Mewda Media | دۆزی كورد وەكو خاڵی ناكۆكی لەنێوان بایدن و ئەردۆغان دا\nدۆزی كورد وەكو خاڵی ناكۆكی لەنێوان بایدن و ئەردۆغان دا\nمەودا میدیا - سلێمانی | 2020/11/11\nململانێی نێوان جۆزیف بایدن، سەرۆكی هەڵبژێردراوی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا و رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆك كۆماری توركیا كە ماوەیەكە ئاماژەكانی دەركەوتوون پەیوەندیی راستەوخۆی یان روونتر بێژم پەیوەندیی بە دۆزی كوردەوە نییە، بەڵكو هەردوولایان دەیانەوێ كارتی كوردی لە دژی یەكتر و بۆ بەرژەوەندیی خۆیان بەكاربهێنن. رەنگە لە ئەگەری نزیكبوونەوەی بەرژەوەندییەكانیاندا، هاوشێوەی ئەزموونەكانی رابردوو پشتكردنە كورد رووبدات، دەشگونجێ وا نەبێت.\nدەرئەنجامی هەڵبژاردنە سەرۆكایەتییەكەی رۆژی 3ی نۆڤەمبەری 2020 كە هێشتا بەرەسمی رانەگەیەندراوە لە بەرژەوەندیی جۆزیف بایدن كەوتەوە. بەوەی هەڵبژاردنی كەسایەتییەكی سیاسی و سەركەوتنی ئاراستەیەكی سیاسی لە ئەمەریكا كاریگەریی لەسەر سیاسەتی جیهانی و پەیوەندیی نێوان وڵاتان لەلایەك و ئەمەریكا و وڵاتان لەلایەكی دیكەوە هەیە، بۆیە وڵاتانی چاو لەسەربووی نێو ئەو پەیوەندییانە زیاتر قسەیان لەسەر دەكرێت و توركیاش یەكێك لەو وڵاتانە.\nتوركیای سەردەمی ئەردۆغان و دۆزی كورد\nساڵی 2001 رەجەب تەیب ئەردۆغان لەگەڵ عەبدوڵڵا گویل و چەند هاوڕێیەكیدا پارتی داد و گەشەپێدان "ئەكەپە"یان دامەزراند، بەهۆی كۆمەڵێك پێشهاتەوە ساڵی 2002 هەڵبژاردنی پێشوەختە ئەنجامدرا، بەوەی ئەردۆغان قەدەغەی سیاسەتكردنی لەسەر بوو، بۆیە عەبدوڵڵا گویل رۆڵی سەرۆكی دەبینی و بۆ ماوەی ساڵێكیش بووە سەرۆك وەزیرانی توركیا.\nژیانی سیاسی ئەكەپە لەوكاتەوە دەستپێدەكات كە یەكەم ئەزموونی سیاسی پێش كەمتر لە ساڵێكی دامەزراندنی، هەڵبژاردنی بردەوە و تائێستاش بەردەوامە، ئەو ماوە و سەركەوتنە بەردەوام و یەك لەدوای یەكانە دوو شتی لە ئەكەپەدا گۆڕی:\nیەكەم: ئەكەپە لە حزبی خەڵكەوە بووەتە حزبی دەستەبژێرێكی سیاسی.\nدووەم: رەجەب تەیب ئەردۆغان بووە سەركردەیەكی ئیسلامیی تاكڕەوی خودئەڤین.\nكۆمەڵێك دۆسییە كە بووبوونە بەرنامەی پارتی داد و گەشەپێدان بووەتە هۆی سەركەوتنی ئەردۆغان و حزبەكەی لە وێنەی دۆسییەی ئابووری و ئازادیی سیاسی و سفركردنەوەی كێشەكان و چارەسەركردنی دۆزی كورد "نەك بەپێی دەستوور و تەنیا لە چوارچێوەی پرۆژەی سیاسی و هەڵبژاردندا".\nدۆزی كورد؛ لە توركیا لەدوای كۆتاییهاتنی شۆڕشەكانی پێش جەنگی دووەمی جیهانییەوە جۆرێك لە متمبوونی بەخۆیەوە بینیبوو تا دامەزراندنی پارتی كرێكارانی كوردستان "پەكەكە" لە ساڵی 1978 و دەستپێكردنی شۆڕشی چەكداریی لە ساڵی 1984، بەدوای ئەوەشدا و لەژێر ناوی جۆراوجۆری پارتی كوردیی دروستبوون، بەڵام لە سەردەمی رەجەب تەیب ئەردۆغان و ئەكەپەدا دۆزی كوردی ناوی وەرگرت و شوناسی خۆی ئاشكرا كرد، ئەمەیان هەردوولا "كورد و ئەردۆغان"یش قازانجیان لێكرد.\nبۆ قۆناغی سیاسیی پارتە كوردییەكان لە توركیا لەسەر چەند ئاستێك رەنگدانەوەی ئەرێنی بەجێهێشت:\nیەكەم: خەبات و دۆزی كورد لە توركیا قۆناغی نهێنیبوونی تێپەڕاند و بزاوتەكە خۆی ئاشكرا كرد.\nدووەم: رەهەندێكی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی وەرگرت، بەوەش پشتیوانی زۆرێك لە وڵاتانی یەكێتیی ئەوروپا، تاڕادەیەك ئەمەریكای بەدەستخست و بەشێوەی جیاواز سوودی هەبوو.\nسێیەم: لە ناوخۆی توركیا باسكردن لە بوونی دۆزی كورد و هەوڵدان بۆ چارەسەركردنی تابووی لەسەر لاچوو، بگرە لە ساڵی 2005 لە میانەی بەڕێوەچوونی بانگەشەی هەڵبژاردن، رەجەب تەیب ئەردۆغان وتی: دۆزی كورد دۆزی منە و خۆم چارەسەری دەكەم.\nئەردۆغان و دۆزی كورد\nپارتی داد و گەشەپێدان بۆ سەركەوتن و مانەوەی لە دەسەڵات لە یەكەم هەڵبژاردنەوە تائێستا پێویستی بە دەنگی كورد هەبووە، بۆ ئەوەش دوو كاری سەرەكی كرد:\nیەكەم: ئایینی ئیسلامی وەكو هۆكارێك بۆ كۆكردنەوەی دەنگی كورد لە ناوچە كوردییەكان بەكارهێنا، زۆریش سەركەوتوو بوو.\nدووەم: دەستەبەركردنی هەندێك مافی سەرەتایی وەكو رێگەدان بە نووسین و قسەكردن بە زمانی كوردی، دەركردنی رۆژنامە و كردنەوەی TRT6، باسكردن بە بوونی كورد وەكو نەتەوە، هەروەها ئامادەكردنی پرۆژەی كرانەوەی دیموكراتی بەڕووی كورد و گفتوگۆكردن لەگەڵ پارتە كوردییەكان كە دواترینیان پارتی دیموكراتی گەلان "هەدەپە"یە.\nئەو كرانەوەیە بەڕووی كورددا تا ئەندازەیەك گرنگ بوو، بەڵام زۆر هۆكار بوونە هۆی پاشگەزبوونەوەی ئەكەپە و ئەردۆغان لە كرانەوە بەڕووی كورددا و هاوتای یەكتر "هەم كورد و هەم ئەردۆغان" زیانیان كرد و بەردەوامیش دەیكەن.\nئەردۆغان و تێهەڵكێشكردنی دۆزی كورد لە گۆشە جیاوازەكاندا\nرەجەب تەیب ئەردۆغان لەسەر ئاستی هەر چوار بەشەكەی كوردستان رووبەڕووی كورد بووەتەوە بەم شێوەیە:\nیەكەم: هەیمەنەی لەسەر باشووری كوردستان هەیە و بازاڕی قۆرخكردووە و چەندین كیلۆمەتر لە خاكەكەی داگیركردووە و دۆسییەی ئابوورییش وەكو هەڕەشە بەكاردەهێنێت.\nدووەم: بەهاوبەشیی لەگەڵ كۆماری ئیسلامیی ئێران دژی پارتی ژیانی ئازادی كوردستان "پژاك" شەڕ دەكەن و پیلانیان لە دژی دەگێڕن.\nسێیەم: لە باكووری كوردستان گرتن و راوەدوونانی ئەندامانی پەكەكە و هەدەپە و دەنگە ئازادیخوازەكان پرۆسەیەكی بەردەوامە و زیاندانەكانیان لێ پڕكردوون.\nچوارەم: هێرشكردنە سەر ناوچەكانی رۆژئاوای كوردستان و ئەزموونی كوردی لەوێ بەبیانووی بوونی پەكەكە و جیانەكردنەوەیان لەیەكتر لەلایەن توركیاوە سیفەتی ناڕەوابوونی هەیە، بەوەی ئەمەریكا و زۆرینەی وڵاتانی ئەوروپا دژی رژێمەكەی بەشار ئەسەد، سەرۆكی سوریان و كوردی رۆژئاوایان وەكو هێزێكی ئازادیخواز ناسیوە، بۆیە رەجەب تەیب ئەردۆغان لەم دۆخەدا چاوەكانی چووە سەر و بەوەش وڵاتانی دۆستی كوردی لە خۆی نیگەران كرد.\nلێرەوە جۆزیف بایدن هاتە قسە و "دۆزی كورد" بووە خاڵی ناكۆكیی نێوان بایدن و ئەردۆغان و دەكرێت وەكو قۆناغێكی نوێ قسەی لەسەر بكرێت.\nدۆزی كورد.. خاڵی ناكۆكی بایدن و ئەردۆغان\nئەو ناونیشانە لەئێستادا زۆر قسەی لەبارەوە دەكرێت، زیاتریش وەكو خاڵی ناكۆكی لەنێوان جۆزیف بایدن، سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمەریكا و رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆكی كۆماری توركیا رۆشنایی دەخرێتەسەر.\nرۆژی 15ی ئابی 2020 لە چاوپێكەوتنێكیدا لەگەڵ رۆژنامەی نیویۆرك تایمز، جۆزیف بایدن كە ئەوكات بەربژێری پۆستی سەرۆكایەتیی ئەمەریكا بوو لەبارەی ئەردۆغانەوە كۆمەڵێك بۆچوونی خستووەتەڕوو كە ئەمە هەندێكیانە:\n"ئەردۆغان چەوسێنەرە، دژ ركابەرەكانێتی، دەگونجێ پاڵپشتی ئەو سەركردانەی ناوخۆی توركیا بكەین كە تاكو ئێستاش كاردەكەن، هانیان بدەین بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەردۆغان و روخاندنی".\nساڵی 2018 سوپای توركیا ئۆپەراسیۆنی بۆ سەر رۆژاوای كوردستان بەناوی "چڵە زەیتون"، هەروەها ساڵی 2019 ئۆپەراسیۆنی دووەمی بەناوی "كانی ئاشتی" دەستپێكرد و جۆزیف بایدن و دیموكراتەكان و شەقامی ئەمەریكی بەتوندی دژی وەستانەوە.\nجۆزیف بایدن بەڕوونی وتی "ئێمە وەكو دۆناڵد ترەمپ و هاوپەیمانەكانی كوردەكانی سوریا جێناهێڵین، لەكاتێكدا ئەگەر ببمە سەرۆكی ئەمەریكا سەری رژێمی توركیا كە ئەردۆغان كۆتایی پێدەهێنم".\nئەگەر لەڕووی بابەتییەوە سەیری ناكۆكی نێوان ئەمەریكا و توركیا لە سەروەختی هاتنە سەر دەسەڵاتی پارتی داد و گەشەپێدانەوە لە ساڵی 2002 بكەین، تێدەگەین زۆر هۆكار وایكردووە رۆژ لەدوای رۆژ پەیوەندییەكانی نێوان ئەو دوو وڵاتە ئاڵۆزتر ببێت، بەڵام هەمیشە كورد و دۆزەكەی یەكێك بووە لە هۆكارە كاریگەرەكان.\nبۆ ئەمەش دەتوانین چەند دۆسییەك وەكو خاڵی ناكۆكی بخەینەڕوو:\nیەكەم: ساڵی 2003 پەرلەمانی توركیا بە زۆرینەی دەنگ و لەسەر پێشنیازی ئەكەپە، داوایەكی ئەمەریكای رەتكردەوە و رێگەی نەدا لە سنووری توركیاوە سوپای ئەمەریكا هێرش بكاتە سەر عیراق. توركیا لای وابوو ئەوە پێگەی كوردی عیراق بەهێزتر دەكات و دوور نییە سەربكێشێ بۆ دروستكردنی دەوڵەتی كوردی.\nدووەم: بەردەوامیی پارتی داد و گەشەپێدان لە دەسەڵات بووەتە هۆی بەرتەسككردنەوەی ئازادیی سیاسی، راگەیاندن، پێكهاتەكان و چەوساندنەوەیان، بەتایبەت كە نیازی ئەردۆغان بۆ ئیسلامیزەكردنی دەستوور و سیستمی حوكمڕانی روونە.\nسێیەم: رەتكردنەوەی داوای توركیا بۆ وەرگرتنی بە ئەندام لە یەكێتیی ئەوروپا و زیاتربوونی ناكۆكییەكانی لەگەڵ ئیسرائیل وایكرد توركیا بەرەو جیهانیی ئیسلامی بگەڕێتەوە، لەگەڵ ئەوەشدا پەیوەندییەكانی لەگەڵ رووسیا پەرەپێبدات تا گەیشتە واژۆكردنی رێككەوتننامەی كڕینی سیستمی بەرگریی S400ی رووسی و بەوەش پەیوەندییەكانی ئەمەریكا و توركیا تەواو ئاڵۆزبوون.\nچوارەم: پێدانی مافی مانەوە بە فەتحوڵڵا گویلەن، رابەری بزووتنەوەی خزمەت لە ئەمەریكا و رەتكردنەوەی رادەستكردنەوەی بە دەسەڵاتی دادوەریی توركیا لەلایەن ئەمەریكاوە هۆكارێكی دیكەی ئاڵۆزبوونی ئەو پەیوەندییەیە.\nپێنجەم: ئیدارەی جۆرج بووش، باراك ئۆباما و دۆناڵ ترەمپ هەڵوێستی رەسمییان بۆ پشتیوانیكردن لە دۆزی كورد لە توركیا نەبووە، هیچ جۆرە فشارێكیش لە ئەردۆغان و حكومەتە یەك لەدوای یەكەكانی نەكراوە بۆ چارەسەركردنی، یان راگەیەندرابێت بەهۆی ئەو دۆزەوە ئەمەریكا لە توركیا نیگەرانە.\nبایدن وەكو بەربژێر و سەرۆك\nجۆزیف بایدن لە سەروەختی بەربژێربوونیدا بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی ئەمەریكا هەڵوێستی توندی بەرانبەر رەجەب تەیب ئەردۆغان خستەڕوو، مەرج نییە لە سەردەمی سەرۆكایەتیدا هەمان بۆچوون و هەڵوێستی بەرانبەر ئەردۆغان و توركیا هەبێت.\nسیاسەتی دەرەوەی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا بە تەنها سەرۆك دایناڕێژێت، بەڵكو پرۆسەیەكی ستراتیژیی گرنگە و چەند دامەزراوە دەستی لە داڕشتنیدا هەیە، هەڵبەت ئەمە مانای ئەوە نییە سەرۆك رۆڵ و كاریگەریی نییە.\nئەگەر دۆزی كورد وەكو یەكێك لە خاڵەكانی ناكۆكی لەنێوان توركیا و ئەمەریكا وەربگرین دەتوانین هەم پرسیار و هەمیش بەراورد بخەینەڕوو:\nیەكەم: كورد كارەكتەرێكی لۆكاڵییە و توركیا كارەكتەرێكی نێودەوڵەتیی كاریگەرە، دەكرێت كامیان بۆ ئەمەریكا گرنگ بن؟\nدووەم: بەرژەوەندیی زۆری ئابووری، سیاسی و ئاسایشی لەنێوان توركیا و ئەمەریكا هەیە، لە ململانێی گەورەدا زۆرینەی جار بچووكەكان بوونەتە قوربانی، كورد تاچەند دەكەوێتە دەرەوەی ئەو عورفە سیاسییە؟\nسێیەم: ئەگەر توركیا پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئەمەریكا ئاساییبوونەوە، جۆزیف بایدن هەمان هەڵوێستی ئێستای بەرانبەر ئەردۆغان دەبێت؟\nچوارەم: جۆزیف بایدن پشتیوانی كوردە لە سوریا، بەڵام حكومەتی وڵاتەكەی پەكەكەی لە لیستی تیرۆر داناوە، ئەو هەڵسەنگاندنە چۆن راستدەكرێتەوە؟\nپێنجەم: سەبارەت بە چارەسەركردنی پرسی كورد لە توركیا، ئایا ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا خواستی وازیكردنی رۆڵێكی لەو جۆرەی هەیە؟\nلێرە شتێك نییە بەناوی دڵخۆشی، دابەشكردنی سیاسەتی ئەمەریكی بەرانبەر دۆزی كورد بۆ رەش و سپی، بەڵكو ریالیست بوون گرنگە، ئەو دڵخۆشییەی بە هەڵبژاردنی جۆزیف بایدن هەیە بەوەی توركیا ئەردۆغان دەڕوخێنێ و كورد دەپارێزێت، وەكو بایدن وایوتووە، هی سەردەمی بەربژێربوونێتی بۆ پۆستی سەرۆكایەتی ئەمەریكا، ئاسان نییە بتوانێت هەمان سیاسەت و هەڵوێستی بە سیفەتی سەرۆك هەبێت. لەگەڵ ئەوەشدا بۆ كورد گرنگە بەرژەوەندیی خۆی لەگەڵ بەرژەوەندییەكانی ئەمەریكا بگونجێنێ.


ڕوانگە: هەڵبژاردنەکان لە ئێران؛ بەشدرای کردن یان نەکردن\nکەمتر لە بیست ڕۆژی تر هەڵبژاردنەکانی پارلمانی و مەجلیسی زانایانی یاسای بنەڕەتی لە ئێراندا بەڕێوە دەچێت. شورای نیگەهبان نزیک بە هەفتا لە سەدی ئەوانەی خۆیان ناونووس کردبوو ڕەدی کردنەوە.\nهەندێک لەوانەی کە ڕەد بوونەتەوە یان وەک ڕێفۆرمخواز و نزیک بە دەوڵەتی ڕۆحانی دەناسرێن یان تەنانەت لەو ئۆسوولگەرانەن کە وەک میانەڕوو دەناسرێن. ڕێژەی زۆری ڕەد کراوان ئەو پرسەی لە نێو چالاکانی سیاسی ناوخۆی ئێران دروست کردوە کە بەشداری لە هەڵبژاردن کاتێک کە تەنانەت خۆپالێوەرانی نێو سیستمی سیاسی ئاوا بە توندی فیلتەر دەکرێن ئایا هەڵگری هیچ مانایەکی سیاسی هەیە؟\nهه‌ندێک له چاودێران ده‌پرسن بەشداری کردن لە هەڵبژاردنێکی ئاوادا کاتێکدا هیچ جۆرە کێبەرکێک لە کایەی هەڵبژاردندا بوونی نییە، جگە لە گوێڕایەڵی بۆ داواکارییەکانی ڕێبەری کۆماری ئێسلامی ئێران مانایەکی تری هەیە؟\nچەند ئەگەری ئەوە هەیە کە بە داواکاری حەسەن ڕۆحانی هەندێک لە ڕەدکراوانی نزیک بە دەوڵەت بگەڕێنەوە ناو کایەی هەڵبژاردنەوە؟ ئاستی بەشداری خەڵک لە هەڵبژاردنی داهاتوودا چەند دەبێت؟\nلە ڕوانگەی ئەمڕۆدا لە وتووێژ لەگەڵ بەڕێزان دوکتور خالید خەیاتی مامۆستای زانستگەلی سیاسی لە زانکۆی لینشۆپینگ ستوکهۆڵم لە سوید و هەروەها دوکتور خالید تەوەکۆلی کۆمەڵناس لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ئه‌م بابه‌ته‌مان تاوتو کردووە.


په‌رله‌مانى ئێران كۆبوونه‌وه‌یه‌كى نائاسایی ئه‌نجامدا\nهەواڵ / جیهان :: 26/02/2019 :: 400 جار بینراوە\nپێشنیوه‌ڕۆى ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه 26ى شوبات، په‌رله‌مانى ئێران كۆبوونه‌وه‌یه‌كى نائاسایی ئه‌نجامدا و سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى و سیاسه‌ته‌كانى ده‌ره‌وه‌ى په‌رله‌مانى ئێران-یش ده‌ڵێت: "جه‌واد زه‌ریف به‌هۆى ناكۆكى له‌گه‌ڵ چه‌ند به‌رپرسێك ده‌ستى له‌كاركێشاوه‌ته‌وه".\nمحەمەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوەی ئێران دوێنێ شه‌و (دووشه‌ممه 25ى شوبات)، لە رێگەی پۆستێکەوە لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینستگرام نامەی دەستلەکارکێشانەوەکەی بڵاوکردووەتەوە. لە نامەکەیدا سوپاسی هاوڵاتیانی ئێران دەکات و داوای لێبوردنیش دەکات بەوەی ناتوانێت لە ئەرکەکەی بەردەوام بێت.\nحیشمه‌توڵا فه‌ڵاحه‌ت پیشه، سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى و سیاسته‌كانى ده‌ره‌وه‌ى په‌رله‌مانى ئێران له‌باره‌ى ناوه‌ڕۆكى كۆبوونه‌وه‌كه‌وه به میدیاكانى وڵاته‌كه‌ى راگه‌یاند: "كۆبوونه‌وه نائاساییه‌كه‌ى ئه‌مڕۆى په‌رله‌مان بۆ تاوتوێكردنى نامه‌ى چه‌ند په‌رله‌مانتارێك بوو به مه‌به‌ستى قبوڵنه‌كردنى نامه‌ى ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ى وه‌زیرى ده‌ره‌وه‌ى ئێران، تاوتوێكردنى هۆكاره‌كانى ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ى ئه‌و وه‌زیره".\nئه‌و په‌رله‌مانتاره هۆكارى پشت ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ى زه‌ریف ئاشكرا ده‌كات و ده‌شڵێت: "هۆكارى سه‌ره‌كى ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌ى جه‌واد زه‌ریف ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ناكۆكییه‌كانى ئه‌و وه‌زیره له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك به‌رپرسى حكومى، ئه‌مه سه‌ره‌ڕاى نه‌بوو هاوسه‌نگى له نێوان سیاسه‌تى ده‌ره‌وه و سیاسه‌ته‌كانى حكومه‌تى ئێران".\nبه‌پێى ئه‌و زانیارییانه‌ى كه له میدیاكانى ئێران بڵاوكراونه‌ته‌وه، تا ئێستا نامه‌ى ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌ى زه‌ریف قبوڵنه‌كراوه و رانه‌گه‌یه‌نراوه، هه‌ر له‌و باره‌یه‌شه‌وه په‌رله‌مانى ئه‌و وڵاته بڕیاریداوه سبه‌ى كۆبوونه‌وه‌یه‌كى ئاشكرا (كراوه) ئه‌نجامبدات و زیاتر تاوتوێى بكات.


به‌هرۆز جه‌عفه‌ر 15/03/2020 318 جار خوێنراوەتەوە\nئایا لە بنچینەدا نەوت ئەو گرنگیەی ماوە لە جیهاندا ؟. هەموو کاڵایەک لە بازاڕدا پەیوەستە بە خواست و خستنە ڕوو ( عرض و طلب- Demand and Supply )ەوە، نەوتیش هەروایە، بەڵام جیاوازییەکە ئەوەیە زیاتر لە هەر کاڵایەک سیاسەت مامەڵەی پێوە ئەکات. بە گشتی پێنج فاکتەری سەرەکی هەیە کە کاریگەریی لەسەر نرخی نەوت هەیە، یەکێک لەوانە فاکتەری ئۆپیکە. تا ئێستا جڵەوی ٤٣٪ نەوتی جیهان بە دەست ئۆپیکەوە ماوە. بە ڕێژەی ٣٤٪ سەرچاوەی ووزە لە جیهاندا بە نەوت پڕ ئەکرێتەوە، ٢١٪ یش بە غازی سروشتی.\nکاتێک پیشەسازیی لە سەدەی نۆزدەدا تەشەنەی سەند و جموجوڵە جەنگی و سەربازییە جبهانیەکانیش بەردەوام بون، بایەخی نەوتیش بۆ زلهێزەکان زیاتر بو، بۆیە کۆنترۆڵکردنی سەرچاوەکانی ووزە ( یەکێک ) بو لە ئامانجی هێزە گەورەکان و مامناوەندەکان.\nلەسەرەتای سەدەی بیست و یەکدا، زۆرترین قسە لەسەر ئەوەیە کە نەوت بایەخی خۆی لە دەست داوە، سەردەمی نەوت بەرەو کۆتاییە!؟. ئایا ئەمە وایە؟. پێشەکی بزانین ئەوانە کێن خەریکی ختوکەدانی ئەم دیسکۆرسەن، گریمان ئاژانسی ووزەی جیهانی - IEA ، یاخود ئیدارەی زانیاریی ئەمریکی بۆ ووزە یان ڕاپۆرتی ساڵانەی ڕێکخراوی وڵاتانی هەناردەکاری نەوت ( ئۆپیک OPEC) وا ئەڵێت...بەڵام تەماشای ڕاپۆرتی ساڵانەو پێشبینی هەمو ئەوانە بکە کە دوو مانگ بەر لە ئێستا لە سەرەتای ساڵی (٢٠٢٠) بڵاویان کردۆتەوە، بە پەیمانگە ڕووسییەکانیشەوە بۆ پیترۆڵ هەمویان لە خوێندنەوەکانیاندا هەڵە دەرچوون، بەتایبەت لە دەستنیشانکردنی نرخی نەوت بۆ ساڵی (٢٠٢٠) کەس لەوانە پێشبینی ئەم دۆخەی نە کردوە کە ڤایرۆسی کۆرۆنا و سەرکێشیەکانی شازادە گەنجەکەی سعودییە « محەمەد بن سەلمان» ببێتە هۆی دابەزینی نرخی نەوت. بەگشتی ئارگیۆمێنتەکە ئەوەیە تەکنەلۆژیاو پێشکەوتنە تەکنیکی و غازیی و کارەبایی و هەواییەکان لەناوەندە پیشەسازییە پێشکەوتووەکانی دونیادا گەیشتوەتە دۆخێک کە پێویستی بۆ نەوت کەمتر بێتەوە. هەروەها بەرهەمهێنانی نەوتی بەردین (نفط الصخري) لە ئەمریکا و کەنەداو هەندێ شوێنی وەک ئوردون و ئازەربایجان و...تادوایی کە لە قووڵاییەکی دیاریکراودا جۆرە بەردێک هەیە ئەیدۆزنەوەو تا (٤٠٠) پلە گەرمی ئەکەن و نەوتی لێ بەرهەم دێت. ئیتر ئەمەش هۆیەکە بۆ ئەوەی پێویستی بە نەوتی خاوی برێنت (کە ڕێژەی گۆگرد تیا کەمە) یان نەوتی تەکساس یان عوممان و دوبەی کەمتر بێتەوە لە بازاڕەکانی بۆرسەدا !. بەڵام ئەمەش وا دەرنەچوو، چونکە تێچووی بەرهەمهێنانی یەک بەرمیل لەم جۆرە لە نەوت دوو هێندەو نیوی تەکنیک و دڵۆپەندنە کلاسیکیەکەی پێشوترە.\nکەواتە چۆن ئەم دیاردەیە ناو بنەین کە لە ناکاو و لە (٧ ی مارسی ٢٠٢٠) دا نرخی نەوت (٢٠٪) ی بەهاکەی خۆی لەدەستداوە؟. ئەمە لەڕووی تیۆرییەوە لە زانستی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا بە مناوەرە یان (تلاعب - Manipulation) ناوزەند ئەکرێت، بەجۆرێک گەمەیەکە لە بازاری بازرگانی دا. بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە بۆچی ئەم گەمەیە ئەکەن؟. بەرمیلێک نەوت بە (٣٣$) دۆلار لەکاتێکدا لە هەندێ ووڵات کرێی بەرهەمهێنانی (١) بەرمیل نەوت لە نێوان (٢٠ بۆ ٣٠$)!. لە ڕووسیا کرێی بەرهەمهێنانی یەک بەرمیل نەوت (٢٠$) بیست دۆلارە. لە هەرێمی کوردستان (١٧$) دۆلار ئەکەوێت.\nلە کۆتایی ساڵی (٢٠١٨) ەوە ئۆپیک هەوڵی خۆی خستۆتە گەڕ تا نرخی نەوت بەرز بکاتەوە، بۆ ئەوەش ئەیەوێ بڕێکی کەمتر بخاتە بازاڕەوە تا خواست لەسەر نەوت زیاتر بێت. بەڵام لەبەرئەوەی لەساڵی (٢٠١٦) ەوە ڕووسیا لە دەرەوەی ئۆپیک وەک چاودێرێک یان ڕاستتر بڵێین هاتۆتە ناو گفتوگۆ و بڕیاردانەوە نایەوێت سعودیە وەک هاوپەیمانێکی ستراتیجی ئەمریکا هەمو بڕیارێک بە ئارەزووی خۆی بدات. بۆیە گفتوگۆکانی ئۆپیک و ڕوسیا ( OPEC PLUS ) درێژەیان هەیە. لەناو ئۆپیکدا جگە لە سعودییە ئەوانی تر ئەو کاریگەرییەیان نەماوە، بۆ نمونە؛ گابۆن و ئەنگۆلاو کۆنگۆ و ئیکوادۆر و ڤەنزەویلا و لیبیاو نەیجیریا و عێراق و کوەیت و جەزائیر، ئەمانە لە کاتێکدا کە ئەندامی ئۆپیکن، بەڵام تەنانەت بۆ ناوخۆی خۆیان پڕن لە کارەساتی مرۆیی گەورە، هاوکات لەچاو سعودیەدا ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت تیایاندا کەمترە. بۆیە سعودیە دەمڕاستی ئۆپیکە و داوا ئەکات (١٫٥) ملیۆن و نیوێک کەمتر بخەنە بازاڕەوە لەو بڕەش ڕووسیا (٥٠٠) پێنج سەت هەزاری بەردەکەوێ، بەڵام ڕووسیا ڕازی نییە. کاردانەوەی چاوەڕوان نه کراوی ئەمە ئەوەبو وەزیری نەوتی سعودیە سەردانی زەهران و کۆمپانیای ئارامکۆی کرد کە توانای هەناردەکردن و خستنە بازاڕ بەرز بکەنەوەو بیگەیەننە (١٣) بەرمیل لە ڕۆژێکدا، ئێستا نزیکەی (٣) ملیۆن بەرمیل زیاترە لە پێشوتر لە بازارەکاندا، بۆیە نرخی نەوت داتەپی.\nنرخی نەوت داتەپیوە، چونکە سعودییە لە کاردانەوەی ئەوەی ڕووسیا ڕازی نیە ڕێژەی نەوت لەبازاردا کەم بکەنەوە زیاتری خستۆتە بازاڕەوە، هەروەها بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە هاتوچۆ ئاسمانی و زەمینیەکان وەستاون، کارگەو کارخانەکان کەمتر کارئەکەن. ڕێژەی بەکارهێنانی نەوت کەمتر بۆتەوە، تەنها چین ڕۆژانە (٩٤٠) هەزار بەرمیل نەوت کەمتر بەکاردەهێنێت بەبەراورد بەو ڕۆژانەی کە پەتای کۆرۆنا نەبو.\nلێرەدا بازاڕە تازە پێگەیشتوەکان ( هەرێمی کوردستانیش یەکێکە لەوانە) زیان ئەکات، بەتایبەتی لە هەرێمی کوردستان ناتوانین بڵێین ئابورییەکی تەواو هەیە، چونکە سووڕێکی تەواوی دارایی نی یە. بێجگە لەوەی ئابوریی هەرێمی کوردستان بە ڕادەیەکی ئێجگار زۆر پشت بە نەوت ئەبەستێت. باج و سەرچاوەکانی تری داهات تیایدا ڕێک نەکراونەتەوە. هەروەها حکومەتی هەرێمی کوردستان تا هەنووکە پشت بە حکومەتی عێراق ئەبەستێت، بە پێی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی و خەمڵاندنەکانی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق ئەم دەوڵەتە قەرزە گشتیەکانی لە نێوان (١٢٣ بۆ ١٣٢) ملیار دۆلاردایە. واتە ئەگەر نرخی نەوت ئاوا بەردەوام بێت عێراق ناتوانێ قەرزی دیکە بکات چونکە (سوو) ی زیاتر ئەچێتە سەر قەرزەکان. ئەگەرچی عێراق خاوەنی (٦٩) ملیار دۆلاری یەدەگ و خەوتووە ( ئەمەش هەموو وڵاتێک لە ئابورییەکەی دا هەیەتی ) بەڵام دەست بۆ ئەم پارەیە ببرێت بەهای دراوی عێراقی جێگیر نابێت و دائەبەزێت. ئەگەر حکومەتی عێراق سیاسەتی دەستگرتنەوە ( تەقەشوفات) پەیڕەو بکات ئەوا وەک ئەبینن (٦) شەش مانگە خەڵک لەسەر شەقامەکانن و خۆپیشاندان ئەکەن بۆ ژیانێکی باشتر و دوو ساڵە هەڵبژاردن کراوە هێشتا کابینەیەکی تەواوەتی حکومەت پێک نەهێنراوە.\nلەهەموو بارێکدا ئەم دابەزینەی نرخی نەوت زیانی گەورە دەگەیەنێتە ئەو وڵاتانەی بەرهەمهێنەری نەوت کە لە بازاڕی بازرگانی بە دا گەشەکردوو دانانرێن، ئەوە یەکەمین جاریشە دوای جەنگی کەنداو (١٩٩١) نرخی نەوت دابەزینێکی پێوانەیی تۆمار بکات.\nلێرەدا بە کورتی چەند خاڵێک وەک چارەسەر ئەخەمە ڕوو\nیەکەم؛ دۆخی خراپ و خوێنبەربونی ئابوریی لە پڕ چارەسەر ناکرێت، بەڵکو ئەکرێت قەیرانەکە ڕابگیرێت. ناتوانین بنبری گەندەڵی بکەین، بەڵکو ئەکرێت ڕابگیرێت.\nدووەم؛ ئەگەر ئاراستەی ئەم مناوەرەیە لە نێوان سعودیەو ڕووسیادا بێت ئەوا دابەزینی نرخی نەوت درێژه ناکێشێت. بەڵام ئەگەر ئامانج لەم گەمەیە بۆ دابەزینی نەوت بریتی بێت لە ململانێ نوستوەکەی نێوان ڕوسیاو ئەمریکا ئەوە درێژە ئەکێشێت.\nسێهەم؛ ئابوریی پشت بەستوو بە پارەی کاش کەمتر بکرێتەوە، هەر وڵاتێکی خاوەن دەرامەتی سروشتی پێویستی بە سیستەمێکی دارایی سەرکەوتوو هەیە. ئەگەر سیستەمی ئابوریی و دارایی هەرێمی کوردستان ڕێک نەخرێتەوە بەرمیلێک نەوت بە ١٠٠٠ هەزار دۆلاریش بێت کێشەکان گەورەتر ئەکات بچوکتریان ناکاتەوە.\nچوارەم؛ حکومەتی عێراق بەسەرۆکایەتی « د. عادل عەبدولمەهدی» لەگەڵ ووڵاتی چین لە سێپتەمبەری ٢٠١٩ ەدا گرێبەستێکی واژۆکردووە، تیایدا ڕۆژانە (١٠٠٠٠٠) سەت هەزار بەرمیل نەوت ئەدرێت بە وڵاتی چین لەبەرامبەردا چین ئەرکی بونیادنانەوەی عێراق لە ڕووی کارەباو پەروەردەو تەندروستی و بەگژاچونەوەی تیرۆر لە ئەستۆ ئەگرێت. ئەمە هەرێمی کوردستانیش ئەگرێتەوە. ئەمە لایەنێکی دڵخۆشکەرە پشتی پێ ببەسترێت، چونکە بابەتەکە جۆرێکە لە (مقايضة) واته کاڵا بەرانبەر خزمەتگوزاریی یان کاڵایەکی ترە نەک پارە.\nپێنجەم؛ بە شێوەی دوور مەودا کاربکرێت بۆ سەر پێخستنی ئابورییەکی خۆڕاگڕ، چونکە ئابوورییەکی جێگیر و خۆڕاگر توانای گەشەکردنی بەردەوام (التنمية المستدامة- Sustainable development) ی هەیە. لێرەدا بۆیە ئەوترێت بازاری تازە پێگەیشتوو یان نیمچە دواکەوتو چونکە ئەگەرچی بەشداریی هەیە بەڵام گەشەکردن تیایدا لاوازە. سەرەنجام عەیبە گەورەکەی ئەم جۆرە لە ئابوریی ئەوەیە بەرگەی مەترسییە سیاسیەکان ناگرێت و وەبەرهێنان و پشکەکان تیایدا تووشی داتەپین ئەبێتەوە.


بۆ هه‌رێمى كوردستانیش ڕاسته ...!! - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبه‌پێى دوا ئاماره‌كانى رێكخراوى كارى نێو ده‌وڵه‌تى(ILO)، نزیكه‌ى 152 ملیۆن منداڵ كاریان پێده‌كرێت، له چوارچێوه‌ى كاركردنیشیاندا روبه‌ڕوى مه‌ترسی گه‌وره له‌هه‌موو رووێكه‌وه ده‌بنه‌وه.\nبه‌پێى توێژینه‌وه‌كان خانه‌واده‌ى ئه‌و منداڵانه، له ئه‌نجامى ته‌نگژه‌ى دارایی قوڵ و ناله‌بارى ژیانیان به‌تایبه‌تى له‌سه‌روبه‌ندى كۆڤید-19 و كه‌ره‌نتینى ته‌واودا ناچاربوون بۆ په‌یداكردنى ساده‌ترین سه‌ره‌تاكانى گوزه‌ران بیانخه‌نه به‌ركار، دیاره ئه‌وه له شوێنێك تا شوێنێكیتر جیاوازى هه‌یه، هه‌ندێك وڵات مامه‌ڵه‌یه‌كى واقیعیانه‌یان له‌گه‌ڵ ئه‌و بارودۆخه ناچاریه كردووه، به‌ڵام له وڵاته عه‌ره‌بیه‌كان به‌عێراقیشه‌وه به‌هۆى هه‌نگاو و مامه‌ڵه‌ى ناته‌ندروستیان له‌گه‌ڵ بارودۆخه‌كه‌دا، زۆرترین خانه‌واده له‌نێوانیاندا منداڵه‌كانیان روبه‌ڕووى گرفت و ئاڵنگارى زۆر بوونه‌ته‌وه.\nهاوته‌ریب له‌گه‌ڵ سه‌رنه‌كه‌وتنیان له ده‌سته‌به‌ركردنى چاره‌سه‌ره‌كان، نه‌شیان توانیوه خوێندن له‌رێگاى ئۆنلاین و فێركردنى ئه‌لیكترۆنى بۆ زۆربه‌ى هه‌ره زۆریان فه‌راهه‌م بكه‌ن، به‌هۆكارى نه‌ڕه‌خساندنى هێڵى ئه‌نته‌رنێت و ئه‌و ئامێر و ده‌زگایانه‌ى پێویستن، لێكه‌وته‌یه‌كیترى خراپی ئه‌و په‌تایه، پاشه‌كشێكردن بووه له‌و پێشكه‌وتنانه‌ى له‌بارى یه‌كسانى چێنده‌رى به‌لاى كه‌م له‌خوێندندا به‌ده‌ستهاتبوو، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ئه‌و شێوه مامه‌ڵه‌یه وایكرد ژماره‌یه‌كى زۆر له‌كچان نه‌توانن بگه‌ڕێنه‌وه ناو ناوه‌نده‌كانى خوێندن و به‌شو بدرێن و توشی منداڵبوونى پێش وه‌خته و جۆره‌ها بەڵا ببنه‌وه.\nئه‌و هه‌ڵسوكه‌وته‌ى حكومه‌ته‌كان و سه‌رنه‌كه‌وتنیان به‌تایبه‌ت له رۆژئاواى عه‌ره‌بی وایكرد ژماره‌یه‌كى زۆر منداڵ هه‌وڵى كۆچی نهێنى بده‌ن، ئه‌وه‌ش به‌ڕاستى زه‌نگێكى مه‌ترسیدار بوو بۆ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى خێزان و بنه‌ما كۆمه‌ڵاتیه جێگیره‌كان و هه‌ڵلوشینى توانا مرۆییه‌كان.\nئه‌مه له كاتێكدا لاشیان ئاشكرایه ره‌خساندنى مافى خوێندنی ئاسایی هۆكارێكه بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ى ئه‌و مه‌ترسیانه، نه‌ك خوێندن له دوور و ئۆنلاین و ئه‌لیكترۆنى ، چونكه له پێشدا رونمانكرده‌وه ، وه‌كو پێویست ئامانجه‌كان ناپێكێت.\nجێى وه‌بیرهێنانه‌وه‌یه وڵاته عه‌ره‌بیه‌كان كه ژماره‌یان 22 ده‌وڵه‌ته نیوه‌یان زیاتر به‌هۆى شه‌ڕو شۆڕه‌وه ژماره‌یه‌كى زۆر ئاواره و په‌نابه‌ریان تێدایه كه زۆرترینیان له ژن و منداڵن، سه‌ره‌نجام له‌پاڵ ئه‌و هۆكارانه‌ى له‌پێشدا باسمان كرد كه سه‌ریكێشاوه بۆ كارپێكردنى ئه‌و ژماره زۆره‌ى منداڵان و روبه‌ڕوبوونه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك ته‌نگژه و ئاسته‌نگ، ئه‌وه وا ده‌خوازێت له حكومه‌ته‌كان و لایه‌نه‌كان هه‌ڵوێسته‌ى جددى له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌ما مرۆڤایه‌تیه بكه‌نه‌وه و به‌رى لێبگرن، چونكه خۆ لێ كڕكردن سه‌رده‌كێشێ بۆ لێكه‌وته‌ى خراپتر له‌وه‌ى ئێستا هه‌یه كه به‌دڵنیاییه‌وه چاره‌سه‌ره‌كان زۆر قورس ده‌بن.\nبه بڕواى خۆم ئه‌گه‌ر ئه‌وه بۆ هه‌موو جیهان و وڵاته عه‌ره‌بیه‌كان جێگاى تێڕامان و كار له‌سه‌ركردن بێت، بێگومان بۆ هه‌رێمى كوردستانیش راسته، چونكه هه‌موو ئه‌و هۆكارانه‌ی له وڵاتان هه‌ن و بوونه‌ته هۆكار له هه‌رێمه‌كه‌ى ئێمه‌شدا هه‌ر وایه، بۆیه ده‌بێت :-\nبه هاوكاری رێكخراو و سه‌ندیكاكانى كرێكاران به ته‌واوى منداڵان له‌كاركردن دوور بخرێنه‌وه.\nپراكتیزه‌كردنى ته‌واوى ئه‌و یاسایانه‌ى ده‌رفه‌ت ده‌ڕه‌خسێنن بۆ خوێندن و فێربوونى به‌زۆره‌ملێ هه‌روه‌ها ئه‌و یاسایانه رێ له‌كاركردنى منداڵان ده‌گرن .\nپشكنینى به‌رده‌وامى شوێن كاره‌كان، په‌یره‌وى ته‌واوى ئه‌و یاسایانه رێگه به‌كاركردن ده‌ده‌ن .\nرێگه‌گرتن له لاوازى بارى ئابوورى منداڵان ئه‌وه‌ش به‌یارمه‌تى دانى خێزانه‌كان كه زۆربه‌یان كێشه‌ى هه‌ژارى و ناله‌بارى ژیان و گوزه‌رانیان هه‌یه.\nده‌سته‌به‌ركردنى خزمه‌تگوزاریه بنه‌ڕه‌تیه‌كان له‌وانه خوێندن و فێركردن و به‌رنامه‌ى په‌ره‌پێدانى تواناكان له‌رێگه‌ى ئه‌نته‌رنێت و هۆكاره‌كانیترى په‌یوه‌ندى كردن .\nپاراستنى منداڵان له‌شه‌ڕ و شۆڕ ، داواكردن له‌و لایه‌نانه‌ى شه‌ڕ ده‌كه‌ن رێز له‌یاسا نێو ده‌وڵه‌تیه‌كان بگرن هه‌روه‌ها ئاگاداریش بكرێنه‌وه له‌وه‌ى به‌ئامانج گرتنى ناوه‌نده‌كانى خوێندن یان به‌كارهێنانیان بۆ مه‌به‌ستى سه‌ربازى به‌تاوان له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێت .\nپێشكه‌شكردنى هه‌موو جۆره یارمه‌تیه‌ك بۆ ئه‌و منداڵانه‌ى كه بێ سه‌رپه‌رشتن و له‌باوانیان دورخراونه‌ته‌وه .\nتێبینی : له‌م وتاره سود له راپۆرتی رێكخراوی كاری نێو ده‌وڵه‌تی وه‌رگیراوه\nئاگر لەپێشانگایەكی ئۆتۆمبێل لە هەولێر كەوتەوە


بەرھەم ئەحمەد ساڵح پێشوازی لە فاتیح یڵدز کرد\n- سەرکۆماری عێراق، بەرھەم ئەحمەد ساڵح: "گرنگە بە ئامانجی سەپاندنی ئاشتیی و سەقامگیری لە ناوچەکە، گرژییەکان کەم بکرێنەوە".\nZana Natık Kerem | 12.04.2021\nسەرکۆماری عێراق، بەرھەم ئەحمەد ساڵح رایگەیاند کە گرنگە بە ئامانجی سەپاندنی ئاشتیی و سەقامگیری لە ناوچەکە گرژییەکان کەم بکرێنەوە.\nنووسینگەی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەداوە کە ئەمڕۆ دووشەممە، بەرھەم ئەحمەد ساڵح لە کۆشکی سەلام لە بەغدا پێشوازی لە باڵیۆزی تورکیا لە عێراق، فاتیح یڵدز بەبۆنەی تەواوبوونی ئەرکەکانی لە عێراق کردووە.\nبەپێی راگەیەنراوەکە لە دیدارەکەدا سەرکۆماری عێراق، بەرھەم ئەحمەد ساڵح ھەوڵ و کۆششەکانی باڵیۆزی تورکیا لە عێراق لە پێناو بەھێزکردنی پەیوەندییەکانی نێوان ھەردوو وڵات لە ماوەی کارکردنی لە عێراق بەرزنرخاندووە، ھەروەھا ھیوای سەرکەوتنی بۆ خواست لە کار و ئەرکەکانی ئایندەیدا.\nباس لەوەشکراوە کە ھەر لە میانی دیدارەکەدا، سەبارەت بە پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان عێراق و تورکیا و کارکردن بۆ بەھێزکردنی پەیوەندییەکان لە سەرجەم بوارەکاندا، بەجۆرێک خزمەت بەرژەوەندییەکانی ھەردوو گەلی دۆست بکات گفتوگۆکراوە، ھەروەھا باس لە دوا پێشھات و گۆرانکارییەکانی ناوچەکە کراوە.\nبەپێی راگەیەنراوەکە بەرھەم ئەحمەد ساڵح جەختیکردووەتەوە لە گرنگی چەسپاندنی ئاشتی و سەقامگیری ناوچەکە و کەمکردنەوەی گرژییەکان، ھەروەھا پشتیوانیکردن لە گفتوگۆ و دیالۆگ بە مەبەستی چارەسەری پرسە ھەڵپەسێردراوەکان و رێزگرتن لە سەروەری و رەتکردنەوەی دەستدرێژی، دەستوەردان لە کاروباری وڵاتان و ھەر کارێک کە ببێتە ھەڕەشە بۆسەر ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکە، ھاوکات جەختیکردووەتەوە لەسەر ھاریکاری ھاوبەش لە پێناو چەسپاندنی ئاشتی و ئارامی ھەرێمیی و نێودەوڵەتیی.\nوەزارەتی ناوخۆی عێراق: "ئامادەین دۆسیەی ئەمنی پارێزگاکان بەڕێوەببەین"


رۆژنامەی گاردیەن: موعەلیمە كوردەكەی مەریوان قارەمانێكی نەتەوەییە – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / رۆژنامەی گاردیەن: موعەلیمە كوردەكەی مەریوان قارەمانێكی نەتەوەییە\nرۆژنامەی گاردیەن: موعەلیمە كوردەكەی مەریوان قارەمانێكی نەتەوەییە\nشه‌ممه 1 شوبات 2014\tکوردستان, هەواڵ 92 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nرۆژنامەی ئینگلیسی گاردیەن لە راپۆرتێكی خۆیدا سەبارەت بە‌و موعەلیمە مەریوانیەی كە بۆ پشتگیریی لە قوتابیە نەخۆشەکەی قژی خۆی تاشیبوو نووسیویەتی، ئەم موعەلیمە مەریوانیە بەم كارەی بوەتە هێمایەكی نەتەوەیی.\nعەلی محەمەدیان موعلیمی كوردی شاری مەریوان پاش تاشینی قژی خۆی بۆ پشتگیریكردن لە قوتابیەكی نەخۆشی كلاسەكەی بوەتە هێمایەكی نەتەوەیی و لە ماوەی رابردوو زۆربەی راگەیاندنەکانی ناوخۆو دەرەوە بە بەربڵاوی باسیان لێکردووە.\nهاوكات رۆژنامەی عەرەبی ئەلئەهرام چاپی لەندەن‌و سایتی هەواڵنێریی الرای ئەلیوم لە لەندەن‌و ئەلعەراق نێت لە بەغدا بە دانانی ئەم هەواڵە‌و چەند وێنەیەك لەو موعەلیم‌و قوتابیە هەواڵەكەیان بڵاوكردوتەوە.


پەرلەمان دامەزراوەیەکی تەشریعی گرنگە بۆ رێکخستنی کاروباری گشتی، ئەمە لە راستییە ئاشکراکانە و نابێت بە هیچ جۆرێک فەرامۆش بکرێت و بێ هەند وەربگیرێت. ئەم دامەزراوەیە پەیوەندیەکی ناوەندی لەگەڵ هەمو دامەزراوە و فەرمانگەکانی دەوڵەتدا هەیە، بەڵام هەمیشە ئەم پەیوەندییە لە هەڵکشان و داکشاندایە بە تایبەتی پەیوەندی بە حکومەتەوە.\nقسە و مشتومڕ و گفتوگۆیەکی بەردەوامی زۆر لەسەر ئەم پەیوەندییە سەرەکییە دەکرێت. هەرچەندە هەردو دامەزراوەکە تەواوکەری یەکترن، بە مانای ئەوەی پرۆگرامێکی نیشتمانی لە هەردو روی تەشریعی و راپەراندوە جێبەجێ دەکەن، بەڵام هەمیشە لە پێشبرکێ و ململانێدان، هەندێ جار ئاستی دانپیانان بەرامبەر یەکتری دەکەوێتە بە پرسیار و گومان. یەکەمیان، وەک دامەزراوەیەکی تەشریعی، دەخوازێت دڵنیا بێت کە بڕیارەکانی جێبەجێ دەکرێن، و دوەمیان، وەک دامەزراوەیەکی جێبەجێکار، دەیەوێت پەرلەمان ئاگاداری ئالەنگارییەکان و چارەسەرەکان بێت کە دوچاری قەیران دەبێت.\nئاستی بەرجەستەبونی یەکێک لە بنەماکانی دیموکراسی و دابەشبونی دەستەڵاتەکان لە پەیرەوکردنی میکانیزمێکی شیاو لە رێکخستنی ئەو پەیوەندییەدا دەردەکەوێت و دەبێتە پێوەرێک بۆ سەلماندنی ئەوەی ئایا میکانیزمەکە تەندروست و کاریگەرە. لەو بڕوایەدام هۆکاری سێهەم گرنگی لەوانی دیکە، ئەگەر زیاتر نەبێت کەمترنییە. دواجار، ئەوە پەرلەمانتارە ئەگەر توانای یاسایی و سیاسی هەبێت پرۆگرامە سیاسییە جەوهەرییەکان دەوڵەمەند دەکات. کەواتە پەیوەندی نێوان پەرلەمان و حکومەت پێشبركێیەکی تەکنیکی و یاسایی و پرۆژە ئاسا و تواناشە، نەوەک هەر بۆ پانتاییەک بێت بۆ دەرخستنی کێشەکان و ئیدانەکردن، وەک پێشتر باسمان کرد، سەرباری ئەوەش گەرانە بە دوای ئەلتەرناتیڤدا، ئەوەی یارمەتی هێنانەکایەی ئەو ئەلتەرناتیڤە دەدات هەوڵی بێوچانی پەرلەمانتارە بۆ کۆکردنەوەی زانیاری دروست و بەڵگەی شیاو بۆ دروستکردنی کەیسێکی یاسایی تا یارمەتی پرۆسەی تەشریعکردن بدات.\nنەبونی ئەو توانا یاسایی و تەکنیکییە لە ژیانی پەرلەمانیدا، لەلایەکەوە نەبونی مێژویەک و میراتێکی سیاسی و دەستوری لە نێو ژیانی پەرلەمانیدا دەگەیەنێت کە پەرلەمانتاران پێویستیان پێیەتی تا پشتی پێ ببەستن و لەهەمان کاتدا دەوڵەمەندی بکەن، لە لایەکی دیکەوە نەبونی توانای کەسێتی دەگەیەنێت بۆ بیناکردنی یەکێک لە کٶڵەکە گرنگەکانی ژیانی دیموکراسی کە پەرلەمانە. بێگومان دەبێت لەهەمان کاتدا دۆخە گشتیەکە رەچاو بکەین تا ئاگاداربین تا چەند دەتوانین کاری تیا بکەین و چۆن.\nلە نوسینی رابردودا، باسمان لە پێویستی بۆ پێداچونەوە بە هەیکەل و پەیرەوی ناوخۆی پەرلەمان لە عێراق کرد، ئەم نوسینە وەک دەبینن تەرخانە بۆ هەندێ سەرنج و سەرەقەڵەم سەبارەت بە پەیوەندی و میکانیزمی کاری نێوان حکومەت و پەرلەمان. ئایا ئەو میکانیزمە ئاشکراو جێگیرە لە نێوان ئەم دو دامەزراوەدا هەیە؟ ئایا راپۆرتی کارەکان لە حکومەتەوە بە ئاسانی و بەرێکوپێکی دەگاتە پەرلەمان؟ لە ژینگەیەکدا کە پڕ لە فشار و ململانێی سیاسی و بەرژەوەندی سیاسی و کەسێتی لە ئارادایە، چۆن گەرێنتی ئەوە بدەین کە راپۆرتەکان بە ناوەرۆکی دروستەوە دەنێرێن؟ دواتر لەوەش گرنگتر ئایا پەرلەمانتار لە کاری حکومەت دەزانێت؟ زۆر جار ئەمە دۆخە ئالۆزەکەیە، تا بتوانێت دیالۆگێکی "سیاسی پیشەیی" دامەزرێنێت. بیناکردنی ئەو جۆرە لە دایالۆگ و کاری سیاسی شارەزایی لە بڕگەکانی یاساکان و دەستور و پرۆگرامە سیاسییەکان و سەرچاوە زانستییەکان بە زمانە زیندوەکانی جیهان و ئەزمون لە پرۆگرام و کاری حکومەت دەخوازێت، هەروەها هیلاکییەکی سەختی بەردەوام دەخوازێت.\nراستە، لە دنیای دیموکراسی جێگیردا، دەستەڵاتەکان دابەشکراوە لە نێوان پەرلەمان و حکومەت و دادگا، بەڵام هێستا گرفت هەر رودەدات بەهۆی ململانێی کەسێتی و جیاوازی بەرژەوەندی سیاسیەوە. ئەوەی جێگای سەرنجە و هەمیشە دەبێت لە کۆمەڵگەی پاش جەنگ ئاگاداریبین ئەوەیە ئەو دامەزراوە نوێیانە وەک خۆیان، وەک ئەوەی کە دەبێت هەبن کار ناکەن. لەم نێوانەشدا، رێکخستنی میکانیزمی پەیوەندی نێوان پەرلەمان و حکومەت لە خاڵە لاوازەکانە. لە دۆخی دیفاکتۆدا (واقیع حاڵدا) دونیا جیاوازە و پێویست بە بەرنامەی خێرای دەستبەجێ دەکات کە کەمترین سەرکێشی تێدا بێت.\nئەگەر هەندێک زیاتر رۆبچین بە سروشتی پەیوەندییەکەدا و لە کاری رۆژانەدا پەیوەندی نێوان وەزیرەکان و لیژنەی پەیوەندیداری پەرلەمان دەستنیشان بکەین. ئەرکی وەزارەتە کە پرۆژە و سیاسەتی گشتی لەبەر رۆشنای یاساکاندا دارێژێت. ئەگەر بکرێت ئەو کەسانەی کە دەکەونە دو سەنگەری جیاوازەوە واتە پەرلەمان و حکومەت لە یەک ئاستی تێگەیشتن لە کارەکان و پرۆگرامەکان و هەمان باکگراوند و هەستی بەرپرسیاریەتیبن. بێگومان ئەمە داواکارییەکی نمونەییە، بەڵام ئەگەر پێشوەخت راهێنانێک بۆ دیسپلینکردنی رەفتارە سیاسی و ئیداری و دەوڵەتیدارییەکان هەبێت ئەو کەڵێنە گەورەتر نابێت و کار ناکاتە سەر پرۆگرامە جەوهەرییەکانی هەردولا، یاخود ئەگەر پێشتر ئەرک و بەرپرساریەتییەکان لەسەر بنەمای پێداویستییەکان دارێژرابێت کەمتر پێکدادان رودەدات. بە مانایەکی دیکە بەر لە پراکتیزەکردنی کاری پەرلەمانی، دەبێت زەمینەسازی کرابێت و یاساکان بە شێوازێکی رۆشن دەستەڵاتەکانی دابەش کردبێت.\nنمونەیەک بۆ دەرخستنی پەیوەندی نێوان پەرلەمان و حکومەت بانگهێشتکردنی وەزیرەکانە بۆ پەرلەمان بۆ ئاراستەکردنی پرسیار سەبارەت بە چالاکی و پلان و پرۆژەکانی وەزارەتە. ئەم میکانیزمە نەوەک هێشتا پیشەییانە دانەمەزراوە و نەبۆتە کارێکی رۆتینی ئاسایی، بەڵکو زۆر جار وەک بۆسەنانەوە بەکاردێت دژ بە یەکتر و لە بەردەم چەندین تەفسیر و لێکدانەوەی کەلتوری و کۆمەڵایەتی و سیاسیدا دەچەقێت.\nهەمیشە بیناکردن لەسەر بیانکراو ئاسانترە وەک بیناکردن لە خاڵی سفرەوە. ئەوەش دۆخی هەمیشەیی ئێمە بوە. پرۆسەیەک لە ئارادا نەبوە کە سەبر سەبر خشتێک بخاتە سەر خشتێکی دیکە.\nپوختەی قسە: سیاسیی پیشەیی کەسێکە کە دێتە ناو پەرلەمان ژیانی پەرلەمانی دەوڵەمەند دەکات، لەوێ فێری کارکردن و وەرگرتنی ئەزمون نابێت، بەڵکو بەرپرسیاریەتی ئەخلاقی و یاسایی و سیاسیی نەوەکانی ئاییندە لە ئەستۆ دەگرێت. نەبونی سیاسیی پیشەیی خاڵی لاوازی چین و توێژی نێو دونیای سیاسەت بوە. هیوادارم لە هەڵبژاردنەکانی داهاتودا سیاسیی پیشەیی سەرهەڵبدا، ئەگەر نا، نەوەی "نارەزاییەکانی تشرین" سەرسەختانە جارێکی دیکە بەرگری لە قوربانییەکانیان دەکەن.\nئەم نوسینە بانگهێشتە بۆ سەرهەڵدانی " سیاسی پیشەیی" لە نێو پەرلەمان و حکومەتدا.


Kurdipedia - هۆمەر نۆریاوی\n👫 هۆمەر نۆریاوی | Gruppo: Biografia | linguaggio articoli: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n 🇰 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | تۆمارێکی تایبەت بۆ کوردیپێدیا لەلایەن (هۆمەر نۆریاویی) سەبارەت بە (هۆمەر نۆریاوی) لە: 10-5-2018 8:55:38\n🏙 Città: ⚪ Pawa\n🌐 Dialetto: 🏳 Curdo - Hawrami\n➕ Aggiunto da ( M. B. ) su Mar 20 2017 9:39AM\n✍ Questa voce recentemente aggiornato da (Hawrê Baxewan) in: Jul 31 2018 10:08PM\n👁 Questo oggetto è stato visto volte 6,977\n📷 file di foto 1.0.2 60 KB May 10 2018 2:22PM Hawrê Baxewan\n📷 file di foto 1.0.1 26 KB Mar 20 2017 9:39AM M. B.\n📊 Statistiche Articoli 382,826\nFile correlati 50,514\n🗄 Fonti 16,148


له‌لایه‌ن: مونا ڕزگار - به‌روار: 2021-07-24-15:07:00 - کۆدی بابەت: 6019\nکاریگەری گریانی دایکی دووگیان\nلە ماوەی دووگیانیدا، وەک چۆن دەبێت ئاگاداری خۆراک و خواردنەوە و ژیانی ڕۆژانەمان بین بە هەمان شێوە زۆر گرنگە کە ئاگاداری لایەنی دەروونیمان بین، دڵخۆشی دایکی دووگیان زۆر گرنگە و کاتێک دایکێک نیگەران دەبێت و دەگری بە دڵنییایەوە کاریگەری هەیە لەسەر منداڵەکەی، توێژینەوەکان ئەوەیان دەرخستووە کە گریان کاریگەری دەخاتە سەر منداڵەکە کاتێک شەش مانگە لە سکی دایکیدا، و کاریگەری زۆری هەیە لەسەر تێڕوانیینەکانی منداڵەکە، لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا دایکی دووگیان زۆرترین گریانی هەیە بە تایبەت لە سێ مانگی یەکەم و سێ مانگی سێیەمدا و بەردەوام ئەم کارە دووبارە دەکاتەوە و دەگری.\nهۆکاری گریانی دایکی دووگیان\nسێ هۆڕمۆن لەو کاتەدا لە جەستەی خانمەکەدا دەردەدرێن، ئیسترۆجین، پڕۆجیسترۆن، (HCG)، هەر گۆڕانکارییەک لە بڕی ئەم هۆڕمۆنانەدا دەتوانێت فەرمانی جیاواز بنێرێت بۆ مێشک، کە دواتر دەتوانێت کاریگەری بخاتە سەر بارودۆخی دایکەکە و دڵگرانی بکات، بۆ نموونە ڕێژەی پڕۆجیسترۆن لە دوو مانگی کۆتایی دووگیانیەکەدا، ڕێژەیەکی بەرزی هەیە و ئەمەش دایکەکە دڵگران دەکات.\nگرنگ نییە چەند خۆت ئامادەکردبێت بۆ دووگیانیەکەت، هەمیشە کۆمەڵێک هۆکار بوونی هەیە کە بە تەواوی کاریگەری دەخاتە سەر دایکەکە، بۆ نموونە دڵگرانی لە بارەی تەندروستی خۆی و منداڵەکەی، سەردانیکردنی بەردەوامی پزیشک، کاردانەوەی خێزان و هاوڕێ و کۆمەڵگا.\nشەقبوونی پێستی سک\nزۆرینەی ژنان لە ماوەی دووگیانیدا چەند شەقبوونێک دەبینن لەسەر پێستی سکیان، کە نیگەرانیان دەکات و لەوانەیە لەگەڵ هەر جارێک بینینەوەی بگرین.\nدڵگرانی لە تێکچوونی جەستە و قەڵەوبوون و دەرکەوتنی پەڵەی پێست ئەمانە هەموو هۆکارن، هەروەها بێزاری و ئازار و بە تایبەت لە کاتی خەوتندا کە دایکەکە نازانێت بە چ لایەکدا بخەوێت.\nکاتێک دووگیانیت جلەکانی پێشووت بۆ ناشێت و دڵگرانیت کە ئەو هەموو جلە جوانانەت هەیە و ناتوانیت لەبەری بکەیت، بەردەوام ناچاری جلی زۆر فراوان بکەیت، ئەمانە هۆکارن تاکوو دایکەکە دڵگران بکەن و بگریت.\nسەیرکردنی گرتەی تراژیدی\nسەیرکردنی فیلم و دراما و هەندێک گرتەی تایبەت کە تراژیدی بن لەو کاتەدا زیاتر کاریگەری دەخاتە سەر دایکەکە.\nڕوونکردنەوەی کەسانی دەوروبەر\nکاردانەوەی کەسانی دەوروبەر بۆ دووگیانیەکەت، کاتێک کەسێک پێت دەڵێت کە ئایا دووگیانیت بە دوانەوە وا ئەوەندە سکت گەورەیە؟ ئەمە بەسە تاکوو بێزارت بکات و بە ئەندازەی خۆی دڵگران ببیت و بگریت.\nکاتێک بۆ یەکەمجار لێدانی دڵی منداڵەکەت دەبیستیت، کاتێک یەکەمین لەقەت لێدەدات و لە سۆنەردا دەیبینیت، هەموو ئەمانە هۆکارن تاکوو فرمێسکی شادی بڕژیت.\nبیرکردنەوە دەربارەی منداڵبوون و ئازارەکەی\nگرنگە نییە چەند کەس کە منداڵی بووە و منداڵبوون شتێکی سروشتی و گشتییە و چەند زانیاریت هەیە، هەمیشە بیرکردنەوە لە منداڵبوون و ژانەکەی هۆکارە تاکوو بگریت و بترسیت.\nکاریگەری گریانی دایک لەسەر منداڵەکەی\nمنداڵ نریکترین کەس لێوەی دایکیەتی کە هەست بە هەموو هەستەکانی دایکی دەکات، هەموو ڕەفتارێکی دایکەکە ڕاستەوخۆ کاریگەری هەیە لەسەر منداڵەکە، زانست ئەوەی دەرخستووە کە لە ماوەی دووگیانیدا منداڵەکە هەست بە هەمان ئەو هەستانە دەکات کە دایکەکە دەیکات بە هەمان بەهێزییەوە، ئەم کاریگەریانە نەک تەنها لە ماوەی دووگیانیدایه بەڵکوو بۆ دوای لەدایکبوونی و گەشەکردن و تەمەنی منداڵەکەشە، بۆیە هەوڵبدە هەمیشە دڵخۆش بیت و دووربیت لە گریان.\nوێڵاش لە ڕێگەی هۆڕمۆنەکانەوە پەیامی دڵگرانی وەردەگرێت\nکاتێک منداڵەکەت گەشە دەکات، بەردەوام پەیام لە دایکییەوە وەردەگرێت، وەک بیستنی لێدانی دڵی دایکی، یان قسەکانی و ئەو مۆسیقایانەی دایکەکە بۆی لێدەدات، هەروەها منداڵەکە پەیامی کیمیایی لە ڕێگەی وێڵاشەوە وەردەگرێت، کە ئەم پەیامانە پەیوەندیان بە بارودۆخی دایکەکەوە هەیە، ئەگەر دایکەکە زۆر دڵگران و خەمۆک بێت منداڵەکەش هەستی پێ دەکات و لە داهاتوودا کێشەی دەروونی بۆ دروست دەبێت، لێکۆڵەرەوان ئەوەیان بۆ دەرکەوتووە کە مێشکی ئەو منداڵانەی دایکیان کاتی دووگیانی خەمۆکی هەبووە و بەردەوام دڵگران بووە جیاوازی هەیە لە خانەکانیاندا.\nچەند ڕاستییەک دەربارەی گریانی دایکی دووگیان لەسەر منداڵ\nکاریگەری لەسەر گەشەی منداڵەکە\nحاڵەتی دەروونی دایکەکە کاریگەری دەکاتە سەر گەشەکردنی منداڵەکە لە کاتی دووگیانی و دوای لەدایکبوونیشیدا، گرنگترین شت لە ماوەی دووگیانیدا بۆ منداڵەکە هەستەکانی دایکەکەیە کاتێک دایکێک بەردەوام دڵگرانە منداڵەکەش لە خەفەتدا جوان گەشە ناکات.\nبیرکردنەوەی دایکەکە کاریگەری هەیە لەسەر منداڵەکە\nجگە لە هەستەکاننی دایکەکە بیرکردنەوەکانیشی کاریگەری هەیە لەسەر منداڵەکەی، بۆ نموونە کاتێک دایکێک ئامادەنەبووە بۆ دووگیانی و کاتێک دووگیان دەبێت پێی ناخۆشە، منداڵەکە هەست بەوە دەکات کە قبوڵکراو نییە لەلایەن دایکەکەیەوە و پێی ناخۆش دەبێت و لە داهاتوودا کێشەی دەروونی بۆ منداڵەکە دروست دەکات و خۆی بە کەم دەبینێت، هەروەها کاتێک منداڵەکەت دەبێت زۆر لای لێ ناکەیتەوە و گوێی پێ نادەیت ڕۆژانی سەرەتا هەموو ئەمانە هۆکارن تاکوو منداڵەکەت لە داهاتوودا کێشەی عاتیفی بۆ دروست ببێت.\nدایکان چیبکەن تاکوو لە ماوەی دووگیانیدا نەگرین و دڵگران نەبن\nلەگەڵ هاوسەرەکەتدا هاوڕێ بە و حاڵی خۆتی بۆ باس بکە، کاتێک کەسێک لێت تێدەگات هەست بە ئارامی دەکەیت و دەتوانێت یارمەتیت بدات، هەروەها داوای یارمەتی لە خێزانەکەشت بکە.\nئەگەر زیاد لە پێویست پەستانی دەروونیت لەسەرە ئەوا ئیهمالی مەکە و بە دوای پزیشکێکی پسپۆڕدا بگەڕێ.\nهەوڵبدە ژیانی ڕۆژانەت بگۆڕیت و ئەو کارانە ئەنجام بدە کە دڵخۆشت دەکەن، وەررش کردن، یۆگا، خواردن دروست کردن، هەروەها هەناسەی قووڵ هەڵمژە\nهەوڵبدە زۆر بیر لە ڕووداوەکان مەکەرەوە و خۆت کۆنتڕۆڵ بکە.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : هۆکاری گریانی دایکی دووگیان و کاریگەری لەسەر منداڵەکەی


ژنى كورد دژى هه‌موو توند و تیژیه‌كن\nژنانى یه‌كێتى جیاواز له هه‌وڵه‌كانى ساڵانى ڕابردوو ده‌ڵێن"ئێمه نه‌ك ته‌نها دژى توند و تیژى ژنانین به‌ڵكو دژى هه‌موو توند و تیژیه‌كین هاوكات جه‌ختیش له‌وه ده‌كه‌نه‌وه كه به‌رده‌وام ده‌بین له هه‌وڵدان و واز ناهێنین ئه‌مه‌ش له كاتێكدایه كه له ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ى دوایدا خانمانى كورد به‌شێوه‌یه‌كى باش هاتونه‌ته پێشه‌وه و ئه‌مه‌ش هه‌وڵ و تێكۆشانى ئه‌م جۆره خانمانه‌یه.\nئاڕاسته سه‌باره‌ت به هه‌فته‌ى به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ى توند و تیژى دژى ژنان له نزیكه‌وه چاوپێكه‌وتنى كرد له‌گه‌ڵ خانمانى یه‌كێتى به‌مه‌به‌ستى لێكۆڵینه‌وه له ئه‌م پرسه خانمانى یه‌كێتیش وه‌ڵامى پرسیاره‌كانى ئاڕاسته‌یان دایه‌وه.\nدڵسۆز: نه‌ك دژى توند و تیژى دژ به ژنانم به‌ڵكو دژى هه‌موو توند و تیژیه‌كم\nئاڕاسته:له‌ڕۆژى جیهانى توند و تیژى دژى ژنان له كوردستاندا چى ده‌ڵێیت وه‌ك ژنێك ؟\nله‌میعه كاكه حه‌مه جێگرمه‌ڵبه‌ندى ١ ى ڕێكخستنى سلێمانى له وه‌ڵامدا ووتى :وه‌ك ژنێك له‌م ڕۆژه‌دا كه ڕۆژێ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى توند و تیژى دژى ژنانه هه‌ست به‌وه ده‌كه‌م له كۆمه‌ڵگه‌ى كوردستاندا ژنان له‌سه‌رپێ ى خۆیان وه‌ستاون ، به‌رگرى له هه‌ر زوڵم و چه‌وساندنه‌وه بێ مافیه‌كى ژنان ده‌كه‌ن ئه‌م جوڵه‌یه ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه گرنگه ، گرنگى پێ بده‌ین خۆمان وه‌ك ژنان زیاتر ڕێك بخه‌ین ، وه زیاتر ئاستى هوشیارى كۆمه‌ڵایه‌تى یاسایى – سیاسى- خۆمان به‌ره‌و پێش به‌رین ، ئێمه ده‌بێت به به‌هێزى خۆمان ڕێگرى له‌هه‌موو توند و تیژییه‌ك بگرین كه ده‌كرێته سه‌ر ژنان وه‌ك كوشتن ، هه‌ڕه‌شه كردن ، لێدان ... ئه‌مه‌ش به خه‌بات ده‌بێت كه هه‌موو هه‌وڵ بده‌ین بیركردنه‌وه‌ى كۆمه‌ڵگه بگۆڕین ، به‌جۆرێك هه‌ر كه‌سه‌له شوێنى خۆیه‌وه دژى ئه‌و جۆره عه‌قلیه‌ته‌بێت كه ده‌بێته سه‌رچاوه‌ى توندو تیژى دژى ژنان .\nهاوكات نه‌سرین كورده‌ش كارگێڕى مه‌ڵبه‌ندى ١ ى ڕێكخستنى سلێمانى له ئه‌م باره‌یه‌وه ووتى :نایه‌كسانى و ململانێ و نه‌گونجان هۆكارى سه‌ره‌كى توندوتیژین له كۆمه‌ڵگا، كه ژنان و كچان ڕووبه‌ڕووى ده‌بنه‌وه له لایه‌ن كه‌س وكار جا هاوسه‌ر بێت یان برا یان باوك ئه‌مه ئه‌گه‌ر له خێزاندا بمانه‌وێت باس بكه‌ین ، توندو تیژیمان هه‌یه له شوێنه گشتیه‌كان یان له دامه‌زراوه حكومى و نا حكومیه‌كان به‌رامبه‌ر به ژنان و كچان ده‌كرێت ، توندو تیژى جۆرى زۆره جا هه‌ر جۆرێكیان بێت له خۆیدا ئازاردانه یان كوشتن بێت ، ئه‌مه بێویژدانیه به‌رامبه‌ر به ژن یان كچ ، خۆى له خۆیدا نه‌خوازراوه ده‌بێت هه‌موان ڕووبه‌ڕووى بینه‌وه به هه‌موو چین و توێژه جیاوازه‌كان.\nجێگه‌ى ئاماژه بۆ كردنه دڵسۆزمحمد كارگێڕى مه‌ڵبه‌ندى ١ى ڕێكخستنى سلێمانى سه‌باره‌ت به‌و پرسه باسى له‌وه‌كرد:ئه‌م ڕۆژه له خه‌باتى ژیاندا ڕۆژێكى گرنگه بۆ ئێمه‌ى ژنان ئه‌م ڕۆژه به‌رهه‌مى خه‌باتى بزوتنه‌وه‌ى ژنانى كوردستانه ، بۆیه من له ئه‌م ڕۆژه‌دا نه‌ك دژى توند و تیژى ژنان به‌ڵكو دژى هه‌موو توند و تیژیه‌كم كه به‌رامبه‌ر به مرۆڤایه‌تى بكرێت بۆیه له ئه‌م ڕۆژه‌دا سه‌رى ڕێز و نه‌وازش دائه‌نه‌وێنم بۆ ئه‌و ژنانه‌ى كه بونه‌ته قوربانى ئه‌قڵیه‌تى دواكه‌وتووى كۆمه‌ڵگا.\nله‌میعه كاكه حه‌مه"ژنانى یه‌كێتى كارده‌كه‌ن بۆ یه‌كسانى ژن و پیاو"\nئاڕاسته:ئایا تۆ وه‌ك كادرێكى سیاسى ژن له‌ڕێگه‌ى حیزبه‌كه‌ته‌وه چیتان كردووه بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ى توند و تیژى ژنان له كوردستان؟\nشایه‌نى باسه له‌میعه كاكه حه‌مه له وه‌ڵامدا ووتى :دیاره ئێمه وه‌ك ژنانى (ى.ن.ك) كه‌كار ده‌كه‌ین له‌م حیزبه‌دا له به‌رنامه‌ى ئێمه‌دا ژن وه‌ك مرۆڤ سه‌یر ده‌كرێت له‌هه‌مان كاتدا ئێمه خه‌بات ده‌كه‌ین بۆ ئازادى ژنان له‌هه‌موو كاته‌كانى كۆمه‌ڵگه‌دا ، چونكه ئێمه دووجار خه‌بات ده‌كه‌ین بۆ یه‌كسانى ژن و پیاو له كۆمه‌ڵگه‌دا وه یه‌كێتى له‌م بواره‌دا خاوه‌نى سه‌روه‌رى گه‌وره‌یه به‌تایبه‌تى ڕێبه‌رى گه‌وره‌مان جه‌نابى "مام جلال" وه مه‌سه‌له‌ى ژنان مه‌سه‌له‌یه‌كى گرنگ و هه‌ستیار بووه له‌لاى ، له‌م باره‌یه‌شه‌وه پشتیوانى چه‌ندین یاساى گرنگى بۆ ژنان كردووه ، ئه‌و گۆرانكارى و ئازادیانه‌ى ژنانى كوردستان به‌ده‌ستیان هێناوه به‌رهه‌مى عه‌قڵ و فه‌لسه‌فه‌و خه‌باتى یه‌كێتى نیشتیمانى كوردستانه.\nله‌وباره‌یه‌وه نه‌سرین كورده ووتى:كارو هه‌وڵى ئێمه‌ى ژنان له‌لایه‌ك هاوكات كاركردن بۆ سه‌رخستنى به‌رنامه‌و ڕێكخستنى كارى حیزبى له‌لایه‌كى تر هاوكات هه‌وڵمانداوه بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ى ئه‌و دیاردانه‌ى ڕۆژانه ژنان و كچانى ئیِمه پێوه‌ى ده‌ناڵێنن.\nدڵسۆز محمدیش ئاماژه‌ى به‌وه‌كرد:ئێمه وه‌ك ژنانى یه‌كێتى نیشتیمانى كوردستان له‌ڕێگه‌ى حیزبه‌كه‌مانه‌وه به‌رده‌وام خه‌باتمان كردووه بۆ ئه‌وه‌ى توند و تیژى له‌سه‌ر ژنان له كوردستاندا كه‌م بكه‌ینه‌وه ، یه‌كێتى وه‌ك حیزبێكى سۆشیاڵ دیموكرات بڕواى به‌وه‌هه‌یه ژنان ده‌بێت یه‌كسان و ئازادبن له‌ناوكایه‌كانى ژنان هاوكات هه‌وڵى داوه جێگه‌ى ژن له‌ناو په‌رله‌مان و حكومه‌ت و دام و ده‌زگاكاندا بكاته‌وه وه ڕێزى بۆ دابنێت بۆ ئه‌وه‌ى پێگه‌ى ژن به‌هێز بكات و یه‌كێتى له‌سه‌رده‌مى شاخه‌وه بڕواى به به‌شدارى ژن هه‌بووه له خه‌بات و تێكۆشان هه‌روه‌ها بڕواى به‌وه‌هه‌یه كه ژن نیوه‌ى كۆمه‌ڵگایه و ئه‌و نیوه‌ش له‌هه‌موو كاتێكدا ده‌ورى كاریگه‌رى خۆى ده‌بێت.\nئاڕاسته:ئه‌قڵیه‌تى توند و تیژى دژى ژنان له كوردستاندا بۆچى ده‌گه‌ڕێته‌وه واته هۆكارى چیه؟\nسه‌باره‌ت به‌وه نه‌سرین كورده ده‌ڵێت :تا ڕاده‌یه‌ك توندوتیژى په‌یوه‌ندى به نا هۆشیارى كۆمه‌ڵایه‌تى و نا ڕۆشنبیریه‌وه هه‌یه ، چونكه ئه‌نجامدانى توندوتیژى ته‌نها له ئاستێكى كۆمه‌ڵایه‌تیدا نیه بڵێین ئه‌م چینه‌ى گرتۆته‌وه ، به‌ڵكو له كۆمه‌ڵگایه‌كه‌وه بۆ كۆمه‌ڵگایه‌كى ترو له شارێكه‌وه بۆشارێكى ترو ته‌نانه‌ت له گونده‌كانیشدا ڕێژه‌ى توندو تیژى له سنورێكدایه ، له كوردستاندا نایه‌كسانى و ململانێ و نه گونجان هۆكارى سه‌ره‌كین دۆخى ئابورى ،كۆمه‌ڵایه‌تى دیوێكى ترن بۆ ئه‌نجامدانى توندوتیژى.\nدڵسۆز محمدیش ده‌ڵێت:دیاره ئێمه خۆمان ده‌زانین ئه‌م كۆمه‌ڵگایانه‌ى ئێمه كۆمه‌ڵگه‌یه‌كى ڕۆژهه‌ڵاتییه ، وه‌له‌ژێر كۆمه‌ڵێك كاریگه‌رى مێژوودا ، كه‌ڕه‌نگه تێڕوانین بۆ ژن جیاوازه‌له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كى ئه‌وروپیدا ، وه ئه‌م كۆمه‌ڵگه‌ى ئێمه ئاستى هۆشیارى كۆمه‌ڵایه‌تى له ئاستێكدایه بۆ ژن كه به‌رێگاى مافه‌كانى مرۆڤ تێروانینێكى زۆر دواكه‌وتووه ئه‌م هه‌ل و مه‌رجه دواكه‌وتوانه‌ش بونه‌ته هۆكار بۆ ئه‌وه‌ى ئه‌و حاڵه‌تانه دروست بكات كه ده‌بێته هۆكارى توندو تیژى دژ به ژنان یان هه‌ر كه‌سێكى تر له كۆمه‌ڵگه‌دا هه‌روه‌ها دیاره له كۆمه‌ڵگه‌ى پیاو سالاریدا ژن و ژینگه‌ى به‌هێز نیه ، به‌رده‌وام له‌به‌رده‌م پیاودا به جیاوازییه‌كى گه‌وره ده‌رده‌كه‌وێت ، وه ژن ده‌بێت له خزمه‌ت ئاره‌زووى پیاودا بێت وه ژن شه‌ره‌فى بپارێزێت ، بۆیه به بڕواى من ئه‌م هۆكارانه و زۆر هۆكارى تر سه‌رچاوه‌ى لێكه‌وتنه‌وه‌ى توند و تیژى یه له كۆمه‌ڵگه ڕۆژهه‌ڵاتیدا .\nئاڕاسته:ئایه له كوردستاندا بۆچى یاساكان ڕێگرنین له پڕۆسه‌ى توند و تیژى ؟ئایا هۆكاره‌كه جۆرى یاساكانه یان له لایه‌ن حكومه‌ته‌وه جێ به‌جێ نه‌كراوه؟\nله‌میعه كاكه حه‌مه جه‌ختى له‌وه‌كرده‌وه : له‌كوردستاندا كۆمه‌ڵێك یاسا له به‌رژه‌وه‌ندى ژنان ده‌رچووه به‌ڵام هێشتا ئه‌و یاسایانه له‌ئاستى پێویستدا نین یان باشتر بڵێین ئاستى ئه‌و یاسایانه له‌ئاستى پرۆسه‌ى توند و تیژى دا نیه له كوردستاندا به‌رامبه‌ر به ژنان ده‌كرێت ، ئه‌مه لایه‌كى بابه‌ته‌كه‌یه به‌ڵام لایه‌كى ترى په‌یوه‌ندى به حكومه‌ته‌وه هه‌یه كه ئه‌مه‌ش نه‌توانراوه وه‌ك پێویست یاساكان جێ به‌جێ بكرێن به‌سه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌ى كه هه‌ڵده‌ستن به توند و تیژى دژى ژنان بۆیه له‌هه‌ردوو حاڵه‌ته‌كه‌دا له كوردستان پێویستى به‌وه‌یه كه زیاتر كارى جدى بۆ بكرێت.\nهه‌روه‌ها نه‌سرین كورده‌ش ده‌ڵێت:كوردستان ووڵاتێكى فره حیزبه ئه‌وه‌نده‌ى كار بۆ سه‌ركه‌وتنى هێزو ده‌سه‌ڵات ده‌كرێت ئه‌وه‌نده هه‌وڵ نادرێت بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ى توندوتیژى ، هه‌روه‌ها كه‌مى ڕێژه‌ى ژنان له ناوه‌ندى بڕیارو ته‌نانه‌ت دامه‌زراوه‌كانى حكومیدا هێنده‌ى تر یاساكانى په‌راوێز خستووه ، نه‌توانراوه یاساكان جێ به‌جێ بكرێت .\nهه‌ر له‌م باره‌یه‌وه دڵسۆز محمد ووتى:به‌بڕواى من یاسا هه‌ن ، به‌ڵام ئه‌وه‌ى گرنگه ده‌بێت یاساكان جێ به‌جێ بكرێت وه له‌وه‌ش گرنگتر ئه‌م یاسایانه ببێته ڕێگر و كه‌م كردنه‌وه‌ى حاڵه‌ته توندو تیژى بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش ده‌بێت تاكه‌كانى كۆمه‌ڵگه بڕوایان به‌سه‌روه‌رى یاسا هه‌بێت ، یاسا ده‌بێت چاوى هۆشمه‌ندى بێت بۆ ئه‌وه‌ى ڕێگر بێت له‌هه‌رلا په‌رچه كردارێك وه ده‌بێت یاسا تێڕوانینمان بۆ ژن بگۆڕێت ئه‌گه‌ر یاساكان سه‌رچاوه‌ى هۆشیارى پابه‌ندبوونمان بۆ دروست نه‌كات ، ئه‌وا یاساكانته‌نها له‌سه‌ر وه‌ره‌قه ده‌مێنێته‌وه وه هیچ كاریگه‌رییه‌كییان نابێت .\nنه‌سرین كورده:ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستت ڕێكخراوى داعش بێت من به ئیسلامیان نازانم به‌ڵكو ئیسلامیان به‌كارهێناوه بۆ گه‌یاندنى په‌یامه‌كه‌یان\nئایا هۆشیارى كۆمه‌ڵگا هۆكاره بۆ توند و تیژى یان كۆمه‌ڵگا ئیسلامیه‌كان هۆكارن بۆ توند و تیژى؟\nنه‌سرین كورده ووتى:من نازانم مه‌به‌ست له كۆمه‌ڵگا ئیسلامیه‌كان چیه...؟ ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست له ڕێكخراوى داعش بێت ، ئه‌وا به‌راستى ئێمه ته‌نها له سه‌رچاوه میدییاییه‌كانه‌وه هه‌واڵه‌كان ده‌بیستین و له‌گه‌ڵیاندا نین تا بڕیارى ئه‌وه بده‌ین، به‌ڵام خۆى له خۆیدا ڕێكخراوى داعش به ڕێكخراوێكى نا ئیسلامى ده‌زانم كه ئیسلامى بۆگه‌یاندنى په‌یامه‌كه‌ى به‌كارهێناوه.\nهاوكات ڕووناك ئه‌ندام مه‌ڵبه‌ندى ١ ى ڕێكخستنى سلێمانیش ووتى:به‌ده‌ره‌جه‌ى یه‌ك ئیسلامه‌كانه به ده‌ره‌جه‌ى دوو كۆمه‌ڵگایه به‌داخه‌وه .\nئاڕاسته:ئایا ئێوه بۆ یه‌كێتى چ به‌رنامه‌یه‌كتان هه‌یه بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ى توند و تیژى دژى ژنان یان لایه‌نى كه‌مكردنه‌وه‌ى ئه‌م حاڵه‌ته ؟\nنه‌سرین كورده باسى له‌وه‌كرد:به‌رده‌وام له هه‌وڵى كه‌مكردنه‌وه‌ى توندوتیژى و جۆره‌كانیداین به ڕوونى ئه‌وه له به‌رنامه‌و ڕێبازه‌كه‌ى مام دیاره، كارى ئێمه هۆشیاركردنه‌وه‌ى تاك و خێزان و كۆمه‌ڵگایه له ڕێگه‌ى كۆبوونه‌وه‌و كۆڕ و سمیناره‌كان ، چونكه بۆ ئێمه ئه‌مه گرنگه‌و ده‌بێت بایه‌خى پێبدرێت ، خێزانه‌كان هۆشیار بكرێنه‌وه له مه‌ترسیه‌كانى ته‌ندو تیژى ، چونكه به‌راستى كۆمه‌ڵگاى ته‌ندروست په‌یوه‌ست به تاكى ته‌ندروست و خێزانى ته‌ندروسته‌وه هه‌موو ئه‌مانه‌ش له‌ڕێى ناوه‌نده‌كانى خوێندن و كه‌سانى ئه‌كادییمیه‌وه ده‌بێت.\nسه‌ره‌ڕاى ئه‌وتوند و تیژیانه‌ى باس ده‌كرێن به‌شێك له خانمان هه‌ن كه توانیویانه ئازادى بۆخۆیان فه‌راهه‌م بكه‌ن و توانیویانه له نێو بازاڕ و كارى ئازاددا شانبه‌شانى پیاوان كاربكه‌ن و وه هه‌ندێكیشیان له سۆشیاڵ میدیا بونه‌ته مۆدێل هاوكات وه‌ك فۆتۆ مۆدێل ده‌رده‌كه‌ون و له‌به‌رامبه‌ردا پاره قازانج ده‌كه‌ن هاوكات له ساڵى ٢٠١٢ ه‌وه تا ئێستا ٣ شاجوانمان هه‌بووه له‌هه‌مان كاتدا له‌هه‌رخولێكدا به سه‌دان كچى كورد به‌شداریان تێدا كردووه و جیاواز له‌وانه‌ش ئه‌مساڵ یه‌كه‌مین خولى نمایشى جل و به‌رگى كوردستان به‌ڕێوه‌چوو هه‌ر له‌و نمایه‌شدا به‌هه‌زاران خانمان چ له بوارى دیزاین یاخود نمایشكار جله‌كان به‌شداریان كردبوو ئه‌مه جگه له‌وه‌ى كه چه‌ندان خانمان هه‌یه له میدیاكاندا ده‌رده‌كه‌ون یاخود چه‌نده‌ها كچه هونه‌رمه‌ندمان هه‌یه له‌بوارى شانۆ و میوزیك و گۆرانى و وێنه كێشان هه‌ربۆیه ناكرێت بڵێن كه ژنانى حیزب و ڕێكخراوه‌كان هیچ به رهه‌مێكیان نه‌بووه به‌ڵكو ئه‌مانه به‌رهه‌مى ئه‌و هه‌وڵ و تێكۆشانانه‌ن ده‌توانین بڵێین خانمانى كوردستان زۆر باش چونه‌ته پێشه‌وه به‌به‌راورد به‌ساڵانى ڕابردوو.\n12/2/2018 12:54:32 PM


پەندوئامۆژگاری وەرگرتن لەڕوداوەکان :: ماڵپه‌ڕی فه‌رمووده\nپەندوئامۆژگاری وەرگرتن لەڕوداوەکان\nالحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على نبينا محمد وعلى آله وصحبه اجمعين ومن تبعهم باحسان الى يوم الدين، له پاشاندا:\nگه لى كورد گه لێكى موسڵمانه وهه رده م شانازى به وه وه كردووه كه موسڵمانه ، له گه ڵ ئه وه يشدا كه موسڵمانه جه ور و سته مێكى زۆرى بينيوه به ده ست ميلله ته موسڵمانه كانى ده وروبه رى وهه رده م قوربانى پيلانه كانى خاچ په رسته كان و گه لانى ده وروبه رى خۆى بووه و ئه و جه ورو سته مه ى له م ميلله ته كراوه بێ وێنه يه له ناوچه كه دا وه ك هه موومان ده زانين ، منيش وه كو موسڵمانێك وكوردێكى دڵسۆز بۆ ئايينه كه م وميلله ته كه م وام به باش زانى كه ئه وه ى به سه ر ميلله ته كه مدا هاتووه له ڕابردوودا وئه وحاڵه ته ى كه ئێستا تێيدا ده ژين به بۆچونێكى شه رعى بۆى بچم وهه رچى كه م وكورتىيه كمان تيدابوو سه باره ت به ئايينه كه مان وخواى گه وره به گوێره ى توانا وبه يارمه تى خواى گه وره بتوانين ئه و كه م وكورتيانه نه هێڵين وپڕيان بكه ينه وه بۆ ئه وه ى ئاينده يه كى ڕوناك بۆ ميلله ته كه مان بهێنينه كايه وه ،\nوله ڕه زامه ندى خواى گه وره دا بين بۆ ئه وه ى ئه و ڕوناكى وڕۆشنايىيه مان لێ جيا نه بێته وه وهه رده م له گه ڵماندا بێت له ناو گۆڕو له سه ر پردى(صراط) ان شاء الله .\nزۆربه ى ئه و كاره سات و كێشانه ى ئاده ميزاد دووچارى ده بێته وه ده توانين له سێ خاڵى سه ره كيدا كۆيان بكه ينه وه :\n1- خواى گه وره به نده كانى تاقى ده كاته وه بۆ ئه وه ى جه زايان بداته وه به گوێره ى ئارام گرتن يان بێ ئارامى به نده كانى له و ناخۆشى و كاره ساتانه ى كه به سه رياندا دێت .\n2- ئه م كاره ساتانه ده بێته هۆى سڕينه وه ى تاوان ئه گه ر به نده ئارامگر بێت له سه ر ئه و كاره ساتانه ى كه توشى ده بێت، يان پله ى زۆر به رز ده بێته وه ئه گه ر له گه ڵ ئارامگرتنه كه يدا سوپاس و ستايشى خواى له سه ر بكات .\n3-به هۆى تاوانى به نده وه خواى گه وره سزاى ده دات،\nيان سزايه كى هه ميشه يى له دونيا و قيامه تدا ،\nياخود سزايه كى كاتى بۆئه وه ى ئه و به نده يه هۆشيار ببێته وه و بێته وه سه ر خۆى و هه ست به تاوانه كانى بكات . هه ندێ جۆرى تريش هه يه له سزا و كاره سات كه خواى گه وره حيكمه تێكى تايبه تى تێدايه كه له كه سێكه وه بۆ كه سێكى تر ده گۆڕێت،\nوه ئه گه ر بێت و كاره سات و سزاى خواى گه وره ميلله تێك بگرێته وه ئه وا له گه ڵ ئه م خاڵانه ى كه باسمان كرد چه نده ها حيكمه تى ترى تێدايه .\nئه گه ر بێتو به ووردى سه ره نج بده ينه ئه و خاڵانه ى باسمان كرد كه ده بنه هۆى ئه وه ى\nكاره سات دووچارى ئاده ميزاد و ميلله تان بێته وه ، ده بينين كه هه مووى دێته وه سه ر ئه وه ى كه تاوان هۆى سه ره كى يه تى وه كو خواى گه وره داده فه رمێت: ( مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ ) (النساء / 79 ) .\nواته / هه رچى چاكه و خێروخۆشيت به سه ردا دێت ئه وا له كه ره م و ڕه حمه تى خواوه يه ،\nوهه رچى ناخۆشى وخراپه يه كيشت به سه ردا هاتبێت ئه وا به هۆى تاوانى خۆته وه توشت بووه و منيش بۆتم ته قدير كردووه .\nبۆچى كافره كان له خۆشىدا ده ژين و كاره ساتيان له ئێمه كه متر به سه ردا دێت له گه ڵ ئه وه ى كه\nلێره دا ئه م گومانه دێته كايه وه كه زۆربه ى خه ڵكى ئه وه ى پێ ڕه د ده كه نه وه كه تاوان هۆكارى دووچاربوونه وه ى كاره ساته ،\nله به رئه وه ى كه كافره كان تاوانيان زۆر گه وره يه وهيچ كرده وه يه كى چاكه يان بۆ نانوسرێت و پاداشتيان نى يه له به ر ئه وه ى كوفره كه يان هه موو كاره چاكه كه يان هه ڵده وه شێته وه وه كوخواى گه وره ده فه رمێت: ( وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ ) (الزمر:65). له گه ڵ ئه وه شدا ژيانێكى زۆر خۆش ده به نه سه ر وكاره ساتيان له موسڵمانان كه متر به سه ردا دێت، وه ئه گه ر بێتوچاو بخشێنى به قورئان وسوننه ته كانى پێغه مبه ردا(صلی اللە علیە وسلم) ئه وا وه ڵامى ئه م شوبهه يه له چه ند شوێنێكدا به دى ده كه ين، بۆ نموونه خواى گه وره ده فه رمێت :( وَلَوْلَا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً لَجَعَلْنَا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمَنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفًا مِنْ فَضَّةٍ وَمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ وَلِبُيُوتِهِمْ أَبْوَابًا وَسُرُرًا عَلَيْهَا يَتَّكِئُونَ وَزُخْرُفًا وَإِنْ كُلُّ ذَلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَالْآَخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ) ( الزخرف : 33 – 35 ). واته /( ئه گه ر له به ر ئه وه نه بوايه كه هه موو خه ڵكى ببن به كافرو به ره و خۆشى دونيا بڕۆن و ڕه حمى خوا به موسڵمانان نه بوايا، ئه وا ئه و كه سانه ى كه كوفر به خواى گه وره ده كه ن، وامان لێيان ده كرد كه بنميچ و په يژه ى خانووه كانيان كه پێى ده چنه نهۆمه كانى تر له زيوبوايه ، وده رگاى خانووه كانيان و ئه وچارپايه ى كه له سه رى ده حه سێنه وه به هه مان شێوه له زيو بوايه ، و هه موو ئه م شتانه يشمان بۆ ئه ڕازاندنه وه و نه قشيانمان ده كرد به ئاڵتون، به ڵام ئه مانه هه مووى خۆشى دونيان و دواڕۆژيش هه ر بۆ له خوا ترسانه ) .\nله م ئايه تانه دا بۆمان ده رده كه وێت كه خواى گه وره دونيا ده به خشێت به كافر له به ر خۆشه ويستى نييه به ڵكو له به ر ئه وه ى دونيا زۆر بێ نرخه و نرخى باڵه مێشوله يه كى نييه لاى خواى گه وره ،\nوه كو پێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم) ده فه رمێت :( لو كانت الدنيا تعدل عند الله جناح بعوضة ما سقى كافرا منها شربة ماء ) (مستدرك حاكم ،كتاب الرقاق/،7847،من حديث سهل بن سعد).وصححه الشيخ الالباني في (سلسلة الاحاديث الصحيحة، 2/686و943)و(صحيح الجامع الصغير،2/5292)و(صحيح الترغيب والترهيب ،\n3/3240). واته / ئه گه ر دونيا نرخى يه ك باڵه مێشوله يه كى هه بوايه لاى خواى گه وره ، ئه وا نه يده هێشت كافر قومێك ئاوى تێدا بخواته وه . له به ر بێ نرخى يه دونيا دراوه به كافر و له به ر به نرخى بڕوا و ئاينه كه بڕواو ئاين دراوه به موسڵمانان ، وه ئه گه ر ڕه حم و به زه يى خواى گه وره نه بوايه به موسڵمانان و بڕواداران- به و شێوه يه ى باسمان كرد – ئه وا هه موو دونيا ده درا به كافران نه ك ئه م خۆشيه كه مه ى كه ئێستا تيايدان ، چونكه دونيا فيتنه يه و زۆر كه سىپێ هه ڵده خه ڵه تێت ئه مه يش به ڵگه يه له سه ر ئه وه ى كه خواى گه وره خۆشى نادات به خه ڵكى يان ميلله تان له به ر ئه م به رژه وه نديانه ،\nچونكه خۆشى دونيا ئاده ميزاد فريوده دات و به ره و تاوان و هه ندێ جاريش كوفر ده يبات .\nوه هه ندێ جاريش خواى گه وره بۆ ڕاكێشكردنى(استدراج) كافران وتاوان باران دونيايان ده داتێ،\nوه كوده فه رمێت:( وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآَيَاتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ وَأُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ) (الأعراف:182-183) .\nواته / ( ئه وانه ى كه ئايه و ته كانى خوا به درۆ ده خه نه وه كه به ڵگه يه له سه ر ئه و ڕاستى وهيدايه ته ى كه پێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم)\nهێناوێتى وپێى قايل نين،\nئه وا به مه نزله دواى مه نزه له ئه يانبه ينه وه ، ئه ويش به خۆشى دان به سه رياندا له ژن و كوڕ و ڕۆزى و هه موو جۆره كانى ترى به خشش ، وه وايان لێ ده كه ين كه ستايش و سوپاسى خواى له سه ر نه كه ن و له ناو ئه وخۆشى يه دا نوقوميان ده كه ين و ڕێى هيدايه تيان لێ بزر ده كه ين،\nهه تا وابزانن كه ئيتر هه رگيز توشى ناخۆشى نابن و له دونيا به به رده وامى ده مێننه وه بۆ ئه وه ى زياتر تاوان بكه ن و نوقومى كوفر بن و له ئه نجاميشدا سزايان توند تر ده بێت،\nو زيانێكى زۆريان به خۆيان گه ياند به بێ ئه وه ى هه ستى پێ بكه ن ئه ويش به هۆى كوفرو به درۆخستنه وه يان بۆ پێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم) ،\nوه هه روه ها ماوه ى خۆشىيان بۆ زياد وبه رده وام ده كه ين و سزايان لێ دوا ئه خه ين تا وابزانن كه ئه م خێر وخۆشىيه نيشانه ى ڕازى بوونى خوايه ،\nبه ڵام له ڕاستىدا ئه م دونيا پێدانه سزا و سه ر شۆڕى له دوايه ).\nوه هه روه ها جارێكيان ئيمامى عومه ر(خواى لێڕازى بێت) سه يرى كرد ئه وحه سيره ى كه پێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم)\nله سه رى دائه نيشت و ئه خه وت كارى كردۆته سه ر پێسته كه ى و نه خشى حه سيره كه ى له سه رده رچووه ،\nئيمامى عومه ريش(خواى لێ ڕازى بێت) كه ئه مه ى بينى ده ستى به گريان كرد،\nپێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم)\nپێى فه رمووى:(ما يبكيك؟)واته :چى ده تگرێنێت؟ئه ويش فه رمووى:سوێند به خواى گه وره بۆ ئه وه ناگريم كه نه زانم تۆ به ڕێزترى لاى خواى گه وره له قه يسه روكيسرا ، وه ئه وان له چ نازو خۆشىيه كى دونيادا ده ژين وتۆيش پێغه مبه رى خوايت به م شێوه يه ده تبينم. له وه ڵامدا پێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم)\nفه رمووى:( اما ترضى يا عمر أن تكون لهم الدنيا ولنا الآخرة ؟).واته : ( ئه ى عومه ر ڕازى نابيت دونيا بۆ ئه وان ودواڕۆژيش بۆ ئێمه بێت ؟). ئيمامى عومه ر(خواى لێ ڕازى بێت)فه رمووى: به ڵێ. پێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم) فه رمووى:( فانه كذلك ).واته :به م شێوه يه يه (دواڕۆژ بۆ ئێمه يه ودونيا بۆ ئه وانه ) (صححه الشيخ الألباني في صحيح الأدب المفرد ، باب الجلوس على السرير) ،1163/890\nوه له ڕيوايه تێكى تردا هاتووه كه ده فه رمێت :( ياعمر ان اولئك قد عجلت لهم طيباتهم، وهي وشيكة الانقطاع ،\nوانا قوم قد اخرت لنا طيباتنا في آخرتنا).واته :(ئه ى عومه ر ئه وانه ميلله تێكن خۆشى يه كانيان بۆپێش خراوه ،\nوه نزيكه كۆتايى بێت، به ڵام ئێمه ميلله تێكين خۆشى يه كانمان بۆدواخراوه بۆدواڕۆژ) (مستدرك حاكم ،كتاب الاطعمة/7072).وحسنه الشيخ الألباني في (صحيح الترغيب والترهيب) ، (3/3284). له م چه ند ئايه ت و حه ديسه كه به نموونه هێنامه وه و چه ندان نمونه ى تريش هه يه كه له به ر درێژه پێ نه دان بۆتانم نه هێنايه وه پڕ به پێست وه ڵامى ئه م شوبهه يه يه .\nبۆچى وڵاته كه مان داگير كرا ؟\nبۆ وه ڵامى ئه م پرسياره دوو بۆچون هه يه : .\n1- هه ندێك كه س له وانه ى كه زانستى ئايينيان به ده ست هێناوه تا ڕاده يه ك ئه م داگير كردنه ده داته پاڵ تاوانه كانى خۆمان،\nوه كو له مه و پێش باسمان كرد، و ئه م داگير كردنه به لووتكه ى كاره سات داده نێن .\n2- زۆربه ى هه ره زۆرى خه ڵكى كوردستان ئه م داگير كردنه سه ربازى و بيروباوه ڕى يه له لايه نى كافرانه وه بۆ وڵاته كه مان به ( پرۆسه ى ئازادى ) ناو ده به ن ! ! !\nبه وه ى دائه نێن كه خواى گه وره ميلله تى كوردى خۆش ده وێت وتۆڵه ى له دوژمنانى كرده وه و كافرێكى كرده هۆكار بۆرزگار كردنى،\nله به رئه وه ى گه لى كوردگه لێكى زۆر موسڵمانه وجه ور وسته مى زۆرى لێكراوه وخواى گه وره پاداشتى دايه وه به م ڕزگار بوونه .\nله وانه يه ئه م بۆچونه يش كه م و زۆر جۆره ڕاستى يه كى تێدا بێت كه خواى گه وره ئه م كافرانه ى كردبێته هۆيه ك كه ئايينه كه ى پێ سه ربخات ، له گه ڵ ئه وه يشدا كه كافر ئه مه ى ئه نجام داوه بۆبه رژه وه ندى يه كانى خۆى ، به ڵام به قه ده رى خواى گه وره به سود ده گه ڕێته وه به سه ر موسڵماناندا و بانگه وازى ڕێگه ڕاسته كه ى پێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم)\nجۆره بوژاندنه وه يه كى به خۆه بينى كه له پێش تردا نه بوو ، وه كو چۆن پێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم) ده فه رمێت :( ان الله ليؤيد هذا الدين بالرجل الفاجر ) [البخاري كتاب الجهاد والسير،باب ان الله ليؤيد هذا الدين بالرجل الفاجر/ 2897 من حديث أبي هريرة (رضي الله عنه)] (وصحيح الجامع الصغير)،(1/2423 و 2/7823). واته /خواى گه وره ئه م ئايينه به رز ده كاته وه به هۆى پياوى خراپ و تاوانباره وه .\nئه گه ر بێتو ئيمه ئه م بۆچونه به ڕاست بزانين ئه وا ده بێت ئه وه مان له بير نه چێت كه خواى گه وره له قورئانى پيرۆزدا باسى به سه رهاتى چه نده ها ميلله تانى پێش خۆمانمان بۆ ده كات بۆ ئه وه ى ئه گه ركه وتينه ناو هه مان كێشه و كاره ساته وه سودوپه ندى لێ وه ربگرين و به هه ڵه ى ئه وانه ى پێشودا نه چين .\nبه بۆچونى من نزيكترين ڕووداو كه به سه ر گه لى كوردا هاتووه به ده ستى به عسى يه كان له كوشتن و بڕين و به كه م زانين، ئه و جه ور و سته مانه يه كه به نى ئيسرائيل به ده ست فيرعه ونه وه به سه رياندا هات ، بۆ ئه م مه به سته يش ده بێت له بارو دۆخى يه هودى يه كانى به نى ئيسرائيل باش تێبگه ين و ده رسى لێ وه ربگرين و بزانين خواى گه وره له قورئانى پيرۆزدا چۆن باسيان ده كات كه ده فه رمێت :( وَقَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ أَتَذَرُ مُوسَى وَقَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَيَذَرَكَ وَآَلِهَتَكَ قَالَ سَنُقَتِّلُ أَبْنَاءَهُمْ وَنَسْتَحْيِي نِسَاءَهُمْ وَإِنَّا فَوْقَهُمْ قَاهِرُونَ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ) (الأعراف:127-128). واته : دواى ئه وه ى يه هودى يه كان ئازارێكى زۆريان بينى به ده ست فيرعه ونه وه ودرێژه ى كێشا، وهيچ توانايان نه بوو بۆ گۆڕينى ته نها پشت به ستن و داواى كۆمه ك كردن نه بيت له خواى گه وره ، له به ر ئه وه موسى (علیه السلام) ئامۆژگارى يانى كرد كه پشت به خوا ببه ستن بۆ هێنانه دى خێر وخۆشى و رزگاربوونيان له كێشه و كاره سات و ناخۆشى ،\nوه هه روه ها دان به خۆياندا بگرن و چاوه ڕێى ده رفه تى خوا بن،\nو زه ويش موڵكى فيرعه ون و قه ومه كه ى نى يه ،\nبه ڵكو موڵكى خوايه و به دانايى و به ويستى خۆى له نێوان به نده كانيدا ئاڵوگۆڕى پێده كات ودواڕۆژيش هه ر بۆ له خوا ترسانه ، وه به نده يش ده بێت به م شێوه يه كار بكات له كاتێكدا تواناى هه بوو ئه يخاته كار بۆ لادانى ئه و چه وسانه وه ى كه توشى بووه له لايه ن كه سانى تره وه دواى پشت به ستن به خوا،\nوه له كاتى بێ ده سه ڵاتيشدا ده بێت ئارام بگرێت و پشت به خوا ببه ستێت و چاوه ڕێى ده رفه تى خواى گه وره بكات.\nوه له ئايه تى دووه مدا يه هودى يه كان به بێزارى يه وه به موسايان(علیه السلام)\nووت - له به ر درێژه كێشانى ماوه ى چه وسانه وه يان له لايه ن فيرعه ونه وه - : ئيمه ئازار و عه زيه ت و ئه شكه نجه مان ده خوارد پێش ئه وه ى كه تۆ ببيت به پێغه مبه رمان (ئه ويش به سه ربڕينى مناڵه كانيان له كاتى له دايك بوونى موساوه (علیه السلام) ) ، وه دواى هاتنيشت ئازاره كانمان هه ر به رده وامه تا ئيستا (ئه ويش به كوشتنى كوڕه كانيان له به ر ئه وه ى كه شوێنى موسا كه ووتوون)،\nفه رمووى : تكام وايه له خواى گه وره دوژمنه كه تان له ناوبه رێت و هه ڵسوڕاندنى ئه و زه وى يه ى كه فيرعه ون ده سه ڵاتى هه يه به سه ريدا بيدات به ئێوه له دواى فيرعه ون و قه ومه كه ى .\nئه م ده سه ڵات پێدانه يش به يه هودى يه كان حيكمه تێكى خوايى يه ،\nئه ويش تاقى كردنه وه ى به نده كانێتى له خۆشى وناخۆشى وله به توانايى و له بێ توانايى ، و خواى گه وره يش ته ماشاتان ده كات ئايا سوپاسى ده كه ن له سه ر ئه م كاره ئه ويش به جێ به جێكردنى فه رمانه كانى و نه كردنى تاوان، يان كوفر ده كه ن ئه ويش به گۆێ پێنه دان به فه رمانه كانى و ڕێ خۆش كردن بۆ تاوانكردن .\nدواى تێگه يشتنمان له م دوو ئايه ته پيرۆزه يش كه باسى قۆناغێك له قۆناغه كانى يه هودى يه كان ده كات،\nده بێت به ووردى مامه ڵه ى له گه ڵدا بكه ين و سودى لێ وه ربگرين بۆ ئه وه ى وه ك ئه وانمان به سه ر نه يات .\nله بارو دۆخێكى هاوشێوه دا گه لى كورد جه ور و سته مێكى زۆرى بينى و دواى ئه مه يش خواى گه وره رزگارى كرد ( به بۆچونى دووه م )\nده بێ له خۆمان بپرسين دواى رزگار بوونمان چ ئه ركێك ده كه وێته سه ر شانمان ؟\nبێگومان ده بێت سوپاسى خواى گه وره بكه ين و سوجده ى شوكرى بۆ به رين و چاو به خۆماندا بخشێنينه وه و سه يرى ئه ركه كانمان بكه ين كه له ڕابردوودا ئه نجاممان داوه ، وهه رچى كه م و كورتى يه كمان هه بێت چاره سه رى بۆ بدۆزينه وه و به پێى توانايش تاوانه كانمان كه م بكه ينه وه و به شێوه يه كى زانستيانه و بێ ووچان بگه ڕێينه وه سه ر ڕێگا ڕاسته كه ى پێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم) ،\nله به ر ئه وه ى ئێستا تێگه يشتين دواى ڕاڤه كردنى ئه م دووئايه ته پيرۆزه كه خواى گه وره تێمان ده ڕوانێ و سه يرمان ده كات ئه م گه له ڕزگاركراوه ! به چ شێوه يه ك كارده كه ن؟.\nبه ڕاستى گه لى كورد له كاتێكدا كه ژێر ده سته بوو زياتر ڕوو له خوا بوو ، وه فه رمانه كانى خواى به جێ ئه هێنا، به ڵام دواى ئه وه ى كه ئه م ده رفه ته ى بۆ ڕه خسا زياتر به ره و دونيا ملى ناو حيزبێكى زۆر هاته كايه وه كه ئه مه يش هۆيه كى سه ره كى يه بۆ پارچه پارچه بوونى موسڵمانان و ڕێك نه كه وتنيان ، وه پێش بڕكێ يه كى بێ ووچان هاته كايه وه بۆ پله وپايه و تاڵانى و دزى و ده ست درێژى كردنه سه ر مافى كه سانى تر، ئه م كرده وانه نه ك ته نها ئاينى پيرۆزى ئيسلام نه فره تىلێ ده كات به ڵكو له گه ڵ داب ونه ريتى كۆمه ڵگاى كورده وارى به شه ره فيشماندا ناگونجێت ، چونكه ئه م ڕه وشت نزمى يه ى كه بڵاوبۆته وه له ناوماندا له ووڵاتانى كوفره وه بۆمان هاتووه وهه رگيز له ناو گه لى كوردى موسڵماندا نه بووه ، به ڵكو شتێكى زۆر ناشيرينه و ديارده يه كى نامۆيه و دژايه تى نه ك به ته نها ئاينى ئيسلامى پيرۆزى پێ ده كرێت به ڵكو ميلله تى كورديشى پێ ده فه وتێت،\nچونكه هه ر ميلله تێك ده ستى كرد به تێكه ڵاو كردنى ژن وپياو وزينا كردن و خواردنه وه ، وتاوانى جۆراو جۆريان ئه نجامداو به ره و ئاره زووه كانيان ڕۆيشتن،\nئه وا له گه ڵ ئه وه ى خواى گه وره ڕوو ڕه شى دنياو قيامه تيان ده كات و كاره ساتيان به سه ردا دێنێت و توشى سزاى سه ختيان ده كات،\nئه وا غيره تيشيان لێده سێنێته وه و ته نانه ت ناتوانن به رگرى له خۆيان و وڵات وخاك و شه ره فيشيان بكه ن ، وه باشترين نمونه يش بۆ ئه م مه به سته ڕووخاندنى ده وڵه تى فه ره نسا بوو به رامبه ر هێرشه كه ى هيتله ر ، چونكه خه ڵكى فه ره نسا له و سه رده مه دا له هه موو ووڵاتانى تر زياتر به ره و ئاره زووه كانيان چووبوون، نه يان توانى ته نها ( 24 ) كات ژمێر به رگرى بكه ن له ووڵاتيان و هه موو شتێكيان دايه ده سته وه و كه وتنه ژيانێكى پڕ له سه ر شۆڕى ، چونكه ئه م ڕووداوه ئه نجامى ئاسايى هه موو گه لێكه كه بكه وێته دواى ئاره زووه كانيان به بێ سنور. له وانه يه كه سانێك هه بن كه له م بۆچونه دا له گه ڵمدا نه بن وبڵێن تۆ بۆ له يه ك لايه نه وه سه يرى كۆمه ڵگه كه مان ده كه يت ؟ ئه ى بۆچى سه يرى مزگه وته كانمان ناكه يت كه به تايبه تى له نوێژى جومعه دا شوێن نامێنێته وه بۆ نوێژ كه ران تا نوێژى لێ بكه ن ته نانه ت له كوچه و كۆڵانه كانيشدا به رماڵ داخراوه بۆ نوێژ كردن ؟له وه ڵامدا ده ڵێم : ئه مه ى ئێوه ده يڵێن ڕاسته و له وانه يه زۆر خواپه رستيى تريش هه يه كه ئێمه ئه نجاميان ده ده ين ،\nبه ڵام ئێمه به شتى داهێنراو ( بيدعه ) و نه فامى خوا ئه په رستين و له سه ر سوننه ت نين و هه ندێ جاريش به نه فامى به كوفريشدا ده چين ( په نا ئه گرين به خوا ) .\nوه ده بێت ئێمه ئه مه يش له ياد نه كه ين كه خوا په رستى ( عباده ) به بێ له خواترسان ( التقوى ) سودێكى ئه و تۆى نى يه به ڵكو ئه م دووانه كۆڵه كه ى هه موو موسڵمانێكى ڕاسته قينه ن ، وه له خواترسان ( التقوى ) ئه وه يه كه دووركه وينه وه له هه موو وته و كردارێك كه خواى گه وره و پێغه مبه ر(صلی اللە علیە وسلم)\nپێمانيان ڕاگه ياندووه كه لێى دوور كه وينه وه .\nئێمه نوێژ ده كه ين به ڵام زۆربه ى ئافره تانمان په يڕه وى ئاينى پيرۆزى ئيسلام ناكه ن له تێكه ڵاو نه بوون له گه ڵ پياواندا و له پۆشاك و حيجابدا ، جگه له مه يش زۆربه مان غيره تمان نى يه به رامبه ر تاوانباران و گوێ نه ده ران به سنورى خواى گه وره كه فه رمانيان پێ بكه ين به چاكه و به رهه ڵستىيان بكه ين له خراپه كه ئه مه يش له خۆيدا كۆڵه كه ى سه ره كى ئاينه كه مانه ، وه هه ر موسڵمانێك خۆى چاك بوو ( صالح ) بوو به ڵام فه رمانى نه كرد به چاكه و قه ده غه ى نه كرد له خراپه پێى ناووترێت ( مصلح ) چاك كه ره وه .\nئايا بۆ خۆت چاك ( صالح ) بيت به سه ياخود ده بێت چاك كه ره وه ( مُصْلِح )يش بيت ؟.\nبۆسود وه رگرتنی زیاتر له م بابه ته ئه م وێنه ی خواره وه کلیك بکه\nنوسينى:مامۆستا / لقمان حسن امين\nبەش: ڕووداو بەسەرهاتەکان سەردان: ٣١٩٠


ده یانه به‌شداریكردنیان له خولی باسكه‌ی عێراق ڕاگه‌یاند\nلۆگۆی یانه‌كانی به‌شداری خوله‌كه\nیه‌كێتی ناوه‌ندی باسكه‌ی عێراق یاریه‌كانی خولی باسكه‌ی پله نایابی كوڕانی یانه‌كان ئه‌نجام ده‌دات و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش نوسراوی فه‌رمی ئاراسته‌ی یانه‌كان كردووه بۆ به‌شداری له یاریه‌كانی ئه‌م وه‌رزه‌ی خوله‌كه .\nئه‌مه‌و تا ئێستا ده یانه بڕیاریان له به‌شداری كردن له یاریه‌كانی خوله‌كه داوه كه بریتین له تیپی باسكه‌ی یانه‌كانی\n( دهۆك ، زاخۆ ، نه‌فت ، كاره‌با ، شوڕته ، غاز شیمال ، حله ، ته‌زامن ، نه‌فت جنوب و مینا ) هه‌روه‌ك بڕیاره یه‌كێتی ناوه‌ندی باسكه‌ی عێراق پاش كۆتاهاتنی ئاماده‌كارییه‌كان واده‌ی ده‌ست پێكی خوله‌كه به فه‌رمی ڕابگه‌یه‌نێت .\nهه‌روه‌ك چاوه‌ڕوان ده‌كرێت هه‌ریه‌ك له تیپی باسكه‌ی یانه‌كانی كه‌رخ و قوه جه‌ویه‌ی به‌سره به‌شداری له یاریه‌كانی خوله‌كه بكات و نوسراوی فه‌رمی ئاراسته‌ی یه‌كێتی باسكه‌ی عێراق بكه‌ن بۆ به‌شداری له یاریه‌كانی دا .


کۆمه‌لگای کورده‌واری و ژێرده‌سته‌یی ژن (١)\nله ده‌سپێکی ئه‌م بابه‌ته دا به‌رله هه‌رشتێک چاوێکی خێرا به‌سه‌ر پێک هاته‌ی کۆمه‌ل و کۆمه‌ڵگادا ده‌خشێنین و بناغه‌ی پێک هاته‌ی کۆمه‌ڵگا له بواره جۆراوجۆره‌کانی لێک ده‌ده‌ێنه‌وه.دیاره که باس له کۆمه‌لگا ده‌کرێ مه‌به‌ست له‌کۆمه‌لێکه‌که تێیدا هه‌مووشتێک له سه‌ر بنه‌مای کاری هاوبه‌ش و په‌یوه‌ندیه مرۆڤیه‌کان هه‌لده‌سه‌نگێندرێت و به‌م هۆیه‌وه هه‌موو بواره‌کانی ژیان بریتی له ئه‌رک و کاری رۆژانه و هه‌وڵ دان بۆ دریژه‌دان به ژیان له‌م کۆمه‌ڵه دا له سه‌ره‌کی ترین بواره‌کانه که پێویستی به هاوکاری هه‌مه‌لایه‌نه‌ی دانیشتوانی ناو کۆمه‌لگا هه‌یه بۆ ئه‌وه‌ی که چه‌رخه‌ی ژیانی به‌کۆمه‌ڵ بکه‌وێته گه‌ر. به‌لام پێک هاته‌ی مرۆڤی ئه‌م کۆمه‌لگایه چی یه و له چیی پێک دێت،ئه‌رکه‌کان چلۆن دابه‌ش ده‌کرێن. لێره‌وه‌یه که پێویستی کاری هاوبه‌شی دانیشتوانی کۆمه‌لگا گرینگیه‌که‌ی هه‌ست پێده‌کرێ.\nبا له بچوکترین کۆمه‌لی ناوکۆمه‌لگاکانه‌وه ده‌ست پێ بکه‌ێن واتا بنه‌ماڵه،له ناو بنه ماڵه دا دوای دارژتنی گه‌ڵاڵه‌ی ژیانی هاوسه‌ری و دیاری کردنی ئه‌رک و کاره‌کان له لایه‌ن ژن و پیاوه‌وه چه‌رخی به‌ره‌وه پێش هه‌نگاونانی یه‌که‌مین کۆمه‌لگا ئه‌که‌وێته گه‌ر، له مه‌ودای برینی ئه‌م رێگه‌یه بواره‌کانی دیکه‌ی ژیانی به کۆمه‌ڵ ده‌رده‌که‌وێت و لێره‌وه‌یه که ژن وپیاو هه‌ست به هاوئاهه‌نگی و هاوده‌نگیه‌ک بۆ به‌ره‌و پێش یردنی ئه‌م کۆمه‌ڵه ده‌که‌ن. هاو ئاهه‌نگیه‌ک که تێیدا هه‌موو مافه‌کانی تاک له بواری حقوقی و مه‌عنه‌ویه‌وه سه‌ره‌رای ئه‌وه که پارێزرابێت گه‌ڵاله‌یه‌کیش بێت بۆ دوارۆژێکی باشتری ئه‌م کۆمه‌لگایه چونکه ئه‌م کۆمه‌لگایه به‌ره‌به‌ره په‌ره ده‌ستێنێ و ئه‌م جاره‌یان ئه‌ندامانێکی دیکه‌ی پێوه په‌ێوه‌ست ئه‌بێت که ده‌بێ کار ئاسانی بۆ به‌ره‌ورووبونه‌وه و دابین کردنی پێداویستیه سه‌ره‌کیه‌کانی بکردرێت.\nمناڵ ئه‌ندامێکی تری ئه‌م کۆمه‌لگایه‌یه و پێویستی به چاودیری کردنی داێک و باوک هه‌یه.له درێژه‌ی پرۆسه‌ی ئه‌م کۆمه‌لگایه دا ئه‌رکێکی دیکه په‌یوه‌ست ئه‌بێ به ئه‌رکه‌کانی داێک و باوک ئه‌ویش په‌روه‌رده‌کردنی مناڵه چونکه کۆمه‌لگای مه‌به‌ست له سه‌ر ئه‌ساسی سیسته‌مێکی په‌روه‌رده‌ی شارستانی بونیاد نراوه. پاراستنی مافه‌کانی تاک له بواری حقوقی و مادی ومه‌عنه‌وی و یه‌کسانیه‌وه یه‌که‌مین نه‌زمێکه که له کۆمه‌لگا دا ره‌چاو کراوه و ته‌زمینێک بووه‌بۆ داهاتووی ئه‌م کۆمه‌ڵه. ئه‌م کۆمه‌لگایه‌زۆرتر په‌ره‌ده‌ستێنێ و ئه‌م جاره‌یان هه‌نگاو ئه‌نێته ناو کۆمه‌لگیه‌کی به‌ر فراوان تر و ئه‌ندامانی ئه‌م کۆمه‌ڵگا بچووکه ئه‌و نه‌زم و هاوئاهه‌نگیه له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانی تری کۆمه‌لگای گه‌وره‌تر رێک ده‌خه‌ن. له‌مه‌به‌دوا کۆمه‌لگا و تاک و تاک و کۆمه‌لگا دو شتی لێک جیا نه‌کراوه‌ن و ده‌وام و په‌ره‌سه‌ندن و درێژه‌دان به ژیانێک که هه‌مووان تێیدا هه‌ست به ئاسووده‌یی و ئارامێش ده‌که‌ن ده‌بێته هه‌وێنی هه‌رچی زیاتر گه‌شاوه بوونی کۆمه‌لگا. به‌لام ئه‌مانه چۆن به‌دی دێت و مه‌دینه‌یه‌کی فازیله چلۆن پێک دێت، دیاره ئه‌وه‌ی باسی لێوه کرا تاریفێکه له کۆمه‌لگا و ده‌ور و نه‌خشی ئه‌ندامانی کۆمه‌لگا که بریتی بوو له‌نه‌زم وهاوئاهه‌نگی و سیسته‌می په‌روه‌رده و پاراستنی مافه‌کانی تاک له بواری حقوقی ومادی و مه‌عنه‌ویه‌وه. به‌ڵام گه‌ر بروانینه کۆمه‌لگای کورده‌واری یه‌که‌مین شت که تێیدا له‌گه‌ڵی به‌ره‌وه‌روو ده‌بین باڵاده‌ست بوونی ره‌گزێکه به‌سه‌ر ره‌گه‌زێکی ترداو یه‌که‌مین بناغه‌ی کۆمه‌ڵگایه‌کی ئاسووده دارماوه ئه‌ویش نه‌بونی هاوئاهه‌نگی و نه پاراستنی مافه‌کانی تاکه، له هه‌ر کۆمه‌لگایه‌ک دا گه‌ر لایه‌نێک به بێ له به‌ر چاو گرتنی هیچ کام له خاڵه‌کانی یاسایی و حقوقی و مادی به سه‌ر لایه‌نێکی دیکه دا زاڵ و ده‌سه‌ڵاتداربێت له بواری فه‌رهه‌نگی و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه ئه‌م کۆمه‌لگایه توشی نوقسانی وگرفته، که‌واته به‌م پێ ناسه‌یه له کۆمه‌لگایه‌ک دا که پیاو سالار و ده‌سلاتدار بێت ئه‌م کۆمه‌ڵگایه له بواری فه‌رهه‌نگی وکۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه گرفتاری قه‌یرانێکی مادی وحقوقیه و ژنان وه‌ک تاکێکی ئه‌و کۆمه‌ڵگایه‌ی که پێشتر باسمان لێوه‌کرد له مافی یه‌کسان و به‌رابه‌ر چ له بواره‌کانی مادی و حقوقی ومه‌عنه‌ویه‌وه و چ له بواره‌کانی دیکه‌ی فه‌رهه‌نگی و کۆمه‌لایه‌تیه‌وه بێ به‌ریه. به‌م پێیه کۆمه‌لگای کورده‌واری له چه‌شنی کۆمه‌لگایه‌کی شارستانی و پێشکه‌وتوو نیه. له کۆمه‌لگایه‌ک دا که ژن وه‌کوو جنسی دووهه‌م چاوی لێ ده‌کرێت،له کۆمه‌لگایه‌ک دا که ژن بۆ دامرکاندنه‌وه‌ی شه‌ری نێوان دوو عه‌شیره سولحی پێ ده‌کرێ و له بری خوێن ده‌به‌خشرێت، له کۆمه‌لگایه‌ک دا که خۆش ویستن و ئه‌وینداری کردن بۆ مێینه ئه‌مرێکی دزێوه و ده‌بێته هۆی له ناو چوونی شه‌ره‌ف و ناموسی پیاوان، له کۆمه‌لگایه‌ک دا که ژن له بواری ئابوریه‌وه تێیدا ئازاد و سه‌ربه‌ست نییه، له‌کۆمه‌لگایه‌ک دا که ته‌نانه‌ت ژن به ویست و خواستی خۆی ناتوانێ به‌رنامه‌یه‌ک بۆ ژیانی خۆی دابرێژێت ئه‌م کۆمه‌لگایه توشی قه‌یرانێکه که دووکه‌ڵه‌که‌ی راست ئه‌چێته ناو چاوی ژنان و ده ئه‌وه‌نده‌ی تریش بواری ژیانێکی ئاسایی بۆ ژنان دژوار و دژوارتر ئه‌بێت.\nبه لێک دانه‌ه‌ی ئه‌م دوو کۆمه‌لگایه واتا کۆمه‌ڵگایه‌ک که په‌یوه‌ندیه‌کان له سه‌ر ئه‌ساسی هاوئاهه‌نگی و هاوکاری و یه‌کسانی یه و کۆمه‌ڵگایه‌ک که تێیدا ره‌گه‌زێک ژێر ده‌سته و ره‌گه‌زێکی دیکه بالاده‌سته چ هۆکارگه‌لێک ئه‌بینرێن ؟\nسیسته‌می په‌روه‌رده یه‌که‌م شتێکه که ده‌توانێ له بواری فه‌رهه‌نگیه‌وه داهاتووی هه‌ر کۆمه‌لێک ته‌زمین بکات.\nڕێکه‌و 2006-09-15 00:37:38


جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا، پەیامی پیرۆزباییی خۆی بە بۆنەی هاتنەوەی جەژنی رەمەزان بڵاوکردەوە و پیرۆزبایی لە موسڵمانانی ئەمریکا و تەواوی جیهان کرد\nلە پەیامەکەی بایدندا هاتووە، "جێڵی هاوسەرم و من پیرۆزبایی جەژنی رەمەزان لە موسڵمانانی ئەمریکا و تەواوی جیهان دەکەین. بەبۆنەی جەژنەوە نزا بۆ هەموو ئەو خانەوادانە دەکەین کە لە هەر کوێیەکی جیهان ئاوارە و دەربەدەر بوون و لێکدابڕاون".\nبایدن دەڵێت، "وەک ئەوەی لە قورئانی پیرۆزدا هاتووە، 'بانگهێشتی خەڵک کراوە بۆ ئەوەی لە پێناو هێنانەدی دادپەروەری تێ بکۆشن' و 'بۆ ئەوەی کۆمەڵەکان یەکتر بناسن، بە شێوەی لێکجیاواز بەدی هێناون'، بۆیە ئازادی بیروباوەڕ تەنها بۆ ئەمریکا نا بەڵکو لە تەواوی وڵاتان بەهایەکی بنەڕەتییە."\n-پیرۆزباییەکانی جەژن لە کۆشکی سپی\nلە لایەکی دیکەوە بایدن تیشکی خستووەتە سەر ئەوەی نەریتی پیرۆز راگرتنی جەژنی رەمەزان بۆ کۆشکی سپی گەڕاوەتەوە و لە ئەمڕۆ دووشەممە ئەنجام دەدرێت، چەندین کەسی موسڵمانیش کە هاوڵاتیی ئەمریکین بەشداری لەو چالاکییەی کۆشکی سپیدا دەکەن.


ئەمیری داعش لە وڵاتێكی عەرەبی دەستگیركرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/06/25 - 7:46 PM\nهاوپەیمانی عەرەبی بە سەركردایەتی سعودیە، دەستگیركردنی ئەمیری ڕێكخراوی (داعش) لە یەمەن ڕادەگەیەنێت، كە بە (ئەبو ئوسامەی موهاجیر) ناسراوە.\nتوركی مالكی، وتەبێژی هاوپەیمانی عەرەبی لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاندووە، “هێزە تایبەتەكانی سعودیە و هێزە تایبەتەكانی یەمەن، ئۆپەراسیۆنێكی جۆری و سەركەوتوویان لەنێوخۆی یەمەندا ئەنجامدا، كە تێیدا توانرا ئەمیری ڕێككخراوی تیرۆریستی داعش لە یەمەن دەستگیر بكرێت، كە بە ئەبو ئوسامەی موهاجیر ناسراوە”.\nبە وتەی بەرپرسەكەی هاوپەیمانی عەرەبی، “لەگەڵ ئەبو ئوسامەدا، بەرپرسی دارایی ڕێكخراوی داعش و ژمارەیەك لە ئەندامانی ڕێكخراوەكە دەستگیركران”.\nمالیكی دەڵێت: “چاودێری بەردەوام بۆ یەكێك لە ماڵەكان، بوونی ئەمیری ڕێكخراوەكە و ئەندامەكانی ڕێكخراوەكە و 3 ژن و 3 منداڵی لەنێو ماڵێكدا سەلماند”.\nزریانێكی بەهێز ئەوروپای نیگەران كردووە\nبەڤیدیۆ..زریان خەریكە فڕۆكەیەك هەڵدەگێڕێتەوە\n2020/02/17 - 12:30 PM\nسەرۆكی سووریا ڕایگەیاند تەواوی خاكی سووریا لە تیرۆرستان و گروپەكانی تیرۆرستی پاك دەكەنەوە.\nبەشار ئەسەد لە میانەی كۆبوونەوەی لەگەڵ عەلی لاریجانی سەرۆكی پەرلەمانی ئێران ڕایگەیاند گروپە تیرۆرستییەكان خەڵكی شاری ئیدلبیان بە بارمتە گرتووە، وەك قەڵغانی مرۆیی بەكاریاندەهێنن.\nبەشار وتیشی “دیمەشق ڕێگا نادات ئەو ڕەوشە بەردەوامی هەبێت، ڕێگا نادات خەڵك لە ژێر هەڕەشەدابن، دەبێت خاكی سووریا لە تیرۆرستەكان پاكبكرێتەوە”.\nلای خۆیەوە لاریجانی پشتیوانی تارانی بۆ حكومەتی سووریا لە شەڕی تیرۆر دووپاتكردەوە.\n2020/02/17 - 10:50 AM\nپسپۆڕان زانكۆكانی توركیا ئاشكرایانكرد، ئەمریكا پلانێكی بۆ دابەشكردنی عیراق بۆ سێ وڵات لەبەردەستدایە، كە یەكێكیان بە هاوكاری سعودیە دەبێت و بەشێكی دیكەیان دروستكردنی دەوڵەتێكە لەو ناوچانەی لەژێر دەسەڵاتی هێزەكانی سوریای دیموكراتن لە سوریا.\nماڵپەری “عربی 21″ی قەتەری بڵاویكردەوە، ئیسماعیل حەقی سەرۆكی پێشووی دەستەی هەواڵگری توركیا بە “یەنی شاغ”ی ڕایگەیاندووە، ئەمریكا لە هەولێ كۆكردنەوەی هەرێمی كوردستان و كوردەكان لە باكوری سوریا لەژێر پارێزگاری هەسەدەدایە و دروستكردنی هاوپەیمانیەتییەك.\nوتیشی”ئەمریكا و ڕوسیا و وڵاتە ئەوروپییەكان نایانەوێت توركیا بەهێز بێت، هەمیشە لە هەوڵی ئەوەدان یارییەكی نوێ لە ناوچەكە دروست بكەن، ئەویش بەهۆی بوونی ناتۆ لە عیراقدا”.\nڕوونیشیكردەوە، ئەمریكا دەیەوێت سنوورەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و باكوری سوریا لاببات و عیراقیش بكات بە سێ بەشەوە.\nئاشكراشیكرد، سوننە و كوردەكانی عیراق پشتیوانی لە هەوڵەكانی ئەمریكا دەكەن، ئەویش بەهۆی ئەوەی مافەكانیان لە حكومەتی عیراق وەك پێویست وەرناگرن و بۆ هاندانی كورد و سونەكان و هاوكات بۆ ڕووبەڕووبونەوەی مەترسییەكانی ئێران، ئەمریكا لە هەوڵی پێكهێنانی هاوپەیمانیەتییەكی نوێدایە لەنێوان سعودیە و ئیسرائیل و كوردەكان و بەشێك لە سوننەكان.\nبەپێی زانیارییەكانی ماڵپەرەكە، بەمەبەستی سەركەوتنی پلانەكەی ئەمریكا، سعودیە لە ساڵی ڕابردووەوە چەندین كۆبوونەوەی لەگەڵ لایەنە سوننەكان و پیاوانی ناوچەكە بەتایبەت بەرپرسانی پارێزگای ئەنبار ئەنجامداوە و هاوكات لە ئیماراتیش ئەو جۆرە كۆبوونەوانە ئەنجام دراون.


دیمانه له‌گه‌ڵ ماشاڵڵا شه‌مسول واعزین – Denegkan\nدیمانه له‌گه‌ڵ ماشاڵڵا شه‌مسول واعزین\nbyمحه‌مه‌دی\tApril 22, 2009\tگشتی\nماشاڵڵا شه‌مسول واعزین: رۆژنامه‌گه‌ریی بێلایه‌ن به‌واتا ره‌هاكه‌ی له هیچ شوێنێكی جیهاندا بوونی نییه\nبه‌بۆنه‌ی 111 ساڵه‌ی رۆژنامه‌گه‌ریی كوردی، سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی كوردستان له میانی زنجیره‌یه‌ك كارو چالاكی تایبه‌ت به‌م یاده‌دا میوانداری شاندێكی هاوبه‌شی رۆژنامه‌نووسانی بیانی له هه‌ولێر كرد، شانده میوانه‌كه پێكهاتبوو له هه‌ریه‌ك له ( جیمس دۆهارتی، سه‌رۆكی یه‌كێتی سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی به‌ریتانیا و ئیرلاند،عه‌بدولموحسین سه‌لامه جێگری یه‌كه‌می سه‌رۆكی سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی میسر و جێگری سه‌رنووسه‌ری رۆژنامه‌ی ئه‌هرامی میسری، محه‌مه‌د حه‌سه‌ن ئه‌لبه‌ننا له رۆژنامه‌ی ئه‌خباری میسری، سه‌رۆكی سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی ئێران و رۆژنامه‌نووسی ئازادی ئێرانی ماشه‌ڵڵای شه‌مسول واعزین.\nله په‌راوێزی ئه‌م یاده‌دا رێگای كوردستان ئه‌م ده‌رفه‌ته‌ی قۆسته‌وه و به‌باشی زانی له دیدارێكی كورتدا سه‌رنج و تێبینییه‌كانی رۆژنامه‌نووس (ماشه‌ڵڵای شه‌مسول واعزین) سه‌باره‌ت به ئاستی ئێستای رۆژنامه‌گه‌ریی له هه‌رێمی كوردستاندا بخاته‌ڕوو.\nسه‌ره‌تا دوای نیشاندانی ره‌زامه‌ندی له لایه‌ن شه‌مسول واعزین له‌وه‌ی كه بۆ رێگای كوردستان بدوێ، پرسیاری لێكردین ئاخۆ به چ زمانێك بۆ ئێمه بدوێ، منیش ئازادم كرد له‌وه‌ی به زمانی دایكی خۆی ( فارسی) بدوێ ئه‌گه‌رچی عه‌ره‌بیه‌كه‌شی باش بوو چونكه ماسته‌رنامه‌كه‌ی له زانسته سیاسییه‌كان له زانكۆكانی لوبنان دا وه‌ده‌ستهێناوه، هه‌ر بۆیه منیش به فارسی پرسیاره‌كانم ئاراسته‌ی كرد. له وه‌ڵامی پرسیاری یه‌كه‌مم دابوو سه‌باره‌ت به هه‌ڵسه‌نگاندنی ئاستی ئێستای رۆژنامه‌گه‌ریی كوردی، به‌ر له‌وه‌ی وه‌ڵامم بداته‌وه هاوڕێیه‌كی داوای لێكردین كه په‌له بكه‌ین چونكه دیداری هه‌یه له گه‌ڵ یه‌كێك له كه‌ناڵه ئاسمانییه‌كانی كوردستان،بۆیه شه‌مسول واعزین هه‌رزوو وه‌ڵامی دامه‌وه و گوتی: ئاستی رۆژنامه‌گه‌ریی كوردستان زۆر نایابه، به‌ڵام من ئه‌و وه‌ڵامه‌یم پێ په‌سند نه‌بوو و به پێكه‌نینه‌وه پێیمت گوت: ئه‌و وه‌ڵامه زۆر ره‌هایه، ده‌مه‌وێ وردتر بدوێی، ئه‌ویش له په‌له په‌لیاندا گوتی: با به‌ڕێوه قسه‌كانمان بكه‌ین، چونكه ئێمه ئه‌هلی ئه‌و پیشه‌یه‌ین و له‌وه راهاتووین به‌رێگاوه قسه‌بكه‌ین. پاش كه‌متر له خوله‌كێك ده‌رفه‌ت ره‌خسا له كونجێكی هۆڵی هۆتێلی چوارچرا له هه‌ولێر ، وێڕای ژاوه‌ژاو و ده‌نگه‌ده‌نگی میوانانی ناو هۆڵه‌كه، بوه‌ستین و دووباره پرسیاره‌كه‌می ئاراسته بكه‌مه‌وه و پێی بڵێم" له‌ماوه‌ی ئه‌و چه‌ند رۆژه‌ی سه‌ردانه‌كه‌تاندا بۆ كوردستان، چۆن ده‌ڕوانیته ئاستی رۆژنامه‌گه‌ریی و چاپه‌مه‌نی كوردی ؟ ئه‌ویش له وه‌ڵامدا گوتی: "\nدیمانه/ محه‌مه‌دی مشیر\nرۆژنامه‌گه‌ریی كوردستان ، رۆژنامه‌گه‌رییه‌كی دێرین و خاوه‌ن مێژووه، زیاتر له سه‌ده‌یه‌ك ته‌مه‌نی رۆژنامه‌گه‌ریی و چاپه‌مه‌نییه‌كه‌یه‌تی…( قسه‌كه‌یم پێ بڕی و پرسیم)\n+ ببووره، ئه‌وه‌ی من مه‌به‌ستمه رێك ئه‌و ئه‌زموونه‌ی ئێستایه‌تی نه‌ك مێژووه‌كه‌ی؟\n– شه‌مسول واعزین: له ئێستادا ئێوه به ئه‌زموونی به دامه‌زراوه‌یكردن و ئۆرگانیزه‌كردنی رۆژنامه‌گه‌ریی كوردی و چاپه‌مه‌نییه‌كاندا تێده‌په‌ڕن و ئه‌زموونێكی فره نایابتان هه‌یه، من یاسای رۆژنامه‌گه‌ریی ئێوه‌م بینی و به یاسیه‌كی زۆر نایابی ده‌زانم،له ماوه‌ی ئه‌و چه‌ند رۆژه‌دا كه له كوردستانم سه‌ردانی ژماره‌یه‌ك له نووسینگه‌ی رۆژنامه و چاپه‌مه‌نییه‌كانی ئێره‌م كرد به‌باشیان ده‌زانم، ته‌نها یه‌ك نیگه‌رانیم هه‌یه كه ئه‌ویش بریتییه له‌وه‌ی كه به‌ته‌نها به زمانی كوردی مه‌نووسن هه‌وڵده‌ن به‌ڕووی زمانه‌كانی دیكه‌شدا بكرێنه‌وه، بۆیه وه‌ك راسپارده وپێشنیارێك به پێویستی ده‌زانم كه رۆژنامه‌گه‌ریی كوردستانی ده‌بێ ببێته جیهانی تا بتوانێ ئارمانج وپه‌یامه‌كانی كوردستان به‌جیهانی ده‌ورووبه‌ر و دوور بگه‌یه‌نێ وبیانخاته‌ڕوو، هێشتا رۆژنامه‌گه‌ریی كوردستانی به‌م قۆناغه نه‌گه‌یشتووه،به‌ڵام رۆژنامه‌گه‌ریی كوردستان ئه‌زموونێكی سه‌ركه‌وتووانه‌ی ده‌ستپێكردووه و ئێوه رێگایه‌كی دوورتان له‌به‌رده‌مدایه، رێگایه‌ك ده‌شێ بڵێم مینڕێژكراوه، ئه‌مه‌ش له داهاتوودا، به بڕوای من، رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی كارێكی سه‌خت و دژوار ده‌بێت.\n+ باشه له‌و بڕوایه‌دایت رۆژنامه‌نووسێكی بێلایه‌ن له ئایدیولۆژی له ئارادا هه‌بێت؟\n– ئێمه شتێكمان نییه پێی بگوترێ رۆژنامه‌نووسی بێلایه‌ن، له جیانی ئه‌مڕۆماندا رۆژنامه‌نووسی بێلایه‌ن به شێوه‌یه‌كی ره‌ها له هیچ شوێنێكدا بوونی نییه، هه‌ر كه‌سێكیش بانگه‌شه‌ی شتی له‌م شێوه‌یه بكات به هه‌ڵه‌دا ده‌چێت، به‌ڵام رۆژنامه‌گه‌ریی دیموكراسی و ئازادمان زیاد هه‌یه، بۆیه پێویسته ئێمه ئه‌و ئه‌زموونه به‌هێز و پته‌و بكه‌ین.\n+ كه‌واته ده‌شێ بڵێین شتێكیش نییه پێی بگوترێ رۆژنامه‌ی بێلایه‌ن؟\n– هه‌ڵبه‌ته رۆژنامه‌ی له‌و بابه‌ته‌ش له هه‌موو جیهاندا بوونی نییه\n+ جیاوازی له نێوان رۆژنامه‌گه‌ریی ئازاد و بێلایه‌ن له چیدا ده‌بینن؟\n– شه‌مسول واعزین: رۆژنامه‌گه‌ریی ئازاد و رۆژنامه‌گه‌ریی بێلایه‌ن دوو چه‌مكی لێكجیاوازن، رۆژنامه‌گه‌ریی ئازاد به‌و مانایه دێت كه تۆ بۆ خۆت پێگه‌ی خۆت هه‌یه، دیدگه و به‌ها و ئایدیولۆژی تایبه‌ت به خۆت هه‌یه، به‌ڵام له هه‌مانكاتدا رێگه ده‌ده‌یت به دژڕاكانت یا ئه‌وانه‌ی له‌گه‌ڵ تۆدا جیاوازن قسه‌بكه‌ن، ستوونیان هه‌بێت،هه‌واڵ و بابه‌ته‌كانیان بڵاوبكه‌یته‌وه…، ئه‌م شێوه ئازدییه له كاری رۆژنامه‌گه‌ریی ئێوه رۆژنامه‌كه‌تان ده‌خاته خانه‌ی رۆژنامه‌گه‌ریی ئازاد و دیموكراسی، كاری ئێوه‌ش ده‌بێته كاری رۆژنامه‌گه‌ریی ئازاد، به‌ڵام رۆژنامه‌گه‌ریی بێلایه‌ن به واتا ره‌هاكه‌ی، هه‌روه‌ك له پێشدا ئاماژه‌م پێكرد، له هیچ شوێنێكی جیهاندا بوونی نییه و شتێكمان نییه ئه‌و ناوه‌ی هه‌بێت.\n+ زۆر سوپاس بۆ ئه‌م ده‌رفه‌ته\n– سوپاس بۆ ئێوه‌ش له‌شتان ساغ بێت\nPrevious داواكاری وپێشنیاری كه‌س و كاری ئه‌نفال كراوه‌كان\nNext له که‌نه‌دا یادی 21 ساڵه‌ی هه‌ڵه‌بجه‌و ئه‌نفال به‌رز ڕاگیرا


ئێران له به‌رده‌م دووڕیاندا\nوڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا و هه‌روه‌ها وڵاتانی دیکه بانگه‌شه‌کانیان بۆ ئێران زیادکردووه سه‌باره‌ت به‌وه‌ی وه‌ڵامی پـێشـنیازێـکی دیپـلۆماتی بداته‌وه ئه‌وه‌ی له مانگی چواری ئه‌مسـاڵدا له لایه‌ن شه‌ش وڵاتی جیهان که له پـێـنج ئه‌ندامی هه‌میشه‌یی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان و وڵاتی ئه‌ڵمانیا پـێـکدێن و به‌ریتانیا و فه‌ره‌نسـا و چین و ڕووسیا و وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا له‌خۆده‌گرێت و پـێشـکه‌ش به ئێرانیان کرد. هه‌روه‌ها وڵاتانی ئاماژه پـێدراو ده‌رفه‌تی وتووێـژی ڕاسـته‌وخۆیان بۆ ئێران ڕه‌خسـاند و تیایدا وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا ئه‌وپه‌ڕی به‌شـداری ده‌کات، به‌و مه‌رجه‌ی ئێران دانوسـتاندن له‌سه‌ر پـرۆگرامی ناوه‌کی خۆی په‌سه‌ندبکات.\nبه‌ڵام له بری ئه‌وه‌ی ئێران وه‌ڵامی ئه‌و پـێشـنیازه‌ی که پـێـنج مانگ له‌مه‌وبه‌ر له لایه‌ن پـێـنج ئه‌ندامی هه‌میشه‌یی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان پـێشکه‌ش به تاران کرا که‌چی ئێران به‌م دوایـیانه پـێشـنیازێـکی خۆی پـێشکه‌ش به فه‌ره‌نسـا و چین و ڕووسیا و ئه‌ڵمانیا و به‌ریتانیا کرد. ئه‌م پـێشـنیازه‌ی ئێران له لایه‌ن باڵوێزی سـویسـرا بۆ ئێران گه‌یه‌ندرایه ده‌سـتی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا. له‌و باره‌یه‌وه ئین کێڵی گوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا گوتی ئه‌مه‌ریکا به "جیدی و به وردی" چاو به‌و پـێشـنیازه‌ی ئێراندا ده‌خشـێنێت و "ڕاوێژ له‌گه‌ڵ وڵاتانی هاوبه‌شـیدا بۆ ئه‌و مه‌به‌سـته ده‌کات."\nئین کێڵی ده‌ڵێت " ئه‌وه‌ی ئێمه به‌ر له هه‌موو شـتێـک له‌م پـێشـنیازه‌ی ئێران تێی‌ده‌ڕوانین ئه‌وه‌یه ئه‌وان وه‌ڵامی پـێشـنیازی له‌مێژه‌ی ئێمه‌یان تێدا دابێته‌وه ئه‌وه‌ی په‌یوه‌سته به وتووێژکردن له‌گه‌ڵ ئێمه‌دا و دووهه‌مین ئێمه ده‌ڕوانینه ئه‌وه‌ی ببینین ئێران له پـێشـنیازه‌که‌یدا چۆن باسی له نیگه‌رانیـیه له‌مێژه‌کانی کۆمه‌ڵـگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی ده‌کات. په‌یوه‌ست به شـکسـتهێنانی ئێران له‌مه‌ڕ پابه‌ندنه‌بوونی به په‌یمانـنامه‌ی بڵاونه‌بوونه‌وه‌ی چه‌کی ناوه‌کی ئاژانسی وزه‌ی ناوه‌کی نێونه‌ته‌وه‌یی و هه‌روه‌ها سه‌باره‌ته به به‌ڵێنه‌کانی خۆی به‌رامبه‌ر ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان."\nبه‌ڕێز کێڵی وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا گوتیشی چه‌ندان هۆکار هه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی کۆمه‌ڵـگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی نیگه‌ران بکات. که سه‌باره‌ته به به‌رهه‌مهێنانی چه‌کی ناوه‌کی.\nیه‌کێـک له هۆکاره سه‌ره‌کیـیه‌کان مه‌ترسی خولقاندنی پـێشـبڕکێی چه‌که له هه‌رێمی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا و هه‌روه‌ها نائارامکردنی ته‌واوی هه‌رێمه‌که‌یه.\n"به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی سه‌رۆک ئۆباما ده‌ڵێت بۆ ئێران و هه‌روه‌ها سه‌رجه‌م کۆمه‌ڵـگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی ڕوون کردۆته‌وه ئێمه ڕێبازێـکی نوێـمان بۆ ئێران هه‌یه گوته‌بێژه‌که‌ی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا گوتیشی بۆ ئێرانیشـمان ڕوون‌کردۆته‌وه که بژاره و بڕیاردان له ڕاسـتیدا ئێسـتاکه له ده‌سـتی خودی ئێراندایه. ناوبراو ده‌شڵێت ئه‌وان واته ئێران ده‌توانن درێژه به ڕێبازی خۆ که‌نارکردن له کۆمه‌ڵگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی بده‌ن یاخود ئێران ده‌توانێت خۆی ئاوێته‌ی کۆمه‌ڵـگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی بکات و ئینجا هه‌ر بۆیه بژاره‌که له ده‌سـتی ئێراندایه و ئێمه به ئومێد و چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ین بزانین وڵامی ئێران چی ده‌بێت."


په‌كه‌كه ده‌ستێك له خزمه‌تی پیلانی دوژمنانه\nوەزیری دارایی عێراق ناردنی ٤٠٠ ملیار دیناری بۆ هەرێمی کوردستان واژوو کرد\nفرسه‌ت سۆفی: له ئێستادا ئه‌ركی خۆپاراستن له‌م په‌تایه له‌سه‌ر خه‌ڵكه\n2019-07-02 [12:46 PM]\nنووسینی: دلشاد مه‌ولوود گه‌ردی\nپەکەکە جوگرافیای شەڕ و کێشە و ململانێی باکووری کوردستان و سنووری نێودەوڵەتی تورکیایە، پرسیاری گەورە ئەوەیە، ئەوان چی دەکەن لە سنووری ھەرێمی کوردستان. لە دوای راپەڕینەوە پەکەکە ئەوەندەی شەڕی ھەرێمی کوردستان و زیان گەیاندن بەم ئەزموونەی کردووە، ئەوەندە لە خەمی رزگاری بەشە کوردستانی باکوور نەبوو.\nلە سەرەتاوە پەکەکە نەیویستووە و دژی ئەوە بوو ھەرێمی کوردستان بگاتە کەناری ئارامی و لە دوای دامەزراندنی پەرلەمانەوە ئۆجەلان بە پەلە پەرلەمانێکی کارتۆنی لە مەنفا دامەزراند و لە رووی چەکداریشەوە جگە لە شەڕەکانی ١٩٩٢ لە ١٩٩٥ لە یەک شەودا ھێرشی کردە سەر ٢٥ بارەگای پارتی و چەندین گوندی سووتاند و وێرانی کردن.\nئەگەر پەکەکە راست دەکات و داوای مافی خۆی دەکات مافی پەکەکە و ھاوشێوەکانی لە باشوور نییە و بەڵکو لە باکوورە و گەر سەیر بکەی چیاکانی باکوور و شوێنەکانیان زۆر لە باشوور باشترە بۆ شەڕی پارتیزانی و فشارخستە سەر تورکیا، بەڵام دیارە کە ئامانجی پەکەکە تێکدانی کوردستانە نەک ئازاد کردنی پارچەیکی تر بۆیە دەبی ھەموو لایەک بە وریایی و چاوکراوەیی مامەڵە بکەین لەگەڵ پەکەکەی ئاراستە کراو.\nپەکەکە بووەتە شێرپەنجەی پرسی کورد لە ھەر چوار پارچەی کوردستان و تا دێت زیاتر مەترسییەکانی گەورە دەبن.\nلە باشووری کوردستان بوونەتە ھۆی وێرانکاری بەشێکی فراوانی کوردستان و ناوچەیەکی گرنگ و ستراتیژیان داگیر کردووە و سەدان گوندیان وێران کردووە.\nلە باکووری کوردستان نەیانھێشت پرسی ئاشتی بێتە پێشەوە و خەندەق و سەنگەریان لە شارەکانی باکوور لێدا و سەدان گەنجیان بە کوشت دا و دەیان گوندیان وێران و شارەکانیان بەرەو وێران بوون برد.\nلە رۆژھەڵات بوونەتە پاسەوانی دەسەڵاتداران و دژی ھەر پارتێکی رۆژھەڵاتیی دەوەستنەوە کە بیەوێت خەبات بکات و دژایەتی دەسەڵاتداران بکات.\nلە رۆژئاوا جگە لەوەی ھەزاران گەنجی کوردیان بۆ شارە عەرەبییەکان بە شەھید کردن دا، دواتر کلیلی شارەکانیان رادەستی بەشار ئەسەد کردەوە و عەفرینیان بەجێھێشتووە و لە دێرزوور خەریکی شەڕن بۆ رژێمی ئەسەد.