ئەو ڕۆژانەی قەت لەبیر ناچنەوە بەشی (۴۶) له نووسینی : خدر پاکدامه‌ن – سه‌رده‌شت\n« پارچه هه‌ڵبه‌ستێک له ژێر سه‌ردێری پاکانه\nیادێک لە ڕاپەڕینی باشوری کوردستان! بەشی حەوتەم! له نووسینی : محه‌ممه‌د بایزیدی »\nبڵاوکراوه‌ی : ـ  می 12, 2019\nگێڕانەوەیەک کە لەگەڵ هەڤاڵەکانم سەردەمێکی سەخت و دژوارمان تێپەڕ کرد بەڵام پڕاوپڕ لە فیداکاری و ئەمەگناسی کە تا ئێستاش لە مێژووی خەبات و تێکۆشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا جێگە و پێگەی تایبەتیی خۆی هەیە و هەر دەمێنێ.\nهەروەک لە بەشی پێشوودا باسم کرد، دوای گەشتێکی سیاسی و نیزامی لە ناوچەی بووڵفەتی سەردشت لەنێو ئەو خەڵکەی کە هەمیشە لە درێژەی خەبات و تێکۆشاندا یار و یاوەری هێزی پێشمەرگەی کوردستان بوون، بۆ مانەوە چووینە نزیک پایەگاکە. هەر ئەم ڕۆژە فەرماندەکان لە دەوری یەک کۆبووینەوە تا لە سەر چۆنیەتی گەڵاڵەی عەمەلیاتیی ئەمجارەمان قسە و باس بکرێ و بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی ئەم مۆڵگەیە لەم کۆبوونەوەدا هەموو پێشمەرگەکان بەسەر سێ دەستەدا دابەش کران؛ دەستەی یەکەم کە وەک دەستەی هێرش دیاری کران، بەسەرپەرشتی کاک عەبدوڵڵای شەخسەی هاوڕێ لە گەڵ کۆمەڵێک لە پێشمەرگە تێکۆشەر و ئازاکان وەک دەستەی هێرش بۆ سەر مۆڵگە دیاری کران، دەستەی دووهەم بەسەرپەرستی کاک بەکرە مارەغانی بۆ لێدانی ئەو پایەگایەی کە لە پشتی ئەم پایەگایە هەڵکەوتبوو، دیاری کران و، دەستەی سێهەمیآکاک حەمە نارستی وەک فەرماندی گشتی عەمەلیات سەرپەرەستی دەکرد و منیش لە گەڵ ئەم دەستەیەدا بووم. هەرلە شوێنی مانەوە کە زاڵ بوو بەسەر مۆڵگەکەدا ماینەوە تا لەوێوە بە چەکی قەناسە و بی کەی سی لە پایەگاکە بدەین و تیمی هێرش لە ژێر ئاوری ئەم تیمەدا هێرشی خۆیان بۆ سەر مۆڵگە دەست پێ بکەن.\nڕۆژێ زۆر خەریک بووین تا توانرا مووهیماتەکە بدۆزینەوە کە لەم شوێنە پێشتر ژێر خاک کرابوو. تەنیا دوو کەس دەیانزانی لە کوێ حاشار دراوە. دوای دیتنەوەی مووهیماتەکە، شەوێ دەستەیەک لە پێشمەرگەکان چون بۆ گوندی گرژاڵ. کە هاتنەوە چوار لیتر بەنزینیان لەگەڵ خۆیان هێنابوو بۆ ئەوەی لە گوللە ئارپیجیەکانی بکەن بۆ ئەوەی پایەگاکە زوو ئاور بگرێ. ئەو ڕۆژە هەموو جموجۆڵی نێو مۆڵەگەکە لە شوێنی مانەوەڕا لە ژێر چاوەدێریدا\nسەرئەنجام لە ئێوارەیەکی دەرەنگدا هەردوو تیمەکەی دیکە بەرەو شوێنی خۆیان وەڕێکەوتن. کاتێک هەر دوو تیم لە شوێنی خۆیان جێگیر بوون و چاوەڕێی دەستووری فەرماندەی عەمەلات بوون، لەلایەن کاک حەمە نارستییەوە بە بێسیم قسە لە گەڵ هەموو تیمەکان کرا. هەر دوو مۆڵگە بەتووندی کەوتنە بەر هێرشی هێزی پێشمەرگەی کوردستان و بە خەستی ئاورباران کران. لە ماوەیەکی کورتدا دەستەی هێرش لە ژێر ئاوری چەکی دەستی دەستەکانی دیکەدا خۆی گەیاندە بن خاکریزەکانی پایەگا و لە دوای شەڕێکی کورت، مۆڵگە بە تەواوی داڕما و ئەفرادی نێو مۆڵگە کۆمەڵێکیان کوژران و ئەوانی دیکەش هەڵاتن. پێشمەرگەکان بەبێ زیان توانیان دەست بەسەر مۆڵگەکەدا بگرن. لە نێو مۆڵگەکەدا چەند پارچە چەکی جۆراوجۆر وەک دەستکەوت کەوتنە دەستی پێشمەرگەکان و لەنێو مۆڵگەکە پەدافەندێکی گەورە کە ئیمکانی ڕاگواستنی نەبوو لە گەڵ باقی شتەکانی دیکە ئاوریان تێبەردرا.\nتیمەکەی دیکەش تا کۆتایی عەمەلیات ئاگریان بە سەر مۆڵگەی نێوان زەلێ و گرژاڵدا باراند.\nدوای دەستبەسەرداگرتنی ئەم مۆڵگەیە، فەرماندەری عەمەلیات دەستووری پاشەکشەی دا. لە بەرەبەری ڕۆژئاوابووندا دوای ئەوەی هەموومان یەکمان گرتەوە و دوای ئەو عەمەلیاتە سەرکەوتوانەیە درێژمەمان بەگەشتی خۆمان دا. دوای دوورکەوتنەوەی ئێمە دووژمن ناوچەکەی بە خەستی تۆپباران کرد. بەڵام ئێمە بێ‌زیان بووین.\nگرتنی ئەو مۆڵگەیە وەک زۆر عەمەلیاتی دیکە سەرکەوت و لە ناوچەکە دەنگی دایەوە و وەک عەمەلیاتێکی سەرکەوتوو چاوی لێ‌دەکرا.\nبەم جۆرە جارێکی دیکە تێکۆشەرانی هێزی گیاڕەنگی سەردەشتی سەرسەوز، بە لێهاتوویی خۆیان توانیان عەمەلیاتێکی سەرکەوتووی دیکە لە سەر هێزی دووژمن بەڕێوە بەرن. جێی خۆیەتی لێرەوە جارێکی دیکە سڵاو بنێرین بۆ ئەم تێکۆشەرانەی کە لەو عەمەلیاتەدا بەشداربوون سڵاو بۆ گیانی پاکی ئەو کەسانەی لە ساڵەکانی دواییدا شەهید بوون.\nوێنەکە وێنەی پێشمەرگەکانی هێزی گیاڕەنگە لەو سەردەمەدا


سوپای عێراق لە پاراستنی وڵاتەوە بۆ سەركوتكردنی هاووڵاتیان – Politic Press\nسوپای عێراق لە پاراستنی وڵاتەوە بۆ سەركوتكردنی هاووڵاتیان\nسوپای عێراق، هێزێكی نیزامی كۆماری عێراقە، مێژووەكەی بۆ 6-1-1921 دەگەڕێتەوە، كە لەژێر ئینتیدابی بەریتانیادا و لەسەردەمی حكومی پاشایەتی دامەزرا.\nیەكەم فەوجی سەربازی بەناوی “فەوجی موسا كازم” لەسەربازانی پێشووی سوپای عوسمانی لە كازیمیەی بەغدای پایتەخت دروستكرا، بەڵام ئێستا ئەو سوپایە، لە هێزی زەمینی، ئاسمانی و دەریایی پێكهاتووە.\nیەكەم دەستوەردانی سەربازی لەلایەن سوپای عێراق لە 29 تشرینی یەكەمی 1936 بەسەرۆكایەتی فەریق بەكر سدقی و هاوپەیمانانی بەشێك سووپا بوو، كە داوای دەست لەكاركێشانەوەی حكومەتەكەی یاسین هاشمی، سەرۆكوەزیرانی سەردەمی پادشایەتی دەكرد و لەبری ئەو حیكمەت سلێمان، وەزیری ناوخۆ بكرێتە سەرۆكوەزیران.\nئەو هەنگاوەی سوپای عێراق بەیەكەم دەستوەردانی سەربازی لەكاروباری سیاسی لەرۆژهەڵاتی ناوەڕاست و عێراق دادەنرا.\nلەساڵی 1958 لەلایەن عەبدولكەریم قاسم، یەكەم كودەتای سەربازی دژی دەسەڵاتی وڵاتەكەی ئەنجامداو توانی فەیسەڵی دووهەم، لەتەختی دەسەڵاتەكەی لابەرێت و یەكەم رژێمی كۆماری لەوڵات دروستبكات.\nلەدوای كودەتای دووەمی بەعسیەكان لەساڵی 1968ەوە تاوەكو 2003 زۆرترین ئەفسەر و فەرماندەكانی سوپای عێراق كەسانی سوننە مەزهەب بوون.\nسوپای عێراق لەساڵی 1980 ژمارەی سەربازانی لەسنووری 190 هەزار سەرباز بووە و گرنگترین پێكهاتە سەربازییەكانیش 12 فیرقیەی سەربازی بووە، كە پێنج تیمی زریپۆش بووە و ئەوانەی دیكەشی لەنێوان پیادەو تەكنیكی دابەشبووە.\nهاوكات خاوەنی 1740 تانكی جۆری تی 54 و 55 و 62 بووە. ژمارەیەكی كەمی تانكی تی 72 بووە، زۆربەی چەك و جبەخانەكانیشی لەلایەن یەكێتی سۆڤییەتی پێشوو لەساڵانی 1970 بۆ 1979 دابینكراوە.\nسوپای عێراق تۆمەتبارە بە بەبەشداریكردنی پرۆسەكانی كۆمەڵكوژی دەرهەق بە خەڵكی كوردستان، فەیلەقی یەك و پێنجی سوپا، پرۆسەكانی ئەنفال و كیمیابارانی ئەنجامداوە.\nهێزەكانی پیادە دەیان تاوانی كوشتن، سووتاندنی ماڵ و گوندەكانی ئەنجامداوە. هێزە ئاسمانییەكانی ئەو سوپایە لەساڵانی 1968 و 1974 دا، بەفڕۆكە بۆمبی قەدەغەكراوی ناپاڵم و رۆكێتی بە سەر شار و گوندەكانی كوردستاندا باراندووە.\nهێزەكانی سوپا رۆڵیان هەبووە لە دەستگیركردن، كۆكردنەوەی كوردە فەیلیەكان و دوورخستنەوەیان و كوشتنیان. بەشداری بەرچاوی لە شاڵاوەكانی ئەنفال و ئەنفالی بارزانییەكاندا بینیوە، كە ئەو رەفتارانە لەدادگای باڵای تاوانەكان وەك جینۆساید ناسێنراوە.\nپەیامی سەركردە عێراقییەكان لەساڵیادی دامەزراندنی سوپادا:\nلە یادی 101 ساڵەی سوپای عێراقدا، سەركردەكانی عێراق پەیامی جیاوازیان هەیە، مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عێراق، لە تویتێكدا رایگەیاند “سوپا زامنی عێراقێكی سەربەرزی سەربەخۆیە”، موقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی سەدریش وەك توانجێك بۆ حەشدی شەعبی دەڵێ “لە گرنگترین سیفەتەكانی سوپا خۆشەویستی نیشتمانە، نەمبیستووە سوپا منەت بەسەر گەل دا بكات، لەبەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و رزگاركردنی ناوچەكان”.\nقاسم محەمەدی، فەرماندەی هێزە وشكانییەكانی عێراق ئاشكرای كرد، لەم خولەی ئەنجومەنی نوێنەران، خزمەتی سەربازیی زۆرەملێ پەسەند دەكرێت.\nلە دوای جەنگی جیهانی یەكەم ساڵی (1914-1918) دەسەڵاتی عوسمانییەكان لە عێراق كۆتایی پێهێنراو بەریتانیەكان توانیان دەسەڵات بگرنە دەست، ساڵی 1920 یەكەمین كابینەی حكومەتی عێراق پێكهێنرا، لە كۆتاییەكانی هەمان ساڵدا یەكەمین یەكەی سەربازی سوپای عێراقی لە 6_1_1021، لە بەغدا پێكهێنرا.\nبەگوێرەی سەرچاوە مێژووییەكان گەڵاڵەكردنی بیرۆكەی پێكهێنانی سوپای عێراق لە6ی كانونی دووەمی ساڵی 1921، لەلایەن كۆمەڵێك ئەفسەری كورد و عەرەب، لە بەغدا بووە، بە سەرۆكایەتی جەنەڕاڵ جەعفەر پاشا عەسكەری كە ئەفسەرێكی كوردی خەڵكی شاری كەركووك بووە، یەكەم پێكهاتەی سوپا 14 ئەفسەری كورد و عەرەبی لە خۆ گرتووە، لەو ژمارەیە 8 ئەفسەریان كورد بوون بە ناوەكانی (جەنڕاڵ جەعفەر مستەفا عەسكەری سەرۆكی دەستەی دامەزرێنەر، عەقید حەمید ئەحمەد ئەندامی دەستەی دامەزرێنەر، رائید سەعید محەمەد نوێنەری فەرماندە، رائید بەكر سدقی عەسكەری نوێنەری سەرۆك، رائید تۆفیق وەهبی بەگ ئامر كۆلیژی سەربازیی، رائید عەبدول رەزاق حلمی، نەقیب حەسەن حوسێن عەسكەری، نەقیب محەمەد ئەمین زەكی بەگ).\nسوپای عێراق زۆربەی كات لە شەڕدا بووە، بەتایبەتی لەكاتی دەسەڵاتی حزبی بەعس، لە جەنگی دووەمی كەنداو لە ساڵی 1991 سوپای عێراق یەكێك بوو لە سوپا بەهێزەكانی ناوچەكەو ژمارەی سەربازانی گەیشتە یەك ملیۆن لە 42 فیرقە و 20 لیوای تایبەت و شەش فیرقەی گاردی كۆماریی پێكهاتبوو. بەڵام لە راپەڕینی خەڵكی كوردستان بە پاڵپشتی هێزی پێشمەرگە توانرا لە شار و شارۆچكەكانی كوردستان وەدەربنرێت.\nTags: پێشمەرگە حزبی بەعس عێراق\nلەسەربازنەكانی كەركوك هێشتا رێككەوتن نەكراوە\nعێراق لەڕووی خەرجی سەربازییەوە هەشتەم وڵاتی عەرەبییە\nفەرمانبەرانی گرێبەستی كۆمسیۆن دەگەڕێنرێنەوە سەر كارەكانیان\nیونیسێف: منداڵانی عێراق دووچاری ئەشكەنجە دەبنەوە\nفەرەنسا پەیامێك ئاراستەی هەرێم و بەغدا دەكات\nژمارەیەك كاتیۆشا ئاراستەی سەنگەرەكانی پێشمەرگە كران


دادگای سلێمانی سزای لە سێدارەدانی بۆ بكوژانی تاریقی بەقاڵ دەركرد\n12.09.2019 11:56 AM\nئەمرۆ پێنجشەممە لە دانیشتنی دادگای سلێمانی بریاری لە سێدارەدان بۆ هەر سێ تاوانباری سەرەكی بكوژانی تاریقی بەقاڵ دەركرا.\nحاجی مەولود مارف خاڵی تاریقی بەقاڵ لەکۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، "لەیەکەم دانیشتنی دواخراوی بکوژانی تاریقی بەقاڵدا ئەمڕۆ دادگا بڕیاری لەسێدارەدانی بۆ بکوژانی تاریق دەرکرد، سزاکەش بەشێوەیەکە لەسێدارەدان ھەتا مردن".\nوتیشی"یەکێک لەئەنجامدەرانی تاوانەکەش ڕایگەیاند کە ئەو بێتاوانە، بەڵام دوو تاوانبارەکەی دیکە وتیان ئەویش بەشداربوەو پێکەوە تاوانەکەمان ئەنجامداوە، بەڵام داوادەکەین دادگا لێمان ببورێت".\nسەبارەت بەو گرژیەشی لەناو دادگا دروستبوو، حاجی مەولود وتی"ئێمە لەناو دادگا بوین كاتێك تاوانباران برانە دەرەوە، ئێمەش ناڕەزاییمان دەربڕی، دواتر دادوەر جەختیكردەوەو پێیڕاگەیاندین هیچ نابێت ڕوبدات كەمێكی دیكە بڕیار دەدرێت، ئەوەبوو هەرسێ تاوانبار سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنرا".\nناوبراو لەبارەی لەجێبەجێكردنی سزاكەش وتی "داوا لەسەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان دەكەین هەرچی زوە ئەو سزایە جێبەجێبكرێت و تاوانباران بەسزای ڕەوای خۆیان بگەن".\nتاریقی بەقاڵ لەمانگی ١٢ی ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن کەسانی نەناسراوەوە ڕفێندرا، لەڕۆژی ٧ی ٤ی ٢٠١٩یشدا لەکاتی ئاشکراکردنی دەستگیرکردنی باندێکی مەترسیداردا لەلایەن ئاسایشی سلێمانیەوە، ئاشکرابوو کە لەلایەن ئەو باندەوە تاریق ڕفێندراوە، دوای ئەوەی دوو فیشەکیان بەقاچیەوە ناوە، دواتریش بەجامانەکەی ملی خنکاندویانە.


ل دۆر هژمارا فه‌رمانبه‌رێن شه‌مه‌نده‌فه‌ران ل هه‌رێمێ رۆهنكرنه‌ك هاته ده‌ركرن | Evro News\nسه‌ره‌كى Facebook ل دۆر هژمارا فه‌رمانبه‌رێن شه‌مه‌نده‌فه‌ران ل هه‌رێمێ رۆهنكرنه‌ك هاته ده‌ركرن\nل دۆر هژمارا فه‌رمانبه‌رێن شه‌مه‌نده‌فه‌ران ل هه‌رێمێ رۆهنكرنه‌ك هاته ده‌ركرن\nل سه‌ر وان ده‌نگوباسێن هاتينه به‌لاڤكرن كو ل هه‌رێما كوردستانێ ب هزاران كه‌س كارمه‌ندێن هێلا شه‌مه‌نده‌فه‌رانه وڤێ چه‌ندێ ل تۆرێن جڤاكى ده‌نگ ڤه‌داى، وه‌زاره‌تا ڤه‌گۆهاستنێ وگه‌هاندنێ ل هه‌رێمێ ده‌نگوباسێن هه‌بوونا 32 هزار كارمه‌ندێن هێلا ئاسنى ره‌ت دكه‌ت ودبێژيت” چو راستى دوى ده‌نگوباسى دا نينه”.\nدرۆهنكرنا وه‌زاره‌تا ڤه‌گۆهاستن وگه‌هاندنێ دا كو ل سه‌ر زارێ په‌يڤدارێ وێ (ئۆمێد محه‌مه‌د سالح) هاتيه به‌لاڤكرن، هاتيه” ده‌مێ چه‌ند رۆژانه دتۆرێن جڤاكى دا ده‌نگوباسه‌كێ بێ بنه‌ما ل دۆر هژمارا فه‌رمانبه‌ر وكارمه‌ندێن (هێلا شه‌مه‌نده‌فه‌رێ) ل هه‌رێما كوردستانێ هاتيه به‌لاڤكرن، بۆ به‌رچاڤكرنا پێزانينێن دروست وهوور بۆ وێ چه‌ندێ بۆ هه‌موو لايه‌كى رۆهن بيت، رادگه‌هينين:\nل هه‌رێما كوردستانێ ول وه‌زاره‌تا ڤه‌گۆهاستنێ وگه‌هاندنێ، چو رێڤه‌به‌رى وپشك نينن ب ناڤێ هێلا شه‌مه‌نده‌فه‌رێ، ئه‌وا هه‌ى رێڤه‌به‌ريا گشتى يا ڤه‌گۆهاستنا زه‌مينى وهێلا ئاسنى وتراموايه وسه‌رجه‌مێ ميلاكێ وان ل هه‌موو پارێزگه‌هان وئيدارێن سه‌ربخوه 748 كارمه‌ندن.\nبه‌رچاڤكرنا وێ هژمارا مه‌زن يا فه‌رمانبه‌ران يا دووره ژ راستىێ ورێژا ميلاكێ وه‌زاره‌تا ڤه‌گۆهاستنێ وگه‌هاندنێ ب ديوانا وه‌زاره‌تێ وهه‌موو رێڤه‌به‌ريێن گشتى ب هه‌ردو فرۆكخانێن نێڤده‌وله‌تى يێن هه‌ولێرێ وسلێمانيێ تنێ 5481 فه‌رمانبه‌رن ب فه‌رمانبه‌رێن هه‌ميشه‌يى وگرێبه‌ست ڤه وئه‌ڤ هژماره دداتان دا ژى دتۆماركرى نه.


شێروان شێروانی: لەگەڵ داعش و تلیاككێشەكاندابووم لە زیندان\nگفتوگۆی رۆژنامەوانی: محەمەد رەئوف\nماوەی 42 رۆژ لە ناو زیندانەكانی ئاساییش و پۆلیسی دهۆك لەژێر ئەشكەنجەیەكی دەرونی و روحی زۆردا مایەوە، ئەو لە زیندان لەگەڵ داعش و تلیاك كێشەكاندا دایان ناوە، شێروان شێروانی رۆژنامەنووس و چالاكێكی دیاری دەڤەری بادینانە، لەسەروبەندی روداوەكانی شیلادزێ دەستگیركرا، پێشی وایە روداوەكانی بادینان و شیلادزێ " لە غیابی ئۆپۆزسیۆن و میدیای ئازاد و میدیای ئۆپۆزسیۆنی جاران رودەدەن و ئەمە ئاماژەی قۆناغێكی تری ئۆپۆزسیۆنی شەقامە، كە سەرەتاكەی لە بادینانەوە دەستی پێكرد"\nشێروان لە زیندانەكاندا پێشێلكاری گەرەوی بینیوە "ئەگەر ئەو پێشێلكاریانەی ناو زیندان بخرێنە روو كۆی پرۆسەی سیاسی ودیموكراتی ئەوانەی بانگەشەی دەكەن دەكەوێتە ژێر پرسیارەوە"\nدەقی گفتوگۆ رۆژنامەوانیەكەی درەو میدیا لەگەڵ شێروان شێروانی\nدرەو میدیا: شێوازی ئازادكردنت چۆن بوو، دادگا بڕیاری كۆتایی داوە یان بە كەفالەت ئازادكراویت و دۆسیەكەت بە كراوەیی ماوەتەوە و ھەركات بیانەوێ دەستگیرت دەكەنەوە؟\nشێروان شێروانی: هەرخۆی دەستگیركردنی ئێمە رەهەندێكی سیاسی حزبی هەبوو، چونكە ئێمە نیەتمان هەبوو گردبونەوەیەك بكەین، لەسەر نیەت كەس سزا نادرێ چجای ئەوەی سزایەكی زۆر توند، گومانی لەسەر تەعلیقكراوە مادەی 156 چجای ئەوەی كە قسە لەسەر ئەوەیە ئاساییشی حزبی و ئاساییشی نەتەوەیی چەندێك جیاوازن لەو زۆنە كێ حوكمدارە كە پارتیە، ئاساییشی نەتەوەیی بە ئاساییشی خۆی دەزانێت، ئەوە پرسیارگەلێكن، بۆیە سەرلەبەری دەستگیركردن و راگرتن و ئەزیەتدانی ئێمە هەموو پەیوەندی بە میزاج و بەرژەوەندی حزبێكی دیرایكراوی ئەم ناوچەیەوە هەیە كە پارتی دیموكراتی كوردستانە، هیچ بنەمایەكی یاسایی وا قوڵ نیە، كە ئێمە مستەحەق بین ئەوان بەو شێوازە مامەڵەمان لەگەڵ بكەن.\nئازادكردنەكەشی ئاوا بوو كە بەرێوەبەری ئاساییشی دهۆك ( بژار دۆسكی) بانگی كردم، دوای دانوستان و مناقەشەیەك وتی ئێمە بڕیارمانداوە ئێوە ئازادبكەین، لەگەڵ دادوەر قسەمانكردووە، بەڵام من خۆم هەستم بەوە كردبوو كە هەوڵی ئازادكردنمان لە ئەنجامی كۆمەڵێك فشارە كە هەندێك دەزگای نێودەوڵەتی و رایگشتی و ریكخراوەكان و هاورێكان و ئەمانە وایانكرد كە بەراستی كەیسی ئێمە ئەبێ بە چاوێكی تر سەیری بكرێن.\nئێمە رۆژنامەنووسین شتی تر نین، بۆیە حاڵەتەكە هەندێك غەریب بوو بۆ دەزگا ئەمنیەكانی دهۆك و بەرێوەبەری ئاساییش كە ئەو خۆی نابێ تێكەڵی پرسی داعشێك لەگەڵ ئێمە بكات یان تلیاك كێش كە ئەو ماوەیە زیاتر لەگەڵ ئەو دوو چینە بووین، مامەڵەكردن لەگەڵ رۆژنامەنووس كۆمەڵێك بەرپرسیارێتی، نیشتیمانی و رێكخراوەیی و پیشەیی و ئەخلاقی هەیە، فیعلەن گەیشتنە ئەو قەناعەتەی كە رۆژنامەوان و چالاكوان دەبێت حسابێكی تری بۆ بكرێت، بۆیە لە ئەنجامدا بڕیاردرا ئازادبكرێین.\nبەڵام نازانم چەندێك كەیسی ئێمە بە كراوەییە بەڵام لەناو لێكۆڵینەوەكاندا ئەو قسەیە دەوترا، كە مەبەستم لێكۆڵینەوەی ئاساییشە، كە ئەتوانین زۆر بەتوندی مامەڵەتان لەگەڵ بكەین و ئێمە هەندێك بەڵگەی ئێوەمان لەبەردەستدایە بە دۆكیۆمێنتەوەو دەتوانین دژی ئێوە بەكاری بهێنین، بەڵام بەكاری ناهێنین یەعنی وەكو تەهدید و هەڕەشەیەك بۆسەر گیانی ئێمە بۆ ئەوەی لە قەلەقدا بمێنینەوە.\nئەو هێزانەی قەلەقن لە نێوان دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنبووندا، مەشغوڵبوونی ئەوان بەدابەشكردنی كێكی حكومەتەوە لە سەر پشتی ئێمە كەوت و قورستر بوو\nدرەو میدیا: بارودۆخی ئێوەو هاوڕێكانت لە ناو زیندان چۆن بوو، ئایا ئەشكەنجەی جەستەیی یان دەرونیتان دراوە ؟\nشێروان شێروانی: لە كاتی رەشبگیریەكەدا من خۆم گوێم لێ دەبوو لە شەق و زللەو لێدانی هاورێكانم، بەڵام من خۆم ئەشكەنجەی جەستەیی نەدراوم بەڵام دەرونی زۆر دراوم، خۆزگە ئەشكەنجە بدرام بەڵام زیندانی تاكە كەسی نەبینم، چونكە بەراستی سزایەكی قورس بوو، نۆ رۆژ لەناو زیندانی تاكەكەسی دواجار هەرچەندە تۆمەتبارێكی داعشیان هێنا لەگەڵ من، ئەوە بۆ من قورس بوو بەراستی، نۆ رۆژ لەوێ ئازارێكی زۆرم چەشت هەم ئەوەی سەرما بوو پێداویستی ناو ژوورەكە بەزیندان نەئەچوو، سەرمایەكی زۆر بوو بەتانیم داوا دەكرد نەیان دەهێنا، دەنگێكی زۆر بەهێز دەهات بەبەردەوامی هەواكێشی چێشتخانەیان خستبووە ئەو زیندانیە تاكە كەسیەو بەبەردەوامی كاری دەكرد بۆ ئەوەی مێشكمان تێكبچێت، گڵۆپی روناكی بەربەردەوامی هەڵكرابوو، ئاوی سارد، داوای كتێبم كرد رەتیانكردەوە، تەنانەت داوای قورئانێكم كرد وتم كاكە من هەر لە زیندانم قورئانێكم بدەنێ، ئەویشیان رەتكردەوە دوو سێجار بەراستی بۆ من قورس بوو، هەستمان بەوە كرد كە ئەشكەنجەیەكی روحی و دەروونی زۆر كراین، من 42 رۆژ خێزانی خۆم نەبینی، تەنها برایەكم بینی، خێزانی خۆم كوڕی خۆم هاتن نەیانهێشت بمبینن، بەبەردەوامی ئەو رۆژانەی سەردان هەبوو ( مواجهە) هەبوو موراوەغە بەمن دەكرا، ئەبرامە دەرەوە بۆ ئەوەی كەس نەمبینێ تەنانەت بەمنیان دەتوت تۆ قسەت كردووە لە كاتی سەردانی براكەت، دیارە من كە براكەم هات كۆمەڵێك شتم پێوت بۆ رای گشتی باس بكە بۆ برادەرەكان، ئەوە لەسەر من كەوتبوو باجی قورس بوو بەسەراحەت، بۆیە من پێناسەم بۆ ئەشكەنجەدان جیاوازە ئەمانە ئەگەر ئەشكەنجە نەبێت چیە.\nدرەو میدیا: كاتێك لە زیندان بویت باسلەوە كرا دەزگای میتی توركیا لێكۆلینەوەیان لەگەل كردویت، ئەمە راستە ؟\nشێروان شێروانی: لەیەكەم رۆژەوە كە ئێمە دەستگیركراین هەڵبەت چاوی ئێمەیان بەست، دەستیشمان لە پشتەوە كەلەپچەكرا، براین بۆ ژورێك وەك تەكتیكی خۆیان لەم ژورە بۆ ئەو ژورە، شێوازێكی تەرهیبی شێوازێكی تۆقێنەر و ترسێنەر هەریەكەمان بە جیاواز، لێكۆڵەر دەهاتن لێكۆڵینەوەیان لەگەڵ دەكردین نازانین چاومان بەسترابوو، لەوانەیە لەوكاتەدا گۆمانێك هەبێت، چونكە زۆربەی پرسیارەكان 80%ی پەیوەندیان بە كەیسی پەكەكەو باشوری كوردستانەوە هەبوو، ئەمە گومانی بۆ درووستكردین هەندێك جار دەمان ووت چەندە دەبێت یاسایی بێت چەندە دەزگای هەواڵگری لێرە ئامادەیی هەبێت، بەڵام ئێمە بەچاوی خۆمان نەمانبینی كە دەزگای هەواڵگری میت لەوێ بێت، تەنها دەنگی لێكۆڵەری كورد دەهات كە پرسیاریان دەكرد، بەڵام لە لێكۆڵینەوەی یەكەم چاوی هەموومان بەسترابوو.\nروداوەكانی بادینان و شیلادزێ لە غیابی ئۆپۆزسیۆن و میدیای ئازاد و میدیای ئۆپۆزسیۆنی جاران رودەدەن و ئەمە ئاماژەی قۆناغێكی تری ئۆپۆزسیۆنی شەقامە، كە سەرەتاكەی لە بادینانەوە دەستی پێكرد\nدرەو میدیا: بۆ ئازادكردنت ھیچ بەڵگەنامەیەكیان پێ پركردویەتەوە كە ناچارت بكات لە داھاتوودا بەشدار ھیچ جۆرە خۆپیشاندان یان چالاكییەكی مەدەنی نەكەی ؟\nشێروان شێروانی: نا هەڵبەتە زمانی نەرم بوو بەرێوەبەری گشتی ئاساییشی دهۆك، لەكۆتاییدا كە ئێمەی ئازادكرد تەنها وتی هەندێك شت كە هێڵی گشتین، نابێت بیبەزێنن، دەبێت بەبەرسیارێتی مامەڵە بكەن، وتی 7 ساڵە من بەرێوەبەری گشتی ئاساییشی دهۆكم خەرقێكت بینیوە لەرووی ئەمنیەوە، منیش وتم یەك پرسیارم هەیە كە تۆ خۆت بەبەرپرسیار دەزانی ئەی باشە خێرە كەیسی شەهید وەدات حسین، ئاوا بەرێوەچوو لەناو جەرگەی بەرپرسایرێتی خۆتدا هەست بەبەرپرسیارێتی ناكەیت، ئەویش وتی هێشتا ئەو كەیستە لێكۆڵینەوەی بەردەوامەو لەگەڵ خانەوادەكەی دانیشتووین، هەندێك سەرەداومان بەدەستگەیشتووە بەس كاتی خۆی دێت.\nبەڵام لە كۆتاییدا زمانیان نەرم بوو هیچ بەڵێننامەیەكیان نەبوو، بەڵام ئێمەیان دەترساند كە كەیس وبەڵگەی ترمان لەسەرتان هەیەو وەك دەڵێی تەهدیدێكی نەرم دەكراین.\nدرەو میدیا: ئێستا دوای ئازادبونت بۆ چونت چییە لەسەر روداوەكانی شیلادزێ و پەلاماردانی بارەگاكانی توركیا ؟\nشێروان شێروانی: هەڵبەتە ئەو روداوانە لە غیابی بوونی ئۆپۆزسیۆن و میدیای ئازاد و میدیای ئۆپۆزسیۆنی جاران رودەدەن و ئەمە ئاماژەی قۆناغێكی تری ئۆپۆزسیۆنی شەقامە، كە سەرەتاكەی لە بادینانەوە دەستی پێكرد، بۆ پارتی و دەسەڵاتداری ئەو ناوچەیە شوك بوو، قورس بوو هەزم نەدەكرا، لە كوردستاندا ئەو هێزانەی كە ئۆپۆزسیۆنن لە زەواج و غەراماتن لەگەڵ دەسەڵاتدا، بۆیە بزوتنەوەیەكی جدی لەشەقامدا درووستبوو كە پێشەنگایەتی چالاكوان و رۆژنامەنووسن ئەمەی پێهەزمنەكرا، بۆیە كەوتە رەشبگیركردن و زیندانی كردنی ئەو چالاكوان و خۆپیشاندەرانەی بادینان، خەڵك هەبووە بەشداری خۆپیشاندانی نەكردووە بەس پێشتر چالاكوان بووەو چالاكی هەبووەو تارماییەكی هەبووە دەستگیركراوە، ئێمە پێشتر 70 كەس بووین دەستگیركراین بەڵام بەشێكیان ئازادكران، ئەمە پەیوەندی بەو كارتەوە هەبوو كە بەرامبەر دەسەڵاتدارانی هەرێم بەرزكرایەوە لە بادینان، دەستدرێژی توركیا و بێدەنگی حكومەت و حزبەكان دەكرێت سنورێكی هەبێت، غەزەبی جەماوەر لە هەر لەحزەیەكدا بتەقێتەوە بەرووی ناوچەوانی بریارێكی حكومەت یان حیانەتی نیشتیمانی پارتی دیموكراتی كوردستان لەو دەڤەرە واتا روداوەكانی بادینان و شیلادزێ ئەگەر كارتێك بوو بێت دژ بە توركیا ئەوا دەیان كارت بووە بەرووی دەسەڵاتدارنی هەرێم.\nدەستگیركردنی ئێمە رەهەندێكی سیاسی حزبی هەبوو، چونكە ئێمە نیەتمان هەبوو گردبونەوەیەك بكەین\nدرەو میدیا: هەڵوێستی رۆژنامەنوسان و رێكخراوەكان و بەتایبەت حزبەكان چۆن دەبینن لە بەرامبەر كەیسەكەی ئێوەدا ؟\nشێروان شێروانی: زیاتر قسەكانم رووی لەو هێزانەیە وەك ( گۆڕان ، كۆمەڵ ، یەكگرتوو، نەوەی نوێ) ئەوانەی قەلەقن لە نێوان دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنبووندا، بەراستی موجامەلەی ئەوان یاخود مەشغوڵبوونی ئەوان بەدابەشكردنی كێكی حكومەتەوە تۆزێك لە سەر پشتی ئێمە كەوت و قورستر بوو، هەستمان نەكرد كە جوڵەیەكی ئۆپۆزسیۆنی سیاسی لە گەڵ ئێمە فشارە بەسەر دەسەڵاتی یەكێتی و پارتیەوە، بۆ ئیمە قورس بوو غیابی ئۆپۆزسیۆن لە شەقام، ئێمە بوینە قەڵغان بوینە باجدەری رەقەم یەك لە شەقامدا لەلایەكی تر میدیای ئازادیش لەژێر پرسیاردایەو وەك جاران نەماوە ئێستا پترۆ میدیا و میدیای سێبەرو میدیای حزبی لەرووی گەوجاندنەوە بۆ رای گشتی زاڵە، ئەمە هەردووكی بۆ ئێمە قورس بوو لەو قۆناغەدا، بەڵام بەدیوێكی تردا لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بەراستی دوای ئازادكردنمان زانیمان فشارەكە لەوێوە دەستی پێكردووە، لە ئاستی نێودەوڵەتی لەئاستی بادینان گروپێكی پارێزەری خۆبەخش درووست بوو ئەمە بۆ پارتی زۆر غەریب بوو، ئەوە پاڵپشتیەكی زۆر گەورە بوو، لەرووی نێودەوڵەتی و رێكخراوەكان و گروپی پارێزەران و هاورێكانمانەوە ئەوە شتێكی تازەش بوو لە چوارچێوەی خەباتی مەدەنیدا.\nدرەو میدیا: ئێوە چیتان بینی لەناو زیندانەكان رەوشی زیندانەكان چۆن بوو ؟\nشێروان شێروانی: لەو ماوەیەی لە زیندان بووم بەشێكی لێكۆڵینەوەی ئاساییش لەسەر ئەوەبوو ئەو كارە رۆژنامەوانیانەی كردوومن، یەكەم، لەسەر تیرۆری سیاسی لە كوردستان، دووەم لەسەر زیندانی نهێنی و نایاسایی و پێشێلكاری دژی مافەكانی مرۆڤ دەكرێت، ئەو قوربانیانەی بەهۆی بۆردومانی توركیا و ئێرانەوە دەكەوێتەوە، كۆكردنەوەی بابەت لەسەر جەلادەكان، كە بڕیار بوو كۆمەڵێك بابەت كۆببكەینەوە لەسەر ئەوانەی دژ بە مافی مرۆڤ دەكرێت لە كوردستان لەلایەن حزبە دەسەڵاتدارەكان بەتایبەت یەكێتی و پارتی، ئەمانە هەمووی كرابوونە تۆمەت بۆمن هەتا گۆمانی ئەوەیان درووست دەكرد كە بۆ دەزگایەكی هەواڵگری جیهانی كاردەكەین و كە لە ئەنجامدا گەیشتنە ئەو باوەڕەی كە وانیە.\nلەلایەكی تر ئەگەر رێكخراوێكی نێودەوڵەتی هەبێت و بتوانێت گرنتی ژیانی ئێمە بكات و نەكەوینە دەستیان، دەیان حاڵەتی سەرسوڕهێنەری پێشێلكاری مافی مرۆڤ هەیە لە زیندان خۆم بەچاوی خۆم بینیم لەناو زیندان بەشێكی گوێم لێبوو ئەگەر ئەو كەیسانە بدرێتە رێكخراوە جیهانیەكان حكومەتی هەرێمی كوردستان تێكرا دەكەوێتە ژێر فشاری نێودەوڵەتی، چونكە پێشێلكاری ئەوەندە گەورەن ئەوەندە گەورەن، ئەگەر ئەو پێشێلكاریانەی ناو زیندان بخرێتە روو كۆی پرۆسەی سیاسی ودیموكراتی ئەوانەی بانگەشەی دەكەن دەكەوێتە ژێر پرسیارەوە.


ئابووری, اخبار تجزیه و تحلیل, کۆڤید- ١٩\nHeman Hussein Yaseen | 24.03.2020\nبڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ (COVID-١٩) لە جیھاندا، کاریگەری گەورەی کردووەتە سەر ژێرخانی ئابووری وڵاتان، تەنانەت لە ھەندێک وڵاتدا جموجۆڵی بازرگانیش سست بووە، ئەو وڵاتانەیشی کە پشتیان بە یەک سەرچاوەی ئابووری بەستووە زیاتر کەوتوونەتە ژێر کاریگەری خراپی ئابووری.\nله‌گه‌ڵ بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه، هاوكات دوای ئەوەی ھەشتی ئەم مانگە نەوت نزیکەی سەدا ٢٧ بەھاکەی لە دەستدا کە لە ماوەی دە ساڵی رابردووە وەک خراپترین ھەفتە ناوی برا كاریگه‌ریی زیاتری كردووه‌ته سه‌ر كه‌رتی ئابووری له جیهاندا، پڕۆفیسۆرێكی دارایی گشتیش ئاماژه به‌وه ده‌كات كه ئه‌م دابه‌زینه په‌یوه‌ندی به ململانێی نێوان هه‌ردوو وڵاتی سعوودیه و رووسیا هه‌بوو، جه‌ختیش له‌وه ده‌كاته‌وه كه هه‌بوونی ڤایرۆسی كۆرۆنا رۆڵی هه‌بوو له سستكردنی كه‌رتی ئابووری جیهان.\nپرۆفیسۆری دارایی گشتی یاریدەدەر، دكتۆر سه‌باح سابیر خۆشناو بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو گوتی: ''نەوت وەکو کاڵایەک، سێ رەھەندی سەرەکی ھەیە كه بریتین له؛ ره‌هه‌ندەکانی ئابووری، سیاسیی و ستراتیجی، ھەر بۆیەش ئەم کاڵایە زۆرجار بۆ مەبەستی سیاسیی بەکاردێت، ئەو ململانێیەی لەنێوان سعوودیە و رووسیادا ھەبوو مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ چوار ساڵ لەمەوبەر کە گفتوگۆ و رێککەوتن ھەبوو بۆ ئەوەی بتوانن بازاڕی جیھان بەشێوەیەک رێکبخەنەوە و خستەڕووەکەی بەشێوەیەک بێت کە نرخ بەرز بکەنەوە، ئەوەبوو نرخی نەوت تا ٧٠ دۆلار بەرزبووەوە، بەڵام ئەوەی جێی نیگەرانی بوو کە ئەو رێککەوتنە شکستی ھێنا، بۆیەش سعوودیە بۆ دژایەتیکردنی رووسیا، نرخی نەوتی خستەڕوو بە ٣٣ دۆلار، کە ئەمەش بەیەکجاری ئنیھیاری بە نرخ کرد''.\nپرۆفیسۆری دارایی گشتی یاریدەدەر، دكتۆر سه‌باح سابیر خۆشناو به‌راوردكاریی هێزی خستنه‌ڕووی نه‌وتی رۆژانه‌ی هه‌ردوو وڵاتی سعوودیه و رووسیا ده‌خاته‌ڕوو و ئاماژه به‌وه‌ش ده‌كات سعوودیه ده‌یه‌وێت رووسیا له چوارچێوه‌ی خۆی بهێڵێته‌وه و له‌مباره‌یه‌وه گوتی: "رووسیا رۆژانە ١١ ملیۆن و ٣٠٠ ھەزار بەرمیل دەخاتەڕوو، بەڵام سعوودیە ١٠ ملیۆن و ٥٠٠ ھەزار بەرمیل دەخاتەڕوو، ئەمەش کاریگەری نەرێنی دروستکرد لە لایەک و بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆناش رۆڵی ھەبوو لەم بوارەدا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا بەشێکیان پەیوەندی بەوە ھەیە کە رووسیا لە رۆژھەڵاتی ناوەڕاست دەستێکی درێژی ھەیە و رۆڵی هه‌یه بەتایبەتی لە سووریادا، دەتوانین بڵێین سعوودیە یەکێک لە ئامرازەکانی ئەمریکایە لە رۆژھەڵاتی ناوەڕاست، دەیەوێت وا بکات کە رووسیا لە قالبی خۆی بھێڵێتەوە، دەبێت ئەوەمان لەبیر نەچێت تێچووی دەرھێنانی یەک بەرمیل نەوت لە رووسیا ١٧ دۆلارە بەڵام لە سعوودیە ١٠ دۆلارە، ئەمەش وا دەکات رووسیا کەمتر بەرگە بگرێت''.\nدكتۆر سه‌باح خۆشناو گوتیشی: ''ھۆکارێکی دیکە ھەیە ئەویش سعوودیە یەک بەرمیل نەوتی لە بوودجەی ساڵی ٢٠٢٠ بە ٥٥ دۆلار خەمڵاندووە، بەڵام رووسیا بە ٤٢ دۆلار و ٤٠ سەنتی خه‌مڵاندووه، رووسیا بەپێی پلانەکەی بڕی دە ملیار دۆلار زیادەی ده‌بێت لە بوودجەدا، بەڵام سعوودیە نزیکەی ٥٠ ملیار دۆلار کورتھێنانی دەبێت''.\nپرۆفیسۆری دارایی گشتی یاریدەدەر، دكتۆر سه‌باح سابیر خۆشناوله‌باره‌ی كاریگه‌رییه نه‌رێنییه‌كانی ئابووری جیهان له‌سه‌ر عێراق به گشتی و هه‌رێمی كوردستانیش به‌تایبه‌تی گوتی: ''عێراق لە بوودجەی ساڵی ٢٠٢٠ یەک بەرمیل نه‌وتی بە ٥٦ دۆلار خەمڵاندووە، ئەمەش گاپێکی گەورە دروست دەکات، چونکە عێراق ئێستا سێ ملیۆن و ٥٠٠ ھەزار بەرمیل ھەناردە دەکات و لە پلانی ستراتیجیدا بوو کە بیگەیەنێتە چوار ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا، بەڵام نەیتوانی، بۆیە ئەگەر لەگەڵ ھەرێمی کوردستان رێککەوتنێک بکات لەسەر ٢٥٠ ھەزار بەرمیلەکە ئەوا رەنگە بتوانێت قەرەبووی خۆی بکاتەوە''.\nپرۆفیسۆری دارایی گشتی یاریدەدەر، دكتۆر سه‌باح سابیر خۆشناو ئاماژه به‌وه‌ش ده‌كات كه عێراق بڕێكی زۆری یه‌ده‌گی هه‌یه و ئه‌مه‌ش وا ده‌كات زیاتر پشتی به‌هێز بێت و له‌مباره‌یه‌وه گوتی: "ئەوەی زیاتر پشتی عێراقی گرتووە ئەوەیە، ئەو بڕە یەدەگەی کە ھەیەتی نزیکەی ٦٠ ملیار دۆلاری لە بانکی مەرکەزی ھەیە، بەڵام ئەو یەدەگە ناکرێت تەنها بۆ مووچە بەکاربھێندرێت، چونکە ئەو یەدەگانە لەلایەن سیاسەتی نەختینەیی دادەڕێژرێت و بانکی ناوەندی دامەزراوەیەکی سەربەخۆیە، بۆیە ئامانجی ستراتیجی ئەوەیە کە نرخەکان جێگیر بکات بەتایبەتی دینار بەرامبەر بە دۆلار، هه‌روه‌ها بەپێی دوایین لێدوانی پارێزگاری بانکی ناوەندی عێراق، عەلی عەلاق دەڵێت ئێمە مووچەی نۆ مانگمان ئامادەیە، واتا ساڵی ٢٠٢٠ کێشەی مووچەمان نابێت، بەڵام ئەگەر ساڵی ٢٠٢١ نرخی نەوت ھەروا بەردەوام بێت ئەوا بە دڵنیایییەوە رەنگە کێشەیەکی گەورە بۆ عێراق دروست بکات، بەڵام زۆربەی شارەزایان پێشبینی ئەوە دەکەن نرخی نەوت لە مانگی ئاب بەدواوە بەرەو بەرزبوونەوە بچێت، بەھۆی نەمانی 'ڤایرۆسی کۆرۆنا' و کاڵبوونەوەی ململانێی نێوان سعوودیە و رووسیا، بۆیە سەرۆکی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ ھاتووەتە سەر ھێڵ لەگەڵ سعوودیە و پێشبینی دەکەین نرخی نەوت تا مانگی ئاب بۆ ٥٠ دۆلار بەرزبێتەوە''.\nدكتۆر سه‌باح سابیر خۆشناو له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی كه ئه‌گه‌ر نرخی نه‌وت به‌رزنه‌بووه‌وه و هه‌ر به‌مشێوه‌یه ئێستا مایه‌وه گوتی: ''ئەگەر نرخی نەوت ھەروا بێت ئەوا ساڵی داھاتوو عێراق تووشی داڕمان دێت و دەبێت چاکسازییەکی ریشەیی بکات لە بابەتی مووچەخۆراندا، فرە جۆریشی بکات بۆ ئەوەی کەرتی کشتوکاڵ و پیشەسازی په‌ره پێ بدات، ئێستا زیاتر لەسەدا ٩٠ی داھاتی عێراق پشتی بە نەوت بەستووە و ئەمەش ئاڵنگارییەکی زۆری دەوێت، چونکە ڤایرۆسی کۆرۆنا کاریگەرییەکی نەرێنی دروستکرد لەسەر پیشەسازی، بۆ نموونه وڵاتی چین سەدا ٢٠ی کۆی پیشەسازی جیھان پێکدێنێت و سەدا ٥٠ی تووش پووکانەوەی کرد، ھەر بۆ زانیاری، وڵاتی چین رۆژانە ١٣ ملیۆن بەرمیل نەوت بۆ پیشەسازییەکانی خۆی بەکاردەهێنێت، دەتوانین بڵێین چین حەوت تا ھەشت ملیۆن بەرمیل خواستی کەم بووەوە لە جیھاندا، ئەمەش کاریگەری لەسەر کەمبوونەوەی خواست ھەبوو، بەڵام ئێستا پیشەسازی چین بەرەو کرانەوە دەچێتەوە و بەمەش رەنگە نرخی نەوت بەرزبێتەوە''.\nپرۆفیسۆری دارایی گشتی یاریدەدەر، دكتۆر سه‌باح سابیر خۆشناو گوتیشی: ''بە دڵنیایییەوە کاریگەری لەسەر کەرتی ئابووری ھەیە و جومگە سەرەکییەکانی ژیان راوەستاوە، رۆژ بە رۆژ قورستر دەبێت ئێستا گەورەترین ئاڵنگاری لەبەردەم مرۆڤدا بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنایە چونکە کاریگەری لەسەر بەرھەمھێنان دروستکردووە، بۆیە رەنگە لە کۆتایی ئەمساڵ ئابووری بەرەو باشتر بچێت''.\nدابه‌زینی نرخی نه‌وت ڤایرۆسی كۆرۆنا\nھەرێمی کوردستان.. ٧٣٠ کەسی دیکە تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون\nهەرێمی کوردستان ٧٣٠ کەسی دیکە تووشی کۆرۆنا بوون


موختار کەریمی/ موزیک(موسیقی) چێشەن و چ شۆنەمایە سەروو ئانزانیرە(ئێنسانیرە) منیۆرە؟\nبە پاو چنها پەیجۆریێ عێلمیێ موزیک شۆنی ئەرێنیە منیۆرە سەرو گوشارو ونێ، دایوەنەو(زەرەبان)و دڵی، سەروو هەناسەی، ماسۆڵکی لەشی و ...!. بە پاو شێوازوو موسیقای لەش هۆرمۆنێ تایبەتی بە وجووڎ مارۆ.، ئادرنالین عانوو موسیقای بەرزێ و تەنڎیەنە، نۆرئادرنالین عانوو مووسیقای ئارام و نزمیەنە. نۆرئادرنالینێ وەرگیری کەرا جە وەڵابیەو هۆرمۆنێ سترێسی و مدرامانو لەشی چا حالەتەنە بەرا سەرەو و ئێشەو لەشی کەم کەراوە. هەر پی بۆنەوە جە بەشوو چارەسەری نەوەشیە دەروونیەکا موزیک پیسەو چارەسەری ڕەواندەرمانی کەڵکش چەنە هۆرگیریۆ. جە یانەو ساڵمەنڎانە موزیک فرەتر بەکار مەێ، چوونکە وەرگێری کەرۆ جە ڕوبەکەملوای سلولەکاو مەژگی کە جە پیرینە کەمێ باوە. هەم جە زانشتوو پزشکی ویەردەینە، هەم جە پزشکی ئیسەیچەنە پەی چارەسەری جەڵتەی جە موزیکی کەڵک هۆر گیریان و هۆرگیریۆ، چوون بۆ بە هۆکارو بەرهەمئاردەی سلولێ تازە جە مەژگەنە. موزیک ھەرپاسە دەوروو بەھێز کەرڎەی بەشوو وەرکەردەی(حافظە) جە مەژگینە وینۆ. گۆرانیواچێ واتێ یان شێعری فرەتەرێشا وەرکەردێنێ تا ئانزانی ئاسایی. هەرپاسە کە مزانمێ گۆرانیواچ تاوۆ بە بێ وانایەو شێعرەکاش سەرو کاغەزیەو، چن عانژمارێ شێعرێ گۆرانیەکاش بە بێ کێشە واچۆوە.


عادیلە خانم - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nعادیلە خانم (دانیشتوو لە ناوەڕاستدا) لە ھەڵەبجە (کۆبونەوەی لەگەڵ ماژۆر سوان (Major Soane) ساڵی ١٩١٩)\nعادیلە خانم (لەدایکبووی ١٨٥٩ – مردووی ١٩٢٤) ئافرەتی دەسەڵاتدار و کارگێری ھۆزی جاف و ھاوسەری عوسمان پاشای جاف و کچی عەبدولقادر بەگی ساحێبقڕان و دایکی ئەحمەد موختار جاف و تاھیر بەگی جاف دوو شاعیری ناودار بووە. ئینگلیزیەکان پێیان وتووە شاژنی بێ‌تاجی شارەزوور.\nبنەماڵەکەی لە دوای تێکچوونی فەرمانڕەوایی میرنشینی بابان لە ساڵی ١٨٥١دا لە سلێمانییەوە چۆتە وڵاتی ئەردەڵان و عادیلە خانم لە ساڵی ١٨٥٩دا لە شاری سنەی پایتەختی ئەردەڵان لە دایکبووە. بنچینەی خوێندنی قورئانی لە سەردەستی مامۆستای تایبەتی وەرگرتووە. لە ساڵی ١٨٩٥دا لە ھەڵەبجە شووی بە وەسمان پاشای جاف کردووە. لە دوای مەحموود پاشای جاف، سەرۆکایەتی ھۆزی جاف دەکەوێتە ئەستۆی عوسمان پاشا و عادیلە خانم دەبێتە یارمەتیدەرێکی کارای ھاوسەرەکەی. کە عوسمان پاشا پیر دەبێت و ھەر وەھا لە دوای مردنیشی لە ١٩٠٥دا، عادیلە خانم ھەموو کاروباری ھۆزی جاف بەڕێوە دەبات و ناوبانگی لە ھەموو ناوچەی شارەزوور و ھەورامان و شوێنەکانی دیکەی باشووری کوردستان بڵاو دەبێتەوە و ڕێزێکی زۆری لە ناو خێڵەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستانیش دەبێ و فەرمانی جێبەجێ دەکرێ. ئەو بەندیخانەی تایبەتی دروست کردبوو بۆ بەند کردنی ئەو تاوانبارانەی کە فەرمانی بەسەردا دەدان.\nعادیلە خانم زۆر حەزی بە ئاوەدانی و پێشخستنی زانست و خوێندەواری کردووە. قوتابخانە و بازاڕێک و چەند باڵەخانەی گەورەی لە ھەڵەبجە بنیات نا و لە گوندێکی بچووکەوە کردیە شارێکی ئاوەدان و گەلێک باخ و سەیرانگای جوان و دڵگیری لێ دروست کرد.\nعادیلە خانم لە بەھاری ١٩٢٤دا و لە تەمەنی ٦٥ ساڵیدا لە شاری ھەڵەبجە مرد و لە گۆڕستانی عەبابەیلێی نزیک ھەڵەبجە بە خاک سپێردرا.\nلە زاری مێژوونووسانەوە[دەستکاری]\nمێجەرسۆن کە بە شێوەی بازرگانێکی فارسی و بەناوی «غولام حوسێن شیرازی» ەوە ساڵی ١٩٠٩ سەردانی ھەڵەبجەی کردووە و پتر لە شەش مانگ لە ماڵی وەسمان پاشادا، نزیک لە عادیلە خان و تاھیر بەگی کوڕیدا، ماوەتەوە، بیرەوەری و باسێکی قەشەنگی لەو بارەیەوە لە کتێبە ناودارەکەیدا (گەشتنامەکەی) تۆمار کردووە. بە وتەی مێجەرسۆن عادیلە خانم ژنێکی بێ ھاوتا و تێگەییشتوو و خاوەن کەسایەتیەکی بەھێز بوو. فەرمانڕەوای راستەقینەی دەڤەری شارەزوور بوو نەک تەنیا لە ئاستی دەسەڵاتی سیاسیدا، بەڵکوو دادگای خۆی ھەبوو و زیندانی دروست کردبوو و بە خۆی سەرپەرستی دادگای دەکرد و پیاوخراپانی سزا دەدا. ھەروەھا کۆشک و تەلاری جوان و بازاری رێکوپێکی لە ھەڵەبجە دروست کرد و لە گوندێکی لە بیرکراوی عوسمانیەوە کردی بە ناوەندێکی سیاسی و بازرگانی کە پاشایانی دەوڵەتی عوسمانی بە چاوی ئیرەییەوە مرخیان لێ خۆش کردبوو. عادیلە خانم بە ھیچ شێوەیەک رێگەی نەدەدا بە دەسەڵاتی عوسمانی بنە و بارەگای خۆی لە ھەڵەبجە دابمەزرێنێ. لەو دەڤەرە کەس لە قسەی عادیلە خانم دەرنەدەچوو و ھەموو لایەکی ناچار کردبوو رێزی لێ بگرن و ملکەچی بڕیارەکانی بن. عادیلە خانم لە دوای شەڕی جیھانیی یەکەم و لە دوای کۆچی ھاوسەرەکەی سەرکردایەتی گەورەترین ھۆزی کوردی دەکرد کە ھۆزی جاف بوو. عوسمان پاشای ھاوسەری پیاوێکی نەرم و نیان بوو و تەنانەت لە ژیانیدا کەم لە ھەڵەبجە دەمایەوە و ھەمیشە بە رێگەی سلێمانی و کەرکوک و موسڵەوە بوو و ھەموو کارو ئەرکەکانی بە عادیلە خانم سپاردبوو. دەسەڵاتی عادیلە خانم ئەوەندە مەزن بوو کە بە شاژنی شارەزوور ناو دەبرا.\n^ www.amazon.com https://www.amazon.com/Kurds-Turks-Arabs-North-Eastern-1919-1925/dp/B0000CJUVO. Retrieved 2021-05-02. Missing or empty |title= (help)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=عادیلە_خانم&oldid=901074»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٢٠ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


گاڵتەجاڕی پارتی وەک چاودێری تورکیا – admin\nجەبار یاوەر بەبەشی كوردی دەنگی ئەمریكای وتووە.”ئەوەی كە ئێمە، بەس لە ماوەی چوارساڵدا كە ژماردوومانە، ئامارمان وەرگرتووە كە لە 1/1/2015 وە تاكو 31/12/2018 تاكو ئێستا حكومەتی توركیا 398 جار لە رێگای فڕۆكەوە بۆردوومانی ناوچە سنووریەكان و گوندەكانی هەرێمی كوردستانی كردووە، جگە لەوەش 425 جار بە هۆێ تۆپخانەوە بۆردوومانی سنوورەكانی هەرێمی كوردستان و هەرێمی كوردستانی كردووە كە تا ئێستا زیاتر لە 20 كەس لە هاووڵاتیانی بێ تاوان لەو گوندانە گیانیان لە دەستداوە وە تا ئێستا 288 لە گوندەكانی سنووری بۆردوومان كردووە، دیارە ئەمە زیانێكی زۆر گەورەی بە هەموو ناوچەكانی كوردستانی گەیاندووە، وە هەر ئەو بۆردوومانەی كە پێرەكە كرا لە ناوچەی دیرەلوك چوار هاووڵاتی بێ تاوان شەهید بوون. ”\nهەرکەس ئەم قسانە ببیستێ وادەزانێ ئەم کەسە بەرپرسی ڕێکخراوی مافی مرۆڤە لە کوردستان نەک بەرپرسی هێزە چەکدارەکانی پارتی. بەڵام بێگومان پارتی لەبەرامبەر حکومەتی تورکیادا هیچی زیاتری بۆ خەڵکی کوردستان لەدەست نایەت و لەم ٢٨ ساڵەی پێشێلکاریەکانی تورکیادا ئەمە یەکەمجارە باسی ئەم ئامارانە دەکا، ئەویش نەک لە UN و دەزگا نێودەوڵەتیەکان بەڵکو بۆ ڕوسپیکردنەوەی خۆی لای خەڵکی خۆپیشاندەری شیلادزێ و خەڵکی ناڕازی کوردستان. ئاشکرایە کە دەوڵەتی تورکیا دەریچەی ئابوری و سیاسی و سەربازی و ئەمنی پارتیە، هەربۆیە ئەم حزبە نەک هەر خەڵکی ئەو گوندە سنوریانەی کردۆتە قوربانی هێرشەکانی تورکیا بەڵکو ئامادەیە هەموو کوردستان بکاتە سەربازگەی ئەو دەوڵەتە.\nئەوە خەڵکی شیلادزێ و باقی شوێنەکانی کوردستانە کە خۆیان ئەم بنکە سەربازیانەی تورکیا تێکوپێک دەدەن و وەڵامی هێرشە سەربازیە دڕندانەکانی سوپای تورکیا بۆسەر ناوچە و ماڵ و حاڵیان دەدەنەوە. پارتی بەرامبەر بەم کردەوە شۆڕشگێڕانەی خەڵک تەنیا دەبێ ئارەقی خەجاڵەتی بۆ سەرانی تورکیا بسڕێ و بەڵێنی تۆڵەکردنەوە لە قوربانیەکان بدات نەک لە جەلاد. ئەمە دەسەڵاتی ناسیونالیزمی کوردە کە بۆ سێ دەیەیە خەڵکی کوردستان بەدەستیەوە دەناڵێنێ کە نەک هەر خۆی سەرکوتی خەڵک دەکا بەڵکو سوپای دەوڵەتانی تورکیا و ئێرانیش دەپارێزن لەکاتێکدا کە خەڵکی کوردستان دەکوژن.\nپارتی و یەکێتی نەک دەسەڵاتێکی ئابوری موڵکانەستێنن بەڵکو دەسەڵاتێکی موڵکانە فرۆشی سیاسیشن بە ئەمریکا و ئێران و تورکیا و عێراق. سەروەرێتی و دەوڵەتداری ئەم دوو حزبە لەم جۆرە فرۆشتنی خوێنی خەڵکی کوردستاندایە بەهەر هێزێک کە مانەوەی دەسەڵاتی میلیشیایی ئەوان پێویستیەتی.\nلێدوانێک بۆ ڕادیۆی سۆماسەبارەت بە ڕاپەڕینی خەڵکی شیلادزی دژی بنکەی سوپای تورکیا


چۆن لە عەرەق کردنەوە و بۆنەکەی ڕزگارمان دەبێت؟\nدوایین نوێكردنه‌وه ئاب 23, 2017\nئامادەکردنی: ئیدریس پاڵانی\nعەرەق (عارەقە) بریتیە لە کۆمەڵێك دەردراوی خوێ و چەوری کۆبۆوە کە لەلایەن ڕژێنەکانی پێست دەردەدرێن لە کاتێکدا کە پلەی گەرمی لەش بەرز دەبێتەوە، عەرەق لەبەر ئەوەی بۆنێکی ناخۆش و بێزارکەری هەیە ، خەڵکی هەمیشە هەوڵ دەدەن خۆیانی لێ ڕزگاربکەن، ئاشکرایە کە پاك و خاوێن ڕاگرتنی لەش باشترین ڕێگایە بۆ ڕزگار بوون لەو بۆنە ، بەڵام لێرەدا چەند ڕێگایەکی نوێ و کاریگەرتر ئەخەینە ڕوو کە سودێکی زۆریان ئەبێت:\n• پێویستە ژێر باڵ (بن هەنگڵ) باش وشك بکەینەوە پاش خۆشۆرین، بۆ ڕێگە گرتن لە گەشە و زۆربوونی ئەو بەکتریا و میکرۆبانەی کە دەبنە هۆی دروستکردنی بۆنی عەرەق، چونکە لە شوێنی شێدار زۆر ئەبن.\n• پۆشینی جل و بەرگی گونجاو ، بە تایبەت ئەوانەی لە لۆکە (قگن) دروست کراون، چونکە ئەم جۆرە قوماشە هەناسەدانی پێست ئاسانتر ئەکەن و عەرەقیش هەڵئەمژن، پێویستە دووربکەوینەوە لەو قوماشانەی کە پێست ئازار دەدەن و هەوابڕی دەکەن کە دەبێتە هۆی زیاتر دەردانی عەرەق.\n• لیمۆ، بەکارهێنانی لیمۆ عەرەق کردن کەم ئەکاتەوە و یارمەتی ڕزگار بوون ئەدات لە بۆنی ناخۆشی لەش، بۆ نەهێشتنی بۆن و کەم کردنەوەی عەرەقکردن ئەتوانی پارچەیەك لیمۆ لە ژێر باڵت دابنێی سودی زۆری ئەبێت ، لەوانەیە ببێتە هۆی سوربوونەوەیەک و پەستانێکی کەم.\nبەڵام وا باشترە لیمۆ بەکار نەهێنی ئەگەر هەڵچوون یان هەستیاریی پێستت هەیە.\n• بەکارهێنانی تێکەڵە و گیراوە ئامادەکراوەکان بۆ نەهێشتنی عەرەق کە لە بازاڕەکان و دەرمانخانەکان دەست ئەکەوێت ، رێگایەکی باشە بۆ ڕزگار بوونی لەش لە بۆنە ناخۆشەکەی لە ماوەیەکی کەمدا، هەرچەندە دەبێتە هۆی سوربوونەوەی پێست و کاریگەری لاوەکی دەبێت .\nئەم ئامادەکراوانە زۆر بەکارمەهێنن چونکە دەبێتە هۆی ژەهراوی کردنی پێست و ڕێ لە هەناسەدان ئەگرێ و عەرەق لە ناو پێست قەتیس ئەکا.\n• ڕێژەی خواردنی گونجاو ، زیاد بوونی کێش ئەبێتە هۆی زیاد بوونی عەرەق کردنەوە و بە باشی هەستی پێ ئەکرێت، وە پێویستە دووربکەوینەوە لە بەهارات و دەرمانەکان بۆ کەمکردنەوەی عەرەق کردن، وە هەروەها کەمکردنەوەی خۆراکە چەورەکان کە دەبێتە هۆی دروستکردنی بۆنی ناخۆش بۆ لەشمان.\n• سرکە ، دانانی ڕێژەیەکی گونجاو لە سرکە لەژێر باڵەکان پێش خەوتن و جێهێشتنی تا بەیانی و ئینجا شۆرینی بە ئاو، یارمەتی کەمکردنەوەی کێشەی عەرەقکردنەوە ئەدات، وە سرکەی سێو باشترین جۆرە بۆ ئەم کارە.\nسەرچاوە: ماڵپەڕی الموچوع\nshort URL: https://yallairaq.com/ku/piHUZ\nئۆتۆمبیلێكی ڕووسی ده‌بێته به‌شێك له‌مێژوو و كلتوور بۆشارێكی كوردستان\nتوونی بابا عەمرە ! باوەڕ دەکەیت لە کوردستان شوێنێکی وەها هەبێت !


لە زمانی بەڵگەنامەكانەوە.. مردن لە قەڵای نوگرەسەلمان | جینۆساید كورد\nلە زمانی بەڵگەنامەكانەوە..\nقەڵای نوگرە سەلمان\nنوسەرو چاڵاكڤان لەبواری جینۆسایدی گەلی كوردستان\nیەكێك لە باشترین رێگاكان بۆ ناساندنی جێنۆساید بە دنیای دەرەوە لە هەمانكات سەرچاوی باوەر پێكراو بۆ لێكۆلینەوە و دیراسات لە جینۆسایدی گەلەكەمان و ئەرشیڤێك بۆ نەوەی داهاتوو، دێكۆمنێت و بەڵگەنامەكانی (بینراو ،بیستراو، خوێنراو)ن ، زۆر گرنگە سەنتەرێكی ئەرشیڤی نەتەوەیی كە لە لێژنەیەكی پسپۆر و شارەزا پێك بێت دابمەزرێت، بە مەبەستی پاراستنی بەڵگەنامانە بۆ پێكاندنی ئامانجەكانی سەرەوە .\nلێرەدا ئەم جارە باسی بەڵگەنامەكانی قوربانیانی قەڵای نوگرەسلمان دەكەم، كە تیكەڵكێشی ئەو چاوپێكەتنانم كردوە كە لەگەڵ شایدعەیان و شایدحاڵەكان ئەنجامم داوە .\nقەڵای نوگرە سەلمان ئەو شوێنەیە كە لەسەر دەرگای چوونەژوورەوە نوسراوە “بەخێربێن بۆ دۆزەخ” و لە سەر دەرگای پشتەوەش نووسراوە”كەم هەڵدەكەوێت كەسێك سێ مانگ لەم شوینەدا بمێنێتەوە”، بە پێی بەڵگەنامەكان ئازار و ئەشكنجەدان لە زیندانی نوگرە سەلمان تا رادەی كوشتن بووە ئەمە جگە لە زیندە بە چاڵكردنی بە كۆمەڵی خەڵكەكە ، لەم بەڵگەنامانە هۆكاری مردنی نێر و مێ ،گەورەو گچكە وا نوسراوە” راوەستانی كتوپری سووری خوێن لە ئەنجامی خوین لەبەر چوونی ناوەكی(نەزیف داخلی) و راوەستانی مێشك(جلتە دماغیە) ” ، ئەم بەڵگانامانە لە بنكەی تەندروستی قەزای سلمان دەرچووە ناوی هەواڵهێنی مردنەكە بۆ هەر هەمووی نووسراوە “ئەفسەری ئەمنی قەڵای سلمان” ،هەروەها لە بەشی پەیوەندی بە مردوەكەدا نوسراوە” دەست بەسەردا گیراو لەلای” ، ئەم بەڵگانە لە لایەن پزیشكێك بە ناوی سمیر ودیع شاكر ئیمزا كراوە و بەڵگەنامەی وەفاتیان بۆ دروست كراوە هەر هەمووی بەپێی نووسراوی فەرمی قەڵای نوگرەسەلمان بە ژمارەی و رێكەوتی جوراجور بە ئیمزای ئەفسەری ئەمنی قەڵا نێردراوە لە زۆربەی نوسراوەكاندا واهاتووە” بۆ ئاگاداریتان مردووەكە هیچ بەڵگەنامەیەكی فەرمی نیە و ئەم بەڵگەنامانەش لە سەر داوای ئەفسەری ئەمنی قەڵای سلمان رێك خراوە نابێت بە هیچ كەسێك بدرێت ” .لەبەشەكانیتری بەڵگەنامەكان وانووسراوە: پیشە “دەستبەسەرداگیراو بۆ منداڵانیش نوسراوە منداڵی دەستبەسەرداگیراو”، ئاین “ئیسلام”،شوناسی ناسنامە “عێراقی”، ئاخر ئیسلام و عێراقی بیت، ناوی شاڵاوی قڕكردن و لەناو بردنت ئەنفال بێت” ئەنفالی سۆرەتی هەشتەمی قۆرئانی موسلمانان “.\nئەمەش بیروكلتوری توندوتیژی و پاوانخوازی عەرەب بەتایبەتی سیاسەت و نیزام دەسەڵاتدارانی عەرەبی بەعسی عێراقی شۆڤێنیە لە جینۆساید كردنمان بەس لەبەر” كورد بوونمان” چونكە لە ئایدۆلۆژیەتی ڕژێمی بەعس هەموو ئەو نەتەوانەی كە لە ناو خاكی عەرەبدا دەژین بیانین و هیچ مافێكیشان ناكەوێت، ئەم بۆچون و تێڕوانینە شۆفینستیە لەمەڕ كێشەی كەمە نەتەوەكان زۆر ڕوون و ئاشكرا لەبیروڕایان دەردەكەوێت .\nیەكێك لە گەراوەكانی نوگرەسەلمان تا رۆژی بەر بوونی 520 كەسی ژماردووە كە لە ژێر ئەشكنجەدا گیانیان لە دەست داوەو بە پێی ووتەی كارمەندانی بنكەكە ئەوان بەس بەڵگەنامەی وەفاتیان بۆ قوربانیان بە ناوی ئەو كەسانەی دروست كردوە كە بە نووسراو بۆیان هاتووە بەڵام هەرگیز لاشەكانیان نەهاتووتە لایان.\nمام نوری شاید عەیانیكی دەربازبووی ئەنفال دەڵێت” لە نوگرە سەلمان دوو عەرەبانەی شكاوی لێ بوو،عەرەبانەی دەستی یەك تایە، ئەو كەسانەی دەمردن لە سەر ئەو عەربانە دایان دەنا، جار هەبوو بەیانیان كە هەڵدەستاین 6 مەیتیان تێدەكرد هێندێكیان ئەوندە مابوونەوە بۆگەن ببوون، زۆر جارمەیتەكان بەردەبونەوە، خاكەنازێك و باڵتەیەكی شكاومان لا بوو خۆڵەكەش زۆر رەق بوو هەڵنەدەكەندرا ئەوە ناشتن نەبوو، فرێدان بوو، چونكە تۆزێك خۆڵمان دەكرد بە سەریاندا و دوای ئێمە سەگ مەیتەكانی دەخوارد. چونكە سەگی بەرەڵای زۆر لێ بوو.\nمام نوری لە بەردەوامی قسەكانی وا باسی قەڵای نوگرە سلمان دەكات و دەڵێت “نوگرە سەلمان دۆزخێك بوو دەگووت رۆژی حشرە لە نوگرە سەلمان زۆرمان برسی و تینوو بوو چونكە لەماوەی شەو و رۆژێكدا هیچیان نەداینێ، كابرایەك (حمە صدقی) ناوو بوو خەڵكی (دارەختیار) بوو هاواری كرد ووتی نانمان بەنێ وا لەبرسا مردین هاتن زۆریان لێدا بەس لەبەر ئەوەی داوای نان و ئاوی كرد، لە نوگرەسەلمان لە سەر قاپیەكانی نووسرابوو (ویل) ، قاعەكان زۆر پیس بوون، بە سەدان كەس زیاتر لە قاعەكاندا بوون ، جێگای خەوتنمان نەبوو لە سەر لاتەنیشت ئەخەوتین، ژەمی سەمونێكی گەنمەشامی لەگەڵ یەك تۆز ئاودا ، ئەوشەش مانگە دەممان لە هیچ چێشتێك نەدا جگە لەو سەمون و ئاو، سێ مانگ بوو گیرا بووین وتیان شوتیتان بۆ دێنین ناردیان بۆ سەماوە بۆ شوتی، شوتیان هێنا هەر قاعەو دوو كەسیان بانگ كرد تاكو دابەشی بكەن بە سەرماندا، شەو رۆژێك ئەو پیاوانەیان هیناو برد، شوتیەكان بۆگەنیان كردبوو، یەكی قاژێكیان داینێ زۆر كەس هەر نەی خوارد فرێیان دا منیش فرێم دا زۆر پیس بوو”.\nلە بەشێكی تری قسەكانی ئەو شایدعەیانە دەلێت “لە وانەی كە مردن ئافرەتێك بوو ناوی (فاتمە محمد) كە ئامۆزای خێزانەكەی من بوو خەڵكی (ئاغجەلەر) بوو، رۆژێك تێنویەتی تەنگی پێ هەڵچنی بوو بەبێ ئێزن چوو لە حەوشەكەدا ئاو بهێنێت تەنكەرێكیان لەوەێ دانا بوو، هەر تا دەستی برد بۆ ئاوەكە شورتەیەك بە هەموو تینی خۆی شیشێكی كێشا بوو بە پشتیدا و تا هێنامانە ژورەوە مرد. (هەر بۆ زانیاری یەكێك لەبەڵگەنامەكان بەناوی فاتمە محمد)ە.\nدواتر ووتی” هەر خەڵكی گوندەكەی ئیمە نزیكەی10 كەس مردن. ئینجا ئەوەی داوای نان یان ئاوی بكردایە لە كاتی سەمون دابەش كردندا دەیان گرت و سەرەوخواریان دەكرد بەداردا و پەڕۆیان لە بەر لوتیان دەسوتاند.\nلە چاوپێكەوتنێكی تر كەلەگەڵ شایدعەیانێكی گەراوەی نوگرە سەلمان بەناوی مام جبار ئەنجامم داوە لە بارەی حەجاج پرسیارم لێكرد؟ ووتی”بەرێوەبەری سجنەكە ناوی (حەجاج)(عەجاج) بوو ، پێم ووت وابزانم ئەو كەسە عایدی ئەمن و ئیستخبارات بوو و لەبەر دڵرقی ئەو نازناوەیان داوەتە ، ووتی نازانم بەڵام هەرچی ئازارو و ئەشكنجەدان و شتی خراپ بوو بە ئەمری ئەو بوو ،حەجاج هەر بە دەستی خۆی لە بەر چاوی ئیمە حەوت كەسی بەدار كوشت ،لە قاعەكان دەگەرا لە حەرەساكانی دەپرسی ئەو ژن و منداڵانە هەموویان پێشمەرگەن؟! حەرەسەكانیش لە وەڵامدا دەیانووت” بەڵێ هەموویان پێشمەرگە وتاوانبار وخیانەتكارن جا بەدەم پێكەنینەوە دەهات و سووكایەتی بە ئافرەتەكان دەكرد و ئەو ئافرەتانەی سكیان هەبا بە سۆندە لە سكی دەدا دەیگوت مادام ئەوانە كوردن و خیانەتكارن نابێ بێمێنن”، لەبەشێكی تری قسەكانی لە بارەی ئافرەتەكان دەلێت” هەر ئافرەتێكیان بانگ دەكرد ئەگەر هاتەباوە ناو قاعەكە كزو مات دەبوو ئەگەر نەهاتباوە ئەوە كەس نەی دەزانی چییان لێ بە سەر دەهات، پرسیم ئەی ئافرەتەكان هیچیان نەدەگووت ووتی بە دایك و خۆشك یان پیرەژنانەكانیان دەووت كە دەستدرێژیان لەگەڵ كردوون ئەوانیش بۆ ئیمەیان باس دەكرد بەڵام دەسەڵاتمان نەبوو ،ئەی هاوار چیمان كردەبا بە خوا قەت بیرم ناچیتەوە ئەی ئەو هەموو كچ و كۆر گەنجەیان چ لێ كرد بۆ كوێیان بردن؟!!…\nلە بەشێكی تری قسەكانی ئەو شایدعەیانە دەلێت ” یەكێك لە ئازارو ئەشكنجانەی حەجاج دڵی زۆر پێ خۆش دەبوو ئەوە بوو نیوەرۆیان لەم گەرمایە ئەیان هێناینە دەرەوە بۆ بەر خۆرەكە سەعات و نیوێك لەو بەر خۆرە گەرمە دەبو سەیری خۆرەكە بكەین ئەوەی تەماشای نەكردایە لێیان ئەدا،ئەوە تەعزیبێكی زۆر قورس بوو بۆ ئیمە چونكە تەمووز بوو گەرمایەكی زۆر بەتین بوو. ئێمەش ئەو تاقەتەمان نەمابوو، خەڵك هەبوو ئەبورایەوە هەبوو لەو تەعزیبدانەدا دەمرد و ئیمەش هەر بە مەیتی دەمانبردنە ژوورەوە.\nشایدعەیانێكی تری نوگرە سەلمان بە ناوی ئامینە دەڵێت “پاش چوار مانگ نۆگرە سەلمان نەخۆشەیەكی تێكەوت شەوی وا هەبوو (30- 40)كەس دەمرد. هەموو ئەوانەی دەمردن لەشیان رەش و رەق دەبون بە جۆرێكی سەیر باریك بەنیس دەبوون كەس نەیدەناسینەوە، هەموشی لەبەر پیسی و بێ خواردنی بوو، لە ماوەیئەو شەش مانگەدا یەك كەس خۆینەشۆری .\nلیلا ئەو كچەی لەكاتی ئەنفالكردنیان تەمەنی سێزدە ساڵان بوو و ماوەی شەش مانگ لەگەڵ دایكی لە نوگرە سەلمان زیندانی بووە ئەو دەلێت” كۆمەلێك كۆر و كچی گەنج بووین هەموو بەیانیان تاكو ئیوارە ئاودەستەكانیان پێ‌خاوین دەكردین كە حەوت ئاودەست بوون ، شەشیان بە چیمەنتۆ سەب كرا بوو، ئەوەی حەوتەم كراوە بوو ئیمە دەبا هەموو رۆژێك هەموو ئەو پیسایی شەش ئاودەستەكانمان بردبا و لە ئاودەستی حەوتەم بەتاڵمان كردەبا كە پیرەمێردەكان دەیانووت هەمووی دەرژێتە ژێرزەمینێك (مەنهۆڵێكی گەورە) كە بەردەوام بەندیەكان تیدا ئەشكنجە دراوەن، ئەمە تەعزیبێكی زۆر قۆرس بوو ئیستاش پێستی جەستەم لەبەر ئەو پیساییە تووشی توشی جۆریك لە نەخۆشیەكان پێست بووە ، كە تەماشای جەستەم كرد زۆر بێتاقەتی كردم هەموو جەستەی پەڵە پەڵە ببوو ، مام ئەحمەدی گەراوەی نوگرەسەلمانیش دەلێت “ماوەی هەفتەیەك بە ئەمری حەجاج لە ژێر زەمینێك ئەشكنجەدرام جێگایەك بوو كە بەردەوام پیسایی تیدا دەرژا لە سەر ئەوەی ووتم ئیوە خواتان نیە بۆ وا لەم ژن و منداڵان دەكەن .\nلە بەشێكی تری قسەكانی مام ئەحمەد ووتی” حەجاج لە سەر نوێژ و رۆژو گرتن خەڵكی فەلاقە دەكرد ودەیگووت نابێ كەس لێرە نوێژ بكات و( مەمنوعە سوجدە بۆ خوا بەرن دەبی هەمووتان سوجدە بۆ من بەرن ) هەورەها ئەو دەڵێت رۆژیك خەریكی نوێژ كردن بووم لەناكاو قامچییەك بە سەرم كەوت بریسكە لە چاوم هەستا و كەوتمە سەر ئەرز حەجاج ووتی جارێكی تر سەروخوار بەدار هەڵت دەواسم و پەرۆ لە ژێر لووتت دەسووتێنم ئەگەر سوجدە بۆ خوا بەری.\nشاید عەیانێكی تر بە ناوی فاتیمە دەلێت “ئاوی نوگرە سەلمان زۆر پیسبوو، سوێر و تاڵ و پر لە وردە شت بوو، پر بوو لە مردن خەڵكەكە لە ناچاری و تێنوێەتی دەیخواردەوە و دواتر پێ‌ی دەمرد، شەوێك 100 كەس زیانر پێكەوە مردن مێرد وكۆرەكەی منیشی تیدا بوو وەك شێتم لێ هاتبوو تا بەیانی باوەشم پییان كرد ولەسەریان گریام ،بەیانی لاشەی مردووەكانیان برد بۆ دەرەوەی قەڵا خەفەتم دەخوارد دەبێ سەگ بەرەڵاكانی نوگرە چییان لەم مەیتانە كردەبێت، پاش چەند رۆژێك زانیمان ئەو رۆژە چوونكە ژمارەی مردووەكان زۆر بووە حەفارەیان هیناوەو هەموویانیان پێكەوە خستووتە ژێر خۆڵەوە بەم خەبەرە تۆزێك دڵم خۆش بوو كە خاك بە نسیبیان بوو”.\nعەدالەت تالەبانی شایدعەیانێكی دەربازبووی نوگرە سەلمانە لەبەشێكی كتێبەكەی بەناوی”ئەنفال ونهێنییەكانیدا”دەلێت” لەكاتی ئازاردانی جەستەی ئەوا بە نوێترین شێوەی ئازاردان بەندییەكانیان دەكوتا، بۆ نموونە (بوتڵە شوشەیەكی ئارەق یان بیرەیان لەنیوەڕا دەشكاند ئیتر ئەوەی دەمایەوە وەكو پەنجەی دەست تیژ بوون، بەندییەكانیان ناچار دەكرد لەسەری دابنیشن‌و زۆربە توندیش دەستیان دەنابەسەرشانیان بۆ ئەوەی ئەو شوشەشكاوە بچێتە ناوگیانیان، ئینجا خوێن وەكو جۆگای ئاو لەلەشیاندا دەچۆڕاوەو هیچ چارەسەر‌و دەرمانێكیش نەبوو، جاری واش هەبوو ئامێری سێكسی جهاز التناسلی پیاوەكاینان بەپلایز دەكوشی تالە هۆش خۆیان دەچوون.\nلە بەشێكی تردا دەڵێت “لە چرقەی گەرمای هاویندا رۆژانە یەك دوو ئافرەتیان ئەهێنا دەرەوە و بە عەمودەكانی ناو حەوشەی بەندیخانەكە هەر لە بەیانی تاكو نیوەرۆ ئەیانبەستنەوە هەتا ئەبورانەوەو نەدەبوایە كەسیش نزیكیان بكەوێتەوە شەوانیش كە سەربازەكان سەرخۆش دەبوون بە زۆری لولەی چەك و لە ژێر هەڕەشەدا گۆرانیان پێ دەگوتن و هەڵپەڕكێیان پێ دەكردن .\nمام نوری لە بەشێكی تری بەسەرهاتەكەی دەلێت “. شەوێك سەعات 12ی شەوبوو حەجاج هات بەدەم جێنودانەوە گووتی وەرنەدەرەوە وامدەزانی ئێوەش وەك بارزانیەكان ئێرە دەبێتە قەبرتان بەڵام بەداخەوە ئیوە بەردەبن ،ئیمە تا ئەو كاتە نەماندەزانی موزوعی بارزانییەكان چییە مەگەر تاك وتەرا نەبێت ، كە حەجاج ئەو قسەیەی كرد، ئیتر زانیمان كە بارزانیەكان هەموویان تیاچوون ترسێكی زۆر كەوتە دڵمان گووتمان بە خوا ئیمەش وەكو ئەوانمان بە سەر دێت، ئەوانە درۆمان لەگەڵ دەكەن كەس باوەڕی پێیان نەبوو، ووتمان دەمانكەنە ناو بەحرەوە، لە پاش ئەم قسانە دەستیان كردبە لێدانمان بە سۆندە و دار و شیش زۆریان لێداین و بردنیاینەوە ژورەوە، هەمووی جێی گۆڕا كەس جێی خۆی نەدۆزیەوە دواتر هاتنەوە ووتیان (500) كەسمان دەوێت دەیان بەینەوە بۆ سلێمانی بەرتان دەدەین، كەس باوەری نەبوو خەڵك خۆی دەشاردەوە.\nئیستاش ناوی بەشێك لە قوربانیانی قەڵای نوگرەسەلمان كە بە پێی ووتەی كارمەندانی بنكەكە هەرگیز لاشەی قوربانیان نەهاتووتە لایان بەم شێوەیەی خوارەوەیە:\nمەلێكە تاهێر جوهرقادر لەدایكبووی1978-نەوجول-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 116لە 14\_6\_1988\nدانە حسن رسول لەدایكبووی1981- چمچمال-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 116لە 14\_6\_1988\nرەزا محمد شەریف لە دایكبووی 1907- دوكان- بە نووسراوی نهێنی ژمارە 117 لە 15\_6\_1988\nشیرین صالح حسین محمد لەدایكبووی 1984- كەلار- بەنووسراوی نهێنی ژمارە117 لە15\_6\_1988\nفاتح حسن سولتان لە دایكبووی 1918- نەوجول- بەنووسراوی نهێنی ژمارە 117 لە 15\_6\_1988\nكریم عزیز ئەمین لە دایكبووی 1957- سەنگاو- بەنووسراوی نهێنی ژمارە117 لە 15\_6\_1988\nسۆزە حسن قادر لە دایكبووی 1918- سوورداش-بەنووسراوی نهێنی ژمارە117لە 15\_6\_1988\nنەزیرە حسین علی لە دایكبووی 1987- نەوجول-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 117لە 15\_6\_1988\nزوهرە عبید رسول لە دایكبووی 1937- شوان- بەنووسراوی نهێنی ژمارە 121 لە 16\_6\_1988\nحمید محمد محمود لە دایكبووی 1903- چەمچەماڵ-بەنووسراوی ژمارە 121 لە 16\_6\_1988\nصالح ئەحمەد حمد لە دایكبووی 1908- كویسنجق- بەنووسراوی ژمارە 122 لە 18\_6\_1988\n.زیرەك خورشید حسن لەدایكبووی1985- دوز-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 124لە 18\_6\_1988\nعلی حسین علی لە دایكبووی 1981- نوجول- بە نووسراوی نهێنی ژمارە 125 لە 18\_6\_1988\nحسین احمد سعدون -لەدایكبووی 1878- كەلار- بەنووسراوی نهێنی ژمارە125 لە18\_6\_1988\nحسین محمود حسن لە دایكبووی 1908- چەمچەماڵ- بەنووسراوی نهێنی ژمارە 125 لە18\_6\_1988\nپشتیوان رشید محمد لە دایكبووی 1985- قادركەرەم-بەنووسراوی نهێنی ژمارە122لە18\_6\_1988\nفاتمە حیدر عزیز لە دایكبووی 1928- قادركەرەم-بەنووسراوی نهێنی ژمارە122لە 18\_6\_1988\nعبدالرحیم كاسمە سور لە دایكبووی 1910- قادركەرەم-بەنووسراوی نهێنی ژمارە124 لە20\_6\_1988\nسوارە حسن ابراهیم لە دایكبووی 1987- قادركەرەم-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 124 لە 20\_6\_1988\nمحمد سلیمان خدر لە دایكبووی 1898- چەمچەماڵ-بەنووسراوی ژمارە 124 لە 20\_6\_1988\nسوعاد خورشید فەریق لە دایكبووی 1980- كەلار- بەنووسراوی ژمارە 122 لە 18\_6\_1988\nیونس جوهر فتاح لەدایكبووی 1908- نوجول-بەنووسراوی 112 لە 23\_6\_1988\nبیستون خورشید فەریق لەدایكبووی 1987- تیلەكۆ-بەنووسراوی 112 لە 23\_6\_1988\nرابیعە حمە توفیق لەدایكبووی 1942- سەنگاو-بەنووسراوی 138 لە 29\_6\_1988\nسویبە محمد ابراهیم لەدایكبووی 1971- نوجول-بەنووسراوی 138 لە 29\_6\_1988\nفاتمە محمد لاوە لەدایكبووی 1918- ئاغجەلەر/ چمچمال-بەنووسراوی ژمارە147 لە 9\_7\_1988\nقادر فرج موالی لەدایكبووی1913- تیلەكۆ-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 132لە 23\_6\_1988\nخۆرشیدە رحیم عارف لە دایكبووی 1933- تیلەكۆ- بە نووسراوی نهێنی ژمارە138 لە 29\_6\_1988\nعبداڵلە حمەصالح محمود -لەدایكبووی 1932-قرەداغ-بەنووسراوی نهێنی ژمارە138 لە29\_6\_1988\nسعید بێجان محمود لە دایكبووی 1928- سەر قەڵا-كفری-بەنووسراوینهێنیژمارە139 لە1\_7\_1988\nنەرمین لەفزڵلە جاسم لە دایكبووی 1923- نوجۆل-بەنووسراوی نهێنی ژمارە139لە1\_7\_1988\nصبریە محمد احمد لە دایكبووی1948- سەرقەڵا-كفری-بەنووسراوی نهێنی ژمارە139لە 1\_7\_1988\nابوبكر محمد لە دایكبووی 1985- دوكان-بەنووسراوی نهێنی ژمارە139 لە1\_7\_1988\nشێركۆ علی حسن لە دایكبووی1985- سەرقەڵا-كفری-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 139 لە 1\_7\_1988\nبستیە كاكەخان رەمەزان لە دایكبووی 1918- باوەنور-بەنووسراوی ژمارە 142 لە 4\_7\_1988\nناوی یەكەمی دیار نیە ناوی باوكی عوسمان احمد لەدایكبووی 1984-تیلكو/كەلار-بەنووسراوی ژمارە 142 لە 4\_7\_1988\nمحی الدین محمد امین لە دایكبووی 1928- نوجۆل- بەنووسراوی ژمارە 142 لە 4\_7\_1988\nحمید مجید احمد لەدایكبووی1913-تیلەكۆ-بەنووسراوی 147 لە 9\_7\_1988\nحەبیبە حمید سعید لەدایكبووی 1930- تیلەكۆ-بەنووسراوی 147 لە 9\_7\_1988\nزوهرە سەفر رۆستم لەدایكبووی 1985-عزیز قادر-بەنووسراوی 147 لە 9\_7\_1988\nشەونەم محمد صالح لەدایكبووی 1973- سورداش-بەنووسراوی 147 لە 9\_7\_1988\nكراس حسین عبداڵلە لەدایكبووی 1928- تیلەكۆ-بەنووسراوی ژمارە151 لە 11\_7\_1988\nاحمد مستەفا خونچە لەدایكبووی1928- چەمچماڵ-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 151لە 11\_7\_1988\nغیدان احمد محمود لە دایكبووی 1932- نۆجوڵ- بە نووسراوی نهێنی ژمارە151 لە 11\_7\_1988\nقادر محمد محمود لەدایكبووی 1985- تیلەكۆ-بەنووسراوی نهێنی ژمارە151 لە11\_7\_1988\nصابر حسن عبداللە لە دایكبووی 1925- خلیفان –بەنووسراوینهێنی ژمارە154 لە13\_7\_1988\nصابر حمە صالح لە دایكبووی 1938- سەنگاو-بەنووسراوی نهێنی ژمارە154لە13\_7\_1988\nصالح نصراللە علی لە دایكبووی1938- تیلەكۆ -بەنووسراوی نهێنی ژمارە200لە 26\_8\_1988\nعەباس محمود احمد لە دایكبووی 1908- سەر قەڵا-بەنووسراوی نهێنی ژمارە200 لە26\_8\_1988\nئاكۆ بكر محمد لە دایكبووی1987- تیلەكۆ-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 200 لە 26\_8\_1988\nعایشە احمد رسول لە دایكبووی 1918- قرەداغ-بەنووسراوی ژمارە 200 لە 26\_8\_1988\nخانم سلیمان قادر لە دایكبووی 1908- سەنگاو- بەنووسراوی ژمارە 205 لە 28\_8\_1988\nحبیبە احمد چینە لەدایكبووی1913- قادر كەرەم-بەنووسراوی 205 لە 28\_8\_1988\nسبایە ابراهیم عبدالقادر لەدایكبووی 1988- سەرقەڵا-بەنووسراوی 205 لە 28\_8\_1988\nعمر یان حمد محمد رەزا لەدایكبووی 1928- اغجلر/چمچمال-بەنووسراوی 222 لە 18\_9\_1988\nعلی سەمین بارام لەدایكبووی 1908- شیروان/كەلار-بەنووسراوی 222 لە 18\_9\_1988\nئاسكە عبدالمحمد عزیز لەدایكبووی 1963- هەڵبجە-بەنووسراوی 222 لە 18\_9\_1988\nبەهیە علی عبداللە لەدایكبووی 1932- چەمچەماڵ-بەنووسراوی ژمارە222 لە 18\_9\_1988\nعلی سمیر بەهرام لەدایكبووی1908- كلار-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 222لە 18\_9\_1988\nئاسكە عبدالمحمد عزیز لە دایكبووی 1963- هەڵەبجە- بە نووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nبەهیە علی عبداللە لەدایكبووی 1932- تیلەكۆ-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nصالح محمود علی لە دایكبووی 1964- هەڵەبجە –بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nسلمی عبدالرحمن مستەفا لە دایكبووی 1962- هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nسەردار حمە صالح حمە لە دایكبووی 1985- سەرقەڵای كفری-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nعلی قادر اسكندر لە دایكبووی 1928-توێڵە/ هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nشادیە محمد عوسمان لە دایكبووی 1984-بیارە/ هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nناسكە صالح علی لە دایكبووی 1942- سەرچنار/سلیمانی-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nعلی سمین بهرام لە دایكبووی 1928- هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی ژمارە216 لە10\_9\_1988\nمحمد حفید یان سعید فتاح لە دایكبووی 1927- نوجول/دوز-بەنووسراوی نهێنی ژمارە224 لە19\_9\_1988\nمغدید هەمزە حمد لە دایكبووی 1924- خلیفان دیانا-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nسوسن سعید لەتیف لە دایكبووی 1933- تیلكو/كەلار-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nسرباز نادی حمد لە دایكبووی 1982- سەرچناری كفری-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nنارنج حسن فتاح لە دایكبووی 1923- تیلكو/كەلار -بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nجبار اسماعیل رەحیم لە دایكبووی1987- كلار -بەنووسراوی نهێنی ژمارە222لە 18\_9\_1988\nسلمی حمەصالح قادر لە دایكبووی 1948- هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nعایشە حیدر رشیدلە دایكبووی1958- هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 222 لە 18\_9\_1988\nبەهیە محمد صالح لە دایكبووی 1928- چەمچەماڵ-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 222 لە 18\_9\_1988\nعایشە حسین باباحسن لە دایكبووی 1908- چەمچەماڵ – بەنووسراوی نهێنی ژمارە 216 لە 10\_9\_1988\nسەعید محمود حسن لەدایكبووی1923- چەمچەماڵ -بەنووسراوی نهێنی 216 لە 10\_9 \_1988\nمحمد عبدالرحمن سەعید لەدایكبووی1918- هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی 216 لە 10\_9\_1988\nحەلاوە صابر محمد لەدایكبووی 1913- كەلار-بەنووسراوی 222 لە 18\_9\_1988\nاللەكەریم سید احمد عزیز لەدایكبووی 1926- هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی 222 لە 18\_9\_1988\nنارنج حسن محمد صالح لەدایكبووی 1942- كەلار-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە 18\_9\_1988\nنەبەز یاوەر محمد لەدایكبووی 1983- كفری-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 222لە 18\_9\_1988\nكویستان حمەخان قادر لەدایكبووی 1980- هەڵەبجە- بە نووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nنازنین عوسمان روستم لەدایكبووی 1958- كفری-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nاكبر احمد علی شەریف لە دایكبووی 1986- هەڵەبجە –بەنووسراوینهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nهونەر عومەر احمد لە دایكبووی 1984- كلار-بەنووسراوینهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nئامینە كریم سعداللە لە دایكبووی 1938- كلار -بەنووسراوی نهێنی ژمارە222لە 18\_9\_1988\nشیلان فایق صالح لە دایكبووی1980- هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە18\_9\_1988\nشیوە فایق صالح لە دایكبووی 1984- هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 222 لە 18\_9\_1988\nئەحمەد عبدالرحمن لە دایكبووی 1933- دوز-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 222 لە 18\_9\_1988\nئەحمەد كافی پیروز لە دایكبووی 1913- كلار – بەنووسراوی نهێنی ژمارە 222 لە 18\_9\_1988\nوریا علی فەتاح لەدایكبووی1986- كلار-بەنووسراوی 222 لە 18\_9 \_1988\nئەكرم محمود مستەفا لەدایكبووی1955- هەڵەبجە-بەنووسراوی نهێنی 222 لە18\_9\_1988\nموسی سعید لەتیف لەدایكبووی 1933- كەلار-بەنووسراوی نهێنی 222 لە 18\_9\_1988\nفازیل عومەر رسول لەدایكبووی 1945- چەمچەماڵ-بەنووسراوی نهێنی 222 لە 18\_9\_1988\nعلی ئەسعد محمد لەدایكبووی 1928- كەلار-بەنووسراوی نهێنی ژمارە222 لە 18\_9\_1988\nجیلان مستەفا بابااللە لە دایكبووی 1900-چەمچەمال-لەسەر داوای ئەفسەری ئەمنی قەڵای سەلمان لە 7\_5\_1988\nمحمد سلیمان شاویس لە دایكبووی 1910-ناحیەی باوەنور – لەسەر داوای ئەفسەری ئەمنی قەڵای سەلمان لە 7\_5\_1988\nفرج عزیز سید مراد لە دایكبووی 1910-كلار\_تیلكو- لەسەر داوای ئەفسەری ئەمنی قەڵای سەلمان لە 8\_5\_1988\nتمینە مەعروف لە دایكبووی 1900-دوز – لەسەر داوای ئەفسەری ئەمنی قەڵای سەلمان لە 8\_5\_1988\nرشید كەریم قادر لە دایكبووی 1900-كلار – لەسەر داوای ئەفسەری ئەمنی قەڵای سەلمان لە 9\_5\_1988\nسلما شریف محمد لە دایكبووی 1900- چەمچەمال\_سنگاو – لەسەر داوای ئەفسەری ئەمنی قەڵای سەلمان لە 14\_5\_1988\nفەتاح حمە امین لە دایكبووی 1912-كەركوك\_شوان – لەسەر داوای ئەفسەری ئەمنی قەڵای سەلمان لە 14\_5\_1988\nدڵپاك رشید علی لە دایكبووی 1986-دوز\_ نوجول – بەنووسراوی نهێنی ژمارە78 لە 19\_5\_1988\nاحمد عبدالرحمن احمد لە دایكبووی 1900-چمچمال – بەنووسراوی نهێنی ژمارە80 لە 21\_5\_1988\nحسنە حمە امین سیدە لە دایكبووی 1900-كلار \_ باوەنور – بەنووسراوی نهێنی ژمارە84 لە 21\_5\_1988\nمحمد احمد رسول لە دایكبووی 1900- چمچمال\_ اغجلر- بەنووسراوی نهێنی ژمارە84 لە 21\_5\_1988\nمحمد شفیق توفیق لە دایكبووی 1910- كەركوك- بەنووسراوی نهێنی ژمارە86 لە 23\_5\_1988\nحسن امین محمود لە دایكبووی 1918- كلار- بەنووسراوی نهێنی ژمارە86 لە 23\_5\_1988\nزبیدە جوهر ابراهیم لە دایكبووی 1917- سنگاو- بەنووسراوی نهێنی ژمارە90 لە 29\_5\_1988\nامینە نادر قادر لە دایكبووی 1917-سنگاو -بەنووسراوی نهێنی ژمارە90 لە 29\_5\_1988\nجبار توفیق علی لە دایكبووی 1925- كلار \_تیلكو- بەنووسراوی نهێنی ژمارە91 لە 31\_5\_1988\nاحمد محمد نادر لە دایكبووی 1913- كلار- بەنووسراوی نهێنی ژمارە91 لە 31\_5\_1988\nشمسە رستم فارس لە دایكبووی 1925- كلار\_باوەنور- بەنووسراوی نهێنی ژمارە95 لە 31\_5\_1988\nاومیت ابراهیم محمود لە دایكبووی 1987- كلار \_تیلكو- بەنووسراوی نهێنی ژمارە97 لە 2\_6\_1988\nنرمە سعید كەریم لە دایكبووی 1986- دوز \_ نوجول- بەنووسراوی نهێنی ژمارە97 لە 2\_6\_1988\nسردار جلال خورشید لە دایكبووی 1986- كفری \_سەر قەڵا- بەنووسراوی نهێنی ژمارە98 لە 4\_6\_1988\nرابیعە عوسمان عزیز لە دایكبووی 1929- چمچمال \_اغجلر- بەنووسراوی نهێنی ژمارە99 لە 4\_6\_1988\nعزیز رسول زوزب لە دایكبووی 1900- دوكان \_ سورداش- بەنووسراوی نهێنی ژمارە99 لە 4\_6\_1988\nریبوار نجم الدین شهاب محی الدین لە دایكبووی 1986-چمچمال \_قادركرم- بەنووسراوی نهێنی ژمارە100 لە 5\_6\_1988\nمحمد ستار محمود لە دایكبووی 1983- كلار \_تیلكو- بەنووسراوی نهێنی ژمارە102 لە 5\_6\_1988\nكەوان تاهیر جوهر لە دایكبووی 1986- دوز \_ نوجول- بەنووسراوی نهێنی ژمارە102 لە 5\_6\_1988\nحمید مولود سعید لە دایكبووی 1918- چمچمال اغجلر- بەنووسراوی نهێنی ژمارە102 لە 5\_6\_1988\nجوهر بابا رحیم لە دایكبووی 1986- دوز \_ نوجول – بەنووسراوی ژ نهێنی مارە104 لە 6\_6\_1988\nبرزان صالح محمد لە دایكبووی 1980- كلار \_تیلكو – بەنووسراوی نهێنی ژمارە104 لە 6\_6\_1988\nحسنە محمد احمد لە دایكبووی 1920- كەركوك- بەنووسراوی نهێنی ژمارە104 لە 6\_6\_1988\nعبداللە عزیز شاویس لە دایكبووی 1910- كلار\_پێباز- بەنووسراوی نهێنی ژمارە104 لە 6\_6\_1988\nشێوە صالح محمد رشید لە دایكبووی 1987- كلار \_تیلكو-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 106 لە7\_6\_1988\nسلمی توفیق حولان لەدایكبووی 1928-كەركوك-بەنوسراوی نهێنی ژمارە 106 لە 7\_6\_1988\nمجید محمد محمود لە دایكبووی 1900- كەركوك\_لیلان-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 106 لە 7\_6\_1988\nسوراب ستار محمود لە دایكبووی 1983- كلار \_تیلكو -بەنووسراوی نهێنی ژمارە 107 لە9\_6\_1988\nكاریە ستار محمود لە دایكبووی 1981- كلار \_تیلكو -بەنووسراوی نهێنی ژمارە 107 لە 9\_6\_1988\nفهیمە علی حسین لە دایكبووی 1910- قادركرم-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 109 لە 10\_6\_1988\nدانا بابا عبداللە لە دایكبووی 1988- چمچمال-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 109 لە 10\_6\_1988\nشێوە محمد والی لە دایكبووی 1982- كلار \_تیلكو -بەنووسراوی نهێنی ژمارە 109 لە10\_6\_1988\nفتح اللە محمد شریف لە دایكبووی 1985- دوز\_نوجول-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 110 لە 12\_6\_1988\nخدیجە عبدالكریم قازی لە دایكبووی 1918-چمچمال\_سنگاو-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 110 لە12\_6\_1988\nحمە حسن محمد خان لە دایكبووی 1928-كلار\_تیلكو-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 110لە12\_6\_1988\nمرجان كەریم احمد لە دایكبووی 1928-كلار\_تیلكو-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 110لە12\_6\_1988\nتوفیق محمدعلیامین لەدایكبووی1933-كەركوك\_التون كۆپری-بەنووسراوی نهێنیژمارە 116لە14\_6\_1988\nولی حمید محمد لە دایكبووی 1928-دوز\_نوجول-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 116لە14\_6\_1988\nصالح سلیمان محمود لە دایكبووی 1929-چمچمال-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 116لە14\_6\_1988\nخلیل احمد رشید لە دایكبووی 1986-دوز\_نوجول-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 116لە14\_6\_1988\nامینە نادر قادر لە دایكبووی 1917-سنگاو-بەنووسراوی نهێنی ژمارە 110لە12\_6\_1988\nلەكاتی نووسینەوەی ناوەكان بەشێكیان بەباشی ناخویندرێتەوە ئەگەری ئەوە هەیە هەڵەی تێدا بێت هیوادارم كەسوكاری قوربانیان لە راستكردنەوەی لەگەڵ ناسینەوەیان هاوكارم بن و لە رێگای ئەم ژمارە مۆبایل و ئیمیلە ئاگادارم بكەنەوە.\n2.بریارم داوە ئەم بەڵگەنامانە لە بەرژەوەندی كەسوكاری قوربانیانی جینۆسایدی ئەنفال و هەڵەبجە بە تەنسیق لەگەڵ وەزارەتی شەهیدان وكاروباری ئەنفالكراوەكان ،بەرێوەبەرایەتی زیندانییە سیاسیەكان بەمەبەستی مشمول بوونیان بە یاسای مووچە و ئیمتیازاتی زیندانییە سیاسیەكان بكار بێنم تاكو ئیستاش كۆبۆنەوەیەكەم بە ئامادەبوونی نوینەرانی كەسوكاری قوربانیان لە گەرمیان و بەرێوەبەری زیندانییە سیاسیەكان ئەنجام داوە.\nتاگەکان بەڵگەنامەكانەوە.. لە زمانی لە قەڵای مردن نوگرەسەلمان


پارێزگاری سلێمانی و ئەنجومەنی پارێزگا كۆدەبنەوە\nلەسەر پێشنیاری پارێزگاری سلێمانی، كۆبونەوەیەكی هاوبەش لە نێوان ئەنجومەنی پارێزگا و پارێزگاردا بەڕێوەچوو، بە ئامانجی پتەوكردنی پەیوەندییەكان و سەردانی پارێزگار بۆ چین و ئیتاڵیا.\nڕۆژی دووشەممە 9/10/2019، لە دیوانی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی، بە ئامادەبوونی بەڕێزان سەرۆك و جێگر و سكرتێر و ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی، كۆبوونەوەی هاوبەشی نێوان پارێزگای سلێمانی و ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بەڕێوەچوو.\nكۆبوونەوەكە لەسەر پێشنیازی د. هەڤاڵ ئەبوبەكر پارێزگاری سلێمانی بە هەماهەنگیی سەرۆكایەتی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی ڕێكخرابوو، ئامانج لە كۆبونەوەكەش بۆ پتەوكردنی پەیوەندییەكانی نێوان پارێزگای سلێمانی و ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بوو.\nهەر لە میانی كۆبونەوەكەدا گفتوگۆ كرا لەبارەی دواسەردانی پارێزگارەكانی هەرێمی كوردستان بۆ كۆماری چین لە چوارچێوەی وەفدی باڵای حكومەتی ئیتحادیی و دواپرۆتۆكۆلی نێوان پارێزگای سلێمانی و ئەنجومەنی نیشتمانیی شارەوانییەكانی ئیتاڵیا.\nلە كۆبوونەوەكەی نێوان بەڕێز پارێزگار و ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانیدا گفتوگۆی بەرپرسیارانە لەبارەی ئەو تەوەرانە كرا و پارێزگار وەڵامی پرسیارەكانی ئامادەبوانی دایەوە.


كۆچ به رێگه‌ى پسپۆڕى | Sushians Immigration\nSushians Immigration Immigration, Citizenship & Residency ماڵه‌وه‌هه‌واڵه‌كانبابه‌ته‌كانسه‌باره‌ت ئێمهسه‌باره‌ت به كه‌نه‌داپه‌یوه‌ندینه‌خشه‌ی ماڵپه‌رالعربيهEnglish titledescription ‹› You are hereHome » كۆچ به رێگه‌ى پسپۆڕى\nكۆچ به رێگه‌ى پسپۆڕى\nكۆچ به رێگه‌ى پسپۆڕى و پيشه\nئه‌گه‌ر پسپۆڕى، خوێنده‌وارى، ئه‌زموون و راده‌ى شاره‌زاييتان له زمانى ئينگليزى يا فه‌ڕه‌نسى ئه‌وه‌نده‌يه كه بتوانن له كه‌نه‌دا كار بكه‌ن و بژێوى خۆت و ئه‌ندامانى خێزانتان دابين بكه‌ن، ده‌توانن له گرووپى كۆچبه‌ريى هێزى كارى پسپۆڕدا بۆ كۆچكردن بۆ وڵاتى كه‌نه‌دا هه‌نگاو بنێن. بۆ ئه‌وه‌ى بتوانن وه‌كو هێزى كارى پسپۆڕ به‌مه‌به‌ستى ڤيزه‌ى ئيقامه‌ى هه‌ميشه‌يى كه‌نه‌دا هه‌نگاو\nبنێن ده‌بێ وه‌كو مه‌رجى سه‌ره‌تايى وه‌رگرتنى داواكارى، يه‌كێ له‌و مه‌رجانه‌ى خواره‌وه‌تان هه‌بێ:\n• له‌ڵايه‌ن خاوه‌نكارێكى كه‌نه‌داييه‌وه كارێكى باوه‌ڕپێكراو و پشتگيريكراو به ئێوه پێشنيار كرابێ. يا\n• قوتابيى phd يه‌كێ له دامه‌زراوه‌كانى خوێندنى باڵاى بڕواپێكراوى كه‌نه‌دا بن. يا\n• له ماوه‌ى 10 ساڵى رابردوودا ڵانى كه‌م ساڵێك كارى فووڵ تايمتان له يه‌ك يا ژماره‌يه‌كى\nزۆرتر له پێڕستى ئه‌و كارانه‌ى خواره‌وه‌تان هه‌بێ:\nخشته‌ى خواره‌وه ليستێكه كه تا رێكه‌وتى 30-6-2012 كارى پێ ده‌كرێ\n(فه‌رمانگه‌ى كۆچى كه‌نه‌دا له هه‌ر ناونيشانێكى كاريى ئه‌م خشته‌يه ته‌نيا له 500 دۆسيه ده‌كۆڵێته‌وه).\nناونيشانى كار به كوردى:\n1. به‌ڕێوه‌به‌رانى به‌شى خزمه‌تگوزاريى خۆراك و رێستۆرانته‌كان\n2. به‌ڕێوه‌به‌رانى پيشه‌سازييه به‌رهه‌مهێنه‌رانى دايك (پيشه‌سازييه ژێرخانييه‌كان جگه له كشتوكاڵ)\n3. ئه‌و پسپۆڕانه‌ى خزمه‌تگوزاريى بازرگانى پێشكه‌ش به به‌ڕێوه‌به‌ران ده‌كه‌ن\n4. پسپۆڕانى خه‌مڵاندنى زيان له فه‌رمانگه و سه‌نته‌ره‌كانى بيمه‌دا\n5. زينده‌وه‌رزانان (بايۆلۆژيسته‌كان) و زانايانى تايبه‌ت به بايۆلۆژى\n6. پسپۆڕان و ئه‌ندازيارانى بيناسازى\n7. پزيشكانى پسپۆڕ\n8. پزيشكانى گشتى و خێزان\n9. پزيشكانى ددان\n10. ده‌رمانسازان 11. فيزيۆتراپه‌كان\n12. په‌رستارانى خاوه‌ن موَڵه‌ت\n13. ته‌كنيككارانى راديۆگرافى و راديۆده‌رمانى\n14. پسپۆڕانى ته‌ندروستيى ده‌م و ددان\n15. په‌رستارانى گرێبه‌ستى خاوه‌ن موَڵه‌ت\n17. توێژه‌رى كۆمه‌ڵايه‌تى\n18. سه‌رۆكى چێشتلێنه‌ران\n20. به‌ڵێنده‌ران و سه‌رپه‌رشتيارانى پيشه‌سازيى دار و دارتاشى\n21. به‌ڵێنده‌ران و سه‌رپه‌رشتيارانى پيشه‌سازيى ميكانيكى\n22. كاره‌باچييه‌كان (جگه‌له كاره‌باچييه پيشه‌سازييه‌كان و پاوه‌ر)\n23. كاره‌باچييه پيشه‌سازييه‌كان\n25. له‌حيمچييه‌كان و به‌كارهێنه‌رانى ئامێرى له‌حيمكارى\n26. ميكانيكى ئامێرى قورس\n27. به‌كارهێنه‌رانى كرێن\n28. كانزاچى – هه‌ڵكه‌ندن و ته‌قاندنه‌وه – پشكنه‌رانى رووى زه‌وى- دۆزينه‌وه و دروستكردن\n29. سه‌رپه‌رشتيارانى خزمه‌تگوزاريى دۆزينه‌وه‌ى نه‌وت و گاز\nئه‌گه‌ر يه‌ك له‌و مه‌رجانه‌تان هه‌بێ كه ئاماژه‌يان بۆ كرا، ئه‌وا ده‌توانن داواكاريى خۆتان ره‌وانه بكه‌ن. ئينجا مه‌رجه‌كانتان له‌سه‌ر بنه‌ماى 6 فاكته‌رى هه‌ڵبژێردراوى دياريكراو له سيستمى ئيمتيازدان و هه‌ڵبژاردنى كۆچبه‌رانى پسپۆڕدا تاووتوێ ده‌كرێت. فاكته‌ره‌كان بريتين له:\n1. خوێنده‌وارى .................................................. (25)\n2. پێشينه‌ى كار................................................. (21)\n3. ته‌مه‌ن.......................................................... (10)\n4. ئاستى زمان................................................. (24)\n5. توانايى گونجان له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگه‌ى كه‌نه‌دا ............ (10)\n6. پێشنيارى كارى بڕواپێكراو .................................. (10)\n7. كۆى ئيمتيازه‌كان ............................................ (100)\nبۆ ئه‌وه‌ى وه‌ربگيرێيت ده‌بێت له كۆى گشتيى (100) خاڵى سه‌ره‌وه ڵانى كه‌م (67) خاڵ وه‌ده‌ست بهێنى. هه‌روه‌ها به پێشكه‌شكردنى به‌ڵگه‌نامه داراييه‌كان نيشان بده‌ن كه پاره و سه‌رمايه‌ى پێويستتان هه‌بێت بۆ دابينكردنى بژێويى ژيانى خۆت و خێزانه‌كه‌تان تا كاتێ كه كارێكى باش و گونجاو له كه‌نه‌دا ده‌دۆزنه‌وه و بتوانن له تاقيكردنه‌وه‌ى پزيشكى ده‌ربچن و پاكانه‌ى پۆليسيشتان هه‌بێت.\nئه‌و (6) فاكته‌ره‌ى كه ئيمتيازه‌كانتان هه‌ژمار ده‌كه‌ن بريتين له:\nئاستى زمانى ئينگليزى و فه‌ڕه‌نسى:\nئه‌گه‌ر له هه‌ر دوو زمانى ئينگليزى و فه‌ڕه‌نسيدا شاره‌زا بن ده‌بێت ئه‌وه‌يان كه زياتر شاره‌زان وه‌ك زمانى يه‌كه‌م و ئه‌ويتريان به زمانى دووه‌م هه‌ڵبژێرن و ئه‌گه‌ر ته‌نيا يه‌ك زمان ده‌زانن ئه‌وه\nده‌بێته زمانى يه‌كه‌متان (بۆ ئه‌م شێوازى كۆچكردنه له گرووپى كۆچى فيدراڵدا پێويستيتان\nبه IELTS هه‌يه بۆ زمانى ئينگليزى و پێويستيتان به TEF هه‌يه بۆ زمانى فه‌ڕه‌نسى) و ئه‌نجامه‌كان بۆ فه‌رمانگه‌ى كۆچ و كۆچبه‌رى بنێرن.\nخشته‌ى نمره‌ى پێويست بۆ زمان:\nبۆ ئه‌وه‌ى بتوانن وه‌كو هێزى كارى پسپۆڕ ئيقامه‌ى كه‌نه‌دا وه‌ربگرن ده‌بێت له 10 ساڵى رابردوودا ساڵێك ئه‌زموونى كارى فوول تايمتان هه‌بێت و كاره‌كه‌تان پێويسته له پێڕستى (0,B,A) NOCدا هه‌بێت. بۆ ئه‌وه‌ى له‌م كرووپه وه‌ربگيرێن ده‌بێت ڵانى كه‌م ساڵێك پێشينه‌ى كارتان هه‌بێت.\nپێشنيارى كارى بڕواپێكراو:\nئه‌گه‌ر مۆڵه‌تى كارى كاتيتان له كه‌نه‌دا هه‌بێت و خاوه‌نكارێك كارتان پێ بدات له‌و كارانه‌ى كه له ليستى (HRSDC) دا هه‌بێت ئينجا ده‌توانن 10 خاڵ وه‌ربگرن. توانايى گونجان له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگه‌ى كه‌نه‌دا\n* كه‌سوكارى پله يه‌ك بريتين له دايك و باوك، داپير و باپير، منداڵان و نه‌وه‌كان، خوشك و برا، پوور، مام، پلك، خاڵ، برازا و خوشكه‌زا.\nپاره و سه‌رمايه‌ى پێويست بۆ وه‌رگيران له كه‌نه‌دا- كۆچبه‌رانى پسپۆڕ (ئه‌م پاره‌يه ده‌بێت هى خۆتان بێت و له كه‌س قه‌رزتان نه‌كردبێت).\nڵانى كه‌مى سه‌رمايه‌ى پێويست:\nتێچوونى داواكاريى ئيقامه‌ى كه‌نه‌دا بۆ داواكاريى سه‌ره‌كى 550 دۆڵارى كه‌نه‌دى و بۆ هاوسه‌ر و منداڵانى سه‌رووتر له 22 ساڵ 550 دۆڵارى كه‌نه‌دى و بۆ كه‌سانى ژێر 22 ساڵ 150 دۆڵاره.\nكام وه‌لات باش تێره بۆ كوچ كردێن؟\nChoices ئه‌مریكا كه‌نه‌دا ئه‌روپا ئه‌وسترالیا Older polls\nله رێگای ئه‌زموونى كه‌نه‌دى\nكۆچ بۆ ئه‌مريكا\nكۆچ بۆ بولگاریا\nهاوولاتی بوون لە سەت کیتس ئەند نێڤس\nکوچ کردن بۆ بەریتانیا\nعێراق، هه‌ولێر، سۆفی مال، بينايه‌ى ژماره 59\nCanada: 10623-75 Ave Edmonton, AB T6h 3J6\n39 39 604 780 001 :ته‌له‌فون\n17 14 757 780 001 :فاكس\nكار بۆ خۆى دروست بكات\nكۆچى پارێزگايىنيو برانزويك\nپرێنس ئيدوارد ئايله‌ند\nنيو فونله‌ند و ڵابرادۆر\nكه‌نه‌دا به‌ڵێنى دا يارمه‌تيى په‌نابه‌رى زياتر بدات كه‌نه‌دا يه‌كێ له باشترين وڵاتانى جيهان بۆ ژيانى ئافره‌تان خوێندكارانى پی اچ دی زانكۆكانى كه‌نه‌دا ده‌توانن داواى ئيقامه‌ى هه‌ميشه‌يى بكه‌ن سوپه‌ڕ ڤيزه" بۆ دايك، باوكان، باپير و داپيران سه‌نته‌رى داواكردنى ڤيزه به‌جيهانى ده‌بێت footer\nماڵه‌وه | بابه‌ته‌كان | په‌یوندی | سه‌بارت ئێمه | سه‌بارت به كه‌نه‌دا | هه‌واڵه‌كان | فۆرمی هه‌ڵسه‌نگاندن\nكۆچی بازرگانی | كۆچی پارێزگایی | كوچ به رێگه‌ی پسپۆری | كوچ له رێگای ئه‌زمونی كه‌نه‌دی | ئیقامه بوڵگاریا | ڤیزه‌ی تۆریستی | ڤیزه‌ی خوێندن تێبینی: بابه‌ته‌كانی ئه‌م ماڵپره ته‌نیا بۆ زانیاری گشتین وه شوێنی ڕاوێژكاری یاسایی ناگرنه‌وه.\nته‌واوی مافه‌كانی ئه‌م ماڵپه‌ره پارێزراون بۆ كۆمپانیای سوشیانس.


بەوێنە.. رێگای سەیرانگەی بێرمێی رواندز چاک دەکرێت\nمحه‌مه‌د هه‌سنانی 17/10/2019 - 10:47 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nلەلایەن بەشی ئەندازیاریی بەڕێوەبەرایەتیی گەشتوگوزاری سۆران و بنكەی گەشتوگوزاری رواندزەوە، پڕۆژەی ڕێگای سەیرانگەی بێرمێی فەقیان جێبەجێ دەكڕێت.\nبارزان محەمەد، بەڕێوەبەری گەشتوگوزاری سۆران، بە (باسنیوز)ی راگەیاند، لە درێژەی كار و پڕۆژە خزمەتگوزاری و گەشتوگوزارییەكانماندا ئێستا لەلایەن بەشی ئەندازیاریی بەڕێوەبەرایەتیی گەشتوگوزاری سۆران و بنكەی گەشتوگوزاری رواندزەوە، پڕۆژەی ڕێگای سەیرانگەی بێرمیێ فەقیان جێبەجێ دەكڕێت و كاركردن لە پڕۆژەكەدا بەردەوامە".\nگوتیشی: "پڕۆژەكە جگەلە چاككردنی رێگاكە، چەند بڕگەیەك لەخۆ دەگڕێت و بەتەواكردنی خزمەتێكی زۆر بە خەڵكی سنوورەكە و ئاسانكاری بۆ هاتوچۆی گەشیاران دەكات و دەبێتە هۆكارێكیش كە گەشتیاری زیاتر روو لە ناوچەكەدا بكەن".\nساڵانە بە هەزاران گەشتیاری ناوخۆ و شارەکانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق ڕوو لە ناوچە گەشتیارییەکانی سۆران و ڕواندز دەکەن و ئەمەش بووەتە هۆکارێک بۆ بووژانەوەی کەرتی گەشتیاریی هەرێم و خەڵک و کاسبکارانی سنوورەکەش لێی سوودمەند دەبن.


عوسمان کاڤالا و ڕەجەب تەیب ئەردۆغان\nسه‌رۆككۆماری توركیا رایگه‌یاند، فه‌رمانی به وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی وڵاته‌كه‌ی كردووه، ناوی 10 باڵیۆزی وڵاتان له توركیا به كه‌سانی ناپه‌سه‌ند رابگه‌یه‌نێت، له‌ناویان باڵیۆزانی ئه‌مه‌ریكا، ئه‌ڵمانیا و فه‌ره‌نساش هه‌ن.\nپێگەی DWی ئەڵمانی بڵاویکردەوە، ڕەجەب تەیب ئەرۆغان-ی سەرۆکی تورکیا ڕایگەیاندووە کە، "رێنماییم بۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه ده‌ركردووه، بۆ ئه‌وه‌ی به‌زووترین كات ناوی ئه‌و 10كه‌سه به ناپه‌سه‌ند رابگه‌یه‌نێت"، ئه‌مه‌ش دوای ئه‌وه‌ی ئه‌و 10 باڵیۆزه داوای ئازادكردنی عوسمان كافالا، بزنسمانی توركیان كردبوو، كه به هه‌وڵدان بۆ ئه‌نجامدانی كوده‌تا له توركیا تۆمه‌تبار كراوه.\nپێشتریش وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی توركیا باڵیۆزانی هه‌ریه‌ك له ئه‌مه‌ریكا، ئه‌ڵمانیا و فه‌ره‌نسای له‌سه‌ر به‌یاننامه هاوبه‌شه‌كه‌یان كه به "نابه‌رپرسانه" وه‌سفی كردبوو، بانگهێشت كردبوون، كه تێیدا ئه‌و سێ باڵیۆزه داوای هه‌رچی زوو چاره‌سه‌ركردنێكی دادپه‌روه‌رانه‌ی پرسی كافالایان كردبوو.\nله كۆتایی ساڵی 2017 وه عوسمان کاڤاڵا سەرکردەی دیاری ئۆپۆزسیۆن به تێوه‌گلانی له پێدانی پشتیوانی دارایی بۆ خۆپیشاندانه‌كان و به‌شداریكردنی له كوده‌تای تورکیا تۆمه‌تبار كراوه، له به‌رامبه‌ریشدا كافالا ئه‌و تۆمه‌تانه ره‌تده‌كاته‌وه.


یانەی بایرن میونخی ئەڵمانی سەبارەت بە گرێبەستەكەی كۆتینۆی بەڕازیلی داوایەكی سەیر لە یانەی بەرشەلۆنە دەكات .\nگرێبەستی خواستنی كۆتینۆ لە كۆتایی ئەم وەرزە لەگەڵ یانەی بایرن میونخ كۆتایی دێت و یانە باڤارییەكەش نایەوێت بە یەكجاری ئەو یاریزانە بگوازێتەوە ڕیزەكانی .\nڕۆژنامەی مۆندۆ دیپۆرتیڤۆی كەتەلۆنی ئاماژەی بەوەكردوو كە یانەی بایرن میونخ داوای لە یانەی بەرشەلۆنە كردووە كە تا دوای كۆتاییهاتنی خولی یانە پاڵەوانەكانی ئەم وەرزە گرێبەستەكەی كۆتینۆ درێژ بكەنەوە كە گرێبەستی خواستنەكەی لە 30 مانگی شەش كۆتایی دێت .\nڕۆژنامەكە دەشڵێت بەرپرسانی یانە ئەڵمانییەكە دەیانەوێت سود لە تواناكانی كۆتینۆ وەربگرن بۆ خولی یانە پاڵەوانەكان و داوایان لە بەرشەلۆنە كردووە كە ڕێگەیان بدەن گرێبەستی خواستنەكەی تا كۆتایی مانگی هەشت نوێ بكەنەوە.\nئه‌م بابه‌ته 3230 جار خوێنراوه‌ته‌وه


ئەندامێکی سەرکردایەتی یەکێتی: مەکتەبی سیاسی یەکێتی هەڵوەشایەوە – پایگاه خبری هەواڵ\nخبرنگار 103-78703 آبان ۱۳, ۱۳۹۶\tبین الملل, سیاسی, مهمترین های هەواڵ نظری بدهید 0 بازدید\nئەندامێکی سەرکردایەتی یەکێتی بۆ ئێن ئاڕ تی ڕایگەیاند، لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی سەرکردایەتیدا بەزۆرینەی دەنگ بڕیاردرا لەسەر هەڵوەشاندنەوەی مەکتەبی سیاسی یەکێتی.\nئەو ئەندامەی سەرکردایەتی یەکێتی کە نەیویستووە ناوەکەی ئاشکرا بکرێت ڕاشیگەیاند، دەستەیەک لەژێر ناوی دەستەی باڵای بەڕێوەبردنی یەکێتی بەسەرپەرشتی کۆسرەت ڕەسوڵ پێکهێنراو بڕیاردرا ۶ی ئەم مانگە جارێکی دیکە کۆبێتەوە.\nلە بەشێکی تری قسەکانی ئەو ئەندامەی سەرکردایەتی یەکێتی بە ئێن ئاڕ تی ڕاگەیاند، لە دوای پرۆسەی دەنگدا لەسەر هەڵوەشاندنەوەی مەکتەبی سیاسی گرژی لە کۆبوونەوەکەدا دروست بوو بەشێک لە ئەندامانی مەکتەبی سیاسی یەکێتی کۆبوونەوەیەکەیان جێهێشت، بۆیە ئەگەر چی بڕیاری لێدرا، بەڵام پێ ناچێت کۆوونەوەی ۶ی مانگ ئەنجام بدرێت.\nئەوەش لەکاتێکدایە دواى ڕووداوەکانى ١۶ و ١٧ى مانگى ڕابردوو، لەناو یەکێتیدا تۆمەتبەخشینەوە لەلایەن ئەندامانیەوە دەستیپێکردووە، هەریەکەیان بەجۆرێک ئۆباڵى ڕووداوەکان دەخاتە ئەستۆى بەرامبەرەکەى.\nلەدواى کۆچى دواى مام جەلالەوە دەنگەکانى ناو یەکێتى بەرزتر بونەتەوە و داواى بەستنى کۆنگرە دەکەن.\nبەپێى پەیڕەوى ناوخۆیى یەکێتى دواى مانگێک دیار نەبوونى سکرتێرى گشتى یەکێتى بەهەرهۆکارێک پێویستە کۆنگرەى نائاسایى ببەسترێت بۆ پڕکردنەوەى شوێنەکەى.\nTags هه ریمی کوردستان هه وال یه کیتی نیشتیمانی کوردستان


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | لە زاخۆ دەرفەتی کار بۆ 155 بێکار دەڕەخسێندرێت\nرێکخراوێکی فەرەنسی بە هاوئاهەنگی لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی کار و راهێنانی پیشەیی لە #زاخۆ#، دەرفەتی کار بۆ 155 بێکار دەڕەخسێندرێت، لە ماوەی ئەمساڵیشدا ئەمە سێیەمجارە لە رێگەی کردنەوەی چەند خولێک، کار و پیشە بۆ بێکارانی ئەو دەڤەرە دەکرێتەوە. یوسف موسا، پەیامنێری رووداو لە زاخۆ رایگەیاند، رێکخراوی ACFی فەرەنسی بە هاوئاهەنگی لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی کار و راهێنانی پیشەیی لە زاخۆ، بڕوانامەی پیشەیی بەسەر 155 بەشداربووی هەشت خول لە چەندین بواری جیادا دابەشدەکات. جووتیار خدر، بەڕێوەبەری کار و راهێنانی پیشەیی لە زاخۆ، لە لێدوانێکدا بە رووداوی راگەیاند: بەپێی ئەو پرۆگرامەی بۆ پێگەیاندنی گەنجانی بێکار لە قەزای زاخۆ دانراوە، ئەمڕۆ بە هاوکاری رێکخراوی ACFی فەرەنسی کۆتایی بە هەشت خول لە بوارە جیا جیاکان دێت و بڕوانامەی پیشەییان بەسەردا دابەشدەکرێت. جووتیار خدر، دەڵێت، بەشداربووانی خولەکە لە ماوەی 45 رۆژدا فێری پیشەیەک کراون، لە کۆی ئەو 155 کەسەی بەشداری خولەکانیان کردووە، 50یان لەنێو کارگە و شوێنە جیاکانیدا کاریان بۆ دۆزراوەتەوە، ئەوانەی ماونەتەوەش لەلایەن رێکخراوی ACFی فەرەنسی بڕێک پارەیان پێدراوە بۆ ئەوەی پرۆژەی بچووک ئەنجامبدەن، خۆشبەختانە ئەمڕۆ ئەو 155 کەسە هەموویان بوونەتە خاوەنی کارو خاوەن پرۆژەی بچووک. لە ماوەی ئەمساڵدا ئەمە سێیەمجارە رێکخراوی ACFی فەرەنسی بە هاوئاهەنگی لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی کار و راهێنانی پیشەیی لە قەزای زاخۆ ئەمجۆرە خولانە بۆ گەنجانی بێکار دەکاتەوە، بۆئەوەی لەبوارێکدا پیشەیەک فێرببن و ببنە خاوەنی کاری خۆیان. #27-06-2018#


پیاوێك به‌م مه‌رجه خانووه‌كه‌ی به نیوه‌ی نرخ دەفرۆشێت\n:: PM:03:56:14/04/2019 \nئه‌گه‌ر بتوانیت ئه‌و مه‌رجه سه‌یره‌ی خاوه‌نی یه‌كێك له جوانترین خانووه‌كانی ئه‌و ناوچه‌یه‌ی به‌ریتانیا قبووڵ بكه‌یت، خانوویەک به نیوه‌ی نرخی بازاڕ دەکڕی.\nماڵپه‌ڕی ڕۆتانا بڵاوی كرده‌وه، پیاوێكی به‌ریتانیی دانیشتووی ناوچه‌ی سانت ئه‌لبانز له هێرتفۆردشایه‌ر له بەریتانیا، خانووه‌كه‌ی به 350 هه‌زار پاوه‌ندی ستێرلینگ ده‌فرۆشێ، له كاتێكدا خانووی هاوشێوه له هه‌مان ناوچه به 500 تا 550 هه‌زار پاوه‌ند ده‌فرۆشرێن، ئه‌م ئۆفه‌ره‌شی ته‌نیا له‌پێناو مه‌رجێك كردووه‌ته‌وه.\nئه‌و پیاوه ته‌نیا به‌و مه‌رجه خانووه‌كه‌ی به نزیكه‌ی نیوه‌ی نرخی خۆی ده‌فرۆشێ، ئه‌گه‌ر ڕێگه بدرێت خۆی له‌گه‌ڵ كڕیاره‌كه‌دا له‌و خانووه‌دا بمێنێته‌وه و به ئاسایی ژیانی تێدا به‌ڕێ بكات، واته پاش ئه‌وه‌ی خانووه‌كه‌ی فرۆشت، خاوه‌نه نوێیه‌كه‌ی ماڵه‌كه ڕێگه‌ی بدات به خۆڕایی و بێ ئه‌وه‌ی كرێ بدات بژی.\nئه‌و خانووه له یه‌كێك له خۆشترین گه‌ڕه‌كه‌كانی ناوچه‌كه‌دایه و به شێوه‌یه‌كی جوان دیزاین كراوه، سێ ژووری نوستن و باخچه و چێشتخانە و ژووری دانیشتنی هه‌یه و نزیكه‌ی دوو كیلۆمه‌تر له وێستگه‌ی سانت ئه‌لبانز دووره.\nئه‌م بابه‌ته 3885 جار خوێنراوه‌ته‌وه


September 5, 2020 – Dengekan\nWritten on September 5, 2020, by Azad Hama\n“” قوتابخانەی فەیلەسوف عیادە (كلینیك) ی پزیشكە””ئێپیكتێتۆس Epictetus سەرەتا: چاندنی فەلسەفە لە كۆمەڵگە هەڵكردنی ڕوناكییە. دەركەوتنی ئەم ڕوناكییەش لەڕێگای نووسینی فەلسەفییەوە، كە تەقەلایەكە بۆ پایانهێنان بە گرفتەكانی مرۆڤ، پێویستی تاك Continue Reading »\nComments Off on فەلسەفەكاری كۆنت–سپۆنڤیل لەنێوان دانایی و پزیشكی دا بەشی 17 … ئازاد حەمە\nWritten on September 5, 2020, by Denegkan\nبۆ ناسینی هەر نەتەوەیەک سێ لقی ئەدەبیاتی ئەو نەتەوە واتە ئەدەبی فولکلۆر، شێعر و مێژووی ئەدەبی ئەو میللەتە زۆر گرینگە . یەکێک لە سەرچاوە جێگەی متمانە و باوەڕپێکراوەکان بۆ ناسین Continue Reading »\nComments Off on ناسینی نەتەوە … شیوا میرەکى\nسێ مانگ پێش کریسمس ئای لەتۆ زەوی داماو! پیرە زەوی، دواجار هەموو جێت دەهێڵن! ئەوەتا ئەو زانا پیرە قژ درێژە هەموو ڕۆژێک خۆی دەکات بە شاشەی تەلەڤزیۆنی ماڵەکاندا. وەک ئەوەی Continue Reading »\nComments Off on دوایین خۆکوژی لەسەر زەوی … ژیار ئەسوەد\nWritten on September 5, 2020, by Soran Muhamad\nوەفای خامە لە دوای تۆ یه‌ڵداپرچی سپی بوو،هێنده قیژاندیبه گوێی گه‌ڵای سیسبه‌س بێ وه‌ڵام بوو:.” ئای چ مه‌رگێکه بۆ وا زوو ده‌مریخۆ تۆ گه‌ڵا نیتخۆ تۆ په‌پوله‌یناو ماڵه‌کانی ره‌حیماوا نیت”(١).گوێت Continue Reading »\nComments Off on ئێستاش هه‌ر له خۆم ده‌گه‌ڕێم … سۆران محه‌مه‌د\nلەم بەندەری دۆزەخیەبێدەنگی تۆدارستانێکەهەموو ڕۆژێ بە شیعرەوەپیای تێئەپەڕملەسەر هەر گەڵایەکخەندەیەکتەلە سەر هەر چرۆیەکبریسکەی هەڵکشانیئەستێرەیەکتەتۆ پێنازانیلەم وەرزە تاڵی بێتۆییەچی ڕوبارێکی بێمەنزڵگەملە چاوەکانما هەڵگرتوەلە پریاسکەی شیعرە گومڕاکانچی شارێکیجەستە شەقار سەقاردوا هەناسەی بەرائەتیدەرچووەلە Continue Reading »\nComments Off on چرپەیەکت زریانێکە … کاوە عوسمان عومەر\nئەوانەم ھەموو بۆت باس کرد…گوتم بۆ ھێنانی گەوھەرێک، چوومە کۆشکی پاشا، لەوێ کەلەپچە کرام و شووشە شەرابێکی گرانبەھایان تێ ڕاکردم.گوتم بۆ ھێنانی تووتییەکی شین بۆت، بەناو دارستانە سەوزەکان، بەناو گەرووی Continue Reading »\nComments Off on گاڵتە … ژیار ئەسوەد\nژاكانی تابلۆی هه‌ور … ستار ئه‌حمه‌د\nگڵ له‌زامه‌كانم وه‌رده‌ده‌مله‌كه‌ناری ئه‌ستێره‌یه‌كاده‌چمه تابلۆی تاریكیه‌وه‌شه‌وه‌زه‌نگ سیاچاره‌ییم له‌گۆڕده‌نێ‌به‌ره‌و خۆزگه‌ی ئه‌و ماڵانه‌یرامووسان له‌چرپه‌ی خۆرده‌چننكانیه‌ك ماچده‌كه‌نلێویان له‌ده‌روونی ته‌رم ده‌كه‌وێ‌ئه‌م هه‌واره ره‌جم كراوه‌هه‌وری سپی ….كفنی بابرده‌وئه‌گریجه‌ی شۆڕه‌ژنی گه‌رمیانه‌گه‌رمیان… ئه‌سپه‌شێی حه‌سره‌ت وچاوگی ئه‌نفال و Continue Reading »\nComments Off on ژاكانی تابلۆی هه‌ور … ستار ئه‌حمه‌د


بۆپاراستنی ته‌ندروستی خۆتان ئاژه‌ڵه‌كانتان له كوشتارگه‌كان سه‌ربڕن\n2020-08-01 [11:14 AM]\nقايمقامی له راگه‌یه‌نراوێكدا كه وێنه‌یه‌كی بۆ ئاژانسی هه‌واڵی زاگرۆس هاتووه، رایگه‌یاند، نوێنه‌ری ڤێتێرنه‌ری له لیژنه هاوبه‌شه‌كان ئاشكرای ده‌كات، یه‌كه‌م رۆژی جه‌ژنی قوربانی پیرۆز له‌كوشتارگه‌ی سلێمانی بڕێكی زۆر گۆشتی ئاژه‌ڵ له پشكنین ده‌رنه‌چون و داوا له‌قوربانیكاران ده‌كات ئاژه‌ڵه‌كانیان له كوشتارگه‌كان سه‌ربڕن.\nده‌روێش فه‌ره‌ج، نوێنه‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ڤێتێرنه‌ری له لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی رایگه‌یاند: به‌مه‌به‌ستی سه‌ربڕینی ئه‌و ئاژه‌ڵانه‌ی له‌لایه‌ن هاوڵاتیانه‌وه ده‌كرێت به قوربانی له‌رۆژانی جه‌ژندا كوشتارگه‌كانی سلێمانی كراوه ده‌بن، له یه‌كه‌م رۆژی جه‌ژنی قوربانی پیرۆز پاش پشكنین ده‌ركه‌وتوه زیاتر له (800) كیلۆگرام گۆشتی ئاژه‌ڵی سه‌ربڕدراو شیاوی خواردن نییه.\nوتیشی: ئه‌و كوشتارگایانه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ڤێتێرنه‌ری سلێمانی سه‌رپه‌رشتییان ده‌كات، پێش سه‌ربڕین و پاش سه‌ربڕین، پشكنین بۆ ئاژه‌ڵه‌كه ده‌كه‌ن تابزانرێت بۆ ئاژه‌ڵه‌كه بۆ سه‌ربڕین شیاوه، دواتر بۆ دڵنیابونه‌وه له ته‌ندروستی گۆشته‌كه بۆ خواردن پشكنینی بۆ ده‌كرێته‌وه پاشان مۆر ده‌كرێت.\nده‌رباره‌ی گۆشتی ئه‌و ئاژه‌ڵانه‌ی له شه‌قام و گه‌ڕه‌ك و كۆڵانه‌كان سه‌رده‌بڕرێت وتی: له‌به‌ر ئه‌وه‌ی پشكنینان بۆ نه‌ركراوه نازانرێت هه‌ڵگری نه‌خۆشیبێت، یان گۆشته‌كه‌ی شیاوی خواردنه یان شیاونیه، هه‌رله‌به‌ر ئه‌وه‌شه له‌لایه‌ن لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌ت به‌هاوكاری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایش و لیوای یه‌كی پاراستنی سلێمانی رێگری له سه‌ربڕین و فرۆشتنیان ده‌كرێت.\nراشیگه‌یاند: گۆشتی ئه‌و ئاژه‌ڵانه‌ی له‌لایه‌ن كوشتارگه‌كانی سلێمانیه‌وه له پشكنین ده‌رنه‌چوه له‌ناوده‌برێت به‌ڵام لە دەرەوەی کوشتارگە و له‌سه‌ر شه‌قام و كۆڵان و گه‌ڕه‌كاندا ئاژه‌ڵه‌كان سه‌رببڕدرانایه به‌خێر به‌سه‌ر هاوڵاتیاندا دابه‌ش ده‌كرا.\nنوێنه‌ره‌كه‌ی ڤێتێرنه‌ری له لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی، داوا له‌هاوڵاتیان و قوربانیكاران ده‌كات، ئاژه‌ڵه‌كانیان له كوشتارگه‌كانی سلێمانی سه‌ربڕن، تا ته‌ندروستی خۆتان و ئه‌و كه‌سانه‌ی گۆشتی قوربانیان بۆ ده‌نێرن پارێزراوبێت و به‌هۆی گۆشتی ئاژه‌ڵی نه‌خۆشه‌وه مه‌ترسی له‌سه‌ر ته‌ندروستی و ژیانتان دروست نه‌بێت.\nبه‌مه‌به‌ستی جێبه‌جێكردنی بڕیار و رێنماییه‌كانی ژوری ئۆپراسیۆنه‌كانی خۆپارێزی دژی ڤایرۆسی كۆرۆنا له سلێمانی، لیژنه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی رۆژانی جه‌ژنی قوربانی پیرۆز له‌ئه‌ركدا ده‌بن بۆ به‌دواداچونی سه‌ربڕینی ئاژه‌ڵ له شه‌قام و كۆڵان و گه‌ڕه‌كه‌كان، له‌كاتی هه‌بوونی سه‌رپێچی، ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌شه‌قام و كۆڵان و گه‌ڕه‌كه‌كان ئاژه‌ڵ سه‌رده‌بڕن و خاوه‌ن ئاژه‌ڵه‌كه‌ش روبه‌ڕوی رێكاری یاسایی توند ده‌كه‌نه‌وه.\nئەم هەواڵە 712جار خوێندراوەتەوە


ڕۆسۆ لە دەلاقەیەکی ترەوە - ژنەفتن\n(گەڕانەوە بۆ سروشتی مرۆیی، ئێمیل وەک نموونە)\n15ی كانونی یه‌كه‌م، 2021|هزر، وتار و بۆچوون\nدڵڕەقی و چاوچنۆکی و کوشتوبڕ و یەکترشکاندن، هەڵپەی ناوبانگ و هێز و دەسەڵات، زادەی بە کۆمەڵایەتیبوونی تاک و دروستبوونی کۆمەڵگاکانن. ئەگەر مرۆڤ بە تەنها ژیابا، هیچێک لەمانە بەو ڕادەیە بوونیان نەدەبوو. سروشتی مرۆیی، خۆی لە خۆیدا دژی ئەو سیفاتانەیە، لێ دواتر ژینگە و دەوروبەر بە مانا بوونخوازییەکەی ڕەگی دزێوی تێدا دەچێنن. کەواتە چارەسەر چییە؟ ئایا هیچ هیوایەک هەیە بۆ بنبڕکردنی خراپەکاری و ڕەگی دزێوی لە مرۆدا؟\n″ژان ژاک ڕۆسۆ”1ژان ژاک ڕۆسۆ (١٧١٢-١٧٧٨)، فەیلەسوف و ڕۆماننووس و نووسەرێکی دیاری چاخی ڕۆشنگەرییە، لە جنێف لەدایک بووە و بە فەرەنسی نووسیویەتی. جگە لە کتێب و نووسینە ناسراو و کاریگەرەکانی لە بواری فەلسەفەی سیاسی و پەروەردەدا، لێکۆڵەرێکی دیاری میوزیک و ئاوازدانەر و ئوستادی سەماکردن بووە. خوێنەر بۆ ئاشنابوون و ناسینی زیاتری ڕۆسۆ، ناچار نییە بگەڕێتەوە سەر ئەو نووسینانەی کە باسی ژیانی ڕۆسۆ دەکەن، چونکە ڕۆسۆ خۆی لە (دانپێدانانەکان)دا، هەموو شتێکی لەبارەی ژیانی خۆیەوە درکاندووە. بڕوانە: (ژان ژاک ڕۆسۆ، دانپێدانانەکان، وەرگێڕانی: هەژار جوانڕۆیی، سلێمانی، چاپی یەکەم، سلێمانی، ۲۰۰۷)لە ساڵی ١٧٦٢ بۆ چارەسەرکردنی ئەو خووە دزێوانەی مرۆ و گەڕاندنەوەی بۆ سروشتی بەرایی خۆی، کتێبێکی گەورە دەنووسێت بە ناونیشانی: “دەربارەی پەروەردە: ئێمیل وەک نموونە”.2جان جاک روسو: امیل آو التربية، ترجمة: عادل زعيتر، موُسسة هنداوي للطباعة والنشر، طبعة جديدة، ۲۰۱۹. هەروەها بڕوانە: ( ژان ژاک ڕۆسۆ: ئێمیل، وەرگێڕانی بۆ کوردی: ڕەسول سوڵتانی، ناوەندی ئاوێر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، چاپی یەکەم، سلێمانی، ۲۰۲۰)لەم کتێبەدا ڕۆسۆ زۆر بە ڕاشکاوانە و بێ هیچ سڵەمینەوەیەک ڕێگای پەروەردەیەکی دروست دەخاتە بەردەستی پەروەردەکاران و هانیان دەدا شێوازێکی نوێی پەروەردەیی بۆ منداڵەکانیان تاقی بکەنەوە و دوور بکەونەوە لە شێوازە کۆن و نەریتییە سواوەکان.\nشێوازی پێشنیارکراوی ڕۆسۆ، پەروەردەی منداڵ هەر لە کۆرپەلەییەوە هەتا دەگاتە تەمەنی ٢٥ ساڵی دەگرێتەوە . ئەو پێی وایە تازە درەنگە بۆ ئەوەی کۆمەڵگاکان هەڵبوەشێنەوە و تاک بکرێتەوە بە خۆیەکی تەواو دابڕاو لە ژینگە ناڕێک و زیانبەخشەکەی، بەڵام دەتوانرێت هەوڵ بدرێت لە ڕێی پەروەردەیەکی تایبەتەوە مرۆ لە سروشتی ڕاستەقینەی خۆی نزیک بکرێتەوە و هەوڵ بدرێت سروشتییانە گەورە ببێ و هیچ یاسا و ڕێسایەکی دیاریکراو لە فێربوون و پێگەیاندنیدا، بەسەریا نەسەپێنرێ و خۆویستانە لەو پێکەوەبوونەی لەگەڵ کۆمەڵگادا بەشداربێت.\nخاڵی هەرە گرنگی ئەم کتێبەی ڕۆسۆ، جەختکردنەوەیە لەوەی دەبێ پەروەردە و فێرکردن لە شێوازی (بەخشەر و وەرگر) خۆی دەرباز بکا و لەبری ئەوە فێرکاران هەوڵ بدەن لەگەڵ فێرخوازاندا بیر بکەنەوە و بپرسن و پێکەوە ڕێیەک بۆ فێربوون بدۆزنەوە. بە واتایەکی دیکە لەبری سەپاندنی شێوازێکی دیاریکراوی بیرکردنەوە و پرسیارکردن، دەبێ فێرخواز خودی خۆی فێری پرۆسەی بیرکردنەوە و پرسیارکردن بکرێت. لەبری کەڵەکەکردنی یاسا و ڕێسا و نەریتە باوەکان، هانی منداڵ بدرێ خۆی لایەنە باش و سوودبەخشە سروشتییەکانی خۆی پەرە پێ بدا و هیچ بیرۆکەیەکی زیانبەخش و هیچ نەریتێکی کۆن نەخزێنرێتە هۆشییەوە. فێربوونی ڕاستەقینە ئەو کاتە دەست پێ دەکات کە فێرخواز هەست بکات فێربوونەکەی ئازادانە و سەرپشکانەیە، هەروەک چۆن پەروەردەی ڕاستەقینەش ئەو کاتە دەست پێ دەکا کە ئینسان ئازادانە پەرە بە سروشتی مرۆییانەی خۆی بدا و بە ویستی خۆی بچێتە نێو کۆمەڵەوە و ببێتە بەشێکی گرنگ لێیان.\nئەم بۆچوونانە لە “ئێمیل”دا ئەوەندە بە زەقی و ڕوونی نووسراون، کە هیچ بوارێکی نەهێشتۆتەوە بۆ لێکدانەوەی دی. ئەوە بۆیە سەروەختێک پەرلەمان لە پاریس دوای تەنها بیست ڕۆژ لە بڵاوبوونەوەی کتێبەکە، بڕیاری کۆکردنەوە و سووتاندنی کتێبەکە دەردەکات و داوا دەکات نووسەرەکەیشی بخرێتە زیندانەوە و سزا بدرێت، ڕۆسۆیش بێ هیچ ڕوونکردنەوە و بەرەنگارییەک بەرەو سویسرا هەڵدێت، چونکە هەم پەرلەمان و دادگای ئایینیی ئەو سەردەمە بەڵگەی تەواویان بۆ سزادانی لە بەردەستدا بوو، هەمیش ڕۆسۆ بەوپەڕی ڕاشکاوی و بێ هیچ خاترگیرییەک بۆچوونەکانی خۆی دەربڕیبوو، بە شێوەیەک لە بەرامبەر یاساکانی دەوڵەت و ئاییندا کەس نەیدەتوانی بچووکترین بەرگرییان لێ بکات!\nئەم کتێبەی ڕۆسۆ هەرچەندە وا بۆ سێ سەدە دەچێت بۆتە بنەمایەکی سەرەکیی پەروەردەی نوێ لە خۆراوا و لە سیستەمی پەروەردەدا زۆر بەوردی جێی بۆ کراوەتەوە، بەڵام ئەوەی گرنگە ئێمە بیزانین ئەوەیە کە ئەم کتێبە بەدەر نییە لە هەڵە و کەموکووڕی زۆر و تەنانەت لە چەندین جێدا بۆچوونەکانی بۆ ئەمڕۆی جیهان مەترسیدار و خراپن و قابیلی ڕەخنەی قووڵن. بۆ نموونە لەبارەی خوێندنەوەوە ڕۆسۆ پێی وایە کە منداڵ لە پێنج ساڵییەوە تا دوانزە ساڵی نابێت هیچ زمانێک جگە لە زمانی دایکی فێرببێ و نابێت بە هیچ جۆرێک لەو تەمەنەدا کتێب بخوێنێتەوە، دەبێ بەتەواوی بێئاگا بێت لە بابەتەکانی ئەدەب و مێژوو و جوگرافیا. بە بڕوای ڕۆسۆ منداڵ هەتا تەمەنی دوانزە ساڵی دەبێت تەنها یەک کتێب بخوێنێتەوە ئەویش کتێبی سروشتە و خۆی دادوەری لەنێوان شتەکاندا بکات، چونکە کتێب بۆ ئەو تەمەنە کەمەی منداڵ هیچی پێ نییە جگە لە ئازار و ناڕەحەتی. هەروەها بیروڕاکانی دەربارەی ژنان و قەدەغەکردنی خوێندن لێیان، بەو پێیەی سروشتی ژنانە سروشتێکی دژ و ناکۆکە لەگەڵ خوێندنەوە و تێگەیشتنی قووڵدا.\nلەگەڵ ئەوەشدا دەتوانین بڵێین “ئێمیل” کۆنترین مانیفێستی فەلسەفییە کە بەو شێوە تایبەتمەند و عەقڵانی و نوێگەرییە دەربارەی پەروەردە و سروشتی مرۆیی نووسرابێت و تا ڕادەیەکی زۆریش دوورکەوتبێتەوە لە شێوە ڕوانینی ئایینیانەی سەدەکانی ناوەڕاست و سەرەتاکانی ڕێنسانس بۆ پەروەردەکردنی مرۆ لە منداڵییەوە. ئەمە سەرباری ئەو ڕاستییەی کە پەروەردە لەم کتێبەی ڕۆسۆوە، دەچێتە قۆناغێکی بەرزتر و باشتر، کە نەک بۆ ئەو سەردەمە، بەڵکوو تا ئێستاش لە سیستەمی پەروەردە نموونەییەکانی جیهاندا، جێی تایبەتی بۆ کراوەتەوە و بە بەردەوامی ئەزموون دەکرێت.\nژان ژاک ڕۆسۆ (١٧١٢-١٧٧٨) فەیلەسووف و نووسەری ژنێڤی سەدەی هەژدەیەم\nئێمیل باسی چی دەکا؟\nئەم کتێبە دابەشکراوەتە سەر پێنج بەشی سەرەکی، لە بەشی یەکەمدا باس لە قۆناغی کۆرپەیی منداڵ کراوە و زۆر بەڕوونی ئاماژە بە ڕۆڵی دایەنەکان دەکات لە پەروەردەکردنی منداڵدا و ئاماژە بە گرنگی ئازادبوونی تەواوەتی منداڵ دەکات لە هەمبەر سروشت و داواکارییەکانیدا. ئەمە پاکترین ماوەی تەمەنی مرۆیە، کە تێیدا ژینگە و سەپێنراوە دەرەکییەکان هێشتا زەفەریان پێ نەبردووە و داگیریان نەکردووە. لەم قۆناغەدا منداڵ لە بەخێوکارەوە سیفەت و زمان و بەشێکی نەریت و خەسڵەتە گشتییەکان، بە شێوەیەکی سەرەتایی وەردەگرێت.\nبەشی دووهەمی کتێبەکە تایبەتە بە قۆناغی پێنج ساڵی هەتا دوانزە ساڵی، کە نابێت منداڵ تێیدا کتێب بخوێنێتەوە و دەبێت هان بدرێت خۆی ڕاستەوخۆ لە سروشتەوە شتەکان وەربگرێت و لێکیان جیا بکاتەوە و تێیان بگات. خاڵی هەرە گرنگی ئەم بەشە کە تا ئێستایش بۆ پەروەردە بایەخی گەورەی هەیە دانەدانی وانەی ئەخلاقی و نەریتییە بە منداڵ، بەڵکوو لەبری ئەوە تەنها پێویستە لە سەرمان بە کردار لە خراپەکاری دووری بخەینەوە و هانی بدەین بەرەو چاکەکاری و هەڵسوکەوتی مرۆیانە ڕێنوێنی بکەین.\nلە بەشی سێیەمدا کە تەمەنی هەرزەکارییە و لە ١٢ ساڵی بۆ ١٥ ساڵی دەگرێتەوە، ئیدی کاتی ئەوەیە منداڵ فێری زانست و زانیاری بکەین و لەمەشدا پێویستە منداڵەکە پشت بە خۆی ببەستێ و ڕاستەوخۆ لە سروشت و ژینگەی دەوروبەرەوە دەست بکات بە گەڕان و زانیاری. بۆ ئەم تەمەنەی منداڵ ڕۆسۆ پێشنیاری تەنها یەک کتێب دەکا، ئەویش (چیرۆکی ڕۆبنسۆن کرۆسۆ)یە کە بە شێوەیەکی سروشتی ژیاوە و لە ڕێی ئەزمونکردنی ژیانەوە فێری ژیانکردن و بەرگەگرتنی ناخۆشی و سەختییەکان بووە و لە کۆکردنەوەی زانیاریدا پشتی بە خۆی بەستووه. هاوکات فێرکردنی پیشەیەکی نوێ و بەسوود و جووڵاندنی جەستە و دەرخستنی وزە و توانا زۆر و زەوەندەکانی منداڵ.\nلە بەشی چوارەمدا کە تەمەنی ( ١٥ بۆ ٢٠) ساڵی دەگرێتەوە، ڕۆسۆ داوا دەکات منداڵ فێری خۆشەویستیی ڕاستەقینە بکرێت و وای لێ بکرێت هەموو کەسێکی خۆشبوێ و ڕقی لە هیچ کەس و گروپێکی مرۆیی نەبێتەوە. هاوکات ڕێز لە بۆچوون و بیروڕای جیاواز بگرێت و هەموو کەس و بۆچوونێکی لە لا بەڕێز بێت. هەر لەم تەمەنەدا ئیدی دەبێت فێری خوێندنەوەی کتێب ببێت و زۆرتر بخوێنێتەوە، بەتایبەتی بابەتەکانی ئەدەبیات و مێژوو، ئەمەش لە پێناوی بەهێزکردنی یادەوەری و فراوانکردنی ئاسۆی خەیاڵ و بیرکردنەوە بە واتا فەلسەفییە قووڵەکەی.\nبەشی پێنجەم و کۆتاییی کتێبەکە تەرخانکراوە بۆ باسکردن لە شێوازی پەروەردەکردنی کچ و گەورەکردنی، تا لە داهاتوودا ژنێکی سەنگین و ناوداری لێ دەربچێت و بەدەم داخوازی و پێویستییەکانی خێزانەکەیەوە بچێت و گرنگی بە لەشڕێکی و جوانی خۆی بدات و شیاوێتی ئەوەی تێدا بێت ببێتە دایکێکی باش و پەروەرەیەکی گونجاو و پێشکەوتووی منداڵەکانی بکات، چونکە دواجار کۆی ئەم کتێبە و جێبەجێکاری یەکەمیشی خانمانن و ئەوان دەتوانن بە باشترین شێواز پەروەردە ببەنە پێش و ئاڕاستەی بکەن بەرەو شکۆداری.\nبە شێوەیەکی گشتی هێڵی سەرەکی ئیشکردنی ڕۆسۆ لەسەر پەروەردە، پشت بەستنە بە سروشتی مرۆیی. پشت بەستنە بە توانستی فێربوون لە ڕێی هەستەکانەوە نەک عەقڵ و هۆش. وەک چۆن لە لای “هایدیگەر”3مارتن هایدیگەر: بوون و کات، وەرگێڕانی: دکتۆر محەمەد کەمال، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چاپی یەکەم، سلێمانی، ۲۰۱۳)مرۆ دەتوانێت بە گەڕانەوە بۆ “بانگی ویژدان” ڕەسەنێتی خۆی لەدەست نەدات، لای ″ڕۆسۆ″یش بە گەڕاندنەوە بۆ “هێزی هەستەکی و بانگی سروشت” مرۆ دەتوانێت چاکەکاری لەدەست نەدات و لە خراپەکاری دووربکەوێتەوە.\nئایا مرۆڤ دەگەڕێتەوە بۆ سروشتی خۆی؟\nبیرکردنەوە و ڕوانینەکانی “ڕۆسۆ” دەربارەی سروشتی مرۆیی، هەمیشە جێی مشتومڕ و گفتوگۆی توند بووە، نەک بە تەنها لە نێوەندە فیکری و فەلسەفییەکاندا، بەڵکوو لە ناوەندە زانستی و پەروەردەیی و ئاینییەکانیشدا، بۆتە مژارێکی سەرەکی. خاڵی هەرە گرنگی نێو ئەو مشتومڕانەش، زۆربەی جار بەرمەبنای بەدحاڵیبوون بووە لە فەلسەفە و فیکری ڕۆسۆ. بەوەی کە زۆرێک لەوانەی لێکۆڵەر و تایبەتمەندی فەلسەفەکەی ڕۆسۆن، ئەویان بە شێوەیەک گرێداوەتە سروشتی مرۆییەوە، نەک هەر خوێنەری ئاسایی بەڵکوو زۆر جار توێژەر و خوێنەرە جدییەکانیشی بە هەڵەدا بردووە و وای تێگەیاندوون کە ڕۆسۆ تەرەفگیری تەواوەتیی دابڕانی تاکە لە ژینگەی کۆمەڵایەتی و لە هەوڵی گەڕانەوەیەتی بۆ سروشتە ڕاستەقینەکەی خۆی و ژیانکردنێتی بە تەنیایی!\nبە لای “ڕۆسۆ”وە سروشتی مرۆیی هەڵگری خەسڵەتە نەرم و نیان و باشەکانی مرۆڤە، کە لە ڕێیەوە چاکەکاری و دادپەروەری و بەخشندەیی و لێبوردەیی دێتە دەرێ، لێ ژینگەی کۆمەڵایەتی و دەوروبەر ناهێڵن ئەم خەسڵەتانە تێیدا بە زەقی بمێننەوە و لەبری ئەوەوە تۆوی چاوچنۆکی و ڕکابەری و خۆپەرستی و ستەمکاری تیا دەچێنن\nبەڵام ئایا ئەمە بەو شێوەیەیە؟ بێگومان نەخێر، خودی ڕۆسۆ لە چەندین شوێندا و لە بەشێکی زۆری کتێبەکانیشیدا ڕێک پێچەوانەی ئەو تەرزە ڕوانینە ئیشی کردووە. بە لای “ڕۆسۆ”وە سروشتی مرۆیی هەڵگری خەسڵەتە نەرم و نیان و باشەکانی مرۆڤە، کە لە ڕێیەوە چاکەکاری و دادپەروەری و بەخشندەیی و لێبوردەیی دێتە دەرێ، لێ ژینگەی کۆمەڵایەتی و دەوروبەر ناهێڵن ئەم خەسڵەتانە تێیدا بە زەقی بمێننەوە و لەبری ئەوەوە تۆوی چاوچنۆکی و ڕکابەری و خۆپەرستی و ستەمکاری تیا دەچێنن. ڕۆسۆ بۆ ئەوەی مرۆ لە سیفاتە خراپ و شەڕەنگێزییەکان دوور بکەوێتەوە، هانی دەدات بگەڕێتەوە بۆ ئەو زەخیرە چاکەکارییەی کە هەیەتی، هەوڵ دەدات ئەمە بیری مرۆ بخاتەوە تاکوو لە ژینگە کۆمەڵایەتییە خراپەکەدا نقوم نەبێت و هەقیقەتی خۆی لەبیر نەچێتەوە. بە واتایەکی تر ڕۆسۆ هەوڵ دەدات ئێمە لە چاکەکاری و ڕەسەنێتی نزیک بخاتەوە و لە سەپێنراوی دەرەکی و دژە مرۆیانە بمانپارێزێت. ئەو دەزانێت کە ئێمە ناتوانین بگەڕێینەوە بۆ دۆخی سروشتی خۆمان، بەڵام ئەم پێداگری کردنەی لەسەر بە باڵا زانینی ئەو دۆخە، لە پێناوی هێشتنەوەی تۆوی خۆبوونە لەنێو ژینگەیەکدا کە ڕقی لەو تۆوەیە و دەیەوێ بە هەر جۆرێک بووە نەیهێڵێت.\nڕوونکردنەوەی چەند لێڵی و ناڕوونییەک\nکاتێک کۆی نووسینەکانی ڕۆسۆ دەخوێنینەوە، هەر لە نامەکەیەوە دەربارەی زانست و هونەر، تا دەگاتە کتێبە سەرەکی و گرنگەکانی، بە تایبەتی هەردوو کتێبی: (پەیمانی کۆمەڵایەتی)4جان جاك روسو، العقد الاجتماعي، ترجمة: عادل زعيتر، صدرت هذه النسخة عن مٶسسة هنداوي عام 2013. “لەم کتێبەدا ڕۆسۆ زۆر بە ڕوونی ئەوە شی دەکاتەوە کە چۆن تاک دەستبەرداری بەشێک لە ماف و ئیمتیازاتەکانی خۆی دەبێت بۆ زۆرینە، تاکوو ئەوانیش لە بەرامبەردا مافەکانی دیکەی بپارێزن و ڕێزی لێبگرن.”و (ئێمیل)، درک بەوە دەکەین کە لای ڕۆسۆ سروشتی مرۆیی و دۆخە سروشتییەکە کراونەتە سێ بەشی سەرەکییەوە، ئەم سێ بەشەش سێ ڕەهەندی جیاواز و لەگەڵ ئەوەشدا بەیەکەوەبەستراویان هەیە، ئەوانیش:\nیەک/ جیهانی دەرەکی (سروشتی دەرە مرۆیی):\nهەموو ئەو کارکرد و وێنا دەرە مرۆییانە دەگرێتەوە کە لە گەردووندا هەن، بە ئاسمان و زەوییەوە، بە ژینگە و ئەستێرە و مانگ و خۆر و ئاو و هەواوە، بە شار و دێهات و بیابان و تاڤگە و ڕووبار و…. هتد. ئەوەی کە بە شێوەیەکی بابەتییانە و بە پشت بەستن بە هەستەکانی بیستن و بینین و بەرکەوتنەوە مرۆڤ لێیان تێدەگا و دەکەوێتە ژێر هەژموونیانەوە، دواجاریش ئەم سروشتە گەردوونییە دەرە مرۆییە ڕۆڵی کاریگەر دەبینێت لە دیاریکردنی ڕوانین و ئایدیا و وێناکردنەکانی ئێمەدا بۆ جیهان و دەوروبەرمان.\nدوو/ جیهانی ناوەکی (سروشتی ناوەکییانەی مرۆ):\nبریتییە لە حەز و ئارەزوو و خولیا ناوەکییەکان و هەموو ئەو تێرمە چاکانەی کە لە ناخی مرۆڤدا هەن، وتمان چاک، ئاخر ڕۆسۆ پێی وایە مرۆڤ بە سروشت چاکەکارە و خواستی شەڕەنگێزی و خراپەکاری تیا نییە، کە ئەمە ڕێک پێچەوانەی ڕوانینەکانی “هۆبز”ە5تۆماس هۆبز: فەیلەسوف و مێژوونوس و ئابوریناسێکی گەورەی ئینگلیزە. بە داڕێژەر و بناغەدانەری بەشێکی گەورەی ماف و ئیمتیازاتە گەورەکانی بەشەرییەت لە سەردەمی ڕێنسانس دادەنرێت. بیرکردنەوەکانی کاریگەریی زۆریان لەسەر جیهانیی سیاسی و فیکریی خۆرئاوا داناوە. لە ژێر ڕۆشنایی بۆچوونەکانی (ئەرستۆ و ماکیاڤیللی و دیکارت)دا کاری کردووە. ڕۆسۆ لە زۆر بۆچووندا لەگەڵیدا ناکۆک بووە، لە هەمان کاتدا نەیتوانیوە بێ گەڕانەوە بۆ هۆبز و بازدان بە سەریدا بیروڕاکانی خۆی دەرببڕێت. هۆبز پێی وابوو مرۆڤ بە سروشت شەڕەنگێزە و خراپەخوازە، یاسا و سیستەمە ئاینی و کلتورییەکان بۆ کەمکردنەوەی ڕێژەی ئەم شەڕەنگێزی و خراپەخوازییە دانراون و دەبێت مرۆڤ ملکەچییان بێت. بڕوانە: ( د.امام عبدالفتاح امام، توماس هوبز فیلسوف العقلانية، دار الثقافة للنشر والتوزیع، ۱۹۸٥)، کە پێی وایە مرۆڤ بە سروشت شەڕەنگێزە و دەبێ لە ڕێی پەروەردە و سیستەمێکی توندەوە، بەرەو چاکەخوازی ئاڕاستە بکرێت.\nئەم جیهانە ناوەکییەی کە ڕۆسۆ باسی دەکات، بنەمای سەرەکیی پەروەردەیەکی دروست و پێکەوەژیانێکی شایستەی مرۆڤەکانیشە لەگەڵ یەکدی. مکوڕبوونی ڕۆسۆ لەسەر زەرورییەتی پاراستنی ئەم جیهانە ناوەکییەوە و هێشتنەوەی بە باڵادەستی، هۆکاری سەرەکیی زۆرێک لە هەڵەتێگەیشتن و بەدحاڵیبوونەکانە سەبارەت بە فەلسەفە و دونیابینییەکەی.\nسێ/ جیهانی کۆمەڵایەتی (سروشتی کۆمەڵایەتییانەی مرۆ):\nبۆ شیکردنەوەی ئەم تێرمە ناڕوون و لێڵە، “ڕۆسۆ” پەنا دەباتە بەر مێژوو، مێژووی دێرین و مرۆی چاخە سەرەتاییەکان. لەوێوە نموونە و بەڵگە و پاڵپشتییەکانی دێنێتەوە و ئیشی لەسەر دەکات. ئەو لەو بڕوایەدایە گەلانی دێرین و مرۆی سەرەتایی کاتێک بەرکەوتن و پەیوەندییان لەگەڵ یەکدی زیادی کرد، ناچاربوون لە پێناوی پاراستنی گیانی یەکدیدا و بۆ دەستەبەرکردنی ئەمنییەت و ئارامییەکی جوزئی، دەستبەرداری بەشێک لە تایبەتمەندی و خواستەکانی خۆیان بن و پێکەوە پەیمانێک ببەستن، کە ڕۆسۆ خۆی ناوی لێدەنێت: (پەیمانی کۆمەڵایەتی). بەمەش سروشتی مرۆیی ڕوخسارێکی کۆمەڵایەتییانەی لەخۆگرت. ئەم ڕوخسارە سەرەتاییە ڕوخسارێکی پاک و بێکێشە بوو، چونکە بەرمەبنای خواستێکی ئازاد و پەیمانێکی خۆویستانە بوو، لە پێناو گەشەدان بە ژیاری مرۆییدا، مرۆڤ لەم قۆناغەدا باشترین ساتەکانی ژیانی لە مێژووی خۆیدا ئەزموون دەکرد، تاکەکانی ئەو کۆمەڵگا سەرەتاییانە دووربوون لە چاوچنۆکی و ئیرەیی و ڕق لێبوونەوە، هەموویان دڵسۆزانە بەرگرییان لە یەکدی دەکرد و بەتەنگ غەمی گشتییەوە بوون؛ بەڵام دواتر و لە ڕێی گەشەسەندنی مێژووییەوە، زۆرێک لە خاڵەکان و بنەما سەرەکییەکانی نێو ئەو پەیمانە سروشتییە کۆمەڵایەتییە ژێرپێ خران. ئیدی خاوەندارێتی تایبەت و هێز و سامان بوون بە هەڕەشەیەکی جدی بۆ سەر ئەم پەیمانە و تەنانەت بۆ سەر سروشتە پاکەکەی مرۆڤیش. ڕۆسۆ لە ڕێی گەڕاندنەوەی خوێنەرەوە بۆ سەرەتاکانی ئەم پەیمانە، دەیەوێت ئەوە بسەلمێنێت کە ئەو دژی کۆمەڵایەتیبوون نییە، بەڵکوو لە هەوڵی پاراستنی پەیمانە کۆمەڵایەتییه سەرەتاییەکەدایە. ئاخر بەلای ئەوەوە هۆکاری زۆرێک لە کێشەکانی دونیا، دوورکەوتنەوە و لادانە لە بنەما سەرەکییەکانی ئەو پەیمانە کۆمەڵایەتییە. خاڵی هەرە گرنگی ئەو پەیمانەش (هاوبەشیی و هاوغەمیی)ە کە لێیەوە ئیدی تۆوی خۆپەرستی و تەقەلا بۆ خاوەندارێتی و خواست بۆ بە کۆیلەکردنی ئەوانی دی، لە ناودەبات. ئەم هزری هەرەوەزییە، ئەم هاوبەشی و هاوغەمییە دەبێتە هەوێنی زۆرێک لە فەلسەفە و ڕێبازەکانی دواتر، بەتایبەتی لای بیریار و توێژەر و فەیلەسوفانی ڕەوتی مارکسیزم، تەنانەت خودی مارکس خۆیشی لەمەدا گەڕاوەتەوە سەر ڕۆسۆ.\nلەنێوان ئەو سێ بەشەدا کە ئاماژەمان پێکرد، ناکرێت بەشێکیان جیا بکەینەوە و تەعمیمی بکەینە سەر بەشەکانی دی. ئەم سێیە بۆ تەواوکردنی تێگەیشتنمان لە ڕۆسۆ یاریدەمان دەدەن و لە هەڵە خوێندنەوە و هەرزە ڕاڤەیی بە دوورمان دەگرن. چونکە هیچ کام لەم بەشانە بە تەنها زامنی تێگەیاندن ناکەن، بەڵکوو دەبنە زامنی بەدحاڵیبوون.\nئەوەی “ئێمیل” بە ئێمەی بەخشیوە، گۆڕانکارییەکی ڕیشەیی و بنەڕەتییە لە سیستەمی پەروەردەکردندا، بەوەی کە تاک تێیدا هەم پەیوەست بێت بە بەرپرسیارێتییە کۆمەڵایەتییەکانییەوە و هەمیش پارێزگاری لە مانەوەی جیهانە ناوەکییەکەی خۆی بکات بە پاکێتی. لە یەککاتدا هەم بەخشەر بێت و هەمیش وەرگر\nئێمیل چی بە ئێمە بەخشی؟\nلە کۆتاییدا دەشێت ئەو پرسیارە لە خۆمان بکەین، کە ئاخۆ ئێمیل چی بە ئێمە بەخشی و چی گۆڕانێکی لە بونیادی پەروەردەییی ئێمەدا دروست کرد؟ بۆ وەڵامی ئەمە، دەتوانین بگەڕێینەوە بۆ مێژووی پەروەردە و دۆخی پەروەردە لە پێش “ڕۆسۆ” و بەراوردکردنی بە سەردەمی دوای ئەو. بێگومان ڕۆسۆ لە ڕێی “ئێمیل”ەوە دابڕانێکی ئەپستمۆلۆژی گەورەی دروست کرد لەگەڵ سەردەمە تاریکەکاندا، تانانەت لەگەڵ فەلسەفەی نوێی ئەوروپی و چاخی ڕێنسانیشدا. گرنگترین کارێک کە “ڕۆسۆ” هێنایە نێو پەروەردەوە، کەنارخستنی ئەو تێڕوانینە باوە بوو کە پێی وابوو مرۆڤ بە سروشت شەڕەنگێزە و دەبێت لە ڕێی هێزی پەروەردە و سەپاندنی سزاوە، ملکەچیی یاساکانی دەوڵەت و کۆمەڵگە و ئایین بکرێت و تۆوی چاکەکاری لە ناخیدا بچێنرێت. “ڕۆسۆ” هات و ئەمەی بەتەواوی ڕەتکردەوە، ڕوانینێکی نوێی بەرجەستە کرد و مرۆی کرد بە ناوەندی خێر و چاکە و کۆمەڵگەشی کرد بە هۆکاری دروستبوونی خراپەکاری. سیستەمی پەروەردەی ڕۆسۆ، دژی بەکارهێنانی ئایدۆلۆژیا و بیرۆکە و نەریتە گشتییەکانە لە پرۆگرامی خوێندندا و بەلای ئەوەوە منداڵ دەبێت سەرپشک و ئازاد بکرێت لە هەڵبژاردنی ئەو بیروباوەڕ و ڕێبازانەی کە بەلایەوە پەسەندن، هەروەک چۆن سەرپشکشیش بکرێت لە ڕەتکردنەوە و نەخوێندنەوەیاندا. ئەمە جگە لە قەدەغەکردنی لێدان و سەپاندنی ئەزبەرکردن. لەمەوە تێدەگەین کە ئەوەی “ئێمیل” بە ئێمەی بەخشیوە، گۆڕانکارییەکی ڕیشەیی و بنەڕەتییە لە سیستەمی پەروەردەکردندا، بەوەی کە تاک تێیدا هەم پەیوەست بێت بە بەرپرسیارێتییە کۆمەڵایەتییەکانییەوە و هەمیش پارێزگاری لە مانەوەی جیهانە ناوەکییەکەی خۆی بکات بە پاکێتی. لە یەککاتدا هەم بەخشەر بێت و هەمیش وەرگر، فێربوون و خوێندنەوە و تێهزرینی ئازدانەتر و کراوەتر بێت بە ڕووی خۆی و بە ڕووی جیهانیشدا. لە ڕێی ئێمیلەوە ئێمە دەتوانین گوێبیستی بانگەوازی ویژدان بین(بە دەربڕینە هایدیگەرییەکەی)، لە ئەمانەش گرنگتر گەیشتنە بە ئازادییەکی بێخەوش و ڕەسەن. ئازادییەک کە تەنها لە ڕێی گەڕانەوە بۆ جیهانی ناوەکیی خۆمان و ڕێکخستنی شێوازی پەیوەندیمان بە جیهانی دەرەکییەوە دێتە دی.\nترس لە ئێمیل، ترس لە سروشتی مرۆیی\nنەک تەنها لە سەردەمی “ڕۆسۆ”دا ، بەڵکوو لە سەردەمەکانی دواتر و تا دەگاتە ئێستامان؛ بیرۆکەکانی نێو ئێمیل و پەیمانی کۆمەڵایەتی هەمیشە ڕووبەڕووی ڕەخنە و بە نەفرەتکردن بوونەتەوە، بەردەوامییش وەک مەترسییەکی گەورە تەماشای ئەم بیرۆکانە کراوه. بۆچی؟ چونکە مرۆڤ بە گوێگرتن لە ناخی خۆی و گەڕانەوە بۆ جیهانی ناوەکی، بە ناڕاستەوخۆ دەکەوێتە جەنگێکی گەورەوە لەگەڵ دونیای دەرەخۆییدا، لە کاتێکدا ئایین و کولتوور و نەریت و یاسا و دەسەڵات ئەمەیان ناوێ و دەیانەوێ لەبری ئەوە جێی خۆیان بکەنەوە و ببنە نوێنەری جیهانە ناوەکییەی مرۆڤ. بێگومان دروستبوونی نەوەیەکی وەها، کە دژی سەپێنراوە دەرەکییەکان بێت و هەوڵی بەخۆبوون بدات؛ کە ببێتە خودسەنتەر و ئیعاز لە ویژدان و هزری خۆیەوە وەرگرێت، نەک بە تەنها دەبێتە هەڕەشە بۆ سەر پێگەی ئێستای بتە سیاسی و ئایینی و فەرهەنگییەکان، بەڵکوو دەبێتە هەڕەشەیەکی جدیش بۆ سەر کەلەپوور و میتۆلۆژیا و مێژووی گۆڕدراوی هەزاران ساڵەش! لێرەوەیە کە ترس لە ئێمیل، ترس لە گەڕانەوە بۆ سروشتی مرۆیی دەبێتە ترسێکی دەستەجەمعی و بە کۆدەنگ ڕەت دەکرێتەوە، بەتایبەتی لەو کۆمەڵگایانەی کە هێشتاش لە ناواخنیاندا قۆناغی میتۆلۆژیا و تەوتەمییان تێنەپەڕاندووە و بە تەواوی دژی کرانەوە و بەرەو پێشچوونی کۆمەڵگەن.\nژان ژاک ڕۆسۆ (١٧١٢-١٧٧٨)، فەیلەسوف و ڕۆماننووس و نووسەرێکی دیاری چاخی ڕۆشنگەرییە، لە جنێف لەدایک بووە و بە فەرەنسی نووسیویەتی. جگە لە کتێب و نووسینە ناسراو و کاریگەرەکانی لە بواری فەلسەفەی سیاسی و پەروەردەدا، لێکۆڵەرێکی دیاری میوزیک و ئاوازدانەر و ئوستادی سەماکردن بووە. خوێنەر بۆ ئاشنابوون و ناسینی زیاتری ڕۆسۆ، ناچار نییە بگەڕێتەوە سەر ئەو نووسینانەی کە باسی ژیانی ڕۆسۆ دەکەن، چونکە ڕۆسۆ خۆی لە (دانپێدانانەکان)دا، هەموو شتێکی لەبارەی ژیانی خۆیەوە درکاندووە. بڕوانە: (ژان ژاک ڕۆسۆ، دانپێدانانەکان، وەرگێڕانی: هەژار جوانڕۆیی، سلێمانی، چاپی یەکەم، سلێمانی، ۲۰۰۷)\nجان جاک روسو: امیل آو التربية، ترجمة: عادل زعيتر، موُسسة هنداوي للطباعة والنشر، طبعة جديدة، ۲۰۱۹. هەروەها بڕوانە: ( ژان ژاک ڕۆسۆ: ئێمیل، وەرگێڕانی بۆ کوردی: ڕەسول سوڵتانی، ناوەندی ئاوێر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، چاپی یەکەم، سلێمانی، ۲۰۲۰)\nمارتن هایدیگەر: بوون و کات، وەرگێڕانی: دکتۆر محەمەد کەمال، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چاپی یەکەم، سلێمانی، ۲۰۱۳)\nجان جاك روسو، العقد الاجتماعي، ترجمة: عادل زعيتر، صدرت هذه النسخة عن مٶسسة هنداوي عام 2013. “لەم کتێبەدا ڕۆسۆ زۆر بە ڕوونی ئەوە شی دەکاتەوە کە چۆن تاک دەستبەرداری بەشێک لە ماف و ئیمتیازاتەکانی خۆی دەبێت بۆ زۆرینە، تاکوو ئەوانیش لە بەرامبەردا مافەکانی دیکەی بپارێزن و ڕێزی لێبگرن.”\nتۆماس هۆبز: فەیلەسوف و مێژوونوس و ئابوریناسێکی گەورەی ئینگلیزە. بە داڕێژەر و بناغەدانەری بەشێکی گەورەی ماف و ئیمتیازاتە گەورەکانی بەشەرییەت لە سەردەمی ڕێنسانس دادەنرێت. بیرکردنەوەکانی کاریگەریی زۆریان لەسەر جیهانیی سیاسی و فیکریی خۆرئاوا داناوە. لە ژێر ڕۆشنایی بۆچوونەکانی (ئەرستۆ و ماکیاڤیللی و دیکارت)دا کاری کردووە. ڕۆسۆ لە زۆر بۆچووندا لەگەڵیدا ناکۆک بووە، لە هەمان کاتدا نەیتوانیوە بێ گەڕانەوە بۆ هۆبز و بازدان بە سەریدا بیروڕاکانی خۆی دەرببڕێت. هۆبز پێی وابوو مرۆڤ بە سروشت شەڕەنگێزە و خراپەخوازە، یاسا و سیستەمە ئاینی و کلتورییەکان بۆ کەمکردنەوەی ڕێژەی ئەم شەڕەنگێزی و خراپەخوازییە دانراون و دەبێت مرۆڤ ملکەچییان بێت. بڕوانە: ( د.امام عبدالفتاح امام، توماس هوبز فیلسوف العقلانية، دار الثقافة للنشر والتوزیع، ۱۹۸٥)\nپەروەردە، ڕۆشنگەری، ژان ژاک ڕۆسۆ، سەدەی هەژدە، فەلسەفە، هایدگەر، هزر، هۆبز، وتار\n← خەونبینینێکی کۆتایینەهاتوو


تەقینەوەیەكی نوێ لە سریلانكا ڕوویدا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/04/22 - 3:09 PM\nئاژانسی (ڕۆیتەزر) بڵاویكردەوە، تەقینەوەیەكی تر لە نزیك یەكێك لە كڵێساكان لە كۆڵۆمبۆی پایتەختی سریلانكا ڕوویدا.\nئەمڕۆ دوو شەممە، شایەتحاڵەكان بە ئاژانسی (رۆیتەرز)یان ڕاگەیاندووە:تەقینەوەیە لە نزیك یەكێك لە كڵێساكان لە ناوەڕاستی كۆڵۆمبۆ ڕویدا، ئەمەش لەكاتێكدا كە پۆلیس سەرقاڵی پوچەڵكردنەوەی ئۆتۆمبێلێكی بۆمبڕێژراو بووە”.\n(سكای نیوز عربیە) لای خۆیەوە ئاماژەی بە تەقینەوەی بۆمبەكە كردووە لەلایەن پۆلیسەوە، پاش چەند خولەكێك لە داخستنی دەوروبەری یەكێك لەو كڵێسایانەی كە دوێنێ ڕووبەڕووی تەقینەوەكان بۆوە.\nدوێنێ یەك شەممە، ژمارەیەك تەقینەوە لە كڵێسا و ئوتێلەكانی كۆڵۆمبۆی پایتەختی سریلانكا ڕوویاندا و بەو هۆیەوە 290 كەس كوژران و زیاتر لە 500 كەسی تر برینداربوون.\nهێزە ئەمنییەكانی ئەفغانستان 9 چەكداری تاڵیبانیان كوشت


ڕیكی بۆیچ ڕكابەری بڕیارەكەی كومان دەكات – یاریگا سپۆرت\nHome/هه‌واڵه‌كان/گرنگ/ڕیكی بۆیچ ڕكابەری بڕیارەكەی كومان دەكات\nکارۆخ ڕواندزی 2020/09/21\nدوای ئەوەی كومانی ڕاهێنەری تازەی بارسێلۆنا بڕیاری دا كە ریكی بۆیچی یاریزانی لاوی بارسێلۆنا لە پلانەكتنی دووربخاتەوە، یاریزانەكە بڕیاری داوە هەر لە بارسێلۆنا بمێنێتەوە و ڕكابەری بۆ بەدەستهێنانی پێگەیەك لە یانەكە بجەنگێت و ڕكابەری كومان بكات.\nڕۆژنامەی سپۆرت بڵاویكردوەتەوە كە ڕیكی بۆیچ كە تەمەنی 21 ساڵە بڕیاری مانەوەی داوە تا بیسەلمێنێت بۆ كومانی ڕاهێنەر كە شایەنی دوور خستنەوە نییە، یاریزانەكە دەیەوێت بە مەشقكردن و سووربوونی لەسەر ئەوەی كە ڕاهێنەر هەڵەی كردوە بە دوور خستنەوەی بۆیە ئەو ئەم وەرزە هەوڵ دەدات متمانەی كۆومان بەدەست بهێنێتەوە و چەند خولەكێكی كەمیش بیت یاری بكات.\nلە درێژەی بابەتی ڕۆژنامە كەتەلۆنییەكە هاتوە كە هەوڵی ئەوە دەدرێت ڕیكی بۆیچ بە شێوەی خواستن بۆ یەك وەرز بە ئەیاكسی هۆڵەندی بدرێت، بەڵام یاریزانەكە ئەم بیرۆكەیەشی ڕەت كردوەتەوە