كه‌مال مسته‌فا: حكوومه‌ت هاوكاری باشی كردووین بۆ جێبه‌جێكردنی پڕۆژه‌كانمان\n:: PM:03:51:19/08/2020 \nكه‌مال مسته‌فا به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی شاره‌وانییه‌كانی سلێمانی له چاوپێكه‌وتنێكی "وشه"دا، تیشك ده‌خاته سه‌ر جێبه‌جێكردنی بڕیاره‌كانی حكوومه‌ت له چوارچێوه‌ی یاسای چاكسازی بۆ وه‌رگرتنه‌وه‌ی ئه‌و زه‌وییانه‌ی كه ساڵانێكه دراون به وه‌به‌رهێنه‌ر بۆ پڕۆژه، به‌ڵام كاریان تێدا نه‌كردووه.\nلەدوای دەرچوونی بڕیارەکە تا ئێستە چوار زەویمان لە وەبەرهێنەران وەرگرتووەتەوە\n* له چوارچێوه‌ی پڕۆژه‌یاسای چاكسازی چ فه‌رمانێكتان بۆ هاتووه؟\nئێسته به فه‌رمی له چوارچێوه‌ی پڕۆژه یاسای چاكسازی له هه‌رێمی كوردستان بڕیارمان بۆ هاتووه، ئه‌و زه‌وییانه‌ی له ماوه‌ی ساڵانی رابردوو به‌شێوه‌ی موساته‌حه دراون به وه‌به‌رهێنه‌ران بۆ ئه‌وه‌ی پڕۆژه دروست بكه‌ن، له دوای ته‌واوبوونی ماوه‌ی یاسایی كه دیاری كراوه ئه‌و وه‌به‌رهێنه‌ره ده‌بێت پڕۆژه‌كه‌ی بكات، به‌ڵام نه‌یكردووه، داوامان لێ كراوه ئه‌و زه‌وییانه وه‌ربگرینه‌وه.\n* له چوارچێوه‌ی سنووری ده‌سه‌ڵاتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی شاره‌وانییه‌كانی سلێمانی ده‌ستتان كردووه به جێبه‌جێكردنی ئه‌و بڕیاره؟\nبه‌ڵێ، له دوای ئه‌وه‌ی بڕیارمان پێ گه‌یشت، ئێسته چوار له‌و زه‌وییانه‌ی له ماوه‌ی ساڵانی رابردوو درابوون به وه‌به‌رهێنه‌ر، به‌ڵام هیچ پڕۆژه‌یان له‌سه‌ر زه‌وییه‌كان دروست نه‌كردبوو، لێمان وه‌رگرتوونه‌ته‌وه، هه‌روه‌ها چه‌ند زه‌وییه‌كی تر هه‌ن كه ئه‌وانیش له داهاتوودا وه‌ریان ده‌گرینه‌وه، چونكه ساڵانێكه به موساته‌حه دراون بۆ ئه‌وه‌ی پڕۆژه‌یان له‌سه‌ر دروست بكرێت، به‌ڵام نه‌كراون.\n* ژماره‌ی ئه‌و زه‌وییه موساته‌حانه چه‌نده كه ده‌بێت ئێوه له چوارچێوه‌ی بڕیاره‌كه وه‌ریان بگرنه‌وه؟\nدوو زه‌وی له پێنجوێن، دوو له سه‌یدسادق، یه‌ك زه‌وی له شارۆكه‌ی ته‌كێ، چوار زه‌وی له ده‌ربه‌ندیخان، شاره‌وانییه‌كانی سه‌ر به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاره‌كانیان ته‌واو كردووه و ئه‌وانیش له چوارچێوه‌ی ئه‌و بڕیاره وه‌رده‌گیرێنه‌وه و ده‌گه‌ڕێنرێنه‌وه بۆ سه‌ر شاره‌وانییه‌كان.\nزه‌وییه‌كی 42 دۆنمی دەستنیشان كراوه و ده‌ست كراوه به دروستكردنی کارگەی ریسایكلین\n* یاساكه چۆن باسی گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌و زه‌وییانه‌ی كردووه ؟\nیه‌كه‌م، هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ته‌رخانكردنی زه‌وی بۆ ئه‌و پڕۆژانه‌ی كه به گرێبه‌ستی بانه‌وانی (موساته‌حه) دراون، به‌ڵام له ماوه‌ی یاساییدا ده‌ست به جێبه‌جێكردنی پڕۆژه‌كان نه‌كراوه. دووه‌م، به هاوئاهه‌نگی له‌گه‌ڵ فه‌رمانگه‌ی ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنان هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ته‌رخانكردنی زه‌وی بۆ ئه‌و پڕۆژانه‌ی كه مۆڵه‌تی وه‌به‌رهێنانیان پێ دراوه، به‌ڵام ده‌ستیان به جێبه‌جێكردنی پڕۆژه‌كان نه‌كردووه.\n* له سنووری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی شاره‌وانییه‌كان كێشه‌یه‌كی زۆری خۆڵ و خاشاك هه‌یه و رۆژانه به هه‌زاران تۆن خۆڵ كۆ ده‌كرێته‌وه، به‌ڵام ریسایكلین نییه بۆ ئه‌وه‌ی له لایه‌ك خۆڵه‌كه بچێته ریسایكلین و له لایه‌كی تریشه‌وه كێشه‌ی فڕێدانی خۆڵ چاره‌سه‌ر بكرێت؟\nئێسته له شاره‌دێی ته‌كێ له چه‌مچه‌ماڵ، ته‌نده‌رێك بۆ كۆمپانیای شكار ده‌رچووه و زه‌وییه‌كی 42 دۆنمی بۆ دیاری كراوه و ده‌ستی كردووه به دروستكردنی ریسایكلین به به‌های 13 ملیار دینار، له داهاتوودا ته‌واوی خۆڵ و خاشاكی شارۆكه‌ی دووكان و چه‌مچه‌ماڵ و قه‌ره‌داغ بۆ ئه‌و ریسایكلینه ده‌چێت.\nزیاتر له 20 پڕۆژه له كاردان و حكوومه‌ت هاوكاری باشی كردووین بۆ جێبەجێکردنیان\n* ئه‌ی چی بۆ هه‌ڵه‌بجه و شاره‌زوور و پێنجوێن و هه‌ورامان كراوه، ئه‌وانیش هه‌مان كێشه‌یان هه‌یه؟\nته‌نده‌رێك ئاماده كراوه بۆ دروستكردنی ریسایكلینێك له شارۆكه‌ی سه‌یدسادق، هێشتا نه‌چووه‌ته بواری جێبه‌جێكردنه‌وه، یه‌كێك له كۆمپانیاكانی پاككه‌ره‌وه له‌و سنووره كارگه‌ی ریسایكلین دروست ده‌كات و ده‌توانرێ ته‌واوی خۆڵ و خاشاكی ئه‌و سنووره كه رۆژانه سه‌رووی 500 تۆن ده‌بێت، كۆ بكرێته‌وه و ریسایكلین بكرێت.\n* له‌باره‌ی یاسای تاپۆكردنی خانووه زێده‌ڕۆ‌كان چی كراوه؟\nته‌واوی 40 شاره‌وانییه‌كانی سه‌ر به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیمان ئاگادار كردوونه‌ته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی كاری پێویست بكه‌ن له چوارچێوه‌ی یاساكه، ئه‌و خانووانه كه زیاده‌ڕۆن تۆمار بكرێن بۆ ئه‌وه‌ی تاپۆ بكرێن، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته چه‌ند رێنوێنی و مه‌رجێك هه‌یه، له‌وانه ده‌بێت ئه‌و كه‌سه خۆی له‌ناو خانووه‌كه بێت نه‌ك دابێتی به‌كرێ، هه‌روه‌ها رووبه‌ری زه‌وییه‌كه‌ی بۆ سه‌نته‌ری شار، بۆ شارۆكه و شاره‌دێكان دیاری كراوه، سه‌نته‌ری شار نابێت 200 مه‌تر زیاتر بێت، شارۆكه 250 مه‌تر و شاره‌دێ 300 مه‌تر.\n* بڕی ئه‌و پاره‌یه كه بۆ تاپۆكردن لێیان وه‌رده‌گیرێت چه‌نده، ژماره‌ی ئه‌و خانووانه‌ش چه‌نده كه یاساكه ده‌یانگرێته‌وه؟\nئه‌و خانووانه‌ی له‌سه‌ر زه‌وی شاره‌وانی، یان دارایی یان كشتوكاڵن، بۆ ناو شاری سلێمانی بۆ یه‌ك مه‌تر دووجا 15 بۆ 30 هه‌زار دینار، له شارۆكه‌كان 10 بۆ 15 هه‌زار بۆ یه‌ك مه‌تر دووجا، له شاره‌دێكان پێنج بۆ هه‌شت هه‌زار دینار بۆ یه‌ك مه‌تر دووجا، پێویسته له ماوه‌ی 120 رۆژدا ئه‌و كه‌سه یاداشتێك پێشكه‌ش بكات بۆ تاپۆكردن، ئه‌گه‌ر خۆشی نه‌مابێت میراتگره‌كه‌ی ده‌توانێت بیكات، ژماره‌ی خانووه‌كانیش زۆره، به‌ڵام به‌ئامار نه‌كراون.\n* بڕیاری فرۆشتنی زه‌وییه نایابه‌كان راگیرابوو، ئه‌و بڕیاره ده‌رنه‌چووه‌ته‌وه؟\nبا، له چه‌ند رۆژی رابردوو بڕیاری فرۆشتنی زه‌وییه نایابه‌كان ده‌رچووه‌ته‌وه و بڕیارێكی نوێیه، واته ده‌توانین ده‌ست به فرۆشتنی زه‌وییه نایابه‌كان بكه‌ینه‌وه له سنووری شاره‌وانییه‌كانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیمان، ئه‌و زه‌وییانه دوای ئه‌وه‌ی دیاری ده‌كرێن، نرخێكیان بۆ دیاری ده‌كرێت و به‌شێوه‌ی زیادكردنی ئاشكرا ده‌فرۆشرێن، ئه‌وه بڕیارێكی زۆر باشه و ده‌توانین له‌و ناوچانه زه‌وی نایاب بفرۆشین و به داهاته‌كانیان پڕۆژه بۆ ئه‌و سنووره جێبه‌جێ بكه‌ین.\nده‌توانین ده‌ست به فرۆشتنی زه‌وییه نایابه‌كان بكه‌ینه‌وه\n* ئه‌وانه‌ی له‌ناو خانوو و موڵكی شاره‌وانییه‌كاندان و قه‌رزدارن چۆن مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كرێت؟\nئه‌وانه‌ی كه قه‌رزدارن ده‌بێت سه‌ره‌تا قه‌رزه‌كه بده‌نه‌وه و پاكی بكه‌نه‌وه، دواتر ئه‌گه‌ر دووباره داوایان كرد پێیان بدرێته‌وه، ئه‌وكات پێیان ده‌درێته‌وه، كراوه به مه‌رج به‌سه‌ریانه‌وه كه ده‌بێت قه‌رزه‌كه بده‌نه‌وه.\n* ئێسته هیچ پڕۆژه‌تان هه‌یه له سنووره‌كه كه كاری تێدا بكرێت؟\nبه‌ڵێ، له ناوچه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی سلێمانی زیاتر له 20 پڕۆژه له كاردان له بواری كۆنكرێت و ئاوه‌ڕۆ و سه‌وزایی و باخچه‌كان و حكوومه‌ت هاوكاری باشی كردووین بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و پڕۆژانه جێبه‌جێ بكرێن.\n* له باره‌ی باخ و ڤێلاكان چی، هیچ رێنوێنیتان بۆ هاتووه ئه‌وانه چۆن مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ بكرێت؟\nتا ئێسته نا، ده‌بێت یاسای بۆ ده‌ربچێت، ئه‌و باخ و ڤێلایانه‌ی وه‌ك سیته‌ك و مێرگه‌پان و شوێنه‌كانی تر به‌و شێوه‌یان لێ ده‌كرێت، یان پێیان ده‌فرۆشرێت، یان ساڵانه كرێیان لێ وه‌رده‌گیرێت، یان به موساته‌حه پێیان ده‌درێت، به‌ڵام تا ئێسته رێنوێنی نه‌هاتووه.\nدیمانه/ هۆشیار عه‌لی


بارزانی: ڕاپرسی جیا لەوەی مافێکی سروشتییە، بەرگرتنە لە شەڕێکی خوێناوی 2017-06-22\nمه‌سعوود بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان ڕایگەیاند، "ئامانجمان لە ڕاپرسی ئه‌وه‌یه ده‌مانه‌وێت رێگه له كاره‌ساتی گه‌وره بگرین، ئه‌گه‌ر خه‌ڵكێك پێی وایه ئه‌مه ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی كاره‌ساتێكی گه‌وره روو بدات، له راستیدا خۆی به نه‌بوونی ئه‌مه كێشه‌ی گه‌وره روو ده‌دات"، هەروەها جەخت دەکاتەوە لەوەی کە، نەیبیستووه هیچ وڵاتێكی ئه‌ورووپایی یان ئه‌مریكا دژی ریفراندۆم قسه بكه‌ن.\nنه‌ك پێی وایه ئێستا كاتی ئه‌نجامدانی ریفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی كوردستانه، به‌ڵكو له وه‌ڵامی ئه‌و بۆچوونه ناوخۆیی و هه‌رێمیی و نێوده‌وڵه‌تیانه‌شدا ده‌ڵێت "بۆ ئێستا نه‌بێ؟، چونكه زۆریش دواكه‌وتووه، ئه‌گه‌ر چاوه‌ڕوان بین هه‌موو كێشه‌كانی ناوچه‌كه چاره‌سه‌ر بكرێت ئه‌وكات ئێمه ریفراندۆم ئه‌نجام بده‌ین، ئه‌وه هیچ رۆژێك نابێت بتوانین دیاری بكه‌ین، چونكه له دوای رووخانی رژێمی پێشووی عێراق له ساڵی 2003 رۆژ له دوای رۆژ كێشه‌كان زیاتر بوون، زیاتر دواخستنی له به‌رژه‌وه‌ندیی ئێمه و سه‌قامگیریی ناوچه‌كه‌شدا نییه، بۆیه به هیچ شێوه‌یه‌ك پاشه‌كشه ناكرێ و له رۆژی 25/9/2017 ریفراندۆم ده‌ست پێده‌كات".\nسه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان كاردانه‌وه‌ی وڵاتانی هه‌رێمیی و ئه‌مریكا و ئه‌ورووپایش به شێوه‌یه‌ك ده‌بینێت كه دژی ئه‌و مافه‌ی كورد نیین و ده‌ڵێت: "نه‌مبیستووه هیچ وڵاتێكی ئه‌ورووپایی یان ئه‌مریكا دژی ریفراندۆم قسه بكه‌ن له‌وانه‌یه گوتبێتیان كاته‌كه گونجاو نییه یان له‌وانه‌یه ریفراندۆمه‌كه كێشه‌ی زیاتر به‌دوای خوێدا بێنێت، ته‌نانه‌ت توركیا و ئێرانیش نه‌یان گوتووه، دژین و نابێت. ئه‌مه مافێكی سرووشتیی هه‌موو میلله‌تێكه، چ گوناهێكه و چ تاوانێكه كه میلله‌تێك بێت به ئاشتیانه و دیموكراسیانه گوزارشت له ماف و چاره‌نووسی خۆی بكات؟، ئامانجمان ئه‌وه‌یه ده‌مانه‌وێت رێگه له كاره‌ساتی گه‌وره بگرین، ئه‌گه‌ر خه‌ڵكێك پێی وایه ئه‌مه ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی كاره‌ساتێكی گه‌وره روو بدات، له راستیدا خۆی به نه‌بوونی ئه‌مه كێشه‌ی گه‌وره روو ده‌دات، ئه‌و وڵاتانه باسی مافی مرۆڤ و مافی گه‌لان ده‌كه‌ن، ئه‌ی ئه‌و پره‌نسیپانه‌یان له كوێیه، ئایا كه دێته سه‌ر كێشه‌ی كورد هه‌مووی ون ده‌بێت؟".\nرۆژنامه‌نووسێكی كه‌ناڵی فرانس 24 به‌و پرسیارانه ده‌ستی به گفتوگۆیه‌كی چر و پڕ كردووه له‌گه‌ڵ (سەرۆک بارزانی) و ده‌نگدانه‌وه‌ی بڕیاری ریفراندۆم بووه‌ته باسێكی هێنده گه‌وره و فراوانی جیهانی، ئه‌ویش زۆربه‌ی پرسیاره‌كانی له سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان بۆ ئه‌و پرسه ته‌رخان كردووه، چونكه رۆژی 7/6/2017 زۆرینه‌ی لایه‌نه سیاسییه‌كانی كوردستان بڕیاری ریفراندۆمی سه‌ربه‌خۆییی كوردستانیاندا، كه له 25/9/2017 ئه‌نجام بدرێت، به سه‌رپه‌رشتیی (بارزانی) كۆ ببوونه‌وه.\nله‌و دیداره‌دا پرسی پاش ده‌ره‌نجامی ریفراندۆم و كێشه‌ی ناوچه جێناكۆكه‌كان و شه‌ڕی مووسڵ و ره‌ققه و كردنه‌وه‌ی رێڕه‌وی وشكایی ئێران له عێراقه‌وه بۆ سووریا و پۆستی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم و هه‌ڵبژاردنی داهاتووی په‌رله‌مانی كوردستان و پرسی كورد له پارچه‌كانی دیكه‌ی كوردستانی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان باس كردووه و چه‌ندین پرسیاری له‌باره‌وه كردووه.\nهه‌ڵوێستی (بارزانی) و خوێندنه‌وه‌ی بۆ رووداوه‌كانی داهاتوو و ئه‌گه‌ری روودانی كاره‌ساتی گه‌وره له داهاتوودا وه‌ك ئه‌وه‌ی له وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی پێشوودا باسی كردبوون، وای له رۆژنامه‌نووسه‌كه‌ی فرانس 24 كرد له سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان بپرسێت "مه‌به‌ستتان چییه ئه‌گه‌ر ریفراندۆم نه‌بێ كاره‌سات روو ده‌دات؟".\nله وه‌ڵامدا (سەرۆک بارزانی) ده‌ڵێت "نازانم كه‌ی ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌م ره‌وشه به‌مشێوه‌یه بمێنێ، كه زۆر كێشه له نێوان هه‌رێم و به‌غدا ماوه و چاره‌سه‌ر نه‌كراوه، هه‌رچه‌نده ئێمه حه‌ز ناكه‌ین به خه‌یاڵیش بیری لێبكه‌ینه‌وه، به‌ڵام ئه‌گه‌ری هه‌یه تووشی شه‌ڕێكی خوێناوی ببین و شه‌ڕی داهاتوویش شه‌ڕێكی خوێناوی بێت".\nپه‌یوه‌ندیی نێوان (بارزانی) و (عه‌بادی)\nله درێژه‌ی قسه‌كانیدا سەرۆکی هەرێمی کوردستان باسی ره‌وشی ئێستای عێراق و په‌یوه‌ندیی نێوان خۆی و (عه‌بادی) و هێزه‌كانی پێشمه‌رگه و سوپای عێراق ده‌كات و ده‌ڵێت "ئێستا په‌یوه‌ندیی من و به‌رێز (عه‌بادی) په‌یوه‌ندییه‌كی زۆر دۆستانه‌یه و هه‌میشه ئاگامان له یه‌كتره و هه‌ماهه‌نگیمان هه‌یه، له شه‌ری مووسڵ كه پلانمان له‌گه‌ڵ به‌غدا و هاوپه‌یمانان بۆ داڕشت، سه‌ره‌تا ترسی ئه‌وه‌م هه‌بوو ئه‌گه‌ر پێشمه‌رگه و سوپای عێراق نزیكی یه‌كتری ببنه‌وه كێشه‌یه‌كی خراپ رووبدات، به‌ڵام خۆشبه‌ختانه له ماوه‌یه‌كی كه‌مدا هه‌ماهه‌نگی و هاوكارییه‌كی نایاب له نێوان پێشمه‌رگه و سوپای عێراق درووست بوو، تا ئێستایش به‌رده‌وامه. به‌ڵام ئه‌مه مانای ئه‌وه نییه ئه‌م دۆخه هه‌روا ده‌مێنێت، ئێمه زۆر كێشه‌مان هه‌یه هێشتا چاره‌سه‌ر نه‌بووه له‌گه‌ڵ به‌غدا، هه‌روه‌ها مانای ئه‌وه‌نییه من ده‌مێنم و عه‌بادیش ده‌مێنێت و ئه‌م دۆخه‌ش وا ده‌مێنێت، ئێمه ترسی ئه‌وه‌مان هه‌یه دۆخێكی دیكه درووست بێت، چونكه به‌داخه‌وه هێشتا ئه‌و فه‌رهه‌نگه خۆسه‌پێنه له‌سه‌ر بیركردنه‌وه‌ی زۆر كه‌س هه‌یه له به‌غدا و هاوبه‌شیی قبووڵ ناكه‌ن، مادام هاوبه‌شییش قبووڵ نییه مانای ئه‌وه‌یه بڕیاری دیكه ده‌درێت. بڕیاری وا ده‌درێت كه نه‌گونجێت له‌گه‌ڵ به‌رژه‌وه‌ندیی خه‌ڵكی كوردستانیش، وه ببێته هۆكاری ئه‌وه‌ی كه شه‌ڕێكی دیكه درووست ببێت، له‌سه‌ر پرسی سنوور و زۆر پرسی دیكه‌ش هه‌یه، بۆیه من ده‌مه‌وێت له‌و كه‌شوهه‌وا پۆزه‌تیڤه‌ی ئێستا هه‌یه بگه‌ینه لێكتێگه‌یشتنێك تا رێگه له‌و كاره‌ساته بگرێن كه خوانه‌خواسته ئه‌گه‌ری هه‌یه له بارودۆخێكی دیكه‌دا روو بدات".\n(سەرۆک بارزانی) مه‌ترسییه‌كانی قۆناغی دوای شه‌ڕی داعش یان هه‌لومه‌رجی نوێی عیراق ناشارێته‌وه و له قسه‌كانیدا چه‌ند جارێك ته‌ئكیدی له‌و مه‌ترسیانه كردووه‌ته‌وه كه ئه‌گه‌ری هه‌یه له داهاتوودا روو بده‌ن، بۆیه دیسان باسی له‌وه كردووه پێویسته پێشی پێبگیرێت و رایگه‌یاندووه "دڵنیام ئه‌گه‌ر ئه‌م دۆخه چاره‌سه‌ر نه‌كه‌ین و نه‌بینه دوو دراوسێی باش، ئه‌گه‌ری روودانی زیاتره، چونكه نه‌مانتوانی ببینه دوو هاوبه‌شی باش له ساڵانی رابردوو. ده‌ستوورێكمان هه‌بوو زۆر رێكوپێك بوو، به‌ڵام كاری پێنه‌كرا، چونكه له ده‌ستووره‌كه‌شدا ده‌ڵێت (پابه‌ندبوون به‌م ده‌ستووره‌وه مه‌رجه بۆ مانه‌وه‌ی عێراق به یه‌كپارچه‌یی) بۆیه من ئه‌و پرسیاره له هه‌موو دنیا ده‌كه‌م، كام ده‌ستوور؟ چ ئیلتیزامێكی پێوه‌كراوه؟". بۆیه من له شه‌ڕێك ده‌ترسم كه گرینگ نییه له نێوانی كێ ده‌بێت، به‌ڵكو ده‌بێت رێگه له‌و شه‌ڕه بگرین، جا له نێوان كێ ده‌بێت من نازانم له نێوانی كێ ده‌بێت و چۆن ده‌بێت".\n(بارزانی) له وه‌ڵامی خواسته‌كانی ئه‌مریكا بۆ دواخستنی ریفراندۆم بۆ پاش هه‌ڵبژاردنی داهاتووی عێراق له مانگی ئاداری داهاتوو، له‌و كاته‌ی رۆژنامه‌نووسه فه‌ڕه‌نساییه‌كه پرسیاری لێكردووه گوتوویه‌تی "له‌وانه‌یه ئه‌وان بۆچوونێكی دیكه‌یان هه‌بووبێت به‌ڵام ئیمه‌ش بۆچوونی خۆمانمان بۆ شیكردنه‌وه، كه پێویست نییه چیدیكه دوای بخه‌ین، كێ ده‌ڵێت هه‌ڵبژاردن هه‌ر ده‌كرێت له كاتی خۆیدا؟، پاشان ئه‌وه 14 ساڵه ئێمه هه‌ر دوای ده‌خه‌ین، ئیتر ناتوانین له‌مه زیاتر دوایبخه‌ین".\nده‌رباره‌ی ده‌ره‌نجامی ریفراندۆمه‌كه و ده‌ستپێكردنی دانووستان له‌گه‌ڵ به‌غدا (بارزانی) رایگه‌یاندووه "كاتێكی كراوه نابێت بۆ گفتوگۆ به‌ڵام مرونه‌تێكی زۆریش ده‌بێت له گفتوگۆ، بۆ ئه‌وه‌ی كاتی پێویستی پێبدرێت تا بگه‌ینه ئه‌و ئه‌نجامه‌ی ریفراندۆم له پێناویدا كرا.\nهه‌روه‌ها ده‌رباره‌ی رۆڵ و پێگه‌ی كورد له پاش رووخاندنی رژێمی به‌عس، (سەرۆک بارزانی) رایگه‌یاند "كورد له كاتی رووخاندنی رژێم و درووستكردنه‌وه‌ی عێراقی نوێ رۆڵێكی سه‌ره‌كی بینی، له دامه‌زراندنی حكوومه‌تی نوێی عێراق و هه‌ڵبژاردن و داڕشتنه‌وه‌ی ده‌ستوور و پێشتریش له شه‌ڕی رووخاندنی رژێم، به‌ڵام له‌م ساڵانه‌ی دوایی به تایبه‌تی پاش دواهه‌ڵبژاردن كه كرا، له راستیدا به‌پێی به‌رنامه‌یه‌كی رێكوپێك رۆژ دوای رۆژ رۆڵی كوردیان كه‌مكردووه‌ته‌وه‌و ئێمه هیچ شتێكمان نه‌ماوه له به‌غدا. یاسای هه‌ڵبژاردنیش یاسایه‌كی زاڵمانه‌یه و به گوێره‌ی ئه‌و یاسایه‌ی ئێستا هیچ سودێكی نییه ئه‌و هه‌ڵبژاردنانه. تا ئێمه ده‌گه‌ینه ده‌ره‌نجام و لێكتیگه‌یه‌شتن و هه‌ر ده‌ره‌نجامێك دوای ریفراندۆم، ئێمه په‌یوه‌ندییه‌كانمان له‌گه‌ڵ به‌غدا ناپچڕێنین. دوای ئه‌وه‌ش ئێمه پێمان خۆشه قووڵایی ستراتیژیی ئێمه به‌غدا بێت و قووڵایی ستراتیژیی به‌غدایش ئێمه بین، به‌ڵام ده‌رباره‌ی یاسای هه‌ڵبژاردن ئه‌گه‌ر ئه‌م یاسایه‌ی ئێستا بێت، هه‌ڵبژاردن هیچ مانایه‌كی نابێت و ده‌رباره‌ی ئێمه‌ش من باوه‌ڕ ناكه‌م به‌م یاسایه‌ی ئێستا به‌شداریی هه‌ڵبژاردن بكه‌ین مه‌گه‌ر گۆڕانكاریی بنه‌ڕه‌تی به‌سه‌ردا بێت".\nبه‌غدا مادده‌ی (140)ـی جێبه‌جێ نه‌كردووه\nله بڕیاری ئه‌نجامدانی ریفراندۆمه‌كه‌دا ناوچه كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستانیش ده‌گرێته‌وه، ئه‌و ناوچانه‌ش هێشتا وه‌ك ناوچه‌ی كێشه له‌سه‌ر ئه‌ژمار ده‌كرێن، به‌ڵام (بارزانی) ئه‌و گله‌یی و پرسیارانه رووبه‌ڕووی به‌غدا ده‌كاته‌وه‌و ده‌ڵێت "له 2005 كه ده‌ستوور داڕێژرا، خه‌ڵكی كوردستان باڵاترین به‌شدارییان تێداكرد، له‌و ده‌ستووره‌دا مادده‌یه‌كی ناودار به ناوی مادده‌ی 140، بۆ چاره‌سه‌ربوونی كێشه‌ی ئه‌و ناوچانه هه‌یه، هه‌ر چه‌نده ئه‌وه مانای ئه‌وه‌ش نه‌بوو كه ئێمه گومانمان هه‌بووبێ له كوردستانیبوونی كه‌ركووك و شنگال و خانه‌قین یان هه‌ر شوێنێكی دیكه‌ی وه‌ك ئه‌وان، به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی به‌شێوه‌یه‌كی ده‌ستووریی و یاسایی چاره‌سه‌ری ئه‌و پرسه بكرێت، پاشان گه‌ڕانه‌وه‌یه بۆ خه‌ڵكی ئه‌و ناوچانه تا بڕیار له چاره‌نووسی خۆیان بده‌ن. به‌ڵام له 2005 تا ئه‌مرۆ به‌غدا ده‌بێت گله‌یی له خۆی بكات، بۆ ماده‌ی (140)ـی جێبه‌جێ نه‌كردووه؟، له كاتێكدا بوارێكی زۆر هه‌بووه‌و كاتێكی زۆری له به‌رده‌ست بوو تا ماده‌ی 140 جێبه‌جێ بكات. نه ئه‌و كاته و نه ئێستاش ئێمه گومانمان له ناسنامه‌ی كوردستانیبوونی ئه‌و ناوچانه نییه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش ئێمه گفتوگۆ ده‌كه‌ین له‌گه‌ڵ به‌غدا و ئێمه حه‌ز ده‌كه‌ین نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان و كۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تیش بێن یارمه‌تیمان بده‌ن، چونكه مومكینه هه‌ندێك شوێن هه‌ن ناوچه‌یه‌كن عه‌ره‌به‌كانی تێدا ده‌ژین لێیان بپرسرێت، گرینگ لای ئێمه گه‌ڕانه‌وه‌یه بۆ رای ئه‌و خه‌ڵكه، ئه‌وان ئه‌گه‌ر رایان وابوو بگه‌ڕێنه‌وه سه‌ر هه‌رێم، ده‌بێت رێز له رایان بگیرێت، ئه‌گه‌ر نه‌شیانویست له‌گه‌ڵ هه‌رێم بن، ئێمه رێز له رای ئه‌وان ده‌گرین. ئێمه ئیراده‌ی خۆمان ناسه‌پێنین و ناشهێڵین ئیراده‌یه‌كی دیكه له‌سه‌ر ئه‌و خه‌ڵكه بسه‌پێنرێت. خه‌ڵكه‌كه با خۆیان بڕیاری خۆیان بده‌ن".\nریفراندۆم له ناوچه كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئیداره‌ی هه‌رێم\nده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر به‌غدا بڵێت "نابێت ریفراندۆم له‌و ناوچانه‌دا ئه‌نجام بده‌ن"، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان گوتی "ئێستا به‌غدا نه‌یگووتووه نابێت ریفراندۆم له‌و ناوچانه‌دا بكه‌ن، بۆیه پێویست نییه بچینه سه‌ر باسی پرسی گریمانه‌یی، به‌ڵام ئێمه هیوادارین هه‌موو شتێك به گفتوگۆ و لێكتێگه‌یشتن بكرێت، خۆ ئه‌گه‌ر گه‌یشته ئه‌وه‌ی گوشار و هێز و هه‌ڕه‌شه له دژمان به كار بهێنرێت، ئه‌وكاته خۆ ئێمه‌ش ده‌سته‌وه‌ستان ناوه‌ستین".\nده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی تا چه‌ند سەرۆکی هەرێمی کوردستان متمانه‌ی ئه‌وه‌ی لا درووست بووه كه خۆی یان ئه‌وانه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق گفتوگۆ ده‌كه‌ن پاش ریفراندۆم ده‌ره‌نجامێكی ئه‌رێنی به‌ده‌ست بهینن له داهاتوودا تا ده‌وڵه‌تی كوردی درووست بێ؟، له‌و باره‌یه‌وه (بارزانی) وه‌ڵامی كه‌ناڵی فرانس 24 داوه‌ته‌وه گوتوویه‌تی "هیوادارین بگه‌ینه ئه‌نجامێكی ئه‌رێنی، به‌ڵام ئه‌مه مانای ئه‌وه نییه ئه‌و پرسه ته‌نها په‌یوه‌سته به كه‌سی (عه‌بادی)، چونكه ئه‌وه پرسێكه په‌یوه‌ندی به هه‌موو خه‌ڵكی كوردستان و عێراق و هیز و لایه‌نه سیاسییه‌كانه‌وه هه‌یه‌و هیوادارین هه‌مووان ئه‌رێنی بن و له‌و دۆخه تێبگه‌ن".\nره‌ققه و داعش\nكه‌ناڵه فه‌ڕه‌نسییه‌كه ده‌رباره‌ی كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی شاری ره‌ققه‌ی مۆڵگه‌ی سه‌ره‌كی داعش له سووریا و درووستبوونی گرژی له نێوان هێزه هاوپه‌یمان و ناكۆكه‌كان له سووریا له بۆچوونی بارزانی پرسیووه‌و له وه‌ڵامدا سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان ده‌ڵێت "راستییه‌ك هه‌یه ئه‌ویش ئه‌وه‌یه ده‌بێت داعش له عێراق و سووریا تێكبشكێنرێت، ناكرێت له شوینك بشكێنرێ و له شوینێكی دیكه په‌ناگا‌ی هه‌بێت، ره‌وشی سووریا جیاوازه، چونكه له عیراق دوو به‌ره‌یه، راسته هه‌ندێك جار له‌گه‌ڵ به‌غدا جیاوازیمان هه‌یه، به‌ڵام له یه‌ك به‌ره‌داین بۆ جه‌نگی داعش و هاماهه‌نگیمان هه‌یه، هاوپه‌یمانانیش هه‌موویان كۆكن و پشتیوانی له ئێمه و له سوپای عێراق ده‌كه‌ن، له‌به‌ر ئه‌وه ئاسانه و وێنه‌كه بۆ هه‌موو لایه‌ك زۆر روونه. به‌ڵام له سووریا تێكه‌ڵه، ئۆپۆزیسیۆن دابه‌شكراون، هاوپه‌یمانان دژی یه‌كترین، ئۆپۆزیسیۆن دژی یه‌كترین. حكوومه‌تی سووریا به شێوه‌یه‌كی تره، له لایه‌ك شه‌ڕی داعش ده‌كات و له لایه‌كی دیكه شه‌ری ئۆپۆزیسیۆن ده‌كات، له‌به‌ر ئه‌وه له راستیدا هێنده تێكه‌ڵ بووه زۆر ئه‌سته‌مه كه‌س سه‌ری لێی ده‌ربچێت. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش زۆر گرنگه ره‌ققه رزگار بكرێت به‌ڵام به راستی زۆر ئاڵۆزه ره‌وشی ئه‌وێ وه‌كو ئیره نییه".\nریفراندۆمی هه‌رێم و پارچه‌كانی دیكه‌ی كوردستان\nفرانس 24 ده‌رباره‌ی بڕیاری ریفراندۆم و سه‌ربه‌خۆیی باشووری كوردستان و ئه‌گه‌ری ئیلهام به‌خشین به پارچه‌كانی دیكه‌ی كوردستان و بیركردنه‌وه له شێوازێكی هاوشیوه یان شێوازێكی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریی پرسیاری ئاراسته‌ی (بارزانی) كردووه و له وه‌ڵامدا سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان ده‌ڵێت "لێره‌دا ئه‌و پرسیاره دێته گۆڕێ، نه‌ته‌وه‌یه‌ك هه‌یه به ناوی نه‌ته‌وه‌ی كورد و دابه‌ش كراوه به‌سه‌ر چه‌ند وڵاتێكدا، ئه‌و كورده‌ش مافی ژیانی هه‌یه له هه‌ر كوێیه‌ك بێت و له هه‌ر وڵاتێك بێت. ئێمه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ین له هه‌ر پارچه‌یه‌ك به گوێره‌ی تایبه‌تمه‌ندی ره‌وشی خۆیان، له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی خۆیان بگه‌نه لێكتێگه‌یشتن به شێوازێكی ئاشتیانه مافی ئه‌وانیش بدرێت. به‌ڵام به چ شێوازێك و چۆن، ئێمه نه ده‌ستی تێوه‌رده‌ده‌ین و نه بۆ ئه‌وانی دیاری ده‌كه‌ین، به‌ڵام زۆر به‌هێزه‌وه پشتیوانی له شێوازێكی واده‌كه‌ین، جا له سووریا بێت یان ئێران بێت یان توركیا بێت. به‌ڵام ئه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستان په‌یوه‌ندی نییه به پارچه‌كانی دیكه‌وه، وا بوو به 26 ساڵ ئه‌و ره‌وشه‌ی هه‌رێمی كوردستان، بۆ توركیا و ئێران سه‌لماوه ئێمه فاكته‌ری یارمه‌تیده‌ر بووین بۆ سه‌قامگیریی و ئارامی و ئاسایش و هه‌ر كاتێكیش ده‌رفه‌تی ئاشتیانه بۆ چاره‌سه‌ریی له‌گه‌ڵ كورده‌كانی وڵاته‌كانیان هه‌بووبێ، ئێمه درێخیمان نه‌كردووه و له‌مه‌ودوایش نایكه‌ین، به‌ڵام ئێمه له‌مه زیاتر ماف به خۆمان ناده‌ین ده‌ستوه‌ردان بكه‌ین. ئێمه پێمان خۆشه ئه‌و كوردانه‌ی له‌وێ ده‌ژین له‌گه‌ڵیان بگه‌نه چاره‌سه‌ری ئاشتیانه بۆ ئه‌و كێشانه‌ی هه‌یه و كوردیش مافی ژیانی هه‌یه، چونكه ئه‌گه‌ر به نكۆڵیكردن له مافه‌كانی كورد چاره‌سه‌ر بوایه له 100 ساڵی رابردوو چاره‌سه‌ر ده‌بوو".\nده‌رباره‌ی پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان و كۆتاییهاتنی خولی سه‌رۆكایه‌تی و كاراكردنه‌وه و هه‌ڵبژاردنه‌كانی داهاتووی په‌رله‌مانی كوردستان و بڕیاردانی ئه‌نجامدانی ریفراندۆم له‌م كاته‌دا كه كه‌سانێك هه‌ن پێیانوایه كه هۆكاری سیاسییه نه‌ك بۆ سه‌ربه‌خۆیی و كاره درووسته‌كه، به‌ڵام (بارزانی) به دڵنیاییه‌وه له‌سه‌ر ئه‌و پرسه قسه ده‌كات و ده‌ڵێت " هه‌ر كه‌سێك ئازاده چۆن بیر ده‌كاته‌وه و چۆن گوزارشت ده‌كات، ئه‌مه ئازادییه، به‌ڵام پاشان ده‌ره‌نجامه‌كه وه‌ڵامی هه‌موو خه‌ڵكیی ده‌داته‌وه، داهاتوو وه‌ڵام ده‌داته‌وه".\nهه‌روه‌ها ده‌رباره‌ی رۆژی كۆبوونه‌وه‌ی لایه‌نه‌كان بۆ بڕیاردانی ریفراندۆم، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان رایگه‌یاند "رۆژی 7/6/2017 هه‌موو هێزه سه‌ره‌كییه‌كان به‌شدارییان كردووه‌و پشتیوانییان لێكردووه، دوو حزب ماون له ده‌ره‌وه ئه‌وانیش كه‌یفی خۆیانه".\nده‌رباره‌ی ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنی داهاتووی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان و په‌رله‌مانی كوردستان (بارزانی) ده‌ڵێت "نامه‌م نووسیووه بۆ كۆمیسیۆن و بێگومان ده‌بێت ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ش بكرێت له مانگی نۆڤه‌مبه‌ر، بابه‌ته هونه‌رییه‌كانیش ده‌مێنێته‌وه بۆ كۆمیسیۆن خۆیان رۆژه‌كه دیاری بكه‌ن و چۆن ده‌یكه‌ن و زۆریش پێویسته".\n(سەرۆک بارزانی) دیسان ده‌گه‌ڕێته‌وه سه‌ر باسی پۆستی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان و ده‌ڵێت "من زۆر باش ده‌زانم پێش دوو ساڵ واده‌كه ته‌واو بوو، من داوام له حزبه‌كان كرد یان هه‌ڵبژاردن بكه‌ن یان براده‌رێك ده‌ستنیشان بكه‌ن، چونكه نامه‌وێت نه یاسا بۆ من بگۆڕن نه خۆیشم یاسای وڵاته‌كه‌م پێشێل ده‌كه‌م. ئێمه له شه‌ڕدا بووین له‌گه‌ڵ داعش، به بڕیاری ئه‌نجومه‌نی شورا داوایان كرد تا هه‌ڵبژاردن بۆ ئه‌وه‌ی بۆشایی درووست نه‌بێت پۆسته‌كه به‌جێنه‌هێڵم. به‌ڵام بۆ هه‌ڵبژاردنی داهاتوو له مانگی نۆڤه‌مبه‌ری داهاتوو من خۆم كاندید ناكه‌م و من رێز له یاسای وڵاته‌كه‌ی خۆم ده‌گرم. هه‌روه‌ها هه‌ندێك له‌و حزبانه‌ی كه گله‌ییان هه‌یه، نه كاندیدیان هه‌یه و نه رێكده‌كه‌ون براده‌رێك ده‌ستنیشان بكه‌ن نه به‌ره‌و هه‌ڵبژاردنیش ده‌چن بۆ ئه‌وه‌ی سه‌رۆكێك بۆ هه‌رێم هه‌ڵبژێرن".


ئەنفال و تەراتێنی جاش..!؟ – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on نیسان 15, 2019 206 جار بینراوە 0 سەرنج\nمخابن پاش (٢٨)سال لەكارەساتی جینۆسایدو تراژیدیای ئەنفال كە(١٨٠٠٠٠كەس) بوونە قوربانی بەڵام كام قوربانی كەمرۆڤایەتی و مێژووی هەژاند ،هەرلەنوگرەسەلمان وتۆبزاوە وسەماوە گەنج مناڵ پیاو ژن هەر وەكو مەڕ بەزیندووی ژێرگڵ كران كە ئاسمان بۆ ئەم مەشهەدە گریا،سەدام وبەعس دوسەدوپەنجا لەفەوجی جاش و ئامیرسیریە و مەفرەزە خاسەی بەجلی سیسی كوردی بوونە ساقی و جەلاد بۆ ئەنفال و هۆلۆ كۆستی شوناسی كورد ئەفسوس ژانی گەل و زامی هێندە بەژوارە قەڵەم و مێژوو شەرم دەكات لەگەورەی كارەسات لەبێدەنگی جیهان ، كەسێ نەبوو كوردستان لەباوەش بكات و هەنیسكی دایك و باوكی پشت چەماوە بسڕێت،كەسێك نەبوو لوقمە نانێ بداتە كەنیزە كان ..!!ئەمە دیل بوون لەكام جەنگە گیرابوون بەڵام لە یاسای دارستانی (بەعسیزم و جاشنیزم ) چەقەڵ و گورگ خاوەن ماڵە و خاوەن ماڵ ڕاوكراوە، هەموو ساڵێك یادی ئەنفال دەكرێتەوە لەكاتێك دا كلتوری جاش و بكوژەكان داواكراوەكان بەپلەوپۆستی بەرزتر بەسەر خاكی كوردستانەوە تەراتێنیانە..!!خاوەن پۆست و مەكانەتی مادی و مەعنەوین بێ شەرمانەو بێ ئابرویانە بەلای روفاتەكان تێدەپەرن،كەسێك نیە پێیان بڵێت ئێوە تاوان بارن جینۆساید ئێوە كردتان بەڵكو خاوەن بریارن نازانین كامە حاكمەو كامە مەحكومە ،دادگای تاوانەكانی عێراق بە بڕیاری فەرمی داوای رادەستكردنی جاش و مستەشاروئامیر سریەكان دەكات بۆ دادگای كردن لەهەرێم بەڵام پارێزبەندی مەعنەویان هەیەو لەهەرێم داواكاری گشتی و دەزگای جێبەجێكار فەرامۆشی كردوون ، حكومەتی فیدراڵی داوایان دەكات بەڵام هەرێم خۆی بێدەنگ دەكا ئەرێ گەلۆ هەبووە لەهیچ شوێنێك گەلێكی جیا و نەیارەكان داوای تاوانباری ئەنفال بكات دامو دەزگای هەرێمێك خۆی بێدەنگ بكات ئەرێ سارێژی ئەنفال ئەوا دەكرێ گەلۆ كورد دەڵێ هەبووە كوچك لە پشكۆ گەرم تر بێت ئەرێ كەس و كاری شەهیدان ئاوا دڵ نەوای دەكرێن ئەرێ گەلۆ ئەگەر هەرێم ساقی و نۆكەری بەعس لەجاش و مستەشار ناگرێت و رادەستیان ناكات زۆری خۆش دەوێن با رێگا بدات حكومەتی فیدراڵ یان ئەنتەرپوول لەun بۆ مان بگرێ یان بیان باتە بەردەم دادگای تاوانەكان، باچتر ئەم جاشانە و زڕە كوردانە قاقا بەلاماندا گوزەرنەكەن و چوارمەشەكە لێی دانەنیشن و داواكاری گشتیش چەتری بێدەنی بۆ ئەنفال هەلكردووە،ئەم پرسە گرینگە ئەم تراژیدیایە بەرادەستكردنی جاشەكان كوردستانیەكان ئۆخەژن دەبن و كەس وكاری ئەنفالكراوەكان ئارام دەبن..\nبڵاوکراوەی پێشووگۆڕان ناوی سەرجەم كاندیده‌كانمان بۆ پۆستە حکومییەکان یەکلاکردۆتەوە\nبڵاوکراوەی نوێترگۆڕان :هەڵوێستی توندمان دەبێت بەڕامبەر پارتی


یارى پۆکەرى ترەمپ و بن سەلمان\nلەژێر ناونیشانى "نەوت گۆڕاوە بۆ یارییەکى مەترسیدار بۆ سعودییەکان"، ڕۆژنامەى وۆل ستریت جۆرناڵى ئەمریکى وتارێکى بڵاوکردووەتەوە کە تێیدا باس لە یارى پۆکەرى مەترسیدارى نێوان دۆناڵد ترەمپ و محەمەد بن سەلمان دەکات.\nلە وتارەکەدا کە لەلایەن كارين ئليوت هاوسەوە نوسراوە هۆشداری دراوە لەوەى کەرتى نەوتى ئەمریکا و هاوبەشى نێوان ئەمریکا و شانشینەکانى کەنداو لە مەترسیدایە.\nئاماژە بەوەش دراوە کە هاوڕێیەتى نێوان بن سەلمان و ترەمپ بەخێرایی گەشەی کرد لەو کاتەوە کە ترەمپ لەدواى هەڵبژاردنییەوە بە سەرۆک سەردانى سعودیەى کرد، ترەمپ لە پاڵ سعودیەدا وەستا کاتێک پەیوەندییەکانى لەگەڵ قەتەر پچڕاند و شازادەى جێنشین تۆمەتبارکرا بە ڕەزامەندیدان لەسەر تیرۆرکردنى جەمال خاشقچى.\nبەڵام نوسەرەکە باسى لەوەکردووە کە شازادەى جێنشینى سعودیە لە ئێستادا هەڕەشەیە بۆ سەر کەرتى نەوتى ئەمریکا و ئاسایشى نەتەوەیی ئەمریکا، دوبارە هەڵبژاردنەوەى ترەمپ.\nلە مانگى ئازاردا بن سەلمان بازاڕەکانى نەوتى نغرۆکرد بۆ فشار خستنەسەر ڕوسیا لە پێناو کەمکردنەوەى بەرهەمهێنان و پشتیوانیکردنى نرخەکەى، لە بڕیارێکدا کە هاوکاتى بڵابوونەوەى کۆرۆنا بوو، بووە هۆى دابەزینى ئابوریی لەسەر ئاستى جیهان و پاشەکشەى نرخى نەوت بۆ ئاستێکى مێژویی.\nدەستوەردانى ترەمپ لە سەرەتاى نیساندا بۆ ڕازیکردنى هەریەکە لە سعودیە و ڕوسیا و وەبەرهێنەرانى دیکەى نەوت بۆ کەمکردنەوەى ئاستى بەرهەمهێنان، نەبووەتە هۆى باشبوونى دۆخەکە بەڕێژەیەکى گەورە، کاتێک ئاستى بەکاربردن لە جیهاندا کەمبوویەوە لەگەڵ رێوشوێنەکانى داخستن کە زۆرێک لەوڵاتان پەیڕەویانکرد بە ئامانجى سنوردانان بۆ بڵاوبوونەوەى کۆرۆنا.\nبەڵام لەمڕۆدا گرەوەکان زۆر زیاترن لەلاى هەریەکە لە ترەمپ و بن سەلمان، بەوتەى نوسەرى وتارەکە، دۆخى ئەمریکا وەکو گەورەترین بەرهەمهێنەرى نەوت پاشەکشەیکردووە لەگەڵ ئاستى خۆبژێوى ئەمریکا لەکەرتى وزەدا، ئەوەش کارێکى گرنگە لەرووى ئاسایشەوە.\nبەڵام بەراورد بە سعودیە، لەگەڵ مانەوەى نرخى نەوت لە سنورى 30 دۆلاردا بۆ هەر بەرمیلێک، ڕوبەڕووى خراپترین قەیرانى دارایی دەبێتەوە لەماوەى چەند دەیەیەکدا و خراپترین ئەگەریش لەدەستدانى پارێزگارى ئەمریکایە بۆ ئەو وڵاتە.\nلەگەڵ بوونى ئەو قەیرانە، بەپێی نوسەرەکە هەلێکى کارى هاوبەش هەیە بۆ باشکردنى نرخى نەوت و پەیوەندى نێوان سعودیە و ئەمریکا، هەر هەنگاوێکیش بەو ئاڕاستەیە پێویستى بە جموجۆڵى خێرا هەیە لەلایەن بن سەلمان و هاریکاریی و دانایی لە ترەمپەوە، پێش لوتکەى بەرهەمهێنەرانى نەوت لە 10ى حوزەیراندا.\nڕونیشی کردووەتەوە، هەردوو سەرۆک چەندین پرس هەیە کە پێکەوە کارى لەسەر بکەن، ئەگەر بتوانن سنور بۆ یارى پۆکەرى نێوانیان دابنێن و هەنگاو بنێن بۆ سەقامگیریکردنى بازاڕەکانى نەوت، "بەڵام ئەگەر بەردەوام بن لەسەر هەنگاوە مەترسیدارەکانى ئێستا، هەردولا دەدۆرێن".\nنوسەرەکە دەڵێت، ترەمپ هەفتەى ڕابردوو یارى بە کارتێکى بەهێز کرد کاتێک کە ئیدارەکەى ڕایگەیاند، سیستەمى بەرگرى موشەکى پاتریۆت کە لە سعودیە بڵاویکردووەتەوە بۆ پارێزگارى لە دامەزراوە نەوتییەکانى دەکشێنێتەوە، دواى هێرشێکى ئێران بە فڕۆکەى بێفڕۆکەوان.\nدواى ڕۆژێک شازادەى جێنشینى سعودیە بە هێمنى بەڵێنیدا ئاستى بەرهەمهێنان بە رێژەى ملیۆنێک بەرمیلى دیکە لە مانگى داهاتوودا کەمبکاتەوە، بەڵام بەوتەى نوسەرەکە ئەوە بەتەنها بەس نییە بۆ گەڕانەوەى هاوسەنگى لەنێوان خواست و خستنەڕوودا.\nگەشەکردنى کەرتى نەوتى ئەمریکا و دەستکەوتەکانى لەمیانەى سەرۆکایەتى ترەمپدا، بەپێی وتارەکە، بووەتە هۆى ئەوەى کۆى هاوردەکردنى نەوت لەلایەن ئەمریکاوە لەساڵى ڕابردوودا بۆ 3% دابەزێت کە نزمترین ئاستە لەساڵى 1954 ەوە.\nلە مانگى شوباتدا، پیشەسازى نەوتى ئەمریکا ئاستێکى پێوانەیی تۆمارکرد، بەڵام شیکەرەوانى ئەو کەرتە پێشبینیدەکەن مایەپوچبوونى کۆمپانیاکان ببێتە هۆى دابەزینى ئاستى بەرهەمهێنان بەڕێژەى نزیکەى 20% لەکۆتایی ئەمساڵدا.\nپیشەسازى نەوتى بەردین لە ئەمریکا لانى کەم پێویستى بە 40 دۆلار هەیە بۆ هەر بەرمیلێک بۆ بەردەوام بوون و پاراستنى ئاستى بەرهەمهێنان.\nنوسەرەکە دەڵێت، ترەمپ تا ئێستاش یارییەکى زیرەکانە دەکات، کشانەوەى موشەکى پاتریۆت ماناى نەمانى هەڕەشەى ئێران نییە، بەڵکو نەمانى پشتیوانى سیاسییە بۆ سعودیە لەریزى ئەندامانى کۆمارى ئەنجومەنى پیراندا.\nلەکۆتاییدا ئاماژەى بە سێ هۆکار کردووە کە واى لە سعودیە کردووە پابەندبێت بە کەمکردنەوەى پشکى خۆى لە رێککەوتنى بەرهەمهێنانى نەوت، کە یەکەمیان تایبەتە بەوەى ریاز ناچاربووە ئەو هەنگاوە بگرێتەبەر بۆ پشتیوانى نرخى نەوت، دووەم پاشەکشەى ئەمریکا رەنگە ببێتە هۆى هاندان و بەهێزبوونى ئێران، سێیەم هەر کێشەیەکى سیاسی بۆ ترەمپ رەنگە ببێتە هۆى بردنەوەى دیموکراتەکان کە دەیانەوێت ئەو کەسانە سزا بدەن کە پێشێلکارى مافى مرۆڤیان کردووە لە سعودیە و پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئێران ئاسایی بکەنەوە.


ئاسایشی سلێمانی بۆ ماوه‌ی چه‌ند كاتژمێرێك فۆتۆگرافەرێك ده‌ستگیر ده‌كات\nنیوه‌رۆی دوێنێ 9ی ته‌موزی 2019، فۆتۆگرافەرو رۆژنامەنوس "زمناكۆ ئیسماعیل" كە جوانترین وێنەی كچە ئێزیدییە چەك لەشانەكەی گرتوە لەكاتی داگیركردنی شەنگال لەلایەن داعشەوە‌و سەرنجی هەمو جیهانی راكێشا، ئەمڕۆ لەلایەن ئاسایشی سلێمانیەوە لەسەر وێنەگرتنی پرسەی دیار غەریب-ی شەهید دەستگیر كراو كامێراكەی لێسەندرا.\nزمناكۆ ئیسماعیل بەئاوێنەی راگەیاند پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ لەكاتێكدا لەناو پرسەی دیتر غەریب خەریكی وێنەگرتن بوم، دو كەس بەجلی مەدەنیەوە هاتن‌و وتیان ئاسایشین‌و لەگەڵمان وەرە دەرەوە.\nزمناكۆ وتی "یەكەمجار باوەڕم پێنەكردن بەڵام بۆ ئەوەی لەناو پرسەكەدا دەنگەدەنگ دروست نەبێ لەگەڵیان چومە دەرەوەو وتم شوناسەكانتان با ببینم بزانم ئاسایشن، كە چوینە دەرەوە بون بەسێ كەس‌و پاشان بون بەپێنج كەس، دو ئوتومبێلی پڕ لەئاسایشیش لەپشتیانەوە وەستابو".\nوتیشی "خستیانمە ناو ئوتومبێلێكەوەو بردیانم بۆ بنكەی ئاسایشی سەرچنار، بۆ ماوەی چەند كاتژمێرێك هێشتیانمەوەو وتیان بەفەرمانی خالد ماوەتی دەستگیركراوی، كامێراكەو شەش میمۆرییان لێسەندم‌و خۆمیان ئازاد كرد".\nزمناكۆ ئاماژە بەوە دەكات كە تا ئێستاش كامێراكەی نەدراوەتەوە، ئەو وتی "ئەو كامێرایە 5 ساڵا وێنەی پێشمەرگە‌و شەڕڤانانم لەشەڕی داعشدا پێگرت هەر لەجەلەولاوە بگرە تا دەگات بەموسڵا‌و شەنگال‌و رەبیعەو رۆژئاوای كوردستان، وێنەی ئاوارە ئێزیدییەكانم پێگرت كە وێنەی كچە چەك لەشانەكە لەئاستی جیهاندا دەنگدانەوەی هەبو، سەرنجی رای گشتی جیهانی بۆ ئەو كارەساتە راكێشا".\nوتیشی "ئەوەی هەمەو نیمە تەنها ئەو كامێرایەیە، ئەگەر نەمدەنەوە ئیشەكەم تیا ئەچێ".\nهاوكات میترۆ په‌یوه‌ندیكرد به بنكه‌ی ئاسایشی سه‌رچنار و خالید ماوه‌تی به‌ڕێوه‌به‌ری ئاسایشی ناوشار له سلێمانی و به‌ڵێنیاندا ئه‌مرۆ كامێرا و سه‌رجه‌م ئه‌و كه‌لوپه‌لانه‌ی له زمناكۆ ئیسماعیلیان وه‌رگرتووه بیده‌نه‌وه.


هاوژین ئەمین باس لە کارەساتی بەتاڵانبردنی سامانی گشتیی، وێرانکردنی سەرمایەی نەتەوەیی و داڕزانی کۆمەڵایەتی دەکات\nشارەزایان تیشکدەخەنە سەر چەند کۆڵەکەیەکی پڕ بایەخ و بنچینەیی کە شوناسی تەواوی کۆمەڵگە لە مەودایەکی شارستانیی جیاوازدا بەرجەستە دەکەن. سەرباری ژێرخانی ئابوریی و هاوکات مەودای سیاسی و ئایدۆلۆژی؛ کۆمەڵگە وەک دامەزراوەیەکی مۆدێرن کە سەرجەم چین و توێژەکانی کۆمەڵگە تیایدا هەست بە ژیان و مرۆڤبونی خۆیان بکەن و کولتۆریش وەک هێزێکی شارستانی زیندوو، کە پێکڕا زیندوێتی و دامەزراوەیی کۆمەڵگە رەنگڕێژ دەکەن. هاوکات فشار و هەڵمەتە شارستانی و کۆمەڵایەتییەکان ئەگەر رەنگڕێژ نەبێت بە روانینگەلێکی مەعریفی و فەرهەنگی باڵا؛ ئەوا رەنگە خولانەوە بێت لە بازنەیەکی داخراودا و بەرلەوەی فشارێکی شارستانی بێت دەبێتە فشارێکی هەژار و خاڵی. بەڵام بەبێ دەستخستنە سەر تەواوی کەمکوڕی و نەهامەتی و کوڵەکە شکستخواردووەکانی ژیانێکی شارستانی شایستە، مۆمکین نییە رەهەندە زیندووەکانی ئەو ئاستە ژیارییە بەرجەستەبکەین.\nئاسۆ جەبار لە دەنگی ئەمریکاوە بۆ بەرنامەی رەهەندەکان وتووێژێکی لەگەڵ نوسەر و مامۆستای زانکۆی سلێمانی هاوژین ئەمین سازکردووە.\nسەبارەت بە ناڕەزایی و نائومێدییەکان هاوژین ئەمین دەڵێت "من چاوەڕوانی تەقینەوەی گەورە ئەکەم، لەڕاستیدا نائومێدی خەڵک گەیشتۆتە ئاستێکی بێمانا و زۆر قورس". هاوکات "نائومێدبوونی تەواوی ئەو خەڵکە لەهەموو ئەو هێزە وسیاسیانەی کە لە کوردستاندا هەن، بەناوی ئۆپۆزسیۆن و بە ناوی هێزی سیاسی ناڕازی".\nسەبارەت بە شوناسی دەسەڵات لەکاتی رووبەڕووبونەوەکانیدا لەگەڵ خەڵکدا هاوژین دەڵێت "لەو باوەڕەدام تا رادەی رووبەڕووبونەوەی کۆڵان بە کۆڵان هێزی سیاسی کوردستان ئەو سەرمایەدار و قاچاخچیانە لەهەرێم لەگەڵ خەڵکدا دەڕۆن".\nهەروەها دەڵێت "خەڵک لەوە تێگەیشتووە کە ئەم هێزە سیاسیانەی کوردستان، ئەم قاچاخچیانەی کوردستان لەوە ناچێت بە ئاسانی دەستبەرداری ئەو کۆنتراکتانە ببن، لەوە ناچێت بە ئاسانی دەستبەرداری دەسەڵات و بردنی سەرمایەی خەڵک ببن، وەئەگەری زۆری ئەوە هەیە ئەگەر ناڕەزاییەکان توندببنەوە و زۆر بە توندی کۆتایی پێبێت".\nسەبارەت بە کردنەوەی قوتابخانەو زانکۆکان و ناڕەزاییەکان؛ هاوژین ئەمین دەڵێت "رەنگە قوتابخانەکانی کوردستان بە کراوەیی نەبینین، رەنگە زانکۆکان بە کراوەیی نەبینین، لەڕاستیدا؛ رەنگە وەزارەتی تەندروستی کە ئەمانە هەمووی ناوەندی زۆر هەستیارن لەهەر وڵاتێکدا نەتوانن درێژە بە ئیشی خۆیان بدەن، ئەمانە هەمووی بونەتە هۆی ئەوەی بچوکترین سوێ بچێتە گیانی ئەو هێزە گەندەڵکار و قۆرخکارە کە لە هەرێمی کوردستاندا هەیە".\nهاوکات دەڵێت "کێشە گەورەکە ئەوەیە کە خەڵکی ناڕازی هەرێمی کوردستان ئێستا تا ڕادەیەکی زۆر بێ پشتە، بە تەنیایە".\nسەبارەت بە ئۆپۆزسیۆنیش دەڵێت "ئەوەی پێی دەوترێت شەپۆلی ئۆپۆزسیۆن لەهەرێمی کوردستاندا، هیچ نیە لەسێبەرێکی درۆزن و پەراوێزی ناکاریگەری ئەو دوو هێزە سیاسییەی تر بەداخەوە".\nسەبارەت بە قەیرانە ئابوری و سەرجەم قەیرانەکانی دیکە هاوژین ئەمین دەڵێت "ئەمە بەتاڵانبردنی سامانی گشتییە، ئەمە وێرانکردنی سەرمایەی نەتەوەییە، کارەساتێکی نەتەوەیی زۆر گەورەیە". "بەشێکی زۆر لەخڵک برسییە، ئەگەر مانایەک مابێتەوە ناوی لێبنێن شۆڕشی برسییەکان، بەڕاستی خەڵک برسێتی، مامۆستای زانکۆ هەیە پارە لەگیرفانیا نیە، خەڵک هەیە کەتۆتە سەر ئەوەی کە زبڵی بەرپرسەکان کۆبکاتەوەو بیخوات و دەرخواردی ماڵ و مناڵی خۆی بدات، ئەمە حەقیقەتە".\nهەروەها دەڵێت " کەسێک ئەوەندە لەکەرامەتی دراوە، ئەوەندە لەکەسایەتی دراوە، لە بوونی دراوە؛ دێتە سەر شەقام و دەڵێت من نانم نیە بیخۆم، من پارەم پێ نیە جەژن بکەم، پێشمەرگەکانیش کە بەرگری لەم نیشتیمانە دەکەن ئەوانیش هەر برسین، ئەمە کێشە گەورەکەیە"\nدەرەنجام هاوژین دەڵێت "ئەوەی چاوەڕوان دەکرێت یان داڕزانێکی کۆمەڵایەتی زۆر گەورەیە یان تاکە ئومێدێک هەبێت ئەگەر هۆشیارییەک مابێت لەناو ئەم کۆمەڵگەیەدا نوخبەیەکی هۆشیار لەچین و توێژە جیاوازەکان کۆببنەوە کە رۆحێک بکەنەوە بەبەر ئەم کۆمەڵگەیەداو جارێکی تر جۆرێک لەژیان لە ئومێدی پێببەخشنەوە. شتێک بە مانای ئۆپۆزسیۆنێکی راستەقینە".\n"ئۆپۆزسیۆنێکی راستەقینە کە بتوانێت کۆمەڵگە لەو خۆبچوککردنەوەیە بۆ ئاستی داواکردنی موچە بهێنێتە دەرەوە".\nلە کۆتاییدا دەڵێت "ئینسانی کورد نابێت ئەوەندە کەرامەتی بشکێت بێتە سەر شەقام بۆ سواڵکردن".\nلەڕێی ئەم بەستەرەوە دەتوانن گوێبیستی تەواوی وتووێژە ببن.....\nوتووێژ لەگەڵ هاوژین ئەمین


09/04/2020 2239 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nبەو ناونیشانەی سەرەوە، گۆڤاری "غازیتا رۆ" راپۆرتێكی بڵاوكردووەتەوە دەربارەی هۆكارەكانی كڕینی ژێرزەمینی ناوازە لە ئەمریكا.\nبەپێی راپۆرتەكە، ملیۆنەرەكانی ئەمریكا ئامادەی ئەوەن بچنە نێو ئەو ژێرزەمینە ناوازانەی، كە بۆ ماوەی شەش مانگ دەتوانن تێیدا بژین.\nلەو بارەوە گۆڤاری "فۆرپس" ئاماژە بۆ ئەوە دەكات داواكاریەكی زۆر لەسەر ئەم جۆرە شوێنە ناوازانە هەیە و خاوەنی كۆمپانیای ریسینگ بۆنكێرس بەناوی (غاری لینش) وتویەتی: داواكاری لەسەر ئەو شوێنانەی لەژێر زەمیندان بە رێژەی ٢٠٠٠% بەرزبووەتەوە.\nهەر بەپێی راپۆرتەكە، بەڵام هۆكاری گەڕان بەدوای شونێكی ئارامدا ڤایرۆسی كۆرۆنا نییە، بەڵكو ئەوەیە ملیۆنەرەكانی ئەمریكا لە تەقینەوەی دۆخی كۆمەڵایەتی دەترسن بەهۆی ڤایرۆسەكەوە.\nلینش لەو بارەوە دەڵێت: كارمەندەكانمان بە شێوەیەكی بنەڕەتی تەنیا بەدوای پارێزگاریدا دەگەڕێن، گرنگ نییە چی لە وڵاتدا روودەدات، جەنگ بێت یاخود زەمین لەرزەیەكی كارەساتبار، هەروەك ئەوەی لە سەدەی نۆزدە لە نیو مەدریدا روویدا، بڵاوبنەوەی پەتای جیهانیی وەكو ئەوەی ئێستا هەیە، لەوانە گرنگتر ئەوەیە كە خۆمان دەبینینەوە لەسەر لێواری هەرەسهێنانی كۆمەڵگەدا، ئەمەش مەترسیەكی راستەقینەیەو هەڕەشەمان لێ دەكات.\nوتیشی: لە راستیدا ئێستا شوێنێك پێویستە بۆ ئەوەی پارێزراو بیت لە ئەگەری توڕەبونی هاوڵاتیان، ئەم ژێرزەمینانە ماوەیەكی زۆر بەر لە بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا كڕدراون.\nژێرزەمینە ئامادەكراوەكە بریتییە لە ١٤٠ مەتری چوارگۆشە و دەكەوێتە ویلایەتی ئۆهایۆ و بە شێوەیەك دروست كراوە، كە خێزانێكی پێنج كەسی بتوانن بە ئاسانی بۆ ماوەی شەش مانگ تێیدا بژین.\nژێر زەمینەكە نزیكەی یەك ملیۆن دۆلاری تێچووە، دیارە ئەمەش گرانترین ژێرزەمین نییە لە ئەمریكادا و تێچووی ئەو ژێرزەمینانەی، كە كۆمپانیای ناوبراو دروستیان دەكات نرخەكەیان لەنێوان ٤٠ هەزار دۆلار و ٨.٥ ملیۆن دۆلاردان.\nدروست كردنی ژێر زەمین بابەتێكی نوێ نییە لە ئەمریكادا و لەگەڵ هاتنە سەر كاری دۆناڵد ترامپدا دەستی پێكردووە و ملیۆنەرەكانی ئەو وڵاتە ڕاڕابوون و نەیانتوانی پێشبینی ئەنجامەكانی دەرچوونی ترامپ بكەن و لەوە دەترسن سەرۆكەكەیان جەنگی جیهانی سێیەم دەست پێ بكات.\nهەروەها لینش بۆ تۆڕی سی ئێن ئێن وتویەتی: دوای هەڵبژاردنی ترامپ لە ساڵی ٢٠١٦، داواكاری لەسەر ژێر زەمین بە رێژەی ٧٠٠% زیادی كرد بەبەراورد لەگەڵ ساڵی ٢٠١٥دا.


ڕێککەوتنی هەولێر ــ بەغدا لەنێوان ۱٦ی ئۆکتۆبەرو ۳۱ی ئابدا\nلەدوای ڕووداوی ۱٦ی ئۆکتۆبەری ۲۰۱۷ەوە پارتی دیموکراتی کوردستان نەچووەتەوە کەرکوک و هەمیشە سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەوە تۆمەتبار دەکات کە لەم بەروارەدا خیانەتیان لەخاکی کوردستان کردووە، خۆی لەڕاستیدا بەپێی ڕێککەوتنی بارزانی لەگەڵ حەیدەر عەبادی دەبوو دوای شەڕی داعش کەرکوک و هەموو ئەوناوچانەیشی کەوتبوونە دەستی پێشمەرگە لەشەڕی داعشدا بخرێتەوەژێر هەیمەنەی سوپای عێراق. ئەوەبوو پارتی بەبێ شەڕ هەم کەرکوک و هەم هەولێریشیان چۆڵ کرد.\nسێ ساڵ دوای ئەو بەروارەی کەرکوک، ئێستا پارتی پێشەوایەتی سوپای عێراق دەکات بچنە شەنگال. لێرەدا پرسیاری جەوهەری ئەوەیە: ئەگەر ۱٦ی ئۆکتۆبەر خیانەت بێت، ئەی جیاوازی چییە لەگەڕانەوەی سوپای عێراق بۆ کەرکوک لە۱٦ی ئۆکتۆبەرو ئێستای شەنگال؟\nلەڕاستیدا و لەباری ئاساییدا، سوپای عێراق نەک بۆ کەرکوک و شەنگال تەنانەت بۆی هەیە بچێتە هەر چوار پارێزگاکەیتری هەرێمیشەوە بەو مەرجەی دەستکێشی بۆ نەکرێت و بەپیلان و سیناریۆ دەرگای بۆ واڵا نەکرێت. زۆر ئاسایی دەبوو ئەگەر شەنگال لەڕووی جوڵەی سوپاوە لەکەرکوک و هەر پارێزگایەکیتری عێراق بچێت، بەڵام کارەسات ئەوەیە ڕێنوێنیکردنی سوپای عێراق لەلایەن پارتییەوە بۆ شەنگال لە لە۱٦ی ئۆکتۆبەرو ۳۱ی ئابیش دەچێت.\nلەهەردوو ڕووداوی ۱٦ی ئۆکتۆبەرو ۳۱ی ئابدا پارتی ڕێگای خۆشکرد بۆ سوپای عێراق بێنە هەردوو شاری کەرکوک و هەولێرەوە، ئەمەش تەنها لەپێناو لاوازکردنی پێگەو هێزی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، واتە لەهەردوو ڕووداوەکەدا پارتی یەک مەبەستی هەبوو لەهێنانی سوپای عێراق ئەویش لاوازکردنی پێگەو دەسەڵاتی نەیارەکەی بوو کە یەکێتی-یە.\nهەمان شت لەهێنانی سوپای عێراقدا بۆ شەنگال دەبینین، بەڵام ئەوەی جیاوازی نێوان ئەم خیانەتەیە بەهەردوو خیانەتی ۱٦ی ئۆکتۆبەرو ۳۱ی ئاب ئەوەیە؛ ئەمجارە نەیارەکەی پارتی هەمان نەیارەکەی کەرکوک و هەولێری ۳۱ی ئاب نییە بەڵکو ئەمجارە نەیارەکەی پارتی (پارتی کرێکارانی کوردستان ــ پەکەکە)یە.\nدوای ڕزگارکردنی شەنگال لەژێردەستی داعش، پارتی زۆر هەوڵیدا بەسەر پەکەکەدا زاڵ بێت لەشەنگال بەڵام پێینەکرا. تەنانەت تورکیایشی هێنایەناو پرسەکەوە و بەهاوکاری تورکیایش نەیتوانی پەکەکە لەشەنگال دەربکات، ئەوەی ئێستا پارتی چاوی لێیەتی لەڕێککەوتنی نێوان هەولێر و بەغدا لەسەر ڕەوشی شەنگال ئەوەیە سوپای عێراق بچێتە شەنگال و دەسەڵات و بارەگای پەکەکە لەشەنگالدا نەهێڵێت، بۆئەم مەبەستە پارتی داوای لەتورکیا کردووە جارێکیتر بێتەناو بابەتەکەوەو لەسەر هەمان پرسیش تورکیا بانگهێشتی مستەفا کازمی کردووە بۆ ئەنقەرە.


ئه‌و كه‌سێ تۆشى ڤایرۆسێ كۆڕۆنا بووى ب واسته ده‌ڕبازى دهۆكێ بوویه - پرس بادینی\nHome سڵایدشۆو كوردستان گرنگ هەواڵ هەواڵ،ساخله‌مى ئه‌و كه‌سێ تۆشى ڤایرۆسێ كۆڕۆنا بووى ب واسته ده‌ڕبازى دهۆكێ بوویه\nئه‌و كه‌سێ تۆشى ڤایرۆسێ كۆڕۆنا بووى ب واسته ده‌ڕبازى دهۆكێ بوویه\nپرس بادینی 1:25:00 PM سڵایدشۆو, كوردستان, گرنگ, هەواڵ, هەواڵ،ساخله‌مى,\nئه‌ڤروو وه‌زاره‌تا ته‌ندروستیا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ تۆشبوونا ئێكه‌م حاله‌ت ب ڤایرۆسێ كۆڕۆنا ل دهۆكێ ڕاگه‌هاند .\nلدۆیڤ زانیاریێن پرس میدیا، ئه‌و كه‌سێ تۆشبووى ب واسته ژ فڕۆکخانا هەولێرێ بێ كه‌ره‌نتین، ده‌ڕبازى دهۆكێ بوویه ب هاریكاریا كه‌سه‌كى، و بۆ ماوێ 5 ڕۆژانه دناڤ هاوڵاتیان و خێزانا خۆ دا تێكه‌ل بوویه، و نها ل نه‌خۆشخانا تایبه‌تا ڤایرۆسێ كۆڕۆنایى ل دهۆكێ كو به‌ریا نها نه‌خۆشخانا سوتیا بوو، هه‌روه‌سا هه‌موو ئه‌ندامێن خێزانا وى ژی نها لژێر پشكنینان دانه .\nهه‌روه‌سا فه‌رهاد ئه‌ترۆشى پارێزگارێ دهۆكێ، دكۆنگره‌یه‌كێ ڕۆژنامه‌ڤانى دا ئه‌و چه‌نده پشت ڕاستكر، و گوت، "ئه‌و كه‌سێ تۆشبووى پێگیر نه‌بوویه ب ڕێنمایێن ساخله‌میێ، و پێدڤیه ئه‌و كه‌سێ هاریكاریا ئه‌وى تۆشبووى كرى بهێته سزادان".\nBy پرس بادینی at 1:25:00 PM


دیاری کردنی ۱۹ی خەرمانان وەک ڕۆژی خۆکوژی!\n 52 : ئێستا له‌سه‌ر هێل\nدیاردەی خۆکوژی لە ناو هەموو کۆمەڵگاکانی جیهان دا بە ڕێژەیەکی بەرچاو زیادی کردووە، هەر\nئەم هۆکارەش وای کرد کە ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی WHO بە مەبەستی کارکردن لەسەر نەهێشتنی خۆکوژی و بەرگری کردن لە هۆکارەکان، ۱۹ی خەرمانانیان وەک ڕۆژی جیهانی خۆکوژی دیاری کرد.\nیەکێک لەسەرەکیترین هۆکارەکانی\nخۆکوژی، بارودۆخی کۆمەڵایەتی و ئابووریە. ئەو کەسانەی کە دەگەنە ئەو برواو ئاستەی خۆیان بکوژن زۆربەیان لەلایەن کۆمەڵگاوە پەراوێز خراون یان لانیکەم خۆیان ئەو هەستەیان هەیە. هەندێک کات ئەوان بە دوو شێوە داوای یارمەتی\nدەکەن، بە شێوەی راستەوخۆ یان ناراستەوخۆ . شێوەی راستەوخۆ وەک رۆیشتن بۆ لای دوکتور یان باس کردن لای کەسانی نزیکی خۆیان. شێوەی ناراستەوخۆ وەک دابڕان لە دەوروبەری خۆیان وەک دوور کەوتنەوە لە کۆمەڵگا بۆ وێنە ئەو کەسانەی کە پێشتر کەسایەتیەکی کۆمەڵایەتیان هەبوە دوور دەکەونەوە لە کۆمەڵگا و تووشی گۆشەگیری و خەمۆکی دەبن، مەترسی خۆکووژیان لەسەرە و دەبێت لەلایەن کەس و کاری ئەوکەسانە بە وریایی سەرەنجیان بدرێتێ. ئەوەی لەم سەردەمە لە نێو لاوان زۆر بەرچاوە بریندارکردنی خۆیانە، رەنگە هەموومان لە دەوروبەری خۆمان مێرمنداڵان یان لاوانمان دیوە کە ئازاری خۆیان ئەدەن، ئەمەیش بە پێی لێکۆلینەوە خۆکوژی نوێیە، ئەو کەسە نایەوێ کۆتایی بە ژیانی خۆی بێنێ بەڵام دەیهەوێ سەرەنجی خەڵک بۆ لای ئەو کێشە و گرفتانە کە هەیەتی رابکێشێ. باوەڕێکی هەڵە کە لەنێو خەڵک هەیە ئەوەیە کە نابێت سەبارەت بە خۆکوژی قسە بکرێ بە پێچەوانەی ئەم باوەڕە دەبێت زۆرتر بخرێتە بەر سەرنجی خەڵک و بەتایبەت لاوان. بەهێزبوون و خۆڕاگری لە بەرانبەر ئازارەکانی ژیان وانەیەکە کە دەبێتە هۆی دابەزینی ئامار و ئاسەواری خۆکوژی لە نێوان لاوان و خەڵکانی تردا.\nئاماری خۆکوژی لە وڵاتێکی وەک ئێران کە لە ژێر دەسەڵاتی دیکتاتوری ئاخوندیه راستەقینە نیە و لە زۆربەی ئۆرگانەکانی رژیم ئەم ئامارانە بە نهێنی دەمێنێتەوە و ڕاناگەیەندرێ. بەڵام بە هەموو ئەم چەواشەکاریانە ئێران سێهەمین وڵاتە لە بواری خۆکوژی، دیاردەیەک کە زۆرتر ژنانی خاوەن ماڵ و منداڵ توشی دەبن. بەپێچەوانەی کۆمەڵگاكانی دیكەی جیهان کە زۆربەی پیاوانی سەڵت خۆکوژی دەکەن. لە وڵاتی ئێران خۆکوژی زیاتر لەناو چینی لاوەکاندایە بەڵام لە کۆمەڵگای جیهانیدا کەسانی گەورەساڵ زۆرترین ئاماری خۆکوژیان هەیە.\nلە کوردستان نەبوونی زانیاری و بێکاری و بارودۆخی کارەساتباری ئابوری و کۆمەڵایەتی زیاترە، بەم هۆیەوە ئاماری خۆکوژی لە کوردستان زیاتر خۆی دەردەخات. هەروەها لە ماوەی هەشت مانگی رابردوودا ۱۹۰کەس کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێناوە، کە ۹۳کەسیان ئافرەت و ۹۷یان پیاوە، لەکۆی ئەم ۱۹۰کەسە ٤٤کەس تەمەنی خوار ۱٨ساڵیان بووە کە ۲٥کەسی کچ و ۱۹کەسیش کوڕ بوون.\nئەوەی کە حاشاهەڵنەگرە خۆکوژی لە بەرچاوی خەڵکە کە بۆ میدیاکانی رژیم ناشاردرێتەوە. زۆربەی ئەم شێوە خۆکوژیانە بە هۆی کێشەی کۆمەڵایەتیەوەیە. ئەمە دەرخەری ئەوەیە ئەو کەسانە جیا لە کوشتنی خۆیان دەیانهەوێ دەرد و كێشەكان بخەنە ڕوو و ناویان لە مێژوودا بمێنێەوە و ببنە هۆکارێک بۆ سەرهەڵدانی گەورەتر و وریایی بە خەڵک ئەدەن. شێوەیێک لە دەربڕینی نارەزایەتی کە ئەو کەسانە بۆ خۆیان دەبنە قوربانی، لە ئاخرین نمونەی ئەم شێوە خۆکوژیانە دەتوانین بە سەحەر خودایاری ئاماژە بکەین. کە بەناوی (دختر ێ‌بی) ناوبانگی دەرکرد و ئەم کچە بەهۆی ئەوەی کە لە یاریگای ئازادی بۆ دیتنی یاری تۆپی پێ بەشداربوو کە سەرەتایی ترین مافی هەر مرۆڤێکە، لەلایەن رژیم دەسبەسەرکرا و بەدوایشدا سزای زیندانیان بەسەریا سەپاند کە ناچار بوو لەپێش چاوی خەڵک و لە پێش یاریگای ئازادی تاران ئاگر لە خۆی بەربات، بەداخەوە لەدوای چەند ڕۆژێک گیانی دا. وەک دەزانین بە درێژایی مێژوو حکومەتی دیکتاتۆری ئاخوندی گیانی مرۆڤەکانی بۆ گرینگ نەبوە وئێستایش ترسی ئەوەیان هەیە ئەم کردەوە ببێتە هۆی سەرهەڵدانێک لە لایەن خەڵک و لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان و کەسایەتیە بەناوبانگەکانی وەرزشی ئێران ئاماژەی پێ دەکەن بەڵام ئەوەی لەهەموو ئەمانە بەهێزترە دەنگی سەرکووت کراوی خەڵکە. ئەوان خۆیان قوربانی کرد بۆئەوەی خەڵک وریا ببنەوە. خەڵکی ئێران ئەوە دەزانن هۆکاری هەموو ئەم کێشە و گرفتی ئابووری و کۆمەڵایەتیانە حکومەتی دیکتاتۆری ئاخوندیە کە بە سەرکوتی خەڵک تائێستە توانیویەتی درێژە بە حکومەتی نامرۆڤانەی خۆی بدات. حەقیقەت ئەوەیە کە تا کۆتایی هاتن بەو دەسەڵاتە نابێ واز لە شۆڕش و خەبات بێنین و دەبێ بە دەربڕینی نارەزایەتی و خۆپیشاندان و گۆڕینی ئەو دەسەڵاتە مافەکانی خۆمان بەدەس بێنین.\nڕێکه‌وت: 2019-09-16 10:12:42\nTITLE/دیاری کردنی ۱۹ی خەرمانان وەک ڕۆژی خۆکوژی\nدیاری ** کردنی ** دیاری کردنی ** ۱۹ی ** دیاری ۱۹ی ** کردنی ۱۹ی ** دیاری کردنی ۱۹ی ** خەرمانان ** دیاری خەرمانان ** کردنی خەرمانان ** دیاری کردنی خەرمانان ** ۱۹ی خەرمانان ** دیاری ۱۹ی خەرمانان ** کردنی ۱۹ی خەرمانان ** دیاری کردنی ۱۹ی خەرمانان ** وەک ** دیاری وەک ** کردنی وەک ** دیاری کردنی وەک ** ۱۹ی وەک ** دیاری ۱۹ی وەک ** کردنی ۱۹ی وەک ** دیاری کردنی ۱۹ی وەک ** خەرمانان وەک ** دیاری خەرمانان وەک ** کردنی خەرمانان وەک ** دیاری کردنی خەرمانان وەک ** ۱۹ی خەرمانان وەک ** دیاری ۱۹ی خەرمانان وەک ** کردنی ۱۹ی خەرمانان وەک ** دیاری کردنی ۱۹ی خەرمانان وەک ** ڕۆژی ** دیاری ڕۆژی ** کردنی ڕۆژی ** دیاری کردنی ڕۆژی ** ۱۹ی ڕۆژی ** دیاری ۱۹ی ڕۆژی ** کردنی ۱۹ی ڕۆژی ** دیاری کردنی ۱۹ی ڕۆژی ** خەرمانان ڕۆژی ** دیاری خەرمانان ڕۆژی ** کردنی خەرمانان ڕۆژی ** دیاری کردنی خەرمانان ڕۆژی ** ۱۹ی خەرمانان ڕۆژی ** دیاری ۱۹ی خەرمانان ڕۆژی ** کردنی ۱۹ی خەرمانان ڕۆژی ** دیاری کردنی ۱۹ی خەرمانان ڕۆژی ** وەک ڕۆژی ** دیاری وەک ڕۆژی ** کردنی وەک ڕۆژی ** دیاری کردنی وەک ڕۆژی ** ۱۹ی وەک ڕۆژی ** دیاری ۱۹ی وەک ڕۆژی ** کردنی ۱۹ی وەک ڕۆژی ** دیاری کردنی ۱۹ی وەک ڕۆژی ** خەرمانان وەک ڕۆژی ** دیاری خەرمانان وەک ڕۆژی ** کردنی خەرمانان وەک ڕۆژی ** دیاری کردنی خەرمانان وەک ڕۆژی ** ۱۹ی خەرمانان وەک ڕۆژی ** دیاری ۱۹ی خەرمانان وەک ڕۆژی ** کردنی ۱۹ی خەرمانان وەک ڕۆژی ** دیاری کردنی ۱۹ی خەرمانان وەک ڕۆژی ** خۆکوژی ** دیاری خۆکوژی ** کردنی خۆکوژی ** دیاری کردنی خۆکوژی ** ۱۹ی خۆکوژی ** دیاری ۱۹ی خۆکوژی ** کردنی ۱۹ی خۆکوژی ** دیاری کردنی ۱۹ی خۆکوژی ** خەرمانان خۆکوژی ** دیاری خەرمانان خۆکوژی ** کردنی خەرمانان خۆکوژی ** دیاری کردنی خەرمانان خۆکوژی ** ۱۹ی خەرمانان خۆکوژی ** دیاری ۱۹ی خەرمانان خۆکوژی ** کردنی ۱۹ی خەرمانان خۆکوژی ** دیاری کردنی ۱۹ی خەرمانان خۆکوژی ** وەک خۆکوژی ** دیاری وەک خۆکوژی ** کردنی وەک خۆکوژی ** دیاری کردنی وەک خۆکوژی ** ۱۹ی وەک خۆکوژی ** دیاری ۱۹ی وەک خۆکوژی ** کردنی ۱۹ی وەک خۆکوژی ** دیاری کردنی ۱۹ی وەک خۆکوژی ** خەرمانان وەک خۆکوژی ** دیاری خەرمانان وەک خۆکوژی ** کردنی خەرمانان وەک خۆکوژی ** دیاری کردنی خەرمانان وەک خۆکوژی ** ۱۹ی خەرمانان وەک خۆکوژی ** دیاری ۱۹ی خەرمانان وەک خۆکوژی ** کردنی ۱۹ی خەرمانان وەک خۆکوژی ** دیاری کردنی ۱۹ی خەرمانان وەک خۆکوژی ** ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری ڕۆژی خۆکوژی ** کردنی ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری کردنی ڕۆژی خۆکوژی ** ۱۹ی ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری ۱۹ی ڕۆژی خۆکوژی ** کردنی ۱۹ی ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری کردنی ۱۹ی ڕۆژی خۆکوژی ** خەرمانان ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری خەرمانان ڕۆژی خۆکوژی ** کردنی خەرمانان ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری کردنی خەرمانان ڕۆژی خۆکوژی ** ۱۹ی خەرمانان ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری ۱۹ی خەرمانان ڕۆژی خۆکوژی ** کردنی ۱۹ی خەرمانان ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری کردنی ۱۹ی خەرمانان ڕۆژی خۆکوژی ** وەک ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری وەک ڕۆژی خۆکوژی ** کردنی وەک ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری کردنی وەک ڕۆژی خۆکوژی ** ۱۹ی وەک ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری ۱۹ی وەک ڕۆژی خۆکوژی ** کردنی ۱۹ی وەک ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری کردنی ۱۹ی وەک ڕۆژی خۆکوژی ** خەرمانان وەک ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری خەرمانان وەک ڕۆژی خۆکوژی ** کردنی خەرمانان وەک ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری کردنی خەرمانان وەک ڕۆژی خۆکوژی ** ۱۹ی خەرمانان وەک ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری ۱۹ی خەرمانان وەک ڕۆژی خۆکوژی ** کردنی ۱۹ی خەرمانان وەک ڕۆژی خۆکوژی ** دیاری کردنی ۱۹ی خەرمانان وەک ڕۆژی خۆکوژی **


Diplomatic Magazine | کازمی، کۆدی پەیوەندیی ئەمریکا ئێران!؟\nدواجار بینیمان پاش چاوەڕوانییەکی زۆرو بۆشاییەکی سیاسی گەورەو حکومەتێکی کاربەرێکەری دەسلەکارکێشاوەی لاوازو خواستی خۆپیشاندەران عادل عەبدولموهدی حکومەتەکەی سپاردەی کازمی کرد،\nبە کورتی، هێنانە پێشەوەی کتوپڕیی مستەفا کازمی، بۆ داڕشتنەوەی نەخشەو دیزان و دۆخی عێراقی دوای قاسم سلێمانی و ئەبو مەهدی موهەندیسە، دەبێ ئەو دوو مێژوە بەرچاو بگرین\nبە ئامانجگرتنی قاسم و هاوڕێکانی کردەیەکی ئەمنی و ئیستیخباراتی ڕووت بوو، ئەمریکا بەبێ جیهازی ئیستیخباراتی عێراق هەرگیز بیریشی لێ نەدەکردەوە کە کازمی سەرۆکی ئەو دەزگایە بوو، هاوکات باڵێک لە ئیسلامی شیعی دژە حەشدو ئیسڵاحتەڵەبی ئێرانی و عێراقیش ئاگادار بوون و ئەپروڤیان کردبوو، بۆیە کازمی لەدرزی ئەم گەمەو ململانێ تازەیە لەدایک دەبێت، ڕێک کۆدی نهێنی ئەمریکاو ئێران. بۆیە ئەمریکاو ئێران و سەرکردەکانی عێراق و لەسەرو هەموشیانەوە مەرجەعیەتی نەجەف، بە فەرزو لەژێر جەبریی ناچارییەکی کوشندە بەبێ پرۆسەی هەڵبژاردن و بە تەوافوقاتی نهێنی و دوور لە نۆرمەڵایزی سیاسی و دەستاودەستی دەسەڵات، هێنایانە سەرشانۆ سیاسیەکە، کە ڕەنگە تەنها بۆ پۆشینی ناڕێکییەکان و کەڤەری قەیرانەکان نەبێت هێندەی بۆ هاوسەنگی هێزەکان بێت تا کاتی هەڵبژاردنی نوێ لە ئەمریکاو دواتر عێراق. هێنانە پێشەوەی مستەفا، هیچ میدیاو کاراکتەرێکی نەجوڵاند بەتایبەتی ئەوانەی باسی دیموکراسی و میکانیزمەکانی هەڵبژاردن و مەنتیقی حوکمرانییەکی تەندروست و دوور لە دەستێوەردانیان دەکرد، بگرە هەندێکیان بە کوتلە پەرلەمانییە میانرەوەکانیشەوە هەرزوو موبارەکەیان کرد بەبێ ئەوەی شارەزای ئەجێنداکەی بن.\nمستەفا کازمی، وەک خۆی ئەو کەسایەتییە ئایدیا شیعی و لیبراڵمەزهەب و پاشخان ئەمریکی و ژۆرنالیستە کراوەیەی کە بە تەزکیەی مەرجەعیەت و لایتی زینۆنی ئەمریکیەکان، تونێلە تاریکەکەی ڕۆشنکردەوە بۆخۆی و پلیکانەکانی بڕی بۆ سەرەوەی هەرەمەکە، بەڵام هەرەمێک تەنها بەرزیی و لوتکەیەکی هەستبزوێن نیە، بەڵکو، تەژییە لە ئاریش وکێشەی قوڵی سیاسی و ئابوریی و مەزهەبیی و ئابوری و قەرزی بانکی و سیاسەتێکی شێواوی دەرەکی کە راستکردنەوەی ئاسان نابێت بۆ کازمی و تیمەکەی،\nکەواتە یان ئەمریکا پاڵپشتی توندی دەکات یان بەنجێکی کاتییە بۆ عێراقیەکان و نابێ هێندە هیوای پێوە ببەسترێت.\nدۆسیەکانی وەک دەرکردنی هێزەکانی ئەمریکاو هاوپەیمانان لە عێراق و دۆسیەی هەناردەی نەوت و سامانی سروشتی و ئەو قەرزە زۆرانەی لەسەر عێراق کەڵەکە بوەو گەندەڵی بەرپرسان و پرسی حەشدی شیعی و میلیشیاکانی ئێران کە وەک حکومەتی سێبەر کاردەکەن و هادی عامیریی سەرۆک وەزیرانیانەو چارەسەرکردنی کێشەی خزمەتگوزاری پارێزگاکانی خواروی عێراق و ئینجا بودجەو موچەی هەرێمی کوردستان و مادە دەستورییەکان و پرسی کەرکوک و ئازادی سیاسی بەشێکن لەو کێشەو دۆسیە کراوانەی هەڕەشەیەکی حازربەدەستن لە کازمی و تیمەکەی؟\nکەواتە ئایا کازمی عێراق بەرەو دەوڵەتێکی کراوەو مۆدێلێک لە حوکمی ڕاقی دەبات، یان بەرەو حوکمڕانییەکی پۆلیسی و ئیستیخباراتی؟\nدیارە ئەم دوو ڕوانگەیە، هەردوکی ئەگەرێکی لەپێشن کازمی دەستیان بۆ بەرێت، یەکەمیان حوکمی رەشیدو ڕاقی و مۆدێلێک لە کرانەوەی زیاترو شەفافیەت و ئازادی و کورتکردنەوەی دەستی گەندەڵکاران و کۆتاییهاتنی فەوزای سوپاو میلیشیاکانی حەشد قورسترین کارێکە بۆ کازمی و هەرگیز ناتوانێ دەستی بۆ بەرێت، چونکە کارێکی ئاسان نییە، ئەگەری دوەم چانسی زیاترە بۆ ئەوەی کازمی تاقی بکاتەوە بەو حوکمەی خۆی پێشتر دەرچوی ئەو دەزگا ئەمنی و ئیستیخباراتیانە بوەو سەرۆکی دەزگای هەواڵگریی نیشتیمانی بوەو پشگیریکاری سەربازی و ئەمنی زۆرەو مەرجەعیەتیش زیاتر مەیلی ئەوەیان هەیە عێراق بۆ ئەو بازنەیە بەرن تاوەکو بتوانن وەک سێبەری ئێران بمێننەوەو خۆپیشاندەران سەرکوت بکەن و کۆتایی بەو کەمە ئازادییە سیاسیی و هیومانیەتە بهێنن.\nبۆیە دیزاینی دۆخی ئایندەی عێراقی دوای عادل عەبدولمەهدی و خامۆشکردنەوەی نارەزایەتیەکان، وەک ئەرک سپاردویانە بە کازمی گەرچی ئەوەندە ئاسان نابێ، چونکە ئەو کاندیدی تەواوی عێراقیەکان نییەو فاکت و قۆناغەکە خستیە کەناراوەکانی دیجلەو کۆشکی سەرۆکایەتی، بۆیە ناتوانێ پیاوی ئەرک و پرۆژە سەختەکان بێت، بەڵام دەتوانێت پیاوی کۆدە نهێنیەکان و ڕێکخەریی پەیوەندیەکانی ئەمریکاو ئێران بێت، ئەوەش ڕوونە کە کازمی کار بۆ ئەوە دەکات بە تۆپزیی دەستی هەندێک ئیسلامحەشدی ئێرانی و نزیک لە میلیشیا چەکدارەکان کورت بکاتەوە لە ئایندەی حوکمرانی عێراق بە هێزو پاوەریی ئەمنی و ئیستیخباراتی.


ڕێکخراوێکی تایبەت بە دیکۆمێنتکردنى بارودۆخى ئێزیدیەکان ئاشکرای دەکات، ئەو چەند ڕوداوى خۆکوشتنەى کە لە سەرەتای ئەمساڵدا لەناو کەمپەکانی ئێزدییەکانی دهۆک ڕوویدا حاڵەتى تاکن و پەیوەندیان بەیەکەوە نییە.\nلە سەرەتای ئەمساڵدا و لە ماوەى تەنها چوار ڕۆژدا (4 بۆ 8ی کانونی دووەمی 2021)، سێ کچ و کوڕێکی ئێزدی کە دوانیان تەمەنیان تەنها 15 ساڵ بوو لەناو کەمپەکاندا خۆیان کوشت، ڕێکخراوی "ئێزدییەکان بۆ دۆکیومێنتکردن" دەڵێت، دووان لەو کچانە بە ڕێگەى ئەلکترۆنی هەراسانکراون کە لە کەمپەکانی "شاریا" و "ئیسیان" و "بیرسفى" بوون لە پارێزگاى دهۆک."\nزیاتر بخوێنەوە: دهۆک؛ سێیەمین کچی ئێزدی لەماوەی سێ ڕۆژدا خۆی خنکاند و مامی قسە بۆ ناس دەكات\nخەیرى عەلى ئیبراهیم، بەڕێوەبەرى لقى شنگالى ڕێکخراوى ئێزییەکان بۆ بە دیکۆمێنتکردن بە ماڵپەڕى "الحرة"ى وتووە، "ئەو دوو کچەى کە تەمەنەنیان 15 ساڵ بوو ڕووبەڕووی هەراسانکردنی ئەلیکترۆنى بوونەتەوە لەلایەن کەسانى نەناسراوەوە، بۆیە لەترسى ئابڕوچوون خۆیان کوشتووە."\nڕونیشیکردوەتەوە، "کچى سێیەم بەهۆى کێشەى خێزانى و هاوسەرگیرى و گرژى لەگەڵ خێزانەکەیدا خۆى کوشتووە."\nماڵپەڕەکە لە زارى سەرچاوەیەکەوە لە کەمپی "شاریا" لە دهۆک ئەوەی ڕوونکردوەتەوە کە "کچانى ناو کەمپەکان هەندێکجار لەلایەن ئەوانەى دەسەڵاتیان هەیە ئیستغلالکراون."\nلەلایەکى ترەوە سامان داود، ڕۆژنامەنوسى ئێزدى وتویەتى، لەدواى ساڵى 2014 حاڵەتەکانى خۆکوشتن لەناو ئێزدیەکاندا ڕووى لەزیادبوون کردوە، ئەوەش بەهۆى ئەو بارودۆخە دەرونییەى بەهۆى داگیرکارى داعشەوە دروستبوو.\nبەڵام بەڕێوەبەرى لقى شنگالى ڕێکخراوى ئێزدیەکان بۆ بە دیکۆمێنتکردن جەخت لەوەدەکاتەوە کە ئەو سێ کچە بەهۆى بابەتى کۆمەڵکوژى و داگیرکارى داعشەوە خۆیان نەکوشتووە، چونکە کاتێک ئەو ڕوداوانە ڕویانداوە ئەوان منداڵ بوون، بەڵام بەهۆى ئاوارەبوون و ژیان لەناو کەمپەکان کێشەى کۆمەڵاتى دروست دەبێت کە پێشتر لەناو ئێزدیەکاندا باو نەبووە، لەوانەش بەکارهێنانى هێڵەکانى ئینتەرنێت بەبێ هۆشیارى.\n2021.01.23 - 16:59


https://1baiser.com حکومەت پەرلەمان کەلەپچە دەکات |\nHome ڕاپۆرت حکومەت پەرلەمان کەلەپچە دەکات\nحکومەت پەرلەمان کەلەپچە دەکات\non: تشرینی یه‌كه‌م 16, 2019 In: ڕاپۆرت, سەرەکیNo Comments\nخەرجی و سەفەری وەفدی پەرلەمانتاران هەڵدەوەشێندرێتەوە\nبە بڕیارێکی سەرۆکایەتیی پەرلەمانی کوردستان خەرجی و سەفەری وەفدی پەرلەمانتاران بۆ دەرەوەی وڵات هەڵدەوەشێندرێتەوە و ئەوەش کاردانەوەی جیاوازی درووست کردووە، بەشێک پێیان وایە حکومەت دەستی خستووەتە پەرلەمانەوە و بەشێکیش بە کارێکی باشی دەزانن.\nبە نووسراوێكی پەرلەمانی كوردستان، كە لە ڕۆژی 2ی ئۆكتۆبەر و واژۆی سەرۆكی پەرلەمانی كوردستانی بە سەرەوەیە، تیایدا هاتووە: ״بڕیارمان دا بە ڕاگرتنی هەموو جۆرە شاندێكی پەرلەمانتاران و فەرمانبەران بۆ دەرەوەی وڵات، جگە لەو حاڵەتانەی كە پێشتر ڕەزامەندیی نووسراوی لەسەر دراوە تا ئەو كاتەی سەرۆكایەتیی شێواز و مەرجەكانی شاندەکان ڕێك دەخات.״\nڕزگار محەمەد، ئەندامی پەرلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی گۆڕان بە ״ئاژانس״ی وت: ״ئێمە نیگەرانین و هەست دەكەین حكومەت دەستتێوەردان دەكات و دەیەوێت زیاتر ڕەئی خۆی فەرز بكات لەو پڕۆژانەی كە ئێستا هەن، لە كۆبوونەوەی لیژنەكانیشدا نیگەرانیی خۆمان نیشانداوە، ئەوە لە ئەهمییەتی پەرلەمان كەم دەکاتەوە.״\nوتیشی: ״لەگەڵ ڕێکخستنەوەی سەفەر و شاندەکانداین، بەڵام بڕینی خەرجی و قەدەغەی سەفەری پەرلەمانتار بەو شێوەیە پێمان باش نییە، پەرلەمان دامەزراوەیەكی سەربەخۆیە و ناكرێ ببێتە كوڕی حكومەت و ئەوە پێچەوانەی جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکانیشە.״\nئەم هەوڵەی پەرلەمان لە كاتێكدایە كە لە ئێستادا حكومەت بە پڕۆژەیەك داوای لە پەرلەمان كردووە پاسەوانی پەرلەمانتاران لە 3 پاسەوانەوە بۆ 2 پاسەوان كەم بكرێتەوە و دامەزراندنیشیان بە شێوەی گرێبەست بێت نەك هەمیشەیی.\nشێركۆ جەودەت، ئەندامی لیژنەی دارایی و ئابووریی پەرلەمانی كوردستان بە ״ئاژانس״ی وت: ״لەبەر نەبوونی یاسایەكی تایبەت بە خۆی، پەرلەمان هەموو شتێكی ڕەبتی بە حكومەتەوە هەیە، هەتا مووچە و بودجەی پەرلەمانتاریش لە حكومەتەوە وەردەگیرێت، ئەمە نایاساییە و نابێت بەو شێوەیە بێت و پەرلەمان بکەوێتە ژێر هەژموونی حکومەتەوە.״\nئەم بڕیارەی سەرۆکایەتیی پەرلەمان لە کاتێکدایە لە خولەکانی ڕابردوو هەموو جۆرە ئیفاد و شاندێک هەبووە و خەرجی کراوە ئەگەر تەنها پەرلەمانتارێکیش بووبێت.\nهیوا نەسرەدین، سەرۆكی دیوانی پەرلەمانی كوردستان بە ״ئاژانس״ی وت: ״ئەم بڕیارەی پەرلەمان هەوڵێكە بۆ كەمكردنەوەی خەرجی، تەنها ئەو ئیفادانە لە لایەن سەرۆكایەتیی پەرلەمانەوە ڕەزامەندیی لەسەر دەدرێت كە لە پەرلەمانی وڵاتانی ترەوە بۆ پەرلەمانی كوردستان هاتووە، لە خولەكانی تر هەموو شێوەكانی ئیفاد هەبووە ئێستا ئەوە نەماوە.״\nوتیشی״حكومەت هیچ داوایەكی وای لەسەر كەمكردنەوەی خەرجییەكانی پەرلەمان نەكردووە، چونكە ئەو خەرجییەی پەرلەمان دەیكات زۆر زۆر كەمە بە بەراورد لەگەڵ حكومەت.״\nگه‌شتیارى ئێرانیش وه‌ك تمه‌ن هاڕه‌ى كردووه\nیەکگرتن و لێکترازان، سیمای مێژووی ئیسلامییەکانی کوردستان


توندڕەوەی ئایینی لە کوردستانی ئێران؛ هۆکارەکان و مەترسییەکانی\nلە هەواڵەکاندا هاتووە ئەو جەلادە کوردەی داعش کە لە کەرکووک پێشمەرگەیەکی کورد سەر دەبڕێت خەڵکی شاری کامێران سەر بە پارێزگای کوردستان لە ئێراندایە. بینینی ئەو جەلادە دیسان ئەو پرسە بنەڕەتییە دێنێتە ئاراوە کە چی دەبێتە هۆی ئەوە هەندێک لە کوردەکانی ئێران ببن بە ئەندامی ڕێکخراوە توندڕەوە ئیسلامییەکان؟\nپێشتریش لە هەواڵەکاندا ئاماژە درا بوو بە هەندێک لەو کوردانەی ئێران کە لە شارە جیاوازەکانەوە لە نەغەدەوە تاکوو کرماشان پەیوەستی داعش بوون و هەندێکیشیان لەو ڕێگایەدا تێدا چوون.\nبیرۆکەی توندڕەوەی ئیسلامی چەندە لە کوردستانی ئێراندا ئامادەگی هەیە و تا چەند پێگەی لە ناو جەماوەردا بۆ خۆی دروست کردوە؟ چەند ئەگەری ئەوە هەیە کە توندڕەوە ئێسلامییەکان لە ناوخۆی ئێراندا و لە ناوچە کوردنشینەکاندا چالاکی تروریستی ئەنجام بدەن؟\nهێزە ئەمنییەکانی ئێران تا چەند ئاگاداری ئەو توندڕەوانەن و ئامادەی بەرەنگار بوونەوەیانن؟ هێزە ئێسلامییەکان بە گشتی لە ناوچە کوردنشینەکانی ئێراندا چەند چالاکیان هەیە و ئەو ڕێکخراوانەی کە وەک مامناوەندی دەناسرێن چەند دەتوانن لە سەر لاواز کردنی بیرۆکەی توندڕەوی ئێسلامی کاریگەریان هەبێت؟\nهاوڵاتییە سونی مەزهەبەکانی تری ئێران وەک بەلوچەکان و تورکەمەنەکان ، چەند بیرۆکەی توندڕەوەی ئایینی لە نێوانیان بوونی هەیە و پەیوەندی ئەوان لە گەڵ توندڕەوە کوردەکان لە چی ئاستێکدایە؟\nلەبەرنامەی هەڵو واشنتونی ئەم هەفتەیەدا ئەم پرسانەمان لەگەڵ بەڕێزان مۆختار هوشمەند پسپوڕی ئیسلامی سیاسی لە ناو کوردەکاندا و عەمار گوڵی ڕۆژنامە نووس له ناوەندی نووچە و شرۆڤەی ڕۆژ تاوتۆ کردوە. لە دەستپێکی بەرنامەکەشدا بەڕێز فەرهاد فەلاحی لەگەڵمان بوو و تا وردەکاری زیاترمان سەبارەت بە موحەمەد ئێبراهیمی، جەلادە کوردەی داعش، پێبدات.


ئێران ده‌ڵێت له دانوستاندنی ناوکیدا به‌ره‌وپێشچوون هه‌ن به‌ڵام جیاوازیش هه‌ر ماون\nکاربه‌ده‌ستێکی کۆماری ئیسلامی ئێران ده‌ڵێت هه‌ندێک به‌ره‌وپێشچوون هاتۆته ئاراوه له وتووێژه ناوکیه‌کانی له‌گه‌ڵ شه‌ش زلهێزه‌که‌ی جیهاندا ده‌کرێن.\nمه‌رزیه ئه‌فخه‌م، ده‌مڕاستی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران ده‌ڵێت به‌ڵام هێشتاش هه‌ندێک جیاوازی ڕاسته‌قینه ماون .\nئه‌م ڕاگه‌یاندنه‌ی ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه‌ی مه‌رزیه ئه‌فخه‌م هاوکاته له‌گه‌ڵ کارکردنی وتووێژکه‌ران له‌سه‌ر به‌رنوسی ڕێکه‌وتنێک بۆ ڕاگرتنی به‌رنامه ناوکیه‌که‌ی ئێران له به‌رامبه‌ر کۆتاییهێنان به سزا سه‌پێندراوه‌کانی سه‌ر تاران.\nدیپلۆماتی ئاگادار له‌و وتووێژانه‌ی له پشت ده‌رگای داخراوه‌وه ده‌کرێن ده‌ڵێن کێشه‌ی سه‌ره‌کی که ماوه‌ته‌وه له نێوان هه‌ردوو لایه‌نی دانوستاندندا بریتیه له کێشه‌ی پیتاندنی یۆرانیۆم، که ده‌شێت هه‌م سوته‌مه‌نی ڕیاکته‌ره‌کان و هه‌میش به‌شی سه‌ره‌کی چه‌کی ناوکی لێوه دروست بکرێن.\nئێران نکوڵی ده‌کات له‌وه‌ی چه‌کی ناوکی دروستبکات و جه‌خت ده‌کاته‌وه له‌وه‌ی یان ئه‌وه‌تا 50 هه‌زار سه‌نته‌رفیوجی پیتاندنی یۆرانیۆمی هه‌بێت یان که‌متر به‌و مه‌رجه‌ی ئامێری پێشکه‌وتووی به هه‌مان ئه‌ندازه‌ی به‌رهه‌مهێنان هه‌بێت.\nوڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا ده‌یه‌وێت ئێران به‌رنامه‌یه‌کی زۆر بچوکتری هه‌بێت.\nڕوسیا و چین و به‌ریتانیا و فه‌ڕه‌نسا و ئه‌ڵمانیاش به‌شدارن له‌م وتووێژانه‌ی ڤیه‌ننادا که ڕۆژی 20 ی ئه‌م مانگی حه‌وته دوا واده‌یه بۆ دانوستاندنه‌کان.


چەند زانیارییەک لەبارەی یاسای بودجەوە\nیاسای بودجەی عێراق کە لە ٧٦ پەڕە و ٦٩ ماددە پێکھاتووە، لەرووی ناوەرۆکەوە ھەڵگری کێشە داراییەکانی ساڵانی رابردووی عێراقە.\nلە بودجەی ٢٠٢١دا ئاماژە بۆ قەبارەی باجەکان کراوە، کە تەنھا لە % ٣ یە ، ئەمەش نزمترین ئاستی داھاتە لە کۆی دھاتی گشتی وڵاتدا، داھاتی باجی دەسھاتەکانیش ساڵانە تەنھا لە ٤٥٠ بۆ ٥٠٠ ملیار دینار پێک دەھێنێت، لە کاتێکدا مانگانە ٥ ترلیۆن و ٤٠٠ ملیار دینار بۆ موچەی فەرمانبەرانی حکومی دەڕوات، کە نزیکەی %٣٤ی بۆ مووچەی بنەڕەتی فەرمانبەرانە و %٦٦ەکەی بۆ دەرماڵەکەیانە، دەرماڵە و مووچەی بنەڕەتی بە ھەردووکیان تائێستا ھیچ باجێکیان لەسەر نیە، ھەر بۆیە لە ١٣ی نیسان (عەلی عەلاوی) وەزیری دارایی عێراق پێشنیازی باج خستنە سەر مووچەی بەشێک لە فەرمانبەرانی خستبووەروو.\nبەگشتی ئەم بودجەی ٢٠٢١ەی عێراق گرفتارە بە بودجەی ٢٠٢٠ و ساڵانی پێش خۆی کاتێک خەرجی کارپێکردن سەردەمانێک ٧ ترلیۆن دیناری مانگانەی تێپەڕاند بوو، تاکە سەرچاوەی پارەدارکردنی ئەو خەرجیە زەبەلاحەش لە %٩٠ ی دەگەڕایەوە بۆ داھاتی نەوت، ھەر بۆیە لەگەڵ دابەزینی نرخی نەوتدا حکومەت لە نێوان دوو بژاردەدا خۆی بینیوە:\nیەکەمیان قەرز لە ناوخۆی عێراق بکات بە بانکی ناوەندیشەوە ، ھەمان قەرز نەکات و خەرجیە کارپێکراوەکانی کەم بکاتەوە، حکومەتەکەی مستەفا کازمی بژاردەی یەکەمیانی قبوڵکرد و بۆ ئەو مەبەستەش داھاتی گشتی نەوت دەبوو بە رێژەی لە %١٢٠ زیاد بکات ھەتا بتوانێ بەشی موچە خۆرانی بکات، بۆیە ئەم سیناریۆیە لە بودجەی ٢٠٢١یشدا رەنگی داوەتەوە، چونکە بەر لە ناردنی بودجەکە بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانیش لە کۆتایی ٢٠٢٠دا، حکومەتەکەی کازمی نزیکەی ٧٠ ترلیۆن دینار قەرزی ناوخۆ و دەرەوەی لەلابووە، بەڵام لە چانسی بودجەی ٢٠٢١ ئەوەیە نرخی یەک بەرمیل نەوت بە (٤٥) دۆلار خەمڵاندووە، بەڵام لە ماوەی ٤ مانگی رابردوو نرخی نەوت لە سەرو ٦٠ دۆلارەوە ھەڵبەز و دابەز دەکات.ھەروەھا بەپێی ھەمان بڕگە لە یاسای بودجە بەھای دیناری عێراقی بەرامبەر دۆلاری ئەمریکی بە (١٤٥٠)دینار دیاری کردووە،بەمەش سیاسەتی نەختینەی گۆڕانکاری لە خۆیدا کرد بەگرتنەبەری فەلسەفەی دراوی گران بە دراوی ھەرزان و توانی %٢٣ وەک باجی ھەڵاوسان بگەڕێنێتەوە خەزێنەی دەوڵەت،بەڵام ئەمەش لەسەر شانی مووچەخۆران و دەسھات دیاری کراوەکان.


سمیناری دوکتور قاسملو (٢)، چەند مەسەلەی سیاسی جیهانی، سەید ئەحمەد حوسێنی – PMNews\n– چەند مەسەلەی سیاسی جیهانی\nدوو پڕۆسەی جیهانی – ڕەوتی ئاشتی – دیموکراتیزاسیۆن (دیموکراتیزەکردن)\nئەو دوو پرۆسەیە بە تەواوی لە جیهان دا دەچێتە پێش، هێندێک هۆ هەیە بۆ چوونە پێش( ئاڵ و گۆڕ لە کومونیستی سۆڤیەت) ڕۆژ بە ڕۆژ خێراتر دەچێتە پێش.\n– تەئسیری پڕۆسەی ئاشتی لە دنیا دا !\nیەکەم ڕەقەبەری نێوان دو دەوڵەتی گەورەی جیهان گۆڕاوە بە شێوەی هاوکاری ، ساڵان وەزعەکە ئاوا بوو هەر کەس لە لای شۆڕەوی بوو دژی ئەمریکا بوو و بەر عەکس. لە واقیع دا دونیا ببو بە دوو بەش،ئەوەی لە نێوەڕاست دابوو دەبوو تەکلیفی خۆی ڕەۆشن بکاتەوە جیهانی سوەمیش دەبوو لە نێویاندا سەر بە لایەنێک بێ.\nلە هەر حاڵ دا لایەنگریان لە لایەنێک لە دەوڵەتە گەورەکان دەکرد (بە تایبەت باری ئابوری) لەو وەزعە دا گارباچۆف هاتە مەیدان.\nهاوکاری ئێستای نێوان دو دەوڵەت لە بەر چاوی میلەتان لە درگای داخراو پێک نایە، سیاسەتی سۆڤیەت لەو باەرەوە باشتر و ڕونترە، خەتەری شەڕی ئەتۆمی کەم بۆتەوە، (لە نێو بردنی موشەکی نێونجی).\nئەوەی گارباچۆف دەڵێ ئێمە لایەنگری سادر کردنی شۆڕشی سوسیالیستی نین زوتر لینین وتویەتی لە ڕاستیدا وڵاتەکان خۆیان دەبێ ئەو شۆڕشە پێک بێنن.\nسوسیالیزم کاری هەر وڵاتێکە کە دەبێ خۆی لە نێو خۆی دا پێکی بێنێ.\n– سیاسەتی ئێستای سۆڤیەت!\n– کامبۆچ(کێشە محەلییەکان بەرەبەرە حەل دەبن).\nئانگۆلا، کوبا پشتیوانی لێدەکات – چریکە دژی دەوڵەتیەکانیش ئەمریکا پشتیوانیان لێدەکات.، هەر دوو لا دەستیان لە پشتیوانی هەڵگرتووە.\nئەفغانستان – فەلەستین چارەسەر کردنی کێشە محەلییە.\n– ئەو سیاسەتەی سۆڤیەت، بوەتە هۆی باشتر بوونی نێوانی لە گەڵ زۆر دەوڵەتی دیکە وەک چین.\nئەفکاری عمومی جیهان یەکپارچە لە گەڵ گۆرباچۆفە، لە ئاڵمانی غەربی ڕەئی گیری کراوە بەرانبەر بە بۆچونی گارباچۆف بە تەواوی خەڵک موافق بوون.\n– پڕۆسەی دووهەم. دیموکڕاتیزاسیۆن!\nبناغەی پڕۆستریکا لە واقع دا دیموکراتیزاسیۆنە، دیموکراسی لە سۆڤیەت سەر دەکەوێ بێ ئەوەی زەرەری بۆ سوسیالیزم هەبێ، بەڵکوو قازانجی زۆرە، ئێمە تەنیا حیزبێکین لە خاوەرمیانە دا پێشتر ئەوەمان مەترەح کردوە واتە (سوسیالیزمی دیموکراتیک).\nسی (٣٠) ساڵ لە مەو بەر کۆنگرەی حیزبی کومونیستی شوڕەوی بڕیاری دا کە پاش سی (٣٠) ساڵ شۆڕەوی بە پێنج ساڵ پێش ئەمریکا دەکەوێ ، ئێستە کە گارباچۆف قسە دەکا ت ئەو بڕیارە بەتەواوی غەڵەتە، خاکی سۆڤیەت یەک لە سەر شەشی خاکی دونیایە، بەڵام گەنم لە ئەمریکا دەکڕێ.\nئەگەر لە دیکتاتۆریەوە بچینە دیموکراسی دەبێ ماڵیات بدەین بۆ نمونە خۆمان، زۆر کەس پێیوایە نابێ بە قسەی بەرپرسەکەی بکات یان هەر لە دیموکراسی دەترسێت.\nچەند کۆسپ بوە لە سەر ڕیگای دیموکراسی – هێندێکیان لاچوون هێندێکیان ماون، مەسەلەن ئەگەر لە سکرتاریا یان دەوروبەری دەفتەرن کە ئاپاراتێک پێک دێت زوو شتەکان بە شێوەیەک کۆنتڕۆڵ دەکرێن ئەگەر کەسێک لە ئورگانەکانی خوارەوە دێت گلەیی هەیە کارەکانیان بۆ جێبەجێ نابێت لە سۆڤیەت دا شتەکە بە هاتنی گۆرباچۆف باش بووە،\n– ئەرتەش! (فەرماندەکان) مەسئولی کولی ئیتلاعات (KGB)- مەسئولی تەبلیغات هەمووی موافقی گارباچۆفن، تەنیا کەسێک موخالیفە بەرپرسی کشت و کاڵە کە بۆی ناکرێ، لە داهاتودا لای دەبەن.\n– عاملی ناوخۆیی ، گەورەترین کۆسپی ئەو گلاسنۆستە لە سۆڤیەت دا ئابوریە، ئەگەر بتوانێ لەو ماوەدا کە بۆی دانراوە جیبەجێی بکەن زۆر باش دەبێ.\n– عاملی دەرەوە. !\nلە وڵاتانی دەرەوە وەک ئاڵمانی شەرقی ناتوانێ فەورەن لە لایەن سەرۆکی ئەو وڵاتە سەدو هەشتا (١٨٠) دەرەجە گۆڕان پێک بێ، ئەگەر ئەو شەهامەتەی هەبێ لاچێ یەکی دیکە ئەو کارە بکات.\n– لە چۆکۆسلواکی لە باری فەرهەنگیەوە لە گەڵ سۆڤیەت ئیرتباتیان هەیە ڕەنگە گلاسنۆست لەوێ لەو وڵاتانی دیکە زوتر پێک بێت بەڵام خەڵک زۆریان پێخۆشە گلاسنۆست بچێت .\n– لە ڕۆمانی سەرۆکەکەی سی (٣٠) ساڵە لەسەر کارە هەموو کەس و کاری خۆی لە سەرەوەی دەوڵەتن.\n– ئاڵبانی، لە ئەڵبانی فەرقی هەیە خراپە، کەسیان قەبوڵ نیە.\n– بولغارستان ، سەرۆکەکەی کە لە سەر کارە دوو جانبە بازی دەکات.\n– لە مەجارستان و لەهێستان بە تەواوی وەزعەکە گۆڕاوە وتویانە حیزب و ڕێکخراوەکانی دیکەش تێکۆشانیان هەیە، لە لەهێستان کلیسا بەهێزە بەڵام چەند حیزبی قبوڵ کراوە.\n– لە چین وەزع باشە وێتنامیش هەر وا باشە.\n– لە کورەی شێمالی لەوە ناچێ وا زوو ئەو خەتە بڕوا\nلە کوبا بڕوانینە ئەو سەفەرەی گارباچۆف کاسترۆ وێدەچێ قانع بێ\n–ئایا پرۆستریکا تا کوێ دەڕوا نابێتە سەرمایەداری؟\nتیئۆری لێک نزیک بوونەوە. لە باری تەلەفیزیۆن، تەلەفون و …..شتێکی باشن\nلە وڵاتانی ئیمپریالیستی زۆر کەس هەن دەیانەوێ نەخشی سەرمایە کەم بکەنەوە، مەسەلەن، سوید بەشی زۆری بانکەکان میللیە، لە وڵاتێکی سوسیالیستی چومە لای نەفەرێکی ڕەفیق، تەلەویزیۆنی هەبوو کە مسکۆ و ئەمریکا و ئینگلیس و ئاڵمان و چەند کشوەری وەردەگرت، گوێ گرتن لە هەموی ئەوانە ئاشنا بوون بە هێندێک شتە کە تەقریبەن بڕێک هاوفکری بۆ نمونە بۆ نەفەری سوسیالیست و ئیمپریالیست پێک دێ، ئەوە بە مانای بوون بە سەرمایەداری نیە، سوسیالیزم هەدەفەکەی ئەوەیە کە ئینسان چ لە باری مادیەوە، چ لەباری مەعنەویەوە، تەسەل بێت لە سوسیالیزم دا هەدەف ئینسانە!.\n–ئەو وەزعە بوحرانێکی ئێگجار قورسی بۆ ڕێکخراوەکان پێکهێناوە!\n– حێزبی تودە- تەنیا چەند مەقالەی ساردیان نوسییوەو هیچی دیکە\n-کۆمەڵە هیچی لە سەر نەوتوە نیشانەی ئەوەیە ئیختلافیان هەیە و ساخ نابنەوە\n-ڕاهی کارگەر بە تەواوتی دژی ئەو شتەیەکە لە شورەوی پێکهاتووە\n-چریکەکانی ئەقەلیەت سەرگەردانن نازانن چی بنوسن ئەکسەریەتی کشتگەر و حزبی دیموکراتیکی مردمی ئیران بە تەواوی ئەو خەتەیان قبوڵە\n– ئازادی کار موخالفن بەڵام ناوێرن دەری ببڕن\nئەکسەریەتی فەڕوخی نگەهدار ئەوان زیاتر لە حیزبی تودە دەترسن زۆربەیان موافقن.\n– راهی کارگەر توشی ئینشعاب بوە ئەوانی دیکەش توش دەبن\nئەوانەی کە واقعبینن دەبێ تەجدید نەزەر بکەن لە ڕابردوی خۆیاندا جیا بونەوەی ئەو جارە نوتفەی ئەوەی تێدایە ! (لێك نزیک بوونەوەی تێدایە)\nهەڵوێستی ئەو ڕەوتە بەرانبەر بە کورد!\nهێزێکی نێوخۆی وڵاتین ئەوەندەش زەق نەبوە لە فەلەستین لە پێشترە\nیەکیەتی سۆڤیەت نایەوێ وەک جاران خۆی توشی مەسەلەیەک بکا کە نەزانێ چیە،\nلە کۆتایی دا ئەم نامۆژگاریانەشی باسکردن !\nبە کادر و پێشمەرگەکان ڕابگەیەنن بە هیچ جۆر لە کاتی هاتنی مولاقاتیان نابێ جوابی نامەی ڕژیم بدەنەوە، لە نوسینی نامەدا نوقتە زەعفی ئێمە دەدۆزنەوە.\nئەو کەسانەی جوابیان داوەتەوە دوبارە کەس و کاریان ناردونەوە، لە خەتی مەسئولین جەعل دەکەن بۆ پیلان دروست کردن.


آگوست 23, 2017 – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nبه رنامه كاني ئه مرو.23.8.2017\nناڕه‌زایه‌تیی له دژی سیاسه‌ته‌كانی دۆناڵد ترامپ\nله جه‌ریانی سوخه‌نڕانی سه‌رۆك كۆماری ئه‌مریكا له شاری “فینیكس”، ناوه‌ندی ئیالاتی ئاریزونا، هه‌زاران كه‌س له ناڕه‌زایه‌تیی به هه‌ڵوێستی ڕه‌گه‌زپه‌ره‌ستانه‌ی ناوبراو، ده‌ستیان دایه خۆپیشاندان. به پێی ڕاپۆرتی هه‌واڵنێرییه‌كان، پۆلیس بۆ بڵاوه‌پێكردنی خۆپیشانده‌رانی نه‌یار، گازی فرمێسكڕێژی به‌كار هێنا. دۆناڵد ترامپ له سوخه‌ڕانیه‌كه‌یدا پشتیوانی له هه‌ڵوێستی خۆی سه‌باره‌ت به تێكهه‌ڵچوونه‌كانی ئه‌م دواییانه‌ی نێوان لایه‌نگران و نه‌یارانی هه‌ڵاواردنی ڕه‌گه‌زی كرد و ڕاگه‌یه‌نه‌ره‌كانی به هۆی ...\nهێرشی خۆكووژی بۆ سه‌ر ڕیزی هێزه‌كانی ئه‌ڕته‌شی ئه‌فغانستان له هێلمه‌ند\nبه هۆی هێرشێكی خۆكووژی له ویلایه‌تی هێلمه‌ند، لانیكه‌م ٥ كه‌س كوژران و ٢٥ كه‌سی دیكه‌ش بریندار بوون، كه كه‌سانی مه‌ده‌نی و نیزامیان له‌خۆ ده‌گرێت. ئه‌م ته‌قینه‌وه له كاتێكدا ڕوویدا كه سه‌ربازانی ئه‌ڕته‌ش بۆ وه‌رگرتنی حقوقی مانگانه‌ی خۆیان له به‌ر شۆعبه‌ی بانكێكدا كۆببونه‌وه. ئه‌مه یه‌كه‌مین ته‌قینه‌وه‌ی خۆكووژی دوای ڕاگه‌یاندنی ستراتیژیی نوێی ئه‌مریكا له ئه‌فغانستانه. تاقمی تاڵیبان به‌رپرسایه‌تی ئه‌م ته‌قینه‌وه‌ی وه‌ئه‌ستۆ گرتووه. ...\nدرێژه‌ی بێكاری ١٢٠ی كرێكاری مه‌عده‌نێك له تێكاب\nبه پێی ڕاپۆرتی هه‌واڵنێری “ئیلنا”ی سه‌ر به ڕژیم، چالاكی “مه‌عده‌نی زێڕی زه‌ڕشۆران” هه‌روا ڕاوه‌ستاوه و جگه له حه‌ره‌سه‌كان له كۆی ١٢٠ كرێكار، هیچ كه‌سێكی دیكه له‌م واحێده مه‌عده‌نییه‌دا كار ناكات. كرێكارانی ئه‌م مه‌عده‌نه له‌مباره‌وه ڕایانگه‌یاند، هه‌تا ئێستا به هۆی هه‌ڕه‌شه‌كانی كارفه‌رما نه‌یانتوانیوه لای ئیداره‌ی كاری ئه‌م شارستانه سكاڵا تۆمار بكه‌ن. وتیشیان هه‌موو جارێك كه ده‌ستیان داوه‌ته كۆبوونه‌وه و ناڕه‌زایه‌تیی له ...\nده‌ستبه‌سه‌ر كرانی سه‌رجه‌م ٤ كه‌س له تیكاب و بانه\nبه پێی هه‌واڵه‌كان، هێزه‌كانی ئیداره‌ی ئیتلاعاتی ڕژم ٤ كه‌سیان له تیكاب و بانه ده‌ستبه‌سه‌ر كرد. هێزه‌كانی ئیداره‌ی ئیتلاعاتی ڕژیم سێ که‌سی خەڵکی گوندی “ئەحمەداوا” بە ناوەکانی “حامید سەبزی، بێهزاد بەرادەران و سامان سەبزی”یان له تیكاب دەسبەسەر کرد. هه‌روه‌ها به پێی ڕاپۆرتی ناوه‌ندی دیمۆكراسی و مافی مرۆڤی كوردستان، شه‌وی دووشه‌ممه ٣٠ی مانگی گه‌لاوێژ، سارا ڕۆسته‌می ته‌مه‌ن ٢٨ ساڵان و خه‌ڵكی شاری ...\nڕاگه‌یاندنی هاوپشتی كرێكاران و مۆعه‌لیمان له‌گه‌ڵ ڕه‌زا شه‌هابی\nله چوارده‌هه‌مین ڕۆژی مانگرتن له خواردنی ڕه‌زا شه‌هابی، هه‌ڵسووڕاوی كرێكاری، كۆمه‌ڵێك له مۆعه‌لیمان وێڕای هه‌ڵسووڕاوانی كرێكاری دوای كۆبوونه‌وه له به‌رامبه‌ر مه‌جلێسی ڕژیم، چوون بۆ سه‌ردانی بنه‌ماڵه‌ی ڕه‌زا شه‌هابی و له‌گه‌ڵ ناوبراو هاوپشتی خۆیان ڕاگه‌یاند. ڕه‌زا شه‌هابی، هه‌ڵسووڕاوی ناسراوی كرێكاری ئێران له حاڵێكدا چوارده‌هه‌مین ڕۆژی مانگرتن له خواردنی ناڕه‌زایه‌تیی خۆی تێپه‌ڕ ده‌كات كه ده‌یان كه‌س له كرێكاران و مۆعه‌لمان و شه‌ش ...\nكۆبوونه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تیی كرێكارانی فه‌زای سه‌وزی شاره‌داریی یاسووج\nبه پێی ڕاپۆرته بڵاوكراوه‌كان، ڕۆژی سێشه‌ممه بۆ چه‌ندمین جار له ماوه‌ی ئه‌م هه‌فته‌دا، كۆمه‌ڵێك له كرێكارانی فه‌زای سه‌وزی شاره‌داریی یاسووج له ناڕه‌زایه‌تیی به نه‌درانی ٣ مانگ هه‌قده‌ست و مه‌زایایان، له به‌رامبه‌ر ئوستانداری ڕژیمی ئه‌مشاره ده‌ستیاندایه كۆبوونه‌وه. ئه‌م كرێكارانه كه نزیكه‌ی ٣٠٠ كه‌سن، ڕایانگه‌یاند، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌یكه هه‌ركامیان ٨ ساڵ پیشینه‌ی كاریان هه‌یه و بیمه‌ن، كاربه‌ده‌ستانی شاره‌داریی هه‌موو ڕۆژێك به بیانووی پروپوچ ...\nكۆبوونه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تیی فه‌رهه‌نگیانی مه‌سكه‌نی ئیساری قه‌رچه‌كی سره به وه‌رامینی تاران\nبه پێ ڕاپۆرته بڵاوكراوه‌كان، ژماره‌یه‌ك له فه‌رهه‌نگیانی شارستانی قه‌رچه‌كی تاران له ناڕه‌زایه‌تیی به ته‌حوێڵ نه‌درانی خانووه‌كانیان له لایه‌ن ته‌عاونی مه‌سكه‌نی ئیساری فه‌رهه‌نگیان و هه‌روه‌ها بیلاته‌كلیفی چه‌ند ساڵه‌یان، له به‌رامبه‌ر فه‌رمانداری ئه‌م شارستانه كۆبوونه‌وه. ناڕازییان به به‌ده‌سته‌وه گرتنی چه‌ندین پارچه نووسراوه، خوازیاری كۆتایی هێنان به‌و كێشانه بوون كه بۆ ته‌عانی مه‌سكه‌ن پێك هاتووه. به وته‌ی ناڕازییان كه نزیكه‌ی ٢٠٠ كه‌س ده‌بوون، ...\nكۆبوونه‌وه‌ی بنه‌ماڵه بێ شناسنامه‌كان له به‌رامبه‌ر مه‌جلێس\nبه پێی ڕاپۆرتی هه‌واڵنێری حكومه‌تی “ته‌سنیم”، ڕۆژی سێشه‌ممه ئه‌و بنه‌ماڵانه‌ی كه شناسنامه‌یان نییه، بۆ چه‌نده‌مین جار به مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ری كێشه‌ی چه‌ندین ساڵه‌یان له به‌رامبه‌ر مه‌جلێسی ڕژیم كۆبوونه‌وه. به وته‌ی ناڕازییان، له ئێستادا ژماره‌یه‌كی زۆر له بنه‌ماڵه‌ی ئێرانین كه به هۆی ئه‌وه‌یكه هاوسه‌ره‌كانیان بیانین، شناسنامه‌یان نییه. زۆرێك له‌م بنه‌ماڵانه ٣٠ ساڵه له ئێران ژیان ده‌كه‌ن، به‌ڵام به هۆی ئه‌وه‌یكه هاوسه‌ره‌كانیان ئێرانی ...\nگیان له ده‌ستدانی ٤ كرێكار و مه‌سمووم بوونی ٢١ كه‌سی دیكه له شوێنی كار\nبه پێی ڕاپۆرته بڵاوكراوه‌كان، به هۆی چه‌ند ڕووداوی جیا جیا له شاره‌كانی سمنان، مشگین شار، به‌سته‌ك و قوم، لانیكه‌م ٤ كرێكار گیانیان له ده‌ستدا و ٢١ كه‌س دیكه‌ش مه‌سمووم بوون. به پێی ئه‌م ڕاپۆرته، ٢١ كرێكاری شیفتی شه‌و، كه له كارگایه‌كی سه‌نعه‌تی له سمنان خه‌ركی كار بوون، به هۆی خوارده‌مه‌نی ماوه‌به‌سه‌رچوو مه‌سووم بوون و ڕه‌وانه‌ی نه‌خۆشخانه‌ی كه‌وسه‌ری ئه‌مشاره كران. له ...


یاده‌وه‌ریه‌كانی زیندانێكی ئه‌به‌دی… عه‌لی سدیق – Denegkan\nیاده‌وه‌ریه‌كانی زیندانێكی ئه‌به‌دی… عه‌لی سدیق\nbyعه‌لی سدیق\tSeptember 19, 2009\tئەدەب\nله‌بڕی لێبوردن، ئه‌م شیعره چه‌ژنانه بێ به‌و زیندانیانه‌ی پاكبوونه‌ته‌وه و ناتوانن بگه‌ڕێته‌وه ماڵه‌كانیان!\nبمبووره ژیان، بمبووره نیشتمان، بمبووره هه‌تاو،\nئه‌وه من نیم له كه‌نار شه‌قامه‌كانتان دوورم\nبمبووره ئه‌ی گۆجانی ده‌ستی پیریی، قه‌ڵه‌می شه‌هید،\nئیدی ناتوانم به‌هاناتان بێم\nئێوه بمبورن و\n“با” به ده‌ستی قه‌ده‌رم بسپێره‌وه،\nئه‌ی ئاو، بمخۆره‌وه\nئه‌ی هه‌تاو له‌به‌یانیه‌كی چه‌ژنا،\nله‌گه‌ل یه‌كه‌م چاو هه‌لهێنان\nبه‌سه‌ر لوتكه‌ی ئه‌م شاخانه بمتروكێنه\nبمكه چه‌ژنانه بۆ زه‌وی\nبا منیش قه‌یسیه‌ك له‌م باغه ببه‌م!\nمن زیندانێكی ئه‌به‌دیم،\nرووناكیه‌ك هه‌یه پێم به‌خشن؟\nله سێبه‌ره‌كانی مانگ دوورم خاته‌وه\nله گه‌ل ئاسمان ده‌رفه‌تی پیاسه‌یه‌كم ده‌ده‌نێ؟\nكێ هێنده‌ی ئێمه شه‌یدایه بۆ زه‌وی؟\nكێ هێنده‌ی ئێمه له‌دوور ده‌ڕوانێ؟\nئیدی منیش تاقه‌تی نووسینه‌وه‌ی بیره‌وه‌ریه‌كانم نه‌ما له‌م په‌نچه‌ره\nكه بۆنی ژه‌نگ لاشه‌ی زیندانیه‌كانی سوتاند.\nتازه منیش بۆنی ئه‌م باغه‌م پیسكردووه\nده‌مه‌وێ دووباره له‌گه‌ل رشێنی ئه‌و بارانانه هه‌ناسه‌كانم پاك بێته‌وه،\nدووباره لافاوی ئه‌م مه‌رگه بمخاته‌وه كه‌نارێكی ژیان،\nوه‌ك دار دركێك له خوێ بچه‌قم،\nترشتر بڕوێم، سورتر گه‌وره‌بم!\nده‌مه‌وێ بكه‌ومه‌وه كه‌نارێكی دیكه‌ی نه‌فامی و شێتانه بژیم\nده‌مه‌وێ ئه‌م كۆترانه راوكه‌م كه له‌دامێنی شاخه‌كان سنگیان داوه‌ته هه‌تاو،\nله‌گه‌ل ئه‌و په‌ره‌سێلكانه وه‌رزه‌كانم بگۆڕم و\nگوێم به‌ده‌نگی ئه‌و كوكووختیانه ئاشناكه‌مه‌وه\nكه بۆ به‌چكه‌كانیان ده‌یژه‌نن\nئه‌وه تۆی په‌لكێشم ده‌كه‌ی به‌م دره‌ختانه‌وه،\nده‌نا من له‌م زیندانه ئه‌به‌دیه ئاسوده‌م!\nبیر له دیلی تۆ ده‌كه‌مه‌وه ئه‌ی ژیان،\nده‌مه‌وێ بۆ چركه‌یه‌ك بێمه ده‌رو تۆ ببه‌م..\nرزگارت كه‌م له‌م نه‌فامی و سه‌رگه‌ردانییه!\nبیر له سنور و شه‌پۆل و قه‌ده‌ر ده‌كه‌مه‌وه\nله‌م كه‌شتیه، كه تۆی هه‌لگرتووه و وێڵه،\nبیر له وشه و نیگا ناسكه‌كانی تۆ ده‌كه‌مه‌وه\nشه‌پۆله شێته‌كانی “با”م، بیر ده‌كه‌وێته‌وه،\nده‌بێ هه‌ناسه‌كانت بباته كام ده‌رگا؟\nجوانیه‌كانت له‌نازی كام دل بخات؟\nبیر له‌و زیندانه گه‌وره‌یه ده‌كه‌مه‌وه\nچه‌نده بێ ده‌رگایه!\nئه‌وه تۆی له ده‌ڤه‌رێكی چوار وه‌رزای،\nئه‌وه تۆی ئاهه‌كانت ئه‌ده‌یته نه‌سیم و\nنازه‌كانت له مه‌ركانی شه‌هلایه‌ك ده‌شاریه‌وه\nئازادیه‌كانم بێ سنورن بۆ ده‌ربڕین\nله‌هیچ “با”یه‌ك ناترسم قسه‌كانم بێنی و ببا\nهیچ وه‌رزێكم نییه نازی هه‌ڵگرم\nگولێكیش شك نابه‌م دلی بشكێنم،\nمن زیندانێكی ئه‌به‌دیم و\nمالێكم هه‌یه پڕ له مردوو\nهه‌ر رۆژه‌و گۆڕێك هه‌ڵده‌ده‌مه‌وه\nهه‌ر رۆژه‌و كۆڕی ئه‌وینی مردوێك ده‌گێڕم..\nوێرانیه‌كانی پاله‌وانێك ده‌بیستم له خاك\nعه‌قلێكی وشك ده‌بینم ژنێك نییه له‌تاریكی قه‌بر دڵی بداته‌وه\nمردووه‌كان ده‌هێنمه ده‌ر\nیاریان له‌گه‌ل ده‌كه‌م و ده‌یانشكێنم!\nدوای تێربوونم لێیان له‌گۆریان ده‌نێمه‌وه\nئه‌وان قسه‌یه‌كی پوچ و منیش مناڵێكی نه‌فام!\nمن زیندانێكی ئه‌به‌دیم و ناتوانم كه‌س نان بده‌م\nناتوانم نازی كه‌س هه‌ڵگرم،\nده‌بینم مردووه‌كانم هاوڕێی جۆره‌ها پیاون\nهه‌ر یه‌كه‌و هه‌زاران په‌یڕه‌وانیان هه‌یه\nهاورێی هیتله‌رن، وانه‌ی ویژدانی ده‌لێنه‌وه\nهاوڕێی ئه‌فلاتۆنن، نازانن بیر بكه‌نه‌وه\nهاورێی فه‌رهادن، به‌وشه‌ی عیشق هه‌لدێن\nله‌گه‌ل پێغه‌مبه‌ر ژیاون، باسی جه‌هه‌نه‌م ده‌كه‌ن\nمنیش لێیان توڕه ده‌بم و ده‌یاخه‌مه‌وه گۆڕه‌كانیان.\nقه‌له‌مێك دێنم، به‌ر له‌وه‌ی یه‌كێك بێت منیش بخاته گۆرستان\nداوای لێبوردن له ژیان ده‌كه‌م،\nده‌ڵێمه نیشتمان بمبوورێ\n“من، له‌م زیندانی ئه‌به‌دییه، هه‌رگیز شه‌یدای ماڵ نابمه‌وه، شه‌یدای ئاو و هه‌واو خاك نابمه‌وه، شه‌یدای مرواری و سه‌ده‌ف و ده‌ریا نابمه‌وه، نوێژه‌كانم بۆ ده‌رگایه‌ك ده‌كه‌م و له په‌نچه‌ره‌یه‌كیش ئومێده‌كانم ده‌ده‌م به كوكوختیه‌ك كه چوار وه‌رز ئاوازم بۆ ده‌ژه‌نێ، لێره‌م بۆ چوار دیوار ده‌مرم، كه رۆژئاوای تابلۆی ئێواریه‌و تا مردن، شه‌و نایه‌ت. رۆژهه‌ڵاتم خۆر ئه‌نیشكی خستۆته سه‌ر شاخێك و به مه‌راقه‌وه ده‌ڕوانێ. له باكورم، كۆتره‌كان ده‌بینم به‌هاریان هه‌میشه‌یه. باشوریشم پێم ده‌لێ وه‌ره بۆ ئه‌م دارستانه‌ی هه‌مه‌و كه‌مێك ئاو له‌و جۆگه شاخاویه‌م بخۆره‌وه‌و هه‌رمێیه‌ك له باخه‌كه‌م به‌ده‌ست بگره”\nمن نایه‌مه‌وه ئه‌و زیندانه‌ی تۆ هه‌ته،\nدێم تۆ بۆ به‌هه‌شتی خۆم ده‌به‌م\nئه‌و به‌هه‌شته‌ی چوار تابلۆ و كوكوختیه‌ك پێیان به‌خشیم!\nهه‌ولێر – ئه‌یلولی 2009\nPrevious برژانگێک له چاوه‌کانی سێبه‌ر …. عومه‌ری حاجی ده‌ربه‌ندی\nNext ناڕۆشنی دهستووری هه‌رێمی کوردستان له‌سه‌ر پرسه گرنگه‌کان*


پەیوەندیدار بە کوژرانی قاسم سولەیمانی کەسێک لە سێدارە دەدرێت – کوردی – RojNews.News\n22/06/2020 - 2:08:35 pm\nسێشەممە, 9 يون 2020 – 11:15 ڕۆژنیوز – ناوەندی هەواڵەکان\nئەمڕۆ غوڵامحسێن ئیسماعیلی وتەبێژی دەزگای دادی ئێران، ئاشکرایکرد؛ بەم زووانە کەسێک لەسێدارە دەدەن کە پەیوەندیی هەبووە بە کوژرانی قاسم سولەیمانییەوە.\nئیسماعیلی ڕایگەیاند: ئەو کەسە بە ڕەگەز ئێرانییە و بە تۆمەتی سیخوڕی بۆ ئەمریکا و ئیسرائیل و ئاشکراکردنی شوێنی مانەوەی قاسم سولەیمانی دەستگیرکراوە و بەم زووانە لە سێدارە دەدرێت.\nئیسماعیلی هەروەها بانگەشەی ئەوەی کردووە کە ئەو کەسە لە بەرامبەر وەرگرتنی دۆلاری ئەمریکی، بۆ ئیسرائیل و ئەمریکا لە بازنەکانی ئەمنیی و هێزە سەربازییەکان بە تایبەتی فەیلەقی قودسی سوپای پاسداران و هەروەها شوێنی مانەوە و هاتوچۆی قاسم سولەیمانی، زانیاریی کۆکردووەتەوە.\nبە وتەی ئیسماعیلی، ئەو کەسە ناوی ‘مەحمود موسەوی مەجد’ـە و لەلایەن وەزارەتی ئیتڵاعاتی ئێران و ئیتڵاعاتی سوپای پاسدارانەوە دەستگیر کراوە، بەڵام ئاماژەی بە شوێن و کاتی دەستگیرکردنەکەی و هەروەها پیشەی ئەو کەسە نەکردووە.\nهەرچەند کاربەدەستانی ئێران، لە دوای کوژرانی قاسم سولەیمانییەوە، هیچ هەواڵێکی لەو چەشنەیان بڵاو نەکردووەتەوە و تەنانەت باسی هیچ دانیشتنێکی دادگاشیان لەو بابەتەدا نەکردووە، ئیسماعیلی ڕایگەیاندووە؛ لقی ١٩ی دادگای باڵای ئێران سزای لە سێدارەدانی ئەم کەسەی پشتڕاست کردووەتەوە و بەم زووانە لە سێدارە دەدرێت.\nبەرەبەیانی ڕۆژی سێ مانگی ١ی ئەمساڵ، لە هێرشێكی موشەكی فرۆكە بێفڕۆکەوانەكانی ئەمریكا بۆ سەر دو ئۆتۆمبێل لە نزیك فرۆكەخانەی بەغدا، هەریەك لە قاسم سولەیمانی فەرماندەی گشتی فەیلەقی قودسی سوپای پاسدارانی ئێران و ئەبو مەهدی موهەندیس جێگری سەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبی و هەشت كەسی دیكە كوژران، چوار لەو هەشت کەسە پلەداری سوپای پاسدارانی ئێران و چواری دیکەشیان عێراقی و ئەندامی حەشدی شەعبی بوون.\nڕێگریی لە گردبوونەوەی هەولێر کرا


کوردیپێدیا - 00-05-1911\n📅 00-05-1911 ℹ | پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا) | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n- نزیکەی 2 هەزار چەکداری موکری دایانە پاڵ سالار ئەلدەولە.\n- تا 00-06: سالار ئەلدەولە بە هەموو نێوچەکانی خۆرهەڵاتی.ک گەڕا و گەلێک لە خانەکانی سەقز پشتیان گرت.\n👁 ئەم بابەتە 4,060 جار بینراوە


میلیشیاکانی سەر بە ئێران سوود لە هێرشەکانی داعش دەبینن بۆ هەڵگیرساندنی ناکۆکی مەزهەبی\nچالاکوانانی تارمیە له بەغدا دژی ئه‌و هەوڵه‌كانی پشتگوێخستنی سەرکردە ناوخۆکانی قەزاکە و وەدەرنانی بەزۆری دانیشتوانی ناوچەکە ده‌وه‌ستنه‌وه.\nسەرەکوەزیران مستەفا کازمی چاوی بەر سەرۆکخێڵەکانی تارمیە دەکەوێت لە میانه‌ی سەردانێکیدا بۆ قەزاکە، 21 تەموز. [خاوەنی وێنە: نوسینگەی سەرەکوەزیران]\nهه‌ندێك لە سیاسییه‌كان و کەسایەتییە ناودارەکانی سەر بە ئێران لە عێراق رووداوێکی ئەمدواییە له تارمیەی پارێزگای بەغدا، کە تێیدا فەرماندەیەکی عێراقی کوژرا، بەکاردەهێنن بۆ داواکردنی دەرکردنی زۆرینەی دانیشتوانی قەزاکە کە سوننەن.\nبه بانگه‌شه‌كردنی ساخته‌ی ئه‌وه‌ی دانیشتوانی ناوچەکە پشتیوانی له تیرۆریستان دەکەن، دەیانەوێت بەزۆر جێگۆڕکێیان پێبکەن و رێخۆشبکەن بۆ ئامادەیی میلیشیاکانی سەر بە ئێران لەو قەزا ستراتیژییەی باکوری بەغدا.\n"دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) بەرپرسیارێتی ئەنجامدانی هێرشکەی 17 تەمموزی تارمیەی له‌ئه‌ستۆگرت کە تێیدا فەرماندەی فیرقەی شەشی پیادەی سەر بە لیوای 59، عەمید عەلی حەمید غەیدان و سێ سەربازی دیکە کوژران.\nرووداوەکە بارگرژیی مەزهەبی لە قەزاکە هێنایە ئاراوە، کە وایکرد سەرەکوەزیران مستەفا کازمی سەردانی تارمیە بکات. پێشوازییەکی گەرمی لێکرا کاتێک بەڵێنیدا "رووبەڕووی ئەوانە ببێتەوە کە دەیانەوێت مەزهەبگەرایی بگەڕێننەوە".\nدانیشتوانی تارمیە بەخێرهاتنی کازمی دەکەن لە میانه‌ی سەردانەکەیدا لە 20 تەمموز بۆ قەزای تارمیە، باکوری بەغدا. [خاوەنی وێنە: نوسینگەی سەرەکوەزیران]\nبەشێک لە لایەنەکانی پەیوەندیدار بە میلیشیاکانی سەر بە ئێران هەوڵیاندا سەرکردە ناوخۆکان لە قەزاکە بەکاربهێنن بۆ وەدەرنانی دانیشتوانە سوننییەکان، کە زۆرینە پێکدەهێنن و به‌وه‌ش کاریگەری لەسەر گۆڕانی دیمۆگرافی دروستبكه‌ن.\nهەمان شت لە جورف سه‌خری پارێزگای بابل روویدا، کە دانیشتوانەکەی کرانە دەرەوە بۆئەوەی رێخۆشبکرێت بۆ میلیشیاکان. لە شەش ساڵی رابردوودا، شارۆچکەکە بووە بە بنکەی میلیشیا چەکدارەکان لە باشوری بەغدا.\nلە پۆستێکی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا، رۆژنامەوان ئه‌حمه‌د عەبدول سەدا، کە پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ میلیشیاکاندا هەیە، داوای گرتنه‌به‌ری هەمان ستراتیژیی بۆ تارمیە كرد و وتی میلیشیاکان رێگری لە روودانی کردەوەی تیرۆریستی دەکەن.\nوتی: "هیچ چارەسەرێکی تر نییە بۆ کێشەی تیرۆریزم لە تارمیە، جگە لە جێبەجێکردنی هه‌مان دەستپێشخەرییەکەی جورف سه‌خر و كردنه‌ده‌ره‌وه‌ی دانیشتوانەکەی و راده‌ستكردنی ئەمنیەتەکەی به هێزەکانی حەشدی شەعبی."\nپێشنیاری ئه‌وه‌شی کرد کە دەتوانرێت دانیشتوانی ناوچەکە قەرەبووبکرێنەوە "بە پێدانی پارچەزەوی لەو ناوچانەی تر کە لەڕووی جوگرافییەوە مەترسییەکی کەمتریان هەیە."\nئەندامێكی پەرلەمانی عێراق لە بەرەی سادیقون کە باڵێکی سیاسیی میلیشیای عه‌سایب ئەهل حەقی پشتیوانیکراوه لەلایەن ئێرانەوه، حەسەن سەلیم وتی تارمیە "چەندین مۆڵگەی تیرۆریزمی لێیە و کەسایەتییە سیاسییەکانی تیرۆریستەکان دەپارێزن".\nئەو کەسایەتیانەی تۆمەتبارکرد بە "وەستان له‌ڕێی هەر ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیدا کە ئەو گروپە تیرۆریستیانەی مایەی مەترسین بۆسەر بەغدا، دەکەنه ئامانج" و بیانووی شەڕکردنی دژی تیرۆریزم به‌كارهێنا بۆ داواکردنی ئۆپەراسیۆنێکی فراوانی سەربازی.\nدانیشتوانی تارمیە دژی ئەمە دەوەستنەوە\nچالاكوانانی ناوخۆ هەڵمەتێكیان ده‌ستپێكرد به هاشتاگی #تارمیە_خەڵکی_ئێمە لە تویتەر بۆ رەتکردنەوەی ئەو پێشنیارە و داواشیان لە لایەنگرانیان کرد هاشتاگەکە بەکاربهێنن بۆ رەتکردنەوەی مەزهەبگەرایی و هەر هەوڵێک بۆ وەدەرنانی دانیشتوانی تارمیە.\nئەندامی پەرلەمانی عێراق، ئەحمەد مەشهەدانی بە دیارونای وت تارمیە "شارۆچکەیەکی ئارامه کە تیرۆریزم رەتدەکاتەوە" و ئەوانەشی داوای وەدەرنانی دانیشتوانەکە دەکەن بە "لاده‌ران" له‌قه‌ڵه‌مدا.\nفەرماندەیه‌كی خێڵەکیی ئەنبار، شێخ قەتەری سەمەرمه‌د عوبێدی بە دیارونای وت کازمی فەرمانی بە فیرقەی 7 سەربازیی لیوای 27 کرد بۆئەوەی لە قەزای بەغدادییه‌وه له ئەنبار بچن بۆ تارمیە بۆ پشتیوانیكردنی ئەو هێزە عێراقیانەی لەوێ نیشتەجێن.\nستایشی لیوای 27ی کرد و تیشکی خستەسەر سەرکەوتنەکانی ئەمدواییە لە بەردەوامیدان بە ئەمنیەت و سەقامگیری لە قەزای بەغدادی و ناوچەکانی دەوروبەری.\nپیاوانی خێڵ داوای فەوجی ناوخۆیی دەکەن\nشێخه‌كانی خێڵەکان و کەسایەتییە ناودارەکانی تارمیە داوای پێکهێنانی فەوجێکیان کردووە لە دانیشتوانی ناوچەکە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی ئەمنیەتی شارۆچکە و قەزاکەی خۆیان.\nشێخ محەمەد مەشهەدانی، کەسایەتییەکی ناوداری ناوخۆ، بە دیارونای وت خەڵکی تارمیە داوای پێکهێنانی ئەم فەوجە دەکەن "بۆ رێگریکردن لە روودانی پێشێلکاریی ئەمنی".\nناوبراو پەندێکی پێشینانی هێنایەوە: "خەڵکی مەکە خۆیان كون و كه‌له‌به‌ری شارەزان" وەک جەختکردنەوە لەوەی پێویستە دانیشتوانی ناوچەکە بەرپرسیاربن لە ئەمنیەتی قەزاکەی خۆیان.\nوتی حکومەت پێشتر بەڵێنی پێکهێنانی فەوجەکەی دابوو، سەرکردەکانی خێڵەکەش ناوی کەسەکانیان دابوو، بەڵام دواتر لیستەکە رەتکرایه‌وە.\nوتیشی خەڵکی تارمیە تیرۆریزم رەتدەکەنەوە، چونکە زۆربەیان دووچاری ئاکامە ناخۆشەکانی بوونەتەوە و "هەر خێزانه‌ی لانیکەم ئەندامێکیان بەهۆی تیرۆریزمەوە لەدەستداوە".\nداوای لە کازمی کرد ئەوەی لەبیربێت و کاربکات بۆ دروستکردنی فەوجێکی تایبەت بۆ تارمیە.\nبه‌ڕێز كازمی ده‌بێت حوكمی مه‌رگ بسه‌پێنێت به‌سه‌ر ئه‌وانه‌دا كه باز به‌سه‌ر ده‌وڵه‌ت و یاسادا ده‌ده‌ن و خه‌ڵك ده‌چه‌وسێننه‌وه، جا سه‌ر به هه‌ر مه‌زهه‌بێك بن. ده‌بێت یاسا رێزی لێبگیرێت و بڕیاره‌كان به‌سه‌ر هه‌موواندا جێبه‌جێبكرێن. خه‌ڵكه‌كه له‌گه‌ڵتن چونكه ئیتر له توانایاندا نه‌ماوه.\n14 گومانلێکراوی داعش لە بەغدا دەستگیرکران\nتەقینەوەیەك لە باکوری بەغدا 3 مەدەنی دەکوژێت


روونکردنەوەیەک لە گوتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە | دەزگاى زارى کرمانجى\nبەداخەوە ئەندامێکی چڤاتی نیشتمانی بزووتنەوەی گۆڕان بە ناوی چالاک موهەندیس کۆمەڵێک قسەی بێ بنەما و دوور لە راستی کردووە بەرامبەر بە حکومەتی هەرێمی کوردستان. ئێمە ئەو تۆمەتە بێ ویژدانانە بە تووندی رەتدەکەینەوە و حکومەتی هەرێم قبوڵ ناکات خەڵکانێکی هاوشێوەی چالاکی موهەندیس کە بە فیتی کەسانی تر هەڵدەسورێنرێن، بەشداری لە حکومەتدا بکەن تاکو بڵێن لە ئەدای حکومەت رازین یان نا.\nبزووتنەوەی گۆڕان لە لای ئێمە ئەو سەرکردایەتی و کەسە خاوەن هەڵوێست و ئەو وەزیرە بەڕێزانەن کە لە حکومەتدا بەشدارن و ئەندام ولایەنگرە نیشتمانپەروەرەکانیانن . چاکسازیش بەرنامەی سەرەکی حکومەتە و، موزایەدەی ئەو جۆرە کەسانە، لە دەسکەوتەکانی حکومەت و متمانەی خەڵک بە حکومەت کەم ناکاتەوە.\nلە زوممار هێزێكی نوێی حەشدی عەشایری دروستكراوە


موڵك‌و ماڵی جێماوی یه‌هودییه‌كانی عێراق دنیایه خاوه‌نی بۆ په‌یدابووه | نیقاش\nموڵك‌و ماڵی جێماوی یه‌هودییه‌كانی عێراق دنیایه خاوه‌نی بۆ په‌یدابووه\nئه‌وه‌ی له‌یه‌هودییه عێراقییه‌كانی پارێزگای زیقار جێماوه، ته‌نیا كاروكاسپی‌و بیناو ته‌لارسازییه‌كه‌یانه‌كه كه بووه‌نه‌ته به‌شێكی گرنگ له‌یاده‌وه‌ری ئه‌و شاره.\n23.06.2016 | زیقار\nئه‌ستێره‌ی داوودی له‌سه‌ر موڵك‌و ماڵی جێماوی یه‌هودییه‌كانی عێراق ( :وێنه علي الناصري)\nیه‌عقوب كۆهین دواهه‌مین كه‌سی زیندووی یه‌هودییه‌كان بوو له‌ناسرییه، له‌ساڵانی حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی رابردوو ئه‌ویش بۆ به‌سره كۆچی كردو له‌وێ گیانی سپاردو هه‌ر له‌وێش به‌خاك سپێردرا.\nبه‌رۆیشتنی كۆهین په‌رده له‌سه‌ر مێژووی پڕ له‌چیرۆكی كۆمه‌ڵایه‌تی‌و رۆشنبیری یه‌هودییه‌كان دادرایه‌وه، به‌ڵام دوای خۆیان هونه‌رێكی ته‌لارسازی گه‌وره‌یان جێهێشت.\nزۆربه‌ی چیرۆكی یه‌هودییه‌كانی زیقار له‌یاده‌وه‌ری ئه‌و كه‌سه‌نه‌دا ماوه‌ته‌وه كه له‌گه‌ڵیاندا ژیاون‌و تائێستاش له‌ژیاندان.\nپاش ساڵی 1948 به‌هۆی فشاری سیاسی‌و ناكۆكی نێوان وڵاتانی عه‌ره‌بی‌و ئیسرائیل، ژیانی یه‌هودییه‌كان كه‌وته به‌رده‌م بوومه‌له‌رزه‌یه‌كی گه‌وره، سه‌ره‌ڕای گوشاره زۆرو زه‌وه‌نده‌كان، ئه‌و ده‌مه ئیسرائیل داوای له‌یه‌هودییه‌كانی عێراق كرد روو له‌وڵاته‌كه‌ی بكه‌ن تا ژیانێكی باشتریان بۆ دابین بكرێت، به‌هۆیه‌وه به‌ده‌یان هه‌زاریان كۆچیان كرد، به‌ڵام دوای خۆیان چه‌ندین كاری بازرگانی‌و ته‌لارسازیان جێهێشت.\nحاجی سه‌لیم توه‌یلی كه سه‌ربازێكی خانه‌نشینه‌و ساڵی 1930 له‌دایكبووه، ئاماژه به‌وه ده‌كات كه یه‌عقوب كۆهینی بازرگان ناسراو به(ئه‌بو ئه‌میر) له‌دوای خۆی "خان نیدی" جێهێشتووه كه تایبه‌ت بووه به‌كڕین‌و فرۆشتنی لۆكه، هه‌روه‌ها كه‌ره‌سته‌ی تایبه‌تی هه‌بوو بۆ به‌رهه‌مهێنانی تێزاب كه به‌ئاڵتونچییه‌كانی فرۆشتووه.\nحاجی سه‌لیم به"نیقاش"ی وت "به‌شێك له‌و خان‌و موڵك‌و ماڵ‌و بازاڕو باڵه‌خانانه‌ی یه‌هودییه‌كان له‌شاری ناسرییه جێیان هێشتووه، تائێستاش ماونه‌ته‌وه".\nتوه‌یلی پێی وایه یه‌هودییه‌كانی ناسرییه به‌بێ فشاری كۆمه‌ڵایه‌تی بڕیاری رۆیشتنیان داوه، به‌ڵام رووداوه سیاسییه‌كانی دوای ساڵی 1948 وایكردووه روو له‌ئیسرائیل بكه‌ن.\nبه‌هۆی ئه‌و كۆچانه‌وه یه‌هودییه‌كانی عێراق كه ژماره‌یان 135 هه‌زار كه‌س ده‌بوو له‌ساڵی 1948، ژماره‌یان بۆ سه‌د كه‌س دابه‌زی تا ساڵی 2003.\nده‌شڵێت "یه‌هودییه‌كان كه ئێره‌یان جێهێشت موڵك‌و ماڵه‌كه‌یان دا به‌ره‌هن به‌هاوڕێكانیان، واته بڕێك پاره‌یان له‌به‌رامبه‌ریدا وه‌رگرت به‌و مه‌رجه‌ی كه گه‌ڕانه‌وه پاره‌كه بگێڕنه‌وه‌و ببنه‌وه خاوه‌نی موڵك‌و ماڵه‌كه".\nد. عه‌بدولئه‌میر حه‌مدانی ئاكادیمیست‌و توێژه‌ر له‌بواری كه‌له‌پور، ئاماژه به‌وه ده‌كات كه زیاتر له 150 شوێنی كه‌له‌پوری یه‌هودییه‌كان له‌زیقاردا ماوه‌ته‌وه، له‌مڕووه‌وه به"نیقاش"ی وت "چه‌ندین ماڵ‌و خان‌و ناوه‌ندی بازرگانی‌و ئاینییان جێهێشتووه كه سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی نۆزده به‌شێوه‌یه‌كی تایبه‌ت دروستكراون‌و ئه‌ستێره‌ی داودییان له‌سه‌ره".\nده‌شڵێت "هینری فیلد له‌توێژینه‌وه‌یه‌كیدا بۆ په‌یمانگای خۆرهه‌ڵات له‌شیكاگۆ ئاماژه‌ی به‌وه كردووه له‌سه‌ردانێكدا بۆ ناسرییه له‌ساڵی 1923 بینیوێتی 400 كه‌سی یه‌هودی هه‌بوون له‌كۆی 400 خێزانی خاوه‌ن ئایین‌و مه‌زهه‌بی جیاواز".\nسه‌ره‌ڕای گۆڕانی رووكاری شاره‌كه، به‌ڵام هێشتا له‌شه‌قامی جمهوری چه‌ندین تاق‌و جێی تایبه‌ت به‌شوێنكاری یه‌هودییه‌كان هه‌یه.\nئه‌بو جه‌مال كه له‌دایكبووی ساڵی 1938ه ئێستاش سه‌رده‌می هه‌ڵسوكه‌وتی له‌گه‌ڵ یه‌هودییه‌كانی هاوڕێی بیرماوه‌و له‌یاده‌وه‌ریدا سینه‌مای شاره‌كه به‌شێكی زیندووه كه ئه‌ستێره‌ی داودی له‌سه‌ر نه‌خشێنراوه، له‌مڕووه‌وه به"نیقاش"ی وت "ئه‌م سینه‌مایه یه‌هودییه‌كان خاوه‌نین، به‌ڵام ده‌وڵه‌ت ته‌واوی كردووه‌و داوێتی به‌كرێ، زۆر كه‌س نرخه‌كه‌ی نازانن‌و به‌شێوه‌یه‌كی خراپ به‌كاریان هێناوه".\nئه‌بو جه‌مال هێشتا ناوی به‌شێك له‌و یه‌هودییانه‌ی بیری ماوه كه له‌گه‌ڕه‌كه‌كه‌یاندابوون وه‌ك حه‌ییمی سه‌راف‌و خزوری هارون‌و شلیمۆی فرۆشیاری كه‌لوپه‌لی بیناسازی‌و شوعای خاوه‌نی دوكانی شتن‌و ئوتو.\nحه‌سه‌ن عه‌لی توێژه‌ری مێژوویی كه نۆ كتێبی له‌سه‌ر مێژووی شاره‌كه هه‌یه ئاماژه به‌وه ده‌كات كاتێك عوسمانییه‌كان شاری ناسرییه‌یان بنیادناوه پێویستیان به‌هێزێكی كاریگه‌ری ئابوری‌و دارایی هه‌بووه، ئه‌و ده‌مه‌ش جڵه‌وی بازرگانی به‌ده‌ست یه‌هودییه‌كانه‌وه بووه به‌و پێیه‌ی زۆرینه‌ی دانیشتوانه‌كه‌یان پێكهێناوه.\nده‌شڵێت "كه‌سێكی وه‌ك حیكمه‌توڵا كۆبجیان كه یه‌كێك بووه له‌گه‌وره بازرگانه‌كان ده‌ستی به‌سه‌ر بازرگانی یه‌هودییه‌كاندا گرتووه، به‌ڵام پاش ئه‌وه‌ی شاره‌كه فراوانكراوه‌و به‌فتوای ئاینی هانی عه‌ره‌بی موسوڵمان دراوه تیای نیشته‌جێبن، ئیتر كاریگه‌ری یه‌هودییه‌كان كه‌متر بووه‌ته‌وه".\nیه‌هودییه‌كان گه‌لێك لێهاتوویی‌و پیشه‌یان له‌دوای خۆیان جێهشێتووه، هونه‌رمه‌ند ئیحسان فه‌ره‌ج (48 ساڵ) كه خۆی سائیبه‌یه‌و پیشه‌ی ئاڵتونچێتییان له‌یه‌هودییه‌كانه‌وه وه‌رگرتووه، به"نیقاش"ی وت "له‌پێكهاته‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی یه‌كگرتوو بووین، باوكم له‌گه‌ڵ ئاڵتونچییه‌كی یه‌هودی كاری ده‌كرد به‌ناوی خزوری هارون‌و له‌وه‌وه كاره‌كه فێربوو، دواییش هارون شاره‌كه‌ی جێهێشت".\nبه‌مدواییه یه‌هودییه‌كانی عێراق داوایان له‌هه‌ردوو حكومه‌تی عێراق‌و ئیسرائیل كرد قه‌ره‌بووی ئه‌و موڵك‌و ماڵه‌یان بكه‌نه‌وه كه له‌ده‌ستیان چووه، به‌ڵام ئه‌میال كوهین كه كه‌سوكاره‌كه‌ی له‌شاری به‌سره ژیاون به‌رۆژنامه شه‌رقولئه‌وسه‌تی وتبوو "ئه‌م بابه‌ته سیاسییه‌و یه‌هودیه‌كانی عێراق باش ده‌زانن ناتوانن هیچ قه‌ره‌بوویه‌ك وه‌ربگرنه‌وه".\nعه‌لا جاسم محه‌مه‌د به‌ڕێوه‌به‌ری تۆماری خانوبه‌ره‌ی ناوچه‌ی (سه‌وبا جه‌زیره) ئه‌وه ره‌ت ده‌كاته‌وه ئێستا هیچ خانووبه‌ره‌یه‌ك به‌ناوی یه‌هودییه‌كانه‌وه تۆمار بێت‌و ئاماژه به‌وه ده‌كات كه ئه‌و كاته‌ی یه‌هودییه‌كان كۆچیان كردووه ده‌ست به‌سه‌ر هه‌موو موڵك‌و ماڵه‌كه‌یاندا گیراوه‌و ره‌گه‌زنامه‌ی عێراقییان لێ سه‌ندراوه‌ته‌وه.\nعه‌لا به"نیقاش"ی وت "ره‌وتی سیاسی ئه‌و سه‌رده‌مه دژی پێكهێنانی ده‌وڵه‌تی ئیسرائیل بوو له‌سه‌ر خاكی فه‌له‌ستینی، بۆیه حكومه‌تی عێراقی ده‌ستیگرت به‌سه‌ر موڵك‌و ماڵی ئه‌و یه‌هودیانه‌ی عێراقیان جێهێشت، ئه‌م سیاسه‌ته له‌ساڵانی شه‌سته‌كانه‌وه به‌رده‌وام بوو هه‌تا 2003".\nده‌شڵێت "سه‌یره‌كه ئه‌وه بوو هه‌رچی موڵك‌و ماڵیان له‌ناسرییه هه‌بوو ده‌ستی به‌سه‌ردا گیرا، ته‌نها ئه‌وانه‌ی قه‌زای شه‌تره نه‌بێت كه دوای كۆچكردنیان فرۆشتیان له‌ژێر ئه‌و ناوه‌ی كه گوایه مه‌سیحی بوون، له‌وێ له‌ڕێی وڵاتانی ئه‌وروپییه‌وه بریكارنامه‌یان بۆ هاوڕێكانیان ده‌كرده‌وه‌و ئه‌وانیش موڵك‌و ماڵه‌كه‌یان بۆ ده‌فرۆشتن".\nباس له‌وه‌ش ده‌كات كه خاوه‌نی موڵك‌و ماڵی یه‌هودییه‌كان هیچ ناوو شوێنه‌وارێكیان دیار نه‌ماوه، چونكه كڕین‌و فرۆشتنی ئه‌و سه‌رده‌مه به‌گرێبه‌ستی نێوان دوو لایه‌نه‌كه خۆیان بووه به‌بێ ئه‌وه‌ی لای فه‌رمانگه حكومییه‌كان تۆمار بكرێت.\nبه‌ڵام حه‌سه‌ن عه‌لی توێژه‌ر ئاماژه به‌وه ده‌كات كه یه‌هودییه‌كان له‌سه‌رده‌می كۆچكردنیان له‌ماوه‌ی نێوان ساڵانی 1948 بۆ 1952 چه‌ندین بێستان‌و بازاڕو بڕه پاره‌ی زۆریان جێهێشتووه‌و ده‌ڵێت "به‌شێك له‌و موڵك‌و ماڵانه خۆیان به‌دیاری داویانه به‌ناسیاوو هاوڕێ‌و دۆسته‌كانیان، حكومه‌تیش ده‌ستی به‌سه‌ر به‌شێكیاندا گرتووه‌و هه‌ندێكی تریشیان له‌لایه‌ن كه‌سانی ناسراوه‌وه داگیركراون"، به‌ڵام ئاماده نییه ناوی ئه‌و كه‌سانه بهێنێت‌و ده‌ڵێت "چونكه زۆر له‌سه‌رم ده‌كه‌وێت".\nسه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی له‌فه‌رمانگه‌كانی ناسرییه هیچ تۆمارێكی فه‌رمی نییه له‌باره‌ی موڵك‌و ماڵی یه‌هودییه‌كانه‌وه، به‌ڵام یاده‌وه‌ری ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌ژیاندا ماون له‌گه‌ڵ شوێنده‌ستی یه‌هودییه‌كان خۆیان به‌روونی به‌شاری ناسرییه‌وه دیاره، ناوه ناوه‌ش به‌شێوه‌یه‌كی شه‌رمنانه له‌سه‌ر ئاستی فه‌رمی‌و له‌ناو خه‌ڵكدا باسیان لێوه ده‌كرێت.\nمه‌سیحییه‌كان له‌هه‌رێمه ئارامه‌كه‌ی عێراق هه‌ڵدێن\nقه‌ڵای نزاكێ پرۆژه‌یه‌ك بۆ هێشتنه‌وه‌ی بیره‌وه‌رییه‌كانی ئه‌نفال


ڕێکان محەمەد لە جەژندا دوو گۆرانی بڵاودەکاتەوە\nنشر بتاريخ: 24 نيسان/أبريل 2021\nدوای ماوەیەک دابڕان لە گۆرانی و موزیکدا، ھونەرمەند (ڕێکان محەمەد) بە دوو بەرھەمی نوێ و بە ستایلێکی تازە و جیاواز لە کارەکانی پێشووتری دا دەگەڕێتەوە.\nبڕیاریشە لە جەژنی ڕەمەزانی پیرۆزدا وەک سوپرایزێک بۆ ھەواداران و عاشقانی گۆرانی و موزیکی کوردی ھەردوو گۆرانیە تازەکەی بەشێوەی کلیپ بڵاوبکاتەوە.\n(ڕێکان محەمەد) لەم بارەیەوە ڕایگەیاند، ئێستا سەرگەرمی وێنەگرتنی بەرھەمەتازەکانم، کە بە ناوەکانی (دوا بڕیار، یادم کە گیانە)ـیە، کە لە ستۆدیۆی ئۆکتافەوە میکس و مایسترینگیان بۆ کراوە.\nگۆرانی (دوا بڕیار) لە ئاواز و تێکستی خۆمە و (سەرھەنگ ئیلھام) دابەش کردنی موزیکەکەی گرتووەتە ئەستۆی خۆی و (محەمەد ئاکرەیی) ئەندازیاری دەنگی بۆ جێبەجێ کردووە و مامۆستا (سەید ئەحمەد ڕەواندوزی) بە سێت کەمان لەو بەرھەمەدا بەشدارە، ھاوکات دوو سۆڵۆ لەو بەرھەمە دەبیندرێت، کە (ڕوان عەدنان)ـە بە عودەکەی و (فەرمەند خەیلانی) بە ئالەتی (نەیی) کاری تێداکردووە، لە ڕۆژانی داھاتووشدا لەگەڵ دەرھێنەری بە ئەزموون (یوسف ستار) دیمەنەکانی نێو کلیپەکە وێنە دەگرین.\nھاوکات گۆرانی (یادم کە گیانە) وەک وەفایەک بۆ ئەو خۆشەویستیەی لە نێوان من و ھونەرمەندی کۆچکردوو (عەبدولخاق ئەحمەد) بە ڕەنگ و ستایلێکی جیاوازەوە ھۆنیوومەتەوە و ٣ ستایلی وەک ئەرەبێست و ڕۆژھەڵاتی و ڕاپ تێکەڵ بە یەکتر بکەین و بەشێوازی ڕیمیکس کارمان لەسەری کردووە و دیارییەکی بچووکی من دەبێت بۆ سەرجەم کەناڵە میدیاییەکانی بینەراو و بییستراو و سۆشیال میدیا و ھەموو لایەک ئازادە لە بڵاوکردنەوەی ئەو بەرھەمە.\nگوتیشی: ئەگەرچی ئەو بەرھەمە گەلەرییە و چەندین ھونەرمەندی دیکە بیانی گوتوویانە، بەڵام لە نێو کورددا یەکەمجار بە دەنگی ھونەرمەندی ناوبراوەوە بەرگوێچکەمان کەوتووە، منیش ھەوڵمداوە بەشێوەیەکی جیاواز گۆرانیەکە ئەدا بکەمەوە.\nلە کۆتایی قسەکانیدا گوتی: ھۆکاری دابڕانم لە گۆرانی و موزیکدا دەگەڕێنمەوە بۆ ئەو گەڕەلاوژەیەی کە لە نێو ھونەر بەگشتی دەبینم و ھیوادارم لە ڕێگەی ئەو بەرھەمانەوە خزمەتێکی بچووک بە بزووتنەوەی ھونەری کوردی و ھەوادارانم بکەم، کە دەمێکە تامەزرۆیی بەرھەمی تازە و ھونەری ڕەسەنن لە نێو کۆڕی ھونەری کوردی دا.\nپێویستە ئافرەتی دووگیان پێش بەكارهێنانی ڤاكسین ئەو زانیارییانە بزانێ\nئەو خۆراكانەی ئازاری ماسولكەكان كەم دەكەنەوە\nمەهناز ئیسماعیل، فۆتۆگرافەرێکی وردبین!\nچوار شت كە وا باشترە لە ژووری نوستنەكەت دا بەجێی نەهێڵیت\nچی ڕوودەدات ئەگەر خانمێك لە فڕۆكەدا منداڵی ببێت؟\nلە قەراخ شەقامدا روەیدە حوسێن پیشانگایەكی شێوەكاری دەكاتەوە\nمەزنترین پەیکەر لە مێژوی مرۆڤایەتی!!\nدۆزینەوەی مۆزایکی سەرنج راكێش\nكۆشكێك لە شێوەی چاوی حۆرس\nدیزاینی خانووێك لە شێوەی كاغەزی قوپاودا


شوبات | 2013 | مەسعوود مەناف|Masoud Manaf\nArchive for شوبات, 2013\n28 شوبات 2013 Rojpress\tلێدوانێک بنووسە\nجانگۆی ئازادکراو، لینکۆڵن و ئارگۆ …\n27 شوبات 2013 Rojpress\tلێدوانێک بنووسە\nجانگۆی ئازادکراو: فیلمێکی وێستێرنه بەڵام، وێستێرنی تارانتینۆیی. فیلمەکە بەسەرهاتی سپیپێستێکی ئەمریکایی[بە رەچەڵەک ئاڵمانی] بە ناوی “دوکتۆر شۆڵتس”ە کە سەرقاڵی دۆزینەوەی بکوژ و جەنایەتکارە داواکراوەکانە و بە کوشتنیان، پاره لە حکوومەت وەردەگرێ. ناوبراو بە هەڵکەوت، کۆیلەیەکی رەشپێست، بە ناوی “جانگۆ” ئازاددەکات و دەیکا بە یاریدەدەری خۆی. جانگۆ، کە ئێستا کۆیلەیەکی ئازادکراوە، بە سەختی لە لایەن سپیپێستان و تەنانەت رەشپێستانی هاوشێوەشی قەبووڵ دەکرێ و هەموو بە سەرسوڕمانەوە سەیری دەکەن. ئامانجی جانگۆ سەرەتا تۆڵەسەندنەوە لەو کۆیلەدارە سپیپێستانەیە کە ئازاریان داوە و دواتر، رزگارکردنی هاوسەرەکەیەتی کە لە لایەن ساماندارێکی بێ رەحم بە ناوی[کاڵوین کێندی] کە لێئۆناردۆ دی کاپێریۆ، رۆڵەکەی دەگێڕێ هەوڵ دەدات. کاڵوین، مرۆڤێکی بێ بەزەیی و نەخۆشە و حەزی لە کۆیلەدارییە و کۆیلەکانی تا سنووری مەرگ ئازار دەدات و …\nئارەق سەگی گیانی چەندین کوردی گرت\n27 شوبات 2013 Rojpress\t2 comments\nلە سنە، ئارەقی دەستسازیان خواردۆتەوە و دەگووترێ سی چل نەفەر گیانیان لەدەست داوە یا ژەهراوی بوونە!\nدوو ژنی تری کورد گیانیان لەدەست دا\nNNSROJ: زانرا کە کیژێکی کورد لە ژاوەرۆی سنە، پاش دەستدرێژی سێکسی لە لایەن ئەندامێکی ئیتلاعاتی سپای پاسداران، خۆی سووتاندووە و گیانی لەدەست داوە و ژنێکی تریش لە گوندێکی سەر بە سەوڵاوای مەریوان لە لایەن مێردەکەیەوە کوژرا.\nبە گوێرەی ئەو زانیارییانەی بە ناوەندی نووچە و شرۆڤەی رۆژ گەیشتووە، چەند رۆژ لەمەوبەر، کیژێکی کورد بە ناوی “شادیە ب.”، خەڵکی “بێساران”ی سەر بە ژاوەرۆی سنە، پاش ئەوەی کە لە لایەن ئەندامێکی سپای پاسدارانەوە دەستدرێژی سێکسی کرایە سەر، خۆی سووتاند و دواتر بە هۆی کاریگەربوونی برینەکانی گیانی لەدەست دا.\nبە گوێرەی سەرچاوەکە، بنەماڵەی ئەو کچە کوردە، سکاڵایەکیان لە بەرانبەر “ج. چاووشی”، کەسی دەستدرێژیکەر، تۆمار کردووە بەڵام پاش هەڕەشەی ئیتلاعاتی سەوڵاوا، بنەماڵەی قوربانی وازیان لە سکاڵاکە هێناوە و دۆسیەکە، بێ سزادانی تاوانبار داخراوە. زیاتر بخوێنەوە…\nناساندن و لێکدانه‌وه‌ی شێعری “نالی”، مژاری دوا هەژماری گۆڤاری زرێبارە\nNNSROJ: دوا هەژماری گۆڤاری زرێبار، بەرهەمی ناوەندی زانستی ـ فەرهەنگیی رۆنان لە مەریوان، بۆ لێکدانەوەی بەرهەمەکانی شاعیری کلاسیکی کورد مامۆستا نالی تەرخان کراوە.\nوەرزنامەی کولتووری، ئەدەبی، کۆمەڵایەتیی زرێبار، کە لە لایەن ناوەندی زانستی- کولتووریی رۆنان لە مەریوانی رۆژهەڵاتی کوردستان چاپ و بڵاو دەبێتەوە، لە لێدوانێکی کورتدا سەبارەت بە ناوەرۆکی گۆڤارەکە نووسیویەتی: “گۆڤاری زرێبار فایلی ئه‌م ژماره‌ی خۆی [٨٠،٧٩] بۆ ناساندن و لێکدانه‌وه‌ی لوتکه‌ی به‌رزی شێعری کلاسیکی کوردی، ‘مامۆستا نالی’ ته‌رخان داوه.”\nناوەندی رۆنان هەروەها دەڵێ “نالی، بناغه‌دانه‌ری ره‌وتی زمانیی/شێعری نوێ، واته کوردی/سۆرانی، وه‌کوو خاڵی ده‌سپێکی زمانی ستانداردی کوردی و هه‌روه‌ها داهێنه‌ری فۆرمێکی جیاواز له شێواز و پێکهاته‌ی ئه‌ده‌بی زاره‌کی، ده‌ناسێندرێت. نالی که ئیده و خه‌یاڵی تیژڕه‌و و هه‌ورازی له غوربه‌ت و نۆستالێژیای نیشتمان و هه‌روه‌ها ئه‌ویندارێتیدا پێگه‌یاندووه، بنه‌مایه‌کی پته‌وی بۆ ئاسۆی زمان و شێعری کوردی دامه‌زراندووه و ئێستاش که ئێستایه، تیشک و رووناکیی له هه‌موو ده‌قه ئه‌ده‌بی و شێعرییه‌کاندا به‌رده‌وام و ئاماده‌یه”.\nبەرەو هەشتی مارس!\n26 شوبات 2013 Rojpress\tلێدوانێک بنووسە\n1 … بۆ چما پیاو دەوێرێ پشتیوانی لە ژنان، چالاکی و تێکۆشانیان بۆ دەستەبەرکردنی مافەکانیان بکات؟ بۆ چما دەوێری سەبارەت بە مەسەلەی ژنان دوو وشە بنووسی؟ لە هەردووک لاوە هێرش دەکەنە سەر!\nهەندێک پیاو بەوە تۆمەتبارت دەکەن کە لەبەر خۆشیرنکردن لەبەر چاوی ژنان، پشتیوانییان لێدەکەی! هەندێکی تر، وەک “خوێڕی” و “مایەی شەرمی پیاو”ان دەبینن! رێک وەک کەسێک کە خیانەتی بە “پیاو”ەتی کردووە! هەندێکی تریش، بێ ئەوەی چییان لێ دیتبی، بەوەت تۆمەتبار دەکەن کە خۆت، هێستا دژ بە ژنان و مافەکانیانی.\nژنەکانیش کە هەر هیچ! یەک دەڵێ، تۆ پیاوی، حەقت نییە باس لە کێشە و ئازارەکانی ئێمە دەکەی! پێویستمان بە نوێنەر و وتەبێژ نییە! ئەوەی تر دەڵێ بڕۆ لە خۆت و بنەماڵەتەوە دەستپێبکە. ئەوەی تر دەڵێ “بڕۆ چاوی راستی هەژدیها حەوت سەرەکەی پشت کێوی قافم بۆ بێنە، جا وەرەوە باوەڕت پێدەکەم”! کە بۆت هێنا دەڵێ هەژدیهاکە “مێ” بوو هەر دوژمنی ژنان، هەی بیپ بیپ بیپ.\nخافڵ لەوەی کە خەبات بۆ یەکسانی و کۆتایی هێنان بە چەوسانەوەی ژنان و ئازار و نەهامەتییەکانیان، بە تێکۆشانی هەردوو رەگەزی نێر و مێ مسۆگەر دەبێ نەک بە فێمینیست بازی و قسەی زل زلی پیاوانی بە رەواڵەت لایەنگری یەکسانی ! زیاتر بخوێنەوە…\nنۆ سەربازی کورد لە بنکەیەکی ژاندرمەی تورکیا، لە ئاگری، لە لایەن ئەفسەر و سەربازانی تورکەوە هێرشیان کرایە سەر و ئەشکەنجەکراون. هەر نۆ سەربازەکە، بە فەرمی شکایەتنامەیەکیان لای کۆمەڵەی مافی مرۆڤ/لقی وان/ تۆمار کردووە بەڵام بنەماڵەکانیان بە هۆی گووشاری ناوەندە سەربازییەکان، خۆ تۆمارکردنی سکاڵا لە دادگا دەبوێرن!\nجەهەپە: تورک و کورد یەکسان نین!\nئاکەپە: ئێمە دژ بە هەموو چەشنە ناسیۆناڵیسمێکن!\nقڵچدارئۆغڵوو روو لە ئەردۆغان: ئەگەر پیاوی بڕۆ ئەو قسانە لە “ریزە” بکە!\n[ریزە، شaرێکی باکووری تورکیا، لە کەناری دەریای رەش. خەڵکەکەی به تورکیایەتی تۆخیانەوە ناسراون]\nئەردۆغان روو لە قڵچدارئۆغڵوو: ئەگەر پیاوی ئەو قسانە لە دەرسیم بکە!


ستراتیژیەتی عێراق بۆ رووبەڕووبوونەوەی پەڕگیری توندوتیژ | MERI\nچوار ساڵ لە دوای شکستی سەربازی داعش، هێشتا هەلومەرج و پالنەرەکانی پەڕگیری توندوتیژ لە عێراق چارەسەرنەکراوە. ستراتیژیەتی نیشتیمانی ئێستای عێراق بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پەڕگیری توندوتیژ پێویستی بە پێداچوونەوەیەکی سەرتاپا و هەمەگیرە بۆ ئەوەی واقیع و دۆخ و پێداویستییە جیاوازەکانی ناوچە و کۆمەڵگە لۆكاڵیەکان لە خۆبگرێت.\nپەڕگیری توندوتیژ (Violent Extremism) هێشتا هەڕەشەیەکی گەورەیە لە عێراق، کە تەنیا پەیوەندیدار نییە بە نەتەوە و پێکهاتەیەکی مەزهەبی یا بە ناوچەیەک. لە ماوەی ساڵانی رابردوو، پشتیوانی ئەکتەرە نێودەوڵەتییەکان بووە هۆی ئەوەی حکومەتی عێراقی بتوانێ توانای سەربازی خۆی لە ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆریزم بەرز بكاتەوە. لەگەڵ ئەوەی كە چوار ساڵ بەسەر شکستی سەربازی داعش و ئازادکردنەوەی موسڵ تێدەپەڕێ، كەچی هەنگاوی گەورە بۆ چارەسەرکردنی کێشە و هۆکارە ڕیشەییەکانی پەڕگیری توندوتیژی لە وڵاتەکە نەنراوە. رێژەی بێکاری بەرزە و لە زیادبووندایە، و ئامارەکان دەریدەخەن کە زیاتر لە یەک لەسەر سێی گەنجانی عێراق ئێستاکە بێکارن یا لە خوێندن و ڕاهێناندا نین. لاوازی لە جێبەجێکردن و سەروەرکردنی یاسا و میکانیزمەکانی لێپرسینەوە دوو هۆکاری سەرەکی پەڕگیری و جەمسەرگیری گەنجانن. متمانە بە دامەزراوە ئاسایشییەکان و دەسەڵاتە سیاسییەکان و دەستبەژێری حوکمڕان لاواز بووە، و خەڵکیش بە تەواوەتی دەستی ناگات بە خزمەتگوزارییە گشتییەکان لە نێوانیان پەروەردە، بە تایبەت لە ناوچە “رزگارکراوەکانی” ژێر دەستی داعش. بەعەسکەریکردنی کۆمەڵگە لە لایەن ئەکتەرە نادەوڵەتییە چەکدارەکانەوە، بە تایبەت لە ناوچە جێناکۆکەکانی پارێزگای کەرکوک و نەینەوا، بەربەستی گەورەی بەردەم بونیادنانی ئاشتی و یەکگرتوویی کۆمەڵایەتین. لەسەرووی هەموویانەوە، پەڵە و لەکەی داعش هێشتا کێشەیەکی زۆری بۆ خەڵکێکی زۆر دروستکردووە تێکەڵ بە کۆمەڵگە ببنەوە، بە تایبەت کەسوکار و ئەندامانی خێزانی داعش یا ئەوانەی پەیوەندییان بە داعشەوە هەبووە، یا وا سەیردەکرێن کە پەیوەندییان هەبووە.\nبەربەستێکی گەورەی بەردەم حکومەتە لە دوای یەکەکانی پاش ٢٠٠٣ بریتی بووە لە شکستیان لە داڕشتنی سیاسەتێکی نیشتیمانی کە بە شێوەیەکی ڕوون پێناسەی پەڕگیری توندوتیژ بکات، و رێگەکانی پێشگرتن و ڕووبەڕووبوونەوەی پەڕگیری دیاری بکات. لە دوای سەرهەڵدانی داعشەوە لە ساڵی ٢٠١٤، سەرکردە عێراقییەکان بە شێوەی ڕەسمی و تایبەت جەختیان لەسەر پێداویستی چارەسەرکردنی هۆکارە ڕیشەیی و بنەڕەتییەکانی پەڕگیری توندوتیژ کردۆتەوە، و بۆ ئەو مەبەستەش داوای هاریکاری نێودەوڵەتیان کردووە. ئەوەش بووە هۆی یەکگرتنەوە و لێکنزیکبوونەوەیەکی بێوێنەی نیشتیمانی و هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی سەربازی و هەواڵگری بۆ شکستپێهێنانی سەربازی داعش.\nخۆشبەختانە، دوای ڕاگەیاندنی سەرکەوتن بەسەر داعش لە ساڵی ٢٠١٧، حکومەتی عێراقی دانی بەوەدا ناوە کە ناڕوونی لە سیاسەتەکانی ڕووبەڕووبوونەوەی پەڕگیری توندوتیژدا هەیە، لە هەمانکاتیش جەختی لەسەر گرنگی رێبازی ئاسایشی مرۆیی و نەرم و رووبەڕووبوونەوەی گوتاری گروپە پەڕگیرەکان کردۆتەوە. بە پشتیوانی ئەکتەرە نێودەوڵەتییەکان، ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتیمانی عێراقی “ستراتیژیەتی ڕووبەڕووبوونەوەی پەڕگیری توندوتیژی بەرەو تیرۆریزم” لە ٢٠١٩ داڕشت. لەگەڵ ئەوەش، هێشتا ستراتیژیەتەکە بە تەواوەتی نەچۆتە بواری جێبەجێکردنەوە. ستراتیژیەتی نیشتیمانی عێراق بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پەڕگیری توندوتیژ چوار بۆشایی و کەموکوڕی گەورەی هەیە:\nیەکەم، ستراتیژیەتەکە بە ڕوونی پێناسەی هۆکارە ڕیشەییەکانی پەڕگیری توندوتیژ و فاکتەرە هاندەر و پاڵپێوەنەرەکانی نەکردووە، لەوانە گەندەڵی و سیاسەتی مەزهەبی و بڵاوبوونەوەی گرووپە نادەوڵەتییە چەکدارەکان، و لەهەمووی گرنگتر، دەستتێوەردانی هێزە ئیقلیمیەكان. ئەو ستراتیژیەتە هیچ گرنگی بەو هەڕەشە ڕاستەوخۆیانە نادات کە ئێستا گرووپە نادەوڵەتییە چەکدارەکان لەسەر ئاشتەوایی و پڕۆسەی بونیادنانەوە لە عێراق دروستی دەکەن.\nدووەم، ئەو رۆڵەی واقیع و دۆخی جیاواز لە ڕووبەڕووبوونەوەی پەڕگیری توندوتیژ دەیبینێ، لەو ستراتیژیەتەدا گرنگی پێنەدراوە. ڕاستە پەڕگیری توندوتیژ کێشەیەکی نیشتیمانییە، بەڵام پاڵنەر و دەرکەوتن و لێکەوتەکانی پەیوەندییان بە واقیع و دۆخی جیاوازی کۆمەڵگەکانەوە هەیە. بۆ نموونە، توندوتیژی و پەڕگیری لە دۆخی موسڵدا، کە داعش کردی بە پایتەختی خۆی، جیاوازە لەگەڵ توندوتیژی و پەڕگیری لە پارێزگاکانی باشووری عێراق. لە موسڵ، بە نموونە، داعش سودی بینی لە کۆمەڵگەیەکی پشتگوێخراو کە دەیویست جێگرەوەیەکی بۆ سیستەمی سیاسی دوای ٢٠٠٣ هەبێ. بە هەمان شێوە، سەبارەت بە پەڕگیری هەلومەرجی بونیادی هەرێمی کوردستان جیاوازە لەگەڵ ناوچەکانی دیکەی عێراق. ئەولەویەت و کێشەی سەرەکی لە هەرێمی کوردستان بریتی نییە لە ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆریزم، وەکو لە ناوچەکانی دیکەی عێراق هەیە، بەڵکو ڕێگەگرتنە لە سەرهەڵدانی پەڕگیری توندوتیژ لە مەودادرێژدا. هەر ناوچەیەک ئەولەویەت و هەلومەرجی جیاوازی هەیە، بۆیە، پێویستیان بە ستراتیژیەتی جیاوازیش دەبێ.\nسێیەم، لێکۆڵینەوە و کاری مەیدانی ئینستیتیوت، بە تایبەت لە پارێزگای نەینەوا، دەریدەخات کە دەسەڵاتە خۆجێییەكان و کۆمەڵی مەدەنی و توێژەرەکانیش تەنانەت بێ ئاگان لە بوونی بەڵگەنامە و ستراتیژیەتێکی نیشتیمانی لەوشێوەیە. ئەو ستراتیژیەتە بڵاونەکراوەتەوە و تەنانەت بە شێوەی ئەلکترۆنیش لەسەر ئینتەرنێت بەردەست نییە. ئەوەش پێچەوانەی وڵاتەکانی دیکەی ناوچەکەیە، بۆ نموونە لوبنان، کە لەوێدا توێژەر و ئەکتەرەکانی کۆمەڵی مەدەنی دەرفەتی گفتوگۆکردن و چاودێریکردنی ستراتیژیەتی نیشتیمانی وڵاتەکەیان هەبوو. حکومەتی عێراقی سەرکەوتوو نەبوو لەوەی کە بەشداری بە هەموو لایەنە ناوخۆییەکان بکات لە کاتی داڕشتن و بڵاوکردنەوەی ئەو ستراتیژیەتە. هەرلەبەر ئەوەشە لایەنە ناوخۆییەکان خۆیان بە خاوەنی ئەو ستراتیژیەتە دانانێن. هەروەها ئەو دۆکیومێنتە وەرنەگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی و زمانە ناوخۆییەکانی دیکە.\nچوارەم، ستراتیژیەتەکە لە کۆمەڵێک دەرەنجام و پلانی زۆر گشتی و فراوان پێکدێ، کە ناتواندرێ لە واقیعدا جێبەجێبکرێ، ئەوەش سەرکەوتن و جێبەجێکردنی دەخاتە ژێر پرسیارەوە. لە ماوەی ڕابردوودا حکومەتی عێراقی ڕووبەڕووی کۆمەڵێک کێشە و قەیرانی بێکۆتایی و بێئەندازە بوویەوە، لەوانە قەرزداری و کوورتهێنانی دارایی، خۆپیشاندانەکان، ململانێی ئێران و ئەمریکا لەسەر خاکی عێراق، ناسەقامگیری سیاسی، و هەروەها پەتای کۆرۆنا، ئەوەش وایکرد هۆشگیری و ئەولەویەتی بەغدا بگۆڕێ لە جێبەجێکردنی ستراتیژیەتی نیشتیمانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پەڕگیری بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو قەیرانە گەورانە.\nلە دەرەنجامدا، داڕشتنی ستراتیژیەتی ڕووبەڕووبوونەوەی پەڕگیری توندوتیژ لەسەر ئاستی هەرێمەکان پێویستی بە پلان و ئامانجی واقیعی و لەخۆگرتوویی دەبێ. ئەوەش وا دەکات هەموو لایەنە پەیوەندیدارە ناوخۆیی و نیشتیمانییەکان خۆیان بە خاوەنی پڕۆسەکە دابنێن. پڕۆسەی داڕشتنی ستراتیژیەتی نیشتیمانی دەبێ پڕۆسەیەکی جددی بێ، نەوەک تەنیا بۆ ئەوە بێ بگووترێ “ئێمەش ئەو ستراتیژیەتەمان هەیە”. ناوچە و هەرێمە جیاوازەکانی عێراق پێویستیان بە بەرنامەی هەڵقووڵاو لە واقیع و ژینگەی تایبەت بە خۆیان هەیە، هەروەها پلانی ڕوون و واقیعی بۆ جێبەجێکردنی لە ئەرزی واقیعدا.