کۆمەڵگەی مەدەنی یان کۆمەڵگەی مرۆیی؟\n- گفتوگۆ لەگەڵ حەمید تەقوایی -\nسازدانی: خەلیل کەیوان. وەرگێڕانی: کاوە عومەر\nچ جۆرە کۆمەڵگەیەک و بە چ تایبەتمەندییەک دەتوانێ وەڵامی ئەو کێشانە بداتەوە کە بەرۆکی بە مرۆڤەکان گرتوە؟ هەندێک پێیان وایە گەیشتن بە کۆمەڵگەیەکی مەدەنی و بەدەستهێنانی بە بەیاننامەی مافی مرۆڤ بەسە بۆ ئەم کارە. دیموکراسیە ڕۆژئاوایەکان سەرباری کەموکوڕتیەک کە هەیانە بە نموونەی کۆمەڵگەی دڵخوازیان دەهێننەوە. هەندیکیش لە ناویاندا کۆمۆنیزمی کرێکاریی بۆ چارەسەری ئەو کێشەیە چارەیەکی تر پێشکەش دەکا، کۆمەڵگەی مرۆییە کۆمەڵگەیەک کە تێیدا چەوسانەوەی مرۆڤ لە لایەن مرۆڤەوە هەڵدەوەشێتەوە و یەکسانیی نێوان مرۆڤەکان نەک هەر لە رووی یاساییەوە بەڵکو بە کردەوە و لە رووی ئابوورییشەوە مەیسەر دەبێ. ئەوانە خوازیاری کۆمەڵگەی سۆسیالیستیشن، هەر لەم بارەیەوە گفتوگۆکەمان لەگەڵ حەمید تەقوایی دەستپێدەەکەین.\nخەلیل کەیوان: ڕەخنە لە کۆمەڵگەی مەدەنی بابەت وباسێکی کۆنە.لە سەدەی نۆزدەهەمدا ڕەوتێک لە سۆسیالیستەکان دەستیان بۆ ڕەخنەگرتن لە کۆمەڵگەی مەدەنی بردوەو خوازیاری لەوە باشتر بون.مارکس لە تێزەکانی فیورباخدا دەڵیت "دیدگای ماتریالیزمی کۆن کۆمەڵگەی مەدەنییە".ئێوەش لە نوسین وقسەوباسەکانتاندا چەندین جار باسی هەمان بابەت تان کردوە پیداگریت لەسەر کۆمەڵگەی مرۆیی و حکومەتی مرۆیی کردوەتەوە. بۆچی کۆمەڵگەی مرۆیی؟\nحەمید تەقوایی: کۆمەڵگەی مەدەنی مرۆیی نیە. بەو مانایەی کە شوناسی مرۆیی شتێکی کۆمەڵایەتیە و کۆمەڵگەی چینایەتی لەگەڵ ئەم شوناسەدا ناکۆکە.\nمرۆڤەکان نەک تەنها لەلایەنی پەیوەندی و بۆنەکان و زمان و کەلتورو بیرکردنەوە و بەگشتی لە ڕوی زهنی و دەرونییەوە بەڵکو تەنانەت لە ڕوی بایۆلۆجیشەوە زادەی کۆمەڵگەن. مرۆڤ بەبێ کۆمەڵگە مرۆڤ نیە. ئێمە ئەگەر بەکۆمەڵایەتی نەژیاباین\nنە مێشکمان بەو ئاستە کامڵ دەبوو و نە توانای قسەکردنمان دەبوو و نە ئەگەری بون و مانەوەمان هەبوو لەبنەڕەتدا.مانەوەی مرۆڤ منەتباری بەکۆمەڵایەتی ژیانەکەیەتی.ئەگەر بەشتێک ڕازی ببین وەک خودی مرۆڤ،ئەم خودە کۆڵایەتیەیە.\nکۆمەڵگەی مەدەنی لەدژی ئەم خودە مرۆییە ڕادەوستێت بەهۆی ئەوەی کە شناسی چینایەتی مرۆڤەکان دەکاتە بنچینە.لە کۆمەڵگەیەکدا کە بەسەر چینەکاندا دابەشکراوە نایەکسانی کارێکی بەدامەزراوەی کراوە.و ئەم نایەکسانیە دەبێتە هۆکارێک کە شوناس گەڵێک جگە لە شوناسی کۆمەڵایەتی مرۆڤەکان بەرجەستە ببێتەوە و ببێتە پیوەر.شوناسە دروستکراوەکانی وەک شوناسی میللی و شوناسی ئاینی،شوناسی قەومی و ڕەگەزی وتەنانەت جێندەری ،هەڵاواردن کە لەنیوان ژنان وپیاواندا کەلە هەموو کۆمەڵگاکاندا بونی هەیە.هەڵاوادنێکی ڕەگەزی کە هەر ئەمڕۆ لە کۆمەڵگەیەکی وەک ئەمەریکا لەنیوان سپی پێستەکان وسپی پێست وهەموو پێست ڕەنگینەکانی تردا هاوار دەکات،یا هەڵاواردنی نەتەوەی و ئاینی کە بەتایبەتی لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کارساتی خولقاندوە،ئەمانە هەموی دەرهاویشتەی کۆمەڵگەی مەدەنیە.\nئەگەرچی کۆمەڵگەی مەدەنی لە ڕوی حقوقیەوە مافی هاوڵاتی بونی یەکسانی بەڕەسمی دەناسێت بەلام لە ڕوی کۆمەڵایەتی وئابوری و بەشێوەی واقێعی و کردەیی یەکسانی مرۆڤەکان پێشێل دەکات و ئەمەش دەبێتە هۆکاری ئەوەی کە تایبەت مەدنی وشوناسی کۆمەڵایەتی مرۆڤەکان،شوناسی جیهانداگری مرۆیی،لەناوببرێت،ئیوە ئەمە لە کردەوەدا لە سیاسەت و لە ئابوری و کەلتور و ڕەوشتەکان و لە ئاین و نااسیۆنالیزمی دەسەڵاتدار لە کۆمەڵگەی چینایەتیدا بە ئاشکرا دەبینیت.لەهەموو ئەم لایەنانەوە تاک وەک بونەوەریکی یەکسان لەگەڵ ئەوانی تردا بە شوناس و پێوستیەکان و ئاواتی یەکسان و جیهان داگری بە ڕەسمی ناناسرێت.مرۆڤەکان لە کۆڵگەی مەدەنیدا پیش هەموو شتیک بەسەر چینە جیاوازەکاندا دابەش دەکرێن و دواتر بۆ ئاین ومیللەت و نەتەوە و ڕەگەزی جیاواز،هەموو ئەمانەش سەرچاوەی جۆرەها زوڵم و هەڵاواردنن لە کۆمەڵگەی مەدەنیدا.لەم ڕوەوەیە کە مارکس دەڵێت ئەبێت لە کۆمەڵگەی مەدەنی زیاتر بڕۆیت و بگەیت بە کۆمەڵگەی مرۆیی.کورتەی باسەکە ئەوەیە کە خودی چینایەتی بونی کۆمەڵگەی مەدەنی دەبێتە هۆکار بۆ ئەوەی کەکۆمەڵگەیەکی مرۆیی نەبیت.\nئەو کۆمەڵگەیەی کە دەمانەوێت کۆمەڵگەیەکە کە چینەکان لەناوچون و ئەمەش پێویستی هەڵوەسانەوەی هەرجۆرە ستەم و چەوسانەوەیەکی ئابوریە.ئێمە کویلایەتی کرێ و خاوەندارێتی تایبەت بەسەر هۆیەکانی بەرهەمهێناندا هەڵدەوەشێنینەوەو ڕژێمی ئابوری بەدەوری دابینکردنی پێوستیەکانی هەموو هاوڵاتیاندا ڕێکدەخەین و ئەمە بنەمای کۆمەڵگەی مرۆیی جێگە سەرنجی ئێمەیە.واتە کۆمەڵگەیەکی سۆسیالیستی. خۆی وشەی سۆسیالیزم دەلالەتێکی لەسەر ڕەسەنایەتی کۆمەڵگە تێدایە.ڕەسەنایەتی کۆمەڵگە بەو مانانیەی کە شوناسی کۆمەڵاتی و جیهانداگری مرۆڤەکان پێوانەیە نەک شوناسی میللی و ئاینی و نەتەوەی کە بەسەریاندا دابڕیون .کۆمەڵگەی مرۆیی ناتوانێت جگەلە کۆمەڵگە سۆسیالیستی مانایەکی تری هەبێت.\nخەلیل کەیوان: وادیارە ئەمە ڕاستیەکەیە.کۆمەڵگەی مرۆیی هەمان کۆمەڵگەی سۆسیالیستیە.بەڵام ئەمە بەرهەڵستکارانێکی لە ناو چەپ و کۆمۆنیستەکان و تەنانەت لەناو کۆمۆنیزمی کرێکاریشدا هەیە.چەپەکان دەڵێن"کۆمۆنیزم ڕێبازو مەرجی ڕزگاری پرۆلیتاریایە""نەگەیشتن بە کۆمەڵگەی مرۆیی بەو شێوەی کە ئێوە دەیڵێن.بۆ بەشێک لە کۆمۆنیزمی کرێکاری کە مەنسور حکمەتیش سەرچاوەیانە ئەمە بیرۆکەیەکی تەواونیە،مەنسور حیکمەت باسی ئەوە دەکات کە 'بناغەی سۆسیالیزم مرۆڤە".لە قسەوباسێکیدا لە ستۆکهۆڵم تەنانەت دەڵێت:زنجیری هەر مرۆڤێکی ڕاستگۆ بکەیتەوە بەلشەفێکێک-سۆسیالیستێک-کی توندڕەوی لێ دێتەدەرەوە.بەڵام کاتێک تۆ تەئکید دەکەیتەوە کە کۆمۆنیزمی کرێکاری خەبات دەکات بۆ کۆمەڵگەیەکی مرۆیی وحکومەتی مرۆیی،لەگەڵ تۆدا هاوڕا نین.بۆچی؟بۆچی ئەوانە بۆچونێکی تریان هەیە؟\nحەمید تەقوایی: بەهۆی ئەوەی کە لە سەدەی ڕابردودا جۆرە چەپێک بویە ئەڵقەی بنەڕەتی کۆمۆنیسزم کە بەجیاوازی نیوان کۆمۆنیزم و مرۆڤایەتی ڕازی بوو.چەپێک کەلە ڕاستیدا تێگەشتنێکی هەڵەی لە چینایەتی بونی کۆمەڵگە هەبوو.ئەوە ڕاستە کۆمۆنیزم ڕێبازی ڕزگاری چینی کرێکارە بەڵام ڕزگاری چینی کرێکار بەستراوەتەوە بەڕزگاری هەموو مرۆڤەکانەوە.ناوەرکی مارکسیزم ئەم باوەڕەیە کە چینی کرێکار بەبێ ڕزگارکردنی هەموو کۆمەڵگە ناتوانێت کە ئازاد بێت،ئازادی چینی کرێکار لە گروەی لەناوبردنی پێگەی چینایەتی خۆی و هەموو تاکەکانی کۆمەڵگەدایە.لە بۆچونی سیاسی و لە پراکتیکی خەباتکارانەی کۆمۆنیستەکاندا ئەبێت بتوانن بەشی زۆری ئەو خەڵکەی کە بەرژەوەندیەکی ڕاستەوخۆیان لە دەسەڵاتی سەرمایەداریدا نیە لەگەڵ خۆیاندا هاوڕابکەن.ئیوە ئەبێت ئاسۆیەک لەبەردەم کۆمەڵگەدا دانین کە تییدا نەک تەنها ستەم وکۆیلایەتی کرێ بەڵکو هەموو جۆرە هەڵاواردنێک لەناو دەچێت.هەموو جۆرە نایەکسانیەک لەناودەچێت.نایەکسانیە میللی وئاینی و ڕەگەزی و قەومی جێندەری وهیتر وهیتر کە هەر ئێستا لە هەموو جێگایەکی دونیا و بەتایبەتیش لە کۆمەڵگەی ئێراندا بێداد دەکات.چینی کرێکار ئاڵای لەناوبردنی کۆمەڵگەی چینایەتی بەرز دەکاتەوە وهەموان لەم کارەدا سودمەندن .هەڵوەشاندنەوەی کۆمەڵگەی چینایەتی واتە لەناوبردنی هەموو ئەو جیاکاری ونایەکسانیانەی کە دەرهاویشتەی کۆمەڵگەی چینایەتی وپێوستن بۆمانەوەی ئەو.\nلەسەر ئەم بنەمایە ئەبێت بڵێین ڕزگاری چینی کرێکار واتە ڕزگاری کۆمەڵگە.و ئەمە بنەمای سۆسیالیزمە کە ڕایدەگەیەنێت لەگەڵ ڕزگاری چینی کرێکاردا مێژوی نوێی واقێعی کۆمەڵگە دەست پێدەکات.بەو مانایەی کە مرۆڤەکان لە کۆت وبەندی هەتا ئێستای کۆمەڵگەی چینایەتی ڕگار دەبێت و وەک مارکس دەڵێت "کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی یان مرۆڤایەتیی کۆمەڵایەتی بوەوە"جێبەجێ دەبێت. کۆڵگەی چینایەتی بناغەی لەخۆنامۆبونی مرۆڤەکانە.مرۆڤ گەلێک لەبەر ئەوەی کە شوناسی کۆمەڵایەتیان لەناوچوە و یەکسانی و بەرانبەری لەگەڵ ئەوانی تردا نابینن لە پرۆسەی بەرهەمهێنان ولە هەموو کۆمەڵگە و لە پەیوەندیەکان وکارو کاردانەوەی کۆمەڵایەتیدا خۆیان بەنامۆ دەبینن.هەر لێرەوەەیە کەئاین دێتە ناوەوە.ئەبێت بەڵێنی بەهەشت لە دونیایەکی تردا بە مرۆڤەکان بدەیت بۆئەوەی بە دۆزەخی ئەم دونیایە ڕازی ببن.بنەماو جەوهەرو ڕیشەی ئەم دۆزەخە دابەشکردنی مرۆڤەکانە بەسەر چینەکاندا.\nچینی کرێکار داوای ئەوەناکات کە هەموان دەبێت ببنە کرێکار،خواستی ئەوەیە کە هیچ چینێک بونی نەبێت.چینی کرێکار بەلەناوبردنی سەرمایەداری لە ڕاستیدا بونی چینایەتی خۆشی لەناودەبات.\nبەڵام بەداخەوە لەناو زۆرێک لە کۆمۆنیستەکان و یان بانگەشەکارانی کۆمۆنیزم لە سەدەی ڕابردودا ەم ڕوانینە دروست بوو کە هیستاش لەناو هەندێک لە هێزە چەپەکاندا بونی هەیە کە کرێکاری یان پڕۆلیتاری بونی سۆسیالیزم و کۆمۆنیسزم لەگەڵ مرۆیی بوندا بەناکۆک دەبینن.مەیلێک کە پەیوەندی بەنبەریەک وئۆرگانیکی نێوان خەبات لە پێناو ڕزگاری چین وخەبات لەپێناو رزگاری هەموو کۆمەڵگەدا نەبینێت و هەر بەوهۆیەوەیە کە ناوەرکی مرۆیی سۆسیالیزمی قبوڵ ناکات..لەکاتێکدا کە بنەمای کۆمۆنیزم ومارکسیزم هەر ئەمەیە.جەوهەری ڕزگاری بەخشی مارکسیزم و کۆمۆنیزم وئەوەیە کە ئەیەوێت هەموو مرۆڤایەتی ڕزگاربکات.\nهەر ئەو بارودۆخەی ئەمڕۆ لەبەرچاو بگریت.یەکێک لە گرنگترین ئەو کێشانەی کە مرۆڤایەتی ئەمڕۆ لەگەڵ بەرەوڕوە پیسبونی ژینگە و مەترسی لەناوچونی گۆی زەویە.وەڵامی ئەمە سۆسیالیستەکان هەیانە.تەنانەت بیرمەندانی واقیع بینی بۆرژوازیش دان بەو ڕاستیەدا دەنێن کە سۆسیالیزم دەتوانێت ڕیگەچارەی لەناوچونی گۆی زەوی بێت.تەنانەت کەسانێکی وەک ئاغای بیل گیتس بەئاشکرا ئەوەی ڕاگەیاندوەو ئەوکاتە کەسانێک کە خۆیان بە سۆسیالیست و کۆمۆنیست ناودەبەن و ڕزگاری مرۆڤ شتێکی پەیوەندیدار بەخۆیانەوە نازانن.جارێکی تر تەئکید دەکەمەوە کە تەنانەت ئەگەر کەسێک باوەڕی بەوەیە کە تەنها ئەبێت چینی کرێکار ئازاد بکەیت ئەبێت ئەو ڕاستیە ببینێت کە چینی کرێکار بەبێ ئازادی هەموو کۆمەڵگە،ئەوەی کە ئەمڕۆ بە لەسەدا نەوەدو نۆکان ناویان دەبەن ئازاد نەبن و ئەمە مانای ئەوەیە کە چینی کرێکار خەبات بۆ ڕزگاری مرۆڤایەتی دەکات.\nئەوە کە کۆمەڵگەی سۆسیالیستی وکۆمەڵگەیەکی مرۆییە و شۆڕشی سۆسیالیستی شۆڕشێکی مرۆییە نیشاندەری قوڵی ڕادیکالیزمی سۆسیالیزمە.لە ڕوانگەی منەوە سۆشیالیزم و مرۆڤایەتی بەتەواوەتی هاوواتان. بەتایبەتی ئەمڕۆ ئەگەر کەسێک قسەلە ئۆمانیزم و مرۆڤگەرایی دەکات ناچارە کە سۆسیالیست بێت.هیچ ئۆمانیستێکی جدی ناتوانێت باوەڕی بەوە هەبێت کە لە سەرمایەداریدا ئەتوانێت بە ئامانجی خۆی بگات. وەک ڕۆژ ڕونە کە ئەبێت سەرمایەداری تێک بشکێنیت،ئەبێت سەرمایەداران لە دەسەڵات بهێنیتە خوارەوە تا بتوانیت ئۆمانیزم بەمانای واقیعی وشەکە واتە ئازادی و یەکسانی و ڕزگاری مرۆڤ مەیسەر ببێت.\nخەلیل کەیوان: بەلەبەرچاوگرتنی بارودۆخی وڵاتی ئێران کە حکومەتێکی سەدەکانی ناوەڕاست تێیدا باڵادەستە خودی عەمەلی کردنەوەی بەیاننامەی مافی مرۆڤ و گەیشتن بە کۆمەڵگەیەکی مەدەنی بەرەوپیس چون نیە؟وەهەر بەو دەلیلە بەرگری کردن کۆمەڵگەی مەدەنی نابێت ئەرک وئامانجی دەستبەجێ بێت؟\nحەمید تەقوایی: ئاشکرایە کە کۆماری ئیسلامی حکومەتێکی سەدەکانی ناوەڕاستی کە پشت بەستوە بەدەسەڵاتی ئیسلام و هەموو بنەماکانی کۆمەڵگەی مەدەنی لەناوبردوە.بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە کە ئایا ئەبێت ئێمە بەکۆمەڵگەی مەدەنی ڕازی ببین؟ئامانج و ئاسۆی ئازادی ویەکسانی واقیعی بخەینە لاوە و بەکۆمەڵگەی چینایەتی و کۆیلایەتی کرێ وڕازی ببین بەو هەموو جیاکاری و کارەساتەی کە ئەو هۆکارەکەیەتی؟بەدڵنیاییەوە کۆمەڵگەی مەدەنی لە دۆزەخێک کە کۆماری ئیسلامی خولقاندویەتی پێشکەوتوترە بەڵام بە راونینی من ئەوە ڕێگای رزگاری کۆمەڵگە نیە.ڕێک هەر لەبەر ئەوەی کە کۆماری ئیسلامی دڕندەترین و خراپترین جۆری حکومەتی بۆرژوازی نوێنەرایەتی دەکات ئەبێت بە واڵاترین و ماکزیماڵیستی ترین ئامانجەکانەوە بچینە جەنگیەوە.لەهەمانکاتدا کۆماری ئیسلامی لەبەرانبەری خۆیدا کۆمەڵێک بزوتنەوەی شکڵ پێداوە کە داوای پێشکەوتوترین و مرۆییترین پەیوەندین. بۆنمونە لە ڕوبەڕوبونەوە لەگەڵ دەسەڵاتی ئایندا تەنها داوای سیکۆلاریزم بەس نیە.خەڵک داوای پێچانەوەی دەزگاو دوکانی ئاینن لە ژیانی کۆمەڵایەتی خۆیاندا،لە دەستیوەردان لەژیان و پەیوەندیە کەسی و تایبەتیەکانی خۆیان و لە کەلتور و ئەخلاقیاتدان.ئەمڕۆ ئاین تەنانەت لە کۆمەڵگەیەکدا کە خۆی بەسکۆلار دەزانێت،لە زۆر لایەنەوە هێناوەتە پیشەوە.کێشمەکێش و جیاوازیەکان و شەڕە ئاینیەکان و بەگشتی فەلسفەیەک کە شوناسی مرۆیی بەرجەستە دەکات لە سیاسەتی وڵاتانی ڕۆژ ئاوادا جێگای بەرجەستەی پەیداکردوە .لەکاتێکدا کە زیاتر لە چل ساڵە حکومەتی ئیسلامی بوتە هۆکاری ئەوەی کە خەڵک پەیبەرن بە بنەمای کۆنەپەرستی و دژی مرۆڤانەی ئاین و داوای ڕاماڵینی ئاین بن لە هەموو لایەنەکانی ژیانیاندا.\nخاڵێکی تر ئەوەیە کە تەنانەت ئەگەر بە کۆمەڵگەی مەدەنیش ڕازی ببین،ئێران لەگەڵ هەبونی دەسەڵاتی سەرمایەداریدا هیچ کاتێک وەک کۆمەڵگە ڕۆژئاواییەکانی لێنایەت.لە شۆڕشی مەشروتەوە تا ئەمڕۆ خواستی کۆمەڵگەی مەدەنی باسکراوە بەڵام هیچ کاتێک بەئەنجام نەگەیشتوە و دیکتاتۆر دوای دیکتاتۆرمان هەبوە.هۆکار چیە؟هۆکاری ئەم کارە دەگەڕیتەوە بۆ پێداویستی قازانج هێنەری سەرمایە لە کۆمەڵگە دواکەوتوەکان لە ڕوی تەکنەلۆجی بەرهەمهێنانەوە.لە بارودۆخێکی وەهادا کۆمەڵگەی سەرمایەداری بۆ ئەوەی کە بتوانێت لە بازاڕی جیهانیدا بەربەرەکانێ بکات ئەبێت نزم بونی ئاستی تەکنەلۆجی وبەرهەمهێەری کار بەسەپاندنی کۆیلایەتی ترین بارودۆخ بەسەر چینی کرێکاردا قەرەبوو بکاتەوە.ئەبێت قایش لەگەردنی کریکاران توندبکات و بەو ئامانجە ئەبێت هەموو کۆمەڵگە داپۆشێت.لەو لایەنەوە پێویستی بە دیکتاتۆریەت و لەناوبردنی سەرەتایی ترین مافی خەڵکە.بەلەبەرچاو گرتنی ئەو بارودۆخە سەرمایەداری لە کۆمەڵگەیەکی وەکو ئێراندا ناتوانێت کۆمەڵگەی مەدەنی بەمایەک کە لە ئەوروپای ڕۆژئاوا دەبینین ڕێک بخات.\nلەکۆتایدا بەڵگەی سێهەمی من ئەوەیە کە ئەمڕۆ لە خودی ڕۆژئاواشدا بنەماکانی کۆمەڵگەی مەدەنی لەلایەن دەوڵەتەکانەوە براوەتە ژێر پرسیار.لە فەلسەفەی باوو باڵادەست لە ڕۆژئاوادا کەبە پۆست مۆدێرنیزم ناسراوە.بنەماکانی کۆمەڵگەی مەدەنی لەناو دەبرێت .کۆمەڵگەی مەدەنی بەوشێوەیەی کە بۆرژوازی لاوی ڕۆژئاوا لە سەدەی حەڤدەو هەژدەدا مژدەدەری بون،ئەو بنەمایە بوو کە هاوڵاتیان سەربەخۆ لە ئاین ونەتەوەو میللەت یەکسانن.لەڕوی ماف ویاسای هاوڵاتی یەکسان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرا.جگەلە جیاوازی چینایەتی جیاوازی تری،لانی کەم بەشێوەی یاسایی و لەفەلسەفە و جیهان بینی کۆمەڵایەتی بۆرژوازی،بەڕەسمی ناناسرێت.بەڵام ئەمڕۆ بەردەوامی هەمان جیاکاری و دەسەڵاتی چینایەتیە،بۆرژوازی ناچار کردوە کە دوبارە پەنابباتەوە بۆ شوناسی نەتەوەیی و ئاینی ڕەگەزی.جۆرە تیئۆرییەکی مۆزائیکی لە کۆمەڵگاکان بخاتە ڕوو.بەجۆرێک کە گوایە هەر کەس لەسەر بنەمای پێگەی میللی وئاینی وقەومی وجێندەریەکەی مافی جیاوازی هەیە.گوایە هەموو شتێک ڕێژەییە.لەسەر ئەم بنەمایەیە کە "خەڵکی مسوڵمانی ئێران" بە شایستەی کۆماری ئیسلامی دەزانن.و لەو باوەڕەدان نابێت هیچ داوەریەکت لەبارەی کەلتوری ئیسلامیەوە هەبێت چونکە بەبڕوای ئەوان پیوانە یەک نیە بۆ هەڵسەنگاندن.لە دیدگای پۆست مۆدێرنیتیدا هەموو شتێک ڕێژەییە.گفتوگۆی شارستانیەتەکان لێرەوە هاتوە.کۆنەپەرستی دژی مرۆیی لە دەسەڵاتدار بەسەر ئێراندا :بە شارستانیەتیک"دەزانن کە بەلایەنی زۆرەوە ئەبێت گفتوگۆی لەگەڵدا بکرێت! لەکاتێکدا کاتێک لە خەڵکی ئێران خۆیان دەپرسیت هەموو نەفرەت لە حکومەتی ئیسلامی دەکەن و خوازیاری پێشکەوتوترین پەیوەندی و پیوانەی ئەخلاق و کەلتوری و کۆمەڵایەتین.\nئەمڕۆ تەنانەت لە خودی وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژئاواو ئەمریکا بنەماکانی کۆمەڵگەی مەدەنی واتە مافی یەکسانی هاوڵاتی بوون لەبارەی ژنان،ڕەش پێستەکان،پەنابەران،تەنانەت پاش بونە هاوڵاتی و چەند ساڵ ژیان کردن لەو کۆمەڵگایانە-بەکردەوەو تەنانەت لە بابەت گەلێکدا بە ڕەسمی و یاسای لەناو چوەو پیشێل کراوە.\nکەوایە بەو شێوەیە نیە کە کۆمەڵگەی مەدەنی وەفادار ماوەتەوە بەرانبەر بە بیرۆکە شۆشگێڕانەکەی سەدەی هەژدەهەم.بەتەواوەتی پاشەکشەی کردوە.لایەنێکی تری پرسیارەکەتان ئەوەش بوو کە ئایا مافی مرۆڤ بەس نیە؟بەڕای من لەبارەی ئێرانیشەوە بە هیچ شیوەیەک کافی نیە.لێرەدا تەنها ئاماژە بە دوو خاڵ دەکەم لە بەیان ننامەی مافی مرۆڤدا هەڵوەشاندنەوەی سزای لە سێدارەدان باس نەکراوە و سکۆلاریزم یان جیای ئاین لە دەوڵەتیش بە ڕەسمی نەناسراوە.واتە پێوەرەکانی مافی مرۆڤ وەڵام بە دوو کیشەی بنەڕەتی کۆمەڵگەی ئێران ناداتەوە.بەڵام جیا لەمانەش ئەوەی کە مافی مرۆڤ بۆ ئیران وهەموو کۆمەڵگەکان بەنەگونجاو و ناعەمەلی دەکات ئەو مەسەلە بنەڕەتیەیە کە یەکسانی ئابوری و کۆمەڵایەتی مرۆڤەکان هیچ جاگایەکی لە مافی مرۆڤدا نیە. تەنها یەک وشەش لە دژی چەوسانەوە و لە دژی کۆیلایەتی کرێ و لەدژی هەڵاوادنی چینایەتی لە بەییاننامەی مافی مرۆڤدا نابینیت و لەم لایەنەوە مافی مرۆڤیش وەڵامی کێشەکانی خەڵکی ئێرانی کێشکراو بۆژێر هێڵی هەژاری نیە.\nبەم هۆکارانە پەنابردن بۆ کۆمەڵگەی مەدەنی،مافی مرۆڤ،پەڕلەمان و هتد ناتوانێت تەنانەت ڕێگەچارەیەک بێت لەبەرانبەر کیشە دژوارەکانی هەر ئەمڕۆ لە کۆمەڵگەی ئێران.\nخەلیل کەیوان: بەم پناسەیەی تۆکردت سەرسومنانێک وپرسیارێکی گەورە دێتە پیشەوە.لە سەدەی ١٨وە تا ئەمڕۆ بانگەشەکارانی کۆمەڵگەی مەدەنی باسیان لەمافی هاوڵاتی بون کردوە.بەڵام ئەمڕۆ ئەبینین کە لە دیموکراسیە ڕۆژئاواییەکاندا کە لەبنەڕەتدا ئەبێت لەهەمان ڕێگاوە بەرەدەام بێت ئەم دیدگایە گۆڕاوە.ئێمە ئاگادارین کە لەگەڵ هەندێک لەپەنابەراندا بە یاسای جیاواز مامەڵە دەکەن.هەروەها کۆمەڵێک مافی کۆمەڵایەتیان لابردوە،لە خزمەتگوزاریە تەندروستی وپەروەردەیەکانیان کەم کردوەتەوە،تەمەنی خانەنیشینیان بەرزکردوەتەوە،مافی دایکانی تەنها یان وەرگرتوەتەوە وبەگشتی زۆرێک لە ئیمکاناتە خزمەتگوزاریەکانی کۆمەڵگەیان وەرگرتوەتەوە.لە ڕاستیدا بۆچی کۆمەڵگەیان پاشکشە پێکردوە؟پرسیارە گەورەکە لێرەدایە.بۆچی بانگەشەکارانی کۆمەلگەی مەدەنی لە دیموکراسی ڕۆژئاوادا بەو شێوەیە بەربونەتە گیانی کۆمەڵگەی مەدەنی؟\nحەمید تەقوایی: بۆ وەڵامدانەوە بەو پرسیارە دەبیت لێرەوە دەست پێبکەین کە مەدەنیەت وکۆمەڵگەی مەدەنی ئاڵای بۆرژوازی تازە پێگەیشتوی ئەوروپا بوو لەبەرانبەر کۆمەڵگەی داخراوی سەدە ناوەڕاستیەکاندا بوو.لەبەنبەر کۆمەڵگەی خانەدان و کۆمەڵگەی فیئودالی.لەو سەردەمەدا ئامانج و ئاڵای مەدەنیەت و کۆمەڵگەی مەدەنی لەناوبردنی کۆمەڵگەی دیهاتی،هەڵکەندنی دیهات نیشینەکان لە زەویەکانیان و گلۆربونەوە بەرەو شارەکان وەک هێزی کار فرۆشەکان،لە وتەیەکدا مانا دەدات بەجێگۆڕکێی پەیوەندیە فیئودالیەکان بە پەیوەندیە کاپیتالیستیەکان .مەدەنیەت وەیان شاری بونی کۆمەڵگە پێوستی بەلەناوبردنی کۆمەڵگەی کۆنی سەدەکانی ناوەڕاست بوو کە بە دیهاتەکان بنیات نرابون.شۆڕشی گەورەی فەرەنسا ئەم ئاڵایەی بەرزکردوە و لەو سەردەمەدا خەڵک لە یاسایەکی تردا نەک وەکو خزمەتکار و کەلوپەلی ماڵەکان و لۆردەکان وخانەدانەکان بەڵکو وەک شانیشینەکان و یان هاوڵاتیانی کۆمەڵگە بەڕەسمی ناسران.\nئەڵبەت ئەبێت سەرنج بدەینە ئەو خاڵە گرنگەش کە مافی مەدەنی لە ئاستێکدا کە ئەمڕۆ باسی لێدەکرێت لەو سەردەمەدا باسی لێ نەدەکرا.بۆ نمونە لە شۆڕشی گەورەی فەرەنسادا مافەکانی ژنان بەڕەسمی نەناسرابوو.یەکەم جار کە مافی دەنگدان خرابویە ڕوو ژنان لەو مافە بێ بەش بون .تەنانەت لەپەیوەند بە پیاوانیشەوە سەرەتا خاوەندارێتی مەرجی دەنگان بوو.نەک تەنها کاندید بون بەڵکو دەنگدان و هەڵبژاردنیش مەرجەکەی ئەوە بوو کە ئەبێت تۆ خاوەنی موڵکیکت بیت.واتە کرێکاران وزەحمەتکێشانی شاری لەو مافە بێ بەش بون و یا بۆ نمونە مافی پەیوەست بە خۆشگوزەرانی گشتی وەک ئەوەی کەئێوە ئاماژەتان پێدا لەبەشی شۆڕشەکانی بۆرژوازی لە سەدەی ١٨دا باس نەکرابوو بەڵکو پپێ بەپێ و لە ئەنجامی خەباتی کرێکاران و ژناندا بەدەست هاتون.بەتابەت بزوتنەوەی کۆمۆنیستی و کۆمۆنیستەکان دەوری چارەنوس سازیان هەبوو لە بەدەست هێنانی ئەم ئەرکەدا.یەکێک لە یەکەمین ئەو وڵاتانەی کە مافی ژنانیان بەڕەسمی ناسی یەکێتی سۆڤێتی دوای شۆڕشی ئۆکتۆبەر بوو.زۆرێک لە وڵاتە ڕۆژئاواییەکان پاش شۆڕشی ئۆکتۆبەر-دەستبەجێ یا بە ئیلهام وەرگرتن لەو یا لەترسی "مەترسی سور"-و یان دەیان ساڵ پاش ئەو شۆڕشە مافی دەنگدانیان دابە ژنان.وڵاتەکانی بەریتانیا ساڵی ١٩١٨،ئەمەریکاساڵی ١٩٢٠،فەرەنسا تەنها لە دەیەی٤٠ی سەدەی ڕابردودا و سویسرا لە دەیەی ٧٠دا ئەم مافەی بەڕەسمی ناسی.\nلەو لایەنەوە کاتێک بە تێگەشتنی ئەمرۆوە مافی مەدەنی،واتە یەکسانی هەموو هاوڵاتیان،مافی دەنگدانی گشتی و یان خزمەتگوزاری گشتی قسەوباس دەکرێت.\nنابیت ئەوە لەبیر بکریت کە ئەو ئاڵایە تەنانەت لەدەست بۆرژوازی شۆڕسگێڕی سەدەی ١٨هەمدا نەبوو،ڕیک بزوتنەوەی سۆسیالیستی بوو.و بزوتنەوە و خەباتی ژنان و کرێکاران بوو کە بە ئیلهام لە شۆڕشی ئۆکتۆبەر ئەو مافانەی هەنگاو بەهەنگاو بەسەر دەوڵەتاندا سەپێندرا.\nبەڵام ئەمڕۆ نەک تەنها ئەم دەستکەوتانەی بزوتنەوەی کرێکاری وسۆسیالیستی بەڵکو تەنانەت ئەیانەوێت بنەماکانی کۆمەڵگەی مەدەنی،مانای هاوڵاتی بون و بنچینەی یەک هاوڵاتی و یەک یاسا لەناودەبەن،وەری دەگرنەوە.بۆچی بەو شێوەیە؟لەبەر ئەوەی کە سەرمایەداری بازاڕی ئازاد هەموو کەجیهانی خستوەتە ژیر کۆنترۆڵی خۆیەوە.ئیتر لەگەڵ کۆمەڵگەی خانەدان و فیئودالی و نیوە فیئودالەکاندا ڕوبەڕو نیە،تا بیەوێت پەرە بە ئاڵای شارنیشینی بدات وبازاڕەکان بکات و بیەوێت وەرزێرەکان بکاتە کرێکار و پەیوەندیەکانی سەرمایەداری لە هەموو دەوڵەتەکاندا دامەزرێنێت.ئیستا هەموو وەرزێرەکان بونەتە کرێکاری کرێ و لەهەموو جێگایەکدا ئێستا پەیوەندیەکانی سەرمایەداری پەرەی گرتوە.لەگەڵ دەسەڵاتدارێتی سەرمایەداری لەسەرتاسەری دونیای ئەمڕۆدا ئیتر ڕیشەی هەموو کێشەکان و نەهامەتیەکانی دونیای ئێمە سەرمایەداریە وئیتر بۆ سەرمایەدارەکان و دەوڵەتەکانیان پێوست نەبوو کە بەناو ئاڵای مەدەنیەت و مافە مەدەنیەکان تەنانەت بەمانای سەدەی ١٨هەمی وشەکە بەرزکەنەوە.چونکە خۆیان دەدرێنە دادگا و ئاماژەی پەنجەکان بەرەو نەزمی سەرمایەداری دەرؤشت.\nخەلیل کەیوان: ئیوە باس لە شوناسی هاوبەشی مرۆیی دەکەن.بەڵام زۆرێک شوناسی چینایەتی،میللی،کەلتوری،جێندەری و نەژادی و هتد بەرجەستە دەکەنەوە.لەگەڵ ئەم شوناسە جۆراوجۆرانەدا چۆن دەکرێت کۆمەڵگەیەک کە شوناسی مرۆیی چارەنوس سازو بەرجەستەیە.عەمەلی بکرێتەوە؟کۆمەڵگەی مرۆیی جێگا مەبەستی ئێوە لە ڕوی کەلتوری،لەلایەنی سیاسیەوە و لەلایەنی ئابوریەوە چ تایبەت مەندیەکی هەیە؟\nحەمید تەقوایی: پایەی کۆمەڵگەی مرۆیی هەمان لایەنی سێهەمە واتە تایبەتمەندی ئابوری.کلیلەکە لێرەدایە.تۆ ئەگەر چەوسانەوە لەناوبەریت،خاوەندارێتی بەسەر هۆیەکانی بەرهەمهێناندا هەڵوەشێنیتەوە و بەڕێوەبردنی کارخانەکان و ناوەندەکانی بەرهەمهێنان بخەیتە بەردەستی هەموو کۆمەڵگە و ئابوری لەسەر بنەمای دابینکردنی پێویستی هەموو خەڵک،و نەک کۆکردنەوەی قازانج،ڕێکبخەیت ئەوکاتە بناغەکانی هەموو هەموو جۆرە هەڵاواردن وجیاکاری ونایەکسانیەک لەناوبردبێت و تەشوێت لە ڕیشەی هەرجۆرە جیاکاریەک دابێت.\nئاشکرایە کە رژێمی سەرمایەداری،هەرچەندیکیش مافی هاوڵاتیان لەبەرچاو بگرێت،لەسەر تەوەری قازانج هێنانەو لەسەر خۆشگوزەرانی هاوڵاتیان ڕیک نەخراوە و ئەمەش تەنانەت سەرمایەدارانیش نایشارنەوە.بەلایەنی زۆرەوە ئابوری بە مەبەستی قازانج بەوجۆرە پاساو ئەدەن کە چالاکی بۆ بەدەست هێنانی قازانج چەرخەکانی بەرهەم هێنان دەسوڕێنێت وکارو پیشە دروست دەکات و لەگەشەی سەرمایەدا هەموان سودمەند ئەبن.ئەمە ئەفسانەیەکە.نیزامی سەرمایەداری لەگەڵ تەنگژە بونیادیەبەردەوامەکانی و هەژاری وبێکاری وگرانی درێژخایەندا بەرەو ڕوە و بەردەوام.تەنانەت لە قۆناغە کورتەکانی ڕەونەقیشدا،قەڵەشتی چینایەتی و کەلێنی نێوان هەژاری وسەروەت بەردەوام قوڵتر دەبێتەوە.\nکەوایە یەکەمین تایبەت مەندی کۆمەڵگەی مرۆیی ئەوەیە کە ئابوری لەسەر بنەمای وەڵامدانەوە بە پێوستیەکانی هەموو هاوڵاتیان ڕێکدەخرێت و ئەمەش مەرجی لەناوبردنی چەوساندنەوەی مرۆڤە لە لایەن مرۆڤەوە.\nلەلایەنی کەلتوریەوە کۆمەڵگەی سۆسیالیستی کۆمەڵگەیەکە کە لەسەر بنەمای بەهای هاوبەش و جیهان داگری مرۆڤەکان بنیات نراوە.واتە تێیدا هەواڵێک چەقبەستوی و تابۆکان وپیرۆزیە ئاینی ونەتەوەیی وڕەگەزی و جێندەری و میللی-نیشتیمانی و شوناس داتاشینی میللی ئاینی نەتەوەیت نیە بەڵکو بارودۆخێکت دروست کردوە کە هەرکەسێک بتوانێت لە ژێر داروپەردوی ئەم شاوناسە داتاشراوانەدا ڕزگاری ببێت و بگەرێتەوە بۆ هەمان شوناسی هاوبەش و کۆمەڵایەتی خۆی، هەمان مرۆڤایەتیی کۆمەڵایەتی بوی جێ مەبەستی مارکس،ئیتر کەسێک خاوەن کار نیەو کەسێک کرێکار و ئەوی تر ژنی ماڵەوە کە کاری ناوماڵەکەی لەبەرچاو نەگیرێت و یەکێک بەهائی و یەکێک ڕەش پێست و یەکێ کرێکاری پەنابەرو هتد وهتد نیە.لە کۆمەڵگەی مەدەنیدا،تەنانەت لە پێشکەوتوترینەکانیاندا،لەسەر بنەمای هەموو ئەوانە بەکردەوە،و لە زۆر بابەتدا بەڕەسمی ویاسایی،هەڵاواردن و نایەکسانی هەیە.\nئەگەر ئیوە دابینکردنی پێداویستی مرۆڤەکان بکەنە ئامانج و ئەمە دیاری بکەیت ئەوکاتە خەڵک ئەو بوارو و توانایەیان ئەبێت کە خۆیان وەک مرۆڤی یەکسان لەگەڵ ئەوانیتردا سەیربکەن و کاتێک هەڵاواردنی چینایەتی نەبێت میللی ئاینی و ڕەگەزی و جێندەریش کە دەرهاویشتەی ئەون هەروەها دەسڕرێتەوە.نەک تەنها لە ئاستی کۆمەڵگەیەکدا بەڵکو لەمەودای جیهانیدا.هەر ئەمڕۆ دەبینن کە لە سۆسیال میدیادا چۆن خەڵکی جیهان هاوخەمی یەک دەکەن،چۆن لەپەنایەکدا دەوەستن.بۆ نمونە لەدژی سزای لە سێدارەدانی نەوید ئەفکاری ملیارەها مرۆڤ لە جیهاندا لە میدیا کۆمەڵایەتیەکانەوە ناڕەزایەتیان دەربڕی.\nسەرئەنجام لەلایەنی سیاسیەوە کۆمەڵگەی مرۆیی و یا سۆسیالیستی دەوڵەتی سەرو خەڵکی دەخاتە لاوە.\nلە هەموو کۆمەڵگا چینایەتیەکاندا نەک تەنها سەرمایەداری،هەر لەسەرەتای دروست بونی چینایەتیەوە هەتا ئەمڕۆ،دەوڵەت لەدەست چینی خاوەن هۆیەکانی بەرهەم هێناندا بوە؛لەدەستی چینی چەوسێنەردا بووە و وەک ئۆرگانێکی سەرکوتگەر لە خزمەتی چینی دەسەڵاتداردا کاری کردوە.دەوڵەت لە کۆمەڵگەی مرۆییدا ناتوانێت ئەو تایبەت مەندیەی هەبێت. لە کۆمەڵگەی سۆسیالیستیدا دەوڵەت دامەزراوەی سەرکوت لە خزمەتی هیچ چینێکدا نیە بەڵکو ئۆرگانئ بەڕیوەبردنی ئیدارەی کۆمەڵگەیە بە بەشداری و دەخالەت و ئیرادەی هەموو خەڵکە.کۆمەڵگەی سۆسیالیستی لە لەلایەنی سیاسیەوە لەسەر بنەمای کارو ئیرادەی جەماوەری خەڵک لە شوراکاندا دامەزراوە.نیزامی سۆسیالیستی نیزامێکی شوراییە و بۆیەکەمین جار لە مێژودا لە شێوەی ئەرکێکی سیاسیدا پاراستنی دەسەڵات لەلایەن کەمینەیەک بەسەر کۆمەڵگەدا دەر ئەهێنێت و ئەیکاتە کاری بەڕێوەبردنی کۆمەڵگە.\nکەوایە لەلایەنی سیاسیشەوە تەنها کۆمەڵگەی سۆسیالیستی،کۆمەڵگەیەک کەلەسەر بنەمای شوراکان بەڕێوە دەچێت،دەتوانێت کۆمەڵگەیەکی مرۆیی بێت.\nئەم سێ تایبەت مەندیە ئابوی و کەلتوری و سیاسیە کە ڕونم کردەوە ئەڵبەتە بەتاوەتی بەیەوەک پەیوەندیدارن و مەیسەر بونی یەکێکیان بەبێ ئەوانی تر ئیمکانی نیە.هەر بەو شێوەی کەوتم پایەی تەواوی ئەوانە لەناوبردنی چەوسانەوە وڕزگاری ئابوری مرۆڤەکان لە کۆت وبەندی کۆمەڵگەی چینایەتیە.\nنیشانەی ئامانج و ئیستراتیجی کۆمۆنیستەکان بەدیهێنانی کۆمەڵگەیەکی لەو شیوەیە.حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری بۆ ئەم ئامانجە دەجەنگێت و ئیمە بیردەکەینەوە کە کۆمەڵگەی ئێران بە هەلومەرجکی ئاواوە دەتوانیت ڕوزساری ئازادی ویەکسانی وخۆشگوزەرانی ببینێت.


هونەری شێوەكاری لەدیدی هونەرمەندان و رۆشنبیرانەوە جوانناسییەكان دەبیننەوە، بۆیە لەپێشانگاكانداو لەو شوێنانەی تابلۆیەكی هونەری دەبینرێ سەرنجەكان لەوێدا كۆدەبنەوەو خەیاڵ دەگاتە ترۆپك و شوێن دەست و فڵچەی هونەرمەندەكە دەكەوێ، ئێمەش لەو روانگەوە دەڕوانینە ئاوێتەبوونی رەنگەكانی مامۆستا فەیسەڵا، ناشێ كەباس لە هونەری شێوەكاری بكەین ئەو ناوە لەبیر بكرێ، لەم دیدارەمان لەگەڵ ئەو بەرێزە وێنەی نوێی شیعری و مانای نوێتری رەنگەكانمان دۆزییەوە، پانتاییەك لە داهێنان پێی گوتین ئێمەش دەتوانین تابلۆی وەك مۆنالیزامان هەبێ‌و تەواوی داهێنانەكان پیشانی ئەوانی دی بدەین..\n-لە نێوان قوتابخانە هونەرییەكان، كامە قوتابخانە بە باش دەزانی بۆ ئەوەی بینەر چێژی زیاتری لێ وەربگرێ؟\n+ریالیزمی ئینتباعی جوانترین قوتابخانەیە بۆ من كە چێژی زیاتری لێ دەبینم، بەڵام لە كارە هونەرییەكانم هەردەم لە هەوڵی ئەوە بوومە كە بەوپەڕی بە چێژتر بگەیەنمە بەرچاوی بینەر لەبەر ئەوەی ئینتباعی برتییە لە بەكارهێنانی رەنگ بەشێوەیەكی فیزیایی.. واتە جۆری تێكهەڵكێشی‌و تێكەڵكردنی رەنگەكان‌و رەنگدانەوەی بەشێوەی بەستنەوە بە هەموو فۆرمەكانی نێو تابلۆ.. مەبەستم، دەبێت شێوەكاری ناو تابلۆ بە رەنگ هاوبەشی لەگەڵا یەكتری دروست بكەن، بۆ نموونە ئەگەر مرۆڤێك بە جلێكی رەنگاورەنگ لە كاتی باران لە شەقام بڕوات یان چەند خانوویەكی رەنگاورەنگ لەسەر رووبارێك.. رەنگی سەرەكی جل‌و بەرگی مرۆڤەكان یان خانووەكان یان هەر تەنێكی تر لەناو ئاودا بە رەنگدانەوەی فۆرمەكان یەكتری دەبەستێتەوە.\n+بەڕای من ئەو تێبینییە هەموو هونەرمەندان ناگرێتەوە، بۆ نموونە ئەو هونەرمەندانەی كە بەشێوەیەكی ئەكادیمی هونەرییان خوێندووە تجروبەی هونەرییان زۆرە‌و یان لە دەرەوەی وڵات ژیاون، ئەمانە شێوازی گواستنەوەیان لە واقیع بۆ تەكنیك‌و نوێخوازی دروستترە، بەڵام زۆربەی زۆریشی ئەوانەی كە بەشێوەكی ئەكادیمی برەویان بە پێشكەوتنی خۆیان نەبینیوە، دەتوانم بڵێم ئەوانە زۆربەیان لە واقیع هەڵاتوون، ئەگەر هەڵنەهاتوون بۆچی لەسەر واقیع بازیان داوە، بێ ئەوەی هیچ كەسێك رۆژێك تابلۆیەكی واقیعی ئەمانەی دیبێ. من لە وەڵامەكەم مەبەستم نییە لە كاری تەكنیك‌و نوێخوازی كەم بكەنەوە، من زۆر بە زەحمەتتری دادەنێم لە واقیعی، بۆ نموونە كارێكی (تجرید) یان رووتەڵەكی كە هیچ فۆرمێكی دیاریكراوی تیانییە، زۆرجار زەحمەتترە لە كارێكی واقیعی، چونكە كاری نوێخوازی دروست لە كارێكی هونەرمەندێكی بە ئەزموونی واقیعی ئەكادیمی زۆر پڕچێژی جوانترە لە كەسێكی تری بێ ئەزموون، من لێرەدا نموونەیەكیش بۆ ئەم راستیە دەهێنمەوە زۆر جار سمپۆزیوم لەناو سروشت یان لەسەر شەقام ئەنجام دەدرێت دەبینین كەسەكە كەم ئەزموونەكان لە كاری ئەكادیمی واقیعی دەچن لەناو سمپۆزیوم كاری تجریدی دەكێشن، كە زۆر هەڵەیە چونكە سمپۆزیوم لایەنێكی كەشتیاری بەرامبەر بە جەماوەر دەبەخشێ، كەسی بەرامبەر حەز دەكات بزانێ چۆن تۆ ئەم سروشتە بە شێوازی خۆت دەگوازییەوە ناو تابلۆ.. ئالێرەدا یەكسەر ئەم پرسیارە دروست دەبێ، كە ئەگەر سروشتەكەت نەگواستەوە دیارە لە واقیع هەڵدێیت.\n-دەكرێت باسی شێوازی كاركردنی خۆتمان پێ بڵێیت، بۆ نموونە بە چ ستایلێك كاردەكەیت‌و وە بە قابارەی چەند‌و وە چ كاتێك بۆ تۆ گونجاوە بۆ دروستكردنی تابلۆ؟\n+من بەشێوەیەكی گشتی شێوازی ئەكادیمی واقیعی پەسەند دەكەم، بەڵام هەردەم بەشێوەیەكی شەفاف‌و بەكارهێنانی رەنگ بەشێوەیەكی فیزیایی، چونكە هەردەم هونەرمەندی سەركەوتوو لای من ئەو كەسەیە كە كەمترین رێژەی رەنگ بڕێژتە سەر خام جوانترین تابلۆی شەفاف‌و جوان دروست بكات، بەڵام ئەگەر زۆر رەنگ لەسەر یەكتری كەڵەكە بكات بێگومان بە تابلۆی سەركەوتووی نازانم ئەوە تەنها رای خۆمە. وەكات لای من زۆر گرنگ نەبووە، چونكە لە هەموو كاتەكان مامەڵەم لەگەڵا رەنگەكان كردووە.. شەو.. رۆژ.. زستان.. پایز.. هاوین..بەهار.. بەڵام شوێن لای من گرنگ بووە، وە ئەو شێوازە شەفافیەی كە باسمكرد زۆربەی بە رەنگی ئاوی‌و ئەكریلك‌و ئەنجامدانی پەسەندترە لای من بۆیە من لە ئێستادا زیاتر كاری ئاوی دەكەم.\n- وەك ئاگادارین داوەتی یەكێك لە پێشانگا گەورەكانی لە دەرەوەی وڵات دەكرێت بە كورتی باسی ئەو گەشتە‌و بەرنامەی ئەو گەشتە بكەیت؟\n+من لە دەرەوەی وڵات چالاكی زۆرم ئەنجامداوە، لە نێوان ساڵانی 2011 تاكو كۆتایی 2018 یان بڵێین تاكو ئێستا لە زۆربەشیان خۆم تیایدا ئامادەبوویمە لەوانە: * دوو پێشانگای رەنگی ئاوی لە مەغریب لە هەردوو شاری ئەغادیر‌و مەراكیش. *پێشانگاو سمپۆزیوم لە شاری براغ *پێشانگای رەنگی ئاوی جیهانی لە دوبەی. *پێشانگای رەنگی ئاوی جیهانی لە شاری براغ لە چیك. *سمپۆزیومی گروپی زیرفاس لە پاریس. *لە 25ی ئەم مانگە 25/4/2019 تاكو 5/5/2019 لە گەورەترین پێشانگای رەنگی ئاوی جیهانی IWS لە شاری فبریانوی ئیتاڵیا بەشدارم كە زیاتر لە 500 هونەرمەندی رەنگی ئاوی لە سەرانسەری جیهان روو لەم شارەی ئیتاڵیا دەكەن.\nعەبدوڵا پەشێو/ سەرت شۆڕکە\nمحمدی مام ڕسوڵ/ ئێوارەیەک نامناسیەوە\nبێكەس حەمە قادر/ تۆ دوور بیت\nبەكر ئاڵەیی/ بەدوای ئاسوودەیی دا دەگەڕێم\nلە شاکارە هۆنراوەکانی شاعیری گەورەی فەلەستین مەحمود دەرویش


•\tبەداخ و كەسەرێكی زۆرەوە ،هەموو ساڵەكانی مێژوومان هەر بەتاریكی و ڕەشی و بێخێری و بێ خۆشگوزەرانی بەڕێدەكەین و وامان لێهاتوە كە هیچ كات خوازیاری دووبارەبونەوە ساڵەكانی تەمەن و ژیان و گوزەرانمان ناكەین و ناڵێن ((ساڵ بەساڵ خۆزگەمان بە پار))،چونكە یەك لەیەكتری تاریك و تونتر و پڕ ئاژاوە و كارەسات و مەرگەساتی جەرگبڕن بۆ كورد و گەلانی ناوچەكە و دونیاش.هەربۆیەش ساڵی 2019 بەهەمان دەردی ساڵانی پێشووترە و هیچ خۆشی و خێروبێر و دەسكەوتێكی گەورەی تیادا وەدینەهاتوە نە بۆ كورد نە بۆ گەلانی ناوچەكە و نە بۆ دونیاش.\n•\tئەوەتا لەسەر ئاستی كوردستان بەهەر چوار پارچەكەیەوە،بە بەردەمی لەم ساڵەدا لە باكور گرتن و كوشتن و ڕاوەدونان و تەنگپێهەڵچنینی كورد و سەركردە و ئەندام پەڕلەمان و سەرۆك شارەوانیەكانی هەدەپە پیادەكراوە لەلایەن ڕژێمی توركیا و ئەردۆگانی تاكڕەو وبێ مۆڕاڵەوە.لە كوردستانی ڕۆژئاواشدا بەهەمان شێوە لەسەر دەستی سوپای ئەردۆگان و چەتە تیرۆریستەكانی پەلامار و هێرش و جینۆساید و ئاوارەبوونی سەدان هەزار لە كوردان ئەنجامدراو كوردان و خاكی كوردان ڕووبەڕووی مەرگ و كارەسات بونەوە.لەسەر ئاستی كوردستانی ڕۆژهەڵاتیش،بۆ دووەهەمین جار كوردستان و كوردەكان لە ئەنجامی خۆپیشاندانی ناڕەزای لە دەسەڵات و گرانی ژیان و گوزەرانیان وەكو هاوڵاتیانی تری ناوچەكانی ئێران ڕووبەڕووی مەرگەسات بونەوە،بەڵام زۆر بەتوندتر و نامرۆڤانەییانەتر ڕووبەڕوویان بونەوە و چەندین لاوی كوردیان قەتڵوعام كرد و لە كونجی بەندیخانەكانیان توندكردن و چەندین كۆڵبەر و چالاكوانی كوردیان لە قەنارەداوە و بە فیشەكی نامەردی شەهیدیان كردوون.لەكوردستانی باشووریشدا،وەكو ساڵانی پێشووتر نائارامی سیاسی و ئابوری و ئەمنی بونیان هەبوە و كوردستانێكی ناتەبا لەنێوان سەركردە و حیزبە سیاسیەكان و حكومەتێكی ناكامڵ بەرقەراربوە و خۆشی و خۆشگوزەرانی نەبوە و ئاوەدانی و پڕۆژە خزمەتگوزاریەكان ڕاوەستاون و هەڕەشەی داعش و تیرۆریستانیش چەندین ڕۆڵەی گەلەكەمانیان شەهیدكردەوە و مووچە و بودجەی فەرمانبەرانیش هەر بە پاشەكەوتی ماوەتەوە و هێشتاش قەرزێكی زۆرمان لەسەر كەڵەكەبوە.و لەگەڵ عێراقیشدا ئاسۆكان زۆر ڕووون نین.\nبەم شێوەیە لەساڵی 2019دا كوردستانێكی ناتەبا و هەژار و دوور لە ئاوەدانی و خۆشگوزەرانیمان بەڕێكرد.\n•\tلەسەر ئاستی ناوچەكە،وەك ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست،وەك هەمیشە كوانووی ململانێ و شەڕ و جەنگ و هەڕەشە و مەترسیەكان بوە،ئەوەتا لە هەریەكە لە ئێران و توركیا و عێراق و سوریا و لیبیا و یەمەن و سعودیە و قەتەر و لوبنان و لیبیا و تونس و جەزائیر و سودان و فەلەستین و ...هتد. هەموانیان گیرۆدەی خۆپیشاندان و ناڕەزایی جەماوەری توڕە و زویر بونەتەوە لە بەرامبەر دەسەڵاتە گەندەڵ و خوێنڕێژەكانیان و لەهەندێكیاندا جەماوەر سەركەوتوو بوە وەك سودان و جەزائیر و تونس و لەهەندێكی تریشدا هێشتا دەسەڵاتە خۆسەپێن و گەندەڵەكان بەرگری دەكەن لەمانەوە و دەسەڵاتیان وەك لە عێراق و ئێران و توركیا و سوریا و یەمەن و ئەوانی تردا.هەرچەندە ئەو خۆپیشاندانە جەماوەریانە بونەتە خاڵی یەكلاكەرەوە و تەنانەت بڕیاردەریش لەسەر ئایندەی دەسەڵات ومێژووی ئەو كۆمەڵگایانەدا و هوشیاری سیاسیان گەلێك بەرزبۆتەوە و بونەتە جێگە و سەرچاوەی فشار بۆ دەسەڵاتەكان و توانیویانە گۆڕانكاری لە حكومەتەكاندا بكەن وەك لوبنان و عێراق،بەڵام هێشتاش ململانێكان توندن و بەردەوامیان هەیە.و نازانێرت ئایندە چی حەشارداوە بۆ ئەم ناوچەیە.\nبەم شێوەیە لەساڵی 2019دا ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش تەواو نائارامی سیاسی و ئابوری و ئەمنی تەنیویەتیەوە و هیچ دەسكەوت و پێشكەوتن و خۆشگوزەارنیەكی لێنەكەوتۆتەوە.\n•\tلەسەر ئاستی دونیاشدا،بەهەمان شێوە دونیایەكی پڕ ململانێی سیاسی و ئابوری و بازرگانی و ئەمنی بوە،ئەوەتا ئەوروپیەكان ناتەباو و لێكترازاو و ڕاوەستانی گەشەی ئابوری و جیابونەوەی بەریتانیاشی بەخۆوە بینیوە و لەگەڵ توركیادا نێوانیان ساردە لەسەر كێشەی قوبروس و یۆنان و چەكوچۆڵكڕینی ڕوسیا و ئاوارەكان و ..هتد. ئەمریكا بۆخۆی توشی گێژاوێكی سیاسی بۆتەوە بەهۆی كردار و گوتارەكانی سەرۆك ترامپەوە لەبەرامبەر دۆست و نەیارەكانی ئەمریكادا لەدونیادا و لە هەڵوێستێكی كەم وێنەدا لە مێژووی حوكمڕانی ئەمریكادا كارگەیشتۆتە ئەوەی كە متمانەی لێوەربگیرێتەوە لەبەر خراپی بەكارهێنانی دەسەڵاتەكان و بەرژەوەندخوازی كەسی و بنەماڵەیی و كۆمپانیاكانی.كیشوەری ئەفریقیا و ئەمریكای لاتینیش بەدەر نەبوون لە ئاژاوە و ململانێ بازرگانی و ئەمنیەكان و بڵاوبنەوەی نەخۆشیە پەتاییەكان و كارەساتە سروشتیەكان،ئاسیاش بەبوونی كۆریای باكوری هەڕەشە بۆ سەر ئەمنیەتی كۆریای باشور و یابان هەرگیز ئارامی بەخۆوە نابینێت و چینی زلهێزیش كێشەی سیاسی و ئابوری و بازرگانی و جەماوەری كەمی نەبوە لەناوخۆی خۆی لە هۆنگ گۆنگ و لەگەڵ ئەمریكا و تەنانەت ڕوسیاشدا، ڕوسیای گەورە زلهێزیش بەهۆی دەستێوەردانەكانی لە سوریا و لیبیا لەبەرامبەر ئەمریكادا خۆی بینیوتەوە و بەهاوكاریكردنیشی لەگەڵ توركیا و ئێران چەك پێفرۆشتن و پشتگیریكردنیان و هەوڵدانی بۆ هاتنی بۆناو وڵاتانی كەنداوی عەرەبیش هێندەی تر لەگەڵ ئەمریكادا پەیوەندیەكانی ساردی تێكەوتوە.لەگەلێك وڵاتی تری ئاسیا و تەواوی دونیاشدا بەهۆی برسێتی و تیرۆر و كارەساتە سروشتیەكانەوە گیرۆدەی ئاژاوە و شڵەژانی بەردەوام بونەتەوە.\nبەم شێوەیە لەساڵی 2019دا دونیایەكی شڵەژاو و نائارام و پڕ ململانێی سیاسی و بازرگانی و ئەمنی گوزەری كردوە و لەسەر ئاستی بازاڕەكانی نەوتی جیهانی و پێشچكەوتنە پیشەسازیەكان و ..هتد.سستی و پاشەكشەی گەورەی بەخۆوە بینیوە.\n•\tهەرچەندە هەندێك ڕووداوی گرنگی ئەرێنیش ڕوویانداوە كە بونەتە مایەی هەڵكێشانی هەناسەیەكی ئارامی بۆ تەواوی جیهان،وەك كوشتنی خەلیفەی داعش ئەبوبەكر بەغدادی و نەتەقینەوەی ململانێكانی ئەمریكا و ئێران تاكو ئێستا كە ناوچەكە و دونیاشی دوورخستەوە لە جەنگ و كاولكاریەكی گەورە.بەڵام هێشتاش مەترسی سەرهەڵدانەوەی داعش و هەڵایسانی جەنگی ئەمریكا ئێران هەر ئامادەگیان هەیە و ماوە.\n•\tلەكۆتایدا ساڵی 2019 بۆ تەواوی گۆی زەوی و كۆمەڵگای مرۆڤایەتی ساڵێكی پڕ وەیشومە و نەهامەتی و كارەسات و دواكەوتن و ململانێی ناڕەواو جەنگ و هەڕەشە و مەترسی بوە بۆ سەر هەموان،لەسەر ئاستی كەسی خۆشم ساڵێكی پڕ نەخۆشی و كێشە و گرفت و چەقبەستوی بوە لە ژیانمدا ،هەربۆیە هەرگیز ئاواتی دووبارەبونەوەی بۆ ناخوازم ،بەڵام وەك دەوترێت بێئومێدیش نیم لە ئایندە و خوازیاری ساڵێكی نوێی پڕ خێر و خۆشی و كامەرانیم بۆ تەواوی مرۆڤایەتی و كورد و كوردستان دوور لەجەنگ و كاولكاری لەساڵی 2020دا.


سوپای عێراق له‌ناو كه‌ركوك\n16ی ئۆكتۆبەر، ناوێكی میدیایی، بۆ ڕوداوگەلێكی سیاسی و سەربازی، كە بوون بە بەشێك لەو ڕوداوە گرنگانەی مێژووی نوێی كورد، كە لە كۆتایی ساڵی 2017ـدا ڕوویاندا.\nدوای تێپەڕبوونی سێ ساڵ بەسەر 16ی ئۆكتۆبەردا، “تۆڕی میدیایی ئێستا” هەوڵدەدات لەڕێگەی كۆمەڵێك كاری ڕۆژنامەوانی و بەدواداچوونی میدیاییەوە، لاپەڕەكانی ئەو ڕۆژە و لێكەوتەكانی هەڵبداتەوە، بۆچوونی جیاواز لە ناوخۆی كوردستان و لەسەر ئاستی عێراق لەبارەیانەوە بەدەستبخات و بە بێلایەنییەوە بیانگەیەنێت بە وەرگر.\nلەم ڕاپۆرتە دا، كە تەرخانكراوە بۆ وەرگرتنی بۆچوونی چەند كەسایەتییەكی سیاسی و سەربازیی عێراق، “ئێستا” هەوڵی پەیوەندیگرتنی لەگەڵ كەسایەتی و كاربەدەستی چەندین لایەنی عێراقی دا، بەڵام هەندێكیان ئامادەنەبوون لێدوان بدەن، تەنها ئەوەندە نەبێت كە جەختیان لە برایەتیی كورد و عەرەب دەكردەوە و زیانی هەر لایەكیان، بە ئازار و زیانی لایەكەی تر ناوزەد دەكرد.\nحەجی غەریب تازەلی، فەرماندەی لیوای 16ی حەشدی شەعبی لە سنووری كەركوك قسەی بۆ “ئێستا” كرد و نیگەرانیی خۆی لە شەڕ و بەریەككەوتن دەردەبڕی و بە زیان ئەژماریدەكرد. ئەو لە لێدوانەكەیدا ڕایگەیاند، “پێشمەرگە برا و كەسوكاری ئێمەن، ئێمە لە هەشتاكانەوە هاوسەنگەری یەكدین و پێكەوە بووین.”\nئەو فەرماندەیەی حەشدی شەعبی كە بە ڕەگەز توركمانە، پێشمەرگە بە بەرگرییكار لە نەتەوەكەی و ناوچەكانیان ناوزەد دەكات و پێیوایە درێژەكێشانی شەڕ لە 16ی ئۆكتۆبەر دا، زیانی بە هەردوولا دەگەیاند و ئەوانەشی دواجار زیاتر زیانمەند دەبوون، خەڵكی هەژار دەبوون، بۆیە “تازەلی” لە لێدوانەكەیدا بۆ “تۆڕی میدیایی ئێستا” وتی، “هێزەكانی پێشمەرگە برای ئێمەن، ئەوان ماوەی چوار ساڵ لە ناوچەكانی ئێمە دا شەڕیان كرد و بەرگرییان لێكردین و ئێمە هەموو كەسوكاری یەكترین، ئێمە كێشەمان لەگەڵ ئەواندا نییە و ئەوەی كە ڕوویدا كێشەی سیاسی بوو، كە ئەگەر درێژەی بكێشابایە، دواجار خەڵكی هەژار و بێوەی زیانمەند دەبوون و تیادا دەچوون.”\n“نەدەبوو ڕاپرسی و داواكردنی سەربەخۆیی، بە گولە وەڵامبدرێتەوە”\nئەسعەد مورشدی، ئەندامی ڕەوتی حیكمە لە پەرلەمانی عێراق، سەرباری دەربڕینی هاوسۆزی لەگەڵ كورد و پشتیوانیكردنی لە خواستەكانی، جەختدەكاتەوە كە خودی خۆی و عەمار حەكیم سەرۆكی ڕەوتەكەیان، دژی شەڕكردن بوون لەگەڵ كورد و پێیوایە نەدەبوو ڕاپرسی و داواكردنی سەربەخۆیی، بە گولە وەڵامبدرێتەوە و دەڵێت، “من ئەوكات ئەمینداری ئەنجومەنی پارێزگای زیقار بووم، چەندین لێدوان و بۆچوونم هەبوون و دژی شەڕكردن بووم، بەداخەوە جیاوازی لە بۆچوونە سیاسییەكاندا، سەریانكێشا بۆ شەڕ، بەڵام سەرباری ئەوەش ئێمە لەگەڵ شەڕكردن نەبووین و دژی ئەوە بووین خوێنی برایانی كورد یاخود سوپا بڕژێندرێت، برایانی كورد بەشێكن لە گەلانی عێراق، بۆیە گەر ڕاپرسییش كرابێت و داوای سەربەخۆییشیان كردبێت، دەبوو بە گوێرەی چوارچێوە یاسایی و نێودەوڵەتییەكان مامەڵەیان لەگەڵدا بكرێت، نەك بە شەڕ و كوشتار.”\nلە لێدوانەكەیدا بۆ “تۆڕی میدیایی ئێستا”، مورشیدی زیاتر لەوبارەیەوە دوا و وتی، “ئێمە ئەوكات ڕامانگەیاند كە دژی شەڕكردنین و ناچینە بەرەی شەڕكردن دژ بە كورد، سەید حەكیم بە تەواوەتی دژی شەڕكردن و فشاركردن لە گەلی كورد بوو، دژی هەنگاوەكانی حكومەتی فیدراڵی بوو، ئێمە و كورد ماوەی هەزاران ساڵە پێكەوە لەلایەن ڕژێمە زۆردارەكانەوە دەچەوسێندرێینەوە، ئێمە برای یەكترین و پێكەوە شەڕمان كرد و هاوسەنگەری یەكدی بووین لە دژی ستەم و دیكاتۆرییەت، پێكەوە قوربانیمان دا و ئازارمان چەشت، بۆیە بە هەموو شێوەیەك دژی شەڕكردن بووین و ئێستاش دژیین.”\nئەندامەكەی ڕەوتی حیكمە لە كۆتایی لێدوانەكەیدا جارێكی تر بە جەختكردنەوەوە وتی، “زۆر ڕێز لە هەموو بۆچوونێكی برایانی كورد دەگرین و خواستەكانیان هەرچییەك بن، نابێت شەڕیان لە دژ بەرپابكرێت.”\n“ئەوانەی بوونەهۆی ڕژانی خوێنی پێشمەرگە سزانەدراون”\nعودەی عەواد، سەركردە لە عەسائیبی ئەهلی حەق كە یەكێكە لە گروپە سەرەكییەكانی حەشدی شەعبی و قەیس خەزعەلی سەركردایەتی دەكات، لە لێدوانێكدا بۆ “تۆڕی میدیایی ئێستا” بۆچوونی خۆی لەبارەی ڕوداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر-ەوە ئاشكراكرد و وتی، “سیاسەتی مەسعود بارزانی و فراوانخوازییەكەی بوون بە هۆی ڕوداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر.”\nئەو سەركردەیەی عەسائیبی ئەهلی حەق، پێیوایە خوێنی پێشمەرگە و سوپای عێراق و حەشد یەكن و نەدەبوو بڕژێندرێن، لەوبارەیەوە ڕایگەیاند، “خوێنی پێشمەرگە و هێزەكانی عێراق یەك شتە و هاوخوێنن، نەدەبوو خوێنیان بڕژێت، بەڵام هەوڵدان بۆ ڕاگەیاندنی دەوڵەت و ناكۆكییە سیاسییەكان وایانكرد ئەوە ڕوبدات”.\nعودەی عەواد وتیشی، “بەداخەوە ئەوانەی بوونە هۆی ڕژانی خوێنی پێشمەرگە و هێزەكانی عێراق، تا ئێستا سزانەدراون.”\nلەسێدارەدانی بەكۆمەڵ لە عێراق بەردەوامە و هۆشداری دەدرێت\nعێراق بەردەوامە لە جێبەجێكردنی سزاكانی لەسێدارەدان و مافناسێكی كوردیش هۆشداری دەدات لەو هەنگاوە، “كاریگەری دەكاتە سەر ناو و…\nكازمی بەڕێوبەری گشتیی هەواڵگری و دژەتیرۆر و چەند بەرپرسێكی تری لە كارەكانیان دەركرد\nسەرۆكوەزیرانی عێراق، بەڕێوبەری گشتیی هەواڵگری و دژەتیرۆر و فەرماندەی پۆلیسی فیدراڵی و بریكاری وەزارەتی ناوخۆ و بەرپرسێكی تری…\nئەدای حكومەتی هەرێم لە سەنگی مەحەكی موچەخۆران و پەرلەمانتاراندا\nساڵی 2020 بەرەو كۆتایی دەچێت، خراپی دۆخی تەندروستیی هەرێم و بوونی پەتای كۆرۆنا باری هاوڵاتییانی قورس كردبوو، بەڵام…


وەڵامێک لە جوڵانەوەی نەوەی نوێ بۆ سەرۆکی پارتی و بەرپرسانی هەرێم – لڤین پرێس\nجوڵانەوەی نەوەی نوێ، هەرێم و ئەفغانستان لەوەدا لە یەک دەچن کە ئەگەر مەترسی لەسەر وڵاتەکەیان دروست بێت، ئەوا هێزە چەکدارەکان بەرپرسەکانیان ناپارێزن.\nپاس ئەوەی ئەمڕۆ ( یەک شەممە، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢١ ) مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بارەی رووداوەکانی ئەفغانستان پەیامێکی بڵاوکردەوە و تیایدا ڕایگەیاند،” دەمەوێت خەڵكی كوردستان لەوە دڵنیا بكەمەوە كە دۆخی كوردستان جیاوازییەكی زۆری هەیە لەگەڵ هەموو شوێنەكانی تر”.\nلێرە پەیامەکەی بارزانی بخوێنەوە\nجوڵانەوەی نەوی نوێ وەک وەڵامێک بۆ پەیامەکەی بارزانی ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە، تێیدا هاتوە،” هەرێم و ئەفغانستان لەوەدا لە یەک دەچن کە ئەگەر مەترسی لەسەر وڵاتەکەیان دروست بێت، ئەوا هێزە چەکدارەکان بەرپرسەکانیان ناپارێزن”.\n“وەڵامێک لە جوڵانەوەی نەوەی نوێ بۆ سەرۆکی پارتی و بەرپرسانی هەرێم”\nماوەی چەند رۆژێکە بەراوردێک لای بەشێک لە هاوڵاتییانی هەرێم و هەروەها بەشێک لە بەرپرسانی هەرێم دروست بووە، کە زۆرێک دۆخی هەرێم دەشوبهێنن بە دۆخی ئەفغانستان، وە هەندێکیش پێیان وایە دۆخەکە جیاوازە و ناکرێت ئەم بەراوردە بکرێت.\nبەڵام پێویستە لایەنەکانی دەسەڵات ئەو پرسیارە لە خۆیان بکەن کە ئاخۆ لەچیدا دۆخی ئەفغانستان و هەرێم لە یەک دەچن؟\nبابەتی ئەم بەراوردە ئەوە نیە هێزی پێشمەرگە شەڕ ناکات، وە بابەتەکە ئەوە نییە کە ئاخۆ هێزەکانی پێشمەرگە لە سوپای ئەفغانیی دەچێت یان نا!\nبەڵکو بابەتەکە ئەوەیە چ سوپای ئەفغانستان و چ هێزەکانی پێشمەرگە لە هەرێم لە گوزەرانێکی خراپدا ژیاون و دەژین.\nهەردووکیان پێیانوایە پێویست ناکات شەڕ بکەن بۆ ئەو بەرپرسانەی کە ژیانیان لە لوتکەی خۆشگوزەرانیدایە، لەکاتێکدا ئەمان تەنانەت مووچەکەشیان پێنادرێت.\nهەمومان دەزانین کە پێشمەرگە و تەواوی هێزە ئەمنییەکان و هێزە چەکدارەکانی هەرێم مووچە لە کاتی خۆیدا وەرناگرن، وە ئەگەر موچەیشیان بدرێتێ ئەوا موچەکەیان زۆر کەمە، کاتێکیش پێشمەرگەیەک لە پێناو خاکەکەیدا شەهید دەبێت، ئەوا کەس ئاوڕ ناداتەوە لە خێزان و کەسوکارەکەی و ژیانیان بۆ مسۆگەر ناکەن. هەرچەندە خۆیان ماندوو دەکەن و گیانیان فیدا دەکەن، لەبەرامبەردا بەرپرسانی وڵات دەوڵەمەندتر دەبن و کۆشک و تەلار و باخەکانیان فراوانتر دەبن.\nبۆیە هەرێم و ئەفغانستان لەوەدا لە یەک دەچن کە ئەگەر مەترسی لەسەر وڵاتەکەیان دروست بێت، ئەوا هێزە چەکدارەکان بەرپرسەکانیان ناپارێزن.\nهەروەها هێزە چەکدارەکان کاتێک وڵاتەکەیان دەپارێزن کە هەست بکەن وڵات وڵاتی ئەمان و بەرپرسەکانیشیانە بە یەکسانی، نەک بۆ بەرپرسەکانیان بەهەشت بێت و بۆ ئەمان وێرانە.\nئەگەر دەتانەوێت مەترسیی لەسەر کوردستان نەهێڵن، ئەوا خزمەتی خەڵک بکەن، خزمەتی پێشمەرگە بکەن، جیاوازیی لە نێوان ژیانی خۆتان و ئەواندا کەم بکەنەوە. ئینتیما لە لای تاک و هێزە چەکدارەکان بۆ نیشتیمان بەهێزتر و پتەوتر بکەن، رێزی دیموکراسی و هەڵبژاردن بگرن، رێزی میدیای ئازاد، هەروەها ئازادیی رادەربڕین، فرەڕەنگی و فرەڕای جیاواز بگرن. رێز لە ئۆپۆزسیۆن و دەنگە جیاوازەکان بگرن، کوردستان بکەن بە نیشتیمانی هەمووان، نەک تەنها نیشتیمانی چەند بەرپرسێک بێت، یان نیشتیمانی چەند لایەنێک بێت.\nبە رای نەوەی نوێ ئەمە چارەسەرە، وە بەجێبەجێکردنی ئەم خاڵانە وڵات ترسی نابێت و هەمووان دەیپارێزن لە کاتی بوونی مەترسییدا.\nوە هەموان هەرێمەکەیان بە وڵاتی خۆیانی دەزانن و خێروبەرەکەتەکەشی بە خێروبەرەکەتی خۆیان دەزانن.\nجوڵانەوەی نەوەی نوێ ٢٠٢١/٨/٢٢


له ڕه‌مه‌زاندا پێست و نینۆكت له وشكبوونه‌وه بپارێزه\n26/4/2021 01:17 AM\nله مانگی ڕه‌مه‌زاندا زۆربه‌ی تاكه‌كان به‌هۆی به‌ڕۆژووبوون و نه‌خواردنی بڕی پێویست پرۆتین و ڤیتامین و تێكچوونی كاتی ژه‌مه‌كان، نینۆكیان ڕه‌نگی ده‌گۆڕێت و زه‌رد ده‌بێت، هه‌روه‌ها پێستی ده‌وروبه‌ری نینۆكیش وشكده‌بێته‌وه.\nله بابه‌تێكدا ڕێنمايی كراوه تا بتوانرێت له مانگی ڕه‌مه‌زاندا پێست و نینۆكتان له وشكبوونه‌وه بپارێزن و به جوانی و سه‌رنجڕاكێشی بمێنێته‌وه.\nده‌بێت ئه‌و خواردنانه‌ی شه‌وان یان كاتی ڕۆژوو شكاندن ده‌یانخۆیت، بڕێكی باش له ڤیتامینه‌كان و پرۆتین و كانزاكان بۆ جه‌سته‌ت دابینبكات، هه‌روه‌ها به‌رده‌وام زه‌یتی زه‌یتون یان جۆره كرێمێكی تایبه‌ت به‌پێی جۆری پێستت به‌كاربهێنیت تا له وشكبوونه‌وه بیپارێزیت.\nشیرو به‌رهه‌مه سپییه‌كان زۆر بخۆ تا كالسیۆم و زینك و ڤیتامین B12 بۆ جه‌سته‌ت بڕێكی پێویست دابینببێت، هه‌روه‌ها جۆره‌كانی گۆشت به‌گشتی بخۆ وه‌كو ماسی و مریشك و ئاژه‌ڵ، ئه‌مه جگه‌له‌وه‌ی گرنگی به خواردنی پاقله‌مه‌نییه‌كان بده، برۆكلی و ڤستامین A و جۆره‌كانی سه‌وزه‌و میوه‌ش نابێت له‌بیربكرێت.


هه‌ڵمه‌ت بتوێنی 12/02/2019 - 23:24 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nله‌باره‌ی ریكلامكردن بۆ ده‌رمان و پێداویستییە ته‌ندروستییەکان، وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان چه‌ند مه‌رج و ڕێنماییه‌ك ده‌ردەکات.\nهاوكار عه‌لی، گوته‌بێژی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ته‌ندروستی كۆیه به (باسنیوز)ی ڕاگه‌یاند: "بۆ بەرژەوەندی هاووڵاتیان و ڕێگرتن له چونه قاڵبی بازرگانیكردن به ده‌رمان،وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی سه‌باره‌ت به قه‌ده‌غه‌كردنی ریكلامی ده‌رمان له ده‌زگاكانی راگه‌یاندن له‌ده‌ره‌وه‌ی رینماییه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه،چه‌ند مه‌رج و ڕێنماییه‌كی ده‌ركردووە".\nسەبارەت بە ناوەڕۆکی ڕێنماییەکان ناوبراو گوتی: "له‌مه‌ودوا ڕێگه نادرێت ریكلام بۆ ئه‌و ده‌رمان و بابه‌ته تەندروستییانە بکرێت كه به‌كارهێنانیان پێویستی به رێپێدانی پزیشكیی هه‌یه، ئه‌وانه‌ی پیۆیستیان به‌و رێپێدانە هەیە، ده‌بێت له ڕێگه‌ی وه‌زاره‌ته‌وه مۆڵه‌تی ریكلامكردن وه‌ربگرن".\nگوتیشی: "نابێت جلوبه‌رگ و كه‌لوپه‌لی پزیشكی و تاقیگه‌یی له‌رێكلامی هیچ جۆره كاڵا و خوارده‌مه‌نییه‌ك به‌كاربێت".\nڕوونیشیكرده‌وه كه ڕێکلامکردن بۆ ده‌رمان ته‌نیا له گۆڤاری پزیشكی یان ده‌رمانسازی ده‌بێت، كه له‌هه‌مان كاتیشدا كاریگه‌رییه لاوه‌كیه‌كانی ده‌رمانه‌كه ده‌خرێنه‌ڕوو و به‌پێی ڕێنماییه‌كانیش نابێت ریكلام بۆ هیچ پزیشك و نه‌خۆشخانه و سه‌نته‌رێك بكرێت .\nئاماژەی بۆ ئەوەش کرد کە هه‌ر كه‌ناڵێكی ڕاگه‌یاندن پێچه‌وانه‌ی ئه‌و ڕێنمایی و مه‌رجانه‌ی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی بێت ،رێكاری یاسایی به‌رامبه‌ر ده‌گیرێته به‌ر.


پڕۆفیسۆر عەبدوڵڵا سەلیمی؛ شانازێکی تر بۆ کوردستان و کۆمەڵگای سوننەمەزهەبی ئێران | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nپڕۆفیسۆر عەبدوڵڵا سەلیمی؛ شانازێکی تر بۆ کوردستان و کۆمەڵگای سوننەمەزهەبی ئێران\nبەپێی هەواڵێک کە لە پێگەی فەرمی زانکۆی کوردستان بڵاو کراوەتەوە، "پڕۆفیسۆر عەبدوڵڵا سەلیمی" توانی بە بەدەستهێنانی پلەی دووهەم لە بواری زانستە بنەڕەتییەکان، شانازێکی تر بۆ کوردستان و کۆمەڵگای سوننەمەزهەبی ئێران تۆمار بکات.\nکۆڕی زانیاریی زانستە پزشکییەکان هەموو ساڵێک ڕێز لە لێکۆڵەڕان و زانستوانانی هەڵکەوتووی بوارگەلی جۆراوجۆری زانستی دەگرێ و سەرترینی ئەو کەسایەتییە زانستیانە هەڵدەبژێرێ کە کار یا بەرهەمێکی ناوازە و جیاوزیان ئاراستە کردبێ.\nپڕۆفیسۆرعەبدوڵڵا سەلیمی مامۆستای هەڵکەوتووی لێژنەی شیمی(کیمیا) زانکۆی کوردستان و ئەندامی کۆری زانیاریی ئەو زانکۆیە، ساڵی ڕابردووش بەپێی ڕیزبەندی و ڕانکینگی "پێگەی پێشەنگەکانی زانستی تامسۆن ڕویتێرز(ISI-ESI)"، ناوی لە ڕیزی یەک لە سەتی زانستوانانی هەڵکووتی جیهاندا تۆمار کرابوو.\nشایانی باسە دوکتور سەلیمی لە ساڵی 1346 لە شاری بانە لەدایک بووە و قۆناغەکانی خوێندنی باڵای لە زانکۆکانی مازەندەران و تەورێز و زانکۆی تەربیتەت مودەڕیسی تاران برێوە و تا ئێستا نزیکەی سەد وتاری زانستی نووسیووە کە یا لە ژۆرناڵ و گۆڤارە زانستییەکان بڵاو کراوەنەتەوە یان لە کۆڕبەند و کۆڕە زانستییەکان ئاراستە کراون.\nئیسلاح وێب ئەم سەرکەوتنە پڕبایەخ و مەزنە لە خۆیان و بنەماڵە و هۆگران و لایەنگرانی زانست و زانیاری بە تایبەت خەڵکی هێژای کوردستان پیرۆزبایی دەکات و لە خوداوەندی دلۆڤان دەخوازێ مۆمی تەمەنیان لەم ڕێگایەدا هەر دەم گەشاوە بێت و لەشیان ساغ و سەریان سڵامەت و سەرکەوتنەکانیان پایەدار و بەردەوام بێ.


تیر هاویشتن بۆ لیزا فەلەکەدین کاکەیی تیر هاوێشتنە لە گشت کومەڵگەی یارسان | یاریکورد یاهەق\nHome یاریکورد و یارسان تیر هاویشتن بۆ لیزا فەلەکەدین کاکەیی تیر هاوێشتنە لە گشت کومەڵگەی یارسان\nتیر هاویشتن بۆ لیزا فەلەکەدین کاکەیی تیر هاوێشتنە لە گشت کومەڵگەی یارسان\nبە هەر بیانوێک هەرەشە بۆ سەر لیزا خان کچە رۆشنبیری یارسان (کاکەیی) مەحکومە\nلیزا فەلەکەدی کاکەیی، کچی نەک تەنیا تاکێکی کاکەیی، بەڵکو کچی پێشەواێکی ناوداری یارسانە بە ناوی رێزدار فەلەکەدین کاکەیی.\nنەمر کاکە فەلەک وەک مروڤێکی شورشگیر لە مەیدانی خەباتی کوردایەتی بە پاکی ، راستی و رەوشتی جوان و بوێرانەی سیماێکی جوانی بەخشیوەتە یارانی یارسان.\nکاکە فەلەک نزیکەی ٥ دەێە بە ناو و دەنگی خوی توانیویەتی ببێتە ئەستێرەێکی گەش بە سەر ئاسمانی کومەڵگای یاران و گشت کوردەواریدا و خزمەتێکی بێ وێنەی کردوە بە کەلتور و فەرهنگی یارسان(کاکەیی)\nبرۆن سەرتاسەری باشوری کوردستان بپێون و پرسیار بکەن بزانن چۆن وەسفی پێشەواکەی یارسان کاکە فەلەکمان دەکرێ ،؟کاکە فەلەک جگە لە شانازی بەخشین بە یاری و یارسان و گشت کومەڵگای کوردەواری چە خەتاێکی کردوە کە ئێستە هەرەشە لە جگر گۆشەکەی بکرێ.\nبە باوەری من لیزا خان ئێستە جێگرەوەی دەنگ و سیما جوانەکەی کاکە فەلەکی کوردانە و بۆێرانە ئەچی بە قوڕگی نەێارانا و ئەڵی من کاکەم من کاکەییم و من یارسانم هەر کەسێک بیهەوێ رێگا و رچکەی کاکە فەلەکمان تێک بدا کە ئەورۆکە خوی لە لیزا خانا دەبینێتەوە هەوڵی کپ کردنی دەنگی دلێری یاران دەدات.\nبۆێە هەرەشە بۆ سەر لیزا خان بە هەرەشەێک دەزانم کە بۆ سەر هەموو کومەڵگەی یارسان بێت ،تیر هاوێشتن بۆ دەنگی ئازایانەی لیزا خان تیر هاوێشتنە بۆ دنگی هەموو ئەو کەسانەی لە پێناو چەسپاندنی مافی یارسانەکانن لە هەموو گۆشە و کناری ئەم جیهانە .\nلیزا خان ئەبێ وەک باوکی بوێرێ مل بۆ هیچ کەسێک شۆر نەکات و لە سەر خەباتی خوی بەردەوام بێت لیزا وەک هەموو مروڤێک هەقی خویەتی ئەندام بێت لە لای هەر هێزێکی کوردستانی ،ئەو ئەندامە لە رێزی پارتی دێمکراتی کوردستان حزبەکەی نەمر مەلا مستەفا بارزانی سەرکردە و رێگای پیروزی کاکە فەلەکیشە هەقی بێ ئەم لاو ئەو لایەتی، بەڵام ئەبێت لە رێزی پارتی دێمکرات رێچکەی کاکە فەلەک هەڵبژێرێت بۆ ئەوەی وەک بەرێزیان خوشەویستی گشت کوردستانیان بن ..\nوێنەی من و چەند هاورێک لە خزمەت کاکە فەلەک نەمر\nژمارەی بینین 3,448


جه‌وهه‌ری گومانبار به ته‌قینه‌وه‌کانی بۆستن بۆ ناوه‌ندێـکی پـزیشکی فیدراڵی ده‌گوێزرێته‌وه\nکاربه‌ده‌سـتانی ئه‌مه‌ریکا ده‌ڵێن جه‌وهه‌ر سا‌رنایڤی گومانباری ته‌قینه‌وه‌کانی بۆستن که له نه‌خۆشـخانه‌یه‌کی شـاره‌که‌دا چاره‌سه‌ری بۆ ده‌کرا، گواستراوه‌ته بۆ ناوندێـکی پـزیشکی له به‌ندیـخانه‌یه‌کی فیدراڵی.\nئه‌مڕۆ هه‌ینی ده‌زگای مارشـاڵی ئه‌مه‌ریکا ڕایگه‌یاند، جه‌وهه‌ر گواستراوه‌ته‌وه بۆ ناوه‌ندی دێڤێنسی فیدراڵی له به‌ندیخانه‌ی فۆرت دێنڤێنس له باکوری ڕۆژهه‌ڵاتی سـتانی ماساچوستس.\nگوته‌بێژه‌که‌ی مارشـاڵ ورده‌کاری له باره‌ی ته‌ندروسـتی جه‌وهه‌ری ته‌مه‌ن 19 سـاڵ نه‌دا که ده‌ڵێن قوڕگی برینداربووه. کاربه‌ده‌سـتانی به‌ندیخانه‌که ده‌ڵێن ناوه‌ندی پـزیشـکی دێنڤێنس تایبه‌ته به‌و ده‌سـتگیرکراوانه‌ی پـێویسـتیان به چاره‌سه‌ری درێژخایه‌ن هه‌یه.\nله لایه‌کی دیکه‌وه کاربه‌ده‌سـتانی نیویۆرک ده‌ڵێن جه‌وهه‌ر و ته‌یمورلانی برای، به نیازبوون ته‌قینه‌وه له تایمز سکوێری شـاره‌که‌یاندا ئه‌نجام بده‌ن له‌و ده‌مه‌ی ئاشـکرابوون و هه‌وڵی هه‌ڵاتنیان ده‌دا.\nڕه‌ی که‌ڵی به‌رپـرسی پـۆلیسی نیویۆرک ده‌ڵێت جه‌وهه‌ر به لێـکۆڵه‌ره‌وانی گوتووه به‌نیازبوون به‌ره‌و نیویۆرک بڕۆن و له‌وێ هه‌رچی ئه‌و بۆمبانه‌ی پـێـیان مابووه‌وه بته‌قێنـنه‌وه. ده‌ڵێت پـلانه‌که‌یان سه‌ری نه‌گرت پاش ئه‌وه‌ی بۆیان ده‌رکه‌وت ئه‌و ئۆتۆمبیله‌ی به شۆفێره‌که‌یه‌وه بردبوویان به‌نزینی تیادا نه‌مابوو. ده‌شڵێت له‌و ده‌مه‌ی له به‌نزیخانه‌یه‌کدا وه‌سـتاون، شۆفێری ئۆتۆمبیله‌که له‌ده‌سـتیان هه‌ڵاتووه و پـۆلیسی له شوێنه‌که‌یان ئاگادارکردووه‌ته‌وه.


به‌یاننامه‌یPAK به بۆنه‌ی رۆژی جیهانیی كرێكار (کرێکاری کورد ته‌نیا له كوردستانێكی خاوه‌ن ده‌وڵه‌تدا ده‌توانێ بە پلە و پایەی شیاوی ئینسانیی خۆی بگا.) | نوێنەرایەتی ئوروپا پارتی ئازادیی کوردستان\nبه‌یاننامه‌یPAK به بۆنه‌ی رۆژی جیهانیی كرێكار (کرێکاری کورد ته‌نیا له كوردستانێكی خاوه‌ن ده‌وڵه‌تدا ده‌توانێ بە پلە و پایەی شیاوی ئینسانیی خۆی بگا.)\nکرێکاران و زه‌حمه‌تکێشانی کوردستان لە ژێر باری بێده‌وڵه‌تیی و داگیركراوییدا، نە وەک مرۆڤ ژیانیان پارێزراوە و نە وەک کرێکار مافەکانیان دابین کراوە. ره‌نج و ده‌رد و كوشتاری کۆڵبەرانی کوردستان و ئه‌و چه‌وسانده‌وه‌و پێشێیلكارییه‌ی له‌گه‌ڵ‌كرێكارانی كورد له شاره مێترۆپۆله‌كانی ئێران ده‌كرێن،\nئاوێنه‌ی دۆخ و ژیانی چینی کرێکار و زەحمەتکێشی کوردە لە ژێر سەروەریی سیاسیی تاران دا.\nحاکمیەتی داگیرکەرانەی تاران، دزین و به‌تاڵانبردنی سه‌روه‌ت و سامانی نه‌ته‌وه‌یی کورد و رێگریی لە پێشکەوتن و په‌رسه‌ندنی ئابووریی كوردستان، هۆكاری سه‌ره‌كیی ژیانی سه‌خت و پڕ مه‌ینه‌تی كرێكار و زه‌حمه‌تكێشی كورد و و له‌مپه‌ڕی ئه‌سڵی ئاسایش و به‌خته‌وه‌رییانه.\nکرێکاری کورد ته‌نیا له كوردستانێكی خاوه‌ن ده‌وڵه‌ت و سه‌ره‌وه‌ریی(Sovereignty) دا ده‌توانێ وەک مرۆڤی ئازاد بە پلە و پایەی شیاوی ئینسانیی خۆی بگا و لە بندەستی نەتەوەیی و چەوسانەوە چینایەتی رزگار ببێ.\nبەم پێیە ئامانجی رزگاریی نەتەوەیی و پێکهێنانی ده‌وڵه‌ت و کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی ئازاد و دادپەروه‌ر، کرێکاران و زه‌حمه‌تکێشان و باقی چین و توێژه‌کانی کوردستان له‌یه‌ک سه‌نگه‌ری هاوبه‌ش و له‌ژێر یه‌ک ئاڵادا، یه‌کگرتووانه دژ به‌یه‌ک دوژمن کۆده‌کاته‌وه که بریتیە لە: سه‌نگه‌ری راماڵینی داگیرکەران و هەڵگرتنی حاکمیەتی تاران لە سەر کوردستان و ئاڵای پیرۆزی کوردستان و ئامانجی سه‌روه‌ریی و سەربەخۆیی و بەدەوڵەتبوونی کوردستان.\nهه‌ر بۆیه له روانگه‌ی ناسیۆنالیزمی ئازادییبه‌خشی كورده‌وه،قووڵکردنەوەی دەسکردی کەلێنی نێوان رۆڵەکانی نەتەوەیەکی بندەست و بێدەوڵەت بۆ وەدیهێنانی ئایدیا زێهنییەکان و ئایدۆلۆژیا نامۆکان بە پرسی نەتەوە و نەتەوایەتی لە ژێر ناوی “خەبات و ململانێی چینایەتی” لە قۆناغی رزگاریی نیشتمانیدا، تەنیا ریزەکانی نه‌ته‌وه‌كه‌مان پڕش و بڵاو دەکا و دەرفەتی خۆ رێکخستن و یەکێتی نەتەوەیی بۆ رزگاریی و سەربەخۆیی كوردستان خه‌سار ده‌كا. هاوكات له روانگه‌ی پارتی ئازادیی كوردستانه‌وه، ناسیۆنالیزمی كورد، ده‌بێ چ له قۆناغی بزووتنه‌وه‌دا و چ له قۆناغی سه‌روه‌ریی و ده‌وڵه‌تدا، هه‌ڵگر و پارێزه‌ری به‌هاكانی یه‌كسانی و دادپه‌روه‌ریی و دژی چه‌وسانه‌وه‌ی چینایه‌تیی بێت. پارتی ئازادیی کوردستان پیرۆزبایی پێشكەشی هەموو کرێکاران و زەحمەتکێشانی مێشك و بازووی کوردستان بە ژن و پیاوەوە دەکا. تێده‌كۆشین و هیوادارین جەژنەکانی داهاتووی یەکی ئایار لە کوردستانێکی سەربەخۆ و ئازاد دا بکەینەوە. کوردستانێک کە تێیدا دادپەروەریی کۆمەڵایەتی بەرقەرار بێ و چەوسانەوەی مرۆڤ بە دەستی مرۆڤ کۆتایی پێبێ.\n30 ئاپریلی 2020ز


ته‌وه‌ری پیاوان لە روانگەی ژنانی یەکسانییخواز. - ١ -:\nپیاوسالاریی سەرچاوەی چەوسانەوەی ژنە نەک پیاو، بەڵام لە هەر\nوڵاتێک ئاین زۆر زاڵ بێ پیاوان باڵادەستترن و پیاوسالاریی بەهێزترە.\nبەهار مونزیر: بە باوەری من باسەکە ئەوە نییە کە بە پێکهاتەی سروشتی پیاوەوە پەیوەست بێ، ئەوە کۆمەلگا، سیستەم، ئاین، یاسا، سیاسەت، وا دەکات کە پیاو پیاوسالار بی، سیستەمی پیاوسالارییە لە منداڵییەوە جودامان دەکاتەوە کە من ژنم و ئەو پیاوە، ئەو خاوەن هێز و دەسەڵاتە نەک ژن، منداڵی کوڕ و کچ کە لە دایک دەبن جگە لە جەستەیان جیاوازییتریان چییە؟ ئەوە پەروەردەی خێزان و کۆمەلگایە کە ئەوان پەروەردە دەکا. ئەو سیستەمەی کە سوودمەندە لە بە کەم راگرتنی ژن سیستەمێکی ئابوورییە کە پیاوان تێیدا باڵادەستن نەک ژن، باوەڕی من ئەوە نییە کە ژن باڵادەست بێ.. من خوازیاری یەکسانییم.. کەسمان بە هۆی ژنبوون و پیاوبوونەوە مامەڵەنەکرێین بەڵکو مرۆڤبوون بنچینە بێ نەک شتێکتر. هەر وڵاتێک لەوەیتر پێشکەوتووتر بێ ئەوە رۆڵی ژنان تێیدا باڵادەستە و ژنان لە دەسەڵات و ئابووریی و سیاسەتدا جێوڕێی خۆیان کردۆتەوە. من پێم وا نییە هیچ سووچێک لەم جیهانە هەبێ سیستەمەکەی پیاوسالاریی نەبێ بەڵام لە ولاتێکەوە بۆ وڵاتێکیتر زۆر زۆر جیاوازە. لە هەر وڵاتێک ئاین زۆر زاڵ بێ پیاوان باڵادەستترن و پیاوسالاریی بەهێزترە.\nبەهار مونزیر: من وەڵامی ئەو پرسیارەم زۆر بە هەڵە گوێ لێدەبێ کە رۆژانە دەڵین (ژنان سووچی خۆیانە)، زۆر چالاکوانی ژنانیش پێان وایە کە ژنان سووچی خۆیانە لە هەڵومەرجی خراپ دان و پیاوسالاریی قەبووڵ دەکەن. بە باوەری من پیاوانیش گیرۆدەی دەستی ئەو سیستەمەن کە لە سەرەوە باسم کرد نەک هەر ژنان. من ناڵێم پیاو سەرچاوەی چەوسانەوەی ژنە دەڵێم پیاوسالاریی. چەندین پیاو هەن یەکسانییخوازن و جار هەیە لە ژن پتر کار بۆ یەکسانیی دەکەن.. لە ماڵەوە لە هەر شوێنێکیتر. ژنان لە وڵاتێک کە هەڵومەرجی باشیان بۆ دەڕەخسێ بۆ بەشداریی و بەڕێوەبردنی کۆمەڵگا و سیاسەت و... هتد ئەوا دەبینین کە ژنبوون واتای نامینێ تا رادەیەک... ژنان دەیسەلمێنن کە هاوشانی پیاوان بەشدار دەبن لە هەموو بوارێکدا. بەڵام تۆ ناتوانی لە وڵاتێکدا چاوەڕوانی گەورەت هەبێ کە کچ و ژنی نەخوێندەوەاری تێدا زۆرە!! ئاستی خوێندن و (مەعریفە) لە ئاستی زۆر نزم دایە؟ کامەیە ئەو ولاتەی ژنان دەستەمۆن و هەڵومەرجی باشیان بۆ رەخساوە بۆ بەشدارییکردن لە دەسەڵات و ئابووریی و.. هتد؟ ئەمە جودای دەکاتەوە ژن لە شوێنەکەوە بۆ شوێنێکیتر دەسەڵاتی کامەیە و چۆنە. بەڵێ ئەو وڵاتانەی بزووتنەوەی یەکسانییخوازیی تێیدا لە ئاستی بەرزدا بێ ژن دەستەمۆ و ناهۆشیار نابێ. رێگەی چارەسەر تەنیا کارکردنە بۆ یەکسانیی لە نێوان ژن و پیاو لە هەموو بوارەکاندا..\nبەهار مونزیر: بەڵێ منیش وا دەڵێم.. ئێمە هاوڵاتین و سیستەمێک لە ئێمە بەرپرسە.. دەبێ بمانپارێزێ، ئەی دەسەلات و حکومەت بۆ چی دروست دەکرێ؟ ئەی چۆن نابێ وا بڵیین؟ لە هەر وڵاتێکیتریش کێشەی تایبەت هەبێ هەر دەبێ روو بکەیتە ئەو کەسانەی خۆیان بە خاوەنی کۆمەڵگا دادەنێن.. مەگەر وانییە؟ ئەی هاوڵاتیان کێ دەبێ بیانپارێزێ؟ کەم تەرخەمیی لێرە زۆر زۆرە بۆیە ژن کوشتن ئەوندە زۆرە، ناهەستیاریی بە پرسی ژن، ئەمە باسێکی راشکاوانەیە.\nبەهار مونزیر: پرسی ژن لای من تەنیا هی ژن نییە هی پیاویشە، لەبەر ئەوە بە باوەڕی من ڕیکخراوەکان جەماوەریی نین لەبەر ئەوەی تەنیا کراوە بە باسی ئێمە وەک ژن.. بەڵکو گرنگە پیاوان نەک پشتیوانبوونیان گرنگە بەڵکو ئەرکیانە لە بزووتنەوەی یەکسانییخوازییدا رۆڵی کاریگەریان هەبێ. ژنان بۆیە ناچنە ناو رێکخراوەکانەوە لەبەر ئەوەی رێکخراوەکان بە هی خۆیان نازانن. بەشداریی ژنان لە رێکخراوی راستیی خۆیاندا گرنگە، رێکخراوبوون واتای خۆی هەیە لە ژیانی ژنان.. نموونەی وڵاتانی پێشکەوتوو دیارە کە ژنان بوونیان چەند گرنگ بووە لە بەرەوپێشەوەچوونی ئەو ئاستی یەکسانییەی کە هەیانە.\nبەهار مونزیر: من وەک خۆم هیچ کات لە خێزانی خۆم هەستم بە کەمتر نەکردوە لەگەڵ براکانم.. پیاوسالاریی واتای نەبووە لە ژیانی خۆمان و لە خێزانی خۆمدا. جا ئەوەی کە رووبەڕووی پیاوسالاریی دەبینەوە وەک ژن لە کۆمەلگا کەسمان بێبەریی نین لەوەی بە جیاواز سەیر بکرێین لە کۆمەڵگادا بەڵام گرنگ رووبەڕووبونەوەی ئێمەیە بەرامبەر پیاوسالاریی.


پەرلەمانتارێکی کوردستان: 932 خێزانی ڕۆژئاوای کوردستان لە کەمپی بەردەڕەش جێگیر کراون\nباسنیوز 22/10/2019 - 17:32 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nئەندامێکی پەرلەمانی کوردستان رایگەیاند کە 932 خێزانی ڕۆژئاوای کوردستان لە کەمپی بەردەڕەش جێگیر کراون.\nشاخەوان ڕەئوف بەگ، ئەندامی پەرلەمانی کوردستان لە فراکسیۆنی بزووتنەوەی گۆڕان بۆ (باسنیوز) رایگەیاند: "بەمەبەستی لە نزیکەوە ئاگاداربوون لە ڕەووشی خوشک و باراکانمان ئەوانەی لە ڕۆژئاوای کوردستانەوە ھاتوون بۆ ھەرێمی کوردستان، سەردانی کەمپی بەردەڕەشمان کردووە، بۆئەوەی ئەگەر پێویستیان بە ھەرشتێک بێت پێداویستەکانیان بۆ دابین بکەین".\nگوتیشی: "تاوەکو ئێستا 932 خێزان کەژمارەیان 2949 کەسە لەوکەمپە جێگیرکراون، ھەروەھا دوێنێ نزیکەی 300 خێزانی دیکە لە کەمپی بەردەڕەش جێگیرکراون، ڕەنگە چاوەڕێ بکرێت بەھۆی لەشکرکێشییەکەی سوپای تورکیاوە ئاوارەی دیکە لەو کەمپە و کەمپەکانی دیکە جێگیر بکرێن.\nشاخەوان ڕەوف بەگ، ئاماژەی بەوەش دا، حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، ھاوکاری تەواوی ئاوارەکانی ڕۆژئاوای کوردستان دەکات، خۆشبەختانە ھەر لە یەکەمین ڕۆژی لەشکرکێشییەکەی سوپای تورکیا بۆ سەر رۆژئاوای کوردستان، حکوومەتی ھەرێم دەرگای بۆ ئاوارەکان واڵا کردووە و بەڕێزێکی زۆرەوە پێشوازی لە ئاوارەکان کردووە، بێگومان ئێمەش وەکو پەرلەمانی کوردستان، بەردەوام چاودێری ڕەوشی ئاوارەکانی ڕۆژئاوای کوردستان دەکەین.


سه‌رۆک ئۆباما: جارێـکی دیکه هێزی پـیاده‌ی ئه‌مه‌ریکا له عێراق شه‌ڕ ناکاته‌وه\nسه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکا براک ئۆباما ده‌ڵێت هێزه پـیاده‌کانی وڵاته‌که‌ی جارێـکی دیکه له عێراقدا شه‌ڕ ناکه‌نه‌وه، به‌ڵام ئه‌مه‌ریکا به‌رده‌وام ده‌بێت له یارمه‌تیدانی هێزه‌کانی عێراق و پـێشـمه‌رگه.\nسه‌رۆک ئۆباما ڕۆژی چوارشه‌ممه له وتارێـکیدا له باره‌گای فه‌رمانده‌یی ناوه‌ندی ئه‌مه‌ریکا له شاری تا‌مپای ویلایه‌تی فلۆریدا ئه‌مه‌ی ڕاگه‌یاند و گوتی هێزی ئاسـمانی ئه‌مه‌ریکا هه‌تا ئێسـتا زیاتر له 160 هێرشی ئاسـمانی له دژی موڵگه‌کانی داعش له عێراق ئه‌نجامداوه، ئه‌مه‌ش وایکرد بوار به هێزه عێراقی و کوردیـیه‌کان بڕه‌خسێت پـێشڕه‌وی بکه‌ن. گوتیشی هه‌روه‌ها یارمه‌تیـیان داوه له ڕزگارکردنی ژیانی هه‌زاران که‌س.\nپاشان گوتی داعش هه‌ڕه‌شه‌ی ڕاسته‌وخۆ بۆ سه‌ر ئه‌مه‌ریکا دروستده‌کات، بۆیه فه‌رمانی به هێزه چه‌کداره‌کان کردووه له دژی ئه‌م ڕێـکخراوه کاربکه‌ن. به‌ڵام ئاماژه‌ی به‌وه‌ش کرد ئه‌مه ته‌نها شه‌ڕی ئه‌مه‌ریکا نیـیه.\nسه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکا جه‌ختی له‌وه‌ش کرد وڵاته‌که‌ی ڕێبه‌رایه‌تی هاوپه‌یمانێتیـیه‌کی نێوده‌وڵه‌تی له دژی داعش ده‌کات. هه‌ندێـک له‌و وڵاتانه به هێزی ئاسـمانی یارمه‌تی ده‌ده‌ن و هه‌ندێـکیشـیان به پـێشـکه‌شکردنی یارمه‌تی به‌شـداری ده‌که‌ن. گوتی عه‌ره‌بسـتانی سعودیـیه یارمه‌تی ئۆپـۆزسیۆنی میانڕه‌وی سوری ده‌دات و ئه‌ڵمانیا یارمه‌تی هێزه‌کانی پـێشمه‌رگه و هێزه عێراقیـیه‌کان ده‌دات. باسی له‌وه‌ش کرد هه‌تا ئێسـتا 30 وڵات یارمه‌تی مرۆیـیان پـێشـکه‌شی ئه‌و ئاوارانه کردووه که به‌هۆی داعشه‌وه ماڵ‌وحاڵی خۆیان جێهێشتووه.\nموعته‌به‌ر شیروانی له به‌شی کوردی ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا ڕاپـۆرتی له‌سه‌ر وتاره‌که ئاماده‌کردووه.


کانی ھەنجیر (ڕوونکردنەوە)\nسەی عەتا کەل\nبەخێربێیت بۆ قوتابخانەی شەیتانەکان! ئیروما-کون\nفار کرای پرایمل\nشلەی خێراکەری مووشەک\nھارووت و مارووت\nھێڵی پانیی ئەسپ\nئەسپی شەڕ (فليم)\nبیرەوەرییەکانی ئەسپە ڕەش\nئینسایکڵۆپیدیای کردنەوەکانی شەتڕەنج\nماسی و پشیلە\nھۆمۆساید (فیلمی ١٩٩١)\nحەوت گوناھە کوشندەکە (مانگا)\nگرێت تیچەر ئۆنیزوکا\nکادکاپتە ساکورا: کارتی ڕوون\nدابینکاری ڕاژەی ئینتەرنێت\nتۆمارگەی ھەرێمیی ئینتەرنێت\nسانسۆر لە عەرەبستانی سعوودی\nپەیوەندییەکان لە سعودیە\nبیردۆزی بواری یەکگرتوو\nپێرستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل\nسەیرانگای شاری ، بە سەیرانگایەک دەڵێن کە لە ناو شار دا ھەڵکەوتبێت. گشت پارکەکان و فەزاگەلی سەوزی ناو شارێک کە بۆ سەردانی دانیشتوانی ئەو شارە دروست کراون، سەیرانگایەکی شارین. زۆرتر، ئەرکی دروست کردن و پاراستنی سەیرانگا شارییەکان، بە ئەستۆی شارەدار ...\nپوپوولەیەکان ، ناوی زانستی: Papillonacées، ناوی زانستی: Légumineuses تیرەیەکە لە گیاگەلی "دوولەتکەیییە پەڕەگوڵ جیاکان" Dicotylédonesdialypétales کە بەربلآوترین تیرەی گیاکانە، ئەم تیرە گیایە جام Sépaleی گوڵەکانیان ناڕێک و پێکن و پێکەوە نووساون و ل ...\nچەرەس بریتییە لە تێکەڵێک لە وشکەبەر کە بە پێی حەز و مۆدێلی جۆراوجۆر تێکەڵ دەکرێ. ئەگەرچی ژمارەی وشکەبەری نێو چەرەس زۆرە، بەلام گرنگترینی بریتییە لە: پستە، فندق، تووی گوڵەبەڕۆژە، تووی کوولەکە، بادام، بادام زەوینی، بادامی ھیندی، گوێز، کشمیش، مێوژ، ...\nکانی گوێز (ڕوونکردنەوە)\nکانی گوێز، ھەڵەبجە، ناوی گوندێکی شارەدێی سیروانە لە قەزای ھەڵەبجە. تیمار ناوی چەند گوندێکی کوردستانە. کانی گوێز، شارباژێڕ، ناوی گوندێکی شارەدێی باسنێیە لە قەزای شارباژێڕ.\nوشکەبەر یان وشکەبار بە سەرجەم میوەی وشکەوە کراو، ناوکە و کاکڵەی دانەکان دەڵێن. کاکڵە وەک: گوێز، پستە، فندق، بادام و. میوەی وشک وەک: ھەمرۆلەتە، قەیسی لەتە، کشمیش، مێوژ، توو، خورما، ھەنجیری وشک و.\nئەبو عوماڕە حەمزە بن حەبیب بن عەماڕە بن ئیسماعیل کووفی ناسراو بە زەییات ، ، یەکێک لە حەوت ئیمامەکانی قیڕائات، لە ٨٠ـی کۆچی لە دایک بووە و لە ١٥٦ یان ١٥٨ لە حولوان کۆچی دوایی کردووە. دەگووترێ ئەو سەحابەی دیوە بۆیە لەوانەیە یەکێک بێت لە تابیعینەکان ...\nچیای هەندرێن کەوتۆتە باشووری کوردستان، لە سنووری پارێزگای هەولێر، گوندی "ماویلیان"یش کەوتوەتە بناری ئەم چیایە. بە شێوەیەکی ئاسۆیی لە رۆژئاوادا لە قەزای ڕەواندوزەوە درێژ دەبێتەوە تاکوو لە گوندی "دەرگەڵە" کۆتایی دێت لە رۆژهەڵاتیوە بەرزیەکەی لە ئاست ...\nئەم گوندە کەتۆتە باکوری ڕۆژ هەڵاتی پارێزگایی سلێمانیەوە لە دووبەش پێکهاتوە کوڕەداوێی بچۆک و کوڕەداوێی گەورە ناوچەکە دەوڵەمەندە بە گوێز،هەنار،قۆخ ، چوالە و هەڵوژە ، گوندەکە سرووشتێکی دڵگیرو جوانی هەیە و شادێی گوندەکانی شارباژێری سەختە لە ڕوی جوانی ...\nئاردی ناوی پاشماوە و دۆزراوەی ئێسکی بە بەردبووە لە جۆری کە باوەڕ وایە جۆرێکی شێوە مرۆڤ و شێوە مەیموون بووبێت و مێژووەکەی دەگەرێتەوە بۆ ٤٫٤ میلیۆن ساڵ لەمەوبەر. دۆزراوەکە بە یەکێک لە تەواوترین نموونەکانی جۆری ی سەرەتایی دادەنرێت و زۆربەی ئێسکەکانی ...\nزەرد یەکێکە لەڕەنگەکان و یەکێکیش لە ڕەنگەکانی پەلکەزێڕینە ، ڕەنگی زەرد سەرەکییە و لە تێکەڵکردنی ڕەنگی تر پەیدا نابێت. میوەکانی لیمۆ و مۆز ڕەنگیان زەردە. ڕۆژ بەڕەنگی زەرد چاولێدەکرێت ، لە ڕووی ڕەنگەکانیشەوە لە ڕەنگی پرتەقاڵی نزیکە.\nرەنگ لێکدانەوەی بیناییی مرۆڤە بەرامبەر جیاکردنەوەی شەبەنگەکان وناوێکە بۆ سەرجەم تیشکە بینراوەکان سوور، زەرد، شین و ئەوانی دیکە. ڕەنگەکان بەگوێرەی بەرز و نزمی لەرەلەری شەپۆلی کارۆموگناتیسی جیادەکرێنەوە، چاوی مرۆڤ توانای ھەیە ئەو شەپۆلانەی ڕووناکی ...\nئاوی میوە یان شەربەت شلەیەکە کە بە شێوازێکی سروشتی لە میوە و سەوزەدایە. زۆرجار مرۆڤ ئەم شلەیە دەردەهینێت، لەگەڵ شەکر تێکەڵاوی دەکات و دەیخواتەوە. ئاوی میوە زۆربەی ئەو مادانەی کە لە نێو خودی میوەکەدایە هەیە بەڵام گشتیانی نا.\nسماقان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ساروجەی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی قشڵاقی حاجی شەھاب و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی غەیبالی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئورتاکەند.\nسماقان ناوی چەند گوندێکی کوردستانە. سماقان، دۆڵەڕووت، ناوی گوندێکی شارەدێی بەکرەجۆیە لە قەزای سلێمانی. سماقان، ناوی گوندێکی لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان.\nپێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی کوردن و لە کوردە موکریەکانن. بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە ٣٩ کەس و ١٩ خێزان بووە. بە زمانی کوردی شێوەزاری موکریانی دەدوێن.\nمەحموداوای خواروو گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھولەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.\nشێخ مارف بەرزنجی\nشێخ مارف بەرزنجی شاعیر و چیرۆکنووس و ڕەخنەگری لێھاتووی کورد و تێکۆشەری پێشکەوتنخوازی کورد شێخ مارفی شێخ عەبدولکەریمی شێخ حوسێنی بەرزنجی، لە مانگی شووباتی ساڵی ١٩٢١ لە ناوچەی قادر کەرەم چاوی ژیانی ھەڵێناوە و لە بنەماڵەیەکی ئایینی سەر بە ڕایەڵی ڕێب ...\nئەم پەڕەیە ڕوونکردنەوە و ئاراستەکردنە بۆ چەند وتارێکی هاوشێوە لە ناودا و جیا لە ناوەڕۆکدا، کە ڕەنگە ئەمانەی خوارەوە بگرێتەوە: ساکورا، بە کانجی 桜، بە کانجی کۆن 櫻، بە ھیراگانا さくら، بە کاتاکانا サクラ، ناوێکی ژاپۆنییە لە کرانەوەی گوڵی گێلاسەوە ...\nساکورا دەتواندرێت بە شێوازی جیای پیتەکانی کانجی بنوسرێت و دەتواندرێت مانای: وەکوو ناوێک 桜: گوڵی گێلاس 咲良: گەشانەوە، کرانەوە 櫻: گوڵی گێلاس ناوەکە ھەروەھا ئەتوانرێ بە ھیراگانا و کاتاکاناش بنوسرێت وەکوو نازناوێک 佐倉، 桜، 沙倉\nمۆزەخانەی نیشتمانیی سلێمانی\n٤\_ژوری ئەشکەنجەدان:- ئەم ژورە شوێنی ئەشکەنجەدان و زۆر لێکردن لە کوردان بووە بۆ دانپیانان بە کارەکانیان و دیاریکردنی ئەو دەستەیەی کاری لەگەلدا دەکات ھاورێکانی و گەلێک شتی تر کە ئەمەش لەسەر ناھەق بووەو کوردی بێ تاوانی تیابووە. ١-کارەبالێدان:- کە زی ...\nئێچ پایلۆری جۆرێکە لە بەکتیریا. کە ئەم باکتیریایە توانای ھەیە بچێتە ناو لەشی مرۆڤەوە، ھەرەھا توانای ژیانیان ھەیە لە ناو کوئەندامی ھەرس. ئەم باکتیریایە لە ڕاستی دا ناوی یە. لێکۆڵینەوە ئەمەی دەرخستوە کە بوونی ھەیە زیاتر لە ی خەڵک، واتا سێ لە چوار ک ...\nوەڵامدانەوەی ویلایەت و حکومەتە ناوچەییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەرامبەر پەتای جیھانی کۆڤید-١٩\nحکومەتی ویلایەت، ناوچە و حکومەتە ناوخۆیییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەستاون بە ئەنجامدانی کاردانەوە وەک وەڵامێک لەدژی پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لەرێی ڕاگەیاندنی چەند جۆرێک لە باری لەناکاو، داخستنی قوتابخانەکان و شوێنە گشتییەکان، قەدەغەکرد ...\nناحیەی وەرتێ لەڕووی ھەڵکەوتەی جیۆگرافیاوە سەر بەقەزای ڕەواندزە، کە دەکەوێتە ناوچەیەکی شاخاوی دڵڕفێن، چەند چیایەکی بەرز دەوری وەرتێی داوە لەبەناوبانگترین ئەو چیایانەی دەوریان داوە و ، و. بەناوبانگترین ڕووبارەکانیش سەرچاوەی ئاوی کاولان، دەشوان، ڕوب ...\nمەلا ئەحمەد شەڵماشی ناسراو بە مەلا ئاوارە یان شەھیدی ڕێگای ئازادی کوردستان کوڕی مەلا محەممەد ئەمینی ھەمەوەند شۆڕشگێڕێکی کورد و یەکێک لە دامزرێنەرانی کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان بوو کە لەلایەن ڕەژیمی محەممەدڕەزا پەھلەوی گولەباران کرا.\nبیۆند میت کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنەری گۆشتی ڕووەکییە، کە جێگرەوەی گۆشت بەرھەم دێنێت. کۆمپانیاکە لە ساڵی ٢٠٠٩وە لەلایەن ئیتن براونەوە دامەزراوە. بەرھەمەکانی بیۆند میت لە ساڵی ٢٠١٣ لە سوپەرمارکێتەکانی "ھۆڵ فوودز"ەوە دەست بە فرۆشتنیان کرا. لە ئایاری ٢ ...\nپاقلە پێکھاتووە لە خۆراکێکی ڕووەکیی ڤیگن. وەک یەکێک لە خۆراکە رووەکییەکان، کۆمەڵێک سوودی گرنگ دەبەخشێتە جەستەی مرۆڤ و ھۆی ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ دەوڵەمەندیی پێکھاتەکەی بە کۆمەڵێک مادەی سوودبەخش، بە تایبەت پاقلە بەوە ناسراوە کە رێژەیەکی زۆری پرۆتین و ...\nمراوی یا سۆنە بە دەستەیەک پەلەوەر دەوترێت کە ھەم خۆماڵی و ھەم ھەردییان ھەیە. جۆرە خۆماڵییەکەی باڵندە نیە واتە ناتوانێت بفڕێت. ئەم مەلە پەڕوپۆیەکی ڕەنگینی ھەیە وە مرۆڤ لە ھردووی ھێلکە و گۆشتی بۆ خواردن کەڵک وەردەگرێت. بەخێوکردنی مراوی لەگەڵ جۆرەکا ...\nپیرانە یەکێکە لەوجۆرە ماسیانەی کە لەئاوی لێڵ و قۆڵ دەژی بەتایبەت لەڕووبارەکانی ئەمەریکای باشوور. بە ددانە تیژ و ترسناکەکەی بەناوبانگە کەئارەزوویەکی زۆری ھەیە بۆ خواردنی گۆشت. ناوەکەی لەدوو وشە پێک ھاتووە و کە پێکرا بە واتای ماسی دداندار دێت.\nماسوولکەی چوار سەر\nماسوولکەی چوار سەر یان ماسوولکەی چوارینە: بریتییە لە کۆمەڵێک ماسوولکەی گەورە کە بوونی هەیە لە بەشی پێشەوەی چۆک وە چوار ماسوولکەی ئەو ناوچەیە دەگرێتەوە. بریتییە لە ماسوولکەیەکی گەورەی ئەژنۆ، وە هەروەها بارستەیەکی گۆشتی گەورە دروست دەکات لە پێناو پ ...\nسۆیا جۆرە گیایەکە کە ناوکەکانی دەخورێت. لە دانەوێڵەی سۆیا خۆراکگەلێکی جۆراوجۆر دروست دەکرێت. جووتیارانی ئەمریکا ساڵانە بە ملیۆنان تۆن سۆیا بەرھەمدێنن. لە ساڵی ٢٠١٥ دا و ڕێژەی ٨٠٪ ی بەرھەمەکەیشی لە بەرھەمھێنانی گۆشتدا بەکاردەھێنرێت، بەتایبەت لە چی ...\nنینۆک ماددەیەکی ڕەقی نیمچەئێسکە کە کۆتایی پەنجەکانی دەست و پێی داپۆشیوە و بە شێوەیەکی سەرەکی لە ماددەی کیراتین دروست دەبێت. مرۆڤی ئاسایی بیست نینۆکی ھەیە بە دەست و پێیەکانی، نینۆک پۆلێن دەکرێت و بە بەشێک یاخود ئەندامێکی پێست دادەنرێت و لە ڕێگای پ ...\nجەژنی قوربان ، جەژنێکە تایبەتە بە ھەموو موسڵمانان لە چوار ڕۆژ پێکدێت کە موسوڵمانان تێیدا گەردن ئازایی و جەژنە پیرۆزە لە یەکتری دەکەن و بە چکلێت و شیرینی تریش دەمی یەکتر شیرین دەکەن، جیاوازییەکی تر ئەوەیە کە لەم جەژنەدا زۆر دەکرێت ئەویش خێر و قورب ...\nدیزلی سروشتی ئاماژە بەو دیزلی رووەکی یاخود گیانلەبەری ئەکات کە ئەویش چەوری لەخۆی ئەگرێت، ئەویش لەڕێی خۆی دا پێکھاتووە لە زنجیرەیەکی درێژ لە مەسیل و ئەسیل و بروبیل. زۆر بەی جار دیزلی سروشتی دروست دەکرێت لە ڕێگەی چەوری چالاک کراو بە ڕێگای کارلێلێکی ...\nڤیتامین ب ١٢ یان کوبالامین یەکێک لە گرنگ ترین ڤیتامینەکانە کە پێویستە بۆ زیندومانی گیانلەبەران. ئەم ڤیتامینە زەرورە بۆ دروست کردنی خوێن و سیستەمی عەسەبی. ھەروەھا بۆ دووگیان بوونیش ڕۆڵی گرنگ دەبینێت. بڕێکی کەم لەم ڤیتامینە لە ڕێی ھەندێ باکتریای جە ...\nسکۆت ئێدوارد ئەدکینز ئەکتەرێکی ئینگلیزە، بەرھەمھێنەر، سیناریۆنووس، جمناستیک، ھونەری جەنگی. ئەو ڕۆڵی جەنگاوەر و زیندانی ڕووسی یوری بۆیکای گێڕاوە لە فیلمەکانی هەروەها لە دووبەشی دیکەی ئەو فیلمە وە. ڕۆڵی کێیسی بۆومانی گێڕانەوە لە فیلمی هەردوو بەشی ف ...\nلوک کەیج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)\nلوک کەیج یان ماڕڤڵ لوک کەیج بریتییە لە زنجیرە درامایەکی جووڵە و سووپەرھیرۆی ئەمریکی، و لەسەر کەسایەتی لوک کەیجی چیرۆکە نەخشێندراوەکانی ماڕڤڵ کۆمیکس دروستکراوە. ئەڵقەکانی وەرزی یەکەم لەسەر نێتفلیکس لە ۳۰ی ئەیلوولی ۲۰۱٥ دابەزی.\nباراو یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان. باراو دەکەویتە باکوری ڕۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ نا ...\nدایەنی منداڵ: شاژنی بکوژ (فیلم)\nدایەنی منداڵ: شاژنی بکوژ فیلمێکی ترسناک و کۆمیدی ئەمریکییە، لەلایەن "ماک جی" کاری دەرھێنان و بەرھەمھێنانی بۆکراوە، ھەروەھا کاری سیناریۆکەی لەلایەن دان لاگانە، ماک جی، براد مۆریس، جێمی واردن بۆ کراوە. پاشکۆی فیلمی ٢٠١٧ "دایەنە" ، ئەستێرەکانی فیلمە ...\nبێنجمامین جۆن ویشاو ئاکتەرێکی بەڕیتانیە.ئەو بۆ ڕۆڵەکانی لەشانۆی ھاملێت ناسرا. جگە لەمەش رۆڵی لەچەندین زنجیرەی تیڤی گێڕاوە وەک, وە. ھەروەھا فیلمەکانی: Perfume: The Story of a Murderer, Im Not There, Bright Star, Brideshead Revisited, Cloud Atlas, ...\nپێپسی خواردنەوەیەکی گازیە لەبەرھەم ھێنانی ھاوبەشگای پیپسیکۆی جیھانییە. بۆیەکەم جار لە ساڵی ١٨٨٢ یەکەم بەرھەمەکانی کەوتە بازاڕەوە لەگەڵ ھەریەکە لەجۆرەکانی تری بەرھەمی ھاوبەشگاکە وەک مێرندا و سێڤن ئاپ، لەگەڵ ھەندێ لە خواردنی خێڕای وەک کاڵسناکس، بەر ...\nزەبیحی (باباسمایلی بەرزنجی)\nشێخ باباسمایلی بەرزەنجی ناسراو بە زەبیحی، کوڕی شێخ ئەحمەد، کوڕی شێخ سمایلی جاشێران بەناوبانگ بە شێخ سمایلی کڵاوقووچ، کوڕی شێخ محەمەدی ئۆتەمیش، کوڕی شێخ بابای لەگز، ساڵی ١٨٨١ لە گوندی غەوسابادیی مەھاباد لە دایک بووە. شێخ ئەحمەدی باوکی زەبیحی برای ...\nمیوەی پارامیسا بریتییە لە جۆرێک لە میوەکان کە لە جیهانی وەن پیسدا بوونی هەیە و هەروەها جۆرێک لە سێ جۆرەکەی میوە شەیتانییەکانە. میوەی پارامیسا هەڵگری هێزێکە کەوا لە خاوەنەکەی دەکات ببێتە خاوەنی هێزێکی سەرو مرۆڤایەتی وەک هێزی میوەکەی مۆنکی دی لوفی.\nکاڵەک یان گندۆرە لە لای ڕۆمەکان و میسرییەکان لە کۆنەوە ناسراو بووە لە سەدەی حەڤدەهەمەوە گەیشتۆتە ئەورووپا و ئێستا لە زۆربەی وڵاتاندا دەچێنرێت بە تایبەتی وڵاتە گەرمەکان لە شام و میسر. دەروازەی ڕوەک دەروازەی خۆراک دەروازەی میوە\nتوودڕک یان تووڕگ ، جۆرە دارچکەیەکی دڕکاوییە کە مێوەیەک بە ھەمان ناو دەگرێت. مێوەکەی بۆ خواردن و خۆشاو و مرەبا بەکەڵک دێت. ھەر وەھا پەلەوەران و ئاژەڵانیش لێی دەخۆن. تووتڕک بە شێوازی خۆرستە دەڕوێت و لە شاتوو یان تووفەرەنگی دەچێ و بە رەنگی زەرد یان ...\nئادانسۆنیا یا بائۆباب ناوی ھەشت جۆر دارە کە شەش لەمانە تایبەت بە وڵاتی ماداگاسکارن و دوو دانەکەی تر یەکێک تایبەت بە ئۆستڕالیا و یەکێکی دیکەش تایبەت بە عەرەبستانن. بەرزایی ئەم دارە دەگاتە ١٨ میتر و دەورەکەیشی ھەتا ١٢ میتر دەگات. ئەم دارە میوەیشی ھ ...\nچارلۆت لینلین بریتییە لە یەکێک لە کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگای وەن پیس، وە ناسراوە بە ناوی بیگ مام. ئەو سەرکردەی چەتەکانی بیگ مامە، وە بە یەکێک لە یۆنکۆکان دادەنرێت وە هەروەها ئەو تاکە ژنە لە کۆمەڵەکەدا.\nبەخێربێیت بۆ قوتابخانەی شەیتانەکان! ئ ..\nرێ: زێرۆ - دەسپێکردنی ژیان لە جیھانێک ..


جاستین هۆكاری نەخۆشیی سیلینایە\nسەرەتا | ھەواڵ | دیمانە | راپۆرت | گەلەری | لینك | گوڵان\n|| مەلەک خەریکی تۆمارکردنی گۆرانییەکی نوێیە || گەیلان عەبدوڵڵا پێنج کاری بەشێوەی ڤیدیۆ ئاڕت نمایش دەکات || دینا ئه‌لبوومێكی به‌ناوی (شای وڵات) بڵاو ده‌كاته‌وه || دلبەر و عەزیز لە کارێکی هاوبەشدا || ھەڵوێست و ڕێباز گۆرانییەکی دوێتیان بڵاو کردەوە || بازی بێریان..تابلۆیەک لە ژیان و کولتووری کوردەواری || ئاسكێك سەلمـان خان دەخاتە زیندانەوە || بزانن توم كروز چی رەتكردۆتەوە || پەیكەرێك بۆ كاترینا كیف دروست دەكرێت || كارە سینەماییەكی (هونەر سەلیم) لە چەند وڵاتێكی ئەوروپا نمایش دەكرێت || هونەر گۆرانی دووەمی تۆمار دەكات . || فولە.. دەگەڕێتەوە گۆرانی گوتن . || نامۆ .. واز لە گۆرانی گوتن دەهێنێت . || شه‌هریار و خێزانه‌كه‌ی گۆرانییه‌ك بڵاو ده‌كه‌نه‌وه || گۆران نووری کلیپێکی نوێی بڵاو کردەوە || چەند ئەستێرەیەكی هۆلیود دەكرێنە بوكەڵە || ھەڵویست و ڕێباز کلیپێکی نوێ بڵاو دەکەنەوە || رانی هەست بە گەشانەوە و خۆشی دەكات || جۆن تراڤۆڵتا رۆڵی سەركردەیەكی مافیا دەبینێت || هونەر ئاراییـەك لە زانكۆدا\nهەژان هێرش: سەرەڕای کاریگەریی نەرێنی کەناڵەکانمان بە درامای بیانی پڕدەکرێنەوە\nخانمە هونەرمەندی كورد, هەژان هێرش كە ماوەیەكە سەرقاڵە بە پرۆژەیەكی نوێی سینەمایی , بۆ یەكەمجار كار لە دروستكردنی ..\nئەڤین بەرازی: سینەمای كوردی عاشقانی سینەما دروستیان كردووە\nعاشق بوونی بە سینەما وای لەم خانمە كوردە كرد ڕوو لە بواری هونەر و دەرهێنان بكات و هەنگاوەكانی بەرەو سینەما ئاراستە بكات و..\nمەلەک خەریکی تۆمارکردنی گۆرانییەکی نوێیە\nدینا ئه‌لبوومێكی به‌ناوی (شای وڵات) بڵاو ده‌كاته‌وه\nدلبەر و عەزیز لە کارێکی هاوبەشدا\nھەڵوێست و ڕێباز گۆرانییەکی دوێتیان بڵاو کردەوە\nبازی بێریان..تابلۆیەک لە ژیان و کولتووری کوردەواری\nئاسكێك سەلمـان خان دەخاتە زیندانەوە\nبزانن توم كروز چی رەتكردۆتەوە\nپەیكەرێك بۆ كاترینا كیف دروست دەكرێت\nكارە سینەماییەكی (هونەر سەلیم) لە چەند وڵاتێكی ئەوروپا نمایش دەكرێت\nبه‌رواری دابه‌زاندن: 13/12/2012 : 10:34:34\nگۆڤاری (In Toutch) بڵاوی كردەوە كە ئەو نەخۆشییانەی سیلینا گۆمیزی گۆرانیبێژ بە دەستییەوە دەناڵێنێت هۆكارەكەی بۆ تێكچوونی پەیوەندییەكانی لەگەڵ جاستین بیبر دەگەڕێتەوە.\nگۆڤارەكە لەسەرچاوەیەكی نزیك لە گۆمێزەوە رایگەیاند بەم دواییە چارەسەری نەخۆشییەكی قورگی وەرگرتووە، هەروەها بەشێوەیەكی بەردەوام پێوەندیی ئاڵۆزی لەگەڵ جاستین بیبر كاریگەریی سلبی كردۆتە سەر تەندروستیی دەروونی و جەستەیی و ئەمەش بە ئاشكرا هەستی پێدەكرێت.\nسەرچاوەكە بە گۆڤاری (In Toutch)ی راگەیاند ئەم ساڵ 3 جار سیلینا چارەسەری وەرگرتووە هەموویشی هۆكارەكەی بۆ تێكچوونی پێوەندی لەگەڵ جاستین دەگەڕێتەوە، سەرچاوەكە زیاتر گوتی: هیچ شتێك كاریگەریی سلبی لەسەر تەندروستیی سیلینا ناكات تەنیا پێنەگەیشتنی جاستین و تێكچوونی پێوەندییان نەبێت، هەرچەندە ئێستا گەڕاونەتەوە لای یەكدی، بەڵام هەر كاتێك جاستین گەشتی هەبێت ئەوا دووریی لێی كاریگەری سلبی بەسەر تەندروستیی دەبێت و هەر كاتێك بیبر خیانەتی لێ نەكات و دڵسۆز بێت بۆی تەندروستی زۆر باشتر دەبێت.\nئه‌م بابه‌ته ( 715 ) جار خوێندراوه‌ته‌وه\nله‌سه‌ر هێڵ : 4 ژماره‌ی سه‌ردان : 1678149


مه‌م بورهان قانع: ناکرێ مه‌رگی هاووپێشه‌کانمان به که‌م ته‌ماشا بکرێت\nMam Burhan Qanie\nوه‌کو باس ده‌کرێ پێشیلی به‌رامبه‌ر به رۆژنامه‌نووسان له هه‌رێمی کوردستاندا له راده به‌ده‌ره و ره‌فتار به‌رامبه‌ریان به هه‌ر سیستمێکی تۆتالیتار یان دیکتاتۆر وێنا ده‌کرێ. ئاخۆ تا چه‌ند ئه‌م پێشلکاریانه‌ی به بێده‌نگی تێپه‌ر ئه‌که‌ن، ئاخۆ کێ به‌رگری له مافی رۆژنامه‌نووسان ده‌کات به تاێبه‌تی ئه‌گه‌ر بێت و خودی ده‌سه‌ڵاتدار و حکومه‌ت پێشلکه‌ر بن.\nمه‌م بورهان قانع رۆژنامه‌وان، سه‌رۆکی رێکخراوه‌ی مه‌شق بۆ گه‌شه‌پێدانی دیمۆکراسی و میدیا له هه‌رێمی کوردستان وبه‌رێوه‌به‌ری ئۆفیسی سلێمانی رێکخراوه‌ی نووسه‌رانی بێسنوور له هه‌ڤپه‌یڤینێکدا له‌گه‌ڵ به‌شی کوردی ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا ده‌ڵێت" ناکرێ مه‌رگی هاووپێشه‌کانمان به که‌م ته‌ماشا بکرێت، وه‌کو چۆن مه‌رگی هیچ هاووڵاتیه‌ک نابێ به که‌م ته‌ماشا بکرێت یان تیرۆرکردنی هیچ هاووڵاتیه‌ک، به‌ڵام هه‌ڵبه‌ته ئێمه وه‌کو رۆژنامه‌نووسان مه‌رگی رۆژنامه‌نووسی هاووپێشه‌مان به ناحه‌قی تیرۆر ئه‌کرێ یان ئه‌کوژرێ بێنه وه‌ڵام و بێده‌نگ نه‌بین".\nکاک مه‌م هه‌ر وه‌ها ده‌ڵێت" بۆ ئه‌وه‌ی میدیا له بارێکی ته‌ندرووستدا بێ، ده‌بێ په‌یوه‌ندی نێوان میدیا و ده‌سه‌ڵات په‌یوه‌ندیه‌کی هاوو به‌رپرسیاره‌تی ته‌واوکاری بێ که به داخه‌وه له هه‌رێمی کوردستان و به‌شێکی زۆری ئه‌م ناوچه‌یه ئه‌م په‌یوه‌ندیه ته‌واکاریه نییه، جگه له‌وه زۆر جار هه‌میشه رۆژنامه‌نووسان و ده‌سه‌ڵات جۆرێک له ناکۆکی هه‌یه له نیوانیاندا، کێ ئه‌م کێشه رێک ده‌خا، یاسا رێکی ئه‌خات".\nکاک مه‌م ده‌شڵێت " پرۆسه‌سی به سیاسیکردن وه‌ک چۆن له ناو میدیا ره‌نگی داوه‌ته‌وه، له ناو کۆێ ساندیکا و رێکخراوه‌کانی تاێبه‌ت به میدیاش و رێکخراوه‌کانی تریش ره‌نگی داوه‌ته‌وه".\nInterview with Mam Burhan Qanei


سیناریۆی ئەمریکا و ڕژێمی زایۆنی بۆ دابەش کردنی ناوچەکە - Mehr News Agency\nسەر نووسەری ڕۆژنامەی تاران تایمز:\nسیناریۆی ئەمریکا و ڕژێمی زایۆنی بۆ دابەش کردنی ناوچەکە\nناسەی هەواڵ: 4102672 - Mon 2 October 2017 - 17:59\nسەر نووسەری ڕۆژنامەی تاران تایمز بە وتنی ئەوەی کە ئەگەر ڕیفراندۆمی هەرێمی کوردستان زووتر ڕووی بدایە چیدی دیکە پێویست بە دروست بوونی قەیرانی نێوان قەتەر و وڵاتانی پەراوێزی کەنداوی فارس نەدەبوو، وتی: ئەمریکا وڕژێمی زایۆنی لە بیری دابەش کردنی ناوچەکەدان.\nبە ڕاپۆرتی هەواڵنێری مێهر، موحەمەد قادری، سەر نووسەری ڕۆژنامەی تاران تایمز و بەڕێوەبەری گشتی بەشی نێودەوڵەتی مێهر لە کۆبوونەوەی لێکدانەوەی قەیرانی قەتەر لە ناوەندی خوێندنەوە ستراتیژیکەکانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین بە وتنی ئەوەی کە لێکدانەوەی قەیرانی قەتەر ئەبێ دوابخرێت و بگەڕێنەوە بۆ ساڵانی ٢٠١٠ و ٢٠١٦، ئاشکرای کرد: خاڵی هاوبەشی نێوان تەواوی وڵاتەنی پەراوێزی کەنداوی فارس بەربەرەکانێیان لە گەڵ بەهاری عەرەبی بوو.\nسەرنووسەری ڕۆژنامەی تاران تایمز دروست کردنی قەیرانی قەتەری لە درێژەی سیناریۆی گەورەی ئەمریکا و ڕژێمی زایۆنی بۆ دابەش کردنی ناوچەکە زانی و جەختی کرد: ڕۆیشتن بەرەو لای قەتەر بە ئامانجی خەسار گەیاندن بە تورکیا و باج گرتن لە ئەردۆغان ڕووی دا.\nقادری بە وتنی ئەوەی کە ئەگەر ڕیفراندۆمی هەرێمی کوردستان زووتر ڕووی بدایە ئەگەری بوو کە چی دیکە پێویست بە دروست کردنی قەیرانی نێوان قەتەر و وڵاتانی پەراویزی کەنداوی فارس نەدەبوو، وتی: سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان لە دەوڵەتی ناوەندی زیاترین خەسار دەگەیێنێتە تورکیا، چونکوو ١١ پارێزگای کوردنشینی هەیە و لە مێژەوەیە کە ئاڵۆزیی سنووری لە سەر ئەو پارێزگایانە هەبووە.\nئەو بە ئاماژە بە پێوەندییەکانی نێوان بارزانی و مووساد لە ڕابردووی دوورەوە وتی: بە جودا بوونەوەی هەرێمی کوردستان لە عێراق، ئەو ناوچە دەبێتە جێی جەولانی ڕژێمی زایۆنی.\nناوبراو لە کۆتایی دا بە جەخت لە سەر ئەوەی کە قەیرانی قەتەر پرسێکی نا سەرەکی بوو، وتی: ڕژێمی ئەمنیەتی ناوچەکە ئاوەها سیناریۆیەکی نووسیبوو و بە پێی ئاکام نەگرتن لە قەیرانی یەکەم بۆ دابەش کردنی ناوچەکە، واتا پیلان ڕێژی بۆ سووریا، بەرەو لای قەتەر ڕۆشتن، ئەگەر زووتر ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان ڕووی بدایە، بەرەو لای قەتەر نەدەڕۆشتن.


هه‌رێمی کوردستانی عێراق له نێوه‌ندی ئه‌گه‌ر و نه‌گه‌ره‌کانی سه‌قامگیربوونی دامه‌زراوه دیموکراسیه‌کانی خۆیدا ده‌که‌وێته به‌رده‌م ئه‌زمونێکی گه‌وره‌وه که ده‌شێت بڵێین به‌ره‌نجامه‌کانی ئه‌و ئه‌زمونه بڕیارده‌رده‌بن له‌وه‌ی ئایا به‌ڕاستی له باشوری کوردستاندا هه‌وڵ بۆ به‌رقه‌رارکردنی دیموکراسی هه‌ن یان هه‌ر ته‌نها کۆکردنه‌وه و ڕاگه‌یاندنی ناچاریی کۆمه‌ڵێک دروشمی ڕه‌نگاوڕه‌نگن.\nوه‌ک چۆن سیسته‌م و که‌سایه‌تیه سیاسیه‌کانیش به‌رپرسیارێتیان له‌سه‌ره به‌رامبه‌ر جێگیرکردنی دیموکراسی ، ئاوه‌هاش خه‌ڵکیش وابه‌سته‌یی له‌سه‌ره بۆ پاراستن و سه‌قامگیرکردنی دیموکراسی.\nئه‌وه‌ی له‌و مه‌مله‌که‌ته‌ی له‌مه‌ڕ خۆماندا ڕووده‌دات نه‌بوونی ئه‌و مێنتاڵه‌تیه‌یه به تایبه‌تیش له‌ناو لایه‌نه سیاسیه‌کاندا و به‌تایبه‌ت تریش لای هه‌ردوو لایه‌نی فه‌رمانڕه‌وای هه‌رێمه‌که‌دا (پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق و یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان).\nله باشوری کوردستان له ساڵی 1992 وه هه‌ڵبژاردن ده‌کرێت و زۆربه‌ی هه‌ره زۆری لایه‌نه‌کانیش به ئۆپزسیۆنه‌کانیشه‌وه (بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان، یه‌کگرتووی ئیسلامی، کۆمه‌ڵی ئیسلامی- له ساڵی 2009وه) به‌شدارن به‌ڵام هیچ لایه‌کیان به‌لایانه‌وه قه‌بوڵ نییه هه‌ڵبژاردن بدۆڕێنن.\nله‌گه‌ڵ ئاشکرا بوونی ئه‌نجامه به‌راییه‌کان و فه‌رمیه‌کانی ئه‌و هه‌ڵبژاردنانه‌دا ده‌سبه‌جێ گوتاره‌کانی هه‌ر یه‌کێک له‌و لایه‌نانه ده‌گۆڕدرێن و پاساوی جۆراوجۆر به خه‌ڵک ده‌فرۆشرێنه‌وه.\nله ساڵی 1992وه‌وه تا ئێستاش هیچ یه‌کێک له‌و هه‌ڵبژاردنانه‌ی هه‌رێمی کوردستان به‌بێ فێڵ و ته‌ڵه‌که و به‌بێ یاریکردن به ئه‌نجامه‌کانی ده‌نگدان نه‌بووه. زۆرێک له چاودێره ناوخۆیی و نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کانیش جه‌ختیان له‌و ڕاستیه کردۆته‌وه. هه‌ربۆیه‌شه هه‌میشه ئه‌و هه‌ڵبژاردنانه گومان و پرسی زیاتری خستۆته سه‌ر ئازادی و ڕه‌وایی هه‌ڵبژاردنه‌کان.\nبه دووری نازانم هۆکاری هه‌ره سه‌ره‌کی ئه‌و بێ سه‌روبه‌ریه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌کان بگه‌ڕێته‌وه بۆ چه‌ند فاکته‌رێک له‌وانه ئاماده‌یی فه‌رهه‌نگی به‌عسیزم له بواری سیاسی هه‌رێمه‌که‌دا ، بێ متمانه‌یی نێوان لایه‌نه سیاسیه‌کان، ململانێ له پێناو چنگ گیرکردن له ده‌سه‌ڵات، ڕێگه نه‌دان و ته‌گه‌ره خستنه به‌رده‌م ڕێکخراوه‌کانی کۆمه‌ڵگای سیڤیڵ، به نه‌مر کردن و به ئه‌فسانه‌کردنی که‌سایه‌تیه‌کان و چه‌ندان هۆکاری تریش که ده‌شێت له ئاینده‌دا زیاتری له‌باره‌وه بنوسرێت.\nباشترین به‌ڵگه بۆ نادروستی بیرکردنه‌وه‌ی سیاسیانه‌ی هه‌رێمی کوردستان ئه‌و بیرۆکه‌ی ته‌خوینکردنه‌ی یه‌کتریه که خه‌ریکه ده‌بێته شتێکی باو. ئه‌م دیارده‌یه‌ش له پێش هه‌ڵبژاردنه‌که‌ی مانگی 7 ی ساڵی 2009 وه په‌ره‌ی سه‌ند.\nئێستاش که باشوری کوردستان هه‌روادێ و له هه‌ڵبژاردنه‌که‌ی مانگی نۆ نزیک ده‌بێته‌وه جارێکی تریش مشت و مڕێکی گه‌رم و گوڕی سیاسی دروست بۆته‌وه که له‌و بڕوایه‌دام له‌پاش مشت و مڕه‌کانی دوای ڕووداوه‌کانی 17ی شوبات ئه‌م بابه‌ته‌ی هه‌ڵبژاردن زۆرترین قسه و باسی لێوه‌کراوه.\nپرسی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆکی هه‌رێم به‌شی زۆری ئه‌و مشت و مڕانه‌ی به‌لای خۆیدا بردووه، ئایا مه‌سعود بارزانی سه‌رۆکی ئێستای هه‌رێم جارێکی تر خۆی کاندید ده‌کاته‌وه؟ ئایا پێشێلکاری یاسایی ده‌کات له‌و ڕوانگه‌یه‌وه‌ی که له یاسای هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێمدا هاتووه سه‌رۆک ته‌نها دوو جار بۆی هه‌یه پۆستی سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێمی هه‌بێت؟ ئایا بارزانی مل بۆ داوای ئه‌ندامانی پارتی دیموکرات ده‌دات یان له‌گه‌ڵ ڕای لایه‌نه سیاسیه‌کانی تری هه‌رێمدا ده‌بێت به هاوپه‌یمانه ستراتیژیه‌که‌شیه‌وه یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان؟\nئه‌مانه و ده‌یان پرسیاری تری هاوشێوه‌ش کراون و ده‌شکرێن.\nسه‌رۆکی ئێستای هه‌رێم له دواترین په‌یامیدا (پرۆسەی دیموکراسی لە کوردستاندا بەرەو دواوە ناگەڕێتەوە) ده‌ڵێت داوای نه‌کردووه یاسای سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێمی بۆ هه‌موار بکرێته‌وه و نه داواشی کردووه زه‌مینه‌ی یاسایی بۆ بڕه‌خسێندرێت تا جارێکی تریش خۆی کاندید بکاته‌وه بۆ گه‌ڕی سێهه‌می سه‌رۆکایه‌تی.\nله‌م په‌یامه‌دا دوو ڕاستی هه‌یه ناکرێت خۆمانی لێ لاده‌ین، یه‌که‌میان بارزانی داوای نه‌کردووه ببێته‌وه سه‌رۆکی هه‌رێم ، به‌ڵام ئایا به‌رپرسه باڵاکانی پارتی له‌سه‌ر چ بنچینه‌یه‌ک و به بێ گه‌ڕانه‌وه بۆ خودی سه‌رۆکی هه‌رێم ئه‌و جۆره ڕاگه‌یاندنانه ده‌ده‌ن له‌سه‌ر ڕه‌وایی خۆ کاندید کردنه‌وه‌ی بارزانی؟ وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره پێویسته ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی پارتی بیده‌نه‌وه.\nخاڵی دووه‌میش کاتێک سه‌رۆکی هه‌رێم ده‌ڵێت داوای نه‌کردووه زه‌مینه‌ی یاسایی بۆ بڕه‌خسێندرێت تا جارێکی تریش خۆی بۆ گه‌ڕی سێهه‌می سه‌رۆکایه‌تی کاندید بکاته‌وه، یانی سه‌رۆک خۆی بڕوای به‌وه‌یه که زه‌مینه‌یه‌کی یاسایی نییه بۆ خۆ کاندیدکردنه‌وه‌ی.\nهه‌ر له‌و په‌یامه‌دا سه‌رۆکی هه‌رێم چرای سه‌وز بۆ خستنه ڕیفراندۆمی به‌رنوسی ده‌ستور هه‌ڵده‌کات.\nجا خاڵه گرنگه‌که لێره‌وه ده‌ست پێده‌کات، به‌رنوسی ده‌ستورێک چوار ساڵ له‌مه‌وبه‌ر و له دوایه‌مین ڕۆژه‌کانی خولی پێشوی په‌رله‌ماندا په‌سه‌ندکراوه و دواتریش هه‌ر به‌پێی بڕیارێکی په‌رله‌مان خستنه ڕیفراندۆمی ئه‌و به‌رنوسه پێویسته به هه‌ماهه‌نگی نێوان هه‌رسێ سه‌رۆکایه‌تیه‌که بێت (هه‌رێم و په‌رله‌مان و حکومه‌ت).\nئه‌وه‌ی نکوڵی لێناکرێت که‌م و کوڕیه‌کان و چۆنیه‌تی داڕشتنی ئه‌و به‌رنوسه و هۆکاره‌کانی ده‌نگدانه خێراکه‌ی په‌ر‌له‌مان بووه له سه‌ری که به پێویستی نازانم جارێکی تریش لێره‌دا ئاماژه‌یان پێبکه‌مه‌وه.\nله‌پاش ڕووداوه‌کانی 17 ی شوبات له په‌رله‌ماندا به‌رنوسێک په‌سه‌ندکرا به‌مه‌به‌ستی چاکسازی له هه‌رێمه‌که‌دا و یه‌کێک له به‌نده‌کانی ئه‌و به‌رنوسه سازان بووه له‌سه‌ر هه‌رچ شتێک که ڕه‌هه‌ندی نیشتیمانیانه‌ی هه‌بێت و به‌بێ هیچ گومانێکیش به‌رنوسی ده‌ستوری هه‌رێم یه‌کێکه له‌وان.\nلێره‌دا یه‌کێک له پرسیاره هه‌ره گرنگه‌کان ئه‌وه‌یه ئایا ته‌واوی لایه‌نه‌کان به ده‌سه‌ڵات و ئۆپزسیۆنه‌وه بڕوایان هه‌یه به پێویستیی گۆڕانکاری له سیسته‌می سیاسی هه‌رێمه‌که‌دا؟ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌م پرسیاره ڕۆشنایی ده‌خاته سه‌ر ئاینده‌ی هه‌رێمی کوردستانی عێراق، نه‌ک به‌رسڤێکی شه‌رمنانه بۆی وه‌ک ئه‌وه‌ی له ماوه‌ی ئه‌م مشت و مڕه‌دا بینیمان و بیستیشمان.\nهه‌ر لایه‌نێک ڕاشکاوانه هه‌ڵوێستی خۆی ڕابگه‌یه‌نێت ئه‌وا متمانه‌ی زیاتری ده‌نگده‌رانی خۆی به‌ده‌ست دێنێت.\nهه‌ر بۆیه لێره‌دا پێویست به هه‌ڵسه‌نگاندنێکی ورد و پێداچونه‌وه‌یه‌کی بابه‌تیانه هه‌یه به ساڵانی ڕابردووی ئه‌م هه‌رێمه‌دا.\nبه‌ڵێ گۆڕینی سیسته‌می سیاسی هه‌رێم کارێکی سانا نییه و له‌وانه‌شه گه‌وره‌ترین گرفت له به‌رده‌میدا ئه‌و ڕێکه‌وتنه ستراتیژیه‌ی نێوان یه‌کێتی و پارتی بێت، به‌ڵام ئه‌و ڕیفۆرمه شتێکی حه‌تمییه و دره‌نگ و زوو هه‌ر ده‌بێت بکرێت.\nجا بۆیه ئێستا ده‌رفه‌تێکی زۆر گونجاوه به‌ر له هه‌ڵبژاردنه‌کانی مانگی 9 پێداچونه‌وه به‌و سیسته‌مه‌دا بکرێت و ئاڵ و گۆڕێک له پۆسته‌کاندا بکرێن، بۆ نمونه ئه‌گه‌ر پێویست به پۆستی سه‌رۆکی هه‌رێم هه‌یه چ پێویست به بوونی حکومه‌ت ده‌بێت؟ با هه‌ر سه‌رۆکی هه‌رێمه‌که خۆی حکومه‌ت پێکبهێنێت و کاروباری هه‌رێمیش له‌سه‌ر هه‌ردوو ئاستی ناوخۆیی و ده‌ره‌وه‌ییش به‌ڕێوه به‌رێت.\nخۆ گه‌ر به پێویستیش نازانرێت ئه‌وا با هه‌ر حکومه‌ت هه‌بێت و له په‌رله‌مانه‌وه په‌سه‌ند بکرێت و په‌رله‌مان کارا بکرێت و ببێته چاودێرێکی ڕاسته‌قینه به‌سه‌ر ئه‌و حکومه‌ته‌وه.\nئیدی ئه‌وکات پاش ئه‌و ئاڵ و گۆڕانه که کران باس له ڕیفراندۆمی به‌رنوسی ده‌ستوری هه‌رێم بکرێت پاش ئه‌وه‌ی په‌رله‌مانی نوێ پێداچونه‌وه‌یه‌کی وردی پیادا ده‌کات و سه‌رله‌نوێ دایده‌ڕێژێته‌وه به شێوه‌یه‌ک که سه‌روه‌ریه‌کان و شکۆمه‌ندیه‌کانی مرۆڤی کوردی تیادا پارێزراو بێت و ده‌نگده‌رانیش زانیارییه‌کی ته‌واویان له‌سه‌ر ئه‌و به‌رنوسه هه‌بێت به‌رله‌وه‌ی کارته‌کانی ده‌نگدان پڕ بکه‌نه‌وه.\nTags: بارزانی, بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان, پارتی دیموکراتی کوردستان, حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستانی عێراق, سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێمی کوردستانی عێراق, سه‌رۆکی هه‌رێم, کۆمه‌ڵی ئیسلامی, لایه‌نه سیاسیه‌کان, مه‌سعود بارزانی, هه‌رێمی کوردستانی عێراق, هه‌ڵبژاردن, یاسای سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێم, یه‌کگرتووی ئیسلامی, یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان\nPosted in هه‌ڵبژاردن و سیسته‌می سیاسی هه‌رێمی کوردستان\nله‌وێ ئه‌وه‌ی سه‌رۆک بێت دان نانێت به ڕکابه‌ره‌کانیدا و به ڕه‌وای نازانێت ڕووبه‌ڕوویان ببێته‌وه.\nلێره له پاش ئه‌و گفت وگۆ ته‌ن به ته‌نانه کاندیده‌کان سوپاسی یه‌کتر ده‌که‌ن بۆ ئاماده‌بوونیان له‌و جۆره گفت وگۆیانه‌دا.\nله‌وێ هه‌ر یه‌که له کاندیده‌کان یان نوێنه‌رانیان له ڕاگه‌یاندنی خۆیانه‌وه ده‌که‌ونه هه‌ڕه‌شه و گوڕه‌شه و تاوانبار کردنی به‌رامبه‌ره‌کانیان.\nلێره کاندیده‌کان و لایه‌نگرانیشیان له دڵه‌ڕاوکییه‌کی به‌رده‌وامدا ده‌ژین تاڕاگه‌یاندنی ئه‌نجامه‌کانی هه‌ڵبژاردن.\nله‌وێ هه‌ر که زانرا ده‌نگت به لایه‌نی ڕکابه‌ر داوه ، بۆ سبه‌ی که‌سێکی تر له شوێنی کاره‌که‌ی دانراوه و له‌وانه‌شه پسوڵه‌ی خۆراکه‌که‌شی لێ ببڕدرێت.\nلێره کاندیدی هه‌ڵبژێردراو کار بۆ سه‌رله نوێ هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی ده‌کات له ده‌نگدانی داهاتووی وڵاته‌که‌یدا.\nله‌وێ کاندیدی سه‌رکه‌وتوو به ئاره‌زووی خۆی پۆست و دروستده‌کات و هه‌ر به ئاره‌زوی خۆشی دابه‌شی ده‌کات.\nلێره لایه‌نگرانی کاندیده‌کان ئاهه‌نگ ناگێڕن تا ڕاگه‌یاندنی ئه‌نجامه‌کانی هه‌ڵبژاردن.\nتۆ بڵێی ڕۆژیک له ڕۆژان کاندیده‌کانی ئه‌وێ به ئاشتیانه ده‌ستاوده‌ستی ده‌سه‌ڵات بکه‌ن؟ یان داوا له ڕۆژنامه‌وانێک بکه‌ن تا گفت و گۆیه‌کی ته‌ن به ته‌نیان بۆ ڕێکبخات، یان به‌بێ ته‌خوینکردنی یه‌کدی هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردن به‌ڕێوه‌به‌رن؟ به سنگێکی فراوانه‌وه ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردن وه‌ربگرن ؟ یان ڕێگه نه‌ده‌ن هاوسۆزانیان و هاوبیرانیان و لایه‌نگرانیان و……هتد بکه‌ونه تانه و ته‌شه‌ر و گێچه‌ڵ پێهه‌ڵچنینی لایه‌نی به‌رامبه‌ر؟ تۆ بڵێی ئه‌و ڕۆژه بێت؟ تا هه‌ست به بوون و ده‌نگی خۆمان بکه‌ین.


بەیان سامی عەبدولڕەحمان: ئەمەریكا بەرژەوەندیی ستراتیژیی لەگەڵ هەرێمی كوردستاندا هەیە\n"كاك مەسرور بارزانی، كاری گەورە لە بواری چاكسازیدا دەكات، بڕیارە گۆڕانكاری لە یاسا و رێنماییەكانی فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەش بكرێ"\nشوان به‌رزنجی 27/11/2019 - 16:11 بڵاوکراوەتەوە لە چاوپێكەوتن\nبەیان سامی عەبدولڕەحمان، نوێنەری حكوومەتی هەرێمی كوردستان لە ئەمەریكا، لە گفتوگۆیەكی تایبەتی (باس)دا. چەندین پرسی گرنگی تایبەت بە ئەمەریكا و هەرێمی كوردستان وەڵام دەداتەوە. رای دەگەیەنێت، بەشێكی باشی پەیوەندییەكانی خەڵكی ئەمەریكا لەگەڵ كورد، بۆ قوربانییەكانی پێشمەرگە و شەڕی پێشمەرگە لە دژی داعش و باوەشی هەرێمی كوردستانە بۆ ئاوارەكان و بڕوابوون بە ئازادیی ئایینی دەگەڕێتەوە.\nسەرەتا باسی لە رۆڵی نوێنەرایەتییەكەیان و كاروبارەكانیان كرد و گوتی: "ئێمە كار دەكەین بۆ پتەوكردنی پەیوەندیی نێوان ئەمەریكا و هەرێمی كوردستان و لۆبی و پشتگیری پەیداكردن بۆ كوردستان، هەروەها پەیوەندیكردن بە خەڵكی ئەمەریكا و میدیا، ئەویش لە رێگەی میدیا و سۆشیاڵ میدیا و چەندین رێگای تر، وەكوو بەستنی كۆڕ و سمینار".\nلە وەڵامی ئەو پرسیارەی، ئایا لۆبییەكی بەهێزیان لە ئەمەریكادا هەیە، گوتی: "سەبارەت بە لۆبیی كورد، یان حكوومەتی هەرێمی كوردستان لەگەڵ واشتنتۆن، ئێمە پەیوەندییەكی باشمان لەگەڵ ئەندامانی كۆماری و دیموكراتییەكاندا هەیە، ئەمەش شتێكی دەگمەنە، زێدەڕۆیی نییە ئەگەر بڵێم، زۆر خەڵكی بە لۆبی سەرسامن و بەخیلی بە دەستكەوتەكانی ئێمە دەبەن".\nباسی لەوە كرد، ئۆفیسەكەیان لە ئەمەریكا ژمارەی كارمەندەكانی كەمە: "ئۆفیسی نوێنەرایەتیی حكوومەت لە ئەمەریكا، تەنیا 7 كارمەندی هەیە، ئەمەش زۆر كەمە و دەكرێت بڵێین بەشێكی بچووكە بەراورد بە نوێنەرایەتییەكانی تری حكوومەت لە دەرەوە، بەڵام هەبوونێكی كاریگەر و هێزێكی كاریگەرمان هەیە لە واشنتۆن، خەڵكی كوردیش پەیوەندییەكی باشیان لەگەڵ خەڵكی ئەمەریكادا هەیە".\nئەو پێی وایە، بەشێكی باشی پەیوەندیی خەڵكی ئەمەریكا لەگەڵ كورد بۆ قوربانییەكانی پێشمەرگە لە شەڕی داعش دەگەڕێتەوە، دەشڵێت: "بەشێكی باشی پەیوەندییەكانی خەڵكی ئەمەریكا لەگەڵ كورد بۆ قوربانییەكانی پێشمەرگە و شەڕی پێشمەرگە لە دژی داعش دەگەڕێتەوە، ئەوەش ناوبانگی كوردی زیاتر كردووە، هەروەها هۆكارێكی تر، كردنەوەی باوەشی هەرێمی كوردستانە بۆ ئاوارەكان و بڕوابوون بە ئازادیی ئایینی، هەموو ئەوانە كاریگەرییان هەبووە لەسەر خەڵكی ئەمەریكی، كە بەشێوەیەكی ئەرێنی سەیری كورد و هەرێمی كوردستان بكەن".\nباوەڕی وایە، رەوەندی كورد لە ئەمەریكا رۆڵێكی گەورەی هەیە لە ناساندن و ئاشناكردنی خەڵكی ئەمەریكا بە گەلی كوردستان".\nلە وەڵامی ئەو پڕسیارەی، دۆستەكانی كورد لە ئەمەریكا زیاتر لەنێو خەڵكی گشتیی ئەمەریكادان. یان لەنێو خەڵكە بڕیاربەدەستەكە، بەیان سامی گوتی: "گەلی كوردستان خۆشبەختە دۆستی لەنێو خەڵكی گشتیی ئەمەریكا و حكوومەتی ئەمەریكاشدا هەیە، مەرج نییە گەلانی تر لە هەردوولا دۆستیان هەبێت، خەڵكی واشنتۆن زۆربەیان دەزانن كورد كێن، نامەمان بۆ دێت و تەلەفۆنمان لە ویلاتە جۆراوجۆرەكانی ئەمەریكا بۆ دەكرێت، پشتگیریی خۆیان بۆ گەلی كوردستان دەردەبڕن، لەوەتەی لە نوێنەرایەتیم، سەردانی 20 ویلایەتی ئەمەریكام كردووە، لە هەر ویلایەت و شوێنێكی ئەمەریكا دەبینم كورد دۆستی هەیە".\nنوێنەری حكوومەتی هەرێمی كوردستان گوتیشی: "بێ گومان ئەمەریكا بەرژەوەندیی ستراتیژیی لەگەڵ هەرێمی كوردستاندا هەیە، كوردستان بریتییە لە دوورگەیەكی سەقامگیر لە ناوچەیەكی پڕ لە گێژاودا، شوێنێكە بۆ بازرگانی و وەبەرهێنانی ئەمریكی، بۆ ئەوەی دەستی بگات بە بازاڕەكانی عێراق و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. خەڵكی كوردستان بەگشتی ئەمەریكییەكانیان خۆش دەوێت و حكوومەتی هەرێمی كوردستانیش پێی وایە، ئەمەریكا هاوبەشێكی بنەڕەتییە بۆ سەقامگیری و بوژانەوە، ئەم بایەخە ستراتیژییەی شەراكەت سەلمێندراوە، بە تایبەت لە شەڕی داعشدا، كوردستان شوێنێكی متمانەپێكراوە بۆ چالاكییە كاریگەرەكانی ئەمەریكا و هاوپەیمانان، پێشمەرگەش سەلماندی، کە جێگەی متمانەی ئەو شەراكەتەیە".\nلە وەڵامی ئەو پرسیارەی، ئەمەریكا رێگە دەدات بەوەی سیستەمی فیدڕاڵی لە عێراق بكەوێتە مەترسییەوە، بەیان سامی گوتی: "ئەمەریكا زۆر بەڕوونی نیگەرانیی خۆی دەربڕیوە لە پێشهاتەكانی ئەم دواییەی ناوەڕاست و باشووری عێراق، بەڵام دیار نییە پلانی ئەمەریكا چییە بۆ پاشەڕۆژی عێراق".\nئەو نوێنەری كورد هاتە سەر رۆڵی مەسرور بارزانی. لە بەهێزكردنی نوێنەرایەتییەكانی حكوومەت لە دەرەوە و گوتی: "جەنابی سەرۆك وەزیران، كاك مەسرور بارزانی، ئیدارەیەكی نوێی هەیە، كاری گەورە لە بواری چاكسازیدا دەكات، لە كابینەكەیدا باسی ئەوە دەكرێت، گۆڕانكاری لەو یاسا و رێنماییانە دەكەن، كەوا پەیوەندیی بە فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوە هەیە، فەرمانگەی پەیوەندییەكان درەنگ لەنێو حكوومەت دامەزراوە، دەتواندرێت هەندێك لەو چاكسازییانەی كە دەكرێت، كارەكانی پەیوەندییەكان باشتر و رێكوپێكتر بەڕێوە بچن و زیاتر بگونجێن لەگەڵ ئەم كابینەی حكوومەت، ئەمەش گەشەسەندێكی ئەرێنییە بۆ نوێنەرایەتییەكانی دەرەوە".


روونکردنەوەیەک لە وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستییەوە بۆ قوتابییە خوێندکارەکانى دکتۆرا لە بەریتانیا | وزارة التعليم العالي والبحث العلمي\nروونکردنەوەیەک لە وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستییەوە بۆ قوتابییە خوێندکارەکانى دکتۆرا لە بەریتانیا\nلە ژمارە (615)ى رۆژى چوارشەممە 31/10/2010 رۆژنامەى (هاوڵاتى) بابەتێک لەژێر ناونیشانى (تکایە کەسێک بەهانامانەوە بێت) بڵاوکراوەتەوە، بۆیه بەپێویستمان زانى چەند سەرنج و روونکردنەوەیەک بۆ ئەو قوتابى و خوێندکارە بەڕێزانە و ڕاى گشتى بدەین.\nئاشکرایە قوتابیان و خوێندکارانى کورد بۆ تەواوکردنى خوێندنى دکتۆرا لە وڵاتى بەریتانیا له‌ساڵى 2004 تا ئێستا بەچەند جۆر و شێوازێکى جیاجیاوە نێردراون، ئێمە بەپێى توانا و لەدەستهاتوویى حکوومەتى هەرێمى کوردستان توانیومانە کرێى خوێندن و دەرماڵەى بژێوى ژیانى ئەو قوتابییە خوێندکارانە دەسته‌بەر بکەین. بۆ نمونە هەر خوێندکارێکى دکتۆرا لە وڵاتى بەریتانیا بەپێى ڕێنوێنییەکانى فەرمانگەى نێردراوان و پەیوەندییە رۆشبیرییەکانى سەر بە وەزارەت و پلانى ناردن، بە چوار شێواز مۆڵەتى خوێندن و خەرجکردنى دەرماڵەى خوێندکاران و خەرجى گەشتکردنیان بۆ دابینکراوە، کە لە 500$ دۆلارەوە تاوەکو 900$ەوە دەبێت. واتە تەواوى کرێى خوێندن لەگەڵ ساڵى جارێک کرێى هاتووچۆیان بۆ خەرجکراوە. ئێمە توانیومانە بۆ ماوەى دیاریکراوى خۆى ئەو پارەیان بە بریکارى تایبەتەوە بۆ بنێرینە دەرەوە، بەنیازین لە ئایندەشدا بە هاوئاهەنگى لەگەڵ فەرمانگەى پەیوەندییەکانى دەرەوەى حکوومەتى هەرێم، نوێنەر بۆ چارەسەرکردنى کێشەى ره‌وه‌ندی کورد لە هەموو لایەنێکەوە دابنێین.\nسەبارەت بە هەندێ بڕگەى ناو بابەتەکە، دەربارەى ماوەى خوێندنى دکتۆرا لە بەریتانیا، ئێمە بەگوێرەى تواناى حکوومەتى هەرێم توانیومانە داواکارییەکان جێبەجێ بکەین، بۆ نموونە کاتى تەواوکردنى خوێندنى دکتۆرا بۆ هەموو قوتابی و خوێندکارێک وەکو یەکتر نیە، بەڵکو بۆ ڕەزامەندى ئەو زانکۆیه‌ى لێیدەخوێنێت و سەرپەرشتیارى راستەوخۆى دەگەڕێتەوە. هاوکات دواى تەواوبوونى کۆرسەکانى خوێندنى دکتۆرا 3 جۆر درێژکردنەوەى خوێندن (تمدید) هەیە، ئێمە تەنیا دەتوانین پارەى درێژکردنەوەى یەکەم بۆ خوێندکار و قوتابیانى دکتۆرا خەرج بکەین، ته‌نها لە حاڵەتێکدا دەتوانین پارەى درێژکردنەوەى دووەمى بۆ خەرج بکەین، ئەگەر خوێندکارەکە لەسەرەتاى خوێندنی لە دەرەوە پارەى کرێى کۆرسى خوێندنى بۆ خەرج نەکرابێت. خوێندكار هەیه ماوەى 2 ساڵ خەریکى کۆرسى زمان بووە و به‌م هۆیه‌وه ماوەى خوێندنەکەى بۆ ماوەى چەند ساڵێکى تر دواکەوتووە، بۆیە وەکو وەزارەت ناتوانین چارەسەرى هه‌ڵاوێردی(ئستسنائى) چەند گرفتێک بکەین، کە لەدەرەوەى ڕێنوێنی و پلانى وەزارەت و حکوومەت دابێت.\nلەبەشێکى ترى بابەتەکەدا باس لە کێشەى درێژکردنەوەى ڤیزەى ئەو خوێندکارانە کراوە، بابه‌ته‌كه به‌و جۆره‌یه، كه لە وەزارەت بەر لە گەشتکردنى قوتابیان و خوێندکاران بۆ خوێندن، بۆ هەر وڵاتێک پشتگیرى وەزارەتى خوێندنى باڵاى حکوومەتى هەرێم بەو کەسانە دراوە، بە ئامانجى ڕەخساندنى ئاسانکارى پێویست بۆ وەرگرتنى ڤیزە لە باڵوێزخانەکان، زۆرجاریش لە رێگەى ئیمەیڵەوە ئەم پشتگیرییەمان بۆ ناردوون، بەڵام هەندێک رێکار و وردەکارى تایبەت بە وڵاتانى دەرەوە هەیە لەدەرەوەى دەسەڵاتى ئێمەیە.\nلەلایەکى ترەوە لەبەرنامەى وەزارەتدا نییە دەرماڵە بۆ خاوەن خێزان و منداڵانى خوێندکار و قوتابیانى ماستەر و دکتۆرا دابین بکات، بەڵام لە حاڵەتێک ئەگەر خێزانەکەى فەرمانبەر بێت ئەوا تەنیا مووچەکەى بۆ خەرج کراوە، کە پسپۆڕیەتییەکەى لە ناو پلانى نارداندا بێت و بە مەرجێکیش، تا کاتى تەواوکردنى خوێندنەکەى، بۆیە دواى ئەوە خەرجکردنى مووچەکەى دەوەستێت. به‌م هۆیه‌وه بارودۆخى خوێنکارانى دکتۆرا و ماستەر لە دەرەوەى هەرێمى کوردستان لە یەکێک بۆ یەکێکیتر جیاوازن. بەداخەوە ژمارەیەک لە قوتابیان و خوێندکارانى دکتۆرا و ماستەر لەوڵاتى جیاجیا بەدەر لە رێنوێنییەکانى وەزارەتى خوێندنى باڵا بۆ تەواوکردنى خوێندن نێردراون، کە تاوەکو ئێستا چەندان کێشەیان بۆ وەزارەت و حکوومەت دروستکردووە، بەهۆى کەم توانایى و گرفتى زمان و چەند کێشەیەکى کۆمەڵایەتى و گرفتى بێ ئەزموونییەوە.


کیشه‌ی ئه‌لکهول‌و ته‌ندروستی ده‌روونی له هه‌مانکاتدا | Suomen Mielenterveysseura\nئانتی (Antti) له ساڵانی ڕابردوودا ئه‌لکهولێکی زۆری خواردۆته‌وه. هه‌روه‌ها له ماوه‌ی نیو ساڵی رابردوودا، زۆر کات خه‌مۆکیه‌کی زۆری هه‌بووه. ئانتی نه‌یتوانیوه باش بخه‌وێت‌و به‌رده‌وام بیرۆکه‌و شتی دڵته‌نگی له مێشکیدایه.\nبه هۆی بیرۆکه دڵته‌نگیه‌کانیه‌وه ئانتی په‌نای برده لای پزیشکی بنکه‌ی ته‌ندروستی، که ئه‌ویش ئانتی ڕه‌وانه‌ی سیسته‌ری دێپریشن (غه‌مناکی) کرد بۆ گفتوگۆکردن. یه‌که‌م دیدار له لای سیسته‌ری دێپرێشنه‌که‌دا به لای ئانتیه‌وه سه‌رکه‌وتوو بوو: به دوو ڕۆژ پێش ئه‌وه‌ی سه‌ردانی بکات، ئه‌و نه‌یخواردبۆوه‌و توانی له گفتوگۆکه‌دا دڵته‌نگیه‌که‌ی هه‌ڵڕێژێت. ئه‌و هه‌ستی ده‌کرد، که گوێی لێ ده‌گرن‌و لێی تێده‌گه‌ن.\nله سه‌ردانی دووه‌م‌و سێهه‌مدا، ئانتی سه‌رخۆش بوو. سیسته‌ری دێپرێشنه‌که پێی وت، که ئه‌گه‌ر ئه‌و به سه‌رخۆشی بێت، گفتوگۆکه هیچ سوودێکی نابێت. له کۆتایدا سه‌ردانه‌کان ده‌بوو کۆتایان پێ بهێنرێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی جارێکی تریش ئانتی به سه‌رخۆشی هاته سه‌ردانه‌که‌ی سیسته‌ری دێپرێشنه‌که.\nئانتی گه‌شته چاره‌سه‌ری ته‌رکدان، که ئه‌و پێشتر له ڕێگه‌ی یارمه‌تی سۆسیالی شاره‌وانیه‌که‌یانه‌وه داوای کردبوو. ئانتی زۆر مه‌به‌ستی بوو که واز له خواردنه‌وه (ئه‌لکهول) بێنیت، بۆیه چاره‌سه‌ری ته‌رکدان بۆ ئه‌و سه‌رکه‌وتوبوو و هه‌روه‌ها یارمه‌تیدا که دوای چاره‌سه‌ره‌که‌ی بێ خواردنه‌وه بێت. به‌ڵام له کاتی چاره‌سه‌ره‌که‌دا، ئانتی حاڵه‌تی دڵته‌نگی‌و تووڕه‌ی بۆ ده‌هاته پێشه‌وه، که ڕه‌نگه به هۆی نیشانه‌ی کاریگه‌ری ئه‌لکهۆله‌کوه بووبێت. ئه‌گه‌ر چی ئه‌وه‌نده‌ی نه‌مانوو که ئانتی واز له چاره‌سه‌ری ته‌رککردنه‌کوی به ته‌واوه‌تی بێنێت له‌به‌ر ئه‌و حاڵه‌تانه، به‌ڵام ئه‌و توانی چاره‌سه‌ره‌که تا کۆتای به‌رێت.\nپاش ئه‌وه‌ی دوو مانگه ئانتی نه‌یخواردۆته‌وه، ئه‌و تا ئێستاش هه‌ست به دڵته‌نگی‌و بێ ئومێدی ده‌کات. هه‌روه‌ها ماندوێتی‌و ئێش‌و ترسی به‌رده‌وام، ئانتی بێ تاقه‌ت ده‌کات. باری فیزیکی ئانتی له لایه‌ن پزیشکه‌وه سه‌لامه‌ته.\nئانتی ده‌توانیت چی بکات؟\nباری ترس‌و دڵته‌نگی ئانتی، ته‌نها له خواردنه‌وه‌ی زۆری ئه‌لکوهۆله‌وه سه‌رچاوه‌یان نه‌گرتوه. ڕه‌نگه ئانتی گرفتی ته‌ندروستی ده‌روونی هه‌بێت که هیچ په‌یوه‌ندیه‌کی به سه‌رخۆشیه‌که‌وه‌ی نییه‌و پێی ده‌وترێت دیاگنۆسی دووانه (دیاریکردنی دووانه). ئه‌و نیشانه ده‌روونیانه‌ی که‌سی گرفتی دیاگنۆسنی دووانه هه‌یه‌تی، وه‌ک نمونه‌که‌ی ئانتی که دڵته‌نگی‌و خه‌مۆکی بوو، ته‌نها به نه‌خواردنه‌وه‌ی درێژخایه‌نی ئه‌لکهۆلی کۆتای نایه‌ت. ئه‌و که‌سه‌ی گرفتی دیاگنۆسی دووانه‌ی هه‌یه، پێویستی هه‌م به چاره‌سه‌ره بۆ کێشه‌ی سه‌رخۆشیه‌که‌ی‌و هه‌م بۆ گرفته ده‌روونیه‌که‌ی.\nهه‌ندێ جار ئه‌و که‌سه‌ی نه‌خۆشی دیاگنۆسی دووانه‌ی هه‌یه، کێشه‌ی هه‌یه له شکڵی ئه‌وه‌ی که جێگه‌یه‌کی چاره‌سه‌ری گونجاوی بۆ نادۆزرێته‌وه. بۆ ئه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری پزیشکی ده‌روونی وه‌رگریت، به گشتی پیویستی به‌وه هه‌یه که ماوه‌یه‌کی درێژ دوور بیت له خواردنه‌وه‌ی ئه‌لکهۆل، به‌ڵام ئه‌و کاریگه‌ریانه‌ی له گرفته‌کانی ته‌ندروستی ده‌روونیه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرن، ڕه‌نگه سه‌ختی دابنیت له‌سه‌ر خۆ دوور ڕاگرتن له ئه‌لکهۆل. هه‌روه‌ها سه‌رخۆشبوون نیشانه‌کانی ده‌روونی به گشتی به‌هێزتر ده‌کات.\nبه گشتی یه‌که‌م ئامانج له چاره‌سه‌ری نه‌خۆشی دیاگنۆسی دووانه‌دا، بریتییه له وازهێنانی وابه‌سته‌یی به ئه‌لکهوله‌وه. چاره‌سه‌ری وابه‌سته‌یی ئه‌لکهۆل بۆ نمونه له کلینکی A ده‌توانین ئه‌نجامی بده‌ین. کاتێک وابه‌سته‌ی ئه‌لکهول خه‌ریکه به پێی پێویست کۆنتڕۆڵ ده‌کرێت، ئه‌وجا چاره‌سه‌ری گرفتی ته‌ندروستی ده‌روونی ده‌تواین بۆ نمونه له پۆلیکلینکی ده‌روونی ده‌ست پێ بکه‌ین. له هه‌ندێ حاڵه‌تدا ده‌توانین چاره‌سه‌ری ته‌ندروستی ده‌روونی له هه‌مان کاتدا یان ته‌نانه‌ت له هه‌مان جێگه‌شدا له‌گه‌ڵ چاره‌سه‌ری سه‌رخۆشیدا ده‌ست پێ بکه‌ین. ڕه‌نگه له داهاتوودا ئامانج ئه‌وه بێت که هه‌وڵ بدرێت هه‌ردوو کێشه‌که پێکه‌وه له هه‌مان جێگه‌دا چاره‌سه‌ر بکرێن.\nباش وایه که ئانتی بۆ نمونه په‌نا بۆ بنکه‌ی ته‌ندروستی به‌رێت‌و به وردی بارودۆخه‌که‌ی بۆ خۆی ڕۆشن بکاته‌وه. به ئه‌گه‌رێکی زۆره‌وه ئانتی سوود له یه‌کێ له جۆره چاره‌سه‌ره‌کانی ته‌ندروستی ده‌روونی وه‌رده‌گرێت.