شیعر و شاعیر لە بەرانبەر جیھانی ئامادەکراودا.\nبۆ من ھەمیشە "ڕەگ، ڕیشە" جێگەی لێڕامان و وردبوونەوە بووە. وێڕای ئەوەی دەمباتەوە سەر پرسیارە گرنگەکانی فەلسەفە (چۆن ھاتین؟ چۆن دێین؟ دەبێ چیبکەین؟) پرسیارگەلێکی دیکەم بۆ درووست دەکا و لەناومدا پەرت دەبن و کاریگەری دادەنێنە سەر تێکستە ئەدەبییەکانم. ھەرئەوەشە وادەکات لە (لەدایکبوون، خێزان، گەشەکردن..) زیاتر قوڵببمەوە. کاتێ ھەست بەوە دەکەم لە خۆمدا، دەپرسم بۆچی ئەمانە بوونەتە کێشە بۆ من، یان بوونەتە خاڵی گرنگ و بنەڕەتیی؟ پێموایە بەھۆی بیرکردنەوە لە (خێزان، ھاوخوێنیی، خزم، چیڕۆکی سەرەتا ‘ئادەم و حەوا‘) زیاتر ئەوەم تێدا خوڵقا. تایبەتیش (خێزان). لەوەتەی بیرم کردۆتەوە، خێزان یەکێک بووە لە تەوەرە ھەرە گرنگ و ھەستیارەکانی من. ڕەنگە بەو ھۆیەی لە خێزانێکی قەرەباڵغ و پڕ میواندا لەدایکبووم. خێزانێک کە شوێنی کەسێکی تەنیای بە ئاسانی تێدا نەدەکرایەوە. میوان، کۆمەڵبوون، پێکەنین و دیالۆگی تێکەڵاو و ھەندێکجار پڕ لە ھەرایش. من کەسێک نەبووم کە باوکێکی زاڵم و دەست بە کوتەکم ھەبێت ( ھەرچەندە باوکەکان لە خاڵێکدا ھەموویان بەیەک دەگەنەوە) بەڵام باوک یان (برا گەورە) موگناتیس و ڕاکێشەری بیری من نەبوون. ئەوەی من سەرنجم لەسەری نیشتەوە و وای کرد لە (خێزان) ورد ببمەوە، قەرەباڵغی، میوان، نەبوونی تەنیایی بوو. چۆن دەتوانم لەناو جیھانێکی ئاوا قەرەباڵغ و کۆمەڵییدا جێگەی خۆم بکەمەوە و بۆ ساتێک تەنیا بم؟ ئایا دەتوانم لە کێشە و برینەکانیان ھەڵبێم؟ دەتوانم بەشدارییان بکەم و بچمە سەر کۆمەڵەکە و ببمە ژمارەیەک؟ دەتوانم لە دوورەوە ڕاوەستم و بیریان لێ بکەمەوە؟ دەتوانم بەھەمان ڕێگەی ئەواندا بڕۆم؟ دواتریش کە کات زیاتر ڕۆیشت پرسیم ( ئایا دەبێت خێزان ھەر ھەبێت؟ ڕێگایەکی تر ھەیە؟) من لە بیرکردنەوە لە خێزانی خۆم، بیرم لە ھەبوون و نەبوونی خێزان کردەوە. پێش ئەوەی ھەرچییەک لەو بارەوە بخوێنمەوە، برینەکە لە مێشکمدا گەشەی کردبوو.\nبەڵام نابێت ئەوە لەبیر بکەم کە من کێشە و بنبەستبوونی خێزانیشم دەبینی. تایبەت خێزانی کوردیی و کۆمەڵگەی ئیسلامی. ئەگەر قەرەباڵغی و نەبوونی تەنیایی لەو خێزانەدا بۆ من بووبوو بە زام، ئەوا دیوار و سێبەرەکانیشی بە سەختی بێ ئومێدیان کردبووم و (دەمکەن). کێشەی ژنم تێدا دەبینی، کێشەی ئاڕاستەکردن بە پەروەردەیەک و مێشک شوتنەوە، کە منداڵ بە ھەموو جۆرێک ئاڕاستە دەکرێ و ناتوانێ لەو ئاڕاستەکردنانە بە ئاسانی ڕزگاری ببێت. کاتێ گەیشتم بە بابەتی ئاڕاستەکردن و درووستکردنی کێڵگەیەکی پەروەردەیی بۆ ئەوەی ھەمان منداڵ درووست ببێتەوە کە خۆیان دەیانەوێ، پێداگرتر لەسەر بابەتی خێزان و سەرھەڵدانی خێزان گیرسامەوە. ھەوڵمدا بزانم چۆن مرۆڤ دەتوانێ لە ناو خێزاندا بەختەوەر بێت؟ ئەم کێشە نەبڕاوە و ھەڵایساوانە چین کە دانامرکێنەوە؟ پرسیارم لە بارەی ‘شوێنی خوشک لە خێزاندا‘ کرد و کردم بە وتارێک بە ناونیشانی (خوشکەکان لە کوێی ئەم خێزانەدا دەژین؟) کاتێ بیرم دەکردەوە و دەمڕوانی، دەمبینی خێزانی چەقی ھەموو کێشەکانە و دەتوانین لەوێوە لە ھەموو شتەکانی تر بڕوانین، ھاتم و دێم ھەموو لایەن و کایەکم پەیوەندیدار کردەوە -دەکەمەوە بە خێزان و ئینجا لێم ڕوانین -دەڕوانم بزانم چی ڕوودەدات. خێزان چۆن ھونەر لە خۆدەگرێت؟ سێبەرەکانی خێزان چی لە ھونەر دەکەن؟ ئەم خێزانەی من تێیدا لەدایکبووم، ئەو کۆمەڵگەیە ئیسلامیە چۆن لە ھونەر و ھونەرمەند دەڕوانێت؟ چەک و ئاڕاستەکانی ئەو خێزانە چین بەرانبەر ھونەرمەند؟ ڕەنگە بەشێکی ئەم پرسیارانەم لە تاکە ڕۆمانەکەم (باڵۆنێک لە ئاسمانی سووردا) بووبن بە وێنە و ڕوودا و کارەکتەر.\nھەموو ئەوانەم بۆیە گوتن تا بڵێم (سەرەتا، ڕەگ و ڕیشە) چۆن زیاتر منیان جوڵاند و وایان کرد ئێستایش لە بابەتی "شیعر و شاعیر و پەیوەندیان بە زمان" ڕوانگەیەکی تر بخەمە ڕوو. ڕوانگەیەک کە چەندە گریمانە و دەرگا کردنەوەیە بۆ بیرکردنەوە لە (زمان، شیعر، گەشەکردن، پەروەردە، خێزان...) ئەوەندەیش پرسیارکردنەوەی دووبارەیە لە (بوون، ھەبوون، دەروازەیەک بۆ دەربازبوون، دووپاتەبوونەوە...) ئێستا کە من لە (خێزان) دووام و گوتم مۆڵگەیەکە بۆ ئاڕاستەکردن و خوانێکی ئامادەکراوە بۆ ئەوانەی لەدایک دەبن، دەتوانم فراوانتریشی بکەمەوە : کۆی جیھان و زەوی ھاوشێوەی خێزان مۆڵگەیەکن بۆ ئاڕاستەکردن و خوانێکی ئامادەن بۆ ئەوانەی لەدایک دەبن و دێنە ناو ئەو جیھانەوە. تا ئێستا مرۆڤ توانیویەتی ڕێگایەکی تر بدۆزێتەوە بۆ ئەوەی دوای لەدایکبوون منداڵەکە بچێتە جیھانێک لەو جیھانە ئامادەکراوەی خۆمان نەچێت؟ نەچێتە ناو جیھانێک کە تا ئێستا خۆی دووبارە دەکاتەوە؟ ئێمە دەبێ زوو بە زوو بزانین ئەو جیھانەی تێیداین شتێکی نوێی ئەوتۆی تێدا نییە، بەو واتایە شتێکی نوێی تێدا نییە کە (گەشەکردن و پەروەردە و ململانێ و بینین و لەدایکبوون و مردن بەھەمان شێوەی خۆیان دووپات دەبنەوە) جیھانی ئامادەکراو جیھانێکە مرۆڤ تێیدا لەسەر ڕێڕەوی خۆی دەڕوات و جار جارەیش دەڵێت (مێژوو خۆی دووبارە دەکاتەوە) یان ( لەژێر ئەو ئاسمانە شینە ھیچ شتێکی نوێ نییە) یان ئایینەکان کە خۆیان تەسلیمی جیھانی ئامادەکراو کردووە و وەڵامیان بۆ خۆیان دۆزیوەتەوە و ئاسوودەگیان ھەڵبژاردووە، و بە سڕکراوی دەڵێن ( ئەم جیھانە سەفەرێکە و جیھانێکی تر چاوەڕێمانە) لە ڕاستیدا درووسکردنی جێھانێکی تر بەمشێوەیە کە ئاینزاکان چاوەڕێی دەکەن، گەورەترین خۆسڕکردنە لە ئاست جیھانی ئامادەکراو و ھەبوو. بەتەواوی ئەم بیرۆکەی ئایینەکان وادەکات تەسلیم بە جیھانی ئامادەکراو و ھەبوو ببن و ھەموو شتەکانی قبووڵ بکەن. ئەوان بێزاریی و ڕاڕایی و دڵەڕاوکێیەکان دەکوژن و پەرە بە دووپاتبوونەوە دەدەن. ناتوانن ڕێگەیەک بکەنەوە یان بیر لە ڕێگایەک بکەنەوە جیھانی دووپاتبووەوە ڕزگار بکەن، ناچار خۆیان لەوەھا پرسیارێک ڕزگار دەکەن و دەڵێن : جیھانێکی تر ھەیە. بیرۆکەی ھەبوونی جیھانێکی تر، دڵنیاییان دەداتێ و وا دەکات بێزاریی و دوودڵییەکانیان وەلابنێن و خۆیان تەسلیم بە چارەنووس و وەڵامی ئامادە بکەن. بەم شێوەیە ئەوان دەبنە داینەمۆی دووپاتکردنەوەی جیھان وەک خۆی. ھەروەھا دوژمنایەتی ھەموو ئەو ڕەوت و ئاڕاستانەیش دەکەن کە بیر لە دەروازەکردنەوە بۆ جیھانێکی تر دەکەن لەناو ئەو جیھانەدا. بە نموونە ‘خەیاڵ‘ بۆ ئەوانە کوشندەیە، و لێی دەترسن، چونکە خەیاڵ لادانێکە و ترازانێکە لە ‘جیھانی ئامادەبوو‘ ھەموو ئەو ڕێ و ڕێچکانەیش کە خەیاڵ دەبێتە سەرچاوەیان ئەوان سڵی لێ دەکەنەوە، و ھەوڵدەدەن جڵەوگیریان بکەن.\nلەدایکبوون و خوانی ئامادەکراو.\nگەر پێشووتر پرسیارمان کردبێ : دەتوانین لە جەنگ، دەتوانین لە ململانێ گەورەکان، دەتوانین لە داگیرکاریی و خوێنڕشتن ڕزگارمان بێت؟ ئێستا دەتوانین بۆ ساتێک بپرسین : ئایا دەتوانین لەو جیھانە (جیھانی ئامادەکراو) ڕزگارمان بێت؟ من ناوی دەنێم ‘جیھانی ئامادەکراو‘ یان زەویی ئامادەکراو‘ کە لەناویدا ئاڕاستەیەکمان گرتووە و ناتوانین بچینە ناو جیھانێکی ترەوە. ناتوانین خۆمان لەوە بدزینەوە فێری زمان نەبین، فێری ئاماژە و جوڵە و ئاڕاستەکانی ئەو جیھانە ئامادەکراوە نەبین. فێری ئەو ھەموو شتانە نەبین کە مرۆڤ لە سەریان دەڕوات. منداڵی ساوا وەک کەرەستە و ئامێرێک ئامادەدەکرێت تا ھەموو ئەو شتانەی لەسەر تۆمار بکرێت و ببێت بەو مرۆڤەی کە ھەیە. بۆ ئەوەی بتوانێت بژی و بەرگە بگرێت. پڕۆسەی فێرکاریی جێکەوتووە و وەک ڕاھاتنێکی لێھاتووە، بەجۆرێک تێکەڵی مرۆڤ بووە ھیچکەس نییە نەزانێت چۆن ئەمە دەکرێت. بەڕادەیەک وا دەبینرێت فێرکاریی بوونیشی نەبێت، بەڵکو ئەوەی ھەیە منداڵ بەھۆی کەسانی دەوروبەری دایک و باوکی و وەرگرتنی دەنگ و ڕەنگەکان خۆبەخۆ فێر دەبێت. ئێستا کەس ھەیە ئەو منداڵە ڕزگار بکات و بیباتە جێھانێکی تر؟ شتێک ھەیە وابکات ئەم منداڵە ‘زمان و ھەموو فێرکارییەکانی تر...‘ ی بەسەردا نەسەپێنرێن؟ کاتێ دەڵێین سەپاندن، مەبەستمان لەوە نییە منداڵ بە زۆر فێر دەکرێت و ستەمی بەرانبەر دەکرێت، بەڵکو پێ بە پێ ئەم فێرکاریی و ڕاھاتن و خوگرتنانە لەسەر فێرکاریی و تۆمارکردن بوونەتە لە جۆرێک قەتسیبوون و سەپاندن. سەپاندن شوێنی خۆی دەکاتەوە لە کاتێکدا ھیچ ڕێگایەکی تر نابێت و نییە و ئەو کەسەیشی ئاڕاستە دەکرێت کەسێکی لاواز و کاغەزێکی سپییە، کورتییەکەی تازە لە دایکبووە و ھاتووی نوێیە. لێرە و لەمباسەدا ناتوانین خۆمان ببووێرین و ڕەھا بکەین لە بابەتی (بوونی مرۆڤ و چۆنییەتی سەرھەڵدان و گەشەکردنی مرۆڤ) چونکە پەیوەندییەکی تەواو ھەیە لەنێوان بابەتی زمان و بوون، گەشەکردن و فێربوون، مێژووی گەشەکردن و بیناکردنی خێزان و شارستانییەتەکان. زۆربەمان لەبارەی چیڕۆکی ‘تەڕەزان‘ ەوە دەزانین. چیڕۆکی تەڕەزان بۆ من یەکجار سەرنجڕاکێشە. نووسەری ئەمەریکایی ‘ئێدگار ڕایس‘ ساڵی ١٩١٢ ڕۆمانی (تەڕەزانی مەیموونان) بڵاو دەکاتەوە و دەیکا بە زنجیرەی ڕۆمان و لە سینەمایشدا چیڕۆکی تەرەزان دەنگدانەوەیەکی زۆر باشی دەبێت. دەکرێ چیڕۆکی تەرەزان بۆ ئەو باسە بە نموونە بگرین، کە چۆن کەسێکی ترازاو و جیابووەوە لە شارستانییەت و فێرکارییە جێکەوتووەکانی مرۆڤ وەک کەسێکی نامۆ و سەیروسەمەرە دەردەکەوێت. واتە بۆ ئەوەی تەڕەزان ببێتەوە بە مرۆڤ دەبێ ڕازی بێت بەو یاسا و دەستوورانەی کە بۆ مرۆڤێک ئامادەکراون. تەرەزان ئاڕاستەیەکی تر دەگرێ و وەک ئاژەڵێک دەردەکەوێت، ئەو ئاماژە و ھێماکانی ئاژەڵان لەبری زمان و ھێماکانی مرۆڤ بەکاردێنێت. بەڵام بۆ جیھانی مرۆڤان ئەمە ئەوپەڕی نامۆیە و لادانێکی گەورەیە. ئێستا دەتوانین لە دوو خاڵدا خوانی ئامادەکراو ‘زەوی ئامادەکراو‘ چڕبکەینەوە:\n١.مرۆڤ لەدایک دەبێت دەکەوێتە ناو جیھانێک کە ھەموو شتەکانی بۆ ئامادەکراون و لەسەر ئەو شتانە ڕاھێنانی پێ دەکرێت و فێردەکرێت. ناشتوانێ بەرھەڵستی بکات و وەڵام بداتەوە کە ئەو ئەمانەی ناوێت و دەیەوێ ئاڕاستەیەکی تر بگرێتە بەر. وەکچۆن سیمۆن دی بۆڤوار دەڵێت "ژن درووست دەکرێت" ھەمانشێوە مرۆڤیش درووست دەکرێت. بەڵام مرۆڤ لە مەودا و زەمینێکی فراوانتردا و جیا لەوەی کە لەگەڵ ڕەگەزێکی دیکەدا تووشی ھەڵاوێران و ڕووبەڕووبوونەوە بێت. کلتوور و دابونەریت و دەستوورەکان ژن دەکەن بەوەی کە چاوەڕوان دەکرێت ژن چۆن بێت. ئەمە دەکرێ گرێ بدرێتەوە بە قۆناغەکانی مێژوو و چۆنییەتی گۆڕانی دەستوور و ڕێساکان، پەیوەندی نێوان ژن و پیاو، چۆنییەتی جێکەوتنی کۆت و بەندەکان بۆ ھێنانەدنیای ژنێک، کە درووستکراوە. مرۆڤ درووست دەکرێت، بەڵام بێ ئەوەی بتوانین وێنای جۆرێکی تری مرۆڤ بکەین، ئەگەر بیکەین ئەو مرۆڤە چۆنە؟ ئەگەر بیکەین مرۆڤ دەبێ چ ڕێگایەکی تر بگرێتەبەر بۆ ئەوەی ئەو مرۆڤەی ئێستا نەبێت؟ ئایا دەتوانێت لەم ڕێسا و دەستوورانە ڕزگاری بێت کە بەستراون بە بوونیەوە و لەگەڵ لەدایکبوونیەوە تێی دەئاڵێن؟\n٢. ئایین لەبەرانبەر ئەو خوانە ئامادەکراوە، بێدەنگ دەبێت و ئاسانترین ڕێگا ھەڵدەبژێرێت، کە بە کوشتنی خەیاڵ و مانەوە لەسەر ئەو خوانە کۆتایی دێت. زانست لە زۆربەی حاڵەتدا نایەوێ لەو جیھانە دەرچێت، بەڵکو کەشفی ئەو جیھانە دەکات. ھەرچەندە زۆرجاریش کەشفکردنەکانی یاریدەدەرن و ئاماژەن بۆ ڕێگاکردنەوەیەک. (لێرەدا باس لە چۆنییەتی ئەو کەشف و بەرەوپێشچوونانە ناکەین کە لە ڕێگەی زانستەوە ھاتوونە دی و، کاریگەرییە باش و خراپەکانیشی ناخەینە ڕوو). زەوی ئامادە، خۆی دووپات دەکاتەوە و ململانێکانی ناوەخۆیشی بەردەوام دووپات دەکاتەوە، بەجۆرێکی وا کە زۆرجار سەرەڕۆیی دەگاتە کوشتاری گەورە و مرۆڤەکان چێژیش لە وێرانکاریی و لەناوبردن و ھەراسانکردنی یەکتر دەبیننەوە. بەڕادەیەک کە بگوترێت ئەوە سرووشتی مرۆڤە کە تێکەڵەیەکە لە فریشتە و شەیتان، تێکەڵەیەکە لە ژیان و مەرگ، لە ڕق و ئەوین، بۆیە ڕاگرتنی ھاوسەنگی زەوی لە ململانێکاندایە. کەواتە بەمپێیە مرۆڤ کاتێ دێتەبوون مەحکوومە بەوەی ژیان دووپات بکاتەوە و ئەو ڕێچکەیە بگرێت کە بۆی دیاری کراوە. ‘خوانی ئامادە‘ خوانێکە کە خواردنەکانت بۆ دیاری کراون و ئامادەکراون، بۆت نییە داوای خواردنێکی تری جیاواز بکەی، یان بڵێی من ئەو خوانە ڕەت دەکەمەوە. گەر ڕەتی بکەیتەوە چی دەکەی؟ یان خوانێکی تر کامەیە؟\nشیعر وەک خواردنێکی جیاواز ( جیھانێکی دیکە).\nتاکو ئێستا ئەوەی من ھەستم پێکردبێت و لەبارەیەوە زانیبێتم، تاکە ڕێڕەو و دەروازە کە بکرێتەوە بەسەر جیھانێکی تر لە بەرانبەر جیھانی ئامادە و ھەبوودا (جیھانی دووپاتبووەوە) دەروازە و ڕێڕەوی ھونەر و ئەدەبە. چونکە:\n١.ھونەر و ئەدەب بە یاریدەی خەیاڵ و خەیاڵ جوڵاندن لەو جیھانە ئامادەیە دادەبڕێن، یان لێی لادەدەن و لادانی تێدا درووست دەکەن. مرۆڤ لە شوێن و ژینگەی خۆی دادەبڕن،و وادەکەن بیر لە شوێن و ژینگەی خۆیشی بکاتەوە. واتە ڕێگۆڕینی ئەوان چەندە لە پێناو دۆزینەوەی جیھانێکی دیکەیە، ئەوەندەیش لە پێناو دەسکاریکردنی جیھانی ئامادەیە.\n٢.کەرەسە و ناوەڕۆکەکانی ھونەر و ئەدەب کارکردنەوەی تەواو ڕوون و ئاشکران لەسەر ھەموو ئەو دەستووڕ و ڕێسا سەپێنراوانەی کە مرۆڤ دوای لەدایکبوونی بەسەریدا دەسەپێنرێن، وەک : زمان، بیرکردنەوە، خەیاڵ، بینین، جوڵە، ھەڵبژاردن، دیاریکردن و ئیرادە....ھتد. بەو واتایەی ئەوەی ھونەر و ئەدەب دەیکەن چوونەوەیە بۆ ئەو ساتەیش کە مرۆڤ (منداڵ) ھێشتا زمانی نەپژاوە، ئاڕاستە نەکراوە، کۆنتڕۆڵ نەکراوە...ھونەر و ئەدەب لەوێوە بۆ ھێنانە کایەی زمان و خەیاڵ و فراوانترکردنەوەی مەوداکان دەکەونە کار. ھەر بۆیە من دەڵێم تاکە جیھانێک کە لەبەرانبەر جیھانی ئامادە بکەوێتە کار و ھەبێت، جیھانی ھونەر و ئەدەبە. چونکە زوو بە زوو کار لەسەر دەستوور و ڕێساکانی دەکات و لەناویاندا ناتوێتەوە.\nلێرەدا من شیعر بە نموونە وەردەگرم، چونکە دەمەوێ لەناو ھەموو ئەو نەریتە سەپێنراوانەی جیھانی ئامادەکراو ‘زمان‘ بۆ ئەم باسەم بکەمە تەوەر. ئاشکرایە و ئاماژەیشمان پێدا کە ئەو جیھانەی تێیداین و ڕۆژانە مرۆڤی تازەی بۆ دێت زمان و ڕێگاڕۆیشتن و ئاڕاستەکانمان بەسەردا دەسەپێنێت و فێرمان دەکات چۆن مرۆڤانی تر کردوویانە، ئێمەش ھەمانشت پەرە پێ بدەین. زمان یەکێکە لەو سەپێنراوانە، کە مرۆڤ ناتوانێت لە فێرنەبوونی خۆی ببووێرت و خۆی لێ لابدات. منداڵان فێری زمان دەکرێن و لەسەر وشەکان ڕادەھێنرێن، پێویستە ھەر منداڵێک بزانێت ڕەنگی سوور –ھەر ئەو ڕەنگەیە کە ئەوانیتری پێشخۆی پێیانگوتووە سوور. دەبێ فێری یاساکانی زمان و چۆنییەتی درووستکردنی ڕستە بێت. نابێت وشەیەک بە خراپی گۆ بکات و شتەکان پاش و پێشبخات. ئەگەر وابکات تووشی کێشە دەبێت و سەرگەردان دەبێت. پێویستە لە دواتردا بەھەمانشێوەیش فێر ببێت ھەموو ئەوانەی فێریانبووە وەکخۆی کە ھەیە بنووسێت. ئێستا منداڵێکمان لەبەرچاوە کە لەدایکبووە و ھاتۆتە سەر زەوی، چ ڕێگایەکی دیکە لەبەردەم ئەو منداڵەدا ھەیە تا ڕووبەڕوو ببێتەوە لەگەڵ زمانێک کە سەپێنراوە و جێی خۆی گرتووە؟ منداڵەکە ناتوانێت فێربوونی زمان ڕەت بکاتەوە. خۆ ئەگەر لاڵیش بێت بە زمانی ئاماژە و لەڕووی ھەمان ئەو زمانەی کە ئەوانیتر فێر دەکرێن ڕادەھێنرێت، ئەو ئاماژەکان بە جۆرێک دەکات و بەکاریان دەھێنێ کە لە ڕێیانەوە ‘زمان‘ ی ئێمە بەئاگادەھێنێتەوە و لەو ڕێیەوە لێی تێدەگەین. شیعر جۆرێکی تری زمانە، یان کارکردنە لەناو زماندا و لادانە لەو دەستوور و ڕێسایانەی کە ھەر لە منداڵییەوە مرۆڤیان پێ ڕادەھێنرێت. لە شیعردا سوور ھەمیشە سوور نییە، ھەمیشەیش شتەکان لە شوێنی خۆیاندا نین و ڕێزمانیش تێکدەشکێ و بەلادادێ. شیعر خواردنێکی ترە و جیاوازە، خواردنێکە لە خواردنی خوانی ئامادە ناچێت. ئەوەی کە لە شیعردا ئاگر قسە دەکات و ڕووناکی بیر دەکاتەوە، لە ھیچ شوێنێکی تردا بوونی نییە و زمان ھەرگیز لە ھیچ کوێیەکی تر ئەمە بەخۆیەوە نابینێت. کەواتە شیعر بۆ یەکەمجار دەروازەیەکی جیاواز و جیھانێکی تر دەبینێتەوە لە بەرانبەر زمانی سەپێنراو و ئامادەکراو بۆ مرۆڤ.\nلەنێوان شاعیر و منداڵدا ( لەناوبردنی زمان یان کونکردنی زمان).\nزۆر کەس دەڵێن شاعیر لە منداڵ دەچێت، ھەندێک کەس چونکە پێیانوایە جیھانی شاعیر پاک و بێگەردە وەک جیھانی منداڵیی. ھەندێکیش چونکە شاعیر وەک منداڵ بە کەسێکی خەیاڵیی خەیاڵفراوان دەبینن، بە کەسێکیش کە وەک چۆن منداڵ بە پێی یاسا و دەستوورەکانی گەوران ناڕوات، شاعیریش بە پێی یاسا و دەستوورەکانی دەوروبەر ناڕوات. منیش ئەو لەیەکچوونەی نێوان منداڵ و شاعیر ھەست پێدەکەم و دەبینم. بەڵام لەیەکچوونەکە زیاتر دەبینم کاتێک شاعیر ھەوڵدەدات بگەڕێتەوە دۆخی منداڵیی و بچێتەوە ئەوکاتەی کە ھێشتا فێری زمان و ڕێوڕەسمەکانی تر نەکراوە. لەم ڕوانگەوە شاعیر وەک منداڵێک دەبینم کە نایەوێت فێری زمان ببێت و بچێتە جیھانی ئامادەکراو، بەڵام مرۆڤەکان ناچاری دەکەن بەو زمانە و کۆتی دەکەن. شاعیر منداڵەکەی ناو سکی کە یەکجار بەھێزە و دەسبەرداری نەبووە، بە ئاگا دەھێنێتەوە و لەبەرانبەر زماندا ڕادەوەستێت. ئەو منداڵێکە بەھۆی خەیاڵەکانی، بەھۆی بێزاریی و دووپاتبوونەوەکان نایەوێت بەردەوام بێت لەناو جیھانی ھەبوو و ئامادەکراودا. لێرەدا شاعیر وەک دوژمنی زمان دەبینین، ئەو نایەوێ بە زۆر بکرێتە ئەو مرۆڤەی ئەو ھەموو ساڵە بوونی ھەیە و پەرە بە جیھانی خۆی دەدات. شاعیر دژی زمان، ئاڕاستەکردن، کۆنتڕۆڵکردن...ھەموو شتەکانی دیکە دەوەستێت و دەبێتە تێکدەری زمان - تێکدەری ناو زمانی سەپێنراو. پێ بە پێ ئەو تۆڵە و خۆڕاپچکاندنانەی شاعیر لەناو زماندا دەیانکات دەبنە داھێنان و ڕازاندنەوەی زمان.\nلە کاتێکدا شاعیر دەیەوێ لە زمان ڕزگاری بێت و دەرچەیەک بکاتەوە، ھەروەھا بگەڕێتەوە بۆ دۆخی بێ زمانیی و کاتی ساوایی ( ئەو کاتەی کە بێ زمان بوو). ئەمە بەرھەڵستییەکە شاعیر لەبەرانبەر دەستوور و ڕێسا سەپێنراوەکانی جیھانی ھەبوودا دەیکات. بەڵام شاعیر کە ناتوانێت زمان لەناو ببات و بە ڕەھایی جیھانی ئامادەکراو ڕەتبکاتەوە، زمان تێکدەدات. وردە وردە بەرەنگاربوونەوەی شاعیر لەگەڵ زمان، دەبێتە خۆشەویستی شاعیر بۆ زمان. لە کاتێکدا شاعیر بەو جۆرە زمانی خۆشدەوێت کە کودەتای بەسەردا بکات و تێکی بدات. ئەمەیش وەک بەدیلێک بۆ نەھێشتنی زمان و گەڕانەوەیش بۆ منداڵیی و سەرەتای ھاتنەبوون خۆبینینەوە لەناو زماندا. پێدەچێت شاعیر ئەو ئەومنداڵە بێت کە زمانی خۆشناوێت (چونکە بەسەریدا سەپێنراوە) بەڵام ئەو شوێنەی لەناو زماندا خۆشبوێت کە دەکرێ لێیەوە گورز لە زمان بوەشێنێ و کودەتای بەسەردا بکات، دووریش نییە شیعر ھەر لەو شوێنە نیشتەجێ بێت.\nکەواتە شیعر ئەو زمانە داھێنراوەیە کە مرۆڤ پەلکێشی جیھانێکی دیکە دەکات، لەبەرانبەر زمانی سەپێنراو و جیھانی ئامادەکراودا. شیعر دەبێتە کەناڵێک کە مرۆڤ لە جیھانی دووپاتبووەوە ڕزگار دەکات. زمان لە شیعردا ئاڕاستەیەکی تەواو جیاواز وەردەگرێت و ئەو زمانە نییە کە مرۆڤ لەگەڵ ھاتنەدنیای بەسەریدا ساغ دەکرێتەوە. ھەر بۆیەش شیعر وەک زمانێکی لادەر لە جیھانی ھەبوو، لەلایەن ئایینەکان کە پەرەپێدەری جیھانی ھەبوو و ئامادەن ھێرشی گەورەی دەکرێتە سەر و بە زمانی درۆ و حەڕام و کفر و لادەر سەیر دەکرێت. تەنھا ئەوکاتە ستایش دەکرێ کە جڵەوگیر بکرێ و لەخزمەت جیھانی ئامادەکراو و ھێڵە دینییەکاندا بێت (واتە جیھانی ئەودیو و جیھانی دووپاتبووەوە). لەمڕۆدا لەلایەن بەشێک لە زانستخوازانیش، بەزۆرییش ئەوانەی شۆک دەبن و تووشی لێوەلەرزە دێن لەبەرانبەر دەسکەوتەکانی زانست، شیعر ھێرشی دەکرێتە سەر و بە شتێکی بەسەرچوو و کۆن لە قەڵەم دەدرێت. چونکە پێیانوایە ئەوەی شیعر دەیەوێ بێڵێت کۆتایی ھاتووە و زانست وەڵامی ھەموو شتێکی داوەتەوە و دەداتەوە. ئەوان ھەڵوەدا و شەیدای وەڵامەکانن و پێی شاگەشکە دەبن، وەکچۆن ئایینخوازانیش ھەڵوەدای وەڵامەکانن و گرەوی لەسەر دەکەن. شیعر زانست ڕەتناکاتەوە و دژایەتی ناکات، بەڵام بەشێوەیەکی جیاواز لە زانست کار لەگەڵ زەوی و بوون و ژیاندا دەکات. شیعر ھەمیشە بەدوای ئەوە نییە حەقیەقت کەشف بکات و مەودای نێوان ئەستێرەکان دیاری بکات. شیعر بە جۆرێکی زۆر جیاواز کار لەگەڵ حەقیقەت و واقیعدا دەکات و ئەو ئەستێرانەیش کە لەناو زانستدا کەشف دەکرێن و مەوداپێو دەکرێن، لە شیعردا شتانێکی جیاوازن و زۆربەی جار ھەر ئەستێرەیش نین. چونکە زمانی شیعر زمانی زانست نییە، زمانی ئایینەکان نییە. ئەمە بە گشتی بۆ تەواوی ئەدەب و ھونەریش ڕاستە.\nشیعر تەسلیمی جیھان و واقیعی ھەبوو نابێت و زمانێکە لە بەرانبەر سەپاندنی زمان و تۆمارکردن و بارکردنی مرۆڤ پەیدا دەبێت. لە دواییشدا بەھۆی تێکدان و سەراوژێرکردنەوەی زمان، دەبێتە داینەمۆ و تەکاندەری زمان. ئەگەر شیعر لە بەرانبەر زمانی سەپێنراودا ھەڵسێتەوە و ململانێ بکات، ئەوا ڕاستەوخۆ لەبەرانبەر ھەبوون و بوونی مرۆڤیش بەو شێوەی کە ھەیە بەرگری دەکات. ھەر بۆیەشە شیعر گرێدراو و وابەستەی بوونە و لێی جیا نابێتەوە.\nشاعیر کەوتۆتە خوارەوە (منداڵەکە یاریی بە زمان دەکات).\nسیستم بۆ منداڵ نامۆیە و ھێشتا نەیخستۆتە سەر ھێڵەکانی خۆی. تاکە قۆناغێک کە مرۆڤ لە ھەموو قۆناغەکانی دیکە زیاتر لە سیستم دابڕاوە و لێی یاخی بووە، قۆناغی منداڵییە. منداڵ بەدوای ڕێکخستن و یەکگرتنەوەی شتەکاندا ھەوڵ نادات. زۆربەی کات شتەکان وەک ئەوەی ھەن تێکدەدا و گوێ بە ڕێکخستن نادات. ئەوەی منداڵ فێر دەکات بچێتە ناو سیستمەوە و ببێتە کەسێک ڕێز لە ڕێکخستن بگرێت گەورەکانن ( ئەوانەن کە پێش منداڵەکە ھاتوونەتە دنیا). منداڵ زمان نازانێت، کۆنھاتووەن منداڵ فێری زمان دەکەن. کاتێکیش منداڵەکە ھەڵەیەک لە زماندا دەکا و کەمێک لە سیستمە زمانییەکە لادەدات، پێی پێدەکەنن و وەک شتێکی سەیر دەیبینن. منداڵ بۆی ئاساییە بە ڕەنگی سوور بڵێت شین، بۆشی ئاساییە بە باوکی بڵێ دایە. ئەمە بۆ ھیچ کەسێکی دیکە ئاسایی نییە، جگە لە شاعیر. شاعیریش چەشنی منداڵ لەگەڵ سیستم و یەکەی ڕێکخراودا ناکۆکە. ئەو زیاتر شتەکان تێکدەدا و یارییان لەگەڵ دەکات. وەکچۆن منداڵ لە منداڵییەتی دەخرێت و قۆناغەکەی دادەڕمێنن بە خستنە ناو سیستمەوە و لە قاڵبدانی. وەکچۆن منداڵ لە سیستم و یاسا و دەستوورەکانیدا دەتوێتەوە، ئاوایش شاعیر لەناو سیستم و کۆتەکانی تێکدەشکێ و خۆی لەدەست دەدات. بۆ منداڵ شتەکان زۆر ئاسان و ئاسایی ڕوودەدەن، ھەروەک ئەوەی لە فیلم کارتۆندا دەیبینین : ئاژەڵان قسە دەکەن و فیلەکان ھەڵدەفڕن و، کارەکتەرەکان لە جیھانێکی سەمەرەی خەیاڵییدان. ئەوەی لە شیعریشدا دەیبینین لای شاعیر ھەمان شتە و جیاوازییەکی ئەوتۆی نییە. شاعیر منداڵێکە کە بەرگە زۆر و زەوەندەکانی لە خۆی داماڵیون و چۆتەوە سەردەم گڕوگاڵیی و تێکدانی ڕێسا و دەستوورەکانی زمان. ھەروەھا بینینیشی وەک ھی منداڵ لێکردۆتەوە و جیھانی بە جۆرێک وا لێکردووە کە ئەوانیتر پێیان ناکرێ بیبینن و تەنانەت ئارەزوویشی ناکەن (چونکە ئەوان یەخسیر بوون لەناو سیستمدا). کاتێ شاعیر ڕووبەڕووی زمان دەبێتەوە و دەیەوێ شەڕی لەگەڵدا بکات، ناتوانێت لەناوی ببات، بەڵکو دەچێتە ناوییەوە و دەست دەکا بە تێکدانی. کاتێک دەڵێین تێکدان، مەبەست لە تێکدانێکە کە زمانێکی تری جیاوازی لەناودا درووست دەکات.\nکاتێ شاعیر خۆی لەناو جیھانێکی تردا دەبینێتەوە کە درووستی کردووە لە بەرانبەر جیھانێکی داپۆشراو بە ئاڕاستەکردن و سەپاندن، ھەست بە غەریبیی و تەنیایی دەکات. ھەندێک لە شاعیران ھەستی ئەوەیان لا درووست دەبێت کە ئەوان بوونەوەرێکی غەریبن و پێویستە فەرامۆش بکرێن. ھەندێکیشیان وا ھەستدەکەن لە ئەستێرەیەکی دیکە کەوتوونەتە خوارەوە و ھەموو شتێکی ئەو جیھانەی کە ھەیە بۆ ئەوان نامۆیە. گەر سەرنج بدەین تەواو ڕاستیشە، چونکە شاعیران گەڕاونەتەوە ئەو قۆناغەی منداڵیی کە ھێشتا زمان و فێرکاییەکان دەستیان پێنەکردووە، بە ھێزی ئەو منداڵەیش جیھانێکی تریان بۆ خۆیان ھەڵبژاردووە و نەچوونەتە ناو سیستمی ئەقڵ و زمان و دەستوورەکانی ئەوانی دی.\nشیعر ڕەت دەکرێتەوە، شاعیر فڕێ دەدرێت.\nھەرکەس سەربردەی ژیانی شاعیران بخوێنێتەوە و لێ بکۆڵیتەوە، دەبینێ چەند شاعیر لەدار دراون، تیرۆر کراون، فڕێدراون، دەربەدەر کراون و کەوتوونەتە ژێر ھەڕەشەی گەورە. ئەمە ئێستایش لە جیھاندا ھەر بوونی ھەیە و ھێشتا زمانی شیعر زمانێکە لەژێر ھەڕەشەی سیستمەکان، دەستوورەکان، دادگاکان، مزگەوتەکان، کڵێساکان، ئایدۆلۆژیاکان دەسەڵاتەکان...دایە. کاتێ ئەمە دەڵێین ڕەنگە بڵێن ھەر شاعیران و شیعر نییە لەژێر ھەڕەشەدان، زۆر کەسانی دیکە و بواری تریش ھەن بەھەمانشێوە لەژێر ھەڕەشە و ڕاوەدوناندان. ئەمە ڕاستە. من نامەوێت شاعیر و شیعر بە قوربانیبوونیان بەرز بکەمەوە و بیانخەمە سەر ھەموو شتەکانی تر. ئەمە ڕێگەیەک نییە من بیگرمە بەر. بەڵکو دەمەوێت ڕوونی بکەمەوە بۆچی شاعیران بەمشێوەیە و، شیعر بەمجۆرە مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت. چونکە:\nلە سەرەتادا ئاماژەمان بەوەدا کە ھیچ جیھانێک نییە جگە لە جیھانی ئەدەب و ھونەر ڕاستەوخۆ ڕووبەڕووی جیھانی ئامادەکراو و دووپاتەوەبوو ببێتەوە. ھونەر و ئەدەب دووبارە زمان و وێنە و خەیاڵێکی دیکە دەھێننە کایەوە و ناھێڵن ئەو جیھانە بە وەستاوی بمێنێتەوە بکەوێتە ژێر سێبەری سەپاندن و سیستمی ڕەقی جێکەوتوو.من شیعرم ھەڵبژارد تا لە زمان و زمانی شیعر بە تایبەت وردببمەوە. شیعریش وەک یەکێک لە ژانرەکانی ئەدەب ھەروەک ئاماژەمان پێدا جیھانێکی تر خەڵق دەکا و زمانێکی تر دادەھێنێت. بەمە جیا دەبێتەوە لە زمانی وەستاو و ئامادەکراو، زمانێک کە تێیدا دەستور و ڕێسا و حوکمەکان یاریی دەکەن و ململانێیە دووپاتبووەکانی خۆیان دووبارە دەکەنەوە. زمانی شیعر لەو ڕووبەڕە زمانییە دەترازێ کە سیستمێک درووست دەکات لێدەرچوونی نییە. ئایینەکان تەسلیمی ئەو ڕووبەرە زمانییە بوون و یاسا و دەستوورەکانی خۆیان (چاکە وخراپە) – (حەڵاڵ و حەڕام) –( سپیی و ڕەش)...ی خۆیان لەناو ئەو سیستمەدا جێدەکەنەوە، کە سەر بە جیھانی ئامادەکراو و ھەبووە. پێغەمبەرانیش ھەر سەر بەو جیھانەن و خەڵوەت و گۆشەگیریی ئەوان لە پێناو جیھانێکە کە جیادەبێتەوە لە جیھانی شاعیران، ئەوان لانادەن و چەکووش لە سیستم نادەن، بەڵکو بە ھێز و گوڕێکی زۆرەوە دەیانەوێ ببنە سەردار و داینەمۆی سیستمێکی ڕێکخراوی توێنەرەوە.\nئایینەکان شیعر بە پێی جیھانی خۆیان (جیھانی ئامادەکراو) کە جیھانێکی وەستاوە و یاسا و دەستوورەکانی خۆیان لە چاکە و خراپە و دەستوورەکانی تر دەپێون و دادگایی دەکەن. ئەو جیھانەیش کە درووستیان کردووە (پاداشت و سزا) دەکەن بە مینبەرێک تاوەکو لە ڕێگەیەوە باشتر کار لەسەر جیھانی ئامادەکراو بکەن و سزا و پاداشتەکە فڕێبدەنە ناو ھەموو خانەکانی. لە کاتێکدا ئایینەکان شیعر سزا دەدەن و دادگایی دەکەن، شیعر زمان و جیھانی ئەوانی دەمێکە جێھێشتووە و بە پێوەری زمانیی و دەستوورەکانی ئەوان ناتوانرێت بپێورێ. تەواو ئەو وێنە دێنینەوە بەرچاو کە منداڵەکە بە سووری دەگوت شین و ھێشتا لە سیستمە زمانییەکەدا نەتوابووەوە، گەورەیەکیش بۆ وێنەکە زیاد دەکەین کە لە سیستمە زمانییەکەدا تواوەتەوە و فێرکراوە سوور ھەر سوورە و منداڵەکە لە سیستمەکە لایداوە. ئینجا بیھێننە بەرچاو ئەو گەورەیە منداڵەکە سزا بدات بەھۆی دەرچوونی لە سیستمەکە. سزای ئایینەکانیش بۆ شیعر ھەر لەوەوە سەرچاوە دەگرێت کە دەبینن شاعیر چەشنی منداڵێک لە سیستمی ئەوان دەرچووە و جیھانی وەستا و ئامادەکراوی ئەوانی جێھێشتووە. لەم بارودۆخەیشدا ھەر پێوانەیەک لاسەنگ و ھەڵە دەکەوێتەوە. چونکە ‘سوور‘ ی شاعیر ھەرگیز ئەو ‘سوور‘ ە نییە کە ئایین بە سووری تێدەگەن و ‘فیل‘ ی شاعیر ‘ فیلێکە کە ئایین پێی سەیرە چۆتە بن باڵی پەڵەھەورەکان.\nسەرەڕای ئەوەیش جیھانی شیعر بەرینتر و فراوانتر لەو جیھانەیە کە ئایینەکان تێیدان، بێجگە لە دیوە زمانییەکەی دیوە خەیاڵیی و خەونییەکەیشی کە ئایینەکان بە تەواوی جێدەھێڵێت و شوێنێک بۆ ڕاوەستان و چەقبەستن ناھێڵێتەوە. شیعر کاتێ جیھانێکی تر لەسەر ئەو جیھانە ئامادەکراوە بەرز دەکاتەوە، ڕاناکات و نابێتە خانەی سۆفییان. بەڵکو دەستدەکات بە درووسکردنەوە و ھەڵوەشاندنەوە لە جیھانی ئامادەکراودا. کاتێ شاعیر فڕێدەدرێت و شیعر ڕەتدەکرێتەوە ئەوا دەردەکەوێت کە مرۆڤەکان تەسلیمی جیھانی ئامادەکراو و وەستاو بوون و لەناویدا پەرە بە دووپاتکردنەوە دەدەن. دەڵێن لە جیھانی ئیمڕۆدا شیعر بەسەرچووە و چیتر ھچ ڕۆڵێکی نەماوە، ھەندێک کەس دەڵێن شیعر مردووە و بەدوای تەرمەکەیشیدا مەگەڕێن. زۆربەیان بە کاریگەری دنیای بەرھەمھاتوو و ئابڵۆقەدراو بە ئامێرەکان، کاریگەربوون بە زانستی مۆدێرن کە پێیانوایە وەڵامی ھەموو شتێک دەداتەوە ھەڵگری ئەم بۆچوونەن. لەسەر من نییە وەک ئەوان ڕۆڵی زانست بە ھەند وەرنەگرم و لە دژایەتیدا بڵێم : نەخێر ئەوە زانستە ھیچ ڕۆڵێکی نییە و لە گرنگ و بایەخەکەی کەم بکەمەوە. بەڵام دەتوانم ئەوە بڵێم شیعر لەسەر وەڵامدانەوە و دڵنیایی پێدان ناژی. شیعر زیندەوەرێکی پرسیارھێنە و لەناو نیگەرانییەکاندا گەرا دادەنێت. بەو واتایە نا کە شیعر لە ڕەشبینی و تاریکییدا بژی، بەڵکو بەو واتایەی شیعر لە بەرانبەر جیھانی ھەبوو و واقیعدا چۆک دانادات و بەردەوام لە سیستمەکان دەدات. پێدەچێت مرۆڤی ئەمڕۆ بەھۆی ئەم ھەموو سێبەرانەی جیھانی ئامادە و وەستاو، چیتر چێژێکی ئەوتۆ لە شیعر وەرنەگرێت و خۆی تەسلیمی سیستمەکان کردبێت. ئەوەی گیرۆدەی وەڵامەکانە و لە جیھانی ئامادەکراودا تواوەتەوە شیعری بەلاوە گرنگ نییە و ناتوانێت باوەڕیش بکات کە شیعر ھیچ جێگە و شوێنێکیشی ھەیە لەناو جیھاندا.\nبەر لە کۆتایی دەتوانم سەرنجەکانم لە چەند خاڵێکدا چڕ بکەمەوە:\n١.زەوی، خوانێکی ئامادەکراوە بۆ ئەوانەی کە دێنە ناوی و ھەموو شتەکان لە لایەن مرۆڤە کۆنھاتووەکان بەسەر نوێکاندا دەسەپێنرێن و نوێیەکان ھیچ ھەڵبژاردنێکیان نییە، جگە لەوەی بە جیھانی ئامادەکراو و خوانی ئامادە ڕازی ببن. ئەدەب و ھونەر (شیعر) تاکە کەناڵێکن، ڕێگایەکن کە مرۆڤ تیایدا لە جیھانی ئامادەکراو ڕزگار دەکەن و دووبارە کار دەکەنەوە لەسەر ھەموو ئەو دەستوور و ڕێسایانەی بە زۆر یان وەک یاسایەک بەسەر منداڵە ھاتووەکاندا دەسەپێنرین.\n٢.شاعیر دەگەڕێتەوە قۆناغی منداڵیی بەر لە قسەکردن و ڕووبەڕووی زمان دەبێتەوە، نایەوێ زمان و دەستوورەکانی دیکەی بەسەردا بسەپێنن، لەوەدا ھەروەک منداڵێک کە سیستمە زمانییەکە بە ئاسانی وەرناگرێت، زمان و ڕێزمان تێکدەشکێنێ و دەریچەیەکی تر دەکاتەوە بۆ ڕزگاربوون لێیان کە جیھانی شیعرە.\n٣. شیعر (ئەدەب و ھونەر) تاکە جیھانێکن ڕاستەوخۆ ڕووبەڕووی جیھانی وەستاو و ئامادەکراو دەبنەوە. ڕێگەیەکی تر دەکەنەوە تا لە سیستمەکان دەرچن.\n٤. شیعر تەسلیمی جیھان و واقیعی ھەبوو نابێت و زمانێکە لە بەرانبەر سەپاندنی زمان و تۆمارکردن و بارکردنی مرۆڤ پەیدا دەبێت. لە دواییشدا بەھۆی تێکدان و سەراوژێرکردنەوەی زمان، دەبێتە داینەمۆ و تەکاندەری زمان. ئەگەر شیعر لە بەرانبەر زمانی سەپێنراودا ھەڵسێتەوە و ململانێ بکات، ئەوا ڕاستەوخۆ لەبەرانبەر ھەبوون و بوونی مرۆڤیش بەو شێوەی کە ھەیە بەرگری دەکات. ھەر بۆیەشە شیعر گرێدراو و وابەستەی بوونە و لێی جیا نابێتەوە.\n٥. شاعیر کە ناتوانێت زمان لەناو ببات و بە ڕەھایی جیھانی ئامادەکراو ڕەتبکاتەوە، زمان تێکدەدات. وردە وردە بەرەنگاربوونەوەی شاعیر لەگەڵ زمان، دەبێتە خۆشەویستی شاعیر بۆ زمان. لە کاتێکدا شاعیر بەو جۆرە زمانی خۆشدەوێت کە کودەتای بەسەردا بکات و تێکی بدات.\n٦. پێدەچێت شاعیر ئەو ئەومنداڵە بێت کە زمانی خۆشناوێت (چونکە بەسەریدا سەپێنراوە) بەڵام ئەو شوێنەی لەناو زماندا خۆشبوێت کە دەکرێ لێیەوە گورز لە زمان بوەشێنێ و کودەتای بەسەردا بکات، دووریش نییە شیعر ھەر لەو شوێنە نیشتەجێ بێت.\n٧.زمانی شیعر لەو ڕووبەڕە زمانییە دەترازێ کە سیستمێک درووست دەکات لێدەرچوونی نییە. ئایینەکان تەسلیمی ئەو ڕووبەرە زمانییە بوون و یاسا و دەستوورەکانی خۆیان (چاکە وخراپە) – (حەڵاڵ و حەڕام) –( سپیی و ڕەش)...ی خۆیان لەناو ئەو سیستمەدا جێدەکەنەوە، کە سەر بە جیھانی ئامادەکراو و ھەبووە.\n٨. لەمڕۆدا ھەوڵدەدرێت شیعر پەراوێز بخرێت و وەک مردووێک نیشان بدرێت، یان جیھانی ئێستا شیعر لە خۆی فڕێ دەداتە دەرەوە و وەک بەسەرچوو لێی دەڕوانێت. ئاشکرایە شیعر لەناو جیھانی ئامادە و گەمەکانیدا ناتوێتەوە، ئەمڕۆش ئەم گەمانە دەستیان بەسەر جیھاندا گرتووە و دەوری مرۆڤیان تەنیوە. مرۆڤێک درووستبووە و پەیدابووە کە لەسەر وەڵامەکان دەژی و ھەڵوەدای نوێترین وەڵامە، ئەو ئیتر بە دەگمەن نەبێت ھەڵوەدای پرسیار و چوونە ناو قوڵایی نیگەرانیی و بابەتە ڕیشەیی و بنەڕەتییەکان نییە.گیرۆدەی دەستی میدیا و موعجیزەکانی زانستە، گەر گۆڕانێکیش بەسەر خوای ئایینەکاندا بھێنێت دەیانکا بە خوای زانست و خوای دەسەڵاتداریی. ئەو لە سیستم و جیھانی خواکان ڕزگاری نەبووە و بووکەڵەیی بوون لە برەو و گەشەسەندندایە. کەواتە پێویستە لەبارەی شوێنی شیعر لەناو جیھاندا لەسەر چۆنییەتی ئەو مرۆڤە قسە بکەین کە وەبەرھاتووە و ئێستا لە جیھاندا ھەیە.ئەگەر شیعر شوێنی نەمابێت و بەسەرچووبێت پێویستە لەوە وردبینەوە کە (جیھانی ئامادەکراو) چۆن کۆنترۆڵی کردووین و لەناو سیستم و دەستوورە سەپێنراوەکاندا نقووم بووین. قسەیش لەسەر ئەوە نییە کە ژانرە ئەدەبییەکان گورزییان لە شیعر دابێت و خستبێتیانە دواوەوە، چونکە ئەم پەراوێزخستن و بێ بایەخ کردنە ھەموو ئەدەبیات و تەنانەت ھونەریش دەگرێتەوە و جارجاریش فەلسەفەیش.\n٩.ئایدۆلۆژیاکانیش چەشنی ئایین جیھانێک (بەھەشتێک، خەونێک) دەخەنە بەردەست و خۆیان تەسلیم بە جیھانی ئامادەکراو دەکەن. بۆیە ھاوشانی ئایینەکان لەگەڵ زمانی ئەدەب و ھونەر –شیعردا دەکەونە ناکۆکی و ھەوڵدەدەن کۆتی بکەن، یان بە فەرامۆشیی بسپێرن. جیاوازیش ئەدەب و ھونەر لەگەڵ ئایدۆلۆژیا و ئایینەکاندا ئەوەیە ئەدەب و ھونەر جیھانێک لەسەر لادان و ھەڵسانەوە و یاخیبوون لە سەپێنراوەکان درووست دەکەن و ھیچ خەونێک، بەھەشتێک پێشکەش ناکەن، بەڵکو کاریان ھەڵوەشاندنەوە و درووسکردنەوەیە. لەمڕووەوە دەکرێ بڵێم تاکە جیھانێک کە خۆی تەسلیم بە جیھانی ئامادەکراو –خوانی ئامادەکراو نەکردووە، جیھانی ئەدەب و ھونەرە.\nلە کۆتاییدا لە گرنگترین ئەو پرسیارانەی لە باسەکەدا ھەبوون و بابەتەکەیان جوڵاند دووپات دەکەمەوە بۆ ئەوەی ئەم باسە تەوەر و دیالۆگ و ڕێگای تری لێ ببێتەوە و ئەوانەی بابەتەکەیش دەخوێننەوە لە خوێندنەوەی دووبارەی پرسیارەکان لەگەڵ بابەتەکەی مندا بکەونە دیالۆگ:\n١. ئایا دەبێت خێزان ھەر ھەبێت؟ ڕێگایەکی تر ھەیە؟\n٢. خوشکەکان لە کوێی ئەم خێزانەدا دەژین؟ (ئەمە ناونیشانی وتارێکی بڵاوکراوەیشمە).\n٣. خێزان چۆن ھونەر لە خۆدەگرێت؟ سێبەرەکانی خێزان چی لە ھونەر دەکەن؟\n٤. ئەم خێزانەی من تێیدا لەدایکبووم، ئەو کۆمەڵگەیە ئیسلامیە، چۆن لە ھونەر و ھونەرمەند دەڕوانێت؟ چەک و ئاڕاستەکانی ئەو خێزانە چین بەرانبەر ھونەرمەند؟.\n٥. . تا ئێستا مرۆڤ توانیویەتی ڕێگایەکی تر بدۆزێتەوە بۆ ئەوەی دوای لەدایکبوون منداڵەکە بچێتە جیھانێک لەو جیھانە ئامادەکراوەی خۆمان نەچێت؟ نەچێتە ناو جیھانێک کە تا ئێستا خۆی دووبارە دەکاتەوە؟\n٦. ئایا دەتوانین لەو جیھانە (جیھانی ئامادەکراو) ڕزگارمان بێت؟\n٧. کەس ھەیە ئەو منداڵە ڕزگار بکات و بیباتە جێھانێکی تر؟ شتێک ھەیە وابکات ئەم منداڵە ‘زمان و ھەموو فێرکارییەکانی تر...‘ ی بەسەردا نەسەپێنرێن؟\n٨. ئەگەر بتوانین وێنای جۆرێکی تری مرۆڤ بکەین، ئەگەر بیکەین ئەو مرۆڤە چۆنە؟ ئەگەر بیکەین مرۆڤ دەبێ چ ڕێگایەکی تر بگرێتەبەر بۆ ئەوەی ئەو مرۆڤەی ئێستا نەبێت؟ ئایا دەتوانێت لەم ڕێسا و دەستوورانە ڕزگاری بێت کە بەستراون بە بوونیەوە و لەگەڵ لەدایکبوونیەوە تێی دەئاڵێن؟\n٩. مرۆڤ کاتێ دێتەبوون مەحکوومە بەوەی ژیان دووپات بکاتەوە و ئەو ڕێچکەیە بگرێت کە بۆی دیاری کراوە. ‘خوانی ئامادە‘ خوانێکە کە خواردنەکانت بۆ دیاری کراون و ئامادەکراون، بۆت نییە داوای خواردنێکی تری جیاواز بکەی، یان بڵێی من ئەو خوانە ڕەت دەکەمەوە. گەر ڕەتی بکەیتەوە چی دەکەی؟ یان خوانێکی تر کامەیە؟\n١٠. زمانی شیعر چۆن سەرھەڵدەدا و پەیوەندی چییە بە زمانی ڕێکخراو و ھەبوو، زمانێک کە لە منداڵییەوە فێری دەکرێین و لەسەر سیستمی زمانییەکەی ڕادەھێنرێین؟\n١١. شاعیران بۆچی زمان تێکدەدەن و یاریی لەناو زماندا دەکەن؟ لێکچوونەکانی نێوان شاعیر و منداڵ لە تێکدانی زمان و ڕانەھاتنیان بە سیستمی زمانیی چییە؟\n١٢. جیاوازی نێوان جیھانی شیعر و جیھانی ئایین چییە؟ زمانی ئەو دووانە چۆن لەیەکتر جیادەکرێتەوە؟\n١٣. جیھانی ئیمڕۆ بۆچی شیعر بە گەرمی لەخۆی ناگرێت؟\n١٤. شیعر لە جیھانی ئیمڕۆدا دەکەوێتە کوێ؟\nماڵپه‌ڕی رێبین خدر


لە سلێمانی کۆنفرانسی پارتە سۆسیالیست دیموکراتەکان دەستی پێكرد – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / سیاسی / لە سلێمانی کۆنفرانسی پارتە سۆسیالیست دیموکراتەکان دەستی پێكرد\nیه‌ك شه‌ممه 11 كانونی یه‌كه‌م 2016\tسیاسی, کوردستان, هەواڵ 78 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nئەمڕۆ کاتژمێر ٨:٣٠ خولەک لە هۆڵی گراند میلینیۆم-ی هۆتێل شاری جوان لە شاری سلێمانی کۆنفرانسی پارته سۆسیالیسته‌کانی ئه‌وروپا و مونته‌دای پارته سۆسیالیست و دیموکراته‌کانی جیهانی عه‌ره‌بی بە بەشداری ٤١ پارت و بە میوانداری یەکێتی نیشتیمانی کوردستان دەستپێکرد.\nکارنامه‌ی کۆنفرانسه‌که بریتیه له ( ئاسته‌نگه‌کانی به‌رده‌م یه‌کلایی کردنه‌وه‌ی ململانێکان، پارێزگاری ئازادیه‌کان له هه‌ڕه‌شه‌ی تیرۆر، پاراستنی په‌نابه‌ران و پته‌وکردنی دیموکراتی) و ئەمڕۆش شەش پانێڵ پێشکەش دەکرێن.\nلە سەرەتای کۆنفرانسه‌که‌دا، سه‌عدی ئه‌حمه‌د پیره، ئه‌ندامی مه‌کته‌بی سیاسی یه‌کێتیی نیشتیمانی کوردستان وتارێکی خوێنده‌وه و وتی: عیراق له‌دۆخێکی هه‌ستیاردایه، ئێمه عێراقێکی ده‌وڵه‌مه‌ندمان هه‌یه و ده‌بێت هه‌وڵی دامه‌زراوه‌یی بده‌ین، بۆ ئه‌وه‌ش پێویسته کۆببینه‌وه و گفتوگۆ و رێککه‌وتن بکه‌ین و هه‌موو ئاسته‌نگه‌کان باس لێوه‌بکه‌ین.\nسەعدی ئەحمەد پیرە، وتیشی: هه‌موو وڵاتێک له دوای شکست پاڵنه‌رێکی بۆ دروست ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی کێشه‌کانی چاره‌سه‌ربکات و خۆی سه‌ربخاته‌وه و ئێمه‌ش له‌و دۆخه‌داین.\nئەو ئەندامەی مەکتەب سیاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان، ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا: عێراق ئه‌زموونی تاڵی زۆر بینیوه و چه‌ندین سه‌رۆکی دیکتاتۆری به‌ڕێکردوه، بۆیه ده‌بێت کارێک بکه‌ین که ئه‌و ئه‌زموونه تاڵانه به‌سه‌رماندا دووباره نه‌بێته‌وه.\nجێگەی ئاماژەیە ژمارەیەك لە حیزبەكانی رۆژهەڵاتی كوردستانیش لەوانە هەر سێ لایەنی كۆمەڵە‌و دوو لایەنی دیموكرات نوێنەرانی خۆیان لە ئاستی باڵا رەوانەی ئەو كۆنفرانسە كردوە.


ناسر باباخانی: پەیامەکەی ئەمەریکا بۆ ئێران ئەوەی سەلماند کە تەنها بە گۆڕینی سەرۆک سیاسەتی دەرەوەیی ئەمەریکا ناگۆڕێت\nلەشکری ئەمەریکا ڕۆژی پێنجشەممە هەردوو گروپی چەکداری کەتائیب حزبوڵڵا و کەتائیب ئەلشوهەدای سەر بە ئێرانی لە سوریا کردە ئامانجلە وەڵامی هێرشە موشەکییەکانی ناوەڕاستی مانگی دوو بۆ سەر هێزەکانی ئەمەریکا لە ناوچەکە کەلۆید ئۆستن وەزیری بەرگری ئەمەریکا ڕایگەیاند "هێرشەکان لەسەر فەرمانی سەرۆک بایدن کراون و دڵنیایە لە ئامانجانەکان کە ئەو گروپە چەکدارە شیعەیانەن، ئەوانەی هێرشە موشەکیـیەکەی 15 ی مانگی دووی سەر شاری هەولێریان ئەنجام دا کە بووە هۆی گیان لەدەستدانی بەڵێندەرێکی سیڤیل و برینداربوونی سەربازێکی ئەمەریکایی و ژمارەیەک سەربازی هاوپەیمانان".\nڕۆژێک پاش ئەم هێرشەش ڕاپۆرتێکی دەزگای هەواڵگری ئەمەریکا لەسەر کوشتنەکەی ڕۆژنامەوان جەمال خاشوقچی بڵاوکرایەوە، کە تیایدا ئاماژە بەوە دەکات محەمەد بن سەلمانی شازادەی جێنشینی سعودیە دەستگیرکردن یان کوشتنی ئەو ڕۆژنامەوانە بەرهەڵستەی پەسەند کردووە.\nئایە ئەم دوو پەیامە بۆ دوو وڵاتی سەرەکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە ناوکۆکی قوڵیان لەگەڵ یەکتردا هەیە چۆن لێکدەدرێتەوە؟\nناسر باباخانی لێکۆڵەری سیاسی و مامۆستای زانکۆ بنکە لە ڤێرجینیا لە وتووێژێکدا لەگەڵ دەنگی ئەمەریکا کاتێک باس لە پەیامەکەی ئەمەریکا بۆ ئێران دەکات دەڵێت " ئەم پەیامە ئەوەی سەلماند کە سیاسەتی دەرەوەیی ئەمەریکا تەنها بەهۆی گۆڕینی سەرۆک کۆمارێک ئاڵوگۆڕی بەسەر نایات لە بارەی ستراتیژییەوە." بەڵام پێی وایە پەیامەکە بۆعەرەبستانی سعودیە نەرم تر بوو لەوەی ئێران و جیاواز بوو.\nدەقی وتووێژەکەی دەخیلی شەممۆ لەگەڵ ناسرا باباخانی\nوتووێژ لەگەڵ ناسر باباخانی


٤٩ ساڵ خەبات لە پێناوی ئازادی و سۆسیالیزم | کۆمەڵە \nڕە‌وگە بابه‌تی گه‌یشتوو » ٤٩ ساڵ خەبات لە پێناوی ئازادی و سۆسیالیزم\nچهارشنبه – ۱ اسفند – ۱۳۹۷ , 20 – 02 – 2019\nئامادە بووانی بەرێز !\nبەخێر بێن بۆ رێورەسمی یادی ٤٩ ساڵەی دامەزرانی كۆمەڵە.\nزۆر سپاس بۆ بەشداریتان.\nئەمرۆ یادی ٤٩ ساڵەی دامەزراندنی كۆمەڵە دەكەینەوە و مۆمی ٤٠ ساڵەی ئاشكرا بوونی چالاكی كۆمەڵە دادەگیرسێنین. بم بۆنەوە رێز دەگرین لە یاد و بیروەری خۆشەویستانێك كە لە پێناوی رێبازی كۆمەڵەدا، لەسەنگەرە جۆراوجۆرەکانی خەبات، لەمەیدانی نەبەردی پێشمەرگانە و یا لەزیندانەكانی رژیمی كۆماری ئێسلامیدا گیانیان بەختكرد. سڵاو دەنێرین بۆ بنەماڵەی ئازیز و خۆڕاگرو سەربەرزیان.\nسڵاو بۆ یادی ئازیزی كاك حەمەحۆسینی كەریمی لە دامەزرێنەرانی كۆمەڵە كە لە رۆژی ٢٦ی رێبەندانی ١٣٥٧ی هەتاوی لە شاری سەقز گیانی بەختكرد.\nسڵاو بۆ هەموو ئەو ئازیزانەی كە لە ریزەكانی ئەو رێبازەدا بریندار و كەم ئەندام بوون و یان بەشێك لە تەمەنی خۆیان لەزیندانەكان و ئەشگەنجەگاكانی رژیمی ئێسلامیدا تێپەر كرد.\nسڵاو بو بۆجەماوەری خەڵكی تێكوشەری كوردستان كە لەهەمووی ئەو ساڵانەدا، بێ سڵ كردن لەدوژمن، بەهەموو شیوەیەك پشتیوانی كۆمەڵە بوون و لەو پێناوەدا لەهیچ فیداكارییك درێغییان نەكردوە.\nسڵاو بۆ دڵسۆزان و تێکۆشەرانی کۆمەڵە لە ناوخۆی وڵات کە لە ماوەی رۆژانی رابردوودا بە شکڵ و شێوازی جۆراوجۆر دەستیاندایە چالاکی و سەر لە بەیانی ئەمرؤ جومعە به رێکخستنی مەراسمی رۆژی کۆمەڵە لە سەر کێوی “ئاویەر” لە شاری سەربەرزی سنە پەیامی رۆشنی بەهێز بوونی کۆمەڵەیان لە کوردستان به هەمووان راگەیاند.\nپرسیارێك كە لەوانەیە زەینی زۆربەمانی بە خۆیەوە خەریك كردبێت ئەوەیە كە ئاخۆ جیهانی ئالۆز و پڕ لە كێشمەكێشی ئەو رۆ بەرەو كوێ ئەروات؟ ئەگەر وڵامی ورد بەم پرسیارەش دژواربێت، لانیكەم دەتوانین بلێین كە کۆمەڵگای بەشەری ئەمرۆ لە گەل چەندین قەیرانی نیزامی سەرمایەداری بەرەورووە كە هەموویان بە یەكەوە گرێدراون و ئاسەواری پڕ كارەساتیان بەربینی بە ئینسانی ئەورۆ گرتۆە.\nیەكەم: قەیرانی ئابووری، ئەو قەیرانەی كە سالی 2008 وە دەستی پێكردوە، تا ئێستاش هەر بەردەوامە. قەیرانی ئابوری ئێستا ئیتر بۆتە بەشێك لە پێكهاتەی كۆمەڵگای سەرمایەداری. توانایی دەوڵەتەكان بۆ بەرەنگار بوونەوە لەگەڵ ئەو قەیرانە بە بەراورد لەگەڵ ١٠ ساڵ لەوەی پێش گەلێك دابەزیوە. ئەو قەیرانە شەر و مالوێرانی و برسیەتی و بیكاری زیاتر لە جارانی لێكەوتۆەتەوە.\nدووهەم: قەیران لە پێوەندی دەوڵەتاندا، هاوسەنگی هێزی جیهانی نێوان دەوڵەتانی گەورەی سرمایەداری تێكچووە، بلۆك بەندیەكانی ڕابردوو جێگای خۆیانداوە بە بلۆك بەندی نوێ. روسیە زلهێزێكی نیزامیە، بەڵام بونیەی ئابووریەكەی لاوازە. لە بەرانبەردا چین زلهێزێكی ئابووریە بە توانایی بەرتەسك تری نیزامیەوە بە بەراورد بە روسیە و ئەمریكا. هەر لە ئێستاوە ئەمریكا نیگەرانی پێكهاتنی بلۆكی چین- روسیەیە، كە بێگومان ئەگەر سەر بگرێت یەكتر تەكمیل دەكەن و دەبنە هێزی یەكەمی دونیا. چین كێبڕكێی خۆی لەگەڵ دەوڵەتانی سەرمایەداری دیكە، بە دوور لە هەراو هوریای تەبلیغاتی خستۆتە بواری ئابوریەوە و بە خێرایی خەریكە جیهان دادەگرێ. یەكێتی ئوروپا لە هەوڵدایە سیستمی ئەمنیەتی خۆی سەربەخۆ لە ئەمریكا سەرلەنوێ ڕیكبخاتەوە، هەروەها كۆمەڵێك هەوڵ لە ئارادان تا جارێكی دیکە بریتانیا تێكەڵ بە یەكێتی ئوروپا بكرێتەوە. لە پاڵ ئەو ململانێیانەی زلهێزەكاندا، چەندین دەسەڵاتی ناوچەیی سەربەخۆ سەریان هەڵداوە كە خوازیاری بەشی خۆیان لە دابەشكردنی ئەرك و بەرژەوەندیەكاندان.\nسێهەم: قەیرانی ئیدئۆلۆژیك، ئیستا ئیتر دەمێكە بیرمەندانی دونیای سەرمایەداری هیچ ستراتێژیەكی روون ناخەنە بەردەم ئەم نیزامە. لیبرالیسم شكستیخوارد و نئۆلیبرالیزمیش نەیتوانی ڕێگای ڕزگاری نیشان بدات. بیرمەندانی نێولیبرالیزم قەڵەمەكانیان خستۆتە كالاناوە. فۆكۆیاما كە دوای رووخانی بلۆكی رۆژهەڵات باسی لە لێبراڵ دیمۆكراسی وەكوو دوایین شكڵی حكومەت لە جیهان دەكرد، ئێستا دەستی كردوە بە ڕەد كردنەوەی ڕوانگەكانی ڕابردووی و ڕێگای ڕزگاری لە گرەوی جۆرێك سۆسیالیزمدا، بە تێگەیشتنێك كە خۆی لە سوسیالیزم هەیەتی، دەبینێ.\nچوارەم: قەیرانی ژینگەیی، ئەم قەیرانە بە شێوەیەكی مەترسیدار نە تەنیا داهاتووی بەشەریەت بەڵكوو هەڕەشە لە ژیانی ئەمرۆشی دەكات. زیادبوونی گەرمای زەوی و توانەوەی سەهۆڵەكانی قوتبی، هاوسەنگی ژینگەیی گۆی زەوی تێكداوە. دەوڵەتی ئەمریكا وەك یەكێك لەوانەی گەورەترین خەسار و لەتمە لە ژینگە ئەدەن، بە كورتبینیەكی قازانج پەرستانەوە بە هیچ بەڵێن و پەیمانێكی نێونەتەوەییەوە پابەند نەماوەتەوە.\nپێنجەم: قەیرانی پەنابەری، زیاتر لە ٦٠ ملیۆن ئینسان لە نێو وڵاتەكانیان و لە دەرەوەی لە ئاكامی شەڕ و هەژاری و سەركوتگەری و بێ مافی ئاوارەن و بەشوێن سەرپەنایەكدا خۆیان لە ئاو و ئاگر ئەدەن. لە مەودای 6 مانگی ئەمساڵدا نزیك بە ٢ هەزار پەنابەر تەنیا لە ئاوەكانی دەریای مەدیتەرانەدا خنكاون. شەشەم: قەیرانی سیاسی و كۆمەڵایەتیی، لە ئاكامی وەها بارودۆخێكدا بەشێك لە خەڵك لەبەر بێ ئاسۆیی بەرەو لای ڕاست ترین و كۆنەپەرست ترین ئەحزابی سیاسی چوون. هاتنە سەركاری ترامپ لە ئەمریكا نمونەی دیكەشی لە گۆشە وكەناری دونیا بەشوێنەوە بوو. چاوێك لە ئاكامی هەڵبژاردنەكانی ئەم دواییانە بۆ نمونە لە سوئید و ئاڵمان و بریزیل بكەن، ئیستای بارودۆخی وینزوئیلا ببینن تا ڕاستی ئەم قەیرانە سیاسی و كۆمەڵایەتیەتان باشتر بۆ روون بێتەوە.\nلە بەرانبەر وەها بارودۆخێكدا بەشەریەت بیدەنگ نییە. كێشمەكێشی چینایەتی و سیاسی گەورە لە ئارادان. ئەگەر رۆژێك سۆسیال دیموكراتەكان ئیمتیحانی خۆیان دا و ڕۆیشتن، میانە ڕەوەكان هاتنە سەركار و تاقی كردنەوەی خۆیان پێشكەش كرد و هیچیان بۆ نەكرا، دەستە ڕاستیە توندڕەوەكانیش دەوڵەتی كاتیین و چارەنووسیان هاوشێوەی پێشینیان دەبێت. بە حوكمی بارودۆخی عەینی و ئاڕاستەی ئاڵوگۆڕی مادی مێژوویی، دەرفەت بۆ هێزە پێشڕەوە كۆمەڵایەتیەكان و كۆمۆنیستەكانیش دەكرێتەوە. تەنانەت كەسێكی وەك فۆكۆیاما كە رۆژێك نەزەریە پەردازی ڕاست ترین باڵی سەرمایەداری بوو، ئەمڕۆ دەڵێ سۆسیالیزم تەنیا ئاڵترناتیوی ڕزگاری بەخشی بەشەریەتە لە سەرجەم قەیرانەكان. هەمووی ئەو ڕاستیانە پێمان دەڵێن كە جیهان خەریكە دیمەنێكی دیكە، جیاواز لەوەی تا ئێستا بووە، بە خۆیەوە دەبینێ.\nبا به کورتیش بێت چاوێک به سەر سوورییە و عێراقدا بگێرین.\nدەوڵەتانی یاریكەری گۆڕەپانی سیاسی لە سوورییە و هێزە كۆنەپەرستەكانی سەربەوان لە ماوەی ٧ ساڵی ڕابردودا هەتا توانیان لە گیان و ژیانی خەڵك هەزینەیان كرد و وڵاتیان وێران كرد و بە ملیۆن خەڵكیان تووشی ئاوارەیی لە نێوخۆ و لە دەرەوەی سنورەكان كرد. ئەمڕۆ ئەگەرچی تێكهەڵچونەكان بە تەواوی كۆتاییان نەهاتوە بەڵام تا ئاستێك هێور بوونەتەوە و سەرانی هێزە دەرگیرەكان، هەركامە و بە پێی ڕادەی جەنایەتێك كە كردوویانە، بەشوێن بەش بردن لە داهاتوی سیاسی ئەو وڵاتەدان. دەربیجەیەك لە هیوا بەرەو ڕووناكی كە لە ئاكامی بزوتنەوەی رۆژئاوا، بە رووی ژیانی بەشێك لە خەڵكی سوورییەدا كرابووە، هێشتا لە ژێر مەترسی پیلان گەلێكی ئاشكرا و شاراوە دایە.\nكۆماری ئیسلامی لەژێر گوشاری ئیسڕائیل و ئەمریكا و تەنانەت روسیەی هاوپەیمانیدا، ناچارە ئەم ناوچەیە بەجێ بێڵێ و تەنیا هیوای بۆ كاریگەری دانان لە داهاتوو، هاوپەیمانی لەگەڵ حیزبوڵڵای لوبنانە. دەوڵەتی توركییە هەوڵ ئەدات پشتێنەیەكی بەناو ئەمنیەتی لە سەرتاسەری سنوری ٥٠٠ كیلۆمیتری سوورییە لەگەڵ توركیەدا دروست بكات. ئەم نەخشەیە بەر لە هەر شتێك بەرتەسك كردنەوەی بزوتنەوەی رۆژئاوایە، كە بۆتە دڕكێك لە چاوی دەوڵەتی توركییەدا کە كردووەتە ئامانج. بەڵام وەها تەرحێك بەكردەوە دەرنایەت مەگەر بە تەوافوق و هاوكاری دەوڵەتی ئەمریكا نەبێت كە بە تایبەت زاڵبوون بەسەر ناوچەی رۆژهەڵاتی رووباری فوڕاتی بۆ خۆی بە زەمانەت كردووە. دەوڵەتی ئەمریكا كە بەبێ هێزەكانی پاراستنی گەل لە بزوتنەوەی ڕۆژئاوا نەیدەتوانی شەڕی داعش بكات، ئەمڕۆكە كە شەڕ لەگەڵ داعش هێور بۆتەوە، بەرژەوەندی خۆی لە هاوپەیمانی لەگەڵ توركیەدا دەبینێ. دەوڵەتی ئەمریكا بە هەزینە كردن لە پێوەندیەك كە لەگەڵ بزوتنەوەی رۆژئاوا هەیەتی، هەوڵ ئەدات سارد بوونەوەی پێوەندیەكانی خۆی لەگەڵ توركییە قەرەبوو بكاتەوە و پێش بە لێك نزیك بوونەوەی زیاتر ڕووسییە و توركییە بگرێت. ڕووسییە پێگەی خۆی لە ڕێگای پاراستنی ڕژیمی بەشار ئەسەدەوە لە ناوچەكانی رۆژئاوای رووباری فوڕات قایم تر كردوە و بنكەی دەریایی ستڕاتێژیكی خۆی لە لێوارەكانی دەریای مەدیتەرانەدا پاراستوە. ئێستا ئیتر هەموو لایەنەكان ڕژیمی بەشار ئەسەد بە ” دەوڵەتی سوورییە” ناودەبەن. لەم نێوانەدا عەرەبستانی سعودی كە لە فازی نیزامیدا دۆڕاوی شەڕی نیابەتی بوو، ئێستا بە پارەی خۆی، بە بیانوی ئاوەدان كردنەوەی وێرانەكان، سەرلەنوێ گەڕاوەتەوە گۆڕەپانەكە. بەم شێوەیە دەبینین كە ئارامیەكی ڕێژەیی لە بەرەكانی شەڕدا هێشتا بە واتای گەڕانەوەی خەڵكی لێقەوماوەی سوورییە و ئاسایی بوونەوەی بارودۆخی ژیانیان نییە.\nسەبارەت بە بزوتنەوەی رۆژئاوا، پشتیوانی ئیمە لەو بزوتنەوەی لە سەر ئەساسی دەستكەوتە كۆمەڵایەتیەكانی كە لە بواری دامەزراندنی دەسەڵاتی جەماوەر و بە یاسایی كردنی بەرابەری ژن و پیاو و سوننەتە دیموكراتیكەكانی دیكەیەتی. لە ڕاستیدا دەستكەوتە كۆمەڵایەتیەكان بە پیلان گێڕی و گوشاری نیزامی و هیتر بە هاسانی لە خەڵكی ئەو ناوچەیە وەرناگیرێنەوە.\nلە عێراق لەم ساڵدا هەڵبژاردنێك بەڕێوەچوو كە بەرەو رووی بایكۆتی تاڕادەیەك بەرین بووە و هاوكات تەزویری زۆری تێدا كرا. ئەگەرچی سەرئەنجام بەڕواڵەت بەپێی ئاكامەكانی ئەم هەڵبژاردنە ئۆرگانەكانی دەسەڵات لەنێوان باڵ و حیزبە جۆراو جۆرەكاندا دابەشكرا، بەڵام ئەوە گشت واقعیەتەكە نییە. گومانی ئەوەی كە لە عێراقدا دێمۆكراسییەكی مۆدێلی رۆژئاوایی لەسەر بنەمای نیزامێكی پارلمانی، بەرێوە دەچێت، خۆش خەیاڵییە. هێشتا میلیشیای چەكدار، پارە و ڕێكخستنی شێوە مافیایی بەسەر ڕواڵەتی رۆژئاوایی بەڕێوەبردنی كۆمەڵگادا زاڵە. خەڵكی سوننی مەزهەب، هەروا لە پەڕاوێزی دەسەڵاتدان. لەنێو ئەواندا تەنیا كەسانێك كە بە تەماعی دەسەڵات و سەروەت لەگەڵ حیزبە شیعە مەزهەبەكان كەوتون، پۆست و پلەوپایەیان دەستكەوتووە. شار و ناوچەكانی ژیان لە ماوەی شەڕەكانی ئەم دواییدا بوونەتە وێرانە. هێشتا بەشێكی زۆر لە خەڵك تەنانەت ڕێگەیان پێ نادەن بگەڕێنەوە بۆ سەر زێدی خۆیان و ماڵە وێران بووەكانیان. هێشتا پاشماوەكانی داعش ڕیشەكێش نەكراون و ئەگەری سەرهەڵدانەوەیان لەژێر ناوێكی دیکەدا بەهێزە. ئەو برینانەی كە داعش و ڕژیمی مەزهەبی لە جەستەی كۆمەڵگایاندا، بە هاسانی سارێژ نابنەوە، بەڵام بە هەر ڕادەیەك كە ژیان ڕەوتی ئاسایی بەخۆیەوە بگرێت، ناڕەزایەتیی لەو ناوچانەشدا سەر هەڵئەدەن. لە عەینی حاڵدا حەرەكەت و ناڕەزایەتی لە ناوچەكانی باشوری عێراقیش ئەحزابی حاكمیان خستۆتە ژێر گوشارەوە.\nهەڵبژاردنی ئەم دواییە لە هەرێمی كوردستانیش كەم و زۆر هاوشێوەی باقی ناوچەكانی عێراق بووە. هەر ئەو جۆرەی كە چاوەڕوان دەكرا ئەحزابی حاكم هەروا لە پێگەی دەسەڵات دان. ئەگەرچی هێشتا حكومەتی نوێی هەرێم پێكنەهاتوە، بەڵام لەم دەورەیەشدا چاوەڕوانی ئاڵوگۆڕێك لە پێكهاتە و ناوەرۆكی بەڕێوەبردندا ناكرێت و لە كوردستانیش دەرگا لەسەر هەمان پاژنەی پێشو دەسوڕێتەوە. لە پێوەند لەگەڵ دەوڵەتی ناوەندیشدا لە باشترین حاڵەت دا، ئەو پێوەندیە لە چوارچێوەی یاسای فیدڕاڵدا تەنزیم دەكرێت.\nسەبارەت بە باردۆخی سیاسی ئیران هەموان دەزانیین كە كۆماری ئیسلامی توشی كۆمەڵێك قەیرانی توندی ئابووری، سیاسی و كۆمەڵایەتی بۆتەوە كە بۆ چارەسەر كردنیان هیچ ستڕاتێژی و ڕێگاچارەیەكی روونی نییە. سزائابوریەكانی ئەمرێكاش ئەگەرچی هۆكاری ئەو بارودۆخە نیین، بەڵام توندتری كردونەتەوە.بە گشتی كۆماری ئیسلامی ڕژیمێكی سەرمایەداری ناكارایە، نوقمە لە گەندەڵی دارایی و ئیداریدا. سیاسەتی ئەم ڕژیمە كە زەمانەتی مانەوەی خۆی لە دخاڵەت كردن لە وڵاتانی ناوچەكەدا دەدیتەوە، بەرەوڕووی شكست بۆتەوە. ئەگەر لە ڕابردودا دروستكردنی قوڵایی ئەمنیەتی لە ناوچەكەدا، زەرورەتی مانەوەی ڕژیم بوو، ئەمڕۆ كە بۆتە خاڵی لاوازی.\nخەباتی كرێكاری و خۆپێشاندانی جەماوەری لە سەر شەقامەكان لە سالێك لەمەوە بەرەوە بێ پسانەوە لە ئارادا بووە. ئەم حەرەكەتەجەماوەریانە نەك هەر شەرعیەت، بەڵكوو دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامیشیان بردوەتە ژێر پرسیار.لە ڕاستیدا لە مانگی بەفرانباری ڕابردوەوە كۆمەڵگای ئێران چۆتە نێو قۆناغێكی تازەوە. قۆناغێك كە چەند پێناسەی دیاریكراوی هەیە:\nیەكەم: راودوونان و گرتن، ئەشكەنجە و زیندان، كە لە 40 ساڵی رابردوودا یەكەم هۆكاری مانەوەی رژیم بووە، ئیتر جەماوەر چاوترسێن ناكات. زیندانی كردنی نزیك بە 5000 هەزار كەس لە بەفرانباری ساڵی رابردوو نەیتوانی رژیم لەو قەیرانە دەرباز كات.\nدووهەم : جەماوەری خەڵك هیوایان بە ئیسلاحی ڕژیم نەماوە. ئیتر ئەو زەمان گوزەرا كە بەشێك لە خەڵكیان لە سەر ئەساسی هەلبژاردن لە نیوان خراپ و خراپتردا دەكێشایە بەردەم سندووقەكانی دەنگدان.\nسێهەم: خەباتی كرێكاری و جەماوەری لەباری پێكهاتەی بەشداران، لە باری تاكتیك و شێوازی ناڕەزایەتی و لە باری هاوئاهەنگی و سەرتاسەری بوون، ڕەوتێكی بەرەو كامڵ بوون و رەوتێكی روو لە گەشەی چینایەتیان بە خۆیانەوە گرتووە.\nچوارەم : لە نێوخۆی ئەم حەرەكەتە كۆمەڵایەتیەدا، ڕێبەرانێكی كارا پەروەردە ئەبن و دەبنە خاوەنی ئەزمونی زیاتریش. لە ناخی ئەم بزوتنەوانەدا رێكخراوی جەماوەری سەر هەڵدەدەن. بوونی ئەم رێكخراوانە بوارە مادیەكانی پەرەگرتنی رێکخراوی سیاسی ڕادیكاڵ فەراهەم دەكەن.\nبەرانبەر بە هەمووی ئەوانە، كۆماری ئیسلامی هەول دەدەات جەماوەری خەلك لە شۆرش بترسێنێ. دیمەنی وڵاتی سورییەیان پێ نیشان دەدات. شۆرش و توند و تیژی و نائەمنی هاوتەریب لە قەلەم دەدات. ئەوانە هەمووی كردەوەی هەر ئەمرۆی خۆیەتی كە بە شۆرشی داهاتووی خەڵكی كرێكار و زەحمەتكێش و ستەمدیتوو ئەو وڵاتەی نیسبەت دەدات.\nلە جەرگەی وەها بارودۆخێكدا ئەوەی ئیمە هەوڵی بۆ ئەدەین و هیوای دوارۆژی ئیمەیە، شكڵ پێدان به ئاڵترناتیوێكی سۆسیالیستیەوە. بەڵام ئاڵترناتیوی سۆسیالیستی لە غیابی بزوتنەوەی چینی كرێكار و بەبێ هاوڕێیەتی جەماوەری بێبەشی كۆمەڵگا لەگەڵ ئەو بزوتنەوەیە لەم پێوەندەدا، پێكنایەت. هەر بۆیە لە روانگەی ئیمەوە خەباتی ئێستا لەدەوری داخوازی دیاریكراودا گرنگیەكی چارەنووس سازی لە شكڵ گرتنی ئەم ئاڵترناتیوەدا هەیە. ئاڵترناتیو بە بێ وشیاری، ڕێبەری و سازمان دانامەزرێت. چارەنووسی ئاخیزە شۆڕشگێڕانەكانی ناسراو بە “بەهاری عەرەبی” لە چەند بەشێكی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست و باكوری ئافریقا، جێگای لێ فێر بوونە. بۆ نمونە لە میسر نارەزایەتیەكی بەرینی كرێكاری لە ئارادا بوو. دروشمەكان ڕادیكاڵ و پێشڕەو بوون و لە ڕێگای تۆڕەكۆمەڵاتیەكانەوە گشتگیر دەبوون. بەڵام لەبەر ئەوەی ئەم بزوتنەوانە دەرفەتی ئەوەیان نەبوو تا سازمانی بەرین و ڕێبەری خۆیان پێكبێنن، لە كۆتاییدا مەیدان بۆ ئیخوان الموسلمین كە سازمان و ڕێبەری خۆی هەبوو درا. لە فازی دواتریشدا بینیمان كە ئیخوانەكان بە وەسیلەی ئەڕتەش، كە ئەویش سازمان و ڕێیەری خۆی هەبوو لە كورسی دەسەڵات كێشرایە خوارەوە. بۆ ڕەوتێكی ڕادیكاڵ و سۆسیالیست لە ئێرانیش وەك هەر جێگایەكی دیکە، ڕێگایەكی كورت تر لەوە بوونی نییە. پرۆسەی شكڵ گرتنی سازمان و ڕێبەریەك كە مەقبوڵیەت و مەشروعیەتی كۆمەڵایەتی دەستەبەر بكات، پرۆسەی دروستكردنی ئاڵترناتیوی سۆسیالیستیە.\nبەڵام ئەوە تەنیا هێزە سۆسیالیست و شۆرشگێرەكان نین كە بۆ روخاندنی كۆماری ئیسلامی هەوڵ ئەدەن. كۆمەڵێك هێز لە بۆسەدان تا پرۆسەی گەشە و پەرەگرتنی شۆڕش و شكڵ گرتنی ئاڵترناتیوی ڕادیكاڵی ئەم ڕژیمە لە نیوەی ڕێدا پەك بخەن. لەم روەوە كۆمەڵێك ئاڵترناتیوی جۆراوجۆر دەتوانن بە بان سەری خەڵكدا بۆ جێگرەوەی ئەم ڕژیمە دروست بن. بۆ نمونە دەستتێوەردانی دەرەكی دەتوانێ ببێتە هۆی بە هێز بوونی باڵەكانی ئوپوزسیۆنی بۆرژوایی. ئەوە ڕاستە كە دەوڵەتی ئەمریكا لەمرۆدا نەخشە و پلانی روخاندنی كۆماری ئیسلامی لەسەردا نییە. بەڵام ئەوە بەو مانایە نییە كە كاتێك ڕژیمی ئێستا لە وەها بارودۆخێك نزیك بۆەوە بۆ جێگرەوەكەی خەریكی دروستكردنی ئاڵترناتیوی جێی سەرنجی خۆی نابێت. ئەوەی كە لەم رۆژانەدا لە كونفرنسی وەرشوو گەڵا كرا هەم بۆ گۆشار خستنە سەر كۆماری ئیسلامیە كە دەست لە زیادەخوازیەكانی هەلبگرێ و خۆی لە گەڵ بەرژەوەندیەكانی ئامریكا و دەولەتانی رۆژئاوا بگونجێنێت و هەم بۆ ئەوەیە كە ئەگەر كونترولی بارودۆخەكەی لە دەست چوو، بتوانن جێگرەوەیەكی گونجاو لە گەل بەرژەوندیەكانی خۆیانی بە بان سەری خەلكەوە بۆ گەلالە بكەن.\nبەرێزان! لە ماوەی ئەم مانگانەی دواییدا كوردستانی ئیرانیش وەك باقی شوێنەكانی ئێران، یەكێك لە ناوەندەكانی خەبات و ناڕەزایەتی جەماوەری بوو. شارەكانی كوردستان لەگەڵ مانگرتنی شۆفیر كامیۆنەكان و كامیۆنداراندا هاوڕێیەتی كرد. بانگەوازی مانگرتنی موعەلیمان لە كوردستانیش وڵامی شیاوی وەرگرتەوە. مەڕاسمی شكۆداری ناشتنی گیانبەختكردوانی ژینگەپارێز، شەریف باجور و هاوڕێكانی لە مەریوان كە بوو بە ماڕشێكی سیاسی ڕادیكاڵ و پێشڕەو و چەند رۆژ دواتر كۆبوونەوەی خەڵكی تێكۆشەری شاری سنە لە یەكێك لە پاركەكانی شار و ڕێپێوانی دوایی بۆ ڕێزگرتن لەم گیانبەختكردوانە، لە نمونە بەرچاوەكانی حوزوری خەڵكی تێكۆشەری كوردستان لە گۆڕەپانی سیاسی و كۆمەڵایەتی پێشڕەودا بوو. هەر وەها خاڵی دەروشاوەی خەباتی خەڵكی كوردستان لەم دەورەیەدا وڵامی یەك پارچە و لێبڕاوانە بوو بە بانگەوازی مانگرتنی گشتی لە لایەن هێزە سیاسیەكانی چالاك لە كوردستان. ئەم حەرەكەتانە جارێكی تر نیشانی دا كە كوردستان كۆمەڵگایەكی حیزبییە و لەم بارەیەوە زەرفیەتەكانی ئەم كۆمەڵگایەی بۆ كاریگەری دانان لەسەر ئاڵوگۆڕەكانی داهاتوو لە ئێرانی بە هەموان نیشاندا. ئەزمونی دەوڵەمەند و حوزوری بەهێزی ڕەوتی چەپ و ڕادیكاڵ لەم كۆمەڵگایەدا، ئاسۆیەكی هیوابەخشی هاوكات لەگەڵ سەراسەری ئیران خستۆتە بەردەم بزوتنەوەی شۆڕشگێڕانەی كوردستان كە پتەو كردنی ئەم پێوەندیە بە تایبەت لە بارودۆخی هەستیاری ئێستادا خاوەنی گرنگییەكی زۆرە.\nبەرێزان! بە لەبەرچاوگرتنی ئەو بارودۆخە، پێویستە چەند ئەولەویەتێكی كومەڵە بە تایبەت لەم دەورەیەدا تەئكیدیان لە سەر بكرێەتەوە .\nیەكەم : درێژەی خەباتی شێلگیرانە بۆ بەهێزكردنی بزوتنەوەی شۆڕشگێڕانەی خەڵكی كوردستان. پتەو كردنی پێگە و مەوقعیەتی كۆمەڵە لە خەبات لەدژی ستەمی نەتەوایەتی بەپشت بەستن بە ” بەرنامەی كۆمەڵە بۆ حاكمییەتی جەماوەری”، ستراتێژی كۆمەڵە لە بزوتنەوەی شۆڕشگێڕانەی كوردستان و پەسند كراوەكانی كۆنگرەی ١٧ی كۆمەڵە، بەشداری چالاكانە لە خەباتی ڕۆژانەی جەماوەری كە لە ئارادایە. هەوڵدان بۆ پێكهێنانی بەرینترین هاوپشتی لەنێو جەماوەری ناڕازیی لەدژی ڕژیمی كۆماری ئیسلامی.\nدووهەم : هەوڵدان لە پێناوی رێكحستنی بەرەیەكی چەپ لە كوردستان. لێرەدا ئامانج ئەوەیە كە سەرجەم هەڵسوڕاوانی چەپ و كۆمۆنیست لە نێوخۆ و لە دەرەوەی وڵات كە دەیانەوێ لە زەرفیەتی بزوتنەوەی شۆڕشگێڕانەی كوردستاندا دەور بنوێنن و لە ئێستادا ئەندامی هیچ حیزب و تەشكیلاتێكی سیاسی دیاریكراویش نین ، هەر وەها رێكخراوە سیاسیەكانی چالاكی چەپ لە كوردستان، لەسەر پرۆژەیەك كە بە هاوبەشی ئامادە كرابێت، لە دەوری یەك كۆببنەوە و تواناییەكانیان بە شێوازێكی بەرنامە بۆ داندراو، لە هاوئاهەنگی لەگەڵ یەكتردا بخەنە گەڕ. لەو پێناوەدا هەنگاوە سەرەتاییەكان هەڵگیراون و بەیان نامەیەكی هاوبەش كە دەتوانی ببێ بە بنەمای هەلگرتنی هەنگاوەكانی داهاتوو، پەسەند كراوە. هەرلێرەدا پێویستە لە سەر یەك خالی گرینگ تەئكید بكەینەوە، ئەویش ئەوەیە كە پێك هێنانی بەرەی هیزە چەپ و سوسیالیستەكانی كوردستان، لە روانگەی ئیمەوە هیچ ناتەبایەكی لە گەڵ بریارنامەی پەسندكراوی كونگرەی 17ی كۆمەڵە كە چوارچیوەی هاوكاری و هاوئاهەنگی ئیمەی لە گەڵ باقی هیزە سیاسیەكانی دیكەی چالاك لە كوردستان دیاری كردوە نییە. هەموو بڕگە و بابەتەكانی ئەو بریارنامەیە كە پێوەندی ئیمە لە گەڵ ئەو هیزانە تەنزیم دەكات و بوارەكان و مەرجەكانی هاوكاری لە گەلیان دەست نیشان دەكات، رێكاری سیاسی ئیمەن. ئیمە لە هەمان كاتدا هەوڵ دەدەین كە ئەو سیاسەتە لە لایەن هەموو هیزە سیاسیەكانی چەپ و سوسیالیستی هاوكارمان، لە سەر ئەو بنەمایانەی كە بۆی دارێژراوە، پەیرەو بكرێت و كوردستان ببێتە مەلبەندی خەباتی سیاسی شارستانیانەی هەموو حیزب و لایەنە سیاسی یە كانی مەوجود.پێویستە هەر لێرەدا ئەوە تاكید بكەین كە ئیمە بەرانبەر بە سەرجەم ئوپوزسیونی كۆماری ئیسلامی لایەنگری بەكارهێنانی زمانی نەرم و رۆشنگەرانەین، نەك زمانی زبر و هێرشبەرانە، زمانیک كە رووی لە كۆمەڵانی خەڵكی لایەنگری ئەو هێزانە بێت و هەوڵ بدات سەرنجی ئەوان رابكێشێ، بە مەتانەت راستیەكانیان پێ بسەلمێنی و ئیمكانی ئینتخابی دروستیان بۆ برەخسێنێت. ئاموزشیان بدات، نەك برینداریان كات.\nسێهەم : پەرەدان بە تەشكیلاتی حیزبی بە تایبەت لە كارگاكان و لە شوێنە كرێكاریەكاندا، بەرز كردنەوەی زەرفییەت و تواناییەكانی تەشكیلات بۆ ڕاكێشانی لاوانی شۆڕشگێڕ و كۆمۆنیستی چالاك لە زانكۆكاندا، لەنێو مۆعەلیمان و لە شوێنە فەرهەنگییە پێشكەوتوو پێشڕەوەكاندا.\nچوارەم : پەرەپێدان بە بازنەی چالاكییەكانی كۆمەڵە لە ئاستی ناوچەكە و لە دەرەوەی وڵات، لەسەر بنەمای نەخشە رێگای دیاریكراو. بەشداری چالاكانەتر لە ناساندنی ئامانجەكانی كۆمەڵە لەبزوتنەوەی شۆڕشگێڕانەی كوردستاندا، بەشداری هەڵسوڕاوانە تر لە كۆبوونەوە و ئیجلاسە جیهانی و ناوچەییەكاندا سەبارەت بە پرسی كورد، تا ئەو جێگایەی كە لەگەڵ پێوانە و پەسند كراوەكانی ئێمەدا بێتەوە.\nپێنجەم : تەشكیلاتی عەلەنی كۆمەڵە یەكێك لە مەیدانە گرنگەكانی چالاكی كۆمەڵەیە. پاراستن و بەهێزكردنی ئەم ناوەندە بەردەوام یەكێك لە ئەولەویەتەكانی ئێمە بووە. بەڵام لە هەمان كاتدا وتنی ئەم ڕاستیەش پێوستە كە ماوەیەكی زۆرە كە ئیتر كوردستانی عێراق وەك پشتی جەبهەی چالاكی نیزامی ئێمە بە حیساب نایەت و خەباتی پێشمەرگانەی ئیمە نابێ هیچ ئەركێك بخاتە سەر ژیان و ئەمنیەتی خەڵك لە كوردستانی عیراق.\nشەشه م :بەهێزكردنی هاوپشتی و یەكگرتووی ناوخویی حیزبلە سەر ئەساسی كەش و هەوایەكی دیموكراتیك و هاورێیانە. لە تەشكیلاتێكدا كە هەموو پەسندكراوەكانی كونگرە و پلینومەكانی كەم و زۆر بە تێكرای دەنگ پەسند دەكرێت، لە هەمانكاتدا كردەوەی ئەو تەشكیلاتە كە پێوەری حەقیقەتە، بە ئاراستەیەكی دروست دا ئەروات، نابێ رێگا بدرێت نیگەرانی بێ بنەما پەرە بستێنێت. رەواندنەوەی ئەو نیگەرانیانەی كە جاروبار بە هۆكاری جوراوجۆر و لەوانە پیلانگێری و شایعە پەراكەنی لە لایەن دوژمنەوە، یان هەلسوكەوتی نامسئولانەی نەیارانی سیاسی حیزبی كومونیستی ئیران و كۆمەڵەوە لە ئوپوزسیوندا، پەرەپێدەدرێت، لە ئەولەویەتەكانی ئەم دەورەیەی كومیتەی ناوەندی كۆمەڵە دەبێت.\nكۆمەڵە وەكوو هێزێكی كۆمۆنیست ئەو بنەمایانەی لەدارشتنی ستراتێژی سیاسی خۆیدا رەچاو كردووە و لێبڕاوانە لەپێناویاندا تێكۆشاوە و بەلێنی دەدا تا سەركەوتنی یەكجاری لە سەری بەردەوام بێت. کۆمەڵە دەسکەوتی گرینگ و بە هێزی بزوتنەوەی سوسیالیستی و شوڕشگێڕانەی کوردستانە و لە هەمانحال رابەڕی بەرەو پێشبردنی ئەو بزوتنەوە بووە. جێی خۆیەتی ئەم دەسکەوتە وەک گلێنەی جاومان بپارێزین.\nهەر شاد و سەرفەراز بن.\n« کۆنفڕانسی ئەمنیەتی مونیخ، پێنس، زەریف، نەتانیاهو\nهاوپشتی لە گەڵ بزوتنەوەی خەڵكی کوردستان لە ئێران! »


هاووڵاتییەکی کورد کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا\nچوارشەممه 14ی جۆزەردان 2720\n19:51 - 29 خاکەلێوه 2719\nئاژانسی کوردپا: هاووڵاتییەکی کورد لە شاری ورمێ به هۆی کێشەی ئابوورییەوە دەستی دایە خۆکوژی و کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، لاوێکی کورد بە ناوی \_"جەمشید خەلیلی\_" خەڵکی تەرگەوەڕێ ورمێ کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\nئەو هاووڵاتییە کوردە خێزاندار و خاوەنی منداڵێک بووە. ناوبراو دانیشتووی گوندی خۆشاکووی تەرگەوەڕ بووە.\nبە باوەڕی کارناسان، زۆربەی ئەو هاووڵاتییانە کە هانا بۆ خۆکوژی دەبەن، ئاستی خوێندەواریان نییە یان کەمە و لە کوردستانی ڕۆژهەڵاتیش بۆ خۆکوشتن و دەربازبوون لە دەست کێشەکان، لە شێوازی خۆسووتاندن یا خۆهەڵواسین کەڵک وەردەگرن.\nکۆمەڵناسان و شارەزایانی بواری دەروونی، لەو باوەڕەدان، کە هەژاری، دەستکورتی، بێهیوای لە نێو لاوان، هۆکارە سەرەکییەکانی خۆکوژی لە نێو مێرمنداڵان و لاوان بە ئەژمار دێن.\nیەکێک لە ناڕازییانی ناڕەزایەتییەکانی خەزەڵوەری ساڵی ٩٨، ٥ ساڵ زیندانیی تەعزیزیی بەسەردا سەپا\n11:07 - 12 جۆزەردان 2720


سلێمان عەبدوڵا یونس - 5-10-2016 - 14515 جار خوێندراوەتەوە\nسلێمان عه‌بدوڵا یونس\nنه‌خشه‌ڕێگای ڕاست بۆ ده‌سته‌به‌ری مافی خه‌ڵك‌و گه‌ڕانه‌وه‌ی متمانه بۆ حكومه‌ت، گۆڕینی جۆری هاوپه‌یمانێتیه ته‌قلیدیه‌كانی نێوان حزب‌و ماڵباته‌كانه. كه له‌سه‌ر بنه‌مای دوباره‌نه‌بونه‌وه‌ی پێكدادانی چه‌كداری حزبه‌كان‌و جێگیركردن‌و هاوسه‌نگی پشكی ماڵباته سیاسیه‌كان دروست بوون.\nئه‌وه‌ی زیاتر له‌چانسێكی زێڕینی هه‌بوو، بۆ ئه‌وه‌ی بنه‌ماكانی ئه‌و هاوپه‌یمانێتیه ماڵباتی‌و ته‌قلیدیه له‌ڕیشه‌وه بگۆڕێت، نه‌وشیروان مسته‌فا بوو. به‌ڵام به‌هه‌ر هۆكارێك بوو، ئه‌ویش یه‌ك به‌دوای یه‌ك‌و به‌ویست و ده‌ستی خۆی، چانسه‌كانی ئه‌و ئه‌كشنه حه‌یاتیه‌ی كانسڵ كرده‌وه.\nئێستا كه ورده ورده سه‌رده‌می دوای نه‌وشیروان مسته‌فا ده‌ستپێده‌كات، ئیتر كرده‌یه‌كی ئاوا چیتر تاكه كه‌سی نیه. به‌ڵكو كرده‌یه‌كی ده‌سته‌جه‌معییه‌و پێویستی به‌ته‌رحكردنی هاوپه‌یمانێتی نوێ و گۆڕینی روخساری به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانه له‌هاوپه‌یمانێتی دوو قۆڵی و به‌رژه‌وه‌ندی جووتماڵباتیه‌وه بۆ هاوپه‌یمانێتی فراوان و به‌ره‌یی و به‌رژه‌وه‌ندی میللی.\nره‌نگه ئه‌مه ده‌رفه‌تێكی ئاڵتونی ده‌سته‌جه‌معی بێت، بۆ ئه‌وه‌ی گۆڕان و ناوه‌ندی بڕیار و كۆمه‌ڵ و یه‌كگرتوو، هاوپه‌یمانێتیه‌كی نوێ دروست بكه‌ن و له‌ژێر چه‌تری ئه‌م هاوپه‌یمانێتیه‌شه‌وه، بچن له‌گه‌ڵ پارتی رێكه‌وتنێكی نوێی دوور له‌دووژمنكاری شه‌سته‌كان و له‌پێناو گه‌ڕانه‌وه‌ی مافی خه‌ڵك و متمانه بۆ حكومه‌ت و ستراتیژی ده‌وڵه‌تی كوردستان، بنیاتبنێن. خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ش له‌گه‌ڵ پارتی نه‌هاته‌دی، با هاوپه‌یمانێتیه نوێیه‌كه، ئۆپۆزسیۆنێكی به‌هێز بێت و له‌هه‌ڵبژاردنی داهاتودا، به‌ده‌نگی خه‌ڵك و به‌ئیراده‌ی خۆی، دیفاكتۆی پۆستحوكمڕانی ماڵباته‌كان جاڕ بدات.


ده‌سته‌ى ده‌سپاكى له هه‌رێمى كوردستان\nڕێوڕه‌سمی ڕۆژی جیهانی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی به‌ڕێوه‌چوو\nئه‌مڕۆ 9/12/2019 له هۆڵی سه‌عد عه‌بدوڵا له هه‌ولێر ڕێوڕه‌سمی ڕۆژی جیهانی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی به‌ڕێوه‌چوو.\nله ڕێوڕه‌سمه‌كه‌دا كه د.ئه‌حمه‌د ئه‌نوه‌ر سه‌رۆكی ده‌سته‌ی ده‌سپاكی هه‌رێمی كوردستان و د.ڕێواز فایه‌ق سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان و ژماره‌یه‌ك وه‌زیر و سه‌رۆكی داواكاری گشتیی هه‌رێمی كوردستان ئاماده بوون ژماره‌یه‌ك وتار خوێندرایه‌وه و دواتریش پانێڵێك به‌ڕێوه‌چوو.\nله وتاره‌كه‌یدا د.ئه‌حمه‌د ئه‌نوه‌ر سه‌رۆكی ده‌سته‌ی ده‌سپاكی هه‌رێمی كوردستان ڕای گه‌یاند، گه‌نده‌ڵی وه‌ك مه‌ترسییه‌كی به‌رده‌وام له كوردستان هه‌یه و پێویسته هه‌موو هه‌وڵه‌كان بخه‌ینه گه‌ڕ بۆ له‌ناو بردنی\n"دواتر ده‌قی وتاره‌كه‌ی بڵاو ده‌كه‌ینه‌وه".\nهاوكات د.ڕێواز فایه‌ق سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان له وتارێكدا ڕای گه‌یاند، ته‌واوی دامه‌زراو فه‌رمییه‌كان و حزبه سیاسییه‌كان ئه‌وه‌یان تێَپه‌ڕاندووه كه بڵێت گه‌نده‌ڵی هه‌یه، ئه‌وه‌یه‌ش یه‌كه‌مین هه‌نگاوی به‌رنگاربوونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵییه.\nهه‌روه‌ها سه‌رۆكی په‌رله‌مان گوتی، پێویسته حكوومه‌تی هه‌رێم ستراتیجی نیشتیمانی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی كارا بكات یان هه‌مواركراوی گونجاو له‌گه‌ڵ كارنامه‌ی كابینه‌ی نۆیه‌م و ئامانجه‌كانی رابگه‌ێنێت، به‌ده‌ستێكی پۆڵاین رووبه‌رووی گه‌نده‌ڵكاران ببێته‌وه.\nئامارى كه‌یسه‌كانى گه‌نده‌ڵى و داوا سزایه‌كان له كوردستان له ساڵى 2014 تا 2019/11/30\nهه‌فته‌ى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى له شاری دهۆک بەڕێوەچوو\nڕاپۆڕتی چالاکی هەفتەی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی لە پارێزگای دهۆک\nلێژنەی باڵای دەستەی دەسپاکی و لێژنەی لاوەکی لە بەڕێوەبەرایەتی لێکۆڵینەوەی پارێزگای دهۆک هەڵسان بە جێبەجێ کردنی پانێڵێک لە کۆلێژی یاسا و زانستە ڕامیارییەکان زانکۆی دهۆک لە ڕێکەوتی ٥/١٢/٢٠١٩ لە ژێر دروشمی (تۆش لەگەڵمانبە بۆ نەهێشتنی گەندەڵی) بە ئامادەبوونی بەڕێز (د.احمد انور محمد) سەرۆکی دەستەی دەسپاکی هەرێمی کوردستان ، بەڕێز (انور بن خلیفە) شارەزا لە بواری بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی لە ڕێکخراوی (UNDP)، بەڕێز (د.عدنان عبداللە رشید) بەڕێوەبەری گشتی فەرمانگەی خۆپاراستن و شەفافیەت لە دەستەی دەسپاکی، بەڕێز (نازەنین صالح مام احمد) بەڕێوەبەری گشتی فەرمانگەی کاروباری کارگێڕی و دارایی ، بەڕێز (سەوسەن محمد امین) شارەزا و بەڕێوەبەری ئەکادیمیای دەستەی دەسپاکی و بەڕێز (هاژە عمر احمد) لێکۆڵەری دەسپاکی و بەرپرسی نووسینگەی سەرۆکی دەستە.\nپانێڵەکە دەستی پێکرد بە:\n•\tووتاری بەڕێز (د.قاسم احمد قاسم) ڕاگری کۆلێژی یاسا و زانستە ڕامیارییەکانی زانکۆی دهۆک\n•\tووتاری دەستەی دەسپاکی هەرێم پێشکەش کرا لە لایەن بەڕێز (د.عدنان عبداللە رشید) بەڕێوەبەری گشتی فەرمانگەی خۆپاراستن و شەفافیەت لە دەستەی دەسپاکی\n•\tشێکردنەوەی یاسای دەستەی دەسپاکی هەرێمی کوردستان ژمارە( ٣ی ساڵی ٢٠١١) لەگەڵ ڕێنمایی ڕێکخستنی کاری لێکۆڵینەوە لە دەستەی دەسپاکی ژمارە(٣ی ساڵی ٢٠١٦) پێشکەش کرا لە لایەن بەڕێز (احمد گلری) لێکۆڵەر و بەڕێوەبەری لێکۆڵینەوەی دهۆک.\n•\tبابەتێک لە چوارچێوەی ڕۆڵی داواکاری گشتی لە قۆناغی لێکۆڵینەوە و دادگایی کردن پێشکەش کرا لە لایەن دادوەر (خیری خچر حسن) ئەندامی داواکاری گشتی لە دادگای لێکۆڵینەوەی دەسپاکی دهۆک.\n•\tلایەنەکانی سزایی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی پێشکەشکرا لە لایەن (د.خلیل میرانی) پڕۆفیسۆری یاریدەدەر لە کۆلیژی یاسا و زانستە ڕامیارییەکان لە زانکۆی دهۆک\n•\tکورتەیەک لە چوارچێوەی ڕێکەوتنی نەتەوە یەکگرتوەکان لە بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی پێشکەش کرا لە لەیەن بەڕێز (انور بن خلیفە) شارەزا لە بواری بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی لە ڕێکخراوی UNDP)).\n•\tلە کۆتایی پانێلەکە دەرگا واڵا کرا بۆ پرسیار کردنی ئامادەبوان.\n•\tبە کردنەوەی پێشانگایەکی وێنە و درووشم و وێنەی کاریکاتێری تایبەت بە بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی چالاکییەکە کۆتایی پێهات.\nهه‌فته‌ى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى له شاری سلێمانى بەڕێوەچوو\nله میانه‌ى چاڵاكیه‌كانى ده‌سته‌ى ده‌سپاكى له هه‌فته‌ى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى به هاوبه‌شى له‌گه‌ڵ سه‌نته‌رى لێكۆڵینه‌وه‌ى یاساو ڕامیارى له‌به‌روارى 2019/12/3 پانێڵێك به ناو نیشانى (بۆ نه‌هێشتنى گه‌ندڵى تۆش هاوكار به) ڕێكخست پانێڵه‌كه به نوێنه‌رایه‌تى ده‌سته‌ى ده‌سپاكى و ئه‌نجوومه‌نى دادوه‌رى و فه‌رمانگه‌ى داواكارى گشتى و فه‌رمانگه‌ى ووردبینى پارێزگارى سلێمانى و كۆلیژى یاسا و ڕامیارى به‌ڕێوه‌چوو به ئاماده‌بوونى به‌رێز سه‌رۆكى ده‌سته و به‌رێز به‌رێوه‌به‌رى گشتى كاروبارى كارگێرى و دارایى و به ئاماده‌بوونى به‌رێز پارێزگارى سلێمانى و به‌رێز سه‌رۆكى زانكۆى سلێمانى و به‌رێز ڕاگرى كۆلیژى یاسا و ڕامیارى و ژماره‌یه‌كى به‌رچاو له دادوه‌ران و ئه‌ندامانى داواكارى گشتى وه به‌رێوه‌به‌ره گشتیه‌كانى شارى سلێمانى و یاسا ناسان و مامۆستایان و خوێندكارانى زانكۆ و رێكخراوه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى و هاوڵاتیان له‌سه‌رجه‌م چین و توێژه‌كان له پانێڵه‌كه به‌شداربوون, تیشك خرایه سه‌ر گرنگى ڕێكه‌وتننامه‌ى نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى و پابه‌ندبوونى ووڵاتانى ئه‌ندام به‌رێكه‌وتننامه‌كه‌و به‌رز ڕاگرتنى یادى ڕۆژى جیهانى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى وه كاریگه‌رى له‌سه‌ر هۆشیاركردنه‌وه‌ى هاووڵاتیان و هاوبه‌شى پێكردنیان له نه‌هێشتنى ئه‌م دیارده‌یه وه له لایه‌ن به‌رێوه‌به‌رى لێكۆڵینه‌وه‌ى ده‌سپاكى سلێمانى به‌رێز خاتوو( گوڵزار خالد عمر) باس له یاسای ده‌سته‌ى ده‌سپاكى كراو وه گرنگى و تایبه‌تمه‌ندى چه‌ند بابه‌تێك له‌م یاسایه وه جۆرى تاوانه‌كانى گه‌نده‌ڵى وه ئه‌و ڕێگایانه‌ى كه هاوڵاتیان ده‌توانن له رێگه‌ى ته‌كنۆلۆجیا و سه‌رجه‌م سه‌رچاوه‌كانى ترى په‌یوه‌ندى كردن هه‌ر زانیاریه‌ك كه هه‌یان بێت له‌سه‌ر بابه‌تێكى گه‌نده‌ڵى بیگه‌ێنن به ده‌سته‌ى ده‌سپاكى وهاوكار بن بۆ نه‌هێشتنى دیارده‌ى گه‌نده‌ڵى ڕیشه‌كێش كردنى و به گژداچوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵكاران ,له‌هه‌مان كاتیشدا سه‌رچاوه زانیاریه‌كانیان و ناوه‌كانیان به پارێزراوى بمێنێته‌وه دواتر داواكرا كه زانكۆى سلێمانى به هاوكارى هه‌موو لایه‌ك ڕێنمایى ڕه‌فتارى پیشه‌یی كه له لایه‌ن ده‌سته‌ى ده‌سپاكى ده‌رچووه ڕوونبكرێته‌وه بۆ خوێندكارانى زانكۆ تا زیاتر ئاشنا بن به تاوانه‌كانى گه‌نده‌ڵى له وه‌یفه‌دا له‌به‌رئه‌وه‌ى ئه‌وان دواڕۆژى ئه‌م ووڵاته‌ن وه باس له ڕۆڵى زانایانى ئاینى و ڕێكخراوه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى كرا,دواتر هه‌ریه‌ك له نوێنه‌رى دادگا و فه‌رمانگه‌ى ووردبینى چاودێرى دارایى و داواكارى گشتى و ڕۆڵى ئه‌م ده‌زگایانه‌یان باس كرد له به‌گژداچوونوه‌ى گه‌نده‌ڵى و په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ى ده‌سپاكى وه هه‌روه‌ها ده‌رگاى گفتوگۆ كرایه‌وه بۆ به‌شداربووان وه چه‌ند پرسیاریان ئاراسته‌ى لایه‌نه‌كان كرد وه دواى وه‌ڵام دانه‌وه‌ى پرسیاره‌كان كۆتایى به پانێڵه‌كه هات و ئاماده‌بووان سه‌رنجى پێشانگاى تایبه‌ت به چاڵاكیه‌كانى هه‌فته‌ى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵیان دا .\nیه‌كشه‌م 2019/12/1 هه‌ڵمه‌تى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى له هه‌رێمى كوردستان ده‌ستى پێ كرد و بڕیاره تا ڕۆژى 2019/12/9 ڕۆژى جیهانى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى به‌رده‌وام بێ.\nهه‌ڵمه‌ته‌كه به ئاماده‌بوونى د.ئه‌حمه‌د ئه‌نوه‌ر سه‌رۆكى ده‌سته‌ى ده‌سپاكى هه‌رێمى كوردستان و د.فرسه‌ت سۆفى پارێزگارى هه‌ولێر به‌رێوه‌چوو.\nله‌سه‌ره‌تادا سه‌رخێڵ هاشم به‌ڕێوه‌به‌رى ڕاگه‌یاندنى ده‌سته‌ى ده‌سپاكى هه‌رێمى كوردستان ڕاى گه‌یاند، ئه‌مڕۆ لێره‌ین بۆ ئه‌وه‌ى هه‌ڵمه‌تێكى یه‌ك هه‌فته‌یى بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى له هه‌رێمى كوردستان رابگه‌یه‌نین، ده‌ست پێكى هه‌ڵمه‌ته‌كه‌یش به بڵاوكردنه‌وه‌ى هۆشیاری لێره‌وه ده‌ست پێ ده‌كه‌ین و دواترین ڕێوڕه‌سمى جۆراوجۆرى تر و به‌ڕێوه‌چوونى پانێڵ و بڵاوكردنه‌وه‌ى ئاماره‌كانى گه‌نده‌ڵى له كوردستان له‌شاره‌كانى سلێمانى و دهۆك و جارێكى تریش له هه‌ولێر به‌ڕێوه ده‌چێت له ڕۆژى 12/9 ڕۆژى جیهانى ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى.\nزیاتر گوتى، ده‌مانه‌وێ ئه‌مساڵ له‌و هه‌ڵمه‌ته‌دا ئه‌وه ڕوون بكه‌ینه‌وه كه ئه‌ركى ده‌سته‌ى ده‌سپاكى هه‌رێمى كوردستان ته‌نیا لێكۆڵینه‌وه له كه‌یسه‌كانى گه‌نده‌ڵى و به‌سزا گه‌یاندنى تاوانباران نییه، به‌ڵكو له‌سه‌ره‌تا ئه‌ركى بڵاو كردنه‌وه‌ى هۆشیاری و دروستكردنى كۆمه‌ڵگه‌یه‌كى ته‌ندروسته و هاوكاره بۆ له‌ناو بردنى گه‌نده‌ڵى. چونكه به‌بێ پشتیوانى ئێوه‌ى هاووڵاتیی و دامه‌زراوه‌كانى ترى كوردستان شكاندنى ئه‌و زنجیره‌یه قورسه كه به زنجیره‌ى گه‌نده‌ڵى ناوده‌برێ.\nدواتریش فرسه‌ت سۆفى پارێزگارى هه‌ولێر دووپاتى كرده‌وه كه به‌هاوئاهه‌نگى له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ى ده‌سپاكى هه‌رێمى كوردستان و دامه‌زراوه‌كانى تر هه‌موو هه‌وڵێك بۆ له‌ناوبردنى گه‌نده‌ڵى ده‌ده‌ن.\nڕوونیشى كرده‌وه كه له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ى به‌رنامه‌ى كارى كابینه‌ى نوێى حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستانى له‌سه‌ر پێكهاتووه چاكسازى ده‌كه‌ن و له‌ماوه‌ى داهاتوویش به كردار چاكسازییه‌كان پێشان ده‌ده‌ین.


گواردیۆلا بێرناردۆ رازی دەکات\n12/06/2022 159 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nرۆژنامەی مۆندۆ دیپۆرتیڤۆی کەتەلۆنی ئاشکرای کردوە کە پیپ گواردیۆلا راهێنەرى یانەى مانچستەر سیتى ئینگلیزی دەرگای رۆیشتنى بۆ بێرناردۆ سیلڤای یاریزانی یانەکەى کردوەتەوە، بەڵام بەو مەرجەى بچێتە بەرشەلۆنەو دەستەوارەکەشى گونجاو بێت.\nرۆژنامەکە باسى لەوە کردوە، رێکەوتن لەنێوان گواردیۆلاو بێرناردۆدا کراوە بۆ ئەوەى ئەو یاریزانە بچێتە بەرشەلۆنە لەبەرامبەر بریاری 80 ملیۆن یۆرۆدا.\nهەروەها رۆژنامەکە باسى لەوە کردوە، راهێنەرى یانە ئینگلیزیەکە بە یاریزانە پرتوگالییەکەى رایگەیاندوە، ئەگەر دەستەوارەیەکى باش لە بەرشەلۆنەوە پێشکەش کرا پێویستە بڕۆیتە بەرشەلۆنە بکەیت لەبەرامبەریشدا ئەو یاریزانە رازی بووە.\nبەپێی هەواڵی رۆژنامەکە یانەى بەرشەلۆنە تائێستا گرێبەستى پیشکەشی ئەو یاریزانە نەکردوە بەهۆی ئەوەى لەئێستادا یانەکە بەقەیرانى داراییدا تێپەڕ دەبێت و توانای کڕینى یاریزانى نییە.


Diplomatic Magazine | عادل عه‌بدولمه‌هدی ڕۆیشت و كێشه‌كانی عێراق مانه‌وه\nله كۆتاییدا عادل عه‌بدولمه‌هدی سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق، ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌ی خۆی له پۆسته‌كه‌ی ڕاگه‌یاند و ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانیش په‌سه‌ندی كرد، ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی سه‌رۆك وه‌زیران دوای دوو مانگ له خۆپیشاندان و كوژرانی زیاتر له 407 خۆپیشانده‌ر و برینداربوونی هه‌زارانی دیكه هات، هه‌روه‌ها هۆكارێكی دیكه‌ی ڕۆشتنی سه‌رۆك وه‌زیران به‌هۆی فشاری هه‌ندێك كه‌سایه‌تی ئاینی و سیاسیه‌وه بوو. عادل عه‌بدولمه‌هدی پیاوه به‌جێماوه‌كه‌ی عیراق ڕۆیشت، به‌ڵام له‌گه‌ڵ خۆیدا هیچ كێشه‌یه‌كی نه‌برد، چونكه ئه‌و له بنه‌ڕه‌تدا به‌رپرسی دروستبوونی كێشه‌كان نه‌بووه،تاوه‌كو له‌گه‌ڵ خۆیدا بیانبات، به‌ڵكو به‌رپرسی دروستبوونی قه‌یران و كێشه‌كان هه‌ر ئه‌وانه‌ن كه ئێستا ماوه‌نه‌ته‌وه ، بۆیه مانه‌وه‌ی كێشه‌كانی عیراق، له بێ كاری و كه‌می خزمه‌تگوزاری و گه‌نده‌ڵی و پشك پشكێنه و خراپی سێكته‌ره‌كانی خوێندن و ته‌ندروستی و زۆری دیكه كارێكی حه‌تمیه.\nبۆ ئه‌وه‌ی ڕوونتر له‌سه‌ر كێشه‌كانی عیراق پێش عادل عه‌بدولمه‌هدی بدوێن،ئه‌وا ئاماژه به گرنگترینیان ده‌كه‌ین، كه به‌رده‌وامیان ده‌بێت: یه‌كه‌م: گه‌نده‌ڵی: گه‌نده‌ڵی له عیراقدا هه‌موو پێوه‌ره‌كانی بڕیوه و ڕۆچۆته هه‌موو جومگه‌كانی حوكمڕانیه‌وه، مه‌ترسی گه‌نده‌ڵی له‌سه‌ر عیراق هێنده زۆر و قورسه، كه حه‌یده‌ر عه‌بادی سه‌رۆك وه‌زیرانی پێشووی عیراق دوای سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعشدا له 2017دا وتی:" شه‌ڕی دژی گه‌نده‌ڵی له عیراقدا، له شه‌ڕی دژی تیرۆر مه‌ترسیدارتره".\nهه‌ر له سه‌رده‌می كابینه‌كه‌ی عه‌بادیدا ژماره‌یه‌ك وه‌زیر و به‌رپرس له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی ده‌سپاكییه‌وه به تۆمه‌تی گه‌نده‌ڵی لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ كرا، به‌ڵام هیچ ئه‌نجامێكی نه‌بوو، له‌وه‌یه هه‌ر بۆ پڕوپاگه‌نده‌ش ئه‌م هه‌واڵه له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌وه باس كرابێت، چونكه ماوه‌یه‌كی زۆره شه‌قامی عیراقی دژی گه‌نده‌ڵی خۆپیشاندان ده‌كه‌ن، هۆكاره‌كه‌شی ته‌نها بۆ ئه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه، كه عیراق دووه‌م گه‌وره‌ترین وڵاتی (ئۆپیك)ه له ناردنی نه‌وتدا، ساڵانه‌ش ملیاره‌ها دۆلاری ته‌نها له فرۆشتنی نه‌وتدا ده‌ستده‌كه‌وێت، به‌ڵام توانای نیه خزمه‌تگوزاریه بنه‌ڕه‌تیه‌كان بۆ گه‌له‌كه‌ی دابین بكات.\nبۆ ئه‌وه‌ی وێنه‌یه‌كی ڕوون له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵی عیراق به خوێنه‌ران بده‌ین، ئه‌وا پشت به‌هه‌ندێك ئامار ده‌به‌ستین، كه ڕێكخراوه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵی عیراق بڵاویان كردۆته‌وه. به پێی ڕێكخراوی شه‌فافی نێوده‌وڵه‌تی، عیراق له ساڵی 2017دا، له كۆی 180 وڵاتدا پله‌ی 169هه‌مینی وه‌رگرتوه، ئه‌وه‌ی جێگه‌ی هه‌ڵوێسته له‌سه‌ر كردنه ، ئه‌وه‌یه كه ساڵ به دوای ساڵ گه‌نده‌ڵی له عیراقدا هه‌ڵكشان به خۆیه‌وه ده‌بینێت، ئه‌وه‌تا له ساڵی 2003دا پله‌ی (113)یه‌میندا بوو، به‌ڵام له ساڵی 2007دا به‌رز بۆوه بۆ پله‌ی(178).\nله‌لایه‌كی دیكه‌وه ده‌سته‌ی ده‌ستپاكی عیراق كه سه‌ر به په‌رله‌مانه، ئاشكرای كرد كه له ماوه‌ی 15 ساڵی ڕابردوودا، گه‌نده‌ڵی حكومی زیاتر له (320) ملیار دۆلار بووه.\nئه‌م گه‌نده‌ڵیه وای له عه‌لی سیستانی مه‌رجه‌عی باڵای عیراق كرد، كه داوا بكات، ڕیچگری له گه‌نده‌ڵی بكرێت و ئه‌وانه‌ی گه‌نده‌ڵن له پۆسته‌كانیان دوور بخرێنه‌وه، به‌ڵام قسه‌ی مه‌رجه‌ع له‌مه‌دا ناخوات، چونكه گه‌ر گه‌نده‌ڵ ده‌ربكرێت، ئه‌بێت كێ بمێنێته‌وه. ئێمه لێره‌دا ئاماژه‌مان به گه‌نده‌ڵیه‌كانی عیراق پێش عادل عه‌بدولمه‌هدی كرد، هه‌روه‌ها ئه‌و ئامارانه‌شمان باس كرد، كه هه‌ر پێش عه‌بدولمه‌هدی بوون،كه‌واته كێ باوه‌ڕ ده‌كات به ڕۆشتنی ئه‌و گه‌نده‌ڵیش كۆتایی بێت؟


👁 ئەم بابەتە 30,840 جار بینراوە\n📝 راگەیەندراوی یەکێتی دەربارەی ناوچەکانی شنگار - 03-08-2014 بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 3 2014 9:49PM\n👁 ئەم بابەتە 8,084 جار بینراوە\nجەماوەری کوردستان! هێزە کوردستانی و عیراقییەکان! [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 79% ✍ هـ.ب. 3-8-2014 21:49:26\n📊 ئامار بابەت 382,926


١٣٩٣ له‌شارى بانه له ته‌مه‌نى ٨١ ساڵى دا به هۆى نه‌خۆشیه‌وه ، دڵه گه‌وره‌كه‌ى له لێدان كه‌وت و بۆ هه‌میشه مالئاوایی له ژیان كرد.\nدایكه ره‌عنا یه‌ك له‌و دایكه ئازا و كوردپه‌روه‌رانه‌یه كه منداڵه‌كانى به كوردایه‌تى و نیشتمان خۆشه‌ویستى په‌روه‌رده كردبوو و له رێگه‌ى كوردستان خه‌لیلى كورى پێش كه‌ش به باره‌گاى شه‌هیدان نه‌مر كردووه.\nسازمانى خه‌بات ى كوردستانى ئێران به‌و بۆنه‌وه پرسه و سه‌ره‌خۆشی خۆى به بنه‌ماڵه‌ى سه‌ربه‌رزى خۆشكه‌لام و سوهرابی و هه‌روه‌ها به‌رێز كاك جه‌لال خۆشكه‌لام ئه‌ندامى كومیته‌ى ناوه‌ندى سازمانى خه‌بات راده‌گه‌ێنێ و له خواى دڵۆڤان داواكارین روحى خوالێخۆشبێت دایكه ره‌عنا سوهرابی به به‌هه‌شتى به‌رین شاد بكات و سێبوورى خزم و كه‌س و كارى بێ.\nڕێکه‌وت: 2014-07-04 10:11:04\nبه‌شی ( دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی كرد )\nدایكى شه‌هیدێكى دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى دایكى فه‌رمانده‌ى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى دایكى سازمانى شه‌هیدێكى سازمانى دایكى شه‌هیدێكى سازمانى فه‌رمانده‌ى سازمانى دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دایكى خه‌بات شه‌هیدێكى خه‌بات دایكى شه‌هیدێكى خه‌بات فه‌رمانده‌ى خه‌بات دایكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات سازمانى خه‌بات دایكى سازمانى خه‌بات شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات دایكى شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دایكى كۆچى شه‌هیدێكى كۆچى دایكى شه‌هیدێكى كۆچى فه‌رمانده‌ى كۆچى دایكى فه‌رمانده‌ى كۆچى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى كۆچى دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى كۆچى سازمانى كۆچى دایكى سازمانى كۆچى شه‌هیدێكى سازمانى كۆچى دایكى شه‌هیدێكى سازمانى كۆچى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى خه‌بات كۆچى دایكى خه‌بات كۆچى شه‌هیدێكى خه‌بات كۆچى دایكى شه‌هیدێكى خه‌بات كۆچى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى دایكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى سازمانى خه‌بات كۆچى دایكى سازمانى خه‌بات كۆچى شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات كۆچى دایكى شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات كۆچى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی دایكى دوایی شه‌هیدێكى دوایی دایكى شه‌هیدێكى دوایی فه‌رمانده‌ى دوایی دایكى فه‌رمانده‌ى دوایی شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى دوایی دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى دوایی سازمانى دوایی دایكى سازمانى دوایی شه‌هیدێكى سازمانى دوایی دایكى شه‌هیدێكى سازمانى دوایی فه‌رمانده‌ى سازمانى دوایی دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى دوایی شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى دوایی دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى دوایی خه‌بات دوایی دایكى خه‌بات دوایی شه‌هیدێكى خه‌بات دوایی دایكى شه‌هیدێكى خه‌بات دوایی فه‌رمانده‌ى خه‌بات دوایی دایكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات دوایی شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات دوایی دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات دوایی سازمانى خه‌بات دوایی دایكى سازمانى خه‌بات دوایی شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات دوایی دایكى شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات دوایی فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دوایی دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دوایی شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دوایی دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دوایی كۆچى دوایی دایكى كۆچى دوایی شه‌هیدێكى كۆچى دوایی دایكى شه‌هیدێكى كۆچى دوایی فه‌رمانده‌ى كۆچى دوایی دایكى فه‌رمانده‌ى كۆچى دوایی شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى كۆچى دوایی دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى كۆچى دوایی سازمانى كۆچى دوایی دایكى سازمانى كۆچى دوایی شه‌هیدێكى سازمانى كۆچى دوایی دایكى شه‌هیدێكى سازمانى كۆچى دوایی فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى دوایی دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى دوایی شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى دوایی دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى دوایی خه‌بات كۆچى دوایی دایكى خه‌بات كۆچى دوایی شه‌هیدێكى خه‌بات كۆچى دوایی دایكى شه‌هیدێكى خه‌بات كۆچى دوایی فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى دوایی دایكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى دوایی شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى دوایی دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى دوایی سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی دایكى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی دایكى شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی كرد دایكى كرد شه‌هیدێكى كرد دایكى شه‌هیدێكى كرد فه‌رمانده‌ى كرد دایكى فه‌رمانده‌ى كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى كرد سازمانى كرد دایكى سازمانى كرد شه‌هیدێكى سازمانى كرد دایكى شه‌هیدێكى سازمانى كرد فه‌رمانده‌ى سازمانى كرد دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كرد خه‌بات كرد دایكى خه‌بات كرد شه‌هیدێكى خه‌بات كرد دایكى شه‌هیدێكى خه‌بات كرد فه‌رمانده‌ى خه‌بات كرد دایكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كرد سازمانى خه‌بات كرد دایكى سازمانى خه‌بات كرد شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات كرد دایكى شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات كرد فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كرد دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كرد كۆچى كرد دایكى كۆچى كرد شه‌هیدێكى كۆچى كرد دایكى شه‌هیدێكى كۆچى كرد فه‌رمانده‌ى كۆچى كرد دایكى فه‌رمانده‌ى كۆچى كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى كۆچى كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى كۆچى كرد سازمانى كۆچى كرد دایكى سازمانى كۆچى كرد شه‌هیدێكى سازمانى كۆچى كرد دایكى شه‌هیدێكى سازمانى كۆچى كرد فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى كرد دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى كرد خه‌بات كۆچى كرد دایكى خه‌بات كۆچى كرد شه‌هیدێكى خه‌بات كۆچى كرد دایكى شه‌هیدێكى خه‌بات كۆچى كرد فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى كرد دایكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى كرد سازمانى خه‌بات كۆچى كرد دایكى سازمانى خه‌بات كۆچى كرد شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات كۆچى كرد دایكى شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات كۆچى كرد فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى كرد دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى كرد دوایی كرد دایكى دوایی كرد شه‌هیدێكى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى دوایی كرد فه‌رمانده‌ى دوایی كرد دایكى فه‌رمانده‌ى دوایی كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى دوایی كرد سازمانى دوایی كرد دایكى سازمانى دوایی كرد شه‌هیدێكى سازمانى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى سازمانى دوایی كرد فه‌رمانده‌ى سازمانى دوایی كرد دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى دوایی كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى دوایی كرد خه‌بات دوایی كرد دایكى خه‌بات دوایی كرد شه‌هیدێكى خه‌بات دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى خه‌بات دوایی كرد فه‌رمانده‌ى خه‌بات دوایی كرد دایكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات دوایی كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات دوایی كرد سازمانى خه‌بات دوایی كرد دایكى سازمانى خه‌بات دوایی كرد شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات دوایی كرد فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دوایی كرد دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دوایی كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات دوایی كرد كۆچى دوایی كرد دایكى كۆچى دوایی كرد شه‌هیدێكى كۆچى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى كۆچى دوایی كرد فه‌رمانده‌ى كۆچى دوایی كرد دایكى فه‌رمانده‌ى كۆچى دوایی كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى كۆچى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى كۆچى دوایی كرد سازمانى كۆچى دوایی كرد دایكى سازمانى كۆچى دوایی كرد شه‌هیدێكى سازمانى كۆچى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى سازمانى كۆچى دوایی كرد فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى دوایی كرد دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى دوایی كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى كۆچى دوایی كرد خه‌بات كۆچى دوایی كرد دایكى خه‌بات كۆچى دوایی كرد شه‌هیدێكى خه‌بات كۆچى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى خه‌بات كۆچى دوایی كرد فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى دوایی كرد دایكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى دوایی كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى خه‌بات كۆچى دوایی كرد سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی كرد دایكى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی كرد شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی كرد فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی كرد دایكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی كرد شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی كرد دایكى شه‌هیدێكى فه‌رمانده‌ى سازمانى خه‌بات كۆچى دوایی كرد


فەرماندەی گشتی یەپەگە: تا جێبەجێکردنی گواستنەوەی سیاسی، ئەمەریكا لە سوریا دەمێنێتەوە\nسیپان حەمو فەرماندەی گشتی یەكینەكانی پاراستنی گەل (یەپەگە) رایدەگەیەنێت بە فەرمی فەرماندەی "هێزەكانی سوریای دیموكرات" لە لایەن واشنتنەوە ئاگاداركراونەتەوە كە هێزەكانی ئەمەریكا لە سوریا دەمێننەوە تا جێبەجێکردنی گواستنەوەی سیاسی لە دیمەشق و گەیشتن بە سیستەمێكی سیاسی و دەستورێكی نوێ لەو وڵاتە.\nلە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ رۆژنامەی شەرقولئەوسەت، سیپان حەمو جەختی لەوە كردوەتەوە كە هیچ گۆڕانکارییەک لە پڕچەككردنی ئەمەریكا بۆ شەڕڤانان روینەداوە لە باكوری رۆژهەڵاتی سوریا و سوپای ئەمەریكا پێنج بنكەی سەربازیی جێگیری هەن، دووان لە كۆبانی و ئەوانی تر لە شەدادی و حەسەكە و دێریك لە رۆژئاوای كوردستان، هەروەها چەند بنکەیەکی دیکەی جوڵاوی هەن.\nحەمو وتی "بە پشتیوانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و روسیا، رۆژهەڵاتی رووباری فوراتمان بە تەواوەتی لە دەستی داعش رزگار كردوە."\nرونیشكردوە "هێزەكانی روسیا و ئەمەریكا بەشداربوون لە گەڵمان و پشتیوانی ئاسمانی و لۆجستیان پێشكەشكرد و هەماهەنگی راستەوخۆ هەبووە لە ئۆپەراسیونی رزگاركردنی رۆژهەڵاتی دێرەزور".\nهێزەكانی سوریای دیموكرات بە راگەیاندنی کۆنترۆڵکردنی رۆژهەڵاتی رووباری فورات بە تەواوەتی لە سنوری عیراقەوە تا سنوری توركیا كە ناوچەیەكی دەوڵەمەندە بە نەوت و غاز، هەروەها سێ بەنداوی سەرەكی (فورات و تشرین و بەعس) تێدایە و رووبەرێكی فراوانی کشتوکاڵی لە خۆدەگرێتەوە، لەگەڵ ناوچەی عەفرین لە رۆژئاوای حەلەب، لەسەدا 23 لە رووبەری سوریا كە دەكاتە 185 هەزار کیۆمەتر چوارگۆشەی لەژێر کۆنترۆڵدایە.\nفەرماندەی گشتی یەپەگە ئاماژەی بەوە كردوە كە "داهاتووی یەپەگە بەستراوە بە ئایندەی سوریا و ئەگەر فیدراڵی یان بەڕێوەبەری خۆسەری دروست ببێت، سوریا یەك سوپای دەبێت و هێزەكانمان بەرگری لە دەستكەوتەكانی گەلی كورد دەكات تا دۆزینەوەی چارەسەرێك بە رازیبونی هەموو لایەك".


https://1baiser.com هەزاران كەس پەنا بۆ نانی كاكەییەكان دەبەن |\nHome سەرەکی هەزاران كەس پەنا بۆ نانی كاكەییەكان دەبەن\nبه‌شێک له موسڵمانان به‌کاری ده‌هێنن\n«له‌تێک نانی باوه‌کانی کاکه‌یی له پێوه‌دانی مار و دووپشک ده‌تپارێزێت و ئەمە لە ماڵی ئێمەدا بە واقیعی ئەو دیاردەیە هەیە و بە هۆی ئەوەی بەردەوام لای باوەكان، ئەو نانەمان هێناوە و پاراستوومانە هیچ مار و دووپشك و مێروویه‌كی زیانبەخش لە ماوەی ٦٠ ساڵی ڕابردوودا، زیانی پێ نەگەیاندووین.» هەڵۆ نادر یەكێك لە پەیڕەوانی ئایینی كاكەیی تەمەن ٤٤ ساڵە و دانیشتوی هەڵەبجەیە، وای وت.\nپارچەیەك لە نانی (باوەكان)ی كاكەییەكان، موسڵمان و كاكەییەكان وێڵن بە دوایدا و بە كاری دەهێنن بۆ خۆپاراستن لە گەزین و پێوەدانی مار و دووپشك و مێرووی زیانبەخش، چەندین كەسیش لە پەیڕەوانی هەردوو ئایین ئاماژە بەوە دەكەن كە ئەو نانە كاریگەریی هەیە و سوودیان لێ وه‌رگرتووه.\nهەڵۆ، باسی هەڵگرتنی ئەو لەتەنانەی کرد که لە ماڵەوە هەڵیانگرتووه و وتی: «دایكم لە ماڵەوە ئەو لەتەنانەی لە باوەكانی كاكەیی هەڵگرتووە، كە ماڵمان لە گوندی دەرەتوێ بووە و باخمان هەبوە، ئەوەی كە دایكم بۆی گێڕاومەتەوە و خۆشم كە بیرمە هێشتا هیچ مار و دووپشكێك بە هیچ كام لە ئەندامانی خێزانەكەمیانەوە نەداوە».\nتەنها نانی (باوەكان)ی كاکەییەكان نییه سوودی هه‌یه بەڵكو (خوێ و خۆڵ)یش كە لە لایەن باوەكانەوە دەردێت بە هاوڵاتییان ئەو كاریگەرییەیان دەبێت، كە ئەمەش بابەتێكی ئایینییە و ئایینییش پەیوەندییە لەگەڵ خوادا، ئه‌مه وه‌ک ئه‌وه‌ی په‌یڕه‌وانی ئایینی کاکه‌یی باسی لێوه ده‌که‌ن.\nسەركۆ مه‌جیدی تەمەن ٣٥ ساڵی دانیشتووی شاری سلێمانی و له په‌یڕه‌وانی ئایینی ئیسلامه بۆ «ئاژانس» وتی: «ماڵێكمان هەیە لە گوندەكەمان و هەموو هەفتەیەك دەچینەوە گوند، ژمارەیەكی زۆر مار و دووپشك لە ماڵەكەماندا هەبوو، باوكم باسی نانی كاكەییەكانی كرد، چوار ساڵە ئەو نانەمان لە یەكێك لە باوەكانی كاكەیی وەرگرتووە، دامانناوە و هیچ زیانێکی مێروومان پێ نه‌گه‌یشتووه.«\nلە جیهاندا بەتایبەت لەناو ئایینە جیاجیاكان چەندین شت هەن كە تاكو ئێستا نهێنییان نازانرێت و پەیڕەوان و كەسایەتییە ئایینەكانیش ئاماژە بەوە دەكەن كە ئەوە بەهرەی خوداییە و پەیوەندیی ئەو كەسانەیە بە دینەكەیانەوە، وەك نانی (باوەكان)ی كاكەیی و لێدانی شمشێر و چەقۆی دەروێشەكان و چەندین شتی تر.\nباوە حەمید باوە ڕەشید یەكێك لە باوەكانی كاكەییەكان دانیشتووی شاری كەلار بۆ «ئاژانس» وتی: «ئەوە بەشێك لەو بەهرەیه‌یە كە خوای گەورە بە باوەكانی كاكەییەكانی بەخشیوە، ئەوەش تەنها نانی باوەكان نییە، بەڵكو چاككردنەوەی ئەو كەسانەشه كە شێت بوون، لە سەردانی تەكییەكانی باوەكان چاك دەبنەوە، ئەوە بەشێكی خواییە بە ئێمەی داوە».\nوتیشی: «هەر كەسێك عەقیدەی بەو لەتەنانە هەبێت و لەو شوێنەی دابنێت كە مەبەستیەتی، ماڵەكەی یان هەر شوێنێكی تر، ئەوەی مار و دووپشك و مێرووە زیانبەخشەكانن لەو ماڵە نامێنن و ئەو شوێنە بەجێ دەهێڵن، یان ئەگەر بمێنن هیچ پێوەدان و زیانێكیان نابێت، ئەمە بە تەجرووبەی چەندین ساڵدا دیارە».\n«ژمارەی موسلمانەكان كە سەردانمان دەكەن و دێن بۆ وەرگرتنی ئەو نانە زۆر زیاترە لە ژمارەی سەردانكەرانی كاكەیی، بۆیە موسڵمانەكانیش داوای دەكەن و سەردان دەكەن بۆ ئەوەی ئەو نانە لای خۆیان هەڵبگرن و پارێزراو بن لە مار و دووپشك.» باوه حه‌مید.\nكاكەیەكان لە سێ چین پێك دێن؛ چینی (باوە و سه‌ید) (چینی مام) و (چینی گشتی) باوەكان لە كۆنەوە ڕێنمونیكەری ئایینی كاكەییەكان بوون، لە كاتی شەڕیشدا سەركردەی شەڕەكان بوون، چەندین مەزاری باوەكانیش لە هەرێمدا هەن، لەوانە (باوە شاسوار) لە شاری كفری، (شێخ باوە) لە شارەدێی گولاڵە، (باوە مەحمود) لە ناوچەی خانەقین، (باوە نوور) لە نێوان كەلار و دەربەندیخان.


هۆشداری جوڵاندنی شه‌قامی كه‌ركوكی ده‌درێت\nدوای شكستی هه‌موو رێگه‌چاره‌كانی دیكه، دواجار یه‌كێتی له كه‌ركوك هۆشداری له ئه‌نجامدانی خۆپیشاندانێكی جه‌ماوه‌ری له شاره‌كه ده‌كات و جێگری لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركوكیش، رایده‌گه‌یه‌نێت:"له كاتی رژانه سه‌رشه‌قام و ئه‌نجامدانی خۆپیشاندان ئه‌وه سه‌رجه‌م ئه‌گه‌ره‌كان له‌به‌رده‌ممان كراوه‌ن بۆ به‌ده‌ستهێنیانی مافه‌كانی میلله‌ته‌كه‌مان".\nره‌وه‌ند مه‌لا مه‌حمود، جێگری لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركوكی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان، له لێدوانێكیدا بۆ (هه‌واڵ)، رایگه‌یاند:"له به‌رانبه‌ر ئه‌و پێشێلكاریانه‌ی به‌رانبه‌ر كورد له شاره‌كه ئه‌نجامده‌درێت، هه‌موو رێكارو فشارێك ده‌گرینه‌به‌ر"، ئه‌وه‌شیخسته‌روو:"ئه‌گه‌ر دۆخه‌كه به‌مشێوه‌یه‌ی ئێٍستا بڕوات ئه‌وه خۆپیشاندانی فراوان ئه‌نجامده‌دین بۆ ئه‌وه‌ی چیتر غه‌در له نه‌ته‌وه‌كه‌مان نه‌كرێت".\nبه‌وته‌ی جێگری لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركوكی یه‌كێتی نشیتمانی كوردستان، تا ئێستا له‌رێگای یاسایی و ده‌ستوریه‌وه فشارمان كردوه‌و سكاڵامان تۆماركردوه‌و به‌شێك له سكاڵاكانیشتمان ئه‌نجامی هه‌بوه، به‌ڵام هێشتا جێبه‌جێكردنه‌كان له ئاستی داوكاریه‌كانمان نه‌بووه، بۆیه فشاری گه‌وره‌و زیاتر له‌سه‌ر ئه‌م پارێزگاره‌ی ئێستا دروسته‌كه‌ین، كه زۆر پێشێلی مافه‌كانی كوردو نه‌ته‌وه‌كانی دیكه‌ش ده‌كات، هه‌روه‌ها باسی له‌وه‌شكرد:"ئێمه له كاتی رژانه سه‌رشه‌قام و ئه‌نجامدانی خۆپیشاندان ئه‌وه سه‌رجه‌م ئه‌گه‌ره‌كان و له‌به‌رده‌ممان كراوه‌ن بۆ به‌ده‌ستهێنیانی مافه‌كانی میلله‌ته‌كه‌مان، چونكه ئێمه به ئاسانی واز له ده‌ستكه‌وته‌كانی میللته‌كه‌مان ناهێنین كه سه‌دان شه‌هیدمان بۆ داوه".\nره‌وه‌ند مه‌لا مه‌حمود، ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌شكرد:"ئێمه ئۆپزسیۆن نین و به‌ڵكو ئێمه خاوه‌نی شاره‌كه‌ین و له ده‌سه‌ڵاتیشداین به‌ڵام هه‌ندێك خه‌ڵك به‌هۆی مه‌وقعی شوێنه‌كه‌یان بونه‌ته هۆكاری ئه‌وه‌ی غه‌در له خه‌ڵكه‌كه بكه‌ن"، روونشیكرده‌وه:"كاراكردنه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌ن و دانانی پارێزگار یه‌كێكه له‌و بنه‌مایانه‌ی كه دۆخه‌كه‌ی پێ ئاسایی بێته‌وه".\nجێگری لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركوكی یه‌كێتی نشیتمانی كوردستان، راشیگه‌یاند:"یه‌كێتی چاوه‌ڕوانی پارتی ناكات بۆ كاراكردنه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌ن و دانانی پارێزگار، چونكه پارتی بینیمان هه‌موو مساوه‌مه‌یه‌ك ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ئێمه پۆستێكشمان له حكومه‌ت به‌رنه‌كه‌وێت بۆیه ئێمه پشتئه‌ستورین به خه‌ڵك و جه‌ماوه‌ری كه‌ركوك بۆ ئه‌وه‌ی به هه‌ماهه‌نگی نه‌ته‌وه‌كانی دیكه ئیداره‌ی كه‌ركوك باش بكه‌ین".\n 754 جار بینراوه\n12/15/2018 1:05:12 AM


✌ ئیبراهیم ساری - بۆتان کایائالپ شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 6 2019 8:32PM\nلە دایکبووی شاری ئامەدی باکووری کوردستانە. لە ڕۆژی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 6-1-2019 20:32:08\n📝 بانگەوازییەکی ئاوارتەی نەتەوەیی – خاوەندارێتی لە کۆبانێ بکەن بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 1 2018 9:47PM\nبانگەوازییەکی ئاوارتەی نەتەوەیی – خاوەندارێتی لە ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 91% ✍ ز.س. 1-11-2018 21:47:21\n📊 گەرمیان، بوارەکانی شانۆ و دراما و فیلمسازیی گرفتیان زۆرە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 1 2018 9:46AM\nهونەرمەندانی بواری شانۆ و دراما و سینەما لە گەرمیا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 1-11-2018 9:46:25\n📝 منظمات مدنية وحقوقية تدين الاعتداءات التركية على المناطق الكردية في شمال سوريا بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 3 2018 9:39AM\nتصريح منذ ثلاثة أيام والجيش التركي يصعد من تهديدا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 3-11-2018 9:39:15


مۆرینهۆ: بردنه‌وه‌یه‌كه‌ی گرنگمان تۆماركرد\nخۆزیه مۆرینهۆی پرتوگالی‌و راهێنه‌ری یانه‌ی مانچسته‌ریونایتد خۆشحاڵی خۆی نیشاندا به سه‌ركه‌وتنی یانه‌كه‌ی به‌رامبه‌ر سێلتافیگۆ ونیشانده‌دات وجه‌ختیشده‌كاته‌وه پێش یارییه‌كه راشفۆرد پێكانی هه‌بوو .\nله‌میانه‌ی لێدوانێكیدا بۆ رۆژنامه‌ی ئێكسپرێسی بریتانی مرینهۆ رایگه‌یاند كه تیپه‌كه‌ی یارییه‌كی باشیان ئه‌نجامدا و بردنه‌وه له‌یاریگای یانه ئیسپانیه‌كه كارێكی گرنگ بوو ، سه‌باره‌ت به ماركۆس راشفۆردیش وتی ئه‌و یاریزانێكی نایابه وته‌مه‌نی ته‌نها 19 ساڵه به‌ڵام تۆپی پێی زۆر خۆش ده‌وێت وپێش یارییه‌كه نیو سه‌عات راهێنانی كردووه له‌سه‌ر چۆنێتی لێدانی راسته‌وخۆ .\nسه‌باره‌ت به پێكانه‌كه‌شی مۆرینهۆ وتی شتێكی ئاسایه وقورس نییه پێش یارییه‌كه‌ش راشفۆرد ئازاری هه‌بوو ، له‌خوله‌كی 80 هێنامه ده‌ره‌وه‌ی یاریگا تا پێكانه‌كه‌ی ته‌شه‌نه نه‌كات وله‌جێگه‌ی ئه‌و مارسیاڵم خسته نێو یاریگا كه له دۆخێكی باشی جه‌سته‌یی دا بوو


لقی شارەزووری یەکێتی زانایان خولێکی رێنمایی تایبەت بەحاجیان بەرێوە دەبات\nبه‌رواری دابه‌زاندن: 07/07/2019 : 00:15:51\nڕۆژی شەممە ٦/۷/۲۰۱۹ لێژنەی فەتوای لقی شارەزور بەسەرپەرشتی مامۆستا سید طاهر مەلا سید محمود خولێکی ڕێنمایی کردوەوە بۆ ئەو براو خوشکانەی ناویان دەرچوە بۆئەنجامدانی فەریزەی حەجی ساڵی ۲۰۱۹ لە سنوری بەڕێوەبەرایەتی ئەوقافی شارەزور.\nمامۆستا مەلافارس و مامۆستا مەلا فهمی حسن کارگێڕانی لق و مامۆستا مەلا ڕێبوار مورشیدی حەج و مامۆستا مەلا نجم الدین و مامۆستا مەلا ئازاد ئامادەبوون، حاجیەکان زۆرخۆشحاڵ بوون بەخولەکەو وەڵامی هەموو پرسیارەکانیان دراوە لەلایەن سەرۆکی لیژنەی فەتوای لقی شارەزورەوە.\nژماره‌ی سه‌ردان : 6202565


تاريخ: ۱۳۹۵ جمعه ۲۸ خرداد ساعت ۱۲:۵۹ بازدید: 487 نظرات: 0 کد مطلب: 1126\nئەولێدوانەی كەجەكە لەوەڵامی بینالی یڵدرم سەرۆك وەزیرانی توركیادایە كە لەچەند رۆژی رابردوودا رایگەیاند: لەرێگای راستەوخۆو ناڕاستەوخۆوە پارتی كرێكارانی كوردستان(پەكەكە) بەچەند نامەیەك داوای دیدارو كۆبوونەوەی لە حكومەتی توركیا كردووەو ئەوەی خستوەتەڕوو كە ئەوان وەك پەكەكە ئامادەن چەك دابنێن.\nهاوسەرۆكایەتی كۆما جڤاكێن كوردستان(كەجەكە) لەبەیاننامەیەكدا كە ئەمڕۆ میدیاكانی نزیك لە پەكەكە بڵاویانكردۆتەوە، دەڵێت"تا لەچوارچێوەی دیموكراتبوونی توركیادا بوونی كورد بە شێوەیەكی كراوە نەناسرێت‌و ژیانی ئازاد و مافە دیموكراتییەكانی كوردان قبوڵ نەكرێت، بزووتنەوەی ئازادی كورد(پەكەكە) لەگەڵ هیچ هێزێكی سیاسی دانوستان‌و دیدار ئەنجام نادات".\nكەجەكە هێزە دیموكراتییەكان بانگ دەكات كە تێكوشانی ئازادی‌و دیموكراسی لەبەرامبەر سیاسەتی حكومەتی پارتی داد و گەشەپێدانی (ئاكەپە) بەرزتر بكەن.\nهاوسەرۆكایەتی كەجەكە لەبەیاننامەكەدا دەشڵێت"باتەواوی رای گشتی‌و گەلەكەمان باش بزانن كە ئێمە لەگەڵ دەسەڵاتدارێكی فاشیست كە بەهەر شێوەیەك هەوڵدەدات تێكۆشانی ئازادی گەلی كوردو هێزەكانی دیموكراسی تێك بدات، دانوستانی سیاسی‌و ئاشتییانە ناكەین، چونكە بۆ چارەسەكردنی پرسی كورد پێویست بەدەسەڵاتدارێكی خاوەن پرەنسیپ‌و بیری دیموكراسی هەیە، نەك دەسەڵاتدارێكی وەك حكومەتی پارتی دادو گەشەپێدان كەخاوەن بیرو بۆچوونی نكۆڵی‌و نەژادپەرستی‌و دیكتاتۆرییە".\nهاوینی رابردوو ئاگربەستی نێوان توركیاو پەكەكە دوای دووساڵ لە ئارامی شكێندراو شەڕ دەستیپێكردەوەو فڕۆكە جەنگییەكانی توركیا دەستیانكرد بە بۆردومانی ئاسمانیی بنكەو بارەگاكانی پەكەكە.\nدوای شكاندنی ئاگربەست، شەڕ زۆربەی شارو ناوچەكانی باكوری كوردستانی گرتەوەو توركیا ئۆپەراسیۆنی سەربازی دەستپێكردو قەدەغەی هاتووچۆی لەزۆر ناوچە بۆماوەیەكی درێژ راگەیاند.\nلەئەنجامی شەڕو بۆردومانی سوپای توركیاشدا چەندین ناوچە لەباكوری كوردستان وێران بوون‌و بەسەدان كەسی مەدەنی كوژران‌و برینداربوون.\nسه رچاوه: خه ندان\nبرچسب ها: پایگاه خبری هاژه, ترکیه, جهان, مافی كورد, کوردستان


هه‌موو مرۆڤیك بۆ گه‌شه‌دان به توانا هزرییه‌كانی پێویستی به خوێندنه‌وه هه‌یه كه به‌رده‌وام وای لێده‌كات تێگه‌یشتنی بۆ گۆرانكاری و پێشهاته‌كان فراوانتربێت. خوێندنه‌وه كاتێك به‌رهه‌می هه‌یه كه خوێنه‌ر له ته‌مه‌نێكی زووه‌وه ده‌ست بكات به خوێندنه‌وه بێگومان باشترین قۆناغیش ته‌مه‌نی مناڵیه كه ده‌بێت دایك و باوك هه‌ر زوو ئه‌و ئه‌ركه بگرنه ئه‌ستۆ و مناڵه‌كانیان فێری خوێندنه‌وه بكه‌ن، ڕۆژانه هه‌وڵبده‌ن منداڵه‌كانیان فێر بكه‌ن با كاتێك ته‌رخان بكه‌ن بۆ خوێندنه‌وه. سه‌ره‌تا ده‌توانن فێرى خوێندنه‌وه‌ى بابه‌تى منداڵانه‌یان بكه‌ن، دواتر ئه‌گه‌ر بتوانن جگه له‌زمانى خۆى به‌زمانێكى دیكه كتێب بخوێننه‌وه ئه‌وا ده‌بێته باشترین یارمه‌تىده‌ر بۆ چالاكبوونى مێشك و تێگه‌شتن.\nدۆزینه‌وه‌ی په‌رتووكی گونجاو به‌پێی ته‌مه‌نه‌كانی منداڵ، ڕێگه‌یه‌كه بۆ باش پێگه‌یاندنی منداڵ كه پێگه‌یاندن و تێگه‌یاندنی منداڵ به‌ئاراسته‌یه‌كی دروست له‌داهاتوودا نووسه‌ر‌و خوێنه‌رێكی به‌توانا و باشیان لێ به‌رهه‌م دێت.\nیه‌كێك له سووده دیاره‌كانی خوێندنه‌وه فێربوونی زمان و باشبوونی ئاستی قسه‌كردن و تێگه‌یشتنى منداڵه بۆ زمانێكی دیكه، بێگومان ئه‌مه له كاتێكدا ئه‌گه‌ر هه‌وڵبدات به زمانێكی دیكه كتێب بخوێنێته‌وه. كاریگه‌ری له‌سه‌ر داهاتووی هه‌یه له‌ڕووی پیشه‌یی یان خوێندن و ئه‌ركه‌كانیه‌وه، چونكه جۆره‌ها زانیاری وه‌رده‌گرێت له بواری جیاواز و سوودی لێ ده‌بینێت بۆ ژیانی رۆژانه، هه‌روه‌ها له‌ڕووی ئه‌كادیمیه‌وه ئاستی زیره‌كی منداڵ به‌هۆی خوێندنه‌وه به‌رز ده‌بێته‌وه و واده‌كات ئه‌نجامێكی باشتریان له خوێندن هه‌بێت.\nخوێندنه‌وه‌ی فاكته‌رێكی سه‌ره‌كیه بۆ به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندی كه‌سایه‌تی كه په‌یوه‌ندییه‌كی گرنگه له‌ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تیدا، فێری متمانه‌پێكردن، به‌رپرسیارێتی، هاوكاریكردن و لێبورده‌یی ده‌كات، له هه‌مانكاتدا منداڵ فێر ده‌بێت چۆن ڕه‌فتار له‌گه‌ڵ ئه‌و كێشه و گرفتانه‌دا بكات كه رۆژانه رووبه‌روویان ده‌بێته‌وه و له‌گه‌ڵ تێپه‌ربوونی ژیانیشدا فێری شتی زیاتر ده‌بن و ڕێنمایی ده‌كات كه چۆن له‌كاتی ڕووداوه‌كاندا به‌ئاسانی له‌گه‌ڵ باری كۆمه‌ڵایه‌تیدا خۆیان بگونجێنن و به‌سه‌ركه‌وتوویی به‌سه‌ریاندا زاڵ بێت. كتێب خوێندنه‌وه منداڵ به‌ره‌و جیهانی زانیاری و فێربوون ده‌بات، یارمه‌تیده‌ره بۆ ئه‌وه‌ی باشتر ئه‌زموونی ژیان بكات.


روحانی بانگهێشتی به‌رهه‌م ساڵح بۆ سه‌ردانێكی فه‌رمی ده‌كات\nبەرهەم ساڵح و حەسەن روحانی\nسەرۆك كۆماری عیراق پەیوەندییەكی تەلەفۆنی لە هاوتا ئێرانییه‌كه‌ی پێگەیشت و وێڕای تاوتوێكردنی بەهێزكردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەكان، روحانی به فه‌رمی بانگهێشتی به‌رهه‌م ساڵحی كرد سەردانی ئێران بكات.\nئەمڕۆ 18ی ئایاری 2020، د.بەرهەم ساڵح، سه‌رۆك كۆماری عیراق پەیوەندییەكی تەلەفۆنی لە حەسەن روحانی سەرۆك كۆماری ئێرانه‌وه پێگەیشت و روحانی پیرۆزبایی پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومه‌تی كرد، لەلای خۆیەوە بەرهەم ساڵحیش سوپاسی سەرۆكی ئێرانی كرد، بۆ ئەو هەنگاوە كە دەبێتە هۆی پتەوكردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەكان لە نێوان هەردوو وڵات، هاوكات هیوای پێشكەوتن و خۆشگوزەرانی بۆ گەلی ئێران خواست.\nهەر لەو پەیوەندییە تەلەفۆنییەدا حەسەن روحانی به‌فه‌رمی بانگهێشتی بەرهەم ساڵحی كرد سەردانی ئێران بكات، سەرۆك كۆماریش بەڵێنی دا كە لە كاتێكی گونجاودا سەردانی ئێران بكات.\nلە بەشێكی دیكەی پەیوەندییە تەلەفۆنییەكەدا، باس لەبەهێزكردنی پەیوەندییەكان و بەرەوپێشبردنی ئاسۆی هاریكاریی هاوبەش كرا لە نێوان عیراق و ئێران، بەجۆرێك كەخزمەت بە بەرژەوەندییەكانی هەردوو گەلی دۆست بكات، هەروەها ئاماژەكرا بە پاراستنی ئاسایش و سەروەری عیراق وەك گرنگییەك لەناوچەكەو جیهاندا، چونكە سەقامگیری عیراق ئاسایش و سەلامەتی گەلانی ناوچەكە و جیهان بەهێز دەكات.\nلە تەوەرێكی دیكەی پەیوەندییە تەلەفۆنییەكەدا، هەردوو سەرۆك ئاماژەیان دا بەگرنگی هەماهەنگی زیاتر بۆ روبەڕوبونەوەی پەتای كۆرۆنا، بۆ ئەو مەبەستەش جەختكرایەوە لە كاری هاوبەش بۆ ڕێگری لەبڵاوبوونەوەی پەتاكە، لە پێناو پاراستنی گیانی هاووڵاتیانی هەردوو وڵات و مرۆڤایەتی بەگشتی.\nلە كۆتایی پەیوەندییە تەلەفۆنییەكەدا باس لە دوا گۆڕانكارییە سیاسییەكانی ناوچەكە كراو هەردوو سەرۆك دووپاتیانكردەوە لەسەر پێویستی هاریكاری هاوبەش بۆ كەمكردنەوەی ئاڵۆزییەكان و هێنانەدی ئارامی و ئاسایش بۆ گشت گەلانی ناوچەكە.