێم. هه‌روه‌ها، په‌یوه‌ندی مه‌ده‌نی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانی دیكه‌شدا، گرنگه.\nئه‌م په‌یوه‌ندییه، دوور له روانگه‌ی حوكمڕانی زۆرینه‌ی پارتی‌و سیاسه‌تی دووفاقی یه‌كێتی (ده‌سه‌ڵات-ئۆپۆزسیۆن) پێویستی به لێكدانه‌وه‌یه‌كی هه‌مه‌لایه‌نه‌ی هاوچه‌رخه.. له‌به‌ر رۆشنایی گۆڕانكاریه‌كان. لێكدانه‌وه‌ی هاوچه‌رخ واتا:\nیه‌كه‌م: سیسته‌می حوكمڕانی گۆڕانكاری ریشه‌یی به‌سه‌ردا بێت.\nدووه‌م: له‌ماوه‌ی 6 بۆ 12 مانگ، ده‌ستوری هه‌میشه دیموكراسی-مه‌ده‌نی گه‌لپه‌سه‌ند، په‌سه‌ند بكرێ.\nسێهه‌م: شه‌فافیه‌ت له ته‌واوی سه‌رچاوه‌كانی داراییدا هه‌بێ.\nچواره‌م: گه‌نده‌ڵی ریشه‌كێش بكرێ‌و هه‌ر لایه‌ك‌و كه‌سێك، كۆن‌و نوێ گه‌نده‌ڵی له‌سه‌ر بسه‌لمێندرێ، سامانی حكومه‌تیان لێبسه‌ندرێته‌وه‌و دادگایی بكرێن.\nپێنجه‌م: ستراتیژی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی، له زانكۆكاندا به بودجه‌ی ته‌واوه‌وه، به سه‌ربه‌خۆیی زانكۆكانه‌وه، په‌رله‌مان یاسای بۆ ده‌ربكات.\nشه‌شه‌م: ئاسه‌واری دوو ئیداره‌یی نه‌مێنێ‌و هێزه چه‌كداره‌كان.. به پرۆژه‌یه‌كی گشتگیرو به ده‌ستور یه‌كبخرێته‌وه. به ئاساییشه‌وه.\nحه‌وته‌م: ژێرخانی ئابوری به‌رهه‌می فره‌چه‌شن؛ پیشه‌سازی، نه‌وت، كشتوكاڵ، گه‌شتوگوزار.. پته‌و بكرێ.\nهه‌شته‌م: یاسای سۆسیال-دادپه‌روه‌ری بچه‌سپێندرێ.\nنۆهه‌م: ژنان.. یه‌كسان له‌ته‌ك پیاوان، ئه‌رك‌و مافیان به كرده‌وه هه‌بێ!\nده‌هه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌نا (پیران) بۆ ته‌كنۆكرات‌و شاره‌زاو شایسته‌كان، هه‌ڵبژێردرێ.\nیانزه‌هه‌م: حكومه‌ته‌كان.. نیوه‌ی كه‌متریان، ته‌كنۆكرات‌و پسپۆڕ نه‌بن.\nدوانزه‌هه‌م: نه‌خوێنده‌وارو ده‌رچوی خوێندنی سه‌ره‌تایی-ناوه‌ندی، له په‌رله‌ماندا، قبوڵ نه‌كرێ.\nسیانزه‌هه‌م: به‌پێی رێژه‌ی كوردو پێكهاته ره‌سه‌نه‌كانی تر، له ناوچه كێشه له‌سه‌ره‌كان، كاندیدیان له په‌رله‌مانی كوردستان‌و حكومه‌تی هه‌رێمدا هه‌بێ.\nئه‌و بنچینانه.. و ئه‌ركی دیكه‌ش، پێویستن‌و ده‌شبێ بكرێنه پرۆژه‌ی ستراتیژی هاوچه‌رخ، بۆ حوكمڕانی دیموكراسی-مه‌ده‌نی.. ئه‌گینا، به‌دڵنیاییه‌وه، ئه‌م شێوه حوكمڕانییه-حیزبییه گۆشه‌گیرییه‌ی ئێستای هه‌رێم، زیانی به ئه‌ندازه‌ی ئه‌قڵیه‌تی تایفه‌گه‌ری، بۆ سیسته‌می دیموكراسی هه‌یه.\nمەترسییەکانی سەر کوردستان.. چین؟\nخنكاندنی رەشپێستێك ئەمریكای هەژاند.. ئەی كوردستان؟\nجەژنی كرێكاران‌و دۆخی چینایەتی كرێكار دوای كۆرۆنا\nیادی راپەڕین‌و راستیەكان چۆن بون؟


دەبێت فرۆشیاران ئاگاداری ئەم جۆرە ماددانە بن\n- 5/16/2019 5:46:00 PM 3633 جار خوێندراوەتەوە\nقائیمقامیه‌تى سلێمانى رایده‌گه‌یه‌نێت ئه‌و قوتوانه‌ى كه قوپاون ده‌بنه‌هۆى زیان گه‌یاندن به پێكهاته‌ى خۆراكى ئه‌و خۆراكانه‌ى كه تێیدا هه‌ڵده‌گیرێت، دەشڵێت،"قوتوى قوپاو" له هه‌ردوكان و ماركێتێكدا ببینرێت ده‌ستى به‌سه‌ردا ده‌گیرێت.\nگۆران قادر سه‌رۆكى لیژنه هاوبه‌شه‌كانى قائیمقامیه‌تى سلێمانى رایگه‌یاند: دواى ئه‌و به‌دواداچون و لێكۆڵینه‌وانه‌ى كه كردویانه بۆ "قوتوى قوپاو" ده‌ركه‌وتوه ئه‌و ماده‌و خۆراكانه‌ى كه له‌و قوتوانه‌دا هه‌ڵده‌گیرێت له‌روى پێكهاته‌ى خۆراكییه‌وه زیانى به‌ركه‌وتوه ئه‌ویش به‌هۆى لێبونه‌وه‌ى ئه‌و روپۆشه كانزاییه‌ى له‌به‌شى ناوه‌وه‌ى قوتوه‌كه‌یه‌و تێكه‌ڵ به ماده خۆراكییه‌كه ده‌بێت.\nسه‌رۆكى لیژنه هاوبه‌شه‌كانى قائیمقامیه‌تى سلێمانى ده‌شڵێت: به‌هۆى زیانه‌كه‌ى بۆ سه‌ر ته‌ندروستى هاوڵاتیان له‌سه‌ر فه‌رمانى قائیمقامى سلێمانى بڕیارى ده‌ست به‌سه‌راگرتن و له‌ناوبردنى ئه‌و قوتوانه دراوه كه قوپاون و زیانیان به‌ركه‌وتوه.\nئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌شكرد له چه‌ند رۆژى رابردودا لیژنه‌هاوبه‌شه‌كان له دوكان و ماركێته‌كانى سلێمانى ده‌ستیان به‌سه‌ر بڕێك له قوتوى قوپاودا گرتوه، ده‌رباره‌ى قه‌رەبوكردنه‌وه‌ى خاوه‌نى دوكان و ماركێته‌كان به‌هۆى ئه‌و زیانه مادییه‌ى كه به‌ریان ده‌كه‌وێت گۆران قادر وتى: ئه‌و كۆمپانیایانه‌ى كه خۆیان هۆكاربون پێویسته قه‌ره‌بوى خاوه‌نى دوكان و ماركێته‌كان بكاته‌وه.


كاره‌كانی هاوپه‌یمانی گۆڕان‌و یه‌كێتی له‌په‌رله‌مانی كوردستان ته‌واونه‌بووه؛ سه‌رۆكایه‌تیه‌كه‌ی ماوه\nگۆڕان‌و یه‌كێتی، ئاماده‌كارییان نه‌كردووه بۆ ئاڵوگۆڕی پۆسته‌كانی سلێمانی‌و هه‌ڵه‌بجه\nكاره‌كانی هاوپه‌یمانی گۆڕان‌و یه‌كێتی له‌په‌رله‌مانی كوردستان ته‌واونه‌بووه؛ سه‌رۆكایه‌تیه‌كه‌ی ماوه\nخەندان- ئاواره حه‌مید\nفراكسیۆنه‌كانی گۆڕان‌و یه‌كێتی، نوسیونه‌وه‌ی په‌یڕه‌وی ناوخۆی هاوپه‌یمانی نێوانیان ته‌واونه‌كردووه بۆ په‌رله‌مانی كوردستان، چونكه هێشتا ده‌رباره‌ی چۆنیه‌تی سه‌رۆكایه‌تیكردنه‌كه‌ی نه‌یانتوانیووه بۆچونه‌كانیان یه‌كبخه‌ن.\nبزووتنه‌وه‌ی گۆڕان‌و یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان، له‌چه‌ند هه‌فته‌ی رابردوودا فراكسیۆنه‌كانیان له‌په‌رله‌مانی كوردستان راسپارد بۆ نوسینه‌وه‌ی په‌یڕه‌وی ناوخۆی هاوپه‌یمانێتی له‌چوارچێوه‌ی رێككه‌وتنی سیاسی هه‌ردووحزب، به‌ڵام تائێستا كاره‌كانیان ته‌واو نه‌كردووه.\nعه‌بدولره‌حمان عه‌لی، ئه‌ندامی لیژنه‌ی نوسینه‌وه‌ی په‌یڕه‌وی ناوخۆی هاوپه‌یمانه‌تیه‌كه له‌فراكسیۆنی گۆڕان به‌خه‌ندانی وت "زۆرینه‌ی هه‌ره زۆری كاره‌كانی په‌یڕه ته‌واو كراوه، بگره سه‌دا 90ی ته‌واو بوه‌و كێشه‌یه‌كی وامان نییه، ئه‌وه‌ی ماوه چۆنیه‌تی سه‌رۆكایه‌تی فراكسیۆنه‌كه‌یه‌و ئه‌وان (فراكسیۆنی یه‌كێتی) رایه‌كیان هه‌یه‌و ئێمه‌ش رایه‌كی ترمان هه‌یه، به‌ڵام ناكۆكی قوڵمان نیه".\nبه‌پێی رێككه‌وتنه‌ككه‌ی 15ی (ئایار/5)ی ئه‌مساڵی یه‌كێتی‌و گۆڕان، پابه‌ندن به‌دروستكردنی هاوپه‌یمانیه‌تیه‌ك بۆ فراكسیۆنه‌كانیان له‌په‌رله‌مانی كوردستان، په‌رله‌مانی عێراق‌و ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان بۆ هاوهه‌ڵوێستی سیاسی‌و یاسایی، ئه‌و هاوپه‌یمانیتیه‌ش كراوه ده‌بێت له‌به‌رده‌م فراكسیۆنه‌كانی تر.\nخه‌ڵه‌ف ئه‌حمه‌د، ئه‌ندامی لیژنه‌ی نوسینه‌وه‌ی په‌یڕه‌وی ناوخۆیی هاوپه‌یمانیه‌كه له‌فراكسیۆنی یه‌كێتی به‌خه‌ندانی وت "چه‌ند خاڵێك هه‌یه كه نه‌گه‌یشتووینه‌ته رێككه‌وتن له‌سه‌ری، یه‌كێك له‌و خالاَنه سه‌رۆكایه‌تی هاوپه‌یمانه‌تیه‌كه‌یه، بۆیه وازمان لێ هێناوه‌و كه‌مته‌رخه‌می ئێمه بووه".\nبه‌شێك له‌پێشنیاره‌كان سه‌رۆكایه‌تی هاوپه‌یمانه‌تیه‌كه‌یان به‌ستووه‌ته‌وه به‌سه‌رۆكایه‌تی په‌رله‌مانه‌وه، واته هه‌ر لایه‌نێك پۆستی سه‌رۆكی په‌رله‌مانی لابێت ئه‌و سه‌رۆكایه‌تی هاوپه‌یمانیه‌كه بۆ لایه‌نه‌كه‌ی تر ده‌بێت، یان به‌پێچه‌وانه‌وه.\nخه‌ڵه‌ف ئه‌حمه‌د ده‌ڵێت "ساردی له‌كاره‌كه به‌هۆی ئه‌وه‌یه ئه‌م هاوپه‌یمانیه‌تیه په‌رله‌مانی پێ كاراناكرێته‌وه، دۆخه سیاسیه‌كه وای كردوه كه ساردی به‌نوسینه‌وه‌ی په‌یڕه‌وه‌كه دیار بێت".\nدانیشتنه‌كانی په‌رله‌مانی كوردستان نزیكه‌ی ساڵێكه په‌كیكه‌وتووه، له‌ئه‌نجامی ناكۆكیه سیاسیه‌كان ده‌رباره‌ی پرسی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم كه له‌مانگی 10ی ساڵی رابردوودا له‌نێوان پارتی‌و گۆڕاندا گه‌یشته لوتكه‌ی بارگرژی، كاتێك رێنه‌درا سه‌رۆكی په‌رله‌مان بگه‌ڕێته‌وه هه‌ولێر‌و وه‌زیره‌كانی گۆڕان له‌حكومه‌ت دورخرانه‌وه.\nنوێنه‌ره‌كه‌ی گۆڕان له‌نوسینه‌وه‌ی په‌یڕه‌وی هاوپه‌یمانیه‌كه وتی "كێشه‌یه‌كی بنه‌ڕه‌تیمان نیه، به‌ڵكو رای جیاواز هه‌یه، هیوادارین له‌ئاینده‌یه‌كی نزیك كۆبوونه‌وه‌ی تر بكرێت‌و بگه‌ینه ئه‌نجام، بۆ ئه‌وه‌ی هاوپه‌یمانه‌تیه‌كه رابگه‌یه‌نین".\nتائێستا هه‌ردوو فراكسیۆن چه‌ندین كۆبوونه‌وه‌یان ئه‌نجامدا به‌ڵام رێككه‌وتنی كۆتایی نه‌كراوه، یه‌كێتی پێشنیاری كردووه 10 كه‌س سه‌رۆكایه‌تی هاوپه‌یمانیه‌تیه‌كه بكه‌ن به‌جۆرێك ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی ئێستای هه‌ردوو فراكسیۆنه‌كه (شه‌ش كه‌س) هه‌روه‌ها هه‌ر فراكسیۆنه و دوو كه‌سی یاساییش دیاری بكه‌ن، به‌ڵام گۆڕان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دایه سه‌رۆكێك‌و جێگر هه‌بێت ئه‌گه‌ر پێویستی كرد جێگری تر یان وته‌بێژ دابنرێت.\nعه‌بدولره‌حمان عه‌لی جه‌ختیكرده‌وه "له‌نوسینه‌وه‌ی په‌یڕه‌وه‌كه ته‌نیا ئه‌وه ماوه كه شێوازی به‌ڕێوه‌بردنی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌م هاوپه‌یمانه‌تیه چۆن بێت".\nرێككه‌وتنه سیاسیه‌كه‌ی گۆڕان‌و یه‌كێتی له 11 به‌ش‌و 25 مادده پێكهاتووه، تێیدا تێڕوانینی هاوبه‌شی خۆیان خستووه‌ته‌ڕوو ده‌رباره‌ی پرسه‌كانی تایبه‌ت به‌حزب، ناوخۆی هه‌رێمی كوردستان، عێراق‌و ناوچه‌كه له‌رووه سیاسی‌و ئابورییه‌كانه‌وه.\nله‌و رێككه‌وتنه‌دا هه‌ردولا پابه‌ندبونی خۆیان به‌سیسته‌می په‌رله‌مانی بۆ حوكمڕانی هه‌رێم راگه‌یاندووه‌و به‌گونجاوترینی ده‌زانن بۆ قۆناغی ئه‌مڕۆ كه تێیدا سه‌رۆكی له‌ناو په‌رله‌مانه‌وه هه‌ڵده‌بژێردرێت‌و سه‌رۆكی حكومه‌ت لێپرسراوی راسته‌وخۆی ده‌سه‌ڵاتی جێبه‌جێكردن ده‌بێت.\nهه‌روه‌ها كۆكن له‌سه‌ر لابردنی له‌مپه‌ڕه یاسایی‌و سیاسیه‌كانی به‌رده‌م دامه‌زراوه شه‌رعیه‌كان، ده‌ستبه‌كاربونه‌وه‌ی بێمه‌رجی په‌رله‌مان له‌سه‌ر بنه‌مای سه‌روه‌ری یاسا.\nرێككه‌وتنه، ئاماژه‌ی به‌پێویستی ئاماده‌كردنی ده‌ستورێكی دیموكراتیانه‌و سه‌ربه‌خۆیی دادگاكان كردووه له‌گه‌ڵ به‌دامه‌زراوه‌ییكردنی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌و په‌یوه‌ندیه‌كانی ده‌ره‌وه، له‌باره‌ی چه‌ندین كه‌رتی تره‌وه له‌نێویاندا پرۆسه‌ی نه‌وت، داوای چاكسازی‌و شه‌فافیه‌تی كردووه.\nله‌حوكمه كۆتاییه‌كانی ره‌شنوسه‌كه‌دا جه‌ختكراوه‌ته‌وه، لایه‌نه‌كانی ناو رێككه‌وتنه‌كه (گۆڕان‌و یه‌كێتی) مافی رێككه‌وتن یان په‌یمان به‌ستنیان هه‌یه له‌گه‌ڵ لایه‌نێكی سیاسی تردا، به‌مه‌رجێك به‌هیچ شێوه‌یه‌ك پێچه‌وانه یان ناكۆك بێت له‌گه‌ڵ مادده‌و بڕگه‌كانی ئه‌م رێككه‌وتنه‌ی ئێستا. هه‌ر لایه‌نێكی دیكه‌ش به‌ره‌زامه‌ندی هه‌ردوولا (گۆڕان‌و یه‌كێتی) ده‌توانێت بچێته ناو رێككه‌وتنه‌كه‌وه.\nپه‌رله‌مانی كوردستان


کونسوڵی ئەمریکا: به‌شدارییه‌كانى نەوشیروان مستەفا له‌بیرناكرێن\nلەلایەن دەرباز ساڵح 19/5/2017\nکین گرۆس، کونسوڵی گشتیی ئەمریکا لە هەرێمی کوردستان\nکین گرۆس، کونسوڵی گشتیی ئەمریکا لە هەرێمی کوردستان، پەیامێکی هاوخەمی بەبۆنەی کۆچی دوایی نەوشیروان مسەتفا، رێکخەری گشتیی بزووتنەوەی گۆڕان بڵاودەکاتەوە و سەرەخۆشی لە خانەوادە و هاوڕێکانی دەکات.\nکونسوڵی گشتیی ئەمریکا لە پەیامەکەیدا نەوشیروان مستەفای بە كه‌سایه‌تى مێژووناس، بیرمه‌ند، پێشمه‌رگه‌ى كۆن و سه‌ركرده‌ى سیاسى ناساندووە و جەختیکردووەتەوە، کە پشکی ئەو لە به‌شداریى سیاسی له باشووری كوردستان و بۆ خه‌ڵكى كورد له‌بیرناكرێن.\nدەقی پەیامەکەی کین گرۆس بەبۆنەی کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا:\nكونسوڵى گشتى (گرۆس) پرسه‌ى گه‌رمى خۆى به كوڕ و كچ و خانه‌واده و هاوڕێیانى نه‌وشێروان موسته‌فا ، كه‌سایه‌تى مێژووناس و بیرمه‌ند و پێشمه‌رگه‌ى كۆن و سه‌ركرده‌ى سیاسى راده‌گه‌یه‌نێت . به‌شداریه‌كانى ئه‌و له كوردستانى عێراق و بۆ خه‌ڵكى كورد له‌بیرناكرێن.\nConsul General Gross offers his deep condolences to the sons, daughter, extended family, and friends of Nawshirwan Mustafa, historian, scholar, #Peshmerga veteran, and political leader. His contributions to Iraqi #Kurdistan and to the #Kurdish people will not be forgotten.\nنیشانەکردن : ئەمریکا, نەوشیروان مستەفا\n3301 ژمارەی بینین


بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاو و ئاوەڕۆ لەبارەی پێوەری ئاوی ماڵان روونكردنەوەیەكی بڵاوكردەوە\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاو و ئاوەڕۆ رایدەگەیەنێت، ئەو هاوڵاتیانەی كەپارەیەكی زۆریان بۆ هاتۆتەوەو گومانیان لە پسوڵەی ئاو هەیە، دەتوانن لەشار و شارۆچكەكانی كوردستان سەردانی بەڕێوەبەرایەتییەكان بكەن بۆ ئەوەی چارەسەری كێشەكەیان بۆ بكرێت.\nلە رونكردنەوەیەكی بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاو و ئاوەڕۆ كە وێنەیەكی دەست رادیۆ نەوا كەوتووە تیایدا هاتووە، " بە لەبەرچاوگرتنی بەرژەوەندیەكانی خەڵكی كوردستان و بژێوی ژیانیان، هاوكات كەمكردنەوەی رێژەی زێدەڕۆییكردن لە بەكارهێنانی ئاو و دابەشكردن و گەیشتنی ئەو خزمەتگوزاریە سەرەكیەی ژیان بۆ تێكڕای خەڵكی كوردستان بەشێوەیەكی یەكسان، پرۆژەی دانانی پێوەری ئاومان پێباشترین رێگە چارە بووە، بۆیە دوای جێبەجێكردنی تەواوی هەنگاوەكانی دانانی پێوەری ئاو لەماوەی زیاتر لەساڵێك رێژەكەی گەیشتە زیاتر لە 80%".\nئاگاداری ئەو هاووڵاتیانەش دەكاتەوە كە پارەیەكی زۆریان بۆ هاتۆتەوەو گومانیان لە پسوڵەی ئاوەكەیان هەیە، دەتوانن لەشارو شارۆچكەكانی كوردستان سەردانی بەڕێوەبەرایەتی ئاو بكەن بۆئەوەی چارەسەری كێشەكەیان بۆ بكرێت.\nهەندێك لە میدیاكان لەبارەی پرۆسەی دانانی پێوەری ئاو و خوێندنەوەیان هەندێ ڕاپۆرت و لێدوان بڵاو دەكەنەوە،بەشێوەیەك كە پرۆسەكە لە خزمەتی هاوڵاتیاندا نییە لە كاتی ئێستادا،بۆیە ئێمە لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاو و ئاوەڕۆی وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار دووپاتی دەكەینەوە كە بە لەبەرچاوگرتنی بەرژەوەندیەكانی خەڵكی كوردستان و بژێوی ژیانیان،هاوكات كەمكردنەوەی ڕێژەی زێدەڕۆیی كردن لە بەكارهێنانی ئاو و دابەشكردن و گەیشتنی ئەو خزمەتگوزاریە سەرەكیەی ژیان بۆ تێكڕای خەڵكی كوردستان بەشێوەیەكی یەكسان،پرۆژەی دانانی پێوەری ئاومان پێ باشترین ڕێگە چارە بووە،بۆیە دوای جێبەجێكردنی تەواوی هەنگاوەكانی دانانی پێوەری ئاو لە ماوەی زیاتر لە ساڵێك كە ڕێژەكەی گەیشتە زیاتر لە 80% ،لە هەڵمەتێكی هۆشیاركردنەوەدا ئاگاداری هاوڵاتیانی كوردستانمان كرد،لە ماوەیەكی دیاری كراودا دەست بە خوێندنەوەی پێوەری ئاو دەكرێت و هەموو بەكارهێنەرانی ئاوی خواردنەوە بەپێی ڕێژەی بەكارهێنانەكەی پارەی لێوەردەگیرێت، ئاگاداریشمان كردنەوە هەر كەسێك پێوەری ئاو لەو ماوە دیاری كراوەدا نەبەستێ،دوچاری پێ بژاردن دەبێتەوە، بەڵام دوای تەواو بوونی وادەكەش كە 1ی تەمموزی 2019 بوو، بۆ بەرژەوەندی هاوڵاتیانی كوردستان دوو مانگی دیكە وادەكەمان درێژ كردەوە.\nبۆ ئەو هاوڵاتیانەشی كە پارەیەكی زۆریان بۆ هاتۆتەوەو گومانیان لە پسولەی ئاوەكەیان هەیە، جارێكی دیكە ئاگاداریان دەكەینەوە لەوەی، دەتوانن لەشارو شارۆچكەكانی كوردستان سەردانی بەڕێوەبەرایەتی ئاو بكەن بۆئەوەی چارەسەری كێشەكەیان بۆ بكرێت.\nپرۆژەی بەستنی پێوەری ئاویش یەكێ لە پرۆژە سەركەوتووەكانی بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاو و ئاوەڕۆ و وەزارەتی شارەوانی حكومەتی هەرێمی كوردستانە كە لەپێناو بەرژەوەندیەكانی خەڵكی كوردستان جێبەجێ كراوە، ئەو پارەی كە هاوڵاتیان بۆ بەستنی پێوەرەكەش داویانە، مانگانە دوای ئەژماركردنی ئەو ئاوەی بەكاریان هێناوە،پارەیەكی كەمتریان لێوەردەگیرێت وەك قەرەبوویەك بەرامبەر پارەی پێوەرەكەیان كەبۆ بەكارهێنانی ئاو داندراوە،هاوكات پرۆژەكە لەپێناو ئەوەیە هاوڵاتیان زیاتر پارێزگاری لەو سامانی ئاو بكەن لەبەرئەوەی سامانێكی بەنرخی نیشتیمانیە ،ئێمەش هەوڵ دەدەین هاوڵاتیانمان بەشداری پێ بكەین لەو پاراستنی ئەو سامانە، هاوكات ڕایان بهێنین لەوەی ئاو بەقەد پێویستی خۆیان بەكاربێنن بۆئەوەی هەمووان ئاویان هەبێ و كێشەی بێ ئاویش كەم بێتەوە، بۆیە پێویستە هەمووان پابەندی ئەو بڕیارە بن كە بڕیاری وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حكومەتی هەرێمی كوردستانەو لەلایەن ئەنجومەنی شوراوە پەسەند كراوە.


تیرۆری فیکری و فیزیکی\nکاتژمێر ٤ی ئێوارەیە، برادەرێکم زەنگ لێدەدا و دەیەوێ پێکەوە پیاسەیەک بکەین، دەچینە کافتریایەک و پشوویەک دەدەین.\nدووکەڵی نێرگەلە و جگەرە ھۆڵەکەی تەنیوە، چەند گەنجێک بە ئەنقەست دەمانچەی بەر پشتیان زەق دەکەنەوە و دەخوازن بڵێن، (کەس بۆی نییە بڵێ پشتی چاوتان دوو برۆیە). ھەندێکیش بە ئاشکرا چەقۆ و دامبۆکسیان ھەڵگرتووە و پێکەوە گەمە بەو ئامێرە قەدەغەکراوانەوە دەکەن کە ڕەنگە بەکارھێنانیان، (ماڵی چەند کەسێک کاول بکات).\nقاوەیەکی تاڵ دەخۆینەوە و کاتژمێر ٦ بەرەو مۆڵێک دەچین، لەوێ چەند سەرمەستێک دەبینین کە بێباکانە شەڕ بە ئافرەتان دەفرۆشن و بگرە (یەخەی دار و بەرد دەگرن) و تەنانەت سیکیوریتییەکانیش سڵ لە ھەڵسوکەوتی ناشیاویان دەکەنەوە.\nلە مۆڵەکە دەچینە دەرەوە و دەمانەوێ لە شوێنێکی ئارام، ھەوایەکی سازگار ھەڵمژین و لە جەنجاڵی دوورکەوینەوە، کەچی کاتژمێر ٧ و نیو چەند ماتۆڕسوارێک دەکەونە بەرچاومان کە سەرقاڵی (خواردنی حەبی ھۆشبەر) و بەکارھێنانی ماددەی دیکەی یاساغکراون، بەوپەڕی بێمنەتییشەوە پێمان دەڵێن، (ئۆتۆمبێل لێرە ڕامەگرن).\nلە گەشتەکەمان بەردەوامین و ڕێک کاتژمێر ٩ و ٣ خولەکی شەو سەرێک لە بازاڕێکی گشتی دەدەین، لەوێش ھەمان تاس و حەمام، (بەڵام بە شێوازێکی جودا)، ٢ ئافرەت خۆیان بە دوکانی مۆبایلفرۆشێکدا دەکەن و یەکیان سەرقاڵی دەکات و ئەوەی تریش بە دزییەوە مۆبایلی خاوەنی دوکانەکە، کە لەسەر مێزی پێشەوە دایناوە، دەخاتە ناو جانتاکەیەوە.\nحەوسەڵەمان نامێنێت و برادەرەکەم ئۆتۆمبێلەکە بەرەو ناو گەڕەک و کۆڵانەکانی شار لێدەخوڕێ، کاتژمێر ١١ و ٢٨ خولەکە، لە بەردەم مزگەوتێکدا، ٣ تازەپێگەییشتوو، کە تەنکە ڕیشەکەیان لە دوورەوە ڕەش دەچێ، نیوەی کۆڵانێکیان گرتووە و بە تەسبیحە دەنکدرێژەکەی دەستیان، (سڵاوات) لێدەدەن و سەرنجیشیان داوەتە ئەو ئۆتۆمبێل و کەسانەی بەوێدا ڕەت دەبن، تا بزانن (لەو شارەدا چی دەگوزەرێت!).\nئێستا کاتژمێر ١٢ و ٣٣ خولەکە، پێچێک دەکەینەوە و دەڕۆینە نزیک مەکۆیەکی ئایینی، کە تێیدا (گوایە بەشێکی بانگخوازەکان خەڵک بۆ ئاشتەوایی و یەکدیقبووڵکردن و تەبایی ھان دەدەن)، لەوێ ٢ قاتڕەشی باڵا مامناوەندی، (کە ڕەنگە چەکیشیان پێ بووبێت)، فۆکس دەخەنە سەر ئەملا و ئەولا و چوارتەنیشتیان و (بە کۆمەڵ) منداڵی تەمەن ١١ ساڵ و ھەرزەکار و تەنانەت گەنجیش، جمەیان دێت و سەرقاڵی خوێندنی (وانەی ئایینی)ـن.\nھێندە نابات، نزیکتر دەکەوینەوە، ٢ قاتڕەشەکە دێنە پێشەوە و دەڵێن، (ئێوە چکارەن؟). برادەرەکەم بە جورئەتەوە پێیان دەڵێ، (ھاتووین بزانین تیرۆری فیکری و فیزیکی مانای چی؟). ئەوان دەکشێنەوە و بە وشەیەکیش وەڵام نادەنەوە.\nکاتژمێرەکە لە ٢ی شەو لایداوە، دەگەڕێینەوە ماڵەوە، کە دەگەمەوە، نە ئاو ھەیە نە کارەبا، بۆیە لەسەر جێگادا خەوم لێ دەزڕێت و لەگەڵ خۆمدا دەدوێم: (خوایە شوکر، نە ئاوێک ھەیە مێشکی ئەوانەی پێ بشۆینەوە کە گاڵیان دەدەن، نە لە نەخۆشخانەیەکی دەروونیدا، "کارەبای پزیشکی" لەو جێگایانەیان بدرێت کە پێویستیان پێیە).\nئەو دەمەی حەشدی شەعبی سنوور دەبەزێنێت...


جەھانگیری : ئەمریکییەکان بە دووی تێکدانی ئاسایشتی ناوچەکەوەن - SAHAR KURDISH (Sorani)\nجەھانگیری : ئەمریکییەکان بە دووی تێکدانی ئاسایشتی ناوچەکەوەن\nته‌مووز 11, 2019 17:33 Asia/Tehran\nجێگری یەکەمی سەرۆک کۆماری ئێرانی ئیسلامی وتی: ئەمریکا بە دووی تێکدانی ئاسایشتی ناوچەی کەنداوی فارس و ڕۆژئاوای ئاسیایە.\n«ئیسحاق جەھانگیری» جێگری یەکەمی سەرۆک کۆماری ئێرانی ئیسلامی ڕۆژی پێنج شەممە لە کۆبوونەوەی فەرماندارانی سەرتاسەری ئێران وێڕای پێداگرتن لە سەر ئەمەی کە ستراتژیای تاران، پێکھێنانی سەقام و ئاسایشتە لە ناوچەکەدا، وتیشی: ھۆی پێکھێنانی بشێوی لە ناوچەکەدا لە لایەن ئەمریکاوە، ڕەخساندنی ھەلی مانەوەیە بۆ ڕژێمی زایونی.\n«ئیسحاق جەھانگیری» جێگری یەکەمی سەرۆک کۆماری ئێرانی ئیسلامی بە دەربڕینی ئەمەی کە ئەمریکییەکان ھەر لە بەر ئەمەش پەلاماری ئەفغانستان و سووریاو عێراقیان داوە، وتیشی: واشێنگتۆن بە پشت بەستن بە ھێندێک بەڵگەی پوچەڵ و بێ بنەمای سیاسیش بە جۆرێکی تر پەلاماری خەڵکی یەمەنی داو ھەر لە حاڵەدا ھەوڵ دەدات بەردەوام لەنێو وڵاتانی ناوچەکەدا بابەتێک بۆ پێکەوە ھەڵشاخان ھەبێت.\nجێگری یەکەمی سەرۆک کۆماری ئێرانی ئیسلامیی وێڕای پێداگرتن لە سەر ئەمەی کە کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ناوچەکەدا ھەتا پێی دەکرێت لە دەستەڵاتی خۆی بۆ چەسپاندنی سەقام و ئاسایشت کەڵک وەردەگرێت، وتیشی: ئێران بەردەوام لە ماوەی چەندین سەدەدا، پارێزەری ناوچەی کەنداوی فارس بووەو ھەروەھا ڕۆڵێکی کاراشی لە خەباتی دژی تیرۆریستانی داعش لە ناوچەکەدا ھەبووە.\nبروسکەی پیرۆزبایی زەریف بە بۆنەی ساڵھاتی رزگارکرانی باشووری لوبنان\nموسەوی :ئەمریکا لێوەشاوەیی داوەری کردن لە بارەی وڵاتانی دیکەی نیە\nچاکبوونەوەی نزیکەی 108 ھەزار کەس لە تووشبووان بە ڤایروسی کۆرۆنا لە ئێران\nلەشکرییەکی پایەبەرزی عێراق تووشی جەڵتەی مێشک ھات\nداعش بەرپرسایەتیی تەقینەوەکەی باشووری لیبیی گرتە ئەستۆ\nراوێژی کاربەدەستانی عێراق و ڕووسیا بۆ پاوەجێ کردنی بازاڕی نەوت و گاز\nعێراق: تیرۆریستانی داعش یان دەبێ خۆیان بدەن بە دەستەوە، یان دەبێ بکوژرێن\nپرسەنامەی ئه‌مینداری گشتیی یه‌کگرتووی ئیسلامیی کوردستانی عێراق بۆ کۆچی دوایی مامۆستا خوڕڕەم دڵ\nتیجارەتی دەریایی ئێران و ڤەنزۆئێلا ، وشداریی روحانی بە ئەمریکا و بێ ئەنجامبوونی ھەڕەشەکانی ئەمریکا\nجێژنی پیرۆزی ڕەمەزان لە ئێران\nوتەکانی ڕێبەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی لە بارەی ڕۆژی جیھانیی قودسەوە\nمناڵێکی ئێرانیی 300 سەیترە بە تۆپ دەکات\nپەیکەرەی محەمەدی ھەوراز شاخەوانی ناسراوی کورد لە گۆڕەپانێکی تاران دانرا\nوەزیری تەندروستیی هه‌رێم: بڵاوبوونه‌وه‌ی ئەمجارەی ڤایرۆسی کۆرۆنا له هه‌رێم مه‌ترسیداره\nپێداگریی عێراق و سعودی لەسەر دابەزاندنی بەرھەمھێنانی نەوت\nدژایەتی کردنی ئانکارا لە گەڵ بڕیاری یۆنان بۆ ڕۆنانی شوورەی جیاکەرەوە لە سەر سنووری ھاوبەشی دوو وڵات\nشەپۆلی نوێی تووشبووان و گیانلەدەسداوانی کۆرۆنا لە ئەمریکا\nکاتی دەستپێکردنەوەی خولی ئیسپانیا دیاری کرا


Aestheticism of narration in Kurdish tales | Halabja University Journal\nAestheticism of narration in Kurdish tales\nBushra Qadr Kaka Muhamad Department of Kurdish, College of languages, University of Sulaimani, Sulaimani City, Kurdistan Region, Iraq\nMuhamad Ahmad Saeed Department of Kurdish, College of languages, University of Sulaimani, Sulaimani City, Kurdistan Region, Iraq\nTale, Narration, Aestheticism, Motif\nThis thesis which is under the name of “aestheticism of narration in Kurdish tales “ works on and covers the manners and types of Kurdish tales, demonstrating and analyzing the principles of aestheticism in them.\nKurdish tales as a valuable and important part of Kurdish folklore, after writing down and recording them, have been mentioned from several points of views in previous writings.\nA significant perspective that hasn’t been talked about as much is the aestheticism that lies in several kinds of the tales.\nIn this research we specifically shed light on aestheticism taking examples from all over different tales that have been collected in Kurdish literature. Our research is composed of two major parts:\nIn the first part, for specifying the outlook of “aestheticism of narration “in tales ,we talked about the word itself and its corresponding analogs “myths, stories “ also what makes the difference between all these genres .\nThen we divided types of tales with giving instances for each which such as “fairytales, social tales, religious and parody tales” In narrative, a motif is any recurring element that has symbolic significance in a story.\nThrough its repetition, a motif can help produce other narrative (or literary) aspects for example as theme or mood. We spoke about (character, place, time, expression, number) motifs in the second part of our thesis.\nبێرتێنز، هانز(٢٠١٥) بنەماکانی تیۆری ئەدەبی، عەبدولخالق یەعقوبی، سلێمانى، دەزگای چاپ و پەخش سەردەم، چاپی یەکەم.\nبەرزنجی، ئازاد (٢٠١٠)، چەند وێستگەیەکی ئەدەبی، سلیمانی، دەزگای سەردەم، چاپی دووەم.\nتەقی، جەلال (٢٠٠٦) شەوانی گوێ ئاگردان(دووبەش)، سلێمانی، خانەى چاپ و بڵاوکردنەوەى چوارچرا، چاپی دووەم.\nتەوحودی، کەلیموڵای (٢٠٢٠) درەختى چل ئستران، کەمال تاهیر نەژاد، ماڵی سوهرەوەردی، سلێمانی، زنجیرەکتێبی ٣٤، چاپی یەکەم.\nجامباز، تاریق (١٩٨٩) چل کەزی، هەولێر ،چاپخانەى ڕۆشنبیری و لاوان، چاپی یەکەم.\nجوتیار، خالید(٢٠٠٦) سەمای ئەجندان، هەولێر، کتێبفرۆشی سۆان، چاپی یەکەم.\nحەسەن، محەمەد فەریق (٢٠١٠)مەملەکەتى ماسی(٣٧ حیکایەتى فۆلکلۆرییە)، هەولێر، کتێبی ئاراس، چاپی سێیەم.\nحەسەن، مەولوود ئیبراهیم(٢٠٢٠) قەدەغەشکێنێ، سلێمانی، ماڵی سوهرەوەردی، زنجیرە ٣٧، چاپی یەکەم.\nخۆشناو، سەرباز مەجید(٢٠١٩) ساردۆن، هەولێر، بڵاوکراوەی تەفسیر، چاپی یەکەم.\nخۆشناو، هێمن عومەر (٢٠١٣) کانی خومان( هەقایەت و ئەفسانەی کوردی ناوچەى خۆشناوەتی)، سلێمانی، ئنستوتی کەلەپووری کوردی، چاپی یەکەم.\nڕەسوڵ، عیزەدین مستەفا (٢٠١٠) لێکۆڵینەوەی ئەدەبی فۆلکلۆری کوردی، هەولێر، دەزگای ئاراس، چاپی سێیەم.\nسەجادی، بەختیار (٢٠٠٤) فەرهەنگی شیکارییانەى زاراوەی ئەدەبی، بەرگی یەکەم، هەولێر، دەزگای ئاراس، چاپی یەکەم.\nسەجادی، عەلائەدی(١٩٥٢) مێژووی ئەدەبی کوردی، بەغداد، چاپی یەکەم.\nسەجادی، عەلائەدین(٢٠١٥)، ڕشتەى مرواری (هەشت بەرگی) تاران، چاپخانەى پەنجەرە.\nسەعید، محەمەد ساڵح (٢٠٠٩) داستانى هەیاسی خاس و سوڵتان مەحمووود لە دووتوێی فۆلکلۆری کوردییەوە، هەولێر، بڵاوکراوەکانی ئەکادیمیای کوردی، چاپی یەکەم.\nسەلیمی، هاشم (٢٠١٣) چیرۆک و ئەفسانەى موکریان، سلێمانی، دەزگای سەردەم، چاپی کەم.\nشادی، ئەحمەد (٢٠٠٥) چەپکێک فۆلکلۆری کوردی، سلێمانی، زنجیرە کتێبی ئنستیوتى کەلەپووری کورد، چاپی یەکەم.\nشڵماشی، محەمەد (٢٠٠٠)خەرمان لۆغە، سوید، چاپی یەکەم.\nکەسنەزانی، بوشرا (٢٠١٢) پڵۆت لە چیرۆکی کوردیدا (٢٠٠٥-١٩٩٥)، سلێمانی، ناوەندی چاپ و بڵاوکردنەوەی سلێمانی، چاپی یەکەم.\nگەردی، عەزیز (٢٠١٤)سێ دەرمان(هەقایەتى کوردەواری)، هەولێر، ناوەندی ئاوێر، چاپی یەکەم.\nمحەمەد شڵماشی، مەجلسی ئەولیا، انتشارات کردستان، چاپی شەشەم، ١٣٩٢.\nموحسین عومەر ئەحمەد، فەرهەنگی زاراوەی ئەدەبی، بەرگی یەکەم،\nمودەڕیس، مەلا عەبدولکەریم(٢٠١٣)یادی مەردان، بەرگی یەکەم ودووەم، سلێمانی، چاپخانەى چوارچرا چاپی یەکەم.\nمیراودەلی، کەمال مەمەند (١٩٧٩) ئیستاتیکا، سلێمانی چاپخانەى زانکۆی سلیمانی، چاپی یەکەم.\nمەلا مەحمودی بایزیدی، چل حیکایەت، دەزگای ئاراس، چاپی یەکەم، هەولێر ٢٠٠٤.\nئەسوەد، نەوزاد ئەحمەد (٢٠١١) فەرهەنگی زاراوەی ئەدەبی و ڕەخنەیی، سلێمانی، چاپ و بڵاوکردنەوى سلێمانی، چاپی یەکەم.\nاحمدی، بابک (١٣٩١)، چهار گزارش از تذکرةالاولیاء عطار، تهرا، نشر مرکز، چاپ پنجم.\nاسکولز، رابرت (١٣٧٧) عناصر داستان، فرزانە طاهری، نشر مرکز، چاپ اول.\nاسکولز، رابرت (١٣٨٣) درامردی بر ساختارگرایی در ادبیات، فرزانە طاهری، مؤسسە انتشارات اگاه، چاپ دوم.\nبراهنی، رضا (١٣٦٨) قصەنویسی، تهران، نشر البرز، چاپ چهارم.\nپراپ، ولادیمر (١٣٨٦) ریخت شناسی قصەهای پریان، فریدون بدرەای، تهران، انتشارات توس، چاپ دوم.\nخسروی، ابوتراب(١٣٨٨)، حاشیەى بر مبانی داستان، تهران، نشر ثالثت، چاپ اول.\nداد، سیما (١٣٨٥) فرهنگ اصطلاحات ادبی، انتشارات مروارید، چاپ سوم.\nرضوانیان، قدسیە (١٣٨٩)ساختار داستانی حکایت های عرفانی، تهران، انتشارات سخن، چاپ اول.\nمقدادی، بهرام (١٣٧٨) فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی از افلاطون تا عصر حاضر، تهران، نشر سروش، چاپ اول.\nمکاریک، اریرنا ریما (١٣٨٨) دانش نامەی نظریەهای ادبی معاصر، مهران مهاجر و محمد نبوی، مؤسسە انتشارات اگاه، چاپ سوم.\nمیرصادقی، جمال (١٣٨٨) واژەنامە هنر داستان نویسی، کتاب مهنارز، چاپ دوم.\nمیرصادقی، جمال (١٣٩٢) داستان های خیالی، تهران، نشر سخ، چاپ اول.\nمیرصادقی، جمال (١٣٩٢) شناخت داستان، مؤسە انتشارات نگاه، چاپ اول .\nپارسانسب، محمد(١٣٨٨) بنمایە؛ تعاریف گونەها کارکردها، فصل نامە نقد ادبی، س١، ش ٥، بهار.\nQadr Kaka Muhamad , B. ., & Ahmad Saeed, M. . (2021). Aestheticism of narration in Kurdish tales . Halabja University Journal, 6(1), 1–16. https://doi.org/10.32410/huj-10358\nCopyright (c) 2021 Copyright (c)2021Bushra qadr Kaka Muhamad, Muhamad Ahmad Saeed


عه بدوڵا که‌ریم مه‌حمود: پێشمه‌رگه و جاش. – WTARIKURD\n عه بدوڵا که‌ریم مه‌حمود: پێشمه‌رگه و جاش.\nسه‌رکردایه‌تی سیاسیی کورد، ئه‌وه‌نده داد په‌ره‌رن، له دوای راپه‌ڕینه‌وه جیاوازی نێوان (پێشمه‌رگه‌و جاش ) یان، له لیستی شه‌هیدان و خانه نشینان دا نه‌هێشت. گه‌ر به وردی و قوڵی بڕوانینه ئه‌م وێنه پڕ له تراژیدیایه، گه‌ر چیرۆکی مه‌رگه‌ساتی روداوه‌که بۆ هه‌ر که‌سێک له هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌کی تر، نیشتمانێکی تر باس بکه‌ین، بڕوا ناکه‌م هه‌ستی مرۆیانه‌ی بتوانێت له ئاستی ئه‌و خیانه‌ته گه‌وره‌یه‌دا، نوقمی شه‌رمه‌زاریی نه‌بێ و بێ ده‌نگ بێ. له ناخ و ویژدانی خۆی دا، هه‌ست به ئازارێکی ئاڵۆزی ده‌رونی و رسوایی قوڵ نه‌کات. ته‌نیا سه‌رکرده‌کانی کوردی نه‌بێ. شانازی به‌م تراژیدیانه‌وه ده‌که‌ن، ئه‌م سیناریۆیه به سه‌رکه‌وتن و داستانی سه‌روه‌ری و شکۆ ده‌زانن.\nئه‌م سه‌رکردانه هه‌ر وه‌ک سه‌دام مه‌دالیای ئازایه‌تی و قاره‌مانیه‌تی به‌و جاش و مسته‌شارو خائین و جاسوسانه ده‌به‌خشن، که به‌پاڵپشتی ئیستیخباراتی عه‌سکه‌ری سوپای عێراق، توانیویانه ئه‌و پێشمه‌رگه‌و فه‌رماندانه له ناو به‌رن، له‌وسه‌رده‌مه دژواره‌دا. ئه‌وان روو به رووی پڕۆسه‌ی ته‌عریب و ته‌بعیس و خاپورکرنی گونده‌کان بوونه‌وه. بۆ ئه‌وه‌ی پلان و نه‌خشه و به‌رنامه‌ی دروست کردنی ئۆردگاکان تێک بشکێنن.\nهه‌ندێک له سه‌رکرده‌کانی کورد ئاوا خه‌ت مائیل بوون، فایله‌کانیان به‌ڵگه‌ی ته‌واون. دۆکۆمینتێکن هیچ ده‌ستوورو یاساو رێسایه‌ک ناتوانێ وشه‌و رسته‌و، راپۆرت و بڕیاره‌کانی ناو ئه‌و فایلانه بسڕێته‌وه،کاڵی بکاته‌وه.\nهه‌ندێ له سه‌رکرده‌کان به‌م نه‌خشه‌و پیلانه یان ، پێش راپه‌ڕین، ئاوا شۆڕشیان کردووه. له‌و سه‌رده‌مه‌دا ده‌یان جاش و مه‌فره‌زه خاسه و ره‌فیق حیزبی و ره‌فیق سه‌دام و نه‌سیر موته‌قه‌دیم و خائین، وه‌ک له  وێنه‌که‌دا ده‌یبینین، به جیهازی تایبه‌تی ئیستیخباراتی عه‌سکه‌ری سوپای عێراق، سه‌ر به فه‌وج و لیواکانی فه‌یله‌قی یه‌ک و فه‌یله‌قی پێنج، له که‌رکوک و هه‌ولێر، به ئوتۆمۆبیلی تایبه‌تی به هاوکاری هێزه‌کانی سوپا ی عێراق و کۆپته‌ر، تاریک و لێڵی به‌یانیان خۆیان ده‌گه‌یانده ناو گوندو شوێنه چه‌په‌که‌کانی نێو گردۆڵکه‌و دامێنی کێوه‌کان، به‌دوای پێشمه‌رگه‌ی مه‌فره‌زه سه‌ره‌تاییه‌کان/ که‌رت و هه‌رێمه‌کان دا ده‌گه‌ڕان، بۆ ئه‌وه‌ی پێشمه‌رگه به‌دیلی ده‌سگیر بکه‌ن، یا گوله بارانی بکه‌ن، بۆ مشتێ پاره و ئافه‌رینێک بیانفرۆشن.\nدوای راپه‌رین ئه‌م سه‌رکردانه، ده‌یان ته‌لاری باڵاو و کۆمپانیای جۆراو جۆرو به‌نزیخانه‌و گرێ به‌ستی نه‌وتیان، له سه‌ر خوێنی ئه‌و پێشمه‌رگه‌و فه‌رماندانه و ئه‌نفاله‌کان دامه‌زراند.\nئێستا ئه‌و جاش و مسته‌شارانه، ئه‌و ره‌فیق حیزبی و نه‌سیر موته‌قه‌دیمانه، هاورێ ی گیان به گیانی زۆر له سه‌رکرده کانی کوردن، پێکه‌وه پێکی ده‌سکه‌وت و سه‌رکه‌وتنه‌کان هه‌ڵده‌ده‌ن. ئیستا ناوی ئه‌و جاشانه‌ی به ده‌ستی پێشمه‌رگه‌ی ئه‌م نیشتمانه کوژراوه، له ناو لیستی شه‌هیدانی کوردستان دا، به پله‌ی باڵای جیا جیا تۆمارکراوه، ناویان له لیستی خانه‌نشینی پێشمه‌رگه دا به جۆرێکه، پله‌کانیان زۆر له شه‌هید و پێشمه‌رگه دێرینه‌کان باڵاتره.\nئه‌مه‌یه مێژووی شانازی کۆمیدیای پڕ له تراژیدیای کورد. ئه‌مه‌یه شکۆی سایکۆلۆژی عه‌قڵی سه‌رکردایه‌تی خه‌باتی رزگاری خوازی کورد، ته‌واو که‌ری پلان و به‌رنامه‌و نه‌خشه‌ی کۆمه‌ڵ کوژیی کورده.\nبروانه ئه‌م سه‌رکردانه‌ی کورد، چه‌ند دادپه‌ره‌رن، چه‌ند به به‌رنامه‌و پلان و نه‌خشه ی چڕ پڕ، له دوای راپه‌رین و په‌رله‌مان و دامه‌زراندنی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردی، هه‌موو توانای مادی و مه‌عنه‌ویی و یاسایی و میدیاییان خستوه‌ته گه‌ر، بۆ ئه‌وه‌ی جیاوازی نێوان پێشمه‌رگه‌و جاش وخائین نه‌هێڵن.\nشه‌وی 29 / 4 / 1979سیروان تاڵه‌بانی فه‌رماندی هه‌رێمی 5 قه‌ره‌داغ و حه‌سه‌ن خاوێی و عه‌لی چه‌له‌بی و حاجی چاوشین و نه‌جات که‌رکوکی و محه‌مه‌د که‌ریم و هه‌ژار، به تراکتۆرێک پڕ له چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نی یه‌وه، له کاتی گه‌ڕانه‌وه‌یان له سه‌کردایه‌تی یه‌وه بۆ ناوچه‌ی قه‌ره‌داغ، له گوندی زێڕین جۆی شاره‌زوور ده‌که‌ونه که‌مینێکی جاشه‌کانه‌وه، به ئاربی جی و دە‌سڕێژیی چه‌که‌کانیان دایان ده‌گرنه‌وه، جه‌سته‌یان ده‌که‌ن به خه‌ڵوز.\nلوقمان مستەفا: لە دەم دەرچوون ( زلة لسان ).


تیمی به‌هاناچوونی بیانی وا به‌ره‌و ژاپـۆن به‌ڕێده‌که‌ون\nتیمی به‌هاناچوونی بیانی وا به‌ره‌و ژاپـۆن به‌ڕێکه‌وتوون بۆ ئه‌وه‌ی کۆمه‌ک و یارمه‌تی ژاپـۆنیـیه‌کان بکه‌ن ئه‌وانه‌ی له ئاکامی بومه‌له‌رزه وێرانکه‌ره‌که‌ی دوێنێ زیانیان لێـکه‌وتووه.\nله‌و باره‌یه‌وه ئۆفیسی بنکه له شـاری جنێڤ بۆ ڕێـکخسـتنی کاروباری مرۆیی ده‌ڵێت حکومه‌تی ژاپـۆن هاتنی تیمی پـسـپۆڕی تایبه‌تی له وڵاتانی ئوسـترالیا و نیوزیلاند و کۆریای باشور و هه‌روه‌ها وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکای بۆ ژاپـۆن په‌سه‌ند کردووه.\nئه‌وه‌ی شایانی باسه سه‌ره‌ک وه‌زیرانی ژاپـۆنی ئه‌مڕۆ به ته‌له‌فون له‌مه‌ڕ ڕه‌وشی ئاکامی بومه‌له‌رزه‌که‌ی دوێنێ له‌گه‌ڵ باراک ئۆبامای سه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکا و هه‌روه‌ها ڕابه‌رانی به لای که‌م 50 وڵاتی دیکه دوا و ده‌ڵێت ژاپـۆن داوای کۆمه‌کی هاوکاریکردنی کردووه.\nسه‌ره‌ک وه‌زیرانی ژاپـۆنی ده‌ڵێت یه‌که‌مین سه‌رتۆپی کاره‌کانی ڕزگارکردنی ژیانی خه‌ڵکانه و پاشـان یارمه‌تیدانی ئه‌وانه‌ی به‌هۆی بومه‌له‌رزه‌که‌وه ناچاربوون له ماڵی خۆیان دور بکه‌ونه‌وه.\nهاوکات بان کی مونی سـکرتێری گشـتی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ده‌ڵێت وڵاتان تووشی خورپه و هه‌روه‌ها په‌ژاره بوون به‌هۆی ئه‌و کاولکاریانه‌ی بومه‌له‌رزه‌که به دوای خۆیدا هێنای و ناوبراو په‌یمانی دا نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان هه‌رچی له توانای و ده‌سه‌ڵاتیدا هه‌بێت بیکات له پـێناو هاوکاریکردن و یارمه‌تیدانی ژاپـۆنیـیه‌کان.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | تیپی وەرزشی چوارچرا\nساڵی (1971) لەلایەن شەهیدی سەرکردە جەمال عەلی باپیر-ەوە دامەزرێنراوە، بۆیە ئەو ناوەی لێنراوە، چونکە پێشەوا قازی محەمەد لەگۆڕەپانی چوارچرا لەشاری مەهاباد لەسێدارە دراوە. مەبەست لەدامەزراندنی ئەم تیپە پێگەیاندنی یاریزانی لاو و تازەپێگەیشتوو بووە بۆ تیپی وەرزشی کەمال سەلیم، بەم هۆیەشەوە تیپەکە تا ساڵی (1978) بەشداریی لەهیچ خول و پاڵەوانێتییەکدا نەکردووە، بەڵام لەو ساڵەدا و دوای ئەوەی کەمال محەمەد بۆتە سەرپەرشتیار و راهێنەری تیپەکە، ئەو تیپە ئاڕاستەیەکی سەربەخۆی وەرگرتووە و بەشداریی لەخولەکانی ئەوکاتەی سنوری شاری سلێمانی کردووە. تیپی وەرزشی چوارچرا جگە لەوەی تیپێکی وەرزشی بووە، لانکەی چەندین پێشمەرگەی قارەمان بووە،هەروەک خاوەنی چەندین شەهیدی قارەمانیشە. لەساڵی 1979ەوە ئەم تیپە بەشداریی خولی تیپە میللییەکانی ئەو سەردەمەی کردووە کەلیژنەی وەرزشیی ئەوکاتە سەرپەرشتی دەکرد، هەروەها لەساڵی 1980-ەوە بەردەوام بەشداریی خولی یاریگای هاوکاری دەکات کە تیپی وەرزشی هاوکاری ساڵانە رێکی دەخات و تا ئێستا (4) جار پلەی یەکەمی و (3) جار پلەی دووەمی و جارێکیش پلەی سێیەمی خولەکەی دەستەبەر کردووە، لە خولی یانەی وەرزشی سلێمانیشدا تیپی وەرزشی چوارچرا بەردەوام ئامادەیی هەبووە کە لە نێوان ساڵانی (1981) بۆ (1987) یانەی سلێمانی بۆ تیپە بەهێزەکانی سنووری شارەکە رێکی دەخست و چەندین ئەنجامی باشی لەم خولەشدا هەبووە. لە دوای راپەرینەکەی ساڵی 1991-ەوە تیپی وەرزشی چوارچرا هەر بەردەوام بووە و لەگەڵ دامەزراندنی لیژنەی تیپەمیللییەکان و کردنەوەی خول لەساڵی 1998-ەوە تیپی وەرزشی چوارچرا وەک تیپێکی پلە یەک ساڵانە بەشداری ئەو خولەشی کردووە و چەند ئەنجامێکی باشی بەدەستهێناوە. بەهۆی نەبوونی یاریگا و کەمی تەمەنی یاریزانەکانیەوە ئێستا تیپەکە لە خولی پلە دووەکاندا درێژە بەبەشداریی کردنەکانی دەدات.


له ساڵی 2013 دا فۆتۆگرافه‌ر موراد عوسمان رێگه‌یه‌كی زۆر داهێنه‌رانه‌ی دۆزیه‌وه بۆ به‌ڵگه‌نامه‌كردنی گه‌شته‌كانی به ناوی follow me to له‌گه‌ڵ هاورێ كچه كه‌ی(خێزانه‌كه‌ی ئێستای). چه‌ند ساڵێكی جیاواز كه هاورێكه‌ی ده‌ستی درێژ كرده‌وه‌و به جیهاندا گه‌شتی پێ كردوه. ئه‌م خاڵه بێهاوتایه‌ی روانین هانی خه‌ڵكانی تری دا كه به هه‌مان شێوه‌ی ئه‌مان وێنه‌كانیان بگرن. هه‌ندێكجار ئاوازی رۆمانسی و خه‌ون ده‌كه‌نه‌وه.\nهه‌ردوو ژن و مێردی تایوانی هه‌مان شێوه‌ی به‌ناوبانگی وێنه‌ی follow me to به‌كارهێنا، به‌ڵام تویستێكی تایبه‌ت به خۆیان بۆ زیاد كرد له‌كاتی به‌سه‌ر بردنی گه‌شته‌كه‌یان له هاوای. له كاتێكدا عوسمان زۆر به ئارامی پشت خۆشه‌ویسته‌كه‌ی ده‌كه‌وێت، لو زۆر به ئاسوده‌ی ناروات، وه ئه‌ویش به نه‌رمیه‌وه‌ی ده‌ستی ناگرێت و بروات. له جیاتی ئه‌مه، شین قژی، گوێی، ته‌نانه‌ت لووتی راده‌كێشێت. هه‌موو دورگه‌كه ده‌گه‌رێن. له هه‌مان كاتدا، لو ده‌ربرینی جیاواز ده‌كات كه به دڵنیاییه‌وه ده‌تكاته پێكه‌نین.\nوێنه‌كانی ئه‌م دوو خۆشه‌ویسته له‌وانه‌یه جوانترین و دڵرفێنترین وێنه‌ی گه‌شت نه‌بێت، به‌ڵام به دڵنیاییه‌وه خۆشیه‌كه‌ی وێنه‌گرتنی كه‌سه‌كانه له‌كاتی گه‌شت كردنیان و تۆره میدیاییه‌كان ئاوه‌دان ده‌كاته‌وه.


Kurdipedia - کاندیدەکانی هەڵبژاردنی 2018 بۆ پەڕڵەمانی کوردستان\n🔣 کاندیدەکانی هەڵبژاردنی 2018 بۆ پەڕڵەمانی کوردستان | Kategori: Genel | Başlık dili: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n🖇 Bağlantılı öğeleri: 421\n21. 👁 بەختیار مەلا ئەحمەد\n22. 👁 بەرزان حاجی برایم چەرمەگا\n23. 👁 بەسۆز بەکر عەلی (بەسۆزی ژینگە)\n24. 👁 بەشیر بەرۆشکی\n25. 👁 بەهجەت عەلی سپینداری\n26. 👁 بەهزاد دەروێش دەروێش ئەحمەد\n27. 👁 بەهمەن کاکەعەبدوڵڵا\n28. 👁 بەکر ڕەسوڵ\n29. 👁 بەیان مەهدی ئەحمەد (بەیانی پارێزەر)\n30. 👁 پشتیوان حەمەسەعید\n31. 👁 پێشڕەو هاشم گەردی\n32. 👁 پێشڕەو وەیسی ساڵح\n33. 👁 پێشەوا هەورامی\n34. 👁 تاریق رەمەزان کاکل ئەحمەد\n35. 👁 تورکیە سدیق گۆران\n36. 👁 جوان یونس ڕۆژبەیانی\n37. 👁 جیهاد تەیب ئەحمەد بەرگارەیی\n38. 👁 جیهاد حەسەن دۆسکی\n39. 👁 جەلا عوسمان عەلی (مامۆستا جەلالی ڕیکخراوەکان)\n40. 👁 جەلال تاهیر عەبدوڵا محەمەد ساڵەح جاف\n41. 👁 جەمال حەوێز مستەفا (جەمال هەرووتی)\n42. 👁 جەمال محێدین ڕەشید\n43. 👁 چرا عومەر سابر\n44. 👁 چلانە نەسرەدین هەورامی\n45. 👁 چیا حەمید شەریف\n46. 👁 حاجی سەفین گەردی\n47. 👁 حیکمەت محۆ گەودا\n48. 👁 حەسیبە سەعید گەردی\n49. 👁 حەسەن سەید مستەفا هەندرێنی\n50. 👁 حەلیمە موزەفەر خۆشناو\n51. 👁 خانزاد سەید عەزیز گردعازەبانی\n52. 👁 خدر قادر فەقێ مستەفا (خدر سەرمۆردی)\n53. 👁 خزر محەمەد حەسەن\n54. 👁 خوناو عومەر عەبدوڵڵا\n63. 👁 زیاد جەبار - زیاد شەهید مامۆستا جەبار\n94. 👁 شیلان شەهید عارف (شیلانی کاتب عەدل)\n95. 👁 شیلان یوسف شنگالی\n96. 👁 شێخ زاهیر خەیلانی\n97. 👁 شێخ نیاز ڕاغیب نەقشبەندی\n98. 👁 شێرزاد سەلاح دیلمانی\n99. 👁 شەعبان عەلی شەعبان\n100. 👁 شەمسەدین شێخ حەسەن\n101. 👁 شەمۆڵ ئاشتی سابیر میرە\n102. 👁 شەوکەت جەمیل حەمدی محەمەد شەرەفانی\n103. 👁 عادل عەلی سەلام\n104. 👁 عوسمان ئەنوەر شارباژێڕی\n105. 👁 عوسمان عەلی کاروانی\n106. 👁 عوسمان محەمەد وسوو\n107. 👁 عومەر حاجی ئەحمەد شارەزووری\n108. 👁 عومەر مامە کوردە\n109. 👁 عومەر یوسفی\n110. 👁 عیسا سڵێـمان نەسری مزووری\n111. 👁 عیماد شوکر سەعید گۆران\n112. 👁 عەباس فەتاح ساڵح\n113. 👁 عەبدولسەلام دۆڵەمەڕی\n114. 👁 عەبدولناسر ئەحمەد عەلی (مەلا ناسر)\n115. 👁 عەبدوڵڵا وەرتێ\n116. 👁 عەزیز ئیبراهیم عەبدۆ گۆران\n117. 👁 عەزیز مەحمود عەزیز پیرۆت\n118. 👁 عەلی فەیلی\n119. 👁 عەیشان عەلی بڵباس (پارێزە عەیشان)\n120. 👁 غازی عەلی عەلی عەلی\n121. 👁 فرسەت حاجی ئیبراهیم شاڵی\n122. 👁 فەرمان حسەین ئاغا\n123. 👁 فەرەج ڕەسوڵ تۆفیق ڕێکانی\n124. 👁 فەیسەڵ عارەب حەمەد بڵباس\n125. 👁 فەیسەڵ عەباس عەوڵڵا\n126. 👁 قادر چاوشین\n127. 👁 قوباد تاڵەبانی\n128. 👁 گولیزار ڕەشید سندی\n129. 👁 گوڵستان باقی نهێلی\n130. 👁 گوڵستان سەعید محەمەد\n131. 👁 گەلاوێژ ساڵح خدر (گەلەخانی ڕێکخستن)\n132. 👁 گەلاوێژ عوبێد عوسمان\n133. 👁 لاجانی فەقێ لاجانی بڵباس\n134. 👁 لیزا فەلەکەدین کاکەیی\n135. 👁 لەتیف ڕەسوڵ حەسەن پێنجوێنی\n136. 👁 لەنجە دزەیی\n137. 👁 لەیلا عەبدولجەبار ئاکرەیی\n138. 👁 لەیلا عەلی عەبدولعەزیز محەمەد\n139. 👁 محێدین حەسەن یوسف (د.محێدین)\n140. 👁 محەمەد بازیانی\n141. 👁 محەمەد سەلیم شەرەفانی\n142. 👁 محەمەد ناوەندی\n143. 👁 مستەفا ئەحمەد سەعید\n144. 👁 موحسین دۆسکی\n145. 👁 مونیب مەلا محەمەد ئاکرەیی\n146. 👁 مۆفەق پیرداود عەبدۆک\n147. 👁 مەلا ئیحسان ڕێکانی\n148. 👁 مەلا جەوهەر سوورچی\n149. 👁 مەلا سەعید عەبدولرەحمان گولی\n150. 👁 مەلا ڕەعد نوری تۆفیق\n151. 👁 مەم ئەسکەندەر\n152. 👁 ناسکە عەجیل پاڵانی\n153. 👁 نزار مەلا غەفار سوورچی\n154. 👁 نیاز نوری مەلامەحمود\n155. 👁 نەجات شەعبان دیلۆ ئامێدی\n156. 👁 نەزیرە عەزیز جاف\n157. 👁 نەسرەدین محێدین خۆشناو\n158. 👁 نەهرۆ عاڵڵایی\n➕ Bu başlık Hawrê Baxewan tarafından Sep 11 2018 2:15PM tarihinde kaydedildi\n👌 Bu makale tarafından gözden geçirilmiş ve yayımlanmıştır (Ziryan Serçinarî) tarafından Sep 12 2018 3:34AM\n✍ Bu başlık en son Seryas Ehmed tarafından Sep 19 2018 1:35AM tarihinde Düzenlendi\n👁 Bu başlık 8,900 defa görüntülendi\n📷 Resim tipi 1.0.2 53 KB Sep 17 2018 12:05PM Hawrê Baxewan\n📷 Resim tipi 1.0.1 86 KB Sep 11 2018 2:28PM Hawrê Baxewan\nİlgili Dosyalar 50,234


كه‌ركوك مه‌كه‌نه قوربانیی ململانێ حزبیه‌كانتان ... عیماد عه‌لی\nبۆچی بریارێكی چاره‌نوسسازی وه‌ك قسه‌كردن له‌سه‌ر هه‌رێمی كه‌ركوكی سه‌ربه‌خۆ له‌م كاته‌دا بێت، كه ململانێی حزبی و شه‌خسی و ناوچه‌یی ناجێجێگیری هه‌رێمی كوردستان له ترۆپكدایه، بۆچی له‌م كاته‌دا كه جارێك داعش ته‌نها چه‌ند فه‌رسه‌خێك له شاره‌كه‌وه دووره، بۆچی له كاتێكدا كه رێكه‌وتنێََََََََك هاتۆته ئاراوه له نێوان دوو لایه‌نی كوردستانی كه زۆرینه‌ی ره‌های جه‌ماوه‌ریان له كوردی ئه‌م شاره پێكدێت، بۆچی وا تێبگه‌ین كه پاڵنه‌ری كارێكی ئاوها له به‌رژوه‌ندی كه‌سی و ته‌نانه‌ت كوتله‌یه‌ك یان ته‌نها لایه‌نێك بێت و له‌سه‌ر حسابی ئه‌وانی تر و دژ به خه‌ڵك و دوارۆژی شاره‌كه‌ش، بۆچی چه‌ندین ساڵه به‌م گه‌رموگوریه جه‌نابی پارێزگاری كه‌ركوك بیری لێنه‌كرده‌وه و قسه‌ی وای نه‌كرد، بۆچی نازانێت ماده‌ی 140 له ده‌ستوری عیراق رێگه به‌م كاره نادات كه تا ئێستا جیبَبه‌جێ نه‌كراوه و، بۆچی ئه‌م هه‌موو كااته خودی پارێزگاری كه‌ركوك هه‌موو هه‌وڵێكی بۆ جیبه‌جێكردنی ئه‌و ماده‌یه نه‌بووه كه له له ئه‌ركه سه‌ره‌كیه‌كانێتی، بۆچی ئه‌م وه‌زعه‌ی هه‌رێم له‌به‌رچاو ناگرن و باش ده‌زانن كه خه‌ڵكی ناوچه دابراوه‌كان چه‌ند له ره‌فتاری سه‌ركردایه‌تی كورد توره‌ن و نارازین و له‌م باره‌وه مه‌یلیان زیاتر بۆ ئه‌و لایه‌نه ده‌روات كه ته‌نها بژێویان دابین بكات نه‌ك دوا رۆژیان.\nقسه و باسی هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆی كه‌ركوك، یه‌كه‌م جاره له لایه‌ن باڵاترین كه‌سایه‌تی شاره‌كه‌وه بێته ئاراوه، ئه‌میش زۆر قسه هه‌ڵ ده‌گرێت، چ وه ك خودی پارێزگار و هه‌ڵوێسته‌كانی و وه‌زعی له‌ناو حزبه‌كه‌ی و راوبۆچونی و مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ گۆرانكاریه‌كانی حزبه‌كه‌ی و كوردستان و په‌یوه‌ندیه‌كانی، چ وه‌ك بارودۆخی شاره‌كه و مه‌یلی هه‌ندێك به‌رژه‌وه‌ندخواز و كورتبین.\nئه‌گه‌ر وه‌ك به‌رژه‌وه‌ندی كه‌سیی خودی پارێزگار یان خه‌لكی كه‌ركوك بخوێنرێته‌وه، هه‌رچه‌ند زۆرێك له خه‌ڵكی كه‌ركوك له بێزاری خۆیان نه‌فره‌ت له شته پیرۆزه‌كانیش ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌م كاته‌دا پاڵنه‌ری راسته‌قینه‌ی ئه‌م بۆچونه بووه، ئه‌و ناجۆری و ناكۆكیه حزبی و ته‌كه‌تولاتانه‌یه نه‌ك پێویستیه‌كانی شاره‌كه، ئه‌گینا كه‌ركوك بۆ 13 ساڵه له‌م حاڵه‌ته‌دایه و بگره به شێوازی جۆراوجۆر به‌رێوه چووه، هیچ كه‌سێك ئه‌م بۆچونه كوتوپره‌ی نه‌بووه، مه‌گه‌ر هه‌ندێك كورتبین نه‌بێت وله‌گه‌ڵ خۆیاندا قسه‌یان كردبێت نه‌ك به فه‌رمی و به ئاشكرا، قسه‌م له‌سه‌ر رازیكردنی كه‌مه‌نه‌ته‌وه‌كانی تره‌وه نیه، كه جارجارێك به‌رپرسانی باڵای كورد به قسه‌ی زاره‌كی لای ئه‌وان خۆیان خۆشه‌ویست ده‌كرد به، ئه‌گه‌ر قسه‌ی واش كرابێت له دره‌ئه‌نجامی فشار و پاڵه‌په‌ستۆی ناوه‌ندی عیراق و عه‌ره‌ب و سونه‌كانی شاره‌كه و هه‌ڵوێستی ئه‌وانه‌ی له دواوه‌یانن و، له گه‌ڵ بێئومێدی له جێبه‌جێ كردنی ماده‌ی 140 و، بۆ ئاسایی كردنه‌وه‌ی وه‌زعی ناله‌بار كاتی به كتوپیر كراوه نه‌ك وه‌ك ئه‌مرۆ هه‌وڵی بێ وچانی بۆ بده‌ن و كاری بۆ بكه‌ن.\nپرسیاره هه‌ره گرنگه‌كه لێره‌دا ئه‌وه‌یه؛ ئایا له‌كاتی به‌رقه‌رابونی هه‌رێمی كه‌ركوكی سه‌ربه‌خۆشدا خه‌ڵكی كوردی شاره‌كه قازانج ده‌كه‌ن، یان به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك له زه‌ره‌ریاندایه و، به ناجێگیری ده‌مێننه‌وه و ئه‌وسا له رووی یاساییشه‌وه ناتوانن په‌نا بۆ هه‌رێمی كوردستان به‌رن و، هه‌رێمیش ناتوانێت هیچ پشتگیریه‌كیان بكات.\nئایا له‌م كاته‌دا هه‌رێمی كوردستان نه‌توانێت چاره‌سه‌ری كێشه‌كانی خۆی بكات و، ئێستا به‌م وابه‌سته‌ییه‌ی كه‌ركوك به هه‌رێمه‌وه له ده‌رئه‌نجامی ئه‌مری واقعه‌وه نه‌توانێت هیچی بۆ بكات، له‌و كاته‌دا چیی پێده‌كرێت، یان چ زه‌مانه‌تێك هه‌یه كه وڵاتانی خاوه‌ن به‌رژه‌وه‌ندی له كه‌ركوك چ یاریه‌كه‌ك هه‌بێت له هه‌موو لایه‌كه‌وه به‌و شاره نه‌كه‌ن، به یاریه‌كانی ناوه‌ندی عیراقیشه‌وه.\nئه‌وه‌ی وڵاتانی خاوه‌ن ئامانج و مه‌به‌ست ده‌یتوانن له‌كه‌ركوك بیكه‌ن بۆ گۆرینی دیموگرافیای شاره‌كه له‌و كاته‌دا، نه هه‌رێمی كوردستان و نه‌ش خه‌ڵكی كوردی شاره‌كه و نه‌ش جه‌نابی پارێزگار ناتوانن هیچی بۆ بكه‌ن و، پێیان ناكرێت به‌رگه‌ی توانای ئه‌و هێزانه بگرن.\nئه‌و كه‌ركوكیانه‌ی له هه‌ولێر و سلێمانی دان و به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانیان ده‌خوازێت بنه‌یان له كه‌ركوك بێت و خۆیان له‌و دوو شاره بژین، له‌و كاته‌دا بریاری یه‌كلایی كه‌ره‌وه ده‌ده‌ن و به یه‌كجاری له كه‌ركوك به جێدێڵن و دابران دروست ده‌بێت و، ئه‌وجا رێژه‌ی كوردی شاره‌كه چیی لێ دێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هۆكار گه‌لێك هه‌ن كه بڵێین هه‌موو ئه‌گه‌ره‌گان له‌وه‌دایه كه شاره‌كه به جێ دێڵن.\nله‌وانه‌یه پێكهێنانی هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆی كه‌ركوك و پچرانی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ هه‌رێمدا به شێوه‌یه‌كی كاتی له قازاانجی تایبه‌تی هه‌ندێك كه‌س و لایه‌نێك له لایه‌نه‌كانی كوردستان بێت، له روانگه‌ی ململانێ سیاسیه‌كانی نێوخۆی هه‌رێمی كوردستان و، له‌وباره‌وه لای ئه‌وان هیچ گرنگ نیه ته‌فره‌دانی دوا رۆژی پرسه‌كه و كوردستانیبونی شاره‌كه‌شی لێ بكه‌وێته‌وه. بۆیه زه‌ره‌ری به هه‌رێم بونی كه‌ركوك ته‌نانه‌ت له به‌رامبه‌ر مانه‌وه‌ی له سه‌ر ناوه‌ندی عیراق ئه‌گه‌ر زیاتر نه‌بێت كه‌متر نیه، به تایبه‌تی هیچ هه‌رێمێكی تری عیراق له ئارادا نیه و هه‌تاهه‌تایه و به هه‌موو شێوه‌یه‌ك وه‌ك پارێزگایه‌كی عیراقی رووت ده‌مێنێته‌وه و، كوردی كه‌ركوك و هه‌رێمی كوردستانیش با زه‌قه‌ی چاویان بێت.


کوردکلیک | نوێکاریەکانی ئوبونتوی ١٨.٠٤ (سەگی ئاوی)\nنوێکاریەکانی ئوبونتوی ١٨.٠٤ (سەگی ئاوی)\nلێرەی : ماڵەوە » زانیاری » نوێکاریەکانی ئوبونتوی ١٨.٠٤ (سەگی ئاوی)\nئوبونتوی وشانی ١٨.٠٤ بە پشتیوانی ٥ ساڵە لە لایەن کانۆنیکاڵ وشێندرا.واتە تا ٢٠٢٣.ز پشتیوانی لێدەکرێت.ناوی ئەم وشانە سەگی ئاوی بیۆنیکە (Bionic Beaver).دەتوانن لێرە لە مالپەڕی فەرمی بە خۆڕایی دایبگرن.\nگەر پێشتر بە ئوبونتوی١٧.١٠ ئیشتان کردبێ لەم وشانە شتێکی سەیر نابینن تەنها ئەم وشانە بریتییە لە LTS واتە long-term support یان بە واتایێکی دیکە خاوەنی پاڵپشتی درێژخایەن.هەروا لە کێرنێڵ یا ناوکی لینوکسی ٤.١٥ سوودی لێ وەرگیراوە.GNOME 3.28 و LibreOffice 6.0 دوو بەشی بەهێزی ئەم وشانەن کە بە گۆڕانکاریێکی فرە بەڕۆژ کراونەتەوە. لەم وشانە بەجیاتی خزمەتگوزاری Wayland لە خزمەتگوزاری ڕاژەی Xorg بەهرە گیراوە.\nشێلی GNOME بە جیاتی Unity Desktop لەوشانی ئوبونتوی ١٨.٠٤ی پایەدار جێگیر بووە.\nزۆرترین گۆڕانکاریێک کە لەم وشانە بەرچاو کەوتووە بە بەراوەرد لەگەڵ وشانی ١٦.٠٤ ژینگەی ڕوومێزییە، کە بە یەکجاری گۆڕدراوە.ئیتر بەکارهێنەر ڕوومێزیێک بە ناوی Unity نابینێ.هەروا گەشەپێدانی Unity 7 و Unity 8 ڕاوێستاوە.لەم نوێ کارییە HUD لابراوە هەروا دوکمەکانی پەنجێرە وەک گەورەکردن ،چکۆلەکردن چوونەتە لای ڕاستەوە.\nئەمە بەشێک لەو گۆڕانکاریانەیە:\nژینگەی ڕۆمێزی GNOME شریتی داک یان لانچێری هەیە کە زۆر بە ئاسانی دەتوانن شوێنەکەی بگوازنەوە.ئەمەش بۆ بەکارهێنەرانی ماک و وێندۆس ناسراوترە.بەشی چوونەژوورەوە بە جیاتی LightDM لە لایەن GDM گنوم ئەنجام دراوە.بۆیە ئەم پەڕەش گۆڕانکاری بەسەر هاتووە.\nبەشێکی دیکە کە زۆر گۆڕانکاری بەسەر هاتووە بە شی Settings کە هەم ئاسانکاری تێدا کراوە هەم بە یارمەتی خشتی گەڕان زۆر بە خێرایی دەتوانن ئەپی ڕێکخستنەکان پەیدا بکەن.نەرمەکالای بەڕێوەبردنی فایلەکان هەر وەک جاران Nautilus _ە.بۆ دامەزراندنی نەرمەکالاکان وەک جاران دەتوانن لە GNOME Software سوود ببینن.\nسوودوەرگرتن لە Xorg\nلە ئوبونتوی ١٧.١٠ لە خزمەتگوزاری Wayland بۆ ڕێندێرکردن و پیشاندان، سوودی دەبینی هەر چەندە کە Xorgیش بۆ هەڵبژاردەیێکی دیکە، بۆ بەکارهێنەر بوونی بوو .بەڵام لەم وشانە نوێیە ئوبونتو تەنها لە Xorg بەهرەی بردووە.\nبۆگۆڕان بە Wayland لە سەر چەرخ لە پەڕەی چوونەژوورەوە کردتە بکەن و ئەم ڕەستە هەڵبژێرنUbuntu on Wayland بەڵام دەبێ ئاگادار بن کە Waylandیش سنووری هەیە. بۆ وێنە گەر هەرەکتانە لە درایڤی سەرچاوە دەخراوەی NVIDIA لە لووتکە سوود بگرن ،دەبێ بڕۆنەوە سەری Xorg، بۆ ئەوە کە ئەم کارتی گرافیکیە (NVIDIA) لە Wayland، پاڵپشتی ناکا.\nهەرچەندە کە کانۆنیکاڵ(Canonical) هۆکاری دیکەشی هەیە بۆ سوودوەرگرتن لە ڕاژەی Xorg ،یەکێک هاوئاهەنگی لە گەڵ نەرمەکالاکانی هاوبەشیکردنی ڕوومێزی وەک Skype مایکرۆسۆفت و Hangoutsی گووگڵ بۆ دیتن یان هاوبەشکردنی ڤیدیۆی زیندوو لە سەر پیشانگەری ڕوومێزیە.هەروا نەرمەکالاکانی چاودێری لەدوورەوە وەک RDP و VNC.ئەوەش لەیاد نەبەین کە Xorg لە گەڕانەوەی(Recover) کڕاشی ڕووکار باشتر چالاکە.\nشایەت لە وشانی Ubuntu 20.04 LTS کانۆنیکاڵ بیهەوێ لە ڕاژەی Wayland بە شێوەی پێشگریمان سوود بگرێ بەڵام ئەمە بە گەشەپێدەرانی Wayland بەسراوەتەوە.\nپاڵپشتی لە وێنۆچکەکانی ڕووخسار(Emoji)\nتا ئیشتا بە شێوەیێکی فەرمی ئەم کارە لە لایەن ئوبونتو نەکرابوو.بەڵام لەم وشانە بە فۆنتی Notoی گوگڵ بە شێوەیێکی ڕەنگی پاڵپشتی لە وێنۆچکەکانی ڕوخسار دەکرێت.ئەم ئێمۆجیانە بە شێوازی پێشگریمان لە ئەندرۆیدیش بوونی هەیە. بۆ چالاککردن بەم شێوازە کردار دەکەن کە لە کورتە کلیلەکان .+Ctrl یا ;+Ctrl لە ئەپەکانی جیاواز سوود بگرن،کە پەنجێرەیێک لە ئیمۆجیەکان دەکرێتەوە ئینجا دەتوانن هەڵبژاردن بکەن.\nپینەکردنی ناوکی لینوکس یان کێرنێڵ بێ سه‌رله‌نوێ خستنه‌ڕێ\nئەم تایبەتمەندییە کە لە وشانی دیکەی ئوبونتویش بەدی کراوە Canonical Livepatch یان پینەکردنی زیندووە بێ ئەوە لە سەرەتاوە سیستەم ڕیبووت بکەیتەوە.واتە بەم تایبەتمەندییە دەتوانی ناوکی لینوکس پینە یان چاک بکەیتەوە بێ ئەوە کۆمپیوترەکەت ڕیستارت بکەی.ئەمەش بۆ ئەو ڕاژانە کە لەسەر ئوبونتو دامەزراوەن زۆر بە سوودە .بێ ئەوە کە خزمەتگوزاریەکانی ڕاژە لە کاربخرێ بۆ ماوەیێک دەتوانرێ باگەکانی کێرنێڵ پینە بکەین.لە کۆمپیوترە ڕوومێزیەکان دەتوانن زۆر بە ئاسانی بە شێوازی گرافیکی ئەم تایبەتمەندی (Livepatch )چالاک بکەن.\nبۆ بەهرە لەم تواناییە دەتوانن لە هەژمارەیێک لە Ubuntu One بۆ سێ کۆمپیوتری جیاواز Livepatch چالاک بکەن و شێوەیێکی باشە بۆ داهاتی کانۆنیکاڵ.پاش دامەزراندن لە پەنجێرەی بەخێرهاتن لە ئوبونتو ڕێکخستنەکانی پینەکردنی زیندوو ئەنجام دەبێ.هەروا دەتوانن لە بەشی Software & Updates لە سەر سەرخشتی Update کرتە بکەن ئینجا بە کرتە لەسەر Sign لە لای ڕاستەی To use Livepatch you need to sign in چوونەژوورەوەتان بێ.\nدامەزراندنی ئوبونتو بە کەمترین ئیمکانات بە شێوەی Minimal\nکاتی دامەزراندنی ئوبونتوی١٨.٠٤ هەڵبژاردەیێک هەیە بەناوی Minimal installation ، کاتێک ئەم هەڵبژاردە پەسەند بکەن ئوبونتو بە شێوەیێکی زۆر سووک و سادە بۆتان دادەمەزرێ .تەنها وێبگەڕ و نەرمەکالا پێویستیەکان دادەمەزرێ.لەم حاڵەتە ئیتر لیبرە ئۆفیس،یارییەکان و پلەیەرەکان بوونیان نییە.\nئەڵبەت لەم هەڵبژاردە کە بە شێوازی کەمینە، ئوبونتو دادەمەزرێنێ تەنها ٤٠٠ مێگ لە قەبارەی ئوبونتو کەم دەبێتەوە.هەرچەندە دەتوانن ئەو نەرمەکالا پێداویستیانە دامەزرێنن،پاش دامەزراندن.\nکۆ کردنەوەی زانیاری کۆمپیوتری بەکارهێنەران\nکانۆنیکاڵ بۆ باشتر کردنی ئوبونتو نیازی بە زانیاری سیستەمی بەکارهێنەرەکانی هەیە ئەڵبەت ئەم زانیاریانە سنووری بەکارهێنەران دانابەزێنێ.پاش دامەزراندن، بەشێک لە زانیاریەکان بە شێوازی پەنجەرەیێک لە زانیاری سیستەم (system info) دەردەکەوێ و بە ڕێپێدانی بەکارهێنەر دەچێت بۆ ڕاژەکانی کانۆنیکاڵ.ئەم زانیاریەانە بریتییە لە وشانی ئوبونتو،شوێنی بەکارهێنەر،جۆری ڕێکخەر و دروستکەرەکەی،زانیاری وورد لە نەرمەکالاکان وەک جۆری ڕومێزی و…هتد، بۆ کانۆنیکاڵ ڕەوانە دەکرێ.\nماڵاوایی لە وشانی ٣٢ بیتی ئوبونتو\nبۆ ئەوە کە لەم دواییە کانۆنیکاڵ ئوبونتوی بۆ ڕەقەکالای ئەم سەردەمە هاوئاهەنگ کردووە ئیتر پێویستی بە وشانی ٣٢بیت نییە.بەڵام بۆ سوود وەرگرتنی بەهێزتر لە ڕێکخەر و پاراستنی ڕەقەکالاکان بۆ هاک، باش وایە لە وشانی ٣٢ بیت سوود نەبینی.ئێوە دەتوانن وشانی ٣٢ بیتی ئوبونتو لە دابەشکراوەکانی دیکە کە لەسەر بنەمای ئوبونتو وشێندراوەن وەک Xubuntu 18.04 وە Ubuntu MATE 18.04 لە کۆمپیوترە لاوازەکانتان بە وشانی ٣٢ بیت بەهرە ببەن ئەڵبەت بە ڕومێزی Xfce و MATE .\nکورتە بەستەر: kurd.click/?p=1058


August 4, 2018 – Dengekan\nWritten on August 4, 2018, by Govari Kalen\nناوه‌رۆك ئه‌زموون، ڕه‌خنه و لێكۆڵینه‌وه، گفتوگۆ: مه‌له‌فی “ئه‌حلام مه‌نسوور” ((گه‌نجه‌كان له یه‌كه‌م ڕۆژی ڕاپه‌ڕینه‌وه ده‌ستپه‌ڕ لێده‌ده‌ن، وریابن له پیاوه‌تی ده‌كه‌ون، ئێوه‌ی به‌سته‌زمان بێناز كه‌وتوون، له حه‌سره‌تی ماچێك وا خه‌ریكه گیان Continue Reading »\nWritten on August 4, 2018, by Denegkan\n«باران بەسەر کێڵگە دوورەکاندا دەبارێت»، یەکەمین کتێبی وەشانخانەی باڵندەیە، کە هەڵبژاردەیەکە لە شیعرەکانی وەدیع سەعادە و لە عەرەبییەوە بڕیار محەمەد تاهیر کردوویە بە کوردی. وەدیع سەعادە شاعیرێکی لوبنانییە. ٦ـی جوولای Continue Reading »


Ис 28 CARST - ئیشایا 28 KSS | Biblica América Latina\nИс 28 CARST - ئیشایا 28 KSS\nقوڕبەسەری بۆ ئەفرایم\n1قوڕبەسەر ئەو تاجەی سەرخۆشانی ئەفرایم شانازی پێوە دەکەن!\nقوڕبەسەر ئەو شارەی دەسەڵاتدارە بەسەر دۆڵی بەپیت،\nکە جوانی و شکۆمەندییەکەی وەک گوڵێکی سیسە.\nقوڕبەسەر ئەوانەی شەراب ئەوانی کەواندووە!\n2 ئەوەتا بەهێز و توند هی پەروەردگارە.\nوەک لێزمەی تەرزە و ڕەشەبای وێرانکەر،\nوەک لێزمەی ئاوی زۆری ڕاماڵ،\nبە دەست فڕێیدەداتە سەر زەوی.\n3 پێشێل دەکرێت\nتاجی شانازی سەرخۆشانی ئەفرایم.\n4 دەبێت بە گوڵی سیس بوو\nئەوەی لەسەر دۆڵی بەپیتە،\nوەک پێگەیشتنی هەنجیر بەر لە هاوین،\nهێشتا لە مستیەتی قووتی دەدات.\n5 لەو ڕۆژەدا یەزدانی سوپاسالار\nدەبێتە تاجەگوڵینەی جوانی و\nبۆ پاشماوەی گەلەکەی.\n6 دەبێتە ڕۆحی دادپەروەری\nبۆ دانیشتوو لەسەر تەختی حوکمدان و\nبۆ بەرەنگاربووانی جەنگ لەبەر دەروازەکان.\n7 ئەمانیش بە شەراب گێژن و\nبە مەی گومڕا بن:\nکاهین و پێغەمبەر بە مەی گێژن،\nبە شەراب قووتدەدرێن،\nبە مەی گومڕان،\nکە بینینیان بۆ ئاشکرا دەکرێت گێژن،\nکوێرانە حوکم دەدەن.\n8 چونکە هەموو مێزەکان پڕ بوون لە ڕشانەوە و\nهیچ جێگایەک بێ پیسایی نەماوە.\n9 دەڵێن: «زانیاری فێری کێ دەکات؟\nپەیام بۆ کێ ڕوون دەکاتەوە؟\nیان بۆ لە مەمک بڕاوەکان؟\n10 وەک گغە گغ بۆ گغە گغ،\nبڤە بڤ بۆ بڤە بڤ،[a]\nکەمێک لێرە و کەمێک لەوێ.»\n11 کەواتە خوداش بە لێوی بێگانە و زمانێکی نامۆ\nقسە بۆ ئەم گەلە دەکات.\n12 بۆ ئەوانەی پێی گوتن:\nبا ماندوو بحەسێتەوە، ئەمە ئارامگایە.»\nبەڵام نەیانویست گوێ بگرن.\n13 جا فەرمایشتی یەزدان بۆیان دەبێت بە:\nگغە گغ بۆ گغە گغ،\nبڤە بڤ بۆ بڤە بڤ،\nکەمێک لێرە و کەمێک لەوێ.\nبۆ ئەوەی بڕۆن و بەرەو دواوە بکەون و\nبشکێنەوە و ڕاو بکرێن و بگیرێن.\n14 ئەی پیاوانی گاڵتەجاڕ، لەبەر ئەوە گوێ لە فەرمایشتی یەزدان بگرن،\nئەی فەرمانڕەوایانی ئەم گەلە کە لە ئۆرشەلیمە!\n15 چونکە گوتتان: «پەیمانمان لەگەڵ مردن بەستووە و\nپەیماننامەمان لەگەڵ جیهانی مردووان مۆر کردووە،\nکە قامچی لافاو تێدەپەڕێت\nلە ئێمە نزیک ناکەوێتەوە،\nچونکە درۆمان کردووە بە داڵدەمان و\nلەناو ساختە پەناگیر دەبین.»\n16 لەبەر ئەوە یەزدانی باڵادەست ئەمە دەفەرموێت:\n«ئەوەتا بەردێک لە سییۆن دادەنێم،\nکە دەبێتە سەنگی مەحەک،\nگرنگترین و گرانبەهاترین بەردی بناغە[b] بۆ بناغەیەکی پتەو،\nئەوەی پشتی پێ ببەستێت ناشڵەژێت.\n17 دادوەری دەکەمە گوریسی پێوانە و\nبە شاووڵ ڕاستودروستی دەکەم،\nجا تەرزە داڵدەی درۆ ڕادەماڵێت و\nپەناگاش ئاو دایدەپۆشێت.\n18 پەیمانەکەتان لەگەڵ مردن دەسڕێتەوە و\nپەیماننامەکەتان لەگەڵ جیهانی مردووان سەر ناگرێت.\nکاتێک قامچی لافاو تێدەپەڕێت،\nئێوە بۆی دەبن بە پێشێل.\n19 هەر کاتێک تێبپەڕێت دەتانبات،\nچونکە هەموو بەیانییەک تێدەپەڕێت\nبە شەو و بە ڕۆژ.»\nبە تەنها تێگەیشتنی پەیامەکە\nدەبێتە مایەی تۆقاندن.\n20 چونکە دۆشەک کورت بووە بۆ ڕاکشان و\nلێفەش تەنک بووە بۆ لەخۆپێچانەوە.\n21 چونکە یەزدان هەڵدەستێت، وەک لە کێوی پەراچیم هەستا،\nهەروەک لە دۆڵی گبعۆن، تووڕەیی دێتە جۆش\nبۆ ئەوەی کارەکەی بکات، کارەکەی نامۆیە!\nبۆ ئەوەی ئیشەکەی بکات، ئیشەکەی نامۆیە!\n22 ئێستا گالتەجاڕ مەبن،\nنەوەک کۆتتان توندتر بکرێت،\nچونکە لەلایەن یەزدان، پەروەردگاری سوپاسالار،\nگوێم لە کۆتایی پێهێنان و بڕانەوە بووە بەسەر هەموو خاکەکەدا.\n23 گوێ شل بکەن و دەنگم ببیستن،\nگوێ بگرن و قسەم ببیستن.\n24 ئایا جوتیار هەموو ڕۆژێک زەوییەکەی دەکێڵێت،\nهەڵیدەکۆڵێت و خەرتەی دەکات بۆ چاندن؟\n25 ئەی کە ڕووەکەی تەخت کرد،\nتۆوی دەکات بە کونجی و زیرەی تێدا دەوەشێنێت و\nگەنم لە هێڵی جووتەکانی دادەنێت و\nجۆ لە شوێنی نیشانکراو،\nگوڵەبەڕۆژەش لە سنوورەکانی؟\n26 جا بە دادوەری ڕێنمایی دەکات،\nخودای خۆی فێری دەکات.\n27 چونکە کونجی بە جەنجەڕ ناکوترێت،\nچەرخەی عەرەبانەش بەسەر زیرەدا نایەت،\nبەڵکو کونجی بە دار تێکدەدرێت و\nزیرەش بە گۆچان.\n28 دانەوێڵە بۆ نان دەکوترێت،\nهەتاهەتایە جەنجەڕی بەسەردا ناهێنێت،\nچەرخەی عەرەبانەکەی و\nئەسپەکەی وردوخاشی ناکەن.\n29 هەموو ئەمانەش لەلایەن یەزدانی سوپاسالارەوە هاتوون،\nڕاوێژی سەیرە و دانایی مەزنە.\n28:10 عیبری: چاڤ لاچاڤ، قاڤ لاقاڤ، کە تەنها دەنگە لە زمانی عیبری بەبێ واتە، وەک گوێگرتن لە زمانێکی بیانی.\n28:16 گرنگترین بەردی بناغە: بەردی قولینچک، بەردێکی گەورەیە لە گۆشەی دیوار دادەنرێت لەو بەردانە بەهێزترە کە لە دیوارەکە بەکاردێت و دەبێتە هۆی بەهێزکردنی دیوارەکە.\nKSS : ئیشایا 28


لە نێوان روحانیەت و عەقڵانیەتدا - قەڵەم\nبێگومان روحانیەت چەمکێکی ئاینی وغەیبی یە، بەڵام عەقڵانیەت چەمکێکی لۆژیکی و زانستی یە. دەشێ لە نێو عەقڵانیەت کایەی روحی ئەنجام بدرێ و بەهەمان شێوە لە نێو روحانیەتیش دا کایەی عەقڵانیەت ئەنجام بدرێ. روحانیەت پشت بە عاتیفەو سۆز دەبەستێ لەکاتێک دا عەقڵانیەت پشت بە لۆژێک و مەنتیق دەبەستێ. لێرەدا لەبەر رۆشنایی ئەم روونکردنەوە ئەگەر باس لە حزبەکانی کوردستان بکەین لەسەرەتا دا بەکایەی عەقڵانیەت دۆست و لایەنگرانیان دەخەنە تەڵەوە. بۆ نموونە لە دروشمەکانیان دا، خۆیان وەک رزگارکەری نیشتمان و نەتەوەو وڵات خۆ دەنوێنن یان حزب و گەرایشی ئیسلامی بە پەیرەوکردنی شەریعەت و نزیک بوونەوە لە چەمکی خوداوەند خۆ دەناسێنن بەڵام کە دوست و هەواداری بەدبەخت کەوتە تەڵەیانەوە ئیدی بە پرنسیپی رێکخراوەیی ناوندی و دیموکراسیەت و دەسەڵاتی هەرەمی و پیرامیدی و رەخنەو رەخنە لەخۆ گرتن دەستی پێ دەکەن تاوەکو کەسایەتی دوست و لایەنگر لە خەشتە دەبەن یان هەندێ نووسەر پێیان وایە، یاسای فیزیاوی کردەی مەرجداری پێچەوانە کە بافلوف لەگەڵ کوتر و سەگ ئەنجامی ئەدا لە رێگای روشنکردن و کوژاندنەوەی گلوپ و پێ دانی خواردن و خواردنەوە ئیدی بەم شێوەیە هەرەسی بە ئیرادەو مێشکی گیانلەبەرانی دەهینا، دوست یان لایەنگر سەرەتا ئالودەیە بەدەسەڵاتی باوک و بنەماڵەو خێڵ و تیرەو عەشیرەت کە دێتە نێو حزبەوە ناکۆکییەک دروست دەبێ لە نێو دونیای دەسەڵاتی کۆن و جیهانی دەسەڵاتی نوێ دا، پرسیاری زۆر لە مێشکی تاکی نیمچە سەربەخۆ دەورووژێ بەڵام حزب کە دەسەڵاتیکی بە هێز ترەو ماشینیکی گەورەو زەبەلاحی مێشک شووشتنەوەیە لە رێگای کۆبوونەوەو و خوێندنەوەی بڵاوکراوەکانی حزب و دانی پیتاک و ئابوونەوەی مانگانە، کەسایەتی دوست و لایەنگر گریی ئەدەن بە خۆیانەوە، بۆ نموونە دانی ئابوونەی مانگانە وەک ئەوە وایە پارە بخەیتە پروژەیەکی ئیکۆنۆمی یەوە، یا قازانج دەکا یان زەرەر، تاک وەک بەشدار بوو بەشداری لەهەردوو ئاراستەکە دەکا، رێک وەک ئەو مورید و دەرویشانە وایە کە پارەو ئازووقە بۆ ماڵی شیخ دەبەن، شیخ وەک دەسەڵاتیکی ئاینی دانپیانراو. بەهەمان شیوە حزبەکانی کوردستان وەک نمایندەی دەسەڵاتی سیاسی و درێژکراوەی دەسەڵاتی ئاینی دەردەکەون بۆ نموونە پارتی و یەکیتی دوو مەرجەع و دەسەڵاتی ئاینی جیاوازن یەکێکیان تەریقەتی قادری یە ئەوی دیکەیان تەریقەتی نەقشبەندی یە. رەگی ئەم دەسەڵاتە ئاینی یە نهینی وجود و بوون و مانەوەیانە وەک دەسەڵاتی سیاسی تەزکیە کراوە لەلایەن وڵاتانی جیهانی و هەریمایەتی یەوە، بۆ نموونە جیابوونەوە و بە تەریک کەوتنەوەی رابەری بزوتنەوەی گۆڕان یاخی بوونێکی مەدەنی بوو لە دەسەڵاتی ئاینی دیاریکراو پشت بەستوو نەبوو بە هیچ دەسەڵات و مەرجەعیکی ئاینی گەرچی رابەرەکەیان دەیگوت گوڕانکاری لە سەوابتی ئاینی ناکەین بەڵام کە مەرجەعی ئاینی نەبوو خۆی ڕانەگرت لە پێش گۆرانکاریەکان لە دوا هەڵبژاردن دەنگیان نەهیناو کەوتنە پەراوێزو کەنارەوە ! مەبەستم ئەوەیە حزبەکانی کوردستان وەک نوێنەری دەسەڵاتی سیاسی و درێژکراوەی دەسەڵاتی ئاینی سەرەتا بە عەقلانیەت کاری جەماوەری دەکەن بەرانبەر رای گشتی و کەسانی تازە پێگەیشتوو لە بواری سیاسی دا وەک پاریزەری گەل و نیشتمان و خاک خۆیان دەرئەخەن و دەنوێنن بەڵام کە دوست و هەوادار کەوتە داوەکەیانەوە ئیدی کایەی روحی لەسەر ئەنجام ئەدەن لە رێگای بەستانەوەی بە ڕایەڵ و یادەوری شەهیدانی حزب و میژووی حزب و یادگارییەکانی حزب و هاورێ و هەڤاڵانی حزب، واتا لە رووی روحی یەوە کەسایەتی ئەوەی تازە هاتۆتە ریزی حزبەوە سەرلەنوێ دائەرێژن تا وەکو دەبێتە یەکەیەکی روحی لە روح و بیرکردنەوە جەستەی فیزیکی و روحی حزب، ئەم شیوە پەروەردەیە وایە کردووە جەمسەربەندی زۆر لە کۆمەڵگای ئێمە دا بێتە کایەوە، دیاردەی بە کویلە بوون و دەرویشی بێ ئیرادە زۆر بێ لە کوردستانی ئەمرۆمان دا و ئالیەتی رەخنە لەدەسەڵات و بیرکردنەوەی عەقڵانی ون بێ، بێگومان کومەڵگای کوردستان دابەش بووە بە سەر یەکەی جوراجور و جیاوازی ناوەندی دەسەڵات هەر لە بنەماڵەوە بگرە تا دەگاتە تیرەو خێڵ و ناوەندو دەسەڵاتی ئاینی بە سونەو شیعەوە وێرای چوار مەزهەب لای سونە کە ئەوانیش حەنبەلی و حەنفی وشافعی و مالکی ین و سێ مەزهەب لای شیعە کە ئەوانیش دوانزە ئیمامی و زیدی و ئیسماعیلین، لای شیعە مەرجەعی سەید هەیە، لای سوننە مەرجەعی شیخ هەیە، گەرچی مەرجەعی سوننە وەکو مەرجەعی شیعە چڕو و ناوەندگرایی نییە.\nلێرەدا دەسەڵاتی سیاسی لەبەر ئەوەی باکگراوندێکی ئاینی یی هەیە ناتوانی ئەو دەسەڵات و ناوەندانە فەرامۆش بکا یان روڵی رابەرایەتی کردنیان بگێڕێ بگرە هەوڵ ئەدا سازش لەبەرانبەریان بکا و زیندویان بکاتەوە بۆ نموونە لە کوردستان شاهیدی فیستیڤاڵی خێڵ و عەشیرەتەکانین هەروا بایەخ دەدرێ بە ناوەندی دەسەڵاتی شیخەکان، لە زۆر بۆنەوە قسە و هەڵویست و گوتاری تایبەتیان هەیە و دەسەڵاتیان دەڕوا لەبەر ئەوەی خاوەنی دەرویش و موریدن وەک یەکەیەکی روحی و فیزیکی حیسابیان بۆ دەکرێ.\nکۆمەڵگای کوردستان لەبەر ئەم ڕایەڵەی دابەش بوونە، زەحمەتە تواناو تێکۆشان و وزەی یەکبخرێ لەبەر ئەوەی ئەم ناوەندانە لەبری ئەوەی هاریکاری و هاوکاری و دەستەکی یەک بکەن بە شێوەی هەماهەنگ و هارمۆنی شان بە شانی یەک برۆن دەکەونە نەفی کردنی یەکتر و دژایەتی کردنی یەکتر، دابەشبوونی یەکیتی و پارتی بەسەر دوو دەوڵەتی هەریمایەتی جیاواز دا لەم سونگەیەوە سەرچاوە دەگرێ .\nهەر بۆیە میللەتی کورد ناتوانی لەسەر رابەریکی دیاریکراو لەنگەر بگرێ و بۆچوونەکانی یەکبخرێ، ئەوجا ئەو رابەرە مردوو بێ یان زیندوو بۆ نموونە ئێمە نەمانتوانیوە وەک تورکیا وزەو تواناکانمان یەک بخەین نموونەی ئەتاتورک، پاشماوەی دەسەڵاتی عوسمانی و شێوەی دابەشبوونەوەی دەسەڵاتەکانی وەک ئێستای کوردستان بوو شپرزەو پەراگەندە ! بەڵام ئەتاتورک هات دەسەڵاتی ئاینی لە دەوڵەت جیا کردەوە وئەلف و بی عەرەبی گۆڕی بۆ زمانی لاتینی ئەمەش وەک دابڕان و دوورکەوتنەوە لە کەلەپورو کەلتوری ئیسلام.\nلە دام و دەزگا فەرمیەکانی تورکیا شورەتی حاجی و مەلاو شیخی قەدەغە کرد، شورەشێکی تەواوی عەلمانی ڕاگەیاند هەر بۆیە ئەتاتورک تا ئێستاش ویڕای دەسەڵات و باڵا دەستی ئیسلامی سیاسی لە تورکیا سیمبول و ئیکۆنیکی بەرجەستەو، خەتیکی سوورە نابێ ببەزێنرێ، لەنەستی هاووڵاتیان تورکیا جێگایەکی شایستەی هەیە، ئەتاتورک میللەتی تورکیای یەکخست، ناوەندو دەسەڵاتەکانی ئاینی خستە قەوارەی خۆیانەوە کردنی بە بژاردەیەکی فەردی هەر بۆیە لە ئاکام دا وەک باوکی تورک ناوزەد کرا.\nکەچی ئێمە لە کوردستان خاوەنی دەیان رابەرین چ زیندوو یان مردوو بەڵام تا ئێستا هیچ رابەرێک نەبۆتە سیمبولی نەتەوەو نیشتمان وەک یەکەیەکی سیاسی و مەعنەوی بەڵکو وەک سیمبولی حزب و گروپی دیاریکراو ماونەتەوە ئەمیان دان بە ئەوی تریان نانێ. یان بە شیوەیەکی تر دەسەڵاتی روحانیەت لە ئەوروپا کایەی عەقڵانی تیا ئەنجام درا وەک نووسینەوەی سەرلەنوێ ئینجیل و بەرپابوونی شورشی رینیسانس لەسەردەمی رابوون لە ئیتالیاو فەرەنسا تا سەرتاپای ئەوروپای گرتەوە کەچی لە رۆژهەڵات و لە وڵاتی ئێمە لە نێو دەسەڵاتی ئاینی کایەی عەقڵانیەت نەکراوە، دەسەڵاتی ئاینی نەخراوەتە خزمەتی پرۆژە گەورەکەوە. لە ئەوروپا دەروونناسێکی وەک فروید دەیگوت، دەسەڵاتی خوداوەند درێژ کراوەی دەسەڵات و نفوزی باوکە، لە کوردستانی ئێمە هیچ زانایەک ناتوانی قسەی وا بکا یان داروین دەیگوت ئینسان لە نەسلی ئاژەڵەوە هاتووە بە پێ گوڕانکاری میژوویی یان کۆبرنیکۆس لە رووی فیزیاوی یەوە بۆ چوونی هەڵەی ئاینی مەسیحی ڕاست کردەوە سەبارەت بە قەوارەی زەوی.\nبێگومان ئەمە لەلایەک خەتای بابەتی خودی یە لە لایەکی تر خەتای بابەتی مەوزوعی یە، هەڵکەوتی جوگرافیان کوردستان وای کردووە کە دەسەڵاتی دەرەکی جیهانی و هەریمایەتی روڵیان هەبێ لە هێشتنەوەی ئەم دابەشبوونە.\nئەگەر لە ناوەوە سەیری تابلوی ئەم دابەشبوونە بکرێ لە کومەڵگای کوردستان ئەوە مرۆڤ دووچاری رەشبینی دەبێ، هیچ ئومێدیکی نزیک نابینی کە بۆ نموونە کوردستان ببێ بە دەوڵەت یان هەر هەوڵ و تەقەڵلایەک لەم بوارەدا !\nدەتوانم وێنای دوخی کوردستان بە پارچە بەڕەیەکی شڕو ڕەنگاو ڕەنگ بکەم کە هەر کەسەو ناوەندێک چمکیکی گرتووەو بۆلای خۆی و بەرژەوەندیەکانی ڕایدەکێشی لە کاتیک دا بەڕەکە لەم لاو لەو لا دڕاوەو خەریکە هەڵدەوەشێتەوە.\nلەبەر ئەوەی هەر ناوەندێک دونیای روحانیەتی خۆی هەیە، لەنێو یادەوەری گشتی دا روحانیەتی کورد یان کوردستان تێکەڵ و ئاوێتە نەبووە بەیەکتر، هەر بۆیە وزەکانی میللەتی کورد دابەش بوونە بەسەر ئەم ناوەندو یەکانە کە پێشتر ئاماژەم پێ کردن.\nبێگومان مێش هەنگ دووجۆری هەیە مەڕو بزن ئەم هاوکێشەیە دەکرێ پەیرەو بکرێ بەسەر مرۆڤەکان یان ناوەندی دەسەڵاتەکان لە کوردستان بەداخەوە ئەم ناوەندانەی کە باسم کردن وەک ناوەندی دەسەڵاتی خێڵ و عەشیرەتگەری و ناوەندی دەسەڵاتی ئاینی و ناوەندی دەسەڵاتی سیاسی کە لەبنەرەتدا درێژکراوەی دەسەڵاتی ئاینی یە لەوڵاتانی درواسێ و جیهانی مەرجەعیان هەیە، ئەم ناوەندانە مۆرک و سروشتی بزنیان هەیە کە لە یەکتر یاخین، هاوشانی یەک بەشێوەیەکی هارمۆنی وەکو مەڕ ناڕۆن بەرێوە هەر بۆیە لێکترازان دروست دەبێ لە نێوان ناوەندەکانی دەسەڵاتی کۆمەڵایەتی و ئاینی و سیاسی هەروا ئەم دابەشبوونە نابێتە هۆی بەرهەمهینانی گوتارێکی گونجاوی هەمەلایەنە کە دەربڕی بەرژەوەندی باڵای نەتەوەو خاک و نیشتمان بێ، هەر ناوەندێکی دەسەڵات بە جیا کایەی خۆی دەکا. مەبەستم لە گوتاری یەکگرتوو رەتکردنەوەی فرەیی نییە بەڵکو فرەیی لە نێو یەک بازنەی بەرژەوەندی دەسەڵاتی باڵا دا .\nمطالعه بیشتر: بەشوێن قەراخدا


ئال سعود بنەماڵەی حوكمڕان لە سعودیە،زیاتر لە 40 ساڵە خێروبێر و سامانی وڵاتیان بۆ ململانێی دەرەوەی سنوری خۆیان خستۆتەگەڕ،لە جەنگی 8 ساڵەی شەڕی عێراق ئێران،بە دەیان ملیار دۆلاریان بەخشی بە (سەدام حسێن)، دواتر دەستیان كرد بە هاوكاری (علی عبداللە صالح)ی سەرۆكی پێشووی یەمەن،لە ئێستاشدا (ترامپ)بە مانگا شیردەرەكە وەسفیان دەكات و دەیان دۆشێ.\nئاشكرایە ئال سعود بنەماڵەیەكی خوێنمژ و دیكتاتۆرن، سامانی بێژمار و پلەی پاشایەتی عاقڵی نەكردون و، بە هەمان عەقڵیەتی خێڵەكی 100 ساڵ لەمەوبەر حكوم دەكەن.\nئال سعود وەك بنەماڵەیەكی فاسید باشیان تیا نەبووە،بەڵام تا ئێستا دەسەڵاتداری هاوشێوەی محەمەد بن سەلمان، كە گەنجێكی هەرزەی سیاسی و كاڵ فامە، حكومداریان نەبووە.\nبن سەلمان زۆر لەخۆبایی و بوغرایە، تەنیا نمونەیەك هەبێ لێی نزیك بێ بۆ لێكچوون، (كیم جۆن ئۆنگ)ی سەرۆكی كۆریای باكورە،هاوشێوەی(كیم جۆن) بن سەلمان تووشی غروری سیاسیی بووە و بە هەڵوێستە و كرچ و كاڵ و كارە بێ ماناكانی بەناو بانگە.\nدواكاری قێزەون كە بن سەلمانی نەوەی ئال سعود ئەنجامیدا، تیرۆركردنی رۆژنامەنووسە (جەمال خاشقچی) بوو لە بارەگای قونسوڵیەی سعودیە لە توركیا.\nخاشقچی پێشتر پۆستی باڵای بووە لە سعودیە، تەنانەت پلەی راوێژكاری وەرگرتوە،ساڵانێك بەڕێوەبەری كەناڵی (خەبەر)ی سعودی بوو، بەڵام لە ساڵی (2017)وە جۆرێ لە گۆڕانگاری بەسەرداهات و رەخنەی تووندی لە دەسەڵاتدارانی سعودیە دەگرت،خاشقچی ستوونێكی لە رۆژنامەی (واشتۆن پۆست) هەبوو، هەروها لە چەندین رۆژنامەی تری بەناوبانگی جیهانی نوسینی هەبوو.\nئەوەی ئال سعود كردیان بەرامبەر بە خاشقچی، لە مێژووی هاوچەرخدا،هەرگیز تەنیا بۆ جارێكیش نەبووە و روینەداوە،ئاخر لوتكەی حەیا چوونە، كەسێك بە رۆژی رووناك لە بارەگای قونسوڵیە كە گوزارشت لە سلكی دبلۆماسی ئەو وڵاتە دەكات تیرۆر بكرێت.\nبێ گومان هەموو وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەوڵیانداوە لە دەرەوەی سنورەكانی خۆیان خەڵكانی ناڕازای و ئۆپۆزسیۆن تیرۆر بكەن،زۆر جاریش كراوە و پلانە گڵاوەكانیان سەری گرتوە،بەڵام هەرگیز نەبووە كەسێك لە نێو باڵاخانەی دبلۆماسی وڵاتەكەی تیرۆر بكرێ و، تەرمەكەی لەت و پەت بكرێ.!!!\nئەم كارە وەحشی گەری و كاڵفامیەی بن سەلمانی میراتگری دەسەڵاتی ئال سعود،لە تەواوی دنیا هەرای ناوەتەوەو بووە بە مایەی شۆك بۆ هەموو جیهان!!!\nئاخر لە جەنگی سوریا كە تا ئێستا بەردەوامە،ئەسەدی دیكتاتۆر زیاتر لە نیو ملیۆن كەسی شەهید كردوە،بەڵام ئاوا بەزەقی ئابڕوچونێكی هاوشێوی بن سەلمانی ئەنجام نەداوە!\nئەوەی بن سەلمان كردی پەڵەیەكی رەشە بە نێوچاوانی ئال سعود و تازە بوو بە مێژوو،بۆیە تا 100 ساڵی تریش لەبیر ناكرێ و ناسڕێتەوە.\nخاشقچی پێی وابوو بن سەلمان كەسێكی هەرزەیە و شایەنی ئەوەی نیە شازادەبێ،ئەو پێی وابوو چۆن وەڵاتی(چین) بە شوعیەتەوە گرتویەتی و تاوەكو واز لە شوعیەت نەهێنێ بەرەوپێش ناچێ، سعودیەش تا واز لە سەلەفیەت نەهێنێ هەرگیز پێش ناكەوێ.\nبە هەموو یاساێك ئەوەی بەرامبەر خاشقچی كرا دەچێتە خانەی تیرۆری دەوڵەت كە ترسناكترین جۆری تیرۆرە،چونكە دەوڵەت پێچەوانەی گروپە تیرۆرستیەكان هەموو ئیمكانیەت و كەرستەیەكی لەبەر دەستە ،جگە لەوەش تەواوی وڵاتانی دنیا خاوەن سیادەن و بە یاسا كیان و بوونیان پارێزراوە و بە ئاسانی لێیان نادرێت.\nسەیر ئەوەیە هەموو ئەوانەی دەمیان زۆر گەرمە لەسەر مەسەلەی تیرۆر و، بە هەموو شێوەیەك تیرۆر بە دینەوە گرێ دەدەن،ئێستا یان بێدەنگن یان هەڵوێستی شەرمنانەیە هەیە و دەنگیان دلێر نیە. بۆ؟\nهەر بەراست ئەگەر جەللادێك خاوەن دەڵەت و سیادە بوو، لە چوارچێوەی یاسا بە دەوڵەت ناسرابوو هەرچی بكات لەسەری هەژمار ناكرێ؟دەی دواجار مرۆڤ هەر مرۆڤە،باشە ئەگەر ترس و تۆقاندن و رەشەكوژی گروپێكی تیرۆرست ئەنجامی بدات یات دەوڵەتێكی تیرۆرست جیاوای چیە؟بۆ بە گروپەكە بوترێ تیرۆرست، بەڵام بە دەوڵەتەكە نا؟ هەر لەبەر ئەوەی خاوەن بەرژەوەندیە و و زلهێزەكان مانگا ئاسا شیرەكەی ئەخۆن بۆیە نابێ بە تیرۆرست؟!\nنا ئێستا بەهەموو حەقێك سعودیە وڵاتێكی تیرۆرستە،پیرۆزە لە هەموو ئەوانەی بە بانگەشی سەلفیەتی سعودیە خەڵەتاون،ئەوانەی بە نزا و گریانە درۆینەكەی (سودەیس) ی دەرباری ئال سعود و هاوشێوەكانی گریاون،ئاخر دەسەڵاتێك بەرۆژی روناك خەڵك تیرۆر بكات،یەكەم دۆستی زایۆنی بێ،برا گەورەی ئیماراتی ماسۆنی بێ،خۆشەویستی ترامپ بێ، چ خێرێك بەم وڵاتەوە هەیە ،دیندارێك بن سەلمانی بانگەشی بۆ بكات و برەوی پێدات،ناوی هەر شتێك بێ ئاساییە،بەڵام نابێ دین بێ.


ئێران.. له 10ى ئۆكتۆبه‌ری 2018ـەوە تا ئێستا 53 هاووڵاتیی کورد لەسێدارە دراون\nلەو ساڵەدا 5 ئافره‌ت، 2 منداڵ و پیاوێکی تەمەن 60 ساڵ لەسێدارە دراون\nرێكخراوی هه‌نگاو بۆ مافه‌كانى مرۆڤ بڵاوی كرده‌وه له 10 ى ئۆكتۆبه‌ر وەکوو ڕۆژی جیهانیی بەرەنگاربوونەوەی سزای سێدارە ناسراوە ، بەو بۆنەیەوە ڕاپۆرتێکی ئاماری لە سەر لەسێدارەدانی ٥٣ هاووڵاتیی کورد لەئێران بڵاو دەکاتەوە.\nراشیده‌گه‌یه‌نن ، بە پشتبەستن بە ئاماری تۆمارکراو لە ناوەندی ئاماری ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لە رۆژى 10 ی ئۆکتۆبری 2018 تا 10 ى ئۆكتۆبه‌ری ١2019 لانیکەم حوکمی سێدارەی 53 هاووڵاتیی کورد لە بەندیخانەکانی ئێران جێبەجێ کراوە.\nلەلایەکی دیکەوە و بە پێی ڕاپۆرتێکی هێرانا، لەو ماوەیەدا لە ئاستی ئێراندا 242 کەس لەسێدارە دراون کە بە بەراوەردی ئاماری ئەو دوو ڕێکخراوەیە دەردەکەوێت کە 22٪ی کۆی ئەو کەسانەی لە ئێران لەسێدارە دراون هاووڵاتیی کورد بوون.\nله‌كۆتادا هه‌نگاو رایده‌گه‌ێنێت ، بە پشتبەستن بە ئامارەکانی هەنگاو، لەو ساڵەدا5 ئافره‌ت، 2 منداڵ و پیاوێکی تەمەن 60 ساڵ لە کوردستان لەسێدارە دراون.\nداعش هێرشی كرده سه‌ر كۆمه‌ڵگای عبور له شارۆچكه‌ی داقوق\nپۆلیسی راپه‌ڕین: چوار تۆمه‌تبار له‌رووداوه‌كه‌ی ناحیه‌ی بێتواته خۆیان راده‌ستی پۆلیس كرد


ژمارەیەک کۆچبەری ئەریتری لەکاتی هەوڵدانیان بۆ گەیشتن بە بەریتانیا دەستگیرکران - The Migrant Project\nتورکیا 70 کۆچبەری ڕزگارکرد کە خەریک بوو لەناو پاسێکدا دەخنکان تورکیا نزیکەى 300 کۆچبەری نائاسایی دەستگیرکرد نەتەوە یەکگرتووەکان داوای هەنگاوی بەپەلە دەکات بەهۆی خراپبوونی دۆخی کامپەکانی پەنابەرانی یۆنان حەوت وڵاتی ئەوروپی لە سەرەوەى ئەو وڵاتانەن کە کەمترین پێشوازی لە کۆچبەران دەکەن کچێکی دانیشتووی کەمپێکی دورگەکانی یۆنان: تەنانەت ئاژەڵەکانیش لەو دۆخەدا ناژین کە ئێستا تێیدا دەژین\nڕۆژی ١٣ی ئازاری ٢٠١٩، ١٨ کۆچبەری ئەریتری لە کاتی هەوڵدانیان بۆ چوونەناو بەریتانیا بەڕێگەى لۆری دەستگیرکران، کۆچبەرەکان لە لۆرییەکى ئەڵمانیدا و لە خاڵێکى پشکنین ئاسایی ڕێگای سەرەکی کێنت دەستگیرکران.\nبەرەبەیانى ١٣ی ئازاری ٢٠١٩، پۆلیسی کێنت ئاگادارکرایەوە لە “بوونی نیگەرانی لەبارەى ژمارەیەک کەس کە لەناوی لۆرییەکدان لەسەر ڕێگای لەندەن باوند می ٢٦.”\nوتەبێژی هێزەکانى سنوری بەریتانیا دەڵێت، “١٨ کەس، کە ١١ پیاو و شەش ژن و مێرمنداڵێک بوون، خۆیان بە ئەریتری ناساندووە و ڕەوانەى وەزارەتى ناوخۆ کراون، مێرمنداڵەکە نێردراوە بۆ چاودێری خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی و هەموو کەیسەکانی دیکەش بەپێی یاساکانى کۆچ و کۆچبەرانى بەریتانیا مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت.”\nهەر لە ئەمساڵدا چەند کەیسێکى دیکەى کۆچبەرانى ئەریتری تۆمارکراوە کە هەوڵیان داوە بە نایاسایی بچنە بەریتانیا.\nلە مانگی کانونی دووەمیشدا، گروپێکى ٢٧ کۆچبەری کە خەڵکی ئەریتریا و سودان و ئەسوپیا بوون لەکاتی هەوڵدانیان بۆ گەیشتن بە بەریتانیا بەڕێگەى لۆری دەستگیرکران. پۆلیسی ستافۆردشێر دەڵێت، “دوای ئەوەى زانیاریمان پێگەیشت کە چەند کەسێک ژیانیان لە مەترسیدایە، لۆرییەکە لە نزیک ستۆک-ئۆن-ترێنت دەستبەسەرکرا.”\nنیک بەیکەر، جێگری بەرپرسی کەنستەبڵ دەڵێت، “ئێمە بەپێی زانیارییەکان کارمانکرد، لە هەرشوێنێک نیگەرانى جدی هەبێت لەسەر ژیانى خەڵکی، ئۆپراسیۆنى خێرا و گونجاو ئەنجام دەدەین. شۆفێری لۆرییەکە کە تەمەنی ٤٢ ساڵە و هیچ ناونیشانێکى جێگری نییە، دواتر بە تۆمەتی ئاسانکاری بۆ چوونەناوەوەى نایاسایی کەسانی دیکە بۆ بەریتانیا دەستگیرکرا.”\nلە بەریتانیا ئەو کەسانەى قاچاخچییەتی بە خەڵکەوە دەکەن ڕوبەڕووی سزا و زیندانیکردنی قورس دەبنەوە. مانگی ئازاری ٢٠١٩، شۆفێری لۆرییەک لە بەریتانیا بە ١٢ هەزار جونەی ئەستەرلینی غەرامە کرا دوای ئەوەى ٢٠ کۆچبەری لە سنور پەڕاندبووەوە. لە مانگی شوباتیشدا، گروپێکى تاوانکاری ڕێکخراو بە ٢٧ ساڵ زیندانی بۆ هەموویان سزا دران دوای ئەوەى چوار کۆچبەری ڤێتنامییان بە بەلەم گواستبووەوە بۆ بەریتانیا. لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٨شدا، گروپێکى حەوت کەسی قاچاخچی بە ٤٨ ساڵ زیندانی بۆ هەموویان سزا دران دوای چەند هەوڵێک بۆ دەرکردنی کۆچبەران بە دەربەندی ئینگلیزیدا.\nبەپێی یاسای دوبلندا، پێویستە کۆچبەران لە یەکەم وڵاتی ئەوروپی کە پێی دەگەن داواکاری مافی پەنابەرێتى پێشکەش بکەن، زۆربەى ئەو کۆچبەرانەشی کە دەگەنە بەریتانیا، لەژێر مەترسی ناردنەوەدان بۆ فەڕەنسا.\nهاوکات فەڕەنساش ئەو کۆچبەرانە دەگەڕێنێتەوە کە پەنجەمۆریان لە وڵاتانى دیکە کردووە. سیستمی زانیاری بایۆمەتری یەکێتی ئەوروپا کە بە یورۆداک ناسراوە هاوکاری بەرپرسانى کۆچ و کۆچبەرانى وڵاتانى ئەوروپا دەکات بۆ دیاریکردنی ئەو وڵاتەى کە کۆچبەر یەکەمجار داوای مافی پەنابەرێتى پێشکەشدەکات.\nئەو کۆچبەرانەى کە لە ساڵی ٢٠١٨دا بە بەلەم بە دەربەندنی ئینگلیزیدا تێپەڕبوون و خۆیان گەیاندووەتە بەریتانیا لە مانگی کانونی دووەمدا گەڕێنراونەتەوە بۆ فەڕەنسا، ئەوەش بەهۆی زیادبوونی چالاکییەکانى بەقاچاخبردنی کۆچبەران لە دەربەندی ئینگلیزیدا.\nPhoto: Paul J Martin / Shutterstock.\nسەرەگرتنى لۆرییەکان لە بەندەری دۆڤەر