بارزانی لە پشت حزبەكانەوە سازشی لەسەر ماددەی 140 كردووە |\nHome ڕاپۆرت بارزانی لە پشت حزبەكانەوە سازشی لەسەر ماددەی 140 كردووە\nیەكێتیی: مەترسیدارە و پێی قایل نین\nمەسعود بارزانی، سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان لە پشت لایەنە سیاسییەكانی هەرێمەوە ڕێكکەوتنی كردووە بۆ ئەنجامدانی هەمواری دەستووری عێراق و هەڵوەشاندنەوەی ماددەی 140ی دەستووری عێراق، كە چارەنووسی ناوچە جێناكۆكەكانی یەكلایی دەكردەوە و بەرپرسێكی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستانیش جەخت لەوە دەكاتەوە كە ئاگاداری ئەو ڕێككەوتنە نین و بە هەوڵێكی مەترسیداری دەزانێت.\nئەیاد عەلاوی، سەرۆكی هاوپەیمانی وەتەنییە لە چاوپێكەوتنێكی كەناڵی تەغیردا ئاشكرای كردووە، كە لەگەڵ مەسعود بازرانی، سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان كۆبووەتەوە و ڕێككەوتوون لەسەر هەمواری ماددەی 140ی دەستووری عێراق.\nعەلاوی دەڵێت: ״مەسعود بارزانی قایل بووە بەوەی لیژنەیەكی دانایان درووست بكرێت بۆ یەكلاییكردنەوەی چارەنووسی ماددەی 140 و چەند ناوێكیشی پێشنیار كردووە بۆ ئەوەی ببنە ئەندام لەو لیژنەیەدا و ناوەكانم بۆ عادل عەبدولمەهدیی سەرۆكوەزیران نارد و پێم وت من و بارزانی لەسەر ئەوە ڕێككەوتووین و ئەم كەسانە تێڕوانینی خۆیان ئاڕاستەی پەرلەمان و سەرۆكایەتیی حكومەت و سەرۆكایەتیی كۆمار دەكەن و ئەو پرسە هەڵدەوەشێننەوە״، ئەوەش وەك ئاماژەیەك بۆ ماددەی 140.\nئەوە یەكەم جارە لایەنە كوردییەكان لەسەر پرسێكی نیشتیمانی لەو جۆرەی تایبەت بە چارەنووسی ناوچە جێناكۆكەكان بە جیا و بە نهێنی كۆبوونەوە و ڕێكکەوتن ئەنجام بدەن لە كاتێكدا حكومەتی ئێستای هەرێم بە بەشداریی زۆرینەی لایەنەكانەوە و پێشتر كۆدەنگی هەبووە لەسەر ئەوەی بۆ پرسە نیشتیمانییەكان لە بەغدا پێكەوە بڕیاردەربن.\nئینتیسار عەلاوی، سەركردە لە هاوپەیمانی وەتەنییە بە ״ئاژانس״ی وت: ״چەند ڕۆژێك لەمەوبەر بەڕێز ئەیاد عەلاوی چووەتە هەولێر و لەگەڵ مەسعود بارزانی كۆ بووەتەوە و تاووتوێی هەمواری دەستووری عێراقیان كردووە״.\nوتیشی: ״بارزانی بە شێوەیەكی بەرایی قایل بووە بەوەی كە هەمواری دەستووری عێراق بكرێت بەو مەرجەی سیستمەكەی نەكرێت بە سەرۆكایەتی و بە پەرلەمانی بمێنێتەوە״.\nئەو ڕێكکەوتنە كە بەبێ ئاگاداریی لایەنە سیاسییەكانی تری هەرێمی كوردستان ئەنجام دراوە لە كاتێكدایە دووشەممەی ڕابردوو 28ی تشرینی یەكەم پەرلەمانی عێراق بڕیاری پێكهێنانی لیژنەیەكی دا بۆ هەموار دەستوور كە لە چوار مانگدا ڕاپۆرت لەو باره‌یەوە ئامادە بكەن.\nڕه‌هبەر سەید برایم، ئەندامی ئەنجوومەنی سەركردایەتیی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان بۆ ״ئاژانس״ دەڵێت: ״یەكێتیی بە بڕیاری لەو جۆرەی مەسعود بارزانی ڕازی نابێت و پێویستە ئەنجوومەنی سەركردایەتی و مەكتەبی سیاسیی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان كۆبوونەوەی لەسەر بكات.״\nوتیشی: ״ئەگەر ئەو هەوڵە درابێت نابێت پارتی بە فەرمی ئاگادارمان نەكات، ئەوەش زۆر مەترسیدارە، چۆن دەبێت لە ڕیفراندۆم و دەوڵەتی كوردییەوە بڕیاری لەو جۆرە بدرێت، چونكە بۆ ئەو پرسە پێویست بە كۆدەنگیی سەرجەم لایەنە سیاسییەكانی هەرێم دەكات.״\nپێشتر لە ساڵی 2006 بە هەمان شێوە لیژنەی هەمواری دەستووری عێراق پێك هێنرا، بەڵام بە هۆی ناكۆكیی لایەنە سیاسییەكانەوە نەیتوانی بگاتە شوێنی خۆی و هەمواری دەستووریش بەبێ ئەنجام مایەوە.״\nئینتیسار عەلاوی دەڵێت: ״لە ساڵی 2008 تاووتوێی ڕاپۆرتی دووەمی لیژنەی هەمواری دەستوور كرا بەبێ ئەوەی لایەنەكان بگەنە ڕێكکەوتن لەسەر پرسەكانی دابەشكردنی داهات و دەسەڵاتەكانی نێوان ناوەند و هەرێم و گۆڕانكارییە دیمۆگرافییەكان بە تایبەت پرسی كەركوك״.\nئەو سەركردەیەی وەتەنییە ئاشكرای كرد، كە بەشێكی زۆری لایەنەكان بە تایبەت عەرەبە سوننەكان لەگەڵ ئەوەن هەرێمی كوردستان بارێكی تایبەتی نەبێت و شیعەكانیش هەڵوێستیان جیاوازە لەسەر ئەو پرسە״.\nمحه‌مه‌د ڕه‌ئووف ئه‌ندامی ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌رى هاوپه‌یمانی بۆ دیموكراسی و دادپه‌روه‌رى: ئه‌گه‌ر دڵنیا نه‌بین له پاكیى هه‌ڵبژاردنى كوردستان یەک دەقیقەشی بمێنێت ده‌كشێینه‌وه


Diplomatic Magazine | پارتى، فه‌ره‌یدون عه‌بدولقادر بۆ پارێزگارى كه‌ركوك دیارى ده‌كا\nئه‌ندامێكى باڵاى یه‌كێتى: پارتى مافى ئه‌وه‌ى نییه كاندید بۆ یه‌كێتى دیارى بكات\nپارتى، فه‌ره‌یدون عه‌بدولقادر بۆ پارێزگارى كه‌ركوك دیارى ده‌كا\nدوای تێكچونه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوانیان، له‌ئێستادا هه‌نگاوه سیاسییه‌كانی جووت حزبى ده‌سه‌ڵات ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ خاڵی سفر، وته‌بێژی پارتیش له‌سلێمانی بۆ دیپلۆماتیك ده‌ڵێت:" له‌وه زیاتر چاوه‌ڕوانی یه‌كێتی ناكه‌ین و به‌شداری له‌حكومه‌تیش نه‌كه‌ن به وه‌كاله‌ت پۆسته‌كانیان له‌حكومه‌ت بۆ پڕ ده‌كه‌ینه‌وه".\nبۆ به‌دواداچوون له‌سه‌ر كێشه هه‌ڵواسراوه‌كانی نێوان پارتی دیموكراتی كوردستان و یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان، دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین، گفتوگۆی له‌گه‌ڵ هه‌ریه‌كه له لوقمان وه‌ردی په‌رله‌مانتاری یه‌كێتی له‌په‌رله‌مانی كوردستان و له‌هه‌مان كاتدا جێگری مه‌ڵبه‌ندی شه‌شی سۆرانی ئه‌و حزبه و عه‌تا شێخ حه‌سه‌ن وته‌بێژی پارتی له‌سلێمانی كردووه.\nپارتى و یه‌كێتى جارێكى دیكه ده‌گه‌رێنه‌وه بۆ سه‌ره‌تاى گفتوگۆكانى نێوانیان.\nبه‌شێوه‌یه‌كی چاوه‌ڕوان نه‌كراو یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان بایكۆتی كۆبونه‌وه‌ی دوێنێى په‌رله‌مانی كوردستانی كرد و ناڕاسته‌وخۆ كاندیده‌كه‌ی پارتی دیموكراتی كوردستان(نێچیرڤان بارزانی)یان، ڕه‌تكرده‌وه بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم، ئه‌مه‌ش به‌په‌یامێك توندی یه‌كێتی بۆ پارتی هه‌ژمار كرا.\nلوقمان وه‌ردی په‌رله‌مانتاره‌كه‌ی یه‌كێتی، ڕه‌تی ده‌كاته‌وه یه‌كێتی ئامانجی ڕه‌تكردنه‌وه‌ی كاندیده‌كه‌ی پارتی بوبێت به‌ڵكو به‌هۆی ڕاستگۆنه‌بوونی پارتی له جێبه‌جێكردنی به‌نده‌كانی نێوان ڕێكه‌وتنامه‌كه‌ی نێوانیان(پارتی، یه‌كێتی) هۆكاری ده‌ربڕینی ئه‌و هه‌ڵوێسته‌بووه، و ده‌شڵێت:"له‌كۆتا ساته‌كاندا سێ كاندیدمان خسته به‌رده‌م پارتی بۆ ئه‌وه‌ی ڕه‌زامه‌ندی نیشان بدات تاكو یه‌كێكیان بكرێته پارێزگاری نوێی كه‌ركوك به‌ڵام پارتی هه‌رسێ كاندیده‌كه‌ی یه‌كێتی ڕه‌تكرده‌وه".\nوته‌بێژى پارتى: له‌گه‌ڵ یه‌كێتى رێك كه‌وتین كه فه‌ره‌یدون عه‌بدولقادر ببێت به پارێزگارى كه‌ركوك\nعه‌تا شێخ حه‌سه‌ن له‌وه‌ڵامی په‌رله‌مانتاره‌كه‌ی یه‌كێتیدا ده‌ڵێت:"به‌ڕێزان مه‌سعود بارزانی و كۆسره‌ت ڕه‌سوڵ علی ڕێكه‌وتبوون له‌سه‌ر پرسی كه‌ركوك و ته‌نانه‌ت فه‌ره‌یدون عبدوالقادریشیان بۆ پۆستی پارێزگاری ئه‌و شاره دیاری كردبوو، به‌ڵام ئێستا یه‌كێتی په‌شیمانبۆته‌وه، وه‌ك پارتیش به وریای و به‌وردی چاودێری دۆخی سیاسی و ئه‌منی كه‌ركوك ده‌كه‌ین به‌تایبه‌ت دوای ڕوداوه‌كانی 16 ئۆكتۆبه‌ر".\n"چۆن یه‌كێتی مافی ئه‌وه‌ی نییه، مه‌رج بۆ پارتی دابنێت كه كێ بكاته سه‌رۆكی هه‌رێم یاخود سه‌رۆكی حكومه‌ت، به‌هه‌مانشێوه‌ش پارتی مافی ئه‌وه‌ی نییه مه‌رج له‌سه‌ر یه‌كێتی دابنێت بۆ دیاری كردنی پارێزگاری كه‌ركوك، چونكه ئه‌وه استحقاقی هه‌ڵبژاردنی یه‌كێتییه"... په‌رله‌مانتاره‌كه‌ی یه‌كێتی وای وت\nیه‌كێك له‌كێشه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی یه‌كێتی له‌گه‌ڵ پارتی، كه هه‌میشه جه‌ختی لێده‌كاته‌وه، نه‌بوونی شه‌را‌كه‌تی حكومدارییه، جێگری مه‌ڵبه‌نده‌كه‌ی سۆرانی یه‌كێتی ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات پارتی سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و حزبانه‌ی چوارده‌وری له‌قاڵبده‌دات هه‌وڵی كه‌مكردنه‌وه‌ی چه‌ندایه‌تی و چۆنایه‌تی پۆسته‌كانیش ده‌دات له‌ناوحكومه‌ت.\nكاندیده‌كانى یه‌كێتى بۆ پۆستى پارێزگارى كه‌ركوك بریتین له هه‌ریه‌ك له: خالید شوانى،ئاسۆ مامه‌ند، ره‌فعه‌ت عه‌بدوڵا، به‌ڵام پارتى ئه‌مانه ره‌تده‌كاته‌وه.\nوته‌بێژه‌كه‌ی پارتی له‌سلێمانی، سه‌ڕای ڕه‌تكردنه‌وه‌ی ئه‌و قسانه‌ی باس له‌وه‌ده‌كه‌ن پارتی باوه‌ڕی به به‌شداری ڕاسته‌قینه‌ی لایه‌نه‌كان نییه له‌ناو حكومه‌ت، به‌ڵكو ناوبراو پێی وایه پارتی زۆر له‌ئاستی ئاسایی خۆی نه‌رمی نواندووه، پێویسته چیتر پارتی له‌وه زیاتر سازش له‌سه‌ر مافه‌كانی خۆی نه‌كات.\nله‌به‌رامبه‌ریشدا كادیره باڵاكه‌ی یه‌كێتی، ده‌ڵێت:" پارتی پرسی وه‌زاره‌تی دادی عێراقی به‌به‌رژه‌وه‌ندی یه‌كێتی ته‌واوو نه‌كردووه و تائێستاش پارتی سه‌ردانی فه‌رمی به‌شێك له‌لایه‌نه‌كانی بۆ به‌شدارپێكردنیان له‌حكومه‌ت نه‌كردووه"، كه‌ئه‌مه‌ش به‌گوته‌ی ناوبراو جۆرێكه له‌په‌راوێزخستنی لایه‌نه‌كان به‌سود وه‌رگرتن له‌هاوپه‌یمانی بوونی له‌گه‌ڵ بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان، به‌ڵام بێ یه‌كێتی به‌دڵنیاییه‌وه دۆخی سیاسی و ئابووری هه‌رێمی كوردستان سه‌ركه‌وتوونابێت، سه‌رۆكی هه‌رێمیش گوزارشت له‌هه‌موو خه‌ڵكی كوردستان ناكات .\nبه‌ڵام عه‌تا شێخ حه‌سه‌ن سه‌رسو‌ڕمانی خۆی نه‌شارده‌وه له‌و ده‌نگۆیانه‌ی باس له‌ڕێكه‌وتنی نێوان پارتی و گۆڕان ده‌كه‌ن له‌دژی لایه‌نێكی سیاسی دیاری كراو ده‌ڵێت:"ئیتر كاتی ئه‌وه‌یه هه‌مووان به‌یه‌كگرتووی كار بۆ تێپه‌ڕاندنی دۆخی ناهه‌مواری ئێستا هه‌رێمی كوردستان و ناوچه‌كه بكه‌ین، خۆ ئه‌گه‌ر یه‌كێتی هه‌ر به‌رده‌وام بێت له دروست كردنی گرفت له‌پێكهێنانی كابینه‌ی نوێ، ئه‌وا پێویسته پۆسته‌كانی له‌حكومه‌ت به‌وه‌كاله‌ت پڕبكرێته‌وه، به‌ئامانجی له‌وه زیاتر دوانه‌كه‌وتنی پێكهێنانی كابینه‌ی نۆیه‌م، یه‌كێتیش ئه‌بێ ئه‌وه باش بزانێت ئه‌و پۆستانه‌ی دراوه‌پێی له‌حه‌جمی ده‌نگه‌كانی زیاتره".\nپارتى و یه‌كێتى هه‌ردولا خۆیان به مه‌غدور و زوڵملێكراو ده‌زانن..\nله‌سه‌ر دۆخی ئیستای هه‌رێمی و نێوده‌وڵه‌تی ناوچه‌كه، هه‌ردوو لایه‌ن جه‌خت له‌ناسكی ئه‌و دۆخه ده‌كه‌نه‌وه، پێیان وایه پێویسته زیاتر له‌هه‌موو كات هه‌وڵ بدرێت بۆیه‌كخستنی نێوماڵی كوردی، پێیان وایه تائێستاش ده‌رفه‌ت ماوه بۆ لێك نزیك بونه‌وه‌ی لایه‌نه‌كان و به‌تایبه‌ت هه‌ردوو حزبی خاوه‌ن هه‌ژموون(پارتی، یه‌كێتی) وه‌ك په‌رله‌مانتاره‌كه‌ی یه‌كێتی ده‌ڵێت:"هیوادارین پارتی دۆخێك نه‌خوڵقێنێت ناچارمان بكات بیر له دوو ئیداره‌ی بكه‌ینه‌وه".\nعه‌تا شێخ محمد\nچاوه‌ڕوان ده‌كرێت له‌ئاینده‌یه‌كی نزییكدا كۆبونه‌وه‌ی نائاسایی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان له‌سلێمانی ساز بكرێت، به ئامانجی وه‌ڵامدانه‌وه‌یه‌كی پارتی دیموكراتی كوردستان كه‌بێ ئاماده‌بوونی یه‌كێتی و به‌هاوكاری بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان پرسی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمیان له‌په‌رله‌مانی كوردستان یه‌كلای كرده‌وه.


كارەبای كەركوك ئاویش لەگەڵ خۆی دەبڕێت\nكەمبوونەوەی پێدانی كارەبا بە وێستگەكانی ئاوی كەركوك دەبێتە هۆكاری كەمئاوی و جێگری بەڕێوەبەری ئاویش دەڵێت:” تەنها چارەسەر دابین كردنی كارەبای پێویستە.\nئەندازیار جیهان ئیبراهیم، جێگری بەڕێوەبەر فەرمانگەی ئاوی كەركوك، لە لێدوانێكیدا بۆ (هەواڵ)، رایگەیاند:”بەهۆی كەمبونەوەی پێدانی كارەبا بە وێستگەكانی ئاوی كەركوك رێژەی پێدانی ئاوی خواردنەوە بە ماڵان زۆر كەمیكردووە”، ئەوەشیخستەڕوو:”لە ئێستادا تەنها دەتوانرێت بە رێژەی 50 بۆ 60% ی ئەو ماڵانەی نۆبەی پێدانی ئاویانە، ئاویان بەر بكەوێت”.\nبەوتەی جێگری بەڕێوەبەر فەرمانگەی ئاوی كەركوك، لەكاتی بڕینی كارەبا ئەوە ناتوانن ئەو ئامێرانە كاربكەن و وێستگەكانیش لە كار دەكەون و بەوەش پێدانی ئاو كەمدەكات، هەروەها باسی لەوەشكرد:” لە كاتێكدا ئەگەر كارەبای پێویستیش بۆ پرۆژەی ئاوی كەركوك دابین بكرێت، ئەوە هێشتا بەهۆی بەرزبونەوەی پلەكانی گەرما ناتوانرێت سەرجەم پێداویستیەكانی ئاوی خواردنەوەی هاوڵاتیانی شاری كەركوك دابین بكات”.\nئەندازیار جیهان ئیبراهیم، ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد:”بەشێك لە گەڕەكەكانی شارەكە لە پێش كەمبوونەوەی كارەباش ناتوانرا ئاوی خواردنەوەیان پێبگەیەنرێت و لەرێگای تەنكەرەوە ئاوەیان پێدەگەیشت لە ئێستاشدا ئەو رێژەیە بەرز بۆتەوە”، وتیشی:”چارەسەركردنی ئەو دۆخەی ئێستا كە رووبەڕوومان بۆتەوە تەنها پێدانی كارەبایەكی باشەو هەروەها نەهێَلدرێت ئاو لە كەناڵەكان داببەزێت و هاوڵاتیانیش ئاوی پاك بە فیڕۆ نەدەن و هەوڵبدەن زیاتر دەستی پێوەبگرن”.\n7/8/2018 7:11:32 PM


پەرلەمان و حکومەتی هەرێم سوپاسی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکەن بۆ پاراستنی کوردستان\nپەرلەمانی کوردستان و حکومەتی هەرێم لەسەر پرسی ئاوارەکان و پشتگیریی نێودەوڵەتی بۆ هەرێمی کوردستان و چارەسەرکردنی قەیرانی دارایی هەرێمی کوردستان و پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق و پرسی بە جینۆسایدناساندنی شەنگال هاو هەڵوێستبوون، بڕیاریشدرا کۆبوونەوەی دەوری لەنێوان پەرلەمان و حکومەتی هەرێمی کوردستان هەبێت بۆ چارەسەرکردنی ئەو ڕوداو و کێشە کتوپرانەی ڕووبەڕووی هەرێمی کوردستان دەبێتەوە، هەردوولاش سوپاسی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییان کرد لەهاوکاری مرۆیی و سەربازیی هەرێمی کوردستان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆرستان.\nئەم هەماهەنگییەی نێوان پەرلەمان و حکومەتی هەرێم، لە کۆبوونەوەی ئێوارەی ئەمڕۆ سێشەممە 26 ی ئابدا هات، کە لە نێوان د.یوسف محەمەد سادق، سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان و نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستاندا لەتەلاری پەرلەمانی کوردستان سازکرا.\nکۆبوونەوەکە بە ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی، جێگیری سەرۆکی حکومەت و فەخرەدین قادر سکرتێری پەرلەمان و مەولود باوە موراد وەزیری هەرێم بۆ کاروباری پەرلەمان به‌رێوه‌چوو.\nلەسەرەتای دانیشتنەکەدا سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان، باسی کارو چالاکی لیژنەکانی پەرلەمانی کوردستان کرد، بۆ بەدواداچوونی کێشەی ئاوارەکان و هێزی پێشمەرگەی کوردستان و قەیرانی دارایی هەرێمی کوردستان و سەردانە مەیدانییەکانی پەرلەمان بۆ بەسەرکردنەوەی هێزی پێشمەرگەی کوردستان لە بەرەکانی پێشەوەی شەڕی دژ بە تیرۆرستاندا.\nدواتر نێچیرڤان بارزانی، باسی لەهەوڵەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان کرد بۆ بەدەمەوەچوونی ئاوارەکان بە گشتی و ئاوارە مەسیحی و یەزیدییەکانی ناوچەی شنگال و موسڵ بە تایبەتی، رەخنەشی لە بێ هەڵویستی حکومەتی عێراق گرت لەبارەی پرسی ئاوارەکان، هەدولایان کۆکبوون لەسەر ئەوەی پەرلەمان و حکومەت هەوڵەکانی چڕ بکاتەوە بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ پەرلەمانی وڵاتانی دونیا و ڕێکخراوە نێودەوڵەتی و بۆ ئاگادارکردنەوەی زیاتریان لە کێشە و گرفتی ئاوارە مەسیحییەکان و پرسی جینۆسایدی شه‌نگال .\nلەبارەی پرسی پێکهێنانی حکومەتی عێراقیشەوە، پەرلەمان و حکومەت هاوهەڵویست بوون کە پێویستە کورد لە پیکهێنانی حکومەتی نوێی عێراقدا هاوکاری لایەنەکانی تری عێراق بێت بەو مەرجەی مافە ڕەواکانی گەلی کورد پارێزراوبێت، وەک نیازپاکییەک بۆ هەرێمی کوردستان، پێویستە لەسەر حکومەتی کاربەڕێکەری عێراق بە زووترین کات موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بنێرێت.\nلەبارەی هەمان پرس، سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان ئاماژەی بەوەدا لە ئایندەیەکی نزیکدا، پەرلەمانی کوردستان، وەک مەرجەعی خەڵکی کوردستان بانگێشتی لیژنەی دانووسانی هێزە کوردییەکان دەکات بۆ پەرلەمان، بۆ ئاگاداربوون لە ڕەوشی گفوگۆکانی نێوان کاندیدی ڕاسپێراوی سەرۆک وەزیرانی نوێی عێراق و لیژنەی دانووساندکاری هەرێمی کوردستان.


رژێمی ئێران و خۆدزینەوەی لە دادپەروەری! – CHRA.TV\nسەرەتا / وتار و بیروڕا / رژێمی ئێران و خۆدزینەوەی لە دادپەروەری!\nCHRA.TV 27/11/2021\tوتار و بیروڕا, وتار و بیروڕا\nبەشی دووەم و کۆتایی ماوە!


ته‌قه‌ی هێزه ئه‌منیه‌كان له ره‌به‌ت بریندار بوونی كاسبكارێكی كوردی لێ كه‌وته‌وه - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nته‌قه‌ی هێزه ئه‌منیه‌كان له ره‌به‌ت بریندار بوونی كاسبكارێكی كوردی لێ كه‌وته‌وه\n13.03.2016 10.08.2016 Kurdistan Human Rights Association\nرۆژی یەکشەمە ۲۳رەشەمەی ۱۳۹٤هەتاوی هێزە ئەمنیەکانی سپای پاسداران لە شاری رەبەتی رۆژهەڵاتی کوردستان دەسڕێژی گولەیان کردە سەر سەیارەیەک وسەرنشینەکەیان بە سەختی بریندار کرد.\nبە پێی راپۆرتەی کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان; دوانیوەڕۆی یەکشەمە کاژێر۵ هیزەکانی سپای پاسداران تەقەیان لە ئۆتۆمۆبیل کاسبێک کرد.دەر ئەنجامی تەقەکە تەگەری ئۆتۆمۆبیلەکە تەقی وسەیارەکە وەرگەڕایەوە.\nبەهۆی تەقەی راستەو خۆی هێزە ئەمنیەکان یەکێک لە سەرنشینەکانی سەیارەکە بریندار بوو، بە پێی زانیاریەکان بیندارەکە خەڵکی شارۆچکەی “نلاس”ی سەر بە شاری سەردەشتە.\nهەروا دەوترێت لە داوی وەرگێڕانی سەیارەکە خەڵک بەهانای کاسبە بریندارەکەوە دەڕۆن وناهێڵن بکەوێتە دەس هێزەکانی سپا،بە نزیک بوونەوەی وەرزی بەهار گوشار ودەسڕێژی بەسەر کاسبکارانی مەرزی لە رۆژهەڵات زۆرتر بووە.حەوتووی پێشوو کاسبکارێکی دیکەی خەڵکی مەریوان لە رۆژهەڵاتی کوردستان لەلایەن هێزە ئەمنیەکانەوە کەوتە بەر دەسڕێژی گولە وکوژرا.\n← دژایەتی نەتەوی دژ بە گەلی کورد لە باژێری نەغەدە\nرێگری کرا لە چالاکی نەمام چاندنی ئەنجومەنی سەوزی چیا →


📕 ئینسکلۆپیدیای مێژوونامە بەرگی 2 | تاقم: پەڕتووکیانە | زڤانوو بابەتی: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n🔗 پەڕتووک وەنایۆ: ئینسکلۆپیدیای مێژوونامە بەرگی 2\n📥 جمارەو داونلۆدی: 1,535 جارێ\n➕ ئی بابەتە جەلایەنوو: (م. ب.)وە جە: Dec 3 2015 10:40AM تۆمارکریان\n📷 فایلوو وێنەی 1.0.1 43 KB Dec 3 2015 10:40AM م. ب.\n📕 فایلەو PDFی 1.0.1 21 MB -1 Dec 3 2015 10:40AM م. ب.


سه‌ربه‌خۆیی، مافێكه خودا به گشت گه‌لانی داوه\nتەنانەت ئەزهەری بەناو شەریفیش دژی مافی رەوای گەلی کوردستان وەستایەوە\nعه‌بدولڕه‌حمان سدیق 26/08/2018 - 18:11 بڵاوکراوەتەوە لە ڕیفراندۆم\n(سامۆئێل كریمه‌ر) له كتێبی (مێژوو له سۆمه‌ره‌وه ده‌ستی پێ كرد)، نزیكه‌ی 27 رووداوی ژماردووه كه تیایدا عێراق یه‌كه‌م شوێن بووه له‌و ڕووداوانه‌دا له‌سه‌ر ئاستی جیهان، بۆیه ده‌گوترێت كه عێراق- وێڕای خاوه‌ن سه‌روه‌رێتیی یاسایی و ئه‌ندامێتیی له نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كاندا- یه‌كه‌م وڵات بووه كه ئه‌نجومه‌نی ئاسایش به بڕیاری 688 له 5/4/1991دا بۆ پاراستنی گه‌لی عێراق به‌گشتی و كورد به‌تایبه‌تی بڕیار بدات ده‌ست بخاته نێو كاروباری نێوخۆییه‌وه.\nئه‌م بڕیاره له كاتی خۆیدا مشتومڕێكی له‌سه‌ر ئاستی جیهاندا زۆری نایه‌وه، به‌تایبه‌ت له‌لایه‌ن ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ی كه له‌لایه‌ن رژێمی دیكتاتۆرییه‌وه به‌ڕێوه ده‌بران، هه‌ر بۆیه وڵاتانێكی ئه‌ندام له ئه‌نجومه‌نی ئاسایش له دژی ئه‌م بڕیاره ده‌نگیان دا، وه‌ك (یه‌مه‌ن و كوبا و زیمبابۆی).\nگرنگیی ئه‌م بڕیاره له زۆر خاڵدا بوو، له‌وانه:\nیه‌كه‌م: بۆ كوردستان\n1- ئه‌م بڕیاره بووه هۆی دیاركردنی ناوچه‌ی ئارام له‌سه‌رووی هێڵی 36 بۆ هه‌رێمی كوردستان و پاراستنی گه‌له‌كه‌ی له رژێمی سه‌ددام.\n2- ئه‌م بڕیاره بوو به هۆكارێكی یاریده‌ده‌ر بۆ ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی ساڵی 1992 بۆ په‌رله‌مان و حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و زۆربه‌ی ده‌ستكه‌وته‌كانی دواتریش.\nدووه‌م: بۆ عێراق\n1- ئه‌م بڕیاره بووه هۆی ده‌رچوواندنی بڕیاری كۆنگریسی ئه‌مەریكا له ساڵی 1996 له‌ژێر ناوی (رزگاركردنی عێراق).\n2- یارمه‌تیدانی ئۆپۆزیسیۆنی عێراقی بۆ رووخاندنی رژێمی سه‌ددام.\nسێیه‌م: له‌سه‌ر ئاستی جیهان\n1- یه‌كه‌م جار بوو كه بنه‌مای ده‌ستێوه‌ردانی مرۆیی له كاروباری نێوخۆیی وڵاتانێكی خاوه‌ن سیستمی سته‌مكار په‌سه‌ند كرا.\n2 - له حوزه‌یرانی 1991 رێككه‌وتننامه‌یه‌كی نێوده‌وڵه‌تی واژۆ كرا بۆ پێدانی مافی دەستتێوه‌ردانی مرۆیی بۆ راگرتنی ئه‌و سته‌مكارییانه‌ی دژ به مافه‌كانی مرۆڤ و یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌كان ده‌كرێت، له هه‌ر وڵاتێكدا.\n3 - له كانوونی یه‌كه‌می 1991دا نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان بڕیارێكی په‌سه‌ند كرد، كه رێگه‌ی ده‌دا به نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان بۆ یارمه‌تیدانی هه‌ر ده‌وڵه‌تێك بۆ ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردن له چوارچێوه‌ی پڕۆسه‌ی ئاشتیی ناوچه‌یی و جیهانی، له‌سه‌ر داوای هه‌ر ده‌وڵه‌تێكی خاوه‌ن سه‌روه‌ری.\nبۆیه له هزری ئێمه‌دا، كۆڕه‌و و بڕیاری 688 تا ئێستاش پێكه‌وه دێنه باسكردن، چونكه كۆڕه‌و هۆكاری ده‌رچوواندنی ئه‌م بڕیاره گرنگه بوو.\nكۆڕه‌و وێڕای ئه‌وه‌ی كاره‌ساتێكی مرۆیی بوو، له هه‌مان كاتیشدا جووڵه‌یه‌كی به‌كۆمه‌ڵی گشتی و سه‌رتاسه‌ریی نه‌ته‌وه‌یه‌ك بوو، كه زۆر مانا و ئاماژه‌ی گه‌وره‌ی تێدابوو، له‌وانه:\nیه‌كه‌م: كۆڕه‌و خۆی له‌خۆیدا ره‌تكردنه‌وه‌ی زوڵم و سته‌م بوو له‌لایه‌ن گه‌لێكه‌وه كه ئاماده نه‌بوو له‌ژێر ده‌ستی رژێمێكی كۆكۆژدا درێژه به ژیان بدات.\nدووه‌م: له كۆڕه‌ودا له‌نێوان دووانه‌ی نان و ئازادیدا، گه‌لی كوردستان ئازادیی هه‌ڵبژارد و چوونه‌ده‌ره‌وه‌یشی خۆده‌ربازكردن بوو له كۆت و به‌ندی ده‌سه‌ڵاتێكی دژ به ئازادی.\nسێیه‌م: كۆڕه‌و ریفراندۆمێكی سه‌رتاسه‌ریی میللی بوو، كه تیایدا گه‌لی كوردستان به شێوازێكی نوێ واقیعێكی ده‌یان ساڵه‌ی سه‌پێنراوی ره‌ت كرده‌وه و له هه‌مان كاتیشدا داوایه‌كی خۆڕسكانه‌ش بوو بۆ دیاركردنی مافی چاره‌نووسی خۆی.\nبۆیه زۆرن ئه‌و هه‌نگاوانه‌ی كه پێویستن به ئیلهام وه‌رگرتن له كۆڕه‌وی به‌هاری ساڵی 1991 بگیرێنه به‌ر، له‌وانه‌ش:\n1- ئاگاداركردنه‌وه‌ی به‌رده‌وامیی كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی، له‌و راستییه‌ی كه به‌زۆر پێكه‌وه‌لكاندنی گه‌لان پڕۆسه‌یه‌كی كاره‌ساتهێنه و گه‌لانی ئازادیخواز ده‌كاته قوربانیی ده‌ستی سته‌مكاران.\n2- زیندووكردنه‌وه‌ی كێشه‌ی له‌مێژینه‌ی گه‌له‌كه‌مان و به‌ده‌مه‌وه‌هاتنی زلهێزان به لای دۆزی كورده‌وه، وه‌ك دۆزێكی سیاسیی ڕه‌وای گه‌لێك، كه شایانی مافێكی سیاسیی باشتر بێت له‌وه‌ی ئێستای.\n3- دابینكردنی مافی بڕیاردانی چاره‌نووس بۆ گه‌لی كوردستان و قه‌بوڵكردنی ئه‌نجامی ریفراندۆم.\n4- مافی هه‌بوونی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ بۆ گه‌لی كوردستان، ئه‌و گه‌له‌ی كه به كرده‌وه ئاشتی و پێكه‌وه‌ژیانی سیاسی و ئایینیی به‌رجه‌سته كردووه، وه‌ك جوانترین نموونه له‌م ناوچه‌یه‌دا.\nیه‌كه‌م: سه‌ربه‌خۆیی مافێكه خودا به گشت گه‌لانی داوه\nله‌م سه‌ده‌یه‌دا كاتی ئه‌وه هاتووه كه هه‌موو بڕیاربه‌ده‌ستانی جیهان ئه‌و راستییه بزانن، كه كوردقڕانی سه‌ده‌ی رابردوو وه‌ڵامێكى ڕوون و ئاشكراى به‌وان دایه‌وه، كه سڕینه‌وه‌ى ناسنامه و زمان و مۆرك و كولتوورى گه‌لان تاوانێكه و دژ به ویستى خوا و پێچه‌وانه‌ش به یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌كان ده‌وه‌ستێته‌وه.\nله‌م سه‌ده‌یه‌دا ده‌بێ ئیدی كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تى بزانێت كه (سایكس پیكۆ) و (لۆزان) ده‌رگای چ كاره‌ساتێكیان به‌ڕووى ئه‌م كورده‌دا كرده‌وه؟\nئێستا كاتی ئه‌وه‌یه كه كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تی بۆ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ى زیانه‌كانى ئێمه و سڕینه‌وه‌ى گوناهه‌كانى خۆیان، هه‌ر ئه‌وه‌یان له‌پێشدایه كه مافى پێكه‌وهژیانى ئاره‌زوومه‌ندانه و مافى بڕیاردانى چاره‌نووس و قه‌بوڵكردنی ئه‌نجامه‌كه‌شی بۆ ئێمه به ڕه‌وا بزانن.\nئه‌مڕۆ كاتی ئه‌وه‌شه كه ئێمه‌ی كورد خۆمان له‌نێو خۆماندا، له‌و راستییه بگه‌ین كه كوردقڕان له‌ناوبردنى هه‌مووان بوو، ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ش كه له‌به‌ره‌ى داگیركه‌راندا به‌دواى سه‌لامه‌تیدا ده‌گه‌ڕان، چونكه كورد له دیدى داگیركه‌راندا هه‌میشه به‌رله‌وه‌ى (را و بیروبۆچوون) بێت، (بوون) بووه، به‌رله‌وه‌ى (ئینتیما) بێت، (وجود) بووه.\nئێستاش كه سه‌رده‌می تێپه‌ڕبوونی زیاتر له 100 ساڵه به‌سه‌ر سه‌ره‌تاكانی دابه‌شكردنی خاكی ناوچه‌كه و به‌خشینه‌وه‌ی خاكی كوردستانیش به وڵاتانێكی دروستكراوی ناوچه‌كه.\nئه‌مڕۆ له‌م هه‌لومه‌رجه نێوده‌وڵه‌تییه، كه ناوچه‌كه‌یشی گرتووەته‌وه، پێویسته وه‌ك سه‌ره‌تایه‌ك رێكخراوه تایبه‌تمه‌نده‌كانی په‌یوه‌ست به مه‌سه‌له سیاسی و نه‌ته‌وایه‌تییه‌كانه‌وه، به‌رده‌وام كه‌مپینی جۆراوجۆر رێك بخه‌ن، به مه‌به‌ستی بیرخستنه‌وه‌ی زلهێزانی جیهان به‌و هه‌ڵه و تاوانه‌ی كه پێش سه‌ده‌یه‌ك ده‌رهه‌ق به ئێمه‌یان كرد و كوردیان له ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ بێبه‌ش كرد و به‌و هۆیه‌شه‌وه كوردیان تووشی ئه‌و هه‌موو كاره‌ساته كرد، له گشت پارچه‌كانی كوردستاندا.\nوا چاكه هه‌میشه هه‌موومان به یه‌كڕیزی و یه‌كده‌نگی بێینه ئه‌م مه‌یدانه‌وه و هه‌مووشمان دوور له جیاوازیی بیروبۆچوونی سیاسی و حزبی و ئایینی، كۆك بین له‌سه‌ر ڕه‌وایه‌تیی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان، به ڕه‌چاوكردنی ئه‌م راستییانه‌ی لای خواره‌وه:\n1- له‌گه‌ڵ دامه‌زراندنى ده‌وڵه‌تى عێراقدا له‌لایه‌ن ئینگلیزه‌كانه‌وه و به‌زۆر لكاندنى ویلایه‌تى مووسڵ به‌و ده‌وڵه‌ته‌وه، حكوومه‌ته یه‌ك له‌دواى یه‌كه‌كانى عێراق به چاوى كه‌مینه‌یه‌كى ترسناكه‌وه له كوردیان روانیوه و له‌پێناو لاوازكردن و كۆنترۆڵكردن و دواجاریش قڕكردنیدا خۆیان له به‌كارهێنانى هیچ شێوازێكى نایاسایى و نائاسایى و نامرۆڤانه، نه‌پاراستووه، جا سه‌رده‌مێك به نكۆڵیكردن له مافه رۆشنبیریییه‌كانى، سه‌رده‌مێكیش به گۆڕینى ناوى شار و گونده‌كانى و سه‌رده‌مێكى دیكه‌ش به به‌عه‌ره‌بكردن و جارێكیش به راگوێزانى، جارێكى دیكه‌ش به سوتماككردنى خاكى و دواجاریش ناپاڵم و كیمیا پیاكردنى و هه‌وڵدان بۆ كوشتن و له‌ناوبردن و قڕكردنی، له‌ژێر ناوی سووره‌تێكی قورئانی پیرۆزدا.\n2- له ڕوانگه‌ی ئه‌و راستییه‌ی كه جیاوازیی ڕه‌نگ و ده‌نگه‌كان نیشانه‌یه‌كه له نیشانه‌كانی ده‌سه‌ڵات و توانای خودای گه‌وره، بۆیه هه‌ر هه‌وڵێك بۆ سڕینه‌وه‌ى ناسنامه و زمان و مۆرك و کولتوورى گه‌لان، تاوانێكه و دژ به ویستى خوایه و خودای گه‌وره قه‌بوڵی ناكات.\n3- له ڕوانگه‌ی ئه‌و راستییه‌شەوە كه مافی سروشتی و خواپێداوی خۆمانه خاك و نیشتمان و زێدی باو و باپیرانی خۆمانمان خۆش بوێت، به‌تایبه‌ت كوردستانی ئێمه، كه خوای گه‌وره‌ش له قورئانی پیرۆزدا ئاماژه‌ی بۆ شوێنی به‌رچاو و هه‌ڵكه‌وتووی ده‌كات، وه‌ك خاكێكی پڕ خێر و به‌ره‌كه‌تی نه‌بڕاوه، كه شایانی ئه‌وه بوو ببێته شوێنی نه‌جاتبوون و لانكه‌ی دووه‌می مرۆڤایه‌تی و چه‌ق و سه‌نته‌ری دیمۆگرافیی بازنه‌ی ژیانی مرۆڤایه‌تی .\n4- له ڕوانگه‌ی ئه‌وه‌ی كه پێكه‌وه‌ژیان و پێكه‌وه‌بوونی مرۆڤه‌كان له بچووكترین بازنه‌دا تا پێكه‌وه‌بوونی گه‌لان له یه‌ك ده‌وڵه‌تدا، ئیراده‌ی ئازاد و قه‌بوڵكردنی سه‌ربه‌ستانه‌ی ده‌وێت، بۆیه پێویسته ئێمه ئه‌وه به جیهان رابگه‌یه‌نین، كه گه‌لی كوردستان له لكاندنی به‌م عێراقه‌وه پرسی راسته‌قینه‌ی پێ نه‌كراوه، بۆیه مافی بڕیاردانی چاره‌نووسی خۆی هه‌یه بۆ راگه‌یاندنی ده‌وڵه‌تی خۆی و جۆری ئه‌و سیستەمه‌ش كه ئاره‌زوومه‌ندانه بۆ خۆی و نه‌ته‌وه هاوژیانه‌كانی هه‌ڵی ده‌بژێرێت.\n5- به مه‌به‌ستی به‌رقه‌راركردن و چه‌سپاندنی ئاشتیی جیهانی و ئیقلیمی، رۆژانه داوا له كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تی و دامه‌زراوه جیهانییه په‌یوه‌ندیداره‌كان بكه‌ین، كه هه‌وڵه‌كانیان بۆ سڕینه‌وه‌ى ئاسه‌واری هه‌ڵه كوشنده‌كه‌ی خۆیان و قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ى گه‌لی كوردی زیان لێكه‌وتوو چڕ بكه‌نه‌وه.\nدووه‌م: پێگه‌ی هه‌رێمی كوردستان بۆ كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی له‌سه‌ر نه‌خشه‌ی جیهان\nچونكه هه‌رێمی كوردستان شوێنێكی ستراتیژی و زۆر گرنگه بۆ كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی له‌سه‌ر نه‌خشه‌ی جیهان، له‌به‌ر زۆر هۆی جیاجیا و له‌زۆر ڕووه‌وه، بۆ نموونه:\nیه‌كه‌م: له‌ڕووی سیاسییه‌وه، ئه‌زموونێكی دیموكراسیی تا ڕاده‌یه‌كی باش و سه‌ركه‌وتووه له ناوچه‌كه‌دا.\nدووه‌م: لەڕووی ئابوورییه‌وه، خاوه‌نی نه‌وت و غاز و كانزای گرانبه‌ها و رووبه‌ری كشتوكاڵیی فراوانه بۆ ئاینده.\nسێیه‌م: لەڕووی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه، كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی كراوه‌ی مه‌ده‌نی و پێشكه‌وتنخوازه.\nچواره‌م: لەڕووی ئایینییه‌وه، شوێنی پێكه‌وه‌ژیان و قه‌بوڵكردنی جیاوازه‌كان و كولتووری لێبورده‌ییه.\nپێنجه‌م: لەڕووی سه‌ربازییه‌وه، پێشمه‌رگه وه‌ك سیمبوڵ بۆ هێزێكی نیزامیی و خاوه‌ن دیسپلینی سه‌ربازی و وه‌ك پشتیوانیش بۆ هاوپه‌یمانیی نێودەوڵەتی ته‌ماشا ده‌كرێت، بۆیه له‌لایه‌ن هاوپه‌یمانانی جیهانییه‌وه چه‌كی پێ ده‌درێت و مه‌شقیشی پێ ده‌كرێت.\nشه‌شه‌م: لەڕووی جیۆپۆڵۆتیكیشه‌وه، هه‌رێمی كوردستان:\n1- ناوه‌ندێكی پێكه‌وه‌گرێدانی نێوان هه‌ر چوار وڵاتی عێراق ئێران سووریا توركیایه.\n2- هێڵی ترانزێته له‌نێوان توركیا و ئه‌وروپا به‌ره‌و عێراق و وڵاتانی كه‌نداو.\n3- پێگه‌یه‌كه بۆ دامه‌زراندنی بنكه‌ی هاریكاریی لۆجیستی له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانانی جیهانییدا.\n4- كاریگه‌ریی ئه‌رێنی و رۆڵی ئه‌كتیڤكردنی سیاسه‌تی ئاشتیخوازانه‌ی له‌سه‌ر پارچه‌كانی دیكه‌ی كوردستان هه‌یه.\n5- رێڕه‌وی زۆرێك له سه‌رچاوه ئاوییه‌كانه، لێره‌وه به‌ره‌و عێراق.\nبۆیه ئه‌مڕۆ پێویسته كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی خێراتر و باشتر بێته سه‌ر هێڵی كاراتركردنی ڕۆڵی هه‌رێمی كوردستان له ناوچه‌كه‌دا له‌ڕێگه‌ی:\n1- هێشتنه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستان وه‌ك ناوچه‌یه‌كی خاوه‌ن تایبه‌تمه‌ندی و خاوه‌ن كولتووری پێكه‌وه‌ژیانی جیاوازه‌كان به ئاشتی، به ئاراسته‌ی سه‌ربه‌خۆیی و بوون به ده‌وڵه‌ت.\n2- هاندانی كۆمپانیاكان بۆ وه‌به‌رهێنانی بیانیی زیاتر له هه‌رێمی کوردستاندا.\n3- رێنماییكردنی جیهان بۆ كردنه‌وه‌ی زیاتری كونسوڵخانه‌ی وڵاتان له كوردستان.\n4- روانینه هێزی پێشمه‌رگه وه‌ك هێزێكی جێگه‌ی متمانه بۆ یارمه‌تیدانی سیاسه‌تی هاوپه‌یمانیی نێودەوڵەتی دژ به تیرۆر له ناوچه‌كه‌دا.\n5- نرخاندنی ڕۆڵی گه‌لی كوردستان، كه دوای ده‌یان ساڵ له دابه‌شكردن و سووتاندنی خاك و وێرانكردنی گوند و كیمیابارانكردن و جینۆساید و ئه‌نفال و كۆڕه‌و و په‌نابه‌ریی و ئاواره‌یی بوون، ئه‌مڕۆ توانیویه‌تی له‌سه‌ر پێی خۆی بوه‌ستێت، بۆ بنیاتنانی ئه‌م هه‌رێمه‌ی كه بووەته نه‌وای ئارام بۆ چه‌ندین ملیۆن مرۆڤی ئاواره و په‌نابه‌ر.\n6- روانینه هه‌رێمی كوردستان وه‌ك خاوه‌ن دۆزێكی سیاسیی ڕه‌وا بۆ به‌ده‌ستهێنانی مافی بڕیاردانی چاره‌نووس.\n7- زانینی ئه‌و راستییه‌ی كه ناسنامه‌ی نیشتمانی، ناسنامه‌ی ناسینه‌وه‌ی وڵات و به‌رهه‌می كۆی ناسنامه نێوخۆییه‌كانی هه‌ر وڵاتێكه و پێویسته مه‌رجه‌كانی ناسنامه‌ی نیشتمانییش بێنه دی، له‌ڕووی داننان به ڕه‌وایه‌تیی ناسنامه‌ی پێكهاته‌كانی نێو وڵات.\n8- زانینی ئه‌و راستییه‌ش كه ئه‌مڕۆ له‌م عێراقه پاشكه‌وتووه‌دا رێگری زۆر هه‌ن له‌به‌رده‌م فره ناسنامه‌ییدا، چونكه:\nیه‌كه‌م: عێراق ده‌وڵه‌تێكه گه‌لی بۆ كۆ كراوه‌ته‌وه، نه‌ك گه‌لێكی یه‌كگرتووی هه‌بێت و ده‌وڵه‌تی بۆ دروست كرابێت.\nدووه‌م: عێراق ده‌وڵه‌ته، به‌ڵام نیشتمان نییه، بۆیه به‌رده‌وام نه‌وه‌كانی به‌جێی ده‌هێڵن و كۆچی لێوه ده‌كه‌ن.\nسێیه‌م: له عێراقدا قه‌یرانی هه‌میشه‌یی هه‌یه، كه قه‌یرانی حوكمه نه‌ك قه‌یرانی كاتی و حكوومی.\n9- په‌یبردن و بینینی ئه‌و دیمه‌نه‌ی كه زامنكردنی ده‌ستوورییانه‌ی یه‌كسانی له ماف و ئه‌رك له‌نێوان پێكهاته‌كانی خاوه‌ن ناسنامه‌ی جیاواز له‌م عێراقه‌ی ئه‌مڕۆدا بوونی نییه و عێراقی ئه‌مڕۆ ناڕوانێته ناسنامه نێوخۆییه جیاوازه‌كان، وه‌ك سیمبوڵێك بۆ فره‌چه‌شنی، به‌ڵكوو وه‌ك دژایه‌تیكردنی نێوانیان چاوی لێ ده‌كات.\n10- له ڕوانگه‌ی داماڵینی پیرۆزی له سنووره ده‌ستكرده‌كانی دوێنێ و هه‌بوونی مافی راپرسی له‌سه‌ر ئاینده‌ی گشت پێكهاته‌كان له‌لایه‌ن پێكهاته‌كانی عێراق خۆیانه‌وه، پێویسته ئه‌و راستییه درك پێ بكرێت كه ڕێگه‌چاره‌ی گونجاو بۆ ئێستا و ئاینده‌ی ئه‌م عێراقه، هه‌ر دابه‌شكردنه‌وه‌یه‌تی بۆ چه‌ند ده‌وڵه‌تێك، وه‌ك ئه‌و ئه‌زموونانه‌ی له زۆربه‌ی وڵاتاندا بینیمان.\nسێیه‌م: ریفراندۆم زۆرێك له ماسكه‌كانی خست\nرۆژانی دوای 25 ی ئه‌یلوول و رووداوه‌كانی دوای 16 ئۆكتۆبه‌ری ساڵی 2017، زۆر شتی شاراوه‌ی ناخی زۆرێك له به‌رپرسانی ناوخۆ و عێراقی خسته ڕوو، كه زه‌مانێكه ئه‌و به‌رپه‌رسانه په‌رده‌پۆشیان كردووه و له‌به‌ر زۆر هۆكاری خودی و بابه‌تی نه‌یاندركاندووه، له‌وانه‌ش بۆ نموونه:\nیه‌كه‌م: ده‌ركه‌وت بڕوایان به ده‌ستوور نییه، كه‌چی سه‌ری زمان و بنی زمانیان باسی ده‌ستووره، ئه‌وان ته‌نیا ئه‌و ماددانه‌یان قه‌بووڵه كه‌له به‌رژه‌وه‌ندیی خۆیانه، كه‌چی زۆر مادده‌ی دیكه هه‌ن ئه‌وان دژی ده‌وه‌ستنه‌وه، بۆ نموونه:\n1- ئه‌م ناوچه‌یه‌ی ئێمه له ده‌ستووردا ناوی هه‌رێمی كوردستانە، كه‌چی حه‌یده‌ر عه‌بادی له‌ناو په‌رله‌مان و له‌نێو په‌رله‌مانتاراندا گوتی: هه‌رێمی باكووری عێراق، ئه‌مه له‌كاتێكدا ته‌نانه‌ت سه‌دام حوسێنی سه‌رۆكی ئه‌وسای عێراقیش قسه‌ی ئاوای نه‌ده‌كرد، چونكه ئه‌و ده‌یگوت: ناوچه‌ی ئۆتۆنۆمیی كوردستان.\n2- ده‌ستوور ده‌ڵێت حكوومه‌تی ئیتتیحادی، چونكه عێراق فیدراڵییه، كه‌چی ئه‌وان ده‌ڵێن حكوومه‌تی مه‌ركه‌زی، كه حكوومه‌تیش مه‌ركه‌زی بوو، واته هه‌رێمی كوردستانیش ده‌بێته لامه‌ركه‌زی، یان ئۆتۆنۆمی.\nدووه‌م: رووداوه‌كان ده‌ریانخست كه زمانی زبر و ناخێكی پڕ له کینە لای زۆرینه‌ی عه‌ره‌بی عێراق به سوننه و شیعه‌وه دژ به كورد وه‌ك نه‌ته‌وه و دژ به كوردستان وه‌ك هه‌رێم و خاك هه‌یه.\nسێیه‌م: رووداوه‌كانی كه‌ركووك رووی راسته‌قینه‌ی زۆر لایه‌نی ده‌رخست، وه‌ك به‌ره‌ی توركمانی، كه زیاتر له حه‌شدی شه‌عبی دژ به ئاڵای كوردستان و سیمبوڵه‌كانی كوردستان وه‌ستانه‌وه و زیاتر له حه‌شد و سوپای عێراق دڵخۆشتر بوون به كه‌وتنی كه‌ركووك و هه‌وڵدان بۆ پڕكردنه‌وه‌ی شوێن و پێگه و پۆسته‌كانی كورد.\nچواره‌م: رووداوه‌كان ده‌بڵ ستانداردی زلهێزه‌كانی زیاتر خسته ڕوو، كاتێك ئه‌وان گڵۆپی سه‌وزیان بۆ عێراق هه‌ڵكرد و خۆیان له ئاست ئه‌و كاره‌ساته‌ی به‌سه‌ر كورددا هات بێده‌نگ كرد، زیانی ئه‌م هه‌ڵوێسته‌شیان له‌داهاتوودا بۆ ده‌رده‌كه‌وێت، كه چ هه‌ڵه‌یه‌كی ستراتیژیی گه‌وره‌یان كردووه.\nپێنجه‌م: رووداوه‌كان ڕووی راسته‌قینه‌ی ئه‌و ده‌وڵه‌ته ئیسلامییانه‌شی ده‌رخست كه هه‌ڕه‌شه‌ی داخستنی سنوور و برسیكردنیان له گه‌لی موسڵمانی كورد كرد، ئه‌مه له كاتێكدا هه‌ر یه‌ك له توركیا و ئێران ده‌یانگوت ئابڵوقه‌ی ئابووریی سه‌ر غه‌ززه و قه‌ته‌ر ناشه‌رعییه، كه‌چی گه‌مارۆی ئابووریی سه‌ر كوردی موسڵمان ئاساییه.\nشه‌شه‌م : رووداوه‌كان ڕووی راسته‌قینه‌ی كۆمكاری وڵاتانی عه‌ره‌بیی ده‌رخست، كه ئه‌وان له‌بیری خۆیان برده‌وه كه ده‌ستووری عێراق ده‌ڵێت ”عێراق وڵاتێكی فره‌نه‌ته‌وه‌یه نه‌ك ده‌وڵه‌تێكی عه‌ره‌بی“.\nحه‌وته‌م: رووداوه‌كان په‌رده‌ی له‌سه‌ر ڕووی ئه‌نجومه‌نی هاوكاریی ئیسلامی هه‌ڵماڵی، كاتێك ده‌وڵه‌ته ئیسلامییه‌كان پشتیان له 40 ملیۆن كوردی نه‌وه‌ی سه‌ڵاحه‌ددینی ئه‌ییووبی كرد و پشتگیریی سنووره ده‌ستكرده‌كانی سایكس پیكۆیان كرد.\nهه‌شته‌م: رووداوه‌كان ماسكیان له‌سه‌ر ڕووی راسته‌قینه‌ی ئه‌زهه‌ری به‌ناو شه‌ریف لادا، كاتێك ئاماده نه‌بوو رێز له رای گشتی و زۆرینه‌ی گه‌لی كوردستان بگرێت و ئه‌ویش كه‌وته‌وه داوی ئاوازی عرووبه و عه‌ره‌بایه‌تیكردن و وه‌ك بڵێی زمانحاڵی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی میسر بێت، نه‌ك بڵندگۆیه‌ك بۆ موسڵمانان.\nنۆیه‌م: عێراق له‌پێناو چه‌واشه‌كردنی خه‌ڵكی كوردستان لە ڕۆژانی دوای ریفراندۆمه‌وه، هات ژێرنووسێكی به كوردی بۆ كه‌ناڵی ئه‌لعیراقییه زیاد كرد و رۆژانه‌ش ته‌نیا ده خوله‌كی هه‌واڵه‌كانی ئێواران به كوردی و پاشان ته‌نیا دوو سه‌عات به زمانی كوردی له یه‌كێك له كه‌ناڵه‌كانی سه‌ر به ئه‌لعێراقییه‌وه زیاد كرد، وه‌ك بڵێی تازه به‌تازه له زه‌مانی حوكمی زاتیی سه‌ددام حوسێندا بین و ئه‌وه‌نده مافه به كورد ره‌وا ببینێت.\nده‌یه‌م: له‌و رۆژانه‌دا عێراق له‌په‌نای هێزی سه‌ربازییدا گه‌ڕایه‌وه حوكمی عه‌سكه‌ری و هات و هه‌ردوو كه‌ناڵی (كوردستان 24) و (ڕووداو)ی له كاركردن له ته‌واوی عێراقدا قه‌ده‌غه كرد، به‌وه‌ش نه‌وه‌ستا، ده‌یویست له میسره‌وه له‌سه‌ر مانگی ده‌ستكردی نایلساتیش په‌خشیان قه‌ده‌غه بكات.\nئێستا ئیدی هه‌موو ساتێك كاتی به‌خۆداچوونه‌وه‌یه بۆ ئێمه‌ی گه‌لی كوردستان، دوای ئه‌وه‌ی سه‌رله‌نوێ دۆست و دوژمن و یار و نه‌یاری خۆمان ناسی، ئێستا كاتی خۆڕاگری و ئارامگرتن و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی دوژمنان و بنیاتنانه‌وه‌ی ژێرخان و سه‌رخانی وڵاتی خۆمانه، به سیاسه‌تی نه‌فه‌سی درێژ و ئومێد و بڕوابوون به خۆ و به ئیراده‌ی گه‌لی خۆمانه‌وه.\nچواره‌م: ئه‌زهه‌ر ... تۆش؟\nوێڕای ئه‌و هه‌موو چاكه و كاره جوانانه‌ی یۆڵیۆس قه‌یسه‌ر ئه‌نجامی دان، كه‌چی كه‌سه نزیكه‌كانی خیانه‌تیان لێ كرد و بڕیاریان دا پێكه‌وه و یه‌ك له‌دوای یه‌ك، به شمشێر و خه‌نجه‌ر به‌ر ببنه جه‌سته‌ی، دوا كه‌س كه شیری له جه‌سته‌یدا چه‌قاند، هاوڕێیه‌كی بوو به ناوی (بروتس)ەوە كه زۆرترین چاكه‌ی له‌گه‌ڵدا كردبوو، بۆیه قه‌یسه‌ر به سه‌رسوڕمانه‌وه گوتی: ته‌نانه‌ت تۆش بروتس؟\nئێمه‌ی گه‌لی كوردستان و یه‌كێتیی زانایانی ئایینیی ئیسلامیی كوردستان و وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف و كاروباری ئایینیی هه‌رێمی كوردستان و دامه‌زراوه ئه‌كادیمییه ئایینییه‌كانیش، مافی خۆمانه ڕوو بكه‌ینه دامه‌زراوه‌ی ئه‌زهه‌ر و بڵێین: ئه‌زهه‌ر.. تۆش؟\nله كوردستان رێزی زۆرمان له دامه‌زراوه و زانكۆی ئه‌زهه‌ر و زانایانی گرت و رێگه‌یان پێ درا په‌یمانگه‌یان له كوردستاندا دابمه‌زرێنن و خولی ئایینی بۆ زانایان بكه‌نه‌وه، له‌و كاته‌ی كه بۆیان نه‌بووه به سه‌ردانیش بچنه ناوچه سوننییه عه‌ره‌بییه‌كانی عێراق، له ترسی حه‌شدی شه‌عبی و میلیشیاكان.\nبۆیه ئه‌گه‌ر كاردانه‌وه و قسه‌ی ڕه‌قی زۆر له وڵاتانی دۆستیش تووشی شۆكی كردبین، به‌هۆی هه‌ڵوێستی خراپیان له پڕۆسه‌ی ریفڕاندۆمه‌وه، ئه‌وا به‌یاننامه‌كه‌ی ئه‌زهه‌ر وه‌ك هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌كه‌ی بروتس ئازاری زیاتری پێ به‌خشین، چونكه له‌پای ئه‌و هه‌موو چاكه‌یه‌ی كه ئێمه له‌گه‌ڵ ئه‌زهه‌ردا كردمان، هه‌رگیز چاوه‌ڕوانی به‌یاننامه‌ی وا خراپمان لێ نه‌ده‌كردن.\nبۆیه له‌كاتێكدا گه‌لی كوردستان وه‌ك مافێكی ره‌وای خۆی، له راپرسییه‌كی یاساییدا، داوای سه‌ربه‌خۆیی و بنیاتنانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی خۆی كرد، له‌لامان چاوه‌ڕوانكراو بوو ده‌وڵه‌تانێك دژ به‌م خواسته ڕه‌وایه‌مان بوه‌ستنه‌وه، له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك، به‌ڵام ئه‌وه‌ی تا ڕاده‌یه‌كی زۆر چاوه‌ڕوان نه‌كراو بوو، هه‌ڵوێستی نابرایانه‌ی ئه‌زهه‌ر بوو، چونكه:\nیه‌كه‌م: ئه‌زهه‌ر ئه‌وه ده‌زانێت كه ده‌وڵه‌تی كوردستان له حاڵه‌تی دروستبوونیدا ده‌بێته سه‌رچاوه‌ی خێر و خۆشی بۆ گه‌لانی جیهان به‌گشتی، چونكه ئه‌وه سه‌ڵاحه‌ددینی باپیری كوردان بوو له چوارچێوه‌ی ده‌وڵه‌تی ئه‌ییووبیدا دووباره ئه‌زهه‌ری خسته‌وه سه‌ر رێڕه‌وی راست و دروست، بۆیه ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ی ئه‌زهه‌ر بێوه‌فاییه‌كی كەموێنه‌یه به‌رامبه‌ر نه‌وه‌كانی سه‌ڵاحه‌ددین.\nدووه‌م: له سه‌رتاسه‌ری ئه‌و عێراقه‌ی كه ئه‌زهه‌ر له خه‌می یه‌كپارچه‌ییدایه، ته‌نیا له‌كوردستاندا ئه‌زهه‌ر توانیویه‌تی په‌یمانگای هه‌بێت و سه‌ردان بكات و خول بكاته‌وه، ئه‌گه‌ر ئه‌زهه‌ر لای وایه عێراقی یه‌كگرتوو هێنده پێویسته، با بچێت په‌یمانگه‌كه‌ی به‌رێته یه‌كێك له شاره‌كانی عێراق تا كاردانه‌وه و هێرشی میلیشیاكان به چاوی خۆی ببینێت.\nسێیه‌م: له‌كاتێكدا ئه‌زهه‌ر و هاوشێوه‌كانی داوای پابه‌ندبوون به ده‌ستوورمان لێ ده‌كه‌ن، ئه‌زهه‌ر خۆی به‌پێچه‌وانه‌ی ده‌ستووری عێراقه‌وه ده‌دوێت، چونكه مادده‌ی 117ی ئه‌و ده‌ستووره به خاكی ئێمه ده‌ڵێت هه‌رێمی كوردستانی عێراق، كه‌چی ئه‌زهه‌ر ناوی كوردستان ده‌گۆڕێت به ناوچه‌ی باكوور.\nچواره‌م: ئه‌زهه‌ر و هاوشێوه‌كانی له‌و كاته‌ی زۆر قسه له‌سه‌ر ئیستعماری رۆژئاوا ده‌كه‌ن، به‌ڵام هه‌ر خۆیان باشترین خزمه‌تكاری سیاسه‌ته‌كانی ئیستیعمارن، كاتێك داوای پاراستنی رێككه‌وتننامه‌ی ناڕه‌وای سایكس پیكۆ ده‌كه‌ن.\nپێنجه‌م: سه‌یره ئه‌زهه‌ر قسه له‌سه‌ر به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاڵای ئیسرائیل ده‌كات، له‌لایه‌ن چه‌ند لاوێكی بێ ئه‌زموون و كه‌مته‌مه‌نی كورده‌وه، كه‌چی وڵاته‌كه‌ی خۆی له ساڵی 1977ه‌وه رێككه‌وتننامه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی ئیسرائیدا هه‌یه و ئاڵای ئیسرائیلیش به‌فه‌رمی له قاهیره و زۆر وڵاتی دیكه‌ی عه‌ره‌بیدا ده‌شه‌كێته‌وه، بێ ئه‌وه‌ی ئه‌زهه‌ر وشه‌یه‌كی له‌و باره‌یەوه له‌ده‌م ده‌رهاتبێت.\n* وه‌زیری ژینگه‌ی عێراق له (2003 - 2004).\n- ئه‌مینداری گشتیی كۆڕبه‌ندی هزری ئیسلامیی كوردستان.\n- راوێژكار له بۆردی باڵای راوێژكاریی وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف و كاروباری ئایینی.\n- راوێژكار له بۆردی مافی چاره‌نووس له یه‌كێتیی په‌رله‌مانتارانی كوردستان.\n- به‌ڕێوه‌به‌ری پڕۆژه‌ی ریفۆرم و په‌ره‌پێدان (پرد).


كۆبوونه‌وه‌ى تايبه‌ت بۆ تاوتوێكردنى سه‌رژمێريى گشتيى دانيشتوانى 2020-ى عێراق\nله رۆژانى 22-24/9/2019 كۆبوونه‌وه‌ى تايبه‌ت به شاره‌زايان بۆ تاوتوێكردنى قۆناغه‌كان و هه‌نگاوه‌كانى جێبه‌جێكردنى سه‌رژمێريى گشتيى دانيشتوانى عێراق بۆ ساڵى 2020 له عه‌ممانى پايته‌ختى ئوردن به‌ڕێوه‌چوو.\nله‌م كۆبوونه‌وه‌يه‌دا كه به هاوكاريى سندوقى نه‌ته‌وه يه‌كگرتووه‌كان بۆ دانيشتوان و هه‌روه‌ها په‌يمانگه‌ى عه‌ره‌بى بۆ ديراسات و لێكۆڵينه‌وه‌كان به‌ڕێوه‌چوو، جگه له ده‌سته‌ى ئامارى هه‌رێم و ده‌زگاى ناوه‌نديى ئامارى به‌غدا، شاره‌زايانى وڵاتانى ئوردن، ميسر، تونس، سندوقى نه‌ته‌وه يه‌كگرتووه‌كان بۆ دانيشتوان، و راوێژكارى نيشتيمانيى سه‌رژمێريى عێراق به‌شدارييان كرد و گفتوگۆ و تاوتوێى تێروته‌سه‌ڵى بابه‌تى سه‌رژمێرى و قۆناغه‌كانى جێبه‌جێكردن و هه‌نگاوه جێبه‌جێكراوه‌كان و هه‌روه‌ها ئاسته‌نگ و به‌ربه‌سته‌كانى به‌رده‌م قۆناغه‌كانى داهاتوو و كۆى پرۆسه‌ى سه‌رژمێرى كرا.\nبابه‌ته‌كانى كۆبوونه‌وه‌كه بريتى بوون له پلانى گشتيى سه‌رژمێرى، چۆنيه‌تى پشتبه‌ستن به بنه‌ما و راسپارده‌كانى نه‌ته‌وه يه‌كگرتووه‌كان له‌باره‌ى سه‌رژمێريى گشتيى دانيشتوان و شوێنه‌كانى نيشته‌جێبوون، رۆلى چاوه‌ڕوانكراوى ده‌سته‌ى ئامارى هه‌رێم له پڕۆسه‌كه‌دا، رۆلى كه‌رته‌كانى كارى مه‌يدانى و هه‌نگاوه جێبه‌جێكراوه‌كانى ئه‌م كه‌رتانه، ئاليه‌تى كارى مه‌يدانى، پێشكه‌شكردنى ئاليه‌تى ئه‌نجامدانى سه‌رژمێريى ئه‌ليكترۆنى، رۆلى سيسته‌مى زانياريى جوگرافى له جێبه‌جێكردنى سه‌رژمێريى ئه‌ليكترۆنى، هه‌يكه‌لى كارى سه‌رژمێرى له هه‌رێم و شوێنه‌كانى ترى عێراق، ئاسايشى داتا و نهێنيبوونيان، رۆلى چاوه‌ڕوانكراوى گه‌ياندن و په‌يوه‌ندييه‌كان، راگه‌ياندن و رۆلى چاوه‌ڕوانكراوى، ئاسته‌نگ و به‌ربه‌سته‌كانى به‌رده‌م سه‌رژمێرى و رێگاچاره پێشنياركراوه‌كان به دوورودرێژى و به وردى باسيان لێوه‌كرا و گفتوگۆى تێروته‌سه‌ڵيان له‌باره‌وه كرا.\nله‌م كۆبوونه‌وانه‌دا بڕيار له‌سه‌ر ئاماده‌كردنى به‌ڵگه‌نامه‌يه‌كى نيشتيمانى بۆ جێبه‌جێكردنى سه‌رژمێريى گشتيى دانيشتوان كرا كه له لايه‌ن لايه‌نه سياسييه‌كانه‌وه واژۆ بكرێت و هاوكار و هۆكار بن بۆ جێبه‌جێبوونى سه‌رژمێريى گشتيى دانيشتوان له عێراق. هه‌روه‌ها جه‌خت له‌سه‌ر گرنگيى پلانى راهێنان و كۆنترۆلى چونايه‌تيى داتاكان كرا و باس له هه‌ماهه‌نگى و پشتيوانيى كۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى، كه‌رتى تايبه‌ت و دامه‌زراوه ئه‌كاديمييه‌كان كرا له پڕۆسه‌كه‌دا. گرنگيدان به راهێنانه‌كان و په‌ره‌پێدانى توانا نێوخۆييه‌كان بۆ دابينكردنى پێداويستييه‌كانى سه‌رژمێريى به باشترين شێوه، شۆڕكردنه‌وه‌ى ده‌سه‌ڵاته‌كان بۆ خواره‌وه و كه‌مكردنه‌وه‌ى ئيجرائات و به‌دوورگرتنى سه‌رژمێرى له ده‌ستوه‌ردانى سياسى، بابه‌تى ترى گرنگى نێو كۆبوونه‌وه‌كه بوون.\nله كۆتاييدا بڕياردرا بۆ هه‌ماهه‌نگيى زۆرتر و به‌رهه‌مدارتر، به‌رده‌وامى بدرێت به كۆبوونه‌وه هاوبه‌ش و هه‌مه‌لايه‌نه‌كانى په‌يوه‌ست به سه‌رژمێرى له نێوان لايه‌نه ئامارييه‌كان و لايه‌نه‌كانى ترى په‌يوه‌نديدار به‌م بابه‌ته‌وه.


شه‌ڕی عه‌ره‌بی و فارسی له ژێر زه‌وییه‌وه دێته سه‌رزه‌وی؟\nماوه‌یه‌كه به هۆی جوڵه و به‌ریه‌ككه‌وتنه‌كانی هه‌ر دوو پلێتی فارسی وعه‌ره‌بی زه‌وی، چه‌ندین بومه‌له‌رزه ناوچه سنوریه‌كانی نێوان ئێران و عێراقیان گرتوه‌ته، كه به‌هێزترینیان بومه‌له‌رزه‌كه‌ی ١٢ ی تشرینی دووه‌می ٢٠١٧ بوو كه به‌هۆیه‌وه سه‌دان كه‌س گیانیان له‌ده‌ستدا، له‌سه‌ر زه‌ویش تاران و ریاز شیر و تیر له یه‌ك ده‌سون و زیاتر له هه‌ركات باس له ئه‌گه‌ری دروستبوونی شه‌ڕ له نێوان ئه‌و دوو وڵاته ده‌كرێت.\nبه‌هۆی جێگیرنه‌بوونی هه‌ردوو پلێتی - فارسی‌و عه‌ره‌بی له دوای به‌ریه‌كه‌وتنیان له‌سه‌رده‌مه جێولۆجیه‌كانی رابردوه‌وه له زنجیره چیاكانی زاگرۆس‌و تۆرۆس-دا كه تائێستاش سه‌قامگیر نه‌بوون‌و ناو به‌ناو دیارده‌ی جوڵه‌ی زه‌وی یان بومه‌له‌رزه له ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری هێڵی به‌یه‌كگه‌یشتنی ئه‌و دوو پلێته روده‌ده‌ن، كه به‌شێكی زۆری ئه‌و ناوچانه كه‌وتوه‌ته ناو خاكی كوردستانه‌وه.\nهه‌ر له‌گه‌ڵ ئه‌م پێشهاتانه‌ی ژێر زه‌وی، كه له‌سه‌ر زه‌وی و له‌سه‌ر خاكی كوردستان كاولكاریه‌كی زۆری لێكه‌وته‌وه، دوو ده‌وڵه‌تی ناوچه‌كه به ناسنامه‌ی عه‌ره‌بی و فارسیه‌وه په‌یوه‌ندیه گرژه‌كانی چه‌ند ساڵی رابردوویان گه‌یشتوه‌ته ئاڵۆزترین دۆخ و مانگی تشرینی دووه‌م، دوو بومه‌له‌رزه‌ش گۆڕه‌پانی سیاسی هه‌ژاند، سه‌ره‌داوی هه‌ردووكیشیان ده‌گه‌نه‌وه تاران و ریاز.\nرۆژی ٤ ی تشرینی دووه‌م سه‌عد حه‌ریری سه‌رۆك وه‌زیرانی لوبنان له سعودیه‌وه ده‌ستیله‌كاركێشایه‌وه و یه‌كێك له هۆكاره‌كانی ئه‌و بڕیاره‌شی بۆ ده‌ستوه‌ردانه‌كانی تاران له كاروباری لوبنان گه‌ڕانده‌وه، هه‌ر زوو حكومه‌تی ئێران ئه‌و پێشهاته‌ی به سیناریۆیه‌كی نوێی ئیسرائیل و سعودیه بۆ ئاڵۆزكردنی دۆخی لوبنان و ناوچه‌كه لێكدایه‌وه.\nدوو رۆژ دواتر سعودیه رایگه‌یاند، حوسیه‌كانی یه‌مه‌ن، كه تاران به پشتیوانی كردن لێیان تۆمه‌تبار ده‌كرێت، موشه‌كی دوور هاوێژیان ئاراسته‌ی وڵاته‌كه‌ی كردووه، هاویشتنی ئه‌و موشه‌كه‌شی به ده‌ستدرێژی ئێران بۆ سه‌ر خاكی سعودی ناوبرد و هه‌ڕه‌شه‌ی وه‌ڵامدانه‌وه‌ی كرد.\nتاران و ریاز هه‌ر له دوای شۆڕشی ئیسلامی ١٩٧٩ه‌وه په‌یوه‌ندیه‌كی كه‌متر دۆستانه بووه، سعودیه ئێرانی به هه‌وڵدان بۆ هه‌نارده‌كردنی شۆڕٍشی ئیسلامی و ئێرانیه‌كانیش سعودیه‌یان به هاوئاهه‌نگی له گه‌ڵ دوژمانی وڵاته‌كه‌یان و "ئیمپرالیزمی جیهانی" تۆمه‌تبار ده‌كرد.\nساڵی ١٩٨٦ سعودیه رایگه‌یاند، له ١٥٠ كیلۆ ته‌مه‌قه‌می به حاجیه ئێرانیه‌كانه‌وه گرتووه و ساڵی دواتر له كاتی خۆپیشاندانی حاجیه‌كانی ئێران، توندوتیژی روویدا و به‌هۆیه‌وه ٢٧٥ حاجی ئێرانی و ٨٥ ئه‌ندامی هێزه ئه‌منیه‌كانی سعودیه و ٤٥ حاجی ولاتانی تر كوژران و ده‌یانی تریش برینداربوون.\nدوای كۆتاییهاتنی شه‌ڕی ئێران و عێراق و له‌سه‌رده‌می سه‌رۆكایه‌تی عه‌لی ئه‌كبه‌ر هاشمی ره‌فسنجانی چه‌ند هه‌وڵێك دران بۆ ره‌واندنه‌وه‌ی بارگرژیه‌كانی نێوان تاران و ریاز و له دوو خولی سه‌رۆكایه‌تی محه‌مه‌د خاته‌میش هه‌مان سیاسه‌ت په‌یڕه‌و كرا، ساڵی ٢٠١١ ئه‌مریكا پلانیچكی ئێرانی بۆ تیرۆركردنی عادل جوبه‌یر باڵیۆزی ئه‌و كاتی سعودیه له واشنتۆن تۆمه‌تبار كرد، ئه‌مه‌ش جارێكی تر په‌یوه‌ندیه‌كانی تاران و ریازی به‌ره‌و ئاڵۆزی ئاراسته كرده‌وه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی خه‌زانی به‌سه‌ر په‌یوه‌ندیه ئارامه‌كانی سعودیه و ئێراندا هێنا به‌هاری عه‌ره‌بی بوو.\nبه‌حره‌ین یه‌ك له‌و ناوچانه بوو كه‌وته به‌ر شه‌پۆلی گۆڕانكاریه‌كانی به‌هاری عه‌ره‌بی و شیعه‌كانی ئه‌و وڵاته راپه‌ڕینیان كرد، به‌ڵام حكومه‌تی مه‌نامه به هاوكاری ریاز توانی به‌سه‌ر خۆپیشاندانه‌كاندا زاڵ بێت و ئۆباڵی ئه‌و ئاڵۆزیه و هاندانی شیعه‌كانی وڵاته‌كه‌شی خسته ئه‌ستۆی ئێران.\nله سوریا، به پێچه‌وانه‌وه ئه‌مه ئێران بوو، كه به‌رگری له مانه‌وه‌ی به‌شار ئه‌سه‌دی سه‌رۆكی ئه‌و وڵاته ده‌كرد و سعودیه له پاڵ ئۆپۆزسیۆندا مایه‌وه، جوگرافیایه‌كی تری ناكۆیان وڵاتی یه‌مه‌نه، كه له ساڵی ٢٠١٤ ه‌وه پایته‌خته‌كه‌ی كه‌وتوه‌ته ده‌ست حوسیه شیعه‌كان و له ٢٦ ی ئاداری ٢٠١٥ شه‌وه، له ژێر ناوی به‌رگری له حكومه‌تی شه‌رعی یه‌مه‌ن، ریاز هاوپه‌یمانیه‌كی عه‌ره‌بی بۆ به‌گژداچوونه‌وه‌ی حوسیه‌كان پێكهێناوه و تا ئێستاش شه‌ڕ و پێكدادانه‌كانی نێوانیان به‌رده‌وامن.\nساڵی ٢٠١٦ و دوای ئه‌وه‌ی سعودیه نه‌مر باقر نه‌مر، رابه‌ری شیعه‌كانی وڵاته‌كه‌ی له سێداره‌دا، ئه‌و پێشهاته كاردانه‌وه‌ی توندی ئێرانیه‌كانی لێكه‌وته‌وه و باڵیۆزخانه‌ی سعوددیه له تاران كه‌وته به‌ر په‌لاماری خۆپیشانده‌ره توندڕه‌وه‌كان، ئه‌م رووداوه‌ش په‌یوه‌ندیه‌كانی ئه‌و دوو وڵاته‌ی پچڕاند.\nكه‌ڵه‌كه‌بوونی كێشه‌كانی نێوان ئێران و سعودیه و به‌ریه‌ككه‌وتنه‌كانیان له لوبنانه‌وه تا یه‌مه‌ن و بزاڤه‌كانی هه‌ردوولا بۆ خۆپڕچه‌ككردن، به‌رمیلی باروتی په‌یوه‌ندیه‌كانیانی به‌ره‌و ئاستی ته‌قینه‌وه بردووه، ته‌قینه‌وه‌یه‌ك كه هێنده‌ی چاوه‌ڕوانكراوبوونه‌وه‌كه‌ی، پانتایی و ده‌ره‌نجامه‌كانی دیار نین، ته‌نیا شتێك كه روونه، هه‌روه‌ك چۆن به‌ریه‌ك كه‌وتنی پلێته‌كانی عه‌ره‌بی و فارسی، كه دوور له ویست و ده‌ستی مرۆڤه‌كان و كایه و به‌رژه‌وه‌ندی سیاسی رووده‌ده‌ن، كاولكاری به‌دواوه بووه، هه‌ر رووبه‌ڕووبونه‌وه‌یه‌كیش له نێوان سعودیه و تاران، وێرانكاری و كوشتاری لێده‌كه‌وێته‌وه.


مەحموود ئیسماعیل؛ "حکومەت لە چارەسەرکردنی کێشەی کرێنشینیدا کەمتەرخەمە" - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەرۆکی کۆمەڵەی داکۆکی لەمافی کرێنشینان ڕایدەگەیەنێت، هاتنی ژمارەیەکی زۆر ئاوارە و عەرەب لەناوچەکانی تری عێراق، وایکردوە فشارێکی زۆر دروستبکات لەشارو و شارۆچکەکان و ژمارەی کرێنشینان زیاتربێت لەهەولێر، مەحموود ئیسماعیل؛ لەدیمانەیەکدا بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، زیادبوونی ئاوارە و عەرەب کاریگەری لەسەر زیادبوونی نرخی کرێ هەبووە، پڕۆژەکانی یەکەی نیشتەجێبوونیش بەهۆی زۆری نرخ و قیستی مانگانە لەبەرژەوەندی کرێنیشان نیە، ناوبراو لەم دیمانەیەدا وەڵامی چەند پرسیارێکی خەڵک دەداتەوە.\nخەڵک؛ کێشەی کرێنشیان بۆچی بەردەوام لەزیادبوونە؟\nمەحموود ئیسماعیل؛ هاتنی ژمارەیەکی زۆر ئاوارە و عەرەب لەناوچەکانی تری عێراق، وایکردوە فشارێکی زۆر دروستبکات لەشارو و شارۆچکەکان و ژمارەی کرێنشینان زیاتربێت لە هەولێر، ڕۆژانەش ژمارەی کرێنشینان زیاد دەبێت و بەشێکیش لەکرێنشینان خانوو و شوێنی نیشتەجێبوونیان دەست ناکەوێت، ئەمانەش چەندین هۆکاری هەیە.\nخەڵک؛ ژمارەی کرێنشین لەهەولێر چەندە؟\nمەحموود ئیسماعیل؛ ئەوەی لای ئێمە تۆمارکراوە لەسەرووی ٢٣ هەزار کەس ناسنامەی کۆمەڵەکەی ئێمەی هەیە، بەڵام بەپێی بەدواداچوونەکانمان بەهاوکاری چەند ڕێکخراوێک لەسنووری پارێزگای هەولێر نزیکەی ٧٨ هەزار کرێنشین هەیە، ڕێژەکەش لەناو هەولێر زیاترە بەپێی خەمڵاندنەکانی ئێمە ڕەنگە ناو هەولێر ٤٥ هەزار کرێنشینی تێدابێت.\nخەڵک؛ پڕۆژەکانی تایبەت بەچارەسەری کێشەی کرێنشینان بەکوێ گەیشت؟\nمەحموود ئیسماعیل؛ ئەو پڕۆژانەی بۆ کرێنشینان بوو لەهەولێر سێ پڕۆژە بووە لەساڵی ٢٠٠٣ەوە دەستی پێکرد، کە دووپڕۆژه دابەشکران، پڕۆژەیەکیش تەواو کراوە دابەش نەکراوە، بەڵام پڕۆژەکان کاریگەری لەسەر کەمبوونەوەی ڕێژەی کرێنشنان نەبووە، چونکە پڕۆژەکانی یەکەی نیشتەجێبوون لەهەولێر زۆر کەمە، لەکاتێکدا ڕۆژ بەڕۆژ قەبارەی شاریش گەورەتر دەبێت، لە٢٠١٦ەوە فەرمانی دابەشکردنی زەوی وەستاوە، ئەمانە کاریگەری زۆر لەسەر زیادبوونی ڕێژەی کرێنشینان هەبووە، بەڵام ئەگەر بێت و پڕۆژەکانی وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە، ئێستاش جێبەجێ بکرێن بەو پارەیەی بۆیەکەی نیشتەجێبوون تەرخانکراوە لەڕابردوو، وە ساڵانە پڕۆژەیان هەبێت کاریگەری دەبێت لەسەر کەمبوونەوەی کرێنشینان، چونکە پڕۆژەکانی ئاوەدانکردنەوە بەقیستی درێژخایەنی ٢٥ ساڵە بەبێ پێشەکی، بەڵام بەداخەوە ۹ ساڵە نزیکەی ٩ هەزار و ٨٤٧ یەکەی نیشتەجێبوون لەهەرێمی کوردستان دروستکراوە بەپێی پڕۆژەکەی وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە دابەش نەکراوە، چونکە پێویستی بەخزمەتگوزاری و تەواوکردنی بەشێکیان هەیە.\nخەڵک؛ بۆچی دابەشنەکراون؟\nمەحموود ئیسماعیل؛ پێویستە هەماهەنگی باشتر و پلانی باشتر هەبێت، پارەش بۆ تەواوکردنی ئەو یەکە نیشتەجێیانە دابین بکرێن و تەواو بکرێن، بەڵام حکومەت کەمتەرخەمە که زۆر گرنگی بەکرێنشنان نەداوە تائێستا، ئەگەرنا وەبەرهێن هەیە حکومەت زەوی پێبدات ئامادەیە بەقستی درێژخایەن پڕۆژە بۆ بەرژەوەندی کرێنشنان دروست بکات، حکومەتیش نەخشتە ڕێگای هەبێت ئێستا بەپێی پڕۆژەکەی وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە ٣٩٦ یەکەی نیشتەجێبوونە، بەڵام خزمەتگوزاری سەرەتایی ماوە حکومەتیش پارەی کەمی بۆ تەرخان دەکات، بەهۆی چەند فاکتەرێکی وەکو شەڕی داعش و قەیرانی دارایی.\nخەڵک؛ ژمارەیەکی زۆر پڕۆژەی یەکەی نیشتەجێبوون هەن ئایا ئەمانە کاریگەرییان نەبووە لەسەر کەمکردنەوەی ژمارەی کرێنشینان؟\nمەحموود ئیسماعیل؛ ژمارەی پڕۆژەکان زۆرە، بەڵام پارەی پڕۆژەکان زۆرە بۆ کەسێک کرێنشین بێت، بەنموونە کرێنشین ناتوانێ بڕی ٥ هەزار دۆلار بدات بەیەکەیەکی نیشتەجێبوون، چونکە پێشەکی و مانگانەی زۆرە، لێرەش تەنها پارەدارەکان سوود لەپڕۆژەکان دەبینن، چونکە کرێنشین پشتی بەستووە بەمووچەکەی یان کرێی ڕۆژانەی کارەکەی.\nخەڵک؛ ئاوارەکان کاریگەریان لەسەر زیادبوونی نرخی کرێی خانووبەرە هەبووە؟\nمەحموود ئیسماعیل؛ بەدڵنیایی زیادبوونی ئاوارە و عەرەب کاریگەری لەسەر زیادبوونی نرخی کرێ هەبووە، پێشمەرگە هەبووە کرێنشین بووە لەماوەیەکی کەم چوارخانووی گۆڕیوە، چونکە کەسی تر هاتووە پارەی زیاتری لەو داوەتە خاوەنەکەی چونکە خەڵکی تر ئامادەیە کرێی زیاتر بدات، بەتایبەت عەرەبەکان ئەوان پارەی مانگانە و مووچەکانیان بێ کێشەیە، هاووڵاتی خانووەکەی دەدات بەوان، داوامان کردوە یاسای بەکرێیدانی خانووبەرە هەمواربکرێتەوە لەڕابردووش داوامانکردوە تاوەکو هەموارکردنەوەکە لەبەرژەوەندی کرێنشین بێت، بەڵام بەداخەوە نەکرا، ئێستا هیچ یاسایەک نیە بۆ بەکرێدانی خانووبەرە، ڕۆژانەش چەندین کێشە ڕووبەڕووی کرێنشینان دەبێتەوە.


۱۶ ساڵ قەیرانی بێ بڕانەوە لە عێراقی هەزار ئیتنیک - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ Aban ١٣ ١٥:٢١\nNews Code 29181\n۱۶ ساڵ قەیرانی بێ بڕانەوە لە عێراقی هەزار ئیتنیک\nناکۆکی ناوخۆیی، شەڕی بێ بڕانەوە لە گەڵ تیرۆریزم و ناڕەزایەتی لە سیستەمی سیاسی بەڕێوەبەری وڵات، لە ماوەی ۱۶ ساڵی ڕابردوودا، سێ فاکتەری گرینگن بۆ دروست بوونی قەیرانی پەیتا پەیتا لە عێراق.\nئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی- حەلیمە مەڵایی: بەشداریی کەم و کورتی خەڵکی ناوچە باشوورییەکانی عێراق لە هەڵبژاردنی پەرلەمانیی ڕابردووی ئەم وڵاتە(لە هەندێ ناوچەدا کەمتر لە ۱۱ لەسەد بووە) پەیامێکی ناڕەزایەتی سیاسی و مەدەنی ڕوون و ئاشکرای خەڵک بە بەرپرسانی عێراق بوو.\nبەم ناڕەزایەتییە سیاسی و مەدەنییەی خەڵکی بەغدا و باشووری عێراق، بە تایبەتی شیعەکان؛ تا ڕادەیەک پێش بینی ئەوە دەکرا کە لە داهاتوویەکی نزیکدا، هاواری پەنگ خواردووی خەڵکی ئەم ناوچانە بە سەر سیستەمی پڕ لە گەندەڵی بەڕێوەبەری عێراقدا بڕژێت.\nدوای ڕووخانی سەدام حسێن و ڕژێمی بەعس ، خەڵکی عێراق هیوایان بەوە بوو کە سیستمی حکوومەتیی وڵاتەکەیان، فیدڕاڵی دیمۆکراتیک بێت و مافی هەموو ئیتنیک و نەتەوەیەکی تێدا ڕچاو بکرێت.\nئەمە لە حاڵێکدایە کە ئێستا سوننەی ئەم وڵاتە پاگەندەی ئەوە دەکات کە تۆڵەی ڕژێمی بەعس لەو دەکرێتەوە و لە سەروەت و سامانی وڵات بێ بەش کراوە و خراوەتە پەراوێزەوە. کوردەکان دەڵێن بە گوێرەی یاسا مامەڵەمان لە گەڵ نەکراوە و سەرەڕای بێ بەشی لە بودجە و نەوت و داراییەکانی وڵات، مادەی ۱۴۰یشیان بۆ جێبەجێ نابێت و بەشێک لە ناوچەکانیان لێ دابڕاندوون.\nهاوکات شیعەکانی عێراقیش پێیانوایە؛ بێ بەشن لە خزمەتگوزارییەکان و خەڵاتی بێکاری و گەندەڵی و نەبوونی خزمەتی کۆمەڵایەتی و شاریی بە باڵای ئەوان براوە.\nبە گشتی دەتوانین بڵێین؛ ناکۆکی ناوخۆیی (شیعی- سوننی، کورد- عەرەب، شیعی- شیعی) شەڕی درێژخایەن لە گەڵ تیرۆریزم(ئەلقاعیدە و داعش) و ناڕەزایەتی لە دۆخی بژێوی ژیان و خزمەت گوزاریی لە عێراق، لە ماوەی ۱۶ ساڵی ڕابردوودا ئەو سی فەکتەرە گرینگەن کە بۆ قەیران نانەوەی پەیتا پەیتا هۆکارن.\nبەڵام گەلی عێراق چیدی تاقەتی قبووڵ کردنی حوکمڕانی تایفی، پەراوێزخستنی گرووپە سیاسیە ڕکابەرەکان، گەندەڵی دارایی، دزین، گەندەڵی نەوتی، نەبوونی خزمەتگوزاری ، بێکاری، هەژاری و مەندی و هەڵاوسانی ئابووری و پێشنەکەوتنی وڵاتەکەیان نەماوە.\nخۆپیشاندانی ناڕەزایەتی لە عێراق مانگێک لەمەوپێش دەستی پێکرد و لە بەر ڕێزی چلەی ماتەمینی ئیمام حسێن بۆ ماوەی چەند ڕۆژ ڕاگیرا و دووبارە رۆژی ۲۵ی ئۆکتۆبر ڕەوتی شیعەی عێراق بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین لە دۆخی ئێستای وڵات، خۆپیشاندانی بەرفراوانی لە بەغدای پایتەخت دەستپێکردەوە.\nپاش چەند حەوتە خۆپیشاندانی خوێناوی لە عێراق کە تا ئێستا کوژرانی ۲۶۰ کەس و بریندار بوونی ۱۲ هەزار کەسی لێکەوتووەتە، تا ئێستا ڕێکارەکانی دەوڵەتی عێراق و بەڵێنەکانی سەرۆک وەزیر عادل عەبدولمەهدی نەیتوانیوە ئارامی و ئاسایش بگەڕێنێتەوە بۆ عێراق.\nئەگەرچی ناشاردرێتەوە کە هەندێ وڵاتی ناوچەکە و باڵوێزخانەکانی وڵاتانی پیلانچی لە عێراقیش ئەم ناڕەزایەتیەیان بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی خۆیان قۆستووەتەوە و نەوتیان بە ئاگری ناڕەزایەتییەکانی عێراقدا کردووە بەڵکوو ئەم قەیرانە بۆ شەڕی ناوخۆیی بگۆڕن؛ بەڵام ئەمە تەنیا هۆکاری بەردەوامیی ڕەوتی ناڕەزایەتییەکانی وڵاتی عێراق نییە و داخوازییەکانی خەڵک زۆر بەربڵاون.\nئەم ئەگەرەش لە ئارادایە کە تەڤل بوونی هەندێ لە کەسایەتییە سیاسی و سەربازییەکانی عێراق لەوانە موقتەدا سەدر ڕێبەری ڕەوتی سەدر و ژنڕاڵ عەبدولوەهاب ساعێدی، فەرماندەی بەناوبانگی عێراقی بە ریزی خۆپیشاندەرانی ناڕازی و هەروەها بایکۆتی دانیشتنەکانی پەرلەمانی عێراق لە لایەن ئیتیلافی سائروون و پشتیوانی حەشدی شەعبی و مەرجەعیەتی باڵای شیعەی عێراق لە داخوازییە ڕەواکانی خۆپیشاندەرانی عێراقی ڕەوتی سڕانەوەی سیاسی عادل عەبدولمەهدی لە سەرۆکایەتی دەوڵەتی عێراق و هەڵبژاردنی پێش وەختەی ئەو وڵاتە خێراتر بکاتەوە.\nگومان لەوەدا نییە کە بەڵێنەکانی وەک دامەزراندن، دابەش کردنی زەوین و پارە لە ناوچە ناڕازیەکان تەنیا دەرمانی کاتییە و زیاتر سیستەمی بێ سەرەوبەرە و لاواز و شڵەژاوی دەوڵەتی عێراق نیشان دەدات و گرێ کوێرەیەکی ترە لە گڵۆڵە شپرزەکەی ئەمنیەتی عێراق.\nعێراق پێویستی بە چاکسازیی ڕیشەییە، چاکسازی بنەڕەتی و پێکهاتەیی کە تا ڕادەیەک وڵامی داخوازییە گرینگ و بنەماییەکانی هەموو چینە سەرەکییەکانی عێراق، وەکوو، سوننە، شیعە، کورد، ئاشووری ، تورکمان ، مەسیحی و...... بداتەوە.\nئەمەش نایێتە دی مەگەین بە هەموارکردنی یاسای بنەڕەتی و پەڕینەوە لە حکوومەتی پشک پشکێنە و تایفی، بەرەنگار بوونەوەی گەندەڵان، یەکگرتووەیی و قبووڵ کردنی یەکتر بەتایبەتی بۆ ئەو ڕەوتە لایەنانەی کە هاوفیکر یان هاوبەرژەوەندین، هەروەها دەست هەڵگرتن لە تۆڵەسەندنەوەی سیاسی- مەزەبی و دروست کردنی دەوڵەت و حکوومەت لە سەر بنەمای توانست و پسپۆڕیی و توانا بوونی کەسەکان نەک پشک.\nئێستا ئەم پرسیارە دێتە ئاراوە؛ گەلۆ ئەم ناڕەزایەتی دەربڕینە بتوانێ گۆرانکاری لە سیستەمی سیاسی و حوکمڕانی عێراق دروست بکات یان عێراق دەخاتە جەڕ و پێچێکی توند و داهاتوویەکی لێڵ و نائەمن چاوەڕوانی ئەم وڵاتە دەکات؟\nیەکەم بوونی چەک لە دەستی زۆربەی خەڵکی عێراق و چالاک بوونی ئاشکرا و نهێنی سەدان گرووپی میلیشیایی لە عێراق کە زۆربەیان فیکری نەتەوەیی و مەزەبی جیاواز و هەندێ جاریش دژ بەیەکیان هەیە خۆی دەتوانێ دەرگا لە توندوتیژی و شەڕی ناوخۆیی و ئاژاوگێران بکاتەوە. بەتایبەت لە قۆناغە هەستیارەکاندا کە ئەمنیەت تێدا لەرزۆکە.\nبەو شێوەیەی کە لە خۆپیشاندانەکانی ئەم ڕۆژانەی عێراقدا دەبینین هەندێ لە خەڵک بە دەستی گرووپە میلیشیاییەکان دەکوژرێن وخەریکە شەڕی ناوخۆیی لەم وڵاتە هەڵگیرسێت.\nئەگەر ئەم ڕەوتە درێژەی هەبێت، دەوڵەت و هێزە ئەمنیەکانی عێراق ناچارن بۆ کۆنتڕۆڵی خۆپیشاندانەکان، لە ئاستی ئەمنیەتی ناوچەکەکانی تر کەم بکەنەوە و پشتوێنەی ئەمنیەتی لە شارەکانی وەک بەغدا و بەسرە کە خۆپیشاندان تێیاندا گەرمە، توند بکەنەوە و بەمەش ڕێگا بۆ هەناسەدانی دووبارەی شانە نووستووەکانی داعش و گرووپە تیرۆریستییەکانی ژێر پێستی کەرکووک، رەمادی و مووسڵ و ...... دەکرێتەوە و کارەساتێکی ئەمنی بۆ ناوچەکە دروست ئەبێت.\nئەگەر ناڕەزایەتییەکانی عێراق بە باشترین شێوە کۆنترۆڵ نەکرێت، تۆڵەسەندنەوەی ئیتنیکی و تاکەکەسی، ئەو وڵاتە بەرەو ئاژاوە و بشێوی بێ بڕانەوە دەبات و دیکەی ناوچەکانی ئەم وڵاتەشی پێوە دەگلێت و هەڵوەشانەوە و دابەش بوونی عێراق لەو کاتەدا دوور لە چاوەڕوانی نابێت.\nهەروەها ئەگەری ئەوە هەیە کە وڵاتانی بیانی لەوانە ئەمریکا کە ئێستایش لە عێراقدا بوونی هەیە، دەستێوەردانی زیاتر لەم وڵاتە بکەن و مێژووی ناوچەکەش نیشانی داوە، ئەمریکا لە هەر وڵاتێک پەل بکاتەوە، تا ئەو وڵاتە دابەش نەکات درەنگ واز بهێنێت.\nئەم بابەتانەی باس کرا تەنیا هەندێ ئاماژەی بچووک بوون بە پاشهاتەکانی بەردەوامیی خۆپیشاندانەکانی عێراق و پێویستە لە ئێستادا رێبەران و بلیمەتانی سیاسی و کۆمەڵایەتی عێراق بە زووترین کات و بێ هیچ مەرج و داخوازییەکی تاکەکەسی بۆ پەڕاندنەوەی وڵات لە هەر چەشنە قەیرانێکی قووڵ و بێ کۆتایی ، لە سەر میزی هاوبیری و یەکتر قبووڵ کردن دابنیشن و بەرژەوەندی نەتەوەیی وڵاتەکەیان و پاراستنی گیانی خەڵک لە بەرچاو بگرن.\nدەبێ بە پەلە لە هەنگاوی یەکەمدا رێکارێک بدۆزنەوە بۆ ئەوەی خۆپیشاندانەکان بوەستێنن و خەڵک متمانەیان پێ بکات و دەرفەتیان پێ بدات تاکوو لەم قۆناغە مەترسیدارە بپەڕنەوە. بێ گومان ڕێگای ڕزگاری عێراق ئەوەیە ڕێبەرانی سیاسی و بەرپرسانی وڵات واز لە پشک پشکێنە کردنی دەسەڵات و پۆستەکان بێنن و داخوازیی ئیتنیکی و عەشیرەیی بە سەر داخوازیی نیشتیمانیدا فەرز نەکەن.\nلەم ڕێگایەشدا ڕێبەرانی ڕەوتە سیاسییەکانی عێراق نابێ لە ڕۆڵی کاریگەر و گرینگی مەرجەعیەتی باڵای وڵاتەکەیان و هەروەها ڕێنماییەکانی وڵاتی دۆستی و هاوپەیمانی خۆیان واتا ئێران خافڵ بن، چونکوو ئاسایشی ئێران و عێراق پێکەوە گرێ دراوە و ئێران رازی نییە بە بشێوی و ئاژاوە لە عێراق.


منداڵێک لە هەولێر بەهۆی راگرتنی گەشتە ئاسمانییەکان ژیانی لە مەتر\nمنداڵێک لە هەولێر بەهۆی راگرتنی گەشتە ئاسمانییەکان ژیانی لە مەترسیدایە\nلەلایەن فەرهاد دۆڵەمەڕی 5/10/2017\nژیانی چەندین نەخۆش بەهۆی بڕیارێکی بەغدا لە مەترسیدایە\nراگرتنی گەشتە ئاسمانییەکان لە فڕۆکەخانەکانی هەولێر و سلێمانی ژیانی چەندین نەخۆشی خستووەتە مەترسییەوە، لە هەولێر منداڵێک پزیشک دوو مانگیان بۆ داناوە تاوەکو لەژیاندا بمێنێت و دەبێت بە زووترین کات لە هیندستان نەشتەرگەری چاندنی دڵی بۆ بکرێت.\nدایک و باوکی منداڵەکە بەهۆی بڕیارەکەی بەغدا ناتوانن منداڵەکەیان لە مردن رزگار بکەن و دەڵێن، شەو و رۆژ فرمێسک دەڕێژن کە رێگەنادرێت منداڵەکەیان بۆ چارەسەر ببرێتە دەرەوە.\nئەوان پێشتریش دوو منداڵیان بە هەمان نەخۆشی کۆچی دوایی کردووە، ئەوەی هەشیان بووە بۆ چارەسەری ئەو منداڵە خەرجیان کردووە.\nئاوات عەبدوڵڵا، دایکی داهێن دەڵێت "جەرگه، ژیانم هیچ نییە رۆژ تاوەکو ئێوارە چاو بەفرمێسک لە دیاری دادەنیشم، منداڵەکانی دیکەشم هەموویان لە خەمان رەنگیان زەردبووە، ئەمە سێ چوار رۆژ دەوامی قوتابخانەیە منداڵەکانم بە جلی ماڵەوە دەچنە قوتابخانە، جارێ سنوورەکە ببێتەوە منداڵەکەم ببەمە هیندستان و لێرەش پارەکەم بۆ کۆبکرێتەوە چارەسەری دەکەم".\n12 ساڵ لەمەوبەر ئەم دایک و باوکە جەرگیان سووتاوە و دوو منداڵی دیکەیان بەهەمان نەخۆشییەکەی داهێن کۆچی دواییانکردووە، ئێستا ئەوان نایانەوێت بەدیار مەرگی سێیەم منداڵیان دەستەوەستان بن.\nجگەرگۆشەکەیان بۆ لە ژیاندا مانەوە بەردەوام لەژێر چاودێری پزیشکییە و چارەسەر وەردەگرێت، بەڵام نەخۆشییەکە بەجۆرێک ترسناکە، کە کاریگەری لەسەر بەشێک لە ئەندامەکانی دیکەی جەستەشی کردووە.\nباوکی داهێن شوفێری بارهەڵگرە و بۆ چاکبوونەوەی کوڕەکەی هەرچی هەیانبووە فرۆشتوویەتی، چاندنی دڵیش بۆ داهێن پێویستی بە 70 هەزار دۆلار و دەستپێکردنەوەی گەشتە ئاسمانییەکانی فڕۆکەخانەکانی هەرێمی کوردستانە، بەڵام تاوەکو ئێستا نە ئەو پارەیە کۆکراوەتەوە نەگەشتە ئاسمانییەکانیش دەستیان پێکردووەتەوە.\nنیشانەکردن : هەولێر\n2765 ژمارەی بینین


دێمۆکراسی بە بێ ئازادیی ڕادەربڕین گەشە ناکات\nدێمۆکراسی لەوە سەرچاوە دەگرێت؛ هاووڵاتی دەنگ بدات و دەسەڵات دەستاودەست بکات، بەو پێیەوە، هاووڵاتی ناوەندی دەسەڵاتە و چەقی بڕیاری ئازاد و ڕای ئازادە، ئازادی رادەربڕین بریتیە؛ لە توانستی یاسایی تاک بۆ دەربڕین لەوەی دەیەوێت بە بێ ئەوەی تێکەڵی بکات بە ناوزڕاندن و سەپاندنی نمونەیەکی رەها بەسەر کۆمەڵێک و جیاکاریی و بە "ئەوی تر" کردن.\nسەرەڕای ئەوەش، یەکێک لە نەگبەتییەکانی دێمۆکراسی فرەرەنگ و ئازادی رادەربڕین، مافدانە بەوانەش کە لە جیهان و بیرکردنەوەی خۆیان، یان ئەو ڕاستی و جیهان گریمانەییە جێگرەوەیەی کە هەوڵی بۆ دەدەن، شتێک بوونی نیە بە ناوی (دێمۆکراسی و، ئازادی) رادەربڕین، چونکە ئەوان پێیان وایە؛ تەنیا بۆچوونی ئەوان راستە و باوەڕیان بە ناوەندگەرایی و ڕەهایی و سالاریی ئایدۆلۆجی-بیرکردنەوەی سیاسی هەیە.\nکۆمەڵگە بە پارت و یاسا و دەسەڵات و خەڵکەوە لە چەمک و بەهای ئازادیی تێنەگەیشتوون یان نمونەیەکی نیوەچڵ جێبەجێ دەکەن؛ ئازادیی پێشێل دەکەن، یان خراپ پەیڕەوی دەکەن، کە سەرپێچی دەکاتە سەر ئازادی بەرامبەر، کە دەشێت لەو رەوتە پۆپیولیستەی کە هەیە "ئازادی رادەربڕین" بریتی بێت لە سڕینەوەی بەرامبەر یان بەرامبەر-رەشبینین! لەو چوارچێوەیە، ناکرێت هەوڵی بەرهەڵستکاریی و پارتایەتی سیاسی بەرگی ئازادی رادەربڕین و بێلایەنی بکرێتە بەر و بە ئازادی رادەربڕین بخرێنە بازاڕی ماف و ئازادییەکان، هەر وەک چۆن لادەرییە ئەگەر لە دەرەوەی یاسا و دەسەڵات مامەڵە لەگەڵ لادەر یان "تێکدەر" بکرێت.\nبە کورتی، دەبێت ئازادی رادەربڕین بە یاسا رێکبخرێت و مافەکە بگەڕێتەوە بۆ خەڵک و لە نێو پارتەکانیش کەس و لایەنی بریکار دروست نەبن ژێرپەردە کار بکەن، چونکە هەموومان لەسەر یەک کەشتی-داین کە دەمانەوێت بە جیهانی بڵێین؛ بە دێمۆکراسی کاپتنەکەیمان هەڵبژاردووە، دێمۆکراسی و ئازادی رادەربڕین چەندە خراپیش بن جێگرەوەیان نیە!\nئه‌م بابه‌ته 158 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nجوتیاران و پلانەکانى وەزارەتى کشتوکاڵ\nهیندستان لەسەر ڕێچكەی گاندی بەردەوامە؟\nریفراندۆم، یەکەمین هەنگاو بۆ سەربەخۆیی\nتورکیا چی دەوێت لە ناوچەکە؟\nلە پەراوێزی بۆیکۆتکردنی کاڵای تورکیدا\nکەواتا چۆن بە ئیمڕۆ گەیشتن؟\nبۆ دەبێت نەفرەت لەم عیراقە بکرێت؟\nعێراقی دوای سەدام!\nئەگەر لە عەرەبی سیاسی دڵنیا بم\nهەرێمی کوردستان بەرهەمی قوربانیدانی کوردستانیانە، بیپارێزن!


شێتێک بەڕێوەبەری ئەمریکایە!\n14/5/2020 01:54 PM\n"رۆبێرت دەنیرۆ"ـی ئەکتەر و دەرهێنەری ئەمریکی لەم دواییانەدا دوژمنایەتی خۆی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا ئاشکرا کردووە و گوتوویەتی جەنابی سەرۆک بە هیچ شێوەیەک ئاگاداری ژمارەی مردووان بە کۆرۆنا نییە.\nئەم ئەکتەر تەمەن 76 ساڵە کە براوەی خەڵاتی ئۆسکاریشە، یەکێک لە رەخنەگرانی ترەمپە و ئێستا ئەم هەلەی قۆستۆتەوە بۆ ئەوەی جارێکی دیکە رەخنەی توند ئاراستەی ترەمپ بکات.\nتا دوانیوەڕۆی رۆژی سێشەممەی ئەم هەفتەیە 82,653 کەس لە ئەمریکا بە هۆی کۆرۆناوە گیانیان لەدەست داوە کە زۆرترە لە ئاماری تۆمارکراوی هەر وڵاتێکی دیکە و هەروەها 1.4 ملیۆن حاڵەتی تووشبوونیش تۆمار کراوە.\nرۆبێرت دەنیرۆ کە لە یەکێک لە بەرنامەکانی Newsnight بەشدار بوو، دۆخی ئێستای کۆشکی سپی بە سەردەمی شەکسپیەر شوبهاند و گوتی: "شێتێکمان هەیە کە بەردەوام باس لە سەمای خەڵک لێرە و لەوێ دەکات."\nترەمپ کە ئێستا خۆی بۆ هەڵبژاردنەکانی پاییز ئامادە دەکات، بەردەوام بەهۆی سەرپێچی لە راوێژی راوێژکارەکانی لە سەردەمی "پاندێمی" کۆرۆنادا دراوەتە بەر رەخنە و خۆی لە بەکارهێنانی دەمامک لە شوێنە گشتییەکاندا پاراستووە.\nدوژمنایەتی و تووڕەیی دەنیرۆ بەنیسبەت ترەمپ لە ئاستێکدایە کە لە ماوەی ئاراستەکردنی خەڵاتەکانی "تۆنی ئیواردز"ـی 2018 لە ناو خەڵکەکەدا دەستی کرد جنێودان بە ترەمپ و ترەمپیش لە تویتێرەکەی خۆیدا بەم شێوەی وڵامی دایەوە: "رۆبێرت دەنیرۆ زەینێکی لاوازی هەیە و لە فیلمەکانیشیدا زۆری لێ ئەدەن. دوێشەو ئەوم بینی و لام وایە هاوسەنگیی دەروونی نییە."


📊 ئاماری بەرێوەبەرایەتی گشتی وەزارەتی ئەوقاف کاروباری ئایینی حکومەتی هەرێمی کوردستان سەبارەت بە ئیزدییەکان ئامار و راپرسیا\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 4 2016 6:14AM\n👁 ئەڤ بابەتە 8,216 جار هاتیە دیتن\nبەپێی دواین ئامار لە بەرێوەبەرایەتی گشتی وەزارەتی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ م.ب. 4-8-2016 6:14:35\n📝 بریاری وەزارەتی ئەوقاف بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jun 13 2017 6:47PM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,577 جار هاتیە دیتن\nوەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئاینی داوای ڕێگاگرتن لە [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ئـ.ئـ.ف. 13-6-2017 18:47:46\n📝 بەیاننامەیەک لە وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینییەوە لەسەر لێدوانەکانی مەهدی سومەیدەعی دەربارەی ریفراندۆم بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 26 2017 1:07PM\nلە ڕێکەوتی 21-08-2017 لە دیمانەیەکی رۆژنامەی سەباح [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 26-8-2017 13:07:04\n📝 جولەکەکانی کوردستان نوێنەرایەتیان لە وەزارەتی ئەوقاف پێدرا بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 12 2015 7:52PM\n👁 ئەڤ بابەتە 6,050 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ هـ.ب. 12-10-2015 19:52:08\n👁 ئەڤ بابەتە 3,821 جار هاتیە دیتن\n2000 [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 56% ✍ ب.ج. 31-3-2014 0:40:07\n📝 لەدوای کەرەنتینە، وەزارەتی ئەوقاف ڕاگەیەندراوێک سەبارەت بە کردنەوەی دەرگای مزگەوتەکان بڵاودەکاتەوە بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ May 15 2020 2:22PM\nخەڵکی خۆشەویستی کوردستان مامۆستایانی بەڕێز ی ئایی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 4 ✔ 99% ✍ ر.ف. 15-5-2020 14:22:24\n📝 لەسەر پێشنیاری وەزارەتی ئەوقاف، وەزارەتی ناوخۆ بەنوسراوێک بڕیاری قەدەغەکردنی دیاردەی نوشتەو دەرکردنی جن و سیحر و جادوی دەرکرد بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Dec 4 2019 10:12AM\nوەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیاریدا س [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ ب.ج. 4-12-2019 10:12:19\n📅 دەمێ تومارکرنێ Sep 11 2016 2:20PM\n👁 ئەڤ بابەتە 11,100 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 31 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 11-9-2016 14:20:53\n📝 وەزارەتی ئەوقاف ئیدانەی هێرشەکانی نیوزلەندا دەکات بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 15 2019 9:00PM\nبەداخەوە ئەمڕۆ 2019/3/15 هێرشێکی چەکداری کرایە سەر [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 15-3-2019 21:00:01\n📝 وەزارەتی ئەوقاف داوا لە وتاربێژان دەکات کە رۆژی هەینی بەشێکی وتارەکەیان بۆ عەفرین تەرخان بکەن بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 24 2018 10:36PM\nاگادارییەک له لیژنەی باڵای بۆڕدی وەزارەتی ئەوقاف و [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ هـ.ب. 24-1-2018 22:36:25\n| دروستکرنا لاپەری 16,349 چرکە!


حزبە ناڕازییەكان لە هۆڵی ژماردنی دەستی دەنگەكانی هەولێر چوونە دەرەوە\nدوای دەست پێكردنی جیاكردنەوەی دەنگەكان لە شاری هەولێر بە چاودێری ژمارەیەك دادوەر كە دادگای فیدڕاڵی عێراق دیاری كردووە، ئەمڕۆ چوار حزبە ناڕازییەكە بایكۆتی پرۆسەی جیاكردنەوەی دەنگەكانی هەولێریشیان كرد.\nئەمڕۆ پێنجشەم 12ـی تەمووز/ یۆلیۆ، بزووتنەوەی گۆڕان و هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و یەكگرتووی ئیسلامی و كۆمەڵی ئیسلامی بایكۆتی پرۆسەی بە دەست جیاكردنەوەی دەنگەكانیان كرد و هۆڵی جیاكردنەوەی دەنگەكانیان جێ هێشت.\nبڕیاریشە ئەو چوار حزبە لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا لە بارەگای مەڵبەندی كۆمەڵی ئیسلامی لە هەولێر هۆكاری بایكۆتكردنیان ئاشكرا بكەن و هەڵوێستی كۆتای خۆیان ڕابگەیەنن لەسەر پرۆسەی جیاكردنەوەكە.\nلە دوو ڕۆژی ڕابردوو لەكاتی جیاكردنەوەی دەنگەكان لە شاری سلێمانی، ئەو حزبانە بایكۆتی پرۆسەی جیاكردنەوەكەیان كرد، هەروەها نێردەی تایبەتی نەتەوە یەكگرتووەكان ئاشكرای كرد كە پرۆسەكە بەبێ كێشە بەڕێوە دەچێت.\nبەگواستنەوەی سندووقەكانی دەنگدان لە كۆگای سایلۆی هەولێر بۆ یەكێك لە هۆڵەكان كە دوێنێ ئەنجام درا، ئەمڕۆ پرۆسەی جیاكردنەوەی دەنگەكان لە هەولێر دەستی پێ كرد كە 214 سندووق بوون.\nدادگای فیدراڵی عێراق بڕیاری ژماردنەوەی سەرجەم دەنگەكانی بە دەست ڕەت كردەوە و كۆمسیۆنی ڕاسپارد تا تەنیا ئەو سندووقانەی سكاڵایان لەسەرە و گومانیان لێ دەكرێ بە دەست بێنە ژماردنەوە و ماوەی هەفتەیەكیشە پرۆسەكە دەستی پێ كردووە.\nهەڵبژاردنی خولی چوارەمی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە 12ی ئایار/مایۆی ئەمساڵ ئەنجام درا، لە كۆی زیاتر لە 22 ملیۆن دەنگدەر تەنیا 11 ملیۆن كەس بەشدارییان كرد و سیستەمی ئەلیكترۆنی هەڵبژاردن كە بۆ یەكەمجار بوو لە عێراق كاری پێ كرا، گرفتی زۆری دروست كرد و متمانەی نێوان لایەنەكانی بە تەواوی لەناو برد.


با یاده‌وه‌رییه‌كانی جینۆسایدی گه‌له‌كه‌مان دوور بگرین له ململانێ سیاسییه‌كان – Denegkan\nبا یاده‌وه‌رییه‌كانی جینۆسایدی گه‌له‌كه‌مان دوور بگرین له ململانێ سیاسییه‌كان\nbydengekan\tApril 1, 2012\tجینۆساید\nئێمه رێكخراوه‌كانی فدراسیۆنی دژ به جینۆساید له كوردستان ,كه نوێنه‌رایه‌تی قوربانیانی نزیك به سه‌رجه‌م ناوچه جیاجیاكان و دۆسیه‌كانی جینۆسایدی خه‌ڵكی كوردستان ده‌كه‌ین , داواكارین له لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان له كوردستان , پابه‌ند بن به داواكارییه‌كه‌مان له‌وه‌ی یاداوه‌ری تاوانه‌كانی جینۆساید له ده‌ڤه‌ره‌كانی تاوانه‌كان , ته‌نها رێكخراوه‌كانی كه‌سوكاری قوربانیان به هاوكاری وزاره‌تی شه‌هیدان و كاروباری ئه‌نفالكراوان پێی هه‌ڵبستین .\nبۆ ئه‌وه‌ی یاداوه‌رییه‌كانی ئێمه تێكه‌ڵ به ململانێ و كێشمه‌كێشی لایه‌نه سیاسییه‌كان نه‌كرێت , له نیوان ئیستغلالكردن و بایكۆتكردندا ,كه ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی یاداوه‌رییه‌كانمان هه‌یبه‌تی خۆی له ده‌ست ده‌دات .\nتاوانه‌كانی جینۆساید ئه‌وه‌نده مه‌زنن , هه‌موو لایه‌نه‌كان به هه‌موو ره‌نگه‌كانه‌وه ده‌توانین به ته‌نها و به كۆمه‌ڵ كاری له‌سه‌ر بكه‌ین .\nفدراسیۆنی رێكخراوه‌كانی دژه جینۆساید له كوردستان\nرێكخراوه‌كانی ئه‌ندامی فیدراسیۆن:\n1. كۆمه‌ڵه‌ی داكۆكی له قوربانیان و كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوانی گه‌رمیان\n2. كۆمه‌ڵه‌ی قوربانیانی كیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه\n3. رێكخراوی فه‌ژین بۆ قوربانیانی جینۆسایدی بارزانیان\n4. ناوه‌ندی رێگا بۆ پرسی ئه‌نفال و كیمیاباران – دوكان\n5. كۆمه‌ڵه‌ی زیندانیانی ئه‌نفالكراوانی كوردستان\n6. رێكخراوی هه‌ڵوێست بۆ داكۆكی له قوربانیانی ئه‌نفال\n7. رێكخراوی شه‌هید ئارام\n8. رێكخراوی ژیانی نوێ بۆ ژنانی ئه‌نفال\n9. سه‌نته‌ری ئه‌نفال یا بارزانیان\n10. رێكخراوی كیمیاباران و ئه‌نفالكراوانی بالیسان و ده‌وروبه‌ری\n11. رێكخراوی كار بۆ ئه‌نفال\n12. ناوه‌ندی داكۆكیكردن له زیان لێكه‌وتوان و ئاوه‌دانی پشده‌ر\n13. ده‌زگای مۆنمێنتی هه‌ڵه‌بجه له هۆڵه‌نده\n14. رێكخراوی كارا بۆ داكۆكیكردن له كه‌س و كاری قوربانیانی ئه‌نفال\n15. چاودێری كوردۆساید-چاك\n16. رێكخراوی ئه‌نفاله‌كانی كوردستان\n17. سه‌نته‌ری ئه‌نفال\n18. سه‌نته‌ری ئه‌نفال-دهۆك\nPrevious ڕاگەیاندنی دەزگای وارڤین بۆ پرسەکانی ژنان بۆ ڕای گشتی\nNext خێرايی – با – له سه‌ده‌یه‌کا …. سمکۆ ئه‌حمه‌د ره‌شيد


پارێزگارى هەولێر، پێشوازی لە باڵیۆزی رووسیا لە عێراق کرد | پارێزگای هەولێر - Erbil Governorate\nدواى نیوەڕۆى سێشەممە 2022.5.10، ئومێد خۆشناو، پارێزگارى هەولێر، لەدیوانى پارێزگا، پیشوازی له ئیلبروس کوتراشیڤ، باڵیۆزی رووسیا لە عێراق كرد.\nلەدیدارەکەدا، کەهەریەک لە هێمن قادر، جێگرى پارێزگارى هەولێر و ئۆلێگ لڤین، کونسوڵی گشتیی ڕووسیا لەهەولێر ئامادەی بوون، تەئکید لەسەر پەرەپێدانی زیاتری پەیوەندییەکان کرایەوە و هەردولا ئامادەی خۆیان نیشاندا بۆ هەر هاوکاری و هەماهەنگییەک لەگەڵ یەکتر، لەوبارەیەشەوە باڵیۆزی رووسیا لە عێراق، سوپاسى پارێزگارى هەولێرى کرد بۆ هەموو ئەو هاوکاریی و هەماهەنگیەى لەلایەن پارێزگاى هەولێرەوە پێشکەش بە کونسوڵخانەى وڵاتەکەى لەهەولێر کراوە.\nلەلایەن خۆیەوە، پارێزگاری هەولێر، وێڕاى ئەوەى جەختى لەسەر پەرەپێدانی زیاتر بە پەیوەندیەکان و هەماهەنگی نێوان پارێزگاى هەولێر و کونسوڵخانەى ڕووسیا لەهەولێر کردەوە، هیواى خواست شەڕ و پێکدادانەکانی نێوان رووسیا و ئۆکراینا لە رێگەی گفتوگۆ و دانوستانەوە کۆتاییان پێبهێندرێ.\nلەتەوەرێکى ترى دیدارەکەدا، تیشک خرایە سەر دوایین پێشهاتە سیاسی و ئابوورییەکانی ئەمڕۆی هه‌رێمی كوردستان و عێراق و ناوچه‌كه بەگشتى و گفتوگۆ لەبارەى پڕۆسەی سیاسیی عێراق و هەوڵەكان بۆ پێكهێنانی حكومەتی تازەی عێراق کرا.


نێچیرڤان بارزانی: ژ بۆ راگرتنا شه‌ر هه‌ولێن مه به‌رده‌وام دكن - دارکا مازی\nنێچیرڤان بارزانی: ژ بۆ راگرتنا شه‌ر هه‌ولێن مه به‌رده‌وام دكن\nسه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ ئیرۆ د په‌یامه‌كێ ده د ده‌ربارا ره‌وشا رۆژئاڤا كوردستانێ ده راگهاند؛ ژ بۆ راگرتنا شه‌ر هه‌ولێن مه د دۆمن.\nنێچیرڤان بارزانی ئیرۆ رۆژا پینجشه‌می 10/10/2019 ل پەیامەکە د دەربارێ ئۆپەراسیۆنا له‌شكری ئا رۆژھلاتا فراتێ ل باكوورێ سووریێ، ژ بلی دەربرینا دلگرانی و نیگەرانی ئێن خوە، داخوازێ ژ جڤاکا ناڤدەولەتی و ئەنجوومەنا ئاساییش کر کو رۆلا خوە ئا ژ بۆ راگرتنا شەر و ڤه‌گه‌رینا ئاشتیێ دە ببینن. ھەر وھا راگھاند کو ژ بۆ راگرتنا شەر ئامادەیێ ھەموو ناڤەندگری و ھەڤکاریەکە، ژ بۆ ڤێ مەبەستێ ژی ئه‌و ل ھەولا بەردەوام ده یە.\nھەر د دەستپێکێ ڤە ب ھووری چاڤدێریا رەوشێ دکین و ب دلگرانی و نیگەرانیەکه کوور ڤە ل ئۆپەراسیۆنا له‌شكری ئا رۆژھلاتا فراتێ ل باكووری سووریێ تەماشە دکین ب تایبەتی کو گرۆپێن توندرەوێن ئۆپۆزیسیۆنا سووریێ تێده بەشدارن. شەر دەرگەھێ ل سەر کوشتار و دەربەدەری و کۆچبەربوونا خەلکێ سیڤیل و درستبوونا نەئارامیێ ل تەڤاھی ئا ناڤچەیێ ده ڤەدکە و گەف و مەترسی ئا سەرھلدانا تەرۆرێ ژی جددیتر و مەزنتر دکە.\nمە کو ل ھەرێما کوردستان و ئیراقێ قوربانیەکی زێدە ژ بۆ تێکشکاندنا تەرۆرێ دایە و مە ئێشێن شەر دیتیە، گەلەک ب دلگرانی و ھەستیاریێ ڤە ل ئالۆزبوونا رەوشێ و تێکچوونا ئاساییش و نەمانا ئارامیێ دبینن کو ئەنجاما چاڤەرێنەکری و مەترسیداری ئا ناڤچەیێ و جیھانێ لێ دکەڤه، ژ بۆ وێ یەکێ ب ناڤێ راگرتنا شەر و دروستکرنا ئارامیێ ده، ل ھەولا بەردەوام ده‌نه و ژ بۆ ھەموو ناڤەندگیری و ھەڤکاریەکێ ژی ئه‌م ئامه‌ده‌نه.\nشەر و پێکدادان تەنێ ئالۆزی و مەترسیێ ل ناڤچەیێ دە زێدە دکە، دەستکەفتێن تێکشکاندنا دائیشێ ژ ناڤ دبە و ل بەرژەوەندی ئا تو ئالیەکێ ده نابه، ژ بۆ وێ یەکێ داخوازێ ژ جڤاکا ناڤدەولەتی و ئەنجومەنا ئاساییشێ دکین چارەسەریەکه دادپەروەرانە ژ بۆ پێشه‌رۆژا سووریێ پەیدا بکە ب ئاوایه‌كی کو مافێ ھەموو پێکھاتێن وێ تێده پاراستی به و ب جددی رۆلا خوە ژ بۆ راگرتنا شەر و ڤەگەرانا ئارامی و پاراستنا ئاشتی و دیالۆگێ و چارەسەریەکە سیاسی بیبنە و رێ نەده خەلکێ سڤیل دەربەدەر و کۆچبەر ببن.


مەترسی هێرش و ڕاماڵینی هێزەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لە باشوور، د. حوسێن خەلیقی – Peshmergekan\nبەڵام کردەوەکان و گرێبەستی ١٦ی ئوکتوبری ئەمساڵ بۆ هەموو ئەندامانی نەتەوەکەمان، دەریخست کە ئەو دەسەڵاتە چەندە بە خوێنی کورد تینوویە! و تەنانەت بە پێچەوانەی ڕێوشوینە نێودەوڵاتیەکان، بۆ لەباربردنی رەنجی دەیان ساڵەی کورد، نەک هەر لە خاکی خۆی، بەڵکوو لە وڵاتێکی دیکە و لەبەر چاوی کوڕ و کۆمەڵی نێونەتەوەییەوە، لەشکرکێشی دەکا و دواتریش بەو سەرکەوتنە کاتییە پر لە خەیانەتە، شانازیش دەکا!\nئەم هەڵوێست و رەفتارە، تەنیا بۆ لە باربردنی ئەزموونی باشووری کوردستان نییە، بەڵکوو، ئەوە نیوەی ڕێگایە و لەدرێژایی پلانە گلاوەکەیدا، بە تەمایە بە یارمەتی دوستەکانی لە دەرەوەی سنوورەکانی ئێران، هێرش بکاتە سەربنکەکانی ڕێکخراوەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە باشوور و بۆ ئەو مەبەستە، خەریکە پرۆژە یاسایەک لە پارلەمانی عێراق بخاتە دەنگدانەوە و بەرواڵەت جلوبەرگی یاسایشی لەبەر بکا! هاوڕێیانی کۆمەڵە و دیموکرات دەبێ، بۆ خۆپاراستن لەو بەرنامە شوومە، ڕێوشوێنی گونجاو بگرنە بەر و پێش ئەوەی ئەو رووداوە سامناکە یەخەیان بگری، خۆیانی لێ دەرباز بکەن. با ئەوەش بێژم، ئامادە بوون و هۆشیاری ئەوان لەبەرانبەر چەکی سامناک و ناباوی چەتەکانی کۆماری ئیسلامی و یاوەرانیان، ئەوان لەو مەترسییە ناپارێزێ. بە تایبەت لەم کاتەدا کە دەسەڵاتی سیاسی لە هەرێمی کوردستاندا بەهۆی ڕووداوەکانی ١٦ی ئوکتوبر، تووشی قەیران بووە و توانای پارێزگاری لەوانی نەماوە.\nئەوەی لە سەرەوە باسم کرد، تەنیا بەری دلسۆزی و پەرۆشی منە بۆ چارەنووسی شوڕشی رؤژهەڵات و گیانی ئێوەی ئازیزە، دەنا ئاگادارم ئێوە لە نزیکەوە چاکتر لە من لەم پلانە گەڵاوە ئاگادارن.


کوردیپێدیا - 02-07-2017\n📅 02-07-2017 ℹ | پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا) | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n- بەرپرسێکی وەزارەتی کشتوکاڵوەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی هەرێم ئاشکرای دەکات، لەبارەی گرتنەوەی ئاوی زێی بچووکزێی بچووک و دوکان، ئێران بانگهێشتی وەزیری کشتوکاڵی کردووە.\n- پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ پاسێک لەسەر شەقامی گشتی کەلەکچیکەلەکچی وەرگەڕا کە زیاد لە 40 سەرنشینی تێدا بووە و هەموویان کرێکاربوون لەکاتێکدا بەڕێگاوە بوون بۆ بەردەڕەشبەردەڕەش پاسەکەیان وەرگەڕاوە و سەرجەميان برینداربوون.\n- لە هێرشێکی چەکداریدا جێگری سەرۆکی رێکخستەکانی ئاکپارتی لە شارۆچکەی قەلقەلی سەر بە شاری وانوان بەناوی ئایدین ئاهیئایدین ئاهی کوژرا، بەرپرسانی تورکیاش هێرشەکە دەخەنە ئەستۆی پەکەکەپەکەکە.\n#وەزارەتی کشتوکاڵ | #زێی بچووک | #کەلەکچی | #بەردەڕەش | #وان | #ئایدین ئاهی | #پەکەکە |\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی دواڕۆژ - 02-07-2017\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی رووداو - 02-07-2017\n2. 👁 ئاگرەکەی بازاڕی مۆبایلفرۆشانی رانیە یەک ملیۆن دۆلار زیانی هەبووە\n3. 👁 بەرزترین پلەی گەرمای ناوچە جیاوازەکانی هەرێمی کوردستان\n4. 👁 بەهۆی ڕووداوێکی هاتوچۆ 35 کرێکار لە پارێزگای دهۆک بوونە قوربانی\n5. 👁 رۆژانە دەیان کەس روو لە کەمپەکانی باشووری کوردستان دەکەن\n6. 👁 عەبدولستار مەجید: دەستمان بە گلدانەوەی ئاو بۆ ناوچەکانی عێراق کردووە\n7. 👁 قائیمقامی سلێمانی چەند ئامارێکی بڵاوکردەوە\n8. 👁 قائیمقامی سلێمانی: 590 شوێن بۆ دەستگێڕ و عارەبانەچیيەکان درووست کراوە\n9. 👁 گرانیی شتومەک گەشتیارانی هەورامانی بێزار کردووە\n10. 👁 گەرمای ئەمساڵی خانەقین تاقەتپڕوکێنە\n11. 👁 لە سلێمانی بەهۆی دەستڕێژی گوللە ژنێک کوژرا\n12. 👁 لەجەژندا زیاتر لە 91 هەزار گەشتیار هاتونەتە سلێمانی\n13. 👁 نۆژەنکردنەوەی مووسڵ 100 ملیار دۆلاری تێدەچێت\n14. 👁 وەزارەتی شەهیدان زیاتر لە 2 هەزار بەڵگەی لەسەر تاوانەکانی داعش کۆکردۆتەوە\n1. 👁 پشتگیری لە کەناڵی ئەلجەزیرە\n1. 👁 دیمەنی جوانی کوردانی ڕەوەند و مەڕدارانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان\n2. 👁 زارۆکەکێ ئێزدی ژ سوریا هاتە رزگارکرن\n2. 👁 سۆران.. کچێک لە ماڵەکەی خۆیدا کوژرا\n1. 👁 ئایدین ئاهی\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jun 28 2017 4:27PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jul 2 2017 1:22PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 13,627 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 77 KB Jun 28 2017 4:28PM هاوڕێ باخەوان


هەرزەکار وسوشیال میدیا:\nدکتۆرە دیلمان ئازاد حسن\n2020-10-05 6020 جار\nدیسان و دیسان هەمان کێشە دووبارە و سێ بارە و سەد بارە دەبێتەوەئەو چیرۆکەی باسی دەکەم زۆر زۆر بووە و من وەک پسپۆری پزیشکی دادوەری زۆرم بینیوە لەم کەیسە بۆیە حەزم کرد تۆزیک باسی بکەم وەک پزیشکیک هەندێ ئامۆژگاری بکەم ...چونکە لایەنیکی تری پزیشکی دادوەری جگە لە دادگا بەندە بە کۆمەڵگاو کێشەی کۆمەڵایەتی و پێویستە وانەیان لێ وەرگرین.\nئەو کێشانە کەمبکرێنەوە تاوانی دەستدرێژی سێکسی کەمدەبێتەوە کە قیزەوترین تاوانە.\nکچیکی هەرزەکار کە وەرەقەی رەسمی ڕەوانە کرابوو بۆ پشکنینی پەردەی کچێنی ئێمەش وەکو پزیشکی پسپۆر پشکنینمان بۆی کرد و ڕاپۆرتمان دایەوە لایانی پەیوەندیدار.\nئەم ڕاپۆرتەی پزیشکی دادوەری٣ پزیشکی پسپۆری دادوەری واژووی لەسەر دەکات لە دادگا بەتەواوەتی دادوەر پشتی پێدەبەستیت...ئیمەی پزیشکی دادوەر بەرپرسین لەم حالەتە ئەگەر دادوەر ڕوونکردنەوەی بوێ پزیشکی دادوەر لەبەردەمی دادوەر ئامادە دەبیت و بۆی رووندەکاتەوە.\nپرسیم بۆچی هاتووی بۆ پشکنین؟؟؟\nوەڵام / من پەیوەندیم هەیە لەگەل کوڕێک ...کە لەگەلی بووم هەرەشەی لێکردم وێنەم بڵاو بکاتەوە ئەگەر سیکسی لەگەل نەکەم...منیش لە ترسی وینەکانم رازی بووم..\n(بەرای من ئەوکچە هەڵە بە هەڵەیەکی گەورەتر چارە دەکات کە دەڵیت ناچار بووم ..نەخیر کەس بۆی نییە دەست کاری جەستەی تۆ بکات و دەست درێژی بکاتە سەرت بەرامبەر هەڕەشە چونکە خۆی لە خۆی هەڕەشەی کورەکە تاوانە)..\nوەڵام/ لە فەیسبووک ناسیم.\nدوای پۆلیس دەست بەسەری کردین و منی بردە داڵدانی ئافرەتان و ئەویش دەست بەسەرکراوە.. ئیستا ئینکاری دەکات لەهەموو شتیک.....منیش زۆر پەشیمانم.\nئامۆژگاری پزیشکیکی پسپۆر وەرگرن باوەڕ بە هیج کەسێک مەکەن لە سوشیال میدیا.. و سوشیال میدیا بەکارمەهینن بۆ یەکتر ناسین و وێنەی تایبەتی خۆتان مەنێرن بە تایبەت بۆ کەسێک ... تەماشای ئەو کچە بکەن بووە قوربانی ،و زۆر شتی لە دەست دا وەک خێزان و متمانەی خیزان کە ئەو دوو شتە سامانی ژیانن و ئەو کێشە تا هە تا بە دوای ئەو کچە دەمێنی... هەڵەی وا گەورە کەسەکە خۆی و خێزانەکە دەبنە قوربانی و باجی دەدەن...کە کێشەی وا دروست بوو پەشیمانی چارەی ناکات...\nمن نازانم سوشیال میدیا بۆ بەکاربیت بۆ یەکتر ناسین.....ئایا دایک و باوک هیچ دەرفەتێک نەبوو چاودێرییەکی ئەو کچە بکەن یان بزانن جی دەکات لەسەر انترنت!!\nئەو چیرۆکە من ڕۆژانە دەیبینم هەمووشی هەمان شێوەی ئەوەیە...لەوانەیە بە باسکردنی بە دەستکارییەکی جوان ببێتە بەرچاو ڕوونیەک بۆ دایکان و باوکان زیاتر و زیاتر ئاگاداری منداڵەکانیان بن لە سۆشیال میدیا بەتایبەتی هەرزەکار.....\nجگە لەخیزان سیستەمی پەروەردە زۆر گرنگە بە هێز بیت\nواتە پەروەردە پێش فیربوون...تکایە مامۆستایان و بەڕیوەبەران گرنگی بدەن بەم بابەتە ئامۆژگاری قوتابیان بکەن بەتایبەتی هەرزەکاران.... من لێرە باسی کچەکە دەکەم زیاتر هەرچەندە کوڕەکەش هەلەی گەورەی کردووە بەڵام واقیعی کۆمەڵگا وایە هەموو شتیک لەسەر ئافرەت و کچ هەژمار دەکات بەداخەوە....\nبەراستی ئەو جیلەی ئیستا جاودیرییەکی زۆر زیاتری دەوێ و ماندوو بوونی دەوی ...جیلیک دروست بووە خۆ لە هیچ شتیک ناترسێت بەداخەوە کە ئەوە کارەساتە بۆ نەتەوەیەک کە بنەمای ئەخلاقی وای لیبیت.... سوشیال میدیا ئەگەر بەشێوەیەکی دروست بەکاربیت سوودی زۆری هەیە نەک تەنها شتی بەدرەوشت...\nدوبارە سۆشیال میدیا و کارەساتی بەکارهێنانی\nکاریگەری خراپی پەروەردە کردن:\nڕۆلی مۆدیل لە کۆمەڵگا\nمردنێکی بێ شایەتحاڵ، توێکاری هۆکارەکەی ئاشکراکرد\nلەڕۆژی بەرەنگاربوونەوەی توندو تیژی دژی ئافرەت


سلێمان عەبدوڵا یونس - 26-06-2017 - 39694 جار خوێندراوەتەوە\nمەڕاسیمە میللیە خۆڕسکە مەزنەکەی کۆچی دوایی کاک نەوشیروان، بەجۆرێکی ئەوەندە گەورە و جیاواز بوو ئیدی پرسە و سێ ڕۆژەو و سەرقەبران و چلە و ساڵانە، جگە لەدەربڕینی وەفایەک لەلایەن هاوڕێکانیەوە، شتێکی تر بەئەو نابەخشێت.\nکاک نەوشیروان، هەر بەشێوازی ژیان و جۆری خەباتی جیاواز، خۆی لەئەوانی تر جیانەکردەوە. بەڵکو لەجۆر و ماناکانی مردنیش ئەو جیاوازیەکی گەورەی نەخشاند. ئەوە بەچەشنێکە جاران باسەکە ئەوە بوو ئەو پیاوە چۆن ئەژیا؟ کەچی ئێستا دەوترێ چۆنیش مرد!\nوێستگەی مردنی کاک نەوشیروان لەوێستگەی ژیانی گەورەترە ئاخر لەساتە جیاوازەکاندا، هەبوون چانسی ئەوەیان هەبوو بەئەندازەی ئەو پیاوە ڕۆڵیان هەبێت و ڕەنگە زیاتریش. بەڵام ئەوە دەرخەری ڕوخساری ڕاستەقینەی ململانێ مێژووییەکان نیە. بەڵکو دواجار، چۆن مردنەکەش، وەک چۆن ژیانەکە، حوکمی جیاوازی خۆی هەیە.\nکاک نەوشیروان ئەگەر لەژیانی سیاسیدا بەپاکی و خۆنەویستی و، پۆستنەویستییەوە؛ بناسرێتەوە، ئەوا مردنەکەی، لەهەموو ئەو پێناسە و ناسین و جیاکاریە جوانانە؛ گەورەتر بوو. بەمەش، ئەو هەر ڕێگای ڕکابەرێتی سیاسی سەخت نەکرد، بەڵکو؛ ڕێگای مردن و ڕکابەری لەمەرگیشدا، بردە قۆناغێکی جیاوازەوە و لەچۆنیەتی ژیان و مردندا، ڕێکۆردێکی نوێی لەناو دنیا سیاسیەکەی کوردا شکاند، کەئاستەمی کرد، هیچ سەرکردە و ڕێبەرێکی تری کورد، چانسی شکاندنی ڕیکۆردی دوای ئەوی هەبێت


20/01/2020 525 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nمەزهەر محەمەد ساڵح راوێژكاری دارایی عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیری عێراق قەبارەی قەرزە دەرەكی و ناوخۆییەكانی عێراق ئاشكراكرد.\nساڵح لەلێدوانێكی رۆژنامەوانیدا وتی: قەرزە دەرەكییەكانی عێراق لە ٣٠ ملیار دۆلار كەمترن، كە بەغدا قەرزی دەرەكی تریشی لەسەرەو پەیوەستن بە یانەی پاریس و ٨٠%ی قەرزەكانی پێش ساڵی ١٩٩٠ یان سڕیوەتەوە، بەڵام هێشتا پاكتاو نەكراون.\nئەو وتیشی: قەرزە دەرەكییەكانی عێراق هی قۆناغی پێش ساڵی ١٩٩٠ نزیكەی ١٢٨ ملیار دۆلار بوو، بەڵام ٨٠%ی ئەو قەرزانە بەگوێرەی ڕێكەوتننامەی یانەی پاریس سڕاونەتەوە .\nباسی لەوەش كردووە، كە ئەو قەرزانەی بەگوێرەی ڕێكەوتننامەی یانەی پاریس ماون لە ٩ ملیار دۆلار كەمترن، هەروەها وتی: چەند قەرزێكی تر هەیە بەهۆی شەری دژ بەڕێكخراوی تیرۆریستی داعش كەوتوونەتە سەر عێراق كە بە ١٣ ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت .\nراوێژكارەكەی عەبدولەمهدی ئەوەش دەڵێت: قەبارەی قەرزە دەرەكییەكانی عێراق بەگوێرەی یانەی پاریس و دەرەوەی یانەكە و هی دامەزراوە داراییە نێودەوڵەتییە فرە لایەنەكان بە نزیكەی ٢٨ ملیار دۆلارە .\nسەبارەت بە دانەوەی قەرزەكانیش ساڵح وتی: ئەوە لەساڵی ٢٠٢٠ تا ساڵی ٢٠٢٨ پێ بەپێ‌و بەگوێرەی سایستەیی خۆیان دەدرێنەوە .\nهەرچی قەرزە ناوخۆییەكانیشە ئەوە بە نزیكەی ٤٢ ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت، كە هی بانكی ناوەندی و بانكی رافیدەین و تی بی ئەی و بانكی رەشیدە .\nپێشتر لیژنەی دارایی ئەنجوومەنی نوێنەران ئاشكرایكردبوو، كە تائێستا زیاتر لە ٢٠ ملیار دۆلار لە قەرزە دەرەكییەكانی عێراق دراوەتەوە .


عوسمان ئیسماعیلی چالاکی کرێکاری لەلایەن دادگاوە سزا درا - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nعوسمان ئیسماعیلی چالاکی کرێکاری لەلایەن دادگاوە سزا درا\nKMMK: چوار شەممە ۲۵ی رەزبەری ۱۳۹۷ی هەتاوی، عوسمان ئیسماعیلی چالاکی کرێکاری کورد خەڵکی شاری سەقزی رۆژهەڵاتی کوردستان کە لە بڕواری ۱۱ی گوڵانی ۱۳۹۷ بە تاوانی بەشداری لە رۆژی یەکی مەی ” رۆژی نێونەتەوەیی کرێکاران” دەست بەسەر کرابوو، لە لایەی بەشی ۱۰۳ی دادگەی تاوانی کۆماری ئیسلامی ئێران لە شاری سەقز بە دانی ۲۰۰ هەزار تمەن سزا درا.\nئەم چالاکە کرێکاریە هەروەها لە مانگی خەزەڵوەری ساڵی رابردوو دومانگ بەندیخانەی بەسەردا سەپێندرابوو و پاش بەسەر بردنی کاتی سزاکەی لە بەندیخانە ئازاد کرا. هەروەها لە ۲۷ی خاکەلێوەی ئەمساڵدا لە دۆسیە سازیەکی دیکەدا بە تاوانی ” هەوڵ دژە حکومەت لە رێگای وتووێژ لەگەڵ میدیا دەرەکیەکان” بۆ جارێکی تر درابوە دادگە.\n← بەڕێوەچوونی ڕێوڕەسمی محاکمەی شاعیری کورد ژاکان باران\nڕێگری لە بەڕێوەچوونی ڕێوڕەسمی چلەی ڕامین حسێن پەناهی لە لایەن ئیتلاعاتـەوە →


حه‌كیم:جه‌خت له‌سه‌ر دیارى كردنى سه‌رۆك وه‌زیرانێك ده‌كه‌ینه‌وه جێى ڕه‌زامه‌ندى هه‌مووان بێت\nالخميس 12 كانون أول 2019 - 14:32\nعه‌ممار حه‌كیم سه‌رۆكى ڕه‌وتى حیكمه‌ى نیشتمانى ئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه جه‌ختى،له‌پێویستى په‌له‌كردن له‌هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆك وه‌زیرانێك كرده‌وه جێ رَه‌زامه‌ندى كۆمه‌ڵایه‌تى وسیاسی بێت.\nنوسینگه‌ى حه‌كیم له‌ڕاگه‌یه‌ندراوێكدا كه‌ده‌ستى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقیه(اه‌ع)كه‌وتووه ڕایگه‌یاند"حه‌كیم له‌میان پێشوازیكردنى له‌مارتن هۆتسن باڵیۆزى نوێى یه‌كێتى ئه‌وروپا له‌به‌غدا دۆاپێشهاته‌كانى دیمه‌نى سیاسی له‌عێراق وناوچه‌كه وپه‌یوه‌ندییه‌كانى نێوان عێراق ویه‌كێتى ئه‌وروپا تاوتوێ كردووه".\nڕاگه‌یه‌ندراوه‌كه ئاماژه‌یشى به‌وه‌دا"حه‌كیم سه‌رله‌نوێ هه‌ڵویستى خۆى دووپاتكرده‌وه به‌پاڵپشتى جێ به‌جێ كردنى داواكارییه ڕه‌واكانى خۆپیشانده‌رانى ئاشتیخواز وبه‌رده‌وامیدان به‌پرۆژه‌ى چاكسازى كه‌له‌ئێستادا پێویستییه‌كى ئیجگار گرنگه"،جه‌ختیشى له‌پێویستى پاراستنى خۆپیشانده‌ران ودوورخستنه‌وه‌ى تێكده‌ران كردووه كه‌هه‌وڵى ده‌ده‌ن خۆپیشاندانه‌كان له‌ئاشته‌وایی خۆى به‌لاڕێدا به‌رن بۆ به‌جێ گه‌یاندنى ئامانجى تایبه‌ت".\nجه‌ختیشى له"گرنگى په‌له‌كردن له‌هه‌ڵبژاردنى كه‌سایه‌تییه‌كى سه‌ربه‌خۆ كرده‌وه كه‌جێ ڕه‌زامه‌ندى كۆمه‌ڵایه‌تى وسیاسی بێت وبوێر وده‌ستپاكیش بێت وتواناى به‌رێوبردنى حكومه‌تى راگوزه‌رى هه‌بێت وئاماده‌كارى بكات بۆ هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خته".


زانیاریەکی گرنگ:پڕۆژەى هاڕپ چیە\nپڕۆژەى هاڕپ بریتیە لە یاریکردن و گۆڕانکاریکردن بە کەش و هەوا وە یەکێکە لە رووەکانى شەرى ئەستێرەکان و جۆرێکە لە چەکە کۆمەڵکوژە نوێ یەکان، ئەم پڕۆژەیە خۆى دەبینێتەوە لە جەنگى کەش و هەواو درووستکردنى بوومەلەرزەو گێژەڵووکەو لافاو و رەشەباى وێرانکەر لەرێگاى تاوەرەکانى پڕۆژەکە ئاراستەى چینى ئایۆنۆسفێرى بەرگەهەوا دەکرێت و دەگەڕێتەوە بۆچینەکانى پێکهاتەى زەوى.\nدواى ئەوەى سەرنووسەرى یەکێک لە گۆڤارەکانى ژاپۆن وبلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا و ئیسرائیلى تۆمەتبارکرد بەوەى کە دەستیان هەبووە لە روودانى بوومەلەرزەکەى ژاپۆن کە بووە هۆى دزەکردنى تیشکە ناووکیەکان لە کورە ناووکییەکانى ژاپۆن، ئەوا لێکۆڵینەوەیەکى پەیمانگاى گۆدارد بۆ لێکۆڵینەوەکانى بۆشایی ئاسمان ئاماژە بە تێوەگڵانى ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا دەکات بە روودانى ئەو بوومەلەرزەیەى ژاپۆن. هاوکات (رێکخراوى کەش وهەواى نێودەوڵەتى) رایگەیاند کە زیاتر لە 100 پڕۆژەى تایبەت بە کۆنترۆڵکردنى کەش وهەوا هەیە کە لە چەند وڵاتێک کارى لەسەر دەکرێت، ئەم دوو ئاماژەیەى ( پەیمانگاى گۆدارد و رێکخراوى کەش وهەواى نێودەوڵەتى ) خاڵێکى جیاکەرەوە دەخاتە نێوان راستى و خەیاڵى پڕۆژەکانى کۆنتڕۆڵکردنى کەش و هەوا.\nپێگەى هەاڵى نیوزلاندى (ناتشر نیوز) لێکۆڵینەوەیەکى ئاشکراکرد کە تیایدا وبلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکاى بە بەرپرس زانى لە روودانى بوومەلەرزەکەى ژاپۆن لە 11/ئازارى/2011 ، دیمیتار ئۆزۆنۆڤ لە پەیمانگاى گۆدارد بۆ لێکۆڵینەوەکانى بۆشایی ئاسمان کە سەر بە دەزگاى ناسایە یەکێکە لە بەشداربووانى ئەم لێکۆڵینەوەیە، ئاماژەى بە بەرزبوونەوەى پلەى گەرمى چینە هەواییەکانى سەرەوەى ناوچەى بوومەلەرزەکە کرد بێ هیچ هۆکارێکى زانستى بەر لە 3 رۆژ پێش روودانى بوومەلەرزەکە. شارەزایانى بوارى ژینگە ئەم بەرزبوونەوەى پلەى گەرمییەیان گەراندەوە بۆ بوونى ووزەیەکى دەستکردى ئاڕاستەکراو لەلایەن بنکەى (لێکۆڵینەوە لەبوارى لەرەلەرە بەرزەکانى گزنگى جەمسەرى باکور) کە کورتکراوەى (HAARP )ە بەلەبەرچاوگرتنى ئەوەى کە ئەمە تاکە بنکەیە تاوانى درووستکردن و گۆڕانکارى بوومەلەرزەو لافاو و رەشەبا و گێژەڵووکەکان هەیە. وە تاکیدیشیان کردۆتەوە کە ناردنى بڕێکى ئێجگار زۆر لە ووزە بۆ ئەم شوێنە دەبێتە هۆى روودانى تەقینەوەى گەورە لە بوارى موگناتیزى کە ئەمەش هۆکارێکە بۆ گۆڕینى کەش وهەوا کە دواتر بوومەلەرزە بەدواى خۆیدا دەهێنێت.\nیویشى شیسماتسو سەرنووسەرى پێشووى رۆژنامەى (یابان تایمز ویکلى) ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا و ئیسرائیلى بەوە تۆمەتبارکرد کە ئەوان هۆکارى ئەو بوومەلەرزەیەن کە لە فۆکۆشیماى ژاپۆن لە مارسى 2011 روویدا، بەپێى وتەکانى ئەو ئەمریکا و ئیسرائیل زانیارییان لەبەردەست بوو بە هەبوونى (یۆڕانیۆم و پلۆتۆنیۆم) لە کورەى ناووکى (فۆکۆشیما)، وە بوومەلەرزەکەش بووە هۆى وێرانکردنى کورە ناووکییەکە بەگشتى. لەسەر ئاستى جیهانیشدا زانایان و پسپۆرانى بوارى ژینگەو کەش وهەوا کۆکن لەسەر هەبوونى گۆڕانکارى و حاڵەتى ناوازە لە کەش و هەوادا بۆنموونە لافاوە وێرانکەرە مەزنەکان و گێژەڵووکە فراوان و خێراکان و وشکەساڵى و بوومەلەرزە بەهێزەکان، ئەمەش زیاتر بەرچاودەکەوێت دواى تەواوبوونى پڕۆژەى هاڕپ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا لە ساڵى 2007.\nپڕۆژەى هاڕپ چى یە ؟\nپڕۆژەى هاڕپ لە ئالاسکا بەڕێوەدەچێت، بووجەو بەڕێوەبردنى ئەم پڕۆژەیەش لەلایەن هێزە ئاسمانى و ئاوى ئەمریکایە، ئەم پڕۆژەیە بریتیە لە نەوەیەکى نوێ لە چەکى پێشکەوتوو کە وەزارەتى بەرگرى ئەمریکا لەچوارچێوەى ستراتیژیەتى (جەنگى ئەستێرەکان یاخوود جەنگە ئاسمانیەکان) تواتوێ ى دەکات، لەرووى هونەرى و تەکنیکى ئەم پڕۆژەیە لەلایەن تاقیگەى لێکۆڵینەوەکانى ئاسمانى لە هێزى ئاسمانى ئەمریکى سەرپەرشتى دەکرێت.\nهاڕپ (HAARP ) کە بەواتاى (High Altitude Auroral Research Project ) پڕۆژەى لێکۆڵینەوەى لەرەلەرە بەرزەکانى گزنگى جەمسەرى باکور دێت، کە بریتیە لە 120 تاوەرى رادیۆیی کە تواناى درووستکردنى (گۆڕانکارى ناوخۆیی هەیە کە چینى ئایۆنۆسفێر بەسەریدا زاڵە) کە مەبەستمان لە چینە بەرزەکانى بەرگە هەواى زەوی یە کە بە ئەتمۆسفێر ناسراوە، ئەمەش لەرێگاى پەخشکردنى پشتێنەیەک لە شەپۆلى رادیۆیی بە لەرەلەرى بەرز بۆچینى ئایۆنۆسفێر بۆ درووستکردنى شێواندنى ناوچەیی لەسەر ئەو چینە، کە ئەمەش دەبێتە هۆى وێنەدانەوەى ئەو پشتێنەیەو ناردنەوەى لەلایەن ئەم چینەوە بەڵام بە لەرەلەرى جیاواز بۆ ئەو ناوچەیەى کە ئامانجى پڕۆژەکەیە لەسەر زەوى. ئەم پڕۆژەیە لە رێگاى تەکنەلۆژیایەکى زۆر پێشکەوتوو بۆ ناردنى ووزە ئاراستەکراوەکە بۆ سەر یەک خاڵى ناوچەى ئایۆنۆسفێرى بەرگەهەواى زەوى کاردەکات، تاوەرەکانى ئەم پڕۆژەیە کە 120 تاوەرە بە بەرزى 222 مەتر کە لە سەرەوە بەیەکترەوە بەستراون و وەک یەک تاوەرى گەورە کاردەکەن تواناى ناردنى ملیۆنەها شەپۆلى کارۆموگناتیزى بە لەرەلەرى بەرز بۆسەر یەک خاڵى چینى ئایۆنۆسفێرى هەیە کە بڕى ووزەکە زیاتر لە 3.6 ملیۆن وات، لە ئێستاشدا بەرزترین ووزەى رێگاپێدراو بۆ بڵاوکردنەوەى شەپۆلەکانى کەناڵەکانى راگەیاندن لە ئەمریکاى باکور بریتیە لە 50 هەزار واتن ئەمەش بەواتاى ئەوە دێت کە تواناى ووزەى ئەم پڕۆژەیە 27 هێندەى بەرزترین ووزەى شەپۆلەکانى راگەیاندنە، هاوکات ئەو ووزە بەرزەش دەخرێتە سەر ناوچەیەک کە پانیەکەى 20 کیلۆمەترەو ئەستووریەکەى 4 کیلۆمەترە لە بەرزى 145 کیلۆمەتر.\nباکگڕاوند و لێکۆڵینەوە زانستیەکانى ئەو پڕۆژەیە دەگەڕێتەوە بۆ (یەکێتى سۆڤیەتى پێشوو) لەدواى جەنگى جیهانى دووەم، وە بەکارهێنانى بەشێوەیەکى کردارەکى و تاقیکراى لە ئالاسکاى ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا بوو دواى جەنگى کەنداو لە ساڵى 1991، وەک پێشبینى کرابوو بەشێوەیەکى سەرتایی هەندێک لە رەگەزەکانى پڕۆژەکە سەرکەوتووبوو بە تاقیکردنەوەى لە میانەى هێرشەکان بۆ سەر عێراق، ئەمەش بووە هۆى هاندانێک کە ملیارەها دۆلار بۆ زیاتر پەرەدان بەو پڕۆژەیە لە ئالاسکا تەرخان بکرێت.\nد.نیکۆڵاس بیجیتش کە چڵاکوانێکە لە کەمپینى گشتى دژى پڕۆژە هاڕپ بەم شێوەیە پێناسەى پڕۆژەکە دەکات (ئەو تەکنەلۆژیایە کە خاوەنى هێزێکى بێسنوورە هەڵدەستێت بە ئاراستەکردنى شەپۆلى رادیۆیی چڕ کە بەر چینە بەرزەکانى بەرگەهەواى زەوى دەکەوێت و ئەو چینانە گەرم دەکات، دواتر تیشکە کاڕۆموگناتیزیە ئاڕاستەکراوەکان دووبارە دەگەڕێنەوە بۆ زەوى و هەموو شتێک دادەپۆشن بە گیاندار و بێ گیان).\nد.رۆزالى بارتیل کە تایبەتمەندە لە کاریگەرى شەپۆلەکان پڕۆژەى هاڕپى بەوە پێناسەکرد (بریتیە لە گەرمکەرێکى مەزن کە دەتوانێت کێشەى گەورە لە چینى ئایۆنۆسفێر درووست بکات، ئەو تەنها بە درووستکردنى دەرچە لەو چینە ناوەستێ، بەڵکو درزى فراوان درووست دەکات لەنێو ئەو چینەو رێگا خۆشدەکات کە شەپۆلە گەردوونیەکان دزەبکەن بۆسەر زەوى.\nبەکارهێنان و پێشخستنى ئەنجامەکانى ئەم پڕۆژەیە کە بەڕوونى دیارە چ لایەنێک پاڵپشتى دەکات لە رووى داراییەوە ئەوا ئەنجامى ماڵوێرانکەرى دەبێت، ئاراستەکردنى پشتێنەى شەپۆلە ووزە بەرزەکان (لێزەرى یاخوود تەنۆلکەیی) تاکو دەگاتە ئاستى بۆمبە ناووکیەکان دەبێتە هۆى وێرانکارى مەزن، ئەوانەى سەرپەرشتى پڕۆژەکە دەکەن وانیشان دەدەن کە ئەو پڕۆژەیە بۆ درووستکردنى قەڵغانێکە بۆ تێکشکاندنى هەر هێرشێکى مووشەکى دژى ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا و هاوپەیمانانى، وە بۆ چاککردنەوەى کێشەکانى چینى ئۆزۆنە، بەڵام لەڕاستیدا ئەم پڕۆژەیە بریتیە لە بەشێک لە پڕۆژەى بەهێزکردنى چەکەکانى (سیستەمى نوێ ى جیهانى New World Order ) لەچوارچێوەى بەرگرى ستراتیژى هاوبەش کە لەلایەن سەرۆکایەتى سەربازى ئەمریکاوە بەڕێوەدەچێت. ئەم پڕۆژەیە دەتوانێت ئابوورى نیشتمانى هەر گەلێک یاخوود وڵاتێک بەگشتى لەناو ببات لە رێگاى یاریکردن بەکەش وهەواکەى، لەوەش گرنگتر دەتوانرێت ئامانجەکە بپێکرێت بەبێ ئەوەى پێویست بەوە بکات کە تواناى سەربازى و ئامادەکارییەکانى وڵاتى دەستنیشانکراو بزانرێت، وە بەکەمترین تێچوون بەبێ بەکارهێنانى هێز و کەلوپەلى سەربازى وەک ئەوەى لەشەڕە تەقلیدیەکان باوە.\nبەکارهێنانى ئەنجامەکانى پڕۆژەى هاڕپ و جێبەجێکردنى لەڕووى سەربازییەوە تەنانەت لەڕووى ئاشتیەوەش کاریگەرى وێرانکەرى دەبێت لەسەر کەش وهەواى جیهان، هەموو ئەمەش لەپێناو بەرژەوەندى ئابوورى و ستراتیژیەتى ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکایە بۆ دەستگرتن بەسەر جیهان، بەکارهێنانى ئەم پڕۆژەیە بۆ گۆڕانکارى لە کەش وهەوا لەزۆربەى ناوچە جیاوازەکانى جیهان دەبێتە هۆى تێکدانى هاوسەنگى سیستەمى کشتوکاڵ و ژینگەو گۆڕانکارى لە کێڵگە کارۆموگناتیزیەکانى سروشتى گۆى زەوى، وە دەتوانرێت تواناکاى پێش بخرێت بۆ ئاراستەکردن و یاریپێکردنى جووڵە تەکتۆنیەکان و بوومەلەرزەى چینەکانى پێکهاتەى زەوى، ئەم پڕۆژەیە هەژماردەکرێت بە جۆرێک لە جۆرەکانى جەنگى ئەلیکتڕۆنى.\nبۆ بەبیرهێنانەوە وەزارەتى بەرگرى ئەمریکا بڕێکى زۆر لە دارایی و مەواریدى بۆ پێشخستنى سیستەمى زانیارى ئاراستەکردن لەبارەى گۆڕانکارییەکانى کەش وهەوا تەرخانکردووە لەڕێگاى دەزگاى ناساو وەزارەتى بەرگرى نیشتمانى ئەمەش لەڕێگاى وێنەو نەخشەکان کە دەزگاى نیما NIMA ئامادەى دەکات کە ئەم دەزگایەش کاردەکات لەسەر کۆکردنەوەى وێنەو زانیارى بۆ لێکۆڵینەوە لە لافاو و ئەو زەویانەى کە مترسى رۆچوونیان هەیە، هەروەها بوومەلەرزەو ناوچە ئیکۆلۆجیکان، وەپێشبینى کردنى کەش وهەواو گۆڕانکارییەکانى لەگەڵ گواستنەوەى زانیارییەکان لەێوان مانگە دەستکردەکان بۆ بەڕێوەبردنى پڕۆژەکە.\nمێژووى چەکە ژینگەییەکان\nلە ساڵى 2006 دەسەڵاتدارانى ئەمریکا زیاتر لە 100 هەزار گرێبەستیان مۆرکردووە لەگەڵ کۆمپانیاکانى دابینکردنى ئاسایشى کەرتى تایبەت لەپێناو پاراستنى خەڵکى خۆیاندا کە تێچوو بۆ هەر تاکێک 545 دۆلار بوو، لەبەرامبەر داواى ئەوە لە کۆمپانیاکان کراوە کە هاوڵاتیان بپارێزن، پەیمانیشدراوە بە کۆمپانیاکان بۆ خستنە بەردەستى تەواوى سیاسەتى دەرەوە لەنێوانیشیاندا (جەنگى ژینگە) بۆ کۆمپانیاکان، هاوکات لەگەڵ حکومەتى ئەمریکادا ئەو کۆمپانیایانەش دەست لەناودەست هاوکارن لە دارشتنى سیاسەتى دەرەوە لەپشت پەردە.\nسەرەتاى بیرکردنەوە لە کۆنترۆڵکردنى کەش وهەواو ژینگە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵى 1977 کاتێک (ئیدوارد تایلەر) باوکى بۆمبى هایدرۆجینى و یەکێک لە گرنگى پێدەرانى جەنگى ئەستێرەکان رایگەیاندبوو کە پێویستە قەڵغانێک بەدەورى گۆى زەوى هەبێت بۆ پێچەوانەکردنەوەى تیشکى خۆر بۆ ئەوەى پلەکانى گەرما ێگیر ببن، ئەم پرۆژەیەش دواتر گفتوگۆى لەسەر کرادواى تبینیەکى زۆر لەبارەى شۆڕشە گڕکانیەکان کە کۆمەڵێک گەرد و دەنکۆڵە دەخاتە نێو بەرگە هەواو دەبێتە هۆى دابەزاندنى پلەى گەرمى بۆچەند هەفتەیەک یاخوود چەند ساڵێک، هەر لە ساڵانى پەنجاکانیشەوە ژمارەى دەزگاکانى تایبەت بە لێکۆڵینەوەو کۆنتڕۆڵکردنى ژینگە روو لە زیادى دەکەن، بۆنموونە نووسینگەى کۆنتڕۆڵکردنى ژینگەى چین کارى دەکرد لەسەر فەراهەمکردنى کەشێکى هەتاوى بۆ بەڕێوەچوونى یارییەکانى ئۆڵۆمپاتى پەکین لە ساڵى 2008، لەلایەکى تر سەرۆکى روسیا (ڤلادیمێر پۆتین) بەردەوام داواى ئەوەى کردووە کە کەشێکى هەتاوى دابینبکرێت لەکاتى بەڕێوەچوونى هەر خۆپێشاندانێک کە پشتگیرى حکومەتەکەى بکات.\nبیرۆکەى (جەنگى ژینگە) وەرگیراوە لە ناوى جیهانى ئەو سیستەمى (تیشکدانەوەى تەنۆلکەکان). چونکە پێکدێت لە تیشکدانەوەى تەنۆلکە بارگاویکراوەکان بە بارگەى بەرز کە دەتوانێت هۆکارێک بێت لە گۆڕانکارى و شێوان لە سرۆشتى ئامانجى دیاریکراو، (تیشکدانەوەى تەنۆلکەکان) بەرهەمدەهێنرێت لە ئەنجامى زیادکردنى خێرایی جووڵەى پڕۆتۆنەکان و ئایۆنەکانى گەردیلەى ماددە، لە ئەنجامى ئەوەش تیشکێکى ووزە بەرز لەو تەنۆلکانە دەردەچێت. ئەگەر بێت و ئاراستەى مووشەکێک بکرێت ئەوا راستەوخۆ سووتەمەنیەکەى ناوى گڕدەگرێت و پێکهاتە ئەلیکتڕۆنیەکانى لەکاردەکەوێت هەروەک چۆن مووشەکێک بکەوێتە بەر لێدانى هەورەبروسکە.\nلەگەڵ تێپەڕبوونى کات و پێشخستنى لێکۆڵینەوەکان لە رۆژئاواوە دەستەواژەى (ئەندازیارى ژینگە) سەریهەڵدا وەک نوێترین زانست لە جیهاندا، ئەمەش خۆى دەبینێتەوە لەوەى کە ئەندازیارى ژینگەیی هەڵدەستێت بە فەراهەمکردنى کەش وهەوایەکى دیاریکراو بۆ شوێن و کاتى دیاریکراو، هەر لەم بارەیەوە رۆژنامەى (فۆرین پۆلسى) ئاماژەى بەوەکردووە کە چەند لێکۆڵینەوەیەکى زانستى ئەوەیان ئاشکراکردووە کە گۆڕانکارییەکانى ژینگە بەشێوەیەکى خێراتر روودەدەن وەک ئەوەى زانایانى پسپۆڕ پێشبینیان کردبوو وە دوودڵیش زۆرێکیانى گرتۆتەوە.\n(ئەندازیارى ژینگە) بەهۆکارێک دادەنرێت بۆ دەستگرتن بەسەر بەرزکردنەوەو دابەزینى پلەکانى گەرما، ئەمەش لەبەرژەوەندى هەندێک وڵات دەدات لەپێناو بەرژەوەندى هەندێک وڵاتى تر، هەر بۆیەش شارەزایان (ئەندازیارى ژینگەیی) بە یەکێک لە ستراتیژیەتەکانى سەدەى 21 هەژماردەکەن لەکاتێکدا ئەم ئەندازیارییە دەتوانێت سەوزایی بگەڕێنێتەوە بۆ بیابانەکان وە ناوچە کشتوکاڵیەکانیش بکات بە بیابان هەروەک رۆژنامەى (لو فیگارۆ) ئاماژەى پێکردووە (کەم بوونەوەى ئاو بەهۆى بەهەڵمبوون لە ئەنجامى بەرزبوونەوەى پلەى گەرما بۆتە هۆى ئەوەى کە زۆرێک لە حکومەتەکان بەڵێنیان داوە کە فایلەکانى تایبەت بە لێکۆڵینەوەکانى (کۆنتڕۆڵکردنى ژینگە) بدەن بەدەست هێزە سەربازییەکانیان ئەمەش بەهۆى گرنگى و ستراتیژیەتى ئەم دۆسیەیە.\nئامادەکردن و وەرگێران:\nژماره‌ی بینین : 3743\nلە سەر هێڵە ئێستا : 4541


په‌یه‌دێ ئێمانه‌تێ راده‌ستی رژیما سووریێ دكه - دارکا مازی\nپه‌یه‌دێ ئێمانه‌تێ راده‌ستی رژیما سووریێ دكه\nسیاسه‌تا ته‌كئالی و به‌رزكرنا وێنه‌یا ئۆجالان و ژده‌ستدانا ستاتۆیێ\nپشتی 7 سالێن پر خویناوی ئێن شه‌رێ به‌رهنگاربوونا ته‌رۆرێ، 11 هزار شه‌هید و 24 هزار بریندارێن شه‌ر كو پرانی ئا هه‌ری زێده خۆرت و لاوێن كورد بوونه، پارتیا یه‌كیتیا ده‌مۆكراتیك جه‌نگا ب وه‌كاله‌ت ب داوی كر و ئێمانه‌ت (رۆژئاڤا كوردستانێ) راده‌ستی خوه‌دیێن وێ رژیما سووریێ دكه، وه‌كه چاوا هه‌ڤالێن وان ئێن قه‌ندیلی كو ب سه‌یوانا مه‌زن تێ ناسكرن، باكوورا كوردستانێ ژ بۆ داگیركارێن تركیێ هشتی.\nپه‌یه‌ده ل رێیه‌كێ د نێری سه‌رساغ ژ ره‌وشێ ده‌ركه‌ڤه\nدگه‌ل ده‌ستپێكرنا ئێریشا داگیركاری ئا تركیێ ل 9 ئۆكتۆبه‌را سالا 2019ان، هێزێن سووریایا ده‌مۆكراتیك هه‌سه‌ده كو(یه‌په‌گه بالێ له‌شكری ئێ په‌یه‌دێ) پرانیا وێ هێزێن پێك تینه، ل رێیه‌كێ د نێری سه‌رساغ ژ ره‌وشێ ده‌ركه‌ڤه، هه‌یا دوهـ رۆژا یه‌كشه‌می بریار دای ل گه‌ل رژیما به‌شار ئه‌سه‌د لهه‌ڤهاتنه‌كێ پێك بینه، لهه‌ڤهاتن چێبوو، لێ به‌لێ ئه‌و ب ده‌ستپێكه‌كه هه‌ری خراب بوو ژ روویێن له‌شكری، سیاسی و دیرۆكی ڤه، واته ده‌ستپێكا ژناڤچوونێ.\nپارتیا یه‌كیتیا ده‌مۆكراتیك و بالێ وێ ئێ له‌شكری ژ ده‌ستپێكا شه‌رێ ناڤخوه ئێ سووریێ، لهه‌ڤاتنه‌ك دگه‌ل رژیما سووریێ پێك ئانی، ئه‌و لهاڤهاتن ئا جه‌نگێ بوو، د كارین ده یه ب (جه‌نگا ب وه‌كاله‌ت) وه‌ره ب ناڤ كرن، په‌یه‌دێ ل سالا 2012ان ئه‌ركا پاراستنا رۆژئاڤا كوردستانێ ژ رژیما سووریێ وه‌رگرتبوو، هكوومه‌تا سووریێ ل وێ ده‌مێ ژ په‌یه‌دێ خوه‌ست، پاراستنا باكوورا سووریێ ئه‌ركا وان به، په‌یه‌ده و بالێ وێ ئێ له‌شكری یه‌په‌گه، هه‌ر د زوو ده ده‌رباسی مه‌یدانا شه‌ر دبه، جه‌نگه‌كه بێ وێنه ل دژی ته‌رۆرێ كر، لێ به‌لی د راستی ده، رژیما به‌شار ئه‌سه‌دی خوه‌دیا به‌رژه‌وه‌ندی ئا ئه‌ڤێ جه‌نگێ بوو.\nیه‌په‌گێ ناڤچه ب ناڤچه رزگار كرن، هه‌یا ده‌ركه‌تنا رێخستنا ته‌رۆریستی ئا دائیشێ و ئێریشا وێ ئا هۆڤانه ل سه‌ر رۆژئاڤا كوردستانێ، یه‌په‌گه ناچار ما وێ جه‌نگێ ل دو ئه‌نیان ب مه‌شینه، ئه‌نیه‌ك ل دژی دائیشێ و ئه‌نیه‌كه دن ل دژی گرۆپێن ته‌رۆری ئێن مینا (نوسره) و پاشمایێن قاعیده‌یێ، یه‌په‌گه ل سالا 2014ان ته‌ڤلی جه‌نگا دژی دائیشێ دبه و ل یه‌كه‌م وه‌ستگه‌ها شه‌ر كو ل كۆبانێ بوو، هه‌ڤسه‌نگی ئا هێزێ ژ ده‌ست یه‌په‌گێ ده‌ركه‌ت و ته‌رۆریستان 80% ئا كۆبانێ داگیر كر، هه‌یا وه‌ختا كو پێشمه‌رگێ كوردستانێ ل هاوارێ چووی، پێشمه‌رگه‌ی د وه‌خته‌كا زوو ده هه‌ڤسه‌نگی ئا هێزێ جاره‌كه دن گوهه‌ری و د وه‌خته‌كا هه‌ری كێم ده كاری كۆبانێ ب گوندێن وێ ڤه ژ ته‌رۆرێ دوور بكه.\n11 هزار شه‌هید و 24 هزار بریندار\nپشتره و ل سالا 2015ان و ژ بۆ كو یه‌په‌گه شه‌رعیه‌ته‌ك هه‌به و جڤاكا ناڤنه‌ته‌وه‌ئی وان وه‌كه جه‌نگاوه‌رێن دژه ته‌رۆرێ ناس بكه‌ن، هێزا ب ناڤێ (سووریایا ده‌مۆكراتیك) هات ئاڤا كرن، بیرۆكا ئه‌وێ هێزێ ئه‌و بوو كو شه‌رڤانێن كورد و میلیشیایێن ئه‌ره‌ب، ئاشووری، سریانی تێده بن و وه‌كه هێزه‌كه رێخستی ته‌ڤلی جه‌نگا ل دژی ته‌رۆرێ ببن.\nلێ به‌لێ د وێ هێزێ ژی ده كو ناڤێ (هه‌سه‌ده) لێ هات كرن، یه‌په‌گه هێزا سه‌ره‌كه و هه‌ری زال بوو تێده، وان رێیا سه‌یوانا خوه په‌یه‌دێ گرتن و كانی چاوا ئالیێن سیاسی ئێن كورد یه‌ك ب یه‌ك ژ خه‌بات ومه‌یدانا سیاسی ئا رۆژئاڤا دوور كرین، وان رۆژ ب رۆژێ رێژا خوه د پێكهاته‌یا هه‌سه‌دێ ده مه‌زنتر كر.\nل وێ سالێ شه‌رێ دائیشێ هه‌ری دژوار بوو، هه‌سه‌ده و ب پشتگری ئا هه‌ڤپه‌یمانێتی ئا ناڤنه‌ته‌وه‌ی ئا ل دژی ته‌رۆرێ جه‌نگ كر، باژار و باژاركێن رۆژئاڤا كوردستانێ و باكوورێ رۆژهلاتا سووریێ یه‌ك ب یه‌ك ژ ئۆپۆزسیۆنا سووریێ، میلیشیایێن ته‌كفیری، پشتره ژ دائیشێ رزگار كرن، وه‌كه عه‌فرینێ ل باكوورێ رۆژئاڤایێ سووریێ، منبجێ، پرانی ئا ره‌ققه، ته‌بقه، كۆبانێ، گرێ سپی، عه‌ین عیسا، سه‌رێ كانیێ، حه‌سه‌كه، قامشلۆ، هه‌ر وها دربێسیێ، شه‌دادیێ و ب ده‌ها باژارۆكێن دن.\nیه‌په‌گێ و پشتره هه‌سه‌دێ تا ب داوی بوونا شه‌ر و هه‌موه‌خت داگیركاری ئا تركیێ ل عه‌فرینێ، 11 هزار شه‌هید و 24 هزار بریندار دانه، پرانی ئا هه‌ری زوور ئا ڤێ هه‌ژمارێ خورت و لاوێن رۆژئاڤا كوردستانێ بوونه، ئه‌نجاما وێ قوربانیێ ژی ئاڤاكرنا هه‌رێم و كانتۆنان، پشتره رێڤه‌به‌ریا خوه‌سه‌ر، لێ ئه‌و هه‌ولێن وان نه‌بوونه هێڤێنا ئاڤاكرنا كیانه‌كه كورد ئێ ب ناڤێ رۆژئاڤا كوردستانێ.\nپه‌یه‌ده كو پارتا ده‌ستهلاتدارا ته‌كئالی ئا رۆژئاڤایه، وێ د سالێن خه‌بات وته‌كۆشینا خوه دا ته‌ڤ پارت و ته‌ڤگه‌رێن ولاتپارێز دوور كرن، هه‌ر چه‌ند كو سه‌ركرداتی ئا باشوورێ كوردستانێ ل وێ ده‌مێ ب رابه‌راتی ئا بارزانی ب لهه‌ڤهاتنێن هه‌ولێر و دهۆكێ هه‌ول دا، یه‌كگرتنا پارت و ئالیێن رۆژئاڤا بكه، لێ په‌یه‌دێ لهه‌ڤهاتن پێشێل كرن و رۆژئاڤا ته‌كئالی برێڤه‌بر، بریارا پارتا كاركه‌رێن كوردستانێ په‌كه‌كێ ژی ل سه‌ر ئا زال بوو، له‌وما ئه‌و زه‌نگا خه‌ته‌را ژناڤچوونا رۆژئاڤا بوو.\nپه‌یه‌دێ باش فام دكر كو به‌رزكرنا وێنه‌یێن ئۆجالان وێرانی وێ ل په‌ی به\nپشتگه‌رمی ئا په‌یه‌دێ ب په‌كه‌كێ و وه‌رگرتنا فه‌رمانا ژ قه‌ندیلی، رێ ژ بۆ هاتنا تركیێ بۆ رۆژئاڤا كوردستانێ خوه‌ش كر، هه‌ر وه‌ك په‌یه‌دێ نه فام نه‌دكر كو به‌رزكرنا وێنه‌یێن ئۆجالان وێ ئێستیفزازا تركیێ بكه و رێ ژبۆ داگیركاریێ ڤه‌كه، وێ باش فام دكر، تركی وێ ده‌رباسی رۆژئاڤا ببه.\nل رۆژێن بووری ئارته‌شا تركیێ ئێریشا سه‌ر رۆژئاڤا كوردستانێ ب به‌هانه‌یا هه‌رێما ئاڤا كرنا ئه‌وله‌هیێ دا مه‌شاندن، هه‌ر د زوو ده هه‌سه‌دێ هه‌ست ب ترسێ كر و په‌نا ژ بۆ رژیما سووریێ بر، پشتی 5 رۆژێن ئێریشێ وێ رجا ژ رووسیا فه‌ده‌رال كر ناڤگینیێ د ناڤبه‌را وێ و دیمه‌شقێ ده بكه، ئه‌و بوو ل 12/10/2019ان هنه‌ك به‌رپرسیارێن هه‌سه‌دێ و هكوومه‌تا سووریێ جڤیان، ئه‌و جڤین ئا لهه‌ڤهاتنا ڤه‌گه‌راندنا (ئێمانه‌تێ) بوو، ئه‌و ئێمانه‌تا رژیما ئه‌سه‌دی ل ده‌ستپێكا ئالۆزبوونا ره‌وشا سووریێ ل 2012ان راده‌ستی په‌یه‌دێ كری.\nهه‌سه‌دێ و رژێما سووریێ لهه‌ڤهاتن كر، هه‌ر چه‌ند كو به‌رپرسیارێن هه‌سه‌دێ دبێژن كو ئه‌و ته‌نێ ژبۆ مه‌به‌ستێن له‌شكری نه، لێ به‌لێ د راستی ده، ئه‌و ب شكه‌ستنه‌كه مه‌زن ژ روویێ سیاسی و دیرۆكی ڤه تێ هه‌ژمارتن.\nئارته‌شا سووریێ وێ ل سینۆرێ تركیێ و رۆژئاڤا بجی به\nناڤه‌رۆكا لهه‌ڤهاتنا هه‌سه‌دێ و رژیما سووریێ:\n– ئارته‌شا سووریێ ل ته‌ڤ ناڤچه‌یێن سینۆری ئێن ناڤبه‌را تركیێ و سووریێ ده وه‌ره جێگیر كرن.\n– ئارته‌شا سووریێ وێ ده‌رباسی ناڤا باژارێن كۆبانێ و منبجێ ببه.\n– ئارته‌شا سووریێ وێ ده‌باسی ناڤا ته‌بقه‌یێ ببه، هه‌موه‌خت به‌نداڤێن فراتێ و مه‌نسووره كو دكه‌ڤنه سه‌ر چه‌مێ فراتێ ل ره‌ققه.\n– پالاوگه‌هێن په‌ترۆلێ ئێن دێرازوورێ وێ راده‌ستی سووریێ بهێن كرن.\n– ئارته‌شا سووریێ ژ هێزێن سووریایا ده‌مۆكراتیك خوه‌ستیه قامشلۆیێ راده‌ست بكه‌ن.\nهه‌سه‌ده رازیبوویه باژارێن رۆژئاڤا ب هه‌ڤبه‌شی دگه‌ل رژیمێ وه‌ره‌ن برێڤه‌برن\nل گۆری زانیاریێن تایبه‌ت ئێن داركا مازیێ كو ژ چاڤكانیێن خوه ئێن رۆژئاڤا وه‌رگرتنه، ژ نها ده ئیداره‌یا باژارێن رۆژئاڤا وێ ب هه‌ڤبه‌شی د ناڤبه‌را هه‌سه‌ده و رژیما سووریێ ده وه‌ره ئیداره كرن، هه‌ر وها هه‌سه‌دێ ته‌ڤ كه‌مینه‌یێن د ناڤا پێكهاته‌یا خوه ده ژ ئه‌ره‌ب و كرستیانان هایداركرنه كو په‌یوه‌ندیا وان ب هه‌سه‌دێ ڤه نه‌مایه و باشتره ته‌ڤلی ئارته‌شا سووریێ ببن.\nلێ به‌لێ تشتا كو هه‌ری گومان ل په‌ی خوه ئانی، چاڤه‌رێ دهات كرن، هه‌ر یه‌ك ژ ولاتیێن فرانسا و ئه‌لمانیا ئیرۆ له‌شكران ژ بۆ راگرتنا شه‌ر ره‌وانه‌ی باكوورێ سووریێ بكه‌ن، لێ بەلێ هه‌سه‌دێ بله‌ز و به‌ز قه‌ستا دیمه‌شقێ كر و لهه‌ڤهاتن دگه‌ل رژیما سووریێ كر ژ بۆ كو ئه‌و پلانا فرانسا و ئه‌لمانیایێ راستی شكه‌ستنێ ببه.\nب ڤێ لهه‌ڤهاتنێ، رۆژئاڤا كوردستانێ ئێدی وه‌كه ستاتۆ ناهێت ته‌ماشه‌كرن، ژ روویێ له‌شكری ڤه ژ ده‌ست چوونا ناڤچه‌یێ یه، ژ روویێ سیاسی ڤه ڤه‌گه‌رینه بۆ ده‌ستپێكا شۆرشا سووریێ و سالا 2012ان، ئه‌ڤ یه‌ك ژی ب راده‌ستكرنا ئێمانه‌تێ ژ بۆ خوه‌دیێن وێ تێ ناسكرن، ئه‌و ئێمانه‌تا په‌یه‌دێ جه‌نگا ب وه‌كاله‌ت ب خوینا 11 هزار لاوێن كورد د 7 سالێن ده‌رباسبوویی ده ژ بۆ مه‌شاندی.